Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በኔ ግምት ከዚህ ሁሉ “የአብሮነት” ዘመን በኋላ ዛሬ እንደዚህ ዓይነት አሰቃቂ ወንጀል ሲፈጸም ለማየት የበቃነው፣ እስከ ዛሬ ድረስ የችግሮቻችንን ግንድ ሳይሆን ቅርንጫፎቹን ብቻ ከላይ ከላይ እየቆረጥን “ተጋብተን ተዋልደን” በሚል ከቃላት አልፎ ወደ ተግባር ባልተመነዘረ መዝሙር ራሳችንን ስናታልል በመኖራችን ይመስለኛል። የኢትዮጵያ ሕዝብ የጀግንነቱና ለጠላት ያለመንበርከኩ ታሪክ የሚያኮራንን ያሕል፣ ከኛው መሃል ደግሞ በማንነታቸው ብቻ ለይተን እንደ ዕቃ ስንሸጣቸውና ስንለውጣቸው የነበሩ የኢትዮጵያ ሕዝቦች ዛሬም ያ የታሪክ ጠባሳቸው ሳይጠግግ አብረውን የሚጓዙ እንዳሉ አውቀንም ሆነ ሳናውቅ ያ አሳፋሪው የታሪካችን ክፍል በአደባባይ እንዳይወጣ ሸፋፍነን ለማለፍ መሞከራችን ዘላቂ መፍትሔ አይሠጠንም። በአጭሩ፣ባለፈው ታሪካችን ወቅት ለተፈጸሙት ወንጀሎች መነሾ የነበሩትትን የችግሮቹን ግንድ በጊዜ መርምረን ከሥሩ ነቅለን በማውጣት ዳግመኛ እንዳያንሰራራ ካላደረግን ቅርንጫፎቹን ብቻ ከላይ በመቆራረጥ ግንዱን አለባብሶ ማለፍ ጊዜያዊ እንጂ ዘላዊ መፍትሔ ሊሠጠን አይችልም።
አዎ! የተፈጸመውን የግፍ አገዳደል ተመልክተን ከልባችን ተንግገፍግፈናል። በመሆኑም በወንጀል ፈጻሚዎቹ፣ ባነሳሷቸውና በተባበሯቸው ግለሰብ ዜጎችና የሥልጣን ግዴታቸውን ሳይወጡ በቀሩ የመንግሥት ባለሥልጣናት ላይ የማያወላውል ሕጋዊ እርምጃ እንዲወሰድም መወትወታችን ሰብዓዊ ግዴታችን ነበር። መርሳት የሌለብን ትልቁ ቁም ነገር ግን፣ ዛሬ ወንጀለኞቹ ስለተቀጡ ብቻ ማሕበረሰባዊ ችግሮቻችን መፍትሔ አግኝተው የርስ በርስ ግጭት ይቆማል ማለት አለመሆኑን ነው። ቅጣት የወንጀልን መጠን ይቀንስ እንደው እንጂ ወንጀሎችን ከመከሰት አያድንም። የወንጀለኞቹን በአስቸኳይ ለፍርድ መቅረብ ከመወትወት ባሻገር እነዚህ አሰቃቂ ወንጀሎች ተመልሰው እንዳይፈጸሙ የችግሮቹን ግንድ ቆፍሮ በማውጣትና አካፋን ኣካፋ ብሎ በስም ጠርቶ፣ በግልጽ በመወያየት የጋራ መፍትሔ መፈለጉ ላይ መረባረቡ ግን ቅድሚያ ሊሠጠው ይገባል ባይ ነኝ።
አቶ ሐዲስ ዓለማየሁ በዚያ ጹሑፋቸው ውስጥ ባካተቷቸው መሠረታዊ እውነቶች ምክንያት በዘመኑ በነበሩ ባለ ሥልጣናትም ሆነ ምሑሮች ዘንድ ምንኛ እንደ ተኮነኑ ይታየኛል። እንኳን ያኔ ይቅርና ዛሬም የኢትዮጵያ ሕዝቦች አንድ የሚያደርጋቸው ምልክት ትንሽ ነው ብሎ መናገር በድንጋይ የሚያስወግር ይመስለኛል። እውኔታው ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ ከምንጊዜውም በላይ ዛሬ የአንድነት ስሜቱ ዝቅ ወዳለ ደረጃ የወረደ ነው። ዛሬ ፋሽኑ፣ ለኢትዮጵያ አንድነት እንሞታለን ሳይሆን፣ መጀመርያ ማንነቴን እወቁልኝና ከዚያ በኋላ ስለ አብሮነት እናወራለን የሚለው ነው። ለብዙ ዘመናት እንደ አንድ የአማራ ሕዝብ በኢትዮጵያዊነታቸው ኮርተው ይኖሩ የነበሩ የአገውና፣ የቅማንት እንዲሁም ሌሎች ለመክሰም የተቃረቡ ሕዝቦች “ተጨቁነን ድምጻችን ታፍኖ ነው እንጂ በሕይወት አለን” ብለው ብቅ ብቅ ያሉ አናሳ ብሔሮች በማንነታቸው የተቀዳጁትን ነጻነት በደንብ ሳያጣጥሙ ወደ አሃዳዊነት ይገባሉ ብሎ ማሰብ አዳጋች ይመስለኛል። ያለፈው 25 ዓመት ኢትዮጵያዊነትን አክስሞ የማንነት ጥያቄን ያጎለምስ የነበረው መንግሥታዊ መሪህን ወደ “አብሮነት” መንፈስ ለመቀየር ትልቅ የቤት ሥራ ሆኖ ይታየኛል።
እርግጠኛ ሆኜ የመፍትሔ ፍለጋው ፍኖተ ካርታ ይህንን ይመስላል ወይም መምሰል አለበት ለማለት ባልችልም፣ ያላንዳች ማወላወል ለማለት የምችለው ግን የችግሮቻችንን ግንድ የት እንደ ሆነ ለይተን ካወቅን በኋላ በአንድነት ሆነን ፈንቅለን ማውጣት እንደማይቸግረን ነው። በአንድነት ሆነን ስል ያለ ምክንያት አይደለም። ከልምድ እንዳየነው ከሆነ፣ የኢትዮጵያን ፖሊቲካዊና ማኅበረ ሰባዊ ችግር በተመለከተ፣ ሁሌም በኢትዮጵያ ሕዝብ ስም “እንዲህ መሆን አለበት” ብለው የሚወስኑት የኢትዮጵያን ፖሊቲካዊ ሕይወት ላለፉት አንድ መቶ ዓመታት በሞኖፖሊ የያዙት የሶስቱ ብሔር (የኦሮሞ፣ የአማራና የትግሬ) ፖሊቲከኞች ብቻ ቢሆኑም፣ ከነዚህ ከሶሶቱ ብሔር/ሕዝቦች ይልቅ እጅግ የከበደ የዘመናት ጭቆናና ኢሰብዓዊ ግፍን ሲሸከሙ የኖሩትን ከሰማኒያ በላይ የሚሆነው ብሔር/ሕዝብ የሚያገልል ውሳኔ ጊዜያዊ እንጂ ዘላቂ መፍትሔ ያመጣል ብዬ ስለማላምንበት ነው። አግላይ መንገድ ተሄዶበታል ግን አላዋጣም። አንድ መንገድ እንደማያዋጣ እየታወቀ ደጋግሞ በዚያው መንገድ እየሄዱ መውጫ መፈለግ ደግሞ ዕብደት ነው።
ሌላው ችግራችን ደግሞ አንዳንዶቻችን እውነትን ካለመፈለግም ይሁን በየዋህነት፣ ዛሬ በአገራችን እየተካሄደ ያለው ችግር ወያኔ ያመጣው ፊዴራላዊ ሥርዓትና ለሥርዓቱ መተግበር አስፈላጊ የሆነው የክልል አስተዳደር ከመጣ በኋላ ነው ብለን የምናምን አለን። አባባሉ፣ በተለይም አፈጻጸሙን በተመለከተ የእውነትነት ጠብታ ሊኖረው ይችላል። ነገር ግን ለዘመናት የተከመረን እና ጥሩ መሠረት ያልነበረውን የኢትዮጵያን ሕዝቦችን አንድነት በአገሪቷ የአስተዳደር ክልሎች ምክንያት የመጣ ነው ብሎ መደምደም የችግሩን መንስዔ በትክክል ካለማጤን አለያም ካለመፈለግ ይመስለኛል። አቶ ሓዲስ ዓለማየሁ እንዳሉት፣ ተከታታይ መሪዎቻችን የችግሮቻችን ግንድ ቆርጠው ከመጣል ይልቅ ቅርንጫፎቹን ብቻ እየቆራረጡ ስለነበር፣ ዛሬ ችግሩን ለመቅረፍ ክልሎች ጠፍተው ወደ ድሮው የጠቅላይ ግዛትነት ወይም ክፍለ ሓገር አስተዳደር አሠራር እንመለስ ቢባል እንኳን ችግሩን ለጊዜው ያዳፍን እንደው እንጂ የሚያከስም አይመስለኝም።
አገራዊ ችግሮቻችን የትየለለ ናቸው። አሳሳቢ የሆነው የቅርብ ጊዜውን አሰቃቂ አደጋን ምክንያት በማድረግ ከእንቅልፋችን የነቃነውን ያሕል ለአደጋው አስተዋጽዖ አበርክተዋል የምንላቸውን አንዳንዶች ምክንያቶችንና ሰበቦችን አነሳን እንጂ፣ የአገሪቷን ችግሮች አቅፎ የያዘውን ቅርጫት ከከፈትን በውስጥ ያዘለው የችግር ብዛት ከምንገምተው በላይ ነው። የዜጎችን መብት ለማስጠበቅ የሠለጠኑና ለዚሁም ወርኃዊ ደሞዝ የተመደበላቸው የሕግ አስፈጻሚ አካላት ራሳቸው መብት ጣሾች ሆነው በቁጥጥራቸው ሥር የዋለውን ዜጋ ያሰቃያሉ። የፖሊቲካ ድርጅቶቻችንና አክቲቪስቶቻችን የፖሊቲካ ሀሁ የሆነውን የተቃራኒን ሃሳብ አስተናግዶና ልዩነትን አቻችሎ ለጋራ ዓላማ መታገል በጭራሽ አይፈልጉም። ከዘመናት ታሪካችን የፖሊቲካ ልምድ የወረስነው ካንዱ ባላባት ጋር ወግኖ ሌላውን የመውጋት ባሕል ዛሬም የፖሊቲካ ድርጅቶቻችን የትግል ስልት ሆኖ እያየነው ነው።
በኔ ግምት፣ አብዛኛው ያገራችን ምሑራን በትምሕርታቸው ልክ የፖሊቲካ ዕውቀታቸውን አዳብረው ለዲሞክራሲ ከመታገል ይልቅ ትግላቸው ለየመጡበት ብሔር/ሕዝብ እንጂ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ባለመሆኑ ችግራችንን የባሰውኑ አወሳስቦታል። ምሑራን ደግሞ ዶ/ር ቹባ ኦካዲግቦ የተባሉ የናይጄርያ ሴኔት አፈ ጉባዔ እንዳሉት፣ “አንድ ሰው የራሱን ጎሣ፣ የራሱን ኃይማኖት ወይም የፖሊቲካ እምነቱን ከፍ አድርጎ እውነትና ፍትሕን ግን ካሳነሰ ለሰው ልጅ ሸክም ነው” እንዳሉት፣[4] ያገራችን ምሑሮች ከጊዜ ወደ ጊዜ በዚህ የወገናዊነት ማጥ ውስጥ እየገቡና እውነት ሲያኮሰሱ ስናይ አገራችን ምንኛ ቀውስ ላይ እንዳለች አመላካች ነው።
ከላይ ደጋግሜ እንዳልኩት፣ የዛሬውን በብሄሮችና ሕዝቦች መካከል ያለውን መሠረታዊ ችግር ላንዴና ለመጨረሻው ለመፍታት የችግሩን ግንድ ፈልገን መመንጠር አለብን። ይህ ማለት ባለፈው ታሪካችን ውስጥ የተፈጠሩ የታሪክ ስህተቶችን ፈልጎ ማግኘት ማለት ነው። እዚህ ላይ ያለፈን ታሪክ ምዕራፍ የምናገላብጠው የያኔዎችን በዳይና ተበዳይን በዛሬ ፍርድ ሸንጎ አቅርቦ ለመዳኘት ሳይሆን፣ በመጀመርያ ደረጃ፣ ተበድያለሁ የሚለው ሕዝብ ስሞታውን እያቀረበ፣ የለም አልተበደልክም ብሎ ለችግሩ ጆሮ አለመስጠት ችግሩን አደባብሶ ለማለፍ እንጂ ዘላቂ መፍትሔ ስለማያመጣ ነው። በሁለተኛ ደረጃ ደግሞ፣ የያኔውን የታሪክ ስሕተት የፈጸሙት እንኳን የዛሬውን ይቅርና የያኔውንም ትውልድ ብሔር ወክለው ስላልነበር፣ የዛሬው ትውልድ ተጠያቂ የሚሆንበት ምክንያት ባይኖርም ችግሩን ዛሬ በድፍረት ቀርበን በአደባባይ ከመፍታት ብንቆጠብ፣ ለሚቀጥለው ትውልድ ምናልባት ከዛሬውም የከፋ ትልቅ የቤት ሥራ ጥለን ማለፍ ስለሚሆንብን ነው። ያ እንዳለ ሆኖ፣ የዛሬ ችግራችንን ለመፍታት ቀጥተኛ ግንኙነት ካላቸው የታሪክ ስሕተቶች በስተቀር ሌሎቹን ላሁኑ ችግራችን አንዳችም ፋይዳ የሌላቸውን ያለፈን ታሪክ ዛሬ አንስቶ በሱ ላይ መሟገቱ የተዛባውንም የታሪክ ስሕተት አያስተካክልም፣ መራራቅን እንጂ መቀራረብንም አያዳብርም።
ይህ ሁሉ እንዳለ ሆኖ ግን በዚህ ሁሉ ነውጥ ውስጥ ሁለት ተስፋ ሰጪ ነገሮች ናቸው ብዬ የምገምታቸውን በዚህ አጋጣሚ ላነሳ እፈልጋለሁ፣ የመጀመርያው ዛሬ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚንቀሳቀሱት ከአንድ መቶ በላይ የፖሊቲካ ድርጅቶች ውስጥ ባለፈ የታሪክ ስሕተትም ሆነ በሌላ ምክንያት ከኢትዮጵያ ተገንጥዬ የራሴን ነጻ አገር መመሥረት እፈልጋለሁ ብሎ ፕሮግራሙን የነደፈ አንድም የፖሊቲካ ድርጅት አለመኖሩ ነው። ሁላቸውም፣ “በምን ዓይነቷ” የሚለው ያከራክራቸው እንደው እንጂ ኢትዮጵያ በምትባለው አገር ውስጥ መኖር ይፈልጋሉ። ሁለተኛው ደግሞ፣ በዚህ ሁሉ ነውጥ እና የርስ በርስ ግጭት ወቅት፣ የተጎዳዳው ሕዝብ በጥቂት ከተሞች አካባቢ ያለው ነው እንጂ መላው የኢትዮያ ሕዝብ በተለይም የአማራና የኦሮሞ ሰፊ ሕዝብ በምንም መልኩ አልተካፈለበትም፣ የግጭቱም ሰለባ አልሆነም። በግጭቱ ወቅት ልክ እንደ ድሮያቸው ጎርቤትማማች ተከባብረው አንዳቸውም ሌላውን በክፉ ዓይን ሳያዩ መከራውን አልፈውታል። ያ ባይሆንማ ኖሮ ዛሬ በኦሮሚያ ክልል የሚኖረው ብዙ ሚሊዮን የአማራ ሕዝብ ለትልቅ አደጋ ይጋለጥ ነበር።
የርስ በርስ ጦርነት አሸናፊና ተሸናፊ የሌለበትና ከጦርነት ዓይነቶች ሁሉ እጅግ በጣም አስከፊ መሆኑን አንድ ሕዝብ፣ አንድ ቋንቋና አንድ ኃይማኖት ባላቸው በሶማሊያ፣ በሊብያ፣ በኢራቅና በሶርያ የተከሰተውን ማየቱ ብቻ ይበቃል። በ1992 ዓ.ም የያኔው የዩጎዝላቪያ ፕሬዚዴንት ሚሎሸቪች “ ችግሮቻችንን በሠለጠነ መንገድ እንፈታለን እንጂ እንደ አፍሪካውያን አንገዳደልም” ብሎ እንዳልነበር፣ በአንጻራዊ ሰላም ለዘመናት አብሮ ይኖር የነበረው አንድ የዩጎዝላቪያ ሕዝብ ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ አንዳችም የጋራ ታሪክ እንዳልነበር ሆኖ እጅግ በጣም አሰቃቂ በሆነ መንገድ ተገዳደለ። አገሪቷም በሰባት ቦታ ተከፋፈለች። አንድ ሕዝብ፣ አንድ ኃይማኖት፣ የጋራ ባሕል ኖሯቸው አንድ ቋንቋ እያወሩ ለዘመናት እንደ አንድ ማኅበረሰብ የኖረ የሶማሌ ሕዝብም ከርስ በርስ ግጭት ለመዳን አልቻለም።
ደጋግሜ እንዳልኩት፣ የእርስ በርስ ጦርነት መጨረሻው ሁለንተናዊ ጥፋት ስለሆነ ከጦርነቱ በኋላ የሚገኘው ድል አሰቃቂ የሆነና ሰውም አልቆ ሃብትም ወድሞ የሚገኝ ባዶ ድል ነው። ዛሬ ከፊታችን የተደቀኑትን ጊዜያዊ ችግሮች ላይ ብቻ ዓይናችንን ተክለን ነጋም ጠባም ስለዚያው ብቻ ከማቅራራት፣ እነዚህ ችግሮች እንዴት በሰላማዊ መንገድ እንደሚፈቱም ቁጭ ብለን መነጋገር መቻል አለብን። በአንድ በኩል “ለዘመናት ተጋብተን ተዋልደን አብረን የኖርን” እያልን፣ ዛሬ አንዳችን ሌላውን እያንቋሸሽንና ያልሆነ ስም እየሰጠን ለማዋረድ ከመሞከር፣ ነገ ሰላም ሰፍኖ ተገናኝተን ዓይን ለዓይን ስንተያይ ይጸጽተናልና በማንነታችን ተከባብረን አብረን እየኖርን የጋራ ችግራችንን ሰላማዊ በሆነ መንገድ ለመፍታት እንትጋ! ኦሮሞና አማራን ያላቀፈች ኢትዮጵያ በጭራሽ ልትኖር እንደማትችል ለማንም ግልጽ የሆነውን ያሕል፣ እንቆቅልሽ የሆነብን ደግሞ የነዚህ ሁለት ሕዝቦች አብሮነት ትልቁ ጠንቅ ምንጩ ከነዚህ ሁለቱ ብሔር የወጡ የብሔር ጽንፈኞች ጎራ መሆኑ ነው። ስለዚህ ከነዚህ ሁለት ብሔሮች የወጡ ምሁራንና ከጽንፈኝነት የነጹ ግለሰቦች፣ እነዚህ ጽንፈኞች የሚተፉትን የመከፋፈል መርዝ እየተዋጋን፣ እያንዣበበ ያለውን አደጋ እንዳይከሰት ለማድረግ፣ በአንድ ጣራ ሥር ተሰብስበን፣ አደብ ገዝተን በቅንነት የምንወያይበትን መድረክ ለመፍጠር እንጣር! ሌላ ምርጫ የለንም። የሚከፋፍለን ብዙ ነገር ያለውን ያሕል የሚያዋህደን ደግሞ እጅግ በጣም ብዙ መሆኑን አውቀን ሕዝባችንን ከአደጋ ለመታደግ በጋራ ሆነን የጸና አብሮነትን ፍኖተ ካርታ የምናዘጋጅበት ጊዜው አሁን ነው።
እኛ የሰው ልጆች ከከብት የምንለየው፣አለኝ ውድ ጉደኛዬ ዓለም ሰገድ፣ አስቀድሞ የመተንበይ፣ የማሰብ ወይም የመገመት ልዩ ተሠጥዖ ስላለን ነው። ከብቶች ሰማዩ ሲጠቁር ዳመናው ወደ ዝናብ እንደሚቀየር አስቀድሞ የማሰብ ችሎታ ስለሌላቸው፣ መጠለያ ፍለጋ የሚጀምሩት ዝናቡ መዝነብ ከጀመረ በኋላ ነው። አስቀድሞ ያልታሰበበት ውሳኔ ስለሆነና መጠለያውም በቅርቡ ሊገኝ ስለማይችል፣ በዝናቡም በበረዶውም ይመታሉ። እኛም፣ ተፈጥሮ የለገሠንን አስቀድሞ የማሰብና የመገመት ተሠጥዖአችንን በአግባቡ ተጠቀምን ከአደጋው የምንድንበትን መፍትሔ ካሁኑ በጋራ ካልፈለግን፣ እያንዣበበ ያለው አደጋ ዕውን የሆነ ዕለት፣ ያኔ መጠለያ አጥተን በጅምላ ልንጠፋ እንደምንችል ማወቅ አለብን።
