پیش‌نویس:عبدالرحمن لودین

عبدالرحمن لودین (حدود ۱۲۷۲ – ۱۳۰۹ خورشیدی) (۱۸۹۳ تا ۱۹۳۰) که با تخلص «کبریت» شناخته می‌شد، روزنامه‌نگار، شاعر و سیاست‌مدار اهل افغانستان بود. او از اعضای برجسته جنبش مشروطه دوم افغانستان و از همکاران محمود طرزی در روزنامه سراج‌الاخبار به شمار می‌رفت. لودین در سال ۱۲۹۷ خورشیدی به‌خاطر سوءقصد به امیر حبیب‌الله بازداشت و پس از روی کار آمدن امان‌الله خان آزاد شد. او در دوره امان‌الله سمت‌هایی از جمله عضویت در گروه پیش‌نویس قانون اساسی، ریاست مرکه پشتو، ریاست بلدیه قندهار و کابل و ریاست گمرک کابل را بر عهده داشت. او در آغاز سلطنت محمد نادرشاه(۱۳۰۸ تا ۱۳۱۲) اعدام شد. لودین از پیشگامان شعر سیاسی و اجتماعی معاصر افغانستان به شمار می‌رود و آثارش عمدتاً در زمینه آزادی‌خواهی، اصلاحات و نقد مسائل اجتماعی است.

 کودکی و جوانی 
عبدالرحمن سال ۱۲۷۲ در کابل زاده شد و فرزند سید احمد لودین، از اعضای مشروطه‌خواهان دوره نخست بود. تحصیلات ابتدایی را نزد پدر خود آغاز کرد و سپس تا مقطع رشدیه در لیسه حبیبیه ادامه داد. افزون بر پارسی و پشتو، با زبان‌های ترکی، اردو، عربی و انگلیسی نیز آشنایی داشت و به ترجمه از برخی از این زبان‌ها می‌پرداخت.

 فعالیت‌های سیاسی 

 روزنامه‌نگاری و مشروطه‌خواهی 
لودین در سال ۱۲۹۰ خورشیدی به عنوان نویسنده به روزنامه سراج‌الاخبار پیوست و چند سال زیر نظر محمود طرزی و همکار با عبدالهادی داوی فعالیت کرد. او در این دوره مقالاتی در زمینه‌های ادبی، اجتماعی و سیاسی منتشر کرد و به یکی از چهره‌های جوان جریان روشنفکری افغانستان تبدیل شد. او یکی از رهبران گروه «جوانان افغان» بود.

 سوءقصد به امیر حبیب‌الله 
در ۱۲ سرطان ۱۲۹۷ خورشیدی، عبدالرحمن لودین در محله شوربازار کابل از بام دکانی مشرف به کوچه غازی به سوی خودروی امیر حبیب‌الله تیراندازی کرد. گلوله به خودروی امیر اصابت کرد، اما به او آسیبی نرساند. لودین پیش از آنکه فرصت شلیک دوباره پیدا کند، بازداشت و در زندان ارگ محبوس شد. پس از این رویداد، دولت گروهی از مشروطه‌خواهان، از جمله عبدالهادی داوی، را نیز به اتهام ارتباط با این سوءقصد بازداشت کرد. زندانی شدن لودین و داوی که هر دو از نویسندگان اصلی روزنامه سراج‌الاخبار بودند، فعالیت این روزنامه را با محدودیت‌هایی روبه‌رو کرد. لودین و داوی تا ۸ ماه در زندان بودند که حبیب‌الله در جلال‌آباد کشته شد و فرزندش امان‌الله به سلطنت رسید.

