هدایت‌الله متین‌دفتری

هدایت‌الله متین‌دفتری سیاستمدار ایرانی که موسس و رهبر جبهه دموکراتیک ملی ایران است. او پیش از این از اعضای برجسته جبهه ملی ایران بود.
 زندگی‌نامه 
هدایت متین دفتری در ۲۲ تیرماه ۱۳۱۲ برابر با ۱۴ ژوییه ۱۹۳۳ در تهران متولد شد.

خانواده وی از خانواده های سرشناس آشتیان بودند که در اوایل دوران زندیه و قاجار به شیراز و سپس به تهران مهاجرت کردند و عمدتا درامور دیوانی و اداری فعالیت داشتند. 

پدر وی , احمد متین دفتری, از شخصیت های برجسته سیاسی و حقوقی ایران بود که سمت های متعدی از جمله نخست وزیر ایران , و وزیر دادگستری در دوران رضا شاه؛ 

سناتور در سال ۱۳۲۹ 

استاد آئین داد رسی مدنی و سازمانهای بین المللی در دانشگاه تهران

رئیس انجمن ایرانی طرفداران ملل متحد

عضو کمیسیون تدوین حقوق بین الملل منتخب مجمع عمومی ملل متحد و گزارشگر این کمیسیون را بر عهده داشت

مادر متین دفتری: منصوره مصدق, دومین دختر مصدق, نخست وزیر نامدار ایران و رهبر جبهه ای ملی ایران و بنیانگذار نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران بود. 

دکتر مصدق پس از کودتای۲۸ مرداد ۱۳۳۲ که توسط سازمان سیا امریکا صورت گرفت, از قدرت برکنار شد, و مدت سه سال را در زندان لشکر دو زرهی پادگان عباس آباد گذراند. و ی سپس تا پایان عمر تا ۱۲ اسفند ۱۳۴۵ در حصر خانگی در احمد آباد, ملک روستایی خود زندگی کرد. 

منصوره مصدق , چهارمین فرزند و دومین دختر دکتر محمد مصدق بود که در سن ۶۵ سالگی , در اول بهمن ۱۳۵۸ در سانحه سقوط هواپیمایی که از مشهد عازم تهران بود در گذشت. 

 تحصیلات 
هدایت متین دفتری تحصیلات ابتدایی و متوسطه ای خود را در مدارس زرتشتیان تهران, از جمله دبستان جمشید جم, و دبیرستان فیروز بهرام به پایان رساند. 

سپس برای ادامه تحصیل در دوره ای متوسطه دوم عازم بریتانیا شد, و در کالج الزمیر و دانشگاه کمبریج به تحصیل پرداخت.

وی در اواسط ۱۹۵۰ میلادی در رشته ای حقوق و اقتصاد از دانشگاه کمبریج فارغ التحصیل شد.

چندی پس از بازگشت به ایران, در سال ۱۳۴۲ با موفقیت در آزمون دوره ای دکترای علوم سیاسی دانشگاه تهران پذیرفته شد. 

 فعالیت های حرفه ای 
هدایت متین دفتری پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۳۵ , مدتی به عنوان دبیر زبان انگیسی در دبیرستانهای تهران تدریس کرد؛ فعالیتی که ارتباطی با رشته ای تخصصی او نداشت. 

وی از سال ۱۳۳۹ مدتی بعنوان مسئول انتشارات و تحریه ای مجله ای حقوقی وزارت دادگستری مشغول کار شد. 

در اوایل دهه ۱۳۴۰ موفق به دریافت پروانه ای وکالت شد و به تدریج به یکی از وکلای برجسته و معتبرایران تبدیل گردید. وی دفاع از حقوق محرومان , زندانیان سیاسی, و قربانیان بی عدالتی را از مهمترین اولویت های حرفه ای و اخلاقی خود می دانست به نحوی که از بسیاری از موکلین حقوق وکاله دریافت نمی کرد. 

 فعالیت های سیاسی 
پیش از انقلاب ۱۳۵۷

هدایت متین دفتری در خانواده ای رشد ونمو کرد, که سیاست, بخش مهمی از فضای زندگی وی را تشکیل می داد. 

از سوی پدرش, احمد متین دفتری, در عالیترین سطوح مدیریتی سیاسی و اداری و آموزشی کشور فعالیت داشت؛ از سوی پدر بزرگش دکتر محمد مصدق , رهبر نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران بود. 

