منطقه آزاد تجاری-صنعتی ماکو

منطقه آزاد تجاری-صنعتی ماکو یکی از مناطق آزاد ۱۷ گانه ایران شهرستان ماکو استان آذربایجان غربی در مرز ترکیه قرار دارد. شهر ماکو مرکز [ است که در راستای اهداف اقتصادی این کشور، در ۲۴ مرداد ماه سال ۱۳۸۹ تصویب شده است. کل مساحت منطقه آزاد ماکو ۵۰۰۰ کیلومتر مربع است.

 موقعیت ژئواستراتژیک منطقه آزاد تجاری – صنعتی ماکو 
این منطقه از شمال به جمهوری ترکیه، از شرق با مرز آبی ارس به جمهوری خودمختار نخجوان محدود است که این موقعیت، منطقه را به‌عنوان شاهراه ارتباطی ترانزیت کالاهای کشورهای آسیای میانه و اروپا به‌عنوان مهم‌ترین شاخص تجارت جهانی مطرح نموده است.
منطقه آزاد ماکو در فرهنگ سرامیکی ماوراء قفقاز (۲۹۰۰–۳۲۵۰ ق. م) و در مواریث مادی و فرهنگی امپراتوری اورارتو نه فقط با جمهوری‌های آذربایجان و ترکیه بلکه با کشورهای ارمنستان و گرجستان نیز شریک می‌باشد، لذا منطقه آزاد تجاری- صنعتی ماکو علاوه برهم‌مرزی با ترکیه و نخجوان، همجوار با ارمنستان و منطقه قفقاز بوده و گلوگاه کریدور زمینی شمال و جنوب (رقیب کانال سوئز در خشکی) و نقطه اتصال آسیا و اروپا می‌باشد. و با توجه به اهمیت مواصلاتی استراتژیکی قفقاز برای ایران، انجام عمده مبادلات و آمد و شدهای تجاری و سیاسی بین ایران و روسیه و اروپا از این محور می‌باشد.
فاصله اندک منطقه آزاد ماکو از بندرهای مرسین در دریای مدیترانه و ترابوزان در دریای سیاه، امتیاز چشمگیری در دسترسی به بازارهای اروپا از راه زمین و دریا است که در مقایسه با بندرهای جنوبی کشور در خلیج فارس به دلیل مسافت و صرفه‌های اقتصادی ناشی از مقیاس جای تردیدی باقی نمی‌گذارد که این منطقه اقتصادی‌ترین گلوگاه در رقابت با راه دریایی شرق و غرب در خشکی است.
شهرستان ماکو و مرز بازرگان به‌عنوان دروازه تجاری- بازرگانی ایران به اروپا همواره از نقش و اهمیت فراوانی برخوردار بوده‌اند. گستردگی روابط تجاری ایران و اروپا و حجم بالای تبادل کالا با کشورهای این قاره سبب گردیده تا مرز بازرگان به یکی از فعال‌ترین مرزهای زمینی کشور تبدیل گردد. وجود این ویژگی در کنار سایر خصوصیات شهرستان ماکو مانند نزدیکی به قطب صنعتی تبریز، همجواری با کشورهای حوزه قفقاز سبب گردید تا ایده اولیه ایجاد منطقه آزاد ماکو در اوایل دهه ۸۰ پدید آید.
منطقه آزاد تجاری – صنعتی ماکو در شمال غرب کشور و مساحتی بالغ بر ۳۸۶ هزار هکتار، به‌عنوان هفتمین منطقه آزاد تجاری و اقتصادی کشور، با برخورداری از ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجه و امکانات زیر بنایی مناسب و حاکمیت مجموعه ای از قوانین و مقررات ویژه حمایتی، فرصت‌های قابل توجهی را پیش روی سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی فراهم نموده است.
