Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ደራሲው ተረት “ተወዳጅ እንዲሆንና ደስ እያለ እንዲነበብ አፋዊ መልኩ ወይም የሞራሉ ጌጥ ደህና ሆኖ የተሰራ እንዲሆን ያስፈልጋል” (ገጽ 5) እንደማለታቸው ተረቶቻቸውን በተመሠከረለት የአከያየን ክኅሎታቸው አንባቢን ይዘው የሚያቆዩ አድርገው ደርሰዋቸዋል። እንደ ቃላዊው ተረት አንድ መሥመር የሚከተሉ የታሪክ አወቃቀሮች፣ ያልተወሳሰቡ ታሪኮች፣ በአብዛኛው በድርጊቶቻቸው እና በንግግሮቻቸው በቀላሉ የምንተዋወቃቸው ገጸ ባሕርያት፣ የማያደናቅፍ ቋንቋ የሐዲስ ተረቶች መለያዎች ናቸው።
እነዚህ ተረቶች ጽሑፋዊው የተረት ዘውግ ከቃላዊው ተረት በተዋሰው ስልት መሠረት ሁሉም ከአፋዊው አጫዋችነታቸው፣ ከጊዜ ማሳለፊያነታቸው ባሻገር ለአንባቢው (እንደየመረዳቱ) የሚሰጡት ትምህርት ወይም “ሞራል” አላቸው። ሐዲስ በተረቶቻቸው ደግነትን፣ ብልሕነትን፣ ተስማምቶ መኖርን፣ ያለኝ ይበቃኛል ማለትን እና የመሳሰለውን ሲሰብኩ፤ ስግብግብነትን፣ ክፋትን፣ ከንቱ ውዳሴን፣ ሞኝነትን፣ በሌላው ላይ መፍረድን እና የመሳሰለውን ያወግዛሉ።
የሀዲስ ተረቶች እንደማንኛውም ማዝናኛ እና ማስተማሪያ ተረት እንዲታዩ፣ ጭብጦቻቸውም ኹለንታዊ ተደርገው እንዲወሰዱ፣ ሀዲስ በመግቢያቸው ላይ ግፊት ያደርጋሉ፤ ወደ ሌላ አትተርጉሙብኝ ብለው የሚማፀኑም ይመስላሉ፦
“አንባቢዎች ሆይ፣ ከተረት ታላቅነት አንዱ፣ በጊዜና በቦታ የማይወሰን መሆኑ፣ ማለት ላለፈ፣ ላለ፣ ለሚመጣም መሆኑና እንዲሁም ሰዎች በማኅበራዊ ኑሮ በሚኖሩበት አገር ሁሉ ለርስ በርሳቸውና ለያንዳንዳቸው ባሕርይ ምሳሌ መሆኑ ነው። ስለዚህ የተረትን ትርጉም ላንድ አገር፣ ላንድ ሰው፣ ወይም ለተወሰነ ጊዜ መስጠት፣ የጠበበ አስተያየትና ለደራሲውም ትክክለኛ ፍርድን አለመስጠት መሆኑን ማሳሰብ እወዳለሁ። (ገጽ 4)”
እሳቸው ይህንን ይበሉ እንጂ ተረቶቻቸው በዘመን ዓይን ከመታየት አልዳኑም። በመጨረሻው እትም ውስጥ ከተጨመሩት ድርሰቶች አንዱ የሆነው “አንበሳ ንጉሠ አራዊት” የተባለው ተረት በ1948 ታርሞ ካልመጣ አይታተምም ተብሎ ተመልሶባቸዋል፤ እሳቸውም አላርምም በማለታቸው ከመድብሉ ውስጥ እንዲወጣ ሆኗል። ለዚህ ዋነኛው ምክንያት በተረቱ ውስጥ የሚተረከው የአንበሳ ግዛተ ዐፄ የኢትዮጵያን ዘውዳዊ ስርዓት የሚመስል በመሆኑ እና የአንበሳው አገዛዝ ከሕዝበ እንሰሳቱ ይልቅ ለመኳንንተ አራዊቱ ያደላ መሆኑን ስለሚያሳይ ይመስላል። ንጉሡ ቸልተኛ እና መኳንንቱ የሚያቀርቡለትን የሕዝቡን ሥጋና ደም ተኝቶ የሚቀለብ፣ መኳንንቱ ደግሞ የመረጣቸውን ሕዝብ አርደው የሚበሉ በቃኝ የማያውቁ አውሬዎች አድርገው ከመመሰላቸው ባሻገር፣ እነዚሁ መኳንንት ሕዝበ እንሰሳቱ መሐል ጠላትነትን ዘርተው ሲበታትኑትና ንጉሥ አንበሳንም ያለ ተገዢ ሕዝብ ሲያስቀሩት ማሳየታቸው በስርዓቱ ቃፊሮች እና ምናልባትም በራሳቸው በዐፄ ኃይለ ሥላሴም አልተወደደላቸውም።
ይኽ ተረት ሳይታረም እንዳይታተም ከተከለከለ በዐሥር ዓመቱ ባሳተሟቸው ‹ፍቅር እስከ መቃብር› እና ‹ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር ያስፈልጋታል?› በተባሉት መጽሐፎቻቸው ውስጥ ስለ መንግስት አስተዳደር ሥርዓት ያነሷቸውን ሙግቶች እና የለውጥ ሐሳቦች ካነበበ በኋላ ይኽንን “አንበሳ ንጉሠ አራዊት” የተባለ ተምሳሌታዊ ተረት ያገኘ አንባቢ የሐዲስን ቅጥጥብ (political parody) ሳያስተውል ማለፍ የሚቻለው አይመስለኝም፤ የሀዲስ በዘመንም በሥፍራም ያልተገደበ ኹለንታዊ ትርጓሜ ስጡልኝ ተማፅኖ ሽሙጡን አይጋርድበትም።
በርግጥ የዘውዳዊ አገዛዝ ጠባያት ኹለንታዊነት ሊኖራቸው ይችላል፤ በሁሉም ቦታ በሁሉም ዘመን የሚመሳሰሉባቸው ጠባያት ይኖሯቸዋል። ይኽ ማለት ግን የአገሬን ተረት እያነበብኩ፣ ሀዲስ ስለዓለም ዘውዳዊ ሥርዓቶች እየነገሩኝ ነው ለማለት የኢትዮጵያውን ሥርዓት የተረቱ ፍካሬዬ ውስጥ ሳላካትተው ማለፍ አለብኝ ማለት አይደለም። ሀዲስ በዚሁ ተረት ውስጥ ያስቀመጧቸውን እና እሳቸው ቢከላከሉም፣ ወይም ኢትዮጵያን እያሰቡ አልጻፉትም ብንል እንኳን ራሱ ተረቱ ውስጥ እንዲህ ወዳለው ትርጓሜ የሚገፋፉንን መጠቁሞች እናገኛለን (ገጽ 101-125)።
ሀዲስ ዓለማየሁን እዚህ ገጽ ላይ በበቃ ደራሲነታቸው እናንሳቸው እንጂ መምህር፣ አርበኛ፣ ዲፕሎማት፣ የፖለቲካ አቅጣጫ መሪም ነበሩ። የኢጣሊያ በቀል ያረገዘ እና ቅኝ ግዛትን የቋመጠ ዓይን ኢትዮጵያ ላይ አርፎ አገራችንን በወረረ ጊዜ፣ ሀዲስ በፉከራ እና በቀረርቶ በተዋዛው የሕዝቡን ወኔ በተውኔት ድርሰታቸው (“የኢትዮጵያና የጣሊያን ጦርነት በአድዋ”) ቀስቅሰዋል። ከዚያም በራስ ዕምሩ ጦር ውስጥ ተሰልፈው ወራሪውን ለመመከት ተዋግተዋል፤ ከብዙ የጦርነት ድሎች በኋላም ጎጀብ ወንዝ ላይ ተማርከው ለሰባት ዓመታት ጣሊያን አገር በግዞት ቆይተዋል። ከዚህ የስደት እስረኝነት ከተመለሱ በኋላ ነበር ኢትዮጵያን ወክለው በተለያዩ አገሮች፣ በተለያዩ ዓለም ዐቀፍ ጉባኤዎች ላይ በመሳተፍ እንዲሁም በዲፕሎማትነት፣ እና በሚኒስቴርነት ሲያገለግሉ የቆዩት። እንግዲህ ‹ተረት ተረት የመሰረት› ከዚህ ሁሉ ውጣ-ውረድ-ውጣ በተገኘ የሕይወት ተመክሮ እና ንባብ ላይ ተመሥርቶ የተደራጀ መጽሐፍ ነው ማለት እንችላለን።
ሀዲስ በ1949 “በኮሎምቢያ ዩኒቨርሲቲ የሚማሩ፣ ከልዩ ልዩ አገር የተሰበሰቡ ተማሪዎች ባንድ የሚኖሩበትና ስለ ልዩ ልዩ ጉዳይ ጉባዔ እያደረጉ የሚወያዩበት ቤት” ባሉት ‹ኢንተርናሽናል ሀውስ› ጉባዔ ላይ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጋባዥነት ንግግር አድርገው ነበር። እሳቸው እንደሚሉት ስለኢትዮጵያ እና ስለቅኝ አገዛዝ እንዲናገሩ ተጠይቀው፣ በተለይ ቅኝ አገዛዝን በተመለከተ ነገር በምሳሌ ቢቀርብ ይበጃል ብለው ከሐተታ ይልቅ ሥርዓቱን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ተረት አቅርበዋል፤ ይኸው ተረትም “የድመት ስህተት” ተብሎ በራሱ በ‹ኢንተርናሽናል ሀውስ› መጽሔት ላይ ወጥቷል። ይኽ ተረት ትንሽ ማስተካከያ እና የርዕስ ለውጥ ተደርጎለት ወደ አማርኛ ተመልሶ እዚህ መጽሐፍ ውስጥ ተካቷል (ገፅ 31-43)።
ተረቱ የድመት ሕዝብ የገጠመውን የምግብ ችግር ለማቃለል እንዴት የአይጥን ሕዝብ በላሠልጥንህ ዘዴ አታሎ እንደፈጀው ይተርካል። የድመት አገር በሕዝብ ብዛት፣ በኃይልና በሥልጣኔ እየደረጀ ሲመጣ ያለው የተፈጥሮ ሀብት፣ በተለይ ምግቡ እና የፋብሪካው ግብአት እያነሰው በመምጣቱ፣ የድመት ሕዝብ በረሃብ የማያልቅበትን፣ ሥልጣኔውም የማይጠፋበትን መላ ፍለጋ ባሕር ተሻገረ። መልዕክተኞቹ የድመት “አንትሮፖሎጂስቶች” የአይጥ ሕዝብ በምንትነቱ እንዲያፍር ካደረጉት በኋላ እንደኛ ውብ እና ግዙፍ እናደርግሃለን ብለው አባበሉት። ከዚያም የድመት መንግሥት በአይጥ ግዛት አይጦች ወደ ድመትነት እንዴት እንደሚለወጡ የሚያስተምሩ ትምህርት ቤቶችን፣ ለውጡን እንዴት ማካሔድ እንደሚቻል የሚያጠኑ ሆስፒታሎች፣ ሌሎችንም ድመታዊ ተቋማትን አቋቋሙ። የአይጥ ሬሳዎች በላቦራቶሪ ሊመረመሩ ወደ አገረ ድመት ይጓጓዙም ጀመር። ይህ ስላልበቃም የአይጥ ወጣቶች ከነነፍሳቸው ለትምህርት በሚል ሰበብ ወደ ድመት ግዛት ይወሰዱም ይጀምራል። ይኼ ሁሉ ማታለል መሆኑን ከብዙ ዓመታት በኋላ የተረዱት አይጦች በገዛ አገራቸው ከድመት ጠላቶቻቸው ለመሸሸግ ጉድጓድ ቆፍረው መኖር ይጀምራሉ።
ይኼ ተረት አፍሪካን ለማሠልጠን በሚል ሽፋን በቅኝ ገዢዎች የተፈፀሙ ማታለያዎችን እና ግፎችን በተምሳሌታዊ ስልት ያቀረበ፣ የዓለምን የሥልጣኔ ታሪክ የሚሞግት፣ በአንትሮፖሎጂ ስም፣ በሳይንስ ስም የተካሔዱ የዘር ጭቆናዎችን በሽሙጥ ሾጥ ያደረገ ተረት ነው። ይኽ ተረት ከነ ቺኑዋ አቼቤ ታላላቅ ልቦለዶች ባልተናነሰ፣ ነገር ግን ዓለም በሚኮራበት የሥልጣኔ ታሪክ ላይ በመቀጣጠቡ ደግሞ በተምሳሌታዊ ኪነቱ የላቀ አፍሪካዊ ድምፅ ነው። በምሬቱ ከማሳቀቅ፣ በወቀሳው ከማማረር ይልቅ ለተወራሪዎቹም ለወራሪዎቹም ያለፉበትን፣ ያሉበትን እና የሚኖሩበትን ሁኔታ ያሳየ ተረክ ነው። ቅኝ አገዛዝ ሕዝቡን ዘርፎ፣ የተፈጥሮ ሀብቱን ተቆጣጥሮ አገሬውን ከሚታይ ሀብቱ ብቻ አይደለም የሚያራቁተው፤ ሌላው ሌላው የሥልጣን እና የሥነ ልቡና ጉዳይ ቢቀር እንኳን አገሬው ከምንትነቱ እንዲጣላ፣ የወራሪውን ምንትነት በመመኘት የራሱን ባሕልና ወጉን፣ ራሱንም ጭምር በስውር ደባው እንደነጠቀው ታሪክ ይመሰክራል። የዚያ የማንነት ዝርፊያ ውጤቱ እስካሁን ድረስ ለመዝለቁ ደግሞ ከዓይናችን ወዲያ ምስክር አይኖርም።
ሀዲስ በሌሎቹም ተረቶቻቸው ውስጥ እንደሚሉት ለእንዲህ ያለው የሰው ልጅ ጥፋት ትልቁ ምክንያት በቃኝ አለማወቅ ነው። ሥልጣኔ በወጉ ካልተያዘ አልጠግብ ባይነትን ያረባል የሚሉ ይመስላሉ። ለዚህም ሳይሆን አይቀርም የዚህን ታሪካዊ ተረት ርዕስ “ጥጋብ ስስትን ያገባ እንደሆን፣ ረኀብን ይወልዳል” ያሉት። በነገራችን ላይ ይኽንን የአይጥ እና የድመት ተምሳሌታቸውን ‹ፍቅር እስከ መቃብር› ውስጥ ፊታውራሪ መሸሻ የሚያስገብሩት እና በክፉ ቀኑ ሳይቀር የሚዘርፉት ባላገር ባመፀባቸው እና ለውጊያ በተገዳደራቸው ወቅት ሲጠቀሙበትም እናያለን፤ ይህም ተረቱ ከኹለንታዊነት ወዲህ አገራዊ ስለመሆኑ የሚጠቁመን ፍንጭ ነውና የፊታውራሪን ንቀት የጀቦነው ተረትና ምሳሌ ላስታውሳችሁ፡- “…ያይጦች መሰናዶ፣ ያይጦች አድማ ድመት እስኪደርስ ነው!” (ገጽ 259)
በተረቶቹ አሰላለፍ መጨረሻ ላይ የምናገኘው “ዞሮ ዞሮ ዓለም ለዝንጀሮ” የተባለው ሥልጣን ወይም/እና ሥልጣኔ የተባሉት የሰው ልጅ ጉዳዮች በዝንጀሮዎች አማካይነት የተመሰጠሩበትን ተረት ነው። ተረቱ የሥልጣን (power) ጥያቄ የገነነበት ነው። የሰው ልጅ የሥልጣኔም ሆነ የኋላ ቀርነት ታሪክ ከዚህ ጥያቄ አምልጦ አያውቅም። ስለሰው በሚታወቀው ‹ሚቶሎጂያዊ› ወይም መጽሐፍ ቅዱሳዊም ሆነ ‹አርኪዎሎጂያዊ› ታሪክ የሚገለጸው ሰው ከአልጠግብ ባይነት እና ከፍርሃት በመነጨ የሥልጣን ፍላጎት ዓለሙን ለመቆጣጠር ሲጥር እንደኖረ ነው።
ይኽ ኹለንታዊ ጉዳይ ተረቱ ውስጥ በኹለት ኃይሎች መሐል ባለ የሥልጣን(ኔ) ልዩነት ላይ ተመሥርቶ ቀርቧል። ኹለቱ ኃይሎች ዝንጀሮ እና ሰው ተብለው የቃላትን ሥጋ የለበሱ እስቦች ናቸው። ውክልናቸውም ኋላቀርነት እና ሥልጣኔ፣ ጥቁር ዘር እና ነጭ ዘር፣ ደካማ እና ኃያል፣ ወይም ጨለማ እና ብርሃን ሊባል ይችላል። በርግጥ ይኼ ውክልና ዝንጀሮ ወይም ሰው በ‹ሚቶሎጂ› ወይም በሀገረሰብ ተረቶች ውስጥ ስለ ትዕምርታዊነታቸው ተብሎ ሲገቡ ከሚኖራቸው ውክልና ጋር ይሰምራል ማለት አይደለም። ለምሳሌ ዝንጀሮ ማጭበርበርን፣ ብልጣብልጥነትንና ሌብነትን እንዲሁም አስቀያሚነትን እንደሚወክል የሚገልጹ አሉ፤ በቅዱሳት ጽሑፎቻችን ውስጥ ወደ ዝንጀሮነት መለወጥ ወደ ጥልቁ ከመጣል የማይተናነስ ቅጣት ሆኖ እናያለን። በቺርሎት ‹Dictionary of Symbols› ውስጥ ደግሞ ዝንጀሮ ከፅልመት ወይም ካልነቃው አዕምሮ ተግባራት ጋር የተያያዘ ተደርጎ ታትቷል (ገጽ 202)።
