طایفه ماککی

طایفه ماککی
قاب|قلعه تاریخی رحمان خان و جوگی خان در منطقه مل نوشکی پاکستان
روایت تاریخ‌نگارانه از طایفه بزرگ و اصیلِ ماککی

در گسترهٔ پهناور بلوچستان، جایی که تاریخ و تبار همچون رودی کهن در رگ‌های مردم جاری است، نام طایفه ماککی همچون نگینی درخشان بر پیشانی قوم بلوچ می‌درخشد. این طایفهٔ اصیل و ریشه‌دار، نه‌تنها در جغرافیای بلوچستان، بلکه در تاریخ ایرانِ باستان نیز ردپایی روشن، مستند و قابل‌پیگیری دارد؛ ردپایی که از میراث نیاکان تا روزگار معاصر امتداد یافته است. 

نسب تاریخی و جایگاه تمدنی طایفه ماککی

نسب این طایفه به میر ماکک، جدّ بزرگ خاندان، بازمی‌گردد؛ شخصیتی که نام او در حافظهٔ تاریخی بلوچ‌ها با اقتدار، اصالت و رهبری گره خورده است.

طایفه ماککی از تیره بادینی (تیره سرداری) و زیرمجموعهٔ ایل بزرگ رخشانی است؛ ایلی که به مجموعهٔ طوایفی گفته می‌شود که به گویش رخشانیِ بلوچی سخن می‌گویند. باید توجه داشت که طایفه رخشانی خود تنها یکی از شاخه‌های این ایل است و نباید با کل ایل رخشانی اشتباه گرفته شود. 

پیوندهای خونی و تبار مشترک

طایفه ماککی با طوایف:

سارانی

ازبگ‌زهی

بهلولی

برادر و هم‌ریشه‌اند؛ زیرا نیاکان هر چهار طایفه، فرزندان میر حسن‌خان بوده‌اند. این پیوند خونی، ساختار ایلی آنان را در طول تاریخ به‌صورت شبکه‌ای متحد و هم‌سرنوشت حفظ کرده است. 

شجرهٔ نسب و پیوند با تاریخ ایران باستان

شجرهٔ نسب طایفه ماککی از میر حمزه آذرک‌شاری آغاز می‌شود و سپس به زو طهماسب و در نهایت به پادشاهان کیانی می‌رسد؛ سلسله‌ای که در اساطیر و تاریخ ایران جایگاهی بلند دارد. این انتساب، جایگاه تمدنی و تاریخی طایفه را در میان اقوام بلوچ برجسته‌تر می‌سازد. 

سکونتگاه‌های اولیه و میراث تاریخی

زادگاه نخستین 

سکونتگاه اولیهٔ طایفه ماککی، منطقهٔ نوشکی پاکستان و ناحیهٔ خوش‌آب‌وهوای مَل بوده است؛ جایی که هنوز هم نوادگان جوگی‌خان در آن زندگی می‌کنند.

میراث معماری و اقتدار تاریخی

قلعهٔ رحمان‌خان و جوگی خان

از میراث‌های ارزشمند پاکستان و یادگارهای اقتدار، شکوه و حضور سیاسی طایفه ماککی در تاریخ بلوچستان‌. این قلعه‌ همچون ستونی استوار، روایتگر روزگاری هستند که ماککی‌ها در عرصهٔ تجارت، سیاست و دفاع ایلی نقش‌آفرین بودند. 

پاسگاه مرزی ماککی

پاسگاه مرزی ماککی که در مرز ایران و افغانستان در روستای ماککی (محل سکونت حاجی رشید خان ماککی) قرار دارد نشانه ای بارز از پاسداری و عشق طایفه بزرگ ماککی به ایران عزیز است.

شیوهٔ زیست و کوچ‌نشینی

زندگی طایفه ماککی در گذشته بر پایهٔ عشایری و کوچ‌نشینی استوار بود. آنان به‌سبب فعالیت گسترده در تجارت میان ایران، افغانستان و پاکستان، همواره در حرکت بودند و این پویایی، ساختار اجتماعی آنان را شکل می‌داد. 

