Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ስለ አማርኛ ከሚነገሩት አፈ ታሪኮች ሁለቱ የሚከተሉት ናቸው፡፡ አንደኛው "አንድ ግእዝ ያልሆነ ከግእዝ ጋራ የተቀራረበ ቋንቋ ከሰሜን ከአክሱም አካባቢ ተነስቶ ወደ ደቡብ ወረደ፤ በተለይ ከአገውኛ ጋር ተቀላቀለ፤ በአገው አካባቢ በኩሽና ኦሞቲክ ቋንቋዎች ተናጋሪ ከሆኑት ወታደሮች ጋር ርስ በርስ ለመግባባት እንዲያመች ተዳቅሎ ተፈጠረ የሚል ነው፡፡ ሌላው አፈታሪክ ደግሞ "ቀሳውስትና ደብተራዎች ከግእዝና ከትግርኛ በማውጣጣት ለንግግር የሚመች ቋንቋ ፈጠሩ" የሚለው ነው፡፡ በተለያዩ የሥነ ልሳን ምሁራን የተነሳው የድቅልነት መላምት በየማስተማሪያ መጽሐፍ (በታሪክ፣ በአንትሮፖሎጂና ሥነ ልሳን) ውስጥ በመግባቱ በስፋት መወሰዱ ስህተት መሆኑን መጽሐፉ ያመለክታል፡፡
ሁለተኛው ነጥብ አማርኛ ከግእዝ መጣ የሚባለው ነው፡፡ ዱሮ የሚታወቀው አስተሳሰብ፣ ግእዝ ከሳብኛ መጣ፤ ግእዝ የሁሉም ቋንቋዎች አባት ነው፣ ትግርኛንም ትግረንም ወለደ የሚል ነው፡፡
አማርኛን አንዳንዶች ከኩሽቲክና ሴሜቲክ በድቅል የተፈጠረ ነው ይላሉ፡፡ በቋንቋ ቤተሰብ ክፍፍል ሲመጣም አማርኛ የሴም መሆኑ፣ ከአርጎብኛ እንደሚመደብ ይነገራል፡፡ የሴም ከሆነ እንዴት ድቅል ይሆናል? ከግእዝና ትግርኛስ ጋር ተቀላቅሎ እንዴት ሊወጣ ይችላል የሚል ጥያቄ የሚያስነሳና የሚጋጭ ሐሳብ ነው፤ የሚሉት ዶ/ር ግርማ፣ እነዚህን የተሳሳቱ ነገሮችን ለማስተካከል መጽሐፉን ያዘጋጁት መሆኑን ይገልጻሉ፡፡
አማርኛ የሴማዊ ቋንቋ ቤተኛነቱ እንጂ ድቅል አለመሆኑ የሚያሳዩ ገጽታዎች መኖራቸውን ያመለከቱት ዶ/ር ግርማ፣ አማርኛ ያገሪቱ የጋራ መግባቢያ ሆኖ ለሺሕ ዓመታት የዘለቀ በኩሽቲክ ተጽዕኖ ሥር ያለፈ፣ ኦሞቲክም የዳሰሰው ቢሆንም በቋንቋው ውስጥ ሴማዊ ያልሆኑ ባሕርያት በሰዋሰውም ሆነ በቃላቱ ውስጥ ቢኖሩትም በድቅል ተፈጠረ አያሰኘውም ብለዋል፡፡
በዶ/ር ግርማ ጥናት፣ አማርኛና አርጎብኛ ሁለቱ ትስስር ያላቸውና የጋራ አባት ቋንቋ (Proto-Amharic-Argoba) እንዳላቸው የሚያሳዩ ሥነ ልሳናዊና ታሪካዊ ነጥቦች አሉ፡፡ የደቡብ ኢትዮ ሴሜቲክ መደብ ውስጥ ያሉት አማርኛና አርጎብኛ ዘዬያዊ ልዩነት መፍጠር የጀመሩት ከ9ኛው ምእት ዓመት ጀምሮ ነው፡፡
በዶ/ር ግርማ አገላለጽ፣ የአማርኛ መስፋፋትና ዕድገት የመጣው የሓቈቄ..ቄ..ቂሻሮቈሽሰ..ቈሸቄሯሮ ተናጋሪዎች ጥንተ መሠረታቸው ከሆነው ከማዕከላዊ ኢትዮጵያ ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች፣ ወደ ሰሜን ምሥራቅና ደቡብ መሰራጨታቸው ነው፡፡
አማርኛ በኋላ የተዋቸው ግን ዱሮ ይጠቀምባቸው የነበሩ አሁን በአርጎብኛ ውስጥ ያሉ ቃላት አሉ፡፡ ለምሳሌ ወግር - ደህና ማለት ሲሆን፣ ጌይ ደግሞ አገር ማለት ነው፡፡ በ15ኛውና 16ኛው መቶ ዘመን በተጻፉ የአማርኛ ጽሑፎች ውስጥ ያሉ ቃላት በአርጎብኛ ውስጥ ይገኛሉ፡፡ ከአማርኛ ይልቅ የአማርኛን ጥንታዊ ገጽታ አርጎብኛ ያሳያል፡፡
በመጽሐፉ አንድ ንኡስ ምዕራፍ ውስጥ ስለ ..አማራ.. ስያሜ ምንነትና ይዘት፣ የሚገልጽ ክፍል አለው፡፡ አማራ በአሁን ጊዜ ለብሔር መጠሪያነት ይዋል እንጂ ከዚህ ቀደም የማኅበራዊ ተቋም መገለጫ እንደሆነ ነው የሚያስረዳው፡፡ በዶ/ር ግርማ ማብራሪያ በቤተሰብ ደረጃ ገብተው ያጠኑ አንትሮፖሎጂስቶች እንደሌሎቹ ብሌረሰቦች ብሔረሰባዊ ግንኙነት የለውም፡፡ ያላቸው ግንኙነት ማኅበራዊ ተዋረድ ነው የሚል ነገር አምጥተዋል፡፡ ከታሪክ አንፃር ሲቃኝም በዘጠነኛው መቶ ዘመን አማራ የሚባል ቦታ መኖሩ ተጠቅሷል፡፡ አሁንም አማራ ሳይንት የሚባልም አለ፡፡
በ14ኛውና 15ኛው ምእት ዓመት የዐረብ ጸሐፊዎች አማራን ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር አያይዘው ያቀረቡበት ሁኔታ ተመዝግቧል፡፡ ከክርስትና ተከታይነት ጋርም ይዛመዳል፡፡
ኦሮምኛ ተናጋሪ ሆነው "አማራ ነን" የሚሉት፣ በጎጃም ያሉ ሙስሊሞች "አማራ እንዲህ አድርገውን" የሚሉትና፣ "አማራና እስላም ሆነናል" የሚለው ሁሉ አንዱ ማሳያ ነው፡፡
አማራን በብሔረሰብ መጠሪያነት መጠቀም በቅርብ ጊዜ ቢጀመርም የተለያዩ ማኅበረሰቦች ማንነታቸውን ሲገልጹ የሚጠቅሱት ጎጃሜ፣ ተጉለቴ፣ መንዜ፣ ይፋቴ ወዘተ. በማለት ነው፡፡
በዴቪድ ሌቪን እንደተጻፈው፣ ከ14ኛው እስከ 18ኛው ምእት ዓመት ድረስ በተጻፉት ዜና መዋዕሎች አማራ የሚለው ቃል በወሎ ውስጥ ያለን መልክዐ ምድራዊ ሥፍራን የሚያመለክት ነው፡፡ በ1902 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪዎችን ብዛት በ..ብሔረሰብ.. ስብጥር ሲያስቀምጥ ሸዌና ጎጃሜን በአማራ ውስጥ አላካተተም፡፡ ራሳቸውን ችለው ነው የቀረቡት፡፡
በንግሥት ዘውዲቱ ዘመን፣ ሰኔ 2 ቀን ሰኞ በአዲስ አበባ ለተካሄደው የፈረስ እሽቅድድም ውድድር የወጣው የአማርኛ ማስታወቂያ "አማራ" የሚለውን መጠሪያ ኢትዮጵያዊ ለማለትና 'ፈረንጅ" ከሚለው ለመለየት የተጠቀመበት ነው፡፡ ማስታወቂያው
ዶ/ር ግርማ የመረመሩት ሌላው ነጥብ፣ የፍልሰት መላምት ነው፡፡ የሴማውያን ሕዝብ ክፋይ ከደቡብ ዐረቢያ በመፍለስና ወደ ሰሜናዊው የኢትዮጵያ ክፍል በመግባት የራሱን ዓይነት ሥልጣኔ ገነባ፡፡ ቆይቶም የአክሱምን መንግሥት መሠረተ፡፡ በጊዜ ሂደትም ከአገሬው ተወላጆች ጋር እየተዛመደ በማዕከላዊ፣ ምሥራቃዊና ደቡባዊ ክፍል ኢትዮጵያ የሚገኙትን ያሁኖቹን ኢትዮ ሴሜቲክ ቋንቋዎች ፈጠረ፡፡ እንዲሁም ፈልሰው የመጡት ሴማውያን ቋንቋቸውን ብቻ ሳይሆን የዳበረ ሥልጣኔያቸውን ጽሕፈትን፣ ኪነ ሕንፃንና እርሻን አወረሱ የሚል መላምት ያራመዱት ተመራማሪዎች፣ መጤዎቹ ሴማውያን ካገር ተወላጆች የበለጠ ባህል ነበራቸው፣ ላልሰለጠኑት ሥልጣኔና ባህል አስተማሩዋቸው የሚልም አስተሳሰብ በየመጻሕፍታቸው አስርፀዋል፡፡
በዶ/ር ግርማ አገላለጽ፣ ይህ ዓይነት አነጋገር ሳይንሳዊ ሳይሆን ከዘረኝነት ስሜት የመነጨ ነው፡፡ የአፍሪካውያንን ጥንታዊ ሥልጣኔ ያበረከተውን አያሌ በረከት ለመካድ የተደረገ ጥረት ነው፡፡
ሴማዊ ቋንቋዎች ከውጭ መጡ፣ ሳቢኛ ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ወደ ግእዝ ተለወጠ፡፡ የነገደ አግአዝያን (የነፃ አውጪዎች ነገድ) ቋንቋ ነው እየተባለ ለዘመናት በአፈ ታሪክ የሚነገረው ሥነ ልሳናዊ ማረጋገጫ እንደሌለው ዶ/ር ግርማ ይናገራሉ፡፡
በሳባ ፊደል የተጻፈ የድንጋይ ላይ ጽሑፍ የተገኘው ቅድመ ክርስቶስ 500 ዓመት ላይ ነው፡፡ ቀዳሚው የግእዝ ጽሑፈ ድንጋይ ተብሎ ሲታመን የነበረው በአራተኛው መቶ ዘመነ ክርስቶስ ላይ ነበር፡፡ በቅርብ ዘመናት የተገኙት ድንጋዮች ደግሞ ዘመኑን ወደ አንደኛው መቶ ይወስዱታል፡፡ በዶ/ር ግርማ ማብራሪያ በኢትዮጵያ የተገኙት በሳባ ቋንቋ የተጻፉት ጽሑፈ ድንጋዮች ሁለት ዓይነቶች ናቸው፤ አንደኛው በርካታ የግእዝ ተጽዕኖ ያለበት ሲሆን ሌላኛው ደግሞ ሳባዊ ብቻ ነው፡፡ በሳባ የተጻፉትን በጥልቀት ሲመረምሯቸው በአብዛኛው የግእዝ ተጽዕኖ ያደረባቸው ጥንታዊ ጽሑፎች ሆነው ተገኝተዋል፡፡
ግእዝ ከሳብኛ አልመጣም፡፡ ከሳብኛ ለመምጣቱ ምን ማስረጃ የለም፡፡ ይልቅ ሳብኛው ውስጥ የግእዝ ነገሮች አሉበት የሚሉት ዶ/ር ግርማ፣ ድንጋዮቹ በኢትዮጵያና በደቡብ ዐረቢያ መካከል ባህላዊ ግንኙነት መኖሩን ያሳያል እንጂ የግእዝ የትመጣ ከዚያ ነው አያሰኝም፡፡ የደቡብ ዐረቢያ ሰፋሪዎች የራሳቸው ዘዬና ሳባዊ ዕውቀት ይዘው መምጣታቸው ቢታወቅም ስለነርሱ ባህላዊ አላባዎች የመረመሩ የቅርብ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ግእዝ ወይም የማንኛውም ኢትዮ ሴማዊ ቋንቋ ቤተሰብ ዝርያው ከሳባው አይነሳም ብለዋል፡፡
ከፍልሰቱ መላምት (Migration Hypothesis) በተፃራሪ የቆሙት ምሁራን የሚያራምዱት፣ ዶ/ር ግርማ እንደሚሉት፣ የኢትዮጵያ ሴማዊ ቋንቋዎች እዚህ የነበሩ ናቸው፡፡ ከዐረቢያ አልመጡም፡፡ በተቃራኒው የሴም ቋንቋዎች ከዚህ ነው ወደዚያ የሄዱት፡፡ እንዲያውም ኢትዮ ሴማዊ ብቻ ሳይሆኑ የሴማውያን መነሻ ቋንቋ (Proto-Semitic) እና የአፍሮ እስያ (Afro Asiatic) የቋንቋ ቤተሰብ መፈጠሪያ ምንጫቸው ከኢትዮጵያ ነው የሚሉ ምሁራን አሉ፡፡ ቅድመ ክርስቶስ በዘጠነኛው ሺሕ ዓመት ላይ በምሥራቅ አፍሪቃ ስምጥ ሸለቆ፣ በደቡባዊ ኢትዮጵያና ሰሜናዊ ኬንያ ተደላድለው የነበሩት አፍሮ እስያቲኮች ወደተለያዩ አካባቢዎች መበታተናቸው ይነገራል፡፡
የቅርብ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ አፍሮ እስያቲክ የቋንቋ ቤተሰብ መገኛው በአፍሪቃ ነው፡፡ ብዙ ተመራማሪዎች እንደሚሉት መወለጃው ቦታ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ነው፡፡ የኢትዮ ሴሜቲክ መወለጃ ቦታ አንዳንዶች የጉራጌ ቋንቋዎች አሁን በሚነገሩበት በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ሥፍራ ሲያደርጉት ሌሎች ሰሜናዊ ክፍለ ኢትዮጵያ ላይ ይወስዱታል፡፡
የኢትዮ ሴማዊ ቋንቋ ግንድ (Proto Ethio Semitic) የበለፀገው በደቡብ በጉራጌ ምድር ነው የሚሉት በኢትዮጵያ ካሉት 16 ኢትዮ ሴሜቴክ ቋንቋዎች ሦስቱ ብቻ በሰሜን ሲገኙ ሌሎቹ የደቡብ ኢትዮ ሴሜቴክ ቋንቋዎች በጉራጌ ዞን ይገኛሉ፡፡
የደቡብ ኢትዮ ሴሜቴክ ቋንቋዎች ግንድ ለሰሜኑ አያት ነው ይላሉ፡፡ የሰሜኑ የሦስት ሺሕ ዓመት ዕድሜ ሲገምቱት የደቡብ ከ4,000 እስከ 5,000 ዓመት ያደርሱታል፡፡ የጉራጌ አካባቢ በኢትዮጵያ ሴማዊ ቋንቋዎች መሠረትና የሴማዊ ቋንቋዎች መነሻ እንደሆነ ሊቃውንቱ እነ በርናል፣ ቤንደርና ብሌንች ያሰምሩበታል፡፡
የግእዝ ጽሕፈት ምንጭ ከደቡብ ዐረቢያ መፃተኞች ጋር የሚያዛምዱት ግእዝ ፊደሉን ከሳባ ወስዶ ማሻሻሉን፣ አጻጻፉን መለወጡን፣ አናባቢን ጨምሮ ማስገባቱ ከአራተኛው መቶ ዘመን በኋላም የአበገደ ተራውን ወደ ሀለሐመ መለወጡን ይናገራሉ፡፡ ያራምዳሉ፡፡
ይህ አስተሳሰብ በቅርብ በተገኙ ግኝቶች እየተሻረ መሆኑን ዶ/ር ግርማ ያመለክታሉ፡፡ ቅጥልጥል (ክባዊ) ጽሕፈት በኢትዮጵያ የተገኘና ከግእዙ የዳበረ እንጂ ከሳብኛ ቀጥታ የመጣ አይደለም፡፡
አናባቢ የመጨመር ቴክኒክ በድንጋይ ላይ ጽሑፎች ላይ ዘግይቶ ይምጣ እንጂ ኢትዮጵያ ውስጥ አናባቢ ጨምሮ የመጻፍ ልምድ ጥንታዊነት ያለውና በአናባቢ መጻፍም ከንጉሥ ኢዛና በፊት የተጀመረና በፓፒረስ፣ በብራና ወይም በሌላው መጻፊያ ላይ ሲጻፍ መኖሩን ዶ/ር ግርማ ጠቁመዋል፡፡ አንዱ ማሳያ በአክሱም በአንደኛውና ሁለተኛው መቶ (ድኅረ ክርስቶስ) የአክሱም ሳንቲሞች ላይ መገኘቱን ይህም ላናባቢ ምልክት መጻፍም የዘመኑ አንዱ ያጻጻፍ ዘውግ (ዓይነት) ሊሆን እንደሚችል ያመለከቱት ዶ/ር ግርማ፣ የ6ኛው ምእት ዓመት ክስተት አንዱ ማሳያ መሆኑን ያስረግጣሉ፡፡
"አዲሱን ባለ አናባቢ ጽሕፈት በ4ኛው ላይ አግኝተን ከሆነ 6ኛው ላይ ለምን አላናባቢው ተጠቀሙ?" በማለትም ይጠይቃሉ፡፡ ምናልባትም አንዳንድ ተመራማሪዎች እንደሚሉትም በድንጋዩ ላይ ያላናባቢ፣ ከዚያ ውጪ ባሉት መጻፊያዎች ላይ አናባቢን አካትቶ መጻፍ የዘመኑ ስልት ሊሆን ይችላል፡፡
የፊደል ቅደም ተከተል በተመለከተም ዶ/ር ግርማ ሲገልጹ፣ የ..ሀለሐመ.. ተርታ አዲስ መጥ ሳይሆን ጥንታዊ እንደሆነ፣ የ"አበገደ" ተራም ከሃይማኖታዊ ትምህርት ጋር ተያይዞ የመጣ ይሆናል ብዬ እገምታለሁ ብለዋል፡፡
በኢትዮጵያ ጥንታዊ ሥልጣኔ መነሻ ላይ ያሉትን መላምቶችና ግኝቶችን የመረመረው መጽሐፍ መታተሙ ለተጨማሪ ጥናትና ውይይትም በር ከፋች ይሆናል፡፡ በዩኒቨርሲቲዎችንና ኮሌጆቻችን እስካሁን እየተሰጡ ያሉት መረጃዎች የቅርብ ግኝቶችን ለማካተት መትጋትና የማስተማሪያ መጻሕፍቱን መከለስ ይጠበቅባቸዋል፡፡