የሀዲስ ዝንጀሮዎች ከሰዎች አንፃር ሲታዩ፣ የጨለማ ሕይወት ወኪሎች ናቸው፤ ከሰው በተቃራኒ ለነገዬ የማያውቁ፣ መተፋፈር የሌለባቸው፣ ነውር የማያሳስባቸው (ለምሳሌ ከልጆቻቸው እና ከወላጆቻቸው ጋር ግብረ ሥጋ የሚፈፅሙ)፣ በዝርፊያ የሚኖሩ፣ ከጠላታቸው ራሳቸውን የሚጠብቁበት ቴክኖሎጂ የሌላቸው ናቸው።
ይኼን ውክልና መሠረት አድርገን የሥልጣን ጉዳይ የተስተናገደበትን መንገድ ወዲያ ወዲህ እያልን እንመልከት። ሀዲስ “በጊዜና በቦታ የማይወሰን” ባሉት ተረታቸው ውስጥ ይኽንን ዐብይ ጉዳይ ያቀረቡት በዋነኛነት ከሥልጣኔ ታሪክ ጋር አያይዘው ነው። በተረቱ ውስጥ የተረቱ ልብ የሚመስለኝ ስለ የሰው ልጅ የሥልጣኔ ታሪክ የሚተረክበት ክፍል ነው፤ ይኽንን የሚነግሩን በእርጅናቸው ምክንያት የዝንጀሮ ሕዝብ ከገፋቸው ሦስት የዝንጀሮ ሊቃውንት አንዱ ናቸው። ዝንጀሮዎች “ሰው ከዝንጀሮ ነው የመጣው” የሚለውን የሰው ልጆች ትምህርት ሰምተው፣ እውነትነቱን ለማጣራት፣ ወዲያውም የፍጥረት ቀዳሚነታቸው በሰው ላይ የሚሰጣቸውን ሥልጣን ለማረጋገጥ ወደነዚህ ሦስት ሊቃውንት ሲሔዱ እውነቱ በተቃራኒው ዝንጀሮዎች በሰዎች ጦስ ተፈጠሩ እንጂ፣ ሰዎች ከዝንጀሮዎች አልመጡም ይባላሉ። በዝንጀሮ ጠቢባን ዕውቀት፣ ጥንት ሰዎች በሁለት መደብ ተከፍለው ይኖሩ ነበር። አንደኞቹ “ከሰው የማይቆጠሩ”፣ ደጋ ደጋውን የሚኖሩ ዘላኖች ነበሩ፤ ሁለተኞቹ ደግሞ በአንድ ቦታ ረግተው “በደስታ” የሚኖሩ ነበሩ። ሆኖም እነዚህ ሁለተኞቹ “በሀብት እየበለፀጉ፣ በዕውቀት እያደጉ፣ በኃይል እየበረቱ ሲሄዱ፣ በበሉ ቁጥር የሚርባቸው፤ ባገኙ ቁጥር ጨምረው ካላገኙ፣ መኖር የሚችሉ የማይመስላቸው፤ ባወቁ ቁጥር ደግሞ፣ ጨምረው ካላወቁ፣ ያወቁት የማይበቃቸው፤ በበረቱ ቁጥር ደግሞ ጨምረው ካልበረቱ የሚሸነፉና የሚጠፉ የሚመስላቸው ሆኑ” (ገጽ 216)።
እነዚህ ሰዎች ተፈጥሮን በኃይል እና በዕውቀታቸው አስገብረዋል፤ በዕውቀትም በኃይልም እላይ ደርሰዋል። ግን በቃን አላሉም፤ ሀብታቸው የሚያከርማቸው፣ ኃይላቸው ከመጥፋት የሚያድናቸው አልመስል ብሏቸዋል። ስለዚህ መጠፋፊያ ጦር መሣሪያ ፈጥረው “እርስ በርሳቸው ይተራረዱ፣ እርስበርሳቸው ይፋጁ ጀመር።” የእነዚህ የሠለጠኑት የሰው ልጆች በጦርነቱ በሙሉ አለቁ፤ ባልታወቀ አጋጣሚ ከጦርነቱ የተረፉትም በሰው ፈንታ ዝንጀሮ፣ ጦጣ እና ጉሬዛ ወለዱ። እንግዲህ በዝንጀሮዎች የኬትመጣ (የጥንተ ነገር) ‹ሚቶሎጂ› መሠረት የዝንጀሮ ሕዝብ የተፈጠረው የሰዎች ሥልጣኔ ባመጣው የተፈጥሮ መዛባት ምክንያት ነው።
ጥንተ ነገርን መመርመር የሰው ልጅ ወሳኝ የሥልጣን ማጠየቂያ (power justification) ሆኖ የኖረ ነው፤ ለዚህ ደግሞ በተለያዩ ዳርዊናዊውን መላምት ተከትሎ የመጣውን፣ የሐዲስን የድመት ‹አንትሮፖሎጂስቶች› የመሰሉ የአውሮፓ ሊቃውንት የፈጠሩትን የዘር ማዋደጃ መላምት ማስታወስ እንችላለን። በ1900 (እ.ኤ.አ.) ሰው ከዝንጀሮ መሳይ የዘር-ሐረግ ነው የመጣው የሚለውን የአዝግሞተ ለውጥ አስተሳሰብ አቀንቃኞች ነጩም ጥቁሩም ዕኩል ከአንድ ዘር ሊገኙ አይችሉም በሚል መንፈስ (ይመስላል) ወገኖቻቸው ነጮች እጅግ አስተዋይ ከመሰሏቸው ‹ቺምፓንዚዎች›፣ ቀረብ የሚሏቸው ቢጫዎቹ (ቡኒዎቹ) ደግሞ አነስ ያለ አስተዋይነት ካላቸው ‹ኦራንጉታዎች› የተገኙ ናቸው፤ ጥቁሮች ግን ከደደቦቹ እና ከጠንካሮቹ ጎሬላዎች የተገኙ ናቸው ብለው አወጁ። ይኽ ለታላቁ ሕልማቸው ተገቢነት ማስረጃቸው እንጂ መጨረሻቸው አልነበረም። እንዲያውም ሂትለር ከራርሞ ሲመጣ ይህንን የተመቻቸለትን “ሣይንሳዊ” ማጠየቂያ ተመርኩዞ፣ የአዝግሞታዊያኑን አስተሳሰብ ለዘር ማንጻት (Race Purification) ተግባሩ ተጠቀመበት፤ ዓለምን በአርያን ዘር ሥር ለማስገበር ለያዘው ታላቅ ግብ እንዲረዳውም፣ የሰውን ልጅ በሦስት ከፈለበት፦ እሱና ዘመዶቹ “ልዕለ ሰብኣዊያን” (ሰማያዊ ዓይኖች፣ ወርቃማ ፀጉር ያላቸው አርያኖች) ባሕል ፈጣሪ፣ ለእነሱ ቀረብ ያሉት የስላቪክ እና የሜዲትራኒያን ዘሮች (ይሄ ኋላ ጃፓኖችንም አካቷል) ባሕል ተቀባይ አደረጋቸው፤ በሂትለር አከፋፈል “ባሕል አጥፊዎች” የተባሉት ጥቁሮች እና የዘር ማጥፋት እርምጃው ገንኖ የጎዳቸው ይሁዲዎች ናቸው (F and M Krammer. “Evolutionism: Its Inherent Racism Censored.” p 2)፤ (ይሁዲዎች በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ተመርኩዘው ራሳቸውን “ኅሩያን” /elects of God/ አድርገው ማየታቸው ዓለምን ለመግዛት ባይመቸው እኮ ነው!) ጃፓኖችን ኋላ ሁለተኛው እና የባሕልና ሥልጣኔ ተቀባዮቹ ጎራ ውስጥ ያካተታቸው እነሱም ለዘመናት ራሳቸውን የአማልክት ዘር አድርገው ካስቀመጡበት ዙፋን ላይ ለዘዴያቸው ወረድ ብለው ከሂትለር ኃያልነት ለመቋደስ አፍቃሪዎቹ መስለው በመቅረባቸው ነው፤ ያም ሆኖ ግን እነሱም ራሳቸውን እና ዓለምን የሚያዩበት የተለየ መነፅር ስለነበራቸው ከእነሱ ውጭ ያለውን ዓለም በሦስት ከፍለው ያዩ እንደነበር ከበደ ሚካኤል ይነግሩናል። ይኸውም “በአንደኛው ክፍል ጠላቶቻችን ይገኛሉ። በሁለተኛው ክፍል ያሉት ከጦርነቱ ውስጥ ያልገቡ ጠላቶቻችን ናቸው። ሦስተኛውን ክፍል የያዙት ደግሞ ወዳጆቻችን የሆኑት ጠላቶቻችን ናቸው” (‹ጃፓን እንደምን ሠለጠነች?› ገጽ 86)።
የሐዲስ ዝንጀሮዎች ጥንተ ነገራቸው ሲያሳስባቸው የምናያቸው፣ እንደ ሰው በአካባቢያቸው ላይ ለመሠልጠን የተገባቸው ስለመሆናቸው ታሪክን ዋቢ አድርገው ለመሞገት እንዲያስችላቸው ነው። ዝንጀሮዎቹ ጠላት የበዛባቸው ናቸው። ሰዎች በዱር በገደል እያደኑ እንደ ጠላት ይጨርሷቸዋል። አውሬዎች እያደኑ ይበሏቸዋል፤ የተረፉትንም መድረሻ ያሳጧቸዋል። ሰዎች እውነትም ከዝንጀሮነት ወደ ሰውነት ከተለወጡ፣ አሁን እነዚህ የተፈጥሮ እና የአካባቢያቸው “ባሮች” (ከእጓለ ተውሼው ነው) የሆኑት የሐዲስ ዝንጀሮዎች ከሰው ጋር ተደራድረው የውላጤውን ዘዴ በመማር ወደ ሰውነት ሊለወጡ ይችላሉ – በእነሱ ግምት። ይሄ ውላጤ ከተሳካ ደግሞ “እንደ ሰዎች ያለስጋት፣ በደስታ መኖር” ይችላሉ፤ የሰዎችንም የሥልጣን እና የሥልጣኔ ትሩፋቶች ማጣጣም ይችላሉ።… ይኼ የመሠልጠን ፍላጎት ነው ኬትመጣቸውን የሚያስመረምራቸውና ወደ ሊቃውንቱ የመራቸው።
አስቀድሞ እንዳልኩት ሀዲስ ግን ሐሳባቸውን እዚህ የሥልጣን ማጠየቂያ ኀሰሳ ላይ በማቆም ፈንታ፣ የጥንተ ነገሩን ታሪክ አዝግሞታዊያንን ለመንካት ያሰቡ ይመስል ይገለባብጡታል። ከዚያም “ከሰው የማይቆጠሩ” ተብለው የነበሩትንና መፋጀቱ ያልነካቸውን ደገኞች አምጥተው የቀድሞዎቹ ባለፉበት የሥልጣኔ እና የአልጠግብ ባይነት ታሪክ ያሳልፏቸዋል። የዝንጀሮው ጠቢብ ዝንጀሮዎች ወደ ሰውነት ሊቀየሩ ቀርቶ እነዚህኞቹም፣ እንደቀድሞዎቹ ሊተላለቁና ወደ ዝንጀሮነት ተቀይረው የዝንጀሮ ሕዝብ በረሃብ እንዳያልቅ ሲሰጋ እናየዋለን። ሀዲስ የሰውን ልጅ የሥልጣኔ ታሪክ በአንድ በሥልጣን በሚመራ ዞሮ ገጠም ዑደት ያስቀመጡት ይመስለኛል። በተረቱ መሠረት ሰው በአካባቢው ላይ ይሰለጥናል፣ አካባቢውን ካስገበረ በኋላ ደግሞ ከሌሎች ወገኖቹ ጋር የሥልጣኔ ፉክክር እና የሥልጣን ሽሚያ ውስጥ ይገባል፤ ይኼ ፉክክር እና ሽሚያ ደግሞ የሰው ልጆችን ወደ መተላለቅ ያመራቸዋል፣ ከእልቂቱ ሲያንሰራሩ እንደገና ያለቁት ወገኖቻቸው ባለፉበት ዑደት ያልፋሉ – እንጂ ከዚህ የሥልጣን ፍላጎት ከሚመራው ክብ አምልጠው አይወጡም። እውነትም የሰው ልጅ ምንም ያህል ቢሠለጥን ሥልጣኔው ከበጎነቱ ባሻገር የመጠፋፋትን ስጋት አዝሎ ሳይመጣበት የቀረበት ጊዜ የለም። ምናልባት “መኖር ያለማቋረጥ መፋጀት ነው፣” የሚለው ድምዳሜ ጥሩ መቋጫ ሳይሆነኝ አይቀርም።
ሀዲስ ዓለማየሁ በዚህኛው ተረት ውስጥ ከሰው ልጅ የሥልጣኔ ታሪክ ጋር ሙግት የገጠሙ ይመስላሉ። አስቀድሞ በአስረጅነት የጠራኋቸውን “አንበሳ ንጉሠ አራዊት” እና “ጥጋብ ስስትን ያገባ እንደሆን፣ ረኀብን ይወልዳል” የሚሉትንም ተረቶች አንድ ላይ ደምረን ስናያቸው፣ እነዚህ በውብ አተራረክ “የተጌጡ” የሀዲስ ተረቶች ሥልጣኔም ሆነ ሥልጣን በአግባቡ ካልተጠቀሙበት ለጥፋት ይዳርጋሉ ሊሉን እንደፈለጉ እንረዳለን። ጋሼ ሞልቬር የ1948ቱን እትም አንብበው፣ (‹Tradition and Change in Ethiopia…›) እንዳሉትም ሀዲስ በተረቶቻቸው፣ ባለሥልጣኖች ሥልጣናቸውን አላግባብ እንዳይጠቀሙ አስጠንቅቀዋል ማለትም እንችላለን (ገጽ 227)። ሞልቬር ለባለሥልጣኖች የተሰጠ ማስጠንቀቂያ ካሉት በተጨማሪ ግን ተረቶቹ ሐዲስ ሥልጣኔንም በራሳቸው መንገድ የበየኑባቸው፣ በዓለም ሥርዓት (ቅኝ አገዛዝን፣ ዘውዳዊ ሥርዓትን እንዲሁም አዝግሞታዊው ሳይንስ ላይ የተመረኮዘው ዘረኝነት) ላይ የተቀጣጠቡባቸው ድርሰቶች ናቸው።
የዓለም ሥልጣኔ የሰውን ልጅ በማስተባበር ፈንታ ወንድምን በወንድሙ ላይ እያስነሳ የሚያፋጅ ነው የሚለው የሀዲስ አስተሳሰብ በተለይ “ዞሮ ዞሮ ዓለም ለዝንጀሮ” በተባለው ድርሰት ውስጥ ደምቆ ይታያል። “ሰውን ችግርና ድንቁርና እንጂ፣ ምቾትና ዕውቀት አያስችለው!” ይላሉ (ገጽ 218)። የሰው ልጅ ምቾት እና ዕውቀት አልበቃ ብሎት ወገኑን ለማጥፋት የሚነሳ ከሆነ፣ ይኽንን እልቂት ባሉበት ቆሞ መጠበቅ አያዋጣም ሲሉም ይመክራሉ። ይህንኑ ምክራቸውን በዚህ ተረት መጨረሻ ላይ በእንጥልጥል ትተውት በ1966 በታተመው ‹ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር ያስፈልጋታል?› ውስጥ ያስቀመጡት ይመስላል፦ “የምንኖርበት ጊዜ ታጥቆ ካልሮጡ ቀስ ብሎ የሚጉዋዝ ከሁሉ ሁዋላ የሚቀርበት ጊዜ ነው፤ አስቀድሞ ብርቱ መከላከያ ካልሠሩና ካልተጠነቀቁ ድንገት የሚነሳ ማዕበል ክፉውንም በጎውንም ባንድ ላይ ጠርጎ ወደተፈለገው ሳይሆን ወዳልተፈለገው ሊወስድ የሚችልበት ጊዜ ነው፤…” (ገጽ 25) ስለዚህ በእንዲህ ያለው አስጊ ዓለም በተለይ ለአገራቸው ለኢትዮጵያ በጣም የሚያስፈልገው፣ በኢኮኖሚም በአስተዳደርም ከዘመኑ ጋር መራመድ መሆኑን ገልጸዋል (ገጽ 3)።
ብርሃኑ አበጋዝ (ዶ/ር) በአገራችን፣ የቀበሌ ሹመኞች ያለማንም ጠያቂ ኅብረተሰቡን የሚያሸብሩበት ጊዜ ነበር፡፡ ሰዎች (በእስር ላይ ያሉት ጭምር) ያለ ፍርድ ቤት...
