Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ግደ ሓቂ፣ ንፑስኺን ፈርያ እትብሃል ስድራ እንዳቦይ ኣብርሃም ሃኒባል’ውን ኣብዚ ምድሪ’ዚ ኣይተሰምዐትን። ብታሪኽ እዚ ቅድሚ 200 ዓመታት ዝተወልደ ደራሲ ዝሕበን ኤርትራዊ ምሁር ግና እዝክር።
ዶክተር ሰሎምን ጋዜጠኝነት ክምህር ካብ ወጻኢ ሃገር ዝኣተወ ነበረ። ንመዓጹ ቤት ጽሕፈት ክፍሊ ጋዜጠኝነት በሳእልን ታሪኽን ፑሽኪን ለጣጢፉ መርኣዩ ዘይብሉ ገበሮ። ኣውራ ከኣ፣ ነታ “ፑሽኪን መበቆሉ ኤርትራ’ዩ” እትብል ሓረግ ብደሚቕ ሕብሪ ኣስሚሩላ’ዩ። ካብዚ ሓሊፉ ፑሽኪን ኤርትራዊ’ዩ ዝበለ ካብ ግዳም ጥራይ’ዩ።
ጸሃቱ በራኺ ኣብ እግሪ ማይጃሕጃሕ ክቐውም እትደልዩ ሓወልቲ ምረጺ እንተትብሃል፣ ምናልባት ኣብ ብሽክለታ ዝተወጥሐ ሓደ ኣፍሮ መንእሰይ ምኾነ። ብሽክለታ ኣውራ መሳርሒት ፈዳይን ስለዝነበረት። ወይ’ውን ሓወልቲ ኣተወብርሃን ሰጊድ።
ጸሃይቱ በራኺ ትኹን ህዝቢ ጽልማ ሓወልቲ ክመርጹ ዕድል ዝሃቦም የለን። መንግስታት ሞስኮን ኣስመራን እንተተረዳዲኦምሉ ጥራይ ኣኸለ። ኣብ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ መንግስታት፣ ህዝቢ ኣድላዩ ኣይኮነን ኣብ ውሳኔ። ኣድላይነት ህዝቢ ኣብ ኵናት ጥራይ’ዩ። ከም ጎማ መኪና እናተላሕጸጸ ናብ እትደልዩ ብዝቐልተፈ ከብጽሕ ዝክእል መሳርሒ’ዩ ህዝቢ።
“ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ሰብ ደምበዛን-ካርነሽም እኮ፣ ንውጩ ሓወልቲ ክንሰርሓሉ ገንዘብ ነዋጽእ ይብሉ ኣለዉ ሰሚዐ’የ፣” ዘይሰማዕክዎ ወረ ዘርግሓለይ ገብሩ። ምናልባት ነታ ደቂ ሽረን ሓየሎምን ስለዘልዓልክሉ’ዩ ዝኸውን፣ ከም መከሓሓሲ ምሂዙዋ። ወይ’ውን “ነታ ናፖልዮን ወዲ ካርነሽም’ዩ” ንእትብል ማይ ዘይጥዓመት ሓበሬታ መዕገቲ።
” ኻርነሽም፣ ውጩ ተበሉ፣ ዓዲ መንጎ’ቲ ጀነራል ቢትወደድ’ባ እንተተማጎቱ፣ ዓዲ ኩኩይ ላእ ዓብደላ እድሪስ እባ እንተጨደሩ፣ ኣይፋል! ሃኪቶ ኸ? እንተሓተቱ ህዝበ ዓፋር፣ ኩሎም ኣይተጋገዩን፣” ደቆም’ዮም። ውጻእ ኣብራኾም። ሃዘጋ -ጸዓዘጋ’ውን ዝሕበንሎም መሳፍቲትን ጀነራላታን ኣይሰኣኑን። ሓወልቲ የድልዮም እንተበሎ’ውን ሓቆም።”
“እዚ ንህዝብና ጓና ዝኾነ ሓወልቲ’ውን መን ወሲኑሉ ኣብ ከርሲ መሬትና ቖይሙ ንፈልጦ የብልናን። ናይ ሓቒ ደፋር ሓወልቲ’ዩ። ምናልባት ግዜኡ ሓልዩ’ሲ ይዓኑ’ባ ይኸውን። ሜዳ ፑሽኪን ካብ ዝብሃል፣ ሜዳ ወልድኣብ ወልደማርያም ወይ ሜዳ ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን እንተዝብሃል መምሓረሉ፣” ዝመስለኒ ደርጓሕክሉ፣ በቃ! ደፊረ ንህዝቢ ወኪለ።
ህዝቢ ኤርትራ ግና ንፑሽኪን ክደልዮ ከይደልዮ ኣበይ ፈሊጥዎ። ኣሽምባይ ዶ ፑሽኪን፣ ሎሬንሶ ታእዛዝን ዘርኣይ ደረሰን’ኳ ወጻእተኛታት ዝመልስሎ ብዙሕ’ዩ። ኣይኮነን ግጥምታት ፑሽኪን፣ ግጥምታት ዶክተር ርእሶም ሃይለ፣ በየነ ሃይለማርያምን መለስ ንጉሰን ኣስተማቒሩ ከማን ዘየኮማሰዐ። መስኪን ህዝቢ!! ናይ ኩሎም’ዞም ገጠምቲ፣ ግጥምታቶም ኣስሚዕካ፣ ሃየ! በል ምረጽ እንተዝብሃል ከኣ ምናልባት፣ ንዓ ሙሴ፣ ከም ቆሎ ማሸላ ወይ’ውን ኣርማድዮና ምመረጸ ይኸውን። እምበር ፑሽኪን ሲ ዘበት።” ተማጎትኩ።
ናፖልዮን ተወሊዱላ ካብ እትብሃል ኮርሲካ ናብ ዓባይ ከተማ ማርሰይ ይጅልብ ኣለኹ። ኣብ ዝባን ዓባይ መርከብ ተወጢሐ ንከተማ ማርሰይ ካብ ርሑቕ ከለልያ ኣይጸገመንን።
ሻቶ ዲፍ ካብ ከተማ ማርሰይ ናይ ኣስታት ፍርቂ ሰዓት ርሒቃ እትርከብ ንእሽቶ ደሴታ’ያ። እዛ ደሴት ብዝያዳ እትፍለጠሉ ታሪኽ ማእሰርቲ ኮንት ሞንተ ክሪስቶ ዝሰነደት ምዃና’ዩ። ምስ’ቲ “ወዲ ካርነሽም’ዩ” ዝብሃለሉ ዘሎ ናፖልዮንን ደራሲ ኮንት ሞንተ ክሪስቶ– ኣሌክሳንደር ዱማን ክላለ ከኣ ከኣ’የ ኣብዘን ናይ ፈረንሳ ዴሴታት ዘወን ክብል ዝቐነኹ። ንእግረ መንገደይ ከኣ፣ ሓወልቲ ናፖልዮን ወዲ ካርነሽም ክቐውም እንከሎ፣ ንወደሳኡ ዝኸውን ግጥምታት ንምድላው ክሕግዘኒ’ዩ። አረ ድሮ፣ ኣምላኽ ግጥሚ ጎኒፉኒ’ሲ ሓያሎ ግጥምታት ዛራ ውሓዘለይ ኣሎ፣-
ነዚ ኸኣ ግጥሚ ኢልካዮ? እንታይ ዝበለ ህውታተ’ያ’ዩ ዶ ትብሉ ኣለኹም? ገብሩ’ውን ይህውትት ከምዘለኹ ኣይሰሓትን። ኣብ መዘክር ዘዋሪት ብርዐይ ተሰኒዶም ዘለዉ ህውተታታት ማእለያ የብሎምን። ኣብዚ ህውታትያ ዘመን፣ ዘይሃውተተ ኤርትራዊ ኸ ይርከብ ዶ ኢልኩሞ? እንታይ ግድኹም ህውታትያ ዘመን፣ ጀጋኑና ጉሒፉ ጀጋኑ ዓዲ ጓና ሓወልቶም የቑመልና ኣሎ።
ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል, 20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, 3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ, የኃይል ባትሪ ጥቅል, የኃይል ሊቲየም ባትሪ,
2. ገቢር የሆነው ካርቦን ውስጣዊ ክፍል ጎጂ ጋዞችን ወይም ሽታውን ማጣራት ይችላል ፡፡ እስከ 95% የማጣራት ውጤታማነት ፣ ባለ 360 ዲግሪ ሶስት አቅጣጫዊ አተነፋፈስ ቦታ，ፀረ-አቧራ መከላከያ ለእርስዎ ያቅርቡ ፡፡
በአየር ማቀነባበሪያ ዲያሜትር ≥0.3µm ላላቸው ቅንጣቶች የ Kn95 ደረጃ ጭንብል የማጣራት ውጤታማነት ከ 95% በላይ ነው። የአየር አየር ባክቴሪያ እና የፈንገስ ስፖሮች በዋነኝነት ከ 0.7-10µm መካከል ይለያያል ፣ እሱም በመከላከያው ክልል ውስጥ ነው ፡፡
ስለዚህ እንዲህ ዓይነቱን ጭምብል የተወሰኑ ንጥረ ነገሮችን ለመተንፈሻ አካላት ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል ፣ ለምሳሌ እንደ ማዕድን ፣ ዱቄት እና ሌሎች ይዘቶች የሚመጡ አቧራዎችን መፍጨት ፣ ማፅዳት እና ማቀነባበር ፡፡ ጎጂ ተለዋዋጭ ተለዋዋጭ ጋዝ ልዩ ነገር።
የተተከመውን ያልተለመዱ መጥፎ ሽታዎችን (መርዛማ ጋዞችን ሳይጨምር) ውጤታማ በሆነ ማጣሪያ ማጣራት እና ማፅዳት ይችላል ፣ - እንደ ሻጋታ ፣ አንትራክ ፣ ሳንባ ነቀርሳ ፣ ወዘተ የመሳሰሉት ያሉ ተጋላጭ ያልሆኑ የተጋላጭነት ደረጃን ለመቀነስ ይረዳል ፣ ግን የእውቂያ ኢንፌክሽንን ፣ ህመምን ወይም የሞት አደጋዎችን አያስወግድም። .
በቅርቡ ተከስቶ ከነበረው ህዝባዊ አመፅ ጋር ተያይዞ የታሰሩት የቅንጅት ለአንድነትና ለዴሞክራሲ ፓርቲና አመራሮች ጉዳይ በህግ ብቻ የሚፈታ መሆኑን ጠ/ሚ/ር መለስ ዜናዊ ገለፁ። ተቃዋሚዎች ሃሳቡን ተቃውመውታል። ረቂቅ የፕሬስ ህጉን የበለጠ ለማዳበር የውጭ ባለሙያዎች ሊቀጠሩ ነው።
ነፃ ከሌሎች ወንዶች ቅድሚያ ውስጥ ይገናኛሉ ኢንተርኔት እንደ ሌሎች ብዙ አገልግሎቶች ውስጥ ነው ግምገማዎች ኢንዱስትሪ አለው ስምዎ አሁን የሕይወታችን ክፍልይችላሉ መስማት አዳዲስ ታሪኮች ስለ እንዴት ነፃ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች በይፋ መፍጠር እና ጠንካራ የቤተሰብ ወደፊት ግን ሌላ ቅድሚያ. እንደ ስታትስቲክስ ውስጥ ሆኗል አንድ ነበር አፕሊኬሽን, እያለ ጋብቻ ሰዎች ላልበለጠ የሚሰጡዋቸውን. ግምገማ ቅድሚያ? አስፈላጊ ሚና ውስጥ ይህ የሚሰጡዋቸውን ሰዎች ነፃ ነው አጋሮች. ነፃ የሚሰጡዋቸውን ውስጥ ይረዳችኋል በይፋ በእውነት ለእናንተ ግምገማ ግንኙነት የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን. የእኛ የሚሰጡዋቸውን ስምዎ የሚሰጡዋቸውን የደረጃ ለእያንዳንዱ ሰው ከእናንተ ጋር ስለጀመሩ ቅድሚያ ነፃ ደረጃ አይነ ግንኙነቶች ው...
ነፃ አገልግሎት ቪድዮ ቅድሚያ የታዘዘ ቪዲዮዎች ጣቢያ ይጎብኙ ቪድዮ ነፃ የመስመር ላይ ቪድዮ ቻት ቅድሚያ የታዘዘ በዓሇም ዘሪያ ነጻ ነፃ ማስታወቂያዎች ነፃ ቅድሚያ የታዘዘ የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የታዘዘ
17 February በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ የካቲት 10 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) የካቲት 9 ቀን ላይ ነው።
Ethiopia: ትኩሳት – በዶ/ር ዐቢይ ላይ ከተወራው ወሬ – ትግራይ አክቲቪስቶች አዲስ ዘመቻ | ክንፉ አሰፋ ከመስፍን አማን ጋር | Tikusat | Ethube
በቅዱስ ዋልድባ ገዳም እንደ ትላንቱ መከራው ቀጥሏል፣ ትናንት ገዳማውያን ያለ ጥፋታቸው ታሥረዋል፣ ተገርፈዋል፣ ተሳደዋል፣ ተገለዋል፤ ታዲያ ይሄ ሁሉ ሲደርስ ጠቅላይ ቤተክህነቱም ምንም አለማለቱ መንግሥትም በጠቅላይ ሚኒስቴር ዶ/ር አብይ ዓሕመድ አማካኝነት የገዳሙን ጉዳይ እንደሚመለከቱት ቃል ቢገቡም ሁሉም የውሃ ሽታ ብቻ ሳይሆን ከትናንት በባሰ ሁኔታ ዛሬ ጭራሽ ገዳማውያኑን እንደ ከብት አንገት ቀልቶ （አርዶ） መግደል ምን አይነት የክፋት ጥግ ነው？ ለገዳማውያኑ ገና ጥንት ቤቴን ንብረቴን ሳይሉ በፈቃደ እግዚአብሔር ወደ ገዳም ሲገቡ በሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ መልዕክት ፫ ፥ ፲፬ “ነገር ግን ስለ ጽድቅ እንኳን መከራን ብትቀበሉ እናንተ ብፁዓን ናችሁ” ተብሎላቸው ወደ እዚህ ቀን ከሌሊት ስብሃተ እግዚአብሔር ከማይቋረጥበት ቃለ እግዚአብሔር እንደ ጅረት በሚፈስበት ገዳም የገቡት ያንን ጽድቁን ሽተው ብለሆነ፥ ከእነሱ የሚቀር የለም እንደ ቀዳሜ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስ በሰማዕትነት ክብር ተቀዳጅተው ወደ እግዚአብሔር መንግሥት እንደሚገቡ ምንም ጥርጥር የለውም።
ባሳለፍነው ሳምንት በአብረንታንት መድሃኒዓለም ገዳም አባ ነጻ በሚባለው ቅዱስ ሥፍራ ልዩ ስሙ ፍልፍል ዲማ በሚባል ቦታ ለዋልድባ ገዳም በንብ እርባታ የሚያገለግሉ በአርምሞ ይኖሩ የነበሩ አባት አባ ሀብተወልድ፥ በገዳሙ ውስጥ በኖሩበት ከ፳ ዓመት በላይ ሲኖሩ ስማቸው በምንም የማይነሳው አረጋዊው መነኩስ፥ በምን ሁኔታ እኝህን የረከሰውን ዓለም ተጸይፈው እራሳቸውን በአርምሞ በሚኖሩበት በዚህ ቦታ በመሄድ አንገታውን በካራ ቀጥቅጠው በመግደል፥ አስከሬናቸውን ከአካባቢው እራቅ በማድረግ በሎሚ ዝፍ ሥር ጥለው ሄደዋል፥ እስካሁን ድረስ ማን ገደላቸው፣ በምን ሁኔታ ተገደሉ፣ ለምን ተገደሉ፣ የሚሉት የማጣራት ሥራዎች በየትኛውም የጸጥታ ክፍል ቢሮ በኩል ወይም ጠቅላይ ቤተክህነቱም በሚያዛቸው በሽሬ እንደ ሥላሴ ሃገረ ስብከት ወይንም በሰሜን ጎንደር ሃገረ ስብከት በኩል ምንም አይነት የማጣራት ወይም የማረጋገጥ ሥራ እንዳልተሠራ ስንገነዘብ ልባችን በእጅጉ አዝኗል። ለምን በገዳማውያን ላይ ካራ？？ዓለምን የናቁ፣ በብትውና የሚኖሩ፣ ከጸሎት እና ስግደት በስተቀር የሥውን የማይመኙ፣ የዓለሙን ብልጭልጭ ትተው በብትውና የሚኖሩ ጤዛ ልሰው፣ ድንጋይ ተንተርሰው እራፊ ለብሰው ለሃገር ለወገን የሚጸልዩን አባት በካራ？ ኸረ እንዴት ያለ ጭካኔ ነው እንዴትስ የሰው ልጅ በደካማ አረጋውያን ላይ እጁን በዚህ ደረጃ ሊያነሳ ይችላል？ፍርዱን መድኅኒዓለም ይስጥ ከማለት ሌላ ምን እንላለን።
