جاهای گردشگری استان آذربایجان غربی

استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران و در همسایگی دریاچهٔ ارومیه جای دارد. محوطهٔ تاریخی تخت سلیمان از آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است و در کنار کلیساهای تاریخی، قلعه‌ها و طبیعت کوهستانی، استان را به مقصدی دیدنی بدل کرده‌است. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی و جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.

 بناها و یادمان‌های تاریخی 
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان آذربایجان غربی را می‌سازند.

 قلعه‌ها و ارگ‌ها 
 دژ بسطام
 دژ قلات شاه، مربوط به هزاره اول - دوره مادها.
 قلعه سردار افشار
 قلعه سردار بوکان، دژ فرماندهی و اقامتگاه خاندان عزیزخان مکری از دورهٔ قاجار.
 قلعه چهریق، قلعه سنگی چَهریق مربوط به هزاره اول پیش از میلاد.
 قلعه ینگی کند بوکان

 کاخ‌ها، عمارت‌ها و خانه‌های تاریخی 
 حوضخانه بوکان
 خانه دیزج سیاوش، مربوط به دوره پهلوی.
 خانه کبیری، مربوط به دوره زند.
 عمارت شهربانی ارومیه، یا عمارت کلاه فرنگی از ساختمان‌های قدیمی ارومیه است که در سال ۱۳۰۷ ساخته شد.
 قصر باغچه جوق، مربوط به دوره قاجار.
 کاخ و موزه باغچه‌جوق، مقر باشکوه حاکمان ماکو با تزیینات داخلی پرکار در دل باغی یازده‌هکتاری.

 کاروان‌سراها، بازارها و حمام‌ها 
 بازار ارومیه، مربوط به دوره صفوی.
 بازار بوکان، یا تاریک بازار یک بازار قدیمی و سرپوشیده در شهر بوکان واقع در آذربایجان غربی است.
 بازار تاناکورای مهاباد، از بازارهای مهم بوده که در شهر مهاباد است.
 بازار خوی، با نام ثبتی مجموعه بازار شهر خوی مربوط به دورهٔ صفوی.
 بازار مهاباد، مرکز تجاری سنتی در شهر مهاباد است که قدمت آن به دورهٔ صفویه می‌رسد.
 حمام ساریقامیش بهی (بوکان)
 حمام قدیمی سردشت، مربوط به دوره قاجار.
 حمام قره‌ضیاءالدین، حمام قره ضیالدین مربوط به دوره قاجار.
 حمام لج، مربوط به دوره صفوی.
 حمام میرزا رسول، مربوط به دوره صفوی.
 کاروانسرای خان، مربوط به دوره صفوی.
 کاروانسرای شاه‌عباسی (خوی)، خوی که کاروانسرای شاه‌عباسی قطور نیز نامیده می‌شود مربوط به دوره صفوی.

 پل‌ها، آب‌انبارها و سازه‌های آبی 
 پل خاتون (خوی)
 پل ساروق، مربوط به دوره صفوی.
 پل سلطان بوکان، پل تاریخی مربوط به دورۀ صفویه است که در.
 پل قطور، پلی است که در مسیر راه‌آهن ایران و ترکیه در نزدیکی خوی ساخته شده‌است.
 پل قلاتاسیان، مربوط به دوره قاجار.
 پل میان‌گذر دریاچه ارومیه، پل شهید کلانتری بر روی دریاچهٔ ارومیه بنا نهاده شده است و قسمتی از آزادراه تبریز-ارومیه است.
 پل میرزا رسول، پلی مربوط به دوره قاجار در میاندوآب.
 یخچال الغ بیک، یخچال اوغول بیگ مربوط به قاجار.
 یخچال نه‌پله، یخچال نه پله مربوط به دوره قاجار.

 محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی 
 تپه آغشلو
 تپه اسکی بغداد، مربوط به دوره اشکانیان.
 تپه اهرنجان
 تپه بالانج (لیلی تپه)
 تپه بروه
 تپه حاجی فیروز، مربوط به ۵۵۰۰ قبل از میلاد.
 تپه حسنلو
 تپه خراپا
 تپه خری قلاتان، مربوط به عصر مس و عصر سنگ ـ دوره نوسنگی ـ هزاره اول.
 تپه خلیل‌آباد، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 تپه خوشن، مربوط به کالکولتیک ـ عصر برنز I ـ هزاره اول - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه ده‌شمس ۱۱، تپه ده شمس ۱۱ مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد - سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه دوستک، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد - هزاره اول قبل از میلاد - سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه دیزج تکیه
 تپه سارالان
 تپه ساعتلو (بیگلر)
 تپه شن‌آباد، تپه شن آباد مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد - هزاره اول قبل از میلاد.
 تپه شیخ احمد چمنی، مربوط به هزاره ۵ قبل از میلاد - عصر برنز - هزاره اول قبل از میلاد - سدهٔ ۱۰–۸ ه.ق.
 تپه شیخ سرمست
 تپه علمدار بدل‌آباد، بدل آباد مربوط به دوره ساسانیان.
 تپه قاریاغدی ۱، مربوط به هزاره اول ق.
 تپه قلات عین‌الروم، عین الروم مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
 تپه قلات کهن، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
 تپه قلای ربط، تپهٔ قَلایْ رَبَط مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 تپه قلایچی بوکان، مربوط به عصر آهن I- II.
 تپه قلعه قره کند-قلعه کنت، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 تپه لاوین
 تپه محمد شاه
 تپه ملهذان
 تپه پشت‌تپ (باغ شایگان)
 تپه چم حسین، مربوط به هزاره اول - دوره پارت - دوره ساسانی - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه ژارآباد
 تپه کانی سپی ۱، مربوط به هزاره اول و ۲ قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سدهٔ ۶ تا ۸ ه‍.ق.
 تپه کانی سیو، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
 تپه کانی هنگ زال، مربوط به کالکولتیک ـ هزاره اول - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه کهریزه عجم
 تپه کهنه ده سه کانی
 تپه گرد تالان
 تپه گرد ملا سلیمان، مربوط به کالکولتیک ـ عصر برنز III و I ـ هزاره اول - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه گرد کسبیان، تپه گردکسپیان.
 تپه گرد یک ناصر، مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد - قر ن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه گردپشت مالان، مربوط به کالکولتیک - عصر برنز ۱ ـ هزاره اول - قرن ۶ تا ۸ ه.ق دوره اسلامی.
 تپه گرکه کوزه
 تپه گنبد معدن سنگ، مربوط به کالکولتیک ـ عصر برنز ـ هزاره اول - هزاره دوم - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه گوران ۱، مربوط به کالکولتیک - هزاره دوم - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه گورستان حقنظر وردان، تپه قبرستان حقنظر وردان.
 تپه گورستان قره قشلاق، تپه قبرستان قره قشلاق مربوط به عصر مس - عصر برنز - سدهٔ ۷ تا ۸ ه‍.ق.
 تپه گیجلر (نخجوان)
 تپه گیسل‌آباد، تپه گیسل آباد مربوط به نئولتیک - عصر مس - هزاره دوم و اول قبل از میلاد - سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق.
 تپه یحیی دیمی، مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد - سدهٔ ۸–۶ ه.ق.
 تپه‌صارمی، تپه صارمی مربوط به عصر برنز - هزاره اول قبل از میلاد - سدهٔ ۱۰ تا ۱۲ ه‍.ق.
 سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی، مربوط به دوره ساسانیان.
 شهرچای (ارومیه)، شهرچای رودی با امتداد شمال شرقی-جنوب غربی است که پس از گذر از وسط که هم‌اکنون به صورت دوطرفه فضای سبز می‌باشد و سیراب نمودن کشتزارها و….
 مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران، مجموعه کلیساهای ارمنی کهن ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو.