 مسئولیت‌های دولتی در حکومت امان‌الله 
امان الله تمام مشروطه‌خواهان زندانی را از جمله لودین و داوی را از زندان آزاد کرد و به آنان مناصب دولتی داد. لودین مدتی در روزنامه امان افغان فعالیت کرد و سپس مسئولیت‌های گوناگونی را بر عهده گرفت، از جمله:

 عضویت در گردهمایی مشورتی (لوی جرگه) پیش‌نویس و تدوین قانون اساسی (۱۳۰۰)
 عضویت هیئت سیاسی افغانستان در بخارا (۱۳۰۲)
 ریاست دوم و سپس ریاست مرکه پشتو (مرکز آموزش زبان پشتو) (۱۳۰۲)
 سرپرستی سرمنشی دربار (۱۳۰۳)
 ریاست بلدیه قندهار (۱۳۰۵)
 ریاست گمرک کابل (۱۳۰۶–۱۳۰۷)
 ریاست بلدیه کابل (۱۳۰۸)

در لوی‌جرگه پغمان در سال ۱۳۰۷، لودین از برخی سیاست‌های دولت امان‌الله خان، از جمله تمرکز قدرت در شخص پادشاه، انتقاد کرد و خواستار تعیین صدراعظمی مسئول در برابر مردم شد.

 شعر 
لودین با تخلص «کبریت» شعر می‌سرود و بیشتر اشعار او مضامین سیاسی، اجتماعی و انتقادی داشت. همچنین آثاری در زمینه زندگی‌نامه رجال افغانستان و فرهنگ واژگان پشتو به دری به او نسبت داده شده است که بخش عمده آن‌ها از میان رفته‌اند.

از اشعار شناخته‌شده اوست:

دردا و حسرتا که جهان شد به کام خر

زد چرخ سفله سکه دولت به نام خر

خرها وکیل ملت و ارکان دولت‌اند

بنگر که بر چه پایه رسیده مقام خر

 اعدام 
لودین در ابتدای سلطنت محمدنادرشاه دوباره به‌عنوان شهردار/بلدیه کابل منصوب شد اما کمتر از یکسال، پس از دیداری با او اعدام شد. دربارهٔ چگونگی، علت و تاریخ دقیق اعدام عبدالرحمان لودین، در منابع مختلف روایت‌های متفاوتی آمده و دربارهٔ جزئیات این رویداد اتفاق نظر کامل وجود ندارد.غلام‌محمد غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، بخش رویدادهای آغاز سلطنت نادرشاه، ۱۳۸۲، ص ۷۱۶ تا ۷۲۳. در روایت رسمی دولت محمدنادر شاه، که در روزنامه اصلاح منتشر شد، او به خیانت و همکاری با شورش‌گران کوهدامن متهم و محکوم به اعدام معرفی شد.روزنامه اصلاح، کابل، چاپخانه دولتی، شماره ۶۷، ۳ اسد ۱۳۰۹. در مقابل، برخی مورخان و نویسندگان بعدی، اعدام او را در زمینه سرکوب مخالفان سیاسی در سال‌های آغازین سلطنت نادرشاه تفسیر کرده‌اند.ظاهر طنین، افغانستان در قرن بیستم، تهران، انتشارات: عرفان، ۱۳۸۴، ص ۵۵. در برخی روایت‌ها آمده است که او به دستور مستقیم نادرشاه کشته شد و جسدش به خانه انتقال داده شد، و در برخی دیگر، تیرباران در محوطهٔ قصر دلگشا ذکر شده است؛ از این رو، دربارهٔ شیوه و محل دقیق اعدام نیز اختلاف وجود دارد.غلام‌محمد غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، بخش رویدادهای آغاز سلطنت نادرشاه، ۱۳۸۲، ص ۷۱۶ تا ۷۲۳. همچنین، با توجه به هم‌زمانی آغاز شورش کوهدامن در ۳۰ سرطان ۱۳۰۹ و انتشار خبر رسمی اعدام او در ۳ اسد، به نظر می‌رسد مرگ لودین در فاصله‌ای کوتاه پس از آغاز این بحران رخ داده باشد، هرچند میان تاریخ دقیق اعدام و تاریخ انتشار رسمی خبر آن باید تفکیک قائل شد.

 جستارهای وابسته 

 محمود طرزی
 عبدالهادی داوی
محمدنادر شاه

 منابع 

:رده:فعالان اجتماعی
:رده:روزنامه‌نگاران اهل افغانستان
:رده:شاعران اهل افغانستان
:رده:سیاستمداران اهل افغانستان
:رده:شهرداران
:رده:نویسندگان اهل افغانستان
:رده:درگذشتگان ۱۹۳۰ (میلادی)
:رده:زادگان ۱۸۸۳ (میلادی)