خزندگان افغانستان

تاکنون تحقیقاتی دربارهٔ خزندگان بومی افغانستان به‌صورتی ویژه و گسترده انجام نشده است. بااین‌حال، مجموعه‌ای از تحقیقات توسط جانورشناسان و متخصصانی از جمله «سید امیرحسین یار» صورت گرفته است. در این پژوهش‌ها نام و خصوصیات برخی از خزندگان افغانستان به‌صورت فهرست درآورده شده و اطلاعات ۱۰۱ گونه از خزندگان که در افغانستان شناسایی شده‌اند، در این فهرست موجود است.
این فهرست شامل ۲۷ نوع مار و ۲۳ نوع سوسماریان است. از این گونه‌ها، مارهای زهری، مارهای غیر زهری، کفچه مار، کبرا، سمندر، مار زنگی، سیاه مار و مارهای آبی در همه نقاط دیده می‌شوند. این فهرست همچنین لاک‌پشت‌های افغان که دارای ابعاد کوچکی هستند را شامل می‌شود. علاوه بر آن، شامل انواع حشرات و خزندگان که در دشت‌های گرم شمال و جنوب‌غربی افغانستان به‌خصوص هلمند، قندهار، فراه و نیمروز زندگی می‌کنند، می‌شود. از دیگر خزندگانی که در افغانستان زندگی می‌کند می‌توان گکوی افغانی، مارمولک کوچک و دیگر خزندگان را نام برد.

 خزندگان بومی افغانستان 
 گکوی افغانی: Asiocolotes levitoni (Squamata-Sauria - Gekkonidae) Leviton's Gecko
 ارمیاس افغانستانی: Eremias afghanistanica (Squamata Sauria - Lacertidae) Afghan Racerunner
 ارمیاس آریا: Eremias aria (Squamata Sauria - Lacertidae)

 فهرست خزندگان افغانستان 
در مجموع ۱۵۱ گونه خزنده در افغانستان زندگی می‌کند. خزندگان افغانستان عبارتند از مارمولک‌ها، سوسمارها، اژدهار، مارها.

شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی الگوراسته: Testudines خانواده: Testudinidae

در افغانستان یک نوع سنگ‌پشت خورد زیست می‌نمایند. ۱ سنگ‌پشت Testudo horsfieldii Russian tortoise 100px|چپ شاخه: Sauria. خانواده: Gekkonidae
در افغانستان از خانواده مارمولک ۱۸ گونه زندگی می‌کنند۱ مارمولک عنکبوتی خانگی Alsophylax laevis Persian Spider Gecko 100px|چپ ۲ جکوی عنکبوتی ایرانی Agamura persica blunt tailed spider gecko 100px|چپ۳ مارمولک انگشت مستقیم Alsophylax pipiens Straight-fingered Geckos ۴ مارمولک کوچک Bunopus tuberculatusBunopus - ۵گکوی افغانی Asiocolotes levitoniLeviton's Gecko کمیاب است. ۶گکوی انگشت ریشه‌دار اورسمان Crossobamon eversmanni Eversmann’s Fringe-toed Gecko -۷ مارمولک زبر دم Cyrtopodion fedtschenkoi Rough-tailed Gecko 100px|چپ۸ گکوی انگشت دراز نیکولسکی Cyrtopodion longipesNikolsky’s Long-toad Gecko -۹ گکوی سنگی تیغه‌دار Cyrtopodion scabrumKeeled Rock Gecko -۱۰گکوی انگشت باریک ترکمنی Cyrtopodion turcmenicum Turkmen Thin-toad Gecko -۱۱ مارمولک گرشک Cyrtopodion voraginosumLeviton & Anderson, 1984) -۱۲ مطالعه نشده Cyrtopodion watsoni -۱۳ گکوی انگشت کج خزری Cyrtopodion caspiumCaspian Bent-toad Gecko -۱۴ مارمولک پلنگی Eublepharis macularius leopard gecko 100px|چپ ۱۵مارمولک شکم زرد خانگی Hemidactylus flaviviridis Yellow-bellied House Gecko 100px|چپ ۱۶ جکوی دم پخ یا (بقه ئی) Teratoscincus bedriagai Persian wonder gecko 100px|چپ۱۷ گکوی دم پخ فلس کوچک Teratoscincus microlepisSmall-scaled Skink Gecko - ۱۸گکوی دم پخ معمولی Teratoscincus scincusCommon Skink Gecko -

