هم‌خوانی اسم مفعول در زبان فرانسه

توافق یا هم خوانی اسم مفعول یا هماهنگی اسم مفعول در زبان فرانسوی یکی از قواعد مهم دستور زبان فرانسوی است که بر اساس آن، شکل اسم مفعول در برخی زمان‌ها و ساختارهای دستوری باید از نظر جنسیت و شمار با واژه‌ای دیگر هماهنگ شود. این هماهنگی معمولاً در زمان‌های مرکب، به‌ویژه با فعل کمکی‌های «avoir» و «être»، دیده می‌شود.

در زبان فرانسه، اسم مفعول می‌تواند دارای شکل‌های متفاوتی باشد. برای نمونه، اسم مفعول فعل «aimer» به صورت «aimé» است، اما در صورت مؤنث یا جمع شدن ممکن است به شکل‌های «aimée»، «aimés» و «aimées» نوشته شود.

نمونه‌ها:

 «Paul a aimé Marie.» (پل ماری را دوست داشته است.)
 «Marie est aimée par Paul.» (ماری توسط پل دوست داشته می‌شود.)
 «Les enfants sont arrivés.» (کودکان رسیده‌اند.)
 «Les filles sont arrivées.» (دختران رسیده‌اند.)

 توافق اسم مفعول با فعل کمکی être 

هنگامی که یک فعل با فعل کمکی «être» در زمان‌های مرکب صرف می‌شود، اسم مفعول معمولاً با نهاد جمله از نظر جنسیت و شمار توافق می‌کند. این قانون بیشتر برای افعالی به کار می‌رود که بیانگر حرکت، تغییر حالت یا بازگشت هستند.

برای نمونه:

 «Il est allé à Paris.» (او به پاریس رفته است.)
 «Elle est allée à Paris.» (او [زن] به پاریس رفته است.)
 «Ils sont partis tôt.» (آن‌ها زود رفته‌اند.)
 «Elles sont parties tôt.» (آن‌ها [زنان] زود رفته‌اند.)

در این مثال‌ها، تغییر پایان اسم مفعول نشان‌دهندهٔ توافق است. افزودن «e» معمولاً نشان‌دهندهٔ مؤنث و افزودن «s» نشان‌دهندهٔ جمع است.

نمونه‌های بیشتر:

 «La porte est ouverte.» (در باز است.)
 «Les fenêtres sont ouvertes.» (پنجره‌ها باز هستند.)
 «Le garçon est tombé.» (پسر افتاده است.)
 «Les filles sont tombées.» (دختران افتاده‌اند.)

 توافق اسم مفعول با فعل کمکی avoir 

در حالت کلی، زمانی که فعل کمکی «avoir» استفاده می‌شود، اسم مفعول با نهاد جمله توافق نمی‌کند.

نمونه:

 «Marie a mangé une pomme.» (ماری یک سیب خورده است.)
 «Les enfants ont joué dans le jardin.» (کودکان در باغ بازی کرده‌اند.)

اما اگر مفعول مستقیم پیش از فعل بیاید، اسم مفعول باید با آن توافق کند. این یکی از مهم‌ترین قواعد توافق اسم مفعول در زبان فرانسه است.

نمونه‌ها:

 «La pomme que Marie a mangée était rouge.» (سیبی که ماری خورده بود قرمز بود.)
 «Les lettres qu’il a écrites sont longues.» (نامه‌هایی که او نوشته است طولانی هستند.)
 «Les chansons que nous avons entendues étaient belles.» (آهنگ‌هایی که ما شنیدیم زیبا بودند.)

در این مثال‌ها، واژه‌های «pomme»، «lettres» و «chansons» پیش از اسم مفعول آمده‌اند و باعث توافق شده‌اند.

 موارد خاص توافق اسم مفعول 

برخی افعال و ساختارها دارای قواعد ویژه‌ای هستند. برای نمونه، افعال ضمیری که با ضمیر بازتابی ساخته می‌شوند، ممکن است بسته به نقش ضمیر نیاز به توافق داشته باشند.

نمونه:

 «Elle s’est lavée.» (او خودش را شسته است.)
 «Ils se sont rencontrés.» (آن‌ها یکدیگر را ملاقات کرده‌اند.)
 «Elles se sont parlé.» (آن‌ها با یکدیگر صحبت کرده‌اند.)

در جملهٔ «Elles se sont parlé»، اسم مفعول «parlé» تغییر نمی‌کند، زیرا فعل «parler» مفعول مستقیم ندارد و «se» در نقش مفعول غیرمستقیم به کار رفته است.

 جایگاه توافق اسم مفعول در زبان معیار فرانسه 

توافق اسم مفعول بخشی از قواعد رسمی زبان فرانسه معیار است و در نوشتار اهمیت زیادی دارد. در گفتار روزمره، بسیاری از این تفاوت‌ها شنیده نمی‌شوند، زیرا در بسیاری از موارد حرف پایانی اسم مفعول تلفظ نمی‌شود.

برای مثال:

 «Il a écrit une lettre.»
 «Elle a écrit une lettre.»

در تلفظ، «écrit» در هر دو جمله یکسان شنیده می‌شود، اما در برخی ساختارهای نوشتاری شکل اسم مفعول می‌تواند تغییر کند.

نمونه‌های نوشتاری:

 «Les histoires qu’elle a racontées étaient intéressantes.»
 «Les documents qu’ils ont préparés sont importants.»

 دشواری‌های یادگیری توافق اسم مفعول 

یادگیری توافق اسم مفعول برای زبان‌آموزان فرانسوی، به‌ویژه کسانی که زبان مادری آن‌ها دارای چنین ساختاری نیست، دشوار است. مهم‌ترین مشکلات شامل تشخیص مفعول مستقیم، شناخت نقش ضمیرها و تشخیص زمان‌های مرکب است.

نمونه‌های مقایسه‌ای:

 «J’ai acheté des fleurs.» (من گل‌هایی خریده‌ام.)
 «Les fleurs que j’ai achetées sont belles.» (گل‌هایی که خریده‌ام زیبا هستند.)

در جملهٔ نخست، «acheté» بدون تغییر باقی می‌ماند، اما در جملهٔ دوم به دلیل قرار گرفتن مفعول مستقیم پیش از فعل، به شکل «achetées» تبدیل می‌شود.

 منابع 

 فرهنگستان زبان فرانسه، دستورها و توصیه‌های مربوط به کاربرد زبان فرانسه.
 آکادمی فرانسه، بخش دستور زبان و قواعد نوشتاری زبان فرانسه.
 Grevisse, Maurice. Le Bon Usage. نسخه‌های مختلف، انتشارات دوکلو.
 Bescherelle. La conjugaison pour tous. انتشارات هاتیه.
 مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، منابع پژوهشی دربارهٔ زبان‌شناسی فرانسه.

رده:دستور زبان فرانسوی