انیس (روزنامه)

انیس از قدیمی‌ترین روزنامه‌های افغانستان است که در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به ابتکار محی‌الدین انیس در هرات بنیان‌گذاری شد و در ۱۳۰۶ به کابل انتقال یافت. این روزنامه از ۱۳۱۳ به نشریه‌ای دولتی تبدیل شد و در دوره‌های مختلف تاریخ افغانستان، با وجود چند وقفه، به انتشار ادامه داده است. انیس که به زبان‌های دری و پشتو منتشر می‌شود، از مهم‌ترین روزنامه‌های دولتی افغانستان به‌شمار می‌رود. گسترهٔ نشریاتی این روزنامه فقط در کابل بوده و هر از گاهی به شهرهای بزرگ افغانستان نیز فرستاده می‌شود.

 پیشینه 
روزنامهٔ انیس در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به ابتکار ‌محی‌الدین انیس در هرات بنیان‌گذاری شد و در سال ۱۳۰۶، در دورهٔ امان‌الله شاه، به کابل انتقال یافت و فعالیت خود را به‌عنوان یک روزنامهٔ غیردولتی ادامه داد. در ۱۳۱۳، دورهٔ محمد نادرشاه، انیس به روزنامه‌ای دولتی تبدیل شد و به‌عنوان یکی از ارگان‌های رسمی دولت افغانستان به انتشار رسید. در دورهٔ محمد ظاهر شاه نیز جایگاه خود را به‌عنوان روزنامهٔ دولتی حفظ کرد، در چاپخانهٔ دولتی کابل منتشر می‌شد و شمار صفحات آن به ۱۲ صفحه افزایش یافت. در دورهٔ صدارت محمد موسی شفیق، در سال ۱۳۵۲، روزنامهٔ اصلاح با انیس ادغام و روزنامهٔ اصلاح ـ انیس تشکیل شد. این روزنامه با تیراژ بیشتر در سراسر کشور توزیع می‌شد و دولت برای آن آزادی نسبی بیشتری در انتشار مطالب در نظر گرفت. با این حال، این ادغام پس از سقوط دولت شفیق دوام نیافت. 

در دوره ریاست‌ محمدداوود (۱۳۵۳–۱۳۵۷)، انیس همچنان از مهم‌ترین روزنامه‌های دولتی افغانستان بود و شمارگان آن به حدود ۱۰ هزار نسخه رسید. پس از کودتای هفت ثور ۱۳۵۷، انتشار روزنامه برای مدتی متوقف شد، اما سپس به‌عنوان یکی از ارگان‌های رسمی حکومت از سر گرفته شد. در دورهٔ ببرک کارمل نیز مدتی به‌عنوان ارگان نشراتی «جبههٔ ملی پدر وطن» فعالیت می‌کرد.

در دورهٔ حکومت برهان‌الدین ربانی نیز انتشار روزنامه برای مدتی متوقف شد، اما یک سال بعد دوباره منتشر گردید. با تسلط طالبان بر کابل، انیس همانند بسیاری از رسانه‌های دولتی تعطیل شد، ولی از سال ۱۳۷۶ خورشیدی (۱۹۹۸) بار دیگر انتشار خود را از سر گرفت. پس از تشکیل دولت جدید افغانستان در سال ۱۳۸۰، انیس فعالیت خود را به‌عنوان یکی از روزنامه‌های وابسته به وزارت اطلاعات و فرهنگ ادامه داد.

این روزنامه به دو زبان فارسی دری و پشتو منتشر می‌شود و از قدیمی‌ترین و باسابقه‌ترین روزنامه‌های افغانستان به‌شمار می‌رود. انیس از آغاز انتشار، هدف خود را آگاهی‌بخشی عمومی و انتشار مطالب علمی، فرهنگی، ادبی و اجتماعی اعلام کرد. محی‌الدین انیس در سرمقالهٔ نخستین شماره، این روزنامه را «مونس و خدمتگزار مردم» توصیف کرد. در طول تاریخ، اگرچه مشی و محتوای روزنامه متأثر از سیاست‌های حکومت‌های وقت بوده است، اما همواره یکی از مهم‌ترین روزنامه‌های سراسری افغانستان باقی مانده است.

 محل نشر و تیتراژ 
مطبعهٔ انیس در کابل تیراژ شمارهٔ اول آن ۴۵ نسخه بود (کتاب سال انیس، ص ۳۲) از آن به بعد از ۱۰۰ تا ۵۰۰ نسخه بالا رفت و پس از شمارهٔ سوم به یکهزار شماره بلند رفته و یکی از پر فروش‌ترین و محبوب‌ترین روزنامه در تاریخ مطبوعات افغانستان به‌شمار می‌رود. تیراژ انیس در سال‌های بعد و دوره‌های دیگر به ده هزار و بیشتر از آن ارتقا نمود.

 قطع و نحوهٔ چاپ و زبان نشریه 
قطع روزنامهٔ انیس در مدت پنج سال اول نشرات به اندازهٔ دو ۲۰/۲۸ سانتی‌متر در جهان الی دوازده صفحه شکل‌دهی شده بود. هر صفحه دارای دو ستون مطالب بود در سال ۱۳۱۱ ه‍.ش/۱۹۳۲م. قطع انیس به ۳۰/۴۰ سانتی‌متر تغییر نمود و صفحات آن میان ۸ تا ۴ صفحه گسترش یافت. در سال ۱۳۳۰ ه‍.ش/۱۹۵۱م. قطع روزنامهٔ انیس ۶۰/۸۰ سانتی‌متر بزرگ‌تر شد. جریدهٔ انیس در اوایل در مطبعهٔ رفیق چاپ می‌شد. زمانیکه بنیانگذار آن توانایی مالی بیشتری پیدا نمود در مطبعهٔ شخصی انیس به نشر می‌رسید.

 جستارهای وابسته 
 محی الدین انیس

 منابع 
 تاریخ و روزنامه نگاری افغانستان، ص ۸۵–۸۸ چاب مطبعه دولتی افغانستان کابل

 هویت انیس نویسنده و اثر پیش آهنگان ژورنالیزم افغانستان «زرین انزور» به نقل از قول کتاب «سال انیس» تخلیص و اقتباس از آرام ارزگانی در وبگاه نی

 پانویس 
رده:مطبوعات افغانستان
رده:روزنامه‌های افغانستان
رده:روزنامه‌های فارسی‌زبان
رده:روزنامه‌ها