پیش‌نویس:دخانیات در ایران

سیگار کشیدن در ایران به تاریخچهٔ ورود، گسترش و جایگاه اجتماعی مصرف سیگار در ایران می‌پردازد. سیگار در دههٔ ۱۸۶۰ میلادی وارد ایران شد و احتمالاً نخستین بار توسط سربازان و بازرگانان روسی و عثمانی که در ایران حضور داشتند، معرفی شد.

نخستین مصرف‌کنندگان سیگار در ایران بیشتر از میان طبقات ثروتمند بودند؛ زیرا آنان می‌خواستند از شیوه‌های زندگی و رفتارهای اجتماعی اروپاییان تقلید کنند و ارتباط نزدیکی با جامعهٔ مهاجران اروپایی در شهرهای شمالی ایران داشتند.

 ورود و گسترش نخستین سیگار در ایران 

رواج سیگار در ایران بسیار سریع بود. در سال ۱۸۶۹ میلادی، شهر تبریز که یکی از مراکز مهم بازرگانی ایران و در معرض نفوذ روسیه و عثمانی بود، حدود ۳۵۰ فروشندهٔ سیگار داشت.

تا سال ۱۸۸۰، تعداد مصرف‌کنندگان سیگار به اندازه‌ای افزایش یافت که دو تحول مهم رخ داد:

 کشت داخلی توتون مخصوص سیگار آغاز شد.
 واردات منظم سیگارهای آمادهٔ خارجی افزایش یافت.

کشت توتون مخصوص سیگار که در فارسی با عنوان «توتون سیگار» شناخته می‌شد، از سال ۱۸۷۶ در استان‌های شمالی ایران، به‌ویژه گیلان و مازندران، آغاز شد.

در حدود سال ۱۸۸۰، محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه گزارشی دربارهٔ واردات ده عدل سیگار خارجی ارائه کرد. اندکی بعد، ایران برای پاسخ‌گویی به افزایش تقاضای داخلی، تولید سیگار آماده را آغاز کرد.

سرمایه‌گذاران روسی تا سال ۱۸۹۰ چندین مرکز تولید سیگار در رشت ایجاد کردند. بر اساس گزارش کنسول بریتانیا در گیلان، تولیدات این کارخانه‌ها برای ذائقهٔ اروپاییان بیش از اندازه تند و خشن بود، اما از نظر کیفیت ساخت مناسب و قیمت آن ارزان بود و احتمال داشت در میان ایرانیان طرفدار پیدا کند.

با افزایش تولید داخلی سیگار، تولید توتون نیز افزایش یافت. در سال ۱۸۹۰ حدود ۳۰ هزار من تبریز (حدود ۹۹ تن) از محصول توتون ایران برای تولید سیگار اختصاص یافت که نزدیک به یک درصد کل محصول توتون کشور را تشکیل می‌داد.

 گسترش مصرف سیگار در دورهٔ قاجار 

بر اساس بررسی‌های آماری سال ۱۸۹۰، هم‌زمان با اجرای امتیاز انحصار تنباکو، حدود ۱۵ هزار نفر در ایران مصرف‌کنندهٔ دائمی سیگار بودند. این رقم بر اساس میزان تولید توتون سیگار و با فرض مصرف سالانهٔ دو من برای هر فرد محاسبه شده بود، اما احتمالاً کمتر از میزان واقعی بود.

در دههٔ بعد، با فراهم شدن سیگار ارزان و نسبتاً باکیفیت، مصرف آن به سرعت افزایش یافت. در استان‌های شمالی ایران که جمعیت و مراکز تجاری بیشتری داشتند، سیگار پیش از آغاز قرن بیستم به شکل غالب مصرف دخانیات تبدیل شد.

تا سال ۱۹۰۶، مراکز تولید سیگار از رشت فراتر رفت و در شهرهایی مانند:

 مشهد
 تبریز
 تهران

نیز گسترش یافتند.

با وجود توسعهٔ تولید داخلی، واردات سیگار روسی همچنان ادامه داشت و توتون گیلان مهم‌ترین منبع تولید داخلی باقی ماند.

 جایگزینی سیگار با قلیان و چپق 

تا پیش از سدهٔ بیستم، قلیان و چپق مهم‌ترین روش‌های مصرف تنباکو در ایران بودند. اما در دههٔ ۱۹۲۰، سیگار به شکل اصلی مصرف دخانیات تبدیل شد.

دلیل اصلی این تغییر، ویژگی‌های عملی سیگار بود. سیگار برخلاف قلیان به مکان خاصی نیاز نداشت، به‌راحتی حمل می‌شد و افراد می‌توانستند در هر زمان و مکان آن را مصرف کنند.

ایرانیان به تدریج در طول روز سیگار می‌کشیدند و همین موضوع وابستگی آنان به نیکوتین را افزایش داد. در نتیجه، تقاضا برای سیگار بیشتر شد و تقریباً تمام توتون تولیدشده در ایران به سمت تولید سیگار رفت.

از این دوره به بعد، بررسی تاریخی سیگار دشوارتر شد؛ زیرا مصرف آن دیگر پدیده‌ای تازه و غیرعادی نبود و به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده بود. همچنین جامعهٔ پزشکی در آن زمان هنوز دربارهٔ زیان‌های سلامتی سیگار آگاهی کافی نداشت.

 رشد تولید سیگار در سدهٔ بیستم 

پس از دههٔ ۱۹۲۰، کشت توتون و تولید داخلی سیگار رشد بسیار زیادی پیدا کرد.

در سال ۱۹۴۰، میزان تولید سالانهٔ توتون ایران حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ تن بود که از ۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی به دست می‌آمد. این رقم نشان‌دهندهٔ افزایش ۱۵۰ برابری تولید توتون سیگار طی پنجاه سال بود.

در همان سال، ایران روزانه حدود ۱۲ میلیون نخ سیگار تولید می‌کرد.

در سال ۱۹۸۶، حدود ۳۰ میلیارد نخ سیگار در ایران فروخته شد که ۶۰ درصد آن، یعنی حدود ۱۸ میلیارد نخ، در داخل کشور تولید می‌شد. این میزان نسبت به سال ۱۹۴۰ حدود ۴۱۸ درصد افزایش تولید را نشان می‌داد.

در این دوره، رشد سالانهٔ تولید سیگار حدود ۷ درصد بود.

 ورود شرکت‌های بزرگ دخانیات 

چهار برابر شدن فروش سیگار در ایران تنها نتیجهٔ افزایش تولید داخلی نبود، بلکه به تغییرات گسترده در ساختار بازار دخانیات نیز مربوط می‌شد.

پس از جنگ جهانی دوم و در دورهٔ نوسازی ایران، شرکت‌های بزرگ چندملیتی دخانیات جهان حضور بیشتری در بازار ایران پیدا کردند. این شرکت‌ها روش‌های جدیدی برای:

 تولید
 توزیع
 تبلیغات

به کار گرفتند.

ورود مستقیم این شرکت‌ها جایگزین واردات محدود سیگارهای خارجی توسط افراد و بازرگانانی شد که در دههٔ ۱۹۷۰ از طریق بندر دبی فعالیت می‌کردند.

رقابت برای بازار ایران افزایش یافت و روش‌های جدیدی برای پاسخ به تقاضای روزافزون مصرف‌کنندگان ایجاد شد.

 انگیزه‌های فرهنگی مصرف سیگار 

با وجود تغییرات اقتصادی و صنعتی، انگیزه‌های فرهنگی مصرف سیگار در ایران تقریباً همان چیزی باقی ماند که در زمان ورود نخستین سیگارها وجود داشت.

تصویر اجتماعی و جذابیت ظاهری سیگار، مهم‌ترین عامل گسترش آن در ایران بود.

در اواخر سدهٔ نوزدهم، نخستین مصرف‌کنندگان سیگار ایرانیان ثروتمندی بودند که می‌خواستند چهره‌ای مدرن و غرب‌گرا از خود نشان دهند. همین انگیزه در میان جوانان ایرانی امروز نیز دیده می‌شود.

کنسول بریتانیا در گیلان در آغاز قرن بیستم نوشته بود که سیگار به‌تدریج قلیان را از رونق انداخته است؛ قلیان دیگر بیشتر در خانه‌های ایرانیان سنتی، روحانیان و روستاییان دیده می‌شود، در حالی که ایرانی مدرن در خیابان، هنگام سفر و در خانه سیگار می‌کشد.

این دیدگاه در پژوهشی که در سال ۲۰۰۷ در مجلهٔ روان‌پزشکی ایران منتشر شد نیز تأیید شد. پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کرمان دربارهٔ انگیزهٔ دانش‌آموزان دبیرستانی ایرانی که سیگار مصرف می‌کردند، بررسی کردند و دریافتند که بسیاری از آنان دلیل اصلی شروع مصرف را این باور می‌دانستند که «سیگار کشیدن مد است».

بنابراین، در تاریخ مصرف سیگار در ایران، علاوه بر عوامل اقتصادی و تجاری، عامل مهم دیگری نیز نقش داشته است: پیوند سیگار با تصور مدرن بودن، جذابیت اجتماعی و سبک زندگی جدید.

 ورود شرکت‌های بزرگ دخانیات خارجی به بازار ایران 

شرکت‌های بزرگ دخانیات آمریکایی و بریتانیایی با آگاهی از ویژگی‌های بازار ایران و تجربهٔ خود در معرفی سیگار به‌عنوان نمادی از مرد مدرن، بازار ایران را بازاری مهم و سودآور دیدند.

در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، شرکت رینولدز آمریکا با تکیه بر برند مشهور خود، وینستون، توانست جایگاه مهمی در بازار سیگار ایران به دست آورد.

یکی از موانع اصلی گسترش مصرف سیگارهای خارجی، تفاوت قیمت میان سیگارهای داخلی و خارجی بود. ایرانیان از گذشته سیگار را کالایی ارزان می‌دانستند و قیمت بالای برندهای خارجی مانع استقبال گسترده از آن‌ها می‌شد.

برای بهره‌برداری از جذابیت اجتماعی سیگار خارجی به‌عنوان نمادی از مد و سبک زندگی جدید، شرکت‌های خارجی تلاش کردند محصولات خود را با قیمت پایین‌تری وارد بازار کنند. برای کاهش هزینه‌ها، شرکت رینولدز بخشی از محصولات خود را به صورت قاچاق وارد ایران کرد تا از پرداخت تعرفه‌های سنگین گمرکی که دولت ایران برای حمایت از تولید داخلی وضع کرده بود، جلوگیری کند.

در اسناد داخلی شرکت‌های دخانیات نیز اشاره شده بود که مالیات بالای سیگارهای وارداتی باعث افزایش قاچاق می‌شود و بخش قابل توجهی از بازار را در اختیار محصولات غیررسمی قرار می‌دهد.

 گسترش قاچاق سیگار خارجی 

شرکت رینولدز با استفاده از روش‌های مختلف قاچاق، تا سال ۱۹۹۴ حدود ۵۰ درصد بازار سیگار ایران را در اختیار گرفت؛ یعنی حدود ۱۶٫۴ میلیارد نخ سیگار در سال به فروش می‌رساند.

دسترسی نسبتاً ارزان به برندهای خارجی باعث شد مصرف‌کنندگان ایرانی به سرعت به این محصولات علاقه‌مند شوند.

رشد سریع رینولدز توجه دیگر شرکت‌های بزرگ دخانیات را نیز جلب کرد. پس از آن، شرکت‌هایی مانند بریتیش امریکن توباکو و فیلیپ موریس اینترنشنال نیز برای رقابت در بازار ایران مسیرهای قاچاق خود را ایجاد کردند.

این شرکت‌ها بازار ایران را یکی از بازارهای اولویت‌دار خود می‌دانستند.

 مسیرهای قاچاق سیگار 

در آغاز، سیگارهای خارجی از مسیرهای مختلف وارد ایران می‌شدند تا از کنترل گمرکی جلوگیری شود.

بررسی‌های انجام‌شده توسط شرکت‌های دخانیات نشان می‌داد که بیشتر محصولات وارداتی:

 از طریق دبی به بنادر جنوبی ایران می‌رسیدند.
 یا از طریق ترکیه و مسیر قبرس وارد کشور می‌شدند.

پس از ورود، سیگارها با کامیون یا اتوبوس به انبارهای بزرگ و امن در اطراف شهرهای مهم منتقل می‌شدند.

با وجود غیرقانونی بودن این فعالیت، برندهایی مانند وینستون و مارلبرو به‌وضوح در بازار و فروشگاه‌ها دیده می‌شدند.

در سال‌های اخیر دولت ایران برای کاهش قاچاق و افزایش درآمدهای گمرکی، بخشی از محدودیت‌های واردات را کاهش داده است، اما آثار دورهٔ طولانی قاچاق همچنان بر بازار سیگار ایران باقی مانده است.

 بازار کنونی برندهای سیگار در ایران 

مصرف‌کنندگان ایرانی امروزه علاقهٔ زیادی به طعم و اعتبار برندهای خارجی دارند. حدود ۲۹ برند خارجی در بازار ایران توزیع می‌شود که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به:

 کنت
 پال‌مال
 تری‌استار
 پایِن
 مگنا

اشاره کرد.

در سال ۲۰۱۱، مارلبرو محبوب‌ترین برند بین‌المللی سیگار در ایران به شمار می‌رفت.

شرکت بریتیش امریکن توباکو همچنان در ایران فعالیت دارد، اما شرکت رینولدز فعالیت خود را کاهش داده و جای آن را شرکت‌هایی مانند شرکت دخانیات ژاپن گرفته‌اند.

 سهم تولید داخلی و خارجی 

شرکت دولتی شرکت دخانیات ایران کنترل تولید داخلی سیگار را در اختیار دارد و حدود ۳۸ درصد بازار را تأمین می‌کند.

در مقابل، برندهای خارجی حدود ۶۲ درصد بازار را در اختیار دارند؛ وضعیتی که کاملاً برخلاف اواخر دههٔ ۱۹۸۰ است که تولید داخلی سهم بیشتری داشت.

برندهای اصلی شرکت دخانیات ایران عبارت‌اند از:

 بهمن
 تیر
 فروردین
 هما
 زر
 اشنو
 مهر
 ۹۸

بسته‌بندی این برندها متفاوت است. برخی دارای طراحی ساده، نوشته‌های فارسی و ظاهر سنتی هستند، در حالی که برخی دیگر از طراحی برندهای خارجی تقلید می‌کنند.

برای نمونه، برند مهر از طراحی قرمز و سفید مشابه مارلبرو استفاده کرده و حتی نوع نوشتار آن نیز شباهت زیادی به این برند دارد.

برخی برندهای خارجی نیز در داخل ایران تحت مجوز تولید می‌شوند؛ مانند وینستون که از برندهای محبوب بازار داخلی است.

 افزایش مصرف سیگار در ایران 

گسترش بازار سیگار تنها نتیجهٔ فعالیت شرکت‌های دخانیات نیست، بلکه افزایش میزان مصرف مردم نیز نقش مهمی داشته است.

فروش سیگار در ایران در سال ۲۰۰۳ به حدود ۴۵ میلیارد نخ رسید و هر سال تقریباً یک درصد افزایش یافت. برخی برآوردها نشان می‌دهند که فروش سالانه در سال ۲۰۱۰ به حدود ۵۰ میلیارد نخ رسیده بود.

بر اساس برآوردها، میزان شیوع مصرف سیگار در ایران بین ۱۰٫۶ تا ۲۴ درصد جمعیت قرار دارد.

مردان همچنان بسیار بیشتر از زنان سیگار مصرف می‌کنند، اما بیشترین رشد مصرف در میان زنان مشاهده شده است.

میزان مصرف در شهرها و روستاها تقریباً مشابه گزارش شده است؛ به‌گونه‌ای که در یک بررسی میزان مصرف در مناطق شهری ۱۱٫۸ درصد و در مناطق روستایی ۱۱٫۹ درصد اعلام شد.

با وجود تفاوت در آمارها، میان پژوهشگران اتفاق نظر وجود دارد که میزان مصرف سیگار در ایران در حال افزایش است.

 افزایش مصرف در نسل‌های جدید 

رشد مصرف سیگار با تغییرات جمعیتی نیز ارتباط دارد.

از آنجا که سیگار از دههٔ ۱۹۲۰ به پدیده‌ای عمومی در ایران تبدیل شد، حدود سه نسل از گسترش آن گذشته است. بررسی رفتار این نسل‌ها نشان می‌دهد که نسل‌های جدید در سنین پایین‌تر بیشتر به تجربهٔ سیگار روی آورده‌اند.

پژوهشی در سال ۲۰۰۴ توسط دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی عادات مصرف سیگار را در گروه‌های سنی مختلف بررسی کرد.

نتایج نشان داد:

 در میان متولدین حدود سال ۱۹۳۰، تجربهٔ سیگار در مردان حدود ۳۳ درصد و در زنان حدود ۲۱ درصد بود.
 در میان متولدین حدود سال ۱۹۶۰، این رقم به ۳۹ درصد در مردان و ۲۴ درصد در زنان افزایش یافت.
 در میان متولدین حدود سال ۱۹۷۵، تا سن بیست‌سالگی میزان تجربهٔ سیگار به ۴۹ درصد در مردان و ۴۰ درصد در زنان رسید.

با توجه به اینکه بخش بزرگی از جمعیت ایران جوان است و حدود دو سوم جمعیت زیر سی سال قرار دارند، این روند می‌تواند باعث افزایش بیشتر شمار سیگاری‌ها در آینده شود.

 قیمت پایین و آگاهی کم دربارهٔ زیان‌های سیگار 

ادامهٔ رشد مصرف سیگار در ایران با دو عامل مهم مرتبط دانسته شده است:

 ارزان بودن سیگار
 آگاهی ناکافی دربارهٔ پیامدهای سلامتی آن

پژوهشی در سال ۲۰۰۶ توسط مؤسسهٔ ملی تحقیقات بیماری‌های سل و بیماری‌های ریوی ایران، هزینهٔ روزانهٔ مصرف سیگار را در تهران بررسی کرد.

نتایج نشان داد هزینهٔ روزانهٔ مصرف سیگار:

 حداقل ۱۰۰ ریال
 حداکثر ۶۳ هزار ریال
 میانگین حدود ۴۶۸۰ ریال

بوده است.

در آن زمان، خرید یک بسته سیگار داخلی حدود ۴۶ سنت و یک بسته مارلبرو یا برند مشابه خارجی حدود ۹۶ سنت هزینه داشت.

به طور متوسط، مردان سیگاری روزانه حدود ۱۰ نخ و زنان سیگاری حدود ۶ نخ مصرف می‌کنند.

همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت سیگار در طول زمان کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که در یک دهه، قیمت برندهای داخلی و خارجی حدود ۹ درصد کاهش یافته است.

ارزان بودن سیگار باعث دسترسی بیشتر مردم به آن شده و مصرف را افزایش داده است؛ موضوعی که در نهایت هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی وابستگی به دخانیات را بیشتر می‌کند.

 پیامدهای بهداشتی مصرف سیگار در ایران 

بر اساس برآوردهای دولتی در سال ۲۰۰۲، مرگ‌ومیر ناشی از مصرف سیگار در ایران حدود ۵۰ هزار نفر در سال اعلام شد. همچنین پیش‌بینی می‌شد که در صورت ادامهٔ روند موجود، این رقم طی ده سال آینده ممکن است به حدود ۲۰۰ هزار مرگ در سال افزایش یابد.

با گذشت زمان، آگاهی عمومی و نهادی دربارهٔ خطرات سیگار افزایش یافته است، اما ایران همچنان در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان در زمینهٔ پیشگیری و مقابله با مصرف دخانیات عقب‌تر قرار دارد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که حدود ۸۲ درصد از افراد سیگاری دست‌کم یک بار تلاش کرده‌اند سیگار را ترک کنند، اما هنگام انجام بررسی‌ها تنها حدود:

 ۴۴٫۷ درصد از مردان سیگاری
 ۲۶٫۳ درصد از زنان سیگاری

تمایل مشخصی برای ترک سیگار داشتند.

میانگین تعداد تلاش‌ها برای ترک سیگار نیز در میان مردان حدود پنج بار و در میان زنان حدود سه بار برآورد شده است.

با این حال، روش‌های استاندارد مشاوره‌ای و درمان‌های دارویی که در بسیاری از کشورها برای ترک سیگار استفاده می‌شود، هنوز به‌طور کامل در ایران در دسترس نیست. این مسئله باعث شده شروع و ادامهٔ فرایند ترک سیگار برای بسیاری از افراد دشوار باشد.

 اقدامات دولت ایران برای کنترل مصرف دخانیات 

با افزایش نگرانی‌های بهداشتی، دولت ایران اقداماتی برای کاهش رشد مصرف سیگار انجام داد.

در سال ۲۰۰۷، مجلس ایران «قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات» را تصویب کرد. این قانون در همان سال اجرایی شد و محدودیت‌هایی برای سیگار کشیدن در مکان‌های عمومی مانند:

 هتل‌ها
 رستوران‌ها
 چایخانه‌ها
 ساختمان‌های عمومی

ایجاد کرد.

اجرای چنین ممنوعیت‌هایی اهمیت زیادی داشت؛ زیرا حدود ۶۰ درصد از جوانان ایرانی نخستین تجربهٔ سیگار کشیدن خود را در محیط‌های عمومی آغاز می‌کنند.

در سال ۲۰۰۸، اصلاحیه‌ای به این قانون افزوده شد که تولیدکنندگان سیگار را موظف می‌کرد هشدارهای بهداشتی را روی بسته‌بندی درج کنند. این هشدارها باید:

 ۵۰ درصد سطح جلویی و پشتی بسته را پوشش می‌دادند.
 شامل تصاویر رنگی و گرافیکی از بیماری‌های ناشی از مصرف سیگار می‌بودند.

همچنین تبلیغ محصولات دخانی ممنوع شد و استفاده از واژه‌هایی مانند:

 «ملایم»
 «سبک»

برای توصیف محصولات دخانی ممنوع اعلام شد؛ زیرا این اصطلاحات می‌توانستند تصور نادرستی از بی‌ضرر بودن سیگار ایجاد کنند.

این اصلاحات باعث شد قوانین ایران تا حد زیادی با دستورالعمل‌های «کنوانسیون چارچوب کنترل دخانیات سازمان جهانی بهداشت» هماهنگ شود و مصرف‌کنندگان دربارهٔ خطرات سیگار هشدار دریافت کنند.

 چالش قاچاق سیگار 

با وجود اقدامات قانونی، همچنان مشکلات مهمی در کنترل مصرف سیگار وجود دارد. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، ادامهٔ قاچاق سیگار در بازار ایران است.

برآوردها نشان می‌دهد که سهم سیگارهای قاچاق در بازار ایران بین ۱۴ تا ۲۲٫۵ درصد است.

یک پژوهش در سال ۲۰۰۹ توسط پژوهشگران مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات ایران نشان داد که حدود ۲۰٫۹ درصد از تمام سیگارهای موجود در بازار، غیرقانونی و قاچاق هستند.

در سال‌هایی که تولید داخلی کاهش یافته است، سهم سیگارهای قاچاق حتی تا ۷۴ درصد بازار نیز افزایش یافته است.

 مالیات بر سیگار و مشکلات اقتصادی کنترل دخانیات 

دولت ایران برای سیگارهای قانونی مالیات و عوارض دریافت می‌کند.

در آن زمان:

 عوارض واردات سیگار ۷ درصد بود.
 مالیات بر ارزش افزوده و مالیات‌های دیگر مجموعاً حدود ۱۹٫۱۶ درصد قیمت خرده‌فروشی را تشکیل می‌دادند.

این رقم در مقایسه با استانداردهای جهانی بسیار پایین بود؛ زیرا در بسیاری از کشورها مالیات دخانیات حدود ۷۰ درصد قیمت نهایی سیگار را تشکیل می‌دهد.

اگرچه قانون کنترل دخانیات سال ۲۰۰۷ چارچوب افزایش مالیات را فراهم کرد، اما ساختار مالیاتی جدید و مؤثری به‌طور کامل اجرا نشد.

نبود درآمد کافی از مالیات دخانیات دو پیامد مهم دارد:

 دولت منابع کافی برای برنامه‌های مبارزه با مصرف دخانیات در اختیار ندارد.
 افزایش قیمت سیگار که می‌تواند باعث کاهش مصرف شود، به اندازهٔ کافی اتفاق نمی‌افتد.

 روند تاریخی مصرف سیگار در ایران 

از دههٔ ۱۹۶۰ که سیگار در ایران به شکل گسترده وارد زندگی روزمره شد، ایرانیان در سنین پایین‌تر و با دفعات بیشتر به مصرف آن روی آورده‌اند.

شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد این روند در آینده نزدیک تغییر خواهد کرد.

بررسی مصرف سیگار تنها به‌عنوان پدیده‌ای مدرن، تصویر کاملی ارائه نمی‌دهد؛ زیرا اگرچه آگاهی دربارهٔ پیامدهای بهداشتی سیگار در سال‌های اخیر افزایش یافته است، گرایش به مصرف آن ریشه‌ای تاریخی دارد.

سیگار در ایران طی بیش از یک قرن، از نمادی از زندگی مدرن و سبک اجتماعی جدید، به عادتی گسترده تبدیل شده است؛ عادتی که پیامدهای سنگین بهداشتی و اجتماعی به همراه داشته و مقابله با آن همچنان یکی از چالش‌های مهم سلامت عمومی در کشور به شمار می‌رود.

 منابع 
https://www.iranicaonline.org/articles/smoking-in-iran/ ایرانیکا