Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በመጀመሪያ፡- ብዙ ክርስቲያኖች የአማኞች ንጥቀት ከክርስቶስ የምድር ላይ ንግሥና ጥቂት ቀደም ብሎ እንደሚፈጸም ያስባሉ። ክርስቲያኖች በታላቁ መከራ ውስጥ እንደሚያልፉና ብዙዎችም ለእምነታቸው እንደሚሞቱ ያምናሉ። ነገር ግን ክርስቶስ በሠራዊቱ ታጅቦ ከሰማይ ከመምጣቱ በፊት (ራእ. 19፡11-21 አንብብ)፥ በአየር ተገልጦ የሞቱትን አማኞች ያስነሣል፥ በሕይወት ያሉትንም ይለውጣል። እነዚህም አማኞች ከክርስቶስ ጋር ለመንገሥ ወደ ምድር ይመለሳሉ።
ሁለተኛ፡- ጥቂት አማኞች ይህ ንጥቀት ታላቁ መከራ በሚባለው ጊዜ አጋማሽ ላይ እንደሚፈጸም ያስባሉ። እነዚህ አማኞች የታላቁን መከራ ዘመን በሁለት የሦስት ተኩል ዓመታት ክፍለ ጊዜያት ይከፍላሉ። አማኞች በመጀመሪያው የሦስት ተኩል ዓመታት የመከራ ጊዜያት ውስጥ እንደሚያልፉና ከሁለተኛው የሦስት ተኩል ዓመታት የታላቁ መከራ ጊዜ እንደሚተርፉ ያምናሉ። ይህም የሚሆነው ክርስቲያኖች በመነጠቃቸው ነው። ስለሆነም ከሦስት ተኩል ዓመታት በኋላ እነዚህ ከሞት የተነሡት አማኞች በምድር ላይ ለመንገሥ ከክርስቶስ ጋር ከሰማይ ይመጣሉ።
ሦስተኛ፡- ሌሎች ብዙ አማኞች ክርስቲያኖች ከሰባት ዓመቱ ታላቅ መከራ በፊት ከዚህ ዓለም እንደሚወሰዱ ያምናሉ። ይህንንም የሚሉት በራእይ 3፡10 ለፊልድልፍያ ቤተ ክርስቲያን የተሰጠውን የተስፋ ቃል በመንተራስ ነው። ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያኑን ነጥቆ እንደሚወስድና ከዚያ በኋላ በመጨረሻዎቹ ሰባት ዓመታት የእግዚአብሔርን ፍርድ በምድር ላይ እንደሚያመጣ ያስተምራሉ። ከሰባት ዓመታት በኋላ ከክርስቶስ ጋር ወደ ምድር ተመልሰው ይገዛሉ።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ከእነዚህ አመለካከቶች የትኛውን ታምናለህ? ለ) ቤተ ክርስቲያንህ ከእነዚህ አመለካከቶች የትኛውን ታምናለች? መልሱን ካላወቅህ ከቤተ ክርስቲያንህ መሪዎች አንዱን ጠይቅ። ሐ) ክርስቶስ ሊወስድህ እንደሚመጣ፥ ሙታንን እንደሚያስነሣ፥ በሕይወት ያሉትን እንደሚለውጥና ለዘላለም ከእርሱ ጋር እንደምንኖር መረዳቱ እነዚህ ክስተቶች መቼ እንደሚፈጸሙ ከመከራከር የበለጠ አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው?
የተሰሎንቄ አማኞች ስለ መጨረሻው ዘመን ያነሡት ሌላም ጥያቄ ነበር። ክርስቶስ መቼ እንደሚመለስ ለማወቅ ፈልገው ነበር። አንዳንድ ሰዎች ክርስቶስ በቶሎ እንደሚመለስ ያስተምሩ ስለነበር አንዳንድ አማኞች ሥራቸውን ትተው ነበር። ጳውሎስ ይህንንም ጥያቄ በሁለት ዐበይት ነጥቦች አስደግፎ ይመልሳል፡-
ሀ) ክርስቶስ የሚመለስበት ጊዜ ድንገተኛና ያልተጠበቀ ስለሚሆን ጊዜው መቼ እንደሚሆን በትክክል ልናውቅ አንችልም። ይህ ሌባ በሌሊት እንደሚመጣ ሁሉ ድንገተኛና ያልተጠበቀ ይሆናል። ክርስቶስ ሰዎች ባልጠበቁት ሰዓት ይመጣል። ይህም ማለት ክርስቶስ በዚህን ጊዜ ይመጣል ማለቱ ትክክል አይሆንም ማለት ነው። ክርስቶስ በዚህ ቀን ወይም ዓመት ይመጣል ልንል አንችልም።
ለ) የክርስቶስን መምጣት እየተጠባበቁ መኖር ማለት ዛሬ እንደሚመጣ ሆነን መኖር ማለት ነው። እርሱን ለማስከበር በታማኝነት እንኖራለን። አማኞች የብርሃን ልጆች በመሆናቸው ወይም የእግዚአብሔር የጽድቅ መንግሥት ተካፋዮች በመሆናቸው፥ ከዓለም የተለየ ሕይወት መምራት ይኖርባቸዋል። ራሳችንን ልንቆጣጠር፥ በእምነት፥ በፍቅርና በተስፋ እየተመላለስን የክርስቶስን መምጣት መጠባበቅ ይኖርብናል። ከሁሉም በላይ በተስፋ ልንጸና ይገባል። ክርስቶስ በሚመለስበት ጊዜ በሕይወት ብንኖር ወይም ብንሞት ለዘላለም ከእርሱ ጋር እንደምንኖር እናውቃለን።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ዓለማውያንና ሥጋዊ ክርስቲያኖች የሚያደርጓቸውንና ክርስቶስ በሚመለስበት ጊዜ ፍርድን የሚያስከትሉባቸውን ነገሮች ዘርዝር። ለ) ክርስቶስ በየትኛውም ጊዜ ሊመጣ እንደሚችል በሚያንጸባርቅ መልኩ እንደምንኖር ለማሳየት ልናደርጋቸው የሚገቡ አንዳንድ ነገሮች ምን ምንድን ናቸው? ሐ) ብዙ ክርስቲያኖች እግዚአብሔርን በሚያስከብር መንገድ የማይኖሩት ለምን ይመስልሃል? ስለ ክርስቶስ ምጽአት እነዚህ ክርስቲያኖች የዘነጉት ነገር ምንድን ነው?
“ኢትዮጵያዊነት ረቂቅ ጉዳይ ነው፣ ኢትዮጵያዊነት ረቂቅ ነው… “ይህንን ያለው ቴዎድሮስ ካሳሁን ነው። ቴዲ አፍሮ ስለ ኢትዮጵያዊነት ብዙ ተናግሯል። አቀንቅኗል። መስክሯል። አገር ወዳድነቱን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያዊነትን ፍንትው አድርጎ ለማሳየት ሌት ተቀን ባዝኗል። ስራዎቹና አንደበቱ ተጋምደው ይህንኑ መስክረውለታል። እናም ሁሉንም ነገር ቢያደርግም ” ኢትዮጵያዬ” ብሎ ቢያዜምም ኢትዮጵያዊነትን መግለጽ ባለመቻሉ ” ኢትዮጵያዊነት ረቂቅ ነው” ለማለት ተገዷል። አዎ ረቂቅ ነው። አቶ ካሌብ ግርማ የሚከተለውን ጽፈዋል።
እነዚህ ሁለት የአንድነት፣ የኢትዮጵያዊነትና የፍቅር ሰባኪዎች የኢትዮጵያን ፓለቲካ 360 ዲግሪ አዙረውታል። ፍቅርን ሰላምን፣ አንድነትንና ኢትዮጵያዊነትን በማጉላት በቋንቋና በዘር ላይ የተገነባውን የጎሰኝነት አጥር በማፈራረስ በደም፣ በተዋልዶና አብሮ በመኖር ላይ የተመሰረተ ኢትዮጵያዊነትን ለአገራችንና ለህዝባችን ሰብከዋል። ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ “የኦሮሞና የአማራ የዘር ግንድ ” በተሰኘው መፅሐፋቸው ስለ ሁለቱ ህዝቦች ያለውን ዘላለማዊ እውነት ከታሪክና ከድርሳናት በመጥቀስ አስደምመውናል። በተመሳሳይ ሁኔታ አቶ ለማ መገርሳ የኦሮሞና የአማራ ህዝቦች ወንድማማችነትን በመመስከር ለኢትዮጵያ አንድነትና ክብር በጋራ እንዲቆሙ ኢትዮጵያዊነትን ከወደቀበት አንስተው ሰማይ ምድሩን አስደምመዋል።
የሁለቱ ትልልቅ ህዝቦች፣ ማለትም የኦሮሞና የአማራ በሰላምና በፍቅር መኖር ለሁሉም ኢትዮጵያዊያን ዋስትና ከመሆኑም በላይ የጥላቻንና የዘረኝነትን ግድግዳ ያፈራረስ ክስተትም ነው። የኢትዮጵያዊነትን ብሔራዊ ስሜት እንደገና በማቀጣጠል ለአዲሱ ትውልድ መፃኢ ዘመን ብሩህ ተስፋን የፈነጠቁ እንቁ የኦሮሞ ልጆች ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳና አቶ ለማ መገርሳ ታሪክ ለዘላለም በኢትዮጵያዊነት የክብር መዝገብ ሲዘክራቸው ይኖራል። ባለፊት 3000 ዓመታት ተዘርቶ የበቀለውና ስር የሰደደው የኢትዮጵያ ህዝቦች ፍቅር በሰላሳ ዓመት የጥላቻ ወንጌል ሊተን ፈፅሞ እንደማይችልም አሳይተዋል።
የሕወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ ጭንቀት የተሞላበት፣ አንዳንዶቹ የማእከላዊ አባላት ታመናል ብለው ወደ ዉጭ የሸሹበት ፣ታመምን ብለው ተደብቀው በሰው ቤት የተኙበት ፣የስብሰባ...
ኣብ ኢትዮጵያ ንታሪኽ ሜጀር ጀነራል ሓይሎም ኣርኣያ ትምልከት ታሪኻዊት ፊልም ብኣምሓርኛ ተዳልያ ንፈለማ ጊዜ ኣብ መቐለ ናብ ህዝቢ ቀሪባ።ኣብ'ዚ ቀረባ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያን ኣብ ወፃኢ ሃገራትን ምስ ተራእየት ብቪድዮ ተራቢሓ ናብ ተመልከቲ ከምትቀርብ እቶም ኣዳለውታ ሓቢሮም።
ኣብ ደቡብ ክልል ኢትዮጵያ ገለ ከባቢታት ኮንሶ ተዋፊሩ ዝነበረ ሓይልታት ምክልኻል እንተወፀ እውን ካብ ወረዳታት ዝተዋፅኡ ዕጡቓት ተተኪኦም ኣብ ክልተ ጣቢያታት ይታኾሱ አለው ክብሉ ካብ ናይ ኮንሶ ተወከልቲ ሓደ እየ ዝበሉ ኣቶ ገመቹ ገንሴ ሎሚ ንድምጺ አሜሪካ ገሊፆም።
መንግስቲ ዝወስዶም ዘለው ገለ ስጉምትታት ሽብር ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም ኢሎም ከምዝሰግኡ ሓደ ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ገሊፆም።መድረክ ንተቓወምቲ ብናይ ሓሶት ገበን ምኽሳስን ንህዝቢ ምሽባርን ደው ይበል ክብል ፀዊዑ።
ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ዶ/ር መረራ ጉዲና ከምዝበልዎን መድረኽ ብፅሑፍ ኣብ ዘውፅኦ መገልፅን ከምዝዘርዘሮን ነዚ ኣበሃህላ እዚ ዝድግፍ እኹል መርትዖ ኣሎ።ሎሚ ኢህወደግ ብግብረሽበራ ዝኸሶም ዘሎ መራሕቲ ገለ ውድባት ትማሊ ኣብዛ ሃገር እዚኣ ሰላማዊ ቓልሲ ዘካይዱ ዝነበሩን ምስ ኢህወደግ ዝበለፀ ምቅርራብ ዝነበሮምን እዮም ይብሉ።
ዴሞክራሲያዊ ትካላት ኣብ ኢትዮጵያ ንኽዕምብቡ፡ነፃን ፍትሓውን ምርጫ ንኽካየድ ምግባር፡ኣብ ኢትዮጵያ ልዕልነት ሕጊ ንክኽብር ምርግጋፅን፡ብናይ ኢትዮጵያ ህዝቢ ሃብቲ ዝንቀሳቐሱ መራኸቢ ብዙሃን ንኹል ክፉት ንክኾኑ ክፈቅድን ዶ/ር መረራ ኢህወዴግ ብዛዕባ ክወስዶም ዝግብኡ ስጉምታት ዘርዚሮም።
ኢህወደግ ይኹን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ እቶም ብገበን ግብረሽበራ ዝተኸሰሱ፡ኣባላት መድረኽን ንሕጋዊ ውድባት ከም ሽፋን ብምጥቃም ምስ ኣሸበርቲ ውድባት ስለዝተሓባበሩን ስለዝሰርሑን እዮም ይብሉ።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜንዊ ኣብ ሓደ እዋን ‘’ቓወምቲ ፓርትታት ጉልባብ ሓይልታት ፀረ ሰላም ኮይኖም ሕገ መንግስቲ ምስ ዘውሐሶም ሰላማዊ ኣገባብ እናሓዋወሱ ክነብሩ ከምዘይክእሉ ክፈልጡ ይግባእ።’’ኢሎም ነይሮም።
መደረኽ ኣብቲ ብፅሑፍ ዘውፅኦ መግለፂ ኢህወዴግ ጠንካራ ተቓወምቲ ኢዮም ወይ’ውን ክኾኑ እዮም ንዝብሎም ንናይታ ሃገር ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝተፈላልለዩ ሽማት ብምልጣፍ ካብ ሕጋዊ መድረኽ ከውፅኦም ዝጀመረ ገና ካብ ብጚሓቱ ስልጣን ምስጨበጠ እዩ ይብል።
በደቡባዊ ሕንድ (ከኬረለ, ካራታካ, አንዲንድ ፕራዳ, ቴላጋንጋ እና ታሚል ናዱ) ግዛቶች የተውጣጡ ባህል ልዩ ወደሆኑ ልዩ እና ማራኪ ቦታዎች ይጓዛል. እነዚህ የደቡብ ህንድ ባህላዊ መስህቦች በደቡብ የሕንድ የህንድ አኗኗር ላይ የማይረሳ ፍንጭ ይሰጥዎታል.
የባሕር ውስጥ ምግብን የሚወዱ ከሆነ በኬረላ እና በሌሎች የደቡብ ፓሪስ የባህር ዳርቻዎች ውስጥ ምግቦች ተመገብዎት ይሆናል. በኬረለ ውስጥ ያለው ምግብ ኮኮናት ላይ የተመሠረተ ቢሆንም ግን የታሚል ናዱ እና አንዲንድ ፕራዴስ የእሳት ጣፋጭ ምግቦች ለአንዳንድ ያልተለመዱ የምዕራብ አፍንዶች በጣም ብዙ ሊሆን ይችላል. ብዙ መንገደኞች Tamil Nadu's idlis ቢሆንም, እና Hyderabadi biryani ዝነኛ ነው. ምግብ በተለምዶ ከእብራት ቅጠልዎ ይቦረቦታ እጅዎ እና ሩዝዎ በምግብ ላይ አስፈላጊው ክፍል ነው. አንዳንድ ደማቅ የደቡብ ኬንያ የቡና ቡና ( kaapi ) ያጠቡ .
የደቡብ አፍሪካን ምግብ ለመምረጥ ከሁሉ የተሻለው መንገድ በእንግዳ ማረፊያ ቤት ውስጥ በመቆየት ነው. ለምሳሌ በሰሜን ምስራቅ የቲያትኒዳ አካባቢ (እንደ ሰባት ባርኒክ ድግስ የሚያቀርበው ባንጋላ እና የምግብ አዘገጃጀት እና ፓኬጆች በአካባቢው ያሉ ምግቦችን ያካተተ). ምግብው በእውነተኛው የቤት ቤት ቅፅ እና በአብዛኛው ከትውልድ ወደ ትውልድ ከሚተላለፉ የምግብ አዘገጃጀቶች ጋር አጣጥሟል. እንዲያውም በሂደቱ ውስጥ መሳተፍ ይችላሉ! እንደ አማራጭ ምግብ ወይም የምግብ ጉብኝት ይሂዱ. እዬ!
የካርናከክ ሙዚቃ የደቡብ ሕንድ የሙዚቃ ስልት ነው, ከ 15 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ. በጣም የተለመደው ቅርፅ ነው ኪርቲ - በተወሰኑ ቋንጣዎች (አዝማች ) እና ታላ (ሪታ) ላይ የተመሠረተ ጥንቅር ነው, ይህም እጅግ በጣም ብዙ ማሻሻያዎችን ያካትታል.
የታሪካዊ ሙዚቀኞች ከፍተኛ ትኩረት የሚገኙት የታሚል ኑዱ ዋና ከተማ በሆነችው በካናይ ከተማ ነው. የካራኒካል ሙዚቃ አድናቂ ከሆኑ, ከከንሴ ዲሴብ አጋማሽ አንስቶ እስከ ጥር አጋማሽ አጋማሽ ውስጥ በካናይ ውስጥ በየዓመቱ የሚካሄዱትን የቻኔ ሙዚቃ ፌስቲቫል (ሚዲራስ የሙዚቃ ወቅት) ይለፉልዎታል. በበዓሉ ወቅት ከ 1,000 በላይ የሚሆኑ ትዕይንቶች ይካሄዳሉ. በጥር ወር በቲራሩዋሪ ( በታንጋቫር አውራሪቲ በታሚል ኑዱ ውስጥ) የተካሄደው የቲጋጋጃ ካርማቲክ ሙዚቃ ፌስቲቫል በጣም ጥሩ ነው.
