اول هیکل

اول هیکل فیلمی سیاه و سفید به کارگردانی و تهیه‌کنندگی سیامک یاسمی محصول پوریا فیلم در سال ۱۳۳۹ است. 

نویسنده‌ی فیلم‌نامه فیلم اول هیکل، احمد شاملو است که آن‌ را بر اساس داستان یك فیلم مصری، به پیشنهاد سیامک یاسمی می‌نویسد. اگر چه به درخواست وی نامی از او در عنوان‌بندی فیلم‌ نیامده است.

فیلم اول هیكل عنوان پرفروش‌ترین فیلم سال ۱۳۳۹ را دارد. 

 داستان 
پروین (پوران) دختر خواننده‌ای است که با دوستش رخی، که رقصنده است در کافه‌ای مشغول به کارند. این دو دختر هر شب در کافه گرفتار زیاده خواهی‌های مشتری‌های کافه هستند و از همه بدتر صاحب کافه هم که در تأسیس کافه بسیار مقروض است و سعی در استعمار خواننده کافه دارد. غلومی رانندهٔ کامران خان میلیونر معروف برای کمک به پروین (و رسیدن به عشق دختر دیگر) او را نامزد کامران خان معرفی می‌کند. پروین که از هویت واقعی کامران خان اطلاع ندارد، با او که در اثر حادثه‌ای خود را خبرنگار جا زده، رابطه دوستانه‌ای پیدا می‌کند که سرانجام منجر به عشق می‌شود. به علت مخفی نگه داشتن هویت واقعی کامران خان، حوادث مضحکی پیش می‌آید تا اینکه بالاخره همه چیز در پایان روشن می‌شود.

 بازیگران 
اسامی بازیگران فیلم اول هیکل به شکل* و ترتیب نمایش در عنوان‌بندی آغازین فیلم پوستر فیلم و عنوان‌بندی آغازین فیلم «اول هیکل»:

 پوران در نقش پروین
 ناصر ملک‌مطیعی کامران خان
 [عباس] مصدق در نقش غلام
 [تقی] ظهوری
 [عبدالله] محمدی
 تاجی احمدی در نقش رخی
 همایون (محمدعلی تبریزیان) در نقش معاون

* اسامی داخل کروشه و پرانتز در عنوان بندی و یا پوستر درج نشده‌اند، به معنی که این بازیگران در زمان خود به این نامها شهرت داشته‌اند

 نمایش فیلم 
فیلم «اول هیکل» برای بار نخست در تاریخ سه‌شنبه اول شهریور ۱۳۳۹ خورشیدی در ۳ سینمای دیانا، تهران و ایران در تهران به نمایش درآمد.دارای پروانه شماره ۸۷۲۷ - ۴۸/۴/۲۹ وزارت فرهنگ و هنر، اداره کل امور سینمایی کشور

این فیلم جایگزین فیلم هندی «قصر بلورین» (۱۹۵۰) در سینما تهران و جایگزین فیلم «آتش بر فراز رم» (۱۹۵۳) (به ایتالیایی: Le Sac de Rome) در سینما دیانا شد (پیش از آن، سینما ایران در حال تعمیر بود) 

فیلم «اول هیکل»، پس از ۴ هفته نمایش در تهران در سینماهای دیانا، تهران و ایران، در تاریخ چهارشنبه ۳۰ شهریور ۱۳۳۹ جای خود را به فیلم بچه‌ننه (امین امینی) در این سینماها داد. 

 تولید فیلم 

 فروردین ۱۳۳۹: آغاز فیلم‌برداری
 تیرماه ۱۳۳۹: پایان فیلم‌برداری و آغاز صدابرداری فیلم

 گروه موسیقی 

 آهنگساز ترانه‌ها و ارکستر: مجید وفادار
 ترانه‌سرا: بیژن ترقی
 خوانندگان: پوران و گلپا (اکبر گلپایگانی)
 در فیلم «اول هیکل» ۶ ترانه و آواز به ترتیب زیر اجرا می‌شود:

 سرمه با صدای پوران، ترانه‌ی عنوان‌بندی آغازین و پایان بندی فیلم، نشر بر روی صفحه ۴۵دور با لیبل‌ رویال آبیروی دوم صفحه ۴۵دور با ترانه‌ی «سرمه» با لیبل رویال آبی به شماره کاتالوگ RT 372 و شماره قالب AJ 504 (مطلع ترانه: عروسی میکنی، شویت مبارک)
 «ز تو خواهم ای زیبا که ز در باز آیی» با صدای پوران
 آوازی با صدای گلپا و غزلی از حافظ با با لبخوانی عباس مصدق
 خزان هستی با صدای پوران
 «آشنا مرا نمی‌شناسی» با صدای پوران
 «عشوه مکن» با صدای پوران، نشر بر روی صفحه ۴۵دور با لیبل‌ رویال آبیروی اول صفحه ۴۵دور با ترانه‌ی «عشوه مکن» با لیبل رویال آبی به شماره کاتالوگ RT 372 و شماره قالب AJ 503 

 عوامل تولید 

 کارگردان و تهیه کننده: سیامک یاسمی
 نویسنده: احمد شاملو
 مدیر تهیه: حسین محسنی
 گریم: حسین محسنی
 تیتراژ: سیروس گنجوی
 فیلمبردار: احمد شیرازی
 رقصنده: عزیزه

 نقدها و نظرها 
فیلم اول هیكل با وجود فروش خوب و موفقیت در گیشه، سلیقه‌ی صاحبنظران را برآورده نمی‌كند، تا جایی كه ابراهیم گلستان در شماره‌ی ۱۳۲ مجله پست تهران سینمایی، به تاریخ ۲۶ شهریور ۱۳۳۹ می‌نویسد: «سینما ۱۵ سال است كه در این مملكت وجود دارد، ولی نثر فارسی را كه هزار سال سنت دارد ملاحظه كنید به چه روزی درآمده...». چنین نقدی بر فیلمنامه‌ای كه غالب گفتارنویسی‌های آن را شاملو انجام داده است، قابل تأمل است.

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:فیلم‌نامه‌های احمد شاملو
رده:فیلم‌های ۱۳۳۹
رده:فیلم‌های ایرانی
رده:فیلم‌ها به کارگردانی سیامک یاسمی
رده:فیلم‌ها به زبان فارسی
رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ایرانی