Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በመንፈስ ቅዱስ የተመራ ቤተሰብ ሕይወትን ለመቀበል ዝግጁ የሚሆነው በራሱ ውስጥ ሕይወትን በመዝራት ብቻ ሳይሆን ከዚያ ወጣ ብሎ ሌሎችን በመንከባከብና የእነርሱንም ደስታ በመሻት ነው። ይህ ግልጽነት በተለይ የሚገለጸው ከዚህ በፊት የማናውቃቸውን ሰዎች በእንግድነት ስንቀበላቸው ነው። ይህም የሆነው “እንግዶችን መቀበል አትርሱ፤ አንዳንዶች ይህን ሲያደርጉ ሳያውቁ መላእክትን አስተናግደዋልና (ዕብ. 13፡2) በማለት የእግዚአብሔር ቃል ስለሚያበረታታ ነው። አንድ ቤተሰብ ሌሎችን፣ በተለይም ድሆችን እና የተናቁትን የሚቀበል እና የሚያስተናግድ ከሆነ የቤተክርስቲያን ተምሳሌት፣ ምስክርና ተሳታፊ ይሆናል። የቤተሰብን መንፈሳዊ ትርጉምና ለሌሎች ያለውን ተልዕኮ በእውነት የሚያስተሳስረው የቅድስት ስላሴ ነጸብራቅ የሆነው ማኅበራዊ ፍቅር ነው። ምክንያቱም ማኅበራዊ ፍቅር በማኅበራዊ ግዴታዎቹ ሁሉ ውስጥ ስብከተ ወንጌል እንዲኖር ያደርጋል። ቤተሰብ መንፈሳዊነቱን ተግባራዊ ማድረግ የሚችለው በአንድ ጊዜ የቤት ውስጥ ቤተክርስቲያንም ዓለምን ለመለወጥ የሚያስችል ዋና ሕዋስም ሲሆን ነው። (“ፍቅር በቤተሰብ ውስጥ” 323-324)
ክቡራት እና ክቡራን የ“ቤተሰባችን” ዝግጅት ተከታታዮቻችን፣ የቤተሰብን መንፈሳዊ እና ማኅበራዊ ሕይወት የሚመለከት ሳምንታዊ ጽሑፍ በዚህ እናጠቃልላለን። ሳምንት በምናቀርብላችሁ ጽሑፍ ተመልሰን እስከምንገናኝ ሰላምን እና ፍቅርን ፍቅር ይብዛላችሁ።
ላለፉት 22 ዓመታት በተለያዩ የንግድ ሥራዎች ላይ ተሰማርቶ ስኬት የተቀዳጀው አልፎዝ የጠቅላላ ንግድ ድርጅት፤ ኢምፔሪያል ሆቴል አካባቢ ያስገነባውን ‹‹አልፎዝ ፕላዛ››፤ የተሰኘ ግዙፍ የንግድ ማዕከል በዛሬው ዕለት ፕሬዚዳንት ክብርት ሳህለ ወርቅ ዘውዴ በተገኙበት እንደሚያስመርቅ አስታወቀ፡፡
ድርጅቱ ማክሰኞ ረፋድ ላይ በአልፎዝ ፕላዝ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ፤ በ3 ሺህ ካ.ሜ ላይ ያረፈውና ስምንት ወለል ያለው ይህ የንግድ ማዕከል፤ ከፍተኛ ወጪ የወጣበትና ሁሉንም አገልግሎት በአንድ ላይ የያዘ መሆኑን የአልፎዝ ፒኤልሲ ባለቤትና ዋና ዳይሬክተር አቶ አሊ መሐመድ ሁሴን ተናግረዋል፡፡ ግንባታው 6 ዓመት የፈጀው ግዙፉ የንግድ ማዕከል፤ 700 ክፍሎች ሲኖሩት፣ 400 ያህሉ ለተለያዩ ሱቆች፣ 300ዎቹ ደግሞ ለቢሮ አገልግሎት እንደሚውሉ ተገልጿል፡፡ የንግድ ማዕከሉ በአንድ ጊዜ ብዙ ተሽከርካሪዎችን የማስተናገድ አቅም ያለው ሲሆን ለ300 ያህል ሠራተኞች የስራ እድል እንደሚፈጥር ታውቋል። በምርቃቱ ላይ በርካታ ባለሀብቶች፣ የመንግሥት ኃላፊዎች፣ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶችና ታዋቂ ሰዎች ይገኛሉ ተብሏል፡፡
አልፎዝ የጠቅላላ ንግድ ድርጅት ከተሰማራባቸው የንግድ ዘርፎች መካከልም በቦንጋና ጅማ የቡና እርሻ ልማት፣ በአዳማ ቱሉ የእንስሳት ሀብት ልማትና የስጋ ማቀነባበሪያ ፋብሪካ፣ በድሬዳዋና በአዲስ አበባ እያንዳንዳቸው 30 ሺህ ቶን ቡና ማከማቸትና ማደራጀት የሚችሉ ተቋማት፣ በአዲስ አበባ፣ በድሬዳዋና በቃሊቲ ቡናን ቆልቶና ፈጭቶ ለውጭ ገበያ ማቅረብ ይገኙበታል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የግንባታ ማሽኖችንና የብረት ጥሬ ዕቃዎችን ወደ አገር ውስጥ በማስገባት እስካሁን ከ1.ቢ. ዶላር በላይ የውጭ ምንዛሬ ያስገኘ ሲሆን ከ2ሺህ በላይ ለሆኑ ዜጎችም የሥራ ዕድል መፍጠሩ ተገልጿል፡፡
ኩባንያው ከንግዱ ጎን ለጎን መንግሥት ለሚያከናውናቸው ልማቶች ድጋፍ በመስጠትም ይታወቃል፡፡ ኩባንያው ለአባይ ግድብ 10 ሚ. ብር፣ ለሸገር ማስዋቢያ ፕሮጀክት 5.ሚ ብር የለገሰ ሲሆን በይርጋ ጨፌ አካባቢ ድልድይ በመገንባት፣ በጅማ፣ በይዳና ከፋ መንገድ በመስራት፣ ዝዋይና አዳሚ ቱሉ አራት የውሃ ጉድጓዶችን በመቆፈርና ንፁህ የመጠጥ ውሃ በማቅረብ፣ ቦንጋ የመብራት ትራንስፎርመር ገዝቶ በማቅረብ፣ ህብረተሰቡን የመብራት አገልግሎት ተጠቃሚ አድርጓል፡፡
የንግድ ድርጅቱ በቀጣይም በሆቴል፣ በሪል እስቴት፣ በሞል ግንባታና የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች መገጣጠሚያ ፋብሪካ ለመሰማራት ዝግጅቱን እንዳጠናቀቀ ባለቤቱ ተናግረዋል፡፡
More in this category: « ከጥራት ደረጃ በታች የሆነ 19ሺ 770 ጀሪካን የምግብ ዘይት ወደ ሀገር ውስጥ ሊገባ ሲል ታገደ	“ዋጋ ሜዲካል ሰርቪስ” ቪአይፒ የአይን ሕክምና ክፍል ከፈተ »
ለጥቂት ደቂቃ ለአንድ ሰከንድ ስለ የባህር በርና ስለ አሰብ ስለ ኤርትራም መገንጠል እንርሣ። ስለ ገዳ ሥርዓትና ስለ ኦሮሞ ጉዳይ ስለ ኦጋዴን ልጆች ጥያቄ በአጠቃላይ ከሩሲያ ተነስቶ ኢትዮጵያ ስለ ገባው „ስለ ብሔር/ብሔረሰብ መብት እሰከ መገንጠል ድረስ…“ ስለ እሱም የስታሊንን ድረሰት ማሰብ ለጊዜው ለትንሽ ደቂቃ እናቁም።
ሳይታወቀን ግን ይህን ነገር ደህና ነው ብለን ተሸክመነው ስንከራተት ከርመናል። ብዙዎቹ ሕይወታቸውን እሰከ መሰዋት ድረስ ሄደዋል። ሌሎቹ ሐብታቸውን የተቀሩት ጉልበታቸውን አብዛኛው ጊዜአቸውን በእሱ ላይ አሳልፈዋል።
ይህ „ነጻነት“ አንድ ቀን ይመጣል ብለው ሁሉም ተስፋ አድርገው ነበር። ፋታ ስለማይሰጠው ስለ ዳቦና እንጀራ ጥያቄ (ይህን ማንሳቱን የኢትዮጵያ ፖለቲከኛ ረስቶታል) ስለ የሥራ ዕድልና የጡረታ ገንዘብ ስለ ሕክምናና ስለ ጤና ጉዳዮች ለጊዜው እነሱንም ወደ ጎን እንተው።
በአንዱ የጥቅምት ሃያ ሦስት „የዘውድ በዓል ቀን“ አጼ ኃይለ ሥላሴ በዚያ በአንዱ በቀዩ ሮልስ ግልጽ መኪናቸው ውስጥ ከእቴጌይቱ ጋር ተቀምጠው በነጫጭ ፈረሶችና የደመቀ ልብስ በለበሱ ፈረሰኞች ታጅበው ሲሄዱ መንገድ ዳር የሰማሁት ነገር አሁን ስለ ሥልጣን በማነሳበት ሰዓት – አይረሳምና- እንደገና በአእምሮዬ ብቅ ይላል።
በእጅ መኪናውን መንካት ነው እንጂ የሚቀረው በዚያ ጠባብ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ጎዳና (ንጉሡ አይፈሩም) ክቡራን ልዑላንና ልዕልቶች የአገሪቱን ትላልቅ መሣፍንቶችን መኳንንቶች የጦር ጄነራሎችና ሚኒስትሮች የፓርላማ አባሎችና አገረ ገዢዎች…በአጠገባችን ሲያልፉ የሚቀልጠው እልልታ የሚሰማው ጭብጨባና ሁካታ ለንጉሡ „ታቦት“ የወጣ ይመስላል።
በዚያ ትርምስ የካበው ቀለም ዓይን ይስባል የልዕልቶቹ የአልማዝ አክሊል ይማርካል አንዲት ትንሽ ልጅ እዚያ መንገዱ ላይ በሚታየው ግርግርና ተአምር በዚያ ትርምስ በውበቱም ተደንቃ የእናቱዋን ቀሚስ ጎትታ „…ለእኔም አንድ ቀን አንደዚህ ይደረግልኛል?… እኔም እንደነሱ መሆን እፈልጋለሁ…አይደለም እማዬ…እማዬ!“ ስትል እንደ እስዋ እንደ እህቱ የፈነደቀው ታናሽ ወንድሙዋ ቀበል አድርጎ „…እኔ ግን እነደዚያ ሰውዬ -ንጉሡን እያሳየ – በትልቁ መኪና ውስጥ ተቀምጬ መሄድ እፈልጋለሁ…“ሲል አባትዬው ደንግጦ „…ዝም በል! ቀዥቃዣ…“ ብሎ ሲቆጣው ልጁ -ጥፋቱ ስለ አልገባው ማልቀስ ጀመረ።
ይህን ያለፈ ገጠመኝ እኔ እዚህ የማነሳው፣ አንዳንዱ ቸኩሎ ስም እንደሚያወጣው፣ የለፈው ስርዓትና ወግ ናፍቆኝ ሳይሆን፣ ስረ መሰረት ያለው ጉዳይ ላይ አእምሮዋችንን ለማሳረፍ እንድንችል ያህል ነው!
ስለ ትልቁ የዛሬው የአፍሪቃ እንቆ ቅልሽ፤ ስለ ሥልጣን አያያዝና ሥልጣን ላይ መውጣት፣ ሥልጣንም ላይ መሰንበትና ከእሱም አልወርድም ማለት ምን እንደሆነ እንድናስብ እንድንመረምር ነው።
ያ ልጅ ምን ታይቶት ይሆን? ይህ የልጆች ምኞት ከየት መጣ?… ይህ ብዙው ሰው የሚመኘው ግን ለመናገር የሚከብደው „የሥልጣን ጥማት“ ምንድነው? …ይህንንስ ለማሰብ ከጀርባው የሚገፋፋው ምክንያት ምንድነው?
ወጣቱ ቦካሣ፣ ተማሪው ሙጋቤ በሁዋላ ወታደር የሆነው መንግሥቱ ኃይለ ማሪያም ኢሳያስ አፈወርቂ እና መለሰ ዜናዊ ወይም ጆን ኤፍ ኬነዲና ቶማስ ጄፈርሰን ወይም ሙሴ ወይም ደግሞ በግ ጠባቂው (ንጉሥ) ዳዊት ማኦ ሴቱንግ ስታሊንና ሒትለር ካስትሮና ኬንያታ ማንዴላና ሑፌት ቧኜ…እነ አንጌላ ሜርክልና እነ ማርግሬት ቴቸርና ደጃች ተፈሪ መኮንን እና አጤ ቴዎድርስ ናፖሊዮንና… ሌሎቹ በልጅነት ዘመናቸው እላይ እንደተጠቀሱት ሁለቱ ልጆች „ሥልጣንን ተመኝተው የእናታቸውን ቀሚስ ይጎትቱ አይጎትቱ -ተጽፎ የተላለፈልን ነገር ስለ ሌለ ምንም የምናውቀው ነገር የለም።
በደንብ የምናውቀው ነገር ቢኖር እነዚህ እላይ ዝም ተብሎ ስማቸው የተጠቀሰ የተለያዩ ሰዎች በተለያዩ መንገዶችና ዘዴዎች… ሥልጣን ላይ ወጥተው „ሥራቸውን ሰርተው“ አልፈዋል። ጥቂቶቹ አሁንም ሥልጣን ላይ ናቸው።
ሌላው ለጥቂት አመታት ኃላፊነቱን ተቀብሎ መልሶ ሥልጣኑን ለሕዝቡ አስረክቦአል። አብዛኛው በሰላም በምርጫ ተሸንፎ ተተኪውን ጨብጦ ጠረጴዛውን በገዛ ፈቃዱ ጠርጎ ወንበሩንና የቢሮ ቁልፉን ለተከታዩ ሰጥቶአል።
ማናቸው እነዚህ የተለያዩ የሥልጣን ሰዎች? ምንድናቸው እነዚህ የፖለቲካ ድርጅት መሪዎች? ምን ዓይነት የፖለቲካ ዓላማ ነው የሚከተሉት? ድርጅታቸው የተገነባበት የርዕዮተ- ዓለሙ ሕንጻቸው ምን ይመስላል? ተከታዮቻቸውስ ምን ያስባሉ? እነሱን መቆጣጠር ይቻላል ወይ? ይህ ከሆነስ…እንዴት መቆጣጠር ይቻላል?
እነዚያ ሁለቱ ልጆች „አንዱ ንጉሥ አንደኛዋ ንግሥት በኢትዮጵያ ላይ ለመሆን…“ ገና አፍንጫቸውን ሳያብሱ የተመኙት ሚጢጢዎች በዚያ ሓሳባቸው የት እንደ ደረሱ አይታወቅም።
ምናልባት ኢህአፓና መኢሶን በሚባለው የተማሪዎች ክፍፍል ውስጥ ገብተው እነሱም ተከፋፍለው በባዶ ሜዳ ተናንቀው ይሆናል። ወይም አንዱ ኤርትራ ሄዶ ሌላው አዲስ አበባ ቀርቶ ይሆን?። ወይ ሁለቱም በስደት ላይ ናቸው?…ወይስ አንዱ የአባቱን ዘር ሌላው የእናቱን ወገን መርጦ ይሆን? ደርግ ጨርሶአቸውስ ቢሆን?…
በአለፈው እትማችን ስለ „ፖለቲካ እንደ ሙያ“ ስናነሳ ስለ ሦስት „የአስተዳደር ሥርዓቶች „ አንስተን – ሲውርድ ሲዋረድ ስለመጣው የዘውድ ውርሰ መንግሥት ትራዲሽና ሥርዓት ተርከናል።
በሕግ ላይ የተመሰረተ ራሽናል የሚባለውን በሁለተኛ ደረጃ ጠቅሰን ስለ ሦስተኛው „ጊዜ የሚወልደው ጊዜ የወለደው ባለ ግርማ ሞገሱ የታምራተኛው የካርስማቲክ ሰው ሥርዓትና አስተዳደር (ይህ የሃይማኖት መሪዎችን ነቢዮችንም ይጠቀልላ)- የጀርመኑን ማክስ ቬበርን ጥናትና አተናተን ተመልክተን እሱንም ተከትለን ስለ እነሱ ስለ ሦስቱ ሥርዓቶች ከብዙ በጥቂቱ እቅርበናል።
ዞሮ ዞሮ ሁሉም ሥርዓት በሕዝቡ ዘንድ „ተቀባይነት ሌጂትሜስ „ እንዲኖረው የግድ ያስፈልጋል። ተቀባይነት የሌለው „አስተዳደር“ ደግሞ ታሪክ እንደሚያሳየውና እንደሚያስተምረው መጨረሻው ያው የማይቀርለት ውድቀት ነው።
በአፍሪካ የምናየው የፖለቲካ እንቆቅልሽ አባት ለልጁ- ኮንጎን የካቢላን ሥራ ተመልከት- ሥልጣኑን በቀጥታ እንደ ዘውድ አገዛዝ የሚያወርስበት አካባቢና ቦታ ሁኖአል።
ሌላም አዲስና አዳዲስ ነገሮች ቢያንስ ከሃያ አመት ወዲህ ብቅ ብሎአል። እሱም„የነጻነትና የባርነት“ ትክክለኛ ትርጉሙ ተምታቶና ተቀያይሮ „ባርነት“ ማለት በአንድ ፓርቲ አምባገነን አገዛዝ ሥር እየተሰቃዩ መኖር እንደ „ነጻነት“ ተቆጥሮአል።
ለሰበአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶች መከበር ለእነሱም በሥራ ላይ እንዲውሉ መጠየቅና ለዜጋ ነጻነት ድምጽን ማሰማት ደግሞ እነደ “ወንጄል“ ተቆጥሮ የሚያስከስስ የሚያስወነጅል አህጉር ሁኖአል።
ሁሉም ጉዳዮች የሚሸከረከሩትደግሞ እግዚአብሔር በሰጠን መብት – አንዳዶቹ ይህን ነገር ተፈጥሮ ነው ይሉታል – „በኢንላይትመንትና በሊበርቲ“ ዙሪያ ነው:- እኔም አንተም ሁላችንም ነጻ-ሰው ነን።
አንደኛው -ከወዲሁ ግልጽ ለማድረግ-ሁለት ፍልስፍናዎችና ትምህርቶች ከጀርመን ተነስተው „የዓለም ሕዝብ ሁሉ በዚህ ሥርዓት ውስጥ የግድ መኖር አለበት“ ብለው አገሩቱንም ሕዝቡንም ምድርንም በየአለበት አተረማምሰው በሃያኛው ክፍለ ዘመን እንደሄዱ የሚታወቅ ነው።
በብዙዎቹ ዘንድ የማይታወቀው ጀርመን እነዚህን ትምህርቶችና ፍልስፍናዎችን በምን ብልሃትና ዘዴ አራግፋ ከእነሱም ተገላግላ ወደ ነጻ-ሕብረተሰብ ተሸጋግራ በኢኮኖሚያዋ በልጽጋ ሁሉን ቀድማ ሕዝቦቹዋን አስደስታ እዚህ አሁን የምናየው ደረጃ ላይ ደረሰች ለሚለው ጥያቄ የሰጠቺው መልስ ነው።
ወረድ ብለን በዚህ በኩል አሸነፍናት ብለው ገና እፎይ ሳይሉ በሌላ በኩል ብቅ ስለምትልባቸው ኢትዮጵያ እናነሳለን። አሁን ደግሞ ኢትዮጵያ በኩዋክብት ተመስላ ስሙዋን ቀየር አድርጋ „ካሲዮጵያ „ ተብላ እንዴት ብቅ እንዳለች እንመለከታለን።
ከዚሁ ጋር እንደ „ማስቲካ“ ጥዋት ማታ ስለሚታኘከው ስለ አማራና ስለ ብሔር ብሔረሰብ እሰከ መገንጠል ድረስ ጥያቄም መለስ ብለን አንስተን ገደቡና ልኩ የት ድረስ ነው ብለን እረራሳችንን ጠይቀን አንድ ግንዛቤ ሰንዝረን ወደ ሌላ ጉዳይ እንሸጋግረናል።
በሦስተኛ ደረጃ ከሮማ ካቶሊክ ቤተክርስትያን አውሮፓ ውስጥ ተገንጥሎ የራሱን መንገድ ሂዶ አሁን የመንፈስ ቀውስ ገብቶ ቤተ ክርስቲያኑን በበርካታ ከተማዎች ለመሸጥ ስለተገደደው የሉተር ኢቫንጀልስት/ወንጌላዊት ቤተክርስቲያን እናነሳለን።
ተሸጠውም ቤተ-ክርስቲያኖቹ ምግብ ቤትና መሸታ ቤት ሁነዋል። የወጣቶች ዳንኪራ መርገጫና መጨፈሪያ ጋለሪና የብስክሌት ማቆሚያ ወይም መቃብር ቤት ተደርገዋል። ይህ ጉዳይም ጀርመን ውስጥ ያስነሳውን ውይይት መጽሔቱ ገረፍ አድርጎ ያልፋል።
ለኢትዮጵያ ሕዝብና ለባህሉዋ ለሃይማኖቱዋና ለታሪኩዋ ፍጹም እንግደ የሆነውን የማርክስና የስታሊን ትምህርትና ቲዎሪ እጃቸውን ዘርግተው ልባቸውን ከፍተው „የተቀበሉ ሰዎች“ ለምን አሁን አገሪቱ ማለት ሕዝቡ „…ሰበአዊና ዲሞክራሲ መብቱን ተጠቅሞ አብሮ በሰላም በእኩልነትና በአንድነት ለመኖርና የፈለገውን ዓይነት ሓሳቦቹን ተሰብስቦ ተደራጅቶ ተናግሮ ጽፎና መክሮ መርጦ መኖር የማይችልበት ደረጃ ላይ ነው „ የሚሉበት ምክንያት አይገባንም። ይህንንም ጉዳይ በተዘዋዋሪ አንስተንም በጽሑፋችን ላይ እንመላለስበታለን።
መጽሔቱ በአራተኛ ደረጃ „በብሔርና በመደብ ትግል እሰከ መገንጠል…“ በሚባለው ፍቅርን ሳይሆን አምባጓሮን አንድነትን ሳይሆን መበታተንን ተቻችሎ ተከባብሮ በመልካም ጉርብትና አብሮ ተረዳድቶ መኖርን ሳይሆን ጥላችን እንዲያውም – ማርክስና እስታሊን እንደሚሉት- „አንዱ መደብ ሌላውን መደምሰስ አለበት“ ብሎ የሚለውንም ነገር እንደገና ተመልሶ ይመለከታል።
„ትግል“ የሚለው ቃል ብዙ ትርጉም አለው። ኢትዮጵያ ውስጥ ቀስ ብሎ እየተንሸራተተ የገባው ይህ „የብሔርና የመደብ ትግል“ ቃል (መንግሥቱ ኃይለማሪያም „ጥሩ“ አድረጎ „በከርሰ መቃብራቸው ላይ እንቀመጣለን „ ብሎ አስቀምጦታል) ገፍትሮ አሁንም ቢሆን የት እንደከተተን በዓይናችን ጥዋት ማታ እናያለን። ከሩቅም ሆነን እንሰማለንም።
እንግዲህ ለዚህም ነው ይህን ጉዳይ ግልጽ ለማድረግ የውሾችን ታሪክ መርጠንም ያስቀደምነው። የአንበሳ ወይም የነብሮች ወይም ደግሞ የድመቶች ታሪክ ልንለውም እነችላለን። ይህን ያህል „ልዪነት“ የላቸውም አንድ ናቸው።
ውሻ ግን ከነብር ታማኝ ነው። ንቁ ነው። ውሻ ከአስተማሩት -እስከ መቶ የተለያዩ ቃላቶችን መያዝ ይችላል። እነሱንም አቀነባብሮ ምን እንደ ተባለ መላ መምታትም ይችልበታል። በዚህም የሚሰማቸውን ነገሮች አዳምጦ-ትዕዛዝ ይቀበላል።
„ስለህሊና ስለልቦና ስለ ፍቅር ስለ ርህሩህነት ስለ መከባበር ስለ ተግሳጽና ምክር …“ ስለነዚህ ሁሉ ለማንሳትና ታሪክና ምሳሌን ተደግፎ ለማብራራት የሚፈልግ ሰው ቨርቺውስ/ትሩፋት ውስጥ ገብቶ ዋኝቶ ከዚያ ወጥቶ ብዙ ጠቃሚ ነገሮችን ሰብስቦ ለማሳየት ከዚህ የበለጠ ሜዳ የትም እሱ አያገኝም።
የኢትዮጵያ ባህልና ትውፊት (ካልቸርና ትራዲሽን) የተመሰረቱት በዚህ እላይ በአነሳነው በትሩፋትና አገሪቱ ከጥንት ጀምሮ በምትመራበት ሥነ-ምግባርና ግብረገብም (ሞራልና ኤትክስም) ነው። እነዚህ ሁሉ አብረው የተያያዙ ናቸው።
„ማጭበርበር፣ መዋሸት፣ መስገብገብ አለመደማመጥ …እግዚአብሔርን አለመፍራት …በአጭሩ አብዮታዊ እርምጃ የሚባሉ ነገሮችና….ፍርደ ገምድልነት የሚሊተሪ የጦር ሜዳ ፍርድ “ የሚባሉት ጠበንጃ ለያዙት ብቻ የሚሰራና የሚያገለግል አዲስ ኖርሞችና „ሕግጋት“ …እነዚህ ሁሉ የተጻፉና ያልተጻፉ የአኗኗር ዘዴዎችን ገልብጠውና ገለባብጠው ነገሮችን ሁሉ -ነጮቹ እንደሚሉት-በእግራቸው ሳይሆን በጭንቅላታቸው አገራችንን አቁመው ለቀዋታል።
ይመስላል እንጂ ነገሮች ሁሉ ቀስ እያሉ ከቅጥጥር ውጭ ሁነዋል። ከሆኑም ቆይቶአል። ጨርሶ መደማመጥ መግባባት በማንኛችንም ቤት የሌለው በሌላ ሳይሆን በዚሁ በአገራችን ቀስ ብሎ እግሩን በሰደደው አይዲኦሎጂ ምክንያት ነው።
ስለዚህ ቁም ነገር አንዳንድ ነገር ማስተዋል ለፈለገ፣ ጥራዝ ነጠቅነት በአገሪቱ ሳይስፋፋ በኢትዮጵያኖች አስተሳሰብና ባህሪ ላይ ትልቅ ሚናና አስተዋጾ ያደረገውን „ መጽሐፈ ፈላስፋ „ የተባለውን መጽሑፍ ፕሮፌሰር ክሉድ ሰምነር(1 አገላብጠው ወደ አርባ የሚደርሱ የኢትዮጵያ ቨርቺውስን / ትሩፋትን „የኢትዮጵያ ፊሎሶፊ“ በሚለው ጥናታቸው ላይ እንድንመለከተው እሳቸው ቆጥረውልናል።
እዚያም ላይ እንደ „…ችሎታና እንደ ዝምታ… እነደ መልካም አንደበትና እንደ ብልሃተኛነት እንደ ጥበብና እንደ ረጋ ማለት እንደ ታማኝነትና እነደ ይቅርታ… ይቅር ለእግዚአብሔር ብሎ መታረቅና መስማማትን፣ “ምሁሩ አንስተው መጽሓፉ ውስጥ ያገኙትን ምርጥ ቨርቺውስን ቆጥረውልናል።
እዚያው ላይ „ እንደ ደፋርናትና እንደ ተስፋ እንደ ጥንካሬና እንደ ሥራ ወዳድነት እንደ ትህትና እና እንደ ደስታን እንደ ፍርድና ፍትህ…እንደ ጥራትና እነደ ቻይነት- እንደ ልበ-ሰፊነት እንደ መቆጠብና ከስግብግብነት መራቅን እነደ አክብሮት እነደ አርቆ ማየት ….እነደ እምነትና ጠንካራ ሃይማኖታዊነት….“ያሉትን ፕሮፌሰሩ ሰብሰብው ያስቀመጡትን ውድ ሐብቶች እዚያም ውስጥ እናገኛለን።
ሰዎች በዘር ወይም በአጥንት ቆጠራ ላይ ተመስርተው በኢትዮጵያ ከሚደራጁ –ይህ ደግሞ ኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ ነው- (እንደ ጤፍ የተደበላለቅን ስለሆን አንዱን ፍሬ ለቅሞ ከሌላው መለያያቱ ከባድ ነው)- በተለያዩ አይዲኦሎጂ ዙሪያና ሥር እንደ ሌላው የዓለም ሕዝብ ተሰባስበው ቢደራጁ እኛ የምንቃወመው ሳይሆን የምንደግፈው አካሄድ ነው።
እኛ የምንተቸውና የምንቃወመው፣ መስተካከል አለበት የምንለው ጉዳይ ቢኖር „የራስንና የግል ወታደሮችን ሰብስበው አደራጅተው አስታጥቀው በጠበንጃ አፈ ሙዝ አስገድደው …እኛ ብቻ ለሕዝቡ የሚያስፈልገውን ነገር እናውቃለን እናንተ አርፋችሁ ተቀመጡ…“ የሚሉትን የአሥራ ዘጠነኛውና የሃኛው ክፍለ ዘመን የፖለቲካ አስተሳሰብ የሚያራምዱ ሰዎችን ነው።
እንደሚታወቀው የጀርመን ፋሽሽቶችና የጀርመን ኮሚኒስቶች የእራሳቸውን ሰዎች ሰብስበው የወታደር ልብስ አልብሰው የራሳቸውን የስለላ ድርጅት ዘርግተው የቅስቀሳና የፕሮፓጋንዳ ክፍል ከፍተው፣ በመንግሥት ሥር የራሳቸውን „መንግሥት „ መሥርተው ይህችን አገር አተረማምሰዋል።
የዘር እና የመደብ ጥላቻ ትምህርትና ቲዎሪ -ፋሺዝምም ሆነ ኮሚኒዚም- እነዚህ ዓለምን ያተረማመሱ ሁለቱ አይዲኦሎጂዎች የበቀሉት ቀስ ብለውም ዓለምን ያዳረሱት ከዚሁ ከጀርመን አገር :- ከሒትለርና ከማርክስ ብዕር፣ ከእነሱም ጭንቅላት ነው።
እነሱን አባረው ደግሞ እላይ ገና ከመጀመሪያው እንዳልነው ይኸው ነጻው የጀርመን ሕዝብ ንጹሁን የዲሞክራሲ አየር እተነፈሰ ጋዜጣውንና መጽሓፉን እየጻፈ ድርሰቱን እየደረሰ ምርምሩን በነጻነት እያካሄደ ቲያትሩን እየተጫወተ ፊልሙን እየቀረጸ በዓለም ላይ ምን የመሰለ ምርጥ የእንዱስትሪ ዕቃዎችን እያመረተ ዛሬ ሁሉም የሚቀናበት አገርና ሕዝብ ወጥቶታል ።
ከሁሉም እቴጌ ጣይቱ ከዛሬ አንድ መቶ አመት በፊት ስለ „አንድነት“ ትልቅነት ለሃይማኖት አባቶች የጻፉት የቆየ ደብዳቤ አስደናቂና ግሩም ስለ ሆና እሱንም ረጋ ብላችሁት እንድትመለከቱት እንጋብዛችሁዋለን። መልዕክቱ ለሃይማኖት አባቶች ብቻ አይደለም። መልዕክቱ ለአንተና ለአንች ለእሱና ለእኛ ለሁላችንም ነው።
በመጨረሻም በ1969 ዓ. ም. ቀ ኃ ሥ በሰበአዊ መብት ታጋዩ በዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ መቃብር ላይ በአትላንታ የአበበ ጉንጉን ሲያስቀምጡ በዘመኑ ከወጣው ጋዜጣ ላይ ያገኘነውን ሰነድ አብረን እንድትመለከቱት አውጥተናል።
ልጆች ሲጫወቱ ጣታቸውን እያሳዩና እየቆጠሩ „…እኛ ቤት ሁል ጊዜ ሁለት ገናዎች… ሁለት አዲስ ዓመቶች፣ሁለት ፋሲካና ሁለት… ይከበራል። ሁለቱንም ጊዜ ስጦታ ይቀርብልናል። ይሰጣናል።“
እንደምናውቀው እኛም እርስ በራሳችን በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ሳይሆን ሁለቴና ሦስት ጊዜ „…የደስታና የጤና የፍቅርና የሰላም ዘመን…ለአንቺም ለአንተም ለእኛም ይሁንልን ይሁንላችሁ!“ እንደ ደንቡና እንደ ቆየው ልማዳችን በሥነ-ሥርዓቱ እንባባላለን።
አዲሱን ዓመት ቢያንስ ሁለት ጊዜ አብዛኛዎቻችን ውጭ አገር ያለን ሰዎች እናከብራለን። የገና በዓልን እንደዚሁ። ፋሲካንና ስቅለትን እነሱንም እንደዚሁ አከታትለን ሁለት ጊዜ አንዱ የእኛን ሌላ ጊዜ የአውሮፓን ከተለመደው የከበረ ሰላምታና ምኞት ጋር አብረን እኩል እናከብራለን።
በየጊዜው ለወዳጅ ለጓደኛ ለዘመድና ለጎረቤት „…የደስታና የሰላም የፍቅርና የጤና…ዘመን ይሁንልን“ ብለን የምንመኘው ምኞታችንን እግዚአብሔር ሰምቶ ለምን እስከ አሁን ድረስ ለዚያ „በመከራና በሥቃይ ለሚኖረው …ሰላምና ፍቅር ደስታና ጤና ለጠማውና ለሚናፍቀው ሕዝብና ለእኛም ጭምር መልስ የአልሰጠበት መልስ የማይሰጥበት ምክንያት ? ማወቁ አስቸጋሪ ነው።
ፍቅሩም ሰላሙም ጤንነቱም (በየአለበት ሰው ሁሉ በነገር ተሳክሮ ዕብደት ብቻ ስለሆነ) ይኸው የተባለው ምኞት ሳይደርስልን ከአርባ አመት በላይ ስንቆጥረው አልፎታል።
„…ኤርትራ ትገንጠል፣…ኤርትራ ከአልተገነጠለች፣… ኤርትራ የኢትዮጵያ አካል አይደለችም። ስለዚህ ኤርትራ ይኸው በእናንተ ፈቃድና ምኞት ትገንጠል ብላችሁ ጠይቃችሁ ተገነጠለች። እኛም ይህ ከሆነ ከእንግዲህ ውጭ የሚንከራተት የኤርትራ ስደተኛ አይኖርም። ጦርነቱም ያቆማል። ወደፊትም አይኖርም ብለን ገምተን ነበር። ግን አሁን እንደምናየውና እንደ ምንሰማው ሰው በብዛት አገሩን እየጣለ እየወጣ የስደተኛው ቁጥር በውጭ አገር ጨምሮአል።… ይባስ ብለችሁ ኦሮሚያ ከአልተገነጠለች ትላላችሁ። ኦጋዴን ከአልሄደች። አማራ መንደሩን ለቆ ይውጣ ከማለት አልፋችሁ ደግሞ የእራሳችሁን ትላልቅ ለም የእርሻ መሬት ከነጫካውና ከነወንዙ ለባዕድ መንግሥታትና ነጋዴዎች ለሰባና ዘጠና አመታት ቸብችባችሁ፣ በረሃብ አለቅን ልናልቅ ነው እረ እባካችሁ ድረሱልን ትላላችሁ። …ምንድነው ለመሆኑ እናንተ የምትፈልጉት? ለመሆኑ የምትፈልጉትን በቅጡ ታውቃላችሁ….“ ነጮቹ እንደዚህ እያሉ በየጊዜው ይጠይቃሉ።
ታሪክ ፍርዱዋን ያልሰጠች ይመስል– ታሪክ ፍርዱን ብዙ ቦታ ሰጥቶአል– ንጉሡ ወርደው በንጉሡ ፋንታ„…ሰበአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶች የተከበሩበት ነጻ ምርጫ የሚካሄድበት ነጻ-ሕብረተሰብ በኢትዮጵያ ይመሰረታል „ እንዳልተባለ በእሱ ቦታ የተረሣውን መድገም ያስፈልጋል፣ደርግ የሚባል የወታደሩ አምባገነን መንግሥት ኢትዮጵያ ላይ ተመሥርቶ ሁሉን ጸጥ ለጥ አድረጎ ገዝቶአል።
ለማስታወስ ያኔም በየዓመቱ ለአሥራ ሰባት ዓመታት በተከታታይ„…ገና ሲመጣ ዘመን አልፎ ዘመን ሲተካ…ፋሲካ ሲደርስ እንደ ተለመደው „…የሰላም የፍቅር የ…“ ተባብለናል።
እነሱን -ደርግንና መንግሥቱ ኃይለማሪያምን ጥለን- „ …እንደገና ነጻና ዲሞክራቲክ መንግሥትን በኢትዮጵያ መስርተን የግለሰብ ነጻነትን አክብረንና አስከብረን ነጻ-ጋዜጣን ፈቅድን የፓርላማ ምርጫን አካሂደን …“ ያሉ ድርጅቶች ሥልጣኑን ሲጨብጡ አገሪቱን ለሁለት ከፍለው መዳፋቸው ውስጥ አስገብተው ትንሽ ቆይተው እነሱ እራሳቸው ጦርነት ከፍተው ከአንድ መቶ ሺህ ወጣቶች በላይ ባድሜ ላይ ወድቀዋል።
በሥልጣን ዘመናቸው ቅንጣት ያህል እንኳን አተኩሮ አድረገው „…የሰበአዊና ዲሞክራቲክ መብቶችን ጉዳይ ዞር ብለው ያላዩ ሰዎች“ አንዱ እንዳለው (እነ አቶ ታምራት ላይኔ እነ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ አቶ ሰዬ አብረሃ፣አምባሳደር ካሣ ከበደ፣ አንዳርጋቸው ጽጌ…)፣አሁን ሰውዬው እንዳለው „ ለዲሞክራሲ መምጣት ግንባር ቀደም ታጋይ ወጥቶአቸው እኛን ከገባንበት ማጥ ነጻ ለማውጣት ተነስተዋል“
„የሞቀ ቤታቸው ውስጥ ተቀምጠው“ ነጻውን የዲሞክራሲ አየር የሚተነፍሱ እንደፈለጉ ማንንም ሳይፈሩ ገብተው የሚወጡ አንዳንድ ሰዎች ደግሞ -ይህ ነው ሌላው ጥያቄ „…ለምን እና በምን ምክንያት ምንስ ነክቶአቸው ነው ? …ስለ ኪዩባና ስለ ፔኪንግ ስለዚያ አምባገነን ሥርዓት ስለ እነሱ መፍትሔና ጎዳና ለአገራቸው ለኢትዮጵያና ለሕዝቦቻቸው የሚመኙት?“ ብለው ነጮቹ እዚህ በሚያወጡት ጽሑፍ ላይ እራሳቸውን ይጠይቃሉ እኛንም መልስ አምጡ ብለው ይወተውታሉ።
አልፈው ሄደው በነገሩ ተገርመው “ …ከአልጠፋ የሰበአዊና ዲሞክራሲዊ መብቶች ጽንሰ-ሐሳብ ኮንሴፕት (ዓለም አቀፉ የተባበሩት መንግሥታት አዋጅ አለ) ለምንድነው አንዳንድ ጸሓፊች፣ ከአልጠፋ ነገር ስለ `የገዳ – ዲሞክራሲ´ና ስለ እሱ መምጣት የሚያስተምሩት?“ ብለው እነዚህ ሰዎች እራሳቸውን ይጠይቃሉ።
እንግዲህ „አትድከሙ እግዚአብሔር ረስቶአችሁዋል።„ የሚሉት ወገኖች ሆነ ወይም „….ቅመሱት እኛም ቀምሰነው ወጥቶልናል …..ይገባችሁዋል „ የሚሉት የቀድሞ ምሥራቅ ጀርመን ወዳጆቻችን… ሁለቱም ሦስቱም ወቃሾች ሁሉም በእኛ ላይ በሚሰጡት „ፍርድ“ ዕውነት ያዘለ ነገር የወረወሩ ይመስለናል። ዕውነትም አላቸው።
„…የሰላምና የፍቅር፣የደስታና የጤና የብልጽግና እና የጥጋብ የጸጋና የሐብት…“ ምኞቶችን ከልብ ታስቦበት ለዘመድ ወይም ለወገን ከአልተመኙላቸው፣ያ ነገር ዝም ብሎ ከተፍ አይልም። መመኘት ብቻ ሳይሆን ያ የተመኙት እንዲመጣም እንዲደርስም በፍቅርና በአንድነት በጋራ አንድ ላይ ሁነው ተረዳድተው ተግተው ጥረው ደክመው እንደገና በጋራ ያ ሁኔታ እንዲመጣ ከአልሰሩበት እንዲያው ከሰማይ ዱብ የሚል የመና ዳቦም አይደለም።
አካባቢአችንንከቃኘንና ትንሽ ቆም ብለን ደግሞ እሱን አንስተን ከአሰላሰልን አንድ የምንረዳው ነገር ቢኖር „… የበለጸጉ ሓብታም የእንዱስትሪ አገሮች የሚባሉት መንግሥታት“ እዚህ የተረፈ ዳቦ የሚጣልበት ደረጃ ላይ የደረሱት፣ እነሱ ከእኛ ይልቅ „…አማኝ ሃይማኖተኛ ሁነው እግዚአብሔርን በመቅረባቸው ብቻ „ተባርከው እዚህ የደረሱ ምርጥ ልጆቹ“ በመሆናቸው አይደለም።
እነሱ ፣- ይህ ነው የኑሮ ብልሃቱ- እነሱን ከሚያጣላና ጥላቻን ብቻ ከሚያስተምር አይዲዎሎጂ እና የፖለቲካ ቲዎሪ እረሳቸውን አርቀው ተቻችለውና ተከባብረው -እኛ ሁላችንም በየአመቱ አንዴ ወይም ሁለቴ እንደምንለው „…የሰላምና የፍቅር የደስታና የብልጽግ የጤናና የፈንጠዚያ …ምኞታቸውን“ በቃላትና በአፍ ብቻ ሳይሆን በተግባር በሥራ ላይ አውለው በጋራ አንድ ላይ ቆመው ተደጋግፈው በመሥራታቸው ብቻ ነው። ተግባባን?
ይህን የጋራ ዓላማ የሚጥስ ሰው በመካከላቸው የለም ፈጽሞ አይገኝም ማለት አይቻልም። ግን -ይህን ማወቅ ያስፈልጋል- ሕጉም ሞራሉም ሕሊናውም ነጻ-ፕሬሱም አስተዳደጉም ጓደኛውም፣ ዘመድም ወገንም የሁዋላ ሁዋላ እንደዚህ ዓይነቱን ሰው ይወቅሰዋል።ይገሥጸዋል። ተው እንዴ አበድክ ወይ ይለዋል።
እኛ ኢትዮጵያኖች ሙታንን በማስታወስ „ዘለዓለማዊ“ ማድረግ ቀርቶ የሰባት አመቱ -ጥቂቱ ይህን ቀን ይጠብቃል- ተዝካር ሳይወጣ እንኳን አብዛኛዎቻችን እንዳልነበሩ እንረሳቸዋለን።
አፈር ሰውዬው አንዴ ከለበሰ ማን አስታውሶት የእሱን መቃብር መልሶ መላልሶ ይጎበኛል? ማን አታክልት መቃብሩ ላይ ተክሎ አልፎ አልፎ እየወረደ እሱን ይኮተኩታል? አበባውንስ ጥዋት ማታ ወሃ እየቀዳ ማን ያጠጣል? ሜዳውንና አካባቢውንስ ማን ዞር ብሎ ይጠርጋል?
ለአገራቸው ዳር ድንበር ወይም ለነጻነታቸውና ለባንዲራቸው የሞቱትንና የወደቁትን ልጆቹዋን የመከላከያ የጦር ሠራዊቱም የጦር ኃይሉም ይህን ቀን በአመት አንዴ የሚያስታውስበት ቀን እንኳን – ሐውልት መሥራቱን እንተወው – የለውም።
ያለውንና የኖረውን ማጥፋት የነበረውን ማቃጠል ከዚያም አልፎ በእሱ ቦታ ደግሞ ለአዲሱ ትውልድ „…እኔም እኮ አዲስ ታሪክ መጻፍ እችላለሁ እንችላለን“ በሚለው ከንቱ ውዳሴ ብቻ ብዙ ትርዕይቶች ማቅረቡን የፖለቲካ መደቡ በተቃራኒው ያውቅበታል። በአለፉት አመታት እነደዚህ ዓይነቱን ቲያትሮች – የተመዘገቡ ናቸው- በተደጋጋሚ አይተናል።
…ምን ለመሆን? ብሎ እነሱን የሚኮረኩር፣ የት ለመድረስ ?…ብሎ እነሱን በጥያቄ የሚያጣድፋቸው፣እሩጫው ወዴት ብሎ እነሱን የሚወቅሳቸው፣ የራሳቸው ሒሊናም ሆነ ሌላ ሰው የለም። በእርሱ ፋንታ በርቱ የሚል ድምጽ ግን እንደገደል ማሚቶ ከሁሉም ቦታ ይሰማል።
ምኒልክ ከሞተ አንድ መቶ አመቱ ነው። ይህን ምክንያት በማድረግ በስሙ የተዘከረበት ስሙ የተነሳበት ፣ጉባዔ በሥነስርዓቱ የተካሄደበት ጊዜ የለም። ቢኖርም ብዙበቦታ አልተሰማም።
ለቴዎድሮስም፣…ለዮሐንስም፣…ለዘውዲቱም ፣ለኃይለ ሥላሴም …ለንጉሥ ….እገሌና እገሊት ….ጥቂቱን ብቻ ለመቁጠር እነቁጠር ለእነሱም -ይህ ነው የአብዛኛው አስተሳሰብ- ምንም ስለ አልተደረገ „ለምን ለምኒልክ ብቻ ይህን ይህል ቦታ ከአልጠፋ ነገር ትሰጣላችሁ ?“ የሚለን ሰው አይጠፋም።
ምኒልክ የሚለው ስም በኢትዮጵያ የነገሥታትና የአገሪቱ ታሪክ -የሌሎቹ ስም ይደጋገማል – በአለፉት ሦስት ሺህ ዓመታት ምክንያቱ ምን እነደሆን በግልጽ አይታወቅም እንጂ- ሁለት ጊዜ ብቻ ነው በታሪክ ላይ ብቅ ያለው።
የእሳቸውን ታሪክ በጥቂቱ አስቀምጠን እንዳለፍን ምኒልክ ከሞቱ ከአምስት አመት በሁዋላ በደቡብ አፍሪካ የተወለዱት የሚስተር ኔልሰን ማንዴላ ዕረፍት – እኛም በዝግጅት ላይ እንዳለን ደርሶን- ይህ ዜና እኛንም እነደ ሌሎቹ አስደነግጦአል።
አንደኛው ንጉሥ „…አገሬን ሕዝቤን ነጻነቴን ለባዕድ ለቅኝ ገዢ ወራሪ ኃይል አልሰጥም“ ብሎ በዲፕሎማሲውም መንገድ በሁዋላም ወረድ ብለን እንደምናየው፣እሱም አልሆን ሲል በጦር ሜዳም አደዋ ላይ ተዋግቶ የኢትዮጵያን ስም ብቻ ሳይሆን የጥቁር ሕዝብን መብት- አሁን የእሱ ሐውልት ይፍረስ የሚሉትንም ሰዎች መብት ጭምር ተከራክሮ- ይህ ጀግና ሁሉንም ኢትዮጵያዊ አንድ ላይ አስተባብሮ ከእነሱም ጋር አብሮ አንድ ላይ ቆሞ ነጸነታቸውን፣ነጻነታችንን እሱ አስከብሮአል።
አለ ምክንያት አይደልም ኔልሰን ማንዴላ በሁዋላ የመሩት „የደቡብ አፍሪካ ናሺናል ኮንግሬስ ድርጅት „…ሃይማኖቱን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት፣…የነጻነት ጥማቱን እንደ ኢትዮጵያ፣… የማንነታቸውን ኩራታቸውንና አርበኝነታቸውን፣ ….ከነጮች ጋር የእኩልነትና መብታቸውን ትግል እንደ ኢትዮጵያ አድርገው…“ (-ለዚህ ደግሞ የማንዴላን ባዮግራፊ ተመልከት-) „ ለመታገል እነሱ አውጥተው አውርደው የተነሱት።
ኔልሰን ማንዴላ በብዙ ትላልቅ የሽንጎ አዳራሽ፣ የፓርላማ ሕንጻ ውስጥ በበርካታ የዓለም ከተማዎች ተጋብዘው ግሩም ንግግር ስለ የሰው ልጆች እኩልነት፣ስለ ነጻነትና ስለ ሰባአዊ መብቶች ስለ ዲሞክራሲና ስለ ዘረኛነት መጥፎ ጠንቅነት ንግግር እንዳደረጉ ሁላችንም እናስታውሳለን።
በኢትዮጵያ እንኚህ ሰውንና ድርጅታቸውን በረዳው በዋና ከተማው በአዲስ አበባው የሸንጎ መድረክ ላይ ግን ብቅ ብለው አንድ ጊዜም ንግግር እኚህ ሰው አላደረጉም። ለምን አዲስ አበባ የሽንጎ አዳራሽ ውስጥ ንግግር ለማድረግ ፈቃደኛ እንዳልሆኑ ምክንያቱ – እኚህ ሰው ኪዩባ ሳይቀር እዚያ ድረስ ወርደዋል- ለእኛ ግልጽ አይደለም። ለምን አሥመራ ሄደው እዚያም የሽንጎው አዳራሽ ውስጥ ሌላ ቦታዎች እንደአደረጉት እንደአልተናገሩ ምንም የምናውቀው ነገር የለም።
በተባለው ግል የታሪካቸው በባዮግራፊአቸው፣ወደ አዲስ አበባ ሲጓዙ የኢትዮጵያን የአይሮፕላን አስተናጋጆች ተመልክተው እንደተገረሙ ጽፈዋል።ቆየት ብለው አይሮፕላን አብራሪውን ሲመለከቱና ጥቁር ኢትዮጵያዊ መሆኑን ያኔ በዓይናቸው ሲያዩ መደነቃቸውን እኝህ ሰው ጠቅሰዋል።
ማንዴላ ከንጉሡ የተሸለሙት ሽጉጥ በሁዋላ ጋርዲያን እንደ ጻፈው (ለኃይሌ ቦታ የሰጠው አንድም ትውልድ የለም) ሁለት ሚሊዮን ፓውንድ እሰከ ማውጣት ድረስ እነደሄደ ጋዜጣው ተገርሞ ጽፎአል።
ምኒልክ በነጻነት ትግል፣ማንዴላም በነጻነት ትግል ሕያው ሁነው ሁለቱም ይኖራሉ። አንደኛው የተረሳውን ለመድገም የቅኝ ግዛት ወራሪዎችን በመከላከል ነው። ሌላው የቅኝ ገዢዎችን የበላይነት በመቃወም ነው።
ምኒልክ ነጻነታችንንአስክብሮ መንግሥቱን አመቻችቶ ለአጼ ኃይለሥላሴ እና ለእኛ ለአለነው ትውልድ አገሪቱን አስተላልፎ ሄዶአል። ማንዴላም ኢትዮጵያን አረአያ አድርጎ ሁሉም የደቡብ አፍሪካ ኑዋሪዎችና ተወላጆች ነጩም ጥቁሩም፣ክልሱም ሕንዱም …ቻይናው አረቡም… የአገሪቱ ዜጎቹ ሁሉ እኩል በነጻ የሚኖሩበት ዲሞክራቲክ ሕብረተሰብ መሥርቶ አልፎአል።
የምኒልክን የነጻነት ትግልና የፖለቲካ ጥበብ ከእሱም ጋር የኔልሰን ማንዴላን „ለዲሞክራሲና ለሰበአዊ መብቶች መከበር- ጥቁር ይሁን ነጭ፣ክልስ ይሁን ሕንድ- የእነሱን የዜጎች መብት መጠበቅና ማወቅ ማክበርም“… እነዚህን ሁለቱን አስተሳሰቦች አጣምሮ፣አዳቅሎ ለአገሬ እሰራለሁ፣ እንደዚህ ዓይነቱን ፖለቲካም በኢትዮጵያ አራምዳለሁ ለሚል ሰው፣ ሁለቱ የሰሩት ሥራ ሕያው ሁኖ የሚቆም ግሩምና መልካም፣እጅግም ደስ የሚያሰኝ ጥሩ ትምህርት ነው። ከዚህ ውጭ መጀመሪያ ልማት በሁዋላ ዲምክራሲና ሰበአዊ መበት የሚለው ራዕይ „ …ዕብደትና ምኞት“ ነው።
በ„ዕብደት“ ደግሞ የሚመጣውና የሚሆነው ነገር ስለ ማይታወቅ ይህም ነገር አደገኛ ስለሆነ ከዚህ ነገር ራቁ ይባላል። “…ምኞት“ ግን ምኞትደግሞ የሌላውን መብት እስከአልተጋፈ ድረስ „ይፈቀዳል።“
መድሓኒት ቀማሚ ነጋዴዎች እንደሚሉት”…ከዚህ ለየት ያለ ሓሳብ ያላችሁ ሰዎች ….ብዙ ቦታ ሳትደርሱ ሐኪማችሁን ለማንኛውም ነገር ጥርጣሬ ከአላችሁ እነሱን እባካችሁ አነጋግሩ…።“
[1](ይህን ደግሞ በሌሎች ትላልቅ የዓለም ሕዝብ ታሪክ የምናየው ነው- ሌላው ቀርቶ በተኩላ ሞግዚትነትና ከእሱዋም „የእናት ወተት“( እርቦአት ልትበላቸው፣አውሬ ስለሆነች ትችላለች፣ ግን ታሪካቸው ላይ ይህን አላደረገችም) የእሱዋን ወተት ጠብተው ያደጉት- ይህን አልነበረም ብሎ መከራከር የአንባቢው ፋንታ ነው- ሁለቱ የሮም መንግሥት መሥራች ወንድማማቾች ሮሚውሲና ሮሙሎስ፣ እዚህ ላይ ይህን ማስታወሱ በቂ ነው፣…. ግሪኮችም፣ጀርመኖችም፣…ሩሲያና ቻይናዎችም ጃፓኖችም በየፊናቸው እረ ስንቱ ሥልጣኔ… ተመሣሣይ ታሪክ አሉአቸው)
የባለራዕዮች ባንክ የሆነው ቡና ኢንተርናሽናል ባንክ 247ተኛ ቅርንጫፉን በአማራ ክልል ሸሜን ሸዋ ዞን ምንጃር ሸንኮራ ወረዳ በአረርቲ ከተማ ከፍቷል፡፡ የ “አረርቲ” ቅርንጫፍ ከጥቅምት 13, 2013ዓ.ም ጀምሮ ለደንበኞቹ ክፍት ሆኖአል፡፡
ከፊትለፊት በወንበር ላይ ከተቀመጡት ሰዎች በስተቀኝ በኩል ያለው [በቀይ የተለመከተው] የዐቢይ አሕመድ የአገር ሽማግሌ የኦነግ አምበሉ አባቢያ አባ ጆቢር አባ ጅፋር ነው። አባቢያ የጅማው ንጉሥ የአባ ጅፋር የልጅ ልጅ ነው። አባቱ አባ ጆቢር የአባ ጅፋር ልጅ ነው።
ሐምቡርግ ዩኒቨርሲቲ እ.ኤ.እ. በ2003 ዓ.ም. አባ ጆቢር በአረብኛ የጻፈውን የጅማ ንጉሣዊ ቤተሰብ ታሪክ «The History of Jimma and the DiGGO Dynasty» በሚል በእንግሊዝኛ ተርጉሞ ያሳተመውን መጽሐፍ አንብቤያለሁ። ኦነጋውያን አባ ጅፋርን ኦሮሞ አድርገው « አባ ጅፋር ለምኒልክ ሲገብር የጅማ ነጻነት በምኒልክ ተገፈፈ» እያሉ ቢያላዝኑም አባ ጆቢር ግን ዘራቸው አረብ መሆኑን፤ ከአረብም ከነበቢዩ መሐመድ እደሚወለዱ፤ ለባሪያ ንግድ መጥተው ጅማ እንደቀሩ ስለ ቤተሰቡ በጻፈው ታሪክ ነግሮናል። ስለዚህ ታሪክ ወደፊት ከነዶሴው እመለስበታለሁ።
አባ ጆቢር ጥሊያን ኢትዮጵያን በወረረ ጊዜ የአማራ ራስ ቆርጦ ለሚወስድለት ሰው በያንዳንዱ የተቆረጠ የአማራ ራስ ሰላሳ ብር ሽልማት ይሰጥ ነበር። ይህን የጭካኔ ጥግ የዐይን ምስክሩ ታላቁ አርበኛ፣ ዲፕሎማትና የሥነ ጽሑፍ ሰው ሐዲስ አለማየሁ «ትዝታ» በሚል በጻፈው መጽሐፉ ከገጽ 166-167 በዝርዝር ጽፎታል።
አባቢያ አባጆቢር በ1983 ዓ.ም. ደርግና ተገንጣዮች ለንደን ላይ በኸርማን ኮሕን «ሸምጋይነት» «ሲደራደሩ» ኦነግን ወክሎ ከገተኙት ተገንጣዮች መካከል አንዱ ነበር። ከቀናት በኋላ ኦነግ በ1983 ዓ.ም. በወያኔ ግብዣ የሽግግር መንግሥት አካል ሆኖ አዲስ አበባ ሲገባ ኦነግን ወክሎ የሽግግር መንግሥት ተብዮው ምክር ቤት አባል ሆነ። ወያኔ ኦነግን ከአገር ሲያባርር አባቢያ ካገር ወጥቶ በ2000 ዓ.ም. በፕሮፌሰር ኤፍሬም ሸምጋይነት ወደ አገር ቤት ገብቷል።
በ1984 ዓ.ም. በአርባጉጉ፣ በወተርና በሐረጌ በአማሮች ላይ የተካሄደው ጭፍጨፋ በኦነግ አመራር ትዕዛዝ የተካሄደ መሆኑን አባቢያ በሽግግር ምክር ቤቱ ፊት ማመኑን ነጋሶ ጊዳዳ በመጽሐፉ ነግሮናል። በሌላ አነጋገር አባቢያ እንደ ኦነግ አመራርነቱ በአርባጉጉ፣ በወተርና በሐረጌ ኦነግ በአማሮች ላይ ባካሄደው ጭፍጨፋ ተጠያቂ የሆነ የአማራ ባለደም ነው። ለዚህም ማስረጃው ከራሱ በላይ ምስክር ሊቀርብ አይችልም። አባቢያ የሰጠው ምስክርነት በምስልና በድም የተቀዳና በሽግግር መንግሥት ተብዮው የድምጽና የምስል ላይበራሪ ውስጥ ዛሬም ድረስ ተመርጆ ይገኛል።
ሌለኛው የዐቢይ የአገር ሽማግሌ የወያኔ ሎሌው ፓስተር ዳንኤል ገብረ ሥላሴ ነው። ፓስተር ዳንኤል ከቆሙት መካከል በቀይ የተመለከተው ነው። ፓስተር ዳንኤል በወያኔ ዘመን ሲሰራው የኖረውን ነውረኛነት ሰው ሁሉ ስለሚያውቀው ስለሱ በመጻፍ የአንባቢን ጊዜ አላባክንም።
ባጭሩ የዐቢይ አሕመድ የአገር ሽማግሌዎች ጸረ አማራ፣ ፀረ ኢትዮጵያኖቹ ኦነግና ወያኔ ናቸው! ድመት መንኩሳ ነውና ኦነግና ወያኔ በአገር ሽማግሌነት ከተሰየሙበት መድረክ ከ1983ቱ የሽግግር መንግሥት ተብዬ ውጤት የተለየ ውጤት የሚጠብቅ ቢኖር ቢቀቀል ቢቀቀል የማይበስል የአሞራ ስጋ ብቻ ነው።
ጌይ ዱላስ ከሚሰነዝሩት እና ከሚያምሩ ሰዎች ይልቅ በአስደናቂው ሙዚየሞች, ባህል እና ቆንጆ ወንዶች እና ሴቶች የተሞላ ከተማ ናት. ዳላክስ ሁለት ጎብኚዎች የ LGBT አካባቢዎችን ያቀርባል, ከሁለት ደቂቃዎች ትንሽ ከዳ downtown. ብዙ የ ግብረ-ሰዊ / ወሣኝ ባርጎች በኦክ ላኖ አካባቢ ውስጥ ይገኛሉ, ነገር ግን ብዙዎቹ በከተማው ውስጥ ተጣብቀዋል. በርግጥም በርካታ የሽያጭ ጓሮዎች እና ክበቦች በሴዳር ስፕሪንግስ ተቆልሎ በእግር ጉዞ ርቀት ላይ ይገኛሉ. በበጋው ወቅት ዳላስ ሞቃታማ እና ደረቅ ሆኖ ይታያል. የሙቀት መጠን ወደ ሶስት ቁጥሮች ሊደርስ ይችላል. ክረምቱ ከመካከለኛዎቹ የ 50 x-70 ዎች መካከል በየቀኑ መደበኛ የቀን ደረጃዎች መጠነኛ ሆኖ ይታያል. በጋለ ስሜት ለሚወዱት, ቢት ዲ ለርስዎ ከተማ ነው!
የዛሬ አንድ ዓመት ነበር ጣሊያን ከእስያ ውጭ የኮረናቫይረስ መከሰቱ ሲረጋገጥ የመጀመሪያዋ አገር የሆነችው። ባለፈው ዓመት የካቲት 12፣ 2012 ዓም የኮዶኞ ከተማ ነዋሪ የሆነው 38 ዓመቱ ጎልማሳ ለኮረናቫይረስ መጋለጡ ሲረጋገጥ የመጀመሪያው ጣሊያናዊ የሆነው። ከሰዓታት በኋላም በቬኔቶ ክፍለ ግዛቷ የቮ ከተማ ነዋሪ የ77 ዓመቱ አረጋዊ በዚሁ ሳቢያ ህይወታቸው ማለፉ ተዘገበ።
የሮማ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት አቡነ ፍራንሲስ እና የጣሊያኑ ፕሬዝዳንት ሰርጂዮ ማታሬላ የትላንቱን የኮረናቫይረስ ወረሽኝ አንደኛ ዓመት መታሰቢያ ሐኪሞች፣ ነርሶች እና ሌሎች የህክምና አገልግሎት ሰጭዎች የሚከበሩበት ብሄራዊ የጤና ባለሞያዎች ቀንነት በመሰየም አስበውታል፡፡
“ግለኝነትን እና ራስ ወዳድነትን የሚከላከል ክትባት” ባሉት ሥራ “ቁርጠኝነታቸውን ያስመሰከሩትን የጤና ባለሞያዎች በሰው ልጆች ልብ ውስጥ ያለውን ሌሎችን የመርዳት እና ራስን የመስጠት ትክክለኛ ፍላጎት እና ተፈጥሮ ያንጸባረቀ ነው።” ብለውታል። ፕሬዝዳት ማትሬላ’ም በበኩላቸው የህክምና ባለሞያዎቹ ያሳዩት የጀግንነት ምግባር "ወረርሽኙ ወደ ማይቀለበስ አደጋ እንዳይሸጋገር" ረድቷል” ሲሉ አወድሰዋል፡፡
የተለያዩ ሃገሮች ሕዝባቸውን የጸረ-COVID 19 ክትባት ለመከተብ ጥድፊያ ላይ ባሉበት ባሁኑ ወቅት የኒው ዮርክ ከተማ መጠኑ ከ1000 ያላለፈ ክትባት ብቻ እንደቀራት ተገለጠ። የከንቲባው ቢል ደ ብላዚዮ ቃል አቀባይ አቬሪ ኮኸን ትላንት በትዊተር ገጻቸው እንዳሰፈሩት "መላክ የነበረበት ክትባት ፈጥኖ ባለመድረሱ አጠቃላዩን የክትባት ሂደት ሙሉ በሙሉ ለማቆም ተገደናል” ብለዋል።
መጠኑ 6 ሚሊዮን የሚደርስ ክትባት ክትባት ጨምሮ የተለያዩ ሸቀጦችን ከቦታ ማጓጓዝ ያሰናከለው በዩናይድ ስቴትስ የተለያዩ ግዛቶች የወረደው እጅግ በረዶ እና ከፍተኛ አውሎ ነፋስ አዘል ዝናም ነው ፡፡ የክረምቱ የአየር ሁኔታም እንዲሁ ቁጥራቸው 2 ሺህ በሚደርሱ የክትባት ጣቢያዎች የኃይል መቆራረጥ ማስከተሉም ተዘግቧል፡፡
በሐረሪ ክልል የሚገኙ የኮንዶሚኒዬም ቤት ባለቤቶች፤ ቤቶቻቸው እየተሰበሩ ባልታወቁ ሰዎች መወሰዳቸውን ተናገሩ። ቅድሚያ ገንዘብ ከፍለው ቁልፋቸውን የተረከቧቸውንና የውስጥ ግንባታ እያከናወኑ ያሉባቸው ቤቶች እየተሰበሩ የማያውቋቸው ሰዎች መኖሪያ መሆኑን በመግለፅ አቤቱታ እያሰሙ ነው። የክልሉ ቤቶች ልማት ቢሮ በበኩሉ ለደንበኞቹ ያስተላለፋቸው ቤቶችና ለመምሕራን እየተገነቡ ያሉም ቤቶች ተወስደዋል ብሏል።
በሐረር ከተማ “ገልመሺራ” በተባለ የመኖሪያ ሰፈር ከተገነቡ 600 ኮንዶሚኒዬም ቤቶች ውስጥ ባለቤቶቻቸው መኖር ያልጀመሩባቸውና በውስጥ ግንባታ ላይ የሚገኙ 30 የሚደርሱ የኮንዶሚኒዬም ቤቶች በር ተሰብሮ ማንነታቸው ያልታወቁ ሰዎች መኖር እንደጀመሩባቸው የቤቶቹ ባለቤቶች ለአሜሪካ ድምፅ ተናግረዋል።
ቤቶቻቸው የተወሰዱባቸው ሰዎች በአንድ ላይ ሆነው አቤቱታ በማቅረብ ላይ መሆናቸውን ገልፀዋል። ከእነዚህ ውስጥም የቤት ባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነዳቸውን ካሳዩን በኋላ ስማቸውን ብንጠቅስ ችግር ሊገጥማቸው እንደሚችል በመስጋት ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁን ግለሰብ፤ ተጣጥረው ባገኙት ገንዘብ የገዙት ቤት በማያውቋቸው ሰዎች መወሰዳቸውን ይናገራሉ።
ገልመሺራ ላይ ቤት እያደስን ነው ያለነው፡፡ ማለትም ጂፕሰም ፊኒሺንግ ሥራዎችን እየሠራን ባለንበት ወቅት ያው ማታ ዘግተን ነው የምንሄደው፤ ቀን ነው መጥተን የምንሠራው፡፡ በዚህ ሁኔታ በሩን ሰብረው ውስጡ ገብተው እየኖሩበት ነው ያሉት
ባለቤቶቹ እንደሚናገሩት፤ ቤቶቹን መውሰድ የተጀመረው ታኅሣሥ 5 ምሽት ነው። ማንነታቸው ያልታወቁ ወጣቶች የሁሉንም ኮንዶሚኒዬም ቤቶች በር በማንኳኳት ነዋሪ ያለባቸውንና የሌለባቸውን ከለዩ በኋላ በማግሥቱ ነዋሪ የሌለባቸውን ቤቶች በር እየሰበሩ ያልታወቁ ነዋሪዎች ገብተው መኖር መጀመራቸውን ቅሬታ አቅራቢዎቹ ይገልፃሉ፡፡ ቤቶቻቸውን እንዲለቁላቸው ሲጠይቁም “ቤቶቹ ነፃ ናቸው ተብለን ከፍለንባቸው ነው የተረከብናቸው” የሚል ምላሽ እንደሰጧቸው ይገልፃሉ። ገንዘብ ተቀብለው ለአዲስ ገቢዎቹ ቤቶቹን አስረክበዋል የተባሉት ሰዎች ማንነት ግን ማወቅ እንዳልቻሉ ይናገራሉ።
የኮንዶሚኒዬም ቤቶችን ገንብቶ ለነዋሪዎች የሚያስተላልፈው የቤቶች ልማትና የመንግሥት ኮንስትራክሽን ኤጀንሲ ሥራ አስኪያጅ አቶ ኢሊ አብዱራሂም በበኩላቸው ከኮንዶሚኒም ባለቤቶች ባሻገር ኤጀንሲያቸው እየገነቧቸው የነበሩ ለመምሕራን ሊተላለፉ የታሰቡ 60 ኮንዶሚኒዬም ቤቶችም ተሰብረው ማንነታቸው ያልታወቁ ነዋሪዎች እየኖሩባቸው ነው ብለዋል።
“ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከፀጥታ መታወክ ጋር በተያያዘ እዚያ አካባቢ በተለይ ምሽት ላይ ቤት እየሰበሩ ማንነታቸው የማይታወቁና ከየት እንደመጡ የማይታወቁ ግለሰቦች ቤት እየሰበሩ እንደሚገቡባቸው እኛ ጋር በመምጣት እያመለከቱ ይገኛሉ። እስካሁን ድረስም ጥቂት የማይባሉ ግለሰቦች እየመጡ ቅሬታቸውን እያቀረቡ ነው።” ብለዋል።
አቶ ኢሊ አብዱራሂም አያይዘውም፤ “በእኛም በኩል ደግሞ ቅድም እንደነገርኩህ 100 ቤት ካልናቸው ውስጥ 40ዎቹን አስተላልፈን 60ዎቹ ግንባታቸው ሙሉ በሙሉ ተጠናቀው ኮንትራክተሩ ያላስረከበበት ሁኔታ ነበረ። እነሱንም ሰብረው ገብተውባቸዋል። ቤቶችም
"ከሁለት ወር በፊት ለመምሕራን በእጣ የተላለፉበትና መምሕራን የነበረባቸውን የቤት ችግር ይፈታላቸዋል ብለን አስበን ያዘጋጀነው ነበር እነሱም 60 ቤቶች ተሰብረው ተወስደዋል"
የኮንዶሚኒዬም ቤቶች ለባለዕድሎቹ የሚተላለፉት በር መግጠምና ጂፕሰም ወይም ቀለም መቀባትን የመሳሰሉ የማጠናቀቂያ ሥራቸው ሳይሠራ ነው። ውስን አቅም ያላቸው አንዳንድ ባለ ዕድሎችም ቤቱን ለገዙበት በየወሩ ለባንክ ከሚከፍሉት ክፍያ ባሻገር የቤቱ የማጠናቀቂያ ሥራ የሚፈልገውን ገንዘብ በአንዴ ማሟላት አይችሉም። በዚህ ምክንያት የተረከቧቸውን ቤቶች ቶሎ አጠናቅቀው መኖር እንዳልጀመሩ ይናገራሉ። የቤቶቹ ዋጋ ከ191 ሺ እስከ 260 ሺ ድረስ ነው። ባለ ዕድሎቹም በመነሻነት ከ28ሺ እስከ 42 ሺ ብር ከከፈሉ በኋላ በየወሩ ከደሞዛቸው ወይም ወርሃዊ ገቢያቸው ላይ ገንዘብ እየተቆረጠ ለባንክ ገቢ ያደርጋሉ፤ በአሁኑ ሰአትም አብዛኞቹ ዕድለኞች ከ100ሺ ብር በላይ የኮንዶሚኒዬም እዳ መክፈላቸውን ይናገራሉ።
በየወሩ ይህንን እየከፈሉ በአማካይ ከ50ሺ ብር ያላነሰ ወጪ የሚጠይቀውን የቤት በርና መስኮት የመግጠምና ሌሎችን የማጠናቀቂያ ሥራዎች በተደራቢነት ለመሥራት አቅም የሌላቸው በርካቶች ናቸው፡፡ ቤቶቻቸው ተሰብረው የተወሰዱባቸው አብዛኞቹ ባለዕድሎችም እነዚህ ናቸው፤ የቤቶቻቸውን ግንባታ አጠናቀው ለሦስተኛ ወገን ያከራዩ የነበሩና ተከራይ የለቀቃቸው ቤቶችም መወሰዳቸን ነዋሪዎቹ ይናገራሉ።
አቶ ኢሊ አብዱራሂም በበኩላቸው ቤቶቹን የውስጥ ይዞታ ሳያጠናቅቁ ለባለቤቶቹ እንደሚያስረክቡ ገልፀው ተሰብረው የተወሰዱት በዚህ መልክ የተሰሩ ቤቶች እንደሆኑ ይናገራል። “ የኛ ግንባታ ስታንዳርድ አለው። ሙሉ በሙሉ ቀለም ቀብተን አይደለም የምናስተላልፈው። ለኑሮ አመቺ አድርገን ቀሪውን ባለቤቱ ራሱ ገንብቶ የሚስተላልፍበት ሂደት አለ። ይሄ ከረዢም ጊዜ ጀምሮ እየተሠራበት ያለና ሐረር ላይ ያሉ በዚህ መልኩ ነው የተላለፉት። ሌላ ቦታም በዚህ መሰረት ነው የሚሰራው። የቤቱ ባለቤት ራሱ አቅሙ በሚፈቅደው መሰረት ቤቶቹን እንዲያጠናቅቅ ተደርጎ ይተዋል። በአቅም ምክንያት ቤታቸውን ቶሎ አጠናቀው ያልገቡበት አሉ፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ በግል ችግር ምክንያት፣ በሕግ የተያዙ ኬዞች፣ ከትዳር ጋር የተያያዘ ሊሆ ይችላል፣ የሞቱ ግለሰቦችም እንዳሉ መረጃዎች አለን።” ብለዋል። ማንነታቸው ያልታወቁ ያሏቸው ግለሰቦችም በዚህ መልክ ነው ቤቶቹን ሰብረው ገብተው መኖር የጀመሩት ብለዋል።
የኮንዶሚኒዬም ባለቤቶችና የቤቶች ልማትና የመንግሥት ኮንስትራክሽን ኤጀንሲ ድርጊቱን ለፖሊስ አሳውቀው ምላሹን እየተጠባበቁ መሆናቸውን ተናግረዋል። የክልሉ ፖሊስ በጉዳዩ ላይ ምላሻቸውን እንዲሰጡን ያደረግነው ተደጋጋሚ ጥረት አልተሳካም።
የሐረሪ ክልል በሐረሪ ብሔራዊ ሊግ (ሐብሊ) እና በኦሮሞ ዴሞክራሲዊ ፓርቲ (ኦዴፓ) ጥምረት የሚተዳደር ሲሆን ክልሉ በርካታ ቅሬታዎች የሚቀርቡበት ነው፡፡ ሐብሊ ከወር በፊት የክልሉን ርዕሰ መስተዳድር የቀየረ ሲሆን ኦዴፓ ደግሞ የክልሉን ምክትል ርዕሰ መስተዳድርና የፍትህና ፀጥታቢሮ ኃላፊን ጨምሮ ቁልፍ አመራሮቹን ከሁለት ሳምንት በፊት ቀይሯል፡፡ አሁን የክልሉ ነዋሪዎች እነኚህ የተቀየሩ አዳዲስ አመራሮች ለውጥ ያመጡ ከሆነ እየተጠባበቁ መሆናቸውን ይናገራሉ። አዲሱ የፍትህና ፀጥታ ቢሮ ኃላፊ አቶ አህመድ ዩሱፍም አስተዳደራቸው ባጠቃላይ የክልሉ ነዋሪዎችን ቅሬታዎች እያጠና እንደሆነና በቅርቡ ተጨባጭ ሥራዎችን ሠርተው ለውጥ እንደሚያመጡ አሁን ግን ከአዲስነታቸው አንጻር ዝርዝር አስያዬት መስጠት እንደማይችሉ ተናግረዋል፡፡ በቀጣይ የቢሮ ኃላፊውም ሆኑ የፖሊስ ኮሚሽኑ አመራሮች በጉዳዩ ዙሪያ የሚሰጡንን አስተያየት ይዘን እንመለሳለ።
LB በቅፅል ስሙ በተሻለ የሚታወቅ አንድ የእግር ኳስ ኮከብ ሙሉ ታሪክ ያቀርባል; 'ማኮ' የእኛ የአህመድ ሙሳ የልጅነት ታሪክ እና ያልተነገረ የህይወት ታሪክ እውነታዎች ከልጅነት ጊዜ ጀምሮ እስከዛሬ ድረስ የሚታወቁ ክንውኖችን ሙሉ ዘገባ ያመጣልዎታል። ትንታኔው ከዝና ፣ ከቤተሰብ ሕይወት / ከበስተጀርባ እና ስለ እሱ ብዙ ያልታወቁ እና ኦን-ፒች ያሉ የሕይወቱን ታሪክ ያካትታል ፡፡
አዎ ፣ እያንዳንዱ ሰው ስለ ናይጄሪያ እ.ኤ.አ. በ 2014 እና በ 2018 ስለ ዓለም አቀፉ የዓለም ዋንጫ ድጋፎች ስለ እሱ ያውቃል ሆኖም ግን ስለ አህመድ ሙሳ ባዮ ብዙ አስደሳች የሆኑ ጥቂት ደጋፊዎች ብቻ ናቸው ፡፡ አሁን ያለ ተጨማሪ አነጋገር ፣ እንጀምር ፡፡
አህመድ ሙሳ የተወለደው ጥቅምት 14 ቀን 1992 በፕላቶ ግዛት ጆስ ውስጥ ነበር ፡፡ የተወለደው ከአባቱ ከአልሃጂ ሙሳ (ከአንድ በላይ ሚስት ያገባ) እና ከእናቱ ሣራ ሙሴ (የአባቱ ሁለተኛ ሚስት) ነው ፡፡ በጆስ ውስጥ መወለድ ፣ እሱ እንደ ምርጥ የጄ-ከተማ ልጅ ነው (በጃስ, ናይጄሪያ የተወለዱ ወንዶች ለማመልከት ያገለግል ነበር) ናይጄሪያውያን, በተለይም በትውልድ ከተማው ውስጥ የሚኖሩ ናቸው.
የናይጄሪያው ዓለም አቀፋዊው ከቦርኖ ግዛት ፣ ናይጄሪያ (የአባቱ የትውልድ ቦታ) አባቱ በ 7 ዓመቱ መሞቱን ተከትሎ በእናቴ (ከዚህ በታች ያለው ፎቶ) በናይጄሪያ ኤዶ ግዛት ውስጥ በአንድነት አድጓል ፡፡
በዚህ ምክንያት ሳራ ሙሴ የሙሳን እና የአራቱን እህቶች የማምጣት ሙሉ ሃላፊነት ተሸከመች ፡፡ ሳራ ሙሴ የሚያስታውስበት መንገድ ወጣት ሙሳን እና አራት ሴት ልጆ raisingን ማሳደግ የሟች ባሏ በሕይወት ቢኖር ለሳራ ሙሴ አንድ ኬክ ይሆን ነበር ፡፡
“የሟች ባለቤቴ‹ ሙሳ ›የአህመድ አባት ደግና አሳቢ ሰው ነበር ፡፡ ከመሞቱ በፊት ሚስቶቹን ሁሉ የሚንከባከብ በጣም ለጋስ ሰው ነበር ፡፡ ለ Sporting Life ገልጣለች
እንደ እድል ሆኖ ፣ አህመድ ሙሳ (የእናቱ የመጨረሻ ተወላጅ የሆነው) ደግሞ ወደ አባቱ ጫማ ውስጥ ገብቶ ለቅርብ ቤተሰቦቹ ብቻ ሳይሆን የእንጀራ እረኝነት ሚናውን ከመያዙ በፊት ብዙም ጊዜ አልወሰደም ፡፡ እናቱ ደስታዋን መመስከር የምትችል ሐቅ
የሁለተኛውን ልጃቸው ከተወለደ ከሁለት ዓመት በኋላ ባልና ሚስቱ ሁለተኛ ሚስትን ለማግባት ባደረገው ውሳኔ ላይ ተጨባጭ ነበራቸው. አህመድ የሴት ጓደኛውን ፎቶ ሲያጋራ እና ወዲያውኑ የ 2nd wife ባለቤት ከሆነች, ጁልትት በማህበራዊ ድረ ገጽ ላይ ንግስቲቷን በመጥራት ያጋጠመው አሳዛኝ ሁኔታ.
ጁሚላ ፖሊሱን ጠርታው ከጠረጠረ በኋላ በአገር ውስጥ በደል ሪፖርት አቀረበ. በካንቴስተር, በሌስተር በ 21 ኛው ቀን ገደማ ላይ የተከሰተው ሁኔታ ተከሰተ. እንደ አጋጣሚ ያህል, የእርሱ ጎን በሻንደርላንድ ላይ አንድ 1-2 አሸነፈበት.
ጁልጤም ከሻይሮ ወንዝ ግዛት የናይጀሪያ ግዛት ቢሆንም በሌጎስ ውስጥ ትገኛለች. የሽልማት ሥነ ሥርዓቱ በ 25 ላይ ነበሩth መጋቢት (March) 2017 በኋላ በ 1 ላይ ተጋብተዋልst ሐምሌ 2017.
በነዚህ ልኡካን ጊዜ, ባልና ሚስት ለረጅም ዓመታት በትዳር ላይ ቢሆኑም በሕፃናት ላይ ሊባረኩ አልቻሉም, ህዝቡም በጣም ደስተኛ ስለሆነው አህመድ እና ደስ የሚልባት ሚስቱ በቅርብ ጊዜ የተጨመረ መሆኑን ማወቅ ይፈልጋሉ.
እኔ በምኖርበት ሕይወት የምትፈርድ ማን ነህ? እኔ ፍጹም አይደለሁም እናም መሆን የለበትም! ' አህመድ ሙሳ ሌላ ሚስትን ለማግባት ያደረገውን ውሳኔ እየነቀቁትን እንደነበሩ ተናግረዋል. እንደዚሁም ደግሞ - 'ጣቶች ከመጀመርዎ በፊት እጆችዎ ንጹህ መሆናቸውን ያረጋግጡ'.
አህመድ ከውጪ ሚስቱ ጋር ያደረገው ግንኙነት ሌላ ጋብቻን ከማስጣታቸውም ባሻገር ስለ ማንነቱ እውነቱን ለማጣራት ብዙ ነገር አድርጓል. አህመድ በቁጥጥር ሥር ከዋለች በኋላ በአቅራቢያው የሚገኙ ወሬዎችን ያነጋገራቸው ጎረቤቶቹ "
«ሙሳ ለእርሱ በጣም ዐዋቂ ነው» በላቸው. እሱ አይጠጣም ወይም አይጋራም, አይጨምርም እና ሙሉ በሙሉ ከፖሊስ ጋር ችግር አላጋጠመውም. በበረራ ሊጎዳ አልቻለም. "
አህመድ በካኖ በ 500X ውስጥ በ 15 ሚሊዮን ሊትራ የአየር ላይ የእንስሳት ስፖርት ተቋም በመተካት እንደ ጥልቅ ስፖርተኛth ሰኔ 2017. አቶ አህመድ እንደገለጹት, ፋብሪካው የተዋጣለት የስፖርት አፍቃሪያን ደረጃቸውን የጠበቁ የስፖርት ማሰልጠኛ ተቋማትን ለማምጣት ነው.
"በካኖ ውስጥ የእግር ኳስ ያሉ ሰዎች እና በተለያዩ ቦታዎች ለመማር ገንዘብ ይከፍላሉ, ስለዚህ እነዚህ ሁሉ ሰዎች ለመለማመድ, ለመጫወት እና ለመዝናናት ጥሩ ቦታ ሊኖራቸው የሚችል መደበኛ ቦታ መኖሩ ጥሩ እንደሆነ ይሰማኛል."
በዚያው ቀን የእሱ ስፖርት ማእከል ተገለጠ, አህመድ ሙሳ እንደ ሚካኤል ነበር 'ጃጋባን ማታሳን ኖር' በሰሜናዊ ወጣቶች እና በሰሜናዊ ናይጄሪያ ተማሪዎች ማህበር ፡፡
አርእስት ተብሎ የሚተረጎመው ርዕስ በኔዘር ናይጄይ ውስጥ የሴቶች ሽልማትን ያሸንፋል ለወጣቶች ድጋፍ እና ለትራፊክ ልማት አስተዋጽኦ በማድረጉ በ 24 ዓመቱ እድሜ ላይ ተገኝቷል.
ስፖርቶችን ከማበረታታትና ወጣቶች ድጋፍን ከማበረታታት ባሻገር አህመድ ሙሳ በልግስና ላይ በጣም የተንሰራፋ ነው. በእሱ ማህበራዊ ሚዲያ ላይ የተለጠፉት ፎቶዎች እና ቪዲዮዎች በረጅአን መንፈስ ውስጥ ለወደፊቱ ለመመለስ (ለገንዘብ ማከፋፈል) ሌሴስተር አስተላለፈ (ኪሳራ) መስጠት ይጀምራሉ.
በተጨማሪም በካኖ ክፍለ ሀገር በ Taurey, በ Goron Dutse Prison Yard, በአጠቃላይ ለህፃናት ለቤት እና ለኩሪማቫ ወህኒ ቤት ለተወሰኑ ወጣቶችን ጨምሮ, ከዘጠኝ የጣት አሻራዎች ነፃነትን አስገኝቷል. ለተቸገሩት የሩዝ ቦርሳ ማከፋፈል የለበትም.
