یاغیان چاقوکش (کتاب)

یاغیان چاقوکش () رمانی از سانتری آلکیو به سبک رئالیسم است که توصیفی از دوران خود در سال ۱۸۹۴ ارائه می‌دهد. این کتاب جایگاه خود را به عنوان یکی از ارکان ادبیات ملی فنلاند حفظ کرده است. آلکیو قصد خود را برای نگارش این حماسهٔ ملی با محوریت منطقه اوستروبوتنیای جنوبی در تابستان ۱۸۹۳ با ناشر خود، ورنر سودرستروم، در میان گذاشت. بررسی عمیق پدیده یاغیان چاقوکش (Puukkojunkkarit) یک اقدام شجاعانه بود که تا آن زمان هیچ‌کس حتی برای انجام آن تلاشی نکرده بود. هنگامی که آلکیو در حال آماده‌سازی رمان یاغیان چاقوکش بود، نگاه خود را به مناطقی معطوف کرد که در آن‌ها شدیدترین درگیری‌ها رخ داده و مغرورترین یاغیان ظاهر شده بودند. با این حال، آلکیو قصد نداشت یک روایت تاریخی دقیق خلق کند، بلکه هنگام نگارش کتاب از آزادی‌های نویسندگی خود بهره برد. ساختار آثار او، از جمله یاغیان چاقوکش، استوار و شیوهٔ توصیف او باز و صریح است.

 پیشینه 

سانتری آلکیو (تا سال ۱۸۹۸ با نام الکساندر فیلاندر) در سال ۱۸۶۲ به دنیا آمد، در لای‌هیا بزرگ شد و یکی از سیاستمداران برجسته فنلاندی در اوایل قرن نوزدهم، و همچنین یک نویسنده و روزنامه‌نگار بود. او به‌ویژه به‌عنوان بنیان‌گذار حزب روستایی (که امروزه حزب مرکز نامیده می‌شود) شناخته می‌شود.

آلکیو طرفدار دموکراسی و استقلال فنلاند بود، اما رهبری جنبش انجمن‌های جوانان را نیز بر عهده داشت. از این طریق، او می‌خواست بیش از هر چیز بر پرهیز از الکل و سبک زندگی سالم تأکید کند، که دلیل مهمی برای نوشتن رمان یاغیان چاقوکش بود. برای او، خودسازی آرمانی مهم بود که در انجمن جوانان بر آن تأکید می‌کرد. هدف کتاب یاغیان چاقوکش این بود که جوانان آن زمان را از ایده‌آل‌سازی و احترام به یاغیان چاقوکش (häjyt) بازدارد. این افراد که برهم‌زنندگان آرامش و اراذل و اوباش عمومی بودند، از همه طبقات اجتماعی برخاسته بودند. دستگیری آن‌ها بسیار دشوار بود، زیرا کمتر کسی حاضر می‌شد علیه یک یاغی شهادت دهد. دلیل اصلی ایده‌آل‌سازی آن‌ها جسارتشان در مخالفت با جامعه و مقامات رسمی بود. آلکیو در سال ۱۹۳۰ در لای‌هیا درگذشت.

 اثر 

 داستان 
یاغیان چاقوکش به دو بخش تقسیم می‌شود. در بخش اول، انتخاب همسر برای سانترا یروله (Santra Järvelä) که به سن ازدواج رسیده، و درگیری‌های ناشی از آن توصیف می‌شود. بخش دوم بر نمونه اولیه یک یاغی چاقوکش به نام اسا کارهو (Esa Karhu) تمرکز دارد که شروع به درک این موضوع می‌کند که زندگی به عنوان یک یاغی نمی‌تواند برای همیشه بدون پیامد ادامه یابد. قرار است سانترا یروله با یک یاغی چاقوکش به نام الا کویوانن (Ella Kuivanen) ازدواج کند، اما سانترا عاشق یک فرد معتقد به جنبش بیداری هرننایسووس (körttiläinen) به نام واله لایتالا (Valee Laitila) می‌شود و با او فرار می‌کند. یاغیان تصمیم می‌گیرند انتقام بی‌عدالتی که در حقشان شده را بگیرند و سانترا را به‌زور در شب میکِلین‌پایوا (Mikkeli) برگردانند. 

