فتانه

فتّانه ملک‌زاده (زادهٔ ۱۴ فروردینِ ۱۳۳۵) که با نام هنری فتّانه شناخته می‌شود، خواننده پاپ ایرانی مقیم لندن است. او از اواسط دههٔ پنجاه خورشیدی وارد عرصه خوانندگی شد و پس از انقلابِ ۱۳۵۷، به لس آنجلس مهاجرت کرد. فتانه از فعال‌ترین خواننده‌های دههٔ ۶۰ و ۷۰ خورشیدی بود. به‌گونه‌ای که یکی از پرطرفدارترین خوانندگان زن ایرانی بوده و این شهرت را به پاس آهنگ‌های شاد خود به دست آورده‌است.

 زندگی 
فتانه ملک‌زاده در ۱۴ فروردین ۱۳۳۵ در تهران متولد شد. به گفتهٔ خودش اولین فرزند از شش فرزند خانواده است. پدر فتانه هنگام ورود به ثبت احوال برای گرفتن شناسنامهٔ او، در رادیو ترانهٔ بسیار زیبایی را می‌شنود و می‌پرسد که این خواننده چه نام دارد. مأمور ثبت می‌گوید فتانه. پدر فتانه که از خواندن و صدای آن خواننده خوشش آمده بود نام فتانه را برای دخترش برمی‌گزیند. مأمور ثبت در پاسخ اظهار امیدواری کرد که فتانه نیز مانند همان خواننده شهرت بیاید و روزی برسد که مردم عاشق و دلبسته‌اش شوند.

فتانه پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷، با همسر دومش، کیومرث شیروان بیگی ابتدا به لندن مهاجرت کردند ولی پس از تسخیر سفارت آمریکا، بازداشت شده و درنهایت به ایران برگردانده شدند. مدتی بعد از بازگشت به ایران مجدداً خارج شدند؛ این بار ابتدا به اسپانیا کوچ کرده و بعد از طریق مکزیک، به هزار زحمت به فلوریدای آمریکا رسیدند.

 نامهربون 
«نامهربون» یکی از شناخته‌شده‌ترین ترانه‌های فتانه با ترانه‌ای از بیژن سمندر، آهنگی از حسن شماعی‌زاده و تنظیم مهداد زند کریمی است که در آلبوم «گل و آتش» در سال ۱۳۶۹ منتشر شد. «نامهربون» که ضرب‌آهنگی شش و هشت و رقصی دارد در مورد یک رابطهٔ عاشقانهٔ ناسالم است. ترانه از زبان شخصی روایت می‌شود که هر چه قدر بیشتر او را پس می‌زنند، به او خیانت می‌کنند و بی‌مهری و سردی نشان می‌دهند با تمایل شدیدتری برمی‌گردد و گویا علی‌رغم رنجی که در این رابطه تحمل می‌کند در لایه‌ای دیگر از این پس زده شدن‌ها و آزارها لذت می‌برد.

 آلبوم‌ها 
 نام آلبوم سال انتشار ناشر منابعتفسیر۱۳۶۲ / ۱۹۸۳کلتکس رکوردزطلوع عشق۱۳۶۳ / ۱۹۸۴پارس ویدئوگناه۱۳۶۴ / ۱۹۸۵پارس ویدئوسنگ۱۳۶۵ / ۱۹۸۶پارس ویدئوهفت روز هفته۱۳۶۷ / ۱۹۸۸پارس ویدئوگل و آتش۱۳۶۹ / ۱۹۹۰شرکت ترانهسالار۱۳۷۱ / ۱۹۹۲شرکت ترانهکولی۱۳۷۲ / ۱۹۹۳کلتکس رکوردزقناری‌ها۱۳۷۵ / ۱۹۹۶شرکت ترانه باورم کن۱۳۸۰ / ۲۰۰۱چهره‌نما

 ترانه‌شناسی 

 تفسیر (۱۹۸۳/۱۳۶۲) 

