انگیزه‌های مذهبی در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

انگیزه‌های مذهبی در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، به اظهارات عمومی و خصوصی بازیگران سیاسی و نظامی اشاره دارد که در آن از مضامین، اصطلاحات یا ارجاعات تاریخی-مذهبی برای توصیف یا مشروعیت بخشیدن به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، استفاده می‌شود. بُعد مذهبی این درگیری در سخنرانی‌های سیاسی، خطابه‌های نظامی و گفتمان رسانه‌ای نقش محوری ایفا می‌کند و توسط ناظران به عنوان تلاشی برای ایجاد روایت‌های اخلاقی و بسیج کردن مردم در حمایت از اقدام نظامی بیشتر تفسیر می‌شود.

 پیش‌زمینه 
استفاده از مذهب در درگیری‌های سیاسی در خاورمیانه سابقه‌ای طولانی دارد. درگیری‌های مسلحانهٔ فراوانی بارها از اصطلاحات آخرالزمانی یا اسطوره‌ای برای چارچوب‌بندی اهداف سیاسی استفاده کرده‌اند. در زمینه جنگ ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۶، این الگو به ویژه با قطب‌بندی سیاسی داخلی در ایالات متحده و اسرائیل، و همچنین با توصیف ایدئولوژیک نظام جمهوری اسلامی ایران، تشدید شد.

 استفاده از مضامین مذهبی و شعارهای دینی 
 ایالات متحده 
گزارش‌ها نشان می‌دهد که در جلسات توجیهی داخلی، سربازان آمریکایی به مفاهیم آخرالزمانی کتاب مقدس و مفهوم آرماگدون ارجاع شده‌اند. کلام و لحن مذهبی در سخنرانی‌های سیاستمداران این کشور هم ظاهر شد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، رهبری ایران را «دارای انگیزه مذهبی» توصیف کرد و درگیری با آن را یک دوگانگی اخلاقی نشان داد. مفسران این را تلاشی برای القای اقدام نظامی با توجیه اخلاقی بالاتر و ایجاد حمایت گسترده عمومی دانستند. پیت هگزت، وزیر دفاع، اظهار داشت که ایران توسط «توهمات اسلامی نبوی» هدایت می‌شود. بنیاد آزادی مذهبی ارتش گزارش داد که فرماندهان نظامی به سربازان گفتند که جنگ «بخشی از برنامهٔ الهی خداوند» است و می‌تواند «آرماگدون را آغاز کند». مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان ایالات متحده، گفت که ایالات متحده در «دین گمراه» ایرانیان، برای آن‌ها «شیطان بزرگ» است.

به نوشته روزنامه نویه زورشر زایتونگ، هگزت در طول جنگ ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۶ به دلیل زبان تهاجمی و مذهبی خود در رأس اخبار بود. او رهبران ایران را «تروریست‌های بزدل» توصیف می‌کرد و از رویکردی سازش‌ناپذیر در جنگ بدون «قوانین سیاسی صحیح درگیری» حمایت می‌کرد. در عین حال، او از نمادهای مسیحی و نقل قول‌های کتاب مقدس، از جمله شعار جنگی «خدای متعال» برای بسیج سربازان و مردم برای عملیات «خشم حماسی» استفاده کرد.

به گفته گاردین، هگزت پیش از جنگ ایران در ۲۰۲۶، موضعی به شدت مذهبی و تقابلی نسبت به این کشور ابراز کرده بود. او در کتاب خود با عنوان «جنگ صلیبی آمریکایی» که پیشتر، در سال ۲۰۲۰ منتشر شده بود، ایران را در کنار القاعده، دولت اسلامی و طالبان به عنوان بخشی از یک بلوک اسلام‌گرا که جهان غرب را تهدید می‌کنند، توصیف کرد و حمایت از اسرائیل را بنا بر کتاب مقدس قابل توجیه دانست. او در سخنرانی‌ها، حضور در رسانه‌ها و ویدیوهای تبلیغاتی، از اقدامات نظامی شدید علیه ایران، مانند قتل هدفمند رهبران آن، حمایت کرد و از رژیم ایران به عنوان «دشمن خونی آمریکا» یاد کرد. او در سخنرانی خود در سال ۲۰۱۸ در اورشلیم نیز از توافق هسته‌ای دولت اوباما به عنوان «خیانت» انتقاد کرد و علیه راه حل دو کشور صحبت کرد. او همچنین از بازسازی معبد یهودیان در کوه معبد دفاع کرد. گاردین اظهارات او را به عنوان نمونه‌ای از درهم‌تنیدگی روایت‌های مذهبی با تصمیمات سیاست خارجی ارزیابی می‌کند و آن‌ها را در چارچوب جریان‌های ضداسلامی بلندمدت در محافظه‌کاری ایالات متحده دسته‌بندی می‌کند.