 سوسماران 
شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی الگو راسته: Squamata شاخه: Sauri خانواده: Agamidae
از این خانواده با نام اژدهای کوچک نیز یاد می‌کنند اکثر گونه‌های این خانواده در عقب خود ساختمان تاج‌مانند دارند. بعضی از اعضای این خانواده بزرگ می‌باشند. ۱۹ مارمولک تغییرکن Calotes versicolor Changeable Lizard 100px|چپ ۲۰ مارمولک رنگه Laudakia agrorensis Agror Agama 100px|چپ ۲۱شلند بدخشانی Laudakia badakhshana Badakhshana Rock Agama بعداً ۲۲آگاما قفقازی Laudakia caucasia Caucasian agama 100px|چپ۲۳ آگاما خراسانی Laudakia erythrogastra Asian Rock Agamas 100px|چپ۲۴ آگاما هیمالیائی Laudakia himalayana Himalayan agama 100px|چپ ۲۵آگاما ترکستانی Laudakia lehmanni Turkestan Agama
 - ۲۶ آگامای صخره‌ای فلس کوچک Laudakia microlepis Small-scaled Agama بعداً ۲۷ آگامای صخره‌ای فلس درشت Laudakia nupta Large-scaled (Rock) Agama بعداً۲۸ آگاما نورستانی Laudakia nuristanica Leviton's Rock Agama ۲۹ آگاما سنگ کشمیری Laudakia tuberculata Kashmir Rock Agama 100px|چپ۳۰ آگاما کلارکومPhrynocephalus clarkorum no common name -۳۱ آگامای سر وزغی Phrynocephalus euptilopus Alcock's toad-headed agama بعداً ۳۲آگاما سر وزغی لیختن ستاین Phrynocephalus interscapularisLichtenstein's Toadhead Agama 100px|چپ ۳۳آگاما زرد خالدار سر وزغی Phrynocephalus luteoguttatus Yellow-speckled toad-headed agama 100px|چپ ۳۴آگاما سر وزغی دم سیاه Phrynocephalus maculatusBlacktail Toadhead Agama
 بعداً ۳۵آگاما سر وزغی پت Phrynocephalus mystaceus Secret Toadhead Agama - ۳۶آگامای سر وزغی راه راه Phrynocephalus ornatus Ornate Toadhead Agama -۳۷ آگاما رادهی Phrynocephalus raddei no name -۳۸ آگاما سر وزغی ابلق Phrynocephalus reticulatus Reticulated toad-headed agama - ۳۹آگامای سر وزغی خاکستری Phrynocephalus scutellatus Gray Toad Agama 100px|چپ۴۰ آگاما چابک Trapelus agilis Steppenagame 100px|چپ۴۱ آگاما زمینی افغانی Trapelus megalonyx Afghan Ground Agama ۴۲ آگاما فارسی Trapelus ruderatus Persian Agama -۴۳ سوسمار استیپی Trapelus sanguinolentus Steppe Agama 100px|چپ۴۴ خار دم Uromastyx asmussi spiny tailed lizard 100px|چپ ۴۵سوسمار خاردم هندی Uromastyx hardwickii Hardwicke's or Indian spiny-tailed lizard 100px|چپ

