Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ብ ናይ ኤንቲ2 ሃገራዊ መርመራ (ድች ከምካልኣይ ቋንቋ) ዲፕሎማ ጽቡቕ ምልከት ዳች ከምዘለካ ምስተመስክር ኣብ ነዘርላንድ ክትሰርሕ ወይ ክትምሃር ትኽእል። ኤንቲ2 ሃገራዊ መርመራ ዲግሪ ንምውህሃድን ዜግነት (ናይ ዳች ፓስፖርት) ወይ ቀዋሚ ነባርነት ንምሕታትን ውን ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ብምሉኡ እቲ ሃገራዊ መርመራ ፕሮጀክት ብቃለመሕትት እዩ ዝጅምር። ኣብ ኣልሳረ ኣካዳሚ እንተድኣ ተመዝጊብካ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ናይ ስራሕ መዓልታት ንቃለ መሕትት ክትጽዋዕ ኢኻ። ኣብዚ ግዜ ቃለ መሕትት እቲ ፕሮጀክት ማናጀር ዝተፈላለዩ ፍተናታት ክህበካ እዩ። እዚ ክኣ መጀመሪ ቋንቋን ደረጃኻን ንትምህርቲ ቅልጣፈ ርድኢትካን ዝመዝን እዩ። እዚ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ቃለ መሕትት ክንገረካ እዩ። ብድሕሪዚ ናይ ፕሮጀክት ምኽርን ናይ ምውህሃድ ፕሮጀክት ዕድልን ክወሃበካ እዩ።
ድሕሪ ምፍራም ናይቲ ኮንትራት ብቐጥታ ኣብ ናይ ጀመርቲ ጉጅለ ስልጠናኻ ትጅምር። ኣብ ኣልሳረ እዚ ናይ ጀመርቲ ጉጅለ ታልባርግ ይባሃል። ኣብ ታልባርግ ብኣገባብ ምስራሕን ኣጠቓቕማ ናይ ኢ-ትምህርቲን ክትመሃር እኻ። ብተወሳኺ ግላዊ ስርዓተ ትምህርቲ ክትረክብ ኢኻ። ካብዚ ቀጺልካ ቀልጢፍካ ናብ ሃገራዊ ምመርመራ ክትሳገር ኢኻ። እዚ ኣቐዲሙ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወይ ክልተ ሰሙን ይጅምር።
ናብቲ ናይ ጉጅለ ክላስ ኣርባዕተ ናይ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ሰሙን ትኸይድ። ኣብቲ ናይ ጉጅለ ክላስ ነቲ ናይ ምውህሃድ ፈተና ንምሕላፍ ከምቲ ስልጠና ኮንትራት ዝኣተኻዮ ውዕል ዘድልየካ ስልቲ ኣብ ዘመቸአ ግዜ ክትመሃር ኢኻ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምዕረፍ ክኣ ፈተናታት ክትወስድ ኢኻ፣ ብድሕሪ’ዚ ኣብ ምንታይ ጸቒጥካ ክትሰርሕ ከምዘለካ ክትፈጥ እኻ። ዝኾነ ጸገም ከይ መጸካ ኩሉግዜ መምህርካ ክሕግዘካ እዩ።
መምርሒ ብዛዕባ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ ብዛዕባ ምስራሕን ስራሕ ምርካብን እዩ። ኣብ ክላስን ኣብ ገዛን ዝስራሕ መላመዲ ክትሰርሕ ኢኻ። መምህርካን ንስኻን ብሓንሳብ ኣብ ፖርቶፊልዮኻ ዘሎ ውጽኢት ናብ ዲዩኦ ትልእክዎ። ዲዩኦ ነቲ ዝሰደድካሎም ፖርቶፊልዮ ሪኦም ንዓኻ ንግምገማ ይጽውዑኻ። መምህርካ ነዚ ግምገማ ኣቐዲሙ ኣብ ኦኤንኤ ልምምድ ከካይደልካ አዩ።
ኣምበኣር ተወሳኺ ን ኤንቲ2 (NT2) ሃገራዊ ፈተና ክልተ ፈተና ክትወስድ ኢኻ። ፈተና ኣፍልጦ ናይ ዳች ሕብረተሰብን ከምኡ ውን ፈተና ናይ መምርሒ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ።
ነቲ ኣብ መንጎ ዝወሃብ ፈተናንታት እንተድኣ ሓሊፍካ ናብ ናይ መወዳእታ ፈተና እንተ በጺሕካ፣ ናይ ፈተና ልምምድ ክትጅምር ትኽእል ኢኻ። ብድሕሪኡ ነቲ ሓቀኛ ፈተና ክትሓልፍ ዝሕግዘካ ብዙሕ ናይ መላመዲ ፈተና ክትወስድ ትኽእል።
ሪፖርተር – በአሁኑ ጊዜ በአገሪቱ ከፍተኛ የለውጥ ፍላጎትና ሒደት በኅብረተሰቡ፣ በተቀናቃኝ ፓርቲዎች፣ በዳያስፖራው፣ በውጭ መንግሥታትና በገዥው ፓርቲም ጭምር እየተስተዋለ ነው፡፡ ነገር ግን የሚፈለገው ለውጥ ምን ዓይነት ነው? ከዚህ ቀደም ዘውዳዊውን ሥርዓት በረሃብና ተያያዥነት ባላቸው ምክንያቶች በደርጋዊ ሥርዓት እንደተለወጠው ዓይነት ነው? በደርግ ሥርዓት በመጀመርያ እንደታየው ‹‹ኢትዮጵያ ትቅደም››
ዓይነት ለውጥ ነው? ወይስ በወቅቱ እጁን ወደ ዘረጋልን ዘለን እንደታቀፍነው ሁሉ አሁንም ፊቱን ፈገግ አድርጎ ወደሚያሳየን ሮጠን መጠምጠም ነው? ወይስ እንዲያው ዝም ብሎ የውስጥ ፍላጎት ነው? ወይስ በፍልስፍና ላይ የተመሠረተ የብሔራዊ መግባባት ለውጥ ነው? ብሐራዊ እርቅ ነው? ነፃዊነት የሊበራሊዝም ሥርዓትን ዕውን ማድረግ ነው? ሥር ነቀል ለውጥ ማምጣት ነው? የጥገና ለውጥ ማካሄድ ነው? ሥር ነቀል ለውጥ ነው? የዴሞክራሲያዊ አስተዳደር ሥርዓት ናፍቆት ነው? ወይስ ሌላ ለውጥ ነው? ከሆነ ምን?
ጥያቄውን እንደገና በሌላ መልኩ እናንሳው፡፡ በሕዝቡ ዘንድ የለውጥ ፍላጎት ቢኖርም፣ ይህን ፍላጎቱን በፍልስፍና በተመሠረተ ለውጥ ዕውን የሚያደርገው ማን ነው? በዚህ ጸሐፊ እምነት ከኢሕአዴግ በመቀጠል የሚጠሩ ብዙ አባላትና በሳል አመራር ከፍልስፍና ጋር ያላቸው አንድ ሁለት፣ ሦስት ፓርቲዎች አሉ፡፡ በፖለቲካ ሜዳ ላይ ተሠልፈው የጨዋታውን ሕግ የሚያውቁ የምሁራን ስብስብ ያላቸው ፓርቲዎችም ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ ሲውተረተሩ እንደነበረም አሌ አይባልም፡፡ ከእነዚህ ድርጅቶች ጥቂቶቹ የኢሕአዴግ ጠንካራ ክንድ ተጭኗቸው ‹‹ኧረ ስለነፍስ›› እያሉ እስካሁን የቀጠሉ ናቸው፡፡ ሌሎቹ ፍላጎት ነው እንጂ አቅምም፣ ችሎታም የሌላቸው ቢሆኑም የትም እንደማይደርሱ ታውቆ የተሳሳተና አስቂኝ ሐሳብ እየሰነዘሩም እንደ ልብ የሚፈነጩ ናቸው፡፡
ይህን የመጨረሻ አገላለጽ በምሳሌ እንመልከተው፡፡ በየካቲት ወር 2010 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ከተቃዋሚ ፓርቲዎች መሪዎች ጋር በሚያካሂደው ውይይት ጋዜጠኛው፣ ‹‹ሥልጣን እንቁልጭልጭ በል›› ወይም በድመት አጠገብ ቋንጣ ያዝና ውሮ ትፈልጊያለሽ በላት?›› እንደተባለ፣ በትዝት ዓይንም እያየ፣ ‹‹አሁን ኢሕአዴግ ሥልጣን ቢለቅላችሁ ትቀበላላችሁ? ወይም ሥልጣኑን ቢለቅላችሁ እውነት አመራሩን ተቀብላችሁ ለመሥራት ትችላላችሁ?›› ዓይነት ይላቸዋል፡፡ እነሱም ልክ ድመቷ ቋንጣውን ዓይታ ‹‹ሚያው፣ ሚያው፣ . . . ›› እያለች ዘላ ለመውሰድ የምትፈልገውን ዓይነት ስሜት ተላብሰው ዓይናቸውን ፍጥጥ፣ ጥርሳቸውን ግጥጥ አድርገው፣ ‹‹አዎን እንችላለን፡፡ ብቻ እርሱ ያስረክበን እንጂ እኛ መምራት ሲያቅተን ታያለህ፤›› የሚል ዓይነት መልስ ይሰጣሉ፡፡ እና በእነዚህ በፖለቲካ በስለው፣ ከመብሰልም አልፈው አረው በሚያሳርሩ ፓርቲ መሪዎች ዕይታ ሥልጣን ሰጪው ኢሕአዴግ፣ ሥልጣን ተረካቢዎቹ እነሱ ሆነው እርፍ! በእነሱ ቤት ሕዝብ የለም! ፍልስፍና የለም! . . . ብቻ መስጠትና መቀበል የሚፈለገው ሥልጣን ነው፡፡ ለእነሱ ለውጥ ማለት ይኼው ነው፡፡
እንዲያም ሆኖ እነዚህ የፖለቲካ ድርጅቶች እንዲያ ቢሉ የሚገርም አይደለም፡፡ ምክንያቱም ሥልጣን ከአንዱ ወደ ሌላው በስጦታ ማስተላለፍ በአገራችንም ሆነ በሌሎች አገሮች አዲስ ነገር አይደለም፡፡ ንጉሠ ነገሥት ሲሞት ለአቅመ አዳም ያልደረሰ ልጅም በሞግዚት ሥልጣን ተቀብሎ ሕዝብን ይገዛ ነበር፡፡ በጥንት ግሪኮች፣ ሮማውያን፣ ግብፆችና አገራችንም ነበር፡፡ በአገራችን በዚህ ረገድ ንግሥት እሌኒና የጎንደሯ እቴጌ መነን የቅርብ ምሳሌዎች ሆነው የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ ይህም በሺዎች ለሚቆጠሩ ዓመታት ሰፍኖ የነበረ ሥርዓት ካለፈ ደግሞ ገና 44 ዓመቱ ነው፡፡ አሁንም ቢሆን፣ ‹‹አትልፉ ለኢትዮጵያ የሚበጃት ሥርዓት ዘውዳዊ ነው፡፡ ዘውዳዊው ሥርዓት ተመልሶ ሥልጣኑን ካልያዘ ወንበሩ አይረጋም፣ ሰላምም አይሰፍንም፤›› የሚሉ ይኖራሉ፡፡ በመሠረቱ አመለካከታቸውን የሚቀበል ካለና ሕዝቡ በድምፅ ድጋፉን ከሰጣቸው ዙፋናዊ ሥርዓቱን መመለስ ይችላሉ፡፡ ይህም ሆኖ ሩቅ ስለሆነ ወደ አክሱማውያንም፣ ላስታዎችና ሸዋዎች ባንሄድ የአፄ ፋሲልም፣ የአፄ ቴዎድሮስም፣ የአፄ ዮሐንስም፣ የአፄ ምኒልክም፣ የአፄ ኃይለ ሥላሴም የልጅ ልጆች የይገባኛል ጥያቄ ማንሳታቸው አይቀርምና በዘውዳዊው ሥርዓት ውስጥ የሥልጣን ፉክቻ አይኖርም ማለት አይደለም፡፡ ከዚህም በላይ ሕገ መንግሥታዊና ፈላጭ ቆራጭ ዘውዳዊ ሥርዓት የሚባል የአገዛዝ ሥርዓት ስላለ ዕድሉ ቀንቷቸው ቢያሸንፉ፣ ሕገ መንግሥቱን በዚያው በሚፈልጉት መንገድ መቅረፅና ማስፀደቅ ይኖርባቸዋል፡፡
አንዳንዱ ደግሞ በደመ ነፍስ የሚመራ ነው፡፡ ለምሳሌ በ1987 ዓ.ም. የምክር ቤት ምርጫም ‹‹የምክር ቤት መቀመጫ ሻሞ!›› የተባሉ ወይም ‹‹የድርጅት ተሳትፎውን አብዙት›› የተባሉ የሚመስሉ ድርጅቶች ወደ ምርጫ መድረኩ ብቅ ብለው እንደነበር ጸሐፊው ያስታውሳል፡፡ ይልቁንም አዲስ ዘመን ጋዜጣ ለምክር ቤት አባልነት ለሚወዳደሩ አንድ ዓምድ ከፍቶ ስለነበር ወደ ቢሮ መጥተው ዓላማቸውን የሚያስረዱት ነበሩ፡፡ አንዳንዶቹ በግልጽ እንደተናገሩት ዋና ዓላማቸው ቢመረጡ ጥሩ ደመወዝ ለማግኘት ነው፡፡ አንዳንዶቹም ዕድሉ ከተመቻቸላቸው በተቃዋሚነት ስም ገብተው ላሠለፏቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች ድጋፍ ለማድረግ የሚፈልጉ ነበሩ፡፡ ውጭ አገር የመሄድ ዕድል ቢገጥማቸው በዚያው ለመቅረትም የሚያስቡ ነበሩ፡፡
አንዳንዱ ደግሞ ኢሕአዴግ ማለት በቃ ምንም አቅም የሌለው ነገር ስለሆነ የሚያስፈራራው ከተገኘ እንደ ጢስ በኖ እንደ ውኃ ተኖ የሚጠፋ፣ የሆነ ከሸረሪት ድር የተሠራ መረብ ዓይነት ይመስላቸዋል፡፡ እነዚህ ሰዎች በኢትዮጵያም ሆነ በውጭ አገር የሚገኙ የፖለቲካ ድርጅቶች ተደምረውና በመቶ ተባዝተው ቢመጡም፣ ኢሕአዴግ እንዲያው በደፈናው ያሰባሰባውን ሰብዓዊ፣ ቁሳዊና ተግባራዊ አቅም ሊደርሱበት እንደማይችሉ አያውቁም፡፡
እንደሚታወቀው ኢሕአዴግ ወደ ሥልጣን የመጣው የደርግ ሥርዓት በመጣል ነበር፡፡ የደርግ መንግሥትም የወደቀው በኢሕአዴግ የፈረጠመ ክንድ ብቻ ሳይሆን፣ በዓለም አቀፍ ሥርዓት መለወጥ ጭምር ነበር፡፡ ኢሕአዴግ ወደ ሥልጣን ከመምጣቱ በፊት አንድ ሁለት ዓመት ቀደም ብሎ የነበረውን ወታደራዊ አቅም ስንመለከት፣ የኢሕአዴግና የኤርትራ ሕዝብ ነፃ አውጭ ግንባር ሻዕቢያ ወታደራዊ አቅም ከደርግ አቅም ጋር የሚመጣጠን አልነበረም፡፡ ነገር ግን እ.ኤ.አ. ከ1917 ጀምሮ ሲገዘገዝ የነበረው የሶቪየት ኅብረት ኮሙዩኒስት ፓርቲ በ1980ዎቹ መጀመርያ ላይ እየተዳከመ መምጣቱ ታየ፡፡ እንኳንስ በአፍሪካ፣ በላቲን አሜሪካና በእስያ የነበሩትን የሶሻሊዝም ሥርዓት ይጠቅመናል ብለው መንገዱን ጀምረው የነበሩ አገሮችን ለመርዳት ቀርቶ ራሱን ለመርዳት አልቻለም፡፡
በፌዴራሊዝም ሥርዓት ተሳስረው የነበሩ እንደ ዩክሬይን፣ ቤላሩስ፣ ጆርጂያ፣ አዘርባጃን፣ ወዘተ ያሉት ክልሎች የመገንጠል ፍላጎት አሳዩ፡፡ ሩሲያም ድሮውንም እናንተን ተሸክመን በመኖራችን ተጎዳን እንጂ አልተጠቀምንም በሚል ስሜት ‹‹መንገዱን ጨርቅ ያድርግላችሁ›› አለቻቸው፡፡ የምሥራቅ ጀርመን ከምዕራብ ጀርመን ጋር መቀላቀል፣ የደቡብ የመን ከሰሜን የመን ጋር መቀላቀል የአቅሙን መዳከም ያመለከተ እውነታ ነው፡፡ የምሥራቅ አውሮፓ አገሮችም የኮሙዩኒስት ሥርዓቱን ለማራመድና ለማስቀጠል አልቻሉም፡፡ በእነዚህ አገሮች ዕርዳታ ላይ ተመሥርቶ የነበረው የኢትዮጵያ ወታደራዊ አቋም ተዳከመ፡፡ በተለይ ሚስተር ጎርባቾቭ ፕሬዚዳንት መንግሥቱ ኃይለ ማርያም ወታደራዊ ድጋፍ ጥየቃ ሄደው በነበረበት ጊዜ ‹‹እኔ የምሰጥህ ድጋፍ የለም፣ ይልቅ ከተቃዋሚዎችህ ጋር ታረቅ፣ የፖለቲካ ሥርዓትህን ለውጥ፤›› በማለት እንደ ሸኟቸው ይታወሳል፡፡
ፕሬዚዳንት መንግሥቱ ግዙፍ የኮሙዩኒስት ፓርቲ ወደነበራት ቻይና የኮሙዩኒስት ዓለም አቀፋዊነትን ባህርይ ተላብሰው ቢጠጓትም የምትበገር አልሆነችም፡፡ እንዲያውም ከኢሕአዴግና ከሻዕቢያ ጋር የወገነች መስላ ታየች፡፡ ኩባም ሆነች የመን ራሳቸው በለውጥ ማዕበል በመናጥ ላይ ስለነበሩ የተለመደውን ዕርዳታ ለማድረግ በሚችሉበት ሁኔታ ላይ አልነበሩም፡፡ በዚያ ክፉ ቀን የደርግ መንግሥት አጋር መስላ የተገኘችው ሰሜን ኮሪያ ነበረች፡፡ በዚህም ምክንያት የሶቪየቶች ፍልስፍና ተትቶ የኪም ኤል ሱንግ ፍልስፍና በመንግሥት የመገናኛ ብዙኃን መንፈስ ጀመረ፡፡ የሰሜን ኮሪያን የሚነቅፍ ሐሳብ በመገናኛ ብዙኃን እንዳይወጣ ከኢሠፓ ማዕከላዊ ኮሚቴ ርዕዮተ ዓለም መምርያ መመርያ ተሰጠ፡፡ እናም በሰሜን ኮሪያ ድጋፍ የጋፋት ጦር መሣሪያ ፋብሪካ በከፍተኛ ደረጃ ሥራውን መጀመሩን ወሬዎች ተናፈሱ፡፡ ወሬው ምን ያህል ተጨባጭ እንደነበረ የሚያውቀው ወታደራዊ ክፍሉ ነው እንጂ፣ ኢትዮጵያ የኑክሌር ኃይል ማመንጫም ለመሥራት በዝግጅት ላይ መሆኗ ይነገር ነበር፡፡
