آتشی در سینه دارم جاودانی

آتشی در سینه دارم جاودانی، عنوان تصنیفی قدیمی با صدای قمرالملوک وزیری در مایه دشتی است که شعر آن توسط حسین پژمان بختیاری، شاعر و ترانه‌سرای نامی ایران بر روی آهنگی از مرتضی نی داوود، سروده شده است. این تصنیف نخستین بار با صدای قمر و در همراهی با نغمه تار آهنگسازش در سال ۱۳۱۵ خورشیدی و در محل گراند هتل تهران، واقع در خیابان لاله زار، اجرا شد.

از این تصنیف مرتضی نی‌داوود، که به گفته خود او بهترین آهنگ او محسوب می‌شود، بعدها اجراهای دیگری توسط خوانندگان دیگر نیز اجرا شد، که از آن جمله اجرای آن با صدای صدیق تعریف در سال ۱۳۷۸ خورشیدی در آلبوم ماه بانو (یادواره قمرالملوک وزیری)، و نیز اجرای همایون شجریان در سال ۱۳۸۳ خورشیدی برای سریال رسم عاشقی اجرا شد و در نهایت سال ۱۳۸۸ با اجرای دیگری از ایشان به تنظیم مزدا انصاری در آلبوم شب جدایی منتشر شد.

نخستین عبارات این تصنیف، به عنوان یکی از شاخصترین کارهای قمرالملوک وزیری بر سنگ قبر او در گورستان ظهیرالدوله درج شده است.

 تاریخچه شکل‌گیری تصنیف 
در اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۴ خورشیدی، مجله تماشا که نشریه‌ای وابسته به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران و از جمله پرخواننده‌ترین نشریات کشور بود، با تلاش و پیگیری زیاد، با تنی چند از نزدیکترین یاران و همکاران و آشنایان بانو قمرالملوک وزیری، از جمله مرتضی نی داوود، عبدالله طالع همدانی و… مصاحبه‌هایی ترتیب داد، که هدف از آن ترسیم چهره‌ای واقعی از قمر، از شبکهٔ خاطره‌ها و کلاف سردرگم اسناد و یادبودها بود. در یکی از این مصاحبه‌ها، که تحت عنوان «بدری در کام خسوف» و در نشریه تماشا، مورخه روز ۲۰ اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۴ به چاپ رسید، مرتضی نی داوود، ضمن بیان مطالب متعدد و متنوعی پیرامون قمرالملوک وزیری و آثار او، از دو تصنیف قدیمی مرغ سحر و آتش دل، به عنوان دو تا از شاخصترین آثار مشترک خویش با قمرالملوک وزیری نام می‌برد و شرح مختصری در باب تاریخچه و نحوهٔ شکل‌گیری این دو تصنیف مشهور ارائه می‌کند. نی داوود می‌گوید:

از شرح ارائه شده توسط نی داوود پیداست که شعر تصنیف آتش دل، توسط پژمان بختیاری در حین ساخت آهنگ آن توسط مرتضی نی داوود سروده شده است. از قرائن و شواهد چنین برمی آید که ساخت شعر و ترانهٔ این تصنیف در سال ۱۳۱۵ خورشیدی صورت پذیرفته و نخستین اجرای آن، توسط قمرالملوک وزیری در همان سال، با تار مرتضی خان نی داوود و در محل گراند هتل تهران بوده است. همچنین مدتی بعد از این اجرا، اجرایی دیگر از این تصنیف با صدای قمرالملوک و تار نی داوود توسط کمپانی هیزماسترویس بر روی صفحه گرامافون ضبط گردید که این نسخه خوشبختانه موجود و در دسترس می‌باشد.

 مشخصات تصنیف 
 آهنگساز: مرتضی نی‌داوود
 شاعر: حسین پژمان بختیاری
 دستگاه: شور (مایه دشتی)
 نوازنده تار (در نخستین اجرا): مرتضی نی داوود
 اجرای اول: سال ۱۳۱۵ توسط قمرالملوک وزیری با همراهی تار مرتضی‌خان نی‌داوود در گراند هتل تهران
 سایر خوانندگان: تاج اصفهانی، صدیق تعریف، همایون شجریان، مهدیه محمدخانی، سالار عقیلی، عبدالوهاب شهیدی، پالت، هنگامه اخوان

 جستارهای وابسته 
 مرغ سحر

 منابع 

 

 پیوند به بیرون 
 دربارهٔ تصنیف آتش دل و اجرای همایون شجریان در وبسایت گفتگوی هارمونیک 

رده:ترانه‌ها با آهنگسازی مرتضی نی‌داوود
رده:ترانه‌های تاج اصفهانی
رده:ترانه‌های سالار عقیلی
رده:ترانه‌های سروده حسین پژمان بختیاری
رده:ترانه‌های سنتی ایرانی در دستگاه شور
رده:ترانه‌های صدیق تعریف
رده:ترانه‌های عبدالوهاب شهیدی
رده:ترانه‌های فارسی‌زبان
رده:ترانه‌های قمرالملوک وزیری
رده:ترانه‌های مهدیه محمدخانی
رده:ترانه‌های همایون شجریان
رده:ترانه‌های هنگامه اخوان