پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم

پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم یکی از مراکز پژوهشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است که در حوزه‌های مرتبط با بیماری‌های غدد درون‌ریز، متابولیسم، پیشگیری از بیماری‌های متابولیک، تغذیه در بیماری‌های غدد درون‌ریز و دیگر زمینه‌های مرتبط فعالیت می‌کند. این پژوهشکده از قدیمی‌ترین مراکز پژوهشی کشور در حوزه غدد و متابولیسم به شمار می‌رود.

 تاریخچه 
این پژوهشکده فعالیت غیررسمی خود را از سال ۱۳۶۰ با عنوان مرکز تحقیقات غدد درون‌ریز و متابولیسم آغاز کرد و در سال 1373 به دنبال ارزیابی علمی وزارت بهداشت، این واحد از طرف شورای گسترش وزارت متبوع به رسمیت شناخته شد. این مرکز با توسعه ساختار علمی و پژوهشی خود، توانست در سال 1385 به پژوهشکده‌ای با چند مرکز تحقیقاتی تخصصی تبدیل شده و فعالیت‌های آن در زمینه آموزش، پژوهش، انتشار علمی و همکاری‌های ملی و بین‌المللی گسترش یافت.

 ساختار و مراکز وابسته 

 مراکز تحقیقاتی 
این پژوهشکده از 9 مرکز تحقیقاتی تخصصی زیر تشکیل شده است:

 سایر واحدها 

 واحد آمار زیستی و اپیدمیولوژی
 مدرسه دیابت ایران
 واحد مطالعه قند و لیپید تهران

 حوزه‌های پژوهشی 
فعالیت‌های پژوهشکده عمدتاً در زمینه‌های زیر متمرکز است:

 دیابت و اختلالات متابولیک
 بیماری‌های تیروئید
 اختلالات هورمونی
 تولیدمثل و ناباروری
 تغذیه و بیماری‌های غدد
 پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر
 پژوهش‌های پایه و بالینی در علوم غدد درون‌ریز

 انتشارات 

 (International Journal of Endocrinology & Metabolism (IJEM 
 مجله‌ غدد درون‌ريز و متابوليسم ايران

 پژوهش‌های بزرگ 

 مطالعه قند و لیپید تهران 
مطالعه قند و لیپید تهران (TLGS) در سال 1377 با هدف شناسایی و ردیابی بیماری های واگیر بخصوص در زمینه فاکتور های خطر بیماری های قلبی و عروقی طراحی گردید. این مطالعه در قالب یک مطالعه آینده نگر بر روی خانواده‌های منطقه‌ای از ناحیه سیزده تهران آغاز گردید و تا کنون هفت فاز اجرایی آن در فاصله‌های زمانی سه ساله اجرا و نتایج آن به بهره برداری علمی رسیده است. تا کنون از داده‌های به‌دست‌آمده از این طرح در انتشار بیش از 1000 مقاله علمی استفاده شده است.

 ژنوم مرجع ایرانیان (ژمیران) 
ژنوم مرجع ایرانیان (ژمیران) نخستین تلاش برای تعیین ژنوم مرجع جمعیت ایرانی است که با هدف شناسایی الگوهای ژنتیکی ویژه ایرانیان انجام شد. داده‌های این پروژه بر اساس تعیین توالی کامل ژنوم ۱۱۹۱ نفر و داده‌های ژنتیکی بیش از ۱۴ هزار نفر، عمدتاً از مطالعه کوهورت قند و لیپید تهران، گردآوری شده است. نتایج این طرح به عنوان مرجعی برای مطالعات ژنتیک پزشکی در ایران به کار می‌رود و می‌تواند در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، طراحی دارو و توسعه پزشکی شخصی نقش داشته باشد.

 شبکه‌های تحقیقاتی 

 شبکه کوهورت ایران 
دبیرخانه شبکه کوهورت ایران در پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مستقر است. شبکه کوهورت ایران با هدف سامان‌دهی و تقویت مطالعات همگروهی بزرگ در کشور فعالیت می‌کند و در معرفی، هماهنگی و پشتیبانی از پژوهش‌های مبتنی بر جمعیت نقش دارد. این شبکه بستری برای همکاری میان مراکز پژوهشی مختلف فراهم می‌کند و به توسعه مطالعات طولی در حوزه بیماری‌های غیرواگیر، عوامل خطر، و سلامت جمعیت کمک می‌کند.

 همکاری‌های علمی و بین‌المللی 
پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با توجه به فعالیت‌های خود در زمینه بیماری‌های غدد درون‌ریز و متابولیسم، به‌عنوان مرکز همکار (Collaborative Center) سازمان جهانی بهداشت در ایران در حوزه علوم غدد درون‌ریز فعالیت دارد. این عنوان در چارچوب شبکه مراکز همکار سازمان جهانی بهداشت، با هدف تقویت همکاری‌های علمی، پژوهشی و آموزشی در حوزه سلامت اعطا می‌شود.

 دستاوردها و افتخارات 
پژوهشکده علوم غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افتخارات و دستاوردهای متعددی در زمینه پژوهش‌های مرتبط با علوم غدد کسب کرده‌است که از مهمترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 قطب پژوهشی بیماری‌های غدد درون ریز و متابولیسم
 انجام پژوهش‌های بنیادی و بالینی
 انتشار مقالات علمی در مجلات داخلی و بین‌المللی
 مشارکت در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی سلامت در حوزه بیماری‌های غیرواگیر
 اجرای طرح‌های پژوهشی مرتبط با پیشگیری و درمان بیماری‌های متابولیک
 کسب دو دوره جایزه دفتر منطقه‌ای مدیترانه شرقی سازمان جهانی بهداشت (دکتر فریدون عزیزی در سال 2007؛ دکتر داود خلیلی در سال 2023)
 مرکز مجری تحقیقات موثر برای حذف بیماری‌های ناشی از کمبود ید در کشور
 آزمایشگاه رفرانس مطالعات کمبود ید در منطقه
 مجری نخستین مطالعه جمعیتی بزرگ در ایران (مطالعه قند و لیپید تهران)
 کسب دو دوره جایزه مرکز تحقیقات برتر در جشنواره علمی فرهنگستان علوم پزشکی (مرکز تحقیقات غدد درون ریز و متابولیسم، 1402 ؛ مرکز تحقیقات پیشگیری از بیماری های متابولیک، 1404)

 منابع 

رده:دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
رده:سازمان‌های پژوهش پزشکی
رده:سازمان‌های پژوهشی
رده:مراکز پژوهشی