Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኦርቶዶክሳውያን ግን መብታችሁን በሰላማዊ መንገድ ለማስከበር ተዘጋጁ፣ በጸሎት እንዘጋጅ። ሞኝ ጅል ያለመሆናችንንም ለማሳየት እንዘጋጅ። ከብልጽግና አክራሪ ጴንጤ የሚሰጥህ አንዳችም መብት እንደሌለም ከወዲሁ እወቅ። በኢትዮጵያ ስም ማደንዘዙ ተነቅቷል። አዚሙም ከሽፏል።
የኦሮሞ፣ የትግሬ፣ የወላይታና የጉራጌ ኦርቶዶክሳውያንም በኦነግ ብልጽግናዎች ታርደዋል። ይሄን ለመቃወም ደግሞ አራጁን ማስፈቀድ አይጠበቅም። ሰልፉን መከልከል አራጁ እኔነኝ እንደማለት ያስቆጥራል።
አሁን በደረሰኝ መልእክት መሠረት “የጉራፈርዳ አራጆቹ ወደ አጎራባች ወረዳ ፤ ደቡብ ቤንች ወረዳ አድስዓለም ቀበሌ በ1977 የሰፈሩ ዐማራዎችን ለማረድ ገብተዋል፡፡ ለወረዳውም ሆነ ለዞኑ ፀጥታ ሪፖርት ቢደረግም ሰምተው እንዳልሰሙ ዝም ብለው ህዝቡን ሊያስጨፈጭፉት ነው፡፡
እነ ብርሃኑ ጁላ ሌላ ዐማራ ሊያሳርዱ ነው ማለት ነው። በሌላ በኩል ከ 15 ሚልዮን በላይ ዐማሮች፣ ኦሮሞ፣ አፋርና ትግሬዎች የከፋ ራብ ውስጥ መዘፈቃቸው ተነግሯል። አቢቹ ግን ዘና ፈታ ብሎ ይቀልዳል።
መንግስት በተለያዩ ቦታዎች በተለይ ወለጋ ለፈሰሰው የንፁሃን ደም ተጠያቂ ነው የሚለው ኦነግ ሸኔ ነጭ ድንኳን ዘርግት ፣ተረጋግቶ ወታደሮች ማስመረቁ በሃገራችን መንግስት የሚባል አካል ከመኖሩ ጋር ያለውን ግንኙነት የሚያስረዳኝ እሻለሁ። At any cost የመንግስትን defend የሚያደርጉ ግብረ-በላዎች ይበረታታሉ….
ኦነግ ሸኔ ንፁሃንን እየጨፈጨፈ ነው። ከዚህ ጨካኝ ቡድን ጋር ግንኙነት አላቸው የተባሉ ሰዎች ቢሯቸው ቁጭ ብለው መግለጫ ይሰጣሉ። ስልጣን ላይ ያሉት አንገራግረው ይተዋቸዋል። ጫካ ያለው የኦነግ ኀይልም የኦሮሚያ ክልል ልዩ ኃይል አሰለጠንኩ ባለ ቁጥር በምስል ያሰለጠናቸውን ያሳያል። የዚህ ድርጅት ተባባሪ መዋቅር የኦሮሚያ ክልል መዋቅር ነው። ይህ ሁሉ እያለ ግን ታሳሪው ንፁሁ እስክንድር ነጋና ጓዶቹ ናቸው።
ከትህነግ ጋር ተባብሮ፣ ከኦነግ ጋር ተመሳጥሮ ክልልና ሀገሩን ለማበጣበጥ ሰራ የተባለ የኦሮሚያ ከፍተኛ ባለስልጣን ከመታገድ ውጭ ምንም አልሆነም። ጭራሽ አሁን ይመልሷቸዋል ተብሏል። እነዚህ ሰዎች ከሁከትና ብጥብጥ ጀርባ ነበሩ እየተባለ በሚዲያ ተነግሮባቸዋል። ግን የታሰሩት ንፁሆቹ እነ እስክንድር ናቸው!
በዐቃቤ ሕግ፣ ደህንነት መስርያ ቤቱና ሌሎች ቁልፍ ተቋማት ውስጥ ሆነው ከአሸባሪዎቹ ጋር ተመሳጥረው ሲሰሩ የነበሩ ምንም አልሆኑም። የስልጣን ቦታ ለውጥ ይደረግላቸዋል። ይህ በሆነበት ግን የታሰሩት እስክንድርና ጓዶቹ ናቸው።
መንግስት ለሀገርና ሕዝብ ቢያስብ ኖሮ አዲስ አበባ በእነ ታከለ ኡማ ስትዘረፍ ለምን ያሉት እነ እስክንድር መሸለም ነበረባቸው። ባይሆን እንኳ ይህ እስር በምንም ተአምር አይገባቸውም!
የእኛ ማሳያ ክፍል በፋሻ ውስጥ ነው ፣ ከካኖን እስልት እስከዚህ መኪና እስከ 48 ደቂቃዎች ያህል ነው ፡፡ አንዳንድ አዲስ ተከታታዮች አሉ ፣ በዋነኝነት 600 * 1200 ሚሜ ፣ 600 * 600 ሚሜ መሬቱ ፍራሽ እና ሙሉ ብሩህነት ነው።
በስዊድን ብቻ ​​የግብረ-ሰዶማውያንን የእረፍት ጊዜያትን ብቻ የሚያስተናገድ ብቻ አይደለም, በአብዛኛው በፕላኔቷ ላይ ከምትኖር ግብረ-ሰዶም ወዳድ ሕዝቦች አንዱ ነው. አሁን, ያ ለውጥ ነው! በዊንዶውስ በሚታወቀው ረዥም የበጋ ወቅት በበዓለ-ጊዜ ተሞልቶ በሚታወቅበት ጊዜ ሌሊት - እንደ እኩል እና እንደ ፀሃይ ማረፊያ አድርጋችሁ አስቡ. በአገሪቱ ውስጥ በየዓመቱ የሚኖረው ግብረ ሰዶማዊነት በሺዎች የሚቆጠር ሲሆን ግብረ-ሰዶማዊም ሆነ ቀጥተኛ ሲሆን በመንገድ ላይ በሳምንታት ውስጥ በፓርቲዎች ተሞልቷል. መድልዎ እምብዛም የማይገኝበት ነው, እናም የማይኖር ከሆነ, ብዙ ሰዎች በጣም በሚወዳቸው በዚህ ሀብታም እና በተለያየ ሀገር ውስጥ ለመዝናናት እቅድ ያውጡ.
In: ሀዋሳ ከተማ, መከላከያ, ሲዳማ ቡና, ቅዱስ ጊዮርጊስ, አርባምንጭ ከተማ, አዳማ ከተማ, ኢትዮ ኤሌክትሪክ, ኢትዮጵያ ቡና, ወላይታ ድቻ, ዜና, የኢትዮጵያ ዋንጫ, ደደቢት
በድልድሉ መሰረት ቅዱስ ጊዮርጊስ እና ኢትዮጵያ ቡና የመጀመርያውን ዙር የማይጫወቱ ሲሆን ሁለቱ ቡድኖች እስከ ፍፃሜው ጨዋታ ድረስ አይገናኙም፡፡ የአምናው ቻምፒዮን ደደቢት በበኩሉ የፕሪሚየር ሊግ ተስተካካይ ጨዋታውን ጥር 24 ከሀዋሳ ከነማ ጋር ካካሄደ ከ4 ቀናት በኋላ በድጋሚ ሀዋሳን ይገጥማል፡፡
ዝርዝሮች: የወርቅ ማራኪነት ያልሸጠ 14 ኪ.ሜ ቢጫ ወይም ነጭ የወርቅ ዝላይ ቀለበትን ያካትታል ፡፡ የወርቅ ምልክት 14 ሚሜ ርዝመት ፣ 10.4 ሚሜ ስፋት እና 1.4 ሚሜ ውፍረት አለው ፡፡ የተሳሳተ የተወለደው ውበት በግምት 1.1 ግራም ይመዝናል ፡፡ ማራኪው ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ ነው ፡፡
ኣብ ኣምኒስቲ ኢንተአርናሽናል ሓላፊት ጉዳያት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝከታተል ክፍሊ ክለየር በስተን ሎሚ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ከም ዝበለኦ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብአዊ መሰላት ኣዝዩ ጽንኩር'ዩ ኢለን።
ኢትዮጵያ ብዝምልከት ኸአ ሚስ ክለየር በስተን ገዛኢ ፓርቲ ኢህወደግ ኣብቲ ናይ ዓሚ ምርጫ ዝሰዓረ ብምፍርራህ መሰላት ብነፃ ምእካብን ብማሕበር ምውዳብን ብምድራት ምንቅስቃስ ሰብአዊ መሰላትን ነፃ ፕሬስን ብፅኑዕ ዝድርቱ ሕግታት ተግባራዊ ኣብ ዝኾነሉ'ዩ ኢለን።
የሱዳን ወታደሮች በሉግዲ፣ ማቻችና ረደም አካባቢ ድንበር አልፈው ወረራ ከፈፀሙ ሁለተኛ ወራቸው ተቆጥሯል፡፡ የአካባቢው ባለሃብት አርሶ አደር ባለሃብትም በዝምታና በትዕግስት እስከ ዛሬ ቆይተዋል፡፡ አሁን ግን አዝማሚያው ችግሩ በቀላሉ የሚፈታ አይመስልም የሚሉት ባለሃብቶቹ፤ የሆነውን የተፈፀመውንና የደረሰብንን የኢትዮጵያ ህዝብና መንግስት ይወቅልን ብለዋል፡፡
እነዚህ 16 የሚሆኑ አርሶ አደሮች ሰሞኑን በተወካዮቻቸው አማካይነት ለፌደራል የመንግስት አካላት አቤቱታቸውን አቅርበዋል፡፡ ባለሀብት አርሶ አደሮቹ ወደ አዲስ አበባ በመጡበት ወቅት ተወካያቸውን አቶ ጌታቸው ማዋን የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ አነጋግሯቸዋል፡፡ እነሆ፡-
እኛ ለረጅም ዘመናት ከልጅ ልጅ ሲወራረስ በመጣው አኗኗራችን፣ ከጎረቤት ሱዳን ጋር ሰላማዊ ግንኙነት ነው የነበረን። እኔ እንኳን ከአባቴ ተቀብዬ ወደ እርሻ ሥራ የገባሁት ከ1987 ዓ.ም ጀምሮ ነው። ቦታው ሉግዲ ይባላል፡፡ ለምና ለእርሻ ተስማሚ ነው፡፡ ድንበር እንደመሆኑ ቀደም ሲል የኛ መከላከያ ሰራዊት በቦታው ላይ ነበር፤ በትግራይ የህግ ማስከበር ሂደት ሲጀምር ግን ወደ ተልዕኮው ተንቀሳቀሰ። በወቅቱ እኛ ምንም ይፈጠራል የሚል ስጋት አልነበረንም፡፡ ምክንያቱም ሱዳንና እኛ ለብዙ ዓመታት ጥሩ ግንኙነት ነበረን። ከ1987 ጀምሮ ላለፉት 26 ዓመታት እኔ በአካባቢው ቆይቻለሁ፡፡ በዚህ ጊዜ ውስጥ አንዴም ግጭት አልተፈጠረም፡፡ እንደውም እኛ ወደ እነሱ የእርሻ ቦታ ገብተን፣ በገንዘባችን መሬት በኮንትራት ወስደን ስናርስ ነበር፡፡ በስርአቱ በውል ነበር ከነሱ ላይ ተጨማሪ መሬት ኮንትራት ወስደን ስናርስ የነበረው፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ነው እንግዲህ ምንም ባልጠበቅነውና ባላሰብነው አጋጣሚ፣ ህዳር 26 ቀን 2013 ዓ.ም ከቀኑ 8፡30 በፓትሮል፣ዲሽቃ ታጥቀው ካምፓችን ድረስ በመምጣት፣ ንብረታችንንና ሁሉንም ነገር በሃይል የዘረፉን፡፡ ከእኔ ላይ እንኳን ከ6 መቶ በላይ በጎች፣ ትራክተሮች፣ ማረሻ፣ ቦቴዎች፣ ወፍጮ፣ የመብራት ጄኔሬተር፣ ወደ ታች 124 ሜትር ጥልቀት ያለው የውሃ ጉድጓድ ማውጫ የነበረ ጄኔሬተር፣ የውሃ ታንከሮች … ምንም የቀራቸው ነገር የለም፤ ዘርፈውኛል፡፡ ይሄ በኔ ብቻ የደረሰ ነው፡፡ ሌሎችም በተመሳሳይ ንብረታቸው አንድም ሳይቀር ነው የተዘረፉት፡፡ በተለይ እንስሳት በርካታ ተዘርፈው ተወስደዋል፡፡
የእኔ ሁለት ትራክተሮች፣ ሁለት ማረሻ፣ ከኢትዮጵያ ልማት ባንክ በብድር ወስጄ የገዛሁት የመስመር መዝሪያ ማሽን፣ ትላልቅ የነዳጅ ቦቴዎች ነበሩኝ፡፡ የፀረ አረም መርጫ ማሽን፣ ወፍጮ፤ በጎች፣ የዶሮ እርባታ -- ነበረኝ፤ እነሱንም ወስደውብኛል፡፡ በገንዘብ ሲሰላ ከ33 ሚሊዮን ብር በላይ ይሆናል። ይሄ የኔ ብቻ ነው፡፡ ከእኔ በተጨማሪ መዝግበን ከያዝናቸው የሌሎች ባለሃብቶች ንብረት መካከል የአቶ አብርሃም አለማየሁ 16 ሚሊዮን ብር፣ የአቶ ባህታይ ውብነህ ከ4.5 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የማማይ ግሩም ፋርም 25 ሚሊዮን ብር፣ የአቶ ካሳ መብራቴ 8 ሚሊዮን ብር፣የአቶ መለሰ ረዳ 39 ሚሊዮን ብር፣ የአቶ ታደሰ ለውጤ ከ20 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ በላይ ሃየሎም ከ10 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ ኡመር ሳልህ ከ12 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የወ/ሮ በረይ ህሩይ ከ13 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ አዳምጠው ሰረበ ከ8 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ ጠአም ሃይሉ ከ11 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ መሪያው መኮንን ከ2 ሚሊዮን ብር በላይ፣ የአቶ ኢብራሂም አህመድ 8 ሚሊዮን ብር፣ የአቶ መሃመድ ብርሃን አህመድ ከ3.7 ሚሊዮን ብር በላይ የሆነ ንብረት ሲዘረፉ፤ የኔ ድርጅት አራት የጉልበት ሰራተኞች ደግሞ የወር ደመወዛቸውን በድምሩ 89 ሺ 620 ብር ከኪሳቸው ተዘርፈዋል። በአጠቃላይ በሱዳን ወታደሮች ወረራና ጥቃት ከ226 ሚሊዮን 940 ሺህ ብር በላይ የሚገመት ንብረታችንን አጥተናል፡፡
እኔ ለምሳሌ ዘንድሮ የዘራሁት ጥጥ፣ ማሽላ፣ ሰሊጥ ናቸው፡፡ አካባቢውም ለዚህ የተመቸ ነው፡፡ አነዚህ ሁሉ ወደ ውጭ ተልከው የውጭ ምንዛሬ የሚያስገኙ ምርቶች ነበሩ፡፡ ሁመራ የሚታወቀው በሰሊጥ ነው፡፡
እኔ እዚህ ላይ እንደውም የኛ መገናኛ ብዙኃን ቢያርሙት መልካም ነው እላለሁ። ሱዳኖች ቦታውን በሚጠሩበት አልፋሽቃ ብለው ሲጠሩ እሰማለሁ፡፡ ይሄ ስህተት ነው፡፡ እኛ ነዋሪዎቹ ቦታውን ሉግዲ፣ረድም መቻች ብለን ነው የምንጠራቸው፡፡ የኛ መገናኛ ብዙኃን ይሄን ቢያርሙ ጥሩ ነው። ሱዳኖች ቦታውን በሚጠሩበት ሲጠሩት ስንሰማ ቅሬታ ይሰማናል፡፡
እኔ ገና በ11 አመቴ ነበር ወደ ሱዳን የወጣሁት፡፡ ነገር ግን ያ ቦታ በኛ ወላጆች ይታረስና ይተዳደር የነበረ ነው፡፡ ከጥንት ጀምሮ አያት ቅድመ አያቶቻችን ሲያርሱት የነበረ መሬት ነው፡፡ እኔ እንኳ ሱዳን ውስጥ በስደት 20 አመት ገደማ ቆይቼ ስመለስ ነው፣ እርሻውን ከአባቴ ተቀብዬ ዘመናዊ አድርጌ ማረስ የጀመርኩት፡፡ ሱዳኖች መሬታችን መሆኑን በሚገባ ያውቁታል፡፡ መሬቱ ድሮም የኛ ነው፤ አሁንም የኛ ነው፤ የአባቶቻችን፣ የአያቶቻችን ነው፡፡
እንደዚህ አይነት ነገር በጭራሽ አልነበረም፡፡ እኛ እኮ ምንም ባልገመትነው ሁኔታ ነው ጥቃት የተፈፀመብን፡፡ ብንገምትማ ቢያንስ ንብረታችንን አናሸሽም ነበር እንዴ? በኔ የእርሻ ካምፕ ውስጥ የመዝናኛ ክበብ አለን፡፡ የሱዳን ወታደሮች እኮ ሲቪል ለብሰው በዚያ ክበብ ውስጥ ሲጠጡ ሲዝናኑ ነው የሚውሉት፡፡ ፍጹም ሰላማዊ ነበር ግንኙነታችን፡፡ ባለስልጣናት ራሳቸው መጥተው ይዝናኑ ነበር፡፡ ሲቪሎች ሱዳናውያንም ወታደሮችም መጥተው ከኛ ጋር ይዝናኑ ነበር፡፡ ግንኙነታችን በሙሉ መልካም ነበር፡፡ ወረራው ከተፈፀመ በኋላም እኔ ራሴ ለሱዳን ባለስልጣናት ደውዬ ነበር። “ምንም ችግር የለም፤ ይስተካከላል” ሲሉኝ ነው የነበረው፡፡ የአካባቢው የሱዳን ወታደሮች አዛዥ የነበረው ግን ስደውልለት “ኧረ እኔ አልሰማሁም፤ ሌሎች ሃይሎች ይሆናሉ እንጂ ከኛ የተንቀሳቀሰ ሃይል የለም” ነበር ያለኝ፡፡ በእርግጥም የእነሱ ሃይል አልነበረም ወረራውን የፈፀመው፤ አዲስ የተሰማራ ጦር ነበር፡፡
ከአሁን በፊት በመከላከያ ነበር የሚጠበቀው፤ ድንበሩ፡፡ ሉግዲ ላይ ካምፕ አለው፡፡ ነገር ግን መከላከያ በትግራይ የሕግ ማስከበር ተግባር ላይ ሲሰማራ ነው፣ ሱዳኖች አጋጣሚውን ተጠቅመው ወደ ቦታው የገቡት፡፡
በወቅቱ እኔ ጎንደር ነው የነበርኩት። ማይካድራ በመከላከያ እንደተያዘ ነው እኔ ወደ ማይካድራ የሄድኩት፡፡ በወቅቱ ከውጊያ የሚሸሹ ሰዎች ወደ ሱዳን ይጓዙ የነበረው በዚያ መስመር ነበር፡፡ ስለዚህ እነሱ ይሄን ንብረት ይዘርፉብናል ይሆን የሚል ስጋት እንጂ ከሱዳን ወታደሮች እንዲህ ያለ ጥቃት ያጋጥመናል ብለን አላሰብንም ነበር። ሰራተኞችን በተመለከተ 20 ቋሚና እስከ 200 የሚደርሱ ጊዜያዊ ሠራተኞች ነበሩኝ፡፡ በህይወት ላይ የደረሰ ጉዳት ብዙም የለም፡፡ አንድ የበጎች እረኛ ግን ወስደውብናል፡፡
ሰራተኞቹን ሰበሰቡና አንድ ክፍል ውስጥ አጎሯቸው፡፡ ይሄን አድርገው ያገኙትን ንብረት ሁሉ ወደ መዝረፍና መውሰድ ነው የገቡት፡፡ በጎቹን ከእነ እረኛው አብረው እየነዱ ወሰዱ፡፡ ሌሎችንም በተመሳሳይ ያለ ምንም ከልካይ ነበር የወሰዱት፡፡ በወቅቱ እኔ ማይካድራ ላሉ የፀጥታ ሃይሎች ስለ ሁኔታው ተናግሬ ነበር፤ ነገር ግን ሁኔታው ከአቅም በላይ ነው መሰለኝ ድጋፍ ማድረግ አልቻሉም፡፡ 70 ኩንታል ማሽላ፣ 25 ኩንታል ሰሊጥ… እነዚህን ሁሉ ነው የወሰዱት፡፡ የቤቶችን በር፣ የሻወር እቃዎች ሳይቀር ነው እየነቀሉ የወሰዱት፡፡
ገና ምንም አልሰበሰብንም፡፡ የጥጥ የሰሊጥ ምርት አልተሰበሰበም፡፡ ያውም በብድር የተሰራ ነበር፡፡ የባንኩም የራሴም ነው የጠፋው፡፡ ለ26 ዓመት የለፋሁበትን ንብረት ነው በደቂቃዎች ያወደሙብኝ፡፡ ዘንድሮ ደግሞ ምርቱ ጥሩ ነበር፡፡ የኛ ብቻ ሳይሆን አርማጭሆ ሉግዲ ሌሎች ቦታዎችም አዝመራው ጥሩ ነበር፤ ግን እንዳለ ዘረፉት፡፡ ሱዳኖች የራሳቸውን ኮምባይነር አምጥተው ነው ያጨዱት፡፡ እየወቁ ወዲያውኑ ወደ ኬሻ እየተሞላ ነው የሰበሰቡት፡፡ የኔ እርሻ ቦታ ላይ እንኳ ወዲያውኑ ሶስት ኮምባይነሮች ነበሩ የገቡት፡፡
እኔ ስራዬም ኑሮዬም ግብርና ነው፤ ሌላ ቦታ የለኝም፡፡ ጎንደር ላይ ሆቴል ግንባታ ጀምሬ ነበር፡፡ ከዚህ በማገኘው ነበር የምሰራው፡፡ አሁን ሁሉም ነገር ጨልሞብኛል፡፡ የባንክ እዳ እንኳን ሳንከፍል ነው ይሄ ችግር የገጠመን፡፡ ለ26 ዓመት ከተራ እርሻ ጀምሮ ነው ወደ መካናይዝድ የገባነው፡፡ እኔ አሁን ምን እንደማደርግ አላውቅም፡፡ በአንድ በኩል የባንክ እዳ አለብን፡፡ እጃችን ላይ ምንም ትርፍ ገንዘብ የለም፤ ብቻ ብዙ ነገር ጨላልሞብናል፡፡ መንግስት የሚደጉመን ከሆነም ሌላ የእርሻ ቦታ የሚይቀየርልን ከሆነም በተስፋ ነው የምንጠብቀው፡፡ ሁሉንም የምንጠብቀው ከመንግስት ነው፡፡ የባንኮች እዳ አለብን፡፡ ይሄ እዳ እንዲራዘምልን እንፈልጋለን፡፡ ሁለተኛ መንግስት ድጎማ አድርጎልን ስራችንን እንድንቀጥል ያግዘን ዘንድ እንጠይቃለን። ሶስተኛ ያ ቦታ እስኪመለስ ድረስ ረጅም ጊዜ ሊወስድ ይችላል፡፡ ቢያንስ የቦታ ቅያሬ ተደርጎልን፣ ስራችንን እንድንጀምር ሁኔታዎች እንዲመቻቹልን እንጠይቃለን፡፡ ቢቻል ነገሮች በሰላም ቢፈቱና ወደ ቦታችን ብንመለስ እንመርጣለን፡፡ ይሄ የሉአላዊነት መደፈር ነው፡፡ መንግስት በቀላሉ ያየዋል የሚል ግምት የለንም፡፡ ግን መጀመሪያ በሰላም እንዲያልቅ፣ የሰላሙን ሁኔታ አሟጦ እንዲጠቀም ነው የምንጠይቀው፡፡
ይሄ በእኛ አካባቢ ብዙም አልነበረም። ከክልል 3 ወይም አማራ ክልል ጋር በሚዋሰነው የደሎሎ አካባቢ ነበር፡፡ በአብድራፊ በአብርሀጅራ እንዲህ ያለ ችግር ነበር፡፡ ይሄን ችግር ደግሞ የሚፈጥረው አቶ አባይ ፀሀዬ ነበር፡፡ ሆን ብሎ ወንዝ ተሻግሮ ከሱዳን መሬት፣ ለኢትዮጵያ ገበሬዎች ሰጥቶ ነበር፡፡ በዚያ ምክንያት ሁልጊዜ ጦርነት ይቀሰቀሳል፡፡
በ1991 ይሁን 92 በትክክል አላስታውሰውም፤ በወቅቱ የተወሰንን ሰዎች ተጠርተን የድንበር ማካለል ይካሄዳል ተባልን፡፡ ቀደም ተብሎ ለኛ “ቦታችሁን እንዳትለቁ፤ ስንዝር መሬት እንዳትተው” ተብለን ነበር፡፡ በትክክል አመላክቱ ተባልን፡፡ አልፋችሁ ግን ወደ ሱዳን እንዳትገቡ የሚል መመሪያ ተሰጠን፡፡
ይህ የነሱ ነው ተባልን፡፡ በወቅቱ ከውጭ ሃገራት ሳይቀር ባለሙያዎች መጥተው ችካል ባይቸክሉም፣ በጂፒኤስ የማካለል ስራ ተሰራ፡፡ ቦታዎቹ ላይ ችካል ባይኖርም፣ የሁለቱም ሃገር ጋዜጠኞች፣ የውጭ ጉዳይ ዲፕሎማቶች፣ የመከላከያ አባላት በተገኙበት ፅሁፍ እየተለጠፈ፣ ከሳተላይት ጋር በማገናኘት፣ በጂፒኤስ የማካለል ስራ ተሰርቷል፡፡ በዚህ የተነሳ በኛ አካባቢ ምንም ችግር አልነበረም፡፡
ፊዮሪ ፊዮሪ መውደቂያሽ ከየት ይሆን…አንቺ ቅዝቃዜሽ ከጥቅምት ንፋስ የበረታ…አንቺ ሙቀትሽ የፀሐይ አንኳር የሆነ…አንቺ ፊዮሪ መውደቂያሽ ከየት ይሆን? ይኼው ዛሬም ከጨለማው ውስጥ ሆኜ የትካዜዬን ፉጨት አፏጫለሁ፡፡ የቤትሽ መአዘን ሀሳቦቼን አዝሎ በክፍሉ ወስጥ ብዝሀ አድርጐኛል፡፡ ትዝ ይልሽ ነበር…. ስከተልሽ? ብከተልሽስ አንቺ ምን ገዶሽ…ነገር ግን መከተሌን አታውቂም ነበር፡፡ ፒያሳ ሰሜን ሆቴል አካባቢ ቅጂው ከየት እንደሆነ ለመንደሩ ግር ባለው አረማመድሽ ወደ ፊት ስትሄጂ፣ የሰፈሩ ብላቴና ከምኞቱ ጠቀስ ላይ ሲያወጣሽ አንቺም ስሜታቸው እየገባሽ ስትራመጂ … በዛ አረማመድሽ ትዝ ይልሽ ነበር … ፒያሳ ሰሜን ሆቴል አካባቢ ስትራመጂ? አንቺ ሳታይኝ እኔ ስከተልሽ፣ በአካል ሳይሆን ባይኔ ልጠብቅሽ ልከላከልሽ፣ ልንከባከብሽ፣ ላሳምርሽ ስሞክር … ባይናቼ ብቻ ጥረቴን ሳስተጋባ ሳታይኝ፡፡ ቀጥለሽ የሰሜን ሆቴል በር ላይ ሄደሽ ስትቆሚ … አይ ፊዮሪ! ያቋቋምሽ ቅኔስ ቢሆን ማን ዘርፎት ያውቃል? ያ ሁሉ ሲሆን አይሽ ነበር …
ዛሬም ቢሆን ከጨለማው ውስጥ ተቀምጬ ሲጋራዬን እየማግሁ ይታየኝ የለ ቆመሽ ቆመሽ ስታበቂ … ፈገግ ብለሽ፣ ወደ አንድ አቅጣጫ ስትዞሪ አላየሺኝም ነበር፡፡ እኔ ግን አይንሽን ተከትዬ ተመልክቻለሁ፡፡ አንዱ ያንን ቀይ መኪናውን ከፍቶ ወጥቶ በዛ በ”ምንም” ከንፈሩ ጉንጭሽን ሲስመው … ስትሰሚው አላየሺኝም እንጂ እኔስ ሳይሽ ነበር፡፡ ከዛም ይዞሽ ወደ ሆቴሉ ዘለቀ…አይ ፊዮሪ?!
የዛን ቀን ማታ የከንፈርሽ ፈርጥ ሊፒስቲክሽ ከቦታው ተገሎ…ያይንሽ ሽፋሽፍት ጨለማ ሆኖ … ነጩን የብሌንሽን መደብ ለአለም ወንድ መጣሪያ ያደረገልሽ ኩልሽ ስፍራውን ስቶ…አረማመድሽ አንቺን ጥሎሽ አለም መስሎ … አዋዋልሽን ሲናገርብሽ … ሲመሽ መጥተሽ፣ ከጨለማው ቤትሽ ውስጥ ገብተሽ፣ መብራቱን ስታበሪው … ከሶፋው ላይ ጠባቂሽን እኔን ስታይኝ…እያጨስኩ…እየቀናሁ ስመለከትሽ … ዘወትር እንዳስለመድሺኝ፣ ለሶስት ደቂቃዎች፣ ቃላት ባልተዘሩበት የድምጽ ምድረ በዳ፣ በዝምታሽ ስትቃኚኝ … ከዛም በእርጋታ እና በስካር መንፈስ ሆነሽ፣ ከፊት ለፊቴ ተቀምጠሽ ታወሪኛለሽ … የዛን እለትስ ምን እንዳልሺኝ ታስታውሻለሽ?...እኔ ትዝ ይለኛል፤ ልንገርሽ…
“…ሰውየው ባለትዳር ነው፡፡ እርግጠኛ ነኝ እኔ ጋር ከመምጣቱ በፊት ከሚስቱ ጋር ተኝቶ ነበር፡፡ ሲላፋኝ ሚስቱ በፍቅሯ ያተመቺው ጠረኗን ከላዩ ላይ አሽትቼዋለሁ…የእኔን ጠረን ደግሞ ሚስቱ አልጋ ውስጥ ሲገባ ታሸተውና ታውቀዋለች…”
ካለቀሽ በኋላ አታወሪም…እንደኔ ትሆኛለሽ…ዝም ትያለሽ፡፡ ከተቀመጥሽበት ተነስተሽ እኔን ከተቀመጥኩበት ታነሺኛለች፡፡ ይሄ ሁኔታሽ ሁልጊዜ ያስደስተኛል፡፡ ከአልጋ ስንገባ በረዶ የነበረው ሰውነትሽ ወዲያው ይግላል፡፡ ሁለመናሽ ይሞቃል፡፡ ሳቅ በሳቅ ትሆኛለሽ…ጸጉርሽ ይለሰልሳል…ፊትሽ ያብረቀርቃል … እላዬ ላይ ወጥተሽ ስትላፊኝ አይኖቼን እጨፍናለሁ፡፡
“ወንድ አይደለህም…አይኖችህን ግለጥ…ወንድ አይደለህም?” እያልሽ በጥፊ ትመቺኛለሽ፡፡ አይ ፊዮሪ…ዛሬ ልንገርሽ እንጂ…አይኖቼን ያልገለጥኩት የሰሜን ሆቴሉን ጐረምሳሺን ዳግም ላለማየት ስላልፈለግሁ እኮ ነው….ለኔ ሳይሆን ለራስሽ ሲል የሚዘለውን የጡትሽን ዘንግ ላለማየት እኮ ነው…ፊዮሪ! አሁን ልንገርሽ…የኔ ያልሆነውን ላለማየት ስለፈለኩ ነው አይኖቼን ያልገለጥኩት፡፡
ዛሬም ቢሆን አይኖቼ አልተገለጡም…እጨለማ ውስጥ አይንን ቢገልጡት ምን ይፈይዳል፡፡ ከፊት ለፊት ብርሃን ከሌለ አይን ምን ጥቅም አለው…? እናማ ፊዮሪ በጨለማ ውስጥ የትካዜዬን ፉጨት እያፏጨሁ…ሀጥያቶችሽን እያሰብኩ እወድሻለሁ፡፡ ትዝ የሚሉኝን ሳልመርጥ አስብሻለሁ፡፡ ቀናኢ የተባሉ ተግባሮችሽ የትኞቹ እንደሆኑ ለማሰብ የትም የስሜት መቃ ላይ አልወጣም…
መጀመሪያ ላይ ስንተዋወቅ ቃል የገባሁልሽ ነገር ነበር…ቃል መግባት የጀመርኩትም የጨረስኩትም የዛን እለት ነበር፡፡ ምን ያህል መብረር እንደምትፈልጊ የነገርሺኝ እለት…ምድር እንድትሞትብሽ የፈቀድሽላት ሴት መሆንሽን ያመንኩ እለት…የምትኖሪው ለምክንያት ተፈልገሽ ሳይሆን ምክንያትን ልታጠፊ መሆኑን የነገርሽኝ ቀን! በዛ ቀን ቃል ስገባልሽ ትዝ አለሽ … ከጆሮሽ ተጠግቼ ያንሾካሾኩልሽ ምስጢር! አሁንም ቢሆን ያዥው አትናገሪው … እነዛን የሚስጥር ቃላቶች!
በማንም የሰው ዘር ሊገመት የማይችል ዱብዕዳ አሳየሺኝ…ጠዋት ሳይሽ አንድ ሆነሽ ማታ ስትገቢ ብዙ ሆነሽ ትገቢያለሽ…ብዙ የማላውቅሽ አንቺን ይዞሽ! ደሞ አይንሽ አይንሽ! አይንሽ! አይንሽ! አይንሽ! …………..አይ ፊዮሪ!
እኔ ያው እንደተፈጠርኩ እንዳለሁ ነኝ…ልክ ፈጥረሽ እንደለቀቅሽኝ! ማንነቴ ውስጥ ምንም አይነት ንፋስ ሳላስገባ፣ ከያኔው ከድንግሉ ዝምታዬ ጋር … ከዛው ከጨማው ክፍልሽ ውስጥ በዛው የትካዜ ፉጨት ታጥሬ፡፡
ፊዮሪ በቀላሉ የማይፈርስ አቅም እንዳለሽ እያመንኩ ነበር … ለእስካሁኗ ደቂቃ ባለሁበት ህይወቴ ስበር የመጣሁት፡፡ ዛሬ ግን አቅምሽን በሀሳብ ብቻ ልመለከተው በመጣጣር ላይ ነኝ፡፡ የማገኝሽ ይመስለኛል…አይ ፊዮሪ! ለማንም በማንም ላይ ምንም ብትሰሪ መቼም የጥፋተኝነት ስሜት እንደማይሰማሽ ነግረሺኝ ነበር፡፡ በወንድ ስጋ ላይ መራወጥ ብቸኛው የህይወትሽ ፍልስፍና እንደሆነ አውቃለሁ፡፡ ይህን ሁሉ አርገሽ ለመንገድ እንኳን የሚሆን ስባሪ ሳንቲም እንደማትቀበያቸው ይገባኛል፡፡ በዚህም እያንዳንዱ ወደ ውስጥሽ የዘለቀ ወንድ፣ እራሱን ከምድር እስከመሰረዝ እንደሚያፈቅርሽ ሰምቻለሁ ፊዮሪ! ገድል መስራት ይመቸኛል … ካንቺ ጋራ ይህችን የህይወት ገድል ሳደርግ፣ የሚጣፍጥ በሽታ ከውስጥ ይንጠኛል፡፡
ዛሬ ጥለሺኝ ስትሄጂ የተሰማኝ ግማሽ ጀግንነት …ግማሽ እውነት…ግማሽ እምነት … እስከመቼ እንደሚቆይ አላውቀውም፡፡ ለዛም ይመስለኛል፤ ጨለማን ዋጠኝ ብዬ የምማፀነው፣ ተመልሰሽ ስትመጪ እንዳያዩሽ አይኖቼን ካንቺ ለመሰወር እንዲመቸኝ…አይ ፊዮሪ!
ይኸውልሽ ዛሬም አንቺ አቅቶሽ የራቅሺውን…እኔም የምመኘውን የህይወት እርቀት በፉጨት እጠራዋለሁ፡፡ የመጨረሻ ቀናችንን ሁሌ እንደትላንት እያሰብኩት ዛሬ ላይ እጠብቅሻለሁ፡፡
የመጨረሻ ቀናችንማ … እነዛን ሃጢያቶችሽን ካይንሽ ላይ ያፀዳሁበት ቀናቶች መሰሉኝ…ወደ ጽድቅ አለም ሊከቱሽ የሚታገሉሽን አይኖቼን መፍራት የጀመርሽበት ቀን መሰለኝ…የተበሳጨሽበት ቀን መሰለኝ…አይ ፊዮሪ! ስትበሳጪ አታስደነግጭም…አዎ የመጨረሻው ቀናችንን እንደ ትላንት እየቆጠርኩት ዛሬ ላይ ቆሜ እጠብቅሻለሁ፡፡
እስከዛ አስብሻለሁ፤ ልክ እስካሁን ሳደርገው እንደነበረው፡፡ በጆሮሽ የነገርኩሽን ግን እንዳትረሺ …ትንቢቴን አታውሪው…ፊዮሪ! ሲጋራዬን በጨለማ እየመጠጥኩ አስብሻለሁ፡፡ እስካገኝሽ አላለቅስም… አልስቅም… ስለሌላ አላስብም…አይኔን አልገልጥም…በግማሹ ጀግንነቴ አልናኝም…ነገር ግን አንድ ነገር አደርጋለሁ …በትካዜ ከጨለማሁ ሰምጬ አፏጫለሁ………፡፡
በድህረ-መለስ ኢትዮጵያ የፖለቲካው ሥልጣን በስርዓቱ ልሂቃን መካከል ከሚደረገው የኃይል መተናነቅ አንጻር፣ ዛሬም ከመፈራረቅ ጣጣው የተላቀቀ የማይመስልባቸው ምልክቶች መታየታቸው እንደቀጠለ ነው፡፡ ከአራት ወር በፊት በዚህ መፅሄት ላይ ‹‹አዲሱ የኢህአዴግ አሰላለፍ›› በሚል ባቀረብኩት ፅሁፍ በገዥው ፓርቲ ውስጥ ተፈጥሮ ከነበረው ክፍፍል የትኛው ቡድን የበለጠ ጉልበት አግኝቶ በአሸናፊነት መውጣት እንደቻለ ከገለፅኩ በኋላ ፅሁፉን የቋጨሁት እንዲህ በማለት ነበር፡- ‹‹የፓርቲው የታሪክ ድርሳን እንደሚነግረን ‹ይሆናሉ› የተባሉት ተቀልብሰው፣ ባልተጠበቁ ሁነቶች (የኃይል መገለባበጥ ተከስቶ) ፖለቲካው የሚመራበት አጋጣሚ ሊፈጠር የሚችልበት ዕድል ሊኖር እንደሚችልም መዘንጋት አያስፈልግም፡፡››
እነሆ በዚህ ፅሁፍ ደግሞ በቅርቡ በተጨባጭ የታዩትን አዳዲስ ኩነቶች እና ይህንኑ ተከትለው ሊመጡ ይችላሉ ብዬ የምገምታቸውን ‹የቢሆን ዕድሎች› (Scenarios) ለማየት እሞክራለሁ፡፡
በግንባሩ አባል ድርጅቶች መካከል ዛሬም ድረስ ሙሉ በሙሉ የተረጋጋ ፖለቲካ አልሰፈነም፤ የዚህ ዋነኛ ምክንያቱ ደግሞ፣ ቁልፍ የሥልጣን ቦታዎችን ጠቅልሎ ይዞ በነበረው በቀድሞ ሊቀ-መንበሩ ህልፈት ሳቢያ የተፈጠረው የአመራር ክፍተት እና እርሱን ሊተካ የሚችል መሪ ማግኘት ባለመቻሉ ይመስለኛል፡፡ እንዲህ አይነት አጋጣሚዎችም በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ባለ ከሕግ ይልቅ የጠመንጃ ኃይልና የግለሰብ አምባገነናዊነት በገነነበት ሀገር ‹የማይገመቱ ክስተቶች› (Unpredictable Event) ማምጣታቸው የሚጠበቅ ነው፡፡
የሆነው ሆኖ በዚህ አጀንዳ ለመመልከት የምሞክረው ጉዳይ፣ በአሁኑ ጊዜ ሀገር እየመራ ያለው ኃይል ለሁለት የተከፈለ ቢሆንም፣ በአንፃራዊነት በጥምር የሚሰራ መሆኑን በማስረገጥ ነው፡፡ የእነዚህ ሁለት ቡድኖች የጉልበት ምንጭም የታጠቀውን ኃይል በመቆጣጠር እና የፖለቲካውን ሥልጣን በመያዝ ላይ የተመሰረተ ነው፤ ይኸውም ሠራዊቱ እና የደህንነት መስሪያ ቤቱ ሙሉ በሙሉ በህወሓት ሰዎች ሲንቀሳቀሱ፣ ፖለቲካውን ደግሞ የብአዴን መሪዎች፣ ከተወሰኑ የኦህዴድና ደህአዴን የአመራር አባላት ጋር ተባብረው መያዛቸውን የሚያሳዩ ምልክቶች መኖራቸው ነው፡፡
ህወሓት የቀድሞው ፍፁማዊ የበላይነቱን ለመመለስ ዋና ችግር የሆነበት በውስጡ ለተፈጠረው መከፋፈል እስካሁን መፍትሄው ተለይቶ አለመታወቁ ነው፤ ከዚህ ቀደም በዚሁ መፅሄት፣ አንዱ ኃይል የተሻለ ጉልበት በማግኘቱ ሌላኛውን (እነአዜብ መስፍንን ጨምሮ አባይ ወልዱና ቴዎድሮስ ሀጎስን የመሳሰሉ ከፍተኛ ካድሬዎች የተሰባሰቡበትን) በመብለጥ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን እንቅስቃሴያቸውን መገደቡ ተሳክቶለት እንደነበረ ማስነበቤ ይታወሳል፡፡ ይህ ክፍፍል ምንም እንኳ እንደ 1993ቱ ከፓርቲ እስከ ማስወጣት የሚደርስ አለመሆኑ ቢታወቅም፣ ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል እና ጌታቸው አሰፋ የተሰለፉበት ቡድን ተፅእኖ ፈጣሪ ሆኖ መውጣት ችሏል፤ ይህም ሆኖ ውስጥ ውስጡን የሚገመደው ተንኮልም ሆነ ሽኩቻ ገና መቋጫ አለማግኘቱ ግልፅ ነው፡፡
በዚህ ፅሁፍ ጠመንጃ የታጠቀውን ክፍል ‹የህወሓት ኃይል› እያልኩ የምገልፀበት ዓብይ ምክንያት፣ በጄነራል ሳሞራ የኑስ ኤታ ማዦር ሹምነት የሚመራው የመከላከያ ሠራዊት እና በማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ጌታቸው አሰፋ ስር ያለው የደህንነት ኃይል ለሚደግፉት ቡድን መጠናከር እያበረከቱት ያለውን አስተዋፅኦ ከግምት በመክተት ነው፡፡ ሁለቱም ሰዎች ለመለስ ፍፁም ታማኝ የነበሩ ቢሆንም፣ ከህልፈቱ በኋላ እንደእርሱ ተጭኖ ሊቆጣጠራቸው የሚችል ጉልበታም ህወሓትን ጨምሮ በሁሉም የግንባሩ አባል ፓርቲ ውስጥ አለመኖሩ፣ በፖለቲካው ‹ቼዝ› የ‹ዘመነ መሳፍንቱ›ን ሚካኤል ስሁል አይነት ሚና እንዲጫወቱ አስችሏቸዋል፤ ሁለቱም ከስራቸው የነበሩትንና ‹ስልጣን ሊጋፉ ይችላሉ› ብለው የጠረጠሯቸውን ባልደረቦቻቸውን አስቀድሞ ገለል ማድረጉ ከሞላ ጎደል የተሳካላቸው ይመስለኛል፡፡
በተለይም ጌታቸው አሰፋ ከራሱ ወንበር አልፎ ከእነአዜብ መስፍንና አባይ ወልዱ ጋር በመተባበር አንድ ቀን በጠቅላላው የመንግስት የሥልጣን እርከን ላይ ‹ናቡቴ ሊሆን ይችላል› የሚል ስጋት ያሳደረበትን እና ‹መለስ ዜናዊ ሞት ባይቀድመው በእርሱ ቦታ ሊተካው ነበር› እየተባለ የሚነገርለትን የመረጃ ኃላፊ ወልደስላሴ ወልደሚካኤል በሙስና የሚወነጀልበትን መንገድ አመቻችቶ ለእስር ባይዳርገው ኖሮ ‹‹ለቁርስ ያሰቡንን…›› አይነት ታሪክ ራሱን መድገሙ አይቀሬ ነበር ብዬ አስባለሁ፡፡
ጄነራል ሳሞራ የኑስ በበኩሉ ተቀናቃኙ አድርጎ ይመለከታቸው የነበረው ሶስቱ ከፍተኛ መኮንኖች እንደ ወልደስላሴ ‹ፍንቀላ መሳይ ነገር ሊሞክሩ ይችላሉ› ተብለው አይደለም፡፡ የእነርሱ የመጀመሪያው ችግር ከወታደራዊ ዲሲፕሊን በማፈንገጥ አለቃቸውን አለማክበራቸው ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ሳሞራ ‹በየትኛውም ምክንያት ከኃላፊነቴ ብነሳ የቆየ ፋይል አገላብጠው አደጋ ላይ ሊጥሉኝ ይችላሉ› በሚል ስለሚጠረጥራቸው ነው፡፡ እነዚህ መኮንኖች የሰሜን ዕዝ አዛዥ ሌፍተናንት ጄነራል ሰዓረ መኮንን፣ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ መልካም ግንኙነታቸው እንደቀድሞው እንዳልሆነ የሚነገረው የሰሜን ምዕራብ ዕዝ አዛዥ ሌፍተናንት ጄነራል አበባው ታደሰ እና የአየር ኃይሉ አዛዥ ሜጀር ጄነራል ሞላ ኃይለማርያም ናቸው፡፡ እናም ሰዓረ እና አበባው በቀጥታ ሠራዊት ከሚያዙበት ቦታ ተነስተው በመከላከያ ሚኒስትር ውስጥ በቢሮ ስራ ላይ ሲመደቡ፣ ሞላም ከነበረበት ኃላፊነት አኳያ ብዙም ይመጥነዋል የማይባል የቢሮ ስራ ተሰጥቶታል፤ በእርሱም ቦታ ሜጀር ጄነራል አደም መሀመድ ተተክቷል፡፡ የሳሞራ እና የሞላ ልዩነት በመለስ ዘመንም በአደባባይ የሚታወቅ እንደነበረ ሰምቻለሁ፡፡ለጉዳዩ ቅርብ ከሆነ የመረጃ ምንጬ እንዳረጋገጥኩት የአስተዳደር ዘይቤውን በማኪያቬሊያዊ አስተሳሰብ (ከፋፍለህ ግዛ) የሚያሳልጠው የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ፣ ለሞላ ትዕዛዝ የሚሰጠውም ሆነ ማንኛውንም ጉዳይ በተመለከተ የሚያነጋግረው የዕዝ ተዋረዱን ጠብቆ በኤታ ማዦሩ በኩል ሳይሆን፣ በቀጥታ በመገናኘት መሆኑ፣ አየር ኃይሉን ከመከላከያ ሚኒስቴር የተገነጠለ አስመስሎት ነበር፤ ይህ ሁኔታም በሁለቱ መኮንኖች መካከል ያለው ግንኙነት የሥልጣን ተዋረድን የጠበቀ እንዳይሆን በማሰናከሉ በጄነራሉ ላይ ደፍሮ የማይናገረው ቅሬታ ሊያሳድርበት ችሏል፤ ከመለስ ህልፈት በኋላም ሳሞራ ሂደቱን ለማስተካከል መሞከሩ፣ በየግምገማው ላይ እስከ መዘላለፍ አድርሷቸው ነበር (በነገራችን ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ወደ ሥልጣን ከመጣ በኋላ እንደ ጦር ኃይሎች አዛዥነቱ፣ ከጄነራሎቹ ጋር መደበኛ /Official/ በሆነ መንገድ ትውውቅ አላደረገም፤ እነዚህ ሶስት ጄነራሎችም ለዚህ አይነቱ የአሰራር መፋለስ ጥፋተኛ የሚያደርጉት አለቃቸውን ሳሞራ የኑስን ነው፤ ከምንጮቼ እንደሰማሁት ከሆነም ከወራት በፊት ኃይለማርያም ደሳለኝ በተገኘበት ‹ጎልፍ ክለብ› በሚባለው የጄነራሎቹ መዝናኛ በተዘጋጀ ፕሮግራም ማጠናቀቂያ ላይ ሳሞራ አንድ ጠረጴዛ ከበው ወደ
ተቀመጡት እነዚህ ጄነራሎች ጋ ሄዶ ‹ኑ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር ላስተዋውቃችሁ› ማለቱን እና እነርሱም በጥያቄው ተበሳጭተው ቢሮ ያላቸው መሆኑን እና ክብራቸውን በሚመጥን መልኩ መተዋወቅ እንደነበረባቸው በኃይለ ቃል መመለሳቸውን ነው)
የሳሞራ የኑስ እና ሰዓረ መኮንን መነቋቆር ከትግሉ ዘመን ጀምሮ የመጣ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ሆኖም ሳሞራ ከማንም በላይ የሚፎካከረውም ሆነ መበለጥ የማይፈልገው በሟቹ ጄነራል ኃየሎም አርአያ እንደ ነበር የቀድሞ ጓዶቻቸው ያስታውሳሉ፤ ይህ ሁኔታ ዛሬም ድረስ በስራ ላይ ያሉ መኮንኖችን ‹የሳሞራ› ወይም ‹የኃየሎም ተከታይ› በማለት መከፋፈሉ በጓዶቻቸው እና በፓርቲው መሪዎች አካባቢ የሚታወቅ ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ለማዕረግ እድገት የተለየ የድጋፍ አስተያየት የሚያገኙት በዛን ዘመን ‹የሳሞራ ተከታይ› የሚባሉት እየተመረጡ እንደነበረ በወሬ ደረጃ ይናፈሳል (በነገራችን ላይ ጄነራል ሳሞራ ከጤንነት ጋር በተያያዘ በአጭር ጊዜ ውስጥ በጡረታ ይሰናበታል በተባለበት ጉዳይ ላይ እያንገራገረ እንደሆነ ከመከላከያ አካባቢ የሚወጡ መረጃዎች ያመላክታሉ፤ እንደ ምክንያት የሚጠቀሰው ደግሞ ‹ለእኔ በጎ አመለካከት የላቸውም› በሚል የሚጠራጠራቸው ጄነራሎች በሥራ ላይ እያሉ የእሱ ጡረታ መውጣት ከመስሪያ ቤቱ ጋር ተያይዘው የሚነሱ ያደሩ የሙስና ካርዶች የሚመዘዙበትን ዕድል ያሰፋዋል የሚል ነው፤ በተለይም በግዙፍ የቢዝነስ ሥራዎች ላይ በታላቅ ተፎካካሪነት እየተሳተፈ የሚገኘው ‹መቴክ› ምንም እንኳ ማረጋገጫዎች ባይቀርቡበትም በመከላከያ ሥር ከነበረበት ዘመን እስከ 2002 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ ከግዥዎች ጋር ተያይዘው የሚነሱ በርካታ የሙስና ሁኔታዎች በመኖራቸው ነው፡፡
መቴክ ካለፉት አራት ዓመታት ጀምሮ በአዋጅ የልማት ድርጅት እንዲሆን ቢደረግም፣ ዛሬም ዳይሬክተሩ የሠራዊቱ አባል ብርጋዴር ጄነራል ክንፈ ሲሆን፣ መከላከያ ደሞዝ የሚከፍላቸው ጥቂት የማይባሉ ሠራተኞችንም እንዳቀፈ ይታወቃል፡፡ እናም ሳሞራ ሃሳቡ ከተሳካለት ለጥቂት ተጨማሪ ዓመታት በሥልጣኑ ላይ ሲቀጥል፣ አሊያም ‹የወንድ በር› ለማግኘት በትግሉ ዘመን የእርሱ ሰልጣኝ እንደነበረ የሚነገርለትን እና በቅርቡ ብቸኛው ከሜጀር ወደ ሌፍተናት ጄነራል ማዕረግ ያደገው ዮሀንስ ገ/መስቀል እንዲተካው መንገድ ጠረጋውን ማመቻቸቱ ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራበት ጉዳይ ይመስለኛል)ይህም ሆኖ የተኮረኮርን ያህል የምንስቀው ጄነራል ሳሞራ የኑስ በቅርቡ ለታተመው ‹‹ህብረ ብሔር›› መፅሄት ሙስና ለሠራዊቱ አደገኛ መሆኑን እንዲህ በማለት መግለፁን ስናነብ ነው፡-
‹‹ሙስና ሠራዊቱን ሊያበላሸው ይችላል፡፡ ሙስና ፀረ-ልማት ነው፤ ሠራዊቱን ሊበትነው እና ሕዝባዊ ባህሪውን እንዲያጠፋ ሊያደርገው ይችላል፤ አንድ ሠራዊት ሠራዊት ነው የሚባለው እንደ ወታደር እንደ አንድ አካል ሲያስብ እንጂ ለግሉ ሲያስብ አይደለም፡፡ …በአጠቃላይ (ሠራዊቱ) በዚህ ነው የሚፈርሰው፡፡››
መቼም ጄነራሉ ይህንን የተናገረው እራሱን ጨምሮ በርካታ ከፍተኛ መኮንኖች እንደ እንግሊዝ ንጉሳውያን ቤተሰቦች በተንጣለለ ቪላ ቤት ውስጥ፣ የተቀማጠለ ኑሮ መኖራቸውን ረስቶት አይመስለኝም፤ ‹ይህ የተንዛዛ ወጪያቸውም የሚሸፈነው ከደሞዛቸው በሚያገኙት ገቢ ነው› ብሎ ቧልት መሳይ ክርክር ሊያመጣ አይችልም፡፡ ይሁንና እታች ያለው ጭቁን የኢትዮጵያ ሠራዊት ምንም እንኳ በአለቆቹ ‹ቴክሳስ›ነት ላይ ለመቆጣት ባይደፍርም፣ እንደማንኛውም ዜጋ ለኑሮ ውድነትና አስከፊ ድህነት የተጋለጠ መሆኑን መካድ አይቻልም፡፡
የሆነው ሆኖ ተሰሚነታቸው እየተቀዛቀዘ የመጣው አቦይ ስብሃት ነጋ ከወራት በፊት ለ‹‹ውራይና›› መፅሔት ‹‹ህወሓት ትንሳኤ ያስፈልገዋል›› በማለት የሰጡትን ምክር ተከትሎ፣ ጄነራል ሳሞራ እና አቶ ጌታቸው አሰፋ፣ ከድርጅቱ ምክትል ሊቀ-መንበር ዶ/ር ደብረፅዮን ጋር በመተባበር ህወሓትን ለማጠናከር እና በፖለቲካ ውስጥ የነበረውን የአንበሳውን ድርሻ ለማስከበር (ጉዳዩን ከለጠጥነው ደግሞ ‹ለማስመለስ›) እየሰሩ እንደሆነ ይነገራል (በነገራችን ላይ የሳሞራና ጌታቸው ተፅእኖ መጨመሩን ለመረዳት፣ መከላከያ ‹አገራዊ ጥቅምንና ደህንነትን ለመከላከል› በሚል ‹እጅግ ጥብቅ ሚስጢር ብሎ የሰየማቸውን የሰው ኃይል ፕሮፋይል፣ የሒሳብ መዝገቦችና ሰነዶች እና የክፍያ ማስረጃዎች ለማንም አካል እንዳይገለፅ› የሚያስችለውን ስልጣን፣ ደህንነቱ ደግሞ በስራ ላይ የሚፈፅማቸው ማንኛውም ጉዳዮች ወደፊት በህግ እንዳይጠይቅ እስከ መከላከል የሚደርሰውን አዲስ የተዘጋጁትን አዋጆች ማንበቡ በቂ ነው፡፡ በርግጥ እነዚህ ባለሥልጣናት እንዲህ ባለ ተመሳሳይ መንገድ እንዲጓዙ ያስተሳሰራቸው አንዱ ጉዳይ ‹ህወሓት ተዳከመ፣ ተሸነፈ፣ አበቃለት…› የሚለው የካድሬውና ደጋፊው ቁጭት እንጂ ወትሮም መልካም ግንኙነት ኖሯቸው አይመስለኝም)
ለማንኛውም በጥቅሉ ሲታይ የህወሓት ትልቁ ችግር ተብሎ በአመራር አባላቱ የሚጠቀሰው ‹በዚህ ወቅት ወደፊት መምጣት የሚችሉ ጠንካራ ቴክኖክራቶችን አለማፍራቱ፣ ሁለንተናዊ ድጋፍ የሚያደርግለትን የታጠቀውን ኃይል ተጠቅሞ የፖለቲካ ልዩነቱን ጨፍልቆ በአሸናፊነት ይዞት መውጣት የሚችል መሪ እንዳይኖረው አደረገ› የሚል ነው፡፡ በርካታ የላይኛ እና የታችኛው ካድሬዎችም ‹ለእንዲህ አይነቱ ክፉ ጊዜ ድርጅቱ የሚያስፈልገው፣ በትግሉ ዘመን ልምድ ያካበተ ታጋይ ብቻ ነው› የሚል አቋም እንዳላቸው ይነገራል፡፡ ስርዓቱ ከሚያራምደው ርዕዮተ-ዓለም ጋር ጠንካራ ትውውቅ ያሌለውን እና የትግሉን ዘመን በአሜሪካን ሀገር በማሳለፉ ‹የምዕራባውያን ድጋፍ አለው› ለሚባለው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም የሚሰጡት ዝቅተኛ አመለካከት መግፍኤም ይኸው ይመስለኛል፡፡
ለነገሩ እርሱም ቢሆን በጠንካራ ድርጅታዊ ዲሲፕሊን ካለመታነፁ እና መሰል ጉዳዮች ጋር በሚያያዙ ምክንያቶች ለትንፋሽ ጊዜ የማይሰጠውን የድርጅት ሊቀ-መንበርነትንም ሆነ የጠቅላይ ሚኒስትርነት ቦታ የሚወራውን ያህል ይፈልገዋል ብሎ መደምደሙ አስቸጋሪ ነው ብዬ አስባለሁ፤ ከዚህ ይልቅ በተፈጥሮ ከታደለው የተግባቢነት ባህሪው አኳያ እንደ ሕዝብ ግንኙነት የመሳሰለ ብዙም የማያጨናንቅ ሥራን ይመርጣል፡፡ ለዚህም ይመስለኛል ከሰለጠነበት ሙያ ጋር የቀጥታ ተያያዥነት ያለውን የጤና ጥበቃ ሚኒስትር በሚመራበት ዘመን፣ ከውጭ ሀገር በርካታ የተቋረጡ ፈንዶችን እንደገና ለማስለቀቅ መቻሉ እንደ ታላቅ ስኬት የሚወራለት፤ አልፎ ተርፎም ‹ወባን ከኢትዮጵያ ምድር ለማጥፋት ብርቱ ትግል አደረገ› ተብሎ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሳይቀር እስከ መሸለም የደረሰው እዚህ መስሪያ ቤት እያለ እንደሆነም ይታወቃል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በፓርቲውም ሆነ በመንግስት አስተዳደር ከህወሓት ሰዎች ትልቁን ስልጣን የያዘው ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ከምዕራባውያን ጋር የቆየ ቀረቤታ እንዳለው ሰምቻለሁ፤ እንደሚታወሰው ደብረፅዮን ከክፍፍሉ በፊት (የደህንነት መስሪያ ቤቱ እንዲህ እንደ ዛሬው እጅግ ዘመናዊ በሆነው የቻይና ቴክኖሎጂ ሳይጥለቀለቅ) ከነበረው ከፍተኛ የሥልጣን ቦታ ላይ ተነስቶ፣ ቁልቁል ወርዶ በሁመራ በአንድ ዞን እንዲሰራ የተመደበው (ሁላችንም ስንገምት እንደነበረው) የአንጃው አባል ወይም ደጋፊ ሆኖ አይደለም፤ ይልቁንም የእነስዬ-ተወልደ ቡድን በመባል የሚታወቀው (‹አፈንጋጩ› ኃይል) ደብረፅዮንን በሲ.አይ.ኤ እና ሞሳድ ወኪልነት የመክሰሱ ጉዳይ የድርጅቱን በርካታ አባላት ቀልብ በመሳቡ፣ መለስ ይህንን ተከትሎ ከሚመጣበት አደጋ ራሱን ለመከላከል የወሰደው እርምጃ በመሆኑ ነው፡፡ በዚህም ምክንያት እስከ 1998 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ በሁመራና ራያ አካባቢዎች በዞን ደረጃ ለማገልገል ተገዷል፡፡ እናም እርሱን የምዕራቡ ዓለም ፊት-አውራሪ አሜሪካና ሸሪኮቿ ወዳጅ ነው የሚያስብለው በቀድሞ መስሪያ ቤቱ በኩል በነበረው ግንኙነት ይመስለኛል።
የዚህ ቡድን አምበል እንደ ድርጅት ብአዴን ቢሆንም፣ በቋሚ ተሰላፊነት ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ አባዱላ ገመዳ፣ ሙክታር ከድር እና ሬድዋን ሁሴን እንደሚገኙበት ይነገራል፤ ለብአዴን ‹በተሻለ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ላይ ለመገኘቱ መደላድል ፈጥሮለታል› የሚለውን ሙግት ምክንያታዊ የሚያደርገው ደግሞ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የፖሊሲና ጥናት ምርምር አማካሪ በረከት ስምዖን፣ የኢህአዴግን የካድሬ ማሰልጠኛ ማዕከል በዳይሬክተርነት የሚመራው አዲሱ ለገሰ፣ ደርቦ ይዞት የነበረውን የትምህርት ሚኒስትርነት ለሽፈራው ደሳለኝ በመልቀቅ፣ በአሁኑ ወቅት ሙሉ የስራ ጊዜውን በግንባሩ ፅ/ቤት የሚያውለው ም/ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን እና የፌዴሬሽን ም/ቤት አፈ-ጉባኤው ካሳ ተክለብርሃን የያዙት ሥልጣን ያለውን የፖለቲካ አቅም መመዘኑ ይመስለኛል፡፡ በመከላከያ ሠራዊቱ ውስጥም ከሳሞራ አንድ እርከን ዝቅ ባለ ሥልጣን ከሌሎች ሁለት ጄነራሎች ጋር የሚገኘው አበባው ታደሰ እንደ ቀድሞው በዕዝ አዛዥነቱ (በቀጥታ በብዙ ሺ የሚቆጠሩ ወታደሮችን ማንቀሳቀስ የሚችልበት) ላይ ቢሆን ኖሮ ጥንካሬውን የተሟላ ማድረጉ አይቀሬ እንደነበረ መገመት ይቻላል፡፡
ከዚህ ሌላ ለእነበረከት ቡድን ተጨማሪ የፖለቲካ ጉልበት እየሆናቸው ያለው የኃይለማርያም ደሳለኝ ቢሮ እና በአባዱላ ገመዳ አፈ-ጉባኤነት የሚመራው የሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ነው፡፡ አባዱላ፣ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ሪፖርት ለማቅረብም ሆነ ለመታዘዝ ፍቃደኛ ያልሆኑ አንዳንድ ባለስልጣናት፣ በውስጥ መስመር በሚተላለፍለት ‹ጥቅሻ› በምክር ቤቱ በኩል የሚመለከተው የቋሚ ኮሚቴ አባላት አስጠርቶ የተሰጠውን ኃላፊነት የሚገመግምበት ስልት እየተገበረ ነው፡፡ በአናቱም ምን ጊዜም የሳምንቱን የሥራ መጨረሻ ቀን አርብን ጠብቆ የሚሰበሰበው የሚኒስትሮች ም/ቤትን ከሞላ ጎደል ይህ ቡድን እየጠቀመበት ይመስለኛል፡፡ በርግጥ ሚኒስትሮቹ በሚገናኙበት አብዛኛውን ሰዓት ሳይግባቡ (በጭቅጭቅ) ማሳለፋቸው ይነገራል፤ የዚህ ምክንያቱ ደግሞ በአቶ መለስ ዘመን ም/ቤቱ የሚሰበሰበው የተለያዩ አጀንዳዎችን ለማቅረብ እና በቀረበው አጀንዳ ላይ ለመከራከር (ለመመካከር) ሳይሆን፣ መለስ ወስኖ የመጣበትን የሥራ ድርሻ ተቀብሎ ለመበተንና ሪፖርት ለመስማት የነበረው አሰራር፣ ዛሬ ተቀይሮ በርካታ የተነቃቁ ሚኒስትሮች የየራሳቸው ሃሳብ ተቀባይነት እንዲያገኝ (ለማንፀባረቅ) የሚታገሉበት መድረክ ወደ መሆን በመሸጋገሩ ነው፡፡ ይህም ሁናቴ ዋናውን የመንግስት ሥራ የመገምገም እና የማስፈፀም አቅምን ሳይቀር ከሚኒስትሮች ም/ቤት ወደ ኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ አሻግሮታል የሚያስብሉ ማሳያዎች አሉ፡፡ ይሁንና በዚህስብሰባ ላይም ቢሆን ደፈር ብሎ ከበረከት ስምዖን እና አባይ ፀሀዬ የተሻለ አዳዲስ ሃሳብ የሚያቀርብ ባለሥልጣን እንደሌለ ሰምቻለሁ (በነገራችን ላይ ምክንያቱን ባላውቅም የጠቅላይ ሚኒስትሩ ‹የፖሊሲና ጥናት ምርምር አማካሪ› ተደርገው የተሾሙት በረከት ስምዖን፣ አባይ ፀሀዬ፣ ኩማ ደመቅሳ እና ዶ/ር ካሱ ኢላላ የሥራ ቦታቸው በጠቅላይ ሚኒስትሩ ፅ/ቤት ሳይሆን መገናኛ አካባቢ በሚገኝ አንድ ህንፃ ላይ ነው፡፡ የተሰጣቸው ኃላፊነት ኃይለማርያምን በቅርብ እንዲያገኙ ከማስገደዱ እና በግልፅ ከሚታወቀው የአማካሪ አስፈላጊነት አኳያ ካየነው ግን ግራ የሚያጋባ ይመስለኛል)
ኃይለማርያም ደሳለኝ ይህንን ቦታ ከያዘ በኋላ፣ ብዙዎች በስልጣኑ የማዘዝ አቅሙ ላይ አመኔታ እንደሌላቸው (አንጋፋ ታጋዮች እንደ ‹አሻንጉሊት› ሊጠቀሙበት እንደሚችሉ) ደጋግመው መግለፃቸው ይታወሳል፡፡ በግልባጩ ‹አፈንግጦ ለመውጣት መሞከሩ አይቀሬ ነው› የሚሉ ግምቶች ነበሩ፡፡ በርግጥ እነዚህ መላ-ምቶች ዛሬም ድረስ እልባት ባያገኙም፣ እዚህ ጋ ያልጠቀስኳቸው አንዳንድ ጉዳዮች ላይ ያሳያቸው ወጣ ያሉ አቋሞቹን ሳስተውል ግን፣ አሁን ያለው አሰላለፍ (የአነበረከት እና አባዱላ ፖለቲካዊ መጠናከር) ለእርሱም የተረፈው ይመስለኛል፡፡ እንዲሁም ከቤንች ማጂ የተባረሩ አማርኛ ተናጋሪዎችን አስመልክቶ በድርጅቱ ውስጥ ባልተለመደ መልኩ ‹አጥፊዎቹ ላይ እርምጃ እወስዳለሁ› ከማለት አንስቶ (በነገራችን ላይ በአማካሪ ብዛት እንዲከበብ ካደረገው ምክንያት አንዱ ጓዶቹ በዚህ ንግግሩ መበሳጨታቸው ነው) በቅርቡ ህወሓትን ለመሸምገል በተዘጋጀ መድረክ ላይ ‹ሁኔታዎች እንዲህ እየተካረሩ ከሄዱ ወደ ማሰሩ መግባታችን አይቀርም› በማለት ማስፈራራቱ እና በቴዎድሮስ አድህኖም የሶሻል ሚዲያ አጠቃቀም ላይ የመቆጣቱ ጉዳይ ድረስ የሚካተቱ እውነታዎች ሰውየው የራሱን መንገድ ለመከተል እየሞከረ መሆኑን ያሳያሉ ብዬ አስባለሁ፡፡
የሆነው ሆኖ እነዚህ ሁናቴዎች የፖለቲካውን ጉልበት ሙሉ በሙሉ በብአዴንና በተባባሪነት በጠቀስኳቸው የኦህዴድና ደህአዴን የአመራር አባላት አካባቢ ቢያከማቻቸውም፣ በማንኛውም ሰዓት ያሻውን ማድረግ የሚችለው የታጠቀው ኃይል ደግሞ ከህወሓት ጎን እንደተሰለፈ ይገኛል፡፡ መጪውን ጊዜም አዲስ ክስተት እንድንጠብቅ ገፊ ምክንያት ይህ አይነቱ የኃይል አሰላለፍ ይመስለኛል፡፡
ከረጅሙ የፓርቲ ፖለቲካና መንግስታዊ መንገራገጮች በኋላ፣ የሁለቱንም የኃይል መሰረቶች ጠቅልሎ በመዳፉ ሥር የከተተው መለስ ዜናዊ በሞተ ማግስት ‹የኃይል መገዳደሮች ሊከሰቱ ይችላሉ› የሚለው የብዙዎቹ ግምት ነበር፤ ከወራት በፊት አስነብቤ በነበረው ከላይ በተጠቀሰው ፅሁፍም ግምቶቹ እውን መሆን እንደ ጀመሩ ማሳያዎች ማቅረቤ ይታወሳል፡፡ ኢህአዴግ ውስጥ ራሳቸውን ያቧደኑት ኃይሎች ዋነኛ ግብ ከሥልጣን የሚነሱ ጥቅሞችና አነስተኛ የየራሳቸው ፓርቲ ፍላጎቶች የፈጠሩት በመሆኑ፣ እንደ ሟቹ ደመ-ቀዝቃዛ አምባገነን አይነት በጠንካራ መዳፍ ሥር የሚያሰባስባቸው ባለመገኘቱ በየጊዜው የኃይል መሸጋሸጎች ሊከሰቱ እንዲችሉ አድርጓቸዋል፤ አሁንም እየተስተዋለ ያለው ይኸው እውነታ ነው፡፡
የመጀመሪያ ሲናሪዮ የሚሆነው ከላይ የጠቀስኩት ቡድንተኝነት እንዳለ ሊቀጥል ይችላል የሚል ነው፤ ይህም የሚሆንበት ምክንያት ባለኝ መረጃዎች መሰረት የፖለቲካውን መስመር የያዘው ቡድን መሪ አባላት፣ አሁን ያላቸውን መንግስታዊ ሥልጣን ጠብቀው መቆየትን መሰረታዊ መሰባሰቢያ አጀንዳ ማድረጋቸው ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የሳሞራና ጌታቸው ጥምረት ህወሓትን ወደ ቀደመው ዘመኑ ለመመለስ ቢሻም፣ ሊሄድበት የሚችልበት መንገድ አደገኛ መሆኑ (ወታደራዊ ላዕላይ መዋቅሩንና የደህንነት ኃይሉን ከመያዙ አኳያ) ሁኔታዎችን ባሉበት ይዞ መቀጠልን በትርፍ-ኪሳራ ስሌት የተሻለ አማራጭ አድርጎ ይወስደዋል ብዬ አስባለሁ፡፡
ሁለተኛው የቢሆን ዕድል፣ ዳግመኛ የኃይል መሸጋሸግ ሊፈጠር መቻሉ ነው፤ ሰዎቹ ጥቅመኛ በመሆናቸው የቋንቋ ተናጋሪነት ልዩነቶቻቸውንና የኋላ የመቆራቆስ ታሪኮቻቸውን ተሻግረው፣ አንዳቸው ከአንዳቸው ጋር ሌላ መልክ ያለው ስብስብ ሊፈጥሩ ይችሉ ይሆናል፤ ይህ አይነቱ አዲስ የኃይል አሰላለፍም፣ ከቀጣዩ ሀገራዊ ምርጫ በፊት በማይታወቀው ተሰዊና ሰዊ ሊጠናቀቅም ይችላል፡፡
በመጨረሻም ምንም ይፈጠር ምን፤ እኛን ሊያግባባን የሚገባው ጭብጥ፣ የትኛውም ቡድን በግንባሩ ውስጥ ቢነሳ፣ የማዕከላዊ መንግስቱን ህልውና ወደሚበታትን ሂደት መግባቱ ሊሰካለት አለመቻሉ ነው፤ ምክንያቱም በዚህ መልኩ ሄዶ የሚጣሉበትን ጠረጴዛ መስበሩ ምን እንደሚያስከትል ያውቁታልና ወደዚህ ምዕራፍ እንደማይሻገሩ አምናለሁ፡፡ ይሁንና ከፓርቲው ዝግነት እና ከፖለቲከኞቹ አቋም የለሽነት አንፃር አሁንም ሆነ በቀጣይ ጊዜያት ከማንም ግምት ውጪ ያሉ ክስተቶች እንደ ደራሽ ውሃ ድንገት ሳይታሰብ ግንባሩን ሊያተራምሱት ይችላሉ ብሎ መገመቱ አግባብ ይመስለኛል፡፡
የሄማንሜጅ ቤት እና ሙዚየም ቁልፍ ምዕራብ ውስጥ በጣም ተወዳጅ ከሆኑት ታሪካዊ ቦታዎች አንዱ ነው, እናም አብዛኛዎቹ ወደ ኮንቹክ ሪፑብሊክ የመጡ ጎብኚዎች በዋይት ስትሪት ስትሪት ውስጥ ወደ ታዋቂው ደራሲ የቀድሞ ቤተመቅደስ ጉዞ ያደርጋሉ. ሙዚየሙ በየቀኑ ወደ ዋናው ቤት, ስቱዲዮ እና ግቢ ድምቀቶችን ያካተተ መሪዎችን ያቀርባል.
ከሠማቾቹ ጎብኝዎች በስተቀር, በ 30 ዎቹ, 40 ዎቹ እና 50 ዎቹ ውስጥ በሄሚንግዌይ ከሚኖሩበት የአንድ ሰው ዝርያ የሚመደቡት እነዚህ ድመቶች በሙዚየሙ ውስጥ ይጫወታሉ. (ምልክቱም "በፍላጎት ላይ ቁጭ አልል" የሚል ነው, ይህም የወንድ የዘር ፈሳሽ መልስ 'እኔ ውሸት አይደለሁም, እቀመጥ አለብኝ' ማለት ነው.)
የሄምንግዌይ ቤት ድመቶች ጉብኝት ጎብኚዎች እንዲጎበኙ ያነሳሳቸዋል, የጉብኝት መመርያዎች ደግሞ ስለ ቁጥሮች, ልማዶች እና ታሪክ በርካታ ጥያቄዎችን ያቀርባሉ. 'ካታቴላላያ' የሚሉበት ቦታ ሁሉ በቆርቆሮ መስኮቱ ላይ የተቀመጡትን መታጠቢያ መጋገሪያዎች እንዲሁም በጀርባ ባለው ቧንቧ በሚሠራው የሲሚንቶ ጥልፍ ላይ ያሉ እምብጦችን ጨምሮ.
በዓለም ላይ በጣም ዝነኛ የሆነ የድመት ዝርፊያ ፏፏቴ ነው - በፓፓ ሄሚንግዌይ እራሱ በኩሬ ውስጥ እንዲቀመጥ ተደርጓል. በጥልቀት ይመልከቱ እና ይሄው ከታዋቂ የሄምንግዌይ መሸሸጊያ Sloppy Joe's bar የተሰራ እድሜ የሽንት ቤት ነው. የሄሚንግዌ ሚስት, ፓውሊን, የሊንቶን መቀመጫን ጠልቻት እና አሮጌውን የስፔን የወይራ ፏፏላት ወደ ላይ አናት በማድረግ እና ጎኖቹን ጎን በማድረግ. ድመቶች ዛሬም ቢሆን ይጠቀማሉ ...
ከሄሚንግዌይ ድመቶች አንዱ ከሰዓት በኋላ ለመንሸራሸር ይውላሉ. ሁሉም ድመቶች ስም አላቸው, አንዳንዶቹ የፓፓ ታዋቂ ጓደኞቻቸውን እንደ ፓብሎ ፒካሶ እና ኦድዋ ሄፕበርን የመሳሰሉትን. ለተወሰነ ጊዜ የአንድ ዋነኛ ኪዩው ዌስት ዌስት ነዋሪ ለሆነው 'ፀጉራም Truman' እንኳን አለ.
ድመቶች በህይወት የሚያድሩትን እንቅልፍ ይወስዳሉ. በማንኛውም ጊዜ በዛፎች, ከፀሐይ ግቢዎች እና ታሪካዊው ቤት ውስጥ ወንበሮች እና አንሶላዎች ውስጥ ተሰብስበዋል. ድመቶች ከሰዎች ጋር መስተጋብራዊ ጥቅም ላይ ይውላሉ እና ብዙዎቹ ጎብኚዎች እንዲጎበኙ ከማድረግ ጋር ምንም ግንኙነት የላቸውም.
የሄምንግዌይ ቤት ድመቶች የጋራ አባቶች ሊኖራቸው ይችላል, ነገር ግን አብዛኛዎቹ አጠያያቂ የዘር ዝርያዎች ናቸው እና በርካታ ስጋዎች በግቢው ውስጥ ይወክላሉ. ሙዚየም ባለሥልጣናት ኪው ዌስት ትንሽ ደሴት መሆኑን ስለሚያምኑ በበርካታ የአከባቢ ሬስቶራንቶች እና መኖሪያ ቤቶች ጭምር በከተማ ዙሪያውን ሲጓዙ የሄሚንግዌይ ድመቶች ዘመዶች ያገኛሉ.
በሄንጊንግ ሆም (ሃሚንግዌይ ሆም) ውስጥ ካዳዎች ግማሽ የሚሆኑት 'ፖሊዶክቲክ' ናቸው, ይህም በእያንዳንዱ የፊት እግሮቻቸው ላይ አንድ ዲጂ ዲጂት አላቸው ማለት ነው. ይህ የሚያነባው ድመት ለካሜራ «አውራቶቹን» ያሳያል - በባህር መርከብ ለሀሚንግዌ የተሰጠው ዋነኛው ድመት ፖሊዶቲክ (ፓይድዳቲክ) ነበር እናም አፈ ታሪኮች በባህር መርከበኞች ዘንድ እንደ ጥሩ ነገር ይቆጠራሉ. እርግጥ ነው, ድመቶች አብዛኛውን ጊዜ መርከቦችን እንደ ማረሻ ያገኟቸው ሲሆን የወደብ ከተማዎች ደግሞ ከዳራጣቲክ ድመቶች የበለጠ ድርሻ አላቸው.
የሀንጋሪ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የሀንጋሪ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የሀንጋሪ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። የተመሠረተው በ1901 እ.ኤ.አ. ሲሆን መቀመጫው ቡዳፔስት ውስጥ ነው።
ጥቅማዊነት (እንግሊዝኛ፦ Utilitarianism /ዩቲሊቴሪየኒዝም/) በፍልስፍና ስለ ድርጊት ትክክለኛነት የሚሰፍን ግብረ-ገባዊ ኅልዮ ነው። ከሁሉ የሚሻለው ድርጊት ለአብዛኛዎቹ ደስታ ወይም ጥቅም የሚያመጣው ያው ነው የሚለው ፍልስፍና ነው።
ጽንሰ ሃሣቡ በግሪኩ ፈላስፋ በኤጲቁሮስ ጽሑፍ ይገኛል። መርኁ ከጥንት ጀምሮ ቢታወቅም፣ በቅርቡ ዘመን ስለ ጥቅማዊነት በተለይ የጻፉት ፈላስፎች እንግሊዞች ጄርሚ ቤንታም እና ጆን ስቱዋርት ሚል ነበሩ። ቤንታም እንደ ጻፈው የተሻለው ሥራ ለብዛቱ በጎ የሚሆነው ነው። በሱ ፍልስፍና አስተያየት ሰዎች ሁሉ ለ'2 ጌቶች' እነርሱም ለደስታና ለሀዘን ሲገዙ ይኖራሉ። ስለዚህ ለሰዎች በጎ የሆነ ሥራ ማለት ደስታን ማምጣትና ማብዛት እንደ ሆነ ገመተ። አንዱ ድርጊት ለጥቂቶች ደስ ቢያስን፣ ሁለተኛውም ለብዙዎች ደስ ቢያሰኝ፣ ሁለተኛው ይመረጣል ማለት ነው። ወይም እንደገና አንዱ ድርጊት ለ10 ሰዎች፣ ሁለተኛውም ለ5 ሰዎች ብቻ ደስታ ወይም ጥቅም ካመጣ፣ መጀመርያው የበለጠው ግብረገብ ነው ብሎአል። የቤንታም ደቀ መዝሙር ጆን ስቱዋርት ሚል 'ዩቲሊቴሪያኒዝም' በሚል መጽሐፍ ለፍልስፍናው ስሙን አወረሰ። [1]
ማህበሩ የተለያዩ የልማት ፕሮጀክቶች የሚደግፍ ከመሆን አልፎ በሁለቱ አገሮች መካከል ያለውን የንግድና የባህል ልውውጥ እንዲበልጽግ የሚያመቻች መድረክና መገናኛ ቦታ ነው ::
አንዴ ካመለጠህ አባረህ የማትይዘውን፥ ዙሪያውን በሚገባ ሳታጥር አታሯሩጠውም። ደግሞም፦ አካባቢህን ከሌባና ከተናጣቂ አውሬ አፅድተህ ሳታበቃ፥ የቤትህን አጥር ተቻኩለህ አታፈርስም። በቅንነትም ይሁን በይቅር-ባይነት ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ያደርጉት ግን ይህንን ነው።
ከኣውሮፓና አሜሪካ በጅምላ የተመመው የ-hamburger እና hotdog ድልብ ብቻ ሳይሆን፥ በሀገር ውስጥም አድብቶ የነበረው የ-ማርና ቅቤ ቅልብ ጅብ ለስልጣን ሲስገበገብ ይኽው ንፁሃንን መፍጀት እና ማፋጀት ጅምሯል። ጥልቅ ተሃድሶው ከቀን ጅብ ወደ ቅልብ ጅብ እያዘገመ ይመስላል። እስቲ … ይህንን ጅብ ለአሁኑ እዚሁ ላይ ልሰረውና ወደ ዛሬው ሃሳቤ ልመለስ።
ኣዲሱን የአዲስ አበባ ከንቲባ ሹመት ስስማ፥ ከኣንድ አመት በፊት ያዳመጥኩት የ-Bob Geldof ቃል ትዝ አለኝ። በሀገሯ Burma (Myanmar) ሙስሊሞች ለደረሰባቸው ሀይማኖታዊ መድሎና ጥቃት አፋጣኝ መፍትሔ ለመስጠት ከተሳናት መሪ – ከ Aung San Suu Kyi – እኩል ልቀበለው አይገባም ያለውን የአየርላንድ Freedom of Dublin የክብር ሽልማት ሲመልስ፥ አርቲስትና የሰብዓዊ መብት ተሟጋቹ Bob Geldof እንዲህ ብሎ ነበር: “ We (the world) thought she was something but she is not. I feel like she made me a chump. ”
እኔም ዛሬ የተሸውድኩና የተሞኘሁ መስሎ እየተሰማኝ ነው። ህግና ሥርዓት ከመጣስም አልፈው በጠባብ ምህዋር የሚሽከረከርን “ምሁር” በሰፊዋ የኣዲስ አበባ ከተማ ላይ በማንገሳቸው፥ ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ እኔን ብቻ ሳይሆን ቀላል ቁጥር የሌለውን የኣዲስ አበባ ነዋሪም ጭምር የመከዳት ድባብ እንዲያጠላበት አድርገውታል። ይህን የክህደት ደመና በአፋጣኝ መግፈፍ ሳይችሉ ቀርተው ማካፋት እና መዝነብ ከጀመረ ደግሞ፥ ድንገተኛው ጎርፍ የሚጠርገው ህይወትና ንብረት ቀላል አይሆንም።
ሌላው ቢቀር ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ለምን አዲስ አበባን ከዘር ባሻገር ሀገርን ማየት በተሳነው ግለሰብ ስር ማስተዳደር እንደፈለጉ አልገባኝም። ሊገባኝም የሚችል መስሎ አይሰማኝም። ምክንያቱም፦ ይህ ድርጊት ትላንት መስቀል አደባባይ ላይ ለራሳቸው ለጠቅላይ ሚንስትሩ መቆም በወደቀ አስክሬን ላይ – በዘር መርዝ የተመረዘ አፍ ምራቁን እንዲተፋ፣ ለእርሳቸው መኖር በፈሰሰ የእህት ወንድሞቻችን ደም ላይ – በብሔርተኝነት የቆሸሸ ስብዕና ቆሞ እንዲሽና መፍቀድ፥ በየትኛውም መንገድ ህጋዊም ሆነ ግብረገባዊ ውሳኔ ሆኖ ሊቆጠር አይችልምና ነው።
ይህ ተቃውሞ ከሀገርና ከህዝብ ጥቅም ጋር እንጂ ከዘር ጋር ተያይዞ ሊመነዘር ወይንም ደግሞ ሊተረጎም አይገባውም። አዲስ-አበባዊው፦ ኢትዮዽያን እንደ ኢትዮዽያ፣ ህዝቧንም እንደ ኢትዮዽያዊ ዜጋ በእኩል አይን የሚመለከት ግለሰብ በከተማው ላይ ቀርቶ በቤቱ ጣሪያ ስርም ቢሾምበት የሚከፋው አይደለም። ከ-አራዳ ምስረታ ጀምሮ፥ ሸጋው ሸገሬ በፍቅርና በመተሳሰብ ያለውን ተካፍሎ አብሮ መኖርን የሚያውቅ ነውና። ለዛም ይመስለኛል፦ “ መገን የኣራዳ ልጅ አይፈራም ኪሳራ … ሺ ብሩን መንዘሮ ገባ ስንጋተራ ” የተባለለት።
እኔም ብሆን በዚህ ፅሁፍ ተቃውሞዬን ስገልፅ፥ ሀቅን እንጂ መንደርተኝነትን አስቀድሜ አይደለም። አለበለዚያማ፦ እንደ ክብር ዶክትሬቱ ሁሉ የክብር ምክር-ቤቱም ማዕረግ ተለምዶና እውን ሆኖ፥ ክቡር ዶክተር አቶ ለማ መገርሳ የኣማራ ክልል ምክር-ቤት የክብር አባል ሆነው ቢሾሙና፥ ምክር-ቤቱ በሚያደርገው ማንኛውም መደበኛም ሆነ ልዩ ጉባዔ ላይ ባሻቸውና በተመቻቸው ሰዓት ለደቂቃም ይሁን ለቀናት ብቅ ብለው መክረው፣ ተመክረውና፣ ተመካክረው ቢመለሱ የምደሰት እንጂ የምቃወም አልሆንም። እኚህ ሰው ዛሬ ባላቸው አስተሳሰብና ስብዕና፥ ከኦሮምያ ያለፈ ሀገር አቀፍ – ኢትዮዽያዊ ክብርና ማዕረግ ይገባቸዋልና።
ለኣዲስ አበባ ወጣቶች መዳፌ ላይ አስቀምጬ እፍፍፍ ባልኩዋት ትንሽ ግጥም ጽሁፌን ከማጠቃላሌ በፊት ግን፥ ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ የአደማመር ስሌቱን በሚገባ እንዲያስተውሉት ማሳሰብ እወዳለሁ። ሐምሌ 08 / 2010 ዓ.ም. በሚሊንየም አዳራሽ እንደተመለከትነው፦ ይህ የድምር arithmetic ባህር አሻግሮ ከምድረ አሜሪካን ገዳይ አስገዳዩንም እየሰበሰበ ጨምሮ የሚያሰላ ከሆነ፥ በአጭር ጊዜ ውጤቱ ጋሽቦ የድምሩ ፓለቲካ inflation ውስጥ መዘፈቁ አይቀሬ ይሆናል። ያኔ ደግሞ ኢኮኖሚው ብቻ ሳይሆን ፖለቲካውም በከባድ ኪሳራ ይመነዘራል።
ይህ በሐምሌ በነኀሴና በመስከረም ወሮች ውስጥ የታየው አጠቃላይ መኮማተር ባለፉ አራት ዓመታት ውስጥ በጃፓን ምጣኔ ኃብት ላይ ከደረሰው ማሽቆልቆል ሁሉ የበረታ መሆኑን ዘገባዎች ጠቁመዋል።
ምንም እንኳ ቀደም ሲል የወጣው ትንበያ ምጣኔ ኃብቱ በ1.2 ከመቶ ሊዳከም እንደሚችል ይጠቁም የነበረ ቢሆንም የዛሬው ሪፖርት ያንን ሥጋት ከእጥፍ በላይ አሳድጎት ተገኝቷል።
ጃፓን ይህ መንሸራተት ያጋጠማት ፋብሪካዎች ማምረት እንዲያቆሙ ወይም ምርታቸውን እንዲቀንሱ ያስገደዱ የተፈጥሮ አደጋዎች በተከታታይ የደረሱባት መሆኑ እንዲሁም እየወረደ ከመጣው የግዥ ፍላጎትና የኩባንያዎች መዋዕለ-ነዋይ መቀነስ ጋር ተዳምረው መሆኑ ተገልጿል።
ይሁን እንጂ ይህ ከዩናይትድ ስቴትስና ከቻይና ቀጥላ ሦስተኛዪቱ የዓለም ግዙፍ ምጣኔ ኃብት የገባችበት ፈተና ጊዜያዊ ነው የሚል ዕምነት እንዳላቸው የምጣኔ ኃብት አዋቆችና ተንታኞች እየተናገሩ ነው
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምብራቕ ሃረርጌ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ዜጋታት ብዝፈፀምዎ መጥቓዕቲ 41 ሰባት ክቕተሉ ከለው ካልኦት 20 ሰባት ድማ ምቑሳሎም ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ምብራቕ ሃረርጌ ምስኪ መሓመድ ገሊፀን።
“ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ዜጋታት እዮም መጥቓዕቲ ፈፂሞም።ጉዳይ ዶብ ዘይኮነ ምስፍሕፋሕ መሬት እዩ።ምኽንያቱ እዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ከባቢ ዶብ ኣይኮነን ዝተቐትሉ።ኣብ መረበቶም፣ኣብ ገዛውቶም፣ኣብ ከባቢኦም ህይወቶም ዝስኣኑ ንፁሃን ዜጋታት እዮም።”
ብዛዕባ እዚ መብርሂ ዝሃቡ ኣብ ሚንስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ዳይረክቶሬት ዳይረክተር ኢንዶክትሪኔሽን እዚ ደቡብ ምብራቕ ኮሎኔል ተኽላይ ገብረእግዛብሄር ግጭት ከምዝነበረ ብምግላፅ ካብ ክልቲኦም ወገናት ጥርዓን ከምዝቐርብ ገሊፆም።
ካብ ክልል ሶማሌ ዝመፀና ክሲ ቶኽሲ ምስተጀመረ ሓይልታት ምክልኻል ኣይበፅሑልናን፣ኣብ ሩጌ ቶኽሲ ምስዝተጀመረ ንኦሮሚያ ዝበፅሐሎም ስለምንታይ ብዕጡቓት ኦሮሚያ ኣብ ማዩ ወረዳ ዓደይን ክንቕተል ከለና ዘይበፅሑልና ዝብል ክሲ ኣሎ።ኦሮሚያ እውን ምክልኻል ኣለው እናበልና ዜጋታትና ተቐቲሎምና ዝብል ኣሎ።ስለዚ ክልቲኦም እዮም ዝኸሱና ዘለው።ካብ ሓደ ወገን ጥራሕ ኣይኮነን ክብሉ ኮሎኔል ተኽላይ አረዲኦም።
ሀመር ቡስካ ተራራ ላይ የተተከለው የአቡነ ሙሴ ፀሊም ገዳም ተመርቋል። ከሀመር እስከ ጠረፍ ጠባቂዋ ደብር የጉዞ ማስታወሻ – News.et Everything Ethiopia
በጉጉትና በናፍቆት ስንጠብቀው የነበረው የቡስካ ደብረ ጽዮን ማርያም ወአቡነ ሙሴ ፀሊም ገዳም የምረቃ በዓል ጉዞ ቀኑ ደርሶ ከ አራት ኪሎ ዋናው ቢሮአችን ከ ሌሊቱ 10:30 ጀምሮ እስከ 12:30 ድረስ የመንገደኞች ዕቃ። ለተጠማቅያን ደበላ ነጠላ።
ለገዳሙ ንዋያተ ቅዱሳት ከወንድማችን የተሰጠን ለአርብቶ አደሩ የሚከፋፈል 600 ቲሸርት። ከምዕመናን የተሰበሰቡ አልባሳት: በረሀው ላይ ለሚገኙት ከ50 በላይ ለሚሆኑ ማንም ለማይደርስባቸው በዓመት አንዴ ወይም ሁለቴ ብቻ በዚህ ኮሚቴ ለሚጎበኙ አብያተክርስቲያናት ከልደታ ቤተክርስቲያን የተሰጠንን ጧፍ ዕጣን ዘቢብ ሻማ አልባሳት።
ከማህበረ ስላሴ ዘልደታና ከአባ ገብረመድህን የተሰጡንን ሌሎች ለጉዞ የሚያስፈልጉንን ቁሳቁሶች ጭነን በመጨረሳችን የጉዞ ፀሎት በቀሲስ አበባየሁ ሰላም ዕለኪን በመድገም ፀሎት አድርሰን ጉዞአችንን ጀምረን አዲስ አበባ ከ 4ኪሎ ተነስተን በሜክሲኮ ልደታን ተሳልመን እዛ አካባቢ ያሉ ተጓዦችን ጭነን በብስራተ ገብርኤል ቁልቁል ወርደን ጀሞ ሚካኤልን እጅ ነስተን ከጀሞ ያሉትንም ጭነን ወደዓለምገና በመጓዝ በስተቀኝ የሚታጠፈውን ዋናውን የደቡብ መውጫ መንገድን ይዘን በቀሲስ አበባየሁ ቃለ እግዚአብሔርን እየተማርን በዘማሪ ቃል በቃል ዝማሬ እየተመሰጥን ጉዞውን ይዘነዋል።
ጉዞአችን በቃለ እግዚአብሔር እየተቀመመ ቡኢን አልፈን ቡታጅራን ተሻግረናል። በመንገዳችን ስለምናቋርጣቸው ከተሞች ማብራሪያ እየተሰጠን ነው። ዝማሬያችንም ልዩ ነው። የደቡብ አየር ንፁህ ከመሆኑ የተነሳ ከዝማሬው ጋር ልብን ይመስጣል። መንገዱ ጥገና ስለተደረገለት የከፋ እንግልት የለውም ከቡታጅራ በኃላ አብዛኛዉን የሚታየው መስጂድና ሂጃብ የተሸፋፈኑ እህቶችን እያየን የወራቤ ከተማን አልፈን ሀልባረግ ከተማ ደርሰናል።
ሁልባረግ ከተማ አንድ መንገድ ወደ ሆሳዕና ሌላኛው ወደ ሀላባ ይወስዳል። የኛም መንገድ በዚሁ ነውና ዋናውን መንገድ ለቀን በስተቀኝ በኩል ታጥፈን ጉዞ ላይ ነን። ሰዓቱ ረፍዷል። ምሳ “ቃለ እግዚአብሔር ነው” ተብሎ ነው መሰለኝ እስከአሁን አልተሰጠንም። ወላይታ አርሴማ ቤተክርስቲያን እስከምንደርስ መኮራረፋችን ነው እንግዲህ! ደግነቱ በመንገዳችን የሚነገረው ታሪክና ቃለ እግዚአብሔር ሁሉን ያስረሳል። አሁን ሰዓቱ ከቀኑ 8:00 ሰዓት ሆኗል።
የመመገብ ፍላጎታችን በመጨመሩ ሀላባ ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተክርስቲያን ምሳ ለመብላት ወርደናል። እህታችን አስራት በጉዞ ሁሉ ያስለመደችንን አገልግል አጣጥመን ሻይ ቡና ለጊዜው ተከልክለን በፍጥነት ገዞአችንን ወደ ወላይታ ቀጥለናል። በመንገዳችን “እግዚአብሔር በቅዱሳኑ ድንቅ ነው” በሚል ርዐስ ዲያቆን ያሬድ ከሰዓሊተ ምህረት ግሩም ትምህርት ተምረናል።
በደቡብ ኦሞ ካሉት 16 ብሔረሰቦች ውስጥ ስለ ብራይሌ በና ፀማይ ኤርቦሬ ሐመር ካሮ ኛንጋቶም ዳሰነች ሙርሲ ቦዲ ማሌ ጫሌ ሙሩሌ ዲሜና አሪ ብሔረሰቦች ባህል ቋንቋ አኗኗር ህይወት ታሪክ ተተርኳል። በብሔረሰቦቹ አካባቢ ስለተሰሩ አብያተ-ክርስቲያናት ገለፃ ተሰጥቷል።
አሁን በመኪናው ውስጥ ያለን ሁላችን እርስ በእርሳችን እንጠባበቅ ዘንድ ትውውቅ እያደረግን ነው። መሀል ላይ ግን ወላይታ በመድረሳችን የድካም ስሜት ስለተሰማን ሻይ ቡና ለማለት ወርደናል።
ከሻይ ቡና ተመልሰናል። የመኪናው ውስጥ ትውውቁም ቀጥሏል። የዛሬ ተጓዦቻችን በቁጥር 70 ናቸው። ወንበር በፈረቃ የሚደርሰን 5 ነን። ትውውቁ በቀሲስ አበባየሁ አጋፋሪነት እንደቀጠለ ነው። በመንገዳችን በስተግራ በኩል በቅርብ ርቀት የጫሞ ሀይቅን በስተቀኝ በኩል አልፎ አልፎ የእርሻ መሬት አብዛኛው ግን መልማት የሚችልና ያልለማ ሰፋፊ ሜዳማ ቦታዎችን እየታዘብን የፈጣሪን ድንቅ ሥራ እያደነቅን በተፈጥሮ እየተደመምን ጉዞ ወደ አርባምንጭ ቀጥለናል።
አሁን ጫሞ ሀይቅን ጨርሰን የአባያ ሀይቅ የተንጣለለ ሜዳ መስሎ ከፊት ለፊታችን መታየት ጀምሯል። በስተቀኝ በኩል የብርብር ማርያም መግቢያ ታፔላ ይታያል። ብርብር ማርያም በሀገራችን የኦሪት መስዋዕት ከተሰዋባቸው ታላቅ ጥንታውያን አብያተ ክርስቲያናት አንዱ ነው። ቦታውን እግዚአብሔር ቢፈቅድ ስንመለስ ከምናያቸው ቦታዎች አንዱ ይሆናል።
አሁን ያለነው የአርባ ምንጭ የሙዝ ልማት ሰፋፊ መሬቶችን እያየን ነው። በዕውነት ግሩምና ድንቅ ከማለት ውጭ ፈጣሪ እንዲህ ያለውን ፀጋ ስለሰጠን ከማመስገን ሌላ ምን እንላለን? የጫሞና የአባያ ሀይቅ የሚገናኙበት ቦታ “የእግዜር ድልድይ” ተብሎ ይጠራል።
የአርባ ምንጭ ከተማ በአዞ እርባታዋ: በነጭ ሳር ብሔራዊ ፓርኳ: በውስጧ በሚገኙ 40 ምንጮቿ: በጋሞ አባቶች የዕርቅና ችግር አፈታት ባህላቸው: በሙዝ ምርታቸው: በሽመና ስራ ታታሪነታቸው: ከሀገር አልፈው በዓለም የሚታወቁበት መገለጫዎቻቸው ናቸው።
ስለእነዚህ የአርባ ምንጭ ዕሴቶች ቀሲስ አበባየሁ እያስተዋወቁን መንገዳችንን እያገባደድን ሲሆን ቀሪውን የ55 ኪሎ ሜትር ቀሪ መንገድ በኦሞ ዙሪያ ስለተሰሩ አብያተክርስቲያናት እና ስለ ተደረገው ተአምር እየተተረከልን እነሆ ከፍ ባለ ሆታና ዝማሬ በእግዚአብሔር ቸርነት በድንግል ማርያም ምልጃ በቅዱሳን ጸሎት በቅዱሳን መላዕክት ጥበቃ በሰላም አርባ ምንጭ ቅዱስ ገብርኤል ገብተናል። በሰላም አድረን ሌሊት 9:00 ሰዓት ለጉዞ እንገናኝ ሰላም እደሩ።
በኢትዮጵያ ኦሮሚያ ክልል ውስጥ የተቀሰቀሰውን ህዝባዊ ተቃውሞ ተከትሎ ለእስር ተዳርገው የሽብር ክስ የቀረበባቸው የኦፌኮ ከፍተኛ አመራሮችና አባላት ከሦስት ወራት በኋላ እንደገና ወደ ችሎት ሲመለሱ የአቃቤ ህግ ምስክሮችን ለመስማት ቀጠሮ በመያዝ የነበር ቢሆንም፣ በእስር የሚገኙበት የቂሊንጦ ማረሚያ ቤት አስተዳደር ተጠርጣሪዎችን አሟልቶ ባለማቅረቡ ምክንያት ምስክሮቹ ሳይሰሙ ተለዋጭ ቀጠሮ ተሰጥቷል፡፡
የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 4ኛ ወንጀል ችሎት ዛሬ ህዳር 2 ቀን 2009 ዓ.ም በዋለው ችሎት ላይ እንደተመለከተው በእነ ጉርሜሳ አያኖ የክስ መዝገብ ከተካተቱት ተጠርጣሪዎች (22 ሰዎች) መካከል 5ቱን ማረሚያ ቤቱ አላቀረባቸውም፡፡ የቂሊንጦ ማረሚያ ቤት አስተዳደር ህዳር 2 ቀን 2009 ዓ.ም ለፍርድ ቤቱ በጻፈው ደብዳቤ እንደገለጸው ‹4ቱ ተጠርጣሪዎች በቂሊንጦ የደረሰውን የእሳት ቃጠሎ አደጋ ተከትሎ ሸዋሮቢት ማረሚያ ቤት ተወስደው ስላልተመለሱ› ማቅረብ አልቻለም፡፡ ማረሚያ ቤቱ ሸዋሮቢት እንደሚገኙ ያመለከታቸው ተጠርጣሪዎች ገላና ነጋሪ፣ ገመቹ ሻንቆ፣ ደረጀ መርጋ እና ቶምሳ አብዲሳ ናቸው፡፡
ሆኖም ግን ማረሚያ ቤቱ በስም ጠቅሶ ሸዋሮቢት ስለሆኑ ማቅረብ አለመቻሉን ከጠቀሰው ሌላ አንድ ተጠርጣሪ ችሎት አለመገኘቱን በማጣራት ፍርድ ቤቱ ተጠርጣሪውን ለምን እንዳላቀረበ የማርሚያ ቤቱን ተወካይ ጠይቋል፡፡ ሆኖም የዕለቱ ጉዳይ አስፈጻሚ ምክትል ሰርጀንት ዘውዱ ወልደማርያም ተጠርጣሪው በእርግጥ የት እንደሚገኝ እንደማያውቁ ተናግረዋል፡፡ ይህ የት እንዳለ ያልታወቀው ተጠርጣሪ ጭምሳ አብዲሳ ይባላል፡፡
በዛሬው የችሎት ውሎ ተጠርጣሪዎች ብቻ ሳይሆኑ ጠበቆችም ተሟልተው አለመቅረባቸው ታውቋል፡፡ የብዙዎቹ ተጠርጣሪዎች ጠበቃ የሆኑት አቶ ወንድሙ ኢብሳ አልቀረቡም፡፡ ተከሳሾችም ጠበቃቸው ከቀጠሮ በፊት ደንበኞቻቸውን ለማነጋገር ወደቂሊንጦ ሄደው ማግኘት እንደማይችሉ ተነገሯቸው መመለሳቸውን ከማወቃቸው ውጭ በዛሬው ችሎት ለምን እንዳልቀረቡ እንደማያውቁ ለችሎቱ ተናግረዋል፡፡ በችሎት የቀረቡት ሌሎች ጠበቆችም ቢሆን ቂሊንጦ ማረሚያ ቤት ደንበኞቻቸውን በነጻነት ስለጉዳያቸው ለማነጋገር እንዳይችሉ እንቅፋት እየፈጠረባቸው መሆኑን አመልክተዋል፡፡
ችሎቱ ዛሬ የተሰየመው የአቃቤ ህግ ምስክሮችን ለመስማት መሆኑን በመጥቀስ አቃቤ ህግ ከአጠቃላይ 42 ምስክሮቹ መካከል አምስቱ መቅረባቸውን በመግለጽ ምስክሮቹ ቀርበው እንዲሰሙለት ጠይቋል፡፡ ሆኖም ግን ተከሳሾቹ ሁሉም ተሟልተው ባልተገኙበት ሁኔታ ምስክር ሊሰማ እንደማይገባ ጠቅሰው ተቃውመዋል፡፡ ተከሳሾቹ በክሱ ላይ በጋራ የቀረበባቸው ፍሬ ነገር ስላለ በተናጠል ምስክሮች ቢደመጡ መብታችንን ይነካል በሚል በጠበቆቻቸው አማካኝነት አስረድተዋል፡፡
በሌላ በኩል አቶ በቀለ ገርባ አሁን ጉዳያቸውን እየየ የሚገኘው ችሎት በክስ መቃወሚያቸው ላይ ጉዳያቸው በፌደራል ፍርድ ቤት ሳይሆን በኦሮሚያ ክልል ፍርድ ቤቶች ሊታይ ይገባል በሚል ያነሱትን ህገ-መንግስታዊ የመብት ጥያቄ በጣሰ መልኩ ሐምሌ 25 ቀን 2008 ዓ.ም መቃወሚያቸውን ውድቅ ማድረጉን በማስታወስ፣ በፍርድ ቤቱ ገለልተኝነት ላይ ጥያቄ ስላላቸው ችሎት ቀርበው ክርክር ለማድረግ እንደማይፈልጉ ቀደም ብለውም ገልተጸው እንደነበር ጠቅሰው በዛሬው ችሎት ላይም ፖሊስ በጉልበት እየደበደበ እንዳቀረባቸው አስረድተዋል፡፡
አቶ በቀለ ሌሎችንም ተከሳሾች በመወከል እንዳስረዱት ከዚህም በኋላ ችሎት የሚቀርቡ ከሆነ ተገደው እየቀረቡ እንዳሉ ችሎቱ እንዲያውቅላቸው ጠይቀዋል፡፡ ፍርድ ቤቱ ውድቅ ያደረገባቸውንና በክስ መቃወሚያ የጠቀሱትን ይህንኑ የህገ-መንግስት ጉዳይ ከጠበቆቻቸው ጋር ተመካክረው ወደ ፌደሬሽን ምርድ ቤት የመውሰድ ሀሳብ እንዳላቸውም ጠቅሰዋል፡፡
ፖሊስ በጉልበት መኪና ውስጥ ካስገባን በኋላ ‹‹እሰነጥቅሃለሁ›› የሚል ዛቻ እንደደረሰባቸው፣ ይህን የተናገረውን ፖሊስ ችሎት ፊት ጠቁመው በማሳየት ጭምር ገልጸዋል፡፡ ሆኖም ግን ይህን ዛቻ ያደረሰውን ፖሊስ ችሎቱ አንድም ጥያቄ ሳያቀርብለት አልፎታል፡፡
በመጨረሻም ፍርድ ቤቱ በዛሬው ውሎ ያልቀረቡ ተከሳሾችን ማረሚያ ቤት እንዲያቀርብ፣ 7ኛ ተከሳሽ ጭምሳ አብዲሳን ማረሚያ ቤት ለምን እንዳላቀረባቸው ምክንያት እንዲያስረዳ እንዲሁም የኦሮምኛና ስዋህሊ ቋንቋዎች አስተርጓሚዎች እንዲመደቡ ትዕዛዝ በመስጠት ተከሳሾቹ ተሟልተው ሲቀርቡ የአቃቤ ህግ ምስክሮችን ለመስማት ለህዳር 6 ፍርድ 2009 ዓ.ም ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ ፍርድ ቤት ማንኛውም ተከሳሽ በቀጠሮው ዕለት የፍርድ ቤቱን ትዕዛዝ አክብሮ መገኘት እንዳለበትም ማሳሰቢያ ሰጥቷል፡፡
በዛሬው የችሎት ውሎ የኦሮምኛ ቋንቋ አስተርጓሚ ችሎቱ ባለማቅረቡ ከተከሳሾች መካከል አቶ በቀለ ገርባ በአጋዥነት ሲያስተረጉሙ ውለዋል፡፡ የዛሬውን ችሎት ከተከሳሽ ቤተሰቦች በተጨማሪ የዲፕሎማቲክ ኮሚኒቲ ተወካዮችና ጋዜጠኞች ተከታትለውታል፡፡
Previous Postልዩ ኃይልና ሚሊሻ በትግራይ ክልል በተካሄደው ሕግና ሥርዓትን ለማስከበር ባደረጉት ድንቅ ተጋድሎ ልባዊ ኩራት እንደተሰማቸው በሰሜን አሜሪካ ቴክሳስ የአማሪሎ ከተማ ነዋሪዎች ገለጹ፡፡…
Next Post#አሻራ መረጃ ( አሻራ ሚዲያ፣ጥር፣14/2013 ዓ•ም ባህርዳር) በዛሬው እለት ከመተከል ለተፈናቀሉ አማራዎች ባለሀብቱ አቶ ወርቁ አይተነው 9ሚሊዮን ብር የሚገመት እርዳታ አደረጉ ተብሎ በማህ…
በመተከል የታዙ 17 ታጣቂዎች የአማራ ክልልን ልዩ ሀይል መለዮ የለበሱ እንደሆነ ኮማንድ ፖስቱ ገለፀ፡፡ (አሻራ ታህሳስ 25፣ 2013ዓ.ም) ታጣቂዎቹ የተለያዮ ሲምካርዶች፣ መታከሚያ መድሃኒ…
ከትሕነግ ታጣቂ ሃይል ጋር በመሰለፍ ሲዋጉና ሲያዋጉ የነበሩ 18 ከፍተኛ መኮንኖች በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተገለፀ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም…
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን፣ ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ንኣቦ መንበር መሰጋገሪ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃንን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድን ንምቅርራብ ዝወሰዶ ተበግሶ መሰናኽል ከምዝገጠሞ ኣገልግሎት ዜና ቱርኪ ኣረጋጊጹ።
እቲ ማዕከን ዜና፣ ንዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሱዳን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ መራሕቲ ናይተን ብዶባ ዝሰሓሓባ ዘለዋ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ጁባ ክራኸቡ ዝቐረበ መደብ፣ ኢትዮጵያ ብዝቐረበቶ፣ ሰራዊት ሱዳን ካብቲ ሒዝዎ ዘሎ ከባቢታት ክትስሕብ ዝብል ቅድመ ኩነት፣ ክዕወት ከምዘይክኣለ ኣነጺሩ።
ሱዳን፣ ነቲ ኣብ ግዜ መግዛእቲ እንግሊዝ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኸተመ ስምምዕ ዶባት ከተኽብር ዝጽውዕ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብ ናይ ሽምግልና ዘተ ቅድሚ ምቕራቡ፣ ሰራዊት ሱዳን ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ዝሓዞ ሰፋሕቲ ከባቢታት ክስሕብ’ያ ብተደጋጋሚ ትጽውዕ ዘላ።
በኔዘርላንድስ ኤ.ፒ.ኤም. የኮምፒዩተር ቫይረስ የተጀመረው በዩክሬን ውስጥ ባንኮችን ፣ ኩባንያዎችን እና የዩክሬን ኤሌክትሪክ አውታረመረብን በሚነካበት እና በዓለም ዙሪያ ሁሉ በሚሰራጭበት ነበር ፡፡
እንደ ሳይበርሴክቲቭ ኩባንያ ኩባንያ ዳይሬክተር ኢሳት ዴቭ ማሳላንድ እንደተናገሩት ያገለገለው ቤዛውዌር ከዶንችሪ ቫይረስ ጋር ተመሳሳይ ነው። ሆኖም ከቀዳሚው በተለየ መልኩ ውሂቡን አይቀይረውም ፣ ግን ወዲያውኑ መረጃውን ሙሉ በሙሉ ያጠፋል።
ቀዳሚ ልጥፍ ጉግል በአውሮፓ ህብረት 2,42 የአውሮፓ ህብረት ቢሊዮን ሪኮርድ የገንዘብ ቅጣት አስተላለፈ ፡፡ ይህ ጅምር ብቻ ነው ፣ ሁለት ተጨማሪ ቅጣቶች ሊጣሉ ይችላሉ
የደቡብ አፍሪካ ጉዞዬን ማስታወሻ ጽፌያለሁ፡ የፈረንሳይ ጉዞዬን ማስታወሻ ጽፌያለሁ፡፡ የጀርመን ጉዞዬንም እንደዚያው፡፡ የአሜሪካ ጉዞዬን በረዥሙ ዘግቤያለሁ - ለእኛ ሰው በአሜሪካ ስል፡፡ እግረ መንገዴን የቤልጂየም ጉዞዬን ዳስሻለሁ፡፡ የደቡብ ኮርያ ጉዞዬን ነጥቤያለሁ፡፡ የኢራን መንገዴንም ነቁጫለሁ፡፡ ሁሉም ውስጥ እኔ አለሁ፡ ኢትዮጵያዊ አለ፡፡ ኢትዮጵያ አለች፡፡ “መጓዝ ማወቅ ነው”፤ ነው መርሆዬ (Traveling is knowledge) ማወቅ ብቻውን ዋጋም የለው፡፡ ማሳወቅ መኖር/መከተል አለበት፡፡ ቀጣዩ መንገደኛ ዕውቀቱን ታጥቆ መጓዝ አለበት፡፡ የጉዞው ሰንሰለት ወደተሻለ ህይወት የሚያመራው በዚህ ተከታታይ ሂደት ነው፡፡ ሁላችንም እንጓዝ፡፡ የጉዞ አሻራችንን እናትም፡ እንንቀሳቀስ፡፡ አንድ ታዋቂ የፖለቲካ ሰው ስለአገራችን ሰው ሲናገር፤ “አበሻ የቆመበት ቦታ መቀበር ይችልበታል” ይላል፡፡ ይሄ ዕውነታ መቀየር አለበት፡፡ ከቆምንበት መላወስ፣ መንቀሳቀስ አለብን፡፡
የዛሬው ጉዞዬ የአገር ውስጥ ነበር፡፡ ስለዚሁ ጉዞዬ ላወሳ ነው፡፡ የሄድኩት ወደላሊበላ ነው፡፡ ለገና በዓል፡ በአውቶቡስ፡፡ ከብዙ የማላውቃቸው ሰዎች ጋር፡፡ ያየሁዋቸውን ነገሮች በእኔ ዐይን በኩል እነግራችኋለሁ፡፡ ተከታታይ ጽሑፍ ነው፡፡
የጉዞ መንገድ ስም - አዲስ አበባ - ደሴ - ላሊበላ - ባህርዳር - አዲስ አበባ ውስጠ ነገሩ - የማተብ ጥንካሬ፡፡ የመንፈስ ጽናት፡ ጠንካራ መስዋዕትነት፡፡ ረዣዥም መንገድ የሚያስኬድ አጭር ጉዞ፡፡
ወደ ላሊበላ ጉዞ መነሻው የቡልጋሪያ ማዞሪያ አካባቢ የሚካኤል ቤተ - ክርስቲያን ነው፡፡ በአብዮት አደባባይ - በመገናኛ - በለገጣፎ-በለገዳዲ-በሰንዳፋ - ሸኖ ማሪያምን መጐብኘት፡፡ ቀጥሎ ደብረ - ብርሃን ሥላሴን መጐብኘት፡፡ ደብረ - ሲና፡፡ ሣር አምባ ደብረ ገነት ኪዳነ ምህረት ገዳም፡፡ ሸዋ ሮቢት - ደሴ (ገብርኤል ቤተክርስቲያን)፡፡ መርሳ - ወልዲያ፡፡ የናኩቶ ለአብ ቤተክርስቲያን (ፍልፍል እንፀት)፡፡ ላሊበላ (ት/ቤት ቅጽር ግቢ፡፡) መርሀነ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን (ፍልፍል)፡፡ መልስ ላይ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን፡፡ አሽተን ማርያም፡፡ ቤተ - ጊዮርጊስ - ውቅር ቤተክርስቲያን (ከላሊበላ አብያተ - ክርስቲያናት ውጪ ያለ) አሥሩ አብያተ - ክርስቲያናት - ቤተ - ማርያም፣ ቤተ መድኃኒአለም፣ ቤተ ሚካኤል…
ከአሥሩ ውጪ ያለው ቤተ - ገብርኤል፣ የዋሻ ቤተ - ክርስቲያን፡፡ ከላሊበላ መልስ መቂት ስንደርስ አቡነ - አሮንን መጐብኘት፡፡ ለወንዶች ብቻ ነው፡፡ ሴቶች፤ ሥላሴና ኪዳነምህረትን ይሳለማሉ፡፡ ጨጨሆ መድኃኒዓለም፡፡ ጋይንት ደብረ - ታቦር - ወረታ፣ ቁሃር፣ ሐሙሲት…ደቡብ ጐንደር አባይ ድልድይን ማቋረጥ ወደ ባህር ዳር፡፡ ፎገራ፡፡ ወርቅ ሜዳ፡፡ ባህር ዳር፡፡ ወደ ደሴት አድባራትና ገዳማት ጣና ሐይቅ ዙሪያ፡፡
የአቡነ በትረ ማርያምና የተቃጠለው ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን፡፡ አዝዋ ማርያም ኪዳነ ምህረት ገዳም፡፡ ዑራ ኪዳነምህረት፡፡ ክብራን ገብርኤል (የወንዶች ገዳም) እንጦስ እየሱስ ገዳም፡፡ ደብረማርያም፡፡ በነጋታው ወደ አዲስ አበባ መልስ፡፡ ፍኖተ - ሰላም -ደምበጫ - መቸኮል - ደብረማርቆስ፣ ደጀን ዐባይ በረሃ - ዋሻው ሚካኤል - ምዕራብ ጐጃም - ዐባይ ድልድይ - ፍልቅልቂት - ጐሐጽዮን-ኩዩ-ፍቼ- የመጨረሻው ገዳም ደብረ ሊባኖስ (የቅዳሴ ሰዓት) - አዲስ አበባ፡፡ ዞረን ገጠምን፡፡ )
የጉዞ ጣዕሙ የሚቀጥለው መድረሻ ሁሌ አዲስ መሆኑ ነው፡፡ አልዳስ ሐክስሌይ የተባለ ታዋቂ ደራሲ፤ “መጓዝ፤ ማንም ሰው ስለ ሌሎች አገሮች መሳሳቱን ለማወቅ ይጠቅማል” ይላል፡፡ ግምትና በዐይን አይቶ ማረጋገጥ ምን ያህል እንደሚለያይ ይሄ ያስረዳናል፡፡
ከአውቶቡሱ መነሻ ከቡልጋሪያ፣ ሚካኤል ቤተክርስቲያን መነሻው ሰዓት ከንጋቱ 11 ሰዓት እስከ 11 ሰዓት ተኩል ነው፡፡ ዕቃ እየተጫነ ነው፤ ገና እኛ 11 ከሩብ እዚያ ስንደርስ፡፡ እኔና ባለቤቴ ነን፡፡ ብርዱ ይፈደፍዳል፡፡ ሻንጣ፣ ከረጢት፣ ፌስታል፣ የተጠቀለለ ምንጫፍ፣ የተቋጠረ ትላልቅ ማዳበሪያ ወዘተ ይጫናል፡፡ ረዳቱ ከመኪናው አናት ሆኖ ከሥር እየተቀበለ ይደለድላል፡፡ ሰው “ይሄን ጫን ይሄን ጫን” እያለ ይራኮታል፡፡ “ታክሲ ላይ ሽሚያ፣ ባዛር ላይ ሽሚያ፣ ሰልፍ ላይ ሽሚያ … እንዲያው ምን ይሻለናል?” አልኩኝ፡፡
አውቶቡሱ ውስጥ ስንገባ የውስጥ መጫኛው ላይ ጧፍ .. ዣንጥላ … መቋሚያ .. ፌስታል … ከረጢት … ስሊፒንግ ባግ … ይጫናል፡፡ እዚህም ሽሚያ አለ፡፡ ምንም እንኳን የአውቶቡሱ መቀመጫ ቁጥር ቢኖረው የመቀመጪያም ሽሚያ አለ - ትኬቱንና ቁጥሩን በእጃችን ይዘን ወንበር እንሻማለን! አርባ ሰባት ሰው ገደማ ነን፡፡ ሴቶች ይበዛሉ፡፡ «ላይ ለተጫነው ዕቃ እኛ ኃላፊ ነን፡፡ ውስጥ ያለውን እናንተ ጠብቁ … ቁልቢ የተደረገ ነገር ኢንፎርሜሽን ስላለኝ ነው” አሉ አባ፡፡ ምን ይሆን? ብዬ ግምት ጀመርኩ፡፡
አባ ቡራኬ ሰጡ፡፡ አባታችን ሆይ ተፀለየ፡፡ አውቶቡሱ መንገድ ጀመረ - የአውቶቡሱ ማይክራፎንም መዝሙር ጀመረ፡፡ ተጓዦቹም ቀስ በቀስ ማጀብ ጀመሩ፡፡ ሆንዳ (HONDA) የሚል ቲሸርት የለበሰው የሹፌሩ ረዳት ከኋላ ወደፊት ከፊት ወደ ኋላ ይመላለሳል፡፡ በሜክሲኮ - በአብዮት-በመገናኛ-አድርገን ከአዲስ አበባ እየወጣን ነው፡፡ ብዙ ሱቆች ቡና ቤቶች እየነጋላቸው ነው፡፡ የተንቀሳቀስነው ከጠዋቱ አንድ ሰዓት ከአምስት ነው፡፡ … ዐይኔ “መለኛው ግሮሠሪ” የሚል አርዕስት ላይ አረፈና ፈገግ አልኩኝ፡፡ የመዝሙሩ ድምፅም እየተሰማኝ ነው፡፡
የነዳጅ ሴሎችን በቋሚነት መጠቀም ከወረዳ ለወደፊቱ ከሚሰጡት መፍትሔዎች አንዱ ነው-በኢኮኖሚያዊ ምቹ ቴክኒክ ነው ፣ ይህም የግሪንሃውስ ጋዝ ልቀትን ለመቀነስ ጠቃሚ አስተዋጽኦ ያደርጋል ፡፡ ግን እነዚህ አነስተኛ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች
የባህላዊ የቤት ውስጥ ተከላዎችን ውሃ ማሞቅ ሲፈቅዱ ብቻ አስደሳች ይሆናሉ ፡፡ በዶርትሙንድ ዩኒቨርሲቲ (ኖርዝ ራይን-ዌስትፋሊያ) የቴክኒክ ኬሚስትሪ ተቋም ዴቪድ አጋር የሚሠራው ይህንን ነው ፡፡
መታጠብ በ 5 ዓመታት ውስጥ በገበያው ላይ መታየት አለበት ፡፡ እስከዚያው ድረስ እነዚህ አነስተኛ የማይንቀሳቀሱ እጽዋት ከተለመዱት ጭነቶች ጋር ተመሳሳይ የሆነ አገልግሎት ማለትም እስከ 40 ሰዓታት የሚደርስ አገልግሎት መስጠት አለባቸው ፡፡ ይህንን ለማሳካት ፕሮፌሰር አጋር ምርምር ያካሂዳሉ
የዶክተሩ ተማሪው አንጃ ዊክ በነዳጅ ሴሎች ውስጥ ባለው የሃይድሮጂን ኢኮኖሚ ላይ እገዛ-ሃይድሮጂን እስከሚፈጥር ድረስ የተፈጥሮ ጋዝ ወደ ሃይድሮጂን ለመቀየር ሂደት ውስጥ የሚሳተፉትን አራቱን ፈጣሪዎች ይተነትናሉ ፣ ያሻሽላሉ ለሚፈለገው ረጅም የሥራ ጊዜ ዋስትና ሊሰጥ ይችላል ፡፡ የምርምርው ዓላማ ማመቻቸት ነው
የማይንቀሳቀስ የነዳጅ ሴል መጫኖች በገበያው ውስጥ ትልቅ አቅም አላቸው ፣ እነዚህ ትናንሽ እፅዋት የሚያመርቱት ትርፍ ኃይል በተቀረው አውታረ መረብ ላይ ሊሸጥ ስለሚችል የመጫኛውን ትርፋማነት የበለጠ ያሳድጋል ፡፡
ኪነጥበብ ስንል ስነፅሁፍ(ልበወለድ አጭር ታሪክ ስነግጥም ድራማ(ትያትር የቲሌቭዥን የሬድዮ ድራማ ፊልምና ፎቶ ኮሚክ)፣ ስዕል ፣ሙዚቃ እና ዳንስን አቅፎ የያዘ ሆኖ እናገኘዋለን። ይህ በውስጡ የተለያ የጥበብ ዓይነቶችን የያዘ ዘርፍ በእርግጥም ለልማት የሚያደርገው አስተዋፅኦ አሌ የሚባል አይደለም። ስለኪነጥበብ ፋይዳ ለመናገር ከዚህ በፊት በተለያዩ የህትመትና ኤልክትሮኒክስ ሚዲያዎች ብዙ ብለዋልና ምንም መጨመር አለፈልግም ይልቁንም እኔ በምን መንገድ የሚለውን ለመዳሰስ እሞክራለው።
ከላይ የተጠቀሱት የኪነጥብብ ዓይነቶች በጊዜ ሂደት ቅርጻቸውን እየቀየሩ ይምጡ እንጂ መነሻቸው ከሰው ልጆች መፈጠር ጋር የቀረበ ቁርኝት አላቸው። ታሪክ መንገር። ኪነጥብብ ከባህል መገለጫ ክፍሎች አንዱ ነው። ይህንንም በባህል ጥናት ዘርፍ ትልቁን ድርሻ የያዙት የፎክሎር ጥናት ተመራማሪዎች ያብራራሉ።
ፎክሎር የህዝቦች የማህበረሰቦች በቃል በቁስ በእንቅስቃሴ ከዘመን ወደዘመን የሚተላለፍ እውቀት ነው። በእነዚህ ባህላዊ የእውቀት መተላለፊያ መንገዶች ከሚባሉት ውስጥ ደግሞ አራቱ የፎክሎር ዘርፎች ተጠቃሽ ናቸው። እነዚህም ኦራል ሊትሬቸር፣ ሶሻል ከስተም፤ ማቴሪያል ካልቸርና ፎልክ አርት ናቸው። ታዲያ እነዚህ አራቱ የፎክሎር ክፍሎች በየትኛውም ዓለም ያሉ ማህበረሰቦች ተፈጥሮን ተቋቅመው ለመኖር በባህላዊ መንገድ እውቀቶችን ከትውልድ ወደትውልድ ከሚያስተላለፉባቸው መንገዶች ውስጥ ዛሬ ኪነጥበብ የምንላቸው ስነጽሁፍ ድራማ ስዕል ሙዚቃና ዳንስ ይዘው እናገኛቸዋለን። በኦራል ሊትሬቸር ውስጥ የምናገኛቸው ‹ሚቶች›፣ ‹ሌጀንዶች›፣ ‹ተረቶች›፣ እንቆቅልሾች አፋዊ ከመሆናቸው ውጪ ዛሬ ልበወለድ አጭርታሪክ ግጥምና ድራማ ይዘዋቸው የምናገኛቸው አላባዊያንን የያዙ ሆነው እናገኛቸዋለን። በሶሻል ከስተም ውስጥ የምናገኛቸው ባህላዊ እምነቶች ፌስቲቫሎችና የህብረት ጨዋታዎች ደግሞ ዳንስን ሙዚቃን የያዙ ሲሆን፣ በሶስተኛው ማቴሪያል ካልቸር ውስጥ ደግሞ ቅርፅን ስዕልን የያዙ ናቸው። በአራተኛው እና ፎክ አርት በሚባለው የፎክ አርት ውስጥ ድራማን ሙዚቃንና ዳንስን ይዘው እናገኛቸዋለን። ታዲያ እነዚህ ማህበረሰብ በራሱ ፍቃድና ፍላጎት መረጃን በመለዋወጫ መንገድ የፈጠራቸው የኪነጥበብ ዓይነቶች ዛሬ ከዓለም እድገት ጋር ቅርፃቸውንና አቀረራባቸውን እየቀየሩ ዛሬ ድረስ በመምጣት በፊት የሚሠጡትን መረጃ የማስተላለፍ ስራ እየተሰራባቸው ይገኛሉ። ከዚህ የኪነጥብብ መሰረታቸው ተነስተን ኪነጥብብና መሰረቷን ስናይ ኪነጥብብ ከአንድ አካል ወገን ጋር ሳይሆን ግንኙነቱ ከህዝብ ጋር ሆኖ እናገኘዋለን።