 خانواده Anguidae 
شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی الگو راسته:Squamata. خانواده: Anguidae
این خانواده دارای ۹۴ گونه می‌باشد که یک نوع آن در افغانستان زیست می‌نماید. این حیوانات تخم گذارند. این خانواده مارمولک دارای طول زیاد مانند مار می‌باشند. ۴۶مارمولک شیشه‌ای (لوس مار) Pseudopus apodus Scheltopusik راسته: Squamata. خانواده: Scincidae ۴۷اسکینک چشم ماری دوخطAblepharus bivittatus Twin-striped Skink 100px|چپ ۴۸سوسمارAblepharus grayanus تنها در افغانستان وجود دارد - ۴۹اسکینک چشم ماری آسیایی Ablepharus pannonicus 100px|چپ ۵۰ Edward Blyth (1810 - 1873) Eumeces blythianus مطالعات وسیع صورت نگرفته ۵۱ اسکینک اشنایدر Eumeces schneideri Berber skink 100px|چپ ۵۲آلپ پنجاب سقنقور Eurylepis taeniolatus Alpine Punjab Skink - ۵۳اسکینک راه راه چمنزار Eutropis dissimilis Striped Grass Skink - ۵۴اسکینک ماری یا کوتاه Ophiomorus brevipes short legged snake skink - ۵۵ اسکینک ماری چیرنو Ophiomorus chernovi Chernov's Snake Skink -- ۵۶اسکینک ماسه‌ای سه‌انگشتی Ophiomorus tridactylus Three-toed Snake Skink به‌شکل مار است. ۵۷ اسکینک علفزار طلائی Trachylepis aurata Goldstreifenskink, Goldmabuye سوسمارخوردطلائی

 خانواده: لسرتایدها 
 راسته:Squamata. خانواده: Lacertidae در بعضی گونه‌های این خانواده بکرزائی یا تولید مثل بدون لقاح صورت می‌گیرد. ۵۸سوسمار انگشت ریشه‌دار بلانفورد Acanthodactylus blanfordii Blanford's Fringe-fingered Lizard ۵۹سوسمار فرینج انگشت هندی Acanthodactylus cantoris Indian Fringe-fingered Lizard
 دو انگشت عقبی بزرگ و کج است. ۶۰سوسمار انگشت ریشه‌دار Acanthodactylus micropholis persian fringe toed lizard - ۶۱ لاسرتای بیابانی مشبک Eremias acutirostris reticulate desert lacerta - ۶۲لسرتاید افغانستانی Eremias afghanistanica Afghan Racerunner تحقیقات کامل نیست ۶۳ سوسمار آریا Eremias aria Eremias (Ommateremias) aria — BISCHOFF 1978
 ۵۴ ارمیاس سیستان Eremias fasciata Sistan Racerunner ۳ انگشت دارد و راه راه است ۶۵ ارمیاس مشبک Eremias grammica Reticulate Racerunner -- ۶۶ ارمیاس راه راه Eremias lineolata Striped Racerunner -- ۶۷ ارمیاس خال سیاه Eremias nigrocellata - ۶۸ ارمیاس فارس Eremias persica Persian Racerunner -- ۶۹ ارمیاس رجالی Eremias regeli - - ۷۰ارمیاس اسکریپتا Eremias scripta - تا کنون پژوهش نشده ۷۱ارمیاس آسیای مرکزی Eremias velox Central Asian Racerunner 100px|چپ ۷۲ سوسمار خال خورد Mesalina guttulataSmall-spotted Lizard 100px|چپ ۷۳ مسالینای دم دراز ایرانی Mesalina watsonana Persian long-tailed Lizard ۷۴ سوسمار چشم ماری اردنی Ophisops jerdonii Jerdon's Snake-Eye راسته: Squamata. خانواده: Varanidae . ۷۵ بزمچه بنگالی Varanus bengalensis The Bengal monitor 100px|چپ ۷۶ بزمجه بیابانی Varanus griseus desert monitor 100px|چپ

