سرای قیصریه

سرای قیصریه مربوط به دوره قاجار است و در تربت حیدریه، سمت راست خیابان فردوسی جنوبی، پ ۶۵ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 مقدمه 
سرای قیصریه که با نام‌های دیگری چون کاروانسرای مهاجر، بازار مهاجر، بازارچه قیصریه و سرای قیصریه مهاجر نیز شناخته می‌شود، یکی از بناهای تاریخی و تجاری شهر تربت حیدریه است. بانیان این بنا برادران مهاجر بودند که در اواخر قرن سیزدهم هجری از یزد به این منطقه مهاجرت کردند.

 تاریخچه و بانیان 
بانیان اولیه این سرا، سه برادر از خاندان مهاجر به نام‌های حاجی محمد حسین، میرزا علی‌ اکبر و کربلایی محمد رضا بودند. این برادران فرزندان رمضان و فاطمه بودند که پس از درگذشت والدین خود، در دوره سلطنت مظفرالدین‌شاه قاجار، از شهر یزد به تربت حیدریه کوچ کردند و فعالیت‌های تجاری خود را در این شهر بنیان نهادند.(بر اساس تاریخ شفاهی خانواده و گواهی فوت ثبت احوال)

 مالکیت و مدیریت بنا 
در دوره پهلوی دوم و پس از انقلاب اسلامی، مدیریت و مالکیت این بنا در اختیار حاجی محمد ابراهیم مهاجر (برادرزاده حاجی محمد حسین و از نسل دوم این خاندان) بود. وی در میان اهالی منطقه به نام‌های «مَند ابرام» و «مَند ابراهیم» شهرت داشت. در حال حاضر، مالکیت این بنا در اختیار فرزندان و سایر بستگان وی قرار دارد.(بر اساس تاریخ شفاهی خانواده و اسناد میراث فرهنگی خراسان رضوی)

 مشاهیر خاندان مهاجر 
از دیگر چهره‌های شاخص این خاندان می‌توان به عبدالکریم مهاجر (پسر حاجی محمد حسین) اشاره کرد. وی از کارآفرینان صنعتی بود که شرکت ایران‌ چسب را در تهران تأسیس کرد و مدیریت آن را بر عهده داشت.(بر اساس تاریخ شفاهی خانواده)

 جستارهای وابسته 
 فهرست آثار ملی شهرستان تربت حیدریه
 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

 منابع 

رده:آثار دوره قاجاریان در شهرستان تربت حیدریه
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان