Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቀስት ስድስት : - በርካታ የእርሻ ባለሙያ ምሁራን እንዳይሰሩ በካድሬዎች መውጫ መግቢያ አጡ።የእርሻ ምርምር ኢንስቲቱዩት በርካታ በአገር ውስጥ እና በውጭ የሰለጠኑ ምሁራን ቢኖሩበትም የእራሳቸውን የምርምር ፅሁፍ ከመፃፍ እና ትንሽ ሰርተው አገር ጥለው በመሄድ ለሌሎች የአፍሪካ እና አውሮፓ አገራት ሲሳይ ከመሆን ያለፈ ምንም ማድረግ አልቻሉም።የሚገርመው ነገር የእርሻ ምርምር ኢንስቲቱዩት በመጀመርያ በክልል ከተሰነጣጠቁት መስሪያቤቶች ውስጥ አንዱ ነው።መስሪያቤቱ ከሥራው ባህሪ አንፃር የፌድራል መስርያቤት ብቻ ነው መሆን ያለበት እንጂ በክልል መደራጀት የለበትም በመላ አገሪቱ ላይ እንደ አየር ንብረት ፀባይ ነው ምርምሮቹ የሚሰሩት በመሆኑም መከፋፈል የለበትም ብለው ኃላፊዎቹ ከአቶ መለስ ጋር ጨምሮ ተከራክረው ነበር።ሆኖም ግን መከፋፈል ስራው የሆነው መንግስት የደቡብ፣አማራ፣ትግራይ፣ወዘተ እያለ ገነጣጠለው።አዲስ አበባ ያለው አስተባባሪ ቢሮ በየክሉሉ ያሉት የእርሻ ምርምር መስርያቤቶችን ማማከር የማይችልበት ደረጃ ደረሰ። ምክንያቱም ክልሎቹ ተጠሪነታቸው ለክልሉ መንግስት ስለሆነ የክልሉ መንግስት ደግሞ በካድሬዎች የተሞላ ስለሆነ በዶክትሬት ደረጃ ያሉት ተመራማሪዎች የጥናት ፅሁፍን በዲፕሎማ ደረጃ ያሉ የክልሉ ተወላጅ በመሆናቸው ብቻ በአለቅነት የተመደቡ ሃሳብ እንዲሰጡበት የተደረገበት ደረጃ ተደርሶ ነበር።የእዚህ ፅሁፍ ፀሐፊ አንድ ወቅት ከአንድ ባለሙያ እንደተረዳው ሐዋሳ ላይ ይሰረ የነበረ ባለሙያው በማስተርስ ደረጃ ቢሆንም የክልሉ ተወላጅ በመሆኑ ብቻ በዲፕሎማ ደረጃ ያለ ምንም አይነት ምርምር አድርጎ የማያውቅ የጥናት ፅሁፎች ላይ ሃሳብ እንዲሰጥ እና ፈርሞ እንዲያሳልፍ ተደርጎ የነበረበትን ሁኔታ ነበር። ይህንን በተመለከተ አዲስ አበባ የሚገኘው የእርሻ ምርምር ኢንስቲትዩት ተመሳሳይ ችግር በተለያዩ ክልሎች በማየቱ አቤቱታ አሰምቶ ሰሚ አላገኘም።አንድ ወቅት እንዲያውም የድርጅቱ ዋና ሥራ አስፈፃሚ በተደጋጋሚ ያሰሙት ቅሬታን ሰሚ በማጣታቸው ስራቸውን ለቀው ሌላ አፍሪካ አገር ሄደው ተቀጥረዋል።
ቀስት ሰባት : - ገበሬው የነበረውን ማኅበራዊ መስተጋብር አፈረሱት።ገበሬው የእራሱ የሆነ የኖረ ባህል አለው።ከሁሉም በላይ እርስ በርስ መደጋገፍ አንዱ መገለጫው ነው።ኢህአዴግ/ህወሃት ግን አንዱን ታጣቂ፣ሌላውን ፀረ ሕዝብ።አንዱን ሰላም አስከባሪ ሌላውን ፀረ ሰላም እያለ እርስ በርሱ እንዲጠላለፍ አንድ ለአምስት እያደራጀ አንዱ የአንዱ ጆሮ ጠቢ አደረገው።ይህ ማኅበራዊ ሰላምን የሚያናጋ ዘመዳሞች እርስ በርስ እንዲጣሉ አንዱ ባለ ጊዜ ሌላው ጊዜ የጣለው እያደረገ የተገፋው ቀየውን ጥሎ ወደ ሱዳን እና ሌሎች ቦታዎች እንዲሰደድ የቀረውም ተስፋ ቆርጦ እርስ በርሱ የጎሪጥ እየተያየ እንዲኖር ማድረግ ስራው ሆነ።ይህ በከተማ የኢንዱስትሪ ሰላምን እንደሚነሳ ሁሉ በገጠር ትልቅ ቀውስ አስከትሏል።ሌላው ቀርቶ ትርፍ አምራች የተባሉ ገበሬዎችን እሸልማለሁ እያለ ሲመርጥ አንዱ መስፈርቱ ለስርዓቱ ታዛዥ መሆን በውስጥ ታዋቂነት መለያ ሆነ።ለመስኖ አመቺ የሆነ መሬት የሚወስዱት የስርዓቱ ታዛዦች ሆኑ።እውነት መናገር ባህሉ የንበረውን ገበሬ ልቡን አሳዘኑት።የደረሰበትን ዘመን እያማረረ መኖር እጣው ሆነ።
ለማጠቃለል የኢትዮጵያን እርሻ ከነበረበት አሳደግነው ሲሉት የነበረው ሁሉ ሐሰት እንደሆነ ገሃዱ ወጣ።እርሻው አድጎ ቢሆን ኖሮ ከገበሬው አልፎ የከተማው ሰው ምርት እንደልቡ በቀረበለት ነበር።ገበሬውም እንደ ፈለገ በልቶ ባደረ ነበር።የገበሬው ሴት ልጆች ወደ አረብ አገር የሚልኩ ደላሎች እጅ ወድቀው በእየአረብ አገሩ ፍዳቸውን ባላዩ ነበር።እርሻው አድጎ ቢሆን ኖሮ ወጣት የገበሬው ልጆች በእየከተማው ሥራ ፍለጋ ባልተንከራተቱ ነበር።እርሻው አድጎ ቢሆን ኖሮ ኢንዱስትሪው በቂ ግብአት አግኝቶ ባደገ ነበር።እርሻው አድጎ ቢሆን ኖሮ ኢትዮጵያ ዛሬ 15 ሚልዮን ዜጋዋ በአንድ ክረምት ዝናብ ማጣት ብቻ የሚላስ የሚቀመስ ባላጣ ነበር።እርሻው አድጎ ቢሆን ኖሮ አሜሪካ እና ቻይና ለኢትዮጵያ የምግብ እርዳታ ሰጡ የሚል ዜና እየሰማን አንሳቀቅም ነበር።እርሻውን ገድላችሁታል።የእርሻ ምሁራን እንዳይሰሩ እግር ከወርች አስራችሁ መላወሻ አሳጥታችሁ አሰደዳችሁ።ዛሬ ኢትዮጵያ ተርባም ራበኝ ማለት ፖለቲካ ነው ብላችሁ ለማሳቀቅ በቃችሁ።ለመሆኑ እሩብ ክ/ዘመን (24 አመታት) የአንድን አገር እርሻ ለማሳደግ ከበቂ በላይ አይደለም? ያውም በእዚህ ቴክኖሎጂ በፍጥነት በሚያድግበት ዘመን።ሃያ አራት ዓመት ውሸት አይሰለችም? አያሳፍርም? ግብርናን መግደል ወጭትን መስበር በወንጀለኝነት አያስቆምም? የኢትዮጵያ እርሻ ላይ 24 ብኩን አመታት በአናቱ ላይ በረው አልፈውበታል።ይልቁን ስለመጪው ዘመን እናውራ።ኢትዮጵያን እንዴት መልሰን እናንሳት? እንነጋገር።በሕይወት እያለን ቤተ መንግስቷንም፣ቤተ እርሻዋን እና ቤተ ኢንዱስትሪውን እንዴት ዘመን ተሻጋሪ ትውልድን አኩሪ አለምን የሚያስደምም እናድርገው? እኛ ከተነሳን እንችላለን።ቁጭት በውስጣችን እና በሌሎች ላይ መፍጠር መቻል አለብን።
የፈደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባይ ችሎት የቀድሞ የአንድነት ፓርቲ የአመራር አባል የአቶ ሀብታሙ አያሌው የጉዞ እግድ በተመለከተ ዓቃቤ ህግ ያለውን ክርክር በፅሑፍ እንዲያቀርብ አዲስ ትእዛዝ ሰጠ።
ፍርድ ቤቱ ባለፈው ዓርብ ሃምሌ 15 2008 ዓ.ም የአቶ ሀብታሙ አያሌው የጉዞ እግድ ለማንሳት የቀረበለት ጥያቄ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ዓቃቤ ህግ የበኩሉን ክርክር ዛሬ በቃል እንዲያቀርብ የሰጠውን ትእዛዝ ማጠፉንም አስታወቀ።
እተን Y-12 ዝዓይነተን ኣብ መጓዓዝያ ዘገልግላ ክልተ ክነፈርቲ፣ ብ13 ሓምለ ኣብ ዝተገብረ ምርኽኻብ፣ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ጉለ፣ ሚኒስተር ምክልኻል ዓሊ ሓሰን ባሕዶን ከምኡ ከኣ ሓለቃ ጠቕላሊ ስታፍ ሰራዊት ጅቡቲ ጀነራል ዘካርያ ሸኽ ኢብራሂምን ከምዝተረኽቡ እታ ጋዜጣ ጠቒሳ።
ውሕዱ ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ጅቡቲ፣ ገዚፍ ሰራዊት እኳ እንተዘይብላ፣ ካብ ኣመሪካ፣ ቻይና፣ ጃፓንን ካልኦትን ብእትረኽቦ ዘላ ሓገዝ ኣብ ሓይሊ ኣየር ሓይሊ ባሕርን ብዝያዳ ተድህብ ከምዘላ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ቻይና፣ ኣብ መሬት ኣፍሪቃ ንመጀመርያ ኣብ ገማግም ባሕሪ ጅቡቲ ወትሃደራዊ መዓስከር ድሕሪ ምቛማ፣ ነታ ሃገር ዝተፈላለየ ሓገዛት ክትገብረላ ምዃና መብጾዓ ከምዝኣተወት’ዩ ዝንገር።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ጅቡቲ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕባ ከባቢታት ሙሳ ዒለ፣ ወትሃደራዊ መናውራታት ተካይድ ምህላዋ ኣፍሪካን ኢንተሊጀንስ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ዶባተን ወትሃደራዊ መናውራታት ኣብ ዝገብራሉ ዘለዋ እዋን ከኣ፣ ጅቡቲ’ውን ንኢትዮጵያ ብምድጋፍ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ታባ ሙሳ ወይ ሙሳ ዒላ፣ ናይ ሰራዊት ምንቕስቓስ ተርኢ ከምዘላ’ዩ ዝጠቕስ ጸብጻብ እቲ ኣብ ወትሃደራውይን ስለያውን ሓበሬታታት ዘተኩር ማዕከን ዜና።
ኣብ ካልእ ናይ ጅቡቲ ዜና፣ ኣማኢት ነበርቲ ማእከል ሶማል፣ ከተማ ጃላላቕሲ፣ ኣንጻር ኣብታ ሃገር ተወፊሩ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ጅቡቲ ናይ ተቓውሞ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቲ ሰለማውያን ሰባት ቀቲሉ ተሰዊሩ ጸኒሑ ዝተባህለ ሶማላዊ ወትሃደር፣ ብዓቃብ ሰላም ጅቡቲ ከምዝተረሸነ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዞባ ሔራን ተዋፊሩ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ጅቡቲ ግና ዝኾነ ምላሽ ኣይሃበሉን።
ካብ ኢትዮጵያ፣ ኢጋንዳ፣ ብሩንዲ፣ ጅቡቲን ኬንያን ዝተዋጽአ ኣስታት 30 ሽሕ ወትሃደራት ዝሓቖፈ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ 2006 ኣትሒዙ ኣብ ሶማል ተዋፊሩ ምህላዉ ይፍለጥ።
ኦዴፓ እና ኦነግ ጨምሮ በኦሮምያ ክልል የሚንቀሳቀሱ 14 የፖለቲካ ድርጅቶች በወቅታዊ ፖለቲካ ጉዳዮች ላይ በጋራ እየመከሩ ነው። ለኦሮሞ ህዝብ ጥቅም ሲሉ ይወሃዳሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። ከህወሓት ጋር ሲነፃፀር ኦዴፓ ሐላፊነት የሚሰማው ድርጅት ነው፤ ህወሓት አማራጭ ፓርቲ ዓረናን ለማጥፋት የማጥላላት ዘመቻ ስትከፍት ኦዴፓ ግን ከተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር ቁጭ ብላ ስላ ጋራ ጉዳዮች ትወያያለች። የኦሮሞ ልጆች ሆይ! ውይይታችሁ የተሳካ ይሆን ዘንድ ምኞቴ ነው።
አዲስ አበባ ፣ታህሳስ 27 ፣2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በከተማዋ የአቅመ ደካማ ነዋሪዎችን ቤት ማደስ እና ሌሎች የበጎ ፍቃድ አገልግሎት ተግባራት የአብሮነታችን ማሳያ መሆናቸውን ምክትል ከንቲባ ወይዘሮ አዳነች አቤቤ ገለጹ፡፡
ምክትል ከንቲባዋ የገና በዓልን ምክንያት በማድረግ በጉለሌ ክፍለከተማ አስተባባሪነት በክፍለ ከተማው እና በሱሉልታ ከተማ በበጎ ፍቃደኞች ለአቅመ ደካማ ነዋሪዎች የታደሱ ቤቶችን በዛሬው ዕለት አስረክበዋል።
ልማት ሁሉንም ማህበረሰብ አካታች መሆን አለበት ያሉት ከንቲባዋ መሰል የወሰን ተሻጋሪ እና ሌሎች የበጎ ፍቃድ አገልግሎቶች የህዝብ ለህዝብ ግንኙነትን የሚያጠናክሩ በመሆኑ በይበልጥ ተጠናክሮ ሊቀጥል እንደሚገባ ተናግረዋል።
በዓሉን በማስመልከት የአቅመ ደካማ የነዋሪዎች ቤት የማደስ እና የተለያዩ ድጋፍ እንዲደረግ አስተዋጽዖ ላበረከቱ በጎ ፍቃደኞች፣ ነዋሪዎች እና አመራሮች ሁሉ ምክትል ከንቲባዋ ምስጋና አቅርበዋል።
በወሰን ተሻጋሪ የበጎ ፍቃድ አገልግሎት የሱሉልታ ከተማን ጨምሮ 73 የአቅመ ደካማ ቤት እድሳት፣ለአቅመ ደካማ ነዋሪዎች፣ ለፌደራል እና ለአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን አባላት 39 የእርድ ሰንጋ በሬዎች፣ 114 በጎች እና ግምታቸው 3 ነጥብ 8 ሚሊየን ብር የተለያዩ አልሚ ምግቦችና አልባሳት ድጋፍ መደረጉን ከአዲስ አበባ ፕሬስ ሴክሬተርያት ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
Previous Postየመተከል ተፈናቃዮች አሁንም የታጣቂዎች ጥቃት ስጋት አንዳለባቸው ተናገሩ። አሻራ ሚዲያ ታህሳስ 27/2013 ዓ.ም ባህር ዳር ከመተከል ተፈናቅለው ቻግኒ የሚገኙ…
በሀገር ክህደት እና የሀገር መከላከያና የፌደራል ፖሊስ አባላትን በማሳገት የተጠረጠሩ ከፍተኛ የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር ሃይል፣ የሀገር መከላከያና የፖሊስ አመራሮች ላይ የመያዣ ትዕዛዝ ወጣበ…
ZhongShan LED ነጭ ሰሌዳ 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED ነጭ ሰሌዳ 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED ነጭ ሰሌዳ 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
የኮሮና ቫይረስ ወደ ሀገራችን ከመግባቱ በፊት የዘንድሮ ምርጫ እንዲራዘምና፣ አንድ ሁሉን ዐቀፍ የሆነ የሽግግር መንግሥት እንዲቋቋም ስንጠይቅ እንደነበር ይታወቃል። በእኛ ጥረትና ትግል ሳይሆን በኮሮና ቫይረስ አስገዳጅነት፣ ሀገራችን ምናልባትም ህልውናዋን ሊፈታተን ይችል ከነበረው ከምርጫ 2012 ግርግር ለጊዜውም ቢሆን አምልጣለች ማለት ይቻላል። የኮሮና ቫይረስ ወደ ሀገራችን መግባት፣ ምርጫውን እንዲራዘም ከማድረጉ በተጨማሪ የሽግግር መንግሥት የማቋቋም ጥያቄያችንን የበለጠ አስፈላጊና ጥያቄውን ወደ ተግባር የመለወጡንም ዕድል ከቀድሞ በተሻለ ቀላል አድርጎታል። ይህንን የምንለውም በሚከተሉት ሁለት ምክንያቶች ነው።
የመጀመሪያዉ ምክንያት፥ እንደሚታወቀው ቀደም ሲል ምርጫው እንዲራዘምና የሽግግር መንግሥት እንዲቋቋም ስንጠይቅ የነበረው በዋናነት ሀገሪቷ ከምትገኝበት የፖለቲካ ውጥረት አኳያና “የለውጥ ሒደቱ” ስኬታማ ባልሆነበት ሁኔታ፣ የምናካሒደው ምርጫ በአንጻራዊነት ሰላማዊ፣ ነጻና ፍትሐዊ የመሆን ዕድል አይኖረውም በሚል ነው። እንዲያውም ሰላምና የሕግ የበላይነት ባልሰፈነበት ሁኔታ የምናካሒደው ምርጫ የሀገሪቷን ህልውና አደጋ ላይ የሚጥል ውጤት ሊያስከትል ይችላል ከሚል ስጋትም ጭምር ነው። ይህ የቀደመ ስጋታችን አሁንም መቀጠሉ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በኮሮናቫይረስ መከሰት ምክንያት ሀገራችን በአሁኑ ወቅት ከኅብረተሰብ የጤና ችግር በተጨማሪ በሐሳብ ለመገመት በማይቻል መጠን ለከፍተኛና ለተራዘመ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ቀውስ ተጋላጭ ሆናለች። ይህንን ከባድና ፈርጀ ብዙ የሆነ ሀገራዊ ችግር፣ እንኳንስ ከፋፋይ ወደሆነና የፖለቲካ ቀውስ ወደሚያስከትል ምርጫ ውስጥ ገብተን ቀርቶ፣ በሙሉ ትኩረትና ትብብር አንድ ላይ ቆመን ብንሠራም በቀላሉ ልንወጣው የምንችለው አይደለም። ስለዚህ በኮሮና ቫይረስ መከሰት ምክንያት የሽግግር መንግሥት የማቋቋም ጥያቄያችን ከመቼውም ጊዜ በበለጠ ለሀገራችን የፖለቲካ ችግር አስፈላጊና ምትክ የለሽ መፍትሔ መሆኑ ግልጽ እየሆነ መጥቷል።
ሁለተኛው ምክንያት፥ የምርጫውን መራዘምና የሽግግር መንግሥት መቋቋምን ቀደም ሲል ይቃወሙ የነበሩ አንዳንድ የፖለቲካ ኀይሎች ያቀርቡት የነበረው ብቸኛ መከራከሪያ “በሕገ መንግሥቱ የተቀመጠውን የምርጫ ጊዜ ማራዘም የሚቻልበት ዕድል የለም” የሚል እንደነበር ይታወሳል። ይህ የክርክር ነጥብ ከፖለቲካ አንጻር ቀድሞውንም ተገቢ ያልነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን በኮሮናቫይረስ መምጣት ምክንያት ክርክሩ እንዳይመለስ ሆኖ ተዘግቷል። ከእንግዲህ በአሁኑ ወቅት እየታየ እንዳለው ዐይን ባወጣ ድርቅና ካልሆነ በስተቀር የሕግ አንቀጽና ትርጓሜን ጠቅሶ “ምርጫውን ማራዘም አይቻልም” ብሎ መከራከር የሚቻልበት ዕድል የለም።
በዚህም ምክንያት በአሁኑ ወቅት በሥልጣን ላይ የሚገኘው መንግሥት የሥልጣን ዘመኑ መስከረም 30 ቀን 2013 ዓ.ም. ስለሚጠናቀቅና፣ የመንግሥትን የሥልጣን ዘመን ለአንድም ቀን ለማራዘም የሚያስችል ምንም ዓይነት ሕገ መንግሥታዊ ድንጋጌ የሌለ በመሆኑ፣ ከመስከረም 30 ቀን 2013 ዓ.ም. በኋላ ከመደበኛው የሕግ አሰራር ውጪ /Extra-Constitutional/ በሆነ የፖለቲካ ድርድር ሀገሪቷን እስከሚቀጥለው ምርጫ ድረስ ሊያስተዳድር የሚችል አንድ ሁሉን ዐቀፍ የሽግግር መንግሥት ማቋቋም ከፊታችን ያለ ምትክ የሌለው አማራጭ ሆኗል። ‘ሀገሪቷ የአንድ ገዥ ፓርቲ የግል ንብረት ናት’ ካልተባለ በስተቀርም፣ እንዲህ ዓይነቱ የፖለቲካ ውሳኔ ላይ ሊደረስ የሚገባው በገዥው ፓርቲ ውሳኔ ብቻ ሳይሆን ሁሉን ዐቀፍና አሳታፊ በሆነ ሀገራዊ የምክክር ሒደት /National Dialogue/ ነው። ስለሆነም የኮሮና ቫይረስ መከሰት ምርጫውን ለማራዘም የነበረውን የሕግ እንቅፋት በማስወገድ የሽግግር መንግሥት የማቋቋም ጥያቄን በቀላሉ የሚቻል አድርጎታል። ከእንግዲህ የሀገርን ጉዳይ ለማስቀደም፣ የሀገሪቷ የፖለቲካ ኀይሎች እንደተለመደው ቅንነትና የፖለቲካ ቁርጠኝነት ካላጣን በስተቀር፣ የሽግግር መንግሥት የማቋቋም ጥያቄን ላለመቀበል ሰበብ ወይም እንቅፋት የሚሆን የሕግ ድንጋጌ የለም።
ነገር ግን፣ ብልጽግና ፓርቲ በአሁኑ ወቅት እያሳየው ካለው የሀገርን ጥቅም ከማስቀደም ይልቅ፣ ለራስ የፖለቲካ ሥልጣን የበለጠ ቀናዒ ከሆነው ባህሪው አንጻር፣ በሕገ ወጥ መንገድ ሥልጣኑን ሊያራዝምና ምርጫውን ራሱ በፈለገው ጊዜና ሁኔታ እንዲካሔድ ሊወስን ይችላል። ገዥው ፓርቲም ወደዚህ ዓይነቱ ያልተገባ አቅጣጫ በመሄድ፣ (ምናልባትም የኮሮና ቫይረስ ችግር በቀጣዩ ጥቂት ወራቶች ከተወገደ) ምርጫውን እስከ 2013 ዓ.ም. አጋማሽ ባለው ጊዜ ውስጥ የማካሔድ ፍላጎት እንዳለው ከውስጥ አዋቂ ምንጮች እየሰማን ነው። ይህ መረጃ እውነትነት ኖሮት ወደ ተግባር ከተለወጠ፥ ይህ የገዥው ፓርቲ ውሳኔ በሀገራችን ህልውና ላይ ከፍተኛ አደጋ የሚያስከትል ታሪካዊ ስህተት እና ክስተት ይሆናል። ምክንያቱም የሀገራችን የወቅቱ የፖለቲካ ችግር በእውነተኛ የውይይትና የድርድር ሒደት እንጂ፣ ከእንግዲህ ወዲያ በተለመደው ዓይነት የይስሙላ ምርጫ የሚፈታ አይደለም። ውጤታማ በሆነና መዋቅራዊ ችግሮቻችንን ለመፍታት በሚያስችል የሽግግር ሒደት ባላለፍንበት ሁኔታ ነጻና ፍትሐዊ ምርጫ ማካሔድም አይቻልም። የሆነ ሆኖ ገዥው ፓርቲ ወደዚህ ዓይነቱ የተሳሳተና ሕገ ወጥ ውሳኔ ሊገባ የሚችልበት ሰፊ ዕድል መኖሩን በመገንዘብና፣ ለሕዝብ ግንኙነት ተብለው በገዥው ፓርቲ በሚካሄዱ የታይታ ውይይቶች ሳይዘናጉ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ሁለት ፈርጅ ያለው ትግል ማካሔድ ይኖርባቸዋል።
የመጀመሪው፥ በሥልጣን ላይ የሚገኘው መንግሥት ከመስከረም 30 ቀን 2013 ዓ.ም. በኋላ በሕገ ወጥ መንገድ በሥልጣን ላይ እንዳይቀጥልና፣ ምርጫው የሚካሔድበትን ጊዜ ብቻውንና የራሱን መፃዒ ስልጣን በሚያረጋግጥ መንገድ እንዳይወስን የሚያደርግ ሰላማዊና ሕጋዊ ትግል ማድረግ ይኖርባቸዋል። ምክንያቱም፣ በተጭበረበረ ምርጫና በአፈና ድርጊት ለ29 ዓመታት በሥልጣን ላይ የቆየው ገዥው ፓርቲ፣ ከእንግዲህ በሌላ ማናቸውም አሳማኝ ያልሆነ ሰበብና ምክንያት በሥልጣን ላይ እንዲቀጥል ሊፈቀድለት አይገባም። በእንዲህ ዓይነቱ አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ሆነን ወደ ሀገራዊ ምርጫ የምንገባ ከሆነም፣ በምርጫው ግብጽን የመሰሉ የኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶች ካልሆኑ በስተቀር፣ የኢትዮጵያ ህዝብም ሆነ የትኛውም ኢትዮጵያዊ የፖለቲካ ኀይል አሸናፊ ወይም ተጠቃሚ ሊሆን እንደማይችል በመገንዘብ፣ እንዲህ ዓይነቱ ሀገራዊ አደጋ እንዳይከሰት ተቃዋሚው ጎራ ሕዝቡን በማስተባበር ጠንካራ ትግል ማድረግ ይጠበቅበታል። ገዥው ፓርቲ ራሱን ከውይይትና ከድርድር ሒደት አርቆ ሥልጣኑን በጉልበት የማራዘሙን ድርጊት የሚገፋበት ከሆነ፣ ተቃዋሚ ጎራው በአንድ ላይ መቆም ከቻለና ይህንን የገዥውን ፓርቲ ሕገ ወጥነት ለሕዝቡ በበቂ መጠን ማሳመን ከቻለ፥ የተቃዋሚው ጎራ በራሱ ተነሳሽነትና መንገድ የሽግግር መንግሥት እስከ ማቋቋም የሚደርስ ትግል ማድረግ ይኖርበታል። ከመስከረም 30፣ 2013 በኋላ ከገዥው ፓርቲ የተለየ ግብዣና መፍትሔ መጠበቅ ሙሉ በሙሉ መቆም ይኖርበታል።
ሁለተኛው፥ ተገቢውና ትክክለኛው መፍትሔ ከዚህ በላይ የተጠቀሰ ቢሆንም፣ መንግሥት በተለመደ አምባገነናዊ ባሕሪው በሕገ ወጥ መንገድ የራሱን ሥልጣን ማራዘም ከቻለና ምርጫው በአጭር ጊዜ እንዲካሔድ የሚወስን ከሆነ (የሚወስን ስለመሆኑ በእኔ በኩል ብዙም አልጠራጠርም)፣ ተቃዋሚው ጎራ በምርጫው ማግኘት የሚችለውን ከፍተኛ ውጤት አሟጦ ለማግኘት የሚያስችለውን ጥረትና ዝግጅት ከወዲሁ ማድረግ ይጠበቅበታል። ገዥው ፓርቲ የወቅቱን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሽፋን አድርጎና መንግሥታዊ መዋቅሩን ተጠቅሞ (ከላይ ለ6 ወራት ሥልጣኑን በማራዘም ዕቅዱ ላይ የሰማነውን ፍንጭ ታሳቢ በማድረግ) ውስጥ ውስጡን የራሱን የምርጫ ዝግጅት እያደረገ ነው። ተቃዋሚው ጎራ ይህንን ተገንዝቦ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን በማይጻረር አግባብ የራሱን የምርጫ ዝግጅት ከወዲሁ ማድረግ ይኖርበታል። ይህንን ማድረግ ካልቻለና የኮሮና ችግር በተፈታ ማግስት ምርጫው እንዲካሔድ በገዥው ፓርቲ የሚወሰን ከሆነ ግን ተቃዋሚው ጎራ “ሠርገኛ መጣ” ዓይነት ችግር ውስጥ እንዳይገባ ከወዲሁ መዘጋጀት አለበት።
ከዚህ ግንዛቤ ጋር በተያያዘ፣ በአንድ በኩል አሁንም ምርጫው በቅርብ ጊዜ እንዲካሔድና የሽግግር መንግሥት የማቋቋሙ ጥያቄ ተቀባይነት እንዳያገኝ ለማድረግ እየጣሩ የሚገኙ የፖለቲካ ኀይሎች፣ ይህንን ለማድረግ ያስገደዳቸው ጠባብ የግልና የቡድን ፍላጎት ለሀገር ብቻ ሳይሆን ለራሳቸውም ፍላጎት የማይጠቅም መሆኑን ለማሳየት፤ በሌላ በኩል ደግሞ ከፍ ሲል ለመጥቀስ በተሞከረው ምክንያት ምርጫው በቅርብ ጊዜ መካሔዱ የማይቀር ከሆነ ተቃዋሚው ጎራ በሀገሪቷ ያለውን የፖለቲካ የኀይል አሰላለፍ በአግባቡ ተገንዝቦ የራሱን ቅድመ ዝግጅት ለማድረግ እንዲችል የቅድመ ምርጫ ውጤት ግምት ትንተና ከወዲሁ ማቅረብ አስፈላጊና ጠቃሚ ነው ብዬ አምናለሁ። ቀደም ሲል ስለ ‹‹የሽግግር መንግሥት መቋቋም አስፈላጊነት›› ባቀረብኩት ጽሑፍ ላይ እንደገለጽኩት፣ አሁን በምንገኝበት ነባራዊ የፖለቲካ ሁኔታ በአንጻራዊነት ሰላማዊ፣ ነጻና ፍትሐዊ ምርጫ የማካሔድ ዕድላችን አንድ አምስተኛ ወይም ከ20% ያነሰ ነው። ይህ ዕድል በኮሮና ቫይረስ ወደ ሀገራችን መግባት ምክንያት የበለጠ ጠባብና ምናልባትም ወደ ዜሮ የተጠጋ ሆኗል። ይህ ግምት ከቅርቡ የዶ/ር ዐቢይ የከረረ የማስጠንቀቂያ ንግግርና መግለጫ በኋላ የበለጠ ተጠናክሯል።
ነገር ግን ምርጫው መካሔዱ የማይቀር ከሆነና በሆነ ተዐምራዊ ምክንያት በአንጻራዊነት ሰላማዊ፣ ነጻና ፍትሐዊ መሆን ቢችል፣ በአሁኑ ወቅት በሀገራችን ካለው የፖለቲካ የኀይል አሰላለፍ አኳያ ምርጫውን የትኛው የፖለቲካ ፓርቲ ወይም ጎራ ሊያሸንፍ ይችላል? ለሚለው ጥያቄ ‹‹የቅድመ ምርጫ ውጤት ግምትና ትንተና›› መስጠት ጠቃሚ ይሆናል። ጠቃሚነቱም በሚከተሉት አምስት ዋና ዋና ምክንያቶች ላይ የተመሠረተ ይሆናል።
1. ምርጫው በቅርብ ጊዜ ከተካሔደ “እኛ የተሻለ የማሸነፍ ዕድል አለን” ብለው በማመን ምርጫው በቅርብ ጊዜ እንዲካሔድ ግፊት እያደረጉ የሚገኙ አንዳንድ የፖለቲካ ድርጅቶች የሠሩት ሒሳብ ምን ያህል ጥቅማቸውን የማያስጠብቅና ከእውነት የራቀ ግምት እንደሆነ ቆም ብለው ማሰብ እንዲችሉ፤
2. የቅድመ ምርጫ ግምቱንም ሆነ በአጠቃላይ በሀገሪቱ ያለውን የፖለቲካ የኀይል አሰላለፍ በአግባቡ መረዳትም፥ የፖለቲካ ፓርቲዎችም ሆኑ ዜጎች በተለያዩ ጉዳዮች ለሚይዟቸው አቋሞች እጅግ ጠቃሚ ግብዓት ሆነው ሊያገለግሉ የሚችሉ በመሆናቸው፤
3. ምርጫው የሚካሔድ ከሆነ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በሀገሪቷ ያለውን የፖለቲካ የኀይል አሰላለፍ ሚዛን በአግባቡ ተገንዝበው በተናጠልም ሆነ በትብብር ማድረግ የሚገባቸውን ዝግጅት ከወዲሁ ለማድረግ እንዲችሉ፤
4. አንዳንድ ወገኖች እንደሚያስቡት መጪው ምርጫ በሆነ ተዐምራዊ ምክንያት ነጻና ፍትሐዊ ለመሆን ቢበቃ እንኳን፣ የምርጫው ውጤት በቀላሉ የሕዝብ መንግሥት ለማግኘት የሚያስችለን ሳይሆን፣ በእስካሁኑ የፖለቲካ ታሪካችን አይተነው የማናውቅና በበቂ ሁኔታ ያልተዘጋጀንበት አዲስ ዓይነት ውጤት ሊሆን እንደሚችል እንዲገነዘቡት ለማድረግ፤
5. እነዚህን ከዚህ በላይ የተጠቀሱትን ግንዛቤዎች በአግባቡ በመፍጠርም ሕዝቡ ከምርጫው በፊት ሀገራችን በቂ የዝግጅት ጊዜና የፖለቲካ ሒደት እንደሚያስፈልጋትና፣ ሁሉን ዐቀፍ የሆነ የእርቅና የአንድነት የሽግግር መንግሥት ማቋቋምም ምን ያህል ወቅታዊ፣ አስፈላጊና፣ ሊታለፍ የማይገባው ጥያቄ እንደሆነ የሚኖረውን ግንዛቤ የበለጠ ለማጠናከር ነው።
በአጠቃላይም እንዲህ ዓይነቱን የምርጫ ውጤት ቅድመ ግምትና ትንተና ማቅረቤ፣ ሀገራችን በድኅረ ምርጫ 97 ወቅት የገጠማት ዓይነት ወይም ከዛ የባሰ የህልውና ቀውስ ውስጥ እንዳትገባ የማገዝ አዎንታዊ አስተዋጽኦ ይኖረዋል በሚል እምነት ነው።
በርግጥ፣ እንዲህ ዓይነቱን ‹‹የምርጫ ውጤት የቅድመ ግምትና ትንተና›› ከፓርቲ ጥቅም አኳያ ካየነው ለአንድ ፓርቲ ውስጣዊ ሥራ እንጂ ለሕዝብ በይፋ መቅረብ የሚገባው አልነበረም። ምክንያቱም እንዲህ ዓይነቱ ግምገማ ከምርጫ ስትራቴጂ ዝግጅት አንጻር ሌሎች ፓርቲዎች ተጠቃሚ ሊሆኑ የሚችሉበት መረጃ ሆኖ ሊያገለግል ይችላልና። ነገር ግን ጉዳዩ ከሀገር ደኅንነት ጋር የተያያዘና እንዲህ ዓይነቱን የሕዝብ ጉዳይም በውስጠ ፓርቲ መዋቅር ብቻ ገድቦ መወያየቱ፣ ኋላ ላይ ምን ያህል ያልተፈለገ ዋጋ ሊያስከፍል እንደሚችል ከ97ቱ ምርጫ ከተገኘው ልምድ በመነሳት ይህንን ሰነድ በዚህ መልክ ለሕዝብ ውይይት ይፋ ማድረጉ በቀና አመለካከት ላይ የተመሠረተ ተመራጭ መንገድ ነው ብዬ አምናለሁ።
በዚህ ጽሑፍ ላይ የተገለጸውን የምርጫ ውጤት ግምት ለመስጠት የተሞከረውም፣ እንዲሁ ከአንድ ግለሰብ ወይም ፓርቲ አመለካከት ጋር ከተያያዘ ጠባብ ግምገማ በመነጨ አይደለም። ይህ ግምገማ ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ከተሰበሰበ ናሙና የመነጨ ባይሆንም፣ በአንዳንድ ክልሎች እስከ ወረዳ፣ በአንዳንድ ክልሎች ደግሞ ቢያንስ እስከ ዞን መዋቅር ድረስ ከሚገኙ የሀገሪቱ አካባቢዎችና ገዥውን ፓርቲ ጨምሮ፣ በሀገሪቱ ውስጥ የተለያየ አመለካከት ካላቸው የፖለቲካ ድርጅት አመራሮችና አባላት መደበኛ ባልሆነ መንገድ የተሰበሰበ መረጃን መሠረት አድርጎ የቀረበ ግምትና ግምገማ ነው። ይህ የሆነውም በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ በፖለቲካ ዙሪያ የሚካሔድ ጥናት ግልጽና መደበኛ ከሆነ የጥናት አሠራር ይልቅ መደበኛ ባልሆነ የመረጃ አሰባሰብ ዘዴ ቢሠራ የተሻለ ውጤታማ እንደሚሆን በማመን ነው። ይህ የቅድመ ምርጫ ውጤት ግምትና ትንተና የተሰጠውም አሁን የምንገኝበትን ተጨባጭ ሁኔታ ብቻ ሳይሆን ወደፊት እስከ ምርጫው ዕለት ድረስ በሚኖረው ጊዜ፣ በተለይም በመጨረሻዎቹ ሁለት ወራት የሚካሄዱ የምርጫ ዘመቻዎችና የምረጡኝ ክርክር መድረኮች ሊያመጡ የሚችሉትን ከፍተኛ የኀይል አሰላለፍ ለውጥ ጭምር ግምት ውስጥ በማስገባት ነው።
በመጨረሻም፥ የ97 ምርጫን አስመልክቶ በወቅቱ በቅንጅት ውስጥ አቅርቤው የነበረው ተመሳሳይ ‹‹የቅድመ ምርጫ ውጤት ግምትና ትንተና›› ኋላ ላይ በምርጫው ከመጣው ውጤት ብዙም ርቀት ያልነበረው እንደነበር እዚህ ላይ አስታውሶ ማለፉ ጠቃሚ ይሆናል።
ባለፈው ሳምንት 6,65 ሚሊዮን አሜሪካዊያን ለስራ አጥነት አቤቱታ ያሰሙ ሲሆን ይህም ካለፉት ሁለት ሳምንታት ጠቅላላ ድምር 10 ሚሊዮን ሆኗል ፡፡ ሁሉም መዝገቦች ተሰበረ እና አዝማሚያው መቀጠል አለበት። አንዳንዶች ቀድሞውኑ በቅርቡ 30% ስለሚሆነው የሥራ አጥነት መጠን እየተናገሩ ነው ፡፡
እሱ የተሰበረ አዲስ መዝገብ ነው ፡፡ ከዚህ በፊት ታይቶ የማያውቅ ውድቀት በሚመጣበት ጊዜ ቀውስ አስከፊ የከፋ እና የአሜሪካን ኢኮኖሚ በፍጥነት የሚያጠቃ የለም ፡፡ በዚህ ደረጃ ፣ በቅርቡ በተወሰኑ ኢኮኖሚስቶች የተተከሉት አኃዛዊ መረጃዎች በፍጥነት ደርሰዋል ፡፡ ለምሳሌ ፣ የቅዱስ ሉዊስ ፌዴሪ በጠቅላላው 32 ሚሊዮን ስራዎች ለጠፉት በመጪዎቹ ሳምንቶች 47% የሥራ አጥነትን ጠቅሷል ፡፡
ለጥቂት ቀናት ምናልባት የጤናው እውነታ ከሚያስፈራ የጤና ትንበያ ጋር የማይዛመድ በመሆኑ ምናልባት ቅር ተሰኝተው ሲኖሩ ፣ መንግስት በኢኮኖሚያችን የወደፊት ተስፋችን ላይ በጣም የሚያስጨንቁ ግንኙነቶችን መር chosenል ፡፡
ሆኖም ብልህ በተደራጀ አዛውንት ከደረሰባቸው እልቂት ጋር በጡረታ ላይ ብዙ ገንዘብ ያድኑታል! ምናልባትም በዚህ ወቅት ምናልባትም ነርሶችን ለአረጋውያን ሠራተኞች የሚከፍሉት ይሆናል ...
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሊብያ፣ ኢራንን ብመጠኑ ድማ ካብ ሱዳን ነዳዲ ክሽመት ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ካብ ዒራቕ ንምሽማት ጠለብ ምቕራቡ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ዒራቕ፣ መዓልታዊ ኣስታት 3 ሚልዮን በርሚል ዘይተጻረየ ነዳዲ ናብ ዕዳጋ ዓለም ተቕርብ ከምዘላ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ሻምብቖታት ነዳዲ ብዝተኻየደ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ፣ እቲ ሰደድ ጎዲሉ ከምዘሎ’ዩ ዝጥቐስ።
ካብዚ ወርሒ’ዚ ኣትሒዛ ግና እታ ሃገር ምስቲ ካብ ኤርትራ፣ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ቀሪቡላ ዘሎ ጠለብ፣ ናብ ወጻኢ እትልእኮ ነዳዲ ናብቲ ዝነበሮ ክምለስ ትጽቢት ኣሎ።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝኸበረ ዋጋ ነዳዲ ዝሽየጠለን ሃገራት ዓለም’ያ። ነዚ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ዓመታት ድማ ዋሕዲ ነዳዲ እቲ ቀንዲ ማሕንቖ ኮይኑዋ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
በቅርቡ በጀርመን ሐገር የሚኖር በንቲ ኦጁሉ ቴሶ የተባለ ሰው ኢትዮጵያ የሚለውን ስም በሙሉ ከመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የማውጣት ‹‹ጥናት›› አድጎ በዚሁ ጥናት ዶክትሬቱን እንደተቀበለ ተናግሯል፡፡ ይህ ሰው “ኦፕራይድ” ለሚባል ድረ-ገጽ ጋዜጠኛ የሰጠውን ቃለ ምልልስ የአማርኛ ትርጉም አነበብኩት፡፡ ዶ/ር በንቲ የጀርመን ኢቫንጀሊካን ቤተክርስቲያን ፓስተር ሲሆን በቅርቡ የዶክትርና ትምህርቱን የጨረሰው ኢትዮጵያ ስሟ ከመጽሃፍ ቅዱስ ውስጥ እንዲሰረዝ ባደረገው ‹‹ጥናት›› እንደሆነ በቃለ ምልልሱ ተናግሯል፡፡ ቃለ ምልልሱን አንብቤ ጉዳዩ ዝም የሚያሰኝ ስላልሆነ ለዶ/ር በንቲ ቴሶ ‹‹ጥናት›› የድርሻዬን ምላሽ ለመስጠት ተገድጃለሁ። ኢትዮጵያዊነት የግለሰብ ወይ የአንድ ቡድን ውሳኔ ሳይሆን የሁሉም ዜጋ ክብር ስለሆነ ሌሎች በጉዳዩ የሚመለከታቸውንም ወገኖች ምላሽ ቢሰጡበት መልካም ነው እላለሁ፡፡
ከጅማሬው አንባቢዎቼን ማሳሰብ የምወደው፣ እኔ ዶክትሬቴን የሰራሁት በባዮ-ኬሚስትሪ እንጂ በታሪክ ምርምር አይደለም፡፡ ዶ/ር በንቲም ቢሆን የስ-ነመለኮት ምሩቅ ነው እንጂ የታሪክ ሙሁር አይደለም፡፡ ስለዚህ በእርሱ የቀረበውን የኢትዮጵያ ታሪክም ሆነ የእኔን ምላሽ ለመዳኘት በሃገራችን በተለያዩ ደረጃ ያሉትን የታሪክ ሙሁራን አስተያየት እጠይቃለሁ፡፡ እንደአውነቱ ከሆነ ኢትዮጵያዊነት በደም ውስጥ ስላለ ታሪክ አጥንተን የምናረጋግጠው የሩቅ ሐገር ትዝታ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያዊነት እለት እለት የሚኖርበት ስለሆነ አውቀናል ተምረናል ከምንለው በተሻለ ታሪካችንንና ማንነታችንን መናገር የሚችሉ አባቶች አሉን።
ዶ/ር በንቲ ኦጁሉ በ2017 የታተመው የጀርመን ኢቫንጀሊካን ቤትክርስቲያን መጽሃፍ ቅዱስ ውስጥ የኢትዮጵያ ስም እንዲወጣ ዋናውን ስራ የሰራ ሰው ነው። ዶክተሩ በሰጠው ቃለ ምልልስ ስለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ስለክርስትና እምነት እና በክርስቶስ በበማመን ስለሚገኝ የኃጢያት ስርየት ጉዳዮች መሰረታዊ እና ማንም ‹‹ተራ›› ምእመን ሊስተው የማይችለውን ስህተት ተሳስቷል፡፡ ዶ/ር በንቲ በምልልሱ ላይ የኦሮሞ ሕዝብ ክርስትናን ከመቀበሉ በፊት ከክርስትና እምነት ጋር አቻ የሆነ እምነት እንደነበረው ተናግሯል፡፡ በአካባቢው አህጉራት የክርስትናና የእስልምና ሃይማኖት ከመምጣቱ በፊት የኦሮሞ ሕዝብ በራሱ መንገድ እግዚአብሔርን የሚያመልክ እንጂ ጣኦት አምላኪ አይደለም ብሏል፡፡ በጥናቱ ወቅትም በኦሮሞ ነባር ሃይማኖት (ዋቄፈታ) እና በክርስትና መካከል ብዙ ተመሣይነትና ጥቂት ልዩነቶችን እንዳገኘ ተናግሯል። ለዚህም ማስረጃ ሲሰጥ በክርስትና እግዜብሄር ለሚለው የፈጣሪ መጠሪያ በኦሮምኛ “ዋቃ” ወይም “ዋቀዮ” ስለሆነ ክርስትናና የኦሮሞ ሕዝብ ባህላዊ እምነት አብረው መጓዝ የሚችሉ መሆናቸውንም በኩራት ይናገራል። መጽሃፍ ቅዱስን ወደ ኦሮሞኛ ሲተረጎም “God” የሚለውን የፈጣሪ ስም በኦሮምኛው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ “ዋቃ” በሚለው መተካቱ የኦሮሞ ነባር ሃይማኖት ከክርስትና ጋር ተመሳሳይ ስለመሆኑ እንደማስረጃ አቅርቦታል።
ክርስትና የመጣው ከክርስቶስ ሞትንና ትንሳኤ በኋላ ስለሆነ ክርስቶስ ሳይኖር ክርስትና በዓም ሁሉ ጭራሽ አልነበረም፡፡ ወንጌልም የተጀመረው የክርስቶስን አዳኝነት በመንገር እንደሆነ ግልጽ ነው፡፡ የኦሮሞ ሕዝብ ወንጌልን ሳይሰማ ክርስቶስን ሳያምን እግዚአብሔርን ያመልክ ነበር ብሎ መናገር በህዝቡ መሳለቅ ነው፡፡ ክርስቲያንነት ከክርስቶስ ሞትን ትንሳኤ በኋላ የመጣ እምነት እንደሆነ እንኳንስ መጽሐፍ ቅዱስ ገልጦ ያነበበ ቀርቶ እመነት የለሽ (ኤቲየስት) የሆነ ሰው ያውቀዋል፡፡ በሐዋ. 11፣26 ላይ ‹‹ሐዋርያትም ለመጀመሪያ ጊዜ በአንጾኪያ ክርስቲያን ተብለው ተጠሩ›› ይላ፡፡ በሐዋርያት ስራ 8፣26-40 ባለው የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ደግሞ ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ የተጠመቀው በወንጌል ካመነ በኋላ ነው፡፡ የኦሮሞ ሕዝብ ብቻ ሳይሆን መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ፣ ግሪኮች፣ ሮማውያኖች፣ አሜሪካኖች፣ ጀርመኖች እንዲሁም ሌሎች የአለም ሕዝቦች በሙሉ ወንጌልን ሰምተው ጌታን ከማወቃቸው በፊት ሁሉም ጣኦት አምላኪዎች ነበሩ፡፡ ይህን ደግሞ መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ ሳይሆን የአርኪኦሎጂ ምርምሮችም ይመሰክራሉ፡፡ ክርስቶስን የማያውቅ ሕዝብ በጨለማ እንደሚኖር ኤፌሶን 2 በስፋት ይናገራል፡፡ በሮሜ 3፣ 10-11 ላይ ደግሞ ‹‹ጻድቅ ማንም የለም፤ እንድም እንኳ አስተዋይ የለም፡፡ ሁሉም ተሳስተዋል፣ ባንድነት የማይጠቅሙ ሆነዋል›› በማለት አይሁድም ሆኑ ሌሎች የአለም ህዝቦች በሙሉ ከሐጢያት በታች እንደሆኑ ይናገራል፡፡
ሰው ከእግዚአብሔር ጋር እውነተኛ እርቅ ያደረገው በክርስቶስ ሞትና ትንሳኤ በኋላ እንደሆነ መጽሐፍ ቅዱስ ከጫፍ እስከ ጫፍ ይተርካል፡፡ ክርስትና ከዘርና ከጎሳ በላይ የሆነ ሁሉንም ህዝብ በክርስቶስ አንድ የሚያደርግ እውነት ነው፡፡ የኦሮሞ ህዝቦችም ሆኑ ሌሎች የኢትዮጵያ ቤሔሮች የሚያኮራና በዘመናት የዳበረ ባህል እንዳላቸው ይታወቃል፡፡ በዚህ ደግሞ እንኮራበታል፡፡ የእግዚአብሔር ጽድቅ ግን ክርስቶስን በማመን ብቻ የሚገኝ እንደሆነ እንጂ በባህልና በወግ እንደማይገኝ በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ እጅክ በርካታ ስፍራ እንደተጻፈ ዶ/ር በንቲ አለማወቁ ትልቅ ስህተት ነው፡፡ ይህ ሰው በመጽሐፍ ቅዱስ ሳያምን እንዴት ፓስተር እንደሆነ ለእኔ ግልጽ አይደለም፡፡ ስለዚህ ምንም እንኳን የኦሮሞ ሕዝብ ባህል የከበረ እና ተወዳጅ ቢሆንም ከክርስትና እምነት ጋር ምንም ተመሳሳይነት የለውም፡፡
ዶ/ር በንቲ በኦሮሞ ሕዝብ ላይ ያደረገውን ‹‹ጥናት›› ዲሴምበር 2016 ሒልደሺም ዩኒቨርሲቲ ቀርቦ ጁን 2017 እንዳለፈ ተናግሯል፡፡ ምንም እንኳን አላማው የተጣመመ ቢሆንም የዶክትሬት መመረቂያ ጽሁፍ ያውም በባእድ ቁዋንቋ ማቅረብ ምን ያህል ፈታኝ እንደሆነ ስለማውቀው እንኳን ደስ ያለህ አላለሁ። ስለኦሮሞ ህዝብና ስለኢትዮያ ታሪክ የጥናት ጽሑፍ መመርመርና መፍረድ የሚችሉ ጀርመኖች አይደሉም፡፡ ዶ/ር በንቲ የኦሮሞ ተወላጅ በመሆኑ ብቻ ታሪካችንን እንደፈለገ የማቆሸሽ መብት የለውም፡፡ በስደት በሚኖርበት ምድር ገንዘብና አጋጣሚውን ስላገኘ እድሉን ለክፉ አላማ ባያውለው መልካም ነበር፡፡ ዘላንነት እጣ ፈንታችን ሆኖ በባእድ ሐገር እንኖራለን እንጂ ሐገርን መካድ ክብር አይደለም፡፡
ዶ/ር በንቲ በፓስተርነት እየሰራ ያለበት ኢቫንጀሊካል ደችላንድ ቤትክርስቲያን ባሳተመው አዲስ የአማርኛ ትርጉም መጽሃፍ ቅዱስ ላይ ቀደም ሲል በነበረው ቅጂ ውስጥ “ኢትዮጵያ ” የሚለውን ቃል “ኩሽ” በሚለው ቀይሮታል። በቀደመው ትርጉም ውስጥ ‹‹ኢትዮጵያ›› የሚለውን ስያሜ ዶክተሩ ‹‹ስህተት›› እና ‹‹ጊዜ ያለፈባቸው›› ናቸው ብሎታል።
በቀድሞዎቹ የመጽሃፍ ቅዱስ ህትመቶች ውስጥ የሚገኙ የትርጉም ጉድለቶችንና ግድፈቶችን እያሻሻሉ ማቅረብ የተለመደ አሰራር ስለሆነ በራሱ ችግር የለበትም። በአሁኑ ወቅት ከ 60 በላይ የሚሆኑ የእንግሊዘኛ መጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች አሉ፡፡ እነዚህ ትርጉሞች በሙሉ በቃላት አጠቃቀም፣ በሰዋሰውና በአረፍተ ነገር አገባብ ይለያያሉ እንጂ መሰረታዊ የሆነ የኃሳብ ልዩነት የላቸውም። ለምሳሌ በቀድሞው መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ባያዎች የሚለውን ሰራተኞች፣ ወዛደሮች፣ ባለሙያዎች እና በመሳሰሉት ቃላት ለውጠውታል፡፡ በዚህ በቀድሞው ዘመን ሰው ለሌላ ሰው ተቀጥሮ የሚሰራና የሌላውን ሰው ጥቅምና ፍላጎት በማሟላት የሚኖር ሁሉ ባሪያ ነው የሚባለው፡፡ ከዚህ በፊት በአማርኛ የተተረጎሙት ቅጂዎችም አንዳንድ ከጊዜው ጋር የማይሔዱ ቃላትን ሕብረተሰቡ በሚያውቃቸው ቃላት ለወጧቸው እንጂ መሰረታዊ ኃሳቡ ተመሳሳይ ነው፡፡ እኔ እስከማውቀው ድረስ ከዚህ በፊት አንድም የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ለግል ጥቅም፣ በሕዝብ ጥላቻ፣ ወይም የፖለቲካ አጀንዳ መሰረት ተደርጎ አልተተረጎመም።
ዶ/ር በንቲ ሲያስረዳ ብሉይ ኪዳን ከሂብሩ ቋንቋ ወደ ግሪክ ሲተረጉሙ “ኩሽ” የሚለውን ወደ “ኢትዮጲስ” በመቀየር ስህተት ሰሩ ብሏል። ‹‹ኢትዮጲስ›› ማለት “ፊቱ የተቃጠለ ህዝብ” ማለት ስለሆነ እኛ ጥቁር ሕዝቦችን ሊሰድቡን ፈልገው ኩሽ የሚለውን በ ‹‹ኢትዮጲስ›› ለወጡት ብሏል። ስለዚህ በቀደመው የመጽሃፍ ቅዱስ ቅጾች ውስጥ “ኢትዮጵያ” የሚለው ቃል በሙሉ ወደ ኩሽ እንዲለወጥ ጥሯል። በዶክተሩ ጥናት ‹‹ኢትዮጵያ›› ማለት ክብርን የሚነካ የሚያዋርድ (Derogatory) መጠሪያ ነው ብሏል፡፡ ግሪኮችም መጽሐፍ ቅዱስን ሲተረጉሙት ጥቁሮችን ለማዋረድ ብለው ኩሽ የሚለውን ስም በኢትዮጵያ እንደቀየሩት ደርሼበታለሁ ይላል፡፡
በዶ/ር በንቲ ትንታኔ ኢትዮጵያዊ መባል የሚያኮራ ሳይሆን ሞራልን የሚነካ ስድብ እንደሆነ ያስባል፡፡ ለምሳለሌ በኤርሜያስ 13:23 ውስጥ ” ኢትጵያዊ ቆዳውን ነብር ዥጉርጉርነቱን ይቀይራልን?” የሚለውን ቃል ላይ “ኢትዮጵያ ” የሚለው ቃል ፈጽሞ ሊጠቀሙበት የማይገባ ስድብ (Insult) ስለሆነ ‹‹ኩሽ›› በሚው ለውጦታል። በርግጥ ክፍሉ አዎንታዊ ሳይሆን አሉታዊ መልእክት ያለው ቃል ነው፡፡ በዚህ ክፍል የተጻፈው ‹‹ኢትዮጵያዊ›› ማለት ስድብ ከሆነ ‹‹ኩሽ›› ሲሆን ስድቡ ይጠፋል? ወይስ ኢትዮጵያውያኖች ለብቻችን እንዳንሰደብ ፈልጎ ለመላው አፍሪካ ለማዳረስ ነው ‹‹ኩሽ›› ያደረገው?
