Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ዕለት 26.06.2015 ነፋሪተይ ኣንጊሃ ጂነቫ ስለ ዘብጽሓትኒ፡ ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት መንግስትታት ብኣጋ በጺሐ። ተሰለፍቲ የሕዋት ብጾተይ ገና ኣብቲ ቦታ ኣይበጽሑን ኔርም፡፡ ብዘይካ ንስራሕ ክኸዱ ብቕጽበት ዝስግሙ፡ ገለ ድማ ኣጋይሽ መሰልቲ ሰኣልትን ተስኣልትን፡ ሰብ ኣይነበረን። ቀልጢፈ ድማ ኣብዚ ነጻ ቦታ ነዛ መንበር ተገንዘብኩ፡ ትርጉማ ክግምት ውን ፈቲነ።
በቲ ዝነበርኩዎ ቦታ ሙሉእ ኣእጋር ዘለዋ ድልድልቲ መንበር ትመስል ነበረት፡፡ እናቐረብኩ ምስ ከድኩ ግን እታ መንበር ሓንቲ እግሪ ዝጎደላ ከም ሙኻና ተዓዚበ። ደጊመ ውን ብትርጉም እቲ ዕብየታን፡ ቆራጽ እግራን ብዙሕ ተመራሚረ። ኣብቲ ሓበሬታ „ሰባር መንበር“ („BROKEN CHAIR“) ዝስማ ሃወልቲ ኮይና ረኸብኩዋ። ለበዋ ፈንጂ ንዝሰርሑ ሃገራት፡ ማለት ስጋብ ክንደይ እቲ ዝሰርሕዎ ፈንጂ ሰላማዊ ህዝቢ፡ ማለት ቆልዓ ሰበይቲ ዝጎድእ ከም ሙኻኑ ዝምህጸን፡ ካብ ምስርሑን፡ ኣብ ውግኣቶም ካብ ምጥቃምን እውን ንኽቑጠቡ ናይ ለበዋ ሃወልቲ እያ። ቤት ምኽሪ ሕቡራት መንግስትታት፡ ህዝቢ ዓለም ብዙሕ ጥርዓናቱ ዘቕርበሉ ደብሪ ኮይኑ ውን ተሰምዓኒ።
ንውጹዕ ህዝብና ከነእውየሉ፡ መንግስትታት ዓለም ኣድላዩ ዝኾነ ስጉምትታት ንኽወስዱ፡ ንነዊሕ ግዜ ካብ ዝተፈላለየ ዓንኬላት ጥርዓናት ክሕበር ጸኒሑ እዩ። 2015 ግን ሓዳስ መድረኽ ዝፈጠረት ትመስል። ዋሕዚ መንእሰያት ናብ ሰድት፡ እሞ ብዙሕ ናይ ሂወት ዋጋ እናተኸፈሎ፡ ንሃገራት ኦይሮጳን/ ዓለምን ተጓሊሑ ተራእየ። ኣውያት ግዳያት፡ ብቛንቛ ውጻእ-መዓት ተብዓት መናእሰይ ኣሓትን ኣሕዋትን ተገሊጹ። መብዛሕትኦም ግዳያት፡ ኣብ ግዜ ናጽነት ነኣሽቱ ዝነበሩን፣ ገለ ውን ብድሕሪ ነጻነት ዝተወልዱ ክነሶም፡ ድሕሪ ነዊሕ ናይ ባርነት ኣገልግሎት፡ ምድረበዳን ባሕርን ሰጊሮም፡ መሳትኦም ኣብ መንገዲ፡ ብሕጻ ክድበዩ፡ ብሸፋቱ ክጭወዩን ክግፍዑን፡ ኣብ ባሕሪ ክጥሕሉን ርእዮም ስለዝኾኑ፡ ዝረኣይዎን ዝወረዶምን ተቢዖም ተንቲኖም ጸብጻብ ብምቕራብ ንእከይ ተግባራት ውልቀ መላኺ ኣቃልዕዎ፡። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዘሕለፍዎ ሽግር ኣብ ገጾም ዝርአ፡ ገና ዘየዕረፉን ዘይቀሰኑን መንእሰያት፡ ከም ማይ ውሒዞም ነዚ ቦታ ሰልፊ መልእዎ። ኣብ ጎኒ ኣብ ቃልሲ ዝጸናሕናዮም ኣሓቶምን ኣሕዋቶምን፡ ኣቦታቶምን ኣዴታቶምን ሰጢሞም ነቲ „innovating together 2015“ (=ን2015 ሓቢርና ብራኢ ንምርሓያ“) ዝብል ኣቐዲመ ዝተገንዘኩዎ ጭረሖ ቤት ምኽሪ ሕቡራት መንግስታት፡ ብተግባር ኣርኢናዮ። ዓቢ ምስ ንእሽቶይ፡ ደቂ ተባዕትዮ ምስ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓደስትን ገዳይምን፡ ጎኒ ንጎኒ ብሽም ፍትሓውያን ተሰሊፍና፡ ነዚ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ የብቅዕ! ብማለት ደገፍቲ ናይቲ ዝቐረበ ጸብጻብ መርማሪት ሽማግለ ሕቡራት መንግስትታት ከም ሙኻና ንዓለምን ኣቃሊሕና።
ኣብዚ ንእግረ መንገደይ ዝተዓዘብኩዎ እንተሎ፡ እታ „ሰባር መንበር“ ብዝሒ ጎበዝ ተሞርኪሳ ድልድልቲ መንበር መሲላ ተራእየት። እንደገና ውን ነቲ ኣብ መጀመርያ ዝነበረኒ፡ ነዛ መንበር ዝምልከት ሓሳበይ ተዘከረኒ።
ነዛ መንበር ብዝተፈላለየ ኩርናኣት፡ ብቕድሚትን ብድሕሪትን እንተተገንዘብኩዋ ውን፡ ኣብ ገለ እዋን፡ ወላ ውን ብዝሒ እቲ ሰልፈኛ ነታ ጎዶሎ እግራ ክኽውሎ ኣይክእልን ነበረ።
ቀጺለ ውን ኣብቲ ዋና ጭርሖታት ኣተኮርኩ። ንሱ ድማ ንጹርን ተሪርን ነበረ። „ይኣክል! ውልቀ መላኺ ኢሳያስ የልግስ“ ዝብል ኩነና ስጋብ፡ „ኢሳያስ ናብ ዓለምለኻዊ ቤት ፍረኢ ገበናት“ ይቕረብ ዝብል ብብዝሒ ይርአ ነበረ። ምስኡ፡ ነድርን ናህርን ዝመልኦ፡ ብስነስርዓት ዝተሰነየ ተቓውሞ ንህግደፍን ተደናገጽቱን፡ ብኣንጻሩ ደገፍ ንጸብጻብ ናይ መጽናዕቲ ሽማግለ ሕቡራት መንግስትታት ይርአን ይስማዕን ነበረ። ገዳይም ተቓለስቲ ብዝሒ መንእሰይ ብምርኣይ፡ መንእሰይና ድማ ንገዳይም ተቓለስቲ ብምርካቡ፡ እቲ ሰልፊ ንቕድሚት መልእኽቱ እና ኣቕረበ፡ ኣብ መንጉኡን ኣብ ነንሕድሕዱን፡ ብፍቕርን ሰላምን ዝተሰነየ፡ „ይርእየካ/ኪ ኔሬ ሎሚ ግን ኣለልየካ/ኪ፡ ይሰምዓካ/ኪ ኔሬ ሎሚ ግን ተረዲአካ/ኪ“ ዝዓይነቱ ንይ ናፍቖት ሰላምታ ኣብ ነንሕድሕዱ የቕርብ ነበረ። ሓደ ካብቶም ኣጋይሽ መንእሰያት ኣቐዲመ ኣብቲ ናይ ሰልፊ ቦታ ዝረኸብኩዎ፡ ኣነ ጋሻ እየ፡ ዝፈልጦ ሰብ የብለይን በለኒ። ኣይምሰልካ፡ ብዙሓት ኣብዚ ውን ንበይኖም እዮም ጸኒሖም፡ ሕጂ እዮም ዝላለዩ ዘለዎ፡ ኣይትሕፈር ኣይትፍራሕ፡ መሳቱኻ ተላለ ኢለ ኣተባቢዐዮ። እና ክንራኸብ ውን ብፍሽኽታ ተዛሚድና ውዒልና። ናብቲ መአከቢናን መራኸቢናን ፓርክ ዝመርሓና መንእሰይ እውን ኮምኡ ጋሻ መንእሰይ እዩ ዝነበረ፡ ድሮ መጺእካስ፡ ድሮ መሪሕካ መንገዲ ኣርኢኻና ኢለ ውን እናሰሓቕኩ ኣመስጊነዮ። ኮምኡውን ብፓል-ቶክ ዝፈልጠኒ ዝነበረ ገዲም ተቓላሳይ፡ ክዳውንቲ ኣብ ዓዲ ጥልያን ንዘለዉ ኣሕዋትና ሒዙ፡ ምሳና ናብቲ ፓርክ ከደ፡፡ ብኣውቶቡሳት ካብ ርሑቕ ዝተጓዕዘ ህዝቢ ኣብኡ ተኣኪቡ ምስ ጸንሓና ሓጎስና ወሰን ኣይነበሮን።
ሓደ ሰብ ዝፈልጦን ይመስለኒ ግን ንሱ ድዩ፡ በየን ደኣ መጺኡ ዝበልኩዎ፡ ሓጋዚ ውጻእ-መዓት መንእሰያትና ኣብ ግብጺ/ሳይናይ ንዝሞቱ ውን ናይ ክብሪ ሓመድ-ድበ እናገበረ ናይ መንነት ወረቐቶም እናኣከበ ዓቢ ኣበርክቶ ንህዝቢ ኤርትራ ዝገበረ ሓምዳይ ኣል-ዓዛዝይ ተላለኽዎ። ብንእሽቶይ ዓቕመይ ውን ብኽብሪ ኣመስጊነዮ። ናብ ሰልፍና ኣብ ዝመራሕናሉ፡ ናብዚ ዘብጽሑና፡ ንውልቀ መላኺ ዝነቕነቑን ዘውደቑን፡ እንቢ ኣይንምእዘዘካን ኢሎም መሰል ናይ ሂወቶም ምምራሕ ክጥቀሙ ገዲፎሞ ዝወጹ፡ ሞት ብሞቱስ ኣብ ጉዕዞ ሓርነት ዝበሉ፡ እግሪ እግሮም ብልኡኻቱ ጌሩ ብዙሕ ገና ዘይተገልጸ ዕንቅፋታት ስርዓት ህግደፍ እናሰገሩ ዝመጹ እዮም። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብምጥሓል እቲ ዝመረረን ኣጽማሚ ዝኾነ ኣውያትን ንዓለም ዘድመጹ ስዉኣትና እዮም። ምስኣቶም ዝነበሩ ውጻእ-መዓት መንእሰያትና ብኣድማዒ ኣገባብ ኣብ ጎንና ተሰሊፎም ክንርኢ ዝተሰምዓና ሓበን ወሰን የብሉን። በዚ ምኽንያት ንኹሎም ኣብዚ ንኽንበጽሕ ግዲኦም ዘበርከቱ ዋናታትን ተሓጋገዝትን ምስጋና ይብጻሕኩም፡፡
ካብዚ ትዕዝብተይ ጸሚቐ ኣብ መደምደምታይ ክብሎ ዝደሊ እንተሎ። እታ ብሕጂ ትድየብ መንበር ብህዝቢ ዘይተደገፈት፡ ብግዜን ሕግን ዘይተቐየደት ውን እንተድኣ ኮይና፡ ንኸደይበካ ዕድል ዘይሃብካዮ ህዝቢ፡ ግዚኡ ሓልዩ፡ ሓይሉ ኣደልዲሉ፡ ንኸውርደካ ዘይጽግሞ ሙኻኑ ዘይምዝንጋዕ። እቲ ተጻውደሉ ፈንጅታት ውን ብምንም ኣይክዓግቶን እዩ። ኣብ ትሕቲ መንበርካ ዘሎ ህዝቢ ንባዕሉ፡ ፈንጂ ውልቀ ምልክታትት ከም ሙኻኑ፡ ዘመስከርናሉ ዕለት ሰልፊ ጂነቫ ዕለት 26.06.2015 ኔሩ ክብል ይደፍር።
ዝመርሑና ውፉያት ኣብ ዝመጹሉ ግዜ ድማ፡ ከገልግሉና ሙኻኖም እንተድኣ ቀይድን ሕግን፡ ኣሰኒና ኣምጺእናዮም፡ ብዘለና ዓቕሚ ክንተሓባበሮም ክንበቅዕ ኣለና። ደገፍ ህዝቡ ዘይብሉ ክውክልን ክመርሕን ስለ ዘይክእል። ዝምድና ህዝብን መራሕቱን፡ ብሕግን ግሉጽነትን ተሓታትነትን ሓላፍነትን ዝተሰነየ እንተድኣ ኮይኑ፡ ዲሞክራሲ ከይደቀስካ ለይትን ቀእርን ዝስርሓሉ ዓቢን ከብድን ሓላፍነት ሙኻኑ፡ ብምርዳእ፡ ኣብ ክንዲ ምትሕኑኻል፡ ብምክብባር፡ ነቲ ዝጽበየና ዘሎ፡ ህግደፍ ገዲፍዎ ዝኸይድ ዘሎ ስንኩል መንበር፡ ደጊፍና ከነደልድሎን ህዝብና ከንረድእን ከነቕስንን ክንበቅዕ ኢና።
ZhongShan መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
አሮን ጌታቸው ይባላል። የ17 አመት ወጣት ነው። የመድረክ ተዋናይና የቀልድ ሰው መሆን ይፈልጋል። የሚኖረው ከኢትዮጵያ ርቆ ቢሆንም ኢትዮጵያዊ በመሆኑ ብቻ ደስታው የላቀ ነው።
ተወልዶ ያደገው በጀርመን ሀገር ፍራንክፈርት ሲሆን በጀርመኖችና በኢትዮጵያውያን መካከል ያለውን ልዩነት የሚያስገርመውንና የሚያስቀውን ለሌሎች ኢትዮጵያውያን በቀልድ መልክ በማቅረብ ብዙዎችን ያዝናናል፤ አድናቆትንም አትርፏል። ቁጥራቸው በርካታ ከሆኑ ጀርመናውያን ጋር ለትወና የትምህርት ዕድል ተወዳድሮ ለትምህርት ከተመረጡት አስር ወጣቶች መካከል አንዱም ሆኗል አሮን።
እንዴት ወደ ቀልድ እንደገባ ሲናገር በሚኖርበት በፍራንክፈርት ከተማ የተመለከተውን የአበሻ ባህል፣ እምነትና ልምድ በአካባቢው ለሚያገኛቸው ሀበሾች መናገር ሲጀምር ይስቁ ጀመር። “ከአበሻ ባህል የሚገርመኝ ነፋስን ወይም ብርድን ለምን አንደሚፈሩትና ስለብርድ ያላቸው አመለካከት ነው… በጣም ነው የሚያስቀኝ። ከጀርመኖቹ ደግሞ ለሰው የሚሰጡት አክብሮት በፍፁም ከኢትዮጵያ ባህል የራቀ መሆኑ ያስገርመኛል።” ይላል አሮን።
ኤፌሶን 5፡18 “መንፈስ ይሙላባችሁ እንጂ በወይን ጠጅ አትስከሩ ይህ ማባከን ነውና” ይላል። ከቁጥር 19 እስከ 21 በመንፈስ ቅዱስ የመሞላት ውጤቶች ናቸው።...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ኢህአዲግ ከ70 ዓመት በፊት በአፄ ኃይለ ስላሴ ዘመን በተገነባ ስታዲዮም ውስጥ ሆኖ ግንቦት 20 እያከበረ ኢትዮጵያ አድጋለች ይላል።ለዘንድሮው በዓል ክብረ በዓል በመላ ሀገሪቱ ከግማሽ ቢልዮን (500 ሚልዮን) ብር በላይ ወጪ እንደሆነ እየተነገረ ነው።
ኢህአዲግ ከ70 ዓመት በፊት በአፄ ኃይለ ስላሴ ዘመን በተገነባ ስታዲዮም ውስጥ ሆኖ ግንቦት 20 እያከበረ ኢትዮጵያ አድጋለች ይላል።ለዘንድሮው በዓል ክብረ በዓል በመላ ሀገሪቱ ከግማሽ ቢልዮን (500 ሚልዮን) ብር በላይ ወጪ እንደሆነ እየተነገረ ነው።
በአሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ ያለችበትን ሁኔታ ለማወቅ ብዙ ምርምር የሚጠይቅ አይደለም።ህዝቡ የመሰረታዊ ፍጆታዎችን የመግዛት አቅሙ ተዳክሟል።ቀድሞ እናት ልጇን እንጀራ በሽሮ ብቻ ማብላቷ ያሳስባት ነበር።ዛሬ ይህ ዘመን በተለይ በከተሞች አካባቢ በቁጥርም ከፍተኛ በሆነው ሕዝብ ዘንድ ችግሩ ከፍቶ ዳቦ ገዝቶ ማብላት ከባድ ሸክም ሆኗል።አብዛኛው ሕዝብ ስለ ዳቦ ብቻ አይደለም ጭንቀቱ።የሚጠጣ ውሃም ነው። በአዲስ አበባ ብቻ ወደ አንድ ሚልዮን የሚጠጋ ሕዝብ የሚናፍቀው እና ለማግኘት የሚታትርበት አንዱ ተግባሩ ሆኗል የውሃ ነገር።ውሃ ፍለጋ ጀርካል ይዘው የሚንከራተቱ ሕፃናት እና እናቶችን ማየት የተለመደ ነው።በአዲስ አበባ ብቻ አደለም ሐረር፣ድሬዳዋ፣ሐዋሳ እና በርካታ ከተሞች የውሃ እጥረት ላይ ናቸው።
ይህ ከሰው ልጅ መሰረታዊ ፍጆታ አንፃር ብቻ የምናየው ኢህአዲግ/ወያኔ 23 ዓመት ሙሉ ሊያስተካክለው ያልቻለውን ጉዳይ ጠቀስኩ እንጂ ባለፉት 23 ዓመት ውስጥ ኢትዮጵያ በፖለቲካ እና ምጣኔ ሀብት ዘርፍ ሁሉ ወደ አደገኛ መንገድ እያመራች ነው።እርግጥ ነው ከስርዓቱ በመጠቀማቸው የሀገራቸውን ችግር እና የሌላውን እሪታ ላለመስማት የወሰኑ ወገኖች የሚሉት በተቃራኒው ነው።እውነታው ግን ከእነርሱ አስተሳሰብ ብዙ የራቀ ነው።
- ፖለቲካው በጥቂት በጎሳ የሚያምኑ ኢትዮጵያዊነትን በሚያጥላሉ እና የጎሳ ግጭትን ለመለኮስ እስከ 20 ሚልዮን ብር አውጥተው የእጅ እና የጡት ሃውልት በሚሰሩ ጉድ አመራር ስር ነው፣
- ፖለቲካው ለኢህአዲግ/ወያኔ ማጎብደድ እና መልመጥመጥን ብቻ እንደ ቅድመ ሁኔታ ያስቀመጠ እና በዙርያው ተስፋ ቢስ ግን ለገንዘብ እና ለጥቅም ባደገደጉ አድር ባዮች ተከቧል፣
- ምጣኔ ሃብቱ ከ70 በመቶ በላይ በስርዓቱ ስር በተደራጁ ኩባንያዎች የሚሽከረከር እና ሀብት ለማጋበስ ባሰፈሰፉ የውጭ ጥቅመኞቹ እየታገዘ በአስፈሪ እና አደገኛ ኃይሎች እየተሽከረከረ ነው።
ኢህአዲግ ኢትዮጵያን የዛሬ 23 ዓመት ከነበረችበት ከፍ አደረኩ እያለ ቢናገርም ዕውነታው ኢትዮጵያ ከምንገምተው በላይ አሳሳቢ ሁኔታ ላይ ነች።ከምጣኔ ሃብቱ እና ከፖለቲካው የተገለለው ሕዝብ ምሬቱ ገፍቶ የሚወስደው ጫፍ ለማወቅ ይከብዳል።የእዚህ ዓይነቱ ምሬት የኃይል እርምጃም ስለማይቀርለት ከትናንቱ ይልቅ መጪው አስፈሪ እንዲሆን አድርጎታል።
የዘንድሮው ግንቦት 20 እንደባለፈው ሁሉ ካለፈው ይልቅ መጪውን አስፈሪ አድርጎታል።ሃያ ሶስት ዓመት ደቡብ ኮርያ እና ብራዚል የድሃ ህዝባቸውን ቁጥር ቀንሰው ሀብት በፍትሃዊነት እንዲከፋፈል ያደረጉበት እረጅም የተባለ ብዙ ታምር የሚሰራባቸው ዓመታት ናቸው።በኢትዮጵያ ደግሞ 23 ዓመታት ሀብት የተወሰኑ ቡድኖች ውስጥ የተሰበሰበበት፣ ከአስር ሺዎች ወደ መቶ ሺህ ሕፃናት የጎዳና ተዳዳሪ የሆኑባቸው ዓመታት ናቸው።ህንፃ እና መንገድ መስራት ሕዝብ ማስተዳደር አደለም።የአረና አባል አቶ አሰግደ እንዳሉት ''መንገድ መስራት አስደናቂ ነገር አደለም።ጣልያን በአምስት ዓመታት በኢትዮጵያ ቆይታው ከስድስት ሺ ኪ ሜትር በላይ መንገድ ሰርቷል።ይህንን ማድረጉ ፋሽሽታዊ ስራው ይቀጥል አያስብልም።