እንዲህ ያለው አዝማሚያ ያላስደሰታቸው ምዕራባውያን አገሮች ‹‹እስከዚህም ተደርሷል እንዴ?›› በሚል ስሜት ኢሕአዴግና ሻዕቢያ የተሻለ ድጋፍ እንዲያገኙ ማድረግ ጀመሩ፡፡ ነገሮች ሁሉ የእንቧይ ካብ እየሆኑ መሄድ የዕለት ተዕለት ትዕይንት ሆነ፡፡ በዚህም መሠረት የደርግ መንግሥት ዋነኛ አራማጅ የነበሩ የጦር መኮንኖች በፕሬዚዳንት መንግሥቱ ሙከራ አመራር ባለመደሰታቸው የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ አደረጉ፡፡ በዚህ የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ የተሳተፉት አገሪቱ ያፈራቻቸው የጦር መሪዎች ነበሩ፡፡ የእነዚህ የጦር መኮንኖች መፈንቅለ መንግሥት ከሸፈና ፕሬዚዳንት መንግሥቱ ነገሮችን በዝግታ ማየት ሲገባቸው፣ ጠላቶቻቸው ካዘጋጁላቸው የጥፋት መረብ ውስጥ ሰተት ብለው በመግባት ሁሉንም ጨረሷቸው፡፡ ሆኖም እነዚህን ጀኔራሎች በአዳዲስ ለመተካት ቢሞክሩም አልሆነም፡፡
የመፈንቅለ መንግሥቱን ቴአትር ያዘጋጁት ኃይሎች የደርግ መንግሥትን ያፍረከርኩት ጀመር፡፡ በአንፃሩም ለ15 ዓመታት ከትግራይ ክልልና ከደቡብ ትግራይ አጎራባች አውራጃዎች መውጣት ተስኖት የነበረው ሕውሓት ከኢሕፓ ያፈነገጠው ኢሕድንን በማቀፍና ከተማረከው ወታደር ያደራጀውን ኦሕዴድን በማቋቋም፣ በአንድ ዓመት ውስጥ ወሎንና ትግራይን፣ ጎጃምና ሸዋን በመቆጣጠር ወደ ሸዋ ዘለቀ፡፡ በምዕራባውያን ባገኘው ድጋፍ በመኩራራትም ከደርግ ጋር የጀመረውን ሰላማዊ ውይይት ናቀው፡፡ የመታረቅ አዝማሚያ ያሳየውን ሻዕቢያንም ‹‹ለድል ተቃርበሃልና ድርድሩን ተወው፣ እኛም በአስተማማኝ ሁኔታ እንረዳሃለን፤›› በሚል ዓይነት ገፋፉት፡፡ በአንድ በኩል ማዕከላዊ አመራሩ ዳዋ የመታውን የደርግ ሠራዊት እያባረረ፣ በሌላ በኩል ደግሞ በአገር ውስጥና በውጭ አገር የነበሩትን የደርግ ተቃዋሚ ኃይሎችን ማስተባበር ጀመረ፡፡
ከደርግ ሽንፈት በኋላ የሚመሠረተው የሽግግር መንግሥት በቅርፁ ዴሞክራሲያዊ እንደሚሆንና አገሪቱን በጋራ የመምራት ፍላጎት እንዳለው ብልህነት በተሞላበት ሁኔታ አስረዳ፡፡ ደርግን በጦር መሣሪያ ጭምር በመውጋት ከነበሩት ኃይሎች ውስጥ ብዙዎቹም አዎንታዊ መልስ መስጠት ጀመሩ፡፡ በውጭ አገር ሆነው ፀረ ደርግ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ ከነበሩት የፖለቲካ ድርጅቶች መካከልም ጥቂቶቹ ፈቃደኛነታቸውን መግለጽ ጀመሩ፡፡ ለአካባቢያችን ዕድገት መልካም አጋጣሚ ነው ብለው ያመኑ ብሔር ብሔረሰቦችን እንወክላለን የሚሉታም እሺታቸውን አስታወቁ፡፡ ግንቦት 20 ቀን 1983 ዓ.ም. የደርግ መንግሥትን ድል ያደረገው ኢሕአዴግ አዎንታዊ መልስ የሰጡትን የፖለቲካ ድርጅቶች በማሰባሰብ፣ ከሰኔ 24 ቀን እስከ ሰኔ 28 ቀን 1983 ዓ.ም. ባለው ጊዜ አገር አቀፍ ጉባዔ በማካሄድ ቻርተሩን አፀደቀ፡፡
እነዚህም የሽግግሩ መንግሥት የመሠረቱት የፖለቲካ ድርጅቶችም የሐረሪ ብሔራዊ ሊግ፣ የአፋር ነፃነት ግንባር፣ የአገው ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ፣ የቡርጂ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት፣ የቤንሻንጉል ጉምዝ ሕዝብ ነፃነት ንቅናቄ፣ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴ ቡድን፣ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ቅንጅት፣ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት፣ የጋምቤላ ሕዝብ ነፃነት ንቅናቄ፣ የጉራጌ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ግንባር፣ የጌዲኦ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት፣ የሐዲያ ብሔረሰብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት፣ ሆሪያል፣ የኦሮሞ ነፃነት ኢስላማዊ ግንባር፣ የኢሳና ጉርጉራ ነፃነት ግንባር፣ የከንባታ ሕዝቦች ኮንግረስ፣ የከፋ አስተዳደር ክልል ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ አንድነት፣ የኦሮሞ አቦ ነፃነት ግንባር፣ የኦሞቲክ ሕዝቦች ዴሚክራሲያዊ ግንባር፣ የኦሮሞ ነፃነት ግንባር፣ የተባበረው ኦሮሞ ሕዝብ ነፃነት ግንባር፣ የሲዳማ ነፃነት ንቅናቄ፣ የላብ አደሮች ተወካይ፣ የወላይታ ሕዝባዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር፣ የምዕራብ ሱማሌ ነፃነት ግንባር፣ የየም ብሔረሰቦች ንቅናቄ፣ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ፣ ሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ፣ የኦሮሞ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት፣ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ መኮንኖች አብዮታዊ ንቅናቄ ነበሩ፡፡ ከእነዚህም ድርጅቶች ጋር በመሆን የሰላምና ማረጋጋት ዕርምጃ ተሸጋገረ፡፡ ሊፈነዳ ተቃርቦ የነበረው የመበታተን ችግር ቀስ በቀስ መተንፈስና ወደ ነበረበት ሰላማዊ ሁኔታ መመለስ ጀመረ፡፡ በምክር ቤቱ የነበረው ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎም በመልካም አቅጣጫ እየተጓዘ እንደሆነ አንዳንድ ሁኔታዎች አመለከቱ፡፡
ቀደም ሲል የተጠቀሱት የፖለቲካ ድርጅቶች ከኢሕአዴግና ከኦነግ፣ ከኢድሕ፣ ከአፋር ነፃነት ግንባርና ከተቀሩት ጥቂት የነፃነት ንቅናቄዎች በስተቀር ይህ ነው የሚባል ፖለቲካዊ ዝግጅት አልነበራቸውም፡፡ አንዳንዶቹም የዘውዳዊው ሥርዓት የፓርላማ አባላት የነበሩ ሲሆን፣ ለውጡ በዚያ ቅኝት እንዲጓዝ የሚፈልጉ ዓይነቶች ነበሩ፡፡ ይህም ሆኖ ልምድ በነበራቸው የፖለቲካ ድርጅቶች እየተደገፉ፣ እነሱም አንዳንድ ጊዜ ነፃ ሆነው፣ በሌላ ጊዜ ደግሞ የኢሕአዴግን ፊት እያዩ የሚመክሩ ነበሩ፡፡ በተለይም ከሐምሌ 15 ቀን 1983 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ግንቦት 1984 ዓ.ም. ድረስ ከሞላ ጎደል ሰላማዊ በሆነ መንገድ ብሔራዊ ጉዳዮች በምክር ቤቱ ውይይት እየተደረገባቸው ይፀድቁ ነበር፡፡ በወቅቱ የነበረው ክርክር በመገናኛ ብዙኃን ባለመቅረቡ እንጂ ዴሞክራሲያዊ ባህርይን የሚያንፀባርቅ ነበር ማለት ይቻላል፡፡
ዳሩ ግን ከግንቦት 1983 ዓ.ም. በኋላ ማለትም በኅዳር ወር 1984 ዓ.ም. በወጣው የብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ምርጫን ለማካሄድ የሚያስችለው አዋጅ ቁጥር 9/1984 መሠረት የክልሎች ምርጫ ሲካሄድ፣ በየቦታው ቅሬታዎች በተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች መሰማት ጀመሩ፡፡ ድርጅቶቹ ለምክር ቤቱ ባሰሙት ቅሬታም የኢሕአዴግ ካድሬዎች አባሎቻቸውን በማሰር፣ በማንገላታት፣ ደጋፊዎቻቸውን በማስፈራራት፣ የኢሕአዴግ ተቃዋሚዎች ስብሰባ በሚጠሩባቸው ቀናት በሌላ ቁጥጥር በሚደረግበት ሥራ በማሠማራት፣ የስብሰባ አዳራሽ በመንፈግ፣ . . . ወዘተ በምርጫው የሚያደርጉትን እንቅስቃሴ እንደገቱባቸው ገለጹ፡፡ አንዳንዱ የፖለቲካ ድርጅቶችም የኢሕአዴግን ሰላማዊ ጥሪ ተቀብለው የመጡ ቢሆኑም የድሮ ታሪካቸው እየተመዘዘ፣ የሚመዘዝ ባይኖራቸውም እየተለጠፈባቸው የማጥላላት ዘመቻ ተካሄደባቸው፡፡ በተለይም እንደ ኢዲዩ ያሉት በትግራይ፣ እንደ አፋር ነፃ አውጪ ያሉት በአፋር፣ እንደ ሲአን ያሉት በሲዳማ የደረሰባቸውን በደል አስታወቁ፡፡
አለመታደል ሆኖ ኢሕአዴግ ይህን ትክክል ያልሆነ አዝማሚያ በመቅጨት የዴሞክራሲ መድረኩን ማስፋት ሲገባው በቸልታ አለፈው፡፡ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃንም እንደዚያ ያለውን ኢዴሞክራሲያዊ አካሄድ ሒደቱን ሊያቀጭጨው እንደሚችል ማስተማር ሲገባቸው የስህተቱ ጠበቆች ሆኑ፡፡ ይልቁንም በምክር ቤቱ የወጣውን የአየር አጠቃቀም ድልድልን ዴሞክራሲውን ለማጎልበት መጠቀም ሲገባቸው እንደ መንግሥትም፣ እንደ ድርጅትም፣ እንደ ወገንም በማገልገል አብዛኛውን የአየር ጊዜ አንፃራዊ በሆነ መንገድ ሲታይ ከሁሉም ለተሻለው ኢሕአዴግ ከፍተኛ ሽፋን ማድረግ ቀጠሉ፡፡ የተቀናቃኝ ድርጅቶች እንደ ኢሕአዴግ የኅትመትም ሆነ የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ ስለሌላቸው (የጥቂቶቹ ብቻ)፣ በመጠኑም ቢሆን ዕድላቸው በግሉ ፕሬስ ላይ የተመሠረተ ነበር፡፡ የግሉ ፕሬስም ሚዛናዊ ዘገባ ማቅረብ ሲገባው ጠባብነት፣ ዘረኛነትና ጥላቻ የሰፈነበትን የፕሬስ ውጤት ማውጣትን እንደ አማራጭ ወሰደው፡፡ ለአንዳንዱም የገንዘብ ማግኛ ምንጭ ሆነ፡፡ ያ ሆኖ የግሉ ፕሬስ ሽፋን ዝቅተኛ ከመሆኑም በላይ ከአዲስ አበባ፣ በተለይም ከአራት ኪሎ፣ ከፒያሳና ከብሔራዊ ቴአትር አካባቢ የማያልፍ ስለነበረ ተፅዕኖ የማድረግ አቅሙ ደካማ ነበር፡፡
በወቅቱ ኤርትራ ከጊዜያዊ አስተዳደር ወደ ነፃነት የምትሸጋገርበት ጊዜ ስለነበርም፣ የኤርትራን ነፃነት የማይደግፉ የአገር ውስጥና የውጭ አገር ኃይሎች አምስት ወራት ባልሞላው የሽግግር መንግሥት ላይ ችግሩን በማጎን አስተዋጽኦ ማድረጉ አልቀረም፡፡ ከዚህ ላይ በበዶኖና በወተር ላይ በተደረገው ግድያ የተጠያቂነት ጉዳይ በኢሕአዴግና በኦነግ መካከል የነበረውን ከስምንት ወራት እምብዛም ያልበለጠ ወዳጅነታቸውን ክፉኛ ጎድቶት ነበር፡፡ በኦሮሞ አቦ (የቀድሞ የምዕራብ ሶማሌ ነፃ አውጪ) የተከሰተው ችግርም እንደዚሁ የራሱ የሆነ ተፅዕኖ ነበረው፡፡
የኤርትራ ነፃነት ጉዳይ ምክር ቤቱን ችግር ላይ ጥሎት እንደነበር የሚታወስ ሲሆን በተለይም አንድነት፣ ፌዴሬሽን፣ ኮንፌዴሬሽን፣ ነፃነት የሚል ምርጫ እንዲኖረው የሽግግር መንግሥቱ ተፅዕኖ ማድረግ ሲገባው ‹‹ነፃነት›› ወይም ‹‹ባርነት›› የሚል አማራጭ ብቻ እንዲሆን፣ ይልቁንም ነፃነት የሚለው በአረንጓዴ ቀለም፣ ባርነት የሚለው ደግሞ በቀይ ቀለም ቅስቀሳ ሲደረግ እንደ በጎ ነገር በመታየቱ፣ የኢሕአዴግ መንግሥት ጥያቄ ውስጥ መግባቱ አልቀረም፡፡ ይልቁንም በኤርትራ ነፃነት ላይ ኤርትራውያን ተቀናቃኝ የፖለቲካ ድርጅቶች እንዲሳተፉ ባለመደረጉ፣ ከመጀመርያው ሪፈረንደም ጋር በመጠኑም ቢሆን ተመሳሳይ እንዲሆን አድርጎታል፡፡
ይህም ሁሉ እየሆነ አብዛኛዎቹ የፖለቲካ ድርጅቶች ታማኝ ተቃዋሚዎች በመሆን ለመቀጠል ፈልገው ነበር፡፡ ዳሩ ግን በፓሪስ ጉባዔ የተሳተፋችሁ ተብለው በርካታ የደቡብ ብሔር ብሔረሰቦች አንድም ውሳኔውን እንዲያስተባብሉ፣ ካለበለዚያ ምክር ቤቱን ለቀው እንዲወጡ ተደረጉ፡፡ ኦነግም ምክር ቤቱን ጥሎ ወጣ፡፡ ኢሕአዴግ ዝርዝር ነገር ቢኖረውም የዛሬውን ደኢሕዴን ዕውን በማድረግ የኢሕአዴግ አባል ድርጅት አደረገው፡፡ በሱማሌና በአፋርም፡፡
ኢሕአዴግ ከሽግግሩ መንግሥት ቀጥሎ ታማኝ ተቃዋሚዎች እንዲመሠረቱና እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ ጥረት አድርጎ እንደ ቅንጅት ያሉት የፖለቲካ ድርጅቶች ብቅ ቢሉም አዝማሚያቸው ስላላማረው፣ በምርጫው በቂ ተሳትፎ እንዳያደርጉ ተፅዕኖ ማድረጉ አልቀረም፡፡ በኦነግ፣ በሲአን፣ በደቡብ ሕዝብና በመሳሰሉት የፖለቲካ ድርጅቶች ላይ የደረሰው ተፅዕኖ በእነሱም ላይ ደረሰ፡፡ ሐሳባቸውን በድምፅ ብልጫ ተቀባይነት እንዳይኖረው እያወቀ ‹‹በሉ እንደ ልባችሁ ተናገሩ›› ሲላቸው ከነበሩት ጋርም አብሮ መቀጠል አልፈለገም፡፡ በመጨረሻም ‹‹ከእነዚህ ጫጫታ ጋር መሥራት አልችልም›› በሚል ዓይነት ተቃዋሚዎችን ገፈተረና ብቸኛ አሸናፊ የሚሆንበትን ሁኔታ አመቻቸ፡፡ ምክር ቤቱንም ከአጋር ድርጅቶቹ ጋር ያዘው፡፡