እ.ኤ.አ. በመስከረም 2007 (እ.ኤ.አ.) ናይጄሪያ ውስጥ ጆስ ውስጥ አንድ ሀገር ውስጥ ህትመት አህመድ ሙሳን ባልተገኘለት የስጦታ አምድ ላይ አሳይቷል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2008 18 ጨዋታዎችን በተጫወተበት ለ ‹JUTH FC› ብድር ተሰጥቶት በመጀመሪያዎቹ ሁለት የሙያ ወቅቶች አራት ግቦችን በማስቆጠር ለህክምና ፈዋሾች ፡፡ ከዚያ በኋላ ለካኖ ፒልስ FC ብድር ተሰጥቶት ነበር ፣ እ.ኤ.አ. ከ2009 - 10 የውድድር አመት ውስጥ ፒልስ ሁለተኛ ደረጃን በመያዙ በርካታ ወሳኝ ግቦችን በማስቆጠር የሊጉን ሪኮርድን ያስመዘገበው ፡፡
ሙሳ ቀደም ሲል በናይጄሪያ ፕሪሚየር ሊግ ታሪክ ውስጥ በአንድ ወቅት ከተቆጠሩት ግቦች መካከል እስከ ኖቬምበር 2011 ድረስ የካዱና ዩናይትድ ኤፍ.ሲ. ጁድ አኔኬ የ 20 ግቦችን አዲስ ግቦችን አስመዝግቧል ፡፡
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ዝመደበራ 'ኤረ-ስታር' ዝተባህለ ስፖርት ክለብ ፥ሎሚ ዓመት ከባቢ 20 ዝኾኑ መብዛሕቲኦም ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ፥ ፍሉይ ኣገባብ ምፍንታት ተኸቲላ ኣመሪቓ'ላ።
ከአላህ (ሱ.ወ) የተሰጠን ምርጡ ሸሪዓችን ከመሰረታዊ ዕውቀት ከትንሽ እስከ ትልቅ ምንም ያስቀረብን ነገር የለም። ልጅን በተመለከተም አሳዳጊዎችና ወላጆች በእውቀት ላይ ተመስርተው እንዲንቀሳቀሱ ከተወለደበት ጊዜ አንስቶ በአስተዳደጉ ዙሪያ መደረግ ስላለባቸው ነገሮች ግልፅ የሆኑ መመሪያዎችና ህግጋቶችን አስቀምጧል። ከነኚህ መመሪያዎች እስቲ ጥቂቶቹን እንመልከት
የአንድ አማኝ ደስታ የሌላውም ደስታ ነውና ልጅ ያገኘን ወንድም ደስታ መጋራት እጅግ የተወደደ ነው። ደስታውንም በውስጥ አምቆ መያዝ ሣይሆን በርሱ ደስታ እንደተደሰቱ መግለፅ መልካም ነገር ነው። ይህም የደስታውን ባለቤት ይበልጥ ደስ ከማሰኘቱም በላይ ትስስርን ያጠብቃል፣ ወንድማማችነትን ያጠነክራል፣ ማህበራዊ ግንኙነትን ያጎለብታል፣ በሙስሊሞች መካከልም መዋደድና መፋቀርን ይጨምራል። አግኝቶት ደስታውን ለመግለፅ ከአቅሙ በላይ ቢሆንበት እንኳ በዱዓእ የወንድሙን ደስታ መጋራት ይኖርበታል። አላህ የተወለደውን ልጅ እንዲባርክለት ጥሩና የተባረከ ዝርያም እንዲያደርግለት።
ቁርዓናዊ መልእክቶች በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ልጅ በሚወለድበት ጊዜ መደሰትና ማስደሰት እንደሚገባ ይጠቁማሉ። አላህ (ሱ.ወ) የነቢዩ ኢብራሂም (ዐ.ሰ) ታሪክ ሲነግረን እንዲህ ብሏል።
“መልክተኞቻችንም ኢብራሂምን በ(ልጅ) ብስራት በእርግጥ መጡት። ሰላም አሉት። ሰላም አላቸው። ጥቂትም ሳይቆይ ወዲያውኑየተጠበሰን የወይፈን ስጋ አመጣ።እጆቻቸውም ወደ እርሱ የማይደርሱ መኾነቸውን ባየ ጊዜ ሸሻቸው። ከነሱም ፍርሃት ተሰማው።“አትፍራ እኛ ወደ ሉጥ ሕዝቦች ተልከናልና” አሉት። ሚስቱም የቆመች ስትኾን (አትፍራ አሉት) ሳቀችም። በኢስሐቅም አበሰርናት።ከኢስሐቅም በኋላ (በልጁ) በያዕቁብ (አበሰርናት)።” (ሁድ 11፤ 69-71)
እርሱም በጸሎት ማድረሻው ክፍል ቆሞ ሲጸልይ መላእክት ጠራችው። «አላህ በየሕያ ከአላህ በኾነ ቃል የሚያረጋግጥ ጌታም ድንግልምከደጋጎቹ ነቢይም ሲኾን ያበስርሃል» በማለት (መላእክት ጠራችው)። (ኣሊዒምራን 3፤24)
ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) በተወለዱ ጊዜ የአጎታቸው የአቡ ለሀብ ባሪያ ሱወይቢያ ነበረች “ዛሬ ለሊቱን ለዐብደላህ ልጅ ተወለደለት።” በማለት የብስራቱን ዜና ያወጀችው። አቡ ለሀብም ይህን አስደሳች ዜና ከርሷ በሰማ ጊዜ በውልደቱ በመደሰት ሱወይቢያን ከባርነት ነፃ አድርጓታል። ምንም እንኳ አቡለሀብ ከሃዲ ሆኖ ቢሞትም አላህ (ሱ.ወ) ይህን ድርጊቱን ግን ቆጥሮለታል። አቡ ለሀብ ከሞተ በኋላ በአውራ ጣቱ ጎን ከምትገኝ ጎድጎድ ካለች ቦታ አላህ አጠጥቶታል።” ቡኻሪ ዘግበውታል።
ሱሀይሊ እንደዘገቡት ደግሞ የነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) አጎት ዐባስ (ረ.ዐ) እንዲህ አለ “አቡ ለሀብ በሞተ ከወር በኋላ በመጥፎ ሁኔታ ላይ ሆኖ በህልሜ አየሁት። እሱም “ከናንተ ከተለየሁ በኋላ እረፍት አላገኘሁም። ነገር ግን ሰኞ ቀን ብቻ ቅጣቱ ይቃለልኛል።” አለኝ ብለዋል። ሰኞ ቀን ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) የተወለዱበት ቀን ነው ። ቀኑ ሱወይቢያ ሙሀመድ (ሰ.ዐ.ወ) መወለዳቸውን ለአቡ ለሀብ አብስራ እሱም እሷን ነፃ ያለበት ነው።
በልጅ መወለድ የእንኳን ደስ ያለህ የደስታ መግለጫ መልእክት ማስተላለፍን በተመለከተ ኢማም ኢብኑ አልቀይም አልጀውዚ ቱህፈት አልመውሊድ በሚባለው ኪታባቸው ውስጥ ከአቢበክር ኢብኑ አልሙንዚር እንደዘገቡት ሀሰን አልበስሪ እንዲህ በማለት ነገሩን ብለዋል። አንድ ሰው ሀሰን አልበስሪ ወዳሉበት መጣ። አጠገቡም ልጅ የተወለደለት ሰውዬ ነበር። ሰውዬውም “በፈረሰኛው እንኳን ደስ ያለህ!” አለው። ሀሰንም “ፈረሰኛ ይሁን አህያ ምኑን ታውቃለህ?” አሉት። ሰውዬውም “እንግዲያውስ ምንድነው የምንለው ታዲያ?” በማለት ጠየቀ። ሀሰን አልበስሪም እንዲህ በል አሉት…
ይህ የደስታ መግለጫ መልእክት ለሁሉም አዲስ ለተወለደ ልጅ የሚደረግ ነው። ወንድ ይሁን ሴት ልዩነት መደረግ የለበትም። ሙስሊሞች ይህን ነቢያዊ ሱና መተግበር በእጅጉ በሚያስፈልጋቸው ጊዜ ላይ ነው ያለነው። እነኚህንና የመሣሰሉትን ሱናዊ ነገሮችን መላመዳቸው የርስ በርስ ግንኙነታቸውን ያጠነክረዋል፣ ቤቶቻቸውን በደስታ ይሞላዋል፣ ወደበለጠ መዋደድ መቀራረብና አንድነትም ያመጣቸዋል።
በሸሪዓችን አዲስ ለተወለደ ልጅ መደረግ ከሚገባው ነገር መካከል በቀኝ ጆሮው አዛን እና በግራ ጆሮ ኢቃማ ማድረግ ነው። ይህም ልጅ እንደተወለደ ወዲያውኑ መደረግ ይኖርበታል። አቡ ዳውድ እና ቱርሙዚ አቢራፍዕን በመጥቀስ “ሁሴን የፋጢማ ልጅ በተወለደ ጊዜ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) በሁሴን ጆሮ አዛን ማድረጋቸውን አይቻለሁ።” ማለቱን ዘግበዋል።
አዛንም ሆነ ኢቃማ የማድረጉ ሚስጢር ኢማም ኢብኑ አልቀይም በኪታባቸው ውስጥ እንደጠቀሱት “የሰው ልጅ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደዚህ ምድር ሲመጣ ጆሮውን ማንኳኳት ያለበት የጌታን ታላቅነትና ክብሩን የሚያስተጋባ የሆነው ታላቁ ጥሪና የሰው ልጅ መጀመሪያ ወደ እስልምና ሲገባ የሚመሰክርበት ሸሃዳ/ላኢላሀ ኢለላህ ሙሀመድ ረሱሉላህ/ መሆን ስላለበት ነው። ክስተቱ የሰው ልጅ ከዚህች ምድር ሲለቅ የአላህን አንድነት ቃል እንዲል /ተልቂን/ እንደሚደረግ ሁሉ ወደዚህች ምድር ሲመጣም ይህን ቃል እንደማስባል ነው። አዲሱ ልጅ ምንም እንኳ ባይታወቀውም አዛኑ ቀልቡ ላይ ተፅእኖ ሊፈጥር ይችላል የሚል አንድምታም አለው።
ከዚህም በተጨማሪ ሌላም ጥቅም አለው። እሱም አዛን ሸይጣንን ማባረሪያ መሳሪያ በመሆኑ ነው። አዲሱን ልጅ በተንኮሉ ሊነካው እስኪወለድ ድረስ የሚጠባበቅ ሲሆን የአዛንን ቃላት ሲሰማ ግን ይዳከማል፣ ይበሣጫል፣ ከዚህም አልፎ አካባቢውን ጥሎ ይሸሻል።
ሌላም ትርጉም አለው፡- ይህም የተወለደውን ወደ አላህ፣ ወደ ሃይማኖቱ (እስልምና) እና አላህን ወደማምለክ የመጥራቱ ጉዳይ ከሸይጣን ጥሪ እንዲቀድም ታስቦ ነው። ሸይጣን ከመንገድ ሣያስወጣው በፊት አላህ (ሱ.ወ) የሰው ልጅን የፈጠረበት መንገድም ይሀው ነውና።” ብለዋል። ኢብኑልቀይም ትንተናቸውን ሲቋጩ “በርግጥ ከዚህም ባለፈ ሌላ ጥበብና ሚስጢርም ሊኖረው ይችላል።” ብለዋል።
ይህ ኢብኑ አልቀይም የጠቀሱት አዛንን የማድረጉ ጥበብ እና ሚስጢር የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) የሰው ልጅ ነፍስ ተዘርቶበት ወደዚህች ዓለም ከመጣበት ጊዜ ጀምሮ እምነቱና አመለካከቱ የተስተካከለ እንዲሆን ምን ያህል እንደሚጠበቡና የሸይጣንና የስሜት የበላይነትን ለማስወገድ የቱን ያህል እንደሚጨነቁ ማሣያ ነው።
ልጅ እንደተወለደ ወዲያውኑ ተህኒክ ማድረግ ሌላው ነቢያዊ ሱና ነው። ተህኒክ ማለት ተምርን በማኘክ ጣት ላይ ድርጎ አዲስ በተወለደ ህፃን ልጅ አፍ ውስጥ በማስገባት በቀስታ ወደ ግራና ቀኝ ማዳረስ ነው። ተምር የማይገኝ ከሆነ በማንኛውም ጣፋጭ በተለወሰ ነገር ማድረግ ይቻላል።
የተህኒክ የአስፈላጊነት ሚስጢሩ ምናልባትም በተህኒክ ወቅት የልጅን ምላስን በማንቀሳቀስ የአፍ ጡንቻዎችን ለማጠንከር ሊሆን ይችላል። ይህም አዲሱ ህፃን በተፍታታ ምላሱ የእናቱን ጡት ለመያዝና ለመምጠጥ ያስችለዋል። ተህኒክ ማድረግ ያለበት ሰው በአላህ ፍራቻ የሚታወቅ ቢሆን ይመረጣል። ምክኒያቱም መጀመሪያ ወደዚህች ምድር የመጣን ሰው መልካምና በአላህ ፍራቻ የተሻለ ሰው ቢነካው የአዲሱ ልጅ መልካምነት እንዲበዛ ይከጀላልና ነው።
ቡኻሪና ሙስሊም በዘገቡተ በአቢ ቡረዳህ ሀዲስ አቢ ሙሳ እንዲህ ይላል “ልጅ ተወለደልኝና ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ዘንድ ይዤው መጣሁ። እርሣቸውም “ኢብራሂም” በማለት ስም አወጡለት። በተምርም የአፉን ውስጥ ለወሱ። አላህ እንዲባርከውም ዱዓእ በማድረግ መልሰው ሰጡኝ።”
አልኺላል ደግሞ ሙሀመድ ኢብኑ ዐሊ የአህመድ ኢብኑ ሀንበል ሚስት እንዲህ ስትል ሰምቻታለሁ ብሏል። “ምጥ በያዘኝ ጊዜ አሣዳሪዬ/ባሌ ተኝቶ ነበር። እኔም “ጌታዬ ሆይ! እየሞትኩ ነው።” አልኩት። እሱም “አላህ ይፈርጅሽ።” አለኝ። እሱ እንዲህ እንዳለ ወዲያውኑ ሰዒድን ተገላገልኩ። ከመካ ያመጣነው ተምር ቤት ውስጥ ነበረና ያንን ተምር አምጡ ካለ በኋላ ለዐሊ እናት ይህን ተምር አኝኪና አፉ ውስጥ አላውሺ።” አላት። እሷም እንደተባለቸው አደረገች።
በሰባተኛው ቀን አዲስ የተወለደን ልጅ ፀጉር መላጨትና መዝኖ በሚዛኑ ልክ ብርን ለድሆችና ለችግረኞች በምፅዋት መስጠት የተወደደ ነው። የዚህ ድርጊት ዓላማና ሚስጢሩ
አንደኛ- የህፃን ልጅ ፀጉርን መላጨት ጥንካሬን ይጨምርለታል። የራስ ቅሉንም ክፍት ያደርግለታል። እንዲሁም የእይታን፣ የማሽተትና የመስማት ጥንካሬን ይጨምርለታል።(ኢብኑልቀይም ተህፋ ላይ ጠቅሰዎታል)
ሁለተኛ- ፀጉሩን መዝኖ የኪሎውን ዋጋ ያህል ለድሆች መመፅወት ማህበራዊ ጥቅም አለው። በዚህም ድርጊት ድህነትን በመጠኑም ቢሆን መቀነስ ይቻላል። በማህበረሰቡ ውስጥም መተዛዘንና መተጋገዝን ያሣያል። ኢማም ማሊክ አልሙወጠዕ በተባለ ኪታባቸው ውስጥ ጀዕፈር ኢብኑ ሙሀመድ ከአባቱ ያወራውን እንዳወሱት ፋጢማ ረዲየሏሁ ዐንሃ የልጆቿን የሀሰን፣ የሁሴን፣ የዘይነብና የኡሙኩልሱምን ፀጉር ላጭታ በመመዘን በዚያው መጠን ብር መፅውታለች።” ብለዋል።
ኢብኑ ኢስሃቅ ከሙሀመድ ኢብኑ ዐሊ ኢብኑ አልሁሴን እንደዘገቡት ደግሞ “የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) አንዲት ፍየል ለዐቂቃ አረዱና “ፋጢማ ሆይ! ፀጉሩን ላጭው። በሚዛኑ ልክም ብር ምፅዋት አድርጊ። ፋጢማም የተላጨውን ፀጉሩን መዘነች። ሚዛኑም የድርሃምና የግማሽ ያህል ድርሃም ዋጋ ነበረው።”
ከአነስ ኢብኑ ማሊክ በተላለፈልን ዘገባ ደግሞ ሀሰንና ሁሴን በተወለዱ በሰባተኛው ቀናቸው ፀጉር እንዲላጭ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ)በማዘዝ በሚዛኑ ልክ እንደመፀወቱ ተነግሯል።
በዚህ ላይ ማስታወስ የሚገባን ነጥብ አለ፡- ይሀውም የተወለደው ህፃን ልጅ ፀጉር ሙሉ በሙሉ ነው መላጨት ያለበት መሆኑ ነው። ምክኒያቱም ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ፀጉር ግማሽ ተላጭቶ ግማሽ ማስቀረትን ከልክለዋልና። ከመሃል በማስቀረት ዳር ዳሩን መላጭት፤ እዚህም እዚያም በመላጨት የተወሰነውን ማስቀረት፤ አሊያም መሃሉን በመላጨት ዳር ዳሩን ማስቀረት ወይም ደግሞ ከፊት በመላጨት የኋላውን በማስቀረት የሚደረጉ አለጫጨቶች ሁሉ ኢማም ኢብኑ አልቀይም እንዳሉት የተከለከሉ ናቸው። ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ሌላው ቀርቶ በፀጉር አቆራረጥ ጭምር ፍትህንና እኩልነትን እንድናሰፍን ነው የመከሩን። ይህም ሙሉ በሙሉ መላጨት አሊያም ሙሉ በሙሉ ማስቀረት ማመሣሰል ነው። በሸሪዓችን ግማሽ ፀሃይ ግማሽ ጥላ ላይ መቀመጥ የተከለከለ ነው። በአንድ አግር ጫማ መሄድም የተከለከለ ነው። ነቢያዊ ምልከታዎች በርግጥም አስገራሚዎች ናቸው። ሱብሃነላህ!!
