Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
1 + 1/2 + 1/4 + 1/8 + ... ወደ 2 የሚጠጋ የጂኦሜትሪክ ዝርዝር እንደሆነ የሚያሳይ ስዕል። በሌላ አገላለጽ 1 ፣ 1/2 ፣ 1/4 ፣ 1/8 ፣ ... የ2 ዝርዝር የጂኦሜትሪክ ድርድሮች ናቸው
የጂኦሜትሪክ ድርድር የምንለው የቁጥሮች ድርድር (ሰልፍ) ሲሆን እኒህ የተሰለፉ ቁጥሮች የኋለኛው የከፊተኛው ቋሚ ብዜት ውጤት ሲሆን ነው። ይህ ቋሚ ቁጥር የጋራ ውድር በመባል ይታወዋል። ለምሳሌ ይህን ድርድር እንመልከት 2, 6, 18, 54, ...፣ እያንዳንዱ ተከታይ ቁጥር የፊተኛውን ቁጥር በጋራ ውድሩ (3) ስናበዛ እናገኛለን፣ ስለዚህም የጅኦሜትሪክ ድርድር ይሰኛል። በተመሳሳይ ሁኔታ 10, 5, 2.5, 1.25,... የጂኦሜትሪክ ድርድር ነው ምክንያቱም የጋራ ውድሩ 1/2 ነውና!
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1997 ዓ.ም.) 1,430,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 03°52′ ሰሜን ኬክሮስ እና 11°31′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። በ1880 ዓ.ም. በጀርመን ዝሆን ጥርስ ነጋዴዎች ተመሠረተ።
የሞተር ብስክሌት ሰጭዎች ለአዲሱ ቾፕተርዎ በጣም አስፈላጊ ናቸው! አንድ አጥር በዋነኝነት የሚሠራው እንደ ጭቃ መከላከያ ሲሆን እንደ አሸዋ ፣ ጭቃ ፣ ዐለቶች ፣ ፈሳሾች እና ሌሎች የመንገድ ላይ ተንሳፋፊዎች በሚሽከረከር ጎማ ወደ አየር ከመወርወር ይከላከላል። አንድ አጥር የሞተር ብስክሌትዎን ንፅህናን ብቻ ሳይሆን ተግባሩን የሚያከናውን ተሽከርካሪውን በሌሎች ተሽከርካሪዎች ወይም በእግረኞች ላይ በአየር ላይ ከመጣል ይከላከላል ፡፡
ከሞተር ብስክሌትዎ ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ የመጡትን ጊዜ ያለፈባቸው ወይም የተሰበሩ አከራካሪዎችን ለመተካት ፍጹም ፣ እነዚህ ጠንካራ እና ሁሉንም የአየር ሁኔታ አስተላላፊዎች ከ 200 ሴ በታች ለሆኑ ሞተር ብስክሌቶች ሁሉ ዘይቤ እና ውበት ይጨምራሉ። መጫኛ በ DIY ምድብ ውስጥ እንደ ማንኛውም ቅንፎች ፣ መወጣጫዎች እና አስፈላጊ መገጣጠሚያዎች ተያይዞ ካለው ግ purchase ጋር የተካተቱ እንደመሆኑ ምንም ዓይነት መቆፈሪያ ወይም መቁረጥ የማይፈልግ ነው። ዛሬ ይህንን የሞተር ብስክሌት አስተላላፊ ያግኙ እና በጭራሽ ያለምንም ጊዜ ያሽከርክሩ!
በአየር ሞገድ የሚደመጡ የብዙኃን መገናኛ ወይም በኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ የሚለቀቁ ዘፈኖች በአንድ ነጠላ ርእሰ ጉዳይ ላይ ማለትም በጾታዊ ፍቅር ላይ ብቻ ማተኮር እና ከያኔያኑም ቀድሞ ከነበረን የኪነት አትኩሮት በተቃራኒው ሀገርን ወደፊት ሊያራምዱ የሚችሉ፣ ትውልድን የሚቀርጹ ማለትም ሥነ-ምግባሩን ሥነ-ልቦናውንና ሰብእናውን የሚያንጹ ስንት ቁምነገሮች እያሉ ይህንን ርእሰ ጉዳይ ብቻ ያውም አንጋዶ ማለትም ከግብረ-ገባዊ አመለካከት አንጻር ትክክል ባልሆነ አቅጣጫ ሙጥኝ ብሎ መቅረት አገራችን ድሀ እና ልማት የጠማት ሀገር ከመሆኗ አንጻር ከኪነት ልታገኘው የሚገባትን ጥቅም ማግኘት አለመቻሏ እንደዜጋ ቢያስከፋኝ እና ቢያሳስበኝ ችሎታዬ በፈቀደልኝ መጠን ሰብአዊ ልማት ላይ ያተኮረ፣አሳሳቢና ትኩረት በሚሻ ርእሰ ጉዳይ ላይ ማለትም አንዳንድ ሴቶቻችን ምን አንዳንድ? አሁንማ ስፍር ቁጥር አላቸው እንዴ! ብቻ እነዚህ ሴቶች በፋሽን ሽፋን ክቡሩን ገላቸውን አራቁተው የሴትን ልጅ ክብርና ማንነት በሚያዋርድና በሚያረክስ ሁኔታ ወይም ከእርቃን ያልተናነሰ አለባበስ መጠቀማቸው የሚያስከትለውን አደጋ የሚገልጽ፣ የሞራል (የግብረ-ገብ)፣ የሎጂክ (የአመክንዮ)፣ የአይደንቲቲ (የማንነት) ጥያቄዎችን በማንሣት ከሀገርና ከሕዝብ ወይም ከትውልድ ጥቅም አንጻር ለማየት የሚሞክር፣ ትርፍና ኪሳራን የሚያሳይ፣ ኃላፊነት እንዲሰማን የሚመክር ባጠቃላይ ትውልድ ቀረጻ ላይ ያተኮረ እንደዘፈኖቻችን አዝማች የማይደጋግም አዝማች በመደጋገም ፋንታ ሊባሉ የሚገባቸውን ቁም ነገሮች የሚል ይህንን ሁሉ አድርጎ ከአብዛኞቹ ዘፈኖቻችን ባነሰ የደቂቃ ቆይታ ማለትም በአምስት ደቂቃ ከአርባ አምስት ሰከንድ የሚያልቅ ዘፈን ደርሼ ወይም አዘጋጅቼ ይሄንን ሰብአዊ ልማት ላይ ካተኮሩ ሥራዎቼ ቁ.1 ብዬ በመሠየም ጥር 2004ዓ.ም አዲስ አበባ ለሚገኙ ለየነጋሪተወጉ እና ለየመዝናኛ ዝግጅት አዘጋጆች ከሁለቱ በስተቀር ለሁሉም አድዬ ነበር፡፡ ቁጥር 2ቱን ደግሞ አሁን ወጣቱን የሀገር ተስፋ የሆነውን ሀገር ተረካቢ ትውልድ ብላሽ ወይም ከንቱ እያደረገው ባለውና የሀገርን ተስፋ የማምከን ከባድ ሥጋት ላይ በጣለው በሱስ ላይ ያተኮረ በማድረግ ሱሰኝነትንና የሚያስከትለውን አደጋ ወይም ውድቀትና የሰብእና ዝቅጠትን የሚያሳይ፣ እንደዚህኛው ሁሉ ጠንካራ የሎጂክ (የአመክኒዮ)፣ የሞራል (የግብረ-ገብ) ጥያቄዎችን እያነሣ ከዜግነት ግዴታ፣ ከሀገር እና ከሕዝብ ጥቅም አንጻር የሚፈትሽ፣ ማንነታችንን መለስ ብለን እንድናስብና እንድንጠብቅ የሚያደርግ ዘፈን ከዚህኛው በመቀጠል ለሕዝብ ጆሮ ለማብቃት አዘጋጅቼ ነበር፡፡ በሰብአዊ ልማት ላይ ወይም በትውልድ ቀረፃ ላይ ያተኮርኩበት ምክንያት 1ኛ/ ሰብአዊ ልማትን ወይም ትውልድ ቀረጻን ያላስቀደመ ልማት ስለ ልማት በቂ ግንዛቤ ያለማግኘት ችግር ያለበት እና በአረም የመመለስ ዋጋን የሚያስከፍል በድቡሽት ወይም በአሸዋ ላይ ቤትን እንደመሥራት ነውና ከዚህም የተነሣ የልማት እንቅስቃሴ ግቡን እንዳይመታ ይደርጋልና ነገራችን ሁሉ የእናቧይ ካብ የእቧይ ካብ እንዳይሆን በመሥጋቴ 2ኛ/ ደግሞ ከላይ እንደገለጽኩት ከአንድ ነጠላ ርዕሰ ጉዳይ ውጪም ሊተኮርባቸው የሚገቡ ብዙ ርእሰ ጉዳዮች እንዳሉ በማንሣት ለማሣየት ሁለተኛው ምክንያቴ ነው፡፡
ነገር ግን በሚያሳዝን ሁኔታ የብዙኃን መገናኛዎች ይህን የሰጠኋቸውን ዘፈን አንዳቸውም እንኳን አየር ላይ ሊያውሉት ወይም ሊያጫውቱት ሳይችሉ ወይም ሳይፈቅዱ ቀርተዋል፡፡ አንድ ሁለት የመዝናኛ ዝግጅት አዘጋጆች ዘፈኑን ሊለቁት ሲሞክሩም በሬዲዮ ፕሮግራሞች ወይም ዝግጅቶች ተቆጣጣሪዎች ተከለከሉ፡፡ የሬዲዮ ጣቢያዎችና የመዝናኛ ዝግጅቶች አዘጋጆች ዘፈኑን አየር ላይ ለመልቀቅ ያልፈለጉባቸው ወይም ያልቻሉባቸው ምክንያቶች ሦስት ናቸው፡፡
በተለይ በመዝናኛ ዝግጅቶች አዘጋጆች የሚሉት የእኛ አድማጮች ብዙዎቹ ሴቶችና ሕፃናት ናቸውና ይህንን ዘፈን ብናስደምጥ አድማጭ ያርቅብናል ወይም ያስከፋብናል ከገበያ ውጭ ያደርገናል ሲሉ
የገረመኝና ያሳዘነኝ ነገር የተከበረ የባሕል፣ የወግ፣ የሞራል(የግብረ-ገብ) ድንጋጌዎቻችንን በመናድ ትውልድን የሚያስቱና ወደ አልሆነ አቅጣጫ የሚነዱ እንስሳዊ የወሲብ ባሕልን ማለትም ከአንድ በላይ የፍቅር ግንኙነትን የሚሰብኩና የሚያበረታቱ ፣ትዳር መመሥረትን ግቡ ያላደረገ ግንኙነት ፈጥሮ ወሲብ መፈጸምን ብቻ መጨረሻ ግባቸው የሆነና ይሄንንም የሚሰብኩ፣የጠንካራ ማኅበረሰብ መሠረት የሆነውን ተቋም ክቡሩን ትዳርና ሊጠበቅለት የሚገባውን አካላዊና መንፈሳዊ ንጽሕና ጨርሶ እንዲዘነጋ እንዲጠፋም የሚያደርጉ ባጠቃላይ የጥፋት መልእክቶችን ያዘሉ ለሀገርም ሆነ ለትውልድ ፋይዳ የሌላቸውን ዘፈኖችን ሲለቁ ወይም ሲያጫውቱ ምንም የማይመስላቸውና ተጠያቂነት የማይሰማቸው ሰዎች አልሚ ፣አንቂ፣ መካሪና ገሳጭ ትውልድን የሚያንጽ ዘፈንን ለመልቀቅ ወይም ለማስደመጥ ግን ትንሽም እንኳ ተነሣሽነት ያጡና ጨርሶ ፍላጎት የሌላቸው ሆነው ማየቴ ነው፡፡
