پرونده جنجالی

بندانگشتی|کاریکاتوری از همان دوران که شکاف‌های پدیدآمده در جامعهٔ فرانسه بر اثر ماجرای دریفوس را نشان می‌دهد
پرونده جنجالی (به فرانسوی: ، به معنای «پروندهٔ مشهور»؛ جمع: ) به موضوع یا رویدادی گفته می‌شود که مناقشهای گسترده، کارزارها و بحث عمومی پرحرارت برمی‌انگیزد. این اصطلاح گاه با بار مثبت برای پرونده‌های حقوقی نامداری به‌کار می‌رود که به‌سبب ارزش رویه‌سازی خود شهرت یافته‌اند (هر یک نمونه‌ای شاخص یا «مصداق بارز»)، و بیشتر با بار منفی برای پرونده‌های بدنام؛ خواه به‌سبب گستردگی، خشم عمومی، رسوایی یا نظریه‌های توطئه. این عبارت در اصل فرانسوی است و در زبان انگلیسی نیز کاربرد فراوان یافته و به‌عنوان یک اصطلاح پذیرفته شده‌است.

گفته شده که توجه عمومی به یک پرونده یا رویداد خاص، می‌تواند به‌جای روشن‌کردن واقعیت‌ها آن‌ها را بپوشاند. به گفتهٔ جان هامفریز پری: «داستان حقیقی بسیاری از پرونده‌های جنجالی هرگز در شهادت‌های ارائه‌شده یا در سخنان وکلا آشکار نمی‌شود، اما شاید بتوان آن را از میان این اسناد کهنه بازیافت، آن‌گاه که گذر روزگار آن‌ها را از رسوایی مصون داشته باشد.»

 ریشه‌شناسی 
اصطلاح از عنوان مجموعه‌ای از گزارش‌های تصمیم‌های مشهور دادگاه‌های فرانسه در سده‌های هفدهم و هجدهم گرفته شده‌است. مجموعهٔ نخست، شامل ۲۲ جلد، به‌دست فرانسوا گایو دو پیتاوال و مجموعهٔ دوم در ۱۵ جلد (با نام ) به‌دست نیکولا-توسن دزه‌سار گردآوری شد. این مجموعه در سال ۱۷۶۳ در ۳۷ جلد منتشر شد. این عبارت در لغت به معنای «پروندهٔ نامدار» یا «دادرسی مشهور» در زبان فرانسوی است. کاربرد آن پس از محکومیت ناروای آلفرد دریفوس، افسر یهودی ارتش فرانسه، به اتهام جاسوسی در سال ۱۸۹۴ بسیار رایج‌تر شد. این محکومیت، مناقشه و رسوایی گسترده‌ای دربارهٔ یهودی‌ستیزی در فرانسه برانگیخت، جامعهٔ فرانسه را ژرف دوپاره کرد و توجه جهانی را به این ماجرا جلب کرد. به گفتهٔ جان اف. نویل:

اصطلاح در آغاز تنها به پرونده‌ای حقوقی اشاره داشت که آوازهٔ عمومی می‌یافت، اما معنای آن سپس گسترش یافت تا هر شخص، چیز یا رویداد مشهور یا بدنام را دربرگیرد.

 نمونه‌ها 

 نمونه‌های داستانی 
 مرگ ژنرال لامارک در رمان بینوایان (۱۸۳۲)
 شورش زندان در فیلم قاتلین بالفطره (۱۹۹۴)

 جستارهای وابسته 
 محاکمه قرن
 فهرست آرای شاخص دادگاه‌ها
 فهرست عبارت‌های فرانسوی در انگلیسی
 سیرک رسانه‌ای
 سندرم زن سفیدپوست گمشده

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

رده:واژگان حقوقی
رده:افکار عمومی
رده:مناقشه‌ها
رده:واژه‌ها و عبارت‌های فرانسوی