پونه‌سای انبوه‌کرمانی

پونه‌سای انبوه‌کرمانی (نام علمی: Nepeta glomerulosa subsp. carmanica) یک زیرگونه از گیاه پونه‌سای انبوه (Nepeta glomerulosa) است که به سردهٔ پونه‌سا و تیرهٔ نعناعیان تعلق دارد. این آرایهٔ گیاه‌شناسی یک گیاه علفی، پایا و بومی انحصاری ایران است.

 تاریخچه و نام‌گذاری 
این گیاه نخستین بار توسط گیاه‌شناس آلمانی، یوزف بورنمولر (Bornm.) به عنوان یک واریته توصیف شد. سپس در سال ۱۹۸۲ میلادی، گیاه‌شناس اتریشی کارل هاینتز رشینگر (Rech.f.) در جلد ۱۵۰ کتاب مرجع Flora Iranica (صفحه ۱۶۷)، جایگاه آرایه‌شناختی آن را بازنگری کرد و آن را به عنوان یک زیرگونهٔ رسمی تحت نام علمی کنونی ثبت نمود. پسوند carmanica در نام علمی آن به خاستگاه جغرافیایی کشف این زیرگونه یعنی استان کرمان اشاره دارد.

 توزیع جغرافیایی 
پونه‌سای انبوه‌کرمانی یک گیاه بومی انحصاری (Endemic) ایران است و در مناطق دیگر جهان یافت نمی‌شود. زیستگاه بومی آن عمدتاً شامل مناطق مرتفع، کوهپایه‌های سنگلاخی و دامنه‌های معتدل کوهستان‌های نواحی مرکزی و جنوب شرقی ایران (به‌ویژه ارتفاعات استان کرمان) است.

 ویژگی‌ها 
این زیرگونه به عنوان بخشی از گونهٔ پونه‌سای انبوه، دارای گل‌آذین‌های بسیار فشرده، کروی و کاپیتول‌مانند است که گل‌هایی به رنگ صورتی یا ارغوانی دارد. اندام‌های هوایی این گیاه به‌شدت معطر بوده و اسانس آن حاوی ترکیبات مونوترپنی غنی نظیر ۱و۸-سینئول، آلفا-پینن و لیمونن است که به آن ویژگی‌های دارویی برجسته‌ای در طب بومی می‌بخشد.

 منابع 

رده:پونه‌سا
رده:گیاهان بومی ایران