የጸጋ ልጅነቱንና ክብሩን አጥቶ በባርነት ውስጥ ሆኖና ተዋርዶ ለነበረው የሰው ለጅ ዳግመኛ ከእግዚአብሔር የሚወለድበትንና ልጅነትን የሚያገኝበትን ጥምቀትን ሰጠው፡፡ ይህ የልጅነት ጸጋም ለሌሎች ከእግዚአብሔር ለሚገኙ ጸጋዎች ሁሉ መሠረት ነው፡፡ ልጅ ከሆነ ዘንድ የአባቱን ንብረት ለመውረስ ይችላልና፡፡ ይህንም የአባትና የልጅነት ግንኙነት በውስጡ የሚያድርበት መንፈስ ቅዱስ እንዲመሰክርለት አደረገ፡፡ “የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን ያ መንፈስ ራሱ ከመንፈሳችን ጋር ይመሰክራል” እንዳለ፡፡ ሮሜ. 8:16 እንዲሁም ይኸው ሐዋርያ፡- “ልጆችም ስለ ሆናችሁ እግዚአብሔር አባ አባት ብሎ የሚጮኽ የልጁን መንፈስ በልባችሁ ውስጥ ላከ፡፡ ስለዚህ ከእንግዲህ ወዲህ ልጅ ነህ እንጂ ባሪያ አይደለህም፤ ልጅም ከሆንህ ደግሞ በክርስቶስ የእግዚአብሔር ወራሽ ነህ፡፡” ገላ. 4:6 ከእንግዲህ የባርነት መንፈስ ሳይሆን “አባ አባት” ብለን የምንጠራበትን የልጅነት መንፈስ ሰጠን፡፡ ሮሜ. 8:15
እርሱም “ከእንግዲህ ወዲህ ባሮች አልላችሁም፤ ባሪያ ጌታው የሚያደርገውን አያውቅምና፣ ወዳጆች ግን ብያችኋለሁ፤ ከአባቴ የሰማሁትን ሁሉ ለእናንተ አስታውቄአችኋለሁና” በማለት በኃጢአት በተፈጠረ የጠብ ግድግዳ ምክንያት ከምሥጢሩ ርቀን ከአንድነቱ ተለይተን በባርነት እንኖር የነበረውን ሁኔታ አስወግዶ የዕርቅና የልጅነት መገለጫ የሆኑትን ፈቃዱን ማወቅንና ከባርነት ነፃ መውጣትን ሰጠን፡፡ ዮሐ. 15:15 “የፈቃዱን ምሥጢር አስታውቆናልና” ያለው ለዚህ ነው፡፡ ኤፌ. 1:9
ሰው በበደለና ከእግዚአብሔር በተለየ ጊዜ በሰውነቱ ላይ እንደ አረም በቅለው ሠልጥነውበትና ድል አድርገውት ያስጨንቁትና ይገዙት በነበሩ እኵያት ሕሊናትና ፍትወታት ላይ ሙሉ ኃይል አገኘ፡፡ ለኃጢአት ባሪያ ሆኖ መገዛቱ ቀርቶ ኃጢአትን የሚያሸንፍበት ኃይል አገኘ፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ፡- “ከአንግዲህስ ወዲያ ለኃጢአት እንዳንገዛ የኃጢአት ሥጋ ይሻር ዘንድ አሮጌው ሰዋችን ከእርሱ ጋር እንደ ተሰቀለ እናውቃለን” በማለት የገለጸው ይህን ነው፡፡ እንዲሁም “አሁን ግን ከኃጢአት አርነት ወጥታችሁ ለእግዚአብሔር ተገዝታችሁ ልትቀደሱ ፍሬ አላችሁ” አለ፡፡ ሮሜ. 6:6 ፣ 20-22 ፣ 7:4-6
እግዚአብሔር ሰውን በመልኩና በአርአያው የፈጠረው ሩቅ ያልሆነና በእርሱ ዘንድ ያለ የፈጣሪውን አርአያ እያሰበና እየተመለከተ በፍቅሩ ሆኖ በተዘክሮው ጸንቶ አንዲኖር ነበር፡፡ ሰው ግን የተደረገለትን ታላቅ ነገር ረስቶ በጸጋው መጠቀምን ትቶ በአርአያውና በመልኩ የፈጠረውን እግዚአብሔርን ረሳ፤ መርሳት ብቻም ሳይሆን ያገለግሉትና ይጠቀምባቸው ዘንድ የተፈጠሩለትን ከእርሱ በታች ያሉትን የተለያዩ ፍጥረታትንና የእጅ ሥራዎችን አመለከ፡፡ በፈጣሪ ፋንታ ለፍጡር ተንበረከከ፤ ከዚህም በላይ የእግዚአብሔርን ክብር ለዕቃውና ለድንጋዩ፤ ለቁሳቁሱ ሁሉ ሳይቀር ሰጠ፤ ከዚህም ወደ ባሰ ሄዶ አጋንንትንም እስከ ማምለክ ደረሰ፡፡ በጨለማ የተቀመጠ ሰው አገኝ አጣውን እንደሚዳስስ እንዲሁ ሳይመርጥ ያገኘውን ሁሉ የሚያመልክ ሆነ፡፡ ሮሜ 1:9-25 እርሱ ሊገዛቸውና ሊያገለግሉት፣ እንዲሁም የፈጣሪውን ህልውናና ሥራ ለማወቅ እንዲረዱት ለአንክሮና ለተዘክሮ የተፈጠሩለትን ፍጥረታት አመለካቸው፡፡
“የዝግባን፣ የዞጲንን፣ የኮምቦልንና የጥድን ዛፍ ይተክላል፣ ዝናብም ያበቅለዋል፡፡ ለሰውም ማገዶ ይሆናል፤ ከእርሱም ወስዶ ይሞቃል፣ አንድዶም እንጀራ ይጋግርበታል፤ ከእርሱም አምላክ አበጅቶ ይሰግድለታል፣ የተቀረጸውንም ምስል ሠርቶ በእርሱ ፊት ይንበረከካል፡፡ ግማሹን በእሳት ያቃጥላል፣ ሥጋም ይጠብስበትና ይበላል . . . የቀረውንም እንጨት አምላክ አድርጎ ምስል ይቀርጽበታል፤ በፊቱም ተጎንብሶ ይሰግዳል፣ ወደ እርሱም እየጸለየ፡- አምላክ ነህና አድነኝ ይላል፡፡” ኢሳ. 44:12-17
ሰው ሥነ ፍጥረትን እንዲያ ሲያመልክ በአንጻሩ ግን የራሱን አስገኚና ሥነ ፈጥረትን ሁሉ የፈጠረውን እግዚአብሔርን ረሳው፡፡ በእግዚአብሔር አርአያ የመፈጠር ጸጋ በራሱ ሰው እግዚአብሔርን እንዲያውቅ ያስችለው የነበረ ቢሆንም ሰው ግን በዚህ ፈጣሪውን ማወቅ ባለመቻሉ በሥነ ፍጥረት ያውቅ ዘንድ ሥነ ፍጥረትን ሰጠው፡፡ ወደ ሰማይ ተመልክቶ የሥነ ፈጥረትን ስምምነትና ሥርዓት ተረድቶ ፈጣሪውን ማወቅ ይችል ነበር፡፡ በዚህም ባይችል ሕግ በመስጠት፣ ነቢያትን በመላክ ሌላ ዕድል ሰጠ፡፡ ሰው ግን በጊዜያዊ ተድላ ደስታና በአጋንንት ምትሐት በመታለል ራሱን ወደ እውነት መምራት አልቻለም፡፡
ሰው እንዲህ ፈጣሪውን አውቆ እንዲኖር ለክብር ተፈጥሮ ሳለ ነገር ግን ከእርሱ በታች ያሉትን አስከ ማምለክ ድረስ ተዋርዶ ፈጣሪውን ማወቅ ተስኖት እንዲቀር እግዚአብሔር አልፈቀደም፡፡ ይህም ከቸርነቱ የተነሣ ነው፡፡ ስለዚህ የአግዚአብሔር ቃል ሰው በመሆን ሰውን እርሱን እንዲያውቀው አደረገ፡፡ ሰው ሆኖም “ሰው አንደ ገና ካልተወለደ” አለ፡፡ ዮሐ. 3:3፡፡ ይህም ለሁለተኛ ጊዜ የሚሆን ልደተ ሥጋ ሳይሆን ነፍስ በእግዚአብሔር አርአያና አምሳል እንደ ገና ካልተወለደችና ካልታደሰች ማለቱ ነው፡፡ ሰዎች አወቅን፣ ተጠበብን እያሉ ነገር ግን የጥበብ መጀመሪያ የሆነውን ፈጣሪያቸውን ማወቅ ስላልቻሉ፣ የሰው ጥበብና ዕውቀት ሰፊ ጊዜ ተሰጥቶ ተፈትኖ ስለ ወደቀ አምላክ በሚታይ ሥጋ በመገለጥ ራሱን ለሰው ገለጠ፡፡ 1 ጢሞ. 3:16 ሐዋርያው “ዓለም በጥበብዋ እግዚአብሔርን ስላላወቀች በስብከት በሞኝነት የሚያምኑትን ሊያድን የእግዚአብሔር በጎ ፈቃድ ሆኗልና” እንዳለ፡፡ 1 ቆሮ. 1:21
“ሰዎች እግዚአብሔርን ማሰብ ትተው ለራሳቸው መዋትያን ሰዎችንና አጋንንትን አምላክ አድርገው ማምለካቸውን ባየ ጊዜ ሰውን ወዳጅ የሆነ የዓለም መድኃኒት እግዚአብሔር ወልድ ሥጋን ተዋሐደ፣ እንደ ሰውም በመመላለስ ሰው እርሱን ወደ ማወቅ እንዲመለስ አደረገ፡፡ ፍጥረትን በመፍራት ፍጥረታትን አምላክ ብለው እስኪያመልኩ ከደረሱ. የፍጥረቱ ባለቤት ሰው ሆኖ ሲመጣ ያምኑ ዘንድ፣ ሕሊናቸው ወደ ሰዎች አዘንብሎ አማልክት ናቸው እስከ ማለት ከደረሱ የእርሱን ሥራውን አይተውና ሌሎች ፍጡራን ካደረጉት ጋር አነጻጽረው ከዚያ በፊት እንደ አማልክት ያከብሯቸው ለነበሩት ሁሉ ጌታቸውና ፈጣሪያቸው መሆኑን አውቀው አምልኮታቸውን ወደ እርሱ እንዲመልሱ፣ ርኵሳን መናፍስትን ወደ መፍራት፣ ማመንና ማምለክ ያዘነበሉትንም እነዚያን ክርስቶስ ሲያባርራቸውና ሲያስወጣቸው አይተው እርሱ ብቻ አምላክ እንደ ሆነና ርኵሳን መናፍስት ግን ምንም አለመሆናቸውን እንዲረዱ ነው፡፡
“የሞቱ ሰዎችን (ሙታንን) እንደ ጀግናና እንደ አማልክት የሚያከብሩና የሚያመልኩም ቢሆኑ የጌታን ትንሣኤ አይተው የእነዚያን ሐሰትነትና ጌታችን የፍጡራን ብቻ ሳይሆን የሞት እንኳ ጌታ መሆኑንና ብቸኛው አምላክ እርሱ መሆኑን ያውቁ ዘንድ፡፡ ስለዚህ ምክንያት ጌታችን ሰው በመሆን ተገለጸ፣ የሰዎችን ሥራ ኢምንት የሚያደርግ ሥራ ሠራ፣ ሰውን በማንኛውም መንገድ ቢስት ይመልሰውና ያድነው ዘንድ፣ እውነተኛ አምላክ እርሱ ብቻ መሆኑን ያሳወቀው ዘንድ፡፡ ይህም አምላክ ሰው የሆነበት ሁለተኛው ምክንያት ነው፡፡” [1]
በአጠቃላይ እግዚአብሔር ሰውን ሲፈጥረው በመለኮታዊ ጸጋው አስቦለትና አዘጋጅቶለት የነበረውና በመካከል በገባ ኃጢአት ምክንያት አጥቶት የነበረው ነገር ሁሉ ተመለሰለት፣ በኃጢአት ምክንያት የመጡ ነገሮች ሁሉ ተወገዱ፡፡ 2 ቆሮ. 5:18-19 ፣ ቆላ. 1:19-24 ፣ ሮሜ. 8:1-4 ፣ 2 ቆሮ. 3:18
Zehabeha checkup ከህወሓት ተኮርጆና ከሻዕብያ አምባገነናዊ የሆነ የአስተዳደር ዘይቤ ጋ ተዳቅሎ፤ እንዲሁም በማኬያቬሊያዊ ፍልስፍና ተቃኝቶ የቀረበው እጅግ አደገኛው የዶ/ር አብይ መንገድ!!! | ዘ-ሐበሻ (ZeHabesha) - Latest Ethiopian News Provider
በተደጋጋሚ እንደሚገለፀው የህወሓት ሰዎች ትግል ሲጀምሩ እንደ ዋነኛ አላማ አድርገው የተነሱት ቁጥር አንድ ጠላቶቻችን ናቸው ብለው የሚያስቧቸውን አማራንና ኦርቶዶክስን በማዳከም ታላቋን ትግራይን መመስረት ነበር። ይህንንም በማኒፌስቷቸው አስፍረው ረዘም ላለ ጊዜ ሲሰሩበት ቆይተዋል። ትግሉ እየገፋ ሲሄድ ግን ደርግ ስልጣን ላይ እስካለ ድረስ ታላቋን ትግራይን መስርተን በሰላም መኖር አንችልም የሚል እምነት ላይ ስለደረሱ በመጀመሪያው አላማቸው አልገፉበትም። እናም ከተቻለ ደርግን ጥለው ራሳቸው ፈላጭ ቆራጭ ሆነው የሚቀጥሉባትን ኢትዮጵያ መፍጠር ካልሆነ ደግሞ ከሌሎች ኢትዮጵያውያን ጋ ተባብረው ደርግን በማስወገድ መጀመሪያ ይዘውት የነበረውን ትግራይን አገር የማድረግ አላማ ማሳካትን በቅደም ተከተል አስቀምጠው ተንቀሳቅሰዋል። ያም ሆኖ ግን ይህ እቅድ በምስጢር ተይዞ የቆየው በከፍተኛ አመራሮቹ እንጅ ከመካከለኛ አመራሮች ጀምሮ እስከተራ አባላት ያሉት ታጋዮች የሚያውቁት ነገር እንዳልነበር ከትጥቅ ትግሉ ራሳቸውን ካገለሉ የቀድሞ ታጋዮች ጋ ከነበረኝ ውይይት ለመረዳት ችያለሁ።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ነው የህወሓት ሰዎች በዋግ እንዲሁም በበለሳ አከባቢ ይንቀሳቀስ ከነበረው የኢትዮጵያ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ (ኢህዴን) ጋ ተነጋግረው ህወሓቶች ወደ መላው ኢትዮጵያ ለመጓጓዝ የሚያስችላቸውን ኢህአዴግ የሚባል ግንባር በይፋ ያቋቋሙት። ከዚህ በኋላ የህወሓት ሰዎች ወደ አማራ ክልል ሊያጓጉዛቸው የሚችልን ኢህአዴን የተባለ ፈረስ በእጃቸው አስገቡ። ኢህአዴን በተባለው ፈረስ ተጓጉዘውም “ዘመቻ ዋለልኝና ዘመቻ ቴወድሮስ” በሚባሉ ስያሜዎች ብዙዎቹን የወሎና የጎንደር አከባቢዎች ከደርግ አስለቅቀው በቁጥጥራቸው ውስጥ አስገቧቸው።
በዚህ ወቅት አብዛኛዎቹ የህወሃት ተዋጊ ሃይሎች ትግራይን ነፃ ስላወጣን ከዚህ በኋላ በትግሉ ውስጥ አንቀጥልም በሚል እየተበተኑ ወደየቀያቸው መመለስ መጀመራቸው ይታወቃል። ይህ ያልታሰበ ዱብዳ የገጠማቸው የህወሓት ከፍተኛ አመራሮች በሁሉም የትግራይ አከባቢዎች ህዝባዊ ኮንፈረንስ በመጥራት ትግራይን ብቻ ከደርግ ነፃ አውጥተን ትግሉን እናቁም ብንል ደርግ ነጋ ጠባ እየተተናኮሰ ሰላም ሊያሳጣን ስለሚችል ሙሉ በሙሉ ማስወገድ አለብን የሚል ሰፊ ቅስቀሳ እንዳደረጉ በትግሉ የተሳተፉ ሰዎች በተለያዩ ጊዚያት የሚያወሩት ሃቅ ነው። ተሳክቶላቸውም ትግሉ ደርግን እስከመጣል ድረስ እንዲቀጥል ተስማምተው ወላጆች ልጆቻቸው ወደ ትጥቅ ትግሉ እንዲመለሱ ማድረጋቸው ይነገራል።
የህወሃት አመራሮች ከላይ በተገለፀው መልኩ የተለያዩ ቅስቀሳዎችን ተጠቅመው ተዋጊዎቹ ወደ ትጥቅ ትግሉ እንዲመለሱ ካደረጉ በኋላ እንደ አዲስ በማደራጀት ጦርነቱን አስቀጥለው ጎጃምንና ሰሜን ሸዋን ሙሉ በሙሉ እንደሚቆጣጠሩ ሲረዱ ወደ ኦሮሚያ ለመግባት ሌላ የሚያጓጉዛቸው ዘዴ በመፈለጋቸው ምክንያት ኢህዴን ጋ ሆነው ይታገሉ በነበሩ የኦሮሞ ተወላጆች አማካኝነት የኦሮሞ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦህዴድ) የሚባል ፈረስ መፍጠራቸው ይታወቃል። ትንሽ ቆይተውም በኦህዴድ ሰዎች እየተመሩ ጦርነቱን “ዘመቻ ቢሊሱማ ውልቂጡማ” የሚል ስያሜ ሰጥተው መላውን ኦሮሚያ በቁጥጥራቸው ስር አስገቡ። ከዚህ በኋላ የቀረው ደቡብ ስለነበር ወደዚያ ሰተት ብሎ ለመግባት አሁንም ኢህዴን ውስጥ የነበሩ የደቡብ ተወላጅ ታጋዮችን አሰባስበው የደቡብ ኢትዮጵያ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ (ደኢህዴን) የሚባል ፈረስ ፈጠሩ። አንድ ወቅት ላይ ደግሞ ወደ ደርግ ሰራዊት ሰርገው ለመግባት የሚያስችላቸው መጓጓዣ ፈልገው ስለነበር የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ መኮንኖች ንቅናቄ (ኢዴመአን) የሚባል ቡድን አቋቁመው እንደነበር አይዘነጋም። ይሁን እንጅ ይህ ቡድን ደርግ ከወደቀ በኋላ ብዙም እድሜ የነበረው አልመሰለኝም።
ህወሓቶች በዚህ መንገድ አዲስ አበባን ጨምሮ ዋና ዋና የሚባሉ የኢትዮጵያን ክፍሎች ከተቆጣጠሩ በኋላ ከራሳቸው አመራሮች ውስጥ ምስለኔዎችን መልምለው በሁሉም ክልሎች ያሉ ፈረሶቻቸውን እንዲመሩ ላኳቸው። ወደተለያዩ ክልሎች ከተላኩት ውስጥም ሰሎሞን ፂሞ በኦሮሚያ እና ቢተው በላይ ደግሞ በደቡብ ውስጥ ተጠቃሾች ናቸው። ታዳጊ የሚባሉት አራቱ ክልሎችም ቢሆኑ እንዲሁ ምስለኔዎች ተመድበውላቸው የሚተዳደሩት በነዚሁ ምስለኔዎች እንደነበር የሚታወቅ ነው። ፡ አማራ ክልልም በክልል ደረጃ ባይሆንም ክፍላተ ሃገራትና ዞኖች ላይ በልምድ ማካፈል ስም ምስለኔዎች ተመድበው ለአማራ ህዝብ መብት ይታገሉ የነበሩ ግንባር ቀደም ሃይሎችን ቢሮክራት እያሉ ሲያሳድዷቸው እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው።
