تاریخچه فرهنگی باسن

بندانگشتی|جنبش منریسم گاه با اغراق در تناسبات بدن، جلوه‌ای زیباشناختی یا اروتیک ایجاد می‌کرد؛ یونو در طاقچه، حکاکی اثر یاکوپو کارالیو، احتمالاً بر پایه طرحی از روسو فیورنتینو، ۱۵۲۶
بندانگشتی|ونوس کالیپیگوس، تندیسی رومی که احتمالاً بر پایه نمونه‌ای یونانی ساخته شده و بر زیبایی باسن تأکید دارد

تاریخچه فرهنگی باسن به بازنمایی‌ها، معناها و نقش‌های فرهنگی، هنری، زیباشناختی و جنسی باسن در جوامع گوناگون اشاره دارد. باسن در دوره‌های مختلف تاریخی هم به عنوان نشانه‌ای از باروری، زیبایی و جوانی دیده شده و هم در هنر، پوشاک، اروتیسم و مطالعات مربوط به بدن و جنسیت بازتاب یافته است.Singleton, Alena J. «Cultural History of the Buttocks». در: Victoria Pitts-Taylor, ed. Cultural Encyclopedia of the Body. ABC-CLIO/Greenwood, 2008. ISBN 978-0313341458.

اهمیت فرگشتی و زیستی
در برخی نظریه‌های روان‌شناسی فرگشتی، شکل و برجستگی باسن به عنوان یکی از نشانه‌های بصری مرتبط با بلوغ، جوانی، ذخیره چربی و توانایی باروری بررسی شده است. در بدن زنان، تحت تأثیر استروژن، چربی بیشتری در ناحیه باسن، لگن و ران‌ها ذخیره می‌شود؛ در حالی که تستوسترون معمولاً ذخیره چربی در این نواحی را کاهش می‌دهد. از این رو، برخی پژوهشگران برجستگی و گردی باسن را در پیوند با نشانه‌های باروری و سلامت تولیدمثلی تحلیل کرده‌اند.

آلفرد کینزی، سکس‌شناس آمریکایی، باسن را یکی از نواحی مهم نمایش جنسی در نخستی‌سانان دانسته است. برخی انسان‌شناسان و جامعه‌زیست‌شناسان نیز جاذبه جنسی نسبت به پستان‌ها را با شباهت نمادین آن‌ها به باسن مرتبط دانسته‌اند؛ هرچند این دیدگاه‌ها محل بحث و تفسیرهای متفاوت‌اند.Slade, Joseph W. Pornography and Sexual Representation: A Reference Guide. Greenwood Press, 2001, pp. 404–405. ISBN 978-0313315206.

هلن فیشر، انسان‌شناس زیستی، نیز بر نقش احتمالی باسن در جاذبه جنسی و رفتارهای جفت‌گزینی انسان تأکید کرده است.Fisher, Helen E. The Sex Contract: The Evolution of Human Behavior. William Morrow & Company, 1982. ISBN 978-0688006402. در پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نیز با استفاده از مدل‌های سه‌بعدی و فناوری ردیابی چشم، نقش انحنای کمر و برجستگی باسن در ادراک جذابیت بررسی شد.Pazhoohi, F.; Doyle, J. F.; Macedo, A. F.; Arantes, J. «Arching the Back (Lumbar Curvature) as a Female Sexual Proceptivity Signal: an Eye-Tracking Study». Evolutionary Psychological Science, 2017. doi:10.1007/s40806-017-0123-7.

در تاریخ هنر و فرهنگ
بازنمایی باسن در هنر به دوران بسیار کهن بازمی‌گردد. تندیس‌هایی چون ونوس ویلندورف، که قدمت آن به حدود ۲۴٬۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد، دارای باسن، ران‌ها و لگن اغراق‌شده‌اند و معمولاً در پیوند با باروری و بدن زنانه تفسیر شده‌اند.

در یونان باستان نیز زیبایی باسن زنانه اهمیت داشت. نمونه‌ای شناخته‌شده از این نگاه، تندیس ونوس کالیپیگوس است که نام آن معمولاً به معنای «ونوسِ خوش‌باسن» یا «ونوسِ دارای باسن زیبا» تفسیر می‌شود.Morris, Desmond. Bodywatching: A Field Guide to the Human Species. Crown, 1985, p. 198. ISBN 978-0517558140. در هنر چینِ دوره دودمان مینگ نیز باسن برهنه در برخی متون و تصاویر اروتیک با ماه کامل مقایسه شده است.van Gulik, Robert Hans. Erotic Colour Prints of the Ming Period: With an Essay on Chinese Sex Life from the Han to the Chʻing Dynasty, B.C. 206–A.D. 1644. BRILL, 2004, p. 223. ISBN 9004136649.