እንደሚመስለኝ በእነዚህ ሰዎች ዘንድ የተሳሳተ ግንዛቤ አለ፡፡ የብሮድካስት(የስርጭት) ባለሥልጣን ያወጣውን ሕግ በቅጡ እንዳልተረዱት ይሰማኛል፡፡ በበኩሌ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን ጠቃሚ እሴቶቻችን እንዲጠበቁ እንዲከበሩ የሚያሳስቡና የተሳሳቱትንም ግብረገባዊ በሆነ መንገድ የሚመክሩ፣ የሚገስጹና የሚያስተምሩ ዘፈኖችን እንዳይደመጡ ብሎ ይከለክላል ብዬ ለማመን እቸገራለሁ፡፡ የእኔ ዘፈን ደግሞ ከዚህ ውጪ ያደረገው ምንም ነገር እንደሌለ ከማመልከቻዬ ጋር አያይዤ ያቀረብኩትን የዘፈኑን ሲዲና የግጥሙንም ወረቀት በማድመጥና በማንበብ መረዳት ይቻላል፡፡ እኔ ይህንን ዘፈን ያዜምኩት ለመደመጥና የግፍ ገንዘብ ለማግበስበስ ዳሌሽ፣ ባትሸ፣ተረከዝሽ ወዘተ… ብዬ ተቅለስልሼ መዝፈን አቅቶኝ አልነበረም፡፡ ነገር ግን ይሄ ለሀገር እና ለሕዝብ ወይም ለትውልድ ምን ይጠቅማል? ምንስ ይፈይዳል? ማንንስ ያንጻል? ያልገባኝ ነገረ ቢኖር እነዚህ ሰዎች ከሀገር እና ከትውልድ ጥቅም ይልቅ ጥቂት የነበሩ ነገር ግን እያደር እጅግ እየበረከቱ የመጡ በመንስኤነትም የሚያስከትሉት ጥፋት ሊነገር ከሚችለው በላይ የሆኑ የአፈንጋጭ እኅቶች ጥቅም እንዴት ሊበልጥባቸው እንደቻለና እንደሚያንገበግባቸውም ነው፡፡
በዘፈኑ ላይ ለመግለጽ አንደሞከርኩት ብዙ እኅቶቻችን ፋሽን ነው እያሉ ከእርቃን ያልተናነሰ አለባበስና ከባሕላችንና ከወጋችን ከሃይማኖታችንም ጋር የሚጋጭ ወይም ውጭ የሆኑ የአልባሳት ዘመነኝነት(ፋሽን) ፉክክር ውስጥ መውደቃቸውና በአደባባይ መታየታቸው በየትምህርት ተቋማቱ ማለትም ከመለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ካሉ ሕፃናት እኅቶች ጀምሮ እስከ ዩንቨርሲቲ ያሉ ሴቶች እኅቶቻችንን ሕልማቸውን ለሚያጨናግፉ ለምን ለምን ዓይነቶች ውስብስብ ችግሮች እንደዳረጋቸው፣ በአስገድዶ መድፈር ወንጀልና ለወሲብ ብዝበዛ ወንጀሎች የሚያበረክተው ቀጥተኛ የሆነ አሉታዊ አስተዋጽኦ፣ ለኤች አይቪ ሥርጭት መስፋፋት የሚፈጥረው አሉታዊ አስተዋጽኦ ድምር ውጤቱም ሀገርን ለሞት ሊዳርግ የሚችል መሆኑ በግልጽ እያየነውና እየሰማነው ያለነው ጉዳይ ነው፡፡ በመሆኑም ጉዳዩ ምን ያህል አሳሳቢና አንገብጋቢ እንደሆነ ላንረዳ እና ላንገነዘብ የምንችልበት ጤነኛ ምክንያት ሊኖር አይችልም፡፡
እስከማውቀው ድረስ በዘፈኑ ላይ ለተጠቀሰችው ገጸባሕሪ /ካራክተር/ ዓይነት ሴት ጥበቃ የሚያደርግ ወይም ከለላ የሚሰጥ ሕግ ወይም አዋጅ ማለትም ሴቶች እንደፈለጉ ሆነው ይውጡ የፈለጉትን ዓይነት አለባበስ ይጠቀሙ የሚል ወይም የሚፈቅድ ሕግ ወይም አዋጅ የለም፡፡ ጉዳዩ እንዲህ ዓይነት በሆነበት ሁኔታ ማንም መብቴ ነው መብቴ ተነካ ብሎ ያልተሰጠውን ወይም ያልተደነገገለትን መብት ሊጠይቅ የሚችልበት እኔን እና የእኔን ቢጤ ወይም የእኔና የእኔን የመሰለ ዘፈንን ያስደመጠን ነጋሪተ-ወግ ሊከስ የሚችልበት አካሄድ ሊኖር አይችልም፡፡ በአንጻሩ ግን እኔ እንዲህ ዓይነት ዘፈን በመሥራቴ ሕግ ይደግፈኛል ያበረታታኛል፡፡ ሕግ ስል የተጻፈ ሕግ ብቻ ማለቴ አይደለም፡፡ ያልተጻፉ ነገር ግን ገዢ የሆኑ የባሕል፣ የወግ፣ የሞራል (የግብረገብና) የሃይማኖታዊ ሕግጋቶችም ጭምር እንጂ፡፡
እስከሚገባኝ ድረስ የሴቶች ጉዳይ መ/ቤት የሀገራችንን ሴቶች ኢኮኖሚያዊ ወይም ጥሪታዊ ሰብአዊና ግብረገባዊ መብቶቻቸውን ለማስጠበቅና ለማስከበር የሚሠራ መ/ቤት እንጂ በተቃራኒው ሴቶች የሞራል (የግብረ-ገባዊ) ጥያቄን ረግጠው ራሳቸውን እንዲያረክሱ ማንነታቸውን እንዲያዋርዱ ክቡሩንና ጽዱውን ባሕልና ወጋቸውን እንዲያጎድፉ፣ ቅዱስ ሃይማኖታቸውን እንዲያስተሀቅሩ በውጤቱም ሀገር በድህነቷ ላይ ዘርፈ ብዙ ውጥንቅጥ ችግሮች ላይ እንድትዘፈቅ ለማድረግ፣ የክብረነክ እሴቱ መውደቅ የማይሰማው፣ የጽዱ ባሕሉና ወጉ መጉደፍ የማይገደው፣ የቅዱስ ሃይማኖቱ መስተሀቀር የማይደንቀው በአጠቃላይ ለማንነቱ ደንታ የሌለው ትውልድ ለመፍጠር ወይም ለማፍራት የሚሠራና የተቋቋመ መሥሪያ ቤት አይመስለኝም፡፡ ሊሆንም አይችልም፡፡ ዓላማቸው ከላይ እንደገለጽኩት ከሆነ እኔ እንዲያውም እነሱ ለዚህ ሥራዬ ያልተቆጠበ ድጋፋቸውን ሊሰጡኝ እንደሚችሉ ነው የሚሰማኝና የምገምተው፡፡ ዓላማችን አንድነውና የሚሠሩት ሴቶቻችንን ከተለያዩ አሰናካይ ችግሮች፣የቆዩም ሆኑ አዳዲስ ዘመን የሚፈጥራቸውን ኋላ ቀርና ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች በመታደግ ብቁ ዜጋ ለማድረግ እስከ ሆነ ጊዜ ድረስ፡፡
እንደሰማሁት ከሆነ በእነዚህ ዓይነት ሰበቦች ማለትም በሴቶች ጉዳይና በብሮድካስት በባለሥልጣን እየተሳበበ ለሕዝብ ጆሮ ሳይበቁ የቀሩ ወይም እንዳይደመጡ የተደረጉ ግብረገባዊ ዘፈኖች የትየሌሌ ናቸው፡፡ ሁኔታው መቼም እጅግ የሚገርምና ድርጅቶቹንም የሚያስገምት፣የሚያሳማ፣ሌላ ዓላማ ያላቸው የሚያስመስል፣ የመብትና የግዴታን የጥፋትና የልማትን ልዩነቶች መረዳት የተቸገሩ የሚያስመስል ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል ብንጠቅስ የአንድ አዝማሪ ዘፈን “መቀነቱ መልካም የተሰጠሽ ላንቺ፤ለጠየቀሽ ሁሉ ዝም ብለሽ አትፍቺ፡፡” የሚል ስንኝ የነበረውን ዘፈን አይሆንም ተብሎ ይህ ከላይ የተጠቀሰው ስንኝ ተቆርጦ እንዲወጣ ተደርጓል፡፡ የኤልያስ ተባበልን ተይ ተመለሽ በሏት የሚለው ዘፈንም እንዲሁ እንዳይተላለፍ ተደርጓል፡፡ ብዙ ዘፈኖች የአየር ሽፋን እንዳያገኙ ካገኙም ስንኞቻቸው ተቆርጠው እንዲቀርቡ የሚያደርጉበት አንድ ሌላም አደገኛ ምክንየያት አለ ለሳሌም በሕዝብ ዘንድ እጅግ ለመወደድ የበቃው የብርሃኑ ተዘራና የማዲንጎ አፈወርቁ “ሰላም ያገር ሰው ወይም አንበሳው አገሳ” የተሰኘው ዘፈን “ይሄን ሰው አማራ ረ የሚለው ማን ነው” እያለ የሚወርደው አዛማች “ቢለያም ቋንቋው ደማችን አንድ ነው” እስከሚለው ድረስ ተቆርጦ እንዲወጣ ከተደረገ በኋላ ነው ዘፈኑ በቴሌቪዥን(በምርዓየ-ኩነት) እና በሬዲዮ(በነጋሪተ-ወግ) መታየቱና መደመጡ አንዲቀጥል የተደረገው፡፡ የብዙኃን መገናኛዎቹ ይሄንን ያደረጉበት ምክንያት ገዥው ፓርቲ(ቡድን) ከሚያራምደው ፖለቲካዊ(እምነተ-አስተዳደራዊ) አቋም ጋር የማይስማማ የሚቃረን ስንኝ ስለሆነ ነው ይላሉ፡፡ ነገር ግን ገዥው ፓርቲ ይሄንን ሊያደርግ የሚችለው ምንም እንኳን ሕጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች የሬዲዮና ቴሌቪዥን ጣቢያ ማቋቋም አይችሉም ብሎ የከለከለ ቢሆንምና ገዥው ፓርቲ ግን ራሱ የደነገገውን ሕግ በመጣስ የራሱ ልሳናት የሆኑ የብዙኃን መገናኛዎች ያሉት በመሆኑ እነኝህን ዘፈኖች ከያዝኩት ፖለቲካዊ አቋም ጋር አይጣጣሙም ወይም ተቃርኖ አላቸው ብሎ ሽፋን መከልከል የሚችለው በራሱ በግሉ የብዙኃን መገናኛዎቹ እንጅ በመንግሥት ወይም በሕዝብ የብዙኃን መገናኛዎች ላይ ይሄንን ማድረግ የሚችልበት ምንም ዓይነት ሕጋዊ መሠረት አልነበረም፡፡ ድርጊቱ ሕገ ወጥና ወንጀልም ነው፡፡ ምክንያቱም የመንግሥት (የሕዝብ) የብዙኃን መገናኛዎች ያለአንዳች አድልዎ ከየትኛውም አቅጣጫ የሚነሡ ሁሉንም አስተሳሰቦች ፖለቲካዊም(እምነተ-አስተዳደራዊም) ቢሆኑ እንዲያስተናግዱ ሕገ መንግሥታዊ ግዴታ ተጥሎባቸዋልና፡፡
በሌላም በኩል ከገዥው ፓርቲ የተለየ አቋምና አስተሳሰብ የሚያንጸባርቁ ፓርቲዎችም ሆኑ የኪነት ሥራዎች ያሏቸው ከያኔያን (አርቲስቶች) በሕዝብ(በመንግሥት) የብዙኃን መገናኛዎች ሐሳባቸውን ያለ አንዳች ሳንሱር(ቅድመ-ምርመራ) በፃነት ለሕዝብ የማስደመጥ፣የማንጸባረቅ፣የማንሸራሸር፣የመስተናገድ ሕገመንግሥታዊ መብት አላቸው፡፡ በሚያሳዝን ሁኔታ እየሆነ ያለው ግን ፈጽሞ ከዚህ ተቃራኒው ነው፡፡ እንዲያው ለምሳሌ አንዲት ጠቀስኩ እንጅ ፈጽሞ ተቀባይነት በሌላቸው ሕገ ወጥ ተግባራት መብታቸውን አተው ሽፋን የተነፈጋቸው የኪነት ሥራዎች የትየለሌ ናቸው፡፡ ታዲያ ይሄ ተግባር ራሱ ላወጣው ሕግ የሚገዛ “መንግሥት” ከሌለ ምን ማድረግ ይቻላል? ተብሎ ብቻ የሚተው በደል ነውን? በወረቀት ላይ ጥሩና ጠቃሚ መብቶችን አስፍሮ በተግባር ግን ፈጽሞ ተቃራኒው ተግባር እንዲደረግ ማድረግ ከከባድ የማጭበርበር ወንጀል የከፋ ወንጀል አይደለምን?