ከዚህ በፊት የታተሙት የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች ጥቁር ሕዝብ መግለጽ ሲፈልኩ ኩሽ የሚለውን ቃል ይጠቀማሉ፤ ኢትዮጵያውያንን ብቻ መግለጽ ሲፈልጉ ደግሞ ኢትዮጵያን ይጠቀማሉ፡፡ በዘፍ. 10፣ 6-20 ውስጥ ናምሮድ የኩሽ ልጅ እንደሆነ ተገልጾአል፡፡ ኩሽ ማለት ደግሞ ጥቁር ሕዝብ የሚለውን ለመተካት የገባ ቃል ነው፡፡ ሙሴ ያገባት ሴት ኢትዮጵያዊት እንደነበረች መጽሐፍ ቅዱስ ይናገራል፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተጠቀሱ ፍልስጤም፣ ከነአን፣ ግብጽ፣ ሊባኖስ፣ እስራኤል፣ ሕንድ የሚሉትን ስሞች ብንመለከት የአህጉር መጠሪያ ሳይሆኑ የሐገር መጠሪያ ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ የሙሴን ሚስት ኢትዮጵያዊ ማለቱ ወይም በሐዋርያት ስራ ላይ የተጠቀሰው ጃንደረባ ኢትዮጵያዊው የተባለው በቀለማቸው ጥቁሮች ስለሆኑ ሳይሆን በትውልዳቸው ኢትዮጵያውዎች ስለሆኑ ነው፡፡
ዶ/ር በንቲ ስህተት ነው በሚለው መዝሙር 68፣31 ላይ ያለውን ሙሉን ቃል ብንመለከተው ‹‹መኳንንት ከግብጽ ይወጣሉ፤ ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች›› ይላል፡፡ እንግዲህ ግብጽ የምትገኘው አፍሪካ ውስጥ (ጥቁር ምድር) መሆኑ እየታወቀ ኢትዮጵያ የሚለውን ቃል በኩሽ መለወጥ ቃላትን መደረት አይሆንም? በዶ/ር በንቲ ትርጉም ከተለወጠ ‹‹መኳንንት ከኩሽ ይወጣሉ፤ ኩሽ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች›› መባል ነበረበት፡፡ ይህ ደግሞ ስህተት ነው፡፡ ይህን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ስለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ስለመላው ጥቁር ሕዝብ ነው የሚናገረው የሚሉ ትርጉሞችን ሰምቻለሁ፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ኢትዮጵያ ተብሎ የተጠቀሰው መላውን አፍሪካ፣ በተለይ ደግሞ መካከለኛውንና ምስራቅ አፍሪካን ያጠቃልላል ሲባል ሰምቻለው፡፡ እንደዚሁም፣ በጥንት ጊዜ ኢትዮጵያ እስክ ግብጽ ድረስ ያሉትን ሐገሮች ታገዛ ስለነበር ነው የሚባልም ግንዛቤ አለ፡፡ ከዚህ ውጪ ግን ኢትዮጵያ ማለት የጥላቻ ወይም የስድብ ስም መሆኑን ለመጀመሪያ በእፍረት ሲናገር የሰማሁት ዶ/ር በንቲ ነው፡፡
ኢትዮጵያዊነትም ሆነ ጥቁርነት ክብር እንጂ ዶ/ር በንቲ እንደሚለው ውርደት አይደለም፡፡ ለአብርሐም ተስፋ የተገባለት የከነአን ምድር የጥቁሮች ምድር እንደሆነ ታሪክም የከርሰ ምድር ምርምርም ያረጋግጣል፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ትንቢተ ሰፎንያስን የጻፈልን ነብይ ጥቁር (የኩሽ ዘር) ቢሆንም በእየሩሳሌም የሚኖር እስራኤላዊ መሆኑ በምእራፍ 1 ተገልጾአል፡፡ በመኃልየ መኃልየ ዘሰለሞን 1፣5 ላይ የተጠቀሰችው ሱናማጢስ ሴት፣ በ2ኛ ሳሙኤል 11፣ 3 ላይ ያለችው የሰለሞን እናት ቤርሳቤህ፣ በ 1ኛ ነገ. 10፣ 1 ላይ የተጠቀሰችው የሳባ ንግስት፣ በማቴዎስ 27፣ 32 ላይ የተጠቀሰው ቀሬናዊው ስምኦን ፣ በሐዋ. 8፣37 ላይ የተጠቀሰው ኢትዮጵያዊው ጃንደረባ እና ሌሎችም በርካታ የመጽሐፍ ቅዱስ ሰዎች በቆዳ ቀለማቸው ጥቁር ቢሆኑም ኢትዮጵያና ኩሽ የሚለውን ቃል ግን በተለዋዋጭነት አልቀረበም፡፡
ዶ/ር በንቲ ሌላ ፍላጎት ከሌለው በቀር ኢትዮጵያ ማለት በአለም ላይ ስድብ ሆኖ የታወቀበት ታሪክ የት ነው ያገኘው? እንዴት አይነት ጥናት ቢያደርግ ነው ኢትዮጵያ የሚለውን ስም በመደምሰስ ሊያስከብረን የፈለገው? ምእራባውያኖች ‹‹በእብደት እና በሊቅነት መካከል ያለው ልዩነት የቀጭን ክር ያህል የሰለለ ነው›› (There is a thin line between genious and insanity) እንደሚባለው ብዙ መመራመር ወደእብደት እንዳይለወጥ እፈራለሁ። በ2016 ዓ.ም በተደረገው ቆጠራ ሙሉው መጽሐፍ ቅዱስ 636 የዓም ቁዋንቋዎች ተተርጎሟል፡፡ አዲስ ኪዳን ብቻ ደግሞ በ 1442 ቁዋንቋዎች ተተርጉሟል፡፡ ከዚህ ሁሉ ትርጉም ‹‹ኢትዮጵያ›› የሚለውን ስም በመሰረዝ የዶ/ር በንቲ መጽሐፍ ቀዳሚውና ብቸኛው መጽሐፍ ይሆናል፡፡
በዶ/ር በንቲ ‹‹ጥናት›› ውስጥ በሂብሩ፤ በግሪክ፤ በእንግሊዝኛ በጀርመንና በሌሎችም ቋንቋዎች የበቁና ከፍተኛ እውቀት ያካበቱ የስነመለኮት ሰዎች እና የስነቋንቋ ጠበብት እንደተካተቱ ተናግሯል። አዲሱን የትርጉም ስራ ለጀርመኑ ጳጳስና በጀርመን የሚገኙ የኢቫንጀሊካን ቤተክርስቲያን ተወካዮች እንደተሰጠ በቃለ ምልልሱ አብራርቷል። ስለኦሮሞ ሕዝብ ለማጥናት የሐገሬው ተወላጆች መሐል ገብቶ የሕዝቡን ባሕልና ታሪክ ማወቅ ከብዙ ስህተት በጠበቀው ነበር፡፡ በጀርመን ያሉ የፕሮቴስታንት ቤተክርስትያናት በአዲሱ ትርጉም ደስተኞች መሆናቸውን በቃለ ምልልሱ ገልጾአል። በጀርመን ያሉት የሌላ ሐገር ዜጎች ምን እንደሚሉ ባለውቅም በጀርመን ያሉ ኢትዮጵያዊ ፕሮቴስታንት እምነት ተከታዩች ግን በጉዳዩ ማዘናቸውን በተለያየ መንገድ ማረጋገጥ ችያለሁ፡፡
ዶ/ር በንቲ ይህ አዲስ መጽሐፍ ቅዱስ የካቶሊክ ወይም የኦርቶዶክስ ሳይሆን የፕሮተስታንት ቤተክርስቲያን መጽሃፍ ቅዱስ ነው ብሏል። ፕሮተስታንቶች የምንጠቀምበት 66 መጽሃፍት ካቶሊኮችና ኦርቶዶክሶች ከሚጠቀሙበት 66 መጽሐፍት ጋር ፍጹም ተመሳሳይ ነው፡፡ ካቶሊኮች ሌሎችን መጻሕፍት ጨምረው 73 ሲኖራቸው የኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ደግሞ 81 መጽሐፍትን ትጠቀማለች። ይህ ማለት ግን ዶ/ር በንቲ እንደሚናገረው የፕሮቴስታንት እምነት የራሳቸው የሆነ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ስለፈጠሩ አይደለም፡፡ የፕሮቴስታንት ጀማሪና አባት የሚባለው ማርቲን ሉተርም ቢሆን ቃሉ የሚለውን በትክክል ተረጎመው (አነበበው) እንጂ አዲስ መጽሐፍ ይዞ አልተነሳም፡፡ ይህ የዶ/ር በንቲ መጽሐፍም እርሱ እንዳሰበው በመላው ዓለም ያሉትን የፕሮተስታንት ቤተክርስቲያን አይወክልም። እርሱ ተጠግቶ በሚሰራበት የጀርመኖች ቤተክርስቲያን ገንዘቡና አቅሙ ስላላቸው ይህንን አዲስ መጽሐፍ እያሳተሙ በነጻ እንደሚድሉ ይታወቃል፡፡ በቢሊዮኖች በሚቆጠር ቅጂ ቢታተም እንኳን የመጽሐፉን ስህተት አይሻሽለውም፡፡ ውሽት የቱንም ያህል ተደጋግሞ ቢነገር እውነት አይሆንም፡፡
ከዚህ ጋር ተመሳሳይ በሆነ መልኩ፣ በአሜሪካን ሐገር የሚገኝ አንድ የመጽሐፍ ቅዱስ አሳታሚ ድርጅት በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ስለተመሳሳይ ጾታ ግንኙነት የሚቃወሙ ክፍሎችን ለቀሞ በማውጣት ላይ ይገኛል፡፡ ይህ ድርጅት የሚሰጠው ምክንያት ደግሞ እነዚህ ስሞች የሰውን ስብእና የሚነኩ ናቸው ይላሉ፡፡ እንዲሁም፣ የመጀመሪያዎቹ ተርጓሚዎች ተሳስተው እንጂ ቃሉ እንደዚህ እንደማይል በጥናት ደርሰንበታል የሚል ነው፡፡
ዶ/ር በንቲ የራሱን እና አጠገቡ ሆነው ትምህርቱን እንዲጨርስ በገንዘብ የረዱትን ድርጅቶች አቋም ሊወስድ ይችላል፡፡ ከዚህ ባለፈ ግን የእርሱን ‹‹ጥናት›› የፕሮቴስታንት ቤተክርስቲያን እምነት እንደሆነ መናገሩ ትልቅ ስህተት ነው፡፡ አኛ እንደሌሎቹ ኢትዮጵያን ከአባቶቻችን ጉያ የተፈጠርን ወንድና ሴት ኢትየጵያውያኖች ነን እንጂ ምድሪቱን ለማሳደፍ የተነሳን ጉዳንጉዶች አይደለንም፡፡
የዶ/ር በንቲ ጥረት ስውር አላማ እንዳለው ወደማመን ያደረሰኝን ዋና ነጥብ ላንሳ፡፡ በዶ/ር በንቲ እምነት ኦሮሞ፣ ሲዳማ፣ ከምባታ፣ አገው፣ ሃዲያ፣ ሶማሌ እና ሌሎችም ወገኖች የኩሽ ዘሮች ናቸው እንጂ ኢትዮጵያውያን አይደሉም ብሎናል፡፡ የኦርቶዶክስና ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያናትም ወደዚህ ሕዝብ መሐል ሄዶ መስራት ከፈለጉ ህዝቡን በሚመለከተው ስም ኩሽ እያሉ እንጂ ኢትዮጵያዊ እያሉ መጥራት እንደሌለባቸው ይመክራል፡፡ ኢትዮጵያዊ ማለት “ፊታቸው የተቃጠለ ሰዎች “ ማለት ስለሆነ ይህ መጠሪያ ክብረ ነክና አዋራጅ ስድብ ነው ይላል ዶክተሩ። ቃላት በዘመናት መሐል ተሸክመውት የሚዘልቁት ለዓለም ሕዝብ የሚሰጡት ትርጉም አላቸው፡፡ አንባቢዎቼ ኢትዮጵያዊያኖች ስለሆናችሁ እራሳችሁ ፍረዱ፡፡ ኢትዮጵያዊ መባል በአለም የሚያዋርድ ስም ነው? ለሐገራቸው ከተሰውት እነ አብዲሳ አጋ ጀምሮ በዓለም ላይ ስሟን ያስጠሩት ሯጮቻችን፣ እንዲሁም በመላው ዓለም በተለያየ የምርምር ስራ ላይ አስተዋጽኦ እያደረጉ ያሉት ወገኖቻችን በኢትዮጵያዊነታቸው አላኮሩንም? እንደ ዶ/ር በንቲ በዚህ ስም አፍራችሁ ታውቃላችሁ?