በዚህና በሌሎችም ምክንያቶች በኢሕአዴግና በፖለቲካ ድርጅቶቹ መካከል ቅራኔው እየከረረ ሄደ፡፡ ይህም ቅራኔ ኢሕአዴግን ጋሻ መከታ አድርገው የተቀመጡ ባለሥልጣናት ሕዝቡን ሲበድሉት እየናረ መጣ፡፡ ሙሰኝነት ሥሩን ተክሎ ተስፋፋ፡፡ ሙሰኞች ራሳቸው በአደባባይ ሙሰኝነትን እያወገዙ በተግባር ግን በዚያው አፀያፊ ተግባር ተዘፍቀው የሚዳክሩ ሲሆኑ ሃይ የሚል ጠፋ፡፡ ኢሕአዴግም ችግሩን መፍታት ሲገባው በቸልታ አየው፡፡ አንዳንድ ሰዎች ድርጅታቸው በልዩ ልዩ መንገዶች ግንባር ተጠቃሚ እንዲሆኑ የፈቀደላቸው፣ ምናልባትም እንዲዘርፉ የተፈቀደላቸው እስኪመስሉ ድረስ ሁሉንም ማግበስበስ ጀመሩ፡፡ ጨረታ የሚያሸንፉት እነሱ፣ የሚገነቡት እነሱ፣ የሚገዙት እነሱ፣ የሚሸጡት እነሱ፣ ለመሆናቸው ግልጽ ምልክቶች ታዩ፡፡ በዚህና በሌሎች ምክንያቶች በልዩ ልዩ ከተሞች ጉምጉምታ ተከሰተ፡፡
በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ በአብደራፊ፣ በወልቃይት፣ በቅማንት ወረዳዎችና በአንዳንድ ቦታዎች በዘረኝነት የተሞላ እንቅስቃሴ ታየ፡፡ ‹‹ትግሬዎች ከክልላችን ይውጡ›› እስከመባል ተደረሰ፡፡ በደቡብ ትግራይም ‹‹የራያ ራዩማ›› አመለካከት ቀስ በቀስ ሥሩን እየሰደደ አድጎ ወደ ትግራይ የሚወስደውን አውራ መንገድ እስከ መዝጋት ተደረሰ፡፡ በምሥራቅና በደቡብ ምሥራቅ ኢትዮጵያ በኦሮሞና በሶማሌ ወገኖቻችን ላይ ከፍተኛ ጭፍጨፋ ተካሄደ፡፡ በአፋርና በአማራ መካከል ግጭት ተፈጠረ፡፡ ሌሎችም ግጭቶች አሉ፡፡ የመንግሥት እርሻዎች ተቃጠሉ፡፡ የግል ፋብሪካዎችም ተመሳሳይ ዕጣ ፈንታ ደረሰባቸው፡፡ ሁለት ጊዜ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም ወጣ፡፡ በመሠረቱ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ (ስፋቱና ምክንያቱ ሊለያይ ቢችልም) ባደጉ አገሮችም የሚታወጅበት ሁኔታ አለና ሰላምና ሥርዓት ለማስፈን ቢታወጅ ችግር የለበትም፡፡
ነገር ግን ከአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ በኋላ የሚከተለው ምዕራፍ ምንድነው? እንደሚታወቀው ሁሉ አንዳንድ የፖለቲካ ድርጅቶች ‹‹ብሔራዊ እርቅ ወይም ብሔራዊ ድርድር›› የሽግግር መንግሥት እንዲመሠረትና ያም የሽግግር መንግሥት ከሁሉም የፖለቲካ ድርጅቶች የተውጣጣ ሕዝባዊ መንግሥት እንዲመሠረት ይጠይቃሉ፡፡ አንዳንዶቹ የት ይሂድ ቢባሉ መልስ የሚኖራቸው አይመስልም እንጂ ‹‹ኢሕአዴግ የሚባል ድርጅት አንይ›› የሚሉ ናቸው፡፡ እነዚህ በአብዛኛው በፌስቡክ መፈንቅለ መንግሥት ለማካሄድ የሚሹ ናቸው፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ የኢሕአዴግ መንግሥት ከራስ ወዳድነት ራሱን አላቆ ከሁለት ዓመት በኋላ የሚካሄደው ምርጫ ዴሞክራሲያዊ እንዲሆንና ለዚህም የሚመች ሁኔታ ከአሁኑ እንዲፈጠር የሚሹ ናቸው፡፡
ኢሕአዴግ የሽግግሩ መንግሥትን ለማቋቋም ብልህትን አሳይቷል፡፡ እንደ ኦነግ፣ እንደ ሲአንና ኦነግ የመሳሰሉትን በምርጫ ሰበብ ተቃዋሚዎቹን በአጋሮቹ ለመተካት ባደረገው ጥረት ወደ ብልጥነት ተሸጋግሯል፡፡ ተቃዋሚ ድርጅት በሌለበት ብቻዬን ልግዛ ሲል ደግሞ ራስ ወዳድነትን አሳይቷል፡፡ ብቻዬን ልግዛ ማለቱም በአገር ውስጥና በውጭ አገር ተቃውሞ ሲያስነሳበት በኃይል ፀጥ ረጭ ለማድረግ ሳይፈልግ ጠቅላይ ሚኒስትሩን በሌላ ጠቅላይ ሚኒስትር ለመቀየር ተዘጋጅቷል፡፡
ዳሩ ግን ጠቅላይ ሚኒስትሩን በሌላ ጠቅላይ ሚኒስትር ከተካ በኋላስ? ሥር ተከል በሆነ ዘዴ ራሱን አጠናክሮ በነበረው ሁኔታ ይቀጥላል? የጥገና ለውጥ ለማምጣት ይሞክራል? ወይስ ሕዝባዊ ጥያቄውን መሠረት አድርጎ ሥር ነቀል ለውጥ ያመጣል? ለማንኛውም በ2007 ዓ.ም. ምርጫ ካካሄደ በኋላ በእነዚህ ሦስት መንታ መንገዶች ላይ ቆሟል፡፡ ከሦስቱ ግን አንዱን መምረጥ አለበት፡፡ አንዱን ለመምረጥ ግን ከራስ ወዳድነት ወደ ብልጥነት፣ ከብልጥነት ወደ ብልህነት፣ ከብልህነት ወደ ጥበበኝነት መሸጋገር ይኖርበታል፡፡ ወደ ጥበበኛነት ለመሸጋገር ምን መደረግ አለበት? ሦስቱን መንገዶች አንድ በአንድ ጠለቅ ብለን እንፈትሻቸው፡፡
ሥር ተከል ለውጥ የምንለው ኢሕአዴግ ከዚህ በፊት የነበሩትን ፖለቲካዊ ድክመቶች እምብዛም ጠንከር ባላለ መንገድ ቀንሶ ለሚቀጥለው ማለትም ለ2012 ዓ.ም. ምርጫ ራሱን በማዘጋጀት፣ እንደገና በአሸናፊነት በመውጣትና እስከ 2017 ዓ.ም. ድረስ የገዥነቱን ሥልጣን መያዝ ነው፡፡ በዚህ ጊዜ አሁን የሚታዩት የሙስና አሠራሮችን ለውጫለሁ በማለት ከፍተኛ ሹም ሽር ሊያካሂድ ይችላል፡፡ ይህንም ሥር ተከል ለውጥ ለማምጣት ለተቃዋሚ ድርጅቶች መጠነኛ የፖለቲካ መብት በመልቀቅ እርሱ ግን በመንግሥት መገናኛ ብዙኃን፣ በራሱ የመገናኛ ብዙኃን፣ በውጭ የመገናኛ ብዙኃን እየተጠቀመ ስላደረገው የጥገና ለውጥ ብሩክ ወቅዱስነት መስበክ ይጀምራል፡፡ ተቀናቃኝ የፖለቲካ ድርጅቶች እንዳይለሙም፣ እንዳይጠፉም ከመኮርኮም ባሻገር አሥጊ የሚመስለውን ድክመታቸውን እየፈለፈለ በማውጣት አመኔታ እንዳያገኙ ለማድረግ ሊሞክር ይችላል፡፡
ሌላው መላምት አስፈላጊ መስሎ ከታየውም ‹‹እውነታችሁን ነው፣ ብሔራዊ እርቅ መካሄድ አለበት›› ብሎ የሽግግር መንግሥት እንዲመሠረት፣ የሽግግር መንግሥቱም ሕዝባዊ መንግሥት እንዲያቋቁም በመፍቀድ እርሱ ከውድድሩ ይወጣና ተቃዋሚ ሊሆን ይችላል፡፡ በዚህ ጊዜ ተፅዕኖ ፈጣሪ ኃይሎቹን በመጠቀም በሚመሠረተው መንግሥት ላይ እረፍት የለሽ ተቃውሞ ያደርጋል፡፡ በኢኮኖሚ አውታሮቹ ተጠቅሞ ልዩ ልዩ መሰናክሎችን ይፈጥራል፡፡ ሰው ሠራሽ ችግሮች እንዲፈጠሩና እንዲባባሱ ያደርጋል፡፡ በደርግ ጊዜ የተፈጠሩት የቅንቢቢት፣ የቂርቆስ፣ የቄራ፣ ወዘተ ማጅራት መቺ ቡድኖች ይፈጠሩና በሕዝቡ ዘንድ ፍርኃትና ሽብር ይነግሣል፡፡ በዚህ ጊዜ ሕዝቡ ‹‹ኢሕአዴግ ማረን›› ብሎ ወደ አደባባይ ይወጣል፡፡ አዲሱ መንግሥትም ከሥልጣኑ ይወርድና ኢሕአዴግ ወደ ነበረበት መንበር ይመለሳል፡፡ በዚህም ምክንያት ሥር ተከል ለውጡን በበለጠ አጠናክሮ ይቀጥላል፡፡ እንደዚህ ያለው ሁኔታ በምዕራባውያን አገሮች የተለመደ ሲሆን፣ በብዛትም እንደ ኢጣሊያና ግሪክ ባሉ አገሮች ይስተዋላል፡፡
ሁለተኛው መላምት ሕወሓት ከኦሕዴድ፣ ከብአዴንና ከደኢሕዴን በተጨማሪ እንደ ሱማሌ፣ አፋር፣ ጋምቤላ፣ ቤኒሻንጉል ያሉ አጋር ድርጅቶችን በማቀፍ ሚዛኑን እንዲጠብቅ በማድረግ አመራሩን አጠናክሮ መቀጠል ነው፡፡ ሦስተኛው መላምት እስካሁን ድረስ ሲከተለው የነበረውን ግብርና መር ኢኮኖሚ ወደ ኢንዱስትሪ መር በመቀየር የጥገና ለውጥ ማምጣት ነው፡፡ አራተኛው መላምት ከራስ ወዳድነት ወደ ብልጥነት፣ ከብልጥነት ወደ ብልህነት፣ ከብልህነት ወደ ጥበበኛነት ፈጥኖ ራሱን ማሸጋገር ነው፡፡
በተለያዩ አጋጣሚዎች ለመጥቀስ እንደተሞከረው ኢሕአዴግ ከሌሎች የፖለቲካ ድርጅቶች አንፃር ሲታይ በብዙ ነገሩ የተሻለ ነው፡፡ ስለሆነም ከብልህነት ወደ ጥበበኛነት መሸጋገር መቻል አለበት፡፡ ጥበበኛነት ደግሞ ከፖለቲካ ፍልስፍና ጋር በጥብቅ የተያያዘ ነው፡፡ በአውሮፓና በአሜሪካም እንዲህ ያለው ቀውስ ሲፈጠር በፍልስፍና የታገዘ ለውጥ በማድረግ ነገሮችን ለመቆጣጠር ችለዋል፡፡ ይህን ለማድረግ ግን እንደ እነርሱ በሀቅ ላይ ተመሥርቶ፣ የፖለቲካ መስኩን ሰፋ በማድረግ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር የሚገኙ የፖለቲካ ድርጅቶች በምርጫ የሚካፈሉበትን፣ ተካፍለውም እንዳገኙት ድምፅ የምክር ቤት መቀመጫ የሚይዙበት፣ ይዘውም አስተሳሰባቸውን ያለገደብ የሚገልጹበት ሁኔታ ማመቻቸት አለበት፡፡ በ1997 ዓ.ም. ምርጫ የደረሰበትን መጠነኛ ሽንፈት የሚመስል ነገር ቢገጥመውም፣ በሚቀጥለው ምርጫ የተሻለ ተወዳዳሪ ሆኖ ለመቅረብ ራሱን ማዘጋጀቱን ማረጋገጥ ይኖርበታል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚችለው ደግሞ ሊበራል ዴሞክራሲያዊ አስተሳሰብ እንዲሰፍን ካደረገ ወይም አስተሳሰቡን ይዘው የሚነሱትን ያገዘ እንደሆነ ነው፡፡
ኢሕአዴግ የጠባብነትና የዘረኝነት ፖለቲካ ተወግዶ ብሔራዊ መግባባት እንዲሰፍንም በሕዝቡ እየተጠየቀ ነው፡፡ ይህን የሚጠይቁ ኃይሎችን በሌለ ጠላትነት፣ አሸባሪነት፣ አክራሪነት ወይም በሌላ ከመፈረጅ ይልቅ የሚጠየቀውን የእኩልነት ጥያቄ መመለስ፣ ክንዱን ተማምኖ ‹‹የታባታችሁ እንዳትደርሱ›› ብሎ ችግሮችን ከማዳፈን ይልቅ ዴሞክራሲያዊ በሆነ መንገድ በመፍታት፣ በተቃዋሚዎች ላይ አሉባልታ እንዲነዛ ከማድረግ ተቆጥቦ ጥረታቸው በአገሪቱ ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ለውጥ ለማምጣት እስከሆነ ድረስ አብሬያቸው እሠለፋለሁ ብሎ በቁርጠኝነት መነሳት ይኖርበታል፡፡
ተቃዋሚዎችን በአገር ውስጥና በውጭ አገር ብለን የምንከፍላቸው እንደሆኑ ሁሉ፣ ፖለቲካዊ ሒደቱን በሚመለከትም በሁለት ከፍሎ ማየት ይቻላል፡፡ አንደኛው በአገር ውስጥና በውጭ አገር የሚገኙ ተቃዋሚዎች የሚሳተፉበት የብሔራዊ እርቅ ጉባዔ እንዲጠራና ይኼው ብሔራዊ እርቅ ጉባዔ ጊዜያዊ የሽግግር መንግሥት እንዲቋቋም ማድረግ፣ የሽግግር መንግሥቱም ዴሞክራሲያዊ ምርጫ አካሂዶ ሕዝባዊ ሥርዓት ማስፈን የሚፈልግ ነው፡፡ በመሠረቱ እንደዚህ ያለው ጥያቄ አሁን የተነሳ አይደለም፡፡ ከ1984 ዓ.ም. ጀምሮ በተለያዩ የውጭ አገሮች ሲካሄድ የነበረ ሲሆን፣ በሽግግር መንግሥቱ መቀመጫ አግኝተው የነበሩትን የፖለቲካ ድርጅቶችን እንዲባረሩ ያደረገ፣ አንዳንዶቹንም በፈቃዳቸው እንዲለቁ ያደረገ ነው፡፡ አንዳንዶቹም ከ1997 ዓ.ም. ምርጫው ጋር በተያያዘ በሌለበት የሞት ፍርድ እንዲፈረድባቸው ያስቻለ ነው፡፡ ይህም ሆኖ የብሔራዊ እርቅ ጉባዔውን የመጥራት አስፈላጊነት እስካሁንም እንደቀጠለ ነው፡፡
መልካም ኢሕአዴግ ድርቅ ካለ አቋሙ ለዘብ ይበልና ሐሳቡን ይቀበለው እንበል፡፡ ለመቀበል ከሁሉ አስቀድሞ በጉዳዩ መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ አጀንዳ ተቀርፆ መወያየት አለበት፡፡ በውይይቱም ዓለም አቀፍና ብሔራዊ አደራዳሪዎች ተካፋዮች ይሆናሉ፡፡ የውይይቱ ቦታም በተመረጠ ውጭ አገርና በአገር ውስጥ ይሆናል፡፡ በውጭ አገርም ሆነ በአገር ውስጥ በጉባዔው ለሚሳተፉ አስፈላጊው የገንዘብና የጊዜ በጀት ይመደብለታል፡፡ ውይይቱ ላይ መግባባት ይደረስና የሽግግር መንግሥቱን ለመመሥረት የሚረዳ ኮሚሽን ለማቋቋም የሚያስችል አዋጅ ይረቀቃል፡፡ የተረቀቀው አዋጅ በውሳኔ ሕዝብ ይፀድቃል፡፡ ለዚህም የገንዘብና የጊዜ በጀት ያስፈልገዋል፡፡ የብሔራዊ እርቅ ጉባዔ ኮሚሽኑ ብሔራዊ የሽግግር መንግሥቱን ለማቋቋም የሚያስችል ቻርተር ማርቀቅና ይህንንም ቻርተር በብሔራዊ ሸንጎ አባላቱ ማስፀደቅ አለበት፡፡ ጉባዔተኞችና ታዛቢዎችን ከመላው ዓለም ለማንቀሳቀስ የገንዘብና የጊዜ በጀት መመደብ ያስፈልጋል፡፡ እዚህ ላይ አንዳንድ አለመግባባቶችና መጥመሞችን ግምት ውስጥ ማስገባት ያስፈልጋል፡፡ ስለዚህ ስንት ጊዜና ገንዘብ ይበቃዋል? በተለይ ገንዘቡ ከየት ይገኛል? ከመንግሥት በጀት፣ ከተባበሩት መንግሥታት? ወይስ ከማን?
የብሔራዊ እርቅ ጉባዔውን በገንዘብና በጊዜ ተመን አንፃር ስናየው ከሁለት ዓመት በላይ የሚጨርስ ከሆነ፣ ይህን ሐሳብ የማይደግፉት አገር በቀል የፖለቲካ ድርጅቶች ጥያቄ ኢሕአዴግ የፖለቲካ መስኩን ለውድድር ነፃና ዴሞክራሲያዊ ያድርገውና ሁላችንም ተወዳድረን ውጤታችን በሕዝብ ድምፅ ይለይ የሚል በመሆኑ የተሻለ ሚዛን ይደፋ ይሆን? እንደ እውነቱ ከሆነ በጉዳዩ ላይ ትኩረት ሰጥቶ መወያየትን ይጠይቃል፡፡
ጸሐፊው በልዩ ልዩ ሥራዎቹ እንደሚያቀርበው ግን ብሔራዊ የእርቅ ጉባዔ ጠርቶ የሽግግር መንግሥትም ሆነ ዘላቂ መንግሥት ማቋቋም ነባር ችግራችንን ይፈታዋል ወይ? ሌላ ተቃዋሚ እንዳይነሳ ቃል ይገባል ወይ? በታሪክ መፋለስ ምክንያት የተመሰቃቀሉ ችግሮቻችንን ይፈታል ወይ? በየትኛው ወረዳ የተገኘ ሰው ወይም የትኛው ብቃት ያለው ሰው የመሪነቱን ሥልጣን ቢያዝ በታሪካችን ጠባሳ ምክንያት መሪዬ ነው ብለን እንወስደዋለን ወይ? ወይስ የኢትዮጵያ ሕዝብ በየጊዜው መንግሥት እያፈረሰ፣ የሽግግር ጉባዔ እየጠራና አዲስ መንግሥት እየመሠረተ መቀጠል አለበት ወይ? ይህ ከሆነስ እስከ መቼ? ለምንስ ነባር ልምዳችንን ትተን ከፈረሰ ይልቅ ከተገነባው መቀጠል አንጀምርም?
