نیروی هوایی شاهنشاهی ایران

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران (Imperial Iranian Air Force به اختصار IIAF) به نیروی هوایی ایران در دوران شاهنشاهی پهلوی گفته می‌شد. یکی نیروهای زیر مجموعه ای ارتش شاهنشاهی ایران است، که وظیفه حفاظت از مرزهای هوایی کشور و همچنین پشتیبانی سایر نیروهای مسلح را بر عهده داشت. تأسیس نیروی هوایی در ایران در سال ۱۳۰۱ هجری خورشیدی (۱۹۲۲ میلادی) در دوران پادشاهی احمدشاه قاجار و به دستور رضا خان در زمان وزارت جنگ او بود.تاریخ موسسات تمدنی جدید ایران کتابی از حسین محبوبی اردکانی - جلد سوم - ص 49-50 تأسیس رسمی نیروی هوایی در ۱۱ خرداد ۱۳۰۳ حکم عمومی قشون، تحت شمار ۲۲۲ صورت گرفته و اولین گروه از خلبانان این نیرو در ۶ اسفند ۱۳۰۳ (۲۵ فوریه ۱۹۲۵) آموزش دیده و آماده عملیات شدند. خلبانان این نیرو همراه خلبانان نیروی هوایی اسرائیل تنها خلبانان خاورمیانه بودند که دوره‌های آموزشی خلبانی را در ایالات متحده آمریکا گذرانده بودند.Global Security Air Force نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در سال‌های پایانی حکومت پهلوی، بزرگ‌ترین و قدرتمندترین نیروی هوایی غرب آسیا و سومین نیروی هوایی جهان بود.Institute for national strategic studies. National Defence University, Washington, 1994, Paper No. 29, S. 178

 تاریخچه 
بندانگشتی|271x271پیکسل|فرمان تأسیس نیروی هوایی ایران به دستور رضاخان سردار سپه
هیئت مختلط نظامی ایران و انگلستان قرارداد ۱۹۱۹ در طرح ۳۰۶ ماده‌ای خود به تأسیس نیروی هوایی کارآمد توجه مخصوص نموده بود. به هنگام تشکیل قشون یک شکل در سازمان ارکان حرب کل قشون در شعبه تنسیقها، دفتری هم به نام دفتر هواپیمایی پیش‌بینی گردید و برای نخستین بار در قشون ایران نام هواپیمایی جزو سازمان درآمد تا هسته مرکزی نیروی هوایی را پی ریزی کند.عاقلی، ص ۲۰۲
نخستین ایرانی که موفق به طی دوره خلبانی و پرواز با هواپیما گردید، کلنل محمدتقی خان پسیان بود که در سال ۱۲۹۹ به هنگام حضور در کشور آلمان موفق به این عمل مهم گردید و با انجام سی و سه سورتی پرواز نام خود را به عنوان نخستین خلبان ایرانی در تاریخ ثبت نمود.https://www.isna.ir/news/96122413473/نخستین-خلبان-ایرانی-که-بود

پس از حضور نخستین هواپیماها در ایران در دوران احمد شاه و پس از آن یگان نظامی ژنرال دانسترویل از لشکر ۱۱۴ انگلستان در ایران، در سال ۱۳۰۱ با فرمان تشکیل دفتر هوایی در ارکان حرب اعلان شد. این مجموعه در ابتدا هواپیمایی نداشت اما پس از مدتی یک هواپیمای یونکرس خریداری کرده و با استخدام یک خلبان و یک تکنیسین در منطقه قلعه مرغی کار خود را شروع می‌کند.تاریخ موسسات تمدنی جدید ایران کتابی از حسین محبوبی اردکانی - جلد سوم - ص 49-50
همچنین پس از مدتی ۷ فروند هواپیما از فرانسه خریداری و در اسفند سال ۱۳۰۳ در بندر بوشهر به ایران تحویل داده می‌شود که از این ۷ فروند ۳ فروند قبل از رسیده به تهران در راه سقوط می‌کند.تاریخ موسسات تمدنی جدید ایران کتابی از حسین محبوبی اردکانی - جلد سوم - ص ص50-54

اولین دوره داوطلبان در ۱۲ خرداد ۱۳۰۳ یک روز پس از فرمان تأسیس نیروی هوایی برای تحصیل خلبانی و امور هوایی به همراه سایر محصلان امور نظامی به فرانسه اعزام شد، از جمله این افراد می‌توان از نایب اول خلیل خان مرجان و نایب اول آقا بزرگ مهنا. احمد خسروانی نام برد. این محصلان وارد دانشکده نظامی سن سیر - دانشکده خلبانی ایستر فرانسه شدند.تاریخ موسسات تمدنی جدید ایران کتابی از حسین محبوبی اردکانی - جلد سوم - ص ص50-54

سرتیپ امان‌الله جهانبانی که در خرداد ۱۳۰۳ با عنوان سرپرستی محصلان به اروپا اعزام شده بود مأموریت داشت دوازده فروند طیاره از فرانسه برای ایران خریداری نماید. این طیاره‌ها در بهمن ماه ۱۳۰۲ با کشتی حمل و در بوشهر پیاده شدند تا از بوشهر به تهران پرواز نمایند. در اسفند ماه همان سال این هواپیماها به تهران پرواز کردند و پس از آن دو فروند هواپیمای خریداری شده از شوروی هم وارد تهران گردید و چند هواپیمای یونکرس آلمانی با خلبان و متخصص فنی وارد ایران شده و شرکتی برای حمل مسافر در داخل ایران تشکیل دادند. در خرداد ۱۳۰۳ حکم عمومی قشون تحت شمار ۲۲۲ برای تأسیس نیروی هوایی صادر گردید و سرهنگ احمد نخجوان به ریاست آن برگزیده شد.عاقلی، ص ۲۰۴
احمد نخجوان را در در سال ۱۳۰۱ وارد مدرسه نظامی سن-سیر و دانشکده خلبانی ایستر فرانسه شد و بعداً نیز به دانشکده ورسای رفته و دوره تاکتیکی و تکنیکی هواپیما را در آنجا گذراند.مجله قشون سال4 شماره 18ص778- ص781 تحصیلات خلبانی سرهنگ احمد خان نخجوان در سال ۱۳۰۴ پایان یافت و در بهمن ماه همان سال با یک فروند هواپیمای خریداری شده از فرانسه عازم ایران شد و در روز پنجم اسفندماه ۱۳۰۴ در قلعه مرغی به زمین نشست و مورد استقبال رضاشاه، دولتمردان، سیاست مدارها و نظامی‌ها قرار گرفت.عاقلی، ص۲۰۵

