فهرست فرهنگ‌نویسان ایرانی

فهرست فرهنگ‌نویسان ایرانی شامل نام کسانی است که در زمینهٔ فرهنگ‌نویسی، تدوین لغت‌نامه، واژه‌نامه، فرهنگ دوزبانه، فرهنگ ریشه‌شناختی، فرهنگ تخصصی، فرهنگ عامیانه یا دانشنامه فعالیت داشته‌اند. در این فهرست، افراد بر پایهٔ نوع اثر فرهنگ‌نویسانهٔ شاخص دسته‌بندی شده‌اند.

 فرهنگ‌های فارسی عمومی و یک‌زبانه 
این بخش شامل فرهنگ‌نویسانی است که در تدوین فرهنگ‌های عمومی زبان فارسی یا فرهنگ‌های یک‌زبانهٔ فارسی نقش داشته‌اند.

 نام اثر یا آثار شاخص توضیح علی‌اکبر دهخدا لغت‌نامه دهخدا از گسترده‌ترین لغت‌نامه‌های فارسی محمد معین فرهنگ فارسی معین فرهنگ فارسی شش‌جلدی شامل واژگان، ترکیبات، اعلام و اطلاعات زبانی حسن عمید فرهنگ عمید فرهنگ عمومی فارسی که در نسخه‌های گوناگون منتشر شده است ناظم‌الاطبا فرهنگ ناظم‌الاطبا یا فرهنگ نفیسی از فرهنگ‌های مهم فارسی در دورهٔ معاصر حسن انوری فرهنگ سخن، فرهنگ فشردهٔ سخن، فرهنگ درست‌نویسی سخن سرپرست و پدیدآورندهٔ چند فرهنگ فارسی معاصر غلامحسین صدری‌افشار فرهنگ معاصر فارسی، فرهنگ فارسی امروز از پدیدآورندگان فرهنگ‌های معاصر فارسی نسترن حکمی فرهنگ معاصر فارسی، فرهنگ فارسی امروز از همکاران تدوین فرهنگ‌های معاصر فارسی نسرین حکمی فرهنگ معاصر فارسی، فرهنگ فارسی امروز از همکاران تدوین فرهنگ‌های معاصر فارسی بهروز صفرزاده فرهنگ موضوعی فارسی: راهنمای واژه‌یابی و گنج‌واژه فارسی از پدیدآورندگان فرهنگ‌های موضوعی و واژه‌یاب فارسی سلیمان مختاری فرهنگ سره زبان فارسی پژوهشگر و پدیدآورندهٔ فرهنگ سرهٔ زبان فارسی حسینعلی وکیلی فرهنگ فارسی به فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ فارسی به فارسی علی‌اصغر شمیم فرهنگ شمیم از پدیدآورندگان فرهنگ فارسی به فارسی فرهنگ شمیم محمدعلی خلیلی فرهنگ شمیم از پدیدآورندگان فرهنگ فارسی به فارسی فرهنگ شمیم حسین زینال‌پور فرهنگ فارسی به فارسی دانش‌آموز پدیدآورندهٔ فرهنگ آموزشی فارسی برای دانش‌آموزان مهناز عسگری فرهنگ فارسی کودک پدیدآورندهٔ فرهنگ فارسی برای کودکان

 فرهنگ‌های دوزبانه و چندزبانه 
این بخش شامل کسانی است که در تدوین فرهنگ‌های فارسی با زبان‌های دیگر، فرهنگ‌های زبان‌های دیگر به فارسی، یا فرهنگ‌های چندزبانه نقش داشته‌اند.

