جاهای گردشگری استان خراسان جنوبی

استان خراسان جنوبی یکی از استان‌های ایران است که شمار زیادی جای دیدنی و جاذبهٔ گردشگری تاریخی، مذهبی و طبیعی در آن جای گرفته‌است. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی استان خراسان جنوبی به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.

 بناها و یادمان‌های تاریخی 
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان خراسان جنوبی را می‌سازند.

 قلعه‌ها و ارگ‌ها 
 ارگ بهارستان (باغ زرشکی)، مربوط به دوره افشار.
 ارگ طبس
 ارگ کلاه‌فرنگی بیرجند، ارگ کلاه فرنگی یکی از آثار تاریخی است.
 قلعه اره فورگ، مربوط به دورهٔ قاجار.
 قلعه بصیران، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
 قلعه بیدسکان، قلعه‌ای است مربوط به دوره قاجار.
 قلعه بیرجند، یا دژ بیرجند که با نام‌های قلعه ته ده و پایین شهر نیز شناخته می‌شود، بزرگترین بنای تاریخی بیرجند است که بر فراز بلندترین تپه باختری….
 قلعه تاریخی فورگ (قلعه میرزا رفیع خان)
 قلعه خانیک
 قلعه خرو، مربوط به دوره صفوی.
 قلعه خور، مربوط به دوره صفوی.
 قلعه دختر (بشرویه)، قلعه‌ای است مربوط به دوره سلجوقی.
 قلعه دختر (فردوس)، قلعه‌ای به‌جای مانده از اسماعیلیان.
 قلعه رستم خوسف، قلعه بر روی تپه‌ای رفیع که بر جلگه خوسف و دشت ماژان مشرف.
 قلعه رقه، تاریخی مربوط به دوره قاجار.
 قلعه زینل‌آباد، قلعه زینل آباد مربوط به دوره تیموریان.
 قلعه شاهدژ (نهبندان)، مربوط به دوره سلجوقیان اسماعیلیه.
 قلعه طبس مسینا، قلعه‌ای با پلان مدور که احتمالاً به پیش از اسلام بازمی‌گردد.
 قلعه فورگ
 قلعه قلاع مود
 قلعه محمدآباد (درمیان)، بقایای قلعه محمدآباد مربوط به دوره قاجاریه.
 قلعه نهبندان
 قلعه نوفرست، مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه.ق تا دوره صفوی.
 قلعه هوگند، تاریخی است مربوط به دوره قاجار.
 قلعه کل حسن صباح
 قلعه کوه زردان
 قلعه کوه قائن، یا قلعه حسین قاینی یک اثر تاریخی مربوط به دوره سلجوقی.

 کاخ‌ها، عمارت‌ها و خانه‌های تاریخی 
 خانه افراشته، مربوط به اواخر دوره صفویه است.
 خانه بدیعی، مربوط به دوره قاجار.
 خانه تاجور، مربوط به دوره قاجار.
 خانه حقیقی، منزل حقیقی مربوط به دوره زند.
 خانه رسایی، خانه رسائيها مربوط به دوره قاجاریه است.
 خانه سنجرانی، مربوط به دوره قاجار.
 خانه صدرالسادات (۲)، مربوط به دوره زندیه تا اوایل دوره قاجار.
 خانه فروزانفر، خانهٔ فروزانفر خانه‌ای ساخته‌شده در دورهٔ قاجار است که در شهر بشرویه.
 خانه مقدم، خانه‌ای است مربوط به اوایل دوره قاجار که در شهر تاریخی تون.
 خانه و ساباط مستوفی، مربوط به دوره قاجار.
 خانه پردلی، مربوط به دوره قاجار و یکی از آثار قدیمی به سبک درونگرا در مناطق گرم و خشک.
 خانه یاوری (سربیشه)، مربوط به دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی.
 خانه‌باغ غیاثی، خانه باغ غیاثی یا عمارت غیاثی.
 عمارت مود، مجموعه عمارت مود مربوط به دوره زند - دوره قاجار.

