Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የዓለም አቀፉ ሰብዓዊ መብት ተሟጋች፣ አምነስቲ ኢንተርናሽናል መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ በአልቢኖዎች ላይ መገለል ከሚታይባቸው አገራት መካከል ማላዊ አንዷ መሆኗ ታውቋል። ባለፉት ዓመታት በአገሪቱ የወንጀል ሕግ ላይ ማሻሻያ ተደርጎ እርምጃን በመውሰድ ከበድ ያለ ቅጣቶች የሚጣሉ ቢሆንም አልቢኖዎችን ከማኅበረሰቡ መካከል ማግለል፣ ማፈን፣ መግደል እና አካላቸውን በሽያጭ ለጥንቆላ ተግባር ማቅረቡ የቀጠለ መሆኑ ታውቋል።
ቪታ ባይት ልጅዎ ከተወለደ አንስቶ እስከ ሁለት አመቱ ባሉት ቀናቶች ውስጥ የቸመጋብ ስነ ስርአቱን በማስተካከል እንዴት ቀሪ ህይወቱን ጤናማ እና ደስተኛ እንዲሆን እንደሚረዳው ያስተምሮታል፡፡
ኢቫንካ ትረምፕ ከኢትዮጵያ ጉብኝታቸው በተጨማሪም ወደ አይቮሪኮስት እንደሚያመሩ ሲገለፅ በሴቶች ተሳትፎ፣ እኩልነት ዙሪያ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ተወያይተዋል።
17EF ተከታታይ ልዩ ንድፍ እና ማራኪ ቀለም ልጆች እና በሴቶች መካከል ታዋቂ 17EF, ይህ ቤት እና ቢሮ ጥቅም ወይም ውድ, እና ገንዘብ ለማከማቸት በመጓዝ በማድረግ ተስማሚ ነው ያደርጋል. እንዲሁ ላይ, ጥቁር በይዥ, ሐምራዊ, ሮዝ, ሰማያዊ እና አንድ ምርጫ ላይ ይገኛል.
ቀጭን መስመር የተቀየሰ ብረት መያዣ የመኪና ወንበር ስር ወይም ለተጨማሪ ደህንነት እና የአእምሮ ሰላም ለማግኘት ሻንጣዎች ውስጥ አንድ ቦርሳ ውስጥ የሚገባ ነው;
እሳት የሚቋቋም ቢሮ ተጠቀም በሚችሉ የጥንቃቄ, ሚኒ ብረት ተንቀሳቃሽ ብረት ጥሬ ገንዘብ ቆልፍ ሣጥን, ሚኒ ኤሌክትሮኒክ ዲጂታል ገንዘብና የጌጣጌጥ Safe ሣጥን, ሆቴል ካዝናቸውን, Safe, ዲጂታል የኤሌክትሮኒክ የጥንቃቄ ለማግኘት መነሻ ቢሮ , ሁሉም ምርቶች
ኢትዮጵያ ታሪኳም ሆነ ሕዝቧ ሃይማተኛ ነው፡፡ ቅርሷ እና ባህሏ፣ ዘይቤዋ እና ሥነ ምግባርዋ ሃይማኖተኛ ነው፡፡ በቅርቡ በተደረጉት ቆጠራዎች ከ90 በመቶ በላይ ሕዝቧ ሃይማኖተኛ መሆኑ ተረጋግጧል፡፡ ይህ ደግሞ በኢትዮጵያውያን ኑሮ ውስጥ ሃይማኖት ዋናው ነገር መሆኑን አሳይቷል፡፡ የኢኮኖሚ፣ የባህል፣ የሕግ፣ የአሠራር፣ የውጭ ግንኙነት፣ የትምህርት፣ ወዘተ ፖሊሲዎች እና ዐዋጆች ሲወጡ የሚዘነጋው ነገር ግን መዘንጋት የሌለበት ነገር ኢትዮጵያ ሃይማኖተኛ ሀገር መሆንዋ ነው፡፡
ኢትዮጵያ ግን የሃይማኖት ፖሊሲ እና ሕግ የላትም፡፡ «መንግሥት እና ሃይማኖት የተለያዩ ናቸው» ማለትኮ መንግሥት በሃይማኖት ተቋማቱ አሠራር አያገባውም ማለት አይደለም፡፡ በትምህርተ ሃይማኖታቸው፣ በሥርዓታቸው፣ በባህላቸው እና በትውፊታቸው ውስጥ ገብቶ ይህንን እመኑ ያንን አትመኑ፣ እንዲህ ጹሙ እንዲህ ጸልዩ አይበል እንጂ የዚህች ሀገር አካል እንደመሆናቸው ሁሉ ሀገራዊ ሕግ እና ፖሊሲ ያስፈልጋቸዋል፡፡
አንድን ሃይማኖት ሃይማኖት የሚያደርገው ምን ምን ሲያሟላ ነው? ወይስ ሃይማኖት ነኝ ብሎ የመጣ ሁሉ ሃይማኖት ነው? አንድ ሃይማኖት የሚመዘገበው እንዴት ነው፡፡ አንድ የሃይማኖት ተቋም ተጠያቂ የሚሆነው እንዴት ነው፡፡ በሃይማኖት ውስጥ የሚፈጠሩ ችግሮች እንዴት ይፈቱ? የሃይማኖት ተቋማት ወሳኝ አካላት ዕውቅና የሚያገኙት እንዴት ነው፡፡ በሃይማኖት ተቋማት አመራሮች እና ምእመናን መካከል መከፋፈል ቢመጣ በምን ይፈታል? መጨረሻው መለያየት ቢሆንስ ጉዳዩ እንዴት ያልቃል?
የአንድ እምነት እሴቶች፣ ወጎች፣ ቅርሶች፣ ይትበሃሎች፣ ንዋያተ ቅድሳት፣ ሀብቶች፣ ታሪኮች እንዴት ይጠበቃሉ? የባለቤትነት እና የመጠቀም መብትስ እንዴት ይታያል? በእነዚህ ነገሮች የይገባኛል ጥያቄ በተለያዩ እምነቶች መካከል ቢፈጠርስ እንዴት ይፈታል?
እነዚህን እና ሌሎችንም ሀገራዊ ጥያቄዎች ሊመልስ የሚችል የሃይማኖት ፖሊሲ እና ራሱን የቻለ ሃይማኖት ሕግ ኢትዮጵያ ያስፈልጋታል፡፡ በእምነት ተቋማት መካከል መተዋወቅ፣ መከባበር እና መረዳዳት እንዲኖር፣ ሁሉም ሥነ ምግባር በታነፀ እና በሠለጠነ መንገድ ልዩነቶቻቸውን እንዲያስኬዱ፤ የጋራ የሆኑ እሴቶች ለሀገሪቱ ጉዞ ግብአቶች እንዲሆኑ ፖሊሲው እና ሕጉ ታላቅ አስተዋጽዖ ያደርጋል፡፡
የእምነት ተቋማትን የእምነት ቦታ አጠያየቅ፣ አፈቃቀድ እና ባለቤትነት፣ የሂሳብ አሠራር እና ሪፖርት፣ ግልጽነት እና ተጠያቂነት፣ መሥራት የሚችሉትን እና የማይችሉትን፣ የሰው ኃይል አስተዳደራቸውን፣ የስም አሰጣጣቸውን፣ የድምፅ አወጣጣቸውን፣ ምርጫ እና ሹመታቸውን፣ በአንድ እምነት ተቋም ሥር ስለሚ ቋቋሙ የሃይማኖትን ጉዳይ ስለሚያዩ ፍርድ ቤቶች ጉዳይ፣ የሚዲያ አጠቃቀማቸውን፣ ወዘተ የሚደነግግ ሕግ ያስፈልገናል፡፡
ትምህርት ቤቶቻቸው ደረጃቸውን የጠበቁ መሆን አለባቸው፤ የሃይማኖት ተቋማትን የእምነት ት/ቤቶች ደረጃ የሚያወጣና የሚከታተል አካል ያስፈልጋል፡፡ የሰው ኃይል አቀጣጠራቸው ደረጃውን የጠበቀ መሆን አለበት፡፡
ለምሳሌ ኢትዮጵያ የሃይማኖት ሀገር ሆና ለምን በትምህርት ቤቶች የሃይማኖት ትምህርት አይሰጥም፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙትን ዋና ዋና የእምነት ዘውጎች አስተምህሮ የሚገልጥ፣ የጋራ እሴቶቻቸውን የሚያሳይ፣ አንዱ ሌላውን እንዲያውቀው የሚያደርግ ዓይነት ትምህርት፡፡ በእምነት ሰዎች መካከል ግጭቶች ለምን ይነሣሉ? እንዴትስ ይፈታሉ? ማንኛውም የእምነት ሰው ሊኖረው የሚገባው ሥነ ምግባር ምንድን ነው? በሃይማኖት ስም የሚፈቀዱ እና የማይፈቀዱ ተግባራት ምን ምን ናቸው? እና ሌሎች ነገሮች በትምህርት ደረጃ መሰጠት አለባቸው፡፡ ኢትዮጵያ የሃይማኖት ሀገር ናትና፡፡
አንዱ በእምነት ተቋማት እና በምእመኖቻቸው መካከል ግጭት እንዲከሰት የሚያደርገው አለመተዋወቃቸው ነው፡፡ በሃይማኖት ተቋማት እና በተከታዮቻቸው መካከል ያለው ግንኙነት በእሳት መድረክ ላይ ብቻ መሆን የለበትም፡፡ በልጅነት እድሜ በተማሪነት ዘመን ውይይቶች እና የልምድ ልውውጦች ባህል መሆን አለባቸው፡፡ በዑጋንዳ ትምህርት ቤቶች አንድ ጥሩ ልምድ አይቻለሁ፡፡ የአንዱ እምነት ወገን ወደ ሌላው ሄዶ ይጠይቃል፣ ያያል፣ ስለዚያኛው ወገን ከራሱ ከባለቤቱ ይረዳል፡፡
ይህ ነገር ሁለት ጥቅሞች አሉት፡፡ አንደኛው በአሉባልታ የተነሣ ከሚፈጠሩ መጠራጠሮች እና አለመግባባቶች ያድናል፡፡ በሁለተኛ ደረጃም መከባበር እና በበጎ መተያየትን ያመጣል፡፡
ከመተዋወቅ እና ከመከባበር ባሻገር ኢትዮጵያ ውስጥ የእምነት ተቋማት ምክር ቤትም ያስፈልጋል፡፡ በእምነቶች መካከል መተዋወቅ እና መቀራረብ እንዲኖር፣ በመካከል የሚፈጠሩ ግጭቶች በጋራ እንዲፈቱ የሚያደርግ፣ የጋራ እሴቶች የሀገሪቱ ባህል፣ ሥርዓት፣ ሕግ፣ አሠራር፣ ትምህርት እና ፖሊሲዎች አካል እንዲሆኑ የሚሠራ፣ በእምነት ተቋማት አሠራር ላይ የሥነ ምግባር ሕግ የሚያወጣ፣ ምክር ቤት፡፡
የጋራ የሆነ የርዳታ እና የልማት ተቋም ሊኖረን አይችልም? አሁን የእምነት ተቋማት ያላቸውን ሃብት እና ተቀባይነት መሠረት አድርገው አንድ ታላቅ የርዳታ ተቋም በጋራ ቢያቋቁሙ ድርቅ በመጣብን ቁጥር ፈረንጅ መለመናችንን ባቆምን ነበር፡፡ ያላቸው ተደራሽነት፣ ርዳታ ቢሰበስቡ የሚኖራቸው ተቀባይነት፣ እንዲሁም ታማኝነት ከፈረንጆቹ በላይ እንዲሠሩ ያደርጋቸው ነበር፡፡ ሀገሪቱም ችግር በገጠማት ቁጥር የሌሎችን እጅ ከማየት ትድን ነበር፡፡
በየራሳችን ትምህርት ቤቶችን፣ የጤና ተቋማትን፣ የመጠጥ ውኃዎችን፣ መንገዶችን እና የግብርና ሥራዎችን መሥራታችን ይቀጥል፡፡ ነገር ግን ለሀገራችን የምናበረክተው የጋራ ትምህርት ቤት፣ ሆስፒታል፣ የመጠጥ ውኃ፣ መንገድ፣ ድልድይ፣ የለንም እንዴ? በጋራ የምንሠራው፡፡ በሀገራችን ታላቅ ሥራ የሚሠሩ የርዳታ ድርጅቶች ገንዘብ የሚያገኙት ከአውሮፓ እና አሜሪካ የእምነት ተቋማት ነው፡፡ ምናለ እኛስ ሞልቶ ከተረፈው ገንዘብ ለሀገራችን ብናውለው፡፡ የጋራው ምክር ቤት ይህንን ሁሉ መሥራት ይችል ነበር፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ የሃይማኖት ብሮድካስቲንግ የለም፡፡ ምናልባት እሳት እንዳይጭር ተሠግቶ ይመስለኛል፡፡ ይህንን ግን የእምነት ተቋማቱ ተነጋግረው መፍታት አይችሉም ማለት ነው? የእምነት ተቋማቱ ምክር ቤት የጋራ የብሮድካስቲንግ የሥነ ምግባር ሕግ አውጥቶ፣ ተቆጣጣሪ ቦርድ መድቦ፣ ቅሬታ አስተናጋጅ አካል ሰይሞ፣ ግጭት ሊፈጥር በማይችል መልኩ የሃይማኖት ብሮድካስቲንግ የሚስተናገድበትን መንገድ ለምን አንተልምም፡፡
ለመሆኑ በየእምነቱ የሚገኙ የአለባበስ ሥርዓቶችን የሚመዘግብ፣ የባለቤትነት ፈቃድ የሚሰጥ፣ አንዱ በሌላው ተጠቅሞ እንዳይቀስጥ የሚከላከል፣ ሁሉም የየራሱን ተጠቅሞ የሌላውንም አክብሮ እንዲሄድ የሚያደርገው ማነው? እንደ እኔ እንደ እኔ በሕግ የተቋቋመ የሃይማኖት ተቋማት ምክር ቤት መሆን አለበት፡፡
ዛሬ ከመድረክህ መውረድ እስኪያቅተኝ በመልካም መጣጥፍ ታስሬ መዋሌ ነው። ለማነኛውም መላ ምትህ እጅግ የምደግፈው ነው። አየህ ሀገራችን በአጀማመር እንጂ በአጨራረሱ ደካማ ናት፤ ከሩጫው በስተቀር። በቅርብ ጊዜያት ወገኖቻችን «የሚመስሉት» እምነት ምንጩ በአብዛኛው ከድህነት ማምለጫ መሆኑን ልብ ይሏል (ኩርፊያን ሳንረሳ)። ይህ ለውጭ ድርጅቶች ትልቅና መልካም አጋጣሚ ነው- ብዙዎቹ ወደ ደሃ ሀገራት እምነት ተቋማት የሚልኩት ገንዘብ የሚቆረጠው በአባሎቻቸው ቁጥር ብዛት ነው።
ለዚህ ነው የእምነት ተቋማት እንደ አሸን እዬፈሉ ከሞራልና ሥነምግባር ውጭ አልባሌ ሥራዎችን ሲሰሩ የሚታዩት። ሀገራችን በታምር ካልሆነ በስተቀር በውሃ ሊጠፋ የማይችል ረመጥ እያዳፈነች እንደሆነች ልንገነዘብ ይገባል። በርካታ አዳዲስ እምነቶች ከኢትዮጵያዊነት ስሜት በማሸፈት ለማናውቀው ሀገር ባህል፣ ልምድ ተገዥ እንድንሆን ሌት ተቀን እየተጉ ሲሆን እኛ ግን ዳር ቆመን ዝም ብለናል። የእምነት ነጻነት ማለት የሀገር ክህደት ማለት አይደለም! ዛሬ ኢትዮጵያ የሚለውን ቃል ለመጥራት የሚጸየፉ ሽፍቶች ተፈልፍለዋል- አንዱና ዋነኛው ምንጩ ደግሞ ሥርዓትና መቋጫ የጠፋለት የእምነት ተቋማት እንደ አሸን መፍላት መሆኑ አጠያያቂ አይደለም።
ብዙ ጊዜ በሀገራችን ላይ ለውጥ ያመጣሉ ተብለው የሚተገበሩት ፖሊሲዎች የሚጠኑት እና ረቂቃቸው የሚዘጋጀው በውጪ ዜጎች ነው። እነዚህ ፖሊሲ አርቃቂዎች በሀገራቸው የለመዱትን አሰራር ከእኛነታችን ጋር ሳያለማምዱት በግድ ይግቱናል። በሃገራቸው ሃይማኖተኛ ህዝብ ስለሌለ ለእኛ ሃገር ሃይማኖተኛ ህዝብ አይጠነቀቁም። እነሱስ ባለማወቃቸው ነው የሚገርመው የኛዎች የእነሱን አስተሳሰብ እንደወረደ መቀበላቸው ነው። ከውጪ የመጣው አስተሳሰብ በሃገርኛው የአኗኗር ስልት እና ነባራዊ ሁኔታ ጋር ሊጣጣም በሚችል መልኩ ቢዘጋጅ እንዴት ጥሩ ነበር። በመሆኑም እኔ ያነሳኸው ችግር የውጪ ሃገሮችን ፖሊሲዎች ያለምንም ማስተካከያ እንደወረደ የመቀበሉ ነፀብራቅ ነው ባይ ነኝ።
የኔ ጥያቄ አገር: ፖለቲካ እና ሃይማኖት ይለያያል? ከተለያየስ ሁለት ባህሪ የሚለዉ አስተምህሮ ተቀባይ አንሆንም? በተዋሕዶ (እነዚህ ሶስቱ አይገናኙም ከሚል) ከማያምን ፖለቲከኛ አሁን አንተ የሚታነሳቸዉን ነገሮች ማግኘት ይቻላል?