رشد در چنین فضایی زمینه ای لازم را برای فعالیت های سیاسی او فراهم کرد؛ و وی را به یکی از فعالین اعضای جبهه ای ملی دوم و سوم تبدیل کرد. 

جبهه ای ملی دوم

متین دفتری از اعضای فعال جبهه ای ملی دوم بود که توسط افرادی چون , اللهیار صالح, محمد علی کشاورز صدر, باقر کاظمی, شاهپور بختیار, اسماعیل کریم آبادی, نصرت الله امینی , کریم سنجابی و دیگر چهره های ملی اداره می شد. و تا زمان انحلال آن در سال ۱۹۶۳ به فعالیت ادامه داد. 

جبهه ای ملی سوم

هدایت متین دفتری از اعضای بنیانگذار جبهه ای ملی سوم, و در عین حال نماینده سازمان دانشجویان جبهه ای ملی ایران و مدیر نشریه ای پیام دانشجو بود. جبهه ای سومی که توسط احزاب عضو جبهه , و سازمان دانشجویان, کمیته بازار تهران و کمیته های استانی وابسته به جبهه ای ملی دوم که تحت هدایت دکتر محمد مصدق تشکیل شد, اما تنها چند ماه پس از تاسیس رسمی در سال ۱۹۶۵ توسط ساواک سرکوب شد. 

مقاومت در برابر محدویت های سیاسی

در فاصله ای سال های ۱۹۶۵تا ۱۹۷۷ , زمانی که فعالیت سیاسی علنی در ایران تقریبا ناممکن بود , وی ارتباط خود را با حلقه ای کوچکی از رهبران و فعالان اپووزیسیون حفظ کرد. 

او همچنین از معدود وکلایی بود که در برابر افزایش کنترول دولت بر دستگاه قضایی و محدود شدن استقلال دادگاه ها و گسترش نفوذ دادگاههای نظامی مقاومت کرد. 

ربایش و شکنجه توسط ساواک 

در سال ۱۹۶۷ برابر با ۱۳۴۷ شمسی در نتیجه ای فعالیت های سیاسی و حقوقی خود, توسط ماموران ساواک ربوده شد, او را به خارج از شهر تهران منتقل کردند, مورد ضرب شتم قرار دادند و پس از بازداشت و آزار در زندان اوین, وی را در حوالی گردنه قوچک, در منطقه ای لواسانات از بالای تپه ای به پایین پرتاب کردند, که با کمک اهالی منطقه نجات یافت. 

این آدم ربایی در رساناهای اروپایی, از جمله روزنامه فرانسوی لوموند منعکس شد. 

دفاع از استقلال قوه قضاییه

در بهار سال ۱۹۷۷ , او به همراه ۵۳ عضو دیگر کانون وکلای دادگستری , بیانیه ای عمومی علیه مداخلات گسترده دولت در امور قضایی منتشر کرد. پس از آن, در تابستان همان سال, به پیشنهاد آقای متین دفتری, بیانیه ی دیگری به امضای ۶۳ نفر از سوی گروه جنبش وکلای پیشرو, منتشر شد, برای دفاع از استقلال قوه قضاییه, حق دفاع و مقابله با تصمیمات حود سرانه ای حکومت. 

دفاع از دانشجویان سیاسی

در اوایل سال ۱۳۵۷-۱۹۷۸ , وکلای پیشرو به صورت جمعی از دانشجویانی که به اتهامات سیاسی محاکمه می شدند دفاع کردند, متین دفتری نقش فعالی در این دفاعیات ایفا می کرد. 

در نتیحه ای این فعالیت ها, خانواده ای وی تهدید شد, تلفن های توهین آمیز و نامه های تهدید آمیز دریافت کردند, و حتی بمبی به حیاط منزل وی پرتاب کردند که تلفات جانی نداشت.

کانون وکلا و نهاد های حقوق بشری 

در تابستان ۱۹۷۸, متین دفتری با اکثریت قاطع آرا, «رای اول» به عضویت اصلی, هیات مدیره کانون وکلای دادگستری انتخاب شد, ولی بدلیل اینکه شرایط سنی به وی اجازه نمی داد که در سمت رییس کانون وکلا اجرای وظیفه کند, به همین دلیل به سمت نایب‌رئیس کانون وکلا انتخاب شد.

