Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በዘረኝነት አረንቋ ተዘፍቀን አንዱ በይ ሌላው ተመልካች ሆነን ለዓመታት ባጅተናል፡፡ በዘረኝነት ልክፍት ታውረን የኛ አይደለም ያልነውን ጎሣ ዕቅድና ስትራቴጂ ነድፈን፣...
የጠመንጃ ጠላፊዎች በብራያን ማክክልላን ውስጥ የአድራን ጦር ከፍተኛ ኃይል ያላቸው ገለልተኛ ብርጌዶች ናቸው ፡፡ የዱቄት ሜጅ ሦስትነት በታማኝነት ፣ በድፍረት ፣ በችሎታ እና በጭካኔ በጦር ሜዳ በእጃቸው የተመረጡ ናቸው እና በሚለብሱት ልዩ ሚስማር ተለይተው ይታወቃሉ ፡፡
ዝርዝሮች: የ Riflejacks አርማ ከጥንት አጨራረስ ጋር ጠንካራ ብር ያለው ብር ነው ፣ የላፔል ዘይቤ ፒን ነው ፣ እና የኒኬል ንጣፍ ብረትን ክላቹን ወደ ኋላ ያጠቃልላል የ Riflejack Pin መጠኑ 32.2 ሚ.ሜ ስፋት ፣ 16.3 ሚሜ ቁመት እና 3.3 ሚ.ሜ ውፍረት ባለው ቦታ ላይ ነው ፡፡ ፒን 5 ግራም ይመዝናል ፡፡ የፒን ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት ምልክት እና በብረት ይዘት - ስተርሊንግ ተለጥፎ እና ታትሟል ፡፡
“የዱቄቱ ማጅ” ፣ “የደም ተስፋ” ፣ “የክሪምሰን ዘመቻ” ፣ “የመኸር ሪፐብሊክ” ፣ “አድራን” ፣ “ሜዳ ማርሻል ታማስ” ፣ “ዘጠኝ ብሄሮች” ፣ “ጠለፋ ጠለፋ” ፣ ገጸ-ባህሪዎች እና በውስጣቸው ያሉ ቦታዎች የንግድ ምልክቶች © 2011 በቢሪያን ማክሌላን ፡፡ መብቱ በህግ የተጠበቀ ነው.
የኢትዮጵያ መንግስት በአሜሪካን ህገወጥ የቦንድ ሽያጭ በማድረግ የሰበሰበውን ገንዘብ እንዲመልስ ተወሰነበት። የአሜሪካን የቦንድ ሽያጭና ግዥን የሚቆጣጠረው ኮሚሽን ባቀረበው ክስ መሰረት የኢትዮጵያ መንግስት በአሜሪካን ባልተመዘገበ የቦንድ ሽያጭ የሰበሰበውን 5.8ሚሊዮን ዶላር ጨምሮ በድምሩ 6.5 ሚሊዮን ዶላር እንዲከፍል ተስማምቷል። በአሜሪካን ሀገር ከሚኖሩ ከ3,100 ኢትዮጵያውያን የተሰበሰበው ገንዘብ ለአሜሪካን መንግስት ይከፈላል።
‹‹አማራ ሊወርህ ነው፤ ተነስ! ታጠቅ›› እያሉ ሕዝቡን እየቀሰቀሱ እንደ ሆነ የትግራይን ሕዝብ ወንድሙ በሆነው የአማራ ሕዝብ ላይ ለማዝመት እየተዘጋጁ እንደ ሆነ አውቃለሁ… የክልላችን ምክር ቤት በዝግ ተወያይቶበታል፤ የውስጥ ሰላማችንንና አንድነታችንን ከሚፈታተኑ አደገኛ አዝማሚያዎች እንዴት መጠበቅ እንዳለብንም አይተናል። የትግራይ ክልላዊ መንግሥት የክልሉ ኢኮኖሚም ሆነ አጠቃላይ ነባራዊ ሁኔታው መሸከም ከሚችለው በላይ ሠራዊት እያሠለጠነና እያስታጠቀ መሆኑን በበቂ ማስረጃና መረጃ አረጋግጠናል…
አቶ ገዱ አንዳርጋቸው የአማራን ክልል በርዕሰ መስተዳድርነት ለአምስት ዓመታት ሲመሩ ቆይተው በቅርቡ ኃላፊነታቸውን በፈቃዳቸውአስረክበው ለጊዜው በእረፍት ላይ ይገኛሉ፤ ገና የ11ኛ ክፍል ተማሪ ሳሉ ጸረደርግ ትግሉን የተቀላቀሉት አቶ ገዱ የት እንደ ተወለዱ፣ የትእና ምን እንደ ተማሩ፣ በምን በምን የሥራ ዘርፎች እንዳገለገሉና የቤተሰባቸው ሁኔታ ምን እንደሚመስል፣ በአሁኑ ወቅት ለምንሥልጣናቸውን ማስረከብ እንደፈለጉ ጠይቀናቸው ዝርዝር መልስ ሰጥተውናል፤
ተወልድው ያደጉት በቀድሞው አጠራር ወሎ ክፍለ ሀገር ዋድላ ድላንታ አውራጃ ዳውንት ወረዳ በአሁኑ ደግሞ ሰሜን ወሎ ነው፤ መጀመሪያ የቤተክርስቲያን ትምህርት ተማሩ። ከዜያም ወደ መደበኛው ትምህርት ተዛወሩ። የመጀመሪያ ደረጃትምህርታቸውን ዳውንት አንደኛና መለስተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ የሁለተኛ ደረጃ ወገል ጤና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ተማሩ። አስራ አንደኛ ክፍል እያሉ ማለትም በ1982 ዓመተ ምህረት አካባቢውን ኢህአዴግ ሲቆጣጠረው ትምህርታቸውን አቋርጠው ወደ ትጥቅ ትግሉ ገቡ፤ ያቋረጡትን የአስራ ሁለተኛ ክፍል ትምህርታቸውን የቀጠሉት መደበኛ በሆነ መንገድ እንደሆነ ይናገራሉ።
ወደ ስራው ዓለም ከገቡ በኋላ ሲቪል ሰርቪስ ኮሌጅ በልማት አስተዳደር / ዴቨሎፕመንት አድሚኒስትሬሽን/ የመጀመሪያ ዲግሪ፣ ከዚያም ስራ ተመድበው ከቆዩ በሁዋላ በ1997 ዓመተ ምህረት በተቋማዊ አስተዳደር /ኦርጋናይዜሽናል ሊደርሽፕ/ አሜሪካን አገር ከሚገኝ ፓስፊክ ዩኒቨርሲቲ ሁለተኛ ዲግሪ ማግኘት ችለዋል።
በወረዳ፣ በዞን ደረጃ በፖለቲካና በአስተዳዳሪነት ሰርተዋል። ጀምሮ በተለያዩ ሃላፊነቶች ሲሰሩ ቆይተው በ1997 ዓመተ ምህረት መጨረሻ አካባቢ የአማራ ክልል ማስታወቂያ ቢሮ ኃላፊ ፣ ከዛም በክልሉ የፓርቲው ጽሕፈት ቤት እስከ 2001 ዓመተ ምህረት ካገለገሉ በሁዋላ ከ2001 እስከ 2006 ዓመተ ምህረት በምክትል ርዕሰ መስተዳድርነት የአማራ ክልልን መሩ። ከ2006 ታህሳስ እስከ የካቲት 2011 ዓመተ ምህረት የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር ነበሩ።
አቶ ገዱ፡– እስከ አለፉት ሶስት ቀናት ድረስ (ቃለ ምልልሱን በ10/07/11 ነበር ያደረግንላቸው) የጀመርኋቸው ስራዎች ስለነበሩ እነሱን በማጠቃለል ላይ ነበርሁ፤ ዕረፍቴን ከጀመርሁ ሁለት ሶስት ቀን ሆነኝ። ለብዙ ዓመታት ፋታ አልነበረኝም። አሁን ቢያንስ ከቤተሰቦቼ ጋር የምመካከርበት፣ የምንነጋገርበት፣ ቤተሰብ የምጠይቅበት ጊዜ ነው፤ የማነባቸውን መጻሕፍት የማደራጀት ሥራም እየሰራሁ ነው፤ እና የእረፍቱ አጀማመር በጣም ቆንጆ ነው።
አቶ ገዱ፡– በጣም ደስተኛ ነው የሆኑት፤ ስራ ላይ የቆየሁበት ጊዜ በጣም የተጨናነቀ ነበር። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በአገሪቱ በተከሰተው የለውጥ እንቅስቃሴ ብቻ ሳይሆን ከዚያ በፊትም ዕረፍትም ፋታም አልነበረኝም። አብዛኛውን ጊዜ በስራ ነበር ያሳለፍሁት። በዚህ ምክንያት ከቤተሰብ ጋር የነበረኝ ግንኙነት ቁጭ ብሎ ለመነጋገር የሚያስችል አልነበረም። ሰሞኑን የተፈጠረውን አጋጣሚ /ዕረፍት መሆኔን/ ቤተሰቦቼ በከፍተኛ ደስታ ነው የተቀበሉት፤ ለማኅበራዊ ግንኙነታችን የተሻለ ጊዜ አድርገው ነው የወሰዱት።
አቶ ገዱ፡– አልፎ አልፎ ካልሆነ በስተቀር ሰርግም ለቅሶም ብዙም አልሄድም። እንደምታውቀው ይሄ በእኛ ባህል ትልቅ ቦታ የሚሰጠው ጉዳይ ነው፤ አብዛኛውን ጊዜ ይህንን የምትሸፍነው ባለቤቴ ነች እንጂ እኔ በለቅሶውም በሰርጉም በማኅበራዊው ኑሮ በኩል ደከም ያልሁ ነኝ ማለት እችላለሁ።
ዘመን፡– የክልሉ ሕዝብ ለእርስዎ ከፍተኛ አክብሮት እና ፍቅር እንዳለው ይገለፃል። በግራም በቀኝም የሚነሱ ጉዳዮች አሉ። ክልሉ ውጥረትውስጥ የገባበት በሚመስል ወቅት የእርስዎ ከኃላፊነት መነሳት ትክክል ነው ብለው ያምናሉʔ
አቶ ገዱ፡– ለክፉ ውጥረት ዳርገውኝ የነበሩ ዓመታት አልፈዋል ብዬ ነው የማስበው፤ አካባቢውም አሁን በአብዛኛው ሰላም የሰፈነበት ነው። እርግጥ አሁንም የተወሰነ ችግር ያለባቸው አካባቢዎች አሉ፤ 2007፣ 2008፣ 2009፣ እና 2010 ዓመተ ምህረትም በተወሰኑ አካባቢዎች ችግሮች ነበሩ። አሁን በንፅፅር ከተመለከትነው የተሻለ ወቅት ነው። እናም በዚህ ወቅት የእኔ ከኃላፊነት መልቀቅ ተገቢነት አለው ብዬ አምናለሁ። ምክንያቱም ከ1998፣ 1999 ዓመተ ምህረት ጀምሮ በክልሉ ውስጥ ከመጀመሪያው ረድፍ፣ ቁልፍ በሆነ ኃላፊነት ላይ ነበርሁ። ወይም ደግሞ ቁልፍ ከሆነው የክልሉ ኃላፊነት ቦታ ላይ ነው የቆየሁት። በክልሉ በተካሄዱ የልማት፣ የመልካም አስተዳደር፣ የዴሞክራታይዜሽን፤ በአጠቃላይ በጥሩውም፣ በመጥፎውም ላለፉት አስራ ሁለት አስራ ሶስት ዓመታት በከፍተኛ የኃላፊነት ደረጃ ላይ ነው የቆየሁት፤ ረጅም ጊዜ አገልግያለሁ። ረጅም ጊዜ በወንበር ላይ መቆየት ደግሞ በአንድ በኩል በሕዝብ ዘንድ እንድሰለች ያደርገኛል፤ ለራሴም ቢሆን ተመሳሳይ ህይወት አሰልቺ ነው፤ መሰለቻቸት ሲፈጠር በሥራ ላይ ተፅዕኖ ማሳደሩ አይቀርም፤ ያኔ የወደደኝ፣ ያከበረኝ ሁሉ ሊጠላኝ ይችላል፤ ያ ከመሆኑ በፊት ቦታውን ለሚመጥን ሰው ማስረከብ ነበረብኝ።
ስለዚህ በየጊዜው በተለይ ቁልፍ ቦታ ላይ ያለ አመራር የተወሰነ ጊዜ አገልግሎ ለሌላ በአዲስ መንፈስ፣ በትኩስ ወኔ ኃላፊነቱን ቢያስረክብ ኅብረተሰቡን ወደ ፊት በማራመድ ረገድ የተሻለ አስተዋፅኦ ይኖረዋል። ጊዜውን እየቆጠርሁ ‹‹ይችኛይቱን ልለፋት ይሄኛውን›› እያልሁ የምቀጥል ከሆነ የወንበር በሽታ ይመጣል፤ ይሕ የአፍሪካ መሪዎችን የሚጠናወት ደዌ መሆኑ ታውቋል። እናም የወንበር በሽታ ይዞኝ እዚያው ወንበር ላይ መሟሟት እንዳይመጣ በማሰብ ነው ኃላፊነቴን ያስረከብሁ። የለቀኩበት ወቅትም በጣም ተገቢ ወቅት ነው። የአማራን ሕዝብ መምራቴ ለእኔ እንደ ትልቅ እድል ነው የምቆጥረው።
ይህን ያህል ጊዜ በኃላፊነት ስመራ ከህብረተሰቡ ጋር በጥሩ ግንኙነት በመቆየቴ እድለኛ ነኝ ብዬ መውሰድ እችላለሁ። በመንግሥቱም በድርጅቱም መዋቅር በኅብረተሰቡ ዘንድ በበጎ የምታይ ሰው ሆኜ እና የተለያየ ድጋፍ እየተደረገልኝ፣ አንዳንድ ጊዜም ደፈር ያሉ ውሳኔዎችን እንድወስን ማበረታቻ ከህብረተሰቡና ከአመራሩ ስለነበረኝ ትልቅ ክብር አድርጌ ነው የምወስደው፤ ያም ሆኖ ግን ሕብረተሰቡ የሚደግፈኝ፣ የሚፈልገኝ፣ የሚወደኝም ቢሆን፣ የሚያከብረኝም ቢሆን፤ ሁልጊዜ ወንበር ላይ መቆየት ጠቃሚ ነው ብዬ አላምንምና በዚያ ምክንያት ነው። አንድ ቦታ ላይ ረጅም ጊዜ ከማገልገል እየቀያየሩ ሕዝብን ማገልገል ይቻላል የሚል እምነት ስላለኝ ነው።
አቶ ገዱ፦ በሥራ ዓለም በቆየሁባቸው ዘመናትም ሆነ ክልሉን በኃላፊነት በመራሁባቸው አምስት ዓመታት እንደ 2008 ዓ.ም. አይነት ፈተና በፍጹም ገጥሞኝ አያውቅም፤ ጊዜው እጅግ በጣም ፈታኝ ነበር። ሁኔታውን ከባድ ያደረገው በየጊዜው እየተጠየቁ መልስ ያልተሰጠባቸው በርካታ የሕዝብ ፍላጎቶች ነበሩ፤ ለኅብረተሰቡ ጥያቄዎች አለመመለስ ዋናው ምክንያት ጥያቄዎችን አሳንሶ የመመልከት ችግር ስለነበረ ነው። የሕዝቡ የለውጥ ፍላጎት በወቅቱ አለመመለሱ ደግሞ ቅራኔዎች እየተባባሱ እንዲመጡ ሰፊ ዕድል ፈጠረ፤ እናም ታምቆ፣ ታፍኖ የኖረው የሕዝብ ስሜት ድንገት እንደ እሳተ ገሞራ ፈነዳ።
ያንን ተከትሎም ክቡር የሆነው የወገኖቻችን ሕይወት ጠፋ፤ በርካታ ንብረት ወደመ፤ ያ ጊዜ እጅግ በጣም ያሳዝነኛል፤ ይጸጽተኛል፤ የሕዝቡን ፍላጎት በወጉ መረዳትና ጥያቄዎቹን በወቅቱ መመለስ ቢቻል ኖሮ ያ ሁሉ አሳዛኝ ክስተት እንዲፈጠር ምንም እድል ሊኖረው አይችልም ነበር። በውቅቱ በተፈጠረው ግርግር ልጆቻቸውን ያጡ ወላጆች እጅግ በጣም ያሳዝኑኛል፤ ጥረው፣ ግረው ያፈሩት ንብረት ወድሞ ሰላማዊ ዜጎች ባዶ እጃቸውን ቀርተው ሲያዝኑና ሲቸገሩ ማየት ጤናማ አእምሮ ላለው ሁሉ የሚዘገንን ነበር።
የሕዝቡ የለውጥ ፍላጎት በወቅቱ አለመመለሱ ደግሞ ቅራኔዎች እየተባባሱ እንዲመጡ ሰፊ ዕድል ፈጠረ፤ እናም ታምቆ፣ ታፍኖ የኖረው የሕዝብ ስሜት ድንገት እንደ እሳተ ገሞራ ፈነዳ።
የሕዝቡ የለውጥ ፍላጎት ትኩረት ተሰጥቶት በየመድረኩ የሚያነሳቸው ጥያቄዎቹ በውቅቱ ተመልሰው ቢሆን ኖሮ ያን ያህል የሰው ሕይወት አይጠፋም፤ ያን ያህል ንብረትም አይወድምም ነበር፤ እና 2008 ዓ. ም. በሕይወቴ ሙሉ የማልረሳው ዘግናኝ ወቅት ነበር። ሁኔታውን የከፋ የሚያደርገው በሕዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነት እያለን ያንን አስቀያሚ አጋጣሚ ማየት በጣም ይዘገንን ነበር።
አቶ ገዱ፦ በ2008 ዓ. ም ያንን የመሰለ አሳዛኝ ወቅት አልፈን በ2010 መጋቢት መጨረሻ አካባቢ የነበሩት ዕለታት በጣም ውጤታማና ከልቤ የተደሰትሁባቸው ጊዜያት ነበሩ፤ እውነት ለመናገር እንደ ሕፃን የፈነደቅሁባቸው ሳምንታትና ዕለታት ስለነበሩ መቼም ልረሳቸው አልችልም። የደስታዬ ምክንያቱ ወደአስፈሪ አዘቅት እየተገፋች የነበረችው ሀገራችን ወደነበረ ክብሯ ልትመለስ የምትችልበት ተስፋ የታየበት እድል ስለፈጠርን ነው።
ለአስራ ሰባት ዕለታት ከፍተኛ ፍጭት ካደረግን በኋላ ሊታሰብ ከማይችል ውሳኔ ላይ መድረሳችን፣ እሱን ተከትሎ የመጣው ዘርፈ ብዙ ለውጥ፤ ለምሳሌ በሌሉበት ሞት ተፈርዶባቸው የነበሩ ፖለቲከኞች ወደሀገራቸው ገብተው በሀገራቸው ጉዳይ በሰላም እንዲወያዩ መደረጉ፣ እንዲዘጉ በይፋ ተወስኖባቸው የነበሩ መገናኛ ብዙኃን ከስደት ተመልሰው በነጻነት እንዲሠሩ እድል ማግኘታቸው፣ በሰባራ ሰንጣረው እየታፈሱ እስርቤት ታጉረው የነበሩ ዜጎች ሁሉ እንዲፈቱ መደረጉ፣ በዚህም በእየእስር ቤቱ ሲፈጸም የነበረውን ዘግናኝ ገመና የሀገራችን ሕዝብ እንዲያውቀው መደረጉ ሥርዓቱ ምን ያህል አደገኝ ቁልቁለት ውስጥ ወርዶ እንደነበር አመላካች ነው። ያንን አስከፊ አዘቅት መሻገር በእውነቱ እጅግ ፈታኝ ነበር፤ እግዚአብሔር ይመስገን አልፈነዋል፤ እና በፖለቲካ ሕይወቴ እጅግ የተደሠትሁበት ጊዜ ቢኖር መጋቢት 2010 ዓ.ም ነው ብዬ አምናለሁ፤ ሕልም የሚመስል ጊዜ ነው ያሳለፍነው።
…በመንግሥት ተቋማት ሕዝብን በአግባቡ ከማገልገል ይልቅ ልጅና የእንጀራ ልጅ አድርጎ የመፈረጅ፣ እየተሳሳቡ የመጠቃቀም፣ ከዲሞክራሲ አኳያም ዘግናኝ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን መፈጸም፤ በተለይ አማራና ኦሮሞን ታርጌት አርጎ የማጥቃትና የማሳደድ ሁኔታዎች ረፍት የሚነሱ ነበሩ
ዘመን፦ለአስራ ሰባት ቀናት በዘለቀው የጥልቅ ተሐድሶ ወቅት እርስዎን ለማሰር የሚፈልጉ ወገኖች እንደ ነበሩና ድጋፍ ለማግኘት ሲባልምድምጽ መሰጠቱ ይነገራል፤ ምክንያቱ ምን ነበር?
አቶ ገዱ፦ሐሳቡ አልነበረም ማለት አልችልም ሊኖር ይችላል፤ ይህ ታዲያ በጀርባ እንጂ ፊትለፊት የወጣ የእስር ጉዳይ የለም፤ በ2008 ዓ.ም የነበረው የሕዝብ እንቅስቃሴ መሠረቱ የእኛው ድክመት ነው ብዬ አምን ነበር፤ ይህንም ፊትለፊት አነሳ ነበር፤ በሰላማዊ መንገድ የሚያነሳቸው ጥያቄዎቹ በወቅቱና በተቻለ አቅም ሊፈቱለት ካልቻሉ ሕዝቡ መቼም ቢሆን ዝም ሊል እንደማይችል፣ ታግሶ ታግሶ አንድ ቀን ሲነሳ ደግሞ ሊከተል የሚችለው መዘዝ ብዙ እንደሚሆን አምን ነበር።
ከፍትሐዊነት አኳያ፣ በተለይ ከመሠረተ ልማት አኳያ ብዙ እንከኖች ነበሩ፤ ለምሳሌ በመንግሥት ተቋማት ሕዝብን በአግባቡ ከማገልገል ይልቅ ልጅና የእንጀራ ልጅ አድርጎ የመፈረጅ፣ እየተሳሳቡ የመጠቃቀም፣ ከዲሞክራሲ አኳያም ዘግናኝ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን መፈጸም፤ በተለይ አማራና ኦሮሞን ታርጌት አርጎ የማጥቃትና የማሳደድ ሁኔታዎች ረፍት የሚነሱ ነበሩ። እኒያ ሕገወጥ ድርጊቶች እንዲታረሙ በይፋ መነጋገር ጀምረን ስለነበር ያ የማያስደስታቸው ወገኖች ለእስርም ሆነ ለሌላ ጥፋት ቢያስቡኝ የሚደንቅ አይሆንም።
በተለይ ከ97 ዓ. ም ወዲህ የፖለቲካ ምሕዳሩ እየጠበበ የመጣበት ወቅት ነበር፤ የሕዝቡን ጥያቄና ፍላጎት ከማስተናገድ ይልቅ እየተጠቃቀሱ ራስንና መሰልን መጥቀም፣ መሳሳብ፣ ሕግን ገሸሽ አርጎ የሕዝቡን ሐብትና ንብረት እንደ ፈለጉ የመዝረፍና የግልና የተወሰኑ ኃይሎችን ብቻ ጥቅም የማስጠበቅ አደገኛ ድርጊት ውስጥ የተገባበት ሁኔታ እየተስፋፋ ሄዶ ነበር፤ ይህን የሚያየው የሀገራችን ሕዝብ ደግሞ ትግሥቱ እየተሟጠጠ፣ በድርጅታችን ኢሕአዴግ ላይ ፍጹም እምነት እያጣ የሄደበት ሁኔታ ተከስቶ ነበር። እና እኔም ይህን ጠባብ የቡድን ፍላጎት በፍጹም አልቀበለውም ነበር፤ በዚህ የተነሳ በተለይ ከትግራይ ወንድሞቻችን ጋር አለመግባባት ነበር።
የፍትሕ እጦት፤ ሰዎች ያለምንም ምክንያት እየታደኑ መታሠር፣ መደብደብና መሰቃየት፣ የደረሱበት መጥፋት፣ እንዲያም ሲል አካለ ጎደሎ ማድረግ ወዘተ አሳሳቢ ደረጃ ላይ የደረሱበት ሁኔታ ነበር። ይህን የመሠለ ጉዳይ ሲፈጸም ዝም ብሎ መመልከት ተገቢም ሞራላዊም ስላልነበረ ይህ ድርጊት በአስቸኳይ እንዲታረም እንታገል ነበር፡
በዚህ የተነሳ በ2007 እና 2008 ዓ. ም በድርጅታችን ውስጥ ከፍተኛ መጠራጠር እየተፈጠረ ስለሄደ የእርስበርስ ግንኙነታችን መሻከር ጀምሮ ነበር የሚል አቋም ነበረኝ። የመሠረተ ልማት ሥርጭቱ ፍትሐዊ አለመሆን፣ የፍትሕ እጦት፤ ሰዎች ያለምንም ምክንያት እየታደኑ መታሠር፣ መደብደብና መሰቃየት፣ የደረሱበት መጥፋት፣ እንዲያም ሲል አካለ ጎደሎ ማድረግ ወዘተ አሳሳቢ ደረጃ ላይ የደረሱበት ሁኔታ ነበር። ይህን የመሠለ ጉዳይ ሲፈጸም ዝም ብሎ መመልከት ተገቢም ሞራላዊም ስላልነበረ ይህ ድርጊት በአስቸኳይ እንዲታረም እንታገል ነበር፡፤
ከወሰን ጋር ተያይዞ የሚነሱ የሕዝብ ጥያቄዎች በሥርዓትና በዲሞክራሲያዊ አግባ እንዲፈቱ እንታገል ስለነበር ይሕ ያስከፋቸው ወገኖችም መልካም ነገር እንደማያስቡልኝ አውቃለሁ፤ ከሁሉም በላይ አማራ በሌላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ በጥርጣሬ እንዲታይ በትጋት ከመሥራት አልፎ ከሌላው ወገኑ ተነጥሎ በመጥፎ ነገር እንዲታሰብ የማድረግ አማራን የመጫን ሁኔታ በተግባር አለ ብዬ አምን ስለነበር ይህ ሕገወጥ ድርጊት እንዲቆም፣ ሕዝብ በገዛ አገሩ ላይ እንዳይሳደድ፣ እንዳይገደልና ሐብት ንብረቱ በሕገወጥ መንገድ እንዳይዘረፍ የቻልሁትን ጥረት አድርጌያለሁ፤ ሕብረተሰቡ እየተገፋ ሲሄድ፣ ሕዝቡን የማንበርከክ፣ የማፈንና በጅምላ የማሰር ሁኔታ እየገፋ ሲሄድ ‹‹እየተካሄደ ያለው ስራ ትክክል አይደለም›› ብዬ ታግያለሁ በዚህ አቋሜ የተከፉ ወገኖች ነበሩ፤ ያም ሆኖ እኔን ማጥቃት የተፈለገው ውስጥ ለውስጥ እንጂ በይፋ እንዲሆን አልተፈለገም።
አቶ ገዱ፦ በኢህአዴግ አመራር ደረጃ የለም ቢባልም እታች ያለው የኢሕአዴግ አባልና ሕዝቡ ግን በፍጹም ሊቀበሉት አልቻሉም ነበር ‹‹ዋናው ነገር ፍረጃ አለ የለም ሳይሆን በተግባር የሚታየው እርስበርስ መጠራጠር፣ መናናቅ፣ የነበረው ድርጅታዊ ዲሲፕሊን ወደ ጎን ተገፍቶ እንደፈለጉ የመፋነን፣ ቁልፍ የኢኮኖሚ ተቋማትን በቡድን ወርሮ የመጠቃቀም ሁኔታ ዐይን በአወጣ መልኩ እየተካሄደ ነው፤ አድልዎ አለ፤ ጸረ ዲሞክራሲ አሠራር እየተንሠራፋ ነው፤ ምዝበራ አለ፤ በውድድር ሳይሆን ከዚያም ከዚያም እየተጠራሩ (በኔትወርክ) ያለአቅም ሥልጣን ላይ ቁብ ማለት ሁሉ አለ›› እያለ ነበር አባሉና ሕዝቡ። እና አጠቃላይ ሁኔታው ይህን ይመስል ስለነበር ‹‹የሕወሀት የበላይነት የለም›› የሚለውን ሐሳብ የበታች አካሉ ፈጽሞ አልተቀበለውም ነበር።
የአባሉም የሕዝቡም ግፊትና ወኔ እየጎለበተ ሲሄድ ሁሉም ከፍርሀትና ከአድርባይነት ቆፈኑ እየተላቀቀ መሄድ ጀመረ፤ በተለይ የካቲት 2010 የተሻለ መደፋፈር የታየበት፣ በግልጽ የመተቻቸትና የመነቃቀፍ ሁኔተዎች የተስተዋሉበት ወር ስለነበር በታሪካችን የተለየ ቦታ ሊሠጠው የሚችል ነው። በዚህ ምክንያት መጋቢት 2010 ለመጣው ተሥፋ ሰጭ ለውጥ መሠረቱ የተጣለው የካቲት ላይ ነው ብዬ አምናለሁ።
ዘመን፦ በኢሕአዴግ ደረጃ የነበረው አመራር ምንን መሠረት አድርጎ ነው ‹‹የሕወሀት የበላይነት የለም›› ያለው? በከፍተኛ አመራሩናበአባሉ መሀል እንዲህ ያለ ሰፊ ልዩነት የተፈጠረውስ ለምን ይመስልዎታል?
አቶ ገዱ፦ እንደ ነገርሁህ ከየካቲት 2010 ዓ. ም. በፊት መፈራራት፣ መሸፋፈን ነበር፤ ይህ ታዲያ አሁን ላይ ሆኜ ሳስበው አድርባይነት እንጂ ምንም ሊሆን አይችልም። አድር ባይነትኮ ሌላው ሥር የሰደደ ችግራችን ነበር።
ዘመን፦ ዶክተር ዐቢይን ጠቅላይ ሚኒስትር አድርጎ ለመምረጥ የብአዴን/ አዴፓ ድርሻ ከፍተኛ እንደ ነበር በማኅበራዊ ሚዲያው በሰፊውሲወራ ነበር፤ እውነት ነው? እስኪ ሂደቱን ወደኋላ መለስ ብለው ያስታውሱን?
አቶ ገዱ፦ እንደሚታወቀው በአማራና ኦሮሚያ ክልሎች ሕዝቦች ዘንድ ከፍተኛ የለውጥ ፍላጎት ነበር፤ በተለይ አቶ ለማና ዶክተር ዐቢይ ወደሥልጣን ከመጡ ወዲህ ለመላ አገሪቱ ሊጠቅም የሚችል ለውጥ ማምጣት የሚያስችል እንቅስቃሴ እየተደረገ ነበር። በአማራ ክልልም ተመሳሳይ መናበብ ስለነበር መሠረታዊ ለውጥ ለማምጣት ምቹ ሁኔታ ተፈጥሮ ነበር ማለት ይቻላል። የሕዝቡ ጠንካራ ፍላጎት በአግባቡ ካልተስተናገደ ሀገሪቱ ከፍተኛ ችግር ውስጥ ልትወድቅ እንደምትችል ይፋ የወጣበት፣ ሕዝቡ ትግስቱ አልቆ አደባባይ የወጣበትና ከጸጥታ ኃይሉ ጋር ፊትለፊት መጋፈጥ የጀመረበት ወቅት ነበር፤ ለዚህ ፈጥጦ ለወጣ ችግር ተገቢውን መልስ አለመስጠት ውሎ አድሮ ምን ሊያስከትል እንደሚችል በግልጽ የወጣበት ነበር።
የእነ አቶ ለማ መምጣት የህዝቡን የለውጥ ጥያቄ ለመመለስ ምቹ ሁኔታ መፍጠሩ እውነት ነው፤ በዚህ መሠረት ከኦሕዴድ ጓዶች ጋር ጥሩ መደማመጥ ስለነበር ያመንንበትን ሠርተን ዶክተር ዐቢይ ወደሊቀመንበርነት እንዲመጡ ተደርጓል፤ ይህ ሲባል ሌሎች እህት ድርጅቶችና ጓዶች ምንም ድርሻ አልነበራቸውም ማለት አይደለም። ሁሉም የየበኩሉን ገንቢ ድርሻ ተወጥቷል። ትልቁ ነገር ምንድን ነው? ቀደም ብዬ እንደጠቀስሁት ከየካቲት 2010 ዓ. ም. ጀምሮ የነበረው መፈራራት፣ መሸፋፈን ጥላ ተገፍፎ ሁሉም የመሰለውን፣ የሚያምንበትን ጉዳይ በይፋ መናገር፣ አቋሙንም ያለምንም ማቅማማት የማራማድ ሁኔታ ተከስቶ ነበር፤ የዚያ ያዚያ ድምር ውጤት ምርጫውን የተሳካ አድርጎታል ብዬ አምናለሁ።
ዘመን፦የህወሀት የገዥነት ዘመን ያበቃው ‹‹እሳትና ጭድ ናቸው›› ሲባሉ የነበሩት አማራና ኦሮሞ ጥቅምት 25/2010 ዓ.ም ባህርዳርላይ ያካሄዱትን ጉባኤ ተከትሎ ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፤ እውነት ነው?
አቶ ገዱ፦ ይኸ እውነት ነው፤ በቆየንባቸው 27 ዓመታት ሁለቱ ታላላቅ ሕዝቦች በጥርጣሬ እንዲተያዩ፣ እርስበርስ እንዲፈራሩና በባላንጣነት እንዲሰለፉ ሠፊና ተከታታይ ሥራ ሲሠራ ነበር፤ የሚያገናኟቸው ታላላቅ ጉዳዮች ወደ ጎን እየተገፈተሩ በሚያለያዩአቸው ጥቃቅን ነጥቦች ላይ ትኩረት ተሰጥቶ በትጋት እየተሠራ ነበር። ያ ለ27 ዓመታት በትጋት የተሠራበት የማባላት ሥራ ‹‹ፍሬ አፍርቷል፤ አማራና ኦሮሞ ዳግም ላይገናኙ ተለያይተዋል›› ብለው ያምኑ ስለነበር ነው ‹‹እሳትና ጭድ ናቸው›› ብለው በድፍረት መናገር የቻሉት።
ትልቅ ስህተት የፈጸሙትም እንዲህ አይነት እምነት በውስጣቸው ሲያሳድሩ ነው፤ ምክንያቱም አማራና ኦሮሞ ማንም ቢወድም ቢጠላም ሊለያዩ የሚችሉ አይነት ሕዝቦች አይደሉም፤ ማንም ኃይል ሊበጥሰው በማይችለው የዘመናት ቆይታ ባካበቱት ጽኑዕ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ድር የተጋመዱ ናቸው፤ ይህን እውነት ስለማይረዱ ለ27 ዓመታት ሙሉ ከንቱ የደከሙ ወገኖች ነበሩ፤ በሁለቱ ሕዝቦች መሀል ያለውንና የነበረውን እውነት በውል ሳይረዱ ለ27 ዓመታት የዘሩት መጥፎ ፕሮፓጋንዳ ፍሬ የያዘላቸው መስሏቸው ነው እንዲያ በድፍረት መናገር የቻሉት።
በመሠረቱ ይህ ንቀት ነው፤ ሁለቱን ሕዝቦች ዝቅ አድርጎ የማየት በሽተኛ አስተሳሰብ። የራስን የበደል እድሜ ለማራዘም በሁለቱ ሕዝቦች መነገድ የማያዋጣ መሆኑን፣ አለማዋጣት ብቻ ሳይሆን ከባድ ኪሳራ መሆኑን የተረዱበት አጋጣሚ የተፈጠረው ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ. ም. ባሕርዳር ላይ የተካሄደውን ጉባኤ ተከትሎ በተሠሩ ሥራዎች በመጣ ውጤት ነው ብዬ አምናለሁ። እና የሁለቱ ሕዝቦች ጤናማ ግንኙነት ሴራ ሲጎነጉኑበት የነበሩ ኃይሎችን የተንኮል ድር በጣጥሶ በመላ አገሪቱ የምናየውን ለውጥ አምጥቷል።
አቶ ገዱ፦ ልክ ነው፤ ብዙ ሙከራ ነበረ፤ ውሳኔዎችን በጋራ እንደምናስተላልፍ ቢታወቅም የሚነሱ የፍትሐዊነትና የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎችን በአግባቡ ከመመለስ ይልቅ ሰበብ መፈለግና የመጣውን ሕዝባዊ ጫና ወደ ግለሰቦች የመግፋት ሁኔታዎች ነበሩ፤ በይፋም በሥውርም እኔን የሚቃወሙት ‹‹በአማራ ሕዝብ ውስጥ የተቀጣጠለውን ሕዝባዊ አመጽ የሚመራው እሱ ነው›› ከሚል የተዛባ አስተሳሰብ ተነስተው ነው፤ ጥያቄዎቹ በአግባቡ ካልተመለሱ፣ ፍትሐዊ አሠራር ከጠፋ፣ አንዱ ልጅ፣ ሌላው የእንጀራ ልጅ ከሆነ ሕዝቡን ምንም ኃይል ሊያስቆመው እንደማይችል መገንዘብ አቅቷቸው ነው ችግሩን ሁሉ እየሰበሰቡ ለግለሰቦች ያሸክሙ የነበረው። እና ድርጊቱ በድርጅት ደረጃ የተካሄደ ነው ማለት ባያስደፍርም አልተሳካም እንጂ ብዙ ሙከራ እንደ ነበር ግልጽ ነው።
ዘመን፦ በህወሀትና የቀድሞው ብአዴን መሀል የሰፋ ልዩነት እየታየ የሄደው የወልቃይትንና የራያን ሕዝቦች መብት ለማስከበር በሚደረግ ግብግብ መሆኑ ይነገራል፤ ምን ያህል እውነትነት አለው?
አቶ ገዱ፦ ልክ ነው፤ አንዱ ምክንያት እሱ ሊሆን ይችላል። ቀደም ሲል ጀምሮ በሕብረተሰቡ ውስጥ የማንነት ጥያቄዎች ነበሩ፤ ግን ጥያቄዎቹ እንደጊዜው ሁኔታ ሞቅና ቀዝቀዝ ሲሉ ቆይተዋል እንጂ መቼም ቢሆን ጥያቄዎቹ ያልተነሱበት ጊዜ የለም። ነገር ግን ‹‹ጥያቄዎች ትክክል አይደሉም›› ብሎ የሚያምን አመራር ነበር፤ ነገሩ እየተካረረ ሲሄድ ጥያቄዎቹ ይበልጥ እየገፉ መጡ።
ለጥያቄዎቹ ሕግን መሠረት ያደረገ መልስ ከመስጠት ይልቅ የኃይል እርምጃ ወደመውሰድ ሲገባ በተለይ ከ2006/2007 ዓ. ም. ጀምሮ በውስጣችን የነበረው ጤናማ ግንኙነት እየሻከረ መሄድ ጀመረ፤ አሁንም ተስፋ አልቆረጥንም ነበርና ‹‹ጥያቄውን በኃይል ማፈን አይቻልም፤ ሕግን መሠረት ያደረገ መፍትሔ እንዲሰጠው ምቹ ሁኔታ ይፈጠር›› የሚል ጥያቄ አነሳን፤ ይህ ጥያቄያችን ግንኙነታችንን ይበልጥ እያሻከረው ሄደ፤ በዚህ ምክንያት ጥያቄው በክልልም በአገር አቀፍ ደረጃም እያደገ መጣ ማለት ነው። በመሆኑም እንደተባው በእህት ድርጅቶች መሀል ይፋ የወጣ መጠራጠርና የጎሪጥ መተያየት የተከሰተው የወልቃይትና የራያ ሕዝብ ጥያቄዎችን በሕግ ከመፍታትና ካለመፍታት ጋር በሌላም በኩል ‹‹የራያም ሆነ የወልቃይት ጉዳይ ያለቀ የደቀቀ ጉዳይ ስለሆነ ዳግም መነሳት የለበትም›› ከሚለው ወገን ጋር የተከሰተ አለመግባባት ነበር።
‹‹አማራ ሊወርህ ነው፤ ተነስ! ታጠቅ›› እያሉ ሕዝቡን እየቀሰቀሱ እንደ ሆነ የትግራይን ሕዝብ ወንድሙ በሆነው የአማራ ሕዝብ ላይ ለማዝመት እየተዘጋጁ እንደ ሆነ አውቃለሁ
ይህንን እንደ አንድ ምክንያት ልንወስደው ብንችልም ከመሠረተ ልማት፣ ከፍትሕ እና መልካም አስተዳደር፣ ከሰው ኃይል ምደባ፣ ወዘተ ጋር ተያይዘው የሚነሱ ሌሎች ጉዳዮችም በእህት ድርጅቶች መሀል መጠራጠርን የፈጠሩበት ሁኔታ ነበር።
ዘመን፦ ‹‹ሕወሀት በአማራ ክልል ሕዝብ ላይ ሠራዊት ለማዝመት 1.2 ሚሊዮን ታጣቂዎችን አሠልጥኗል›› ሲሉ ታዋቂው ፖለቲከኛ አቶአንዳርጋቸው ጽጌ ሰሞኑን ሲናገሩ ተደምጠዋል፤ መረጃውን እንዴት ያዩታል?
አቶ ገዱ፦ ‹‹አማራ ሊወርህ ነው፤ ተነስ! ታጠቅ›› እያሉ ሕዝቡን እየቀሰቀሱ እንደ ሆነ የትግራይን ሕዝብ ወንድሙ በሆነው የአማራ ሕዝብ ላይ ለማዝመት እየተዘጋጁ እንደ ሆነ አውቃለሁ፤ ክልሉ ቀርቶ የአገሪቱ ኢኮኖሚ ሊሸከመው የማይችል ኃይል እያሰለጠኑ መሆኑ የአደባባይ እውነት ነው፤ ስለዚህ የአቶ አንዳርጋቸው ጽጌ አባባል ትክክል ለመሆኑ የሚያጠራጥር አይደለም። ይኸ ለምን እንደሚደረግም ግልጽ ነው። በሕገወጥ መንገድ ሕዝብን የዘረፉ፣ ዘርፈውም አንድ አካባቢ የከተሙ ወገኖች አሉ፤ የዘረፉትን የሕዝብ ሀብትና ንብረት መብላት የሚችሉት ግርግር ሲኖር ብቻ ነው ብለው ያመኑ ይመስለኛል። ስለዚህ ያን በዘረፋ የተገኘ ሀብት ለመብላት ‹‹ሌላ አማራጭ የለንም›› ብለው ደምድመዋል።
ለገመናቸው ምሽግ ይሆን ዘንድ እንደ ብቸኛ ምርጫ የወሰዱት ሁለቱን ወንድማማች ሕዝቦች ማባላትና ሁለቱ ሲፋለሙ በመሀል የግል ሕይወታቸውን መግፋት ነው፤የእነሱ ሕይወት እንከን አያግኘው እንጂ ድሃው ቢያልቅ፣ ወንድም ከወንድሙ ቢተላለቅ ለእነሱ ትርጉም የሚሰጥ አይደለም፤ ለዚያ ነው የጦርነት ነጋሪት ሌት ከቀን በመጎሰም ላይ ያሉት። ነገር ግን የትግራይ ሕዝብ ከማንም በላይ የጦርነትን አስከፊነት ጠንቅቆ ስለሚያውቅ ከአማራ ወንድሙ ጋር ይዋጋል የሚል እምነት የለኝም።
ዘመን፦የአማራ ክልል ምክር ቤት በቅርቡ ባካሄደው ስብሰባው ‹‹በሕወሀት በኩል የተንኳሽነት አዝማሚያዎች እየታዩ ስለሆነ ከዚህ ድርጊቱ ይቆጠብ›› የሚያሳስብ ጠንከር ያለ መግለጫ አውጥቷል፤ ይህን ለማለት የሚያበቃ ተጨባጭ ማስረጃ አለ ብለው ያምናሉ?
አቶ ገዱ፦ በጉዳዩ ላይ የክልላችን ምክር ቤት በዝግ ተወያይቶበታል፤ የውስጥ ሰላማችንንና አንድነታችንን ከሚፈታተኑ አደገኛ አዝማሚያዎች እንዴት መጠበቅ እንዳለብንም አይተናል። የትግራይ ክልላዊ መንግሥት የክልሉ ኢኮኖሚም ሆነ አጠቃላይ ነባራዊ ሁኔታው መሸከም ከሚችለው በላይ ሠራዊት እያሠለጠነና እያስታጠቀ መሆኑን በበቂ ማስረጃና መረጃ አረጋግጠናል፤ በመሆኑም ይህ ለማንም የማይጠቅም የጦርነት አስተሳሰብ እንዲቆም፣ ይልቁንም እንደ አንድ የቤተሰብ አባል በፍቅር የኖሩ ሕዝቦችን እንነጥላቸው ብንል እንኳ በምንም መንገድ ሊነጠሉ የማይችሉ፤ በቋንቋ፣ በባህል፣ በሃይማኖትና በሥነልቡና የተጋመዱ በመሆናቸው ሁለቱን ወንድማማች ሕዝቦች ወደጦርነት መግፋት ተገቢ አለመሆኑን ብቻ ሳይሆን ወንጀል መሆኑን አይተናል።
በመሠረቱ የሁለቱ ክልሎች ሕዝቦች በጦርነት የሚፈላለጉበት ምንም ምክንያት የለም፤ ረጅሙን የሀገራችንን ታሪክ ብናይ ባላባት ከባላባት ወይም አንዱ መሥፍን ከአቻው ጋር የያደርገው የ‹‹ገብር፤ አልገብርም›› አይነት መቃቃር ካልሆነ በየትኛውም አካባቢ ቢሆን ሕዝብ በሕዝብ ላይ የዘመተበት፣ ሕዝብ የሕዝብ ጠላት የሆነበት አጋጣሚ በፍጹም አልነበረም፤ የለምም። ዛሬ ከመሬት ተነስተን ሕዝቡን ለጦርነት የምናሰልፍበት ምንም ምክንያት የለም ብለን እናምናለን። ጦርነት በምንም መለኪያ የሚፈለግ ጤናማ ምርጫ አይደለም፤ ችግሮቻችን ሁሉ ፖለቲካዊ በመሆናቸው ፖለቲካዊ መፍትሔ ብቻ ነው የሚያስፈልጋቸው ብዬ አምናለሁ።
እናም ‹‹አማራ ሊወጋህ ነው፤ ሊወርህ ነው›› የሚለው ተገቢ ያልሆነ ቅስቀሳ እንዲቆም ሕዝቡን ውዥንብር ውስጥ የሚከቱ የሐሰት ቅስቀሳዎችና ዘመቻዎች መልክ እንዲይዙ ነው ምክር ቤቱ ያሳሰበው። አማራና ትግራይን ለጦርነት የሚጋብዝ ምንም መሠረታዊ ምክንያት የለም ነው መልእክቱ፤ የማንግባባቸውን አንዳንድ ጉዳዮች ቁጭ ብለን መፍታት እንጂ እዚያና እዚህ ሆኖ ‹‹ይዋጣልን›› ማለት ለማንም አይበጅም ነው ያልነው።
አቶ ገዱ፦ በፍጹም አላምንም፤ የአማራና ትግራይን ሕዝቦችኮ ዛሬ የፈጠርናቸው፣ ስንፈልግ የምናዋጋቸው፣ ሲያሻን ደግሞ እንደ ጨርቅ በልካችን የምንሰፋቸው አይደሉም። ደርግን ለመጣል በተደረገው መራራ ትግልም ሆነ ከዚያ በፊት አገራችንን ለመውረር የመጡ አገር ደፋሪዎችን በጋራ ሲመክቱ የኖሩ፣ አንዱ ሲሞት ሌላው እየተተካ አገሩን በአጥንቱ አጥር ጠብቆ ያቆየና ታሪካዊ መሠረት ያላቸው በጠንካራ ቤተሰባዊ ሐብል የተሣሰሩ ወንድማማች ሕዝቦች ናቸው።
ሆኖም እብዶች አይጠፉምና ‹‹እስከ ዘላለሙ ግጭት ሊፈጠር አይችልም›› ብሎ መደምደም አይቻልም። ‹‹ውሸት ሲደጋገም እውነት ይመስላል›› እንዲሉ በአማራ ላይ የሚካሄደው ‹‹ሊወርህ ነው›› አደገኛ ቅስቀሳ ሕዝቡን የማያደናግርበት ምንም ምክንያት ላይኖር ይችላል፤ እናም በውሸት ላይ ተመሥርቶ ነጋ ጠባ በሚካሄደው አፍራሽ ቅስቀሳ ምክንያት ሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች ወደ አልታሰበ አቅጣጫ ቸኩለው እንዳይገቡ ነው የእኛ መግለጫ ምክንያት።
ዘመን፦ እርስዎና ዶክተር ደብረ ጽዮን ገብረ ሚካኤል በሃይማኖት አባቶች አማካይነት መስማማታችሁ በመገናኛ ብዙኃን ሲታይ ነበር፤ስምምነቱ ከምን ደረሰና ነው የጦርነት ቅስቀሳ የተጀመረው?
አቶ ገዱ፦ ሁለቱ ወንድማማች ሕዝቦች እንዲቃቃሩ የሚደረገው አፍራሽ ቅስቀሳ አሳስቧቸው የሃይማኖት አባቶች ሁለታችንን ለማስማማት አስበው፣የሀገራችን ጉዳይ ዕረፍት ነስቷቸው ለማስታረቅ ያደረጉትን ጥረት አሁንም እናከብራለን፡ በዕለቱ ‹‹በእኛ በኩል የመጀመሪያዋን ጥይት ለመተኮስ ቀዳሚ አንሆንም›› ብዬ እንደ ተናገርሁት አሁንም ያንን ቃል እንጠብቃለን፤ ሆኖም ሲተነኩሱን፣ ሲገድሉን ዝም ብለን እናያለን ማለት አይደለም።
ሁለታችን (ዶክተር ደብረጽዮን እና አቶ ገዱ መሆናቸው ነው) ፊትለፊት ተገናኝተን ከተነጋገርን በኋላም የጦርነት ቅስቀሳው፣ ወታደራዊ ሥልጠናውና ማስታጠቁ ሊቆም አልቻለም፤ እርቅ የሚባለው ደግሞ በሁለቱ ተዋዋይ ወገኖች እኩል ሲጠበቅ እንጂ አንደኛው በያዘው የተሳሳተ መንገድ ቀጥሎ ሌላኛው በየዋህነት ቁጭ ብሎ የሚመጣውን ሲጠብቅ አይደለም። በዚህ ምክንያት ነው ግራ ቀኙ ቅስቀሳው እየተካሄደ ያለው።
ሆኖም ሕዝቡ እውነታውን ሲረዳው፣ አማራ የትግራይ ወንድሙን የመውረርም ሆነ የመጉዳት ዓላማ እንደሌለው ሲገነዘብ አሁን የሚታየው ግርግርና አፍራሽ ቅስቀሳ ሁሉ ይሰክናል ብዬ አምናለሁ። ምክንያቱም ሕዝብ በሰላም ሥራውን እንዲሠራ፣ በሰላም ወጥቶ እንዲገባ፣ የጋራ ጠላቱ የሆነውን ድህነትን በተባበረ ክንዱ እንዲዋጋ መቀስቀስ እንጂ በገዛ ወገኑ ላይ እንዲሰለፍ ሌት ከቀን መሥራት ከጤነኛ አእምሮ የሚፈልቅ አስተሳሰብ አይደለም። ሁለቱን ሕዝቦች ልናዋጋቸው ይቅርና እንዲጠራጠሩ ማድረግም የለብንም ብዬ አምናለሁ።
አቶ ገዱ፦ በዚህ ሐሳብ አልስማማም፡ የማይካደው ነገር ምንድን ነው? በሀገራችን የጽንፈኝነት ፖለቲካ አለ፤ ስሜት ቀስቃሽ ሐሳቦችን እያነሱ አማራና ኦሮሞን ለማዋጋት የሚደረጉ አጉል አዝማሚያዎች አሉ፤ እና እነሱ የሚፈጥሩት ውዥንብር አለ፤ ‹‹ሆድና ጀርባ ሆነዋል›› የሚለው የተሳሳተ ሐሳብ መነሻውም ይኸው ነው እንጂ ሁለቱ ፓርቲዎች እንዲህ በቀላሉ ሆድና ጀርባ ሊሆኑ የሚችሉበት ምንም ምክንያት የለም፤ ሁለቱ ሕዝቦች ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ. ም ባሕርዳር ላይ ሲገናኙ ያስተማሩን
ነገር አለ፤ ያንን አደራ ረስተን ዛሬ ልንለያይ አንችልም፤ የጀመርነው አገራዊ ጉዳይ የልጆች ጨዋታ አይደለም። ይልቁንም ሊከፋፍሉን፣ ሊነጣጥሉን፣ ከዚያም ሊያዋጉን ሌት ከቀን የሚሠሩ ጽንፈኛ ኃይሎችን ነው በጋራ መዋጋት ያለብን፤ እነሱን በንቃት መመከት ያስፈልጋል።
ዘመን፦ ‹‹ለውጡ ተቀልብሷል፤ ህወሃት ስልጣኑንም ኢኮኖሚውንም ብቻውን አግበስብሶ ይዟል› እየተባለ ሲተች ነበር፤ ኦዴፓም ስሙተቀየረ እንጂ የታየ ለውጥ የለም፤እንዲያውም አማራን እየገፋ ሥልጣኑን ለብቻው እየጠቀለለ ነው›› የሚባለውን አስተያየትስ እንዴትይመለከቱታል?