ህወሃቶች በዚህ መልክ በፌዴራሊዝም ስም የከፋፍለህ ግዛ መርህን በመከተል ለሃያ ሰባት አመታት ሁሉም በእጃቸው ሁሉም በደጃቸው እንዲሆን ማድረጋቸው ያንገሸገሸው ህዝብ ባካሄደው መራር ተጋድሎ ከትከሻው ላይ አሽቀንጥሮ ጥሏቸዋል። ይሁንና የህወሓት ሰዎች በህዝብ ትግል ይንኮታኮቱ እንጅ አስተሳሰባቸው ግን አሁንም በሃገር ደረጃ ተንሰራፍቶ እንደሚገኝ ምንም ጥርጥር የለውም። እንዲያውም አስተሳሰቡ በደንብ ተከሽኖና ከሻብዕያ ፍፁም አምባገነናዊ የአስተዳደር ስርዓት ጋ ተዳቅሎ እንዲሁም በማኪያቬሊያዊ (Machiavellian) ፍልስፍና ተለውሶ በዶክተር አብይ መሪነት እየቀጠለ እንደሆነ ለመረዳት የግድ የተለየ ስጦታ ያለው ሰው ሆኖ መፈጠርን አይጠይቅም። ሁላችንም እንደምናውቀው የህወሓት ሰዎች የአስተሳሰብ ስሪት የተመሰረተው በአማራና ኦርቶዶክስ ጠልነት ላይ ነበር። የኦሮሞ ብልፅግናዎችም ቢሆኑ ተመሳሳይ አስተሳሰብ እንዳላቸው በሚያሳይ መልኩ አማራ ህዝብ ላይ እንዲለጠፉ የተደረጉ “ነፍጠኛና ትምክህተኛ” የሚባሉ ቃላቶችን በመጠቀም ስለጉዳዩ ምንም የማያውቀውን ሰፊውን የአማራ ህዝብ ለማሸማቀቅና አንገት ለማስደፋት ሲሞክሩ እየሰማንና እያየን ነው።
አማራ ቅኝ ገዝቶናል ብለው ስለሚያስቡም በተራችን እኛ መግዛት አለብን የሚል አስተሳሰብ አንግበው እየተንቀሳቀሱ እንደሆነም በተደጋጋሚ ታዝበናል። እንዲያውም ለሶስት ሽህ አመታት ስለተገዛን እኛም ለሚቀጥሉት ሶስት ሽህ አመታት መግዛት ይኖርብናል እያሉ በየመድረኩ የሚደሰኩሩ በጠቅላይ ሚ/ር አማካሪነት ደረጃ ሳይቀር የተቀመጡ ሃይሎች እንዳሉ ሊካድ የሚችል ሃቅ አይደለም። እነታየ ደንደአም ቢሆኑ የዶ/ር አብይን አስተዳደር ከፍ ከፍ እያደረጉ የዛጉየ ስርወ-መንግስትን እንዲሁም እነአክሊሉ ሃብተወልድን እጅግ አድርገው የሚያጣጥሉት ከዚሁ እኛ ሶስት ሽህ አመት መግዛት አለብን ከሚለው ቅዠታቸው ተነስተው እንደሆነ ግልፅ ነው።
ይህን በተመለከተ የኦሮሞ ብልፅግናዎችን ጨምሮ እነአቶ ለማ፣ እነጃዋር፣ ኦነግ፣ ኦፌኮ፣ ሌሎች የኦሮሞ ፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የማህበረሰብ አንቂዎችና መሰል ልሂቃን ልዩነት ያላቸው አይመስለኝም። ልዩነት አላቸው ከተባለ ማን ስልጣን ይያዝና ያልተገደቡ ፍላጎቶቻቸው በምን ፍጥነት ይፈፀሙ በሚሉት ጉዳዮች ላይ ብቻ ይመስለኛል። በዚህ ረገድ እነአቶ ለማ የኦሮሞ ህዝብ ቆጥሮ የሰጠንን ጥያቄዎች በአስቸኳይና አሁኑኑ በአዋጅ መመለስ አለብን የሚል የፀና አቋም እንዳላቸው ስልጣን ላይ እያሉ ሲያወጧቸው ከነበሩ መግለጫዎቻቸው መገንዘብ ይቻላል። ይህንን አቋማቸውን ለመረዳት የዴሞግራፊውን ጉዳይና “የአዲስ አበባን የባለቤትነት ጥያቄ እየሰራንበት ነው” የሚለውን መግለጫቸውን ማስታወስ ብቻ በቂ ነው።
ዶ/ር አብይ ግን የነአቶ ለማን መንገድ ቢመርጥ አደጋ እንዳለው በመረዳቱ ከነሱ ጋ የተስማማ አይመስልም። ምክንያቱም ዶ/ር አብይ በነአቶ ለማ መንገድ ቢጓዝ “ሆ” ብሎ እየደገፈው ያለውን የአንድነት ሃይል ነኝ የሚል የህብረተሰብ ክፍል ሙሉ በሙሉ ሊያጣው እንደሚችል በደንብ ሳይረዳ አልቀረም። እንኳን የነአቶ ለማን መንገድ በግልፅ መርጦ ይቅርና በድብቅ እየፈፀመ ባለው የሴራ ፖለቲካ ምክንያት እንኳ አያሌ ደጋፊዎችን እንዳጣ በሚገባ ተረድቷል። ስለዚህ የዶ/ር አብይ መንገድ ለዘብ ያለ፣ በጣፋጭ አማርኛ የተለወሰ፣ ሰው መስማት የሚፈልገውን እንጅ ሳት ብሎት ካልሆነ በስተቀር እሱ እንዲሆን የሚመኘውን የማይገልፅ፣ ንግግሩና ተግባሩ አብዛኛውን ጊዜ የሚጣረስና የአሜሪካ የቀድሞ ፕሬዚደንት ከነበረው Harry S. Truman የቀዳውን “Convince or Confuse” ዘዴ ተጠቅሞ ከቻለ ሌሎችን በማሳመን፣ ካልሆነ በማደናገር፣ ይህ ካልተቻለ ደግሞ በማስፈራራትና ሃይል በመጠቀም የራሱን ቡድን የበላይነት በሌሎች ላይ መጫን እንደሆነ ግልፅ እየሆነ መጥቷል። ይህን ለማወቅ “በአዲስ አበባ ጉዳይ ላይ ጦርነት እንከፍታለን”፣ የአዲስ አበባን ህዝብ ከመጤፍ ባለመቁጠር “መርንግስታችን ተነካ ብሎ “የሰበታና የሱሉልታ ህዝብ ግልብጥ ብሎ ወደ ቤተመንግስት ሊመጣ ነበር” የሚሉና ሌሎች መሰል ንግግሮችን በደንብ ማጤን ጠቃሚ ነው።
ከላይ በተገለፀው የአካሄድ ልዩነት ምክንያት እነአቶ ለማ በያዙት የተቻኮለ አቋም የረጅም ጊዜ ድብቅና በሴራ የተሞላ ግብ ሊያደናቅፉ ነው የሚል ስጋት በመፈጠሩ ምክንያት እስከመቸ እንደሆነ ባይታወቅም ከፖለቲካ ገለል እንዲሉ መደረጋቸውን ታዝበናል። ምክንያቱም ዶ/ር አብይ በሚከተለው ማኪያቬሊያዊ አስተሳሰብ ስሌት መሰረት ውጤቱ የተሳካ እንዲሆን በሂደቱ የቱንም ያህል አሰቃቂ ቢሆንም ማንኛውንም አይነት እርምጃ መውሰድ ተቀባይነት ያለው አሰራር ነውና።
ከነአቶ ለማ ፖለቲካዊ መገለል በኋላ እነዶ/ር አብይ የኦሮሞ ህዝብ ቆጥሮ ሰጠን ያሏቸውን ጥያቄዎች ለመመለስ ያስችለናል ያሉት ብልፅግና ፓርቲን ነው። ምክንያቱም ልክ ህወሓት ኢህአዴግን ፈረስ አድርጎ እንደተጠቀመበት ሁሉ ዶ/ር አብይም “ብልፅግና ፓርቲ”ን እንደፈረስ እየተጠቀመበት እንደሆነ በአቶ ሽመልስ በኩል በድብቅ ባስተጋባው መልዕክቱ እንድናውቀው አድርጎናል ብየ አምናለሁ። እዚህ ላይ ብልፅግና ፓርቲ የተፈጠረው በዶ/ር አብይ መሆኑን በሚገባ መረዳት ተገቢ ነው የሚል እምነት አለኝ። ሰው አንድን ነገር ሲፈጥር ደግሞ የሚያወጣው ስሙን ብቻ ሳይሆን ይዘቱንም ጭምር ነው። ስለዚህ አቶ ሽመልስ የተናገረው ሁሉ በዶ/ር አብይ የተጠነሰሰ እንደሆነ ለመረዳት የሚከብድ ነገር ያለው አይመስለኝም። በሌላ አነጋገር አቶ ሽመልስ የዶ/ር አብይ አፍ እንጅ የሃሳቡ አመንጭ አይደለም ማለት ነው።
ለማንኛውም በአቶ ሽመልስ ሲገለፅ የሰማነው ብልፅግና ፓርቲ የተፈጠረው በዋነኛነት የኦሮሞን ጥቅም ለማስከበር እንደሆነ ነው። ይህን ለማድረግ ደግሞ ቅኝ ገዝቶናል የሚሉትን አማራን ማዳከም እንዳለባቸው አቶ ሽመልስ ካደረገው ንግግር መረዳት ይቻላል። አማራን ለማዳከም እየተጠቀሙባቸው ካሉት ስልቶች ውስጥ አንደኛው ትግርኛ፣ ሶማልኛና አፋርኛ የፌዴራል መንግስቱ የስራ ቋንቋዎች እንዲሆኑ ማድረግን ነው። ይህን ያደረጉት አማርኛ ቋንቋን በማዳከም አፋን ኦሮሞ ጎልቶ እንዲወጣ ለማድረግ እንጅ ለተጠቀሱት ብሄሮች መብት መከበር ብለው እንዳልሆነ አቶ ሽመልስ ባደረገው ንግግር በግልፅ ጎልቶ ተቀምጧል።
በሌላ በኩል የተለያዩ የኢትዮጵያ ዋና ከተማዎች እንዲፈጠሩ በማድረግ ሃገራዊና አለማቀፋዊ ትኩረት ሳቢነቷን በመቀነስ አማራ ተቆጣጥሯታል የሚሏትን አዲስ አበባን የመዋጥ ሌላ እቅድ እንዳለም ዶ/ር አብይ በአቶ ሽመልስ አብዲሳ በኩል አስነግሯል። በዶ/ር አብይ እምነት ኢትዮጵያ የተለያዩ ዋና ከተማዎች የሚኖሯት ከሆነ የሃገር ውስጡም ሆነ የአለም አቀፍ ማህብበረሰብ በአዲስ አበባ ላይ ያለው ትኩረት ስለሚቀንስ ያኔ ዴሞግራፊውን በመቀየር ህዝበ ውሳኔ አካሄዶ ከተማዋን ለመጠቅለል ያለመ መንገድ እንደሆነ ለመገመት አይከብድም። ዴሞግራፊውን መቀየር ባይችሉ እንኳ ብልፅግና ፓርቲ ውስጥ እንዲኖራቸው በሚሰሩበት ድምፅን በድምፅ የመሻር መብት (Veto Power) ተጠቅመው አዲስ አበባን የሴራቸው ሰለባ ሊያደርጓት እንደሚሞክሩ ለመገመት ከባድ አይደለም። እዚህ ላይ ዶ/ር አብይ ስለአዲስ አበባ ሲጠየቅ የሚመልሰው ልክ እንደ ባህርዳር፣ መቀሌ፣ ሃዋሳ ሁሉ የኢትዮጵያውያን ነች የሚል እንጅ በተለየ መንገድ የኢትዮጵያውያንና የነዋሪዎቿ መሆኗን ገልፆ የማያውቅ መሆኑንም ማስታወስም ምን ያህል በሴራ የተሞላ ስራ እየፈፀመ እንደሆነ ለመረዳትም ጠቃሚ ይሆናል።
ሌላው ትኩረት ልንሰጠው የሚገባው መሰረታዊ ነገር ደግሞ ዶ/ር አብይ በፈጠረው የብልፅግና ዘመን ኦሮሞ ወይም ኦሮሞ ያልፈቀደለት ማንም ሌላ ሃይል ሃገር ሊመራ እንደማይችል እንዲሁ አቶ ሽመልስ ባደረገው ንግግር የተካተተውን ፍፁም ፀረ-ዴሞክራሲያዊና አምባገነናዊ የሆነ ምኞት ነው። ለዚህ እንዲያመች ደግሞ የኦሮሞ ብልፅግና ፈረሶች በአብዛኛዎቹ ክልሎች እንዲቀመጡ ተደርገዋል። ሁኔታዎችን ልብ ብሎ ለታዘበ ሰው ይህን እውነታ ለመረዳት ይከብደዋል ብየ አላስብም። ምክንያቱም የብዙዎቹ ክልሎች ፕሬዚደንቶች በዶ/ር አብይ ይሁንታ የተመደቡ ናቸው። በዚያ ላይ በተለይ ታዳጊ ክልሎችን የሚያስተዳድሩት አመራሮች ከሚመሩት የህዝብ ቁጥር ማነስና ባለባቸው የአስተዳደር ልምድ እጥረት ምክንያት የሃገሪቱን ከፍተኛ ስልጣን ይዟል ብለው ከሚያስቡት ቡድን ጋ እንደሚለጠፉ ከህወሓት ጋ የነበራቸውን የቀረበ ግንኙነት አይቶ መገመት አይከብድም። ስለዚህ ዶ/ር አብይ የኦሮሚያ ብልፅግናን ሰዎችና በየክልሉ ያሉ ፈረሶቹን ድምፅ ተጠቅሞ የሚፈልገውን ለማስፈፀም ጥረት ማድረጉ የሚቀር አይሆንም። ምናልባት እንኳ የታዳጊ ክልሎቹ አመራሮች የሴራ ፖለቲካውን ተረድተው ለህሊናቸው መቆም ቢጀምሩ ዶ/ር አብይ ከአቶ ኤሳያስ የቀሰመውን አምባገነናዊ ባህሪና ማኬያቬሊአዊ አስግተሳሰቡ ምክንያት ፍላጎቱን በሃይል ሊጭንባቸው አይሞክርም ብሎ ማሰብ የዋህነት ይሆናል።
ለማጠቃለል ያህል ዶ/ር አብይና እሱ የሚመራቸው የኦሮሞ ብልፅግና ሰዎች ይህን ሁሉ የሴራ ና የሽንገላ ፖለቲካ የሚያራምዱት ልክ የህወሓት ሰዎች ያደርጉት እንደነበረው ሁሉ አይሳካላቸውም እንጅ ከሆነላቸው አማራውን አዳክመውና አንገት አስደፍተው (ወይም በነሱ ቋንቋ ሰብረው) የራሳቸውን ቡድን የበላይነት ለመጫን ፍላጎት ያላቸው መሆኑን ለመገንዘብ ከባድ አይደለም። አንዳንዴም አቶ ሽመልስ በድብቅ ካደረገው ንግግር ሾልከው ከወጡት ውጭ ያሉ በአማራው ላይ የመቆመር እቅዶች እየተቦኩና የማጥቂያ ሰበቦች እየተሸረቡ እንደሆነ የሚያሳዩ ፍንጮችን እንደ ታየ ደንደአ ባሉ የኦሮሞ ብልፅግና ሰዎች በኩል ብቅ ብቅ ሲሉ እየተመለከትን ነው። በተለይ ዶ/ር አብይ ኢትዮጵያ ውስጥ ከጦርነት በኋላ መከፋፈል የተለመደ ነው ማለቱ፤ እንዲሁም በደቡብ ሱዳኑ ሳልቫ ኪርና በተቀናቃኙ ሪክ ማቻር፤ በኬኒያው ኡሁሩ ኬኒያታና በተፎካካሪው ራይላ ኦዲናጋ መካከል ስለሚስተዋሉት ልዩነቶች ሲጠቅስ ምን እያሰበ እንዳለ ለመረዳት የሚከብደው ካለ መፈተሽ ያለበት ራሱን ነው። ሰሞኑን ኦሮሚያ ክልል ውስጥ ተደርጎ በነበረው ሰልፍ ላይ ሰላማዊ በሆነ መንገድ እየተንቀሳቀሰ እንዲያውም አንዳንድ የመንግስት አቋሞችን በመደገፍ የሚታወቀው አብን ጦርነትን መርጠው ከሚፋለሙት ኦነግ ሸኔና ህወሓት ጋ ተጃምሎ እንደጠላት ሲቆጠር ዶ/ር አብይም ቡራኬ መስጠቱ የዘፈን ዳር ዳሩ እስክስታ ነው እንዲሉ አማራ ላይ እየተሸረበ ስላለው ድብቅ ሴራ አስረጅ ሊሆን የሚችል ድርጊት ነው።
በእኔ እይታ ግን ዶ/ር አብይና እሱ የሚመራቸው የኦሮሞ ብልፅግና ሰዎች ይህን ሁሉ ያረጀ ያፈጀ ምናልባትም በህወሓት ሰዎች ተሞክሮ ያከሸፈ ሴራና ሸር ከማጠንጠን ይልቅ ሁሉንም የኢትዮጵያ ህዝቦች እኩል ሊያደርግ የሚችል ፍትሃዊ፣ ግልፅ፣ ተቋማዊና ዴሞክራሲያዊ የሆነ ስርዓት ለመገንባት ይቻል ዘንድ የበኩላቸውን ጥረት ቢያደርጉ አማራጭ የሌለው መንገድ ነው የሚል ሃሳብ አለኝ። ቀላሉ መንገድም ይሄው ነው።
በሌላ በኩል በዶ/ር አብይ ለጆሮ የሚጥሙና አማላይ የሆኑ ሽንገላዎች/ማታለያዎች እምነት አድሮባቸው ወይም ተደናግረው ካልሆነም በጥቅም ምክንያት እሱን ከኢትዮጵያዊም በላይ ኢትዮጵያዊ በማድረግ unconditional የሆነ ድጋፍ የሚሰጡት በተለይ የአንድነት ሃይል ነን የሚሉ የህብረተሰብ ክፍሎች ቆም ብለው ሊያስቡ ግዴታ የሚሆንባቸው ጊዜ አሁን እንደሆነ ላሰምርበት እፈልጋለሁ። ይህም ማለት ዶ/ር አብይ ጥሩ ሲሰራ መደገፋቸው አንድ ነገር ሆኖ ሃገር መቀመቅ ውስጥ የሚያስገባ ስራ ሲሰራ ጭምር ሽምጥ እየጋለቡ ግፋበት ከማለት ወጥተው ወደ ትክክለኛው ህዝባዊና ሃገራዊ መንገድ እንዲገባ ግፊት ቢያደርጉበት ይሻላል ባይ ነኝ። ካለበለዚያ አሁን የያዙት መንገድ “ቁጭ ብለው የሰቀሉትን ቆመው ማውረድ” የማይችሉበት ደረጃ ሊያደርሳቸው እንደሚችል ቢገነዘቡ መልካም ነው እላለሁ። ያኔ መፀፀትም ሆነ ፀጉር መንጨት እንወዳታለን ለሚሏት አገርም ሆነ ለህዝቦቿ የሚፈይደው አንዳችም ነገር አይኖርም።
ለማንኛውም ላሁኑ በዚህ ላብቃና በቀጣይ ደግሞ ዶ/ር አብይና እሱ የሚመራቸው የኦሮሞ ብልፅግና ሰዎች አሁንም ሌላውን የኢትዮጵያ ህዝብ በይተለይም ደግሞ ያው የፈረደበትን አማራ አንገት አስደፍተው የራሳቸውን የበላይነት ለመጫን ያላቸውን ቀቢፀ ተስፋ እውን ለማድረግ ምን ምን አይነት የማጥቂያ ምክንያቶችን/ሰበቦችን እያማተሩ እንደሆነ የሚያሳዩ ምልከታዎቸን ለማጋራት እሞክራለሁ። እስከዚያው መልካም ጊዜ።
በፓርቲ ተደራጅ፤ ያንተን ሃሳብ የሚያራምድልህ ደግሞ “ባልደራስ” ብቻ ነው፤፤ አብን እንኳ ያንተ አይነት ጥላቻ በዶ/ር አቢይ ላይ የለውም፤ ያለበለዚያ “የቁራ ጩኅት” ነው የሚሆንብህ፤፤
You don’t have to say/write it. የተከላከልከው ፍትህ ይንገስ የተባሉት ጸሃፊ የጻፉት መሆኑን ነው የሚገባኝ፤፤ ምንም በል ምን ወደን ፈቅደን መሪያችንን እንደግፋለን፤ ሲሳሳት እናርመዋለን፤፤ መብታችንን አክብር! አንተም አለመደገፍም መጥላትም መብትህ መሆኑን እንገነዘባለን፤ ወደጉልበት ብቻ አትሂድ፤፤ የማረጋግጥልህ ነገር ግን ‘ከድር ሰተቴ” የሚለው የሚገባህ ከ7 አመት በኋላ ነው፤፤ “ኢትዮጵያን ማስተዳደር እንዲህ ዋዛ !።” አሉ ዐጼ ሃይለ ሥላሴ
በእንግሊዘኛ ጽፌ ከበላይ rational question ጠይቄህ rational መልስ አልሰጠኸኝም። እንደ ጠየቅኩህ አሁን ደግሜ በአማርኛ ፅፌ ልጠይቅህ፤ ‘አብይ አህመድን ማፍቀር/መውደድ ወይም አብይ አህመድን መጥላት ምን አመጣው/ምን አገናኘው?’
አብይን “የአማራ/የኢትዮጵያ ጠላት” ያለን ከበላይ በፅሁፍህ ስትወነጅለው እንዳነበብኩት ፡ አብይን “የአማራ/የኢትዮጵያ ጠላት” ያለን (ይመስለኛል በአዲሱ ህግ አግባብ የጥላቻ ፅሁፍ hate speech በሚል) በወንጀለኛነት አስፈርጃለሁ ብለህ ፍትህ ይንገስ የተባሉትን ፀሀፊ አስፈራርተህ በእንጭጭ ለመቅጨት ከመፃፍ እንዲታቀቡ ስታሸብር እንዳልነበረ ፡ አሁን ደግሞ እንኳን የአንተን የኪቦርድ ድንፋታ ሊፈራ ቀርቶ የአንተን ድንፋታ ከቁምነገር እንደማይወሰድ ስታውቀው ጊዜ “..ወደ ጉልበት ብቻ አትሂድ ….ሰባትአመት በሁዋላ..” አልክ ። የአንተ አይነት የታወረ ፍቅር / የወላዋይ ፍቅር / የአሸባሪ ፍቅር ቢቀርበት አብይንም ሆነ ወይም ሌላውን ህብረተሰብ ይጠቅማል እንጂ አይጎዳም። ለእዚህም ነው በድጋሚ ይህንን የታወረ የአብይ ፍቅር አባዜህን ታከመው ብዬ የምመክርህ።
100% ኦርጂናል Xiaomi ባለቀለም የጆሮ ማዳመጫ በጆሮ ውስጥ ፒስቶን መሰረታዊ ቅጅ ከ Mic ጋር ለሞባይል ይግዙ - ነፃ ጭነት እና ግብር የለም | WoopShop®
100% ኦርጂናል Xiaomi ባለቀለም የጆሮ ማዳመጫ በጆሮ ውስጥ ፒስቶን መሰረታዊ ስሪት ከማይክ ጋር ለሞባይል - ነጭ ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ዝርዝር: የቅጥ: - የ lnput መሰኪያ የጆሮ ዲያሜትር 3.5 ሚሜ ሚሜ ጥቅል አዎ ከማክ ጋር አዎ አዎ የቁጥጥር መጠን: አይ, ድምጹን መቆጣጠር አይችልም Pakage: 1 PC X Earphone phone
ሁሉም ፍላጎት ያላቸውን አካላት እንዲተባበሩ እንጋብዛለን የሥነ ሕንፃ ስቱዲዮዎች i ንድፍ አውጪዎች፣ በቀጥታ በእኛ ወይም በኩል የመሬት ገጽታ ሥነ ሕንፃ ማህበርእኛ ደጋፊ አባል ነን።
የ METALCO የንግድ ስኬት በዲዛይን መስክ ቀጣይነት ያለው ምርምር እና ልምድ ፣ ምርጥ ከሆኑ ዲዛይነሮች እና አርክቴክቶች ጋር በመተባበር እንዲሁም የወቅቱ ቴክኖሎጂዎች እና ቁሳቁሶች አጠቃቀም ውጤት ነው ፡፡
METALCO ምርቶች በግለሰባዊ ዘይቤ እና ዲዛይን ተለይተው ይታወቃሉ ፣ ይህም ከጥሩ ጥራት ጋር በማጣመር በዓለም ዙሪያ ባሉ ገበያዎች ላይ ይለያቸዋል ፡፡ ሁሉም የምርት እና የቴክኖሎጂ ሂደቶች ሥነ ምህዳራዊ እና አካባቢያዊ ጥበቃን መሠረት በማድረግ ይከናወናሉ።
ከተለያዩ የኮንክሪት ዓይነቶች ፣ PDM ፣ HPC ፣ UHPC ፣ ግራናይት እና የእብነ በረድ ድምር ፣ እንዲሁም የንብረት ባለቤትነት እና የፈጠራ ባለቤትነት የከተማ ሕንጻ ህንፃዎችን ያመርታል ያልተቋረጠ ማጠናቀሪያ.
እሱ በልዩ ስብስቦች የታወቀ ነው የአበባ ማሰሮዎች i አግዳሚ ወንበሮች, ያልተለመዱ መጠኖች ያላቸው መቀመጫዎች ፣ ከ 3,5 ቶን የሚመዝን ክብደት እና የተፈጥሮ የተፈጥሮ ግራጫ ወይም የእብነ በረድ ሸካራነት ሸካራነት።
ስብስቦች ስብስቦቻቸው በወጣት ዲዛይነሮች የተፈጠሩ ፣ ለክፍሎቻቸው የፈጠራ ሀሳቦችን የሚሰጡ ፣ ከሜታኮ አዛውንት እና ተሞክሮ ላላቸው ባልደረቦቻቸው ምርቶች ትልቅ ማሟያ የሚሆኑ ናቸው ፡፡
ንሱ ኣብ መቕድም ናይቲ መጽሓፍ፣ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ዘይብላ ሃገር ኤርትራ ጥራይ ምዃና ብምጥቃስ ኣብ ዓለም ከኣ ሰሜን ኮርያ፣ ቻይና፣ ቬትናም፣ ላኦስን ኩባን ጥራይ ምዃነን ኣዘኻኺሩ።
እዛ 288 ገጻት ዘለዋ ንፖለቲካዊ ስርዓት ኤርትራን ምልኪ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ብስነፍልጠታዊ መጽናዕቲ እትግምግም መጽሓፍ ኣብ ፈረንሳን ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ዝዝረበለን ሃገራትን ንዕዳጋ ቀሪባ ትርከብ።
ብሰንኪ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ናብ ፈረንሳን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን፣ ማዕከናት ዜና ፈረንሳን ሓያሎ ጸሓፍትን ጋዜጠኛታትን ኩነታት እዛ ን26 ዓመታት ብምልኪ እትመሓደር ዘላ ኤርትራ ንምፍላጥ፣ ናብታ ሃገር ንምብጻሕን መጽናዕታት ንምክያድን ብተደጋጋሚ’ዮም ዝሓቱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓለምና ህዝብታት ፖለቲካውያን ሰልፍታት ከቑሙን፣ ይውክሉኒ’ዮም ንዝበልዎም መራሕቲ ክመርጹን ዝኾነ ዜጋውን ንስልጣን ክወዳደረን ዘይትንከፍ መሰሉ ኣብ ዝኾነሉ ዘመን፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ግና መሰል ናይ ክትመርጽን ክትምረጽን ከም ኣርእስቲ’ውን ዝልዓል ከምዘይኮነ ይፍለጥ።
ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ዲፕሎማሰኛታትን ብዛዕባ ምርጫ’ቲ ብሓደ ሰብ ተባሒቱ ዘሎ መንግስቶም ኣብ ዝሕተትሉ እዋን፣ ብዛዕባ ምርጫ ካልኦት መንግስታት ከናሽውን ክዋዘዩን ምርኣይ ከኣ ሓደ ካብቲ’ቲ ዘሕዝን ፖለቲካዊ ተርእዮ’ዩ።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ፣ ኣብዚ ቀረባ ኣብ ፌስቲቫል ስካንዲናቭያ ንዝህቢ ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር፣ ብዛዕባ ተኽእሎታት ምርጫ ኣብ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ዝዛረብ፣ ንተሳተፍቲ ሂላሪ ክሊንተን ዶ ወይን ዶናልድ ትራምፕ? ንመን ትድግፉ ክብል ዘስምዖ መደረ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል።
ኣቶ ኣታኽልቲ ኪሮስ- ሓላፊ ማይክሮ ፋይናንስ ለቓሕ ደደቢት፡ መም ኣስራት ኣብራሃም-ኣባል ዓረና ትግራይ- ክሊቲኦም ካብ መቐለ፡ መሃንዲስን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ተንታንን ኣቶ ሙሉብርሃን ጸሃየ ድማ ካብ ካናዳ`ዮም
ዩናይትድ ስቴትስ ቴክሳስ ክፍለ ሃገር አንድ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ተኩስ ከፍቶ ሃይ ሥድስት ሰው ገድሎ ሌሎች ከሃያ በላይ ያቆሰለው የሃይ ስድስት ዓመት ዕድሜው ዴቪን ኪሊ ጥቃቱን ለመፈጸም ምን እንዳነሳሳው የቴክሳስ ባልሥልጣናት ክትትል ይዘዋል።
ከዩናይትድ ስቴትስ የአየር ኃይል በባህሪ ጉድለት የተባረረ ሰው መሆኑ ተገልጿል። የቴክሳስ ሀገረ ገዢ ግሬግ አበት ለሲቢኤስ ቴሌቭዥን በሰጡት ቃል የኃይለኝነት ዝንባሌ እና ችግር የነበረው ሰው እንደነበር ግልፅ ነው፣ ጊዜ ጠብቆ እንደሚፈነዳ ፈንጂ ነበር ብለዋል። ትናናት ረፋዱ ላይ ጥቃቱን ያደረሰው ኬሊ ከቤተ
አማቾቹ ትናንት አልነበሩም እንጂ አልፈው አልፈው እዚያ ቤተክርስቲያን እንደሚያስቀድሱ ሀገረ ገዢው ጠቅሰው ይሄ የሚያሳየው ግለሰቡ ያገኘው ቦታ የከፈተው ጥቃት እንዳልሆነ ነው ብለዋል። በዩናይትድ ስቴትስ የመከላከያ ሚኒስቴር መረጃዎች መሰረት እኤአ ከ 2010 እስከ 2012 በአየር ኃይል ውስጥ አገልግለዋል በ2012 ሚስቱንና ልጁን በመደብደብ አንድ ዓመት እሥራት ተፈርዶበት በኋላ ከጦር ኃይሉ እንዲሰናበት መደረጉ ተገልጿል።
የኒውክ ሳላ ቫይኒየቶች በሕንድ በጣም ዝነኛ እና በቀላሉ የሚጎበኝ ኩባንያ ነው. በ 1997 ከዋነኞቹ ትናንሽ ጅማሬዎች መካከል ሱል ቫይኒየርስ በአስገራሚ ሁኔታ የገበያ ማዕከላዊ ሆቴል እያደገች በመደበኛ የእንግዳ ማረፊያ ቦታ ሆናለች. ሻይ ቤት ለጎብኚዎች, ለጉብኝት, ለወደፊቱ ምግብ, ለክፍሎች እና ለጨዋታ ዝግጅቶች አስደሳች ሊሆኑ ይችላሉ. በዚህ ደረጃ ውስጥ ህንድ ውስጥ የዚህን ንፅፅር ሥራ ማግኘቱ ያስደንቀናል, እና ከፍተኛ የሆነ ማነሳሻ ወደ መፍጠር እንደፈጠረ ግልፅ ነው.
ይህ ሻይ ቤት የሚገኘው በማሃራስትራ ግዛት ውስጥ ከሚገኘው የሙምባይ ምስራቅ አራት ሰዓት ገደማ ርቀት ላይ በምትገኘው ናሺክ ዳርቻ ዳርቻ ነው. ለአውሮፕላን ተወዳጅ ሰዎች, የሱላ ጐንሰርስ ከ Mumbai አስደሳች ጉዞ አላቸው. በተደጋጋሚ የህንድ የባቡር መሥመር የባቡር አገልግሎት, አውቶቡሶች, ወይም ታክሲም እንኳን በቀላሉ ሊደረስበት ይችላል.
ንብረቱ 35 ሄክታር እርሻ እና የሱላ ምርት ለሚሰጣት የወይኑ መጠን እኔ ባሰብኩት መጠን እንደጠበቀው አልነበረም. ይሁን እንጂ ይህ ማለት በክልሉ ውስጥ ሌሎች ቦታዎች ላይ የተተከሉት የወይኑ እርሻዎች ተጨማሪ ስኳር ስለሆኑ ነው.
የሱላ ቫምቤስ ጎብኚዎች ብዙ ጎብኚዎች አሉ. በዙሪያው ያለው ሙቀት መስጫ ክፍል በህንፃ ዲዛይን የተሠራ ሲሆን በውስጡም በወይን እርሻ ላይ ሰፊ ዕይታዎችን ያቀርባል. ከጣሪያው ላይ የተንጠለጠሉ የሻንጉሊቶች መብራቶች ልዩ መነካትና ልዩ ስሜት ይፈጥራሉ.
የሽላሳው ክፍል ክፍት ነው ከመስከረም 11:00 እስከ 11 00 ሰዓት ክፍት ነው. ይህ ፀሐይ ስትጠልቅ ለመመልከትና ምሽቱን ለማሳለፍ በጣም ጥሩ ቦታን ያደርገዋል.
250 ሩፒስ ለ 30 ደቂቃዎች የሸቀጣሸቀጥ ጉብኝት, የማቀዝቀዣ ክፍሎችን ጨምሮ, እና አምስቱን ወይን ጣዕም ያገኙልዎታል. ጉብኝቱ በየሰዓቱ ከ 11 30 ኤኤም እስከ 6:30 ፒኤም ድረስ (ከሰኞ እስከ ቅዳሜ 7:30 በሳምንት) ይካሄዳል እና ስለ ወይን ማቀነባበሪያ ሂደት ጥሩ ግንዛቤ ያስጨብጣል.
ሱለላም ለሽያጭ የሚቀርቡ አስገራሚ የሆኑ ወይን ጠጅዎች አሉት. የሱላን የሚያንፀባርቅ የፀሃይ ምልክት (የህንጻ ጥርስ ተሞልቷል!) መቋቋም አልቻልኩም እና ትንሽ የዉስጥ ቦርሳ, የቲሸርት ሸሚዝ, የብር ወይን ጠጅ ቀዝቃዛ እቃ እና ትንሽ የእንጨት የሸክራ መጋጠሚያዎች መሄድ አልቻልኩም.
ከጥር እስከ መጋቢት ወራቶች መሰብሰብ የሱላ ጐዳናዎችን ለመጎብኘት አመቺ ጊዜ ነው. በወይን መጭመቂያ ውስጥ ለመሳተፍ ይችላሉ. በጣም ተወዳጅ የሆነው የሳላ ፊስት የሙዚቃ ኮንሰርት በየካቲት ውስጥ በአትፊፊያው ውስጥ በአትክልት ስፍራዎች ውስጥ ይካሄዳል.
በሱላ ምንጭ ውስጥ - በወይን እርሻ መሃል መካከል 23 የፎቅ መጠጥ (አራት የዛግ ቤቶችን ጨምሮ), የቱስካን ቤተ መንግስት ለመገንባት የተገነባ ነው. የመዋኛ ገንዳ, የእንግዳ ማረፊያና የፓርታማ መዋኛ አለው. ዋጋዎች ከ 7,000 ሩፒስ እና ታክስ ግብር ይጀምራሉ.
በአማራጭ, በናሺክ ውስጥ መቆየቱ ሱለንን ለመጎብኘት አመቺ አማራጭ ነው. ባንኩን የማይቋረጡ የኒሽክ ሆቴሎች Ginger and the Ibis ናቸው. ስለ በጀት የማይጨነቁ ሰዎች, የ "ጌትዌይ ሆቴል" በአምባድ (ከዚህ ቀደም ታጅ ታይድደር) ቀደም ሲል ይመከራል.
በጉዲፈቻዬ ዘና ለማለት እጓጓ ነበር. ይሁን እንጂ ሼላ ቫምቤቶች ገና የፍራፍሬን ወይን ማሳደግ አለመቻላቸውን ሳውቅ ቅር ተሰኝቼ ነበር. እውቀት ያላቸው ሰራተኞች ግን በሚቀጥሉት ጥቂት አመታት ውስጥ ለመጀመር እቅዶች መኖራቸውን አረጋግጠውልኛል.
ያስታውሱ, ሌሎች ሊመርጡ የሚችሉ ሌሎች ፈጣን የአትክልት ዓይነቶች ነበሩ. ከእነዚህም መካከል Chenin Blanc, Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon, Shiraz እና Zinfandel ይገኙበታል. በስጦታው ላይ ለሚገኙ ሰዎች, ለሱላ የተደባለቀ ወይን ያመርታል. እነዚህ ወይራዎች ከ 500 ብር በላይ ይሸጣሉ.
ይሁን እንጂ ሱላ በኦክ ውስጥ ለአንድ አመት ያረፈችውን የዲንዶረስ ሪሽ ሼራዝ አደረጋት. በጣሪያው ውስጥ በጣም ደስ ይለኝ ነበር, ነገር ግን ሞቃት ቀን ስለሆነ ሳቬንዮን ብሉክን መርጫለሁ.
የምግብ ፍላጎት ላላቸው እና ለቁጥጥ ይበሉና ለተመገባቸ ነገር ስሜት ያላቸው ናቸው, ሱላ ለመምረጥ ሁለት ምግብ ቤቶች ነበሯት. ጥቂት ጣሊያን ከሱላ የአትክልት ቦታዎች የኦርጋኒክ ምግቦችን በመጠቀም "የእርሻ ማሳሻ" ጣፋጭ ምግብን ያዘጋጃል, ሶማ ግን በሰሜን ህንዳ ምግቦች ላይ የተለየ ነው.
ረድዩ፡ ተለቪዥዮን፡ ጋዜጣ፡ መጽሔታት......ወዘተ ውሑስ ግብረ-ስጋ ተጠቐሙ ክብላ ኣብ ጸጽባሕ ኣዋጅ ነጋሪት ይድስቓ ኣለዋ። እቲ ውሕስ መንገዲ፡ ዝብሃል ዘሎ ኣብ ግዜ ግብረ-ስጋ ኮንዶም ምጥቃም እዩ። ስለዚ ኸኣ እየን፡ ኩለን እተን ማዕከናት ዜና፡ እዝግዮ መሓረና ኮንዶም ካብ ሰሪ መዓት ለበዳ HIV ኤይድስ ባልሃና ዝቓኑኡ ጽላቴ ዘማሓላልፋልና ዘለዋ።
Home / 300 አማራ መሃል የአጥፍቶ ጠፊ ቦንብ አፈነዳለሁ ያለችው ነፈዝ ፣ ዳላስ ቴክሳስ ላይ የ 7-eleven መደብር ባለቤት ናት። Share ! / tegist11
አፍሪካውያን በቻይና መከራቸውን እያዩ ነው። ኮቪድ 19ኝን ታሰራጫላችሁ በሚል በአፍሪካዊነታቸው ተለይተው በጸጥታ ሐይሎች ከቤታቸው እየተገፈተሩ ወደጎዳና እየተጣሉ ነው። የደቡባዊ ቻይና (Guangzhou)ሆቴሎች አፍሪካውያኑን ከክፍሎቻቸው እያስወጡ ይገኛሉ፤ ድብደባዎችና አስነዋሪ የዘረኝነት ዘለፋዎች እያደረሱባቸው እንደሆነ ዓለምዓቀፍ ሚዲያዎች እየገለጹ ነው።
የአፍሪካ ሕብረት ሊቀ መንበር የሆኑት ሙሳ ፋኪ እና በቻይና የአፍሪካ አገራት አምባሳደር በተለያየ ጊዜ የቻይናን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዋንግ ዪን ስለሁኔታው ማብራርያ ጠይቀዋል። ዓለምአቀፍ የሰብዓዊ መብት ተቋማት ለአፍሪካውያኑ እየጮኹ ነው። አንድ ጮሌ ሰው ግን ድምጻቸውን አጥፍተዋል።
ለእሳቸው ቻይናን መንካት የእናት ድርጅታቸው ሰዎች ስልጣንን ሽፋን አድርገው ለዓመታት ያሸሹት የኢትዮጵያ ሕዝብ ሐብት ላይ መፍረድ ነው። የማሌሊትን ኮሙኒስታዊ አጋርነት መውጋት ነው። እሳቸው አንድ ጣታቸውን ቻይና ላይ ቢቀስሩ ወደሳቸውና ወደሕወሓት ብዙ ጣቶች እንደሚቀሰሩ ያውቁታል። ሳይባሉ ኔግሮ ተባልኩ አፍሪካውያን ሲነኩ አልታገስም ያሉት የቻይናው ጠበቃ ሳይውል ሳያድር ጭምብላቸው ተገለጠ።
በቀናነት ከጎናቸው እንቆማለን ያሉትን ሁሉ አሳፍረዋል። የሌሎቹ ጉዳይ እንኳ ወዲህ ነው። ብዙዎቹ ከሕወሓት ጋር የዘረፉ፣ የገደሉ፣ ያሠሩ፣ ኢትዮጵያውያንን በመከራ ጅራፍ ሲገርፉና ሲያስገርፉ የኖሩ ናቸው። እነሱ አገር ይያዝ ቢሉ የሚጠበቅ ነው። የኛዎቹ ማፈርያዎች(ፖለቲከኛ አይሏቸው አክቲቪስት፣ ጋዜጠኛ አይሏቸው /ሌላ/) ነገር ግን ያንገበግባል።
እንዲህ በእግረ መንገድ ሳይሆን ራሱን ችሎ የሚባልበት ስለሆነ ለጊዜው ይቆየን። በሰውየው የአመራር ልምሾነት የደረሰው ጉዳት ግን “ከጎኑ ነን” በሚሉ አጫፋሪዎች ሊካካስ አይችልም። ዶ/ር ቴዎድሮስ ስንት ብቃት ያላቸው ልጆችን ለዓለም ካበረከተች አገር በፖለቲካዊ ሰልፋቸው ታጭተው በዓለምአቀፍ መድረክ ያሳፈሩን ሰው ናቸው። ሕወሓት የነካው ሁሉ በታሪክ ውስጥ አንገት እንዳስደፋ ያኖራል።
ያለመታደል ሆኖ ከዚህ በኋላ የእሳቸው ስም ሲጠራ ኢትዮጵያም መጠራቷ አይቀርም። ኢትዮጵያውያን ለዓለም አቀፍ ቦታዎች በተወዳደሩ ቁጥር የሰውየው ስም ያጠላባቸዋል። ያሳዝናል !
“እኔ ወያኔ ነኝ!” ብለው የማይጠግቡትና አጫፋሪዎቻቸው በግድ የኢትዮጵያዊነት ካባ ሊደርቡላቸው ፈልገው የከሸፈባቸው ቴዎድሮስ(ዶ/ር)በዓለም ላይ ያደረሱት፤ በእኛ ላይ ከእነ ድርጅታቸው ለ27 ዓመታት ሲያደርሱ ከኖሩት በጣም ጥቂቱ ነው..
ዘውግን መሰረት ባደረገ የፌዴራሊዝም ሥርዓት ምክንያት በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የሚቀሰቀሱ ግጭቶችና የደቦ ፍትሕ በኢትዮጵያ የተገኘውን አንፃራዊ ሰላም አደጋ የጋረጠበት ነው ሲል ሰማያዊ ፓርቲ አስጠነቀቀ፡፡
ት ምኽሪ ፌደረሽን ንፅባሕ 30 ነሓሰ ኣብ ዝፀውዖ ኣኼባ ኣብ ራያ፣ወልቃይትን ወጀራትን ይወርድ ኣሎ ዝበሉዎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ክዘራረብን ናይ መፍትሒ ኣንፈት ከቐምጥን ትማሊ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ሰልፊ ኣካይዶም።
ፈደራል መንግስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ምርጫ ደው የብሎ፣ብሰንኪ እቲ ምርጫ ዝተኣሰሩ ይፈትሑ፣ዝብሉ ጭርሖታት ብምሓዝ ናብ 30 ዝፅግዑ ናይ ወልቃይት ፀገዴ ኣምሓራ መንነት መምለሲ ኮምቴ፣ናይ ራያ ራዩማ ዴሞክራሲያዊ ፓርትን ናይ ወጀራት ፓርትን ተወከልቲ ኣብ ጥቓ እቲ ቤት ምኽሪ ተረኺቦም ድምፆም ኣስሚዖም ብመሰረት ፀብፃብ መስፍን ኣራጌ ካብ ደሴ።
‘’ኣብ ክልል ትግራይ ዘይሕጋዊ ምርጫ ይካየድ ኣሎ’’ ዝበለ ምኽትል ኣቦ ወንበር ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ራያ ራዩማ ኣቶ ኣማረ ጉበን ‘’ኣብዚ ግዜ ሕማም ኮሮና ህዝብና እናተገደደ ሰልፊ ይወፅእ፣ ይእከብ፣ ናይ ምርጫ ካርዲ እንተድኣ ዘይወሲድካ ክሳብ 500 ብር ይቕፃዕን ብዙሕ ኣገልግሎታት ክሳብ ምኽልካልን ተበፂሑ ኣሎ’’ ኢሉ። ‘’ፈዴራል መንግስቲ ጣልቃብምእታው ኣብ ራያ ምርጫ ከይካይድ ክገብር ኣለዎ’’ ኣውን ኢሉ።
ኣብቲ ጉዳዩ ምላሽ ዝተሓተታ ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ ወይዘሮ ሊያ ካሳ "ህዝቢ ወልቃይትን ራያን ብቓልሶም ዘረጋገፅዎ ኣካል መሰል ዓርሰ ውሳነኦም ዝኾነ መረፃ ትግራይ ንምህዋኽ ብጣዕሚ ውሑዳት በገንዘብ ዝተዓደጉ ዘካየድዎ ሰልፊ እዩ ብምባል ነቒንኦ::
ይህ ማለት ነቢያችን (ሶ.ዐ.ወ) የተላኩትና ኢስላምን ያስተማሩት እስከ ዱንያ አለም ማብቂያ (ቂያማ) ድረስ ላሉት ሰዎች ሁሉ ነው ማለት ነው። ኢስላም ለአለም ህዝብ በጠቅላላው የመጣ መልክት ነው፤ ለአረብ ወይም ለተወሰነ ህዝብ ብቻ የተላከ አይደለም። አይሁዳዎች ራሳቸውን ምርጥ ህዝብ ነን ብለው እነደሚሞግቱት በኢስላም ዘሩ ወይም ከለሩ ምንም ይሁን በአላህ ዘንድ የተመረጠ ልዩ ህዝብ የሚባል ነገር የለም። ይህን እውነት አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ በማለት ያረጋግጠዋል፡-
“(ሙሐመድ ሆይ!) በላቸው፡- ‘እናንተ ሰዎች ሆይ! እኔ ወደናንተ ወደሁላችሁም የአላህ መልክተኛ ነኝ። (እርሱም) ያ የሰማያትና የምድር ንግሥና ለእርሱ ብቻ የኾነ ነው። እርሱ እንጂ ሌላ አምላክ የለም። ሕያው ያደርጋል። ይገድላልም። በአላህ በዚያም በአላህና በቃላቶቹ በሚያምነው የማይጽፍ የማያነብ ነቢይ በኾነው መልክተኛው እመኑ። ቅንንም መንገድ ትመሩ ዘንድ ተከተሉት’።” (አል-አዕራፍ 7፤158)
ኢስላም የሰው ልጅ በእናቱ ሆድ ፅንስ እያለ ጀምሮ የሚያልፍባቸውን ሁሉንም የህይወት ደረጃዎቸ ያካተተና የሚመራ ሥርዓት አስቀምጧል። የሰው ልጅ በህጻንነት እያለ የናቱን ጡት የመጥባት፣ አሳዳጊና ተንካባካቢ የማግኘት መብቱን አስጠብቋል። በመቀጠልም የሰው ልጅ ለአካለ መጠን ደርሶ ትዳር ሲይዝ፤ አባት ወይም እናት ሲሆንና እንዲሁም በእርጅና እድሜ ላይ ሲደርስ በሁሉም ከልደት በፊትና ከልደት በኋላ አስከ ሞትና ከዚያም በኋላ ያለውን ሁሉንም የህይዎቱ ጉዞዎች የሚዳስሰ መመሪያ አስቀምጧል።
ኢስላም ለሁሉም የህይዎት ዘርፎች መመሪያና ሥርዓት አድርጓል። የሰው ልጅ ከራሱ ጀምሮ ከሌሎች ጋር የሚኖረውን ግንኙነት፣ በቤቱ ውስጥ ከቤተሰቦቹ ጋር ሲሆን፣ በስራ ቦታ ላይ ሲሆንና በጠቅላላው በማንኛውም እንቅስቃሴና ሁኔታ ላይ ሲሆን የሚያስፈልገውን የህይዎት መመሪያ ኢስላም አስቀምጧል።
ኢስላም በግል፣ በቤተሰብና በማህበረሰብ ህይወታችን፤ በኢኮኖሚና በፓለቲካ፤ በባህልና በሳይንስ ወ.ዘ.ተ ባጠቃላይ በመንፈሳዊና በቁሳዊ ህይወት ልንከተለው የሚገባ የህይወት መንገድ ዘርግቷል።
ከዚህም አልፎ ይህን የህይዎት መመሪያና ህግ ለአላህ ብሎ በጥሩ ኒያ (ውስጣዊ መነሳሳት) ለሚፈጽም ሰው አምልኮ እንደፈጸመ ተቆጥሮለት በአላህ ዘንድ ምንዳ እንደሚያስገኝ ኢስላም ያስተምራል።
“እናንተ ያመናችሁ ሆይ! ሁላችሁም በመታዘዝ (ኢስላም) ውስጥ (ሙሉ በሙሉ) ግቡ። የሰይጣንንም እርምጃዎች አትከተሉ፤ እርሱ ለእናንተ ግልጽ ጠላት ነውና።” (አል-በቀራ 2፤208)
“እነዚያ በአላህና በመልክተኞቹ የሚክዱ፣ በአላህና በመልክተኞቹም መካከል መለየትን የሚፈልጉ፣ ‘በከፊሉም እናምናለን በከፊሉም እንክዳለን’ የሚሉ፣ በዚህም መካከል መንገድን ሊይዙ የሚፈልጉ፤ እነዚያ በውነት ከሓዲዎቹ እነርሱ ናቸው። ለከሓዲዎችም አዋራጅን ቅጣት አዘጋጅተናል።” (አን-ኒሳእ ፤150–151)።
By: Staff Writer Date: February 4, 2021 Categories: ዜና Tags: የፀጥታው ምክር ቤት የኢትዮጵያ ትግራይ ክልል የሰብዓዊ ይዞታ ለመነጋገር ስብሰባ እንደሚያካሂድ ዲፕሎማቶች ገለጹ
የተመድ ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬሽ የኢትዮጵያ ትግራይ ክልል የሰብዓዊ ይዞታ እንደሚያሳስባቸው መግለጻቸውን አዣንስ ፍራንስ ፕረስ ዘገበ። የጉተሬሽን መግለጫ የጠቀሰው ዘገባ አክሎም፣ ዋና ጸሐፊው በክልሉ የሲቪሎችን ችግር ለማቅለል የኢትዮጵያ መንግሥት ከተመድ ጋር በትብብር መሥራቱ አስፈላጊ መሆኑን አፅንኦት መስጠታቸውንም ጠቅሷል። በተጨማሪም ዘገባው የመንግሥታቱ ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት በዛሬው ዕለት በዚሁ ጉዳይ ለመነጋገር ስብሰባ እንደሚያካሂድ ዲፕሎማቶች እንደገለጹም አመልክቷል።…
By: Staff Writer Date: February 4, 2021 Categories: ዜና Tags: ፍርድ ቤቱ በእነጃዋር መሃመድ የችሎት ሂደት ላይ ድጋፍንም ሆነ ተቃውሞን የሚያመላክቱ አልባሳትን ለብሶ ችሎት መታደምን ከለከለ
ፍርድ ቤቱ በእነጃዋር መሃመድ የችሎት ሂደት ላይ ድጋፍንም ሆነ ተቃውሞን የሚያመላክቱ አልባሳትን ለብሶ ችሎት መታደምን ከለከለ፡፡ ተጠርጣሪዎቹ ከዚህ በፊት በነበረ ቀጠሮ ላይ ቤተሰቦቻችን በለበሱት ልብስ በችሎት ካልታደሙ የእምነት ክህደት ቃላችን አንሰጥም ሲሉ ተከራክረው ነበር፡፡ ፍርድ ቤቱም ይህን መርምሮ ትዕዛዝ ለመስጠት ለዛሬ ቀጠሮ የያዘ ሲሆን፥ በዛሬው እለትም ማንኛውም በችሎት የሚታደም አካል አድማ የሚመስሉ ድጋፍንም ሆነ ተቃውሞን…
ኢትዮጵያ የድንበሩን ድርድር ለመጀመር የሱዳን ን ከያዘችውን ቦታ መልቀቅ እንደቅድመ ሁኔታ አስቀምጣለች ኢትዮጵያ ከሱዳን ጋር ያለውን የድንበር ችግር በተመለከተ አሁንም በሰላም እና በመነጋገር መፍታት ይቻላል የሚል እምነት እንዳላትና ለዚህም ዝግጁ መሆኗን በሱዳን የኢትዮጵያ አምባሳደር አስታወቁ፡፡ አምባሳደር ይበልጣል አዕምሮ ሱዳን ይህንን ሰላማዊ ጥሪ የማትቀበል ከሆነ ኢትዮጵያ ራስን የመከላከል ሕጋዊ መብቷን ልትጠቀም እንደምትችልም ገልጸዋል፡፡ “ሱዳን በኢትዮጵያ ላይ…
በገዢው ፓርቲ እና በሌሎች ተፎካካሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል የተፈረመውን የቃልኪዳን ሰነድ የሚጥስ እንደሆነም ቦርዱ አስታውቋል በኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድን ለመደገፍ በተካሄዱ ሰልፎች የተንጸባረቀው መልዕክት ፓርቲዎች እና ገዥው ፓርቲ በጋራ ተስማምተው የፈረሙትን የቃልኪዳን ሰነድ የጣሰ እንደነበር የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ፡፡ ቦርዱ ሰልፎቹ በዋልታ ቴሌቪዥን እና በኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትወርክ በቀጥታ መተላለፋቸውን፤ የመንግስት አመራር አካላት፣…
ከዚህ በፊት ኢትዮጵያ ውስጥ ታይቶ የማያውቅ አኖፊለስ ስቴፈንሲ የተሰኘ የወባ ትንኝ ተገኝቷል። ይህ አዲስ ትንኝ በአሁን ሰአት የወባ ማጥፊያ የተባሉ ኬሚካሎችን የመቋቋም አቅም ስላለው አስቸጋሪ ያደርገዋል። በከፍተኛ ሁኔታም እንደሚተላለፍም ተገልጿል። አርማውር ሀንሰን የምርምር ኢንስቲትዩት ባጠናው ጥናትም የወባ ትንኙ በይበልጥ የሚራባው ከተማ አካባቢ ነው። ኢትዮጵያ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ የታየው በሶማሌ ክልል ቀብሪዳሀር እንደሆነም ኢንስቲትዩቱ ገልጿል። ይህ…
የአዲስ አበባ ቤቶች ኮርፖሬሽን ሕገወጥ ተግባራትና በአመራር ዝርክርክነት ለ53 ቢሊየን ብር ኪሣራ መዳረጉ ተገለፀ። ኮርፖሬሽኑ የጋራ መኖሪያ ቤቶችን መገንባት ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ ኦዲት አለመደረጉም ተጠቆመ።በኮተቤ ሜትሮ ፖሊታን ዩኒቨርሲቲ የከተማ ልማት መምህርና በከተማ አስተዳደሩ አማካኝነት በጋራ መኖሪያ ቤቶች ዙሪያ ጥናት ያደረገው ቡድን አስተባባሪ ዶክተር ቱሉ ቶላ በተለይ ለአዲስ ዘመን እንደገለፁት፤ የአዲስ አበባ የጋራ መኖሪያ ቤቶች ግንባታ…
አሁን በምርጫ ቦርድ ተዘርዞ ህልውናው እንዲከስም የተደረገው ቀድሞ የትግራይ ክልልን ሲያስተዳድር የነበረው ህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ ህወሀት እና በማዕከላዊው መንግስት መካከል ጦርነት የተቀሰቀሰ ዕለት ጥቅምት 24 ቀን 2013 አ.ም ምሽት ወደ ትግራይ መቀሌ በአሮጌው ብር እንዲቀየር በብሄራዊ ባንክ በአውሮፕላን የተላከው አዲሱ 1.3 ቢሊየን ብር መዳረሻው መታወቁን ዋዜማ ራዲዮ ሰምታለች። ከምንጫችን እንደሰማነው በአሮጌው ብር እንዲቀየር የተላከው…
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመንግሥት ቤቶችን በሕገ-ወጥ መንገድ ይዘዋል ወይም ተከራይተዋል ካላቸዉ ነዋሪዎች የተረከባቸዉን ቤቶች «ችግረኛ» ላላቸዉ ነዋሪዎች ማደል ጀመረ። መስተዳድሩ ባለፈዉ ሳምንት በሰጠዉ መግለጫ በርካታ የመንግስት ቤቶች በሕገ-ወጥ መንገድ መያዛቸዉን በጥናት እንደደረሰበት አስታዉቆ ነበር። አስተዳደሩ ዛሬ በአራዳ ክፍለ ከተማ ብቻ 130 ቤቶችን በሕገ-ወጥ መንገድ ይዘዋል ያላቸዉን ሰዎች አሰናብቶ ቤቶቹን ለሌሎች አድሏል። ለዶቸቨለ ዘገባ ይህን…
ጥር 25 ቀን 2013 ዓ.ም በተለያዩ የኦሮሚያ ከተሞች ለብልጽግና ፓርቲ ድጋፍ ለማሳየት የተለያዩ ሰልፎች መካሄዳቸው ይታወቃል። እነዚህን ሰልፎች ተከትሎ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) “ፓርቲያችን ያለአግባብ ተወንጅሏል፣ ይህም ፓርቲዎች የፈረሙትን የጋራ የስነምግባር ደንብ የጣሰ ነው” ሲል አቤቱታውን ለቦርዱ አቅርቧል። ብሔራዊ ምርጫ ቦርድም ከአቤቱታው በተጨማሪ በእለቱ የተደረጉ የተለያዩ ሰልፎችን በሚዲያ ክትትል ክፍሉ አማካኝነት ክትትል በማድረግ በአሜሪካ ድምጽ፣…
በአንዳንድ የግል ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት አሥረኛ ክፍል ላቋረጡ ተማሪዎች፣ በተጨማሪም ማንበብና መጻፍ ለማይችሉ ሰዎች ዲግሪ እንደሚሰጡ ተገለጸ፡፡ የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴርና የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ ከግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በትምህርት ጥራት ላይ ማክሰኞ ጥር 25 ቀን 2013 ውይይት አካሂደዋል፡፡ በውይይቱ የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አንዱዓለም አድማሴ ዶክተር እንደተናገሩት፣ በአንዳንድ የግል…
በምስራቅ ሐረርጌ ዞን ሜታ ወረዳ በደረሰ የተሽከርካሪ አደጋ የ36 ሰዎች ህይወት ማለፉን ፖሊስ አስታወቀ። የዞኑ ፖሊስ መምሪያ እንደገለፀው አደጋው የደረሰው በወረዳው በዱሴ ቀበሌ ገበሬ ማህበር ዛሬ ከረፋዱ አምስት ሰዓት ከሰላሳ ደቂቃ ላይ ነው። ከወረዳው ዱሴ ቀበሌ ገበሬ ማህበር ወደ ጨለንቆ ከተማ በመጓዝ ላይ የነበረ የሰሌዳ ቁጥሩ ኮድ ሶስት 73876 አአ የሆነ አይሱዙ የጭነት ተሽከርካሪ በመገልበጡ…
By: Staff Writer Date: February 3, 2021 Categories: ዜና Tags: ም/ል ከንቲባ አዳነች አቤቤ 139 አባወራዎች እና አካል ጉዳተኞች የቀበሌ መኖሪያ ቤት አስረከቡ
ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በአራዳ ክፍለ ከተማ በሕገ ወጥ መንገድ ተይዘው የነበሩ 139 የቀበሌ ቤቶችን በማስለቀቅ፣ ለአቅመ ደካሞች፣ ረዳት ለሌላቸው እና ለአካል ጉዳተኞች በዛሬው ዕለት አስረክበዋል፡፡ የቀበሌ ቤቶቹን በማስተላለፍ መርሃ-ግብር ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንደገለጹት በከተማ ሕገወጥነትን በመከላከል እና የፍትሓዊ ተጠቃሚነትን ሥርዓትን ለማስፈን የከተማ አስተዳደሩ በልዩ ትኩረት ይሰራል ብለዋል፡፡ በዛሬው ዕለትም በአራዳ ክፍለ…
ህወሓት አደራጅቶታል በተባለው እና “ሳምሪ” በተሰኘው ኢ-መደበኛ የወጣቶች ቡድን በማይካድራ የተፈጸመው ጭፍጨፋ በርካታ ንፁሃን የተገደሉበት ዓለም አቀፍ የሽብር ወንጀል ሆኖ ተመዘገበ፡፡ ወንጀሉ የተመዘገበው በዓለም አቀፉ የፖሊስ ተቋም ኢንተርፖል ነው፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ባሳለፍነው ህዳር ወር የተፈጸሙ የሽብር ወንጀሎችን ዝርዝር ያወጣው ተቋሙ የማይካድራው ጭፍጨፋ በርካታ ንፁሃን ዜጎች ህይወታቸውን ያጡበት ኢሰብዓዊ ድርጊት ነው ሲል አስቀምጧል፡፡ ጭፍጨፋው በመላው…
በትግራይ ክልል የሰላማዊ ዜጎችን ሞት በተመለከተ በዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን የሚወጡ መረጃዎች ያልተረጋገጡና ካልተሳካ የፖለቲካ ፍላጎት የተነሳ የሚለቀቁ መሆናቸውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መረጃ ማጣሪያው አስታወቀ። መረጃ ማጣሪያው ባወጣው መግለጫ ህግን በማስከበር እምርጃው ወቅት የተከሰተ ማንኛውም ሞት መንግስት እንደሚያሳዝነው ገልጿል። የአንድ ግለሰብ ሞትም በጣም ብዙ ነው በማለት በንጹሃን ላይ በሚደርስ ጉዳት ሃዘን እንደሚሰማው በመግለጫው ላይ አስፍሯል።…
የሸማቾች ጥበቃ እና ውድድር ባለስልጣን ሸማቾችን ያሳስታሉ በሚል 3 ማስታወቂያዎችን አገደ። ባለስልጣኑ ከአዋጁ ጋር የሚጻረሩ የንግድ እቃዎችና የአገልግሎት ማስታወቂያዎች ላይ እርምጃ መዉሰዱን ለኢትዮ ኤፍ ኤም በላከው መግለጫ ገልጿል። በግማሽ ዓመት አፈፃፀም የንግድ ውድድር እና ሸማቾች ጥበቃ ባለ ስልጣን ባወጣው ሪፖርት መሰረት ከአዋጅ ቁጥር 813/2006 ጋር የማይጣጣሙ የንግድ ዕቃዎችና የአገልግሎት ማስታወቂያዎችን 48 ጊዜ በመከታተል እና ከአዋጁ…
የ12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተናን በዲጅታል ቴክኖሎጂ ለማከናወን የሚያገለግሉ፣ በቻይና የተመረቱ 400 ሺሕ የኮምፒዩተር ታብሌቶችን በቅርቡ ለማስገባት ሥራ መጀመሩን የትምህርት ሚኒስቴር አስታወቀ። ወደ አገር የሚገቡትን ታብሌቶች ለማስመጣት ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ጋር ሥራ መጀመሩን የገለጹት የትምህርት ሚኒስቴር ዴኤታው አቶ ሚሊዮን ማቲዮስ ናቸው።በሰኔ 2012 ዓ.ም. መካሄድ የነበረበት የ12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና በዓለም አቀፍ ደረጃ በተከሰተው የኮሮና…
በማይካድራ ሳምሪ በተሰኙ የተደራጁ ወጣቶች የተፈጸመው የጅምላ ጭፍጨፋ ቦኮሀራም ናይጄሪያ ላይ በተመሳሳይ ወር ከፈፀመው ወንጀል የበለጠ እንደሆነ ኢንተርፖል አስታወቀ።ዓለም አቀፉ የፖሊስ ትብብር ተቋም ኢንተርፖል በፈረንጆቹ የዘመን አቆጣጠር በወርሃ ህዳር 2020 ዓ.ም በመላው ዓለም የተፈፀሙ 10 አስከፊ የሽብር ጥቃት አስመልክቶ ሪፖርቱን አውጥቷል። እንደዚህ ሪፖርት ከሆነ በህወሃት ቡድን አደራጅነት ማይካድራ ላይ የተፈፀመው የጅምላ ግድያ ቦኮሃራምና ሌሎች የሽብር…
በኮሮና ቫይረስ ምክንያት እቤታቸው የተቀመጡ ተማሪዎችን ወደ ትምህርት ገበታቸው ለመመለስ የንቅናቄ ዘመቻ ቢሰራም በሚሊየን የሚቆጠሩ ተማሪዎች አሁንም እንዳልተመለሱ የትምህርት ሚኒስቴር አስታወቀ፡፡ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በመከሰቱ ምክንያት ተቋርጦ የነበረውን የመማር መስተማር ስራ ጥንቃቄ በተሞላው መልኩ የተጀመረ ቢሆንም በርካታ ቁጥር ያላቸው ተማሪዎች ባላቸው ስጋትና ፍራቻ ወደ ትምህርት ገበታቸው እንዳልተመለሱ ተገልጿል፡፡ የትምህርት ሚኒስቴር ዴኤታ አቶ ሚሊዮን ማቲዬስ ለአሐዱ…
በአማራ ክልል በባህር ዳር ከተማ በአምባቸው መኮንን (ዶ/ር)፣ በአቶ እዘዝ ዋሴና በአቶ ምግባሩ ከበደ፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ በጠቅላይ ኤታ ማዦር ሹም ጄኔራል ሰዓረ መኮንንና በጓደኛቸው ሜጀር ጄኔራል ገዛዒ አበራ ላይ፣ ሰኔ 15 ቀን 2011 ዓ.ም. በተፈጸመ ግድያ ተጠርጥረው ክስ በተመሠረተባቸው 13 ተከሳሾች ላይ ማክሰኞ ታኅሳስ 21 ቀን 2012 ዓ.ም. ብይን ተሰጠ፡፡
የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ የሽብርና ሕገ መንግሥታዊ ጉዳዮች አንደኛ ወንጀል ችሎት በሰጠው ብይን እንዳስታወቀው፣ ተከሳሾች ያቀረቡት የመጀመርያ የክስ መቃወሚያን አልተቀበለውም፡፡ ምክንያቱ ደግሞ ዓቃቤ ሕግ በክሱ ዘርዝሮ ባቀረበው ክስ ላይ ተከሳሾች ያቀረቡት የክስ መቃወሚያ በማስረጃና በክርክር ሒደት ከማረጋገጥ በስተቀር፣ በመቃወሚያ ብቻ ክሱ የሚሻሻል ወይም ውድቅ የሚደረግ ባለመሆኑ ፍርድ ቤቱ መቃወሚያውን እንዳልተቀበለው በብይኑ ገልጿል፡፡ ነገር ግን የጄኔራል ሰዓረ የግል ጠባቂያቸው እንደነበረና እሳቸውንና ጓደኛቸውን በመግደል ወንጀል የተከሰሰው አሥር አለቃ መሳፍንት ጥጋቡ፣ ካቀረባቸው ሦስት የቅድመ ክስ መቃወሚያዎች ሁለቱ ውድቅ ተደርገው አንዱ እንዲሻሻል ፍርድ ቤቱ በብይኑ አስታውቋል፡፡
ተከሳሹ ሟች ብርጋዴር ጄኔራል አሳምነው ጽጌንና የአባቱ ስም ያልተገለጸ ጽጌ የተባለ ግለሰብን ስለማገናኘቱና ምክትል ጠቅላይ ኤታ ማዦር ሹም ጄኔራል ብርሃኑ ጁላን ሊያስገድል እንደነበር በሚመለከት ዓቃቤ ሕግ ያቀረበበትን ክስ ላይ ተቃውሞ ቢያቀርብም፣ መቃወሚያው ውድቅ ተደርጓል፡፡ ምክንያቱ በክስ ዝርዝሩ ውስጥ በግልጽ ተገልጾ ስለሚገኝ የሚል ነው፡፡ ነገር ግን ዓቃቤ ሕግ ጄኔራሎቹ የት ቦታ እንደተገደሉና ተከሳሽ ግድያ ከፈጸመ በኋላ ተከቦ ስለመያዙ በክሱ ላይ ባለመገለጹ፣ ዓቃቤ ሕግ ይኼንን ክስ እንዲያሻሽል ፍርድ ቤቱ ብይን ሰጥቷል፡፡
የተከሳሾች ጠበቆች ብይኑን ከሰሙ በኋላ ባቀረቡት የቅሬታ አቤቱታ፣ ደንበኞቻቸውን ወክለው ያቀረቡት የክስ መቃወሚያም ሆነ በችሎት ያቀረቡት አቤቱታ በደንብ አለመታየቱን ተናግረዋል፡፡ ይኼ ነገር [ብይኑ] ‹‹ነገሮች ወዳልተፈለገ አቅጣጫ እንዲሄዱ ያደርጋል፤›› ብለዋል፡፡
ተከሳሾቹ ቀደም ብሎ በነበረው ችሎት በማረሚያ ቤት ሳንሱር እንደሚደረጉ፣ ትኩስ ነገር እንደማይገባላቸው፣ መጽሐፍ መከልከላቸውንና ቤተሰብ ሳይጠይቸው እንዲመለስ ስለመድረጉ ባቀረቡ አቤቱታ ላይ የማረሚያ ቤት አስተዳደር በጽሑፍ ምላሽ ሰጥቷል፡፡ ምላሹም፣ ‹‹ሊጠይቃቸው መጥቶ የተመለሰ የለም፤›› የሚል መሆኑን ችሎቱ ገልጿል፡፡
የተከሳሾች ጠበቆች ምላሹን በመቃወም ባቀረቡት አቤቱታ ማረሚያ ቤቱ አሁንም ሳንሱር እያደረጋቸው መሆኑን፣ ተከሳሾች ሕክምና እንዲያገኙ ቢደረግም፣ አሥር አለቃ መሳፍንት ሐኪም ዘንድ ቀርቦ ቀጠሮ ብቻ ተሰጥቶት በመመለሱ እንደታመመና ፊቱም እየተበላሸ እንደሆነ አስረድተው፣ ተከሳሾች በቂ ሕክምና እያገኙ እንዳልሆነ ተናግረዋል፡፡ ትኩስ ነገርና መጽሐፍም መከልከላቸውንም አክለዋል፡፡
አቶ አየለ አስማረ (ዘጠነኛ ተከሳሽ) ባቀረበው አቤቱታ እንደተናገረው፣ ቀደም ባለው ችሎት ያቀረቡት አቤቱታ ላይ ፍርድ ቤቱ የሰጠው ትዕዛዝ ተግባራዊ አልተደረገም፡፡ ፖሊስ በምርመራ ወቅት የወሰደባቸው ዕቃዎቻቸው እንዳልተመለሰላቸው፣ ሞባይሎቻቸውንም ፖሊሶች እየተጠቀሙባቸው መሆኑን፣ ሌሎች ሥራዎችን ለቤተሰቦቻቸው ውክልና እንዳይሰጡ መታወቂያቸውን ፖሊስ ይዞ ሊሰጣቸው እንዳልቻለ ተናግሯል፡፡
በማረሚያ ቤት ያሉ ጠባቂዎቻቸውን አንድ ነገር ሲጠይቋቸው ጠባቂዎቹ ዞር ብለው በሌላ ቋንቋ እንደሚነጋገሩ ጠቁሞ፣ የት እንዳሉ ግራ እንደሚገባቸውና እየተፈጸመባቸው ያለው ነገር አማራ በመሆናቸው የዘር ጥቃት መሆኑን ተከሳሹ ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል፡፡
አቶ በለጠ ካሳ (13ኛ ተከሳሽ) ደግሞ ለፍርድ ቤቱ እንደተናገረው፣ ማረሚያ ቤቱ ‹‹ቀርቦ የተመለሰ ቤተሰብ የለም›› ያለው ውሸት ነው፡፡ ሁለት የማረሚያ ቤቶች ኮማንደሮች (ስማቸውን ጠቅሶ) ከ700 በላይ ጠያቂዎችን እንደመለሱ እንደነገሩት፣ የቴዲ አፍሮ ጠያቂና የእነሱ ጠያቂዎች ብዛት አንድ ዓይነት መሆኑንም እንደነገሩት አስረድቷል፡፡ ከችሎቱ የተለየ ነገር የጠበቀ ቢሆንም፣ ከጀርባው ሰው እንዳለና እንደሚመራ እንደሚያስታውቅ ገልጾ ፍርድ ቤቱ ነፃ መሆኑንና ገለልተኛ አቋም እንዳለው እንዲያሳየው ጠይቋል፡፡
የአብን አመራር አባል አቶ ክርስቲያን ታደለ (12ኛ ተከሳሽ) ለፍርድ ቤቱ እንደገለጸው፣ የሌሊት ልብስ (ፒጃማ) ተከልክሏል፡፡ ባለቤቱ የሌሊት ልብሱን ፍርድ ቤት ይዛ እንድትመጣ ነግሯት እንደነበር ተናግሮ፣ ‹‹አማራነት እንደ ወንጀል እየታየ ነው፤›› ብሏል፡፡ የሌሎች ክልሎች ተከሳሾች የራሳቸው ክልል ቴሌቪዥን እንዲከፈት ሲጠይቁ ሲከፈትላቸው፣ የአማራ ክልል ቴሌቪዥን እንዲከፈት እነሱ ሲጠይቁ ግን እንደማይከፈትላቸው አስረድቷል፡፡ በመሆኑም ገለልተኝነት ከዚህ እንደሚጀምርም አክሏል፡፡
ፍርድ ቤቱ የተከሳሾችን አቤቱታ ከሰማ በኋላ ብይን ሰጥቷል፡፡ ዓቃቤ ሕግ ከላይ በተጠቀሰው አንድ መቃወሚያ ክሱን አሻሽሎ እንዲያቀርብ፣ የማረሚያ ቤት አስተዳደር ኃላፊ ለምን የፍርድ ቤት ትዕዛዝ እንዳልተተገበረ ቀርበው እንዲያስረዱ በማዘዝ፣ ለጥር 8 ቀን 2011 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡
ችሎቱ ትዕዛዙን ሰጥቶ እንዳበቃ የችሎቱ ታዳሚዎች ቀድመው እንዲወጡ ከተደረገ በኋላ፣ ተከሳሾች ተከትለው ወጥተዋል፡፡ አዳራሹ ሞልቶ በርካታ ሰዎች ውጭ ሆነው የዕለቱን ችሎት፣ ብይንና ትዕዛዝ በመጠባቅ ላይ ነበሩ፡፡
ከወትሮው ለየት ባለ ሁኔታ በአዲስ አበባ፣ በፌዴራል፣ በፈጥኖ ደራሽና በማረሚያ ቤት በርካታ ፖሊሶች ታጅበው የቀረቡት ተከሳሾች፣ ከችሎት ወጥተው በር ላይ ሲደርሱ እጃቸውን ወደ ታዳሚዎች በማውለብለብ፣ ‹‹አማራ አይሞትም! አንድ አማራ!…) የሚሉ መፈክሮችን በጩኸት አሰምተዋል፡፡ በማረሚያ ቤት መኪና ውስጥ ከገቡ በኋላ በከፍተኛ ውጥረት እንዲወጡ ተደርጓል፡፡
በመቀጠል በፍርድ ቤቱ ቅጥር ግቢ ውስጥ የነበሩ ታዳሚዎች እጆቻቸውን ወደ ላይ በማድረግና በማጣመር በሠልፍ ሆነው በፍርድ ቤቱ የተለያዩ በሮች ሲወጡ ፖሊስ ግማሾቹን ወደ ሜክሲኮና ዳርማር እንዲሄዱ፣ በሌላ በር የወጡትን ደግሞ ወደ ጦር ኃይሎች መስመር እንዲሄዱና እንዳይገናኙ በማድረግ በትኗቸዋል፡፡
ዛሬ ካርቱም የገቡት የኢትዮጵያው ጠ/ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ከሱዳን ወታደራዊ የሽግግር ሸንጎ መሪ ሌተናል ጄኔራል አብዱልፋታህ አልቡራህን ጋር ተወያይተዋል፡፡ በካርቱም ለውጥ ከመጣበት ከሁለት ወራት በፊት አንስቶ ኢትዮጵያና ሱዳን እየተመካከሩ ሲሰሩ መቆየታቸውን ጠ/ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ከአሥር ቀናት በፊት ከአሜሪካን ድምፅ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ተናግረው ነበር፡፡ የዛሬ ጉዟቸውም የዚያ ምክክር ሂደት አካል በዚያ ቃለ መጠይቅ ያስረዱት፡፡
የዝማኔዎች ፋይሎችን የኤርትኤያ ደንበኛ እንዲጭንበት ወደሚፈልጉት አቃፊ ውስጥ ያስቀምጡ ፣ በአስተዳዳሪው መገለጫ ስር የዝማኔ አዳራሽ ን ያሂዱ ፣ вቾሶ የሚሉት የቀን መቁጠሪያዎች ከዚያ ሙሉ ፍተሻ ያሂዱ።
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ካብ ታሪኽ ያእቆብን ደቁን ብምብጋስ፣ ደቁ ብዝፈጸምዎ ሕማቅ ተግባር ጨናኦም ኣብ ከባቢኦም ከም ዝኸፍአ ገሊጸ ነይረ። እቲ ዝኸድዎ መገዲ ካብ ቑጥዓን ጉርሕን ምትላልልን ዝተላዕለ ስለ ዝነበረ፣ ን”ሕማቅ ጨና” ምኽንያት ከም ዝዀኑ ገይርዎም። ብምቅጻል ድም ምስኡ ኣተሓሒዝ፣ ብዛዕባ ማንነትን እንታይነት ኣመንቲ ክርስትያናት ክጽሕፍ እየ።
“ብክርስቶስ” ብምእማና፣ ዝዀናዮን ዝተቀብልናዮን ማንነት ብዙሕ እዩ። ብሓጢኣት ዝጠፍእ ኣረጊት ሰብ፣ ኣዳማዊ ባህርይ፣ ኣብ መሰቀል ቀቲሉ፣ ብመልክዑን ምስሉን ዝተፈጥረ ሓድሽ ሰብ ኣልቢሱና። ብሓዳስ ህይወት ክንመላለስ ምስኡ ሞይትና፣ ምስኡ ድማ ተንሲእናን። ናይዚ “ሓድሽ ሰብ” ማንነት ድማ ከም ናይ ኣምላኽ ዝበለ፣ ናይ ኣምላኽ ህይወት ክነብር ዓቅሚ አለዎ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ መገድን ተገሊጹ ንረኽቦ። ኣብ መጽሓፍ ኤፌሶን ጥራይ ልዕሊ 32 ግዜ ዝኸውን “ብ” “ኣብ” ክርስቶስ ዝብል ተጠቂሱ ንረክብ። እዚ ኸኣ በቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ስራሕ ዝረኸብናዮ ዝዓብየ በረኸት እዩ። ኣብ 2ቆሮ2፣ 14-16 እንተነቢብና ድማ ከምዚ ዝብል ንረክብ፣ “ንገሊኦም ካብ ሞት ናብ ሞት፣ ንገሊኣቶም ድማ ካብ ህይወት ናብ ህይወት ነሰጋግር መኣዛ ክርስቶስ ኢና”። እዚ ብክርስቶስ ብምእማና ዝረከብናዮ ሓድሽ ማንነት እዩ። ኣዝዩ ዘደንቅ ዕምቆት ድማ ኣለዎ።
ኣቀድም ኣቢልና እንተነቢብና፣ “እ/ሔር ብክርስቶስ ኣቢሉ ኩሉ ግዜ ናብ ዓወት ከም ዝመርሓና” ብምርዳእ ሃዋርያ የመስግን። እዚ ኣብ ትግርኛ “ናብ ዓወት ዝመርሓና” ኢልዎ ዘሎ፣ ኣብ ካልእ ቋንቋ “ብክርስቶስ ጌሩ ንዓወት ዝገበረና” ዝብል ሓሳብ ሒዙ ንረኽቦ። ፍልልዩ ድማ ዓቢ እዩ። ምስቲ ኣብ ቆሎ2፣15 ዘሎ ሓሳብ ዝሰማማዕ ትርጉም ኣለዎ። እቲ “ንሕልቅነትን ስልጣንን ኣጽዋሮም ገፊፉ ብግልጺ ኣስተሓፈሮም” ኢልዎ ዘሎ፣ ኣብ ናይ እንግሊዘኛ ቛንቛ “ ኣብ ልዕሊ ሕልቅነትን ስልጣናትን ምስ ተዐዊቱ ብግልጺ ኣስተሓፈሮም” ዝብል ትርጉም ይህቦ። እዚ ማለት ክርስቶስ ኣብ መስቀል ብሙማቱ፣ ነቶም ጸላእቱ ስዒሩ ኣስትሓፊርዎም። ብተመሳሳሊ መገዲ ድማ የሱስ ብሞትን ትንሳኤን ንሓይሊ ጸልማት ስዒሩ፣ ንዓናውን ብፍቅሪ ስለ ዝሰዓረና፣ ካብቲ ገዚኡና ዝነበረ ሓጢኣት ሓራ ጌሩና። ንሕና ድማ ኢድና ብምሃብ ንዕኡ ተማሪኽና። እዚ ድማ “ዓወት” ናይ መስቀል ስራሕ ኣባና የመልኽት። እዚ ኸኣ ንኻልኦት ናይ “መስቀል ዓወት” ንምንጋርን ንምእዋጅን ንህይወትና ብቁዕቲ ይገብራ። እዚ ኸኣ “ሽቶ ክርስቶስ” ክንብሃል ዘኽኣለና። ብፍላይ ድሕረ ባይታ ናይቲ ሓሳብ እንተተመልኪትና፣ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝዛረበሉ ዘሎ ሓሳብ ብቀሊሉ ክርድኣና ይኽእል።
እዚ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2ቆሮ2 ዝዛረበሉ ዘሎ ሓሳብ፣ ሮማውያን ኣብ ውግእ ስዒሮም ክምለሱ ከለው ዝኸውን ዝነበረ ስርዓት እዩ። ሓደ ሮማዊ ጀነራል ካብ ውግእ ስዒሩ ናብ ከተማ ክምለስ ከሎ፣ እቶም ዝማረዀም ጸላእቱ ደድሕሩ እናሰዓብዎ ብኣደባባይ ይስነ ነበረ። መስዋእትን ዕጣንን እናተሰዋኣሉ ብኽብሪ እናተዓጀበ ይሓልፍ። እዚ ድማ ናይቲ ጀነራል ምልክት “ዓወት” እዩ። ስለዚ በቲ ቦታ ዝሓልፍ፣ ነቶም ምሩኻትን ነቲ ዝተክኽ ዕጣንን መስዋእትን ምስ ዝርኢ፣ ናይ ዓወት በዓል ይግበር ከም ዘሎ ብቀሊሉ ክርዳእ ይኽእል። ናይቲ ቦታ “ሽቶ” እኹል ምስክር እዩ። ብምኽንያት ጽምብል ዓወት ኣብቲ ቦታ ዝጨኑ ሽቶ ብቁዕ መግለጺ ዓወት እዩ። ንሕና’ውን ንፍቕሪ ክርስቶስ ምሩኻት ብምዃና፣ የሱስ ከም ዝተዓወተ ምስክር ኢና። ባህርይን ማንነትን ናይ ኣምላኽ ሒዝና ምስ እንመላለስ፣ ህይወትና ናይቲ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዝገበሮ ስራሕ መግለጺ ይኸውን። ህይወትና ብናይ መስቀል ሓይሊ ስለ ዝተለወጠ፣ ክርስቶስ ከም ዝሞተን ድማ ከም ዝተንስአን ሰብ ክንገሮ ኣየድሎዮን። ኣነባብራና ቅኑዕ መግለጽን መልእኽትን ይኸውን። ከምቲ ዕጣን ሓዊ ምስ ቀረቦ ዝተክኽ፣ ይተክኽ ከም ዘሎ ድማ ካብ ርሑቅ ስለ ዝሽትት ኣቃልቦ ሰባት ዝስሕብ፣ ብሓይሊ ወንጌል ዝተለወጠ ህይወት ድማ ከምኡ ይኸውን።
ኣብዛ ምድሪ ክነብር ከለና፣ ንሕና “ሽቶ፣ መኣዛ” ክርስቶስ ኢና። “መስቀል ክርስቶስ ነቶም ዝኣመኑ ሓይሊ ኣምላኽ ንምድሓን እዩ” ከም ዝተባህለ፣ ሓጢኣትን ፍርሒ ሞትን ብናይ መስቀል ስራሕ ከም ዝተሳዕረ፣ ክርስቶስ ድማ ንጽድቅና ከም ዝተንስአ እንገልጽ “መኣዛ” ዘለና ኢና። ምናዳ እኳ ንገዛእ ርእስና ሞይትና፣ ነቲ ስሌና ዝሞተን ዝተንስአን ክርስቶስ ክንነብር ከለና፣ እቲ ግሩም ዝዀነ ባህርይ ኣምላኽ ኣባና ስለ ዘንጸባርቅ፣ ንኣምላኽ ዘሕጉስ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኰነ ኣብ ቅድሚ ሰባት ጽቡቅ መኣዛ ስለ እንኸውን፣ ሰባት ኣሉ ክብልሉ ዘይክእሉ ቅኑዕ ምስክር “ናይ መስቀል ዓወት” ንኸውን። ሃዋርያት ምስ ክርስቶስ ከም ዝነበሩ ወልሓደ ክይነገሮም ፈርሳውያን ዘለለይዎም፣ ንመንግስቲ ኣምላኽ ዝበቅዕ ህይወት ምስ ዝህልወና፣ ብናይ መስቀል ስራሕ ካብ ሓይሊ ሓጢኣትን ፍርሒ ሞትን ሓራ ከም ዝወጻና፣ ነቲ ስሌና ዝሞተ ከም ዝዀና፣ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ብዙሕ መግለጺ ኣየድልዮምን። ክርስቶስ ኣባና ንኸይርእይዎ ብኸፈር ግብሪ ስጋ እንተዘይተኸልኪሎም፣ ኣብ ሓጢኣት ምህላዎምን ክርስቶስ ድማ ከም ዘድልዮም ግሉጽ መልእኽቲ እዩ። ስለ ዝዀነ ነቶም ፈትዮም ንወንጌል ዝቅበልዎ ካብ ህይወት ናብ ህይወት፣ ነቶም ፈትዮም ዝነጽግዎ ከኣ ብዘይ ምኽንያት ንኽዀኑ እንገብር “ሽቶ፣ መኣዛ” ዘለዎ ህይወት ይህልወና። እዚ ኸኣ እዩ ናይ ሓቂ ማንነትና።
ከም ደቂ ያእቆብ ብቁጥዓን ብጉርሕን ዘይኰነ ብለውሃትን ድንጋጸን እንተተመላሊስና፣ ጨናና ንኻልኦት ዝስሕብን ደስ ዘብልን ይኸውን። ስለምንታይ እዩ ጨናኦም ኣብ ማእኸል እቶም ምስኦም ዝነበሩ ኣህዛብ ዝኸፍአ ግዲ? ብይቅሬታን ምሕረትን ፍቅርን ስለ ዘይተመላለሱ’ዶ ኣይኰነን? ብሰላምን ብዘይ ፍርሃት ንኽመላለሱ ጨናኦም ከጸብቁ ነይርዎም። ብሓርቆቶም በረዀዳ ስለ ዝሰበሩ፣ ብግርሖም ድማ ኣጉባዝ ስለ ዝቀተሉ፣ “ጨናኦም” ኸፊኡ። ሰብ ክቀርቦም ኣይፈተወን። ሕማቅ ጨና ዘልዎ መን ክቀርቦ ይፈቱ? ኣብ ቅድሚኦም ምንባር ብሓጎስን ብናጽነትን ዘይኰነ፣ ብስቅቅታን ስክፍታን ኰይኑ። ኣብ ዓንኼል ናብርኦም ማንም ሰብ ክጽንበር ኣይደለየን። ካልኦት ከም ዝፈርህዎምን ዘክብርዎም ኣይኰኑን። መንግስትን ካህናትን ክዀኑ ተጸዊዖም ክነሶም፣ ባህርይ ኣምላኽ ለቢሶም ስለ ዘይተመላለሱ፣ ሰባት ነቲ ዘድሓኖምን ዝመርሖምን ክርእይዎ ኣይከኣሉን። ካብ መንጉኦም ከርሕቅዎም፣ ካብ ከባቢኦም ክኣልይዎም ደለዩ። ከምቲ ህይወት ስድራቅ ሚሳቅ ኣብደኔጎ ብሓዊ ሓሊፉ ጥዑም መኣዛ ዘሽተተ ህይወቶም ንምስጋና ዝዀነ፣ ህይወት ደቂ ያእቆብ ግና ከምኡ ኰይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ከባቢኦም ተጸይፍዎም። ፍቅሪን ይቅረታን ኣብ ህወቶም ኣይነገሰን። ንዝበደልዎም ኣይሓደጉሎምን። ድንጋጸ ዘበለ ካባታቶም ሃደመ። ንመስበርቲ ካልኦት ፋዕራኦም ኣይገበሩን። ድኻም ካልኦት ርእዮም ኣደንገጹን። ብኣንጻሩ ንምጥቓዕን ምብራስን ተጠቒሞምሉ። “ጨናኦም” ስለ ዝኸፍአ ህይወቶም ናብርኦምን ሰሓቢ ኣይኰነን። ስለዚ ድማ ሰባት መጎሶም ኣይደለዩን። እዚ ኸኣ ውድቀት እዩ።
ኣብ መወዳእታ ክንሓቶ ዘለና ሕቶ ድማ፣ “ሽቶ ክርስቶስ” ናይ ሓቂ ማንነትና እንተኰይኑ፣ ጨናና ተገሊጹ ሰባት ክርስቶስ ኣባና ከሽትትዎ እንታይ ንግበር? እቲ ኣባና ተኸዚኑ ዘሎ “መኣዛ” ሃነን ዝብለሉ መገዲ ብኸመይ እዩ? ዝብል እዩ።
የየመኖቹን ሁቲ ሸማቂዎች የሚወጋው ሳውዲ መራሹ ህብረት ቃል አቀባይ ሲናገር ጥቃቱ የተፈፀመው ፈንጂ በጫኑ፣ ያለነጂ የሚበርሩ አውሮፕላኖች (ድሮኖች) መሆኑንና ሲቪሎች የሚጠቀሙበት ስፍራ ዒላማ ያደረገ መሆኑን ገልፀዋል። በጥቃቱ በሰው ላይ የደረሰ ጉዳት ይኖር እንደሆን ግን ቃል አቀባዩ አልገለጹም።
ትናንት ሳውዲ ዓረብያ ከወደ የመን የተተኮሱ ሁለት የሁቲዎች ሚሳይሎችን አንደኛው “ወደ ታይፋና ወደ ጄዳ በማምራት ላይ እንዳሉ መትተናቸዋል” ስትል አስታውቃለች።