وی همچنین از اعضای بنیان‌گذار انجمن حقوقدانان ایران،عضو کمیته اجرایی آن و از بنیان‌گذاران کمیته دفاع از حقوق زندانیان سیاسی ایران بود, این نهادها پس از استقرار جمهوری اسلامی در سال ۱۹۸۱ سرکوب شدند.

 فعالیت‌های بین‌المللی 
در پاییز ۱۹۷۸، پس از ۱۷ سال محرومیت از داشتن گذرنامه، برای ارتباط با سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای حقوقی به اروپا و ایالات متحده سفر کرد.

او همچنین در هیئت‌های تحقیق درباره رویدادهای نجف‌آباد و سایر شهرهای ایران شرکت داشت و به بررسی موارد نقض حقوق بشر توسط حکومت پهلوی و بعدها جمهوری اسلامی پرداخت.

 پس از انقلاب ۱۳۵۷ 
پس از انقلاب، بخشی از رهبران جبهه ملی با جمهوری اسلامی همکاری کردند. گروهی از اعضای جوان‌تر جبهه ملی در اعتراض به این اقدام رهبران جبهه ای ملی , خواهان تشکیل تشکیلاتی مستقل از جبهه ای ملی ایران شدند. در یک چنین فضای سیاسی بود که «جبهه دموکراتیک ملی ایران» متولد شد.

 تأسیس جبهه دموکراتیک ملی ایران 
در مارس ۱۹۷۹، هدایت متین دفتری به همراه افرادی چون

 منوچهر هزارخانی، 
 شکرالله پاک‌نژاد، 
 ناصر پاکدامن، 
 نعمت میرزازاده، 
 مریم متین دفتری، 
 مجتبی مفیدی، 
 بهنام شهبازی، 
 نجف دریابندری، 
 مهدی بهمن‌نیرومند، 
 خانبابا تهرانی، 
 جمشید بنان، 
 غلامحسین ساعدی، 
 صارم‌الدین صادق وزیری، 
 منصور سروش 

و جمعی دیگر، جبهه دموکراتیک ملی ایران را بنیان نهاد.

متین دفتری به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی این جبهه درآمد

 روزنامه آزادی و سرکوب سیاسی 
جبهه ای دمکراتیک ملی ایران هفته نامه « آزادی» را منتشر می کرد. این نشریه در اوت ۱۹۷۹ , پس از تظاهرات گسترده, در اعتراض به تعطیلی روزنامه آیندگان برگزار شد و بیش از نیم میلیون نفر در آن شرکت داشتند, توسط دادستانی انقلاب توقیف شد. 

همزمان حکم بازداشت هدایت متین دفتری صادر شد و او ناچار به زندگی مخفی گردید. با وجود این روزنامه آزادی تا پایان همان سال به صورت مخفیانه منتشر می شد. 

این سرکوب بخشی از روند محدود سازی , آزادی های سیاسی, مطبوعات مستقل, احزاب مخالف, و نهادهای مدافع حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی بود. 

خروج از ایران و فعالیت در تبعید

هدایت متین دفتری پس از دو سال و نیم زندگی مخفی، در نوامبر ۱۹۸۱ به طور مخفیانه ایران را ترک کرد و چند هفته بعد به فرانسه رسید, و بعنوان یک تبعیدی سیاسی ساکن شد. 

در همان سال یعنی ۱۹۸۱، به نمایندگی از جبهه دموکراتیک ملی ایران به عضویت شورای ملی مقاومت ایران درآمد.

همچنین «کمیته مستقل وکلای ایرانی در تبعید» را به عنوان یک نهاد مدافع حقوق بشر تأسیس کرد.

در سال ۱۹۹۷، جبهه دموکراتیک ملی ایران که آخرین عضو اصلی اولیه شورای ملی مقاومت ــ به جز سازمان مجاهدین خلق ــ محسوب می‌شد، بدلیل, توتالیتاریسم و کیش شخصیت و ممیزی دمکراسی توسط مسعود رجوی, از این شورا جدا شد. 