በትክክል በህግ አምላክ የምንልበት የሀይማኖት ህግ ያስፈልገናል፡፡ ዛሬ የሀይማኖት ህግ ቢኖር ኖሮ የቤተክርስቲያናችን ትክሻ ላይ ተንጠልጥለው በተቀደሰው ስሟ የሚነግዱ ዘማሪያን እና ሰባክያን ነን ባይ አጭበርባሪ ነጋዴዎችን በህግ ጅራፍ ገርፈን ቤተክርስቲያናችን የወንበዴዎች ዋሻ ከመሆን ትድን ነበር፡፡ ምን ዋጋ አለው ይኸው ማን አባራሪ ማን ተባራሪ እንደሆነ እንኳን ግራ እስኪያጋባን ድረስ ተፋጠናል፡፡
አንዱ ደባል የሰው ቤት ገብቶ ሲኖር ሲኖር የራሱ ቤት መስሎት ጥጋብ ጥጋብ አለው እና ውጡልኝ ብሎ አላቸው፣ ባለቤቶቹም እኛማ የቤቱ ባለቤቶች ነን አንተ ውጣ እንጅ ሲሉት “ ለካ….. እኔ ነኝ የምወጣ” ብሎ አለ፡፡
የዛሬዎቹ የቤተክርስቲያን ደባሎች ግን ባለቤት ነን እያሉ ነው እና በህግ እንዳንዳኛቸው ህግ የለንም ያው ታናሽ ወንድሜ እንዳለው በጉልበት ………… ወይ ጣጣ ፈተና ነው እኮ!!!!!!
ኦርቶዶክስ ውስጧ የተሰገሰጉ ግብስብሶችን እንኳን ማውጣት አቅቷት ከፓትሪያሪክ እስከ ዳቆኑ እንደ መዥገር ተጣብቀው ደሟን መጠው ሊገሏት እየተናነቃት፣ ሙስሉሞ ክርስቲያን ገድሎ ለመጽደቅ በሚጣጣርበት ጊዜ እነዚ በጅማት ካልተሰፉ ለእግ ተገዝተው ለበጎ ምግባር አንድ ላይ የሚሰለፉ አይመስለኝም፡፡
አንድ ፖሊሲ ፖሊሲ ብቻ ሆኖ አይቀጥልም፡፡ ፖሊሲውን ለመተርጎም ሕግ ይወጣል፤ ሕጉን ለመተርጎም አዋጅ፣ ደንብና መመሪያ ሊያስፈልግ ይችላል፡፡ የወጡትን ሕጎችም በሥራ ላይ በማዋል የሚያስፈጽም ፍ/ቤትም-የሚወስነው ቅጣት አስተዳደራዊ ሆነም አልሆነ- የግድ ይላል፡፡ አገሪቱ ያለችበትን አዘቅት እያየን እነዚህን ሁሉ ማድረግ affordable መስሎ አይታየኝም፡፡ ጊዜውም አሁን አይደለም ባይ ነኝ፡፡
በኢትዮጵያ ውስጥ በምንም መልኩ መንግሥት ከሃይማኖት ጥገኝነት ሊላቀቅ አይችልም፡፡ ይህንን ጉዳይ እስካልተገነዘበ ድረስ ለኅልውናው ማሰብ ይገባዋል፡፡ ምክንያቱ ግልጽ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ማኅበረሰብ ሊበራል አይደለም፡፡
ነገር ግን በዚህ አለም ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በፍጥነትም ይሁን በአዝጋሚ የሂደት ለውጥ እርስ በርሱ የማይገናኝ ነገር ብዙም ያን ያህል አይገኝም፡፡ስለዚህም ሀይማኖትና ፖለቲካ አይገናኙም
ተብሎ በወረቀት ደረጃ የሰፈረውም በእርግጥ እንዲያውም በተቃራኒው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በጣም ስለሚገናኝ ነው፡፡ከእያንዳንዱ ሀይማኖት ጀርባ ፖለቲካ አለ፡፡እንደዚሁም ከእያንዳንዱ ፖለቲካ ጀርባ ሀይማኖት አለ፡፡በእርግጠኝነት የትኛው የትኛውን ይመራዋል ለሚለው እጅግ ሰፊ ነገርና ብዙ ጥናት የሚፈልግና እንደየ ሀገሩ ነበራዊ ሁኔታ የሚለያይ ነው የሚሆነው፡፡ነገር ግን አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ሀይማኖትና ፖለቲካ ለሚባሉት ቃላት የተለመደውን የሚያግባባንን ትርጓሜና እሳቤ ይዘን ከሄድን በእኛ ሀገር ስንመጣ ፖለቲካው ሀይማኖቱን ለመምራት የሚፈልግ ይመስላል፡፡
በእርግጥ ፖለቲካ ለሚለው የተለመደውን የሚያግባባንን ትርጓሜና እሳቤ ይዘን ከሄድን የህይወት አንድ የተወሰነ ዘርፍ ነው፡፡ሰፋ ያለ ትርጉም ከሰጠነው ደግሞ በሰዎች መካካል ያለው አጠቃላይ መስተጋብርና አካሄድ እንዲሁም አጠቃላዩ ህይወት በራሱ ፖለቲካዊ ይዘት ግንኙነትና ትስስር አለው፡፡በሀይማኖት ስንሄድ ሰማያዊ የሆነ መለኮታዊ መንግስት እነዳለ ሁሉ በተቃራኒው ደግሞ የዚህ ሰማያዊ መለኮታዊ መንግስት ነፀብራቅ የሆኑ ብዙ ምድራዊ መንግስታት አሉ ማለት ነው፡፡በሰማያዊው መንግስት ዋናው ፈጣሪና ሌሎችም የመላእክት አለቆች እናዳሉ ሁሉ እንደዚሁም በግልፅ ህጋዊ ባይሆንም እንደዚሁ ብዙ ምድራዊ መንግስታት ባሉበትም በዚህች አለማችንም ውስጥም ሀያላን መንግስታት አሉ ፡፡አዎ ሌሎች የጠነከረ አቅም የሌላቸውን ደካማ መንግስታትን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በሀይልም ይሁን በፖለቲካ አካሄድ ከላይ ሆነው የሚያዙ ሀያላን መንግስታት አሉ፡፡
ስለዚህም ሀይማኖትና ፖለቲካ ብለን ስንከፋፍላቸው እንዲያው ያን ያህል በጣም የተለያዩ ጥቁርና ነጭ የሆኑ ወይንም እንደ ዘይትና ውሃ ፈፅሞ የማይቀላቀሉ ነገሮች አድርገን ማየት የለብንም፡፡በፖለቲካ ውስጥ ሀይማኖት አለ በሀይማኖትም ውስጥ ፖለቲካ አለ፡፡ብዙውን ጊዜ ፖለቲካ ወይንም ሀይማኖት ለሚለው ፅንሰ-ሀሳብ በቲዎሪም ይሁን በልማድ እየሰጠነው ያለው ትርጓሜና እይታ በትክክል በተግባር ከሚታየው ተጨባጩና ነባራዊው አለም አጠቃላይ መስተጋብር ጋር ያለው አንድነትና ልዩነት ያን ያህል በጠራ መልኩ ግልፅ አይደለም፡፡ለምሳሌ በወረቀት ደረጃ ሀይማኖትና ፖለቲካ አይገናኙም ተብሎ ቢፃፍም ወይንም በአደባባይ ዘወትር ቢወራም በተግባር ግን በሀገራችን የመንግስት ለውጥ ሲደረግ አብሮ ስዩመ-መንግስት አይነት ይዘት ያለው የሚመስል የሀይማኖት መሪዎች ለውጥ ተደርጎ ነበር፡፡በአርግጥ በተቃራኒው ደግሞ በጥንቱም አስተዳደር ዘመን ስዩመ እግዚአብሄር(በእግዚአብሄር ፈቃድ የተሾመ) ተብለው በሀይማኖት መሪዎች የሚባረኩትን ነገስታት ታሪክ እናገኛለን፡፡
ከዚህ የምንረዳው ነገር እንደየወቅቱ ሁኔታ አንዱ በአንዱ ላይ የተወሰነ ሀይልና ተፅእኖ ነበረው ማለት ነው፡፡በጥንት ዘመን በእየሱስ ክርስቶስ ዘመንም ስንመጣ ደግሞ እንደዚሁ ሀይማኖትና ፖለቲካ የተወሰነ ትስስር ነበራቸው፡፡ለምሳሌ የአይሁድ መምህራን እየሱስ ክርስቶስን ለቄሳር መንግስት ግብር ስለመክፈል ተገቢነት የሚመለከት ፈታኝ ጥያቄ ጥይቀውት ነበር፡፡ነገር ግን ለዚህ ፈታኝ ጥያቄ እየሱስ ክርሰቶስ የቄሳርን ለቄሳር የእግዚአብሄርን ለእግዚአብሄር ስጡ በማለት እጅግ የሚገርም አስተዋይነት የታየበት መልስ ነበር የሰጠው፡፡በእርግጥ እሱ በወቅቱ ይህንን ቢልም በኋላ ላይ ግን የቄሳር የበታች ገዢ ለነበረው ለጲላጦስ ተቃራኒውን ለቄሳር ግብር አትክፈሉ ይላል ብለው በሀሰት ወንጅለውት ነበር እንጂ፡፡ከዚህ የምንረዳው ጥንቱንም ፖለቲካና ሀይማኖት ተለያይተው አያውቁም ነበር ማለት ነው፡፡
ትልቁ ቁም ነገር ግን አንዱ አግባብነት በሌለው የተሳሳተ አካሄድ ሌላኛውን ልምራ ወይንም ልዳኝ እንዳይል ከመጠንቀቁ ላይ ነው፡፡አንድ የሀይማኖት መሪ እንደ ግለሰብ እንደማንኛውም ሌላ የሀገሪቱ ዜጋ የአንድን ሀገር ህግና ስርዓት የማክበር ግዴታ አለበት፡እየሱስ ክርስቶስ ለቄሳር ግብር ስለመክፈል ሲጠየቅ የቁሳርን ለቄሳር በማለት የተለመደውን ግብር ክፈሉ ማለቱ እንዱ ሌላውን ምን ያህል አክብሮ መኖር እንዳለበት የሚያስረዳ ነው፡፡
እንደዚሁም በአንድ ሀገር ውስጥ ያለ አንድ የፖለቲካ ስርዓት አንድ ዜጋ ወይንም ግለሰብ ትክክለኛና አግባብነት ያለውንና በብዙሀኑ ተቀባይነት የለውን የዚያን ሀገር ህግና ስርዓትን እስካከበረ ድረስ የፈለገውን ሀይማኖት የመከተል መብቱን ሊያከብርለትና ጥበቃ ሊያደርግለት ይገባል፡፡ምክንያቱም ማንም የውጪ ሀይል የአንድን ግለሰብ የውስጥ እምነት ወይንም ሀይማኖት በመግባባትና በፈቃደኝነት ካልሆነ በስተቀር በሀይል ሊቀርፅና ሊቀይር ፈፅሞ አይቻለውምና ማለት ነው፡፡እንደኔ አመለካከትና አስተሳሰብ ግን አንድ የተወሰነ ሀይማኖትም ይሁን አንድ የተወሰነ የፖለቲካ አስተሳሰብ ሰብአዊነት(Humanity) ለሚባለው የመጨረሻው እጅግ ትልቅ የጋራ ወሳኝ ቁምነገር ወይንም እሴት(Value) ምን ያህል ፍቅርና ክብር አላቸው በሚለው ሊመዘኑ ይገባል፡፡ሀይማኖትና ፖለቲካ ሁለቱም ለዚህ ሰብአዊነት(Humanity) ለሚባለው እጅግ ትልቅ የጋራ ወሳኝ ቁምነገር ወይንም እሴት(Value) ተገቢውና ትክክለኛ ፍቅርና ክብር ከሌላቸው ቢገናኙም ባይገናኙም ለእኔ ብዙም ፋይዳ ያለው ነገር አይደለም፡፡ነገር ግን ሀይማኖትና ፖለቲካ ሁለቱም ለዚህ ሰብአዊነት(Humanity) ለሚባለው እጅግ ትልቅ የጋራ ወሳኝ ቁምነገር ወይንም እሴት(Value) ተገቢውና ትክክለኛ ፍቅርና ክብር እስካላቸው ድረስ መቼም ቢሆን መገናኘታቸው አይቀርም፡፡እርስ በእርስ በመተማመንና በመከባባር ላይ እስከተመሰረተ ድረስ ይህ መገናኘታቸው ደግሞ የሚያስደስት ጤናማና ተገቢ የሆነ የሚደገፍ ተግባር እንጂ ያን ያህል የሚያሳፍር ወይንም የሚያሸማቅቅ ሊሆን አይገባውም፡፡
እንደኔ አስተሳሳብ ሀይማኖት ማለት እኮ በአንድ የተወሰነ ነገር ላይ የሚኖረን የማያወላውል ጠንካራ እምነት ማለት ነው፡፡ለምሳሌ አብዮታዊ ዲሞክራሲ የአቶ መለስ ወይንም የአንድ የኢህአዲግ አባል ጠንካራና የማያወላውል አስተሳሰብ ወይንም አመለካከት ከሆነ አብዮታዊ ዲሞክራሲ የእነዚህ ሰዎች ሀይማኖት ነው ለማለት እንችላለን፡፡በእግር ኳሱ አለም አርሰናልና ማንቸስተር ወይንም ሌሎች ተቃራኒ ቡድኖች ሲጋጠሙ ለምን ተሸነፍኩ ብሎ እራሱን እስከማጥፋት ወይንም እስከመጋደል ከተደረሰ ለዚያ ግለሰብ ወይንም ህብረተሰብ እግር ኳስ ሀይማኖት ነው ማለት ነው፡፡በሌላው አቅጣጫ ደግሞ ስናይ በአንድ የሀይማኖት ተቋም ውስጥ የዚያ ሀይማኖት ተከታዮች ወይንም መሪዎች ለስልጣን ወይንም ለጥቅም እርስ በእርሳቸው ከተሻኮቱ በዚያ የሀይማኖት ተቋም ፖለቲካ ወይንም ፖለቲካዊ ሽኩቻ አለ ማለት ነው፡፡የመላእክት አለቃ የነበረው ሳጥናኤል እውነተኛው የሁሉ ፈጣሪና ገዢ እግዚአብሄር ለጊዜው ስለተሰወረ አጋጣሚውን ጠብቆ መላእክትን እኔ ፈጣሪያችሁ ነኝ ብሎ መፈንቅለ መንግስት ለማድረግ ሞክሮ ስላልተሳካለት ከመላእክት አለቃነት አሁን በዳለበት የእርግማን ሁኔታ ውስጥ መውደቁ በራሱ ፖለቲካ አይደለም እንዴ፡፡ቁምነገሩ ፖለቲካ ወይንም ሀይማኖት በሚለው ቃል ሽፋን ውስጥ ወይንም በስተጀርባ ከህይወትና ከሰብአዊነት አንፃር ያለው ትልቅ ምክንያታዊ እውነታ ምንድነው የሚለው ነው፡፡ከዚህ አንፃር ካልሆነ በስተቀር በተለምዶው ባለው ተግባቦት ባላ ያለ ፖለቲከኛነት ወይንም ሀይማኖተኛነት በራሱ የመጨረሻው የእውነተኛነት መመዘኛ አይደለም፡፡
ፖለቲከኛነት ሀይማተኛነትን ወይንም በፈጣሪ ማመንን አይከለክልም፡፡እንደዚሁም ሀይማኖተኛነት ፖለቲከኛነት አይከለክልም፡፡ፖለቲካ ወይንም ፖለቲከኛነት ማለት የግድ ፓርላማ ከመግባት ወይንም ፓርቲ ከማቋቋም ወይንም ለምርጫ ከመወዳደር ወይንም ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣን ከመሆን ጋር ብቻ ሊያያዝ አይገባውም፡፡ሰብዓዊነትና ህይወት እስካለ ድረስ ፖለቲካም ሆነ ሀይማኖት በዚያ ሁለቱም አሉ፡፡ነገር ግን ሁሉም ከተፈጥሮ ህግ ከሰው ሰራሽ ህግና ከፍቅር ውጪ ሊሆኑ አይችሉምም አይገባምም፡፡እምነት ወይንም ሀይማኖት ብለን የምንጠራው ሰማያዊው አለም የራሱ መለኮታዊ ስርዓትና ህግ አለው፡፡የመጨሻው የፍርድ ቀንስ በራሱ ፖለቲካዊ አይደለምን፡፡
ስለዚህ ሀይማኖትም በሌላ በኩል ፖለቲካ ነው ፖለቲካም በሌላ በኩል ሀይማኖት ነው፡፡ቁምነገሩ ግን ሁለቱንም በስርዓትና በህግ በየትክክለኛው አካሄዳቸውና መስመራቸው በተገቢውና በትክክለኛው መንገድ አስማምቶና አዛምዶ የማስኬዱ ጉዳይ ነው፡፡
YIHEN ASTEYAYET BETAM SILEWODEDHUT DEGME LIKEWALEHU. "ዛሬ ከመድረክህ መውረድ እስኪያቅተኝ በመልካም መጣጥፍ ታስሬ መዋሌ ነው። ለማነኛውም መላ ምትህ እጅግ የምደግፈው ነው። አየህ ሀገራችን በአጀማመር እንጂ በአጨራረሱ ደካማ ናት፤ ከሩጫው በስተቀር። በቅርብ ጊዜያት ወገኖቻችን «የሚመስሉት» እምነት ምንጩ በአብዛኛው ከድህነት ማምለጫ መሆኑን ልብ ይሏል (ኩርፊያን ሳንረሳ)። ይህ ለውጭ ድርጅቶች ትልቅና መልካም አጋጣሚ ነው- ብዙዎቹ ወደ ደሃ ሀገራት እምነት ተቋማት የሚልኩት ገንዘብ የሚቆረጠው በአባሎቻቸው ቁጥር ብዛት ነው።
ስለጉባዔው አካሄድ እና ስለደረሰባቸው ዋናዋና ጭብጦች የዓለም የጤና አጠባበቅ ማኅበራት ፌዴሬሽን ም/ፕሬዚዳንት ዶ/ር መንግሥቱ አስናቀ አጭር የማጠቃለያ መግለጫ ሰጥተውናል፡፡
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ላለፉት 9 ወራት ሲያካሂደው የነበረው የ“ይቆጥቡ፤ ይሸለሙ!” የቆጣቢዎች የሽልማት መርሀ-ግብር ዕጣ በብሔራዊ ሎተሪ የዕጣ ማውጫ አዳራሽ በይፋ ወጥቷል፡፡