መሰረታቸውን ከፎክሎር ያደረጉት የኪነጥበብ ዘርፎች ከቃል ወደፅሁፍ በመሻገርና የተለያየ ሳይንሳዊ ክህሎቶችና ቴክኖሎጂዎችን በመጨመር ዛሬም ድረስ ቀድሞ ይሰጡ የነበሩትን ግልጋሎት በመስጠት በየትኛውም የለውጥ ሂደት ውስጥ ትልቅ ድርሻ በመጫወት ላይ ይገኛሉ። ኪነጥብብ መሠረቱ ከህዝብ ጋር በመሆኑ ብቻም ሳይሆን ጥበባዊ ለዛን ተላብሶ መቅረቡ፤ መረጃን አስተሳሰብንና እውቅትን በማስተላልፍ ትልቁ የመረጃ መለዋወጫ እንዲሆን አስችሎታል። ይህ የራሱ የሆነ እውቀትና ፍልስፍና የያዘ የሙያ ዘርፍ ከመሠረቱም ህዝቦች እውቀትን አስተሳሰብን እምነትን ለማስተላለፊያነት ተብሎ የሚሰራ መሆኑ ጥብብ ምክንያታዊነቱንና ዓላማ ያለው እንዲሆን አስችሎታል።
በየአዲስ አባባ ዩኒቨርስቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ተቋም ማዕከል ተሰናድቶ በ1993 በታታመው የአማርኛ መዝገበ ቃላት፤ ‹ልማት› የሚለውን ቃል ኢኮኖሚያዊ ማህበራዊ እድገት ብልፅግና መልካም ተግባር በማለት ያብራራዋል። በዚህ ቃል ትርጉም ሁለት ትልልቅ ሐሳቦች ተገልጸው እናገኛቸዋለን። የ‹ኢኮኖሚ›ና ‹ማህበራዊ› እድገት የሚሉትን። ይህንን የልማት ትርጉም ካየን ኪነጥበብ ለልማት ስንልስ ምን ማለት ነው፤ የሚለውን እንመልከት። መሰረቱን ከሰው ልጆች ጋር አድርጎ የተነሳው ኪነጥብብ ሰዎች በእለት ተእለት ኑሯቸው የሚያጋጥማቸውን ውጣ ውረድ የሚተርኩበት ተፈጥሮን የሚታገሉበትንና ችግርን ደስታቸውን የሚጋሩበት መንገድ ነበር። ይህ ፋይዳ ኖሮት የተነሳው ጥብብ ከልማት ለይቶ ማየት የማይታሰብ ነው። በእርግጥ ጥብብ ለጥብብ ፋይዳና ለማህበረሰብ የሚሉ አስተሳሰቦች በተለያዩ ግዜ ተነስተዋል። ይሁንና ጥብብ ከተጀመረችበት ግዜ ጀምሮ ፋይዳ የሌለውና ጥብብ ለራሷ ብቻ ውላ የምታውቅበት ጊዜ ኖሮ አያውቅም። በምሳሌ የተቀመጠ ስራም የለም። ወደፊትም አይኖርም። ለምን ቢሉ ደግሞ ጥብብ መሰረቷም ልማታዊ ነበርና ነው። የድራማ መሰረት ነው ተብሎ ከሚታወቀው በግሪክ የዳይኖሰር ባህል ለይ ከሚቀርቡ ትያትሮች ጀምሮ የግሪኮቹ ሶፎክለስ፣ ኤስክለስ ከዛም በትያትር ዓለም ላይ ትልቅ ስፍራ ያለው እንግሊዛዊው ዊሊያም ሼክስፒር፣ ሲቀጥልም የራሻዎቹ አንቶን ቼሆቭ የጀርመኑ ብረሽት እና የቅርቦቹ አሜሪካዊያን አንደርሰን አትዮጵያዊው አብዬ መንግስቱ፤ ሎሬት ፀጋየ፤ እና በሀገር ፍቅር የቀረቡት ‹ሰዓት እላፊ› እንዲሁም ‹ፎርፌ› እና ‹ሰማያዊ ዓይን› ድረስ የተሰሩ የትያትር ስራዎች። (ምንም እንኳን ትያትር ቤቱ ለይተው እነ ፎርፌን.. ልማታዊ ብለው ቢጠቅሷቸውም) ያለፋይዳ የተሰሩ ልማታዊ ያልሆኑ ለመባል የሚያስችል አንዳችም መስፈርት የላቸውም። ይልቁንም በሁለቱ መሃከል ላይ ያለው ልዩነት ልማታዊ መሆንና አለመሆን ሳይሆን ግለሳበዊ ሐሳብ መሰረት ልማታዊና አጀንዳ መር /የንቅናቄ/ ድራማ መሆናቸው ነው። የትኛውም ዓይነት በየቀኑ በዓለም ላይ የሚመረቱ የኪነጥብብ ስራዎች፤ ፋይዳ ሳይኖራቸው ይሰራሉ ብሎ ማሰብ ሙያውን እንደሙያ አለመቀበል፤ አልያም ስለሙያው ያለው ግንዛቤ አናሳ ከመሆን የሚመጣ ነው። እዚህ ላይ ‹ዲቨሎፕመንት› የሚለውን የእንግሊዘኛ ቃል ዕድገት መስፋት መጎልበት በሚል ሲተረጉመው አማርኛው ደግሞ በኢኮኖሚና ማህበራዊ ማደግ የሚለውን ትርጉም ይሰጠዋል። የእነዚህ ቃል ትርጉም ይህ ከሆነ ታዲያ ኪነጥብብ ለኢኮኖሚና ማህበራዊ እድገት ለማምጣት የምንጠቀምበት መንገድ እንዴት ባለው መንገድ ነው የሚለው በስፋት መወያየት ያለብን ይመስለኛል። የትኛውም ዓይነት የኢኮኖሚም ሆነ የማህበራዊ እድገት የሚመጣው ሰው የተባለው ፍጡር በሚያካብተው እውቀት ልክ ነው። ሰዎች እውቀትን ከሚለዋወጡበት መንገድ ደግሞ ቋንቋ አንዱ ነው። ሰው ልጅ ከተፈጠረበት ዘመን ጀምሮ ነገሮችን በመሞከርና በሙከራ የተገኙትን በፅሁፍ አልያም በቃል መረጃዎችን በመለዋወጥ ከቤት ቁስ ጀምሮ ዛሬ የደረሰባቸውን ዘመናዊ መሳሪያዎች ለመፍጠርና ከተፈጥሮ ጋር ታግሎ ህይወቱን ለማቆየት ችሏል። ቋንቋን ተጠቅሞ መረጃን እውቀትን በማስተላለፍ ሂደት ውስጥ ደግሞ ለማህበራዊውም ሆነ ኢኮኖሚያዊ እድገት ኪነጥበብ ትልቁን ስፍራ ትይዛለች።
ኪነጥበብ ለሰው ልጅ መግባቢያ መንገዶች ከሆኑት መሳሪያ አንዱ ነው። መረጃ በእለት ተዕለት ንግግር፣ በስብሰባ፣ በትምህርት፣ ቀጥታና ቀጥታ ባልሆነ መንገድ ሊተላለፍ ይችላል። አርስቶትል ሪሂቶሪክ በሚለው መፀሀፉ የትኛው ዓይነት መረጃን ለማስተላለፍና አድማጭ ወይም ተመልካች ጋር ለማድረስ ሶስት ነገሮች ሊሟሉ ይገባል ይላል። አቅራቢው ሊል የፈለገውን ጉዳይ እውነታዊነት ስሜታዊነትና ተደማጭነት ሊኖረው ይገባል በማለት። ታዲያ ይሄንን ከክርስቶስ ልደት በፊት 346 ዓ.ዓ. ላይ አርስቶትል ያስቀመጠው ሐሳብ ዛሬም በዘመናዊው የመረጃ መለዋወጥ ሂደት ውስጥ ወሳኝና አስፈላጊ ሆነው ተቀምጠዋል። ታዲያ ይህንን ዓይነቱን የመረጃ መለዋወጫ መንገድ በአግባቡ ለመጠቀም፤ ዛሬ በየትኛውም ዓለም ላይ በስፋት በመጠቀም ደረጃ ኪነጥበባዊ ስራዎች ትልቅ ድርሻ ይዘው እናገኛቸዋለን። ለምን ቢባል ደግሞ ኪነጥብብ በሰዎች የቀረበና ለስሜት በቀረበ መልኩ ስነውበታዊ ለዛ ይዞ የሚቀርብ በመሆኑ ነው። ታዋቂዋ አማሪካዊት ደራሲ ‹አይን ራንዳ› ኪነጥብብ “art is the indispensable medium for the communication of morale idea” በማለት የኪነጥብብ መሠረታዊ የመረጃ መለዋወጫ መንገድነትን ታብራራለች። ይሁንና ኪነጥብብ መረጃን የማስተላለፊያ መንገድ ነው ሲባል ኪነጥብብ ዓለምን እንዳለ በመኮረጅ ሳይሆን አውነታውን መሰረት አድርጎ አሪቲስቱ ስሜት በመጨመር ጥበባዊ ክህሎቱን በመጠቀም አርስቶትል ያስቀመታቸውን ስሜት፣ እውነትነትና ሳቢ ተደማጭነት በተሞላ መንገድ ነው። ይህ ይሆን ዘንድና ከላይ የተጠቀሰውን ኢኮኖሚና ማህበራዊ እድገት ብልፅግና የሚመጣው በምንድን ነው የሚለውን በአግባቡ ማወቅና ስምምነት ላይ መደረስ አለበት።
በዓለም ለይ በከፍተኛ ደረጃ ያደጉት ሀገራትን ለማደጋቸው ዋናውና ቀዳሚው ድርሻ ትምህርት መሆኑ ግልፅ ነው። የትምህርት ዋናው ዓላማ ደግሞ አዕምሮን እንድናስብበት ቀድመው የነበሩትን እውቀቶችንና ክዋኔዎችን ምክንያታቸውን ፋዳቸውን በመመርመር በአዲስ ለመተካት አልያም እነሱኑን አጎልብቶ ወደተሻለ ነገር ለመቀየር ከዚያም ሲያልፍም ለተሞከሩና ለሰው ልጅ የእለት ተእለት ኑሮውን የሚያሳድጉ ህይወቱን ሊያቀልሉ የሚችሉ ፈጠራዎችን ማዘጋጀትና ለማህበረሰብ ጠቀሜታ ያለው ስራ ማበርከት ነው። ይህ ፈጠራ በቁስ ብቻ ሳይሀን በአስተሳሰብ ፍልስፍናም ሊገለፅ ይችላል። ታዲያ በትምህርት የሚገኘውና የሰው ልጅን በቁሳዊውም ሆነ በስነልቦና የአእምሮ ልማት ለማምጣት ኪነጥብብ አንዱ መንገድ መሆኑ እሙን ነው። ይህ ለሰው ልጅ አዕምሮ ልማት ትልቅ ድርሻ ያለው ለልማት ለማዋል፤ ከየት መጀመር አለበት የሚለው ጥያቄ መመለስ ተገቢ ይመስለኛል። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እንደ አዲስ ግኝት በሀገራችን ውስጥ በሚገኙ አዳራሾችና መገናኛ ብዙሃን የሚነገረው ኪነጥብብን ለልማት ለማዋል የሚለው ውይይት በእርግጥም አግባብነት ባለው መንገድ ነው የሚቀርበው የሚለው ሳስብ ለእኔ ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ የሚለውን አባባል ያስታውሰኛል።
ኪነጥብብ ለልማት የሚለው ሀሳብ እኔ ወይም ማናቸውም የኪነጥብብ ሰዎች ስላሉት ሳይሆን ራሱ ኪነጥብብ መሰረቷ ልማት ላይ ነውና ምንም መከራከሪያ ነጥብ የለኝም። ኪነጥብብ ያለልማት ሊኖርም ሊታሰብም አይችልም። ስለዚህ ለልማት የሚለውን እንተወውና ኪነጥብብ ለልማት እንዴት ይውላል የሚለው ላይ እንነጋገር። ስለኪነጥብብ ስናወራ በመጀመሪያ ግልፅ የሆነ ሐሳብ ይዘን መሄድ አለብን። ይህም ኪነጥብብ ለመኖሯ ምክንያት የሆኑት ሶስት መሰረታዊ ባለድርሻዎችን በግልፅ ማወቅ ነው። የትኛውም ዓይነት የኪነጥብብ ዓይነቶች ለመኖራቸው፤ አርቲስት (ከያኒው)፣ ባለሙያ፣ ተመልካች እና ሃያሲ የሚባሉ ጎራዎች አሏቸው። የእነዚህ ሶስቱ ባለድርሻዎች መኖር የኪነጥብብ ስራዎች እንዲኖሩ ያስችላል። ከማህበረሰብ የወጡ ከያኒዎች ለወጡበት ማህበረሰብ የሚሆን የኪነጥበብ ስራዎች ይዘው ይቀርባሉ። ብዛት ያለው ማህበረሰብም ከእነሱ በወጡ ከያኒዎች የተሰሩ የጥብብ ውጤቶችን በመመልከት፤ በማድመጥ ያጣጥማሉ። የሚያወቁትን እንደተጨማሪ እውቀት አዲሱን ለህይወት የሚሆናቸውን መርጠው ይወስዳሉ። እነዚህ ማህበረሰብ ጋር የደረሱትን አልያም የሚደርሱትን ስራዎች ከባህል እና ከተጨባጭ የዓለም እውቀት በመገምገም የጥብብ ስራዎች እንዲያድጉ ፋይዳቸው ከፍ እንዲል ደግሞ ሃያሲዎች ስራዎችን ይገመግማሉ። እነዚህ ሶስቱ ባለድርሻዎች ሲኖሩ የዳበሩና ጠንካራ የአዕምሮ ልማት የሚውሉ የኪነጥብብ ስራዎች ይኖራሉ። ታዲያ እነዚህ ሶስት ባለድርሻዎች የተለያዩና የተራረቁ አይደሉም። ይልቁንም የጋራ የሆነ ፍላጎት አላቸው፤ ‹ጥብብ› የሚባለው ሙያ። ታዲያ ይህ የጋራ የሆነው ሙያ ላይ የስራ ድርሻቸው ይለያይ እንጂ ሶስቱም የዳበረ የኪነጥብብ ስራዎች የዓላማና ፋይዳ እውቀት ሊኖራቸው ይገባል። እንግዲህ ኪነጥብብ ለልማት ዋለ የሚባለው ሀያሲዎች በቀመሩት ህግ መሰረት ተደርገው በከያኒዎች የተሰናዱ የኪነጥብብ ስራዎች ተመልካች ጋር ሲደርሱና የአዕምሮ መጎለበት ፋይዳ ሲኖራቸው ነው። ኪነጥብብ እነዚህን ባለድርሻዎች ይዞ ለልማት ይውል ዘንድ በመጀመሪያ የኪነጥብብ የማድነቅ ፋይዳውን የሚያውቅ ማህበረሰብ መፈጠር አለበት። ጫማ በማያደርግ ማህበረሰብ ውስጥ የጫማ ፋብሪካ ምንም እንዳልሆነ አልያም ትርፋማ ለመሆን ብዙ ግዜ እንደሚፈጅ ሁሉ፤ ኪነጥብብን የማያደንቅ ማህበረሰብ ውስጥ ኪነጥብብ ምንም ናት። ስለዚህ ኪነጥብብን ለልማት ስናስብ ልናተኩርበት የሚገባን ዋናው ነገር ኪነጥብብን የሚያደንቅ የሚያፈቅርና ፋይዳውን የሚያውቅ ማህበረሰብ መፍጠር ዋናው ሆኖ እናገኘዋለን።
ዛሬ ዛሬ በተለያዩ የመንግስት ባለስልጣናትም ሆነ የመገናኛ ብዙሃን ኪነጥብብ ለልማት ማዋል የሚል ከፍ ባለ ድምፅ ሲነገር እሰማለው። እውነት ግን ኪነጥብብን ለልማት ማዋል ምን ማለት ነው? አሁን አሁን ኪነጥብብን ለልማት ማለት መንግስት የሚያወጣቸውን ፖሊሲዎች ከማስታጋባት ጋር በማያያዝ ከልማትነት ይልቅ የፕሮፓጋንዳ መሳሪያነት እንዲውል ሲደረግ ይታያል። በርግጥ ኪነጥብብን ለልማት ማዋል ፖሊሲዎችን ማስተጋባት ነውን? የመሪዎችን ንግግርና አስተሳሰብ ማስታጋባት ነው? ያለእሳቸው ሀገር ዉሀ በላት እያሉ መፎከር ነው። ሌሎች ሚዲየሞች አውርተው የጨረሱትን መደመር ቀጥተኛ እና ብቸኛ መንገድ ነው እያሉ መፈክር ማሰማት ነውን? ኪነጥብብ የአንድን ብሔረሰብ የሙዚቃ ምት የያዘ ሙዚቃ ማሰናዳት ነውን? የአንድን ብሔረሰብ ዳንስ የሚደንሱ ቅንድባቸውን የተቀነደቡ ዳንሰኞች የብሄሩን አልባሳት ለብሶ ሲደንሱ ማሳየት ነውን? ለአባይ ግድብ ያላዋጣ ሰው አይደለም የሚል ግጥም የያዙ ዘፈኖች መዝፈን ነውን? ማሳለጫ መንገድ ተገንብቷል የሚል በማንኛውም ዜና ሊነገር የሚችልን ሐሳብስ በዜማ መንገር ነውን? ከተለያዩ መንገዶች የሚገኝ እርዳታን መሰረት አድርጎ ትላልቅ የኪነጥብብ ባለሙያዎችን በማሳተፍ ብቻ በዜና ከመነገር ባልተለየ መልክ መሪዎችና ፈንድ አድራጊዎች የሚሉትን ሐሳብ መንገር ነውን? አይመስለኝም!!! ኪነጥብብ ለልማት ማዋል ከዚህ የዘለለ ሩቅና ከተሰራበት ትልቅ ለውጥ ማምጣት የሚችል ሐሳብ ነው።