Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቀደም ሲል ለኢህአዴግ ነባር ታጋይ ባለሥልጣናት መኖሪያ ቤት በሚል ከመንግስት ካዝና ያለ ፓርላማዉ ይሁንታ (ምንም እንኳን ልዩነት ባይኖረዉም) በአዲስ አበባ ወረገኑ አካባቢ አርሶ አደሮችን በማፈናቀል “ጡረታ ለሚወጡ ስድስት ከፍተኛ የኢህአዴግ ባለስልጣናት በመቶ ሃምሳ አራት ሚሊዮን ብር (እያንዳንዳቸው ከ25 ሚሊዮን ብር በላይ በድምሩ 154 ሚሊዮን ብር) መጦሪያ ቤቶች ተገንብተው እየተጠናቀቁ” መሆናቸውን ጉዳዩን በኃላፊነት የሚመራው ተክለጻዲቅ ተክለአረጋይ (አቡነአረጋይ) ታህሳስ 1፤2008ዓም/November 12, 2015 ለሸገር ሬድዮ መናገሩ በዕለቱ ተዘግቦ ነበር። ተክለጻዲቅ ሲቀጥልም “አገራችን እነዚህን ቤቶች ለባለስልጣኖች መገንባቷ ከአፍሪካ አንደኛ ያደርጋታል” ከማለቱ በተጨማሪ “የመዋኛ ገንዳ (ስዊሚንግ ፑል) ያላቸው እነዚህ ቅንጡ ቤቶች የሚገነባላቸው ባለስልጣኖች ተለይተው መታወቃቸውን” ማስረዳቱ የህወሃት/ኢህአዴግን ዓይነደረቅነት ያሳየ ተግባር ሆኖ ነበር።
ዜናውን አያይዞ “ከጠቅላላ ሕዝቧ ውስጥ ከ2 ፐርሰንት በታች ለሆኑ አዛውንት ዜጎቿ የጡረታና የማህበራዊ ዋስትና የሌላት አገር ብትሆንም በስልጣን ዘመናቸው በሚሊዮን የሚቆጠር ብር ለዘረፉ ሌባ ባለስልጣኖቿ ግን ቅንጡ መጦሪያ ቤት የምትገነባ አገር ሆናለች” በማለት በወቅቱ በተጨማሪ መዘገቡ የሚታወስ ነው።
ዘመናዊ የመኖርያ ሕንፃዎቹ ለታለመለት ዓላማ ስላልዋሉ ገንዘብ ሚኒስቴር ቤቶቹ ተሽጠው ለግንባታ ያወጣሁት ወጪ ይመለስልኝ ማለቱን ሸገር ኤፍኤም 102.1 ዘግቧል።
CMC አካባቢ ከተገነቡት 6 እጅግ ዘመናዊ ቤቶች መካከል ትልቁ 2,441 ካሬ ሜትር ላይ አርፏል። ለአንዱ መኖርያ ቤት ብቻ በጨረታ የመሸጫ ዋጋ መነሻ ከ200 ሚሊዮን ብር በላይ ተጠይቋል። በአጠቃላይ እስከ 1.2 ቢሊዮን ብር ከቤቶቹ ለማግኘት ታስቧል።
ምምሕዳር ከተማ ፓሪስ፣ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል እታ ከተማ ኣብ ጎደናታት ክናበሩ ዝጸንሑ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከብዎም ኣስታት ሓደ ሽሕ ስደተኛታት፣ ብግዝያውነት ናብ ዝተዳለወሎም ውሑስ ቦታ ኣግዒዙ።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን’ውን ምምሕዳር ከተማ ፓሪስ ንኣስታት 400 ስደተኛታት ብተመሳሳሊ ናብ ውሑስ ቦታ እኳ እንተግዓዘ፣ ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ፣ ናህሪ ስደተኛታት ብዕጽፊ ምውሳኹ ከምዘሻቐሎ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ይጠቕስ።
እቲ ምምሕዳር፣ ነቶም በብእዋኑ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ፓሪስ፣ ተኣኻኾቦም ቴንዳታት ብምዝርጋሕ ኣብ ጎደናታት ክናበሩ ዝጸንሑ ስደተኛታት ናብ ውሑስ ቦታ ከግዕዝ ካብ ዝጅምር እዚ ንመበል 19 ግዜኡ’ዩ።
እቲ መንግስቲ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ካሌ ንዝተኣኻኸቡ ስደተኛታት ዘቖምዎ ዘይሕጋዊ መዓስከር ከዕኑ ከዕኑ ካብ ቤት ፍርዲ ስልጣን ከምዝተዋህቦ’ውን ኣይርሳዕን።
ዋና የኢኮኖሚ አንቀጾችን በ fxcc - ኢኮኖሚያዊ አመልካቾች የኢኮኖሚውን አቅጣጫ የሚያሳይ የቁልፍ ስታቲስቲክስ ናቸው አስፈላጊ የኢኮኖሚ ክስተቶች የብራዚል የዋጋ እንቅስቃሴዎችን ያስፋፋሉ
እንደዚሁም የዋጋ መረጋጋትን ለማስፈን የግምጃ ቤት ሠነድን እንደከፊል የገንዘብ ፖሊሲ መሣሪያ መጠቀሙ የቀጠለ ሲሆን እስከ ዓመቱ አጋማሽ ድረስ በተካሄዱ ሳምንታዊ የግምጃ ቤት ሠነድ ጨረታዎች አማካይነት ወደ 107 ነጥብ 1 ቢሊዮን ብር ሽያጭ
በዚህ ሳምንት ድሪግ በተፈጥሮ ታሪካዊ ትኩረቱ ላይ በነዳጅ ምርት ላይ የበለጠ እንዲያተኩር የሚያደርግ የኃይል ኩባንያውን ይመለከታል ፡፡ ቼዝፔክ ኢነርጂ (nyse chk) ወደ ይበልጥ ዘይት ትኩረት ወደ
እኛ HLCB00 / 00 ተከታታይ የኃይል በተውጣጣ ከእርስዎ መስፈርቶች መሠረት ፓምፖች HLCB00 / 00 ተከታታይ የኃይል በተውጣጣ ማፍራት ይችላሉ China We ውስጥ አቅራቢ እና የፋብሪካ ባለሙያ ፓምፖች ነው
በተለይም የመጀመሪያ ደረጃ ሽያጭ ተደርጐ ገዥ አልተገኘም ከሚል መደምደሚያ ላይ ከተደረሰ በሁለተኛ ሐራጅ ሽያጭ ጊዜ ንብረቱ የሚሸጠው ከግምቱ ዋጋ በታች ቢሆንም ከፍተኛ ዋጋ ላቀረበው ገዥ
በቀበሌው ውስጥ ከሚገኙ ሌሎች መንደሮች እና አነስተኛ ግንኙነት፣ ፍሰቶች እና መስተጋብሮች ምክንያት የስርዓት ምህዳሩን ሚዛን ኑሮ እንዳላቸው ሰዎች ይቆጠራሉ። የከብቶች ሽያጭ በአካባቢው ኑሮን
የፋዳራሌ ጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተርፕራይዞች ኤጀንሲ ናቸው፡፡ ክሬዱት ሚዛን (Abnormal balance) ብር 58 521 861 28 የሚታይባቸው እሴት ታክስ ማስታወቂያ ሊይ ያሳወቁት ሽያጭ በትርፌና ኪሳራ ሂሳብ
ሲ ቢ የብሪታንያ የበይነመረብ (ኢንተርኔት) ስብዕና ሙሉ ታሪኩን በእውነተኛው ስም "ኦላጃide ዊሊያም ኦላሁጂ" ያቀርባል ፡፡ የእኛ የ KSI የልጅነት ታሪክ እና ያልተለመደ የህይወት ታሪክ እውነታዎች ከልጅነት ጊዜው ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ
እኛ በቂ የመለዋወጫ እቃዎች እና ጥሩ ምርት ማበጀት ችሎታ አላቸው እኛም ከ 15 እስከ 30 ቀናት ውስጥ እቃዎች ለማቅረብ ይችላሉ አነስተኛ ባች ምርቶች 15 ቀናት ውስጥ የእርስዎን በር ማቅረብ ይችላሉ
አንድ ኪሎ ቅቤ 320 ብር በሚሸጥባት አዲስ አበባ አነስተኛ ገቢ ያላቸው ዜጐች ዘይትን ለምግብ ከፍተኛው) የዶሮ ሽያጭ ዋጋ ጋር አንደኛው የሥጋ ሚዛን ትክክለኝነት በማዛባት ከኪሎ በታች መሸጥ ሲሆን
መግቢያ ሰዎች ኑሮአቸውን ስኬታማ ለማድረግ በሚፈጽሙት የእለት ተእለት ተግባራቸው ከሌሎች የማህበረሰቡ ክፍሎች ጋር ዘርፈ ብዙ መስተጋብሮችን የሚፈጽሙ መሆኑ ግልጽ ነው፡፡ ይሁንና እነኚህን መስተጋብሮች በተለያዩ ምክኒያቶች በራሳቸው
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በደርግ ዘመን ይሰሙ የነበሩ ሃገራዊ መዝሙሮች እና ውጤታቸውን በማስታወስ ትምህርት እንውሰድ (ቪድዮ)
ኣብዚ 21 መድረኻት ዝሓቖፈ ውድድር፣ ኤርትራውያን ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን ናትናኤል ብርሃነን ንዳይመንሽን ዳታ ወኪሎም ክወዳደሩ እንከለዉ፣ ኢትዮጵያዊ ጽጋቡ ገብረማርያም ምስ ኢጣልያዊት ጋንታ ተሓቑፉ ንፈለማ እዋኑ ተሳታፊ እዚ ብደረጃ ዓለም ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ዝስራዕ ቅድድም ብሽክለታ ኮይኑ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻየደ መበል 102 ቅድድም ዙር ፈረንሳ፣ ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን ንፈለማ እዋኖም ዝተወዳደሩ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ብምዃን ታሪኽ ከምዝሰርሑ ኣይርሳዕን።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት፣ ኤርትራውያን ብውልቂ ዘመዝገብዎ ዓወት እኳ እንተዘይነበረ፣ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ጋንትኦም ዳይመንሽን ዳታ ምስ ብሉጻት ጋንታታት ንኽትስራዕ ዓቢ ግደ ተጻዊቶም’ዮም።
ወዲ ጋንትኦም እንግሊዛዊ ማርክ ካቫንዲሽ፣ ኣብ ዝተወሰነ መድረኻት ብጫ ማልያ ንኽዕወት’ውን ኣበርክቶ ዳኒኤልን ናትናኤልን ካልኦት ኣባላት እታ ጋንታን ልዑል ምንባሩ ተንተንቲ ስፖርት ይገልጹ።
ዝርዝሮች: የሌዝካለርስ አንጠልጣይ በጥቁር ጥንታዊ ቅፅ የተጠናቀቀ ብርን እየመረጠ ነው ፡፡ የቤቴብ ግላይፍ የዋስትናውን ጨምሮ 29 ሚሊ ሜትር ርዝመት ፣ በሰፊው ቦታ 23.1 ሚ.ሜ እና ውፍረት 2 ሚሊ ሜትር ይለካል ፡፡ ግላይፍ 5.5 ግራም ይመዝናል ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ እና የታተመ ነው ፡፡
አብዛኛውን ጊዜ በተመራቂ ተማሪዎች የሚሰሩ የመመረቂያ ጽሁፎች፣ምርምሮችና ፕሮጀክቶች ለተማሪዎቹ ውጤት መመዘኛ ከመዋል አልፈው ለባለድርሻ አካላትና ተመልካች ዕይታ ቀርበው ሲታዩ ማየት ያልተለመደ ሲሆን በሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ
ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የምርምርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ም/ዳይሬክተር ቢሮ አዘጋጅነት በተመራቂ ተማሪዎች የተሰሩና የተመረጡ የመመረቂያ ፕሮጀክቶች በታህሳስ27/2013ዓ.ም ለዕይታ ቀርበዋል፡፡
ዶ/ር ተስፋዬ ባዩ የምርምርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ም/ዳይሬክተር ቢሮ ዳይሬክተር እንደገለጹት ተማሪዎች የቀለም እና የተግባር ልምምድ ካደረጉ በኃላ በመጨረሻው አመት በካፕስቶን ፕሮጀክት በኩል የሚሰሩት የፕሮጀክት አይነት ተለይቶ በመምህራኖቻቸው የክትትልና እገዛ እንዲሁም አቅም በፈቀደ መጠን አስፈላጊው የገንዘብ ድጋፍ ከፕሮጀክቱ በማድረግ የተማሪዎቹ ፕሮጀክቶች ውጤታማ እንዲሆን የተሰራ መሆኑን ገልጸው ከዚህ በፊትም በ2011ዓ.ም ስድስት ፕሮጀክቶች ተሰርተው ለባለድርሻ አካላት እንዲቀርቡ በማድረጋችን ከቀረቡት ፕሮጀክቶች ተገምግመው ሁለቱ ማለትም የቀበሌ አስተዳደር ስርዓት እና የቱሪዝም መስህብ ስርዓትን ለማዘመን የሚያስችል መተግበሪያ በባለድርሻ አካላት ተቀባይነት አግኝተው ወደተግባር በመግባት ላይ መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡
ዶ/ር ተስፋዬ አክለውም የሚሰሩት የምርምር ውጤቶች በትንሽ ዋጋ የሚሰሩ እና ወጪ ቆጣቢ ሲሆኑ ሲበላሹም ለመጠገን ብዙ ገንዘብ እንደማያስወጡ ይሄንን ተሞክሮ እያሳደግን ከመጣን በሀገር ደረጃ ከውጪ ገዝተን ለማምጣት የምንጠቀመውን የውጪ ምንዛሪም ይቀንስልናል ብለዋል፡፡
በመጨረሻም የመመረቂያ ፕሮጀክቶቱ ለዕይታ ቀርበው አስተያየትና ውይይት ከተደረገ በኃላ ፕሮጀክቱን ለሰሩት ተመራቂ ተማሪዎች የዕውቅና ሰርተፍኬት ሽልማት ተበርክቶላቸው ፕሮግራሙ መጠናቀቁ ታውቋል፡፡
አገራችን በየቀኑ መነጋገሪያ አጀንዳ አታጣም - በተለይ በዚህ ዘመንና በጣም በተለይ ደግሞ ባለፉት 12 ወራት። በነዚህ ሁለት ቀናት ደግሞ “አትርሱኝ” እያለ ያለው በቀለ ገርባ ነው።
ላለመረሳትና በሕዝብ አንደበት ዘወትር ለመወሳት እኮ በግድ ክፉና ጠማማ መሆን አያስፈልግም። ሰዎች እንዴት ነው እያሰቡ ያሉት? እንዴትስ ነው ያድጋሉ ሲባሉ እያነሱና እየኮሰመኑ የሚሄዱት? ምን ቢነካቸው ነው? አንድ ሰው ዕውቀትንና ጥበብን መጨመር ቢያቅተው ያለውን ይዞ መጓዝ እንዴት ይሳነዋል?
በቀለ ገርባ - አሁን ‘በቀለ ገሪባ’ ብለውም ሲያንሰው ነው - ‘ገሪባ’ ማለት ታዲያን ዕውቀት የሚጎድለው ባላገር ሰገጤ ማለት እንደሆነ ልብ ይባልልኝ - በትልቅ የትምህርት ተቋም በመምህርነት ብዙ ጊዜ አገልግሏል። ያስተማራቸው ወጣቶችም ኢትዮጵያውያን እንጂ ከአንድ ጎሣ ተመርጠው የገቡ አይመስለኝም። ኢትዮጵያ ያለቻቸው ጎሣዎች ደግሞ ከ85 በላይ እንጂ ኦሮሞ ወይም አማራና ትግሬ ብቻ አይደሉም። በዚያ ዐይነት የትምህርት መድረክ የነበረ ሰው ዘረኝነትን ሊጠየፍና ኮዝሞፖሊታን አስተሳሰብ ሊላበስ ሲገባው፤ እንደ አንድ ተራ ያልተማረ ዜጋ የዘረኝነት አዘቅት ውስጥ ተዘፍቆ ሲርመጠመጥ ማየት እጅግ ከማሳዘኑም በላይ ለሰውየው ለራሱ ማዘንም ተገቢ ነው፤ በቁም ለሞተ ሰው ማዘን ነግ በኔን ማሰብ ስለሆነ። ኢትዮጵያ እንደሆነች በቀለ ያን አለ ይህን አለ የምትሆነው የለም። እንኳንስ የበቀለ ከፋፋይ የዘረኝነት ንግግርና ስብከት፤ መለስ ዜናዊና ዓለም አቀፉ የኢሉሚናቲ ፀረ-አቢሲኒያ ኃይላት ከ300 ዓመታት ለበለጠ ጊዜ ፈግተው ኢትዮጵያን አላፈረሷትም፤ በፈጣሪ ጥበቃ ሥር ስላለችም ትንገዳገዳለች እንጂ አትወድቅም። ይህ ብቸኛው ኢትዮጵያዊ ሐቅ ተፈጥሯዊና መለኮታዊ የማይሻር ሕግ መሆኑን ለመረዳት የአገራችንን ታሪክ ልብ ብሎ ማጤን ነው።
ይልቁንስ ስለዶክተር አንጋሣና መሰል የኦሮሞ አክቲቪስቶች የተሰማኝን ልዩ ኩራትና የአለኝታነት ስሜት በዚህች አጋጣሚ ልግለጽላችሁ። ያየሁት ትናንት ነው። አንድ ወጣትና ዶ/ር አንጋሣ በዩቲዩብ እየተናገሩ የሰማሁት ነገር በደስታ አሰከረኝ። የሚናገሩት ስለኦነግ ነው። በመቀመጫው ነው ቁጭ ያደረጉት። ፈልጉና አዳምጡት። የእናት ሆድ ዥንጉርር መባሉ ለዚህ ነው። እነበቀለ ቀርባና ጃዋር መሐመድ በተፈጠሩበት የኦሮሞ ኢትዮጵያውያን ግዛት ቶሎሣ ኢብሣንና ዶ/ር አንጋሣን፣ ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሣንና ሌሎችንም ብርቅዬና ውድ የኦሮሞ ልጆች ስናይ፤ ውኃ እንዳገኘ የበረሃ ተክል ተስፋችን ይለመልማል፤ ሕልማችንም እንደጽጌረዳ ያብባል። ተባረኩልኝ። ልጅም ይውጣላችሁ። በተቃራኒው ኢትዮጵያን ለማፍረስ የምትቃትቱ ወንድሞቼና እኅቶቼ ጥቁር ውሻ ውለዱ።
የነበቀለ ገርባ ጉዳይ ግን በተከድኖ ይብሰል ብቻ የሚተው አይደለም። ዘመድ ለመቼ ነው? አክስት አጎት ለመቼ ነው? ወዳጅ ጎረቤትስ ለመቼ ነው? ሳይብስባቸው በሰንሰለት አስሮ ወደሚቀርባቸው ጠበል መውሰድና የተሣፈረባቸው ወያኔያዊ የአጋንንት መንጋ እስኪለቃቸው ድረስ ማስጠመቅ ነው። የወሊሶው አባ ወልደትንሣኤ በሕይወት ቢኖሩ ኖሮ ይሄኔ ስንቱን የዲያብሎስ ጭፍራ ከአገራችን ያስወጡልን ነበር። ወይ ነዶ!