در حقیقت، منطقه آزاد ماکو، کانونی است جهت:
 گسترش همکاری و تعامل منطقه‌ای و بین‌المللی؛
 تقویت پیوند دو سویه، خردمندانه و بالنده با اقتصاد جهانی؛
 پیشرانه و نمود توسعه ترانزیت و بازرگانی؛
 الگوی پویایی قطب صادرات غیرنفتی و مدار صادرات مجدد اروپا – آسیا
 مقصدی فعال برای گردشگران در طول سال با ترکیبی از جذابیت‌های گردشگری چهار فصل
 در راستای تحقق توسعه پایدار و اهداف هزاره سوم، با بهره‌گیری از سرمایه انسانی و اعمال مدیریت یکپارچه در بستری ایرانی-اسلامی.
 احداث فرودگاه بین‌المللی، احداث بزرگراه تبریز-بازرگان و احداث راه‌آهن برای اتصال به راه‌آهن سراسری ایران و کشورهای ترکیه و آذربایجان از مسیر جلفا-پلدشت-بازرگان از مهم‌ترین برنامه‌های توسعهٔ منطقه آزاد ماکو است.
در نیمه اول ۱۴۰۰ بیش از ۲ میلیارد دلار از این منطقه صادر شده است.

 جغرافیا 
این منطقه محدود تقسیمات کشوری ۳ شهرستان را دربر می گیرد:
شهرستان ماکو
شهرستان شوط 
شهرستان پلدشت

شهرک های صنعتی
 ۱-شهرک صنعتی ماکو:
راه اندازی این شهرک در سال ۱۳۷۵ به تصویب دولت رسید.
 ۲-شهرک صنعتی شوط:
به مساحت ۹۰ هکتار در سال ۹۳ افتتاح شد. 
 ۳-شهرک صنعتی پلدشت :
به مساحت ۹۱ هکتار در سال ۱۴۰۰ افتتاح شد.

 تشکیل 
هیئت وزیران در جلسه مورخ ۵/۱۰/۱۳۸۹ بنا به پیشنهاد شماره ۵۱۰/۱۰/۸۹۲ مورخ۲۰/۹/۱۳۸۹ شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد بند «ب» ماده (۴) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران ـمصوب ۱۳۷۲ ـ اساسنامه سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو را به شرح زیر تصویب نمود:

 اساسنامه سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو 
ماده۱ـ نام سازمان، سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو می‌باشد که از این پس دراین اساسنامه به اختصار، سازمان نامیده می‌شود.
ماده۲ـ مرکز اصلی سازمان در داخل محدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو می‌باشد.
ماده۳ـ سازمان برای مدت نامحدود تشکیل می‌شود.
ماده۴ـ سرمایه سازمان، مبلغ یکصد میلیارد (۱۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال است که از محل آورده‌های غیرنقدی (زمین و تأسیسات) سازمان تقویم می‌شود. تمام سرمایه سازمان متعلق به دولت بوده و منقسم به یکصد هزار سهم یک میلیون ریالی است.
ماده۵ ـ اهداف سازمان، شامل انجام امور زیربنایی، عمرانی و آبادانی، رشد و توسعه اقتصادی، افزایش درآمد عمومی، ایجاد اشتغال سالم و مولد، تنظیم بازار کار و کالا، حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقه‌ای، تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی و ارایه خدمات عمومی می‌باشد.
ماده۶ ـ ارکان سازمان به شرح زیر است:
۱ـ مجمع عمومی
۲ـ هیئت مدیره
۳ـ مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره
۴ـ بازرس یا بازرسان قانونی
ماده۷ـ هیئت وزیران نماینده صاحب سهام در مجامع عمومی می‌باشد که به موجب تصویب‌نامه شماره ۱۵۹۱۷۶/ت۴۳۵۰۵ هـ مورخ ۱۰/۸/۱۳۸۸ اختیارات خود را به وزیران عضو شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی تفویض نموده است.
