خیار تدلیس

واژهٔ تدلیس در لغت به معنی فریب دادن، پنهان کردن، تاریک ساختن و مبهم کردن است.ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج ۵، ص. ۳۲۵.شهید ثانی، شرح لمعه (دوجلدی)، ج۱، ص. ۳۸۱.
در اصطلاح حقوقی تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله بشود.مادهٔ ۴۳۸ قانون مدنی
به عبارت دیگر تدلیس عبارت است از پوشاندن عیبی در مال یا نمایاندن یک صفت یا امتیاز کمالی غیر واقعی در مال. به علت جبران زیان ناشی از این عملیات فریبنده، فریب خورده از حق فسخ بهره‌مند است.حسین صفایی، قواعد عمومی قراردادها، جلد۲، ص. ۲۹۱.
قلمرو خیار تدلیس در عین معین است. اصولاً در عین کلی خیار تدلیس وجود ندارد، زیرا بایع مکلف است مبیع را منطبق با اوصاف مورد نظر تحویل دهد، مگر اینکه تدلیس مربوط به اوصاف مشترک تمام مصادیق کلی باشد.حسین صفایی، قواعد عمومی قراردادها، جلد۲، ص. ۲۹۲.
خیار تدلیس از خیارات مشترک است و مختص عقد بیع نیست و ممکن است در عقود اجاره، صلح یا معاوضه هم وجود داشته باشد.مادهٔ ۴۵۶ قانون مدنی
در قالب مثال در عقد ازدواج چنانچه شخصی عمدا خود را واجد کمالاتی از قبیل تحصیلات عالیه یا تمکن مالی و یا عنوان شغلی موهوم معرفی نماید و طرف مقابل نیز به اعتبار این کمالات عقد را منعقد کند در صورت آگاهی میتواند عقد را قبول و یا فسخ نماید.

ماده۴۳۸ متضمن این موضوع است.

 فرق خیار تدلیس با خیار عیب 
تدلیس در جایی است که یک طرف معامله با نیرنگ و فریب اوصافی که در موضوع معامله وجود ندارد را، موجود تلقی می‌کند ولی در عیب، زیاده یا نقیصه‌ای در مال هست و عرف آن را عیب می‌شناسد. از همین رو در عیب، موضوع معامله الزاماً باید معیوب باشد اما در تدلیس الزام وجود عیب در موضوع معامله نیاز نیست چرا که صرف نبود یک امتیاز و وصف کمالی، تدلیس محسوب می‌شود.

ممکن است تدلیس وجود داشته باشد، بی آنکه مال معیوب باشد یا ممکن است خیار عیب، بدون تدلیس تحقق یابد. همچنین در جایی که پوشاندن عیب با علم و عمد باشد خیار عیب و تدلیس با هم ایجاد می‌گردد.حسین صفایی، قواعد عمومی قراردادها، ص. ۲۹۴.

 منابع 

رده:اصطلاحات حقوق خصوصی
ت
رده:واژگان فقه