በጸሐፊው እምነት የሚራመደው ፖለቲካ በፍልስፍና የተመሠረተ መሆን ይችላል፡፡ እርግጥ ነው የፖለቲካ ድርጅቶች ፍልስፍና ነፃዊነት (ሊበራሊዝም)፣ ማኅበረሰባዊ (ሶሻል) ዴሞክራሲያዊነት፣ ማኅበራዊ ጥገናዊነት (ሶሻል ሪፎርም)፣ ሥር ነቀልነት (ራዲካል)፣ ሶሻሊስት፣ ኮሙዩኒስት፣ ወዘተ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ግን በሚያቀርቡት ተጨባጭ የልማት ፕሮግራም ላይ የተመሠረተና በሕዝብ ምርጫ የሚወሰን መሆን አለበት፡፡ እነዚህ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ፍልስፍናዎች ምንድን ናቸው? ዕድሜ ከሰጠን ወደፊት የምንመለከታቸው ይሆናሉ፡፡ በሰላም እንሰንብት፡፡
ሪፖርተር - ውስብስብ የአንጎል ቀዶ ሕክምና በተሳካ ሁኔታ በሚካሄድበት እንዳሁኑ ዘመን አይደለም፡፡ ማንኛውንም ዓይነት በሽታን ወይም የሕመም ስሜትን ማስታገስና መፈወስ በሚቻልበት...
ሄቤ የቲማቲም ኢንዱስትሪ ኩባንያ, ሊሚትድ ከ 2007 ጀምሮ በቻይና በሄቤይ የተቋቋመ ሲሆን አጠቃላይ ኢንቬስትሜቱ ሁሉንም ዓይነት የታሸገ ቲማቲም ፓስታ እና የሳቼት ቲማቲም ፓስታ በማቀነባበር ላይ የተሰማሩ 3.75 ሚሊዮን ዶላር ነው ፡፡
"ጥራት መጀመሪያ" የቲማቲም ፓቼን ለማቀነባበር የእኛ መርሆ ነው ፡፡ ፋብሪካችን 58,740 ካሬ ሜትር ቦታን ይሸፍናል ፣ የወቅቱ አመታዊ ምርት 65,000 ቶን ነው ፣ እኛ እንደ የታሸገ የቲኬት ቲማቲም ፓኬት 40 ግራ ፣ 50 ግ ፣ 56 ግ ፣ ሁሉንም ዓይነት መመዘኛዎችን ማምረት የሚችል 9 የታሸገ የቲማቲም ፓኬት እና የሳባ የቲማቲም ፓኬት ማምረቻ መስመሮች አሉን ፡፡ 70 ፤ የስታንዱፕ ሳኬት የቲማቲም ፓኬት 50 ግ ፣ 56 ግ ፣ 70 ግ ፣ 140 ግ ፣ 200 ግ ፣ 400 ግ እና የመሳሰሉት ፤ ቲን የማሸግ ቲማቲም ፓኬት 70 ግራም ፣ 140 ግ ፣ 170 ግ ፣ 210 ግ ፣ 230 ግ ፣ 380 ግ ፣ 400 ግ ፣ 420 ግ ፣ 425 ግ ፣ 770 ግ ፣ 800 ግ ፣ 850 ግ ፣ 1 ኪ.ግ ፣ 2.2kg ፣ 3kg ፣ 3.15kg እና 4.5kg የእኛ ዋና ገበያዎች አውሮፓ ፣ አፍሪካ ፣ መካከለኛው ምስራቅ ፣ አሜሪካ እና ደቡብ አሜሪካ ሀገሮች ናቸው ፡፡
ጠንካራ የቴክኒክ ድጋፍ ላላቸው ደንበኞች ሰልፍ እና የመጀመሪያ ደረጃ አገልግሎት ይሰጣሉ ፡፡ በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሠረተ ብሩህ ተስፋ ለመፍጠር በዓለም ላይ ካሉ ጓደኞች ጋር ብዙ ገበያዎች እንዲስፋፉ እንመኛለን ፡፡
3 የአባቶችህ አምላክ እግዚአብሔር ተስፋ እንደ ሰጠህ፥ ወተትና ማር ወደምታፈስስ ምድር፥ አምላክህ እግዚአብሔር ወደሚሰጥህ ምድር ትገባ ዘንድ በተሻገርህ ጊዜ፥ የዚህን ሕግ ቃሎች ሁሉ ጻፍባቸው።
15 በእግዚአብሔር ዘንድ የተጠላ የሠራተኛ እጅ ሥራን የተቀረጸ ወይም ቀልጦ የተሠራ ምስልን የሚያደርግ፥ በስውርም የሚያቆመው ሰው ርጉም ይሁን ሕዝቡም ሁሉ መልሰው አሜን ይላሉ።
ላለፉት ሁለት ወራት ተዘግተው የከረሙት የጀርመን የአንደኛ ደረጃ ት/ቤቶችና መዋዕለ ሕጻናት ዛሬ መከፈት ጀመሩ። ዛሬ በከፊል ትምህርት ቤቶች የተከፈቱት ከሁለት ሳምንታት በፊት መራሂተ መንግሥት አንጌላ ሜርክል እና የየፌደራል ግዛቱ አስተዳዳሪዎች የኮሮና ቀውስን የተመለከተ ስብሰባ አካሂደው በተስማሙት መሠረት ነው።
በአውሮጳ የኮሮና ክትባት ሂደት መጓተትና በሩሲያ አንጻር በሚወሰዱ አቋሞች ላይ የፓርላማ አባላትና አንዳንድ አባል መንግሥታት ጭምር በኮሚሽኑ ባለሥልጣናት ላይ ተቃውሞ እያቀረቡ ነው።
ጀርመን ኢትዮጵያዉያን ስደተኞችን ወደ ሃገራቸዉ መጠረዝዋን ቀጥላለች። በጀርመን ተቃዋሚ ፖለቲከኞች እና የሰብዓዊ ጉዳይ አቀንቃኞች ይህን የጀርመን መንግሥትን ርምጃ እያወገዙ ነዉ።
የጀርመኑ ባየር የመድሐኒት አምራች ኩባንያ በመጭዉ ዓመት 160 ሚሊዮን ክትባትን እንደሚያመርት ይፋ አደረገ። ባየር የመድሐኒት አምራቹ ድርጅት እንዳስታወቀዉ፤ ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት ለኮሮና መከላከያ ይሆናል ብሎ ሊያመርት ያቀደዉን ክትባት በ 36 ሺህ ሰዎች ላይ ሙከራ እያደረገ ነዉ።
እንደ አውሮፓውያኑ የዘመን አቆጣጠር በ2012 ከሮም ከተማ በስተ ምሥራቅ ሃምሳ ኪሎ ሜትሮች ርቃ በምትገኘው የአፊሌ ከተማ “አባትነት” እና “ክብር” የሚሉ መጠሪያዎች ተሰጥተውት በ160 ሺህ ዶላር ወጪ ለግራዚያኒ ባቆሙት የመታሰቢያ ሃውልት የከተማይቱ ከንቲባ ኤርኮሌ ቪሪ የስምንት ወር ሁለቱ የምክር ቤቱ አባላት ጊያምፔሮ ፍሮሶኒ እና ሎሬንዞ ፔፐሮን እያንዳንዳቸው የስድስት-የስድስት ወራት እስር ተፈርዶባቸዋል።
በአዲስ አበባ ከተማ በርካታ አሥር ሺዎች የተቆጠሩ ኢትዮጵያውያን በመርዝ ጋዝ የተገደሉበትን ጨምሮ በኢትዮጵያና በሊቢያ በፋሺስት ወረራ ዘመን በፈጸመው በርካታ የጦር ወንጀሎች ተጠያቂ ለሆነው ለሮዶልፎ ግራዚያኒ የመታሰቢያ ሃውልት መቆሙን እና የመዝናኛ ሥፍራ ለክብሩ መሰየሙን በመቃወም ከሌሎች መሠረታቸው ጣልያን ከሆኑ ቡድኖች ጋር ላለፉት አምስት ዓመታት ከታገሉ ወገኖች አንዱ ነው። “ዓለም አቀፍ ሕብረት ለፍትሕ - የኢትዮጵያ ጉዳይ” የኢትዮጵያውያን ማሕበር ይባላል።
የOMN ጋዜጠኞች እዚህ ጅጅጋ ዩኒቨርስቲ መጥተዋልና በትምህርት ፍኖተ ካርታው ላይ ሀሳብህን ይፈልጋሉ አሉኝ። ግዴለም ይቅርብኝ፣ አቋሜ ለአቋማቸው ስለማይጥም አያስተላልፉትም አልኳቸው። እውነቴን ነው።
ለምሳሌ በቋንቋ ጉዳይ የሶማሌ ልጆች አማርኛን በደንብ መማር አለባቸው። እኛ አማርኛን የቻልን እና በአማርኛ የተለያዩ እውቀትን የገበየን፣ ቅኔን፣ ተረትና ምሳሌውን፣ ቀልድና ተረቡን፣ አሽሙርና የቃላት ስንጠቃውን አሳምረን ያወቅን የሶማሌ ተወላጆች ከዚህ ቋንቋ አተረፍን እንጂ አልጎደለብንም። የሶማሌ ልጅ በኢትዮጵያ ሀገሩ ጉዳይ በደንብ ከዳር ወደ መሀል መጥቶ ከሌሎች ኢትዮጵያውያን ጋር ጥቅሙን ለማስከበር፣ መብቱን ለመጠየቅ፣ የራሱን የሚገባውን ከሀገር ሀብት ድርሻውን በአፅዕኖት አስረግጦ ለመከራከር የአማርኛ ቋንቋ ያስፈልገዋል ።
የሚያስፈልገው ለእራሱ ጥቅም ሲል እንጂ ለማንም አይደለም። አማርኛን ስላወቀ ሶማሌነቱ አይጠፋበትም፣ እንዲህ የሚያስቡ ሰዎች ለፖለቲካ ትርፍ ትውልድ የነሱን ሀቲት ብቻ እንዲሰማ ፣ ዞርዞር ብሎ ታሪክ እንዳያይ የሚፈልጉ ናቸው።
ቋንቋ መግባቢያ ነው። ብንችል ሰማንያ ቋንቋን ብናውቅ ጥሩ ነበር። ሰው ቋንቋን ካወቀ ስራን፣ ቢዝነስን እና እድሉን ከማስፋት አልፎ ጠላት እንኳ ቢኖረው ቋንቋን በማወቁ ከሞት ይተርፋል። ታሪክ ማወቅ ጥሩ ነው። አብርሆት ይሰጣል። በኢማም አህመድ (አህመድ ግራኝ) ጊዜ ሰራዊቱ የንጉሱን ካንፕ ሾልኮ ለመሰለል ስለፈለገ አህመድ ሶማሌ ወታደሮችን አማርኛ እንዲማሩ አድርጎ ነበር። በጥቂት ወራት ለምደው የንጉሱን የካምፕ ጠባቂዎች “እየህ ቤቶች፣ እንደምን ዋላችሁ” እያሉ አልፈው ሰልለው ይወጡ ነበር።
ይህ ታሪክ ነው። ከዚህ ኢማም በታች የሚያስቡ ሰዎች አሁን መኖራቸው በጣም ይገርማል። በ1535 አካባቢ ሰው የቋንቋን ጥቅም አውቆ ሀገር ሲመራ፣ አሁን ሀገርን የመምራት እድሉን ያገኘ አካል እንዴት ስለቋንቋ እንዲህ የተዛባ አመለካከት ይኖረዋል ። በጣም ነው የሚገርመኝ።
የዩክሬይን ፕሬዚዳንት ፔትሮ ፖሮሼንኮ፣ ከሩስያ ጋር ፍጥጫ በተገባበት የዩክሬይን ክልል ላይ የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ እንዲጣል ያቀረቡትን ጥያቄ፣ ምክር ቤቱ አፀደቀው።
የዩክሬይን ፕሬዚዳንት ፔትሮ ፖሮሼንኮ፣ ከሩስያ ጋር ፍጥጫ በተገባበት የዩክሬይን ክልል ላይ የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ እንዲጣል ያቀረቡትን ጥያቄ፣ ምክር ቤቱ አፀደቀው። ይህ የሆነው፤ ሩስያ ሦስት የዩክሬይንን መርከቦችና ሠራተኞቻቸውን ጥቁር ባህር ላይ ማገቷን ተከትሎ ነው።
እንተኾነ ደገፍቲ ስርዓት ኣልበሽር ነበር ዝርከብዎም ሓያሎ ተቓወምቲ ወገናት፣ ኣብ ሱዳን ንሓደጋ ዘቃልዕ ዝኾነ ስግኣት የለን ብምባል ንምንዋሕ’ቲ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ይቃወምዎ ኣለዉ።
ወሃብ ቃል ላዕለዋይ ቆንስል ሱዳን፣ መሓመድ ኣልፋኪ ሱለይማን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ዋዕላ ኣብ ውሳኔ ክበጽሕ ስለዘይከኣለ ኣቦ ወንበር እቲ ቆንስል ዓብደልፋታሕ ኣልቡርሃን ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሓምዶክ ክዘራረቡሉ ምዃኖም ሓቢሩ።
InternationalCupid.com በትክክል ለመስራት የተወሰኑ ፕሮግራሞችን እና የኢንተርኔት ብራውዘር አቀማመጦችን ይፈልጋል። ለተጨማሪ መረጃ እዚህ ጋር ይጫኑ።
የአንድ ድርጅት LED spot spot light 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED spot spot light 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED spot spot light 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED spot spot light 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED spot spot light 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
የተወደዳችሁ ወገኖች በቅድሚያ የከበረ ሰላምታችንን እያቀረብን በዛሬው ዕለት ነሐሴ 28 2009 ዓ.ም. ከምሽቱ 1 ሰዓት ጀምሮ በአዲስ አበባ ሒልተን ሆቴል በደመቀ ሁኔታ ልናካሂድ የነበረው የ ” ኢትዮጵያ” አልበም ምርቃት አስፈላጊው ዝግጅት ሁሉ ተጠናቆና ጥሪ ለተደረገላቸው ዕንግዶች የመግቢያ ወረቀት ታድሎ ካበቃ በኋላ በሰዓታት ልዩነት ውስጥ ጉዳዩ ይመለከተኛል የሚለው የመንግስት አካል መርሃ ግብሩን ማካሄድ እንደማንችልና ፍቃድ እንደሚያስፈልግ በመግለፅ ዝግጅቱ እንዳይካሄድ መከልከሉን ለክቡራን ወገኖቻችን ስናሳውቅ የተሰማንን ከፍተኛ ሀዘን በመግለፅ ነው።
ጥሪ ለተደረገላችሁ ክቡራን እንግዶቻችን እና ለመላው ውድ አድናቂዎቻችን ይህን ይቅርታ ያዘለ መልዕክታችንን ስናስተላልፍ መጪው አዲስ ዓመት የሰላምና የፍቅር ከምንም በላይ ደግሞ መላው የኢትዮጵያ ልጆች በዕኩል ዓይን የሚታዩበት የፍትሕ ዘመን እንዲሆን በመመኘት ነው።
ከላይ ለመግለፅ እንደሞከርነው ይህን ዝግጅት ለማዳሄድ ፈቃድ መጠየቅ ማለት አንድ ዜጋ የሰርግ ወይም የልደት በዓሉን ለማክበር ከዚህ በፊት ባልተለመደ ሁኔታ ከመንግስት ፈቃድ የመጠየቅን ያህል ስራ ላይ ውሎ የማያውቅ አሰራርና ከሀገሪቱ የሕግ አካሄድ ጋር የሚጣረስ መሆኑን ግምት ውስጥ በማስገባት ለጊዜውም ቢሆን ሁኔታውን ለማስቀጠል ባደረግነው ሙከራ ምንም አይነት የሙዚቃ መሳሪያና ለዝግጅቱ አስፈላጊ የሆኑ ግብአቶች በሙሉ ወደ ሆቴሉ እንዳይገቡና ከመኪና እንዳይወርዱ መለዮ በለበሱ የመንግስት ታጣቂዎች በመከልከላችን ያለውን ሁኔታ ለመቀበል ተገደናል።
በተፈጠረው ሁኔታ ጥሪ ለተደረገላችሁ ክቡራን እንግዶቻችን እና ለመላው ውድ አድናቂዎቻችን ይህን ይቅርታ ያዘለ መልዕክታችንን ስናስተላልፍ መጪው አዲስ ዓመት የሰላምና የፍቅር ከምንም በላይ ደግሞ መላው የኢትዮጵያ ልጆች በዕኩል ዓይን የሚታዩበት የፍትሕ ዘመን እንዲሆን በመመኘት ነው።
ብዙ ወዳጆቼ ስለምንድን ነው የቅማንትን ጉዳይ ዝም ያልከው እያሉ በየቀኑ መልዕክት ይልኩልኛል፡፡ ላም እሳት ወለደች እንዳትልሰው ፈጃት እንዳትተወው ቆጫት ይላሉ...
እቴጌ ጣይቱ ብርሃን ዘ-ኢትዮጵያ ባሕር ዳር ፡ የካቲት 17/2013 ዓ.ም (አብመድ) ኢትዮጵያውያን ለዘመናት የማይነጥፍ ታሪካቸውን በደም ቀለማቸው የጻፉበት ነው፡፡ ‘እጄን ሳልንተራስ የኢትዮጵያን ሉዓላዊ ክብር አሳልፌ...
ለአፍሪካ ነፃነት-የኢትዮጵያ ተምሳሌት ባሕር ዳር፡ የካቲት 16/2013 ዓ.ም (አብመድ) በዓለማችንን የፖለቲካ ኀይል አሰላለፍ የታላላቆቹ ትኩረት ከዚህ አካባቢ ለአፍታ እንኳን አይጠፋም፡፡ ቦታውን የሚፈልጉት የጥንት አውሮፓዊያን በቅኝ...
ለዓመታት የጨለመች በወራት አበራች። ባሕር ዳር ፡ የካቲት 13/2013 ዓ.ም (አብመድ) መሬትን ወዶ ሕዝብን መጥላት፣ ከአንድ እናት ልጆች ለአንደኛው ማዳላት፣ አንዱን ክሶ ሌላኛውን መጉዳት፣ አንዱን...