ماده۸ ـ وظایف و اختیارات مجمع عمومی به قرار زیر است:
۱ـ موافقت با تأسیس و انحلال شرکت‌های تابع
۲ـ پیشنهاد تصویب، اصلاح و تغییر اساسنامه سازمان و شرکت‌های تابع به هیئت وزیران با رعایت اصل (۸۵) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۳ـ اعمال نظارت عالی بر فعالیت‌های سازمان
۴ـ تصویب برنامه‌های عمرانی، فرهنگی، بودجه سالانه، صورت‌های مالی و عملکرد سازمان
۵ ـ تصویب آیین‌نامه‌های سازمان
۶ ـ تصویب مقررات امنیتی و انتظامی منطقه با تأیید فرماندهی کل قوا
۷ـ اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش یا کاهش سرمایه و پیشنهاد آن جهت تصویب هیئت وزیران با رعایت اصل (۸۵) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۸ ـ نصب و عزل اعضای هیئت مدیره
۹ ـ انتخاب بازرس یا بازرسان و تعیین حق‌الزحمه آنها
۱۰ـ تعیین خط مشی عمومی سازمان
۱۱ـ تعیین حقوق، مزایا و هرگونه پاداش اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل
۱۲ـ اتخاذ تصمیم نسبت به هر موضوعی که با رعایت مفاد این اساسنامه در دستور جلسه مجمع عمومی قرار گیرد.
۱۳ـ اتخاذ تصمیم دربارهٔ واریز تمام یا قسمتی از سود سالیانه سهم سهامداران به حساب اندوخته‌های سازمان.
ماده۹ـ مجمع عمومی سازمان حداقل سالی یک بار برای رسیدگی و تصویب صورت‌های مالی تاپایان تیرماه هر سال و حداقل یک بار برای رسیدگی و تصویب بودجه سال بعد، حداکثر تاپایان دی ماه همان سال تشکیل می‌گردد.
ماده۱۰ـ دعوت برای تشکیل مجمع عمومی سازمان در هر موقع با موافقت رئیس‌جمهور به عمل می‌آید.
ماده۱۱ـ محل تشکیل و چگونگی رسمیت یافتن جلسات و نحوه تصویب موضوعات دستور جلسه مجامع عمومی براساس آیین‌نامه داخلی شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی و ویژه اقتصادی خواهد بود.
ماده۱۲ـ سازمان توسط هیئت مدیره‌ای متشکل از سه یا پنج نفر با تشخیص مجمع عمومی اداره می‌گردد. اعضای هیئت مدیره توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شوند. عزل اعضای هیئت مدیره با همان مرجع انتخاب کننده است.
ماده۱۳ـ اعضای هیئت‌مدیره برای سه سال انتخاب می‌شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است و تا زمانی که اعضای هیئت مدیره جدید انتخاب نشده‌اند، هیئت مدیره سابق به کارخود ادامه خواهد داد.
ماده۱۴ـ جلسات هیئت مدیره حداقل ماهی یک بار و بنا به دعوت رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل سازمان تشکیل می‌گردد. اعضای هیئت مدیره می‌توانند موضوعات مورد نظر خود را ازطریق هیئت مدیره و مدیرعامل در دستور جلسه هیئت‌مدیره قرار دهند.
ماده۱۵ـ جلسات هیئت مدیره با حضور حداقل دو سوم اعضا رسمیت می‌یابد و تصمیمات جلسه با اکثریت آرای اعضای حاضر در جلسه معتبر و لازم‌الاجرا می‌باشد.
ماده۱۶ـ برای هر یک از جلسات هیئت مدیره باید صورت‌جلسه‌ای توسط منشی هیئت مدیره تنظیم و به امضای همه اعضای هیئت مدیره حاضر در جلسه برسد. در صورتجلسات هیئت مدیره، نام اعضای هیئت مدیره حاضر یا غایب و خلاصه مذاکرات و تصمیمات متخذه درجلسه با قید تاریخ درج می‌گردد. هر یک از اعضای هیئت مدیره که با تمام یا بعضی از تصمیمات مندرج در صورتجلسه مخالف باشد، نظر او باید در صورت‌جلسه قید گردد.
