جیسون پجت

جیسون پجت (به انگلیسی: Jason Padgett) یک شهروند آمریکایی است که به دلیل ابتلا به سندرم ساوانت پس از یک ضربه مغزی شدید، به شهرت جهانی رسید. او پیش از این حادثه هیچ‌گونه علاقه، پیش‌زمینه یا استعدادی در ریاضیات و علوم پایه نداشت، اما پس از آسیب دیدن مغزش، توانایی شگفت‌انگیزی در درک شهودی و بصری ساختارهای پیچیده هندسی و فرکتال‌ها پیدا کرد. پجت یکی از معدود نمونه‌های مستند در تاریخ پزشکی است که یک آسیب مغزی ساختاری، پتانسیل‌های پنهان و خارق‌العاده‌ای را در مغز او فعال کرده است.

 زندگی پیش از حادثه 
جیسون پجت در تاپیکا، کانزاس متولد شد و بعدها در تاکوما، واشینگتن اقامت گزید. او در دوران نوجوانی و جوانی علاقه چندانی به تحصیلات آکادمیک و کتاب نشان نمی‌داد و در نهایت از دانشگاه انصراف داد. پجت به عنوان فروشنده در فروشگاه فوتون و مبلمان پدرش مشغول به کار بود. زندگی او پیش از حادثه کاملاً معمولی و متمرکز بر بدنسازی، مهمانی‌های شبانه و تفریحات گذرا بود. به گفته خود او، در آن دوران او حتی ارزش عدد پی را نمی‌دانست و هندسه برای او مفهومی کاملاً بی‌معنی و خسته‌کننده بود.
 رخداد حادثه و آسیب مغزی 
در ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۲، زمانی که پجت ۳۱ ساله بود، در خروجی یک باشگاه شبانه در تاکوما مورد حمله و سرقت خشن دو مرد قرار گرفت. مهاجمان ضربات شدیدی به پشت سر او وارد کردند که منجر به بیهوشی و ارتجاع شدید مغزی او شد. پجت در بیمارستان تحت درمان اولیه قرار گرفت و پزشکان تشخیص دادند که او دچار ضربه مغزی شدید شده است.
او پس از ترخیص از بیمارستان، به سرعت دچار دگرگونی‌های روانی جدی شد. پجت به شدت به اختلال استرس پس از سانحه و اختلال وسواس فکری-عملی مبتلا شد. او دچار هراس از مکان‌های باز و ترس شدید از میکروب‌ها شد؛ به طوری که تمام پنجره‌های خانه‌اش را با ملافه و چسب پوشاند، تمام طول روز را در انزوا سپری می‌کرد و دست‌های خود را به شکل افراطی می‌شست.
 دگرگونی ذهنی و ظهور توانایی‌های ریاضی 
در طول دوران انزوای اجباری در خانه، ادراک بصری پجت از جهان اطراف به طور کامل تغییر کرد. او متوجه شد که دیگر اشیاء را مانند گذشته صاف و پیوسته نمی‌بیند؛ بلکه همه چیز در برابر چشمان او به شکل خطوط گسسته، پیکسل‌مانند و الگوهای هندسی تکرارشونده (فرکتالی) ظاهر می‌شدند. به عنوان مثال، جریان آب در سینک ظرفشویی خطوطی مماس و زاویه‌دار را نشان می‌داد و نور خورشید به شکل شبکه‌ای از اشکال هندسی بازتاب می‌یافت.
او که در آن زمان واژه‌ای برای توصیف این پدیده‌ها نداشت، شروع به رسم خطوط و الگوهایی کرد که در ذهن و مقابل چشمانش می‌دید. پجت ساعت‌های متمادی بدون توقف، دایره‌ها و منحنی‌ها را با استفاده از هزاران مثلث کوچک و ساختارهای چندضلعی با دست، خط‌کش و پرگار رسم می‌کرد. سال‌ها بعد، زمانی که او در یک کافی‌شاپ مشغول رسم این خطوط بود، یک فیزیکدان متوجه نقاشی‌های او شد و به او گفت که او در حال ترسیم مفاهیم پیچیده ریاضیات، فیزیک کوانتومی و فرکتال‌ها است. این جرقه باعث شد که پجت پس از سال‌ها انزوا، برای یادگیری زبان رسمی ریاضیات وارد دانشکده شود.
 بررسی‌های علمی و عصب‌شناختی 
پرونده پزشکی و تغییر وضعیت ناگهانی پجت، توجه دانشمندان، روان‌پزشکان و عصب‌شناسان برجسته را جلب کرد. تیمی از پژوهشگران به سرپرستی بریت بروگارد در دانشگاه میامی، مغز پجت را با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI) و تحریک مغناطیسی مغز مورد مطالعه قرار دادند.
نتایج این آزمایش‌ها نشان داد که نیمکره چپ مغز او، به ویژه مناطقی از قشر بینایی و لوب آهیانه‌ای (پاریتال) که با پردازش تصاویر هندسی و محاسبات ریاضی مرتبط هستند، فعالیت و اتصالات عصبی بسیار شدیدی را نشان می‌دهند. دانشمندان به این نتیجه رسیدند که آسیب ناشی از ضربه به بخش‌هایی از مغز پجت، باعث مرگ برخی سلول‌ها شده، اما در عین حال فرآیند نورون‌پلاستیسیته (انعطاف‌پذیری عصبی) را فعال کرده است. این امر سبب بازشدن قفل بخش‌هایی از مغز شد که در افراد عادی مهار شده است، و پجت را به نوعی حس‌آمیزی ریاضی و بصری رساند.
 فعالیت‌های هنری و آثار 
آثار هنری جیسون پجت صرفاً نقاشی‌های انتزاعی نیستند، بلکه بازنمایی دقیق و بصری از قوانین فیزیک و هندسه به شمار می‌روند. او فرضیاتی مانند نظریه نسبیت عام، مکانیک کوانتومی، ساختار اتم‌ها و مفهوم عدد پی را از طریق شبکه‌های پیچیده فرکتالی به تصویر می‌کشد. نقاشی‌های او که تماماً با دست و بدون نرم‌افزارهای کامپیوتری کشیده می‌شوند، در گالری‌های هنری متعددی به نمایش درآمده و به عنوان ابزارهای شهودی برای آموزش هندسه فرکتال مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
 کتاب زندگینامه 
در سال ۲۰۱۴، جیسون پجت با همکاری نویسنده‌ای به نام مائورین سیبرگ، کتاب زندگینامه خود را تحت عنوان «ضربه نبوغ: چگونه یک آسیب مغزی مرا به یک شگفتی ریاضی تبدیل کرد» منتشر کرد. این کتاب به تفصیل سیر تحول روحی، جسمی و فکری او را شرح می‌دهد و به یکی از کتاب‌های پرفروش در حوزه داستان‌های واقعی پزشکی تبدیل شد. حقوق اقتباس سینمایی این کتاب نیز توسط شرکت‌های بزرگ فیلم‌سازی خریداری شده است.
 جستارهای وابسته 
 سندرم ساوانت
 فرکتال
 نورون‌پلاستیسیته
 حس‌آمیزی
 ضربه مغزی
 منابع