ደቡብ ህንድ ብዙዎቹን የዳንስ ዓይነቶች አሏቸው. ባሃራታቲም ምናልባት በጣም የታወቀ ሊሆን ይችላል. የታንዶው ናዱ አውራጃ በቶንጌ ወረዳ እንደሚመሠረት ይታመናል. በቤተመቅደሎቹ ውስጥ በጣም የተስፋፋ ሲሆን በታሚል ኑዱና ካርናታካ የታወቀ ነው. ከጥር እስከ ታህሳስ መጨረሻ እስከ ጃንዋሪ ወር መጨረሻ ድረስ በሞምፓፑራም ውስጥ ለአንድ ወር የተካሄደው አመታዊ የህንድ የዳንስ በዓል ብዙ የደቡብ ህንድ የሕንድ የዳንስ ዓይኖችን ያሳያሉ.
ካታካሊ (Kathakali) ከኬረለ አመጣጥ የተለመደና ያልተለመደ ጥንታዊ የዳንስ ድራማ ነው. በየቀኑ እንደዚህ አይነት ልብሳቸውን ለብሰ ማየት አይችሉም, ያ በእርግጠኛነት! በደመቁ ቀይ የደም ዓይኖች አማካኝነት እይታው አስቂኝ ነው. የዳንስ እንቅስቃሴዎች ስውር ናቸው, ሆኖም ግን አንድ ትርጉም ያለው አፈ ታሪክ ይነግሩታል. አስፈጻሚዎች የዓይን እንቅስቃሴዎችን ጨምሮ, የኪታካታን ጥበብ ሲማሩ ከፍተኛ ሥልጠና እንዲሰጣቸው ያስፈልጋል. ካታካዊ ትርኢቶች በበርካታ የኬረለ የቱሪስ ቦታዎች ይታያሉ. ይሁን እንጂ ኮቺን በየቀኑ ከሚቀርቡ ትርኢቶች ጋር ትልቁ ቲያትር አለው. የኩቺን ባህላዊ ማዕከል ወይም የኬረለ ካታካሊ ማዕከልን ሞክር. ትምህርቶች በካካካሊ እና በሌሎች የሥነ ጥበብ ቅርሶች ይቀርባሉ.
ካላፒታቱቱ በኬረለ ውስጥ የተካሄዱ ጥንታዊ የማርሻል አርት ስልቶች ናቸው. በአሁኑ ጊዜ በዓለም ውስጥ እጅግ ጥንታዊው የማርሻል አርት ቅርጽ ያለው ሲሆን ይህም ከ 2,000 ዓመት በላይ ሆኖታል. (ይህ ከቻይናውያን ማርሻል አርት የበለጠ ዕድሜ ያለው ነው, ይህም የቡድሂስት መነኩሴ ቡዲዳሃማ ህንድ ከሕንድ ወደ ቻይና ከተረጨ በኋላ ነው. Kalaripayattu ቅሬታዎች, እግር ኳስ, መወንጨፍ, ቅድመ ቅፆችን, የጦር መሳሪያዎችን እና የመፈወስ ዘዴዎችን ይዟል. ይህን ለማየት እንዲታይበት አንድ ቦታ በቱካዳይ ውስጥ ካታታናዲ ካላሪ ማእከል እየተካሄደ ነው. ትሩፕሸር ከኪቼ የቡድን ጉብኝት ያቀርባል.
ዮጋ የሚባለው የሕክምናው የሕክምና ክፍል በአይቫቪያ ውስጥ ከ 5,000 ዓመታት በላይ ተይቷል. እሱም ወደ ስምንት ቅርንጫፎች ተከፍሏል ashtvaidyans. የ Ayurveda መነሻ መነሻው ከኬረለ በኋላ 18 ቤተሰቦች እነዚህን አስትዋይዲያን በመተግበር እና በየተራ ህፃናት ለየት ያሉ የሕክምና ዘዴዎችን እንደማያደርጉ ይታመኑ ነበር . ሌሎች በርካታ አፈ ታሪኮች አዩራቫታ ከኬረለ ጋር ያዛምዳሉ. ዛሬ ዛሬ ብዙ ሰዎች ለአራሩቪክ ሕክምናዎች ወደ አውሮፓ ይማራሉ.
ክብረ በዓላት በደቡብ ህንድ ባሕል ውስጥ ለመግባት በጣም ጥሩ መንገድ ናቸው. በደቡብ ህንድ የሚገኙ ሁለት ታዋቂ ክብረ በዓላት በኬረለ እና በፓልጋል በታሚል ዳዱድ ይገኛሉ. በትሪሸር ከተማ እጅግ በጣም ደካማ የሆነ የኦናም በዓል ያካትታል. በተጨማሪም በኬራላ ስለ ዝሆኖች ክብረ በዓሎቿ ታዋቂ ናት. በዓመት በየዓመቱ 10 ቀናት የሚዘልቀው እያንዳንዱ በዓል ከየካቲት እስከ ሚያዝያ ወር ውስጥ በየዓመቱ የሚከበሩ በዓላት በየዓመቱ የሚከበሩ በዓላት ናቸው.
በደቡብ ህንድ ቤተመቅደሶች ሲታይ, የታሚል ናዱ ግዛት በጣም ብዙ ጥንታዊ እና አስደናቂ የዴቪዲያን ምርጥ ስራዎች አሉት. እነዚህ ጥቂት ሕንዳዎች ከሕንድ ታላቅ የቤተመቅደስ ንድፍ የሚያሳዩ እነዚህ ቤተመቅደሶች የታሚል ባህል የጀርባ አጥንት ናቸው. ቤተ መቅደሱ በቂ አይመስልም; ብዙዎቹ የሚኖሩት በደሴትና በሩቅ ተራራዎች የተከበበች ደሴትን ጨምሮ ደሴት ላይ ነው.
ውብ የሆነው ደማቅ ቀለም ደቡባዊ ሕንቁ ታርሳይስን ማን ሊቃወም ይችላል? በታሚል ናዱ ውስጥ እንደ ካስቻታ እና Kanchipuram ያሉ ማሶሬ የሚገኙ ቦታዎች እንደ እዚያ በእጅ የተሰሩ ሳሪስ ዝነኞች ናቸው. ማንኛውንም ግዢ ከመፈጸምዎ በፊት ይህንን Kanchipuram Saris ለመግዛት ዋና ጠቃሚ መመሪያን አንብቡ . ሸራተኞችን ለመጎብኘት እና ሳራይስ እንዴት እንደሚፈጠሩ ለማወቅ, ብልሃት በተሰኘው የታሚል ናዱ ጉብኝት ያንብቡ.
ስነ-ጽሁፋዊ ሙሾዎች ስለ ደቡብ ህንድ የሥነ ጽሑፍ ስኬታማነት ለማወቅ ከ 2,000 ዓመታት በኋላ ለስማን (ሳምሳዊ) ጊዜን ያሳልፋሉ. በ 473 ባለቅኔዎች የተዋቀሩ 2,381 ግጥሞችን አዘጋጅቷል! የታይሩት ቫውቫር ሐውልት የታሚል ኑዱ የባሕር ዳርቻ በሆነው በካንያካማሪ ውስጥ ጉልህ ገጸ ባሕርይ ነው. የታሚል ገጣሚ እና ፈላስፋው 1,330 የሚያክሉ ጥቂቶች ያሉት የቲራክክለል, ታዋቂ የሳንሃም ስነ-ፅሁፍ ሲጽፍ. በታሚል ቋንቋ በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ስራዎች አንዱ ነው. ሌላው ነገር ደግሞ ሴቶች በደቡብ ህንድ ሥነ-ጽሑፍ እና ፍልስፍና የተሞሉ እንደሆኑ ይታሰባል. ይህም በደቡብ ህንድ ሴቶች በደቡብ ከሰሜን ጋር ሲነፃፀር በአክብሮት ክብር እና ተምሳሌት እንደሚሆን ምንም ጥርጥር የለውም.
ጋዜጠኛ እና የታሪክ ፀሐፊ አቶ ታዲዮስ ታንቱ ከአሻራ ሚዲያ ጋር ያደረጉትን ግሩም ቆይታ ይዘን መተናል ተከታተሉን አስተያየታችሁ አይለየን !! https://youtu.be/tgcZlKVQX5o – EthioExplorer.com
Previous Postየኢትዮጵያ የ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ትናንት ሐሙስ ባወጣው መግለጫ ላይ በድንበር ጉዳይ ሰበብ ሁለቱ አገራት ወደ ጦርነት እንዲገቡ የሱዳን የመከላከያ ኃይል ከፍተኛ ግፊት እያደረገ ነው ሲል…
አሳዛኝ ሰበር ዜና! በሆሮ ጉድሮ ዞን ቀድሞ መረጃ የደረሳቸው የጃርዴጋ ጃርቴ ወረዳ አመራሮች ሀይል ባለመላካቸው የተነሳ 13 የሚሆኑ አማራዎች በኦነግ ሸኔ ታጣቂዎች በጥይትና በስለት በግፍ…
አሜሪካና ሩሲያ የኒኩለር ጦር መሳሪያ የሚቆጣጠረዉን ስምምነት ለማራዘም ተስማሙ።ዋሺንግተን እና ሞስኮ የጦር መሳሪያ ትጥቅን የሚገድበዉ ስምምነት እስከ 2026 ድረስ ለማራዘም መስማማታ…
ሰንደቅ ዓላማው የሚቀየርበት ጊዜና የሰንደቅ ዓላማው ዓይነት ከህዝብ ጋር ውይይት ከተደረገ በኋላ የሚወሰን መሆኑን የክልሉ መንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች አስታውቋል።
ትናንት እሁድ ሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ውስጥ በሚገኝ ሆቴል ላይ በተፈጸመው ጥቃት የተገደሉት ሰዎች ቁጥር አስራ አምስት ደረሰ። ቢያንስ ሃያ ሰዎች መቁሰላቸውን የሞቃዲሾ ፖሊስ ቃል አቀባይ እና የህክምና ባለሥልጣናት ገልጸዋል።
ጽንፈኛ ታጣቂው ቡድን አልሻባብ ለጥቃቱ ሃላፊነት ወስዷል። ከሞቃዲሾ ታዋቂ ሆቴሎች አንዱ በሆነው አፍሪካ ሆቴል መኪና ላይ የተጠመደ ቦምብ ከፈነዳ በኋላ የአልሻባብ ታጣቂዎች የመንግሥቱን የጦር ሰራዊት መለዮ ልብስ ለብሰው በመግባት በከፈቱት ተኩስ ከተገደሉት መካከል አንዱ ጡረታ ላይ ያሉ ጀነራል እና ከውጭ ሃገር የጫጉላ ጊዜያቸውን ለማሳለፍ ወደሞቃዲሾ የሄዱ ሙሽሮች እንደሚገኙበት ታውቋል።
"ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ዶባዊ ጉዳይ ብዘላቕነት ንምፍታሕ ንሕና መራሕቲ ተራኺብና ልዝብ ክነካይድ ይግባእ" ክብሉ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ተዛሪቦም::
እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ኣብቲ ቅድሚ ዝተወሰኑ መዓልታት ተኻይዱ ትማሊ ወግዓዊ ዝተገበረ ቃለ መጠይቕ ዶባዊ ጉዳይ ክልቲአን ሃገራት ብሕግን ስርዓትን መዕለቢ ክረክብ ኣለዎ ኢሎም::
ከ130 ሰዎች በላይ ሕይወትን የቀጠፈው የቆሼ አደጋ ሁለት ወራት ቢያልፉትም፣ እስካሁን ድረስ ቃል የተገባው ዕርዳታ እንዳልደረሳቸው በአደጋው ተጎጂ የሆኑ ግለሰቦች ለሪፖርተር ገለጹ፡፡
አደጋው በተከሰተ ማግሥት ማለትም መጋቢት 2 ቀን 2009 ዓ.ም. በነበሩ ሁለትና ሦስት ሳምንታት፣ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችን ጨምሮ የተለያዩ ግለሰቦች ዕርዳታ እንደሚሰጡ ቃል መግባታቸው ይታወሳል፡፡ ከመንግሥትና ከተለያዩ ግብረ ሰናይ ተቋማት፣ እንዲሁም ከባለሀብቶች ወደ 75 ሚሊዮን ብር የሚጠጋ ብር ማሰባሰብ ተችሎ ነበር፡፡
ከዚህም በተጨማሪ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቤተሰቦቻቸውን በሕይወት ላጡ ተጎጂዎች አሥር ሺሕ ብር ለቀብር ማስፈጸሚያ፣ እንደሁም ቤታቸውን ላጡ ሕጋዊ ተከራዮችና ባለንብረቶች ለሆኑ ቤተሰቦች የካ አባዶ ኮንዶሚኒየም ሳይት የስቱዲዮ ቤት ማስረከቡን አስታውቆ ነበር፡፡
ሪፖርተር ሥፍራው ድረስ ሄዶ እንዳረጋገጠው እነዚህ ተጎጂ ቤተሰቦች አሁንም ድረስ በኮልፌ ክፍለ ከተማ በሚገኘው መጠለያ ማዕከል፣ ወይም በተለምዶ የወጣቶች ማዕከል ውስጥ ተጠልለው ይገኛሉ፡፡
የሪፖርተር ጋዜጠኞች ባደረጉት ጉብኝት እነዚህ ቤተሰቦች በመጠለያ ጣቢያው ፖሊስ ተመድቦላቸው ሲወጡና ሲገቡ ስማቸውን አስመዝግበው ብቻ መንቀሳቀስ እንደሚችሉ ለማወቅ ተችሏል፡፡ በእዚህ መጠለያ ብቻ 98 ያህል ተጎጂ ቤተሰቦች ይኖራሉ፡፡
ሪፖርተር ካነጋገራቸው ተጎጂ ቤተሰቦች መካከል ስሟ እንዲጠቀስ ያልፈለገች በ20ዎቹ የዕድሜ ክልል የምትገኝ የሰባት ወር ሕፃን እናት ትገኝበታለች፡፡ እሷ እንደምትለው እስካሁን ምንም ዓይነት የገንዘብ ዕርዳታ አልተሰጣቸውም፡፡ ሌሎች ተያያዥ ዕርዳታዎችም እየቀነሱ ነው ብላለች፡፡
አደጋው በደረሰ ማግሥት ምግብ በቀን ሦስት ጊዜ ይሰጥ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን ምሳና እራት ብቻ በየቀኑ ከ9፡00 እስከ 10፡00 ሰዓት አንድ ላይ እንደሚመጣላቸው፣ ቁርስ ግን ከጊዜ በኋላ እንደቀረ ትናገራለች፡፡
ይህንንም ሪፖርተር በቦታው ተገኝቶ አረጋግጧል፡፡ ግለሰቧ በምትኖርበት የመጠለያ ጣቢያ አንደኛው ክፍል ብቻ ወደ 22 የሚጠጉ ቤተሰቦች እናቶች፣ አባቶችና እንዲሁም ሕፃናት ይኖራሉ፡፡ ከእነዚህም ውስጥ 12 ያህሉ ዕድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች ነው፡፡ ከአሁን በፊት አራስ ለሆኑ እናቶች ለሕፃናት ንፅህና መጠበቂያ የሚያስፈልጉ አቅርቦቶች ይመጡ እንደነበር፣ አሁን ግን መቆማቸውን ሪፖርተር ያነጋገራቸው ተጎጂዎች ገልጸዋል፡፡
‹‹ሌላው ቢቀር ነፃ ሕክምና ስናገኝ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን ሄደን ተጎጂዎች መሆናችንን ገልጸን አገልግሎት ስንጠይቅ እንኳን አያምኑንም፡፡ በአሁኑ ወቅት ቤት ተሰጥቶን ጥሩ ሕይወት እንደጀመርን ነው ሰዎች የሚያስቡት፤›› ሲሉ አንድ ተጎጂ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡
ሪፖርተር ሥፍራው ድረስ ሄዶ እንዳረጋገጠው የካ አባዶ ኮንዶሚኒየም ሳይት በከንቲባ ድሪባ ኩማ የተላለፉት ቤቶች ገና ተሠርተው አልተጠናቀቁም፡፡ ማንም ገና እንዳልገባባቸውም ለማወቅ ተችሏል፡፡
ሌላው አደጋው ከተከሰተ ከሳምንታት በኋላ ቤተሰቦቻቸው በሕይወት ያሉ ነገር ግን በአደጋው እንደገና ሊጠቁ ይችላሉ የተባሉ ግለሰቦች ከቦታው ተነስተው ነበር፡፡ ከእዚህ ጋር በተያያዘ ግማሽ የሚሆኑት ቆሼ አቅራቢያ የተሠሩ የመንግሥት ቤቶችን እንዲወስዱ የተደረጉ ሲሆን፣ የተቀሩት ደግሞ አስኮ የሚገኝ ቤት እንደሠፈሩ ማወቅ ተችሏል፡፡ ከእዚህ ውስጥ ቆሼ አቅራቢያ በንፋስ ስልክ ክፍለ ከተማ የሠፈሩት እስካሁን ለቤቶቹ ሕጋዊ ውል እንደሌላቸውና መብራትም ገና እንዳልገባላቸው ማወቅ ተችሏል፡፡
ሌላው ገንዘብ ይሰጣል ተብሎ ቃል የተገባው ነው፡፡ ተጎጂዎቹ የባንክ አካውንት እንዲከፍቱ ቢደረግም፣ እስካሁን የገባላቸው ገንዘብ እንደሌለ ይናገራሉ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ሕጋዊ ይዞታ ለነበራቸው 14 አባወራዎች፣ በኮልፌ ቀራኒዮ ክፍለ ከተማ ወረዳ 2 ውስጥ 175 ካሬ ሜትር ቦታ እንደሚሰጥ መገለጹ ይታወሳል፡፡
ሪፖርተር ያነጋገራቸው አቶ ተመስገን መኮንን የተባሉ ግለሰብ በቆሼ ስምንት ዓመታት እንደኖሩ ይናገራሉ፡፡ በአደጋው ስድስት ቤተሰቦቻቸውን በሕይወት እንዳጡ የሚናገሩት አቶ ተመስገን፣ እስካሁን ያገኙት ምንም ዓይነት ምትክ ቦታ እንደሌለ አስረድተዋል፡፡
‹‹በጣም ተቸግረናል፡፡ ገንዘብም አልተሰጠንም፡፡ ምግብ የምበላው ጓደኞቼ እየጋበዙኝ ነው፤›› ሲሉ አቶ ተመስገን ተናግረዋል፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘ አደጋው ከደረሰበት ቆሼ አቅራቢያ ያሉ ለአደጋ ተጋላጭ ቤተሰቦች እንዲነሱ መደረጉ ቢታወቅም፣ አሁንም ድረስ ቦታው ላይ የሚኖሩ ሰዎች እንዳሉ ሪፖርተር በቦታው ተገኝቶ መመልከት ችሏል፡፡
አደጋው ከደረሰበት ቦታ ያልተነሱ አሥር ያህል አባወራዎች እንዳሉ ሪፖርተር ያነጋገራቸው ግለሰቦች ይገልጻሉ፡፡ ‹‹እኛ ተጎጂ ስላልሆንን ምንም የተደረገልን ዕርዳታ የለም፤›› ሲሉ በአካባቢው ነዋሪ ከሆኑት መካከል ወ/ሮ ራድያ መሐመድ ይናገራሉ፡፡
ጉዳዩ ባለው ውስብስብነት ምክንያት የማጣራቱ ሥራ ጊዜ እንደፈጀና አሁን ግን ሥራው እየተጠናቀቀ መሆኑን፣ ሪፖርተር ጥያቄ ያቀረበላቸው የአዲስ አበባ ከተማ የሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ቢሮ አንድ የሥራ ኃላፊ ይናገራሉ፡፡ ‹‹ትክክለኛውን ከአጭበርባሪው መለየት አለብን፤›› ሲሉ ኃላፊው ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ነስረዲን ሙሐመድ በበኩላቸው፣ ‹‹ባለን መረጃ መሠረት ሕጋዊ ለሆኑት ገንዘብ ተሰጥቷል፤››
የኢትዮጵያ ሃኪሞች ማህበር ሊቀመንበር ዶክተር ገመቺስ ማሞ ዶከተር ቴዎድሮስ አደሃኖምን በሚያወድሰው ንግግራቸው ወቅት ኮሌራን አስመልክቶ ለቀረበላቸው ጥያቄ " መንግስትን ጠይቁ"...