በዶ/ር በንቲ ‹‹ጥናት›› መሰረት ኢትዮጵያ ከሚለው ቃል ጋር የሚዛመድ ህዝብም ፤ ቦታም ፤ ቋንቋም ስለሌለ ዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ የሚደረጉ የኢትዮጵያ ጥናት መቆም እንዳለበት ይናገራል። መቼም ሐገርን በተለያየ ምክንያት መክዳት በእርሱ ስላልተጀመረ አይስገርምም፡፡ ጣልያኖች ኢትዮጵያን በወረሩ ጊዜ ሕዝቡን ለብዙ ችግር የዳረጉት የሐገሬው ተወላጅ ባንዳዎች እንደነበሩ ከታሪክ እናያለን፡፡ ዶ/ር በንቲም ቢያንስ ኢትዮጵያ የምትባል ሐገር እንዳለች ሕዝቦቹም በስማቸው እንደማያፍሩ ከጣሊያኖች መጠየቅ ይችላል፡፡
ኢትዮጵያ ማለት በሰሜን አፍሪካ የምትገኝ ሐገር ማለት እንጂ የስድብ ስም እንዳልሆነ ከዶ/ር በንቲና ለትምህርቱ በገንዘብ ከረዱት የጀርመን ድርጅቶች በቀር መላው ዓለም ያውቃል፡፡ ኢትዮጵያ የሚለው ስም በቅርብ ጊዜ የተፈጠረ ሳይሆን ከሁሉም የአፍሪካ ሐገር ስሞች ቀድሞ የነበረ እንደሆነ ለማረጋገጥ ካስፈለገ በ1780 ዓ.ም የታተመውን የአፍሪካ ካርታ መመልከት በቂ ይሆናል፡፡ ዶ/ር በንቲ እንደሚለው ኢትዮጵያ የሚለው ስም በቅርብ የተፈጠረ ሳይሆን እንደውም የአብዛኛውን የአፍካ ክፍል መጠሪያ ነበር፡፡ በየዘመናቱ ሌሎቹ የአፍሪካ ክፍሎች የራሳቸውን ክልልና የራሳቸውን አዲስ ስም ሲያወጡ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ግን ስሙን ይዛ ቀርታለች፡፡ ይሄንን ለማረጋገጥ የሚፈልግ ማንም ሰው በመረጃ መረብ (ኢነተርኔት) ላይ ‹‹የአፍሪካ የድሮ ካርታ›› (Africa old map) ብሎ ቢፈልግ በርካታ ጽሁፎችን እና ካርታዎችን ያገኛል፡፡ ኢትዮጵያዊነት የሚያሳፍር ስድብ አለመሆኑን ለሐገራቸው ብዙ ዋጋ የከፈሉትን ቁርጠኛ ኦሮሞ ፤ ሶማሌ፤ አፋር፤ እና ሌሎችም ልጆች ሔዶ ቢጠይቅ በተሸለ ያስረዱታል፡፡
ዶ/ር በንቲ የኢትዮጵያን ታሪክ የሚያውቀው ከዳግማዊ ሚኒሊክ በኋላ ያለውን እንደሆነ ተናግሯል፡፡ ለዚህም እንደማስረጃ ያቀረበው ከ1900 በፊት የዛሬዪቱ ኢትዮጵያ ስነ መልክአምድር (ካርታ) አልነበረም ብሎ ነው። ከዚያ በፊት ህዝቡ ኦሮሞ፤አማራ፤ሲዳማ ፤ አፋር፤ ትግሬ ወዘተ….ይባሉ ነበር እንጂ ኢትዮጵያውያኖች አልነበሩም ይለናል። ኢትዮጵያ የሚለው ስም በሕገ መንግስት ውስጥ የገባው በ1931 ዓም በንጉስ ኃይለስላሴ ዘመን ነው ይለናል፡፡ በዶ/ር በንቲ ስሌት ኢትዮጵያ የ 86 ዓመት እድሜ ያላት ሐገር ናት እንጂ ከዛ በፊት አትታወቅም፡፡ ይህ ስህተት መሆኑን ለማረጋገጥ ለዶክትሬት የሚያበቃ ጥናት ከሚያደርግ የገዛ ወላጆቹን ቢጠይቅ ይነግሩት ነበር፡፡ ዳግማዊ ምኒሊክና ኃይለ ስላሴ የኢትዮጵያን ካርታ እንደገና ከለሱት እንጂ ካርታውን ሲሰሩ የመጀመሪያዎቹ አልነበሩም፡፡ አሁን በስልጣን ላይ ያለው የኢህአዲግ መንግስት የኢትዮጵያን ካርታ ድጋሚ ከልሶት ቀድሞ በክፍለ ሐገር የተከፋፈለውን አሁን በክልል ለይቶታል፡፡ አሜሪካ እና ሌሎችም የሰለጠኑት ሐገሮች መልክዓ ምድራዊ ካርታቸውን በተለያየ ጊዜ ከልሰውት እንጂ ዛሬ ላይ ያላቸውን ካርታ በአንድ ለሊት አላመጡትም፡፡
ኢህአዲግ የኢትዮጵያን መንግስት መምራት ከጀመረ በኋላ ኢትዮጵያ የ300 አመት ታሪክ ብቻ ነው ያላት የሚሉ ሰዎች መነሳታቸውን አውቃለሁ፡፡ ከዚህ መንግስት ስልጣን መያዝ ተከትሎ ምድሪቱን በዘርና በጎሳ የመከፋፈል ወረርሽኝ እርስ በእርስ እንዳስተላለቀን ይታወቃል፡፡ አሁን በምድራችን ያለው መንግስት ብዙ ጥሩ ስራዎችን የሰራ ቢሆንም ሕዝቡን በዘርና በጎሳ መከፋፈሉና እርስ በእርሱ እንዲጠላላ ማድረጉ በዘመናት የማይረሳ ትልቅ ጠባሳ ጥሎ አልፏል፡፡ ሕዝብ እርስ በእርሱ ተከፋፍሎ አንዱ በሌላው ላይ ሲነሳ መንግስት የራሱን ዘመን ለማራዘም የሚጠቀምበት ያረጀ ያፈጀ የ18ኛው ክፍለ ዘመን ‹‹የከፋፍለህ ግዛ›› ስልት ነው፡፡ ዶ/ር በንቲ ግን 300 ዐመት ታሪኳንም ክዶ ኢትዮጵያዊነትን ወደ 86 ዓመት በማምጣት ምን እንደሚጠቀም ወይም ምን አይነት ጥላቻ ነፍሱን አንቆ ቢይዛት እንደሆነ አልገባኝም፡፡
ኩሽ የመላው አፍሪካ (ጥቁር ሕዝብ) መጠሪያ መሆኑ እየታወቀ ሁሉም የአፍሪካ ሐገሮች የራሳቸው ልዩ መጠሪያ እንዳላቸው ማንም የአምስተኛን ክፍል የህብረተሰብ ሳይንስ የተማረ ሰው ያውቀዋል፡፡ ታዲያ ኢትዮጵያ ብቻ በዛው በኩሽ መጠራት ያለባት ለምንድነው? ዶ/ር በንቲ እኛ ኦሮሞዎች ኢትዮጵያዊ አይደለንም የሚለውን ዘመን አመጣሽ ክህደት ለማጠናከር ብሎ እየተከራከረ ከሆነ ሓሳቡን በዚሁ መንገድ ማስተናገድ ይቻላል፡፡ ይህ አመለካከቱ አርሱን ወይም ጥቂት ግለሰቦችን የሚወክል እንጂ እንደኦሮሞ ተወላጅነቴ ቢያንስ አኔን እና በብዙ ሚሊየን የሚቆጠሩትን የኦሮሞ ተወላጆች አይወክልም፡፡ ሁላችን ኢትዮጵያዊ ሆነን ተወልደናል፣ ኢትዮጵያዊ ሆነን እንሞታለን። ወንጌል ደግሞ ከዚህ ጋር ምንም ግንኙነት የለውም፡፡
ዶ/ር በንቲ ኩሽ ነኝ እንጂ ኢትዮጵያዊ አይደለሁም ብሏል፡፡ ከሆድ የወጣ ሁሉ ልጅ ስለማይሆን እርሱ አይደለሁም እያለ በግድ ኢትዮጵያዊ ነህ ማለት አግባብ አይመስለኝም፡፡ ዶ/ር በንቲ እንደዚህ አይነት ክፉ ዘር በምድሪቱ ላይ እየዘራ ተቻችለን እንድንኖርም ምክሩን ለመለገስ ሞክሯል፡፡ ተቻችሎ የኖረውን ህዝብማ እርሱና ቢጤዎቹ ደም አያቃቡት እንደሆነ ቢያስተውል መልካም በሆነለት ነበር፡፡
ዶ/ር በንቲም ዘመንህን ሁሉ ለተሳሳተ አላማ በማዋልህ በጣም አዝናለሁ፡፡ የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ብተክርስቲያን ሰው ለመዳን ጌታን እንደግል አዳኙ መቀበል እንዳለበት አበክራ ከመናገር በቀር ከኦርቶዶክስና ካቶሊክ እምነት የተለየ ሌላ ወንጌላ የላትም፣ ሌላ ክርስቶስንም አታስተምርም፡፡ ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትም ይህንን የዶ/ር በንቲ መጽሐፍ እንዳይጠቀሙ በኢትዮጵያ ውስጥም ያሉ የመጻሕፍት መደብሮች እንዳያሰራጩት የበኩሌን ጥሪ አቀርባለሁ፡፡
በእርግዝና ወቅት የሚከሰቱ የተለያዩ ጤና የማጣት ስሜቶች በእርግዝና ምክንያት የመጡ ስለሆኑ እንደህመም መቆጠር የለባቸውም የሚል አባባል ቢኖርም የሚመከረው ግን ማንኛ ውንም ስሜት ለሐኪም ከመግለጽ መቆጠብ አደገኛ መሆኑ ነው፡፡
በእርግዝና ወቅት በሚኖረው ተፈጥሮአዊ ጫና ምክንያት ያረገዘች ሴት አካልና ስነልቡናን የሚፈታተን ለውጥ መኖሩ ባይካድም ምናልባት ምክንያት ያለው ከሆነ ለእርጉዝዋ ሴት ወይንም ላረገዘችው ጽንስ ጉዳት ሊያስከትል እንደሚችል አስቀድሞ መገመት ይገባል፡፡
ባለፈው እትም በእርግዝና ወቅት ስለሚከሰተው የተለያየ የጤና ሁኔታ እ.ኤ.አ August 13, 2020 በNational Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion ድረገጽ ለንባብ የበቃውን ምንጫችን አድርገን የተለያዩ ነጥቦችን አንስተናል፡፡ ጤናማ ልጅ ወልዶ በጤና ለማሳደግ ከእርግዝና በፊት፤ በእርግዝና ወቅት እና ከእርግዝና በሁዋላ ሊከሰት ስለሚችለው የደም ማነስ፤የሽንት ቧንቧ መመረዝ፤መደበር የሚሉትን የተመለከትን ሲሆን በዚህ እትም ደግሞ ሌሎቹን እናስነብባችሁዋለን፡፡
በእርግዝና ወቅት አንዱ አስቸጋሪው የጤና ሁኔታ የደም ግፊት ነው፡፡ በእርግዝና ላይ ያለችው ሴት ከማርገዝዋ በፊትም ይሁን በእርግዝና ላይ እያለች የደም ግፊት ሕመም ሊከሰትባት ይች ላል፡፡ ይህ ህመም በተገቢው መንገድ በሕክምና ካልተረዳ በእርጉዝዋ ሴትም ላይ ይሁን በተረገ ዘው ጽንስ ላይ ከፍተኛ አደጋ ሊያስከትል ይችላል፡፡ ይህ ኢክላምፕሲያ ፕሪክላምፕስያ በመባል የሚታወቀው በእርግዝና ወቅት የሚከሰተው የደም ግፊት ህመም በተለይም ከህክምና ክትትል ውጭ በሆኑ ሴቶች ላይ በተያያዥነት ሌሎች ሕመሞችንና ጉዳቶች ሊያመጣ ይችላል፡፡
አንዲት እርጉዝ ሴት በእርግዝናው ወቅት ወይንም ቀደም ሲል የስኩዋር ታማሚ ልትሆን ትችላለች፡፡ ስለዚህም እርግዝናን ስታስብ አስቀድሞ ከሕክምና ባለሙያ ጋር መመካከር ተገቢ ይሆናል፡፡ በእርግዝናው ወቅት የሚከሰት የስኩዋር ሕመም ቢያጋጥምም በምን መንገድ መቆጣ ጠር እንደሚገባ ከባለሙያዎች ምክርና አገልግሎት ማግኘት ተገቢ ይሆናል፡፡ በእርግ ዝናው ወቅት የሚከሰተው የስኩዋር ሕመም ከወሊድ በሁዋላ ሊስተካከል የሚችል ሲሆን ነገር ግን በወደፊት ሕይወት ላይ የስኩዋር ሕመም ሊያጋጥም እንደሚችል እንደማስጠንቀቂያ ስለሚቆ ጠር ጥንቃቄ ማድረግ ተገቢ መሆኑን ባለሙያዎች ይመክራሉ ፡፡
የስኩዋር ሕመም በአይነቱ 1 እና 2 እንዲሁም በእርግዝና ወቅት የሚከሰት በመባል ይለያል። በአይነቱ 1 ተብሎ የሚታወቀው የስኩዋር ሕመም ሰውነት ኢንሱሊን የተባለውን ንጥረ ነገር ማምረት ሲያቆም የሚከሰት ነው፡፡ በአይነቱ 2 ተብሎ የሚታወቀው የስኩዋር ሕመም ደግሞ ሰውነት ኢንሱሊንን እያመረተ ነገር ግን በሚገባ አይጠቀምበትም፡፡ ሌላው በእርግዝና ወቅት የሚ ከሰተው የስኩዋር ሕመም ነው፡፡ አንዲት እርጉዝ ሴት የትኛውም አይነት የስኩዋር ሕመም ቢገጥማት ሕይወቱን ያጣ ወይንም ቀኑ ያልደረሰ ልጅ ለመውለድ ሁኔታው ያስገድ ዳታል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ጽንሱ ከመጠን ያለፈ ውፍረት እና ክብደት እንዲኖረው ሊያደርግ ስለሚ ችል እርጉዝዋ ሴት በምጥ ሳይሆን በቀዶ ሕክምና ልጅዋን እንድትወልድ ሊያስገድዳት ይችላል፡፡ ስለዚህም እርጉዝ ሴት የትኛውም አይነት የስኩዋር ሕመም ቢገጥማት ከሐኪም ክትትል ውጭ መሆን አይገባትም፡፡
በእርግዝና ወቅት የሚከሰት የስኩዋር ሕመም ልጅ ሲወለድ የሚጠፋ ቢሆን እንኩዋን በወደፊት ሕይወት ሊከሰት እንደሚችል አመላካች ነው ይባላል፡፡ ከእርግዝና በሁዋላ በቀሪው የህይወት ዘመን ሊያጋጥም የሚችለው በአብዛኛው 2ኛው አይነት የስኩዋር ሕመም ስለሚሆን ከዚህ የሚከተሉትን ለጥንቃቄ የሚረዱ ድርጊቶችን መፈጸም ይገባል ሲል ድረገጹ ያስነብባል፡፡
አንዲት በእርግዝናዋ ወቅት የስኩዋር ሕመም ገጥሞአት የነበረች ሴት ከወለደች በሁዋላ ከ4-12 ሳምንት ባለው ጊዜ ውስጥ ሐኪምዋን ማማከር ይጠቅማታል፡፡ በዚህ ወቅት የስኩዋር ሕመም ካልታየ ለወደፊቱ ከ1-3 አመት በሚሆን ጊዜ ውስጥ በደም ውስጥ ያለውን የስኩዋር መጠን መታየት ይገባል፡፡
በየቀኑ ለ30 ደቂቃ ያህል ቢያንስ በሳምንት ውስጥ ለአምስት ቀናት አካላዊ እንቅስቃሴ ማድረግ ይጠቅማል ፡፡ ችግር እንኩዋን ቢኖር ሰላሳውን ደቂቃ ለሶስት ጊዜ ከፋፍሎ ለ10-ደቂቃ ያህል በቀን ሶስት ጊዜ እንቅስቃሴ ማድረግ ይጠቅማል፡፡
ጤናማ ምግቦችን መመገብ ሌላው የሚመከር ጉዳይ ነው፡፡ የተለያዩ ፍራፍሬዎችን እና አትክልቶችን መውሰድና ስብ ያለባቸውን ምግቦች በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ ተገቢ ነው።