የባንኩን ፕሬዚዳንት አቶ አቤ ሳኖን ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ የባንኩ አመራሮች፣ የብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር ሀላፊዎች እና ተወካዮች፣ ደንበኞች እና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በተገኙበት በወጣው ዕጣ ከታህሳስ 23 ቀን 2012 እስከ መስከረም 21 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ ከብር 500 ጀምሮ በመቆጠብ የእድል ኩፖን ቁጥር ያገኙ ደንበኞች ተሳታፊ ሆነዋል፡፡
በዕጣ ማውጣት ሥነ-ስርአቱ ላይ የተገኙት የባንኩ ፕሬዚዳንት አቶ አቤ ሳኖ ባደረጉት ንግግር፣ የ“ይቆጥቡ፤ ይሸለሙ!” የቆጣቢዎች የሽልማት መርሀ-ግብር በርካቶች ወደ ባንክ አገልግሎት እንዲሳቡና የቁጠባ ባህላቸውን እንዲያዳብሩ ከፍተኛ እገዛ እንዳደረገ ገልጸዋል፡፡
ሀብት በማሰባሰብ የሀገራችንን ልማት ከመደገፍ አንፃር በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ላይ ትልቅ ሀላፊነት እንደተጣለ የገለጹት አቶ አቤ፣ ይህን በብቃት ለመወጣት ባንኩ የተለያዩ ስትራቴጂዎችን ቀርጾ እየሠራ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ መጋቢት 2004 ዓ.ም የተጀመረው የ“ይቆጥቡ፤ ይሸለሙ!” መርሀ-ግብር በሀብት ማሰባሰብ ረገድ ከፍተኛ አስተዋጽኦ እንዳደረገ አቶ አቤ አክለው ገልፀዋል፡፡
በታዛቢዎች ፊት በወጣው 9ኛው ዙር የሽልማት መርሀ-ግብር ዕጣ 2 ደረጃቸውን የጠበቁ ዘመናዊ የመኖሪያ አፓርታማዎች፣ 3 መለስተኛ የጭነት ተሽከርካሪዎች፣ 15 ዘመናዊ የቤት አውቶሞቢሎች እና 30 ባለ 3 እግር ተሽከርካሪዎች በአጠቃላይ 50 ሽልማቶች ለእድለኞች ደርሰዋል፡፡
በ2ኛ ዕጣ 3 መለስተኛ የጭነት ተሽከርካሪዎች የሚያስገኙት የዕጣ ቁጥሮች 0034700387640 ፣ 0000762333420 እና 0167600256722 በመሆን ወጥተዋል፡፡
‹‹የቤተ ክርስቲያኒቱን ችግር በዘላቂነት መፍታት ካልተቻለ የነገዋን ቤተ ክርስቲያን ላናገኝ እንችላለን›› - ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ብርሃኑ ክፍል ሁለት - ሐመረ ጽድቅ
የተወደዳችሁ አንባብያን የዚህን ቃለ መጠይቅ የመጀመሪያ ክፍል ባለፈው እትማችን ላይ ማቅረባችን ይታወሳል፡፡ በዚህ እትማችን ደግሞ ክፍል ሁለትን ይዘንላችሁ ቀርበናል፡፡ በጥሞና ትከታተሉ ዘንድ ግብዣችን ነው፡፡ ስምዐ ጽድቅ ፦ በቀጣይ በቃለ ወንጌል በእምነታቸው እንዲጸኑ በማድረግ በሀገረ ስብከቱ እንደ እቅድ የተያዘ ነገር አለ? እየተሠራ ነው? ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ፦ አዎን እነዚህን ጉዳት የደረሰባቸውን አካባቢዎች በተለየ መልኩ ተይዞ እየተሠራ ነው፡፡ አደራጅቶ በሀገረ ስብከቱ የስብከተ ወንጌል ክፍል የሚመራ ቡድን/ልኡክ አለ ይህን ልኡክ፣ ማኅበራትን በማቀናጀት ሰፋፊ ጉባኤያትን እየሠራን ነው፡፡ በእቅድም ይዘን ለመሥራት እየተንቀሳቀስን ነው፡፡ አሁን በቅርቡም ከአዲስ አበባ ዘማርያን እና ሰባክያነ ወንጌልን በመጋበዝ በመቻራ ወረዳ ላይ ታላቅ ጉባኤ አዘጋጅተናል፡፡ በቀጣይም ከአብያተ ክርስቲያናት ሰበካ ጉባኤ ጋር በመነጋገር እንደዚህ ዓይነቱን የማጽናናት ሥራ በሌሎችም ወረዳዎች አጠናክረን የመቀጠል እቅድ ነው ያለን፡፡ ስምዐ ጽድቅ ፦ በቀጣይ ቤተ ክርስቲያን የሚቃጡባትን መሰል ጥቃቶች ለመመከት ምን ማድረግ አለባት? ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ፦ ስለ ቀጣይ ቤተ ክርስቲያን ሥራ ስንነጋገር በመጀመሪያ ቅዱስ ሲኖዶስ ትልቅ ኃላፊነት አለበት ብለን እናስባለን፡፡ ምክንያቱም ቅዱስ ሲኖዶስ ከማናቸውም የቤተ ክርስቲያኒቱ የሥልጣን መዋቅር ትልቁና የመጨረሻው ሥልጣን ሰጪና ወሳኝ አካል ነውና፡፡ ቅዱስ ሲኖዶስ በተለያየ ጊዜ ከተለያዩ ሀገረ ስብከቶች ጥቃቶችን አስመልክቶ የቀረቡለትን ሪፖርቶች በመረጃ በመያዝ ከሚመለከታቸው የመንግሥት የጸጥታ አካላት ጋር ቀርቦ በመነጋገር እነዚህ ችግሮች መስመር የሚይዙበትን መፍትሔ በማምጣት መመሪያዎችን በተዋረድ ወደታች ሊያወርድልን ይገባል፡፡
ከዚህ ባሻገር ለምሳሌ እንደ ምዕራብ ሐረርጌ ፤እንደ ሀገረ ስብከታችን ደግሞ በሀገረ ስብከታችን ካሉት የዞን የመንግሥት አካላት፤ የወረዳ የመንግሥት አካላት እንዲሁም የቀበሌ መስተዳደሮች አጠቃላይ የመንግሥት መዋቅር ጋር የቤተ ክርስቲያን ኀላፊዎች ተቀራርበው በመሥራት ችግሩ እንዲፈታ ጥረት ማድረግ አለባቸው፡፡ ምክንያቱም ጥቃት እየደረሰበት ያለው ክፍል ከሌላ ዓለም የመጣ ሳይሆን ኢትዮጵያዊ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊ የሆነ ሁሉ ደግሞ በየትኛውም ቦታ የመኖር ፣የመሥራት፣ ሀብት የማፍራት፣ የመንቀሳቀስ ሕገ መንግሥታዊ መብት እንዳለው ይታወቃል፡፡ መብቱ እንዲጠበቅለት የሚወጡ መመሪያዎችና ውሳኔዎች መሬት ላይ ወርዶ ሊሠራባቸው ይገባል፡፡
በዚህ መንገድ የቤተ ክርስቲያኒቱን ችግር በዘላቂነት መፍታት ካልተቻለ እና ችግሩ የሚቀጥል ከሆነ የነገዋን ቤተ ክርስቲያን ላናገኝ እንችላለን፡፡ ቤተ ክርስቲያናችን የታሪክ ባለቤት ናት፤ ሀገርን ከነሙሉ ክብሩ፣ ከነቅርሱ ከነጀግንነቱ ያቆየች፣የሀገር አንድነትን አጽንታ የያዘች ቤተ ክርስቲያን ናት፤ ስለዚህ ልትጠቃ ልትጎዳ አይገባም፡፡ በእኛ ቤተ ክርስቲያን በኩልም ከአጥቢያ ሰበካ ጉባኤ ጀምሮ እስከ ቅዱስ ሲኖዶስ ያለው መዋቅር መጀመሪያ መጠናከር አለበት፤ የእርስ በርስ የውስጥ መጠላለፍ ቀርቶ በጋራ በመሆን መዋቅሩን አጠናክረን ችግሩ ከመድረሱ በፊት የቅድመ መከላከል ሥራ መሠራት አለበት፡፡ ከዚህ በዋናው ማእከል ተቋቁሞ ከቅዱስ ሲኖዶሱ እስከ ታች ድረስ ወርዶ በእዝ ሠንሠለት በመዋቅር የተገናኘ ሥራ መሥራት ያስፈልጋል ከዚህ በኋላ የምናንቀላፋበት ጊዜ ሊኖር አይገባም፡፡
ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ፦ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ በየዓመቱ የሚከናወን ነው፡፡ ይህ ፴፱ኛው ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ ጥሩ ተሳትፎ ተደርጎበታል፡፡ ነገር ግን በዚህ በኮቪድ-፲፱ ወረርሺኝ ምክንያት ሰፊ የሆነ የጋራ ውይይት ለማድረግ አልተቻለም፡፡ ሆኖም ግን የየአህጉረ ስብከቱ ሪፖርት በሰበካ ጉባኤ ማደራጃ መምሪያ በኩል ነው የቀረበው እና የተነበበው፡፡ ለወደፊቱ እግዚአብሔር በሰላም ቢያደርስን ሰፊ ውይይት ያስፈልጋል፡፡ ለምሳሌ በዘንድሮው ዓለም አቀፍ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ ላይ በወቅታዊው የቤተ ክርስቲያን ጉዳይ የችግሩ ገፈት ቀማሾች በተለይ ችግሩ ያለባቸው ዞኖች፣ ሀገረ ስብከቶች የነበረባቸው ችግር ውይይት አልተደረገበትም ምክንያት ቢኖረውም፡፡ ችግሩ ሲነሳ፣ ለውይይት ሲቀርብ፣ ሲታወቅም ነው መፍትሔውም ሊገኝ የሚችለው፡፡
የችግሩ ምንጭ እዚህ ጋር ነው፤ የችግሩ መንሥኤም ይህ ነው በመሆኑም መፍትሔው ደግሞ ይህ ነው ተብሎ በዝርዝር ሊቀመጥ ይገባል፡፡ ለዚህ ደግሞ ቁጭ ብሎ መወያየት ያስፈልጋል፡፡ አሁን በኮቪድ ምክንያት ያንን ማድረግ አልተቻለም፡፡ ለቀጣዩ ግን ይህ እንዲሆን ሐሣቦች ከተሳታፊዎች ቀርበዋል፡፡ በአጠቃላይ እንደ ምዕራብ ሐረርጌ ሀገረ ስብከት በነበረው ስብሰባ ደስተኞች ነበርን፤ለዚህ ደግሞ ምክንያቱ በሥራ አፈጻጸም ግምገማ ከምድባችን የምዕራብ ሐረርጌ ሀገረ ስብከት አንደኛ ወጥተን መሸለማችን ነው እግዚአብሔር ይመስገን፡፡
ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ፦ በጉባኤው ማጠቃለያ ላይ ባለ ፲፭ ነጥብ የአቋም መግለጫ አውጥተን ነው የተለያየነው፡፡ ይህ የአቋም መግለጫ ለቅዱስ ሲኖዶስ ቀርቦ ቅዱስ ሲኖዶስ ከተነጋገረበት በኋላ ወስኖ ወደ ታች ይወርዳል ማለት ነው፡፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ከሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት ጋር በመቀራረብ እና አንድ ላይ በመሥራት ሊፈታቸው የሚገባቸው ነጥቦች እዚህ የአቋም መግለጫ ላይ ተካተዋል፡፡ ስለዚህ እዚያ ላይ የቀረቡት ነጥቦች በቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ ከተወሰነ በኋላ ወደ ታች ይወርዳል፡፡
ከዚህ ጋር ተያይዞ ትልቁ ነገር መወሰኑ ብቻ አይመስለኝም ከተወሰነ በኋላ ውሳኔው ተግባራዊ እንዲሆን መሬት የወረደ ሥራ መስራቱ ነው ቁም ነገሩ፡፡ ከዚህ ቀደም ብዙ ውሳኔዎች ተላልፈዋል፤ ነገር ግን ተግባራዊ ከማድረግ አንጻር ክፍተት አለ፡፡ የተላለፉ ውሳኔዎችን ተከታትሎ የሚያስፈጽም አንድ ክፍል ሊቋቋም ይገባል ፡፡ አባቶች ይወስናሉ አባቶች የወሰኑትን ውሳኔ ማነው ተከታትሎ መሬት ላይ የሚያወርደው? ለምሳሌ ከመንግሥት አካል ጋር ተነጋግሮ ማለቅ ያለበት ጉዳይ ከሆነ ይህንን እስከመጨረሻው ጫፍ አድርሶ የሚያስወስን፤ የሚያስፈጽም አካል ያስፈልጋል፡፡
ውሳኔን የሚያስፈጽም አካል ካለ በየደረጃው የሚወርዱና የሚተላለፉ ውሳኔዎችንና መመሪያዎችን መፈጸም አለመፈጸማቸውን መከታተል ያስፈልጋል፡፡ ሁላችንም የሚተላለፉትን ውሳኔዎች ተግባራዊ እያደረግን ከመጣን ችግሮች ይፈታሉ፡፡ አሁን በጠቅላይ ቤተ ክህነት ደረጃ የሕዝብ ግኑኝነት መምሪያ ተቋቁሟል፡፡ በሀገረ ስብከትም ደረጃ እንዲቋቋም ደግሞ መመሪያ ተላልፏል በዚያ መሠረት አቋቁመናል፡፡ ቶሎ ቶሎ ግንኙነት በማድረግ ችግሮችን ለመፍታት የተቋቋመ መምሪያ ነው፡፡ ይህ መምሪያ ቢጠናከር ዘመኑ በሚጠይቀው ቴክኖሎጂ እየተጠቀምን መረጃ ለመቀባበል፣ለመለዋወጥ እና የተሻለ ሥራ ለመሥራት ያግዛል፡፡
ሊቀ ኅሩያን ቀሲስ ደረጄ ፦ ይህች ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት፣ ጥንታዊት እና ታሪካዊት የሆነች በክርስቶስ ደም የተመሠረተች ቃል ኪዳን ያላት ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ‹‹የገሃነም ደጆች አይችሉአትም›› የተባለች ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ብዙዎች በየዘመናቱ እየተነሱ ቤተ ክርስቲያንን ሊያጠፉ ሞክረዋል፡፡ ቤተ ክርስቲያን የሰማዕትነትን ዘመን አሳልፋለች ገፊዎቿ የሉም ፣ ጠላቶችዋ ጠፍተዋል እስዋ ግን ሁሉን አሳልፋ ዛሬን አለች ወደፊትም ትኖራለች፡፡ በትንቢተ ናሆም ‹‹ በመከራቸው ቀን ለሚታገሡ እግዚአብሔር ቸር ነው፤እርሱን የሚፈሩትንም ያውቃቸዋል፡፡›› ናሆ ፩፥፯ ብሎ እንደተናገረው ቤተ ክርስቲያን መጠለያ ናት ፤እውነተኛ አምባችን ናት ፤ለጠላት አሳልፎ የማይሰጥ እውነተኛ እረኛ አባት እግዚአብሔርን የምናመልክባት ናት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡፡
ይህችን ቤተ ክርስቲያን ለማጥፋት ከውጭም ከውስጥም ጠላት በዝቶባታል፡፡ ስለዚህ ምእመናን በእምነታቸው ጸንተው እና ተግተው ቤተ ክርስቲያናቸውን ሊጠብቁ ይገባል፡፡ በቤተ ክርስቲያን በኀላፊነት የተቀመጥን እረኞች በአጠቃላይ ቤተ ክርስቲያንን የመጠበቅ፣ ምእመናንን የመጠበቅ ኀላፊነት አለብን፡፡ የእግዚአብሔር ሕዝቦች፣ ምእመናን ይበልጥ ወደ እርሱ እንድንቀርብ እግዚአብሔርን የረሱ፣ የዘነጉ በንሰሓ እንዲመለሱ አንዳንድ ጊዜ እግዚአብሔር የተለያዩ ነገሮችን ያመጣል፤ ስለዚህ መከራውና ፈተናው ለበጎ መሆኑን አምኖ በትዕግሥት ማለፍ ያስፈልጋል፡፡
እግዚአብሔር እንደ ዳዊት ሊያነግሥ ሲፈልግ ጎልያድን ያህል ትልቅ መከራ ያመጣል፡፡ ምእመናንም በመጣው ፈተና ሊደነቁ አይገባም አምላካችን ክርስቶስም መከራ ተቀብሎአል ግን ዓለምን አሸንፏል፤ እኛም የክርስቶስ ልጆች ነን፡፡ ከፈተናው የምንማረውን ድክመታችንን አርመን ፣አስተካክለን እግዚአብሔርን የረሳንበት፤ እግዚአብሔርን ያላስታወስንበት፤ እግዚአብሔርን በሚገባ ያላገለገልንበትን ጊዜ በማሰብና ወደ ውስጣችን በመመልከት በንሰሓ ወደ እግዚአብሔር ልንመለስ ይገባል፡፡