ایران تریبونال ۲۰۱۲

در سپتامبر ۲۰۰۷ جمعی از زندانیان سیاسی سابق, کار زاری برای دادخواهی کشتار زنداینان سیاسی در ۱۳۶۰ آغاز کردند. بعدها با کمک های حقوق دانان بین المللی بدون مرز سوئد, تجارب ارزشمند حقوقی به این کمیته داد که در نهایت منجر به تشکیل دادگاه های ایران تریبونال شد. 

آقای متین دفتری, عضو کمیته ای حقوق دانان بین المللی, و عضو هییت مدیره حقوق دانان در نشست های ایران تریبونال شرکت فعال داشت؛ و در عین حال بعنوان شاهد متخصص حقوق دان بطور فعال برای افشای جنایات رژبم در تمامی نشست های ایران تریبونال شرکت کرد 

 آثارنوشتاری و شنیداری و تصویری 
 مقاله: وراثت دول یا جانشینی در حقوق بین‌الملل عمومی (نشریه کانون وکلا، شماره ۸۴، خرداد و تیر ۱۳۴۲)
 کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، عواقب آن و دولت مصدق
 کتاب مجموعه اسناد احمد متین دفتری از خلع ید تا دیوان بین المللی لاهه ۱۳۳۱−۱۳۳۰ با شرح و حواشی نگارش و تنظیم : هدایت متین دفتری و علی متین دفتری ISBN : 9780956104403
مصاحبه ای صدای امریکا− برنامه ای بی پرده و تعارف با هدایت متین دفتری شماره یک https://www.youtube.com/watch?v=P9ma7rUpDnA
صدای امریکا− برنامه ای بی پرده و تعارف با هدایت متین دفتری شماره دو https://www.youtube.com/watch?v=30ekisSZdIg
مصاحبه ای صدای امریکا− با هدایت متین دفتری شماره یک پاسخ به پرسش های جمشید چالنگی https://www.youtube.com/watch?v=XtrmZwWjHxY
مصاحبه ای صدای امریکا− با هدایت متین دفتری شماره دو پاسخ به پرسش های جمشید چالنگی https://www.youtube.com/watch?v=3GqxwVExY14
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری تلاش صد ساله https://www.youtube.com/watch?v=zGs5ufj9Mo8
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان ۲۶ https://www.youtube.com/watch?v=7bWJD9ArFRk
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شماره ۳۹ وضعیت نابسامان زندانیان سیاسی در هر دو رژیم https://www.youtube.com/watch?v=5AqDeMUveTM
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شماره ۶۷ https://www.youtube.com/watch?v=aP4xQFbMFqo
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شمار۱۰۳ https://www.youtube.com/watch?v=dCoOe8Vi5Ww
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شمار۱۰۴ https://www.youtube.com/watch?v=sb51V4-fovs
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شماره ۱۴۴ https://www.youtube.com/watch?v=jj9R2RayQ-E
۲مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شماره ۱۴۵ مروری بر چهل سال سیاه https://www.youtube.com/watch?v=k_EWd2RUBGU
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری ۱۴۶کوچ ایرانیان شماره https://www.youtube.com/watch?v=FuCtw4-PjBc
۱مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان شماره ۱۷۳ https://www.youtube.com/watch?v=Wz_JHPMji3
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان نگاه۴۰−۴۵ سال نگرانی برای ایران https://www.youtube.com/watch?v=uPhOOLKy8Oo
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان ۲۸۹ جنبش مهسا ؛ ۲۸ مرداد https://www.youtube.com/watch?v=SCs8vI1YmU8
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری کوچ ایرانیان ۲۹۰ ازجنبش مهسا تا آرمیتا و کوچه اتحاد https://www.youtube.com/watch?v=Xx2-RQiJLwE
مصاحبه علی لیمونادی با اقای متین دفتری سرنوشت نفت https://www.youtube.com/watch?v=IT4FqO-1T50