مهاجرت‌های تاریخی پس از تسخیر پاکستان

پس از تسخیر بلوچستان پاکستان توسط ارتش بریتانیا و محاصرهٔ دوماههٔ قلعهٔ رحمان‌خان، گروهی از طایفه — به‌ویژه از تیرهٔ رحمان‌خان — برای حفظ جان خانواده‌هایشان ناگزیر به مهاجرت شدند.

این مهاجرت‌ها آنان را به:

ایران

افغانستان

ترکمنستان

قرقیزستان

رساند؛ اما شاخهٔ جوگی‌زهی همچنان در پاکستان باقی ماند و در منطقهٔ مَل سکونت دارد. 

پراکندگی جغرافیایی طایفه ماککی

🇮🇷 سکونت در ایران

زاهدان

دومک

گوهرکوه

کوشه تفتان

زابل

خاش

ایرانشهر

چابهار

دیگر استان‌ها

گلستان: آزادشهر، گالیکش، ینقاق، گنبدکاووس

خراسان رضوی: مشهد، سرخس، تاجرآباد، تربت‌جام، سبزوار

تهران

ارومیه

فهرج

شیراز

گیلان

🇦🇫 سکونت در افغانستان

نیمروز

فراه

هلمند

چخانسور

کنگ

فرارود

بادغیس

بالامرغاب

زرنج

🇵🇰 سکونت در پاکستان

نوشکی

مَل

کویته

کراچی

دالبندین

خاران

🇹🇲 سکونت در ترکمنستان

ماری

بایرامعلی

🇰🇬 سکونت در قرقیزستان

بیشکک

🇦🇪🇸🇦 سکونت در کشورهای عربی

امارات متحده عربی (دبی)

عربستان سعودی (مکه مکرمه)

شاخه‌های طایفه ماککی

جوگی‌زهی

رحمان‌زهی

لال‌خان‌زهی

دینو‌زهی

ملک‌زهی

حسن‌زهی

بهرامی

عباسی

مالکی

اسطوره‌ها و نامداران طایفه ماککی

مرحوم سردار الهی بخش ماککی (مل پاکستان)

مرحوم پسند خان ماککی (سیستان)

مرحوم میر عزت خان ماککی (سیستان)

مرحوم میر الله داد خان ماککی (سیستان)

مرحوم حاجی نورعلی ماککی (زاهدان)

مرحوم حاجی محمد امیر ماککی (گلستان)

مرحوم شیخ الحدیث مولانا محمد یعقوب ماککی (مل پاکستان)

مرحوم حاجی مولوی باز محمد ماککی (زاهدان)

مرحوم کدخدا حاجی محمد ماککی (سیستان)

مرحوم کدخدا حسن ماککی (سیستان)

مرحوم کدخدا حسین ماککی (سیستان)

مرحوم بهرام خان ماککی (گلستان)

مرحوم بهلول خان ماککی (سیستان)

مرحوم عباس خان ماککی (گلستان)

مرحوم حاجی جما ماککی (گلستان)

مرحوم چیر مین حاجی جما خان ماککی (مل پاکستان)

مرحوم حضور بخش ماککی (مل پاکستان)

مرحوم ایلتاز خان ماککی (سیستان)

شهید نعمت الله ماککی (نیمروز افغانستان)

شهید عبدل ماککی (نیمروز افغانستان)

شهید عبدل ماککی (سرخس)

مرحوم حاجی بهلول خان ماککی (سرخس)

مرحوم حاجی سید محمد ماککی (گلستان)

مرحوم ملا امیر ماککی (افغانستان)

مرحوم دادمحمد خان ماککی (افغانستان)

مرحوم حاجی وکیل خان ماککی (افغانستان)

مرحوم رشید ماککی (رشید بلوچ) 

مرحوم حاجی رضا ماککی (زاهدان)

مرحوم کدخدا خداداد ماککی (گلستان)

مرحوم حاجی دادخدا ماککی (گلستان)

مرحوم ملا موسی خان ماککی (افغانستان)

مرحوم نواب خان ماککی (ترکمنستان)