ይሄ “መንግሥት” ከፍተኛ ኃላፊነትና ተጠያቂነት የሚጠይቀውን የመንግሥትነትን ያህል ቦታ ይዞ ራሱ ላወጣው ሕግ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው ለእንድ ቀንም እንኳ ተሥተዳድሮበት አለማወቁ እጅግ አሳፋሪና የመጨረሻው የዘቀጠ ሰብእና መገለጫ፣ ቆሻሻና ወራዳ ታሪክም ነው፡፡ ይሄንን ተግባር እንደ ብልጠትና ብልህነት የሚቆጥርና የሚያደንቅ ሰውም ሌላ ምንም ዓይነት የሕክምና ማረጋገጫ ሳያስፈልገው ጤነኛ አለመሆኑን ሊያረጋግጥ ይችላል፡፡ የተማርኩ ነኝ የሚል ከሆነም እንደገና ይመለስ እና ሀ ብሎ ፊደል ይቁጠር። ከባዱና አስቸጋሪው ሆኖ ለመገኘትም ፈታኙ ነገር ቀናነቱ እንጅ ክፉነቱ አይደለም፣ትክክለኝነቱ እንጅ ስሑትነቱ አይደለም፣ ገንቢነቱ እንጅ አፍራሽነቱ አይደለም፣ማኅበራዊነቱ እንጅ ግለኝነቱ አይደለም፣ እውነተኛነቱ እንጅ ሐሰተኛነቱ አይደለም፣ንጹሕነቱ እንጅ ቆሻሻነቱ አይደለም፣ ዐዋቂነቱ እንጅ ድንቁርናው አይደለም፣ ቅድስናው እንጅ እርኩሰቱ አይደለም ወዘተ. ፡፡
ወደቀደመው ሐሳብ ልመለስና በእነዚህ የብዙኃን መገ“—­ች ትውልድን ወደ አልሆነ አቅጣጫ የሚነዱ አንዳች ቁምነገርና ፋይዳ የሌላቸው ዘፈኖች እንደፈለጉ በነጻነት የሚታዩና የሚሰሙ የሚደመጡ ከሆነ ሲሆን ሲሆን ኃላፊነት የሚሰማን ከሆነ እንደዚህ ዓይነት ዘፈኖች እንዳይደመጡ መደረግ ነበረባቸው፡፡አሳማኝ ባልሆነ ምክንያት መደመጥ አለባቸው ከተባለ ግን ይልቁንም መካሪና ገሳጭ አስተማሪ የሆኑቱ ሌላው እንኳ ቢቀር በተመሳሳይ መልኩ እኩል ዕድል እንዴት ሊሰጣቸው አይገባም? አድማጭና ተመልካችም የሚበጀውንና የሚመርጠውን እንዲሰማና እንዲመለከት እንዴት መብት ወይም ዕድል አይሰጠውም? ይህ ካልሆነ ደግሞ አፈንጋጮቹ ዘፈኖች እንዳይተላለፉ የማይደረገው ለምንድንነው? ምዕራቡ ዓለም አንጻራዊ በሆነ መልኩ የሰው ልጆች መብት በየዓይነቱ የተከበረበትና የሚጠበቅበት የዓለም ክፍል እንደሆነ ይነገራል፡፡ በሚዲያቸውም (የብዙኃን መገናኛዎቻቸውም) አንድ ዘፋኝ ስለ አንዲት ገጸባሕሪ ዘልፎና አንቋሾ ቢዘፍን ጉዳዩ የዚያች ገጸባሕሪ ሆኖ ይቀራል እንጂ ነገሩ ተጠምዝዞ በአጠቃላይ የሴቶች ጉዳይ ተደርጎ አይታሰብም፡፡ እኛ ታዲያ ከእነሱ የበለጠ መብት ጠባቂና አስጠባቂዎች ሆነን ነው? ወይስ የመብት ምንነቱ አልገባን ሆኖ? ፡፡ የግለሰብ መብት ማለት ምን ማለት ነውን? የግለሰብ መብት ሊጠበቅና ሊከበር የሚገባው ወይም ያለበት እስከምን ድረስ ነው? አንዲት አፈንጋጭ ሴት መብቴ ነው የሚለውን ቃል ስለተናገረች ብቻ መብቷ ይሆናል ወይ? በበኩሌ የግለሰብ መብት መብት ሆኖ ሊከበር የሚገባው የቡድን ጥቅማችንን እስካልተጋፋ ፣ እስካልጣሰ ወይም እስካልተገዳደረ ጊዜ ድረስ ብቻና ብቻ ነው፡፡ ይህ የዲሞክራሲ (የበይነ-ሕዝብ) ሥርዓት አንኳር አስተሳሰብ ነው፡፡ እኛ የሰው ልጆች ተፋቅረንና ተሳስበን በአንድነት ለመኖር የቻልነው ሳንነጋገር የተስማማንባቸው በባሕልና በወግ ሥርዓቶች ጥበቃ የሚደረግላቸው የጋራ ጥቅሞች ስላሉን ነው፡፡ እነኚህ የጋራ ጥቅሞች ባይኖሩ ኖሮ የሰው ልጆች በአንድነት በኅብረት ወይም በጋርዮሽ የመኖር ዕድል ባላገኘን በተበተንን እንደ አራዊትም በሆንን ነበር፡፡ የጋራ ጥቅም ሥርዓት ለአንድ ማኅበረሰብ የማዕዘን ድንጋይ ነው፡፡ በመሆኑም ይህ የጋራ ጥቅም ድንበር በአንዳንድ አፈንጋጮችና እንደሰው ስሜትን መጠበቅና መቆጣጠር በማይፈልጉ ወይም ባቃታቸው ሰዎች እንዲደፈርና እንዲጣስ ጨርሶ ልንፈቅድ አይገባም፡፡ የግል ጥቅም ወይም መብት ያለ የጋራ ጥቅም ወይም መብት ፋይዳ የለውም ብቻውንም መቆም አይችልም፡፡ የጋራ ጥቅም ወይም መብትም ለ የግል ጥቅም ወይም መብት ካልተመቸ እርባና የለውም ብቻውንም መቆም አይችልም፡፡ ይህ እንዲሆን የፈቀድን ለታ ግን በአንድ ጀምበር ባይሆንም ረጅም በማይባል ጊዜ ግን እንናዳለን እንፈርሳለን እንበተናለን ሰብአዊነታችን ተቀይሮ የግብረገብና ሥነምግባር አጥር አልባ የሆነ ሌላ መጥፎ ቆሻሻ መገለጫ ወይም ማንነት ይኖረናል፡፡
ለሞራል ወይም ለክብረነክ ድንጋጌዎች ደንታ የሌላቸውና የብዙኃን መገናኛ ከሀገርና ከሕዝብ ጥቅም አንጻር የሚጠይቀውን ብስለት ብቃትና አስተዋይነት ያልያዙ የሌላቸው ግለሰቦች የብዙኃን መገናኛውን መቆጣጠራቸው ጠንካራ አቋም ያላቸው በሚመስሉት በምዕራቡ ዓለም አንኳ ጠንካራ አቋም ያላቸውን መንግሥታቶቻቸውንም ሳይቀር የሞራል(የግብረ-ገብ) እሴቶቻቸውን እና ጠቃሚ ባሕላቸውን የሚያስጠብቁበትንና የሚንከባከቡበትን፣ ዘመን የወለዳቸውን መጥፎ ልማዶችን ለመከላከል የሚችሉበትን አቅም ጨርሶ እንዳሳጧቸውና እንዳቃቷቸው ከባድ የራስ ምታት ፈተና እንደሆኑባቸውና እየተሸነፉ ከቀን ወደቀንም ከብዙ አቅጣጫ ብዙ ነገሮች እየተበላሹባቸው እንደ ሆነ ሁሉ የዚህ መጥፎ ተሞክሮ በሀገራችን እየታየ በመሆኑ ካለብን የአቅም ውስንነት ከሌሎቹም የተነሣ ይሄን አደጋ መቋቋም ጨርሶ አንችልምና ሳይቃጠል በቅጠል እንዲሉ ከወዲሁ ነገሩ ከእጅ ሳይወጣና ሳያመልጥ አፋጣኝ የማስተካከያ እርምጃ ሊወሰድ እንደሚገባ አበክሬ ማሳሰብ እወዳለሁ፡፡ ጦር አውጆ ከሚመጣ ጠላት ይልቅ ይህ ችግር የከፋ ብሔራዊ አደጋ የመጋረጥ አቅም አለው እንደ መንግሥት ይሄንን መረዳት የግድ ይላል ይህ ካልሆነ ግን ጉዳዩ ሌላን ነገር ይጠቁማል፡፡ እኔ የግድ ስም እየጠራሁ የእነ እከሌ የእነ እከሌ ዝግጅቶች እያልኩ ይህንን ከላይ የጠቀስኩትን አደጋ በሀገር ላይ የጋረጡትን በመዘርዘር መግለጥ ያለብኝ አይመስለኝም፡፡ የዚህ ባለሥልጣን መሥሪያቤት ሥራው እና ኃላፊነቱ (ማንዴቱ) ይሄው ነውና፡፡ ዞር ብሎ በብዙኃን መገናኛዎች ያለውን ሁኔታ ቢመለከት በቀላሉ ሊያገኘውና ሊረዳው የሚችለው ጉዳይ በመሆኑ፡፡
በዘፈኔ ላይ የተገለጸችው ገጸባሕሪ እንዴት ባለ መልኩ የቡድን ጥቅሞቻችንን አደጋ ላይ እንደጣለች ዘፈኑ ላይ ግልጽ ጥርት ባለ መልኩ ተገልጿል፡፡ በመሆኑም የዚች ገጸባሕሪ ዓይነት ሰብእና ያላቸው ሴቶች እንደዚህ አይነቱን አለባበስ መጠቀም በጭራሽ መብታቸው ሊሆን አይችልም፡፡ መብቷ ነው ተብሎ የተደነገገበት የሕግ መጽሐፍም እስካሁን ድረስ የለም፡፡ ሊኖርም አይችልም፡፡ ይህ በሆነበት ሁኔታ ያልተጻፈና የሌለ ሕግ እየተጠቀሰ ገንቢ የሥነ-ኪንን ሥራዎችን መጣል ማፈንና ከያኔያኑንም ማሸማቀቅ ኢ-ሞራላዊና ኢ-ግብረገባዊ ሕገወጥም እንደሆነ በቦታው ላሉ ማለትም የብዙኃን መገናኛዎችን በኃላፊነት ተቆጣጥረው ላሉ የተዛባ እና የተንጋደደ አስተሳሰብ ላላቸው ግለሰቦች ሊነገራቸው ይገባል፡፡ ምንአልባት ምንም ያህል የሕግ እውቀት ላይኖራቸው ይችል ይሆናል፡፡ ነገር ግን ባይኖራቸውም እንኳ በተፈጥሯዊ ዕውቀት (in common sense) በቀላሉ ሀገርን የሚጠቅመው ትውልድን የሚያንጸው የቱ ነው? የሚለውን አግባብ የሆነውንና መቼም ጊዜ ቢሆን ሊረሳ የማይገባውን አንገብጋቢ ጥያቄ ለራሳቸው ቢያነሡ ከእንደዚህ ዓይነት የተሳሳተና አደገኛ አካሄድ የመጠበቅ ዕድል ሊያገኙ በቻሉ ነበር፡፡