در سنت هنری غرب، باسن هم در پیکره‌سازی و نقاشی کلاسیک و هم در هنر اروتیک و عکاسی بدن حضور داشته است. هنرمندان در دوره‌های مختلف گاه با اغراق در تناسبات بدن، به‌ویژه در ناحیه باسن و لگن، به ایده‌آل‌های زیبایی یا جذابیت جنسی زمانه خود پاسخ داده‌اند.

تابو، اروتیسم و پوشاک
باسن به دلیل نزدیکی به اندام‌های جنسی و دستگاه دفع، در بسیاری از فرهنگ‌ها هم‌زمان با جذابیت جنسی و تابو همراه بوده است. در سنت روان‌کاوی، زیگموند فروید در نظریه رشد روانی‌ـ‌جنسی خود به مرحله مقعدی اشاره می‌کند و توجه به ناحیه مقعد و پیرامون آن را در شکل‌گیری برخی الگوهای روانی و جنسی مؤثر می‌داند.

در دوره ویکتوریایی، تنبیه بدنی و تأکید اروتیک بر باسن در برخی آثار ادبی و تصویری پورنوگرافیک دیده می‌شد. بعدها نیز پوشاکی مانند کرست و دامن فنردار در برجسته‌سازی فرم لگن و باسن نقش داشتند.Ellis, Havelock. Studies in the Psychology of Sex. 1927.

در سده بیستم و به‌ویژه با رواج شلوار جین، تأکید بر باسن در مد و تبلیغات افزایش یافت. برخی پژوهشگران فرهنگ عامه معتقدند طراحی جین، جیب‌های پشت شلوار و تبلیغات برندهای پوشاک، باسن را به یکی از کانون‌های مهم جذابیت بدنی در فرهنگ معاصر تبدیل کرد.Browne, Ray B. Objects of Special Devotion: Fetishes and Fetishism in Popular Culture. Popular Press, 1982, p. 111. ISBN 978-0879721916.

باسن مردان
اگرچه در بسیاری از متون اروتیک دگرجنس‌گرا باسن زنان بیشتر برجسته شده، باسن مردان نیز در تاریخ هنر و فرهنگ جنسی اهمیت داشته است. در پیکره‌سازی کلاسیک، از جمله در نمای پشت تندیس داوود اثر میکل‌آنژ، بدن مردانه و باسن مردان بخشی از زیبایی‌شناسی بدن به شمار می‌آید.

در برخی زمینه‌های جنسی و فرهنگی، به‌ویژه در همجنس‌گرایی مردانه، باسن مردان نیز موضوع اروتیسم و جذابیت بدنی بوده است.Pitts-Taylor, Victoria. Cultural Encyclopedia of the Body, Volume 1. Greenwood Publishing Group, 2008, p. 61. ISBN 978-0313341458.

پیگوفیلیا و فتیشیسم باسن
پیگوفیلیا به برانگیختگی جنسی ناشی از دیدن، لمس کردن یا توجه به باسن گفته می‌شود.Hickey, Eric W. Sex Crimes and Paraphilia. Pearson Education, 2006, p. 84. ISBN 978-0131703506. این اصطلاح گاهی در کنار «فتیش باسن» یا «جزءخواهی باسن» به کار می‌رود؛ یعنی وضعیتی که در آن باسن به یکی از کانون‌های اصلی توجه یا جذابیت جنسی فرد تبدیل می‌شود.Browne, Ray B. Objects of Special Devotion: Fetishes and Fetishism in Popular Culture. Popular Press, 1982, pp. 35–36. ISBN 978-0879721916.

پیگوفیلیا لزوماً به معنای تمرکز بر مقعد یا رابطه مقعدی نیست، بلکه بیشتر به خودِ باسن به عنوان بخشی از بدن مربوط می‌شود. با این حال، در برخی متون مربوط به فتیشیسم جنسی و پارافیلیا، این گرایش در کنار دیگر شکل‌های جزءخواهی بدنی بررسی شده است.

جستارهای وابسته

 باسن
 جذابیت فیزیکی
 تاریخ جنسیت انسان
 اروتیسم
 فتیشیسم جنسی
 پارافیلیا
 بدن انسان
 زیبایی‌شناسی

منابع

رده:باسن
رده:تاریخ جنسیت انسان
رده:جنسیت و جامعه
رده:جذابیت جسمانی
رده:ظاهر انسان
رده:فتیشیسم جنسی