مرحوم صفر خان ماککی (قرقیزستان)

مرحوم حاجی میر خان ماککی (ترکمنستان)

مرحوم مولاداد ماککی (ترکمنستان)

مرحوم آقا خان ماککی (سرخس)

مرحوم حاجی اسماعیل ماککی (گلستان)

مرحوم حاجی مولوی خدانظر ماککی (گلستان)

مرحوم صوفی کجیر ماککی (زاهدان)

مرحوم ملک ناکام خان ماککی (پاکستان)

مرحوم شیر عبدالحکیم ماککی (پاکستان)

محوم خلیفه گل محمد ماککی (سیستان)

مرحوم دادخدا خان ماککی (سیستان)

مرحوم ملا رحمت الله ماککی (افغانستان)

شهید محمد ولی ماککی

شهید محمد جمعه ماککی

شهید عبدالمالک ماککی

شهید عیسی ماککی

مرحوم مولوی عبدالقیوم ماککی

مرحوم حاجی لعل محمد ماککی (زاهدان) 

بزرگان و علمای طایفه ی ماککی:

پاکستان:

سردار فاروق ماککی (مل پاکستان)

مفتی کفایت الله ماککی (مل پاکستان)

حاجی محمد اعظم ماککی (مل پاکستان)

ملک مختیار خان ماککی (دبی)

مفتی پسیل احمد ماککی (مل پاکستان)

قاری عنایت الله ماککی (مل پاکستان)

مولوی خیر الله ماککی (مل پاکستان)

حافظ ثناء الله ماککی (مل پاکستان)

قاری اسماعیل ماککی (مل پاکستان)

مولوی غلام محمد ماککی (مل پاکستان)

مولوی ابراهیم ماککی (مل پاکستان)

حافظ محمود ماککی (مل پاکستان)

حافظ محمد یونس ماککی (مل پاکستان)

قاری جوهر ماککی (مل پاکستان)

مولوی امان الله ماککی (مل پاکستان)

مولوی عبدالعزیز ماککی (مل پاکستان)

مولوی عبدالله ماککی  (مل پاکستان)

مولوی عبدالواحد ماککی (مل پاکستان)

قاری محمد طیب ماککی (مل پاکستان)

حافظ سمیع الله ماککی (مل پاکستان)

مولوی راز محمد ماککی (مل پاکستان)

حافظ محمد ماککی (مل پاکستان)

حافظ ابرار احمد ماککی (مل پاکستان) 

افغانستان:

نیمروز: 

استاد ملنگ رسولی

حاجی سیداحمدخان

حمیدالله خان

حاجی معلم محمدعلی

حاجی ربانی

ملاامیر

ملا عبدالرحمن

ملارحمت الله

حاجی عبدالقادر 

حاجی عبدالغفور

مولوی عصمت الله

مولوی گل احمد

حاجی وکیل خان 

عبدالله خان 

معلم جان آغاه

شهید نعمت الله 

حاجی ملنگ

فراه:

حاجی غفورخان

حاجی گل محمد

حاجی بصیر

حاجی سردارمحمد

هلمند:

مفتی عبدالقادر

مفتی صالح محمد

مولوی راز محمد

مولوی عبدالقیوم

ایران:

سیستان:

مفتی محمد یوسف ماککی (امام جمعه معزز شهرستان هیرمند)

حاجی رشید خان ماککی

حاجی امیر ماککی

شیر احمد خان ماککی

زاهدان:

حاجی ملک محمد ماککی (بزرگ خاندان)

مفتی حیات الله ماککی

حافظ عبدالله ماککی

حاجی رحمت الله ماککی

حاجی محمد ماککی

حاجی نجیب الله ماککی

حاجی عصمت الله ماککی

حاجی عبدالستار ماککی

حاجی میرخان ماککی

حاجی امان الله ماککی

حاجی خدانظر ماککی

نور احمد ماککی

حاجی رشید ماککی

حاجی معلم عبدالله ماککی

نبی ماککی 

ماالدین ماککی

دومک 

وزیر خان ماککی

معلم دادمحمد ماککی

خاش :