የሆነው ሆኖ ኢህአዲግ ከ70 ዓመት በፊት በአፄ ኃይለ ስላሴ ዘመን በተገነባ ስታዲዮም ውስጥ ሆኖ ግንቦት ሃያን እያከበረ ኢትዮጵያ አድጋለች ይላል።ከየቀበሌው እና ትምህርት ቤቶች በልፈፋ አዲስ አበባ ስታድዮም ውስጥ ለተሰበሰበው ሕዝብ አቶ ኃይለማርያም ሲናገሩ ''በምግብ እራሳችንን ችለናል'' ሲሉ ተደምጠዋል።''የአፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም'' እና ይችን ንግግር በመጪው የእህል መሰብሰብያ ወቅት ላይ እንደማይደግሙት እራሳቸውም ያውቁታል።እንዳፋቸው ቢሆንልን ጥሩ ነበር።እውነታውን እርሳቸው የቤተ መንግስት እንጀራ ከሚበሉት ይልቅ የሚያውቀው ብዙሃኑ የኢትዮጵያ ሕዝብ ነው።
ለዘንድሮው በዓል ክብረ በዓል በመላ ሀገሪቱ ከግማሽ ቢልዮን (500 ሚልዮን) ብር በላይ ወጪ እንደሆነ እየተነገረ ነው።የግማሽ ቢልዮን ብር ብክነትን አስቡ እና በውሃ ጥም የሚንከራተቱ የከተማ እና የገጠር ነዋሪዎችን አስቡ።ስንቱ በእዚህ ገንዘብ ንፁህ ውሃ ባገኘበት ነበር። ስንት ገበሬ ከባህላዊ የበሬ አስተራረስ ወደተሻሻለ የትራክተር ማረሻ በተሻገረበት ነበር።ከሃያ ሶስት ዓመታት በኃላም በበሬ እያረስን ነው።ከ 23 ዓመታት በኃላም ኢህአዲግ/ወያኔ ከ70 ዓመት በፊት በተሰራ ስታድዮም ውስጥ ሆኖ አደጋችሁ እያለ መፎከሩ የጤና ይሆን?
ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ዳግም ኣብ ዝተሃነፀ ሆቴል መካ ኣብ ውሽጢ ኣብ ዝርከብ ናይ ቡን መሸጢ ላውንጅ ጨና ቡን ዓዊድዎ ይርከብ።እቲ ሆቴል ናብታ ከተማ ዝተመለሱ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ነበር ቀንዲ መራኸቢ እዩ።
ሊባን ማህቲ ይብሃል።ንሱን ስድርኡን ነቲ ኣብ እዋን ኵናት ዝዓነወ ሆቴልን ካፌን ወኒኖም ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።ንሱ ነዚ ሆቴል ዳግም ክሰርሕ ብምትላም ንዓመታት ካብዝነበረላ ካናዳ እዩ ተመሊሱ።ከምዚ ብምባል ‘’ደቂ ኣሕዋተይን ኣነን ከምኡ እውን ኣኮይን ብሓባር ኮይንና ተመሊስና እቲ ሆቴል ስርሑ ዳግም ንኽጅምርን ካብኡ እንታይ ክንረክብ ንኽእልን ብዝብል ወሲና ኢና ተመሊስና።’’
ኣብ እዋን እቲ ግጭ ኣብታ ከተማ ዝነበሩ ገለ ሱማሊያዊያን ግን ኣብ ኣውሮፓ፣ኣብ ዩናይትድ ስቴትስን ካናዳን ተማሂሮም ዝተመለሱ ሱማሊያዊያን ንኹሎም ዝሓሹ ስራሕቲ ይወስድዎ ኣለው ክብሉ የማርሩ።
ሱማሊያዊ ስነ-ጥበባሪ ኣዳና ፋራህ ኣፈይ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ማኸል መፅናዕትን ዘተን ኣብ ዝተዳለወ ናይ ኣርት ምርኢት ኣብ ፊት ንፊት ናይ ስእሊ ስራሕቱ ጠጠው ኢሉ ይርአ።"Empty Suit" ባዶ ኽዳን ኢሉ ፀዊዕዎ’ሎ።ነጋዶ ዝኽደንዎ ግን ሰብ ዘይተኸደኖ ባዶ ሱፍ እዩ።ካብ ዳያስፖራ ንዝመፁ ፖለቲከኛታት ዝውክል ስእሊ እዩ ከም ኣገላልፃ ኣፍተይ።
ገለ ኣሉታዊ ፅልዋታት ገዲፍካ ናይ ሱምሊያዊያን ምምላስ ገል ፅቡቕ ነገር ኣለዎ ይብል። ሒዞምዎ ካብ ዝመፁ ገንዘብ ብዝበለፀ ኢሉ ንሱ ካብ ዝተፈላለዩ ኩርንዓት ዓለም ምህዞታት ሒዞም ስልዝመፁ ብዙሕ ነገራት ክልውጡ እዮም ይብል።ብዙሓት ናይ ንግዲ ትካላት ተፈጢሮም እውን እዮም ይብል ብምስዓብ።
ብእስላማዊ ቤት ፍርዲ ንዓመታት ክመሓደሩ ምፅንሖምን ቀፂሉ ድማ እስላማዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ንሞቓድሾ ምስሓዛን እታ ከተማ ብኣዚዩ ጥቡቕ ስርዓት ትመሓደር ጀሚራ።
ከዲጃ ዓሊ ካብ ናይ 27 ዓመታት ናይ ካናዳ ናብራ ኣብ ቀረባ ናብ ሞቓድሾ ዝተመለሰት እያ።ካብታ ቅድሚ ሎሚ እትፈልጣ ከተማ ኣዝያ ዝተፈለየት ከተማ ኮይና ከምዝረኸበታ ትገልፅ።
እታ ሃገር ሎሚ እውን ንዓመታት ዝተኻየደ ግጭት ካብ ዘስዐበላ ጉድኣት ኣብ ምውፃእ ገና እንተኾነት እውን ከዲጃ ከምቶም ናብታ ከተማ ዝተመለሱ ብዙሓት ሰባት ንሳ እውን ነታ ከተማ ዳግም ንምህናፅ ዓብዪ ትልሚ ኣለዋ።
ብዕጡቓር ኣል-ሸባብ ሓል ሓሊፉ መጥቓዕትታት ዋላ እንተተፈፀሙ እውን ሓድነት እቲ ሓድሽ መንግስትን ምዕምባብ ውራያት ንግድን ቀፂሉ’ሎ።እዚ ሞቓድሾ ካብ ናይ 20 ዓመታት ራዕዲ እናወፀት እያ ዝብል ተስፋ ኣዛይዱ’ሎ።
Previous Postበዋሽንግተን ዲሲ እና አካባቢው የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ለአገር መከላከያ ሰራዊት ያላቸውን አጋርነትና ድጋፍ ገለጹ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ህዳር 25 ቀን 2013 ዓ.ም አ…
Next Postየምንጃር ሸንኮራ ወረዳ ሲቪል ሰርቪስና የሰው ሀብት ልማት ጽ/ቤት የመንግስት ሰራተኞች በመስሪያ ቤት ውስጥ የህጻናት ማቆያ አገልግሎት መስጫ ተግባራዊ እንዲሆን የጸደቀ መሆኑን ገለጸ። አማራ…
Ethiopia Zare (ዓርብ ሚያዝያ 10 ቀን 2000 ዓ.ም. April 18, 2008)፦ ከትናንት በስቲያ ረቡዕ ሚያዝያ 8 ቀን 2000 ዓ.ም. የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ስምንተኛ ወንጀል ችሎት፤ (ለሁለት ዓመታት የዘለቀውንና የቅንጅት አመራሮች .. የተከሰሱበትን የሁለተኛ ወንጀል ችሎት በቀኝ ዳኝነት ሲያስችሉ በነበሩት) ዳኛ አቶ ልዑል ገብረ ማርያም ተሰይሟል።
Ethiopia Zare (ዓርብ ሚያዝያ 10 ቀን 2000 ዓ.ም. April 18, 2008)፦ “ምርጫ” የሚለው ቃል በኢትዮጵያውያኖች ዘንድ ሲነሳ ትውስታ የሚፈጥረው “ምርጫ 97” ነው። የምርጫ 97 ትዝታ ለሚቀጥሉት … ዓመታት ከኢትዮጵያውያኖች የትውስታ ሣጥን ይጠፋል ተብሎ አይታሰብም።
Ethiopia Zare (ዓርብ ሚያዝያ 10 ቀን 2000 ዓ.ም. April 18, 2008)፦ የፌዴራል ፍርድ ቤቶች አስተዳደር ዳይሬክተር አቶ ዳኛቸው ካሳ በሠራተኞች ላይ ፈጽመውታል የተባለውን በደል እንዲያጣራ የተቋቋመው ኮሚቴ ሪፖርቱን ለሦስቱም ፍርድ ቤት ዳኞች አቀረበ። በአስቸኳይ ሕጋዊ ርምጃ እንዲወሰድ ዳኞች የጠየቁ ሲሆን፣ አስተዳደር ዳይሬክተሩ የሥራ መልቀቂያ ማስገባታቸው ታውቋል።
Ethiopia Zare (ኀሙስ ሚያዝያ 9 ቀን 2000 ዓ.ም. April 17, 2008)፦ አዲስ አበባ ውስጥ በሚኪሌላንድ መንገድ የሚገኘውና የአቶ ትዕዛዙ ኮሬ ንብረት የሆነው "ዮድ አቢሲኒያ የባሕል ምግብ ቤት" ትናንት ሚያዝያ 8 ቀን 2000 ዓ.ም. በደረሰ የእሳት አደጋ ምግብ ቤቱ ሙሉ ለሙሉ ወደመ።
Ethiopia Zare (ኀሙስ ሚያዝያ 9 ቀን 2000 ዓ.ም. April 17, 2008)፦ በተቀዳሚት ምክትል ሊቀመንበሯ ወ/ት ብርቱካን የሚመራው የቀድሞው የቅንጅት የአመራር አባላት ለማቋቋም ላይ የሚገኙት አንድነት ለፍትህና ለዲሞክራሲ ፓርቲ ፕሮግራም፣ በመመስረቻ ሰነድ እና በመተዳደሪያ ደንቡ ላይ የፊታችን ቅዳሜ ውይይት ሊካሄድ እንደሆነ ታወቀ።
Ethiopia Zare (ረቡዕ ሚያዝያ 8 ቀን 2000 ዓ.ም. April 16, 2008)፦ ዝነኛው ድምጻዊ ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) ከዚህ ቀደም "በመኪና ሰው ገለህ አምልጠሀል" በሚል ተከሶበት በነበረው ክስ ምክንያት የፌደራል ዓቃቢ ሕግ የዋስትና መብት ሊሰጠው አይገባም በማለቱ የዋስ መብቱን በሚመለከት ውሳኔ እስኪሰጥ ወደ ቃሊቲ እስር ቤት የተላከ መሆኑን ከአዲስ አበባ የደረሰን ዘገባ ጠቆመ።
Ethiopia Zare (ማክሰኞ ሚያዝያ 7 ቀን 2000 ዓ.ም. April 15, 2008)፦ ትናንት በሁለት የኖክ የነዳጅ ማደያዎች የደረሰውን ፍንዳታ የአሸባሪዎች ጥቃት ነው ሲል የኢህአዴግ መንግሥት ገለጠ። ድርጊቱን አቶ አየለ ጫሚሶ እና አቶ ልደቱ አያሌው ማውገዛቸውን የመንግሥት መገናኛ ብዙኀን ገለጡ።
Ethiopia Zare (ማክሰኞ ሚያዝያ 7 ቀን 2000 ዓ.ም. April 15, 2008)፦ ትናንት አመሻሹ ላይ ወደ አስራ ሁለት ሰዓት ተኩል አካባቢ አዲስ አበባ ውስጥ በሚገኙ ሁለት ነዳጅ ማደያዎች ላይ በደረሰው የቦንብ ፍንዳታ የሦስት ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ አስራ አንድ ሰዎች መቁሰላቸውን ከአዲስ አበባ ዛሬ ጠዋት የኢትዮጵያ ዛሬ ድረ ገጽ የደረሰው መረጃ ጠቆመ።
Ethiopia Zare (ሰኞ ሚያዝያ 6 ቀን 2000 ዓ.ም. April 14, 2008)፦ ንብረትነቱ የሼክ መሐመድ ሁሴን አላሙዲንን (በዋናነት)፣ የአቶ አብነት ገ/መስቀል እና የአቶ ታደሰ ጥላሁን የተባሉ አንድ ሌላ ባለሀብት የሆነው ናሽናል ኦይል ኩባንያ (ኖክ) በተባለው ነዳጅ ማደያ ላይ በዛሬው ዕለት ፍንዳ መድረሱን ከስፍራ የደረሰን ዘገባ አስረዳ።
Ethiopia Zare (ቅዳሜ ሚያዝያ 4 ቀን 2000 ዓ.ም. April 12, 2008)፦ ኀሙስ ሚያዝያ 2 ቀን 2000 ዓ.ም. 23ኛ መደበኛ ስብሰባውን ያካሄደው የተወካዮች ምክር ቤት ያፀደቀው የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ ኢህአዴግ ለፈለገው ቡድን ብቻ እውቅና ለመስጠት እንዲያስችለው ተደርጎ የተረቀቀ መሆኑ ታወቀ።
ኣብ ዓዲ-እንግሊዝ ዝነብር ምሁር ስነ-ቑጠባ ዶ/ር ተስፋይ መሓሪ፡ ስለምንታይ ኣብ ኤርትራ ዋጋ ዕዳጋታት ከምዝጎደለ ክትንትን ከሎ፡ ዋጋ ዝጎድል ወይ ቀረብ ክበዝሕ ከሎ ወይ ከኣ ኣብ ዑደት ዝርከብ ገንዘብ ክውሕድ ከሎ ምዃኑ ይጠቅስ። ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ዘይልሙድ ዝኾነ ወሰኽ ቀረባት ስለዘይተሰምዐ ግን፡ እቲ ቀንዲ ምኽንያት፡ ባንኪ ኤርትራ ባጤራ ናቕፋ ብብዝሒ ናብ ዑደት ከይወጽእ ቁጽጽር ስለዝገበረ`ዩ ዝብል እምነት ኣሎ።
ኣብ ዕዳጋታት ኣስመራ፡ ዋጋ መግቢ ብ60 ክሳብ 70% ከምዝወረደ ይንገር ኣሎ። “እቲ ቐረብ ጎዲሉ እንተዝኸውን፡ እቲ ዋጋ ኣይምጎደለን፡ እቲ ነጋዳይ ባዕሉ ብፍቓዱ ነታ ኣቕሓ ይሸጣ እንተልዩ ጸገም የብላን፡ ሸማታይ ከኣ በታ ኣብ ጅብኡ ዘላ ዝወሓደቶ ገንዘብ ነቲ ዘድልዮ መግቢ ክገዝእ እንተኽኢሉ ጸገም ኣይኮነን” ይብል ዶ/ር ተስፋይ መሓሪ። ገንዘብ ካብ ባንኪ ክነውጽእ ኣይከኣልናን እናበሉ ዘማርሩ ነበርቲ `ውን ውሑዳት ኣይኮኑን። ንሰራሕተኛታት መንግስትን ነቲ ውሑድ ደሞዙን ምቹእ ኩነታት ከምዝፈጠረሎም ዝግልጹ`ውን ከምኡ ውሑዳት ኣይኮኑን።
ሰበር ዜና - ግንቦት 7 ንቅናቄ የየመንን መንግስት እና ኢህአዴግ/ወያኔን አስጠነቀቀ።ለኢህአዲግ/ወያኔ በሰጠው ማስጠንቀቂያ የድርጅቱ ዋና ፀሐፊ አቶ አንዳርጋቸው ''አካል፣ መንፈስ እና ሕይወት ላይ ለሚደርሰው ጥቃት ሁሉ በማንኛውም መንገድ በማንኛውም ቦታ የምንበቀል መሆኑንና ብዙ የወያኔ ሹማምንት ዋጋ የሚከፍሉበት እንደሚሆን እንዲያውቁት እናስጠነቅቃለን'' ይላል መግለጫው።
የኢትዮጵያ ዘመናዊ የጦር ሰራዊት መሰረቱ በዳግማዊ ምንሊክ ዘመን ይጣል እንጂ በተደራጀ መልክ የተመሰረተው ከፋሽሽት ኢጣልያ መባረር በኃላ መሆኑን በርካታ ድርሳናት ያስረዱናል።ዛሬ ቀና ብለን ስለ ኢትዮጵያ መናገር የቻልነው በጥንት አባቶቻችን ተጋድሎ ብቻ አይደለም።የቀድሞ ዘመናዊ የጦር ሰራዊት ገድልም ትልቅ አስተዋፆ አለበት።ሱማልያ ''ቁርስ ድሬዳዋ ምሳ አዲስ አበባ'' በሚል መፈክር በ1969 ዓም በከፈተችብን ጦርነት ከሞቃዲሾ በምታስተላልፈው የአማርኛ ራድዮ ፕሮግራም ፎክራብን ነበር።ምስራቃዊውን የሀገራችንን ክፍል ይዛ ነበር።
በመቶ ሺህ የሚቆጠር ሚሊሻ ከመደበኛ ሰራዊት ጋር እልህ አስጨራሽ ውግያ አድርጎ ነፃነታችንን እና የኢትዮጵያን የግዛት አንድነት ያስከበረው የቀድሞ ዘመናዊ የጦር ሰራዊት ነው።ኢትዮጵያውያን ብዙ ያልገቡን፣ክብር መስጠት ሲገባን ክብር ያልሰጠናቸው ክቡራን አሉን።
የኢትዮጵያ ዲያስፖራ ለሀገሩ የሚያደርገው አስተዋፆ ታላቅ አብነት-የኢትዮ-አሜሪካ የሕክምና ዶክተሮች ቡድን በአዲስ አበባ ለአፍሪካ ሞደል የሆነ ከፍተኛ ሆስፒታል በሁለት ቢልዮን ብር ወጪ ሊገነባ ነው የመሰረት ድንጋዩ በመጪው ቅዳሜ አዲስ አበባ ላይ ይጣላል
ኢትዮ-አሜሪካ የሕክምና ዶክተሮች ቡድን በአሜሪካን ሀገር በህክምና ሙያ ላይ በተሰማሩ ትውልደ ኢትዮጵያውያን የተመሰረተ ቡድን ነው። ቡድኑ በድረ-ገፁ ላይ ተልዕኮውን እና ራዕዩን አስቀምጧል።
የቡድኑ ተልኮ '' በኢትዮጵያና አካባቢዋ እንዲሁም በአፍሪካ ደረጃውን የጠበቀ፣ በዓለም ዓቀፍ ደረጃ ሰጪዎች የተመሰከረለት እና የጤና ዕውቀት ማስመስከርያ የሆነ ሆስፒታል መገንባት ነው'' ይላል።