‹‹በግፍ አይዘምቱም ከተዘመተባቸው አይረቱም›› ባሕር ዳር፡ የካቲት 07/2013 ዓ.ም (አብመድ) ‹‹ማስተማሪያም አታድርገኝ ማስተማሪያም አትንሳኝ›› የሚለው ድንቅ የኢትዮጵያዊያን አባባል ለኢትጵያ ጠላቶች አልተገለጠላቸውም፡፡ የኢትዮጵያ ጠላቶች ከተሸናፊዎቹ አይማሩም፤...
ምርጫ ቦርድ እውቅና ሰጠ፡፡ ባሕር ዳር፡ የካቲት 02/2013 ዓ.ም (አብመድ) የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የመራጮች ትምህርት ለማስተማር በሁለት ዙር ዕውቅና ለተሰጣቸው ሲቪል ማኅበራት ሠርተፊኬትና ተያያዥ...
“ሃይማኖት ያልገደበው ኢትዮጵያዊነት” ባሕር ዳር፡ ጥር 17/2013 ዓ.ም (አብመድ) የመቻቻልና መደጋገፍ ማሳያ የሆኑት የወሎ – ወልድያ ክርስትና እና እስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ዛሬም እንደትላንቱ በመከባበር፣ በመዋደድና...
‹‹በቅዱሳን ምድር ረቂቅ ምስጢር›› ባሕር ዳር፡ ጥር 15/2013 ዓ.ም (አብመድ) ከጥንት ጀምሮ ለሊት በሰዓታቱ፣ ነግ በኪዳኑ፣ ሰርክ በምህላው አምልኮተ እግዚአብሔር ይፈጸምበት የነበረ፣ በአሁኑ ዘመን ድንቅ...
ባሕር ዳር፡ ጥር 12/2013 ዓ.ም (አብመድ) ቃና ዘገሊላ ኢየሱስ ክርስቶስ የመጀመሪያውን ታምሩን የገለጸበት ቦታ ነው፡፡ ቃና ዘገሊላ ሁለት ትርጉም አለው፡፡ አንደኛው በገሊላ አውራጃ የምትገኝ ቃና...
የኢትዮ ሱዳን ጉዳይ የእርሻ ወቅት ሳይደርስ መፈታት እንዳለበት የአካባቢው ነዋሪዎች ተናገሩ፡፡ ባሕር ዳር፡ የካቲት 09/2013 ዓ.ም (አብመድ) መንግሥት ትኩረቱን በትግራይ ክልል ሕግ ማስከበር ላይ ባደረገበት...
NEWS: Ethiopia To Start Extracting Crude Oil | ጠ/ሚ ዶክተር አብይ አህመድ ኢትዮጵያ ከነገ ጀምሮ የድፍድፍ ነዳጅ የሙከራ ምርት ትጀምራለች አሉ:: – መጽሔት
ethiomuslims.net የሚወጡ መጣጥፎችና የመልቲ-ሚዲያ ውጤቶች የጸሐፊዎችን ግላዊ አመለካከት ቢያንጸባርቁም ባጠቃላይ የድህረ-ገጹ ህልምና መርሆዎች የሚከተለውን ይመስላሉ፡-
1. አሷላ (ምልሰታ)፡- ወደ መሰረታዊ የኢስላም ምንጮች ቁርአን እና ሀዲስ በመመለስና የቀደምት ሙስሊም ምሁራን (ሰለፉ- ሷሊህ) ጥልቅ የእውቀት ውጤቶችን በመጠቀም ኢስላምን መረዳት።
“አላህና መልክተኛውም ነገርን በፈረዱ ጊዜ ለምእምናንና ለምእምናት ከነገራቸው ለእነርሱ ምርጫ ሊኖራቸው አይገባም! የአላህንና የመልክተኛውንም ትእዛዝ የጣሰ ሰው ግልጽ የሆነን መሳሳት በእርግጥ ተሳሳተ።” (አል-አህዛብ 33፤36)
2. ረባኒያ (መለኮታዊነት)- የኢስላም አንኳር መልእክት የሆነው አላህን ጥርት አድርጎ በብቸኛነት ማምለክን (ተውሂድ)፣ ልብንና ነፍስን በዒባዳ ማጽዳትንና የማጥራት (ተዝኪያ/ተሰዉፍ) እና በሁሉም የህይወት ዘርፍ በጥሩ ስነ-ምግባር (አኽላቅ) መታነጽን የሙስሊሙ ህብረተስብ የህይወት ምህዋር እንዲሆን ማድረግ።
“በነፍስም ባስተካከላትም፤ አመጽዋንና ፍርሃትዋንም ባሳወቃት (አምላክ እምላለሁ)። (ከኀጢኣት) ያጠራት ሰው ፍላጎቱን በእርግጥ አገኘ። (በኀጢኣት) የሸፈናትም ሰው በእውነት አፈረ።” (አሽ-ሸምስ 91፤7-10 )
3. ሹሙል (ሁለንተናዊነት፤ ምሉእነት)፡- የሰውን ልጅ ሙሉ ማንነት፣ አእምሮውን፣ ህሊናውን፣ ልቦናውን፣ መንፈሱን እና አካሉን ያማከለ፤ ሁሉንም የእድሜ ክልል እና ጾታ ግምት ውስጥ ያስገባ፤ የግለሰብ የቤተሰብ የማህበረሰብ እንዲሁም ሁሉንም የህይወት ዘርፍ የዳሰሰ የኢስላምን ሁለንተናዊነትና ምሉእ አስተምህሮት ማንጸባረቅ።
4. ወሰጥ (ሚዛናዊ፤ ማዕከላዊ፤ ፍትሃዊ):- የኢስላም መለያ የሆነውን ሚዛናዊነት፤ ማዕከላዊነት እና ፍትሃዊነት በተጨባጭ የሙስሊሙ ማህበረሰብ መገለጫ እንዲሆንና በአንጻሩም ከጠርዘኝነትንና ከቸልተኝነት (ጉሉው ወተቅሲር/ extremism and laxity) እንዲርቅ ማገዝ።
“እንደዚሁም (እንደመራናችሁ) በሰዎች ላይ መስካሪዎች ልትሆኑና መልክተኛውም በናንተ ላይ መስካሪ ይሆን ዘንድ ምርጥ ሕዝቦች (ወሰጥ) አደረግናችሁ።” (አል-በቀራ 2፤143)
5. ዋህዳ (አንድነት)፡- ሁሉም ሙስሊም የሚስማማባቸውን መሰረታዊ የዲኑ ክፍሎች (ዑሱል) ላይ አንድ ሆኖ ልዩነት ባለባቸው ቅርንጫፍ ጉዳዮች (ፉሩዕ) ላይ በመከባበር በአላህ ገመድ በአንድነት ተሳስሮ ወንድማማችነቱን እውን ለማድረግ የሚያስችለውን አመለካከት እና አስተምህሮ ማስረጽ።
“የአላህንም (የማመን) ገመድ ሁላችሁም ያዙ። አትለያዩም። ጠበኞችም በነበራችሁ ጊዜ በእናንተ ላይ (የዋለውን) የአላህን ጸጋ አስታውሱ። በልቦቻችሁም መካከል አስማማ። በጸጋውም ወንድማማቾች ኾናችሁ። በእሳት ጉድጓድ አፋፍም ላይ ነበራችሁ። ከእርስዋም አዳናችሁ። እንደዚሁ ትመሩ ዘንድ አላህ ለእናንተ አንቀጾቹን ያብራራል።” (ኣሊ ኢምራን 3፤103)
6. ተሳሙህ (መቻቻል፤ መከባበርና መልካም መዋል)፡- ከመቻቻልና ከመከባበር በላይ የሆነውን ለሌላ እምነት ተከታዮች እንድናደርግ የታዘዝነውን መልካም የመዋል ግዴታ (አል-ቢር ወል-ቂስጥ) በተጨባጭ መወጣት የሚያስችለንን የአስተሳሰብ መሰረት መጣል፤ ሌሎች ወገኖች ይህንን አስተሳሰብ አስመልክቶ ያላቸውን የተዛባ አመለካከት ማረም።
7. ሰላም፡- ኢስላም ለሰላም ያለውን ቦታ እና በምድር ላይ ሰላምን የማስፈን ተልዕኮውን እና ብቃቱን በማሳየት በሌሎች የሚፈጠሩ ብዥታዎችን መግፈፍ፤ በቀን ተቀን የሙስሊሙ ህይወት ሰላማዊነቱ ጎልቶ እንዲወጣ ማድረግ፤ የኢስላም ዓላማ የሆነውን ውስጣዊ እና ውጫዊ ሰላም ሙስሊሙ እንዲጎናጸፍ ማገዝ።
8. ኢዕማር (እድገት፤ ልማት፤ ምርታማነት፤ ብልጽግና)፡- አላህ (ሱ.ወ) የሰውን ልጅ የፈጠረበት አንዱ አላማ የሆነው መሬትን የማልማትና የማበልጸግ (ዒማረተል-አርድ) ጽንሰ ሀሳብ ማስረጽ።
በአማራ ክልል የተደራጁ ዳቆኖች ፣ሽፍቶች ፣ ፋኖዎች ፣የጎበዝ አለቆች ፣የቀድሞ ወታደሮች በተቀናጀ ሁኔታ ሀገር የማፍረስ አጀንዳ ይዘው ሲቀሳቀሱ እንደነበር በቂ መረጃ ነበር የጠበቅነው ነው የሆነው.
የመፈንቅለ መንግሱ ሴራ የተጀመረው ከስባት ወር በፊተ ነበር ። ነገሩ እንዲህ ነው በብዙ መስዋትነት የተገኘውን ለውጥ ፅንፍ የረገጡ የአማራ ብሄርተኞች በፈለጉት መንገድ ለማስኬድ የተለያዩ ሙከራዎችን ሲያደርጉ ቢቆዩም እንዳሰቡት ሊሳካላቸው አልቻለም ። በአብይ ተስፍ የቆረጡት እነዚህ ፅንፈኛ ቡድኖች በምን መልኩ መንግስትን ማዳከምና መገልበጥ እንደሚቻል ማስላትና መምከር ጀመሩ ።
በውስጥም በውጭም የነሱን አይነት አመለካከት ያለውን ግለሰብም ሆነ ቡድን ማሰባሰብ እና ማደራጀት ጀመሩ ። ለዚህ ድብቅ ሴራ ግንባር ቀደም አስተባባሪ የሆነው እና ከዚህ በፊት መንግስትን የመገልበጥ ተሞክሮ ያለውን አሳምነው ፁጌን በዋናነት ሴራውን እንዲያሳልጥ ተስማሙ። አሳምነው ፅጌ ካለው ስልጣን አኳያ ህጋዊ ሽፍን በመስጠት ውስጥ ውስጡን የማደራጀቱን ድርሻ እንዲወጣ በአደራ ጭምር የተሰጠውን ተልኮ ተቀበለ ።
አንድ አመት ገደማ በቀረውን ህጋዊ ምርጫ ላይ ተወዳድረው ማሸነፍ እንደማይችሉ ያወቁት እነዚህ ቡድኖች እጅግ ብዙ የህዝብ ድጋፍ ያለውን የአብይን አስተዳደር በቀላሉ በሃይል መደምሰስ እንደማይቻልም በደንብ ገብቷቸዋል ። ስለዚህም በቅድሚያ መንግስትን እረፍት መንሳት፣ እዛም እዚህም ብጥብጥ መፍጠር፣ የመንግስትን መልካም ተግባር ማጣጣል፣ እንከኖችን እየፈለጉ አጉልቶ ማወራት፣ ለውጡ በኦሮሞ ብሄርተኞች የተጠለፈ በማስመሰል ህዝቡ ውስጥ ጥርጣሪ እንዲያድር የማድረግ እናም ሰው ሌላ አማራጭ እንዲመለከት የማድረግ ሰፊ ስራ በመስራት መርዛቸውን በስፍት ረጩ።
እነዚህ ለውጡን የሚቃወሙ ቡድኖች የሚያራምዱት አማራ ተጨቁኗል ተገፍቷል የሚለው የውሸት ትርክት የቡድኑ ክንፍ በሆነው “አብን” ስር ፅንፈኛ ብሄርተኞችን በቀላሉ እንዲሰባሰቡ ማድረግ ተቻለ ። የስብስቡ ሰንሰለት ከአገርቤት እስ ውጭ አገር የረዘመና የተቀናጀ ነው። ባልደራስ በሚል ራሱን የሚጠራው እና አንዳንድ የማህበረ ቁድሳን አመራሮችም የዚህ ሰንሰለት አካል ናቸው።
በውጭም ባገር ውስጥም የሚዲያ ተቋም ገነቡ በውስጥ አስራት የሚባለው ሲሆን በውጭ ደግሞ በኤድሚያስ ለገሰ የሚመራው ኢትዮ 360 ያሉት አሁን ከኢሳት ተገንጥሎ የወጣው አንጃ መሆኑ ነው ። በተጨማሪ ኦሮሞ አይመራም ከቤተመንግስት ሊወጣ ይገባል የሚል ድብቅ አቋም የሚያራምዱ ሙህራን፣ አክቲቪስቶችን እና ጋዜጠኞችን በመንግስት ሚዲያዎች ሳይቀር በነፃ ውይይት ሽፍን የለውጥ ሃይሉ ላይ የፅእኖ እንዲፈጥሩ ተልእኮ ወሰዱ።
ሳምንታዊ ጋዜጦች እና መፀሄቶችም በአምዶቻቸው ላይ ሰፊ የማዳከም እና የማደናገር ስራ ሲሰሩ ሰነበቱ ።በተለይ ባለተራው የኦነግ መንግስት፣ ኢስላም አንጋሹ መንግስት የሚሉና ሌሎች የውሸት መረጃዎች ለህዝብ በማቅረብ ህዝቡ የአብይን አስተዳደር በጥርጣሬ አይን እንዲመለከት አልያም እንዲጠየፍ የማድረግ ተግባር ሲያሰሩ ሰነበቱ ።
ጊዜውን ጠብቆ ጄኔራል አሳምነው ፅጌ ክልሉን የማተረማመስ ስራውን በይፍ ጀመረ ፣ወልቃይት፣ ጎንደር፣ አጣዪ፣ ወሎ ከሚሴ፣ ቢኒሻንጉል ጉሙዝን ጨምሮ ሌሎች አጎራባች ከተሞችን ሳይቀር ማመስ ጀመረ ። በራሱ ፍላጎት የማንንም ትእዛዝ ሳይጠብቅ ልዩ ሃይሉን በማሰማራት ከአማራ ውጪ በሆኑ ብሄሮች ላይ የጅምላ ጭፍጨፍ አካሄደ ።(ወሎ ከሚሴ እና ጉሙዝ ይጠቀሳሉ) አሁን ሁሉም ነገር ከቁጥጥር ወጣ። የአማራ ክልል ማእከላዊ ኮሚቴ የአብይ ደጋፊ (ለውጡን ማስቀጠል የሚፈልጉ) እና ተቃዋሚ ፀረ ለውጥ ሃይሎች በሚል ውስጥ ውስጡን ለሁለት ተከፈሉ።
በክልሉ አመራሮች መካከል ያለው ልዩነት እየተካረረ መጣ በተለይ የአሳምነው ፅጌ ቡድን ያለ ዶ/ር አንባቸው እውቅና በራሱ ፍላጎት ብዙ ነገሮችን መስራት ጀመረ ። ይህ ልዩ ሃይልን አሰልጥኖ እስከ ማስመረቅ የሚዘልቅ ነው ። ክልሉ በአሳምነው ፅጌን ምንም አይነት መግለጨ ለየትኛውም ሚዲያ እንዳይሰጥ የሚል ጊዜያዊ ማእቀብ ጣለበት ። ምክንያቱም ክልሉ ያልመከረባቸውን ፀብ የሚያጭሩ መግለጫዎችን በተደጋጋሚ በመስጠት ብዙ ውዝግብ ሲያስነሳ ስለቆየ።
በመጨረሻም ይህ ቡድን ጀኔራል አሳምነው ፁጌ ምናልባች አሁን በሚደረገው ግምገማ ከስልጠሰን ሊነሳ ይችል የሚል ግምት ስላደረባቸው ላለፍት ሰባት ወራት የተዘጋጀበትን እቅድ ወደመተግበሩ ለመሸጋገር ወሰኑ ።
በአንድ ቀን የሚገደሉ ያገሪቱን ዋና ዋና ባለስልጣኖች ላይ ቅጥረኛ አባሎቻቸውን አዘጋጁ ፣ ከነዚህ መካከል ጠቅላይ ሚኒስተር ዶ/ር አብይ አህመድ ፣ ታከለ ኡማ፣ የኦሮሚያ ክልል ኘሬዝዳንት፣ ጀግናው ሰአረ መኮነን ፣ የፖሊስ ኮሚሽነርን ጨምሮ ሌሎች ዋና ዋና ባለስልጣናትን ባንድ ቀን ውስጥ ቀድመው በተዘጋጁት ቅጥረኛ ሰዎች ማስገደል ።
ለእቅዳቸው እንቅፍት ይሆናሉ የተባሉትን የአማራ ክልል ባለስልጣናትን በመግደል ምክር ቤቱን ጨምሮ ለመፈንቅለ መንግስቱ ይረዳልናል ያሉትን ወሳኝ መስሪያ ቤቶችን በመቆጣጠር ። ከ ባህር ዳር እስከ ፌደራል በተዘረጋው የገዳዪች መረብ አገሩ መተራመስ ሲጀምር በአማራ ቲቪ ቀርበው የሽግግር መንግስት ባስቸኳይ እንዲቋቋም ማወጅ ለአገር ቤትም ለውጭም ሚዲያዎች መግለጫ መስጠት።
