عزت‌الله مقبلی

عزت‌الله مقبلی ( – ) دوبلور، گوینده رادیو، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بود.

 زندگی 
عزت‌الله مقبلی در ۴ فروردین ۱۳۱۲ در تهران زاده شد. فعالیت هنری را از سال ۱۳۲۴ در باشگاه کودکان به‌عنوان بازیگر تئاتر شروع کرد. از اولین نمایش‌های وی می‌توان به نمایش «پرندهٔ آبی» به عنوان بازیگر اشاره کرد. از دیگر نمایش‌های وی می‌توان نمایش‌های «انگل اجتماع»، «تاجر ونیزی»، «اولیور توئیست»، «داروی جوانی»، «یک گل و بهار»، و… را نام برد.

سپس از سال ۱۳۳۵ وارد کار دوبله شد. در عرصهٔ صداپیشگی بیشتر به‌جای اولیور هاردی و لوئی دوفونس حرف می‌زد. یکی از تیپ‌هایی که در دوبله بسیار ماندگار شد، صدای مقبلی به‌جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها اولیور هاردی است. صدا و نحوهٔ تیپ‌سازی مقبلی به‌جای هاردی یکی از بهترین و به یادماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله محسوب می‌شود و قطعاً در موفقیت فیلم‌های «لورل و هاردی» در ایران نقش غیرقابل انکار داشت. تطابق صدای مقبلی با شخصیت هاردی به‌قدری بود که بعداً پس از فوت مقبلی، گوینده‌های دیگر هرگز نتوانستند ذهنیت صدای مقبلی را از ذهن تماشاگران تلویزیون پاک کنند.

مقبلی از تیپ‌سازان موفق تاریخ دوبله به‌جای لوئی دوفونس نیز توانست تیپ خاصی مبتنی بر تند و سریع حرف زدن در قالب مردان پا به سن گذاشته و عصبی مزاج به‌وجود آورد. وی تا زمانی که در قید حیات بود به‌جای دوفونس در تمامی فیلم‌هایش حرف زد.

ارائه تیپ پیرمردهای شیرین‌سخن و زنده‌دل از جمله به‌جای والتر برنان در داشتن و نداشتن، رودخانهٔ سرخ، ریو براوو، چگونه غرب تسخیر شد و والتر هیوستون در گنج‌های سیرا مادره از دیگر اجراهای موفق و به‌یادماندنی اوست.ماهنامه سینمایی فیلم، کتاب سال سینمای ایران، ویژه دوبله به فارسی، اسفند ۱۳۸۴

می‌توان گفت بی‌شک گویندگی عزت‌الله مقبلی به‌جای همایون در فیلم برجستهٔ «تپلی» نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت فیلم داشت. همچنین به‌جای رضا کرم‌رضایی در فیلم «کندو» یکی از بهترین کارهایش را در عرصهٔ دوبله به‌جا گذاشت و می‌توان گفت نقش مقبلی در مورد توجه قرار گرفتن بازی‌های همایون و کرم‌رضایی در جشنواره سینمایی سپاس نقشی غیرقابل انکار بود.

از دیگر نقش‌های برجستهٔ او در کار دوبله، حرف‌زدن به‌جای ادوارد جی. رابینسون در خانهٔ غریبه‌ها و ده فرمان، الک گینس به نقش فاگین در اُلیور توئیست، هیو گریفیث به نقش شیخ ایلدریم در بن هور، بادی ابسن در صبحانه در تیفانی، ادموند اوبراین در این گروه خشن، اسماعیل داورفر به نقش دوستعلی خان در مجموعهٔ تلویزیونی دایی‌جان ناپلئون، جعفر والی به نقش رئیس نظمیه و جهانگیر فروهر به نقش مأمور تأمینات در مجموعهٔ هزاردستان، روباه پیر در انیمیشن ووک، جادوگر در انیمیشن علاالدین و چراغ جادواست.

وی همزمان با دوبله، از سال ۱۳۳۵ بازیگری در سینما را با فیلم طلسم شیطان آغاز کرد و تا پایان عمر در ۱۳۶۷ ادامه داد.

در سال ۱۳۴۶ با مشارکت نصرت‌الله وحدت استودیوی دوبلاژ نقش جهان را تأسیس کرد.

از سال ۱۳۴۶ نیز فعالیتش را در رادیو آغاز کرد و خیلی زود به عنوان یک بازیگر تیپیک رادیویی شناخته شد. همچنین سال‌های طولانی در برنامهٔ رادیویی صبح جمعه با شما هنرنمایی کرد.

در دههٔ ۱۳۵۰ کارگردانی در تلویزیون را با مجموعهٔ گذر عمر تجربه کرد.