این رویداد به درگیری کوروِن‌لوئوککو (Korvenloukko) که پایان‌بخش قسمت اول کتاب است، ختم می‌شود.

در طول این درگیری، واله تنها از یک میله چوبی محکم استفاده می‌کند که بسیار هم مؤثر است - اما اسا خیلی زود به چاقوی خود متوسل می‌شود و رد خون مسیر او را مشخص می‌کند؛ به همین ترتیب، میله چوبی دستیار او، ایکان آنتی، که دو ردیف میخ نعل اسب در آن کوبیده شده است، آسیب زیادی به بار می‌آورد - اگرچه جبهه مقابل حتی از آن‌ها سرسخت‌تر است: آنتی با ضربه شلاق قیراندودِ (tervapiiska) یانه هاوتالا بر زمین می‌افتد.

در این درگیری تلفات جانی انسانی رخ نمی‌دهد؛ تنها یک اسب پس از اصابت تیغه داس به شکمش می‌میرد و در اثر وحشت از هم می‌درد. 

با این حال، این تلاش با شکست مواجه می‌شود و یاغیان به رهبری اسا در درگیری از اهالی کوروِن‌لوئوککو شکست می‌خورند. یاغیان مجبور می‌شوند با شرمساری و بدون سانترا به خانه بازگردند.

درگیری کوروِن‌لوئوککو به‌ویژه ضربه سنگینی به غرور اسا کارهو وارد می‌کند. از اینجا به بعد، زندگی او در مسیر سراشیبی قرار می‌گیرد؛ خانهٔ اسا به دلیل بدهی‌های پرداخت‌نشده به حراج گذاشته می‌شود و خواستگاری او رد می‌شود. تضادهای درونی میان یاغیان و کشمکش بر سر قدرت باعث متزلزل شدن اتحاد آن‌ها می‌گردد. به ویژه مبارزه بر سر پادشاهی یاغیان بین ون‌نو کاری و اسا، رابطه اسا و دیگر یاغیان را از بین می‌برد. 

در نهایت، اسا از رهبر یاغیان به یک اسب‌دزد تنها تبدیل می‌شود.

تنها و آخرین دستیار او، لومپپیِ اهل لوالا، فردی ترسو است که حتی به‌عنوان دستیار در نگهداری اسب‌ها نیز فایده‌ای برای اسا ندارد.

 شخصیت‌ها 

اسا کارهو (Esa Karhu) چهره پیشرو و بیست ساله یک گروه از یاغیان ترسناک است، پادشاه یاغیان که تحسین آمیخته با ترس را در میان اهالی روستا برمی‌انگیزد. مادرش به دلیل اعتیادش به الکل، از تربیت فرزندش غفلت کرده است. اسا پس از مرگ پدرش صاحب مزرعه شده است اما مزرعه رها شده و بی‌سامان است. او ظاهری غیرمسئول و تندخو دارد و گاهی حتی تشنه به خون است. او تنها و بی‌ثبات است، زیرا دیگر یاغیان را به عنوان دوستان واقعی خود نمی‌بیند و مادرش را تحقیر می‌کند.

به گفته خود آلکیو: «اسا یک جانور است و اسا یک جانور نیست.»

سانترا یروله (Santra Järvelä) دختر ۱۷ ساله کلانتر است که به سن ازدواج رسیده و مردان روستا بر سر نامزدی با او به شدت و تا پای جان با هم رقابت می‌کنند. او می‌خواهد با واله لایتالا ازدواج کند، با وجود اینکه با یک یاغی به نام الا کویوانن نامزد است. سانترا مصمم است و در نهایت به رغم نظرات پدر و نامادری‌اش، خودش همسرش را انتخاب می‌کند.

