اعتراضات ۱۴۰۵ دانش‌آموزان ایران

اعتراضات ۱۴۰۵ دانش‌آموزان ایران مجموعه‌ای از تجمع‌های اعتراضی دانش‌آموزان در سال ۱۴۰۵ است که در اعتراض به تصمیمات وزارت آموزش و پرورش و شورای عالی انقلاب فرهنگی درمورد شیوه برگزاری امتحانات نهایی و تأثیر قطعی معدل پایه یازدهم در کنکور سراسری ۱۴۰۵ در چندین شهر ایران شکل گرفت. معترضان خواستار برگزاری امتحانات پایان ترم به صورت غیرحضوری و حذف تأثیر قطعی سوابق تحصیلی پایه یازدهم و تبدیل آن به تأثیر مثبت در فرایند پذیرش دانشگاه‌ها شدند.

دانش‌آموزان بیان کردند که غیرحضوری شدن مدارس به دلیل جنگ با آمریکا و اسرائیل و قطعی سراسری اینترنت و بلاتکلیفی در زمان برگزاری آزمون‌ها، امکان برنامه‌ریزی و آمادگی مناسب برای امتحانات نهایی و کنکور را از آنها گرفته است. در واکنش به اعتراضات، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت که عضای این شورا بر تأثیر قطعی سوابق تحصیلی پایه‌های یازدهم و دوازدهم در کنکور ۱۴۰۵ اجماع دارند و معترضان را «مافیای کنکور» خواند که با اجرای مصوبه کنکور شورا، هزاران میلیارد ضرر کردند. عبدالوحید فیاضی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به اظهارات خسروپناه به دانش‌آموزان توصیه کرد که دست از اعتراضات بردارند و «بروند درس‌شان را بخوانند»، چون به گفتهٔ او «دیگر چاره‌ای نیست و اعتراضات فایده‌ای ندارد».

دانش‌آموزان در دست‌کم ۲۰ استان آذربایجان غربی، اصفهان، اردبیل، تهران، چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قزوین، قم، کهگیلویه و بویر احمد، گیلان، لرستان، مازندران، مرکزی و یزد، دست به اعتراض زدند. در برخی مناطق، این اعتراضات با خشونت سرکوب شد و تعدادی بازداشت شدند. همچنین در جریان درگیری در اعتراضات، چند دانش‌آموز زخمی شدند. این نخستین اعتراضات گسترده در ایران پس از خیزش ۱۴۰۴ و سرکوب خونین آن است که این بار از سوی دانش‌آموزان انجام شد.

 پیشینه 
اعتراضات دانشجویان ۱۴۰۵ در شرایطی شکل گرفت که نظام آموزشی ایران طی ماه‌های پیش از آن با اختلال‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده بود. از دی‌ماه ۱۴۰۴ و هم‌زمان با آغاز اعتراضات در ایران، فعالیت بسیاری از مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در نقاط مختلف کشور تحت تأثیر شرایط امنیتی و سیاسی قرار گرفت. در برخی مناطق، کلاس‌های حضوری برای دوره‌هایی تعطیل یا به‌صورت محدود برگزار شد و در مواردی نیز آموزش به شیوه‌های جایگزین ادامه یافت. این وضعیت موجب وقفه در روند آموزشی، کاهش ساعات برگزاری کلاس‌ها، جابه‌جایی تقویم آموزشی، تعویق امتحانات و ایجاد ابهام در برنامه‌های تحصیلی دانش‌آموزان و دانشجویان شد. افزون بر این، فضای ناآرام کشور و محدودیت‌های ایجادشده در رفت‌وآمد و دسترسی به امکانات آموزشی، روند عادی آموزش را با چالش‌های بیشتری مواجه کرد و بسیاری از دانشجویان و دانش‌آموزان نتوانستند مطابق برنامه‌های آموزشی تعیین‌شده به تحصیل خود ادامه دهند.

پس از فروکش کردن نسبی اعتراضات، کشور وارد مرحله‌ای از تنش‌های نظامی شد. در جریان جنگ ایران با اسرائیل و ایالات متحده، بسیاری از مراکز آموزشی در نقاط مختلف کشور به دلایل امنیتی تعطیل شدند یا آموزش خود را به‌صورت مجازی و محدود ادامه دادند. این وضعیت بار دیگر روند آموزش را مختل کرد و موجب به تعویق افتادن امتحانات پایان‌ترم، جابه‌جایی تقویم آموزشی و ایجاد ابهام در زمان فارغ‌التحصیلی شماری از دانشجویان شد. همچنین محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی، از جمله اختلال در اینترنت، مشکلات حمل‌ونقل، نگرانی‌های امنیتی و دشواری دسترسی به امکانات آموزشی، بر کیفیت آموزش و وضعیت تحصیلی دانشجویان تأثیر گذاشت.

با ازسرگیری فعالیت مدارس‌ها، بسیاری از دانشجویان خواستار در نظر گرفتن شرایط ویژه ماه‌های گذشته در برنامه‌ریزی آموزشی و برگزاری امتحانات شدند. درخواست‌هایی مانند کاهش حجم امتحانات، تعویق زمان آزمون‌ها، حذف یا کاهش تأثیر برخی ارزشیابی‌ها، برگزاری مجدد کلاس‌های از دست‌رفته و ارائه تسهیلات آموزشی از جمله مطالبات مطرح‌شده از سوی دانشجویان بود. با این حال، در برخی مدارس و دانشگاه ها امتحانات و برنامه‌های آموزشی مطابق برنامه اعلام‌شده یا با تغییرات محدود برگزار شد که این موضوع به افزایش اعتراضات دانشجویی انجامید.

در چنین فضایی، اعتراضات دانشجویان ۱۴۰۵ شکل گرفت. این اعتراضات در ابتدا بر مطالبات آموزشی و صنفی، از جمله نحوه برگزاری امتحانات، کیفیت آموزش، وضعیت تقویم آموزشی و رسیدگی به مشکلات دانشجویان متمرکز بود و در ادامه، در برخی مدارس و دانشگاه ها با مطالبات گسترده‌تر در زمینه شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی همراه شد.

 اعتراضات 

 اعتراضات در دانشگاه آزاد 
دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه آزاد اعلام کردند که بخش قابل توجهی از آموزش این نیم‌سال به‌صورت مجازی برگزار شده و این آموزش‌ها با مشکلاتی مانند اختلال در سامانه‌های آموزشی، ضعف کیفیت صدا و تصویر، قطعی یا محدودیت اینترنت و کاهش کیفیت کلی آموزش همراه بوده است. به گفته معترضان، این شرایط باعث شده سطح یادگیری کاهش یابد و برگزاری امتحانات به‌صورت حضوری با روند آموزش انجام‌شده همخوانی نداشته باشد.

در جریان این اعتراضات، تجمع اصلی در مقابل سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی در تهران برگزار شد و دانشجویان با سر دادن شعارهایی مانند «دانشجو داد بزن حق‌ات رو فریاد بزن» خواستار تغییر در شیوه برگزاری امتحانات شدند. معترضان همچنین بر این باور بودند که برگزاری امتحانات حضوری در چنین شرایطی می‌تواند منجر به بی‌عدالتی آموزشی شود و خواستار برگزاری امتحانات به‌صورت مجازی یا ترکیبی بودند.

همچنین برخی دانشجویان به موضوع دریافت کامل شهریه با وجود برگزاری ناقص یا نامنظم کلاس‌ها اعتراض کردند و این مسئله را یکی از عوامل تشدید نارضایتی خود عنوان نمودند. گزارش‌ها حاکی از آن است که این اعتراضات در ادامه به تجمعات متعدد در واحدهای مختلف دانشگاه آزاد در شهرهای مختلف کشور گسترش یافت. بر اساس برخی گزارش‌ها، در پی این تجمعات، مسئولان دانشگاه آزاد تصمیم به تعویق موقت امتحانات به مدت حدود ۲۰ روز گرفتند، اما دانشجویان اعلام کردند تا زمان لغو یا تغییر قطعی شیوه برگزاری حضوری امتحانات به اعتراضات خود ادامه خواهند داد.

 اعتراض به تسهیلات دانش‌آموزان المپیادی 
در ۱۱ تیر، شماری از دانش‌آموزان پایه‌های یازدهم و دوازدهم در اعتراض به برنامه فشرده امتحانات نهایی، تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور و بی‌پاسخ ماندن درخواست‌های پیشین برای تغییر زمان‌بندی آزمون‌ها، مقابل ساختمان وزارت آموزش و پرورش در تهران تجمع کردند. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای امنیتی، پلیس و بسیج از شکل‌گیری تجمع جلوگیری کرده و با ممانعت از تصویر برداری، معترضان را متفرق کردند. اعتراضات پس از آن شدت گرفت که وزارت آموزش و پرورش از در نظر گرفتن تسهیلات ویژه برای اعضای تیم‌های المپیادهای بین‌المللی خبر داد. علیرضا کاظمی‌‌ اعلام کرد که امتحانات نهایی این دانش‌آموزان به‌صورت داخلی برگزار خواهد شد و موضوع هم‌زمانی برخی المپیادهای جهانی با امتحانات نهایی و کنکور برای بررسی خارج از نوبت به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع می‌شود. این تصمیم با واکنش شماری از دانش‌آموزان روبه‌رو شد که آن را تبعیض میان دانش‌آموزان المپیادی و سایر داوطلبان دانستند و خواستار اعمال شرایط مشابه برای همه دانش‌آموزان شدند. در جریان این اعتراضات، دانش‌آموزان با انتشار پیام‌ها و مطالب اعتراضی، از فشار روانی ناشی از برنامه امتحانات، تغییرات مکرر در تصمیم‌های آموزشی و تأثیر این شرایط بر آمادگی برای کنکور انتقاد کردند. در مقابل، برخی افراد از تسهیلات در نظر گرفته‌شده برای دانش‌آموزان المپیادی دفاع کرده و آن را متناسب با شرایط ویژه شرکت آنان در رقابت‌های بین‌المللی دانستند.

 درخواست تعویق امتحانات نهایی پس از آغاز دوباره جنگ و مخالفت مسئولان 
پس‌از تازه شدن حملات بین ایران و آمریکا و افزایش تنش‌های نظامی در برخی مناطق کشور، گروهی از دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان خواستار بازنگری در زمان برگزاری امتحانات نهایی شدند. این درخواست با استناد به تأثیر شرایط امنیتی و روانی بر آمادگی داوطلبان و با توجه به سهم ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی در نتیجه کنکور سراسری مطرح شد.

در پی نگرانی‌ها درباره وضعیت امنیتی و تأثیر آن بر روند آمادگی برای آزمون‌ها، شماری از دانش‌آموزان در برخی مناطق اقدام به تجمع کردند و خواستار بررسی دوباره زمان‌بندی امتحانات نهایی شدند. معترضان اعلام کردند که شرایط ناشی از تنش‌های نظامی، نگرانی‌های روانی و اختلال در روند مطالعه، امکان آمادگی برابر برای شرکت در آزمون‌های سرنوشت‌ساز را برای همه داوطلبان فراهم نمی‌کند.

برخی دانش ‌آموزان و خانواده‌ها از شورای عالی امنیت ملی و وزارت آموزش و پرورش خواستند با ارزیابی شرایط موجود، ابعاد امنیتی، آموزشی و روانی برگزاری امتحانات را بررسی کنند. آنان معتقد بودند که برگزاری آزمون‌های نهایی در شرایط ناآرام ممکن است بر تمرکز دانش‌آموزان و اصل عدالت آموزشی تأثیر بگذارد. در این درخواست همچنین تأکید شده بود که عدالت آموزشی تنها به یکسان بودن سؤالات و شیوه برگزاری آزمون‌ها محدود نمی‌شود، بلکه شرایط محیطی و روانی داوطلبان نیز در کیفیت رقابت آموزشی نقش دارد. از این رو، درخواست‌کنندگان خواستار توجه به تفاوت شرایط مناطق مختلف کشور در تصمیم‌گیری درباره زمان برگزاری آزمون‌ها شدند.‌

 واکنش ها 

 علیرضا کاظمی اعلام کرد که تعویق سراسری امتحانات تصمیمی مناسب نبوده و می‌توانست نظام آموزشی را با مشکلات گسترده مواجه کند. او همچنین اظهار داشت که برگزاری آزمون‌ها در ادامه، با توجه به شرایط هر استان و با اولویت حفظ امنیت و آرامش دانش‌آموزان پیگیری خواهد شد. 

 جستارهای وابسته 
 جنبش دانش‌آموزی ۱۴۰۱ ایران
 اعتراضات ۱۴۰۲ دانشجویان و دانش‌آموزان ایران

 منابع 

رده:اعتراضات ۱۴۰۵ ایران
رده:اعتراضات در ایران