ماده۱۷ـ هیئت مدیره دارای همه گونه اختیارات در چارچوب قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران برای اجرای وظایف مصرح در این اساسنامه بوده و از جمله دارای اختیارات و وظایف زیر می‌باشد:
۱ـ تعیین روشهای اجرایی انعقاد هرگونه قرارداد و مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از داخلی و خارجی
۲ـ چگونگی و نحوه اخذ عوارض براساس آیین‌نامه‌های مربوط
۳ـ چگونگی ثبت شرکت‌ها و مالکیت‌های صنعتی و معنوی و ثبت کشتی‌ها، شناورها و هواپیماها در منطقه براساس آیین‌نامه‌های مربوط و بدون ایجاد حق امتیاز و انحصار
۴ـ موافقت با تأسیس دفتر نمایندگی در محل‌های لازم
۵ ـ چگونگی استفاده از زمین و منابع ملی و ترتیب فروش یا اجاره آن درمحدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو براساس قانون و آیین‌نامه اجرایی مصوب مجمع عمومی
۶ ـ اخذ تصمیم نسبت به خرید و فروش و اجاره و پیمانکاری و انجام امور تجاری و تولیدی و مبادرت به صادرات و واردات در چارچوب آیین‌نامه‌های مصوب
۷ـ تهیه و پیشنهاد برنامه و بودجه سالانه سازمان به مجمع عمومی جهت تصویب
۸ ـ تهیه و تأیید گزارش هیئت مدیره، صورت‌های مالی و عملکرد سالانه سازمان و ارایه آن به مجمع عمومی جهت تصویب
۹ ـ بررسی و تدوین آیین‌نامه‌های داخلی و ارایه آن به مجمع عمومی جهت تصویب
۱۰ـ تشکیل یا انحلال شرکت‌های فرعی براساس موازین قانونی با تصویب مجمع عمومی
۱۱ـ موافقت با اعطا و قبول ضمانت و ظهرنویسی و تضمینات تجاری و رهن و وثیقه اموال منقول و غیرمنقول در چارچوب آیین‌نامه‌های مربوط
تبصره ـ هیئت مدیره می‌تواند بعضی از اختیارات خود را به رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل تفویض نماید.
ماده۱۸ـ مدیرعامل سازمان که ریاست هیئت مدیره را به عهده دارد، به موجب حکم رئیس‌جمهور و از میان اعضای هیئت مدیره منصوب و بالاترین مقام اجرایی سازمان می‌باشد.
دوره تصدی مدیرعامل سه سال است و انتخاب مجدد وی بلامانع می‌باشد و در هر حال دوره مدیریت مدیرعامل از مدت عضویت او در هیئت مدیره بیشتر نخواهد بود.
ماده۱۹ـ رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل در اجرای مصوبات و تصمیمات هیئت‌مدیره دارای همه گونه حقوق، اختیارات و اعتبارات بوده و نمایندگی سازمان را در مقابل اشخاص ثالث دارد. سایر وظایف و اختیارات وی به شرح زیر است:
۱ـ انجام مکاتبات عادی و جاری سازمان
۲ـ عزل و نصب کارکنان سازمان
۳ـ تعیین حقوق و مزایا، ارتقا و اعطای پاداش و اضافه حقوق کارکنان و اخذ تصمیم دربارهٔ امور استخدامی کارکنان طبق آیین‌نامه‌های مربوط
۴ـ دریافت مطالبات و پرداخت بدهی‌ها و افتتاح حساب ریالی و ارزی در بانک‌های داخلی و خارجی با امضای مجاز سازمان
۵ ـ صدور مجوز برای انجام هرنوع فعالیت اقتصادی مجاز در محدوده منطقه آزاد تجاری ـصنعتی ماکو
۶ ـ صدور روادید برای اتباع خارجی به موجب آیین‌نامه‌های مربوط
۷ـ تعیین متصدی برای انواع مشاغل که در محدوده منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی متصدی مستقیم ندارند.
