تورپاری

بندانگشتی|300px|تورپاری‌ها در حال کار کشاورزی در تابستان.

تورپاری () در فنلاند و سوئد به یک کشاورز اجاره‌دار گفته می‌شد که بخشی از یک مزرعه بزرگتر (به نام تورپا - Torppa) را برای کشت اجاره می‌کرد. تورپاری‌ها با اجاره تنها بخشی از یک مزرعه، هم با لامپوئوتی‌ها (Lampuoti) که کل یک مزرعه را اجاره می‌کردند، و هم با مکیتوپالاینن‌ها (Mäkitupalainen) که عمدتاً فقط زمینِ خانه خود را اجاره می‌کردند، تفاوت داشتند.

 پیدایش نظام تورپاری در فنلاند 
بندانگشتی|300px|کلبه (تورپا) بازسازی شده تیآینن واقع در اوهو، پوولانکا.
بندانگشتی|300px|موزه تورپا در سومرو که یک تورپای نسبتاً بزرگ در قرن نوزدهم را در سومرو به تصویر می‌کشد.ریشه‌های نظام تورپاری در فنلاند به قرن هفدهم بازمی‌گردد، زمانی که ایجاد تورپاها (کلبه‌های اجاره‌ای با زمین) در زمین‌های املاک اشرافی برای کاهش کمبود نیروی کار این املاک آغاز شد. استفاده از نیروی کار تورپاری‌ها برای مدت طولانی یک امتیاز ویژه برای اشراف بود. از سال ۱۷۴۰ به بعد، دهقانان نیز اجازه یافتند تا در مزارع موروثی خود تورپاری داشته باشند. در واقع، سیستم تورپاری یکی از مهم‌ترین تحولات اجتماعی در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ بود. علاوه بر نیاز به نیروی کار، تورپاهایی نیز در مزارع دهقانان ایجاد شد تا برادران کوچکتر دهقان یا پسرانی که به سن بلوغ می‌رسیدند، در آن‌ها به کشت و زرع بپردازند. حقوق تورپاری‌هایی که با دهقانان هم‌خانواده بودند، به‌طور قابل توجهی بهتر از تورپاری‌هایی بود که در زمین‌های غریبه زمین خود را برای کشت پاکسازی کرده بودند.

 تعداد تورپاها 
تعداد تورپاها به سرعت افزایش یافت: در آغاز قرن هجدهم حدود ۱٬۰۰۰ تورپا (حدود ۲٫۵ درصد از جمعیت) در فنلاند وجود داشت، در آغاز قرن نوزدهم این تعداد به حدود ۲۰٬۰۰۰ و در پایان همان قرن به ۷۰٬۰۰۰ رسید. تورپاری‌ها همچنین شامل کشاورزان تورپاهای سربازان (ruotusotatorppa)، یعنی سربازان مزدور محلی نیز می‌شدند. تورپاری‌ها به زودی به یک گروه اجتماعی جدید تبدیل شدند که در طبقه‌بندی بین دهقانان زمین‌دار و کارگران بی‌زمین (روزمزد) قرار می‌گرفتند. نسبت مزارع اجاره‌ای از کل مزارع در سال ۱۹۱۲ به نزدیک نیمی از کل مزارع رسید، اما سهم آن‌ها از زمین‌های قابل کشت کمتر بود (بین ۱۲ تا ۲۱ درصد متغیر بود). بنابراین، مساحت زمین‌های زراعی آن‌ها کوچک بود.

+ تعداد مزارع اجاره‌ای در فنلاند در سال ۱۹۱۲ زمین قابل کشت (هکتار) تورپاری‌ها و لامپوئوتی‌ها ماکیتوپالایسِت‌ها کمتر از ۱ ۳٬۸۱۷ ۷۹٬۹۶۸ ۱–۲ ۸٬۲۷۱ ۹٬۸۶۳ ۲–۳ ۸٬۲۱۹ ۳٬۷۲۳ بیش از ۳ ۳۶٬۱۳۶ ۱٬۷۳۶ نامشخص ۱۱۶ – مجموع ۵۶٬۶۳۶ ۹۵٬۲۹۰

 حقوق و تعهدات تورپاری 
تورپاری‌ها معمولاً اجاره تورپای خود را به مالک زمین با انجام کار روزانه، یعنی کار اجباری روزانه (taksvärkki) در مزرعه موجر (صاحب زمین) پرداخت می‌کردند. ۷۲ درصد از ارزش کل اجاره زمین به صورت کار روزانه پرداخت می‌شد. گاهی اوقات اجاره با محصولات تورپا نیز پرداخت می‌شد. پرداخت اجاره نقدی به ندرت استفاده می‌شد، زیرا مزرعه اصلی (میزبان) از نیروی کار تورپاری بهره بیشتری می‌برد. با این حال، بیگاری بار سنگینی برای جمعیت تورپاری بود که اغلب رابطه با صاحب‌خانه را تضعیف می‌کرد.

