محی‌الدین مهدی

محی‌الدین مهدی (زادهٔ ۱۳۳۴ خورشیدی در اندراب، ولایت بغلان) سیاست‌مدار، تاریخ‌نگار، زبان‌شناس تاریخی، نویسنده و عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان است. مهدی تحصیلات ابتدایی را در مکتب زادگاهش و شهر پلخمری، و دورهٔ ثانوی را در لیسهٔ شیرخان در قندوز به پایان رساند و سپس وارد دانشکدهٔ طب دانشگاه کابل شد. اما پیش از پایان دورهٔ کارآموزی (ستاژ)، از بیم دستگیری توسط دولت خلقی، ناگزیر به فرار شد و به صف مجاهدین پیوست و برای مخفی‌ماندن هویت خود، نام مهدی را برگزید. مهدی در سال ۱۳۷۰ خورشیدی با بورس تحصیلی، در رشتهٔ بهداشت عمومی وارد دانشگاه بوستون در ایالات متحده شد. پس از بازگشت در دوران دولت مجاهدین، کارآموزی خود را در رشتهٔ صحت عامه به پایان رساند و در ۱۳۷۲ خورشیدی با بورس برنامهٔ انکشاف ملل متحد (UNDP) بار دیگر به بوستون رفت و در سال ۱۳۷۴ خورشیدی، سند فوق‌لیسانس خود را از دانشگاه کابل دریافت کرد. وی سپس به جای وزارت صحت عامه، به معاونت وزارت برنامه (پلان) منصوب شد.

در سال ۱۳۷۵ خورشیدی، با سمت نایب‌سفیر به تاجیکستان اعزام شد و ضمن فعالیت‌های فرهنگی در دفاع از مقاومت مردم افغانستان برابر طالبان، با آکادمی علوم تاجیکستان همکاری کرد. در سال ۱۳۷۸ خورشیدی، از سوی شعبهٔ زبانشناسی این آکادمی، زیر نظر پرفیسور سیمالدین دادخدا، نامزد کسب درجهٔ دکترا در زبانشناسی تاریخی با رساله‌ای دربارهٔ مسائل پیدایش و گسترش زبان فارسی دری شد. در سال ۱۳۸۹ خورشیدی، از سوی مردم ولایت بغلان به عنوان نمایندهٔ آنان در مجلس نمایندگان افغانستان انتخاب شد و تا سال ۱۳۹۷ خورشیدی در این سمت بود. وی در دورهٔ نمایندگی، عضو کمیسیون امور دینی، فرهنگی، معارف و تحصیلات عالی مجلس بود. مهدی را به‌عنوان پژوهشگر، تاریخ‌نگار، زبان‌شناس و یکی از چهره‌های شناخته‌شدهٔ فکری و سیاسی افغانستان معرفی کرده‌اند.

 زندگی‌نامه 
محی‌الدین مهدی‌زاده ۱۳۳۴ ولسوالی اندراب ولایت بغلان هست. وی تحصیلات ابتدائی خود را در لیسه شیرخان ولایت قندوز به پایان رسانده و در مقطع تحصیلات عالی دارای مدرک لیسانس در رشته طب از دانشگاه کابل و مدرک دکتری در رشته زبان‌شناسی از آکادمی علوم تاجیکستان می‌باشد.

 فعالیت‌ها 
فعالیت‌های ایشان:
 معاون وزیر برنامه‌ریزی (۱۳۷۱–۱۳۷۵).
 نایب سفیر افغانستان در تاجیکستان (۱۳۷۵–۱۳۸۰).
 عضو کمیسیون تهیه نصاب کتب درسی تحصیلات عالی.
 عضو لویه جرگه اضطراری
 عضو لویه جرگه قانون اساسی
 استاد دانشکده ادبیات و زبان‌شناسی (۱۳۸۱–۱۳۸۵).
 مدیر مسئول جریده شهر (۱۳۷۱–۱۳۷۵).
 مدیر مسئول مجله شورای متحد (۱۳۸۶–۱۳۸۸).
 مؤسس جریده همبستگی (۱۳۷۵–۱۳۸۰).

 آثار 
از وی هم‌اکنون ۱۲ اثر به چاپ رسیده هست.
 همگویی‌ها و ناهمگونی‌های زبان‌های پشتو و فارسی دری (۲۰۱۰ م)
 تبار و زبان مردم هزاره
 مسائل پیدایش و گسترش زبان فارسی دری (۲۰۱۰ م)
 دیورند، دیورند، دیورند
 نگاهی به تاریخ زبان فارسی دری (کتاب درسی)
 خلاصه المطلوب من رسالهٔ ضیاء القلوب
 نگاهی به تاریخ ادبیات فارسی دری در قرون ۷، ۸ (کتاب درسی)
 مبادی زبان‌شناسی (کتاب درسی)
 عروض جدید فارسی (کتاب درسی)
 زمینه‌های رشد زبان فارسی دری تا عصر سامانی
 هلوی فربه سیاست (مجموعهٔ مقالات سیاسی)
 آشنایی با تاریخ، زبان و ادبیات یونان
 آشنایی با تاریخ، زبان و ادبیات ایتالیا
 آشنایی با تاریخ، زبان و ادبیات انگلیس
 آشنایی با تاریخ، زبان‌ها و ادبیات مردم هندوستان
 آشنایی با تاریخ، زبان‌ها و ادبیات ملل آفریقا
 آشنایی با تاریخ، زبان‌ها و ادبیات ملل سامی
 آشنایی با تاریخ، زبان و ادبیات انگلیسی آمریکا
 دود چراغ (مجموعهٔ مقالات ادبی، تاریخی و زبانشناسی)
 گفتمان ملی افغانستان
 حل مناسبات تباری
 مبادی دستور زبان فارسی دری (کتاب درسی)
 جعل تاریخ و تاریخ جعل در افغانستان

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 doctormahdi.com
 afghan-bios.info
 bbc.co.uk/persian

رده:افراد زنده
رده:اهالی ولایت بغلان
رده:زادگان ۱۳۳۴
رده:سیاستمداران اهل افغانستان
رده:نمایندگان دوره شانزدهم پارلمان افغانستان از ولایت بغلان
رده:نویسندگان مرد اهل افغانستان
رده:تاجیک‌های اهل افغانستان