منتجب‌الدین منشی یزدی

منتجب‌الدین منشی یزدی ، یا منشی کرمانی، با نام کامل «ناصرالدین بن عمده‌الملک منتجب‌الدین منشی یزدی» (سده هشتم هجری قمری)،
نویسنده، مترجم و از دیوان‌سالاران برجسته ایرانی در دوره آل‌مظفر است.منشی یزدی، ناصرالدین. درّة الاخبار و لمعة الانوار، مقدمه مصحح. شهرت عمده او به دلیل نگارش کتاب درة الاخبار و لمعة الانوار است که ترجمه‌ای فارسی از کتاب تتمة صوان الحکمة اثر ابوالحسن بیهقی (علی بن زید بیهقی) می‌باشد
(با ابوالفضل بیهقی اشتباه نشود).
وی به دلیل تسلط بر فنون ترسل و دبیری، به لقب «منشی» شناخته می‌شود.

 زندگی‌نامه و مناصب دیوانی 
منتجب‌الدین در خانواده‌ای اهل فضل و دیوان‌سالار در یزد پرورش یافت. پدرش با لقب «عمده‌الملک» از بزرگان منطقه بود که نشان از جایگاه اجتماعی و سیاسی خاندان او دارد. منتجب‌الدین در دستگاه حکومت محلی یزد و در دربار سلاطین آل‌مظفر دارای جایگاه دبیری و منشی‌گری بود.

وظایف او به عنوان یک «منشی» شامل موارد زیر می‌شد:
 کتابت دیوانی: نگارش نامه‌ها، فرامین و اسناد رسمی حکومتی که نیازمند تسلط بر آرایه‌های ادبی و اصول نگارش فنی بود.
 ترجمه متون: برگردان متون عربی به فارسی برای استفاده کارگزاران و درباریانی که بر زبان عربی تسلط کامل نداشتند.

 آثار 
 درّة الاخبار و لمعة الانوار 
مهم‌ترین اثر به جای مانده از او، کتاب درّة الاخبار و لمعة الانوار است:

 موضوع: این کتاب یکی از منابع بسیار مهم در زمینه تاریخ علوم، شرح حال فیلسوفان، دانشمندان و پزشکان برجسته جهان اسلام تا سده ششم هجری قمری به شمار می‌رود. این کتاب تذکره‌ای تاریخی-فلسفی است که به شرح حال، آرا و آثار فیلسوفان، حکیمان و پزشکان دوره اسلامی (تا حدود سده ششم هجری) می‌پردازد.

 اهمیت: اصل عربی این کتاب (تتمة صوان الحکمة) نوشته ابوالحسن بیهقی (ابن فندق) است. ترجمه منتجب‌الدین از معدود منابع فارسی است که اطلاعات دقیقی درباره دانشمندان متقدم ارائه می‌دهد و شکاف تاریخی موجود در متون فارسی فلسفی تا سده هشتم را پر می‌کند.بیهقی، علی بن زید. تتمة صوان الحکمة، متن اصلی عربی.

 اهمیت ادبی: منشی یزدی این متن را با نثری شیوا و فصیح به فارسی برگرداند، به طوری که اثر او امروزه یکی از متون مرجع در تاریخ‌نگاری فلسفه اسلامی محسوب می‌شود.

 اثرگذاری: این برگردان فارسی بعدها بارها مورد استفاده مورخان و نویسندگان سده‌های بعد قرار گرفت. نسخه تصحیح‌شده این اثر توسط انتشارات حکمت به چاپ رسیده است

 سبک نگارش و ویژگی‌های ادبی 
نثر منتجب‌الدین منشی یزدی در درّة الاخبار، نمونه‌ای شاخص از نثر فنی و دیوانی سده هشتم هجری است. ویژگی‌های سبکی او عبارتند از:
 نثر منشیانه (فنی): برخلاف نثر ساده و مرسل دوره‌های پیشین (مانند دوره سامانی)، نثر منتجب‌الدین آمیخته به ظرایف ادبی، واژگان عربی و ترکیبات فنی است. این سبک بازتاب‌دهنده شغل او در «دیوان انشاء» است که در آن فصاحت و بلاغت کلام اهمیت ویژه‌ای داشت.
 وفاداری به محتوا در عین بازنویسی: او در ترجمه اثر بیهقی، تنها به برگردان واژه‌به‌واژه اکتفا نکرده، بلکه کوشیده است متنی روان و خوانا برای مخاطب فارسی‌زبان آن دوره فراهم کند. با این حال، ساختار عربی متن اصلی همچنان در نحو جملات او قابل ردیابی است.
 توصیفات ادبی: هرچند موضوع کتاب شرح حال علمی است، اما قلم منتجب‌الدین در مقدمه‌ها و توصیفات شخصیت‌ها، رنگ‌وبویی ادبی به خود می‌گیرد و از خشکی متون محض علمی فاصله دارد.

 پانویس 

 منابع 
 منشی یزدی، ناصرالدین بن منتجب‌الدین (۱۳۸۹). درّة الاخبار و لمعة الانوار. تصحیح علی اوجبی. تهران: موسسه انتشارات حکمت. شابک ۹۷۸۹۶۴۸۷۱۳۸۹۳.
 منشی یزدی، ناصرالدین (۱۳۱۸ خورشیدی). درة الاخبار و لمعة الانوار. تهران: چاپ سنگی.
 بیهقی، علی بن زید. تتمة صوان الحکمة. (متن اصلی عربی).
 
 
 
 
 
 
 

رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:مترجمان اهل ایران
رده:منشیان اهل ایران
رده:تاریخ‌نگاران اهل ایران
رده:اهالی یزد
رده:نویسندگان سده ۱۴ (میلادی)
رده:نویسندگان فارسی‌زبان
رده:نویسندگان دوره ایلخانی
رده:قراختاییان کرمان
```