በመሆኑም የብሮድ ካስት ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ የብዙኃን መገናኛዎቹ የያዙትን አደገኛ አቅጣጫ ማለትም አድማጭ ያስከፋብናል በሚል ግብረ ገባዊ ዘፈኖችን የማይቀበሉና ዕድል የሚነፍጉ ከሆኑና አድማጭ ለማስደሰት ብለው ደግሞ የዚህን ተቃራኒ መልዕክት ያላቸውን ዘፈኖች የሚያስደምጡ ከሆነ ሕዝቡን ወዴት እየነዱት እየወሰዱት እንደሆነ በግልጽ እየታየ በመሆኑ ሳይዘገይ የአቅጣጫ ማስተካከያ እርምጃ እንዲወሰድ ጥቆማዬን አቀርባለሁ፡፡ የብሮድካስት(ስርጭት) ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ በየብዙኃን መገናኛው ያለው መደናገርና ግራ መጋባት አለማወቅም ምን ያህል አሳሳቢ እንደሆነ ተረድቶ ቅድሚያ ትኩረት (Primary Concern) በመስጠት አስቸኳይ መፍትሔ እንዲሰጠው ለማስገንዘብ በሚል እንደወረደ ስሜታዊነት በተንፀባረቀበት መልኩ ማመልከቻውን ጽፌዋለሁ፡፡ ለድፍረቴ ታላቅ ይቅርታ ሳልጠይቅ አላልፍም፡፡ ለችግሩም መፍትሔ እንደሚሰጠው ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ አመሰግናለሁ፡፡
ይሄንን የአቤቱታ ማመልከቻ ጻፍኩና ሄድኩ ጉዳዩ ይመለከታቸዋል ወደ ተባሉት የመሥሪያ ቤቱ ባለሙያዎችም ገብቸ የክስ ማመልከቻውን ስሰጥ ጉዳዩ ምን እንደሆነ እንድነግራቸው ጠየቁኝ ጉዳዩንም ከገጠመኝ ችግር ጋር አስረዳሁ፡፡ ባለሞያዎቹ ግን አይ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ የሚመለከተው ወይም የመመልከት ሥልጣኑ ያለው በብዙኃን መገናኛዎቹ ሽፋን ወይም ሥርጭት ባገኙ ጉዳዮች ላይ ለሚቀርቡ ቅሬታዎች ነው፡፡ ባልተሠራጩ ወይም ሽፋን ባላገኘ ጉዳይ ላይ ምንም ማለት አንችልም በብዙኃን መገናኛዎች ሥራ ላይ ጣልቃ እንደመግባት ይቆጠራል የሚል ምላሽ ሰጡኝና እዚያው ሳለሁ የክስ ማመልከቻየን መለሱብኝ፡፡ እኔም አይ ዘፈኔ እንዳይተላለፍ የተደረገው እኮ እናንተ አወጣቹሁት በተባለው ሕግ ምክንያት ነው፡፡ ምንም እንኳ ዘፈኑ ለሥርጭት ባይበቃም በእናንተ ሕግ ምክንያት ነውና ለሥርጭት እንዳይበቃ የተደረገው ጉዳዩን ልታዩት ይገባል የሚል መከራከሪያ አቀረብኩ፡፡ ባለሞያዎቹ ግን የተለየ ምላሽ አልነበራቸውም የብዙኃን መገናኛዎችን ይሄንን ዘፈን አስደምጡ ብለን ማዘዝ አንችልም፡፡ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ በጉዳይህ ላይ ሊሄድ የሚችለው እዚህ ድረስ ነው፡፡
ከዚህ በተረፈ ግን ምናልባት በግላችን የምንሰጥህ ምክር ሊኖር ይችል እንደሆነ ዝርዝር ጉዳዩ ምን እንደሆነ እስኪ ንገረን አሉ፡፡ እኔም የዘፈኑን ግጥም በማንበብ ከብዙኃን መገናኛዎችና የመዝናኛ ዝግጅቶች አዘጋጆች የገጠመኝን ችግር በዝርዝር አጫወትኳቸው፡ ነገር ግን የእነሱም ማለትም ዙሪያዬን የከበቡኝ የሰባቱም ባለሞያዎች እምነት የተለየ አልነበረም፡፡ ከአንድ ሰዓት ተኩል ለበለጠ ጊዜ የአለባበስና መብትን በተመለከተ የከፊል እርቃን አለባበስ እስካላቸው ብሔረሰቦቻችን ድረስ በጥሩ ሁኔታ በመቃኘት እጅግ የጦፈና አስተማሪ ክርክር ካደረግን በኋላ ልዩነታችን በጣም ጠበበና ምን ወደ ማለት መጡ እሽ ይሁን ነገር ግን አፕሮችህን ማለትም ሀሳብህን ያቀረብክበትን መንገድ ቀይረው የሰው ልጅ ብዙ ጊዜ ተችተኸው ወይም ነቅፈኸው ልምከርህ ላስተምርህ ስትለው ተደማጭና ውጤታማ አትሆንም ስለዚህ ከዚህ የተለየ አካሄድ ብትጠቀም የሚል ሐሳብ አቀረቡ በምሳሌ እንዲያስደፉልኝ ጠየኳቸው፡፡ እነሱም ሐሳቡ እንዳለ ሆኖ አግባብነት ያለው አለባበስን እያደነክ ባሕላችንን እያመሰገንክ ከነቀፋና ከትችት የፀዳ ምክርህንም አስታከህ ብታቀርበው ውጤታማ ልትሆን ትችላለህና ይሄንን መንገድ ብትጠቀም መልካም ነው፡፡ የሚል ሐሳብ አቀረቡ፡፡
እኔም ሐሳባቸው ጥሩ እንደሆነ ነገር ግን ከዚህ በፊት በዚህ አቀራረብ የተሠሩ በርካታ ዘፈኖች እንደነበሩ ነገር ግን ምንም ለውጥ ያላመጡ ከመሆኑም በተጨማሪ ጉዳዩን የምርጫ ጉዳይ እንዲሆን እንዳደረገው ማለትም ዘፈኔ እናንተ እንዳላችሁት “ይሄውልሽ እኅቴ የእኛ እኮ ባሕላችን ወርቅ ነው ምን የመሰለ ክብርን የሚጠብቅ የአለባበስ ባሕል አለን እና ይሄን አለባበስ ተጠቀሚ እባክሽ” የሚል ቢሆን አይ እኔ አይመቸኝም እሱ ለእኔ ኋላ ቀር ነው የእኔ ምርጫ ይሄኛው ነው ከማለት ውጭ አሃ ውነትህን ነው እኔ ስላላወኩ ነበር አትልም ምክንያቱም ሲጀመርም ይሄ ጠፍቷቸው አይደለምና የተራቆተ አለባበስ ወደ መጠቀም የሄዱት የሰለጠኑ መስሏቸው ፣ ለአፈንጋጭ የውስጥ ስሜታቸው እጅ በመስጠታቸው እና በተሳሳተ ግንዛቤ ነፃነታቸውን የተጠቀሙ መስሏቸው እንጂ፡፡ ይሄም በተደጋጋሚ በየብዙኃኑ መገናኛው አለባበስን በተመለከተ በተደረጉ ውይይቶች ላይ ተንጸባርቋል፡፡ በመሆኑም ነው ስለ ጉዳዩ በሁሉም የዕድሜ ክልል ያሉትን ሰዎች ስሜትና ፍላጎት በመጠየቅና ጥናት በማድረግ ለየትና ቆንጠጥ ባለ አቀራረብ የጉዳዩን ክብደት ሊያሳይና ሊያስገነዝብ በሚችል ደረጃ መልስ የሚያሳጡና የሚሹ አመክንዮአዊ ጥያቄዎችን በማስያዝ፣ ለራሷ የምትሰጠውን የሞራል(የግብረ-ገብ) ደረጃ እያደረገችው ካለችው ነገር ጋር እንድታገናዝብ የሚያደርግ፣ የግል ስሜቷን ብቻ እስካልተከተለችና ኃላፊነት የሚሰማት ብቁ ዜጋ እስከሆነች ጊዜ ድረስም እንከን የሌለበት የአለባበስና የአስተሳሰብ ባሕላችንን መጠቀም አማራጭ የሌለው መፍትሔ እንደሆነ እንድትረዳ ያደርጋል ባልኩት መንገድ ትችት ያለበትና አፋጣጭ ጥያቄዎችን የሚያነሣ፣ በየ ውይይት መድረኩ የተለያዩ የመከራከሪያ ነጥቦችን እያነሡ ክርክሩን በአሸናፊነት እንደተወጡ ስለሚያስቡና ካሸነፍን ወይም ሊያሳምኑን እስካልቻሉ ጊዜ ድረስ የምናደርገው ነገር ትክክል ነው የሚል አቋም ስላለ ያልታያቸውን ያልተረዱትን ነገር በማሳየት የጉዳዩን ክብደት አበክሮ ለማስገንዘብ ጠንከር ባለ አገላለጽ እነዚያ የመከራከሪያ ነጥቦቻቸው ባላሾችና የትም የማያደርሱ መሆናቸውን የሚያስገነዝቡ አመክንዮዎችን በመጠቀም ኃላፊነት እንዲሰማንና ከሁለት አንድን መምረጥ ስንመርጥም መልካሙን እንዲሆን የሚያሳስብ አካሄድ የተጠቀምኩት፡፡
አውቃለሁ አፕሮቹ(አቀራረቡ) ፈሊጥ የጎደለው ነው ነገር ግን ያልተሞከረው ወይም ያልተሔደበትን የቀረን ብቸኛው አማራጭ ይሄው አካሄድ ብቻ በመሆኑ ነው፡፡ እስኪ የዚህኛውን አካሄድ ደግሞ እንሞክረው በማለት ነው የሚል ምላሼን ካቀረብኩ በኋላ ከፊሎቹ ዝምታን ሲመርጡ ከፊሎቹ ግን ከአድናቆት ጋር እስከ መጨረሻው ድረስ እንድቀጥልና እንዳላቆም በማሳሰብ ልሔድባቸው የሚገባኝን መሥሪያ ቤቶች በመንገርም ጭምር ድጋፍና ልሄድባቸው የሚገቡኝን ቦታዎች ጥቆማ ሰተውኝ የጋለ ክርክራችን ተቋጨ፡፡ እኔም አመስግኜ ሥራ ስላስፈታኋቸውም ይቅርታ ጠይቄ ማመልከቻዬንም ይዤ ወጣሁ፡፡