ዶ/ር ግርማ አጽንዖት የሰጡበት ዐቢይ ነጥብ አለ፡፡ "ዕውቀት ቋሚ አይደለም፡፡ በተለይ በማኅበራዊ ሳይንስ ያሉ ነገሮች እየተለወጡ፣ እየዳበሩ የሚሄዱ በመሆናቸው በተለይ በምርምርና በማስተማር ላይ ያሉ መምህራን ትኩረት ሊሰጡበት ይገባል፡፡ የቆየውና ተዛብቶ ሲሰራም የኖረውን መረጃ ከአዳዲስ መረጃዎች ጋር ለኅብረተሰቡ ማስተዋወቅ አስፈላጊ ነው፡፡"
በታታሪነት ንቦችም ከጉንዳን የሚተናነሱ አይደሉም፡፡ ግማሽ ኪሎ ግራም ማር ለመሥራት አንዲት ንብ ሁለት ሚሊዮን አበባዎች ላይ አርፋ መቅሰም አለባት፡፡ በንቦች ሕይወት ውስጥ ሌላም አስገራሚ ነገር አለ፡፡ ንግሥቲቱ ማለትም አውራዋ ንብ፣ ጉልበቷ በሚደክምበት ጊዜ ዙፋኗን ለትውልድ ለማስረከብ እንቁላል መጣል ትጀምራለች፡፡ አያሌ የንግሥቲቱ እጮች ቢፈለፈሉም፣ አልጋውን የምትወርሰው በመጀመሪያ የምትበረው አንዷ ንብ ነች፡፡ ይህችም አልጋ ወራሽ ንብ ሕይወት እንደዘራች በቅድሚያ የምትወስደው እርምጃ ያልተፈለፈሉትን የንብ ልዕልቶችን እያደነች መግደል ነው፡፡ በመጨረሻም ብቸኛዋ ነጋሢ መሆኗን ስታረጋግጥ፣ የአመራር ሥልጣኑን "እፎይ"" ብላ ትጨብጣለች፡፡
እ.ኤ.አ በ1941 የጋብቻ በዓላቸውን ለማክበር አንድ ወር ያህል ሲቀራቸው ነበር በሚስ ቫዮሌት ቡዝ እና በሚ/ርፊያንሴ ሳሙኤል መካከል መጠነኛ አለመግባባት የተፈጠረው፡፡
ሚስ ቫዮሌት ቀለበቱን በደስታ በጣታቸው በማጥለቅ “አስገራሚና ከ15 ዓመታት በፊት የሞተውን ባለቤቴን ትዝታ የሚቀሰቅስ” ብለውታል፡፡ የ88 ዓመቷ ሚስ ቫዮሌት “ይህ ቀለበት ለኔ አለም ማለት ነው፡፡ ብዙ አስደሳች ጊዜያትን ያስታውሰኛል፡፡ እነሱን ማየት አላቆምም” ብለዋል፡፡
“ለጋብቻቸው ያሰቡትን የአልማዝ ቀለበት ከጠፋ ከ67 ዓመታት በኋላ ቆፍሬ አውጥቼ ለአያቴ ስሰጣት ፊቷ ላይ ያየሁትን ደስታ አልረሳውም፡፡ በጣም የሚያስደስት ነበር” በማለት የሚስ ቫዮሌት የልጅ ልጅ ሚ/ር ሊንግተን ቦየስ ተናግሯል፡፡
ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኢትዮጵያ ትግርኛ ተዛረብቲ ተጋሩ ብበዝሒ ይእሰሩ ከምዘለው ነበርቲ ገሊፆም።ኣብ ጋምቤላን ቤንሻንጉል ጉምዝን ዝነብሩ ከምዝገለፁልና ኣብ ንግድን ስራሕ መንግስትን ዝተዋፈሩ ይእሰሩ ከምዘለው ገሊፆም።ፖሊስ ኮሚሽን ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣባላትን መራሕትን ህወሓትን ነጋዶን 30 ተጋሩን ሸውዓት ኣባላት ኦነግሸኔን ኣብ ቁፅፅር ወዒሎም ኣለው።እቲ ማእሰርቲ ቀፃሊ እዩ ኢሎም።ኣብ ጋምቤላ እውን ኣብ መንጎ ብሄረሰባት ግጭት ክፈጥሩ ፈቲኖም ዝበሎም 19 ኣባላት ህወሓትን ኦነግ ሸኔን ኣብ ቁፅፅር ምውዓሉ ሃገራዊ ድሕነት ኣፍሊጡ።ብኻሊ ወገን ላዕለዎት መኮነናት ሓዊሱ ትግርኛ ተዛርብቲ ኣባላት ሰራዊት ምክልኻልን ፌደራል ፖሊስን ዕጥቖም ፈቲሖም ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉ ከምዝተኣዘዙ ንቪኦኤ ገሊፆም።ብኻሊእ ዜና ትግርኛ ተዛረብቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ዓለምለኸ በረራ ከይገብሩ ኣብ ቦሌ ዓለምለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ከምዝተኸልከሉ መንገደኛታት ገሊፆም።
ሽሞም ክግልፀሎም ዘይደለዩ ነባራይ ከተማ ጋምቤላ ኣብቲ ከባቢ ይኸውን ብዛዕባ ዘሎ ተሓቲቶም ‘’ኣብ ከተማ ጋምቤላ ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ፌደራል ፖሊስን ዕጥቖም የፍትሑዎም ኣለው’’ ኢሎም።
ብተተመሳሳሊ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ከተማ ኣሶሳ ብርክት ዝበሉ ተወለድቲ ትግራይ ብሓይልታት ፀጥታ ይእሰሩ ከምዘለው ሓደ ሽሞም ክግለፀሎም ነጋዳይ ገሊፆም።ኣብታ ከተማ ወነንቲ ኣለው ዝብሃሉ ናይ ንግዲ ትክላትን ሆቴላትን ይእሰሩ ኣለው ይብሉ እዞም ብስልኪ ዘዘራረብኩዎም።
ናይ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል ኮሚሽነር ዓብዲ ዓዚዝ መሓመድ ኣብቲ ክልል ፀገም ንምፍጣር ዝንቀሳቐሱ ኣባላትን መራሕትን ህወሓት ከምኡ እውን ኣብ ንግዲ ዝተዋፈሩ 30 ትግርኛ ተዛረብቲን ሸውዓት ኣባላት ኦነግ ሸኔን ብድምር 37 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ገሊፆም።እቲ ማእሰርቲ ከምዝቕል እውን ሓቢሮም ኣለው።
ሃገራዊ ድሕነት ብወገኑ ኣብ ጋምቤላ ኣብ መንጎ ብሄረሰባት ግጭት ንምፍጣር ውዲት ይፈጥሩ ነይሮም ዝበሎም 19 ኣባላት ህወሓትን ኦነግን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅ ምውዓሉ መራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ፀቢበን ኣለዋ።
ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየ ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝነብር ነጋዳይ ኢትዮጵያዊ ሃገር ሰላም ኢሉ ንምጉዓዝ ናብ ቦሌ ዓለምለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ከምዝኸደን ኣብኡ ግን ዘይገመቶ ነገር ከምዘጋጠሞን ይገልፅ።’’ተጋሩ ንዘይተወሰነ እዋን ከይጉዓዙ ተኸልኪሉ እዩ ኢሎምኒ።ኣዚየ እየ ሓዚነ’’ ኢሉ።
ንሱ ብምውሳኽ ኣብ እዋም ደርጊ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ይፍፀም ነይሩ ዝበሎ ብምዝኽኻር ታሪኽ ንርእሱ ይደግም ኣሎ፤ተወልደቲ ትግራይ ኣብ ዓዶም ከይወፁ ኢልካ ምኽልካል ዘሕዝን እዩ ኢሉ።
ብኻሊእ ወገን ተወለድቲ ትግራይ ዝኾኑ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ፖሊስ ፌደራልን ዕጥቖም ፈቲሖም ኣብ ገዛውቶም ኮፍ ክብሉ ከምዝተኣዘዙ ዘዘራረብናዮም መኮነናት ገሊፆም።ዝተውሃቦም ምኽኒያት ‘’ንድሕንነትኩም’’ ዝብል ከምዝኾነ ገሊፆም ኣለው።ኣብ ኣዲስ ኣበባን ከባቢኡን ካብ ዝተመደቡ ንድሕንነቶም ክብሉ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ መኮነናት እቲ ውሳነ ምድንጋር ከምዝፈጠረሎም ሓቢሮም።ዝርዝሩ ድምፂ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
በ 2003 የተቋቋመ ፣ የእኛ ፋብሪካ ውስጥ የተካነ ማምረት የ የተለያዩ የማቀዝቀዝ ፋኖዎች በአሁኑ ጊዜ ሥራ ላይ ይውላሉ 200 ሠራተኞች ፣ የእኛ ወርክሾፕ ፋሲሊቲዎች 8,000 ካሬ ሜትር ስፋት ያለው ዓመታዊ የማምረቻ ችሎታ 6,000KPCS ያህል ይሸፍናል ፡፡ ከፍተኛ አፈፃፀም ፣ አስተማማኝ ጥራት እና ተወዳዳሪ የዋጋ ምርቶችን ለሁሉም ደንበኞቻችን ለማዳበር ፣ ለማምረት እና ለመሸጥ ቁርጠኛ ነን ፡፡
የ “ስፒዲ” እና “የኩለርዊነር” ብራንድ ባለቤትነት ያላቸው ፣ የፍጥነት አድናቂዎች በአየር ማናፈሻ እና በሙቀት ማሰራጫ አካባቢዎች ውስጥ በስፋት ጥቅም ላይ ውለዋል ፣ ለምሳሌ የአይቲ አከባቢዎች ፣ የስፖርት መሣሪያዎች ፣ የአየር ማናፈሻ ስርዓቶች ፣ የብየዳ ማሽኖች ፣ የኃይል አቅርቦቶች ፣ የህክምና እና የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች ፣ የማሽነሪ መሳሪያዎች እና የመሳሰሉት ፡፡ .
ስፒድ ጠንካራ የአር ኤንድ ዲ ቡድን አለው ፣ እኛ እንደ ነፋስ ዋሻ ፣ ራስ-ባላነር ፣ ቦል ተሸካሚ ሞካሪ ፣ የጩኸት ፈታሽ ፣ የአጫጭር ስፕሬይ ሙከራ ፣ የኢንተር ማዞሪያ የወረዳ ሙከራ ፣ የንዝረት ሙከራ ፣ ከፍተኛ ዝቅተኛ የሙቀት መጠን ምርመራ እና የመሳሰሉት ፡፡ በጣም ወሳኝ የሆነውን የገበያ ፍላጎት ለማርካት እራሳችንን በተሳካ ሁኔታ አሻሽለናል ፡፡ ምርቶቻችን እንደ UL ፣ CUL ፣ TUV ፣ CE ፣ CCC ፣ IP55 ፣ ROHS ， ወዘተ ባሉ የተለያዩ ሀገሮች እና ክልሎች ውስጥ ዓለም አቀፍ የደህንነት ማረጋገጫ ማረጋገጫ አልፈዋል ፡፡
አዲሶቹን ምርቶች የልማት ፍላጎቶችን ለማሟላት ፣ ጥሩ እና የተረጋጋ ጥራት ያላቸውን ምርቶች ለሁሉም ደንበኞች ለማቅረብ ፣ 8 የኢንፌክሽን መቅረጫ ማሽኖች ፣ 1 ኢዲኤም እና ሌሎች ለቅርፃቅርፃቅርቅ ሌሎች የሲኤንሲ ማሽኖች ዕዳ ያለበትን “የመርፌ መቅረጫ መምሪያ” አቋቋምን ፡፡ የተስተካከለ አገልግሎት ሊሰጥ ይችላል ፡፡
የጥራት ቁጥጥር እና የምርት ልማት የስፔዲ የንግድ ሞዴል መሠረት ናቸው ፡፡ ስፒዲይ ለተከታታይ ልማት ፣ ፈጠራ እና አዳዲስ ምርቶችን ለማዳበር ሁልጊዜ ደንበኞቹን ያዳምጣል ፡፡ ለሁሉም ደንበኞች በጣም ጥሩውን የማቀዝቀዣ መፍትሄዎችን ለማቅረብ ሁል ጊዜ ዝግጁ ነን ፡፡ ከፍተኛ አፈፃፀም ፣ አጭር የአመራር ጊዜ ፣ ​​ጥራት ያለው አገልግሎት ፣ አስተማማኝ ጥራት እና ተወዳዳሪ ዋጋ ያለው ምርት ፍላጎቶችዎን ያረካል ብለን እንጠብቃለን ፡፡
ዛሬ ላይ የጊዜ ዑደት ተፈጥሮአዊ ልማድ አጃቢና አድማቂ ከመሆን በቀር ዘመን ተሸኝቶ ዘመን ሲተካ አላፊውን ዘመን በመልካምና በበጎ የምንዘክርበት መጪውንም ተስፋ የምናደርግበት አንዳች ተጨባጭና በቂ አመክንዮ (ምክንያት) ያለን መስሎ አይሰማኝም!! ይህን ስል ግን ከእያንዳንዱ ግለሰብ አሊያም ቡድን አንፃር ሳይሆን አንደሀገር ማለቴ ነው፡፡
እነሆ ዳር ላይ ቆመን እንቀበለው ዘንድ የምናሰፈስፍለት የ2008 ዓ.ም በተዳፈነ ዲሞክራሲ የአማራጭ እሳቤ አልባ ወደሆነ የፓርላማ እና የክልል ምክር ቤቶች አስተዳደር ስር የሚዘፍቀን ከዛም ባለፈ ምንአልባትም ሳንሰማና ሳናይ፤ መስማማትና አለመስማማታችንም ሳይታወቅልን በሚደነገጉ የሕግ፣ የደንብ እና የፖሊሲ ድንጋጌዎች የምንዋጥበት ወቅት ጅማሬ ነው ማለት ይቻላል! ለመጠናቀቅና የዘመኑን መቁጠሪያ ወደ 2008 ለመቀየር ጥቂት ቀናት የቀሩት ይህ የ2007ዓ.ም በመሪዎቻችን አጅግ አሳዛኝ፣ አሣፋሪና አስቂኝ ድርጊቶች አንዲሁም ወደር በማይገኝለት ሐሰት የተጨማለቀ ነበር ብዬ ብል ከግነት ይቆጠርብኛል የሚል ግምት የለኝም! ምክንያቱም ሁሉንም እያየንና እየታዘብን ያለፍነው ሐቅ ነውና!
ሕሊናቸውን ሽጠው ሆዳቸውን እየሞሉ ካሉ፤ በአብዮታዊ ዲሞክራሲ ጥምቀት የልማታዊ ዲሞክራሲ ማህተብ ካነገቱ ካድሬዎች በቀርስ ማን አጋነንክ ወይም ሐሰት ተናገርክ ብሎ ይከሰኛል??!!
1. አሳዛኞቹ ተግባራት፡- ነገ ላይ በአዲሱ ዘመን አሮጌው ሊሰኝ የሚጣደፈውና ጉደኞች ጉደኛ ያሰኙት 2007ዓ.ም የሰላሳ ወገኖቻችን ደም በሊቢያ በረሐ በአረመኔዎች እጅ በከንቱ መፍሰስን የተመለከትንበትና የሰማንበት መንግሰታችንም ዜጎቹ መሆናቸውን አስኪያጣራ ዓለም ኢትዮያዊያን አንደሆኑ አኛም ወንድሞቻችን መሆናቸውን ቀድመን ያወቅንበትን ሂደት አሳልፈናል፣ የሳሙኤል አወቀ ሰለእውነት የመጮህ ትግል ፍሬ በሐሰተኞች በግፍ የመገደል እጣ ፈንታ መሆኑን ተረድተንበታል፣ በሐይማኖት ነፃነት መብት ለጥያቄዎቻቸው መልስን ለችግሮቻቸው መፈትሔዎቸን ይፈልግ ዘንድ የተቋቋመ ኮሚቴ አባላት የነበሩ የሙስሊም ወገኖቻችን ላይ በተመሰረተ የሽብር ክስ ከ7 እስከ 22 ዓመት የሚደርስ የእስር ፍርድን ተመልክተናል፣ በዩ.ኤስ.ኤ ካሊፎርኒያና በአውስትራሊያ የተከሰተው ዓይነት ድርቅ (ጠቅላይ ሚኒሰትሩ ለተናገሩት አኔ አፍራለሁ!!) በተወሰነው የሀገራችን አካባቢዎች መከሰቱን አይተናል፤ በእነዚህ ሁሉ 2007 ዓ.ም ሁላችንን አሳዝኖ ወደማለፉ ነው፡፡
2. ወደር አልባው ሐሰትና አስቂኙ ክንውን፡- ከ1987ዓ.ም ጀምሮ አምስት ዓመታትን እየጠበቀ በ2 እና በ7 በሚጨርሱ የዘመን አድሜ ቁጥሮች የሚደረገው ጠቅላላ ምርጫ 2007ዓ.ም ላይ ሲደረስ ለየለትና በማሩ ፈንታ እሬቱን እና ምሬቱን የጋገረች ንብ መቶ በመቶ ተመርጣለች የሚል ለጆሮ የሚከበድ ትልቅ ሐሰት ተሰማበት፤ ይህን ውሸት የነገረን ምርጫ ቦርዱ ደግሞ የዚህ አስቂኝ የሀሰት ክንውን የስራ ሂደት ባለቤት መሆኑን በቁርጠኝነት አስመሰከረ!