خانواده
همسر وی محبوبه مقبلی از بازیگران قدیمی تئاتر است و در فیلم‌ها و مجموعه تلویزیونی‌های دههٔ ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ فعالیت داشت. زمانی که عزت‌الله مقبلی ناظم یک مدرسه بود با محبوبه فرج افشاری (مقبلی) که او نیز در امور دفتری یکی از مدارس تهران فعالیت می‌کرد، آشنا شد و با هم ازدواج کردند. فرزندش مریم مقبلی و نوه‌اش دریا مقبلی نیز به بازیگری اشتغال دارند.

فرزند او مسعود مقبلی، متولد ۱۳۴۱، در نوزده سالگی به دلیل هواداری از سازمان مجاهدین خلق ایران دستگیر شد و در تابستان ۱۳۶۷ در حالی که چیزی به آزادی‌اش نمانده بود اعدام شد. چند ماه بعد استاد عزت الله مقبلی به علت سکتهٔ قلبی در پاریس درگذشت.

 دوبله 
از سال ۱۳۳۵ به دوبله پرداخت. در عرصه صداپیشگی به‌جای اولیور هاردی، لویی دوفونس و والتر برنان حرف می‌زد. از نقش‌های برجسته او در کار دوبله حرف‌زدن به‌جای والتر هوستون در فیلم گنج‌های سیرا مادره است.

یکی از تیپ‌هایی که در دوبله بسیار ماندگار شد صدای مقبلی به جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها اولیور هاردی است. صدا و نحوه تیپ سازی مقبلی به جای هاردی یکی از بهترین و به یادماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله محسوب می‌شود.

 رادیو 
عزت‌الله مقبلی همچنین سال‌های طولانی در برنامه رادیویی صبح جمعه با شما هنرنمایی کرد.

 درگذشت 
مقبلی در ۱۳ دیماه ۱۳۶۷ در سن ۵۵ سالگی در پاریس بعلت بیماری قلبی درگذشت و در روز چهارشنبه ۲۰ دیماه ۱۳۶۷ پس از انتقال به ایران، در قطعه ۱۲ ردیف ۱۸ شماره ۵۰ بهشت زهرا به خاک سپرده شد.خاموشی یک صدا؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۷۵، ویژه نوروز ۱۳۶۸

 گزیدهٔ آثار 
 سینما 
 ۱۳۶۷ - آخرین لحظه
 ۱۳۶۷ - شاخه‌های بید
 ۱۳۶۷ - هی جو (که بعلت فوت نابهنگامش ایرج ناظریان به‌جای ایشان صحبت کرد).
 ۱۳۶۶ - جمیل
 ۱۳۶۶ - خبرچین
 ۱۳۶۶ - سایه‌های غم
 ۱۳۶۵ - ترنج
 ۱۳۶۵ - چمدان
 ۱۳۶۱ - سفیر
 ۱۳۵۶ - تازه عروس
 ۱۳۵۶ - فری دست قشنگ
 ۱۳۵۵ - تنها حامی
 ۱۳۵۵ - مادر جونم عاشق شده
 ۱۳۵۵ - نقص فنی
 ۱۳۵۱ - خر دجال
 ۱۳۵۱ - مطرب
 ۱۳۵۰ - ایوب
 ۱۳۵۰ - مردان سحر
 ۱۳۵۰ - معرکه
 ۱۳۴۹ - آفتاب مهتاب
 ۱۳۴۹ - سوگلی
 ۱۳۴۶ - دروازه تقدیر
 ۱۳۴۶ - میلیونرهای گرسنه
 ۱۳۴۶ - هفت شهر عشق
 ۱۳۴۵ - آقا موچول
 ۱۳۴۵ - پروفسور نخاله (همچنینی به عنوان کارگردان / سناریست و تهیه کننده)
 ۱۳۴۵ - هاشم‌خان
 ۱۳۴۴ - در دنیا بیگانه بودم
 ۱۳۴۴ - شانس بزرگ
 ۱۳۴۴ - شیطون بلا
 ۱۳۴۴ - مرخصی اجباری
 ۱۳۴۳ - دختران با معرفت
 ۱۳۴۳ - کمینگاه شیطان
 ۱۳۴۱ - زن دشمن خطرناکیست
 ۱۳۴۱ - گربه وحشی
 ۱۳۴۰ - آس و پاس
 ۱۳۴۰ - بیوه‌های خندان
 ۱۳۴۰ - خانم عوضی گرفتین
 ۱۳۴۰ - صد کیلو داماد
 ۱۳۳۹ - کی به کیه؟
 ۱۳۳۵ - طلسم شیطان
 ؟۱۳ - پاتو از گلیمت درازتر نکن