የተማሪ ቤልጂንግስ / የክፍል ፎቶዎች ፎቶግራፍ ተነሳ - የ APS መመሪያ / የቤተ-መጽሐፍት መጽሐፍት የወላጅ የፒኪንግ ሂደቶች ጠፍቷል - በመኪና ውስጥ መድረስ-የተማሪ ዕቃዎች (ለታዘ thoseቸው የክፍል ፎቶዎችን ጨምሮ) በክፍል ደረጃ እና በቤት ውስጥ መምህር በተናጠል ተጭነው ይደራጃሉ ፡፡ በተማሪዎ በተመደበው የመሰብሰብ ቀን / ሰዓት (AM ወይም PM) ላይ ወላጆች በጆርጅ በኩል ይግቡ […]
በአፍሪካ አሜሪካን ተሞክሮ በአርሊንግተን ለማክበር ከአርሊንግተን የህዝብ ትምህርት ቤቶች (ኤ.ፒ.ኤስ.) ጋር ይቀላቀሉ ፡፡ በኤ.ፒ.ኤስ ውስጥ የአፍሪካ አሜሪካዊ ተሞክሮ ታሪክ ከልብ የመነጨ ነው ፡፡ ከሙዚቃ እና ስነ-ጥበባት ፣ እስከ ትምህርት እና ቤተሰብ ፣ discover
እባክዎን ያስታውሱ እና ለ አርብ ጃንዋሪ 31 እ.ኤ.አ. አስቀድመው ያቅዱ እና ያቅዱ። ይህ ደረጃውን መሠረት ያደረገ የሪፖርት ካርዶችን ለማዘጋጀት የአስተማሪ የሥራ ቀን ነው። ለተማሪዎች ትምህርት ቤት የለውም ፡፡ https://barrett.apsva.us/events/no-school-for-students-5/
የቢንጎ ምሽት እዚህ ሊቃረብ ነው ፣ እናም ባሬት ለሁሉም ቤተሰቦቻቸው ክፍት ግብዣን ማስተላለፍ ይፈልጋሉ። ይህ ዝግጅት በዲሴምበር 13 ቀን ከቀኑ 6:30 - 8:30 pm በት / ቤቱ ጂምናዚየም ውስጥ ይካሄዳል ፡፡ በዚያ ምሽት ወጥቶ ትንሽ መዝናናት ሁሉም ሰው ከእንግዲህ እንኳን ደህና መጣችሁ ፡፡ ምናልባት እራስዎን ይጠይቁ ይሆናል […]
የኢትዮጵያ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅሕፈት ቤት ኃላፊ ሚኒስትር ለውጭ ጋዜጠኞች መግለጫ ሰጥተዋል፡፡ የኢንተርኔት አገልግሎት የተዘጋው የተፈታኝ ተማሪዎችን ጥቅም ለመጠበቅ ነው ሲል የመንግሥት ኮምየኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅሕፈት ቤት አስታውቋል፡፡
የኢትዮጵያ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅሕፈት ቤት ኃላፊ ሚኒስትር ለውጭ ጋዜጠኞች መግለጫ ሰጥተዋል፡፡ የኢንተርኔት አገልግሎት የተዘጋው የተፈታኝ ተማሪዎችን ጥቅም ለመጠበቅ ነው ሲል የመንግሥት ኮምየኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅሕፈት ቤት አስ...
ውድ የአገሬ ልጆች: መልካም አዲስ ዓመት! ግባችን የበለጸገች: አንድነትን የጠበቀች አገርና ነጻና እኩልነት የሰፈነበት ማህረሰብን መገነባት ነው:: እሴቶቻችንም:-ሰላም: ይቅርታ: ፍቅር እና መደመር ናቸው::
ክላግ ናይቲ ለበዳ መቃበፂ መንገዲ ክታበት ኣይኸውንን ክብሉ እውን ኣጠንቂቖም።’’እቲ ለበዳ ብክታበት እዩ ክቃበፅ ዝብል ኩሉ ግዜ እሰምዕ እየ።ግን ኣይጠፍእን’’ ኢሎም።
ብምስዓብ ‘’እቲ ክታበት ንኹሉ ሰብ ይሰርሕ እንተኾይኑ እውን ኣይንፈልጥን።ንሓደ ክፋል ወይ ጉጅለ ሕብረተሰብ ሰሪሑ ነቲ ካሊእ ከምዘይሰርሕ ገለ ምልክታት ሪኢና ኣለና’’ኢሎም ብውምሳኽ። ‘'ዝተፈለየ ክታበት ንምእዛዝ ድማ ብሎጂስቲክ ዘይክኣል ፈተና እዩ’’ ኢሎም።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ክሳብ ሎማዕንቲ ሶኑይ ንጉሆ በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 29 ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ 924,000 ተመዝጊቦም ኣለው ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ።
ዩናይትድ ስቴትስ ልዕሊ 6.5 ሚሊዮን ዝተትሓዙ ብምምዝጋብ ቀዳመይቲ ክትኸውን ከላ ህንዲ 4.8ብራዚል 4.3 ብምምዝጋብ ካላይን ሳልሳይን ይስዕባ ኣለዋ ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስት።
ጥቅምት 12 ቀን 1923 ዓ.ም. በዋግ አውራጃ ዐምደ ወርቅ ከተማ ከአባታቸው ከአቶ ውድነህ ተፈሪና ከእናታቸው ወይዘሮ አበበች ወልደየስ የተወለዱት ማሞ ውድነህ፣ ወደ ስነ ጽሁፉ ዓለም በመዝለቅ (በተለይ በስለላ ሥራ ላይ ያተኮሩ) 53 መጻህፍትን ከእንግሊዝኛ ቋንቋ ወደአማርኛ በመተርጎም ለአንባቢያን አድርሰዋል።
በፋሺስት ኢጣሊያ ወረራ ወቅት ገና በልጅነታቸው ወላጆቻቸውን ያጡት ማሞ፣ የአንደኛ ደረጃ ትምህርታቸውን ያጠናቀቁት በ15 ዓመት እድሜያቸው እንደነበር ታሪካቸው ያስረዳል፡፡
በ1948 ዓ.ም. ልብወለድ ጽሁፎች መጻፍ የጀመሩት ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ፣ የመጀመርያ ጽሑፋቸው ባለ 160 ገጽ የሆነውና በትያትር መልክ የተተወነው ‹‹የሴትዋ ፈተና – አለፈ በደህና›› የሚል ነበር፡፡ በ1960 ዓ.ም. ‹‹ብዕር እንደዋዛ›› በሚል ርእስ ባሳተሙት የግጥም መጽሐፋቸው ታሪክንና መንፈሳዊነትን ለወጣቶች አስተምረውበታል፡፡
ደራሲ ማሞ ውድነህ ቀደምት ከሆኑት ጋዜጠኞች መካከል በግንባር ቀደምነት የሚጠቀሱ ሲሆን፣ ‹‹ፖሊስና እርምጃው›› የተባለው ጋዜጣ መሥራችና ዋና አዘጋጅም ነበሩ። ከቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት ጀምሮ በማስታወቂያ ሚኒስቴር ውስጥ ለረጅም ዓመታት ሰርተዋል።
ደራሲና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ፣ ወደ ሥነ ጽሑፉ ዓለም በጥልቀት እንዲገቡ ምክንያት የሆናቸውን አጋጣሚ የተፈጠረው በ1952 ዓ.ም. ነበር፡፡ በወቅቱም እርሳቸው ‹‹የኢትዮጵያ ድምፅ›› ጋዜጣ ላይ ‹‹የት ትገኛለች?›› በሚል ርዕስ ለጻፉት መጣጥፍ ዕውቁ ደራሲና ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኞኞ ‹‹እሱስ የት ይገኛል?›› በማለት የሰጠው የሚል ምላሽ ለረጅም ጊዜ አከራክሯቸዋል፡፡
የጽሑፍ እሰጥ አገባው በወንዶችና ሴቶች መካከል ያለውን የወግ ልዩነት አስመልክቶ የተደረገ ሙግት ነበር፡፡ በወቅቱ በስፋት ተነባቢ በነበረው በዚሁ ጋዜጣ የቀጠለው ክርክር እስከ መንግሥት ባለሥልጣናት ድረስ አነጋጋሪ ለመሆን እንደበቃ ይነገራል፡፡
ክርክሩ የበርካቶችን ቀልብ በመሳቡ የማስታወቂያ ሚኒስትሩ አቶ መኰንን ሀብተ ወልድ ‹‹ጉዳዩ የኢትዮጵያ ሕዝብ ጉዳይ ነው›› በማለት መጠናት አለበት ብለው አምባሳደር ዘውዴ ረታ ያሉበት ኮሚቴ ተቋቁሞና ኮሚቴው ሁለቱንም ተከራካሪዎች ጠርቶ ባነጋገራቸው ወቅት ‹‹ፊት ለፊት ቢገናኙ ይገዳደላሉ›› ተብሎ በሕዝቡ ይናፈስ በነበረው ወሬ ምክንያት ፖሊስ በመካከላቸው ቢገኝም ባለጉዳዮቹ ማሞ ውድነህና ጳውሎስ ኞኞ ተሳስቀው መሳሳማቸው የኮሚቴውን አባላት ያስደነቀ አጋጣሚ እንደነበር ደራሲ ማሞ በህይወት በነበሩበት ጊዜ ተናግረዋል።
ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ በ‹‹የካቲት›› መጽሔት ላይ ፕሬዝዳንት መንግሥቱ ኃይለ ማርያም ‹‹የአገራችንን የባህል ልብስ ለብሰው ቢታዩስ?›› በሚል ርዕስ ያቀረቡት አስተያየት የመጽሔቱ ዋና አዘጋጅ የነበሩት አንጋፋው ጋዜጠኛና ደራሲ ማዕረጉ በዛብህ 150 ብር እንዲቀጡ ምክንያት ሆኗል፡፡
ከባለቤታቸው ከወ/ሮ አልማዝ ገብሩ ጋር ከ50 አመት በላይ በትዳር ያሳለፉት ደራሲና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ አሁን ላለው ትውልድ ትልቅ ተምሳሌት ስለመሆናቸው በሚያውቋቸው ሰዎች የሚመሰከርላቸው ሰው ናቸው።
‹‹በትዳር ለረዥም ጊዜ ለመኖርዎ ምስጢሩ ምንድነው?›› ተብለው ተጠይቀው ሲመልሱም፣ ‹‹መተማመንና መቻቻል›› በሚል በአጭሩ የገለጹት ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ፣ ልጆቻቸው አንድም ቀን ጭቅጭቅ ሰምተው እንደማያውቁ ልምዳቸውን አካፍለዋል፡፡ ‹‹ችግር ሲኖር ቤት ቆልፈን እንነጋርበታለን›› በማለት ልጆቻቸው ክፉ ቃል ሳይሰሙ ማደጋቸውን ይናገራሉ፡፡
ስድስት ልጆችና 10 የልጅ ልጆችን ለማየት የበቁት ደራሲ እና ጋዜጠኛ ማሞ ውድነህ ‹‹ሀብታችን ልጆቻችን ናቸው›› በማለት በኩራት የመናገር ልምድ ነበራቸው፡፡ በመጨረሻም ባደረባቸዉ ሕመም ምክንያት የካቲት 23 ቀን 2004 ዓ.ም በ81 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል፡፡
በስለላና በወንጀል ምርመራ ላይ በሚያጠነጥኑ በርካታ የትርጉም ሥራዎቻቸውና ድርሰቶቻቸው የሚታወቁት ደራሲ ማሞ ውድነህ፣ ሥራዎቻቸው ሕዝባዊነትንና ባሕል አክባሪነትን የተላበሱ በመሆናቸው ዘመን ተሻጋሪ ያደርጋቸዋል፡፡
ከፈርዖንም ቤተሰቦች አንድ እምነቱን የሚደብቅ ምእመን ሰው አለ ፡ - « ሰውየውን ከጌታችሁ በተዓምራቶች በእርግጥ የመጣለችሁ ሲኾን ‹ ጌታዬ አላህ ነው › ስለሚል ትገድላላችሁን ? ውሸታምም ቢኾን ውሸቱ በርሱው ላይ ነው ፡ ፡ እውነተኛ ቢኾን ግን የዚያ የሚያሰፈራራችሁ ከፊሉ ያገኛችኋል ፡ ፡ አላህ ያንን እርሱ ድንበር አላፊ ውሸታም የኾነውን አይመራምና ፡ ፡
ለምእመንም በስሕተት ካልኾነ በቀር ምእመንን መግደል አይገባውም ፡ ፡ ምእመንንም በስህተት የገደለ ሰው ያመነችን ጫንቃ ( ባሪያ ) ነጻ ማውጣትና ወደ ቤተሰቦቹም የምትሰጥ ጉማ ምሕረት ካላደረጉለት በስተቀር ( መክፈል ) አለበት ፡ ፡ እርሱ ( ተገዳዩ ) ምእመን ሲኾን ለእናንተ ጠላት ከኾኑትም ሕዝቦች ቢኾን ያመነችን ጫንቃ ነጻ ማውጣት ( ብቻ ) አለበት ፡ ፡ በእናንተና በእነሱ መካከል ቃል ኪዳን ካላቸውም ሕዝቦች ቢኾን ወደ ቤተሰቦቹ በእጅ የምትሰጥ ጉማና ያመነችን ጫንቃ ነጻ ማውጣት አለበት ፡ ፡ ያላገኘ ሰውም ተከታታዮችን ሁለት ወሮች መጾም አለበት ፡ ፡ አላህ መጸጸትን ለመቀበል ( ደነገገላችሁ ) ፡ ፡ አላህም ዐዋቂ ጥበበኛ ነው ፡ ፡
« ግድግዳውማ በከተማይቱ ውስጥ የነበሩ የሁለት የቲሞች ወጣቶች ነበር ፡ ፡ በሥሩም ለእነርሱ የኾነ ( የተቀበረ ) ድልብ ነበረ ፡ ፡ አባታቸውም መልካም ሰው ነበር ፡ ፡ ጌታህም ለአካለ መጠን እንዲደርሱና ከጌታህ ችሮታ ድልባቸውን እንዲያወጡ ፈቀደ ፡ ፡ በፈቃዴም አልሠራሁትም ፡ ፡ ይህ በእርሱ ላይ መታገስን ያልቻልከው ነገር ፍች ነው » ( አለው ) ፡ ፡
"ስሙኝማ...ጨዋታን ጨዋታ ያነሳው የለ... ለዚህ ‘መካከለኛ ገቢ’ ለሚባለው ነገር ተራ ይዘን አልነበረም እንዴ! (ወይስ የያዝን መስሎን ነው!) አሀ...ልከ ነዋ...እንደውም ብዙ ነገሮች ላይ “ሀገሪቱ መካከለኛ ገቢ ስትደርስ ይሳካል...” ምናምን የሚባል ነገር ተለምዶ ነበር፡፡ ግን አሁን መካከለኛ ገቢ፣ ‘መካከለኛ ህልም፣” ነገር ሆነች መሰለኝ!"
እናማ... አለ አይደል.... ምን መሰላችሁ...ተራ እየጠበቅን ነው፡፡ ይኸው ስንት ዘመናችን... ተራ ጥበቃ ላይ ሆነን፡፡ አንዳንዴ ተራ ውስጥ ለመግባታችን እንኳን እርግጠኞች ሳንሆን ተራ እንጠብቃለን፣ ወይም ተራ እየጠበቅን ያለን ይመስለናል፡፡ ታዲያላችሁ በርዬው ላይ ስንደርስ “እሰይ ስለቴ ሰመረ!” ብለን ሳናበቃ እጢዬዋ ዱብ! የጥበቃ ሠራተኛ ሆዬ ይጠይቃል፤ የሆነች ብጣሽ ወረቀት ቢጤ ይዟል፡፡
ስሙኝማ... እንግዲህ ጨዋታን ጨዋታ ያነሳው የለ... ተራ ጥበቃ ክፋት የለውም። አንዳንዶቻችን እንደምናስበው የቅሽምና፣ የኋላ ቀርነት ነገር አይደለም... በህግና በስርአት የመመራት የዘመናዊነት መንገድ እንጂ!
እኔ የምለው... ጨዋታን ጨዋታ ያነሳው የለ...ይሄ ‘ዘመናዊነት’ የሚሉት ነገር ግራ እያጋባን ነው፡፡ ልከ ነዋ... መለኪያው ተምታታብና! ‘ድሮ፣ ድሮ’ ጠጉርዬውን እንደ ኤልቪስ ፕሪስሊ መሃል ላይ የከፈለ ሰው፣ በቃ፣ ምን አለፋችሁ ዘመናዊነት የሚከፋፈል ቢሆን ኖሮ፣ በ‘ትርፍነት’ የያዘውን ሁሉ ያከፋፍል ነበር! እናላችሁ... እንደውም አረማመዱ ሁሉ እንደ ኤልቪስ ይሆናል...ኤልቪስ እንዴት እንደሚራመድ አይቶት አያውቅም እንጂ! እናላችሁ... ወደዚያኛው ዘመን ‘ዘመናዊነት’ ኩዋንተም ቅብጥርስዮ ምናምን የሚባሉ ነገሮች ስለሌሉት ቀለል ያለ ነው፡፡
አያችሁልኝ አይደል! ዘመናዊነትን ለመለየት ከዚህ በላይ ምን ያስፈልጋል? እሷዬ ፓሪሞድ ከለበሰች፣ ሹራብ ከደረበች፣ ጸጉሯን ከተተኮሰችና ሰዓት ካደረገች፣ ማን ምን የቆረጠው ነው፣ ከዘመናዊነት ዙፋኑዋ ላይ የሚያወርዳት!?
