عمو پورنگ

عمو پورنگ شخصیتی تلویزیونی در برنامه‌های کودک و نوجوان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است که داریوش فرضیایی آن را پدید آورده و ایفا می‌کند. این شخصیت نخستین‌بار در سال ۱۳۷۸ در برنامهٔ تورنگ و پورنگ شکل گرفت و با آغاز پخش زندهٔ برنامهٔ عمو پورنگ در فروردین ۱۳۸۰ از شبکهٔ یک، به یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های تلویزیون کودک ایران تبدیل شد. برنامه‌های این شخصیت با قالب زنده و تعاملی و حضور کودکان در استودیو اجرا می‌شد و فصل‌های مختلف آن بارها در شمار پرمخاطب‌ترین برنامه‌های کودک تلویزیون ایران قرار گرفت. عمو پورنگ در ادامه در مجموعه‌های نمایشی محله گل و بلبل، بچه‌محل و کلبه عمو پورنگ و در شبکهٔ نمایش خانگی در مجموعه‌های بالشها، لالایی و آرزوهای چپکی حضور یافته است.

 تاریخچهٔ شکل‌گیری شخصیت 
داریوش فرضیایی فعالیت در صدا و سیما را از سال ۱۳۷۳ به‌عنوان گزارشگر رادیو آغاز کرد و در برنامهٔ عصر جمعه با رادیو تیپ‌هایی مانند «گل‌پسر» و «ننه بلقیس» را اجرا کرد. در سال ۱۳۷۶ با برنامهٔ ما و شما، که به پخش پویانمایی‌های درخواستی کودکان اختصاص داشت، برای نخستین‌بار در تلویزیون ظاهر شد. دو سال بعد، در برنامهٔ ضبط‌شدهٔ تورنگ و پورنگ (۱۳۷۸)، شخصیت «پورنگ» برای نخستین‌بار شکل گرفت و در میان کودکان شناخته شد. در فروردین ۱۳۸۰ برنامهٔ عمو پورنگ به تهیه‌کنندگی مسلم آقاجان‌زاده به‌صورت زنده و سه روز در هفته از شبکهٔ یک پخش شد و با همراهی امیرمحمد متقیان، این شخصیت به هویت نهایی خود رسید.

 حضور در تلویزیون 
 برنامهٔ استودیویی (۱۳۸۰–۱۳۹۳) 
پخش زندهٔ عمو پورنگ تا پایان دههٔ ۱۳۸۰ از شبکهٔ یک ادامه یافت و از پرمخاطب‌ترین برنامه‌های گروه کودک و نوجوان بود. در اسفند ۱۳۸۷، در یکی از قسمت‌های زنده، کودکی در پاسخ به پرسش دربارهٔ نام عروسک خود گفت «پدرم او را احمدی‌نژاد صدا می‌کند»؛ این حادثه بازتاب گسترده‌ای یافت و به قطع پخش زندهٔ برنامه انجامید. پس از آن، آقاجان‌زاده اعلام کرد که از نوروز ۱۳۸۸ برنامه تنها به‌صورت ضبط‌شده و هفته‌ای یک‌بار پخش می‌شود. در سال‌های بعد، برنامه با قالب‌ها و عنوان‌های گوناگون — از ویژه‌برنامه‌های ماه رمضان و نوروز تا کتابخانه عمو پورنگ (۱۳۹۲–۱۳۹۳) — از شبکه‌های یک و دو ادامه یافت تا آن‌که در فروردین ۱۳۹۳، پس از پخش حدود ۱۴۱ قسمت، فرضیایی با اشاره به پایان قراردادش با صدا و سیما و نیاز به استراحت، تولید برنامه را متوقف کرد.

 مجموعه‌های نمایشی و بازگشت‌ها (۱۳۹۴–۱۴۰۱) 
ویژه‌برنامهٔ عیدانه عمو پورنگ به کارگردانی احمد درویشعلی‌پور در نوروزهای ۱۳۹۴، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ از شبکهٔ دو پخش شد؛ فصل نوروز ۱۳۹۹ این برنامه هم‌زمان با دنیاگیری کووید-۱۹ تولید شد و به پیامدهای این بیماری بر زندگی کودکان نیز می‌پرداخت. در مهر ۱۳۹۴ مجموعهٔ نمایشی محله گل و بلبل از شبکهٔ دو آغاز شد که داستان زندگی عمو پورنگ را در یک محلهٔ خیالی روایت می‌کرد؛ این مجموعه برخلاف برنامه‌های پیشین، به‌جای قالب استودیویی، ساختاری نمایشی داشت و در سه فصل (دو فصل ۹۰ قسمتی و یک فصل ۱۰۰ قسمتی) تا تیر ۱۳۹۸ ادامه یافت. ادامهٔ این مجموعه در قالب بچه‌محل در سه فصل در سال ۱۳۹۹ از شبکهٔ دو پخش شد و بر پایهٔ آمار تلوبیون، با ده‌ها میلیون بازدید، یکی از پربیننده‌ترین برنامه‌های کودک همان سال بود. در این مجموعه‌ها، علاوه بر فرضیایی، بازیگرانی چون نادر سلیمانی، رامین ناصرنصیر، امیر سهیلی و امیرمحمد متقیان ایفای نقش کرده‌اند. در فروردین ۱۴۰۰ نیز مجموعهٔ کلبه عمو پورنگ از شبکهٔ دو آغاز شد و در دو فصل تا آذر ۱۴۰۰ ادامه یافت؛ این مجموعه در تلوبیون رکورد ۳۶ میلیون بازدید را ثبت کرد.