አንዲት ሴት ከእርግዝና በፊትም ሆነ በእርግዝናዋ ወቅት ከፍተኛ የሆነ ውፍረት ሲኖራት ለራስዋ ጤንነትም ይሁን ላረገዘችው ህጻን አደገኛነቱ የጎላ ነው፡፡ ከደም ግፊት ጀምሮ በሚያጋ ጥሙ የጤና ችግሮች የተነሳ ሕይወት የሌለው ልጅ መውለድና ከቀዶ ሕክምና ውጭ በተፈጥሮ መንገድ በምጥ መውለድ የማይቻልበት ሁኔታ ሊያጋጥም ይችላል፡፡ ስለዚህ ክብደታ ቸው ከመ ጠን ያለፈ እርጉዝ ሴቶች ከፍተኛ የህክምና ክትትል የሚያስፈልጋቸው ስለሆነ ከመውለዳቸው አስቀድሞ ሆስፒታል ውስጥ አልጋ ይዘው መቆየት ሊያስፈልጋቸው ይችላል። ከእርግዝና በፊት ክብደትዋን ያስተካከለች ሴት ጤናማ በሆነ መንገድ እርግዝና ጊዜዋን ጨርሳ ጤናማ ልጅ የመ ውለድ እድልዋ ከፍተኛ መሆኑን ባለሙያዎች ይመሰክራሉ፡፡
በእርግዝና ወቅት ጽንሱ በማህጸን ውስጥ ስለሚገኝ ከብዙ ሕመሞች ማለትም እንደጉንፋን ወይንም የሆድ ሕመም ካሉት ተጠብቆ የሚቆይ መሆኑ እውን ነው፡፡ ነገር ግን አልፎ አልፎ ሊያጋጥሙ የሚችሉ መመረዞች ሊኖሩ ስለሚችሉ ለእናትየውም ይሁን ለተረገዘው ጽንስ ጥንቃቄ ሲባል እጅን መታጠብ፤አንዳንድ ምግቦችን ማስወገድ የመሳሰሉት እርምጃዎች ይጠ ቅማሉ። አንዲት እርጉዝ ሴት ሕመም የሚሰማት ከሆነ በፍጥነት ሐኪምዋን ማማከር ይጠቅማታል፡፡
አንዲት እርጉዝ ሴት ጠዋት ጠዋት እንደ ሕመም ባይቆጠርም እንኩዋን ምቾትን የሚያሳጣ ስሜት ሊኖራት ይችላል፡፡ በተለይም በእርግዝናው የመጀመሪያ ሶስት ወር ጠዋት ጠዋት ትው ከት ሊኖራት ይችላል፡፡ ይህ ሕመም በከፋ ደረጃ ጠዋት ጠዋት ብቻ መሆኑ ቀርቶ በማንኛ ውም ሰአት በመከሰት እራስዋን ለመቆጣጠር ከማትችልበት ደረጃ ካደረሳት ሐኪምን መጎብኘት ይጠቅማል። ይህ ሕመም በሕክምና ካልተረዳ እርጉዝዋ ሴት በሰውነትዋ ድርቀትን እና የክብደ ትን መቀነስ ሊያስከትልባት ይችላል፡፡
የጃዋር አስተሳሰብ ከህወዋት አላማ ጋር ተመሳሳይ ነው። የጃዋር ንግግር ጠባብነትንና ስለ አንድ ጎሳ ብቻ መጨነቅን ነው አጉልቶ የሚያሳየው። ስለዚህ የነጃዋር ቡድን ስልጣን ቢይዝ ነገሩ ጉልቻ ቢቀያየር አይነት ይመስለኛል። ስለዚህ ህዝቡ አሁን እያደረገ ያለው ትግል የራሳቸው ድብቅ አላማ ባላቸው ብልጣ ብልጦች እንዳይነጠቅ ጥንቃቄ ማድረግ አለበት።
ከ0-3 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ4-6 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ7-9 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ10-12 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ13-18 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ19-24 ወር / ቀይ ቀሚስ ከ0-3 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ4-6 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ7-9 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ10-12 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ13-18 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ19-24 ወር / ሮዝ ቀሚስ ከ0-3 ወሮች / ነጭ ቀሚስ ከ4-6 ወሮች / ነጭ ቀሚስ ከ7-9 ወሮች / ነጭ ቀሚስ ከ10-12 ወሮች / ነጭ ቀሚስ ከ13-18 ወሮች / ነጭ ቀሚስ ከ19-24 ወሮች / ነጭ ቀሚስ
አዲስ የተወለደች ህፃን ልጅ የዝላይ ቀሚስ ቀሚስ ፋሽን ሮምፐርስ - ከ0-3 ወር / ቀይ ቀሚስ ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
የእቃው ጨርቅ ለህፃኑ በጣም ለስላሳ እና ጥሩ ነው። ቀለም በትእዛዙ ዝርዝር ውስጥ እንደሚታየው ነው (በፎቶዬ ውስጥ ከእውነተኛው የበለጠ ብሩህ ይመስላል) ፡፡ ለህፃን-ሴት ልኬቴ 3 ሜ መጠን ይስማማታል (በአሁኑ ጊዜ ዕድሜዋ 1,5 ሜ ፣ ክብደቷ 5 ኪሎ እና 56 ሴ.ሜ ቁመት አለው) ስለ እቃው በጣም ረክቻለሁ ፡፡
6፤ ደግሞም። እኔ የአባትህ አምላክ፥ የአብርሃም አምላክ የይስሐቅም አምላክ የያዕቆብም አምላክ ነኝ አለው። ሙሴም ወደ እግዚአብሔር ያይ ዘንድ ፈርቶአልና ፊቱን ሸፈነ።
8፤ ከግብፃውያንም እጅ አድናቸው ዘንድ፥ ከዚያችም አገር ወተትና ማር ወደምታፈስሰው አገር ወደ ሰፊይቱና ወደ መልካሚቱ አገር ወደ ከነዓናውያንም ወደ ኬጢያውያንም ወደ አሞራውያንም ወደ ፌርዛውያንም ወደ ኤዊያውያንም ወደ ኢያቡሳውያንም ስፍራ አወጣቸው ዘንድ ወረድሁ።
12፤ እርሱም። በእውነት እኔ ከአንተ ጋር እሆናለሁ፤ እኔም እንደ ላክሁህ ምልክትህ ይህ ነው፤ ሕዝቡን ከግብፅ ባወጣህ ጊዜ በዚህ ተራራ ላይ ለእግዚአብሔር ትገዛላችሁ አለ።
13፤ ሙሴም እግዚአብሔርን። እነሆ፥ እኔ ወደ እስራኤል ልጆች በመጣሁ ጊዜ። የአባቶቻችሁ አምላክ ወደ እናንተ ላከኝ ባልሁም ጊዜ። ስሙስ ማን ነው? ባሉኝ ጊዜ፥ ምን እላቸዋለሁ? አለው።
15፤ እግዚአብሔርም ደግሞ ሙሴን አለው። ለእስራኤል ልጆች እንዲህ ትላለህ። የአባቶቻችሁ አምላክ፥ የአብርሃም አምላክ የይስሐቅም አምላክ የያዕቆብም አምላክ እግዚአብሔር ወደ እናንተ ላከኝ፤ ይህ ለዘላለሙ ስሜ ነው፥ እስከ ልጅ ልጅ ድረስም መታሰቢያዬ ይህ ነው።
16፤ ሂድ የእስራኤልንም ሽማግሌዎች ሰብስብ። እግዚአብሔር የአባቶቻችሁ አምላክ የአብርሃም የይስሐቅም የያዕቆብም አምላክ። መጐብኘትን ጐበኘኋችሁ፥ በግብፅም የሚደረግባችሁን አየሁ፤
17፤ ከግብፅም መከራ ወደ ከነዓናውያን ወደ ኬጢያውያንም ወደ አሞራውያንም ወደ ፌርዛውያንም ወደ ኤዊያውያንም ወደ ያቡሳውያንም አገር ወተትና ማር ወደምታፈስስ አገር አወጣችኋለሁ አልሁ ብሎ ተገለጠልኝ በላቸው።
18፤ እነርሱም ቃልህን ይሰማሉ፤ አንተና የእስራኤል ሽማግሌዎች ወደ ግብፅ ንጉሥ ትገባላችሁ። የዕብራውያን አምላክ እግዚአብሔር ተገለጠልን፤ አሁንም ለአምላካችን ለእግዚአብሔር እንሠዋ ዘንድ የሦስት ቀን መንገድ በምድረ በዳ እንሂድ ትሉታላችሁ።
22፤ ነገር ግን እያንዳንዲቱ ሴት ከጎረቤትዋ በቤትዋም ካለችው ሴት የብር ዕቃ የወርቅ እቃ ልብስም ትለምናለች፤ በወንዶችና በሴቶች ልጆቻችሁ ላይ ታደርጉታላችሁ፤ ግብፃውያንንም ትበዘብዛላችሁ።
ኣብ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ይጋፋሕ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኢቦላ ካብቲ ልሙድ ንላዕሊ ንቆልዑ የጥቅዕ ከምዘሎ ተሓቢሩ።ትካል ህፃናት ኣድሕን ሕቡራት ሃገራት /UNICEF/ ካብ ኣጠቓላሊ በቲ ሕማም ዝተትሓዙ እቶም 60 ህፃናት ምዃኖምን ኣቐዲሙ ግን እቲ ቁጽሪ ኣስታት 20 ሚእታዊት ካብ በቲ ሕማም ዝተጠቕዑ ምንባሩን ኣፍሊጡ።
“ካብቶም በቲ ሕማም ዝተትሓዙ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም ህፃናት 77 ሚእታዊት ሞይቶም። እዚ ቁጽሪ ምስ ብሓፈሻ በቲ ለበዳ ዝሞቱ 67 ሚእታዊት ክወዳደር ከሎ ካብ ኣባፅሕ ንላዕሊ ህፃናት ንሓደጋ ዝተቓልዑ ምዃኖም እዩ።”
ንሰን ወሲኸን ስለዚ ድማ ህፃናት ዝተፈለየ ክንክን የድልዮም እዩ ኢለን።ኣብ ኮንጎ ኣብ ማእኸል ሕክምና ኢቦላ ሓካይም ንህፃናት ዝተፈለየ ክንክን ከምዝገብሩን ንነፍሲ ወከፍ ቆልዓ ካብ ኢቦላ ዝድሓነ /እሞ ኸኣ ሕማም ኢቦላ ስለዘየጥቕዖ/ ሓደ ተኸናኻኒ ሰብ ከምዝምደበሉ ገሊፀን።
መንእሰያት ከተማ መቐለ “ሓደ እሹግ ንሓደ ህፃን” ብዝብል መሪሕ ጭርሖ ኣብ ጎደና ዳስ ተኺሎም ዝኣከብዎን ንለገስቲ ኣካላት ኣተሓባቢሮም ዝረኸብዎ ናውቲ ትምህርቲ ንዓቕሚ ዘይብሎም ተማሃሮ ሓገዝ ገይሮም።
እቶም መናእሰይ ኬብሮን ተራድኦ ማሕበር ዝበሃል ትካል ኣጣይሾም ይሰርሑ ከምዘለውን ኣብዚ ክራማት 1000 እሹግ ናይ ትምህርቲ ናውቲ ኣኪቦም ንፅጉማት ተማሃሮ ኣከፋፊሎም።
ሰማያዊ ፓርቲ የሀገሪቱ ሰንደቅ ዓላማ ወደ ቀድሞ መልኩ እንዲመለስ ጥሪ አቀረበ፡፡ በጉዳዩ ላይ ሕዝቡ በሰፊው ተሳትፎ በውሳኔ ሕዝብ እንዲቋጭም የፓርቲው ፍላጎት መሆኑንም ተገልጿል፡፡
ዶ/ር አብይ አሕመድ አሜሪካን በመጭው ወር ሲጎበኙ በሚያደርጉላቸው አቀባበል ላይ የተነጋገሩ ዋሺንግተን ዲሲና በአካባቢዋ የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንና ኢትዮጵያዊያን-አሜሪካዊያን “ዛሬ እየተጠራጠሩ ያሉ ሁሉ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጎን እንዲቆሙና እንዲደግፏቸው” ጥሪ አስተላልፈዋል።
አሌግዛንድሪያ-ቨርጂንያ በሚገኘው ማርክ ሴንተር ዕሁድ፤ ሰኔ 17/2010 ዓ.ም. በተካሄደው ስብሰባ ላይ የተገኙት ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ-ኢትዮጵያ ተሣታፊዎች ስብሰባቸውን የጀመሩት ባለፈው ቅዳሜ መስቀል አደባባይ ላይ በተደረገው ሰልፍ ላይ፣ እንዲሁም ባለፉት ዓመታት ለፍትሕ፣ ለመብቶች፣ ለነፃነት ድምፃቸውን ሲያሰሙ በየሥፍራው ለተገደሉ እንዲሁም ለተጎዱ ሁሉ ቆመው የሕሊና ፀሎት በማድረግና ክብር በመስጠት ነው።
“የትውልድ ድልድይ የዳያስፖራ ኮሚቴ” የሚባለው ስብስብ የፖለቲካ ድርጅቶች ውክልና የሌለውና በበጎ ፍቃደኛ ኢትዮጵያዊያን እየተንቀሳቀሰ የሚገኝ መሆኑን አስተባባሪዎቹ ገልፀዋል።
የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ወደ አሜሪካ መምጣት ዜና ያስደሰታቸው መሆኑንና ድጋፋቸውን እንደሚሰጧቸው በስብሰባው ላይ የተገኙ የመድረክ ተናጋሪዎችና ሃሣቦቻቸውን ያንሸራሸሩት ተሣታፊዎች የገለፁ ሲሆን አስተዳደራቸው እንዲያተኩርባቸው እንደሚፈልጉ ከጠቋቆሟቸው ሃሣቦች መካከል “መንግሥታቸው በታማኝ ካድሬዎች ሳይሆን በዕውቀት ላይ የተመሠረተ እንዲሆን፣ በውጭ ላሉ ኢትዮጵያዊያን የመንታ ዜግነት ጉዳይ እንዲታሰብ” የሚሉና ሌሎችም ይገኙባቸዋል።
በውጭ በሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን በኩልም በሃገሪቱ የምጣኔ ኃብት ልማት ላይ በንቃት ለመሣተፍ፣ ወደሃገር የሚገባ የውጭ ምንዛሪ ማዕቀብን በማንሳትና ፍሰቱን በማስፋት፣ በተለያዩ የዕውቀትና የሙያ ዘርፎች ወደሃገር እየገቡ አገልግሎት በመስጠት እንዲተጉና በሃገሪቱ ግንባታ ላይ እንዲተጉም ጥሪዎች ተሰምተዋል።
አዘጋጆቹ ዋሺንግተን ዲሲ ከሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ጋር አብረው እየሠሩ መሆናቸውን የገለፁ ሲሆን ከ“ትውልድ ድልድይ” ሌላም የተለያዩ ቡድኖች ለጠቅላይ ሚኒስትሩ በሚደረጉ አቀባበሎችና መስተንግዶዎች ላይ እያስተባበሩ መሆናቸውን እየገለፁ ናቸው።
አውሮፕላኖቹ ከተለያዩ ዓለማት የተውጣጡ ቡድኖቸ በ35 ቀናት ወስጥ 37 ጊዜ በማረፍ አስር አደሮችን ለማቋረጥ የሚያደርጉት እንደሆነ ቪኦኤ አመልክቷል። አሜሪካ ዜጎቿን...
“መሰረታዊ እንክብካቤ የሚሰጡ ፊት ለፊት ከበሽታው ጋር የሚጋፈጡ የጤና ሰራተኞች እንደመሆናቸው፣ ሁሉም የጤና ክብካቤ ሰጪዎች የኮቪድ-19 ክትባትን በነጻ አሁኑኑ ለመከተብ ብቁ ናቸው።
ክትባቱ ለደኅንነት አስተማማኝ ነው፣ ከ70 ሚሊዮን በላይ ለሚሆኑ ሰዎች ተሰጥቷል እንዲሁም የዋሽንግተን ስቴት የጤና መምሪያ እርስዎ በቶሎ እንዲከተቡ አጥብቆ ይመክራል!
