آیین‌نامه املائی زبان فرانسه (۱۹۷۶)

آیین‌نامه فرانسوی ۲۸ دسامبر ۱۹۷۶ دربارهٔ تسامح‌های دستوری و املایی، سندی اداری در حوزهٔ زبان فرانسه است که توسط نهادهای آموزشی و اداری فرانسه برای مشخص کردن برخی انعطاف‌ها در کاربرد دستور زبان و املای زبان فرانسه صادر شد. هدف این فرمان ایجاد امکان پذیرش برخی شکل‌های زبانی بود که در کاربرد نوشتاری یا گفتاری رایج شده بودند، بدون آنکه قواعد رسمی زبان فرانسه به‌طور کامل تغییر کند.

این فرمان در چارچوب تلاش‌های مربوط به استانداردسازی زبان فرانسه قرار دارد و به موضوعاتی مانند توافق دستوری، نوشتن برخی واژه‌ها، کاربرد نشانه‌های نوشتاری و برخی موارد اختلافی در دستور زبان می‌پردازد.

نمونه‌ای از مسائل مورد توجه:

 شکل‌های مختلف نوشتاری برخی واژه‌ها.
 تفاوت میان کاربرد سنتی و کاربرد رایج.
 برخی موارد استثنایی در قواعد دستوری.

نمونه:

«Ils se sont parlé.»

و:

«Ils se sont rencontrés.»

در این مثال‌ها، تفاوت در کاربرد و توافق اسم مفعول نشان می‌دهد که برخی ساختارهای دستوری نیازمند تفسیر دقیق هستند.

 زمینهٔ تاریخی فرمان 

در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم، زبان فرانسه با تغییرات اجتماعی و آموزشی گسترده‌ای روبه‌رو شد. افزایش شمار کاربران زبان، گسترش آموزش عمومی و تغییر در شیوه‌های نوشتاری باعث شد برخی قواعد سنتی نیازمند بررسی دوباره باشند.

نهادهای زبانی فرانسه، از جمله آکادمی فرانسه، همواره میان حفظ سنت نوشتاری و پذیرش تحول‌های زبانی تعادل ایجاد کرده‌اند.

نمونهٔ تغییرات مورد بحث:

 کاربرد واژه‌های جدید.
 ساده‌سازی برخی ساختارهای نوشتاری.
 پذیرش برخی شکل‌های رایج.

نمونه:

«événement»

و شکل پیشنهادی در برخی اصلاحات بعدی:

«évènement»

هر دو شکل در دوره‌هایی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

 موضوعات دستوری مورد توجه 

یکی از بخش‌های مهم فرمان مربوط به برخی مسائل دستوری و هماهنگی‌ها در زبان فرانسه است. هدف این نبود که قواعد اصلی حذف شوند، بلکه برخی کاربردهای پذیرفته‌شده نیز به رسمیت شناخته شوند.

نمونهٔ توافق اسم مفعول:

«Les lettres qu’elle a écrites sont longues.»

در این جمله، اسم مفعول «écrites» با «lettres» هماهنگ شده است.

اما در برخی ساختارها:

«Elle s’est lavé les mains.»

اسم مفعول تغییر نمی‌کند، زیرا مفعول مستقیم پس از فعل آمده است.

این نمونه‌ها نشان می‌دهند که قواعد دستوری فرانسه دارای جزئیات فراوان هستند.

 مسائل املایی در فرمان 

بخش دیگری از فرمان به مسائل املاء مربوط می‌شود. زبان فرانسه دارای تعداد زیادی واژه است که نوشتار آن‌ها در طول تاریخ تغییر کرده است.

نمونه‌ها:

«clé»

و:

«clef»

هر دو شکل در زبان فرانسه دیده می‌شوند.

همچنین:

«nénuphar»

و شکل تاریخی:

«nénufar»

در بحث‌های اصلاح املایی مطرح شده‌اند.

این موارد نشان می‌دهند که زبان فرانسه میان سنت نوشتاری و تغییرات طبیعی زبان در حال تعادل است.

 نمونه‌هایی از کاربردهای دستوری و املایی 

برخی مثال‌های مرتبط با موضوع فرمان:

نمونهٔ نخست:

«Les enfants se sont amusés.»

(کودکان سرگرم شدند.)

نمونهٔ دوم:

«Les décisions qu’ils ont prises sont importantes.»

(تصمیم‌هایی که آن‌ها گرفته‌اند مهم هستند.)

در هر دو جمله، توافق اسم مفعول باید بر اساس ساختار جمله بررسی شود.

نمونهٔ املایی:

«week-end»

و:

«weekend»

هر دو شکل در دوره‌های مختلف دیده شده‌اند.

 جایگاه فرمان در زبان معیار فرانسه 

این فرمان بخشی از تاریخ تلاش‌های فرانسه برای مدیریت و تنظیم کاربرد زبان است. در زبان فرانسه، میان زبان روزمره و زبان رسمی تفاوت‌هایی وجود دارد و اسناد رسمی تلاش می‌کنند چارچوبی برای استفادهٔ نوشتاری ایجاد کنند.

نمونه:

زبان گفتاری:

«J’ai pas compris.»

زبان رسمی‌تر:

«Je n’ai pas compris.»

فرمان‌هایی از این نوع معمولاً بر نوشتار رسمی تمرکز دارند و هدف آن‌ها تغییر کامل زبان گفتاری نیست.

 ارتباط با اصلاحات املایی زبان فرانسه 

فرمان ۲۸ دسامبر ۱۹۷۶ را می‌توان در مسیر تاریخی اصلاحات املایی فرانسه بررسی کرد. بعدها اصلاحات دیگری مانند اصلاحات املایی سال ۱۹۹۰ نیز مطرح شدند که دربارهٔ ساده‌سازی برخی واژه‌ها بحث کردند.

نمونه‌های اصلاحی:

«coût»

و:

«cout»

یا:

«paraître»

و:

«paraitre»

این تغییرات با هدف ساده‌تر کردن برخی قواعد انجام شدند، اما میزان پذیرش آن‌ها در جامعه متفاوت بوده است.

 اهمیت آموزشی فرمان 

در آموزش زبان فرانسه، آشنایی با چنین اسنادی برای معلمان، زبان‌شناسان و پژوهشگران اهمیت دارد. زیرا نشان می‌دهد قواعد زبان ثابت و جدا از جامعه نیستند، بلکه در طول زمان بررسی و تنظیم می‌شوند.

نمونه‌های آموزشی:

«Il faut que tu viennes.»

و:

«Il faut venir.»

هر دو جمله از نظر دستوری درست هستند، اما ساختار متفاوتی دارند.

 منابع و منابع برخط 
 https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000485229
 آکادمی فرانسه، منابع مربوط به قواعد و کاربرد زبان فرانسه.
 وزارت آموزش ملی فرانسه، اسناد آموزشی و زبانی.
 مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، پژوهش‌های مربوط به زبان‌شناسی فرانسه.
 Grevisse, Maurice. Le Bon Usage. انتشارات دوکلو.
 Bescherelle. La grammaire pour tous. انتشارات هاتیه.
 پایگاه برخط مرکز ملی منابع متنی و واژگانی فرانسه برای بررسی واژه‌ها و کاربردهای زبانی.
 پایگاه رسمی آکادمی فرانسه برای توصیه‌های املایی و دستوری.
رده:دستور زبان فرانسوی