ይህንን ሂደት የሚያስተጋቡ የሚያራግቡ ቀድመው ያደራጁትን በውስጥም በውጭም አገር ያሉ ሚዲያዎችን መጠቀም ነበር እቅዳቸው ።የሞተው ሞቶ እነሱ እቅዳቸው ከግብ ማድረስ ። ከዚህ አንፃር አዲስ አበባ መሄድ ሳይጠበቅባቸው ቤተመንግስትን ሳይቆጣጠሩ፣ ኢ ቲቪን መያዝ ሳያስፈልግ ፣ ወታደሩ ጋር ሳይቷከሱ ፣ መሪዎችን በመግደል እና ባገሪቱ ላይ ከፍተኛ ትርምስ በመፍጠር ባህር ዳር ቁጭ ብለው መፈንቅለ መንግስት ለማድረግ የተጠና የተቀናጀ ዝግጅት አድርገው ነበር።
ለመፈንቅለ መንግሰቱ የተመረጠው ቀን ደግሞ ሰኔ 16 አብይ የመጀመሪያው የግድያ ሙከራ የተደረገበት ቀን ሲሆን ለዚህ ተልኮ ስኬት ለውጭ ሚዲያ መግለጫ ለመስጠት የባልደራሱ መሪ ነኝ ባይ ባህር ዳር እንዲገኝ ተደረጓል ። በየቦታው ያለው ቅጥረኛ የተሰጠውን ትእዛዝ መፈፀም ጀመረ፣ አሳምነው ፅጌን የሚመራው ቡድን ባህር ዳር ላይ ተልኮውን ፈፀመ ፅህፈት ቤቱንም ለመቆጣጠር ሞከረ ነገር ግን የአዲስ አበባው ቡድን ኢታማዦር ሹሙን (ሳእረ መኮነንን) እንደገደ በሆነ ተአምር ሰንሰለቱ ተበጠሰበት።
አሳምነው ፅጌ በቅርብ አሰልጥኖ ያዘጋጃቸውን ልዩ ሃይሎች በሶስት ጭነት መኪና አምጥቶ ቢያፈሳቸውም እንደታሰቡት አልሆኑም ። የተወሰኑ ከፍተኛ አመራሮችን ( ጓዶቻቸውን) በጭካኔ ከበሉ ቦሃላ አከባቢውን ለቀው እንዲወጡ አሳምነው ፅጌ አዘዘ ። አሳምነው የአዲስ አበባው ሰንሰለት መበጠሱን ሲያውቅ ፈረጠጠ ። ከተማው መናጥ ጀመረ ከተወሰነ ሰአታት ቦሃላ በአውሮኘላን ጭምር በረው በመጡ የፌደራል ሃይሎች ሙሉ በሙሉ ባህር ዳርን ተቆጣጠሩ።
እናም አዎን እውነት ነው መፈንቅለ መንግስቱ በእቅድ በዝግጅት በቅንጅት የተመራ ነበር ። አምላክ ( አሏህ) ኢትዪጵያን ስለሚወድ ከሸፈ። (ጂኒው ወደ ጠርሙሱ ተመለሰ) በመጨረሻም ለሞቱት ወገኖች ነብስ ይማር ለቤተሰቦቻቸው ለወዳጅ ዘመዶቻቸው በሙሉ መፁናናትን ይስጥልን።
የአባቶቻችሁን (የግፍ፣ የነጠቃ፣ የወረራ፣ የጅምላ ግድያ፣ የዘረፋና የጭቆና) ርስት ‘እናስመልሳለን’ በሚል ቅዠት መናወዝ እስካላቆማችሁ ድረስ፣ ይኼ ሰሞኑን መሪዎቻችሁን ቀርጥፎ የበላ እብደታችሁ፣ ማህበረሰቡን በሞላ መዋጡ አይቀርም።
የሌሎችን ሰብዓዊነት (ሰው መሆን) ለመካድ ብቻ ብላችሁ፣ የእኩልነትን መርህ ማጣጣል እስካልተዋችሁ ድረስ፣ ወርቃማ ልጆቻችሁን በጥላቻ ሰደድ እሳት ማስበላቱ ይቀጥላል።
ያልተገባ ጥቅምን (privilegeን) እንደ መብት ይገባኛል ለማለት፣ ሌሎች ለእኩልነት ሲታገሉ እነሱን አጣጥሎ ለራስ ቡድን የበላይነት መከራከር እስካላቆማችሁ ድረስ፣ ውጤቱ ጥፋት ብቻ የሆነ ፍፃሜ የሌለው (የማይነቃበት) ቅዠት ውስጥ መኖራችሁም፣ የምግባር ጭፍንነታችሁም (moral blindness) ይቀጥላል።
መበል 59 ዓመት ባሕቲ መስከረም እንቋዕ ኣብጽሓና። ባሕቲ መስከረም ነባሪ ንምጸብራቅ ልዑል ዘይተምበርካኺ ባህርያት ኤርትራውያን እያ። ባሕቲ መስከረም ሉኡላዉነትና ወኒንና ኣብ እነብዕለሉ እዋን ማዕረ ማዕሪኡ ን ጅግና ኣቦና ሓምድ እድሪስ ዓዋተን ቐያሕትን ጸለምትን ሱዉኣትና ብልዑል ሓበንን ክብርን እንዝክረሉ እዋን እውን እዩ። ሕድሪ ሱዉኣትና ንፍትሸላ፣ ዝጎደለ ክንምልእ ቓል ንኣትወላን’ያ።
ኣመጻጽኣ ኤርትራ ዘይርድኦም ወይ ደይ መደይ ኢሎም ንታሪኽና ዘመርስሑን ይዕቢተኛታትን ንደቅና ከየዘንግዑ፣ ምስል ኢልና ታሪኽና ሓቢርና ንርኤ። ኣብ ታሪኽ መዋእል ‘ዚኤን ሎሚ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሱዳንን ጁቡትን ዝበሃላ ሃገራት ብፍላይ ሰሜናዊ ወገን ኤርትራ ኢትዮጵያ ናይ ነዊሕ ዘመናት ስልጣኔ እሞ ናተን ፊደልን ዓወደ ኣዋርሕን ዝነብረን’የን። ብስነ-ሰብ (Anthropology) ከርሲ ቀዳሞት ሰባት ከም ዝነበረን ታሪኽ ኩዕታ ይምስክር ኣሎ። እዚ ምዕባሌ እዚ ግን ብደፋእታዊ መንገድን ብዕዳጋን ካልእ ኣገባብን ሃገር ክይሃነጻ ብመግዛእቲ ኤዉሮጳዉያን ተቆጽየን። እዚ በደል እዚ ነዚኢነ ሃገራት ጥራይ ዘይኮነ ንኹለን ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ዝበጽሔ ዕጫ’ዩ።
ንጉስ ኢንበርቶ ንጉስ ጣልያን ብ1891 እዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ ብሓይሊ ብረት ኣንበርኪኹ ብሕታዊት ግዝኣቱ ሙዃና ብኣዋጅ ካብ ዘለጠላ ዕለት ፈቲና ዘይኮነ ከይፈቶን ደቂ ሃገረ ኤርትራ ኮና’ና። እተን ጎረባብቲ ሃገራት’ውን ብብግዜኡ ብመራሕተን ንዶባት ዝምልከት ፊርማታተን ኣቐሚጠን’የ። ነቲ ናይ ሎሚ ምድረ ቅርጺ ኤርትራ ተቀቢለን። መግዛእቲ ሱሱዕን ጨቛንን’ዩ። ዘነይት ኣይኮነን እንተኾነ ንረብሓኡ ክብል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብዘዉርዶ ዝነበረ ሕብራዊ ጭቆናን ምዝመዛን ብስነኣምሮን ብባህልን ደቂ ሓንቲ ሃገር ገርና። ኩሉ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም’ውን በዚ’ዩ ቆይሙ። ሓደ ስድራን ሓደ ሕብረተሰብን ኮና ናትና ናቶም፣ ንሶም ንሕና፣ ሰብና ሰቦም፣ መሬትና መሬቶም፣ ዝብል ኣምር በብቅሩብ ንሓንጎልናን ንባህልናን ወሪሱ ብብግሓቱ ነጻ ክንከዉን ተቓሊስና። ተቓወምቲ ኣቦታትና ኣብ ቤት ማእሰርቲ ናኹራን ካልእን ሓቒቕዕም ኣብ ባሕሪ ተደርበዮምን’ዮም።
እንግሊዝ ነዚ ሓቒ እዚ ስለ ዝተረድኤ’ዩ ምስ ጣልያን ኲናት ክገጥም ከሎ ብነፈርቲ ገይሩ ‘’ደቂ ኤርትራ ዓሳክር ጥልያን ዘሎኹም፣ ንጣልይን ራሕሪሕኩም ኣብ ሓይሊ ክዳን እተዉ፣ ኣነ ከም ጥልያን ክገዝኣኩም ዘይኮንኩ ሓራ ከዉጽኣኩም’የ መጺኤ’’ ዝብል ጹሑፋት ብነፈቲ ዝብትን ዝነበረ። ኣቦታትና’ውን ድልየቶምን ባህጎምን ስለ ዝነበረ ንመሳርዕ መከላኸሊ ሓይሊ ጣልያን እናሰበሩ ናብ ኪዳን ሓይልታት ምስ ብረቶም ኣትዮም። ናይ ከረን (ጥንቑልሓስ) ኲናት ብ1941ዓም ክዕወት ህዝቢ ኤርትራ ንኪዳን ሓይልታት ስለ ዝደገፈ’ዩ። ህዝቢ ብሌን ኣብ’ዚ ኲናት ዝኸፈሎ ሂወትን ንብረትን ምስ ግዜ ክግለጽ ንሰግሮ።
እንግሊዝ ኣስመራ ምስ በጽሔ ኣቦታትና ኣብ ራብዓይ መዓልቲ ተኣኪቦም በል ናጽነትና ሃበና ምስ በልዎ ከይገረሞ ኣይተረፈን ሚኽኒታት ዘርዚሩ ተዓገሱኒ ድሕሪ ሕጂ ድማ ካብ ሓምሽተ ሰብ ንላዕሊ ከይትእከቡ ክሳብ ንሕና ነፍልጠኩም’ዩ ዝበሎም። እንተኽዕነ ባህግን ድልየትን ህዝብና ብኣሜሪካን ብእንግሊዝን ንእስትራተጂካዊ መኽሰቦም ክብሉ ናብ ሃጸይ ኢትዮጵያ ብጉልባብ ፈደረሽ ኣሕሊፎም ሂቦና። እዚ ባዕሎም ዝኣመንዎ ሓቒ’ዩ። ሃጸይ እቲዮጵያ’ውን ክበልዕ ዝበለ ሓዉ ኣፉ ድልየትን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ክርዳእ ስለ ዘይደለየ ንዕምሩ ዘሕጽር ምስ ህዝቢ ኤርትራ ተጻሊኡ። በዚኣ መዓልቲ ነዚ ባህግናን ድልየትና ህዝብና ኩዉን ክገብሩ ብዙሕ ሰላማዊ ቓልሲ ተኻይዱ ዝሰምዕና ስለ ዝስኣና ብ1961ዓም ብረታዊ ቓልሲ ጀሚርና። እዚ ባህጊ ፍትሕን ዲሞክራስና ህዝብና ብሙሉእ ዝዕወት እቲ ቓልሲ ዉጹዓት ደዉ ክብል ኣይኮነን።
ንሉኡላውነትና ብ1991 ነቲ ኲናት ብዓወት ብረት ብ1993 ድማ ብፖሎቲካዊ ኣገባብ ዛዚምናዮ። ድሕሪ ነጻነት ሕረስ ሓረስታይ ንገድ ነጋዳይ ተማሃር ተማህራይ ክእወጅ ትጽቢት ኔርና። ኩሉ ዓጸባን ባርነትን ካብ ዝባና ተቐንጢጡ ኢልና ሓሲብና። እንተኾነ ኣብ ዉሽጥና ብጸላእትና ዝተደጎለ ጻልኢ ብሃግናን ድልየትናን ኮንቱ ኩይኑ ተሪፉ። እዚ ገባቲ ስርዓት’ውን ካብ ቅድሚኡ ዝነበሩ ዘይመሃር ኮይኑ እንበር ናትና መኸተ ጸረ ዕብለላን ጭቖናን ኣብ ደምና ዘሎ ስለ ንሱ’ውን ከም ቅድሚኡ ዝነበሩ ክወድቅ’ዩ።
ክቡራት ደቂ ሃገርና ሎሚ ኣብ ቅድሜና ክልተ ምርጫ ኣሎ። ከም ኣቦታትና ንጭቆናን ንድሕረትን ብሓደ ኮና ዝወሰደ ይዉሰድ ዝወደቐ ይዉደቅ ክሳብ መጠረሽታ ምምካት’ዩ፣ ናይ ግዜና ጭርሖ ‘’ይኣክል’’’ዩ። እቲ ካልኣይ ምርጫ ብፍርሕን ብበለጽን ተጎልቢብካ ሬሳኻ እኳ ኣብ መሬቱ ዝግባእ ባህላዊ ቀብሪ ከይትገብር ንዝኽልኽል መንግስቲ ምግልጋል’ዩ። ምርጭና እታ ቐዳመይቲ ከም ትኸዉን ኣይንጠራጠርን። እንተኾነ ኣብ’ዚ ተሓናነቕ መድረኽ ዝንጀልሕጡ፣ ብምፍላጥን ብዘይፍልጥን ጽልእን ትምክሕትን ኣብ ማእክልና ዘንብድብዱ ጉጅሌታት ንርኢ ኣሎና። ’’ኣግኣዝያን ከምኡ ትግራኝ ትግሪኚ’’ ንበሃል ይብሉ። ታሪኽ ናይ’ዞም ዘልዕልዎም ህዝብታት ግን ጽልእን ትምክሕትን ኣይነበሮን። ታሪኽ ዘይንብቡ እቲ ቓልሲ ስለ ዝነዉሖም ኣቛራጭ መንገዲ ህሰስ ዝብሉ ይመስሉ። ካልኦት መስዋእቲ ኣቦይ ‘’ኮንቱ’’ እዩ ኔሩ ዝብሉና ይጓነፉና ኣለዉ። እዚ ማይ ንዓቕብ ክልስ ሓሳብ መበቖሉ ካበይ’ዩ ኣይተፈልጠን። ንሶም’ውን ናይ ሕርቓንን ናይ ቂምን ጸገም ዘለዎ ይመስሉ። ብሃግን ድልየትን ሱዉኣትና ፍትሕን ዲሞክራስን’ዩ ዝነበረ። ነዚ ዕላማታት ድማ ተሰዊኦም። እቲ ዝምሕልን ዝጥሕልን ዝነበረ ከም ቅጫ እንተተገምጠለስ እቲ ጅግናን ሓርበኛን ተጋዳላይን ህዝብን ታሪዂ ክንዓቕ ኣይግባእን። ዝተረፍና ሕድሪ ስለ ዝገደፉና ንሕና ነተግብሮ ይበሃል እንበር ኣብ ኣደባባይ ወጺእካ ርብዒ ኣቦኻን ኣዴኻን ከይገበርካ ንታሪኽካ ሙንሻዉን ምሕጫጭን ነገር ደሓን ኣይኮነን ኣምር ህንጸት ሃገር’ውን ዝሰሓተ’ዩ። ክቡር መንእሰይ ኤርትራ ጥንቕሊዒት ኮንካ ጡፍ ምስ ትብል ኣብ ገጽካ’ዩ ዝወርድ እሞ ኣይትዓሹ ንታሪኽካ ባዕልኻ ፍልሖ ኣይትኹኖ፣ ጽባሕ ንርእሳ ኢላ ክትጸብሕ’ያ።
ካልእ እዋናዊ ሕቶ ሎሚ ሃገርን ህዝብን ምድሓን’ዩ። ኣብ ዉሽጢ ዝነብር ህዝብና በትን ኮሮና በትን ሓለንጊ ገባቲ ስርዓት ክልተ ኣደራዕ ይወርዶ ኣሎ። ፖሎቲካዉያን ዉድባት’ውን ነዚ ዝተረዳእናዮ ንመስል። ብፍላይ በቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዶምክራስያዊ ለዉጢ (ኤሃባለ) (ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ኤርትራ/ሆደ ኣባሉ’ና) ዝኸይድ ዘሎ ዘተን ምቅርራብን እናሞጎስና ካብኡ ንላዕሊ ህዝብና ይሓተና ኣሎ። ክንስምዖ ናይ ግድን’ዩ። ንሱ ዝሓተና ዋሕስ ሃገርን ህዝብን ዝኾነ ፍትሕዊ ጽላል ናይ ኩሉ ደንበ ተቓዉሞ’ዩ። ኣብ እዚ ግዜ ወዓል ሕደር ዘየድልዮ ሙዃኑ ኩሉ ፍትሓዊ ዝርድኦ ዕማም’ዩ። ንሕና’ውን ብዘይቅድመ ኲነት እዚ ድልየት ህዝብና ክዕወት ተጊህና ክንሰርሕ ቓል ንኣቱ።
ኣብ መጠረሽታ እቲ ወጃሕጃሕ ናይ ገባቲ ኤርትራን ቐ/ሚ እትዮጵያን ዓፊሩ ዓፊሩ ዝግ ይብል ኣሎ። እዚ ዝግ ግን ብቓልሲ ዉጹዓት ዝመጸ’ዩ። ሕጂ’ውን ክንዛነ ይብልናን። ዓሰብ ኣብ ኢድ ዓረብ ኣቲያ ከም ድላዮም ይስዕሱዑላ ኣለዉ። እዚ ቑጹር ናይ ሰብ ሃብቲ ዓለም ዝኾነ ሰብን ጉጅሌኡን ነዛ ሃገር ሓደጋ’ዮም። ኤርትራ ሰላምን ምርግጋእን ትረክብ ኣብ ፍትሓዉን ዲሞክራስያዉን ቑዋማዉም መንግስቲ ጥራይ’ዩ። ነዚ ክንብቅዕ ዕርፊ ቓልሲ ኣጽኒዕና ተኸባቢርና ክሳብ ዓወት ንመርሽ። ዓወት ንሓርነታዊ ቓልስና!!!