VOA ኣገልግሎት ቀርኒ ኣፍሪቃ ነቲ ኣብ ቤት ዕዮ ምንስቴር ወፃኢ ዝተካየደ ተቃውሞ ኣመልኪቱ መልሲ ሂቡ‘ሎ። ካብ ኩሎም ወገናት መረረት ከምዝስማዕን፣ ድልየት ሰማዕቱ ንምምላእ ክንዲ ዝካኣሎ ከምዝሰርሕን‘ውን ገሊፁ።
ኩሎም ኣገልግሎት ቋንቋታት ቪኦኤ ንቅኑዕነት ፀብፃቦም ብዕቱብ‘ዮም ዝሰርሕሉ። ሕድ ሕድ መዓልቲ፣ቪኦኤ ንቅኑዕነት ዘቃልሖ ዜናን ስራሕቱን ምስ ስሙ ኣዛሚዱ‘ዩ ዝጥምቶን ዝዓየሉን።
ገለ እዋን ግና ርትዓውነትን ሚዛናዊትን ጋዜጠኝነት ካብ ብርክት ዝበሉ ኩርናዓት መረረት ኣስዒቡ‘ዩ።መንግስቲ ንኣፃባፅባና ዓቀኑ ዝሓለፈን ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሉ ክነቅፍ ከሎ፣ኣባላት ዳያስፓራ ብወገኖም፣እቲ ኣፀባፅባና ክንዲ‘ቲ ዝድለ ንመንግስቲ ዝነቅፍ ኣይኮነን ይብሉ።
በጀርመን ከባየር ግዛት ሙኒክ እና አካባቢው ከኖርድራይን ቬስትፋለን ግዛት ከኮሎን እና አካባቢው ከሄሰን ግዛት ፍራንክፈርት እና አካባቢው ከሃምቡርግ ግዛት ሃምቡርግ ክተማ ለፍትህ የቆምን ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን መግለጫ
በመጀመሪያ በሃገራችን ኢትዮጵያ በዘራቸው እና በሃይማኖታቸው ተለይተው ጄኖሳይድ ለተፈጸመባቸው ወገኖቻችን ጥልቅ ሃዘናችንን እየገለጽን ቤተሰቦቻቸውም ድጋፋችን እንደማይለያቸው ልናረጋግጥ እንወዳለን።
ከጀርባው ጉድ ባዘለ ለፖለቲካ ጥቅም በመንግስት አቀነባባሪነት በጀርመን በርሊን የኢትዮጵያ ኤምባሲ በኩል ለአንድ ግለሰብ ገንዘብ አዋጡ ከፍላችሁም አስታውቁን በሚል በኤምባሲው ደብዳቤ የተሰራጨውን የተረኝነት ስሜት የተጠናወተው አሳፋሪ እና ወገንተኛ አሰራር ማውገዝ ብቻ ሳይሆን እንቃወመዋለን።
ኤምባሲው የሚያዘው መንግስት በኢትዮጵያ የተፈጸመውን ዘር ማጥፋት ለመሸሸግ ያሰራቸውንም ንጹሃን የፖለቲካ መሪዎችን ከወንጀለኞች ጀኖሳይድ ቀስቃሾች እና መሪዎች ጋር በመወንጀል ማሰሩ ብቻ ሳይሆን
ኤምባሲው በኢትዮጵያ በኦሮሞ ፖለቲካ እስላም አክራሪዎች የተፈጸመውን ጀኖሳይድ እንዲሸፈን አቅጣጫ ለማስለወጥ የተለያዩ ዝግጅቶችን በመፍጠር ኢትዮጵያውያንን ለማዘናጋት እና ለመከፋፈል ሲሯሯጥ ይታያል።
ይህ የመሸሸግ ሙከራ የትም አያደርስም። ይህን ጀኖሳይድ ከማጋለጥ ወደሁዋላ እንደማንል ለማስታወቅ እንወዳለን። ስለዚህም የግለሰብ መዋጮ የአባይ ግድብ ድጋፍ ሰልፍ የምናምን ዝግጅት እያላችሁ የተፈጸመውን ጀኖሳይድ ዘርማጥፋት ለማዘናጋት አትሞክሩ እንላለን።
የስልክ ጥሪ የማትመልሱ የኢትዮጵያን ህዝብ የውጭ ምንዛሪ እያከሰራችሁ ያለ በቂ አገልግሎት ከቁጥር በላይ በኢትዮጵያ ኤምባሲ እና በቆንስላ ሰፍራችሁ በእናንተ የሚወድመው የኢትዮጵያ የውጭ ምንዛሪ ሳያንስ በተጨማሪ የጥቂት ስነ አደሮችን ሆድ በመሙላት እና በውስኪ በማስከር የሃገር ሃብትን ከስነአደሮቻችሁ ጋር ማውደማችሁን አቁሙ እንላለን።
ኤምባሲው በየጊዜው በጀርመንም ሆነ በአውሮፓ የጠረንፋቸውን የኢትዮጵያውያን ተወካዮች ተብዬዎች የማናውቃቸው መሆኑን እና በምንኖርበት ጀርመን አገር ለወካይም ሆነ ለተወካይ ነጻ ምርጫ የሚባል ነገር እንዳለ ባለማወቅ ዴሞክራሲን ሳይኖሩበት ሳያውቁት በአብዮታዊ ዴሞክራሲ እና በካድሬ አመራር ሊዘውሩን የሚሞክሩ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የኢትዮጵያ ኤምባሲ እና ቆንስላ አባሎች መሳታቸውን እንዲያውቁት እያልን የምንኖረው በትክክለኛ ዴሞክራሲ በሰፈነባት ጀርመን አገር መሆኑን የኢትዮጵያ መንግስት እንዲሁም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንዲገነዘበው እንፈልጋለን።
ከዚህም ተያይዞ የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ መንግስት ለተፈጸመው ዘርማጥፋት የጄኖሳይድ ዋና ቀስቃሾች የጥላቻ ንግግር ተዋያንኖች እንደ አቶ ሽመልስ አብዲሳ ለዚህ ለደረሰው ጀኖሳይድ ዘር ማጥፋት ዋና ተጠያቂ ሲሆኑ
አቶ ሽመልስ አብዲሳን በብብት አቅፎ በ አቶ ሽመልስ አብዲሳ እና ግብረ አበሮቻቸው በተዘራው ጥላቻ ሰለባ የሆኑ የጀኖሳይድ ወንጀል የፈጸሙ ወጣቶችን ብቻ ለፍርድ ማቅረቡ ተአማኒነት የሚያሳጣ ነው።
አቶ ሽመልስ አብዲሳ በሚያስተዳድሩት ክልል የመንግስት የአስተዳደር አካላት እና የጸጥታ ሃይሎች ለህዝቡ እንዳይደርሱ በጥፋቱም በመተባበራቸውም ከነተባባሪዎቻቸው እና አስተባባሪዎቻቸው አንዱ ዋና ተጠያቂ ናቸው።
አቶ እስክንደር ነጋ በተለይ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ጦርነት እንከፍታለን በሚል ማስጠንቂያ ከተሰነዘረበት ጀምሮ የተለያዩ ስብሰባዎቹም ሆነ ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት በመንግስት አካላት በግልጽ ሲስተጉዋጎልባቸው አለም አቀፍ የዜና አውታሮች እና ድርጅቶች በኢትዮጵያ የሚገኙ ኤምባሲዎችም የታዘቡት ነው።
በዚህ ባለማብቃት በአቶ ታከለ ኡማ የተደራጁ ሽብርተኛ ሁከት ፈጣሪዎች ጋዜጣዊ መግለጫውን ሲረብሹ አለም ታዝቦዋል። ከፍተኛ የመንግስት አመራሮችም የአቶ እስክንድር ነጋ ስብእናን ለመንካት ባዶ የሆነ ሙከራ አድርገዋል።
አቶ እስክንድር ከታሰሩም በሁዋላ በአቃቤ ህጉዋ ወይዘሮ አዳነች አቤቤ ህገወጥ በሆነ መንገድ በአቃቤ ህጉዋ በብዙሃን መገናኛ አቶ እስክንደር ነጋን ወንጀለኛ አድርጎ የመፈረጅ ለደረሰው ጥፋት ተጠያቂ የማድረግ የሃሰት ውንጀላ የህግ አካሄዱን ተአማኒነት መሰረት ያሳጣ የፖለቲካ በቀል እናወግዛለን።
በኢትዮጵያ በዘር ማጥፋት ጀኖሳይድ ተጠያቂውን እና ከአሜሪካ እስከ አውሮፓ በማሸበር በወንጀል የሚታወቀውን ቄሮ በሚል የተደራጀውን ጨፍጫፊ ሽብርተኛ ቡድን ከለላ በመስጠት አቶ እስክንድር ነጋ ን “የቄሮን ስም በማጥፋት “
በማለት አቃቤ ህጉዋ ውይዘሮ አዳነች አቤቤ ፍትህን በማጣመም ለወንጀለኞች ከለላ በመስጠት የወንጀለኛ ቡድንን ስም ለመጠበቅ የሚያደርጉትን የሃሰት ዘመቻ የህግ አካሄዱ ወገንተኛነት ያለው መሆኑን ያረጋግጣል። ይህንን እንናወግዛለን።
መንግስቲ ሱዳን ሒዝዎም ንዘሎ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ከይመልሶም፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ቅልጡፍ ግብረመልሲ ከርእዩ ሓደ ካብ ማእሰርቲ ዝሃደመ ኤርትራዊ ጻውዒት ኣቕሪቡ።
ብ3 ሰነ ብክልተ ሎሪ ተጻዒኖም ናብ ሊብያ እናሰገሩ ካብ ዝተታሕዙ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ሓደ ዝኾነ እቲ መንእሰይ፣ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ እቶም ኣብ በረኻታት ሱዳን ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ተታሒዞም ዘለዉ መንእሰያት ናብ ኤርትራ ከይስገጉ ዘለዎም ፍርሕን ሻቕሎት ገሊጹ።
ኣቐዲማ ልዕሊ 500 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብግዴታ ናብ ኤርትራ መሊሳ ዘላ ሱዳን፣ ነዞም በብእዋኑ ዝኣከበቶም ልዕሊ 1200 ኤርትራውያን’ውን ከይትጥርዞም ስግኣት ኣሎ።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ግንባር ​​ቀለም 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
NEWS: በአዲስ አበባ ከተማ በህክምና ስህተት የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር በየዓመቱ እየጨመረ መሆኑ ተገለጸ | Medical Errors in Addis Abeba on the Rise – መጽሔት
ከስብስባቸው ውስጥ በርከት ያሉ ወሳኝ ተጫዋቾቻቸውን ለዛሬ ማግኘት ያልቻሉት አሰልጣኝ ደግአረገ ይግዛው በሰበታ ከተሸነፉበት ጨዋታ ላይ የአራት ተጨዋቾች ለውጥ አድርገዋል። አሰልጣኙ ጉዳቶች ተፅዕኖ ቢኖራቸውም በፈተናዎች ውስጥ ቡድኑን ለማሻሻል እየሰሩ ስለመሆኑ ገልፀዋል። በለውጦቹም በጅማል ጣሰው ፣ ይበልጣል ሽባባው ፣ ሀብታሙ ሸዋለም እና ፍሬው ሰለሞን ምትክ ጆርጅ ደስታ ፣ ተስፋዬ ነጋሽ ፣ ዳግም ንጉሴ እና ያሬድ ታደሰ ወደ መጀመሪያ አሰላለፍ መጥተዋል።
ዛሬም የመጨረሻውን ጨዋታ ባደረጉበት መንገድ ኳስን ተቆጣጥረው በመጫወት በቶሎ ወደ ግብ ለመድረስ እንዳሰቡ የገለፁት አሰልጣኝ ማሂር ዴቪድስ በአዳማ ላይ ወሳኙን ድል ባሳካላቸው ቡድን ላይ ከጉዳት የተመለሰው አስቻለው ታመነን በፍሪምፖንግ ሜንሱ በመተካት መጀመርን መርጠዋል።
ስድስት ፓርቲዎችን በአባልነት የያዘው የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ (መድረክ) ግንባር ለመሆን በሚያስችለው ጉዳይ ላይ እየመከረ ነው። 12 አባላት ያሉት የስድስቱ ፓርቲዎች ተወካዮች በዛሬው ዕለት የመድረክ የፓርቲዎች ስብስብ ወደ ግንባር እንዲያድግ የሚያስችለውን የጋራ ጠቅላላ ጉባኤ የሚካሄድበትን ቀን ጨምሮ በሌሎች ልዩ ልዩ ጉዳዮች ላይ ተወያይተው ውሳኔ ያሳልፋሉ ተብሎ ይጠበቃል።
ቀደም ሲል የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራሲ ፓርቲ እና ደቡብ ኅብረት ፓርቲዎች በወቅቱ ከገንዘብ እጥረት ጋር በተያያዘ ጠቅላላ ጉባኤ መጥራት ባለመቻላቸው “መድረክን” ከተራ ቅንጅት ወደ “ግንባር” ለማሳደግ የነበረው ኀሳብ ሲጓተት መቆየቱ አይዘነጋም። ሆኖም ሁለቱ ፓርቲዎች ባለፈው ሰኔ 16 እና 17 ቀን 2004 ዓ.ም ጠቅላላ ጉባኤ ከጠሩ በኋላ መድረክን ግንባር ለማድረግ የተያዘው አጀንዳ ላይ ውይይት ተጀምሯል።
ለመድረክ ቅርበት ያላቸው ምንጮች ለሰንደቅ ጋዜጣ እንደገለፁት፤ መድረክ በቀጣዮቹ ሁለትና ሦስት ሳምንታት ውስጥ ጠቅላላ ጉባኤ ሊጠራ እንደሚችል ገልፀዋል። መድረክ ግንባር የመሆኑ ዕድል በመጓተቱ የተደራጁና ወጥነት ያላቸው ተግባራት ለማከናወን አዳጋች መሆኑን ምንጫችን የጠቀሱ ሲሆን፤ አሁን ችግሩ ተፈትቶ ወደ ተግባር እየገባን ነው ብለዋል።
መድረክ ግንባር ሲሆን በሦስት ወሩ ይቀያየር የነበረውን አመራር ወደ ሁለት ዓመት፣ የስድስቱ ፓርቲዎች ጽ/ቤቶች የመድረክ ቅርጫፍ ጽ/ቤቶች እንዲሆኑ በማድረግ አንድ ዋና ጽ/ቤት መረጣ የሚካሄድ ሲሆን በተለያዩ ቁመና ላይ የሚገኙ ፓርቲዎች የተመጋገበ እንቅሰቃሴ በማካሄድ ግንባሩ እንደሚጠነክር ምንጫችን ገልጿል።
መድረክ ግንባር በሚሆንበት ወቅት የፓርቲው የስም ለውጥ እንደማይኖር በአመራሮቹ መካከል መግባባት መደረሱን፣ የጋራ ሀብትና እዳ እንደሚኖረውና ሁሉንም ፓርቲዎች የሚመሩበት የጋራ ሕገ-ደንብ እየተዘጋጀና በሕገ-ደንቡም ላይ የፓርቲው አመራሮች ከተወያዩበት በኋላ ወደ ተራ አባላት የሚደርስበት ሁኔታ እንዲመቻችም ምንጫችን ገልጿል።