ون‌نو کاری (Vennu Kari) یک صاحب مزرعه متأهل و نزدیک به چهل ساله است که به عنوان چهره‌ای پدرانه برای یاغیان و پنهان‌کننده کالاهای دزدی شناخته می‌شود، او از یک دعوای حسابی ترسی ندارد و در واقع تمام روستا از او می‌ترسند. اگرچه او در ظاهر دوست اسا است، اما بین آن‌ها تنش وجود دارد زیرا هر دو می‌خواهند ترسناک‌ترین مرد روستا و ماهرترین مبارز باشند. آلکیو هنگام خلق شخصیت ون‌نو کاری از یاغیان واقعی آن زمان، یعنی آنتی رانان‌یروی و آنتی ایسوتالو الگوبرداری کرد.Alanen, A. 1976. Santeri Alkio ون‌نو نیز مانند الگوهای واقعی خود از کارهای غیرقانونی ابایی ندارد اما سعی می‌کند با همسایگان رابطه خوبی داشته باشد. در صحنه عروسی در پایان داستان، ون‌نو به عنوان یکی از کنک‌کری‌ها (kenkkäri) یعنی نوعی مأمور حفظ نظم در عروسی حضور دارد.

الا کویوانن (Ella Kuivanen) دوست اسا و عضو همان گروه یاغیان است. الا آرام‌تر و ساده‌تر از اسا است و خودش تصمیمی نمی‌گیرد بلکه تا حد زیادی تحت کنترل اسا و ون‌نو است. رابطه الا و اسا زمانی خراب می‌شود که آن‌ها در چند مورد برای به دست آوردن یک عروس، ابتدا سانترا یارولا و بعداً سانا رکیپلتو، با یکدیگر رقابت می‌کنند.

واله لایتالا (Valee Laitala) نقطه مقابل اسا کارهو است. او نیز یک کشاورز جوان است که با مادرش به تنهایی زندگی می‌کند، اما واله که معتقد به جنبش بیداری (körttiläinen) است، فردی آرام، مراقب مزرعه خود و محبوب است. واله با سانترا یروله نامزد کرده و سپس ازدواج می‌کند.

در درگیری کوروِن‌لوئوککو که پایان‌بخش قسمت اول کتاب است، واله از یک میله چوبی به عنوان سلاح خود استفاده می‌کند و در کنار یانه هاوتالا مخوف‌ترین مبارز است.

در عروسی واله و سانترا، آخرین جرقه‌های یک درگیری شکل می‌گیرد، زمانی که اسا کارهو به تنهایی و با یک چاقوی بزرگ به آنجا حمله می‌کند - اما این درگیری از بسیاری جهات به نقطه فرود (anti-climax) داستان تبدیل می‌شود، زیرا مردان دیگر سلاح او را می‌گیرند و یانه هاوتالا، اسا را تا حد بیهوشی کتک می‌زند. 

یانه هاوتالا (Janne Hautala) یک پیرو درشت‌هیکل و قدرتمند جنبش بیداری (körttiläinen) است که با این وجود، در صورت اقتضای شرایط مخوف‌ترین مبارز روستا است و با کمک شلاق قیراندودِ خود تا حد زیادی درگیری کوروِن‌لوئوککو را که در پایان قسمت اول کتاب رخ می‌دهد، متفرق می‌کند. 
 
او سرپرست مأموران حفظ نظم در عروسی واله است و در صفحه آخر کتاب، اسا کارهویی را که دستگیر کرده به قدری کتک می‌زند که مردان دیگر مجبور به مداخله می‌شوند. 

آقای لیندبلوم (Herra Lindblom) کلانتر مغرور روستا است که با همسرش مارکتا زندگی می‌کند. لیندبلوم از ترس اینکه یاغیان در صورت متهم شدن انتقام بگیرند، از انجام وظایف خود شانه خالی می‌کند.

توم‌می کاساری (Tommi Kasari) همسایه پیرو جنبش بیداریِ (körttiläinen) ون‌نو کاری است. او به گروه مخالف فعالیت‌های یاغیان تعلق دارد و جسارت اقدام علیه آن‌ها را نیز دارد.

