فرهنگسرای خاوران

thumb|فرهنگسرای خاوران
thumb
فرهنگسرای خاوران یکی از فرهنگسراهای منطقهٔ ۱۵ تهران و از مراکز فرهنگی شرق این شهر است. این مجموعه از سه بخشِ ساختمان اداری، بازارچهٔ روباز فرهنگ و هنر در میانهٔ محوطه، و ساختمان مرکزی تشکیل شده و در خیابان خاوران، سه‌راه هاشم‌آباد قرار دارد. فرهنگسرای خاوران پس از مصادرهٔ آرامستان بهائیان تهران و تخریب قبرهای آن، در محل این آرامستان ساخته شد.

 پیشینه 
فرهنگسرای خاوران در محل آرامستان بهائیان تهران، معروف به «گلستان جاوید»، ساخته شد. این آرامستان، پیش از انقلاب ۱۳۵۷ در مالکیت و مدیریت شرکت سهامی «هیئت امنا» قرار داشت. در خرداد ۱۳۵۸، به حکم دادگاه انقلاب، اموال این شرکت، از جمله آرامستان، مصادره و در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفت. به گزارش ایران‌وایر، عملیات تخریب آرامستان از اواخر سال ۱۳۶۰ آغاز شد و در سه‌ماههٔ نخست سال ۱۳۶۱ پایان یافت؛ در جریان این عملیات، سنگ‌قبرها شکسته، محوطه با بولدوزر و ماشین‌آلات سنگین خاک‌برداری و تسطیح شد و اجساد شمار زیادی از دفن‌شدگان از خاک بیرون آورده شد، بی‌آنکه سرنوشت یا محل انتقال آن‌ها مشخص شود. این گزارش شمار افرادی را که در این آرامستان دفن شده بودند حدود ۱۵ هزار تن ذکر کرده است. در سال ۱۳۷۲، حسین افشار، مدیرعامل وقت سازمان بهشت زهرا، تخریب آرامستان را به قرار گرفتن آن در محدوده‌ای پرجمعیت و نگرانی‌های مربوط به بهداشت عمومی نسبت داد و گفت زمین برای اجرای طرحی مفید برای منطقه تغییر کاربری یافته است. بعدها فرهنگسرای خاوران در همین زمین ساخته شد. همشهری آنلاین نخستین گام احداث این مجموعه را بهار ۱۳۷۲ و آغاز فعالیت آن را ۱۲ تیر همان سال ذکر کرده است. اکبر هاشمی رفسنجانی نیز در یادداشت روز ۱۲ آذر ۱۳۷۲، از بازدید فرهنگسرایی «در دست احداث» در «محل قبرستان بهایی‌ها» یاد کرده است.

این مجموعه از یازدهم تیر ۱۳۷۲ آغاز به کار کرد.

با تغییر مدیریت در مجموعهٔ فرهنگسرای خاوران در سال‌های اخیر (از سال ۱۳۹۸) بخش‌های زیادی از این مجموعه مورد بهره‌برداری مجدد قرارگرفته است. قسمت‌هایی نظیر پیست کارتینگ، احداث مرکز تفریحی-تربیتی حیاط در فضای چای باغ سابق و نیز باشگاه‌های شمارهٔ یک، ویژهٔ بانوان، آقایان و خصوصاً کودکان و نوجوانان، باشگاه شمارهٔ دو که صرفاً برای بانوان فعالیت دارد و نیز باشگاه شمارهٔ سه که باشگاه بدن‌سازی بوده و در دو نوبت صبح ویژهٔ بانوان و نوبت عصر ویژهٔ آقایان مشغول خدمت‌رسانی می‌باشد.

 امکانات 
 واحد آموزش 
واحد آموزش واقع در طبقهٔ همکف ساختمان مرکزی می‌باشد که دوره‌های مختلف هنری، تجسمی، قرآنی، موسیقی، کامپیوتر، زبان، هنرهای خانگی، هنرهای دستی و ورزشی را برگزار می‌کند. دوره‌های هنری شامل سفالگری، نقاشی، خوشنویسی، تئاتر، موسیقی، عکاسی و مجسمه‌سازی از سال ۱۳۷۵ تشکیل شد. استادان مختلفی در دوره‌های آموزشی، تدریس نمودند. زبان توسط سید داود غمیلوئی، عکاسی توسط روح‌الله تفرشی، سفالگری توسط هاشم نکویی، نقاشی توسط شیما مطلبی، هنرهای نمایشی توسط محمدرضا دادوند، موسیقی توسط الیاس کهتری و مجسمه‌سازی توسط سهیلا نکومنش شروع به کار نمودند.

 کتابخانه 
کتابخانهٔ خاوران در سال ۱۳۷۳ تأسیس شد. در روزهای عادی و غیرتعطیل، واحد امانت از ساعت ۸ تا ۲۰، تالار مطالعه خانم‌ها از ساعت ۸ تا ۲۱، و تالار مطالعه آقایان از ساعت ۸ تا ۲۲ فعالیت می‌کنند.

 نگارخانه 
مجموعهٔ نگارخانهٔ خاوران دارای ۳ گالری و فضایی به مساحت ۷۰۰ متر مربع و با ظرفیت ۲۰۰ تابلو در رشته‌های مختلف هنری می‌باشد.

 سالن‌ها 
سالن‌های این بخش شامل سالن «شهید مطهری» با ظرفیت ۳۵۰ نفر، سالن «فرهنگ» با ظرفیت ۲۰۲ نفر، سالن روباز «سوم خرداد» با ظرفیت ۳۰۰۰ نفر و سالن اجتماعات با ظرفیت ۱۰۰ نفر می‌باشد.

 خانه کودک 
خانهٔ کودک شهر شکوفه‌ها در طبقهٔ ۱- قرار دارد و کودکان ۶ ماهه تا ۶ ساله را می‌پذیرد.

 بازارچه 
این مجموعه روبروی ساختمان اداری و با مساحت ۴۸۰۰ مترمربع در وسط سایت مجموعه بنا گردیده که حدود ۴ متر از سطح زمین پایین‌تر قرار گرفته که به خدمات کپی و چاپ، نوشت‌افزار و هنرهای تجسمی اختصاص دارد.

 واحد مشاوره 
واحدهای مشاوره در ساختمان مرکزی و اداری می‌باشد. واحد مشاورهٔ ناجا در ساختمان اداری در موضوعات مختلف به رفع مشکل و ارائه راهکار با حضور عوامل نیروی انتظامی فعالیت دارد.

و واحد مشاورهٔ فرهنگسرا از سال ۱۳۷۳ در طبقه اول ساختمان مرکزی در زمینه‌های مشاوره تحصیلی، خانواده، حقوقی، و آزمون‌های روان‌شناسی خدمات ارائه می‌دهد.

 زمین فوتبال 
در ضلع شرقی زمین چمنی جهت آموزش رشته‌های ورزشی و برگزاری مسابقات محلی قرار دارد.

 جستارهای وابسته 
 تئاتر خاوران

 منابع 
 معرفی فرهنگسرای خاوران در همشهری آنلاین
 مراکز فرهنگی هنری شهرداری تهران - ویژه نامه جشنواره خدمات فرهنگی شهرداری تهران
 اقلیت‌ها در تنش‌های معاصر - فرزاد صمیمی - هامبورگ، آلمان - ۲۰۰۹

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی

رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۳۷۳ در ایران
رده:فرهنگسراهای تهران
رده:فرهنگسراهای شهرداری تهران
رده:منطقه ۱۵ تهران