اهل غرق

اهل غرق یک رمان نوشتهٔ منیرو روانی‌پور، نویسندهٔ ایرانی، است. این کتاب نخستین بار در سال ۱۳۶۸ منتشر شد و مجدداً توسط نشر قصه در سال ۱۳۸۳ در تهران تجدید چاپ شده است.

رمان «اهل غرق» یکی از آثار ادبی شاخص در ایران است که به شیوهٔ رئالیسم جادویی نوشته شده است.

رمان «اهل غرق» بیش از همه در شخصیت‌پردازی و فضاسازی متأثر از رئالیسم جادویی است. حضور عناصر وهمی و تخیلی از قبیل: پریان دریایی، غول زشت‌روی دریاها و نیمه‌انسانی‌بودن قهرمان اصلی داستان رمان را در زمرهٔ آثار رئالیسم جادویی جای داده است.

نویسنده در تلفیق واقعیت و تخیل در بیشتر موارد به‌خوبی از عهده برآمده و در برخی موارد با تفسیر و گزارش گونه کردن حوادث، از لحن قابل‌اعتماد آن می‌کاهد.

 دربارهٔ داستان 
thumb|page=29|«هوای دریا در فضای ادبیات فارسی»، نجف دریابندری، دنیای سخن (۳۳)
داستان اهل غرق در جُفره‌ی بوشهر می‌گذرد و عناصر تکرارشوندهٔ شاخص آثار روانی‌پور در آن نقش پررنگی دارد. عناصری چون طبیعت جنوب ایران و دریا، افسانه‌های جُفره و پری‌های دریایی، طلسمها، ماهی‌گیری و زنان بومی که از کتاب کنیزو (۱۳۶۷) با آن‌ها آشنا شده‌ایم و در «اهل غرق» کامل می‌شوند.

خانم روانی‌پور در این رمان نگاهی پذیرنده و طبیعی به اعتقادات افسانه‌ای بومی‌ها دارد. (بعداً در مجموعهٔ سیریا، سیریا (۱۳۷۲) دیدی انتقادی‌تر به خود می‌گیرد)

شخصیت‌هایی، مانند مادربزرگ، مرد سبزچشم، گلپر و پری‌های دریایی آبی و قرمز و…، همگی در این داستان حضور دارند و همچنان که جفره مسیر تاریخی خود را طی می‌کند، آنان نیز به تکامل می‌رسند.

 ساختار و درون‌مایه 
پژوهشگران ساختار روایی اهل غرق را برساخته از دو رشتهٔ روایی موازی دانسته‌اند: روایتی جادویی با ۴۳ خرده‌روایت و روایتی واقع‌گرا با ۹۲ خرده‌روایت که با فنون زنجیره‌ای و تودرتو به یکدیگر پیوند می‌خورند. برخی طرح داستانی رمان را شکل بومی‌شدهٔ صد سال تنهایی اثر گابریل گارسیا مارکز خوانده و روانی‌پور را دنباله‌رو سنت رئالیسم جادویی آمریکای لاتین دانسته‌اند. شخصیت محوری داستان، مِه‌جمال، موجودی دورگه (با مادری دریایی و پدری خاکی) است که میان مردمِ «اهل غرق» و اهالی روستا در رفت‌وآمد است و سرانجام در راه مقاومت سیاسی قربانی می‌شود؛ از این‌رو رمان پیوندی میان عشق و سیاست برقرار می‌کند. فضای احساسی غالب رمان را حس ترس، وحشت و اضطراب می‌سازد.

 بازتاب و پژوهش‌ها 
اهل غرق نخستین رمان منیرو روانی‌پور است و بسیاری از پژوهشگران ادبیات داستانی، از جمله رضا سیدحسینی، آن را از نمونه‌های موفق رئالیسم جادویی در ادبیات فارسی دانسته‌اند. این رمان دستمایهٔ نخستین نقد بوم‌گرایانه (نقد زیست‌محیطی) در میان آثار روانی‌پور نیز قرار گرفته است؛ خوانشی که در آن دریا نه صرفاً بستر رویدادها بلکه عاملی پیش‌برنده در داستان دانسته می‌شود. در تحلیلی تطبیقی، اهل غرق و طبل حلبی گونتر گراس هر دو بهره‌گیری از رئالیسم جادویی برای بیان مسائل سیاسی-اجتماعی جامعه دانسته شده‌اند. با این حال، برخی پژوهشگران انطباق کامل رمان با رئالیسم جادویی را نقد کرده و بر آن‌اند که نویسنده در بخش نخست کتاب موفق‌تر است.

 مشخصات کتاب 
مشخصات چاپ نشر خانه آفتاب‌
 چاپ اول: زمستان ۱۳۶۸
 چاپ دوم: زمستان ۱۳۶۹
 ۳۹۷ صفحه
 بها: ۲۰۰۰ ریال

مشخصات چاپ نشر قصه
 سال انتشار: ۱۳۸۳
 ۳۰۷ صفحه
 بها: ۲۵۰۰۰ ریال
 طراح روی جلد این نسخه: اردشیر رستمی

 منابع 

 
 منیرو روانی‌پور، اهل غرق، نشر قصه (تهران)، ۱۳۸۳
 مقاله نقد و معرفی کتاب اهل غرق در سایت وینش

رده:رمان‌های فارسی‌زبان
رده:واقع‌گرایی جادویی