برای مثال، او بدون هیچ تردیدی در حالی که بقایای گوسفند کشته‌شده‌اش (که یاغیان بدون اجازه آن را برای کباب کردن کشته بودند) را به همراه دارد و تبری را به عنوان سلاح در دست گرفته، به میان یاغیان می‌رود - و موفق می‌شود ۳ روبل غرامت درخواستی برای گوسفند کشته‌شده‌اش را از آن‌ها بگیرد. 

 محیط داستان 

داستان یاغیان چاقوکش پس از نیمه قرن نوزدهم در اوستروبوتنیای جنوبی رخ می‌دهد. پدیده یاغیان چاقوکش در شهرداری بزرگ لاپوا و مناطق حاشیه‌ای آن یعنی کاوهاوا، اولی‌هرمه و آلاهرمه در قوی‌ترین حالت خود بود، اما مناطق لای‌هیا و کورون‌ما نیز به طور کلی دست کمی از آن‌ها نداشتند. در این رمان، شباهت‌های تاریخی بسیاری با رویدادهای منطقه، به ویژه در کاوهاوا یافت می‌شود. Kallio, Reino, Häiriköintiä ja henkirikoksia. Helsinki 2009, s. 165. دوران طلایی یاغیان چاقوکش در دهه ۱۸۸۰ رو به افول می‌گذارد و این روند در داستان نیز مشهود است. رویدادهای رمان با سرعت یکی پس از دیگری رخ می‌دهند، بنابراین با وجود حجم زیاد، کتاب دوره زمانی طولانی را در بر نمی‌گیرد.

 مضامین و تفسیرها 
thumb|تبلیغ کتاب یاغیان چاقوکش در ماهنامه‌ای در فوریه ۱۹۲۰
در این اثر، صحنه‌هایی تکرار می‌شوند که برخورد میان یاغیان چاقوکش و بقیه جامعه را توصیف می‌کنند. یاغیان طرفدار سبک زندگی‌ای هستند که خشونت را مجاز دانسته و آن را ایده‌آل جلوه می‌دهد و مصرف زیاد الکل نیز به درگیری‌های آن‌ها دامن می‌زند. افتخار یک یاغی به‌شدت با توانایی و بی‌باکی او در مبارزه هم با گروه خود و هم با افراد خارجی گره خورده است. 

در این کتاب، جامعه به دنبال راه‌هایی برای پایان دادن به سلطه یاغیان است، زیرا نهادهای قدرت در جامعه در برابر آن‌ها بسیار ناتوان هستند. نیروی مخالف در حال ظهور، جنبش بیداری است. این جنبش در اوستروبوتنیا رشد و قدرت می‌یابد و رویارویی این گروه‌ها و جهان‌بینی‌های بسیار متفاوت باعث ایجاد شرایط متضاد می‌شود. 

در این رمان، سبک زندگی یاغیان چاقوکش به شکل واقع‌گرایانه‌ای (رئالیستی) توصیف شده و بی‌رحمی و بدبختی رویدادها نمایان می‌شود. تصویر ارائه‌شده از دوران یاغیان دقیق و خوب است. این موضوع در توصیف سرنوشت شخصیت اصلی، اسا کارهو نیز مشهود است. تصویری کلیشه‌ای از شخصیت‌ها منتقل می‌شود؛ واله لایتالا تصویری رمانتیک و ملی‌گرایانه و سنتی از یک مرد فنلاندی است که به عنوان الگو و نمونه قرار داده می‌شود. زنان در این کتاب به عنوان شخصیت‌های فرعی ساده دیده می‌شوند، اما در بسیاری از موقعیت‌ها نقش اجرایی و فعال دارند، مانند نقش سانترا لایتالا (یارولا).