በተያያዘ ዜና መድረክ በቀጣዩ ዓመት በሚካሄደው በአዲስ አበባ አስተዳደር ምርጫ ላይ ለመሳተፍ እስካሁን አለመወሰኑም ምንጫችን ገልጿል። ቀደም ሲል የመድረክ አባል የሆነው አንድነት ፓርቲ በአዲስ አበባው ምርጫ ለመሳተፍ ልዩ ልዩ ቅድመ ዝግጅቶች ሲያካሂድ ቆይቷል። ሆኖም መድረክ ግንባር ሲሆን፤ ምርጫው የአንድ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ መመዘኛ የሚያሟላ መሆኑ ከታየ በኋላ የሚገባበት እንደሚሆን ለመድረክ አመራሮች ቅርበት ያለው ምንጫችን ለዝግጅት ክፍላችን ገልጿል።
መድረክ የአዲስ አበባ አስተዳደርን ምርጫ እንደ ፖለቲካ ጥቅም (Advantage) ለማየት ማሰቡን የገለፀልን ምንጫችን፣ የአዲስ አበባው ምርጫ የኢህአዴግ ባህሪ የሚለካበትና መሻሻሎች ከታዩ ወደ ምርጫው የሚገባ መሆኑን ነገር ግን የኢህአዴግ ባህሪ እንዳለፉት ምርጫዎች ችግር ያለበት ከሆነ በምርጫው ባለመሳተፍ ኢህአዴግን ማጋለጥ እንደሚቻልም ገልፀዋል።
የሃዋሳ ከተማ ግለት አልበረደም። የሃዋሳ ከተማ በፌደራል መንግስት ስር እንድትተዳደር አይደረግም ሲል የፌደራል ጉዳዮች ሚኒስቴር እየወተወተ ይገኛል። ለውጥረቱ የተለያዩ ምክንያቶች ቢቀርቡም ሚኒስቴሩ የሃሰት ፕሮፓጋንዳ ለችግሩ መንስኤ እንደሂነ ይናገራል።ያም ሆኖ ጸጥታው አስተማማኝ አለመሆኑን አክሏል የሰንደቅ ጋዜጣ ዜና ይህን ይመስላል።
ሰሞኑን የሐዋሳ ከተማ ወደ ፌዴራል አስተዳደር ትገባለች በሚል በከተማዋ ውጥረት ሰፍኖ ቆይቷል። የፌዴራልና የክልል ፖሊስ የተፈጠረውን ውጥረት ለመከላከል ወደ ከተማዋ መግባቱን እየተገለፀ ነው።
በሐዋሳ ከተማ የተፈጠረውን አለመረጋጋት በተመለከተ በፌዴራል ደረጃ ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከተውን የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴርን አነጋግረናል። የሚኒስቴር መስሪያቤቱ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አበበ ወርቁ ሐዋሳ በፌዴራል ስርዓት ትተዳደራለች መባሉን አስተባብለዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ በትላልቅ የክልል ከተሞች እየተንሰራፋ የመጣውን የመልካም አስተዳደርና የሙስና ችግሮች በፍጥነት እያደገ ካለው የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ ጋር በተያያዘ አምስት የክልል ከተሞች በፌዴራል መንግስት ሥር ይተዳደራሉ የሚለው ውዥንብር የሚኒስቴር መስሪያቤቱ ህዝብ ግንኙነት አስተባብለዋል።
እንደ ሕዝብ ግንኙነቱ አገላለፅ በክልሎች ሕገ-መንግስት ሆነ በፌዴራል ህገ-መንግስት ላይ የፌዴራሉ መንግስት ከድሬዳዋ ከተማ በስተቀር በክልል ከተሞችን በሞግዚትነት የሚያስተዳድርበት የሕገ-መንግስትም ሆነ የሕግ አግባብ የለም ብለዋል።
የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር የፌዴራል ስርዓቱን በህገ-መንግስቱ መሰረት እንዲፈፀም፣ በክልሎች መካከል ያለው ግንኙነት የሰመረ እንዲሆን እየሰራ መሆኑን የጠቀሱት አቶ አበበ ሰሞኑን ለሐዋሳ ከተማ አለመረጋጋት በመንስኤነት ከሚነሱ ጉዳዮች አንዱ ሐዋሳ ከተማ በፌዴራል አስተዳደር ስር ትሆናለች መባሉ መሆኑን ሚኒስቴር መስሪያቤቱ መገንዘቡን ገልፀዋል።
‘‘ሕዝቡን ሊያነሳሱ የሚችሉ ውዥንብሮች አሉ። ከነዚህም ውዥንብሮች መካከል ሕዝቡን ለመቀስቀስ የተጠቀሙበት ሐዋሳ ከተማ በፌዴራል ስርዓት ትተዳደራለች የሚል መነሻ ህገ-ወጥ በራሪ ወረቀት ተፅፎ መበተኑ ነው’’ ያሉት አቶ አበበ ወርቁ ሐዋሳ ከተማም ሆነ ሌሎች የክልል ከተሞች ወደፌዴራል አስተዳደር አይገቡም፤ የተጠናም ነገር የለም ብለዋል።
በሰሞኑ የሐዋሳ ከተማ ውጥረት ላይ ሐዋሳ ከተማ በፌዴራል አስተዳደር ትገባለች ከሚለው ጉዳዩ በተጨማሪ የሐዋሳ አስተዳደር የሲዳማ ሕዝብን ብቻ እያስተዳደረ ሌሎች ብሔር ብሔረሰቦችን ማግለል የለበትም የሚል ነው። የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር ሕዝብ ግንኙነት የሐዋሳ አስተዳደር ብሔር ብሔረሰቦች መካከል አድሎ ያደርጋል መባሉን ‘‘የሌለ ነገር ነው’’ ሲሉ ገልፀውታል። የደቡብ ክልል ዋና ከተማ ‘‘ወደ ወላይታ ይሄዳል’’ መባሉም ‘‘በሬ ወለደ’’ ወሬ ያሉት ሕዝብ ግንኙነት ጉዳዩ ሕዝቡን ወደግጭት እንዲገባ ለመቀስቀስ የተደረገ ሙከራ ነው ብለዋል።
የህገ-ወጥ በራሪ ወረቀቶች ምንጫቸው ከጥቂት ግለሰቦች መሆኑን ያወሱት አቶ አበበ በራሪ ወረቀትን ሊያባዙ ይችላሉ ተብለው ከተገመቱ ቡድኖች መካከል የክልል ጥያቄ እንዳለ አስመስለው የሚያነሱ ቡድኖችና ሌሎች ፀረ-ሰላም ኃይሎች መሆናቸውንም ህዝብ ግንኙነቱ ተናግረዋል።
በክልሉ ‘‘ክልል እንሁን’’ የሚል ጥያቄዎች ቀደም ሲል ይነሱ እንደነበር ያስታወሱት ህዝብ ግንኙነቱ ይህ ጥያቄ በክልሉ ‘‘ልዩ የብሔረሰብ ዞኖች’’ በመመስረት ችግሩ መፈታቱን ገልፀዋል። ጥያቄው ከተነሳ የክልሉና የፌዴራሉ ህገ-መንግስት ባስቀመጠው ስርዓት አማካኝነት እንጂ ግርግርና ረብሻ በመፍጠር አይደለም ብለዋል። ሆኖም ፌዴራል ጉዳዮች ‘‘ክልል እንሁን’’ የሚለው ጥያቄ የጥቂቶች እንጂ የሕዝቡ አለመሆኑን መረዳቱንም አያይዘው ገልፀዋል።
ከአዲስ አድማስ ጋዜጣ የተወሰደ SATURDAY, 03 MARCH 2012 15:07 ኤሊያሰ “የልማት ሠራዊት ስንጠብቅ የሙስና ሠራዊት ተፈጠረ” የአድዋን በዓል በተመለከተ ከጓደኞቼ...
መሪሕነት ንግስነት ቢንዓምር ብደቂ ናብታብ-ቤጃ ዝምራሕ ኮይኑ እቶም ዝተረፉ 90% ድማ ምስ ህዝቢ ከበሳ ኤርትራን ሰንሒትን ሳሕልን ብስጋ ዝተኣሳሰር ሓረግ ወለዶ ዘለዎ ሓያል ህዝቢ የጠቓልል። ኣብዚ ግዜ’ዚ ድማ ልዕሊ 300,000 ዝግመት ብዝሒ ህዝቢ ኣሎ።
መብዛሕትኡ ህዝቢ ቢኒዓምር ቋንቋ ትግራይት ዝዛረብ ኮይኑ ውሑዳት ውን ቋንቋ ሕዳረብ ዝዛረቡ አለዎም። ናይቶም ገዛእቲ ዝነበሩ ደቂ ናብታብ ቋንቋ ድማ ሕዳረብ እዩ ኔሩ።
• አሁን የከሚሴው ጭፍጨፋ ፋይል ይዘጋል። በወንጀል ተጠርጥረው የተያዙት ተጠርጣሪዎች በሙሉ ይፈታሉ። በጉዳዩ ላይ ወንጀለኞቹን አድኖ ለፍርድ በማቅረብ ሥራ ላይ የነበሩት በሙሉ በአንድም በሌላም ምክንያት እንዲወገዱ ተደርገዋል።
★ [ ምእመናን የአስራት ገንዘባችሁን በጊዜ ክፈሉ እንጂ። የባንክ ዕዳ እያፋጨብን እኮ ነው። ቤተ ክርስቲያን ልትዘጋ እኮ ነው። ብለው ወጥረው ሳይታክቱ፣ ሳይዘነጉና ሳይረሱ የሚሰብኩ ጳጳሳት፣ ካህናትና ሰባክያንን አያሳጣን።] አሜን።
★ እንደተጠበቀው ዐማራና ትግሬ አልተፋጀም። ከዳር ቆመው የሁለቱን ሴማውያን እልቂት ይጠባበቁ የነበሩት ሴረኞችም ለጊዜው ያሰቡት አልተሳካም። ሴረኞቹ ግን ከባለቤቶቹ በላይ ለሟቾቹ ማልቀስ፤ በጄነራል አሳምነው ጽጌ ሞትም ከበሮ በመደለቅ ላይ ናቸው።
• ባላዝንም የሚቆጨኝ ግን ይሄ ሁሉ እየሆነ፣ ሃይማኖቱና ሃገሩ አደጋ ላይ ሆናም እያየ፣ እየተመለከተም በዝምታ የተዋጠው ፣ ደግሞሞ ከባለ ሜንጫዎች ተደርቦ የሚሳደበው ክፍል ነው።
• ጎርፉ ከጉልበታችን ከፍ ብሎ ወገባችን ላይ ደርሷል። አንገታችንን በሜንጫ፣ አፍንጫችንን ደግሞ በጎርፉ ውኃ ዘፍቆ ሲያሰጥመን ያን ጊዜ ልክ ይገባናል። መጽሐፍ እንዲል ያን ጊዜ ልቅሶ ይሆናል። የማይጠቅም ልቅሶ ነው። ያን ጊዜ ጩኸት ይሆናል የማይጠቅም ጩኸት ነው።
የለም F-32 ፣ 1 ኛ ፎቅ ፣ 2 ኛ ጎዳና ፣ በቺንታማኒ ምልክት አቅራቢያ ፣ አና ናጋር ምስራቅ ፣ ከአፖሎ ሆስፒታል አጠገብ ፣ ኬክ ዓለም 1 ኛ ፎቅ ፣ ቼናይ - 600102 ፣ ታናሙዱ ፣ ህንድ
48v የባትሪ አቅም መሙያ ፈታሽ, የባትሪ ፈሳሽ ማጣሪያ, የባትሪ ፈሳሽ አቅም ፈታሽ, ባትሪ ራስ-ሰር የሙከራ መሣሪያዎች, 18650 ሞካሪ, የባትሪ መፈተሻ መሳሪያዎች,
ተከተልቲ ጁልያን ካላንደር ብዝኾኑ ኣመንቲ ክርስትና ሎሚ ልደት ክርስቶስ ብክብ ዝበለ ስነ-ስርዓት አብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ተከቢሩ ወዒሉ’ሎ። ትማሊ ረቡዕ ድማ አመንቲ ክርስትና ሩስያ፡ ዩክሬን፡ ጆርጅያ፡ሰርብያ፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ካልኦትን ንድሮ መዓልቲ ልደት ክርስቶስ ዘክበሩ ክኮኑ ከለው ተከተልቲ ግሪጎርያን ካላንደር ዝኾኑ ድማ ኣብዚ መዓልቲ ንበዓል ጥምቀት ኣኽቢሮም ወዒሎም ኣለው።
ፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ግሪክ አብ የሩሳሌም ቴዎፍሎስ ሳልሳይ ትማሊ ረቡዕ አብቲ ብብዙሓት፡ ክርስቶስ ዝተወልደላ ቦታ ተባሂሉ ዝእመን አብ ምዕራባዊ የሩሳሌም ቤተለሄም ዝርከብ ቤተክርስትያን ቅዳሴ አካይዶም። እንተኾነ ግን አብቲ ዞባ ብዘሎ ጽዑቕ ግጭት ቁጽሪ በጻሕቲ አብቲ ቦታ ምጉዳሉ ተገሊጹ።
አንድ ጥበብ አሳሽ ጥበብን ፍለጋ በየሀገሩ ይዞር ነበር፡፡ አንድ ቀን ወደ አንድ መንደር ሲደርስ ሰዎች ድንጋይ ሲፈልጡ ተመለከተ፡፡ ቀና ብሎ ቢያይ በአካባቢው ምንም የሚገነባ ነገር የለም፡፡
ወደ አንዱ ድንጋይ ፈላጭ ተጠግቶ «እባክህ ወዳጄ እኔ ለአካባቢው አዲስ በመሆኔ አንድ ነገር ልጠይቅህ ፈለግኩ፣ ለመሆኑ ምን እያደረጋችሁ ነው?»አለው፡፡ ያም ድንጋይ ፈላጭ «ወንድሜ የማደርገው ነገርኮ ግልጽ ነው፤ አንተም ታየዋለህ፤ ድንጋይ እየፈለጥኩ ነዋ»አለው፡፡ ያ ጥበብ አሳሽ ከዚያ እልፍ አለ፡፡ ወደ ሁለተኛውም ሰው ቀረበ፡፡ «ወዳጄ ለሀገሩ እንግዳ ለሰው ባዳ ነኝ፡፡ እባከህ ምን እየሠራችሁ እንደሆነ ንገረኝ?»አለው፡፡ ያም ድንጋይ ፈላጭ «ወዳጄ እኔ የዕለት እንጀራዬን ለማግኘት እየደከምኩ ነው፡፡ ይኼው ነው» ሲል መለሰለት፡፡
ጥበብ አሳሹ አንገቱን ነቅንቆ ወደ ሦስተኛው ፈላጭ ሄደ፡፡ እዚያም ተመሳሳይ ጥያቄ አቀረበ፡፡ ፈላጩ ቀና አለ፡፡ መፍለጫውንም ተደግፎ ቆመ፡፡ ከዚያም «እይውልህ ወዳጄ እኔ ካቴድራል እየሠራሁ ነው» አለው፡፡ ያን ጊዜም «አሁን መልሱን አገኘሁት» ብሎ ሄደ ይባላል፡፡
ዓለምን የሚለውጡት እነማን ናቸው? ችግርን የሚያሸንፉት እነማን ናቸው? ሀገርን የሚያሳድጉት እነማን ናቸው? ታላቅ ሥራ የሚሠሩት እነማን ናቸው?ድንጋይ ሲፈልጡ ካቴድራል እየገነቡ መሆኑን የሚያስቡ አይደሉምን?መሥመር ሲሠሩ ሥዕሉ የሚታያቸው አይደሉምን?ሊጡን ሲያቦኩ ዳቦው፣ ሽንኩርቱን ሲልጡ ወጡ፣ ፊደል ሲጥሉ መጽሐፉ፣ በሬ ሲጠምዱ ብልጽግናው፣ ግሬደሩን ሲጨብጡ ጎዳናው የሚታያቸው አይደሉምን?