 تلویزیون 
 تله‌تئاتر «با یک گل بهار» (۱۳۶۳)
 تک‌مضراب (۱۳۴۰–۱۳۴۵)
 چنگک (مجموعه تلویزیونی)
 آدم و حوا (مجموعه تلویزیونی)
 گذر عمر (مجموعه تلویزیونی)
 بوعلی سینا (مجموعه تلویزیونی)
 کوچک جنگلی (مجموعه تلویزیونی)
 هزاردستان (مجموعه تلویزیونی)
 کفش‌های میرزا نوروز
 دایی‌جان ناپلئون (مجموعه تلویزیونی)
 صبح جمعه با شما

 صداپیشگی (دوبله) 
فیلم‌های خارجی:
+فیلمبازیگرنقشنکاتمجموعه فیلمهای لورل و هاردی: به‌سوی غرب، هالوها در آکسفورد، ما را چه به جبهه جنگ، احمق‌ها در دریا، شعبده‌باز، جاده تنباکو، گاوبازها، بزن بریم مکزیک، جعبهٔ موسیقی، و…اولیور هاردیاولیور هاردیمعروفترین و برجسته‌ترین گویندهاکثر فیلم‌ها: ژاندارم، مرد یخی (دردسر پدربزرگ)، بال یا ران (آشپزباشی)، هالو، جنجال بزرگ، بساز و بفروش، بانک را منفجر کن (دوبله اول)، و…لوئی دوفونسپینوکیو (انیمیشن)ژپتو۱۹۴۰، والت دیزنیمدیر دوبلاژ: ژاله علو (دوبله اول)باتلاق مرگوالتر برنانتام کیفر۱۹۴۱، ژان رنوآربامبی (انیمیشن)جغد پیر۱۹۴۲، والت دیزنیمدیر دوبلاژ: خسرو خسروشاهیداشتن و نداشتنوالتر برنانادی۱۹۴۴، هاوارد هاکسمدیر دوبلاژ: عطاءالله کاملیالیور تویستالک گینسفاگین۱۹۴۸، دیوید لینمدیر دوبلاژ: عزت‌الله مقبلیرودخانهٔ سرخوالتر برنان۱۹۴۸، هاوارد هاکسمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدار (دوبله اول)گنج‌های سیرا مادرهوالتر هیوستونهاوارد۱۹۴۸، جان هیوستونمدیر دوبلاژ: امیرهوشنگ زندخانهٔ غریبه‌هاادوارد جی. رابینسونجینو۱۹۴۹، جوزف ال. منکیه‌ویچسابریناوالتر همپدنالیور لارابی۱۹۵۴، بیلی وایلدرمدیر دوبلاژ: علی کسمایییک روز در کلانترینینو تارانتورئیس پلیس۱۹۵۴، جورجیو سیمونلیمردی از لارامیدونالد کریسپالک واگمن۱۹۵۵، آنتونی مانسرزمین فراعنهجیمز هایترمیکا۱۹۵۵، هاوارد هاکسآناستازیاپولیکارپه پاولوفآندره میکلسنشیشکینایوان واسیلی یوویچ۱۹۵۶، آناتول لیتواکمدیر دوبلاژ: سعید شرافت (دوبله دوم)جنگ و صلحبری جونزکنت رستف۱۹۵۶، کینگ ویدورمدیر دوبلاژ: علی کسمایی (دوبله دوم)خون‌بها! (در ایران: گروگان)رابرت کیترئیس پلیس جیم بکت۱۹۵۶، الکس سیگالمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدارده فرمانادوارد جی. رابینسونداتان (سامری)۱۹۵۶، سیسیل بی. دمیلمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدار (دوبله اول و دوم)بربر و گیشاسام جفیفوجی هاسای۱۹۵۸، جان هیوستونمدیر دوبلاژ: ایرج دوستداروایکینگ‌هاجیمز دونالداگبرت۱۹۵۸، ریچارد فلایشرمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدار (دوبله دوم)بن هورهیو گریفیثشیخ ایلدریم۱۹۵۹، ویلیام وایلرمدیر دوبلاژ: احمد رسول‌زادهریو براوووالتر برناناستامپی۱۹۵۹، هاوارد هاکسمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدارسلیمان و ملکهٔ سبالارنس نی‌اسمیتحمرای۱۹۵۹، کینگ ویدورمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدار (دوبله اول)روانیفرانک آلبرستونتام کسیدی۱۹۶۰، آلفرد هیچکاکمدیر دوبلاژ: ایرج دوستدارصبحانه در تیفانیبادی ابسنداک گولایتلی۱۹۶۱، بلیک ادواردزمدیر دوبلاژ: علی کسماییدوازده صندلیانریکه سنتی یستابنهیپولیتو گاریگو۱۹۶۲، توماس گوتییرز آلئاچگونه غرب تسخیر شدایلای والاکوالتر برنانچارلی گانتسرهنگ جب هاوکینز۱۹۶۳، جان فورد و دیگرانمدیر دوبلاژ: علی کسماییسقوط امپراتوری رومفینلی کورینمایندهٔ سنا۱۹۶۴، آنتونی مانمدیر دوبلاژ: عطاءالله کاملیقانون بی‌قانونیریچارد آرلنبن بارمن۱۹۶۴، ویلیام اف. کلاکستونمدیر دوبلاژ: ایرج دوستداردکتر ژیواگوجفری کیناریک چیتیپروفسور بوریس کورتسرباز پیر۱۹۶۵، دیوید لینمدیر دوبلاژ: علی کسماییخشخاش هم گلی است (در ایران: گُل شیطان)هیو گریفیثصلاح رحمان خان۱۹۶۶، ترنس یانگ و ژرژ لامپنمدیر دوبلاژ: ابوالحسن تهامیباندولرو!جیمز استوارتمِیس بیشاپ۱۹۶۸،‌ اندرو مک لاگلناین گروه خشنادموند اوبراینفردی سایکز۱۹۶۹، سام پکینپامدیر دوبلاژ: ابوالحسن تهامیعلاءالدین و چراغ جادو (انیمیشن)جادوگر۱۹۷۰ فرانسه، ژان ایماژمدیر دوبلاژ: عزت‌الله مقبلیبه من می‌گویند هیچ‌کسآنتونیو پالومبیDirty۱۹۷۳سنت آیوز (در ایران: حریف)جان هاوسمنابنر پروکرین۱۹۷۶، جی. لی تامپسونحادثه جویان («پیشقراول بزرگ و کت هاوس ترزدی بدکاره»)استروتر مارتینبیلی۱۹۷۶ دان تیلورووک (انیمیشن)روباه پیر (پدربزرگ)۱۹۸۱ مجارستان، آتیلا دارگایمدیر دوبلاژ: عزت‌الله مقبلیمهاجران (انیمه)دکتر۱۹۸۲ ژاپن، نیپون انیمیشنمدیر دوبلاژ: صادق ماهروبزرگترین جنگجان هیوستنشون اوهاراسزار کوچکادوارد جی رابینسونسزارکلئوپاتراآندرو کایرآگریپاتصویر جنی، زنده‌باد زاپاتا (دوبله دوم)، وحشی، اخگر سبز، شیطان‌صفتان، علی‌بابا و چهل دزد بغداد، آسیابان عشوه‌گر (دوبله دوم)، ساعات ناامیدی، رودخانهٔ کانیون، ساده‌لوح، انتقام دراکولا، آوازخوان نه آواز، ایرما خوشگله (دوبله اول)، کلئوپاترا (دوبله دوم)، یوزپلنگ (دوبله دوم)، جایی که عشق نیست، ریو کانچوس، قتل‌عام گراند کانیون (مبارز)، جاسوسی با شلوار توری، دانه‌های شن، دکتر فاستوس، زِد، قطار وحشت، شبیخون یولزانا، و…

