جاهای گردشگری استان ایلام

استان ایلام یکی از استان‌های ایران است که شمار زیادی جای دیدنی و جاذبهٔ گردشگری تاریخی، مذهبی و طبیعی در آن جای گرفته‌است. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی استان ایلام به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.

 بناها و یادمان‌های تاریخی 
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان ایلام را می‌سازند.

 قلعه‌ها و ارگ‌ها 
 دژ جولیان، قسمت شمال شرقی شهر باستانی جولیان واقع.
 قلعه اسماعیل‌خان
 قلعه برجک رگ آسیاو
 قلعه توت ایلام
 قلعه ری فرهادآباد
 قلعه شمیران
 قلعه شمیران ایوان
 قلعه شیخ مکان، مربوط به دوره ساسانیان.
 قلعه قدیمی هلیوه
 قلعه قلا نو
 قلعه لوپلنگ‌آباد، قلعه لوپلنگ آباد.
 قلعه میرغلام هاشمی، قلعه میر غلام هاشمی مربوط به دوره پهلوی.
 قلعه هزار درب، قلعه‌ای تاریخی.
 قلعه هزارانی، بقایای قلعه هزارانی.
 قلعه والی، کاخ‌قلعه حاکمان پشتکوه از دوره قاجار و نماد تاریخی شهر ایلام.
 قلعه پشت قلعه آبدانان
 قلعه پنج برار مور موری، قلعه‌ای قدیمی است که بر روی بلندی مشرف بر شهر باستانی پنج برار بر جای مانده‌است.این قلعه مربوط به شهر باستانی پنج برار دیناروند واقع….
 قلعه چوارقلا، دژی تاریخی است.
 قلعه کلم، از جمله آثار باستانی دره کلم است که در جنوب شرقی رودخانه کلم ساخته شده‌است.

 محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی 
 بنا پوراشرف، بنای تاریخی دوره قاجار در روستای شیخ مکان دره‌شهر.
 بنای گنبد جهانگیر، بقایای بنای گنبد جهانگیر.
 تپه امیر اعظمی
 تپه تیخن ۲
 تپه تیغن
 تپه جمشیدآباد (دره‌شهر)، تپه جمشید آباد.
 تپه خداداد هلیوه، مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان -- دوره ساسانیان.
 تپه دم شران ۲
 تپه سوزه
 تپه قلاع
 تپه قلعه تسمه ۱، مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
 تپه قلعه زینل
 تپه لالار
 تپه ماربره ۳
 تپه نضیر
 تپه و محوطه روستای باریکه ۱۱
 تپه پل شباب
 تپه چشمه ماهی۱۱
 تپه چغا بلی
 تپه چغا گلان ۱
 تپه چغاگلان (مهران)
 تپه کلاته
 تپه کلگه
 تپه کهریز ۴
 تپه کوره شیرزاد، مربوط به عصر مفرغ - دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
 تپه گردرویش ۱
 سنگ‌نوشته تخت خان، سنگ نوشته تخت خان مربوط به دوره قاجار.
 سنگ‌نوشته میمه، کتیبه‌ای سیزده‌سطری از دوره قاجار بر صخره‌ای مشرف بر سراب میمه.
 شهر تاریخی سیروان
 مجموعه آثارتنگه دربند
 مجموعه بناهای گوریه و کلگ
 مجموعه قلعه سام، مربوط به دوره ساسانیان.
 مجموعه‌آثار تنگه دربند، مجموعه آثار تنگۀ دربند.
 محوطه الیاس‌آباد، محوطه الیاس آباد.
 محوطه اما
 محوطه امامزاده نظام‌الدین و تاج‌الدین
 محوطه بخش‌آباد
 محوطه بیجنوند ۶
 محوطه جوی زر
 محوطه حر حمام
 محوطه دره چپی
 محوطه درگ سیه
 محوطه دوگر
 محوطه زیوا (۲)
 محوطه سالارخان (۱)
 محوطه سیرانه ۱
 محوطه شاه نشین سیکان، محوطه شاه‌نشین سیکان.
 محوطه شترمله
 محوطه طاق گاورین ۱، مربوط به هزاره چهارم ـ کالکولیتیک.
 محوطه قلا بوزو ۳
 محوطه قلاچه کندره
 محوطه لره
 محوطه مازکلکه
 محوطه هومان (۴)
 محوطه هومان ۲
 محوطه ورسو
 محوطه وره زرد ۲
 محوطه ورودی دره زنجیره
 محوطه ورودی ۱۱، محوطه وروی ۱۱.
 محوطه پاتخت
 محوطه پشت طاق
 محوطه پشته شیخ مکان
 محوطه چشمه نظر ۱
 محوطه چشمه نظر ۲
 محوطه کلاو علی صفر
 محوطه کله جوب (۳)
 محوطه کله جوب سفلی
 محوطه کلک رشنوآباد
 محوطه کلک غلامحسین
 محوطه کلک قلعه تسه، مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
 محوطه کلک مادر زلیخا
 محوطه گل دره عباس‌آباد
 محوطه گم‌گم
 محوطه گوربندی پشته زرانگوش
 محوطه گوری بزرگ بانروشان
 محوطه گوری سراب بردی ۱
 محوطه یارآباد ۱، محوطه یارآّباد ۱.
 محوطه یارآباد۲، محوطه یار آباد۲.
 محوطه یوژاندر ۲
 نقش‌برجسته گل گل ملکشاهی، کتیبه میخی آشوری بر صخره، بازمانده از تمدن باستانی آشور.
 چهارطاقی ارمو، چهار طاقی ارم.
 چهارطاقی کر کلک ورمیان، چهار طاقی کر کلک ورمیان.

