میدان حر

250px|بندانگشتی|تندیس نبرد گرشاسب با اژدها در میانه میدان حر (باغشاه)

میدان حُر (تا سال ۱۳۶۱ با نام میدان باغشاه یا باغ‌شاه) یک میدان در جنوب تهران است. این میدان در تقاطع خیابان کارگر با خیابان امام خمینی جای گرفته‌است.

 پیشینه 

باغ شاه، مجموعهٔ عمارات، باغ وسیع و دریاچه‌ای در غرب تهران ناصری و بیرون از حصار شهر بود. این باغ که توسط ناصرالدین‌شاه ایجاد شد، گهگاه محل اقامت او یا پادشاهان قاجاری پس از او می‌شد؛ در سال ۱۲۸۵ خورشیدی (سال پیروزی جنبش مشروطه) مظفرالدین شاه در باغ شاه می‌نشست.از تاریخ مشروطه کسروی بخش 1 ص 79 در سال ۱۲۸۷ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری)، محمدعلیشاه قاجار پس از آن که با مشروطه‌خواهان و مجلس از در مخالفت درآمد، مرکز فرماندهی خود را در این باغ قرار داد؛ شاه با این کار می‌خواست از شهر بیرون رفته و در باغشاه لشکر بیاراید و به آسانی با مشروطه نبرد کند.

بعدها عبدالحسین میرزا فرمانفرما این باغ را از احمد شاه قاجار خریداری کرد. در دههٔ ۱۳۱۰خ، با تخریب دروازه‌های ناصری و خیابان‌کشی‌های نو، باغشاه تبدیل به پادگان شد. در محل دروازهٔ باغ‌شاه، میدان باغ‌شاه ساخته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نام میدان باغ‌شاه به میدان حُر (به یادبود حر بن یزید ریاحی) تغییر یافت. 

 تندیس قدیم 
بندانگشتی|چپ|250px|تندیس ناصرالدین شاه در باغ شاه
250px|بندانگشتی|میدان باغشاه و تندیس سواره ناصرالدین‌شاه، اثر کمال‌الملک
نصرالله حدادی در کتاب طهران قدیم آورده است: «ناصر‌الدین شاه قاجار دستور داد از او در حالی که سوار بر اسب است در قورخانه تهران مجسمه‌ای از جنس برنز ساخته و وسط حوض باغشاه نصب شود. گفته می‌شود هنرمندان مجسمه ساز تندیسی هم قد و قواره ناصرالدین شاه ساختند و در تفرجگاه او نصب کردند. اما نکته جالب رونمایی نکردن آن برای عموم مردم بود و فقط برای خواص و درباریان به نمایش گذاشته شد. بعد از‌‌‌‌ ترور ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۵ شمسی، این مجسمه از وسط استخر برداشته شد.»

 تندیس معاصر 
250px|بندانگشتی|تندیس کنونی میانه میدان
در میانه این میدان تندیس نبرد گرشاسب با اژدها (اثر غلامرضا رحیم‌زاده ارژنگ در سال ۱۳۱۵) قرار دارد که نبرد پیروزمندانه گرشاسپ، از پهلوانان شاهنامه را با اژدها نشان می‌دهد. گرشاسپ در حالی که نیزه‌ای به دست دارد، در حال نبرد با اژدهایی است که به دور بدن او پیچیده و دهان خود را باز کرده‌است.

جنس این مجسمه از بتن است و در سال ۱۳۳۹ در منطقه باغشاه پیشین برپا شده‌است. این اثر ۵/۶ متری که روی یک سکوی بتنی نصب شده‌است به همراه نیزه ۶ متری آن در مجموع ۵/۱۲ متر ارتفاع دارد. میدان حر در گذشته در محدوده باغشاه یا میدان اسب‌دوانی قرار داشته‌است.

 جستارهای وابسته 
 دانشگاه جنگ
 ایستگاه متروی میدان حر
 باغشاه تهران
 گرشاسپ
 غلامرضا رحیم زاده ارژنگ

 منابع 

 اطلس کامل تهران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۵.ISBN 964-342-181-3

 پیوند به بیرون 
 عکس / نمایی متفاوت از میدان «حر»

رده:میدان‌ها در منطقه ۱۱ تهران
رده:میدان‌های تهران
رده:خیابان کارگر