همچنین در اسفند ۱۳۰۴ و ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ جمعاً سه دوره دانشجو جهت تحصیل در امور هوایی و هواپیمایی به سواستوپول و لنین گراد در شوروی جهت تحصیلات دوره عالی و افسری اعزام شدند. که از جمله این افسران می‌توان به عیسی اشتوداخ و شرف‌الدین قهرمانی اشاره کرد.
در سال ۱۳۰۶ سازمان هواپیمایی توسعه پیدا کرد و تعدادی دانشجویان نظامی که در فرانسه و شوروی فن خلبانی و مکانیکی آموخته بودند به ایران بازگشتند و دولت نیز سیزده فروند هواپیمای جدید خریداری نمود به‌طوری‌که جمع هواپیماها به ۳۳ فروند رسید. از این تاریخ اداره هواپیمایی قشون در عملیات جنگی شرکت می‌نمود.عاقلی، ص ۲۰۶
بندانگشتی|349x349پیکسل|بازدید رضاشاه و ولیعهد محمدرضا از کارخانه هواپیماسازی شهباز 
در سال ۱۳۱۱ در ایران مدرسه خلبانی تأسیس گردید و بیست دانشجو پذیرفته شدند و مدت آموزش آن دو سال بود. مدرسه خلبانی تا سال ۱۳۲۰ توانست سیصد خلبان تحویل نیروی هوایی بدهد. در سال ۱۳۱۲ مدرسه دیده‌بانی هوایی که دوره آن یک سال بود تشکیل شد. دانشکده فنی نیز در ۱۳۱۵ تشکیل شد و کارخانه هواپیماسازی شهباز نیز در شهریور همان سال در نیروی هوایی تأسیس شد. کارخانجات هواپیما سازی شهباز علاوه بر تعمیرات اساسی با استفاده از قطعات و تجهیزات مورد نیاز موفق شد تا قبل شهریور ۱۳۲۰ هواپیماهای ( هاویلند تایگر مث، هاوکر آداگز و هاوکر هایند ) را بسازد و تحویل این نیروی بدهد.

تا شهريور ۱۳۲۰ نيروی هوایی ايران دارای ۲۸۳ فروند هواپيما، فرماندهی و ستاد نيرو و منضمات آن، سازمان واحدهای هوایی شامل پنج هنگ (تبريز، مشهد، هنگ بمباران تهران، هنگ قلعه مرغي تهران و اهواز ) و آموزشگاه خلبانی و دانشکده فنی شد. اما در همين زمان با حمله نيروهاي متفقين به ايران، اولين ضربه سازماني ناشي از اشغال كشور بر اين نيرو وارد شد و اين نيرو از ۱۲ مهر ۱۳۲۰ در اختيار وزارت جنگ گذاشته شد و به صورت اداره پنجم آن وزارت‌خانه در آمد.

توان رزمی و پایگاه ها
بندانگشتی|399x399پیکسل|پیش از انقلاب نیروی هوایی یکی از بزرگترین ناوگان سوخت رسان را در دنیا داشت. ناوگانی متشکل از ۱۳ فروند بوئینگ کی سی ۷۰۷ و ۵ فروند بوئینگ کی سی ۷۴۷
تعداد اسکادرانهای در اختیار این نیرو در اواخر حکومت پهلوی عبارت بودند از:
 ۱۵ اسکادران جنگنده و جنگنده-بمب‌افکن
 ۱ اسکادران شناسایی
 ۵ اسکادران حمل و نقل تجهیزات نظامی
 ۲ اسکادران سوخت رسان
 ۷۶ اسکادران بالگرد
 ۱۵ اسکادران موشک سام 
 پایگاه‌ها 
بندانگشتی|359x359پیکسل|چتربازان ایرانی در کنار سی-۱۳۰ هرکولس برای یک مأموریت آموزشی در جریان رزمایش سنتو در ۱ آگوست ۱۹۷۷ در پایگاه هوایی شیراز 
نیروی هوایی تا سال ۱۹۷۸ میلادی ۱۲ پایگاه هوایی نظامی در اختیار داشت.نیروی هوایی در دهه ۱۹۷۰ دست به سفارش تعداد زیادی از جنگنده های اف-۴، اف-۱۴، اف-۱۶ و اف-۱۸ زد و در نهایت شروع به افزایش تعداد پایگاه برای استقرار جنگنده ها کرد. ستاد بزرگ‌ارتشتاران در سال ۱۳۵۷ طرحی را برای تأسیس دو پایگاه شکاری در نزدیکی مرزهای شرقی ایران به تایید فرمانده کل قوا رساند. یکی از این دو، در ۶۰ کیلومتری غرب شهر بیرجند در استان خراسان قرار داشت.پیش از انقلاب بنا بود پایگاه شکاری بیرجند به دست‌کم ۴۰ فروند هواپیمای جنگنده همه‌منظوره اف-۱۶ مدل‌های ای و بی فایتینگ فالکن مجهز شود.
 پایگاه یکم: تهران (مهرآباد)
 پایگاه دوم: تبریز 
 پایگاه سوم: همدان 
 پایگاه چهارم: دزفول 
 پایگاه پنجم: امیدیه 
 پایگاه ششم: بوشهر 
 پایگاه هفتم: شیراز
 پایگاه هشتم: اصفهان 
 پایگاه نهم: بندرعباس 
 پایگاه دهم: چابهار 
 پایگاه یازدهم: تهران (دوشان تپه)
 پایگاه دوازدهم: مشهد 
 نیروی انسانی 
جایگزین= برخی از خلبانان جنگنده F-14 ایرانی: ایستاده از چپ: جلیل زندی - غلام هاشم پور - اسدالله عادلی - احمد مرادی طالبی - غلامرضا نظام آبادی. نشسته از چپ: زاهدی - علی رضا گرانپایی - نامعلوم|بندانگشتی|379x379پیکسل|برخی از خلبانان جنگنده اف-۱۴: ایستاده از چپ: جلیل زندی - غلام هاشم پور - اسدالله عادلی - احمد مرادی طالبی - غلامرضا نظام آبادی. نشسته از چپ: زاهدی - علیرضا گرانپایی - 
این نیرو در سال ۱۹۷۹ حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نیروی انسانی را شامل می‌شد که حدود ۵۰۰۰ نفر از آن را خلبانان مجرب تشکیل می‌دادند.The Islamic Republic of Iran Air Force – IRIAF History

قریب به اتفاق خلبانان هواپیماهای جنگنده، آموزشهای مهارت پروازی را در کنار کارآموزان خلبانانی نیروی هوایی آمریکا در پایگاه‌های آموزشی نیروی هوایی آمریکا در لاکلند، مریلند، کالیفرنیا و ویرجینیا سپری می‌نمودند و تعداد کمی نیز دوره‌های خود را در انگلستان و پاکستان سپری کرده‌اند.
آموزش
بندانگشتی|369x369پیکسل|اولین اسکادران تاکتیکی F-4D فانتوم مستقر در پایگاه هفتم شکاری تاکتیکی شیراز
مراکز آموزشی نیروی هوایی شامل: فرماندهی آموزش های هوایی، دانشکده خلبانی، دانشکده فنی هوایی و دانشکده فرماندهی و ستاد هوائی بود.

