قروتخوار

طایفه قروتخوار ، یکی از طوایف بزرگ سیستانی در استان سیستان و بلوچستان ایران است.

تبار طایفه 
طایفه قروتخوار اصالتا از عشایر سیستانی ممسنی و از ایل بزرگ ممسنی (مماسنی یا محمد حسنی) که زیرشاخه ای از پارتیان اشکانی و از نژاد آریایی هستند محسوب میشوند . ( ایل ممسنی از بازماندگان خاندان سورنا ( سردار سیستانی) (سورن پَهلَو) یکی از هفت خاندان ممتاز اشکانی است. حوزه نفوذ و حکمرانی آنها سیستان و شرق ایران بود ) 

ایل ممسنی شامل اقوام ذیل میباشد که خواستگاه همه آنها منطقه شولستان در فارس کنونی میباشد 

۱- براهویی ممسنی. 2- سیستانی ممسنی 3- بلوچ ممسنی 4- کرد ممسنی 5- لر ممسنی.

شولستان خواستگاه طوایف شول که لر تبار بودند میباشد و‌ در استان فارس امروزی قرار دارد و اکنون ممسنی خوانده میشود .این قبیله در حدود سال ۳۰۰ ه‍.ق نیمی از لرستان را تحت فرماندهی قرار داده بود و بوسیلهٔ سیف الدین ماکان روزبهانی (که اجداد او از دورهٔ ساسانیان بر این منطقه حکومت داشتند) اداره می‌شد و او را با لقب پیشوا می‌خواندند. ابن بطوطه (۷۴۸ هَ. ق) در راه شیراز به کازرون به قبیلهٔ شول برخورد کرده‌است و گوید که آنان قبیله‌ای از اعاجم‌اند(غیر عرب) که صحرانشین‌اند و میان آن‌ها مردمانی پرهیزگار و متقی وجود دارد. شهاب‌الدین العمری (متوفی بسال ۷۴۹ ه‍.ق) گوید که قبیلهٔ شول با شبانکاره خویشاوندی مستحکمی دارند. کوچیدن شول‌ها و تمایل آنان به جنگ و پیکار و حمله‌های قبایل مجاور و سیاست تعرضی حکومتها علیه آن‌ها از علل از هم پاشیدگی و کوچ اجباری ایشان به سایر نقاط ایران و مستهلک شدنشان در دیگر اقوام بوده‌است و اکنون در منطقهٔ فارس آثار مختصری از آنان بجای مانده‌است

سیستانی ممسنی به طوایفی اطلاق میشود که در دوره های مختلف از اواخر دوره هخامنشیان تا پایان دوره صفویان به علل مختلف بین فارس و سیستان مهاجرتهای متعدد داشته اند 

( طوایف ممسنی سیستانی شامل بزی ، قروتخوار ، سرابندی ، شهرکی ، جهانتیغ ، نخعی ، جر ، قزاق ، نوری ، پیری ، بامدی و … میباشند که در دوره حاکمیت صفویان طی چندین مرحله تحت رهبری سردار محمد خان ممسنی و فرزندانش به دلایل سیاسی و امنیتی آخرین دوره مهاجرت از فارس به سیستان را رقم زدند) 

طایفه قروتخوار در بدو ورود به سیستان در حاشیه هامون سکنی گزیدند و در ابتدای هجرت از فارس به سیستان در قرابت با طایفه بزی بوده اند و از آنجایی که شغل آنان در فارس نیز دامداری بوده در جوار هامون به حرفه دیرینه خود یعنی دامداری و گله داری مشغول شدند و نسب آنها در سیستان به سه برادر میرسد که پس از مهاجرت به سیستان جمعیت کنونی این طایفه را تشکیل داده اند . 

.
سکونت و شغل 
مردم این طایفه در سیستان شامل عشایر نیمه کوچنده که محل سکونتشان در حاشیه هامون و صابری از جنوبی‌ترین قسمت هامون (سنگل، sengol ) در نزدیکی سفید آبه تا کرانه‌های شمالی دریاچه صابری و منطقه خاریکه در مرز افغانستان به صورت فصلی یا بسته به شرایط علوفه دامهایشان ( که اغلب گاوداربوده‌اند) متغیر بوده‌است