አሀ... ለምን አይናደድም! እንደውም ወዳጅ፤ “አንድ ጊዜ ተናደድና ይውጣልህ" እንደማለት ጭራሽ “አትናደዳ!” ብሎ ነገር! ለምንስ ‘ክሬዜ’ ምናምን አይሆንም! ሜዳ ላይ አስጥታው አይደል እንዴ የሄደችው! እንደውም ደምፕ አደረገችው ማለት ምን ማለት እንደሆነ የተረዳው ያኔ ነው። የምር ግን... እንዲሁ ‘ቻዎ፣ ቻዎ’ መባባል አሪፍ ነገር ነው፡፡ ደህና ሁኝ ልበልሽ በእንባ እየታጠብኩኝ ማለትም አንድ ነገር ነው። ሜዳ ላይ ማስጣት ግን አሪፍ አይደለም፡፡
አሪፍ አይደል፡፡ ‘ሁዋሳፕ’ ማለት አያስፈልግ! ኦ.ኤም.ጂ. ማለት አያስፈልግ! ፓሪሞድን የመሰለ ተቃውሞ ሊቀርብበት የማይችል የዘመናዊነት ሚዛን እያለ፡፡ ዛሬ ፓሪሞዱ ቀርቶብን እንደው ‘የአስተሳሰብ ዘመናዊነት’ የሚባል ነገር ካለ፣ በሻይ ማንኪያም ቢሆን ይከፋፈለንማ!
እናላችሁ... በየስፍራው፣ በየመስኩ ስርአት እየጎደለበት ብቻ ሳይሆን “ህግ የሚባል ነገር የለም፣” የሚል አዋጅ የወጣ በሚመስልበት በአሁኑ ጊዜ፣ ባሉበት በስርአት ተሰልፎ ተራን መጠበቅ ዘመናዊነት ነው፡፡
ግን እንደዛ እያደረግን ነው ወይ? በስርአት እየተሰለፍን ተራችንን እየጠበቅን ነው? የታክሲ ጥበቃን እዩልኝማ! አሁን፣ አሁን እኮ ሰልፉ የትና የት እንደደረሰ እያዩ፣ ዘሎ ሰልፍ ሰብሮ መገባት እየተለመደ ነው። እንደ ቀድሞው ቢሆን... አለ አይደል... “ምን የዘንድሮ ጎረምሳ ሰው አያከብሩ፣ ለራሳቸውም ክብር የላቸው ...ምናምን ይባል ነበር፡፡ ዘንድሮ ልጄ ጉርምስና የ‘ኤጅ’ ጉዳይ መሆኑ ቀርቷል፡፡ ጸጉርዬዋ ‘ሁዋይት’ ሆነች፣ ‘ብላክ’ ሆነች...ለውጥ የለውም፡፡ ‘ሰቨንቲን’ ደርሶ እንትን፣ እንትን የአካል ክፍሎች ‘ጠጉር’ ነገር እየሞካከረው ያለውም፣ ‘ሰቨንቲ ዋኗን ላፍ አድርጎ እንትንና እንትን የአካል ክፍሎች ‘ጠጉርዬው’ እየሳሳበት ያለውም... ሰልፍ ደርምሶ ነው የሚገባው... ያውም ዓይኑን በጨው አጥቦ! አብዛኛው ሰዋችን ደግሞ አሁን፣ አሁን ንትርክና ጭቅጨቅ እየሰለቸው ነው መሰለኝ ዝም ብሎ ይታዘባል አንጂ “ውጣ!” “አስወጣው!” ምናምን ብሎ ነገር የለም፡፡
እናላችሁ... አንዳንድ ቦታዎች ራሳቸው የታክሲ ተራ አስጠባቂዎች እንኳን ሁሉን መብት እኩል ሊያስከብሩ ይቅርና ራሳቸው ‘ዘመድ ሲጠቅሙ’ ነው የሚታየው፡፡ ሰልፉ ተጠምዝዞና ተጠማዞ የትናየት ደርሶ እያለ ወይ የሠፈር ልጅ ሲመጣ፣ ወይ ደግሞ ተራ አስከባሪው፣ በአራድኛው ዲክሺነሪ፣ ‘ጆፌ የጣለባት’ እንትናዬ ስትመጣ ሰልፍ መስበር ሳያስፈልገው ልክ ታክሲ እንደመጣ ‘ጋቢና’ ያስገባታል፡፡ ይቅርታ የለ፣ ምን የለ! ስሙኝማ... ‘ወንጀልን በጋራ እንከላከል’ የሚል ጃኬት ተለብሶ አንደ ልብ ህግ የሚፈርስባት ሀገር፣ ከእኛ ቀጥሎ የትኛዋ ነች!
ስሙኝማ... ጨዋታን ጨዋታ ያነሳው የለ... ለዚህ ‘መካከለኛ ገቢ’ ለሚባለው ነገር ተራ ይዘን አልነበረም እንዴ! (ወይስ የያዝን መስሎን ነው!) አሀ...ልከ ነዋ...እንደውም ብዙ ነገሮች ላይ “ሀገሪቱ መካከለኛ ገቢ ስትደርስ ይሳካል...” ምናምን የሚባል ነገር ተለምዶ ነበር፡፡ ግን አሁን መካከለኛ ገቢ፣ ‘መካከለኛ ህልም፣” ነገር ሆነች መሰለኝ! እንደ ሰሞኑ አይነት ሁሉም ዋጋ ጣራ በነካበትና ኪስ ባዶውን ከርሞ ተከራይ ያጣ ቤት በመሰለበት መካከለኛ ይባል ወደነበረው ቀረብ ብሎ የነበረው ሁሉ ራሱን የት ቢያገኝ ጥሩ ነው... ወለሏ ላይ! ስሙኝማ... በቃ እንዲህ ሆነን ልንከርም ነው! ማለቴ የመጨረሻዋ የጋራ የምንላት ጤፍ እንኳን ቪላ ምናምን እየመረጠች መሄድ ጀመረች እኮ!
እናችላሁ እኛ መካከለኛ ገቢ የሚባለው ስፍራ ለመድረስ ስናልም (ሥንሠራ ሳይሆን ስናልም) መካከለኛ የተባለችው ነገርዬዋ የምትገኝበት መስመር ከሦስተኛ ፎቅ ወደ ዘጠነኛው ተፈናጥራ ቁጭ! ደግሞስ ‘መካከለኛ ገቢ ካላቸው ጋር’ ለመመደብ ተራችንን ‘ሪዘርቭ’ አስደርገናል እንዴ! ልከ ነዋ...በምኑም፣ በምናምኑም እኛ መሄድ አቅቶን ባለንበት እየረገጥን፣ ሌሎቹ እየቀደሙን ቦታውን ቢሞሉትስ!
በነገራችን ላይ... ያ “ተረኛ ነኝና እንዳትሸበሪ" ብሎ የዘፈነው ወገናችን፣ ጠዋት ወደ ቤቱ ተመለሰ ወይስ ባደረበት ከእንትን መውረጃ ሹሮ ፍትፍት ቀረበለት! ቂ...ቂ...ቂ...
ኣሃዱ ምክትታል ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሊብያ፣ እቶም ካብ ገማግም ባህሪ ሚስራታ ናብ ኢጣልያ ዝተበገሱ’ዮም ዝበሎም 97 ኤርትራውያን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ንምጥራዞም ኣብ ትሪፖሊ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ይዘራረብ ከምዘሎ ሊብያን ኦብዘርቨር ዝተባህለት ጋዜጣ ጠቒሳ።
ኣብ ዶባት ሱዳንን ሊብያን ጽኑዕ ሓለዋን ምክትታልን ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ሊብያ ድሕሪ ምእታዎም ብሃይልታት ጸጥታ መንግስቲ ዝተታሕዙ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ኩፍራ ተቐይዶም ከምዘለዉ’ዩ ዝግለጽ።
ማዕበል ባሕሪ ሃዲእሉ ኣብ ዘሎ ወቕቲ፣ ኣሽሓት ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ካብ ገማግም ሊብያ እናተበገሱ ናብ ኢጣልያ ይሰግሩ ኣለዉ።
ኣብዘን ዝሓለፈ 2 ኣዋርሕ ጥራይ መራኽብ ህይወት ኣድሓን ሃገራት ኤወሮጳ፣ ኣሽሓት ሰባት ካብ ምጥሓል ከድሕና እንከለዋ፣ ኣማኢት ከኣ ከምዝጠሓሉ ጸብጻባት የመልክቱ።
ወደ ገላትያ 1: 1-2፤ በኢየሱስ ክርስቶስ ከሙታንም ባነሣው በእግዚአብሔር አብ ሐዋርያ የሆነ እንጂ ከሰዎች ወይም በሰው ያልሆነ ጳውሎስ ከእኔም ጋር ያሉት ወንድሞች ሁሉ፥ ወደ ገላትያ አብያተ ክርስቲያናት፤
እዚህ ጋር ጳውሎስ ሊያሳያቸው የፈለገው ማን እንደላከው ነው:: በእግዚአብሔር ነው ሐዋርያ የሆንኩት እርሱ ነው የጠራና የላከኝ እያላችው ነው:: ለምን ብለን ስንል ባለው ስልጣን መሰረት የሚናገረውን ሁሉ ከዚህ በኃላ ከእግዚአብሔር የተላከ መልእክት አድርገው እንዲወስዱት እንጂ ይህ የጳውሎስ ሀሳብ ነው እንዳይሉ ነው::
እርሱ ብቻም አይደለም አብረውትም የሚያገለግሉ ወንድሞች ሁሉ ያመኑበትን ነገር እየጻፈላቸው እንደሆነ እየነገራቸው ነው:: ስለዚህ ብትቀበሉ ይሻላል መልክታችንን ብሎ ነው የሚላቸው::
ከዚህ የማየው ነገር;- እኔን የጠራ ጌታ እንደሆነና ዋጋ የክፈለና የራሱ ያደረገኝን ጌታን አገልግለውና ለእርሱም የምገዛ፤ ደስ የማሰኘው ልጅ መሆን ነው የእኔ ድርሻ:: ስሙ ይባረክ:: አሜን!
የተቀበልነው ወንጌል አንድ ነው እርሱም በጸጋ መዳናችን ነው:: በስራ አይደለም ደግሞም የምንጨምርበት ነገር የለም ተጠናቋል:: ስለተሻገርን መዳን ቀሎ አይታየን አንዳንዴ ለሰዎች ስትመሰክሩ ነው ከባድነቱ የሚታየው ሰው እንዴት ይሄ መዳን አይታየውም አትሉም? የዚህ ዓለም ገዢ አይምሮን ያሳውራል ያንን ሁሉ አልፈን መተን ደግሞ አሁን መወናበድ የለብንም የዳነው በጸጋ ነው የምንጨምርበት ከእንትና የተሻልኩ ነኝ የምንልበት ምንም ማማሀኛ የለም የማይገባን ነበርን ከትልቅ ምህረቱ የተነሳ ቀድሶ ወደ ራሱ አስጠጋን::
ስለዚህ ከሰው ይልቅ አምላካችንንና አባታችንን ደስ ማሰኘት ይሻላል:: የምወደው ልጄ ይህ ነው በእርሱ ደስ የሚለኝ ብሎ አንድ ጊዜ በልጁ ደስ ተሰኝቷል:: የሐጥያት ዋጋ ሙሉው ተከፍሏል እግዚአብሔርን ደስ ለማሰኘት ልጁን መልበስ ነው:: እርሱ ውስጥ ወስዶ በአብ ቀኝ የሰወረንም ለዚሁ ነው ስራ አበቃ እዳ ሁሉ ተከፈለ ብሎ ደስ አለው አብ ቤተሰቡ ሁሉ ትሰብስቦ ሲያይ በልጁ ውስጥ አለቀ! ሌላ ስራ አያስፈልግም አትናወጡ ቅዱሳን!
እኔ ከሰው ተቀብዬ አይደለም ወንጌልን የሰበኩት ከራሱ ከጠሪው ነው የተማርኩትናም የሰበኩት እያለ ነው:: መለኮታዊ ነው ጥሪዬ ድምጹን ሰምቼ፤ አይኔም ከክብሩ የተነሳ ታውሮ፤ ሰዎችን ያሳደድኩ መስሎኝ ፈጣሪዬን ሳሳድድ የነበርኩትን ራርቶ በህይወት አኖረኝና ይህንን ወንጌል ሰጠኝ እያለን ነው:: ዛሬም ጥሪ አለ፤ ዛሬም መላክ አለ፤ ዛሬም መገለጥ አለ:: ጌታ በስራ ላይ ነው::
ይሄ ቃል በጣም ዋጋ አለው ለእኔ ምክንያቱም ጳውሎስ ወንጌልን የተማረው ከራሱ ከእየሱስ ነው:: ወንጌል ሁልጊዜ አዲስ ነው፤ የሚሰራ ነው በሐዋርያት ብቻ ብሎ ነገር የለም:: ዛሬም ለእኔ ወንጌሉን ያበራልኝ በመንፈሱ ነው:: ጸጋ ቢሆን ዛሬ ይሰጣል፤ ቃሉን መግለጥ ቢሆን ዛሬ ይሰጣል ምክንያቱም እየሱስ በስራ ላይ ነው ሙሽራይቱን ያስውባል፤ አካሉንም አገልጋዮችን ልኮ ይገነባል:: ጳውሎስ እንዴት እንደተጠራ ሲመሰክር እንዲህ ብሏል በሐዋርያት ስራ ላይ
''ነገር ግን ተነሣና በእግርህ ቁም፤ ስለዚህ እኔን ባየህበት ነገር ለአንተም በምታይበት ነገር አገልጋይና ምስክር ትሆን ዘንድ ልሾምህ ታይቼልሃለሁና። የኃጢአትንም ስርየት በእኔም በማመን በተቀደሱት መካከል ርስትን ያገኙ ዘንድ፥ ከጨለማ ወደ ብርሃን ከሰይጣንም ሥልጣን ወደ እግዚአብሔር ዘወር እንዲሉ ዓይናቸውን ትከፍት ዘንድ፥ ከሕዝቡና ወደ እነርሱ ከምልክህ ከአሕዛብ አድንሃለሁ።''
4. ከዚህ ወዲያ ከሦስት ዓመት በኋላ ኬፋን ልጠይቅ ወደ ኢየሩሳሌም ወጥቼ ከእርሱ ጋር አሥራ አምስት ቀን ሰነበትሁ፤ ነገር ግን ከጌታ ወንድም ከያዕቆብ በቀር ከሐዋርያት ሌላ አላየሁም።
ይህን ሁሉ ነገር የሚነግራቸው መግቢያው ላይ ለጠቀሰው ሀሳብ ማጠናከሪያ ነው:: ሐዋርያ መሆኑን በፊት ከተጠሩት ሐዋርያት እንኳን ሁለቱን ብቻ እንዳገኘ እነሱንም ያገኘው ወድያው እንዳልሆንና ለተገለጠለግ እውነት ወድያው ምላሽ ሰቶ እንዳገለገለ ነው የሚያስረግጠው ስለዚህ እኔ የነገርኳችሁ ወይም ያስተማርኳችሁ ወንጌል እውነት ነውና ጽኑ እያለ ለማጠናከሪያ ነው የሚነግራቸው የህይወቱን ታሪክ::
ጌታሆይ ተመስገን ስለመረጥከኝ ደግሞም እርዳኝ እንድታዘዝ የመታዘዝን መንፈስ በእኔ ውስጥ አድርግ:: በእርምጃዬም ሁሉ ለአንተ ምስጋና ይምጣ እንጂ ስምህ ከእኔ የተነሳ አይሰደብ:: በእየሱስ ስም! አሜን!
ዛሬ ለምን ይህን አላችሁ እንደምትሉን እርግጠኞች ነን፥ በትላንትናው ዕለት በዚሁ በታላቁ ገዳም አበረንታት ገዳም አካባቢ የመንግሥት ታጣቂዎች በመግባት መነኩሳቱን ለእስር እና ለግርፋት መዳረጋቸውን ከአካባቢው ባሉን ምንጮች ደርሶናል በዚህ በትላንቱ የመንግሥት ታጣቂዎች በርካቶች ሲታሰሩ ይልቁንም የእቃ ቤቱ ሃላፊ አባ ገብረ ማርያም እና ሌሎች መነኩሳት ታስረስ ወደ ማይ ጸብሪ ወረዳ ለእስር ተወሥደዋል፤ በዚህም የተነሳ ይመስላል ወደ 49 የሚደርሱ መነኩሳት ሱባኤ አቋርጨው ወደ ማይ ጸብሪ ወረዳ አቤቱታቸውን ለማቅረብ ሄደዋል። ልክ ከዚህ በፊቱ እንደሆነው እነኝህ ታጣቂዎች መነኩሳቱን ለእስር ሲወስዷቸው በድብደባ እና በማንገላታት ነው ይህንን ለተመለከተ ህግ እና ፍትህ በሃገራችን ላይ እንደጠፋ ለማንም ግልጽ ነው። ገዳማውያኑ የአንድ ዜጋ መብት እንኳን መብት ሳይጠበቅላቸው እንደ ወንጀለኛ እየተገረፉ እና የተሰደቡ መወሰዳቸው የማንንም ንጹህ ህሊና ያለውን ሰው አእምሮ እንደሚያሳምም ግልጽ ነው።
እነዚህ የመንግሥት ታጣቂዎች ወደ ገዳሙ ክልል በመግባት የመነኩሳቱን መኖሪያ ሲፈትሹ፣ ሲሳደቡ፣ የቤተክርስቲያኑ ክልል ሳይቀር ሲመዝብሩ መቆየታቸውን እነዚህ ምንጮች ገልጸውልናል፤ እነዚሁ ታጣቂዎች 28 የሚሆኑ መነኩሳትን እንደሚፈልጉ ተናግረዋል እነዚህ የሚፈለጉት መነኩሳት በተለያየ ጊዜ ተቃውሞአቸውን ያሰሙ፣ ለተለያዩ የመገናኛ ብዙሃን ላይ በመቅረብ በዋልድባ ገዳም እየደረሰ ያለውን ለመገናኛ ብዙሃን በመግለጻቸው (በመናገራቸው) ካልሆነ በስተቀር ሌላ ምንም በደል አልተገኘባቸውም፤ በእርግጥ እነዚህን አባቶቻችንን እንዲህ እንደ አውሬ ማሳደድ፣ ማንገላታት፣ ማሰር፣ መደብደብ የመሳሰሉት የተለያዩ በደሎችን ቢያደርሱም ገዳማውያኑ አላማቸው ጥያቄያቸው ሁሉ "ገዳማችንን አትንኩብን" የሚል ጥያቄ ሆኖ እናገኘዋለን በእውነት ባልጠፋ ቦታ እነዚህን ገዳማውያን በርግጥ ማሳደድ ሃሳባቸውን ለማስቀየር ይሆን ወይስ ሌላ ምን አላማ ይኖረው ይሆን? ለሃገር ለወገን ለቅርስ እና ለታሪክ የሚጨነቅ እና የሚያስብ መንግሥት በሃገራችን ላይ ባለመኖሩ 1600 ዓመት የቆየውን ይህንን ገዳም ለማጥፋት፣ ገዳማውያኑን ማሳደድ አላማው ምን ይሆን? እውን ይሄ ሁሉ ለልማት ሥራ ነው ወይስ ሌላ ድብቅ ዓላማ ይኖራቸው ይሆን? እነዚህን ሁሉ ነገሮች በቀጣይነት በጊዜ ሊፈቱ ወይም ልንደርስባቸው የሚችሉ ሁኔታዎች ናቸው።
እዚ ካልኣይ ክፋል ናይቲ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት በዚ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ ኲናት ዘጋጠሞም ነገራት ነቃልሖ ዘለና መደብ እዩ። ንሎሚ ካልእ ዉጻእ መዓት ስደተኛ ነቲ ፍጻመታት ብዕለታት ኣደጊፉ ዝለኣኸልና ጽሑፍ’ዩ ክቐርብ። ኣብ መደበር ስደተኛታት ሕጻጽ ብዝተፈላለዩ ሰባት ይግለጽ ከምዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ክልተ ሳዕ ናብቲ መዓስከር ከምዝኣተዉን፡ ኣብቲ ካልኣይ ልዕሊ10,000 ሰባት ካብቲ መዓስከር ከምዝወጹ እዩ። እዚ ነዚ ጽሑፍ ዝለኣኸልና፡ ካብቶም ኣብ ካልኣይ ግዜ ምስኩሎም ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ተወሲዱ ድሕሪ ምጽናሕ ምስካልኦት ዉሑዳት ሰባት ሃዲሞም ናብ ኢትዮጵያ ካብዝኣተው ሓደ እዩ። ነዚ ዝመሳሰልን ቅሩብ ፍልልያት ዘለዎን ዝተኣከበ ሓበሬታ ኣብ ዝቕጽል ክፋል ክቐርብ እዩ። ንሎሚ ናብቲ ዝተላእከልና ጽሑፍ ከስግረኩም።
በአዲስ አበባ ስታድየም ቀዝቃዛ አየር የታጀበውና በርካታ ተመልካች ባልተከታተው የወልድያ እና መከላከያ ጨዋታ የመጀመርያ አጋማሽ ነፃ የኳስ ፍሰት ፣ የተደራጀ እንቅስቃሴ እና ጥሩ የመሸናነፍ ፍላጎት ታይቶበታል፡፡
መከላከያዎች በኳስ ቁጥጥሩ የተሻሉ ቢሆኑም በተለይ ባዬ ገዛህኝ እና ሳሙኤል ታዬ ይፈጥሩት የነበረውን ጎል የማግባት አጋጣሚ ለመጠቀም ያደረጉት ጥረት የወልድያ የተደራጀ የመከላከል ዘዴን ሰብሮ ጎል ማስቆጠር ተስኗቸው ታይቷል፡፡ በንፃሩ ወልድያ ለአንዷለም ንጉሴ በረጅሙ በሚጣሉ ኳሶች የግብ እድል ለመፍጠር ሲሞክሩ ቢታይም የተሳካ ጠንካራ የጎል እድል መፍጠር አልቻሉም። ጨዋታውም ምንም አይነት ጎል ሳይስተናገድበት ለእረፍት ወደ መልበሻ ክፍል አምርተዋል።
ከመጀመርያው አጋማሽ በተሻለ ማራኪ የኳስ ፍሰት በታየበት ሁለተኛ አጋማሽ ክፍለ ጊዜ መከላከያዎች ተጭነው ሲጫወቱ በዋናነት ባዬ ገዛህኝ እና መስፍን ኪዳኔ የሞከሯቸው እንዲሁም ሳሙኤል ታዬ ከርቀት የመታው ኳስ አግዳሚውን ታኮ የወጣበት ሙከራየሚያስቆጭ አጋጣሚ ነበር። በተደጋጋሚ ተመላልሰው የወልድያን የግብ ክልል የፈተሹት መከላከያዎች ጥረታቸው ተሳክቶላቸው ከረጅም ጊዜ ጉዳት መልስ ለመከላከያ ጥሩ ግልጋሎት እየሰጠ የሚገኘው ባዬ ገዛህኝ ከማዕዘን የተሻገረውን ኳስ 81ኛው ደቂቃ ላይ በግንባሩ በመግጨት ጎል አስቆጥሮ መከላከያን ቀዳሚ ማድረግ ቻለ።
ወልድያ የአቻነት ጎል በመፈለግ በቀሩት ደቂቃዎች ተጭኖ በመጫወት ሀብታሙ ሸዋለም ከርቀት መሬት ለመሬት መቶ ይድነቃቸው ኪዳኔ እንደምንም ያዳነበት እንዲሁም የዳኛው የጨዋታ ማጠናቀቂያ ፊሽካ እየተጠበቀ ባለበት ሁኔታ ወልድያን አቻ ማድረግ የሚችል አጋጣሚ ያሬድ ብርሃኑ ብቻውን ከበረኛው ጋር ተገናኝቶ በግንባሩ ገጭቶ አስቆጠረ ሲባል ከግቡ አግዳሚ በላይ የወጣው ኳስ ለወልድያዎች የተሻለ የጎል እድል ነበር።
10:30 ላይ ሌላኛው የግማሽ ፍፃሜ ጨዋታ በወላይታ ድቻ እና ጅማ አባቡና መካከል ተካሂዶ ድቻ 1-0 በሆነ ውጤት በማሸነፍ ለፍፃሜ ዋንጫ ማለፉን አረጋግጧል ። ከመጀመርያው በተሻለ በቁጥር በርከት ያለ ተመልካች በተከታተለው ጨዋታ ከመጀመርያው ጨዋታ በእንቅስቃሴ ረገድ ቀዝቀዝ ብሎ የጀመረው ጨዋታ የኋላ የኋላ ተጋግሎ ሲቀጥል ከወላይታ ድቻ በተሻለ ጅማ አባ ቡናዎች የመሀል ሜዳ ክፍሉን በሀይደር ሸረፋ እና በዳዊት ተፈራ አማካኝነት ጨዋታውን ተቆጣጥረው ተጫውተዋል፡፡
ጅማዎች የወሰዱትን ብልጫ በመጠቀም የግብ እድሎችን መፍጠር ችለው ነበር፡፡ በድሉ መርዕድ ነፃ ሆኖ ለማስቆጠር በተመቻቸ አቋቋም ላይ ያገኘውን ኳስ ፈቱዲን ጀማል በፍጥነት ከኋላው መጥቶ ተደርቦ ያወጣበት እንዲሁም የወንድወሰን አሸናፊን ከግቡ ክልል መውጣት ተመልክቶ ከሳጥን ውጭ ዳዊት በግራ እግሩ የመታው ኳስ የግቡ ቋሚ የመለሰበት ሙከራ ጅማ አባቡና የፈጠራቸው ጥሩ የሚባሉ የግብ አጋጣሚዎች ነበሩ። ወላይታ ድቻዎች በአንጻሩ አብዛኛውን ጊዜ በራሳቸው የሜዳ ክፍል በመገደብ በመልሶ ማጥቃት አጨዋወት የጎል እድል ለመፍጠር ቢሞክሩም የተሰካ ሳይሆን ያለ ጎል እረፍት ወጥተዋል፡፡
በሁለተኛው አጋማሽ የሜዳው የመሀለኛ ክፍል በመጨቀይቱ ምክንያት በመጀመርያው አጋማሽ በመሀል ሜዳው ክፍል ላይ ብልጫ ወስደው የነበሩት ጅማ አባቡናዎች ኳሱን እንደ ልብ አንሸራሽረው ለመጫወት ሲቸገሩ በጉልበት እና ፍጥነት ከጅማ አባ ቡና የተሻሉት ድቻዎች በአንድ ሁለት ቅብብል ወደ ጎል ለመድረስ የሚያደርጉት ጥረት ተሳክቶ 66ኛው ደቂቃ ላይ ፈቱዲን ጀማል ከቀኝ መስመር ያሻገረውን ኳስ አላዛር ፋሲካ ወደ ግብነት በመቀየር ድቻን ቀዳሚ ማድረግ ቻለ።
ከግቡ መቆጠር በኋላ ጅማ አባ ቡናዎች የአጥቂ አማራጫቸውን ተጨዋቾች በመቀየር በማስፋት የግብ እድል ለመፍጠር ጥረት ቢያደርጉም ሳይሳካ ቀርቷል። ጨዋታውም በወላይታ ድቻ 1-0 አሸናፊነት ተጠናቆ ለመጀመርያ ጊዜ ለጥሎ ማለፍ ፍጻሜ መድረስ ችለዋል፡፡
ህወሓት ኣብ መግለጺኡ እቲ ኮሚተ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዲግ ኣብ ቀረባ ዘሕለፎ ውሳነ ንጸገም ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምፍታሕ ዘቐመጦ ኣንፈት ኢህወዲግ ኣቐዲሙ ክኽተሎ ካብ ዝነበረ ዘይተፈልየን ነባሪ ሰላም ዘምጽእን ስለዝኾነ ግቡእን እዋናውን’ዩ ኢሉ ከም ዝአምን ገሊጹ’ሎ።
የገና በዓል መገለጫ ከሆኑት አንዱ ዛፍ ነው፡፡ ቀደም ሲል ጥድ እየተቆረጠ በልዩ ልዩ ማሸብረቂያዎች ይዋብ ነበር፡፡ አሁን አሁን አርቲፊሻል ዛፎች በየቦታው ነግሰው ይታያሉ፡፡ በዘንድሮው ገናም በተለያዩ ከተሞች በየአደባባዩ በየመደብሩ ደጃፍ ተተክለው እየታዩ ነው፡፡ ከሕፃን እስከ አዋቂ ፎቶ ሲነሱበትም ነበር፡፡ በመቐለ ከተማ ጅብሩክ አካባቢ በሚገኘው ወዲ መሸሻ ሕንፃ የቆመው አንዱ ነው፡፡ በድረ ገጽ ውስጥ የተገኘው የገና ዛፍ ደግሞ በበለስ ዛፍና ፍሬው የተዋበ ነው፡፡ በሥነ ቃል የሚባለውን ‹‹ዕፀ በለስ በልቶ ሔዋን ከንፈርሽ፣ መድኃኔ ዓለም ልቤ ተሰቀለልሽ››ን ያስታውሳል፡፡
በኢትዮጵያ የሀገረ-መንግሰት ግንባታ የታሪክ ዳራ በእኩልነት ላይ የተመሠረተች ሀገር ለመፍጠር የተደረጉ ሙከራዎች ያጋጠሙን የታሪክ ፈተናዎችና ያመለጡን ዕድሎች በብሔራዊ መግባባት መነፅር ሲታይ
እዛ “ዓቢ ተስፋ” ዝብል ኣርእስቲ ተዋሂቡዋ ዘሎ መጽሓፍ፡ ትርጒም ናይታ “Great Expectaions” እትብል መጽሓፍ እንግሊዛዊ ቻርለስ ዲከንስ’ያ። ሰባት ብቋንቋ፡ ባህልን ጅኦግራፍን ዋላ እንተተፈላለዩ፡ ብብዙሕ ተመሳሳሊ ናይ ሂወት መስርሓት’ዮም ዝሓልፉ። ሓጎስ፡ ሓዘን፡ ሞት፡ ሂወት፡ ፍቕሪ፡ ጽልኢ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ዛዕባታት ገጻቱ ብዝፈላለ ግን ከኣ ብተመጣጣኒ ደረጃ ይጸልውዎም። ናይ ትርጒም ዕዮምድላው እምበኣር፡ ነዞም ሰባት’ዚኣቶም፡ ኣብ ሂወት ዘለዎም ርድኢታትን ተመኲሮታትን ክናበቡ ሓጋዚ’ዩ። ካብዚ መረዳእታ ብምብጋስ’የ ኽትርጒም ነቒለ።
አንዳች ጣረ፥ሞት፣ አንድ አጋንንት፣ ጭራቅ መሳይ አስፈሪ ፍጡር፣ በአውሮፓ ላይ ያንጃብባል። የዚያ!አስፈሪ ጭራቅ ስሙ ደግሞ– ካርል ማርክስና ፍሬደሪሽ ኤንግልስ፣ ሁለቱ ተስማምተው፣ በ19ኛው ክፍለ-ዘመን፣ እንደሰየሙትና ያኔ የዓለምን ሕዝብ፣ በዚህ ትምህርታቸው፣ ሁለቱ ምሁሮች፣ ለማስደንግጥ፣ እንደ ሞከሩት– ስሙን “ኮምኒዝም“ ብለው፣ ሰይመውታል።
በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ደግሞ፣–የበርሊን ግንብ ከወደቀ ወዲህ፣ “ሊበርቲ”፣ ነጻ-ሕዝብ፣ ነጻ -ዜጋ፣ ነጻ ሕብረተሰብ የሚባለው፣ „ቅዱስ ነገር“፣ እየተስፋፋ መጥቶአል።
ያሉትም ይደርሳል። በአጭር ጊዜ ውስጥ፣ በጥቂት አመታት፣ ይህ አዲስ ትምህርት፣ ኮሚኒዝም፣ ከጀርመን ተነስቶ ሩሲያ ይገባል። እዚያም የአምባገነን ሥርዓቱን ዘርግቶ፣ በደንብ…ገንብቶ፣ የብዙ ሰውን ሕይወት አጥፍቶ ወደ ቻይና ይወርዳል። ከዚያም ወደ ቬትናም፣ ወደ ካምቦጂያ፣ ላኦስና ፔቲት ኢንዶቺና፣ ራመድ ብሎም ወደ ኢንዶኔዠያና ወደ ፊሊፒን ይዘልቃል።
ፊቱን አዙሮም፣ ውቅያኖስ አቋርጦ ላቲን አሜሪካም፣ ሳይታሰብ ገብቶ፣ እዚያም አተረማምሶ ኪዩባ ላይ ቤቱን ሰርቶ ጉብ ይላል። አፍሪካም በአልታወቀ መንገድ አቆራርጦ፣ ከተፍ ይላል። መካከለኛውን ምሥራቅም ይጎበኛል።
ከቅኝ አገዛዝ ሥርዓት ነጻ -የወጡና ለመውጣት የሚፈልጉ አገርና መሪዎቻቸው፣ ተማሪና አስተማሪዎች፣ ይህን አዲስ ሐሳብ፣ አዲስ ፍልስፍና እና ትምህርት፣ የኮሙኒዝምን ሥርዓት፣ ሳይጠይቁ፣ ሳያመዛዝኑ፣ ሌላው ዓለም እንዴት በሥራ ተተረጎመው? ብለው ሳይመረምሩ፣ ዝም ብለው ቀድተው፣ የእኛዎቹ፣ አፍሪካውያኖቹ፣ እንዳለ ገልብጠው፣ ቤተ መንግሥት ሰተት ብለው፣ መጽሓፉን እያገላበጡ፣ እዚያ ይገባሉ።
ገብተውም፣ ትምህርቱ፣ የአምባገነን ሥርዓት ዘርግቶ፣ አንድን ሕዝብ፣ በጥይትና በጅራፍ አስፈራርቶ ለመግዛት አመች፣ ሰለሆነ፣ ይኼው አሥር – አመት( እሱዋማ ምን አላት) የለም፣ ሃያና ሰላሳ፣ አርባና…ከዚያም በላይ „እንደ ገል ቀጥቅጦ፣ እንደ አፈር ፈጭቶ“፣ እኛን አፍሪካውያኖቹን፣ ለመግዛት፣ የሰጠ ስለሆነ፣ “ተራማጅ „እራሳቸውን እያሉ፣ „አብዮተኛና ነጻ-አውጭ“ እያሉ፣ እራሳቸውን፣ ተራውን ሕዝብ እየደለሉ፣ ከንጉስ ያላነሰ፣ሥልጣን ይዘው፣ ለልጅ ልጆቻቸውም፣ ማውረሳቸውን ቀጠሉበት ።
ልቀቁ ቢባል አይለቁም። እነሱን እንደምንም ብለው ያስለቀቁት „ድርጅቶች“ ደግሞ በተራቸው፣ ዙፋኑ ላይ ጉብ ብለው፣ አሁንም ትምህርቱ፣ ለአምባገነን ሥርዓት፣ መቼም የሰጠ ስለሆነ፣ እየገረፉ፣ እያዋከቡ፣ እያሰሩና እያሳደዱ፣ ሃያ ሰላሳ፣ አርባ ማለታቸውን ቀጥለውበታል።
ከእነሱ ጎን የቆሙት ኃያላን መንግሥታትም፣ በፈለገው ስም ያ ! አምባገነን መሪ፣ ጀሌዎቹን አሰልፎ፣ ድርጅቱን ጭምር አዋቅሮ፣ እጉያቸው እስከሆነ ድረስ፣ ያንን ሕዝብና አገር እንደፈለገው ይግዛው፣( ይህ ለእነሱ ምንም የራስ ምታት አያመጣባቸውም፣ „ትንሽ ያሳስበናል“ ማለት ይችሉበታል፣ እሱንም ማለት ያውቁበታል) የእነሱን ጥቅም እስከ ጠበቀ ድረስ እነሱ፣ የዱሮ ሰው እንደሚለው፣ ምንም „ዴንታም“ የላቸውም።
አፍሪካ „እንደ አህያ እርስ በእራሱ ቢራገጥ፣ ጥርሱ፣ ምንጊዜም አይረግፍም „ የሚሉ ናቸው። ተፈረካክሶ ቢወድቅ ደግሞ፣ አይጨንቃቸውም። መፍትሔ ፥ መድሐኒት ያላቸው ይመስላል።
ይኸው እንግዲህ አፍሪካን ቅኝ ገዢዎቻቸውን ጥለው ከወጡ ስድሳ አመቱ ነው። ብዙም ነገር ለአህጉሪቱ ያመጣላታል ተብሎ የተመሰረተውም የአፍሪካ አንድነት ድርጅትም ከተቋቋመ ሃምሳ አመቱ ነው።
ኤርትራም፣ ከኢትዮጵያ „ቀንበር ነጻ-ከወጣች“ እነሱ እንደሚሉት ይኸው፣ ከሃያ ሦስት አመት በላይ ነው። ሁሉም የአፍሪካ መሪዎች፣ በግዛት ዘመናቸው ለመሆኑ ምን አመጡልን?
በአለፉት ሃምሳ አመታት ሰባዊ መብቶችን እንዲከበሩልን አደረጉልን? ዳቦና ሥራ አዘጋጅተው አቀረቡልን? ለአባቶቻችንና ለእናቶቻችን የጡረታ መብታቸውን አሰከበሩልን?….ትምህርትና ዕወቀትን አሰፋፉልን? ሕክምና እንዴት ነው? ሐሳብ መግለጽ ይፈቀዳል? በአገራችን መጻፍ፣ መናገር፣ መስብሰብ፣ መደራጀት፣ መቃወም፣ መምረጥና መመረጥ፣ ለአንድ ሰው ፣ በገዛ አገሩ ይፈቀድለታል?…. ስደቱስ፣ በሰው ሃገር ባገልጋይነትና ብግርድና እንዳውም ይበላችሁ ተብለን፣ እንድከብት የባለጸጋዎቹ የህክምና ሆድእቃ መለዋወጫ መሆኑስ፣ ኧረ ምኑ ቅጡ!
ይህን ሁሉ ጥያቄ እናንሳ እንጂ፣ በጋና እና በኬንያ፣ በደቡብ አፍሪካና በናይጄሪያ ፣ በግብጽና በቦትስዋና፣….ጋዜጣዎች፣ ይታተማሉ፣ ሐሳቦች በነጻ ይንሸራሸራሉ፣ ነጻ -ምርጫ በእነዚያ አካባቢ ይካሄዳል፣ ጠበቃ ገዝቶ መከራከር ይቻላል። በዘር፣ በጎሣ፣በመደብ፣…በጂኒጃንካ እነሱ እንደኛ አልተከፋፈሉም። ለምን?
ጊዜው እንደሚባለው የእስታሊን „ብሔር-ብሔረሰብ እሰከመገንጠል ድረስ“ ሳይሆን፣ ጊዜው፣ የበርሊን ግንብ ከፈረሰ ወዲህ፣ የነጻ እና የግለሰብ፣ የሰብዓዊና የዲሞክራቲኪ፣መብቶቹ ሁሉ የተከበሩበት፣ ሥርዓት የሚመሰረትበት ጊዜ ነው። የስታሊን የኮሚኒዝም ዘመን፣ በዓለም ደረጃ አልፎበታል።
ስለ ባርነት ምንም ነገር የማያውቅ ሰው ስለ ነጻነት ጥዋት ማታ ቢነግሩት ምንም አይገባውም። እንዲያውም አትጨቅጭቀኝ ብሎ፣ በመጀመሪይ ይሳደባል። ከአልሆነም በዱላ ወይም በድንጋይ ያባርራል። ቢቻለው እና እጁ ላይ ያ ሰው ከወደቀ ደግሞ፣ መሣሪያ አንስቶ አስፈራርቶ፣ ያስረዋል። ወይም በጠበንጃ ረሽኖት ይገድለዋል። ሌኒን አንድ ቦታ ጥሩ አድርጎ አሰቀምጦታል። አብዮቱን፣ የሩሲያን ኦክቶበር ሪቮሊሲዮን ለመጠበቅና ለመከላከል፣ አስፈላጊ ከሆነ „ በመደዳ፣ ሁሉንም ጸረ-አብዮተኛ አቁሞ መረሸን“ በእሱ እምነት፣“ ተገቢ ነው „ ብሎአል።
በቶሎ ለመግባባትና አንድ ነጥብ ላይ ለመድረስ፣ በቅርቡ በእኛው ላይ፣ ዓይናችን እያየ በደረሰው፣ ታሪክ ላይ፣ በእሱ እንጀምር። በኤርትራና በኢትዮጵያ ፣ „ሁለቱን አገሮች፣ እኛ እንወክላለን „ በሚሉና እራሳቸውን በሰየሙ፣ ወገኖች መካከል የሆነውን ነገር፣ እናንሳ። ምን ሆነ?
እሱም ፣ „ በእኩልነት ስም“ –ይህ የአኔ ቋንቋ አይደለም፣ በታሪክ የትም ቦታ ብትሄዱ የምታዩት ነው– „በእኩልነት ስም በጌቶቻቸው ላይ የሚየምጹ፣ ያመጹ ባሪያዎች“ –ፈላስፎች ናቸው ይህን ያሉት–„ ሥልጣኑን ነጥቀው እነሱ ቤተ-መንግሥት የገቡ ቀን፣ በሕብረተሰቡ ውስጥ የሚያውጁት፣ አወጅ፣ የጌቶችና የባሪያዎች እኩልነትን ሳይሆን፣ ነገሩን ሁሉ ቀያይረው እነሱ `ጌታ ሁነው፣ የቀድሞ ጌቶቹን ባሪያ አድርገው` ለመግዛት ነው።
ለመረዳት:- „የኢትዮጵያ አብዮት“ በቂ ነው። በንጉሱ ፋንታ ማን ነው፣ ታላቁ ቤተ ምንግሥት፣ ስድስት ወር በአልሞላ ጊዜ „ፈላጭ ቆራጭ ሁኖ“ በአናታችን ላይ ገብ ያለው?
ማን ነው ከኮነሬል መንግሥቱ ኃያለማሪያም በሁዋላ፣ ኢትዮጵያን ለሁለት ተካፍሎ፣ በአሥመራና በአዲስ አበባ፣ በቤተ- መንግሥቱ ውሰጥ ተንደላቆ ተቀምጦ፣ „የእራሱን ሕግ“ ያወጣው?
ምንድ ነው፣ ሻቢያና ጀበሃን፣ ወያኔና ኦነግን፣ የኦጋዴንና የደቡብ ሕዝቦችን፣ መኢሶንና ኢህአፓን፣ ወዝና ሰደድ፣ ኢጭአትንና፣ ማሌሪድን፣…የአማራንና፣ የጉራጌን ድርጅት፣ አንዱን ከሌላው የሚለየው?
በቀጥታ ማሰብ የሚችሉበት እንግለዞች፣ አንድ ነገር ይላሉ። „ከምግብ በሁዋላ የሚቀርበውን ጣፋጩን ፑዲንግ፣ ፑዲንግ ነው ወይስ አይደለም ብሎ፣ ዝም ብሎ ከመነታረክ፣ (ምክንያቱም ክርክር የፈለገ ሰው የማያገላብጠው ድንጋይ የለም) በዕውነት ያ ነገር „ፑዲንግ“ መሆኑን የምታውቀው፣ ስትበላው ብቻ ነው፣… በል ብላው“ ይላሉ።
እንግዲህ ይኸው ፣ ያ ! ስንት ሰው፣ ከአርባ አመት በላይ፣ ከሰሜን ኢትዮጵያ ፣… ከኤርትራ እሰከ ኦጋዴን፣ ….ከኢሉባቦር እስከ ጅቡቲ ጠረፍ፤… የታገለለት፣…የሞተለት፣ የቆሰለበት፣ አካለ ስንኩል የሆነበት፣… ቤትና ትዳር የተበተነበት፣ ያ አንድ ቀን ይመጣላችሁዋል ተብሎ በሁሉም ድርጅቶች የተነገረለት „ልዩ የሆነው የኢትዮጵያ የሶሻሊዝም ፣….ፑዲንግን“ ቀምሰነው ስንመለከተው፣ በመጨረሻም ተንከራተን ያገኘነውና ያተረፍነው፣—መለስ ብለን ብንመለከተው— በአንድ በኩል–ግልጽ እንሁን– እልቂትና ትርምስ ብቻ ነው። በሌላ በኩል፣ የሸመትነው፣ ሁለት ትላልቅ ግዙፍ አምባገነኖችን ነው።
„…ነፃነትና ባርነት፤ ዲሞክራሲና አምባገነንነት፤ ሰብአዊ መብትና ጭቆና፤ ፍትህና ፈላጭ ቆራጥነት፤ ሌለው ቀርቶ የፓርላማ ሥርዓትና የአንድ ፓርቲ አገዛዝ … ነፃ ጋዜጣና ያንድ ፓርቲ ልሳን፤ … መለአክና ሰይጣን፤… እነዚህን ሁሉ አምታተውና አንድ አድረገው፤ ይመለከቱ የነበሩ ሰዎች በብዙ አካባቢ ታይተዎል። ብዙ ቦታም፤ አንድ ናቸው ተብሎ፤ ተፅፎአል።
እንደ ኢትዮጵያ ግን፤ ይህ ነገር ተምታቶና በማር ተቀብቶ፤ ለገበያ የቀረበበት ቦታ የለም። የሚገርመው ደግሞ ከሁሉም ነገር፤ ይህ ጉዳይ፤ በኢትዮጵያ፤ ከሌሎች ቦታዎች ሁሉ፤ ሥር ሰዶ ከሰው አእምሮ አልወጣ ብሎ፤ እስከአሁን ድረስ አስቸግሮአል።
አንድ፤ በቅርቡ የተከሰተ፤ ግን ያልተረሳ ታሪክ ፤ – ግልጽ ለመሆን- ለምሳሌ፤ እዚህ ላይ፣ እናንሳ፤ እሱም:- “…ነፃነት ወይም ባርነት!” የሚለውን፤ ኤርትራ የተገነጠለችበትን ጥያቄ ነው። መለስ ብለን እንመልከት። መቼም እላይ እንዳልነው፣ ባርነትን የማያውቅ ስለነጻነት ሊናፍቅና በአግባቡ ሊያውቅ የማይችለውን ያህል፣ ባርነትን የሚያውቅም ስለነጻነትም የሚያውቀው የለውም፣ ሁለቱም “ፑዲንጉን” ሲቀምሱት ነው፣ ጉዱ የሚገለጥላቸው!
የኤርትራ እህቶቻችንና ወንድሞቻችን፤ አሁን ያሉት፤ “በባርነት ሥር ነው“ ወይስ „የነፃነትን“ አየርን እየተነፈሱ ነው? … ማነው? ለመሆኑ ከማን ጭቆና፤ እነሱን ነፃ ያወጣው? …ማነው? ለመሆኑ ዛሬ የማን ባርያ ሆኖ የሚያለቅሰው? ነፃነት፤ በእውነት በኤርትራ፤ አሁን አለ ወይ? ጌታውስ ማን ነዉ? ባርያውስ ማነው… እዝያ?“
ግን ደግሞ ከዚሁ፣ ራመድ ብለን እንሂድና አንድ ጥያቄም በቶሎ ለመግባባት፣ እናንስ። እንደገና! …ለመሆኑ፣ በኮነሬል መንግሥቱ ኃይለ ማሪያምና በእሳያስ አፈወርቂ መካከል፣ በእሱና በአቶ መለሰ ዜናዊ፣…. በኦነግና በሻቢያ፣ በሕዝባዊ ወያኔና ፣… ወይም በኦጋዴን፣ በጀብሃና… በሌሎቹም፣ በኢትዮጵያ፣ ውስጥ በአለፉት አርባና ሃምሳ አመታት በበቀሉት ድርጅቶች መካከል ምን ዓይነት „ትልቅ ልዩነት“ አለ?
በእርግጥ ሁለቱም ሦስቱም፣ ኢትዮጵያን፣ ወይም ኤርትራን፣ ለአለፉት ረጅም አመታት፣ በጋራ ሆነ በተናጠል ገዝተዋል። ወይም፣ሌሎቹ እንደ አቅማቸው፣ ያቺን አገር አተራምሰው ሄደዋል። ወይም ደግሞ፣ አንዳዶቹ እንደገና ጫካ ገብተዋል። ከአልሆነም በስወር ትግል፣ ላይ ከአንዳነድ፣ ጽሑፎች ላይ እንደምናነበው፣ ተሰማርተዋል ።
ግን ይህ ሁሉ ሆኖ፣ እነዚህ ድርጅቶች፣ በመጨረሻ አላማቸው፣ „ እነሱ፣ ለእኛ ለኢትዮጵያ፣ ለማምጣት በተለሙት በሶሻሊዝም፣ አምባገነን ሥርዓታቸው“ ላይ፣ ይለያያሉ? አዎ ! አምባገነን ሥርዓታቸው ላይ፣ ይለያያሉ?
በፖለቲካ ፕሮግራማቸው ላይ፣ በተለያዩ ጊዜያት የተጻፉትን አላማዎችና ግባቸውን እንደገና፣ በተጨማሪ፣ በቀላሉ ለመግባባት፣ ከፈለግን፣ መለስ ብሎ፣ መመልከት በቂ ነው። እንግዲህ እነሱ፣ ፕሮግራማቸው ላይ ያሰፈሩት ነጥቦች ሁሉ፣ ስለ እነሱ ማንነት በደንብ ያስረዳል።
የዕለት ተዕለት ፅሑፋቸውንም እንደገና ፈልጎ፣ መመልከትም፣ በቀላሉ ለመግባባት፣ ይረዳል። እነሱም፣ በጊዜያቸው፣ በልሣናቸው ላይ ያስቀመጡአቸው ፣ ቃላቶች፣ ስለ እነሱ፣ ማንነት፣ ግልጽ አድርጎ ያብራራል። አፈ ቀላጤዎ ቻቸውም፣ ባደባባይ አንድ ሁለትቃሎች ሲሰነዝሩ አዋቂ ያውቃቸዋል።
ማንም ሰው አይደለም ፣ ወዳጆቼ (እዚህ ላይ፣ ለዚህ ሰው እግዚአብሔር ይስጠው እንዳይባል በዚህ ስም የተካሄደው በደል ቀላል አይደለም፣) እሱ እራሱ ቪላዲሚር ኢሊች ሌኒን ነው፣ በጽሑፉ ላይ አንድ ቦታ ከዚህ በታች ያለውን ቃል፣ ለማስታወስ ያህል፣ ያሰፈረው። „…ፖለቲካ ሲባል ምን ያህል ትንሽና ቀላል ነገር እንደሆን“ ለማስረዳት፣ እሱ ሌኒን የተጠቀመውን፣ አነጋገር መልስ ብለን ተመልክተን እናንሳ።
„…ማንም ተራ ሰው፣…አንዲት ወጥ ቀቃይ ሠራተኛም ብትሆን፣ የአገዛዝ ማንቀሳቀሻ ፣ የመኪናውን መሪ እንደምንም ብለው እሱዋን፣ አንዴ ከአሰጨበጡዋት፣ እሱዋ፣ ያኔ መኪናውን፣…የፖሊት ቢሮውን ይዛ የፈለገችበት ቦታ አሽከርክራ፣ ልታደርሰው፣ ትችላለች…“ ብሎ፣ይህ የሩሲያ አብዮት አርቺቴክት፣ „መሪ“ በጊዜው፣ ፖለቲካ ቀላል ነገር መሆኑን አስተምሮ ነበር። ከዚሁም ጋር አንድ የኢትዮጵያን ምሁሮች አእምሮ የሰለበ፣ ምሳሌም አብሮ ወርውሮ ነበር። ከአልተረሳ፣ ሌኒንና ግብረ አበሮቹ ስለመገንጠል ሲያውሩ ሲያስረዱ፣ ይህን ምሳሌ ይጠቅሱ ነበር።
„ባልና ሚስት ከአልተግባቡ፣ ይፋታሉ። ሊፋቱም ይችላሉ።… የብሔሮችም አንድነት እንደ ጋብቻ እንደዚሁ ነው።… ከአልተግባቡ፣ ብድግ ብለው ሊገነጠሉ ይችላሉ። ይህ ስለተባለ ግን ሁሉም ፣ ይፋቱ፣ ሁሉም ይገንጠሉ ማለት አይደለም።… የላብ አደሩ አላማ፣ የመጨረሻ ግቡ ለሶሻሊዝም ስለሆነ፣ …የሚቆመው ለአንድነት ነው። ወዘተ…ወዘተ…“
…. እንግዲህ ይህን ያዳመጡ ሰዎች፣ ምክሩን ፣ ትምህርቱን፣ ተከትለው፣ አገራቸውን እያሽከረከሩ፣ ዛሬ የት እንዳደረሱ፣ በተለያዩ አህጉሮች ተዘዋውሮ መመልከት ከባድ አይደለም። ኢትዮጵያ ብቻ ሳትሆን ዩጎዝለቪያም ምሳሌ ናት። እሱዋ ብቻ ሳትሆን፣ ሶቪየትም እራሱዋ። …
ጀርመን ተዋህዳለች። ኮሪያ ልትዋሃድ ትፈልጋለች። አውሮፓ ከለውህደትና አንድነት፣ ተስፋ የለንም ብለው፣ ድንበራቸውን፣ ገንዘባቸውን፣….ሸንጎአቸውን፣ አንድ አድርገዋል።
ጥበብ የተሞላው፣ ንቦች ተጠንቅቀው የሚሰሩት የማር ቂጣ፣ በማርክስ አመለካከት፣ አንድ ሰነፍና ደካማ አናጢ ከሚሰራው የቤት ጣራ ጋር ሲወዳደር፣ የንቦቹ፣ በዲዛይን ደረጃ የትና የት አጣፍቶ የሚሄድ ነው ይለናል። በእርግጥም፣ እነሱ የሚሰሩት ሥራ የሚያስቀና ነው። ግሩም ሕብረትና የሥራ ክፍፍል አላቸው። እሱ ግን አሁን የጨዋታችን አርእሰት አይደለም።
ግን ይላል ይህ ፈላስፋ፣ „ጥራት የሌለውን ሥራ የሚሰራው ግንበኛና አናጢ፣ ከንቡዋ የሚለየው ነገር ቢኖር፣ ያ ሰውዬ ግንቡን ከመገንባቱና ከመሥራቱ፣ በፊት ጠቅላላውን፣ የቤቱን ሥራ ፕላን፣ በመጀመሪያ በጭንቅላቱ ውስጥ፣ ነድፎ፣ ሰርቶ፣ የጨረሰው ነገር ነው „ ይለናል። በእርግጥ፣ የቤቱ ቅርጽ፣ ሥዕሉ በአዕምሮ ውስጥ ተነድፎ ተሰርቶ ያለቀ ነገር ነው።
የንቡዋን የጭንቅላት ሥራ፣ ከምን እንደመጣ፣ እንዴት ከትውልድ ወደ ትውልድ፣ ይህ ጥበብ በትክክል እንደሚተላለፍ፣ እኔ ባላውቅም፣ አንድ ደራሲ፣ …አንድ ሰዓሊ፣ አንድ ጸሐፊ፣ እንድ የመኪና ይሁን የልብስ ዲዛይን አውጭ…ወይም አንድ የፊልም ዳይሬክተር፣…ሥራውን ከመጀመሩ በፊት፣ ፕላኑን በአእምሮው ውስጥ ነድፎ፣ የሚያስቀምጠው ነገር መሆኑን እኔ በደንብ አውቃለሁ። ደግሞም መሆን ያለበት ነገር ነው። አለበለዚያ ትርፉ ከወረቀት ጋር ፍጥጫ ነው ። በእርግጥ በሥራ ሂደቱም ውስጥ፣ ያ …ሰው ያን የነደፈውን ፕላን፣ ወዲያና ወዲህ እየጎተተው፣ ሊቀይረው ይችላል። ግን ያለ ፕላን ምንም ነገር ወረቀት ላይ አይሞነጫጨርም።
ለምንድነው ይህን ጉዳይ አሁን ያነሳሁት? ፖለቲከኛም፣ እንደ አናጢው የሚሰራውን ሥራ በመጀመሪያ (ጀሌ ተከታይ እስካልሆነ ድረስ) በደንብ በጭንቅላቱ ውሰጥ ነድፎ ያስቀመጠው፣ ወይም የደበቀው፣ ነገር በኪሱ፣ ሁል ጊዜ አለው።
ይህም ማለት፣ በሌላ ቋንቋ፣ በሕግ የበላይነት ሥር የሚተዳደረው ዲሞክራቱም ይሁን ከሕግ በላይ እራሱን የሰየመው አንድ አምባገነኑም፣ ሁለቱም፣ የፖለቲካ ሰዎችና „መደቦች“፣ አንዱ ከሌላው ሳይለይ፣ የሚጓዙበት፣ አዲስ አይደለም፣ መንገድ ነው። በተለይ የአምባገነን ሥርዓት ዲዛይን አውጪዎች፣ ይህን ነገር በደንብ ስለሚያውቁበት፣ ሁሉን ነገር በሕብረተሰቡ ውስጥ ተብትበው፣ ቆልፈውና አስረው፣… ባል ሚስቱን፣ ሚስት ባሉዋን፣ ልጆች ወላጆቻቸውን፣ ጎረቤት ጎረቤቱን፣ ….አንዱ ሌለውን፣ እንደ ማፊያ ድርጅት፣ በአይነ-ቁራኛ እንዲከታተለውም፣ የሚያደርጉት፣ ለዚሁ ነው።
„ፑዲንጉን ቀምሰን“ እንዳየነው፣ እንደዚህ ዓይነቱ ሥርዓት፣ ደግሞ የሰውን መብቱን ገፎ፣ እንዳይናገር፣… እንዳይጽፍ፣ እንዳይተች፣ ከመደገፍ ሌላ፣ ትንፍሽ ብሎ እንዳይቃወም፣….እንዳይጠይቅ፣ እንዳይመራመር፣ የሚያግድ የአምባገነን ሥርዓት ነው። ኮሚኒስቶች ይሁኑ ፋሽሽቶች፣ በነገረ ሥራቸው፣ የስውን ልጆች መብት በመርገጥ „አንድ ናቸው“ የሚባሉትም፣ ለዚሁ ነው።
እነዚህ ኃይሎች፣ ከአውሮፓና ከሌሎች አህጉሮች፣ ተራ በተራ እየወደቁ ጠፍተዋል። በቀድሞው የሶቭየት ሪፓብሊክ፣ በቤላ ሩሲያና በካውሼያን፣ አለፍ ብሎ በቻይናና በበርማ…በቬትናምና በሰሜን ኮሪያ፣ አሁንም ይታያሉ። እንደገና እያገረሸባቸው የመጡ አገሮችም አሉ። አንደኛው፣ ሐንጋሪ ነው።
ዋናው የአምባገነኖች፣ መሰባሰቢያ መንደር፣ በ21ኛው ክፍለ ዘመን፣ ደግሞ፣ እንዲያውም መናኸሪያቸው፣ አፍሪካ ሁኖአል። በመካከለኛው ምሥራቅም አሉ። ልክ እነሱም፣ እንደ አፍሪካውያኖቹ፣ ሥልጣኑን ለልጆቻቸው፣ ወይም ለትግል ጓደኛቻቸው፣ እንደ ዕቃ፣ ማውረስ ከጀመሩ ቆይተዋል።… ያወርሳሉ። አፍሪካውያኖቹ፣ አንዳዶቹ፣ ለሚስቶቻቸው ሥልጣኑን ሲያውርሱ፣ አረቦቹ ብቻ ይህቺን ነገር ደፍረው፣ እስከ ዛሬ ድረስ አላደረጉም።
የሚያሳዝነው በአፍሪካም ሆነ በመካከለኛው ምሥራቅ:- በአረቦች አገር፣ አምባገነኖችን ሥልጣን ላይ የሚያወጡት፣ እንዲቆይም የሚያደርጉት፣ ይህ ሚሥጢር አይደለም ምዕራቦቹ ናቸው።
ግን ቀደም ሲባል እንደተባለው፣ ስለ ባርነት የማየውቅን ሰው ስለነጻነት ጥዋት ማታ ቢነግሩት፣ ምንም አይገባውም። ወይም ደግሞ እራሱ ማርክስ፣ አንዴ፣ አንድ ቦታ፣ በወጣትነት ዘመኑ፣ እንደአለው፣ „…አንድ አይዶሎጂ፣… አንድ ርዕዮተ-ዓለም ጭንቅላቱን ስቦ፣ ያንን ሰው ባሪያው ያደረገው ትምህርት፣ ምንም ቢሉት ምንም፣ ልክ እንደ ሃይማኖት፣ በቀላሉ፣ ያንን ሰው፣ ያ አስተሳሰብ፣ ዝም ብሎ፣ — ከመሬት ጋር ሳያዳፋው–እሱን በቀላሉ አይለቀውም።“ ብሎ ፣ እራሱ ማርክስ ቀልዶ ጽፎአል። ይገርማል! ይህ አመለካከትና ግንዛቤ በጣም ይደንቃል!
ግን ደግሞ ከሃይማኖትም፣ „ሃይማኖት“ አለው። አንዳንዱ ሃይማኖት፣ ለነጻ-አስተሳሰብ ክፍት ቦታ ይሰጣል። …ጠይቁ፣… ተመራመሩ፣ …ጥሩውን ነገር ፈልጋችሁ አግኙም ይላል። አንዳንዱ ደግሞ ፣ „ነጻ-አስተሳሰብንና አመለካከትን፣ ምርመራና ጥያቄዎችን እንደ፣ አንድ አምባገነን ሥርዓት“ ጨርሶ ፣ ለተከታዮቹ፣ ምዕመናኑ፣ ፈጽሞ አይፈቅድላቸውም።
(ተመራመሩ፣ ጠይቁም፣ ከሚሉት ሃይማኖቶች ውስጥ የክርስትና ሃይማኖት ይገኛል። በተለይ ጳውሎስ፣ ስለ ነጻ ሰውና፣ ስለ ነጻነት አስተሳሰብ፣ በትክክል ስለ አርነት፣ እሱ ያነሳል። እሱን ግን ሌላ ጊዜ፣ እንመጣበታለን። አሁን ወደ ተነሳንበት አርዕስት፣ ወደ ፖለቲካ ምንድነው? ወደሚለው ጥያቄአችን እንመለስ)
ፖለቲካ የሰውን፣ መብት መግፈፍና መርገጥ አይደለም። ፖለቲካ እንደሚባለው „…አሰቀያሚና አሳዛኝ፣…አሰፈሪም፣ የብልጦች ቆሻሻ ጨዋታም“ አይደለም። „ፖለቲካ“ እስከ አሁን ጊዜ ድረስ እንደምናውቀው፣ „ወዳጅና ጠላትን“ በአንድ ሕብረተሰብ ውስጥ ለይቶ አሰቀምጦ፣ አንዱን አሳዶ ማጥፋት አይደለም። መዋሸትም፣ አይደለም። ማተረማመስ፣ ከፋፍሎ መግዛት፣ ማስፈራራት፣ ዛሬ ይህን ነገ ያን ማለት፣ ማወናበድ፣ ግራ ማጋባት፣ ሕግና ሥርዓትን ለእራስ ኢንዲያመች አመቻቻቶ ማስቀመጥም አይደለም።
ታዲያ ፖለቲካ ምንድነው? የፖለቲካ ጥበብ ማለት፣ ምኑ ላይ ነው? ምንድነው ፖለቲካ? የፖለቲካ ሳይንስ፣ አረ ለመሆኑ እሱ ምንድነው? የፖለቲካ ፍልስፍናስ? የፖለቲካ ቲዎሪዎችስ?
እኔ ግን በማክስ ቬበር፣ በጀርመኑ የሕብረተሰብ ተመራማሪ፣ በእሱ ሁለት ትናንሽ ጽሑፎች መጀመሩን እመርጣለሁ። በሁለት ምክንያቶች ብቻ ነው፣ ምርጫዬ እነሱ ላይ የወደቀው። እንደኛው ጽሑፎቹ አጫጭር ና በቀላሉ ስብሰብ ተደርገው የተጻፉ ጽሑፎች በመሆናቸው።
ጀርመን በአንደኛው ዓለም ጦርነት ተሸንፋ ነበር። ሕዝቡም ተነስቶ ንጉሡን አባሮ፣ አዲሱን ሪፓብሊክን አውጆአል። የተለያዩ ግን የማይደማመጡ የፖለቲካ ድርጅቶችና ቡድኖች እንደአሸን በአገሪቱ በጀርመን፣ ፈልተዋል። በሌላ በኩል እዚያ፣ የትርምስ ዘመን ውስጥ ገብተው፣ የተወናበዱ፣ ነገር ግን ወደፊት ኃላፊነታቸውን ለመረከብ፣ የተዘጋጁ ወጣት የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችም፣ ከፊቱ እነደቆሙ፣ ማክስ ቬበር ተመልክቶአል።
ቬበር ፣ አንድ ጊዜ በ1917 ሌላ ጊዜ በ1919 ለዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች፣ በሁለት አመት ጊዜ ውስጥ ይህን የመሰለ ንግግር ሲያደርግ፣ ሒትለር፣ ወይም ኮሚኒስቶቹ፣ ሥልጣን ላይ አልወጡም ነበር። ለመውጣት፣ ግን ሁለቱም፣ ወገኖች ይዘጋጁም ነበር።
በዓለም ላይ የአገሪቱ መሪዎች ( የምታውቁ ከአላችሁ አርሙኝ) ሥልጣን ላይ ወጥተው፣ „የአስተዳደር ትምህርት ቤት“ የሄዱበት አገር፣ ኢትዮጵያ ብቻ ነው። በአርባ አመት ጊዜ ውስጥ፣ አንድ ጊዜ ብቻ ሳይሆን፣ ሁለት ጊዜ ተፈራርቀው ሥልጣኑን፣ በችሎታና በሕዝብ ምርጫ ሳይሆን በጠበንጃ የነጠቁትና የተነጣጠቁት ኃይሎች፣ (ይህ የተመዘገበ ታሪክ ነው) ሥልጣኑን ይዘው ቤተ-መንግሥት ገብተው፣ „እንዴት እንደሚያስተዳድሩ፣ ትምህርት ያገኙት“፣ አስተማሪ ከአውሮፓ እና ከአሜሪካን ከተላከላቸው ወዲህ፣ ወይም ከእሱም በሁዋላ ነው። ምን ዓይነት ተአምር ነው።
የደርግ አባሎች በሞስኮና በምሥራቅ በርሊን ፣ ኢህዴግ፣ ሻቢያና ኦነግ ደግሞ ከለንድንና ከአሜሪካን እየተነሱ በሚመላለሱ አስተማሪዎች ሰልጥነው፣ አገሪቱን፣ እንዲገዙ ተደርገዋል። እነሱም፣ ገዝተዋል።
የአውሮፓ አንድነት ማህበር እንዳለው፣ „ለመጨረሻዎቹ ተማሪዎች፣ ወደ ሃያ ሚሊዮን ዶላር የሚጠጋ ወጪ“ ተደርጎአል። አንዳዶቹም በጥሩ ውጤት ትምህርታቸውን ሲያገባድዱ፣ ሌሎቹ ጊዜ የለንም ብለው ትምህርታቸውን አቋርጠው „በአስተዳደሩ ሥራ ላይ፣ በገዢነቱ“ ላይ ቀጥለዋል።
ለምን ተማሩ አይደለም አሁን የውይይቱ አርዕስት ። መማር ጥሩ ነው። መማር ገደብ የለውም። ግን የተማሩ ሰዎች በአገራችን እያሉ፣… ተወዳድረው፣ ሕዝብ ፊት ቀርበው፣ ችሎታቸውን አሳይተው፣ተመርጠው ኢትዮጵያን ማስተዳደር የሚችሉ ሰዎች፣ በአልጠፉበት አገር፣ ለምን እነዚህ „የዲምክራሲ ሥርዓትና የሰበአዊ መብቶች መከበር በዓለም ዙሪያ ያሳስበናል „ የሚሉ የምዕራብ መንግሥታት፣ ይህን ዓይነቱን እርምጃ ለመውሰድ ተገደዱ?
እሱም፣ „ኢትዮጵያንም ሆነ ኤርትራን ከደርግ አገዛዝ ነጻ -አውጥተን፣ ሕዝቡን ፣ … ፣ በብልጽግናና በዕድገት፣… በትምህርትና በምርምር፣ በድርሰትና በኪነጥበብ፣ …የማህበራዊ ኑሮአቸውን ሁኔታም አሻሽለን፣…. በሽታና ረሃብን፣ ከአገሪቱ አጥፍተን ፣ በሰላምና በደስታ፣ እነሱ እንደሚሉት በዲሞክራቲክ ሥርዓት፣ ሕዝቡ እንዴት እንደሚኖር፣ እኛ እናውቃለን“ ይሉ የነበሩ „የነጻ-አውጪ“ ድርጅት መሪዎች፣ ሥልጣን ከያዙ በሁዋላ ለምን የእነሱ „ትምህርት ቤት“ መግባቱን፣ መረጡ?
በ1917 „ሳይንስ እነደ ሙያ“ በሚለው አርዓስቱ ዙሪያ፣ ማክስ ቬበር፣ ግሩም የሆነ ትንትና ለተማሪዎቹ እንዲያዳምጡት አቅርቦላቸዋል። በሳይንስ ዓለም ቆይተው ለእራሳቸውና ለአገራቸው አንድ ነገር ለመሥራት ከፈለጉ፣ ሐሳቡንና ምክሩን እንዲከተሉትም ጠይቆአቸዋል።፣ ውሳኔአቸውን „በሳይንስ እና በምርምር ላይ፣ ብቻ ከጣሉ ደግሞ፣ መጣልም ከፈለጉ፣ „ከፖለቲካው ዓለም ኢንዲርቁ“ ይህን በመሰለ ቃል እነሱን መክሮአቸው፣ ምሁሩ ቬበር፣ ያኔ ከተማሪዎቹ ተሰናብቶአል።
የመረጠው ሰውም፣ ለተማሪዎቹ ፣ ለማስረዳት ለቅሞ የሰነዘረው ቃልም „…ይመሻል ይነጋል፣… ጨለማውም አልፎ፣ ነግቶም ጻሐይ ይወጣል፣ እናንተ ግን አሁን ሂዱ ተኙ…“ አንዴ ያለውን፣ የነብዩ ኢሳያስን ቃል ነው።
የግሪኩ ፈላስፋ ኤፒኩር ተመሳሳይ ምክር ለአገሩ ልጆች „ከአደገኛው የፖለቲካ ዓለም ርቀው በምርመራ ብቻ ላይ እንዲሰማሩ“ ፣ የዛሬ ስንት ሺህ አመት ያነሳውን ምክርም እዚህ ላይ ማስታወስ ይስፈልጋል። ነገሩ በአጭሩ ፖለቲካ „አደገኛ“ ስለሆነ፣ ከእሱም ራቁ ፣ ብሎ ማክስ ቬበርም ፣ ኤፒኩርም ፣ ሁለቱም አስተማሪዎች፣ ተማሪዎቻቸውን፣ መክረዋል ። በምን ምክንያት?… ለምንድነው ፖለቲካ አደገኛ ነው የሚባለው?
ማክስ ቬበር „ሳይንስ እንደ ሙያ“ በሚለው፣ ለተማሪዎች በደረገው ንግግሩ ፣ „ምርምር …የጠለቀ ጥናት፣ በአንድ ጉዳይ ማካሄድና በእሱ ላይ ብቻ አተኩሮ፣ ወደፊት መጓዝ ምን ያህል ትልቅ ትረጉሙ፣ በሕይወት ላይ እንደሚያመጣና ምን፣ ያህል ዝናና ክብር፣ የማይሞት ስምም በዚህች ዓለም ላይ ማፍራት እንደሚቻል ፣ ለተማሪዎቹ፣ እሱ አስረድቶአል። „ሁለት ነገሮች ውስጥ፣ ገብቶ ከመዋኘት ፣ ከአንዱም፣ በመጨረሻ ስለማትሆኑ፣ አትግቡ“ የሚለውን ምክሩን አብሮ አቅርቦላቸዋል።
„ፖለቲካ እንደ ሙያ“ የሚለው እንደዚሁ ለሙኒክ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች፣ ቬበር ያደረገው ንግግር፣ „መጪውን ትውልድ፣ ከጊዜው ጥያቄ ጋር ነገር ግን“ በ1920 ጽሑፉን አሳትመው ያወጡት፣ ባለቤታቸው፣ በመግብያው ላይ እንደአስቀመጡት“ ጊዜ ሳይሽረው ወደፊት ለብዙ ትውልድ ለሚተላለፈው ለዘላቂው፣የፖለቲካ አሰራርና አስተሳሰብ፣ መሰረት፣ ምሁሩ፣ ለመጣል፣ አስቦም ነው።“
ቀደም ሲል፣ እንዳልኩት የ1917 እና የ1920 የጀርመን ሁኔታ፣ ከዛሬው ኢትዮጵያ ጋር በአንዳንድ ነገር „ተመሳሳይ ነው።“ … እነሱም ተወናብደው ነበር፣ እኛም፣ ስንወናበድ፣ ተወናብደናል…ይኸው ከአርባ አመት በላይ ነው። “
„በዚህ ሰውዬ አስተሳሰብ ሥር፣ ሾልኮ የሄደ ሰው፣ እሱ መጪውን፣ ጤናማና ጥርት ያለውን ጊዜ ፣ በደንብ ለማየት፣ አመች ዕድል ያገኛል። „ ብሎ ዮሴፍ ሹምፔተር ተደንቆ፣ ይህቺን ነገር ጣል አድርጎ አልፎአል። ዮሴፍ ሹምፔተር አንዱ የእሱ፣ የቬበር ተማሪ የነበር ሰው ነው።
ማክስ ቬበር በዚህች ትንሽ ንግግሩ፣ „….ፖለቲካ ማለት፣ ሌላ ነገር ሳይሆን፣ በአንድ ሥርዓትና መንግሥት ውስጥ፣ …መፍትሔ አቅርቦ፣ በዚያ ሐሳብ፣ ዙሪያ ሰውን አሳምኖ እነሱን መምራት ነው …“ይላል። ይህም ማለት እሱ፣ እራሱ ደጋግሞ እንደሚያነሳው፣ „…የሰዎች በሰዎች ላይ፣ ያላቸው የበላይነት ሁኔታ፣ እንዴት ይመሰረታል ? …እንዴትስ ይመጣል? „የሚለውን ጥያቄ በመጀመሪያ ለመፍታት ነው።።
አንድ መንግሥት ሳይፈረካከስ ቆሞ እንዲቆይ ከተፈለገም፣ ከጽሑፉ ላይ እንደምናነበው „ገዢው ክፍል፣ ተገዢዎቹን፣ …ተገዢዎቹ ደግሞ፣ በተራቸው ገዢዎቻቸውን፣ ፈቅደውና ወደው ተቀብለው፣ ´በእነሱ መገዛት ሲፈልጉ ነው፣`… „ ይላል።
እንግዲህ በዚህ ጥያቄ በቀጥታ ወደ “ሌጋሲ”/legacy፣ ወደ „…የገዢዎቹን መደብ፣ ፓርቲ፣ ድርጅት፣ ሕዝቡ ወዶና ፈቅዶ፣ ግዙን ብሎ፣ ወደሚቀበላቸው ሁኔታ ውሰጥ….“ መልስ ፍለጋ ስንሄድደግሞ፣ እዚያ ውስጥ፣ የሚከተለውን ነገር እናገኛለን።
በቬበር ንግግር „ ገዢውም መደብ ሆነ ተገዢውም“፣ ሁለቱም ፣ ወገኖች„ አሜን“ ብለው ተቀብለው የሚተዳደሩበት– በማንኛውም ፣ ሕብረተሰብ ውስጥ– ሦስት የሌጋሲ፣ የሊጂትሜሽን/legitimation፣ መንገዶች አሉ ይለናል።
አንደኛው ፣ ሲውርድ ሲዋረድ፣ በዘልማድ ይሁን ወይም በተጻፈ ሕግ „በክብረ – ነገሥት“ ላይ እንደሰፈረው፣ የገዢው መደብ በውርስ መንግሥት፣ …ዘውዱና ዙፋኑን ከንጉሱ ወደ አልጋ ወራሹ፣ እሱ በተራው ለልጁ፣ የሚያስተላለፍበት፣ የዘውድ አገዛዝ ሥርዓት ነው።
ሦሰተኛውና የመጨረሻው ሥርዓት ደግሞ ፣ ሁሉም እኩል በሚቀበለው ሕግ ላይ የተመሰረተው፣ ከዲሞክራሲ የምርጫ ሥርዓት በአሸናፊነት ተመርጦ የሚወጣው፣ የሥልጣን ዘመኑ የተገደበ፣ መሪ ነው።
ባለግርማ ሞገሱ፣ በአንደኛውም፣ ሆነ በሦስተኛውም ሥርዓት ውሰጥ፣ ብቅ የሚል „ልዩ ስጦታ ያለው ሰው“ ሊሆንም ይችላል። ይህ ፍጡር ሰፋ ያለ ጥናትና ቦታ የሚወስድ፣ ፖለቲከኛ ነው። ግን አንድ ማለት የምንችለው ነገር ቢኖር፣ ይህ ሰው፣ በትልቅ አድናቆት የመጣውን ያህል፣ ተዋርዶም ከሥልጣኑ የሚባረር ሰው ነው። እሱን ለጊዜው እንደገና፣ እዚህ ላይ እናሳድረው።
እንደተለመደው ፣ በዚህ ሳምንት በርካታ የአውሮፓና የአሜሪካ ዕለታዊ ጋዜጣዎች፣ አተኩሮአቸውን እንደተለመደው እንደገና በአፍሪካ ላይ ጥለው፣ ቀለማቸውን በዚያ ላይ በበቂ አፍሰዋል።
ሃማሣኛውን አመት በዛሬው ቀን አዲስ አበባ ላይ ሰለሚያከብረውም „የአፍሪካ አንድነት ማህበረሰብ“ ብዙዎቹ እየተቀባበሉ፣ ይህቺ አህጉር በአለፉት ሃማሣ አመታት ከየት ተነስታ ዛሬ የት እንደደረሰች? አሁን ደግሞ ምን ዓይነት የኢኮኖሚና የማህበራዊ ኑሮ ችግሮች ፣ ጣጣና መንጣጣ፤ ውስጥ ገብታ እንደምትደፋደፍ፣ አብረው አያይዘው፣እነሱ አትተዋል።
የፈረንሣዩ አገር ጋዜጣ „ጄን አፍሪክ“ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴን „…የአፍሪካ አባት ናቸው…“ የሚለውን ግምቱን አምዱ ላይ አስፍሮ፣ ሌሎቹን ሳይረሳ ወደ የጋናው ፕሬዚዳንት ወደ ኩዋሜ ንኩሩማን ተሸጋግሮ፣ እሳቸውንም በሁለተኛ ደረጃ፣ ቅጠሉ ላይ አሰቀምጦአል።
„አንድ መንግሥት ፣ አንድ ድንበር፣ አንድ ኢኮኖሚና አንድ ሠራዊት፣…ለዚያች አህጉር …ለተባበረቺውና አንድ ለሆነቺው አፍሪካ፤ ከእንግዲህ ያስፈልጋታል“ ብለው አዲስ አበባ ላይ ፕሬዚዳንት ኮዋሜ ኑኩሩማን ተከራክረው እንደ ነበር፣ የአውሮፓ ጋዜጣዎች ዞር ብለው ታሪኩን መለስ ብለው ተመልክተው ለአንባቢዎቻቸው ጠቅሰዋል።
በሁዋላም እነደምናውቀው፣ እዚህም እንደተጻፈው፣ አጼ ኃይለ ሥላሴ „በአንድነቱ ምስረታ ብቻ ላይ አፍሪካውያኖቹ አተኩረው፣ በዚህም ላይ ተመካክረው፣ ተስማምተው ድርጅቱን መሥርተው እንዲለያዩ በጠየቁት መሰረት ፣ ህብረቱ ተመስርቶ መሪዎቹ እንደተነሱ…“ „ጄን አፍሪክ“ ወረድ ብሎ አትቶአል።
ሌሞንድ የተባለው ሌላው የፓሪሱ ጋዜጣ ደግሞ ፊቱን አዙሮ ወደ ኤርትራ ገስግሶ አዚያ ያየውንና የሰማውን „ጉድ“ በዚህ ሳምንት፣ በአወጣው እተሙ ጥሩ አድረጎ በአምዱ ላይ አስፍሮአል።
„….ንፋስና ጸሐይ በየቀኑ የሚመታው ፣ ጣራ የሌለው …“ ጋዜጣው „ ትልቁ ኦፕን ኤየር አምስት ሚሊዮን ሕዝቦች ታጉረው የታሰሩበት ትልቁ የዓለም እሥር ቤት ኤርትራ ነው …“ ብሎ ያንን አገር ለአንባቢዎቹ ሌሞንድ፣ ማስተዋወቁን መርጦአል።
በዚህች ዓረፍተ ነገር ኤርትራን አስተዋውቆም፣ ጋዜጣው ሰተት ብሎ ወደ „ጦረኛው“ ፕሬዚዳንት ወደ እሳቸው ልዩ ባህሪ ፣ወደ አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ „ሥራና ድርጊት፣ ድረጊቶች“ ጸሐፊው ገብቶ የሚከተሉትን አረፍተ ነገሮች ቅጠሉ ላይ ለእኛ ለአንባቢዎቹ እንድንመለከተው አሥፍሮአል።
„ከሱዳንና ከየመን“ ጋዜጣው አስታውሶ እንደጻፈው፣“ ከጅቡቲና ከደመኛ ጠላቱ ከኢትዮጵያ ጋር አምባገነኑ የኤርትራ ገዢ „ ሌሞንድ እንዳለው፣ „ጦርነት ከፍቶ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ወጣት ወታደሮች ሕይወት ኢንዲጠፋ፣ አቶ ኢሳያስ እንዳደረገ …“ ይኸው ጋዜጣ ወረድ ብሎ ዘርዝሮአል።
ይህንን እና ሌሎች ነገሮችንም ፕሬዚዳንቱ አውጥተውና አውርደው፣ በደንብ አስበውበት እንደሚያደርጉም የእራሱን አመለካከትና ግምት ጸሐፊው ከተገነዘባቸውና ከአዳመጣቸው ጉዳዮች ጋር አብሮ አያይዞ አቅርቦአል።
„…ሥልጣናቸውን በኤርትራ ለማጠናከር፣ ሌላ የሌጋሲ፣ በሕዝቡ ዘንድ ተቀባይነት የሚያስገኝላቸው ነገር በእጃቸው ሰለሌለ፣ ይህ ብቻ ያዋጣኛል ከሚለው ከንቱ አስተሳሰብ በመ ነሳት ነው፣….“ ብሎም ለአንባቢዎቹ ምክንያቱን ገልጦ ጋዜጣው ዞር ማለቱን መርጦአል።
ዋሽንግተን ፖስት የተባለው የሰሜን አሜሪካኑ ዕለታዊ ጋዜጣ ደግሞ በተራው „የፕሬዚዳንት ኦባማ አስተዳደር ለመጀመሪያ ጊዜ በታሪካቸው አለአብራሪ በሚከንፈው የጦር አይሮፕላናቸው አሜሪካኖች ከድንበራቸው ውጭ ክልል አልፈው ፣ በውጭ አገር በየመንና እና በፓኪስታን አራት ሰው ደብድበው መግደላቸውን አረጋገጡ …“ ብሎ በቅጠሉ ላይ ይህን የመሰለ አዲስ ዜና አስፍሮ ከአንባቢዎቹ፣ ጋር የአደባባይ ሚሥጢር ሆኖ የሰነበተውን ታሪክ፣ እንድናውቀው አድርጎአል። ከየት ተነስቶ ይህ የጦር አይሮፕላን ወደ የመን እንደከነፈ ሳይገልጽልን ጋዜጣው ታሪኩን ቀጭቶ አልፎታል።
ፋይናሻል ታይምስ የተባለው የእንግሊዙ ጋዜጣ ደግሞ ወደ ናይጄሪያ ወርዶ፣ እዚያ ስለተቀጣጠለው የሃይማኖት ጦርነት ቅድሚያ ሰጥቶ“… በሦስት ክፍላተ-አገራት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እዚያ እንደታውጀ ፣ጋዜጣው ለአንባቢዎቹ ማተቱን መርጦአል።
ሌሎቹ፣ የእንግሊዙን ወታድር በጠራራ ጸሐይ አደባባይ ላይ በጩቤና በመክተፊያ ቢላዋ ገዝግዘውና ጨቅጭቀው ስለ ገደሉት ሁለቱ አክራሪ የናይጄሪያ ወጣቶች ዝርዝር ጉዳይ ውሰጥ ገብተው ሰማኑን በርካታ ጽሁፎች አውጥተዋል።
„….እንዴት አንድ ወጣት በሥጋ መክተፊያ ቢላ አንድን ወጣት ወታደር በጭካኔ ገድሎ፣ እጂንም በደም አጨማልቆ ድርጊቱንና ንግግሩን በቪዲዮ እንዲቀረጽለት ሰዎችን ደፍሮ ይጠይቃል…? „ ብሎ አንባቢውን በተራ እዚህ ኢንዲያስቡበት መልሶ ጠይቆ፣ ወደ ሌላ አርዕስት ይሸጋገራል።
„ …የብሪታኒያ ሞስሊሞች ምክር ቤት ግሩም መግለጫ አወጣ „ ብሎ እዚህ ጀርመን አገር ዱስልዶርፍ ከተማ እየታተመ የሚወጣው እንድ „ቬስት ዶቸሳይቱንግ“ የሚባል ጋዜጣ፣ መግለጫውን አድንቆ“….የናይጄሪያ አክራሪ ወጣቶች በዚህ አሳዛኝና አጸያፊ ድርጊታቸው ከእስላሙ ማህበረሰብ እራሳቸውን እንደአገለሉ ምክርቤቱን ጠቅሶ –ይህም ትክክለኛ አቋም ነው“ ብሎ አስተያየቱን አዚህ አረፍተ ነገር ዘግቶአል።
„ ለሁሉም የእስላም ሃይማኖት ተከታዮች በተለይ እዚህ ከአሉበትና ከሚኖሩበት ሕብረተሰብ ተቀላቅለውና ተግባብተው በሰላም አምላካቸውን እያመሰገኑ ከሌሎቹ ጋር ተቻችለው ለመኖር ለሚፈልጉ አማኞች እንደዚህ ዓይነቱ የአረመኔ ሥራ፣ ለእነሱም ቢሆን መዓት እንደወረደባቸው ይቆጠራል።“ ብሎ የኮለኙ ጋዜጣ በሐሳቡ ላይ አስምሮበት አልፎአል።
„ለምን ይጠሉናል?…“ የሚለውን ጥያቄ የበርሊኑ ጋዜጣ አንስቶ ወደ ዝርዝር ሁኔታው ተሸጋግሮአል። „ግለሰቦች አድፍጠው፣ በተለይ የእስላም አክራሪዎች የሚወስዱት ኢ ሰባዊ የጭካኔ ሥራዎች፣ ወደፊት ለመቆጣጠር አስቸጋሪ ስለሆነ፣ በደንብ እንዲታሰብበት…“ ሌላው የበርሊኑ ጋዜጣ „ዲ ታገስሳይቱንግ“ እዚህ የጸታውን ክፍል ጠይቆአል።
ሌሎቹ ዕለታዊ ጋዜጣዎች ፣ ሰሞኑን እዚህ ጀርመን አገርና ኢዚያም ሎንዶን ከተማ ዘገባውን ለዓለም ሕዝብ ይፋ ያደረገውን „የአምኒስቲ ኢንተርናሽናል „ ወፍራም ጽሑፍ እሱን ቀበል አድርገው ሰፋ ያለ ቦታ ሰጥተው፣ አገላብጠው ለእኛ ለአንባቢዎቹ ማቅረቡን መርጠዋል።
„ የበደልና የግፍ፣ የኣሳፋሪ የጭካኔ ሰነድ..“ በሚለው አርዕስቶቻቸው ሥር ብዙዎቹ ቅጠሎች፣ የሚከተሉትን ሐቆች ከዘገባው ላይ ቦጭቀው፣ ለአንባቢዎቻቸው ሰብሰብ አድርግው እንዲመለከቱት አቅርበዋል።
„ …በአንድ መቶ አሥራ ሁለት መንግሥታትና አገሮች ውስጥ( አብዛኛው የአፍሪካ አገሮች ናቸው ) እሥረኞች በመንግሥት ወታደሮች፣ ይደበደባሉ፣ በጸጥታፖሊሶች ይገረፋሉ፣ ጥዋት ማታ ይሰቃያሉ…“ ይላሉ።
„ በሰማንያ አገሮች ውስጥ ( አሁንም አብዛኛው በአፍሪካ ውሰጥ ነው) አለ አግባብ ሰዎች ፍርድ ቤት ቀርበው ተገቢ የሆነ ሕጋዊ እንክብካቤ ስይደረግላቸው ፍርደ ገምድል ውሳኔ በጉልበት ይበየንባቸዋል። ከዚያም እሥር ቤት እንዲማቅቁ ይጣላሉ „ ብሎ ዘገባው መንግሥታትን ከሶአል።
…“በአለፈው አመት ብቻ አሥራ ሁለት ሚሊዮን ሰዎች መንደራቸውን ለቀው ፣አገራቸውን ጥለው እንዲሰደዱም ተደርጎአል። „ አብዛኛዎቹም አፍሪካውያኖች እንደሆኑም ሰነዱ ላይ ሰፍሮአል።
„…አንድ ሚሊዮን አንድ መቶ አሥራ አምስት ሺህ ሰዎች በተለያዩ አካባቢዎች እና ቦታዎች በተፈጠሩ የጦር ግጭቶች ሳቢያ ሕይወታቸውን እንዳጡ…“ ሰነዱን መሰረት አድርገው የአውሮፓ ጋዜጣዎች ጉዳዩን ዘግበዋል።
„ በአንድ መቶ አንድ አገሮችና መንግሥታት ውሰጥ ደግሞ —አሁንም አብዛኛዎቹ የእኛው ጉድ ናቸው– የመናገርና የመጻፍ ፣የመቃወምና የመደገፍ፣ የመተቸትና የመጠየቅ፣ የመምረጥና የመመረጥ፣…መብቶች „ ሁሉም ጋዜጣዎች እዚህ ሰሞኑን እንጻፉት „ በአፍሪካ ተገፎአል።“
„…የሰውን ልጆች ሰበአዊና ዲሞክራሲያው መብቶቻቸውን የሚረግጡና የሚያፍኑ መንግሥታት ከእንግዲህ እራሳቸውን ደብቀው በአጥር ግቢያቸው ውስጥ የፈለጉትን ነገር እንደልባቸው በአፍሪካም ሆነ በሌላም አካባቢ ማድረግ አይችሉም …“ የሚለውን የድርጅቱ ተወካይ በርሊን ላይ የወረወሩትን ቃል ፣ ብዙዎቹ ጋዜጣዎች ቀበል አድርገው ሰሞኑን በአወጡት አምዶቻቸው ላይ ግጥም አድርገው አውጥተዋል።
