ایلات قوم لک در ایران

لـَک نام قومی ایرانی است که در باختر و جنوب باختری ایران و در شرق و جنوب شرقی عراق زندگی می‌کنند. زبان مادری لک‌ها، لکی و مذهب بیشینه آنان شیعه و در برخی مناطق از ایران و عراق، یارسان (اهل حق) می‌باشد.Ethnologue report for language code:lkiAnonby, Erik John, Kurdish or Luri? Laki’s disputed identity in the Luristan province. بازدید: مه ۲۰۱۰. (PDF) در یکی از مقاله‌های دانشنامه ایرانیکا برخی از ایلات لک، مانند هلیلان، سلسله، دلفان، طرهان و بیرانوند از کرد‌ها به شمار آورده‌ شدند. ولی در مقالهٔ دیگری لک‌ها را لر دانسته است.در برخی از منابع نیز از لک‌ها به عنوان قومیتی مستقل در کنار کردها و لرها یاد شده است.نگاههای اجمالی به زندگی و سنتهای ایران بخشی از تحقیقات خانم لیدی مری لئونورا شیل در باره قوم لک

 ایلات و طوایف 

 دلفان 

ایل دِلفان عنوان عام گروهی از مردم لک است. این طوایف در لرستان، ایلام، کرمانشاه و حتی مازندران، به‌ویژه کلاردشت و چالوس، پراکنده‌اند. زبان لکی و مذهب اهل حق در میان طوایف مشهور به دلفان نشان از ریشه مشترک آنان دارد. تمرکز بیشتر دلفان‌ها در لرستان و وجود منطقه دلفان در آنجا تردیدی باقی نمی‌گذارد که زادبوم اصلی همهٔ این طوایف لرستان بوده‌است، که شامل طوایف؛ اولادقُباد، ایتیوند (ایْوَتْیَْن)، میربیگ، نورعلی، چَواری (چاوواری)، کاکاوند، سنجابی، بالَه‌وند، باواری، پادِروند، بشرآمد، بیژن‌وند، خیرغلام، فَلَک‌الدین، قَلائی، کَرَمعلی، مال مومه، موسی‌وند و مومه‌وند می باشد.بنا بر روایتی، نام این گروه برگرفته از ابودلف عجلی سردار عرب است.برخی بر پایهٔ برخی از اسناد اصالت این گروه را عرب می دانند.معروف است که ابو دُلف پنج پسر به نام‌های ایوت، مومه، کاکا، بیژن و میربَگ داشت که هر کدام طایفه‌ای را با نامشان پایه‌گذاری کردند.

 سلسله 
ایل سلسله نام یکی از ایلات مردم لک است.که ساکن در استان لرستان و ایلام می باشند، بیشینه طوایف سلسله در شهرستان سلسله، استان لرستان می باشد، که شامل؛ طوایف حسنوند کولیوند و یوسفوند می باشد.بنا بر برخی روایات، نیای این طوایف (سلسله)، از قوم عرب دانسته‌اند.

 هلیلان 
هلیلان یا حلیلان عنوان گروهی از طوایف لک است.که ساکن در استان ایلام و کرمانشاه می باشند تمرکز جمعیتی هلیلانی ها در شهرستان هلیلان استان ایلام است. همهٔ طوایف کرد و لر ساکن در منطقه هلیلان را هلیلانی می گفتند.

 زند 
طایفه زند یکی از طایفه های لک و پایه‌گذار سلسله پادشاهی زندیان می‌باشند، که از معروف‌ترین چهره‌های این طایفه، کریم خان زند و لطفعلی خان زند را می‌توان نام برد.دانشنامه ایرانیکا معتقد است: زندها طایفه ای از عشایر لک و از شاخهٔ لرهای شمالی بودند که بین زاگرس میانی و دشت همدان در روستاهای پری و کمازان در پیرامون ملایر قرار داشتند..در برخی منابع از زند به عنوان ایلی لر تبار نام برده شده‌است. دایرة المعارف اسلامی، ذیل واژه لکعبدالله شهبازی، مقدمه‌ای بر شناخت ایلات و عشایر، تهران:۱۳۶۹، ص134the encyclopaedia of islam by sir h.a.r.gibb,volume v،page823آکوپف، گ.ب. ۱۳۸۶. کردان گوران، ترجمهٔ سیروس ایزدی، در کردان گوران و مسئلهٔ کرد در ترکیه: از آغاز جنبش کمالیان تا کنفرانس لوزان، تهران: زوّار، چاپ اول، صص ۱۰۱–۳۷؛ ص ۹۳–۹۲.محمدعلی کشاورز معتقد است خوانین زند که سلسلهٔ زندیه را تشکیل دادند، خود را لر معرفی می‌کردند.

 بالاوند 
ایل بالاوند یکی از ایلات لک زبان استان کرمانشاه و ایلام است.

 عثمانوند 
عثمانوند یکی از طوایف لک زبان استان کرمانشاه است.

 جلالوند 
جلالوند از ایلات لک زبان ساکن در کرمانشاه و لرستان است.از جغرافیای سیاسی کیهان ص ۶۱ و ۶۸. | لغت نامهٔ دهخدا

 منابع 

 کتاب آمار ایران در سال ۱۳۶۱
 آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲
 جمشید صداقت کیش. کردان پارس و کرمان
 
 حبیب‌الله محمودیان، ۱۳۸۳، معرفی اجمالی قلعه‌های باستانی استان ایلام، بخش دوم، انتشارات گویش

رده:مردم لک
رده:عشایر ایران