 کاروان‌سراها، بازارها و حمام‌ها 
 حمام بیدسگان، حمامی است مربوط به دوره قاجار که.
 حمام خیروز، بنایی تاریخی است مربوط به دوره صفوی.
 حمام سردشت (فردوس)، حمامی تاریخی است واقع در محدودهٔ محلهٔ سردشت شهر تاریخی تون در فردوس.
 حمام قدیمی سرایان، مربوط به دوره صفوی.
 حمام کوشک فردوس، حمامی است مربوط به دوره تیموریان که در شهر تاریخی تون و نزدیک دروازه قائن قرار دارد.
 رباط ده محمد، مربوط به دوره قاجار.
 رباط زردان، رباط زُردان مربوط به دوره صفوی و سلجوقی.
 رباط چاهک، مربوط به دوره صفوی.
 کاروانسرای خوشاب، بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار.
 کاروانسرای رباط شور، بنایی تاریخی مربوط به دوره صفویه است.
 کاروانسرای سرایان
 کاروانسرای چارگنبد، بنایی تاریخی مربوط به دوره قاجار.

 پل‌ها، آب‌انبارها و سازه‌های آبی 
 آب‌انبار آذری، آب‌انبارآذری، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار که.
 آب‌انبار امامزاده سرند، است مربوط به دوره صفویه.
 آب‌انبار بازار، آب‌انباری از اوایل دوره صفویه در شهر تاریخی تون.
 آب‌انبار بی‌بی حسین‌خان، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار.
 آب‌انبار جوگی، آب‌انباری از دوره قاجار در شهر فردوس.
 آب‌انبار حاجی علی رضا بیک
 آب‌انبار حسینیگی، آب‌انباری است مربوط به اوایل دوره قاجار که در شهر تاریخی تون.
 آب‌انبار حسین‌آباد، است مربوط به دوره قاجاریه.
 آب‌انبار خانکوک، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار که.
 آب‌انبار خور، مربوط به دوره صفوی.
 آب‌انبار سردشت، آب‌انباری است مربوط به اواخر دوره صفوی و اوایل دوره افشاریه.
 آب‌انبار فاضلخانی، مربوط به دوره صفوی.
 آب‌انبار قرائی، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار.
 آب‌انبار مهران کوشک، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار که.
 آسیاب باغستان، معروف به آسیاب حاجی خان اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار.
 آسیاب دهنه، آسیابی مربوط به دوره قاجار.
 آسیاب‌آبی باغستان، آسیاب آبی باغستان، اثری تاریخی مربوط به دوره صفویه.
 بند دره، سدی است تاریخی در نزدیکی بیرجند که مهمترین بند تاریخی محسوب می‌شود.قدمت این سد به اواخر دوره‌ زندیه و اوایل دوره‌ قاجاریه می‌رسد.
 بند عمر شاه
 قنات بلده فردوس
 پل‌های ترناو، یا پل‌های آب بر بشرویه مربوط به دوره ساسانیان - دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی.
 یخچال شوکت‌آباد، مربوط به دوره قاجار.

 محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی 
 تپه باستانی سرتخت، تپه سرتخت، تپه‌ای تاریخی.
 تپه تخچرآباد، تپه تخچر آباد مربوط به هزاره ۱تا.
 تپه و محوطه کرند، تاریخی است مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
 سنگ سوراخ (فردوس)، حفره‌ای طبیعی به قطر حدود ۲۰ متر، حاصل فرسایش آبی در سنگ‌های آهکی کوه.
 سنگ نگاره‌های کال‌جنگال
 سنگ‌نگاره بیژائم، سنگ نگاره بیژائم.
 سنگ‌نگاره تنگل استاد، سنگ نگاره تنگل استاد.
 سنگ‌نگاره سماد، سنگ نگاره سماد.
 سنگ‌نگاره لاخ مزار
 سنگ‌نگاره ماخونیک، سنگ نگاره ماخونیک.
 مجموعه تاریخی کوشک، شامل مسجد، حمام، حوض‌انبار و آب‌انباری است ‌اند.
 محوطه تاریخی چاه پخو، مربوط به دوره مس سنگی که.
 محوطه تاریخی گوند
 محوطه کله‌کوب
 محوطه کهنج