 کارتون 
 ووک (پدر بزرگ)
 بامبی (چغد)

 گویندگی در فیلم‌های ایرانی 
 جعفر والی و جهانگیر فروهر (مجموعهٔ هزاردستان، ساختهٔ علی حاتمی)
 تمامی فیلم‌های همایون، کمدین دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰
 خسرو دستگیر (گل مریم، ۱۳۶۶)
 حسین ملکی (ترن، ۱۳۶۷)
 سعید امیرسلیمانی (کفش‌های میرزا نوروز، ۱۳۶۴)
 کمال‌الملک (فیلم) به جای جهانگیر فروهر
 اسماعیل داورفر (دوست علی خان) - دائی جان ناپلئون
 روایت عشق
 جمیل
 خبرچین
 یکی از کارهای ایشان که کمتر کسی از آن اطلاع دارد، بازی در نقش کیان (کیسان ابوعمره) در نمایشنامه ای در خصوص مختار ثقفی می باشد که در سال ۱۳۵۹ به کارگردانی رامین فرزاد و نویسندگی حسین مدنی برای رادیو ساخته شد.</ref>http://book.iranseda.ir/DetailsAlbum/?VALID=TRUE&g=93051

 گالری شخصیت‌های صداپیشه 

 منابع 

 

 پیوند به بیرون 
 
 مقبلی در یک وبلاگ سینمایی
 یادی از مقبلی

رده:اهالی تهران
رده:بازیگران مرد فیلم اهل ایران
رده:بازیگران مرد رادیو اهل ایران
رده:خاک‌سپاری‌ها در بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۶۷
رده:صداپیشگان مرد اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۱۲