در مارس ۲۰۲۶، رسانه‌های آمریکایی از افزایش دخالت مذهبی در جنگ ایران گزارش دادند. کشیشان انجیلی در دفتر بیضی برای موفقیت نظامی ایالات متحده دعا کردند، در حالی که چهره‌های ارشد نظامی و سیاسی از لفاظی‌های مذهبی برای مشروعیت بخشیدن به جنگ استفاده می‌کردند. مراسم دعا در ۵ مارس توسط پائولا وایت کین، رئیس دفتر امور مذهبی کاخ سفید، سازماندهی شد. وزرایی مانند تام مولینز و رالف رید از دفاتر رئیس‌جمهور و نیروهای مسلح از مردم خواستند به درگاه خدا دعا کنند تا در جنگ ایران حامی آنان باشد. همزمان، بیش از ۱۱۰ نفر از اعضای ارتش از مضامین مذهبی این درگیری، از جمله ادعاهایی مبنی بر اینکه رئیس‌جمهور ترامپ «توسط عیسی مسح شده» را برای تحقق سناریوی آخرالزمانی کتاب مقدس، مورد انتقاد قرار دادند. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، اسلام را «دینی گمراه» توصیف کرد، بیانیه‌ای که انتقاد شدید شورای روابط آمریکایی-اسلامی (CAIR) را به دنبال داشت. هگزت، وزیر دفاع، مسیحی‌سازی ارتش را از طریق مراسم دعا منظم در پنتاگون ترویج کرد. ناظران این تحولات را به عنوان ادغام سیستماتیک سیاست، ارتش و ایدئولوژی مذهبی ارزیابی کردند.

در اوایل آوریل ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدیدهای خود علیه ایران را با توسل به زبان مذهبی از سر گرفت. او در پستی در پلتفرم تروث سوشال، اظهار داشت که ایران ده روز فرصت داشته تا به توافق برسد یا تنگه هرمز را بازگشایی کند و اکنون ۴۸ ساعت فرصت دارد تا «جهنم به پا شود».

 افزایش لفاظی‌های ضداسلامی در میان جمهوری‌خواهان 
در مارس ۲۰۲۶، لفاظی‌های ضداسلامی برخی از جمهوری‌خواهان آمریکایی در پی جنگ ایران و اقدامات خشونت‌آمیز اخیر در میشیگان و ویرجینیا شدت گرفت. سناتور تامی توبرویل نوشت: «دشمن درون دروازه‌های ماست.» نماینده اندی اوگلز گفت مسلمانان به ایالات متحده تعلق ندارند و باید «برگردند». کارشناسان هشدار دادند که چنین اظهاراتی تعصب دینی را مشروعیت می‌بخشد و فضای اجتماعی را نسبت به مسلمانان بدتر می‌کند.

 اسرائیل 
در اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، به بخشی از عهد عتیق که به دشمن تاریخی و نمادین سُنت یهود اشاره دارد، تلمیح زد. این نوع لفاظی توجه بین‌المللی قابل توجهی را به خود جلب کرد و به عنوان بخشی از استراتژی وی برای به تصویر کشیدن تهدید ایران به عنوان تهدیدی وجودی و فراتاریخی تلقی شد. منتقدان نسبت به خطر مضامین مذهبی که می‌تواند مانع سازش نهایی شود، هشدار دادند.

 ایران 
در نبردهای قبلی، مانند جنگ دوازده روزه در ژوئن ۲۰۲۵، ایران موشک‌ها را با آیات قرآن تزئین می‌کرد تا اقدام نظامی را به عنوان مقاومتی مشروع از جانب خدا به تصویر بکشد. کارشناسان این را به عنوان بخشی از الگوی مداوم لفاظی‌های مذهبی تفسیر کردند.

پس از ترور خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، مجتبی خامنه‌ای رهبر جدید مذهبی و سیاسی شد که نشان دهنده پیوند نزدیک بین اقتدار مذهبی و مشروعیت سیاسی در ایران است.