ሦስቱም ሰዎች በተመሳሳይ ሥራ ላይ ተጠመደዋል፤ ሦስቱም ሰዎች ድካማቸው ተመጣጣኝ ነው፤ ሦስቱም ሰዎች የሚከፈላቸው አንድ ዓይነት ክፍያ ነው፤ ሦስቱም ሰዎች የያዙት መፍለጫ አንድ ዓይነት ነው፡፡ ሦስቱም ሰዎች በቀን የሚሠሩት እኩል ይሆን ይሆናል፡፡ ሦስቱን የለያቸው ግባቸው ነው፣ ርእየታቸው ነው፣ ሥዕላቸው ነው፡፡ አንዱ እጆቹ የሚሠሩትን እንጂ ሥራው የሚያመጣውን ውጤት አያውቅም፡፡ አንዱ ሥራው የሚያስገኝለትን ዕለታዊ ገቢ እንጂ ሥራው የሚፈጥረውን ትልቁን ሥዕል አያውቀውም፡፡ አንዱ ግን የሚያመጣውን ለውጥ እያሰበ ለትልቁ ሥዕል ነበር የሚሠራው፡፡
ለውጥ የሚመጣውኮ በዘመናዊ መሣርያ በመሥራት፣ በቂ በጀት በመመደብ፣ የሠለጠነ የሰው ኃይል በመቅጠር፣ የቢሮ ወንበር እና ጠረጲዛ በማሣመር፣ አይደለም፡፡ እነዚህ ሁሉ አጋዦች እንጂ አንቀሳቃሾች አይደሉም፡፡ ለውጥ የሚመጣው ለምንድን ነው የምሠራው? ለሚለው ጥያቄ ትክክለኛውን መልስ በመመለስ ነው፡፡
ምንም እንኳን በድካም፣ በክፍያ እና በመሣርያ አንድ ቢሆኑም በርካታ ግን ይለያያሉ፡፡ በርካታ ብቻ ሳይሆን በጥራትም ይለያያሉ፡፡ እነዚያ የዕለቱን ብቻ እያሰቡ ይሠራሉ፡፡ ይኼ ግን ትልቁን ሥዕል እያሰበ ለትልቁ ሥዕል የሚሆን ነገር ይሠራል፡፡ እነርሱ ለዕለት እንጀራ የሚሆን ምን ያህል ድንጋይ ፈለጥን?ብለው ይጠየቃሉ፡፡ እርሱ ግን ለካቴድራሉ የሚሆን ምን ያህል ድንጋይ አዘጋጀሁ? ብሎ ይጠይቃል፡፡ ለእነዚያ የዕለቱ ድንጋይ ተፈልጦ ሲያልቅ ሥራቸውን ይጨርሳሉ፡፡ እርሱ ግን ካቴድራሉ እስኪጠናቀቅ ሥራው አያልቅም፡፡
በየመሥሪያ ቤቱ፣ በየንግዱ ሥፍራ፣ በየግል ደርጅቱ፣ በየትምህርት ቤቱ፣ በየማኅበራቱ፣ በየፓርቲዎቹ፣ በየርዳታ ደርጅቶቹ፣ በየሕክምና ተቋማቱ፣ በየግል ኑሯችንም እነዚህ ሦስቱ ሰዎች አሉ፡፡
ሥራቸውን ለደመወዙ ብቻ የሚሠሩ አሉ፡፡ የሚማሩትም ሆነ የሚሠሩት ደመወዙን ብቻ አስበው ነው፡፡ የሥራ ዝርዝራቸውን፣ ቅጣት እና ሽልማታቸውን፣ ብቻ አይተው ነው፡፡ ሥራው ለሀገር እና ለወገን የሚያመጣውን ትልቅ ሥዕል አያስቡትም አያውቁትምም፡፡ እነዚህ ካቴድራል ገንቢዎች አይደሉም፡፡ ድንጋይ ፈላጮች ብቻ ናቸው፡፡ የክፍል ተማሪዎቹን ሲያስተምር አስተምሮ እንጀራ ለመብላት ሲል ብቻ የሚያስተምር መምህር የዘወትር ጭንቀቱ የደመወዝ ቀን መቼ ነው? የሚለው ጥያቄ ብቻ ነው፡፡
እርሱ አስተማሪ አይደለም ተናጋሪ ብቻ ነው፡፡ ለልጆቹ የታዘዘውን ይነግራቸዋል፡፡ አላስተማረም እንዳይባል፣ ሥራውንም እንዳያጣ፣ ግዴታውም ስለሆነ፣ ቅጣትም ስለሚመጣበት ብቻ ይነግራቸዋል እንጂ አያስተምራቸውም፡፡ ለምን ያስተምራቸዋል? እርሱኮ ትልቁ ሥዕል የለውም፡፡ አስተማሪ ብቻ እንጂ አገር ቀያሪ፣ ለውጥ አምጭ፣ ካቴድራል ገንቢ አድርጎ ራሱን አያየውም፡፡ የሀገሪቱ ዕጣ ፈንታ በዚያች ክፍል ተማሪዎች እንደሚወሰን አያስብም፡፡
በየቢሮው ድንጋይ ፈላጮችን ታውቋቸዋላችሁኮ፡፡ እነርሱ የተሰጠቻቸውን ሥራ ከመሥራት ያለፈ ምንም የሚያውቁት ነገር የላቸውም፡፡ ጸሐፊዋ ትጽፋለች፣ መዝገብ ቤቱ ዶክመንት ያስቀምጣል፣ ባለ ማኅተሙ ማኅተም ይረግጣል፣ ገንዘብ ቤቷ ገንዘብ ታወጣለች ታስገባለች፣ ኃላፊው ይፈርማል፣ ጥበቃው ይፈትሻል፣ ተላላኪው ይወጣል ይወርዳል፣ ሾፌሩ ይሄዳል ይመጣል፣ የመስክ ሠራተኛው ተራራ ይወጣል ይወርዳል፤ የሚሰበሰበው ይሰበሰባል፣ የሚበተነው ይበተናል፡፡ አለቀ በቃ፡፡ ድንጋይ መፍለጣቸውን እንጂ ለምን እንደሚፈልጡ አያውቁትም፡፡ አገር እያሳደጉ መሆኑን፣ ለውጥ እያመጡ መሆኑን፣ ታሪክ እየሠሩ መሆኑን፣ አይረዱትም፡፡
እናም ለእነርሱ ኮምፒውተር አይሠራም ብሎ መቀመጥ አሳማኝ ምክንያት ነው፡፡ አለቀ በቃ፡፡ ኮምፒውተር አይሠራም፤ አይሠራም፡፡ ኮምፒውተሩ ሲሠራ የሚያመጡትን ለውጥ ስለማያውቁት ኮምፒውተሩ ሲቆምም የሚያስከትለውን ችግር አይረዱትም፡፡ እነርሱ ድንጋይ ፈላጮች እንጂ ካቴድራል ገንቢዎች አይደሉም፡፡ እነርሱ ሀገሪቱ ስላላደገችበት ምክንያት ተጠያቂ ነን ብለው አያስቡም፡፡ እነርሱ ያ ደብዳቤ ለምን ወጭ እንዳልተደረገ ብቻ ነው የሚጠየቁት፡፡ ለርሱ ደግሞ በቂ መልስ አላቸው፡፡ ኮምፒውተሩ አይሠራም፡፡
እኔን አይመለከትም፡፡ የተቀመጥኩት ይህንን ልሠራ አይደለም፡፡ በዚህ ጉዳይ እኔ አልጠየቅም፡፡ የሚሉ አባባሎች ሁሉ የድንጋይ ፈላጮች መልሶች ናቸው፡፡ ድንጋይ ፈላጮች እነርሱ ምን እየሠሩ እንደሆነ እንጂ በአካባቢያቸው ምን እየተሠራ እንደሆነ አያውቁም፡፡ አንድ መሥሪያ ቤት ውስጥ እንኳን ሆነው ከእነርሱ ጎን ያለው ክፍል ምን እንደሚሠራ አይረዱም፡፡ ለመረዳትም አይፈልጉም፡፡ ይህ ሥራቸው አይደለማ፡፡
በየቢሮው ግድግዳ ላይ አንድ የሚገርም ማስታወቂያ ታያላችሁ፡፡ «ከቢሮ ስትወጡ መብራት ማጠፋትዎን ይመልከቱ» ይላል፡፡ ይህንን ማስታወቂያ የሚለጥፉት የመረራቸው የአስተዳደር እና ጠቅላላ አገልግሎት ክፍሎች ናቸው፡፡ በየቢሮው ያሉት ወገኖች ይህንን ለማሰብ ማስታወቂያ ያስፈለጋቸው ለምንድን ነው? በቃ ለእነርሱ ሥራቸው አይደለማ፡፡ የመብራት መብራት እና መጥፋት ስለሚያስከትለው ሀገራዊ ወጭ እና ቁጠባ ማሰብ የለባቸውማ፡፡ እነርሱ ድንጋይ ፈላጮች እንጂ ካቴድራል ገንቢዎች አይደሉማ፡፡
ለመሆኑ ማንን እያከምን ነው? አንድ በሽተኛ ወይስ ሀገር እያከምን ነው? ሕይወት ስለ ማትረፍ እያሰብን ነው ወይስ የካርድ ገንዘብ ስለመሰብሰብ? በሽታን ለማጥፋት እየታገለን ነው ወይስ ከበሽተኞች ለማትረፍ? የሆስፒታሉን የጥራት ደረጃ የሚወስነው ይኼን ጥያቄ በትክክል መመለስ እና አለመመለስ እንጂ ከውጭ ሀገር የተገዛ መሣርያ መኖር፣ የታዋቂ ሐኪሞች መገኘት፣ የአልጋው እና የወንበሩ ጥራት፣ ወይንም የመደኃኒቶቹ ከጀርመን መምጣት አይደለም፡፡
እኛ አንዲት ጭብጥ ወረቀት ጨባብጠን መንገድ ላይ ስንጠል ምን እያሰብን ነው?በቃ አንዲት ጭብጥ መናኛ ወረቀት፡፡ እኔ አንዲት መናኛ ወረቀት ጣልኩና ምን ይመጣል፡፡ በቃ ጣልኩ፡፡ የጽዳት ሠራተኞቹ ያነሡታል፡፡ ድንጋይ ፈላጮች እንደዚህ ነው የሚያስቡት፡፡ አንድን ነገር ለእነርሱ የዕለት ጥያቄ መልስ ይሆን ዘንድ ማድረጋቸውን እንጂ ያ መልስ የሚያስከትለውን ውጤት አያስቡትም፡፡ ግን እስኪ ቆም ብለን እንደ ካቴድራል ገንቢ ደግሞ እናስብ፡፡
በዚያች ከተማ ሁለት ሚሊዮን ሰዎች አሉ እንበል፡፡ ከሁለት ሚሊዮኖቹ አንድ ሚሊዮን የሚሆኑት በየቀኑ እንዲህ እንደርስዎ ወረቀት ጨባብጠው ይጥላሉ አሉ፡፡ የአንዷ ወረቀት ክብደት አምስት ግራም ብቻ ነው እንበል፡፡ ይምቱት በአንድ ሚሊዮን፡፡ አምስት ሺ ኪሎ ቆሻሻ በየቀኑ ወደ ከተማዋ ይጨመራል ማለት ነው፡፡ ከከተማዋ ወጣ ብለው እንደ ሀገር ያስቡት፡፡ ቆሻሻው እርስዎን ከነ ቤተሰብዎ ሊውጥዎት ይችላል፡፡ ግን ደግሞ ጸዳ ያለ ውብ ከተማ በፊልም ወይንም በቴሌቭዥን ሲያዩ ይመኛሉ፡፡ ከተማዎ እንዲህ ባለ መሆንዋ ይቆጫሉ፡፡ ግንኮ ያቆሸሿት እርስዎ ጭምር ነዎት፡፡ እነዚያ የሚያዩዋቸው ከተሞች በካቴድራል ገንቢዎች ንጽሕናቸው የሚጠበቅላቸው ከተሞች ናቸው፡፡ እነዚያ ከተሞች ድንጋይ ፈላጮች ደስ እንዳላቸው ያገኙትን አይወረውሩባቸውም፡፡ ልዩነቱ እዚህ ላይ ነው፡፡
ውኀው ከቧንቧው ላይ ጠብ ጠብ ጠብ ሲል እያዩት ነው አይደል፡፡ ዘጉት ወይስ አለፉት?ለምን ይዘጉታል፤ እርስዎ አይከፍሉበት፡፡ ደግሞ ሥራዎ አይደለም፡፡ ምን ጥልቅ አደረገዎት፡፡ በወሩ መጨረሻ ሂሳብ ሲቆነድደው ባለቤቱ ራሱ ያሠራው የለ፡፡ ይሄ ነው የድንጋይ ፈላጮች አስተሳሰብ፡፡ እያንዳንዷን ጠብታ ውኃ ከወንዝ ወይንም ከሐይቅ ለማምጣት፣ ለማጣራት፣ በቧንቧ ለማስተላለፍ ስንት ወጭ ወጥቷል? ይህ የወጣው ገንዘብ ደግሞ ከእኔ ኪስ የሚወጣ ግብር ነው፡፡ በእያንዳንዷ ጠብታ ውኃ የተነሣ ስንት የሀገር ገንዘብ ይባክናል? ይህቺን ውኃ እኔ ብዘጋት ስንት የሀገር ወጭ አተርፋለሁ? ብለው ካሰቡማ ካቴድራል ገንቢ ሊሆኑ ነው፡፡
ለውጥ ለለውጥ በቆረጡ፣ መለወጥ እንችላለን ብለውም በሚያስቡ፣ ከዕለት ጉዳይ አልፈው ታላቁን ሥዕል ለማየት በሚችሉ ሰዎች የምትመጣ ናት፡፡ በመሥራት ብቻ አትመጣም፡፡ በመፈክር አትመጣም፣ በሰልፍ አትመጣም፣ በስብሰባ ብቻ አትመጣም፡፡ ቃል በመግባት ብቻ አትመጣም፡፡ በውብ ፖሊሲዎች ብቻ አትመጣም፡፡ እርሱ የሚፈልጣት ድንጋይ ካቴድራሉን የምትገነባው እርሷ መሆንዋን ተረድቶ ለትልቁ ካቴድራል የሚሆን ውብ፣ ጠንካራ፣ አስተማማኝ፣ ተገቢ፣ ድንጋይ በሚያዘጋጅ ገንቢ ነው የምትመጣው፡፡ እንዲሁ በሚፈልጥ ብቻ አትመጣም፡፡ ለውጥ እጅ ላይ አይደለችም አእምሮ ውስጥ ናት፡፡
ታክሲ ነጅው፣ ወያላው፣ የአውቶቡስ ሾፌሩ፣ አስተናጋጁ፣ ጉልት ሻጯ፣ የሱቁ ባለ ቤት፣ ምግብ አብሳዩ፣ ሞግዚቷ፣ ፖሊሲ አውጭው፣ ዳኛው፣ ፖሊሱ፣ ዐቃቤ ሕጉ፣ ጠበቃው፣ የፓርላማ አባሉ፣ ካድሬው፣ የሂሳብ ባለሞያው፣ ኦዲተሩ፣ ወታደሩ፣ ጋዜጠኛው የየራሱን ሥራ ለትልቁ ሥዕል እያሰበ ሲሠራ ነው ለውጥ የሚመጣው፡፡ ሁላችንም በተመሳሳይ ደረጃ፣ ፍጥነት፣ ዐቅም፣ ችሎታ፣ ዕውቀት እና ሥልጣን አንድ ዓይነት ተግባር ልንከውን አንችልም፡፡ የተለያየ ፍላጎት፣ የተለያየ መንገድ፣ የተለያየ ርእዮት፣ የተለያየ ስትራቴጂ፣ የተለያየ ደረጃ ሊኖረን ይችላል፡፡ አንድ ነገር ላይ ግን መግባባት አለብን፡፡ የሁላችንም ጥረት ካቴድራሉን ለመገንባት መሆኑን፡፡
ካቴድራሉን ለመሥራት የብዙ ድንጋይ ፈላጮችን ላብ፣ ችሎታ እና ጊዜ ይጠይቅ ይሆናል፡፡ ብዙ ትውልድ ይሳተፍበት ይሆናል፡፡ በአንድ ዕለት አያልቅ ይሆናል፡፡ ምናልባትም አንዳንዶቹ ካቴድራሉ ተገንብቶ ለማየት አይታደሉ ይሆናል፡፡ አንዳንዶቹም ከካቴድራሉ ጥቅም ላይቋደሱ ይችላሉ፡፡ ነገር ግን ሁላችንም ለካቴድራሉ ግንባታ አስተዋጽዖ ማድረግ አለብን፡፡ መኖር ማለት ከመኖር በላይ ለሆነ አንዳች ነገር አስተዋጽዖ ለማድረግ መቻል ነው፡፡ የመኖራቸውን ያህል የሚሠሩ እንስሳት ናቸው፡፡
ካቴድራሉ ያማረ የሚሆነው ድንጋዩን የሚያዘጋጀው፣ በሩን የሚሠራው፣ መስተዋት የሚቀርጸው፣ መብራት የሚተክለው፣ ወለል የሚያነጥፈው፣ ቀለም የሚቀባው፣ ግድግዳ የሚለስነው፣ ጣራ የሚመታው፣ ውስጡን የሚያሳምረው፣ ስለ ካቴድራሉ ውበት እያሰቡ እነርሱ የየራሳቸውን ድርሻ ወብ አድርገው ከሠሩት ብቻ ነው፡፡ እያንዳንዱ ውብ አድርጎ ያልሠራውን፣ ድምሩ እንዴት ውብ ይሆናል?
ወዳጄ! ለውጥ፣ ዕድገት፣ ብልጽግና፣ የተሻለ አሠራር፣ የተሻለች ዓለም፣ ሥልጣኔ ከሌላ ቦታ ይመጣል ብለህ አትጠብቅ፡፡ ያለው በአንተ እጅ ነው፡፡ ለውጥ ከሩቅ አይጀመርም እዚሁ ካንተ ዘንድ ነው፡፡ ጀግኖች ሌሎች አይደሉም፤ አንተ ነህ፡፡ ቤትህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ ትዳርህን የተሻለ ዓለም ማድረግ ትችላለህ፡፡ መሥሪያ ቤትህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ ንግድህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ ሆስፒታልህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ ጉልትህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ የጫማ መስፊያ ቤትህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ አሠራርህን መለወጥ ትችላለህ፡፡ ትልቁን ሥዕል እያሰብክ ከሠራህ፡፡
የግድ የሀገሪቱ መመርያ እስኪለወጥ፣ ቢ ፒ አር እስኪሠራ፣ ሥልጠና እስኪሰጥህ፣ መመርያ እስኪወጣ፣ ቅጣት እስኪጣልበህ፣ ውድድር እስኪመጣ፣ ጓደኛህ እስኪበልጥህ፣ በስብሰባ እስኪነገርህ፣ አለቃህ እስኪስማማ፣ ውሳኔ እስኪወሰን፣ የሌላ ሀገር ልምድ እስኪቀሰም ለምን ትጠብቃለህ? «ልታየው የምትፈ ልገውን ለውጥ መጀመሪያ አንተው ራስህ ሁነው» ይልሃል ማኅተመ ጋንዲ፡፡
በአንዲት ጎጆ ውስጥ ዘመንዋን ሁሉ የኖረች አንዲት ሴት ነበረች፡፡ ቀኑን ሙሉ በሥራ ስትደክም ውላ ማታ የምትጽናናው አጋፔ በምትባለው ወፏ ነበር፡፡ ይህንን ነገር ያወቁ ሁለት ጎረምሶች ተመካከሩና አንድ ቀን በሌለችበት ቤቷን ሠብረው ወፏን ወሰዱባት፡፡
ማታ ስትመጣ ቤቷ ተሰብሯል፡፡ ወፏም የለችም፡፡ ደንግጣ ፍለጋ ስትወጣ ሁለቱን ወጣቶች አገኘቻቸው፡፡ ወደ እርሷም ቀረቡና ሁለቱን እጆቻቸውን ጨብጠው፡፡ «እማማ ወፏ በእጃችን ውስጥ ናት፡፡ ግን አንድ ጥያቄ እንጠይቅዎትና መልሱን ከመለሱ እንሰጥዎታለን´ አሏት፡፡
አሰበች፡፡ ሞታለች ብትላቸው መልሱን አላገኘሽም ብለው ይለቋታል፡፡ ከዚያም በኋላ አታገኛትም፡፡ አለች ብትላቸውም ተሳስተሻል ብለው በእጃቸው ጨፍልቀው ይገድሏታል፡፡
<< ሁላችንም ለካቴድራሉ ግንባታ አስተዋጽዖ ማድረግ አለብን፡፡ መኖር ማለት ከመኖር በላይ ለሆነ አንዳች ነገር አስተዋጽዖ ለማድረግ መቻል ነው፡፡ የመኖራቸውን ያህል የሚሠሩ እንስሳት ናቸው፡፡>>
አሁን የሚያሳስበኝ ምን ያክል ኢትዮጵያውያን ያንተን ጽሁፎች ያገኛሉ የሚለው ነው ? መንግስት የ እውንነት ለውጥን የሚፈልግ ቢሆን አንድ ነገር ያደርጋል ብየ አስባለሁ .... በአዲስ ዘመን ላይ እንቶ ፈንቶ ወሬ ከሚያራግብ ያንተን መልክቶች ያሰራጭበት ነበር :: ምን ያደርጋል ይህ ጉዳይ የሚመለከታቸው አካሎች ድንጋይ ፈላጮች ናቸው ....