بیشتر تورپاری‌ها (۹۲٪) اجازه داشتند از جنگلِ مزرعه، چوب مورد نیاز برای مصارف خانگی خود را تأمین کنند و دام‌های خود را برای چرا به آنجا ببرند (۷۶٪). انواع دیگر استفاده از جنگل معمولاً ممنوع بود: تنها ۲۲ درصد اجازه ماهیگیری در آب‌های مزرعه، ۱۳ درصد اجازه شکار و ۱٫۵ درصد اجازه فروش محصولات جنگلی را داشتند.

شرایط اجاره در اواخر قرن نوزدهم سخت‌تر شد. اجاره با درخواست روزهای کاری بیشتر یا سایر خدمات، افزایش به اصطلاح «پول انتقال» یعنی غرامت قابل پرداخت برای انتقال قرارداد به مستأجر دیگر، و با اضافه کردن به اصطلاح «روزهای اضافی» (ylipäivät) یعنی کارهایی که با حقوق ناچیز برای صاحب زمین در زمان‌های پرمشغله انجام می‌شد، افزایش یافت.

 مسئله تورپاری 
رشد سریع تعداد تورپاری‌ها، دشوار شدن ایجاد تورپاهای جدید و افزایش ارزش جنگل‌ها، «مسئله تورپاری» را به یک اختلاف و بحران اجتماعی مهم در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم تبدیل کرد. شرایط قرارداد تورپا و اجاره درخواستی (کار اجباری روزانه) می‌توانست برای تورپاری غیرمنطقی و ناعادلانه باشد. برخی از روابط استیجاری تنها بر اساس قراردادهای شفاهی بود که در این صورت امکان تشدید شرایط قرارداد در میانه فصل وجود داشت. تورپاری لزوماً هیچ‌گونه حفاظتی در برابر اخراج توسط موجر نداشت. از آنجایی که تقاضا برای تورپاها بیشتر از عرضه بود و نیاز به روزهای کاری نیز افزایش می‌یافت، این امر منجر به سخت‌تر شدن شرایط قرارداد و متعاقباً ابراز نارضایتی تورپاری‌ها از اواسط قرن نوزدهم به بعد شد. در سال‌های نخست قرن بیستم، اعتصابات متعددی توسط تورپاری‌ها در فنلاند رخ داد. اخراج‌های املاک لاوکو در سال ۱۹۰۷ بسیار مشهور شدند.Osmo Apunen (1987): "Torpparikysymys kärjistyy" (مسئله تورپاری به اوج خود می‌رسد). در: Blomstedt, Y. (ویرایشگر) Suomen historia, قسمت ۶.

مناقشات ناشی از وضعیت تورپاری‌ها به عنوان یکی از دلایل آغاز جنگ داخلی فنلاند در سال ۱۹۱۸ در نظر گرفته می‌شود. همچنین اعتقاد بر این است که مسئله جمعیت بدون زمین بیشتر یک مشکل ایدئولوژیک بود تا یک مشکل اقتصادی، زیرا استانداردهای زندگی تورپاری‌ها در طول قرن نوزدهم به‌طور قابل توجهی بهبود یافت و سایر جمعیت بدون زمین نیز از کمبود کار رنج نمی‌بردند (اگرچه شرایط مسکن آن‌ها همیشه مناسب نبود).

 لغو نظام تورپاری 
تورپاری‌های فنلاندی در بهار سال ۱۹۰۶ در اولین نشست عمومی تورپاری‌ها که در تامپره برگزار شد، سازماندهی شدند. در سال ۱۹۰۹ تلاش شد تا با تصویب فرمان اجاره زمین، وضعیت دشوار آن‌ها بهبود یابد. این فرمان مستلزم انعقاد قراردادهای اجاره کتبی بود و همچنین حداقل مدت اجاره را ۵۰ سال و حداکثر آن را صد سال تعیین کرد. مستأجر همچنین حق داشت بابت بهبودهایی که در تورپا انجام داده بود، غرامت دریافت کند. در شهرداری‌ها، هیئت‌های اجاره زمین (maanvuokralautakunta) برای نظارت بر قانونی بودن قراردادهای اجاره و حل‌وفصل اختلافات مربوط به آن‌ها ایجاد شد. با این حال، این فرمان شامل امکان مورد نظر تورپاری‌ها برای بازخرید مناطق اجاره‌ای و تبدیل آن‌ها به مزارع مستقل نمی‌شد.

قراردادهای اجاره قدیمی باید در مدت زمان تعیین شده به شکل کتبی مطابق با فرمان جدید تنظیم می‌شدند، در غیر این صورت لغو می‌گردیدند. با این حال، صاحبان زمین هیچ الزامی برای تمدید قراردادها نداشتند. با نزدیک شدن به پایان مهلت مقرر، قراردادهای قدیمی بسیار کمی تمدید شده بودند، زیرا صاحبان زمین تمایلی به قراردادهای اجاره طولانی‌مدت نداشتند. بیشتر تورپاری‌ها با خطر اخراج روبرو بودند. با این حال، پس از آغاز جنگ جهانی اول، پایان مهلت تعیین شده برای تمدید قراردادهای قدیمی با مانیفست صادر شده توسط تزار روسیه در ۱۴ اکتبر ۱۹۱۵، به دوران پس از جنگ موکول شد.