در سال ۱۳۱۱ در ایران مدرسه خلبانی تأسیس شد دهه ها بعد با توسعه تغییر محل به دوشان تپه به دانشکده هوایی تغییر نام داد. دانشکده فنی هوائی در ۱۳۱۵ تأسیس شد. نخستین دوره دانشکده فرماندهی و ستاد هوائی در ۱۳۵۳ در محل پایگاه دوشان تپه تشکیل شد.در سال ۱۳۳۹ سازمانی به‌نام كمك‌های آموزشی جهت تكميل تعليمات فنی هنر آموزان در تيپ تعليمات تأسيس شد.سپس در سال ۱۳۴۶ تيپ تعليمات با امكانات آموزشی بيشتر، مركز آموزش‌های هوايی ناميده شد مرکز آموزش های هوایی که در سال ۱۳۵۰ به فرماندهی آموزش های هوایی تغییر نام داد و از آن به بعد با هفت مرکز وظیفه آموزش کادر مورد نیاز نیروی هوایی را تأمین می کرد این مراکز عبارت بود از: 
مرکز آموزش تخصصی های پشتیبانی 
مرکز آموزش زبان 
مرکز آموزش الکترونیک 
مرکز آموزش نظامی
مرکز آموزش نگهداری 
مرکز آموزش پدافند زمین به هوا
مرکز آموزش تخصص های پروازی 
در سال ۱۳۴۷ به‌دنبال افزايش روزافزون حضور هواپيماهای پيشرفته نيروی هوايی به استخدام كادر جديدی تحت عنوان همافری برای انجام عمليات تعمير و نگهداری هواپيماها پرداخت.
 اف ۱۴ تامکت 

گرامَن اف-۱۴ تامکت (Grumman F-14 Tomcat) هواگرد جنگنده مافوق صوت دوموتوره، دوسرنشین و نسل چهارم بال متحرک ساخت شرکت گرامن در ایالات متحده آمریکا است.
بندانگشتی|آرم بازوی خلبان اف-۱۴ نیروی هوایی ارتش ایران

 پیشینه خرید 
در تابستان سال ۱۹۷۲ نامه‌ای از سوی محمدرضا شاه پهلوی به پنتاگون مبنی بر اینکه شاه ایران قصد دارد برای بازدید از ایالات متحده آمریکا به‌منظور گفتگو دربارهٔ یک هواپیمای رهگیر که قرار بود در نیروی دریایی ایالات متحده به خدمت گرفته شود، وارد ایالات متحده شود. پیشنهاد اولیهٔ ایران، هواپیمای اف-۱۱۱ بود؛ که مورد توافق قرار نگرفت. سپس فرماندهان نیروی هوایی شاهنشاهی ایران پیشنهاد خرید پیشرفته‌ترین جنگندهٔ نیروی دریایی آمریکا را دادند. در نهایت با تلاش‌های محمدرضا شاه و پس از کِش و قوس‌های فراوان و پرداخت هزینه این جنگنده به خدمت نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی ایران درآمد. در هنگام ساخت، بانک ملی ایران ۷۵ میلیون دلار وام با سود ۱۱ درصد به کمپانی گرومن برای خط تولید پرداخت کرد.
ایران سفارش خرید ۷۱۴ موشک فینیکس را نیز به آمریکا داد که تا زمان انقلاب ۱۳۵۷، تعداد ۲۸۵ فروند از آن‌ها به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار تحویل داده‌شده بود. بعد از انقلاب ۵۷، دولت ایالات متحده تحویل این موشک را لغو کرد و همچنین از تحویل دادن یک فروند از این جنگنده نیز خودداری ورزید. این جنگنده، جهت امور آموزشی به نیروی دریایی آمریکا تحویل داده شد. جنگنده‌های تحویل داده شده به ایران از شمارهٔ ۶۰۰۱–۳ تا شمارهٔ ۶۰۷۹–۳ سریال‌بندی شدند.بندانگشتی|330x330px|وسط|جنگنده F-14 Tomcat متعلق به نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی ایران دهه ۷۰ میلادی
اف-۱۴ در سال ۱۹۷۲ توسط شاه ایران خریداری شده و ۸۰ فروند خریداری و ۷۹ فروند آن‌ها تحویل داده شد. در حال حاضر ایران تنها به‌کار گیرنده این جنگنده در جهان است. اگر چه از عمر اف-۱۴های ایرانی حدود پنجاه سال می‌گذرد ولی در حال حاضر تامکت با گذشت حدود پنجاه سال همچنان بهترین جنگندهٔ نیروی هوایی ارتش ایران است. با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و قطع روابط بین ایران و آمریکا، نیروی هوایی ایران در تأمین قطعات یدکی و تعمیر این جنگندهٔ پیچیده با مشکلات زیادی روبه‌رو شد ولی با این حال توانسته تا امروز این جنگنده را در حالت عملیاتی و فعال نگه دارد.Cooper, Tom and Chris Davey. Iranian F-14 Tomcat Units in Combat (Osprey Combat Aircraft No. 49). Oxford, UK: Osprey, 2004. .

 اعزام خلبان به ایلات متحده 
۱۲۰ خلبان و ۸۰ کمک خلبان دوره‌های آموزشی را در پایگاه هوایی نس میرمار در کالیفرنیا و پایگاه هوایی اندروز در مریلند و پایگاه هوایی نیروی دریایی اوشینا در ویرجینیا سپری کردند.

Iranian_F-14_Pilots|بندانگشتی|330x330px|وسط|خلبانان نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در کنار جنگنده F14 ایستاده از چپ: اسدالله عادلی، جلیل زندی، غلام هاشم پور، عباس بابایی، ایرج سیروس، محمد رستم پور. نشسته از چپ: صدیقیان، احمد مرادی، اکبر پناهی.

عباس بابایی، شهرام رستمی، یدالله خلیلی، عبدالمحمد فرح‌آور، کاظم حیدرزاده، سید محمدمهدی فرجادی، علی سلیمی، جمشید افشار، حسین تقدیس، حسن افغان طلوعی، جلیل مسلمی، ابوالفضل هوشیار، محمدرضا عطایی، بهرام قانعی، محمد پیراسته، عباس امیراصلانی، جواد شکرایی‌فر، محمدهاشم آل آقا، محمدهادی ولی، علی دهنادی، سعید آغاسی بیک، علی خان‌شرفی، علی اصغر جهانبخش، عباس حزین، مصطفی نبی پور، ایرج خرم، غلامحسین هاشمپور، علیرضا گرانپایه، علی شفائی، محمدجعفر بهادران، عطاءالله معصومی، ناصر ادراکی، حبیب صادق پور و خلیل دشتی‌زاده.