 نام اثر یا آثار شاخص زبان‌ها توضیح آذرتاش آذرنوش فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی عربی ـ فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ دوزبانهٔ عربی به فارسی عبدالنبی قیم فرهنگ معاصر فارسی ـ عربی فارسی ـ عربی پدیدآورنده و گردآورندهٔ فرهنگ فارسی به عربی سلیمان حییم فرهنگ حییم و فرهنگ‌های کوچک انگلیسی، فرانسه و عبری فارسی، انگلیسی، فرانسوی، عبری پدیدآورندهٔ مجموعه فرهنگ‌های دوزبانهٔ حییم عباس آریان‌پور کاشانی فرهنگ آریان‌پور انگلیسی ـ فارسی و فارسی ـ انگلیسی از پدیدآورندگان فرهنگ‌های آریان‌پور منوچهر آریان‌پور کاشانی فرهنگ آریان‌پور انگلیسی ـ فارسی و فارسی ـ انگلیسی از پدیدآورندگان و گسترش‌دهندگان فرهنگ‌های آریان‌پور محمدرضا باطنی فرهنگ معاصر پویا انگلیسی ـ فارسی انگلیسی ـ فارسی از پدیدآورندگان فرهنگ‌های دوزبانهٔ معاصر علی‌محمد حق‌شناس فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی ـ فارسی انگلیسی ـ فارسی از پدیدآورندگان فرهنگ هزاره حسین سامعی فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی ـ فارسی انگلیسی ـ فارسی از پدیدآورندگان فرهنگ هزاره نرگس انتخابی فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی ـ فارسی انگلیسی ـ فارسی از همکاران تدوین فرهنگ هزاره فرامرز بهزاد فرهنگ آلمانی ـ فارسی و فرهنگ فارسی ـ آلمانی آلمانی ـ فارسی و فارسی ـ آلمانی مترجم و فرهنگ‌نویس آلمانی ـ فارسی سعید نفیسی فرهنگ فرانسه ـ فارسی فرانسه ـ فارسی ادیب و پدیدآورندهٔ فرهنگ فرانسه به فارسی محمدرضا پارسایار فرهنگ معاصر فرانسه ـ فارسی فرانسه ـ فارسی مترجم و پدیدآورندهٔ فرهنگ فرانسه به فارسی مرتضی معلم فرهنگ کامل جدید فارسی ـ فرانسه فارسی ـ فرانسه پدیدآورندهٔ فرهنگ فارسی به فرانسه فیروزه مهاجر فرهنگ معاصر ایتالیایی ـ فارسی ایتالیایی ـ فارسی مترجم و پدیدآورندهٔ فرهنگ ایتالیایی به فارسی فاطمه شمس فرهنگ اسپانیایی ـ فارسی اسپانیایی ـ فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ اسپانیایی به فارسی کامروز پارسای فرهنگ دوسویه اسپانیایی ـ فارسی، فارسی ـ اسپانیایی اسپانیایی ـ فارسی و فارسی ـ اسپانیایی نویسنده و پدیدآورندهٔ فرهنگ دوسویهٔ اسپانیایی و فارسی علیرضا امیدبخش فرهنگ اسپانیایی ـ فارسی، فارسی ـ اسپانیایی اسپانیایی ـ فارسی و فارسی ـ اسپانیایی پدیدآورندهٔ فرهنگ دوسویهٔ اسپانیایی و فارسی علی شهدوست فرهنگ واژه بیاموز انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، ترکی استانبولی، اسپانیایی و عربی به فارسی سرپرست گردآوری و تألیف فرهنگ واژه بیاموز گرانت آوانسوویچ واسکانیان فرهنگ روسی به فارسی، ۳۰۰۰۰ لغت روسی ـ فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ دوزبانهٔ روسی به فارسی قدیر گلکاریان فرهنگ ترکی استانبولی ـ فارسی و فرهنگ ترکی استانبولی ـ انگلیسی ـ فارسی ترکی استانبولی ـ فارسی؛ ترکی استانبولی ـ انگلیسی ـ فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ‌های دوزبانه و چندزبانهٔ ترکی استانبولی

 فرهنگ‌های ریشه‌شناختی 
این بخش شامل فرهنگ‌نویسانی است که آثار آنان بر ریشه‌شناسی واژگان تمرکز دارد.

 نام اثر یا آثار شاخص توضیح محمد حسن‌دوست فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی فرهنگ ریشه‌شناختی واژگان فارسی گارنیک آساطریان Etymological Dictionary of Persian فرهنگ ریشه‌شناختی فارسی به زبان انگلیسی محمد حیدری ملایری فرهنگ ریشه‌شناختی اخترشناسی و اخترفیزیک فرهنگ تخصصی و ریشه‌شناختی در حوزهٔ اخترشناسی و اخترفیزیک منوچهر آریان‌پور کاشانی فرهنگ ریشه‌های هندواروپایی زبان فارسی فرهنگ ریشه‌شناختی مرتبط با ریشه‌های هندواروپایی فارسی

 فرهنگ‌های عامیانه، گویشی و محلی 
این بخش شامل آثاری است که به واژگان عامیانه، گویشی، محلی یا زبان‌های ایرانی غیرفارسی می‌پردازند.