 دیگر بناهای تاریخی 
 آب انبار حسینیه (حاج عبدالرسول) سرایان، آب‌انبار حاج عبدالرسول مربوط به دوره صفوی.
 آس‌بادهای خوانشرف، آسبادهای خوانشرفیا آسیاب بادی خوانشرف مربوط به دوره قاجار.
 آس‌بادهای طبس مسینا، آسبادهای طبس مسینایا آسیاب بادی طبس مسینا مربوط به دوره قاجار.
 بنگاه آبلوله بیرجند، بنگاه مستقل خیریه آبلوله بیرجند، نخستین سازمان آبرسانی در ایران است که در سال ۱۳۰۲ خورشیدی به منظور تأمین آب قابل شرب مردم، توسط ۳۰ تن….
 بوذر جمهر قائینی، مربوط به دوره صفوی.
 تون (فردوس)، شهر تاریخی تون، از شهرهای بزرگ سرزمین خراسان محسوب می‌شده که دارای پنج دروازه بوده و به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای حکومتی نقش مهمی….
 خراشاد
 سد نهرین
 سد کریت، سد کوریت یک سد تاریخی است.
 طاق شاه عباسی، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سد قوسی جهان با ارتفاع ۶۰ متر ارتفاع و با عرض تاج ۱ متر نازکترین سد جهان و همچنین برای مدت ۵۵۰ سال بلندترین سد….
 قراولخانه کلاته سید علی، اثر نقش چاپار خانه و دیده بان شهر نهبندان را داشته وتا سال 1335قابل استفاده به عنوان پاسگاه نظامی بوده‌است مصالح بکار رفته در آن سنگ،….
 مدرسه شوکتیه، یا مدرسه شوکتی یکی از بناهای تاریخی است که اولین مدرسه ایرانی به شیوه جدید و پس از مکتب‌خانه‌های سنتی است.
 مدرسه علمیه درمیان، مربوط به دوره افشار.
 مدرسه علمیه علیا، مدرسه‌ای صفوی با ساختار چهارایوانی و پلان هشت‌ضلعی در شهر تاریخی تون.
 مدرسه معصومیه، مربوط به دوره قاجار.
 موقوفه میرزا جعفر، خانه تاریخی میرزا جعفرخانه تاریخی میرزا جعفر مربوط به دوره قاجار.
 پایاب تاریخی تون، تاریخی مربوط به قرن هفتم‌.
 چهل‌پایه، روستا و کاروان‌سرایی است در بیابان لوت در مرکز ایران.
 کاربات سنگی خوشاب، بنایی تاریخی مربوط به دوره صفوی.
 یخدان رحیم‌آباد، یخدان رحیم آباد مربوط به دوره قاجار.

 بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها 
مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان خراسان جنوبی به‌شمار می‌روند.

 مسجدها 
 مسجد آخوند صالح، مربوط به دوره صفوی.
 مسجد آیت‌الله آیتی، مسجد آیت الله آیتی مربوط به دوره قاجار.
 مسجد ارسک
 مسجد بهلگرد، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد جامع افین، مربوط به دوره تیموریان.
 مسجد جامع تقاب، مربوط به دوره صفوی تا دوره قاجار.
 مسجد جامع تون، مسجدی دو ایوانی به سبک خراسانی از دوره سلجوقیان در محوطه باستانی تون.
 مسجد جامع سرایان، مربوط به دوره صفوی.
 مسجد جامع قائن، قاین مربوط به سده ی ۷ ه.
 مسجد جامع میغان، مربوط به دوره صفوی تا دوره قاجار.
 مسجد جامع هندوالان، مربوط به دوره تیموریان.
 مسجد جامع پائین شهر، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد جامع چهار درخت، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد جوخواه، مربوط به دوره ایلخانی.
 مسجد حاج عبدالله، تاریخی مربوط به اواخر دوره صفویه.
 مسجد حسینی، قاین مربوط به دوره قاجار.
 مسجد حسینی (بالا ده)، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد رقه، مسجدی تاریخی.
 مسجد روشناوند، مربوط به دوره صفوی.
 مسجد سیدی، مربوط به دوره تیموریان.
 مسجد عاشورا خانه، مربوط به دوره صفوی.
 مسجد عثمان ذوالنورین، مربوط به قرون اولیه اسلام.
 مسجد عطاء الله خان، مربوط به دوره قاجار.
 مسجد عماری، مربوط به دوره صفوی -اوایل دوره قاجار.
 مسجد فتح‌آباد، تاریخی مربوط به دوره قاجاریه.
 مسجد قلعه نوغاب
 مسجد مهوید، مسجدی تاریخی است مربوط به دوره قاجار.
 مسجد میانده، مربوط به دوره صفوی.
 مسجد نیگنان، بنایی تاریخی است مربوط به دوره قاجار.
 مسجد همچ، مربوط به دوره صفوی -اوایل دوره قاجار.
 مسجد پخت، مربوط به دوره زند.
 مسجد گسک، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
 مسجد گنجی (امام حسین)، مربوط به دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی.