ራዕዩ ደግሞ እንዲህ ይነበባል - '' እኛ ከ 200 በላይ የሆንን ትውልደ ኢትዮጵያውያን የሕክምና ባለሙያዎች ከፍተኛ ጥራት እና ደረጃ ያለው በዕውቀት እና በምርምር ላይ የተመሰረተ የሕክምና አገልግሎት ለኢትዮጵያ ሕዝብ፣ለአፍሪካ እና ለመላው ዓለም ሕዝብ መስጠት ራዕያችን ነው''' ይላል።
ቡድኑ የኢትዮጵያ ዲያስፖራ ለሀገሩ የሚያደርገው አስተዋፆ መገልጫ የሆነውን እና በታላቅ አብነት የሚጠቀሰውን ተግባር በመጪው ቅዳሜ ሰኔ 21/2006 ዓም በሁለት ቢልዮን ብር ለሚገነባውን ሆስፒታል የመሰረት ድንጋይ በመጣል ይጀምራል።
ሆስፒታሉ በዓለማችን ካሉት ምርጥ ሆስፒታሎች ተርታ የሚመደብ ሲሆን ደረጃውን ''ጆይንት ኮሚሽን ኢንተርናሽናል'' በተሰኘ የሆስፒታሎችን ደረጃ በሚያወጣ ድርጅት በሚሰጠው ሰርተፍኬት ዓለም አቀፍ ተወዳዳርነቱን የሚያስመሰክር እንደሚሆን ይጠበቃል።ሆስፒታሉ የማስተማርያ እና ከፍተኛ የሕክምና ምርምር የሚደረግበት መሆኑን እና ከ200 በላይ የሆኑትን የቡድኑ አባላት ውስጥ የተወሰኑትን ስፔሻሊስቶች ወደ ኢትዮጵያ መጥተው አገልግሎት እንደሚሰጡ የቡድኑ አመራር አባል ዶ/ር ግርማ ተፈራ አስረድተዋል።
የግብፅ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤ/ክርስቲያን ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎድሮስ ሁለተኛ በኖርዌይ የሶስት ቀናት ጉብኝት አደረጉ።ኖርዌይን በመጎብኘት የመጀመርያ የኮፕት ፓትርያሪክ ናቸው (የጉዳያችን ልዩ ጥንቅር -ፎቶዎች ይዘናል (Gudayachn Exclusive)
የግብፅ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤ/ክርስቲያን ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎድሮስ ሁለተኛ በኖርዌይ ከ ሰኔ 12-14/2006 ዓም ባደረጉት ጉብኝት ከፍተኛ አቀባበል በኖርዌይ መንግስት የተደረገላቸው ሲሆን ከኖርዌይ ንጉስ ሃራልድ፣ከጠቅላይ ሚንስትር ወ/ሮ አርና ሱልበርግ እና ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ብረንደ ጋር ተወያይተዋል።
የፓትርያርኩ ጉብኝት በግብፅ ባለው ፖለቲካዊ እና ሃይማኖታዊ ጉዳይ ላይ ለመወያየት የኖርዌይ ቤተክርስቲያን ባደረገችላቸው ጥሪ ምክንያት መሆኑን ለማወቅ ተችሏል።በመካከለኛው ምስራቅ ውስጥ ካሉት አብያተክርስቲያናት በርካታ ምዕመናንን ያላት የግብፅ ኮፕቲክ ቤተክርስቲያን በብዙ ወከባ እና ፈተና ላይ መሆኗን የኖርዌይ መንግስት እና የሃይማኖት ድርጅቶች እንደሚረዱ በተወካዮቻቸው አማካይነት ለፓትርያርኩ እና ለልዑካኑ ገልፀዋል።
በአፀፋው ፓትርያርኩ በግብፅ ያለውን ተጨባጭ ሁኔታ ማስረዳታቸው እና በተለይ አርብ ሰኔ 13/2006 ዓም በኖርዌይ ከሚገኙ የተለያዩ የክርስቲያናዊ ድርጅቶች ጋር ልዩ ውይይት አድርገዋል።በፓትርያርኩ ለውይይት የቀረበው የመውያያ አርዕስት ''በወቅታዊው የግብፅ ፖለቲካዊ እና ሃይማኖታዊ ሁኔታዎች ውስጥ የኮፕቲክ ቤተክርስቲያን የገጠሟት ተግዳሮቶች'' (''Dilemmas and challenges for the Coptic church in the current political and religious situation in Egypt'') የሚል ሲሆን ፅሁፉ የግብፅ ክርስቲያኖችን መፃኢ ፈተና እና ከዓለም ዓቀፉ ማህበረሰብ እና ከኖርዌይ የሚጠበቀውን ድጋፍ ያመላከተ እንደሆነ ለማወቅ ተችሏል። ፓትርያርክ ቴዎድሮስ ሁለተኛ ከሁለት ዓመት በፊት ህዳር ወር ላይ በተደረገ ሲመት ከእዚህ ዓለም በሞት የተለዩትን አቡነ ሺኖዳን ተክተው የተሾሙ መሆናቸው ይታወቃል።
ከእዚህ በታች ፓትርያርክ ቴዎድሮስ ሁለተኛ በኖርዌይ ባደረጉት ጉብኝት በኦስሎ ''ዱም ሺርኬ'' ቅዳሜ ሰኔ 14/2006 ዓም ባደረጉት የፀሎተ-ቅዳሴ ስነ-ስርዓት በጉዳያችን ጡመራ የተነሱ ፎቶውዎችን ነው።
በሺህ የሚቆጠር የአማርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን ከምዕራብ ወለጋ ጊምቢ እና ቄሌም በኃይል አካባቢውን እንዲለቁ ከመደረጉ በላይ ድብደባ እና ግድያ እንደተፈፀመባቸው ቪኦኤ የአማርኛው አገልግሎት ሰኔ 12/2006 ዓም ምሽት ባስተላለፈው ዘገባ ገለፀ።
ዘገባው የተፈናቃዮችን ምስክርነት እንዳስደመጠው ድብደባው እና ግድያው በከተማው ሕዝብ እና ፖሊስ የታገዘ መሆኑን እና ህይወታቸውን ያተረፉት በኮርኒስ እና ጫካ በመደበቅ መሆኑን ሲገልጡ፣አንድ ምስክርነታቸውን ለቪኦኤ የሰጡ ተፈናቃይ አክለው እንደገለፁት ከጊምቢ ከተማ ብቻ ከሶስት ሺህ በላይ የአማርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን መፈናቀላቸውን ተናግረዋል።ሌላው ምስክርነት ሰጪ ደግሞ ቁጥሩን ከስምንት ሺህ ሕዝብ በላይ አድርሶታል።
አምስት ልጆች የነበራቸው መሆናቸውን የተናገሩት ሌላ ተፈናቃይ የነበራቸው መደብር መዘረፉን እና ካለምንም ሀብት መቅረታቸውን፣ጉዳዩን አቤት ለማለት ወደ ባለስልጣናት ቢሄዱም ሰሚ ማጣታቸውን አስታውቀዋል።
የቪኦኤ ጋዜጠኛ ጉዳዩን አስመልክቶ ቀደም ብሎ የአካባቢው የፀጥታ ጉዳይ ኃላፊ የተባሉ እሳቸው ግን የኦሕዴድ ድርጅት ጉዳይ ኃላፊ ነኝ ያሉ አቶ አወቀ የተባሉ የክልሉ ባለሥልጣን ስለጉዳዩ ሲናገሩ ''ያባረረ የለም' ሲሉ ተደምጠዋል።
የኦሮምያ ክልል የመንግስት ኮሚኒኬሽን ጉዳይ ኃላፊ ወ/ሮ ራቢያ ኢሳ ''ሰዎቹ የሄዱት ፈርተው ነው'' ካሉ በኃላ ''ቁጥራቸው ''መቶ አይሞሉም '' ማለታቸው ግርምትን ፈጥሯል።የቪኦኤ ጋዜጠኛ አቶ ሰለሞን በመቀጠል '' ቁጥሩ አይደለም ወሳኙ አንድም ሰው ቢሆን ለምን ተፈናቀለ? ደግሞስ ምን ያስፈራቸዋል? ያብራሩልኝ '' ብሎ ለጠየቃቸው ወ/ሮ ራቢያ አጥጋቢ መልስ መስጠት ሳይችሉ ቀርተዋል።
የኢህአዲግ/ወያኔ የጎሳ ፖለቲካ ሕዝቡን በአካል መለብለብ ከጀመረ ሰነበተ።ሺዎች የእዚህኛው ሌሎች የእዝያኛው ናችሁ እየተባሉ ተፈናቅለዋል።በተለይ አማርኛ ተናጋሪ የሆኑ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ከጉርዳፈርዳ፣ከበንሻጉል፣ከኢልባቦር እና ከወለጋ አሰቃቂ ግድያ እና ድብደባ እየተፈፀመባቸው ለዘመናት ያፈሩትን ንብረት እየተነጠቁ መባረራቸውን ያመለከቱ ዘገባዎች ሲወጡ የነበረ መሆኑ ይታወቃል።
የመካከለኛው ምስራቅ ሃይማኖታዊ እና ስልታዊ አቀማመጥን መሰረት ያደረጉ ታሪካዊ ግጭቶች ወደ አፍሪካ በተለይ ወደ አፍሪካ ቀንድ እንዳይዛመቱ ስጋቱ አይሏል።(የጉዳያችን ማስታወሻ)
¨እስራኤል በአፍሪካ የነበራትን ቦታ ማስመለስ ትፈልጋለች። የ አፍሪካ መሪዎች ከፅንፈኛ እስልምና እንቅስቃሴ ጋር የሚደረገውን ትግል ይቀላቀሉን።¨ የእስራኤል ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቪግዶር ሊበርማን።
ያለፉት ሁለት ዓመታት ለመካከለኛው ምስራቅ የምጥ አመታት ነበሩ።ሶርያ ማባርያ በሌላው ጦርነት ውስጥ ተነክራለች።ኢራቅ ¨ከድጡ ወደ ማጡ¨ እንዲሉ ከአልቃይዳ ጋር ግንኙነት ያላቸው ነውጠኛ እንቅስቃሴ የያዙ ቡድኖች (አይ ኤስ አይ ኤስ-ISIS) ዛሬ ዋናውን የነዳጅ ማምረቻ ቦታ ይዘዋል።በጉዳዩ ላይ ኢራን ሥጋቷን ብቻ ሳይሆን የጦር ኃይሏን ከኢራቅ መንግስት ጎን ላማሰለፍ ዝግጁ መሆኗን ገልፃለች።
ይህ በእንዲህ እንዳለ የምስራቅ አፍሪካ እና የአፍሪካ ቀንድ የፀጥታ ሁኔታዎች ከጊዜ ወደጊዜ አሳሳቢነታቸው እየባሰ መምጣቱ እየተስተዋለ ነው።የሱማሊያው አልሸባብ ከመዳከም ባለፈ በተከታታይ የአፍሪካ ሕብረት ሰራዊት ዘመቻ ሊጠፋ አልቻለም።ይልቁንም በኬንያ በሚፈፅማቸው የሽብር ጥቃቶች ከ አርባ አምስት ሰዎች በላይ መሞታቸው የያዝነው ሳምንት ዜና ነበር።ሁኔታዎቹ ለጊዜው አይቀጣጠሉ እንጂ በአፍሪካ ቀንድ ሃገራት ተመሳሳይ አደጋዎች አንዣበዋል።
ሱዳን የውስጥ ችግሯን ለመፍታት ጥረት ስታደርግ ብትታይም የጦር መሳርያ ግዥዋን ግን ቀጥላበታለች።የደቡብ ሱዳን ግጭት እንደቀጠለ ነው።ኢትዮጵያን በጎሳ ፖለቲካ የሚመራው ኢህአዲግ/ወያኔ ከእስልምና ተከታዮች ጋር የገባው ውዝግብ መድረሻው ገና አልታወቀም።ኤርትራ ቆላው ክፍል አልፎ አልፎ የሚሰሙ የፅንፈኛ እስልምና አራማጆች እንቅስቃሴ በመሳርያ ኃይል የተደገፈ እንቅስቃሴ የመኖሩ ከመሰማቱ በላይ የወታደራዊ መፈንቅል እንቅስቃሴ ከተደረገ ገና አንድ ዓመት ማስቆጠሩ ነው።የእንቅስቃሴው መሪዎች በአቶ ኢሳያስ ፈላጭ ቆራጭ አመራር የተማረሩ ብቻ ሳይሆኑ የፅንፈኛ እስልምና አራማጆች እንደተገኙበት የሚገልፁ ዘገባዎች ተደምጠዋል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ነው እንግዲህ እስራኤል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሯን ልካ የአፍሪካ ሃገራትን ለመጎብኘት የተነሳችው። ጉዳዩ ከተራ ጉብኝት ጋር የተያያዘ አይመስልም።ይልቁንም ከፀጥታ ጉዳዮች ጋር የተያያዙ ውሎችን ማድረግዋ ጉዳዮቹን የበለጠ የማወሳሰብ እና ከመካከለኛው ምስራቅ ሃገራት ችግር ጋር የማዛመዱ ዕድል ከፍተኛ ነው።
እስራኤል በራሷ በአፍካ ቀንድ መገኘት ከአልቃይዳ የአፍሪካን ቀንድ ለማመስ መንቀሳቀስ ጋር ተዳምሮ ጉዳዩን እሳትና ጭድ እንዳያደርገው ነው ስጋቱ። የእስራኤሉ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኢትዮጵያን ለመጎብኘት ሰሞኑን አዲስ አበባ ሲገቡ የተከተላቸው የልዑካን ቡድን አባላት ብዛት ከ50 በላይ ነበሩ።
ሚልዮኖች እንደመሆናችን በተለያዩ አቀራረቦች እና ስልቶች የሀገራችን ምሁራን ሊያንፁን ይገባል።ያደጉትን ሀገሮች ትተን የአፍሪካ ሃገራትን ለምሳሌ እንደ ዑጋንዳ ያሉ ሀገሮች በዋና ከተማቸው ብቻ ከሃምሳ በላይ ኤፌ ኤም ራድዮኖች አሉ።ሕዝብ እንደምርጫው ይሰማል እራሱን ያይበታል።መገናኛ ብዙሃኗ በአፈና መንግስት በታገተባት ሀገራችን ኢትዮጵያማ ምን ያህል እንደሚቀረን ከእዚህ መረዳት ይቻላል።ኢትዮጵያ ወጣቶቿ እየደረሱላት ነው።ሁለት አዳዲስ የራድዮ መርሃግብሮች ወደ መስመር ገብተዋል።የመገናኛ ብዙሃን በተለያየ አቀራረብ እና ፈጠራዎች በተለይ በዲያስያስፖራው እንዲሁም በተለያዩ መንገዶች ለሚሰማው የሃገርቤት ነዋሪ የራሳቸውን በጎ ተፅኖ መፍጠራቸው ሳይታለም የተፈታ ነው።እናም እናበረታታቸው።አይዟችሁ ምን እናግዝ? እንበላቸው።እኛ መናገር ቢያቅተን የሚናገሩልንን ሃሳብ የሚያመነጩትን ማበረታታት ተገቢ ነው።
ባሳለፍነው ሳምንት ውስጥ ቀደም ብለው ለነበሩ ኢትዮጵያውያን የብሮድካስት ስርጭቶች ተጨማሪ እገዛ የሚያደርጉ ግን ደግሞ አስፈላጊ የሆኑ አዳዲስ የራድዮ መርሃግብር ስርጭቶች ተጀምረዋል።
“ዋዜማ ሬዲዮ” በስደት ባሉ ጥቂት ኢትዮጵያውያን የተቋቋመ ሳምንታዊ የፖድካስት ሬዲዮ ስርጭት ነው። ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያውያንን በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ልንጨዋወት መክረናል። እግረመንገዳችንን ጎረቤቶቻችንን የሚመለከቱ ጉዳዮች ስናነሳ ብንገኝም የእንግዳ ተቀባይነት ወጋችን ሆኖብን ነው።
ዝግጅቶቻችን አገራችን እውነተኛ ዴሞክራሲያዊ ሽግግር ለማድረግ እንድትችል የሚመኙ ናቸው። ዓላማችን ማንኛውም የፖለቲካ፣ የሃይማኖት ወይም ሌላ አይነት ቡድን የማይቆጣጠረው አንድ ተጨማሪ የውይይት መድርክ መፍጠር ነው።
ሁለተኛው በተለይ በኖርዌይ እና አካባቢ ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን እንቅስቃሴ ላይ የሚያተኩር ነገር ግን ለመላው ዓለም በኢንተርኔት የሚዳረሰው ''የዲሞክራሲያዊ ለውጥ በኢትዮጵያ ድጋፍ ድርጅት ኖርዌይ'' በተሰኘ በኢትዮጵያ ዲሞክራሲያዊ ለውጥ ለማምጣት የሚሰሩ ግለሰቦችንም ሆነ ድርጅቶች በተለያየ መንገድ የሚደግፍ ድርጅት የተጀመረ ነው።
''ሰላም ጤና ይስጥልኝ መላው የስርጭታችን ታዳሚዎች ዛሬ ወረሃ ግንቦት 23ኛ ቀን ላይ እንገኛለን የዴሴሶን ራዲዮ የሙከራ ፐሮግራም ለመጀመሪያ ግዜ ለአድማጭ የሚደርስበት ቀን ነው ::ክብራትና ክቡራን ኢትዮጲያውያን ወገኖቻችን ለዘመናት ያጣነውን ስላምና እኩልነት ለማስመለስ የሚታገለው ዴሞክራሲያዊ ለውጥ ድጋፍ ድርጅት በኖርዌይ የራዲዮ ስርጭቱን ለአየር ማዋል የቻልበት የመጀመሪያ ቀን ላይ በመድረሳችን በመላ ኖርዌይ ለሚገኙ አባላትና ለደጋፊዎቻችን የደስታ መልእክታችን ይደረሳችሁ::
ከላይ የተጠቀሱት ራድዮኖች ለኢትዮጵያውያን በጎ መንገዶችን ማመላከት ብቻ ሳይሆን ቀደም ብለው ለነበሩ የብሮድካስት አገልግሎቶችም ሆነ በኢትዮጵያዊነት ዙርያ የተሻለ ለሚያልሙ ሁሉ አጋዥ፣መንገድ አመላካች፣እና አዳዲስ ሃሳቦች አመንጪ እንደሚሆኑ ይታሰባል።ይበርቱልን!