ሌላው ሳላነሳው የማላልፈው እንደ ሀገረ ስብከታችን ስብከተ ወንጌልን ፤ ምእመናንን ለማጠናከር በማሰብ ከሀገረ ስብከቱ የማኅበረ ቅዱሳን አሰበ ተፈሪ ማእከል ጋር በጋራ በመሆን ጥሩ የሆነ የአብነት /የአዳሪ ትምህርት ቤት/ ተገንብቶ አልቆ አሁን በቅርቡ የምርቃት ሥነ ሥርዓት ይካሄዳል፡፡ በዚህ ትምህርት ቤት ከገጠር ፣በዞኑ ውስጥ ካሉ በአካባቢ ያሉና አማርኛም ኦሮሚኛም የሚናገሩ ልጆችን በማሰባሰብ በየቋንቋው የሚያስተምሩ ዲያቆናትን ተተኪ ሰባኪያንን ለማፍራት የሚያስችል ሥልጠና ለመስጠት እየተዘጋጀን ነው፡፡
ከዚያም ባሻገር ቀደም ሲል በሀገረ ስብከቱ G+2 ሁለ ገብ የሆነ ሕንጻ እያስገነባን ነው፡፡ በአሁኑ ሰዓት ሕንፃው ከ፹፭ በመቶ በላይ ስራው እየተጠናቀቀ ነው፡፡ የምድር ቤቱን ሙሉ በሙሉ ጨርሰናል፡፡ አንደኛና ሁለተኛ ፎቅ ደግሞ የሰባኪያን ማልጠኛ፣ለሀገረ ስብከቱ ቢሮ እና ለሌሎች አገልግሎቶች ይውላል፡፡ እነዚህ ነገሮች ተጠናክረው ከቀጠሉ የሀገረ ስብከቱ አጠቃላይ እንቅስቃሴ የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት በተሻለ ሁኔታ ለማስኬድ ምቹ ይሆናል፡፡
በአጠቃላይ እረኛው የእረኝነቱን ተግባር በአግባቡ ከተወጣ፤ በጎችም የበግነታቸውን ከእረኞቻቸው ሥር ሳይጠፉ በእምነታቸው ሊጠነክሩ ይገባል፡፡ ከእረኛው እና ከበረቱ የወጣች በግ አንድም ለእርድ አንድም ለገበያ ነው ልትቀርብ የምትችለው፡፡ ምእመኑ በረቱን እናት ቤተ ክርስቲያንን ጥሎ ሊሄድ አይገባም፡፡ ከበረቱ ሊያስኮበልሉ የሚገፋፉ ብዙ መከራዎች ፤ብዙ ፈተናዎች ከውስጥም ከውጭም አሉ፡፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተቃዋሚዎቿ ብዙ ናቸው፡፡ ስለዚህ ሁላችንም ነቅቶ በመጠበቅ ፤ተደራጅቶ በመሥራት ፤ በውስጥ አሰራር እርስ በርስ የምንጋጭባቸውንና አለመግባባት ውስጥ የሚከቱንን ነገሮች ወደ ጎን ትተን ለአንዲት ቤተ ክርስቲያን በቅንነት ልንቆም ይገባል፡፡
“የቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያ ሥራ መሆን ያለበት የልጆቿን ሰላምና ደኅንነት ማስጠበቅ ነው” -ብፁዕ አቡነ አብርሃም (የባሕር ዳር ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ) ክፍል አንድ
ግብጺ፣ ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ድሕሪ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት፣ ናይ ህጹጽ እዋን ከምዝኣወጀት ዝዝከር ኮይኑ፣ ብመሰረት እቲ እዋጅ፣ ፖሊስን ሓይልታት ጸጥታን ብናዕብን ሽበራን ንዝጠርጠርዎ ዝኾነ ሰብ ብዘይ ውሳኔ ቤት ፍርዲ ናይ ምእሳር ሓላፍነት ተዋሂብዎም ኣሎ።
ዋዜማ ራዲዮ- በሕወሓትና በማዕከላዊው መንግስት መካከል ጦርነት ከተካሄደ በኋላ በአማራና በትግራይ ክልል የይገባኛል ጥያቄ የሚነሳባቸው የወልቃይት ፣ሁመራና ራያ አካባቢዎች በአማራ ክልል ሀይሎች መያዛቸው ይታወቃል።
በነዚሁ አወዛጋቢ አካባቢዎች የራሱን መንግስታዊ መዋቅር ያደራጀው የአማራ ክልል ማህበራዊና የፀጥታ አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል። የአማራ ክልል አንዳንድ ባለስልጣናት አካባቢዎቹ ከዚህ ቀደም በሀይል የተወሰዱበትና ያስመለሳቸው መሆኑን ይናገራሉ።
አካባቢዎች ህወሀት መራሹ መንግስት ህገ መንግስቱም ሳይጸድቅ በህገ ወጥ መንገድ ከአማራ ህዝብ የነጠቃቸውና ; ቀድሞ የአማራ ህዝብ የነበሩ ናቸው ; ህወሀት በህገ ወጥ መንገድ ከወሰዳቸው በሁዋላም በህዝባችን ላይ ሰፊ ጭቆናን ካሳረፈባቸው አካባቢዎች ዋነኞቹ ናቸው በሚልም ዋነኛ የአማራ ተወላጆች የትግል ማጠንጠኛም ነበሩ።
በአወዛጋቢዎቹ አካባቢዎች ዕጣ ፈንታ ላይ በአማራ ክልልም ሆነ በፌደራል መንግስቱ በኩል እስካሁን ጥርት ያለ አቋም መያዝ አለመቻሉን ተገንዝበናል። በጉዳዩ ላይ በከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት መካከል የሀሳብ ልዩነቶች እንዳሉ ዋዜማ ራዲዮ ከምንጮቿ ሰምታለች። የሀሳብ ልዩነቶቹ መነሻም የአማራ ክልል የይገባኛል ጥያቄ በሚያነሳባቸው አካባቢዎች ህዝበ ውሳኔ ተደርጎ የአካባቢው ነዋሪዎች ከየትኛው ክልል መካለል እንደሚፈልጉ ይወስኑ በሚለውና ; ቦታዎቹ በፊትም በህገ ወጥ መንገድ ነው ከአማራ ህዝብ ላይ የተወሰዱት አሁንም ያለ ምንም ተጨማሪ አካሄድ በአማራ ክልል መተዳደር ይቀጥሉ በሚሉ ሀሳቦች መካከል ነው።
ህዝበ ውሳኔ ተደርጎ የአካባቢዎቹ እጣ ፈንታ ይወሰን የሚለው አቋም አማራጭ በፌደራሉ መንግስትና እና በጥቂት የአማራ ብልጽግና አባላት መሆኑን ዋዜማ ራዲዮ ሰምታለች። በጉዳዩ ላይ ከምን አይነት የተጠቃለለ አቋም ላይ ስለመደረሱ እስካሁን የታወቀ ነገር የለም። ነገር ግን ህዝበ ውሳኔ ይደረግ ቢባል ራሱ በአካባቢዎቹ የሚኖሩ የማህበረሰብ አባላት ፍቃደኝነት አጠራጣሪ መሆኑን እንደሚያምኑ ምንጮቻችን ነግረውናል።
ቀድሞ የትግራይ ክልል ያስተዳድራቸው የነበሩት የወልቃይት ፣ሁመራና ራያ አካባቢዎች በመጪው ምርጫ ያልተካተቱ መሆኑን ከብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
ወልቃይት ራያና መሰል አካባቢዎች እስከ ቅርብ ወራት በትግራይ ክልል ስር የነበሩ በመሆኑ ትግራይ ክልል ደግሞ በዚህ አመት ምርጫ የማድረግ እቅድ የሌለ መሆኑንም ስምተናል። [ዋዜማ ራዲዮ]
‘ሰለብሪቲይ ኢቨንትስ ኣብ’ዚ ቀረባ ኣብ ኣዲሳበባ ዘሳለጦ ፈላማይ ኣኼባ ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያን ብቕድሚት ሳሓባይ ብድሕሪት ደፋኣይ ዘይብሉ፣ ኣብ ክንድኡ ኣብ ድለየት ሰላም ክልቲኦም ህዝቢታት ዝተመርኮሰ’ዩ’ ይብሉ ተሳተፍቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ።
‘እቲ ዝምድናታት ንጹር መታን ክኾን ንሕና ኤርትራዊያን ብዛዕባ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ክልቲኡ ህዝቢታት ንግደስ ብወለንታና ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ክንሳተፍ ፈቃደኛታት ዝኾና ሰባት ኢና’ ይብል ኣቶ ይስሃቅ ዮሴፍ ብተርኡ።
ኣቶ ሃፍቶም ብወገኑ ‘ኣብ’ዚ ቀረባ ኣብ ሆቴል ሓርነት ዝተካየደ ኣኼባ ወከልቲ ክልቲኦም ህዝቢታት ንዓለም ዘፍለጥናሉ ጊዜ’ዩ ነይሩ። ናይ ነዊሕ ጊዜ ተበግሶ’ምበር ናይ ኣፍ-ኣርክቡ ስራሕ ኣይኮነን’ በለ።
‘ቅኒት መዝሚር ሰላም ንክልቲኡ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ስለስተ ምዕራፋት ዘለዎ፣ እቲ ቀዳማይ ኮንሰርት ሙዚቃን መድረኽ ምምይያጥን፣ ካልኣይ ትካል ሰላም ኢትዮጵያን ኤርትራን ቆይሙ እማመ ሰላም ክሳዕ ምድላው፣ እቲ ሳልሳይ ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም መንግስታት ዘሎ ጸገም ተረዲእካ ፍታሕ ምስተረኸበ እቲ ዝምድናታት ናብ ንቡር ንክምለስ ምሰራሕ’ ዝብል’ዩ።
ኣብ ብሪጣንያ፣ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ጽርግያ፣ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ንሃገራዊት ጋንትኦም ዘርኣይዎ ደገፍ ዝንኣድ ምንባሩ ምስ ስፖርት ኤርትራ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብዚ ካብ ዮርክሻየር ዝተበገሰ ናይ ጽርግያ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽኽለታ፣ ዋላ’ኳ ዝናብ ዝዓብለሎ ኩነታት ኣየር እንተነበረ፣ ባንዴራን ስእልታት ተቀዳደምቲን ዝሓዙ ኣማኢት ኤርትራውያን ንሃገራዊት ጋንትኦም ብድሙቕ ክድግፉ ተራእዮም።
ኣብዚ ንሓደ ሰሙን ዝተኻየደ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ዓለም፣ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ንተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ፣ ናትናኤል ብርሃነ፣ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት፣ መኽሰብ ደበሳይን ኣማኑኤል ገብርእግዝኣብሔርን ከተሳትፍ መደብ እኳ እንተነበራ፣ መርሃዊ ቅድሱ ናብ ብሪጣንያ ዘእትዎ ቪዛ ክረክብ ብዘይምኽኣሉ፣ ኣማኑኤል ገብረእግዝኣብሔር ኣብ ቮልታ ስጳኛ ብዘጋጠሞ ምቅዳቕ ካብዚ ቅድድም ክቦኽሩ ተገዲዶም።
ሰባተኛው መልአክ eBook í Paperback ደራሲ ስብሐት የአንድ የአጭር ልቦለዶች ስብስብና የሦስት መካከለኛ ልቦለዶች አምስት ስድስት ሰባት፣ሌቱም አይነጋልኝ፣ትኩሳት፣ ሰባተኛው መልአክ ደራሲ ብቻ ሳይሆን ከ30 ለበለጡ ዓመታት ጋዜጠኛም ነበር ። ጋዜጠኛው ስብሐት በአዲስ ዘመን ጋዜጣ፣ ሄራልድ ጋዜጣ፣ መነን መጽሔት ፣ Addis Reporter ጋዜጣ፣ የካቲት መጽሔት፣ ቁምነገር መጽሔት፣ ለዛ መጽሔት፣ አዲስ አድማስ ጋዜጣ፣ ሮዝ መጽሔት ላይ ከአምደኛነት እስከ ዋና አዘጋጅነት መስራት ብቻ ሳይሆን በሚከተለው የአጻጻፍ ስልት የራሱን አንባቢያን መፍጠር ችሏል። ስብሐት በተለይም ተፈጥሯዊነት ከሚጎላበት የአፃፃፍ ስልቱና ሕይወቱንም እንደሚጽ
ኤርትራ፣ ንናጽነት ኮሶቮ ከምዘይትድግፍን ምርግጋጻ፣ ፕረዚደንት ሰርብያ ቶሚስላቭ ኒኮሊች ከምዝነኣደ ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ቅርበት ዘለወን ማዕከናት ዜና ካብ ከተማ ቤልግረድ ገሊጸን።
እቲ ፕረዚደንት ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ኤርትራ ንናጽነት ኮሶቮ ከምዘይትድግፍ ብምርግጋጽ፣ ኣባል ማሕበር ስነፍልጠትን ባህልን ሕቡራት ሃገራት (UNESCO) ንኸይትኸውን ኣንጻራ ምድማጻ ኣሞጕሱ።
ኤርትራ፣ ነታ ካብ 2008 ኣትሒዛ ካብ ሰርብያ ተፈልያ ሉኣላዊት ሃገር ንምዃን እትሕልን ዘላ ኮሶቮ፣ ናጽነታ ንኸይትረክብ ኣብ UNESCOን ካልእ ኣጋጣሚታትን ተቓውሞኣ እተስምዓሉ ዘላ ምኽንያት ብዝርዝር ኣይተገልጸን።
ይኹን’ምበር ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተወከለ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሰርብያ፣ ከተማ በልግሬድ ኣብ ዘካየዶ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ፣ ምስ ፕረዚደንት፣ ቀዳማይ ሚኒስተርን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ ዘካየድዎ ርክባት፣ ኤርትራ ንናጽነት ኮሶቮ ከምዘይትድግፍ ደጊሙ ኣረጋግጊጾም።
ሓያሎ ሃገራት ነታ ካብ 2008 ኣትሒዛ ካብ ሰርብያ ብምንጻል ናጽነታ ዝኣወጀት ኮሶቮ ከም ናጻን ሉኣላዊትን ሃገር ክቕበልኣ እንከለዋ፣ ኤርትራ እትርከበን ብዙሓት ሃገራት ግና ንናጽነት ኮሶቮ ነጺገንኦ ኣለዋ።
ኣብ መንጎ ሰርብያን ኤርትራን ኣብ ዝሓከፈ ዓመት ናይ 12 ሽሕ ኤውሮ ጥራይ ንግዳዊ ልውውጥ ከምዝነበረ ኣብቲ ናይ ርክብ ኣጋጣሚ ዝሓበረ ምክትል ቅዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ሰርብያ ኢቪካ ዳቺች፣ እቲ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ዝተኻየደ ንግዳዊ ልውውጥ እንታይ ምንባሩ ግና ኣየነጸረን።
እንተኾነ፣ ኣውራ ዕላማ ዑደት ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ሰርብያ፣ ወትሃደራዊ ንዋት ንምሽማት ኣማራጺ ሃገራት ንምንዳይ ካብ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕርታት ምዃኑ ተንተንቲ ግምታቶም ይህቡ ።
ZhongShan የፓርትል ብርሃን 54W የ LED ፓኔሌ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የፓርትል ብርሃን 54W የ LED ፓኔሌ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የፓርትል ብርሃን 54W የ LED ፓኔሌ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ዲሞክራቲክ ፓርቲ (እንግሊዝኛ: Democratic Party) በአሁኑ ጊዜ ካሉት የአሜሪካ ሁለት (ማለትም ሪፐብሊካንን ጨምሮ) ዋና ዋና ፓርቲዎች አንዱ ነው። ይህ የፖለቲካ ፓርቲ በዓለማችን ረዥሙን እድሜ ካስቆጠሩት ፓርቲዎች አንዱ ሲሆን በአሜሪካም ቢሆን ለረጅም ዘመን ተከታታይ አለመፍረስን ያሳየ ነው። በ2004 እ.አ.አ. 72 ሚሊዮን የሚደርሱ የተመዘገቡ ድምፅ ሰጭዎች ነበሩት።[1] በአሁኑ ጊዜ የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት የሆኑት ባራክ ኦባማ በፓርቲው ታሪክ የፕሬዝዳንትነትን ማዕረግ ያገኙ 14ኛው ዲሞክራት ሲሆኑ 15ኛው ፕሬዝዳንት ናቸው።