3. የዓመቱ ዘመን ተሻጋሪ አስቂኝ ትውስታዎች፡- መቼም 2007ዓ.ም እድለኛ ዓመት ነበር ከተባለ ለመጀመሪያ ጊዜ በስልጣን ላይ የሚገኝ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ሀገራችንን ለመጎብኘት የመጣበት ዘመን ተብሎ ሊጠራ መቻሉ ብቻ ይሆናል፡፡ እናም ይህን ተከትሎ መሪዎቻችን የቀለዷት ቀልድ ዘመን ዓለሜን ስስቅባት የምኖር አቻ የለሽ ቀልድ ናት፡፡ ይህቺውም ምንድንናት ብትሉኝ ባራክ ኦባማ ወደ ናይሮቢ ከዛም ወደ አዲስ አበባ ለመምጣት እየተሰናዳ ባለበት ወቅት ያለምንም ኮሽታ ሌላው ቀርቶ ክሳቸውን የያዘው ፍርድ ቤት እንዃን ስለሁኔታው ሳይሰማና ሣያውቅ በክስ መቋረጥ ሰበብ የተወሰኑ የዞን9 ጦማሪያንና ጋዜጠኞችን ከእስር የለቀቁባት ኩምክና ናት እላችኋለሁ!!
እንደው ይቺ ቀልድ መቶ ዓመት የመኖር እድል ቢገኝ መቶውንም ዓመት ጥርስ ታስከድናለች ትላላችሁ? በዚህም ብቻ ያልበቃው ቀልድ ፕሬዝዳንቱ ከተሸኑና ሰንበትበት ካልንም በኋላ በቅርቡ የተወሰኑ ፖለቲከኞችን በነፃ በመልቀቅ ቀጥሏል!! ሲፈልግ ያለበደልህ ያስርሀል፤ ሲያሻው በነፃ ይለቅሀል!! ታድያ ይህን የመሰለ ቀልደኛ ከወዴት ይገኛል?!
የቀልዱ ጨዋታ የገባቸው ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማም ጨዋታውን ተቀላቅለው የኛውን ቀላጅ በኢዮቤልዩ ቤተመንግሰት ከፍ ከፍ አደረጉና በአፍሪካ ህብረት አዳራሽ በዝረራ አፈርጠውልኝ ሔዱ’አ!!
ዘመን ሲቀየር አስተሳሰብ አብሮ ላይቀየር፣ ስርአትም ከዘመን ኋሊት ለፈፀመው በደልና ስህተት ከዘመን ፊት ቀርቦ ላይታረምበትና እና ላይጠየቅበት የአዲስ ዓመት ለውጥ የቁጥር መቀየር እና የወቅት ሽግግር አንጂ የዘመን መታደስ ሊሰኝ አንዴት ይቻለዋል?! አሳዛኙ ድርጊት፣ ሐሰቱና አስቂኙ ክንውን አንዲሁም ቀልዱ ለከርሞ አብሮን ሲሻገር እያየን! እውነት እላችኋለሁ አዲስ ዓመት የሚባል የለም አሁንም ነገም አሮጌው ላይ ነን!!
“ጎልጉል፡ የድረገጽ ጋዜጣ የሕዝብ” እንደመሆኑ በ“የኔ ሃሳብ (Opinion)” ዓምድ ሥር የድርጅቶችና የማንኛውም ግለሰብ ነጻ ሃሳብ የሚስተናገድ ሲሆን ከአንባቢያን የሚላኩልን ጽሁፎች በጋዜጣው የአርትዖት (ኤዲቶሪያል) መመሪያ መሠረት ያለ መድልዖ በዚህ ዓምድ ሥር ይታተማሉ፡፡ ይህ በጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ በ“የኔ ሃሳብ (Opinion)” ዓምድ የታተመ ጽሁፍ የጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ® አቋም ሳይሆን የጸሃፊው ነው፡፡
የዚህ ፅሑፍ ፀሐፊ እይታዎች ሁሌም ይገርሙኛል!! የተለያዩ ፅሑፎቹን በፌስቡክ ገፁ ላይ አንብበያለሁ በጣም ይመቹኛል! ጎለጉል ጋዜጣም ይህ ፅሑፍ ለብዙኀን ተደራሽ ይሆን ዘንድ በጋዜጣው ላይ ማውጣቱ አስደስቶኛል!!
የህወሃት ነባር ታጋይ የሆኑት ሌ/ጄነራል ፃድቃን ገ/ተንሳይ፤ ከህወሃት ተለየሁ ካሉ በኋላም መለስ ቀለስ እያሉ ኢቲቪን ጨምሮ በተለያዩ ሚዲያዎች ሃሳባቸውን ሲገልፁ እየሰማን ነው፡፡ ህወሃት አድራጊ ፈጣሪ በነበረበት ዘመን ሁሉ ከኢህአዴግ አባል ድርጅቶች በሃሳብ ልዩነት ተለይተው ከወጡ በኋላ የጦር አማካሪ መሆን፣እየነገዱ መኖር፣ በዩኒቨርሲቲ ማስተማር፣ በሚዲያ ብቅ እያሉ አስተያየት መስጠት… የሚቻለው ህወሃት የሆኑ እንደሆን ብቻ ነው፡፡
ህወሃት ያልሆኑቱ የኢህአዴግ የቀድሞ ባለስልጣናት ከቀናቸው እንደ እነ ኤርሚያስ ለገሰ፣ጁነዲን ሳዶ፣ኡሞድ ኦቦንግ ሃገር ጥለው ይሰደዳሉ፡፡ እንደ ታምራት ላይኔ ያሉት ደግሞ ብዙ አመት በእስር ቤት እንዲያሳልፉ ይሆናል፡፡ ህወሃት ሆነው እስር ቤት የገቡት እነ ስየ አብርሃ፤ እስራቸው የሌሎቹን የኢህዴግ አባላት ታሳሪዎች ያህል ያልረዘመ ከመሆኑም ባሻገር ከእስር ሲወጡ የገጠማቸው እድል እንደ ሌሎቹ ጡረታ ተከልክሎ፣ ከመኖሪያ ቤት ተፈናቅሎ በመዋጮ የመኖር እጣ አይደለም፡፡ ትክክለኛው፤ ለህወሃቶቹ የተደረገው ነው፡፡ በአንድ ወቅት በመንግስታዊ አስተዳደር ውስጥ ሆኖ ሲያገለግል የኖረ ሰው በሃሳብ ተለየ ተብሎ፤ ልጆቹን የሚያበላው እህል ውሃ፣ ጎኑን የሚያሳርፍበት ቤት እስከሚያጣ ድረስ መበቀል መንግስትነትን አይመጥንም፡፡
በጎ ባልሆነው የህወሃት ዘመን ሳይቀር በጎ የሆነላቸው ጄ/ል ፃድቃን፤ በተለያዩ ሚዲያዎች እየቀረቡ የሚሰጧቸውን አስተያየቶች እከታተላለሁ፡፡ብዙ ጊዜ በሚሰጧቸው ሃሳቦች ላይ ልዩነቶች አሉኝ። በሃሳቦቻቸው ውስጥ የህይወት ልምዳቸውን የሚመጥን ሚዛናዊነት አጣለሁ፡፡ ሚዛናዊ ለመምሰል የሚወረውሯቸው አንዳንድ ሃሳቦች ቢኖሩም አፍታም ሳይቆዩ ወደ ህወሃት ዘመም ዘመም ሲሉ ይገጥመኛል። የትግራይን ህዝብ ከሰው የተለየ ፍላጎት ያለው፣ ከህግ በላይ የመሆን መብት የተሰጠው፣ የተለየ እንክብካቤ የሚገባው ልዩ ፍጡር አድርገው የሚያቀርቡት ነገር አይዋጥልኝም፡፡ ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ ነሐሴ 12 ለንባብ በበቃው አዲስ አድማስ ጋዜጣ ላይ በወጣው ቃለ ምልልሳቸው የተናገሩት ይህንኑ ነው፡፡
በቃለ ምልልሱ ላይ እርስ በርስ የሚጋጩ ብዙ ሃሳቦችን አስተውያለሁ፡፡ይህ የሆነው ፃድቃን በእውነት በሚያምኑትና መስለው መታየት በሚፈልጉት ነገር መሃል ባለ መጋጨት ነው፡፡ አስተውሎ ለተከታተለው ግን ፃድቃንም ሆኑ ባልንጀራቸው ጄ/ል አበበ ተክለሃይማኖት የህወሃትን የበላይነት አይጠሉትም። ይህን ያስባለኝ በብዙ ቦታዎች ካደረጓቸው ቃለ ምልልሶች፣ ከፃፏቸው ፅሁፎች ተነስቼ ቢሆንም ለዛሬ ባለፈው ሳምንት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ላይ ከተናገሩት ብቻ እየጠቀስኩ ላስረዳ፡፡
አሁን ለመጣው ለውጥ መፅናት መንግስት በሰላማዊ ተፎካካሪዎችና ህዝብን በሚያናውጡ ታጣቂዎች መሃል ልዩነት አስምሮ፣ በበጥባጮች ላይ ጠንከር ያለ እርምጃ መውሰድ እንዳለበት ያስቀመጡትን ሃሳብ እጋራለሁ፡፡ ያለውን ስጋት ሲያስቀምጡ “....የዜጎች ከቦታ ቦታ ተዘዋውሮ የመስራትና የመኖር መብታቸው አደጋ ውስጥ ወድቋል፡፡ ሰዎች በማንነታቸው ይገደላሉ.....” ያሉት ነገር ግን በተለይ ለአማራው ህዝብ አዲስ ነገር አይደለም፡፡ ለሌ/ጄ/ል ፃድቃንም አዲስ ነገር አይመስለኝም፡፡
ወላድ፣እርጉዝ፣ህፃን፣አዋቂ ሳይል ሰባ ምናምን ሺህ ህዝብ አማራነቱ ብቻ ጥፋት ሆኖ ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ አቶ ሽፈራው ሽጉጤ በተባሉ ባለስልጣን ፊርማ፣ ከጉራፈርዳ ሲባረሩ ፃድቃን ያልሰሙት ጉዳይ አይደለም፡፡ የፃድቃን የትግል ጓድ አቶ መለስ ስለዚሁ ጉዳይ ፓርላማ ቀርበው ሲጠየቁ፤ “ደግ አደረግን” አይነት መለስ ሲሰጡ፣ የህዝብ በማንነቱ ብቻ መፈናቀል ስጋት ሆኖባቸው፣ ፃድቃንም ወደ አዲስ አድማስም ሆነ ወደ ማንኛውም ሚዲያ ቀርበው ዛሬ የሚናገሩትን አልተናገሩም፡፡ በዚሁ መከረኛ ህዝብ ላይ በበደኖና በአርባ ጉጉ የሆነው ሲሆን ፃድቃን አድራጊ ፈጣሪ የመንግስት ባለስልጣን ነበሩ፡፡ እኔ በወቅቱ ሚዲያ መከታተል የምችል ሰው ባልሆንም ነገሩን ሲያወግዙ ሰማሁ የሚል ገጥሞኝ አያውቅም፡፡
በአንፃሩ ዐቢይ በሚመሩት መንግስት ውስጥ የሚደረገውን ማንኛውንም የሰብዓዊ መብት ጥሰት ያወግዛሉ፡፡ የድርጊቱን ፈፃሚዎች ይኮንናሉ፡፡ ይህ ነገር ሲደረግ ዝም ብለው ያዩ የመንግስት አካላትንም ራሳቸውን ከስልጣን እንዲያገሉ እያደረጉ ነው፡፡ የጠፋው የሰው ነፍስ የሚያሳዝን ቢሆንም ዐቢይ ለነገሩ እልባት ለመስጠት ያላቸው ዝንባሌና ቁርጠኝነት ደግሞ የነገሩ ማብቂያ እንደደረሰ ተስፋ የሚጭር እንጅ እንደ ፃድቃን ዛሬ የተጀመረ አድርገው እንደሚያወሩት፤ “እግዚኦ” የሚያስብል ነገር አይመስለኝም፡፡
ሌ/ጄ/ል ፃድቃን ነገሩን አተኩረው እንዲያዩት፣ በሚዲያም መጥተው አፅኖት እንዲሰጡት ያደረጋቸውም ምናልባት ህወሃት እሳቸውም አባል በነበሩበት ወቅት ማኒፌስቶ ፅፎ ጠላቴ ነው ላለው የአማራ ህዝብ የደገሰው የማፈናቀል፣ የማሳደድ፣ የመግደል ክፉ ድግስ፤ ዛሬ ህወሃት ጠመንጃወን ታቅፎ ከኖረበት መንበሩ ሲጠፋ፣ ህዝቤ ለሚለው የትግራይ ህዝብም የተረፈ ስለመሰላቸው ይሆናል፡፡ ለዚህ ማስረጃው ፃድቃን ስጋታቸውን ሲያስረግጡ ጣና በለስ ላይ ስለሞቱ ሁለት ሰዎች (እነዚህ ሰዎች የትግራይ ተወላጆች ናቸው የሚል ወሬ ሲናፈስ ሰንብቷል) ማንሳታቸው ብቻ ሳይሆን በተደጋጋሚ በትግራይ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ ጥቃት እንደሚያሳስባቸው መግለፃቸው ነው፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ ማንነትን ማዕከል አድርጎ መሞት የተጀመረው ዛሬ አይደለም፡፡ የሰው በማንነቱ መሞት የሚያሳስበው፣በሰው ሁሉ እኩልነት የሚያምን ሰው፤ እሪ የሚለው ድርጊቱ የተጀመረ እለት እንጂ ሄዶ ሄዶ፣ የእሱን ሰፈር ሰዎች ሲያሰጋ አይደለም፡፡ በነገራችን ላይ የጣና በለስ ስኳር ፋብሪካ፤ ምንም አይነት ሰራተኞች እንዳልሞቱበት ለዋዜማ ሬዲዮ ተናግሯል፡፡
በጣም የሚገርመው ፃድቃን በዚሁ በማንነት ምክንያት፣ የመሞትንና ሌሎችን በሃገሪቱ አልፎ አልፎ የሚታዩ ግርግሮችን በተመለከተ የዶ/ር አብይን መንግስት ሊወቅሱ መነሳታቸው ነው፡፡ እንዲህ ይላሉ ፃድቃን፤ “በአሁኑ ወቅት ህዝብ ብሶቱን እየገለፀ ነው ማለት ይቻላል፡፡ ጉዳቱን የሚያመጣው የብሶት አገላለፁ ነው፡፡ የማዕከላዊ መንግሥቱ ደግሞ ሁኔታውን ተረድቶ ብሶቱን ከማባባስና ሂደቱን ወደ አስቸጋሪ ሁኔታ ከመግፋት ይልቅ ሁኔታውን ማርገብ ይገባው ነበር፡፡....ቀደም ሲል በትግራይ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ ሰፊ ፕሮፓጋንዳ ተሰርቶ ነበር፡፡ የበደሉ፣ የብሶቱ ሁሉ ምንጭ፣ እሱ ነው ተብሎ፣ ውስጥ ለውስጥ በርካታ የፕሮፓጋንዳ ስራ ተሰርቷል። በአንፃሩ፤ ይሄን ፕሮፓጋንዳ የመመከት ስራ አልተሰራም፡፡…” ቀደም ሲል የማዕከላዊ መንግሥት ስልጣንን ይቆጣጠራል ተብሎ የነበረው ኃይል ከቦታው ሲወጣ፣ ለዘመናት የነበሩ ጥላቻዎች ፊት ለፊት እየወጡ ነው ያሉት። ወደ አንድ ህዝብ ያተኮረ የጥላቻ ፖለቲካ ደግሞ ለወደፊት በሃገራችን ውስጥ ልንፈጥር የምናስበውን ሀገራዊ አንድነትና ሰላም የሚበርዝ ነው፡፡ አንደኛውን ወገን ተስፋ የሚያስቆርጡ ጠባሳም ጥለው የሚያልፉ ናቸው፡፡.” (የአፅኖት መስመር የእኔ)፡፡
በፃድቃን አስተሳሰብ የዶ/ር አብይ መንግስት የህዝብን ብሶት እያባባሰና ሁኔታውን ወደ አስቸጋሪ ሁኔታ እየመራ ነው፡፡ አድማጭ እስኪሰለቻቸው ድረስ በየደረሱበት ሁሉ “የትግራይ ህዝብ እና ህወሃትን ለዩ” እያሉ የሚወተውቱት ጠ/ሚ/ር ዐቢይ፤ የትግራይ ህዝብ ራሱ ብሎት የማያውቀውን “የትግራይ ህዝብ በህወሃት እንደ ሁላችሁም የተበደለ ነው፣ እኔን ከወደዳችሁኝ በዚህ ህዝብ ላይ አንዳች ክፉ እንዳታስቡ” እስከ ማለት የደረሱ ሰው ናቸው፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ በየደረሱበት ስራዬ ብለው፤ “የትግራይን ህዝብ እባካችሁ አትጥሉት፣ ምስኪን ደሃ ህዝብ ነው፣ ህወሃት ማለት የትግራ ህዝብ አይደለም” እያሉ በሃገር ውስጥ ሆነ በውጭ መድረክ፣ በአደባባይ ሰልፍ ሆነ በቤት ውስጥ ውይይት ሁሉ መወትወት ፃድቃን፤ “በትግራይ ህዝብ ላይ ተነጣጥሮ ተሰራ” የሚሉትን ፕሮፓጋንዳ የመመከት ስራ አይደለም እንዴ?! ዶ/ር አብይንም ሆነ መንግስታቸውን በዚህ መውቀስ ትልቅ ፍርደ ገምድልነት፤ ነው፡፡
በበኩሌ አንድም ሁለትም የትግራይ ተወላጅ ‘እንዲህ በተባለ ሃገር ሞተ’ የሚለው ነገር በማስረጃ ተረጋግጦ ቢያንስ ሞቱ የተባሉት ሰዎች ፎቶ በማህበራዊ ድረገፅ ሲቀርብ፣ ዘመዳችን ሞተብን የሚሉ ሰዎች በገለልተኛ ሚዲያ ቀርበው ስለ ሁኔታው ሲያወሩ ሰምቼ አላውቅም፡፡ በአንፃሩ ህወሃት በማንነታቸው ሲያስር ሲገድል ሲያፈናቅላቸው የነበሩ ሰዎች በየሚዲያው ሲቀርቡ ከራሳቸው አንደበት ብሶታቸውን እንሰማለን፡፡
ለትግራ ተወላጅ ለማዘን የግድ ትግሬ መሆን አያስፈልግም፡፡ ነገር ግን ባልተረጋገጠ ወሬ፣ ሞቱ የተባሉ ሰዎች ይሰሩበት ነበር የተባለው መስሪያ ቤት ለሚዲያ “የሞተብኝ ሰው የለም” እያለ እየተናገረ ባለበት ሁኔታ፣ የሞተው ሰው ስም ማን ይባላል? ቢባል እንኳን መጥራት በማይቻልበት ነገር፤ ፃድቃንን የሚያክል የእድሜ ዘመን ፖለቲከኛ፤ “የትግራይ ህዝብ ሞት ታወጀበት” ብሎ ማውራት በማንነቱ ሲሞት በኖረው ህዝብ ላይ መቀለድ ነው፡፡