አቶ ገዱ፦ እዚያም እዚህም የሚታየውን አለመረጋጋት መነሻ በማድረግ ‹‹ለውጡ ተቀልብሷል፤ አዴፓም በኦዴፓ ተክዷል›› እያሉ በመረጃ መረቦች ወከባ የሚፈጥሩ ሰዎች አሉ፤ አንዳንዶች ፖለቲካዊ እውነታውን (ጉዳዩን) ሳይረዱት በስሜት ተገፋፍተው፣ ሌሎች ደግሞ አማራና ኦሮሞን የማባላት ተልኮ ተሰጥቷቸው፣ ለዚህም ትልቅ በጀት ተመድቦላቸው በአማራና ኦሮሞ ስሞች ሁለቱን ታላላቅ ሕዝቦች ለማፋጀት ሌት ከቀን የስድብ አይነት ሲያዥጎደጉዱ የሚውሉ የሚያድሩ አሉ፤ እሱን በአግባቡ ሳይረዱ በስሜታዊነት የሚበሳጩና ውዝግብ ውስጥ የሚገቡ፣ ሁኔታውን ለማርገብ የሚሠሩ፣ የሀገራችን አንድነትና ሰላም አሳስቧቸው ምክር የሚለግሱ፣ ወዘተ ብዙ አይነት ወገኖች አሉ።
በማኅበራዊ ሚዲያው የሚዘንበውን የተሳሳተ መልእክት ያየ ሁሉ ‹‹ኦዴፓ እና አዴፓ ተለያይተዋል፤ ምደባውን ሁሉ ኦዴፓ ጠቅልሎ ይዞታል›› ሊል ይችላል፤ ነገር ግን እስከማውቀው ድረስ ያለአንዳች ምክክር ምደባ አይከናወንም፤ አመራር የሚመደበው በጋራ ምክክር ነው ማለት ነው። የዚህ ምክንያቱ ምንድነው መሰለህ ፖለቲካችን ችግር ስላለበት ነው። እንጂ በከፍተኛ አመራር ላይ የሚመደቡት ሰዎች በጋራ በሚደረግ ምክክር ነው።
ሆኖም ምደባው ወይም አመራር ምደባ ላይ ምንም እንከን የለም ልልህ አልችልም፤ ለነገሩ ምደባ መሆን ያለበት በውድድር (በሜሪት) ነው፤ ምክንያቱም ሀገራችን ውስጥ ያሉት አማራና ኦሮሞ ብቻ አይደሉም በርካታ ብሄር ብሄረሰቦች አሉ፤ ለሁሉም ሥልጣን ይታደል ቢባል የሚቻል አይደለም። ለምሳሌ ሃያ የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች አሉ፤ በሃያዎቹ ቦታዎች ላይ ሊመደብ የሚችለው የሰው ኃይል ሃያ ብቻ ነው፤ በኮታ ከሆነ የምንወጣው አይመስለኝም፤ ግን አንድ እውነት ደግሞ አለ፤ በማንኛውም መንግሥታዊ ኃላፊነት ላይ የሚመደብ ሰው በብሄራዊ ማንነቱ ሳይሆን በብቃቱ፣ ባለው ህዝባዊ ፍቅሩ፣ በትምህርት ዝግጅቱና ሕዝብን በቅንነት ለማገልገል ባለው ቁርጠኝነት መሆን አለበት ብዬ አምናለሁ።
ሕዝብን በቅንነት የማያገለግል ከሆነ፣ ዘር እየቆጠረ አድልዎ የሚፈጽም ከሆነ ማንም ቢሆን መመደብ የለበትም። አሁን ፖለቲካችን የሰከረ፣ ያልሰከነ ስለሆነ ነው በሆነ ባልሆነው ነገር እየተመዘዘ ሕዝብን ለማበጣበጥ እየተሮጠ ያለው።
ለውጡ ብዙ ተግዳሮቶች አሉበት፤ ስለሆነም ብዙ መሥራት ያስፈልጋል፤ በተለያዩ ኃይሎች ዘንድ ስለለውጡ ያለው አመለካከት ችግር ያለበት ነው፤ ለውጡ እንዳይሳካ፣ በሀገራችን ሰላም እንዳይሰፍን፣ ዲሞክራሲ እንዳያብብ፣ ፍትሐዊ ተጠቃሚነት እንዳይኖር ብዙ የሚጥሩ አሉ፤ ቆም ብሎ ማሰብና የሚገጥሙንን ፈተናዎች ሁሉ በጥበብና በማስተዋል እየፈቱ መሄድ ያስፈልጋል፤ ከሩዋንዳ፣ ሶማሊያ፣ የመን፣ ሊቢያና ኮሶቮ መማር አለብን፤ ከመናናቅ፣ ከመናቆርና እርስበርስ ከመወነጃጀል አንዳች ትርፍ አይገኝም፤ ይልቁንም ባለብዙ ፀጋ የሆነችውን አገራችንን በጥንቃቄና በፍቅር ልንይዛት፣ ልናለማትና በጋራ ልንጠቀምባት ይገባል። ይህን ለማድረግ ደግሞ ከአሁን የተሻለ ጊዜ ይኖራል ብዬ አላስብም፡
አቶ ገዱ፦ ፖለቲካችን ስሜታዊነት የሚበዛበት ነው፤ጽንፈኛ ፖለቲካ በብዙ ገጽታ እየታየ ነው፤ እነዚህን ሁኔታዎች መልክ ማስያዝ ያስፈልጋል። ከሁሉም በላይ ግን በሰብአዊነት፣ ሰዎች በሰላም የሚኖሩበትን ሁኔታ መፍጠር ለሕዝቦች አብሮነት የሚጨነቅ ፖለቲካ መምጣት አለበት ነው የምንለው። ከዚህ ጋር ተያይዞ ብዙ የሚያጋጥሙ ችግሮች አሉ፤ የመፈናቀል ሁኔታ አለ፤ ህብረተሰቡ ስጋት ውስጥ የሚገባበት ሁኔታ በሰፊው ይታያል።
ፖለቲካችን ላይ ዋነኛ ችግር አድርጌ የማየው አለ፤ እሱም ጫፍና ጫፍ የሚረግጡ ኃይሎች አዝማሚያ ቀላል ቦታ የሚሰጠው አለመሆኑ ነው፤ ይኸ ህብረተሰቡን ስጋት ውስጥ እያስገባው ነው። ሁለተኛው ችግር ሀገራችን በፈጣን የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ እንደነበረች ለማንም ግልጽ ነው፤ ነገር ግን ይኸ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ያልፈታቸው ችግሮች አሉ። አሁንም
ከሁሉም በላይ የከፋ የሚሆነው ደግሞ በኢኮኖሚ እና በፖለቲካ መስክ ያሉትን ችግሮች መፍታት የሚችሉ ብቃት ያላቸው ተቋማት የሉም። የተለያዩ ተግዳሮቶችን ተቋቁሞ ሕዝብን ማርካት በሚቻልበት አግባብ መምራት መሸከም የሚችሉ ተቋማት የሌሉ መሆናቸው እንደ ሦስተኛ ችግር/ምክንያት ሊወሰድ ይችላል። እነዚህን ፈተናዎች ለማለፍ ብዙ ሥራ ይጠይቃል። ተቋም ካለ ኢኮኖሚያዊ ችግሮችን መፍታት ይቻላል፤ ምክንያቱም ኢትዮጵያ የጸጋ፣ የተፈጥሮ ሀብት/ ችግር ያለባት ሀገር አይደለችም። ከፍተኛ ወጣት ኃይል ያለባት ሀገር ነች። ነገር ግን ይኸን ኃይል አስተባብሮ በፀረ ድህነት ትግሉ ማሰለፍ የሚያስችሉ ተቋማት መኖር አለባቸው።
ኢትዮጵያ ውስጥ ዲሞክራሲ ገና በሚገባው ደረጃ እንዳልመጣ፣ ፖለቲካችን በእጅጉ ኋላቀርነት የሚጠናወተው ነው። ወደተስተካከለ ሁኔታ የሚወስዱ የዲሞክራሲ ተቋማት ያስፈልጋሉ፤ እነዚህ መገንባት አለባቸው ማለት ነው።
የለውጥ እንቅስቃሴው በብዙ መልኩ እየተፈተነ ይሄዳል፤ ነገር ግን አማራጭ የለም። ለውጡን ዳር ለማድረስ የሚጎድሉንን እየሞላን የሚያጋጥሙንን ፈተናዎች በትግል እያስተካከልን መራመድ አለብን። በተለይ ደግሞ ነጻነት አጥቶ ታፍኖ የኖረ ሕዝብ የጊዜ ጉዳይ ካልሆነ በቀር የኋላ ኋላ መፈንዳቱ አይቀርም፤ ይህ በሚሆንበት ጊዜ ሀገሪቱን አደጋ ላይ ይጥላል። ስለዚህ ዲሞክራሲን ማስፈን በአንድ በኩል፤ በሌላ በኩል ደግሞ የዜጎችን የትም ቦታ በሰላም የመኖር መብት የማስከበር፣ የሕግ የበላይነትን የማስከበር ጉዳይ ተደጋግፈው ተወራርሰው መሄድ መቻል አለባቸው። እነዚህ ጉዳዮች ዘለቄታ የሚኖራቸው የኢኮኖሚ ልማቱ (ጸረ ድህነት ትግሉ) ተጠናክሮ ሲሄድ ነው። ስለዚህ እነዚህን አቀናጅቶ የማስኬድ ጉዳይ የወቅቱ የሀገራችን ፖለቲካ ወሳኝ አጀንዳ ነው ማለት ይቻላል።
አቶ ገዱ፦ በጣም ብዙ፤ አንድ ነገር ልንገርህ፤ እኔ ወደ ኢህአዴግ ስቀላቀል ምክንያቴ የነበረው በዋናነት ዲሞክራሲ …አልነበረም፤ በዋናነት አብሬ እንድሰለፍ ያደረገኝ የኢህአዴግ የፀረ ድህነት አቋም ነው። የታገልኩት ድህነትን ለማስወገድ ነው። ልክ ነው ብዙ ነገሮች ተሠርተዋል፤ የሀገራችንን ገጽታ የሚቀይሩ ነገሮች ተሠርተዋል፤ ድህነት እና ጉስቁልና ስር የሰደደ የህዝባችን ችግር ነው። እኔ በምመራው ክልል ከግማሽ በላይ የሚሆነው ሕዝብ ከድህነት ወለል በታች ነበር። ይህ ሁኔታ ተለውጧል። የተሠሩ የሚያኮሩ ስራዎች አሉ፤ አሁንም ግን በሚሊዮኖች የሚቆጠር ሕዝብ ድህንት ውስጥ ነው። ላለፉት አስር ዓመታት ያህል በክልሉ ቁልፍ ኃላፊነት ይዤ ሰርቻለሁ። ድህነትን ለመቀነስ ብዙ ለፍተናል፤ ብዙ ውጤትም አምጥተናል። አሁንም ግን አምስት ስድስት ሚሊዮን ሕዝብ በድህነት ውስጥ ነው ያለው። ስለዚህ መጀመሪያ ኢህአዴግን ለመቀላቀል ምክንያት የሆነኝ ጸረ ድህነት ትግሉ ነው ካልኩት አኳያ ስመዝነው የሄድንበት ርቀት ብዙ የሚቀረው አድርጌ እወስደዋለሁ፤ አሁንም በቁጭት የምመለከተው ነው።
ዘመን፦ ብዙዎች ከክልል ፕሬዚዳንትነቱ ሲለቁ አምባሳደር ሊሆኑ ነው፤ ውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ሊሆኑ ነው፤ አማካሪ ሊሆኑ ነው፤ ወዘተእያሉ የተለያየ ግምታቸውን እየገለጹ ነው፤ የእርስዎ ምርጫ ምንድነው?
አቶ ገዱ፦ መንግሥት ሰዎችን ለአንድ ኃላፊነት ሲመድብ ከተለያዩ ነገሮች አንጻር መዝኖ ነው፤ ይኸ ይሁን ብሎ ግፊት መፍጠር ተገቢነት አለው ብዬ አላምንም፤ ለሀገርም አይጠቅምም። እኔ ግን ምረጥ ብባል የምመርጠው ለተወሰነ ጊዜ ቀለል ባለ ቦታ ብቆይ ነው። አሁን በፖለቲካ መስኩ ሀገራችን ብዙ ታጋዮችን የምትፈልግበት ጊዜ ነው፤ ስለዚህ ከፖለቲካ መስኩ ወደ ኋላ አልልም። ነገር ግን የተወሰነ ጊዜ አርፌ ራሴን ማዘጋጀት እፈልጋለሁ። ስለዚህ ቀለል ያለ ቦታ ላይ ብመደብ እመርጣለሁ። ግን እዚህ ልመደብ ብዬ ምክረ ሀሳብ አላቀርብም፤ መንግሥት ‹‹እዚህ ቦታ ቢመደብ ውጤት ያመጣል›› የሚለውን ቦታ ይመዝናል። ስለዚህ በየትኛውም ቦታ ብመደብ ችግር የለብኝም። አስተዋጽኦ ለማበርክት እስከፈለግህ ድረስ፣ ማእከልህ ሀገር፣ ሕዝብ፣ የህብረተስብ የለውጥ አንቅስቃሴን ማገዝ እስከሆነ ድረስ የትም ሆነህ አስተዋጽኦ ማበርከት ትችላለህ። ስለዚህ ፍላጎቴ በአገር ውስጥ በየትኛውም ቦታ በማንኛውም ደረጃ ቢሆን ችግር የለብኝም።
አቶ ገዱ፦ በአገራችን በተጀመረው ለውጥ ህብረተሰቡ የተጎናጸፋቸው ውጤቶች አሉ፤ አንዱ ነጻነት ነው። አሁን ህብረተሰቡ የፈለገውን መናገር ይችላል፤ የሚጽፉ ሚዲያዎች፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች በነጻነት የሚንቀሳቀሱበት ሁኔታ ተፈጥሯል፤ የተሰደዱ ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ተደርጓል፤ በፖለቲካ አመለካከት ምክንያት የታሠሩ እንዲፈቱ ተደርጓል። በጠቅላላ በኢትዮጵያ ጉዳይ ያገባናል የሚሉ ሁሉ አስተዋጽኦ ሊያደርጉ የሚችሉበት መልካም ሁኔታ ተፈጥሯል። ይኸንን በአግባቡ የመጠቀም ጉዳይ የሚመለከታቸው አካለት ጉዳይ ነው፤ እንደ አገር የፖለቲካ ምህዳሩ የተመቻቸ ሆኗል።
በሌላ በኩል ደግሞ ለውጡን የሚፈታተኑ ተግዳሮቶች አሉ። ሥር ሰዶ የቆየው የጥላቻ ፖለቲካ አለ፤ የኢትዮጵያ ሕዝቦች እርስ በእርስ እንዲጠራጠሩ የሚያደርጉ ሰፊ እንቅስቃሴዎች አሉ። ይህን ተግዳሮት ተቋቁሞ ሕዝብ ወደሚፈልገው ሰላም፣ ዴሞክራሲ፣ ብልጽግና፣ እንዲሸጋገር ማድረግ ያስፈልጋል። ይኸንን ለማሰናከል ሁሉም ወደየብሔሩ የመጎተት ችግር አለ። ይኸ የጥፋት መንገድ ነው የትም ሊያደርስ አይችልም። የጀመርነው የለውጥ እንቅስቃሴ እንዳይጨናግፍ ሁሉም የፖለቲካ ኃይሎች ቢያንስ በሚያግባቡ ጉዳዮች በአንድ ላይ መቆም አለባቸው የሚል እምነት አለኝ። የሰላም፣ የዜጎችን ደኅንነት የማረጋገጥ፣ ሰብአዊ መብታቸውን የማስከበር ጉዳይ፣ የሕግ የበላይነትን የማስከበር አጀንዳዎች ቢያንስ ፓርቲዎች በነጻነት ለመንቀሳቀስ የሚያስፈልጓቸው መሠረታዊ ጉዳዮች ናቸው፤ ስለዚህ በእነዚህ ላይ በጋራ መሰለፍ አለባቸው የሚል እምነት አለኝ።
ዘጠኝ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የኢትዮጵያ አንድነት ብሄራዊ ግንባር የሚል ፖርቲ በመመስረት ተዋሀዱ ዘጠኝ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የኢትዮጵያ አንድነት ብሄራዊ ግንባር የሚል ፖርቲ...
