صفت عددی در زبان فرانسه

صفت عددی یا تعیین‌کنندهٔ عددی در زبان فرانسه یکی از انواع صفت‌ها و تعیین‌کننده‌ها در زبان فرانسه است که برای بیان تعداد، مقدار یا ترتیب یک اسم به کار می‌رود. این نوع صفت برخلاف بسیاری از صفت‌های توصیفی، معمولاً ویژگی یا کیفیت یک اسم را بیان نمی‌کند، بلکه تعداد دقیق یا جایگاه آن را مشخص می‌سازد.

در زبان فرانسه، صفت‌های عددی نقش مهمی در ساختار جمله دارند و در موقعیت‌های گوناگون مانند شمارش، بیان سن، زمان، تاریخ، اندازه، قیمت و ترتیب رویدادها استفاده می‌شوند.

صفت‌های عددی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

 صفت عددی اصلی: برای بیان تعداد دقیق.
 صفت عددی ترتیبی: برای بیان جایگاه و ترتیب.

نمونه‌های صفت عددی اصلی:

 «un livre» (یک کتاب)
 «deux livres» (دو کتاب)
 «trois étudiants» (سه دانشجو)
 «dix voitures» (ده خودرو)

نمونه‌های صفت عددی ترتیبی:

 «le premier chapitre» (فصل نخست)
 «la deuxième page» (صفحهٔ دوم)
 «le troisième jour» (روز سوم)

صفت‌های عددی معمولاً پیش از اسم قرار می‌گیرند و برخلاف بیشتر صفت‌های زبان فرانسه، اغلب از نظر جنسیت تغییر نمی‌کنند.

 صفت‌های عددی اصلی در زبان فرانسه 

صفت‌های عددی اصلی مقدار دقیق یک اسم را مشخص می‌کنند. این نوع صفت‌ها در زبان فرانسه معمولاً شکل ثابت دارند و همراه اسم مفرد یا جمع استفاده می‌شوند.

نمونه‌ها:

 «un enfant» (یک کودک)
 «deux enfants» (دو کودک)
 «trois maisons» (سه خانه)
 «quatre livres» (چهار کتاب)

در بیشتر موارد، عدد پس از یک به شکل ثابت باقی می‌ماند:

 «cinq étudiants» (پنج دانشجو)
 «six personnes» (شش نفر)
 «sept jours» (هفت روز)

عدد «un» تنها عددی است که در برخی موارد با جنسیت اسم هماهنگ می‌شود:

 «un garçon» (یک پسر)
 «une fille» (یک دختر)

اما اعداد دیگر تغییر جنسیتی ندارند:

 «deux garçons» (دو پسر)
 «deux filles» (دو دختر)

 ساختار اعداد اصلی در زبان فرانسه 

اعداد در زبان فرانسه ساختار ویژه‌ای دارند و برخی از آن‌ها از ترکیب چند واژه ساخته می‌شوند.

اعداد ساده:

 «un» (یک)
 «deux» (دو)
 «trois» (سه)
 «quatre» (چهار)
 «cinq» (پنج)
 «six» (شش)
 «dix» (ده)

اعداد ترکیبی:

 «vingt et un» (بیست و یک)
 «trente-deux» (سی و دو)
 «quarante-cinq» (چهل و پنج)

نمونه در جمله:

 «J’ai vingt ans.» (من بیست سال دارم.)
 «Il achète trente pommes.» (او سی سیب می‌خرد.)
 «Nous avons quarante étudiants.» (ما چهل دانشجو داریم.)

در برخی اعداد، زبان فرانسه از خط فاصله برای اتصال بخش‌های عدد استفاده می‌کند.

نمونه‌ها:

 «vingt-deux livres» (بیست و دو کتاب)
 «soixante-dix personnes» (هفتاد نفر)

 صفت‌های عددی ترتیبی در زبان فرانسه 

صفت‌های عددی ترتیبی برای مشخص کردن جایگاه یک عنصر در یک مجموعه به کار می‌روند. این صفت‌ها معمولاً با افزودن پسوند «ième» به عدد اصلی ساخته می‌شوند.

نمونه‌ها:

 «deux → deuxième» (دو → دوم)
 «quatre → quatrième» (چهار → چهارم)
 «cinq → cinquième» (پنج → پنجم)

کاربرد در جمله:

 «C’est mon premier voyage.» (این نخستین سفر من است.)
 «Elle lit le deuxième chapitre.» (او فصل دوم را می‌خواند.)
 «Nous sommes au troisième étage.» (ما در طبقهٔ سوم هستیم.)

عدد نخست شکل ویژه‌ای دارد:

 «premier» برای مذکر.
 «première» برای مؤنث.

نمونه‌ها:

 «le premier jour» (روز نخست)
 «la première fois» (بار نخست)

 تفاوت صفت عددی اصلی و ترتیبی 

صفت عددی اصلی به پرسش «چند تا؟» پاسخ می‌دهد، در حالی که صفت عددی ترتیبی به پرسش «کدامین؟» یا «چندمین؟» پاسخ می‌دهد.

نمونهٔ عدد اصلی:

 «J’ai trois livres.» (من سه کتاب دارم.)

نمونهٔ عدد ترتیبی:

 «J’ai lu le troisième livre.» (من کتاب سوم را خوانده‌ام.)