እንደ ማንኛውም የትግራይ ፖለቲከኛ፤ ፃድቃን የመሃል ሃገር ሰው ትግሬ ወገኖቹን ለማጥፋት ዘመቻ እንደጀመረ አፋቸውን ሞልተው ያወራሉ፡፡ይሄ መዓት መጥራት በትግራይ ፖለቲከኞች ዘንድ የተለመደ፣ይበልጥ የተበደሉ አስመስሎ አስቀድሞ በመጮህ፣ የህወሃትን በደል ለመሸፈን የሚሞከርበት አስቀያሚ አካሄድ ነው፡፡ በተረፈ የኢትዮጵያ ህዝብ እነሱ በሚያወሩት መጠን በትግራይ ወንድሞቹ ላይ ሴራ አሲሮ፣ አንዳች ክፉ ነገር ለማድረግ የሚያስብ ሆኖ አይደለም፡፡
ፃድቃን ግን ያለምንም የሃላፊነት ስሜት እንዲህ ይላሉ፤ “አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በመሃል ሀገር የሚደረገው ፀረ-ትግራይ እንቅስቃሴ፣ በነበረው ይቀጥል የሚሉትን ኃይሎች የሚያጠናክርና ድጋፍ የሚያስገኝላቸው ነው የሚሆነው፤ ግን በግልፅ በህወሓት ውስጥ ሁለት ኃይሎች ፍትጊያ እያደረጉ ነው......በኋላ ግን በጅምላ የሚፈርጀውና ትግራይ ላይ ያነጣጠረው እንቅስቃሴ ሲመጣ፣ ህዝቡ ለውጡን በስጋትና በጥርጣሬ ለማየት ተገድዷል፡፡.......በየሄድንበት እየተሸማቀቅን ልንኖር ነው ወይ? በሀገራችን ተዘዋውረን ሃብት አፍርተን፣ እንደ ማንም ሰው መብታችን ተጠብቆ በስርአት መኖር ልንከለከል ነው ወይ? የሚል ስጋት አለው፡፡ ለዚህ ስጋት ደግሞ ዋናው ምክንያት በየአካባቢው የትግራይ ህዝብ ዒላማ እየተደረገ፣ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት የመንጋ ፖለቲካ ነው።” መሃል ሃገር የት ቦታ የተጀመረ፣ ምን በሚባል ስም ስለሚጠራ፣ በእነማን ስለሚመራ ፀረ-ትግራይ እንደቅስቃሴ እንደሆነ የሚያወሩት አልገባኝም፡፡ በዚህ እንቅስቃሴ ምክንያት ሰለባ የሆኑ የትግራይ ተወላጆች ስንት እንደሆኑ፣የት ቦታ ምን እንደደረሰባቸው በተጨባጭ ያስረዱን ይሆን? ይህ ጥያቄ በቃለ ምልልሱ ወቅት ቢነሳ መልካም ነበር፡፡
እውነት እንዲህ ያለ በመሃል ሃገር ሰዎች የሚደረግ እንቅስቃሴ ካለ፣ ለምን ወደ ህግ አልወሰዱትም? ምን እስኪሆን ነው የሚጠበቀው? አሁን በተጨባጭ በደልን አቅርቦ ተበደልኩ ማለት የሚቻልበት ዘመን ነው፡፡ በተጨባጭ በደል ካለ ማስረጃ ይዞ መቅረብ ነው፤ የማይጨበጥ ነገር እያነሱ ማውራት ግን ዓላማው ሌላ መሆን አለበት፡፡
በህወሃት መንደር የደረሰ ሰው መቼም እፍረት የለውምና ፃድቃን ወደ አንድ ህዝብ ላይ ያተኮረ ጥላቻ ለወደፊቱ ሃገራዊ አንድነት ችግር እንዳለው ኮራ ብለው ይናገራሉ፡፡ በመጀመሪያ ወደ አንድ ህዝብ ያተኮረ የሚሉት ጥላቻ የትኛው ነው? ይሄኔ እኔም በዚህ ፅሁፍ እሳቸው የተናገሩትን በመሞገቴ፣ በትግራይ ህዝብ ላይ ጥላቻ እንደምሰብክ እያሰቡ ይሆናል፡፡
የትግራይ ህዝብ እውነት ህወሃት እንደበደለው ካሰበ ለምን ተቃውሞውን አይገልፅም፣ ለምን በስሙ ሲነገድ ዝም ይላል ለምን እኛን ወገኖቹን አግዞን ሁላችንም ከህወሃት ግፈኛ አገዛዝ ነፃ እንድንወጣ አይሆንም፣ ማለት በትግራይ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ የጥቃት ፕሮፓጋንዳ ከሆነ፣ ማኒፌስቶ ፅፎ አንድን ህዝብ በጠላትነት ፈርጆ፣ ሃያ ሰባት አመት ሲያስገድሉ መኖር ምን ሊባል ነው? “የትግራይን ህዝብ አትንኩት” እያሉ በየደረሱበት በሚማልዱት በዐቢይ ዘመን ቀርቶ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪም ያለ አንዳች እፍረት በአንድ ህዝብ ላይ ሞት ሲያውጅ፣ ገድሎ ሲያስገድል፣ሰድቦ ሲያሰድብ በነበረው አመራርም ተኑሯል፡፡
ዛሬ ደርሰው የሰብአዊነት ዘበኛ ሊሆኑ የሚቃጣቸው ፃድቃንም ጠመንጃቸውን አንግበው ይህንኑ የሞት አዋጅ ሲያስፈፅሙ የኖሩ ሰው መሆናቸውን ሌላው ቢረሳ “የውሻ ሞት” ሲሞት ከኖረው የአማራ ህዝብ የወጣን እኛ አንረሳውም! ጅብ እንኳን ቁርበት አንጥፉልኝ የሚለው በማያውቁት ሃገር ሄዶ ነው፡፡ ሰው ደግሞ በሚታወቅበት ሃገር ቁጭ ብሎ ደርሶ ሩህሩህ፣ የሰብዓዊነት ዘብ ሲሆን የሚያስገምተው ራሱን ነው።
አንድን ህዝብ ነጥሎ ማጥቃት ተጎጂውን ህዝብ ተስፋ የሚያስቆርጥ ነው ያሉት ፃድቃን፤ ይህ ዛሬ ለምን እንደገባቸው ግልፅ ቢሆንም ሃሳቡ እውነት ነው። በማንነቱ ብቻ እንደ ውሻ በየሜዳው ሲገድሉት፣ በየእስር ቤቱ ሰውነቱን ሲተለትሉት፣ አእምሮውን በርካሽ አንደበታቸው ሲያደሙት የኖረው አማራ የሚወደውን ኢትዮጵያዊነቱን ድርድር ውስጥ አስገብቶ በማያውቀው የጎጥ ከረጢት ውስጥ እንዲገባ ያደረገው ፃድቃን ጭምር ታጥቀው የሰሩበት ዘር ተኮር ጥቃት ተስፋ አስቆርጦት ነው፡፡ በዘር ማንነት ምክንያት የመገለል፣ በሃገር ዳርቻ የመሳደድ ጠባሳውም በሁላችንም አእምሮ ውስጥ አለ። አሁን በወንበሩ ላይ ያሉት አብይ መሆናቸው ነው ተስፋን የሚያሰንቀው መልካሙ ዜና!
ሌ/ጄ ፃድቃን ስለ ትግራይ ህዝብ ወቅታዊ ስሜት የተናገሩት፣ ካሉት ነገር ሁሉ ይበልጥ ያደናገረኝ ነው። በመጀመሪያ ደረጃ ፃድቃን ስንቱን የትግራይ ተወላጅ አናግረው፣ ምን ያለ ጥናት አድርገው እንዲህ የአንድ ክልልን ህዝብ ሁሉ ስሜት ማውራት እንደቻሉ ጥያቄ ነው። ሲቀጥል ስብሰባ ለማድረግ ስሄድ ካየሁት ትዝብቴ ተነስቼ የተገነዘብኩት እያሉ የሚያወሩት ነገር፣ እውነት የትግራይን ህዝብ ስሜት የሚወክል ከሆነ አሳሳቢ ነው፡፡
የትግራይ ህዝብ ቁጣው ነዷል የሚሉት ፃድቃን፤ የቁጣውን ምክንያት እንዲህ ያስረዳሉ፤ “ቁጣው ምንድን ነው? ከተባለ፣ መሪዎች አጥፍተው ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን ከትግራይ የወጡ መሪዎችን ጥፋት መነሻ በማድረግ፣ የህዝቡን መስዋዕትነት ማራከስ፣ እንደ እላፊ ተጠቃሚ መቆጠር ህዝቡ ውስጥ ቁጣ እየፈጠረ ነው፡፡ የዲሞክራሲ እጦትና የመልካም አስተዳደር ችግር ከየትኛውም የሀገሪቱ ክልል በትግራይ የባሰ ሆኖ ሳለ፣ እላፊ የስርአቱ ተጠቃሚ ተደርገን በጅምላ መፈረጃችንና የጥላቻ ፖለቲካ ሰለባ መሆናችን ተገቢ አይደለም ከሚል የመነጨ ቁጣ ህዝቡ ውስጥ እንዳለ መረዳት ይቻላል። ለውለታችን ምላሽ ይሄ ነው ወይ የሚል ቁጣ አለ፡፡”
ይህ አባባል እንደተባለው የትግራይ ህዝብ ስሜት ከሆነ፣ የሚያስነሳው ጥያቄ ብዙ ነው፡፡ ከትግራይ የወጡ ሰዎች ባጠፉት ጥፋት የህዝብን መስዋዕትነት ማራከስ ማለት ምን ማለት እንደሆነ አልገባኝም፡፡ማን ነው መስዋዕትነታቸውን ያራከሰው? የትግራይን ህዝብ መስዋዕትነት ማክበር ማለት እንደ አቶ ኃ/ማርያም ሶስት ገበያ ህዝብ አስከትሎ፣ኩሽሽ አንገት ላይ ጠምጥሞ፣ ደደቢት በረሃ ወርዶ፣ የጥንቱን የህወሃት ቢሮ መሳለም ነው? አብይ አሁን ያሉበት ሃገራዊ ፈተና ይሄን ለማድረግ ጊዜ የሚሰጣቸው አይደለም፡፡ በተቀረ መቀሌ በሄዱበት ወቅት በሰማዕታት ሃውልት ተገኝተው የሚደረገውን አድርገው ነው የተመለሱት፡፡
ከዚህ በላይ ምን መደረግ ነበረበት? እውነት እንነጋገር ከተባለ፣ ልጅ ያልሞተበት ኢትዮጵያዊ የለም። የትግራይ ህዝብስ ለሞቱት ልጆቹ ሃውልት አቁሞ የመጣው ሁሉ ለቅሶ እየደረሰ ነው፡፡ እነዚህ የትግራይ ሰማዕታት የገደሏቸው የሌላው ኢትዮጵያዊ ልጆች ግን መታሰቢያ እንኳን የቆመላቸው አይደሉም፡፡ የሞቱለት አላማ ቢመረመር ደግሞ የማናቸውም ሞት ለኢትዮጵያ የተሻለ ቀን አላመጣም፡፡ ስንሞትም ስንቆምም እንበልጣለን ካልተባለ በቀር!
የዲሞክራሲና መልካም አስተዳደር እጦቱ በትግራይ ይብሳል ለሚለው የባሰው ሰው ተነስቶ ታግሎ ቀንበሩን ያሽቀነጥራል፡፡ የትግራይ ህዝብ ደግሞ ለዚህ የታወቀ ነው። ደርግን ለመታገል አንድ አመት አልጠበቀም። ደርግ ተስተካክሎ ወንበሩ ላይ ሳይቀመጥ ነው ህወሃት ወደ ጫካ የገባው፣ የትግራይ ህዝብም ትግሉን የተቀላቀለው፡፡ አሁን ህወሃት በደለኛ ነው ከተባለም ተመሳሳዩን ለማድረግ አፈናው ከለከለ የሚለው ለኔ በግሌ አይዋጥልኝም፡፡ ኦሮሞ የመታገያው ሜዳ እነሆ ተብሎ ተሰጥቶት አይደለም “ሆ!” ብሎ ወጥቶ የሞተው፣ ሞቶ የተረፈው የተሻለ ስርዓት ለማየት የበቃው፡፡ አማራ የልጁ ደም ጣናን ሲያቀላ እያየ ነው ሲታገል የነበረው፣ ኮንሶው፣ ጉራጌው፣ አፋሩ ወዘተ መንግስት እየደጎመው አይደለም በቻለው ሁሉ ሲታገል የነበረው፡፡
ሰው ተበድያለሁ ብሎ ያሰበውን ያህል ይታገላል። እውነቱ ያ ነው! መበደል ብቻውን ቁምነገር አይደለም፤ ለትግል እኩል አስፈላጊው ነገር፤ ተበዳዩ በደልን የመቁጠር ጭካኔ ላይ ደርሷል ወይ የሚለው ነው፡፡ ህወሃት የትግይራን ህዝብ እንደሚበድል ይታወቃል፤ ጥያቄው የትግራይ ህዝብ የደርግን በደል ይቆጥር በነበረበት መንገድ የህወሃትን በደል ይቆጥራል ወይ? የሚለው ነው፡፡ ይህን በተመለከተ ፃድቃን ራሳቸው በዚሁ ቃለ መጠይቃቸው”የትግራይ ህዝብ ከፈለገ ህወሓትን ያጎለብታል፤ ካስፈለገው ደግሞ ይገድለዋል” ሲሉ ጨርሰውታል፡፡
የትግራይ ህዝብ ለሌላው ህዝብ ውለታ ውያለሁ፤ የውለታዬ ምላሽስ ይህ ነው ወይ እያለ ያዝናል ይቆጣል የተባለው ነገር ግራ አጋቢ ነው፡፡ ውለታ የተባለው እነዚሁ ዘወትር የሚነሱት ስልሳ ምናምን የትግራይ ሰዎች ህወሃትን ወግነው ደርግን ሲታገሉ መሞታቸው መሰለኝ፡፡ ህወሃት ትግራይን እገነጥላለሁ እያለ በነበረበት ዘመን፣ ትግራይን ለመገንጠል የሞቱት ሰዎች ውለታቸው ለኢትዮጵያ ህዝብ የሆነበት መንገድ አልገባኝም፡፡ ህወሃት ብድግ ብሎ “ትግራይን መገንጠሉን ትቼዋለሁ” ሲል ደግሞ “ታዲያ ለምን እንዋጋለን” እስከማለት ተደርሶ እንደነበር መዛግብት ያስረዳሉ፡፡ አቶ መለስም በዚህ ጉዳይ ተቸግረው እንደነበር በራሳቸው በአንደበት ተናግረዋል፡፡ መለስ እንደምንም ብለው አሳምነዋቸው ወደ አዲስ አበባ ሲገሰግሱ የሞቱት ደግሞ ባለውለታችን ይሆኑ ዘንድ የሞቱለት ስርዓት ሲዘርፈን፣ ሲገድለን፣ ሲያሰድደን ኖረ እንጂ ውለታቸውን እንቆጥር ዘንድ ዲሞክራሲን አላመጣልንም፡፡ በአጭሩ የማንም ውለታ የለብንም!
“[ኢትዮ-ሶማሌ ክልል] ሶማሌ ውስጥ የተደረገው ነገር ትግራይ ውስጥ ሊመጣ እንደሚችል ወጣቱ ይነገረዋል፤ በዚህም ይሰጋል። የትግራይ ህዝብ በትግሉና በመስዋዕትነቱ ያገኘውን መብት ማንም ሰው መጥቶ እንዲድጠው አይፈልግም። ከውስጡ የወጡት አጥፊ ኃይሎችንም ቢሆን ራሱ ሊቀጣቸው ይፈልጋል እንጂ በሌላ ኃይል ተድጠው፣ አንተ የትም አትደርስም የሚል መልዕክት እንዲተላለፍለት አይፈልግም፡፡ ጥፋት ያጠፉ ካሉ በህገ መንግሥቱ መሰረት ይስተካከል እንጂ ኃይል ያለው ሁሉ በዘፈቀደ ከህግ ውጪ፣ እኛን ወደ ጎን ትቶ ለውጥ አመጣለሁ የሚል ከሆነ፣ የኛን ክብርና ማንነት ከግምት ውስጥ ያስገባ አይደለም” የሚል ነገር ይፈጠራል፡፡” ይላሉ ፃድቃን በሌላ ንግግራቸው፡፡
ኢትዮ-ሶማሌ ክልል ውስጥ ምን ሆነ? ህወሃት ቀብቶ በህዝብ ላይ የጫነው፣አንድ ሚሊዮን ህዝብ ሲያፈናቅል ቅር የማይለው፣የራሱን ህዝብ እስር ቤት ከቶ መከራ የሚያሳይ፣ሃገር ያስመረረ አብዲ ኢሌ የሚባል ወንበዴ፤ የኢትዮ-ሱማሌ ህዝብ አዲስ አበባ ድረስ ተጉዞ አቤት በማለቱ ሳቢያ ከስልጣን እንዲነሳ ህጋዊ መንገድ እንዲጀመር ሲጠየቅ፤ አሻፈረኝ ብሎ ህዝብ አስጨረሰ፤ የእምነት ቦታዎችን በተላላኪዎቹ አወደመ፤ በስተመጨረሻው ተያዘ። ይሄ እንዴት ነው በትግራይ የሚደገመው? በማዕከላዊ መንግስቱ የሚፈለጉ የትግራይ ተወላጅ ተጠርጣሪ ወንጀለኛ ባለስልጣናት፣ ትግራይ መሽገው የክልሉ መንግስት ደግሞ ለወንጀለኛ ከለላ የሰጠ እንደሆን ነው፡፡
ስለዚህ ይህ እንዳይሆን ማድረግ የሚችለው የትግራይ ህዝብና የክልሉ መንግስት ነው፡፡ ቀላሉ መንገድ ትግራይ የከተሙ ተጠርጣሪ ወንጀለኛ የቀድሞ ባለስልጣናት የፍርድቤት ጥሪ አክብረው በህግ ፊት እንዲቀርቡ ማድረግ ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች ጥፋተኛ መሆን አለመሆናቸውን የሚመረምረው የወጡበት ጎሳ የቤተ-ዘመድ ጉባኤ አይደለምና ፃድቃን እንደሚሉት፤ የትግራይ ህዝብ “ተጠርጣሪዎቹ ካጠፉም እኔ ልቅጣቸው” የማለት መብት ፈፅሞ የለውም! ፍርድቤት ችሎት ላይ ተቀምጦ የጎሳውን ሰው የክስ መዝገብ የመረመረ ህዝብ፣ በዓለም ላይ ታይቶ ስለማይታወቅ፣ የማይመስል ነገር ነው፡፡
የትግራይ ተወላጅ የሆነ የቀድሞ ባለስልጣን፤ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤት ቀርቦ በመጠየቁ የሚጎድል የትግራይ ህዝብ ክብር የለም፡፡ እንዲህ መታሰቡ ራሱ ስህተት ነው፡፡ ‘እኛን ወደ ጎን ትቶ ለውጥ ማምጣት አይቻለም’ ማለትስ ምን ማለት ነው? የትኛው ህዝብ ሁሉ ተሰብስቦ ስልጣን ላይ እንደወጣ ነው የትግራይ ህዝብ ሁሉ ተሰብስቦ ወንበር ላይ የሚወጣው? ወይስ “የትግራይ ህዝብ አልተገለለም” እንዲባል፤ የኢትዮጵያ ህዝብ ዘላለሙን በህወሃት ጊንጥ ሲገረፍ መኖር አለበት? ከኤርትራ ጋር ያለው ግንኙነት እኛን ያልጨመረ፣ ግልፅ ያልሆነ ነው ማለትስ ምንድን ነው ትርጉሙ? ሁለት ሃገሮች በሚያደርጉት ዲፕሎማሲያዊ ድርድር የትኛው ጎሳ ነው መሃላቸው ቁጭ ብሎ የድርድር አካል የሆነው?
የህወሃት ማኒፌስቶ ግልባጭ የሆነው ህገ-መንግስትም በትግራይ ህዝብ ዘንድ አለው ስለተባለው ትልቅ ቦታ እንዲህ ብለዋል ፃድቃን፤ “የትግራይ ህዝብ ታግሎ ያመጣውን ህገ-መንግስት እንደ ዋስትና ያየዋል። አንቀፅ 39ን እንደ ዋስትና ነው የሚመለከተው፡፡ ይህ ሲባል በኢትዮጵያዊነት ይደራደራል ማለት አይደለም። ራሱን ከኢትዮጵያዊነት ነው የሚያስተሳስረው። ኢትዮጵያዊነት ከደሙና ከአጥንቱ ጋር የተዋሃደ፣ ታሪኩም ነው፡፡ የመነጠል ፍላጎት ትግራይ ውስጥ የለም፡፡ ነገር ግን አንቀፁ ዋስትና ይሰጣል፣ መብትን ለማስከበር ይረዳል ብሎ ያምናል፡፡ የትግራይ ህዝብ፣ ህገ መንግስቱ ይከበር ሲል ከዚህ አንፃር ነው፡፡”
ህወሃት ጠላቴ የሚለውን የአማራ ህዝብ አግልሎ፣በአመዛኙ እንደ እሱው የአማራን ህዝብ በመጥላት በሽታ የታወሩ የጎሳ ፖለቲከኞችን ሰብስቦ ያወጣው ህገ-መንግስት፤ ለትግራይ ህዝብ በስስት የሚታይ ክቡር ነገር ነው - እንደ ፃድቃን ገለፃ፡፡ ህወሃት በሌሎች ላይ ላይ ያልተገበረው ምናልባት ስልጣኑን ያጣ እለት ኤርትራ ፊት ከሰጠችው ትግራይን ገንጥሎ በሚወደው የገዥነት ስልጣን ላይ ለመቀመጥ ሲል ያስቀመጠው አንቀፅ 39፤ ለትግራይ ህዝብ ዋስትና መሆኑ እውነት ከሆነ፤ ስለ ትግራይ ህዝብ እና ህወሃት ልዩነት ፃድቃን ሲያወሩ የዋሉት ሁሉ ማሞ ቂሎ ብቻ የሚያምነው ተረት ነው የሚሆነው። ለማንኛውም የትግራይ ህዝብ የሚሰስትለት ያሉት ህገ-መንግስት፤ የአማራ ህዝብን እንደ ዘውግ ያገለለ፣ ከሁለት ዘውግ ለተወለዱ ኢትዮጵያዊያንና ራሳቸውን እንደ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ብቻ የሚገልፁ ሰዎችን ያገለለ በመሆኑ፣ ሌላው ህዝብ ስፍስፍ ሊልለት እንደማይችል ሌላው ቢጠፋው፣ የፖለቲካ አዋቂ ነኝ የሚሉት ፃድቃን አይጠፋቸውምና ላልገባቸው ወገኖቻቸው ማስረዳት ይኖርባቸዋል፡፡
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራቸስኮስ ዘወትር ረቡዕ እለት በቫቲካን በሚገኘው በቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ወይም በቫቲካን በሚገኘው የጳውሎስ ስድስተኛ የስብሰባ አዳራሻ ለሚሰበሰቡ ምዕመናን፣ መንፈሳዊ ነጋዲያን እና የአገር ጎብኝዎች በተለያዩ አርእስቶች ላይ ተመርኩዘው የጠቅላላ የትምሕርተ ክርስቶስ አስተምህሮ እንደ ሚያደርጉ ይታወቃል። በዚህ መሰረት ቅዱስነታቸው በዛሬው እለት ማለትም በግንቦት 07/2011 ዓ.ም በቫቲካን በሚገኘው በቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ያደርጉት የጠቅላላ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ከዚህ ቀደም “አባታችን ሆይ” በሚለው ጸሎት ዙሪያ ላይ በተከታታይ ሲያደርጉት የነበረው የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ቀጣይ ክፍል እንደ ነበረ ለመረዳት የተቻለ ሲሆን በዚህ “አባታችን ሆይ” በሚለው ጸሎት ዙሪያ ላያ በግንቦት 07/2011 ዓ.ም ያደረጉት የክፍል 15 የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ትኩረቱን አድርጎ የነበረው “ከክፉ ሁሉ አድነን” በሚለው የመማጸኛ የጸሎት ዓረፍተ ነገር ላይ እንደ ነበረ ከደረሰን ዘገባ ለመረዳት ተችሉዋል። በወቅት ቅዱስነታቸው በዚህ “ከክፉ ሁሉ አድነን” በሚለው የመማጸኛ ጸሎት ላይ ተመርኩዘው ባደረጉት የትምህርተ ክርስቶስ አሰተምህሮ “ክፉ መንፈስ በአደገኛ አንበሳ ይመሰላል፣ ኢየሱስ ግን ከዚህ ከክፉ ነገሮች ውስጥ በኃይሉ ነፃ ያወጣናል” ማለታቸው ተገልጹዋል።
ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅቶቻችን ተከታታዮች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በግንቦት 07/2011 ዓ.ም ያደረጉትን የጠቅላላ የትምሕርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ሙሉ ይዘቱን እንደ ሚከተለው አሰናድተነዋል ተከታተሉን።
ይህንን አገላለጽ በመጠቀም የሚጸልይ ሰው ወደ ፈተና እንዳይገባ ከመጸለዩም ባሻገር ከክፉ ነገር እንዲያድነውም ጭምር ይማጸናል። ይህ ጸሎት በመጀመሪያ ደረጃ በተጻፈበት የግሪክ ቋንቋ ቃል አገላለጽ በጣም ጠንካራ የሆነ ቃል ነው ---እኛን ለማጥቃት እና እኛን ለማድከም ከሚንቀሳቀስ ክፉ ነገር እግዚአብሔር እንዲያድነን መጠየቃችንን የሚያመለክት ነው።
ከዚህ የክርስትያን ጸሎት መሰረታዊ ባህርይ ይፈልቃል፣ እነዚህም "እኛን አትተወን" እና "አድነን" የሚሉ ሁለት መማጸኛዎች ይቀርባሉ። ኢየሱስ ሁሉንም ነገር በተለይም ክፉ እና አስፈሪ የሆነ ሁኔታ ውስጥ እንደ ገባን በሚሰማን ጊዜ ጓደኞቹ ሁሉንም ነገር በአብ ፊት በማቅረብ እንዲጸልዩ አስተምሩዋቸኋል። በእርግጥ የክርስትያን ጸሎት ህይወትን በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ዓይኖቹን አይጨፍንም። በልጅነት መንፈስ የሚደረግ ጸሎት እንጂ የሕጻናት ጸሎት አይደለም። እግዚአብሔር አባት በመሆኑ የተነሳ እኛ እንደ ሕጻናት ተቆጥረን የሰዎች መንገድ በችግር የተሞላ መሆኑን መዘንጋት ማለት አይደለም። “አባታችን ሆይ” በሚለው ጸሎት ማብቂያ ላይ የተጠቀሱት የመማጸኛ ጸሎቶች ባይኖሩ ኖሮ ኃጢያተኞች፣ በስደት ላይ የሚገኙ ሰዎች፣ ተስፋ የቆረጡ ሰዎች፣ በሞት አፋፍ ላይ የሚገኙ ሰዎች ይህንን ጸሎት እንዴት መጸለይ እንደ ሚገባቸው ሊረዱ ይችላሉ ወይ?
በሕይወታችን ውስጥ የማይጨበጥ አንድ ክፉ ነገር አለ። እኛ ከተፈጠርንበት ጊዜ አንስቶ እስከ ዛሬው እለት ድረስ በሕይወት ሂደት ውስጥ ብዙ ውድቀቶች እንደ ነበሩብን የታሪክ መጸሐፍት ያሳያሉ። አንድ ምስጢራዊ የሆነ ክፉ ነገር አለ፣ እሱም በእርግጠኛነት የእግዚአብሄር ሥራ አይደለም፣ ነገር ግን በታሪክ ቁስሎች ውስጥ ዘልቆ ይገባል። አንዳንድ ጊዜ በእርሱ የምንወሰድ ይመስለናል፡ በተወሰኑ ጊዜያት ደግሞ የዚህ ክፉ መንፈስ መገኘት ከእግዚአብሔር ምህረት የበለጠ የገዘፈ ይመስለናል።
የሚጸልይ ሰው ዓይነ ስውር አይደለም፣ በፊትለፊቱ የተደቀነውን ከእግዚኣብሔር ምስጢር ተቃራኒ የሆነውን እና እኛን ጠቅልሎ ሊይዘን የሚፈልገውን ክፉ ነገር በግልጽ ይመለከታል። በተፈጥሮ፣ በታሪክ፣ በልቡ ውስጥ እንኳን ያ ክፉ ነገር እንዳለ ይመለከታል። ምክንያቱም ከእኛ መካከል ማንም ሰው ራሱን ከክፉ ነገር ነጻ አድርጎ የሚቆጥር ወይም ደግሞ ምንም ዓይነት ፈተና አልገጠመኝም ብሎ ሊናገር የሚችል ማንም ሰው የለም።
“አባታችን ሆይ” በሚለው ጸሎት ውስጥ የሚገኘው የመጨረሻው መማጸኛ “ከመስመራችን ውስጥ ወጥተን” በእርሱ በክፉ መንፈስ የተለያየ ዓይነት ልምዶች ውስጥ እንድንገባ፣ ሰዎች በሐዘን ውስጥ እንዲገቡ፣ ንጹዕን እንዲሰቃዩ፣ በባርነት ቀንበር ውስጥ እንዲገቡ፣ ሌሎች ሰዎችን እንድንበዘብዝ ከሚያደርጉ፣ ንጹዕን ሕጻናት በእንባ እንዲታጠቡ ከሚያድርገው ክፉ ነገር ጥላ ሥር ውስጥ እንዳንወድቅ እንዲረዳን የምንጸልየው የመማጸኛ ጸሎት ነው። እነዚህ ሁሉ ድርጊቶች በሰዎች ልብ ውስጥ ይንጸባረቃሉ፣ እንግዲህ በዚህ ኢየሱስ ባስተማረን ጸሎት ማብቂያ ላይ ይህ የመማጸኛ ጸሎት የቀረበው በዚሁ ምክንያት ነው።
"አባታችን ሆይ" በሚለው ጸሎት ውስጥ የሚገኙት አንዳንድ መግለጫዎች ኢየሱስ በስቃይ ውስጥ በነበረበት ወቅት “አባ፤ አባት ሆይ፤ ሁሉ ነገር ይቻልሃልና ይህን ጽዋ ከእኔ አርቀው፤ ነገር ግን የእኔ ፈቃድ ሳይሆን የአንተ ፈቃድ ይሁን” (ማር 14፡ 36) በማለት ኢየሱስ የተናገራቸውን ንግግሮች በሚያስገርም ሁኔታ አጠቃሎ የያዘ ጸሎት ነው። ኢየሱስ ሙሉ በሙሉ የክፉ ነገሮች ሰላባ ሆኖ ነበር የዚህ የክፉ ነገር ተመክሮ ወይም ልምድ ነበረው። ሞት ብቻ ሳይሆን በተጨማሪም በመስቀል ላይ የመሞት ተመክሮ ነበረው። የብቸኝነት መንፈስ ውስጥ መግባቱ ብቻ ሳይሆን ተንቆ ነበር። ክፉ የሆኑ ነገሮች የተፈጸሙበት ብቻ ሳይሆ እነዚህ ክፉ የሆኑ ነገሮች በጭካኔ መንፈስ ጭምር ነበር የተፈጸሙበት። ታዲያ ሰው ምንድነው፡ ሰው ማለት ሕይወትን የሚመርጥ፣ ፍቅርን እና መልካም ነገርን ሁሉ የሚያልም፣ ነገር ግን እርሱ እራሱን እና የእርሱ ቢጤ የሆኑ ሰዎችን በየጊዜው ቀጣይነት ባለው መልኩ ለክፋት የሚያጋልጥ፣ በመጨረሻም ሰው በመሆናችን የተነሳ ተስፋ እንድንቆርጥ የሚያደርገን ፍጡር ነው።
"አባታችን ሆይ" የሚለው ጸሎት በእያንዳንዳችን ውስጥ ይፈጸም ዘንድ ከምናቀነቅነው ሙዚቃ ጋር ይመሳሰላል። አንድ ክርስቲያን የክፋት ኃይል ምን ያህል ተፅዕኖ እንዳለው እንደሚያውቅና በተመሳሳይ ሁኔታ አሰፍሪ በሚባሉ ክፉ ነገሮች ፈጽሞ ያልተሸነፈው ኢየሱስ እኛን ለመርዳት እንዴት እንደ ሚመጣ እና ከችግር እንደ ሚያወጣን ያውቃል።
ስለዚህ ይህ “አባታችን ሆይ” የሚለው ጸሎት ኢየሱስ ትቶልን የሄደው እጅግ በጣም ውድ የሆነ ውርስ ነው፡ ይህም ማለት የእግዚኣብሔር ልጅ የሆነው እርሱ እኛን ከክፉ ነገር ሁሉ ነጻ ለማውጣት እና እኛን ለመለወጥ ከእኛ ጋር ይታገላል ማለት ነው። ኢየሱስ በመጨረሻው የስቃይ እና የመከራ ሰዓት ውስጥ በነበረበት ወቅት ጴጥሮስ ሰይፉን ወደ ሰገባው እንዲመልስ ነግሮታል፣ ከእርሱ ጋር ተሰቅሎ የነበረው ወንጀለኛ ሰው ከእርሱ ጋር በገነት እንደ ሚሆን ነግሮታል፣ እርሱ በስቃይ ውስጥ በመስቀል ላይ በነበረበት ወቅት ያንን አሳዛኝ ሁኔታ ሳያውቁ በእዚያ አከባቢ ተሰብስበው ለነበሩ ሰዎች ሁሉ "አባት ሆይ የሚያደርጉትን አያውቁም እና ይቅር በላቸው” (ሉቃ 23:34) በማለት የመጨረሻ የሰላምታ ቃል ተናግሮ አልፉዋል።
‹‹የእምዬን መሪነት የእቴጌን ብልሃት የኢትዮጵያን ክብር ሰው ዝም ይበልና ተራራው ይመስክር›› ባሕር ዳር፡ ጥር 19/2013 ዓ.ም (አብመድ) ተራራዎች እንደ ሰው ቢናገሩ፣ ያዩትን ቢመሰክሩ ስንቶች ባፈሩ፤...
“ፍቅር፣ ጀግንነት፣ ትህትና፣ እንግዳ አቀባበል፣ ባህልን እና እምነትን ማክበር እንደ ኢትዮጵያዊያን” ይባል ነበር- መምህር ዘመነወርቅ ዮሐንስ March 2, 2021
“የአድዋ ድል 125 ዓመታት ወደኋላ ተሻግሮ በእናት ሀገር ልጆች ብርቱ ተጋድሎ እና ታላቅ መስዕዋትነት የተመዘገበ የጋራ አኩሪ ታሪካችን ነው” ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን March 2, 2021
ትንሽ ከራርመን፦ በመዲናችን አዲስ አበባ የወዳጅ አዝማድ፥ በአጠቃላይ የነዋሪዎቿ ህልፈተ–ህይወት በድንገት ሲሰማ፥ ለከተሜው ተለምዷዋዊ ጥያቄ የሚሆነው “ታሞ ነበር ? ” ሳይሆን “ማን ገደለው ? ” እንደሚሆን እርግጥ ነው። ለዛም ነበር ባለፈው ጥቅምት – Adios Addis, Kudos Los Cabos! ስል የፃፍኩት። አዲስ–አበባ መንግስት ሳይሆን መሳሪያ የሚያስተዳድራት ህግ–አልባ ከተማ እየሆነች ለመምጣቷ የሚጠራጠር ካለ የሰሞኑ ግድያና እስር በቂ ምስክር ነው። ነጋድራስ ንጉሱ ያሰፉትን ምህዳር መቆጣጠር ተስኗቸው፥ በዚህም ሆነ በዚያኛው ወገን፥ ለሁከትም ይሁን ለበቀል፥ “ሊገደሉ ይችላሉ ” ብለው የሰጉትን ፖለቲከኛ እና አክቲቪስት በሙሉ ሰበብ ፈልገው ሰብስበው፥ በአንድ ደጃፍ ኣንድ መቶ ሰራዊት አቁመው በእስር ማስጠበቃቸው፥ መንግስታቸው የዜጎችን በነፃነት የመንቀሳቀስና የመኖር ዋስትና ለማረጋገጥ አቅመ-ቢስ መሆኑን ያመላክታል።
ይኽ ገና ጅማሬ ነው። እያደባ ዜጎችን ሲነጥቅ የምናየው የሰሜኑ ተኩላ ብቻ ሳይሆን፥ ከራሱዋ ከብልፅግና ጐሬ የሚወጣውም አውሬ የትየሌለ ነው። በእኔ እምነት፦ የኣራት ኪሎውን መንግስት ክፉኛ ነክሶ የሚያቆስለው የተሸረፈው የህወሃት ጥርስ ሳይሆን፥ ከድዱ በታች ተሰውሮ እያደገ ያለው የራሱ የብልፅግና መንጋጋ ነው። በሴራ ሰራይ የተበከለው ፖለቲካ፥ የታዋቂውን ተውኔት ባለሟል፥ የWilliam Shakespeare’ን ድርሰት እየመሰለ መጥቷል – ኦቴሎን። እያጎን ፈልፍሎ ማውጣት የእናንተ ስራ ቢሆንም፥ ብልፅግናን ግን “ዴዝዴሞና” ብያታለሁ።
ነጋድራስ ንጉሱ እንደሆነ ነገም ተመልሰው እዛው ናቸው። ዛሬም እንደትላንቱ “ኮሽ ባለ ቁጥር አትደንግጡ ! ” እንደሚሉን አልጠራጠርም። አዎና! ለእርሳቸው የአስተዳደር ብቃት መመዘኛው፦ ምዕራባውያን ከግል ጥቅማቸው አንፃር የሚለግሱዋቸው ውዳሴና ጭብጨባ እንጂ በከንቱ የሚፈሰው የህዝባቸው ደምና እንባ አይደለም። ለዚህም ነበር በኣንድ ወቅት፣ በኣንድ መድረክ ላይ ” … መምራት እንደምንችልማ ይኸው ዓለም መሰከረ‘ኮ ” በማለት የውጪውን fiesta cocktail እርሳቸው ጠጥተው እኛን በባዶ ያሰከሩን። ያ ባይሆንማ፥ የህዝቡ ጩኽት ቢገዳቸው፥ “ሰላም አጣን ” ብሎ አቤት! ላለው ዜጋ – እኔ ሰላም አስጠባቂ “የሰፈር ሚልሽያ አይደለሁም ” ብለው አይወርፉትም። ግን … ግን … ነጋድራስ ንጉሱ ታች ኦሮምያ ክልል ወርደው፥ አርሶ–አደር ማሳ ውስጥ ውለው ገብስ ሲያጭዱ – “ገበሬ“፣ በየመንገዱ የተተከለውን አበባና ችግኝ ውሃ ሲያጠጡስ – “አትክልተኛ” ነበሩ? የማይመለስ “አቅላይ ” ጥያቄ ማብዛት ትርፉ ድካም ነውና ወደ ሌላው የጽሑፌ ጭብጥ ልመለስ።
ሰሞኑን “ፊንፊኔን ” አስመልክቶ ከሰማኋቸው ወጐች በሳቅ ያፈነኝ የወይዘሮ አዳነች አበቤ ቀልድ ነው። ጠቅላይ ዐቃቤ ህጓ፦ የአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳን ህልፈት አሳቦ፥ ዱላ ጨብጦ – ከደንጋይ ሀውልት እስከ የሰው ልጅ አጥንት እየነደለ ሰባብሮ፣ ሀዘን በችርቻሮና በጅምላ እያከፋፈለ አዲስ አበባ የገባውን አስለቃሽ – “ለሀዘን የወጣ አልቃሽ ” ብለው ሲራሩለት፤ በአንፃሩ ደግሞ እራሱን ከኦሪት ፍርድ ለመከላከል የተሰባሰበን የኣዲስ–አበባ ወጣት – “ሁከት ፈጣሪ፣ ሽብርተኛ ” ብለው ለቅጣት ወንጅለውታል። ወገግ ያለ ወገንተኝነት ይልሀል ይኼ ነው! ለእነ አቶ ጁዋር መሐመድና አቶ በቀለ ገርባ እስር ድምቀት ሲባል በደቦ ታስረው የተደበደቡትን “የኣማራ ” አክቲቪስቶችና ፖለቲከኞችን እሮሮ ስሰማ ግን፥ የዓባይ ውሃ ባላንጣችን ግብፅ ትውስ ብላኝ፥ ሳቄን አቆምኩና፦ “አቤቱ አድምጠን! በዘመነ ኦህዴድ አሳር መከራችን በእስርና ድብደባ ብቻ ይለፍልን !” ስል ፀሎቴን ለአምላክ አደረስኩ።
ይኼኔ ፦ “ከዚህ በላይ ምን ሊመጣ ? ” ብላችሁ ይሆናል። ከ 3100 እስከ 2900 ከክርስቶስ ልደት በፊት በነበሩት ዘመናት፥ የግብፅ ነገስታት (ፈርኦኖች) እና መኳንቶቻቸው ሲሞቱ፥ ባሪያዎችም – ሟች ጌቶቻቸው ወደዚያኛው ዓለም የሚያደርጉትን ጉዞ እንዲያጅቡና ከሞት ወዲያ በሚኖራቸውም ሁለተኛ ህይወት እንዲያገለግሉዋቸው ታስቦ ይታረዱ፣ አንዳንዴም ከጌቶቻቸው አስክሬን አጠገብ እስከ–ህያው ነፍሳቸው ይቀበሩ ነበር። ይህንንስ መሳይ ክፉ ዕጣ ፈንታ እንዳይሰማ – “የሰይጣንን ብቻ ሳይሆን የተረኞቻችንንም ጆሮ ይድፈነው” የሚያስብል ነው።
ለዛሬ እዚህ ላይ ይብቃኝ። ምናልባት ግን፦ “ሰባተኛውን ንጉስ ለምን ነጋድራስ አደረካቸው ?” ብሎ የሚጠይቅ አንባቢ ሊኖር ይችላል። በእርግጥም ለምን ነጋዴ እንዳደረኳቸው ለማስረዳት፥ በእርሳቸውና በባለስልጣኖቻቸው ፈቃድ፥ ከእንስሳ ባነሰ ክብር ታግተው ያሉትን ብዛት ያላቸው ኢትዮጵያውያኖችን ምስክርነት ከተጭባጭ የድምፅ መረጃ ጋር ይዤ – “ነጋድራስ ንጉሱ” በሚል ሌላ ፅሑፍ እመለሳለሁ። ለአሁኑ ግን፦ ህዝቡን በገንዘብ የሚለውጥ ነጋዴ፣ ከአልጋ ቁራኛ እስከ wheelchair ህመምተኛ – ለየትኛውም ሳይራራ፣ የዜጋውን ነፍስ በጠገራ የሚደራደር ሀገር አቋራጭ ሲራራ፣ ከነጋድራስ ሌላ ምን የክብር ማዕረግ ይኖረዋል? ነጋድራሱ ቢያደምጡኝ ኣንድ ሐቅ ልነግራቸው እወዳለሁ፦ የሰውን ልጅ መፃፊያ እጅ እንጂ ማሰቢያ አእምሮ ማሰርም ሆነ ማሳሰር ፈፅሞ አይቻልም። እውነቱ ይህ ነው፦ እጅ በካቴና ብረት ሲታሰር – አእምሮ በንስር ክንፍ ይበራል! ፍፁም ድፍረት በተሞላበት ሀይል – በነፃነት ይከንፋል። ይሰማል?
የቀዳማዊት እመቤት ጽሕፈት ቤት ዳይሬክተር አቶ ሙሉቀን ፈንታ ለአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅት እንደገለጹት ከትምህርት ቤቶቹ መካከል አራቱ ለማስተማር ዝግጁ ሆነዋል፡፡ ለማስተማር ዝግጁ ከሆኑት መካከል በአማራ ክልል ጎንደር ከተማ አስተዳድር ላይ የሚገኘው የሎዛ ማርያም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት እንደሚገኝበት አቶ ሙሉቀን ተናግረዋል፡፡
የሎዛ ማርያም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት በመንገድ ችግር ምክንያት ሙሉ ለሙሉ ሥራው ባይጠናቀቅም ለሥራ ዝግጁ እንደሆነ ነው የገለፁት፡፡ ለመማር ማስተማር ሥራው ምቹ ክፍሎች እንደተዘጋጁ እና ቀሪ ሥራዎች ከትምህርቱ ጎን ለጎን እንደሚሠሩም ነው የተገለፀው፡፡
ከሎዛ ማርያም ትምህርት ቤት በተጨማሪ በኦሮሚያ ክልል የሚገኙት የሊበን ጭቋላ የጉጂ እና የጃኮ ትምህርት ቤቶችም ለማስተማር ዝግጁ የተደረጉ ናቸው፡፡ ከአራቱ ትምህርት ቤቶች በተጨማሪ አዲስ አበባ ላይ ቁስቋም ትምህርት ቤት በሚል የተሠራው ፕሮጀክት ግንባታው መጠናቀቁን እና ትምህርት ቤቱ ተቀይሮ ለሕጻናት ማሳደጊያ እንዲሆን መወሰኑን አቶ ሙሉቀን ተናግረዋል፡፡
ሰበታ ላይ የሚታደሰው የዐይነ ስውራን ትምህርት ቤትም ሥራው ተጠናቅቆ ለአገልግሎት ዝግጁ ሆኗል ነው ያሉት፡፡ በመሆኑም በቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው ጽሕፈት ቤት ከሚገነቡት አዳዲስ 19 ትምህርት ቤቶች እና አንድ የዐይነ ስውራን ትምህርት ቤት እድሳት ውስጥ ስድስቱ ወደ ሥራ ይገባሉ፡፡
ቀሪዎቹ ደግሞ በ2012 ዓ.ም ሙሉ ለሙሉ ግንባታቸው ተጠናቅቆ በ2013 የትምህርት ዘመን ወደ ሥራ ይገባሉ ተብሏል፡፡ በአማራ ክልል ከሚገነቡት የደባርቅ እና የዋግ ኽምራ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ግንባታ እንዳልጀመሩ አቶ ሙሉቀን ነግረውናል፡፡
የደባርቁ በዝናብ ብዛት የዋግኽምራው ደግሞ የመስሪያ በቂ ጊዜ አለን በሚል እንደዘገዩ ተገልጧል፡፡ ደቡብ ወሎ ዞን የሚገነባው ትምህርት ቤትም በዝናብ ምክንያት እንደዘገዬ የገለጹት ዳይሬክተሩ በ2012 ዓ.ም አጋማሽ ሙሉ ለሙሉ እንደሚጠናቀቅ ገልጸዋል፡፡ በ2012 ዓ.ም ለአገልግሎት ክፍት የሚሆኑት አራቱ ትምህርት ቤቶች እያንዳንዳቸው በ20 ሚሊዮን ብር ወጪ ነው የተገነቡት ተብሏል፡፡
ቀሪዎቹ ትምህርት ቤቶች ደግሞ እያንዳንዳቸው 13 ነጥብ 75 ሚሊዮን ብር ወጪ እንደሚደረግባቸው አቶ ሙሉቀን ተናግረዋል፡፡ ሁሉም ፕሮጀክቶች ከመንግሥት በጀት ውጪ በድጋፍ የሚሠሩ ናቸው፡፡ በሀገሪቱ በምግብ እጥረት ብቻ ሳይሆን በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች እጥረትም ትምህርታቸውን የሚያቋርጡ ተማሪዎች ቁጥር ከፍተኛ ነው ያሉት አቶ ሙሉቀን ጽሕፈት ቤቱ በተገኘው ገንዘብ የሚችለውን ያህል እየሠራ እንደሆነና ይህም ግን በቂ አለመሆኑን አስረድተዋል
እኛም ሆን ቴክኖሎጂያችንን የሚጠቀሙ አጋሮቻችን ለምሳሌም ኩኪዎችን የምንጠቀመውና መረጃዎችንም የምንሰብስበው የሚፈልጓቸውን መረጃዎችና ማስታወቂያዎች ቅድሚያ እንዲያገኙዋቸው በማሰብና አግልግሎታችንም የተሻለ እንዲሆን ነው። እባክዎ መስማማትዎን ያሳውቁን Find out more.
” እጃቸው ረጅም ስለሆነ መረጃውን ከየት እንዳገኙት አላውቅም ” ይላል ዮሐንስ ገብረ እግዚአብሔር የጀርመን ሬዲዮ ዘጋቢ አሜሪካኖች መረጃውን እንዴት አገኙት? ወይም ከየት አመጡት? ለሚለው ጥያቄ መልስ ሲሰጥ ። በግል የሚያውቃቸውን ባልደረቦቹንና አንድ ከድሬደዋ ጅጅጋ የሚመመላለስ የሚኒ ባስ አሽከርካሪም ሁሉም ነገር ሰላም እንደሆነ፣ አንድ ዙር ደርሶ እንደተመለሰና ለድጋሚ እየተዘጋጀ መሆኑንን እንደነገረው ዘጋቢው ለነጋሽ መሐመድ ከአዲስ አበባ ሲያስረዳ ይሰማል። የአሜሪካ ኤምባሲ ዘገባ ” በሬ ወለደ ነው” ባይልም ዮሐንስ ያነጋገራቸውንና የኢትዮጵያ መንግስት ካሰራጨው ዜና ጋር አዳምሮ የተባለው ሁሉ ውሸት መሆኑንን ነው ያሰመረበት።
ከአዲስ አበባ ወደ ጂጂጋ የሚወስደው አዉራ ጎዳና «በፀጥታ አስከባሪዎች ተዘግቷል ፤በአካባቢዉ የተኩስ ልዉዉጥ ተደርጓል» በማለት በአዲስ አበበባ የዩናይትድ ስቴትስ ኤምባሲ ያሠራጨዉን ማስጠንቀቂያ ተከትሎ ነው የጀርመን ሬዲዮ ይህን የዘገበው። በዘገባው የመንግስት ኮሙኒኬሽን ፅህፈት ቤት በኦሮሚያና በሶማሌ ክልል መካከል ያለውን የድንበር ማካለል ስራ ለመስራት ወደ ስፍራው የሄዱ ሰዎች ስለመኖራቸው ፍንጭ ተሰጥቷል። እነዚህ ክፍሎች ህዝቡ ስለማያውቃቸው ” አይሆንም” በማለቱ ስራቸውን ሳይሰሩ መመለሳቸውም ተመልክቷል።
Related stories የባይደን አስተዳደር ፖሊሲ አምስተኛው ምሰሶ የኢትዮጵያ ዙፋን ላይ የሚቀመጠዉን ቡድን መወሰንና የ 2021 ምርጫን ማዋደቅ (1ኛ ክፍል 2)
“አይሆንም” የተባሉት የድንበር አካላይ ሃይሎች፣ ነዋሪዎቹ በመቃወማቸው ሳቢያ ሊሰሩት ያሰቡትን ሳይሰሩ መመለሳቸው ብቻ በስፍራው የታየ አዲስ ነገር ከመሆኑ ሌላ ምንም ኮሽ ያለ ነገር እንደሌለ ማስተባበያ ቀርቧል። ታዲያ ማስተባበያው እንዲህ ከሆነ፣ የአሜሪካን ኤምባሲ ምን ዓይነት መረጃ አግኝቶ መግለጫ አወጣ? የሚለው መነጋገሪያ ጉዳይ ሆኗል።
ኤምባሲው ያወጣው መግለጫ በየአቅጣጫው ተተርጉሞ ከፍተኛ ሽፋን ያገኘ ዜና መሆኑና የአሜሪካን ኤምባሲ መግለጫው ስህተት እንዳለው ጠቁሞ ያለው ነገር አለመኖሩ አለ ከተባለው ግጭት በላይ ሌላ ዜና ሆኗል። በኢትዮጵያ በኩል አሜሪካ ቀደም ሲል የጣለችውን የጉዞ ማስጠንቀቂያ እንድታነሳ ከፍተኛ ፍላጎት አለ። ሆኖም ግን በአሜሪካ በኩል ውትወታው ” አይሰማም ” አይነት ምላሽ ነው እስካሁን ያለው።
ችግሩ አሜሪካን ላይ ብቻ የሚያቆም ሳይሆን፣ ሁሉም አሜሪካን ተከታይ በመሆኑ አሜሪካ እያደሰች የምታወታው የጉዞ ማስጠንቀቂያ በአገሪቱ የቱሪስት ፍሰትና የውጪ ኢንቨስትመንት ላይ ተጽዕኖው ቀላል እንዳልሆነ ነው በቀጥታም ባይሆን በተዛዋሪ የሚወጡ መረጃዎች አረጋግጠዋል። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ እንዲነሳ ስትወትውትና ስታስጠነቅቅ የነበረችው አሜሪካ በሽግግር ጊዜ ውስጥ ብትሆንም እንደ ቀድሞው ከኢህአዴግ ጋር ” እርጥብ እናቃጥል” የሚሉበት ወቅት ላይም አይገኙም።
ከሁሉም በላይ በአሜሪካ ምክር ቤት የውጭ ጉዳይ ኮሚቴ በሙሉ ድምፅ ኤች አር 128 የተባለውን አዲስ የህግ ረቂቅ ሲያጸድቅ ኢህአዴግን እነሄዝቦላና ደቡብ ኮሪያ እንዲሁም ቬንዙዌላ አግዳሚ ላይ ማስቀመጡ፣ ” አሜሪካና ኢህአዴግ ወዴት ወዴት” በሚል ነገሮችን መተንተንና ተንተነውም መተንበይ ለሚችሉ ጉዳዩ ፖለቲካዊ ፋይዳው ከመቼውም ጊዜ በላይ የጋለ ደረጃ መድረሱን የሚያመላክት መሆኑንን እየጠቆሙ ነው። እንግዲህ ይህ ግለት ባለበት ሁኔታ ነው የአሜሪካ ኢምባሲ የጅርመን ድምጽ ” ኮሽ ያለ ነገር የለም” ሲል አየር ላይ የጣለውን ዜና ምንነትና ምክንያት ጉያዋ ይዛ ዝም ያለችው።
በተለያየ መልኩ የሚሰነዘሩት አስተያየቶች በሁለቱ የቀድሞ ወዳጆች መካከል ነፋስ ገባ ቢባልም፣ ከኢህአዴግ በኩል በቀጥታ የተሰጠ መልስ የለም። አዲስ ረቂቅ ህጉንም አስመልክቶም የተሰጠ ምልሽ ስለመኖሩ አልተሰማም። ለአሜሪካ ዲፕሎማቶች ቅርበት ያላቸው እንደሚሉት የውስጥ ለውስጥ የውስወሳ ወይም የሎቢ ስራ እየተሰራ መሆኑንን እንደሚያውቁ ይናገራል።
የሁሉንም ዜና ወደ ጎን በመተው አስተያየት የሰጡ እንደሚሉት ግን ከሃረር በታች መረጃ ማግኘት አስቸጋሪ መሆኑን የናገራሉ። በዚህም ሳቢያ ዜናውን ለማጣጣል እንደሚከብድ ያስታውቃሉ። ኢሳትና ኦሮሚያ ሚዲያ ኔትዎርክ እንዲሁም የአሜሪካ ሬዲዮ ዜናውን እንደወረደ የኤምባሲውን መግለጫ ተንተረሰው ዘገበዋል። የኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ዎርክ ከኤምባሲው መግለጫ በተጨማሪ ምንጮች ነገሩኝ ሲል ከፍተኛ ውጊያ መካሄዱን ጠቁሟል። ይሁን እንጂ የጀርመን ሬዲዮ ሁሉንም ዜና በዜሮ የሚያጣፋ ዘገባ አቅርቧል። በተባለው ቦታ “ምንም ኮሽ ያለ ነገር የለም” በሚል።
አዲስ አበባ፣ ጥር 17፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)የኢፌዲሪ ኮንስትራክሽን ስራዎች ተቆጣጣሪ ባለስልጣን የኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ የህግ ማዕቀፍና አተገባበር ላይ ትኩረት ያደረገ ውይይት ከባለ-ድርሻ አካላት ጋር በሀዋሳ...
የሚቋቋሙ ፋብሪካዎችን እና የአርሶ አደሮችን የግብዓት አቅርቦት ትስስር ሊያግዝ የሚችል የትምህርት ክፍል መክፈቱን የደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ አስታወቀ፡፡ ባሕር ዳር፡ የካቲት 02/2013 ዓ.ም (አብመድ) በቅርቡ ቡሬ...
ይህ ታሪክ የተፈፀመው መጋቢት 2006 ዓ/ም በጎንደር ከተማ ነው ከሰሞኑ ሱዳን የኢትዮጵያን ድንበር ጥሳ መግባቷን ተከትሎ ብልጭ ያለች ትዝታ ናት በታሪኩ ውስጥ የነበራችሁ ወጣቶች በትዝታዋ ፈገግ ትሉ ዘንድ ሌሎችም የተመቻችሁ ታነቧት ዘንድ ተፃፈች።
ወቅቱ ከኢትዮጵያ መሬት ተቆርሶ ለሱዳን የተሸጠው መሬት በኢትዮጵያ “መንግስት” መልካም ፈቃድ የድንበር ማካለል ሊደረግ መሆኑ በተለያዩ ሚዲያዎች የሚነገርበት ወቅት ነበር። የወቅቱ ጉልበተኞች ራስ ምታት በሆነው ሰማያዊ ፓርቲ ውስጥም በዚህ ጉዳይ በንቃት እንቅስቃሴ ማድረግ ተጀመረ ንቅናቄው 2 ክፍሎች ነበሩት የመጀመሪያው በአዲስ አበባ የሚደረግ ህዝባዊ ውይይት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በጎንደር ከተማ የሚደረግ ሰላማዊ ሰልፍ ነበር። የጂኦግራፊ ሊቁን ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምን በመጋበዝ የመጀመሪያው ክፍል የሆነው ህዝባዊ ውይይት በፓርቲው ፅ/ቤት ግቢ ውስጥ ተካሄደ ሊቁ ውይይቱን ሲጀምሩ “ስለምንድነው የተሰበሰብነው?” ብለው ጠየቁ
ይሄኔ የኔታ “ስለማታውቁት ነገር ነው በየሚዲያው የምትናገሩት? መጀመሪያ ስለምትናገሩት ነገር በደንብ እወቁ ጥናቶችንም አዘጋጁ ከዚያ መከራከር ትችላላችሁ”የሚል ግሳፄ ካሰሙ በኋላ ይዘውት የመጡትን ካርታ ግድግዳው ላይ ለጠፉ።
ይኼኔ መካሪው መስፍን ጠፍቶ ጂኦግራፈሩ መስፍን ተተካ እያንዳንዷን የኢትዮጵያ መሬት ስንዝር በስንዝር የሚያውቋት የኔታ ካርታውን እየጠቆሙ በከሀዲው መንግስታችን የተሰራውን ሸፍጥ ለተሳታፊው መግለጥ ጀመሩ።
ሲጨርሱም ከተሳታፊዎች ጥያቄ መቀበልና ማብራራት ቀጠሉ በእለቱ ተጋባዥ የነበረው የሰአሊ አምሳሉ ገብረ ኪዳን Amsalu Gebrekidan Argaw ወኔ ነቅናቂ ግጥም ተጨምሮበት የእለቱ ውይይት በተሳካ ሁኔታ ተጠናቀቀ። ከጥቂት ቀናት በኋላም ሰላማዊ ሰልፉን በጎንደር ከተማ ለማካሄድ የፓርቲው አመራርና አባላት ወደጎንደር አቀኑ።
ቡድኑ ጎንደር ከመድረሱ በፊት የፓርቲው የጎንደር ከተማ ሰብሳቢ የሆነው አግባው ሰጠኝና ጓዶቹ ከሰልፉ ጋር በተያያዘ በእስር ላይ ነበሩ ይሁንና የቡድኑ አባላት ጎንደር ሲደርሱ እነ አግባው ከእስር ተፈተው ቡድኑን ተቀብለው የሰልፉ ዝግጅት ቀጠለ።ቡድኑ ስራ ተከፋፈለ ይልቃል እኔና ዮናታን ለሚዲያዎች የሚሰጡ ቃለመጠይቆች ላይ ተጠመድን።
ስለሺ ፈይሳ፣አግባው፣ ጌታነህ ባልቻና ይድነቃቸው ከበደ የቅስቀሳ ቡድኑን ማስተባበር ያዙ። የወቅቱ የነገረ ኢትዮጵያ ጋዜጣ አዘጋጅ ጌታቸው ሽፈራው የዝግጅቱን ሁኔታ በማህበራዊ ሚዲያ ማሰራጨትና ለጋዜጣው የሚሆኑ ዜናዎችን ያለድካም ማዘጋጀት ያዘ። ብርቱዎቹ እንስቶች ወይንሸት ሞላ ኢየሩሳሌም ተስፋውና ንግስት ወንድይፍራው ElduAbissu የቅስቀሳ ቡድኑን ተቀላቅለው ጎንደርን ከእግር እስከራሷ በቅስቀሳ አደመቋት ወዳጄ ፍቅረ ማርያም አስማማውም ካሜራውን ደቅኖ የዝግጅቱን ድባብ የማስቀረቱን ስራ ወሰደ።
የወቅቱ የጎንደር ከተማ/ብአዴን አመራሮች ሰልፉ እንዳይካሄድ የተቻላቸውን ሁሉ ሞከሩ ቡድኑ አልበገር ሲልም የከተማዋ ከንቲባ “ለሰማያዊ ፓርቲ በጎንደር ከተማ የተሰጠ የሰልፍ ፈቃድ የለም የሰልፍ ፈቃድ የተሰጠው የማንነት ጥያቄ አለኝ ለሚለው የቅማንት ኮሚቴ ነው” በማለት ወደሚዲያ ወጥተው ተናገሩ። ሰልፍ አዘጋጅ ኮሚቴው ወይ ፍንክች አለ የቡድኑ አባላትም ሌሎች ስራዎችን ትተው ሁሉም ወደ ቅስቀሳ ተሰማሩ። ቅስቀሳው ራሱ ሰላማዊ ሰልፍ መሰለደ በመኪኖች ላይ የተጫኑ ሞንታርቦዎች
የሚል መዝሙር እስከ አፍንጫው ተከፍቷል፤በየመሀሉ ማይክሮፎን የያዙ ወጣቶች ሰልፉን ያስተዋውቃሉ፤የፋሲል ደመወዝ ዘፈን ይቀጥላል፤ወጣቶች ከመኪናው ጎን ለጎን በእግር እየሄዱ ወረቀቶችን ያድላሉ፤ጎንደር በቅስቀሳ ቀለጠች።
ከከንቲባው ንግግር በኋላ ትእዛዝ የተሰጣቸው የፖሊስ አዛዦች ለቅስቀሳ የወጡ አባላትን መኪኖች እያሳደዱ ማሰር ጀመሩ።የኛ ቡድን በከተማው እየተዘዋወረ ቅስቀሳ ሲያደርግ ቆይቶ መስቀል አደባባይ ቆሞ ወረቀት በመበተን ላይ ሳለ በፖሊስ ተከበበ። ወደፖሊስ ጣቢያ ሂዱ አንሄድም የሚል ውዝግብ ተካረረ ውዝግቡን ለማየትም ህዝብ ተሰበሰበ የሰማያዊ ወጣቶችም የሰዉን መሰብሰብ እንደ መልካም አጋጣሚ በመውሰድ መፈክር ማሰማት ጀመሩ።
ጌታቸው ሽፈራው መሀላችን ቆሞ መፈክሩን በመቅረፀ ድምፅ በመቅረጽ ላይ ነው። ወዳጃችን ፍቅረ ማርያምም ህንፃ ላይ ሆኖ ይህን ታሪክ በካሜራው ያስቀራል፤ፖሊሶች ቀና ሲሉ ተመለከቱት። ጥቂት ፖሊሶች “ካሜራ ማኑን ያዘው አስወርደው” የሚል ትእዛዝ ከአለቃቸው ተቀብለው ወደህንፃው ዘለቁ።ፍቅረማርያምን አጅበው ከህንፃው ወጡ።
ከህንፃው እንደወረደ አዛዡ ወደሱ ሄዶ “ካሜራውን አምጣ” አለ “አልሰጥም” ነበር መልሱ “ቀሙት” ለፖሊሶቹ ትእዛዝ ተሰጠ። ይኼኔ ካሜራውን አናስቀማም ባሉ የፓርቲው ወጣቶችና በፖሊሶች መሀል ግብግብ ተጀመረ ፍቅረ የካሜራውን ቀበቶ አንገቱ ላይ አድርጎ ይጎትታል ፖሊሶች ካሜራውን ይጎትታሉ ወጣቶቹ ደሞ “ልቀቁት!” እያሉ ፍቅረን ይጎትታሉ፤ ፖሊሶቹን ይገፈትራሉ፤ በመሀል ቤት ፍቅረ ማርያም አንገቱ ታነቀ።በዚህ ግብግብ መሀል “ኧረ ልቀቀኝ አስለቅቁኝ” የሚል ጩኸት ተሰማ የአንድ ፖሊስ ጩኸት ነበር፤ ፍቅረ ለካ መታነቁ ሲበዛበት የአንዱን ፖሊስ እጅ በጥርሱ ለቀም አርጎታል።
ግማሹ በሳቅ ግማሹ በድንጋጤ አፈገፈገ፤ፖሊሶች በንዴት ያገኙትን መደብደብ ጀመሩ የአዛዡ ጥፊ የደረሰው ለኔ ነበር ኮሌታዬን ይዞ በጥፊ አላጋኝ ጥፊው ንዴትም ድፍረትም ጨምሮልኛል መሰል አንገቱን ያዝኩት እሱም ያዘኝ ተናነቅን ከወገቡ ሽጉጡን ሊያወጣ ሲል አየሁት ወደ ቀልቤ ተመለስኩ ጉድ ፈላ አልኩ፤ እጄ አንገቱን እንደያዘ በአይኔ ገላጋይ ማማተር ጀመርኩ አግባው ሰጠኝ ወደኔ ሲመጣ አየሁት በውስጤ ‘እፎይ ገላጋይ መጣ’ እያልኩ አንገቱን አጠበቅኩ አግባው አጠገቤ ሲደርስ በመገላገል ፈንታ ፖሊሱ ላይ አፍጥጦ “ትገለው ነው? አስኪ ተኩስማ!ግደለውማ! የት ልትገባ?” አለው የፖሊሱ ደምስር ሲገታተር አየሁት በአግባው የጎንደሬ ወኔ ተያይዘን ስንሞት ታየኝ አንገቱን አልለቀቅኩም የሽዋስ አሰፋ ከየት መጣ ሳይባል በፖሊሱ ወገብ ላይ ተጠመጠመ።
ፖሊስ መምህር ግርማ በቁጥጥር ስር እንዲውሉ ምክንያት የሆነው ወንጀል የተፈፀመው መስከረም 2006 ዓ . ም ነው ብሏል። በየካ ክፍለ ከተማ በተለምዶ ወሰን ግሮሰሪ እየተባለ በሚጠራው ...
የኮርያና የኢትዮጵያ ህዝቦች አንድነት ዛሬ የተፈጠረ አይደለም:: ይልቁኑ በደም የተሳሰረ ነው:: የያኔዋ ኮርያ በጃፓን ሀይሎች ቁም ስቅሏን በምታይበት ወቅት ከደረሱላት ወዳጅ መንግስታት መካከል አንዷ ኢትዮጵያ ነበረች:: የ...
በደል የደረሰበት ሰው በደሉን ለሚመለከተው አካል አቅርቦ ለማሰማት ያለው ዕድል በጊዜ የተገደበ ነው፡፡ የጊዜው ርዝማኔ መጠን እንደየአገሩ፣ በጉዳዩ ውስጥ እንዳለው የመብት ዓይነት ሊለያይ ይችላል፡፡ ከንብረት መብት ጋር በተያያዘ፣ ከውል ውጭ በደረሰ ጉዳት ምክንያት ወይም ከወንጀል ድርጊቶች የተነሣ የሚቀርቡ ጥያቄዎች የየራሳቸው የይርጋ ጊዜ ተቀምጦላቸዋል፡፡ በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ የመብቱ ጥያቄ ካልቀረበ ተበዳዩ በሌላ ጊዜ መብቱን የመጠየቅ ዕድሉን የሚያጣበት ሁኔታ አለ፡፡
የሥራ ውሉ ከህግ ውጪ የተቋረጠበት ሰው ይህንኑ ጠቅሶ ወደ ሥራው እንዲመለስ ይወሰንለት ዘንድ የሚያቀርበው ጥያቄ ውሉ ከተቋረጠበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት ሦስት ወራት ውስጥ እንዲያቀርብ ይጠበቅበታል
በሥራ ላይ እያለም ቀረብኝ ወይም ተጓደለብኝ የሚለው የደመወዝ፣ የትርፍ ሰዓት እና ሌሎቹም የክፍያ ጥያቄዎች መጠየቅ ከሚገባቸው ጊዜ ጀምሮ እስከ ሦስት ወር ድረስ ካልተጠየቁ ቀሪ ይሆናሉ
በተጠቀሱት ደንቦች የማይሸፈን ነገር ግን በቅጥር ላይ ከተመሠረተ ግንኙነት የተነሣ የሚመጣ የመብት ጥያቄ ሁሉ በአንድ ዓመት ውስጥ ሊጠየቅ ይገባል፡፡ ከዚህ በተረፈም በዚህ ጠቅላላ ደንብ ያልተሸፈነ ጉዳይ ሲያጋጥም አግባብ ያለው ህግ በማሟያነት እንደሚያገለግል ተደንግጓል፡፡ በፍትሐብሄር ጉዳይ የፍትሐብሄር ህግ ተፈጻሚ ይሆናል ማለት ነው፡፡
በአዋጅ ቁጥር 377/96 የተጠቀሰ ማናቸውም ጥፋት ከተፈፀመበት ቀን ጀምሮ ከአንድ ዓመት በኃላ ክስ ማቅረብ አይቻልም፡፡ “ማቅረብ አይቻልም” የሚለው ቃል ጉዳዩን ሌላው ተከራካሪ ወገን ባያነሳው እንኳ የሚመለከተው ፍርድ ቤት ክርክሩን አይቶ ማለፍ እንደማይገባው የሚያመለክት ነው፡፡ ከዚሁ ጋር በተያያዘም አዲሱን የወንጀል ህግ አንቀጽ 216 እና ተከታዮችን ማየት ጠቃሚ ይሆናል፡፡
የሆነው ሆኖ አጠቃላይ በሆነ መንገድ ሲታይ በህጉ ላይ የተቀመጠው የጊዜ ገደብ አጭር መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት የአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት በባህሪው ጥንቃቄን የሚሻ፣ የኢንዱስትሪውን ሰላም የማናጋት ኃይል ያለው በመሆኑ አለመግባባቶች ተንጠልጥለው ሳይቆዩ በአፋጣኝ መፍትሔ እንዲያገኙ ማድረግ ነው፡፡ በሥርዓቱ ላይ መተማመን እና ወደልማት ያለሥጋት መሠማራት የሚቻለውም ይህ ሲሆን ነው፡፡ በአዋጁ መግቢያ ላይ “…. የኢንዱሰትሪ ሰላምን በመፍጠር… በመተባበር በጋራ እንዲሠሩ ማድረግ ጠቃሚ በመሆኑ… የሥራ ክርክር በተቀላጠፈ መንገድ መፍትሔ እንዲያገኝ የሚያስችል ሥርዓት መዘርጋት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ…” የሚሉት ሐረጐች የሚጠቁሙትም ይህንኑ ነው፡፡ ስለሆነም የይርጋ ጊዜን የተመለከቱት ድንጋጌዎች ከዚህ አጠቃላይ መንፈስ አንፃር መታየት ይገባቸዋል፡፡”
የመብት ጥያቄዎች የሚቀርቡበት ጊዜ በህግ ገደብ ያለበት በመሆኑ ገደቡ የት ተጀምሮ የት ላይ እንደሚያበቃ ማወቅ መብትን በጊዜው ለማቅረብም ሆነ በጊዜው የቀረበ መሆን አለመሆኑን ለመለየት ይረዳል፡፡ በዚህ ረገድ በአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 163 ላይ እንደተገለፀው በአዋጁ በሌላ ሁኔታ ካልተመለከተ በቀር የአንድ መብት የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመብቱ ለመጠቀም ከሚቻለበት ቀን ቀጥሎ ካለው ቀን ጀምሮ መሆኑ ተደንግጓል፡፡ በምሳሌ ለመግለጽ ያህል አንድ ሠራተኛ ከሥራ የተባረረበት ዕለት ሰኔ 16 ቀን 2000 ዓ.ም ቢሆን ያላግባብ ተባርሬያለሁና ወደ ሥራ ልመለስ ቢል በዚህ መብቱ መጠቀም የሚችለው ከሥራ ስለመባረሩ በደብዳቤ ከተገለጸለት ዕለት ጀምሮ ነው፡፡ የይርጋ ጊዜው መታሰብ የሚጀምረው ግን በመብቱ ለመጠቀም ከሚችልበት ደብዳቤ ከደረሰው ዕለት ቀጥሎ ካለው ቀን ጀምሮ ይሆናል ማለት ነው፡፡ ይህ ቀን ሰኔ 17 ቀን 2000 ዓ.ም ነው፡፡ ሰኔ 17 ቀን 2000 ዓ.ም የዋለው ሥራ በማይሠራበት የበዓል ዕለት ቢሆን እንኳ አቆጣጠሩን ከመጀመር አንፃር የሚያመጣው ለውጥ አይኖርም፡፡ ነገር ግን የይርጋውን መቆጠር ማብቂያ ረዜ ከማስላት አኳያ የመጨረሻው ዕለት ሥራ በማይሠራበት ዕለት ከዋለ ሥራ የሚሠራበት ተከታዩ ቀን የመጨረሻ ማብቂያው ጊዜ እንደሆነ ይታሰባል፡፡
የወንጀል ጉዳዮች በሆኑ ጊዜ ግን የይርጋው ጊዜ መታሰብ የሚጀምረው ጥፋተኛው የወንጀል ድርጊቱን ከፈፀመበት ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ይህም ሲሆን ጥፋቱ እየተደጋገመ የተፈፀመ እንደሆነ የወንጀሉ ድርጊት መፈፀም ካቆመበት ጊዜ ጀምሮ የይርጋው መታሰብ ይጀምራል፡፡ የማብቂያ ጊዜው መቆጠር ከተጀመረበት ጊዜ ጀምሮ ስናሰላ አንዱ ዓመት የሚያልቅበት የመጨረሻ ቀን ቀጥሎ ያለው ጊዜ ይሆናል፡፡ ለምሳሌ ሰኔ 19ቀን 1999 ዓ.ም የተፈፀመ ወንጀል የአንዱ ዓመት ማብቂያ ጊዜ ሰኔ 18 ቀን 2000 ዓ.ም ቢሆን “ከአንድ ዓመት በኃላ” ስለሚል ከዚህ ቀን በኃላ ማለትም ከሰኔ 19 ጀምሮ ክስ ሊቀርብበት አይችልም ማለት ነው፡፡
የይርጋ ጊዜ ከፍ ሲል በተገለፁት ሁኔታዎች መቆጠር ይጀምራል፡፡ አደንዳንድ ጊዜ ግን ቆጠራው መታሰብ መቀጠሉን ሊያቋርጡ የሚችሉ ምክንያቶች ይፈጠራሉ፡፡ እነኚህም ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፡፡
ጉዳዩ የሥራ ክርክርን ለሚወስን ባለስልጣን ቀርቦ የመጨረሽ ውሳኔ እስኪሰጥበት ቀን ድረስ ያለው ጊዜ የይርጋ ማቋረጫ ምክንያት ይሆናል፡፡ ለምሳሌ አበበ የሥራ ክርክርን ለመወሰን ሥልጣን ላለው አካል አቤቱታውን አቅርቦ ውሳኔ በመጠባበቅ ላይ ይሆናል፡፡ በዚህ ጊዜ ይርጋው ስለማይታሰብ በሌላ ጊዜ ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት ቢወስድ ሌላው ተከራካሪ ወገን ጉዳዩን ለማየት ሥልጣን ባለው አካል የቀረበበትን ጊዜ ወደጐን በመተው ይርጋው አልፎበታል ብሎ ለመከራከር አይችልም፤ ቢከራከርም ውጤት ያለው አይሆንም፡፡ ምክንያቱም ጉዳዩ የቀረበለት አካል በነገሩ ላይ ውሳኔ እስኪሰጥ ድረስ የይርጋው መታሰብ መቀጠል እንደሚቋረጥ ህጉ በግልጽ ስለሚናገር ነወ፡፡ (አንቀጽ 164 (1))
አንቀጽ 164(1) የሚጀምረው “ባለሥልጣን” በማለት ስለሆነ በዚህ መወያየት መጀመሩ መልካም ነው፡፡ “ባለስልጣን” ማን እንደሆነ በህጉ ላይ አልተገለፀም ፡፡ ከድንጋጌዎቹ ይዘት መረዳት የሚቻለው ግን የተከራካሪዎቹን ጉዳይ በማየት መፍትሔ ለመስጠት የሚችለው ሰው ነው፡፡የዚህ ሰው መፍትሔ የመስጠት ችሎታ የመነጨው ከየት ነው? ብዙም ሳንቸገር በአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ መፍትሄ ለመስጠት በቀዳሚነት ችሎታ የተሰጣቸው ጊዜያዊ ቦርድ፤ ቋሚ ቦርድ እና ፍርድ ቤቶች ናቸው፤ የችሎታቸው ምንጭም ህጉ ነው አንቀጽ (138 እና 147 ይመልከቱ)፡፡ ስለዚህ በዚህ መንፈስ ባለስልጣን ማለት መንግስት በአሰሪውና በሰራተኛው መሃል የሚፈጠረውን አለመግባባት መፍትሄ እንዲሰጡ ያቋቋማቸው /የሚያቋቁማቸው አካላት (Public authorities) ናቸው ማለት ነው፡፡ ነገር ግን በአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ ውሳኔ የሚሰጡት መንግስት የመደባቸው እኒህ ተቋማት ብቻ አይደሉም፡፡ ለምሳሌ አሠሪውና ሰራተኛው በመካከላቸው የሚፈጠረውን አለመግባባት በግልግል ዳኛ እንዲታይላቸው ሊወስኑ ይችላሉ፡፡ በዚህ ውሳኔያቸው መሰረት የመረጡት ዳኛ/ዳኞች እነሱን በተመለከተ በተከራካሪዎቹ የተመረጡ ባለስልጣኖች (Private authorities) ናቸው ማለት አይቻልም ወይ? ጉዳዩ ያለው ግራ ቀኙን በሚያወዛግበው ነጥብ ላይ መፍትሔ ለመስጠት ችሎታ ከማግኘት አንፃር በመሆኑ የግልግል ዳኞቹን (የምዕራፍ ሁለትን ጠቅላላ ርዕስም ከግምት ስናገባ) በተከራካሪ ወገኖች የተመረጡትን ዳኞች ባለስልጣኖች (Private authorities) አድርጐ ላለመቀበል በቂ ምክንያት ያለ አይመስልም፡፡
ሌላው “ክስ” የሚለው ቃል ትርጉሙ በአሰሪና ሰራተኛ ህጉም ሆነ በሥነ-ሥርዓት ህጉ ላይ አልተመለከተም፡፡ በተጠቀሱት ህጐች ላይ ቃሉ ያለውን አገባብ ስንመረምር ተከራካሪዎቹን ባላግባባው ነጥብ ላይ አንዱ ወገን ጉዳዩን ለሚመለከተው አካል አቅርቦ ዳኝነታዊ መፍትሔ እንዲሰጠው የሚያቀርበው ጥያቄ ነው፡፡
“ውሳኔ” የሚለው ቃልም በአሰሪና ሰራተኛ ህጉ ላይ ትርጉሙ አልተመለከተም፡፡ በዚህ ረገድ በመጀመሪያ ልናየው የምንችለው በሥነ-ሥርዓት ህጉ ላይ ቃሉ የተሰጠውን ትርጉም ነው፡፡ በፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ቁጥር 3 ላይ “ክርክሩን በሚሰማው ፍርድ ቤት አስተያየት ተከራካሪ ወገኖች ያቀረቡትን ክስና ማስረጃዎቹን መርምሮ ስለተከራካሪ ወገኖች መብትና ስለክሱ አወሳሰን የሚሰጠው የመጀመሪያ ደረጃ ወይም የመጨረሻ ደረጃ ውሳኔ” ማለት ነው ሲል ይተረጉመዋል፡፡
በዚህ አተረጓጐም መሰረት ውሳኔ “ዳኝነታዊ አስተያየት” ሆኖ ነገር ግን የመጀመሪያ ደረጃ ወይም የመጨረሻ ደረጃ ውሳኔ ነው፡፡ “It is decisional or it is judgmental” ስለሆነም “ውሳኔ” የሚለው ቃል በአንቀጽ 164 (1) አግባብ ዳኝነታዊ አስተያየት ተደርጐ ሊወሰድ ይችላል ማለት ነው፡፡ በዚህ ትርጉም ላይ ለበለጠ ውይይት የምንመለስበት ሆኖ ለጊዜው ወደ ሌላው የይርጋ ማቋረጫ ምክንያት ማለፉ ተገቢ ነው፡፡
የአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ አዋጅን በስራ ላይ ለማዋልና ለማስፈፀም ኃላፊነት ለተሰጠው ባለስልጣን አቤቱታ ቀርቦ የመጨረሻ ውሳኔ በጽሁፍ እስኪሰጥበት ቀን ድረስ ያለው ጊዜ ይርጋን የሚያቋርጥ ምክንያት ነው፡፡ (አንቀጽ 164(2)) ፡፡
የአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ አዋጅን በስራ ላይ ለማዋልና ለማስፈፀም ኃላፊነት የተሰጠው ባለስልጣን ማነው? ቀደም ሲል “ባለስልጣን” ማነው የሚለውን ስንነጋገር ክስን ከማየትና ዳኝነታዊ ውሳኔን ከመስጠት አንፃር ባለስልጣን እነማን እንደሆኑ አይተናል፡፡ ነገር ግን የአሰሪና ሰራተኛ ጉዳይ አዋጅን በስራ ላይ ለማዋል ስልጣን የተሰጣቸው የተጠቀሱት አካላት ብቻ አይደሉም፡፡ ለምሳሌ የሰራተኛ እና ማሕበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር አዋጁን በስራ ላይ እንዲያውልና እንዲያስፈጽም ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ (ለምሳሌ አንቀጽ 12(6)፣20፣21 እና 89ን ይመለከታል) ሚኒስቴሩ አግባብ ያላቸው ማስረጃዎች በአሰሪው እንዲያዙ ሊወስን ይችላል፤ የስራ ዕገዳ በሚደረግበት ጊዜ በቂ ምክንያት ስለመኖር አለመኖሩ ሊወስን ይችላል፤ ካረጋገጠ በኋላም ዕገዳው ለምን ያህል ጊዜ መቀጠል እንዳለበት ይወስናል፤ ለወጣት ጥፋተኞች የተከለከሉ ስራዎችን ዝርዝር ማውጣት ይችላል ወዘተ…፡፡ ሌሎች ባለስልጣን ተደርገው ሊወሰዱ የሚችሉት የስራ ሁኔታ ተቆጣጣሪዎች ናቸው፡፡ ማንኛውንም ሰው ሊጠይቁ ይችላሉ፣ በስራ ቦታ ላይ ያለ ማናቸውንም ነገር ወስደው በስራ ላይ ጉዳት የሚያደርስ መሆን አለመሆኑን ሊመረምሩ ይችላሉ (አንቀጽ138(መ)፣178፣179)፡፡ ስለሆነም ከዳኝነታዊ ሥራ በተጨማሪ አስተዳደራዊ በሆነው ነገር ላይም አዋጁን የሚያስፈጽሙት አካላት ባለስልጣን ሊባሉ የሚችሉ ናቸው ማለት ነው፡፡
በአጠቃላይ ሲታይ ባለስልጣን ማለት በአሰሪና በሰራተኛው መካከል ያለን ውዝግብ በዳኘነት አይተው ውሳኔ የሚሰጡ ወይም አዋጁን ለማስፈፀም እና በተግባር ላይ ለማዋል ችሎታ ያላቸውና አስተዳደራዊ ውሳኔ የሚሰጡ አካላት ናቸው ልንል እንችላለን፡፡
“ውሳኔ” የሚለውን ቃል በተመለከተም መታየት ያለበት ከዳኝነታዊ አሠራር ውጪ የተጠቀሱት አካላት ካላቸው የአሰተዳደራዊ ሥልጣን ጋር የተያያዘም ነው፡፡ እዚህ ላይ ያለው ውሳኔ ከፍ ሲል በቁጥር 1 ካየነው የተለየ ነው፡፡ ውሳኔው አስተዳደራዊ (Administrative) ነው፡፡ ይህ ብቻም አይደለም፡፡ ውሳኔውን ከሚሰጡት አካላት አንፃር የመጨረሻ ውሳኔ ሊባል የሚችል አይደለም፡፡ ሊያርሙት መልሰውም ሊያስተካክሉት ይችላሉ፡፡በቁጥር አንድ ያለው ውሳኔ ግን በህግ ከተደነገገው ሥርዓት በቀር መልሶ ሊታይ የሚችል አይደለም፡፡ ስለሆነም ጠቅላላ በሆነ መንገድ ይህ ውሳኔ በቁጥር አንድ እንደተገለፀው ውሳኔ ዓይነት የመጨረሻ ነው ለማለት አይቻልም፡፡ ስለሆነም አጠቃላይ በሆነ መንገድ “ውሳኔ” ሰፋ ያለ ትርጉምን የያዘ ነው፡፡ ምክንያቱም “ውሳኔ” የሚለው ቃል ከጠቅላላ ድንጋጌዎች አንፃር ሲታይ ዳኝነታዊና አስተዳደራዊ አስተያየትንም ስለሚጨምር ማለት ነው፡፡
የመጨረሻው የይርጋ ማቋረጫ ምክንያት በይርጋው ጊዜ ተጠያቂ የሆነው ወገን የሌላውን ተከራካሪ መብት በጽሁፍ ሲያውቅለት ወይም መብቱን በከፊል የፈፀመለት እንደሆነ ነው፡፡
ከዚህ ላይ በተገለፁት ምክንያቶች አንድ የይርጋ ጊዜ ሊቋረጥ የሚችል ቢሆንም የይርጋ ማቋረጫ የሚሆኑ ምክንያቶች የአንድን መብት የይርጋ ጊዜ መቆጠር ከሶስት ጊዜ በላይ ሊያቋርጡ አይችሉም፡፡
የይርጋ ጊዜ መቋረጥ የሚያስከትለው ውጤት በአሰሪና ሰራተኛ ህጉ ላይ አልተገለፀም፡፡ ነገር ግን በአዋጁ ድንጋጌዎች ላይ ባልተሸፈነ የይርጋ ጉዳይ አግባብ ያለው ህግ ተፈፃሚነት እንደሚኖረው በአንቀጽ 162(5) ላይ የተገለፀ በመሆኑ ለዚሁ ጉዳይ አግባብነት ያለውን የፍትሐብሔር ህግ በማሟያነት ልንጠቀምበት እንችላለን፡፡
በፍትሐብሄር ህጉ አግባብነት ያላቸው አንቀጽ 1845 እና ተከታዩ ድንጋጌዎች ናቸው፡፡ በዚህ ህግ በቁጥር 1852 ላይ የይርጋ ማቋረጥ ውጤት ይርጋውን እንደገና እንደአደስ መቆጠር እንዲጀምር ያደርገዋል፡፡ ይርጋው እንደገና እንደአደስ መቆጠር ሲጀምር ግን የይርጋ ዘመኑ ምን ያህል መሆን አለበት? በአንድ ፍርድ ላይ ይርጋን የሚያቀርጥ ምክንያት ሲገኝ አዲሱ የይርጋ ዘመን አቆጣጠር በ1852 መሰረት አሥር አመት ነው በማለት ተወስኗል፡፡
እርስዎ ይህን ውሳኔ ከአሠሪና ሠራተኛ ህጉ ዓላማ አንጻር እንዴት ያዩታል? በአስረጂነት የተጠቀሰው የፍ.ብ.ህ.ቁ. 1852 በትክክል ተጠቀሰ ይመስልዎታል? ለምን?
ሌላው በይርጋ ጉዳይ የሚነሳው የወንጀል የይርጋ ጊዜ ነው፡፡ በአንቀጽ 187 እንደተገለጸው በአዋጁ ላይ የተጠቀሰ ማናቸውም ጥፋት ከተፈፀመበት ቀን ጀምሮ ከአንድ ዓመት በኋላ ክ ማቅረብ እንደማይቻል ተደንግጓል፡፡
በቀድሞ አሠሪና ሠራተኛ አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 377/1996) እና በአዲሱ አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1156/2011) መካከል የተደረጉ ማሻሻያዎችን ወይም እንደአዲስ የተጨመሩትን የሚያሳይ ሰንጠረዥ
በመተከል ዞን ከፀረ ሰላም ኀይሎች ጋር የሚሰሩ የጸጥታ ሃይል አባላት ከድርጊታቸው እንዲቆጠቡ ማሳሰቢያ ተሰጠ፡፡ ባሕር ዳር፡ ጥር 19/2013 ዓ.ም (አብመድ) በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን...
አዲስ አበባ ፣ ጥር 16 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ከ750 በላይ የቀድሞ የሕወሃት ልዩ ሃይል፣ ህዝባዊ ፖሊስና ሚሊሻ አባላት ከተሐድሶ ስልጠና በኋላ ወደየ አካባቢያቸው...
Posted by admin | 15/01/2021 | የአማራ ልዩ ሃይል “ስጋት ነው” ሲባል አሜን ብለው ወገባቸውን የሰበሩ ብአዴኖች ዛሬ በምናቸው ቀና ይበሉ ….?!? መስከረም አበራ የአማራ...
ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥርይደውሉ 1-800-547-2927 (መስማት ለተሳናቸው (TTY: 711)