 نقد و بررسی‌ها 
لفاظی‌های مذهبی پیرامون جنگ ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۶ به‌طور گسترده در رسانه‌های بین‌المللی مورد بحث قرار گرفته است. چندین مفسر نسبت به جنگی مقدس که فرآیندهای تصمیم‌گیری سیاسی را احساسی می‌کند و مانع میانجیگری عقلانی می‌شود، هشدار دادند. برخی دیگر آن را نوعی نمادگرایی سیاسی کلاسیک دانستند که در مواقع بحرانی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. عالمان سیاسی و تحلیلگران جامعه‌شناسی دین تأکید کرده‌اند که روایت‌های مذهبی اغلب در درگیری‌های مدرن برای تحکیم هویت‌های جمعی، به نمایش گذاشتن سناریوهای تهدید و مشروعیت اخلاقی جنگ‌ها استفاده می‌شوند. در مورد جنگ ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۶، اشارات از کتاب مقدس، روایت‌های آخرالزمانی یا اسطوره‌ای به گنجاندن کنش سیاسی در روایت‌های تاریخی و مذهبی گسترده‌تر کمک می‌کند. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که چنین چارچوب‌های تفسیری، خطر به تصویر کشیدن درگیری‌ها به عنوان تفاوت‌های آشتی‌ناپذیر بین سیستم‌های اعتقادی را افزایش می‌دهد.

الی فدرمن، نویسنده و تحلیلگر آمریکایی خاورمیانه، در تفسیری برای شرکت پخش استرالیا (ABC)، از افزایش اتکا به منابع مذهبی در چارچوب توافق هسته‌ای ۲۰۲۶ ایران انتقاد کرد. او تأکید کرد که وقتی درگیری‌های امنیتی فعلی در چارچوب روایت‌های کتاب مقدس قرار می‌گیرند، تصمیم‌گیری‌های سیاسی دشوارتر می‌شوند. فدرمن به اظهارات بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و گزارش‌هایی از پرسنل نظامی ایالات متحده که به مضامین آخرالزمانی از کتاب مکاشفه اشاره می‌کنند، استناد کرد. به گفتهٔ فدرمن، لفاظی‌های مذهبی هم همکاری بین‌المللی و هم گفتگوهای داخلی را تضعیف می‌کند. تفسیر مقدس‌گرا باعث می‌شود استراتژی‌های نظامی به عنوان بیان احکام الهی به نظر برسند و دامنهٔ راه‌حل‌های دیپلماتیک را کاهش دهد. علاوه بر این، کشورهای دموکراتیک می‌توانند ناخواسته روایت‌های جمهوری اسلامی ایران را که خود از نمادگرایی مذهبی برای مشروعیت‌بخشی حکومتش در داخل استفاده می‌کند، منعکس کنند؛ بنابراین، فدرمن از زبان سیاست امنیتی مبتنی بر استدلال‌های حقوقی و استراتژیک حمایت کرد و استفاده از مفاهیم مذهبی را ناشایست دانست.

طبق گزارش مرکز مطالعات نفرت سازمان‌یافته، با شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، انتشار محتوای اسلام‌هراسانه در رسانه‌های اجتماعی به شدت افزایش یافت. سازمان‌های حقوق مدنی مسلمانان این لفاظی‌ها را به عنوان تحریک‌آمیز محکوم کردند، زیرا فضایی را ایجاد می‌کرد که در آن مسلمانان و افرادی که به عنوان مسلمان تلقی می‌شدند، هدف بی‌اعتمادی، خصومت و خشونت قرار می‌گرفتند. شورای روابط آمریکایی-اسلامی (CAIR) در بیانیه‌ای در اینستاگرام خود از استفادهٔ بی‌قید و شرط از زبان مذهبی در زمینهٔ تهدید به خشونت انتقاد کرد. این نشان دهندهٔ ابزاری‌سازی مشکل‌ساز زبان مذهبی است و به بدنام‌سازی مسلمانان کمک می‌کند.

 ارزیابی‌های مذهبی از جنگ، خارج از دیدگاه طرفین درگیر 
در آلمان، جوامع مذهبی مختلف در طول جنگ ایران دیدگاه‌های متفاوتی ابراز کردند. کلیساها بر اهمیت قوانین بین‌المللی تأکید کردند و خواستار کاهش تنش و حفاظت از جمعیت غیرنظامی شدند. انجمن‌های مسلمانان عمدتاً از گفتگو و راه‌حل‌های دیپلماتیک حمایت کردند، در حالی که نمایندگان یهودی از اقدامات نظامی اسرائیل و ایالات متحده در چارچوب سیاست امنیتی دفاع کردند.

 منابع 

رده:۲۰۲۶ (میلادی)
رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:دین در اسرائیل
رده:دین در ایالات متحده آمریکا
رده:دین و سیاست
رده:رویداد روز
رده:زبان‌های ایران
رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده
رده:علوم بلاغی
رده:فرهنگ در اسرائیل