 حضور در شبکهٔ نمایش خانگی 
نخستین حضور شخصیت عمو پورنگ در شبکهٔ نمایش خانگی، مجموعهٔ کودک بالشها در پلتفرم فیلیمو بود. در پاییز ۱۴۰۳ مجموعهٔ لالایی به کارگردانی احمد درویشعلی‌پور، نخستین اثر نمایش خانگی این شخصیت با حضور امیرمحمد متقیان در کنار فرضیایی، به‌صورت اختصاصی از فیلیمو پخش شد. سپس از ۱۷ خرداد ۱۴۰۴ مجموعهٔ آرزوهای چپکی به کارگردانی درویشعلی‌پور و تهیه‌کنندگی پژمان لشکری‌پور در فیلیمو منتشر شد که موضوع آن آرزوهای کودکان بود.

 واکنش‌ها و حاشیه‌ها 
شخصیت عمو پورنگ در کنار محبوبیت، در مقاطعی در مرکز حاشیه‌ها نیز قرار گرفت:

 محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت، در سخنرانی افتتاح شبکه پویا در ۲۸ تیر ۱۳۹۱ با اشاره به این شخصیت گفت: «نمی‌توان بدون عمو پورنگ، امیرمحمد و آقای روشن‌پژوه زندگی کرد.»
 حادثهٔ عروسک میمون در اسفند ۱۳۸۷ پوشش گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی از جمله دیلی تلگراف و گاردین یافت و قطع پخش زندهٔ برنامه را در پی داشت.
 در زمستان ۱۳۹۲، نمایش کلیدی با برچسب «دروغ» در برنامه از سوی برخی رسانه‌های اصلاح‌طلب، به‌دلیل شباهت به نشان تبلیغاتی حسن روحانی، توهین به او تعبیر شد؛ تهیه‌کنندهٔ برنامه توضیح داد که نمایش «کلید دروغ» تنها برای آشناسازی کودکان با یک حدیث بوده و نیت سیاسی نداشته است. فرضیایی نیز بعدها هرگونه ارتباط میان این ماجرا و پایان برنامه را رد کرد.
 پخش رپرتاژ آگهی در میان برنامهٔ کودک عمو پورنگ در سال ۱۳۹۳ با انتقاد فعالان رسانه مواجه شد.
 بچه‌محل نیز در کنار استقبال مخاطبان، نقدهایی داشت؛ روزنامهٔ جوان شخصیت «سربالا» را در تضاد با ارزش‌های برنامهٔ کودک دانست.
 در آذر ۱۴۰۰ شایعهٔ اخراج فرضیایی از صدا و سیما پس از انتشار مطلبی از سوی نعیمه نظام‌دوست، بازیگر مجموعه، گسترده شد؛ این شایعه از سوی روابط عمومی صدا و سیما و مدیر گروه کودک شبکهٔ دو تکذیب شد.

 آثار 
جدول زیر مهم‌ترین حضورهای شخصیت عمو پورنگ را فهرست می‌کند:

 سال عنوان بستر پخش توضیح‌ها ۱۳۷۸ تورنگ و پورنگ شبکهٔ یک نخستین شکل‌گیری شخصیت؛ ضبط‌شده ۱۳۸۰–۱۳۹۳ عمو پورنگ (در قالب‌های گوناگون از جمله کتابخانه عمو پورنگ) شبکهٔ یک / شبکهٔ دو زنده تا ۱۳۸۷؛ مجموعاً حدود ۱۴۱ قسمت ۱۳۹۴، ۱۳۹۵، ۱۳۹۹، ۱۴۰۱ عیدانه عمو پورنگ شبکهٔ دو ویژه‌برنامهٔ نوروزی ۱۳۹۴–۱۳۹۸ محله گل و بلبل شبکهٔ دو سه فصل ۱۳۹۷ بالشها فیلیمو نخستین حضور در نمایش خانگی ۱۳۹۹ بچه‌محل شبکهٔ دو سه فصل ۱۴۰۰ کلبه عمو پورنگ شبکهٔ دو / تلوبیون دو فصل ۱۴۰۳ لالایی فیلیمو با حضور امیرمحمد متقیان ۱۴۰۴ آرزوهای چپکی فیلیمو 

 جستارهای وابسته 
 داریوش فرضیایی
 امیرمحمد متقیان
 محله گل و بلبل

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی داریوش فرضیایی (بایگانی‌شده)

رده:شخصیت‌های تلویزیونی اهل ایران
رده:داریوش فرضیایی