 امام‌زاده‌ها و زیارتگاه‌ها 
 امامزاده حسین بن موسی کاظم، از فرزندان موسی کاظم و از برادران علی بن موسی الرضا است و آرامگاه وی در طبس.
 امامزاده سلطان کریمشاه
 امامزاده محمد و ابراهیم، آرامگاه امامزادگان محمد و ابراهیم، بنایی تاریخی است مربوط به دوره_تیموریان که در محدودهٔ شهر تاریخی تون در جنوب غربی شهر فردوس و در….

 آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها 
 آرامگاه ابن حسام خوسفی، محل دفن ابن حسام خوسفی، شاعر سده نهم هجری، بر فراز تپه‌ای سنگی در خوسف.
 آرامگاه القور، مقبره القور مربوط به دوره صفوی.
 آرامگاه امامزاده زید بن موسی، بقعه امامزاده زید بن موسی مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه.ق - دوره صفوی.
 آرامگاه امامزاده سلطان احمد مهوید، بنایی تاریخی است مربوط به دوره قاجار.
 آرامگاه تورانشاه، آرامگاه جلال‌الدین تورانشاه از سده هشتم و نهم هجری.
 آرامگاه جوخواه، مربوط به دوره سلجوقیان.
 آرامگاه حکیم نزاری، آرامگاه حکیم نزاری قهستانی، شاعر سده هفتم، در بافت قدیمی بیرجند.
 آرامگاه سلطان ابراهیم رضا، مربوط به دوره تیموریان تا دوره قاجار.
 آرامگاه شریف، مقبره آیت الله شریعتمدار درخشی مربوط به دوره پهلوی.
 آرامگاه شیخ ابوالمفاخر، مقبره‌ای ساده با پلان چهارطاقی از سده سیزدهم نزدیک قائنات.
 آرامگاه میر تونی، مقبره میر تونی، محل دفن میرتونی، از دانشمندان معاصر شاه عباس صفوی، بوده و بنایی تاریخی است مربوط به دوره صفوی که در محدودهٔ شهر تاریخی….
 آرامگاه میرزاها
 آرامگاه هادی هادوی، مربوط به دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی.
 مزار رایک، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
 مزار سلطان زید، مربوط به دوره صفوی.
 مزار سید ابوالقاسم، مربوط به دوره صفوی تا اوایل دوره قاجار.
 مزار سید الحسین
 مزار شاه، مربوط به پیش از اسلام - دوره قاجار.
 مزار میرزاها سرایان
 مزار و چله‌خانه درویش خسرو، چله خانه درویش خسر مربوط به دوره صفوی.
 مزار کبودانی، مجموعه تاریخی مزار کبودانی مربوط به دوره تیموریان.
 مزار گل، مربوط به دوره تیموریان.

 حسینیه‌ها و تکیه‌ها 
 حسینیه آراسته، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه اسدی، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه حاجی رضا بیک، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه حاجی علی اشرف، مربوط به دوره افشار، که در بشرویه.
 حسینیه حاجی غلام حسین، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه شیخ فضل‌الله، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه قدیم کلشانه، مربوط به دوره افشار.
 حسینیه محبان الزهرا، مربوط به دوره قاجار.
 حسینیه نواب، بیرجند از آثار مربوط به دوره صفوی.
 حسینیه گود، مربوط به دوره تیموریان - دوره قاجار.