[3] በዩጎዝላቪያ ጦርነት ጊዜ፣ መሥሪያ ቤቴ በሚገኝበት ስፕሊት በምትባል የክሮኤሽያ ከተማ ውስጥ ለቦስኒያ ስደተኞች መጠለያ እንዲሠጡ ማኅበረሰቡን እማጸን በነበረበት ወቅት የተዋወቅኋቸው የከተማዋ ቤተ ክርስቲያን ቄሳውስት አንድ ቀን ለዓመታዊው የቤተ ክርስቲያኑ አመራር “ሽርሽር” ጋብዘውኝ ወደ አንድ ደሴት ሄደን በነበረበት ወቅት፣ ዋናው የክሮአት ቄስ ለምሳ የተዘጋጀውን በግ አጋድሞ አንገቱን ከቆረጠ በኋላ“እዩት ይኸንን የሴርብ ገበሬ አጋድሜ ሳርደው፣ እዩት ፈርቶ ስማጸነኝ፣ የታባቱን የክሮኤሽያን ሕዝብ ጀግንነት ያልተረዳ ደደብ ወዘተ ……” ብሎ ያቅራራበት ሁኔታ ዛሬም ትዝ ሲለኝ ይዘገንነኛል።
የሶማሊያ መንግሥት ወታደሮቹ በሰሜን ኢትዮጵያው ግጭት ተሳትፈዋል ሲሉ የወጡ ዘገባዎች ትክክል አይደሉም ሲል አስተባበለ። መንግሥት ይህንን ምላሽ የሰጠው የአገሪቱ የቀድሞ ከፍተኛ የደኅንነት ባለስልጣን ከጥቂት ወራት በፊት ኤርትራ ውስጥ ወታደራዊ ስልጠናቸውን ያጠናቀቁ በመቶዎች የሚቆጠሩ የሶማሊያ ወታደሮች ኢትዮጵያ ውስጥ ተገድለዋል ካሉ በኋላ ነው።
አብዲሰላም ጉሌድ የተባሉት የሶማሊያ ብሔራዊ የደኅንነትና መረጃ ተቋም የቀድሞ ምክትል ኃላፊ ምንም አይነት ተጨባጭ ማስረጃ ሳያቀርቡ ለአንድ የግል ሬዲዮ “400 የሚደርሱ የሶማሊያ ወታደሮች” በኢትዮጵያ ትግራይ ክልል ውስጥ በቅርቡ በተካሄደው ውጊያ ተገድለዋል ሲሉ ተናግረው ነበር።
የቀድሞው ባለስልጣን ከኢትዮጵያ የመከላከያ ሠራዊት ጋር ተሰልፈው ሲዋጉ ኢትዮጵያ ውስጥ ተገድለዋል ያሏቸው የሶማሊያ ወታደሮች በ20 እና በ30 ዓመት ዕድሜ ውስጥ የነበሩ ናቸው።
ይህ የግለሰቡ ንግግርም በተለያዩ የሶማሊያ ክፍሎች ውስጥ ቁጣን የቀሰቀሰ ሲሆን፤ ልጆቻቸው ለወታደራዊ ስልጠና ወደ ውጪ አገራት የሄዱ ቤተሰቦች ጉዳዩ እንዳሳሰባቸው በመግለጽ የአገሪቱ መንግሥት ልጆቻቸው የት እንዳሉና በሕይወት ይኑሩ ወይም ይሙቱ ማብራሪያ እንዲሰጥ ጠይቀዋል።
ነገር ግን የሶማሊያው የማስታወቂያ ሚኒስትር ኦስማን አቡከር ዱቤ የተባለውን ውድቅ በማድረግ የሶማሊያ ኃይሎች በቅርቡ በኢትዮጵያ ትግራይ ክልል ውስጥ በተካሄደው ውጊያ ላይ አልተሳተፉም ብለዋል።
ሚኒስትሩ ከቢቢሲ የሶማሊኛ ቋንቋ አገልግሎት ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ላይ እንዳሉት “ከዚህ ቀደምም የሶማሊያ ወታደሮች በሊቢያና በአዘርባጃን ውስጥ በተካሄዱ ውጊያዎች ውስጥ ተሳትፈዋል ተብሎ ቢወራም ኋላ ላይ ወሬው ሐሰተኛ መሆኑ ተረጋግጧል” ብለዋል።
ጨምረውም የሶማሊያ ወታደሮች በኢትዮጵያው ግጭት ውስጥ ተሳትፈዋል የተባለው ወሬ ሐሰተኛ ነው ብለዋል። ይህንን በተመለከተ የኢትዮጵያ መንግሥት ባለስልጣናት በጉዳዩ ላይ አስካሁን ያሉት ነገር የለም።
የኢትዮጵያ መንግሥት በህወሓት ኃይሎች ላይ በጥቅምት ወር ማብቂያ ላይ ወታደራዊ ዘመቻ ማከሄድ ከጀመረ በኋላ ከ50 ሺህ የሚበልጡ ሰዎች ግጭቱን በመሸሽ ወደሱዳን የገቡ መሆኑ ይነገራል። ምንም እንኳን የኢትዮጵያም ሆነ የኤርትራ መንግሥታት ቢያስተባብሉም የኤርትራ ወታደሮች በትግራይ ክልል በተካሄደው ግጭት ውስጥ መሳተፋቸውን የሚገልጹ ወገኖች አሉ።
በትግራይ ክልል የተካሄደውን ጦርነት ተከትሎ በአሁኑ ጊዜ የተባበሩት መንግሥታትና ሌሎች የሰብአዊ እርዳታ ድርጅቶች የሰብአዊ ቀውስ ሊከሰት ይችላል በማለት እያስጠነቀቁ ነው። መረጃው የቢቢሲ አማርኛ ነው
መራመጃ ትራክተር የሞተር ሞተር ቀላል እና የታመቀ መዋቅር አለው ፣ ክብደቱ ቀላል ነው ፣ ለተለያዩ መስኮች በሰፊው ሊያገለግል ይችላል ፣ እንደ አነስተኛ የእርሻ መሬት ፣ ወይን ፣ የአበባ አትክልት ፣ ግሪን ሃውስ በተለይ ለ ተራራማ መስክ በጣም ምቹ ናቸው ፡፡
ባለአራት ጎማ ድራይቭ ትራክተር ተግባሩ የተሟላ ፣ በቀላሉ ሊሠራ የሚችል እና ሁሉንም ዓይነት የእርሻ ማሽኖችን የሚያከናውን የቢትሄ መጎተት እና መንዳት አይነት ነው። እሱ በሜዳ እርሻዎች ፣ በደረቅ መሬት ፣ ደረቅ መሬት ፣ እና ኦርካሬድ ውስጥ ለማረስ ፣ ዘሪ-ሰብልን ለመዝራት ፣ ለመዝራት ፣ ለመስኖ ለመስራት ፣ ለመጭመቅ ፣ ለመሰብሰብ እና ለማጓጓዝ በሰፊው አገልግሎት ላይ ይውላል ፡፡
ልዩ መሣሪያዎች ያሉት አዲስ አነስተኛ ትራክተሮች ለሜዳዎች ፣ ለተራሮች እና ለከፍታ ቦታዎች ተስማሚ ናቸው ፣ ለማረሻ ፣ ለቆርቆር ፣ ለመከር ፣ ለመትከል ፣ ለፓምፕ እና ለሌሎች ስራዎች ተስማሚ ናቸው ፡፡
ይህ የእኛ አዲሱ አነስተኛ ትራክተር (ሚኒ ትራክተር) ነው ፣ እነሱ ከእግር ትራክተሮች ተለውጠዋል። ከኛ የመነሻ አይነቶች ጋር ልዩነቶች ሁሉም አራት መንኮራኩሮች መንቀሳቀስ የሚችሉት ናቸው።
ትራክተር የከፍተኛ ቅልጥፍና ፣ አነስተኛ የነዳጅ ፍጆታ እና ቀላል የመስሪያ ባህርይ አለው ፡፡ ወዘተ ብዙ አባሪ ያለው በርካታ ተግባራት አሉት ፡፡ እንደ የአትክልት ፣ እርሻ ፣ የመሬት ውስጥ መናፈሻ ሥራዎች እና የከተማ ግንባታ ያሉ የተለያዩ ጠባብ የቦታ ስራዎች በስፋት ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል ፡፡
15hp መራመጃ ትራክተር ተለጣፊ / አነስተኛ የእግር ጉዞ ትራክተር / እርሻ ባለ ሁለት ጎማ ትራክተር / ሁለት የጎማ ትራክተር አምራቾች / ከትራክተሩ በስተጀርባ የኤሌክትሪክ የእግር ጉዞ
እኛ በትራክተሩ ውስጥ ከፍተኛ ባለሙያ ነን እናም ወደ ፖላንድ ፣ ስፔን ፣ ኬንያ ፣ ፓኪስታን ፣ ኮስታ ሪካ… ወዘተ ወደ ውጭ ላክን ፡፡ የእኛ ትራክተሮች አስተማማኝ ጥራት ሁልጊዜ በደንበኞች ዘንድ አድናቆት ይታይባቸው ነበር ፣ ስለሆነም ትራክተራችን እና እኛ እምነት የሚጥሉ ከፍተኛ የደንበኞች ቡድን አገኘን ፡፡
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝርከቡ ግብጻውያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዝርከብ ኤምባሲኦም ክብጽሑ ክፍቀደሎም ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ጸዊዑ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሳምሕ ሹክሪ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብምርኻብ ኣብ ህሉው ኩነታት ዝምድና ክልትኤን ሃገራት ብዝምልከት ድሕሪ ምዝታዮም፣ ግብጺ ኣብ ጉዳይ’ቲ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ብዝምልከት ንዝተበጽሐ ስምምዕ ከምእተኽብር ኣረጋጊጹ።
እታ ጋዜጣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝርከብ ኤምባሲ ግብጺ ብዝረኸበቶ ሓበሬታ መሰረት፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዘለዉ ክልተ ግብጻውያን፣ ምስ ኤምባሲኦም ክራኸቡን ጉዳዮም ብዝቐልጠፈ ሕጋዊ መስርሕ ክኽተልን ተላብዮ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ጉዳይ እቶም ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ግብጻውያን ብዝቐልጠፈ ክምርመርን ምስ ኤምባሲኦም ከምዝራኸቡን ቃል ከምዝኣተወ ሓበሬታ ኤምባሲ ግብጺ ካብ ኣዲስ ኣበባ የመልክት::
የኬሊ የሩጫ መጋዘን በኢንተርኔት ላይ ከሚሰጡት ምርጥ የመስመር ላይ ልዩ መደብሮች አንዱ ነው ፡፡ የኬሊ የሩጫ መጋዘን በሴቶች እና በወንዶች የሩጫ ጫማዎች ፣ ንቁ ልብሶችን እና ማርሽ ላይ ከፍተኛ ቅናሽ ያደርጋል ፡፡ የኬሊ የሩጫ መጋዘን እንደ አዲዳስ ፣ ናይክ ፣ ASICS ፣ ብሩክስ ፣ ኒው ሚዛን ፣ ሳውኮኒ ፣ ሚዙኖ ፣ ትጥቅ ስር ፣ umaማ ፣ ጋርሚን ፣ ቶርሎ ፣ ሻምፒዮን እና ሌሎችም ብዙ ታዋቂ ምርቶችን ይይዛል ፡፡
P90X3 በየቀኑ እያንዳንዱን ጡንቻ ለግማሽ ሰዓት ያህል የሙሉ-ስሮትል ጥንካሬን በከፍተኛ ሁኔታ ከተዋቀረ እና ከፕላቶ-አቧራማ መርሃግብር ጋር አቧራ ውስጥ ከሚያስቀረው መርሃግብር ጋር ከዚህ በፊት ታይቶ የማይታወቅ ልዩ ልዩ እንቅስቃሴዎችን ያጣምራል ፡፡ P90X3 በግማሽ ጊዜ ውስጥ ሊያከናውኑት የሚችሉት ሙሉ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ነው ፡፡
የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ስድስት የጡንቻን መቋቋም ችሎታ ያላቸው የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎችን ፣ ሶስት የመስቀል ሥልጠና የኃይል ልምዶችን ፣ አራት ዋና ተለዋዋጭነትን ያጠቃልላል
የጉርሻ ስጦታ #1: የአካል ብቃት መመሪያ - ይህ የ P90X3 የአካል ብቃት መመሪያ ከዚህ እጅግ በጣም የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መርሃግብር ከፍተኛ ጥቅም ለማግኘት ደረጃ በደረጃ መመሪያ ነው ፡፡
የጉርሻ ስጦታ #2: የአመጋገብ መመሪያ - ይህ መመሪያ ለመብላት ቀለል ያለ አቀራረብን ይሰጣል ፡፡ በዚህ የተመጣጠነ ምግብ መመሪያ ከአካል ብቃት ግቦችዎ ጋር ለማዛመድ ማበጀት እና ማስተካከል ይችላሉ ፡፡ እርስዎ የሚፈልጉትን አካል እንዲያገኙ እና በዚያው እንዲቀጥሉ ለማድረግ የታቀደ ነው።
የጉርሻ ስጦታ #3: P90X3 የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የቀን መቁጠሪያ - ቶኒ የእለት ተእለት እንቅስቃሴን ይሰጥዎታል ፣ ስለሆነም እርስዎ ማድረግ ያለብዎት ወደ ውስጥ በመግባት ምርጡን መስጠት ነው ፡፡
የጉርሻ ስጦታ #4: ዲቪዲን “እንዴት ማፋጠን እንደሚቻል” - ይህ ጉርሻ ዲቪዲ ለመከታተል ቀላል ነው ፡፡ በጣም ፈጣን በሆነ ጊዜ ውስጥ ጥሩ ውጤትዎን እንዴት ማግኘት እንደሚችሉ የሚያሳየዎት P90X3 መግቢያ ነው።
የጉርሻ ስጦታ #6: የ 24/7 የመስመር ላይ ድጋፍ - ለቢች አካል ብቃት የአካል ብቃት ባለሞያዎች እና ለ P90X3 የአቻ ድጋፍ ብቸኛ 'ለ-ሰዓት-ተደራሽ በመሆን ተነሳሽነት ይኑርዎት።
ለ 90 ወርሃዊ ክፍያ $ 3 (+ $ 3 መላኪያ እና አያያዝ) P39.95X19.95 ን መግዛት ይችላሉ ወይም በክፍያ ተመዝጋቢው ውስጥ አንድ የክፍያ አማራጭ መምረጥ ይችላሉ።
ከአገር መከላከያ ሠራዊቱን በማስከዳት ተግባር ላይ ተሰማርተው የነበሩና በጦርነቱ ከሠራዊቱ ከድተው ጁንታውን የተቀላቀሉ ጄነራል መኮንኖች፣ ከፍተኛ መኮንኖች፣ መስመራዊ መኮንኖች እና የግል ጥበቃዎቻቸው ላይ እርምጃ መወሰዱንም የመከላከያ ሠራዊት ኃይል ስምሪት መምሪያ ሓላፊ ብርጋዴር ጄነራል ተስፋዬ አያሌው ለኢዜአ ገልጸዋል።
ብርጋዴር ጄነራሉ ጀግናው የአገር መከላከያ ሠራዊት፣ የፌዴራል ፖሊስ እና የብሔራዊ መረጃና ደህንነት ጥምር ኃይል የፍተሻ ተግባሩን አጠናክሮ መቀጠሉንም ተገልጿል።
ብርጋዴር ጄነራል ተስፋዬ እንደገለጹት የቀድምው የትግራይ ክልል ፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንትን ጨምሮ ሰባት የጁንታው ሲቪል አመራሮች እንዲሁም ከመከላከያ ከድተው ጁንታውን የተቀላቀሉ አመራሮችም በቁጥጥር ስር ውለዋል።
በተጨማሪም ሁለት ከመከላከያ ከድተው ጁንታውን የተቀላቀሉ ከፍተኛ መኮንኖች በቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን፣ እነሱም ኮሎኔል ገብረእግዚአብሔር አምባዬ እና ኮሎኔል ትርፏ አሰፋ መሆናቸውን ብርጋዴር ጄነራሉ ገልጸዋል።
ወለላዬ በየሳምንቱ ረቡዕ ረቡዕ በኢትዮጵያ ዛሬ ድረ ገጽ ላይ ለሁለት ዓመታት ያህል ሳያቋርጥ 104 ግጥሞች በመጻፍ አስነብቦናል። በነዚህ ግጥሞቹ እኛን ሆኖ ውስጣችን ገብቶ ያልተናገርነውን ተናግሮልናል። ታዝበን ያለፍነውን ገልጾልናል። የሸሸግነው አጋልጦ አውጥቶብናል። የረሳነው አስታውሶ ወይ ጉድ አሰኝቶናል።
ግጥሞቹ ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊ አገራዊና ተፈጥሮዋዊ ነገሮችን ይዘው የሚያጠነጥኑ፤ ጭብጣቸው የተለያየ መልዕክት የሚያስተላልፍ በመሆኑ በአዲስ ረቡዕ አዲስ ነገር ለማንበብ በጉጉት ያስጠብቃሉ። ረቡዕ እንደሌላው ሁሉ ቀን ቢሆንም በወለላዬ ግጥም ምክንያት አንባቢዎቹ ዘንድ ደምቆ የሚታይ ሆኗል።
ደራሲና ገጣሚ አለማየሁ ታዬ ወለላዬ የአንድ ዓመቱን ረቡዕ ግጥም ሲያጠናቅቅ ስለ ግጥሞቹ አስተያየት ሲሰጥ፤ “የወለላዬ ግጥሞች አብዛኞቹ ባራት መስመር የተቋጠሩ እጥር ምጥን ያሉ የዘመናችን መዝሙሮች የየዕለት ሕይወታችን ሂሶች ናቸው። ግጥሞቹ ግልጽና ቀጥተኛ ስለሆኑ አደናጋሪነት አይታይባቸውም። የየስንኞቹን ሃሳብ ለመረዳትም ጥልቅ ምርምርና ተመላልሶ ማንበብን አይጠይቁም” በማለት ገልጾታል።
ኢትዮጵያ ዛሬም ይህን አስተያየት የምትጋራ ሲሆን፣ ወለላዬ በየሣምንቱ የሚያቀርበውን የረቡዕ ግጥም ሁለተኛ ዓመትን ከላይ በሰፈረችው ግጥም ስላጠናቀቀ ስለ ግጥም ሥራውና ስለ ገጣሚነቱ ምን ይላል ከሚለው ሃሳብ በመነሳት ጥያቄዎች አቅርበንለት ነበር። የሰጠንን መልስ እንዳለ አስፍረናል። መልካም ንባብ!!
