یادگیری ترکیبی

یادگیری ترکیبی (به انگلیسی: Blended learning) که با نام‌های دیگری مانند یادگیری برخط و کلاسی، یادگیری هم‌افزا یا فراتر به عنوان یادگیری هیبریدی نیز در نظر گرفته می شود -«روش آموزشی هیبریدی، الگویی نوین در نظام‌های آموزش ترکیبی است که با تلفیق آموزش حضوری در کلاس درس و آموزش آنلاین/دیجیتال، بستری انعطاف‌پذیر برای یادگیری مستقل و تعاملی فراگیران فراهم می‌کند.»_ در واقع یادگیری ترکیبی یک روش آموزشی است که در آن برنامه‌های رسمی آموزشی با روش‌های سنتی حضور در کلاس درس فیزیکی و روش‌های مبتنی بر فناوری و آموزش الکترونیکی (آنلاین) با یکدیگر ترکیب می‌شوند.

در این روش، دانش‌آموز یا دانشجو تا حدی بر زمان، مکان، مسیر حرکتی و سرعت یادگیری خود کنترل دارد.

 تاریخچه 
اصطلاح «یادگیری ترکیبی» نخستین بار در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی و با گسترش اینترنت و سیستم‌های مدیریت یادگیری (LMS) مطرح شد. در ابتدا، این واژه بیشتر برای توصیف ترکیب کلاس‌های حضوری با دوره‌های آموزشی مبتنی بر کامپیوتر در سازمان‌ها و شرکت‌ها به کار می‌رفت. با این حال، ریشه‌های نظری آن به دهه‌ها قبل و رویکردهای یادگیری از راه دور و آموزش مکاتبه‌ای بازمی‌گردد.

 مدل‌های یادگیری ترکیبی 
یادگیری ترکیبی دارای مدل‌های مختلفی است که بر اساس میزان استفاده از فناوری و نحوه سازماندهی کلاس درس دسته‌بندی می‌شوند:

 مدل چرخشی (Rotation Model): در این مدل، دانش‌آموزان در یک برنامه زمانی مشخص بین ایستگاه‌های یادگیری مختلف که حداقل یکی از آن‌ها یادگیری آنلاین است، جابه‌جا می‌شوند. این مدل خود شامل زیرمجموعه‌هایی مانند چرخشی ایستگاهی، چرخشی آزمایشگاهی و کلاس درس معکوس (Flipped Classroom) است.
 مدل انعطاف‌پذیر (Flex Model): در این روش، بخش عمده‌ای از آموزش در بستر آنلاین ارائه می‌شود و معلم در کلاس فیزیکی به عنوان پشتیبان و راهنما عمل کرده و به صورت انفرادی یا گروهی به دانش‌آموزان کمک می‌کند.
 مدل خود‌مخلوط (Self-Blend Model): دانش‌آموزان علاوه بر دوره‌های حضوری خود، به صورت داوطلبانه دوره‌های آنلاین تکمیلی را برای شخصی‌سازی یادگیری انتخاب می‌کنند.
 مدل مجازی غنی‌شده (Enriched Virtual Model): دانش‌آموزان بیشتر کارهای درسی خود را به صورت آنلاین و در خارج از مدرسه انجام می‌دهند، اما برای جلسات حضوری اجباری با معلم نیز در کلاس شرکت می‌کنند.

 مزایا 

 انعطاف‌پذیری و شخصی‌سازی: فراگیران می‌توانند با سرعت و شیوه یادگیری متناسب با نیازهای خود پیش بروند.
 افزایش تعامل و همکاری: ادغام ابزارهای آنلاین مانند تالارهای گفتگو و پروژه‌های گروهی دیجیتال، تعامل میان فراگیران و مدرس را بهبود می‌بخشد.
 دسترسی به منابع متنوع: یادگیرندگان محدود به کتاب‌های درسی سنتی نبوده و به منابع چندرسانه‌ای گسترده دسترسی دارند.
 داده‌محور بودن آموزش: مدرسان می‌توانند پیشرفت دانش‌آموزان را از طریق سیستم‌های دیجیتال به صورت دقیق‌تر ارزیابی کنند.

 چالش‌ها 

 شکاف دیجیتالی: عدم دسترسی یکسان همه فراگیران به سخت‌افزار مناسب و اینترنت باکیفیت.
 نیاز به سواد دیجیتال: ضرورت تسلط مدرسان و دانش‌آموزان به ابزارهای فناوری و نرم‌افزارهای آموزشی.
 هزینه‌های اولیه بالا: پیاده‌سازی زیرساخت‌های فناوری و سیستم‌های مدیریت یادگیری نیاز به بودجه اولیه دارد.
 کاهش تعاملات اجتماعی مستقیم: در صورت عدم تعادل، ممکن است ارتباطات انسانی چهره‌به‌چهره کاهش یابد.

 جستارهای وابسته 

 آموزش الکترونیکی
 کلاس درس معکوس
 یادگیری سیار
 فناوری آموزشی

 منابع