የትግራይን ክልል ከአማራ ክልል የሚያገናኘው አላማጣ ቆቦ መስመር ለተሽከርካሪዎች ከተዘጋ 4 ቀናት አስቆጥሯል። መንገዱ የተዘጋው በአላማጣ ከተማ የታሰሩ ሰዎች እንዲፈቱላቸው በጠየቁ የቆቦ ከተማ ወጣቶች ነው ተብሏል።
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ትናንት ይፋ ያደረጉት የ“አሜሪካ ትቅደም” በጀት በሃገር ውስጥም፣ በሃገር ውስጥም ከሃገር ውጭም እያነጋገረ ነው፡፡ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ወታደራዊ ኃይላቸውንና የደኅንነት ክንፋቸውን፣ በተለይ የሕግ አስከባሪውን ክፍል በከፍተኛ ሁኔታ ማጠናከር ነው ሃሣባቸው፡፡
“ቤኒሻንጉል ጉሙዝ፣መተማና ሁመራ በአጼ ምኒሊክ ጥያቄ ወደ ኢትዮጵያ ተካለሉ እንጅ የሱዳን ግዛቶች ነበሩ ሲሉ የሱዳን የድንበር ኮሚቴ ሊቀመንበር ሙአዝ ተንቆ ተናግሩ፡፡ ቀመንበሩ ዛሬ በሱዳን ለሚገኙ የዲፕሎመቲክ ማህበረሰብ አባላት በሰጡት መግለጫ “የሱዳን ወታደር ወደ ኢትዮጵያ ድንበር አልገባም ይልቁንም የሱዳን የነበረ ቦታን ነው የተቆጣጠረው” ሲሉ ተናግረዋል፡፡
የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ ትናንት በሰጡት ሳምንታዊ ጋዜጣዊ መግለጫ “የሱዳን ኃይል በተጠናከረ ሁኔታ ወደ ኢትዮጵያ ግዛት የመግፋት እና ወደ ውስጥ ዘልቆ የመግባት እንቅስቃሴ እያሳየ ነው” ማለታቸው ይታወሳል፡፡ ይህ ድርጊት እንደማያዋጣ ኢትዮጵያ በተደጋጋሚ እየገለጸች እንደምትገኝም አምባሳደር ዲና የገለጹ ቢሆንም ሱዳን ግን ድንበር ጥሳ እንዳልገባች እየገለጸች ነው፡፡ በኢትዮጵያ በኩል ያለው የኢትዮሱዳን የድንበር ኮሚሽንም ሱዳን የኢትዮጵያን ድንበር ጥሳ መግባቷን ባሳለፍነው ሳምንት ማረጋገጡ ይታወሳል፡፡
የሱዳን የድንበር ኮሚቴ ሊቀመንበር በዛሬው መግለጫቸው ፣ ሱዳን በ1902 እንግሊዝና ኢትጵዮጵያ ባደረጉት ስምምነት የሀገራቱ ድንበር እንዲካለል ተስማምታ እንደነበር አንስተዋል፡፡ “አጼ ዮሐንስ አራተኛ መተማ ላይ ስለተገደሉ መተማ ወደ ኢትዮጵያ መካለል አለባት” በሚል አጼ ምኒሊክ ለእንግሊዝ ጥያቄ አቅርበው እንደነበርና መተማም ወደኢትዮጵያ እንደተካለለ ሊቀመንበሩ ተናግረዋል፡፡
ቤኒሻንጉል ጉሙዝም የሱዳን ግዛት እንደነበር ያነሱት ሊቀመንበሩ፣ ይህም ወደ ኢትዮጵያ የተካለለው በአጼ ምኒሊክ ጥያቄ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ “አጼ ምኒሊክ ይህንን ያደረጉት አካባቢው የወርቅ ማዕድን ስላለበት ነው“ ብለዋል፡፡
በመግለጫው ላይ ተገኝተው አስተያየት የሰጡት በሱዳን የኢትዮጵያ አምባሳደር ይበልጣል አዕምሮ የኢትዮጵያ መንግሥት የሕግ ማስከበር ስራ ስለነበረበት ወታደሮችን ወደ ትግራይ ባሰማራበት ቅጽበት ሱዳን ክፍተቱን ተጠቅማ የኢትዮጵያን ድንበር ገፍታ መግባቷን ገልጸዋል፡፡
አምባሳደር ይበልጣል “ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር ስምምነት ላይ መድረስ ከፈለገች ወታደሮቿን ከኢትዮጵያ ማስወጣት አለባት” ብለዋል፡፡ የሁለቱ ሀገሮች የድንበር ኮሚሽን አባላት የጋራ ስራ እንዲያከናውኑም ለማድረግ ሱዳን ወደ ኢትዮጵያ ግዛት የገቡ ወታደሮቿን ማስወጣት አለባት ብለዋል፡፡ በ1902 የተደረሰን ስምምነት ኢትዮጵያ እንደማትቀበል አምባሳደር ይበልጣል ገልጸዋል፡፡ የአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ቻርተር በቅኝ ግዛት ዘመን የተደረሱ የድንበር ስምምነቶች ተቀባይነት እንደማይኖራቸው እና የሀገራት ድንበሮች በነበሩበት መቀጠል እንዳለባቸው የሚገልጽ መሆኑ ይታወቃል፡፡
በኢትዮጵያ በኩል የተወከሉት የኢትዮ ሱዳን የድንበር ኮሚሽን አባል አምባሳደር ኢብራሂም ኢድሪስ ቀደም ሲል በሰጡት መግለጫ ሁለቱ ሀገራት እንደ አውሮፓዊያኑ አቆጣጠር በ1972 በድንበር ጉዳይ የጋራ መፍትሄ ለማበጀት የተፈራረሙትን ስምምነት ሱዳን መጣሷን ገልጸው ነበር፡፡ ስምምነቱም ሁለቱ ሀገራት በድንበር ጉዳይ የጋራ መፍትሄ እስኪያስቀምጡ ድረስ መሬት ላይ ያለው ነባራዊ ሁኔታ እንዲቀጥል የሚስገድድ ነው፡፡
በተያያዘ ዜና የሱዳን ሉዓላዊ የሽግግር ምክር ቤት ሊቀመንበር አብዱልፋታህ አልቡርሃን ወደ ኢትዮ ሱዳን ድንበር ማምራታቸው ተሰምቷል፡፡ ሊቀመንበሩ ወደስፍራው ያቀኑት የሱዳን ወታደሮችን ዝግጅት ለማየት ነው ተብሏል፡፡ አል አይን እንደ ዘገበው
* ህይወት ስዕል መስራት እንጂ ሂሳብ ማስላት አይደለም፡፡ ኦሊቨር ዌንዴል ሆልምስ* ህይወት ፈፅሞ እውን ለማይሆን ነገር የሚደረግ ረዥም ዝግጅት ነው፡፡ ዊሊያም በትለር ይትስ* ነፃነት የሌለው ህይወት መንፈስ እንደሌለው ገላ ነው፡፡ ካህሊል ጂብራን* ፍቅር የሌለው ህይወት አበባ ወይም ፍሬ እንደሌለው ዛፍ…
ሳቅ አታ‘ቅም“ሳቅ አታ‘ቅም አሉኝ - ሳቅ እንዳስተማሩኝ ሳላ‘ቅ ብስቅ እንኳን - ከሳቅ ላይቆጥሩልኝእንዴት ብዬ ልሳቅ፣ ሳቅስ መች ለምጄ?በጭጋግ ታፍኜ፣ በጉም ተጀቡኜ፣በዶፍ ተወልጄ፡፡”አትበል ወዳጄ፡፡ * * *በጉም መሃል እንጅ - የወጣችው ፀሐይነፍስን እያሳሳች - ሀሴት የምታሳይ ብቻዋን ስትቆም - በጠራራው ሰማይ…
ጉድጓድ ውስጥ ስትሆን መቆፈርህን አቁም፡፡ ዴኒስ ሂሌይ (እንግሊዛዊ የፖለቲካ መሪ)በርቀት ያለ ውሃ በአቅራቢያ የተነሳ እሳትን አያጠፉም፡፡ ሃን ፌይ (ቻይናዊ ፈላስፋ)ካልተሰበረ አትጠግነው፡፡ ቤርት ላንስ (አሜሪካዊ ባለሥልጣን)ከምናውቀው የበለጠ ብልህ ነን፡፡ ራልፍ ዋልዶ ኤመርሰን (አሜሪካዊ ገጣሚና ወግ ፀሐፊ)ቡትቶ ለብሰህ ተደራድረህ ሃር ልትለብስ ትችላለህ፡፡…
ባሎች እንደ እሳት ናቸው፤ ካልተከታተሏቸው ይጠፋሉ፡፡Zsa Zsa Gabor(ትውልደ ሃንጋሪ አሜሪካዊ የፊልም ተዋናይ) ሚስቶች ለወጣት ወንዶች ውሽሞች፣ ለጎልማሶች ጓደኞች፣ ለአዛውንቶች ነርሶች ናቸው፡፡ ፍራንሲስ ቤከን (እንግሊዛዊ ፈላስፋ፣ የፖለቲካ ሊቅና የህግ ባለሙያ)ከ13 ዓመት ተኩል ዕድሜዬ ጀምሮ ከአስር ሺ ሴቶች ጋር ተኝቻለሁ፡፡ ጆርጅስ ሳይመን(ትውልደ…
ስለጓደኝነትጨርሶ አታብራራ - ወዳጆችህ አያስፈልጋቸውም፤ ጠላቶችህ ደግሞ አያምኑህም፡፡ ቪክቶር ግራይሰን (እንግሊዛዊ ፖለቲከኛ)ዕጣፈንታ ዘመዶችህን ይመርጥልሃል፤ አንተ ደግሞ ጓደኞችህን ትመርጣለህ፡፡ ጃኪውስ ዴሊሌ (ፈረንሳዊ ገጣሚና የገዳም ሃላፊ መነኩሴ)ወዳጆችና መልካም ባህሪያት ገንዘብ ወደማይወስድህ ቦታ ይወስዱሃል ይዘውህ ይሄዳሉ፡፡ ማርጋሬት ዎከር (አሜሪካዊ ገጣሚ፣ ደራሲና ጋዜጠኛ)እኩያህ ያልሆኑ…
የማየውን ስዬ አላውቅም፡፡ ሰውነቴ የሚነግረኝን ነው የምስለው፡፡ ባርባራ ሄፕዎርዝ (እንግሊዛዊ ቀራፂ)ለእውነተኛ የፈጠራ ሰዓሊ ፅጌረዳን እንደመሳል የሚያስቸግረው ምንም ነገር የለም፤ ምክንያቱም ያንን ከማድረጉ በፊት በመጀመርያ እስከ ዛሬ የተሳሉትን ፅጌረዳዎች ከአዕምሮው ማውጣት አለበት፡፡ ሔንሪ ማቲሴ (ፈረንሳዊ ሰዓሊና ቀራፂ)ከራስህ ውስጥ መተዳደርያህን መፍጠር በጣም…
ባለፈው ረቡዕ ከዋጋ ጭማሪው ጋር በተገናኘ በብሄራዊ ቲያትር ውዝግብ እንደተነሳ ታውቋል፡፡ ”ዕጣ ፈለግ” የተሰኘውን ትያትር “30 ብር አስከፍላችሁ ማሳየት አትችሉም” እንደተባሉ የትያትሩ ደራሲና አዘጋጅ አቶ ዘካርያስ ብርሃኑ ተናግረዋል፡፡ ትያትር ቤቱ የዋጋ ጭማሪውን የሚገልፅ ደብዳቤ አልደረሰኝም ቢልም የትያትር ኢንተርፕራይዙ ደብዳቤውን ሕዳር 20 ቀን 2005 ዓ.ም ለትያትር ቤቱ ማስገባቱንና በ30 ብር ካላሳዩ ለኪሳራ እንደሚዳረጉ ለጋዜጠኞች መግለፃቸውን ጠቁመዋል፡፡ ከዚሁ ጋር በተገናኘ በተፈጠረ ውዝግብ በ30 ብር የምታስከፍሉ ከሆነ ፖሊስ እንጠራለን የሚል ማስፈራሪያ ትያትሩ ሊጀመር ጥቂት ደቂቃዎች ሲቀረው ለትያትሩ ባለቤቶቹ የደረሳቸው ሲሆን ሦስት ተመልካቾች በ30 ብር ትኬት ቆርጠው እንደነበር ታውቋል፡፡
በመጨረሻ ግን ተመልካቹ 15 ብር እየከፈለ ገብቷል፡፡ የትያትሩ ደራሲና አዘጋጅ አቶ ዘካርያስ ስለተፈጠረው ሁኔታ ሲናገሩ “ተመልካቾቻችንን በማክበርና ከትያትር ቤቱ ጋር ያለንን መልካም ግንኙነት ላለማበላሸት ስንል በኪሳራ ለማሳየት ተገደናል፡፡ ጥያቄአችን ግን አልተመለሰልንም” ብለዋል፡፡ በነፃ ገበያ መርህ ዋጋ መቀነስ እና መጨመር መብታችን ነው፤ ትያትር ቤቶችን የሚመለከት አይደለም ያሉት የትያትር ኢንተርፕራይዞች፤ ጥያቄአቸውን አጠናክረው እንደሚቀጥሉ ለዝግጅት ክፍላችን ተናግረዋል፡፡ በአንድ ትያትር ቤትም ከዋጋ ጭማሪው ጋር በተገናኘ በተፈጠረ አለመግባባት ከዕይታ የተስተጓጎለ ትያትር እንዳለ ምንጮች ጠቁመዋል፡፡
“ዝዀነ ይኹን ብዛዕባ ኤርትራ [ጽቡቕ] ክሰምዕ ከሎኹ ኢሳያስ’ዩ ቍልጭ ኢሉ ኣብ ቅድመይ ዝርኣየኒ። . . . እዚ ሰብኣይዚ ክሳብ ዘሎ ብዛዕባ ኤርትራ ወዮ ግዳ የሎን ድኣምበር ጽቡቕ እንተዝህሉ እውን እወ ጽቡቕ’ዩ ኢሉ ዝቕበል ሓንጎል የብለይን።” – ደለይቲ ሕሰም (ተቛመርቲ) ኤርትራ። መንግስቲ ስለዝጸላእካስ ነቲ ህዝቢ እውን ክትጸልኦ ማለት ድዩ?
ኣነኳ ሓቂ ይሓይሽ ስፖርት መባልዕተይ ኣይኰነትን። ዕድመ ትቕጽልያ ስለዝበሉኒ ግን ሎሚ ኣብ እርጋነይ ከይፈተኹ ክላለያ ጀሚረ ኣሎኹ። ይኹን እምበር ዝዀነ ይኹን እእመኖ ኣይእመኖ ብዛዕባ ሃገረይን ህዝበይን ጽቡቕ ክሰምዕ ከሎኹ ኣሕጐስ። ሕማቕ ክሰምዕ ከሎኹ ከኣ እሓዝን። በዚ ሎሚ ቕነ ኣብ ውድድር ስፖርት ማለት ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን፡ መርሃዊ ቅዱስን አብ ቅድድም ብሽክለታ፡ ኣብ ኦሎምፒክ 2015 ኣብ በይጂን ቻይና ብኤርትራውያን መንእስያት ኣብ ዓውዲ ስፖርት ዓለም ዝተረኽበ ዓወት መጀመርያ ነቶም ትዓወትቲ ደቅና ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን፡ መርሃዊ ግርማይ ገብረስላሰን ኣማኒኤል መለስን እንቋዕ ኣዓወተኩም እናበልኩ ቀጺለ ከኣ ነቶም ኵሎም ብዛዕባ ሃገርናን ህዝብናን ጽቡቕ ክርእዩን ክሰምዑን ከለዉ ዝሕጐሱ ንዅሎም እንቋዕ ኣሓጐሰኩም እብሎም።
ቀጺለ ምናልባት ከምዚ ንዓይ ዘጋጠመ ዘጋጠመኩም ወይ ነቲ ኵነታት ዘስተብሃልኩሙሉ ሰባት ስለ ትህልዉ ምስኡ ዝተሓሓዝ ሎሚ ቕነ ዘጋጠመኒ ከዕልለኩም። ሓደ ኣዝዩ ብጕዳይ ስፖርት ዓለም ይከታተልን ይፈልጥንዩ ዝብሎ ንፍትሒ እቃለስ ኣሎኹ ዝብል ፈታውየይ ስልኪ ደዊለ እንቋዕ ኣሓጐሰካ። እንቋዕ ከኣ ንዅልና ኣሓጎሰና እብሎ።
እወ። እንታይከ ዘየሓጕስ ኣሎኒ። ንባዕሉ ካብቲ ለይትን መዓልትን ብዛዕባ ናይ ሃገርና ክፉእ እምበር ጽቡቕ ዘይስምዓሉ ሜድያታት ዓለም ለውጢ ረኺብና ብዛዕባ ሃገርናን ህዝብናን ገለ ጽቡቕ ናይ ዓወት ነገር ክዝረብ ምስማዕ ንገዛእ ርእሱ ሓደ ዓቢ ናይ ሕልና ዕረፍቲ ዝህብ ኢዩ ብማለት መልሰይ ነበረ።
በል ኣነስ ክገርመካ ዝዀነ ይኹን ብዛዕባ ኤርትራ [ጽቡቕ] ክሰምዕ ከሎኹ ኢሳያስ’ዩ ቍልጭ ኢሉ ኣብ ቅድመይ ዝርኣየኒ። ተዓዊቱ ክሰምዕ ከሎኹ ተኣሲሩ ዝብልዩ ኣብ ሓንጎለይ ዝኣቱ። ተሸሊሙ ክብሃል ከሎ እውን ተሸሚሙ ዝበሉ ኰይኑ’ዩ ዝስምዓኒ። እዚ ሰብኣይዚ ክሳብ ዘሎ ብዛዕባ ኤርትራ ወዮ ግዳ የሎን ድኣምበር ጽቡቕ እንተዝህሉ እውን እወ ጽቡቕ’ዩ ኢሉ ዝቕበል ሓንጎል የብለይን።
ሓንጎለይ በቲ ሓዘንን ጓህን ናይቲ ኵሉ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ደገ ዝሳቐ ዘሎ ህዝቢ፡ ኣብ ምድረበዳ ዝሃለቐ ኮነ ኣብ ስደት ዝግፋዕን ዝዋረድን ዘሎ፡ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓለ ኮነ ኣብ ዓዲ ጓና እናተዓመጻ ዝዋረዳ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራውያን ጓሂ ስለ ዝተመልኤ ንዝዀነ ይኹን ብዛዕባ ኤርትራ ዝሰምዖ ጽቡቕ ክኣምንን ክቕበልን ዝኽእል ናጻ ዝዀነ ሓንጎል የብለይን ብማለት ከኣ እቲ ልቡ ክሳብ ክንደይ ብጽልእን ብሕርቃንን ተመሊኡ ንፍቕርን ንሕድገትን ንሓጐስን ዝኸውን ክፉት ቦታ ከም ዘይተረፎ ኣዕሊሉኒ።
መቸም ሕብረተሰብና ኣብ ካልኦት ክንልብምን ክንዋራዘን ከሎና ንፉዓት እንዲና ኣነ’ውን ካብኣቶም ሓደ ብምዃነይ ምንም ከይተወላወልኩ ኣይፋልካን ተጋጊኻ እብሎ። ፖለቲካን ስፖርትን እንታይ ኣራኸቦም? ፍጹም ዝምድና የብሎምን። ብተወሳኺ ከኣ መንግስቲ ድኣዩ ናይ ህዝቢ እምበር ህዝቢ ኣይኰነን ናይ መንግስቲ። ሃገርካን ህዝብኻን ዝረኽቡዎ ጽቡቕ ዘይትቕበል እንተዀንካ ድኣሞ ምእንቲ ህዝቢ እቃለስ ኣሎኹ ትብል ነየናይ ህዝቢ ሓጎስን ቅሳነትን ንኸተምጽእ ትቃለስ ኣሎኻ ማለት’ዩ? ነቲ መንግስቲ ስለዝጸላእካስ ነቲ ህዝቢ እውን ክትጸልኦ? ኣይፋልካን እዝስ ትኣረመሉ ድኣምበር ኣይዘረባን ብማለት ኰረኹሉ። ዘረባይ ብምቕጻል ከኣ ብርእይቶይ ንኹሉ ዘመዛዝን ሓንጎል ክህልወካ ይግባእ። ብፍላይ ከኣ ንስፖርትን ፖለቲካን ንመንግስትን ንህዝብን ፈላሊኻ ክትርእዮም ክትክእል ኣሎካ።
እቲ መንግስቲ ፍትሓዊ ኣይኮነን ዝብል እምነት እንተልዩካ ንስኻ ካብኡ ንላዕሊ ፍትሔኛ ክትከውንን ጭብጢ ዝኸውን መተኣማመኒ ከተርእን ኣሎካ። ብቕንዕናኻን ብሓልዮት ህዝብኻን ዘይትጠራጠር እንተዀንካ ከኣ እቲ ህዝቢ ካብ ነቲ መንግስቲ ንዓኻ ከም ዝቕርብ ብምእማን ክሕጕስ ከሎ ምስኡ ክትሕጐስ ክሓዝን ከሎ ከኣ ምስኡ ክትሓዝን ኣሎካ ብማለት እተን ኣለዋኒ ዝብለን ውርዙያት ቃላት ኣዝነብኩሉ።
ኣብኡ ጥራሕ እውን ደው ኣይበልኩን። እዚ ናይዞም ክልተ ደቅና ግርማይን ኣማኑኤልን ኣብ ስፖርት ዝተረኽበ ዓወት ከኣ ዓወት ሃገርናን ህዝብናን እምበር ዓወት መንግስቲ ኣይኰነን። ሕጂ ምሳኻ ምስ ተዘራረብና ክዝክሮን ክሓስበሉን ከሎኹ ብዛዕባ ዓወት ናይዞም መንእሰያት ኤርትራ ካብ ኣብ ዜና ማዕከናት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ካልእ ዓለም ዝተዘርበሉን ዝተደነቐሉን ይበዝሕ። ስለምንታይ?