የአፋር ሃገረ ስብከት በኢትዮጵያ ጠረፋማና በረሃማ አካባቢ የሚገኝ፣ ለውጪ ኃይሎች ጦርነትና ለሃይማኖት ወረራ በይበልጥ የተጋለጠ በመሆኑ ክርስትና እንደሌሎቹ ከፍተኛ አካባቢዎች (Highland Areas) የተስፋፋበት አይደለም፡፡ በሃገረ ስብከቱ የሚገኙት አብያተ ክርስቲያናትም በብዙ ውጣ ውረድ የተመሠረቱና በአህዛብ የተከበቡ በመሆናቸው ለበርካታ ችግሮች የተጋለጡ ናቸው፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የምዕመኖቻቸው ቁጥር አነስተኛ በመሆኑ ገቢያቸው አነስተኛ ነው፣ ከዚሁ ጋር ተያይዞ ደግሞ አደረጃጀታቸው ደካማ የሚባል ነው፡፡ በዚህ የተነሣ ያሏቸውን ጥቂት ምዕመናን በአግባቡ የማስተዳደር፣ የሚፈለግባቸውን አገልግሎት በተሟላ ሁኔታ የመፈፀም ደረጃ ላይ የደረሱ አይደሉም፡፡ ይህ ሃገረ ስብከት ቀድሞ በደቡብ ወሎ፣ በምዕራብ ሐረርጌ እና በትግራይ፣ ምስራቅና ሰሜን ሸዋ አህጉረ ስብከት ሲካለሉ የቆዩ ቦታዎችን የያዘ ሲሆን በተለያዩ ዘመናት የተነሡ ቅዱሳን አበው ተዘዋውረው እንዳስተማሩበት የጽሑፍ ማስረጃዎች ያስረዳሉ፡፡
አካባቢው በአብዛኛው በእስልምና እምነት ተከታዮች የተያዘ በመሆኑ አገልጋይ ካህናቱ በሰሜኑ የአገራችን ክፍሎች ተምረው ወደዚህ አካባቢ በመፍለስ የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ በዚህም ምክንያት አብዛኛዎቹ አብያተክርስቲያናት አገልግሎታቸው የሳሳና በየጊዜው አገልግሎት የሚስተጓጎልባቸው ናቸው፡፡ አብዛኛዎቹ ቅዳሴ የሚቀደስባቸው በሰንበትና በወርሃዊ በዓላት ብቻ ነው፡፡ ዓመታዊ በዓላት ለማክበር የሌሎች አድባራት ካህናትን እገዛ ይጠብቃሉ፡፡ ዘወትር የሚቀደስበት አንድም ቤተክርስቲያን የለም፣ በዓብይ ጾም እንኳ የሚቀደስባቸው እጅግ ጥቂት ናቸው፡፡ ካሉት አብያተክርስቲያናት መካከልም በቁጥር ከአምስት በላይ የሚሆኑት የከፋ የአገልጋይ ካህናት እጥረት ያለባቸውና ለመዘጋት የተቃረቡ ናቸው፤ ይህም አጠቃላይ ሁኔታ በዋናነት ከአገልጋይ ካህናት እጥረት ጋር በተያያዘ እንደሆነ ተመልክቷል፡፡ ከቅዳሴ ልዑካን መሟላት አንጻር ሲታይም በአካባቢው አገልግሎቱ ከሚስተጓጉልባቸው ምክንያቶች በዋናነት የአገልጋይ ካህናት እጥረት ነው፡፡ ብዙዎቹ አብያተክርስቲያናት ቅዳሴ ለመቀደስ የሚያስችላቸው ልዑካን የተሟላላቸው አይደሉም፡፡ ይህም በመሆኑ የቅዳሴ አገልግሎት ለመፈጸም የወር በዓላትን ወይም ዓመታዊ የንግስ በዓላትን መጠበቅ ይገደዳሉ፡፡ በአካባቢው የአብነት ትምህርት ቤቶች እንደ ሰሜኑ የኢትዮጵያ ክፍል በሚፈለገው መልኩ ስላልተስፋፋ የካህናት፣ የዲያቆናት፣ የሊቃውንት፣ የሰባክያነ ወንጌል እና በአጠቃላይ የቅድስት ቤተክርስቲያንን አገልግሎት የሚመሩ አገልጋዮች እጥረት በአካባቢው ሥር የሰደደ ችግር ነው፡፡ በቅጥር ለመሸፈን የሚደረገው ጥረትም የሚቀጠሩት አገልጋዮች ከአካባቢው ባህልና ሞቃታማው የአየር ሁኔታ ጋር ለመላመድ ስለሚቸገሩ በራሱ ዘለቄታዊ መፍትሔ ሊሆን አልቻለም፡፡ ስለሆነም ምዕመናኑ ከራሳቸው በሚወጡ ካህናት፣ ዲያቆናት፣ ሊቃውንት፣ ሰባክያነ ወንጌል በአጠቃላይ የቅድስት ቤተክርስቲያንን አገልግሎት የሚመሩ አገልጋዮች ቢገለገሉ የበለጠ የኔነት ስሜትን ይፈጥራል፡፡ ለዚህ ሥር የሰደደ ችግር አንዱና ዋነኛው መፍትሔ በአካባቢው የአብነት ትምህርት ቤቶችን በማቋቋም እነዚህን አገልጋዮች በብዛትና በጥራት ማፍራት ነው፡፡ ከላይ እንደተገለጸው የአፋር ሀገረ ስብከት በገጠርና በከተማ ከ40 በላይ አብያተክርስቲያናት ቢኖሩትም በቂ ካህናት፣ ዲያቆናት፣ ሊቃውንት፣ ሰባክያነ ወንጌል በአጠቃላይ የቅድስት ቤተክርስቲያንን አገልግሎት የሚመሩ አገልጋዮች ባለመኖራቸው ምክንያት መንፈሳዊ አገልግሎቱን በበቂ ሁኔታ ማከናወን አልተቻለም፡፡ ከሀ/ስብከቱ በተገኘው መረጃ መሰረት ካሉት አብያተክርስቲያናት መካከል አብዛኛዎቹ አገልጋይ ያልተሟላላቸውና በከፊል አገልግሎት የሚሰጥባቸው ናቸው፡፡ ከአምስት በላይ የሚሆኑት ደግሞ በአገልጋይ እጥረት ምክንያት አገልግሎታቸው እጅግ በጣም የሳሳና ብዙ ጊዜ አገልግሎት የማይሰጥባቸው በመሆኑ ለመዘጋት የተቃረቡ ናቸው፤ ስለዚህ አገልጋዮችን በብዛትና በጥራት ማፍራት ዋነኛ መፍትሔ ነው፡፡ የፕሮጀክቱ አስፈላጊነት በሀገረ ስብከቱ የአብነት ትምህርት ቤት ማቋቋም ያስፈለገው ፡-
ግብ የዚህ የአብነት ት/ቤት ግንባታ ፕሮጀክት ግብ በአፋር ሀገረ ስብከት በማዕከላዊነት ደረጃውን የጠበቀ የአብነት ት/ቤት ኖሮ በአካባቢው (በተለይም በገጠሪቱ ክፍል) የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት በቂ ዲያቆናትና ካህናት በማፍራት የተዘጉ እና/ወይም አገልግሎታቸው የሳሳ አብያተክርስቲያናት እንዲከፈቱ/እንዲጠናከሩና ምእመናን ተገቢውን አገልግሎት እንዲያገኙ ማድረግ ነው፡፡ ዓላማ
የፕሮጀክቱ ተጠቃሚዎች በዚህ ፕሮጀክት የአብነት ተማሪዎች፣ መምህራን፤ በሀገረ ስብከቱ ስር የሚገኙ ወረዳ ቤተክህነቶች፣ አብያተ ክርስቲያናት እና ምእመናን ቀጥተኛ ተጠቃሚዎች ሲሆኑ፤ በአካባቢ የሚኖሩ ማኅበረሰቦች ቀጥተኛ ያልሆኑ ተጠቃሚዎች ናቸው፡፡ የፕሮጀክቱ ይዘት ይህ የአብነት ት/ቤት ፕሮጀክት በውስጡ የሚያካትታቸው ዝርዝር ተግባራት የሚከተሉት ይሆናሉ፡፡ የተማሪዎችና መምህራን ማደሪያ ቤት ግንባታ የማደሪያ ቤቱ ለተማሪዎች እና ለመምህራን ማደሪያ ታስቦ የሚሠራ ሲሆን፤ ስምንት ተማሪዎች እያንዳንዳቸው የሚይዙ ስፋታቸው 21 ካሜ የሆኑ 5 ክፍል የተማሪዎች ማደሪያ ቤት፣ በእያንዳንዱ ክፍሎች 4 ተደራራቢ አልጋ፣ 2 የልብስ ሎከር፣ 1 ጠረጴዛ እና 2 ወንበሮች ይኖሩታል፡፡ የእያንዳንዱ ክፍል ስፋት 9 ካሬ ሜትር የሆነ 2 የመምህራን ማደሪያ ክፍሎች ሆነው በእያንዳንዱ ክፍል ውስጥም 1 አልጋ፣ 1 ጠረጴዛ እና 1 ወንበር ይኖራቸዋል፡፡
የመማሪያ ክፍሉ ክብ (ባለ ስድስት ጎን) እና የዉስጥ ክፍሉ ስፋቱ 50 ካሬ ሜትር ዉጫዊዉ ስፋቱ 30 ካሬሜትር ሲሆን ዙሪያው በብሎኬት የሚሠራና ይሆናል በአንድ ጊዜ 40 ተማሪዎችን ማስተናግድ የሚችል ይሆናል፡፡ የመማሪያ ክፍሉ መቀመጫዎች በድንጋይ ተገንብተው በሲሚንቶ የሚተኮሱ ይሆናል፡፡
የመመገቢያ አዳራሹ በአንድ ጊዜ 60 ተማሪዎችን የሚያስተናግድ ሆኖ የሚሰራ ሲሆን፤ አጠቃላይ ስፋቱ 52 ካሬ ሜትር ነው፡፡ በአዳራሹ ውስጥም 15 ጠረጴዛ(አንዱ 4 ተማሪዎች የሚይዝ) እና 60 ወንበር ይኖሩታል፡፡
ለተማሪዎቹ የሚሰራው ማብሰያ ቤት እና ዕቃ ማስቀመጫ ቤት እንደቅደም ተከተላቸው 24.45 እና 12.07 ካሬ ሜትር የሆነ እና አብሮ ተያይዞ የሚሰራ ይሆናል፡፡ ጣሪያው ጢስ መውጫ እንዲኖረው ተደርጎ የሚሰራ እና እንዲሁም ግድግዳው እና ጣራው በሚገናኝበት ቦታ ላይ ክፍተት የሚኖረው ይሆናል፡፡
የአብነት ትምህርት ቤቱ ተገንብቶ ሲያልቅ በመመልመያ መስፈርቱ መሠረት በሀ/ስብከቱ የአገልጋይ እጥረት ካለባቸውና ከተዘጉ አብያተ ክርስቲያናት ከሚገኙ አካባቢዎች ወደ አብነት ት/ቤቱ ገብተው ሚማሩ ተማሪዎች የሚመረጡ ሲሆን ተማሪዎች ገብተው መማር ሲጀምሩ ዘመኑን የዋጁ አገልጋዮችን ለማፍራት ከአብነት ትምህርቱ ጎን ለጎን ከቤተመቅደስ አገልግሎት በተጨማሪ በስብከተ ወንጌል አገልግሎት ተሳታፊ በመሆን በቋንቋቸው ምዕመናኑን በማስተማር ያላመኑትን እንዲያሳምኑ ያመኑትንም እንዲያጸኑ ለአገልግሎቱ ብቁ የሚያደርጋቸው ትምህርተ ሃይማኖትና ስብከት ዘዴን ጨምሮ በተዘጋጀላቸው ስርዓተ ትምህርት መሠረት ልዩ ልዩ የዕውቀትና የክህሎት ማሳደጊያ ሥልጠናዎች በተከታታይ በ2 ዓመታት ቆይታቸው ይሰጣቸዋል፡፡ የፕሮጀክቱ ጠቅላላ ወጪ በብር ፡- 3,654,257.25
የፕሮጀክቱ ግንባታ የትግበራ ቆይታ ጊዜ፡– አስር ወር በሀገር ውስጥ ድጋፍ ማድረግ ለምትፈልጉ ምዕመናን የሚከተሉትን አካውንቶች መጠቀም ትችላላችሁ፡፡ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፡ 1000003778828 ወጋገን ባንክ ፡ 429211/S01/953
ይህ ጭምብል በሂደቱ ወቅት ለፈሳሽ መከላከያ ዝቅተኛ እንቅፋት ይሰጣል ፡፡ የሚስተካከለው የአፍንጫ ቁራጭ ትክክለኛ እና ትክክለኛ ሁኔታን ያረጋግጣል። እንደ ሆስፒታሎች ፣ የጥርስ ቢሮዎች እና ክሊኒኮች ላሉት ለህክምና ተቋማት ተስማሚ ነው ፡፡
3 ንብርብርን ጨምሮ ጭምብል-የመጀመሪያው ሽፋን 25gsm ያልሆነ የተጠለፈ ጨርቅ ነው ፡፡ ሁለተኛው ሽፋን 99 የሚቀልጥ-ቡናማ ቁሳቁስ ነው ፣ እኛ ደግሞ 90/95 ቀለጠ-ቡናማ ቁሳቁስ አለን; ሦስተኛው ሽፋን 25gsm ያልሆነ የተጠለፈ ጨርቅ ፣ አድናቂነት እና የአየር ሙቀት እና የቆዳ ውህደት ነው ፡፡ በከፍተኛ ተጣጣፊ ማሰሪያ።
ትኩረት 1. ጭምብሉ በወቅቱ መተካት አለበት ፣ ለረጅም ጊዜ ጥቅም ላይ እንዲውል አልተመከረም ፡፡ እነዚህ በሚለብሱበት ጊዜ ማናቸውም ማዛባት ወይም መጥፎ ምላሽ ከሆነ ፣ መጠቀሙን እንዲያቆም ይመከራል 3 ፡፡ ጭምብሉ ሊታጠብ የሚችል አይደለም ፣ እባክዎን በትክክለኛው ጊዜ ውስጥ መጠቀሙን ያረጋግጡ 4። ከእሳት እና ከሚቀጣጠሉ ነገሮች ርቆ በደረቅ እና አየር በተሞላ ቦታ ውስጥ ያከማቹ ፡፡
ዘውትር ወር በገባ ሁለተኛው ቅዳሜ ባለን በካርል ብሮገር ስትራሴ ከምሽቱ 18 ሠዓት እስከ 23 ሠዓት ባለን የመገናኛና መዝናኛ ፕሮግራም ላይ በማህበራችን እና በሠፊው የኑረንበርግ ኮሚኒቲ ወቅታዊ አነጋጋሪ ጉዳዮች ላይ፣ በከተማችን፣ በጀርመን፣ በሃገራችን ብሎም በዓለም ዙሪያ ስላሉ ትኩስ ክስተቶች ሞቅ ያሉ የሃሳብ መለዋወጦች እናደርጋለን። ከዚህ በተጨማሪም የተለያዩ ትምህርታዊና አዝናኝ ዝግጅቶች ከመስተንግዶዎች ጋር ይቀርባሉ። ይምጡና ኮሚኒቲአችንን ይተዋወቁ።
ጥምረት ሓይልታት ፀረ-ኣል-ሸባብ፣ወፃእተኛ ሓገዝ ከምኡውን ዓቅሚ ዓቃቢ-ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልያ -ኣሚሶም፣ንክጠናኸር ውሳነ ባይቶ ፀጥታ ሕ/መ‘ውን ኣድላዪ ምኻኑ ይገልፁ።ኣብ ኢትዮዽያን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣምባሳደር ኬንያ ሞኒካ ጁማ፣ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ብህፁፅ ክሓልፍ ከምዝግባእ ዘእምን ምኽንያት ከቃልሑ‘ዮም ይብላ፥
ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ንስትራተጂካዊ መስመር መራኸቢ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ወደብ ኪስማዮ ንምብታኽ ዘኽእል ስጉምቲ ንክውሰድ ንክፈቅድ ክሓቱ‘ዮም።ገለ ሓይልታት ሕ/መ ግና፣ማዕረ ምእዋጅ ኲናት ዝራኣይ ስለዝኾነ ንወደብ ምዕፃው ኣይፈቅዱን ይኾኑ ዝብል ጥርጣረ ኣሎ።
ድምጾችን ሁሉ ደካማውንና ጯኺውም የሚሰማ። አንዱ ድምጽ ከሌላው ድምጽ፣የአንዱ ጥያቄና ልመና የሌላውን ከመሰማት የማያውከው ሰሚው አላህﷻ ነው። ‹‹ሰሚው ተመልካቹ›› . . የምትናገረውን ይሰማልና ራስህን መርምር ተቆጣጠር፤ጸሎትህን ያዳምጣልና ጌታህን ተማጸነው። ከርሱ የሚሰወር ምንም ነገር ስለሌለ ሥራህን ሁሉ ይመለከታልና በጎ በጎውን ሥራ፤እርሱ በጎ ሠሪዎችን ይወዳልና። ጥቅጥቅ ባለ ጨለማ ሌሊት ጥቁር ጉንዳን ቋጥኝ ድንጋይ ላይ የምታደርገውን እንቅስቃሴ ይመለከታል፤ከሰባቱ ሰማያት በላይ ያለውን ሁሉ እንደሚያይ ከሰባት መሬቶች በታች ያለውንም ያያል። ‹‹ሰሚው ተመልካቹ›› ከርሱ የሚሰወር ምንም ነገር የለም፤ከእይታው የሚደበቅ መጪም ሆነ ሂያጅ የለም።
አንድ – ባሌ የታሪክ ጸሐፊዎች ‹‹ባሌ›› የሚለው ቃል በታሪክ ከነበረው የባሌ የሙስሊም መንግስት የተወሰደ የሙስሊሞች መንግስትና የአካባቢ መጠሪያ እንደሆነ ጽፈዋል። ባሌ በአገራችን የደቡቡ ክፍል የሚገኝ አካባቢ ሲሆን ሱልጣኔቱም የዛሬዎቹን ጎባ፣ ሲናና ዲንሹ፣ አጋርፋ፣ ጋሴራና ጎሮን ያካተተ እንደነበር ይታመናል። በዘመኑ የባሌ መንግስት ወይም ሱልጣኔ መናገሻም ‹‹ዙላህ›› እንደነበረች ይታመናል። የባሌው መንፈሳዊ መሪ፣ የሸኽ ሁሴን ታሪክ ከዚሁ መንግስት ታሪክ ጋር አብሮ ይተረካል።