በቻቻ /ABN/ እቅጩን ተናገር እንዲል ያገሬ ሰው። ተፃፈ ፊቱን ለሚደብቀው ህዝብ። ㄹㄹㄹㄹ እግዚአብሄር አምላክም ሰውን ከምድር አፈር አበጀው በአፍንጫውም የህይወት እስትንፋስን እፍ አለበት ሰውም ህያው ነፍስ ያለው ሆነ። ——መ,ቅ ኦሪት ዘ ፍጥረት—— “ወለቀድ ከረምና በኒ አደም” የሰውን ልጅ አልቀን ፈጠርነው። — —ቅዱስ ቁርአን—— ይህ ብሩክ ፍጡር የተከለከለን ሰርቆ ከመብላት አኳኃኑ […]
በተሾመ ፈንታሁን /ABN/ እንደአውሮፓውያን አቆጣጠር በ1987 ዓ.ም. በማላቫ ኬንያ ተወለደ፡፡ እንደአብዛኛው አፍሪካዊ ህጻን እግር ኳስን መጀመሪያ በሰፈር፣ ከዚያም በትምህርት ቤት ከፍ ሲልም በክለብ ተጫውቶ የሃገሩን የኬንያን ብሔራዊ ቡድን ግብ ለመጠበቅ በቃ፡፡ ሃገሩ ኬንያ ከ15 ዓመታት በኋላ ለአፍሪካ ዋንጫ ስትበቃ ቁጥር 1 ተመራጭ ሆኖ በሁሉም የማጣሪያ ጨዋታዎች ተሰልፎ የሃገሩን ግብ ጠብቋል፡፡ […]
“11 ኛው የቻይና ዓለም አቀፍ የጤና ምርቶች ኤግዚቢሽን ፣ ሄልፕሌክስ ኤክስፖ 2020 የተፈጥሮ እና ናሽቲካልካል ምርቶች ቻይና 2020 the በብሔራዊ ኤግዚቢሽንና ስብሰባ ማዕከል (ሻንጋይ) ከኖቬምበር 25 እስከ 27 ቀን 2020 ይደረጋል ፡፡ የጤናውን ኢንዱስትሪ ለውጥ እና ማሻሻል ያግዛል ፡፡
ኤሺያ ሞሽን ከ 33 ዓመት በላይ የሙያ ማምረቻ ልምድ ባለው የጀልቲን እና የጀልቲን ተዋጽኦ መስክ ውስጥ አምራች እንደመሆኗ መጠን ደንበኞችን እጅግ በጣም ጥራት ያለው እና ሙያዊ አገልግሎት በመስጠት እና በዓለም ላይ በጣም የታመነ ዓለም አቀፍ የምርት አቅራቢ ለመሆን ቆርጧል ፡፡
በዚያን ጊዜ በኤችኤንሲሲ 2020 አውደ ርዕይ ላይ እንሳተፋለን ፣ በተቻለ መጠን የምንለዋወጥበት እና የምንማርበት ፣ በኢንዱስትሪው ዕድገትና ዘላቂነት የምንወያይበት ፣ shareር በማድረግ አብረው ያድጉ ፡፡ እርስዎ እና የድርጅትዎ ተወካዮች የእኛን HNC 2020 (ሻንጋይ) እንዲቀላቀሉ በደስታ እንቀበላለን ፣ ዝርዝሩ እንደሚከተለው ነው-
በጣም ደስ ይለኛል አሜርካን ገለፃ እኔ በጣም ብዙ መጥፎ መተግበሪያዎችን ሞልቻለሁ እናም በጣም ታማኝ ነኝ ደህና ሁን ዓለም እኔ ኮሜትን አቆማለሁ ኦባማ ሆንግህ አፈላልግ እና እኔ እንደ እ.ኤ.አ. በ 2003 2014 2017 2020 እና ዛሬ ማታ እንዳደረግሁት ኮሜትን አላቆምም ፡፡ ወይም ማክሰኞ የለም
የሃገራችን ፖለቲካዊ ከባቢ በተበድዬ ተረክ “የበለፀገ” የጎሳ ፍትጊያ የተንሰራፋበት ነው፡፡ የጎሳ ፖለቲካችን ንረት ፖለቲካ ማለት ጎሳ ማለት ብቻ እንደሆነ እርግጠኛ ሊሆን ይሞክረዋል፡፡ ይሄው አደገኛ አዝማሚያ የሚዘወረው ደግሞ የግል ደም-ፍላታቸውን በካሜራ ፊት ሲሆኑ እንኳን መቆጣጠር በማይችሉ፤ ደርሶ ቱግ ባይ የፖለቲካ ሊቅ ነን ባዮች ነው፡፡ ይህ ህወሓት ይዘውረው በነበረው መንግሥታዊ መሰላልም፣ ተቃዋሚ ነን በሚሉ ስብስቦችም ሆነ የጎሳችን አክቲቪስት ነን በሚሉት ዘንድ የሚስተዋል ልማድ ነው፡፡
በብዛት ንዴት የሚቀድማቸው የጎሳ ፖለቲካ ቀሳውስት ለሰንዓዊነት ቦታ የላቸውም፡፡ የራሳቸውን ጎሳ የተመለከ ጉዳይ ሲሆን ወደቀ የሚለውን ተሰበረ የሚሉት ደማቸው እየተንተከተከ ነው፡፡ ኢሬቻ ላይ ወረቀት የሚበትን ሄሊኮፕተር አይተው “ህዝብ ከሰማይ በሚወርድ ቦንብ ተደበደበ” ያሉ “ታዋቂ” አክቲቪስቶች እውነቱ ሲታወቅም ሃፍረት አልጎበኛቸውም፡፡ ወሰን ከልለው የሆነውንም ያልሆነውንም እየቀላቀሉ ደም ፍላታቸውን ወደ ጎሳ ተጋሪዎቻቸው የሚያጋባ የመሰላቸውን ነገር ሁሉ ያደርጋሉ፡፡በዚህ መልክ ስሜታዊነት ይዋለድ ይዟል፡፡ በስህተት ስለ ሌላው ጎሳ ጉዳት መናገር ትዝ አይላቸውም፡፡
እንዲህ ያለ ተንደቅዳቂ የጎሳ ፖለቲከኛ ወይ አክቲቪስት የሌላቸው የዓለምን ፍዳ የሚፈጁ ህዝቦች ደግሞ ሰማይ ሙሉ መከራቸው፣ ምድር ሙሉ ፍዳቸው ተለባብሶ መራራ እውነታቸው ተዳፍኖ ይቀራል፡፡ የኢትዮ-ሶማሌ ህዝቦች መከራቸው ተለባብሶ ከቀረባቸው ህዝቦች ዋነኞቹ ይመስሉኛል፡፡ እነዚህ ህዝቦች ጫፍ የረገጠው የጎሳ ፖለቲካችን ሁለት ሶስቴ የበደላቸው ሰዎች ናቸው፡፡
አንድ ቢሉ አብዲ ኢሌ የሚባል ምኑም ለአለቅነት የማይመጥን ሰውዬ ጎሳው ብቻ እውቀት፣ ምጥቀት፣ ብቃት ሆኖ ተቆጥሮለት እላያቸው ላይ ተጫነ፡፡ ሁለተኛ የሚደርስባቸውን መከራ እንኳን ለኢትዮጵያ ህዝብ ለማሳወቅ እንዳይችሉ ትናጋቸው በዚሁ ሰውዬ ታፍኖ ኖሯል፡፡ የሕዝባቸው ነገር አሳስቧቸው በስደት ተቀምጠው እንኳን ስለህዝቡ ሥቃይ ሊናገሩ የሚሞክሩ የኢትዮ-ሶማሌ አክቲቪስቶች ሃገር ቤት ባሉ ዘመዶቻቸው ሕይወት መፍረድ አለባቸው፡ ፡የመጣው ይምጣ ብለው የሚናገሩቱም በጎሳቸው ላይ ብቻ አተኩረው የማያወሩ ኢትዮጵያዊነታቸው የሚጫናቸው ናቸውና አሁን እየተንበለበለ ካለው የጎሰኝነት ደመራ ጋር መሳ ሊሄዱ አልቻሉም፡፡
እውነትን ከውሸት እየደባለቀ ሃላፊነት በማይሰማው መንገድ የሚንተገተግ ብቻ ጆሮ የሚስብበት ብልሹ የፖለቲካ ልማዳችን የነዚህን ሰዎች ንግግር ነገሬ ሊል አልቻለም፡፡ወደቀ ሲባል ተሰበረ የሚል የኢትዮ-ሶማሌ የጎሳ አክቲቪስት በብዛት ባለመኖሩ የህዝቡ በደል ትኩረት አጥቶ ኖሯል፡፡ሌላው ኢትዮጵያዊ በደላቸውን እንዳይናገርላቸው ደግሞ ጠጠር መጣያ ሳያስቀር የተንሰራፋው የጎሳ ፖለቲካችን ከሰብዓዊነት አጉድሎናልና ከሰፈራችን ሰው ውጭ ያለ ዋይታ አይሰማንም፤ቢሰማንም የሠርግ ቤት ድለቃ የሚመስለው ይበዛል፡፡
የኢትዮ-ሶማሌ ክልል ዋይታው የተዳፈነ፣ ለብሶቱ ጆሮ ዘንበል ያላለለት አሳዛኝ ክልል ነው፡፡ ኢህአዴግ ወደስልጣን ሲመጣ ሃገሪቱን ከመስቀለኛ መንገድ መለስኩ በሚልበት አካሄዱ የሽግግር መንግሥት ምሥረታው ታዳሚዎች ካደረጋቸው የጎሳ ፓርቲዎች አንዱ ዛሬ “ዓይንህን ላፈር” የሚለው ኦብነግ እንደ ነበር መዛግብት ያስረዳሉ፡፡ በመጀመሪያው የክልል ምክር ቤት ምርጫም ኦብነግ የክልሉን ምክርቤት ስልሳ ፐርሰንት መቀመጫ አግኝቶ ነበር፡፡ በ1986 ዓ.ም ኦብነግ የክልል ፓርላማውን አብላጫነት ተጠቅሞ ክልሉን ለመገንጠል ህዝበ-ውሳኔ ለማድረግ በመንቀሳቀሱ ሳቢያ የአቶ መለስን መንግሥት በማስቆጣቱ የፌዴራሉ መንግሥት የክልሉን ፕሬዚደንት እና ምክትላቸውን አስሮ፣ ዋነኛ የክልሉን ባለስለጣናት ከሥራ ገበታቸው አስወገደ፡፡ እንዲህ ዋናውን ያጣው፣ ከመገንጠል ውጭ ዜማ የሌለው ኦብነግም ይህን ተከትሎ ነገር ዓለሙን ጥሎ ብረት አንግቶ ወደ ጫካ ነጎደ፡፡
ከ1986 ዓ.ም. ጀምሮ ውጅግራ አንግቶ ዱር ያደረው ኦብነግ 1999 ላይ “ኦቦሌ” በተባለው የነዳጅ ቁፋሮ ማእከል ላይ ወደ ሰባ የሚጠጉ የቻይና የቁፋሮ ሰራተኞችን እና ተጨማሪ የኢትዮጵያ ዜጎችን ማርኮ፣ የቀሩትን ባሰቃቂ ሁኔታ መግደሉ መኖሩን የሚያሳውቅ ብቻ ሳይሆን የአቶ መለስን መንግሥት ያስደነገጠም ያስቆጣም ጥቃት ነበር፡፡ከዛ ወዲህ የኢትዮጵያ መንግስት ኦብነግን ለመደምሰስ ቆርጦ ተንቀሳቀሰ፣ በርከት ያለ የመከላከያ ሰራዊት ወደቦታው ጎረፈ፡፡ በዚህ ጊዜ ነው የኢትዮ-ሶማሌ ህዝብ የመከራ ድፍድፍ የተደገሰው፣በመንታ ቢለዋ መታረድ የጀመረው፡፡
ኦብነግን አጠፋለሁ ብሎ ወደ ቦታው የተመመው የመከላከያ ሠራዊት “ኦብነግን ትደግፋላችሁ፣ሽፋን ትሰጣላችሁ” እያለ ህዝቡን ቁም ስቅል ያሳያል፣ ያፈናቅላል፣ ሴቶችን ይደፍራል፣ ኦብነግን ደግፏል ብሎ ያሰበውን ሰው እንደሙሴ ዘመን በህዝብ ፊት አቁሞ ይረሽናል፣ ሴት ወንድ ሳይል ወደ እስር ቤት አግዞ መከራ ያሳያል፡፡ ኦብነግን ለማጥቃት ንፁኃን የኢትዮ-ሶማሌ ሲቪል ሰዎችን በጅምላ ይቀጣል፡፡ኦብነግ በበኩሉ ተመሳሳዩን ያደርጋል፡፡ ከሁለት ያጣው ሲቪል ህዝብ በመንታ ምጣድ ተጥዶ ይቆላል!
ገለልተኛ ወገን ገብቶ ጉዳዩን እንዲያጣራ ቢጠየቅ ሥራውን የሚያውቀው የአቶ መለስ መንግስት በጄ ሳይል ኖሯል፡፡ በኢትዮጵያ በሁሉም ቦታ የሰብዓዊ መብት ጥሰት የዕለት ተዕለት የኑሮ አካል ቢሆንም የኢትዮ-ሶማሌ ክልል ባስ የሚልባቸው ሁኔታዎች አሉ፡፡ ጋዜጠኞች፣ የሰብኣዊ መብት ተቆርቋሪዎች፣ ዲፕሎማቶች በክልሉ መንቀሳቀስ አይፈቀድላቸውም፡፡ሲንቀሳቀሱ ከተገኙ የስዊድን ጋዜጠኞችን ያገኘ ያገኛቸዋል፡፡ በክልሉ በሕጋዊ መንገድ ተመዝግቦ ተንቀሳቅሶ የሚሰራ ተቃዋሚ ፓርቲ የለም፡፡
ይበልጥ የሚገርመው ይህን የሚያዙት አቶ መለስ አፈር እስኪገቡ ድረስ ደርግ ህወሓትን ለማጥፋት የትግራይን ህዝብ በጅምላ ደበደበ፣ አሰረ፣ ገደለ እያሉ ሲያብጠለጥሉ የኖሩ መሆኑ ነው፡፡ ሞኛሞኙ ደርግ “አሳውን ለማጥፋት ውቂያኖሱን ማድረቅ ያስፈልጋል” ያለውን እያነሳሳ የሚያላዝነው ህወሃት ዋና የሆኑት አቶ መለስ ተመሳሳዩን በሌላ ህዝብ ላይ ሲያደርጉ ልክ እንደሆነ የሚነግራቸው እስከ ሞት የተከተላቸው ክፉ ዘረኝነት ብቻ ነው፡፡
በ1999 ዓ.ም. ኦብነግ በነዳጅ ቁፋሮ ሰራተኞች ላይ ያደረገውን እስር እና ግድያ ተከትሎ አካባቢውን የወረረው የሃገር መከላከያ ሰራዊት በሚያደርሰው የሰብዓዊ መብት ጥሰት በስብዕና ላይ ወንጀል በመስራት ሲያስከስሰው ኖሯል፡፡ ህዝቡም ከሆነበት ነገር የተነሳ መከላከያ ሰራዊትን መጥላት ጀመረ፡፡ራሱም የሰብዓዊ መብት ጥሰቱን የሚያጧጡፈው ኦብነግም የሃገር መከላከያ ሠራዊት የሚያደርሰውን የሰብአዊ መብት ረገጣ እያነሳሳ ነገሩ ሌላው ኢትዮጵያዊ በኢትዮ-ሱማሌ ህዝብ ላይ የሚያደርሰው በደል እንደሆነ ፕሮፖጋንዳ እየሰራ የመገንጠል አጀንዳውን ትክክለኝነት መስበክ ጀመረ፡፡ ጦርነቱም በሌሎች ኢትዮጵያዊያን እና የኢትዮ-ሶማሌ ህዝብ መሃከል የሚደረግ አድርጎ ማቅረቡን ተያያዘው፡፡ይህን ያስተዋሉት ነገርን ከብዙ አቅጣጫ የማያዩት አቶ መለስ የኦብነግን የመገንጠል ፕሮፖጋንዳ ያረክስልኛ ያሉትን ግን እጅግ አደገኛ ነገር አመጡ፡፡
ይህ አደገኛ መፍትሄ የኢትዮ-ሶማሌ ልዩ ኃይልን ማቋቋም ነው፡፡ ልዩ ሃይሉ የሃገር መከላከያ ሰራዊትን ተክቶ ህዝቡን አሳር መከራ እንዲያሳይ የተፈቀደለት ወንጀለኛ ሆኖ አረፈው፡፡ አቶ መለስ ልዩ ኃይል ፖሊስን በ2001 ሲያቋቁሙ አባላቱ ባጠቃላይ በሚባል መልኩ ከዛው ከኢትዮ-ሶማሌ ክልል በተለይ ደግሞ ከገናናው የኦጋዴን ጎሳ እንዲሆኑ ተደረገ፡፡ በሃገር መከላከያ ሰራዊት ውስጥ ያሉ የኢትዮ-ሶማሌ ክልል ተወላጆች ከመከላከያ ሰራዊት ወጥተው ልዩ ኃይሉን እንዲቀላቀሉ ሆነ፡፡
አቶ መለስ ልዩ ኃይሉን ከኢትዮ-ሶማሌ ተወላጆች በተውጣጡ አባላት የሞሉበት ምክንያት ጦርነቱ በሌላው ኢትዮጵያዊ እና የኢትዮ-ሶማሌ ህዝብ ተወካይ ነኝ በሚለው ኦብነግ መሃከል ነው የሚለውን የኦብነግ ፕሮፖጋንዳ ለማርከስ እና የመገንጠል አጀንዳውን ለማዋደቅ ሲሉ ነበር፡፡ ነገሩ በከፊል በጎ ነገር ቢኖረውም ትልቁ ጥፋት ግን ልዩ ሃይሉ የህዝቡን ሰብአዊ መብት ማክበር ግዴታው እንደሆነ በውል ሳይነገረው ጭራሽ የሰላማዊ ሰዎችን ሰብአዊ መብት የመረጋገጥ ስልጣንም አብሮ መሰጠቱ ነው፡፡ የልዩ ሃይሉ ስራ እና ሃላፊነት ያልተወሰነ መሆኑ፣የቁጥሩ ብዛት፣የትጥቁ ከባድነት ደገሞ ሌላው ጥፋት ነው፡፡