ከዚያም በመቀጠል እንደ ብሮድ ካስት ባለሥልጣን ሁሉ ማሳጫ ወደ ሆነው መሥሪያ ቤት አመራሁና የሚመለከታቸውን ሁለት የሥራ ኃላፊዎች አነጋገርኩ ከመጀመሪያው ጋር ስለ አለባበስ ሕጋችን ምን ይላል በሚለው ጉዳይ ላይ ሲሆን እርሳቸውም እንዲህ ልበሱ እንዲህ አትልበሱ የሚል ነገር የለም፡፡ ነገር ግን የሰዎችን ወሲባዊ ፍላጎት የሚቀሰቅሱ ማኅበረሰቡ ተቀብሎት ከሚኖረው ጥሩ ባሕልና ወግ ውጭ የሆኑና የሚቃረኑ ጸያፍ ድርጊቶችን በአደባባይ ማሳየት ወንጀል እንደሆነ መደንገጉን ገለጹልኝ ከዘፈኔ ዓተያይ ጋርም እያጣቀስን ጥሩ ውይይት አደረግን ኃላፊው ቀጠሉና ግን ለምን በሴቶች ላይ ብቻ አተኮርክ? ሲሉ ጠየቁኝ እውነት ነው ይሄኛው ዘፈን በሴቶች ላይ ብቻ ያተኮረ ነው እንደዚሁ ሁሉ በወንዶች ላይ ብቻ ያተኮረ ሱስን ርእሰ ጉዳዩ ያደረገ ዘፈን መጻፌንና አቅም በፈቀደልኝ ጊዜ ተቀናብሮ ለጆሮ እንደሚበቃ ስነግራቸው አሀ! ዘራፍ ብለህ ነዋ የተነሣኸው? ብለው ፈገግ አሰኙኝ፡፡
በመቀጠልም ከሌላኛው የሚመለከታቸው የመሥሪያ ቤቱ የሥራ ኃላፊ ጋርም እንዲሁ በቅድሚያ የጻፍኩትን ዘፈን በብዙኃን መገናኛዎች ዘንድ ያጋጠመውን ችግር ገለጽኩላቸው የዘፈኑን ስንኞችም አነበብኩላቸው እርሳቸውም መሥሪያ ቤታቸው በእንደዚህ ዓይነት ጉዳይ ላይ በማንም ላይ ክስ አቅርቦ እንደማያውቅ ማንዴቱም (ኃላፊነቱም) እንዳልሆነ ገልጸው መክሰስ ቢኖርባቸው ኖሮ ግን በምርአየ ኩነት (ቴሌቪዥን) በሚታዩ ሴቶችን በእርቃን በሚያሳዩና ከሞራልና (ከግብረ-ገብ) ውጭ በሆኑትና መጥፎ ትምህርት በሚሰጡ የኪነት ሥራዎች ላይ ክስ ይመሠርቱ እንደነበር አብራሩ እኔም ከዚህ በፊት አንድ አትሌት በቃለ መጠይቁ ጊዜ አግባብ ያልሆነ ነገር ተናግሯል በሚል ክስ መሥርታቹሁበት እንደነበረ ይነገራል ስላቸው ይህንን ጉዳይ መ/ቤታቸው እንዳላደረገውና ድርጊቱም ፈጽሞ ትክክል እንዳልሆነ በጥሩ አገላለጽ ገለጹልኝ ታዲያ ማን አደረገው ስላቸው የሆኑ ቡድኖች ናቸው መጨረሻ ላይም አትሌቱን ወይም ሯጩን ይቅርታ አስጠይቀው ትተውታል ድርጊቱ ግን ትክክል ያልሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ እየተሠራበት ያለው የአትሌቲክስን ሕግ መሠረት ያላደረገና የሚቃረን መሆኑን በማብራራት ድርጊቱ ምን ያህል የተሳሳተ እንደነበር አብራሩ፡፡ እኔም ለነበረን ቆይታ አመስግኜ ትብብራቸው በፈለኩ ጊዜ ድጋፋቸውን እንዲሰጡኝ ጠይቄ ወጣሁ፡፡ የብዙኃን መገናኛዎቹ ግን ከዚህም በኋላ ለመታረም ባለመፍቀዳቸው ይሄንን ሁሉ ጉዳይ የጉዳዩ ባለቤት የሆነው ሕዝቡ ዓይቶ ይዳኘን ዘንድ ለንባብ አበቃሁት ስላንዛዛሁባችሁ ይቅርታ ያውም ብዙ ነገሮችን አስቀርቸ ለትዕግስታችሁ አመሰግናለሁ፡፡ ቸር ይግጠመን፡፡
እሰይ እንዲህ ነው የሥልጣኔአችን ምልክቱ። የውጭ ጠላት ሳይመጣ ስለ መሬት ወረራ ማውራት። ለነገሩ ተወረናል በሱዳን ጉዳዪ ለየብቻ ሆነ እንጂ! ወቸው ጉድ። አያድርስ ይላሉ አበው። እውቁ ደራሲ ስብሃት ገ/ሄር እንዲህ ብሎ ነበር። ” አለም ራሷ ለጥቁር ህዝብ ሲኦል ናት” ይህን ያለው ዝም ብሎ አልነበረም በአሜሪካ፤ በፈረንሳይ፤ በስዊዝ በሌሎችም ሃገሮች ያየውንና በሃገራችን የሚፈጸመውን በደል ሁሉንም ቀምሮ እንጂ። ታዲያ በደራሲው ዘመን የንጉሱን መንግስት የተጠናወቱ ሰዎች መሬት ላራሹ የሚለውን መፈከር አንግበው ሲፋከሩ እሱም አይቷል። ሌላው እውቅ ደራሲ አቤ ጎበኛ “አልወለድም” በተሰኘውም መጽሃፉ ላይ ይህኑ የመሬት ስሪትና የጭሰኛና ጉልተኛ ስርዓቱን በማጣጣል የመሬት ላራሹን እይታ የበለጠ አስፍቶ ገልጦታል። ብዙዎች መሬት ላራሹ በማለት ታስረዋል፤ ተገርፈዋል፤ ተገድለዋል ተግዘዋል። የአሁኑ የመሬት ጉዳይ ሌላ ነው። የአራሹ ስም የሚነሳው መፈናቀሉ ሲወራ ብቻ ነው። እስቲ እናያለና ፎቅ ዳቦ ሲሆን! ወደ ሃሳቤ ልመለስ፤ ታገሱኝ ቡና ሻሂ እያላችሁ ሃሳቤን እዩት።
የመሬት ወራሪዎቹ እነማን ናቸው ብለን ስንጠይቅ መልሱ በጥቅል የቀንና የማታ የወረፋ አለቆቻችን ብሎ መመለሱ ወያኔንና የኦሮሞ ጠባብ ብሄርተኞችን ለእኔ ብቻ እይታ ከችግሩ ማህል ያስገባልናል። ደላላው እንደፈለገ በሚያወላግዳት ሃገር ውስጥ ሰርቆ መኖር ብልሃት ከሆነ ቆይቷል። በዘርና በቋንቋ መጠቃቀም ልስጥህ ስጠኝ ላካፍልህ አካፍለኝ የሚለው ምንም አይነት የሰው ስብዕና የሌለው የቁስ አካል ፍቅር ደዌ ከሆነ በሃገራችን ሰነባበተ፡፡ ሰው የሚታወቀው በሚነዳው መኪና፤ በሚያከራየው ቤት (ልብ በሉ በሚኖርበት ቤት አይደለም)፤ የስርቆት ሽርኮቹን ደግሶ ብሉልኝ ጠጡልኝ በማለቱ ነው። ዛሬ በዓለም ዙሪያ ጫካዎች እየተመነጠሩ፤ ለንግድ የሚሆኑ የእጽዋትና የእህል ዝርያዎች እየተተከኩ፤ በጫካዎቹ ተጠልለው የሚኖሩ አውሬዎች ነፍሴ አውጭኝ በማለት ከሰው ጋር በግድ ያለውድ ጉርብትና የጀመሩበት፤ በዚሁ ሳቢያ ታይተው የማይታወቁ በሽታዎች ብቅ ብቅ ያሉበት፤ ገበሬዎች ማሳቸውን በባለሃብት ተነጥቀው ሰማይ ጠቀስ ፎቆች የተሰሩበት፤ በዚህም መዘዝ የምግብ ዋስትና የጠፋበት፤ የምግብ ዋጋ በመናሩ አይ ፈጣሪ እንድንል ያደረገን የዘመኑ ባለሃብቶች በድሃው ላይ የሚያደርሱት ሰቆቃ እንኳን የሰው ልጆችን የተንጣለለው ሰማይን ያስለቅሳል። ታዲያ አሁን ሰው ሁሉ በአዲስ አበባ የመሬት ዝርፊያ/ቅሚያ ወዘተ ይበል እንጂ ጉዳዪ በሃበሻው ምድር ሁሉ እየተፈጸመ እንደሆነ መረጃ አለ። ያለምንም ጥናት በሽቅድድም ፓለቲካና አሻጥር ተጀምረው ቆመው የቀሩ፤ መሬቱ ብቻ ታጥሮ እሳርና እሾህ ያበቀለ፤ የአካባቢው ሰው ተፈናቅሎ የንግድ ነገሮች የተተከሉበት፤ ለተፈናቀለው ህዝብ ምንም አይነት ፋይዳ የማይሰጡ በዝባዥ ኩባኒያዎች አካባቢውን የበከሉበት ሁኔታ ይስተዋላል። አንድ ነገር ልጥቀስ። በአዲስ አበባ በቀን 100 በላይ ፍየልና በግ የሚያርድ አንድ ምግብ ቤት አለ አለኝ አንድ ውስኪ ጨላጭና የዓለም አጫዋች። እኔም መልሼ ይህን ሁሉ ለሚያቀርቡለት ገበሬዎች የሚያደርገው ድጋፍ ምን አለ አልኩት። አይ እሱ ከደላላ ጋር ነው ግንኙነቱ ከእነርሱ ጋር አይደለም አለኝ። ፍየልና በጎቹ ሲያልቁ ምን ሊያርድ ነው ስለው ጸጥ አለ። የቀን ዝርፊያ ይሉሃል ይህ ነው? ያው እንደ ቻይናዎቹ የአህያና የፈረስ ሥጋ የበግና የፍየል ነው እያለ ፍየልና በጎቹ ሲያልቁ ያቀርብ ይሆናል። ሰው እንደሆነ ሥጋ በመብላት ተለክፏል። እስቲ አስቡት ሥጋን ስጋ ሲበላው! በዚህ አስተራረድ ይህ ምግብ ቤት ፍየልና በግ አልባ መሆኑ አይቀሬ ነው። ግን ማን ይህን ያስባል። ጮቤ መርገጥ ነው። ያዘው ጥለፈው አካኪ ዘራፍ በሚባልበት መሬት ላይ ረጋ ብሎ የዛሬን ከነገ ጋ አማትሮ ማየት የት ተገኝቶ። በህልም ዓለም መኖር! ለዛሬ ኑሮ መሞት!
በእውን መሬት ላራሹ ወይስ መሬት ለባለሃብት ነው ያለንበት ዘመን ዘይቤና ጎዳና? ከሆነስ ማን ያረሰውንና በምን ላይ የተዘራውን በልቶ ነው ባለሃብቱ ሃብታም የሚሆነው? የአለም ህዝብ ቁጥር ሰማይ ጠቀስ በሆነበት በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የሚታረሱ መሬቶች እየመነመኑ መምጣት አለምን ከመሰረቷ የሚንጣት የረሃብ ውርጅብኝ እንደሚመጣ ከአሁኑ ይታየኛል። ልብ በሉ። አይ እኔ ነብይ አይደለሁም። ነብይ ነን የሚሉትንም አልወድም። ጠንቋይ ይሻለኛል ለምን ብትሉኝ መጋረጃ ጀርባ እንጂ መድረክ ላይ ሆኖ ስለማይተነብኝ። ያላየሁትን ነገር አላምንም በድምጽ ብቻ ሰውን አልከተልም። ማይክሮፎን ይዘው እንዲህ እና እንዲያ የሚሉ ደብተራዎችን/የፈውስ አታላዪች/ስመ ነብያቶችን ሁሉ እኮንናለሁ። ዝም ጭጭ ምጭጭ ቢሉ በወደድኩ ግን እነርሱስ ገቢ አይደል የሚፈልጉት እንዲህ ነው ለሰማይ ማደር ሰው እየዘረፉ ጽድቅ!
