فهرست تیره‌های گیاهان ایران

فهرست تیره‌های گیاهان ایران یا فهرست خانواده‌های گیاهان ایران، فهرستی است که ولی‌الله مظفریان در کتاب فرهنگ نام‌های گیاهان ایران (۱۳۷۵) برای آن‌ها معادل فارسی پیشنهاد داده است. این فهرست شامل نام فارسی هر تیره، نام علمی لاتین و توضیح کوتاهی دربارهٔ ویژگی‌ها و گونه‌های شاخص آن نام برخی از تیره‌های مترادف با یک تیره دیگر است.

 تصویر یک گونهٔ نمونه لینک ویکی‌پدیا نام در مظفریان نام علمی توضیحات 150px کاسنیان تیره آفتاب‌گردان Asteraceae تیره آستراسه. یکی از بزرگ‌ترین تیره‌های گیاهی شامل آفتاب‌گردان، بابونه، گل همیشه‌بهار و کاسنی. 150px آقطیان تیره آقطی Adoxaceae پیش‌تر بخشی از تیره پیچ‌امین‌الدوله بود. در سیستم APG به عنوان تیره مستقل پذیرفته شده است. 150px آلالگان تیره آلاله Ranunculaceae تیره رانونکولاسه. شامل گیاهانی مثل الاله، آنمون 150px اختر (تیره و سرده) تیره اختر Aquifoliaceae شامل درختان و درختچه‌های همیشه‌سبز. 150px ارغوانیان تیره ارغوان Cercidiphyllaceae 150px (ارمک بزرگ) تیره ارمک ارمکیان Ephedraceae شامل درختچه‌های بازدانه با ساقه‌های بندبند و مخروط‌های گوشتی قرمز. 150px استبرق (زیرتیره) تیره استبرق (تنزل به زیرتیره) Asclepiadaceae شامل گیاهان علفی و درختچه‌ای با شیره سمی. به عنوان یک زیرتیره در خرزهره‌ایان (Apocynaceae) قرار گرفت. 150px اسفناجیان تیره اسفناج (ادغام شده) Chenopodiaceae اسفناج خوراکی (Spinacia oleracea) تا سال ۲۰۰۳ جزو تیره سلمک (Chenopodiaceae) بشمار می‌رفت، ولی در آن سال این خانواده با تاج‌خروسیان ادغام شد. 150px اسفندیان تیره اسفند Peganaceae تیره‌ای کوچک. اسفند (Peganum harmala) مهم‌ترین گونه آن است که در ایران کاربرد سنتی دارد. 150px افراییان تیره افرا (ادغام شده) Aceraceae در سیستم APG در تیره Sapindaceae شاه‌بلوط هندی‌واران ادغام شده. شامل درختان افرا با میوه‌های بالدار. 150px زغال‌اخته‌ایان تیره ال Cornaceae تیره‌ای از گیاهان درختی یا درختچه‌ای (به‌ندرت علفی) با برگ‌های غالباً متقابل. درختچه‌های زغال‌اخته و «ال» (گونه بومی جنگل‌های هیرکانی شمال ایران) از مهم‌ترین اعضای این خانواده هستند. 150px برگ‌امرودیان تیره امرودی Rosaceae شامل گیاهانی مثل گلابی، سیب و به. 150px حناییان تیره انار (ادغام شده) Lythraceae در سیستم APG در تیره Lythraceae حناییان ادغام شده. انار مهم‌ترین گونه آن است. 150px پیچ‌اناریان تیره انار شیطان Olacaceae تیره‌ای از گیاهان نیمه‌انگل بومی مناطق گرمسیری. 150px انجیلیان تیره انجیلی Juglandaceae 150px انگوریان تیره انگور Vitaceae شامل تاکستان‌های انگور و گیاهان پیچنده. مهم‌ترین جنس Vitis است. 150px زاموریان تیره ایشک Colchicaceae شامل گیاهان پیازدار. کلشی‌سین از این تیره استخراج می‌شود. 150px بارهنگیان تیره بارهنگ Plantaginaceae شامل گیاهان علفی با برگ‌های پهن. بارهنگ کاربرد دارویی دارد. 150px گوشابیان تیره بارهنگ آبی Pontederiaceae شامل گیاهان آبزی. سنبل آبی از گونه‌های مشهور این تیره است. 150px برگ‌بوئیان تیره برگ‌بویی Lauraceae شامل درختان معطر. برگ‌بو، دارچین و افوکادو از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند. 150px برگ‌بیدیان تیره برگ بیدی Salicaceae در سیستم APG گسترش یافته. شامل بید و صنوبر. 150px بگونیا (تیره) تیره بگونیا Begoniaceae شامل گیاهان زینتی با گل‌های رنگارنگ. بگونیا مهم‌ترین جنس آن است. 150px راشیان تیره بلوط Fagaceae شامل درختان بلوط، راش و شاه‌بلوط. بلوط در جنگل‌های زاگرس فراوان است. 150px بنفشگان تیره بنفشه Violaceae شامل گیاهان علفی با گل‌های زیبا. بنفشه معطر از گونه‌های مشهور آن است. 150px بیدیان تیره بید Salicaceae شامل درختان بید و صنوبر. بید مجنون از گونه‌های زینتی این تیره است. 150px پامچالیان تیره پامچال Primulaceae شامل گیاهان علفی با گل‌های زیبا. پامچال از گونه‌های بهاره مشهور است. 150px پاخرسیان تیره پای‌خرس Apiaceae شامل گیاهان چتری بزرگ. پای‌خرس ایرانی گونه‌ای بومی ایران است. 150px باقلاییان تیره پروانه‌آسایان Fabaceae زیرتیره‌ای از حبوبات با گل‌های پروانه‌شکل. شامل نخود، عدس و لوبیا. 150px پسته‌ایان تیره پسته Anacardiaceae شامل درختان پسته، انبه و سماق. پسته از محصولات مهم ایران است. 150px پنیرکیان تیره پنیرک Malvaceae شامل گیاهانی مثل پنبه، ختمی و پنیرک. از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد. 150px آقطیان تیره پیچ‌امین‌الدوله Caprifoliaceae شامل گیاهان پیچنده و درختچه‌ای. پیچ‌امین‌الدوله از گیاهان زینتی مشهور است. 150px پیچکیان تیره پیچک Convolvulaceae شامل گیاهان پیچنده. پیچک و سیب‌زمینی شیرین از گونه‌های مشهور آن‌اند. 150px تاج‌خروسیان تیره تاج‌خروس Amaranthaceae شامل گیاهان علفی. تاج‌خروس و اسفناج از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند. 150px تمیسیان تیره تمیس Datiscaceae تیره‌ای کوچک. تمیس گیاهی علفی بومی آسیای مرکزی و ایران است. 150px توتیان تیره توت Moraceae شامل درختان توت، انجیر و نان‌بری. توت سفید میزبان کرم ابریشم است. 150px لوئیان تیره توروف Cannabaceae در سیستم APG شامل کنف هندی و توروف شده است. 150px توسیان تیره توس Betulaceae شامل درختان توس، توسکا و فندق. توس از درختان جنگلی شمال ایران است. 150px (فندق) توسکایان تیره توسکا (منحل شده) Betulaceae تیرهٔ توسکا (که در گذشته برخی منابع آن را مستقل می‌دانستند) از نظر سیستماتیک مدرن بین‌المللی کاملاً منحل شده و به عنوان یک مترادف یا زیرخانواده در دل تیرهٔ مادر یعنی Betulaceae (توسیان) قرار گرفته است. 150px قاشق‌واشیان تیره تیرکمان آبی Alismataceae تیره‌ای از گیاهان تک‌لپه‌ای و آبزی یا مستقر در مرداب‌ها. گیاهانی ریزوم‌دار با برگ‌های غالباً پهن (گاهی پیکانی‌شکل) که قاشق‌واش، تیرکمان آبی و غازیاغی آبی از مهم‌ترین گونه‌های بومی آن در ایران هستند. 150px تخت‌قورباغه‌ایان تیره تیزک (منحل شده) Najadaceae بر اساس سیستم‌های رده‌بندی مدرن زیست‌شناسی از جمله سیستم APG II (مصوب ۲۰۰۳) و ویرایش‌های بعدی آن، این تیره منحل شد. 150px ثعلبیان تیره ثعلب Orchidaceae تیره ثعلبیان (Orchidaceae) که پیش‌تر در منابع گیاه‌شناسی ایران ساختاری یکپارچه داشت، پس از سیستم رده‌بندی مدرن مولکولی APG IV در سال ۲۰۱۶ بر پایه مطالعات ژنتیکی به ۵ زیرتیره اصلی آرایش یافت. این زیرتیره‌ها شامل آپوستازیوئیده (ابتدایی‌ترین شاخه)، وانیلوئیده (کلاد گیاه وانیل)، سیپریپدیوئیده (ارکیده‌های کفش‌کوهی)، ثعلب‌واران (شامل اکثر گونه‌های بومی ایران) و رودرخت‌واران یا اپیدندروئیده (بزرگ‌ترین گروه گرمسیری و دارزی) هستند. 150px چتریان تیره جعفری Apiaceae شامل گیاهان چتری مثل جعفری، هویج، شوید و رازیانه. 150px جگنیان تیره جگن Cyperaceae شامل گیاهان علفی آبزی و مردابی. جگن از گیاهان رایج حاشیه آب است. 150px پیچ‌اناریان تیره جوالدوزک Geraniaceae شامل گیاهان علفی. جوالدوزک و شمعدانی از مهم‌ترین جنس‌های آن‌اند. 150px چاییان تیره چای Theaceae شامل درختچه‌های همیشه‌سبز. چای و کاملیا از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند. 150px زرآوندیان تیره چیقک Aristolochiaceae شامل گیاهان مقاوم به شوری. در مناطق خشک و شور ایران یافت می‌شود. 150px چتریان تیره چتریان Apiaceae تیره بزرگی شامل گیاهان با گل‌آذین چتری مثل هویج، جعفری و گشنیز. 150px اسفناجیان تیره چغندر (منحل شده) Chenopodiaceae در طبقه‌بندی‌های سنتی گیاه‌شناسی (مانند سیستم کرونکویست و کتاب فرهنگ نام‌های گیاهان ایران اثر مظفریان)، اسفناجیان (که با نام تیره چغندر نیز شناخته می‌شود) به عنوان یک خانواده مستقل از گیاهان دولپه‌ای در نظر گرفته می‌شد. با این حال، پژوهش‌های نوین در زمینه ژنتیک گیاهی و زیست‌شناسی مولکولی که توسط گروه تکامل گیاهان گلدار (سیستم APG) انجام شد، نشان داد که این گیاهان پیوند فرگشتی بسیار نزدیکی با تیره تاج‌خروسیان دارند. در پی این یافته‌های علمی، تیره اسفناجیان رسماً منحل شد و اعضای آن به عنوان یک زیرخانواده به نام Chenopodioideae در دل تیره بزرگ‌تر تاج‌خروسیان (Amaranthaceae) ادغام شدند. 150px (گل خیری) چلیپائیان تیره چلیپائیان Brassicaceae شامل کلم، تربچه، خردل و شلغم. گل‌های آن چهار گلبرگ چلیپایی دارند. 150px چناریان تیره چنار Platanaceae شامل درختان چنار با پوست مشخص لایه‌لایه. چنار شرقی در ایران بومی است. 150px چندلیان تیره چندل Santalaceae شامل گیاهان نیمه‌انگل. صندل سفید از معطرترین گونه‌های این تیره است. 150px چیکوئیان تیره چیکو Sapotaceae شامل درختان گرمسیری. چیکو میوه‌ای شیرین از این تیره است. 150px باقلاییان تیره حبوبات Fabaceae زیرتیره‌ای از Fabaceae. شامل عدس، نخود، لوبیا و سایر حبوبات خوراکی. 150px خاراشکنیان تیره خاراشکن Saxifragaceae شامل گیاهان علفی کوهزی. در شکاف صخره‌ها رشد می‌کنند. 150px خاسیان تیره خاس (ادغام شده) Aquifoliaceae در سیستم APG در Caprifoliaceae آقطیان ادغام شده. سنبل‌الطیب از مشهورترین گونه‌های آن است. 150px پنیرکیان تیره ختمی Malvaceae شامل گیاهانی مثل ختمی، پنبه و کنف. ختمی کاربرد دارویی دارد. 150px خربزه‌درختیان تیره خربزه‌درختی Caricaceae شامل درختان گرمسیری. پاپایا مهم‌ترین گونه خوراکی این تیره است. 150px خرزهره‌ایان تیره خرزهره Apocynaceae شامل گیاهان سمی با شیره سفید. خرزهره از گیاهان زینتی مشهور ایران است. 150px خرفه‌ئیان تیره خرفه Portulacaceae شامل گیاهان گوشتی. خرفه در ایران به عنوان سبزی خوراکی استفاده می‌شود. 150px نخل تیره خرما Arecaceae شامل نخل خرما و سایر نخل‌ها. خرما از محصولات مهم جنوب ایران است. 150px خرمالوئیان تیره خرمندی Ebenaceae شامل درختان و درختچه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری. مهم‌ترین گونه‌های آن خرمندی (Diospyros lotus) و خرمالو (Diospyros kaki) هستند که در شمال ایران می‌رویند. چوب آبنوس نیز از جنس Diospyros این تیره به دست می‌آید.

این توضیح هم ارتباط با ایران را حفظ می‌کند، هم گونه‌های شاخص تیره را معرفی می‌کند، و هم با نام علمی Ebenaceae سا 150px شقایقیان تیره خشخاش Papaveraceae شامل گیاهان علفی با شیره سفید یا زرد. خشخاش و شقایق از مشهورترین گونه‌هایند. 150px خواجه‌باشیان تیره خواجه‌باشی Acanthaceae شامل گیاهان علفی و درختچه‌ای گرمسیری. برگ‌های آن الهام‌بخش معماری کورنتی بوده. 150px (پنجه کانگورو) خون‌فامیان تیره خون‌فامیان Haemodoraceae شامل گیاهان پیازدار با رنگدانه‌های قرمز در ریشه و شیرابه. بومی نیمکره جنوبی. 150px (گون) باقلاییان تیره خون‌گون Fabaceae زیرمجموعه‌ای از تیره حبوبات. گون از مهم‌ترین گونه‌های بومی ایران است. 150px (سیب ستاره‌ای) چیکوئیان تیره خیرنی Sapotaceae مترادف با [[تیره چیکو[[؛ تیره خیرنی اکنون به عنوان زیرتیره‌ای در چیکوئیان جای گرفته است. 150px موخوریان تیره داروواش Santalaceae شامل گیاهان نیمه‌انگل. داروواش روی شاخه‌های درختان رشد می‌کند. 150px مازریونیان تیره دافنه Thymelaeaceae شامل درختچه‌های زینتی. دافنه با گل‌های معطر از گیاهان مشهور این تیره است. 150px دم‌اسبیان تیره دم‌اسب Equisetaceae از قدیمی‌ترین گیاهان آوندی. دم‌اسب در مناطق مرطوب ایران یافت می‌شود.150px|زغال‌اخته زغال‌اخته‌ایان تیره ذغال‌اخته Cornaceae شامل درختچه‌های ذغال‌اخته. میوه ذغال‌اخته در ایران مصرف خوراکی دارد. 150px راشیان تیره راش Fagaceae شامل درختان راش و بلوط. راش از درختان مهم جنگل‌های شمال ایران است. 150px روناسیان تیره روناس Rubiaceae شامل گیاهانی مثل روناس، قهوه و گاردنیا. روناس کاربرد رنگرزی دارد. 150px زرشکیان تیره زرشک Berberidaceae شامل درختچه‌های زرشک. زرشک ایرانی از محصولات مهم خراسان است. 150px زنبقیان تیره زعفران Iridaceae شامل گیاهان پیازدار. زعفران گران‌بهاترین ادویه جهان از این تیره است. 150px زنبقیان تیره زنبق Iridaceae شامل گیاهان پیازدار با گل‌های زیبا. زنبق و زعفران از مشهورترین گونه‌هایند. 150px زیتونیان تیره زیتون Oleaceae شامل درختان زیتون، زبان‌گنجشک و یاسمن. زیتون از محصولات مهم مدیترانه است. 150px پنیرکیان تیره زیرفون (ادغام شده) Malvaceae در سیستم APG در Malvaceae پنیرکیان ادغام شده. زیرفون درختی زینتی با گل‌های معطر است. 150px سازوئیان تیره سازو Anacardiaceae شامل درختچه‌های سازو. سازو در جنگل‌های زاگرس و البرز یافت می‌شود. 150px سدابیان تیره سداب Rutaceae شامل گیاهان معطر. سداب کاربرد دارویی و سنتی در ایران دارد. 150px سرخاب‌کولیان تیره سرخاب‌کولی Phytolaccaceae شامل گیاهان علفی بزرگ. میوه‌های آن رنگ قرمز تیره دارند. 150px سرخداریان تیره سرخدار Taxaceae شامل درختان سوزنی‌برگ. سرخدار در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود. 150px (سرو ناز) تیره سرو سرویان Cupressaceae شامل درختان و درختچه‌های بازدانه با برگ‌های فلس‌دار متراکم و مخروط‌های چوبی. 150px سرویان تیره سرو Cupressaceae شامل درختان سرو، ژونیپر و سکویا. سرو از درختان مقدس و زینتی ایران است. 150px پیچکیان تیره سس Convolvulaceae شامل گیاهان انگلی بدون کلروفیل. سس روی گیاهان میزبان می‌پیچد. 150px پسته‌ایان تیره سماق Anacardiaceae شامل درختچه‌های سماق و پیوند. سماق ادویه‌ای رایج در آشپزی ایرانی است. 150px (سنا) ارغوانیان تیره سنا Fabaceae شامل گیاهان دارویی. سنا ملین طبیعی مشهوری است که در طب سنتی کاربرد دارد. 150px سنبل‌الطیبیان تیره سنبل‌الطیب Caprifoliaceae در سیستم APG در Caprifoliaceae ادغام شده. سنبل‌الطیب کاربرد آرام‌بخشی دارد. 150px سنجدیان تیره سنجد Elaeagnaceae شامل درختچه‌های سنجد. سنجد میوه‌ای سنتی در آیین نوروز ایران است. 150px (زیتون‌تلخ) زیتون‌تلخیان تیره سنجدتلخ Meliaceae شامل درختان و درختچه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری. زیتون‌تلخ (Melia azedarach) از گونه‌های شناخته‌شده آن در ایران است. 150px سوسنیان تیره سوسن Liliaceae شامل گیاهان پیازدار با گل‌های زیبا. سوسن و لاله از مشهورترین گونه‌های آن‌اند. 150px (تاج‌ریزی پیچ) تیره سیب‌زمینی بادنجانیان Solanaceae شامل گیاهان علفی و درختچه‌ای با گل‌های منظم، جام گل پیوسته و میوه‌های پوشینه یا توت. 150px زغال‌اخته‌ایان تیره سیدالاشجار Cornaceae شامل درختان و درختچه‌های زینتی. در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود. 150px شاه‌بلوط‌هندی‌واران تیره شاه‌بلوط هندی Sapindaceae در سیستم APG در Sapindaceae ادغام شده. شاه‌بلوط هندی درختی زینتی است. 150px شاه‌پسندیان تیره شاه‌پسند Verbenaceae شامل گیاهان زینتی. شاه‌پسند با گل‌های رنگارنگ در باغ‌های ایران کاشته می‌شود. 150px شاه‌تره‌ایان تیره شاه‌تره (تنزل به زیرتیره) Papaveraceae در سیستم APG زیرتیره‌ای از شقایقیان Papaveraceae است. شاه‌تره کاربرد دارویی دارد. 150px شاهدانگان تیره شاهدانه Cannabaceae شامل شاهدانه و رازک. رازک در تهیه آبجو و شاهدانه کاربرد صنعتی دارد. 150px (گل شب‌بو) شب‌بویان تیره شب‌بو Brassicaceae زیرمجموعه‌ای از چلیپاییان. شب‌بو گیاهی زینتی با گل‌های معطر است. 150px شبدرباتلاقیان تیره شبدرباتلاقی Menyanthaceae شامل گیاهان آبزی. شبدر باتلاقی در مناطق مرطوب و مردابی رشد می‌کند. 150px شبدرترشکیان تیره شبدرترشک Oxalidaceae شامل گیاهان علفی با برگ‌های ترش. شبدر ترشک در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود. 150px (تیره‌تیزک) شبدرآبیان تیره شبدر باتلاقی Menyanthaceae شامل گیاهان آبزی یا تالابی با برگ‌های شناورِ شبیه به نیلوفر و گل‌های کرک‌دار یا دندانه‌دار. 150px شبنمیان تیره شبنمی Droseraceae شامل گیاهان گوشتخوار. شبنمی حشرات را با ترشحات چسبناک خود به دام می‌اندازد. 150px شمشادیان تیره شمشاد Buxaceae شامل درختچه‌های همیشه‌سبز. شمشاد در باغ‌آرایی ایرانی کاربرد فراوان دارد. 150px شمعدانیان تیره شمعدانی Geraniaceae شامل گیاهان زینتی معطر. شمعدانی از پرکاربردترین گیاهان زینتی خانگی است. 150px شیرآوریان تیره شیرآور Euphorbiaceae شامل گیاهانی با شیره سفید سمی. فرفیون و کاسب از مشهورترین جنس‌های آن‌اند. 150px فرفیونیان تیره شیرسگ Apocynaceae شامل گیاهان با شیره سفید. در سیستم APG استبرقیان در این تیره ادغام شده‌اند. 150px خاراشکنیان تیره صخره‌در Crassulaceae شامل گیاهان گوشتی. کراسولا و سمپرویوم از مشهورترین گونه‌های زینتی آن‌اند. 150px صندلیان تیره صندل Santalaceae شامل درختان نیمه‌انگل معطر. چوب صندل از گران‌بهاترین چوب‌های معطر جهان است. 150px خواجه‌باشیان تیره طوسک Betulaceae شامل درختان خزان‌دار. طوسک در جنگل‌های مرطوب شمال ایران یافت می‌شود. 150px عدسک‌آبیان تیره عدسک‌آبی (ادغام شده) Araceae در سیستم APG در Araceae گل‌شیپوریان ادغام شده. عدسک آبی کوچک‌ترین گیاه گلدار جهان است. 150px عرعریان تیره عروعر Simaroubaceae شامل گیاهان بوته‌ای بدون برگ. ارزن دریایی از گونه‌های بومی ایران است. 150px عشقه‌ایان تیره عشقه Araliaceae شامل گیاهان پیچنده و درختچه‌ای. عشقه از گیاهان زینتی رایج در فضای سبز است. 150px علف‌انبانیان تیره علف‌انبانی Lentibulariaceae شامل گیاهان گوشتخوار آبزی. دام‌های کیسه‌ای آن حشرات ریز را به دام می‌اندازند. 150px گل‌مغربیان تیره علف‌خر Onagraceae 150px علف‌شاخیان تیره علف‌شاخی Ceratophyllaceae شامل گیاهان آبزی غوطه‌ور. در آب‌های راکد و جاری ایران یافت می‌شود. 150px علف‌فرشیان تیره علف‌فرش Molluginaceae شامل گیاهان علفی خزنده. در مناطق گرم و خشک ایران دیده می‌شود. 150px سنبل‌الطیبیان تیره علف‌گربه Caprifoliaceae در سیستم APG در Caprifoliaceae ادغام شده. سنبل‌الطیب از مشهورترین گونه‌های آن است. 150px کبریان تیره علف‌مار Capparaceae 150px نواریان تیره علف‌مارماهی Zosteraceae شامل گیاهان دریایی غوطه‌ور. در آب‌های کم‌عمق ساحلی رشد می‌کند. 150px (علف هفت‌بند معمولی) هفت‌بندیان تیره علف‌هفت‌بند Polygonaceae شامل گیاهانی مثل ترشک، ریواس و علف‌هفت‌بند. در مناطق مختلف ایران یافت می‌شود. 150px عنابیان تیره عناب Rhamnaceae شامل درختچه‌های عناب. عناب میوه‌ای دارویی با کاربرد سنتی در ایران است. 150px (غان) توسکایان تیره غان Betulaceae شامل درختان غان. غان در جنگل‌های کوهستانی شمال و شمال‌غرب ایران یافت می‌شود. 150px گندمیان تیره غلات Poaceae زیرمجموعه‌ای از گندمیان. شامل گندم، جو، برنج، ذرت و سایر غلات خوراکی. 150px (اقاقیا نقره‌ای) غلافیان تیره غلافی Fabaceae زیرمجموعه‌ای از حبوبات با میوه غلاف‌دار. 150px فرفیونیان تیره فرفیون Euphorbiaceae شامل گیاهانی با شیره سفید سمی. برخی گونه‌ها شبیه کاکتوس به نظر می‌رسند. 150px فلفل‌سیاهیان تیره فلفل سیاه Piperaceae شامل گیاهان پیچنده گرمسیری. فلفل سیاه پرمصرف‌ترین ادویه جهان از این تیره است. 150px قاشق‌واشیان تیره قاشق‌واش Alismataceae شامل گیاهان آبزی. قاشق‌واش در مناطق مرطوب و حاشیه آب‌های ایران یافت می‌شود. 150px گل‌سپاسیان تیره قنطوریون Centaurium زیرمجموعه‌ای از کاسنیان. گل‌گندم و گل‌میمونی از مشهورترین گونه‌های آن‌اند. 150px قیچیان تیره قیچ Zygophyllaceae شامل گیاهان بوته‌ای مقاوم به خشکی. کبر از مشهورترین گونه‌های خوراکی این تیره است. 150px کاجیان تیره کاج Pinaceae شامل درختان سوزنی‌برگ. کاج از مهم‌ترین درختان جنگلی و زینتی ایران است. 150px (کازوآرینا) دم‌اسب‌درختیان تیره کازوآرینا Casuarinaceae شامل درختان استوایی با شاخه‌های سوزنی‌شکل. در جنوب ایران کاشته می‌شود. 150px کاسنیان تیره کاسنی Asteraceae شامل گیاهانی مثل کاسنی، کاهو و آرتیشو. کاسنی کاربرد دارویی و خوراکی دارد. 150px کاکائوئیان تیره کاکائو (ادغام شده) Malvaceae در سیستم APG در Malvaceae پنیرکیان ادغام شده. کاکائو ماده اصلی شکلات از این تیره است. 150px کاکتوس تیره کاکتوس Cactaceae شامل گیاهان گوشتی خاردار. اغلب بومی آمریکا هستند و در ایران به عنوان زینتی کاشته می‌شوند. 150px کاسنیان تیره کاهو Asteraceae زیرمجموعه‌ای از کاسنیان. کاهو، کاسنی و هندبا از مشهورترین گونه‌های خوراکی آن‌اند. 150px کتانیان تیره کتان Linaceae شامل گیاهان علفی. کتان یکی از قدیمی‌ترین گیاهان زراعی برای تهیه الیاف و روغن است. 150px کدوییان تیره کدو Cucurbitaceae شامل گیاهان پیچنده با میوه‌های گوشتی. کدو، خیار، خربزه و هندوانه از این تیره‌اند. 150px بهمنیان (تیره) تیره کلاه‌میرحسن Plumbaginaceae 150px شب‌بویان تیره کلم Brassicaceae شامل گیاهانی مثل کلم، کلم‌بروکلی، گل‌کلم و شلغم. از مهم‌ترین سبزیجات خوراکی است. 150px روناسیان تیره کلم‌سگ (منحل شده) Theligonaceae در گذشته این گیاه در تیره مستقلی به نام Theligonaceae (تلی‌گوناسه / تلی‌گونیان) دسته‌بندی می‌شد. امروزه در طبقه‌بندی نوین (APG)، این تیره کلاً منحل شده و این گیاه در تیره روناسیان (Rubiaceae - خانواده قهوه) قرار گرفته است. 150px (کلهو) تاج‌خروسیان تیره کلهو Amaranthaceae در سیستم APG در تاج‌خروسیان ادغام شده. کلهو گیاهی مقاوم به شوری و خشکی است. 150px عنابیان تیره کنار Rhamnaceae شامل درختان کنار. کنار در مناطق گرم و خشک جنوب ایران یافت می‌شود. 150px کنجدیان تیره کنجد Pedaliaceae شامل گیاهان زراعی. کنجد یکی از قدیمی‌ترین دانه‌های روغنی در ایران و جهان است. 150px کبریان تیره کور Capparaceae شامل گیاهان بوته‌ای. کور و کبر از گیاهان مقاوم به خشکی مناطق گرم ایران‌اند. 150px کهوریان تیره کهور Fabaceae شامل درختان مقاوم به خشکی. کهور از درختان بومی و مهم مناطق گرم جنوب ایران است. 150px گاروم‌زنگیان تیره گارم‌زنگی Combretaceae 150px گردوییان تیره گردو Juglandaceae شامل درختان گردو و گردوی آمریکایی. گردو از مهم‌ترین محصولات باغی ایران است. 150px لوئیان تیره گرز Typhaceae شامل گیاهان آبزی بلند. گرز در مناطق مردابی و حاشیه رودخانه‌های ایران فراوان است. 150px (گز تمشک) تیره گز گزئیان Tamaricaceae شامل درختچه‌های مقاوم به شوری و خشکی با برگ‌های فلس‌دار ریز. 150px گزروغنیان تیره گزروغنی Myricaceae شامل درختچه‌های معطر. میوه‌های آن دارای روغن معطر است. 150px گزنه‌ایان تیره گزنه Urticaceae شامل گیاهان علفی با تارهای گزنده. گزنه کاربرد خوراکی و دارویی در ایران دارد. 150px گل‌آفتابیان تیره گل‌آفتابی Asteraceae زیرمجموعه‌ای از کاسنیان. آفتاب‌گردان و گل‌زینتی داوودی از مشهورترین گونه‌های آن‌اند. 150px گل‌استکانیان تیره گل‌استکانی Campanulaceae شامل گیاهان علفی با گل‌های استکانی شکل. در مناطق کوهستانی ایران یافت می‌شود. 150px گل‌بی‌صبریان تیره گل‌بی‌صبر Balsaminaceae شامل گیاهان زینتی. گل بی‌صبر از گیاهان زینتی رایج در باغچه‌های ایران است. 150px گل‌جالیزان تیره گل‌جالیز Orobanchaceae شامل گیاهان انگلی بدون کلروفیل. گل‌جالیز به ریشه گیاهان زراعی آسیب می‌زند. 150px گل‌راعیان تیره گل‌راعی Hypericaceae شامل گیاهان دارویی. گل‌راعی کاربرد گسترده‌ای در درمان افسردگی خفیف دارد. 150px گل‌ساعتیان تیره گل‌ساعتی Passifloraceae شامل گیاهان پیچنده گرمسیری. گل ساعتی با گل‌های منحصربه‌فرد گیاهی زینتی است. 150px گل‌سپاسیان تیره گل‌سپاس Strelitziaceae شامل گیاهان گرمسیری با گل‌های شبیه پرنده. گل سپاس از گیاهان زینتی مشهور است. 150px گل‌سرخیان تیره گل‌سرخ Rosaceae شامل گیاهانی مثل رز، سیب، گلابی و توت‌فرنگی. گل محمدی از گونه‌های بومی ایران است. 150px گل‌شیپوریان تیره گل‌شیپوری Araceae شامل گیاهان زینتی با گل‌آذین شیپوری. آروم و گل‌شیپور از مشهورترین گونه‌های آن‌اند. 150px گل‌کاغذیان تیره گل‌کاغذی Nyctaginaceae شامل گیاهان پیچنده گرمسیری. گل‌کاغذی از زینتی‌ترین گیاهان باغ‌های ایران است. 150px گاوزبانیان تیره گل گاوزبان Boraginaceae شامل گیاهان دارویی. گاوزبان در طب سنتی ایران کاربرد گسترده‌ای دارد. 150px گل‌مغربیان تیره گل‌مغربی Onagraceae شامل گیاهان علفی. گل مغربی شب‌ها شکوفا می‌شود و کاربرد دارویی دارد. 150px گل‌میمونیان تیره گل‌میمونی Plantaginaceae در سیستم APG در Plantaginaceae ادغام شده. گل میمونی از گیاهان زینتی مشهور است. 150px گل‌شرابیان تیره گل‌یخ Aizoaceae شامل گیاهان گوشتی. گل یخ با بافت‌های براق شبیه یخ از گیاهان زینتی جالب است. 150px گندمیان تیره گندمیان Poaceae بزرگ‌ترین تیره گیاهان تک‌لپه. شامل گندم، برنج، ذرت، نیشکر و علف‌های چمنی. 150px گل‌مغربیان تیره گوشواره Onagraceae زیرمجموعه‌ای از گل‌مغربیان. گوشواره از گیاهان زینتی با گل‌های آویزان مشهور است. 150pxگل لادن (کاشته‌شده و زینتی) لادن (تیره و سرده) تیره لادن Tropaeolaceae شامل گیاهان علفی و بوته‌ای آبدار. لادن بومی آمریکای جنوبی است و در ایران به عنوان گیاه زینتی در فضای سبز کاشته می‌شود. 150px سوسنیان تیره لاله Liliaceae شامل گیاهان پیازدار. لاله از زیباترین گل‌های بهاری و نماد ایران باستان است. 150px گل‌کاغذیان تیره لاله‌عباسی (مترادف: تیره گل کاغذی) Nyctaginaceae شامل گیاهان زینتی. لاله‌عباسی با گل‌های رنگارنگ در باغچه‌های ایران کاشته می‌شود. 150px لوئیان تیره لوئی Typhaceae 

 جستارهای وابسته 
 فهرست تیره‌های متداول گیاهان گلدار
 گیاگان ایران

 پانویس 
 

رده:گیاگان ایران
رده:محیط زیست ایران