Braukamper (1970) እንደዘገበው፣ ሸኽ ሁሴን በደቡብ ኢትዮጵያ የኖሩትና መታወቅ የጀመሩት ከዛሬ ስምንት መቶ አመት በፊት ጀምሮ ነው። ሸኽ ሁሴን ሙሉ ስማቸው ‹‹ሁሴን ኢብራሂም አብደላህ›› ይባላል። በዚያን ዘመን ሸኽ አብደላህ ሶማሌዎችና አረቦች በሚኖሩባት ‹‹መርካ›› በምትባል የሱማሊያ ዳርቻ እስልምናን በማስተማር ይኖሩ ነበር። ልጃቸው ሸኽ ኢብራሂምም የአባታቸውን ፈለግ በመከተል እስልምናን ለማስተማር ወደ ሰሜን ምስራቅ ባሌ ደረሱ። ሸኽ ኢብራሂም በዚሁ በባሌ ልዩ ስሙ አናጂና በተባለ ቦታ ሰፈሩና የአካባቢው ተወላጅ የሆነች ሴት አግብተው ሙሐመድ፣ ሱለይማንና ሁሴን የተባሉ ሶስት ልጆች ወለዱ። ሸኽ ሁሴንም በፈንታቸው ኑረላህ አህመድ፣ ሙሐመድ ተማም፣ ሱለይማንና አብደላህ የተባሉ አራት ወንድ ልጆችና ፋጢማ የተባለች ሴት ልጅ እንደመለዱ ይታመናል። ከሸኽ ኢብራሂም ሶስት ልጆች ሸኽ ሁሴን ጊዜና ዘመን ተሸግረው በልዩ ልዩ ሁኔታ እስካሁን ይታወሳሉ።
ስለ ሸኽ ሁሴን ቀጣይ የዘር ትውልድ እስካሁን የተጻፈ መረጃ የለም። የሸኽ ሁሴን ዘር ነን የሚሉ ሰዎች ግን በመላው ኢትዮጵያ እንደሚገኙ ይታመናል። ይሁንና የዘር ሀረጋቸውን በመቁጠር በእርግጥ የሸኹ ትውልዶች ስለመሆናቸው የሚያረጋግጡ መኖራቸውን የጻፈ አላነበብኩም። እነዚህ የሸኽ ሁሴን ዘሮች ነን የሚሉ ወገኖች በሁለት መንገድ ተለይተው ይታወቃሉ። አንደኛው በድህነት የሚኖሩና በየቦታው እየተቀመጡ ድቤ በመምታት የሚለምኑ ናቸው። ‹‹ገሪባ›› በሚል ስያሜ ይታወቃሉ። ሁለተኛው መገለጫቸው ‹‹Y›› የመሰለ ዘንግ ከጃቸው የማይለይ መሆኑ ነው።
ሸኽ ሁሴን የእስልምና እውቀት ችሎታ ብቻ ሳይሆን የቃድሪያ ሱፊ ተከታይ ወልይ ወይም ጻድቅ እንደነበሩ፣ በዚህ ‹‹ኑር ሁሴን/ብርሃናማው ሁሴን›› የሚል ስያሜ እንደተሰጣቸው ይታመናል። እንደ ሱፊ ወልይነታቸው ባለ ከራማና በዚሁ ከራማቸው ለአማኞቻቸው በረከት ለጋሽ እንደነበሩ ይታመናል።
ይህ የእስልምና እውቀታቸውና ወልይነታቸው መንታ ባህሪ፣ በአንድ በኩል ከቀደምቱም ሆነ በሳቸው ጊዜ ከነበሩ ዑለማዎች በተሻለ ለመታወቅ፣ ሃይማኖቱን ለማስተማርና ተተኪ ሰባኪዎች ለመፍጠር አስችላቸው እንደነበር ይተረካል። በሌላ በኩል በወልይነታቸው በሚፈጽሟቸው ተአምራቶችና ለአማኞቻቸው በሚያስገኟቸው በረከቶች በዘመናቸው በነበሩ ዑለማዎች ዘንድ ተቃውሞ ይነሳባቸው እንደነበር ከቃል ተረኮቻቸው መረዳት ይቻላል። ያም ሆነ ይህ ሸኽ ሁሴን ሌላ ጊዜ ሸኽ ኑር ሁሴን እየተባሉ ካለፉት ስምንት መቶ አመታት ጀምሮ በከበራና በቃል ታሪክ ዘመን፣ ጊዜና ቦታ ተሸግረው የሚታወሱ መንፈሳዊ ሰብእና የተላበሱ ሰው ለመሆን በቅተዋል። ለስምንት መቶ አመት እየታወሱ፣ እየተዘከሩ ኖረዋል።
በጠቃላይ በሱፊ ወልዮች ባህሪ እንደሚታየው ሸኽ ሁሴንም በማስተማር ጥበባቸው፣ ባላንጣዎቻቸውን በማሸነፍ ከራማቸው፣ የአማኞቻቸውን የእለት ህይወት በመታደግ በረከታቸው፣ ወዘተ አንጻር እንደሚከተለው ይነበባሉ።
በአናጂና አካባቢ ይኖሩ የነበሩ ዑለሞች፣ በሸኽ ሁሴን የትምህርት አሰጣጥና ከራማ ቅሬታና ተቃውሞ ነበራቸው ይባላል። ከእለታት ባንዱ ቀን እነዚህ ሸኾች መንገድ ላይ ከሸኽ ሁሴን ጋር ይገናኙና ክርክር ይገጥማሉ። በክርክር ላይ እንዳሉም በንፋስ የታጀበ ሃይለኛ ዝናብ መጣል ይጀምራል። ሳያባራ ይመሻል። ምሽቱም እየጨለመ ይሄዳል። ዝናቡም እየባሰ፣ ምሽቱም ድቅድቅ ጨለማ እየሆነ ይመጣል። በዚህን ጊዜ የሸኽ ሁሴን ተቃዋሚዎች በዝናቡና በጨለማው ውስጥ ወደ ቤታቸው ለመሄድ ተቸግረው ጭንቀት ውስጥ ይገባሉ።
የዑለሞችን ጭንቀት የተረዱት ሸኽ ሁሴን ‹‹እናንተ ካንተ በላይ እናውቃለን የምትሉ ዑለሞች ሆይ! እስቲ ከዚህ ጨለማና ዝናብ ወጥተን ወደ ቤታችን መሄድ እንዲንችል መላ ፍጠሩ›› ይሏቸዋል። የሸኽ ሁሴን ተቃዋሚ የሆኑ ዑለሞችም ሸኽ ሁሴንን ‹‹እርስዎ ከቻሉ ከዚህ ጉድ ያውጡን›› ይሏቸዋል። ሸኽ ሁሴንም ከተቃዋሚ ዑለሞች ተገልለው ሶላት ከሰገዱና ዱኣ ካደረጉ በኋላ የግራና የቀኝ ትከሻቸውን መታ መታ ሲያደርጉት በትከሻቸው ላይ ልዩ የሆነ ብርሃን ይፈልቃል። ዝናቡም ይቆማል። ሸኽ ሁሴንም ከትከሻቸው በፈለቀው ብርሃን ጥቅጥቁን ጨመላ እየገለጡ ተቃዋሚዎቻቸውን ወደ ቤቶቻቸው አስገቧቸው ይባላል። ይህ የሸኽ ሁሴን የከራማ ዝርው ተረክ በሚከተለው የቃል ዜማ እየተዜመ ይገኛል። (ዜማው በኦሮምኛ ቋንቋ የቀረበ በመሆኑ በትክክል የተጻፈ ስላልመሰለኝ ለተፈጠረው ስህተት አስቀድሜ ይቅርታ እጠይቃሉ።)
ሸኽ ሁሴን በከራማቸው የተቸገሩ ይረዱ እንደነበሩ ይታመናል። በዚህም የተለየ ብቃታቸው የተቸገረውና የተጨነቀው ከችግሩና ከጭንቁ እንዲገላገል፣ የታመመው እንዲሽር፣ ያጣው እንዲያገኝ፣ ቀሪ ህይወቱ እንዲሰምርለት ወዘተ በሸኽ ሁሴን ይማለዱ ነበር ይባል። ይህ ብቃታቸው በሚከተለው የቃል ታሪካቸው በዝርው ይተረካል፣ በዜማም ይዜማል።
በአንድ ወቅት በአናጂና የምትኖር አንዲት እርጉዝ ሴት ምጧ ይጠናባታል። ለሰባት ቀን ያህል ዘመድ አዝማድ ተሰብስቦ ሌት ተቀን እንቅልፍ አጥተው አብረዋት እየተሰቃዩ መውለዷን እየጠበቁ ይከርማሉ። በመጨረሻ ዘመድ አዝማዱ ሁሉ ተስፋ ቆርጠውና ተሰላችተው ‹‹ተስፋ የላትም›› ብለው ጥለዋት ይተኛሉ። በምጥ የምትሰቃዬው ሴትም ብቻዋን ጭንቅ ውስጥ ትገባለች። በዚሁ ጭንቅ መሀል ሸኽ ሁሴንን ታስታውሳለች። ‹‹ሸኽ ሁሴን የእውነት እርስዎ የአላህ ወልይ ከሆኑ ከዚህ ጭንቅ አውጡኝ›› በማለት የሸኽ ሁሴንን ስም ደጋግማ እየጠራች ትማጸናለች። በዚሁ ጸሎቷ ውስጥ እንዳለችም በሰላም ከምጧ ትገላገላለች።
ሸኽ ሁሴን ለሌሎች ብቻ ሳይሆን በሳቸው ላይ የሚነሳን ጠላት የመከላከል ልቅና እንደነበራቸው ይታመናል። በአንድ ወቅት በሳቸው ላይ የተነሱ ሽፍቶችን የተከላከሉበት የከራማ ተረክ የሚከተለውን ይመስላል።
“ይህች ሴት ሸኽ ሁሴን ዛፍ ስር ተቀምጠው ሲጸልዩ አይታቸው ኖሮ ‹‹እዚያ ናቸው›› ስትል በጣቷ በመጠቆም ታሳያቸዋለች። ሽፍቶቹም ሸኽ ሁሴን ወደተቀመጡበት ዛፍ ሲንደረደሩ በያሉበት ከነፈረስና መሳሪያቸው ይንጋይ ይሆናሉ። ሴትዮዋም በጀርባዋ እንስራ እንዳዘለችና እጇን እንደዘረጋች በቆመችበት ደርቃ ትቀራለች”
በአንድ ወቅት ባሌ ውስጥ ሽፍትነት ይነግሳል። እነዚህ ሽፍቶች የድሃውን ንብርት በመዝረፍ፣ ነፍስ በማጥፋት አካባቢውን ያስመርራሉ። በዚህን ጊዜ ሸኽ ሁሴን የሽፍቶቹን አሰቃቂ ድርጊት በመቃወም እነዚህን ሽፍቶች ፈጣሪ እንዲያጠፋላቸው ሌት ተቀን ሶላትና ዱኣ ማድረግ ይጀምራሉ። ይህ የሸኽ ሁሴን ድርጊት ሽፍቶቹ ጆሮ ይደርሳል። ሃይላቸውን አሰባስበው ሸኽ ሁሴንን ማደን ይጀምራሉ። ሸኹ ብዙውን ጊዜ ያዘወትሩበት የነበረውን የአይነጌን ዋሻ አካባቢም ያስሳሉ። ሽፍቶቹ በዚሁ ቦታ ሲዘዋወሩ መንገድ ላይ አንዲት ውሃ ቀድታ የምትመለስ ሴት ያገኙና ሸኽ ሁሴን የት እንደሚገኙ ይጠይቋታል። ይህች ሴት ሸኽ ሁሴን ዛፍ ስር ተቀምጠው ሲጸልዩ አይታቸው ኖሮ ‹‹እዚያ ናቸው›› ስትል በጣቷ በመጠቆም ታሳያቸዋለች። ሽፍቶቹም ሸኽ ሁሴን ወደተቀመጡበት ዛፍ ሲንደረደሩ በያሉበት ከነፈረስና መሳሪያቸው ይንጋይ ይሆናሉ። ሴትዮዋም በጀርባዋ እንስራ እንዳዘለችና እጇን እንደዘረጋች በቆመችበት ደርቃ ትቀራለች።
ሸኽ ሁሴን ሃይማኖታቸውን የማስተማር፣ ተቃዋሚያቸውን የመርታት ልዩ ጥበብ ነበራቸው ተብሎ ይታመናል። በአንድ ጉዳይ ላይ ያላቸውን አቋም በቀጥታና ፊት ለፊት ከመናገር ይልቅ ለተጠየቅ ወይም ሎጂክ ቅድሚያ ይሰጡ እንደነበር የቃል ታሪኮቻቸው ተረኮች ይገልጻሉ። ለዚህ ጥበባቸው የሚከተሉትን የቃል ተረኮች እንመልከት።
ሸኽ ሁሴን ከማስተማር የተረፈ ጊዜያቸውን አዘውትረው ዱኣ/ጸሎት በማድረግና በሶላት/ በስግደት ያሳልፉ፤ ሌሎችም የእርሳቸውን አርኣያ እንዲከተሉ ያዙ ነበር ይባላል።
ከእለታት በአንድ ቀን፣ በዚህ ድርጊታቸውና ትእዛዛቸው ግራ የገባው ደረሳ /ተማሪ/ ‹‹ሸኽ ሁሴን እርስዎ ለምን ብዙ ጊዜ ሶላትና ዱኣ ያበዛሉ? እኛንም ሶላትና ዱኣ እንዲናበዛ ያዙናል?›› ሲል ይጠይቃቸዋል። ሸኽ ሁሴንም ለጥያቄው መልስ ከመስጠታቸው በፊት በጣታቸው ወደ አንድ ዛፍ ያመለክታሉ። ዛፉ ወደ አንድ አቅጣጫ ያዘመመ ነበር። ‹‹ዛፉን ታየዋለህ? ዛፉ ቢቀረጥ ወደ የት የሚወድቅ ይመስልሃል?›› ሲሉ ይጠይቁታል።
መልስን አልጠብቁም ‹‹ዛፉ የሚወድቀው ወደ አዘመመበት በኩል ይሆናል። እንግዲህ አንተም ከኃጢአትና ከወንጀል እርቀህ፣ በሶላትና በዱኣ ከአላህ ጋር ተቃርበህ ብትሞት ነፍስህ ለጀነት የመሆን እድሏ የሰፋ ይሆንልሃል›› ሲሉ ሶላትንና የዱኣን ጥቅም አስተማሩት ይባላል።
Cerulli (1971) ‹‹እስልምና ትላንትና ዛሬ›› በተባለው መጽሀፉ ውስጥ ሸኽ ሁሴን ጅብሪል በህይወት በነበሩበት ዘመን የነበሩ ዑለማዎች በጫትና በጠጅ ላይ የተለየ አቋም ነበራቸው። ዑለሞቹ ጫት መቃምና ጠጅ መጠጣት ክልክል አይደለም ብለው ያምኑ ነበር። ሸኽ ሁሴን ደግሞ ጫት መቃምም ሆነ ጠጅ መጠጣት ክልክል ነው የሚል አቋም ነበራቸው። በዚህ የተነሳ ከሸኽ ሁሴን ከባሌ ዑለሞች ጋር ውዝግብ ይገቡ፣ ክርክር ይገጥሙ፣ ተከራክረውም ይረቱ ነበር ይባላል። ይህ አቋማቸውና ተከራክሮ የመርታት ጥበባቸው በሚከተለው ቃል ታሪክ ይታወሳሉ።
ሸኽ ሁሴን ከቦታ ቦታ እየተዘዋወሩ ሲያስተምሩ በአካባቢው የሚኖሩ ዑለማዎች የሸኹን መምጣት ይሰማሉ። እነዚህ ሸኮች ጠጅ ከማር ስለሚሰራ ሙስሊሞች ቢጠጡት ይበቃል የሚል እምነት ነበራቸው። እናም ሸኽ ሁሴንን በዚህ ጉዳይ ያላቸውን አቋም ለማወቅ ሲሉ ሸኹ የሰፈሩበት ቦታ ይሄዳሉ። ሸኽ ሁሴንም ዑለማዎቹን ለምን እንደፈለጓቸው ይጠይቋቸዋል።
“በአናጂና በእነዚህ ሁለት የከበራ ወቅቶች ከመላው ኢትዮጵያ፣ ከኬኒያ፣ ከሱማሊያ፣ ከኢራቅ ወዘተ የሚመጡ ቁጥራቸው እጅግ የበዛ አማኞች ይታደሙበታል። የከበራው ተሳታፊዎች በእምነት፣ በዘር፣ በቋንቋ፣ በእድሜ፣ በጾታ፣ በሙያ፣ በማእረግ ወዘተ የተወሰኑ አይደሉም። ለሁሉም አይነት የህብረሰተብ አይነት ክፍት ነው።”
በእኔና በእነዚህ ዑለሞች መካከል የሚፈርድ ሰው ላክልን›› ሲሉ ዱኣ ያደርጋሉ። በዚሁ መካከል አንድት በጀርባዋ ልጅ ያዘለች ሴት ወደ እነሱ አቅጣጫ ትመጣለች። አጠገባቸው እንደደረሰች ‹‹አሰላሙአለይኩም/ ሰላም ለሁላችሁም ይሁን›› ስትል ሰላምታ ታቀርባለች። ሁሉም ‹‹ወአለይኩሙሰላም/ ሰላም ላንቺም ይሁን›› ሲሉ ይመልሳሉ። ሴትዮዋ በመቀጠል ‹‹በጀርባየ ስላዘልኩት ልጅ ጉዳይ መላ እንዲትሰጡኝ ነበር አመጣጤ›› ትላለች። ‹‹ምን ሆነ›› ይሏታል።
‹‹በአንድ ወቅት ልጄ ጠጅ ጠጥቶና እራሱን ስቶ ይመጣል። አብሬው እንዲተኛ ይታገለኛል። እኔኮ እናትህ ነኝ ብለውም ሊሰማኝ አልቻለም። በሃይል አስገድዶ ደፈረኝና አረገዝኩ። ይህን በጀርባየ ያዘልኩትንም ልጅ ወለድኩ። አሁን ምን ባደርግ ይሻለኛል፣ መላ ስጡኝ›› በማለት ገጠመኟን ተረከችላቸው።
ወደ ዑለማዎቹ ዞረው ‹‹ይህ እውነት ከሰማችሁ በኋላ አሁንስ ስለ ጠጅ ያላቸው አመለካከት እንዴት ነው›› ሲሉ ጠየቋቸው። ዑለሞቹም የግዳቸውን ጠጅ ክልክል እንደሆነ አመኑ።
መጠጥ ሀራም እንደሆነ፣ መጠጥ የሚጠጣም ሰው እንደሚጠሉ፣ አባካኝም እንደሚሉት ሰማን። ጫትን በሚመለከት ከነችግሮቹ ሲያወግዙ አልተሰሙም። መጠጥ ሀራም ከሆነ ጫትም ሀራም መሆን ነበረበት። ለምን ቢሉ፣ ጫት ጀነት/ገነት የማያስገቡ አራት ባህሪያት አሉት። አንደኛው ጫት የምግብ ፍላጎት ይዘጋል። እራስን በምግብ መቅጣት ለእሳት ይዳርጋል። ሁለተኛው የጫት ባህሪ ሰውን ብቸኛ ያደርጋል። ሰውን መጥላት ደግሞ ኃጢአት ነው። ሶስተኛው የጫት ባህሪ እንቅልፍ ማሳጣቱ ነው። በጫት ሰበብ እንቅልፍ ማጣት እንደ ኃጢአት ይቆጠራል። አራተኛው የጫት ባህሪ የወሲብ ፍላጎት ማሳጣቱ ነው። ይኸም ከኃጢያት ነው።
መጠጥን በሚመለከት ግን ከጫት የተለየ ለጀነት የሚያበቁ አራት ጠቀሜታዎች ነው። አንደኛ መጠጥ የምግብ ፍላጎት አይዘጋም። ምግብ መመገብ ደግሞ የሚወደድ ነው። ሁለተኛ መጠጥ ሰውን ቸር ያደርጋል። ለጋስነት ደግሞ ከሚወደዱት ነው። ሶስተኛ መጠጥ ደስተኛና ተጫዋች ያደርጋል። ይኸ ደግሞ የጀነት ሰዎች ባህሪ ነው። አራተኛ መጠጥ የወሲብ ስሜትን ያነቃቃል። ይህም የሚወደድ ነገር ነው። መጠት እነዚህ ሁሉ መልካም ባህሪዎች እያሉት ከጫት በተቃራኒ ተመድቦ እንዴት ሀራም ሊሆን ይችላል?