نمونه‌های دیگر:

 «Elle a deux frères.» (او دو برادر دارد.)
 «Son deuxième frère habite à Paris.» (برادر دوم او در پاریس زندگی می‌کند.)

 کاربرد صفت عددی در زمان و تاریخ 

صفت‌های عددی در زبان فرانسه برای بیان ساعت، روز، ماه و سال کاربرد فراوان دارند.

نمونه‌ها:

 «Il arrive à huit heures.» (او ساعت هشت می‌رسد.)
 «Nous sommes le dix mai.» (امروز دهم ماه مه است.)
 «La réunion commence à neuf heures.» (جلسه ساعت نه آغاز می‌شود.)

برای بیان سال:

 «Paris a accueilli les Jeux en deux mille vingt-quatre.» (پاریس بازی‌ها را در سال دو هزار و بیست و چهار میزبانی کرد.)

در زبان روزمره، اعداد برای بیان سن نیز استفاده می‌شوند:

 «J’ai dix-huit ans.» (من هجده سال دارم.)
 «Elle a trente ans.» (او سی سال دارد.)

 کاربرد صفت عددی در اندازه، قیمت و مقدار 

اعداد در زبان فرانسه برای بیان مقدار و اندازه نیز به کار می‌روند.

نمونه‌ها:

 «Un kilo de pommes coûte trois euros.» (یک کیلو سیب سه یورو قیمت دارد.)
 «J’achète deux litres de lait.» (من دو لیتر شیر می‌خرم.)
 «Cette table mesure quatre mètres.» (این میز چهار متر اندازه دارد.)

در این کاربردها، عدد معمولاً همراه یک واحد اندازه‌گیری می‌آید.

نمونه‌ها:

 «cinq kilomètres» (پنج کیلومتر)
 «dix minutes» (ده دقیقه)
 «vingt pages» (بیست صفحه)

 قواعد نوشتاری اعداد در زبان فرانسه 

برخی اعداد در زبان فرانسه دارای قواعد نوشتاری ویژه هستند. برای مثال، اعداد «cent» و «vingt» در شرایط خاص می‌توانند علامت جمع بگیرند.

نمونه‌ها:

 «deux cents livres» (دویست کتاب)
 «deux cent un livres» (دویست و یک کتاب)

در مثال نخست، «cents» دارای «s» است، زیرا پس از آن عدد دیگری نیامده است.

همچنین:

 «quatre-vingts personnes» (هشتاد نفر)
 «quatre-vingt-deux personnes» (هشتاد و دو نفر)

 کاربرد عددها بدون اسم در زبان فرانسه 

گاهی عدد می‌تواند بدون همراهی اسم استفاده شود و نقش جایگزین اسم را داشته باشد.

نمونه‌ها:

 «J’ai trois livres et il en a deux.» (من سه کتاب دارم و او دو تا دارد.)
 «Combien de pommes veux-tu ? — J’en veux cinq.» (چند سیب می‌خواهی؟ — پنج تا می‌خواهم.)

در این موارد، عدد مفهوم اسم حذف‌شده را منتقل می‌کند.

 تفاوت صفت عددی و ضمیر عددی 

در زبان فرانسه، هنگامی که عدد همراه اسم باشد، نقش صفت عددی دارد؛ اما هنگامی که جای اسم را بگیرد، می‌تواند نقش ضمیر پیدا کند.

نمونهٔ صفت عددی:

 «Deux étudiants travaillent.» (دو دانشجو کار می‌کنند.)

نمونهٔ کاربرد مستقل:

 «Deux travaillent aujourd’hui.» (دو نفر امروز کار می‌کنند.)

 دشواری‌های یادگیری صفت عددی در زبان فرانسه 

یادگیری صفت‌های عددی برای زبان‌آموزان به دلیل تفاوت ساختاری برخی اعداد و قواعد نوشتاری می‌تواند دشوار باشد. اعداد بزرگ مانند هفتاد، هشتاد و نود در زبان فرانسه ساختار ویژه‌ای دارند.

نمونه‌ها:

 «soixante-dix élèves» (هفتاد دانش‌آموز)
 «quatre-vingts pages» (هشتاد صفحه)
 «quatre-vingt-dix personnes» (نود نفر)

همچنین تشخیص تفاوت میان عدد اصلی و ترتیبی اهمیت زیادی دارد:

 «Il habite au deuxième étage.» (او در طبقهٔ دوم زندگی می‌کند.)
 «Il a deux appartements.» (او دو آپارتمان دارد.)

 منابع 
 https://francois.gannaz.free.fr/Littre/xmlittre.php?requete=second
 https://dictionnaire.lerobert.com/guide/comment-abreger-premier-deuxieme-troisieme
 آکادمی فرانسه، منابع رسمی دربارهٔ قواعد زبان فرانسه.
 فرهنگستان زبان فرانسه، راهنماهای نگارشی و دستوری زبان فرانسه.
 Grevisse, Maurice. Le Bon Usage. انتشارات دوکلو.
 Bescherelle. La grammaire pour tous. انتشارات هاتیه.
 مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، پژوهش‌های زبان‌شناسی دربارهٔ زبان فرانسه.
 پایگاه برخط مرکز ملی منابع متنی و واژگانی فرانسه برای بررسی کاربرد واژه‌ها و ساختارهای دستوری.
 پایگاه رسمی آکادمی فرانسه برای بررسی قواعد نوشتاری و کاربردهای دستوری زبان فرانسه.
رده:دستور زبان فرانسوی