سید محمدباقر درچه‌ای

سید محمدباقر درچه‌ای اصفهانی (۱۲۲۶ - ۱۴ آذر ۱۳۰۲) فقیه و اصولی شیعی و از مراجع تقلید منطقه اصفهان بود.

 زندگی 
محمدباقر درچه ای در سال ۱۲۶۴ قمری در درچه از توابع اصفهان به دنیا آمد. او از اولاد «موسی الثانی»معروف به ابی سبحه. محسوب می‌شود. بدین سبب او را «موسوی» لقب دادند.مکارم الآثار، ج ۵، ص ۷۶۶؛ نقباء البشر، ج ۱، ص ۲۲۴. وی از سلسله سادات موسوی میرلوحی سبزواری می‌باشد که از نسل میرلوحی سبزواری در زمان شاه عباس اول به دعوت او در اصفهان ساکن شد. سید محمدباقر درچه‌ای برادر سید مهدی درچه‌ای و سید محمد حسین درچه‌ای از فقهای شیعه قرن چهاردهم قمری است.موحد بطحی، ریشه‌ها و جلوه‌های تشیع و حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۵۲۸.
شایان ذکر است که او از مبرزترین چهره‌های فقهی یکصدسال گذشته و از مراجع تقلید بود که شاگردان بسیاری را پرورش نمود.

 تحصیل 
پس از فراگیری مراحلی از فقه و اصول از پدرش، در ۱۳ سالگی به تحصیل در حوزه علمیه اصفهان روی آورد.شرح حال رجال ایران، ج ۵، ص ۲۱۸.
در سال ۱۲۹۱ به نجف رفت و ۱۴ سال در آنجا ماند.کاروان علم و عرفان، ص ۲۲۵، غلامرضا گلی زواره.
در سال ۱۳۰۳ به اصفهان بازگشت و در مدرسه نیم‌آورد به تدریس پرداخت.

 استادان 
 در اصفهان 
 مولی محمد معروف به میرزا ابوالمعالیفرزند محمدابراهیم کرباسی.
 محمدحسن نجفی اصفهانی
 محمدباقر نجفی اصفهانیفرزند صاحب حاشیه و نوه شیخ جعفر کاشف الغطاء.
 سید محمدباقر خوانساریمعروف به چهارسوقی و نویسنده روضات الجنات (آیةالله روضاتی چهار سوقی).

 در نجف 
 سید حسین کوه‌کمری
 میرزای شیرازی
 میرزا حبیب‌الله رشتیسیاحت شرق، ص ۱۶۳.

 درگذشت 
در نحوه درگذشت او اختلاف است. عده‌ای معتقدند که فوت نموده و برخی دیگر قائلند که کشته شده‌است.
سید تقی درچه‌ای (نوه‌اش) معتقد است که سید محمدباقر درچه‌ای توسط عوامل رضاخان کشته شده است. در تذکره القبور چنین آمده است.

وی در تخت فولاد اصفهان دفن شده‌است.تذکرة القبور یا بزرگان اصفهان، ص ۱۹۲؛ تخت فولاد، ص ۱۳.