 نام اثر یا آثار شاخص حوزه توضیح احمد شاملو کتاب کوچه فرهنگ عامیانه فرهنگ‌نامه‌ای دربارهٔ واژگان، اصطلاحات، باورها و فرهنگ عامیانه آیدا سرکیسیان کتاب کوچه فرهنگ عامیانه از همکاران احمد شاملو در تدوین کتاب کوچه ابوالحسن نجفی فرهنگ فارسی عامیانه فرهنگ عامیانه فرهنگ واژگان و تعبیرهای عامیانهٔ فارسی مرتضی احمدی فرهنگ بر و بچه‌های ترون فرهنگ عامیانهٔ تهران گردآوری واژه‌ها، اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های تهرانی عبدالرحمان شرفکندی هه‌نبانه بورینه فرهنگ کردی فرهنگ لغت کردی ـ فارسی سید مهدی صدرالحفاظی فرهنگ واژگان محاوره‌ای فرهنگ عامیانه و محاوره‌ای پژوهشگر و گردآورندهٔ واژگان محاوره‌ای فارسی سید محمدعلی جمال‌زاده فرهنگ لغات عامیانه فرهنگ عامیانه از نویسندگان و گردآورندگان واژگان و تعبیرهای عامیانهٔ فارسی پرویز اتابکی واژه‌نامه شاهنامه واژه‌نامهٔ ادبی پدیدآورندهٔ واژه‌نامه‌ای برای شرح واژگان، اصطلاحات، نام‌ها و جای‌های شاهنامه مسعود پورهادی بررسی تطبیقی ـ تاریخی واژگان زبان گیلکی واژه‌پژوهی گویشی پژوهشگر واژگان گیلکی با رویکرد تطبیقی و تاریخی علی رفیعی جیردهی فرهنگ مصادر تالشی، تالشی جنوبی فرهنگ تالشی از پدیدآورندگان فرهنگ مصادر تالشی جنوبی یاسر کرم‌زاده هفت‌خوانی فرهنگ مصادر تالشی، تالشی جنوبی فرهنگ تالشی از پدیدآورندگان فرهنگ مصادر تالشی جنوبی

 فرهنگ‌های تخصصی و اصطلاح‌نامه‌ها 
این بخش شامل فرهنگ‌هایی است که به حوزه‌ای خاص، مانند عرفان، علوم، ادبیات، قرآن یا اصطلاحات تخصصی می‌پردازند.

 نام اثر یا آثار شاخص حوزه توضیح ابوعبدالله خوارزمی مفاتیح العلوم اصطلاحات علوم اثری در شرح اصطلاحات علوم و فنون ابونصر فراهی نصاب الصبیان واژه‌نامهٔ آموزشی منظومه‌ای آموزشی برای آموختن واژگان عربی به فارسی جعفر سجادی فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی عرفان فرهنگ اصطلاحات عرفانی بهاءالدین خرمشاهی حافظ‌نامه ادبیات فارسی و حافظ‌پژوهی شرح الفاظ، اعلام، مفاهیم کلیدی و ابیات دشوار حافظ زهرا کیا فرهنگ ادبیات فارسی ادبیات فارسی فرهنگ مرتبط با اصطلاحات، مفاهیم و اعلام ادبی سید صادق گوهرین شرح اصطلاحات تصوف عرفان و ادبیات شرح اصطلاحات تصوف و عرفان ریحانه جلالی فراهانی فرهنگ لغت نوین حقوقی، فارسی به انگلیسی حقوق پدیدآورندهٔ فرهنگ تخصصی حقوقی فارسی به انگلیسی حجت‌الله بشارت فرهنگ حقوقی معاصر فرانسه ـ فارسی حقوق پدیدآورندهٔ فرهنگ تخصصی حقوقی فرانسه به فارسی هدی رضایی روشن واژه‌نامه اقتصادی، فارسی ـ انگلیسی اقتصاد گردآورنده و پدیدآورندهٔ واژه‌نامهٔ تخصصی اقتصاد بابک سپاس‌مقدم واژه‌نامهٔ نوین بازاریابی، واژه‌نامه استارت‌آپ و واژه‌نامه کارآفرینی و زمینه‌های کسب‌وکار بازاریابی و کسب‌وکار پدیدآورندهٔ چند واژه‌نامهٔ تخصصی در حوزهٔ بازاریابی، استارت‌آپ و کارآفرینی حمید کشوری فرهنگ واژگان مهندسی بافت مهندسی بافت از تدوینگران واژه‌نامهٔ تخصصی مهندسی بافت شیوا اسیری فرهنگ واژگان مهندسی بافت مهندسی بافت از تدوینگران واژه‌نامهٔ تخصصی مهندسی بافت حسین نونوار فرهنگ لغت جدید اصطلاحات اصطلاحات انگلیسی و فارسی پدیدآورندهٔ فرهنگ اصطلاحات و تعبیرهای انگلیسی ـ فارسی زهرا معلم فرهنگ صنایع بدیع و بیان بدیع و بیان پدیدآورندهٔ فرهنگ اصطلاحات و صنایع ادبی محسن مجتهدزاده فرهنگ تخصصی اصطلاحات اسلامی به زبان اسپانیایی اصطلاحات اسلامی پدیدآورندهٔ فرهنگ تخصصی اصطلاحات اسلامی به زبان اسپانیایی شاپور اردشیرجی فرهنگ اصطلاحات فارسی ـ انگلیسی اصطلاحات فارسی و انگلیسی پدیدآورندهٔ فرهنگ دوزبانهٔ اصطلاحات فارسی و انگلیسی

