دادورز

دادوَرز مامور اجرای احکام در حقوق ایران به شخصی دولتی گفته می‌شود که به دستور مقام قضایی مسئولیت اجرای مفاد و مندرجات اجرائیه دادگاه یا اداره ثبت اسناد و املاک کشور را بر عهده دارد.بهرام بهرامی، اجرای احکام مدنی، تهران، موسسه فرهنگی انتشاراتی نگاه بینه، چاپ سوم، ۱۳۸۳، صص ۱۹

ضابط دادگستری
در حقوق ایران، ضابط دادگستری (یا ضابط قضایی) بازوی اجراییِ دستگاه قضایی محسوب می‌شود. طبق مادهٔ ۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری، ضابطان مأمورانی هستند که تحت نظارت و تعلیمات دادستان برای کشف جرم، حفظ آثار و ادلهٔ جرم، جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم، و اجرای تصمیمات قضایی فعالیت می‌کنند.
به زبان ساده، قاضی حکم می‌دهد و ضابط آن را اجرا یا مقدمات صدور آن (مانند جمع‌آوری مدارک) را فراهم می‌کند.

دسته‌بندی و وظایف
۱. انواع ضابطان قضایی

در قانون ایران، ضابطان به دو دستهٔ کلی تقسیم می‌شوند:
 ضابطان عام: این گروه صلاحیت رسیدگی به همهٔ جرایم را دارند، مگر آنچه قانون منع کرده باشد. مصداق اصلی و بارز ضابط عام، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) است. تمام مأموران نیروی انتظامی که آموزش‌های لازم را دیده‌اند، ضابط عام محسوب می‌شوند.
 ضابطان خاص: این گروه فقط در مورد جرایم خاصی که قانون مشخص کرده صلاحیت دخالت دارند. این افراد تنها در محدودۀ وظایف تخصصی خود ضابط هستند. برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
 
 مأموران وزارت اطلاعات.
 مأموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران.
 مأموران نیروی مقاومت بسیج (در شرایطی که قانون مقرر کرده).
 سایر مأموران تخصصی مانند مأموران جنگلبانی (برای جرایم منابع طبیعی)، مأموران ادارهٔ برق (برای سرقت برق) و زندانبانان (برای امور داخل زندان).

۲. وظایف اصلی ضابطان
وظایف ضابطان، که باید کاملاً در چارچوب قانون و با رعایت حقوق شهروندی انجام شود، شامل موارد زیر است:
 کشف جرم: انجام تحقیقات اولیه برای اینکه مشخص شود جرمی رخ داده است یا خیر.
 حفظ صحنۀ جرم: جلوگیری از از بین رفتن مدارک و آثار جرم (مانند اثر انگشت یا آلت قتل) تا زمانی که بازپرس یا قاضی در صحنه حاضر شوند.
 بازجویی اولیه: پرسش از شاکی و متهم (البته تحقیقات ضابطان ارزش قضایی نهایی ندارد و باید نزد قاضی تکرار شود، اما سنگ بنای پرونده است).
 ابلاغ اوراق قضایی: رساندن احضاریه‌ها و احکام دادگاه به دست افراد.
 جلب متهم: دستگیری متهمانی که حکم جلب آن‌ها توسط مقام قضایی صادر شده است.

۳. نکتۀ مهم: کارت ضابطیت
طبق قانون جدید آیین دادرسی کیفری، مأموران تنها زمانی ضابط محسوب می‌شوند که کارت ویژهٔ ضابطیت داشته باشند. صرفِ پلیس بودن یا عضویت در یک نهاد نظامی، به فرد اجازهٔ بازجویی یا ورود به حریم خصوصی افراد را بدون داشتن این کارت و مجوز قضایی نمی‌دهد. تحقیقاتی که توسط افراد فاقد این کارت انجام شود، از نظر قانونی فاقد اعتبار است.

 جستارهای وابسته 
اجرای احکام

 منابع 

رده:حقوق کیفری
رده:دادگستری
رده:شغل‌های حاکمیتی
رده:مقامات قضائی
رده:واژگان حقوقی