 دیگر بناهای تاریخی 
 آرامستان ارامنه اخته‌خانه، گورستان ارامنه اخته‌خانه مربوط به دوره قاجار.
 آرامستان ارامنه بیمضرته، گورستان ارامنه بیمضرته با ابعاد ۲۰۰*۲۰۰ متر و قدمت آن به سده هفتم هجری می‌رسد.
 آرامستان ارامنه سرنق، گورستان ارامنه سرنق.
 آرامستان ارامنه هفتوان
 برده کنته
 تخت سلیمان، محوطهٔ تاریخی ثبت‌شده در یونسکو و جایگاه آتشکدهٔ آذرگشسپ ساسانی گرداگرد دریاچه‌ای آتشفشانی.
 جام طلای حسنلو، جام زرّین حسنلو یکی از آثار باستانی برجسته ایران است که در جریان کاوش‌های رابرت اچ.
 سد سردار، بوکان یا سد گل سردار مربوط به دوره قاجار بوده.
 سد قجور، مربوط به دوره پهلوی.
 سه‌گنبد، برجی است در جنوب شرقی مرکز ایران.
 عشاق حسنلو، نامی است که بر روی اسکلت دو انسان نهاده‌اند که در سال ۱۹۷۲ میلادی در تپه حسنلو در نزدیکی شهر نقده کشف شد.
 فقرگاه
 قالا دره سی، مربوط به هزاره اول - هزاره دوم - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق.
 مدرسه طب، مربوط به دوره قاجار.
 مدرسه قدیمی هدایت، مربوط به دوره قاجار.
 مدرسه ۲۲ بهمن، مربوط به دوره پهلوی.
 مناره شمس تبریزی
 میدان چهارچراغ، دولت شاهنشاهی ایران قاضی محمد قاضی و سیاستمدار اهل مهاباد که بعد از جنگ جهانی دوم سرکرده حزب دموکرات کردستان ایران و جمهوری مهاباد بود….
 کاظم‌داشی
 کانی گراوان
 گرد میرآباد (تپه قلیه)
 گوردخمه صخره‌ای چیر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 گوی‌تپه (ارومیه)

 بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها 
مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان آذربایجان غربی به‌شمار می‌روند.

 مسجدها 
 مسجد اوغول بیگ، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد بازار بوکان، یا مسجد محمدحسین خان سردار مُکری، از مسجدهای تاریخی بوکان است.
 مسجد جامع ارومیه، اثر تاریخی که با شکوه فراوان در مجاورت بازار ارومیه قرار دارد، متعلق به سده پنجم تا ششم است.
 مسجد جامع بوکان، مسجد دیرینهٔ شهر از دورهٔ ناصرالدین‌شاه، ساختهٔ سرداران مکری.
 مسجد جامع تکاب، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد جامع سرخ
 مسجد حجتیه، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد حمامیان، مسجد روستایی از دورهٔ قاجار همراه با بقایای مدرسه‌ای کهن.
 مسجد داش آغلیان، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد ذهبیه، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد سبزه‌میدان
 مسجد سردار، از مسجدهای تاریخی است.
 مسجد سیدالشهداء، خوی مسجدی است و از آثار دوره قاجار.
 مسجد شیخ، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد مطلب خان، خوی بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار.
 مسجد ملا حسن، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد مناره، مسجد منار مربوط به دوره قاجار.

 امام‌زاده‌ها و زیارتگاه‌ها 
 امامزاده اسکو، مربوط به دوره قاجار.
 امامزاده محمد و ابراهیم (بکشلو)، مربوط به دوره زندیهـقاجاریه.
 امامزاده کهنه شهر (تازه شهر)، مربوط به دوره پهلوی.
 زیارتگاه میر فتاح، ضریح چوبی با میله‌های فلزی بر روی مزار قرار دارد.

 آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها 
 آرامگاه آل یعقوب
 آرامگاه ایوب انصاری، بقعه ایوب انصاری.
 آرامگاه دیزج تکیه، مربوط به دوره قاجار.
 آرامگاه سرداران مکری، آرامگاه سرداران مکری از دورهٔ قاجار در دل پارک ملت بوکان.
 آرامگاه سنگی دلیک داش، مقبره سنگی دلیک داش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 آرامگاه سید صدرالدین، مقبره سید صدرالدین مربوط به دوره صفوی.
 آرامگاه شمس تبریزی، از مکان‌های گردشگری و زیارتی خوی که محل مدفن شمس تبریزی است.
 خانقاه شمس‌الدین برهان، یا خانقاه برهان مربوط به دورهٔ قاجار.
 خانقاه شمس‌الدین برهانی، خانقاه شمس الدین برهانی اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار.
 مقبره صخره‌ای بی‌بی کند (شاهین‌دژ)، بی بی کند مربوط به هزاره اول و دوره ایلخانی.
 مقبره صخره‌ای دره خان، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 مقبره صخره‌ای چیر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 مقبره‌های اسماعیل‌آقاقلعه‌سی، مقبره‌های قلعه اسماعیل اقا مربوط به دوره صفوی.

 آتشکده‌ها و یادمان‌های زرتشتی 
 آتشکده آذرگشسپ، مهم‌ترین آتشکدهٔ ساسانی ویژهٔ شاهان و جنگاوران در محوطهٔ تخت سلیمان.
 دخمه سنگی قارنی یارخ، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره مادها.
 دخمه‌های سنگی اسماعیل، مربوط به هزاره ۱- دوره قاجار.

 کلیساها و کنیسه‌ها 
 کلیسای آخته - خانه
 کلیسای آده، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای آفتارخان، مربوط به دوره صفوی.
 کلیسای تادئوس مقدس، قره‌کلیسا، کلیسای کهن ارمنی و زیارتگاه مهم ارامنه، ثبت‌شده در یونسکو.
 کلیسای جامع حضرت مریم (ارومیه)
 کلیسای زور زور، کلیسای مریم مقدس زور زور، نام کلیسایی است واقع، در دهنه دره‌ای که رودخانه زنگمار از آن جاریست و در دامنه کوهپایه‌ای که به یک تنگنای….
 کلیسای سرکیس مقدس (خوی)، یا کلیسای فنایی.
 کلیسای سورپ سرکیس
 کلیسای سپورغان، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای قدیمی، مربوط به دوره ایلخانی.
 کلیسای قدیمی ارامنه، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای قدیمی قزلجه، مربوط به دوره صفویه - دوره قاجار.
 کلیسای قدیمی مارسرکیس، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای قدیمی وانگ، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای قره‌باغ، مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی.
 کلیسای مار یعقوب، مربوط به دوره پهلوی.
 کلیسای مارسرگیز، مربوط به دوره ساسانیان.
 کلیسای مارگیورگیز، مریم، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای ماریوخنه، کلیسایی مربوط به دوره ساسانیان.
 کلیسای ماوانا، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای محلم
 کلیسای مریم مقدس (قریس)، مربوط به دوره قاجار.
 کلیسای مهلذان، مربوط به دوره صفوی.
 کلیسای ننه‌مریم، یا حضرت مریم یا مارت مریم یا شرق‌آشور یکی از قدیمی‌ترین و بزرگترین کلیساهای ایران و جهان.
 کلیسای پطروس پولیس
 کلیسای گئورگ مقدس (سلماس)، مربوط به دوره صفوی.

 گورستان‌های تاریخی 
 گورستان ارمنی، قبرستان ارمنی.
 گورستان بردش، قبرستان بردش مربوط به عصر برنز II , I - عصر آهن دو.
 گورستان پیر احمد کندی، قبرستان پیر احمد کندی.

 دیگر اماکن مذهبی 
 امامزادگان محمد و ابراهیم، امامزادگان محمد وابراهیم مربوط به دوره زند - دوره قاجار.
 گرمخانه مسجد جامع مهاباد، مربوط به دوره زند.

 جاذبه‌های طبیعی 
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان آذربایجان غربی را به نمایش می‌گذارند.