 گورستان‌های تاریخی 
 گورستان آسو، قبرستان آس مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی.
 گورستان بجد
 گورستان خاموشی
 گورستان مزار شیر (کاخ کوک)، قبرستان مزار شیر مربوط به دوره تیموریان.
 گورستان نوفرست، قبرستان نوفرست مربوط به دوره تیموریان تا دوره صفوی.
 گورستان گبرهای هریوند، قبرستان گبرهای هریوند.

 دیگر اماکن مذهبی 
 شاهزاده حسین (قائن)، مزار شاهزاده حسین مربوط به دوره سلجوقیان.

 جاذبه‌های طبیعی 
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان خراسان جنوبی را به نمایش می‌گذارند.

 غارها 
 غار بتون
 غار تجرگ
 غار جوجه
 غار فارسان
 غار لکی آسپور
 غار پل خیر
 غار پهلوان
 غار چنشت، مربوط به قرن ۵ تا ۹ ه‍.ق.
 غار چهل چاه، مربوط به دوره سلجوقی.

 رودها، چشمه‌ها و آبگرم‌ها 
 آبگرم معدنی فردوس
 رودخانه حصار
 چشمه آب گرم مرتضی علی، چشمه‌های جوشان با آب سرد و گرم کنار هم در دل کویر، نزدیک طبس.

 جنگل‌ها، پارک‌ها و مناطق حفاظت‌شده 
 منطقه حفاظت‌شده مظفری
 پناهگاه زیر زمینی نیگ
 پناهگاه زیرزمینی خونیک علیا، مربوط به هزاره دوم و یکم قبل از میلاد.
 پناهگاه سر در

 دیگر جاذبه‌های طبیعی 
 دره کال جنی، دره‌ای دیدنی نزدیک طبس، از جاذبه‌های طبیعی شرق ایران و اثر طبیعی ملی.
 رشته‌کوه باغران
 زردان
 سیاه‌کوه (فردوس)، قله‌ای در شمال غربی شهرستان فردوس.
 کوه قلعه فردوس
 کویر حیدرآباد نهبندان
 کویر پلوند، ناحیه‌ای بیابانی در منطقه حفاظت‌شده مظفری در غرب فردوس.

 باغ‌ها 
باغ‌های تاریخی استان خراسان جنوبی نمونه‌هایی از هنر باغ‌سازی ایرانی هستند که شماری از آن‌ها شهرت ملی و جهانی دارند.

 باغ اکبریه، باغ و عمارتی تاریخی از دوره قاجار و پهلوی، یادگار خاندان شوکت‌الملک در بیرجند.
 باغ بهلگرد، مربوط به دوره قاجار.
 باغ سیدآباد بهلگرد، مربوط به دوره قاجار.
 باغ شوکت‌آباد
 باغ و آرامگاه حسام‌الدوله، مقبره حسام الدوله مربوط به دوره قاجار.
 باغ و عمارت رحیم‌آباد، باغ و عمارتی از دوره قاجار در بیرجند.
 باغ و عمارت معصومیه، باغ وعمارت معصومیه مربوط به دوره پهلوی.
 باغ و کوشک امیرآباد، از باشکوه ترین باغ های ایرانی در شرق کشور مربوط به دوره قاجار.
 باغ گلشن (طبس)، از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین باغ‌های ایرانی، از دوره زند و قاجار.
 کوشک حاجی‌آباد، کوشک‌باغی تاریخی از دوره قاجار با افزوده‌های پهلوی اول نزدیک فردوس.

 موزه‌ها 
موزه‌های استان خراسان جنوبی گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مردم‌شناسی و هنری این خطه را در خود جای داده‌اند.

 موزه مردم‌شناسی فردوس، موزه‌ای در حمام تاریخی خیروز که آداب و مشاغل سنتی فردوس را نمایش می‌دهد.
 موزه میراث پهلوانی، موزه‌ای در زورخانه امیر عرب بیرجند برای نمایش آداب و سنن ورزش باستانی.

 جستارهای وابسته 
 استان خراسان جنوبی
 گردشگری در ایران
 فهرست آثار ملی استان خراسان جنوبی
 میراث جهانی یونسکو در ایران
 فهرست آثار ملی ایران

خراسان جنوبی
رده:جاذبه‌های گردشگری استان خراسان جنوبی
رده:گردشگری استان خراسان جنوبی