 زبان داستان 

در روایت آلکیو، تلاش برای تصویرسازی و تجسم رویدادها در پیش‌زمینه قرار دارد. او بیش از هر چیز توصیف‌گر حرکت است و رنگ و شکل در مقایسه با رویدادها و مشاهدات ظاهری اهمیت کمتری پیدا می‌کنند: ”...او اسا؟ مانند گربه‌ای هار در اتاق پرواز می‌کرد، پرده تخت و لباس‌های روی دیوار را با چاقویش پاره می‌کرد و مانند یک سنجاب حرکت می‌کرد.”Alkio, S. 1894. Puukkojunkkarit: kuvauksia nyrkkivallan ajoilta توصیف صداها نیز اهمیت هنری قابل توجهی در روایت دارد. سبک روایت با تأمل و پردازش بر اساس استفاده از زبان عامیانه بنا شده است که بیان را خشن و سخت اما در عین حال رسا و طبیعی می‌سازد. به ویژه صحنه‌های مبارزه، رئالیسمِ رنگارنگی دارند. دیالوگ‌های غنی و محلی ساختار اثر را برجسته می‌کنند. دیالوگ‌ها طبیعی و رسا هستند، اما شخصیت درونی افراد را در پس‌زمینه قرار می‌دهند و بیشتر نمایانگر گروهی هستند که شخصیت‌ها به آن تعلق دارند. یاغیان و پیروان جنبش بیداری هر کدام با شیوه‌های معمول خود صحبت می‌کنند، دستفروش دوره‌گرد با گویش کارلیای وینایی و کلانتر لیندبلوم با لهجه سوئدی صحبت می‌کند: "فکر می‌کنی که من نمی‌فهمم! اما مسائل دیگری هم در میان است، آن‌ها یک گروه شیطانی هستند." یک راوی دانای کل دنیای فکری شخصیت‌ها را برای خواننده باز می‌کند و امکان بررسی عمیق‌تر انگیزه‌های آن‌ها را فراهم می‌سازد. 

 بازخورد 

پس از اتمام رمان یاغیان چاقوکش، شرکت انتشاراتی ورنر سودرستروم که در مضیقه مالی بود، از آلکیو خواست تا کتاب را بهبود بخشد. سرانجام ناشر با شرط و شروطی موافقت کرد که کتاب را منتشر کند. فروش اثر پس از انتشار آن خوب نبود و واکنش بزرگی در میان مردم ایجاد نکرد.

با کمک آلکیو، درک فرهنگ یاغیان چاقوکش منطقه پوهیان‌ما روشن‌تر شد، زیرا "یاغیان چاقوکش" اولین توصیف داستانی (رمان) از این پدیده است. این اثر همچنین نقش مهمی در پیدایش دیگر آثار ادبی مربوط به اوستروبوتنیا داشته است. جایگاه آن الگوگونه است، زیرا سنت روایتگری فرهنگی-تاریخی در ادبیات اوستروبوتنیا را آغاز می‌کند. Liakka, N. 1932. Santeri Alkio: henkilökuvan ja elämäntyönpiirteitä

 منابع 

 Alanen, Aulis J. 1976. Santeri Alkio. Porvoo: Werner Söderström oy.
 Alkio, Santeri. 1894/1981. Puukkojunkkarit: kuvauksia nyrkkivallan ajoilta. Porvoo: WSOY.
 Alkio, Santeri. Taito uida elämänmeressä. Teoksesta Hän meni: Santeri Alkion muistolle. 1930. Vaasa: Ilkka
 Kallio, Reino, Häiriköintiä ja henkirikoksia. Eteläpohjalaisnuoret paikallisen kurinpidon kohteena sääty-yhteiskunnan aikana. Helsinki 2009.
 Liakka, Niilo. 1932. Santeri Alkio: henkilökuvan ja elämäntyönpiirteitä. Porvoo: WSOY.
 V.I.M.. Alkio kirjailijana. Teoksesta Hän meni: Santeri Alkion muistolle. 1930. Vaasa: Ilkka.

 پانویس 

 پیوند به بیرون 
 رمان یاغیان چاقوکش قابل دانلود به عنوان کتاب الکترونیکی رایگان در پروژه گوتنبرگ

رده:رمان‌های فنلاندی
رده:رمان‌های ۱۸۹۴ (میلادی)
رده:یاغیان چاقوکش