محل اصلی سکونت بخش عشایر این طایفه در سیستان منطقه شند برنگ (shand_e_bareng ) و سرکال (sare kal ) حاشیه کوه خواجه و شوررود بوده‌است که هنوز آثاری از محل سکونت این طایفه در این مناطق برجای میباشد. بخشی از این طایفه نیز با گذشت زمان روستا‌نشین شده‌اند و در روستاهای دادی، ده لطف‌الله، کوه خواجه ،ده کدخدا عوض و سامیه از روستاه‌های حاشیه هامون از بخش شیب آب ساکن بوده‌اند.از آنجایی که سکونت این قوم در حاشیه هامون و نیزارهای پیرامون آن بوده تا زنده بودن هامون و نیزارها با سایر طوایف آمیخته نشدند. مردان این قوم عمدتا با هیبت و قوی پنجه و در بیان تندگفتار بوده اند و زیر بیرق هیچ یک از خوانین سیستان نبوده اند، صلابت مردم این طایفه باعث شده بود بسیاری از طوایف دامدار سعی در قرابت با طایفه قروتخوار را داشته باشند تا در مواجهه با تهدیدها امنیت خود و علوفه دامهایشان تامین شود.مقاومت و عدم تمکین طایفه قروتخوار در برابر مامورین دولت و مالیات بگیران (گوگیر) بخصوص در مقابل حق علفچر در بین طوایف گاودار شهرت داشت.

پس از بروز خشکسالی‌های پی در پی در سیستان و از بین رفتن تالاب هامون این قوم مجبور به ترک مامن و ماوای خود شدند و اکثر آن‌ها در شمال ایران (ترکمن صحرا ) گلستان کنونی و زاهدان و شهر زابل و مشهد و کرج تهران مازندران ساکن شدند.

شعر در وصف

در این بیت شاعر به حرفه سواران قروتخوار وچتله اشاره می‌کند و موشکار به معنای شکارچی بکار رفته‌است.
این بیت از آنجایی نشات می‌گیرد که مردان طایفه قروتخوار شکارچیان ماهر بوده اند.

بزرگان طایفه

این طایفه همانند تمام اقوام سیستان از اجتماع منسجم برخوردار بوده‌است که حل مشکلات درون جامعه شان و همچنین تعامل با دیگر طوایف با رویکردی کدخدامنشانه مواجه بوده‌است, کدخدا علی کرم بیک (حدود سال‌های ۱۲۹۰ الی ۱۳۱۵ )که در سامیه ساکن بود و مشکلات هر دو بخش روستانشین و دامدار ساکن هامون را رفع و رجوع مینمود بخش دیگری از این طایفه در روستای دادی ساکن بودند با توجه به اینکه پراکندگی سکونت طایفه قروتخوار گسترده بود و در صورت بروز مشکل حضور به موقع کدخدا علی کرم بیک میسر نبود از این رو کدخدا عبدالله ملاحسین در قسمت حاشیه هامون ( بخش دامدار ) امور طایفه را مدیریت مینمود (۱۲۹۰ - ۱۳۳۰ )پس از آن کدخدا مزار مشهدی (۱۳۳۰-۱۳۸۵ ) و کدخدا حبیب الله مشهدی قروتخوار این مسئولیت را برعهده داشت (۱۳۸۵_۱۳۹۸)و با توجه به جلسه انتصاب بزرگان و ریش سفیدان حاج مصطفی مشهدی قروتخوار در حال حاضر بزرگ طایفه قروتخوار منصوب شدند...

تیره ها

طایفه قروتخوار دارای وابستگی نسبی درون فامیلی می‌باشند از این رو تفکیک تیره‌ها دشوار است ولی به‌طور کلی می‌توان به صورت زیر شرح داد:

تیره درویش کرمی که شامل : صدیقی‌ - منصوری‌ - محمدزاده‌-کته گزی-لطفی- رسایی مقدم‌ ، روزدل ، یاور زاده ، صالحی پور و مرزداری 

تیره مد عیسی : عیسی زاده‌- اسدی‌- افشارپور - جعفری - تاسا و شادمان

تیره داوطلب ....

تیره نامجو ….

تیره اصغر جعفری شامل : ابراهیمی‌و ....

تیره کرم بیک و میرزاخان شامل. مشهدی. کرم بیکی. نوری

تیره میران شامل. میرانی ،اولیایی. کریمی. مرادی.

تیره حسیناگلزار شامل : گلزاری ، زارع .

تیره قنبری ….

 منابع 

 
 

رده:اقوام و طایفه‌های استان سیستان و بلوچستان
رده:طایفه‌های سیستان