1 የየደከመ፣ የደኸየ፣ የተናጋ አገር፣… የባህር በር ያጣል። በውጭ ትንኮሳና በወረራ እየተጎሳቆለ ይፍረከረካል። ትንሹም ትልቁም ይጫወትበታል። ሂሳብ ማወራረጃ፣ ኪሳራ ማድበስበሻ፣ ጭንቀት ማብረጃ ያደርጉታል።
2. በተቃራኒው፣ ባለታሪክና ባለተስፋ ጠንካራ አገር፣… የባሕር በር ባለቤት ይሆናል። የወዳጅ ድጋፍና የተባባሪ ኢንቨስትመንት ይጎርፍለታል። በሚተናኮሉና በሚዳፈሩ ፀበኞች ምትክ፣ ታማኝ አጋሮች፣ አክባሪ ጎረቤቶችና ገበያተኞች ይበዙለታል። ኢትዮጵያ ከየትኛው ነች? የሚቀነስባት ወይስ የሚጨመርላት? በአንድ በኩል፣ ኢትዮጵያ ትልቅ ባለታሪክ አገር ናት።
ከሩቅም ከቅርብም፣ ብዙዎች በመልካም ትዝታ የሚያስቧትና በጎ የሚመኙላት፣ ትልቅ ባለታሪክ አገር ናት። እንደገናም፣ ኢትዮጵያ ወደፊት እንደምትራመድ፣ ወደ ከፍታ እንደምትጓዝ በማመን፣ ለአካባቢዋም እንደምትተርፍ በመመኘት፣ በርካቶች በተስፋ ይጠብቋታል - የተስፋ ምድር እንደሆነች ያስባሉ ማለት ይቻላል። ታዲያ፣ ባለ ታሪክና ባለ ተስፋ ትልቅ አገር መሆኗ፣ ባዶ ትዝታና ምኞት አይደለም።
የአፍሪካ ህብረት መዲናነቷ፣ በተጨባጭ፣ የረዥም ዘመናት መልካም ታሪኳን ይመሰክራል። የነፃነት አርአያነቷን በአድናቆት ያውጃል። በሌላ በኩል፤ ቁጥብ የጨዋነት ባህሏ፣ ለወደፊት የስልጣኔ ጉዞ የሚረዳ ጥሩ መነሻና ተስፋ ነው። የኢትዮጵያን የጨዋነት ልማድ በማየትም፣ የእርጋታና የሰላም ማዕከል እንድትሆን በርካታ የዓለም መንግስታት ተስፋ ይጥሉባታል። ተመልከቱ። በተጨባጭ፣ ኢትዮጵያ፣ የሰላም አስከባሪ ሃይል ዋና ምንጭ ሆናለች። ደግሞም እስከአሁን አላሳፈረቻቸውም። ባለፉት 30 ዓመታት፣ የኢትዮጵያ ሰላም አስከባሪ ሃይል፣ በበርካታ አገራት ተሰማርቷል። አስከ ዛሬም፣ በመልካም ብቃትና በጨዋነት እንጂ፣ ስሙ በክፉ አልተነሳም።
ምን ለማለት ነው? የረዥም ዘመናት የህልውናና የነፃነት፣ የስልጣኔ ቅርስና የጨዋነት ታሪኮቿ፣ በራሳቸው፣ ለኢትዮጵያ ታላቅነት፣ ከፍተኛ ፋይዳ አላቸው። የዚያኑ ያህልም፣ ተጨማሪ በረከትን ያስገኛሉ - ለምሳሌ የአህጉር መዲናነትንና የሰላም አስከባሪነትን። መልካም ታሪክ ላለው አገር፣ ሌላም በረከት ይጨመርለታል። ይህም ብቻ አይደለም።
ኢትዮጵያ፣ በዛም አነሰ፣ አለማቀፍ የኢኮኖሚ ድጋፍና የዲፕሎማሲ ትብብር፣ አልተነፈገችም። ምንም እንኳ፣ ተመፅዋችነት አስቀያሚ ቢሆንም፣ ከአመት አመት የማይቋረጥ የእህል፣ የመድሃኒትና የግንባታ እርዳታቸውን የሚሰጡ ወዳጅ አገራት አላጣችም። ለዚያውም የእርዳታቸውን ያህል፣ “እርዳታ ሰጠን” ብለው ብዙ አያወሩም። አንዳንዶቹማ ትንፋሽ አይሉም።
በእርግጥ፣ በእርዳታ ብቻ፣ ከጊዜያዊ ችግሮችና ከደራሽ አደጋዎች መዳን እንጂ፣ በቅጡ መሻሻልና ማደግ አይቻልም። ቢሆንም፣ በቢሊዮን ዶላር የሚቆጠር ደራሽ እርዳታና የገንዘብ ድጋፍ በየዓመቱ ማግኘት፣ ቀልድ ‹እድል› አይደለም። በብልሃት ለዘለቄታው ከችግር መላቀቅና ወደ ከፍታ መራመድ ደግሞ፣ የኢትዮጵያውያን ድርሻና ምርጫ ነው። “ሃሳብን በእርዳታ ላይ ጥሎ” መፍዘዝ መደንዘዝም፣ የኛው ምርጫ ከመሆን አያልፍም።
መታዘብ ትችላላችሁ። ሌላው ቀርቶ፣ “የኮረና ቫይረስ ክትባት፣ ለራሳችን ለመግዛት ምን ያህል ገንዘብ እናወጣለን? ወጪውን እንችለዋለን?” የሚል ቅንጣት ጥያቄ የማናነሳው፣ ለአፍታ የማንነጋገረው ለምን እንደሆነ አስቡት። በሆነ መንገድ፣ በሃብታሞቹ መንግስታት ወጪ፣ ነገ ከነገወዲያ፣ የክትባት እርዳታ እንደሚመጣ በመተማመን አይደለም? ነው እንጂ። አዎ፣ እርዳታ ላይ መተማመን አያዋጣም። ነገር ግን፣ ኢትዮጵያ ባለወዳጅ አገር መሆኗ መልካም ነው።
ከዚህ ጎን ለጎን፣ “ኢትዮጵያ፣ ታድጋለች፤ ትሻሻላለች” የሚል ተስፋ መኖሩ፣ ለአገራችን ይጠቅማታል። የተስፋ ምድር በመሆኗ፣ ወዳጅና ደጋፊ ጥሎ አይጥላትም። የማደግ ተስፋዋ፣ በዓለም ዙሪያ፣ ተሰሚነትንና አክብሮትን ያስገኝላታል። በእድገት የመጓዝ ውጥኗና ተስፋዋ ተቋርጦ እስካልጨለመ ድረስ፣ ወዳጅ አልባ አትሆንም። በተለይ ዋና ዋናዎቹ አገራት፣ በሆነ ባልሆነ ሰበብ ለፀብ አይነሱባትም።
“ከሌለው ይቀነስበታል” ተብሏል። ምን ይጠየቃል? የደከመ፣ የደኸየ፣ የተናጋ አገር፣… ለባሰ መከራ እንደሚጋለጥ፣ ከአገራችን የድሮ ታሪክና የዛሬ ሁኔታ መገንዘብ እንችላለን።
ኢትዮጵያን የመሰለች ትልቅ ባለታሪክ አገር፣ በሕዳሴ ግድብ ሳቢያ፣ ለዶናልድ ትራምፕ ተፅዕኖ መጋለጥ ነበረባት? ”እርዳታ ታግዶብሻል” የሚል የሂሳብ ማወራረጃ ወጥመድ ሲወረውሩባት ታዝበናል።
ኢትዮጵያን የመሰለች ትልቅ ባለታሪክ አገር፣ በትናንሽ የጎረቤት ነውጠኞጭና በጥቃቅን አላዋቂዎች ሳቢያ፣ ሰላም ማጣት ነበረባት? በሶማሊያ፣ በኤርትራ፣ አሁንም ደግሞ በሱዳን በኩል፣ ኢትዮጵያን ለመውረር ይቅርና ለመተንኮስ የሚደፍር ባለስልጣን መኖር ነበረበት?
ይልቅስ፣ ስለተዳከመችና ስለደኸየች ነው፣ የባሕር በር ያጣችው። ዛሬ፣ መውጪያና መግቢያዋ ሁሉ፣ የተውሶ ብቻ ሆኗል። ይሄ፣ ቀላል ውድቀት አይደለም። ይህን ውድቀት የሚሽር ሁነኛ መፍትሄ መፍጠር የግድ ያስፈልጋል። በእርግጥ፣ የዚህ ውድቀት መፍትሄ፣ ፀብና ጦርነት በመቀስቀስ ሊሆን አይችልም። አይዘልቅምም። የትም አያደርስም። ምንም ብታገኝ እንኳ፣ ኢትዮጵያ፣ በቀውስ አዙሪት የምትናጋ ድሃ፣ በግጭትና በአመፅ የምትታመስ ደካማ ድሃ አገር ከሆነች፣… ያገኘችውን ስታጣ ታሪክ አሳይቶናል። በተጎዳች ቁጥር፣ በብዙ ነገር ይቀነስባታል።
ደካማና ድሃ አገር፣ ከዓለም ጋር የሚያገናኝ መውጪያና መግቢያ የባሕር በር ከማጣትም ባሻገር፣ ከቤት ወደ ስራ በሰላም ወጥቶ የመመለስ እርጋታም ጭምር ታጣለች። በጊዜ መንገዷን ካላስተካከለች፣ ሕልውናዋም ይጠፋል። “ከሌለው ይቀነስበታል” ነውና ነገሩ። በተቃራኒው፣…
አገራችን፣ ትንሽ ሰላምና እርጋታ ካገኘች ግን፣ ትንሽ ደልደል ያለ ህግና ስርዓት ካሰፈነች ግን፣ በኑሮ የመሻሻልና በኢኮኖሚ የማደግ ትንሽ እየተራመደች ለእመርታ ከደረሰች፣… በእንዲህ አይነት መንገድ በተጓዘች ቁጥር፣… ሌላም ሌላም ይጨመርላታል።
ደግሞም የግድ ነው። በደህና ከተጓዘች፣ በአምስት በሰባት ዓመት ውስጥ ብቻ፣ ወደ ውጭ የሚሄድና ወደ አገር የሚመጣ የጭነት ብዛት በእጥፍ እንደሚጨምር አስቡት። የኢትዮጵያ መውጪያና መግቢያ መስመር፣ ምንኛ እንደሚጣበብ መገመት ትችላላችሁ። ይሄ በ5 ወይም በ7 ዓመት ውስጥ ነው። ከአስርና ከአስራ አምስት ዓመት በኋላስ?
ያኔም በጂቡቲ ወደብ ብቻ? ያኔም በሌላ የተውሶ ወደብ ብቻ? ከመቶ ሚሊዮን በላይ ህዝብ የያዘና ኢትዮጵያን የሚያክል ትልቅ አገር፣ ያለ አስተማማኝ ወደብ፣ ለጊዜው ካልሆነ በቀር፣ በእድገትና በሰላም ብዙ መቀጠል አይችልም።
በአጭሩ፣ የባህር በር ባለቤትነት፣ ለኢትዮጵያ፣ የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን፣ የሰላምና የህልውና ጉዳይ እየሆነባት ይመጣል። ከ10 ዓመት በኋላ፣ የወደብ ጥያቄ አንገብጋቢና አጣዳፊ ጉዳይ ይሆንባታል። እስከዚያው፣ እጅን አጣድፎ አይንን ጨፍኖ መጠበቅ አይበጅም።
ይልቅስ፣ ከወዲሁ ማሰብና በወዳጅነት መንፈስ አስተማማኝ መፍትሄ ለማዘጋጀት መትጋት ያስፈልጋል። አዎ፣ ቀላል አይደለም። ከባድ ፈተና ነው። ነገር ግን፣ ከባድ ስለሆነ ልንሸሸው አንችልም።
የኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤትነት፣ የሰላምና የእድገት አይቀሬ ጉዳይ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ፣ አገር፣ በሰላም እየተደላደለችና እያደገች የምትጓዝ ከሆነ፣ ጥንካሬዋና እድገቷ፣ ፈተናዋን ቀለል ያደርግላታል። አቅም ይሰጣታል። ዓለማቀፍ የወዳጅነት መንፈስን ያመጣላታል።
በሕዳሴ ግድብ ዙሪያ እንዳየነው፤ ከግብፅ መንግስት አንዳች ውለታ የሚፈልግ መንግስት፣ የኢትዮጵያን ጉዳይ፣ የሂሳብ ማሟያ ሊያደርገው ይሞክራል። በቅርቡ የሱዳን ባለስልጣናት፣ ድክመታቸውን ለመሸፋፈን፣ የህዝብን ተቃውሞና ቁጣ ለማብረድ፣ የህዝብን ስሜታዊ ድጋፍ ለማግኘት፣ ምን አደረጉ? የድንበር ትንኮሳ፣ የቁጣ ማብረጃ እንዲሆንላቸው ምን እንዳደረጉ አይተናል። የትንሽ የትልቅ መጫወቻ እንሆናለን። “ከሌለን ይቀነስብናል”።
በእርግጥ፣ በዛሬው ፅሁፍ፣ የውጭ ግንኙነት ቅኝትን አጉልተው ከሚገልፁ አባባሎች መካከል አንዱን ብቻ ነው ያየነው - “ላለው ይጨመርለታል። ከሌለው ይቀነስበታል” የሚለውን አገላለፅ።
በሚቀጥለው ሳምንት ሌላኛውን ገፅታ እንመለከታለን። ‹‹ዓለማቀፍ የበረከት ግስጋሴ እንዳያመልጥህ የመትጋት፣ ከዓለማቀፍ የጥፋት ማዕከል የማምለጥ ፅናት› ምን እንደሚመስል፣ የአድዋን ድል፣ እንዲሁም የዘመናችንን ፈተናዎች በማነፃፀር ለማየት እንሞክር።
More in this category: « ወራሪዋ ጣልያን በአዲስ አበባ የፈጸመችው ጭፍጨፋ (የካቲት 12 ቀን 1929)	የመቀሌዋ የግቢያችን የጦርነት ቃል አቀባይ »
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የዲሞክራሲያዊ ለውጥ በኢትዮጵያ ድጋፍ ድርጅት ኖርዌይ እና ጄኔራል ኃይሌ መለስ የጎንደርን እንቅስቃሴ አስመልክተው ያወጡት መግለጫ
ቶፖ ኣዜ እየ ዘድንቐካ፡ ኪኢላ ቡቑዕ፡ ሙኩር ጋዘጠኛ፡ ስነጥበባዊ ኢኻ፡ ንሮቤል ግን ብሕሱር ተስራሓኒ ኔርካ ፡ ከይፈለጥኩዎ ከለኹ ትጻወተለይ ኔርካ እንዳ በልካ ናይ ስራሕ ዝሃበካ ገንዘብ ኣብ ካሊእ ጥቕሚ ከተውዕሎ ኤርትራዊ ባህሪ ኣይኮነን፡ ኤርትራውያን እቲ ዝበለጸ ጽቡቕ መለለይና፡ ካብ ካልኦት ዝፈልየና ተኣመንቲ ሙኻን እዩ። ስለዚ ብኸምዚ ሕነኻ ክትፈዲ ኣይነበረካን ስራሕ ምጥላም ጥራይ ኢኹልን ትሩፉን ኢዩ ምስ ክብረትካ።
ቶበ ሓወይ ብሓቂ በተምጽኦ ዘለካ ሃነጽቲ ደረፍትን ኮመድያን ብሓቂ ደስ ዘብልን መሃርን ብጣዕም የ ዘመስግነካ ኣነ ንፈለማይ ጊዜ የ ሓንቲ ሕቶ ክሓተካ ደልየ ኩቡርን ተፈታውን ስነጥበባዊ (ካብተን ብርሃነ ዘካርያስ )ሰራሕተኛ ፖሊስ ዩ ተተቅረበልና ኣዝዩ ደስ ምበለኒ ነሩ ብትገብረለልና ኣዚና አና ነመስግነካ ዕድመን ጥዕናን ይሃብካ ተስ ሓወይ 👍😷🙏.
The last speech 💬 💯. ትብላዕ ዘረባ። መራሕቲ ሃይማኖት ን ኩናት ባሪኮም ካብ ጀመርዎስ፥ ሰይጣን ስሩሑ ተወሲዱ። ንሱ ካ መስቀሉ ሒዙ መምናን ክመርሕ ኣለዎ።
ኣንቲኮ ሰብኣይ ናይብሓቂ ስነጥበባዊ ኣብ ልብና ዘይሃስስ ዝኽሪ ፡ እንተ ጋዜጠኛ ግን ኣይተሓጎስኩልካ ብዙሕ ነገር ኣመሓይሽ ዘረባ ሕቶ ኣይትደጋግም ፡ ሕቶኻ መጽናዕትን ብስለት የድልዮ ኣሎ !
የውል ጨረታ ክፍሎች ፣ አብያተ ክርስቲያናት ፣ የስብሰባ ክፍሎች ፣ የመማሪያ ክፍሎች ፣ የሙከራ ተቋማት ፣ የደህንነት አገልግሎቶች ፣ ወታደራዊ ክፍሎች ፣ ሚስጥራዊ አገልግሎቶች ፣ የዜና ኮንፈረንስ ክፍሎች ፣ ቤተመፃህፍት ፣ ሙዝየሞች ፣ ማረሚያ ቤቶች ፣ ፍርድ ቤቶች ፣ የድንበር ጥበቃ እና አደንዛዥ ዕፅ ማስፈጸሚያ ፡፡
አማካሪዋ ወይዘሮ ማሪ ማርቲሰን (Marie Martisen) እና ቡድኑ ለሁለት ቀናት የሚቆየው ጉብኝታቸውን ባካሄዱበት ወቅት የኮሌጁ ዲን ዶ/ር ሞቱማ ቶሌራ የMRV (National Measuring Reporting and verification)
ፕሮጀክት አስተባባሪ ዶ/ር አብደላ ጉሬን ጨምሮ ሌሎች የኮሌጁ ከፍተኛ አመራሮች እና የደ/ብ/ብ/ሕ/ክ መንግስት የRedd+ (Plus) ፕሮጀክት አስተባባሪው ዶ/ር ተሻለ ወ/ማርያም በስፍራው በመገኘት እንግዶችን እንኳን ደህና መጣችሁ ብለዋል።
ቡድኑ የካቲት 9 ቀን 2013 ዓ.ም ጉብኝቱን በMRV ፕሮጀክት ሥር የሚደገፉ የሁለተኛ ዲግሪ (MSc) ተማሪዎች የሚገለገሉበትን ላብራቶሪ በመመልከት የጀመረ እና በኢትዮጵያ ኖርዌይ ኢምባሲ የሚደገፍ ሆኖ ጅማሬውም እ.ኤ.አ ታህሳስ 2014 ዓ.ም ሲሆን የፕሮጀክቱ ማብቂያ እ.ኤ.አ ጥር 2021 ዓ.ም ቢሆንም ነገር ግን በኮቪድ-19 መከሰትና ሌሎች ተያያዥ ምክንያቶች የተነሳ የታለመለትን ዓላማ ባለማሳካቱ እስከ ነሐሴ 2021 ድረስ የተራዘመ እንደሆነ ታውቋል። በመቀጠልም በኮሌጁ የሚገኙትን ሌሎች ላብራቶሪዎች፣ቤተ-መፅሀፍቶችን እና የተለያዩ የፍራፍሬና የእጽዋት ምርምሮችን ተመልክተዋል።
በዚሁ እለት ከሰዓት በኋላ ቀጥሎ በዋለው የቡድኑ ጉብኝት ኮሌጁ በሀገር ውስጥና ከሃገር ውጭ በስፋት የሚታወቅበትን ውብና ማራኪ የተፈጥሮ ደን ተዘዋውረው በተመለከቱበት ወቅት በእፅዋቶቹ ላይ ምርምር እያደረጉ ያሉ መምህራን ለጎብኚ ቡድኑ ሰፊ ማብራርያና ገለፃ አድርግዋል። በጉብኝታቸው ወቅት በአፄኃይለ ስላሴ ዘመን በኖርዌይ መንግስት Norad (The Norwagian Agency for Development Cooperation) ኤጀንሲ የተገነባውን ግድብ አሁናዊ ሁኔታ ከተመለከቱ በኋላ ባዩት ነገርና በተደረገላቸው ገለጻ መደሰታቸውን እና ኮሌጁ በምርምሩ ዘርፍ እያደረገ ያለውን ስራ አጠናክሮ እንዲቀጥል አስተያየታቸውን ሰጥተዋል።
የካቲት 10 ቀን 2013 ዓ.ም በኦሮሚያ ክልል ምስራቅ አርሲ ዞን ነገሌ አርሲ ወረዳ ገበታ አርጃ ቀበሌ ገበሬ ማህበር ውስጥ የሚገኘውን የግራር ደን ሳይት ለመመልከት ተገኝተዋል። በወቅቱ ገለፃ ያደረጉት የኮሌጁ ዲን ዶ/ር ሞቱማ ቶሌራ የምርምር ሳይቱ እ.ኤ.አ በ 2006 ዓ.ም በኮሌጁ በጀት የተጀመረ መሆኑን ጠቅሰው ነገር ግን በአካባቢው ህብረተሰብ ዘንድ በሚዘወተረው እንጨቶችን ለማገዶነት የመጠቀም እና ከብቶችን ለግጦሽ ማሰማራት የተነሳ ደኑ ላይ ጉዳት እየደረሰ መሆኑን አክለዋል።በዚህም የተነሳ ኮሌጁ ደኑን አጥር ለማሳጠር ከኖርዌይ ኤምባሲጋር ስምምነት ቢፈፅምም በኮቪድ-19 እና ሌሎች የተለያዩ ምክንያቶች ተጓትቶ ቆይቷል።ይሁን እንጂ ቡድኑ በጉብኝቱ ወቅት በጀቱን በቶሎ ለማስለቀቅና የአጥር ስራውን በፍጥነት ለማስጀመር ቃል ገብተዋል።
በመጨረሻም በሻላ እና አቢጃታ ሀይቆች ብሔራዊ ፓርክ በመገኘት በአስጎብኚው የተደረገላቸውን ገለፃ ተከታትለዋል። ፓርኩ 887km² የሚሸፍን ሲሆን በውስጡም የተለያዩ የእንስሳት እና የአእዋፋት ዝርያዎችን ያቀፈ ሲሆን በፓርኩ በብዛት የሚገኙት የአእዋፋት አይነቶች የውሃ ላይ አእዋፋት መሆናቸውን እና የሻላ ሃይቅ በጥልቀቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ ሃይቆች አንደኛ ስለመሆኑ እንዲሁም በቅርቡ የኢፊዲሪ ጠ/ሚንስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ የሻላ በአቢጃታ ሃይቆች ስጎበኙ በአቢጃታ ሃይቅ ላይ እየተጋረጡ ያሉትን ሰው ሰራሽ አደጋዎች ለመከላከል መንግስት በትኩረት እየሰራ መሆኑን ጉብኝት ባደረጉበት ወቅት መናገራቸውን ለቡድኑ በአስጎብኚው ተገልጾላቸዋል።
“ሙት ይዞ ይሞታል” እንደሚባለው በሞታቸው የሚገድሉን፣ ከመቃብራቸው በላይ የሚቀብሩን እነዚህ የሀገር ጠላቶች እውነትም አልተገደሉም። ጁንታዎች ተገድለዋል በሚለው የምስራች ነጋሪ ቃል ውስጥ በየቀኑ የሚገደሉ ንጹሀን እልፍ ናቸው። ገዳዮቻችን ሳይገደሉ ያውም ደጋግመው እየገደሉን ጁንታዎች ተገድለዋል የሚለው ዜና የጁንታዎችን ከመቃብር በላይ መኖር ያረጋግጣል። እመኑኝ ጁንታዎቻችን አልተገደሉም።
ኢትዮጵያ የወዳጆቿን መብዛት ያህል ጠላቶቿ እልፍ አእላፋት ናቸው። ደጋግመው የሚሳሳቱ ፣ በመሳሳት ልክፍት ውስጥ የተዘፈቁ አፍቃሪ ወያኔዎች ጥቂት አይደሉም። የወያኔ ሞት ህመማቸው የሆነ ከስህተታቸው ከመማር ይልቅ ለሌላ ስህተት የተዘጋጁ የስሁት ታሪክ ቁሞ ቀሮች ብዙ ናቸው። እነዚህ የስሁት ታሪክ ቁሞ ቀሮች የስግብግብ ጁንታዎች ትንሳኤ ሙታን የምስራች ቃል ነጋሪ ናቸው። እነዚህ የስሁት ታሪክ ቁሞ ቀሮች የትህነግ የሃምሳ አመታት የጥፋት እቅድ ፍሬዎች ናቸው። ትንሳኤ ትህነግ ጸረ ኢትዮጵያ ሀሳዊ ነብይ ናቸው።
መተከልን አኬል ዳማ ለማድረግ ትጥቅና ስንቅ የሚቋጥሩ የጥላቻ ደቀመዝሙሮች ምድርን በሞሉባት ኢትዮጵያ ስግብግብ ጁንታዎች ተገደሉ የሚለው ዜና እንዴት ትክክል ሊሆን ይችላል ? የአረመኔ ትህነጋውያን ጁንታዎች አሻራ ማህበራዊና ፖለቲካዊ ጤንነታችንን እያወከ ነፁህና ሰላማዊ አየር እንዳንስብ ሁለንተናችንን እየበከለ ፣ አብሮነታችንንና በመተባበርና በመደራደር ፍትሀዊ አማራጭ የመኖር ህልውናችንን እየተጋፋ ባለበት በዚህ ሰአት የጁንታዎች ተገደሉ ዜና ከስላቅ በላይ ነው።
በአንድ ወገን ስግብግብ ጁንታ እየገደሉ በሌላ ወገን ስግብግብ ጁንታ እየፈለፈሉ የደህንነት አዙሪት በሚፈታተናት አገር ውስጥ መኖራችን መቸ ያበቃል? እየተገደሉ የሚኖሩ ፣ እየሞቱ የሚቀብሩ፣ እልፍ ወራሽ ያላቸው ጁንታዎች ተገደሉ የሚለው ዜና ለኢትዮጵያ መልካም የምስራች የሚሆነው እንዴት ነው ? ትህነጋውያኑን የተፀየፍናቸው በቋንቋቸው ወይም በደማቸው እኮ አይደለም። ቋንቋቸውም የቋንቋችን ዘር ነው። ደማቸውም የደማችን ሸጥ ነው። አምባቸውም መኖርያችን ነው። የእነሱ መገደል ዜናም ያሳዝነናል እንጂ አያስደስተንም።
ይሰቀጥጠናል እንጂ ጮቤ አያስረግጠንም። ይሁን እንጂ በመረጡትና በተለሙት መንገድ መጓዝን የመረጡት ራሳቸው ናቸው። የያዙት መንገድ የተሳሳተ እንደሆነ ደጋግመን አሳስበናቸዋል። ከማሳሰብም አልፈን በወገናዊነት ስሜት ከአንጀታችን ተማጽነናቸዋል። የተማጽኗችን ክታብ ቤተመዛግብታችንን ሞልቶታል። በችርቻሮ ሳይሆን በጅምላ ደርዘን ምስክር ማቅረብ እንችላለን። አልተገደሉም የምንለው ስላልተገደሉ አይደለም። ቢገደሉም አለመገደላቸውን የሚተርክ የስሁት ትርክታቸው አልጋ ወራሽ በመቃብራቸው ጥግ ቁሞ መቃብራችንን እየቆፈረ ስለምናየው ነው። የስግብግብ ጁንታዎች የመቃብር ዘብ መተከል ላይ በህይወት አለ።
በየቀኑ ብዙ ንጹሀንን ይገድላል። በየክልሉ ሰርጎ እየገባ ለህጻናት ለአረጋውያን፣ ለአባዎራዎችና ለመበለቶች የሙት መንፈስ ያድላል። ብሄር መርጦ የሚበላው የኦነግ ሽኔ ክንፍ፣ የትህነግ ቅራሪ የሆነው የጉሙዝ አማፂ ቡድን ከሱዳንና ከግብጽ ጋር የፈጸሙት ህገወጥ ጋብቻ የትህነጋውያኑ የሙት መንፈስ ወራሾች መሆናቸው አያጠራጥርም። እነዚህ የኢትዮጵያ ጠላቶች መገደላቸው አይቀርም። የእነሱ መገደል ብቻውን ለኢትዮጵያ ሰላምና ለዜጎች ሰብአዊና ህሊናዊ ጤንነት አልፋና ኦሜጋ አይደለም። ስግብግብ ጁንታው ተገደለ አልተገደለ ፣ ኦነግ ሸኔ ተገደለ አልተገደለ ፣ የጉሙዝ አማጺ ተገደለ አልተገደለ ፣ የሱዳን ክፉ መንፈስ ተገደለ አልተገደለ ፣ የግብጽ ፈርኦናዊ መናፍስት ተገደለ አልተገደለ ኢትዮጵያን ነጻ አያወጣትም።
የመረጡት መንገድ ነውና ሁሉም ይገደሉ ሸጋ ነው። በዚህ ረገድ የሀገር መከላከያ ሰራዊታችን እየፈጸመው ያለ ጀብዱና ኢትዮጵያዊ ተጋድሎ ታላቅ ክብር የሚሰጠውና በወርቅ ቀለም የሚጻፍ ነው። ኢትዮጵያን ነጻ የሚያወጣት ግን የስሁት ትርክት ቁሞ ቀርነት ሙሉ ለሙሉ ሲደመሰስ ነው። እዚህ ላይ ፖለቲከኞች ፣ ምሁራን ፣ የሚዲያ ሰዎች ፣ የሃይማኖት አባቶች፣ ነፍስ ያወቅን ሁሉ መረባረብ ይኖርብናል። የስግብግብ ጁንታወች አካላዊ መገደል ሀሳባዊ ኑባሬያቸውን ካላከሰመው ነገም የሚቀጥል ችግር አለ ማለት ነው። ታሪክን በታሪክ መሞገት እየተቻለ ታሪክን ማጭበርበርም ሆነ በታሪክ ላይ የውንብድና ወንጀል ደጋግሞ መፈጸም ካለፈው ስህተት ባለመማር ለዳግም የመናቆር ቅርቃር መዘጋጀት ነው።
ኢትዮጵያ መልከ ብዙ ችግር ያለባት አገር ብትሆንም ባለፉት አምስት አስርተ አመታት የተደረተባት ችግር ግን በቀላሉ የሚፈታ አይደለም። አሁን በምንገኝበት የታሪክ መድረክ ሳይቀር እየተፈጸሙ ያሉ ኢሰብአዊና ዘግናኝ ድርጊቶችን ሊያጭበረብር የሚፈልግ ስሁት ብዕርና ቀሳጢ አንደበት የነገሰባት ምድር ናት ኢትዮጵያ ።
በዘመናችን የተቆረጡ እጆች ፣ የተተለተሉ ሰውነቶች ፣ በግፍ የተቀሉ አንገቶች ፣ በጭካኔ የተበለቱ ልቦች፣ ጉበቶችና ኩላሊቶች ፣ ያለርህራሄ የተነቀሉ የሴት ልጅ ጡቶችና የወንድ ልጅ ሙርጦች፣ በታንክና በስካቫተር የተጨፈለቁ በድነ ስጋዎች፣ ለአእምሮ በሚዘገንን ሁኔታ በጭካኔ በትር ፣ በድንጋይ ፣ በቀስት ፣ በገጀራ ፣ በቢላዋ ፣ በተተኳሽና በተቀጣጣይ አውዳሚ መሳርያዎች የተለበለቡ የንጹሀን ዜጎች፣ እንደዝንጀሮ ናዳ ወደገደል ተወርውረው እልቂት የተፈጸመባቸው የሀገር ልጆች የምናስታውሳቸው በምንድን ነው ?