 آبشارها 
 آبشار بدلان، آبشاری در میان باغ‌های سرسبز گردو نزدیک خوی، با نام محلی قیزیل‌چیر.
 آبشار سوله دوکل، از مرتفع‌ترین آبشارهای ایران در منطقهٔ مرگور نزدیک کوه دالانپر.
 آبشار شلماش، آبشار سه‌پلکانی پرآوازهٔ سردشت در دل دره‌ای سرسبز و مقصد گردشگری تابستانی.

 غارها 
 غار سهولان
 غار شگفتی
 غار علی شیخ
 غار مکری قران
 غار چهل پله خضرلو

 دریاچه‌ها، تالاب‌ها و سدها 
 تالاب سد نوروزلو
 تالاب قره‌گل
 تالاب کانی برازان
 دریاچه ارومیه، دریاچهٔ ارومیه که با نام‌های دریاچه شاهی، رضاییه و دریاچه چیچست نیز شناخته می‌شود، یک دریاچه آب شور در شمال غربی ایران و بزرگ‌ترین….
 دریاچه مارمیشو

 کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها 
 دره قاسملو
 کوه اورین
 کوه بلقیس، یکی از ارتفاعات شاخص در شمال‌غرب ایران است.
 کوه حاجی ابراهیم، از قله‌های کوهستان قندیل در رشته‌کوه زاگرس است.
 کوه سلطان یعقوب
 کوه قره داش
 کوه قیه
 کوه پیر محمد
 کوه چله‌خانه
 کوهستان قندیل، منطقه‌ای کوهستانی در اقلیم کردستان عراق در نزدیکی مرز ایران–عراق است.

 دیگر جاذبه‌های طبیعی 
 برده‌زرد (کوه)، کوهی نزدیک بوکان در کنار سیمینه‌رود، با آرامگاه کوه‌نورد مقبل هنرپژوه بر فراز آن.
 بز سینا، کوهستانی بلند در زاگرس شمالی نزدیک مرز سه‌گانهٔ ایران، عراق و ترکیه.
 زرینه‌رود، رودی است که در شمال غربی ایران، در جلگهٔ جنوبی دریاچهٔ ارومیه، قرار دارد.
 زولاچای، زولا چای از رودخانه‌های مرزی شمال غربی ایران است.
 سیمینه‌رود
 شیخا دار، بلندترین قله کشور عراق واقع در اقلیم کردستان عراق به‌شمار می‌رود.
 طرغه (کوه)
 مهابادرود
 نازلو چای، رودحانه نازلوچای از آب‌های خط‌الرأس بلندی‌های مرزی ایران و ترکیه سرچشمه می‌گیرد.
 نالشکینه، یا نعل‌شکن نام کوهی مشرف به شهر بوکان است.
 پیست اسکی خوشاکو
 گدار چای، رودی در شمال غربی ایران است که در جنوب غربی قرار دارد.

 باغ‌ها 
باغ‌های تاریخی استان آذربایجان غربی نمونه‌هایی از هنر باغ‌سازی ایرانی هستند که شماری از آن‌ها شهرت ملی و جهانی دارند.

 باغ تپه سی، مربوط به کالکولتیک - دوره اشکانی.
 بوستان ملت (مهاباد)، یا باغ میکائیل مهاباد که در کنار دریاچه سد مهاباد و در سمت پایین آن قرار دارد.

 موزه‌ها 
موزه‌های استان آذربایجان غربی گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مردم‌شناسی و هنری این خطه را در خود جای داده‌اند.

 موزه مفاخر فرهنگی هنری بوکان، بوکان یکی از موزه‌های واقع در شهر بوکان است.
 موزه مفاخر فرهنگی هنری مهاباد

 جستارهای وابسته 
 استان آذربایجان غربی
 گردشگری در ایران
 فهرست آثار ملی استان آذربایجان غربی
 میراث جهانی یونسکو در ایران
 فهرست آثار ملی ایران

 منابع 

آذربایجان غربی
رده:جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان غربی
رده:گردشگری استان آذربایجان غربی