واژه‌نامه اصطلاحات پشتیبان‌گیری

اصطلاحات و تعاریف 

 قانون ۳-۲-۱ (یا استراتژی پشتیبان‌گیری ۳-۲-۱) 
این ایده که یک راهکار حداقل برای پشتیبان‌گیری باید شامل سه نسخه از داده‌ها باشد (یک نسخه اصلی و دو نسخه پشتیبان)، به طوری که دو نوع رسانه ذخیره‌سازی مختلف در نگهداری این نسخه‌ها درگیر باشند و یکی از نسخه‌ها در خارج از محل (در یک مکان دوردست) نگهداری شود.

 سیاست پشتیبان‌گیری (Backup policy) 
دستورالعمل‌ها و قوانین یک سازمان برای اطمینان از اینکه تعداد و انواع مناسبی از پشتیبان‌گیری‌ها انجام می‌شود، از جمله آزمایش‌های مداوم و مناسب برای فرآیند بازیابی سیستم تولید اصلی از روی نسخه‌های پشتیبان.

 طرح چرخش پشتیبان (Backup rotation scheme) 
روشی برای پشتیبان‌گیری مؤثر از داده‌ها که در آن رسانه‌های ذخیره‌سازی متعدد به‌طور سیستماتیک از زمان استفاده در فرآیند پشتیبان‌گیری به فضای ذخیره‌سازی و بالعکس منتقل می‌شوند. طرح‌های مختلفی برای این کار وجود دارد که هر کدام رویکرد متفاوتی را برای ایجاد تعادل بین نیاز به دوره نگهداری طولانی‌مدت و پشتیبان‌گیری مکرر از تغییرات اتخاذ می‌کنند. برخی از این طرح‌ها نسبت به بقیه پیچیده‌تر هستند.

 سایت پشتیبان‌گیری (Backup site) 
مکانی که در آن کسب‌وکار می‌تواند پس از وقوع حادثه از دست رفتن داده‌ها به کار خود ادامه دهد. چنین سایتی ممکن است دسترسی آماده به نسخه‌های پشتیبان یا حتی یک آینه (Mirror) به‌روزرسانی‌شده به‌طور مداوم داشته باشد.

 نرم‌افزار پشتیبان‌گیری (Backup software) 
برنامه‌های نرم‌افزاری کامپیوتری که برای انجام فرآیند ایجاد نسخه‌های پشتیبان از داده‌ها، یعنی تولید سیستماتیک نسخه‌های پشتیبان، استفاده می‌شوند.

 پنجره پشتیبان‌گیری (Backup window) 
مدت زمانی که یک سیستم برای انجام فرآیند پشتیبان‌گیری در دسترس است. فرآیندهای پشتیبان‌گیری می‌توانند اثرات منفی بر عملکرد سیستم و شبکه داشته باشند و گاهی اوقات نیاز است که استفاده اصلی از سیستم متوقف شود. این اثرات را می‌توان با هماهنگ کردن یک پنجره پشتیبان‌گیری با کاربران یا مالکان سیستم‌ها کاهش داد.

 پشتیبان‌گیری کپی (Copy backup) 
از فایل‌های انتخاب‌شده نسخه پشتیبان تهیه می‌کند، اما فایل‌ها را به عنوان پشتیبان‌گیری‌شده علامت‌گذاری نمی‌کند (بیت آرشیو را بازنشانی نمی‌کند). این قابلیت در ابزار پشتیبان‌گیری ویندوز سرور ۲۰۰۳ وجود دارد.

 پشتیبان‌گیری روزانه (Daily backup) 
پشتیبان‌گیری افزایشی از فایل‌هایی که در طول روز جاری تغییر کرده‌اند.

 نجات/بازیابی داده‌ها (Data salvaging/recovery) 
فرآیند بازیابی داده‌ها از تجهیزات ذخیره‌سازی در زمانی که روش‌های عملیاتی عادی غیرممکن است. این فرآیند معمولاً توسط متخصصان در محیط‌های کنترل‌شده با ابزارهای ویژه انجام می‌شود. به عنوان مثال، یک هارد دیسک آسیب‌دیده ممکن است همچنان حاوی داده باشد، حتی اگر به درستی کار نکند. یک متخصص بازیابی داده ممکن است بتواند با باز کردن آن در یک اتاق تمیز (Cleanroom) و دستکاری قطعات داخلی، بخش زیادی از داده‌های اصلی را بازیابی کند.

 پشتیبان‌گیری تفاضلی (Differential backup) 
یک پشتیبان‌گیری تجمعی از تمام تغییرات ایجاد شده از زمان آخرین پشتیبان‌گیری کامل. مزیت این روش زمان بازیابی سریع‌تر است، زیرا برای بازیابی سیستم تنها به آخرین پشتیبان‌گیری کامل و آخرین پشتیبان‌گیری تفاضلی نیاز است. عیب آن این است که به ازای هر روزی که از آخرین پشتیبان‌گیری کامل می‌گذرد، داده‌های بیشتری باید پشتیبان‌گیری شوند، به‌ویژه اگر بخش زیادی از داده‌ها تغییر کرده باشند.

 بازیابی فاجعه (Disaster recovery) 
فرآیند بازیابی پس از یک فاجعه تجاری و بازگرداندن یا بازسازی داده‌ها. یکی از اهداف اصلی ایجاد نسخه‌های پشتیبان، تسهیل یک بازیابی فاجعه موفقیت‌آمیز است. برای حداکثر اثربخشی، این فرآیند باید از قبل برنامه‌ریزی و حسابرسی شود.

 شبیه‌سازی دیسک (Disk cloning) 
فرآیند کپی کردن محتویات هارد دیسک یک کامپیوتر به دیسک دیگر یا به یک فایل ایمیج برای بازیابی در آینده.

 ایمیج دیسک (Disk image) 
یک فایل واحد یا دستگاه ذخیره‌سازی حاوی محتوا و ساختار کاملی که معرف یک رسانه یا دستگاه ذخیره‌سازی داده است؛ مانند هارد درایو، نوار مغناطیسی، فلپی دیسک، CD/DVD/BD یا فلش مموری USB.

 پشتیبان‌گیری کامل (Full backup) 
پشتیبان‌گیری از تمام فایل‌های انتخاب‌شده روی سیستم. برخلاف ایمیج درایو، این روش شامل جداول تخصیص فایل (FAT)، ساختار پارتیشن و سکتورهای بوت نمی‌شود.

 پشتیبان‌گیری گرم (Hot backup) 
پشتیبان‌گیری از پایگاه داده‌ای که همچنان در حال اجراست، بنابراین ممکن است در حین پشتیبان‌گیری، تغییراتی در داده‌ها ایجاد شود. برخی از موتورهای پایگاه داده سوابق تمام ورودی‌های تغییر یافته، از جمله مقدار کامل جدید را نگه می‌دارند که می‌توان از آن برای حل و فصل تغییرات ایجاد شده در طول پشتیبان‌گیری استفاده کرد.

 پشتیبان‌گیری افزایشی (Incremental backup) 
پشتیبان‌گیری که فقط حاوی فایل‌هایی است که از زمان آخرین پشتیبان‌گیری (چه کامل و چه افزایشی) تغییر کرده‌اند. مزیت این روش زمان کوتاه تر فرآیند پشتیبان‌گیری است، زیرا فقط فایل‌های تغییریافته نیاز به ذخیره دارند. عیب آن زمان طولانی‌تر بازیابی است، زیرا آخرین پشتیبان‌گیری کامل و تمام نسخه‌های افزایشی تا تاریخ از دست رفتن داده‌ها باید بازیابی شوند.

 گستردگی رسانه (Media spanning) 
گاهی اوقات یک فرآیند پشتیبان‌گیری بزرگتر از ظرفیت یک رسانه ذخیره‌سازی مقصد است. در این حالت، فرآیند باید به قطعاتی تقسیم شود که بتوان آن‌ها را روی چندین رسانه ذخیره‌سازی توزیع کرد.

 تسهیم‌سازی (Multiplexing) 
ترکیب چندین جریان داده پشتیبان‌گیری در یک جریان واحد که بتوان آن را روی یک دستگاه ذخیره‌سازی نوشت. به عنوان مثال، پشتیبان‌گیری همزمان از ۴ کامپیوتر روی یک درایو نوار مغناطیسی واحد.

 چندجریانی (Multistreaming) 
ایجاد چندین جریان داده پشتیبان‌گیری از یک سیستم واحد به چندین دستگاه ذخیره‌سازی. به عنوان مثال، پشتیبان‌گیری همزمان از یک پایگاه داده روی ۴ درایو نوار مغناطیسی.

 پشتیبان‌گیری عادی (Normal backup) 
یک پشتیبان‌گیری کامل که در ویندوز سرور ۲۰۰۳ استفاده می‌شود.

 ذخیره‌سازی نزدیک (Near store) 
پشتیبان‌گیری موقت داده‌ها در یک دستگاه پشتیبان‌گیری محلی، احتمالاً برای پشتیبان‌گیری آرشیوی بعدی در یک دستگاه ذخیره‌سازی دوردست.

 پشتیبان‌گیری از فایل‌های باز (Open file backup) 
قابلیت پشتیبان‌گیری از یک فایل در حالی که توسط برنامه دیگری در حال استفاده است.

 ذخیره‌سازی دوردست (Remote store) 
پشتیبان‌گیری از داده‌ها در یک مرکز پشتیبان‌گیری دایمی در خارج از محل، چه به صورت مستقیم از منبع داده زنده و چه از یک دستگاه ذخیره‌سازی واسط نزدیک.

 زمان بازیابی (Restore time) 
مدت زمان مورد نیاز برای بازگرداندن یک مجموعه داده مورد نظر از رسانه پشتیبان.

 زمان نگهداری (Retention time) 
مدت زمانی که یک مجموعه داده مشخص برای بازیابی در دسترس باقی می‌ماند. برخی از محصولات پشتیبان‌گیری به کپی‌های روزانه داده‌ها متکی هستند و نگهداری را بر حسب روز می‌سنجند. برخی دیگر بدون توجه به مدت زمان، تعداد مشخصی از کپی‌های تغییرات داده‌ها را حفظ می‌کنند.

 پشتیبان‌گیری سایت‌به‌سایت (Site-to-site backup) 
پشتیبان‌گیری از طریق اینترنت به یک مکان خارج از محل که تحت کنترل کاربر است. شبیه به پشتیبان‌گیری از راه دور است، با این تفاوت که مالک داده‌ها کنترل مکان ذخیره‌سازی را حفظ می‌کند.

 پشتیبان‌گیری ترکیبی (Synthetic backup) 
یک ایمیج پشتیبان قابل بازیابی که روی سرور پشتیبان از یک پشتیبان کامل قبلی و تمام نسخه‌های افزایشی پس از آن ترکیب و ساخته شده است. این معادل چیزی است که یک پشتیبان کامل در زمان آخرین پشتیبان‌گیری افزایشی انجام می‌داد.

 کتابخانه نوار (Tape library) 
یک دستگاه ذخیره‌سازی که شامل درایوهای نوار، اسلات‌هایی برای نگهداری کارتریج‌های نوار، یک بارکدخوان برای شناسایی کارتریج‌ها و یک روش خودکار برای جابجایی فیزیکی نوارها در داخل دستگاه است. این دستگاه‌ها می‌توانند حجم عظیمی از داده‌ها را ذخیره کنند.

 کلید کاغذی قابل اعتماد (Trusted paper key) 
نسخه چاپی ماشین‌خوان از یک کلید رمزنگاری.

 کتابخانه نوار مجازی (Virtual Tape Library - VTL) 
یک دستگاه ذخیره‌سازی که برای نرم‌افزار پشتیبان‌گیری به عنوان یک کتابخانه نوار به نظر می‌رسد، اما در واقع داده‌ها را از طریق روش دیگری ذخیره می‌کند. یک VTL می‌تواند به عنوان یک محل ذخیره‌سازی موقت قبل از ارسال واقعی داده‌ها به نوارهای واقعی پیکربندی شود یا اینکه خودش محل ذخیره‌سازی نهایی باشد.

 منابع