هزار افسان

هزار افسان مجموعه‌ای کهن از داستان‌های ادبیات فارسی میانه (پهلوی) مربوط به دوران ساسانی است که ریشه اصلی کتاب «هزار و یک شب» محسوب می‌شود. این اثر منثور که امروزه نسخه‌ای از آن در دست نیست، شامل قصه شهرزاد و شهریار بوده و ساختار روایت‌در‌روایت آن از ادبیات ساسانی و هندی تاثیر پذیرفته است. 

در یکی از مفصّل‌ترین رساله های پژوهشیِ منتشرشده از بهرام بیضایی با نام “هزار افسان کجاست؟” ریشه ی داستان هزارویک شب در حقیقت به داستان ایرانی هزار افسان بر می گردد. همچنین صادق هدایت در کتاب پژوهشی خود “نیرنگستان” می نویسد: “کوشش کرده اند تا یادگارهای پیشین را از خاطر مردم محو بکنند. از همین قبیل است افسانه هایی که از ایران خارج رفته و پس از تغییرات کم و بیش به شکل تازه ای درآمده، مانند کتاب «الف لیله و لیله» که همان «هزار افسان» زمان ساسانیان بوده و از پهلوی به عربی ترجمه شده و عرب ها در آن دخل و تصرف زیاد کرده اند.”

 نکات کلیدی هزار افسان ساسانی 
 ریشه اصلی هزار و یک شب: به گفته منابع، «هزار و یک شب» که در غرب به اشتباه شب‌های عربی نامیده می‌شود در واقع برگردانی از این اثر باستانی است.
 شخصیت‌ها: شخصیت‌های اصلی آن، «شهریار» (پادشاه) و «شهرزاد» (دختر وزیر) بودند که داستان‌ها را برای نجات جان خود روایت می‌کرد. محتوا و ساختار: این مجموعه داستان‌هایی از ایران باستان، هند و میان‌رودان را در بر داشت که به‌صورت سینه‌به‌سینه نقل می‌شدند.
 گم‌شدن نسخه اصلی: اگرچه خود کتاب «هزار افسان» امروزه در دسترس نیست، اما از طریق اشارات در منابع تاریخی قرن نهم میلادی، از وجود آن آگاه هستیم.

 منابع 
 بیضایی، بهرام. هزارافسان کجاست؟. ۱۳۹۱.

رده:هزار و یک شب
رده:ادبیات عامیانه
رده:ادبیات فارسی