رحمت الله ماککی

حافظ عبدالسلام ماککی

کوشه تفتان:

حاجی مهراب ماککی

حاجی عبدالرحمان ماککی

مفتی عبدالحکیم ماککی (دار الفتاء مخزن العلوم خاش)

مولوی عبدالرحیم ماککی

مولوی یحیی ماککی

حاجی عبدالعزیز ماککی

حاجی شهبیک ماککی

حاجی عبدالغفور ماککی

فهرج:

قاری عبدالخالق ماککی

حافظ عبدالباری ماککی

احمد ماککی

مشهد و سرخس

حاجی عبدالله ماککی 

مرحوم بهلول خان ماککی

حاجی علی ماککی

گلستان:

آزادشهر روستای نیلی

مرحوم حاجی مولوی خدانظر ماککی

حاجی محمد ماککی

مرحوم حاجی سید محمد ماککی

استاد حبیب الله ماککی

حاجی ماالدین ماککی

حاجی عیسی ماککی

حبیب الله ماککی

حاجی خدابخش ماککی

محمد ماککی

گالیکش:

خیر محمد ماککی

شهباز خان ماککی

نخبگان علمی، دانشگاهی و اداری طایفه ماککی

پاکستان:

ظاهر خان ماککی (معاون مدیر (دپٹی پرنسپل) در کالج دولتی نوشکی)

بشیر احمد ماککی فرزند مرحوم میر محمد، افسر  (کارگو آفیسر) در خطوط هوایی بین‌المللی پاکستان (PIA)

ملک عبدالرشید ماککی شاغل در رادیو ملی پاکستان در کویته

قدیر احمد ماککی مدیر عملیات در شعبهٔ نوشکی بانک HBL

ممتاز ماککی مدیر بانک الائیڈ کویته

استاد امین‌الله ماککی (جونیر انگلش ٹیچر)

دکتر اقبال ماککی  مسئول بیمارستان (انچارج) بیمارستان BHU ملک ناکام مل ماککی 

الله‌داد شاهین ماککی فعال اجتماعی (سوشل موبیلایزر) و خبرنگار منطقه‌ای مل پاکستان

دکتر شیر احمد ماککی مدیر کلینیک خصوصی خودش در مل پاکستان

مهندس عبدالغنی ماککی شاغل ادارهٔ مدیریت بحران (PDM) کویته

دکتر علی‌دوست ماککی مسئول بخش پزشکی (میڈیسن انچارج) بیمارستان لیاقت انترنشنال کراچی 

دکتر حماد الله ماککی داروساز

دکتر ظهور احمد ماککی نماینده مل پاکستان 

افغانستان:

دکتر سعید ماککی

دکتر یوسف ماککی  

دکتر جمیل ماککی

نوراحمد ماککی شاغل در وزارت دفاع افغانستان

جاوید ماککی شاغل در شاروالی

مولوی عبدالعزیز ماککی از مدیران ارشد امارت اسلامی افغانستان

مولوی عبدالبصیر سنگری بلوچ ماککی از مجاهدان برجسته امارت اسلامی افغانستان  

ایران:

استاد حبیب الله ماککی (گلستان)

دکتر حمیدرضا ماککی متخصص اطفال در شیراز

استاد سعید ماککی استاد زبان انگلیسی در خراسان رضوی

مهندس غلامرسول ماککی (وزارت نیرو)

مهندس عزیزالله ماککی (مسکن و شهرسازی)

مهندس خالد ماککی 

مهندس حمید ماککی (وزارت نیرو)

مهندس امید ماککی (وزارت نیرو)

مهندس منصور ماککی ( اداره آب آزادشهر)

منابع

تاریخ سیستان، جی. پی. تیت

روایت‌های شفاهی و مستندات بزرگان طایفه

تشکر ویژه از:

ملا بسم الله ماککی از نیمروز افغانستان 

ماستر زبیر احمد ماککی از مل پاکستان

گردآوری

حمید بلوچ ماککی  

۲۸ جولای ۲۰۲۶

__بافهرست__

__نمایه__
__بخش‌جدید__