 دیگر بناهای تاریخی 
 آسیاب‌های آبی کهره، بقایای آسیاب‌های آبی کهره.
 بقایای قلعه گل
 سیکان (دژ)
 طاق شیرین و فرهاد، بنای سنگی بازمانده از دوره ساسانی در تنگ کوشک شهرستان ایوان.
 عمارت والی کهره
 پشت قلعه آبدانان
 پل گاومیشان، گاومیشان یک پل باستانی مربوط به دوره ساسانیان است، که در زمان‌های پس از آن نیز مورد مرمت قرار گرفته است.
 چهارقاپی (دره‌شهر)
 گردنه قلاجه

 بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها 
مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان ایلام به‌شمار می‌روند.

 امام‌زاده‌ها و زیارتگاه‌ها 
 امامزاده جابر انصار
 امامزاده سید صلاح‌الدین محمد، بنای امامزاده مرکز آبدانان از سده‌های هفتم و هشتم هجری قمری.
 امامزاده عباس عرب رودبار
 امامزاده پیرحسین، زیارتگاه تاریخی دوران اسلامی در روستای زنجیره علیا چرداول.
 امامزاده پیرمحمد، مربوط به دوره قاجاریه.
 بقعه امامزاده جعفر

 آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها 
 آرامگاه امامزاده باقر، بقعه امامزاده باقر.
 آرامگاه امامزاده محمدباقر، بقعه امامزاده محمد باقر.
 آرامگاه چمرگاه، مربوط به دوره قاجار.

 آتشکده‌ها و یادمان‌های زرتشتی 
 آتشکده سیاهگل، آتشکده‌ای باستانی از دوره ساسانی در شهرستان ایوان.
 آتشکده چهارطاقی سرابله، مربوط به دوره ساسانیان.
 آتشکده کلم، آتشکده کُلْم.

 گورستان‌های تاریخی 
 گورستان (زاغه) آهنگران
 گورستان اما ۱۱، قبرستان اما ۱۱ مربوط به دوره ساسانیان.
 گورستان امامزاده زید، مربوط به دوره اسلامی، قرن‌های ۱ تا ۴ ه.ق.
 گورستان باباخانی کمول، قبرستان باباخانی کمول.
 گورستان بان گوری، قبرستان بان گوری مربوط به عصر مفرغ.
 گورستان بردبل، مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن.
 گورستان بیجنوند ۵
 گورستان تاریخی کوره ویله، قبرستان تاریخی کوره ویله مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 گورستان تخم بلوط سفلی ۱، قبرستان تخم بلوط سفلی ۱ مربوط به عصر مفرغ.
 گورستان جدید روستای باریکه
 گورستان جوب بور ۲، مربوط به دوره ساسانی.
 گورستان دره دریژ، قبرستان دره دریژ مربوط به هزاره دوم و هزاره ۱ قبل از میلاد.
 گورستان دم دن غربی
 گورستان روستای باریکه ۲
 گورستان رگ آسیاو، مربوط به عصر مس - عصر آهن.
 گورستان زیرگر، مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان سر چغا چالاب زرد، مربوط به دوره ساسانیان.
 گورستان سیاه سیاه، قبرستان سیاه سیاه.
 گورستان سیرانه، قبرستان سیرانه.
 گورستان شتر مله، قبرستان شتر مله مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان فدک ۱، مربوط به دوره اشکانی - دوره ساسانی.
 گورستان فدک ۲، مربوط به دوره اشکانی.
 گورستان قاضی خان علیا، قبرستان قاضی خان علیا مربوط به دوره ساسانیان.
 گورستان قلعه باریکه، قبرستان قلعه باریکه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
 گورستان مله کاو، قبرستان مله کا مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان نصار خوش قدمی، قبرستان نصار خوش قدمی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
 گورستان هلوج
 گورستان و محوطه تنگ قیر، قبرستان و محوطه تنگ قیر مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان و محوطه گرتک (۲)
 گورستان و محوطه گرتک ۱
 گورستان وروی، قبرستان وروی.
 گورستان چالاب سرخ
 گورستان چاویز، قبرستان چاویز مربوط به دوره نوسنگی.
 گورستان چشمه پهن، قبرستان چشمه پهن.
 گورستان چم قوله، قبرستان چم قوله مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
 گورستان چما، قبرستان چما مربوط به عصر آهن.
 گورستان چپ دره، مربوط به دوره ساسانی.
 گورستان چیا مامود
 گورستان کلک سراب، قبرستان کلک سراب ۱V.
 گورستان کلک سراب ۱۱، قبرستان کلک سراب ۱۱.
 گورستان کلک سراب ۱۱۱، قبرستان کلک سراب ۱۱۱.
 گورستان کلک نقی، قبرستان کلک نقی.
 گورستان کورگ
 گورستان کول سی
 گورستان گردنه، قبرستان گردنه مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان گردنه شاه بداغ، قبرستان گردنه شاه بداغ.
 گورستان گردنه شاه بداغ پایین، قبرستان گردنه شاه بداغ پایین مربوط به دوره اشکانیان.
 گورستان گلال گیس که
 گورستان یوژاندر، مربوط به دوره ساسانیان.