قانون تورپاری مصوب سال ۱۹۱۸ (۱۳۵/۱۹۱۸) به مستأجران زمین این حق را داد که در صورت تمایل، مزرعه خود را بازخرید کرده و به تملک خود درآورند. این قانون در سال‌های ۱۹۱۹ و ۱۹۲۲ تکمیل شد. بر اساس قانون تورپاری، تا دهه ۱۹۴۰، ۴۵٬۰۰۰ مزرعه بازخرید شده و به مزارع مستقل تبدیل شدند.Apunen, Osmo (1987): Vaikeuksien kautta nousuun (صعود از میان دشواری‌ها). در: Blomstedt, Y. (ویرایشگر) Suomen historia 6.

 تورپاری‌ها در داستان‌ها 
واینو لینا در سه‌گانه رمان خود زیر ستاره قطبی (Täällä Pohjantähden alla)، زندگی یک خانواده تورپاری را از زمان پایه‌گذاری تورپا و کار طاقت‌فرسای پاکسازی زمین تا زمان بازخرید و تبدیل آن به یک مزرعه مستقل به تصویر می‌کشد. در این اثر، لینا در چند مورد نظام تورپاری را رعیت‌داری (برده‌داری دهقانی - maaorjuus) می‌نامد. از این سه‌گانه همچنین یک فیلم دو قسمتی به کارگردانی ادوین لینه با نام‌های زیر ستاره قطبی (۱۹۶۸) و آکسلی و الینا (۱۹۷۰) ساخته شده است. با این حال، به گفته مورخ، ویلیو راسیلا، جایگاه تورپاری‌ها در میان نیروهای سرخ در جنگ داخلی فنلاند آن‌طور که لینا نشان می‌دهد محوری نبوده است، بلکه بخش بیشتری از نیروهای سرخ را کارگران روستایی تشکیل می‌دادند و نهاد تورپاری در زمان جنگ داخلی فنلاند رو به افول بود.

 تورپاهای شناخته‌شده 
برخی از تورپاهای شناخته‌شده و سایر ساختمان‌هایی که تورپا نامیده می‌شوند:
 تورپای فانیونکارس (Fanjunkarsin torppa) در سیونتیو، محل زندگی نویسنده الکسیس کیوی در سال‌های ۱۸۶۴–۱۸۷۱ (تورپای سرباز، ساختمان اصلی ویران شده و با یک نمونه بازسازی شده جایگزین گردیده است)
 تورپای کالا (Kalan torppa) در کاوهاوا، یک موزه (ساختمان اصلی با یک کلبه با ظاهر مشابه جایگزین شده است)
 تورپای لپیکو (Lepikon torppa) در پیه‌لاوسی، خانه زادگاه رئیس‌جمهور اورهو ککونن (در زمان حیات ککونن کاربری تورپا نداشت)
 تورپای نیملا (Niemelän torppa)، مجموعه حیاطی موزه‌ای که از کونگینکانگاس به موزه فضای باز سئوراساری در هلسینکی منتقل شده است
 تورپای پایکاری (Paikkarin torppa) در ساماتتی، خانه کودکی الیاس لونروت
 تورپای اونگلو (Ungelon torppa)، خانه نویسنده اوریو کوکو (هرگز کاربری تورپا نداشته است)

 جستارهای وابسته 
 ماکیتوپالایسِت (Mäkitupalainen)
 موانامیس (Muonamies) یا مواناتورپاری (کارگر کشاورزی دریافت‌کننده جیره غذایی)
 کرونونتورپا (Kruununtorppa - تورپای متعلق به تاج و تخت/دولت)
 والتیونمتساتورپا (Valtionmetsätorppa - تورپای جنگلی دولتی)

 منابع 
 Rasila, V. 1961. Suomen torpparikysymys vuoteen 1909 (مسئله تورپاری فنلاند تا سال ۱۹۰۹). Suomen historiallinen seura, Historiallisia tutkimuksia 59, Helsinki. 493 صفحه.
 Rasila V. 1970. Torpparikysymyksen ratkaisuvaihe. Suomen torpparikysymys vuosina 1909–1918 (مرحله حل مسئله تورپاری. مسئله تورپاری فنلاند در سال‌های ۱۹۰۹–۱۹۱۸). Kirjayhtymä, Helsinki. 414 صفحه.
 Rasila, V. 1968. Kansalaissodan sosiaalinen tausta (پیش‌زمینه اجتماعی جنگ داخلی). Tammi, Helsinki. 173 صفحه.

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

 

رده:پیشه‌های کشاورزی
رده:تاریخ اسکان و جامعه فنلاند
رده:تاریخ کشاورزی
رده:جامعه طبقاتی