እንግዲህ ጫት የሚቅም ሰው ባህሪ ለነብዩ ባህሪ የቀረበ ነውን? ወይስ መጠጥ ለሚጠጣ ሰው ባህሪ? ሲሉ በአመንክዮ ያፋጥጧቸዋል። ዑለሞቹም የሸኹ መልስ ይገባቸውና ‹‹ያሉት እውነት ነው›› አሏቸው ይባላል።
በ Braukamper (1970) ዘገባ መሰረት ‹‹አናጂና›› ሸኽ ሁሴን የተወለዱበትና የሞቱበት ቦታ እንደሆነ ይታመናል። አናጂና ‹‹ድሬ ሸኽ ሁሴን›› እየተባለም ይጠራል። አናጂና የሸኽ ሁሴን የእስልምና ማሰራጫና ማስፋፊያ ማእከላቸውም እንደነበር ይታመናል። ከዚያም አልፎ በሱፊ ልማድ መሰረት አናጂና የዚያራና የህዝባዊ ማእከል ሆኖ ይገኛል።
ሸኽ ሁሴን አናጂና በህይወት በነበሩበት ጊዜ መስጊድ ነበራቸው። ያን ዘመን የሚገልጽና በሳቸው ጊዜ የተመሰረተ ነው የተባለ መስጊድ አሁንም አለ። በሱፊ ማእከሎች እንደሚደረገው ሁሉ ሸኹ በመስጊዱ የሃይማኖት ማስተማሪያና ማሰልጠኛ እንዲሁም የሃድራ መቀመጫ አድርገውታል። በስልጠናው እነ ሶፍ ዑመር ይጠቀሳሉ። በሃድራው የተራውን ህዝብ ከየአቅጣቻው የሚመጣውን ህዝብ እስልምናን ለማስተዋወቅ፣ በተረኮቻቸው እንደተገለጸው በዱኣቸው በረከት ለማስገኘት ተጠቅመውበታል።
ሸኽ ሁሴን ከዚህ አለም ከተለዩ በኋላ እሳቸውን የተካ ባለ ከራማ ስለመኖሩ እስካሁን የታወቀ ነር የለም። ነገር ግን በሳቸው ስም በባሌ በአናጂና፣ በአሩሲ በደበል ኑርና በሰኪና፣ በሀረርጌ በመተጉዲሳ በየአመቱ የዚያራና የህዝባዊ ከበራዎች ይፈጸማሉ።
በአናጂና የዚያራና የህዝባዊ ከበራው በአመት ሁለት ጊዜ ይካሄዳል። አንደኛው የዚያራ ጊዜ ሸኽ ኑር ሁሴን ተወለዱ የተባሉበት ቀንና ወር ሲሆን፣ ወሩ ነሀሴ፣ ቀኑ የወሩ መጀመሪያ ማክሰኞ ነው። የከበራው ስምም ‹‹ኢጃ ሸኽ ሁሴን/የሸኽ ሁሴን አይን›› እየተባለ ይጠራል። ሁለተኛው የዚያራ ጊዜ ‹‹ኢደል አክበር/ ታላቁ ክብረ በአል›› በሚል ስያሜ ይጠራል። ይህ ክብረ በአል ከእስልምና ማእዘናት አንዱ ከሆነው የአረፋ መንፈሳዊ ጉዞ ወቅት የሚካሄድ ነው። በዚህ የተነሳ ክብረ በአሉ ከእስልምና የጨረቃ አቆጣጠር ጋር ወርና ቀኑ ይለዋወጣል። (ይህ ‹‹ኢደል አክበር/ ታላቁ ክብረ በአል›› ሁለት ገጽታና አንድምታ ያለው ነው። አንደኛው ወደ መካ ሄደው ሐጅ ለመፈጸም አቅም ያልነበራቸው ሙስሊሞች እንደ ማካካሻ እንዲፈጽሙት ተደርገዋል የሚል ነው። ሁለተኛው ሙስሊሞች በአንድ በኩል ሀጅ እንዳያደርጉ ለመከላከል፣ በሌላ በኩል ኢትዮጵያ ሙስሊሞች የማይኖሩባት ‹‹የክርስቲያን ደሴትነቷን›› ለማስጠበቅ፣ እንዲሁም ሙስሊሞች በሐጅ ሰበብ ወደ መካ ሄደው ስለ ሃይማኖታቸው የነበራቸውን እውቀት እንዳያበለጽጉ በአናጂና ታጥረው እንዲቀሩ የተደረገ ፖለቲካዊ ሴራ ነው የሚል ነው።)
“‹‹ዛፉን ታየዋለህ? ዛፉ ቢቀረጥ ወደ የት የሚወድቅ ይመስልሃል?›› ሲሉ ይጠይቁታል። መልስን አልጠብቁም ‹‹ዛፉ የሚወድቀው ወደ አዘመመበት በኩል ይሆናል። እንግዲህ አንተም ከኃጢአትና ከወንጀል እርቀህ፣ በሶላትና በዱኣ ከአላህ ጋር ተቃርበህ ብትሞት ነፍስህ ለጀነት የመሆን እድሏ የሰፋ ይሆንልሃል›› ”
በእነዚህ ከበራዎች በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎች በርካታ ልማዳዊ፣ ማህበራዊና ባህላዊ ድርጊቶች ይፈጸማሉ። ወደ ሸኽ ሁሴን የመቃብር ቦታ ለዚያራ የሚመጡ ሁሉ፣ ሸኹ በአይን ባይታዩም በመንፈሳቸው የሚያዩ፣ የሚሰሙና ለችግር የሚደርሱ ናቸው ብለው ያምናሉ። ከዚህ በረከታቸው ለመካፈል ሲሉ ስለት ይሳላሉ፣ ስለት ያገባሉ። እንደ በሬ፣ በግ፣ ፍየል፣ ዶሮ ወዘተ የመሳሰሉ እንስሳት እያረዱ ድሃ ያበላሉ። ገንዘብ፣ ጨርቅና ሌሎች ቁሶች ለድሃ ያከፋፍላሉ። ሁሉም በያሉበት ቡድን ፈጥረው ጫት እየቃሙ በሚሰጠው ወይም በሰጠው እምነት ላይ ነው። ተቃዋሚዎቹ ሸኽ ሁሴን የእስልምና አስተማሪና መንፈሳዊ መሪ እንጂ እርሳቸው ተመላኪ ወይም በረከት ሰጪ አልነበሩም የሚል ነው። ሁለተኛው ተቃውሞ ከላይ በተረኮቹ እንደተገለጸው፣ ሸኽ ሁሴን ጫትን የመሳሰሉ (በሳይንስም የተረጋገጡ) አስካሪና አደንዛዥ እጾች አጥብቀውና ከልክለው ሳለ በአሁኑ ወቅት የእነዚህ በሸኹ የተከለከሉ ድርጊቶች የሚፈጸሙ መሆናቸው ነው። ሶስተኛ ለሸኽ ሁሴን የተሰጠው እምነትም ሆነ በከበራ ማእከሎቹ የሚፈጸሙ ልዩ ልዩ ድርጊቶች ከሌሎች እምነቶች የተወረሱ ወይም የተቀዱ እንጂ የእስልምና ባህል መገለጫዎች አይደሉም የሚል ነው።
የኢሬቻ በዓል የሰላም ፣ የፍቅር እና የምስጋና በዓል ነው ያሉት አባ ገዳዎቹ መላው የኦሮሞ ወጣት በዓሉን ከፖለቲካ በጸዳ መንገድ እንዲያከብር ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል፡፡
ኑር ሱልጣን መሀመድ /ቴገም የምግብ ኮምፕሌክስ/"አንድ ጫማ ለአንድ ተማሪ" በአምስት ሚሊየን ብር 12ሺህ 500 ጫማ መግዛት የሚያስችል ገንዘብ ለምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ አስረክበዋል፡፡ነገ መልካም ትውልድ ለማፍራት ዛሬ የምንዘራው ዘር ወሳኝ ነው ያሉት ወ/ሮ አዳነች ጥሩ ትውልድ ለማፍራት በሚደረገው ጥረት የተለያዩ ተቋማት የሚጠበቅባቸውን ማህበራዊ ኃላፊነት በመወጣት ላይ ይገኛሉ ብለዋል፡፤
ኑር ሱልጣን መሀመድ የቴገም የምግብ ኮምፕሌክስ ባለቤት፤ እኔም ልጆችን ማስተማር ይመለከተኛል ብለው ከአዳማ ድረስ መጥተው ድጋፍ በማድረጋቸው በከተማ አስተዳደሩ እና በተማሪዎቹ ስም ምክትል ከንቲባዋ አመስግነዋል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በልማት ሳቢያ ተነሺ የሆኑ አርሶ አደሮችን መልሶ ለማቋቋም በተዘረጋው አሰራርና አደረጃጀት ዙሪያ ከተለያዩ ክፍለ ከተሞች ከተውጣጡ የአርሶ አደር ተወካዮች ጋር ውይይት አካሂደዋል፡፡
በውይይቱ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንደገለጹት በተለያዩ ጊዜያት በልማት ሳቢያ በርካታ አርሶ አደሮች ለማህበራዊ፣ኢኮኖሚያዊ እና ስነልቦናዊ ችግሮች ተዳርገዋል ብለዋል፡፡ከቀያተቸው የተፈናቀሉ አርሶ አደሮችን እና የአርሶ አደር ልጆችን በተገቢው መንገድ በማጣራት በዘላቂነት የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ለመፍጠር የከተማ አስተዳደሩ ከፍተኛ ጥረት እንደሚያደረግ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ ተናግረዋል፡፡አርሶ አደሩን ሽፋን በማድረግ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች በምንም ሁኔታ ተቀባይነት የለውም ያሉት ምክትል ከንቲባዋ በአርሶ አደር እና በአርሶ አደር ልጆች ስም መሬት የሚዘርፉ ደላሎች እና ህገወጦች ላይ የማያዳግም እርምጃ እንደሚወሰድ ገልጸዋል፡፡
በመስቀል ደመራ በዓል የታየው የአብሮነት እና ሰላማዊ የበዓል አከባበር በኢሬቻ በዓልም ሊደገም ይገባል" ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ የመስቀል ደመራ በዓል በሰላም በመጠናቀቁ እና የሆራ ፊንፊኔ የኢሬቻ ክብረ በዓል አከባበር ዙሪያ መግለጫ ሰጥተዋል፡፡ምክትል ከንቲባ አዳነች የመስቀል ደመራ በአል በሰላም እንዲከበር አስተዋጽኦ ላደረጉ የሀይማኖት አባቶች ፣ምእመናን እና ፀጥታ አካላት ምስጋናቸውን አቅርበዋል።የኦሮሞ አባገዳዎች ህብረት ባስቀመጠው የሰው ቁጥር መሰረት የሚከበረው የዘንድሮው የኢሬቻ ክብረ በዓል በመስቀል ደመራ በአል ዕለት በታየው የአብሮነት እና የትብብር መንፈስ በሰላማዊ መንገድ መከበር ይኖርበታል ብለዋል።ኢሬቻ በኦሮሞ ህዝብ ዘንድ የሰላም ፣ የእርቅ እና የመሰባሰብ በዓል መሆኑን የገለጹት ምክትል ከንቲባዋ የበዓሉ ተሳታፊዎችም ከአባ ገዳዎች የተላላለፈውን መልዕክት በመገንዘብ በአሉ በየአከባቢያቸው እንዲያከብሩ አሳስበዋል፡፡
የ2013 ዓ/ም የመስቀል ደመራ በዓል የሃይማኖት ዓባቶችና እንግዶች በተገኙበት በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ በደማቅ ሁኔታ በመከበር ላይ ነው፡፡በበዓሉ ላይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ አቡነ ማትያስ ፣ ፕሬዝዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ፣የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ዶክተር ሂሩት ካሳው ፣የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ገዱ አንዳርጋቸው፣ የገቢዎች ሚኒስትር ላቀ አያሌው፣ ዲፕሎማቶችና ሌሎች የማኅበረሰብ ክፍሎች ታድመዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ካቢኔ መስከረም 15 /2013 ዓ.ም ሁለተኛ መደበኛ ስብሰባውን አካሂዷል። በስብሰባውም በልዩ ልዩ ጉዳዮች ላይ ከተወያየ እና ከመከረ በኋላ የሚከተሉትን ውሳኔዎች በሙሉ ድምጽ አጽድቋል።
1. የወቅቱ ዓለም አቀፍ ስጋት የሆነው Covid-19 ወረርሽኝ በአገራችን እንዲሁም በከተማችን ከተከሰተበት ከመጋቢት ወር 2012 ዓ.ም ጀምሮ የህክምና አገልግሎት በመስጠት እንዲሁም በማስተባበር የተሠማሩ በከተማው አስተዳደሩ ስር በሚገኙ የጤና ተቋማት ሁሉ የሚገኙ የጤና ባለሙያዎች እና ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞች ይህ ወረርሽኝ በአገራችን ስጋት መሆኑ እስከሚያበቃበት ጊዜ ድረስ የከተማ አስተዳደሩ የገቢ ግብር ወጪያቸውን ለመሸፈን ውሳኔ አሳልፏል።
2. የከተሞች ዕድገት እና ልማት ከአካባቢያቸው ጋር ሲተሳሰር የህዝባችን የጋራ ተጠቃሚነት ፣የአብሮነት አስተሳሰብ እና ሰላማዊ ግንኙነትን ያዳብራል፡፡አዲስ አበባም በዙሪያዋ ካሉ አካባቢዎች ለእድገት እና ልማቷ ብዙ ግብዓቶችን እያገኘች እድገት እና መስፋፋቷም ሲፋጠን በዙሪያዋ ላሉ ነዋሪዎች ትሩፋት እንጂ መከራና መሰደድ መሆን የለበትም ፡፡
የከተማ አስተዳደሩ የጀመራቸውን ስራዎች በሰዓቱ እንደሚጨርስ ማሳያ የሆነው የመስቀል አደባባይ ፕሮጀክት በፍጥነት እንዲጠናቀቅ ሙሉ ጊዜያቸውን ሰጥተው ለመሩ ፣ ላስተባበሩ እንዲሁም የግንባታው ሂደት ላይ ለተሳተፉ አካላት የምስጋና የእራት ግብዣ ተደርጓል።የፕሮጀክቱ ግንባታ ሂደት ለሌሎች ፕሮጀክቶች ልምድ እና ተሞክሮ የሚሆን ነው ያሉት ምክትል ከንቲባ አዳነች በተለየ ፍጥነት እና ብርታት ፕሮጀክቱ በተባለው ጊዜ ውስጥ እንዲጠናቀቅ ላስቻሉ አካላት ምስጋናቸውን አቅርበዋል።
ዛሬ ማለዳ የከተማ አስተዳደሩን የአብሮነት ጥሪ በመቀበል የከተማችን የጽዳት ሰራተኞች ከተለያዩ ቤተ እምነቶች የተገኙ የሃይማኖት መሪዎች እና የተለያዩ የእምነት ተከታይ ወጣቶች “ፍቅር ያሸንፋል" በማለት መስቀል አደባባይ ለመስቀል ደመራ በዓል ዝግጁነቱ የተሟላ እንዲሆን የማጽዳት ስራ ሰርተዋል። በዚህ መልካም አራአያዊ ተግባር ላይ የተሳተፉትን ሁሉ ከልቤ ላመሰግናችሁ እወዳለሁ::
የኢፌድሪ ጠቅላይ አቃቤ ህግ ሰራተኞች እና አመራሮች የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባ ወይዘሮ አዳነች አቤቤ በተቋሙ በነበራቸው ቆይታ ላመጡት ውጤት አመስግነዋል፡፡
ወይዘሮ አዳነች አቤቤ ጠቅላይ አቃቤ ህግን የመሩበት ወቅት በአንድ በኩል የኮቪድ 19 ወረርሽኝ በሌላ በኩል ደግሞ በሀገሪቱ የህግ የበላይነትን የሚገዳደሩ እንቅስቃሴዎች ፈተና የነበሩበት ነው ያሉት የተቋሙ አመራሮች ወይዘሮ አዳነች በሰጡት አመራር ተቋሙ ፈተናዎቹን ተቋቁሞ ውጤት ማስመዝገብ መቻሉን ነው የተናገሩት፡፡በተቋሙ አዲስ የስራ ባህል እንዲመጣ አድርገዋል ታታሪነታቸው እና ትጋታቸውም የሚደነቅ ነው ይላሉ የኢፌድሪ ጠቅላይ አቃቤ ዶክተር ጌድዮን ጢሞቲዮስ፡፡"የወይዘሮ አዳነች ትጋት ታታሪነት ስራ ወዳድነት እና መሰጠት በጣም የሚደነቅ ነው በደንብ ሰርተው የሚያሰሩ አመራር ናቸው፡፡ ለስራ ትልቅ መሰጠት ነው ነበራቸው ፤ ሰኞ ማክሰኞ ከእሁድ እስከ እሁድ ማታ እና ቀን ሁላችንም ያለንን 24 ሰዓት እንዴት እንደምንጠቀምበት ያሳዩን ናቸው፡፡ ለእኔ ሀገር መውደድ ይሄ ነው ብዙ ንግግር ማድረግ ሳይሆን እንደዚህ ተሰጥቶ ሌላውንም አስተባብሮ መስራት ነው ባለው ጉልበት እና አቅም ሀገር ወዳድነትን ጠንካራ የስራ በህል እና ዲሲፕሊንን አሳተውናል ስለዚህ እናመሰግናለን።"