تبصره۱ـ رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل می‌تواند برخی از اختیارات خود را به اعضای هیئت مدیره یا کارکنان سازمان به تشخیص و مصلحت خود واگذار نماید.
تبصره۲ـ رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل مسئول حسن اجرای امور منطقه آزاد تجاری ـصنعتی ماکو و حفظ حقوق و منافع و اموال سازمان می‌باشد.
ماده۲۰ـ مجمع عمومی یک بازرس اصلی و یک بازرس علی‌البدل را از میان اشخاص حقیقی یا حقوقی ذیصلاح برای مدت یک سال انتخاب می‌نماید و انتخاب مجدد آنان به این سمت بلامانع است و تا زمانی که تجدید انتخاب به عمل نیامده است، بازرس سابق به خدمت خود ادامه خواهد داد. در صورت فوت یا استعفا یا برکناری از خدمت بازرس اصلی، بازرس علی‌البدل وظایف وی را عهده‌دار خواهد شد.
ماده۲۱ـ بازرس قانونی می‌تواند هرگونه رسیدگی و بازرسی را در حدود اختیارات قانونی و وظایف محول شده انجام داده و به دفاتر و پرونده‌ها و قراردادهای سازمان مراجعه نموده و اسناد و مدارک مربوط به سازمان را رسیدگی کند.
ماده۲۲ـ مهم‌ترین وظایف و اختیارات بازرس به شرح زیر است:
۱ـ تطبیق عملیات سازمان با بودجه مصوب
۲ـ رسیدگی به صورت‌های مالی سازمان و تصدیق و مطابقت آنها با دفاتر سازمان و تهیه گزارش و اظهارنظر در مورد عملیات سازمان برای تقدیم به مجمع عمومی. گزارش مذکور حداقل بیست روز قبل از جلسه مجمع عمومی به رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل تسلیم می‌شود.
۳ـ اظهارنظر در مورد صحت و سقم گزارش هیئت مدیره به مجمع عمومی.
تبصره ـ اجرای وظایف بازرس که طبق مقررات این اساسنامه تعیین شده است، نباید به هیچ وجه مانع جریان عادی کار سازمان گردد.
ماده۲۳ـ سال مالی سازمان از اول فروردین هر سال شروع و در پایان اسفند همان سال خاتمه می‌یابد. دفاتر سازمان به تاریخ روز آخر سال مالی بسته می‌شود. صورت‌های مالی سازمان و گزارش هیئت مدیره باید تا چهل روز قبل از تاریخ تشکیل مجمع عمومی دراختیار بازرس قانونی گذاشته شود.
ماده۲۴ـ اسناد و اوراق تعهدآور سازمان و چک‌ها، براتها و سفته‌ها همواره با امضای متفق رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل یا نماینده او و یک نفر به انتخاب هیئت مدیره با مهر سازمان معتبر می‌باشد.
ماده۲۵ـ تعداد و انواع دفاتر قانونی طبق مقررات قانون تجارت از طرف هیئت‌مدیره تعیین می‌گردند.
ماده۲۶ـ حساب‌های سازمان طبق اصول صحیح و متداول حسابداری و براساس موازین قانون تجارت تنظیم و نگهداری می‌شوند.
این اساسنامه به موجب نامه‌های شماره ۴۱۴۶۷/۳۰/۸۹ مورخ ۲۰/۱۱/۱۳۸۹، شماره۴۳۹۰۹/۳۰/۹۰ مورخ۳/۷/۱۳۹۰ و شماره ۴۴۲۵۲/۳۰/۹۰ مورخ ۲۷/۷/۱۳۹۰ شورای نگهبان به تأیید شورای یادشده رسیده است.
پیوند به بیرون
 سایت منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ماکو
منابع
رده:استان آذربایجان غربی
رده:اقتصاد آذربایجان
رده:مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران