وانهاساتاما

وانهاساتاما (، به سوئدی: Gamla hamnen، به معنای: بندر قدیم) سی و هفتمین محله شهر واسا و یک منطقه کوچک آماری (زیرمحله) در منطقه بزرگ ریستینومی است. این محله در حدود یک کیلومتری غرب واسای قدیم، در سمت غربی بزرگراه ۳ واقع شده است. نام این منطقه از بندری که در گذشته در آنجا قرار داشت و تا زمان آتش‌سوزی واسا مورد استفاده بود، گرفته شده است.

بخش شمالی این منطقه از خانه‌های ویلایی مستقل و همچنین چند خانه ردیفی و نیمه‌مستقل (دوقلو) تشکیل شده است. در بخش مرکزی این منطقه یک ناحیه تجاری و شرکتی قرار دارد. بخش جنوبی منطقه‌ای توسعه‌نیافته و جنگلی است که مسیر طبیعت‌گردی ریسو (Risö) منتهی به برج پرنده‌نگری روئووَرین‌کاری (Ryövärinkari) در آن واقع شده است. ریسو همچنین نقطه پایانی مسیر خلیج جنوبی شهر است که از محله کالارانتا (Kalaranta) در مرکز شهر آغاز می‌شود.

علاوه بر این، منطقه عمارت سلطنتی کرسهلم (Kuninkaankartano) واقع در شرق بزرگراه نیز به این منطقه کوچک تعلق دارد که در حال حاضر آکادمی حرفه‌ای اوستروبوتنیا (Yrkesakademin i Österbotten) در آن فعالیت می‌کند. محله وانهاساتاما، آن‌گونه که در طرح‌های جامع شهری تعریف شده است، علاوه بر بخش برنامه‌ریزی‌شده و ساخته‌شده‌ی منطقه کوچک، شامل محدوده بیمارستان واسای قدیم به عنوان یک برون‌بوم نیز می‌شود، اگرچه این بیمارستان در تقسیم‌های منطقه‌ای واسا متعلق به واسای قدیم است.

ساخت‌وسازهای اضافی ملایمی برای وانهاساتاما در نظر گرفته شده است که تخمین زده می‌شود در آینده جمعیت این منطقه را به حدود پانصد نفر افزایش دهد.

 تاریخچه 
بندر بیرونی واسا از قرن هفدهم در وانهاساتاما، که در آن زمان هست‌هولمن (Hästholmen) نامیده می‌شد، قرار داشت. با گذشت زمان و پدیده بالا آمدن خشکی، بندر هست‌هولمن به دلیل کم‌عمق شدن و مسیر ورودی دشوار، به تدریج برای ترافیک کشتی‌ها غیرعملی و نامناسب شد. به همین دلیل، در سال ۱۷۸۹ تصمیم گرفته شد که بندر جدیدی در تنگه پالوساری در منطقه سونتی در فاصله ده کیلومتری از مرکز شهر آن زمان، یعنی واسای قدیم کنونی، ساخته شود. با این حال، بندر جدید از همان ابتدا برای نیازها کافی نبود، زیرا به ویژه برای کشتی‌های سنگین، بسیار باریک و کم‌عمق بود. به همین دلیل، بندر قدیمی هست‌هولمن در کنار بندر سونتی همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفت تا اینکه در اواسط قرن نوزدهم آتش‌سوزی واسا رخ داد و شهر به مکان جدیدی منتقل شد. در آن زمان، بندر داخلی در واسای جدید ساخته شد.