 راسته: Squamata زیرراسته: Serpentes یا مارها 
شمارهنام خزندهنام علمی به زبان انگلیسی الگو راسته: Squamata. زیرراسته: Serpentes خانواده: Leptotyphlopidae ۷۷مار نخی سندی Myriopholis blanfordi Sindh Thread Snake 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Typhlopidae . ۷۸ مار کرمی شکل Typhlops vermicularis European blind snake 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Boidae ۷۹کور مار خالدار Eryx elegans Central Asian sand boa 100px|چپ ۸۰بوای ریگی Eryx johnii Indian sand boa 100px|چپ ۸۱بوای شنی خورد Eryx miliaris Dwarf sand boa 100px|چپ ۸۲ مار تاتاری Tartar sand boa Eryx tataricus 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Colubridae ۸۳مار آلو سر Boiga trigonata common cat snake 100px|چپ ۸۴ گوند مار Elaphe dione Steppes Ratsnakes ۸۵مار پلنگی Hemorrhois ravergieri spotted whip snake 100px|چپ ۸۶ مار گرگی Lycodon striatus northern wolf snake 100px|چپ ۸۷مار سر درفشی شنی Lytorhynchus maynardi Awl-headed Sand Snake در هلمند افغانستان ۸۸ مار درفشی Lytorhynchus ridgewayi ندارد - ۸۹مار آبی چلیپر Natrix tessellata Dice snake 100px|چپ ۹۰ لوس مار Oligodon taeniolatus Variegated Kukri Snake - ۹۱ مار خالدار صحراریسر Platyceps karelini Spotted Desert Racer - ۹۲ مار زیبا غیرسمی Platyceps rhodorachis Braid Snake, Jan’s Cliff Racer - ۹۳ - Platyceps ventromaculatus Hardwicke's Rat Snake - ۹۴ مار خطی باریک Psammophis leithii Pakistani Ribbon snake - ۹۵تیر مار Psammophis lineolatus Steppe Ribbon Racer - ۹۶ تیر مار شوکری Psammophis schokari Schokari Sand Racer 100px|چپ ۹۷مار کوچک فارسی Pseudocyclophis persicus Persian dwarf Snake - ۹۸مار موش‌خور خاوری Ptyas mucosa Dhaman or Oriental Ratsnake 100px|چپ ۹۹شتر مار کلیفورد Spalerosophis diadema Clifford's diadem Snake - ۱۰۰ افعی پلنگی Telescopus rhinopoma Cat Snake - ۱۰۱ مار آبی آسیائی Xenochrophis piscator Asiatic Water Snake 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Elapidae ۱۰۲ کریت مار هندی Bungarus caeruleus Common Krait 100px|چپ ۱۰۳ کبراNaja naja Indian Cobra 100px|چپ ۱۰۴کفچه مار Naja oxiana Caspian cobra 100px|چپ راسته: Squamata. خانواده: Viperidae ۱۰۵مار جعفری Echis carinatus saw-scaled viper 100px|چپ ۱۰۶کک مار Eristicophis macmahoni McMahon-Viper 100px|چپ ۱۰۷ افعی سایبریائیGloydius halys Halys pit viper 100px|چپ ۱۰۸ افعی آسیای مرکزی Gloydius intermedius Central Asian pit viper - ۱۰۹ گرزه مار Macrovipera lebetina Levantine Viper 100px|چپ ۱۱۰مار شاخدار Pseudocerastes persicus Persian horned Viper -

 پیوند به بیرون 
 رده خزندگان افغانستان ویکی‌پدیای انگلیسی
 دانشنامه زندگی

 پانویس 

 منابع 
 حیات وحش در افغانستان نوشته ویکی پیدیای انگلیسی
 حیات وحش در افغانستان نوشته جان ام. ریگن در وبگاه Northwest Wildlife Online
 جغرافیای طبیعی افغانستان نوشته سفارت کبرا ایران در افغانستان معلومات در مورد جهیل‌ها 
 فهرست خزندگان ایران در وبگاه پرژن پیت یا انجمن‌های تخصصی حیوانات خانگی 
 نوشتار درمورد حیات وحش جهان در وبگاه The Reptile Database 
 
رده:جانوران افغانستان
رده:منابع طبیعی افغانستان