پالانی

ایل پالانی، (مازندرانی: پاهلون، پاهلونی‌خِلفرهنگ عامه الاشت، کیوان پهلوان، 2006, pp. 77, ISBN: 9789648900132.) نام ایلی مازندرانی هست که در استان مازندران زندگی می‌کنند. آنها به گویش پالانی صحبت می‌کنند. این طایفه بیشتر به خاطر ارتباطشان با رضاشاه شناخته می‌شوند.

 تاریخ 
محمدتقی بهار در تاریخ احزاب سیاسی نوشته است: «نام طایفه پالانی در تاریخ خانی طبع پتروگراد برده شده است و تا جایی که به یاد دارم غیر از آن تاریخ که وقایع حکام گیلان و لاهیجان و ظهور شاه اسماعیل و حالات خان احمد گیلانی را می‌نویسد نامی از این طایفه در تاریخ دیگر برده نشده است.»
تاریخ خانی در سال ۹۲۲هـ. ق نوشته شده و شرح حوادث سال‌های ۸۸۰ تا ۹۲۰هـ. ق ناحیه گیلان و لاهیجان، یعنی دو دهه نخستین دوره صفویه و دو دهه پیش از تأسیس آن سلسله را دربردارد. طبق گفته محمدتقی بهار نام طایفه پالانی در منطقه گیلان و مازندران در تاریخ خانی حدود (۵۱۸ تا ۵۵۸) سال پیش آمده است.تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران. ملک‌الشعرا بهار. انتشارات امیرکبیر. ۱۳۵۷ جلد اول ص ۶۹

سرزمین مادری سنتی این قبیله در اطراف آلاشت در سوادکوه مازندران بود. به گفته بسیاری از مورخان ایرانی، پس از فتح ایران توسط اسلام، گروهی با اصالت ساسانی به کوه‌های آلاشت که منزوی و ورود به آن بسیار دشوار بود، گریختند و در آنجا فرهنگ و شیوه زندگی خود را حفظ کردند. نام قبیله آنها در ابتدا پهلوی بود، اما با گذشت زمان و تطبیق با لهجه خزری، به پالانی تبدیل شد. این مورخان از کتیبه‌های پهلوی کشف شده در نزدیکی سرزمین‌های سنتی قبیله پالانی در آلاشت برای تأیید ادعاهای خود استفاده کردند.رضا شاه از تولد تا سلطنت، رضا نیازمند، چاپ ششم ١٣٨٧، pp. 44-46, ISBN: 9645925460.‏رضاشاه و بررسی کتب سیاسی معاصر، کیوان پهلوان، 2006, pp. 135, ISBN: 9789648900187. قبیله پالانی به گویش خاص خود که به پالانی معروف است، صحبت می‌کردند.International Encyclopedia of Linguistics, 2003, pp. 310, ISBN: 9780199771783.The International: Handbook of the Demography of Race and Ethnicity, 2015, pp. 360, ISBN: 9789048188918. این قبیله از نظر تاریخی به این معروف بود که خود را از نظر نژادی ایرانی خالص می‌دانست و به آن افتخار می‌کرد.From Persian Empire to Islamic Iran: A History of Nationalism in the Middle East, Parviz S. Towfighi, 2009, pp. 105, ISBN: 9780773447790. نام خاص طایفه پالانی در زبان مازندرانی، پَهلون یا پَهلونی بود.‏رضاشاه و بررسی کتب سیاسی معاصر، کیوان پهلوان، 2006, pp. 134, ISBN: 9789648900187. نام پهلون یا پاهلون از پهله آمده است، در حالی که پسوند «-ون» نشان دهنده تبار است. به دلیل لهجه آلاشت، «پهلون» به تدریج، «پاهلون» شده.فرهنگ عامه الاشت، کیوان پهلوان، 2006, pp. 77, ISBN: 9789648900132. در قرن بیست و یکم ایل پالانی متشکل از خاندان های پهلوان، بهروزه، محمدی، دادگستر، جهان آرای، یوسفی، اسماعیل نژاد، مرادی، فرشید، مختاریان، حسین پور، رستگار و آذربهرام بود.فرهنگ عامه الاشت، کیوان پهلوان، 2006, pp. 84, ISBN: 9789648900132.

ایل پالانی بیشتر به خاطر اینکه ایل پدر رضاشاه، بود، شناخته می‌شد.Amanat, Abbas (2017). Iran: A Modern History. New Haven London: Yale University Press. p. 419. ISBN 978-0-300-11254-2.From Persian Empire to Islamic Iran: A History of Nationalism in the Middle East, Parviz S. Towfighi, 2009, pp. 105, ISBN: 9780773447790.فراز و فرود مشروطه، تقوى مقدم، مصطفى، 2005، pp. 446, ISBN: 9789646357686. وقتی رضاشاه نام پهلوی را انتخاب کرد، آن را فقط برای خانواده نزدیک خود حفظ کرد و به بقیه خانواده پدری‌اش نام خانوادگی پهلونژاد داده شد. رضاشاه از دادن نام خانوادگی پهلوانژاد به شوهران دخترانش خودداری کرد، زیرا آنها از این خاندان نبودند، اگرچه پس از اصرار تاج‌الملوک این اجازه را داد. با این حال، او سپس نام خانوادگی خانواده پدری خود را به پهلوان تغییر داد تا از اشتباه جلوگیری شود.رضا شاه از تولد تا سلطنت، رضا نیازمند، چاپ ششم ١٣٨٧، pp. 44-46, ISBN: 9645925460. میرزا محمد رئیس نوشت که «تصادفا شباهت آوایی عجیبی بین «پالانی» و «پهلوی» وجود دارد. اگرچه من شکی ندارم که رضاشاه از نام قبیله خود آگاه بوده و نام «پهلوی» را بر آن اساس انتخاب کرده است.»تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران. ملک‌الشعرا بهار. انتشارات امیرکبیر. ۱۳۵۷ جلد اول ص. ۶۹.رضا شاه از تولد تا سلطنت، رضا نیازمند، چاپ ششم ١٣٨٧، pp. 56, ISBN: 9645925460. مخالفان رضاشاه استدلال می‌کردند که نام خانوادگی او، پهلوی، از قبیله پالانی الهام گرفته شده است و از «پالانی» برای تحقیر او استفاده می‌کردند. پس از سال ۱۹۷۹، این موضوع توجه بیشتری را به خود جلب کرد.از آلاشت تا آفريقا: رضا شاه پهلوى از كودكى تا سلطنت از سلطنت تا سقوط دوران تبعيد موريس، دوربان، ژوهانسبورگ؛ خسرو معتضد، pp. 111, ISBN: 9789649139555.

 جستارهای وابسته 
 رضاشاه
 منابع 

رده:اقوام در ایران
رده:تاریخ ایران
رده:خاندان‌های مازندران
رده:تاریخ طبرستان
رده:مازندران
رده:پهلوی