ሌላው የራስዎትን ጤና በዚህ ክረምት መጠበቅ የሚችሉበት ጥሩ መንገድ የእንፍሉዌንዛ ክትባትን መከተብ ነው። በዚህ የእንፍሉዌንዛ ክትባት ግብዓቶች ገጽ ላይ ተጨማሪ መረጃ ያግኙ።
ነጻ ክትባት የሚያገኙበት ሁኔታ በእርስዎ ቦታ እና የጤና መድን ሽፋን ላይ የተመረኮዘ ነው። ቀጠሮ ለማስያዝ፣ ከዚህ በታች ካለው ማብራሪያ ውስጥ እርስዎን ከሚመለከተው ማብሪሪያ ቀጥሎ ያለውን “+” ጠቅ ያድርጉ።
የ Kaiser Permanente Washington (KPWA) የመድን ሽፋን ያላቸው፣ በ Puget Sound ወይም Spokane ክልሎች ውጥ የሚኖሩ የጤና እንክብካቤ ሰጪዎች።
የ Kaiser Permanente Northwest (KPNW) የመድን ሽፋን ያላቸው በ Clark ወይም Cowlitz ካውንቲዎች በደቡብ ምዕራብ ዋሽንግተን የሚኖሩ የጤና እንክብካቤ ሰጪዎች።
ማናቸውም ሌላ የመድን ሽፋን ያላቸው (ወይም ምንም የመድን ሽፋን የሌላቸው) በዋሽንግተን ውስጥ የሚኖሩ የጤና እንክብካቤ ሰጪዎች ወይም KPWA የመድን ሽፋን ያላቸው ከPuget Sound ወይም Spokane አካባቢዎች ውጭ የሚኖሩ የጤና እንክብካቤ ሰጪዎች።
ከእንግሊዝኛ ቋንቋ ውጭ ሌላ ቋንቋ የሚናገሩ ከሆነ እና የትርጉም አገልግሎቶችን ማግኘት የሚፈልጉ ከሆነ ወይም በመሥመር ላይ መለያ መፍጠር የማይችሉ ከሆነ ይህን አማራጭ ይጠቀሙ።
በ Spokane አካባቢ የሚኖሩ ከሆነ፣ በተጨማሪ በ Spokane Arena (720 W Mallon Ave, Spokane, WA 99201) በሚገኘው ከሰኞ እስከ ዓርብ ከ 9 a.m. እስከ 5 p.m. እንዲሁም ቅዳሜና እሑድ ከ 9 a.m. እስከ 3 p.m. ድረስ ክፍት በሆነው የክትባት ክሊኒክ በአካል በመገኘት ቀጠሮ ማስያዝ ይችላሉ።
ወደ kp.org/appointments ይሂዱ ወይም የ Kaiser Permanente መተግበሪያን ይጠቀሙ። እስካሁን የመሥመር ላይ መለያ ከሌልዎት፣ እንዴት መለያ ማግኘት እንደሚችሉ የተሰጡትን መመሪያዎች ይመልከቱ።
KPNW አሁን ላይ በ Phase 1a ደረጃ ላይ ላሉ አባላት ክትባት እየሰጠ ነው። ሆኖም ግን፣ ከሕዝብ የጤና ባለሥልጣናት የቀረበው ክትባት ብዛቱ የተወሰነ በመሆኑ የተነሣ የተወሰኑ የክትባት ቀጠሮችን ብቻ ማግኘት ይቻላል።
በሌላ ቀን በ kp.org/appointments በኩል ወይም ወደ 1-800-813-2000 በመደወል እንደገና ይሞክሩ። በመደበኛነት ተጨማሪ ቀጠሮዎች እየተጨመሩ ነው።
በ Ridgefield አቅራቢያ የሚኖሩ ከሆነ፣ በ Clark County Fairgrounds (17402 NE Delfel Rd, Ridgefield, WA 98642) በሚገኘው ከማክሰኞ እስከ ዓርብ ከ 9 a.m. እስከ 5 p.m. ክፍት በሆነው የሕዝብ ክትባት መስጫ ክሊኒክ በአካል በመገኘት ቀጠሮ ማስያዝ ይችላሉ። የመሥመር ላይ ቅጹን መጠቀም የማይችሉ ከሆነ ወደ 1-800-525-0127 (# ይጫኑ) መደወል ይችላሉ።
የኮቪድ-19 ክትባቶችን የሚሰጡ በርካታ ቦታዎች አሉ። ለእርስዎ ቅርብ የሆነውን ቦታ የዋሽንግተን ስቴት የጤና መመሪያ የክትባት መስጫ ቦታዎች ድርጣቢያ በመጎብኘት ያግኙ እና ለ Phase 1a የጤና እንክብካቤ ሰጪ ሠራተኞች የክትባት ቀጠሮ ማስያዣ መመሪያዎችን ይከተሉ።
ወደ የእርስዎ ክትባት ከመሄድዎ በፊት፣ የእርስዎን ማንነት ማረጋገጫዎች (ክትባት ለመከተብ ብቁ እንደሆኑ የሚያስረዳ ማስረጃ) ስለ ማግኘት በዚህ ገጽ ላይ የተሰጡትን መመሪያዎች ይከተሉ።
በ Clark County፣ በ Spokane አካባቢ፣ Tri-Cities ወይም Wenatchee የሚኖሩ ከሆነ፣ የሚከተሉት የሕዝብ ክትባት መስጫ ክሊኒኮች በተጨማሪ ይገኛሉ። ከዚህ በታች የቀረበውን አገናኝ ተጠቅመው የመሥመር ላይ ቅጾቹን መሙላት የማይችሉ ከሆነ ወደ 1-800-525-0127 (# ይጫኑ) መደወል ይችላሉ።
ስለ ክትባቱ ጥያቄዎች ጥያቄዎች ካሉዎት፣ እባክዎ ወደ 1-877-606-6705 ይደውሉ። ከፍተኛ የስልክ ጥሪዎችን እያስተናገዱ ስለሆነ እና እርስዎን ሊያግዝዎት ላይችሉ ስለሚችሉ እባክዎ Member Resource Center (MRC) ን አያነጋግሩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብቲ ካብ 22 ክሳብ 24 ጥሪ ዘካይዶ ዑደት፣ ምስ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ብምርኻብ፣ ቱርኪ ኣብ ቁጠባን ምዕባለን እቲ ዞባ ብዛዕባ ክህልዋ ዝኽእል ኣበርክቶ ክዘራረብ ምዃኑ ካብ ቤት ጽሕፈት ዝተመሓላለፈ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ቱርኪ ኣብ ኣፍሪቃ ከተስፍሖ ንእትደሊ ወፍሪ ባይታ ንምንጻፍ ምስ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ንግድን ወፍርን ዘተኮር ዝዝርብ ከተካይድ ምዃና’ውን እቲ ቤት ጽሕፈት ኣፍሊጡ።
ቱርኪ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ጅቡቲ እተካይዶ ዘሎ ንግዳዊ ልውውጥ 500 ሚልዮን ከምዝበጽሕ ኣምባሳደር ጅቡቲ ኣብ ቱርኪ ዓደን ሑሰን ዓብዱላሂ ምስ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ሓቢሩ።
ዝምድና ቱርክን ኢትዮጵያ እትርከበን ካልኦት ንጅቡቲ ከም ኣፍደገ ዝጥቐማላ ሃገራትን እንተዓብዩ ኸኣ፣ እቲ ንግዳዊ ልውውጥ ካብዚ ዘለዎ ክዓቢ ከምዝኽእል ይግመት።
ዩኒቨርሲቲ መቐለ ሰር ቦብ ጌልዶፍ ነቲ ኣብ ፅንኩር ኩነታት ንዘካየዶ ፍቕርን ሓልየትን ዝተመልአ ሓገዝ ከምኡ ድማ ነቲ ኣብዚ ሐጂ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ልምዓታዊ ውራይ ናይ ክብሪ ማዕረግ ዶክትሬት ሂብዎ’ሎ።
እንደነዚህ ያሉት የሰሌዳ ማቀዝቀዣዎች በባህር ዓሳ ፣ በአነስተኛ የታሸገ ሥጋ እና በሌሎች ምግቦች ውስጥ ባሉ ሌሎች ምግቦች ተስማሚ በሆኑ ትሪዎች ፣ ድስቶች እና ሳጥኖች ውስጥ የተለያዩ ምርቶችን ለማቀዝቀዝ ሊያገለግሉ ይችላሉ ፡፡ በውስጣቸው ያሉት ሳህኖች በአግድም የተቀመጡ በመሆናቸው በመያዣዎች ወይም በጥቅሎች ውስጥ ያሉ ምርቶች ለተሻለ የበረዶ ንጣፍ ሳህኖቹ ላይ እንዲቀመጡ ይደረጋል ፡፡
Sea ከባህር ውሃ መቋቋም ከሚችል አልሙኒየም የተሰራ ፣ የምግብ ደረጃ ፡፡ 25 ሚሜ ውፍረት ያለው ስኩዌር የአልሙኒየም ንጣፍ ከፍተኛ ጥንካሬ ፣ ከፍተኛ የዝገት መቋቋም እና የሙቀት ማስተላለፊያ ይሰጣል ፡፡ ሳህኑ በራስ-ሰር በተበየደው እና አነስተኛ የአካል ጉዳት አለው ፡፡
● መከለያው ለማረጋገጥ በአንዱ የ polyurethane አረፋ አረፋ መከላከያ ነው መገጣጠሚያዎችን በማስወገድ ጠንካራ አወቃቀር እና የቀዝቃዛ ብክነትን መቀነስ ፡፡
ልክ የዛሬ 3 ዓመት ገደማ ሳውዲ አረቢያ ጅዳ “ሀበሾች ሳውዲ ገደሉ!” ተባለ፣ መረጃውን የሰማሁት እኔም በእስር ላይ እያለሁ ነበር። እንዴት ገደሉ ብየ ስጠይቅ ቤታቸውን ሊዘርፉና የሀበሻውን አባወራ ቤት ሊዘርፉ የገቡ ሳውዲ ወጣቶች ሴቶችን ሊደፍሩ በተነሳ አምባጓሮ መሆኑን በደፈናው ሰማሁ። ከዚያም የቀረውን ተባራሪ የእስር ቤት መረጃ የማጣራበት መንገዱ ዝግ በሆነበት የጨለማ ወቅት ገደሉ የተባሉት ወደሚታጎሩበትና እኔ ወዳለሁበት ወህኒ እስኪመጡ የታሳሪውን ተባራሪ የማያጠግብ መረጃ ሳነፈንፍና ስኮመኩም ከረምኩ። ከሶስት ወር በኋላ እኔ ከወህኒ እስክወጣ ወደ ማዕከላዊው የብሪማን እስር ቤት ሳይመጡ ቀሩ፣ እኔም ጉዳይ ተጣርቶ ለእስር ወጣሁ . . .
ከእስር ከወጣሁ በኋላ ጉዳዩን ከገዳዮች አንደበት የመስማት እድሉ ገጠመኝ “ከንጋቱ ላይ የኢድ በዓልን ልናከብር ስንዘገጃጅ ቤታችን ተንኳኳ፣ ማነው? ስል ፖሊሶች ነን አሉኝ፣ ከፈትኩላቸው። ግብተው ሴትና ወንድ ብለው ለያይተው አስቀመጡን ፣ ዘረፋ ጀመሩ፣ ዝም አልን፣ ቆዩና ሴቶቻችን ለመድፈር ሲሞክሩ የባለቤቴን ጩኸት ሰማሁ ፣ ዘልዬ ከተዘጋው ክፍል ወጣሁና ከወጣቶች ጋር ግብግብ ያዝን፣ …ሟች ሳውዲ ስለት ይዞ ሊወጋኝ ሲሰነዝር የያዘውን ስለት ቀኝቸ ደረቱ ላይ ወጋሁትና ከቤቴ በር ገፍቸ አስወጣሁት፣ ጓደኞቹ ተረባርበው ወሰዱት፣ ፖሊስ ጠርተው ነበርና በፖሊስ ተከበን ተያዝን …ሚስቴን ሊደፍር ስከላከል ብወጋውም ይሞታል አላልኩም ነበር፣ መሞቱን ሰማሁ፣ አዘንኩ …” ይህን ምስክርነት የሰጠኝ የወንጀሉ ተጠያቂ ገዳይ ወንድም ሁሴን ሃሰን ነበር! ታዲያ ያኔ በሞት ፍርደኞች መካከል የጨለማ ህይወትን ሲገፋ በነበረበት በጭንቋ ሰአት ሆን ብየ ነፍስ አላጠፋሁምና ስለፍትህ ድምጻችን አሰማልን ብሎ ተማጽኖኝ ነበር!
ከዚያ ወዲህ ባሉት ጊዜያት የወንደም ሁሴንን ወንድምና የሁለት ጓደኞቹን የፍርድ ሂደት በቅርብ ተከታትተዋለሁ ፣ መረጃም በሰፊው አቀርብበት ነበር። ሳውዲ መተዳደሪያ ባደባደረጋቸው የሸሪአው ህግ “የገደለ ይገድላል” ቢባልም እንኳ የራሱ ስርአትና ደንብ ስለመኖሩ ይህ ውሳኔ ማሳያ ይመስለኛል፣ ግፍ ሲፈጸምበት ራሱን ሲል ገደለ ትበሎ ይገደል እንደማይባል ትልቅ ማሳያ በመሆኑ ብቻ ሳይሆን በስራ ላይ ውሎ በእኛ ዜጎች ላይ ስላየሁት ደስ ብሎኛል። ለዜጎች መብት የምናስብ ከሆነም ይህ አስተማሪ ነው።
የሳውዲ ህግ አያሰራንም ከሚለው ተራ ቱማታ መውጣት ከቻልን ብዙዎችን መታደግ እንደምንችል ምልክት ነው። ይህን እውነት ተከትለን በህግ አግባብ ፍትህ ማግኘት ስላለባቸው የሞት ፍርደኞች መብት ማስከበር ዙሪያ ተወካዮቻችን እንዳለባቸው ጠቋሚ ነው።
እንደ ቀደሙት አመታት በየስብስባው “የሳውዲ ህግ ለመብት ጥበቃው አይመችም” የሚል ስንካላ ምክንያት ከተወካዮቻችን ሲቀርብ መስማት አንሻም። በተለይ በአረብ ሃገራት ያሉ የመንግሰት ተወካዮቻችን ከዚህ ፍርድ ተነስተው ምን እየሰራን ነው ብለው ራሳቸውን መመርመር ይገባቸዋል! ልብ ያለው ልብ ይበል! የጎዳን የሳውዲ ህግ ሳይሆን ህጉን ተከትሎ መብታችን የሚያስከብር ሁነኛ የመንግሰት ተወካይ ነው፣ ደረቅ እውነቱ ይህ ነው። ዛሬ ከምንም በላይ የዘገየው ፍትህ ርትዕ እንዲህ ተከብሮ በማየት ደስ ብሎኛል፣ ነገም ግፍ ተፈጽሞባቸው የታሰሩት ዜጎቻችን ነጻ የሚወጡበት ተስፋ እንዳለ በሚያነላክተው የፍርድ ውሳኔ እርካታ ተስምቶኛል፣ ተደስቻለሁ!
ሁሉንም በወጉ ከነጻ ከተፈቱት ከእነ ሁሴን ጋር ቁጭ ብለን እናዎጋለን፣ ደስታቸውን እንጋራለን፣ የሞት ፍርደኞችን ህይወት ያለ ተስፋ የሚገፋበትን የጨለማውን የእስር ቤት የአመታት ውሎ አዳር በጨረፍታ ማውጋታችን አይቀርም! በእነ ሁሴን ዙሪያ መረጃ ስንለዋወጥ ትብብራችሁ ላልተለየኝ፣ በጸሎት ለረዳችኋቸው ሁሉ እኔም እነሆ Mission Accomplished እያልኩ በደስታ ምስጋናዬን አቀርባለሁ!
ምንም እንኳን የመጨረሻዎቹ ሰቆች ከሸክላ / ሸክላ የተሠሩ ቢሆኑም ፣ እነዚህን ሁሉንም የእይታ ማጣቀሻዎች አንድ ላይ በማጣመር ከእውነተኛው የምድር ንጣፍ ጋር በሚመሳሰል አዲስ “ተስማሚ” ድቅል ውስጥ ይቀላቅላሉ ፡፡
ሰድሮቹ በሶስት የተለያዩ ቅርፀቶች ይገኛሉ - ወይ ከ 60 እስከ 60 ሴንቲ ሜትር ካሬ ፣ ከ 30 እስከ 60 ሴንቲሜትር አራት ማዕዘን እና አንዱ በ 60 በ 120 ሴንቲሜትር ሁለት እጥፍ ይበልጣል ፡፡
የካቲት 11 ቀን 1967 ዓ.ም. ደደቢት በረሀ ወርደው ፋሽስት ወያኔን ከመሰረቱት አስኳዶች መካከል አባይ ፀሐዬ አንዱ ነው። አባይ ፀሐዬ የአገራችንን መሬት ለሱዳን ከሰጠ፣ የስኳር ኮርፖሬሽንን 77 ቢሊዮን ብር ከገፈፈና ሀያ ሰባት ዓመታት ሙሉ ሲዘርፍና ሲገድል ከኖረ በኋላ ከአዲስ አበባ ተባሮ ጠያቂ ስለሌለው በአሁኑ ወቅት መቀሌ ራሱን በወታደር አጥሮ ያዙኝ ልቀቁኝ ሲል ይውላል።
አባይ ፀሐዬ ጫካ የገቡበትን ምክንያት አስመልክቶ ከሰሞኑ ሲናገር ፊውዳሊዝምን ለማጥፋት እንደወየነ ደስኩሯል። በርግጥ አርባ አራት ዓመታት ሙሉ ተመሳሳይ ትርክት ሲሰማ የኖረ ሁሉ ፋሽስት ወያኔ፣ ደርግ፣ ናዚ ኦነግ፣ የኢትዮጵያ ጠላቶች አገር በቀል ወኪል የሆነው ኢሕአፓ፣ ወዘተ ፊውዳሊዝም ለማጥፋት ታገልን የሚለውን ያልተመረመረ ሸቀጥ ቢቀበል አይፈረድበትም።
ለመሆኑ ፊውዳሊዝም ምን ማለት ነው? ለመሆኑ ፊውዳሊዝም የመሬት ከበርቴነት ማለት ነውን? በፍጽም! አሜሪካዊው ባለሀብት ጆን መሎን ዛሬ ላይ ዘጠኝ መቶ ሺሕ ሄክታር መሬት አለው ፤ አውስትራሊያዊቷ ጊና ሬልኸርት 12 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ዛሬ ላይ አላት ፤ ኤሲያዊው ቱጃር ራስለን ሚልዳኮቭ 1 ሚሊዮ ሄክታር መሬ ዛሬ ላይ አለው፤ ሆኖም ግን አንዳቸውም ፊውዳሎች አይደሉም።
በኛ አገር ያ ትውልድ «ፊውዳል» ብሎ ሀብታቸውን የወረሰባቸውና የገደላቸው አርበኞች የመሬት ይዞታ ሁሉ ተደምሮ የአንዱን የአሜሪካ፣ የአውሮፓ፣ የኤስያና የአውስትራሊያ የመሬት ከበርቴ የሚያህል መሬት አልነበራቸውም። በኢትዮጵያ ታሪክ ኦሮሞዎቹን የመተኮ ጃራ የልጅ ልጅ የሆኑትን ራስ መስፍን ስለሺንና ራስ ብሩ ወልደ ገብሬል ከተሬን የሚያህል የመሬት ከበርቴ አልነበረም። ሆኖም ግን አንዳቸውም ፊውዳል አልነበሩም።