እንደ “Human Rights Watch” ዘገባ በክልሉ ህዝብ ዘንድ ልዩ ሃይሉ እንደ አጋንንት ሰራዊት ይፈራል፣ እንደ አባት ገዳይ ይጠላል፣ እንደ እርኩስ ይታያል፡፡ ልዩ ሃይሉ ስራ ከጀመረበት ከ2001 ጀምሮ ጄል ኦጋዴን የተባለው የማሰቃያ ስፍራ በልዩ ሃይሉ ሰዎች ቁጥጥር ስር ወድቋል፡፡ልዩ ሃይሉ ተጠሪነቱ ለክልሉ ፀጥታ እና ደህንነት ቢሮ ሲሆን ይሄው ቢሮ ደግሞ በአብዲ ኢሌ ይዘወራል፡፡ልዩ ሃይሉ ከአብዲ ኢሌ ውጭ የሚሰማው አካል የለም፡፡ እሱ ያለውን ሁሉ ያደርጋል፡፡አብዲ ኢሌ ደግሞ በክልሉ በሰፈረው የምስራቅ ዕዝ የመከላከያ ሰራዊት መኳንንት እየታገዘ የህዝብ መከራ ያከብዳል፡፡በልዩ ሃይል ክንድ የሃገር መከላከያ ሰራዊት መኳንንት የክልሉን ህዝብ ይገርፋሉ፡፡
በኦብነግ እና በማዕከላዊው የኢትዮጵያ መንግስት መሃከል ባለው ነፍጥ ያማዘዘ ውዝግብ ውስጥ ኦብነግን በመርዳት በኩል አንዳች አስተዋፅኦ አድርገዋል የተባሉ የኢትዮ-ሶማሌ ክልል ሰላማዊ ሰዎች ወደ “ጄል” ኦጋዴን ይጋዛሉ፡፡ከጅጅጋ ዩኒቨርሲቲ አምስት ደቂቃ ያህል ብቻ ሚያስኬደው ይህ እስር ቤት የአዲስ አበባውን ማዕከላዊ የሚመስል ነው፡፡የሰው ልጅ ችሎ ያስተናግደዋል፤ ሰው የሆነ ሰውም በሰብዓዊ ፍጡር ላይ ያደርገዋል ተብሎ የማይታሰብ አረመኔያዊ ድርጊት ይደረግበታል፡፡ የዚህ ሁሉ እኩይ ድርጊት አስመድራኪ ኢህዴግ ሲሆን የድርጊቱ ፈፃሚ ደግሞ ልዩ ሃይል የተባለው አረመኔያዊ ቡድን ነው፡፡
በ”ገመና ከታቹ” ዶ/ር አዲሱ ገ/እግዚአብሄር የሚመራው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን አንጥፎ የተኛበተን፣በጄል ኦጋዴን የሚደረግ ሰቅጣጭ ነውር “Human Rights Watch” የተባለው የባዕዳን ድርጅት አይገቡ ገብቶ መርምሮ አጋልጧል፡፡ይህ ድርጅት ከ 2003-2010 በጄል ኦጋዴን በተለይ ሲደረግ የኖረውን “እግዚኦ” የሚያስብል የሰብአዊ መብት ረገጣ “WE are Like the Dead” በሚል ርዕስ በባለ 88 ገፅ ሪፖርት ሃምሌ 2010 ላይ ይፋ አድርጓል፡፡ ሰው የሆነ ሁሉ ሙሉ ሪፖርቱን ቢያነበው እላለሁ፡፡ሪፖርቱ በአጠቃላይ ወደ 98 የሚጠጉ ሰዎችን ቃለ-መጠይቅ አድርጓል፡፡ ከዚህ ውስጥ 70ዎቹ የቀድሞ ታሳሪዎች ሲሆኑ ከነዚህ ውስጥ 32ቱ ሴት የቀድሞ እስረኞች ናቸው፡፡ቀሪዎቹ የታሳሪ ቤተሰቦች፣የመንግስት ባለስልጣናት፣የቀድሞ ልዩ ሃይል አባላት ፣የክልሉ የፀጥታ እና ደህንነት ሰራተኞች ናቸው፡፡
በሪፖርቱ እያንዳንዱ መስመር ሲታለፍ ለሃገር አለማዘን አይቻልም፡፡ምልባትም “እንዲህ ባለ ሃገር ለምን ተፈጠርኩ?” ሊያሰኝም ይችላል፡፡ምንም አይነት የሰው ልጅ ጥፋት እንዲህ ያለ ቅጣት አይገባውም፡፡የቅጣቱ ሁሉ መንስኤ ያልተረጋገጠው ኦብነግን የመደገፍ ጥርጣሬ መሆኑ ደግሞ እጅግ ያሳዝናል፡፡”ቀለል” ካለው ቅጣት ቢጀመር የእስረኛው ብዛት ያመጣው መተፋፈግ እንቅልፍ ለመተኛት ወረፋ ያስጠብቃል፡፡ ወረፋ ደርሶት የተኛ እስረኛ በተኛበት መገላበጥ ካሰኘው ጎረቤቱን ቀስቅሶ አስቁሞ ነው መገላበጥ የሚችለው፡፡
በዚህ መተፋፈግ ውስጥ ሲደበደብ የቆስለው፣ደሙን እያዘራ የመጣ ትኩስ ተደብዳቢ ሁሉ ከቁስሉ የሚወጣውን ፈሳሽ እየተጋራ ይተኛል፡፡በዚህ ሳቢያ የሚመጣውን የጤና ጠንቅ ለማሰብ ዛሬን ስለማደር እርግጠኛ መሆን ያስፈልጋል፡፡በዚሁ መተፋፈግ እና የውሃ እጥረት ሳቢያ በእስርቤቱ ውስጥ ተላላፊ በሽታ ይነሳልና ሰው ይሞታል፡፡ሰው እንደሞተ ሪፖርት ተደርጎም ወዲያው ሬሳ የሚያነሳ ባለመኖሩ በዛ በተፋፈገ ሁኔታ ከሞተ ሬሳ ጋር ቀናትን ማሳለፋቸውን፣ በሞተው በድን ሽታ መሰቃየታቸውን የሪፖርቱ ተሳታፊዎች ገልፀዋል፡፡በህመም፣በበዛ ቶርቼር ወይም በርሃብ የሞተ ሰው አስከሬን “ምልክት እንኳን በሌለው ቦታ እዛው እስርቤቱ ጓሮ ይቀበራል አለያም በጅጅጋ ከተማ ዳርቻ ተጥሎ በጅብ እና በጥንብ አንሳ ይበላል” ሲል የቀድሞ ልዩ ሃይል አባል የነበረ ሰው ለ”Human Rights Watch” ተናግሯል፡፡
ረሃብ ሌለው “ቀለል” ያለ ቅጣት ነው፡፡መፈጠርን በሚያስረግም ድብደባ የሚሰቃዩት በቀን አንድ ዳቦ ወይም አንድ እንጀራ ለአራት በልተው ነው፡፡ከነአካቴው ምግብ የማይገኝበትም ሁኔታ አለ፡፡ አስርቦ መደብደቡ ድብደባውን ይበልጥ አስከፊ ለማድረግ ነው፡፡እየተደበደቡ ባሉበት የሞቱ እስረኞችን እንዳዩ የሪፖሪቱ ተሳታፊዎች ተናግረዋል፡፡መጥቀስ ይኑርብኝ አይኑርብኝ ከራሴ ጋር ሙግት ብገጥምም አስከፊነቱ ስላሸነፈኝ የምጠቅሰው ነገር ከርሃቡ ጥናት የተነሳ በህመም ምክንያት የወደላይ ያለው እስረኛ ያወጣውን ምግብ አንስቶ የበላ ሰው እንዳዩ የዓይን ምስክሮች መናገራቸውን ነው፡፡ይህን ሳነብ ዞሮብኛል! ሃገሬን ልጠላ ሞክሮኛል፡፡
በጣም የሚገርመው እስረኞቹ እንዲህ ባለ ርሃብ የሚሰቃዩት ቤተሰቦቻቸው ምግብ እያመላለሱ መሆኑ ነው፡፡ ከ2003 ዓ.ም. ወዲህ ጄል ኦጋዴን የገባ እስረኛ በቤተሰብ አይጠየቅም፤ቤተሰብ ምግብ ለጠባቂዎች አስረክቦ ወደቤቱ ይሄዳል፡፡የእስርቤቱ ጠባቂዎች ታዲያ የእስረኞቹ ቤተሰቦች የሚያመጡትን ምግብ ለራሳቸው እየተመገቡ፤የእስረኛ ቤተሰቦች ደግሞ ምግቡ ለታሳሪ ዘመዶቻቸው የሚደርስ እየመሰላቸው ሲያመላልሱ ኖረዋል፡፡ይሄ ተራ ወራዳ ነገር የሚደረገው በመንግስታዊ አካል ያውም ከህግ አስከባሪው ክንፍ መሆኑ በጣም አሳዛኝ ነው፡፡
ሴት ልጅ የምታስተናግደው ውርደት፣ የሚደርስባት አረመኔያዊ ድርጊት እጅግ ዘግናኝ ነው፡፡ባለ ትዳር ሴት እስር ቤት ገብታ በልዩ ሃይል ተደፍራ የማታውቀውን አረመኔ አባት ልጅ ትታቀፋለች፡፡ እዛው እስር ቤት የሚወልዱ ሴቶች ያለ ህክምና ባለሙያ ድጋፍ፣ንፅህና በማይታሰብበበት በታሰሩበት ክፍል ወለል ላይ ይወልዳሉ፡፡ ለወሊድ እያማጡ የሚያልፉ፣ከወለዱ በኋላ ቅፅበት ሳይቆዩ ከነልጆቻቸው የሚሞቱም እንዳሉ ሪፖርቱ የአይን ምስክሮችን ጠቅሶ ያትታል፡፡በፈጣሪ ተአምር እና በእስርቤት ጓዶቻቸው እርዳታ አምጦ መውለዱ የሰመረላቸው ደግሞ የልጃቸውን እትብት የሚቆረጥበት ምላጭ እንኳን አያገኙና የእስርቤት ጓዶቻቸው ከሆነ ስርቻ የብረት ቁራጭ መሳይ ፈልገው ያትቡላቸዋል፡፡ በዚህ መልክ ወልደው የሚያጠቡ ሴቶች ተጨማሪ ምግብ ማግኘታቸው የሚታሰብ አይደለም፤ጭራሽ በረሃብ ሊሞቱም ይችላሉ፡፡
ሴት እስረኞች ጣራ ላይ በታሰረ ገመድ ላይ ራቁታቸውን ተሰቅለው ከስር በኤሌክትሪክ ገመድ ይገረፋሉ፣ ባለ ፍም ትኩስ አመድ ላይ ከነልብሳቸው ይንከባለላሉ፡፡ ይህ አልበቃ ብሎ ትርኳሽ እሳት ባለው ፍልጥ ይደበደባሉ፡፡ አንዷ ተሳታፊ እንደውም “አመድ ላይ የተንከባለልኩበትን ቀሚሴን አብዲ ኢሌ ሲከሰስ ማስረጃ ለማድረግ ከነቀዳዳው አስቀምጨዋለሁ” ስልትል ለ”Human Rights Watch” ተናግራለች፡፡ በፈለጉት ሰዓት የእስርቤቱ ሰራተኞች ወስደው ሴት ልጅን ይደፍራሉ፡፡ በእስርቤቱ መደፈር እምብዛም የማያስደንቅ የተለመደ ነገር ነው፡፡”በየጥጋጥጉ የሚደፈሩ ሴቶች ሲቃ መስማት የተለመደ ነው” ይላል ሌላው ተሳታፊ፡፡ ከጄል ኦጋዴን ውጭ መሆንም ላለመደፈር መድህን አይደለም፡፡ በአብዲ ኢሌ ግዛት በቀን በብርሃን ሃገር ሰላም ብላ የምትንቀሳቀስ ሴት በጋጠ-ወጥ ወታደር ትደፈራለች፡፡
ይህ አልበቃ ብሎ የክልሉ ባለስልጣናት ሴት እስረኞችን ቆንጠር አድርገው እንዲያመጡላቸው ያዛሉ፡፡ የእስርቤቱ ጠባቂዎች ከእስርቤቱ ውጭ ራቅ ወዳለ ቦታ ሴቶቹን እየነዱ ለባለስልጣናቱ ይወስዱላቸዋል፡፡ “የት ነው የምሄደው? ብሎ መጠየቅ አይቻልም፡፡ ከጠየቅን እንደፈለግን የምናደርጋችሁ አህዮቻችን ናችሁ፤ ፈጣሪም ቢሆን ከእኛ እጅ አያድናችሁም ይሉናል፡፡ስለዚህ የሚወስዱን ቦታ ዝም ብሎ ከመወሰድ፤ የሚያደርጉትን ዝም ብሎ ከመቀበል ውጭ አማራጭ የለም” ትላለች አንድ የሪፖርቱ ተሳታፊ፡፡ በጣም የሚያሳዝነው ነገር ከእነዚህ ሴቶች ውስጥ ግፉ ከተፈፀመባቸው በኋላ እንኳን ወደ እስር ቤቱ የማይመለሱት የሚበዙ መሆኑ ነው፡፡
የሚመለሱት ትቂቶች ደግሞ ማታ ተወስደው በማግስቱ ማታ ልብሳቸው እላያቸው ላይ ተበጣጥሶ እያለቀሱ እና እየተንቀጠቀጡ ይመለሳሉ፡፡ በዚህ መንገድ ሴት ልጅ ላይ ግፍ የሚፈፀሙ የክልሉ ባለስልጣናት ያደረጉትን ካደረጉ በኋላ “ድርጊቱን የፈፀምኩት ለራስሽ ብየ አዝኜልሽ ነው” ሲሉ እንደሚያፌዙ እማኞቹ ይናገራሉ፡፡ በዚህ መልክ የተመለሱ ሴቶችን ያዩ ሌሎች ሴቶች ደግሞ “የእኔ ተራ ደግሞ መቸ ይሆን?” በሚል ስጋት ይረበሻሉ፡፡
ሴት እስረኞችን አስገድዶ መድፈሩ ከእስርቤት ሰራተኞች እና የክልሉ ባስልጣናት በተጨማሪ በወንድ እስረኞችም እንዲፈፀም ይገደዳሉ፡፡ ሴቶችን በማታ ከክፍላቸው አውጥቶ ወስዶ ጨለማውስጥ አቁሞ ወንድ እስረኛንም እንዲሁ ከክፍሉ አውጥቶ አፉ ውስጥ ሽጉጥ ደግነው “ኦብነግ እያለህ ስታደርግ እንደነበረው ይህችን ሴት ድፈር” ተብሎ ታዞ እንደሚያውቅ አንድ ምስክር ይናገራል፡፡ “ይህን አላደርግም በማለቴ ራሴን እስክስት በፌሮ ደብድበው፣ በወደቅኩብ በላየ ላይ ተረማምደው ሄዱብኝ” ይላል፡፡
ወንድ እና ሴት እስረኞችን በረድፍ አሰልፎ፣ልብሳቸውን አስወልቆ እርስ በርስ እንዲተያዩ፣ወንድ እስረኞች ብልት ላይ አሸዋ የተሞላበት ሁለት ሌትር የውሃ ጠርሙስ ተንጠልጥሎ በሴቶቹ ፊት በክፍሉ ውስጥ እንዲራመዱ ማስገደድ፣ሴት እስረኞች እርቃናቸውን በክፍሉ ውስጥ እንዲንቀሳቀሱ አድርጎ እየተከተሉ መደብደብን ጨምሮ እጅግ ዘግናኝ እና አዋራጅ ቃላትን መሰንዘር የሰው ልጅ በረከሰበት ጄል ኦጋዴን የዕለት ተዕለት ልማድ ነው፡፡
ፆታ ባልለየ መልኩ በቡድን ከሚደረገው አሰቃቂ እና አዋራጅ ድርጊት በተጨማሪ ለብቻ በባዶ ቤት ውስጥ በፌሮ ብረት፣ በኤሌክትሪክ ገመድ፣በፍልጥ እንጨት መደብደብም አለ፤ በድብደባ ብዛት ተጥሎ በሚደበደብበት መሬት ላይ ሞቶ የሚቀረው ብዙ ነው፡፡ በድብደባው ሰዓት ስቃዩን ለማባባስ ቀዝቃዛ ውሃ ገላ ላይ ይደፋል፡፡የወንድ ልጅ የዘር ፍሬ በኤሌክትሪክ ገመድ ይጠበሳል፡፡ በብልት ላይ በሚደረግ ቶርቼር ሳቢያ ሽንታቸውን መቆጣጠር የማይችሉ፣ በማያባራ ህመም የሚሰቃዩ እንዳሉ ሪፖርቱ ዘግቧል፡፡ መቀመጠም መተኛትም በማይቻልበት፣ ቁምሳጥን መሰል በተለምዶ ስምንት እና ሶስት ቁጥር በመባል በሚታወቀው ጨለማ ክፍል ለብቻ መታሰርም ሌላው አሰቃቂ ቶርቸር ነው፡፡ በዚህ ክፍል የሚታሰሩ እስረኞች ከጨለማው ክብደት የተነሳ ቀን ይሁን ማታ አያውቁም፡፡
እንዲህ በጄል ኦጋዴን ከተሰቃዩ እስረኞች ውስጥ ለልዩ ሃይል አባልነት የመልመል እድል እንደሚሰጣቸው አንድ እማኝ ለ”Human Rights Watch” ተናግረዋል፡፡ ብዙ አሳር ያዩ እስረኞች ከመከራቸው ለመገላገል የቀረበላቸውን የልዩ ሃይሉ አባልነት ዕድል በደስታ ይቀበላሉ፡፡ ከእስረኝነት ቀጥታ የልዩ ሃይል አባል ሲደረጉ የአንድ ቀን ስልጠና እንኳን ሳያገኙ “ስትደበደብ እንደነበርከው አድርገህ ትደበድባለህ” ተብሎ ተነግሯቸው ብቻ ወደ “ሥራው” ይገባሉ:: ከተጨከነባቸው በላይ ጨክነው እስረኞችን ያሰቃያሉ፡፡
አብዲ ኢሌን ጨምሮ የክልሉ ባለስልጣናት ቢያንስ በሳምንት አንድ ጊዜ በእስርቤቱ ይገኛሉ፡፡ቁምስቅሉ ለአንድ አፍታ እንዳይስተጓጎል ኮስተር ያለ ትዕዛዝ ይሰጣሉ፡፡ከአረመኔነቱ ያጓደለ የእስር ቤቱ ሰራተኛ በእስረኞች እግር ገብቶ አበሳ እንዲያይ ያዛሉ፡፡ ሁሉም ራሱን ለማዳን ሲል በአረመኔነቱ ይብሳል፡፡ብበሳምንት ሁለት ቀን የእስረኞች ጉባኤ አለ፡፡ አብዲ ኢሌ፣ የክልሉ የፀጥታ ቢሮ ሃላፊ አብዱረህማን ላባጎ እና ሌሎች ጓዶቻቸው ብዙ ጊዜ በጉባኤው ይገኛሉ፡፡ ጉባኤው ሁለት ጥቅም አለው፡፡ አንደኛ የአብዲ ኢሌ መንግስት እንዴት ደግ እንደ ሆነና ኦብነግ ደግሞ እንዴት ክፉ እንደሆነ ይሰበካል፡፡