فهرست کلان‌شهرهای ایران

کشور ایران دارای ۱۸ کلان‌شهر است که شامل ۹ کلان‌شهر رسمی و ۹ کلان‌شهر غیررسمی می‌باشد. در ایران، شهرهایی که بالای یک میلیون جمعیت دارند کلان‌شهر شناخته می‌شوند. فهرست این کلان‌شهرها همراه با جمعیت آن‌ها به شرح زیر است:

بر اساس مصوبۀ هیأت وزیران مؤرخۀ ۱۷ آبان ۱۳۹۶ سمت شهرداری کلان‌شهرهای بالای ۱ میلیون نفر «مدیریت سیاسی» محسوب شده و با مقامات موضوع بند (ه) ماده ۷۱ قانون مدیریت خدمات کشوری همتراز شده‌است. این بدین معنی‌ست که شهرداری کلان‌شهرهای بالای ۱ میلیون نفر جمعیت همتراز با «معاون وزیر» هستند.خبرگزاری سازمان تبلیغات اسلامی (مهرنیوز): تصویب همترازی شهرداران برخی کلان‌شهرها با مقامات ارشد کشور، نوشته‌شده در ۲۷ آبان ۱۳۹۶؛ بازدید در ۱ دی ۱۴۰۳.

 کلانشهرهای ایران 
+رتبهنام شهرنام استانوضعیتجمعیت (۱۳۹۵)تصویرشهرداریشورای شهر۱تهران تهران رسمی۸٬۶۹۳٬۷۰۶ 150px|تهران؛ نخستین کلان‌شهر و پایتخت ایران.شهرداری تهرانشورای شهر تهران۲ مشهد خراسان رضوی رسمی۳٬۰۰۱٬۱۸۴150px|مشهد؛ دومین کلان‌شهر ایران.شهرداری مشهدشورای شهر مشهد۳ اصفهان اصفهان رسمی۱٬۹۶۱٬۲۶۰ 150x150پیکسل|اصفهان؛ سومین کلان‌شهر ایران.شهرداری اصفهانشورای شهر اصفهان۴کرجالبرزرسمی۱٬۵۹۲٬۴۹۲150px|کرج؛ چهارمین کلان‌شهر ایران.شهرداری کرجشورای شهر کرج۵شیرازفارسرسمی۱٬۵۶۵٬۵۷۲150px|شیراز، پنجمین کلانشهر ایرانشهرداری شیرازشورای شهر شیراز۶تبریزآذربایجان شرقی رسمی۱٬۵۵۸٬۶۹۳150px|تبریز، ششمین کلانشهر ایرانشهرداری تبریزشورای شهر تبریز۷ قم قم رسمی۱٬۲۰۱٬۱۵۸ 150px|قم؛ هفتمین کلان‌شهر ایران.شهرداری قمشورای شهر قم۸ اهواز خوزستان رسمی۱٬۱۸۴٬۷۸۸ 150px|اهواز؛ هشتمین کلان‌شهر ایران.شهرداری اهوازشورای شهر اهواز۹ کرمانشاه کرمانشاه رسمی۹۴۶٬۶۵۱ 150px|کرمانشاه؛ نهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری کرمانشاهشورای شهر کرمانشاه۱۰ارومیهآذربایجان غربی رسمی۷۳۶٬۲۲۴ 150px|ارومیه؛ دهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری ارومیهشورای شهر ارومیه۱۱رشتگیلان غیررسمی۶۷۹٬۹۹۵ 150px|رشت؛ یازدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری رشتشورای شهر رشت۱۲ زاهدان سیستان و بلوچستان غیررسمی۵۸۷٬۷۳۰ 150px|زاهدان؛ دوازدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری زاهدانشورای شهر زاهدان۱۳ همدان همدان غیررسمی۵۵۴٬۴۰۶ 150px|همدان؛ سیزدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری همدانشورای شهر همدان۱۴کرمانکرمانغیررسمی۵۳۷٫۷۱۸ وسط|بی‌قاب|150x150پیکسلشهرداری کرمان۱۵یزدیزدغیررسمی۵۲۹٬۶۷۳ 150px|یزد؛ پانزدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری یزدشورای شهر یزد۱۶اردبیلاردبیلغیررسمی۵۲۹٬۳۷۴ 150px|اردبیل؛ شانزدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری اردبیلشورای شهر اردبیل۱۷بندرعباسهرمزگانغیررسمی۵۲۶٬۶۴۸150px|بندرعباس، هفدهمین کلانشهر ایرانشهرداری بندرعباسشورای شهر بندرعباس۱۸اراکبه موجب مصوبه دولت و شورای عالی شهرسازی، نقاط جمعیتی کرهرود و سنجان به شهر اراک الحاق شدند. جمعیت جدید حاصل از جمعیت سه شهر اراک، سنجان و کرهرود استمرکزی غیررسمی۵۲۰٬۹۴۴ 150px|اراک؛ هجدهمین کلان‌شهر ایران.شهرداری اراکشورای شهر اراک

 ابهام در تعریف کلان‌شهر 
بندانگشتی|280px|با تعریف کلانشهر از سوی سازمان ملل متحد، تهران تنها کلان‌شهر ایران به‌شمار می‌رود.
در تعریف بین‌المللی کلانشهر که توسط سازمان ملل متحد آورده شده کلان‌شهر یا مادر شهر به شهرهایی گفته می‌شود که بیش از ۴ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. از این رو از دیدگاه تعریف بین‌المللی در ایران تنها شهر تهران به عنوان کلان‌شهر شناخته می‌شود. درعین حال همان‌طور که تعریف مفهوم شهر در کشورهای مختلف متفاوت می‌باشد، تقسیم‌بندی انواع شهرها نیز برحسب سطح فعالیت‌ها، میزان جمعیت پذیری و حوزه نفوذ شهر در کشورهای گوناگون با یکدیگر یکسان نیست. اما در ادبیات رایج کشور ایران اصطلاح کلان‌شهر معادل مادرشهر (متروپلیس) است و به شهرهایی اطلاق می‌شود که حداقل یک میلیون نفر جمعیت داشته و واجد مرکزیتی اقتصادی - سیاسی که در مقیاس ناحیه‌ای یا ملی از موقعیتی مرکزی برخوردار باشد. تعریف کلانشهر در سال ۱۳۸۷ توسط محمد سعیدی‌کیا وزیر وقت مسکن و شهرسازی در شورای عالی شهرسازی و معماری اصلاح شد و طبق آن شهرهای با جمعیت بیش از ۵۰۰ هزار نفر کلان‌شهر محسوب می‌شوند. به دلیل نداشتن تعریف حقوقی واحد از کلان‌شهر در ایران فقط شهرهای بالای یک میلیون نفر می‌توانند از مزایای قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری شهرهای زیر یک میلیون نفر می‌توانند به صورت قانونی و رسمی کلان‌شهر شوند اما نمی‌توانند از قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. اکنون شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، تبریز، قم، اهواز و کرمانشاه به صورت رسمی کلان‌شهر محسوب می‌شوند.

 جستارهای وابسته 
 جمعیت شهرهای ایران
 مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

 منابع 
 مرکز آمار ایران
 وبگاه کلان‌شهرهای ایران
 روزنامهٔ ایران
 
 کلان‌شهر شدن اراک به تصویب رسید - ایسنا
 همدان کلانشهر شد - جام جم آنلاین ۱۹ مرداد ۱۳۸۸
 بندرعباس به جمع کلانشهرهای ایران پیوست-خبرگزاری موج-۱بهمن ۱۳۹۸

رده:مناطق کلان‌شهری ایران