 تاج طلایی 

تاج طلایی نخستین و تنها تیم آکروجت تاریخ ایران است که در زمان حکومت محمدرضا پهلوی بنیان‌گذاری شد و به فعالیت مشغول بود. تاج طلایی زیرمجموعه‌ای از نیروی هوایی شاهنشاهی بود. این تیم با تلاش نادر جهانبانی در سال ۱۳۳۷ شکل گرفت و در سال ۱۳۵۷ با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ برای همیشه منحل شد.
بندانگشتی|275x275px|شش فروند اف-۵ تاج طلایی نیروی هوایی شاهنشاهی در یک نمایش آکروجتهنگامی که کاربرد هواپیماهای جت در صنعت هوانوردی جهان در حال محقق‌شدن بود، در ایران نیز فرماندهان نیروی هوایی شاهنشاهی به فکر استفاده از این فناوری در این نیرو بودند. از این رو در اولین گام هواپیمای تی-۳۳ شوتینگ‌استار سفارش داده شد. ۱۴ نفر از خلبانان زبده در دی ۱۳۳۴ به پایگاه هوایی فورستنفلدبروک آلمان اعزام شدند. از این گروه ۱۴ نفره، ۹ نفر پس از چند ماه به ایران بازگشتند (همزمان با تحویل شوتینگ‌استارها در سال ۱۳۳۵) و مابقی به کسب آموزش‌ها ادامه دادند و در سال ۱۳۳۷، همزمان با ورود هواپیمای اف-۸۴ تاندرجت به ایران بازگشتند. گروه دوم شامل نفراتی همچون نادر جهانبانی، سیامک جهان‌بینی، محمد خاتمی، امیرحسین ربیعی و عبدالحسین مینوسپهر بود. 
وسط|بندانگشتی|380x380پیکسل|سپهبد نادر جهانبانی درکنار خلبان تاج طلایی 
ایده تشکیل یک تیم آکروجت هوایی از همان ابتدا در این گروه شکل گرفت. با موافقت فرماندهان نیروی هوایی، این گروه شروع به انجام تمرینات تخصصی کرد و پس از ۷۲ جلسه تمرین، در تیر ۱۳۳۷ اولین نمایش خصوصی را عرضه کردند که با استقبال مقامات حکومتی روبرو شد. بعد از ۱۴۷ جلسه تمرین، اولین نمایش عمومی در ۸ آبان ۱۳۳۷ در فرودگاه مهرآباد توسط ۴ فروند اف-۸۴ انجام شد. در همان زمان نام «تاج طلایی» برای این تیم انتخاب شد.https://www.rouydad24.ir/fa/news/211070/سپهبد-نادر-جهانبانی-اسطوره-یا-واقعیت-فیلم-و-عکس
 پدافند هوایی 

در سال ۱۳۲۰ «سازمان ضد هوایی ایران» در قالب یک هنگ و متشکل از گردان‌های ضد هوایی شکل گرفت، که یکی از گردان‌ها، گردان نورافکن ضد هوایی بود و گردان مستقل دیگر نیز از ۴ گروه مسلسل ضد هوایی تشکیل می‌شد.

در سال ۱۳۳۳ یگان‌های ضد هوایی از نیروی زمینی ارتش جدا شد و به نیروی هوایی ارتش ملحق گردید و به توپ‌های ۴۰ م. م ضد هوایی مجهز شدند، ولی پس از حدود دو سال این یگان‌ها مجدداً به تابعیت نیروی زمینی درآمد و پس از مدتی با انجام تغییراتی در سازمان، توپخانه ضد هوایی ارتش متشکل از ۳ گردان ضد هوایی تأسیس گردید.

در سال ۱۳۳۷ یک سامانه راداری متحرک در فرودگاه دوشان تپه مستقر گردید، که ضمن بهره‌برداری از آن برای آموزش، به عنوان اولین سامانه راداری ایران، پوشش راداری تهران را در ساعات روشنایی روز تأمین نمود و در بقیه ساعات شبانه روز نیز به صورت خاموش نگهداری می‌شد.

در سال ۱۳۴۵ فرماندهی دفاع هوایی به موشک‌های سطح‌به‌هوای «سی‌کت»، «تایگر کت» و توپ‌های ضدهوایی زو-۲۳–۲ روسی مجهز گردید و کلیه جنگ‌افزارهای دفاع هوایی در سازمانی تحت عنوان گروه توپخانه دفاع زمین به هوا تشکیل شدند. در همین سال خرید سامانه موشکی ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک از ایالات متحده آمریکا در دستور کار قرار گرفت، گرچه توافقات به عمل آمده، بعدها لغو شدند.

در اوایل سال ۱۳۴۸ جهت جایگزین نمودن واژه‌های فارسی «فرماندهی دفاع هوایی» به «فرماندهی پدافند هوایی» تغییر نام داد. فرماندهی پدافند هوايی دارای يك‌ ستاد و دو قسمت عمده بود‌. يك‌ قسمت‌، ايستگاه‌های رادار كه‌ از نظر تابعيت‌ به‌ طور مستقيم‌ زير نظر فرمانده‌ پدافند هوايی بودند و يك‌ قسمت،‌ يكان‌های پدافند زمين‌ به‌ هوا كه‌ خود تشكيل‌ يكانی تحت‌ عنوان‌ گروه‌ جنگ‌افزار‌های پدافند زمين‌ به‌ هوا را مي‌‌دادند. اين‌ گروه‌ دارايی يك‌ ستاد بود و در تابعيت‌ فرماندهی پدافند هوایی قرار داشت‌.

در سال ۱۳۵۰ تعداد گردان‌های تابعه پدافند هوایی به ۱۴ گردان و ایستگاه‌های رادار نیز به ۲۰ ایستگاه رسید و اولین ایستگاه زمینی جمع‌آوری اطلاعات سیگنالی نیز در اواخر سال ۱۳۵۰ در قله کوه نخجیر (در غرب ایلام) تأسیس و عملیاتی گردید. در همین سال شبکه فرماندهی و کنترل پدافند هوایی نیز تشکیل شد، که شامل یک مرکز عملیات پدافند هوایی، ۲ مرکز عملیات منطقه‌ای و ۶ مرکز کنترل و گزارش بود.

در سال ۱۳۵۰ سامانه پدافندی اورلیکن ۳۵ م‌م که آتش آن توسط سامانه راداری هدایت و کنترل می‌گردید، به خدمت گرفته شد. توپ‌ها ساخت کارخانه اورلیکن و رادار ساخت کارخانه کنتراوس سوییس بودند و در نوع خود از پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافند زمین به هوای ارتفاع کم محسوب می‌شدند. در همان سال، راه‌اندازی فرماندهی اطلاعات و شناسایی الکترونیکی (فاشا) با هسته اولیه پروژه آیبکس (IBEX) تحت رمز «خفاش» زیر نظر اطلاعات و عملیات نیروی هوایی و با امکاناتی محدود، فعالیت خود را آغاز نمود.