ፊውዳሊዝም የየራሳቸው ጦር ያላቸው፣ ያሻቸውን መሬት የሚነጥቁና ባንክ የሚዘርፉ፣ የግላቸው እስር ቤት ያላቸው፣ የግላቸውን ግብር የሚጥሉና ተጠያቂ የሚያደርግ የበላይ አካል ወይንም ሕግ የማያውቁ ጉልበተኞች ስርዓት ነው። በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት የራሱ ጦር ያለው፣ ያሻውን መሬት የሚነጥቅ፣ የግሉ እስር ቤት የነበረው፣ የግሉን ግብር የሚጥል፣ ተጠያቂ የሚያደርግ የበላይ አካል የሌለውና ሕግ የማያውቅ አንዳች ጉልበተኛ መስፍን አልነበረም።
በኢትዮጵያ ታሪክ ፊውዳሊዝምን ያጠፉት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ናቸው። ፊውዳሊዝም ነበር በተባለበት ዘመን ፊውዳል በተባሉት ሰዎች ቤት ከያንዳንዳችን የተዘረፈ ሀብትና ንብረት፣ ከያንዳንዳችን የተነጠቀ መሬት ካርታና ፕላን፣ እንዲሁም የግል እስር ቤት አይገኝም ነበር። የደርጉ ኀምሳ አለቃ ለገሰ አስፋው ለገነት አየለ አንበሴ በሰጠው ምስክርነት የፊውዳል ምልክት ተደርገው በቀረቡት ፀሐፌ ትዕዛዝ አክሊሉ ሃብተወልድ ቤት ደርጎቹ ሲሄዱ ተሰቅሎ ካገኙት የስራ ሱፍና ክራባት፤ እንዲሁም ከተደረደሩ መጽሐፍቶቻቸው በስተቀር ያገኙት አንዳች ቤሳ ቤስቲ ነገር በተወረሰው ቤታቸው ውስጥ አልነበረም።
በደርጎቹ የጭካኔ አገዛዝ ዘመን፤ በፋሽስት ወያኔና በናዚ ኦነግ የአፓርታይድ አገዛዝ ዘመናት ግን በያንዳንዱ የአገዛዙ ባላደራ ቤት ውስጥ ከያንዳንዳችን የተዘረፈ ሀብትና ንብረት፣ ከያንዳንዳችን የነጠቁት ቤትና መሬት ካርታና ፕላን፤ እንዲሁም ድሀ የሚያሰቃዩበት የግል እስር ቤት ሳይቀር ይገኛል።
ከዘመነ መሳፍንት በኋላ የራሳቸው ጦር ያላቸው፣ ያሻቸውን መሬት ባሻቸው ጊዜ ድሃ እያፈናቀሉ የጎሳቸው አባላት ለሆኑ ቱጃሮች መድለቢያ የሚሰጡ፣ የግላቸውን ግብር የሚጥሉና ተጠያቂ የሚያደርግ የበላይ አካልም ሆነ ሆነ ሕግ የሌለባቸው ፊውዳሎች ፋሽስት ወያኔዎችና ናዚ ኦነጎች ብቻ ናቸው።
ከዘመነ መሳፍንት በኋላ የፋሽስት ወያኔና የናዚ ኦነግ የአፓርታይድ አገዛዝ ከመታወጁ በፊት ለማዕከላዊው መንግሥት አልታዘዝም ብሎ በወታደር እየተጠበቀ መንደሩ ገብቶ የመሸገ ፊውዳል ኑሮ አያውቅም። ከዘመነ መሳፍንት በኋላ የመዕከላዊውን መንግሥት ትዕዛዝ አልቀበልም በማለት ከፍተኛ ፍርድ ቤት ያወጣውን የእስር ትዕዛዝ አልቀበልም ብለው ከሕግ በላይ በመሆን ከማዕከላዊው መንግሥት በማፈንገጥ በወታደር እየተጠበቁ መንደራቸው የመሸጉት ፊውዳሎቹ አባይ ጸሐዬና የወንጀል ባልደረቦቹ እነ ጌታቸው አሰፋ ብቻ ናቸው። ለዘመነ መሳፍነ በኋላ በፓርቲ አባልነት ስም የግዴታ የጎሳ ግብር የሚጥሉ፣ ለሚገዙት ሕዝብ ቅንጣት ታህል ክብር የሌላቸው፣ የራሳቸው ወታደር ያላቸውና ከሕግ ሁሉ የበላይ ሆነው የግፍ ክብረ ወሰን እየሰበሩ ያሉት ነውረኛ ፊውዳሎች አሁንም ፋሽስት ወያኔዎችና ናዚ ኦነጎች ብቻ ናቸው።
ሆኖም ግን አደንቁረው ሊገዙ የጫኑብን የመከራ አገዛዝ ሸክም ክብደት ግፋቸው እንዳይሰማንና እንዳንመረምር ስላደረገን ራሳቸው ዋነኞቹ ከሕግ በላይ የሆኑ ፊውዳሎች ሆነው ሳለ ያልነሸረ ፊውዳሊዝም ለመዋጋት ጫካ እንደገቡ ሲደሰኩሩ እንኳ ማጠየቅ ተስኖን ኖርን። በዛሬዎቹ ግፈኞች ጨለማ ተደርጎ የሚቀርበው የነ አክሊሉ ሃብተወልድ ስርዓት ግን «በሕግ አምላክ» የሚለውን የሞራል ሥልጣኔ ባህል አድርጎ የተከለ፣ ሕዝብን የሚያከብር፣ ንጉሠ ነገሥቱ ሳይቀር ሕዝብን ለማክበር ሲሉ የዙፋን ችሎት ሙሉውን ቆመው የሚያስችሉ፣ ሕዝብንና ባለሞያን የሚያከብሩ የኢትዮጵያ አገልጋዮች ነበሩ።
ስለዚህ ፊውዳሎቹ የራሳቸው ጦር የሌላቸው፣ ያሻቸውን መሬት የማይነጥቁና ባንክ የማይዘርፉ፣ የግላቸው እስር ቤት የሌላቸው፣ የግላቸውን ግብር የማይጥሉና ተጠያቂ የሚያደርግ የበላይ አካል ያለባቸውና ከሕግ በታች የነበሩት የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመን አርበኞች ሳይሆኑ ላወጡት ሕግ የማይገዙት፣ የራሳቸው ጦር ያላቸውና ባንክ የሚዘርፉት፣ በጠቅላይ በፍርድ ቤት የእስር ማዘዣ ወጥቶባቸው እነሱ ግን ለማዕከላዊው መንግሥት አንገብርም ብለው መንደራቸው በመመሸክ በጦር እየተጠበቁ ከሕግ በላ የሆኑት ፋሽስት ወያኔዎችና ናዚ ኦነጎች ናቸው።
ፋሽሽት ወያኔም ሆነ ናዚ ኦነግ ፊውዳሊዝምን ለማጥፋት፤ ሰላም ለማስፈን፣ ዲሞክራሲ ለማምጣትና በኢትዮጵያ «ብሔር፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች» መካከል በእኩልነት ላይ የተመሠረተ አንድነት ለመፍጠር ጫካ አልወረዱም ፤ ለነዚህ አላማዎች የከሰከሰሱት አጥንትና ያፈሰሰው አንድ ጠብታ ደም የለም! ፋሽስት ወያኔም ሆነ ናዚ ኦነግ ጫካ የወረዱት ፊውዳሊዝምን ለማጥፋት ፤ ሰላም፣ ዲሞክራሲና እኩልነት ለማምጣት ሳይሆን በኢትዮጵያ ምድር ሰላምን፣ እኩልነትና ዲሞክራሲን ለመቅበር፤ በ1966 ዓ.ም. ከጠፋ 120 ዓመታት ያስቆጠረውን ፊውዳሊዝምን መልሰው ለመትከልና ራሳቸው ከብረ ወሰን የተቀዳጁ፣ ከሕግና ከማዕከላዊው መግሥት በላይ የሆኑ የእድሜ ዘመን ቱጃር ፊውዳሎች ሆነው ሲገዘግዙን ለመኖር ነበር። ይኼው ነው!
በመላው አጽናፈ ዓለም በቢሊዮን የሚቆጠሩ ኮከቦች እንዳሉ እናውቃለን። ሆኖም ፣ የተወሰኑት በመባል የሚታወቁ አሉ ድርብ ኮከቦች. የመጀመሪያው በ 1617 እ.ኤ.አ. በነኔቶቶ ካስቴሊ የተገኘው እሱ ደቀ መዝሙር ነበር ጋሊልዮ እና የእነዚህን ከዋክብት ዓይነቶች አገኘ ወደ ቴሌቪዥኑ ወደ የከዋክብት (ኮከቦች) በመጠቆሙ ታላቁ ድብ በመንግሥተ ሰማይ ውስጥ በጣም የተጠጋ ቢመስልም በአካል አንድ አይደሉም ፡፡ የተባሉ ኮከቦች አልኮር እና ሚዛር ናቸው ፡፡
ሰማይን ስንመለከት ወደ ሁሉም ዓይነት ኮከቦች እንሄዳለን ፡፡ ፕላኔቶች ፣ ኔቡላዎች ፣ ጋላክሲዎች ፣ ስብስቦች እና ድርብ ኮከቦች አሉን ፡፡ ቤኔደቶ ካስቴሊ ሚዛርን ሲተነትነው ሲገርመው አጋር እንዳለው አየ ፡፡ ለዚህ አጋር የተገኘ የመጀመሪያ ባለ ሁለትዮሽ ኮከብ ተደርጎ ይወሰዳል ፡፡ ከእሷ በኋላ ብዙ ቁጥር ያላቸው ባለ ሁለት ኮከቦች ተገኝተዋል ፡፡
የሁለት ከዋክብትን ሁሉንም አካላዊ ገጽታዎች በተሻለ ለመረዳት ፣ ዋና ዋናዎቹ ባህሪዎች ምን እንደሆኑ እንመልከት ፡፡ በኦፕቲካል ድርብ እና በአካላዊ ድርብ መካከል መለየት መማር ምቹ ነው ፡፡ ድርብ ኦፕቲክስ እነዚያ ኮከቦች አንድ ላይ የሚመስሉ ግን ለአመለካከት ውጤት ብቻ ናቸው ፡፡ እነዚህ ሁለት ኮከቦች በእውነት አንድ አይደሉም ፡፡ አካላዊ ድብልቆች ፣ ይልቁንስ ፣ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ ኮከቦች በአካል የተሳሰሩ እና በአንድ የጋራ ማዕከል ዙሪያ የሚዞሩ ስርዓቶች ናቸው።
ለተመልካች በእውነት የተዋሃዱ እና በኦፕቲካል ተፅእኖ ውስጥ የሚገኙት ከዋክብት በትክክል መለየት መቻሉ ከባድ ሥራ ነው። ሆኖም ለሥነ ፈለክ ተመራማሪዎች መሠረታዊ ሥራ ነው ፡፡
ድርብ ኮከቦችን እንዲመደቡ የሚያደርጋቸው ዋና ዋና ባህሪዎች ምን እንደሆኑ እስቲ እንመልከት ፡፡ እነሱን ለመመደብ ዘዴው እነሱን ለማግኘት በተጠቀመበት ዘዴ መሠረት ነው ፡፡ እስቲ ምን እንደሆኑ እስቲ እንመልከት
ግርዶሽ ወይም ፎቶሜትሪክ የብርሃን ልዩነቶች አድናቆት ሊኖራቸው ከሚችል ሊገኙ ይችላሉ። እነዚህ የብርሃን ልዩነቶች የሚከሰቱት አንድ አካል በባልደረባው ፊት ሲያልፍ ነው ፡፡
የሁለት ከዋክብት መለያየት እና ግልጽነት ለመታየት ወሳኝ ናቸው ፡፡ የማዕዘን መለያው በአርክ ሴኮንድ ውስጥ የተሰጠው ሲሆን በሁለቱ ኮከቦች መካከል ያለውን ርቀት የሚያመላክት ነው ፡፡ በሌላ በኩል ፣ የሚታየው መጠኑ እያንዳንዱ ኮከብ ምን ያህል ብሩህ እንደሆነ ይነግረናል ፡፡ የተሰጠው መጠነ-ቁጥር ባነሰ መጠን ኮከቡ የበለጠ ብሩህ ነው። በተጨማሪም ፣ የእነዚህ ከዋክብት ምልከታ በከባቢ አየር መረጋጋት የሚስተካከል መሆኑን መዘንጋት የለበትም ፡፡ እንዲሁም እሱ በአስተያየት ቡድኑ ጥራት እና ባለንበት ቦታ ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ እነዚህ ሁሉ ተለዋዋጮች ቴሌስኮፕ ሊኖረው የሚችለውን ከፍተኛ ጥራት የሚወስኑ ናቸው ፡፡ ባለ ሁለት ኮከቦች ምልከታ ቴሌስኮፖችን ለማነፃፀር እና የእያንዳንዳቸውን ጥራት ለማወቅ ይረዳዎታል ፡፡
በቀለማቸው ፣ በብሩህነታቸው ወይም በታሪካቸው ከሚታወቁት ድርብ ኮከቦች የተወሰኑትን ትንሽ ዝርዝር እናደርጋለን ፡፡ የምንጠቅሳቸው ሁሉ በአማኞች ሊታዩ ይችላሉ ፡፡ እነዚህን ውድ ኮከቦች ለመመልከት ባለሙያ መሆን ወይም ትልቅ ቁሳቁስ ማግኘት አያስፈልግዎትም ፡፡
በከዋክብት ጥናት አድናቂዎች መካከል በጣም ታዋቂ ከሆኑት ሁለት ከዋክብት አንዱ ነው ፡፡ እና አንደኛው አካል ብርቱካናማ እና ሌላውም ሰማያዊ ስለሆነ አስደናቂ የቀለም ንፅፅሮች አሉት ፡፡ በስዋን ውስጥ ሁለተኛው ብሩህ ኮከብ በመሆን እሱን መፈለግ በጣም ቀላል ነው። እነዚህ ባህሪዎች አልቢሬኦን በጣም ከሚታወቁት መካከል አንዱ ያደርጉታል ፡፡ እንደ አለመታደል ሆኖ በቅርቡ የጋያ ሳተላይት የሁለትዮሽ ስርዓት አለመሆኑን አሳይቷል ፣ ይልቁንስ የጨረር ጥንድ ነው ፡፡ እነሱ በእይታ የተቀላቀሉ ይመስላል ግን በእውነቱ እነሱ አይደሉም።
ቀደም ሲል ሚዛርን ከ ‹Big Dipper› አካላት አንዱ እንደሆንነው ፡፡ ጥሩ የማየት ችሎታ ያለው ተመልካች ማዕከላዊውን ኮከብ ከዚህ ህብረ ከዋክብት ጅራት በትክክል በመለየት ድርብ ስርዓት መሆኑን ያያል ፡፡ በጠፈር ውስጥ አብረው የሚንቀሳቀሱ ሁለት ኮከቦች አልኮር እና ሚዛር ናቸው ፡፡ የሁለትዮሽ ስርዓት ከሆነ ወይም የኦፕቲካል ጥንድ ብቻ ከሆነ ሙሉ በሙሉ በእርግጠኝነት አይታወቅም።
በዓይን ዐይን እንዲለይ በእነዚህ ሁለት ኮከቦች መካከል ያለው መለያየት በቂ ነው ፡፡ የርቀትዎ ልኬቶች እርስ በእርሳቸው የ 3 የብርሃን ዓመታት ርቀት ላይ የሚገኙትን እነዚህ ሁለት ኮከቦች መሃል. እነዚህ ከዋክብት በስበት ኃይል መስተጋብር ይፈጥራሉ ብሎ ለማሰብ ይህ ርቀት በጣም ትልቅ ነው ፡፡ በመለኪያው ውስጥ ያለው አለመተማመን በጣም ሰፊ በመሆኑ እኛ ከምናስበው በጣም ሊቀርበን ይችላል ፡፡ በማንኛውም ሁኔታ ፣ ሚዛር ለመታዘብ ቀላል ቀላል ድርብ ስርዓት ነው እናም ይህን ለማድረግ ብዙ እውቀት ሊኖርዎት አይገባም ፡፡
ታላቁ የፖል ኮከብ ሶስትዮሽ ስርዓት ነው ፡፡ ፖላሪስ ኤ እና ፖላሪስ ቢ ከማንኛውም ቴሌስኮፕ ጋር ለመለየት በጣም ቀላል የሆነ የሁለትዮሽ ስርዓት ፈጠሩ ፡፡ ፖላሪስ ኤቢ በመባል የሚታወቅ ተመሳሳይ ስርዓት አካል የሆነ ሌላ ኮከብም አለ ፡፡ ይህ እ.ኤ.አ. በ 2006 ስለ ተገኘ ስለሆነ ይህ ግን ከአድናቂዎች ሊደርስበት አልቻለም ሐብል ቴሌስኮፕ.
እሱ በጌሚኒ ህብረ ከዋክብት ውስጥ ካሉ እጅግ በጣም ደማቅ ኮከቦች አንዱ ነው ፡፡ ሁለት ዋና ዋና ኮከቦቹ እጅግ አስደናቂ እና ካስተር ኤ እና ካስተር ቢ በመባል የሚታወቁትን ባለ ስድስት እጥፍ ኮከብ ስርዓትን ይደብቃል ፡፡
በአንድሮሜዳ ህብረ ከዋክብት ውስጥ ሦስተኛው ብሩህ ኮከብ ነው ፡፡ በሰማይ ድርብ ኮከቦችን ከማግኘት በጣም ቆንጆ እና ቀላል አንዱ መሆኑ አያጠራጥርም ፡፡ ቴሌስኮፕን ብቻ መጠቀም አለብዎት እና በቀለማት ውስጥ ትልቅ ልዩነት ያለው ድርብ ስርዓት ማየት ይችላሉ ፡፡ እና ዋናው አካል በቢጫ እና ብርቱካናማ መካከል ቀለም ያለው ሲሆን ተጓዳኙ በጣም ተቃራኒ የሆነ ሰማያዊ ቀለም ያሳያል ፡፡ እሱ ከአልቢሬኦ ጋር ተመሳሳይ ነው ግን እነሱ እርስ በርሳቸው በጣም ይቀራረባሉ።
በዱራሜ ከተማ አስተናጋጅነት ሲደረግ የነበረው የከፍተኛ ሊግ ክለቦች አቋማቸውን የሚፈትሹበት የደቡብ ካስቴል ዋንጫ ከጥቅምት 24 እስከ ህዳር 2 ሲካሄድ ቆይቶ በሀምበሪቾ ዱራሜ አሸናፊነት ዛሬ ተጠናቋል።
ስድስት ክለቦችን ባሳተፈው በዚህ ውድድር 06:00 ላይ ለደረጃ ስልጤ ወራቤ እና ሀላባ ከተማን የሚያገናኝ መርሀ ግብር የወጣ ቢሆንም ሁለቱም ክለቦች በሜዳ ላይ ባለመገኘታቸው ምክንያት ጨዋታውን ሳይደረግ ቀርቷል።
በመቀጠል በዱራሜ ሁለገብ ስታዲየም ለዋንጫ በአንድ ምድብ ተደልድለው የነበሩት እና በምድብ ጨዋታ 1-1 የተለያዩት የአዘጋጁ ከተማ ሀምበሪቾ ዱራሜ እና ከፕሪምየር ሊጉ ዘንድሮ የወረደውን አርባምንጭ ከተማን ነው። ተመጣጣኝ የሜዳ ላይ እንቅስቃሴ በታየበት እና ጥሩ ፉክክር የተስተዋለበት ጨዋታ በሀምበሪቾ 1-0 አሸናፊነት ተጠናቋል። አርባምንጭ ከተማን ለቆ ዘንድሮ ሀምበሪቾን የተቀላቀለው አጥቂው ዘካሪያስ ፍቅሬ በ58ኛው ደቂቃ የተገኘችውን የፍፁም ቅጣት ምት በአግባቡ ተጠቅሞ ብቸኛውን ጎል አስቆጥሯል።