ساربان

ساربان یا کاروان‌سالار فردی باتجربه و ماهر بود که مسئولیت هدایت و رهبری کاروان را در مسیرهای تجاری زمینی، مانند جاده ابریشم، بر عهده داشت.

ساربان‌ها به طور معمول با مسیرهای تجاری، خطرات احتمالی، و مکان‌های امن برای استراحت و اتراق ازجمله با کاروان‌سراهای موجود در مسیر آشنا بودند. ساربان‌ها غالباً از تجربه و دانش خود در زمینه‌های مختلف مانند نجوم، گیاه‌شناسی، و طب سنتی نیز بهره می‌بردند و به صداقت، شجاعت، و امانت‌داری مشهور بودند. شغل ساربانی شغلی دشوار و طاقت‌فرسا بود که نیاز به قدرت بدنی و استقامت بالایی داشت.

ساربان‌ها نقش حیاتی در تجارت زمینی داشتند. آنها با هدایت کاروان‌ها، حمل و نقل کالاها و محصولات را در مسیرهای طولانی و دشوار امکان‌پذیر می‌کردند. ساربان‌ها همچنین به عنوان پل ارتباطی بین فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف عمل می‌کردند و در تبادل دانش و ایده‌ها نقش داشتند.

در آسیای میانه بیشتر کاروان‌های بازرگانی قدیم و ساربان‌های آنها از مردم سغدی بودند. در زبان سغدی که از زبان‌های ایرانی است، ساربان را سارت‌پاو (s’rtp’w) می‌گفتند. ساربان‌ها و بازرگانان عمده سغدی در امتداد جاده ابریشم در مناطق گوناگون چین نیز سکونت داشتند و در زبان چینی سارت‌پاو سغدی به شکل سابائو درآمده بود.

در مسیر جاده ابریشم، شهر تبریز نیز از اهمیت بالای برخوردار بود و هنوز هم یکی از محلات این شهر که تا اواخر دههٔ چهارم خورشیدی ساکنان آن بیشتر از بازرگانانی بودند که کالا و اجناس خود را با شتر جابه‌جا می‌کردند، شتربان نام دارد. این محله را در متون قدیمی‌تر کوی ساربان نیز می‌نامیدند.ذوقی، فریبرز و نیکنام لاله، ایوب (۱۳۷۴)، تبریز در گذر تاریخ، تبریز: انتشارات یاران

امروزه با وجود پیشرفت‌های حمل و نقل، شغل ساربانی به‌طور کامل از بین نرفته و در مناطقی چون شمال آفریقا در بین قوم طوارق وجود دارد.

همچنان میتوان به این اشاره کرد که ساربان یک فامیلی در استان لرستان است که اصلیت انها به ایل بزرگ رشنو متوصل میشود.

اصلیت ساربان های لرستان برمیگردد به منطقه ای به نام بالاگریوه که واقع در شهر خرم اباد است.اکنون ساربان ها در شهر هایی مانند بروجرد و خرم اباد پخش شده اند.

ساربان های ایل رشنو همان کاروان داران ان زمان بودند که در همان حوالی مشغول به کار بودند که به همین دلیل لقبی انها را ساربان بخشیدند.

 وظایف 
هدایت و راهنمایی کاروان: ساربان با شناخت کامل مسیر، بهترین راه را برای عبور کاروان از میان کوه‌ها، دشت‌ها، و گذرگاه‌های خطرناک انتخاب می‌کرد. ساربان با تجهیزاتی مانند شمشیر و نیزه، از کاروان در برابر دزدان و راهزنان محافظت می‌کرد. ساربان گاه مسئول تهیه آب، غذا، و علوفه برای اعضای کاروان و حیوانات بارکش نیز بود.

ساربان در طول سفر با مقامات محلی، قبایل، و دیگر کاروان‌ها مذاکره می‌کرد و در صورت بروز مشکل، راه‌حل‌های مناسب ارائه می‌داد. در برخی موارد، ساربان مسئول حسابداری و جمع‌آوری عوارض و سود حاصل از تجارت بود.

 منابع 

رده:مسافرت