در سال ۱۳۵۳ سامانه موشکی راپیر به تجهیزات پدافند هوایی اضافه گردید و سامانه موشکی سی کت از رده خارج شد. با توسعه سازمان فرماندهی پدافند هوایی، گروه‌های پدافند زمین به هوا در هشت منطقه شامل تهران، اصفهان، اهواز، دزفول، امیدیه، بوشهر، بندرعباس و چابهار سازماندهی گردیده و در تبریز، همدان، شیراز، شرق کشور، مشهد و شهرآباد در سطح گردان حفظ شدند. در تصمیمات بعدی، ایران به چهار منطقه پدافند هوایی تقسیم گردید و فرماندهان مناطق چهارگانه به‌طور مستقیم زیر نظر فرماندهی پدافند هوایی قرار گرفتند. در این زمان تعداد گروه‌های پدافند هوایی به رقم ۲۱ رسید.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ به خدمت گرفتن رادارهای پرنده (آواکس) و تشکیل شبکه فرماندهی و کنترل پیشرفته مجهز به سامانه‌های رایانه‌ای متوقف گردید.
تجهیزات
موشک های زمین به هوا
سامانه موشکی کوتاه برد سی کت و تایگرکت
سامانه موشکی میان برد ام آی ام-۲۳ هاوک 
سامانه موشکی کوتاه برد راپیر 
سامانه موشکی میان برد اس۷۵- دوینا 
سامانه موشکی کوتاه برد سام ۷ استرلا 
توپ های ضدهوایی
اورلیکن ۳۵ م م 
زو-۲۳-۲ 
زسو-۲۳-۴ شیلکا 
زسو-۵۷-۲ 
 فرماندهان 
 فرمانده پرتره درجه آغاز فرماندهی پایان فرماندهی احمد نخجوان70pxسرهنگ ۱۱ خرداد ۱۳۰۳ ۲۶ مرداد ۱۳۰۹احمد خسروانیسرگرد ۲۶ مرداد ۱۳۰۹۹ دی ۱۳۰۹ احمد نخجوان70pxسرتیپ۹ دی ۱۳۰۹۷ تیر ۱۳۱۰ احمد خسروانیسرگرد ۷ تیر ۱۳۱۰ ۵ مرداد ۱۳۱۰محمد صادق کوپالسرتیپ۵ مرداد ۱۳۱۰۲۶ آذر ۱۳۱۱ احمد نخجوان70pxسرتیپ۲۶ آذر ۱۳۱۱۳۰ آذر ۱۳۱۵ احمد خسروانیسرتیپ۳۰ آذر ۱۳۱۵۹ شهریور ۱۳۲۰ نیرو در شهریور ۱۳۲۰ از هم پاشید و در ۱۲ مهر ۱۳۲۰ به «وزارت جنگ»، به نام «ادارهٔ پنجم» سپرده شد. همچنین بارها نامِ نیرو، گاه ستاد فرماندهی نیروی هوایی بود و گاه نیروی هوایی.محمد حسین عمیدیسرلشکر۹ شهریور ۱۳۲۰ ۱۶ شهریور ۱۳۲۶هدایت الله گیلانشاه 122x122پیکسلسرهنگ ۱۶ شهریور ۱۳۲۶۱۰ فروردین ۱۳۲۷ میرمحمد مهناسرتیپ۱۰ فروردین ۱۳۲۷ ۳۰ دی ۱۳۲۷ مهدی سپه پورسرهنگ ۳۰ دی ۱۳۲۷ ۱۷ مرداد ۱۳۲۹ این نیرو «ادارهٔ پنجم» از وزرات جنگ به یکی از نیروهای زیر مجموعه ارتش شد. رئیس ستاد نیروی هواییمهدی سپه پورسرهنگ۱۷ مرداد ۱۳۲۹۳ آبان ۱۳۲۹نوری علائیسرتیپ ۳ آبان ۱۳۲۹۸ مرداد ۱۳۳۰مهدی سپه پورسرتیپ۷ مهر ۱۳۶۰۱۶ بهمن ۱۳۳۰هدایت الله گیلانشاه 94x94پیکسلسرتیپ۱۶ بهمن ۱۳۳۰۱۲ اسفند ۱۳۳۱محمود معینیتیمسار۱۲ اسفند ۱۳۳۱۲۹ اسفند ۱۳۳۲هدایت الله گیلانشاه94x94پیکسلسرلشکر۲۹ اسفند ۱۳۳۲۲۲ بهمن ۱۳۳۶ در ۱۳۳۶ فرماندهی برای نیروی هوایی ایجاد شد.
فرمانده نیروی هوایی هدایت الله گیلانشاه94x94پیکسلسپهبد۲۲ بهمن ۱۳۳۶۱۵ مهر ۱۳۳۷محمد خاتمی (نظامی)80pxارتشبد۱۵ مهر ۱۳۳۷۲۱ شهریور ۱۳۵۴فضائل تدین80pxارتشبد۲۱ شهریور ۱۳۵۴۱۹ بهمن ۱۳۵۵امیرحسین ربیعی93x93پیکسلسپهبد۱۹ بهمن ۱۳۵۵۲۲ بهمن ۱۳۵۷
 عملیات‌ها 
 جنگ جهانی دوم 
برخی از خلبانان ایرانی در جنگ جهانی دوم شرکت کرده بودند. محمدتقی فراورده (زاده ۱۲۹۵ خورشیدی)، آخرین بازمانده از خلبانان ایرانیِ شرکت‌کننده در جنگ جهانی دوم بود که در مهر ماه ۱۳۹۴ درگذشت. وی در هشتم اسفند سال ۱۳۱۲ کار خود را به عنوان سی و هشتمین خلبانِ نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در فرودگاه مهرآباد تهران آغاز کرد.درگذشت تنها خلبان ایرانی جنگ جهانی دوم خبرگزاری انتخاببر مبناي‌ اعلاميه‌ شماره‌ يك‌ ستاد ارتش‌، يك‌ فروند هواپيمای مهاجم‌ شوروی در ناحيه‌ تبريز بر اثر تيراندازي‌ توپخانه‌ ضدهوايي‌ سرنگون‌ شد.
 مأموریت حفظ صلح در کنگو 
بندانگشتی|369x369پیکسل|در ژانویه ۱۹۶۳، ایران چهار فروند هواپیمای اف-۸۶ را برای عملیات سازمان ملل در کنگو (ONUC) ارسال کرد.
دو سال پس از کشته شدن پاتریس لومومبا، در تاریخ ۲۶ دی ۱۳۴۱ خورشیدی (۱۹۶۳ میلادی) نیروی هوایی ایران ۶ جت از هواپیماهای جنگنده اف-۸۶ خود را به درخواست دبیرکل سازمان ملل، برای کمک به سازمان ملل متحد برای پایان دادن به جدایی‌خواهی مویز چومبی (شورشیان کنگو) و فراهم آوردن یکپارچگی کنگو به این کشور فرستاد. پس از دو سده، این نخستین بار بود که نیروهای رزمی ایران در بیرون از مرزهای کشور، دست به عملیات رزمی می‌زد. چومبی از کنگو گریخت و چندپاره شدن این کشور به شکست انجامید.لطفی‌نیا، سلیمان. «روزشمار تاریخ». هفته‌نامهٔ امرداد، شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۱، سال سیزدهم، شمارهٔ ۲۸۹، ص ۸.
 شناسایی مراکز نظامی شوروی 

