پیش‌نویس:جاوید خالص

جاوید خالص سرباز وظیفهٔ ایرانی است که بر اساس گزارش سازمان‌های حقوق بشری، در جریان اعتراضات سراسری ایران در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ پس از خودداری از اجرای دستور شلیک به معترضان بازداشت و به اعدام محکوم شد. انتشار خبر صدور حکم اعدام او بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی و سازمان‌های حقوق بشری داشت و به عنوان نمونه‌ای از برخورد حکومت ایران با نیروهای نظامیِ نافرمان مورد توجه قرار گرفت. 

 بازداشت 
در جریان خیزش ۱۴۰۴ ایران، که در پی تشدید بحران اقتصادی و اعتراض‌های گسترده علیه جمهوری اسلامی آغاز شد، نیروهای امنیتی و نظامی برای سرکوب معترضان به‌طور گسترده از سلاح گرم استفاده کردند. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای و منابع حقوق بشری، این سرکوب پس از دستور مستقیم سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برای شلیک به معترضان و پایان‌دادن به اعتراضات «به هر وسیله لازم» انجام شد.

بر پایهٔ گزارش «کانون حقوق بشر ایران»، جاوید خالص، سرباز وظیفهٔ ارتش ایران، در جریان این اعتراضات از اجرای دستور شلیک به سوی معترضان خودداری کرد. به دنبال این اقدام، وی بازداشت و پروندهٔ قضایی علیه او تشکیل شد. بر اساس این گزارش، او پس از بازداشت به زندان اصفهان منتقل شد.

 حکم اعدام 
در ۳۰ دی ۱۴۰۴ (۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶)، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه جاوید خالص به اعدام محکوم شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، جزئیاتی دربارهٔ اتهام‌های رسمی، روند دادرسی، شعبهٔ رسیدگی‌کننده یا متن حکم به‌طور رسمی منتشر نشد. سازمان‌های حقوق بشری این نبود شفافیت را موجب افزایش نگرانی دربارهٔ رعایت‌نشدن دادرسی عادلانه دانستند.

در ۲ بهمن ۱۴۰۴، وزارت امور خارجه ایالات متحده حکم اعدام جاوید خالص را محکوم کرد و با اشاره به اینکه او به دلیل خودداری از شلیک به غیرنظامیان مجازات شده است، اعلام کرد که «امتناع او نه‌ تنها به‌جا بود، بلکه تنها انتخاب اخلاقی بود. وظیفه یک سرباز، حفاظت از شهروندان کشورش است و جاوید دقیقاً همین کار را انجام داد.» این وزارت تأکید کرد هیچ حکومتی نباید نیروهای امنیتی خود را به اعمال خشونت علیه غیرنظامیان وادار یا کسانی را که از چنین دستوراتی سرپیچی می‌کنند، مجازات کند.

 منابع 
:رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران

رده:اعدام
رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران