پیتیه‌کوری

پیتَیَه‌کوری (، به معنای انضباط محلی/پیتیه‌ای) شکل جدیدی از نظام انضباطی بود که در کنار انضباط خانگی (kotikuri)، انضباط روستایی (kyläkuri) و انضباط کلیسایی (kirkkokuri) در مناطق فنلاندی‌زبان و سوئدی‌زبانِ اوستروبوتنیای جنوبی در سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی توسعه یافت. پیتیه‌کوری را می‌توان به عنوان قوانین رفتاریِ وضع‌شده برای جوانان تعریف کرد که توسط نهادهای خودمختار تهیه می‌شد و برای کل ساکنان یک سوکن (یا قصبه بزرگ) در نظر گرفته شده بود. این قوانین به تأیید فرماندار (kuvernööri) می‌رسیدند و بر اساس آن‌ها، دادگاه‌های حوزه قضایی (kihlakunnanoikeus) متخلفان را جریمه می‌کردند. در عمل، پیتیه‌کوری هم بر پایه توافقات محلیِ سوکن‌ها و هم بر قوانینِ چاپ‌شدهٔ سوکن (pitäjänlaki) استوار بود. پیتیه‌کوری از سایر اشکال انضباط سخت‌گیرانه‌تر بود، زیرا به معنای جرم‌انگاریِ تخلفات بود و در نتیجه، آستانه ارتکاب جرم را به میزان قابل‌توجهی در جامعه کاهش می‌داد.Kallio 2009, pp. 39–43. (در مقاله وب‌سایت با عنوان "پیتایاکوری - یک ویژگی خاصِ اوستروبوتنیای جنوبی"، تصاویر، یک نقاشی و یک جدول نیز اضافه شده است).

 پیدایش 
در طول سده هجدهم، میان نهادهای خودمختارِ اوستروبوتنیای جنوبی کشمکشی بر سر این موضوع وجود داشت که مجازات تخلفات رفتاریِ جوانان بر عهده کدام نهاد است: شورای کلیسا یا دادگاه‌های محلی (کریت‌ها). در این مناقشه، به نظر می‌رسید که روحانیون پیروز شده‌اند، و احتمالاً به توصیه هیئت مدیره کلیسای جامع تورکو، فرماندار استان اوستروبوتنیا در سال ۱۷۷۰ تصمیم به اجرای آیین‌نامه‌های انضباطی گرفت. نیمیس‌میس‌ها (رؤسای پلیس محلی) که پیش از این مقاومت می‌کردند، اکنون مجبور به تمکین بودند و باید آیین‌نامه‌های تدوین‌شده توسط کشیشان و دهقانان پیشرو را به اجرا گذاشته و بر اساس آن‌ها جوانان را در دادگاه محاکمه می‌کردند.

تصمیم فرماندار توسط اعلامیه اعلیحضرت پادشاه در سال ۱۷۷۹ که خطاب به هیئت مدیره کلیسای جامع تورکو صادر شده بود، تقویت شد. بر اساس این اعلامیه، جرایم جدی بسیار زیادی در فنلاند رخ می‌داد؛ موضوعی که تحقیقات خودِ هیئت مدیره کلیسای جامع نیز آن را تأیید کرد. این تحقیقات نشان داد که جرم و جنایت به‌ویژه در اوستروبوتنیای جنوبی، و تا حدودی در اوستروبوتنیای شمالی گسترش یافته است. در این بررسی، تمرکز از جمله بر روی جرایمِ خلافِ «فرمان چهارم» (از ده فرمان: احترام به والدین و بزرگترها) بود که تصور می‌شد ناشی از تربیت نادرست است. اولین آیین‌نامه انضباطی برای جوانان در سال ۱۷۴۹ در ووری (Vöyri) تدوین شد و کمی بعد، لاپورتی (Lapväärtti)، نرپیو (Närpiö) و لاپوا (Lapua) از آن الگوبرداری کردند. پس از آن، قوانین پیتیه‌کوری در اوستروبوتنیای جنوبی رواج یافت و تدوین آن‌ها تا اواخر قرن نوزدهم ادامه داشت.Kallio 2009, pp. 16, 39-43.

اجرای قوانین پیتیه‌کوری در دهه ۱۷۷۰ آغاز شد و به‌ویژه در دهه بعد شدت گرفت. پرسه زدن شبانه (yöjuoksu)، برگزاری یا شرکت در رقص‌های غیرمجاز، رفتن سرزده به مهمانی‌ها (kuokkavierailut)، ورق‌بازی، سروصدای جوانان، سواری غیرمجاز با اسب‌های دیگران، تجمع غیرضروری و خرابکاری‌های مرتبط با آن (ilkivalta)، و همچنین بیکارگی (joutilaisuus) یا اجازه دادن به آن، از شایع‌ترین دلایل صدور جریمه بودند. از میان این موارد، پرسه زدن شبانه در همان اواخر سده هجدهم به عنوان یک مقررات حکومت نظامی (منع آمد و شد شبانه) با ساعات دقیق تفسیر شد که معمولاً از اول مه تا ۳۱ اوت از ساعت ده شب (در لایهیا در ابتدا از ساعت دوازده شب) و در سایر مواقع از ساعت نه شب آغاز می‌شد.

در مجموع، در طول سه دهه پایانیِ حکومت سوئد بر فنلاند، حدود ۶۰۰ نفر از اهالی اوستروبوتنیای جنوبی به دلیل نقض قوانین انضباطی در دادگاه جریمه شدند. جریمه‌های پیتیه‌کوری در این دوره به‌ویژه در کلیسای تابع کاوهاوا (Kauhava) و وهه‌کورو (Vähäkyrö) به شکلی استثنایی و به وفور صادر می‌شد. علاوه بر کاوهاوا، انضباط بسیار سخت‌گیرانه‌ای در سایر مناطقِ لاپوا، کلیساهای تابعه متعلق به حوزه قضایی مالاهتی (Maalahti)، و همچنین در ووری، موستاساری (Mustasaari) و لای‌هیا (Laihia) اجرا می‌شد. در مقابل، برخورد با ناهنجاری‌های رفتاری جوانان در مناطق لاپورتّی، نرپیو، اوسیکارلبو (Uusikaarlepyy)، ایسوکورو (Isokyrö) و کورتانه (Kuortane) ملایم‌تر بود؛ به طوری که اجرای انضباط در دو منطقه اول نهایتاً در اوایل دهه ۱۸۲۰ پایان یافت. یک استثنای خاص منطقه تئووا (Teuva) بود که در آن نهادِ اولترمانی (oltermannilaitos - سیستمی از بزرگان روستا) تقریباً وجود نداشت و در دوره نظام پیتیه، قوانین رفتاری در آنجا صرفاً در حد نام و روی کاغذ تدوین شده بود.Kallio 1982, pp. 225–265, Kallio 2009, pp. 58–62.

 دوران حکومت روسیه 
جنگ فنلاند اجرای پیتیاپه‌کوری را متوقف کرد، اما از همان دهه ۱۸۱۰، قوانین انضباطی دوباره سخت‌گیرانه‌تر شدند. البته برای مدتی رسیدگی در دادگاه‌ها کاهش یافت، زیرا اولترمانی‌ها (بزرگان روستا) از طریق قوانین روستایی مسئول مقابله با بی‌نظمی‌ها شدند. با این وجود، در دادگاه محلی ووری، در مدت کوتاهی (۱۸۲۴–۱۸۳۳) بالغ بر ۲۵۳ نفر، عمدتاً از میان جوانان، به دلیل نقض پیتایاکوری جریمه شدند. همچنین در سوکن‌های بزرگ لاپوا، لای‌هیا و مالاهتی، احکام صادره گاهی ماهیت مجازات‌های دسته‌جمعی به خود می‌گرفتند.Kallio 2009, pp. 69–78, 85–90.

امکان اعمال مجازات‌های دسته‌جمعی تا حدی به این دلیل فراهم شد که از سال‌های اولیه قرن نوزدهم، استفاده از نگهبانان شب در روستاهای اوستروبوتنیای جنوبی رواج یافت. این افراد می‌توانستند در دادگاه‌ها به عنوان شاهد عمل کنند و گاهی نیز مسلح بودند. نگهبانان شب به اولترمانی‌ها کمک می‌کردند؛ کسانی که وظیفه داشتند جرایم رخ داده در روستا را به نیمیس‌میس (رئیس پلیس) گزارش دهند. در ناآرام‌ترین روستاها، حتی برای خود نیمیس‌میس‌ها نیز گشت‌زنی در جاده‌های روستایی سودآور بود، زیرا معمولاً نیمی از جریمه‌های پیتیه‌کوری که توسط دادگاه صادر می‌شد، به آن‌ها می‌رسید. در موارد دشوارتر، مجبور به کمک گرفتن از کازاک‌های روسی می‌شدند و حداقل در کاوهاوا، در دهه ۱۸۶۰ از آن‌ها به عنوان نگهبان شب نیز استفاده می‌شد.Ylikangas 1976, pp. 234–235, Pietiläinen 1999, p. 308, Kallio 2009, pp. 80–85, Kallio 2013, p. 12.

اجرای انضباط از اواخر دهه ۱۸۳۰ به شدیدترین حالت خود رسید و در طی بیست سال (۱۸۴۰–۱۸۵۹)، حدود ۱۲۵۰ نفر از اهالی اوستروبوتنیای جنوبی بر اساس قوانین پیتیه‌کوری در دادگاه‌ها محکوم شدند. در آن زمان، سخت‌گیرانه‌ترین انضباط در مالاهتی، لای‌هیا، یوروا (Jurva) و لاپوای بزرگ اعمال می‌شد، جایی که قانون لاپوا به عنوان دستورالعمل اصلی دادگاه‌ها عمل می‌کرد. سطح بالای انضباط در این قصبه‌ها برای مدت طولانی حفظ شد؛ تنها لای‌هیا در دهه‌های ۱۸۶۰ و ۱۸۷۰ یک دوره نسبتاً ملایمِ کمتر از ده سال را تجربه کرد. سطح انضباط در ایسوکورو کمی پایین‌تر از سوکن‌های ذکرشده بود، هرچند که پیتیه‌کوریِ آن به تدریج تا اواخر قرن نوزدهم سخت‌تر شد. روند توسعه در ایسوکورو مشابه وهه‌کورو بود، اگرچه پیتیه‌کوریِ وهه‌کورو در دهه ۱۸۵۰ به‌طور موقت ملایم‌تر شد.

از میان سوکن‌هایی که قبلاً انضباط سخت‌گیرانه‌ای داشتند، اجرای انضباط در ووری و موستاساری اندکی پس از اواسط قرن نوزدهم رو به کاهش گذاشت. همین روند توسعه در ایلمایوکی بزرگ (Suur-Ilmajoki) نیز قابل مشاهده بود، جایی که مجازات‌ها دیگر تنها محدود به رقص‌های برگزار شده بر خلاف مقررات روستایی و اسب‌سواری‌های غیرمجاز می‌شد. در میان سوکن‌هایی با قوانین انضباطی ملایم‌تر، در کورتانه، جریمه‌های مربوط به رقص و حضور در عروسی در اواخر دهه ۱۸۳۰ وضع شدند و پس از یک وقفه کوتاه، در دهه ۱۸۶۰ رواج یافتند. در اوسیکارلبو و سوکن بزرگ لاپایروی (Lappajärvi)، پیتیه‌کوری با خویشتن‌داری و تنها به صورت دوره‌ای اجرا می‌شد. در پیتارساری، لاپورتّی، نرپیو و تئووا در اواسط قرن نوزدهم هیچ‌کس به دلیل پیتیه‌کوری جریمه نشد، اگرچه در نیمه دوم قرن نوزدهم، در دو منطقه آخر چند نفر مجازات شدند.Kallio 1982, pp. 248–256, Kallio 2009 pp. 103–122 (به‌ویژه ص. 105), 156–167, Kallio 2013, pp. 6–13, Kallio 2014, p. 70.

از نظر جغرافیایی، قوانین پیتیه‌کوری برای مدت طولانی‌تر و با شدت بیشتری در کلیساهای واقع در امتداد مناطق پایین‌دست و میانی رودخانه در اوستروبوتنیای جنوبیِ مرکزی اجرا می‌شد. در مقابل، در مناطق حاشیه‌ایِ این استان مانند سوپوهیا (Suupohja)، پیتارساری و بخش‌هایی از یرویسئوتو (Järviseutu)، این سیستم تنها به صورت دوره‌ای، جزئی یا اصلاً اجرا نمی‌شد. رسیدگی به پرونده‌های پیتیه‌کوری در دادگاه‌ها حتی پس از دهه ۱۸۶۰ (هرچند با ملایمت بیشتر) ادامه یافت، اما در نهایت با تصویب قانون مجازات جدید در سال ۱۸۸۹ به پایان رسید.Kallio 2009, pp. 154–155.

 پیامدهای مستقیم اجرای انضباط 
هدف از اجرای پیتیه‌کوری پیشگیری از وقوع جرم در اوستروبوتنیای جنوبی بود، اما نتیجه کاملاً برعکس شد. پس از تشدید انضباط، آمار جرایم خشن و قتل تقریباً بدون استثنا افزایش می‌یافت، یا اگر انضباطی که از قبل سخت‌گیرانه بود دوباره تشدید می‌شد، این آمار سطح بالای قبلی خود را حفظ می‌کرد. در صورتی که اجرای انضباط ملایم‌تر می‌شد، آمار جرایم خشن نیز پس از مدتی کاهش می‌یافت. علاوه بر این، هر چه پیتیه‌کوری سخت‌گیرانه‌تر بود، آمار قتل بالاتر می‌رفت و برعکس: هر چه میزان اعمال انضباط کمتر بود، آمار قتل نیز پایین‌تر بود.

بنابراین، یک رابطه علت و معلولی آشکار میان پیتیه‌کوری و جرایم خشن (قتل) وجود داشت، که در کنار سایر عوامل انضباطی، می‌توان آن را عامل مهمی هم در ظهور گروه یاغیان چاقوکش (Puukkojunkkarit) و هم در شکل‌گیری ماهیتِ فرهنگ شرارتِ صدساله در این منطقه دانست.Kallio 1982, pp. 248–265, Kallio 2009, pp. 105, 156–167, Kallio 2014, pp. 65–71.

 جستارهای وابسته 
 قانون سوکن (Pitäjänlaki)
 پوهیالایسیا
 تاریخچه پیدایش بزهکاری جوانان در فنلاند

 منابع 
 Kallio, Reino, Häiriköintiä ja henkirikoksia. Eteläpohjalaisnuoret paikallisen kurinpidon kohteena sääty-yhteiskunnan aikana. Helsinki 2009. .
 Kallio, Reino, Lapuan laki yleisen järjestyksen toteuttajana. Eteläpohjalaiset Juuret 3/2013.
 Kallio, Reino: Pitäjäkuri – eteläpohjalainen erikoisuus.
 Kallio, Reino, Pohjanmaan suomenkielisten kylien oltermannihallinto. Studia historica Jyväskyläensiä 23. Jyväskylä 1982. , ISSN 0081-6523.
 Reino, Tehokas pitäjälainsäädäntö– eteläpohjalainen erikoisuus. Eteläpohjalaiset Juuret 1/ 2014.
 Pietiläinen, Timo, Kauhavan historia I. Saarijärvi 1999.
 Ylikangas, Heikki, Puukkojunkkareitten esiinmarssi. Keuruu 1976.

 پانویس 

رده:تاریخ اسکان و جامعه فنلاند
رده:تاریخ حقوق فنلاند