پیش‌نویس:مردمان بندری

ساکن نواحی ساحلی جنوب ایران گفته می‌شود که هویت آنان بر پایهٔ تاریخ دریانوردی، تجارت خلیج فارس و ارتباطات گستردهٔ دریایی شکل گرفته است. این مردمان عمدتاً در استان‌های هرمزگان، بوشهر و بخش‌هایی از جنوب فارس زندگی می‌کنند و فرهنگ آنان یکی از دیرینه‌ترین فرهنگ‌های دریایی ایران به‌شمار می‌رود. شهرهای بندری جنوب ایران مانند هرمز، بوشهر، کنگ، لنگه، قشم و کیش از دوره‌های تاریخی مختلف تا دوران معاصر مراکز مهم تجارت دریایی بوده‌اند و نقش مهمی در ارتباط ایران با سرزمین‌های پیرامون خلیج فارس و اقیانوس هند داشته‌اند. این ارتباطات طولانی‌مدت باعث شکل‌گیری فرهنگی چندلایه و متنوع شده است و پژوهش‌های مردم‌شناسی فرهنگ بندری را نتیجهٔ تعامل تاریخی مردمان جنوب ایران با جوامع دریایی منطقه می‌دانند؛ نه یک قومیت جدید یا ترکیب زیستی، بلکه یک هویت فرهنگی دریایی که طی قرن‌ها شکل گرفته است. زبان و گویش‌های رایج در میان مردمان بندری شامل گویش بندری، گویش بوشهری و گویش‌های لاری و اوزی است. این گویش‌ها در منابع زبان‌شناسی به‌عنوان بخشی از گویش‌های جنوب ایران طبقه‌بندی شده‌اند و دارای واژگان برگرفته از تاریخ دریایی و ارتباطات منطقه‌ای هستند. فرهنگ بندری با دریا پیوند عمیق دارد و موسیقی بندری یکی از شناخته‌شده‌ترین موسیقی‌های نواحی ایران است که با سازهایی مانند نی‌انبان، دمام، کسر، جفتی و عود اجرا می‌شود. آیین‌های محلی مانند زار، نوبان، لیوا و حیّاح در برخی مناطق جنوب رواج داشته‌اند و در پژوهش‌های مردم‌شناسی ایران ثبت شده‌اند. اقتصاد سنتی مردمان بندری بر پایهٔ ماهیگیری، لنج‌سازی، صید مروارید، تجارت دریایی و فعالیت‌های بندری بوده است و بسیاری از این فعالیت‌ها همچنان در شهرهای بندری جنوب ایران ادامه دارد. پوشاک سنتی بندری شامل لباس‌های خنک و رنگی مناسب آب‌وهوای گرم جنوب است و در برخی مناطق زنان بندری از نقاب سنتی (برقع) استفاده می‌کنند که در پژوهش‌های مردم‌شناسی به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی جنوب ایران ثبت شده است.