محمد علوی مقدم

محمد علوی مقدم (۱۳۱۱ – ۵ مهر ۱۳۹۷) استاد دانشگاه، پژوهش‌گر ادبیات فارسی و مترجم ایرانی بود. او در سال ۱۳۸۲ به‌عنوان چهرهٔ ماندگار در علوم انسانی شناخته شد.

 زندگی‌نامه 
سیدمحمد علوی‌مقدم، از استادان برجستهٔ دانشکده ی ادبیات فارسی دانشگاه مشهد و دارای درجهٔ دکتر ی زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران است. وی در ۲۹ آبان سال ۱۳۱۱ شمسی در خانواده سید محمدعلی بن حاج میرزامحمد علوی، در سبزوار دیده به جهان گشود. جدش حاج میرزا محمد، از ثقات و سادات باتقوای سبزوار بود 
دکتر علوی‌مقدم تحصیلات ابتدایی خویش را در این شهر در نزد معلم فرزانه حاج شیخ حسن داورزنی، در دبستان ملی دانش و با رتبه شاگرد دومی در سطح شهرستان به پایان برد. از دیگر معلمان وی در آن زمان عباسعلی آقابابایی و غلامحسین صدقی و حسین صدقی بودند. همزمان با تحصیلات علوم جدید، در حوزه علمیه سبزوار به تحصیل علوم اسلامی مشغول شد و علوم عربی و ادبیات و معارف اسلامی را فرا گرفت.
دکتر علوی مقدم پس از پایان دوره تحصیلات علوم قدیم و جدید، در سال ۱۳۳۱ به شغل شریف معلمی روی آورد و اولین سال تدریس خود را در روستای نامن، در ۳۵ کیلومتری غرب سبزوار، آغاز کرد و سپس به سبزوار منتقل شد و به تدریس در مدارس این شهر پرداخت. در سال ۱۳۳۶ در رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشسرای عالی تربیت معلم تهران قبول شد و در سال ۱۳۳۹ با فارغ‌التحصیل شدن از این دانشسرا، سال‌ها در دبیرستان اسرار به تدریس ادبیات فارسی پرداخت.
در سال ۱۳۴۰ش، یکی از پنج نفری بود که در رشته دکتر ی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران پذیرفته شد.
دکتر علوی‌مقدم پس از کسب درجه دکتری در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه تهران، به تحقیق و تدریس پرداخت و برای تدریس ادبیات فارسی، به دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد رفت و بیش از سی و پنج سال با سمت دانشیاری و سپس استادی، در آن دانشگاه و همچنین دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم سبزوار به تدریس و تحقیق و پژوهش اشتغال داشت.
در دورهٔ سوم (سال ۱۳۸۲)از ایشان به عنوان چهره ماندگار رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی تجلیل به عمل آمد.
وی در تاریخ ۵مهر ماه ۱۳۹۷دیده از جهان فروبست.

 تدریس در دانشگاه‌های خارج 
دکتر علوی مقدم در سال‌های ۱۳۵۵ش. در دانشگاه‌های مصر و در سال ۱۳۶۶ش. در دانشگاه‌های اسلام‌آباد پاکستان و همچنین از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۷ش. به مدت دو سال در دانشگاه‌های سوریه و حلب، زبان و ادبیات فارسی تدریس کرده‌است.

 استادان و مربیّان 
از جمله استادان او در آن زمان، می‌توان به محمدحسن شریعتمداری، محمدتقی عندلیبی خواستار که در مسجد جامع سبزوار تدریس داشت، ولی‌الله اسراری مدرس مدرسه فصیحیه ، سید فخرالدین افقهی در مسجد پامنار، و قربانعلی شریعتی مزینانی در حوزه و حاج میرزا اسدالله فاضلی که در مدرسه فخریه تدریس می‌کردند، اشاره کرد.

 شرکت در کنگره‌ها 
محمد علوی مقدم، در بیش از ۵۰ کنگره و همایش علمی داخلی و خارجی شرکت جُسته و و بالغ بر ۴۰ سخنرانی در محافل علمی و ادبی ارائه کرده و استاد راهنمای بالغ بر ۶۰ رساله دکتری و کارشناسی ارشد بوده‌است. مدتی نیز سرپرست دوره‌های تحصیلات تکمیلی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد و نیز عضو شورا و هیئت ممیزه آن دانشگاه بوده‌است.
دکتر علوی مقدم عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه فردوسی مشهد بود که در مهرماه سال ۱۳۸۲ بازنشسته شد و در همان سال از او به عنوان چهره ماندگار رشته ادبیات فارسی تجلیل به عمل آمد. وی با توجه به علاقه‌مندی به زادگاهش، در سبزوار در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه تربیت معلم مشغول به تدریس دانشجویان بوده‌است.

 مشاغل و سمتهای مورد تصدی 
 مربی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهداز سال 1349-1350
 استادیار دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهداز سال 1350-1363
 دانشیار دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهداز سال 1363-1369
 استاد دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهداز سال 1369 تاکنون
 استاد دانشکده ادبیات دانشگاه حکیم سبزواری
 رئیس بزرگترین دبیرستان سبزوار به نام دبیرستان اسرارکه 1100 دانش آموز داشت، به مدت 7 سال.