"ሥልጠና እስኪሰጥህ፣ መመርያ እስኪወጣ፣ ቅጣት እስኪጣልበህ፣ ውድድር እስኪመጣ፣ ጓደኛህ እስኪበልጥህ፣ በስብሰባ እስኪነገርህ፣ አለቃህ እስኪስማማ፣ ውሳኔ እስኪወሰን፣ የሌላ ሀገር ልምድ እስኪቀሰም ለምን ትጠብቃለህ?ልታየው የምትፈ ልገውን ለውጥ መጀመሪያ አንተው ራስህ ሁነው» "
ከልብ የፈለቀ ምስጋና ላንተ፤ ለኛም የሰማነውን በልቦናችን አሳድሮብን ፍሬ እንድናፈራ ይርዳን።አሜን!። እንዲህ እንዳንተ የሚያስተምሩን በመካከላችን ካሉልን ድንጋይ ስንፈልጥ ካቴድራሉን እያሰብን እንደሚሆን ተስፋም እናደርጋለን እናምናለንም ።እምነታችን አይደል ዓለምን የሚያሸንፈው።
ጥሩ እይታ ነው፡፡ ስንቱ ነው በከተማችን ለውጦችን ከሌላ እየጠበቅን በየመስራቤቱ የሚገኝ ግንቦች በውንድሞችን ሽንት ሊፈርስ ነው እንዲሁም በከተማዋ ነዋሬ ከጉንፋን ጋር ተጋብቶ መኖር ከጀመርን ሰንበትን ምን ከመሰለ መኪና ወረዶ አፍንጫውን ሸፍኖ ግንቦ ላይ ሲሸና መች አፍሮ! ምክንያቱ ለውጥን ከሌላ ሰው ስለሚፈልግ አይደል? እናመሰግናለን ዳኒ እግዚአብሔር ይጠብቅህ፡፡
ብዙ እንጠብቃልን ላልከው/ሽው እስካሁን እንግዲህ ቀን 24 ሰአት ብቻ ነው ያለው እኔ እይገረመኝ ያለው መች ለእቅልፍ አረፍ አንደሚል ነው። ከየት እንድጻፈው ብንመልከት እንኩዋን ለአገልግሎት ከሔደበት መሆኑን እንረዳለን።
ዳኒ ነገሮችን የምታይበት መነጽር፣ የምታመሳስልበት ዘዴና የምታስተምርበት ስልት በጣም በጣም ያስደስተኛል፡፡ ይህ ደግሞ ለተወሰኑ ብቻ የተሰጠ ጸጋ ነው፡፡ ይህ ጽሑፍህ የጣመ፣ የላመ፣ ልዩና የአገራችን ሰዎች ሁሉ ሊያነቡት የሚገባ ነው፡፡ አያያዛችንን፣ አመለካከታችንንና ስሜታችንን እየመረመሩ ለደዌአችን ስም የሚሰጡልን፣ በሽታችንን የሚለዩልንና መዳኛ መድሃኒቱን የሚለግሱን እንዳንተ ያሉ ብዙ የማህበራዊ ጉዳይ ሀኪሞች ያስፈልጉናል፡፡ ለምን ቢባል በሽታችን በዝቷላ፡፡
ይህ በጽሑፍህ ማብቂያ ጽሑፉ እገሌ በተባለ መጽሔት ስለወጣ በሌላ ሕትመት ማውጣት አይቻልም ምናምን እያልክ በቀይ ቀለም የምትጽፈው መልዕክት ግን ያናድደኛል፡፡ ሁሉም ሰው ሊያነበውና ሊማርበት የሚገባ ጽሑፍ ሆኖ እያለ ቢቻል ለእያንዳንዱ ዜጋ እንደ የዕለት ጸሎት መጽሐፍ ተባዝቶ መበተን ሲገባው የጋን መብራት እንዲሆን ማድረግ ምን ማለት እንደሆነ ፈጽሞ አይገባኝም፡፡ መልዕክቱ በሰዎች አመለካከት ለውጥ አምጥቶ ለሐገር የሚፈጥረውን ፋይዳ አስበህ የምታበረክታቸው እንጂ ለአንድ መጽሔት ፍጆታና ለክፍያ ብቻ ብለህ የምትጽፈው አይመስለኝም፡፡
ከላይ ያለውን አስተያየት የጻፉት በዚህ ድህረ ገጽ መግቢያ ላይ የተለጠፍውንና ከዳንኤል ፎቶ በላይ የተጻፈውን፤ የዚህን ብሎግ ስራ ማገዝ ከፈለጉ በዚህ ይጠቀሙ የሚለውን ማሳሰብያ አንብበውት ይሆን? አንብበውስ የሚችሉትን አድርገዋል? ካልቻሉ ቢያንስ ሁሉን ለሚችል አምላክ ዳንኤል በሚሰራው ሰራ እንዲረዳው አንዴ እንኩዋን ጸልየዋል?ይህን ካደረጉ መልካም። ቢሆንም ግን እኒህን ጽሁፎች በመካነ ድር በነጻ ስለምናገኛቸው ብቻ ዳንኤል ጊዜውን ገንዘቡን ያወጣባቸው የአዕምሮ ስራ ውጤቶች(intellectual properties) መሆናቸውን ለዚህም ተመጣጣኝ ክፍያ የመጠይቅ መብት እንዳለው ልንዘነጋ ግን አይገባም። እሱ ለሚገነባው ማህበራዊ እሴት መሰረት የተቻለንን ጡብ እንኩዋን በማቀበል እናግዝ አለበለዚያ ደግሞ ያነበብንውን እንኩዋን መረዳታችንን በተግባር እናሳይ።እንዲህ ካላይ እንደጻፉት ወዳጄ ግን እርስ በርሱ የሚጋጭ አስተያየት ከመስጠት እንቆጠብ።
አንድ ታላቅ ሰው እንዲህም ብለው ነበር.." የዘመናችን ረሀብ የሚበላ ብቻ ሳይሆን የሰው ችጋርና ረሃብ ነው:" በእውነት አድማጭ ካለው መልዕክትህ ጥሩ ነው::ብቻ ፍሬ ይስጥም አልይም ጫጭቶ ይቅር አንተ ደግ አደረግህ :እንዲህ እያዋዛህ ንገረን:ሰው ብንሆን ፍሬ ቢገኝብን:ግሩም ዳ.ዳንኤል ምኞቴ ብዙነህ@ፍሎሪዳ ጫካ
• አስተያየታችሁ ወይም ደግሞ መልክቶቻችሁ ሁሉ መልካም ናቸው፤ነገር ግን ከራሳችሁ የሚጠበቀውን ሃላፊነት ለራሳችሁም ሆነ ለሌሎች አንባቢዎች ቃል መግባቱንና መናገሩን ዘነጋችሁት፡፡ ይህም ማለት እኔ ስራየ ይህ ነው (የስራ ትንሽ የለውም)፣ ከዛሬ ጀምሮ ከእኔ ወይም በእኔ ሙያ የሚጠበቀውን ለማድረግ ቃል እገባለው ብሎ እራስን ከዉስጥ ማሳመንን፤
o እኔ መምህር ነኝ፤መምህር ሁሉም እንደሚያውቀው የእዉቀት ምንጭ ወይም አባት ነው፡፡ ስለዚህ ከዛሬ ጀምሮ ተማሪዎቼን ሳስተምር ደመወዜን በማሰብ እና ማስተማር ስላለብኝ ብቻ ሳይሆን የዛሬ ተማሪዎቹ የወደፊት አገር ተረካቢዎች መሆናቸውን በማሰብ ተማሪዎቹ በእውቀት እነዲበለጽጉ፣በተግባር እንዲሰለጥኑ፣በስነ-ምግባር የታንጹ እንዲሆኑ፣እንዲሁም ከእኔ ሙያ የሚጠበቀውን በተቻለኝ አቅም ሁሉ ለእነርሱ ለማድረግ ቃል እገባለሁ፡፡
ለአስተያየት ሰጭዎች ከቫንኩቨር ምላሽ የሚጽፉ ሰው እባክዎ ብዕርዎን በለጋ ቅቤ አሸት አሸት ያድርጓት፣ ካልተደደብዎ ደግሞ ጠብ ቢያረጉባትም ሸጋ ነው፡፡ ከያ ወዲያ መልዕክትዎችዎን በትህትና አለዝባ ባታወጣልዎ ምን አለች ይበሉኝ፡፡ እንደ አዲስ ዘመን ጣፊዎች እንዳትደርቅብዎ፣ ደርቃም ሰው እንዳትወጋብዎ ብዬ ነው እንጂ ይሙቱ ለሌላ አይደለም፣
በተፈጥሮ ካልተገኙና ሰው ልጅ ከፈጠራቸው ከማይንቀሳቀሱ የሥልጣኔ ውጤቶች አንዱ ከተማ ነው፡፡ ከተማ የአንድ ሕዝብ ሥልጣኔ የሚታይበትና የሚቀላጠፍበት ማዕከል ነው፡፡ በዚህም የተነሣ የሰው ልጅን ታሪካዊ ሂደት በመመዝገብና የደረሰበትንም ሥልጣኔ በማሳየት ረገድ የከተማን ያህል የተሻለ ቦታ የለም፡፡ የጥንታዊ ሰዎችን ሥልጣኔና ታሪክ የሚያጠኑ ባለሞያዎች የጉዞውን ሂደት የሚገልጡ መረጃዎችን የሚያገኙት በቁፋሮ ከሚገኙ ጥንታውያን ከተሞች ነው፡፡ በእነዚህ ጥንታውያን ከተሞች የሰው አነዋወር፣ ታሪክ፣ የመንግሥት አሠራር፣ የንግድና የኢኮኖሚ ሁኔታ፣ ወግና ሥርዓት፣ እምነትና ባሕል በተሰናሰለና ሥርዓት በጠበቀ መንገድ ይገኝባቸዋል፡፡
በአብዛኛው የገጠሩ ማኅበረሰብ ባልተሰባሰበ፣ አንድ ወገን በሆነ፣ ግልጽ የአኗኗር መርሕ፣ አስተዳደራዊ መዋቅር እምብዛም ባልተዘረጋበት መንገድ የሚኖር ነው፡፡ የከተማ ማኅበረሰብ ግን በተወሰነ ቦታ፣ ከተለያየ ማኅበረሰብ ተውጣጥቶ፣ በአንድ ውሱን ሕግ እየተዳደረ፣ ለክዋኔዎች ቦታ ወስኖ(ለንግድ፣ ለአምልኮ፣ ለመንግሥት አስተዳደር፣ ለመኖሪያ፣ ወዘተ) የሚኖር በመሆኑ የሥልጣኔ መገለጫዎች በከተሞች የሚገኙትን ያህል በገጠር አናገኛቸውም፡፡ ሐውልቶች፣ አደባባዮች፣ አብያተ መንግሥት፣ ሳንቲሞች፣ የኪነ ጥበብ ሕንጻዎች፣ የተደራጁ ገበያዎች፣ የውኃ መሥመሮች፣ የከተማ መከለያ ግንቦች፣ የእምነት ማዕከሎች በከፍተኛ የሥልጣኔ ደረጃ ተሠርተው የምናገኛቸው በከተሞች አካባቢ ነው፡፡
በሀገራችንም የታሪክና ቅርስ ማዕከል የሆኑትን አኩስምን፣ ሮሐን፣ ሐረርን፣ ጎንደርን፣ አንኮበርን፣ አዲስ አበባን፣ ሌሎችንም ብንመለከተ የመንግሥት፣ የኢኮኖሚና፣ የእምነት መናኸሪያ ከተሞች የነበሩና የሆኑ ናቸው፡፡ በእነዚህ ቦታዎች የምናገኛቸውን እርስ በርስ የተግባቡ፣ የተሠናሠሉና የተመጋገቡ የሥልጣኔ መገለጫዎችን ያህል በሌሎች ቦታዎች አናገኝም፡፡ በሌሎች ቦታዎች የምናገኛቸው በተናጠል የተቀመጡ የሥልጣኔ መገለጫዎችን ነው፡፡
የሰው ልጅ በተፈጥሮው ምክንያት ትናንትን ይጠይቃል፡፡ እንዲሁ ዛሬን ብቻ ዝም ብሎ አይቀበልም፡፡ እንደ ሥነ ፍጥረት ሊቃውንት ይህንን የሚጠይቁት መላእክትና ሰዎች ብቻ ናቸው፡፡ መላእክት በተፈጠሩ ጊዜ ‹‹ከየት ተገኘን? እንዴትስ ልንገኝ ቻልን?›› ብለው የጠየቁት ግእዛን ያላቸው (ማሰብና መመርመር የሚችሉና የሚያስፈልጋቸው) ፍጡራን በመሆናቸው ነው፡፡ የሰው ልጅም በምድር ላይ መኖር ከጀመረበት ዘመን ጀምሮ በእምነትና በፍልስፍና መስኮች ሲጠይቃቸው ከኖራቸው ጥያቄዎች አንዱ ‹‹ዓለም ከየት መጣች?›› የሚለውን ነው፡፡
ሰው ትናንትን የማወቅ፣ ከትናንቱም የመማር፣ ከትናንት ተምሮም ወደፊት የመንደርደር ዕምቅ ፍላጎትና ችሎታ ስላለው መሬት እየጎረጎረ፣ ዋሻ እየበረበረ፣ ዐለት እየፈለጠ፣ ተራራ እየገለበጠ የጥንት ሰዎችን አድራሻ፣ ማንነትና ሥራ ሲመረምር ይኖራል፡፡
ሰው እንደ እንስሳ የዛሬን ብቻ ኑር ሊባል አይችልም፡፡ እንስሳ ትናንትም ነገም የለውም፡፡ ሰው ግን የሦስት ነገሮች ውጤት ነው፡፤ የትናንት አሻራ፣ የዛሬ ሥራ፣ የነገ ራእይ፡፡ ሰው ነገን ያለ ትናንት ማሰብ አይችልም፡፡ ተፈጥሮ አንድን ነገር ለብቻው በንጣሌ እንድንረዳው አልተወችንምና፡፡ ተፈጥሮ ራሷ የትይይዝ ውጤት ናት፡፡ ሊቃውንት ይህንን ለማስረዳት እንደ ቀላል ማሳያ የሚሰጡን ቀለማትን ነው፡፡ አንዱ ቀለም ከሌላ የሚግባባው ቀለም ጋር ስምምነት ፈጥሮ(harmony) ነው የሚኖረው፡፡ ይህንን የቀለማት ተግባቦት የሰዎች አለባበስ፣ የቤት አሠራር፣ የፀጉርና የሰውነት ቀለም፣ የሚተከሉ ዛፎችና እንዲፈጥሩት ይደረጋል፡፡ ምንም እንኳን እነዚህን ቀለማት አስበን ባንመርጣቸውም ተፈጥሮ ተግባቦትንና ስምምነትን ስለምትፈልግ ደመ ነፍሳዊ በሆነ መንገድ እናከናውነዋለን፡፡
በአንዲት ከተማ ሕይወት ውስጥም እንደ ቀለማቱ ተግባቦት ሁሉ ትናንት፣ ዛሬና ነገ ተግባብተው መገኘት አለባቸው፡፡ እንኳን እንደ አዲስ አበባ ያሉ ከመቶ ዓመታት የዘለለ ታሪክ ያላቸው ከተሞች ቀርተው የቅርብ ዘመን የምሥረታ ታሪክ ያላቸው እነ ዱባይ እንኳን አንዳች ከጥንታዊነት ጋር የሚያያዝ ታሪክ ፍለጋ ሲኳትኑ፣ ያንንም ለማሳየትና የከተማቸው የሕይወት አካል ለማድረግ ሲጥሩ እናያቸዋለን፡፡
በአንድ ከተማ ሕይወት ውስጥ በሳል ነቢብ(ቲወሪ)፣ አመራርና አሠራር ከሚያስፈልጋቸው ጉዳዮች አንዱ ትናንትን፣ ዛሬንና ነገን ከከተማዋ ዕድገት፣ ሥልጣኔና የአነዋወር ዘይቤ ጋር አጣጥሞ የመሄድ ብልሃት ነው፡፡ የከተማዋ ጥንታዊነት የዛሬ ዕድገቷንና የነገ ተስፋዋን እንዳይገታው፤ የከተማዋ የዛሬ መስፋፋት፣ ዕድገትና ሥልጣኔ የትናንት አሻራዋን እንዳያጠፋው፤ የከተማዋ የትናንት ታሪክና የዛሬ ዘይቤም የነገውን ትውልድ ድርሻና ዕጣ ፋንታ እንዳያቀጭጨው - በሳል የሆነ ነቢብ፣ አመራርና አሠራር ይጠይቃል፡፡
የአንዲት ከተማ መልክዐ ጠባይ፣ ሕይወትና እሴት የሚገነባው ከዚህ መሰሉ ነቢብ፣ አመራርና አሠራር ነው፡፡ የከተማዋ ሕንጻዎች፣ መኖሪያዎች፣ መንገዶች፣ የሕዝብ ቦታዎች፣ ገበያዎች፣ የእምነት ቦታዎች፣ ማኅበራዊ ተቋማት፣ የአካባቢ ጥበቃ፣ ጽዳትና ውበት፣ ከዚህ ነቢብ፣ አመራርና አሠራር ይወለዳሉ፡፡ የሚፈቀዱና የሚከለከሉ ነገሮች ከዚህ ይመነጫሉ፤ የሚጠበቁና ለሕዝብ ክፍት የሚሆኑ ነገሮች ከዚህ ይመሠረታሉ፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ ዋና ቁልፍ ችግሯ ትናንት፣ ዛሬና ነገን የምታግባባበት የራስዋ የሆነ፣ በዘመናት የዳበረ፣ የተፈተነና ውጤታማነቱ የተመሰከረለት ‹ነቢብ፣ አመራርና አሠራር› ማጣት ይመስለኛል፡፡ በአንድ የውይይት መድረክ አንድ የከተማ ዐቅድ ባለሞያ እንደገለጡት ‹‹አዲስ አበባ እያንዳንዱ መንግሥት የየራሱን ርዕዮተ ዓለም ያነባበረባት ከተማ ናት - The layer of different Ideologies ፡፡ ያ ነው ከተማዋን ሲምታታባት እንዲኖር ያደረገው››