የሚቀማው ይቀማል፤ የሚዘረፈው ይዘረፋል፤ የሚፈናቀለው ይፈናቀላል፤ እርድ የሚያቀርበው ከብቶቹ እስኪያልቁ ሰው ሥጋ ይበላል፤ ፎቆም በቆመበት ለቆመለት ይሸለማል፤ አለቆቻችንም በጊዜአቸው እንደ ጧት ጤዛ ይበናሉ፤ ድሃውና የተገፋው ከለቅሶ ወደ ለቅሶ ትውልድን እያሻገረ የገመና ኑሮውን ይገፋል። የቲያትሩ ፍጻሜ አትራፊ አይኖረውም። በታይታኒክ መርከብ ላይ የነበሩት ሁሉ እጣ ፈንታቸው አንድ እንደሆነ ሁሉ የዚህ የመሬት ንጥቂያውና ግንባታውም በጊዜው የሮም አወዳደቅ ወድቆ የድንጋይ ክምር ይሆናል። በግፍ የተገኘ ሃብት የሚበላው ሌላ ነው። ያ ካልሆነ ደግሞ ዶጋ አመድ ነው የሚሆነው? ለመሆኑ ለሰው ልጅ ለመኖር ( 90 ዓመት ይኖራል ብለን ብናሰላው ለነገሩ የእኛው ህይወት የዝንብ ነው የ 24 ሰአት ጊዜ፡ ዛሬ ታይቶ ነገ የለም) ምን ያህል ሃብት ያሻዋል? በእኔ ግምት በጣም ትንሽ። እጅግ ትንሽ። ራሳችን ጥቂቱ ብዙ ነው ብለን እስካላሳመንን ድረስ ያው ስንቀማና ስናስቀማ ኑረን እንሞታለን። በስብሃት ገ/ሄር ቀልድ ልዝጋ። አንድ ጊዜ አንድ ጓደኛው ወይ በጣም ድመት እፈራለሁ ቢለው አይዞህ ነፍሳችን የአይጥ ነፍስ ስለሆነች ነው እንዳለው ትዝ ይለኛል። ቡናና ሻሂው አለቀ? እኔም በቃኝ!
ስራ አይሞትም፡፡ መልካም ስራ መልካም ስምን ከመቃብር በላይ ያኖራል፡፡ አበው የሞት መድኃኒቱ መውለድ ነው ይሉትን ብሂል ደርሰው አልፈጠሩትም፤ ኖረው ከህይወት ያዩት ነው፡፡ የዶክተር አምባቸው መኮንን ልጆች ይሄንን አስመስክረዋል፡፡
አባታችንን የበላች ሀገር ብለው አላኮረፉም፤ አባት የሌለን ልጆች ነን ብለው የግል ፍላጎታቸው ወላጅ ለመሆንም አልባተሉም፡፡ ራዕይን ሰንቀው የአባታቸውን ስም አስጠሩ፤ ባለቤታቸውና ልጆቻቸው በዚህ ሊመሰገኑ ይገባል፡፡
ዶክተር አምባቸው ፋውንዴሽን ትናንት በይፋ መመስረቱን ሰማን፡፡ ደስ የሚል የምስራች ነው፡፡ ፋውንዴሽኑ የቀድሞ አማራ ክልል ፕሬዚዳንትና በተለያዩ የሥራ ሃላፊነቶች ላይ ሀገራቸውን ያገለገሉት ዶክተር አምባቸው ይመኙትና ለሀገራቸው ያስቡት የነበረው መልካም ምኞት እውን ይሆን ዘንድ የሚሰራ ነው፡፡
ሦስት አስርት ዓመታት ሀገራቸውን በማገልገል ምዕራፍ ከጽኑ አቋምና ትግል ጋር ስማቸውን ያጻፉት ዶክተር አምባቸው ለስማቸው መታሰቢያ ለእራያቸው ማሳኪያ ይሆን ዘንድ ሀገር የሚያቀራርብ መንፈስ ያለው ፋውንዴሽን ተመስርቷል፡፡
በፋውንዴሽኑ ምስረታ ላይ የዶክተር አምባቸው መኮንን የሥራ ባልደረቦች፣ የህይወት ዘመን ወዳጆች፣ ቤተሰቦችና ታማኙ ሰው ታማኝ በየነ በተገኙበት ይፋ ሆኗል፡፡ ጤና ትምህርትና አረንጓዴ ልማት የፋውንዴሽኑ ቀጣይ የእንቅስቃሴ መስኮች መሆናቸውንም ሰምተናል፡፡ የሦስቱ ችግሮቻችን ውጤት የመከራ ናዳ ላሸከመን ህዝቦች የፋውንዴሽኑ አስተዋጽኦ ቀላል አይሆንም፡፡
ዶክተር ክንዳለም ዘውዴ በቦርድ ሰብሳቢነት የሚመሩት የዶክተር አምባቸው ፋውንዴሽን ይፋ የማድረግ ሥነ-ሥርዓት ላይ የአዲስ አበባ ከንቲባ ክብርት አዳነች አበቤ በእንግድነት ተገኝተው የከተማ አስተዳደሩ ለፋውንዴሽኑ ዓላማዎች መሳካት ያለውን አጋርነት እንደገለጹና ስለ ለዶክተር አምባቸው መኮንን መልካም ምስክርነታቸው መስጠታቸውን ከመገናኛ ብዙሃን ዘገባዎች ሰምቻለሁ፡፡
በዚህ ሀገር የቀድሞ መሪ እንኳን አልፎ ኖሮ ወደ ቀድሞ ህይወቱ ይመለሳል እንጂ ስለ ራዕዩ አስቦ ዳግም ሀገሩን ሊሰራ የሚችልበት እድል አልነበረም፡፡ አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ያቀኑትን ጎዳና ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ሄደውበት አሁን ዶክተር አምባቸው መኮንን ጋር ደርሷል፡፡
ህዝብን ለማገልገል የጓጓ መሻት በልጅና በቤተሰብ ሩቅ አሳቢነት እውን ሆኗል፡፡ እንዲህ ስለሆነ ዶክተር አምባቸውን ሞቷል ወይም አልፏል ማለት አይቻልም፡፡ ስሙ መልካም እየሰራ በመካከላችን ይኖራልና፤
ለዚህ ጽሑፍ መነሻ የሆነኝ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ የተባሉ “ምሁር” ባለፈው ሰሞን “እርቅና ሰላም፤ የህይወት ቅመም” በሚል ርዕስ በተለያዩ ድረ-ገፆች ያሰራጩት መዘዘኛ ጽሑፍ ነው፡፡ የፕሮፌሰሩ የጽሑፍ ርእስ አሳሳች ነው፡፡ “እርቅና ሰላም፤ የህይወት ቅመም” የሚለውን ርእስ ከስሩ ካለው የደስ ደስ ያለው የአዛውንት ፎቶግራፍ ጋር የሚያይ ሰው፤ በሕዝቦች መካከል ጦርነት የሚቀሰቅስ መልእክት ይኖረዋል ብሎ ሊጠረጥር አይችልም፡፡
ተቀማጦ እስራኤል ኤርትራውያንን ኢትዮዽያዊያንን፣ልዕሊ‘ቲ ካልእ ሰብ ዝግምቶ መነባብሮና ዘማርር‘ዩ ይብሉ።ናይ ሎሚ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ንኩነተ-ዳያስፖራ ክልቲኤን ሃገራት ብመጠኑ ዝዳህሰሰ ኮይኑ‘ሎ።ኣጋይሽና ኣቶ ኪዳነ ይስሃቅን ኣቶ መኮንን ተኽላይን‘ዮም።
ነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ለአላህ ትእዛዝ አዎንታዊ ምላሽ መስጠት ጀምረዋል፤ አላህን አንድ ብቻ አድርጎ ማምለክና ጣኦታትን ወደ መተው መጣራትን ተያያዙት። ነገር ግን ቁረይሾች ለጣኦቶቻቸው እና ለሽርክ አምልኮቶቻቸው ካላቸው ጭፍን ታማኝነትና ወገንተኝነት አንጻር ጥሪው ድንገተኛ እናዳይሆንባቸው በመስጋት ዳዕዋውን በሚስጥር ያካሂዱ ነበር። በቁረይሾች መቀማመጫ አደባባዮች በግልፅ ዳዕዋ አያደርጉምም ነበር። በጣም የሚቀርባቸው ዘመድ ወይም ከዚህ በፊት ለሚያውቁት ሰው ካልሆነ በስተቀር ጥሪያቸውን አያደርጉለትም ነበር።
መጀመሪያ ወደ ኢስላም ከገቡት ውስጥ፤ ኸዲጃ (ረ.ዓ)፣ ዐሊይ ኢብኑ አቡጧሊብ የነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ያሳደጉትና ኻዲማቸው (አገልጋይ) የነበረው ዘይድ ኢበኑ ሐሪሳ፣ አቡበክር ኢብኑ አቢቁሀፋ፣ እና አቡበክር ሲዲቅ ወደ ኢስላም የጠሯቸው ዑስማን ኢብኑ ዐፋን፣ ዙበይር ኢብኑል ዐዋም፣ ዐብድረህማን ኢብኑ ዐውፍ፣ ሰእድ ኢብኑ አቢወቃስ … እንዲሁም ሌሎችም ይጠቀሱ ነበር።
እነዚህ ሰሀቦች ከነብያችን ጋ በሚስጢር ይገናኙ ነበር። አንድኛቸው መስገድ አልያም ኢባዳ ማድረግ ሲፈልግ ከቁረይሾች እይታ ለመደበቅ መካ ውስጥ ከሚገኙ ገደላ ገደሎች ወደ አንዱ ይሄዱ ነበር። ወደ ኢስላም የሚገቡት ወንድና ሴቶች ቁጥር ከሰላሳ መብለጡን የተመለከቱት ነቢይ ከእነርሱ መካከል የአርቀም ኢብኑ አቢ አርቀምን ቤት በመምረጥ እዚያ እየተገናኙ የዳእዋውን ጉዳይ ያስተምሯቸውና ተርቢያን ይሰጧቸው ገቡ። በዚህን ወቅት ዳዕዋው ደርሷቸው ወደ ኢስላም የገቡ ሰዎች ቁጥር አርባ አካባቢ ይደርስ ነበር። ታዲያ አብዛኞቹ ድሆችና ባሪያዎች በቁረይሽም ዘንድ ቦታ የማይሰጣቸው ግልሰቦች ነበሩ።
የዳእዋው ድብቅነት ለዳዕዋው ችግርን ከመስጋት እንጂ ለነፍስ ከመፍራት የመነጨ አልነበረም። ነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) በመጀመሪያዎቹ ሶስት አመታት የድብቅ ዳዕዋን የመረጡበት ምክንያት ለነፍስ ጉዳትን ከመስጋት የመነጨ አልነበረም። ዳእዋውን ከጅምሩ ለሁሉም አይነት ሰዎች ግልጽ እንዲያደርጉት ከጌታቸው ትእዛዝ ቢመጣ ኖሮ ከፊታቸው ሞት ቢጠብቃቸው እንኳን ለመፈጸም ምንም ሰዓት አያባክኑም ነበር።
ነገር ግን የመጀመሪዎቹን የዳዕዋ ግዜያት ዳዕዋውን በድብቅና በሚስጥር ያምኑልኛል እንዲሁም ዳዕዋውን ይቀበሉኛል ብለው ለጠረጠሯቸው ሰዎች ብቻ እንዲያደርጉ አላህ አሳወቃቸው። ይህም የሆነው በአላህ ላይ የሚኖረን መሰረታዊ ኢማን እንዳይበረዝና ቀጥሎ የሚመጡ ዳዒዎች በአላህ ላይ ብቻ መተማመን እና መታገዝ ላይ እንዲያተኩሩ ትምህርት እዲሆን ነው።
