عبدالکریم ابن ابی‌العوجاء

عبدالکریم ابن ابی العوجا از زندیق‌های سرشناس دورهٔ مهدی، خلیفه عباسی، بود.

نام و نسب

نام او در بیش‌ترِ منابع «‌عبدالکریم‌» ذکر شده، ولی برخی از منابع او را به نام‌های دیگر ذکر کرده‌اند: در البدایة و النهایةابن کثیر، ج۱۰، ص۱۱۳. نام او «‌محمّد‌» و در الفهرست ابن ندیم، ص۴۰۱. «‌نعمان‌» آمده که احتمالا هر دو اشتباه است. بلاذری نام پدر او را نُوَیره آورده استبلاذری، ج۳، ص۹۵. که از بنی عمرو بن ثعلبة بن عامر بن ذُهْل بن ثعلبه بوده‌است.ابن حزم، ص۳۱۶. منابع موجود از زمان تولد و اوایل زندگی او سخن نگفته‌اند، ولی می‌توان گفت که او به خانوده‌ای بزرگ تعلق داشته و دایی مَعْن بن زائده شیبانی بوده‌است.طبری، ج۸، ص۴۷، ۴۸؛ بیرونی، آثار الباقیة، ص۶۷؛ اسفراینی، ص۸۱.

 زندگی 
از زندگی وی اطلاعات چندانی در دست نیست.
وی مدتی شاگرد حسن بصری بود، اما پس از چندی از وی جدا شد.دانشنامه بزرگ اسلامی،مسعود جلالی مقدم 

او از آزادی نسبی در دوران خود استفاده کرد و به ترویج اندیشه‌هایش پرداخت، گفته شده‌است که مریدانی داشته‌است. 

برخی وی را دهری دانسته‌اند و برخی مانوی.
به اعتقاد عبدالحسین زرینکوب، عبدالکریم ابن ابی العوجا آیین مانی داشت و در نشر آن اهتمام می‌ورزید و در اثبات آیین خویش با مخالفان آشکارا مناظره می‌کرد. بعضی از مناظره‌هایی را که او با ابولهذیل علاف از معتزله بغداد داشته‌است در کتاب‌ها نقل شده‌است. اقتباس از دو قرن سکوت؛دکتر عبدالحسین زرینکوب، چاپ دوم،1336،انتشارات امیرکبیر صفحات 259و260
بلاذری توهین به قرآن و نماز را علت قتل وی بر شمرده‌است.

 منابع 

 دو قرن سکوت؛دکتر عبدالحسین زرینکوب، چاپ دوم،۱۳۳۶، انتشارات امیرکبیر صفحات ۲۵۹و۲۶۰

رده:اعدام‌شدگان به‌دست خلفای عباسی