 بازنشر در سال ۱۳۷۱ توسط شرکت کلتکس رکوردز

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهتفسیرفاروق امیریلقمان ادهمیاریک ارکانتگرفتارجمشید شیبانیجمشید شیبانیفقط خدا میدونهلقمان ادهمیرسیدهلقمان ادهمیقسمتجمشید شیبانیجمشید شیبانیبی‌قرارایرج فتحیایرج فتحیچیله بلبلترکیترکیگرفتار (بی‌کلام)جمشید شیبانی

 طلوع عشق (۱۹۸۴/۱۳۶۳) 

 بازنشر در سال ۱۳۷۱ با عنوان «هوار هوار» توسط شرکت پارس ویدیو

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندههوار هوارجمشید شیبانیجمشید شیبانیاسفندیار منفردزادهکاظم رزازانساقیجمشید شیبانیجمشید شیبانینوید نحویسرود مهربونیهدی کردباغایرج طاهرینوید نحویطلوع عشقایرج طاهریایرج طاهریاسفندیار منفردزادهکاظم رزازانعاشقایرج طاهریایرج طاهریبهروز پناهیچیله بلبل (اجرای جدید)ترکی استانبولیترکی استانبولینوید نحوی

 گناه (۱۹۸۵/۱۳۶۴) 

 بازنشر در سال ۱۳۷۱ توسط شرکت پارس ویدیو

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهگناهجمشید شیبانیجمشید شیبانیکوروس شاهمیریتوبهٔ گرگهمایون هوشیارنژادناصر چشم‌آذرکوروس شاهمیریبهشتایرج فتحیایرج فتحیکوروس شاهمیریپر کشیدهجمشید شیبانیجمشید شیبانیمنوچهر چشم‌آذراشکجمشید شیبانیجمشید شیبانیبهروز پناهیچرا رفتینعیم پوپلنعیم پوپلنوید نحوی

 نمکی (۱۹۸۶/۱۳۶۵) 

 مشترک با حسن شماعی‌زاده، شهرام شب‌پره، منوچهر سخایی، الهه، صمد و ارژنگ

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهزیر سر یار بلند شدهبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر

 انتخابی ۷ (گذشته‌های شیرین) (۱۹۸۶/۱۳۶۵) 

 مشترک با مهستی، ستار، شاهرخ، علی نظری، بهرام حصیری و احمد آزاد

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهگذشته‌های شیرینجمشید شیبانیجمشید شیبانیبهروز پناهی

 سنگ (۱۹۸۶/۱۳۶۵) 

 بازنشر در سال ۱۳۷۰ توسط شرکت ترانه

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهسنگجمشید شیبانیجمشید شیبانیمنوچهر چشم‌آذرمرغ شانسشهبال شب‌پرهشهبال شب‌پرهبیژن قادریانتظارمنصور خراسانیبیژن قادریبیژن قادریماه نٙخشٙبمنصور خراسانیبازسازی آهنگ قدیمیکاظم عالمیکبوتر سفیدیحیی مسجدیمحمود قربانیانآندرانیکتو رو دوست دارممنصور خراسانیحسین صمدیکاظم عالمیعروسجمشید شیبانیجمشید شیبانیفریدون حیدرنیا

 بزم ۳ (۱۹۸۷/۱۳۶۶) 

 مشترک با شهلا سرشار و سیامک شجریان

باهمکارینوازندهفرید فرجادویلنمحمد حیدریسنتورپرویز رحمان‌پناهتاررضا ترشیزیضرببهروز پناهیویلنعلی توللیضرب

 گلباران ۱ (۱۹۸۷/۱۳۶۶) 

 مشترک با ابی، شاهرخ، شماعی‌زاده، ویگن، عارف، هوشمند عقیلی و …

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهگل سر سبدبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر

 طنین صلح (۱۹۸۷/۱۳۶۶) 

 مشترک با معین، اندی، کوروس، مرتضی، مارتیک، مهستی، ستار و ...

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهطنین صلح (هم‌خوانی با معین، اندی، کوروس و مرتضی)لیلا کسری (هدیه)فرخ آهیفرخ آهی

 انتخابی ۱۰ (معشوقه) (۱۹۸۷/۱۳۶۶) 

 مشترک با فرزین، ابی، شماعی‌زاده، نازی افشار و نعیم پوپل

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهدوستت دارم یه عالمهجمشید شیبانیجمشید شیبانیمنوچهر چشم‌آذر

 گلباران ۴ (کبوتر) (۱۹۸۸/۱۳۶۷) 

 مشترک با ابی، عارف، مهستی، شهرام صولتی و ناصر صبوری

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهچاه مکنبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر

 صلح (۱۹۸۸/۱۳۶۷) 

 مشترک با شماعی‌زاده، الهه، ویگن، عارف، ژاکلین، هوشمند عقیلی و شیفته

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهصلح (هم‌خوانی با الهه، عقیق و حسن شماعی‌زاده)همایون هوشیارنژادحسن شماعی‌زادهنوید نحوی

 هفت روز هفته (۱۹۸۸/۱۳۶۷) 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندههفت روز هفتهشهبال شب‌پرهشهبال شب‌پرهنوید نحویبسمهایرج فتحیایرج فتحیکاظم عالمیدنیا دنیاشهبال شب‌پرهشهبال شب‌پرهنوید نحویدلمو آب میکنههمایون هوشیارنژادسعید محمدیمحمد مقدمرفته سفرشهبال شب‌پرهشهبال شب‌پرهنوید نحویدردتورج نگهبانحسین صمدیکاظم رزازانچه کنم چیکار کنمجمشید شیبانیجمشید شیبانیکاظم عالمیعاطفهدکتر نیرسیناجمشید شیبانیکوروس شاهمیری

 عروس فرنگی (۱۹۸۹/۱۳۶۸) 

 مشترک با حبیب و فرزین

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهعروس فرنگیجمشید شیبانیجمشید شیبانیمحمد مقدمنرو نروجمشید شیبانیجمشید شیبانیآندرانیک

 گل و آتش (۱۹۹۰/۱۳۶۹) 

 بازنشر در سال ۱۳۷۰
 در کاور این آلبوم، تنظیم‌کنندهٔ ترانهٔ «غم تنهایی» به اشتباه منوچهر چشم‌آذر قید شده.

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهنامهربونبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمهداد زند کریمیسلماهمایون هوشیارنژادفریدون حیدرنیافریدون حیدرنیاغم تنهایی (بازخوانی ترانهٔ امیر شاملو)سعید مهناویانسعید مهناویانکاظم رزازانالهی امشب صبح نشه (بازخوانی ترانهٔ آغاسی)نصرالله ریاح‌پوربابک رادمنشفریدون حیدرنیابذارین برم منرشید مرادیرشید مرادیمحمد مقدمملا ممد جانافغانیافغانیمنوچهر چشم‌آذروقتی عاشق میشیهدی کردباغجمشید شیبانیکاظم رزازانسبزه کشمیر (بازخوانی ترانهٔ حسین همدانیان)محلیمحلیفریدون حیدرنیا

 سالار (۱۹۹۲/۱۳۷۱) 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهچه کنمبیژن سمندرآندرانیکآندرانیکبهارهدی کردباغجمشید شیبانیمنوچهر رستگارنفرینبهمن میریجمشید شیبانیمنوچهر رستگارسالارپاکسیما زکی‌پورمجید قربانیمجید قربانیبار سفرجهانبخش پازوکیجهانبخش پازوکیمنوچهر چشم‌آذرجستجوجهانبخش پازوکیجهانبخش پازوکیمنوچهر چشم‌آذرشب یلدابیژن سمندرآندرانیکآندرانیکقصهٔ زندگیبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر

 قصه (۱۹۹۳/۱۳۷۱) 

 مشترک با شهره، ستار و جمشید مجد 

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهعروسیحسین واثقیحسین واثقیداوود اردلان

 کولی (۱۹۹۳/۱۳۷۲) 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهفکر می‌کردیمسعود فردمنشمسعود فردمنشمنوچهر چشم‌آذرسوت نزنرشید مرادیرشید مرادیمنوچهر چشم‌آذرمریم پاکیزهجهانبخش پازوکیجهانبخش پازوکیمنوچهر چشم‌آذرکوهپروین باوفاپروین باوفاآندرانیککاش کاشهمایون هوشیارنژادفتانهنوید نحوییک و دو و سهبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذرروزگار غریبیمنصور خراسانیسیاوش قمیشینوید نحوی

 همسفر عشق (۱۹۹۳/۱۳۷۲) 

 مشترک با ستار، مهستی، دلارام و احمد آزاد

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهچرا نموندیپروانه سالمپروانه سالمبهروز پناهی

 قناری‌ها (۱۹۹۶/۱۳۷۵) 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهآقازادهسیروس علی‌آبادیفرهاد بشارتیفرهاد بشارتیاونور دنیا (بازخوانی ترانهٔ پوران)اردلان سرفرازپرویز غیائیانمنوچهر چشم‌آذرطلسم (بازخوانی ترانهٔ احمد ظاهر)احمد ظاهراحمد ظاهرمنوچهر چشم‌آذردوستت دارم همیشهجمشید شیبانیجمشید شیبانیصالحهمچو گل‌هاسیروس علی‌آبادیجمشید شیبانیصالحشب شبسیروس علی‌آبادیجمشید شیبانیصالحقناری‌هاجمشید شیبانیجمشید شیبانیصالح

 باورم کن (۲۰۰۱/۱۳۸۰) 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهآشناهمایون هوشیارنژادمحمد مقدممحمد مقدمعاشق منههمایون هوشیارنژادمحمد مقدممحمد مقدمدلبرکژولیتمحمد مقدممحمد مقدمپنجرهپروین امین‌پورپرویز قدرخانیآندرانیکدلم میخوادسخاوت علیزادهپرویز قدرخانیآندرانیکنگفتم چرا گفتممسعود فردمنشمحمد مقدممحمد مقدمگل قاصدمسعود فردمنشمحمد مقدممحمد مقدمباورم کنهمایون هوشیارنژادهندیمحمد مقدم

 گذشته‌های شیرین 

 آلبوم گردآوری شده از سایر آهنگ‌های فتانه

نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهانتشارگذشته‌های شیرینجمشید شیبانیجمشید شیبانیبهروز پناهی۱۳۶۵زیر سر یار بلند شدهبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۳۶۵عروس فرنگیجمشید شیبانیجمشید شیبانیمحمد مقدم۱۳۶۸دوست دارم یه عالمه جمشید شیبانیجمشید شیبانیمنوچهر چشم‌آذر۱۳۶۶عروسیجمشید شیبانیجمشید شیبانیفریدون حیدرنیا۱۳۶۵نرو نروجمشید شیبانیجمشید شیبانیآندرانیک۱۳۶۸چرا نموندیپروانه سالمپروانه سالمبهروز پناهی۱۳۷۲تولدبیژن سمندرحسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۳۶۹خزه‌هانبض (معجزه)فاروق امیریلقمان ادهمیاریک آرکانت۱۳۵۶مدلی (کنسرت ۱۹۸۷)اشکجمشید شیبانیجمشید شیبانیاجرای زنده۱۳۶۶هوار هواربهشتایرج فتحیایرج فتحیبیقرار