ንምንታይ ኢና ኤርትራውያን ንመንግስቲ ስለዝጸላእና ነንሓድሕድና ኮነ ሃገርናን ህዝብናን ንጸልእ? ብቓልካ ምእንቲ ህዝቢ እቃለስ ኣሎኹ ኢልካ ዓረር ክትብል እናውዓልካን እናሓደርካን ኣብ ግብሪ ግን ካብ ህዝብኻን ሕብረተሰብካን ርሒቕካን ተነጺልካን ክመጽእ ዝኽእል ዓወት ኣሎ ድዩ? ዓገብ ብማለት ኣፈይ ዝሃበኒ ሌፍ በልኩ። እዝግሔር ይሃቦ ግን ስቕ ኢሉ ድኣ ሰምዓኒ እምበር ኣይተመላለሰንን ኣብ መወዳእታ ግን ትዓጋጊብናን ተረዳዲእናን ብሰላም ተፈላሊና።
ኣብዚ ኣብ ዲያስፖራ ብዙሓት ዝቀራረቡን ዘደላልዩን ዝተኣኻኸቡን ኤረትራውያን ክህልዉ ይኽእሉ ኢዮም። ብዙሓት ከኣ ኣብ ገለ መዘናግዒ ባር ወይ እንዳሻሂ ክትኣቱ ከሎኻ ኖ ኖ ኖ እዚኣ ድኣ ኤርትራውያን ብብዝሒ ስለዝኣትዉዋ ኣይንደልያን። እቲኦም ድኣ ኤርትራውያን ይመስሉ ካብኣቶም ርሕቕ ኢልና ኮፍ ንበል ዝብሉን ኤርትራውያን ዝኸዱሉ መንገዲ ክረግጹ ዘይደልዩን ኤርትራውያን ክርእዩ ከለዉ ቋንቋ ዝቕይሩን ገጻቶም ዝጸዋውጉን ሰባት እውን ሒደት ኣይኰኑን። እዚ ጠባይና ምስቲ ናይ ካልኦት ከተርኣእዮ ከሎኻ ከኣ ብፍላይ ሱዳንን ሶማልን ምንም ውሽጣዊ ዘይምርድዳእ ይሃልዎም ብሓደዮም ዝበልዑን ዝሰትዩን ዝመያየጡን። ምንም ይፍተዉዎምን ይቕረቡዎምን ከኣ ቅድሚ ወዲ ሃገሮም ዝቐርቡዎ ሰብ የብሎምን። ንሳቶም ኣብዚ ኣብ ዲያስፖራ ኣይኮነንዶ
ነንሓድሕዶም ንዓና እውን ብስም ጐረባብቲ ክጽግዑናን ከቀራርቡናን እንተኽእእሉ እውን ክሕግዙና ድሕር ኣይብሉን ኢዮም። ናይ ሎሚ ወሪዱና ዘሎ ከኣሞ ባዕሉ ይቐንጥጠልና ዘብል ኢዩ።
እታ ሃገር ነዚ ስምምዕ ትኽትም ዘላ፣ ኣብ ኣቡዳቢ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ኣህጉራዊ ምርኢትን ዋዕላን ኣጽዋርን ምክልካልን ብሰንበት 19 ለካቲት ኣብ ዝተኸፍተሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ኣፈኛ ናይቲ ምርኢትን ዋዕላን ብርጋደር ጀነራል መሓመድ ዓሊ ሻምሲ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ምስ 15ትካላት ውሽጢ ሃገርን ሽዱሽተ ናይ ወጻእን፣ ኣብ ምምዕባል ዓቕሚ ሓይሊ ምድርን ሓይሊ ባሕርን ዘተኮረ ስምምዓት ከምዝተኸተመ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ኤርትራን ሶማሊላንድን፣ ናብ የመን ዝቐንዐ ወትሃደራዊ መዓስከራት እተቕውም ዘላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ምስ ኣመሪካን ፈረንሳን’ውን ቢልዮናት ዝግመት ኣጽዋርን ነፈርትን ንምሽማት ስምምዕ ከምዝኸተመት’ዩ ዝንገር።
“ከስደተኞቹና ከረዳቶቹም ሲኾኑ የመጀመሪያዎቹ ቀዳሚዎች እነዚያም በበጎ ሥራ የተከተሏቸው አላህ ከእነሱ ወዷል ከእርሱም ወደዋል። በሥሮቻቸውም ወንዞች የሚፈሱባቸውን ገነቶች በውስጣቸው ዘለዓለም ነዋሪዎች ሲኾኑ ለእነርሱ አዘጋጅቶላቸዋል። ይህ ታላቅ ዕድል ነው።” (አል-ተውባ 9፣ 100) ይላል። በሌላ የቁርኣን አንቀጽ ደግሞ:-
“እነዚያም ከበፊታቸው አገሪቱን መኖሪያ ያደረጉት እምነትንም የለመዱት ወደእነርሱ የተሰደዱትን ሰዎች ይወዳሉ። (ስደተኞቹ) ከተሰጡትም ነገር በልቦቻቸው ውስጥ ቅሬታን አያገኙም። በእነርሱ ላይ ችግር ቢኖርባቸውም በነፍሶቻቸው ላይ ሌላውን ይመርጣሉ። የነፍሱንም ንፍገት የሚጠበቅ ሰው እነዚያ እነሱ ምኞታቸውን አግኚዎች ናቸው።” (አል-ሀሸር 59፣ 9) ይላል።
ሂጅራ በኢስላም ታሪክ ቁንጮ ስፍራ ከሚሰጣቸው የታሪክ ክስተቶች አንዱ ሲሆን ኢስላማዊ እንቅስቃሴ መሰረታዊ ለውጥ ያስመዘገበበት ታሪካዊ ክንዋኔ ነው። በዚሁም ሙስሊሞች የመጀመሪያ የሰላም አየራቸውን ተንፍስውበታል፤ ወንድማማች ህዝቦች አንድነታቸውን ገንብተውበታል፤ ታሪካዊ ክስተቱም ለኢስላም የዘመን መቁጠሪያ በመሆን ለትወልድ የሚተላለፍ ትልቅ ቅርስ ሆኗል። በነቢዩ ሙሀመድ /ሶ.ዐ.ወ/ ከመካ ወደ መዲና የተደረገው ጉዞ- ሂጅራ የተስፋ መልዕክት ነበረ። በጉዞው ነቢዩ ለሶሀባቸው “አትዘን አላህ ከኛ ጋር ነው” በማለት ቃል እንደገቡለት በቁርዐን ተገልጧል። የስደቱን ችግርና መከራ ለመቋቋም ያስቻለውም ይሄው ጥልቅ ኢማንና በአላህ መተማመን ነው፤ የእምነት፣ የተስፋና የቁርጠኝነት ፋና ወጊ ሂጅራ!
“(ነቢዩን) ባትረዱት እነዚያ የካዱት ሕዝቦች የሁለት (ሰዎች) ሁለተኛ ኾኖ (ከመካ) ባወጡት ጊዜ አላህ በእርግጥ ረድቶታል። ሁለቱም በዋሻው ሳሉ ለጓደኛው አትዘን አላህ ከእኛ ጋር ነውና ባለ ጊዜ አላህም መረጋጋትን በእርሱ ላይ አወረደ። ባላያችኋቸውም ሰራዊት አበረታው። የእነዚያንም የካዱትን ሰዎች ቃል ዝቅተኛ አደረገ። የአላህም ቃል ለእርሷ ከፍተኛ ናት። አላህም አሸናፊ ጥበበኛ ነው።” ይላል (አል-ተውባ 9፣ 40)።
ሙአኻት በዚያኔው ሙሰሊም መሀከል አንድነትና ትስስርን ለማምጣት የተወሰደ ወሳኝ እርምጃ ነበር። የወንድማማችነቱ ዓላማ ከመካ የመጡትን ስድተኖች ማኗኗር ብቻ አልነበረም፤ ይልቁንም አዲስ ኢስላማዊ ማህበረሰብ መገንባትና የሰማያዊ አጀንዳውን መመሪያ መሰረት አድርጎ የሰውን ልጅ ወደ ኢስላም ጥሪ የሚያደርግ ትውልድ ማሰልጠን ነው።
የአረብ ማህበረሰብ የኢስላም መመሪያ በፊት የሚታወቀው ስር በሰደደ የጎሰኝነትና የዘረኝነት ባህል የተዘፈቀ መሆኑ ነው። ስለሆነም ህዝቦች ከጎሳቸው ውጪ ሀላፊነትንም ሆነ ክብርን ለማንም አይሰጡም ነበር። ኢስላም ግን አዲስ ራዕይና አቅጣጫ አሳያቸው። ይህም ጠባቡን ጎሳዊ አመለካከት ከማምለክ ይልቅ አላህን ወደ ማምለክ እንዲሸጋገሩ፣ ከዘረኝነት ጨለማ ወደ ወንድማማችነት ብርሃን እንዲራመዱ መንገድ መራቸው። በአጠቃላይ አላህ በነቢዩ ሙሀመድ በኩል የላከው መልዕክት ትውልዱ ድንቅ ህዝብ ይሆን ዘንድ የህይወት መስመር ዘርግቷል። አላህ በቁርዓኑ እንዲህ ይላል፡-
“የአላህንም (የማመን) ገመድ ሁላችሁም ያዙ። አትለያዩም። ጠበኞችም በነበራችሁ ጊዜ በእናንተ ላይ (የዋለውን) የአላህን ጸጋ አስታውሱ። በልቦቻችሁም መካከል አስማማ። በጸጋውም ወንድማማቾች ኾናችሁ። በእሳት ጉድጓድ አፋፍም ላይ ነበራችሁ። ከእርስዋም አዳናችሁ። እንደዚሁ ትመሩ ዘንድ አላህ ለእናንተ አንቀጾቹን ያብራራል።” (ኣሊ-ዒምራን 3፣ 103)
ሙሀጂሮችና አንሷሮች ለአላህ ሲሉ ተዋደዋል፤ የመተሳሰብን ፅዋ እርስ በርስ ተጎነጫጭተዋል፤ እንደ አንድ ቤተሰብም ኖረዋል። የነበሩትን የጎሳ፣ የቀለምና፣ ወዘተ ጥላቻዎች ሁሉ አራግፈው ጥለዋል። እንደ አንድ ህዝብ በአላህ መልዕክት ጥላ ስር አድረዋል፤የኢስላምን መልዕከት በጋራ ተምረዋል፤ ልጆቻቸውንም አስተምረዋል፤ ለትልቅ ዓላማ በጋራ ለፍተዋል፤ ደማቸውን አፍስሰዋል፤ በጋራ ለኢስላም ለፍተዋል፣ በጋራ እምነቱን ጠብቀዋል፣ በጋራም ለመልዕክቱ ተሰውተዋል። በዚህ ድንቅ ተግባራቸው አላህ ሁሉንም የበረከቱን ሸማ አለበሳቸው፤ ያላሰቡትን ፀጋም አጎናፀፋቸው። በቁጥር እጅግ አናሳ የነበሩ ቢሆንም አስቸጋሪ አቀበቶችን በማለፍ ለስኬት በቅተዋል፤ በዚህም ለሰው ልጆች የመሪነት ቦታን ለመረከብ ችለዋል። በዚያ በጎሰኝነትና በዘረኝነት ተከፋፍለውና ተለያይተው ቢሆን ኖሮ ይህንን የተሳካ አብዬት በዚህ አጭር ጊዜ ለመፈፀም የሚቻላቸው አልነበረም።
በአሁኑ ጊዜ ሙሀጂሮችና አንሷሮች የት ነው ያሉት? ማነው ይህንን የሙሀጂሮችና የአንሷሮች ቦታ ሊጫወትስ የሚችለው? ማነው ያንን የፍቅርና የደስታ፣ የእዝነትና የርህራሄ፣ የፍትህና የነፃነት፣ የብልፅግናና የታላቅነትን ህይወት መልሶ ሊያመጣ የሚችለው? እንዴትስ ነው የዚያን ህዝብ ምሳሌና ዱካ ልንከተል የምንችለው? እነርሱ የለውጥ ጀማሪዎች (ሳቢቁን) እንደሆኑት እኛስ ታማኝ ተከታይ (ላሂቁን)መሆን እንችላለን? የነሱ ለአላህ ሲሉ መፋቀር፣ መረዳዳት፣ መፈቃቀር ወዘተ ምን ማለት እንደሆነ ይገባናል?
እነዚህን ጥያቄዎች እያንዳንዱ ሙስሊም ሊያጤናቸው ይገባል። ለእነዚህ ጥያቆዎች መልስ ሳንሰጥ ወደፊት መራመድ አይታሰብም። ብዙ የሚያግባቡን አጀንዳዎች፤ ብዙም በጋራ ልንተገብራቸው የምንችላቸው የስራ መስኮች አሉ። አትኩረን ከተመለከትን የእኛን የመለያየት ችግር ከያኔው ትውልድ አንፃር እጅጉን መቅረፍ የሚቻል ነው። በትክክልም ችግሩን መቅረፍ ቀላል ነው። ግን ይህን ጉዳይ አሁን ከየት ጀምረን ትኩረት ልንሰጠው ይገባል? እንዴት ወደ ቀድሞው ኢስላማዊ ወንድማማችነትና እህትማማችነት ልንመለስ እንችላለን? እስቲ ቆም ብለን እናስተውል። የሚከተሉትን ጥያቄዎች በማንሳት ከራሳችንና ከወንድሞቻችን ጋር እንወያይ፣ እናቅድ፣ መንገድም እናብጅ።
እንደ አንድ ሙስሊም ዜጋ በህብረተሰባችን መሀከል ከፍተኛ ሚና መጫወት እንችላለን። ከሌሎችም ጥሩ አለመካከት ካላቸው ወገኖች ጋር በጋራ በመስራት ለራሳችንም ሆነ ለህዝባችን ብዙ አስተዋፅኦ ማበርከት እንችላለን። ያሉብን አደራዎች ብርቱና ብዙ ናቸው፤ ለልዩነቶቻችን ቦታ አንስጥ። ምክንያቱም ልዩነቶቻችን በጋራ ተደማምረው ከምንስማማባቸው ጉዳይ ውስጥ የአንዱን ሚዛን መድፋት አይችሉም። የነዚያም ድንቅ ትውልዶች ባህሪ ለልዩነቶቻቸው ቦታ አለመስጠት ነበር። እንነሳ እናስተውል በቁርጠኝነት እነዚያን ህዝቦች ተከትለን ለአንድነት ቅድሚያ እንስጥ። እንደ ሙሀጂሮችና አንሷሮች በጋራ በመነሳት ለውጥ እናምጣ።
ለረጅም ጊዜ ካሰብኩበት በኋላ ከማህበራዊ ሚዲያ ተሳትፎ ራሴን ለማቀብ እየተንደረደርኩ ባለሁበት ሳምንት እኔን አጀንዳ ያደረጉ ሰዎች ብቅ ብቅ ማለት ጀምረዋል፡፡ እነዚህ ሰዎች የሚፈጥሯቸውን ብዠታዎች ንቆ ማለፍና ከማህበራዊ ሚዲያ ራሴን የማቀብ ፕሮግራሜን ልቀጥል ወይስ መልስ ያስፈልጋቸዋል? እያልኩ ስወዛገብ ነበር፡፡
የተወለድኩትም፣ እስከ 12ኛ ክፍል የተማርኩት ደቡብ ወሎ ቦረና በእነ አባባ ተቀዳሚ ሙፍቲ ሸኽ ዑመር እንድሪስ አገር፣ እነ ዋለልኝ መኮነን ቀዮ፣ እነ ፕሮፌሰር አሰፋ እንደሻው መንደር –በሸኽ ደባት ቀጠና፣ አራዳ በተባለው የመካነሰላም ሰፈር ነው፡፡
የብሔር ኦሬንቴሺኔ ወሎየነት ነው፡፡ ወሎየነትን የመረጥኩት በብሔር ውህድ፣ በሃይማኖት ዋዠራ፣ ሰውነት የተባለን ማንነት በትቂቱም ቢሆን ስላሟላልኝ ነው፡፡ አማራነት፣ አረብነት፣ ኦሮሞነት…..ወዘተ በደሜ መኖራቸውን አረጋግጫለሁ (ዘር ከሆኑ?)፣ ኢትዮጵያ የዘመናት የብሄር ብሄረሰቦች ተዋስኦ ውጤት ናት የሚለውን አስረግጨ ስለማምን የበርካታ ነገዶችና ዘሮች ውጤት ነኝና ራሴን ኢትዮጵያዊ ብየ ነው የምገልጸው፡፡ የተለየ የብሄር ወገንተኝነት ተሰላቢ አይደለሁም፡፡
ለኦሮሞውና ለአማራው ያለኝ ቅርበት በተመሳሳይ ደረጃ የሆነብኝ ፣ ጋምቤላውን በርታውን ከትግሬውና አማራው አሊያም ከስልጤው የተለየ አድርጌ የማልወስድ፣ በታሪክ አጋጣሚ ባገኙት አድል ብቻ የተለያዩ አድርጌ የማምን የየትኛውም ወገንተኛ ያልሆንኩ ነኝ፡፡
ወሎን በተመለከተ ያለኝ የማይናወጥ አቋም ወሎ የወሎየዎች ስሪት ነው፣ ወሎየነት ውህድነት ነው ብየ የማምን፣ በሃይማኖት ወለተኪዳን አህመድን የያዘ፣ በብሄር ካሳ በጣሶን ያቀፈ፣ የአማራ ውጥን፣ የኦሮሞ ማማ፣ የዶባ የአርጎባ ጌጥ፣ የአፋር የሽዋ ሱልጧኔት ነጸብራቅ፣ የየአገዎቹ የስልጣኔ ማማ፣ የሮሐ ላልይበላ ተዐምር፣ የሶሎሞናውያን ሚንበር፣ የማመዶች ልዕልና፣ የየጁዎቹ ካስማ፣ የበላይ ዘለቀ የእትብት መቀበሪያ፣ የዋለልኝ መኮንን የብርሃነ መስቀል መዘውር፣ የአምስቱ ቅኝቶች ባለቤት፣ የጊሸን የተድባባ ማርያም ድንቅ ታሪክ ፤ የሾንኬ፣ የአና የዳንይ፣ የጌታው ቦረንይ ምድር፣ የ ጫሌ የደባት ጣላያን ጽዩፍነት ገድል ምድር መሆኗን የማምን ነኝና ወሎ ከቻለ ራሱን ችሎ ክልል ቢሆን የምመኝ ካልቻለ ደግሞ የአማራም ሆነ የኦሮሞ ተለጣፊና ተቀጥላ ወይም የቅርምት የውጊያ ምድር ፈጽሞ መሆን እንደሌለበት የማምንና የምገልጽ ወሎየ ነኝ፡፡ እርግጥነው የአጼ ፋሲል ስምንተኛ ትውልድ፣ የወሎ አሊቤት፣ የቦረና ቱለማዎችና የአማራ ሳይንት ውላጅ ነኝ፣ አለፍ ብየ ከቆጠርኩም የነቢዩ ሙሐመድ 52ኛ ትውልድ ነህ ተብያለሁ(በመወለድ መዳንና ትልቅነት የለምንጅ!)።