የበደኖ አዙሪት ለጉራ ፈርዳ ፣ የጉራ ፈርዳ አዙሪት ለጉሊሶ ፣ የጉሊሶ አዙሪት ለቡለን ፣ የቡለን አዙሪት ለማይካድራ፣ የማይካድራ አዙሪት ለድባጤ፣ የድባጤ አዙሪት ነገ ለማን እንደሆነ በማይታወቅበት ነባራዊ ሁኔታ ምን ብናደርግላቸው ነው የምናስታውሳቸው። በቁጥርስ በአይነትስ ስንት የሰማዕታት ሀውልት ያስፈልጋቸዋል። ኦ ጉራ ፈርዳ ብለን ሳናበቃ፣ ኦ ጉሊሶ ይተካል። ኦ ጉሊሶ ብለን ሳንጨርስ ኦ ማይካድራ ይተካል። ኦ ማይካድራ ብለን ሳንጽናና ኦ ቡለን ፣ ድባጤ እያለ ይቀጥላል። ይህንንም አይን ያወጣ የታሪክ ሀቅ ሊያድበሰብስ ፣ ሊያፈራርስ ፣ ሊያጭበረበር የሚፈልገው ስግብግብ ጁንታ ብዙ ነው። ህሊና ላለው ሰው፣ አእምሮ ላለው ፍጡር እንዲህ አይነት ቁማር መፍቀድ በእውነት ከስግብግብ ጁንታነት በላይ ነው። እርግጥ ነው የአምስት አስርተ አመታት እርስ በእርስ የመተላለቅ ውጥን አሁናዊ ድርጊት በቅጡ በቅጡ ካላደረግነው የነግ በኔ (ነገ በእኔ) ትንቢታዊ ሀቅ እንደወንዝ ሙላት ከተፍ ማለቱ አይቀርም። እስከአሁን የሆነው ሁሉ ሆነ ። ሀውልት አቁመን ቂምና ጥላቻን የማውረስ ቅንጣት ታህል ፍላጎት ባይኖረንም ቀለም በጥብጠን ፣ ብራና ፍቀን፣ ብዕር ቀርጸን በደብተራነት (የዘመኑ ዶክተር ፣ ፕሮፌሰር ፣ ተመራማሪ ፣ አማካሪ እንደማለት ነው) ጥበብ እንከትበዋለን። ቂምና ጥላቻ ፣ ፖለቲካዊ ደባና ርዕዮተዓለማዊ ሸፍጥ ለትውልድ አይተላለፍም ስንል በሰላም ፣ በይቅርታና በፍቅር ማህተም እንዘጋዋለን። እንዲህ ነበሩ አሉን ፣ እንዲህም አደረጉን እንዲህ ግን መሆንም ማድረግም አንፈልግም ስንል አገር በሚያሻግር የታላቅነት ምስጢር ክርችም አድርገን እንዘጋዋለን። መፍትሄው የጥላቻንና የስሁት ትርክት መናፍስታዊ ልክፍትን ጥርቅም አድርጎ መዝጋት ብቻ ነው።
ለንጹሀን ወገኖቻችን እልቂት መሠረቱ በታሪካችን ላይ የተፈጸመ ስሁት ትርክት ከፍ ያለ ተጠያቂነት ይይዛል። በዚህ ሁሉ እልቂት የሚደሰቱ ለኢትዮጵያ መበላሸትና መበሻቀጥ የአንበሳውን ድርሻ የሚወስዱ ትህነግና የአብዮታዊ ዴሞክራሲ ፍልስፍና ቅዠት አቀንቃኞች ናቸው። እነዚህ የስሁት ትርክት ቁሞ ቀሮች በየሚዲያዉ በሚንደላቀቁባት አገርና ባፈተተው እንዲጓዙ በተፈቀደበት የፖለቲካ ምህዳር ውስጥ ስግብግብ ጁንታዎች ተገደሉ የሚለው ዜና በእውነት ስላቅ ነው።
አገር ለማፍረስ ያሴሩ ጁንታዎች ተገደሉ ብለን የምስራች ቃል በምናውጅበት የቴሌቪዥን መስኮቶች፣ ጋዜጦች ፣ መጽሄቶች፣ በራሪ ወረቀቶች፣ የማህበራዊ ድረገጽ ትስስር የግንኙነት መረቦች፣ የባለስልጣናት መግለጫዎችና ቃለመጠይቆች ስግብግብ ጁንታዎች ያወረሱንን ትሩፋት የሚያቀነቅኑ ከሆነ በእርግጥም ጁንታዎች አልተገደሉም።
ጀግናው የሀገር መከላከያ ሰራዊታችን መተከልን ጨምሮ በሁሉም የጦር አውድ ላይ እየከፈለው ያለውን ክቡር መስዋዕትነት የሚያግዝ ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ስራ መጀመር ይኖርብናል። በዚህ አውድ ጠቅላይ ሚኒስትራችንን ጨምሮ ሁሉም መሪዎች የተጫወቱትን ሚና አለማድነቅ ንፉግነት ከመሆኑም በላይ ፍርደገምድልነት ነው። የመላው ህዝብ የደጀንነት ተሳትፎም ማለፍያ ነው። ጠቅለል ሲል ያሸነፈው ኢትዮጵያዊነት ነው። ነገር ግን ጁንታዎቻችን አልተገደሉም።
እንደሀገር መከላከያ ሰራዊታችን ሁሉ በፖለቲካችን፣ በመዋቅራችን፣ በጽሁፋችን፣ በመንፈሳዊና በምድራዊ አስተምህሯችን፣ በየተሰማራንበት የስራ መስክ ሁሉ፣ በምናረጋግጠው አመራር ጭምር በውስጣችን የሚንከላወሱ ስግብግብ ጁንታዎቻችንን ማደን አለብን። በየቀኑ የሚገድለንንና የሚያስገድለንን ሁሉአቀፍ ያልተገራ መስተጋብራችንን ፈጥነን እናርም።
RPET ጨርቅ (እንደገና ጥቅም ላይ የዋለ የ PET ጨርቅ) እንዲሁ የኮክ ጠርሙስ አረንጓዴ ጨርቅ በመባል ይታወቃል ፡፡ በጣም ውድ የሆኑ የ PET ክር እንደገና ጥቅም ላይ በማዋል የተሠራ አዲስ ዓይነት አረንጓዴ አረንጓዴ ጨርቅ ነው ፡፡ አነስተኛ የካርቦን አመጣጥ በእድገቱ መስክ አዲስ ፅንሰ-ሀሳብ ፈጥረዋል በሙከራው ማረጋገጫ መሠረት ከተለመደው ጥሬ የ polyester ፋይበር ጋር ሲነፃፀር ወደ 80% ያህል ኃይል መቆጠብ ይችላል ፡፡
የምርት ሂደቱ በስድስት ደረጃዎች ተከፍሏል-ውድ ሀብቱን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል → ውድ የሆኑትን ጠርሙሶች ይፈትሹ እና ይለዩ → ውድ የሆነውን ጠርሙስ ይከርክሙ ፣ ሐር ያውጡ ፣ ቀዘቀዙ እና ሐር ይሰብስቡ → ሪሳይክል የ PET ክር → በሽመና ጨርቅ
ሻንጣ-የኮምፒተር ከረጢት ፣ አይስ ቦርሳ ፣ ሻንጣ ፣ ሻንጣ ፣ የትሮሊ መያዣ ፣ የጉዞ መያዣ ፣ የመዋቢያ ሻንጣ ፣ የብዕር ከረጢት ፣ የካሜራ ከረጢት ፣ የገቢያ ሻንጣ ፣ የእጅ ቦርሳ ፣ የስጦታ ቦርሳ ፣ የጥቅል ኪስ ፣ የህፃን ጋሪ ፣ የማከማቻ ሳጥን ፣ የማከማቻ ሳጥን ፣ የመድኃኒት ቦርሳ ፣ ሻንጣ እና ሌሎች ቁሳቁሶች;
የቤት ጨርቃ ጨርቅ-ባለ አራት ክፍል የአልጋ ልብስ ፣ ብርድ ልብስ ፣ ጀርባ ፣ ትራስ ትራስ ፣ መጫወቻ ፣ የጌጣጌጥ ጨርቅ ፣ የሶፋ ሽፋን ፣ መደረቢያ ፣ ጃንጥላ ፣ የዝናብ ቆዳ ፣ የፀሐይ ጥላ ፣ መጋረጃ ፣ መጥረጊያ ጨርቅ ወዘተ
አልባሳት-ታች (ቀዝቃዛ) ልብስ ፣ ነፋስ ሰባሪ ፣ ጃኬት ፣ አልባሳት ፣ የስፖርት ልብሶች ፣ የባህር ዳርቻ ሱሪዎች ፣ የህፃን መኝታ ከረጢት ፣ ዋና ፣ ሱፍ ፣ የስራ መልበስ ፣ አስተላላፊ የስራ መልበስ ፣ ፋሽን ፣ ኦፔራ ጋውን ፣ ፒጃማ ፣ ወዘተ.
አንድ ቶን የ RPET ክር = 67,000 ፕላስቲክ ጠርሙሶች = 4.2 ቶን የካርቦን ዳይኦክሳይድ ቁጠባ = 0.0364 ቶን ዘይት የተቀመጠ = 6.2 ቶን ውሃ ቆጥቧል አሁን ግን አንድ ትንሽ ክፍል ብቻ ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን የተቀረው ደግሞ እንደፍላጎቱ ይጣላል ፡፡ በሀብት ብክነት እና በአከባቢ ብክለት ፡፡ ስለዚህ እንደገና ጥቅም ላይ የማዋል ቴክኖሎጂው ሰፊ ተስፋ አለው ፡፡
አዲስ ዩኒቨርሳል የትራክተር መቀመጫ, የመተኪያ ሣር ማጨጃ ወንበር, የጭነት መኪና አሽከርካሪ ወንበር, የሣር ትራክተር ትራክ መቀመጫዎች, የብረት የትራክተር መቀመጫዎች, የግብርና የትራክተር መቀመጫ,
የዘይት ማቃጠል ዛሬ እኛ እንደምናውቀው ለከባቢያዊ ችግሮች ይዳርጋል ፣ ምክንያቱም ወደ ከባቢ አየር ፣ በብዛት ፣ ለሥነ-ምህዳሩ እና ለፕላኔቱ ጎጂ የሆኑ ምርቶችን ያስለቅቃል ፡፡ ከ 90 ዎቹ መጀመሪያ ጀምሮ የፕላኔቷ “የመምጠጥ” አቅም አል beenል እናም የቅርብ ጊዜ ሁከትዎች አሉ ፣ አንዳንዶች ስለ የአየር ንብረት ለውጦች ይናገራሉ ፣ የፕላኔታችን ጉድለት ይመሰክራሉ ፡፡
አንዳንድ የሳይንስ ሊቃውንት በአናሳዎች ውስጥ “ሳይክሊካዊ” ወይም ውጫዊ ማብራሪያዎችን ያዘጋጃሉ ፤ ይህ በከባቢ አየር ብክለቶች እና በግሪንሃውስ ተፅእኖ መካከል ያለው ትስስር በግልጽ የተረጋገጠ ነው ፡፡ በተፈጥሮ አደጋዎች እና በግሪንሃውስ ተፅእኖ መካከል ያለው መረጋገጡን ለመቀጠል እንኳን ቢቻል ፣ በፕላኔታችን ላይ ለህይወት ተስማሚ ሚዛን (በአጽናፈ ዓለም ውስጥ እጅግ በጣም አልፎ አልፎ) በአደገኛ ሁኔታ እየተስተጓጎለ ለመሆኑ የጋራ አስተሳሰብ በቂ ነው ፡፡
ዛሬ ይህ በሚሊዮን ለሚቆጠሩ ዓመታት ምድር የያዛቸውን ምርቶች ወደ ከባቢ አየር የማይቀበሉ የቅሪተ አካል ነዳጆችን በመበከል ስጋት የሆነበት ይህ ሁሉ ዓለም አቀፍ ሚዛን ነው ፡፡ በእርግጥ ፣ የቅሪተ አካል ነዳጆች በመሬት ውስጥ የተቀበረውን የካርቦን ተፈጥሮአዊ መጠባበቂያ ናቸው ፣ እናም እንደዛ ፣ የምድር ካርቦን ትውስታ ነው ፡፡ ምድር እነዚህን የነዳጅ ክምችት ለመፍጠር 400 ሚሊዮን ዓመታት ፈጅቶባታል እንዲሁም የሰው ልጆች እነሱን ለማሟጠጥ ከ 200 ዓመት በታች ወስደዋል ፣ ማለትም ወዲያውኑ በጂኦሎጂካል ሚዛን ፡፡
እነዚህ የጋዝ ልቀቶች በቀጥታ የሚተነፍሳቸውን ሰው እና በተዘዋዋሪ ፕላኔቷን ያረክሳሉ; በሁለቱም ሁኔታዎች ፣ በጣም ከባድ የሆኑ መዘዞች ቀድሞውኑ የሚገነዘቡ እና የእነሱ ጠቀሜታ የሚያሳዝነው አሁን ካለው የዝግመተ ለውጥ ሁኔታ ጋር ብቻ ሊባባስ ይችላል ፡፡ ይህ በከፍተኛ የሕክምና-ማህበራዊ ወጪዎች ፡፡ በፈረንሣይ ሁኔታ እነዚህ ወጪዎች ለብክለት ቁጥጥር እና ለአዳዲስ የኃይል ምርምር ከተመደቡት ክሬዲቶች በሺዎች እጥፍ እጥፍ ይሆናሉ ፡፡
የከተማ ማዕከላት የበለጸጉ አገራት ውስጥ ብዙውን የሰው እንቅስቃሴ እና የህዝብ ብዛት ያሰባስባሉ ፡፡ የእነዚህ የከተማ ማዕከላት ልማት (ስነ-ህዝብ እና ኢኮኖሚያዊ) እጅግ ከፍ ያለ የኃይል ፍላጎትን ያስከትላል ፡፡ የከተሞችን መጨናነቅ ፣ የቦታ እና የአካባቢ አከባቢን ለመተርጎም በትራንስፖርት ምሳሌ እራሳችንን እንወስናለን ፡፡
ባለሥልጣኖቹ ባደረጉት ጥናት መሠረት እ.ኤ.አ. በሐምሌ ወር 2000 ውስጥ በግምት ወደ 2 ሚሊዮን ኪ.ሜ. በስትራስበርግ አካባቢ በየቀኑ ይጓዛል ፡፡ ይህ በየቀኑ ከሚመገቡት 5 የነዳጅ ታንከሮች እና የሚከተሉትን የብክለት መጠን ይወክላል ፡፡
እነዚህ መጠኖች በ 1999 ኪ.ሜ የተጓዙ የሬነል ክሊዮ (ናፍጣ እና ቤንዚን) ሞዴል 3000 / ሰ / በ / ል / ልቀት ላይ ተመስርተው የተሰበሰቡ ሲሆን ከ 50 በመቶ የዲዘል ተሽከርካሪዎች እና 50% ተሽከርካሪዎች በተሠሩ ተሽከርካሪዎች ላይ ተመስርቷል ቤንዚን
በ CO2 የመከላከያ ወጪ መሠረት (የ CO2 ብክለት ዋጋ ግምትን ይመልከቱ) ፣ በየቀኑ 270 ቶን ምናባዊ የመከላከያ ወጪን በየቀኑ 50 ሺህ ፈርስ ወይም በዓመት ወደ 000 ሚሊዮን ሩብሎች ይወክላሉ ፡፡
ላለፉት 10 ዓመታት የአምራቾችና የዘይት ታንከሮች ጥረቶች የሰልፈር ኦክሳይድን ብዛት በ 80 በመቶ መቀነስ እና በከተሞች አየር ውስጥ መሪን (95% ቅናሽ) በከፍተኛ ሁኔታ ለመቀነስ ያስቻለ ከሆነ እኛ እስቲ በእነዚህ አኃዝ እንመልከት ፣ የከተሞቹ አየር በከፍተኛ ሁኔታ እንደተሞላ እና የአውቶሞቢል ፓርኩ በየጊዜው መጨመሩ ምንም አይረዳም ፡፡ ሆኖም የከተሞችን አየር እና ቦታ ለማበላሸት ብዙ የቴክኖሎጂ መፍትሄዎች አሉ ወይም እየተገነቡ ናቸው ፡፡
ለተለያዩ ብክለቶች የማያቋርጥ መጋለጥ የሚያስከትለውን የጤና መዘዝ በተመለከተ በርካታ ሆስፒታሎች እና የሕክምና ተቋማት በርካታ ጥናቶች ተካሂደዋል ፡፡ የእነዚህ ጥናቶች ውጤቶች በግልጽ ለተጨባጩ ምክንያቶች ለህብረተሰቡ አልተሰራጩም ፣ ግን አሁን እርግጠኛ የሆነው ነገር በከተሞች ብክለት ከአደጋዎች የበለጠ የሚገድል መሆኑ ነው-በስትራስበርግ አካባቢ በየአመቱ ለ 2000 በብክለት ሳቢያ ያለ ዕድሜያቸው ወደ 500 ገደማ የሚሆኑት ማለትም በአደጋዎች ከተጎጂዎች (ቀጥተኛ) በእጥፍ ይበልጣል ፡፡ በግልጽ እንደሚታየው በመጀመሪያ የተጎዱት በጣም ደካማ ሰዎች (ትናንሽ ሕፃናት ፣ አረጋውያን ፣ አስም ያለባቸው ሰዎች) ናቸው ፡፡ ግን ዛሬ በሕዝቦች ዕድሜ ላይ ሥር የሰደደ የከተማ ብክለት ተጽዕኖ ማንም ሊገምተው አይችልም ፡፡