در این عملیات‌ها که در دهه آخر زمامداری حکومت پهلوی و با همکاری آمریکا انجام می‌شد، جنگنده‌های ایرانی با انجام پروازهای برون‌مرزی به خاک شوروی اقدام به جاسوسی از مراکز حساس این کشور می‌نمودند. در این درگیری‌ها دو هواپیمای دی هاویلاند کانادا، یک جنگنده اف-۴ فانتوم ۲ و دو هلیکوپتر سی‌اچ-۴۷ شینوک متعلق به نیروی هوایی ایران منهدم شد.Soviet Air-to-Air Victories of the Cold War
 عملیات مشترک اروند 

روز ۲۶ فروردین ۱۳۴۸ عراق اروند رود را به روی کشتی‌های ایرانی بست و آنها را مجبور به اهتزاز پرچم عراق نمود. چند روز بعد نیروی هوایی در عملیات مشترک اروند با به پرواز درآوردن اف-۸۶ سیبر های خود بر فراز کشتی ابن سینا و ۸ فروند اف-۴دی در نزدیک عراق که آماده بودند تا در صورت هرگونه حمله نیروی هوایی عراق، دیوار صوتی را برفراز بغداد شکسته و سپس در صورت لزوم نیروگاه برق بغداد و پایگاه الرشید را بمباران کنند. این اقدام ایران عراق را بدون درگیری نظامی مجبور به عقب نشینی کرد.
 درگیری‌های مرزی ایران و عراق 

نبردهای هوایی پراکنده و پدافند موشکی ایران از سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۷) با نیروی هوایی عراق انجام شد. در این درگیریها چندین جنگنده از طرفین مخاصمه سرنگون شدند. مهم‌ترین تلفات هرکدام از طرفین در این مدت عبارتند از:
 ۲۵ آذر ۱۳۵۳ دو فروند میگ عراقی توسط سامانه پدافندی هاوک ایران سرنگون شدند.
 دسامبر ۱۹۷۴ در جریان درگیری های عراق با ایران و کردها یک فروند ایلیوشین-۷۶ عراق توسط سامانه پدافندی راپیر ایران سرنگون شد.
 ۲۸ مارس ۱۹۷۸ یک فروند جنگنده اف-۴ ایران در درگیری با میگ‌های عراقی سقوط کرد و خلبان ناصر رضوی و کمک خلبان صداقت که بعد از صندلی‌پران به شدت زخمی شد هردو توانستند صندلی‌پران کنند.
 شورش ظفار 
در خلال شورش ظفار (سالهای ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵) این نیرو چندین عملیات هوایی علیه شورشیان مارکسیست عمان در این کشور انجام داد. این عملیات در راستای کمک‌های نظامی شاه به سلطان قابوس بود.

همزمان با اظهار تمایل خروج نظامیان بریتانیایی از عمان در سال ۱۹۷۱ و تمایل سلطان قابوس به کمک گرفتن از ارتش‌های منطقه به جای نظامیان بریتانیایی، وی از ۳ کشور پاکستان، اردن و ایران در خواست کمک نظامی کرد که در پایان ایران با اعزام نیرو به این کشور موافقت کرد. محمدرضا پهلوی در پاسخ به نامه سلطان قابوس این چنین پاسخ داد:

با استفاده از پایگاه هوایی نهم شکاری بندرعباس و پایگاه‌های شیراز و تهران پشتیبانی هوایی تاکتیکی و ترابری لازم را برای عملیات در عمان فراهم آورد. بر اساس توافقات انجام شده، ۳۴۰ کارشناس ایرانی در تاریخ ۱۰ نوامبر ۱۹۷۲ وارد عمان شدند تا پایگاهی ویژه نیروی هوایی ایران به‌وجود آورند. اولین هواگردهای ارسال شده به عمان ۳۲ فروند هلیکوپتر بل ۲۰۵ و بل ۲۰۶ بودند که در ۱۶ ژانویه ۱۹۷۳ وارد جنگ شدند. علاوه بر ۱۴٬۷۰۰ نظامی نیروی دریایی شاهنشاهی ایران، ۴۸۸ نظامی نیز از این نیرو در عمان حضور داشتند. دسته دوم از هواگردهای ایران در تاریخ ۱۸ ژانویه ۱۹۷۸ به خدمت گرفته شد که شامل ۱۰ فروند جنگنده از مدل‌های مختلف اف-۴ فانتوم و دو فروند سی-۱۳۰ هرکولس بود. نیروهای ایرانی در طول مدت حضور در عمان به آموزش خلبانان عمانی نیز می‌پرداختند. هواگردهای ایران بیشتر جهت گشتزنی هوایی و پشتیبانی هواپیماهای عمان به کار گرفته می‌شدند و کمتر در درگیری مستقیم با شورشیان شرکت می‌کردند. بعد از سال ۱۹۷۳ و تجهیز شورشیان به موشکهای زمین به هوا روسی استرلا ۲ خلبانان ایرانی مجبور به رعایت احتیاط بیشتر در درگیریهای مستقیم شدند. نیروهای نظامی ایران من‌جمله نیروی هوایی، تا زمان پایان یافتن حکومت پهلوی در عمان حضور داشتند و با وقوع انقلاب ۵۷ به ایران بازگشتند.ACG Oman (and Dhofar) 1952-1979
تلفات
 در طول مدت حضور نظامی ایران در عمان ۷۲۰ نظامی ایران (از جمله ۵ خلبان) کشته و ۱۴۰۰ نظامی (از جمله ۱۸ خلبان) نیز زخمی شدند. این در حالی است که در طول جنگ ۱۸۷ نظامی عمانی و ۲۴ نظامی انگلیسی کشته شدند.
 ۱۵ سپتامبر ۱۹۷۵ سقوط یک هلیکوپتر ای‌اچ-۱ کبرا در اثر هدف قرار گرفتن توسط یک موشک دوش‌پرتاب. از سرنوشت خلبان اطلاعاتی به‌دست نیامد.
 ۲۵ نوامبر ۱۹۷۶:هواپیمای خلبان داریوش جلالی و یعقوب آصفی در طی یک عملیات شناسایی در مرز عمان و یمن جنوبی مورد اصابت آتشبار ضدهوایی/یک فروند موشک دوش‌پرتاب قرار گرفت و سقوط کرد.جانباختگان ارتش شاهنشاهی ایران در نبرد ظفار وبگاه شهیاد جلالی ۲۷ روز اسیر بود و بعد از آزادی به ایران بازگشت؛ ولی کمک خلبان در دوران اسارت کشته شد. جلالی در سال ۱۳۵۹ به جرم دست داشتن در کودتای نوژه اعدام شد.
 ۲۳ دسامبر ۱۹۷۶ هواپیمای خلبان علی اشرافیان مورد اصابت یک فروند موشک ضدهوایی قرار گرفت و سقوط کرد. خلبان به اسارت شبه نظامیان درآمد اما از سرنوشت کمک خلبان این جنگنده اطلاعاتی به‌دست نیامد.
گفتنی است ۳ سال بعد در تاریخ ۲۳ آوریل ۱۹۷۹ در پی سفر رهبر شورشیان یمن به تهران و ملاقات با سید روح‌الله خمینی وی آزاد شد.
 ۱۳ ژوئیه ۱۹۷۷ یک فروند جنگنده اف-۴ ای ایران توسط یک موشک دوش‌پرتاب نیروهای شورشی یمن مورد اصابت قرار گرفت و در سواحل جنوبی یمن سقوط کرد.
 سوانح 
بندانگشتی|330x330پیکسل|بوئینگ ۷۴۷ سوخت رسان نیروی هوایی شاهنشاهی ایران 
این نیرو در کارنامه عملیاتی خود سوانحی نیز داشته که یکی از آنها سانحه سقوط بوئینگ B747-131 تانکر بوده است. این هواپیما محصول سال ۱۹۷۰ با سریال ۱۹۶۷۷ به سفارش twa ساخته شد و در سال ۱۹۷۵ به نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی فروخته و با کد رجیستری ۲۸۳–۵ به خدمت درآمد. در همان سال (۱۹ اردیبهشت ۱۳۵۵) در حالی که به همراه تعدادی مستشار آمریکایی عازم پایگاه هوایی مگوار برای مرخصی بود به علت برخورد با ابرهای cb در آسمان مادرید اسپانیا سقوط کرد و تمامی ۱۷ سرنشین آن از جمله ستوان یکم خلبان میر جهانگیری و سرگرد خلبان کدخدایان (فرمانده پرواز) و کروی پروازی امین‌اله طلوعی، مکانیک پرواز منوچهر ادیبی، عباس خالدی و ابراهیم رستخیز بوده کشته شدند.سایت www.oldpilot.ir