ወለላዬ፣ በአሁን ጊዜ ስለ ገጣሚነቴም ሆነ ስለግጥም ሥራ ብዙ የምነግርህ አይኖረኝም። ገጣሚ ነኝ ብዬ ለመናገር ያን ያህል አቅም ያካበትኩ ነኝ ለማለት አልደፍርም፤ በርግጥ በዝቺው ባለችኝ ተነስቼ መናገር እችላለሁ ያ ግን ብዙ አይመቸኝም።
ወለላዬ፣ አየህ ድምጻዊ ያልሆነውን አንድ ዘፈን አወጣ ብለን ድምጻዊ እገሌ ስንል፣ ደራሲ ያልሆነውን ደራሲ ብለን ስንጠራ፣ ጋዜጠኛ ያልሆነውንም ጋዜጠኛ እከሌ እንደዘገበው ብለን በመናገር ያልሆኑትን ስም እየሰጠን አለሙያቸው ሙያ እየጫንባቸው አበላሽተናቸዋል። እነሱም አይደለንም ብለው አይሸሹትም ይቀበሉታል በኋላ ግን ያለ ችሎታቸው የተሸሸከሙትን ሙያ ወርውረው ለመጣል በመቸገር ሲንተፋተፉ ከርመው ይጠፋሉ።አንዳንዱ ደግሞ ስላልከው ነኝ ብሎ ስለሚያስብ ሙያውን እንደገልቱ ቡሀቃ ሲያጨማልቀው ይታያል። ሌላው ባለመሆንና በመሆን መሀል ተቀምጦ ተቀዣብሮበት ያቀባዥርሀል። አኩርፎ የሚጠፋም አለ።
ገጣሚ መሆን ደግሞ ከነዚህ ሁሉ የከበደ ልዩ ሙያ ነው። እያንዳንዱ ሕዝብ ግጥም ልቡ ውስጥ አለ። በተለይ የኢትዮጵያ ሕዝብ ለግጥም ቅርብ ነው በሆያ ሆዬው በዘፈኑ በቀረርቶው በእሰጥ አገባው በእንካ ሰላንትያው ከግጥም ጋር ተዋህዷል፤ ባይገጥም እንኳን ስለግጥም ያውቃል ቅኔ ይፈታል መጥፎና ጥሩውን ይለያል እዚችጋ ሰበርካት ብሎ ይተችሃል። እና በዚህ ሕዝብ ፊት ገጣሚ ነኝ ማለት አስቸጋሪ ነው። ስለዚህ ገጣሚ ስትባል መጠንቀቅ አለብህ። የገጣሚ ሸማ አጥልቀህ ገጣሚ ነኝ ብትል አይሆንም ስምህ ሕዝብ አፍ አይገባም። እስቲ ገጣሚ ፀጋዬ ገብረ መድህንን ጥራ ገጣሚ ደበበ ሰይፉ በል ገጣሚ ኃይሉ ገሞራው … ስማቸውን ገና ስትሰማ የግጥም ዶፍ ዙርያህን ያጥለቀለቀህ ያህል ይሰማሀል። እናም ገጣሚ ስትሆን ጥያቄና መልስ አያስፈልግህም ጥያቄውም መልሱም ሥራህ ውስጥ ይገኛል። የኔ ጉጉት እዛ ለመድረስ ስለሆነ አሁን ገጣሚ ነኝ ማለት ያስፈራኛል።
ወለላዬ፣ እነሱንማ ግጥም ብለህ ልትጠራቸው መብትህ ነው። ሌላ ልበላቸው ልትል አትችልም፤ እኔም ገጠምኩ ብያለሁ፤ አንተም ግጥም ብለህ አትመሃቸዋል። በርግጥም የግጥሞቼ መበራከት ለመጽሐፍ ጥራዝ በቂ ሆነው እየተገኙ ነው። ብዙ ወዳጆቼም እንዳሳትማቸው ይፈልጋሉ። ይህን አደርገዋለሁ። የረቡዕ ግጥሞቼንም ለብቻቸው መታተማቸው አይቀርም። ይሄን ጊዜ ደራሲ የሚባል ስም ስለምጭን ምናልባት ገጣሚ ወደምትለዋ ምዕራፍ እሸጋገር ይሆናል። በርግጥም ግጥም አሳትሜ ሕዝብ እጅ ስላደረስኩ ገጣሚ ብለህ በሙሉ አፍህ ልትጠራኝ ትችል ይሆናል። ባትለኝም ቋ ብዬ ለመሰበር አልደርስም፣ ገጣሚ ብዬ ራሴ ስላልቆለልኩት በሕዝብ ሚዛን ስለካ ባንስ አላፍርም። ደግሜ መጻፍ እንደገና መጻፍ እንደሚገባኝ አውቃለሁ ደጋግሜም እጽፋለሁ ሥራዬ እንዲያነሳኝ እንጂ አንኮታኩቶ እንዲጥለኝ አልፈቅድለትም።
ኢዛ፣ (ወለላዬ ይሄን ቢለኝም ጥያቄዬን አልገታሁም።) ዛሬ አንድ ግጥም የጻፈ ሁሉ ገጣሚ በተባለበት ዘመን አንተ ስፍር ቁጥር የሌለው ግጥም ጽፈህ እየታየህ በአብዛኛውም ጥሩነቱን እየመሰከረ ገጣሚ አይደለሁም ስትል “ባለቤቱ ያቀለለውን አሞሌ ባለዕዳ አይቀበለውም” አይሆንም ወይ? አልኩት።
ወለላዬ፣ አየህ ያ አሞሌ እኮ አሞሌ ላይሆን ይችላል መጀመሪያ አሞሌ አለኝ ብሎ ድንጋዩን አሞሌ ቀብቶ ያቀርባል። አቤት አሞሌዬ ሲጣፍጥ ይላል፣ አሞሌው ሲጣፍጥ የሚሉም ያዘጋጃል አሞሌው አሞሌው ይባላል … ያ ድንጋይ ላይ የተቀባ አሞሌ በአንድ ዙር ተልሶ ያልቅና ድንጋዩ ብቻ ይቀራል።
ይሄውልህ እዚችጋ እምታየው ኃላፊነት አለመሰማትን ነው። እኔ ምን ቸገረኝ ከገዙኝ ብለህ ድንጋዩን አሞሌ ነው ብለህ ታቀርባለህ፣ ትሸታጣለህ ልትከብር ሁሉ ትችላለህ፤ ያን የህሊና ዕዳ ከቻልክ ሥራውን አጋነህ አጋናዮችም አሰማርተህ ሰማይ ላይ ልትሰቅለው ትችላለህ። ቀጥታ በተረቱ ደግሞ ከመጣህ “እዩኝ እይኝ ያለ ደብቁኝ ደብቁኝ ማለቱ አይቀርም” የሚባልም አለ፤ ሥራህን አቀለልከውም ቆለልከውም ሕዝብ ሲደርሰው እንዴት አየው፣ በምን መመዘኛ ሰፈረው ነው እንዳልኩህ ለጊዜው ማጭበርበር ይቻል ይሆናል፤ ያ ማጭበርበር ግን ከማጭበርበርነቱ አይዘልም።
በዛ ሰሞን የተነሳው ዶ/ር ኢንጅነር ነኝ ያለውን እየው፣ እራሱን አሞሌ አድርጎ ቀረበ። ከፕሬዝዳንቱ ጋር ሳይቀር ቤተኛ ሆነ። ከብዙ ምሁራን ጋር ዋለ። ትምህርት ቤቶች መረቀ። በየቦታው ደሰኮረ አወያየ … አሞሌ ሳይሆን አሞሌ መስሎ መላስን በሚገባ ቻለ። በኋላ ግን እጣን እጣን ይሸታል እንዳልተባለ ያህል እፍ ተብሎ ተባረረ።
የፖለቲካ ሥልጣን ጨባጮችም ችግር ውስጥ ተደፍቀው ችግር ውስጥ የሚደፍቁን በዚሁ ምክንያት ነው። መጀመሪያ ድንጋዩ አሞሌ ነኝ ብሎ እላይህ ላይ ተከምሮ የኖረውን ጣልንልህ ይሉሃል። እኛ ግን እውነተኛው አሞሌ ነን ብለው ይቀርቡሃል፤ አሞሌ አይደላችሁም እንዳይባሉ መንገድ ያጥራሉ። አሞሌ ናቸው የሚል ወሽካታ ይሰበስባሉ፣ ይሾማሉ፣ ዙርያቸው ይኮለኩላሉ። ከዛ በኋላ አሞሌ አይደላችሁም ብትል፤ “ነን ብለንሃል”፣ “ናቸው ብለህ እመን!” ይሉሃል፤ እንቢ ስትል ያስሩሃል፣ ይገድሉሃል። ይሄን በተለዋወጡት መንግሥቶቻችን ያየኸው ነው።
እኔንም ገጣሚ ነህ ስትለኝ ወይም በሌላ ሙያ ስትጠራኝ፣ መጀመሪያ ነኝ ብዬ ራሴን አሳምናለሁ፣ እኔን የሚመስሉ፣ እኔን የሚያወድሱ፣ ሙያዬን የሚመሰክሩ በያዝኩት ቦታ ላይ አሰባስባለሁ። ከኔ አትበልጡም እንጂ እናንተም ባለሙያ ናችሁ ብዬ አሳምናለሁ፣ ሙከራ ያለውን ሁሉ ሰብስቤ ጥቅምና ዝና ወደሚገኝበት ጎዳና እገሰግሳለሁ፣ ጥቅሙ በተገኘና በበዛ ቁጥር መለጠጡም የዛኑ ያህል ይጨምራል።
እይ! እንግዲህ ሙያ ምን ያህል አፈር ድሜ እንደምትግጥ። ምክንያቱም እዛ ላሉት ትልቁ እኔ ስለሆንኩ፣ መመዘኛቸው እኔ ነኝ። ወደ ላይ እንዲመለከቱ አላደርጋቸውም፤ እነሱም እኔን አልፈው መሄድ አይፈልጉም። የቆሙባት ያልጠነከረች ቆጥ ተሰባብራ እንዳይወድቁ ይሰጋሉ። አንድ መንጠራራት ደግሞ አብራ ትመጣለች፤ ከስሬ ብዙ ባለሙያዎች ተሰባስበው የል? ከነሱ እኩል መሆን የለብኝም ስሜ ላይ ሌላ ከፍ ያለች ማዕረግ እጨምርባታለሁ። ያን የት እንዳገኘሁ ጠያቂ የለም፣ ሙያውን ባውቅም ባላውቅም ማንም ግድ የለውም። ከኔ የሚፈለገው ተጠቅሜ መጥቀሜ ብቻ ነው።
እዚች ጋ አንድ የቆየች ጨዋታ ላጫውትህ፣ በደርግ ዘመን ነው። የኪነጥበብ ባለሙያውች ከያሉበት ለስብሰባ ተጠሩ። ጠሪው ባህል ሚኒስቴር ይመስለኛል። አዳራሹ ከአፍ እስከ አፍንጫ በኪነጥበብ ሰዎች ጢቅ ብሎ ሞላ። ሰብሳቢዎቹ ጸጥታው እንዲጠበቅ ካደረጉ በኋላ አንዱ መናገሪያውን ጨብጦ፣ የእንኳን ደህና መጣችሁ መልዕክቱን ካስተላለፈ በኋላ፤ መጨረሻው ጫፍ ላይ የተቀመጠ ሰው እጁን አወጣ፣ ተናጋሪው ግራ ተጋብቶ እሺ እዛጋ ምን ነበር ይላል።
“አሁን ተሰብስቦ የሚታየው እኮ ከጥቂቶች በስተቀር አብዛኛው የትያትር ቤትና የባህል ሚኒስቴር ሠራተኛ እኮ ነው። በስህተት ነው የገቡት ወይስ የኪነጥበብ ሰዎች ስላነሱ ማሟያ ናቸው? ማለቴ …” የአዳራሹ ሕዝብ ከጫፍ እስከጫፍ በሳቅ አውካካ። ለምን? … እውነታ አለቻ! እንደምንም ጸጥታው ሲረጋጋ ጠያቂው እንደገና ድምጹን ጎላ አድርጎ፤ “በበኩሌ ይሄን ስብሰባ መሳተፍ ስለማልፈልግ እንድወጣ ይፈቀድልኝ።” መልስ እስኪሰጠውም አልጠበቀ ሹልክ ብሎ ወጥቶ ሄደ። ይህ ሰው በወቅቱ ለየለት አበደ ተባለ። እንደውነቱ ከሆነ ይህ ሰው በትያትርና ሥነጥበብ የሠለጠነ ውጪ አገርም ሄዶ በዚሁ ሙያ የመሠልጠን ዕድል ያገኘ ነው፤ ነገር ግን ቅድም እንዳልኩህ አሞሌ ሳይሆኑ አሞሌ ነን ብለው የሚላላሱ መኖራቸውን ያውቅ ነበር።
እያደር ግን ይቺን ያህል እንኳን የሚናገር ጠፍቶ፣ ለመሪነት መመረጥ ያለበት ተጥሎ፣ ታስሮ፣ ተሰዶ፣ ተዋርዶ እየኖረ፤ መሪ መሆን እማይገባው መሪ ሆኖ ይገዛሃል። ደራሲ ያልሆነው ደራሲ ነኝ እያለ ድርሰት እንድትሸሽ ያደርግሃል። ገጣሚ ያልሆነው ገጣሚ ነኝ ብሎ ይቃዥብሃል። ሁሉም አለቦታው ተቀምጦ አገራችንም እኛም መቀለጃ የሆነው ለዚህ ነው።
ዲሞክራሲ ሊያመጣልህ የተነሳውንም ታዘብ፤ እኩልነትን ሊያቀናጅህ ሰላምና መረጋጋት ሊፈጥርልህ መጣሁ አለ። ያላለህ ነገር አልነበረም፤ ግን አንዱንም አልፈጸመውም፤ ለምን ይመስልሃል? መጀመሪያ ሰውዬውና የሰበሰባቸው ሰዎች ምን አይነት ናቸው? እነዚህ ሰዎችስ ያሉትን የሚያስፈጽም ባህሪ አላቸው ወይ? በፍጹም የላቸውም! እንደውም ሰጪ ሳይሆኑ ንፉጎች፣ አዳኝ ሳይሆኑ ገዳዮች፣ አልሚ ሳይሆኑ አጥፊዎች፣ ቀጥተኛ ሳይሆኑ ጠማሞች ነበሩ። እንግዲህ እነዚህ ሰዎች እንዴት አድርገው ነው ዲሞክራሲ የሚያቀናጁህ? በማሰብህ እንኳን የሚስቁና የሚቀልዱ መሆናቸውን እመን። እንግዲህ ወይ መስለሃቸው እነሱን ሆነህ መኖር አንዱ አማራጭህ ነው፤ አለዛ ያስሩሃል ወይ ይገድሉሃል፤ አለዛም ዕድሉን ካገኘህ አገር ጥለህ ትሰደዳለህ።
አለቦታው መቀመጥና ያልሆንከውን ነኝ ብሎ ማሰብ ያሰበውንም በኃይል ወይም በዘዴ መያዝ በትልቁ ከተመለከትክ ይሄን ነው የሚያስከትል። በትንንሹም ስታይ ቦታውና ሁኔታው ይለያያል እንጂ ባህሪው ያው ነው። ስለዚህ ቅድም እንደነገርኩህ ሕዝብ ሁሉንም ያያል፣ ይሰማል፤ የት እንደሚያስቀምጥህ፣ ምን ብሎ እንደሚጠራህም ያውቃል። ያን መጠበቅ እያቃተን አስቀድመን እራሳችንን እንሰይምና ጥፋት እንፈጥራለን።
ወለላዬ፣ ገጣሚው ወይም ግጥም የሚጽፈው ብሎ የሚጠራኝ ይመስለኛል። ይሄን እንዲለኝም መንገድ ከፍቻለሁ። ይሄን ሳነሳ የጋሽ ጸጋዬ አባባል ትዝ አለችኝ፤ ጋሽ ጸጋዬ ገና በልጅነቱ በደራሲያን መዝገብ ላይ በመስፈሩ ይህን በዛ ዕድሜ ማግኘት ከሚገባው በላይ የተጫነበት ስም መሆኑን ሲገልጽ፤ አንድ የአርመን ሴት እናትን ጠቅሶ ነበር። አርመናይቱ ልጇን “ያንን ትልቅ ጎዳና ተሻግረህ ና፣ ሰዉ ያለህንም ስም ንገረኝ” አለችው ብሎ ጽፎልናል። ሰው መንገደኛን እንኳን ስም እንደሚሰጥ ለመግለጽ ነው። እንኳን አመላክተኸው ይቅርና፤ ይመስላልም ብሎ ስም ሊያወጣልህ ይችላል። እኔንም ግጥም የሚጽፈው እንኳን ቢለኝ ግጥሜን እንደ ግጥም አይቶታል ወይም ተቀብሎታል ማለት ነው። አለበለዚያ ያ ግጥም እጽፋለሁ የሚለው ብሎ ሊያሽሟጥጥም ይችላል። ማህል ላይ አስመሳይ ካቢዎችና አይ የኛ ገጣሚ የሚሉ ምቀኝነት የተጸናወታቸውም አይጠፉም። እነሱን ተመርኩዞ ሽው እልም ማለት ወይም ተስፋ ቆርጦ መቀመጥ አደጋ አለው፤ ይህ እንዳይሆን እራስን አውቆና መዝኖ መጓዝ ሙያህ እንዳይነጠልህ ያደርጋል።
ወለላዬ፣ ይሄውልህ የመጀመሪያ ጥያቄህ ከምን ተነስተህ ይቺን ግጥም ጻፍካት የምትል ትሆናለች፤ መልሱ ከገጠምኩት ግጥም በላይ ነው የሚገዝፈው። በወቅቱ የነበረውን ሁኔታ አካትቼ ሕልምና አስተሳሰቤን ለጥጬ ግጥሟ ከኔ የወጣች ሳትሆን መለኮት ሹክ ብሎኝ እንደጻፍኳት ያህል እሰቅላታለሁ። እዝቺ ጋ እንግዲህ ለውሸት መንገድ ከፈትክልኝ ማለት ነው።
ይቺ ቁልፍ ራስ መግለጫና እራስን ለመስቀል የተመቻቸች የብረት መሰላል ናት። እንዲህ እላለሁ፤ ነጻነት ይናፍቀኛል! ዲሞክራሲ ይርበኛል! ርሃብና ጥማቴን በግጥሞቼ የምወጣ ስለሚመስለኝ ብዙ ጊዜ ኡ ኡ እላለሁ፣ እጣራለሁ፣ እዘምራለሁ፣ ልቤ ከነጻነት ጋር አብሮ ይበራል። ከእኩልነት ጋር ይንሳፈፋል … እቀጥላለሁ አንተም ጥያቄህ አያቋርጥም ለመሆኑ ግጥሞችህን ምን ጊዜና የት ቦታ ነው የምትጽፈው ትላለህ?
መሸትሸት ሲል ደመናን ረግጨ፣ የሰማይን ግድግዳ ተደግፌ በጨረቃ ብርሃን እየተመራሁ ከጻድቃን ሰማዕትን ብዕር ተቀብዬ መጻፍ ደስ ይለኛል ልልህ እችላለሁ። ይቺን አንተ ደግሞ ነፍስ አድርገህ ትጽፋታለህ። ርዕሷን እራሱ “ደመና ረግጦ ሰማይ ተደግፎ ከሚጽፈው ገጣሚ ጋር የተደረገ ቃለ ምልልስ …” ብለህ ታሳምራታለህ፤ መጧጧዝ እንዴት እንደምንጀምር ልብ በልልኝ። ከጡዘቱ ጋር ጦዘህ ያልሆነውንከውን እንደሆንክ አድርህ በስካር ፈረስ እየጋለብክ በትንሽ ያገኘሃትን ዝና በብዙ እየመነዘርክ መኖር ከጀመርክ ምንም ነገር ለማድረግ እንደማትመለስ እወቅ።
“ፀረ-ኮሎኒያሊስት” የምትል ትያትር አይተሃል? በደርግ የሥልጣን ዘመን ብሔራዊ ትያትር ቤት የወጣች በመንግሥቱ ለማ የተደረሰች ትያትር ነበረች። ጭብጧን ላቀብልህ። ጣሊያን ኢትዮጵያን ይዟል። የጠላት ዘመን የምንለው ነው። ጉልበት ጉልበት ያለውን መርጦ መንገድም ቤትም ያሠራል። የቤት ውስጥ ሠራተኛም የሆኑ አሉ አንድ ቤት የሚኖሩ አራት ጓደኛሞች ይታያሉ። ከነዚህ መሃል አንዱ ለጣሊያን አሽከር መሆን ሰለቸኝ። ካልሲ ማጠብ አስመረረኝ፣ ሽታዋን ሁሉ ይጠቅሳል … የግንባታውንም ሥራ እንዳልሠራ ጉልበት የለኝም አንድ ዘዴ ፈጥረን ከዚህ ሥራ መገላገል አለብን የምትል ሃሳብ ያቀርባል። በጉዳዩ ላይ ከተወያዩ በኋላ አንድ መንገድ ቀየሱ፤ እሱ ጠንቋይ ሊሆን ሌሎቹ የሱ አጋፋሪ ሊሆኑ ተስማሙ።
ቤት ይዘው ጥንቆላው ተጀመረ። አጋፋሪዎቹ አስጠንቋዩ የሚፈልገውን ቀድመው ጠይቀው ይነግሩታል። ዋናው ጠንቋይ ችግርህ ታይቶኛል እያለ የሰማትን እየተናገረ ይፈርዳል። ጥንቆላው ሰመረ ሀብት መጣ። ጣሊያን ራሱ እየመጣ ያስጠነቁል ጀመር። እዚች ጋ ጠንቋዩ በምክር የተሰየመበት ጥንቆላ ሳይሆን ራሱን ጠንቋይ እንደሆነ ገመተ። ከጓደኞቹም ጋር መገናኘቱን ቀስ በቀስ አቋረጠ። ብዙ የጣሊያን ሹማምንት ጓደኞች አፈራ። ስለ ሚስቶቻቸው የሚያስጠነቁሉ፣ በግ የሚያርዱ፣ ወርቅ የሚሰጡ … በዚህ መሃል ጓደኞቹ የሚበሉት እስከማጣት ደረሱ። እንደምንም ሰው ጭር ሲል አገኙትና ምነው? አብረን ተማክረን አንተን ጠንቋይ ባደረግን እኛን ትከዳናለህ? ለዚህ ባደረስን እንዴት ትጥለናለህ? ብለው ወቀሳ አቀረቡ።
ጠንቋዩ ቱግ አለ፤ ከመለኮት የተሰጠኝን ሥልጣን ግፈፉኛ! ብላችህ ብላችሁ አታውቅም በሉኛ! ንዴቱን ማን ይቻለው፤ እንደውም አርፈው ካልተቀመጡ እንደሚያስለቃቅማቸው ዛተ። ይሄውልህ እንግዲህ ያልሆንከውን ሆነህ ስትነሳ፤ በማይገባህ ደረጃ ላይ ስትወጣ የምትሆነው ይሄንን ነው። ታላቁ መጽሐፍ “ትእቢት ከመጣች ውርደት ትከተላለች” እንዳለው በመጨረሻ ውርደትን መከናነብ አይቀሬ ነው።
ይሄን ስልህ ግን ሁሉም እንዲህ ነው ወይም ይሆናል ማለቴ አይደለም። ስንት የወገን ፍቅር የሕዝብ አክብሮት ያላቸው የኢትዮጵያዊነት ኩራታቸውን ጠብቀው የኖሩ አሁንም ያሉ ሞልተዋል። አገራችን ስንት ምርጥ ሰዎችን ያፈራች አገር እንደሆነች ወደፊትም እንደምታፈራ መካድ አይቻልም።
ስለ ወንድምነት ስለሰው ልጅ ፍቅር ራሳቸውን አሳልፈው እስከመስጠት የደረሱ ሰዎች እንዳሉ የሰማሁትን ላጫውትህ፤ በንጉሡ ዘመነ መንግሥት ሥርዓቱን የሚወቅስና የሚተች ጽሁፍ ከተማ ውስጥ ተሰራጭቶ ይገኛል። ጽሁፏ መንግሥት እጅ እንደገባች ይቺን ማንም ሊጽፍ አይችልም ያ ጸጋዬ ነው ተብሎ፤ ጸጋዬ ገ/መድህን ተፈልጎ ይታሰራል። ጸጋዬ ጣቢያ ውስጥ ኩርምት ብሎ እንደተቀመጠ አንድ ሰው ሰተት ብሎ ወደ ግቢው ገባ። ይህ ሰው ኃይሉ ገ/ዮሐንስ (ገሞራው) ነበር። የጸጋዬን መታሰር ሲሰማ ስንቅ ለማቀበል አልነበረም የመጣው፤ ራሱን ሰንቆለት ነበር ገስግሶ የደረሰው። ጽሁፉን የጻፈው እሱ ነበር። ጸጋዬ ከደሙ ንጹህ ነው። ይህንን ተናግሮ ጸጋዬን በማስፈታት እሱ የእስር ቤቷን ወለል ያዘ። ይኽን ቀናነት ባስታወስኩት ቁጥር ውስጤ ድረስ ዘልቆ የሚገባ ትልቅ የፍቅርና የእውነተኛነት እንዲያድርብኝ ያደርገኛል። በሰው ልጅ ላይ ያለኝንም እምነት እና ፍቅር እንዳጠናክርም አግዞኛል።
ሌላ አንድ ልጨምርልህ። ይሄ ደግሞ ለእውነት መቆምንና ሐቀኛነትን የሚያጠናክር ነው። የአሁኖቹ ገዢዎች መንግሥታቸውን በማጠናከር ላይ እንዳሉ ብሔራዊ መዝሙር እንዲሠራ ፈለጉ። ለዚህም የግጥም ጸሐፊዎች ግጥማቸውን ይዘው እንዲቀርቡ ጥሪ ተደረገ። አንድ ወዳጄ በጥሪው መሰረት እንዴት ያለች ግጥም ይዞ ቀረበ። ግጥሟ ሞገስ አግኝታ በአንደኝነት ተመረጠች። አንደኛ ሆና የምትጸድቀው ግን እነሱ ያልፈለጓትን አንድ ቃል መዞ አውጥቶ ሌላ ከተካበት ብቻ መሆኑ ተነገረው። ደራሲው እንዲህ አለ “ይቺን ቃል በሌላ ለውጨ ግጥሙ ለኢትዮጵያ ሕዝብ መዝሙር እንዲሆን አልፈልግም። ያላመንኩበትን አድርጌ መጸጸት አልሻም … ተዉት” አላቸው። ተዉት!
የዚህ ግጥም አንደኛ መሆን በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ተመዝግቦ የመቀመጥን ክብር ያስገኛል ተብሎ የሚገመት ነው። ሽልማትና ሹመትም ሊያመጣ መንገድም መክፈቱ አይቀርም። ለማንም ያጓጓል፤ እሱ ግን አልፈለገም። ከዚህ ሁሉ ክብርና ዝና ያመነበትን መረጠ፤ ይህ ጥቂቶች ብቻ የሚፈጽሙት ራስን የማሸነፍ ጀግንነት ነው። በአሉን ውሰድ ያያትን እውነት ለሕዝብ ዘርግፎ አወጣ። ሞት ባይሆን እስራት እንደሚጠብቀው አላጣውም! ግን አደረገው። የያዘው የሥልጣንና መደላደል ይሄን እውነት አፍኖ የሚያስቀር ኃይል ነበረው። አልፈለገም። ይሄን ሁሉ አገላብጠህ ማየት ስትጀምር ከመንጠራራት እንድትድን ያደርግሃል።
ወለላዬ፣ ቅድም እንደነገርኩህ ነው፤ የራሱን ግጥም ሰብስበህ፣ አሻሽለህ የምታቀርብለት ስለሚመስለው ሊገዛህ ይዘገያል። አይቶ ቀምሶ ሲያጣጥመው መግዛቱ አይቀርም። ሌላው ግጥም ሲነበብለት እንጂ ማንበብ የማይወድ ሞልቷል። ስለዚህ ማንን አንብብ ብዬ ልጠራ ነው የምገዛው በማለት ለመግዛት እጁን ይይዘዋል። አንዳንዱም በግጥም የሚተላለፍ መልዕክት ውስን ይዞታ ያለው ስለሚመስለው ይሸሸዋል። በግጥም ብቻ ሳይሆን ሌላውንም ቢሆን የማንበብ ልምድም ችግር እንዳለ አትዘንጋ። ያም ሆኖ ደራሲያን ከመጽሐፌ ትርፍ አላገኘሁም ብለው ቅር ሊላቸው አይገባም፤ መልዕክታቸውንና ሊያስተላልፉት ያሰቡትን ሃሳብ አውጥተው ሕዝብ እጅ እንዲገባ ማመቻቸታቸው እራሱ በቂ ነው።
ወለላዬ፣ ይህ ከቤተሰብ አኗኗሬ የመጣ ይመስለኛል። ያደኩበት ቤተሰብ ግቢ ውስጥ ከአያት እስከ የልጅ ልጅ የሚኖርበት ነው። ያለው የሰው አይነት፣ የዕድሜ መበላለጥ፣ የጾታ መቀያየጥ ይታይህ የዕውቀት ትልቅነትና ትንሽነት አለች። ተመሳስለህ ከነሱ ጋር መኖር ብዙ ነገር ውስጥህ እንድታስቀር ይረዳሃል። አኩርፈሃቸው የማያኮርፉህ ስላሉ ይቅርታን ትለምዳለህ። በአንድነት መብላትና መጠጣት፣ መቀበልና መስጠት ትማራለህ። ለታናሽ ምን እንደሚወራ ለታላቅ ምን እንደሚነገር ታውቃለህ።
በርግጥ ሁሉም ጥሩ ላይሆኑ ይችላሉ፤ መካሪም ደስኳሪም አይጠፋም። ሙያቸውም ፍላጎታቸውም የተለያየ ነው … ከነዚህ ሁሉ ጋር አብረህ ስትኖር የምታካብተው ልምድ ግን ብዙ ነው። ከዕለታት በአንዷ ቀን ከቤት ስትገባ አያቶችህን ታገኛለህ፣ ንጹህ ፍቅራቸው አብሮ አለ። ትመከራለህ ምክሩ ራሱ ምንግዜም ከውስጥህ የማይጠፋ ነው “ምነው! ብዙ ስታውቅ ይሄንን አደረክ …” ነው የምትባል፤ ለካ ብዙ አውቃለሁ! ይቺን ነው የማላውቃት ነው ብለህ ታስባለህ። አትከፋም በጥፋትህ ቁጡና ነጭናጫ እንዳትሆን በንዲህ ያለ ውብ አቀራረብ ይረዱሃል። እኩዮችህ ጋር ስትገናኝ ትከራከራለህ ልምድ ትለዋወጣለህ፣ ትበሻሸቃለህ … ይሄ የኩያ ጨዋታን ያስተምርሃል። አንተም በተራህ ታናኛሾችህን ልትመክርም ልትገስጽም ትችላለህ፤ ይሄ የአኗኗር ልምድ ተከትሎኝ የመጣ ይመስለኛል። ትህትናና ሰው ማክበርን በዚህ ሁኔታ ከቤተሰቤ ተምሬአለሁ።
በርግጥ ከቤተሰብ ወደ ሕብረተሰብ ስትሸጋገር የመግባቢያ ይዞታው የተለያየ ነው። ቢሆንም አብሮ የመኖር እርሾ ካለህ ይጠቅምሃል። በዚህ ባለንበት የውጪው ዓለም አስቸጋሪ ሁኔታዎች ሊገጥምህ ይችላል። በተለይ ከሁሉም ጋር ተግባብቼ እኖራለሁ ላለ ግራ ቢገባው አያስገርምምም። ያንዱ ያልሆነ የሁሉም አይሆንም የምትባለዋ አባባል እግር አውጥታ ስትሄድ በዓይንህ ታያታለህ። ያንዱ ካልሆንክ የሌላ ነህ ስለምትባል ባሉት ቡድኖች ሁሉ የሌላ ሆነህ ትገመታለህ። ይህ ሁኔታ ከገባህ በራስ መተማመን ልታቀለው ትችላለህ። እነሱም የሚረዱህ ጊዜ እሩቅ ስለማይሆን አክብሮትና ፍቅራቸውን አይነፍጉህም። ሌላው እንኳን ባትሆን ለአስታራቂነት ትታጫለህ። እንደ ግራዋ ባትመርም የሰው ጸባይ ለማጽዳት ብቸኛው አማራጭ ሆነህ ትገኛለህ። ይሄን መሰሉ ነገር ውስጤ ስላለ ከሰው ጋር ለመኖር ያለውን የማያቋርጥ የጉዞ መንገድን ያቀለለልኝ ይመስለኛል።
አንድ ደግሞ ሌላ ሚስጢር አለችኝ፤ ሁሉንም ትንሽ ትልቅ ሳትል የሚገባቸውን አክብሮት አለመንፈግ። ይህ በጣም ጠቃሚ ነው፣ ለማስመሰል ሳይሆን ከልብህ ልታደርገው ይገባል። መታጠቢያ ቤት ወረፋ ላይ እባክህ ወንድሜ አንተ ቅደም ብትል ትጠቀማለህ እንጂ አትጎዳም፤ ያ ሰው ሌላ ቀን የምግብ ሰልፍ ላይ እባክህ ወንድሜ ቅደም ሊልህ ይችላል። አክብሮትህን ውስጡ ይዞ ስለሚኖር ላንተ ልቡ ክፍት ነው። በር የከፈትክለት ወይንም ከፍተህ የጠበከው በምንም አይነት ላንተም አይዘጋብህም። ከሰው ጋር ለመኖር እነዚህን የመሳሰሉ ትናንሽ ነገሮች ሰውዬው ግን ትልቅ ቦታ የሚሰጣቸውን ለማድረግ ተፈጥሮዬ አግዞኛል።
ወለላዬ፣ በደንብ አውቃለሁ፣ ለነገሩ የሚያስቁና ሳቅ የሚጭሩ ነገሮች ደስ ይሉኛል። የማልስቀው ግን ሳቅ ያመጣው ነገር ወይም የተነገረው ቀልድ ጀርባ ሄጄ የመመሰጥ አመል አለኝ። እሱን ስመራመር ሰው ሁሉ የሳቀበት ቀልድ ያመልጠኛል። ከዚህ ጋር የተገናኘ አንድ ሁኔታ ገጥሞኛል። ወ/ሪት ብርቱካን ሚደቅሳ አሜሪካን አገር ከገባች በኋላ ወደ ስዊድን ለኢትዮጵያን አዲስ ዓመት በእንግድነት ትጋበዛለች። በዛ ዝግጅት ላይ ንግግር ስታደርግ በደል ሲፈጸም ማየት ከልጅነቷ ጀምራ እንደሚሰማት ገልጻ፤ ሴቶች ለዓመት በዓል ከሚያወጡት የአበባዬሆሽ ግጥም መሃል ጥቂቱን አነሳች፤ እንዲህ ነበር ያለችው፤
ግጥሙ ውስጥ በደል ቁልጭ ብሎ ይታያል። ትንሿ ብርቱካን ያ ጥቃት ይሰማት ነበር ለምድነው ኩላሊቷን የምትመታው እያለች በልጅነት አዕምሮዋ ታስባለች፤ በዚህን ጊዜ በርግጠኝነት የሚያወርዱትን ግጥም የመቀበል ኃይል የላትም። እሷ የልጅቷን መረገጥ እያሰበች ስለሆነ ያልፋታል። የኔም ሳቅ የሚያልፈኝ ጀርባውን ስመለከት ይመስለኛል። አለበለዚያም አንድ ክፉ የቤተሰብ አባል ምን ትገለፍጣለህ ብሎ ጮሆብኝ ሳቄን አድርቆት ሊሆን ይችላል። ለነገሩ ውጪ ወጥተህ ሁለት ዓመት ከቆየህ በኋላ ሳቅህ ይደርቃል፤ ይሄ ለምን እንደሆነ ባላውቅም በብዙዎች አይቼዋለሁ። ለማስመሰል ይሳቅ ይሆናል። እኔ ግን ለማስመሰል ከምስቅ ድርግም ብሎ ቢጠፋብኝ እመርጣለሁ።
ወለላዬ፣ በደንብ የተጻፈ የመጀመሪያ ግጥሜን አላስታውስም። በእንካ ሰላምትያ የጀመርኳት ግጥም ግን ትዝ ትለኛለች። እንካ ሰላምትያን እኔና ጓደኞቼ ትንሽ ከፍ አድርገናት ነበር። ይኼን እየነገርኩህ ግዛቸው ፊቴ ድቅን አለ። ግዛቸው ትናንሽ ዓይኖች ያሉት ልጅ ነው፤ ማየታቸው ራሱ ያጠራጥርሃል። የዶሮ ዓይን ነው የሚያካክሉት። ግዛቸው ዓይን ቢነሳውም አፍ ሰቶታል። አንዴ የለጠፈብህ ነገር እላይህ ላይ ተጣብቆ ሲከተልህ ነው የሚኖር። ግዛቸውና እኔ እንከባበር ነበር፤ በኋላ ግን እንዲህ አለህ፣ እንዲህ አለህ አሉትና እላዬ ላይ ሰፈረብኝ። ግዛቸውን ብሸሸውም አልተወኝም። በመጨረሻ ግን አንድ ግጥም ይዤ መጣሁ፤
ዓይናማው ግዛቸው እንደወጣ ቀረ” የምትል ይቺ የመጀመሪያ ግጥሜ ትመስለኛለች። የሚገርመው ነገር ይሄ ካለፈ ከብዙ ጊዜ በኋላ ግዛቸው ወታደር ሆኖ ተቀጥሮ ጦር ሜዳ እንደሄደ ሳይመለስ ቀረ። መርዶው ሲመጣ ግጥሟን እያሰብኩ ለቅሶ ደረስኩ።
Previous Post: “እውነተኛ እርቅ ቢጀመርና፣ ለማስታረቅ የሚመጥን ስብእና ያላቸው ወገኖች የሚካተቱበት አስታራቂ ቢሰየም ህዝብ እውቅና ለመስጠት እይቸገርም”ዶ/ር ተጋ ለንዳዶ
እውነተኛ እርቅ ቢጀመርና፣ ለማስታረቅ የሚመጥን ስብእና ያላቸው ወገኖች የሚካተቱበት አስታራቂ ቢሰየም ህዝብ እውቅና ለመስጠት እንደማይቸገር ያስታወቁት ዶ/ር ተጋ “ከኢህአዴግ ወገን...
በቀድሞ ተጫዋቹ ሙሉጌታ ምህረት የሚሰለጥነው ሃዋሳ ከኤፍሬም አሻሞ በተጨማሪም ከደቡብ ፖሊስ ተከላካዩ ዘነበ ከድር እና ግብ ጠባቂውን ዳግም ተፈራ (ቻቺ) በአዲስ ውል ፈርመው ውላቸው ፀድቋል፡፡
“ፖለቲካ የትም ይቦካል፤ እየሩሳሌም ይጋገራል!” ይላሉ አንዳንድ የፖለቲካ ተንታኞች። በእርግጥ እየሩሳሌም ከፖለቲካውም በላይ የክርስትና፣ የእስልምና እና የአይሁድ እምነቶች ቅድስት ከተማቸው ናት።
በዚህ በእኛ ቀጠና እና ሀገርም አማራ ክልል የፖለቲካ መጋገሪያ ከሆነ ቆይቷል። ባለፉት አመታት የጥላቻ አባቶች በመርዝ የለወሱትን ትርክት የሚያቀረሹት በዚሁ ክልል ነበር። እነዚህ የጥላቻ ወላጆች ዛሬ በአደባባይ አያቀረሹም። ሚንሊክ ቤተ መንግስት እግራቸውን አንፈራጠው ያን ግደለው፤ ይህኛውን ቁረጠው ማለት የህልም ያህል እርቋቸዋል።
ያም ሆኖ በእየ ሆቴሉ መሽገው እና በየጉድጓዳቸው ተደብቀው ከአማራ ራስ ሊወርዱ አልቻሉም። በመሰረቱ የአማራ ጥላቻ ከውስጣቸው ከወጣ፣ የድርጅታቸው ህልውና ያከትምለታል። ለዚህም ነው ተደብቀው እና ፈርጥጠውም ቢሆን አማራን ለመከፋፈል የሚያሴሩት።
አንድ ነገር ግን መታወቅ አለበት። ትናንት በአማራ ክልል የሚጋገረው ፖለቲካ በአማራ ላይ የህልውና አደጋ የሚፈጥርና ቀን ሰጥቷቸው አማራን ለማጥፋት ቤተ መንግስት በመሸጉ ገዳዮች የሚዘወር ነው። ሙሉ በሙሉ በሚባል መልኩ በጥቁር አማራዎች በኩል የሚፈፀም የጥፋት ተልዕኮም እንደ ነበር ይታወቃል።
ዛሬ ያ ሁኔታ የለም። የትም የተቦካው ፖለቲካ በአማራ የሚጋገረው፣ አማራ ቀና ባለበት ወቅት መሆኑ ነው። አማራ ላይ የሚጋገረው ፖለቲካ ለሀገሪቱም፣ ለቀጠናውም ትልቅ ፋይዳ አለው። ለዚህም ነው ፈርጣጩም፣ ወፍ ዘራሹም፣ ተስፈኛውም የያዘውን አንጠልጥሎ ወደ አማራ የሚመጣውና የሚወረውረው።
ይህንን የፀሐይ ፖለቲካ የማይረዳ፣ የአደባባይ ሚስጥር የማይገነዘብ ካለ ለጤናው እሰጋለሁ። ሁሉም አጀንዳ አማራ ላይ መሆኑ አማራ የሀገሪቱና የቀጠናው ወሳኝ መሆኑን እንጂ ሌላ አያሳይም።
ትናንት በህዝብ ትግል ከጥላቻ ማዘዣ ኮማንዳቸው የፈርጥጡት ግለሰቦች ከጀመሩት የሽብር ተግባር ለስድስት ወራት እጃቸውን ለመሰብሰብ የሞከሩት፣ በህዝብ ደም የተበላሸውን ኢህአዴግ በነበረበት አቋም ለምርጫ በማቅረብ እንዲሸነፍ እና እነሱም መሰሎቻቸውን አሰባስበው ወደ ስልጣን ለመመለስ ስለ አቀዱ ነው።
ዛሬ ያ ቅዠታቸው ውሃ በልቶታል። ኢህአዴግ “ስሜንም፣ ግብሬንም” ቀይሬ ለምርጫ እወዳደራለሁ ሲል ፈርጣጮቹ የቀራቸውን ብቸኛ አማራጭ አጠናክረው እየቀጠሉ ነው። የቀራቸው ብቸኛ አማራጭም “ሽብር” ብቻ ነው።
ፖለቲካ የትም ይቦካል፣ አማራ ምድር ይጋገራል ያልኳችሁም ለዚህ ነው። የፈርጣጩም፣ የተስፈኛውም ዋና ኢላማ አማራ ነው። አማራ ላይ ያልተጋገረ ፖለቲካ ህልውናም፣ ተሰሚነትም የለውም። ስለዚህ ይህንን ፖለቲካ እኛ እንዘውረው? ወይስ እንደ ትናንቱ የዘመን ጠላቶቻችን? የሚለው ሊሰመርበት የሚገባ ጥያቄ ነው።
እንደ እኔ ከሆነ በፍፁም ይህንን በእጃችን ያለ የፖለቲካ እሽክርክሪት(Political pivot) ለዘመን ጠላቶቻችን አሳልፈን አንሰጥም ነው መልሴ። ከዚህ ውጭ የሆነ አማራጭ ለአማራ የትናንቱን የህልውና ትግል መምረጥ ነው። የትናንቱን የሳይኮሎጅ ጦርነት መፈለግ ነው። በፍፁም ወደዚህ የዘመን ጠላቶች ወደ ሚመኙልን የጥፋት መንገድ አንመለስም!
የአማራ ተቆርቋሪ ነኝ የሚል “በግልም፣ በድርጅትም” ያለ ሁሉም ከዚህ መንገድ ውጭ የሚኖር ጠቃሚ ጉዳይ የለምና ኑ አብረን እንታገል። ወይ ደግሞ ሳትመጡ በራሳችሁ ሜዳ ይህንን መንገድ እንድትከተሉ ወንድማችሁ እመክራችሗለሁ።
በኢትዮጵያ የአገር ውስጥ ቋንቋ በወጉ ያልተጻፈው፣ ከ1921-28 ያለው የኢትዮጵያ አቪዬሽን ታሪክ ላይ የሚያተኩር “ፀሐይ፡- የኢትዮጵያ አቪዬሽን አጀማመር” የተሰኘ መፅሃፍ በካፒቴን ዘላለም አንዳርጌ ተፅፎ ገበያ ላይ ውሏል። መፅሃፉ በዋናነት “ፀሐይ” የተባለች እና በ1928 ኢትዮጵያ ውስጥ ተሠርታ አገልግሎት ከመስጠቷ በፊት በኢጣሊያ ወረራ ምክንያት ወደ ሮም የተወሰደች አውሮፕላን የሚያስተዋውቅ ሲሆን አሁን የት እና በምን ሁኔታ እንዳለችም በዝርዝር ይተርካል።
ቤት እና የቅርብ ጊዜ አርእስቶች ቤት, መኖሪያ ቤት, ኤሌክትሪክ እና የአትክልት ቦታ. ስራ እና DIY. ሪል እስቴት እና ኢኮ-ግንባታ-ዲያግኖስቲክስ ፣ ኤች.ኬ.ኢ.
የተፈጥሮ ወይም ሥነ ምህዳራዊ መኖሪያ ግንባታ-ዕቅዶች ፣ ዲዛይን ፣ ምክሮች ፣ ሙያዎች ፣ ቁሳቁሶች ፣ ጂኦሎጂሎጂ ... ቤት ፣ ግንባታ ፣ ማሞቂያ ፣ ማገጃ-አሁን አንድ ወይም ከዚያ በላይ ጥቅሶችን ተቀብለዋል ፡፡ መምረጥ አልተቻለም? ችግርዎን እዚህ ይግለጹ እና በትክክለኛው ምርጫ ላይ እንመክርዎታለን! DPE ን ወይም የአካባቢ ኃይል ምርመራን በማንበብ እገዛ ፡፡ በሪል እስቴት ግዢ ወይም ሽያጭ ላይ እገዛ ፡፡
(ለ 40.000 m16.000), 2 € ለፎቶቫልታይክ ጭነት የ 22.000 kWC (አንድ የሚያውቃት ጭነት አነስተኛ ነው) እና ሌሎች ብዙ ነገሮች ... ምስጠራው እየጠራ ነው.
እኔ yurt ፎቅ እና ከሦስተኛው ደርብ ላይ ክፈፍ የሚሆን ባለሙያ ይህን yurt መሸጥ ነበረበት ከሆነ 50 € ወደ 55.000 ዙሪያ ዞር ነበር. ለኛ እኔ ገንዘብ ያለ 3-4 ወራት ውስጥ መምጣት እንዲሁ እኛም እኔን መክፈል የእኔ ጥቂት ሰዎች ወጪ ለመክፈል ገንዘብ መበደር ይኖራቸዋል መስራት አቅም አይችልም, ብዙ ትንሽ በርካሽ ግን ይሆናል ንግድ ...
በአጠቃላይ ስለ ተለዋዋጭ የእንስሳት አይነቶች በተለይም በርድ, በተለይም ከእሱ ጋር የሚሄድ ኢኮ-ኮንስትራክሽን, እራስን መገንባትን እና የፈጠራ አካሄዶችን እንዲሁም ፕላኔቱን ለቅቀው ለመሄድ የሚያስችለን ትልቅ ፈተናዎች ይጓዙ. ክልል እና ዓለም ትንሽ የተሻለ! በስራ ላይ!
በርግጥም አንድ ትልቅ ምድጃ ከፍተኛ ሙቀትን ያስከትላል እናም በክፍሉ ውስጥ የኢንፍራሬድ ጨረርን ያድሳል. በጣም ትንሽ የሆነ ምድጃ በኩምስ ውስጥ ያለውን ሁሉ እንዲተላለፍ ይረዳል.
ያገለገሉ ቁሳቁሶች voila ማለት እንደምንችል ማወቅ ያስደስቱኛል ፣ ያስረከቡዎት ብዙ ዋጋ ያስከፍሉዎታል እንዲሁም የ x ዓመታት ዋስትና አለዎት ፣ በዚህ ጊዜ እርስዎ “ባልታሰበ” ወጪዎች በኩል በሰላም ይኖራሉ
- የ ማገጃ አንድ ምዕራብ የኢንዱስትሪ የተሰራ ቦራክስ ማጥለቅ ጋር መታከም ፈረንሳይ ውስጥ በመልካም ሁኔታ, ታጥበን ይሞታል ገበሬዎች እና ተሣቀየም አንድ በማድረግ ምርት ሱፍ በግ ኦቨርኝ, (ነው Mazamet).
በጣም በአካባቢው ተስማሚ የሆኑትን ቁሳቁሶች ወይም እጅግ በጣም ጥሩ የሆኑትን የረዥም ጊዜ እና የቅልጥፍነት መስፈርቶች በማይኖሩበት ጊዜ የማይቻል ከሆነ ነው. ለትክክለኛዎቹ ምርጫ የተመረጠ.
ይህ ፕሮጀክት ለጡን በጣም ውድ ቢሆንም ነገር ግን የህይወት ዘመን ተመቻችቶና ማፅናኛ ነው. አብዛኛው የበጀት በጡት ውስጥ ሳይሆን በመሬት ላይ, በእድገቱ እና ታዳሽ ኃይልን በማምረት ላይ አይደለም.
ለኩሬዬ, በተለይ መፈታትን አልፈልግም, እውነት ነው. ነገር ግን እንደ ሙሉ ለሙሉ ሞገደኛ ሞንጎል ይኖሩታል. ለመፈተሽ ረጅም ጊዜ የሚሆነው የውስጥ የውስጥ መትከል ነው, ጡት ግን ምንም ችግር አይፈጥርም.
የተተከለው ከእንጨት የተሠራው ወለል የግዴታ አይደለም, ነገር ግን ጠቃሚ ሀብቶች አሉት. እርሻውን ከአፈር እርጥበት ይለዩ, የሬቱን ወለል ያርቁ እና የውጪውን ጨርቅ ወለሉን ወለሉ ላይ እንዲወድቅ ይፍቀዱ. በሸራውን የታችኛው ሸራ በኩል የሚያልፍ ገመድ ተጠቅሞ (ከአውሎድና ከውሀ ውስጥ ወደላይ አልገባም).
በነዚህ ሁኔታዎች ላይ የተሞላው ወለድ ማሰብ መቻሉን ማወቅ አልችልም ግን ግን ግድግዳውን (የሜዞሳን ማሞቂያዎችን) ማሞቂያ መገመት ይቻላል. ይሁን እንጂ እነዚህ ጥረቶች በጣም ውድ በመሆናቸው የኃይል ማሞቂያውን ለማሞቅ በጣም አነስተኛ ነው.
በአለፋ ፣ ጣቁሳ፣ መተማ፣ አርማጭሆ፣ ቋራና በሌሎችም በርካታ ወረዳዎች አንድ ክላሽንኮቭ ጠመንጃ ከ45 ሺ እስከ 60 ሺ ብር በመሸጥ ላይ ነው። የጦር መሳሪያዎችን በብዛት የሚገዙት አርሶ አደሮች ናቸው።
በርካታ ቁጥር ያለው የኢህአዴግ ወታደር በጠረፍ ከተሞች ውስጥ ከሰፈረ በሁዋላ የጦር መሳሪያ ሽያጩ መድራቱን ነዋሪዎች ይናገራሉ። በቅርቡ በአርማጭሆ የታየው አለመረጋጋት ነዋሪዎች የነፍስ ወከፍ መሳሪያዎችን እንዲገዙ ሳያስገድዳቸው እንደማይቀር አስተያየት ሰጪዎች ይገልጻሉ።
መንግስት ሰሞኑን የክልሉ ነዋሪዎች የጦር መሳሪያዎቻቸውን አስመዝገበው ህጋዊ ፈቃድ እንዲይዙ መመሪያ አውጥቶ አንዳንድ ነዋሪዎች መሳሪያዎቻቸውን ሲያስመዘግቡ ታይቷል።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ፡ ፈታዊኡን ጸላኢኡን ምልላይ ስኢኑ፡ ንዝረኸቦ ብጃምላ ምእሳር ተተሓሒዙዎ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝኣሰሮም ሰራሕተኛታት መንግስቲ ቁጽሮም ካብቲ ኣብ ዜና ዝጠቐስናዮ ቁጽሪ ከምዝበዝሕ ምንጭታት ሓቢሮም።
Previous articleየሻሸመኔ ግፍ – አቶ ዮሐንስ ወልዴ – የሉሲ ትምህርት ቤት ባለቤት “ለፖሊስ አዛዡደውየ ስነግረው ሰው የለኝም አለኝ! ከንቲባውም አልመለሰልኝም”
በሰማያዊ ፓርቲ ፅ/ቤት ቅዳሜ ከሰአት በኋላ የሚደረገው የወጣቶች ውይይት ላይ በአቶ ታምራት ታረቀኝ የቀረበ ፅሁፍ ውይይቱ ቅዳሜ በ 21/03/06 9.00 ይቀጥላል
የመተባበርን አስፈለጊነትና ጠቀሜታን የማይረዳ የለም፡፡ ከአንድ ብርቱ ሁለት መድሀኒቱ፣ድር ቢያብር አንበሳ ያስር፤ሀምሳ ሎሚ ለአንድ ሰው ሸክሙ ለሀምሳ ሰው ጌጡ ነው ወዘተ የሚሉት አባባሎች የመተባበርን ጠቀሜታ የሚገልጹ ናቸው፡ ፖለቲከኞቹ የግል ፍላጎትና ስሜታቸውን በመግራት የሐገርን ጉዳይ አስቀድመው፣ ከሥልጣን በላይ ትውልድ ተሻጋሪ ለውጥን አልመው፣ ሲሆን ተዋህደው አንድ ሁለት በመሆን ካልተቻለም ተደጋግፈውና ተባብረው እንዲታገሉ በተለያየ መንገድ ጥያቄ ቀርቧል፣ ጩኸት ተሰምቷል ለማስገደድም ተሞክሯል፡፡ (በተለይ በውጪ ባሉ ኢትዮጵያዉያን) የፓርቲ መሪዎቹም ጥያቄውን ለማለዘብና ግፊቱን ለማስተንፈስ እንዲያም ሲል ጊዜያዊ የፕሮፓጋንዳ ፍጆታ ለማትረፍና የገንዘብ ጥቅም ለማግኘት የይስሙላ መተባበር ሲፈጥሩ፤ የእውነት እየመሰለ እሰየው ተብሎ ተጨብጭቦላቸው፣ ጠንካራ ተፎካካሪ ሊሆኑ ነው ተብሎ ተስፋ ተጥሎባቸው በጉጉት ሲታዩ ተባበርን ያሉበት መግለጫ ቀለም ሳይደርቅ መለያየታቸውን ሲያረዱን ኖረዋል፡፡ በመሆኑም ወይ አንድ ሁለት ጠንካራ ፓርቲ ሳይኖረን፣ ወይ ጠንካራ የፓርቲዎች ትብብር ሳይኖረን ወደ ምርጫ 2007 እየተቃረብን ነው፡፡
በዛሬው የፖለቲካ መድረክ ላይ የሚተውኑት አብዛኛዎቹ ያለፉበትና የአስተሳሰቡ ምርኮኛ የሆኑበት በፖለቲካ መደራጀት የተጀመረበት የደርግ ዘመን ነው፡፡ ሁሉም የማሌ ርዕዩተ ዓለም አራማጅ ነን እያሉ ነገር ግን ተባብሮ መታገላቸው ቢቀር ተከባብረው መቆም ተስኖአቸው እስከ መገዳደል በደረሰ እኩይ ተግባር ርስ በርስ ሲጠቃቁ ሥልጣን ለያዘው ኃይል ጥቃት ራሳቸውን ከማጋለጥ አልፈው ለአገዛዙ ዘመን መራዘም ምክንያት መሆናቸው የትናንት ክንውን ነውና ሊረሳ አይችልም፡፡የመጣው ከሄደው ያልተሻለ ለመሆኑም አንዱ ምክንያት ተደርጎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የሀሳብ ልዩነትን በውይይት ለመፍታት ሳይሆን በጉልበት ለማስወገድ የማይሆን ሙከራ ማድረግ፣ ተማምኖ ከመጓዝ ጥሎ ማለፍ መጫወት፣ከዴሞክራሲዊ አሰራር ይልቅ በሴራ ፖለቲካ መካን የትናንቱ አሉታዊ ውርስ ነው፡፡
ፕ/ር መረራ ጉዲና የተቀዋሚዎችን መተባበር ያለመቻል ሲገልጹ {የተቀዋሚ ፓርቲዎች ችግር የራሳቸው የውስጥ ችግር ነው፡፡ ያፓርቲዎቹ መሪዎች በቀላሉ የመከፋፈል ወጥመድ ውስጥ ይገባሉ፡፡ ባለመተማመን በሀሜት ይወድቃሉ፡ የሚያገኙትን ትርፍ እንኳን ሳያውቁ ወደ መከፋፈል ወጥመድ ውስጥ ይገባሉ፡፡ በተለያዩ ምክንያቶች የተቀዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች በጋራ መስራት አልተቻላቸውም} ብለው ነበር፡፡ ( እንቢልታ ጋዜጣ ቅጽ 1 ቁ27) ከተሞከሩ መተባበሮች የአብዛኛዎቹ ሊቀመንበር የነበሩት ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ መድረክ ባዘጋጀው አውደ ጥናት ላይ ባቀረቡት ባለ ሀያ ገጽ የጥናት ጽሁፍ «ህብረት የሚፈጥሩ ድርጅቶች ከአባል ድርጅቶች ያላቸውን የፖለቲካ መስመር ልዩነትንና አንድነት በተገቢው ባለማወቅና ከዚህም ድክመት የተነሳ የሰፋ የፖለቲካ አቋም ልዩነት የሌላቸው ድርጅቶች በተለያዩ ስሞች አየተጠሩ በአንድ ህብረት ውስጥ አባል ሲሆኑ ይስተዋል ነበር፡፡ይህ ሁኔታ ለከፍተኛ የጊዜና የሪሶርስ ብክነት ሲዳርግና አባላትንና ደጋፊውንም ግራ ሲያጋባ እንደኖረ ይታወቃል፣ከዚህም የተነሳ ትግሉም ተገቢውን ድጋፍ ከህዝቡ እንዳያገኝ ጥርጣሬን ሲያሰፋ ቆይቷል ይላሉ፡፡ አክለውም ህብረት የሚፈጥሩ ድርጅቶች ብቃታቸው አናሳ በመሆኑ የተፈጠሩ ህብረቶች ዓላማቸውን ሳያከናውኑ ይቀራሉ፡፡ በተለይም በአደረጃጀትም ሆነ በአባላት ረገድ ይህ ነው የሚባል ብቃት የሌላቸውና በአንድ ሁለት ግለሰብ መሪዎች አማካኝነት ብቻ ድርጅት ነኝ የሚሉትን ሁሉ በአባልነት ይዞ ለመጓዝ መሞከር ለውጤት እንደማያበቃ …ይገልጻሉ፡፡
ይህ የፖለተከኞቹ ተግባር ምንም ለውጥ ሳያሳይ እነሆ ባለፉት ዓመታት እየተሞከሩ ለውጤት ያለበቁ መተባበሮችን የምንቃኘው የመተባበር ጥያቄው የሚነሳበት ወይንም ሥራው የሚጀመርበት ወቅትና ሁሉም የከሸፉባቸው ምክንያቶች ተመሳሳይነት፣ ሁሉም ወይንም አብዛኛዎቹ መተባበሮች ውስጥ የሚታዮት የተወሰኑ ሰዎች መሆን፣ ትንሽም ቢሆን ውጤት ያሳዩት የተከተሉት የተለየ መንገድ ወዘተ እነዚህን ለይተን ትኩረት አዎንታዊውንና አሉታዊውን ተግባር በመለየት ችግሩን ማወቅ የመፍትሄው ግማሽ አካል ነው እንደሚባለው ውጤታማ ህብረት እንዴት ማምጣት እንደምንችል መፍትሄ ለመፈለግ ስለሚበጅ ነው፡፡
ፓርቲዎች በህግ እውቅና አግኝተው መንቀሳቀስ በጀመሩበት ዘመነ ደርግ አምስት ፓርቲዎች የኢትዮጵያ ማራክሲስት ሌኒኒስት ድርጅቶች ህብረት ኢማሌድህ የሚባል ህብረት መሰረቱ፡፡ የህብረቱ አባል የነበሩት ማርክሲስት ሌኒኒስት ሪቮሉሽን ድርጅት (ማሌሪድ)፣የኢትዮጵያ ጭቁኖች አብዮታዊ ትግል (ኢጭአት)፣አብዮታዊ ሰደድ፣ወዝ ሊግ፣የመላው ኢትዮጵያ ሶሻሊስት ንቅናቄ (መኢሶን)፣ሁሉም ተመሳሳይ ርዕዮተ ዓለም የሚከተሉ ቢሆኑም ህብረት የመሰረቱበትን ዓላማ ማሳካት ተስኖአቸው ተበታተኑ፣ በፓርቲዎች ህብረት አንድ ጠንካራ የማሌ ፓርቲ መመስረት አልተቻለም ተብሎ በጓድ መንግሥቱ ኃይለማርያም ማእከልነት ኢሰፓአኮ ይመሰረታል ተባለ፣ተግባራዊም ሆነና ከኢሰፓ ሌላ ፓርቲ፣ ከመንግሥቱ ሌላ መሪ ማሰብ የማይቻልበት ስርዓት ተፈጠረ፡፡ ለምሳ ሲያስቡን ለቁርስ አደረግናቸው እየተባለ፣ አብዮት ልጆቿን ትበላለች መፈክር እየተስተጋባ፣ ቀይና ነጭ የሚል ስም የተሰጠው ሽብር ነግሶ አንድ ትውልድ ተላለቀ፣ በእርስ በርስ ጦርነት ሀገር ታምሶ 17 የስቃይ ዓመታት ታለፈ፡፡ በጊዜው ከነበሩት ፓርቲዎች የአንዱ የወዝ ሊግ መሪ የነበሩት አቶ ተስፋዬ ይድረስ ለባለታሪኩ በተሰኘው መጽሐፋቸው { በሕዝባችን ፊት ተሰባስበን ችግሮቻችንን ለመፈታት ችሎታው ያልነበረን የኢትዮጵያ ልጆች የኮ/ል መንግሥቱ የግድያ ጉሮኖ ውስጥ ለመጨረሻ ግዜ ተገናኘን፡፡ሁላችንም በተዘዋዋሪ መንገድና ኃላፊነት በጎደለው ሁኔታ ሲበዛ ለድርጅት ሲያንስ ለግል የሥልጣን ሽኩቻ ስንባላ ለዚያው ተመሳሳይ ዓላማ የቆሙት ኮ/ል መንግሥቱ በአሸናፊነት ሊበሉን በአንድ ቦታ አሰባሰቡን ፡፡ክቡር በሆኑ የሕዝብ ጥያቄዎች ላይ ካደረስነው በደል አንጻር ከዚህ የበለጠ ምን የታሪክ ፍርድ ይኖራል፡፡} በማለት ራሳቸውን ነጻ ሳያደርጉ በቁጭት የገለጹት በወቅቱ የነበረውን የፖለቲከኞች ተግባር በግልጽ የሚያሳይ ነው፡ የዛሬውንም የሚገልጽ ነው፡፡የዚህ መሰል ድርጊት በምርጫ 97 ማግስትም ተፈጽሟል፡፡
በእነዛ ዓመታት ለተፈጸመው አቶ አሰፋ ጫቦ ደጋግመው ይገልጹት እንደነበረው ደረጃው ይለያይ ካልሆነ በስተቀር በወቅቱ የነበረ ማንም ነጻ ሊሆን አይችልምና የድርሻ የድርሻ ተጠያቂነቱን ወስዶ ስለወደፊቱ ተቻችሎ ተከባብሮና ተባብሮ ለመስራት ከመዘጋጀት ይልቅ ሁሉም ራሱን ነጻ በማድረግ ሌላኛውን ወገን መወንጀልን በመምረጡ ፖለቲካችንን ጤና የራቀው የፖለቲከኞቹን ግንኙነት በጥርጣሬ የተሞላ ይጥሎ ማለፍ ጨዋታና የሴራ ፖለቲካ እንዲሆን አድርጎት ከዛሬ ደርሷል፡፡ ኢህአዴግ ሥልጣን ይዞ ጊዜያዊ የሽግግር ፓርላማ ሲያቋቁም ዜጎች ፓርቲ እየመሰረቱ የፓርላማ አባል እንዲሆኑ በፈቀደበትና በጎሳ መደራጀትን ባበረታተታበት ወቅት የተመሰሩቱ ፓርቲዎች ህብረት መፍጠር የጀመሩት ወዲያው ነበር፡፡
፣ ይህ ኀብረት የሽግግሩ ፓርላማ አባል የነበሩ ወደ 15 የሚጠጉ በደቡብ ኢትዮጵያ በሚገኙ ጎሳዎች ስም የተደራጁ ፓርቲዎች የፈጠሩት ህብረት ሲሆን ሊቀመንበሩ የሀድያ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት ሊቀመንበር ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ ነበሩ፡፡ ሌሎች የአመራር አባላት ብዙም የሚታዩም የሚታወቁም አልነበረም፡፡ ደኢኅዴህ ራሱ ህብረት ሆኖ የብዙዎች ህብረቶች አባል እየሆነ እስከ መድረክ ድረስ ዘልቆ ከሌላኛው የፕ/ር በየነ ፓርቲ (ሶሻል ሞከራሲ) ጋር ተዋሀደ ተብሎ የከሰመ ነው፡፡
በጀነራል ጃገማ ኬሎ ይመራ የነበረው የኢትዮጵያ ብሔራዊ አንድነት ፓርቲ(ኢብአፓ) በአቶ ኤፍሬም ዘሚካኤል ይመራ የነበረው የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ እንቅሰቃሴ ቡድን( ኢዳግ) እና ደቡብ ህብረትን በአባልነት ይዞ የተመሰረተ ራሱ ኀብረት ሆኖ የህብረቶች አባል ከመሆን የዘለለ በግሉ ይሄ ነው የሚባል ብዙም እንቅስቃሴ ሳይታይበት መፍረሱም ሆነ መክሰሙ በይፋ ሳይነገር የውኃ ሽታ የሆነ ህብረት ነው፡፡
በ1985ዓምበሀገር ውስጥና በውጪ የሚገኙ ፓርቲዎችን፣ኀብረቶችን፣የሙያ ማኀበራትንና ግለሰቦችን በአባልነት ይዞ የተመሰረተ ሲሆን ደቡብ ህብረት አባል ፣ፕ/ር በየነ ሊቀመንበር ሆኑ፡፡ የኢትዮጵያ የዴሞክራሲ አማራጭ ኃይሎች ምክር ቤትን የመሰረተው ስብሰባ ላይ ለመገኘት ነዋሪነታቸው በውጪ ሀገር የነበረ ፖለቲከኞች ወደ ሀገር ቤት መጥተው አንዳንዶቹ ከቦሌ አውሮፕላና ማረፊያ ወደ እስር ቤት ሲወሰዱ ይህን የሰሙ ከመንገድ ተመለሱ፡፡ አንዳንዶች ደግሞ ከውጪ መጥተው የታሰሩትን አስፈትተው መሄድ ቻሉ፡፡ አቶ አበራ የማነአብ ለበርካታ አመታት በአስር ለመቆየት በቁ፡፡ ብዙ የተባለለትና ተስፋ የተጣለበት አማራጭ ኃይሎች ብዙም ርቀት ሳይጓዝ አባላቱ ተለይተውት ደቡብ ኅብረት፣ኢዲዩ፣ኢዳግ፣ ብዴህ፣የአገው ህዝቦች ዴሞክራሲዊ ድርጅት፣የየም ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት ብቻ ቀሩ፡፡ ደቡብ ህብረት በአማራጭ ኃይሎች ውስጥ አንደም አስራ አምስትም የመሆኑ ጉዳይ አለመግባባት ፈጥሮ ህብረቱ ሊኖረው የሚገባው አንድ ድምጽ ብቻ ነው መባሉን ፕ/ር በየነ ሊቀበሉ ባለመቻላቸው ስድስቱ ፓርቲዎች ተስማምተው ዶ/ር በየነን በማንሳት የኢዳግ ሊቀመንበር የነበሩትን አቶ ክፍሌ ጥግነህነ የአማራጭ ሊቀመንበር አድርገው መረጡ፡፡ አማራጭ የሚጠቀምበት ቢሮም የኢዳግ ስለነበረ ፕ/ር በየነ እንዳይገቡ በመደረጉ አማራጭና ደቡብ ህብረት በአንድ መሪ በአንድ ቢሮ ተጠቃለሉ፡፡ ጉዳዩ በአቤቱታ የቀረበለት ምርጫ ቦርድ እኔ በአማራጭ ኃይሎች ምክር ቤት ሊቀመንበርነት የማውቀው ፕ/ር በየነን ነው በማለቱ፡ አማራጭ ማለት ደቡብ ህብረት ሆነ፡፡ ከውጤቱ መስዋዕትነቱ የላቀው ም/ቤት መቼ፣ እንዴትና ለምን እንደከሰመም ሳይታወቅ ወይንም በይፋ ሳይገለጽ የውኃ ሽታ ሆነ፡፡