አዲስ አበባ አሁን ዐሥረኛውን የከተማ መሪ ዕቅድ እያዘጋጀች ነው፡፡ እነዚህ መሪ ዕቅዶች ምንም እንኳን ሳይንሳዊ አሠራርን የተከተሉ ሞያዊ ሥራዎች ቢሆኑም የሚዘወሩት ግን በየዘመናቱ ሀገሪቱ በምትመራባቸው ርእዮተ ዓለሞች ነው፡፡ ይህ መሆኑ ደግሞ አዲስ አበባ ‹ወጥ፣ ለዘመናት የዳበረ፣ የተፈተነና የተመሰከረለት የከተማ ዘይቤ› እንዳይኖራት አድርጓታል፡፡
ባለፈው መንግሥት ጊዜ የቁጠባ ቤቶች የአዲስ አበባ የቤቶች መልክዕ ሆኖ ነበር፡፡ አሁን ደግሞ ኮንዶሚኒየምና ሪል እስቴት የአዲስ አበባ የቤት መልክዕ ሆነዋል፡፡ በአዲስ አበባ ከንቲባነት ለረዥም ዓመታት በማገልገል የሚታወቁት ከንቲባ ዘውዴ እንደሚሉት በአዲስ አበባ ቀበሌ ሲቋቋም ከ2500 – 4000 የሚደርስ ሕዝብ የሚይዝ አንዳች የጉርብትና ማዕከል ለመፍጠር ነበር፡፡ ጉርብትናን ዘመናዊ ለማድረግ፡፡ ‹ከተማ ማለት የጉርብትና ሥርዓት ነውና›፡፡ ርእዮተ ዓለሙ ሲቀየር ግን ቀበሌዎች የጉርብትና ማዕከላት መሆናቸው ቀርቶ የቀይ ሽብርና የነጭ ሽብር ማዕከላት ሆኑ፡፡ ቀበሌ ማለትም የአብዮት ማራመጃ ማዕከል ሆነ፡፡ በሀገራችን መንግሥታት የሚቀያየሩት በመፍረስ በመሆኑ በመንግሥታት መካከል ርክክብ አልተደረገም፡፡
ይህንን መሰሉ በየጊዜው የሚለዋወጡ ነቢቦች፣ አመራሮችና አሠራሮች አንዳቸው ከሌላቸው ጋር ተግባብተው የሚመሠረቱ ባለመሆናቸው አዲስ አበባ ስትፈርስ ስትሠራ የምትኖር መሞከሪያ ከተማ እንድትሆን አድርጓታል፡፡ እንኳንስ በተለያዩ መንግሥታት ርእዮተ ዓለሞች መካከል ቀርቶ በአንድ መንግሥት ዘመናት እንኳን ሲያፈርሱ ሲሠሩ መኖር እየተለመደ መጥቷል፡፡ ከሸራተን አካባቢ የተነሡ ነዋሪዎች ለድጋሚ ተነሺነት የተጋለጡት በዚህ ያልተግባባ አሠራር ጭምር ነው፡፡ አዳዲስ ቤቶች እንደገና ለመንገድና ለሌሎች ግንባታዎች ተብለው የተሠሩበት ሲሚንቶ ሳይደርቅ እንዲፈርሱ የሚደረጉት በዚህ ወጥነት በሌለው የከተማዋ ነቢብ፣ አመራርና አሠራር የተነሣ ነው፡፡ በተሠሩ በጥቂት ዓመታት ለባቡር ተብለው የፈረሱትንና 900 ሚሊዮን ብር የፈጁትን የአዲስ አበባ መንገዶችን በዚህ በበሰለ ነቢብ፣ አመራርና አሠራር ብቻ ነበር ማትረፍ ይቻል የነበረው፡፡ አንድም ቀድሞ በማሰብ፣ አለያም አጣጥሞ በመሥራት፡፡
አዲስ አበባ ዕድገቷንና ታሪኳን የማጣጣም ፈተና ገጥሟታል፡፡ ለመሆኑ ያለፉ ነገሮቿን ሁሉ እንዳሉ ይዛ መቀጠል አለባት? ያለፉ ነገሮቿንስ ሙሉ በሙሉ አፈራርሳስ መቀጠል አለባት? ለመሆኑ ታሪክና ዕድገት፣ ቅርስና ሥልጣኔ እንዴት ነው የሚጣጣሙት? ከተማዋ እነዚህን በትክክል ካልመለሰች ከተማ ሳይሆን ዘመናዊ የሰው ልጅ ማጎሪያ ትሆናለች፡፡ ዛሬ የሚሠሩት ታላላቅ ግንባታዎቻችንስ የነገውን ትውልድ ሥልጣኔ፣ አነዋወርና ፍልስፍና ከግምት ውስጥ እያስገቡ ናቸው? የዛሬ አምስት ዓመት የገነባናቸውንና ስናስመርቃቸው ጉሮ ወሸባ ያረገድንባቸውን እንዲህ በፍጥነት የምናፈርስ ከሆነ ሌሎቹን እንድንጠራጠር ያደርገናል፡፡
አሁን አሁን አዲስ አበባ ትናንትን ከዛሬ፣ ዛሬንም ከነገ የሚያጣጥም ነቢብ፣ አመራርና አሠራር በማጠቷ ምክንያት የአዲስ አበባ ከተማን ጥንታዊነት የሚያሳዩ ቅርሶች እንደ ነፍጠኛና ፊውዳል መገለጫዎች እየተቆጠሩ፣ ቀጥታና ቀጥታ ያልሆነ ሞት እየተፈረደባቸው ነው፡፡ ቀጥተኛ የሆነ ሞት የሚባለው ለዕድገት ፀር፣ለግንባታ ዕንቅፋት፣ ለመስፋፋት እንከን አድርጎ በማየት የማፍረስ ርምጃ መውሰድ ነው፡፡ በዚህ ፍርድ ምክንያት ጥንታውያን መንደሮች፣ ቤቶች፣ ድልድዮች፣ ሐውልቶች፣ አደባባዮች፣ የንግድ ማዕከላት፣ እንዲፈርሱ ተደርገዋል፡፡
ሁለተኛውና ቀጥታ ያልሆነ ሞት የምንለው ደግሞ እነዚህን ጥንታውያን ሀብቶች የመከባከብ ኃላፊነት ያለበት አካል ክብካቤ በመንፈግና ቀስ በቀስ እንዲፈርሱ ሆን ብሎ በመተው የሚደረግ ግድያ ነው፡፡ ይህ ፍርድ የተፈረደባቸው ቅርሶች በአካባቢያቸው ለእነርሱ ሕልውና አሥጊ የሆነ ሥራ ሲከናወን የሚያስጥላቸው የለም፤ የቆሻሻ መጣያ ሲሆኑ በዝምታ ይታለፋሉ፤ ሲፈርሱና ሲበላሹ በዝምታ ይታያሉ፤ ሲዘረፉና ሲወሰዱ የሚያስጥል አያገኙም፤ ጥበቃ አይደረግላቸውም፤ ሞያ በሌላቸው አካላት እንዲጠገኑ ይደረጋል፤ ታጥረውና ተከልለው እንዲቀመጡ ይደረጋል፤ በውስጡ ነዋሪዎች ሲቀመጡባቸውና ግንባታ ሲያከናውኑባቸው ተከታታይ አይኖርም፤ በጢስና እሳት እንዲበላሹ ይተዋሉ፡፡
በአንድ በኩል ያለፈው ነገር ሁሉ መነካት የለበትም የሚሉ የታሪክና ቅርስ ወግ አጥባቂዎች (ወግ አጥባቂነት አዎንታዊ ነው) አሉ፡፡ እንደ እነርሱ ከሆነ የአዲስ አበባ ነባር ነገሮች ሁሉ ተጠብቀውና ተከብረው መኖር አለባቸው፡፡ እነርሱ የከተማዋን፣ ብሎም የሀገሪቱን ጥንት የሚመሰክሩ ናቸውና፡፡ ሌሎቹ ደግሞ በቦታው ላይ የሚሠራ ሌላ ነገር እስካለ ድረስ የጥንቱ መፍረስ አለበት፡፡ የጥንቱ ጥንት አገልግሏል፡፡ አሁን ዘመኑ የዛሬ ነው፡፡ ጥንቱ ለዛሬ ዕንቅፋት ከሆነ ያለው ዕድል መፍረስ ብቻ ነው ይላሉ፡፡
እነዚህ ሁለቱም ለእኔ ጽንፎች ናቸው፡፡ ሁሉም የጥንት ነገር እንዳለ ሊቀመጥ አይችልም፡፡ በሦስት ምክንያት፡፡ አንድ ሁሉም የጥንት ነገሮች እኩል የሆነ ታሪካዊ፣ ቅርሳዊና ባሕላዊ ዋጋ የላቸውም፤ ሁለተኛ ደግሞ ሁሉም የጥንት ነገሮች ይቀመጡ ካልን ለአዳዲስ ነገሮች ቦታ ላይገኝ ይችላል፤ በመጨረሻም ሁሉንም የጥንት ነገሮች ለማቆየት፣ ለመጠበቅና ለመከባከብ ዐቅም ያስፈልጋል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ለአዳዲስና ለዘመናዊ ነገሮችና ሐሳቦች ሲባል ሁሉንም የጥንት ነገሮችን በግዴለሽነት ማፈራረስ ሦስት ጉዳቶች ያስከትላል፡፡ የሰው ልጅን የጥበብ፣ የባሕል፣ የሥልጣኔና የክሂሎት አሻራ ያጠፋል፤ አንድን ነገር ምንጊዜም እንደገና እንድንጀምረው በማድረግ ተያያዥና ተደጋጋፊ ነገርን ያሳጣል፤ በመጨረሻም የከተማዋን የቱሪዝም ገቢ ያመክናል፡፡
እነዚህን ሁለት ጽንፎች ለማስታረቅ የሁለቱንም አዎንታዊነት የያዘ አንድ ሌላ መንገድ ያስፈልጋል፡፡ እርሱም አዳዲስ ነገሮችን ከጥንታውያን፣ ዘመናዊነትን ከነባርነት፣ ታሪክን ከዕድገት፣ ቅርስን ከሥልጣኔ ጋር አስማምቶ፣ አደጋግፎና አመጋግቦ መምራት ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ ወጥነት ያለው፣ በየዘመናቱ የሚዳብር በሳል ሀገራዊ ፍልስፍና ያስፈልጋል፡፡
መጠናቸው ተቀንሶ ናሙናቸው መተላለፍ ያለባቸው( ለምሳሌ አንድን መንደር ሙሉውን ቅርስ አድርጎ ማቆየት ከባድ ቢሆን እንኳን ያ መንደር ምን ይመስል እንደነበር የሚያሳይ አንድ ናሙና ቦታ ለይቶ ማቆየት ይቻላል)
በልዩ ልዩ የመቀረሻ መሣሪያዎች(ፎቶ፣ ሥዕል፣ ቪዲዮ፣ ወዘተ) ተመዝግበው መተላለፍ ያለባቸው(አንዳንድ ሠፈሮች የቀድሞ መልካቸውና አሠራራቸው በልዩ ልዩ መቀረሻ መንገዶች ቀርጸ ለትውልድ ማስተላለፍ ይገባል)
ማናቸውም ከተማዊ እንቅስቃሴዎች ከእነዚህ የተመዘገቡ ቅርሶች ጋር ያላቸውን ተግባቦት በቅርብ መከታተል፣ ለክትትሉም እንዲያመች የሚመለከተው አካል ከማናቸውም ግንባታ በፊት አካባቢው ከቅርስ ነጻ መሆኑን ምስክርነት እንዲሰጥ ማድረግ
እነዚህንና የመሰሉትን ተግባራት በጊዜ ማከናወን ካልቻልን አዲስ አበባ ‹ትናንት የሌላት ከተማ› ትሆናለች፡፡ ያውም በታሪክ አጋጣሚ ሳይሆን ሳያስቡ የሚሠሩ አመራሮችና ነዋሪዎች ስላሏት ብቻ፡፡ ከተማ እንደ ፈጣን ምግብ(fast food) ለዕለት ሆድ መሙያ የምትሠራ አይደለችም፡፡ እንደ ገጠር ጠላ ለነገም ጭምር የምትጠነሰስ ናት፡፡ ከተማዋን ለሰዎች መኖሪያነት ምቹና ተመራጭ ለማድረግ መንገድ፣ ሆቴል፣ ሰማይ ጠቀስ ሕንጻ፣ ባቡር፣ ሱፐር ማርኬት፣ የገበያ ማዕከል፣ የግል ኮሌጅ፣ ዓለም ዐቀፍ ተቋማትና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ብቻቸውን በቂ አይደሉም፡፡ ጥንታዊ፣ ታሪካዊ፣ ባሕላዊ፣ መንፈሳዊና ሞራላዊ እሴቶች፣ ቅርሶችና ቦታዎችም ያስፈልጓታል፡፡ እነዚህ ራሳቸው ነገ ታሪክና ቅርስ ስለሚሆኑ፡፡ ከተማ እንደ ላም ዱካ የሚተው እንጂ እንደ አዞ በጅራታቸው ዱካ የሚያጠፉ አመራሮች አያስፈልጓትም፡፡
የሚገረመው ኢትዮጵያ በኡሁኑ ሰዓት በየቢሮው የሚመሩንና የምንመራ የህዝብ አገልጋዮች ተብሎ ታርጋ የተለጠፈልን በየትኛውም ደረጃ ያለን ያልተማርን ሙህሮች በእውነት ሀገራችንን እናውቃለን ወይ ብየ ሳስብ በጣም እጨነቃለሁ….. በየቢሮው ብዙ ልምድ ያላቸው ሰዎች መሪ እቅድ በሚዘጋጅበት ወቅት ታሳቢ ስጋቶችን በደንብ እንድናስተውል ቢነግሩንም ይባስ ብለን ለለውጥ ዝግጁ ያልሆነ አደናቃፊዎች የሚል ቅጥል ስም ሰጥተናቸው ይኸው እንደምናየው የማናውቀውን ነገር እናቦካለን…. የሚገርመው እኮ እኛ ጭራሽ እያብን ያለነው ስለ ታሪክ በጣም ደረጃችንን ከፍ ስላደረክልን ዲያቆን እናመሰግናለን… ግን እኮ እኛ ያለንበት ደረጃ አይደለም ታሪክ አንድ ሃለፊ ሲቀየር ለሱ የሚለውን ባለሙያ ይዞ ይመጣ እና አይደለም የድሮ የአባቶቻችንን የአምናውን የምግስት እቅድ ማሰቀጠል አቅቶን በየመድረኩ ከመለፍለፍ ያለፈ የሚሰራው ሥራ ምንም ግንኚነት የለውም እኔ ባለኝ ተሞክሮ የማውቀው በቴሌቪዥንና በብሮሸር እንዲሁም በየደረጀው በሚዘጋጀው ጉበኤ የአቋም መግለጫ ስናዘጋ ብቻ ነው ተመሳሳይ ነገር የምንሰመው እንጂ ስንሰራ ከቀበሌ ቀበሌም እምንተዋወቅ አይመስለኝም…. ለማንኛውም አሁን ነገሮችን ዝም ብየ ሳስበው ሁሉ ነገራችን ትናትንና ዛሬን እንዲሁ በጭፍን ወይ ማድነቅ ወይ መጥላት ካሆነ ለማወቅ ሲጠይቅ፣ ሲያነብ፣ሲመራመር፣ ምክንያታ በሆነ መንገድ የምንራመድ ቢሆን እንዲህ እንደ ካሮት ቁልቁል እንወርድ ነበር…… እኔ በራሴ ማፈርና አላወቂነቴ ምን ያክል ገደብ እንዳጣ ሳስብ አዝናለሁ ደግሞ ጓድኞችን ስመለከት ማዘኔ የበለጠ ያደጋል ምክንያቱም አባቶቻችን በተግባር ያስቀመጡልን ትናንት እና ከእጃችን ላይ ያለው ዛሬን ሙሉ ለሙሉ ወደ ጎን ትተን ነገን ናፋቂዎች ባለዕራይ ትልዶች (የራዕይን ትርጉም እንኳን በአግባቡ የማንረዳ) ተስማምተን በፉከራ መሆናችን ዋጋ ያስከፍለናል በእውነት ሁላችንም እስኪ እራሳችንን እንፈትሽ……
"ሳያስቡ የሚሰሩ አመራሮች" ያልከው ምንም ጥያቄ የሌለው ሀቅ፤ "ሳያስቡ የሚኖሩ ነዋሪዎች" በሚለው ግን ፈጽሞ አልስማማም፡፡ ብናስብስ በነጻነት እና በተነሳሽነት መንቀሳቀስ የሚያስችል ሁኔታ አለ ወይ? የሀሳባችንን ዋጋ ማግኘት ባንችልም መገመት እንችላለን፤ በየታክሲው፣ በየፌርማታው እና በሌላውም ቦታ የአዲስአበባን ነዋሪ የጽዳት፣ የአስተዳደር፣ የታሪክ ተቆርቋሪነትና ወዘተ አስተሳሰብ በየቀኑ ማዳመጥ ይቻላል፡፡ ምን ዋጋ አለው፤ አዳምጦ የሚያበረታታና ለተግባሩ የሚያግዝ መሪ የለም፤ እውነተኛዎቹ መሪዎቹ በጉልበት ተከታይ ሆነዋል፡፡ ሀሳብ ደግሞ ወደ ተግባር ካልተለወጠ እንዳልታሰበ ይቆጠራል፡፡ አሁን መራጭ እኛ ብንሆንና በትንሹ አንተን ከንቲባ ብናረግ ስንት ለውጥ እናይ እና እናሳይ ነበር፤ ቀልዴን አይደለም፤ በእውነት፡፡
ከተማ እንደ ፈጣን ምግብ(fast food) ለዕለት ሆድ መሙያ የምትሠራ አይደለችም፡፡ እንደ ገጠር ጠላ ለነገም ጭምር የምትጠነሰስ ናት፡፡ አሁን ግን ከFast food የፈጠነ ነገር ካለ ለከተማዋ ቢጠቀስላት ይሻል ነበር እርሾ ድሮ ቀረ
This is the point ‘ከተማ እንደ ፈጣን ምግብ(fast food) ለዕለት ሆድ መሙያ የምትሠራ አይደለችም፡፡ እንደ ገጠር ጠላ ለነገም ጭምር የምትጠነሰስ ናት፡፡’ እግዚአብሔር ይባርክህ ወንድሜ!!!
