طرح مورگنتاوو

طرح مورگِنتاو (به انگلیسی: Morgenthau Plan) یک پیشنهاد جنجالی در اواخر جنگ جهانی دوم بود که در آن آمریکا قصد داشت آلمان را به طور کامل غیرصنعتی و به یک کشور کشاورزی تبدیل کند تا هرگز نتواند دوباره جنگ به پا کند.

 اهداف و بستر شکل‌گیری 
این طرح در سال ۱۹۴۴ توسط هنری مورگنتاو جونیور، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ارائه شد. هدف اصلی آن نابودی کامل توانایی نظامی آلمان از طریق حذف صنایع سنگین بود، چرا که مورگنتاو معتقد بود این صنایع منشأ اصلی جنگ‌افروزی هستند.

 مفاد اصلی طرح 
 تقسیم و اشغال: آلمان به دو کشور مستقل شمالی و جنوبی تقسیم می‌شد و منطقه صنعتی رور (Ruhr) به همراه زارلند (Saar) و نواحی غربی به عنوان منطقه بین‌المللی تحت کنترل سازمان ملل درمی‌آمد.
 نابودی کامل صنعت: کلیه کارخانه‌ها و تجهیزات صنعتی رور باید ظرف ۶ ماه برچیده، مصادره یا نابود می‌شدند و معادن زغال سنگ نیز به طور کامل تخریب می‌گردیدند.
 اقتصاد کشاورزی و غرامت: هدف، تبدیل آلمان به کشوری عمدتاً کشاورزی و شبانی (Pastoral) بود. غرامت‌گیری به صورت پولی ممنوع بود و غرامت صرفاً از طریق انتقال ماشین‌آلات صنعتی و کار اجباری آلمانی‌ها انجام می‌شد.

 سرنوشت طرح و دلایل شکست 
اگرچه فرانکلین روزولت در ابتدا از آن حمایت کرد، این طرح به دلیل مخالفت‌های گسترده هرگز اجرا نشد:
 انتقاد داخلی: وزیر جنگ (استیمسون) و وزیر امور خارجه (هال) به شدت مخالف بودند. هال آن را عامل تلفات بیشتر آمریکایی‌ها می‌دانست و استیمسون آن را "جنایتکارانه" و مغایر با اصول مسیحیت می‌خواند.Stimson, Henry. Memoirs. 1948.
 نظریه "هورشت گریبان": بررسی هربرت هوور نشان داد که اجرای این طرح به دلیل نابودی اقتصاد وابسته اروپا به آلمان، باعث مرگ ۲۵ میلیون آلمانی از گرسنگی می‌شد.
 تبدیل به بمب تبلیغاتی: یوزف گوبلز، وزیر پروپاگاندا، از این طرح برای تحریک غیرنظامیان آلمانی برای مقاومت در برابر متفقین استفاده کرد.

 سرانجام: از تنبیه تا بازسازی 
گرچه خود طرح اجرا نشد، تفکر خشن آن در اوایل اشغال (دستورالعمل JCS 1067) تأثیرگذار بود. اما از سال ۱۹۴۷ با شروع جنگ سرد، آمریکا سیاست خود را تغییر داد و به جای تضعیف آلمان، به فکر بازسازی آن افتاد. در نهایت، طرح مارشال (Marshall Plan) جایگزین ایده مورگنتاو شد و به بازسازی صنعتی آلمان غربی انجامید.

 منابع 

 Henry Morgenthau Jr. (1945). Germany is Our Problem. Harper & Brothers.
 John Dietrich (2002). The Morgenthau Plan: Soviet Influence on American Postwar Policy.
 "Morgenthau Plan". Encyclopaedia Britannica. 2020.

رده:تاریخ آلمان پس از جنگ جهانی دوم
رده:طرح‌های پیشنهادی ایالات متحده
رده:جنگ جهانی دوم