ከዚህ በመነሳት በየትኛውም ዘመን የሚኖሩ የኢስላማዊ ዳዕዋ ባለቤቶች ዳእዋቸውን የሚያደርጉበትን ስልት (በሚስጢር ወይስ በግልፅ የሚለውን) ካሉበት ዘመን ሁኔታና ተጨባጭ አንፃር መወሰን ይችላሉ ማለት ነው። ይህ የኢስላም ሸሪዐ ገር ከመሆኑ አንፃር የተቀመጠ ሲሆን ስልቱ የነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ሲራ ላይ የተመረኮዘ እንዲሁም ከላይ የተጠቀሱትን አራት ሂደቶችን መሰረት ያደረገ በዋነኝነት የሙስሊሞችና የዳእዋውን መስላሀ (ጥቅም) ከግምት ያስገባ መሆኑ ነው።
ለዚህም ነው አብዛኛዎቹ የፊቅህ ምሁራን፤ ሙስሊሞች በቁጥር ሲያንሱ ወይም በዝግጅት ደካማ ሲሆኑ፣ ጠላቶቻቸው ላይ ምንም አይነት ተፅእኖ መፍጠር ሳይችሉ እንሸነፋለን ወይም ጠላቶቻችን ይጎዱናል ብለው ከጠረጠሩ ነፍስን የመጠበቅ ጉዳይ ቅድሚያ ሊሰጠው እንደሚገባ የተስማሙት። ምክንያቱም ዲንን ጠብቆ ለማቆየት በየትኛውም መልኩ ህይወትን ጠብቆ ማቆየት የግድ ይለናልና።
እውነታው ላይ ላዩን ስንመለከተው ለነፍስ ቅድሚያ መስጠት ይመስላል። ነገር ግን ጉዳዩን በጥልቀት ከተመለከትነው በተጨባጭ ዲንን ጠብቆ ማቆየት ሆኖ እናገኘዋለን። በዚህ እይነት የሙስሊሞችን ነፍስ በሰላም ጠብቆ ማቆየት፤ ወደፊት እንዲጓዙና ሌሎች ክፍት የሆኑ ሜዳዎች (የዳእዋ ዘርፍና ስልቶች) በተገኙ ጊዜ ትግል እንዲያደርጉ እድል ስለሚሰጣቸው ለዲኑ ቅድሚያ ተሰጥቷል እንላለን። ይህ ሳይሆን ቢቀርና ሙስሊሞች ቢጠፉ በዲኑ ላይ የመጣ ጉዳት ተደርጎ ይወሰዳል።
የሲራ ድርሳናት እንደሚገልፁልን በመጀመሪያዎቹ የዳእዋ ወቅቶች ወደ ኢስላም የገቡት ሰዎች በአብዛኛው ድሆች ደካሞችና ባሪያዎች የተቀላቀሉበት ነበር። ታዲያ ከዚህ ጀርባ ያለው ጥበብ ምንድን ነው? ኢስላማዊ መንግስቱስ ሲመሰረት በነዚህ ሰዎች መሰረት ላይ የመገንባቱ ሚስጥርስ ምንድንነው?
መልሱ፡- ይህ የነቢያት ዳዕዋ የመጀመሪያው ሂደት የሚያሰተናግደው ተፈጥሮኣዊ ክስተት ነው። ሚስጥሩም፤ አላህ ሁሉንም መልእክተኞች ሲልካቸው ከሰው ልጅ አገዛዝና የስልጣን ተፅእኖ ወደ አላህ ብቸኛ አስተዳደርና ስልጣን ነፃ ያወጡ ዘንድ ነው። ራሳቸውን አማልክትና ፈላጭ ቆራጭ አድርገው የበላይ ነን የሚሉትን አምባገነኖች ምንነት የሚያዋርድና የሚያንኮታኩት ጥሪ ነው።
ይህም ከደካሞች፣ ከተዋረዱ እና ከባሪያዎች ሁኔታ ጋር ስለሚገጣጠም ለጥሪው አዎንታዊ ምላሽ ሲሰጡ በአፀፋው እነዚያ አምለክ ነን አስተዳዳሪ ነን ባዮች ከመኩራራትና ከጥላቻ በዘለለ ለኢስላማዊው ጥሪ መሰናክል ሆነው ይቆማሉ።
ይህ እውነታ የበለጠ ግልፅ እንዲሆንልህ በፋርሱ ጦር መሪ ሩስቱም እና በሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ ጦር ተራ ወታደር ረቢዕ ኢብን ዓምር መካከል በቃዲሲያ ጦርነት ወቅት የተካሄደውን ንግግር ተመልከት። ሩስቱም እንዲህ አለው “ምንድን ነው እኛን እንድትዋጉን እና ሀገራችንን ዘልቃችሁ እንደትመጡ ያደረጋችሁ?” ረቢዕ ኢብኑ አሚርም “እኛ የመጣነው በፍላጎት ሰዎችን ከሰዎች ባርነት ወደ አላህን ብቻ ወደ ማምለክ ነፃነት ለማምጣት ነው” አለው፤ ከዚያም ከቀኝ እና ከግራ ለሩስቱም ሩኩዕ ያደረጉ ሰዎችን ሰልፋ ተመለከተና በመገረም “በእርግጥ ከዚህ በፊት ስለናንተ ህልሞች ይደርሱን ነበር፤ አሁን በተጨባጭ ሳያችሁ ግን ከናንተ በታች ቂል የሆነን ህዝብ አልተመለከትኩም። እኛ ሙስሊሞች እኮ ከፊላችን ከፊሉን ባሪያ አደርጎ እኮ አይገዛውም! እናንተም እንደኛ በመካከላችሁ በመልካም እንደምትውሉ ነበር የማስበው ምናልባትም በጣም ጥሩ ከሰራችሁት ነገር አንዳችሁ የአንዳችሁ ጌታ (አምላክ) እንደሆናችሁ እየነገራችሁኝ መሆኑ ሊሆን ይችላል ……”
ይህኔ ደካሞቹ እርስበርሳቸው መጠቃቀስና ማጉረምረም ጀመሩ “ወላሂ ይህ አረብ እውነት ተናገረ” ነገር ግን መሪዎቹ እና አስተዳዳሪዎቹ የረቢዕን ንግግር ውስጣዊ ማንነታቸውን ያፈራረሰ መብረቅ ሆነባቸው። እርስበርስም “በእርግጥ ረቢዕ የወረወረው ንግግር ባሮቻችንን ወደ እርሱ ሳይጎትታቸው (ሳያዘናብላቸው) የሚቀር አይደለም” አሉ።
ለትውስታዎ እንዲረዳዎ አንደኛ በጭራቁ መለስ ትእዛዝና በገነት እሽክም እሽቅንጥ ባይነት 40ዎቹ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህራን ስንባረር እርስዎ ውሳኔው ተገቢ መሆኑን ለህዝብ ግንዛቤ ለማስጨበጥ በእርሶ የሚመራ ብሄራዊ ኮሚቴ አቊዋቁመው በደምፍላት በየሚዲያው ሲያስወግዙን ነበር።
ሁለተኛ በበደኖ በኢንቁፍቱ በአርባጉጉ አማራው በዘር ተለይቶ ሲጨፈጨፍ እርሶ ልብዎ በደስታ ከመጋሉ ብዛት አላስችል ብልዎት አሰላ መጡ። ህዝቡም ከወልኬሳ ወንዝ እስከ አረንጉዋዴው ስታዲየም ድረስ በፈረስ አጅቦ ተቀበለዎ።ስታዲየም ደርሰው ያደረጉት ንግግር እንዲህ ይላል። “ነፍጠኞች እዚህ ምን ሊያደርጉ መጡ? እናንተን ሊጨቁኑ ሊገዙ ሊረግጡ ነው። እና ነፍጠኛ ዛሬስ እዚህ ምን ይሰራል?” ወዘተ የሚል ቀጥተኛ የጄኖሳይድ ቅስቀሳ ነበር።
ሶስተኛ በአማራው ላይ እየደረሰ የነበረውን የዘር ማጥፋት ጭፍጨፋ ቢቻል ለማስቆም ባይቻል ለኢትዮጵያ ህዝብ ለማሳ ወቅ ፕሮፌሰር አስራት ወደድሬዳዋ ሲሄዱ የሶማሌ ህዝብ በታላቅ ሰልፍ ከአውሮፕላን ማረፊያ ጀምሮ በማጀብ ደማቅ አቀባበል አደረገላቸው። ያነዜ ኒኦፋሺስታዊ የቀወተ አንደበትዎን በላላዎትና ወደድሬ ሄዱ። እዛም እንደደረሱ። “አማራን ለምን ትደግፋላችሁ? እኛን የህዝብ ልጆች አባከና ሳትሉ፣ ፕሮፌሰር አስራትን እንደምን በክብርና በፍቅር ትቀበላላችሁ? ነፍጠኞች እኮ እናንተን እንትን ለባሽ እንትን እንትን እያሉ ሲጠሩዋችሁ አልነበረም?” የሚል በስድብ የታጀለ ሰይጣናዊ የዘር ፍጅት ቅስቀሳ አደረጉ።
አራተኝም የትህነግ አሽከር የነበረውን ኢህዲንን ብአዴን የሚል አዲስ ከፈን ጌታው ትህነግ ያሰፋለት መሆኑን አስመልክታችሁ በባህርዳር ዳንኪራ ስትረግጡ አንድ ታዳሚ “አማራው በምስራቅ በመሀል እና በደቡባዊ ኢትዮጵያ ሲጨፈጨፍ እኛ ምን ሰራንለት?” ብሎ ሲጠይቅ “አማራው እዛ ለምን ሄደ? ሊጨቁንና ሊበዘብዝ ነው። እና ለአንተ እዚህ ላለኸው አማራ አንድ ቁና ገብስ እና አንድ ስኒ ቅቤ ልኮልሀል። አሁን ደርሶ ለእሱ የምትከራከርለት?” በማለት መለስ ያጎረብዎትን ኒኦፋሺስትነት ሲያስታውኩ ዋሉ። የአማራውን በየትኛውም የኢትዮጵያ ክፍል ተዘዋውሮና ሰርቶ የመኖር ተፈጥሯዊ ህጋዊና ታሪካዊ መብት የሚገፍ ፋሺስታዊ መርዝ ተከሉ።
አምስተኛ መተከል ወደቤጉ እንዲከለል የአውራጃውን ህዝብ ወኪሎች በፓዊ ሰብስበው መርዛማ ሰበካ ቢያደርጉም ተሰብሳቢው እምቢ አለ። ሳይወድ በግዱ ለማሳመን ከታደሰ ካሳ ጥንቅሹ ጋር ለሶስት ወር የማያባራ ስብሰባና ዛቻ እስርና ድብደባ በአማራውና በአገው ህዝብ ላይ አደረሱ። ህዝቡ እንዲህም ሆኖ “እኛ ጎጃሞች ነንና መከለል ያለብን ወደአማራ ነው” ብሎ ቢል ከፊሉን አሳስረው ከፊሉን አስገርፈው በራስዎ ግዜ መተከል ወደቤጉ እንደከለል አደረጉ። እናም ዛሬ በየቀኑ ለሚታረደው አማራና አገው የመጀመሪያውን ኒኦፋሺስታዊ የመሰረት ድንጋይ ጣሉ።
ይህንን ሁሉ የፈጸሙት በእንዱቅዱቅ ካድሬነትዎ፣ በትህነግ አሳፋሪ አሽከርነትዎ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስት ርነትዎ በሰጠዎ ትልቅ ሀገራዊ ስልጣን ጭምር ነው።
በኢትዮጵያ የሕግ ታሪክ በተለያዩ ጊዜያት የፍትህ ሥርዓትን ለማሻሻል ጥረቶች ቢደረጉም ከሕግ የበላይነት አንጻር ከፍተኛ ለውጥ የሚያመጣ ሂደት ግን አልነበረም። የፍትህ ስርዓቱ ላይ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ተጽዕኖ የሚፈጥሩ አሠራሮች ቢተገበሩም፣ ይህም ኢትዮጵያን በዴሞክራሲ ግንባታ ያሻሻላት እንዳልሆነ አባድር መሐመድ* እና ፋሲካ ዓለሙ** አንስተዋል። ባለፉት ኹለት ዓመታት በኢትዮጵያ እየተከናወኑ ያሉ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቶችን ይልቁንም በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስር በተቋቋመው የሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔና በለውጥ ሂደቱ ላይ እየተከናወኑ ያሉ ውጤታማ ተግባራትን ዳስሰዋል።