„…አለነጻነት፣ አለነጻ ሰውና አለዲሞክራሲ…አለ ነጻ ዜጋም ….በአንድ አገር ዕድገት የለም፣ ሰላምም የለም!..“ ብሎ አንዴ የጻፈውን ጸሐፊ እንደገና ማንሳት ያስፈልጋል። እሱ ግን ወደ ሌላም ቦታ ይወስደናል።
የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ሲመሰረት፣ ብዙ አገሮች ከቅኝ ገዢዎች መዳፍ ሥር ነጻ ወጥተው ነጻነታቸውን ቢቀዳጁም፣ ሌሎቹ የተቀሩት ገና ነጻ አልወጡም ነበር። በአንድ በኩል፣ በተለይ በፈረንሳይ ሥር የነበሩት፣ የማግሬብ አገሮች የእራሳቸውን መንገድ- ሌላ ቢከተሉ የሚያዋጣቸውም መስሎአቸውም ነበር።
በሌላ በኩል እንደ እነ ኩዋሜ ንኩሩማን ያሉ መሪዎች፣ ነገር ግን „የተለያዩ“ የአፍሪካ ሕዝቦች በታሪካቸውና በባህላቸው „አንድ እንዳልሆኑ፣ በቀላሉም ያንን አህጉር አንድ አድርጎ ጨፍልቆ በአጭር ጊዜ ውስጥ ማዋቀር እንደማይቻል በደንብ ያልገባቸው“ ወጣት ኃይሎች „ ጠንካራ የሆነ አንድ የአፍሪካ ጦር፣ …አንድ የአፍሪካ የጋራ መንግሥት፣ የጋራ ድንበር፣… ለመመሥረትና ታላቁን ጠንካራ የጥቁሮች መንግሥት ማቋቋም“ ይፈልጋሉ።
እንደ ጀማል አብዱል ናስር፣ እንደ ኔሬሬ፣ በሁዋላ ጋዳፊ….ያሉ ወጣት መሪዎች „ሶሻሊዝምን…“ በአፍሪካ ለመመሥረት፣ ሥልጣኑን በተለያዩ መንገዶች ተረክበው ተነስተዋል። ከዚሁ ጋር የሞኖሮቪያ ና የካዛብላንካ ቡድኞች አሉ።
ኣብ የመን ዋና ከተማ ሰንዓ ናይ ስቪል ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ብምኽፋት እንተወሓደ ንሓሙሽተ ሰባት ቐቲሎም።ናይ የመን ፕሬዝዳንት ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ስልጣን ንምርካብ ትማሊ ረቡዕ እንተፈረሙ’ውን ህውከት ተላዒሉ’ሎ።
ስልጣኖም ንምኽትል ፕሬዝዳንቶም ንምርካብን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንኽካየድን ምስ ናይ ገልፍ ቤት ምኽሪ ምትሕብባር ትማሊ ረቡዕ ስምምዕ ዝፈረሙ ፕሬዝዳንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ነቲ ቕትለት ብምኹናን ምርመራ ንኽግበር ፀዊዖም ኣለው።
ሓኪም ኣልማስማሪ ዋላ’ዃ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ እንተተፈረመ’ውን ወዶምን ወዲ ሓዎምን ንቶም ፕሬዝዳንት ንናይታ ሃገር ወታደራዊ ስልጣን ሕዚ’ውን ይቆፃፀርዎ ከምዘለው ይገልፅ።
(ይህ ጽሑፍ ዛሬ መጋቢት 24 ቀን 2006 ዓ.ም በወጣው ሰንደቅ ጋዜጣ ላይ ታትሟል፡፡ ጋዜጣውን ያላገኙ ሰዎች ቢያነቡት ይጠቅማል፣ መወያያም ይሆናል በሚል መንፈስ በዚህ ድረ-ገጽ ላይ እንዲታተም ተልኳል)
በአዲስ አበባ ከተማ፣ በምኖርበት አያት – መሪ አካባቢ አንዲት አነስተኛ ባህላዊ ገበያ አለች፡፡ የአካባቢው አርሶ አደሮች በየሳምንቱ ረቡዕ እና ቅዳሜ ወደዚች ገበያ ምርታቸውን ይዘው በመምጣት ከከተሜው ህብረተሰብ ጋር ይገበያያሉ፡፡ ባለፈው ረቡዕ እለት ከመሪ ወደ አያት – ኮንዶሚኒየም ለመሄድ ታክሲ ውስጥ ስገባ ዘንቢልና ሌሎች ነገሮችን ያንጠለጠሉ አንዲት እናት ተከትለውኝ ገቡ፡፡ የያዙትን እቃ ተቀበልኳቸውና ከጎኔ ተቀመጡ፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የመኪና ጎርፍ 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የመኪና ጎርፍ 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመኪና ጎርፍ 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመኪና ጎርፍ 96W 192 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በሙስና ወንጀል ተጠርጥረው ከታሰሩ ከአንድ ወር በላይ የሆናቸው የኢትዮጵያ ባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅት ስምንት ኃላፊዎች፣ የፌዴራል ፖሊስ መርማሪ ቡድን ቀሪ የምርመራ ሥራ እንደቀረው ለፍርድ ቤት በማስረዳት የተፈቀደለትን ተጨማሪ ጊዜ ተቃወሙ፡፡
የፈዴራል ፖሊስ ወንጀል ምርመራ ቡድን መስከረም 29 ቀን 2010 ዓ.ም. ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ሁለተኛ ወንጀል ችሎት ባቀረበው የምርመራ ሥራ ውጤት በተጠርጣሪዎቹ ላይ ቀሪ ምርመራ፣ የተሰበሰቡ ሰነዶችን የመተንተንና ማስተንተን፣ የምስክሮችንና የባለሙያዎችን ቃል መቀበል እንደሚቀረው የተናገረ ቢሆንም፣ ተጠርጣሪዎቹ ግን ‹‹ሆን ተብሎ ምርመራው እየተራዘመ ነው፡፡ ከመታሰራችን በፊት ማስረጃዎቹን ሰብስቦ ማጠናቀቅ ሲገባው እኛን አስሮ ማስረጃ መፈለግ መጀመር፣ የሕግ ድጋፍ የሌለውና ተገቢ ያልሆነ አሠራር ነው፤›› ብለዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ ምርመራ ማካሄዱን የማይቃወሙ መሆኑን በመግለጽ፣ ሕገ መንግሥታዊ የዋስትና መብታቸው ሊከበርላቸው እንደሚገባ ጠይቀዋል፡፡ የተጠየቀባቸው የ14 ቀናት ተጨማሪ የምርመራ ጊዜን ግን እንደሚቃወሙና ሊፈቀድም እንደማይገባ አስረድተዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ ለፍርድ ቤቱ እንዳስረዳው፣ ቀድሞ በተሰጠው የምርመራ ጊዜ የ30 ምስክሮችን ቃል ተቀብሏል፡፡ ከአዲስ አበባና ከአዲስ አበባ ውጪ በርካታ ሰነዶችን ሰብስቧል፡፡ ንብረቶችን በመለየትና በማሳገድ ላይ መሆኑንና ትርጉም የሚያስፈልጋቸውን ሰነዶችን የማስተርጎም ሥራ ማከናወኑን፣ የምርመራ ቡድን በማዋቀር በተለያዩ አካባቢዎች ልኮ የምርመራ ውጤት እየተጠባበቀ መሆኑን አብራርቷል፡፡
በቀጣይ የምርመራ ጊዜ የ28 ምስክሮችን ቃል መቀበል፣ 13 የኦዲት ሪፖርቶችን መቀበልና የባለሙያዎችን የሙያ አስተያየት መቀበል፣ ቀሪ በርካታ ሰነዶችን ማሰባሰብና የመለየት ሥራ ማከናወን፣ ከጂቡቲ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ሰነዶችን ማስመጣት፣ ተጨማሪ የተጠርጣሪዎችን ንብረት ማሳገድ፣ በመስክ ሥራ ላይ ያሉ መርማሪዎችን የምርመራ ሥራዎች መቀበል እንደሚቀሩት በማስረዳት፣ ተጨማሪ 14 ቀናት እንዲፈቀዱለት ጠይቋል፡፡
ፍርድ ቤቱ መርማሪ ቡድኑን በእያንዳንዱ ተጠርጣሪ ላይ ምን ያህል ምስክሮች እንደተሰሙና ምን ያህል እንደቀሩ እንዲገልጽ ጠይቆት ምላሽ ሰጥቷል፡፡ ይኼንን ያህል ምስክር በእከሌ ላይ ለማለት በጣም አስቸጋሪ መሆኑን የገለጸው መርማሪ ቡድኑ፣ ምክንያቱ ደግሞ ሥራው ውስብስብና አንዱን ከአንዱ መለየት ስለሚያስቸግር መሆኑን ተናግሯል፡፡
ተጠርጠሪዎቹ ግን የመርማሪ ቡድኑን አሠራር ተቃውመዋል፡፡ ምርመራው ያላግባብ እየተጓተተ መሆኑንና ላለፉት ሦስት ቀጠሮዎች የሚቀርበው የምርመራ ውጤት ተመሳሳይ በመሆኑ፣ ምንም የምርመራ ሥራ እየተከናወነ አለመሆኑን የሚያሳይ ነው ብለዋል፡፡ በየቀጠሮው የስድስት፣ የ15፣ የ30 ምስክሮችን ቃል እንደተቀበለና በቀጣይም 28 ምስክሮችን ቃል መቀበል እንደሚቀረው እየገለጸ፣ ተጨማሪ ጊዜ ለማስፈቀድ የሚያደርገው እንጂ እውነተኛ የምርመራ ሒደት ላይ የተመሠረተ አለመሆኑን ተናግረዋል፡፡ ሰነድ ለመለየት፣ የኦዲት ሪፖርት ለመጠበቅ፣ ከመንግሥት ተቋማት ማስረጃዎችን ለመሰብሰብ ከተጠርጣሪዎች ጋር የሚያገናኘው ነገር ስለሌለ፣ እነሱን አስሮ ማቆየት ተገቢ አለመሆኑን አስረድተዋል፡፡
የሺፒንግ አገልግሎት ዘርፍ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ቺፍ ኢንጂነር ዓለሙ አምባዬ ጠበቃ ለፍርድ ቤቱ እንደገለጹት፣ ደንበኛቸው ከፍተኛ የሆነ የኩላሊት፣ የደም ግፊትና የስኳር ሕመምተኛ መሆናቸውን በተደጋጋሚ ማስረዳታቸውን አስታውሰው፣ ‹‹ደንበኛዬ ሕይወታቸው አደጋ ላይ ነው፤›› ብለዋል፡፡ በበቂ ዋስ በውጭ ሆነው ጉዳያቸውን እንዲከታተሉና የቤተሰብ እንክብካቤ ቢደረግላቸው የተሻለ መሆኑን አሳስበዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ ግን ተጠርጣሪዎቹ ከፍተኛ ተሰሚነት ስላላቸው በዋስ ቢወጡ ሰነዶችን የማስለወጥና የማስጠፋት፣ ምስክሮችን የማባበልና የማስፈራራት አቅም ስላላቸው ዋስትናውን እንደሚቃወም አስረድቷል፡፡ እያካሄደ ባለው የምርመራ ጊዜ ውስጥ አንድ ሠራተኛ ማስረጃ ሲደብቅ በመገኘቱ ከሥራ መታገዱንም በምሳሌነት ጠቁሟል፡፡ ሕመምን በሚመለከት መርማሪ ቡድኑ እንደገለጸው፣ ከዕድሜ መጨመር ጋር የተለያዩ ሕመሞች ሊመጡ እንደሚችሉ ጠቁሞ፣ ተቋሙ ሕክምና መስጠት ስለሚችል እንደ ማንኛውም ታካሚ እንዲታከሙ እንደሚደረግ አስረድቷል፡፡ አስፈላጊ ከሆነም በጠየቁበትና በፈለጉበት ቦታ ሊታከሙ እንደሚችሉና ቤተሰቦቻቸው በእስረኛ አስተዳደር በኩል ቀርበው የፈለጉትን ዕርዳታ ሊያደረጉላቸው እንደሚችሉ ገልጿል፡፡
ፍርድ ቤቱ የግራ ቀኙን ክርክር ካዳመጠ በኋላ በሰጠው ትዕዛዝ መርማሪ ቡድኑ ሥራውን በትጋት እየሠራ እንዳልሆነ መረዳቱን አስታውቆ፣ ቀሪ ሥራዎቹን በትጋት በመሥራት ምርመራውን እንዲያጠናቅቅ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ ከጠየቀው ቀናት ውስጥ ስምንት ቀናትን በመፍቀድ የተጠርጣሪዎቹን የዋስትና ጥያቄ ውድቅ አድርጎ ለጥቅምት 7 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡
ታኅሣሥ ፲፭ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፭ኛው እና የመፀው ወቅት ፹ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፪፻፷፩ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፷ ቀናት ይቀራሉ።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትረምፕ በሀገሪቱ ዙሪያ የተቃውሞ ሰልፎች ከተቀሰቀሱ ወዲህ ትናንት ማታ ለህዝቡ ባደረጉት የመጀመሪያ ንግግር የከተሞችና የክፍለ ግዛት አስተዳዳሪዎች የነዋሪዎቻቸውን ህይወትና ንብረት ለመጠበቅ የሚያስፈልገውን ዕርምጃ አንወስድም ካሉ የጦር ኃይሉን አዘምተዋለሁ ሲሉ ዛቻ አሰምተዋል።
በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራልና አርብቶ አደር ልማት ጉዳዮች ሚኒስቴር በአዋጅ ቁጥር 916/2008 አንቀጽ14/1/ሸ/ቀ/ መሰረት የተሰጠውን ሥልጣንና ተግባር ለመወጣት፣ የሃይማኖትና እምነት ድርጅቶችንና ማህበራትን ምዝገባና ተዛማጅ አገልግሎቶች አሰጣጥን ህጋዊ መሰረት ለማስያዝ፣ ከክሌሎች ጋር ያለውን የስራ ግንኙነት ውጤታማና ቀልጣፋ ለማድረግ፣ የሃይማኖትና እምነት ተቋማት አመሰራረት ሂደት ለተለያዩ ችግሮች አጋላጭነቱና ተጋላጭነቱ እየጎላ በመምጣቱ በህጋዊ መንገድ መከላከል በማስፈለጉ፣ ህገ-ወጥ የውጪ ጣልቃ ገብነትን ለከላከልና ለመቀነስ፣ ከአምልኮና ስብከት ጋር በተያያዘ የሚታዩ ችግሮችን ስርአት ማስያዝ በማስፈለጉ፣ የሰብኣዊ ልማት /የበጎ አድራጎት/ ስራዎችን ከመንፈሳዊ ስራዎች መለየት አስፈላጊ በመሆኑ፣ አዳዲስ የሃይማኖት፣ የእምነት ድርጅትና ማህበርን ከመመስረት ጋር የተያያዘ የመልካም አሰተዳደር ጥያቄዎች በከፍተኛ ሁኔታ በመበራከቱና ህጋዊ ስርዓት ማስያዝ በማስፈለጉ፣ የሐይማኖት ተቋማት ለሀገራችን ሠላም፣ ልማት እና እድገት የሚያበረክቱትን አስተዋፅዖ ግምት ውስጥ በማስገባት ይህንኑ በተጠናከረ ሁኔታ ለማስቀጠል ነው፡፡
በአጠቃላይ በህገ መንግስቱ የተረጋገጠውን የሐይማኖት ነፃነት፣ እኩልነት፣ የመንግስትና የሐይማኖት መለያየት እና የመደራጀት መብት እንደተጠበቀ ሆኖ አሰራራቸው ከህገ-መንግስቱና ከሌሎች የሃገሪቱ ህጎች ጋር በተጣጣመ ሁኔታ እንዲቀጥልና በግልፅነትና ተጠያቂነት ላይ የተመሰረተ አገልግሎት ለመስጠትና ለማግኘት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ ይህ መመሪያ ወጥቷል፡፡
እቶም ሰለስተ ኡጋንዳውያንን ሓደ ደቡብ ሱዳናውያን፣ ካላሽትን ሸጓጉጥን ዓጢቖም ብቦዳ ቦዳ ዝተባህላ ከም ታክሲ ዘገልግላ ሞተር ሳይክል እናተሓንበቡ ብዙሕ ናይ ስርቒ ገበናት ክፍጽሙ ከምዝጸንሑ’ውን እቲ ጀነራል ኣረጋጊጹ።
ቦዳ ቦዳ እናተጠቕሙ ኣብ ኡጋንዳን ጁባን ኤርትራውያን ንዝርከብዎም ነጋዶን ተራ ሰባትን ብብዝሒ ከ4ምዝዘምቱን ብሰንኪ’ውን ሞት ሓያሎ ኤርትራውያን ከምዝሰዓበን ይፍለጥ።