በሃይማኖቴ ሙስሊም ብቻ ነኝ፡፡ እርግጥነው ለቁጥር የሚያታክቱ መሻኢኾች ትውልድ በመሆኔ እውቀታቸውን ባይሆንም አሻራቸውን በውስጤ አየዋለሁ፡፡ በሱፊያው ትራድሽን ውሥጥ ያደግኩ ነኝ። አባቴ በሱፍያ የቃድሪያ ጦሪቃን በኋላም የሰለፊያ አስተምህሮን አዋህደው የዘለቁ በመሆናቸው እኔንም የቀረጹኝ በዚያው አውድ ነው፡፡ በደሴ የጦልሃ መርከዝ፣ በመካነሰላም መርከዘ ሱና እና በዋነነትም በሸኽ ዙበይር አብዱልመጅድና በኋላም በራሴ ንባብና ተሞክሮ ልክ ለየትኛውም የእስልምና ሴክት ጭፍን ተከታይ ያልሆንኩ ከሁሉም ይመቸኛል፣ ያዋጣኛል፣ ይጠቅመኛል ብየ ያሰብኩትን የምወስድ በመሆኔ የዚህ መስመር ተከታይ ነኝ ብየ ራሴን ለመግለጽ ይቸግረኛል ይልቁንም ሙስሊም ብቻ በሚለው ላይ መገኘት የምሻ አንድ ሰው ነኝ፡፡
እንደኔ ላለው ተራ ሙስሊም የሱፊ፣ ሰለፊ፣ ኢኽዋን፣ ጂኒ ቁልቋል ክርክር፣ ፍልስፍና፣ አሰላለፍ ፈጽሞ የማይጠቅምና (irrelevant and rubbish) ነው ብየ ስለማምን በነዚህ ቡድኖች ታቅፈው ያልበላኝ ሊያኩልኝ ከሚሞክሩ ወገኖች ጋር ጠብም ሆነ የተለየ ፍቅር የለኝም፡፡ ለኢትዮጵያ ሙስሊም አንድነት የማይጠቅም የትቂት ምሁራኖች የቅንጦት መድረክ ሁሉ ነው የሚመስሉኝ፡፡
ከሐረማያ ዩኒቨርሲቲ የመጀመሪያ ድግሪ በኢኮኖሚክስ (በማእረግ)፣ ማስተርስ ድግሪ በዴቨሎፕመንታል ኢኮኖሚክስ (በከፍተኛ ማእረግ)፣ ማስተርስ ድግሪ በኢንተርናሽናል ቢዝነስ በጣልያን አገር ብሬሽያ ዩኒቨርሲቲ ተመርቄያለሁ።
በግል ሥራ የምተዳደር ስሆን ቀድሞ በመንግሥት ቢሮክራሲው በቂ ልምድ ያለኝ፣ እድል ሆኖ የፌደራል ተቋማትን፣ የአገሪቱን የኢኮኖሚና ፖለቲካዊ ጭብጥ በቅርበት መረዳት የቻልኩ፣ በትምህርት ዝግጅቴም የምኮራበት ውጤት የነበረኝ (ሁለት ማስተርስ ድግሪ የተቀበልኩ)፣ ባነበብኩትና ባወቅኩት ልክ ለአገር ለወገን ይጠቅማል ያልኩትን በተለያዩ ሚዲያዎች፣ በመጽሀፍት ያለችን ለመሰንዘር ችግር የለብኝም፡፡
ቀድሞ ለተወሰነ ጊዜ ከ(2001-2004) የኢህአዴግ ተራ በመስሪያ ቤት ደረጃ አባል የነበርኩ ግና ኢህአዴግን በብዙ ጉዳዮች ጠንቅቄ ሳውቀውና ከህሌናዮ ጋር እንደማይስማማኝ ወይም እኔና ኢህአዴግ አልተገናኝቶ ሲሆንብኝ በፈቃዴ ድርጅቱን በ2004 የለቀቅኩ ሲሆን በአሁኑ ስዓት የየትኛውም ፓርቲ አባል አይደለሁም፡፡ የየትኛውም ማህበር (የሃይማኖት፣ የኢኮኖሚ፣ የፖለቲካ፣ የማህበራዊ ግልጋሎት) አባል ያልሆንኩ ነኝ፡፡
ፖለቲካ፡- ኢትዮጵያ በድንበሯና በወሰኗ የተካለሉ ህዝቦች፣ ነገዶች፣ ብሄሮች ሁሉ እኩል አገር ናት ፣ መሆን አለባትም ብየ የማምን፣ ኢትዮጵያ የተባለች አገረ መንግሥትን በመገንባት ሂደት ሁሉም ህዝቦች ድርሻ አላቸው ብየ የማምን፣ ኢማም አህመድ የወከለው የሙስሊም ሱልጧኔትና አጼ ምኒሊክ የሚወክሉት ክርስቲያናዊ የሶሎሞናዊ ስርዎ መንግሥት ኢትዮጵያ ወይም ሀበሻ የተባለች አገርን በመገንባት ትልቅ ሚናና ገድል የሰሩ ናቸው ብየ የማምን። በዋናነትም የሙስሊሙና የኦርቶዶክሱ ሚና እጅግ የላቀ ነበር ብየ የማምን።
በሀገረ መንግሥት ግንባታው የተፈጸሙ ስህተቶች መኖራቸውን (በኢማም አህመድም ሆነ በአጼ ምኒሊክ አሰላለፍ) ተቀብዮ እነዚህ ስህተቶች ዛሬና ነገ የኢትዮጵያን ኔሽን ቢልድ በማድረግ ሂደት ይታረቃሉ፣ ይስተካከላሉ ብየ የማምን፡፡ ኢትዮጵያ የሁላችንም ከመሆን ውጭ የአንድኛችን ብቻ የመሆን ፍጹም እና ኢምንታዊ እድል እንኳ የላትም ብየ የማምን፡፡ የኢትዮጵያ ታሪኳ እና መልኳ በሃይማኖትም ሆነ በጎሳ የሁሉም ህዝቦቿ ታሪክና መልክ ነው ብየ የማምን፡፡
በታሪክ አጋጣሚ የተፈጠሩ ስህተቶችን ተቀብለንና አርመን በቀጣይ እንዳይደገሙ ከመስራት ያለፈ ለቂምና ካሳ መዋል የለባቸውም ብየ የማምን፣ በታሪክ አጋጣሚ የተደረጉ መልካም ስኬቶች ደግሞ ተሞክሯቸው ተቀምሮ መቀጠል አለባቸው ብየ የማምን ነኝ፡፡ በጠቅላላው ኢትዮጵያ የሁሉም፣ ስለሁሉም፣ በሁሉም፣ ከሁሉም የሆነች አገር ብቻ ናት ብየ የማምን ነኝ፡፡
ኢትዮጵያ የሶስቱ (የአማራ፣ የኦሮሞና ትግሬ) የፖለቲካ ውጊያ አውድማ ብቻ ሆና ትዘልቅ ዘንድ የማያስደስተኝ፣ የነሱ የሽኩቻ መድረክ ብቻ መበየኗም የሚያበሳጨኝ፣ የየትኛውም ጽንፍ የነካ ብሄርተኝነት እና መዘዙ የሚያሳስበኝ የሚያስቆዝመኝ፣ የየትኛውም የልሙጥ አሃዳዊነት ጽንፍ እንቅልፍ የሚያሳጣኝ፣ በዋናነት በቁጥርም የሁን በሚና የውህዳን የማይኖሪቲ ወይም የተጨፍላቂዎች ልሳን መሆን የሚዳዳኝ አይነት ሰው ነኝ፡፡
በኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች ስም የተቋቋመ ተቋም፣ ማህበር፣ ኮሚቴ ወዘተ ሁሉ የነዚህ ሙስሊሞች ሀቅ ነው ብየ የማምን በመሆኑ በፊርቃና በዘር የተደራጀ በኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች ስም የተመሰረተ ወይም የተደራጀ ተቋምም ሆነ ማህበር ህገ-ወጥ ነው ብየ አምናለሁ። ስለዚህም በዘርና በፊርቃ ኮታ ወይም አሰላለፍ የተደራጀ የሙስሊሞች ተቋምም ሆነ ማህበር አባልም ደጋፊም አይደለሁም።
በመጅሊሱ አደረጃጀትና አፈጻጸም ላይ ቋጥኝ የሚያካክሉ ጥያቄዎች ያሉኝ፣ በህዝበ ሙስሊሙ መፍትሄ አፈላላጊ ኮሚቴዎች ላይ እንደዚሁ ጫን ጫን የሚሉ ጥያቄዎችና ልዩነት ያሉኝ፣ በድህረ 2004 የድምጻችን ይሰማ እንቅስቃሴ እኔና አላህ ብቻ የምናውቀው ሚና ያለኝ፣ በራሱ በድምጻችን ይሰማ እንቅስቃሴ ላይ ከፍተኛ ሂስና ተቃውሞ ያለኝ፣ የድምጻችን ይሰማን እንቅስቃሴ ተቃውመውም ሆነ ለእርማት በሄዱ ግለሰቦችም ሆነ በኋላ ላይ በአንጃነት በተደራጀው ቡድን ላይ ዘለግ ያለ ጥያቄዎች ያሉኝ፣ በዲያስፖራው ሙስሊም ጋር ብዙም ግንኙነትና መረጃ የሌለኝ ከሁሉም ያልተጣላሁ ከሁሉም ተለጣፊና ጭፍን ተከታይ ያልሆንኩ የማንም ያልሆንኩ የኔ ብቻ የሆነኩ አንድ ተራ ሙሰማ ሙስሊም ነኝ፡፡
የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ከዘርና ከሴክት አሰላለፍ በጸዳ መልኩ ተደራጅተው፣ በተቋማት አብበው፣ በሚዲያ ተጠናክረው፣ በመንፈስ በልጽገው በሀገሪቱ የሚገባቸውን ምክንያታዊ ድርሻ (ፌይር ሸር) ለማረጋገጥ የሚጥሩ፣ ሀገሪቱ ከነሱ የምትጠብቅባቸውን ሁሉ የሚዎጡ፣ ቅሬታዎቻቸውን በሠላማዊና በሠላማዊ መንገድ ብቻ ማረጋገጥ አለባቸው ብየ የማምን ተራ አማኝ ነኝ፡፡
የኢትዮጵያ ሙስሊሞች በታሪክ፣ በአኗኗር፣ በአንድት አገር ልጅነት፣ በኢኮኖሚ፣ በዴሞግራፊና ሶሺዮሎጂካል ውህደት ከሌላው የሃይማኖት ተከታይ ጋር በተለይም ከክርስቲያኑ ማህበረሰብ ጋር የሚያገናኘው፣ የሚያዛምደው፣ የሚያዋህደው መሰረተ ጉዳይ፣ በጥልቀትም፣ በብዛት፣ በዓይነትም እጅግ የበዛና የጠነከረ ነው ብየ የማምን።
ሙስሊሞችና ክርስቲያኖች የአማኞች የአጋርነት ዋልታ ያስፈልጋቸዋል ብየ የማምንና የምሰብክ፣ የአማኞች ዋልታ ስል በመወያየት፣ በሰጥቶ መቀበል፣ በዊን ዊን፣ በመከባበር፣ በመተዋወቅ፣ በመቻቻልና መገነዛዘብ አልፎም ከጣልቃ ገብነት፣ ከመናናቅ፣ መንፈሳዊነት ከራቀው ፉክክር፣ ከስነልቦናና ከሪሶርስ የበላይነት ሽሚያ፣ ከቢሮክራሲ ሞኖፖላዊ ሽኩቻ፣ ከስም መጠፋፋት፣ ከመካሰስና ከመጠቋቆም የፀዳ በመርህ ላይ ፣ በጋራ ተጠቃሚነት ላይ፣ በጋራ ልማትና ሰላም አጀንዳዎች ላይ፣ በአገር ጉዳይ ላይ በጋራ ልንሰራባቸው የሚያስቸኩሉን፣ በጋራ ልንቆም ግድ የሚለን፣ ከመበታተንና ከመኮራረፍ የሚታደገን የጋራ የትብብር የአንድነት ዋልታ ማለቴ ነው።
ተወደደም ተጠላም ኢትዮጵያ የሁላችንም ከመሆን ውጭ አማራጭ የላትም። የአንድኛችን ብቻ ልትሆን የምትችልበት ኢምንት እድል የላትም። አገሪቱ ለሁላችንም የምትበቃ መሆኑም አያጠያይቅም። በሙስሊሙና በክርስቲያኑ መካከል ያለው ዘላቂ አንድነትና ትብብር በነጠሩ መርሆዎች ላይ የቆመም ሊሆን ይገባዋል። በአገር ባለቤትነት አንዱ ባለቤት ሌላው እንግዳ፣ አንዱ ነባር ሌላው መጤ፣ አንዱ ባለ ታሪክ ሌላው ታሪክ አልባ፣ አንዱ ባለሚና ሌላው ሚና አልባ፣ አንዱ አስጠጊ ሌላው ተጠጊ፣ አንዱ ሀገር ሌላው ክፍለ–ሀገር፣ አንዱ ከአገሪቱ ከሚገባው በላይ አብዝቶ ተጠቃሚ ሌላው ምክንያታዊ ድርሻውን የሚነጠቅ፣ አንዱ አገራዊ ታማኝ ሌላው ከሀዲ፣ አንዱ አርበኛ ሌላው ባንዳ፣ አንዱ ተለማኝ ሌላው ለማኝ፣ አንዱ ተቻይ ሌላው ቻይ፣ አንዱ ከሳሽ ሌላው ተከሳሽ፣ አንዱ ሿሚ ሌላው አሿሚ፣ አንዱ ጨዋ ሌላው ባሪያ፣ አንዱ ህዝብ ሌላው አህዛብ ወዘተ የሚሆንበት ቅንጣትም እድል ከእንግዲህ እንደማይኖር መተማመንና በዚህ ላይ የጋራ የፀና አቋም ወስዶ ለአንዲት ሀገር እኩል ልጅነት መትጋት ያስፈልጋል። ብየ የማምን፣ የምጽፍና የምሰብክ ነኝ፡፡
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የካንሰር ህክምና ስፔሻሊስቱ ዶ/ር አይናለም አብርሀ ካንሰር እና የጨረር ህክምና በኢትዮጵያ ምን እንደሚመስል ማብራርያ በሰጡበት ሰአት ነው ይህንን የተናገሩት፡፡በመሆኑም በኢትዮጵያ የካንሰር በሽታ በጣም በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ እንደሚገኝም ነው ዶ/ር አይናለም የተናገሩት፡፡
ለዚህም እንደምክንያት ያስቀመጡት የህዝቡ የአኗኗር ሁኔታ የህክምና እጥረት እና የአመጋገብ ባህሪያችን ዋነኞቹ ምክንያት እንደሆኑ ነው የተናገሩት፡፡በኢትዮጵያ ውስጥ በአጠቃላይ ከሚፈጠረው የካንሰር መጠን ወደ 33 ከመቶ የሚሆነው የጡት ካንሰር እንደሆነም ነው መረጃዎች የሚጠቁሙት፡፡
በሴቶች ላይ 30 ከመቶ የሚሆነው የጡት ካንሰር አንደኛ ደረጃን ሲይዝ፣ የማህፀን በር ጫፍ ካንሰር ከዚያ ቀጥሎ ደግሞ የአንጀት ካንሰር እንደሆነ ነው የተገለጸው፡፡በወንዶች ላይ ደግሞ በአንደኛ ደረጃ የትልቁ አንጀት ካንሰር፣ በሁለተኛ ደረጃ የፕሮስቴት ካንሰር እና ከተለያዪ እጢዎች የሚነሱ የካንሰር አይነቶችን ይጠቀሳሉ።
በኢትዮጵያካንሰር በርካቶችን በዋናነት ለህልፈት ከሚያበቁ ተላላፊ ያልሆኑ አራት በሽታዎች አንዱ መሆኑን የጤና ጥበቃ ሚኒስትር ይገልፃል።በሀገሪቱ ትክክለኛ ምዝገባ ባለመኖሩ ምን ያህል ሰው በካንሰር እንደተያዘ ለማወቅ አደጋች እንደሆነ ነው የተነገረው፡፡
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ 17ኛ ሳምንት ጨዋታዎች ትናንት (ሀሙስ) እና ዛሬ (አርብ) የተከናወኑ ሲሆን ከነዚህ ጨዋታዎች በኋላም በብሔራዊ ቡድኑ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ጨዋታዎች ምክንያት ሊጉ ለቀጣዮቹ 21ቀናት እንደሚቋረጥ ይታወቃል። በ17ኛ ሳምንት ከተደረጉ ጨዋታዎች ድሬ ላይ ድሬዳዋ ከተማ ፋሲል ከነማን ያስተናገደበት ጨዋታ አንዱ ሲሆን በውጤቱም ሁለቱ ቡድኖች ያለግብ ጨዋታቸውን አጠናቀዋል።
የመጀመሪያው አጋማሽ የመጀመሪያ 10ደቂቃዎች በፈጣን እንቅስቃሴ የጀመሩ ቢሆንም ከዛ በኋላ ግን እየተቀዛቀዘ እየሄደ በሁለቱም ቡድኖች መካከል ረጃጅም ኳሶች ሲጣሉ ተስተውሏል። በጨዋታው የመጀመሪያውን ሙከራ በማድረግ ቅድሚያ የወሰዱት ፋሲል ከነማዎች ሲሆኑ 15ኛው ደቂቃ ላይ የድሬዳዋ ከተማው ያሬድ ዘውድነህ የሰራውን ጥፋት ተከትሎ የተገኘውን ቅጣት ምት የፋሲል ከነማው ሱራፌል ዳኛቸው በቀጥታ ሞክሮት በተከላካዮች ተመልሷል። ከዚህች ሙከራ በኋላ መነቃቃት ያሳዩት አፄዎቹ ያልተረጋጋውን የድሬን የመሀል እና የተከላካይ ክፍል ሲረብሹት ውለዋል። ይህንንም ተከትሎ 22ኛው ደቂቃ ላይ ሙጂብ ቃሲም ያመከናት ኳስ በፋሲል ከነማ በኩል መሪ ልታደርጋቸው የምትችል እና እጅግ በጣም የምታስቆጭ ነበረች።
ከ25ኛው ደቂቃ በኋላ ተረጋግተው ወደ ጨዋታው ለመመለስ ጥረት እያደረጉ የነበሩት ድሬዎች ተደጋጋሚ ሙከራ ለማድረግ ችለዋል። በዚህም ሁለት ቅጣት ምቶችን ሞክረው በአፄዎቹ ተከላካዮች በቀላሉ ተመልሰዋል። 27ኛው ደቂቃ ላይ የድሬዳዋ ከተማው ሪችሞንድ ኦዶንጎ ላይ የተሰራውን ጥፋት ተከትሎ የተገኘውን ቅጣት ምት ኤልያስ ማሞ ቢመታውም ለጥቂት ወደ ውጭ ወጥቶበታል። የተቀዛቀዘና ጥፋት በበዛበት የሁለቱ ቡድኖች የመጀመሪያ አጋማሽ ጨዋታ ወደጎል በመድረስ ረገድ ፋሲል ከነማ የተሻለ ሲሆን ድሬዎች በአንጻሩ ወደኋላ በማፈግፈግ ረጃጅም ኳሶችን ለመጠቀም ሲሞክሩም ነበር። በዚሁም የመጀመሪያው አጋማሽ ያለምንም ግብ ወደ እረፍት አምርቷል።