 پیوستن همافران به انقلاب ۵۷ 
سلام‌نظامی جمعی از هُمافران نیروی هوایی شاهنشاهی با سید روح‌الله خمینی، ۱۹ بهمن ۱۳۵۷|انگشتدان|280x280پیکسل
نیروی هوایی شاهنشاهی در براندازی دودمان پهلوی که خود بنیان‌گذار نیروی هوایی بودند نقش قابل توجهی داشت. اعتراضات در پادگان‌های نیروی هوایی از دی ۱۳۵۷ آغاز شده و در مطبوعات انعکاس داشت. محل خدمت تعدادی از همافران تغییر یافت و برخی به دلیل خیانت نیز تبعید شدند.

ژنرال هایزر که مدیر کمیته بحران بود در اینباره می‌نویسد:در ۴ بهمن و پیش از ورود سید روح‌الله خمینی به ایران، جمعی از پرسنل نیروی هوایی شاهنشاهی به منزل محمود طالقانی رفته و با وی دیدار کردند و ضمن قرائت قطعنامه‌ای حمایت خود را از سید روح‌الله خمینی اعلام داشتند. در برخی دیگر از پایگاه‌ها نیز تظاهرات‌هایی انجام شد. نهایتاً جمعی از پرسنل این نیرو پیش از سرنگونی پهلوی در تاریخ ۱۹ بهمن به محل اقامت سید روح‌الله خمینی رفته و با وی دیدار کردند. سید روح‌الله خمینی در ۱۰ بهمن طی اطلاعیه‌ای خواستار پیوستن ارتش به انقلاب شده بود. به نوشته روزنامه اطلاعات تظاهرات‌هایی نیز در پایگاه‌های نیروی هوایی در حمایت از سید روح‌الله خمینی انجام شد که در پی آن صدها همافر دستگیر شدند. در شب ۲۱ بهمن ۱۳۵۷ و در پی درگیری میان افراد مسلح حزب توده و همافران در یکی از پادگانهای آموزشی تهران، به مداخله مردم در دفاع همافران انجامید. که رسانه‌ها کاملاً مغرضانه طرف این درگیری را نیروهای گارد شاهنشاهی معرفی کردند.
تجهیزات
فهرست هواگرد های نیروی هوایی در دهه ۵۰
هواگردتصاویر کشور سازنده نقشویرایش‌هاتعداد توضیحات جنگنده ها اف-۱۴ تام‌کت بی‌قاب|440x440پیکسل جنگنده رهگیر و برتری هواییF-14A ۷۹ فروند از ۸۰ فروند ۷۹ فروند تحویل شد. اف-۴ فانتوم ۲ جایگزین=F-4|بی‌قاب|440x440پیکسل چند منظورهF-4EF-4DRF-4E ۲۲۵ فروند۱۷۷ فروند ئی، ۳۲ فروند دی و ۱۶ فروند آراف-۴ئی خریداری شد. نورثروپ اف-۵ 440x440پیکسل چند منظورهF-5EF-5DRF-5A ۱۸۱ فروند۱۶۶ فروند ئی و دی و ۱۶ فروند آراف-۵ خریداری شد. اف-۸۶ سیبر 440x440پیکسل جنگنده رهگیر و چندمنظورهسیبر ۱۰ فروند سیبر در ۱۳۴۹ بازنشسته و در ۱۳۵۱ ۳۰ فروند به پاکستان فروخته شد. اف-۸۴ تاندرجت 440x440پیکسل رهگیرF-84G ۷۵ فروند۷۵فروند خریداری شد. از دهه۴۰ خدمت خارج شد. لاکهید تی-۳۳ شوتینگ استار 440x440پیکسل شناساییRT-33A ۱۴ فروند۱۴ فروند خریداری شد. اف-۸۴ تاندراستریک 440x440پیکسل چند منظورهRF-84FF-84F ۳۰ فرونددر دهه ۴۰ با ورود اف-۴ کنار گذاشته شد با این حال در نقش آموزشی و پشتیبانی به خدمت ادامه دادند. هواپیما حمل نقل و ترابری بوئینگ ۷۰۷ 440x440پیکسل تشریفات/ترابری ۳ فروندبوئینگ ۷۲۷440x440پیکسلهواپیمای ترابری۳ فروند بوئینگ ۷۴۷ 440x440پیکسل هواپیمای ترابری ۷۴۷–۱۰۰F۷۴۷–F۲۰۰ ۷۴۷–۱۰۰ ۲۰ فروند داسو فالکون ۲۰ 440x440پیکسل ترابری ۱۸ فروندلاکهید جت استار440x440px ترابری/VIP ۳ فروند لاکهید سی-۱۳۰ هرکولس 440x440پیکسل ترابری تاکتیکی C-130EC-130H ۲۸ فروند۳۲ فروند سسنا او ۲ اسکای مستر 440x440پیکسل ترابری سبک ۱۲ فروند شرایک کمندر ۶۸۰ 439x439پیکسل ترابری681690A ۱۸ فروند۱۸ فروند خریداری شد در یگان های مختلف وارد خدمت شد فوکر اف۲۷ فرندشیپ 440x440پیکسل ترابری سبک F27-400MF۲۷–۶۰۰ ۲۷ فروند دی اچ سی-۴ کریبور 440x440پیکسل ترابری ۱ فروند سسنا ۳۱۰ 440x440پیکسل ترابری ۴ فروند سوکاتا تی‌بی 440x440px حمل و نقل سبک تیبی-۲۱ ترینیدادتیبی-۲۰۰ توباگو ۴ فروند۸ فروند هواپیمای آموزشی اف-۵ بی 440x440پیکسل آموزشیF-5B ۲۳ فروند لاکهید تی-۳۳ شوتینگ استار 440x440px آموزشی T-33A ۶۰ فروند بیچ‌کرفت بونانزا 440x440px آموزشی F-33CF-33A ۱۰ فروند۳۹ فروند سسنا ۱۷۲ 440x440پیکسل آموزشی-رزمی ۷۰ فرونددی‌اچ‌سی-۲ بیور 440x440پیکسل آموزشی ۷ فروند بوئینگ استیرمن-۷۵ 440x440پیکسل آموزشی استیرمن ۱۵ فروند هواپیمای سوخت رسان بوئینگ کی سی ۷۰۷440x440پیکسل سوخت رسان ۱۳ فروندبوئینگ کی سی ۷۴۷440x440پیکسلسوخت رسان ۵ فروند گشت دریایی پی-۳ اوریون 440x440پیکسل گشت دریایی شناسایی