 تک ترانه‌ها 
نام ترانهترانه‌سراآهنگسازتنظیم‌کنندهسال انتشاربخشی از ترانهطنین صلح (باهمراهی معین، مرتضی، اندی و کوروس)لیلا کسریفرخ آهیفرخ آهی۱۳۶۶
۱۹۸۷صلح سپید و آبی چتر قشنگ روشن، یه روز میوفته سایه‌اش رو آسمون میهننامهربون (ورژن اول)بیژن سمندرحسن شماعی‌زادهکاظم عالمی۱۳۶۸
۱۹۸۹هم نامهربونه هم آفت جونه هم با دیگرونه هم قدرم ندونه ندونه ندونهتولدت مبارک (باهمراهی حسن شماعی‌زاده)بیژن سمندرانوشیروان روحانی و حسن شماعی‌زادهمنوچهر چشم‌آذر۱۳۶۹
‍۱۹۹۰اشک شادی شمعو نگاه کن که واست میچکه چیکه چیکه، کام همه رو بیا شیرین کن بیا کیکو ببر تیکه تیکهسرود نوبهار (باهمراهی ویگن، عارف، ستار، لیلا فروهر، مرتضی، اندی، کوروس و دلارام)هما میرافشارمرتضی برجستهاف.ام فیلارمونیک۱۳۷۲
۱۹۹۳آمد از ره فصل زیبای بهار، نوبهاران خنده زد بر سبزه‌زارحاجی فیروز (باهمراهی ویگن، عارف، حسن شجاعی، حسن شماعی‌زاده، اندی، کوروس و ناهید)بیژن سمندرناصر چشم‌آذرفرخ آهی۱۳۷۲
۱۹۹۳حاجی فیروزه سالی یه روزه، مال عیده و مال نوروزهگل سرخمینا جلالیصادق نوجوکیصادق نوجوکی۱۳۸۱
۲۰۰۲شور نفس‌هات منو تازه کرد پیرهن گل رو واسم اندازه کرد گفتی از عشق و دلم زار زداشتباهچه آسان می‌گریزی از نگاهم نمی‌دانم که بخشیدی گناهم تو در آغاز راه و من تمامممهربونیمی‌گفتی مهربونی کنار من می‌مونی فقط تویی تو دنیا که با من هم‌زبونیغزل غزلمیترا رستم‌خانیامیر فتحیامیر فتحیغزل غزل برای تو غزل غزل فدای تو ستاره‌های آسمون ریخته به‌زیر پای توقسمم. آزادیفرشادقسم نده منو نمیشه بگم دوسِت ندارم قسم نده منو نمیشه بی‌تو دووم بیارمآسمون کبودکریم فکورکریم فکورفرشاد رستمی۲۰۱۴ای آسمون کبود مگه من چه بد کردم که دلم ز دام بلا نشود رها یک‌دمخاطرخواهحسن شماعی‌زاده۲۰۱۶خاطرخواه منی اما همیشه به هر در می‌زنی در وا نمیشه با یک چشمک زدن کاری نمیشهعزیزترینپوریا متابعانسالار مقدمسالار مقدم۲۰۱۶یه‌حس عاشقونه میونِ هردومونه خدا خودش می‌دونه که من برات می‌میرمسیمین‌بری (اجرای زنده)ابراهیم صفاییجمشید شیبانیسیمین‌بری گل‌پیکری آری از ماه و گل زیباتری آری همچون پری افسونگری آریدل سنگسعید شایستهسعید شایستهسالار مقدم۲۰۱۸دلِ سنگتو بشکن ولی قلبمو نشکن دیگه حرفی از دوری نزن و نزن با منعاشقونهپوریا متابعانسالار مقدمسالار مقدم۲۰۱۸تا وقتی مال من نشی یه‌لحظه‌م آروم نمیشم همه غمام یادم میره وقتی که تو باشی پیشمعروس (در چندشنبه باسینا)امشب ای عاشق‌ترین فرهاد مشرق‌زمین، عشق بی‌آلایشم را در نگاهم ببینیادگاری (به‌همراه رابی‌رام)۲۰۱۹هنوزم احساس صدات برای ما بی‌ انتهاس توی ترانه‌های تو قشنگ‌ترین خاطره‌هاسعشق موندگارسینا ایزدبینمهرداد آسمانیمعراج میرزایی۲۰۱۸عشق تو سایه‌بونه رو سر روزگارم یه‌دم نباشی انگار یه‌عمر در انتظارمواسه اینهندا فرشیدشهرام فرشیدشهرام فرشید۲۰۲۲تورو می‌خوام قده دنیا نمی‌دونی آخه می‌گفتی که از عشق پشیمونیآخر احساسعلی اسلامیعلی صیفآرمین مرسی۱۴۰۲
۲۰۲۳عشق من قلب تو آخر احساسه رگ خواب منو چشم تو می‌شناسه

 منابع 

 فتانه در سوره‌سینما
 بی.بی.سی فارسی (۱)
 بی.بی.سی فارسی (۲) 

رده:اهالی تهران
رده:ایرانیان مقیم لندن
رده:خوانندگان زن اهل ایران
رده:خوانندگان زن پاپ اهل ایران
رده:زادگان ۱۳۳۵
رده:هنرمندان آونگ موزیک