لاپوان‌یوکی

لاپوان‌یوکی (، ) یک رود در فنلاند و خروجی اصلی حوضه آبریز لاپوان‌یوکی است. این رود از دریاچه ساپسالامپی در آلاووس سرچشمه می‌گیرد و در ابتدا با نام پاهایوکی (Pahajoki) مسافتی حدود ۲۰ کیلومتر را تا دریاچه کیرکویارویِ آلاووس (آلاوودن‌یاروی) طی می‌کند. از آنجا این رود با عبور از کورتانه، لاپوا و کاوهاوا امتداد یافته و در نهایت آب‌های خود را در اوسیکارلپی به خلیج بوتنی می‌ریزد. به بخش دهانه این رود، اودن‌کارلپون‌یوکی (Uudenkaarlepyynjoki) نیز گفته می‌شود.WSOY Iso tietosanakirja 10, s. 52, WSOY, 1997 ()

طول رود لاپوان‌یوکی حدود ۱۵۰ کیلومتر است و اگر طول رود پاهایوکی نیز در نظر گرفته شود، طول کل آن به حدود ۱۷۰ کیلومتر می‌رسد. مساحت حوضه آبریز این رودخانه ۴٬۱۲۲ کیلومتر مربع است. سرچشمه رودخانه در ساپسالامپی حدود ۱۱۳ متر بالاتر از سطح دریا قرار دارد. لاپوان‌یوکی از میان دریاچه کورتانه (Kuortaneenjärvi) نیز عبور می‌کند.

کیفیت آب لاپوان‌یوکی در بخش‌های بالادست (در رود پاهایوکی) خوب است، اما در بخش‌های پایین‌دست در سطح رضایت‌بخش یا ضعیف قرار دارد. بخش پایین‌دستِ پس از لاپوا، تحت تأثیر ساخت‌وسازهای آبی، آلودگی‌های پراکنده (آلاینده‌های غیرنقطه‌ای) و بار آلودگی ناشی از خاک‌های سولفاته قرار دارد. در مسیر پایین‌دستِ بستر اصلی رودخانه، خاک‌های سولفاته زهکشی‌شده زیادی وجود دارد که باعث اسیدی شدن آب‌ها، به ویژه در فصل سیلاب می‌شوند.Lapuanjoen vesistöalueen vesienhoidon toimenpideohjelma 2016–2021, s. 53. در مسیرهای میانی و بالادست، کیفیت آب به دلیل آلودگی‌های پراکنده ناشی از کشاورزی و جنگل‌داری، فاضلاب‌های مناطق مسکونی و استخراج زغال‌سنگ نارس (پیت) کاهش می‌یابد. رود پاهایوکی و نهرهای بالادست آن در وضعیت طبیعی نسبتاً خوبی قرار دارند، اگرچه آن‌ها نیز به طور متغیر تحت تأثیر بار آلودگی کشاورزی و جنگل‌داری هستند.Lapuanjoen vesistöalueen vesienhoidon toimenpideohjelma 2016–2021, s. 54.

رودخانه‌ها و نهرهایی که آب خود را به لاپوان‌یوکی می‌ریزند از جمله عبارتند از: لاکایوکی، کارانکایوکی، اوئیتون‌لوئوما، تیستن‌یوکی، تیس‌پورو، کاتکان‌یوکی، نورمون‌یوکی، کاوهاوان‌یوکی و تویسان‌یوکی.Reino Kallio, Tiistenjoen Paavola ja sen tytärkylät 1554–2004. آنتی توری (Antti Tuuri) در کتاب خود با عنوان ماهیگیری با مگس در اوستروبوتنیا (Perhokalastus Pohjanmaalla)Antti Tuuri: "Perhokalastus Pohjanmaalla – Kalajuttuja" 2006, Otava وضعیت رود لاپوان‌یوکی را توصیف کرده است؛ توصیفات این کتاب باعث ایجاد بحث‌های گسترده، مقالات روزنامه‌ای و طرح پرسش‌های پارلمانی برای نجات این رودخانه شد.صفحه ماهیگیران با مگس که گزارشی از بحث‌ها در آن ارائه شده است (بازبینی شده در ۱ آوریل ۲۰۰۸)

 تاریخچه 
حدود ۴۰۰۰ سال پیش، آب‌های دریاچه نسی‌یروی (Näsijärvi) در منطقه پیرکانما از طریق رود لاپوان‌یوکی به خلیج بوتنی می‌ریخت. به دلیل پدیده بالا آمدن سطح خشکی (برگشت پسایخچالی)، مسیر آب از دریاچه نسی‌یروی به سمت رودخانه ککمن‌یوکی باز شد که امروزه آب دریاچه در آن مسیر جریان دارد. Suomen Ympäristökeskus (مؤسسه محیط زیست فنلاند)

 منابع 
 

 پانویس 

رده:رودهای فنلاند
رده:جغرافیای کاوهاوا
رده:حوضه آبریز لاپوان‌یوکی
رده:جغرافیای لاپوا
رده:جغرافیای کورتانه
رده:اوسیکارلپی