پیش‌نویس:اخلاق فناوری اطلاعات

این مقاله در حال ترجمه از ویکی انگلیسی است 
لطفا حذف نشود.

اخلاق اطلاعات (به انگلیسی: Information ethics) شاخه‌ای از اخلاق است که بر رابطه بین خلق، سازماندهی، انتشار و استفاده از اطلاعات و استانداردهای اخلاقی و قوانین اخلاقی حاکم بر رفتار انسانی در جامعه تمرکز دارد. اخلاق اطلاعات به بررسی اخلاقیات ناشی از اطلاعات به عنوان یک منبع، یک محصول یا یک هدف می‌پردازد.

 تعریف و قلمرو 
اخلاق فناوری اطلاعات حوزه‌ای میان‌رشته‌ای است که در تقاطع فلسفه، علوم کامپیوتر و مطالعات اجتماعی فناوری قرار دارد. این حوزه به تحلیل چگونگی تأثیر فناوری‌های اطلاعاتی بر ارزش‌های اخلاقی مانند حریم خصوصی، عدالت، مالکیت فکری و مسئولیت اخلاقی می‌پردازد.

اخلاق اطلاعات چارچوبی انتقادی برای بررسی مسائل اخلاقی مرتبط با حریم خصوصی اطلاعات، عاملیت اخلاقی (از جمله این که آیا عوامل مصنوعی می‌توانند اخلاقی باشند)، مسائل زیست‌محیطی جدید (به ویژه نحوه رفتار عاملان در فضای اطلاعاتی)، و مشکلات ناشی از چرخه حیات اطلاعات (خلق، جمع‌آوری، ضبط، توزیع، پردازش و غیره) از جمله مالکیت و کپی‌رایت، شکاف دیجیتال و حقوق دیجیتال فراهم می‌کند.

اخلاق اطلاعات در طول زمان تکامل یافته و با حوزه‌های مختلفی مانند اخلاق رایانه‌ای، اخلاق پزشکی، روزنامه‌نگاری و فلسفه اطلاعات مرتبط شده است. از آنجا که استفاده و ایجاد اطلاعات و داده‌ها پایه و اساس یادگیری ماشین، هوش مصنوعی و بسیاری از حوزه‌های ریاضیات را تشکیل می‌دهد، اخلاق اطلاعات همچنین نقش مرکزی در اخلاق هوش مصنوعی، اخلاق کلان‌داده و اخلاق در ریاضیات ایفا می‌کند.

 تاریخچه 
اصطلاح «اخلاق اطلاعات» اولین بار توسط رابرت هاوپتمن ابداع شد و در کتاب «چالش‌های اخلاقی در کتابداری» به کار رفت. زمینه اخلاق اطلاعات دارای تاریخچه نسبتاً کوتاه اما رو به رشدی است و حدود بیست سال است که در ایالات متحده شناخته شده است. ریشه‌های این حوزه در کتابداری است، اگرچه اکنون به بررسی مسائل اخلاقی در حوزه‌های دیگر از جمله علوم کامپیوتر، اینترنت، رسانه‌ها، روزنامه‌نگاری، سیستم‌های اطلاعات مدیریت و کسب‌وکار نیز گسترش یافته است.

شواهدی از کارهای دانشگاهی در این زمینه به دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد، زمانی که مقاله‌ای توسط باربارا جی. کوستروسکی و چارلز اوپنهایم که در مجله علوم اطلاعات منتشر شد، به مسائل مربوط به این حوزه از جمله محرمانگی، سوگیری‌های اطلاعاتی و کنترل کیفیت پرداخت. رابرت هاوپتمن، محقق دیگر، نیز به طور گسترده درباره اخلاق اطلاعات در حوزه کتابداری نوشته و مجله اخلاق اطلاعات را در سال ۱۹۹۲ تأسیس کرد.

یکی از اولین مدارسی که دوره اخلاق اطلاعات را معرفی کرد، دانشگاه پیتسبورگ در سال ۱۹۹۰ بود. این دوره یک دوره در سطح کارشناسی ارشد در مورد مفهوم اخلاق اطلاعات بود. اندکی پس از آن، دانشگاه ایالتی کنت نیز یک دوره سطح کارشناسی ارشد به نام «دغدغه‌های اخلاقی برای متخصصان کتابخانه و اطلاعات» معرفی کرد. در نهایت، اصطلاح «اخلاق اطلاعات» بیشتر با رشته‌های علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات در دانشگاه مرتبط شد.

مرکز بین‌المللی اخلاق اطلاعات (ICIE) توسط رافائل کاپورو در سال ۱۹۹۹ تأسیس شد.
 سانسور 
سانسور یکی از مسائلی است که معمولاً در بحث اخلاق اطلاعات مطرح می‌شود، زیرا ناتوانی در دسترسی یا ابراز عقاید یا اطلاعات را بر اساس این باور که دیدن این عقیده یا اطلاعات برای دیگران مضر است، توصیف می‌کند. منابعی که معمولاً سانسور می‌شوند شامل کتاب‌ها، مقالات، سخنرانی‌ها، آثار هنری، داده‌ها، موسیقی و عکس‌ها هستند. سانسور در زمینه اخلاق اطلاعات می‌تواند هم اخلاقی و هم غیراخلاقی تلقی شود.

کسانی که معتقدند سانسور اخلاقی است می‌گویند این عمل از قرار گرفتن خوانندگان در معرض مطالب توهین‌آمیز و اعتراض‌برانگیز جلوگیری می‌کند. موضوعاتی مانند تبعیض جنسی، نژادپرستی، همجنس‌هراسی و یهودستیزی در آثار عمومی وجود دارند و در دیدگاه عمومی به طور گسترده غیراخلاقی تلقی می‌شوند. نگرانی در مورد قرار گرفتن جهان در معرض این موضوعات، به ویژه نسل جوان، وجود دارد.

با این حال، برخی دیگر در زمینه اخلاق اطلاعات استدلال می‌کنند که عمل سانسور غیراخلاقی است زیرا تمام اطلاعات موجود را در اختیار جامعه خوانندگان قرار نمی‌دهد. فیلسوف بریتانیایی جان استوارت میل استدلال کرد که سانسور غیراخلاقی است زیرا مستقیماً با مفهوم اخلاقی فایده‌گرایی در تضاد است. میل معتقد است انسان‌ها زمانی قادر به داشتن باورهای واقعی نیستند که اطلاعات از طریق سانسور از جمعیت دریغ شود، و کسب باورهای واقعی بدون سانسور منجر به شادی بیشتر می‌شود.

 اخلاق دانلود 
دانلود غیرقانونی همچنین باعث ایجاد نگرانی‌های اخلاقی شده و این سوال را مطرح کرده که آیا دزدی دیجیتال معادل دزدی فیزیکی است یا خیر. هنگامی که در نظرسنجی از گروهی از دانشجویان عمدتاً همسن و سال دانشگاه این سوال پرسیده شد که «آیا دانلود رایگان موسیقی دارای حق کپی‌رایت اخلاقی است؟»، ۴۴ درصد پاسخ «بله» دادند.

کریستین بری معتقد است که درک دانلود غیرقانونی به عنوان معادل دزدی معمولی مشکل‌آفرین است، زیرا می‌توان تفاوت‌های واضح و مرتبط اخلاقی را بین «دزدیدن کیف دستی کسی و دانلود غیرقانونی یک مجموعه تلویزیونی» نشان داد. از سوی دیگر، او فکر می‌کند مصرف‌کنندگان باید سعی کنند به مالکیت معنوی احترام بگذارند مگر اینکه انجام این کار هزینه نامعقولی بر آنها تحمیل کند.

در مقاله‌ای با عنوان «دانلود این مقاله: دفاعی از دزدیدن کتاب‌های الکترونیک»، اندرو فورسهایمز استدلال می‌کند که طرز فکر ما درباره کپی‌رایت‌ها ناسازگار است، زیرا هر استدلالی برای کتابخانه‌های عمومی (فیزیکی) همچنین استدلالی برای دانلود غیرقانونی کتاب‌های الکترونیک است و هر استدلالی علیه دانلود کتاب‌های الکترونیک نیز استدلالی علیه کتابخانه‌ها خواهد بود.

 امنیت و حریم خصوصی 
نگرانی‌های اخلاقی در مورد امنیت بین‌المللی، نظارت و حق بر حریم خصوصی در حال افزایش است. مسائل امنیت و حریم خصوصی معمولاً در زمینه اطلاعات به دلیل ارتباط متقابل تحقیقات آنلاین و توسعه فناوری اطلاعات با یکدیگر همپوشانی دارند. برخی از حوزه‌های مرتبط با امنیت و حریم خصوصی عبارتند از سرقت هویت، انتقال‌های اقتصادی آنلاین، سوابق پزشکی و امنیت دولتی. شرکت‌ها، سازمان‌ها و نهادها از پایگاه‌های داده برای ذخیره، سازماندهی و توزیع اطلاعات کاربران — با دانش آنها یا بدون آن — استفاده می‌کنند.

بهترین روش برای هر شرکتی که اطلاعات را از مشتریان جمع‌آوری می‌کند، در نظر گرفتن عدالت رویه‌ای است. این مفهوم یک حامی کلیدی بازاریابی اخلاقی مصرف‌کننده است و اساس قوانین حریم خصوصی ایالات متحده، دستورالعمل حریم خصوصی اتحادیه اروپا از سال ۱۹۹۵، و دستورالعمل‌های ژوئن ۱۹۹۵ دولت کلینتون برای استفاده از اطلاعات شخصی توسط همه شرکت‌کنندگان زیرساخت ملی اطلاعات است. اجازه داده شدن به فرد برای حذف نام خود از یک لیست پستی یک روش جمع‌آوری اطلاعات استاندارد در نظر گرفته می‌شود.

 سوابق پزشکی 
یکی از روندهای اخیر در سوابق پزشکی، دیجیتالی کردن آنهاست. اطلاعات حساس موجود در سوابق پزشکی، اقدامات امنیتی را بسیار حیاتی می‌کند.

 جستارهای وابسته 
 اخلاق اطلاعات
 اخلاق رایانه‌ای
 حریم خصوصی
 هک اخلاقی
 نرم‌افزار آزاد

 منابع