ዋልድባ ገዳም በ፬፻፹፭ ዓ.ም. ገደማ እንደመሠረተ የተለያዩ የገዳሙ የታሪክ መዛግብት ይናገራሉ፥ በቀደሙት ነገሥታት ዋልድባ ለምሳሌ በአፄ ዘርአ ያዕቆብ ዘመነ መንግሥት ጀምሮ ዋልድባ በአራቱ ወንዞች የተከለለ ገዳም እንደ ሆነ እና መንግሥት በዚህ ቦታ እንደማይገባ እና ለቦታ ግብር ወይም መሰል የመንግሥት የሚጠይቀው ነገሮች እንደማይመለከተው እና ቦታው በብትውና ለሚኖሩ ብቻ የጸሎት እና የምናኔ ቦታ ሆኖ እንዲኖር በአዋጅ የወጣበት ዘመን ነበር፤ በዚህ ቦታም ከምሥረታው በነበረው የገዳሙ ሥርዓት “እህል አይግባብሽ ፥ ኃጢያት አሻገርብሽ” በሚል ውግዝ በመሆኑ ያንኑ ሥርዓት አክብረው ነገሥታቱ መኳንንቱ በመንግሥት ሥርዓት ሳይሆን በገዳሙ ሥርዓት ነገሥታቱ ወደ ገዳሙ ቡራኬ ለመቀበል በሄዱበት ጊዜ ሁሉ የገዳሙን ሥርዓት እንደ ትልቅ ሥርዓት ተቀብለው ይኖሩ እንደነበር የገዳሙ ዜና መዋዕል ይነግረናል። እንደ ምሣሌ ከሚጠቀሱት ነገሥታት አንደኛው አፄ ናዖድ ናቸው፥ እሳቸው ወደ ገዳሙ ለቡራኬ በመጡበት ጊዜ የገዳሙ ሥርዓት በገዳሙ ውስጥ “ሥምረት ያልጨበጠ” በገዳሙ ውስጥ ሥጋ ወደሙ ሊቀበል እንደማይችል ሥርዓት ስለነበረ አፄ ናዖድ ያንን ሥርዓት አክብረው፥ በወቅቱ የነበሩትን አበሜኔት አማክረው እንዴት እርሳቸው እና ባለቤታቸው ሲመጡ ሥጋ ወደሙ መቀበል እንደሚሉ ሲጠይቁ፥ ሥርዓቱ ለእነርሱ እንደማይፈቅድ ተነግሯቸው ነገር ግን ከገዳሙ ውጪ ሞፈር ቤት በሚባለው ቦታ ቤተክርስቲያን አሳንጸው በዚያም አረጋውያን መነኮሳት የሚጦሩበት፣ ገና ደጅ በመጥናት ያሉ ረድዕ የሚቆዩበት ቦታ ስለነበር በዚያውም ለእነርሱ መገልገያ እንዲሆነ እጣኖ ማርያም ተብሎ በአፄ ናዖድ ታንጾ በመጡ ጊዜ በዚህ ቦታ ሥጋ ወደሙ ተቀብለው እንደሚሄዱ፣ በዜና መዋዕሉ ላይ ሰፍሮ ይገኛል።
ሌላው ቀርቶ በጭካኔው እና በኮሚኒዝም መርሁ የሚታወቀው የደርግ መንግሥት እንኳን ያልደፈረው ቦታ ቢኖር ዋልድባ ገዳም ነበር፣ ነገር ግን ላለፉት ፴ ዓመታት ውስጥ ግን በገዳሙ በ፲፮፻ ታሪክ ውስጥ ታይቶም ተሰምቶም በማይታወቅ መልኩ በእጅጉ የገዳሙ ህልውናን እየተፈታተነው ይገኛል፥ ሕወሃት በጫካ በነበረበት ወቅት በገዳሙ ውስጥ በመመሸግ የደርግ ወታደሮች ስለማይገቡበት በቦታው ላይ ለበርካታ ወራት እና ዓመታት ተሸሽገው መቀመጣቸው፣ እንዲሁም ሰላዮችን ገዳማውያን ናቸው በማለት በማስገባት በገዳሙ ያለውን ሥርዓት በመየት እና ቅርሶችንም በማዘረፍ ለበርካታ ዓመታት ገዳሙን እጅግ እልክ አስጨራሽ በሆነ መልኩ ሲፈታተኑት ኖረዋል፣ በተለይ ላለፉት ፱ ዓመታት የወልቃይት ሥኳር ፋብሪካ ለመገንባት በታቀደው መሠረት ለመሥራት ታስቦ የበርካታ ቅዱሳንን አጽም በማፍለስ፣ ገዳማውያኑን በማስፈራራት፣ በማሳደድ፣ በማሠር፣ እንዲሁም የደረሱበት በማጥፋት፣ ግድያ በመፈጸም ለአዕምሮ እጅግ የሚዘገንኑ በደል ሲፈጸም ኖሯል፥ በገዳማውያኑ ላይ እየደረሰ ያለው በደል እና ግድያ እንዲሁም እሥራት ዛሬ ድረስ ቀጥሏል፣ ገዳማውያኑም በጸሎት ጽሙድ ሆነው በሚቆዩባቸው ቦታዎች እየታደኑ ተደብድበዋል፣ አነስት መነኮሳይት ተደፍረዋል፣ ዓይናቸው ታሥሮ በገደል ተወርውረዋል፣ ተሰቃይተዋል፣ ዛሬም አንገታቸው በካራ እየተቀላ ተገለዋል፤ ይሄ ማለት ደግሞ ለቅድስት ቤተክርስቲያንም ሆነ ለአማኞች የሞት ሞት ነው፣ ምክንያቱም ገዳማውኑ ቀድመው እንዲህ ዓይነት መከራ እንደሚመጣባቸው ያውቁታል ለዚህም ነው መስቀሉት ተሸክመው እስከ ሞት ድረስ በመሄድ አምላካቸውን ክርስቶስን የመሰሉት፥ ነገር ግን ለእኛ ለምዕመናኑ በ፵ እና ፹ ቀናችን ክርስቲያን ተብለን ለተጠራን፥ ገዳማውያኑ ይሄን ያህል መከራ ሲደርስባቸው በዝምታ ለተቀመጥን፣ ወዮልን ለእኛ ሰምተን እንዳልሰማ ዓይተን እንዳላየን የገዳማውያኑ ጩኽት ከምንም ሳንቆጥር ነጠላውን ለብሰን ካህናቱም ፈረጅያውን ተላብሰን ቆቡን ደፍተን ለምንውተረተር ወዮልን፥ እግዚአብሔር አምላክ ዝም አይልም መልስም ይሰጣል ለእያንዳንዳችን እንደየ ሥራችን ሊከፍለን የታመነ አምላክ ነው።
የገዳማውያኑ መሳደድ እንደ ምሳሌ ለመጥቀስ ለአብነት ያህል ከሁት ወራት በፊት ከአበረንታንት ገዳም ፰ መነኮሳት ያለምንም ጥያቄ ወይም አግባብ ከገዳሙ በግፍ ተሳደዋል፥ ለዚህ መሰል ድርጊት ደግሞ በገዳሙ በመንግሥት ተሰይመው የተቀመጡ “አባ ገብረ ሕይወት መስፍን” ወይም “ሻምበል” በመባል የሚታወቁ መነኮስ አሉ የዛሬ አራት ዓመት አካባቢ የፀለምት አውራጃ መስተዳደር ክፍል ሃላፊ የነበረው አቶ ሲሳይ መሬሳ አዝማችነት ታጣቂዎችን በማስከተል ወደ ገዳሙ በመግባት፥ እንደ ገዳሙ ሥርዓት ጸሎተ ማርያም ተደርጎ ሁለት ወይ ሦስት ሱባኤ ተይዞ የሚመረጠው የአበሜኔት እና እቃ ቤት ሹመት በማን አለብኝ ባዩች የተሰጣቸውን የሕዝብ አደራ ወደ ጎን በመተው በግፍ በአፈሙዝ በማስገደድ ገዳማውያኑን በማስፈራራት አባ ገብረ ዋሕድ （አበሜኔት） እንዲሁም “አባ ገብረ ሕይወት” ሻምበል （እቃ ቤት） ሆነው በመንግሥት ቀጥተኛ ትዕዛዝ ከተሾሙ ጀምሮ በገዳሙ ውስጥ በርካታ በደል እና ግፍ እንዲሁም በርከት ያሉ ዝርፊያዎች ተፈጽሟል። አባ ገብረ ሕይወት ከአብረንታንት ገዳም በተለይ ከቤተ ሚናስ በርካቶችን አሳደዋል፣ አሳሥረዋል፣ በርካቶችንም ለመንግሥት ሚሊሻ አሳልፈው በመስጠት በግፍ ታስረዋል፣ ተገለዋል። እነዚህ በግፍ የተሰደዱ ገዳማውያን ወደ ጎንደር በመሄድ በገዳሙ የሚተዳደር ርስት ስላለ በዚያ ለማረፍ ሲሄዱ በቦታው የሚገኙ የእኒሁ አባ ገብረ ሕይወት ሹመኛ የሆኑ “ብርቁ” የሚባሉ ሰው በጎንደር የዋልድባ ርስት ለማረፍ በቅድሚያ ከገዳሙ የወጣችሁበትን መሸኛ ደብዳቤ አምጡ በማለት ገዳማውያኑን ለበርካታ እንግልት ዳርገው እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው፥ እግዚአብሔር ያሳያችሁ አባ ገብረሕይወት ከገዳም ያባርራሉ በውጪ ያሉት ደግሞ ገዳማውያኑን ማረፊያ በማሳጣት በማማረር ለስደት እንዲሁም የብትውና ሕይወታቸውን እንዲጠሉት ለማድረግ የተቀነባበረ ሥራ እነደሚሰሩ ማሳያ ነው፤ ነገር ግን በመጨረሻ የጎንደር ወጣቶች የቦታውን ተጠሪ የተባሉትን “ብርቁ” የሚባሉትን ሰው በማነጋገር ቦታው የገዳሙ እንጂ የማንም አይደለም እነዚህ ገዳማውያን ደግሞ ከገዳሙ የመጡ ናቸው በማለት እነዚህን በየአድባራቱ ሲንከራተቱ የነበሩትን ፰ መነኮሳት ወደ ቦታው ገብተው እንዲያርፉ በማድረጋቸው ሊመሰገኑ ይገባል።
ይሄ እንግዲህ በቀደሙት የመንግሥት ሹመኞች በቀቢጸ ተስፋ “ኢትዮጵያን ለማፍረስ፥ በቅድሚያ የኢትዮጵያን ገዳማት መፍረስ” በሚል የሞኝ ብሂላቸውን ለመተግበር የመጀሩት ነው፥ ላለፉት ዘጠይ ዓመታት የሥኳር ፋብሪካ ለማቋቋም ከ፭ በላይ የተለያዩ የሕንፃ ተቋራጮች ቢመጡም የታለው የሥሏር ፋብሪካም ሆነ፥ የሸንኮራ አገዳ የሚያስችል ግድብ ለመስራት የሞከሩት ሙከራ የእምቧይ ካብ እንደሆነባቸው እኛም እናውቃለን እነሱም በደንብ ይረዱታል፥ ነገር ግን በዚህ ሳይማሩ ዛሬ ድረስ በእልህ የገዳሙን ህልውና ለማሳጣት አሉ የተባሉትን የተባህቶ አባቶች ቢቻላቸው በማሳደድ ካልሆነም ደግሞ ልክ ዛሬ ላይ እንዳደረጉት እንደ ከብት በማረድ ገዳማውያኑን ለማስፈራራት ብዙ ሙከራዎች ተሞክረዋል ብዙ ፈተናዎች ታልፏል፣ ገዳማውያኑም እንደጸኑ አሉ እነሱም የርኩሰት ሥራቸውን በመሥራት እንደቀጠሉ ነው፥ ምናልባት አያቅቁ እንደሆነ ነው እንጂ አይሁድ የክርስቶስን መንገድ ለማስቆም ቀዳሚ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስን በድንጋይ ሲወግሩ እዚያ ጋር ይቆማል ብለው ነበር ነገር ግን፣ እስጢፋኖስ ሲሞት ሺህ እስጢፋኖሶች ተነሱ፣ ቅዱስ ጴጥሮስ በሮም አደባባይ ሲሰቀል በርካቶች የጴጥሮስ ሃዋርያ ሆነው ተነስተል፥ ዛሬም አባ ሀብተወልድን በማረድ ሌሎችን እናስፈራራለን ብለው ከሆነ ከታሪክ ተማሩ በሏቸው፥ በርካቶች የአባ ሀብተወልድን ፍኖት ተከትለው እንደሚነሱ ይታወቃል።
ይህ ሁሉ ሲፈጸም ግን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ጠቅላይ ቤተክህነት ምንም አይነት አቤቱታ ለሚመለከተው የመንግሥት አካል ቅሬታ አለማቅረቡ በእጅጉ ቢያሳዝነንም የዋልድባን እንታደግ ማኅበር ባለፈው ሳምንት ለጠቅላይ ቤተክህነት ደብዳቤ በመጻፍ መላካችን የሚታወስ ነው። ሙሉውን ደብዳቤ ለማንበብ እዚህ ይጫኑ በዚህ መሠረት ማኅበሩ ቅሬታውን አቅርቧል በተመሳሳይ መልኩ ለተለያዩ የመንግሥት የክልል የጸጥታ ክፍል ሃላፊዎች፣ ለሰላም ሚኒስቴር፣ ለሊቃነ ጳጳሳት በየሀገረ ስብከታቸው ተያያዥ በማድረግ ልከናል፣ ነገር ግን ከየትኛውም የመንግሥትም ሆነ የቤተ ክህነቱ መሥሪያ ቤቶች ምንም አይነት መልስ አለመሰጠቱ በእጅጉ አሳዝኖናል።
ጀግናው የሱዳን ሕዝብ እና መንግሥት ዋናው የሕዝብ ብዛት ሳይሆን የሕዝብ ጥራት ወሳኝ መሆኑን ለዓለም ሕዝብ በተግባር እያሳየ ነው፡፡ ሕግ እና ሥርዓት ማስከበሩ አሁን ቤንሻንጉል ውስጥ ሊሆን ነው:: ይህ በዚህ እንዳለ የኢትዮ ኤርትራ ጦር ቃል አቀባይ ብርሃኑ ጁላ ስለ ጉዳዩ ተጠይቀው ከአለቆቼ (ከኤርትራ ጄኔራሎች) ትእዛዝ እየጠበቅሁ ነው ብለዋል::
ዓብይ አህመድም ስለ ሱዳን ምዕራብ ጎንደርን መውሳዷ እና ቤንሻንጉልንም ልትወስድ ነው ተብሎ ሲነገረው አሸዋ ውስጥ ጭንቅላቷን እንደቀበረችው ሰጎን ምንም የሰማሁት ያየሁት ነገር የለም ልሰማም ላይም አልፈልግም ብሏል::
የአዲስ አበባ ነዋሪ አፈር ልሶ ቆጥቦ በሰራው ቤት ከዝዋይ አምቦ እና ባሌ የኦሮሚያ ክልል የመንግስት ሰራተኞች አደራጅተህ የሰዉ ቤት ማደል ከወንጀልም በላይ አደገኛ ዘረኝነት ነው። የተሰጡ የኮንዶሚኒዮም ቤቶች በአስቸኳይ ይታገድ በማለት በፍ/ቤት እንጠይቃለን ም/ከንቲባ ታከለ ኡማ በፍትህ አደባባይ እናቆመዋለን።
በአዲስ አበባ ነዋሪ የተጫነ ሕገ ወጡ የከተማው አስተዳደር ም/ከ ታከለ ዑማ ያለ ህዝብ ምርጫና ይሁንታ በኦህዴድ ፍቃድ በከንቲባነት ከተቀመጡበት ዕለት አንስቶ በመመሪያ ለአንድ ብሔረሰብ አባላት ከዛም በታች ለፓርቲ ተቧዳኝ ግለሰቦች ያስተላለፏቸው የኮንዶሚኒዮም የጋራ መኖሪያ ቤቶች በፍትህ አደበባይ እንፋረደዋለን ሕግ ካለ የተሰጡት መኖሪያ ቤቶች በአስኳይ ይታገድ! ጥያቄ እናቀርባለን።
አዲስ አበቤዎች ከዕለት ቀለባቸው ቀንሰው በቀን አንዴ አየበሉ ነገን የተሻለ ለማድረግ ያደረጉት የአንድ ጎረምሳ ዕድሜ ተስፋ ዛሬም በሕገወጡ ከንቲባ ታከለ ዑማ መሪነት ያለሃፍረት መንገዱን ስቷል ዘረኝነቱ ተባብሷል።
እስካሁን ድረስ በሕገወጡ ከንቲባ ከ33 ሺህ በላይ በአዲስ አበቤዎች የቁጠባ ብር የተገነቡ የጋራ መኖሪያ ቤቶች ለተፈናቃይ #አርሶ አደሮችና #ለብልፅግና ፓርቲ ታማኝ ቅጥረኞች ያለሀፍረት ተስጥቷል።
ዛሬም! ሕገ ወጡ ከንቲባ ታከለ ዑማ 10 ሺህ ብር ለዕጣ በማስከፈል ከ14ሺህ በላይ የጋራ መኖሪያ ቤቶች #ከቦሌ ፕሮጀክት 4 በቀን 16/10/2012( በትላንትናው ዕለት ) ከ 14 ሺ በላይ የጋራ መኖሪያ ቤቶች #ለኦሮምያ ቢሮ ሰራተኞች ባሳፋሪ ሁናቴ ተሰጥቷል።
በመሪ ሳይት በቦሌ ቡልቡላ በሰንጋ ተራ (ሜክሲኮ) እንዲሁም በሌሎች ሳይቶች ገንዘብ ከፍለው ለዓመታት አየተጠባበቁ ያሉ የአዲስ አበባ ከተማ ኗሪዎችን በመናቅ ለተመረጡ የአንድ ብሔረሰብ አባላት ለመስጠት ዝግጅቱ እንደተጠናቀቀ መረጃው ደርሶናል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የአድዋ ድል አስመልክቶ በዝርዝር የሚያብራራ በአማርኛ የተዘጋጀ ልዩ ጥናታዊ ፊልም
ጾመ ነቢያት ካብ 15 ሕዳር ክሳብ 29 ታሕሳስ ልደት ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ይጽወም ! ጾመ ነቢያት፡ ነቢያት ዝጾምዎ ከምዝኾነ ካብ ዝተውሃቦ ስም ንርዳእ! ነቢያት ይፈልጡ ከምዝነበሩ ኩለን መጽሓፍ ቅዱስ ዝጥቀማ ሃይማኖታት ዝሰማምዓሉ እዩ! ከምቲ ስምኦን ኣብ ወንጌል ሉቃስ 2፡34 ‘‘… እንሆ እዚ ንብዙሓት ኣብ እስራኤል ንምዳቖምን ምትንሳኦምን… ’’ ከምዝበላ ዝወድቕን ዝትንስእን ምፍላዩ ኣየሸግርን እዩ!!
