توسعه سیاسی

توسعه سیاسی از مفاهیم جامعه شناختی وابسته به علوم سیاسی است که در اصطلاح به معنای افزایش ظرفیت و کارایی یک نظام سیاسی در حل و فصل تضادهای منافع فردی و جمعی، ترکیب مردمی بودن، آزادی و تغییرات اساسی در یک جامعه است.

توسعه سیاسی در معنا و مفهوم امروزی آن، فراگردی است که بعد از جنگ جهانی دوم به‌وجود آمد.Edward, Shils. (1965). Political Development in the New States. The Hague: Mouton با وجود پیشرفت‌های شگرف در زمینه توسعه سیاسی، هنوز ابهامات زیادی در رابطه با این دانش‌واژه وجود دارد و دانشمندان حوزه‌های متفاوت، تعاریف گوناگونی از توسعه سیاسی ارائه می‌کنند.

توسعه سیاسی، فراگردی است که زمینه نهادی کردن تشکل‌ها و مشارکت سیاسی آنها را فراهم می‌کند و حاصل آن، افزایش توانمندی افراد، احزاب و گروه‌ها، برای مشارکت قانون‌مند در فضای سیاسی جامعه استعلی اصغر سعدآبادی. علی اصغر پورعزت. طیبه عباسی. (1391). شناسایی مؤلفه‌های همبستگی ملی در اقوام ایرانی. راهبرد دفاعی. سال 11. شماره 42. 198-173. و.علی‌اصغر سعدآبادی. (1393). "مختصات پیشرفت سیاسی جامعه". پنجمین کنگره پیشگامان پیشرفت.

از نظر کلمن، توسعه سیاسی عبارت است از مراوده مستمر بین فعالیت‌های ساختاری، ظرفیت‌های همگرا، الزامات برابری، پاسخگویی و سیستم سازگار شونده سیاسی،LaMond Tullis, F. (1973). Politics and Social Change in Third World Countries. Wiley. در حالی که هانتینگتون بر آن است که توسعه سیاسی پایدار، در قالب تفکیک ساختارهای سیاسی، مشارکت داوطلبانه، حکومت عقلایی و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی مستمر تعریف می‌شود.115- Harvey, D. 1989, The Condition of Post modernity. OXFORD, Blackwell.

اهداف توسعه سیاسی:
۱. پیشرفت
۲. صنعتی شدن
۳. رفع فقر
۴. رفع وابستگی
۵. ایجاد تحولات ساختاری در تمام بخش‌های جامعه و گذار از حالت نامطلوب زندگی گذشته به شرایط بهتر

از نظر فرانسیس فوکویاما هر نظم سیاسی به سه نهاد دولت، حاکمیت قانون و سازوکارهای پاسخ‌گو بودن استوار است و دولت نهادی متمرکز و مبتنی بر سلسله‌مراتب است که در یک محدوده سرزمینی مشخص از انحصار به‌کارگیری زور مشروع برخوردار است.فرانسیس فوکویاما، نظم و زوال سیاسی، ترجمهٔ رحمان قهرمان‌پور، انتشارات روزنه، ۱۴۰۳. دولت‌های مدرن برخلاف دولت‌های غیرمدرن به دنبال برخورد غیر شخصی با شهروندان هستند. به عبارتی دیگر، دولت‌های پیشامدرن در واقع دولت‌هایِ خانواده‌های حاکم بودند که در آن دولت‌ها، امور حکمرانی توسط خانواده و دوستان حاکم اداره می‌شدند و از این نظر به آنها حکومت‌های ویژه‌پرور و پدرسالار گفته می‌شود.همان. اما در مقابل دولت‌های مدرن به جای پیگیری منافع شخصی حاکم، مصالح عمومی جامعه را پیگیری می‌کنند. تمایز دولت مدرن با دولت پیشامدرن در این است که دولت‌های مدرن برخورد غیر شخصی با شهروندان دارند و کارمندانی را استخدام می‌کنند که شایسته باشند؛ نه آنکه این استخدام‌ها بر اساس وفاداری و تعلق‌های گروهی باشد.همان.

اینجا اصل حاکمیت قانونی نمود پیدا میکند؛ مثل وجود یک نظم و قانون ساده، حق مالکیت و امکان به اجرا گذاردن قراردادها یا درک مدرن غربی از حقوق بشر که شامل حقوق برابر برای زنان و اقلیت‌های قومی و نژادی است؛ مجموعه‌ای از قواعد رفتاری که از وجود یک اجماع نظر گسترده در جامعه مبنی بر ضرورت محدودشدن حتی قوی‌ترین بازیگران سیاسی جامعه، اعم از سلاطین، روسای جمهوری و نخست‌وزیران حکایت دارد.فرانسیس فوکویاما، نظم و زوال سیاسی، ترجمهٔ رحمان قهرمان‌پور، انتشارات روزنه، ۱۴۰۳.

 جستارهای وابسته 
 جامعه مدنی

 منابع 

 

رده:جامعه‌شناسی سیاسی