ይህን የመጽሀፍ ቅዱስ ታሪክ በማነብበት ጊዜ ሁሉ እጅግ መደነቄ የማይቀር ነው። ምናልባትም በገጠራማዋ ገሊላ ይልቁንም በዚች የወይራ ዛፎች ኮረብታ በምትሆን ደብረ ዘይት መንደር ውስጥ የሆነው ሙግት መጪውን የሰው ልጅ እጣ ፈንታ አስቀድሞ የሚያመለክት በመሆኑ ይሆናል።
የአረብ ብረት ፊደል ጉትቻዎች በይፋ ፈቃድ ተሰጥቷቸዋል የተሳሳተ ጌጣጌጦች ከብራንደን ሳንደርሰን ጋር ፡፡ ኤሌክትሮሩም አንድ ሚስስት ልጅ ወደ የወደፊት ሕይወትዎ ጥቂት ሴኮንዶች እንዲመለከት ያስችለዋል ፡፡ ኤቲሬም አቲየምን በመጠቀም አንድን ሰው ለመዋጋት ሊያገለግል ይችላል ፡፡
ዝርዝሮች: የኤሌክትሮም ዳንግሌል ዘይቤ የጆሮ ጌጣ ጌጦች ብር ብሩ እና ብር የብር የጆሮ ሽቦዎችን ያካትታሉ ፡፡ የኤሌክትሮም ምልክቶች 10.5 ሚሜ ርዝመት ፣ 9.8 ሚሜ ስፋት እና 1.3 ሚሜ ውፍረት አላቸው ፡፡ ጥንድ ክብደቱ 1.4 ግራም ነው ፡፡ የመስህቦች ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ ነው ፡፡
ከጥንት ጀምሮ እስከዛሬ ወንጀል የዚች ዓለም እውነት ነው፡፡ ቃኤል አቤል መግደሉ ከተሰማበት ይህን ጽሑፍ እርሶ እያነበቡእስካሉት ቅፅበት ድረስ ወንጀል በሰው ልጆች ላይ በሰው ልጅ በራሱ ይፈፀማል፡፡ ይህ ከሰው ልጆች ታሪክ ጋር መሳ የሆነታሪክ ያለው ወንጀል ወደፊትም ማቆሚያ የሚኖረው አይመስልም፡፡ የሰው ልጅ ማድረግ የቻለው ወንጀል የሚቀንስበትንአማራጭ መዘየድ እንጂ ወንጀል አልባ ዓለም መፍጠር አይደለም፡፡ ምናልባትም ወንጀል የመቀነስ ሙከራውም ተሳክቶእንደሆነ እንጃ፡፡
ወጣም ወረደ ሁሉም ማህበረሰብ እንደ ማህበረሰቡ ታሪካዊና ማህበራዊ ዳራ ራሱን ከወንጀል ለመከላከል በዋናነት የዘየደውመላ ቅጣት ነው፡፡ የዚህ ጽሑፍ ማጠንጠኛም የወንጀል ቅጣት በኢትዮጵያ ሕግ ያለውን መልክ በመጠኑ ከጠቅላላ የቅጣትመርሆች አኳያ በመቃኘት በአሁኑ ሰዓት እርስ በእርሳቸው ተናባቢነት የሌላቸው በተመሳሳይ ጉዳይ የተለያየ ቅጣት የያዙ፣ለቀላል ወንጀል ከባድ ቅጣት ለከባድ ወንጀል ቀላል ቅጣት የደነገጉ በግብታዊነት እዚህም እዚያም ቅጣትን እንደ ተራየመንገድ ጨቃ እያነሱ የሚለጥፉ ሕጎች ከወንጀል ጠቅላላ ዓላማና ግብ አኳያ በአጭሩ መፈተሸ ነው፡፡
የወንጀል ሕግ ዓላማ ማህበረሰቡን ከሚደርስበት ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፤ አካላዊና ሞራላዊ ጥቃት መታደግሲሆን ይህንም የሚያድገው አስቀድሞ ወንጀል የሆኑ እና ያልሆኑ ጉዳዮችን በመለየት በተለይም ወንጀል የተባሉትን ጉዳዮችመፈፀም የሚያስከትለውን ቅጣት በመደንገግ ለጠቅላላው ማህበረሰብ እንዲህ ካደረክ እንዲህ ትሆናለህ የሚል ተገቢውንማስታወስ በማድረግ በማስጠንቀቅ ይህን ማስጠንቀቂያ አልፎ ወንጀል የሚፈፅምን ሰው በሌሎች ሕጎችና የወንጀልችሎት አመራሮች መሠረት እንዲቀጣም በማድረግ ነው፡፡
ቅጣት ወንጀል በማህበረሰቡ ላይ የፈፀመውን ወንጀለኛ መበቀያ (Retribution) ነው ከሚሉት ጀምሮ የለም አንድ ሰውወዶ ወንጀል አይሰራም ወንጀል እንደማንኛውም በሽታ ህመም ነው ስለዚህ የቅጣት ዓላማ በወንጀል የታመመ ወንጀለኛንአክሞ አድኖ ጤነኛ አምራች ዜጋ አድርኖ ወደ ማህበረሰቡ መመለስ ነው እስከሚሉት ድረስ የቅጣት ዓላማ በርካታ ዘውጎችአሉት፡፡
የዚህ የቅጣት ዓላማ አራማጆች ወንጀለኛው ማህበረሰቡ ተው አታድር ያለውን ነገር ተላልፎ በማህበረሰቡ ጤና፣ ሞራል፣ኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ ወይም ፖለቲካዊ ፋይዳ ላይ ጥቃት ስለፈጸመ ለዚህ ተገቢ ያልሆነ ድርጊቱ የጁን ማግኘት አለበትየሚል መነሻ ያላቸው ሲሆን መሠረቱም የሀሙራቢ አይን ያጠፋ አይኑ ይጥፋ መርሆ ነው፡፡ ይህም ለፈፀመው ወንጀልተመጣጣኝ የሆነ ምላሽ እንደመስጠት ያለ ነው፡፡ በመሆኑም ወነጀለኛው በማህበረሰቡ ላይ ለፈፀመው ወነጀል በበቀልስሜት እኛን ያደረገንን እሱም ይቅመሰው በሚል ፈፀመ የተባለውን ወነጀል ይመጥናል ያሉትን ቅጣት መጣል ሲሆንየሰረቀን እጁን ያመነዘረን ብልቱን መቁረጥ የገደለን መግደል የሚል ምርህን አጥብቆ የሚከተል ነው፡፡ የዚህ ቅጣት ግብተቃዋሚዎች ቅጣት እንደዚህ ከሆነ ለሁሉም ወንጀሎች ተመሳሳይ አቻ ቅጣት ልናገኝላቸው አንችልም ለምሳሌ በሀገር ክደትየተወነጀለ ወነጀለኛ አቻ ቅጣት ምንድነው ሲሉ ይጠይቃሉ እንዲሁም እንዲህ አይነቱ አካሄድ ዓለምን የአይነ ስውራንናየቆራጣዎች ያደርጋታል የሚል መከራከሪያ አላቸው፡፡ በዚህ በአሁኑ ዘመን በአንድ አንድ ሀገሮች ካልሆነ በስተቀር ይህአይነቱ አስተሳሰብ እንምብዛም አይገኝም፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የቅጣት ግብ ወደፊት ሌላ ወንጀል እንዳይፈፀም መከላከል እንጂ ወንጀለኛውን መበቀል ሊሆንአይገባውም የፈሰሰ ውሃ ስለማይታፈስ ወንጀለኛው ላደረገው ነገር የምንቀጣው ላደረገው ነገር እንደ ቅጣት ሳይሆንወደፊት ቅጣት ፈርቶ ተመሳሳይ ወንጀል እንዳይፈፅሙ ለመከላከል ነው የሚሉ ወገኖች ያሉ ሲሆን እንደውም በአንድ ጉዳይአንድ የአሜሪካ ዳኛ አንድ በግ የሰረቀን ወንጀለኛ ከቀጡ በኋላ አሁን አንተን የቀጣንህ በግ ስለሰረክ አይደለም ይልቁንስበድጋሜ በግ እንዳይሰረቅ ነው በመሆኑም ራስህን ሌላው ከአንተ አይቶ በሀገሩ ላይ ወንጀል በድጋሚ እንዳይፈፅምእንደተሾመ ወታደር ልትቆጥር ትችላለህ ብለውት ነበር፡፡ በአጭሩ የዳኛው ንግግር መልዕክት የቅጣት ግብ መጨረሻተጨማሪ ወንጀል እንዳይፈፀም መከላከል ነው የሚል ነው፡፡ ይሁን እንጂ ወንጀለኛው ወንጀል እንዲፈፅም ያነሳሳውምክንያት ከቅጣት ፍርሃቱ ሊበልት ስለሚችል እንዲሁም ሰዎች ወንጀል በሚፈፅሙበት ቅፅበት ቅጣት ትዝ ስለማይላቸውቅጣት ሁል ጊዜ ይህን ግቡን ላይመታ ይችላል የሚል መከራከሪያ ያቀርባሉ፡፡ ይዚህ ግብ ተቃዋሚዎች በአነድ ወቅትበጥንታዊቷ ታይበር ከተማ የስርቆት ወንጀል የፈፀሙ ወነጀለኞች በህዝብ ፊት በአደባባይ የስቅላት ቅጣት በሚፈፀምባቸውጊዜ ቅጣቱ ሲፈፀም ለመመልከት በተሰበሰበው ህዝብ መሀላ አየተሽሎከለኩ ከህዝቡ ኪስ ገንዝብ ይስርቁ የነበሩ ሌቦችየተያዙነበትን የታሪክ አጋጣሚ በማውሳት ይህን የቅጣት ግብ አጥብቀው ይሞግታሉ፡፡ በተጨማሪም በየጊዜው እየጨመረየመጣውን ወንጀል የወንጀለኞችን ደጋጋሚነት በማውሳት ቅጣት የማስተማር ግቡን እንዳልተወጣ ያሳያል የሚልመከራከሪያ ያቀርባሉ፡፡
በዚህኛው ግብ ደግሞ ቅጣት ወንጀለኛውን ለተወሰነ ጊዜ ወይም ለዘላለሙ (በሞት ቅጣት) ወንጀል ከሚፈፀምበትማህበረሰብ በማግለል ወይም በመለየት በማህበረሰቡ ላይ ድጋሜ ወንጀል እንዳይፈፀም መከላከል ይቻላል የሚሉ ወገኖችያሉ ሲሆን ወንጀለኛው እስር ቤት በሚሆንበት ጊዜ ማህበረሰቡ ከወንጀል ይገላግላል እንደ ሞት ያሉ ቅጣቶችበሚጣልባቸው ወንጀሎች ደግሞ ወንጀለኛው በድጋሜ ወንጀል የመፈፀም እድል ስለሌለው ማህበረሰቡ ከወንጀለኛውድጋሚ ጥፋት መታደግ ይቻላል የሚል ነው፡፡ እንደ ሌሎቹ ቅጣት ሁሉ በዚህ የቅጣት ግብ ላይም ትችቶች ያሉ ሲሆን ከሞትቅጣት ውጭ ባሉ ቅጣቶች ላይ ወንጀለኛው እስር ቤትም ሆኖ እንደ ስርቆት ፣ ግብረሰዶም፤ግድያና የአካል ጉዳትንየመሳሰሉ ወንጀሎችን መፈፀሙ አይቀርም ወይም ከእስር ሲፈታ ጠብቆ መልሶ ወንጀል ሊሰራ ይችላል እንደውም በእስርቤት ቆይታው ወንጀል ተምሮ እንዴት በተቃጀና በተደራጀ መልኩ እንደሚፈፅመው እንዴት የመያዝ እንድሉን እንደሚቀንስተምሮ ሊወጣ ስለሚችል ይህ የቅጣ ግብ ብዙ ርቀት አያስጉዝም እንዲሁም የቅጣቱ ግብ እስረኛውን በማህበረሰቡ ላይይበልጥ በቀለኛ ስለሚያደርገው በወንጀል ተግባሩ የመግፋት ዝንባሌ ሊኖረው ይችላል የሚል ክርክር ያቀርባሉ፡፡
የዚህ ቅጣት ግብ መሠረት አጥፊውን ከመረዳት የሚጀምር ሲሆን ወንጀለኛው ወንጀል ውስጥ የገባው ውስጣዊና ውጫዊ ምክንያቶች ወንጀል እንዲፈፅም ገፍተውት ስለሆነ እነዚህ ውጫዊና ውስጣዊ ምክንያቶች በማከም ወንጀለኛውን ከድጋሜ ጥፋት ማረም ይቻላል የሚል ነው፡፡ ወንጀለኛች ተወልደውም ይሁን ተሰርተው (criminal are born not made, criminal are made not born) ወንጀለኛ እንዲሆኑ ያደረገ ሳይኮሎጂካል፣ ባዮሎጂካል፤ ኢኮኖሚካል ወይም አካባቢያዊ አሊያም ማህበራዊ ምክንያት ስለሚኖር ወንጀለኛው ወንጀል ለመፈፀም ያነሳሳውን ምክንያት በመመርመር ምክንያቱ አክሞ በማዳን ወንጀለኛውን ጤነኛ አምራች ወንጀልን የሚጠየፍ ለማህበረሰቡ ርህራሄ የሚያሳይ አድርጎ መመለስ ስለሚቻል የቅጣት ግብ ይህ መሆን አለበት የሚል መደምደሚያ ያለው ነው፡፡
የቅጣት ግብ ከፍ ሲል የተገለፁት ዓይነት ሆኖ ቅጣትን በአንድ ግብ ብቻ ስቅዞ ከመያዝ ለግቦች ቅድሚያ በመስጠት እንደየወንጀሉ ዓይነት እንደ ወንጀለኛው እየታየ ግቦችን አፈራርቀን መጠቀም እንችላለን የሚል ክርክር ያለ ሲሆን በአሁን ሰዓትበአብዛኛው ቅጣት ግቡ ይህ ነው የሚል አንድ ምክንያት ከመስጠት ይልቅ ሁሉንም ግቦች በቅጣት አይነቶች እንደ ሁኔታውመጠቀም ይመከራል ይላሉ፡፡
የኢትዮጵያ የወንጀል ሕግም በመግቢያውም ሆነ በመውስጡ በቀረፃቸው የቅጣት አይነቶች የቅጣት ግብ አንድ ሳይሆን ብዙሆኖ ነገር ግን በዋናነት የቅጣት ግብ አጥፊውን ማረም ነው የሚል መነሻ ያለው ሲሆን እንደሁኔታው ከብቀላ ውጭ ያለውንየወንጀል ቅጣት ግብ እንደየሁኔታው ሲጠቀም ይስተዋላል፡፡
ወንጀል የዚች ዓለም እውነት ሲሆን ይህ ወንጀል ከጊዜ ወደ ጊዜ በዓይነት በመጠን በአፈፃፀም ቴክኒክ እየረቀቀ እየጨመረመምጣቱ ደግሞ ሌላ የማንክደው እውነት ነው፡፡የሰው ልጅ ከጥንት እስከ አሁን ወንጀለኛ ያላቸውን በአሰቃቂ የስቅላት ሞትበዘግናኝ እስር ቤት አያያዝ፣ በከባድ ግርፊያና ማሰቃያ መንገዶች እስከ ሰብአዊ እስር ሲቀጣ ቢኖርም ንፁሀኖቹ የናዝሬቱእየሱስ አቴናውያኑን ሶቅራጠስን እና ጋሊሊዮን እስከመግደል የደረሰ እውነት ወንጀለኛው ወንጀለኛ ስለመሆኑ ወንጀሉ ራሱወንጀል ስለመሆኑ በርግጠኝነት አረጋግጠኛ ሆኖ ካለማወቅ ድንቁርናው ጀምሮ ወንጀል እንዴት እንደሚቀንስ ብሎምእንደሚጠፋ ትክክለኛው መንገድ ቸግሮት ለዘመናት ኖሯል፡፡
ከቀጣን አይቀር ቅጣት በትክክል ወንጀለኛውን በትክክል በለየ ወንጀል በድጋሜ እንዳይፈፅም የሚያደርግ ሌላውንማህበረሰብ ከዚህ የቅጣት አፈፃፀም ተምሮ ወንጀል ከመፈፀም የሚቆጠብ ወንጀለኛው በማህበረሰቡ ላይ በድጋሜ በበቀልስሜት ሳይሆን በፀፀትና በይቅርታ ስሜት ወደ ማህበረሰቡ የሚመልስ ቅጣት እና የቅጣት አፈፃፀም ማቀድ ተገቢ ነው፡፡ ዙሮዙሮ ቅጥት ከግብር ከፋዩ ማህበረሰብ በሚሰበስብ ገንዘብ የሚፈፀም እንደመሆኑ ወጭ ቆጣቢ በተለይም የወንጀለኛውንማህበራዊ ተቋማት በትንሹም በትልቁም የማያፈርስ ሊሆን ይገባዋል ይህን ሁኔታ የአሜሪካን የፍትህ አታሸ የነበሩት ዋረንበገን በአንድ ወቅት ወንጀለኛን ከቀጣነው በኋላ ምንም ሳንለውጠው ወደ ማህበረሰቡ መመለስ ማለት አንድን ውጊያአሸንፈን ነገር ግን አጠቀላይ ጦርነቱን መሸነፍ ነው በማለት ሁኔታን በሚገባ ገልፀውት ነበር፡፡
