نظربازی

220px|چپ|بندانگشتی|شاهزاده و درویش، اثر رضا عباسی، سدهٔ یازدهم ه. ق
نظربازی اصطلاحی است بین صوفیان به دو معنی: 

۱- نگریستن به چهره زیبارویان که پاره‌ای از مشایخ حسن زیبارویان را آینه جمال حق میشمردند. از این رو زیباپرست و نظرباز بودند. حافظ گوید:

 
۲- نظر بازی را به معنی رد و بدل کردن نظر میان عاشق و معشوق به کار می‌بردند. حافظ گوید:

اصطلاحات مربوط به نظربازی به طور گسترده‌ای در ادبیات فارسی بازتاب یافته‌است. نظربازی آداب و رسوم و روش‌ها و فنونی برای خود داشته به طوری‌که حافظ آن را علم نظر نامیده. 

220px|چپ|بندانگشتی|جوان و دو عاشق، تصویری از یک نسخهٔ مصور هفت اورنگ جامی، سدهٔ دهم ه. ق
نظربازی مخالفینی نیز داشته از پرشورترین آن‌ها ابن جوزی (مرگ ۵۹۷ ه. ق) است که در کتاب «ذم‌الهوی» و بخش‌هایی از کتاب «تلبیس ابلیس» به بیان انتقادات و مخالفت‌های خود با نظربازی می‌پردازد. وی می‌نویسد که ابن طاهر مقدسی کتابی در دفاع از نظربازی نوشته بوده‌است. 

اشاعره نظربازی را این‌گونه توجیه می‌کرده‌اند که مشاهدهٔ زیبایی همان مشاهدهٔ حق یا تمرینی برای مشاهدهٔ جمال حق است. یا حدیث مشهور دیگری به مضمون «نیکی [یا نیازهای خود] را نزد خوبرویان بجوئید».این حدیث از احادیث مرفوع است و با عبارات متفاوت از جمله «اطلبوا الخیر عند حسان الوجوه» یا «اطلبوا الحوائج عند حسان الوجوه» یا «التمسوا الخیر عند حسان الوجوه» از صحابهٔ متعدد مانند أنس، جابر، عایشه، ابن‌عباس، ابن عمر، یزید قسملی، ابوبکر و ابوهریره نقل شده. موسوعةالحدیث، رقم الحدیث: 158

 جستارهای وابسته 
 شاهدبازی

 منابع 

 شمیسا، سیروس. شاهدبازی در ادبیات فارسی. تهران: فردوس، ۱۳۸۱، ، صص ۱۴۱–۱۴۰

رده:تصوف
رده:شاهدبازی