کوچ اجباری اهالی مرو به امیرنشین بخارا

در سال ۱۲۰۲ ه‍. ق، در جنگ میان امیر بخارا، شاه مراد خان (ملقب به امیرِ معصوم) و بیرام‌علی خان قاجار عزالدینلو، خان مرو، شهر مرو سقوط کرد و بیرام‌علی خان کشته شد. اهالی مرو به عنوان اسیر از شهر بیرون رانده شده و به بخارا آورده شدند.

 واکنش آقامحمد خان قاجار 
در سالی که مرو سقوط کرد، آقامحمد خان در حال جنگ و ستیز با دیگر مدعیان در نقاط مختلف ایران بود. البته هیچ نشانی از آن نیست که بیرام‌علی خان از آقامحمد خان درخواست یاری کرده باشد یا حتی فرصت این کار را داشته است.مرو در نخستین دهه‌های حکومت قاجار، فیض الله بوشاسب گوشه، پژوهشنامه تاریخ، شماره ۹، صفحهٔ ۲۶

در ۱۲۱۰ هجری قمری، آقامحمد خان که مشهد را تصرف کرده بود، در نامه‌ای به شاه‌مراد خان، حاکم بخارا، خواستار بازگرداندن اهالی مرو از بخارا شد. متن نامه، بنا به روایت تاریخ منتظم ناصری، به این شرح است:مرو در نخستین دهه‌های حکومت قاجار، فیض الله بوشاسب گوشه، پژوهشنامه تاریخ، شماره ۹، صفحهٔ ۲۸

گرفتاری‌های آقامحمد خان در شمال غرب ایران و درگیری‌هایش با روس‌ها، او را از اقدام مؤثر در شمال شرق ایران بازداشت و پس از قتلش در قلعه شوشی، تهدیدش ناتمام ماند.مرو در نخستین دهه‌های حکومت قاجار، فیض الله بوشاسب گوشه، پژوهشنامه تاریخ، شماره ۹، صفحهٔ ۳۰

 بازماندگان اهالی مرو 
در سمرقند، اینان در محله باغ شمال ساکن شدند و اکثر ساکنان امروزی‌اش از فرزندان ایرانیان هستند.علی‌زاده، مکتب و مطبوعات فارسی‌زبان در ورارود در بخارا، بازماندگان مروی‌ها در فیلارمونی آن شهر یک گروه موسیقی مروگی (موسیقی خاص شهر مرو) دارند. آن‌ها می‌گوینند که این سنت را از گذشتگان خویش آموخته‌اند و قصد دارند آن را به فرزندانشان نیز انتقال دهند.مرویانه، نواهای ناشنیده
محمدحسین خان مروی، پسر بیرام‌علی خان، اما در ۱۲۱۴ هجری قمری به ایران گریخت. فتح‌علی شاه او را عزیز داشت و لقب فخرالدوله به او داد. او در ایران بسیار متمول شد و دبیرستان مروی و بازارچه مروی از او در تهران به جای مانده‌اند.

 جستارهای وابسته 
 محمدحسین خان مروی
 خانات بخارا
 موسیقی مروگی

 منابع 

 

رده:تاریخ ایران
رده:مرو