 فرهنگ‌های زبان‌های باستانی ایران 
این بخش شامل فرهنگ‌ها و واژه‌نامه‌هایی است که به زبان‌های باستانی و میانهٔ ایرانی، مانند پهلوی و اوستایی، می‌پردازند.

 نام اثر یا آثار شاخص زبان یا حوزه توضیح سعید عریان فرهنگ پهلوی: واژه‌نامهٔ پهلوی ـ پازند پهلوی و پازند پژوهشگر و پدیدآورندهٔ واژه‌نامهٔ پهلوی ـ پازند بهرام فره‌وشی فرهنگ فارسی به پهلوی و فرهنگ پهلوی پهلوی زبان‌شناس و پدیدآورندهٔ فرهنگ‌های فارسی و پهلوی رهام اشه Avesta Vocabulary اوستایی پژوهشگر و پدیدآورندهٔ واژه‌نامهٔ اوستایی

 فرهنگ‌های پیکره‌ای و رایانشی 
این بخش شامل فرهنگ‌هایی است که بر پایهٔ پیکره‌های متنی یا روش‌های رایانشی زبان‌شناسی تدوین شده‌اند.

 نام اثر یا آثار شاخص حوزه توضیح محمود بی‌جن‌خان فرهنگ بسامدی بر اساس پیکرهٔ متنی زبان فارسی امروز فرهنگ بسامدی زبان‌شناس و از پدیدآورندگان فرهنگ بسامدی مبتنی بر پیکرهٔ زبان فارسی مهدی محسنی فرهنگ بسامدی بر اساس پیکرهٔ متنی زبان فارسی امروز فرهنگ بسامدی از پدیدآورندگان فرهنگ بسامدی مبتنی بر پیکرهٔ زبان فارسی

 دانشنامه‌ها و آثار مرجع 
این بخش شامل کسانی است که بیشتر در حوزهٔ دانشنامه‌نویسی یا تدوین آثار مرجع فعالیت داشته‌اند. این گروه از فرهنگ‌نویسان به معنای محدودِ لغت‌نامه‌نویس نیستند، اما در سنت آثار مرجع و فرهنگ‌نگاری جای می‌گیرند.

 نام اثر یا آثار شاخص نوع اثر توضیح غلامحسین مصاحب دایرةالمعارف فارسی دانشنامه سرپرست تدوین دانشنامهٔ فارسی حسن انوشه دانشنامه ادب فارسی دانشنامهٔ ادبی سرپرست دانشنامه‌ای دربارهٔ زبان، ادبیات و فرهنگ فارسی احسان یارشاطر دانشنامه ایرانیکا دانشنامه بنیان‌گذار و سرویراستار دانشنامهٔ ایرانیکا کامران فانی آثار مرجع و دانشنامه‌ای مرجع‌نگاری عضو شورای عالی علمی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی

 فرهنگ‌های کلاسیک عربی و اسلامی 
این بخش شامل ایرانیان یا ایرانی‌تبارانی است که در سنت فرهنگ‌نویسی عربی و اسلامی نقش داشته‌اند.

 نام اثر یا آثار شاخص زبان یا حوزه توضیح مجدالدین فیروزآبادی القاموس المحیط عربی از فرهنگ‌های مهم زبان عربی جارالله زمخشری اساس البلاغه عربی فرهنگ لغوی عربی با رویکرد بلاغی ابن درستویه آثار لغوی و دستوری عربی عربی از ادیبان، لغویان و نحویان ایرانی‌تبار

 جستارهای وابسته 
 فهرست فرهنگ‌های لغت فارسی
 فرهنگستان زبان و ادب فارسی

 منابع 

*