 دیگر اماکن مذهبی 
 مسجد حاج فرامرز اسدی، مسجد حاج فرامرز اسدی از قدیمی‌ترین مساجد تاریخی- اسلامی محسوب می‌شود که در مرکز شهر ارکواز ملکشاهی واقع.

 جاذبه‌های طبیعی 
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان ایلام را به نمایش می‌گذارند.

 غارها 
 غار اشکفت گر، مربوط به عصر مس - عصر آهن - دوره سلجوقیان.
 غار برجک توک توکه، اشکفت برجک توک توکه مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان.
 غار بیجنوند
 غار دره زمین
 غار سوزعلی
 غار صید محمد، اشکفت صید محمد.
 غار نظر
 غار گل گل، مربوط به دوره ساسانیان.
 غار گوسال دو، مربوط به کالکولیتیک- دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.

 کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها 
 تنگه تاریخی بهرام چوبینه، تنگه‌ای تاریخی منسوب به دوره ساسانی نزدیک روستای ارمو دره‌شهر.
 کوه بانکول
 کوه شره زول

 جنگل‌ها، پارک‌ها و مناطق حفاظت‌شده 
 منطقه حفاظت‌شده کبیرکوه، منطقه حفاظت‌شده.
 پناهگاه سنگی تختاب (آ - ۵۴)
 پناهگاه سنگی شباب، مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی تا دوره نوسنگی.
 پناهگاه سنگی قوچعلی
 پناهگاه سنگی کوره و پله، مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی تا دوره نوسنگی.
 پناهگاه صخره‌ای چم زرد، مربوط به دوره نوسنگی.
 پناهگاه مرملا، مربوط به دوره ساسانی.
 پناهگاه وری، مربوط به دوره اشکانیان.

 دیگر جاذبه‌های طبیعی 
 دریاچه دوقلو سیاه گاو، دریاچه طبیعی کوهستانی و مهم‌ترین جاذبه گردشگری شهرستان آبدانان.
 دینارکوه
 رودخانه دویرج، رودخانه دوویرج واقع.
 زین الکش
 قلاقیران، کوهی نزدیک شهر ایلام با جنگل بلوط کهنسال و تفرجگاه‌های دامنه‌ای.
 قلاویزان، ارتفاعاتی است واقع در امتداد مرز با عراق.
 مانشت، کوهی جنگلی با ارتفاع حدود ۲۶۵۰ متر و سرچشمه چند رودخانه.
 چشمه قیر دهلران، چشمه طبیعی قیر و از پدیده‌های نادر زمین‌شناختی منطقه دهلران.
 کبیرکوه، کَبیرکوه یکی از کوه‌های طولانی زاگرس است.در منابع قدیمی نام آن عظیم‌کوه ذکر شده‌ است.

 جستارهای وابسته 
 استان ایلام
 گردشگری در ایران
 فهرست آثار ملی استان ایلام
 میراث جهانی یونسکو در ایران
 فهرست آثار ملی ایران

ایلام
رده:جاذبه‌های گردشگری استان ایلام
رده:گردشگری استان ایلام