ምክትል ከንቲባ ወይዘሮ አዳነች አቤቤ በበኩላቸው በተቋሙ በነበራቸው ቆይታ መላው አመራር እና ሰራተኛ ላደረገው ድጋፍ ምስጋና አቅርበው የህግ የበላይነትን ከማስከበር አንጻር የህብረተሰቡን ተሳትፎ ለማሳደግ የተጀመሩ ስራዎችን አመራር እና ሰራተኛው ከግብ እንዲያደርስ ጠይቀዋል፡፡
"ከእናንተ ጋራ በሰራሁባቸው ወራቶች ላደረጋችሁልኝ ትብብር አመራሬን ተቀብላችሁ የሰራነውን ያህል እንደንሰራ ላደረጋችሁት ጥረት ቅንነት ትጋት፣ ከልቤ ላመሰግናችሁ ወዳለሁ ፡፡ የህግ የበላይነትን ከማክበር እና ከማስከበር ጋራ በማህበረሰባችን ትልቅ ንቅናቄ መፈጠር አለበት የምንሰራቸው ስራዎች የእኛ ብቻ ሳሆኑ ሁሉም ሰው በባለቤትነት የሚይዘው እንዲደግፈን አብሮን እንዲቆም የህግ የበላይነት የመንግስት ተቋም ብቻ የሚሰራው አለመሆኑን እንደጠቅላይ አቃቤ ህግም ከሁሉም ተቋማት ጋር ተናበን ህግ ለማስከበር የያዝነውን እቅድ ተግባራዊ እንደምታደርጉት ሙሉ እምነት አለኝ "የህግ የበላይነት የህብረተሰቡ ዋነኛ ጥያቅ ነው ያሉት ምክትል ከንቲባ አዳነች ይህን የህዝብ ጥያቄ ለማርካት ሀላፊነት አለባችሁ እና ተግታችሁ ስሩ ሲሉም ሀሳባቸውን አካፍለዋል፡፡
በአዲስ አበባ በየካቲት 27 /2011 ዓም. በተደረገው እጣ ማውጣት ስነ-ስርአት እጣ ወቶላቸው ውል ላልገቡ እና ቁልፍ ላልተረከቡ ባለ ዕጣዎች ውል ማስገባትና ቁልፍ ማስረከቡ በአፋጣኝ የሚፈፀም መሆኑን የከተማ አስተዳደሩ ገለፀ ።
የከተማ አስተዳደሩ በየወቅቱ የሚነሱ የነዋሪዎቹን ጥያቄዎች ደረጃ በደረጃ ለመመለስ ዘርፈ ብዙ ስራዎችን በማከናወን ላይ ይገኛል፡፡ ከነዚህም ውስጥ የጋራ መኖርያ ቤቶች ጉዳይ የህዝብ ቅሬታና አቤቱታ የበዛበት ሆኖ ቆይቶአል፡፡ በቀረበው የስራ ሪፖርት መሰረት ዕጣ ወቶላቸው በባለ እጣዎች እጅ ያልደረሱ ቤቶች መኖራቸውን ማወቅ ተችሎአል፡፡ይኃውም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በ40/60 እና 20/80 ፕሮግራሞች የተገነቡ ቤቶችን የካቲት 27/2011 ዓ/ም ዕጣ ማውጣቱ እና ፡ ሆኖም ቤቶቹ በቂ የመሠረተ ልማት በሌለባቸው የማስፋፊያ አካባቢዎች በመገንባታቸው እና በሚፈለገው ልክ አጠቃላይ የሳይት ስራው በወቅቱ ባለመጠናቀቁ ለባለ እድለኞች ሳይተላለፉ መቆየታቸውን የከተማው አስተዳደርሩ ገልፆ እጣ ወቶላቸው ውል ላልገቡ እና ቁልፍ ላልተረከቡ ባለ ዕጣዎች ውል ማስገባትና ቁልፍ ማስረከቡ እንዲጀመር ወስኖአል።
የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ በሚሌኒየም አዳራሽ በተከናወነው “የኢትዮ - ኤርትራ ሰላም ማብስሪያ" መድረክ ላይ ያደረጉት ንግግር አዲስ አበባ፣ ሐምሌ 8/2010 ዓ.ም
በኢትዮጵያ ብሔራዊ ሚዚየም በኢትዮጵያዊው ተመራማሪ ዶክተር ዘረሰናይ አለምሰገድ ይፋ የሆነው የጥናት ውጤት እንደሚያመለክተው፤ ቅድመ-ሰው ከ3.4 ሚሊዮን አመታት በፊት ከድንጋይ የተሰሩ ቁሶችን ይገለገል ነበር።
“ዛሬ ከፊት ለፊታችሁ የምገኘው በአለም ላይ የሰው ልጅ ቴክኖሎጂን ተጠቅሟል በሚል የተቀመጠውን ሳይንሳዊ መላምት በአንድ ሚሊዮን አመት ወደኋላ የሚገፋ ግኝት ይዤ ነው” ብለዋል ዶክተር ዘረሰናይ።
በዚህ ጥናት የሰው ልጅ ከድንጋይ የሰራቸውን ቁሳቁሶች ተጠቅሞ የትላልቅ አጥቢ እንስሳትን ለማደን፣ ስጋቸውን ለመብላትና መቅኒያቸውን ለመምጠጥ አቅሙ እንደነበረው ተጠቁሟል።
በካሊፎርኒያ የሳይንስ አካዳሚ የአንትሮፖሎጂ ሀላፊ የሆኑት ዶክተር ዘረሰናይ “ኢትዮጵያ የቅድመ-ሰው ዘር መገኛ ብቻ ሳትሆን፤ የመጀመሪያው ቴክኖሎጂ መገኛ እንደሆነች የሚያሳይ ነው” ብለዋል።
በኢትዮጵያና በኬንያ የድንበር አካባቢዎች ከከትናንት በስተያው ቅዳሜ ወዲህ በተፈጠሩ የጎሣዎች ግጭቶች ቢያንስ ሦስት ሰዎች መገደላቸውን አንድ የኬንያ ራዲዮ ጣቢያ ዘገበ፡፡
ካፒታል ኤፍኤም የሚባል አንድ ከኬንያ ዋና ከተማ ናይሮቢ የሚያሠራጭ ራዲዮ ጣቢያ በከትናንት በስተያ - ዕሁድ ዜናው በኬንያና በኢትዮጵያ አዋሣኝ አካባቢዎች የሚኖሩት የቦረናና የገርባ ማኅበረሰቦች አባላት መጋጨታቸውን ተናግሯል፡፡
ሁለቱ ጎሣዎች ሞያሌ ውስጥ አዲስ ግጭት ውስጥ መግባታቸውን ያስታወቁት የሃገር ውስጥ ጉዳይና የብሔራዊው መንግሥት ማስተባበሪያ ሚኒስቴር ዋና ፀሐፊ ሙቲያ ኢሪንጎ መሆናቸውንም ራዲዮ ጣቢያው አስታውቋል፡፡
ግጭቱ የተካሄደው በቦረናና በገርባ ጎሣዎች መካከል በኢትዮጵያና በኬንያ ድንበር ላይ መሆኑ ከመገለፁ በስተቀር ተገደሉ የተባሉት ወይም የተጎዱት ሰዎች የየትኛው ሃገር ዜጋ ስለመሆናቸው፣ በግጭቱ ውስጥ የኢትዮጵያ ወገን ሰዎች ተሣትፈው ይሁን አይሁን አልተገለፀም፡፡
የዛሬ ሁለት ሣምንትም በቱርካና አካባቢ ኢትዮጵያዊያኑ የሚሪሌ ጎሣ አባላት በኬንያ አሣ አስጋሪዎች ላይ አደረሱ በተባለ ጥቃት አሥር ሰው መገደሉን ናይሮቢ ስታንዳርድ ኦንላይን የሚባል የኢንተርኔት ዜና ማሠራጫ ዘግቧል፡፡
ስለሁኔታው ቪኦኤ ያነጋገራቸው የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መንግሥት የፀጥታና አስተዳደር ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ጅሎ ቦኔታ ሁኔታውን ለማጣራት አንድ ቡድን ወደ ቱርካና አካባቢ መላኩን ገልፀዋል፡፡
ነቲ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኤርትራ ዘሕለፎ -ፈልዩ ዝቐጽዕ ማዕቀብ- ብዝምልከት ዝስማዕ፡ ክልተ ውዱን ኣገላልጻታት ንግንዘብ። እቲ ሓደ ብወገን እቶም ደገፍትን ተጣበቕትን ናይቲ ስርዓት ዝቐርብ ኰይኑ፡ ብኣበሃህላኦም፡ ናይ መንግስቲ ኤርትራ “ጽቡቕ ኣርኣያ”፡ ማለት፡ እቲ ዝኽተሎ ኣገባብ፡ ንናይ ርእሰ-ሓያላን ኣገባብ ምውጋድ ቅልውላው ዝነጽግ ብምዃኑ፡ (ብቐደሙ ‘ውን፡ እቲ ቅልውላው ንርእሱ፡ ባዕላቶም ዝፈጠሩዎ ብምዃኑ) ብመንጽሩ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ኣገባብ ከኣ ንኵሎም ሰብ-ጕዳይ ዘዋስእ፡ ቀጥታዊን ብደረጃ ዞባን ዝውሰድ ሜላ ምፍታሕ ግርጭት ብምኽታሉ፡ ነቲ ንሳቶም ዝሰርዑዎ ኣካይዳ ዓለም ስለ ዘናውጽ ኢዩ ክብሉ ይስምዑ። እቲ ካልኣይ ውዱን ኣገላልጻ ድማ፡ በቲ ዝተረፈ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝስንዘር ኰይኑ፡ እዚ ስርዓት’ዚ ነቲ ኣብ ተግባራቱ ነብሰ-ግትኣት ከዘውትር ንዝቐረበሉ ተደጋጋሚ ለመና ጸማም እዝኒ ሂቡ፣ ኣብ ሶማልያ፡ ንጥሩፋት ጕጅለታት ንምዕንታር ፈንጣሒ ግደ ይጻወት ብምህላዉን፣ ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘዋጥጦ ቦታታት ቅድም ለቒቑ ክወጽእ ንዝቐረበ ብይን ብምጕሳዩን፣ ንኤርትራ ናብ ፍጮ ንግስነት ቀዪሩዋ ይርከብ ይብል።
ግንቦት 5 2008፡ ልኡኽ መንግስቲ ጅቡቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት፡ ሮብለ ኣልሃየ፣ ስርዓት ኤርትራ፡ ልኡላውነት ሃገር ጅቡቲ ግሂሱ ክብል፡ ክሱ ናብ ሕቡራት ሃገራት የቕርብ። እቲ ናይ ክሲ ደብዳቤ፡ “እዋን ተረኽቦ ፍጻሜታት” ዝዝርዝር ‘ውን ኰይኑ፡ ካብ 5 የካቲት 2008 ይጅምር። ኣብዚ እዋን’ዚ ሰበ-ስልጣን ጅቡቲ ኣብ ኤርትራዊ ሸነኽ ናይቲ ዶብ ናይ ህንጻ ስራሓት ይግንዘቡ፣ መብርሂ ብዝሓተቱ ድማ፦ “ንዓሰብ ብራሐይታ ኣቢሉ ናብ ኦቦክ ዝበሃል ዘራኽብ መንገዲ” ይስራሕ ምህላዉ ይንገሩ። ራሐይታ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኦቦክ ድማ ኣብ ጅቡቲ ይርከባ።
እቲ ጅቡቲ ዝሃበቶ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ብ 10 የካቲት “መሳርሕታት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ” ኣብ ራስ ዱሜራ ይበጽሕ። ቀጺሉ፡ ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን ዞባታትን ወተሃደራውያን መራሕትን ከምኡ ‘ውን ብሚኒስተራት ደረጃን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንታትን ንጥፈታትን ተራእዩ፣ እንተዀነ ግን፡ ጅቡቲ ከም እትብሎ፡ እዚ ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝኣክል ዝቐጸለ ርክብ፡ ዝዀነ-ይኹን ፍረ ከርኢ ስለ ዘይተረኽበ፡ ጅቡቲ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ክትሕብር ወሲና።
ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 10፡ ምትፍናን ክልቲአን ሃገራት፡ ኣብ ራስ ዱሜራ ከባቢ እምባ ጋብላ ብዝተገብረ ብረታዊ ምትህርራም፡ ናይ ባእሲ መልክዕ ይለብስ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 12፡ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ “ነቲ ኤርትራ ኣብ ራስ ዱሜራን ደሴት ዱሜራን ዝወሰደቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ኣብ ርእሲ ምዅናኑ፡ ክልቲኦም ወገናት፡ “ኣውራ ግን ኤርትራ” ኣብ ተግባራቶም ፍጹም ነብሰ-ግትኣት ከዘውትሩ፣ ሓይልታት ድማ ናብቲ ቅድሚ ምሕርፋፍ ዝምድና ዝነበረ ኵነተ-ሃለዋት ክስሕቡ” ይጽውዕ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 24፡ 2008፣ ጅቡቲን ኤርትራን ብዝሓተታኦ መሰረት፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ባይቶ ጸጥታ ከምዝኣቱ ይግበር። ኣብዚ ክፍለጥ ዝግብኦ ሓበሬታ፦ ኣብ መንጎ ጅቡቲ፡ እቲ ጕዳይ ብደረጃ ዓለም ክጥመት ዝወሰነትሉ ዕለትን፡ ማለት 5 ግንቦትን፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተወሉ ዕለት፡ 24 ሰነን ዘሎ ጊዜ፣ ስርዓት ኤርትራ ብወገኑ፡ ነቲ ተረኽቦ ከረድእ እኹል ጊዜን ዕድልን ከምዝነበሮ ምርዳእ ኣገዳሲ ይኸውን። እንተዀነ ግን፡ ኣካይዳ ጕዳያት ወጻኢ ናይ’ዚ ስርዓት፡ ኣብቲ ሓደ እንግልዝኛ፡ ኣብቲ ካልኣይ ድማ ትግርኛ ብምዃኑ እቲ መዋስኢ ቋንቋኡ ደኣ ይፈላለ ‘ምበር፡ ኣካይዳኡ ብትሕዝቶ ቅምጥ ዝበለ ቅዳሕ’ቲ ዝኽተሎ ፖሊሲ ውሽጢ ሃገር ከም ምዃኑ መጠን፡ ጸገም ከምዘለዎ ምእማን ዓቐብ ኰይኑዎ ፍጹም ኣቕበጸ። ብኡ መጠን ከኣ ንዝዀነ ይኹን ናይ ሽምግልና መጸዋዕታ ተሓሰመ። በንጻሩ ነቶም መሃዝቲ ሽግር ኢሉ ዘጠመቖም ነኺሱ ክኸስስ መረጸ። ብፍላይ ድማ ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መንቀሊት ሽግር ኢሉ ይጥቅና። ኣብ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት፡ ጅቡቲ ብጠቕላሊ ሚኒስተራን ናይ ወጻኢ ጕዳይ ሚኒስተራን ተወኪላ፡ ንነፍሲ-ወከፍ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ክተረድእን ክትጸሉን ብዕቱብ ክትንቀሳቐስ እንከላ፣ ኤርትራ ግን በቲ ቀዋሚ ኣምባሳደራ ጥራሕ ተወኪላ፡ ምስ ሓላፊ ክፍሊ ጕዳያት ሕ.ሃ ጨንፈር ኣፍሪቃ፡ ጀዋ ሆንዋና ጥራሕ ብምርኻብ፣ ነቲ ተረኽቦ ድማ፡ ካልእ ዘይኰነስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝመሃዘቶ ኢላ ክትሓልፎ መሪጻ።