ضد زیردریایی P-3F ۶ فروند۶ فروند خریداری شد که ۴ فروند آن در اختیار هوادریا بود. بالگردهااچ‌اچ-۴۳ هاسکی439x439پیکسلچندمنظوره ۱۲ فروند ۱۲ فروند خریداری شد.پس از مدتی به ژاندارمری منتقل شداس آ ۳۲۱ سوپر فرلون 440x440پیکسلچندمنظوره۱۶ فروند ۱۶ فروند در ۱۹۶۶ خریداری شد.بل یواچ-۱ان 440x440پیکسلهلیکوپتر چند منظوره AB-205Bell-UH-1H۳۰ فروندتعداد ۱۳۰ فروند طی سال ۴۸ تا ۵۲ تحویل هوانیروز، هوادریا، نیروی هوایی، و ژاندارمری شد. آگوستا-بل ۲۰۶ 440x440پیکسل هلیکوپتر سبکOH-58A ۳۰ فرونددر مجموع ۱۸۴ فروند خریداری شد برای یگان هوانیروز، هوادریا، نیروی هوایی، هواپیمایی ژاندارمری و شهربانیبل-۲۱۲440x440پیکسلچند منظوره AB-212۱۱ فروند ۱۱ فروند برای نیروی هوایی، زمینی خریداری شد. بل ۲۱۴ 440x440px چندمنظوره - حمل و نقل متوسط Bell-214C ۳۹ فروند ۳۹ فروند بل-۲۱۴سی خریداری شد.سی‌اچ-۴۷ شینوک بندانگشتی حمل و نقل سنگین CH-47C ۱۰ فرونداز ۷۰ فروند خریداری شده ۱۰ فروند به نیروی هوایی منتقل شد
سفارش های دهه ۱۹۷۰
هواگردتصویراصلیتنقشویرایش‌هاتعداد هواگردتوضیحات سفارش هااف-۱۶ فالکن440x440px جنگنده چند منظوره F-16A‏F-16B ۲۴۰ فروند۶۰ فروند ۱۶۰ فروند به صورت وارداتی و ۱۴۰ مونتاژ در تأسیسات هسا اف-۱۸ هورنت440x440px جنگنده چند منظوره F/A-18AF/A-18B۲۴۰ فروند۱۰ فروند اف-۱۴ تامکت440x440پیکسل برتری هوایی F-14A ۷۰ فروند ۷۰ فروند مونتاژ در تأسیسات هسااف-۴ فانتوم۲440x440pxجنگنده چند منظوره F-4E۳۱ فروند ۳۱ فروند از ۳۸ فروند سفارش بویینگ ئی-۳ سنتری440x440pxAWACS۷ فروندبوئینگ سی‌اچ-۴۷ شینوک440x440pxبالگرد ترابریتولید آگوستا۲۷ فروند۲۷ فروند از ۵۳ فروند سفارش آخر 
در اوایل دهه ۱۳۵۰ اقتصاد ایران به لطف افزایش بی‌سابقه قیمت نفت سال‌های رکورددار رشد را تجربه کرد. ایران در سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ قراردادهای به ارزش ۱۲ میلیارد دلار با آمریکا منعقد کرد که شامل این‌ها می‌شد: ۱۶۰ فروند اف-۱۶، ۲۵۰ فروند اف-۱۸، ۷۰ فروند اف-۱۴ تامکت (به صورت مونتاژ) ، ۱۴۰ فروند اف-۱۶ دیگر (به صورت مونتاژ) ، ۳۸ فروند اف-۴، ۱۵ فروند هواپیمای سوخت رسان، ۷ فروند پی-۳ اوریون، ۶ فروند بالگرد آراچ-۵۳، ۴۰۰ فروند بل ۲۱۴ (به صورت مونتاژ برای هوانیروز)، ۵۳ فروند بالگرد سی اچ-۴۷ شینوک، ۷۱۴ فروند موشک فینیکس، ۳۸۰ موشک اسپارو،۳۶۲ موشک سایدواندر و گفت‌وگو ها برای سفارش ۱۰۰ فروند اف-۱۵ را شامل می شد. برآورد کنگرهٔ آمریکا نشان می‌داد ایران بزرگ‌ترین خریدار اسلحه در جهان است. تا زمان انقلاب فقط بخش کوچکی از این تجهیزات تحویل ایران شد.
 درجه های نیروی هوایی 
150px|center
درجه‌های تیمسارها و افسران نیروی هوایی شاهنشاهی ایرانآریابدارتشبدسپهبدسرلشکرسرتیپسرهنگسرهنگ دومسرگردسروانستوان یکمستوان دومستوان سوم100x100px|وسطوسط|100x100پیکسلوسط|100x100پیکسل وسط|35px وسط|35px وسط|35px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px

 درجه‌های درجه‌داران و سربازان نیروی هوایی شاهنشاهی ایرانسراستوار یکمسراستوار دومسراستوار سوماستواراستوار یکماستوار دومگروهبان یکمگروهبان دومگروهبان سومسرجوخهسرباز یکم وسط|48px وسط|48px وسط|48px وسط|48px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px وسط|55px
نگارخانه

 جستارهای وابسته 
 نیروی پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران 
 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران 
 فهرست پایگاه های نیروی هوایی ارتش ایران 
 فهرست اولین‌های هوانوردی در ایران
 اف-۱۴ تامکت‌های در خدمت ایران
 کارخانه هواپیماسازی شهباز
 گردان یازده شناسایی

 پانویس 

 منابع 
 
 

 Global SecurityAir Force Modernization
 World Air Forces Historical Listings Iran
 

 
رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۰۳ در ایران
رده:تاریخ سازمان‌های ایران
رده:تاریخ نظامی ایران
رده:تاریخ هوانوردی ایران
رده:سازمان‌های منحل‌شده ایران
رده:نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران