داریوش شهبازی

داریوش شهبازی، ناشر، تهران پژوه و تهران شناس، ایران شناس، مدرس و تاریخ‌پژوه برجسته ایرانی است. او بنیانگذار و مدیر عامل موسسه فرهنگی-هنری تهران­نامه و مدیر مسئول نشر شهباز(آسمان فرهنگ) است. شهبازی، زاده مهرماه ۱۳۳۲ در زرگنده تهران و پرورش‌یافته خانواده‌ای فرهنگ‌دوست و دانش‌پرور است. او دانش‌آموخته؛ فوق لیسانس مهندسی گرایش مدیریت ساخته هاست. شهبازی پژوهش و مطالعات خود را در حوزه تاریخ ایران و بویژه تهران‌پژوهی و عصر قاجاریان، از دهه ۱۳۶۰ آغاز کرده است.

او با تألیف «زندگی‌نامه میرزا تقی‌خان امیر کبیر» و «تاریخ سکه دوره قاجاریه» مطالعه و پژوهش در حوزه تاریخ را آغاز کرد و بیش از چهار دهه سخت کوشانه، به کار تحقیق علمی در حوزه مطالعاتی تاریخ تهران و ایران مشغول است.

او معتقد است؛ تاریخ ایران در تمامی ابعاد و زوایا، با ابهام و ناشناختی ها رو به روست که نیازمند، مطالعه و پژوهش موشکافانه است. نقاط تاریک و ناگفته های فراوانی در آن است که هدفمندانه و سخت کوشانه باید بدانها پرداخته شود. او میگوید؛ هدف کلی تاریخ نگاری و پژوهش باید نتایجی کاربردی و عملیاتی در بر داشته باشد و به حل مسئله ای در دنیای واقعی منتهی شود. فارغ از نحوه پژوهش و نگارش، باید دید از نتایج پژوهش، چه استفاده هایی، در چه زمینه هایی و برای چه قشری از جامعه مفید است و چه مشکل یا مشکلاتی را میتواند حل کند. تهران، پایتخت دوازده سیزده میلیونی امروز کشور با آسیبها و مشکلات فراوانی رو به روست که قطعا حل آن مشکلات و یافتن راه حل ها، نیازمند مطالعات جامع الاطراف و فراگیر است که افزون بر دولت، دانشگاه ها و مراکز پژوهشی و مطالعاتی باید به مطالعه و بررسی علل آن آسیبها بپردازند و توامان با ریشه یابی، راه حل های راهبردی ارائه نمایند. 

داریوش شهبازی با گردآوری بیش از دو میلیون فیش تا کنون در پی تألیف و تدوین مجموعه‌ای (دانشنامه) چند ده جلدی «تهران نامه» است. او با بیش از چهاردهه پژوهش در حوزه تاریخ تهران و استمرار مطالعات در این حوزه علاقه خود را به عنوان یکی از  پرکارترین پژوهشگران این حوزه نشان داده است. او افزون بر تالیفات نشر یافته اش، کتابهای ارزشمندی را در دست چاپ دارد و تا کنون چند صد مقاله در نشریات مختلف کشور از او به چاپ رسیده است. 

در پی دعوت اداره فرهنگ و ارشاد شهرستان تهران، از ایشان، طی حکمی، واحد «تهران شناسی» به او سپرده شده است. او روزهای دوشنبه و چهارشنبه در این واحد حضور دارد و ضمن انجام پژوهشهایی تازه با همکاری تهران پژوهان، نشست های هفتگی در حوزه تاریخ تهران و ایران برگزار می کند.

 فعالیت فرهنگی-ادبی 
شهبازی به موازات مطالعه، پژوهش و تولید محتوای پژوهشی، همواره خود را معلمی میداند که وظیفه اش تعلیم و انتقال آموخته ها به دیگران است. او بنیانگذار موسسه فرهنگی-هنری تهران نامه است که تا کنون صدونود نشست تخصصی آموزشی-پژوهشی به تنهایی و یا با همکاری استادان برجسته دانشگاههای سراسر کشور در رشته های مرتبط با محوریت حوزه تاریخ تهران برگزار کرده و پیوسته در حال برگزاری این سلسله نشستهاست. در کارنامه فعالیت های فرهنگی ایشان همکاری با دانشگاه ها، مراکز آموزشی- پژوهشی و مجامع مختلف علمی مشاهده میشود.

 مجلات و نشریات 
داریوش شهبازی در طول عمر فرهنگی خود با مجلات و نشریات معتبری نظیر بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی، فصلنامه گنجینه دارالفنون، فصلنامه فرهنگ مردم، اطلاعات، شرق، اعتماد، دنیای اقتصاد، همشهری، تعطیلات نو، اعتماد ملی، ایران، آفتاب، شهروند، مجله ساخت و تولید، نشریه تراز، مجله ویستا، باشگاه خبری دیده بان حقوق حیوانات، سپید، جام جم آنلاین، همشهری آنلاین، روزنامه صنعت، ماهنامه اجتماعی و فرهنگی تهران و روزنامه تهران همکاری کرده و نوشته‌هایش در آن‌ها نشر یافته است. 

 خبرگزاری ها 
شهبازی با بسیاری از خبرگزاری ها چون ایبنا، ایکنا، مهر، میراث فرهنگی، ایسنا، تارنا، تین نیوز، اسکان نیوز  دیدار و گفتگو داشته است. محتوای این گفتگوها که بخشی از داده های تاریخی این حوزه را بیان میکند، نشر یافته است.

 دیدار و گفتگوها 
شهبازی صدها گفتگو در حوزه تاریخ تهران و ایران، با رسانه های ملی اعم از رادیو و تلویزیون، خبرگزاریها، رسانه های خصوصی، مطبوعات و غیره داشته است. او در صدا و سیما و تلویزیون آسیا نیوز به طور هفتگی دیدار و گفتگو دارد. 

 تهران‌نامه 
تهران‌نامه مجموعه دانشنامه‌ایست در حوزه تهران‌شناسی که ناظر بر تمامی جنبه‌های تاریخی، جغرافیایی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و غیره تهران است. این تألیف به ثبت و ضبط وقایع تاریخی و هر آن‌چه که به فرهنگ مردم این شهر تعلق دارد و در معرض فراموشی و نسیان است، می‌پردازد. در حقیقت این مجموعه موزه‌ای از گذشته تهران و تهرانیان (بلکه ایرانیان) است. اثری که می‌تواند هر پژوهشگر این حوزه را یاری رساند.

 کتاب‌ شناسی 
داریوش شهبازی از پرکارترین و پر اثرترین پژوهشگران معاصر، بویژه در حوزه تاریخ تهران و تاریخ عصر قجر است. تمرکز بر تدوین دانشنامه در بستر زمانی بیش از چهار دهه او را بر گستره پهناوری از پژوهش­های گوناگون مرتبط و آشنا ساخته است. حاصل چند دهه پژوهش او  کتابها و مقالاتی است که به رشته تحریر درآمده و نشر یافته است. 

کتاب‌ها

 کتاب­هاعبارتند از:
 تاریخ سکه دوره قاجاریه، (۱۳۸۰)؛ بوره‌که‌ای
 برگ‌هایی از تاریخ تهران، ۴ جلدی. (۱۳۸۶)؛ بوره‌که‌ای.
 تهران‌نامه، حروف آ و الف (۱۳۹۴)؛ آرش. (۱۳۹۷)؛ ماهریس.
 پرسه در دارالخلافه، ۴ جلدی. (۱۳۹۴)؛ کتاب سرا.
 برگ­هایی از تاریخ تهران، (1390)، نشر ثالث.
 روایاتی از تهران قدیم، 2 جلد، (۱۳۹۷)؛ سایبان هنر.
 تاریخ قشون قاجاریه، (۱۳۹۷)؛ ماهریس.
 از الهیه تا دروازه غار، (۱۳۹۷)؛ ماهریس.
 چرا قاجاریه فروپاشید، (۱۳۹۷)؛ ماهریس.
 تهران‌نامه، حرف ب، جلد دوم، (۱۳۹۷)؛ ماهریس.
 پاتوق‌های تهران، (۱۳۹۸)؛ سایه‌بان هنر.
 کمیته مجازات ترورهای تاریخی تهران قجری، (۱۳۹۸)؛ سایه‌بان هنر.
 سیاحانی که به ایران آمده‌اند، 2 جلد، (۱۳۹۹)؛ ماهریس.
 دانشنامه مطبوعات تهران، جلد یک، (1404)؛ نشر شهباز، 978-622-92055-9-4
 دانشنامه مطبوعات تهران، جلد دو، (1404)؛ نشر شهباز، 978-622-91974-0-0
 دانشنامه مطبوعات تهران، جلد سه، (1404)؛ نشر شهباز، 978-622-91974-7-9
 دانشنامه مطبوعات تهران، جلد چهار، (1404)؛ نشر شهباز، 978-622- 91974-8-6
 هنرمندشهزادگان قجر، عباس میرزا،(1401)؛ ماهریس.
 دانشنامه سیاحانی که به ایران آمده اند، جلد یک(1403)، نشر شهباز، 978-622-92055-1-8
 دانشنامه سیاحانی که به ایران آمده اند، جلد دو(1403)، نشر شهباز، 978-622-88461-3-2
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 1(1404)، نشر شهباز، 978-622-88461-2-5
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 2(1404)، نشر شهباز، 978-622-88461-4-9.
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 3(1404)، نشر شهباز، 978-622-88461-4-9
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 4(1404)، نشر شهباز، 978-622-88461-5-6
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 5(1404)، نشر شهباز، 978-622-88461-6-3
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 6(1404)، نشر شهباز،978-622-88461-7-0
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 7(1404)، نشر شهباز،978-622-88461-8-7
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 8(1404)، نشر شهباز،978-622-88461-9-4
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 9(1404)، نشر شهباز،978-622-89136-0-5
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 10(1404)، نشر شهباز،978-622-89136-1-2
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 11(1404)، نشر شهباز،978-622-89136-2-9
 دانشنامه ایرانشناسی از نگاه سیاحان، جلد 12(1404)، نشر شهباز،978-622-89136-3-6
 فرهنگ باغ­های هزارگانه تهران، جلد 1(1405)، نشر شهباز، 978-622-89136-4-3
 فرهنگ باغ­های هزارگانه تهران، جلد 2(1405)، نشر شهباز،
 پارچه و پوشاک در سفرنامه ها، (1405)، نشر شهباز،
 پایتخت دو صد ساله(از سیه بردگان قجر تا سوزمانی ها)، (1405)، نشر شهباز

 3

 مقالات و یاداشت ها 
سوابق تالیف مقالات(  535 مقاله) و همکاری با مجلات و نشریات؛ نظیر فصلنامه گنجینه دارالفنون، فصلنامه فرهنگ مردم، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی، و روزنامه تهران همکاری کرده و مقالات و نوشته‌ها در آن‌ها نشر یافته است.

1- پهلوانان پایتخت (اعتماد ملی)

2- هویت سیاسی مستقل امیرکبیر(گوهراندیشه امیرکبیر در مواجهه بااستعمارروس وانگلیس)(فصلنامه گنجینه دارالفنون، دوره3، شم10، تابستان 1399.

3- وایلد سازنده سفارت انگلیس در تهران (دنیای اقتصاد 12خرداد98) 

4- باغ قيطريه يا باغ غيبي (روزنامه شرق بهمن 90)

5- تاثیر مشروطه بر تحول و تطور نمایش در ایران (دنیای اقتصاد 4512)

6- نقش حروف ابجد (روزنامه اعتماد ملی 15 تیر87)

7-  مجمع الصنایع«حاصل اندیشه امیرکبیر»(فصلنامه گنجینه دارالفنون، دوره7، شم28، زمستان1403.

8- در جست و جوی (طهران) قدیم (روزنامه ایران)

9- معجزه ایرانی در دل خاک (روزنامه ایران 26 شهریور86)

10- چلوکبابی پر آوازه (افتاب 2 خرداد87) 

12-لاله زار در اوراق... (همشهری 23 آذر87 )

13- شاه تهماسب اولین... (روزنامه شرق)

14-مشهور ترین پهلوانان (روزنامه شرق)

15-قنات ها هنوز زنده اند (ایران)

16-نخستین کاروانسرای تهران (اعتماد ملی)

17-گذز لوطی صالح (دنیای اقتصاد)

18-تجارت در عصر قاجار (دنیای اقتصاد- 2175   22 شهریور 89)

19-تهران و چنار هایش (اعتماد ملی)

20-برگهایی از تاریخ تهران (آفتاب 25فروردین87) 

22-اولین مقررات درشکه در.... (اعتماد ملی)

23-اجبار کشف حجاب بزرگترین ... (سایت شفاف )

24-تاپیش از پایتخت شدن .... ( خبرگزاری مهر)

25-غار جعیتا و غار علی صدر (اعتماد ملی 31 شهریور86)

26-دبیرستان و کوچه مروی (خبرگزاری مهر )

27-کوبه یا زنگ اخبار قدیم (اعتماد ملی 16 آبان 87 )

28-تاریخچه انار تهران (اعتماد ملی 25 تیر 87 )

29-خواهر زن ناصرالدین شاه ...( اعتماد ملی )

30-ماشین دودی 1 (اعتماد ملی )

31-نخستین کاروانسرای تهران ( اعتماد ملی)

32-شکار در تهران قدیم ( اعتماد ملی )

33-واژه های متروک (اعتماد ملی )

34-معروف ترین چنار های تهران ( اعتماد ملی )

43-باغ غیبی یا باغ قیطریه .... (اعتماد ملی)

44-نقش حروف ابجد (اعتماد ملی )

45-اولین شهردار تهران(روزنامه شرق )

46-پل امیر بهادر (اعتمادملی)

48-چاه برفی و برف های سنگین تهران (اعتمادملی)

49-حکومت 200 ساله فرزندان اقا محسن (افتاب)

50-از نظمیه تا پلیس (اعتمادملی)

51-چاه برفی در اندرونی کاخ ناصر الدین شاه (روزنامه اعتماد ملی- مجله ویستا)

52-شرایط لوطی وبابا شمل شدن (شرق)

53-تهران چگونه پایتخت شد (خبر انلاین)

54-تنها تصویر بازمانده از باروتخانه تهران قدیم (اعتماد ملی)

55-تریاک چگونه وارد تهران شد (اعتماد ملی)

56-ساخت اولین سرود ملی ایران (شرق)

57-بخت گشایی دختران در تهران قدیم (اعتماد ملی)

58-ادران قصران یا قلعه دختر (اعتماد ملی 642- 22 اردیبهشت 87)

59-تهران شهر باغها و قناتها (خبرگزاری مهر)

60-تهران بود وباغهایش (روزنامه ایران)

61-تنها تصویر بازمانده از باروتخانه تهران قدیم (اعتماد ملی)

62-تریاک چگونه وارد تهران شد(اعتماد ملی)

63- پیمان نامه نابودی صنایع ایران (دنیای اقتصاد)

64- قتل در لاله زار (دنیای اقتصاد)

79- دماوند در گذر تاریخ (اعتماد ملی)

81- محله شمران خرده محله ای در تهران قدیم (اعتماد ملی)

83- بلدیه خبرگزاری ایبنا

84- تجارتخانه های ناموفق (دنیای اقتصاد)

85- سند فروش ایران به انگستان (دنیای اقتصاد 13آذر 97)

86- دارالشفا (مجله شهرنگار خرداد 85)

87- تجریش امامزاده ای داشت که دیگر نیست! (مجله فرهنگ و مردم)

88- آوارگی و گرسنگی (دنیای اقتصاد - 4504)

89- کهن پیوند ری و تهران (شرق)

90- از کافه بار های شبانه تهران تا ماجرای ماست مختارالسلطنه (ایبنا)

92- گذر لوطی صالح (اعتماد ملی)

93- امیرکبیر و امپراتور میجی در ژاپن(پایگاه حوزه)

97- باروتخانه ای که دیگر نیست (دنیای اقتصاد)104- در مرثیه پلنگ آینه ورزان (خبرگزاری میراث فرهنگی)

105- بچه ناف تهران (روزنامه بهار)

106- حمام برنجی (مجله ساخت و تولید- شماره 41)

107- کوچه پشت بدنه (شرق 20شهریور 91)

108- گرامافون (شرق)

109- سرای دلگشا (جوان آنلاین- 17مهر1389)

112- منقل و وافور از چه دوره ای به ایرانیان تحمیل شد (جام نیوز)

113- چاپ نخستین کتاب حسابداری در تهران (دنیای اقتصاد 4511- 11دی 97)

115-لوطی صالح و اسمال بزاز تا ملیجک تا کریم شیره ای در تهران نامه (ایبنا)

124- شمیران پر از داستان و ماجراست (همشهری یکشنبه 12 آبان 98-461295)

125 - ساندویچ نان بولکی (ماهنامه آرد و نان دی 1393)

126- عمر پایتختی تهران هم سر آمد (نشریه تراز دی 92)

128-سماور حمام برنجی (شرق1390 دیماه)

129- وجه تسمیه زعفرانیه (روزنامه شرق)

130- راز درخت تا (همشهری آنلاین 10 دی 1398)

131- شب رونمایی از جلد اول«تهران نامه» (اسکان نیوز30فروردین98)

132- از کافه بارهای شبانه تهران تا ماجرای ماست مختارالسلطنه (ایبنا- 22 خرداد93)

139- آیا خارجی ها موثرترین عامل فروپاشی قاجاریه بوده اند؟ (ایبنا-27اردیبهشت98)

141- میرزا رضا و براندازی حکومت ظلم و جور (دنیای اقتصاد- 4446)

142-کریم اصفهانیان نویسنده، پژوهشگر، ادیب مصحح و شاعر ایرانی در گذشت (گنجینه شم 58- بنیادموقوفات دکتر محمود افشار یزدی)

143- در جست و جوی طهران گمشده (ایران 6اسفند84)

153- نخستین مجلس مشروطه قانون بلدیه را تصویب کرد (ایبنا 12خرداد97- مرکز دائرالمعارف بزرگ اسلامی)

154- قمه کشی علیه مرض الموت در خیابان های طهرون (همشهری آنلاین- 15 اسفند98)

155- دغدغه های تهران پژوهان در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی په بود؟ (پرتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 17 مهر98)

156-نگاهی به زندگی و فعالیت صنعتی خیامی ها- صندوق رازآلود (دنیای اقتصاد-21 اسفند98)

157- مروی دبیرستانی که بود هست و شاید دیگر نباشد! (خبرگزاری مهر 26 تیر88)

158- درد کشیدیم، اما ماندیم (دنیای اقتصاد، 17فروردین 99)

159- نقش های روزگاران (دنیای اقتصاد، 26 اسفند 97)

160- اولین شهردارهای تهران (شرق، 18 مهر 90)

169- تاریخچه باغ وحش و نگهداری حیوانات وحشی در ایران- مجمع الوحوش ناصری (باشگاه خبری دیده بان حقوق حیوانات 30بهمن 89)

170- نقش انگلیسی ها در قراردادهای ننگین (دنیای اقتصاد،2مرداد99)

 پانویس و منابع 
 تاریخ سکه
 برگ‌هایی از تارخ تهران جلد ۱
 دیدار و گفتگو با داریوش شهبازی، اعتماد آنلاین. 23 شهریور 1401.
گفتگوی روزنامه ایران ۶/۱۲/۸۴
 پیوند به بیرون 
 گفتگو با نویسنده ۴ جلدی پرسه در دارالخلافه
 گفتگوی شبکه ۴ با آقای داریوش شهبازی (پرسه در دارالخلافه )
 وبگاه رسمی
 تهران نامه
 https://www.aparat.com/tehranname

رده:اهالی تهران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۳۲
رده:نویسندگان مرد اهل ایران