ነቢያት ጎይታ ዝውለደሉ ግዜ ከምዝኣኸለ ኣስተውዒሎም ጾሙ! ንሕና ኸኣ ኣሰር ኣቦታትና ተኸቲልና ካብ ሕዳር 15 ጀሚርና ክሳብ 28 ታሕሳስ ጼምና 29 ታሕሳስ ናይ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ነብዕል። እዚ ከም ዕ ሽነት ዝቖጽርዎ ኣለዉ፡ ኣብቲ ከስተውዕልዎ ዘይክኣሉ ንኸእትዉኻ ዝጋደሉ ብዙሓት ኣለዉ እሞ ምስትውዓል ይሓትት እዩ! መጀመርያ ዓቕምኻ ምፍላጥ እዩ! መኽንያቱ ብዛዕባ ሃይማኖትካ ጎደሎ ኣለዎ ኢሎም ዝመጽኡኻ ስርሖም እምበር እምነቶም ስለዘይኮነ እዩ! ንምእመናን ከሰናኽሎም ወይ ከጠራጥሮም ዝኽእል ዝብልዎ ቃላት ንኸናድዩ ኣይድቅሱን እዮም! ከይፈለጥካ ምስእትጸንሕ ከኣ ኣብ ...
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!! 6 ሕዳር ክቡር ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣዲኡ ቅድስቲ ድንግል ማርያምን ዮሴፍን ሶለሜን ካብ ስደት ኣብ ዝምለስሉ ግዜ ደብረ ቁስቋም ኣትዮም ካብ ድኻሞም ዝዓረፍሉ መዓልቲ እዩ።
ዳግማይ ኣብቲ ዳሕራይ ዘመን ን ሃዋርያት ኣኪቡ ታቡትን ቤተክርስትያንን ኣኽቢሩ መስዋእቲ ቁርባን ኣዳልዩ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ንወገኑ ሃቦም። ነዚ ኸኣ ናይሃገረ እስክንድርያ ቅዱሳት ጳጳሳት ኣባ ቄርሎስን ኣባ ቲወፍሎስን ምስክር ኮኑ።
ሰላም ለኣእጋሪከ፡ ውስተ ደብረ ቁስቋም እለ ጌሣ፡ ማርያም ክርስቶስ አመ ጎየይከ ደወለ ንሒሳ። ህየ እንዘ ይነሥእ ኃይለ አንበሳ። እንተ ሠመርከ በኅድዓት ለነፍሱ ታፍልሳ። ሰለም ሰላም ለወልደ ዮሴፍ ዮሳ።
5 ሕዳር ርእሲ ቅዱስ ለንጊኖስ ዝተረኽበሉ መዓልቲ እዩ። ቅዱስ ለንጊኖስ ጎይታ ምስ ተሰቕለ ምሟቱን ሃለውቱን ከረጋግጽ ጎድኑ ብ ኲናት ዝወግኦ እዩ። ድሕሪኡ ግን ናብ ሃዋርያት ቀሪቡ ብጎይታ ከምዝ ኣምንን እንታይ ክገብር ክምዝግቦን ተወክሶም፡ ሃዋርያት ከኣ ኩሉ ኣረዲም ወንጌል ንኽሰብኽ ናብቲ ብጽሒቱ ሃገረ ቀጶደቂያ ተላእከ፡ ብስብከቱ ዝተቖጥዑ ከሓድቲ ኣይሁድ ተንስእዎ ናይሓሶት ክሲ ኣብ መኳንንቲ ኣቕሪቦም ከኣ ርእሱ ኣሰየፍዎ። ርእሱ ፈሊዮም ከኣ ን ኢዮርሳሌም ወሰድዋ ኣብ ኢዮርሳሌም ዝነብሩ ኣይሁድ ከኣ ምስረኣዩዋ ብዙሕ ተደሰቱ። ካብ ኢዮርሳሌም ኣውጺኦም ከኣ ቀበርዋ።
ድሕሪ ብዙሕ መዓልታት ኣብ ቀጶዶቅያ ብስብከት ለንጊኖስ ዝኣመነት ሰበይቲ ነበረት ካብቲ ርእሱ ዝቖረጽሉ ግዜ ጀሚራ ኣብቲ ዝቖረስሉ ኮይና ስሊኡ ትበኪ ነበረት፡ ብፍቓድ ኣምላኽ ከኣ ኣዒንታ ዓወራ፡፡ ድሕሪዚ ኣብ ቅዱሳት ቦታ መቓብር ጎይታ ተሳሊመ ኣዒንተይ እንተ ተኸፍታ ኢላ ወዳ መሪሕዋ ኒዮርሳለም ከደት ኢዮርሳለም ምስበጽሑ ኸኣ ወዳ ሞተ፡ ሓዘና በርትዐ፡ መሪሁ ንሃገራ ዝወስዳ ከኣ ሰኣነት፡ መሪር ብኽያት እናበኸየት ከኣ ድቃስ ወሰዳ እሞ ሕልሚ ሓለመት ...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የዓለም ባንክን የሚገዳደር የእስያ መሰረተ ልማት እና መዋለ ንዋይ ባንክን ቻይና እያጠናከረች ነው።
በአለማችን ላይ መሰረታዊ የምጣኔ ሀብት መዋቅር ከመቀየር አንፃር የገንዘብ ተቋማት ያላቸው ሚና ቀላል የሚባል አይደለም።ላለፈው ግማሽ ክ/ዘመን እና በተለይ ከ 1980 ዎቹ እንደ ´አውሮፓውያን አቆጣጠር ማለትም ከሶቭየት ህብረት መበተን በኃላ የዓለም ባንክ እና የዓለም የገንዘብ ድርጅት ተፅኖ በአፍሪካ፣ላቲን አሜሪካ እና ሩቅ ምስራቅ ሀገሮች ውስጥ ቀላል አልነበረም።በተለይ በ1990ዎቹ ውስጥ የነበረው የዓለም ባንክ መዋቅራዊ ለውጥ ፕሮግራም ኢትዮጵያን ጨምሮ የብዙ አፍሪካ ሀገር ህዝቦችን ሕይወት አመሰቃቅሎ እና ጥቁር ጠባሳ ጥሎ አልፏል።የመዋቅራዊ ለውጥ መርሃ ግብሩ ጉድለት በእራሱ በዓለም ባንክ የተወቀሰው በርካታ ማኅበራዊ፣ምጣኔ ሃብታዊ እና ፖለቲካዊ ቀውስ ካስከተለ በኃላ መሆኑ ሌላው ህመም ነበር።
ባለፈው ዓመት መጀመርያ ላይ ከወደ ቻይና የተሰማው የግዙፍ ዓለም አቀፍ ባንክ ምስረታ ግን አዲስ ታሪክ ይዞ መጥቷል።ከአንድ ዓመት ከሶስት ወራት ዝግጅት በኃላ እንደ ኤውሮፓውያኑ የጊዜ ቀመር በጥር ወር 2016 ዓም በሩን የከፈተው የእስያ መሰረተ ልማት እና መዋለ ንዋይ ባንክ (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB)መሰረታዊ ፍልስፍናው ግልፅነት፣ተጠያቂነት፣ከጥገኝነት የፀዳ እና አረንጓዴ ልማትን መሰረት ያደረገ እንደሆነ ይናገራል።
በሌላ በኩል ባንኩ የዓለም ባንክ ላለፉት አመታት ሲወቀስባቸው የነበሩትን የሀገሮች የተጭበረበረ የምጣኔ ሀብት እድገት ሪፖርት ማውጣት እና ሙስና የመሳሰሉትን ጉዳዮች በእዚህ ባንክ እንዳይታዩ ከወዲሁ መሰረት የጣለ ይመስላል።በመሆኑም የባንኩ ቀዳሚ መመርያ መልካም አስተዳደር (Good governance) መሆኑን እና የተሳሳተ ሪፖርት ይዞ መውጣት ፈፅሞ እንደማይታሰብ ባንኩ በመተዳደርያው ላይ ያትታል።ይህ ምን ያህል ተአማኒነት አለው? የሚለው እራሱን የቻለ ጥያቄ ነው።እርግጥ በሙስና ደረጃ ቻይና የተሻለ ወሳኝ እርምጃ የምትወስድ ሀገር ነች።ይህንን ግን አፍሪካ እና ላቲን አሜሪካ ሀገሮች ላይ ታደርገዋለች ወይ? የሚለው ጥያቄ እራሱን የቻለ መልስ ይፈልጋል።
"ቀን እባብ ያየ ምሽት ላይ በልጥ ይደነብራል" ነው ነገሩ እና የቻይና "ስግብግብነት" የሚታይበት የአፍሪካን ምጣኔ ሀብት የመቆጣጠር አባዜን ላለፉት አስር አመታት የተመለከተ ሰው ሚዛናዊነትን መጠበቅ ባይችል አይፈረድበትም።
ባጠቃላይ ግን የዓለም ባንክን የሚገዳደር ግዙፍ ከጀርባ በቻይና የተደገፈ ነው የተባለ የገንዘብ ድርጅት አድማሱን እያሰፋ ነው።አባል ሀገሮቹ ከአውሮፓ እንደ ጀርመን እና ደንማርክ፣ሩስያ ከመካከለኛው ምስራቅ እንደ ኢራን እና እስራኤል ከሩቅ ምስራቅ ቻይና እና ህንድ እንዲሁም አውስትራሊያ አህጉርን ጨምሮ እና ካናዳ እና ሌሎች ሀገሮችን አካቶ አቅሙን እየገነባ ነው።አሜሪካ እና ጃፓን አባልነት ላለመግባት ያንገራገሩበት ይሄው ባንክ እንግሊዝ፣ስዊዘርላንድ፣ግብፅ እና በቅርቡ ደግሞ ኢትዮጵያን በአባልነት ተቀብሏል።ዋና መስርያ ቤቱን በቻይና ዋና ከተማ ቤጂንግ ፋይናንሻል መንገድ ቁጥር ቢ9 ያደረገው ይሄው ባንክ በአንድ ዓመት ውስጥ ብቻ ብዙ ሀገሮችን ወደ አባልነት እያሰባሰበ ነው።
ኦህዴድ ያወጣውን መግለጫ “አይከፋም” በሚል መዝግቤዋለሁ፡፡እጅግ በጣም ጥሩ የሚሆነው ግን ባለስልጣናት አስበው ቢናገሩ እንጅ ተናግረው ባያስቡ ነው፡፡ መግለጫው ተናግሮ የማሰብ ነገር ይታይበታል፡፡ተናግሮ ማሰብ የተበላሸ ግንኙነትን ሙሉ በሙሉ ላይጠግን ይችላል፡፡አስቦ መናገርን የመሰለ ነገር የለም!
ሃገራችን አሁን ያለችበት ሁኔታ ስሜት እንዳቀበለ የሚጎፈሉበት አይደለም፡፡ሰከን ተብሎም ከሆነልን ጥሩ ነው!ለማንኛውም በለስልጣናትም ሆኑ ምሁራን አስበው መናገር ቢችሉ ጥሩ ነው፡፡ ሚዲያዎችም “ከፍሎ አይቆርስ”(አማርኛ ግር ለሚላችሁ ተጠንቅቀው የማይናገሩ ለማለት ነው) የሆኑ ምሁራንን ለጊዜው ባይጋብዙ የተሻለ መስሎ ይታየኛል፡፡
ባስልጣን አለመሆናቸው በጃቸው እንጅ ባለፈው በLTV ቀርበው ያወሩት ዶ/ር ገመቹ መገርሳም ብዙ ስተዋል፡፡ በበኩሌ የሰውየው ንግግግር ውስጥ ያዝናናኝ ነገርም ነበረ፡፡
ዶ/ር ገመቹን የሚያስከነዱ አክራሪ የኦሮሞ ናሽናሊስት ምሁራንን እድል ገጥሞኝ ማዋራት የቻልኩባቸው አጋጣሚዎች ስለነበሩ የሰውየው ንግግር እምብዛም አልገረመኝም፡፡ በሌላ በኩል የኦሮሞ ናሽናስት ምሁራን ጠጋ ብለው ሲያናግሯቸው ደግሞ በግሌ የምወደውን ትህትና፣ሰው አክባሪነት፣የሰው ሃሳብ ለመስማትም ሆነ የራሳቸውን ለማጋራት ዝግጁነት እና ቅንነትም ስላስተዋልኩባቸው አሁን አሁን እንደ ወትሮው በንግግራቸው ግራ አልጋባም፡፡
በበኩሌ ዋናው ነገር በሰውነት መልካም ግንኙነት መፍጠር መቻል ይመስለኛል፡፡እኔ ባየሁት መጠን ደግሞ አንድ ቤት የሚቀመጡ የማይመስሉ ፖለቲከኞች እንደ ሰው የመገናኘት እድል ሲፈጠርላቸው ሰዋዊ የወዳጅ ግንኙነት ሲመሰርቱ ስላየሁሩ ሁሉ በሩቁ በቲቪ እንደምናየው እንዳልሆነ ገብቶኛል፡፡ ሁሉም እንደምው የተራራቀ ሃሳብ ያለው ሁሉ በግንባር ተቀራርቦ እንዲነጋገርማድረግ ቢቻል ነገሮች እንደሚቀየሩ ከግምት ያለፈ እምነት አለኝ፡፡
ሆኖም ፖለቲከኞችም ሆኑ ምሁራን ብድግ ብለው የሚያወርዱት ያልተገራ ንግግራቸው የሚያበላሸው ነገር የለም ማለቴ አይደለም፡፡ ለራሳቸውም ቢሆን ምሁርነትን ከስሜታዊነት ጋር እኩል ማስኬድ ምሁራዊ ክብራቸውን የሚመጥን አይደለም፡፡ከዶክተር ገመቹ ንግግር ውስጥ በጣም ያስደነገጠኝ “ኢትዮጵያ ትልቅ ችግር አለባት፡፡ የኢትዮጵያ ችግር ኦሮሞ ነው፤የኦሮሞ ችግር ኢትዮጵያ ነች” ያሉት ነገር ነው:: እንዴትም አድርጌ ባስበው ትርጉሙን ላገኘው አልቻልኩም፡፡”መደመር መስቀል ነው” ያሉትን ነገርም ቀለል አድርገነው እንለፍ ካልን እንጅ እሱም በጣም አደገኛ ንግግር ነው፡፡”የኦሮሞ ተማሪዎች ልዩ ተግዳሮት ስላላቸው በዩኒቨርሲቲ ውስጥ የኦሮሞ ተማሪዎች ዲን ይቋቋምላቸው” ያሉት ነገርም በጤና ነው ማሰኘቱ አይቀርም፡፡ “ጥምቀት ኦሮሞነትን አጥቦ የሚወስድና በአማራነት የሚቀይር ነገር ነገር ነው” ብለው ሲያርፉት ነገሩ እንዴት ነው አስብለውኛል፡፡ ኦሮሞ ሲጠመቅ አማራ ከሆነ አማራ ሲጠመቅስ አንግሎ-ሳክሰን መሆኑ ነው? ማለቴ አልቀረም፡፡
ቤቲሻ ‘ምን ቢቆርጥዎት ነው ኢትዮጵያዊ ሴት ሞልቶ የውጭ ዜጋ ያገቡት’ ብላ ለጠየቀችው ጥያቄ “ምን አገባሽ?” ብለው ያጥረገርጓታል ብየ ፈርቼላት ነበር፡፡ ብዙም ሳያካብዱ የመለሱበት ነገር ሰውየው ገራገርነትም እንደማያጣቸው ጠቆም አድርጎኛል፡፡ ለቤቲ ግን ይህ ግላዊ ነገር ለባለቤቱ ብቻ የሚተው መሆኑን ማን በነገራት?! ስለ መደመር ስትጠይቃቸው “አንች ተደምረሽ ከሆነ ልምድሽን አካፍይኝ እንዲረዳኝ” ያሏት ነገር ፈገግ አድርጋኛለች፡፡ ቆየት ብለው ደግሞ “መደመር አለመሬን በምን አውቃለሁ?” ብለው ቁጭ አሉ፤”በክርስቶስ ማመን አለማመኔንስ ቢሆን ማን ያስረዳኛል?” ሲሉ ደገሙና ሳቄን አበረቱት፡፡
“ስለመደመር ለማንበብ ጉጉት አለኝ” ያሉት አንብበው አቋም ለመያዝ ከቅንነት ያሉት ነገር ይመስላል፡፡ ጎጃም ሄደው ስላዩት የህዝብ ድህነት የተናገሩት ነገርም ሰውየው ስሜታዊ ብቻ እንዳልሆኑ፣ሰው ለመረዳትም ቅንነት እንደማይጡ ያመለክታል፡፡የዋቄ ፈና እምነት ተከታይ መሆናቸውን አበክረው ከተናገሩ በኋላ ስለ እምነቱ አንኳር አእማዶች እንዲናገሩ ሲጠየቁ የተደነባበሩት ነገር የሃይማኖቱ ተከታይ ነኝ ያሉት ክርስቲያን ተብሎ አማራ ላለመሆን(በራሳቸው “Conception” መሰረት አማራ እኩል ይሆናል ክርስቲያን ስለሆ) ሽሽት የያዙ ያስመስላቸዋል፡፡
በቂሊንጦ ማረሚያ ቤት በተነሰሳው የእሳት ቃጠሎ ወቅት የማረሚያ ቤቱ ጠባቂዎች በእስረኛው ላይ ከውጭ ወደ ውስጥ ተኩሰው እንደነበርና አስለቃሽ ጭስም ወርውረው እንደነበር የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግ፣ ፍትሕና አስተዳደር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ አባላት ሪፖርት አቀረበ። በዚሁ መሰረት ድርጊቱን የፈፀሙት የማረሚያ ቤቱ ጠባቂዎችና ትዕዛዙን የሰጡት ኃላፊዎች በሕግ ሊጠየቁ ይገባል ብሏል።
ነሐሴ 28/2008 ዓ.ም. በቂሊንጦ ማረሚያ ቤት በደረሰው የእሳት ቃጠሎና ለደረሰው ጉዳት የማረሚያ ቤቱ አስተዳደር አባላት በሕግ እንዲጠየቁ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግ የፍትሕና አስተዳደር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሪፖርት አቅርቧል።
