دستگرد خیار

دستگرد خیار محله‌ای در حاشیه جنوب غربی اصفهان، در منطقه ۱۳ این شهر است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ. این محله در کنار کوه دنبه و محله کشاورزی قرار دارد و از طریق خیابان لوله (باغ فردوس) به پل چوبی و خمینی شهر متصل می شود. شهر ابریشم در قسمت غرب دستگرد خیار قرار دارد. محله دستگرد خیار از شمال به رودخانه زاینده رود و در بخشی به محله (دنبه) و از غرب به دامنه کوه که اکنون منطقه مسکونی گلزار در آن واقع شده و از جنوب در امتداد کوه صفه، شهر ابریشم، شهرک امیریه و شهرک ولی عصر محدود می شود. 

 معنای دستگرد 
دستگرد به معنای باستانی آن دسته‌گرد است یعنی یک دسته یا گروه گشت نظامی و امنیتی. این واژه در فرهنگ دهخدا به معنی زمین زراعی است که از چهار طرف با دیوار محصور شده در زمان ساسانیان در معنای زمین‌های شاهی کاربرد یافت. شاهان ساسانی زمین‌های بایر را به کشاورزان واگذار کرده تا آنها خود در آبادی آن املاک کوشش کنند. گرد کردن به معنی ساختن هست و دستگرد معنای دست‌ساز یا زمین بایری است که با دست آباد شده و همچنین بنایی مانند کوشک که گرد آن خانه‌ها باشد.واژه‌نامه دهخدا، تحت واژه دستگرد. ج ۱۲. ص ۴۳۵. همچنین در فرهنگ فارسی معین، دستگرد به معنای زمین پست و هموار و در لغت‌نامه دهخدا، به زمین هموار، زمین و ملک زراعی و بنائی مانند کوشک که خانه‌ها به دور آن باشد، معنی شده است. بیشتر نقاطی که در ایران و کشورهای پیرامون آن با نام‌های دستگرد و دستجرد معروفند، همان زمین‌های شاهی ساسانی هستند.

 تاریخچه 
مردم بومی آن داری لهجه اصفهانی می‌باشند، شغل اولیه مردم آن کشاورزی و دامپروری بوده است لیکن با توسعه شهرنشینی و گذر اتوبان ذوب‌آهن در سال‌های پایانی دهه ۱۳۴۰ به مرور از حجم روستا نشینی کاسته و به میزان شهرنشینی آن افزوده گردیده است تا جایی که امروز شهرک‌های امیر حمزه، ولی عصر، کوی گلزار، پردیس و چندین مجموعه بزرگ و کوچک دیگر در حاشیه آن ایجاد گردیده است.

 جاذبه‌گردشگری 
از جاذبه‌های موجود در دستگرد خیار می‌توان باغ‌های سرسبز آن، باغ پرندگان، آکواریوم بزرگ اصفهان که در این منطقه قرار گرفته است، باغ خزندگان، باغ پروانه‌ها، درخت چندصد ساله چنار، ساحل زیبای زاینده رود و… اشاره نمود.

 منابع 

 دانشنامه ایرانیکا، سرواژه Ctesiphon، ص ۴۴۸.

 پیوند به بیرون 

رده:خسرو پرویز
رده:شهرهای باستانی ایران
رده:شهرهای باستانی
رده:شهرهای دارای نام با ریشه زبان پهلوی
رده:شهرهای ساسانیان
رده:مناطق مسکونی پیشین در ایران
رده:مناطق مسکونی پیشین در عراق
رده:نام‌های پیشین شهرها