 پس از آتش‌سوزی 
پس از آتش‌سوزی واسا، فعالیت‌های بندری در هست‌هولمن به پایان رسید، اما شهروندان در سال ۱۸۶۲ همچنان از آن برای انتقال بارهای اثاث‌کشی به واسای جدید استفاده می‌کردند. مهمانسرا و میخانه بندری نیز که حداقل از دهه ۱۸۲۰ فعالیت می‌کرد، در پی آتش‌سوزی تعطیل شد. آتش‌سوزی به هست‌هولمن نرسید، بنابراین ساختمان‌های بندر در آن زمان آسیبی ندیدند. برخی از ساختمان‌ها به مکان‌های دیگری منتقل شدند تا کاربری جدیدی پیدا کنند؛ از جمله یک ساختمان انبار متعلق به قرن هجدهم که در حال حاضر در منطقه موزه دریایی در سونتی قرار دارد. اطلاعات بسیار کمی در مورد انتقال سایر ساختمان‌ها باقی مانده است.

ساختمان مسافرخانه بندر در سال ۱۷۷۳ ساخته شده بود و در دهه ۱۹۱۰ سقف آن به سبک یوگند نوسازی شد. فعالیت رستوران در این مسافرخانه در سال ۱۸۵۷ ادامه یافت، اما پس از جابجایی بندر، فعالیت آن دیگر سودآور نبود و در سال ۱۸۵۹ متوقف شد. ساختمان مسافرخانه سه بار دیگر تغییر مالکیت داد و در نهایت در سال ۱۹۸۵ در حالی که مخروبه شده بود، تخریب گردید.

 امروزه 
از فعالیت‌های بندر سابق در این منطقه تنها بقایای بسیار کمی تا به امروز حفظ شده است. تنها یک ساختمان دامداری قدیمی و هیرسی همچنان در ساحل بندر سابق پابرجاست. مسیر جاده قدیمی بندر در محل این دامداری قابل مشاهده است. بقایای یک اسکله سنگی و چوبی در کانوان‌رانتا (Kanavanranta) یافت می‌شود. سنگ فانوس دریایی همچنان در همان مکان قرار دارد، اما اکنون به دلیل بالا آمدن خشکی در خشکی قرار گرفته است. از سکونتگاه‌هایی که در ارتباط با بندر شکل گرفته بودند، دو حیاط و محوطه ساختمانی باقی مانده است.

بافت مسکونی فعلی وانهاساتاما عمدتاً از دهه ۱۹۶۰ به بعد ساخته شده است. بزرگراه در سال ۱۹۶۸ به یک آزادراه تبدیل شد که اتصالات و دسترسی این منطقه را به مرکز فعلی شهر واسا بهبود بخشید.

 میدان تیراندازی 
میدان تیراندازی قدیمی واقع در این محله، از دهه ۱۶۲۰ تا سال ۱۹۹۸، زمانی که پادگان واسا منحل شد، در استفاده نیروهای دفاعی فنلاند بود. این میدان در سال ۱۹۵۶ به مکان فعلی خود در جنوب خیابان هئوسارن‌تیه (Hevossaarentie)، بین خیابان آمپویان‌تیه (Ampujantie) و بزرگراه منتقل شد. پیش از آن، این میدان در حدود ۳۰۰ متری شمال این مکان قرار داشت.

 خدمات و مشاغل 
نزدیک‌ترین خدمات پایه در محله‌های سووی‌لاهتی و واسای قدیم، در حدود دو کیلومتری وانهاساتاما واقع شده‌اند. در این محله یک منطقه تجاری و صنعتی کوچک در انتهای خیابان هئوسارن‌تیه وجود دارد که از جمله انبار و توقفگاه مرکز توسعه اقتصادی، حمل و نقل و محیط زیست فنلاند (ELY-keskus) در آن واقع شده است.

 جمعیت 
در سال ۲۰۱۵، ۱۹۸ نفر در وانهاساتاما زندگی می‌کردند.

در سال ۲۰۱۵، زبان مادری ۶۹٫۷ درصد از ساکنان وانهاساتاما فنلاندی، ۲۶٫۸ درصد سوئدی و ۳٫۵ درصد سایر زبان‌ها بود. از نیروی کار این منطقه در سال ۲۰۱۳، ۱۹٫۶ درصد دانشجو و ۳٫۶ درصد بیکار بودند.

 منابع 

رده:محله‌های واسا
رده:ریستینومی