በአተት በሽታ ምክኒያት ምግብ ከውጭ አይገባም በሚለው የማረሚያ ቤቱ ውሳኔ የተበሳጩ የቀጠሮ እስረኞች ባስነሱት አድማ መነሻነት ከውጭ በገቡ እንደ ላይተር ባሉ አቀጣጣይ ነገሮች መነሻነት የተነሳ ቃጠሎ መሆኑን የሚጠቅሰው ሪፖርቱ ቃጠሎው ከደረሰ በኋላ አብዛኞቹ የቀጠሮ እስረኞች ከእሳቱ ራሳቸውን ለማዳን ሲሞክሩ ከውጭ በጥበቃ አባላት የተኩስ እሩምታ እንደተከፈተባቸና አስለቃሽ ጭስም ከውጭ ወደ ውስጥ እንደተኮሰ ተዘርዝሯል።
ጽዮን ግርማ ሪፖርቱን በተመለከት የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን የሰብዓዊ መብት ምርመራ ዳይሮክተሬት ዳይሬክተር አቶ ብርሃኑ አባዲን አነጋግራ ተከታዩን ዘገባ አጠናቅራለች።
የኢትጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖኖሊጂ ኢንስቲትዩት ለኢትዮ ኤፍ ኤም እንዳስታወቀዉ የድሮን ቴክኖሎጂ ላይ ለመስራት ድሮኖችን ለማምረት የሚያስችል የመግባቢያ ስምምነት ላይ ተደርሷል ብሏል፡፡የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ዶክተር የሽሩን አለማየሁ ከጣቢያችን ጋር በነበራቸዉ ቆይታ አገሪቱ በራሷ አቅም ድሮኖችን ማምረት የሚያስችል ስራዎች ተጀምረዋል ነዉ ያሉት፡፡ከኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር እንዲሁም ከሌሎች ጉዳዩ ከሚመለከታቸው ተቋማት ጋር በመሆን ወደ ስራ ለመግባት ስምምነት ላይ መደረሱም ተነግሯል፡፡አሁን ላይ ኢትዮጵያ የምትጠቀማቸዉ ድሮኖች ከዉጭ በማስገባት እንደሆነ የተናገሩት ዶክተር የሽሩን ከቅርብ ጊዜ በኋላ ግን አገር ዉስጥ ይመረታሉ ብለዋል፡፡ኢትዮጵያ በተላያዩ ዘርፎች ላይ የምትጠቀማቸዉ ድርኖች በተበታተነ መልኩ የሚገኙ ከመሆናቸዉ ባለፈ በከፍተኛ ዉጪ የተገዙ ናቸዉ፡፡የድሮን ቴክኖሎጂ በአገር ዉስጥ ተግባራዊ መደረጉም ወጪን ከመቆጠቡ በተጨማሪ ዘርፉን ያሳድገዋል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበታል፡፡በኢትጵዮጵያ የድሮን ቴክኖሎጂ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ያስረዱት ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ በተለይም በግብርናዉ እና በጤናዉ ዘርፍ የሚታዩ የተደራሽነት ችግሮችን ለመፍታት ይረዳል ተብሏል፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ውይይት ያደረገባቸው ሁለት ረቂቅ መመሪያዎቹ፤ በምርጫ ወቅት የኮቪድ 19 ሥርጭትን ለመቀነስና በምርጫ ሂደት ላይ ሰላምና ፀጥታን የሚያስከብሩ የፀጥታ አስከባሪ አካላት የአሠራር ሥርዓት እና የሥነ-ምግባር ድንጋጌዎችን የያዙ ናቸው። የመጀመሪያው የውይይት መድረክ ባሳለፍነው ሳምንት ጥር 14 ቀን 2013 ዓ.ም ከጤና ባለሞያዎች፣ ከፓለቲካ ፓርቲዎችና ከፀጥታ አካላት ጋር የተደረገ ሲሆን፤ ቀጣዩና በዛሬው ዕለት ጥር 18 ቀን 2013 ዓ.ም የተደረገው ውይይት ደግሞ ከሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶችና ከባለድርሻ አካላት ጋር ተደርጎ ውሏል።
በሁለቱም ቀን የተደረጉትን ውይይቶች በንግግር የከፈቱት የቦርዱ ዋና ሰብሳቢ የሆኑት ብርቱካን ሚደቅሳ ሲሆኑ፤ በንግግራቸውም መመሪያዎቹ በምርጫ ወቅት ከቦታ ቦታ መዘዋወር ስለሚኖር የኮቪድ 19 ሥርጭትን መቀነስ ለማስቻል፣ ከሁሉም ወገን ምን ይጠበቃል የሚለውንና ይህም ሲሆን የመራጩንና የፖለቲካ ፓርቲዎችን በነፃነት የመንቀሳቀስ መብት ላይ ጫና በማያሳድር እንዲሁም የአስፈጻሚ አካላትንና የታዛቢዎችን መብት ባከበረ መልኩ እንዲሆን ታስቦ የተዘጋጀ እንደሆነ አብራርተዋል። ከውይይቱ ተሳታፊዎች የሚገኙ ግብዓቶችን አስፈላጊነት የገለጹት ብርቱካን ከላይ የተጠቀሱትን ሁለት መመሪያዎች ለማዘጋጀት የተሣተፉትን የሀገር ውስጥና የውጭ ባለሞያዎችንም አመስግነዋል።
የመጀመሪያውን ቀን ውይይት የመሩት የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ የሆኑት ውብሸት አየለ ሲሆኑ፤ የሁለተኛውንና በዛሬው ዕለት የተደረገውን ውይይት ደግሞ የቦርዱ አመራር የሆኑት ብዙወርቅ ከተተ መርተውታል። በሁለቱም ቀን ውይይቶች ላይ የቦርዱ የሕግ ክፍል ባልደረባ በሆኑት ወንጌል አባተ አማካኝነት መመሪያዎቹ ላይ ሰፊ ማብራሪያ ተሰጥቶበት መድረኩ ለተሳታፊዎች ክፍት የተደረገ ሲሆን፤ ከመድረኩም ሁለቱም መመሪያዎች ላይ ሀሳብ አስተያየት ተሰጥቶበታል። ለመጀመሪያው ቀን ውይይት ከመድረኩ ለተሰጡት አስተያየቶች በሕግ ባለሞያው ወንጌል አባተ፣ የምርጫ ቦርድ የኮቪድ 19 አስተባባሪ በሆኑት ዶ/ር ኢማን አብዱልሀኪምና በቦርዱ ዋና ሰብሳቢ ብርቱካን ሚደቅሳ አማካኝነት ማብራሪያ ተሰጥቶባቸዋል። በተመሳሳይ መልኩ በዛሬው ዕለት ከመድረኩ ለተነሡት አስተያየቶች በአቶ ወንጌል አባተና በዶ/ር ኢማን አብዱልሀኪም አማካኝነት ማብራሪያ ተሰጥቶባቸዋል።
በሁለቱም ቀን ውይይቶች በተደረገው ሁለተኛ ዙር ምክክር፤ በቦርዱ ማቋቋሚያ ዐዋጆ ቁጥር 1133/2011 አንቀጽ 7 ንዑስ አንቀጽ 11 እና አንቀጽ 8 ንዑስ አንቀጽ 1 እንዲሁም የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ እና የምርጫ ሥነ-ምገባር ዐዋጅ ቁጥር 1162/2011 አንቀጽ 163 ንዑስ አንቀጽ 2 በተሰጠው ሥልጣን መሠረት በወጣው የምርጫ ፀጥታ አስከባሪ አካላት የአሠራር ሥርዓት እና የሥነ-ምግባር መመሪያ ላይ በሕግ-ባለሞያው ሰለሞን ግርማ አማካኝነት ሠፊ ገለጻ የተሰጠበት ሲሆን፤ ገለጻውን ተከትሎ ከመድረኩ ሀሳብ አስተያየት ተሰጥቶበታል። በመድረኩ መመለስ የሚችሉትን አስተያየቶች ሰለሞን ግርማ አማካኝነት መልስ ተሰጥቶባቸውና ግብዓት ተሰብስቦ የፕሮግራሞቹ መጠናቀቂያ ሆኗል፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 26 ዋ 32 ዋ 48 ዋ የመስመሩ LED flood flood አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 26 ዋ 32 ዋ 48 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 26 ዋ 32 ዋ 48 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 26 ዋ 32 ዋ 48 ዋ የመስመሩ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
2. ህገመንግሰቱ ጨለማ ቤት አስቀምጣችሁ ግረፉ፤ አሰቃዩ አይልም፡፡አሸባሪ እኛ ነን፡፡ ኢህአዴግ ይቅርታ ጠይቋል፤ ህዝቡም ይቅር ብሎናል፤ ህዝቡ እኛን ማሰር ነበረት፤በይቅርታ አልፎናል፡፡
4. ይህ ምክር ቤት አሸባሪ ድርጅት እንጂ ግለሰብን ብሎ አያውቅም። ጥላቻ ላይ ተመሰረተ የፖለቲካ አካሄድ ኪሳራ ነው። ዜጎችንም አላስፈላጊ ግጭት ውስጥ እያስገባ ነው ።
11. የአፍሪካ መሪዎች ያለቪዛ አፍሪካውያን በነጻ እንዲንቀሳቀሱ ሊያደርጉ ነው፡፡ አማራ በኦሮሞ፤ትግራይ በአማራ ክልል በነጻ መንቀሳቀስ ካልቻለ ስለ አፍሪካ አንድነት ለማውራት አንችልም፡፡አንድነትን እንሰበክ፡፡
12. የአማራ እና የትግራይን፤የኦሮሞ እና የደቡብ ወሰን ጉዳዮችን በዘላቂነት እንመልሳለን ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ ለተከበረው ምክር ቤት ገልጸዋል፡፡
14. በምስራቅ አፍሪካ ያለው ድንበር በቅኝ ገዥዎች የተሰራ በመሆኑ “አርቲፊሻል” ነው፡፡በቅኝ ገዥዎች ፍላጎት የተሰራ ነው፡፡ የኬኒያ፣ ኦሮሞ እና የቦረና ኦሮሞ በሁለት ሀገር ይኖራሉ፡፡በትግራይም ተመሳሳይ ነው፡፡ተመሳሳይ ባህል ያላቸው ሀገራት ሁለት ሀገር ሆነዋል፡፡
16. የአልጀርስ ስምምነት በፓርላማው ቀድሞ የጸደቀ ነው፡፡ለአፍሪካ መሪዎችም ደርሷል፡፡ ዓለምም ያውቀዋል፡፡መሆን የማይገባው ጦርነት አድርገናል፡፡ አስከፊ ጦርነት ነው፡፡ጦርነት እያስታመምን አንኖርም፡፡
17. ደቡብ እና ሰሜን ኮርያ እንድ እየሆኑ ነው፡፡ ኤርትራ እና ኢትዮጵያም መቀራረብ አለባቸው፡፡ ለብሄራዊ ጥቅም እንተጋለን፡፡የኤርትራ ህዝብ ወንድማችን ነው፡፡ ህዝብ ጠይቋል፡፡ ስለዚህ የተመለሰው የህዝብ ጥያቄ ነው፡፡
19. የወንድሜ ልጅ ባድሜ ላይ ሙቷል፡፡፡ ዋጋ ተከፍሏል፡፡ ባረንቱ ላይም ሙተናል፡፡የመሞት ጉዳይ ብቻ አይደለም፡፡ ብዙ ሃብት አፍሰናል፡፤ አሁን ወደ ሰላም እንመጣለን፡፡
20. ህወሀትን ከትግራይ ህዝብ ለዩት፡፡የትግራይ ህዝብ ማለት ህወሀት ማለት አይደለም፤ ጥላቻ እና ቂም ይብቃ፡፡የትግራይ ህዝብ ብዙ የመልካም አስተዳድር ችግር አለበት፡፡ውሃ መጠጣት እንኳን የማይቻልበት ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡
30. በኢትዮጵያ እና በኤርትራ ለ18 ዓመት ዓመታት ነግሶ የቆየውን ሞት አልባ ጦርነት ለማቆም የመፍትሄ እርምጃ እየተወሰደ ነው፡፡የሰላም ጥሪም ለኤርትራ ቀርቧል፡፡ ለሶስት ዓመት ሰፍኖ የቆየው አለመረጋጋት መሻሻል አሳይቷል፡፡አንዳንድ ቡድኖች ለውጡን አልደገፉም፡፡ይሁን እንጂ መንግስት ለሀገር አንድነት የሚሰራ ይሆናል፡፡
31. የኢኮኖሚ ማሻሻያው ያስፈለገው የውጭ ብድር ለመክፈል፤ የሚዘገዩ ፕሮጀክቶችን ቶሎ ለመጨረስ፤የስራ እድል ለመፍጠር፡የገቢ ስራዓትን ለማዘመን አስፈላጊ በመሆኑ ነው፡፡
32. በትንሽ ብር የጀመርነው ፕሮጀክት ከእጥፍ በላይ እየሆነ ነው፡፡ለዚህም ነው የግሉን ዘርፍ ማሳተፍ የተፈለገው፡ የመንግስት ሞኖፖሊ ሊቀር ይገባል፡፡ኔትወርክም ጥራት የለውም፡፡
34. መርከቦቻችን ቁመው ነው የሚውሉት፡፡ ጎረቤት ሀገራት ይበልጡናል፡፡ የሎጂክስትስ ስራችን ኋላቀር ነው፡፡ከዓለም 160ኛ ነን፤ ይህ ካልተስተካከለ ፈጣን ኢኮኖሚን መሸከም አንችልም፡፡
35. መጠኑ ይስፋም ይነስ እንጂ ሌብነት ከጫፍ እስከ ጫፍ አለ። በሃይማኖት ተቋማት በትምህርት ተቋማት በመንግስት ተቋማት አለ። ማሰር የማይችል መንግስት አድርጎ የሚያስበን ሰው አለ፤ ግን ማሰር ከአባቶቻችን ጀምሮ ነበር፤ አዲስ ነገር አይደለም፤ እጃቸውን መሰብሰብ ያለባቸው ግን አሉ።
36. ሃብት የዘረፉ ሰዎች ኢትዮጵያ ውስጥ አሉ፡፡ ሌቦች አሉ፡፡ሌቦች እንዳልታወቀባቸው ነገር እየሸረቡ ነው፡፡ እርምጃ እንወስዳለን፡፡ስርዓቱ እኩል አይን የለውም፡፡ አጣርተን እናስራለን እንጂ አስረን አናጣራም፡፡
40. በውስጥ ያለ ፍቅር ለአገር ብቻ ሳይሆን በዓለም እንደመጣለን፡፡ወደ ደቡብ ዛሬ ሂደን ነገ እናወያያለን፡፡ኦሮሞ ከሶማሊያ ፣አማራ ከትግራይ ጋርም አለመግባባት አለ፡፡እንፈታለን፡፡ እንደመር፡፡እንወያያለን፡፡
42. ገለልተኛ የፍትህ ተቋም እንገነባለን፡፡ የተሟላ ዲሞክራሲ የለም፡፡የተከማቸ ችግር ስላለ ቀስ እያልን እንፈታለን፡፡ የእስር ፍቺን በደም ማየት ተገቢ አይደለም፡፡ህግ ይሻሻላል፡፡
43. ሙስና አምስተኛው መንግስት ነው የሚባለው የተደራጀ መዋቅራዊ ቡድን በመሆኑ ነው፡፡ መዋቅራዊ በመሆኑ በመገናኛ ብዙኃን ጭምር በመታገዝ ልንታገለው ይገባል፡፡
45. “እኛ ተቸግረን ለልጆቻችን ችግር፣ ጥላቻ፣ ጸብና ግጭት ማውረስ የለብንም፤ እርቅና ሰላም ነው የሚያስፈልገን፣ኢትዮጵያውያን ለሰላም የሚከፈል ማንኛውንም ዋጋ ለመክፈል ዝግጁ መሆን አለባቸው”
46. እንደ ቴሌ፡ አየር መንገድ ፣የኃይል አቅርቦት ዘርፉ እና አንዳንድ የመንግስት ተቋማት የተወሰነው ድርሻቸው የሚሸጠው እዳቸውን ጭምር መክፈል ስላቃታቸው ነው፡፡ ለግል ዘርፉ ክፍት ማድረጋችን
47. በ2010 የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች ገቢ በ 7.7 ቢሊየን ወርዷል፡፡ የውጭ ምንዛሬውም ቀንሷል፡፡ በመሆኑም ጥቁር (የጓዳ) ገበያውን እንቆጣጠራለን፡፡የሀገሪቱ የውጭ እዳ ከ 24 ቢሊየን ዶላር በላይ ደርሷል፡፡
የሰልፉ አዘግጆች እንዳሉት ሰልፉ የሚካሄደው ምስጋና ለማቅረብ። ላለፉት በጣት የሚቆጠር ወራት የተሰራው ስራ እጅግ ተስፋ የሚሰጥና ህዝቡን ያረካ በመሆኑ ነው...
ዓመቱ ሊጠቃለል እየተቃረበ ነው፡፡ ከአዲስ አድማስ ጋዜጣ ጋር በነበረኝ የአንድ ዓመት ቆይታ፣ በፖለቲካዊና በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ የተለያዩ ጽሁፎችን ማቅረቤ ይታወሳል፡፡ ሆኖም በኢኮኖሚው ጉዳይ ብዙም አልሄድኩበት፡፡ እናም የዛሬው መጣጥፌን ትኩረት በኢኮኖሚው ላይ አድርጌአለሁ፡፡
በአዲስ አበባ ከተማ፣ ኮተቤ 02 ቀበሌ አካባቢ አንዲት አነስተኛ ባህላዊ ገበያ አለች፡፡ የአካባቢው አርሶ አደሮች ወደዚያች ገበያ ምርታቸውን ይዘው በመምጣት ከከተሜው ህብረተሰብ ጋር ይገበያያሉ፡፡ ባለፈው ሰሞን ባለቤቴ አስቤዛ ልትሸምት አብሬያት ሄጄ ነበር፡፡ እሷ እስከምትገዛ አካባቢውን ስቃኝ፣ አንዲት እናት በእጃቸው ዘንቢል አንጠልጥለው፣ በትከሻቸውም አዝለው ከገበያው ወጡ፡፡ እቃቸውን እኔ አጠገብ ያለ የመንገድ ጠርዝ ላይ አስቀምጠው የሚሸከምላቸው የቀን ሰራተኛ እያማተሩ፤ “ዘላለም ለማይሞላ ጉድጓድ!” ሲሉ ሰማኋቸው፡፡
“ሆዳችን ልጄ! ዘላለም የማይሞላ ጉድጓድ! እሱን ለመሙላት እድሜ ልክ መመናተል!...እዳ ነው እቴ!... ኤዳልኝ!”... አሉ ምርር ብለው፡፡ ቀጠልኩና “እንዴት ነው ገበያው ታዲያ?” በማለት ጠየቅኳቸው፡፡ “ምን እንዴት አለው ልጄ!...ዱሮ ሃያ ብር ይዘን መርካቶ ከሄድን ለወር የሚበቃ አስቤዛ ገዝተን እንመለስ ነበር---”ማሪኝ እናት መርካቶ!” ያስብላል፡፡ ዛሬ 20 ብር ባቶቢስ መርካቶ አድርሶ አይመልስህም፡፡ በዚያ ላይ ያልተወደደ ምን አለ? በመቶ ብር 3 ኪሎ ሽንኩርት ነው የምትገዛው፤ ቃሪያ በአቅሟ በመደብ በመደብ መሸጧ ቀርቶ እንደ ከረሜላ በቁጥር ሆኗል:: ያውም የሞተ ቃሪያ!...” ንግግራቸውን ቆም አድርገው አሻግረው ይመለከቱ ጀመር፡፡
ይህንን ሃሳብ የዚች መጣጥፌ መነሻ ያደረግሁት ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ በሀገሪቱ ያለው የዋጋ ንረትና የኑሮ ውድነት ሰውን እያማረረ መሆኑን ለማመላከት ነው፡፡ መማረር ብቻ አይደለም:: በተለይ እዚህ አዲስ አበባ በሚያገኙት ገቢ መኖር ስላልቻሉ ሰዎች ለልመና እየተዳረጉ መሆኑ እየተስተዋለ ነው፡፡ ሌብነትም ተስፋፍቷል፡፡ የቤት ኪራይ ያስመረረው አዲስ አበቤ፣ ወደ አጎራባች የኦሮሚያ ከተሞች እየተሰደደ ነው፡፡ በኮንዶሚንየም ቤቶች ተከራይተው የሚኖሩት የኤርትራ፣ የደቡብ ሱዳን፣ የኮንጎ፣ የኬንያ፣---- ስደተኞች ናቸው፡፡
በርግጥ ዱሮና ዘንድሮ አንድና ያው ሊሆኑ አይችሉም፡፡ ምንም ነገር ዱሮ በነበረበት ሁኔታ፣ መጠን፣ ዋጋ፣----ዘንድሮ ሊገኝ አይችልም፡፡ በነፃ የምንተነፍሰው አየር እንኳ የዱሮውና የዘንድሮው አንድ አይደለም፡፡ የዘንድሮው አየር በፋብሪካ ጭስ የተበከለ ሊሆን እንደሚችል መገመት ይቻላል፡፡ እናም ዛሬ ዛሬ ከፊል አየር፣ ከፊል የፋብሪካ ጭስ ስለምንተነፍስ እንደ ሞተር የማጓራት ዓይነት ባህሪ ሊታይብን ይችላል ይላሉ፤አንዳንድ ፌዘኞች፡፡
በሀገራችን ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ዋጋ ንሯል፡፡ ኑሮ ጣሪያ አልፎ ሰማይ ነክቷል:: በደመወዝ የሚኖረው ከተሜ፣ ደመወዙና ኑሮው አልተመጣጠኑም፡፡ በተለይ የቤት ኪራይ የሚቀመስ አልሆነም፡፡ ኢኮኖሚስቶች አንድ ሰው ከደመወዙ ላይ ለቤት ኪራይ እስከ 35% መመደብ እንደሚኖርበት ይናገራሉ፡፡ በእኛ ሀገር ግን በአሁኑ ወቅት የአንድ ሰው ደመወዝ ሙሉ ለሙሉ ለቤት ኪራይ ቢመደብም በቂ ሊሆን አልቻለም፡፡ የመንግስት ሠራተኛው “በአስማት ነው የሚኖረው” የሚለው አባባል ከቀልድነቱ በላይ ብዙ መልእክት የሚያስተላልፍ ይመስለኛል፡፡
ፓርላማ በነበርኩበት ወቅት “የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ቋሚ ኮሚቴ” ይመራ የነበረው በኢዴፓ ነበር፡፡ በዚያ ወቅት ያገኘናቸውን መረጃዎች በመመልከትና ዓመታዊ የመንግስት የበጀት ምንጮችን ግምት ውስጥ አስገብተን በመገምገም፣ መንግስት ብር እንደሚያትም ጥርጣሬ አደረብንና ለአንድ በወቅቱ ትልቅ ባለስልጣን የነበሩ የኢህአዴግ ሰው “መንግስት ብር ያትማል እንዴ?” የሚል ጥያቄ ስናቀርብላቸው፣ ከመጠን በላይ ተናደዱ፡፡ ነገሩ ለምን ነቃችሁብን ነው፡፡
ባለፉት ዓመታት የተገኘው ባለ ሁለት አኀዝ የኢኮኖሚ ዕድገት የመጣው “ብር በማተም” እና “ሀገሪቱን እዳ ውስጥ በመዝፈቅ” መሆኑን በቅርብ ጊዜ የወጡ መረጃዎች እያመለከቱ ነው፡፡ የዶ/ር ዐቢይ መንግስት ብር ማተምን ጋብ በማድረጉና ብድሩንም መጠኑን በመቀነሱ፣ የሀገሪቱ ዓመታዊ የኢኮኖሚ እድገት ተፈጥሯዊ ቁመናውን ይዞ መራመድ ጀምሯል የሚሉ ባለሙያዎች አሉ፡፡ ባለፉት 15 ዓመታት የነበረው የሀገሪቱ የግሽበት ምጣኔ 16.06 በመቶ ሲሆን ባለፈው ሐምሌ ወር የተመዘገበው አጠቃላይ የግሽበት ምጣኔ 15.5 በመቶ ነበር፡፡ በተናጠል ሲታይ የምግብ ዋጋ በሐምሌ ወር በ20.1 በመቶ ከፍ ብሏል፡፡ ይህ የዋጋ ንረት በተናጠል በእያንዳንዱ የምግብ ዓይነት ቢታይ ደግሞ የተለየ ገጽታ አለው፡፡ ለምሳሌ የሽንኩርትን ዋጋ ብናይ፣ ከአምስት ብር ወደ 30 ብር አሻቅቧል:: ይህም የዋጋ ማሻቀብ በመቶኛ ሲሰላ ወደ 500% ማደጉን ያመለክታል፡፡ የጤፍ ዋጋ ከብር 1ሺ500 ወደ 3ሺ500 አሻቅቧል፡፡ ይህም በመቶኛ ሲሰላ ወደ 133% አቅንቷል ማለት ነው፡፡ የትራንስፖርት ዋጋ፣ የቤት ኪራይና የመሳሰሉት-- ዋጋዎች እያሻቀቡ መሆኑ ታይቷል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የሀገሪቱ የሥራ አጥነት ምጣኔ 20% ደርሷል፡፡
አሳሳቢው ነገር የምግብ ዋጋ መናሩ ብቻ አይመስለኝም፡፡ በሚመጣው ዓመት የሚጠበቀው የምርት መጠን በፀጥታ ሁኔታ፣ በዝናብ እጥረትና በዝናብ መብዛት አደጋ ሊደርስበት እንደሚችል አመላካች ሁኔታዎች እየተስተዋሉ በመሆኑ ችግሩን አሳሳቢ ያደርገዋል የሚል ግምት አለኝ፡፡ በሌላ በኩል፤ አሁን የተገኘው “ለውጥ” ገፊ ምክንያት ተብለው ከሚጠቀሱት ውስጥ አንዱ የወጣቶች ሥራ አጥነት ነው ተብሎ ይታሰባል፡፡ በሥራ አጥነት የተማረረ ወጣት በፈጠረው ንቅናቄ፣ ኢህአዴግን ለሦስት ዓመታት በሰላማዊ ሰልፍ ሲያናውጥ ከርሞ፣ ከውስጡ የለውጥ ኃይል ፈንቅሎ እንዲወጣ አደረገው፡፡ በለውጡ እንቅስቃሴ ወቅት “ቤትና ሥራ ይሰጥሃል፣ የእከሌ ህንፃ ለአንተ ይሆናል፣ ያኛው የኢንቨስትመንት መሬት ከእንቶኔ ተቀምቶ ትከፋፈላለህ--” ተብሎ የተቀሰቀሰ ሥራ አጥ ወጣት፤ ቃል የተገባለትን ካላገኘ ለሌላ ነውጥ አይነሳሳም ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው፡፡
ለወጣት ሥራ አጦች የሥራ ዕድል ሊፈጠርላቸው እንደሚገባ አምናለሁ፡፡ የሥራ እድሉን የሚፈጥረው ግን መንግስት ብቻ ሊሆን አይችልም፡፡ ባለ ሀብቶች ትልቅ ሚና አላቸው፡፡ ይሁን እንጂ፤ በፀጥታ ችግር ምክንያት በአሁኑ ወቅት ኢንቨስትመንቶች ተቀዛቅዘዋል፡፡ በተለይም የእርሻ ኢንቨስትመንት ቆሟል ማለት ይቻላል፡፡ ስለሆነም የሥራ አጥነትን ችግር ለመቅረፍ ያለው አማራጭ ወይ እንደተለመደው ብር በማተም፣ የመንግስት ግንባታዎችን በማጧጧፍ፣ ወጣቶችን ወደ ሥራ ማሰማራት አሊያም ሌላ አማራጭ ማየት ነው፡፡ ብር ማተም ጊዜያዊ የስራ እድል ቢፈጥርም የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ክፉኛ ስለሚያናጋ ተመራጭ አይሆንም፡፡ እኔ ሌላ አማራጭ ይታየኛል - ሰፈራና አዲስ የመሬት ድልድል ማድረግ! ወደ ሰፈራና አዲስ የመሬት ድልድል ጉዳይ ከመሄዴ በፊት ተጨማሪ የኢኮኖሚ ጉዳዮችን ላንሳ፡፡
ባለፉት ዓመታት የኑሮ ውድነቱን እንዲህ ያናረው ምንድነው? የሚል ጥያቄ ሲነሳ፤ ኢህአዴግ “የኢኮኖሚ እድገቱ ራሱ የፈጠረው ነው” የሚለውን ጨምሮ በርካታ ምክንያቶችን ሲያቀርብልን ነበር:: በርግጥ “የኢኮኖሚ እድገት የኑሮ ውድነትም ሆነ የዋጋ ንረት አያመጣም” ብሎ መከራከር የሚቻል አይመስለኝም፡፡ ብቸኛም ባይሆን አንዱ ምክንያት ሊሆን እንደሚችል አስባለሁ፡፡ ቀደም ባሉት ዓመታት በመንግስት በኩል በተከፈቱ የኮብልስቶንም ይሁን፣ የኮንዶሚኒየም ቤት ግንባታ አሊያም የመንገድና የባቡር ሐዲድ ዝርጋታ ስራዎች ምክንያት ዜጎች ስራም ገቢም ነበራቸው፡፡ ይሄ ደግሞ የገቢ መጨመርን ያመጣል፡፡ ገቢ ሲጨምር የመግዛት ፍላጎት መጨመሩም ተፈጥሯዊ ነው፡፡ ከገቢ የሚነሳ ፍላጎት ሲጨምር አቅርቦት በቂ አለመሆኑም የሚጠበቅ ነው፡፡ የአቅርቦት በቂ አለመሆን ደግሞ ዋጋ ማናሩ አይቀሬ ነው፡፡ በዚህ ወቅት ያ ሁሉ ገቢ የለም፤ ሥራም የለም፡፡ የዋጋ ንረቱ ግን በተለይ በምግብ ምርቶች ላይ እንደቀጠለ ነው፡፡ ለምን ቢባል መልሱ፣ የህዝብ ቁጥር መጨመርና በቂ የምግብ እህል ምርት አቅርቦት ስለሌለ ነው፡፡ “አቅርቦት በቂ ያልሆነው ለምድነው?” የሚል ጥያቄ ስናነሳ ደግሞ “የተትረፈረፈ ምርት አለማምረት” የሚል መልስ እናገኛለን፡፡
የተትረፈረፈ የጤፍ ምርት፣ የተትረፈረፈ የማሽላ፣ የስንዴ፣ የገብስ፣ የበቆሎ፣ የሽንኩርት፣ የድንች፣ ወዘተረፈ ምርት ከተመረተ የተሟላ አቅርቦት ይኖራል፡፡ እናም ሸማቹ ዋጋ ተደራዳሪና ወሳኝ ኃይል መሆን ይችላል፡፡ አምራቹም የሚያዋጣው ሀቀኛ ዋጋ ላይ ይቆማል፡፡ ሌላው መነሳት የሚገባው ቀጣይ ጥያቄ “ታዲያ የተትረፈረፈ ምርት ለማምረት ችግሩ ምንድነው?” የሚል ይሆናል፡፡ ችግሩ ብዙ ምርምር የሚያስፈልገው አይደለም፡፡ አጭርና ግልጽ ይመስለኛል፡፡ ችግሩ መሬት ነው፡፡ አሁን ያለው የአርሶ አደሩ መሬት የበሬ ግንባር የምታህል ናት፡፡ እሷም ለዘመናት ስትታረስ የኖረች፣ የማምረት አቅሟ የነጠፈ ነው፡፡ እናም የነጠፈና የበሬ ግንባር የሚያህል መሬት በማረስ የተትረፈረፈ ምርት ሊገኝ አይችልም:: ይህም በመሆኑ ከሀገሪቱ ህዝብ 85 በመቶ የሆነው አርሶ አደር፣ የተትረፈረፈ ምርት አምርቶ፣ የገበያ ፍላጎትን ሊያሟላ ቀርቶ ራሱን መመገብ እያቃተው፣ ልጆቹን ወደ ዐረብ ሀገራት የመላክ አማራጭ ውስጥ መግባቱ ይስተዋላል፡፡ አሁን አሁን ደግሞ ወደ ዐረብ ሀገራት የሚደረገው ስደትም ቆሟል፡፡
ዛሬ ከተሜው በድለላ፤ ገጠሬው በቀን ስራ በትርፍ ጊዜው ሰርቶ በሚያገኘው ገቢ ኑሮውን እየደጎመ ሊሆን ይችላል፡፡ አነስተኛ የቤት ኪራይ ፍለጋ ወደ ከተሞች ጠርዝ ወጥቶ መኖር፣ አማራጭ የኑሮ መፍትሄ ተደርጎም ሊሆን ይችላል፡፡ ሌላም ሌላም አማራጮች እየተሞከሩ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ሁሉ ግን ዘላቂ መፍትሄ ሊሆን እንደማይችል ሁላችንም የምንገነዘበው ይመስለኛል፡፡ እናስ መፍትሄው ምንድነው? ያልን እንደሆነ፤ በእኔ በኩል አንድ መፍትሄ ይታየኛል፡፡ ይኸውም፤ የተትረፈረፈ ምርት ለማምረት ብቸኛው መፍትሄ፣ ለአርሶ አደሩ ተጨማሪ የእርሻ መሬት ማዘጋጀት ነው፡፡ “ተጨማሪ መሬት ከየት ይገኛል?” ለሚለው ቀጣይ ጥያቄ፣ በበኩሌ ሁለት አማራጮች ይታዩኛል፡፡ አንደኛ፤ በደርግ ስርዓት “የመንግስት እርሻ” ተብለው የተያዙና እስከ አሁን ድረስ በመንግስት ይዞታ ሥር ያሉ መሬቶች ሲሆኑ፤ ሁለተኛው አማራጭ፣ በየክልሉ ለኢንቨስትመንት ተብለው የተቀመጡ ማንም ያልያዛቸው መሬቶች ናቸው፡፡ እነዚህን መሬቶች በአካባቢው ላሉ ወጣት ሥራ አጥ አርሶ አደሮች አከፋፍሎ በግል እንዲያርሷቸው ማድረግ ወይም ወጣቶች በማህበር እየተደራጁ የህብረት እርሻ (union) እንዲመሰርቱ በማድረግ ማከፋፈል አስፈላጊ መሆኑ ይታየኛል፡፡
ሰፈራን በተመለከተ የደርግ ዓይነት ሰፈራ ማካሄድ በዚህ ወቅት የማይታሰብ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በአንድ ወረዳ ያልታረሱ በመንግስት ቁጥጥር ስር ያሉ ወይም መንግስት በባለሀብቶች በኢንቨስትመንት እንዲለሙ የያዛቸው መሬቶች ካሉ፣ ከዚያ ላይ የተወሰነውን ቀንሶ በወረዳው ላሉ ወጣት የአርሶ አደር ልጆች በማህበር እንዲያርሱት ማድረግ እንደ አማራጭ ሊታይ ይገባዋል፡፡ ትርፍ መሬት የሌለው ወረዳ ሲያጋጥም፣ ወረዳው ባለበት ዞን ውስጥ ባሉ ሌሎች ወረዳዎች መሬት ላይ እንዲሰፍሩ ማድረግ ይቻላል፡፡ ሁሉም ነገር ግን በጥናት ላይ ተመስርቶ፣ የአካባቢውን ህብረተሰብ በማማከር ሊከናወን ይገባዋል፡፡
መንግስት እነዚህንና ሌሎች ተጨማሪ የመፍትሄ ሃሳቦችን በጥናት ላይ ተመስርቶ የሚወስድ ካልሆነ በስተቀር ስራ አጥነቱ፣ የኑሮ ውድነቱም ሆነ የዋጋ ንረቱ የሚገታ አይሆንም፡፡ እንዲያውም በቀጣይ ጊዜያት አርሶ አደሩ ከራሱና ከቤተሰቡ ቀለብ ተርፎት ወደ ገበያ የሚያወጣው ትርፍ ምርት ስለማይኖረው፣ ገበያ ላይ በኪሎ ቀርቶ በስኒ የሚሸመት እህል ማግኘት የሚቻል አይመስለኝም፡፡ ይህ ደግሞ ዶ/ር መረራ ጉዲና ደጋግመው እንደሚሉት፤ የተራበ ሕዝብ ግልብጥ ብሎ ወጥቶ መሪዎቹን “መብላቱ” የሚቀር አይመስለኝም፡፡
መሬትን በሕዝብ ስም መንግስት እንዲያስተዳድር ከሚፈለግባቸው ምክንያቶች አንዱ ፈታኝ ሁኔታዎች ሲገጥሙ ሕዝብን ተጠቃሚ የሚያደርጉ እርምጃዎችን ለመውሰድ እንዲችል እንጂ፤ መሬቶችን አጥሮ ማንም እንዳይነካቸውና በአጠገባቸው ዝር እንዳይል ለመጠበቅ አይመስለኝም፡፡ ሕዝባችንን በዚህ ወቅት ከገጠመው የባሰ ፈታኝ ሁኔታ ሊገጥመው እንደማይችልም አስባለሁ፡፡ ስለሆነም፤ መንግስት ለሕዝቡ ብቻ ሳይሆን ለራሱም ህልውና ሲል አስቸኳይ እርምጃ መውሰድ ይጠበቅበታል:: እንደኔ እንደኔ፣ በመጪው የምርት ዘመን፣ በርካታ ጠፍ መሬቶች ማረስ ለሚችሉ የአዲሱ ትውልድ አርሶ አደሮች ተከፋፍለው በግልም ይሁን በማህበር እንዲታረሱ ቢደረግ፤ ለመንግስትም፣ ለከተሜውም ሆነ ለገጠሩ ሕዝብ በነፍስ መድረስ ሆኖ ይታየኛል፡፡
የአደጋ ዝግጁነት ፈንድ አቋቁሞ ሰዎች እስከሚራቡና ቀያቸውን ለቀው እስከሚሰደዱ ድረስ ከመጠበቅ ይልቅ ያንን ፈንድ በማህበር የተደራጁ ዜጎች፣ በአነስተኛ ወለድ እንዲወስዱ ወይም እንደ ትራክተር ያሉ ዘመናዊ የእርሻ መሣሪያዎችንና ምርጥ ዘር ጭምር በማቅረብ አስፈላጊውን ሀገራዊ ምርት እንዲያመርቱ ቢያደርግ፣ አደጋን መከላከል ብቻ ሳይሆን አደጋን ማስወገድ ይቻላል የሚል እምነት አለኝ፡፡
More in this category: « አዋሽ ወይን ጠጅ ፋብሪካ ሁለት አዳዲስ ምርቶች ለገበያ አቀረበ	ዳሸን ባንክ በሼህ መሐመድ ሁሴን አሊ አላሙዲ ስም ቅርንጫፍ ከፈተ »
አንዱዋለም አራጌ፣ እግዚአብሄርን የሚፈራ፣ የልጆች አባት፣ የሰላማዊ ትግል አርበኛ ነዉ። አንዱዋለም ስለ ትጥቅ ትግል ያለዉን አመለካከት አውቃለሁ። በየትኛዉም መድረክና ፍርድ ቤት፣ መጽህፍ ቅዱስ ላይ እጄን ጭኜ የምመሰክረዉ ነዉ። አንዱዋለም አራጌ የግንቦት ስባት አባል ወይንም ሽብርተኛ ነው የሚለውን፣ በምን መስፈርትና መልኩ ልቀበለው አልችልም።
ዛሬ ስለአንድ የማክበረውና የማደንቀው ወዳጄ፣ የኢትዮጵያ አንጋፋ ልጅ መጻፍ ፈለኩ። አንዱዋለም አራጌ። « የግንቦት ሰባትን ተእልኮ ለማስፈጸም አገር ዉስጥ በሕቡእ (ስዉር) ይንቀሳቀሳል በሰላማዊ ትግል እንታገላለን የሚሉ የፓርቲዎችን ሽፋን አድርጎ ሲንቀሳቀስ የነበረ በመሆኑ በቂ ማስረጃ አቅርበናል» የሚል ክስ ነው አቃቤ ሕግ ያቀረበበት።
አንዱዋለም ያደርጋቸው የነበሩ እንቅስቃሴዎች በሙሉ ሲያደርግ የነበረው በግልጽና በገሃድ ነበር። ለተለያዩ ፓልቶክ ክፍሎች፣ አገር ዉስጥና በዉጭ ለሚገኙ ሜዲያዎች በርካታ ቃለ መጠይቆችን ሰጥቷል። በአገር ቤት፣ በአንድነት ፓርቲ ዉስጥ ሆነ በተለያዩ ቦታዎች በተደረጉ ዉይይቶችና ስብሰባዎች ያቀረባቸው ንግግሮች በሙሉ የተደበቁ አይደሉም። ዉጭ ካሉ ኢትዮጵያዊያን ጋር (አንዱም እኔው ነበርኩ) ፣ ብዙ ጊዜ በስልክ ሃሳቦችን ተለዋዉጧል። በስልክ ያደረጋቸው ንግግሮችም፣ 24 ሰዓት የሰላማዊ ተቃዋሚ መሪዎችን ስልክ በሚጠልፈው ቴሌ ዘንድ የተሰሙ ናቸው። ቤቱና ቢሮዉ ከላይ እስከ ታች ተበርብረዉ ፣ የሚስጥራዊ የኮሚኒኬሽን መሳሪያዎች፣ ቦምቦች፣ ፈንጂዎች፣ ሚስጥራዊ ሰነዶች አልተገኙም። ኤሜሎቹ በሙሉ ተነበዋል። አንዱዋለምን ከግንቦት ሰባት ጋር የሚያገናኝ፣ በሕቡእ እንቅስቃሴ እያደረገ እንደሆነ የሚያመለክት አንዳች መረጃ አቃቤ ሕግ አላቀረበም። የእድሜ ልክ እስራት የተፈረደበት ፡ አንደኛ አቃቤ ሕግ ምስክር አስጠንቶ፣ ዳኞችም ደግሞ ከደህንነት ሃላፊዎች መመሪያ ተሰጧቸው ነው።
በጣም ያሳዝናል። እንደ አንዱዋለም አራጌ አይነት አገር ወዳድ ዜጎች፣ አገራቸዉን በመዉደዳቸው፣ የሕዝብ መብት ይከበር በማለታቸው፣ «ሽብርተኞች» በሚል አሳዛኝ ክስ ሲታሰሩ ማየት፣ አገራችን ኢትዮጵያ ዜጎች ቀና ብለው የሚራመዱባት ሳይሆን ፣ አሳፋሪ ድራማ የሚካሄድባት፣ ሕግ መቀለጃ የሆነባት አገር መሆኗ፣ በርግጥ ልብን የሚያደማ ነው።
ገዢው ፓርቲ ለአሥራ ሰባት ቀናት ካደረገው ስብሰባ በኋላ እስረኞችን እንዲፈታ ቃል ቢገባም እስካሁን እንደዉም ሌሎችን ማሰር ቀጠለ እንጂ የተፈታ የለም። አሁንም ኢሕአዴጎች ወደ ሕሊናቸው ተመልሰው ፣ በአደባባይ ቃል የገቡትን እንዲጠብቁ ፣መልካም ነገር እንዲያደርህጉ እነርሱን ማነጋገርና ለማሳመን መሞከር፣ ማበረታታት ተገቢ ነዉ የሚል እምነት አለኝ።
ሆኖም ግን ሁሉንም ነገር ከነርሱ ጠብቆ ቁጭ ማለቱ ግን፣ እጅግ በጣም ትልቅ ስህተት ነው። እነርሱ ቢሰሙ መልካም ነዉ፤ ካልሆነ ግን እያንዳንዳችን መብታችንን የማስከበር ሃላፊነት ያለብን ይመስለኛል። እነ አንዱዋለም ታስረዋል። ነገ እያንዳንዳችን ቤት ይንኳኳል ። ዛሬ ሊመቸን ይችላል። ነገር ግን ለሕይወታችን ምንም ዋስትና አይኖረንም። አንድ የመንግስት ባለስልጣን ፊታችንን አይቶ ከጠላን፣ በቀላሉ ወደ ወህኒ ሊወረወረን የሚችልበት ሁኔታ እንዳለ ማወቅ አለብን። አለን የምንለውን ቢዝነስ አንዱ ከፈለገዉ፣ «ያለ የሌለዉን እያመጡ፣ ይሄን ያህል ግብር ክፈል» ተብለን ከጨዋታ ዉጭ በቀላሉ ልንሆን የምንችልበት አገር ነዉ ያለችን። አቤት የምንልበት የሕግ ስርዓት የለም። አብዛኞቹ ዳኞች በመመሪያ የሚፈርዱ ካድሬዎች ናቸው። በመሆኑም፣ ኢትዮጵያ፣ ሕግ የበላይ የሆነባት፣ ለሁሉ ዜጎቸ እኩል የሆነች፣ ኢትዮጵያዊያን ሳይፈሩና ሳይሸማቀቁ ሃሳባቸውን በነጻነት መግለጽ የሚችሉባት፣ መቀባባል፣ ይቅርታ፣ ፍቅር፣ ሰላም ፣ ፍትህና ወንድማማችነት የሰፈነባት፣ የበለጸገች አገር እንድትሆን፣ እያንዳንዳችን የድርሻችንን መወጣት አለብን። ዳር ሆኖ ተቀመጦ ማውራት ይብቃ። ሌሎች ለምን እንዲህ አላደረጉም ብሎ መክሰስ ይብቃ። ሌሎች ሞተው በነርሱ አስክሬን ላይ ተረማመደን ለመሻሻል መሞከር ይብቃ። አገራችን የእስክንደር፣ ወይንም የአንዱዋለም፣ ወይንም ዶር መራራ ጉዲና፣ ወይንም ኮሎኤል ደመቀ ብቻ ሳትሆን የሁላችንም ናት፣ ሁላችንም ተስፋ ሳንቆርጥ፣ ሌሎች ነጻ እንዲያወጡን ሳንጠብቅ፣ የድርሻችንን እንወጣ።
የጎንደሩ የጥቂቶች ኪነት በሀሣብ ማሸነፍ አቅቶት ከቆየ ብዙ እንቁጣጣሾች አለፉ ፡፡የታሪክ መአት ቢያወራም የስንክሣር አቧራ ቢያቦንም ኮተታም ደብተራ ከመባል ውጭ ምንም አልፈየደለትም ፡፡
መለስ ዜናዊን የአበበ ጩሄት አልገደለውምና ዝም ብላችሁ ያልሆነን ነገር እያዳረሳችሁ አትኑሩ:: ያ ባንዳ ቀላል ሰው አልነበረም:: መአት የውስልትና አክሮባቶችን በክፉኛ ይችል ነበርና! እንኳንስ የአዳራሽ ጭሆትን ይቅርና የዛሬዎቹ የዲያስፖራ ሸንጎ “ዴሞክራቶች” አባላት እነ ኣረጋዊ የወያነ ሊቀ መንበርና እነ ግደይ የወያነ መከላከያ ሚኒስተር በነበሩበት ስዓታት ላይ ምድረ ትግራይ ያሳለፈውንም ገሃነመ እሳትን ተወጥቶት ሲያበቃና ቆየት ብሎም ቀደምተኛው ሊቀ መንበራችን ይሉት እንደነበረ፣ “ለምሳ ያሰቡትን ለቁርስ እያደረሰ” አልነበር እንዴ ለስደት እና ከአርባ አመታት በኋላም ደግሞ ይሄው “ለዴሞክራትነት” ያበቃቸው:: ከቀደምተኛው ሊቀ መንበራችን የሚለይበት ደግሞ አንድ ሌላው ጠባዩ፣ ዋና ጠላት ብሎ የሚለውን አይገድልም፣ እንዲያው ወደ ውጭ አባርሮ በቁመናቸው ሆነው ብቸኛ ሊቀመንበርነቱን ሲመገብ እንዲያዩ ያደርግማ አልነበር እንዴ? ምናልባት አበበንም እንደ ዋና ጠላት ቆጥሮት ሊሆን ይችላል በሂይወቱ እንዲቆይ የፈቀደው እንጂ ስንቱ ለጋ የትግራይን ልጅ እማ በጠቅላላው አለም አቀፍ እየተፈራረቁና ከየናቱ ጉያ እየመንጠሉ እያወጡ ፈጁትና-ደፉት አይደል እንዴ!
መለስ ዜናዊን በጨረር አድርጎ የገደለው WEST ነው!! የማሌሊት ስለላ ክፍል አጣርቶ የመለስን አሟሟት ጉዳይ ከደረሰበት በኋላና ለህዝብም ሊያስታውቅ አንድ ቀን ሲቀረው፣ ምናልባት በነጋታው ምንም ሳንከፍለው የእድራችን አባልም ሳይሆን እንዲያው ዝም ብሎ ጡሩምባ ነፊ ይሆንልናል በሚል ተስፋ ለህዝብ ባስታወቁበት ዋዜማው ዕለት ላይ ሰው ልከው “ሚስጢሩ” እንዲደርሰኝ አድርገው ስለነበረ ነው ይሄው ምንም እንኳን በዚያን ጊዜ የባንዳ ሞት ጡንባ ነፊ ሆኘ ለመገኘት ፈቃደኛ ባልሆንም ግን አሁን እናንተ በትክክለኛው አለም መኖርን ትላመዱ ዘንዳ ይጠቅማል በማለት ተስፋ ያደረውን አደባባይ የሚያውቀውን ሚስጢር እያካፈልኳችሁ ያለሁት! WEST’ም ይሄንን ጉዳይ ያካሄደው ምናልባት መለስ፣ የዓድዋንና የቴምቤንን ልጆች በሚያናክስበት ለከት የለሽ ለከቱ ራሳቸው ምእራቦቹ ዘንዳም ሊጠቀምበት ስለሞከረ ሳይሆን አይቀርም ይባላል! ይሄን የመጨረሻውን አረፍተ ነገር ግን አደራ ብዙም ሰው በተለይም ምእራቦቹ እንዳይሰሙት በሚስጥር ያዙት!! Ha..Ha..!
ነው ቀደምት ፀሃፊ ነው መምሪያ የውጭ ጉዳይ ግምገማዎች ላይ ያለው ስምዎ አሁን የሰልጣኞቹ በጣም ነው ፓስፖርት መጠቀም በቀዳሚ ግምገማዎች ሂደት ውስጥ በደደቢትማዕከላዊ ባንክ ነው ፊሊፒንስ, ይታወቃሉ በጣም በተለይም ፓስፖርት በመስጠት ከባድ የደህንነት ይገናኛሉ, ደህንነት የሆነው የህትመት. በቀዳሚ ግምገማዎች በይፋ ከዚያም ተጠቃሚ"የሚለውን ግምገማዎች ላይ ወደ የምርት ዩኒት.
ሆኖም ሆኗል ዓም ቀደምት ፀሃፊ አዳዲስ ግምገማዎች, በይፋ ይገናኛሉ ጊዜ ፓስፖርት አሁን ወደ ወይም እንዲተካ ውስጥ የህትመት የግል ድርሻዎን. አሁን እሺ ነው እንደ ፀሃፊ ነበር"እርሱ ወደ ስምምነት እና አሁን ያ እርሱ ፕሬዘዳንት በጣም. አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ጋር ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን በእርሱ የጽሁፍ ምላሽ እንዲህ ብሏል በጣም, ሊቀመንበር እና በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ነው የምርት ዩኒት, የኢትዮጵያ ኩባንያዎች እነርሱ ያትሙ የኢትዮጵያ ፓስፖርት ሳይሆን የተባበሩት ግራፊክ አገላለጽ የታዘዘ. ይህ የግል ኩባንያ ግምገማዎች ብለዋል ያሉት እና የገዢ ነው አቅርቦቶች እና መሳሪያ በእርስዎ ስለጀመሩ ፓስፖርት. አንድ ጋር መፈረም ስምምነት ላይ የህትመት ነው አዲሱ ፓስፖርት ምክንያቱም ግርጌ ቢሮ እሷ. ጋር ይገናኛሉ በመስጠት ቅድሚያ ወደ ግምገማዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ውስጥ የደህንነት የህትመት ተጨማሪ ጊዜ ሳይሆን በቀዳሚ ግምገማዎች አንድ ስምዎ.
የደህንነት የህትመት የገቢ የሚሰጡዋቸውን, አጋዥነት. በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ, ሪፖርቱ መሆኑን ኮሚሽን በግራ ቅድሚያ ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ዘንድ ግምገማዎች በዚህ ትዕዛዝ ነው ወደ ስምምነት እነርሱ ነው ፓስፖርት. አንድ ነው የመጀመሪያ አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ፈቃደኛ ግምገማዎች በይፋ አንድ ነገር በተለይም መሆኑን ሪፖርቱ አዳዲስ ግምገማዎች አሁን እንደ ወረቀት ነው ፓስፖርት ውስጥ ስሎቬኒያ, የአገር. 'እኔ አንድ ነን ቅድሚያ በመንፈስ, ሰርጥ አሀድ ይሆናሉ, የሚሰጡዋቸውን ስለጀመሩ ቅድሚያ የታዘዘ ስምምነት መሆኑን የበለጠ መጠቀም ነው. ስለዚህ ለሁሉም ዓላማዎች እና ዓላማዎች, አሁን እንደ የግል አሀድ ይሆናሉ. ስለዚህ 'ግምገማ ላይ አንድ ነገር ቀይ ባንዲራ 'ማለትም አዳዲስ ግምገማዎች. የሚሰጡዋቸውን ሰዎች ደግሞ እሱ እንዳለው ያ ብቻ ሆኖ ነው. ግምገማዎች በቀዳሚ ግምገማዎች አሁን አሁን ይገናኛሉ የምርት ዘመን ፓስፖርት.
እቲ ስድራ ቤት ዚብል ኣምር ሎሚ መሰረታዊ ዝኾነ ለውጢ ይገብር ኣሎ። ፈደራላዊ ኮሚሽን ውህደት ንስድራ ቤታዊ ሕቶታት (COFF) ነታ ስድራ ቤት እትብል ሓሳብ ብብዙሕ ገጻት ይገልጻ፡
ስድራ ቤት ከም ሓንቲ ማሕበራዊ ትካል- ሰብኣይን ሰበይትን፡ ወለዲ፡ ቆልዑ፡ ሓጎታትን- ኣብ ስዊዘርላንድ ብዙሕ ሕግታትን ስርዓታትን ትውስን። ንኣብነት፡ ናይ ስድራ ቤት ኩነታት ንመጠን ዚኽፈል ግብሪ፡ ዚወሃብ ሓገዝን ናይ መንግስቲ ኣገልግሎት ንምርካብን ይውስን።
” አሁን በአገሪቱ ከሕገመንግስት ዉጭ በሰዉ ልጅ ላይ እየተፈፀመ ያለዉን የሰበዓዊ መብት ጥሰት ማስቆም ስላለባቸዉ ፓርላማዉ ከእሳቸዉ ጋር ሊወያይ ይፈልጋል። እኛም እንደ ፓርላማ አባላት መጠየቅ የምንፈልገዉ የሰዉ ግድያ ለምን አልቆመም? በመንግስት በኩል ይህን ለማስቆም እስካሁን ምን እየተሰራ ነዉ? ይህን ለማስቆም ምን መደረግ አለበት፣ ለምን አልቆመም፣ ለምን አላስቆማችሁም? የሚሉ ጥያቄዎች በዋናነት የሚነሱ ጥያቄዎች ናቸዉ።»
ሙሉ በሙሉ ኢህአዴግ የሚወከልበት የተወካዮች ምክር ቤት አቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ አገሪቱ የገባችበትን ብሄር ላይ ያተኮረ ግጭት አስመልክቶ ባስቸኳይ ማብራሪያ እንዲሰጡዋቸው ጠይቀው ምላሽ ባለማግኘታቸው ሁለት መደበኛ ስብሰባ አለማድረጋቸው ተሰማ። አቶ ሃይለማሪያም ማብራሪያ እስከሚሰጡ ድረስም መደበኛ ስብሰባዎችን ለማቋረጥ አቋም መያዛቸው ታውቋል።
ሪፖርተር የምክር ቤት ምንጮቹን ጠቅሶ ሲዘግብ ጥያቄውን ያቀረቡት ምን ያህል እንደሆኑ በአሃዝ አልተመለከተም። ይሁንና ሁለቱ በፓርላማ ሰፊ መቀመጫ ያላቸው ኦህዴድና ብአዴን መሆናቸውን ገልጿል። እንደ ፓርላማ መቀመጫ ስሌት ከሆነ ይህ ቁጥር የፓርላማው አብላጫ ነው።
ኦህዴድ 178፣ ብአዴን 134 ወንበር አላቸው። አጠቃላይ ካለው 547 የፓርላማ መቀመጫ ውስጥ ሁለቱ ድርጅቶች 312 መቀመጫዎች አሉዋቸው። ሰፊ የሕዝብ ቁጥር፣ የቆዳ ስፋትና ሰፊ የፖለቲካ አቅም ማንቀሳቅስ የሚችሉት ሁለቱ ድርጅቶች ወደዚህ ውሳኔ ከመድረሳቸው በፊት በየድርጅታቸው መክረዋል። የደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች ክልል 108፣ ትግራይ ክልል 37፣ አዲስ አበባ 23 መቀመጫዎች ሲኖሯቸዉ፤ ቀሪዉ በሌሎች አጋር ድርጅቶች መሆኑን ዘገባዎች ይጠቁማሉ።
የአገሪቱ ትልቁ የስልጣን አካል የሆነው የኢህአዴግ ፓርላማ፤ የኢህአዴግ ” ሊቀመንበርና” ራሱ ፓርላማው ጠቅላይ ሚኒስትር አድርጎ የሰየማቸውን አቶ ሃይለማርያም ማብራሪያ እንዲሰጡት ላቀረበው ጥያቄ ከምክትል አፈጉባኤ ወይዘሮ ሽታዬ ምናለ ምላሽ እየጠበቁ መሆናቸውን ያመለከተው ዘገባ በዚሁም የተነሳ ” ባለፈው ሳምንት ሐሙስና ማክሰኞ ታህሳስ 10 ቀን 2010 ዓ.ም. መካሄድ የነበረበት የፓርላማው መደበኛ ስብሰባ አለመካሄዱ ታውቋል” ብሏል።
በህወሃትና በሁለቱ አጋር ድርጅቶች መካከል ውስጥ ውስጡን ሲሰማ የነበረው ቅሬታ ወደ አደባባይ ከወጣበት ጊዜ አንስቶ በርካታ ጉዳዮች ቢነሱም ፓርላማው በዚህ ደረጃ የማፈንገጥ ምልክት ያሳያል የሚል ግምት አልነበረም። አቶ ሃይለማሪያምን ሊሞግት ጥሪ ያቀረቡት ሁለቱ ድርጅቶች ምን አቋም እንደሚይዙ በሪፖርተር ዜና አልተብራራም። ይሁን እንጂ አሁን ስጋት እየሆነ በመጣው የዘር ግጭት ላይ ያተኮረ መሆኑ ግን ተመልክቷል።
በምክር ቤቱ የአሠራርና የአባላት ሥነ ምግባር ደንብ መሠረት የምክር ቤቱ አባላት ጠቅላይ ሚኒስትሩን በወር አንድ ጊዜ ጠርተው ትኩረት ባደረጉበት የሥራ አፈጻጸማቸው ላይ ማብራሪያ መጠየቅ እንደሚችሉ፣ እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዓመት ሁለት ጊዜ ዝርዝር የሥራ አፈጻጸም ሪፖርታቸውን ለምክር ቤቱ እንዲያቀርቡ ግዴታ ይጥልባቸዋል፡፡
በዚሁ ግዴታ መሰረት አቶ ሃይለማሪያም ጥሪውን ተቀብለው ለሚሞገቱት ምላሽ መስጠት ግዴታቸው ነው። እንደሚባለው ፓርላማው ካመረረ ከዛም በላይ አቋም ሊወስድባቸው በህግ የተደገፈ መብት አለው። ዘገባው መደበኛ ስብሰባዎች መቋረጣቸውን ሲጠቁም ፣ የምክር ቤቱ ቋሚ ኮሚቴዎች በፕሮግራማቸው መሠረት ኃላፊነታቸውን በመወጣት ላይ መሆናቸውን ምንጮች እንዳረጋገጡለት ጽፏል።
አባ ዱላ ገመዳ አሁን በአገሪቱ በተለይም በኦሮሞ ሕዝብ ላይ እየተፈጸመ ባለው ግድያና ረገጣ ሳቢያ በአፈ ጉባኤነት ለመቀጠል እንደሚቸገሩ መናገራቸው አይዘነጋም። በአማራና በኦሮሚያ ክልል የህዝብ እንቢተኛነት በማየሉ የህወሃት ወዳጅ የነበሩት ኦህዴድና ብአዴን እያደር ወደ ህዝብ ሃሳብ መመለሳቸው በድርጅቱ ውስጥ መፈርከስን፣ አለመተማመንን፣ ማፈንገጥን ማስከተሉ በድርጅት ልሳኖችና ደጋፊዎች ዘንድ በተደጋጋሚ የሚነሳ ጉዳይ ነው። ሁለቱ ድርጅቶች በህዝብ ለህዝብ ስብሰባቸው ላይ ያሳዩት መናበብ፣ ብአዴን ልደቱን በጨፌ አዳራጭ ሲያከብር አባዱላ ያቀረቡት ደምና እትብትን ያቆራኘ ንግግር፣ ” የኦሮሞ ደም ደሜ ነው፣ የማራ ደም ደሜ ነው” የሚሉት መፈክሮች በእርግጥም ሁለቱ ድርጅቶች ወዴት እያመሩ ነው? የሚል ሃሳብ ካስነሳ ቆይቷል።
ባለተለመደ ሁኔታ አቶ ለማ መገርሳ በተለያዩ መድረኮች የሚያሰሟቸው ንግግሮች ላለፉት 25 ዓመታት በኢህአዴግ ደረጃ ያልተለመዱ፣ እንደውም የማይወደዱ፣ ልብን የሚነኩና የላላውን ኢትዮጵያዊነት የሚያነሳሱ መሆናቸው፣ በኢትዮጵያ የዘር ፍጅት ያሰጋቸውን ተስፋ እንዲያዩ ያደረገ መሆኑ ጽንፈኞች ኦህዴድን እንዲያጥላሉ ምክንያት ሆኗቸዋል።
ከአቶ ጁነዲን ስንብት በሁዋላ አቶ አባዱላ የገነቡት ኦህዴድ ይዘቱ ” ሲፋቅ ኦነግ” በሚል መለስ በለጋው ዘመን ሲሞላፈጡበት የነበረው ዓይነት አለመሆኑንን ብዙዎች ይናገራሉ። ከዛን ጊዜ ጀምሮ እየበሰለ የመጣውና የተማረውን ክፍል ያካተተው ኦህዴድ በተለይ ዛሬ ላይ በስልክ፣ በሚሞ፣ በቀላጤ ” ይህን አድርግ” የማይባልበት ደረጃ መድረሱን የሚናገሩ ክፍሎች፣ በተመሳስይ ብአዴን ውስጥ ከውስን አመራሮች በቀር ተመሳሳይ አቋም መኖሩን ያሰምሩበታል። ይህ አሁን በፓርላማ ደረጃ የተነሳው ሃሳብም የዚሁ የሁለቱ ድርጅቶች አመራሮች ብስለት ያመጣው መሆኑንን ያምናሉ። እናም አሁን ፓርላማው ያፈነግጥ ይሆነ? ኢህአዴግ ከኢህአዴግ ሊያፈነግጥ? ግንባሩ ወዴት? አቶ ሃይለማሪያም የሚመሩት ድርጅት ከማን ጋር ሊያብር ይገባዋል?
የኦሮሚያ ክልል የሚያወጣቸው መረጃዎች ሚዛን የሚደፉ ይመስላሉ። አንድ ትልቅ እውነት ፤ ጨለንቆ አካባቢ ምንም ቦታ ከሶማሌ ክልል ጋር አይዋሰንም። በምዕራብ ሀረርጌ...
ታዋቂው የሥነ ልቡና ምሁር ሮልፍ ዶብሊ ‹አጥርቶ የማሰብ ጥበብ› በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ እንዲህ ይላሉ፡፡ እንበልና አንተ የመድኃኒት አስተዳደር ኃላፊ ነህ፡፡ ለረዥም ግዜ ታምሞ የአልጋ ቁራኛ ለሆነ ሰው የሚሰጥን መድኃኒት በተመለከተ እንድትወስን ቀረበልህ፡፡ መድኃኒቱ ከባድ የሆነ የጎንዮሽ ችግር አለው፡፡ ከሚወስዱት መካከል 20 በመቶዎቹ ሊሞቱ ይችላሉ፡፡ 80 በመቶዎቹን ደግሞ የማዳን ዕድል አለው፡፡ ይህን መድኃኒት ሰውዬው ይውሰድ ወይስ አይውሰድ? የሚለውን ጉዳይ እንድትወስንበት ፊትህ ላይ ቀረበ፡፡
ብዙዎች ይላሉ ሊቁ ከአምስት ሰዎች አንዱን የሚነጥቀውን ይህንን መድኃኒት ሰውዬው ይውሰድ ብለው ለመፈረምን ይፈራሉ፡፡ በሰው ሞት ላይ መፈረም ወይም በሰው ሕይወት ላይ መፍረድ አድርገው ይቆጥሩታልና፡፡ በቶሎ የሚታያቸውም 20 በመቶ ሰዎችን ይጎዳል የሚለው እንጂ 80 መቶ ሰዎችን ይጠቅማል የሚለው አይደለም፡፡ ምናልባትም ከመድኃኒቱ በኋላ ሰውዬው ቢሞት ሚዲያውም ሆነ ሰዎች የሚያወሩት ወሬ የሚገድል መድኃኒት ወስዶ መሞቱን የሚገልጥ ሊሆን ይችላል፡፡ ምናልባትም ባንተ ውሳኔ መድኃኒቱን የወሰዱ ተከታታይ ሦስት ሰዎች ሊሞቱ ይችላሉ፡፡ ይህ ደግሞ በአንተም፣ በሆስፒታሉም፣ በታካሚዎቹም ሆነ በኅብረተሰቡ ዘንድ ‹ለምን ወሰነ? ለምን አይተወዉም ነበር? ለምን አይቀርበትም?› የሚሉ ጥያቄዎችን ሊያስነሣ ይችላል፡፡ እነዚያ በተከታታይ ሞትን የቀመሱት ወገኖች ከጠቅላላው ውጤት 20 በመቶው ውስጥ መሆናቸውን የሚመለከት አይኖርም፡፡
ይህ ነው ሰዎችን ከዝምታ ይልቅ ተግባርን እንዲፈሩ የሚያደርጋቸው፡፡ ሮልፍ ዶብሊ ይህን ሁኔታ በኛ ብሂል ‹መተው ነገሬን ከተተው› ወይም በእርሳቸው ቋንቋ ‹the omission bias› ይሉታል፡፡ የማይወስንና የማይሠራ ከሚወስንና ከሚሠራ ሰው ይልቅ የተሻለ ነገር እንዳደረገ የሚቆጠርበት አዝማሚያ ነው፡፡ ከሚመጡ ሚሊዮን መልካም ውጤቶች ይልቅ የሚከሠቱ አንድ ሺ ስሕተቶችንና ጥፋቶችን አጉልቶ በመመልከት ‹ቢቀርስ› የሚል ውሳኔ፡፡
አንዳንድ እናቶች ልጆቻቸውን ለምን እንደማያስከትቡ ሲጠየቁ ‹ልጄ ሲከተብ ይታመምብኛል፤ የእገሌም ልጅ ታምሟል› ይላሉ፡፡ ክትባት ልጆች በበሽታ የመያዝ ዐቅማቸው የሚጨምርላቸው ቢሆንም አነስተኛ በመሆነ መጠን ግን በክትባት ምክንያት የሚታመሙ ልጆች አሉ፡፡ ልጆቻቸው በክትባት ምክንያት ከሚጠቀሙት ሚሊዮን ሕጻናት ወገን ከሚሰለፉ ይልቅ ከሚታተሙት መቶ ሕጻናት ጋር ሊሰለፉ ይችላሉ ብለው ይፈራሉ፡፡ ከዚህ ሁሉ ጭቅጭቅ መተው የተሻለ ምርጫቸው ነው፡፡ አጠቃላዩን ነገር አያዩትም፡፡ ውሳኔያቸው ሊያስከትል ከሚችለው መልካም ውጤት ይልቅ ሊያመጣ የሚችለውን ፈተና ይፈሩታል፡፡ ክትባት ልጆችን ብቻ ሳይሆን ማኅበረሰብንም ከበሽታ የሚጠብቅ ነው፡፡ በክትባት ምክንያት በሽታን የመቋቋም ዐቅም ያዳበረ ልጅ ሌሎችን በሽታ አይበክልም፡፡ ነገር ግን ይላሉ፡፡
ተግባር ከዝምታ በላይ ይጮኻል፡፡ ለዚህም ነው ምንም የማያደርጉ ሰዎችን እንደ ጨዋዎች የምንቆጥራቸው፡፡ እየሠሩ ከሚሳሳቱ ሰዎች ይልቅ ተቀምጠው ምንም ያልተሳሳቱ ሰዎችን እንመርጣለን፡፡ ስሕተት በራሱ የመጮህ ኃይል አለው፡፡ የዜና ሰዎች ‹መጥፎ ዜና ምርጥ ዜና ነው - bad news is good news› የሚሉት ለዚህ ነው፡፡ ሰዎች መጥፎ ዜናዎችን ጆሯቸው ቀስረው ስለሚሰሙ፡፡ ጥቂት ስሕተቶችም ሚሊዮን በጎ ሥራዎችን የመሸፈን ኃይል አላቸው፡፡ በመጠኑ ካንተ የሚያንስ አቧራ አንተን ሊሸፍንህ ይችላል፡፡ በውሳኔያቸውና በተግባራቸው ምክንያት ስሕተት የሠሩ ሰዎች ባለማድረጋቸውና ባለመወሰናቸው ምክንያት ስሕተት ከሠሩ ሰዎች በላይ ይወቀሳሉ፡፡ ተግባር አሰምቶ ይጮኻል እንዲሉ፡፡ 80 በመቶዎቹን ያዳነው መድኃኒት በሞቱት 20 በመቶዎች ምክንያት ይወቀሳል፡፡
ዛሬም በሀገራችን ውስጥ የማንፈልጋቸው፣ የምንቃወማቸው፣ የምንተቻቸውና የምንታገላቸው ድርጊቶች ይደረጋሉ፡፡ ከትናንቱ እንዲሻሉ የምንጠብቃቸው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ፣ የፍትሕና የአስተዳደር ውሳኔዎችና ተግባራት ሳይሻሻሉ እናያቸዋለን፡፡ እነዚህ ግን የተሠሩትን በጎ ነገሮች እንደ አቧራው ሊሸፍኑብን አይገባም፡፡ የመድኃኒት ሞያተኞች ምንም ዓይነት የጎንዮሽ ችግር የሌለበት መድኃኒት ሊፈለስፉልን አይችሉም፡፡ ይህንን ማድረግ የሚችለው ራሱ መድኃኒት የሆነው ፈጣሪ ብቻ ነው፡፡ የጎንዮሽ አደጋውን ግን ከጊዜ ወደጊዜ እየቀነሰ እንዲሄድ ይመራመራሉ፡፡ መሪዎችም ለማድረግ የሚችሉት ይሄንኑ ነው፡፡ ምንም ዓይነት ስሕተት የሌለበት፤ ሁሉን ሊያስማማ የሚችል፤ ሁሉን በሽታዎች የሚያክም ነገር ሊሰጡን አይችሉም፡፡ በየጊዜው ግን ይህንን የጎንዮሽ ችግር እየቀረፉ መሄድ አለባቸው፡፡
የአንዳንድ መድኃኒቶችን የጎንዮሽ ችግር ለመቅረፍ የታካሚው ዝግጅትና ትብብርም ወሳኝ ነው፡፡ ከሕክምናው በፊት በስፖርት የዳበረ፣ በምግብ የጠነከረ፣ ከሱስ የጸዳ፣ ከክፉ ልማድ የታቀበ ከሆነ የመድኃኒቱን የማዳን ኃይል ይጨምረዋል፡፡ ከሕክምናውም በኋላ ተገቢውን ምግብ ከተመገበ፣ መመገብ ከሌለበት ከታቀበ፤ መድኃኒቱ አዎንታዊ እንዲሆንና አሉታዊ ተጽዕኖው እንዲቀንስ ለማድረግ ይችላል፡፡ የመሪዎች ውሳኔ የጎንዮሽ ችግሩ እየቀነሰ እንዲሄድ መድኃኒቱ ይበልጥ እንዲሠራ የሚያግዝ ሕዝብ ይፈልጋል፡፡ ጊዜያችን፣ ጉልበታችንና ዕውቀታችን መሠዋት ያለበት መድኃኒቱን ይበልጥ እንዲሠራ በሚያስችለው ላይ ነው፡፡ በቀዶ ጥገና የተገኘው ጤና ምክልት የለውም፡፡ በቀዶ ጥገናው ጊዜ የተቀደደው ሆድ ግን የቁስሉ ምልክት ብዙ ዘመን ይኖራል፡፡ ከመልካሙ ነገር ይልቅ ሕመሙ ምልክት የመተውና የመታወስ ዐቅም አለው፡፡ በሀገራችንም ከተፈጠረው አዎንታዊ ነገር ይልቅ አሉታዊው የመታወስ ዕድሉን እየተጠቀመ ነው፡፡
መሪዎች የሚወስኑት ውሳኔና የሚፈጽሙት ተግባር የሚያስከትለውን ችግር ብቻ ሳይሆን ያመጣውንም ውጤት መመዘን አለብን፡፡ ለመልካሙ ውጤት የምንሰጠው ዋጋም ሆነ ለስሕተቱ የሚኖረን ቅሬታ በልኩ መሆንም አለበት፡፡ ለሰዎች የመሳሳት መብት የማንሰጥ ከሆነ ‹መተው ነገሬን ከተተው› ወደተባለው ዋሻ ይገባሉ፡፡ ይህ ደግሞ ከሁሉም በላይ አደገኛ ነው፡፡ በዝምታና በመተው የተፈጠረን ችግር ማንም አያየውምና፡፡ ዝምታና መተው ዜና የመሆን ዕድላቸው እጅግ አነስተኛ ስለሆነ፡፡ በሌላውም በኩል የዕቃ ዕቃ ጨዋታ ይመስል ‹ወጥቼበታለሁ› ዓይነት ‹ነገርን የመክተት አባዜም አዋጭ አይደለም፡፡ በርግጥ ማድረጋችን ከዝምታችን በላይ ወጭ ያስከትልብናል፡፡ ድርጊት የሚያመጣውን ውጤት ያህል ግን ዝምታ እና መተው አያመጡልንም፡፡ ስሕተቱንም እየነቀስን በጎውን እያበረታን እንቀጥላለን እንጂ ነፋሱ ሻማዋን ሲያጠፋት በዝምታ ማየት የለብንም፡፡ ወይ እንደፋኖሱ ነፋሱን እንከልላለን ወይ እንደ ብልኋ ሴት ዘይትና ፈትል እንጨምራለን፡፡
ተወዳጅ ተማሪና ተመራማሪ ምሁራችን (መምህር ልል ነበር፥ የወንጌሉ ቃል ትዝ አለኝ) ዲ/ን ዳንኤል፦ መተው ነገሬን ከተተው በሌላ አንድምታ አዎንታዊ ገጽ እንዳለው ለአንባቢ ያላስታወስከው በጊዜ መጣበብ ይመስለኛል። የጠብ አጫሪዎችን ልዩ ልዩ ትንኮሳዎች መተው ነገሩን ሊከት ይችላል። ችግር የሚሆነው ትንኮሳው ከስድብ፣ ከማስፈራራት፣ ከተራ ብልግናዎች አልፎ ወደ ጭፍጨፋና ፍጅት ሲሸጋገር ግን መተው በወሮበሎቹ ዘንድ እንደማሸነፍ ስለሚቆጥሩት ችግሩ ሊባባስና ወደለየለት ሁናቴ ሊቀየር ይችላል። ያኔ የሚተረተው መተው ነገሬን ከተተው ሳይሆን ምነው በእንቁላሉ ጊዜ በቀጣሽኝ ይሆናል። ቀስ በቀስ እንቁላል በእግሩ ብቻ ሳይሆን በሆዱም ሊሳብ ይችላል፤ ዛሬ ትንሽ እባብ የመሰለች ነገ ዘንዶ እንዳትሆን። እርስዎ (ለአክብሮት ነው) በቅርቡ እንዳሉት፥ ባርነት የሚመረጥ እንዳይሆን።
እዚአ ሞስታዋቂያ ብዚ ቆንቃታት ተቶርግማ አላ: ዓራቢኛ - ቦስን - በንጋል - ኦርዶ - አንግሊዝ - ኦዝቦክ - ታይላንድ - ተሉጉ - አስባን - ኡይጉር - ፋራንስ - ችይና - ሮስያን - ያባን - እንዶኑስያን - ማላያላም - ህንዲ - ቱርክያን - ታጃሎጅ - ኩርዲ - ፋርሲ - አልማን - ነባሌ - ቬትናም - ሆላንድ - ጣጂክ - አልባን - ግረክ - ካናዳ - ሶንንኪ - ባምባር - ሮማኒያን - አርሚን - አማርኛ - አፋር - እታልአን - ሶማሊ - ሲንሃል - ታሚል - ቱርቁማን - አካኔ - ቦርቶጋል - አሳሚ - ኦሮሚያ - ሞሪ - ሺርከስ
አዲሱ ዓመት ስድስተኛውን ቀን ብናገባድድም የበዐሉ ስሜት ገና አልጠፋምና በዚሁ ትኩስ ስሜት ከአድማጭ የተላከ አንድ ፅሁፍ ነው የምንተርክላችሁ፡፡ “እንቁጣጣሽ” በሚል ርዕስ የሾላው ማቴዎስ ታደሠ “የአንድ መንደር የበዐል ሁኔታ” ባሉት ግሩም መጣጥፋቸው የሾላን ልጆች ‹የአዲስ አበባውን ሾላ ሠፈር ማለታቸው ነው› የበዐል ትውስታ በትዝታ መነፅር ዓመታት ወደኋላ ተጉዘው የልጅነት ጊዜያቸውን ጨምረው ይቃኙበታል - “እንቁጣጣሽ” ሰሎሞን አባተ እንዲህ ተርኮታል፤ ያድምጡት፡፡
ኣብዛ ንነብረላ ዓለም ሰብ ፍጡር ሓንሳብ ኢዩ ዝነበር። ዘልኣለማዊ ነባሪ ዘይምዃኑ ከኣ ኩሉ መዋቲ ኢዩ። ኣብ’ዛ ሓንሳብ ንነብረላ ዓለም ግን፡ ነዛ ሓንቲ ዕድል ብሂወት ኣብ ዝነብርሉ እዋን ታሪኽ ክሰርሑ፡ ኣብ ዕለተ ሂወቶም ሓንሳብ ኣብ’ዛ ሓደ እዋን ገዲፎማ ዝኸዱ ዓለም ገለ ኣብርኪቶም ዝሕልፉ ግን ዉሓዳት ኢዮም። ገለ ንዓለም ዝጠቅም ምህዞታት ይፈጥሩ፡ ገለን ከኣ ኣንጻር ጭቆና ዓፈናን ምልክን ይቃለሱ። ገዛእ ርእሶም ንስለ ብዙሓት ጭቁናት፡ ንእስነቶም፤ ዕድመኦም፡ ዕድላቶም ክሳብ ህይወቶም ይብጅዉ።
ገዲም ተጋዳላይ ዶ/ር ሃብተ ተስፋማርያ ሓደ ካብቶም ብዙሕት መላእ ህይወቶም፡ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልሲ ንናጽነት ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ሃጸይ ሃይለስላሰ/ ደርጊ ኢሰፓ፤ ደኺመ ሰልክየ ከይበለ ኣብ ካልኣይ ምዕራፍ ኣንጻር ገባትን ኣጽናትን ጉጅለ ህግደፍ ንሓርነት ዘቃለሱን ዝተቃለሱን ሓርበኛ ኢዮም። ዶ/ር ሃብተ ሓደ ካብቶም ኣንጻር ዝኾነ መልክዑን ሕብሩን ብዘየገድስ መዋእሎም ንናጽነትን ሓርነትን ዲሞክራስን ብጽንዓት ዝተቃለሱ ብሃራት ዉሉድ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ፡ ኤርትራ ዘፍረየቶም ተቃላሲ ኢዮም። ንስለ ክብረትን ናጽነትን ሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ክብሉ ዕድመ ልክዕ ዝተቃልሱ፡ ሓርበኛ ክጠፍኡ ከለዉ፡ ኣብ ነካይዶ ዘሎና ቃልሲ ዓቢ ግድዓት ኢዩ።
ዜና መስዋእቲ ገዲም ሓርበኛ ተቃላሳይ ዶ/ር ሃብተ ምስ ተሰምዐ፡ ነፍሲ ወከፍ ተቃላሳይ ሓርነት ኣብ ዉሽጡ ከቢድ ሓዘን ክስምዖ ግድን ኢዩ። ገዲም ተቃላሳይ ዶ/ር ሃብተ ሓደ ካብቶም ውሑዳት ኣብ ማህደር ቃልስታት ኤርትራ ዝተሰነዱ ምስሊ ቃልሲና ኢዮም። እንተኾነ ተሓለቅቲ ጭቁናት ኣካላቶም ደኣ ምውት ይኩን እምበር ስርሖም፡ ራኢኦም ታሪኾምን ንዘልኣለም ነባሪ ኢዩ። እቲ ኩሉ ዝዓየይዎ ስራሕ ከኣ ወትሩ ከም በራህቲ ካብ ርሑቅ ደሚቁ ክብርህ ክነብር ኢዩ።
ገዲም ሓርበኛ ተቃላሳይ ዶ/ር ሃብተ ካብዛ ዓለም ብድንገት ድኣ ይፈለዩ እምበር፡ እቲ ንእስነቶም ዝከፈልሉ ህዝባዊ ዕላማ ቅኑዕን ሓቀኛ ሰለዝኾነ ክዕወት ኢዩ። ገድላዊ ዕዮኦም ነባሪ ኢዩ። እወ ሰብ ነባሪ ኣይኮነን ሓላፋይ ኢዩ። እቲ ዘይመውትን ነባርን ግን ታሪኽ ኢዩ።
የሰባት ዓመቱ እዩ ዮሴፍ ትውልዱና ዕድገቱ በአዳማ ነው፡፡ የመዋዕለ ሕፃናት ትምህርቱን አጠናቆ ወደ መደበኛው የትምህርት ዘርፍ የተቀላቀለው ዘንድሮ ነው፡፡ እንደ ማንኛውም ሕፃን ቅብጥብጥና አንደበቱም የሚጣፍጥ ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ያለ ካልኩሌተር ለመሥራት የሚያስቸግሩ ውስብስብ የሒሳብ ሥሌቶችን በጭንቅላቱ በፍጥነት የሚሰራና የዓመታት ልምድ ያለው የሒሳብ ሊቅ ይመስላል፡፡
በነጥብ (በዴሲማል) የሚካፈሉ ቁጥሮችን ሳይቀር በፍጥነት ያሰላል፡፡ ከሌሎች ትምህርቶች በተለየ ለሒሳብ ልዩ ፍቅር አለው፡፡ ለምን ቢሉ ‹‹ጥሩ ትምህርት ስለሆነ፤›› መልሱ ነው፡፡ የሚከብደው የሒሳብ ጥያቄ ያለ አይመስልም፡፡ የሒሳብ ፈተናም አሥር ከአሥር በማምጣት በትምህርት ቤቱ የታወቀ ነው፡፡ ለነገሩ ከአንደኛ ክፍል አልፎ የስምንተኛ ክፍል የሒሳብ ሥሌቶችን መሥራት ለጀመረ ልጅ መሠረታዊ የሒሳብ ሥሌቶችን መሥራት እንዴት ሊከብደው ይችላል?
የልጃቸው የሒሳብ ችሎታ የገባቸው ወላጅ አባቱ አቶ ዮሴፍ ገብረየስ በተቻላቸው ሁሉ ይረዱታል፣ ያስጠኑታልም፡፡ በልጃቸው እንደሚተማመኑም ከሁኔታቸው መገመት አይከብድም፡፡ ‹‹59 ÷ 7 ስንት ነው›› ብለው ጠየቁት እየተኩራሩ፡፡ እንኳንስ በእሱ ዕድሜ ላለ ጥያቄው ለአዋቂም ቢሆን ጥቂት ማሰብን፣ የሥሌት ማሽን (ካልኩሌተር) ወይም ወረቀት ላይ ማሰብ የሚጠይቅ ዓይነት ነው፡፡ እዩ ግን በፍጥነት ‹‹8.428571፤›› መጠቀምን የሚጠይቅ ቢሆንም፣ በፍጥነት በማለት ከነጥብ በኋላ የሚመጡ ሽራፊ ሥሌቶችን ሳይቀር መለሰ፡፡ መልሱ ትክክል መሆን አለመሆኑንም በካልኩሌተር አስልተን አረጋገጥን፡፡ ሌሎችም ከባድና ውስብስብ የሚባሉ የሒሳብ ጥያቄዎችን አከታትለን ጠየቅነው፡፡ ሁሉንም በፍጥት ሲመልስ ምንም አይነት ስህተት አልተገኘበትም ነበር፡፡
እንደ እዩ ካሉ ለየት ያለ ስጦታ ካላቸው አንዳንድ ልጆች በስተቀር የሒሳብ ችሎታ ማዳበር ተራ ሥሌቶችን ለመሥራት ለመደመርና ለማካፈል በጭንቅላታቸው ከማሰብ ይልቅ በካልኩሌተር ማስላት የሚቀላቸው ብዙ ናቸው፡፡ የሒሳብ ትምህርት ባለመቻላቸው የኅብረተሰብ ሳይንስ ማጥናትን የሚመርጡም ብዙ ናቸው፡፡ በተቃራኒው የሒሳብ ትምህርት የሚወዱ ሲያጋጥሙ ደግሞ የተለየ ችሎታ ልዩ ተሰጥኦ ያላቸው ተደርገው ሊቆጠሩ ይችላሉ፡፡
‹‹ሒሳብ እንደሚፈራው ሳይሆን፣ ምክንያታዊ ሆኖ ማሰብን የሚጠይቅ መሠረታዊ የሳይንስ አካል ነው፤ የሒሳብ ዕውቀት የለኝም ማለት ማሰብ አልችልም እንደማለት ነው፤›› የሚሉት የቀድሞ የፊዚክስ መምህር አቶ ተስፋዬ ወንዴ፣ ‹‹ሒሳብ አልችልም፤›› ማለት መቀየር ያለበት አስተሳሰብ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡
የማህበረሰቡ የሒሳብ ችሎታ አሁን ካለበት አንድ እርምጃ ለማስኬድም በተማሪዎች ላይ ትልቅ ስራ መሰራት እንዳለበትና ለዚህም ሁሉም የበኩሉን ሊወጣ እንደሚገባ ያምናሉ፡፡ በግላቸውም የተለያዩ ጥረቶች ያደርጋሉ፡፡ ከጥረታቸው አንዱ በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስልጠና ኢንስቲትዩት ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ የተዘጋጀው የማትስ ሊግ ዋናው ነው፡፡
ማትስ ሊግ ዓለም አቀፍ የሒሳብ ውድድር ሲሆን፣ የተጀመረውም ከ20 ዓመታት በፊት በአሜሪካ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ሲካሄድ ደግሞ የአሁኑ የመጀመርያው ነው፡፡ አቶ ተስፋዬ ውድድርን በራሳቸው ተነሳሽነት እንዲካሄድ የማስተባበር ስራ ሰርተዋል፡፡
‹‹የውድድሩ አላማ ተማሪዎችን ለከፍተኛ ውጤት ማነሳሳት ነው፤›› የሚሉት አቶ ተስፋዬ፣ በከተማው ከሚገኙ ከመንግሥትና ከግል ትምህርት ቤቶች የተውጣጡና የሒሳብ ችሎታ ያላቸው ከ60 የሚበልጡ ተማሪዎች የተሳተፉበት እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ በውድድሩ የተካተቱት ከአራት እስከ 12ኛ ክፍል ያሉ ተማሪዎች ናቸው፡፡
የ16 ዓመቷ ሔራን አሻግሬ በውድድሩ ከተሳተፉ ተማሪዎች መካከል ነች፡፡ በፋውንቴን ኦፍ ኖውሌጅ ትምህርት ቤት የ11ኛ ክፍል ተማሪ ስትሆን፣ ባዮሎጂ፣ ፊዚክስ፣ ኬሚስትሪና ሒሳብ ከሌሎቹ በተለየ የምትወዳቸው የትምህርት ዓይነቶች እንደሆኑ ትናገራለች፡፡ ለዚህ ፈተና የታጨችውም በሒሳብ ትምህርት የተሻለች በመሆኗ ነው፡፡
ፈተናውን ስትገልጽ ‹‹የመጀመርያዎቹ ጥያቄዎች ምንም አይሉም ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ያሉት ግን አስቸጋሪ ነበሩ፤›› ትላለች፡፡ ለዚህም የተሰጠው ጊዜ አነስተኛ መሆኑ፣ እንዲሁም በቂ የጥናት ጊዜ አለማግኘቷ ፈተናው እንዲከብዳት ያደረጉ ምክንያቶች ናቸው፡፡ ከተዘጋጁት ጥያቄዎች መካከል ገና ያልተማረቻቸው የሒሳብ ቀመሮችም መኖራቸው ፈተናው እንዲከብዳት ማድረጉን ትናገራለች፡፡