ይኽንን መነሻ ያረግኩት ሰሞኑን ጎንደር ከተማ ነበርኩ ከተማዋ በፍጥነት እየተለወጡ ካሉት ከተሞች አንዷ መሆ•ን ያየ ምስክር ነው፡፡ በከተማዋ ሁለገብ ሕንጻዎች፣ ሆቴሎች፣ ት/ቤቶች፣ ሆስፒታል፣ ዩንቨርስቲ ይሠራል በጣም የሚገርመው ሁሉም ባይሆኑም ውስኖቹ ከጎንደር ታሪካዊ ሒደት ጋር የተቆራኙ ናቸው ይበል ያሰኛል፡፡ ቢሆንም ሌሎቹ ግን ያለታሪክ አሻራ ዘመናዊ ሕንጻ ብቻ ይገነባሉ ይህ ትላንት አልባ ከተማ እንዳትባል የሚሠሩ ባለሀባቶችም ይሁኑ ተkማት ቢያስቡበትና ከሌሎቹ መማር ቢችሉ፡፡
በሌላ በኩል ከጥንታውያን ከተሞች መካከል አክሱም፣ ላሊበላ፣ ጎንደር፣ ሐረር ወዘተ ናቸው፡፡ በእነዚህ አካባቢዎች የሚገነቡ ሕንጻዎች የትላንት ማንነታውን ሊገልጹ የሚችሉ፣ ታካዊነታቸውን የሚያስጠብቁ፣ ወደ ፊት እንደ ቅርሶቹ ሊጎበኙ የሚችሉ፣ ከታወቁ አርክቴክቶች ምክር በመውሰድና በመመካከር ቢሆን ቀጣዩ ትውልድ ትላንትን ዛሬ ማየት ይችላል፣ ስለ ትናንት ዛሬና ነገ መናገር ይችላል፡፡ ስለዚህ ሕንጻዎች፣ ሆቴሎች ሲሰሩ ትላንትን ቢጠብቁ መልካም ነው ብየ አምናለሁ፡፡
ለምሳሌ ቅዱስ ላበላ ከተማ የምትታወቀው ቅ/ላሊበላ ባነፀው አስገራቢ አብያተክርስቲያና ነው፡፡ ከተማዋ ማደግ አለባት፣ መልማት አለባት ሆቴሎች፣ ሕንጻዎች፣ ተkማት፣ ት/ቤቶች ወዘተ መሠራ አለባቸው ጥርጥር የለውም ይሠሩ፡፡ ነገር ግን ትልንትን የጠበቁ፣ ከታሪኩ ያልወጡ፣ ከትውፊቱ ያላፈነገጡ አስተማሪ፣ ዘወትር የማይሠለቹ ቢሆኑ ይበልጥ ለእድገታችን፣ ለቱሪዝም ሀብ እድገት ወሳኝ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ አንድ ወቅት አንድ የውጭ ሀገር ጎብኝ ላበላን አይቶ ይህ ሕንፃ እኮ አውሮፓና አሜሪካ የሰለቸን፣ ስመረረን ነው ስለዚህ እባካችሁ ልክ እንደአባታችሁ ላሊበላ ነገን ተሻጋሪ ሕንጻ ሥሩ ሲል አስታውሳለሁ፡፡
ከእርሱ የተማርኩት ትላንት አልባ አታድርጓት ታላቅ ንጉሥ፣ መሪ፣ አስተዳዳሪ ነበራት ማለቱ ነው ስለዚህ በታክ ተወቃሽ እንዳንሆን ትላንት ያላቸው ከተሞችን መሥራት እንማር፡፡
ሲመስለኝ መንግስቶቻችን የታሪክ ሽሚያ ላይ ስላሉ የራሳቸውን አሻራ ጥለው ለመሄድ እንጂ ስላለፈው የከተማዋ ታሪክ እና የአገነባብ ጥራት ላይ ትኩረት ማድረግ ሚያሳስባቸው አይመስለኝም፡፡
የእኛ የጎልፍ ፖሎዎች እኛ ባገኘናቸው ምርጥ ቁሳቁሶች የተሠሩ ናቸው ፡፡ በጎልፍ ሜዳ ላይ እንዲቀዘቅዙ የሚያደርግ እጅግ በጣም ቀላል የሆነ የሚለጠጥ ፣ የሚተንፍ ጨርቅ።
በዚህ ድንቅ የውሸት ጥቁር ዕንቁ በተጌጠ ጥልፍ እና በታፍታ ብርቱካናማ ኦድሬላ ፓርቲ ልብስ ውስጥ ሽክርክሪት ፡፡ ይህ አስደሳች ቀሚስ ስፓጌቲ ማሰሪያዎችን በቀዝቃዛ የትከሻ እጅጌ እጅጌዎች ፣ በደማቅ ከፍ ባለ ዝቅተኛ ክብ ቀሚስ እና በፍትወት ዝቅተኛ ጀርባ ያሳያል ፡፡
ተፈጥሮ በዚህ ባለ2-ቁርጥራጭ እውነተኛ ጣውላ ቢኪኒ ሰውነትዎን ያጌጥ ፡፡ እነዚህ የፍትወት ቀስቃሽ ቢኪኒዎች ጠርዞቻቸውን እና ቆንጆ ጥለት ዝርዝሮችን አጠናቀዋል!.
የሽንት ጨርቅ ሻንጣ ቦርሳ የዩኤስቢ የጆሮ ማዳመጫ በይነገጽ ናፒ ​​ሻንጣ የውሃ መከላከያ የወሊድ የጉዞ ንድፍ አውጪ ነርስ ሻንጣ የህፃን እንክብካቤ ሽርሽር ሻንጣ
ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈለጠስ ኣይሃዳናይን ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ 03 ታሕሳስ 2020 ዓ.ም.ፈ. ውዲት ወያኔን ሻዕብያን እንታዩ?? ብዛዕብ ታሪኽ ወያኔን ሻዕብያን እንተድኣ ተንቲና፣ ብዙሕ ግዜን ማእለያ ዘይብሉ ጽሑፋትን ክወስደልና እዩ። መኽንያቱ ኣብ ውሥጢ እዚ ዛዕባዚ ብዙሕ ዝተሓላለኸ ውዲታዊ ነግራት ስለዘለዎ። ብሕጽር ዝበለ ኣገላልጻ ግን፣ ጭፍራ ውያኔን ሻዕብያን፣ ከምቲ ብማዕከናት ዜናኦምን፣ ብባሃማት...
ኣብ ክፍላ ወርሒ ሕዳር፣ ኵናት ኣብ መንጎ ኣቢዪን ደብረጽዮንን ተባሪዑ። ኣበዩ ክዓል? መኽንያት መጀመሪ እዚ ኩናት እዚ ከኣ፣ ጭፍራ ወያኔ ነቲ ሰሜናዊ እዚ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣጸልሚታ ብቓጻ መጺኣ እጽዋርን ዘድልዩዋ ሰራዊትን ድሕሪ ምጭዋያ እዩ። ብድሕሪዚ እቲ ዕሠል ግዝያዊ ቀዳምይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ እቢዪ ኣሕመድ ዓሊ ኣብ ልዕሊ ጭፍራ ወያኔ ብዕሊ ኲናት ኣዊጁ። እዚ ኲናት እዚ ግን ብስነኣእምራዊ ውዲት ግንከኣ ረቂቕ...
የዘንድሮን ፋሲካ በዓለም ዙሪያ በአንድ ቀን ሁሉም ክርስቲያኖች እያከበሩት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በራሷ ባሕረ ሐሳብ መሠረት ሚያዝያ 8 ቀን 2009 ዓ.ም. ስታከብር፣ ምሥራቅ ኦርቶዶክሳውያን በሚከተሉት የጁሊያን አቆጣጠር መሠረት አፕሪል 3 ቀን 2017፣ የምዕራብ ክርስቲያኖችም በጎርጎርዮሳዊው ቀመር አፕሪል 16 ቀን 2017 ሦስቱ በአንድ ቀን ፋሲካን እያከበሩት ይገኛሉ፡፡
ለወትሮው ኢትዮጵያና የምሥራቅ ኦርቶዶክሶች በተመሳሳይ ቀን ሁሌም ቢያከብሩትም የምዕራቦቹ ግን አልፎ አልፎ ከምሥራቆቹ ጋር ይገጥማል፡፡ ለምሳሌ በ2002 ዓ.ም.፣ በ2003 ዓ.ም. እና በ2006 ዓ.ም. የምሥራቁም የምዕራቡም ፋሲካ ባንድ ቀን መከበሩ ይታወሳል፡፡
ይህም የሆነው ፋሲካ የሚውለው፣ ቀን ሌሊት እኩል 12፣12 ሰዓት ከሚሆንበት (Equinox) ከመጋቢት 25 ቀን በኋላ ከምትታየው የመጀመሪያዋ ሙሉ ጨረቃ ቀጥሎ ባለው እሑድ ነው፡፡ በአጋጣሚ በኢትዮጵያና በጎርጎርዮሳዊ አቆጣጠሮች ሙሉ ጨረቃዋ የታየችው በተመሳሳይ ዕለት በመዋሉ ፋሲካው በአንድ ቀን መዋል ችሏል፡፡
የፋሲካ (ትንሣኤ) በዓል በኢትዮጵያ የተለያዩ አካባቢዎች ኅብረተሰቡ መሠረተ እምነቱን ሳይለቅ እንደየባህሉና ትውፊቱ ያከብረዋል፡፡ የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን የፎክሎርና የአትሮፖሎጂ ባለሙያዎች እንደሰነዱት፣ በሰሜን ሸዋ የሚገኙት የምንጃሮች የበዓሉ አከባበር በዕለተ ሐሙስ ሲጀመር በዕለቱ ጉልባን፣ ዳቦና ጠላ ተዘጋጅቶ በመብላትና በመጠጣት ይታለፋል፡፡ በማግስቱ ደግሞ የስቅለት ወይም የስግደት ዕለት በዋናነት የአካባቢው ሽማግሌዎችና አዛውንቶች በመስገድ የሚሳተፉበት ዕለት ነው፡፡ ቅዳም ስዑር (የቅዳሜ ስዑር ዕለት) ማታ ዶሮ ይታረዳል፡፡ የዶሮ ወጥ የጾም መፍቺያ በመሆኑ የሚበላው ሌሊት ዶሮ ሲጮህ ሲሆን፣ በዚህ ሰዓት ከትንሽ እስከ ትልቅ ያሉ የቤተሰብ አባላት ከእንቅልፉ ተቀስቅሶ እንዲገድፍ ወይም ጾሙን እንዲፈታ በማድረግ ይሆናል፡፡
በደቡብ ክልል ሸካ ዞን የሚገኙት ሸከቾዎችም ፋሲካን በራሳቸው ባህላዊ መለያ ያከብሩታል፡፡ በዓሉ ሐሙስ የሚጀምር ሲሆን ዕለቱ ‹‹ዳጲ ማዮ ማዮ›› ይባላል፡፡ ይህም የንፍሮ ቀን ማለት ሲሆን፣ ቀኑን በጾም በማሳለፍ ወደማታ የሚበላው ምግብ ንፍሮ ብቻ ነው፡፡ በሌሎች ቦታዎችም በጸሎተ ሐሙስም ጸዋሚዎቹ ጉልባንና ንፍሮ ቀምሰው እስከ ትንሣኤ ሌሊት ሳይመገቡ ያከፍላሉ፡፡ ባቄላ፣ ስንዴና ጥራጥሬ ተቀላቅሎበት የሚዘጋጅ የምግብ ዓይነት ጉልባን ነው፡፡ ዓርብ ስቅለት ከስግደት መልስም ጉልባን ይበላል፡፡ የሐዘን መግለጫ ሆኖ የተወከለ ነውና፡፡
በሸከቾዎች ዓርብ ስቅለት ‹‹አኪላቶስ›› ሲባል በዚህ ቀን በተለይ እናቶች ቀኑን በልዩ ሁኔታ ያከብሩታል፡፡ እናቶች ጠንካራ የፈትል ገመድ አዘጋጅተው የሁለቱን እጃቸውን ክንድ ባንድ ላይ የኋሊት በማሰር ይውላሉ፡፡ ወደማታ ሲሆን እጃቸውን ከፈቱ በኋላ በሠፈሩ ያሉ ሴቶች በኅብረት ‹‹ዮዲ›› በሚባል በደንና በዕፅዋት በተከበበና በተከበረ ቦታ በመሰባሰብ ቅጠል አንጥፈው ድምፃቸውን ከፍ አድርገው ዘለግ ባለ ድምፀትና ተመስጦ ‹‹እቶማራማራ እቶስ›› ‹‹ዮሻ ዮሻ ኢቶስ›› እያሉ ለረዥም ሰዓታት ይሰግዳሉ፡፡ ‹‹መሐሪ የሆነው ክርስቶስ ተይዞ ለሞት ተሰጠ›› የሚል ትርጉም ያለው ሲሆን፣ በየሁሉም ሠፈር የሚከናወነው ስግደት ከሠፈር ሠፈር የሚሰማ ነው፡፡
በላሊበላ ከተማም የፋሲካ በዓል ሲከበር ከሚከናወኑት ድርጊቶች አንዱ፣ የአካባቢው ልጃገረዶች የሚጫወቱት ሹላሌ የተሰኘ ጨዋታ ነው፡፡ እንደ አካባቢው ተወላጅ አቶ ዓለሙ ኃይሌ አገላለጽ፣ ሹላሌ ከትልቅ ዛፍ ላይ ጠፍር ታስሮ ልጃገረዷ በጠፍሩ ላይ ተቀምጣ የምትጫወተው ነው፡፡ ሌሎች እየገፏት እየዘፈኑ ዥዋዥዌውን ይጫወታሉ፡፡
ሹላሌ የተሰኘው ጨዋታ ከፋሲካ (ትንሣኤ) እስከ ዳግማይ ትንሣኤ ድረስ የሚዘልቅ ነው፡፡ ልጃገረዶቹ በጠፍር ላይ ሆነው መወዛወዛቸው ኢየሱስ ክርስቶስ አይሁዶች የክስ አደባባይ ከሔሮድስ ወደ ጲላጦስ፣ ከጲላጦስ እንደገና ወደ ሔሮድስ መመለሳቸውን ምሳሌ እንደሆነ ያስረዳሉ፡፡
ስለሸካቾ ብሔረሰብ የሚያወሳ አንድ ድርሳን እንደሚያመለክተው፣ ‹‹በስቅለት ዕለት (ዓርብ) ምዕመናኑ ሙሉ ቀን ጹመው ‹የሺ-ቅቶሶች›ን ይለምናሉ፡፡ ‹የሺ-ቅቶሶች› ማለት ከሥረ መሠረቱ ከእኛ ጋር ያለን ጌታ፤ ተይዞ ለእኛ የተሰቀለው፤ ለእኛ ብሎ የሞተ፤…›› የሚለውን ቃል ያመለክታል፡፡ በተጨማሪም የጸሎት አዝማቹ ‹‹እቶ ማራማራ እቶስ!›› የሚለውም የክርስቶስ ተከታዮችን ያመለክታል፡፡
‹‹ፋሲካ መጣ ገበታው ቀና አለ!›› የሚሉት ሸካዎች ናቸው፡፡ በቋንቋቸው ‹‹ማዲካም›› ይሉታል፡፡ በቀጥተኛ ትርጉሙ ቀና ያለ ገበቴ ማለት ነው፡፡ እሑድ ፋሲካ ወይም የዋናው ማዲካም ዕለት በመሆኑ ከብት ይታረዳል፤ እናቶች ገሪግዮ በሚባል ጎምዛዛ ቅጠል አፋቸውን አራት ጊዜ ‹‹ጮሚበቾ›› በማለት ካበሱ በኋላ መመገብ ይጀምራሉ፡፡ በጾሙ ወቅት ተከድነውና ተሰቅለው የቆዩ የምግብ ዕቃዎች ታጥበውና ፀድተው ለምግብ የሚዘጋጁበት፣ ፋሲካ መጣ ገበታው ቀና አለ ማለት እንደሆነ ድርሳናት ያመለክታሉ፡፡
ምንጃሮችም በዕለተ በዓሉ እሁድ ዕለት ጠዋት ሁሉም የቤተሰብ አባላት ይሰበሰቡና ቡና ተፈልቶ ዳቦ ይቆረሳል፡፡ በግም ሆነ ፍየል የተዘጋጀው ይታረዳል፡፡ ከዚህ ባለፈ እንደቤተሰቡ የአቅም ሁኔታ የከብት ቅርጫ ሥጋ ተካፍሎ ለቤተሰቡ በማስገባት በዓሉ ይከበራል፡፡ ‹‹እንኳን ጾሙን ልጓሙን ፈታላችሁ›› የበዓሉ የመልካም ምኞት መግለጫ ነው፡፡
በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ትውፊትና ሥርዓት መሠረት፣ በእሑድ ፋሲካ ዋዜማ ቀዳም ሥዑር (ቅዳሜ ሹር) ማለዳ ቄጠማ እየታደለ “ገብረ ሰላመ በመስቀሉ ወአግሀደ ትንሣኤሁ” (በመስቀሉ ሰላምን አደረገ፤ ትንሣኤውም ግልጽ ሆነ) ተብሎ ይከበራል፡፡
ምሽት ላይ ምእመናን ወደየአጥቢያ ቤተ ክርስቲያናቸው ጧፍና ሻማ በመያዝ በምሥራቹና በሥርዓተ ቅዳሴው ለመካፈል የሚጓዙበት ነው፡፡ እስከ መንፈቀ ሌሊት ይቆያሉ፤ በፋሲካ ሌሊት የምሥራቹን ጧፍና ሻማ በመለኮስ በቤተ መቅደሱ ዙሪያ የሚደረገው ዑደት “ትንሣኤከ ለእለ አመነ ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ” (ትንሣኤህን ላመንን ለእኛ ብርሃንህን ላክልን) በሚለው ዝማሬ የታጀበ ነው፡፡ ዶሮ ሲጮህ ይፈስካሉ፤ ለምእመናኑ በመንፈሳዊ እርሻ የተመሰለው ሁዳዴው ሲጀመር
ተብሎ በቃል ግጥም የታጀበው ጾም ሲፈታ፣ በተለይ ሌሊት ዘጠኝ ሰዓት ላይ ከቅባት የተለየው አካል እንዳይጎዳ ልዩ ምግብ ይዘጋጅለታል፡፡ ማለስለሻ እንዲሆን ተልባ ይቀርባል፡፡