ሌላም ጥበብ አለው፡- ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) አማኙ ሙስሊም በማህበረሰቡ ውስጥ በተከበረና ሥርዓት ባለው ሁኔታ እንዲታይ ስለሚፈለጉም ጭምር ነው። ከፊሉን ፀጉር ተላጭቶ ከፊሉን ማስቀረት ግርማ ሞገስንና ውበትን የሚያደበዝዝ ከመሆኑም በላይ አንድ ሙስሊም ከነኚህ ወጣ ካሉ ባህሪያትና መስመር ከለቀቁ ግለሰቦች፣ እምነቶችና አመለካከቶች መገለጫ ከሆኑ ድርጊቶች እራሱን ማራቅ ስለሚኖርበት ነው።
ሆኖም ግን ዛሬ አብዛኞቹ ለዚህም ሆነ ለሌላው ኢስላማዊ እሴት ብዙም ሲጨነቁ አይስተዋልም። ከሸሪዓዊ ምልከታዎችም የሚያውቁት ጥቂቱን ምናልባትም ግዴታዎችን ብቻ ነው። ዲናዊ አስተምህሮ የእለት ተዕለት መኖሪያችንና መመሪያችን ነውና እያንዳንዷን ነገር ማወቅ፤ ያልገባን ከሆነም እንደሆነም መጠየቅ ይኖርብናል። አላውቅም ማለት ከተጠያቂነት አያድንም። በዲን ጉዳይ ችላ ማለት፤ ስለ ልጅ ኢስላማዊ አይታ ምን እንደሆነ አለማሰብና አለመጨነቅ ለዲኑ አለመጨነቅ ነውና ነገ በዐለማት ጌታ አላህ (ሱ.ወ) ፊት ያስጠይቃል።
በአጠቃላይ ከላይ የተጠቀሱት ህግጋት ምንም እንኳ የሚወደዱ ነቢያዊ ሱናዎች (ግዴታ ያልሆኑ) ቢሆኑም በነሱ መሥራት፣ በልጆቻችንና በቤተሰባቻችን በዘመዶቻቸን ላይ መተግበር ፈፅሞ ቸል ልንለው የማይገባ ድርጊት ነው። የሚወደዱ አሊያም ሱናዊ የሆኑ ነገሮችን ችላ ማለት ለግዴታውም አለመጨነቅን ያስከትላል። ይህም አካሄድ ቀስ በቀስ ወደ ግልጽ ጥመት እንዳያስገባ ይፈራል። የአላህን ህግጋት ማክበር ውዴታውን ያስገኛልና ወላጆች ይህን ጉዳይ በእጅጉ ሊያስቡበት ይገባል።
ልጅ ሲወለድ እናት አባት ልጁ የሚጠራበት በማህበሰረሰቡም ዘንድ የሚታወቅበት ሥም የማውጣቱ ነገር የተለመደ ነው። ኢስላም በዚህ ጉዳይ ላይ ትኩረት ሰጥቷል። አጽንኦትም ችሮታል። ሙስሊሙ ማህበረሰቡ ስለሁኔታው ያውቅ ዘንድም በዚህ ዙሪያ ህግጋትና መመሪያዎችን አስተላልፏል። ጥቂቶቹን እንመልከት
“እያንዳንዱ ልጅ በዐቂቃው የታሰረ ነው። በሰባተኛው ቀኑ ትታረዳለች። ሥምም ይወጣለታል። ፀጉሩም ይላጫል።” ከሀዲሱ የምንረዳው ሥም መውጣት ያለበት በሰባተኛው ቀን መሆኑን ነው።
በተወለደበት ቀን ሥም መውጣት እንዳለበት የሚያመለክቱ ሶሂህ የሆኑ ሀዲሦችም አሉ። ከነኚህም መካከል ቡኻሪ እና ሙስሊም ከሰህል ብኑ አስ ሣዒዲ የዘገቡት ይጠቀሳል።
አልሙንዚር ኢብኑ ኡሰይድ በተወለደ ጊዜ ወደ አላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ዘንድ ይዘውት መጡ። አቡ ኡሰይድ በተቀመጠበት ሁኔታ ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ኡሰይድን ጭናቸው ላይ አስቀመጡት። ነቢዩ ከፊት ለፊታቸው ያለ የሆነ ነገር ትኩረታቸውን ወሰደና ኡስይድ ልጁን እንዲቀበላቸው አደረጉ። ኋላም የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) “ህፃኑ የታለ?” አሉ። “የአላህ መልእክተኛ ሆይ! መልሰነዋል።” አለ አቡ ኡሰይድ። “ስሙን ማን አላችሁት?” “እገሌ ይባላል።” አላቸው። ነቢዩም (ሰ.ዐ.ወ) “አልሙንዚር በሉት።” አሉ።
ኢማም ሙስሊም ከሱለይማን ኢብኑ አልሙጊራህ እሱ ደግሞ ከሣቢት በዘገበውና ከአነስ ኢብኑ ማሊክ (ረ.ዐ) በተላለፈው ሀዲስ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ አሉ
ከሁለቱ ሀዲሦች የምንረዳው ጉዳዩ አማራጮች እንዳሉት ነው። ልጅ በተወለደበት ቀን ሥም ማውጣትም ሆነ እስከ ሦስት ቀን አሊያም እስከ ዐቂቃው ቀን ማለትም ሰባተኛው ቀን ድረስ ማቆየት የሚቻል መሆኑን ነው።
ሥም የሰው ልጅ ወደዚህች ምድር ከመጣበት ጊዜ ጀምሮ የአንድ ሰው መታወቂያ ሆኖ እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ ይዘልቃል። ምድርን በሞት ከተሰናበተ በኋላም ቢሆን ሥሙ በመልካም ይሁን በመጥፎ ይጠራል። በመሆኑም ወላጅ ለልጁ ጥሩና ውብ የሆነ ሥም በማውጣቱ ረገድ በእጅጉ ሊያስብበት ይገባል። ነቢያችንም (ሰ.ዐ.ወ) በዚሁ ጉዳይ መክረዋል
ወላጆች ለልጆቻቸው አስቀያሚ የሆነ፤ መጥፎ ትርጉም ያዘለ፤ ሲጠሩበት የሚያሣፍራቸው፤ እንዲሁም ለሰዎች ተረባና መቀለጃ የሚዳርጋቸው ሥም ማውጣት የለባቸውም። ቱርሙዚ ከእናታችን ዓኢሻ (ረ.ዐ) እንዳስተላለፉት ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) መጥፎ ስሞችን ይቀይሩ ነበር።
ቱርሙዚ እና ኢብኑ ማጀህ ከዐብደላህ ኢብኑ ዑመር እንዳስተላለፉት “ዑመር (ረ.ዐ) ዓሲያ (አመፀኛ/ እምቢተኛ) በመባል የምትጠራ ልጅ ነበረችው። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ጀሚላ (ቆንጂት) ብለው ሌላ ሰም አውጡላት።
አቡዳውድ እንዳሉት የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) አልዓሲ፣ ዐዚዝ፣ ዑትላህ፣ ሸይጧን፣ አልሀከም፣ ጉራብ፣ ሀባብ የሚሉ ስሞችን የቀየሩ ሲሆን ሀርብ (ጦርነት) የሚባለውን ሲልም (ሰላም) አልሙድጠጅዕ (የተኛ) የሚባለውን (የተነሣ) በሚለው ቀይረውታል።
“ወደ አላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ዘንድ መጣሁና “ሥምህ ማነው?” አሉኝ። እኔም “ሁዝን/ሀዘን/ጭካኔ› አልኳቸው። እርሳቸውም “አንተ ሰህል /ገር ነህ” አሉኝ። እኔም “አባቴ ካወጣልኝ ሥም ውጭ መጠራት አልፈልግም።” አለ ኢብኑ ሙሰይብ ሲናገር “ከዚያን በኋላም ሀዘን ተለይቶት አያውቅም።”
አማም ማሊክ ከየህያ ኢብኑ ሰዒድ እንደዘገቡት ደግሞ ዑመር ኢብኑ አልኸጧብ (ረ.ዐ) ለአንድ ሰው ‹ስምህ ማነው?› አሉት። ሰውየውም ‹ጀምረህ (ፍም)” አላቸው። “የማን ልጅ ነህ?” “የሺሃብ (ነበልባል)” አላቸው። “ከየት ነህ?” “ከሀረቃህ (አቃጣይቱ)” አላቸው። “የት ነው የምትኖረው” አሉት። “በሀረት አን ናር (በሞቀችው እሣት ውስጥ)” አላቸው። “ከየትኛው?” አሉት። “ከለዟ” አላቸው። ዑመር (ረ.ዐ) ለሰውየው እንዲህ አሉት “ቶሎ ወደ ቤተሰቦችህ ተመለስ በርግጥ ጠፍተዋል ተቃጥለዋል።” ሰውየው ሲመለስ ሁኔታው ዑመር እንዳሉት ሆኖ ነበረ ያገኘው።
እንዲሁም ለአላህ (ሱ.ወ) ብቻ ባህሪና መጠሪያው የሆኑ ሥሞችን ማውጣት አይፈቀድም። በመሆኑም አሀድ /አንዱ፣ ሰመድ /መጠጊያ፣ ኻሊቅ/ ፈጣሪ፣ ረዛቅ/ ለጋሽ እና የመሳሰሉ ሥሞችን መራቅ ያስፈልጋል።
አቡ ዳውድ እንደዘገቡት ሃኒዕ ከጎሣዎቹ ሰዎች ጋር በመሆን ወደ መዲና በመጣ ጊዜ አቢ አልሀከም (የፍርዱ አባት) በማለት ይጠሩት ነበር። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ጠሩትና “ፈራጅ አላህ ነው ፍርድም ወደርሱ ነው። ለምንድነው አባልሀከም ተብለህ የተጠራሀው?” አሉት። እሱም “ህዝቦቼ በሆነ ነገር ላይ የተወዛገቡ እንደሆነ ወደኔ ይመጡና በመካከላቸው እፈርዳለሁ። ሁለቱም ወገኖች ፍርዱን ወደው ይቀበላሉ። ለዚህ ነው› አላቸው። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) “ይህ ምንኛ መልካም ነው። ልጆች አሉህ ?ማን ማን ይባላሉ?” አሉት። ሹረይህ፣ ሙስሊም፣ ዐብደላህ የሚባሉ ናቸው።” አላቸው። ‹ትልቅየው ማነው?” አሉት። “ሹረይህ” አላቸው። “እንግዲያውስ አንተ አቡ ሹረይህ /የሹረይህ አባት ነህ/።” አሉት።
“በትንሣኤ ቀን አላህ (ሱ.ወ) እጅግ የሚቆጣበትና ሲበዛ መጥፎው “መሊከል አምላክ” ንጉሰ ነገስት ብሎ እራሱን በሰየመው ነው። ንጉስ ከአላህ ውጭ የሌለ ሲሆን።”
እንዲሁ በጣም ፍፁም በሆነ መልኩ ስኬትን የሚያጎሉና የሚያደላድሉ ኋላ ላይ ሣይሆኑ ሲቀሩ ቁጭት ሊያመጡ የሚችሉ ሥሞችን አለማውጣት የተሻለ ነው። ለምሳሌ …አፍለህ( ስኬታመው)፣ ናፍዕ (ጠቃሚ)፣ ረባህ (አትራፊ)፣. የመሳሰሉትን ያጠቃልላል። ሙስሊም አቡዳውድ እና ቱርሙዚ ከሰሙራህ ኢብኑ ጁንዱብ (ረ.ዐ) እንደዘገቡት የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ አሉ
“አላህ ዘንድ ተወዳጅ የሆኑ ቃላት አራት ናቸው- ሱብሃነላህ፣ አልሀምዱሊላህ፣ ላ ኢላሀ ኢለላህ እና አላሁ አክበር። ልጅህን የሣር ብለህ አትሰይመው። ረባህም አትበለው፤ ነጂህም እንዲሁ፤ አፍለህ ብለህም ሥም አታውጣለት።”
ሌላው ደግሞ ከአላህ ውጭ የሚመለኩ የሆኑ ሥሞችን ከማውጣት መጠንቀቅ ተገቢ ነው ። ለምሣሌ ዐብዱልዑዛ (የዑዛ ባሪያ)፣ ዐብዱልከዕባ (የከዕባ ባሪያ)፣ ዐብዱ ነቢ(የነቢዩ ባሪያ) እና የመሣሰሉትን ያጠቃልላል። እነኚህ ሁሉ የተከለከሉ ናቸው።
በመጨረሻም ከሌሎች እምነቶችና ባህሎች የሚያመሣስሉ የሆኑ ትርጉም አልባና ወፈፌ ስሞችንም መራቅ የተሻለ ነው። ምክኒያቱም እስልምና የራሱ የሆኑ ውብ እና ምርጥ ሥሞች አሉት። ሙስሊሙ ማህበረሰብም እነኚህን ሥሞቹን ማሳደግና በሰፊው ማስተዋወቅ ይኖርበታል። በዓለም ላይ የሚበዛው ሥም ሙሀመድ ነው ሲባል ይህ ለእስልምናችን ትልቅ ክብር ነው።
ነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) የነቢያት ሥሞችን እንዲሁም ዐብደላህ (የአላህ ባሪያ) እና ዐብደረህማንን (የረህማን ባሪያ) የመሣሰሉ ሥሞችን ለልጆቻችን እንድናወጣ ነው የመከሩት። አቡዳውድ እና ነሣኢ ከአቢ ወህብ አልጀሸሚ እንደዘገቡት የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ)
“በነቢያት ሥም ተጠሩ። አላህ ዘንድ ተወዳጆቹ ሥሞች ዐብደላህ እና ዐብዱረህማን ናቸው። እውነተኞቹ ሃሪስ እና ሀማም ሲሆኑ እጅግ መጥፎዎቹ ደግሞ ሀርብ እና ሙራህ ናቸው።” ብለዋል።
ከልጆች ተርቢያ(እነፃ) ኢስላም ካስቀመጣቸው መንገዶች በልጅ ተክኒያ መደረግ /የእገሌ አባት ተብሎ መጠራት/ ይጠቀሳል። ይህም በርከት ያሉ ጥቅሞች ያሉት ሲሆን እንደሚከተለው ለማየት ተሞክሯል።
ለዚህም ይመስላል ነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) ልጆችን ልጅ ሣይኖራቸው “የእገሌ አባት” በማለት የሚጠሩት። ይህም ድርጊታቸው ወላጆች የርሣቸውን መንገድ እንዲከተሉ ለማመላከት፣ ትምህርት ለመስጠትና ልጆቻቸውንም በዚህ መልኩ ይጠሩ ዘንድ ለማስተማር ይመስላል።
አነስ ኢብኑ ማሊክ (ረ.ዐ) እንዲህ ይላል። “የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ከሰዎች ሁሉ የምርጥ ሥነምግባር ባለቤት ናቸው። አቡ ዑመይር የሚባል ወንድም ነበረኝ። ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) “የዑመይር አባት ሆይ! ኑገይር (መጫወቻ አሻንጉሊቱ) ምን ሆነ?” ይሉት ነበር።”
የነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) ባለቤት እናታችን ዓኢሻ ረዲየሏሁ ዐንሃ ልጅ አልነበራትም። ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ግን “ኡሙ ዐብደላህ/የዐብደላህ እናት/. በመባል እንድትጠራ ፈቅደውላታል። ዐብደላህ የዙበይር ልጅ ሲሆን እህቷ አስማእ ቢንት አቢ በክር አስ ስዲቅ (ረ.ዐ) ደግሞ እናቱ ናት።
ባጠቃላይ ትላልቆችን “የእገሌ አባት” ብለን እንደምንጠራው ሁሉ ልጅን የእገሌ አባት ብሎ መጥራት ተወዳጅ ነገር ነው። ይህን ለማድረግ ልጅ ሊኖረው አለያም በልጁ ስም መሆኑ የግድ አይደለም።
1. አባትና እናት በልጅ ሥያሜ ላይ የተወዛገቡ እንደሆነ ሥም መስጠቱ የአባት መብት ነው የሚሆነው። ከላይ ያየናቸው ሀዲሦችም ይህንኑ ያመለክታሉ። በቅዱስ ቁርዓንም አላህ (ሱ.ወ) ልጅ መጠራት ያለበት በአባት መሆኑን አላህ (ሱ.ወ) ገልፆልናል….
አቢል ቃሲም የታላቁ ነቢያች (ሰ.ዐ.ወ) መጠሪያ ነው። ዑለማኦች በነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ሥም ማለትም ሙሀመድ ብሎ መጠራት ክልክል አለመሆኑን ተስማምተውበታል። የነቢያትን ሥም ለልጆቻችን እንድናወጣ ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) እራሣቸው አመላክተዋልና። ነገር ግን በመጠሪያ ሥማቸው አቢልቃሲም በሚለው መጠራትን በተመለከተ ዑለማኦች የተለያያ አቋም ይዘዋል።
የኢትዮጵያ ፕላስቲክ ኢንዱስትሪ ምርት ማምረት ስራ ጀመረ፡፡ ላለፉት ሁለት ዓመት በላይ ምርት ማምረት አቁሞ የነበረው በብረታብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን የኢትዩጵያ ፕላስቲክ ኢንዱስትሪ ምርት ማምረት ጀመረ፡፡ ኢንዱስትሪ በአሁኑ ሰዓት በሙሉ አቅሙ የተለያዩ አገልግሎት የሚውሉ የተለያዩ የፕላቲክ ምርቶችን ማምረት መጀመሩን የኢንዱስትሪው ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ ጋሻው ይመር ተናግረዋል፡፡ ኢንዱስትሪው በማሽን መበላሸትና በጥሬ የምርት ግብዓት እጥረት ምክንያት የምርት ሂደቱ ቆሞ የነበረ ሲሆን በአሁኑ ሰዓት የምርት ግብዓት የሚውሉ ከደቡብ ኮሪያ ግዢ የተፈፀመባቸው ጥሬ ዕቃዎች ኢንዱስትሪው ተረክቧል፡፡ ቀሪ የምርት ግብዓት ጥሬ ዕቃዎችም ወደ አገር ውስጥ እየገባ ሲሆን በሳምንታት ውስጥ ወደ ኢንዱስትሪው የማምረቻ ፋብሪካ መጋዘን እንደሚገባ ይጠበቃል፡፡
ካታር ከጎረቤቶቿ ጋር ለገባችበት የዲፕሎማሲ ቀውስ መፍትኄ ለመፈለግ እየተንቀሳቀሱ ያሉት የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሬክስ ቲለርሰን ከካታርና ከቀሩት ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር ከትናንት በተስያ ማክሰኞ ተገናኝተው መክረዋል፡፡
የቀድሞ የኦሮሞ ነጻነት ግንባር (ኦነግ) አመራር አባል የነበሩትና አሁን የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር መሪ አቶ ሌንጮለታ፤ ትግላቸውን በሃገር ውስጥ በሰላማዊ መንገድ ለማከናወን ወደ አዲስ አበባ በቅርብ ጊዜ እንደሚጓዙ አስታወቁ።
ከዓመት በፊት ዋሽንግተን ዲሲ ለሚገኘው የኢትዮጵያ ኢምባሲ ለውይይት ዝግጁ መሆናቸውን በደብዳቤ ያሳወቁት የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር አመራር አባላት፤ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር ውይይት አድርገው ወደ ሀገር የመመለስ እቅድ ነበራቸው።
የአማራ ውሀ ስራዎች ኮንስትራክሽን ድርጅት ለሚገነባው ለኣብክመ ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ትብብር ቢሮ ህንፃ ልማት ትብብር ቢሮ ህንፃግንባታ ፕሮጀክት አገልግሎት የሚውል የሊፍት ኣቅርቦትና ገጠማ ከህጋዊ ተጫራቾች መካከል አወዳድሮ መግዛት ይፈልጋል፡፡ በመሆኑምበጨረታው ለመሳተፍ የሚፈልጉ አቅራቢዎች የሚከተሉትን ህጋዊ ሁኔታዎች በማሟላት መወዳደር ይችላሉ፡፡
በዘርፉ ህጋዊና የታደሰ የንግድ ፈቃድ ያላቸወ ፣የዘመኑን ግብር የከፈሉ የተ.እ.ታክስ ተመዝጋቢ የሆኑና የተ.እ.ታክስ ምዝገባ ቁጥርእና የምስከር ወረቀት ያላቸው መሆን አለበት::
ተጫራቾች የጨረታ ሰነድ ጋር ለተገለፁት ዕቃዎች የሚያቀርቡበት ማስረጃዎች እና ዋጋ እርጅናል እና ኮፒ ቴከኒካል ስፔስፊኬሽንበተናጠል ከሚያሳይ ብሮሸር ጋር ማቅረብ አለባቸው ::
ተጫራቾች የመወዳደሪያ ሃሳባቸውን ማለትም የቴክኒከና የዋጋ ሰነዳቸውን ለየብቻ ቢታሸገ ኤንቨሎፕ በማድረግ ኮፒ ኦርጅናልበማድረግ ይህ ማስታወቂያ በጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ ባሉት ተከታታይ 20 ቀናት ውስጥ የመወዳደሪያ ሰነዳቸውን ባሕር ዳርከተማ ከሚገኘው ዋና መ/ቤታችን ኣማራ ውሃ ሥራዎች ኮንስትራክሽን ድርጅት ቢሮ ቁጥር 33 በመቅረብ ለጨረታው በተዘጋጀውሳጥን ውስጥ ማስገባት አለባቸው::
ጨረታው በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በ 20 ኛው ቀን ከቀኑ 8:00 ተዘግቶ በዚሁ ቀን: 8:30 ይከፈታል :: የመክፈቻ ቀን የስራ ቀን ካልሆነ በሚቀጥለው ቀን በተመሳሳይ ሰአት ይከፈታል ፡፡
በጨረታው ለመሳተፍ የሚፈልግ ማንኛውም በዘርፉ የተሰማራ ህጋዊ ድርጅቶች የጨረታ ሰነዱን የማይመለስ ብር 100/ አንድ መቶብር ብቻ/በባንከ አካውንት ቁጥር 1000265163223 በመክፈል ባህር ዳር ከተማ ቀበሌ 14 በሚገኘው የድርጅቱ ህንፃ 1ኛ ፎቅበመምጣት መግዛት ይችላሉ
ድርጅቱ የተሻለ አማራጭ ካገኘ ጨረታውን ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል የመሰረዝ መብቱ የተጠበቀ ነው ይህንንም በሚያደርግበትጊዜ በድርጅቱ ማስታውቂያ መለጠፊያ ቦርድ እና ከአካባቢ ማስታወቂያ ይገለፃል፡፡
የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ችሎት ለምስክርነት ተጠርተው ሳየገኙ የቀሩት እነ አቶ ለማ መገርሳ ተለዋጭ ቀጠሮ እንዲሰጣቸው መጥየቃቸው ታወቀ። አዲስ ሃሳብ እናራምዳለን የሚሉት የኦህዴድ መሪዎች፣ “ወገኖቼ ላይ በሚደርሰው ጫና ሳቢያ ስራ በቃኝ” ያሉት አባዱላ ገመዳ ለምስክርነቱ ቅድሚያ አለመስጠታቸው ተቃውሞ አሰነዘረባቸው።
በኢትዮጵያ አሁን ባለው የፍርድ ሂደት እስረኞችን ያለበቂ ማስረጃ ፍርድ ቤት እያመላለሱ ማሰቃየት የተለመደ መሆኑንን ያመለክቱ ለዛጎል እንዳሉት፣ የኦህዴድ መሪዎች የፍርድ ቤት ትዕዛዝ በማክበር ተውዳሽ መሆን እንዳለባቸው አመልክተዋል። በሌላም በኩል ተራማጅነታቸውን የሚያውቁትን በመናገር በተግባር ማሳየት እንደሚገባቸው ጠቁመዋል።
በእስር ቤት የሚሰማውን ሮሮና በከሳሽ አቃቤ ህግ የሚቀርበውን ወሃ የማያነሳ ምክንያት የሚከታተሉ በበኩላቸው “ይህ አሁን የሚደረገው ሁሉ ቂምን የሚያከማች፣ አለመግባባትን የሚያሰፋ፣ ከመሆኑም በላይ ሌላ ትርፍ የለውም” ህዝብ በአመለካከታቸው ዛቢያ የታሰሩ ንጹሃን ዜጎች እንዲፈቱለት በሚጠይቀበትና ህይወቱን በመክፍል እያሳየ ባለበት ወቅት በረባ ባልረባ እስረኞች ላይ የስቃይ ዘመቻ ማጠናከር ቢቆም የተሻለ እንደሚሆን ጠቁመዋል።
“አራቱ የኦሮሚያ ባለስልጣኖች ስራ ሊበዛባቸው ቢችልም ተከሳሾች ላይ እየደረሰ ካለው ችግር አንጻር፣ ምንም ይሁን ምን የፍርድ ሂደቱ እንዲቀላጠፍ እገዛ ማድረግ ይገባቸዋል። ተራማጅነትም የሚለካው በዚሁ ነው” በማለት በተለያዩ ማህበራዊ ገጾች የጻፉም አሉ።
ከተከሳሾች ውስጥ አቶ በቀለ ገርባ የጠቀሷቸው የመከላከያ ምስክሮች የኢፌደሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ሀይለማሪያም ደሳለኝ፣ በጽህፈት ቤታቸው አማካይነት በስራ ብዛት / ስብሰባ መሆኑ ነው/ ለምስክርነት እንደማይመጡ ከማሳወቃቸው ውጪ ተለዋጭ ቀጠሮ ስለመጠየቃቸው የተባለ ነገር የለም። የተቀሩት አቶ ለማ መገርሳ ዶ/ር አብይ አህመድ ፣ ጫልቱ ናኒ አባዱላ ገመዳ ግን ተለዋጭ ቀጠሮ መጠየቃቸው የሚኮነን ባይሆንም ፣ ለመመስከር ፈቃደኛነታቸውን ማሳየታቸው ከአቶ ሃይለማሪያም ይልቅ የተሻሉ አስብሏቸዋል።
ደብዳቤውም “በቀን 7/3/2010 ዓመተ ምህረት በተፃፈልን ደብዳቤ የክልላችን ከፍተኛ የስራ ሀላፊዎች ለመከላከያ ምስክርነት ፍርድ ቤት እንዲቀርቡ መታዘዛቸው ይታወሳል። በመሆኑም፦
4. ወይዘሮ ጫልቱ ሳኒ በአስቸኳይ ሀገራዊ ስብሰባ ምክንያት ቀርበው መመስከር ስለማይችሉ የተከበረው ፍርድ ቤት ችግሩን በመረዳት ተለዋጭ ቀነ ቀጠሮ እንዲያመቻችልን እና ቀርበው እንዲመሰክሩ እንዲደረግልን የተለመደ ትብብራቹሁን በአክብሮት እንጠይቃለን” ይላል። ችሎቱም በደረሱት ድብዳቤዎች ላይ ትእዛዝ ለመስጠት ለታህሳስ 27/2010 ዓ.ምተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል። ቀሪ ምስክሮችን ለማድመጥ ከየካቲት 5- 9 ቀን 2010 ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል።
የድሜ ልክ እስራት የተፈረደበት አንዱአለም አራጌን አቶ በቀለ ገርባ ምስክር አድርገው ቢጠሩትም ወህኒ ቤቱ “አላቀርብም” የሚል መልስ ሰጥቷል። በምክንያትም ያቀረቡት “አቶ አንዱዋለም ከባድ ፍርደኛ በመሆኑ ነው” የሚል ነው። የቃሊቲ እስር ቤት ሃላፊዎች “ፍርድ ቤቱም ለአቶ አንዱአለም አራጌ መጥሪውያው እንዲደርሰው በፖስተኛ ተላከ እንጂ አቅርቡት አላልንም” በማለት ለችሎት ተናገረዋል። አቶ አንዷለም አራጌ ትንታግ ፖለቲከኛና የጸና አቋም አላቸው ከሚባሉት ቅድሚያ የሚሰለፍ እንደሆነ ሰፊ ምስክርፕች አሉት። ለዜናው ግብአት የጌታቸው ሽፈራውን መረጃዎች ተጠቅመናል።
Next Post: ወደ ቁልቢ በሚጓዙ የሰላም ባስ አውቶቡሶች ላይ ጉዳት ደረሰ፤ በሰው ህይወት ላይ አደጋ አልደረሰም፤ ጃዋር “ሰላም ባስ ኦሮሚያ ላይ እገዳ ተጥሎበታል ይላል”
Previous Post: በአወዳይ ከፍተኛ እልቂት ደረሰ፤ ሶማሊያና ኦሮሚያ ወደከፋ ግጭት እያመሩ ነው፤ ሶማሌ ክልል የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንትን በዘር ፍጅት ከሰሰ
በኢትዮጵያ ሶማሊያና በኦሮሚያ ክልል በድንበር መቆራቆስ የተጀመረው ግጭት እየተካረረ ሄዶ በአወዳይ እልቂት መፈጸሙ ተሰማ። የሁለቱም ክልሎች የኮሙኒኬሽን ጽህፈት ቤት...
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) በከፍተኛ አመራሮች የሚመራ ቡድን ከዜጎች ደህንነት ጋር በተያያዘ ችግር ወደተፈጠረባቸው አካባቢዎች በመላክ በአካባቢው ያለውን ሁኔታ በመመርመር እና ነዋሪዎችን በማነጋገር ችግሮቹን በተመለከተ የሚደርስበትን ግኝትና መደምደሚያ ለሕዝብ ይፋ እንደሚያደርግ ጥር 06 ቀን 2013 ዓ.ም በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ማስታወቁ አይዘነጋም፡፡ በዚህም መሠረት ወደ ኮንሶ፣ መተከል፣ ማይካድራ እና መቐለ ልዑክ ቡድን በመላክ በስፍራዎቹ የተፈጠረውን ሁኔታ ለማጣራት ሙከራ አድርጓል፡፡
ጥቅምት 23 ቀን 2013 ዓ.ም የሕወሓት ቡድን መከላከያ ሠራዊት ላይ የፈጸመውን ጥቃት ተከትሎ መንግሥትም የህግ ማስከበር ዘመቻ ባደረገ ማግስት የኢዜማ ከፍተኛ አመራሮች ወደ መቀሌ ተጉዘው በተለያዩ መጠለያ ጣቢያዎች ተፈናቅለው የሚገኙ ዜጎችን ጎብኝተዋል፡፡
ኢዜማ የማስተባበሪያ ጽሕፈት ቤት በትግራይ በመክፈት በክልሉ ስላለው ሁኔታ ከአባላትና ከደጋፊዎቹ ጋር ውይይት ካደረገ በኃላ በስምንት የተለያዩ ትምህርት ቤቶች የተጠለሉ ተፈናቃዮችን ጎብኝቷል፡፡ ከሰሜን እና ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ተፈናቅለው ከ1700 በላይ የሚሆኑ ዜጎች ወደተጠለሉበት ኢትዮ – ቻይና ት/ቤት በማቅናት በመጠለያው ውስጥ አንድ ወር ከአስራ አምስት ቀናት በላይ የቆዩ ወጣቶችን፣ ሕጻናትን እና ሴቶች እንዲሁም አቅመ ደካሞች በተለይም የሕክምና ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ተፈናቃዮቹ በአካል በማግኘት ለማናገር ተችሏል፡፡
19 ቀበሌ በሚገኘው ቅሳነት ትምህርት ቤት በመሄድ ከዛላምበሳ፣ ከኢሮብ እና ከእዳጋ ሐሙስ የመጡ ከ2500 በላይ ተፈናቃዮች ያሉበት ምግብ፣ ውኃ፣ ፍራሽ፣ እና የአልባሳት እጥረት ያለበትን መጠለያን ለማየት ተችሏል፡፡ በአንድ ክፍል በውስን ፍራሾች ላይ ከ30 በላይ ሆነው የሚተኙ አራስ ሕጻናት የያዙ እናቶች እና የጤና ችግር ያለባቸው ወገኖች በመጠለያው ውስጥ ይገኛሉ፡፡
ኤልሻዳይ የተሰኘ ስደተኞችን እና ጎዳና ተዳዳሪዎችን በማቋቋም ሥራ ላይ የተሰማራ ግብረ ሰናይ ድርጅት በክልል ከተፈናቀሉት በተጨማሪ ከሳውዲ አረቢያ የተመለሱ፣ ከኤርትራ የመጡ ስደተኞች እና የዩኒቨርስቲ ተማሪዎችም በስሩ ይዟል፡፡ በዚህ ጣቢያ ላይ ያሉ ዜጎች ቋሚ የሆነ እርዳት እንደሚደረግላቸው ቢነገርም ለሕጻናት ለታማሚዎች እና በምግብ ለተጎዱ ሰዎች የሚሆን የአልሚ ምግብ ፉርኖ ዱቄት፣ የዘይት የመድኃኒት እና የሕጻናት ንፅሕና መጠበቂያ እጥረት እንዳለ ማረጋገጥ ተችሏል፡፡
በሁሉም አካባቢዎች ምግብ፣ ፍራሽ፣ አንሶላ፣ ብርድልብስ ለተፈናቃዮች እያቀረበላቸው ያለው በመቐለ ከተማ ነዋሪዎች እና በአንዳንድ በጎ ፈቃደኛ ድርጅቶች አማካኝነት ነው፡፡
• በትግራይ ሕዝብ ላይ ከ40 ዓመት በላይ ተጭኖ የቆየ ሥርዓት በቅርቡ ከጫንቃው ቢነሳም ሕዝቡን በፍጥነት ማሳመንና ወደ ቀድሞ ሕይወት ለመመለስ ጊዜ ስለሚፈልግ የመንግሥት ታጋሸነት እንደሚያስፈልግ፣
• የሕውሓት አመራሮች ተመልሰው ይመጣሉ በማለት ተስፋ የሚያደርጉ ሰዎች እንደአሉ፡፡ በተለይ ወጣቶቹ ከዚህ ስሜት እንዲወጡ ጊዜያቸውን በሥራ እንዲያሳልፉ ማድረግ እንደሚገባ፣
ወደመቐለ የተጓዘው ቡድን በመጠለያ ያሉ ወገኖች ተዟዙሮ ከማየት ጎን ለጎን በቦታው ከነበሩ የፌደራል መንግሥት ባለሥልጣናት፣ ከትግራይ ክልል ጊዚያዊ አስተዳደር እንዲሁም ከተፎካካሪ ፓርቲ አመራሮች ጋር አሁን ስላለው ነባራዊ ሁኔታ እና መፍትሔዎች ላይ ውይይት አድርጓል፡፡
ከትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ከዶ/ር ሙሉ ነጋ ጋር በመገናኘት ‹‹በክልሉ አመራር የነበሩ ታዋቂ ፖለቲከኞችን ፤ ታዋቂ ግለሰቦችን እና የሌሎች ፓርቲዎች አባላት በመዋቅሩ ውስጥ አካተው ቢጠቀሙባቸው ጥሩ እንደሚሆን ለዚህም ኢዜማ በዞን፣ በወረዳ፣ እና በቀበሌ ደረጃ የሚገኙ አባላቶቹ በመመደብ ጊዚያዊ አስተዳደሩን ለማገዝ ዝግጁ መሆኑን ገልጾላቸዋል፡፡
ከትግራይ ክልል ጊዚያዊ የሠራተኛ እና የማኅበራዊ ጉዳይ ኃላፊ ከአብርሃ ደስታ ጋር በተደረገ ውይይት ከሰብዓዊ ድጋፍ አንጻር በክልሉ ያለው ተጨባጭ ሁኔታ ምን ደረጃ ላይ እንደደረሰ ለመገንዘብ ቢቻልም ከመቐለ ከንቲባ ከአቶ አታክልቲ ጋር የታቀደው ውይይት በተለያዩ ምክንያቶች ሳይሳካ ቀርቷል፡፡
ወደ ማይካድራ የተጓዘው ልዑክ ቡድን መረጃ ያሰባሰበው የአካባቢው ነዋሪዎችን፣ የተጎጂ ቤተሰቦችን፣ ቀብር አስፈጻሚዎችን እና ወታደሮችን ቃለ-መጠይቅ በማድረግ ነው፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ የጅምላ ቀብር ቦታዎችን፤ ሰፋፊ ሜካናይዝድ እርሻ ቦታዎችን፤ የተለያዩ ጥቃት ለመፈፀሚያነት የተዘጋጁ ድምዕ አልባ መሣሪያዎች የተከማቹባቸውን ሕንጻዎች፤ በከፍተኛ ደረጃ ግጭት የተካሄደባቸው ሥፍራዎችን (ለምሳሌ ከአዲስ አበባ 970 ኪሜ ላይ ከባድ እልቂትና ከሕወሓት ጋር የመጨረሻ ከባድ ግጭት የተካሄደበትን ንጓራ ድልድይን የመሳሰሉ)፤ በባህላዊ ጦር መሳሪያ እልቂት የተፈጸመባቸው አካባቢዎችን፤ ቀደም ሲል የሕወሓት ወታደራዊ ካምፕ ነበሩ የተባሉ ቦታዎችን ወዘተ… በመጎበኘት መረጃዎችን ለማሰባሰብ ተሞክሯል፡፡
ሕወሓት ያስተዳድራቸው በነበሩ አካባቢዎች በተለይም ማይካድራ እና ሑመራ ግጭቱን ተከትሎ ከፍተኛ ሰብዓዊ ቀውስ፣ ሞት እና የሀብት ውድመት ተከስቷል፡፡ የማይካድራው እልቂት የተጀመረው ጥቅምት 29 ቀን 2013 ዓ.ም ለጥቅምት 30 ቀን 2013 ዓ.ም አጥቢያ ሲሆን፤ እስከ ኅዳር 3 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ በነዋሪዎቹ ላይ እልቂት እንደተፈፀመ ልዑክ ቡድኑ ከነዋሪዎች ለመረዳት ችሏል፡፡ የሟቾቹ ቁጥር በሚመለከት ልዑክ ቡድኑ የተለያዩ መረጃዎችን የአካባቢው ነዋሪዎችን፣ ቀብር አስፈጻሚዎች እና የተጎጂ ቤተሰቦችን ቃለ መጠይቅ በማድረግ መረጃ ለማሰባሰብ ሙከራ አድርጎ የነበረ ሲሆን የሟቾቹ ብዛት ቁጥር ከፍተኛ መሆኑንና ትክክለኛ ቁጥር ለማስቀመጥ እንደሚያዳግት ለመረዳት ተችሏል፡፡ ቡድኑ ከላይ የተጠቀሱትን አካላት ቃለመጠይቅ ከማድረግ በተጨማሪ የጅምላ ቀብር ሥፍራዎችን ተመልክቷል፡፡
ሟቾቹን አንድ በአንድ ለመቅበር ሙከራ ተደርጎ የነበረ ቢሆንም የሟቾቹ ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ በመምጣቱ የተነሳ ጉድጓድ መቆፈር እና አስክሬኖቹን መሸከም ስላቃተ በጅምላ ከመቅበር ውጪ ሌላ አማራጭ ስላልተገኘ አስክሬኖቹን በዶዘር መቅበር ብቸኛ አማራጭ እንደነበር ነዋሪዎች ገልፀዋል፡፡ ሟቾች ማንነታቸው እየተለየ የተጠቁ መሆኑን ለመረዳት ተችሏል፡፡
ወደ ማይካድራ የተጓዘው የኢዜማ ልዑክ ቡድን ፖለቲካዊ ቀውስ ወደተባባሰባቸው ማይካድራ፣ ሑመራ እና አካባቢው በደረሰበት ወቅት የቀውሱ መጠን ካለፈው አንጻር እንደቀነሰ ተረድቷል፡፡ ይህ ሊሆን የቻለውም እልቂቱ እንዲያበቃ፤ ቂመኝነት እንዲቀር፤ ሀዘኑ እንዲለዝብ የሃይማኖት አባቶች መገዘታቸው እና በሕዝቡ ውስጥ ሆነው ችግሩ እንዲፈጠርና የተፈጠረውም እንዲባባስ ሲያደርጉ የነበሩ ግለሰቦች ከአካባቢው በመሰወራቸው መሆኑን ልዑክ ቡድኑ መረዳት ችሏል። የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት፣ የኤርትራ መከላከያ ሠራዊት፣ የአካባቢው ሚሊሺያ አባላት፣ የአማራ ክልል ልዩ ኃይል እና እንደ ግለሰብ የታጠቁ ነዋሪዎች በጋራ ተቀናጅተው በመሰለፍ የሕወሓትን ኃይል በመፋለማቸው ጦርነቱ ሊወስድ ከሚችለው ጊዜ ባነሰ መቋጨቱን ነዋሪዎች አስረድተዋል።
የመኖሪያ ቤቶችን እና የንግድ ተቋማትን እየሰበሩ ዝርፊያ መፈፀም ዛሬም ተጠናክሮ እንደቀጠለ ነው፡፡ በግለሰቦች መኖሪያ ቤት ያሉ ንብረቶችም ዝርፊያ እየተፈፀመባቸው ይገኛል፡፡ የአካባቢው ነዋሪዎች በአሁኑ ወቅትም የተለያዩ ስጋቶች ተደቅነውባቸዋል፡፡
የሱዳን ጦር ሊመታን ይችላል፤ ‹‹ሳምሪ›› የሚባለው አደረጃጀት ሙሉ ለሙሉ ስለመጥፋቱ እርግጠኞች ስላልሆንን በድጋሚ ሊያጠቃን ይችላል፤ በየአካባቢው ተቆርጦ የቀረው የሕወሓት ታጣቂ ቡድን ባልታሰበ ጊዜና ሁኔታ ጥቃት ሊፈፅምብን ይችላል፤ በአማራ ክልል አስተዳደር በኩል የአድሎዊነት ስሜት እየተስተዋለ ስለሆነ ስጋት ውስጥ ወድቀናል በማለት ነዋሪዎች ያለባቸውን ስጋት ጠቁመዋል ፡፡