ቅጣት ሲፈፀም የተቀጭውን አስተሳሰብ የለወጠ ሌሎችን የሚስተማር ወንጀለኛው ለራሱም ሆን ለማህበረሰቡኢኮኖሚጣዊ ጠቀሜታ ያላቸውን ስራዎች እየሰራ እንዲቆይ የሚያደርግ የተቀጨውም ሆነ የተቀጭው ቤተሰብ ህይወትበሙሉ የማያፈርስ ማህበራዊ ኪሳራን(social cost) የሚቀንስ ሆኖ ቢፈፀም እጅግ ጥሩ ነው፡፡
ወንጀለኛውን ስናስረው ወንጀለኛው ለማሰር የምግብና የመኖሪያ ቤት ወጭ እንዲሁም አስተዳራዊ ወጭ አለብን ይህ ገንዘብከግብር ከፋዩ ማህበረሰብ በቀጥታ የተሰበሰበ ነው በአንድ መፀሀፍ ላይ ያገኘሁት መረጃ አሜሪካ ለጠቅላ የፍትህ ዘርፍከምትመድበው በጀት 1/3ኛ የሚሆነውን በጀት የምትበጅተው ለእስረኛ አስተዳደር ነው፡፡
እስረኛውን ስናስር ማህበራዊ ኪሳራዎች አሉት እስረኛ ከቀደሞ ስራው ማህበራዊ ግንኙነቱ ይነጠላል ምናልባት እንደኛ ባሉታዳጊ ሀገሮች በአብዛኛው የእስረኛው ጥገኛ የሆኑ ቤተሰቦች ስለሚኖሩ በወንጀለኛው መታሰር ሳቢያ ቤተሰብ ይበተናልበተበተነው ቤተሰብ ውስጥ ያሉ ልጆች በሚደርስባቸው የኢኮኖሚና የማህበራዊ ቀውስ ምክንያት አዲስ ወንጀለኛ ሆነውብቅ የማለት እድላቸው ሰፊ ነው በመሆኑም አንድ ወንጀል ፈፀመ ያልነውን ወንጀለኛ ለመቅጣት ተጨማሪ ወንጀሎችልንጋብዝ እንችላለን፡፡ ወንጀለኛውን ስናስረው ባስተሳሰብ ላይ ካልሰራን አንድ ወንጀለኛ ስንለው እርግጠኛ ወንጀለኛመሆኑን ሳናረጋግጥ ከቀጣነው ሁለት ወንጀለኛም ሆኖ ስንቀጣው የወንጀል አስከፊነት ተረድቶ ተለውጦ ማህበረሰቡንይቅርታ በሚያስጠይቅ ደረጃ ካልቀጣነው አንዲሁ አጉረን መልቅቀ ከሆነ በህብረተሰቡ ላይ የሚያሳድረው ጥላቻለተጨማሪ ወንጀል የሚገፋው ከመሆኑ በተጨማሪ በድጋሚ እሱን ተቀብሎ የመቀለብ ግዴታ ውስጥ ነው ይመከተንያወጣነውን ወጭ በብላሽ የሚያሰቀር የመሆን እድሉ ሰፊ ነው፡፡ ባጭሩ ቅጣትን በትክክል ካልፈጸምነው በራሳችን ላይበርካታ ችግሮች እንጋብዛለን እንደ ማለት ነው፡፡
የዚህ ጽሑፍ ዓላማ የተሻለው የቅጣት አፈፃፀም ምንድነው እንዴት ይፈፀማል የሚለው ዝርዝር አይደለም በዚህ ጉዳይ ላይጸሐፊው በሌላ ጊዜ በድጋሚ የሚመለስበት ሆኖ አሁን ከፍ ሲል በተቀመጠው መንደርደሪያ ሀሳብ መነሻነት በአሁኑ ሰዓትቅጣት የሚደነግጉ ከወንጀል ሕጉ ውጭ ያሉ አዋጆችን በአጭሩ መመልከት ነው፡፡
ውድ አንባቢዎቼ ይህን የጽሑፉን ክፍል ስታነቡ ዶ/ር ሙሉጌታ መንግሥት ወንጀልና ኢኮኖሚክስ በሚል ርዕስ በዚሁ ድረገጽ የፃፈውን ጽሑፍ ብትመለከቱ ሀሳቡን በተሸለ ጥለቀት ለመረዳት ስልሚያግዝ ይህኑ እንድታደርጉ እመክራለሁ፡፡
ከፍ ሲል እንደተብራራው በየወንጀሎቹ ሥር ከፍ ያለ ቅጣት ስለተቆለለ ብቻ ወንጀልን መከላከል አይቻልም ይልቁንስየተጠና ከወንጀሎቹ ባህሪና ዓይነት አኳያ ወንጀሎቹን የሚመጥን ቅጣት መደንገግ ተገቢ ነው፡፡ ቅጣት የሚቆልሉ ሕጎችበየጊዜው ከመፈብረክ ይልቅ የወንጀለኛው በትክክል ለይቶ የማወቅ አውቆም ተይዞ ቅጣቱን የሚፈጽምበትን የመያዝ ምጣኔማሳደግ ተይዞም ከወንጀሉ ተምሮ አምራች ዜጋ በሚሆንበት መንገድ ቅጣቱን እንዲፈፅም የቅጣ አፈፃፀሙ መምራት እንጂ ረዥም አመታትን እንዲሁ በስር ቤት እያጎሩ ማስወጣት በመንግስትና በህዝብ ላይ የሚያስከትለው ኪሳራ ከፍተኛ ነው፡፡
ለዚህ አባባሌ ዋቢ የሚሆኑኝ አዋጆች በመጥቀስ እንደሚከተለው ካነሳሁት ሀሳብ ጋር በመተዛመደ መልኩ ለማሣየትእሞክራለሁ፡፡ በወንጀል ሕጉ ቅጣት እንደየወንጀሉ ዓይነትና አፈፃፀም እንደፈፃሚው ማንነት እየታየ ዳኛው ጉዳዩን አይቶነገሮች መርምሮ ተገቢውን ቅጣት መወሰን እንዲቻለው ለወንጀሎች የሚቀመጠው ቅጣት ከትንሽ እስከ ትልቅ ሲሆን ከቅርብጊዜ ወዲህ እየወጡ ያሉ አዋጆች ግን የዳኝነትን ፍቅድ ስልጣን በሚጋፋ ሁኔታ ለዛውም በወንጀል ሕጉ ከባድ ተብሎከተደነገጉት ወነጀሎች ላነሱ የወንጀል አይነቶች በአመዛዛኝ ሰው አእምሮ ልኬትም ከባድ ለማይባሉ ወንጀሎች ከፍተኛቅጣት ለዚያውም የቅጣት መነሻቸው 2 አመት ፣ 5 አመት፤ 7አመት ፤10 አመት በላይ የሆኑ ጣሪያቸው እስከ 25 አመትእና 15 አመት የሚደርሱ ትናንሽ ወንጀሎችን መደንገግ የተለመደ ሆኗል፡፡ ለምሳሌ በሙስና አዋጅ ቁጥር 881/2007 አንቀፅ 32 መሠረት በመንግስትና በህዝብ ላይ የተፈፀመ ከባድ አታላይነት የሚያስቀጣው ከ1-10 ዓመት ሲሆን በንብረትግዠ እና አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 649/2001 አንቀጽ 75 መሠረት ደግሞ ተራና ትንሽ የሚባል ከመንግስት ንብረት ግዢጋር የተያያዘ የማጭበርበር ተግባር ውስጥ የተገኘ (መቶ ብር በሚሆን ግዥም ቢሆን) የሚቀጣው ከ10-15 ዓመትበሚደርስ ፅኑ እስራት ነው በዚህ ሁለት በወንጀል ሕጉ ደግሞ አታላይነት እንደነገሩ ከባድነት ከ5 ዓመት በማይበልጥ እስራትየሚያስቀጣ ሲሆን በጣም ከባድ ነው ከተባለ ከ1-15 አመት በሚደርስ እስር ያስቀጣል፡፡ በመሆኑም በሙስና ወንጀሎችእና በወንጀል ሕጉ መሠረት በሚሊዮን የሚቆጠር ሀበት የመዘበረ ወንጀለኛ ምናልባትም ከ10 አመት የማይበልጥ ቅጣትበማይቀጣበት ሁኔታ ከመንግስ ግዥ ጋር በተያያዘ መቶ ብር ያጭበረበረ ተራ ወንጀለኛ ግን ከ10 ዓመት በላይ ይቀጣል፡፡ምክንያቱም ሕጉ የመነሻ ቅጣቱ ከ10-15 ዓመት በማለት በግብታዊነት ደንግጎ ስለሚገኝ ነው፡፡ ይህ አዋጅ ሲወጣ ይህቅጣት የተቀመጠው ከሌሎች ወንጀሎች አኳያ ከባድነቱ ተመዝኖ በተለይም በሌላ ተመሳሳይ ጉዳይ የተቀመጡ ሕጎችተፈትሾ እንዳልሆነ የቅጣት አቀራረጹን በማየት መረዳት የሚቻል ሲሆን ይህ ሕግ የወጣው የመንግስት ግዥ እና አስተዳደርአዋጅን ማለቴ ነው የወጣው በ2001 ዓ.ም እንደመሆኑ በ1997 አመተምህረት በወጣው የወንጀል ሕግና በ2007 በወጣው የሙስና ወነጀሎች አዋጆች መከከል መናበብ እንደሌለ ይልቁን ሁሉም በየፊናቸው የመሠላቸው ቅጣትእንደደነገጉ የሚያሳይ ነው፡፡
ቅጣት በግብታዊነት ለዛውም ከሌሎች ወንጀሎች ጋር ምናልባትም ከግድያ(ተራ ግደያ የሚያስቀጣው 5 አመት እስከ 25 አመት መሆኑን ልብ ይሏል) ምናልባት ከሀገር ክደት(የሚያስቀጣው ከ15አመት በማይበልጥ እስራት መሆኑን ልብ ይሏልአንቀፅ 249/1) ወንጀሎች ጋር ሲነፃፀር አነስተኛ ወይም መካከለኛ የሚባሉ ወንጀሎች ከ10 ዓመት ጀምሮ የቅጣት ጣሪያእስከሆነው የ25 አመት ፅኑ እስራት(በነገራችን ላይ አንድ የእድሜ ልክ እስራት የተፈረደበት ሰው አሞክሮ የሚሰከለከልድርጊት ካልፈፀመ በስተቀር ከፍተኛው ቅጣቱ ከ25 አመት በታች ነው ) ድረስ ደንግገው መገኘታቸው ሕጎች በተቀናጀበታወቀ እና መአከላዊ በሆነ መንገድ ለሕግ አውጭው እንደማይቀርቡ ይልቁን በስራዬ ላይ ችግር አለ የሚለው ሴክተር መ/ቤት ሁሉ የራሱን ሕግ እያንጠለጠለ ወደ ፓርላማ እንደሚሮጥ የሚያሳዩ ናቸው ለዚህ አባባሌ በቂ አስረጂ እንዲሆነኝ ይህሁኔታ የሚታይባቸውን ጥቂት ሕጎች መጥቀስ እጅግ ተገቢ ነው፡፡
ከመንግስት ግዢ ጋር በተያያዘ ማናቸውም ገንዘብ (100 ብርም ቢሆን) ለመቀበል ቃል የተገባለት ሰው ገንዘቡንባይቀበልም ከ10-20 ዓመት ጽኑ እስራት ይቀጣል የንብረት አስተዳደር አዋጅ 649/2001፡፡
ከመንግስት ግዥ ጋር በተያያዙ ማንኛውም ግዥ ከ100 እስከ ሚሊዮን ብር ሌላ ሰው እንዲያጭበረብር ለማድረግ ሕግየጣሰ ከ10-15 ዓመት ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ አዋጅ ቁጥር 649/2001
በሀሰተኛ የወሳኝ ኩነት ምዝገባ ሰነድ የተጠቀመ ሰነዱን የተተቀመው በተራ ጉዳይም ሆነ ለከባድ የማታለል ጉዳይ ከ5-10 ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ የወሳኝ ኩነት አዋጅ ቁጥር 760/2004፡፡ ነገር ግን በወንጀል ሕጉ አንቀፅ 379 መሠረት መንግስታዊ ሰነዶች መሰራት ከወሳኝ ኩነት የበለጠ ሀገራዊ ፋይዳና ጥቅም ያላቸውን ሰነዶች ሳይቀርየሰራ ሰው የሚቀጣው ከ15 ዓመት በማይበልጥ ፅኑ እስራት ሲሆን የፅኑ እስራት መነሻው 1 ዓመት በመሆኑ 15 አመት ደግሞ ጠሪያው እንጂ የሚቀጣው ባለመሆኑ ይህ ሰው 1 አመት ሁለት አመት እንደነገሩ ሁኔታ ይቀጣል ባለውበወሳኝ ኩነት አዋጅ ግን ወደ ውጭ ሀገር ለመሄድ ዓላማ ብቻ እድሜውን ከ15አመት ወደ 20 ዓመት አድርጎ ሀሰተኛየልደት ሰርተፍኬት አስርቶ ቢጠቀም ወንጀለኛው በትንሹ 5 ዓመት ይቀጣል ማለት ነው፡፡ ይህም ከፍተኛየመንግስት ሰነድ ለከባድ ዓላማ ሲል ካጭበረበረ ወንጀለኛ የበለጠና የከበደ ቅጣት እንደሚጠብቀው ያሳያል ማለትነው፡፡ እንደውም የወንጀል ሕጉ በአንቀፅ 385/2 ላይ ሀሰተኛ የልደት ሰርተፍኬት መጠቀም የሚያስቀጣው ከሶስትወር በማንስ ቀላል እስራት ነው በብሎ መደንጉ በህጎቹ መካከል መናበብ የሌለ መሆኑን የሚጠቁም ነው፡፡
የከተማን ቦታ 1 ካሬ ሜትርም ቢሆን ከህጋዊ ይዞታ ጋር አጥሮ መያዝ ከ7-15 ዓመት በሚደረስ ፅኑ እስራትያስቀጣል ከከተማቦታ ጋር በተያያዘ ሀሰተኛ መረጃ የሰጠ ሰው ደግሞ ከ5-12 ዓመት የሚቀጣ ሲሆን በሀሰት የከተማቦታን የፈቀደ ደግሞ ከ7-15 ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡
እነዚህ አዋጆች ጸሐፊው ለጽሑፉ ቶሎ ለንባብ መድረስ በጊዜው በእጁ ያገኛቸው አዋጆች እንጀ በስራ አጋጣሚውየተመለከታቸው በርካታ አዋጆች ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው በብዛት መነሻ ቅጣትን ከፍ አድርገው ያስቀመጡ የቅጣትጣሪያዎችን ለመደንገግ የማያመነቱ በትንሽ እና በትልቁ ወንጀል መካከል ልዩነት ያላስቀመጡ ከሌሎች አዋጆች እናከወንጀል ሕጉ ጋር መናበብ የሌላቸው ሆነው አግኝቷቸዋል፡፡
በተለይም በሁሉም አዳዲስ አዋጆች ላይ በሚባል መልኩ አንድ እጅግ የተለመደ አባባል ያለ ሲሆን ይሄውም ‹‹የዚህንአዋጅ በማንኛው መልኩ የጣሰ ›› በሚል አነጋገር ስር ከ 5-10 ዓመት ይቀጣል ተብሎ ይደነግጋል ለምሳሌ በንግድምዝገባ አዋጅ ቁጥር 686 አንቀፅ 1 ነጋዴ የቅር…
የዚህ ጽሑፍ ድምዳሜ አንዳንድ ወንጀሎች ተራ ናቸው በቀላሉ መታለፍ አለባቸው የሚል አይደለም ይሁን እንጂአዋጆቹ የሚደነግጉት ቅጣት መሠረት ግልፅነት የጎደለው ግብታዊነት የሚታይበት ከሌሎች ሕጎች ጋር ያልተገናዘበዳኞች እንደ ወንጀሉ አፈፃፀምና ወንጀለኛው ባህሪ አኳያ ፍቅድ ስልጣናቸው ተጠቅመው ተገቢው ቅጣት እንዳይጥሉአስቀድሞ መነሻ የቅጣት ጣሪያን ከፍ አድርጎ በማስቀመጥ የዳኞችን ነፃነት የገደበ የቅጣት ዓላማ ግቡን እንዳይመታእንቅፋት የመሆን እድል አለው፡፡ ከሌሎች የወንጀል ሕጉና ሌሎች ቅጣት የሚደነግጉ አዋጅ ጋር ሲነፃፀር አነስተኛለሚባል ወንጀል ከፍተኛ ቅጣት ከፍተኛ ለሚባል ወንጀል ዝቅተኛ ቅጣት እንዲጣል በር የከፈቱ ናቸው የሚል ነው፡፡ይህ ደግሞ ትንሽ ወንጀል የፈፀመው አነስተኛ ወንጀል ሲጣልበት ከባድ ወንጀል የፈፀመው ትንሽን ቅጣት ሲጣለበትወንጀለኛ ሂሳብ መሰራት ወስጥ ይገባሉ ከታሰርኩ አይቀር ከባድ ወንጀል ሰርቼ ልታሰር በሚል ሃሳብ ውስጥ ለሌላላልፈለጉት ወንጀል መገፋፋት ያመጣል፡፡