 ۱۸۶ تاریخ شفاهی ایران به کوشش حبیب لاجوردی شماره ای هدایت متین دفتری − نوه ای دکتر محمد مصدق و بنیان گذار جبهه ای دمکراتیک ملی ایران بخش یک https://www.youtube.com/watch?v=c5v0Gfcfumk
 ۱۸۷ تاریخ شفاهی ایران به کوشش حبیب لاجوردی شماره ای هدایت متین دفتری − نوه ای دکتر محمد مصدق و بنیان گذار جبهه ای دمکراتیک ملی ایران بخش دو https://www.youtube.com/watch?v=Yy6smFfK1OA 8
متن کامل مصاحبه ای حبیب لاجوردی با آقای هدایت متین دفتری؛ نوشتاری تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد https://iranhistory.net/matin-daftari0/
مصاحبه تلویزیون انترنتی رنگین کمان با آقای متین دفتری نگاهی به شخصیت دکتر حسین فاطمی از نگاه متین دفتری https://www.youtube.com/watch?v=ImXBgnXe29s
مصاحبه تلویزیون انترنتی رنگین کمان با آقای متین دفتری در بزرگداشت آقای دکتر عباس امیر انتظام https://www.youtube.com/watch?v=J65atO3ZsHw
مصاحبه با تلویزیون میهن تی وی نقش جبهه ای دمکراتیک ملی ایران و دکتر متین دفتری در سال ۱۳۵۷ و مقابله با خدعه خمینی با نگاهی به ساعدی https://www.youtube.com/watch?v=1GY768BC1tg
مصاحبه متین دفتری با آسو در حدیث دیگران شماره دو تاریخ یک دشمنی؛ ریشه‌های ستیز با بهائیان در گفتگو با عباس امانت https://www.youtube.com/watch?v=Uc4uQRtREVU
سخنان متین دفتری در گردهمایی در اعتراض به نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران https://www.youtube.com/watch?v=zUCmp6ynlj0
سخنان متین دفتری بعنوان شاهد متخصص در جلسات ایران تریبونال https://www.youtube.com/watch?v=hiapz-IDv6w
سخنرانی آقای هدایت متین دفتری در بیست و سومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو سوئیس پیرامون استقلال قوه ی قضائیه در ایران , 29/05/2013 https://www.youtube.com/watch?v=73o_ai9hBrc&t=178s
نشستی با عنوان "گذار از جمهوری اسلامی و جدایی دین و دولت در ایران " شنبه شب ۲۲ بهمن ۱٣٨۹ - ۱۱ فوريه ۲۰۱۱ توسط جنبش جمهوری خواهان دمکرات و لائیک ایران در پاریس برگزار شد. در این نشست آقایان هدایت متین دفتری بنیانگذاران جبهه دمکراتیک ملی ایران ,پرویز نویدی یکی از رهبران فدائیان خلق ایران ,ابوالحسن بنی صدر اولین رئیس جمهوری اسلامی ایران،فرهنگ قاسمی عضو جنبش جمهوری خواهان دمکرات و لائیک ایران و حسن طالبی عضو سابق شورای عمومی دفتر تحکیم وحدت به سخنرانی پرداختند. تلویزیون رنگین کمان https://www.youtube.com/watch?v=PlB_XYAT4bY
مصاحبه بی بی سی, با هدایت متین دفتری در ارتباط با کودتا ۲۷ مرداد https://www.bbc.com/persian/iran/2013/08/130822_l93_coup_matindaftari
سخنرانی دکتر هدایت متین دفتری بمناسبت ۲۲ بهمن در لندن تریبون آزاد سایت ملیون https://melliun.org/iran/36868

 The Legacy of Mossadegh with Hadayat Matin-Daftari ... 
https://www.youtube.com/watch?v=-0E9isXz76U

گفتگوی فرناز قاضی زاده از تلویویزن بی بی سی با آقای هدایت متین دفتری در باره ارتداد جبهه ملی, ۳۵ سال پس از حکم آیت الله خمینی

 https://melliun.org/iran/93218 
رادیو فردا, کودتا ۲۸ مرداد و عواقب آن یاداشتی از آقای هدایت متین دفتری 

https://www.radiofarda.com/a/f4_Mossadegh_state_fall_coup_28_mordad/2135278.htmlجستارهای وابسته

 منابع 

این متن یا هماهنگی مستقیم با آقای متین دفتری تنظیم شده است. 

رده:افراد زنده
رده:زادگان ۱۳۱۲
رده:اهالی تهران
رده:اعضای جبهه ملی ایران
متین دفتری، هدایت‌الله
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
رده:دور از وطن‌های اهل ایران در فرانسه
رده:فرزندان نخست‌وزیران ایران
رده:مشاوران رئیس‌جمهور ایران (سید ابوالحسن بنی‌صدر)
رده:مصاحبه‌شوندگان پروژه تاریخ شفاهی ایران