محمد شاه‌بختی

thumb|محمد شاه بختی
بندانگشتی|مزار سپهبد محمد شاه‌بختی در گورستان ابن بابویه

تیمسار سپهبد محمد شاه‌بختی (متولد ۱۲۶۵ ه‍.خ در اشتهارد – متوفی ۱۵ بهمن ۱۳۴۱ تهران) فرمانده لشکر آذربایجان و از امرای نظامی پرنفوذ همدوره با رضاشاه پهلوی بود.بازیگران سیاسی عصر رضاشاهی و محمدرضاشاهی. ناصر نجمی. انتشارات انیشتین ۱۳۷۳ تهران

شاه‌بختی تا سال ۱۳۰۵ به نام سرتیپ محمد زکریا معروف بود ولی در یکی از جنگ‌ها فاتح شد و آن را از بخت شاه دانست و نام فامیل خود را از زکریا به شاه‌بختی تغییر داد.عاقلی، باقر، شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، چاپ اول ۱۳۸۰، جلد دوم، ص ۸۵۶، نشر گفتار با همکاری نشر علم

مدتی در آتریاد (تیپ مختلط پیاده و سوار) همدان و زمانی در قزوین و اصفهان خدمت کرد. در ۱۲۹۹ جزو اردوی میرپنج رضاخان بود و در حمله به تهران دخالت داشت. 

مدت‌ها فرمانده لشکر لرستان و آذربایجان غربی و خوزستان بود. در سال ۱۳۱۲ درجهٔ سرلشکری گرفت. نشان ذوالفقار که عالی‌ترین نشان ارتش بود دریافت کرد. همچنین از رضاشاه شمشیر مرصع جایزه گرفت و ژنرال آجودان شد. در دوره استانداری آذربایجان شرقی از دوستان نزدیک مهندس رفیع فرهور رئیس راه آهن و کشتیرانی آذربایجان بود. وی دومین سپهبد ایرانی ارتش ایران است.پیش از او و پس از سپهبد امیراحمدی یک سرلشکر فرانسوی به نام فرانسوا ژرژ ژاندر با یک درجه بالاتر (سپهبدی) مدتی به استخدام ارتش ایران درآمد و مدیر دروس دانشگاه جنگ در زمان رضا شاه بود.
فضل‌الله همایونی در مصاحبه با پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد گفته است شاه بختی در زمان جنگ جهانی اول و حمله متفقین به ایران، در خوزستان با آنها به مقابله پرداخت و علیرغم تلفات سنگین عقب نشینی نکرد و یا تسلیم نشد به همین علت به درجه سپهبدی نائل گشت. همایونی همچنین نقل کرده است که یکبار شاه بختی در دریافت غرامت از عشایر متمردی که قبلا اسب های نظامیان را ربوده بودند سخت گیری زیادی میکند و زمانی که عشایر شکوه به شاه می برند، رضاه شاه دستور به خلع درجه و زندان وی می دهد. شاه بختی در زندان به همایونی می گوید: 
«این واقعه به من ثابت کرد خدماتی که تا به‌ حال شده ارزش چندانی نداشته و باید خدمات و فداکاری‌های بیشتری ابراز نماییم» همایونی ادامه داده است که وی پس از ۴۸ ساعت آزاد و درجه های او پس داده می شود و به ماموریت جدیدی اعزام می شود.تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با فضل الله همایونی نوار شماره ۱ و ۳
یکی از اشتباهات بزرگ شاه بختی، دستور حمله به ایل قشقایی در جنوب بود که منجر به کشته شدن تعداد زیادی از نظامیان و برخی از افراد ایل قشقایی شد.
در اردیبهشت سال ۱۳۲۲ شاه بختی با تحریک انگلیس، دستور حمله با ۲۰۰۰ سرباز به ایل قشقایی را صادر کرد. این حمله در منطقه شاه‌بهرامی در مسیر جاده شهرستان کوار به فیروزآباد رخ داد. که نهایتا با کشته شدن سرهنگ شقاقی در سمیرم خاتمه یافت. ناصر خان قشقایی این تصمیم شاه بختی را برادر کشی توصیف کرد.

شاه‌بختی پس از تشکیل کانون افسران و درجه‌داران بازنشسته، ریاست کانون را عهده‌دار شد و تا آخر عمر این سمت را داشت.

 پانویس 

 

رده:اهالی کرج
رده:سربازان اهل ایران
رده:فرماندهان ارتش شاهنشاهی ایران
رده:سپهبدهای ارتش شاهنشاهی ایران
رده:زادگان ۱۲۶۵
رده:درگذشتگان ۱۳۴۱
رده:خاک‌سپاری‌ها در ابن بابویه
رده:نمایندگان دوره سوم مجلس سنای ایران
رده:نمایندگان دوره دوم مجلس سنای ایران