ሁለተኛው አጋማሽ ከመጀመሪያው አጋማሽ እጅግ የተቀዛቀዘ የነበረ ሲሆን የመሀል ሜዳ ሽኩቻ እና ጥፋት ባሻገር ያን ያህል አስደንጋጭ ሙከራ እንኳን አልተስተዋሉበትም። 72ኛው ደቂቃ ላይ የፋሲል ከነማው አማካይ ሱራፌል ዳኛቸው የመታው ቅጣት ምት እና ለጥቂት የወጣው ኳስ በሁለተኛው አጋማሽ ሊጠቀስ የሚችል ሙከራ ነበር። የጨዋታው መጠናቀቂያ ሲቃረብ እና 5ደቂቃዎች ሲቀሩት 85ኛው ደቂቃ ላይ ድሬዎች ግብ አስቆጥረው የነበረ ቢሆንም የእለቱ አርቢትር ጥፋት ተሰርቷል ብለው ግቧን ሽረዋታል። ከዚህ በኋላ ይህ ነው የሚባል ሙከራ ሳይደረግበት ጨዋታው ያለግብ ተጠናቋል።
ውጤቱንም ተከትሎ ባለሜዳው ድሬዳዋ ከተማ በ21ነጥቦች 13ኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ ተጋጣሚው ፋሲል ከነማ በአንፃሩ በ30ነጥቦች የሊጉ አናት ላይ ተቀምጧል። ጅማ አባጅፋር በ19፣ ወልዋሎ አ.ዩ. በ18 እንዲሁም ሀድያ ሆሳዕና በ14ነጥቦች ወራጅ ቀጠናው ውስጥ የመጨረሻዎቹን 3ደረጃዎች ይዘዋል።
'undeletepagetext' => 'እነዚህ ገጾች ተደለዙ፣ እስካሁን ግን በመዝገቡ ውስጥ ይገኛሉና ሊመለሱ ይቻላል። ሆኖም መዝገቡ አንዳንዴ ሊደመስስ ይቻላል።',
'undeleteextrahelp' => "እትሞቹን በሙሉ ለመመልስ፣ ሳጥኖቹ ሁሉ ባዶ ሆነው ይቆዩና 'ይመለስ' የሚለውን ይጫኑ። <br />አንዳንድ እትም ብቻ ለመመልስ፣ የተፈለገውን እትሞች በየሳጥኖቹ አመልክተው 'ይመለስ' ይጫኑ። <br />'ባዶ ይደረግ' ቢጫን፣ ማጠቃልያውና ሳጥኖቹ ሁሉ እንደገና ባዶ ይሆናሉ።",
-'undeletehistory' => 'የተደለዘ ገጽ ሲመለስ፣ የተመለከቱት ዕትሞች ሁሉ ወደ ዕትሞች ታሪክ ደግሞ ይመልሳሉ። ገጹ ከጠፋ በኋላ በዚያ አርዕሥት ሌላ ገጽ ቢኖር፣ የተመለሱት ዕትሞች ወደ ዕትሞች ታሪክ አንድላይ ይጨመራሉ።',
+'undeletehistory' => 'የተደለዘ ገጽ ሲመለስ፣ የተመለከቱት ዕትሞች ሁሉ ወደ ዕትሞች ታሪክ ደግሞ ይመልሳሉ። ገጹ ከጠፋ በኋላ በዚያው አርዕሥት ሌላ ገጽ ቢኖር፣ የተመለሱት ዕትሞች ወደ ዕትሞች ታሪክ አንድላይ ይጨመራሉ።',
'undeletehistorynoadmin' => 'ይህ ገጽ ጠፍቷል። የመጥፋቱ ምክንያት ከዚህ በታች ይታያል። ደግሞ ከጠፋ በፊት ያዘጋጁት ተጠቃሚዎች ይዘረዘራሉ። የተደለዙት ዕትሞች ጽሕፈት ለመጋቢዎች ብቻ ሊታይ ይችላል።',
ትላንት የይቅርታ ቀን ተብሎ መሰየሙን እና አንዳንድ የመንግስት ባላሥልጣናት፤ እንዲሁም የኃይማኖት አባቶች ይቅርታ ሲጠይቁ እየሰማው ነው። በሃሳብ ደረጃ ነገርየው ጥሩ ነው። ይቺን ነገር አምናና፣ ካቻምናም አድርገናት ነበር። ከአምናው ይቅርታ መጠያየቅ ወዲህ በአገራችን የተፈጸሙትን ነገሮች ብቻ ማሰብ ይህ ነገር ከልብ ነው? ያስብላል። የኃይማኖት አባቶችን እና የሕዝብን ለጊዜው ልተውና በባለሥልጣናት በየአመቱ ስለሚጠየቀው ይቅታ ይችን ልል ወደድኩ።
በትግራይ ክልል የሚንቀሳቀሰው የተቃዋሚ ፓርቲ፣ ጥቃቱ የተለመደ የወንጀል ድርጊት ሳይሆን ባለፉት ወራት ውስጥ አራት የድርጅቱ አባላትና ደጋፊዎችን ህይወት ያጠፋ ተደጋጋሚ ጥቃት አካል ነው ብሏል።
ወጣት ሳሙኤል ትዳር የመመስረት እንደ እኩያቶቹ ብር አንባ ሰበረልዎ እስኪባልለት ድረስ ጠላቶቹ ትዕግሥት አልነበራቸውም ። እሱን በህይወት የመኖር ሕልሙን ለማሳጠር ተጣደፉና በተወለደ በ27 ዓመቱ ተወልዶ ባደገባት ከተማ በደብረ ማርቆስ እንደ ዕባብ ራሱን ቀጥቅጠው ገደሉት ። የወጣት ሳሙኤል አስከሬን ከአንገቱ ባላይ የደረሰበት ከመቀጥቀጡም በላይ በስለት መቆራረጡ እሱነቱን መለየት እሰከ ማይቻልበት ሁኔታ ነበር የታየው ።
ጋቦን በማስተናገድ ላይ ባለችው የቶታል 2017 የአፍሪካ ዋንጫ የምድብ አንድ ሁለተኛ ጨዋታዎች በሊበርቪል ስታደ አሚቴ ተደርገዋል፡፡ አዘጋጅዋ ጋቦን ከቡርኪናፋሶ ጋር አቻ ስትለያይ ካሜሮን ከኋላ ተነስታ ጊኒ ቢሳውን 2-1 ረታለች፡፡
ጋቦን የመጀመሪያ ሶስት ነጥብ ማሳካት ባቃታት ጨዋታ ከቡርኪናሶ ጋር 1-1 ተለያይታቸለች፡፡ ጨዋታውን በአራተኛ ዳኝነት የመራው ኢትዮጵያዊው ኢንተርናሽናል ባምላክ ተሰማ ነው፡፡ ሁለቱም ሃገራት በ2015 የኤኳቶሪያል ጊኒው የአፍሪካ ዋንጫ ከምድብ የተሰናበቱ ሲሆን ጥቋቁር አነሮቹ በፈረሰኞቹ ላይ በባለፉት ጥቂት ጨዋታዎች የበላይነትን መውሰድ ችለው ነበር፡፡ ተፅዕኖው ፈጣሪው የቡርኪናፋሶ ተጫዋች ጆናታን ፔትሮፒያ በጉዳት ከሜዳ መውጣቱን ተከትሎ ቀይሮት የገባው ፕሪጁስ ናኮልማ በመልሶ ማጥቃት የመጣውን ኳስ ተጠቅሞ ፈረሰኞቹን ቀዳሚ አድርጓል፡፡ ለግቡ መቆጠር የጋቦን ተከላካዮች ድክመት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ነበረው፡፡
ጥቋቁር ነብሮቹ በመጀመሪያው አጋማሽ አቻ መሆን የሚችሉበትን አጋጣሚ በፍፁም ቅጣት ምት አግኝተው ፒየር ኤምሪክ ኦባሚያንግ ተጠቅሞበታል፡፡ ፍፁም ቅጣት ምቱ የተሰጠው የቡርኪናፋሶው ግብ ጠባቂ ካዎኮ ኮፊ ኦባሚያንግን በመጥለፉ ነበር፡፡
በሁለተኛው አጋማሽ በተጫዋቾች ቅያሪ እና ጉዳቶች እንደመጀመሪያው አጋማሽ ማራኪ እንቅስቃሴ ባይደረግም የተሻለ ፉክክር ታይቶበታል፡፡ የጋቦኑ ዴኒስ ቦአንጋ በ80ኛው ደቂቃ ከቅርብ ርቀት አግኝቶ የሞከረውን አስደንጋጭ ሙከራ ኮፊ በድንቅ ሁኔታ ያመከነበት በሁለተኛው አጋማሽ ከተደረጉ ሙከራዎች ተጠቃሽ ነው፡፡ ጨዋታው በአቻ ውጤት መጠናቀቁን ተከትሎ ሃገራቱ ወደ ቀጣይ ዙር የማለፍ እድላቸውን ማጥበብ ጀምረዋል፡፡ የጨዋታው ኮከብ ሆኖ በካፍ የተመረጠው የጋቦኑ ዴኒስ ቦአንጋ ነው፡፡
ካሜሮን የጨዋታ ብልጫ በወሰደችበት የምድቡ ሁለተኛ ግጥሚያ ጊኒ ቢሳውን 2-1 በማሸነፍ የምድቡ መሪነትን መጨበጥ ችላለች፡፡ የማይበገሩት አናብስቶቹ ከ2010 ወዲህ በአፍሪካ ዋንጫው ማሸነፍ ሲችሉ ይህ የመጀመሪያቸው ነው፡፡ ሶስት ግሩም ግቦች በተስተናገዱበት ጨዋታ የግብ ማግባት ቅድሚያውን የያዙት ተኩላዎቹ ነበሩ በፒኩዊቲ አማካኝነት፡፡ ፒኩዊቲ ከመሃል ሜዳ ኳስን ይዞ በመምጣት ሶስት የካሜሮን ተጫዋቾችን ካለፈ በኃላ ኳስን እና መረብ አገናኝቷል፡፡ ካሜሮች አቻ ለመሆን ሲጥሩ ጊኒ ቢሳዎች ያስቆጠሯትን ግብ በማስጠበቅ እና በመልሶ ማጥቃት ሲጫወቱ ተስተውሏል፡፡
በሁለተኛው አጋማሽ የካሜሮን አሰልጣኝ ሁጎ ብሮስ ክሊንተን ንጂን በቶኮ ኢካምቢ ያደረጉት ለውጥ ውጤት አምጥቶላቸዋል፡፡ ሰባስቲያን ሲያኒ ከቤንጃሚን ሙካንጆ የተቀበለውን ኳስ በግሩም ሁኔታ አክርሮ በመምታት ኳሜሮንን አቻ ሲያደርግ ተከላካዩ ሚካኤል ንጋዱ የማሸነፊያዋን ግብ አስቆጥሯል፡፡ የጨዋታው ኮከብ ተብሎ በካፍ የተመረጠው ለሁለተኛው የካሜሮን ግብ መቆጠር ቁልፍ የነበረው ክሪስቲያን ባሶጎግ ነው፡፡ ምድቡን ካሜሮን ስትመራ ጋቦን እና ቡርኪናፋሶ በሁለት ነጥብ ተከታዮቹን ደረጃዎች ይዘዋል፡፡
የምድብ ጨዋታዎች ሐሙስም ሲቀጥሉ የሰሜን አፍሪካዎቹ ተቀናቃኞች አልጄሪያ እና ቱኒዚያ ምሽት 1፡00 ላይ ሲገናኙ ዚምባቡዌ ከሴኔጋል ምሽት 4፡00 ላይ ይጫወታሉ፡፡ ጨዋታዎቹ በፍራንስቪል የሚደረጉ ይሆናሉ፡፡
ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የ9ኛ ሳምንት ጨዋታዎች የግቦች ቁጥር እና የተጨዋቾች የግል ብቃት ከወትሮው በተለየ መልኩ ቀንሶ ቢታይም ከጥቂት አማራጮች ውስጥ ለሳምንቱ ምርጥነት ይመጥናሉ ያልናቸውን ተጫዋቾች አካተን ተከታዩን ቡድን ሰርተናል።
ሲዳማ ቡና ሰበታን 1-0 ባሸነፈበት ጨዋታ የመጨረሻዎቹ ደቂቃዎች ላይ ውጤቱን ለማስጠበቅ የመሳይ ልዩ ብቃት አስፈልጎት ነበር። መሳይ የፍፁም ገብረማርያምን ፍፁም ቅጣት ምት ከማዳኑ በተጨማሪ ዱሬሳ ሹቢሳ ሰበታን አቻ ሊያደርግ የተቃረበባትን ከባድ የቅርብ ርቀት ኳስ እና የፍፁምን በሳጥን ውስጥ ያደረገው ሙከራን በመመለስ ቡድኑን ታድጓል።
የወትሮው የማጥቃት ተሳትፎው እምብዛም ቢሆንም ረጃጅም ኳሶችን ወደፊት ለመላክ ይሞክር የነበረው ሱሌይማን በመከላከሉ ረገድ ጥሩ ጨዋታ አሳልፋል። የሀዋሳ ከተማ አስፈሪ ጎን የሆነው የመስመር ጥቃት ፍሬ እንዳያፈራ ጥንቃቄ ላይ ያተኮረው የቡድኑን ዕቅድ በአግባቡ መተግበር ችሏል።
ከማዕዘን በተነሳ ኳስ ግብ ለማስቆጠር ተቃርቦ የነበረው የመሀል ተከላካዩ የግብ ክልሉን ከጥቃት በመከላከሉ ረገድ ጥሩ ጊዜ አሳልፏል። የኳስ ንክኪ በሚበዛው የተጋጣሚው አጨዋወት ውስጥ የመጨረሻ ቅብብሎችን በማቋረጥ እና የቡድኑ መነሳሳት አካል በነበረ ትጋት እስከመጨረሻው በመዝለቅ ድቻ የተጠማውን ድል እንዲያገኝ አግዟል።
ብዙ ትግል ይጠይቅ በነበረው ጨዋታ ግዙፎቹን የሀዲያ ሆሳዕና አጥቂዎች በመቆጣጠሩ ረገድ ምኞት የራሱን ድርሻ ተወጥቷል። ከላውረንስ ላርቴ ጋር ጥሩ ጥምረት በመፍጠርም የአየር ላይ ኳሶችን በመከላከል እና አደጋ የሚፈጥሩ ጥቃቶችን አቋርጦ በማራቅ ቡድኑ አንድ ነጥብ እንዲያገኝ ማድረግ ችሏል።
ፋሲል ወልቂጤ ከተማን ባሸነፈበት ጨዋታ እንደወትሮው መዳረሻቸውን ወደ ሳጥን ውስጥ ያደረጉ ቀጥተኛ ሩጫዎችን በማድረግ ከፍ ያለ የማጥቃት ተሳትፎ የነበረው አምሳሉ ቡድኑ ካደረጋቸው አደገኛ ሙከራዎች ውስጥ አንድ የመልሶ ማጥቃት አጋጣሚን ሲያስጀምር ሱራፌል ዳኛቸው ሞክሮት በግቡ ቋሚ የተመለሰውን ያለቀለት የግብ ዕድል መፍጠርም ችሎ ነበር።
በወጥነት ቡድን እያገለገለ የሚገኘው ቀጭኑ ጠንቃቃ አማካይ ከይሁን እንዳሻው ጋር በፈጠረው ጥምረት ጥሩ የጨዋታ ቀንን አሳልፏል። ለኳስ ቁጥጥር የተመቹ የወገብ በላይ ተሰላፊዎችን የያዘው ተጋጣሚው የአማካይ ክፍል እንቅስቃሴ እንዲታፈን የሀብታሙ ሚና ከፍ ያለ ነበር።
እጅግ ፍትጊያ በበዛበት የሀዲያ ሆሳዕናው ጨዋታ ለተጋጣሚው ኃይል የቀላቀለ የመሀል ሜዳ እንቅስቃሴ ኤፍሬም በተመሳሳይ መንገድ ምላሽ ሰጥቷል። የቡድኑን ብቸኛ ኢላማውን የጠበቀ ሙከራ ማድረግ የቻለው ኤፍሬም በከፍተኛ ጫና ውስጥ ሆኖ ሀዋሳ ወደ ፊት ሊሄድ የሚችልባቸውን ቀዳዳዎች በመፈለግ ብዙ ለፍቷል።
የቡድኑ ዋነኛ የጥቃት መነሻ የሆነው ኤልያስ ማሞን ሚና ይዞ የገባው ሱራፌል በጨዋታው በነበረው እንቅስቃሴ ለድሬዳዋ ሌላ ገፅታ አላብሶታል። ወደ ተጋጣሚ የግብ ክልል ትኩረቱን ያደረገ ቀጥተኛ ጥቃትን በማስጀመር ቡድኑ በተለይም በመጀመሪያው አጋማሽ አብዛኛው ደቅቃዎች በአዳማ ሜዳ ላይ እንዲያሳልፍ አግዟል።
ከተከላካዮች አምልጦ በፍጥነት ወደ ሳጥን ውስጥ መግባት የሚያውቅበት ናሚቢያዊው አጥቂ ያገኛቸውን ዕድሎች ወደ ጎልነት መቀየር ባይችልም የቡድኑ ጥቃቶች ላይ ሁሉ ተሳታፊ ነበር ማለት ይቻላል። በዚህም ለሙኸዲን ሙሳ የመጀመሪያ ጎል እና አስቻለው ግርማ ላስቆጠረው ጎል ኳሶችን አመቻችቶ ማቀበል ችሏል።
የጨዋታውን የመጀመሪያ አደገኛ ሙከራ አድርጎ የነበረው ፀጋዬ የኃላ ኋላ ሁለት ግቦችን አስቆጥሮ ወላይታ ድቻን ከድል ጋር አስታርቋል። ተጨዋቹ የነበረውን ከፍተኛ ተነሳሽነት ከምንም ተነስቶ ያስቆጠራት እና ቡድኑን ወደ ጨዋታ ለመመለስ ወሳኝ የነበረችውን የመጀመሪያ ግቡን ያስቆጠረበትን መንገድ መመልከት በቂ ነው።
በቁመቱ አጠር የሚለው የድሬዳዋው አጥቂ በሦስት የውጪ ሀገር አጥቂዎች መሀል ሆኖም መድመቁን ቀጥሏል። በአዳማው ጨዋታ ናንጄቦ ዕድሎችን ሲያባክን ቢታይም በተቃራኒው ሙኸዲን ሙሳ በሁለት የተለያየዩ መንገዶች ድንቅ ጨራሽነቱን ያሳዩ ግቦችን በማስቆጠር በድኑን በመጀመሪያው አጋማሽ ብቻ የ 2-0 መሪ ማድረግ ችሏል።
ወደ ኃላፊነት ከመጡ በኃላ ሁለተኛ ጨዋታቸውን ያደረጉት አሰልጣኝ ዘላለም ሽፈራው አደጋ ውስጥ የነበረው ቡድን ላይ ነፍስ ዘርተውበታል። ከጨዋታው በኃላ እንደሰጡት አስተያየት እና በጨዋታው ላይም በግልፅ እንደታየው ሳምንት ጊዮርጊስን ከገጠመው ቡድን አቀራረብ በተለየ ሁኔታ ለኢትዮጵያ ቡና ተዘጋጅተው በመምጣት ያልተገመተ የጨዋታ ዕቅድ ይዘው ገብተዋል። ካደረጓቸው ውጤታማ ቅያሬዎች ጋርም ቡድኑ ከስድስት ጨዋታዎች በኃላ የመጀመሪያ ሦስት ነጥቡን እንዲያሳካ አድርገዋል።