ይህ ህብረት በፈረንሳይ ፓሪስ የተመሰረተ ሲሆን ፓሪስ አንድ እና ፓሪስ ሁለት የሚል መጠሪያ ነበረው፡፡ የሽግግሩ ፓርላማ አባል የነበሩ ፓርቲዎች ፓሪስ አንድ ጉባኤ ላይ ተካፍለው ሲመለሱ የፈጸሙትን ተግባር እንዲያወግዙ ተጠይቀው ፈቃደኛ ባለመሆናቸው ከፓርላማ ተባረሩ፡፡ ደቡብ ህብረት የኢተፖድህ አባል ሲሆን ፕ/ር በየነም የሀገር ውስጥ መሪነቱን ይዘው ነበርና ከትምህርት ምኒስቴር ም/ል ምኒስትርነት የተነሱት ፓርቲያቸው ከሽግግሩ ፓርላማ በተሰናበተበት ግዜ ነው፡፡ ኢተፖድህ በውጪ ሀገር የተመሰረተና በሀገር ውስጥ አባላት የነበሩት ቢሆንም ይሄ ነው የሚባል ብዙ ተግባር ሳያከናወን ወይንም ሳይታይለት መፍረሱም በይፋ ሳይነገር ከሰመ፡፡
የኢዳግ አመራሮች ከጋራ ፖለቲካ መድረክ እስከ አማራጭ ያደረጉት መተባበር ውጤት ባለማምጣቱ ኢዴፓ ገና እንደተመሰረተ ነበር የውህደት ጥያቄ አንስተው ግንኙነት የተጀመረው፡፡ኢዴፓ የተመሰረተው ምርጫ 92 ስድስት ወራት ሲቀሩት ስለነበረና ፓርቲው በምርጫው ለመወዳደር በመወሰኑ የውህደቱን ጉዳይ ለማከናወን ግዜ አልነበረም፡፡ ምርጫው አልፎ ጥቅምት 93 በተካሄደው የኢዴፓ ጉባኤ የተመረጠው አመራር ወዲያውኑ ከኢዳግ ጋር የውህደት ንግግር ጀመረ፡፡ የኢዳግ አመራሮች ለውህደት ተብሎ ለስራ የተነሳሳውን አዲሱን አመራር መበወዝ፣ በህዝብ ውስጥ መታወቅ የጀመረውንም የፓርቲውን ሰም መለወጥ አንፈልግም፣ እኛ ዓላማችን በውህደት ጥንካሬ ፈጥሮ ትግሉን አንድ ርምጅ ወደ ፊት ማስኬድ ነው፣ የሚል አቋም በመያዝ ለፓርቲዎች ውህደት እንቅፋት የሆነውን የሥልጣን ክፍፍልና የፓርቲ ስም ጉዳይ እልባት ሰጡት፡፡ ቀድሞ ከነበሩባቸው ትብብሮች ጋር ሁሉ ያላቸውን ግንኙነትም በመሰረዝ የተሳካ ውህደት ለማድረግ ተቻለ፡፡ በዚህም ቀላል የማይባል ጥንካሬ ለመፍጠር ተቻለ፡፡
በኢተፖድህ ድጋፍ ሰጪነትና በኦብኮ አስተባባሪነት ስድስት ፓርቲዎች (ኦብኮ፣ መአህድ፤ ኢዲዮ፤ ብዴህ፤የም፣¬) በ1992 በኢየሩሳሌም ሆቴል ተሰብስበው የምክክር መድረክ መሰረቱ፣በዚህ ስብሰባ ላይ ያልተጋበዙት ፕ/ር በየነ ጴጥሮስ እኛ እያለን ኦብኮ እንዴት አስተባባሪ ይሆናል በሚል ተሰብሳቢዎቹ ከሆቴሉ ሳይወጡ የተቃውሞ መግለጫ አወጡ፡፡ በዚህም ከጅምሩ እንካሰላንቲያ የገጠመው ምክክር መድረክ በ1993 የአዲስ አበባ የወረዳና የቀበሌ ምርጫ በጋራ ለመወዳደር ሙከራ ቢያደርግም የተሳካ ስራ መስራት አልቻለም፡ ይሄ መድረክ ያገናኛቸው መዐህድና ኢዴፓ ግን አንድ የምርጫ ምልክት መርጠው በጋራ መወዳደር በመቻላቸው የምርጫውን ሂደት ነብስ ስለዘሩበት የተደናገጠው ኢህአዴግ የተለመደውንና የሚታወቅበትን ተግባር በመፈጸሙ ፓርቲዎቹ በጋራ የወረዳውን ምርጫ አውግዘው በሳምንቱ ይደረግ ከነበረው የቀበሌ ምርጫ ራሳቸውን አገለሉ፡፡ የምክክር መድረኩም እድሜ በዚሁ አበቃ፡፡
የተገለጸው የምክክር መድረክ ተልእኮው ሲያበቃ በመድረኩ አማካኝነት ይገናኙ የነበሩት የተወሰኑ የፓርቲ አመራሮች ለምን እንበታተናለን በማለት ግንኙነታቸውን ቀጠሉ፡፡ የመድረኩ አባል ያልነበሩትና መተባበር በሚባልበት ቦታ ሁሉ የማይጠፉት ፕ/ር በየነ ተቀላቀሉ፡፡ ይህ ሂደት ቀጥሎ መአህድ ኢዴፓ ኦብኮ እና ዶ/ር በየነ (በአማራጭ ይሁን በደቡብ ህብረት ስላልታወቀ ነው) ግንኙነቱን አንድ ደረጃ ለማሳደግ የጋራ መግባቢያ ሰነድ አዘጋጁ፡፡ (ሰነዱን የጻፉት የኢዴፓው ቀመንበር ዶ/ር አድማሱ ገበየሁ ነበሩ፡) ሰነዱ ከመጽደቁ በፊት በአንድ ሀገራዊ ጉዳይ ላይ ከመዐህድ፣ኦብኮ አማራጭ ኃይሎችና ኢዴፓ የተሰጠ የሚል መግለጫ ተዘጋጀና ፓርቲዎች አስተያየት እንዲሰጡበት ለየፓርቲዎቹ ተላከ፡፡ ኢዴፓ ረቂቁን በሥራ አስፈጻሚው ተመልክቶ ማስተካካያ ካደረገ በኋላ በፕ/ር በየነ የአማራጭ ሊቀመንበርነት ላይ ጥያቄ እየተነሳ ባለበት ወቅት አማራጭን የመግለጫው አንዱ ባለቤት ማድረግ እንዴት ይሆናል? ፕ/ር በየነንስ የተቀበልናቸው በአማራጭ ነው በደቡብ ህብረት? ለዚህ ማብራሪያ እንፈልጋለን በማለት ጠየቀ፡፡ ሶስቱ ፓርቲዎች ለጥያቄው ምላሽ ከመስጠት ይልቅ ኢዴፓ እኔ ትልቅ ህብረ ብሄራዊ ፓርቲ ነኝ፣ ከጎሳ ፓርቲዎች ጋር አልሰራም፣ አይመጥነኝም ብሏል በማለት ጥያቄውን ወደ ጎን በመግፋት መግለጫውን በሶስቱ ስም አወጡት፡፡ ቀጥለውም በጋራ የተዘጋጀው ሰነድ ላይ አንድ በጎሳ የተደራጁትን የሚመለከት አንቀጽ ብቻ በመጨመር ተፈራርመው ትብብር ለዴሞክራሲ በኢትዮጵያን (ትዴኢ) መሰረትን ብለው መግልጫ አወጡ፡፡ ፕሮፓጋንዳውም 3 ለ1 ቀጠለ፡፡ ምርጫ 97 እየተቃረበ ባለበት ወቅት የፓርቲዎች ጉዳይ ይህ መሆኑ ያሳሰባቸው ዜጎች ሽምግልና ጀመሩ፡፡ ሽምግልናው እስከ ህዳር 95 ቀጥሎ ውጤት ባለመገኘቱ ሽማግሌዎቹ ተስፋ ቆርጠው ማቆማቸው ተሰማ፡፡
ዋንኛ ተዋናዩ ኢህአፓ ነው ተብሎ የተነገረለትና በሀገር ውስጥና በውጪ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ድርጅቶችን ያሰባሰበ ህብረት የመሰረተው ጉባኤ ላይ ከሀገር ቤት የስብሰባው ተሳታፊ የሆኑት ትዴኤን የመሰረቱት ሶስቱ ፓርቲዎችና የተገፋው ኢዴፓ ብቻ ነበሩ፡፡ ፕ/ር በየነና ፕ/ር መረራ በዙር የሀገር ቤቱን ሊቀመንበርነት ሲይዙ ኢዴፓ የጸኃፊነት ቦታ ደረሰው፡፡ በትዴኤ ሰረገላ አብረው አሜሪካ የሄዱት ኢ/ር ኃይሉም ሆነ መዐህድ አንድም ቦታ ሳያገኙ ቀሩ፡፡ በዚህ የተከፋው መኢአድ የጉባኤው ሰነድ ለአባል ድርጅቶች አለመድረሱን ምንያት በማድረግ ልዑካኑ ገና ወደ ሀገር ቤት ሳይመለሱ ተቃውሞውን አሰማ፣ በዚህም አመሰራረቱ እንዳይሆን እንዳይሆን የነበረው ኢዴኃኀ ከጅምሩ ችግር ገጠመው፡፡ ህብረቱ እንደምንም እየተንገታገተ ምርጫ 97 ደርሶ በምርጫው መሳተፍ አለመሳተፍ በሚል ሰፊ ውዝግብ ውስጥ ገባ፡፡ ከውጤት በኋላ ደግሞ ፓርላማ መገባት የለበትም የሚለውን የህብረቱን ውሳኔ ሁለቱ የሀገር ቤት ተተካኪ ሊቀመንበሮች ባለመቀበላቸው የውስጡና የውጪው አመራር ተለያዩ፡፡ ነገር ግን እነማንን ይዘው እንደሆነ ባይታወቅም ፕ/ር በየነ የኢዴኃኀ ሊቀመንበር ተብለው የመድረክ አባል ለመሆን በቅተው ነበር፡፡ ኋላ ግን እንዴትና በምን ምክንያት እንደሆነ ሳይታወቅ በደኢህዴህ ተተክቶ ከመድረኩ የተሰወረ ህብረት ነው፡፡
የኢትዮጵያ ዴሞክራቲክ ኀብረት ፓርቲ (ኢዴህ.ኢዲዩ) መሪው ልዑል ራሰ መንገሻ ስዩም ነዋሪነታቸው በውጪ ሆኖ ሀገር ወስጥ ላለው ቢሮ ኪራይና ለጽ/ቤት ሰራኞች ደመወዝ የሚችሉት ርሳቸው ነበሩ፡፡ በሚመሰረቱ ኀብረቶች ውስጥ አባል ከመሆን ባለፈ በግሉ የሚያሳየው ይህ ነው የሚባል እንቅስቃሴ አልነበረም፡፡ በዚህ የተሰላቹት መሪው የኢዴፓ መሪዎች አሜሪካን በሚሄዱበት ወቅት ምክክር ሲያደርጉ ቆይተው ብዙም ባላወያየ መንገድ ውህደት ተፈጽሞ የሁለቱን ስም በማጣመር የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ አነድነት ፓርነት (ኢዴአፓ)-በሚል መጠሪያ ወህደት ተፈጠረ ተብሎ ታወጀ፡፡ መሪው ልዑል መንገሻ ስዩም የበላይ ጠባቂ ቢባሉም ደመወዝ የሚከፈሏቸውን ሰድስት ያህል የፓርቲው ቋሚ ሰራተኞች ለኢዴፓ አስረክበው ወደ መኖሪያቸው ተመልሰው ሄዱ፡፡ ከዛ በኋላ ዘወር ብለውም አላዩት፡፡ ብዙም ሳይቆይ የኢዲዩ ሰዎች ውህደቱን አፍርሰናል ብለው መግለጫ ሰጡ፡፡ ዛሬም ድረስ ፓርቲ እየተባሉ የፓርቲዎች የጋራ መድረክ አባል ሆነው አሉ፡፡ እንደውም ኢፍዴኃግ የሚባል አራት ፓርቲዎች አባል የሆኑበት ግንባር መስርተናል ይላሉ፡፡
የሁለቱ ፓርቲዎች አመራሮች ለኢዴኃኀ መስራች ጉባኤ አሜሪካ በተገኙበት ወቅት በዛው ነዋሪ የሆኑ የሁለቱም ፓርቲዎች ደጋፊዎች ለውህደት እንደ ችግር ሆኖ ሲነሳ የነበረው መአህድ በጎሳ ላይ የተደራጀ የመሆኑ ጉዳይ አሁን ወደ መኢአድነት ሲቀየር እልባት አግኝቷል፡፡ በመሆኑም ፕሮግራማችሁ ተመሳሳይ፣ ዓላማና አደራጃጀታችሁ አንድ ሆኖ ሳለ ተለያይታችሁ የምትጓዙት፣ እኛንም በሁለት አቅጣጫ እንድንረዳ የምታስቸግሩን ለምንድን ነው? ከዚህ በኋላ ተዋህዳችሁ አንድ ካልሆናችሁ አንረዳም በማለት የማግባባትም የማስገደድም ስራ ሰሩ፡፡ በእነርሱ አገናኝነትም አመራሮቹ አንድ ሀሳብ ላይ ደረሱና ለየፓርቲዎቻቸው የሥራ አስፈጻሚ በፋክስ ማስታወሻ ላኩ፡፡ ይሄው መነሻ ሆኖ ሶስት ሶስት አባላት ያሉት የውህደት አመቻች ኮሚቴ ተቋቁሞ በፍጹም መግባባት ፕሮግራምና ደንብ አዋህዶ ከጨረሰ በኋላ እዚህ ግባ በማይባል በግለሰቦች የሥልጣን ፍቅር ከሽፎ ህዝብ በተስፋ የጠበቀው ውህደት ሳይሳካ ቀረ፡፡ ከውህደቱ አለመሳካት በላይ አንዱ ሌላኛውን ተጠያቂ ለማድረግ ሲባል ይነዛ የነበረው ፕሮፓጋንዳ እጅግ አሳዛኝ ነበር፡፡
መሰረቱ በውጪ ሀገር የነበረውና በኮ/ል ጎሹ ወልዴ ይመራ የነበረው የኢትዮጵያ መድህን ዴሞክራሲዊ ፓርቲ በያዘው መንገድ መቀጠል በሚሉና የአመጽ ትግል የምንለው አላወጣም ትግላችን ሰላማዊ የትግል ቦታችን ሀገር ቤት ከሕዝቡ መሀል መሆን አለበት በሚሉ ወገኖች ለሁለት ተከፍለ፡፡ ሰለማዊውን መንገድ የመረጠው ወገን ከኢዴፓ ጋር ለውህደት መነጋገር አንደጀመረ የመኢአድና የኢዴአፓ የውህደት ድርደር በመቅደሙ ሶስተኛ ሆኖ ለመግባት አስቦም ስላልተሳካ የሁለቱን ድርድር በቅርበት በመከታተል ውህደቱ ከተሳካ ከውህዱ ፓርቲ ጋር ውህደት ለመፈጸም ወሰነ፡፡ የመአህድ ኢዴአፓ ውህደት ሲከሽፍም መድህን በነገሩ ማዘኑን ለሁለቱ ፓርቲዎች ገልጾ ተወካይ ወደ ሀገርቤት በመላክ በአጭር ግዜ ፕሮግራምና ደንብ የማዋሀድ ስራ ተሰርቶ እስከ ምርጫ 97 ፍጻሜ ድረስ ስያሜውም የሁለቱንም ፓርቲዎች ስም ይዞ ኢዴአፓ መድህን እንዲባል ስምምነት ተደርሶ ውህድ ተፈጸመ፡፡ኢዴአፓ መድህን ቅንጅት ሆኖ ሲከስም የምርጫ 97 ወላፈን ያልነካቸው ኢዴፓ ብለው ቀጠሉ
የትግሉ መጀመሪያም መጨረሻም በአዲስ አበባ ከተማ በ1985 ዓም ያካሄደው ሰላማዊ ሰልፍ የሆነው ብሄራዊ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት(ብዴህ) የሚፈጠሩ ህብረቶች አባል እየሆነ ከቆየ በኋላ ተመናምኖ በምርጫ 97 ዋዜማ የቀሩት ጥቂት ሰዎች በውል ባልታወቀና ባልተነገረ መንገድ መኢአድ ወስጥ ገቡ፡፡ የምርጫ 97 ውጤት አይሆኑ ሲሆን ደግሞ ከመኢአድ አባላት ጥቂት ሰዎችን ይዘው በመውጣት ብርሀን ለኢትዮጵያ የተሰኘ ፓርቲ መሰረቱ፡፡ ብዙም ሳይቆዩ ደግሞ መኢአድ በገቡበት መንገድ አንድነት ወስጥ ገቡ፡፡
ትዴኤን በመሰረቱት መኢአድ፣ኦብኮ፣ፕ/ር በየነና በተገፋው ኢዴፓ መካከል የተጀመረውን የ3ለ1 መወጋገዝ ለማስቆምና እርቅ ለመፍጠር ሙከራ አድርገው ያልተሳካላቸው ሽማግሌዎች የመአህድና ኢዴአፓ ውህደት ድርድር ከጫፍ ደርሶ አለመሳካቱና ይህንኑ ተከትሎ በሁለቱ ፓርቲዎች መካከል ከፍተኛ መወነጃጀል መጀመሩና ይህ የሆነው ደግሞ ምርጫ 97 እየተቃረበ ባላበት ወቅት መሆኑ አሳስቦአቸው እንደገና ሸምግልና ሞከሩ፡፡ ነገር ግን በየፓርቲዎቻቸው ውስጥ ተጽእኖ ፈጣሪ የሆኑ ግለሰቦችን በሽምግልና አስታርቆ በምርጫ 97 ጠንካራ ተወዳዳሪ ፓርቲ ማድረሰ እንደማይቻል አረጋገጡ፡፡ ምርጫ 97 ደግሞ እንደ ቀደሙት ምርጫዎች ፓርቲዎች ለመወዳደር ብቻ የሚገቡበት ሳይሆን ለውጤት የሚፎካከሩበት መሆን አለበት የሚል እምነት አሳደሩ፡፡ መፍትሄም ብለው ዓላማው ፓርቲዎችን አቀራርቦ አንድ ጠንካራ ተፎካካሪ ቅንጅት መፍጠር የሆነ ቀስተደመና ኢትዮጵያ ማህበራዊ ንቅናቄ የተሰኘ ፓርቲ መሰረቱ፡፡ አደረጃጀታቸው ለሁሉም ኢትዮጵያውያን ክፍት የሆነ መቀመጫቸውን በሀገር ቤት ያደረጉ የሚል መስፈርት አውጥተው ይህን የሚያሟሉ አራት ፓርቲዎች መርጠው ቅንጅት ተመሰረተ፡፡ የምርጫው ውጤት ሞት፣ ስደት፣እስራት አካል መጉደል፣ትዳር መፈናቀል፣ ወዘተ አስከተለ፡፡ ከዚህ አሳዛኝ ክንውን በኃላ 21 ወራት ታስረው የተፈቱት መሪዎች ቅንጅትን ሲመሰርቱ ለፈጸሙት ስምምነት፣ ከእስር ሲወጡ ለገቡት ቃል ከምንም በላይ የመረጥናቸው ለቤተ መንግሥት እንጂ ለቃሊቲ ወህኒ ቤት አይደለም በማለት መሪዎቻችን ይፈቱ እያለ 21 ወራት ያለመታከት ለጮኸውና በአመቸው መንገድ ሁሉ ለታገለው በውስጥም በውጪም ለሚኖረው ዜጋ መስዋእትነት አክብሮት ሰጥተው የግል ችግራቸውንና የሥልጣን ጥማቸውን ወደ ጎን በማለት አንድ ሆነው ትግሉን ሊያስቀጥሉ ሲገባቸው የጨው ዘር ሆኑ፡፡ ከመበታተናቸው በላይ መወነጃጀል መዘላለፋቸው በእጅጉ አሳፋሪና ህዝቡን ተስፋ ያስቆረጠ ነበር፡፡
ፓርቲዎች እንደመሰረቱት ቢነገርም አባላቱ በተናጠልም ሆነ ግንባር የሚባለው በተግባር ቀርቶ በስም ብዙም የሚታወቁ አይደሉም፡፡ በምናራመደው መድብለ ፓርቲ የፖለቲካ ስርዓት ፓርቲዎች በተናጠልም ሆነ ግንባርና ህብረት በመፍጠር መንቀሳቀስ ችለዋል ለሚለው ፕሮፓጋንዳ ግን ይነሰም ይብዛም የፖለቲካ ፓርቲዎች መድረክ አባል ሆነው እየጠቀሙ ነው፡፡
ምርጫ 2002 ሲቃረብ ወደ አመካይ ስፍራ መምጣት በሚል የአቶ ስዬ ስትራቴጂ አራት ፓርቲዎችና ሁለት ግለሰቦች የምክክር መድረክ የሚባል ህብረት መሰረቱ፣ አንድነት እንደተመሰረተም ጥያቄው ቀርቦለት እያጠናው እያለ ሊቀመንበሩ ወ/ት ብርቱካን ሚደቅሳ በመታሰሯ አመራሩን የያዙት ሰዎች አንድነትን ያለበቂ ጥናትና ዝግጅት የመድረክ አባል አደረጉት፣ የመድረክ አባላት ዓላማና አደረጃጀታቸው የተዘበራረቀ አንዴ ስምንት ፓርቲዎች ሌላ ግዜ ስድስት ፓርቲዎች ሲሆኑ ከመታየታቸው በላይ በአንድ ሰው የሚመሩ ሶስት ፓርቲዎቸ እየተፈራረቁ አባል ሲሆኑም ተስተውሏል፡፡ ምስረታው ላይ ፕ/ር በየነ አባል የሆኑት በኢዴኃኀ ነበር ቆየት ብሎ ኢዴኃኀ በደኢህዴህ ተቀየረ ሶሻል ዴሞክራሲ የሚባለው ፓርቲያቸውም አባል ሆነ፡፡ የኢዮጵያ ዴሞክራሲዊ አንድነት ንቅናቄ የሚባለው ብዙም የማይታወቅ ፓርቲና የሶማሌ ዴሞክራሲዊ ኃይሎቸ ቅንጅት የተባለው ነጠላ ፓር ይሁን የፓርቲዎች ተምረት በውል የማይታወቅ ፓርቲ ከመድረክ መውጣታቸውን አወጁ፡፡ ከሶስት ኣመት በኋላ ደግሞ ሁለቱበኦሮሞ ስም የተደራጁ ፓርቲዎች ተዋህደው አንድ ሲሆኑ የፕ/.ር በየነ ሁለት ፓርቲዎችም ተዋሀዱ፡፡ በዚህ አወንታዊና የሚደገፍ ርምጃ አማካኝነት አሁን የመድረክ አባላት አራት ፓርቲዎች ማለትም አንድነት ፣አረና እና ሁለቱ በውህደት የተፈጠሩ ፓርቲዎች ናቸው፡፡
ነገር ግን የአንድነት የመድረክ አባልነት አይጥሉት አያንጠለጥሉት ሆኗል፡፡ መድረክም መጠናከር እንደተሳነው ሲታይ አራት ዓመታት በከንቱ ባክነዋል ለማለት ያስደፍራል፡፡
ለመገናኘታቸው ምክንያት የሆነው ምርጫ 2005 የከተማና የአካባቢ ምርጫ ሲሆን አብዛኛዎቹ ስማቸውም ሆነ መሪያቸው በውል የማይታወቅ ነው፡፡ ዋና ዋና የሚባሉት መኢአድ አንድነት ሰማያዊና መድረክ( አንድነት የመድረክ አባል ሲሆን ሰላሳ ሶስቱ ውስጥ ደግሞ ሁለቱም አባል መሆናቸው የአደረጃጀት መመሰቃቀልን ያሳያል) አባል ነበሩ፡፡ ምርጫ ቦርድ የግዜ ሰሌዳ አውጥቶ አጽድቁልኝ ያለበትን የምርጫ 2005 ሂደት በጋራ መቃወማቸው፣ሁሉም በምርጫው ላለመሳተፍ መወሰናቸውና በምርጫው ላይ ጥያቄ እንዲነሳ ለማድረግ መብቃታቸው በበጎ ጎን የሚጠቀስ ሲሆን ልንተባበር ነው ቅንጅት ልንፈጥር ነው ወዘተ የሚለው ከፕሮፓጋንዳ ፍጆታ የዘለለ አልፈየደም አይፈይድምም፡፡ በተለይ ደግሞ ከ10 ያላነሱ ከስብስቡ ወጥተው ሳለ 33 የሚለውን ቁጥር መጠሪያ አድርጎ መጠቀም ከተግባር ይልቅ ፕሮፓጋንዳ፣ ከብቃት ይልቅ የቁጥር ጨዋታ የተቀዋሚው ስራ መሆኑን የሚያሳይ ነው፡፡
ይሄ ደግሞ በምርጫ 2007 ዋዜማ የተሰማ ነው፡፡ እነማን እንደሆኑ ያልታወቁ፣ለምን ዓላማ እስከምን ድረስ እንደሚተባበሩ ያልተገለጸ ከመሆኑ አንጻር ዛሬም እንደትናንቱ ተባብረናል ከሚል ፕሮፓጋንዳ ተጠቃሚ መሆንን ያለመ ይመስላል፡፡ የ33ቱም የ10ም አጋፋሪ ሆነው የሚታዩትና ፉክክር የገጠሙ የሚመስሉት አንድነትና መኢአድ ደግሞ ለብቻችው ለውህደት እየተነጋገርን ነው ሲሉ መስማት ጀምረናል፡፡
ሁለቱም ፓርቲዎች የ33ቱ አባል ከመሆን በላይ በስብስቡ ውስጥ የበላይነት ለመያዝ የሚታገሉ መሆናቸው ከድርጊት ከንግግራቸው በግልጽ ይታያል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ አንድነት የመድረክ አባል ሆኖ በይፋ ለመውጣት ለመቀጠል ተቸግሮ የሚገኝ ሲሆን መኢአድ ደግሞ የአስሩ ስብስብ አባል ከመሆኑም በላይ የአንበሳውን ድርሻ ለመያዝ እየተጣጣረ ነው፡፡ በዚህ ምስቅልቅል ሁኔታ ውስጥ ያሉት ፓርቲዎች ለውህደት እየተነጋገርን ነው ማለት ይዘዋል፡፡ ለጊዜው ሆኖ ለማየት ያብቃን ማለት ይበቃል፡፡
ተባብሮ መስራት ከተቻለም ከቅንጅት እስከ ውህደት ተግባራዊ ማድረግ አስፈላጊነቱ ተቃውሞ የማይነሳበት የዘወትር የህብረተሰቡ ጥያቄ ነው፡፡ ቅንነቱ፣ከራስ በላይ ማሰቡ፣ለፍሬው ተጠቃሚነት ሳይሆን ትግሉ ለሚጠይቀው መስዋዕትነት ራስን ማዘጋጀት ካለ ተግባራዊ ማድረግ የማይቻልም አይደለም፡፡ ነገር ግን ከላይ ለማሳየት እንደተሞከረው ሀያ አመት ሙሉ ከጅምር አልፎ ተግባራዊ ሊሆን አልቻለም፡፡ ይህም ሆኖ ግን ተባበሩ የሚለው ጥያቄም ሆነ ካልተባበርን ከፊት ለፊታችን ያለውን ተራራ መግፋት አንችልም የሚለው የፕሮፓጋንዳ ዋይታ ዛሬም አለ፣ ይሁን እንጂ ጥያቄውን የሚያቀርቡት ሶስተኛ ወገኖችም ሆኑ ለፕሮፓጋንዳ ፍጆታ የእንተባበርን ነጋሪት የሚጎስሙት ፖለቲከኞች መተባበሩ እንዴት፣ በምን ደረጃ በእነማን መካከል ወዘተ ሊፈጸም እንደሚችል በተጨባጭ ማስረጃ የተደገፈ ተአማኒና ተግባራዊ ሊሆን የሚችል አቅጣጫ አያመላክቱም፡፡
ጉዳዩ ደግሞ አንድ ሁለት ፓርቲዎች ተጠናክረው እንዳይወጡ ወይንም ከምር የታሰበበት መተባበር እንዳይኖር እያደረገ በመሆኑ በተለይ ደግሞ ከምርጫ 2007 ጊዜ መቃረብ አንጻር ፈጣን መፍትሄ የሚያሻው ጥያቄ ነው፡፡ በምርጫ ዋዜማ ምኒልክን ቤተ መንግሥትን አሸጋግረው እያዩ ካልተባበርን ምርጫውን አናሸንፍም በሚል የሚታሰብ መተባበር፣ከፊታችን ያለውን ተራራ ተጋግዘን እንናደው ቀሪው እዛ ሲደረስ ይታሰብበታል ተብሎ የሚጀመር ግብ አልባ አብሮ መስራት፣እስከ ዛሬ ከተመለከትናቸው የተለየ ውጤት አያስገኝም፡፡ምክንያቱ ደግሞ ገልጽ ነው፣መተባበሩ የተፈለገው ተደጋግፎ ጠንካራ ኃይል ሆኖ ለመውጣት ሳይሆን አንዱ በአንዱ ላይ በመደገፍ፣ ደካማው በጠንካራው ላይ በመንጠላጠል ስልጣን ማግኘትን ያለመ ስለሚሆን ህብረትም ይባል ውህደት ድርድር ሲካሄድ ሁሉም በልቡ የሚያስብና የሚያቅደው ሰለ መተባበሩ ውጤታማነት ሳይሆን የመተባበሩን መሰላል ተጠቅሞ ስለሚያገኘው ስልጣን በመሆኑ ጅምሩ አይሰምርም፣ እንደምንም ጥርስ ተነክሶ ይሉኝታ ተፈርቶና የህብረተሰቡ ቁጣ ታስቦ እስከ ደምጽ መስጫው እለት አብሮ መዝለቅ ቢቻል እንኳን በሚገኘው ውጤት ጸብ ይነሳል፡፡የመድረክ አንድ ወንበር ያስነሳውን ውዝግብ ማስታወስ ብቻ ይበቃል፡፡
ስያሜው ምንም ይሁን ምን የመተባበሩ ዓላማ በምርጫ ለውጥ ለማምጣትና አስተማማኝ የዴሞክራሲ ሥርዓት መሰረት ለመጣል የሚያስችል ጠንካራ ተፎካካሪ ኃይል መሆንን ያለመ ሳይሆን ራስን ለሥልጣን ማብቃትን መነሻ ያደረገ ሲሆን ሁሉም በአደባባይ ከሚናገረው በተቃራኒ ጥረቱ ለየግሉ ፍላጎት መሳካት ይሆናል፡፡ ቅንጅት፣ ግንባርም እንበለው ውህደት ደግሞ ሥልጣን ናፋቂዎችን ሁሉ ለሚፈልጉት ሥልጣን ሊያበቃ ስለማይችል ነገሩ ሁሉ አንድ ርምጃ ሳይሄድ ይሰነካከላል፡በአዋጅ የተነገረው መተባበር በመወነጃጀልና በመዘላለፍ ይፈርሳል፣አልያም የውኃ ሽታ ሆኖ ይቀራል፡፡ ፖለቲከኞቻችን ከትናንት የማይማሩ፣ በደረሰባቸው የማይቆጩ፣ ባደረሱት የማይጸጸቱ በመሆናቸውም የመተባበርን ዜማ እያዜሙ አለመተባበርን በተግባር እያሳዩ እነሆ ምርጫ 2007 ዋዜማ ደርሰዋል፡፡
ሕዝቡ ለውጥ ናፍቋል፣ አገዛዙ ከፍቷል ተፎካካሪው ባለበት ይረግጣል ፣ታዲያ ምን ይበጃል!! መተባበር በግለሰቦች ፍላጎት ላይ የሚንጠለጠል ሳይሆን በፓርቲዎቹ መካከል የሚፈጸም መሆን አለበት ለዚህ ደግሞ ፓርቲዎች ብሄራዊ መግባባት፣ እርቅ፣ ውይይት፣ እያሉ ራሳቸው በውስጣቸውና እርስ በርሳቸው ያልፈጸሙትን ኢህአዴግን መጠየቁን አቁመው በመካከላቸው መቀራረብና መደጋገፍ ሊያመጣ የሚችል መተማመን ላይ የሚያደርሳቸው ውይይት ቀዳሚ ሥራቸው ሊሆን ይገባል፡፡ ከአብዛኛዎቹ የፓርቲ መሪዎች የአሮጌው አስተሳሰብ ምርኮኝነትና ከሚፈለገው አስተማማኝ የዴሞክራሲ መሰረት አንጻር ወደ እዚህ ደረጃ ለመድረስ ቅድመ ሥራዎች ያስፈልጋሉ፡፡
1. መነጽሩን ወደ ራስ ማዞር፣ የሌላኛውን ህጸጽ በአደባባይ አጉልተውና ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ለመናገር የሚደፍሩትን ግማሽ ወኔ ተጠቅመው ግልጽና ዴሞክራሲያዊ ውይይት በየቤታቸው በማካሄድ የመጡበትን መንገድ መለስ ብለው በመቃኘት ድክመት ጥንካሬያቸውን መፈተሽ፣
2. የሀሳብ ልዩነትን ማክበር፣ ሀ–በአንድ ፕሮግራም ማመንና በአንድ መተዳደሪያ ደንብ መገዛት እንጂ ሁሉም አባል አንድ አይነት አስተሳሰብ እንዲኖረው እይጠበቅምና እስከ ዛሬ የቆየው የተለየ ሀሳብ ያላቸውን የመፈረጅና በአሉባልታ ለማዳከም የመጣር በሽታ ተወግዶ፣የሀሳብ ልዩነት ለመሻሻል ያለው ጠቀሜታም ግንዛቤ አግኝቶ የሚከበርበትና የሚዳብርበት ግልጽነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት ዴሞክራሲያዊ ባሕል መፍጠር፣ ለ-ከመነሻው የተለያዩ ፓርቲዎች መመስረታቸው አንድ የማያደርጉዋቸው ነገሮች በመኖራቸው ነውና በደፈናው ተባብረን እንስራ ከማለት፣ አላስፈላጊ ፉክክር ውስጥ ከመግባት፣ በጥላቻ ስሜት ከመተያየት ወጥቶ የተለያዩ ፓርቲዎች ለመሆን ያበቃቸውን የፕሮግራም የመርህ የመሪዎች ፍላጎት ወዘተ በቅጡ መመርመር ፣ልዩነትን እያጠበቡ አንድነትን ማስፋት፣ መሰረታዊ በሆኑ ልዩነቶቸ ላይ ላለመግባባት ተግባብቶ በመከባበር ለመቀጠል የሚያስችል ስምምነት መፍጠር፡፡
3. ተከታይ ሳይሆን አባል ማብዛት፣አቤት፡ ወዴት፡ እሺ፡ እያለ ለአመራሮቹ የሚሰግድ ተከታይ ሳይሆን ፕሮግራሙን ተረድቶ ለተፈጻሚነቱ ለመታገል የቆረጠ፣ የመተዳደሪያ ደንቡን አውቆ ለመገዛት የወሰነ አባል ነው የሚያስፈልገው፡፡ ይህ አይነቱ አባል የሰጡትን ሁሉ እንደወረደ የሚቀበል፣ የነገሩትን ሁሉ ትክክል የሚል፣ የአመራሮች ተከታይ ሳይሆን ለምን? ማን? መቼ? ወዘተ እያለ የሚጠይቅ የባለቤትነት ስሜት ያለው ስለሚሆን ለፓርቲ እድገት ብሎም ለሚፈለገው አብሮነት በጣም ወሳኝ ነው፡፡
4. ምክር ቤትን ማጠናከር፣ እጅ የሚያወጣና የሚያጨበጭብ ሳይሆን ሀሳብ የሚያፈልቅ ተከራክሮ የሚወስን፣ግለሰብ መሪዎችንም ሆነ ሥራ አስፈጻሚውን የሚሞግት ምክር ቤት ማቋቋም፡፡
እነዚህንና ሌሎች ተግባራትን ማከናወን ከተቻለ ስምና የምርጫ ቦርድ የምዝገባ ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ካለው ስብስብነት ወደ ፓርቲነት ማደግ ተቻለ ማለት ነው፡፡ ለመተባበር የሚደረገው ውይይትም በመሪ ግለሰቦች ፈቃድና ፍላጎት በእነርሱው ስሜት የሚደረግ ከመሆን ወጥቶ ፓርቲ ከፓርቲ ይሆናል፡፡ በግለሰቦች መካከል የሚደረግ ውይይት ታሳቢ የሚያደርገው ሥልጣንን ሲሆን በፓርቲዎች መካከል የሚደረገው ውይይት መነሻውም ሆነ መድረሻው ሀገራዊ ጥቅምን ታሳቢ የሚያደርግ በመሆኑ ሁለተኛው የተሻለ ውጤት ይኖረዋል፡፡
በፓርቲ መካከል ውይይት ሲባል ተወክለው የሚነጋገሩት ግለሰቦች መሆናቸውን በመዘንጋት አይደለም፡፡ፓርቲው ለውይይት ለሚወክላቸው ሰዎች መመሪያ ሰጥቶ የሚልክ፣ ሂደቱንም በቅርብ የሚከታተል፣ በየደረጃውም ሪፖርት እየዳመጠ የሚወስን በመሆኑ መሪ ግለሰቦች በራሳቸው ፍላጎትና መንገድ መሄድ የሚችሉበት ልቅነት ስለማይኖር ነው፡፡ አጀንዳውም እንተባበር ሳይሆን አስተማማኝ የዴሞክራሲ መሰረት ለማኖር 20 ዓመት ሙሉ ለምን አቃተን? አሁንስ እንዴትና በምን ሁኔታ ብንስራ ገቢራዊ ልናደርገው እንችላለን? የሚል ሆኖ ተባብሮ መቆም፣ ግንባር መፍጠር፣ ውህደት መመስረት፣ወዘተ የሚለው ከውይይቱ ውጤት የሚገኝ መሆን አለበት፡፡