 نکوداشت 
در سال ۱۳۸۰ همایش نکوداشتی برای محمدعلوی مقدم، در دانشگاه تربیت معلم سبزوار برگزار شد و به همین مناسبت، کتابی با عنوان «کیمیای سخن» (شامل مجموعه مقالات همایش) در ۵۱۳ صفحه منتشر شد. همچنین به پاس بیش از ۴۵ سال خدمات علمی و فرهنگی و تدریس در مراکز آموزش عالی و ترجمه و تألیف و تصحیح آثار متعدد، در سال ۱۳۸۲ به عنوان یکی از «چهره‌های ماندگار» جمهوری اسلامی انتخاب شد و مورد تقدیر قرار گرفت.
دکتر مهیار علوی‌مقدم فرزند این استاد گرانقدر است که هم‌اینک به عنوان استادیار و عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت‌معلم سبزوار به تدریس و تحقیق و تألیف مشغول است.

 کتاب‌شناسی 
 تألیفات 
 در قلمرو بلاغت‌ین اثر در زمینه علم بلاغت، بویژه بلاغت قرآن و معرفی و نقد آثار مهم این علم است که در حقیقت، مجموعه مقالات منتشر شدهٔ دکتر علوی‌مقدم تا سال 1372 در نشریات مختلف است. این کتاب در دو جلد، در انتشارات آستان قدس رضوی در سال 1373 چاپ و منتشر شده‌است.
 جلوه جمال (نمونه اعلای بلاغت قرآن)چاپ انتشارات بنیاد قرآن، 1364ش
 بررسی آیات حج در قرآن مجیدچاپ انتشارات مشعر
 معانی و بیانبا همکاری دکتر رضا اشرف‌زاده، چاپ انتشارات سمت، چاپ دوم، 1376
 بیست مقالهشامل مقالات تفسیری، علوم بلاغی، و ادبیات و فرهنگ و اندیشه، چاپ انتشارات «ابن‌یمین» سبزوار، چاپ اول، 1385
 تطوّر علوم بلاغت(شامل مقدمه المطول با ویرایش و تکمله)، نشر نو، زیر چاپ

 ترجمه و تصحیح 
 ترجمهٔ معالم‌البیانبا همکاری دکتر رضا اشرف‌زاده‌
 ترجمهٔ الاشباح‌ابوفاتح بلخی، با همکاری سیدمحمد روحانی‌
 ترجمه قانونگذاری در اسلامتألیف آیت‌الله مدرسی، انتشارات طهوری تهران
 برگزیده اخلاق ناصری‌با همکاری دکتر رضا اشرف‌زاده، چاپ انتشارات توس تهران؛ این کتاب سپس با عنوان گزیده اخلاق ناصری در انتشارات پیام نور در سال 1371 تجدید چاپ شد
 ترجمهٔ المطوّل (بخش بیان)با مقدمه‌ای در250صفحه در تطور علم بلاغت؛ زیر چاپ
 ترجمهٔ الاشباه و نظایر فی القرآن‌الکریممقاتل‌¬بن سلیمان بلخی (متوفی150هـ.. ق) با همکاری سیدمحمد روحانی و بر مبنای نسخه تصحیح دکتر عبدالله شحّاته، که به همت انتشارات «علمی و فرهنگی» تهران، در سال 1380ش. برای نخستین بار و سپس در سال 1381ش. برای دومین بار به چاپ رسید
 ترجمه و تصحیح الفروق فی‌اللغه‌تألیف ابوهلال عسکری، با مقدمه‌ای در 142صفحه، با همکاری دکتر ابراهیم الدسوقی‌شقا که در سال 1363شمسی در انتشارات آستان قدس رضوی و چاپخانه دانشگاه فردوسی مشهد به چاپ رسیده‌است‌
 تصحیح و تعلیق المستخلص فی ترجمان‌¬القرآن‌با همکاری دکتر رضا اشرف‌زاده، چاپ مرکز نشر فرهنگی رجاء تهران

 مقاله‌ها 
 بیش از ۱۱۰ مقاله تحقیقی به فارسی دربارهٔ زبان و ادبیات فارسی و اعجاز و بلاغت قرآن و… در نشریات ایرانی، مانند: مجله دانشکده ادبیات مشهد، کیهان فرهنگی، کیهان اندیشه، مشکوه، حوزه، اندیشه حوزه، میقات، مجله وحدت اسلامی و نشریات پاکستان و تاجیکستان و چند مقاله به عربی نیز در نشریات کشورهای عربی، از جمله سوریه، اردن، مغرب، و قاهره به چاپ رسیده‌است.

 پانویس 

 منابع 
 [:http://www.negahmedia.ir/media/show_video/45618 سید محمد علوی مقدم]
 چهره‌های ماندگار
 دکتر سید محمد علوی مقدم 
 سیدمحمد علوی مقدم
 همایش نکوداشت استاد دکتر سید محمد علوی مقدم
 دکتر سید محمد علوی مقدم
 وبگاه رسمی چهره‌های ماندگار صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
 
 
 

علوی مقدم، محمد
رده:استادان دانشگاه فردوسی مشهد
رده:دانش‌آموختگان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
رده:زادگان ۱۳۱۱
رده:معلمان زبان فارسی