باباشمل

باباشمل در طهران قدیم به فردی خاص از بین لوطی‌ها و داش‌های شناخته شدهٔ محله‌های مختلف شهر گفته می‌شد که پس از گذراندن مراحلی چند به منصب باباشملی نائل می‌گردید. باباشمل‌های واقعی در طهران قدیم، گروهی معدود و انگشت شمار بودند که دستورها و اراده و امر آنان، بدون هرگونه گفتگو و بدون قید و شرط لازم‌الاجرا بود.

 معنای باباشمل 
لغتنامه دهخدا در تعریف باباشمل آورده است:

در این مقاله بیشتر معنای اول مدّنظر بوده است. 

 انتخاب باباشمل 
باباشمل‌ها در طهران قدیم، از داش‌ها و لوطی‌ها بالاتر بودند و معمولاً از میان افراد این دو طبقه انتخاب می‌شدند. بدین ترتیب که داش‌ها و لوطی‌های طهران قدیم پس از گذراندن چند مرحله و سربلند درآمدن از همگی این مراحل، به منصب باباشملی نائل می‌شدند. از جمله مواردی که داش‌ها و لوطی‌های تهران قدیم برای ترقی از مقام داشی به مقام باباشملی و رسیدن به عنوان باباشمل، ناگزیر از طی آن مراحل بودند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
 داشتن اخلاق داش مآبی و داش بودن به معنای واقعی
 داشتن لیاقت و کفایت و عرضهٔ کافی برای ارتقاء مقام
 پیش کسوتی و داشتن سوابق طولانی در داشی و لوطی‌گری
 کشیدن علم به خصوص در جریان عزاداری امام حسین
 تبحر در عملیات ورزش باستانی و مرشد شدن در زورخانه

معمولاً طی کردن تمامی این مراحل و پذیرفته شدن به عنوان باباشمل، بسیار دشوار بود و هر لوطی و داشی قادر نبود تا تمامی معیارهای مربوط به منصب باباشملی را در خود گرد آورده و به باباشمل تبدیل شود.

 اختیارات و توانائی‌ها 
داشی که به منصب باباشملی می‌رسید و باباشمل خوانده می‌شد، در نزد رؤسای تمامی محلات به رسمیت شناخته می‌شد و حرف و دستورش، بدون هرگونه قید و شرط لازم‌الاجرا بود. بدین ترتیب تمامی افراد محلات، مطیع و فرمانبر باباشمل می‌شدند و هیچ‌کس برخلاف امر و ارادهٔ او، حق نداشت اقدامی انجام دهد یا رفتاری را عرضه نماید. 

ناصر نجمی در کتاب طهران عهد ناصری، دربارهٔ باباشمل‌ها می‌نویسد:

 منابع 

 
 

رده:تهران قدیم