 شاگردان 

 سید حسن مدرس«این مجاهد نستوه که در مبارزه با استبداد و استعمار شهره است و با سیاست و کیاست؛ احیاگر مکتب سرخ علوی است، مدت سیزده سال در اصفهان برای کسب دانش دین، اقامت داشت و از این مدت پیش از دو سال دوره خارج مباحث مهمی از علم اصول مانند مبحث استصحاب و بخشی از دلیل انسداد و ظن در اصول دین و غیر این‌ها را نزد علامه درچه‌ای فرا گرفت. مدرس می‌گوید: در این مدت همه تقریرات دروس ایشان [آیت‌الله سید محمدباقر درچه‌ای] را می‌نوشتم که جمعاً نزدیک پانزده هزار سطر بالغ می‌گردید.» (مدرس، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی، ج ۲، ص ۳۰۸).
 سید حسین بروجردی«وی از مراجع تقلید جهان اسلام بود که در سال ۱۳۱۰ ه. ق در هجده سالگی به اصفهان عزیمت نمود. تحصیلات مقدماتی را در بروجرد گذراند و برای رسیدن به تحصیلات عالیه در فقه، اصول و کلام، فلسفه و ... نزد دانشورانی چون سید محمدباقر درچه‌ای، میرزا محمد تقی مدرس، میرزا ابوالمعالی کرباسی، آخوند کاشی و جهانگیر قشقایی، زانوی ادب به زمین زد.» (کاروان علم و عرفان، غلامرضا گلی‌زواره، ص ۲۳۲).
 سید ابوالحسن اصفهانی
 میرزا علی آقا شیرازی
 حاج آقا رحیم اربابوی دوره فقه و اصول را نزد حاج میرزا بدیع، علامه درچه‌ای و سید ابوالقاسم دهکردی فرا گرفت. (ارباب معرفت، ص ۱۰۹).
 محمد حسین اشنیمشاهیر مدفون در تکیه ابوالمعالی کلباسی ص 201 , 202
 نورالدین اشنی
 آقا نجفی قوچانی
 سید عبدالحسین طیبوی امام جماعت مسجد عباسی بود و در مدرسه صدر و مدرسه میرزا احمدی در محله بیدآباد اصفهان تدریس می‌کرد.
 میرزا مهدی بیدآبادی اصفهانی
 میرزا فتح الله درب امامی
 حسین علوی
 میر سید محمد مدرسپدر سید حسن مدرس هاشمی.
 ملا فرج الله دری
 سید عباس دهکردیمعروف به صفی (تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ج ۲، ص ۳۳۲).
 سید فخر الدین خوانساری
 علی فقیه فریدنی
 سید محمدحسین میردامادی سدهی
 محمدحسن نجفی رفسنجانی
 عبدالوهاب نصرآبادی
 محمد همامی ابن آخوند ملاحسن
 محمدعلی یزدیزندگانی جهانگیرخان قشقایی، ص ۸۵، ۱۰۹، ۱۱۸، ۱۲۰، ۱۲۲، ۱۳۴، ۱۵۹، ۱۸۶، ۱۹۱، ۱۹۲، ۱۹۴ و ۱۹۵.
 میرزا محمدباقر امامی بن سید احمد
 جلال‌الدین هماییوی فرزند میرزا ابوالقاسم طرب و نوه همای شیرازی بود. او استاد دانشگاه تهران و از طبع شعر برخوردار بود و تخلص به «سنا» داشت.
 سید محمد رضوی کاشانیمحل تحصیل او در اصفهان، شیراز، خراسان و لار بوده است و استادانش در اصفهان، سید محمدباقر درچه‌ای، حکیم قشقایی و آخوند جوشقانی و دیگران بوده‌اند و در موضوعات مختلف کتاب نوشته است. (سیری در تاریخ تخت فولاد اصفهان، ص ۱۸۶).
 میرزا حسن خان جابری انصاریوی فرزند حاج میرزا علی است. میرزا حسن خان، شاعر، مورخ، محقق، عالم بوده است.
 باقر قزوینیوی فرزند آقا محمدجواد قزوینی است. بعد از پدرش در مسجد آقا نور [اصفهان] امامت داشته است. وی داماد آقا جلال‌الدین فرزند حاج شیخ محمدتقی آقا نجفی بود.
محل دفن وی تخت فولاد اصفهان است و تکیه‌ای به نام او در آن جا ساخته‌اند. که معروف است به تکیه حاج آقا باقر دشتی. (زندگانی حکیم جهانگیرخان قشقایی، ص ۷۴ و ۷۵).
 سید محمدحسن سدهی اصفهانیوی دارای ۱۲ تألیف، پیرامون موضوعات فقهی و اصولی است. (مکارم الآثار، ج ۶، ص ۲۱۳۴).
 محمدحسن عالم نجف‌آبادیمحل دفن وی تکیه کازرونی در تخت فولاد اصفهان است. (دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص ۲۷۶).
 سید محمدرضا خراسانی
 آقا محمد فیاض همدانی
 میرزا علی اکبر شیخ‌الاسلامتاریخ علمی و اجتماعی اصفهان ج۳، ص۲۳۵–۲۳۶مهدوی، سید مصلح الدین (۱۳۷۱)، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گل بهار اصفهان، صص141-142

 آثار 
 میزان الفقاهه (۲۶ مجلد)
 یک دوره فقه و اصول (۱۶ مجلد موجود و ۲ جلد مفقود شده است).
 حاشیه بر متاجر شیخ انصاری
 حاشیه بر مناسک
 رساله‌ای در جبر و تفویض
 حواشی بر رساله عملیه
 حاشیه‌ای بر مکاسب شیخ انصاری
 رساله عملیه
 حاشیه بر اصول دینتألیف شیخ جعفر شوشتری.
 تقریرات اصولیه

 پانویس 

 منابع 
 جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۳، چ ۱، نشر معروف، قم: ۱۳۸۲.
 موحد بطحی، سید حجت، ریشه‌ها و جلوه‌های تشیع و حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، اصفهان، دفتر تبلیغات المهدی، ۱۴۱۸ق.

 پیوند به بیرون 
 شبکه اطلاع‌رسانی اجتهاد

رده:خاک‌سپاری‌ها در تخت فولاد
رده:درگذشتگان ۱۳۴۲ (قمری)
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:زادگان ۱۲۶۴ (قمری)
رده:عالمان شیعه
رده:مراجع تقلید در دوره پهلوی
رده:مراجع تقلید درگذشته