‹እንቁላል ሰብሮ ሊወጣ ይችላል እንጂ ሰብሮ መግባት አይችልም› እንደሚባለው፣ ኢትዮጵያ ውስጥ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማኅበራዊ ለውጦች ላይመለሱ መጥተዋል። ባለፉት ዐስርተ ዓመታት በኢትዮጵያ የተለያዩ የማኅበረሰቡ አካላት በተለያዩ ጊዜያት የተቃውሞና የለውጥ ጥሪ ይዘው ቢነሱም፤ በሐምሌ ወር 2006 የጀመረው ወጣት መር እንቅስቃሴ በመጨረሻ አዲስ የፖለቲካ ምህዋር እንዲፈጠር አድርጓል።
የዚህ ንቅናቄ ውጤት የሆነውና የለውጥ ጥያቄዎችን ለመመለስ የተነሳው የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አስተዳደር በሚያዝያ 2010 ወደ ሥልጣን ከመጣ በኋላ በቀደመው ጊዜ ለተፈፀሙ የሰብዓዊ የመብት ጥሰቶች ይቅርታ በመጠየቅ፣ በሺዎች የሚቆጠሩ እስረኞችን በይቅርታና ምህረት በመልቀቅ፣ በመገናኛ ብዙኀንና በበይነመረብ ላይ የነበሩ ገደቦችን በማንሳት፣ በሽብርተኝነት የተፈረጁ የፖለቲካ ድርጅቶችን ከሽብርተኝነት መዝገብ በማውጣት እንዲሁም በስደት የነበሩ ጋዜጠኞች፣ የማኅበረሰብ አንቂዎችና የመገናኛ ብዙኀን ተቋማት ወደ አገራቸዉ እንዲገቡ በመፍቀድ አፋጣኝ የአጭር ጊዜ የመፍትሄ እርምጃችን ወስዷል።
ይህ ጽሑፍ በኢትዮጵያ ውስጥ ባለፉት ኹለት ዓመታት ውስጥ እየተከናወኑ ያሉ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቶችን በተለይም በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስር በተቋቋመው የሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔ አማካኝነት እየተለወጡ ያሉ አሳሪና አፋኝ ሕጎችን በተለይም በለውጥ ሂደቱ ላይ እየተከናወኑ ያሉ ተግባራትን የሚዳስስ ነው። ጽሑፉ ድርብ ዓላማ ያለው ሲሆን በአጠቃላይ በአማካሪ ጉባዔው ስር እየተከናወኑ ያሉ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቶች ለአንባቢያን መሰረታዊ የሆነ ፅንሰ ሐሳብ ከመስጠት አልፎ የሕግ ስርዓት ለውጥ ሂደቱ ውጤታማነት ላይ ትንታኔ ያቀርባል።
በ1983 የደርግ መንግሥትን የጣለው የኢ.ሕ.አ.ዴ.ግ መራሹ ጥምረት ወደ ሥልጣን ከመጣ በኋላ በተለይም በኅብረተሰባዊ ፖለቲካ ቅኝት ስር የነበሩ ሕጎችን በተጨማሪም የሕገ-መንግሥት ስርዓት ለመገንባት የሚያስችሉ አንዳንድ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቶች ተከናውነዋል። በዚህም የአገሪቱ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና ማኅበራዊ አቅጣጫ ለውጦች የታዩበት ነው ማለት የሚያስችል ነው።
በ1987 የተደነገገው የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግሥት አገሪቱ የምትከተለው የፌዴራሊዝም ስርዓት መሆኑን በመደንገግ በስርዓቱ ውስጥም የፌዴራል እና የክልል መንግሥታት በራሳቸው የሥልጣን እርከን ውስጥ ሕገ-መንግሥቱን የማይቃረኑ ሕጎች የማውጣት እና ተግባራዊ የማድረግ ሕገ-መንግሥታዊ መብት አጎናጽፎችዋል። የተዘረጋው ስርዓት በተግባር ፌዴራላዊ መሆኑ ላይ ብዙ ምሁራዊ ጥያቄና ሂስ ቢነሳም በአዲሱ መዋቅር የፌዴራልም ሆነ የክልል መንግሥታት በየፈርጃቸው የየራሳቸውን የሕግና የፍትህ ስርዓት ለውጦችን አካሄደዋል።
ምንም እንኳን 1940 እና 50ዎቹ የኢትዮጵያ የሕግ ታሪክ እንደነበረው አንድ ግዙፍና ከፍተኛ ለውጥ የሚያመጣ የሕግና የፍትህ ለውጥ ሂደት ያልተካሄደ ቢሆንም፣ በተለያዩ ጊዜያት የፍትሕ ስርዓቱን የሚያሻሽሉ ጥረቶች ተደርገዋል።
የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ሕገ መንግሥት መኖሩ ራሱ ከፍተኛ የሕግ ስርዓት ለውጥ ሥራ ሆኖ ሳለ፣ በሕገ መንግሥቱ ስር በመጀመርያ የተተገበረው ደርግ ያወጣቸውን በሶሻሊዝም የተቃኙ የመሬት ይዞታ ሕጎች ቀይሮ የመሬትን ይዞታ ሪፎርም ማካሄድ ነው። ይህ ሂደት በመንግሥትና ገበሬዎች መሃል የነበሩትን ግንኙነቶች እንዲሁም አዲስ የ‹አሸናፊና ተሸናፊ› ውቅሮችን በመፍጠሩ ከፍተኛ ውዝግብ አስነስቶ ነበር። ይህን ተከትለው የመጡት የሕግና ፍትሕ ስርዓት ማሻሻያ ሂደቶች ሰፋ ያለ ይዘት ያላቸው ሲሆን የተለያዩ የሲቪል ሰርቪስ፣ የሕግ አውጪ አካላት፣ የፍርድ ቤቶች እና የተለያዩ የሕግ አስፈጻሚ አካላት ማሻሻያ ሂደቶች በተዘበራረቀ መልኩ ተካሂደዋል።
ከ90ዎቹ ጀምሮ አቅም ግንባታ ሚኒስቴር እና በየፍትህና የሕግ ስርዓት ምርምር ኢንስቲትዩት መዋቅር ስር የሕግና ፍትሕ ስርዓት እንዲሁም የተለያዩ የለውጥና ማሻሻል ሥራዎች አጠቃላይ በሆነና በተቀናጀ መልኩ መጀመራቸው ይታወሳል።
በዚህ መዋቅር ስር የተለያዩ የፍትህ ሪፎርም፣ የአቅም ግንባታ፣ የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን (GTP)፣ የፐብሊክ ሴክተር አቅም ግንባታ (PSCAP)፣ መሠረታዊ የሥራ ሂደት ለውጥ (BPR) እና የመሳሰሉት የፍትሕ ስርዓቱ ላይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ተጽዕኖ የሚያሳርፉ ፕሮግራሞች ተተግብረዋል። እነዚህ ፕሮግራሞች በጥቅሉ ሲታይ በፍትህና በፍትህ ሴክተሩ ቴክኒካዊ መሻሻልና አገራዊ አቅምን ቢገነቡም፣ ፕሮግራሞቹ በጽሑፍ ቃል ከሚገቡት ከሕገ መንግሥታዊነት፣ ከሕግ የበላይነት ከሰብዓዊ መብቶችና ከዴሞክራሲ ግንባታ አንጻር ግን ኢትዮጵያ እየተሻሻለች አልነበረም።
ከላይ የተቀመጡት ሂደቶች በኢትዮጵያ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደት ውስጥ አመርቂ የሚባሉና በአሁኑ ወቅት ላሉት የስርዓቱ ተዋናይ ተቋማት መሠረትን የጣሉ የሕግ ስርዓትና ማኅበራዊ ለውጦች ናቸው። ሆኖም የተቋማዊ መዋቅራቸውና የተቋቋሙበትን ዓላማ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከማረጋገጥ አንፃር መሰረታዊ ድክመቶች የነበሯቸው መሆኑ እሙን ነው።
ከእነዚህ ድክመቶች ዋነኛው በተለይም ከሰብዓዊ መብት አከባበር፣ ከሕግ የበላይነትና ከዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ አንጻር ውስን ውጤቶች መኖራቸውን መካድ ባይቻልም፣ መንግሥት ለእነዚህ ውጤቶች በዋናነት ጣርያ ያበጀላቸው መሆኑ ነው። በሌላ አነጋገር መንግሥት ሰብዓዊ መብትን፣ የሕግ የበላይነትና ዴሞክራሲ ግንባታን የሚቀበለው አምባገነናዊ የፖለቲካ መዋቅሩን እስካልተቀናቀኑ በመሆኑ፣ የሚደረጉት የለውጥ ሙከራዎች ከተወሰነ ገደብ ማለፍ አለመቻላቸው የግድ ነበር።
ይህ አልበቃ ብሎ በተለይ ከምርጫ 97 በኋላ መንግሥት የሕግና ፍትሕ ስርዓቱን አገዛዝ ስርዓት ማጠናከሪያ አድርጎ በመንቀሳቀሱ ምክንያት የፍትህና የፍትህ ስርዓት ለውጥ ተቋማት በአብዛኛው የሰብዓዊ መብት፣ የሕግ የበላይነትና የዴሞክራሲ መከርከምያ ዋነኛ መሣርያ ሆነው አገልግለዋል።
በቅርቡ ከተካሄደው የፖለቲካ ለውጥ በፊት መንግሥት ሆን ብሎ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ፣ ፍትህና የሕግ ምርምር እና ሥልጠና ኢንስቲትዩት እና የተለያዩ የክልል የፍትህ ተቋማት ነባራዊ ሕግጋትን ከአብዮታዊ ዴሞክራሲ አንጻር እንዲቃኙና እንዲቀይሩ የማድረግ ሂደት ውስጥ እንደነበር ይታወቃል። የነበረው መንግሥት የአገሪቱን ቢሮክራሲ ከአብዮታዊ ዴሞክራሲና ከፓርቲ አባልነት ማቆራኘቱ በአገሪቱ የረጅም ጊዜ አሉታዊ ተጽዕኖ እንደሚኖረው የማያጠያይቅ ቢሆንም፣ አብዮታዊ ዴሞክራሲ በሕጎች ውስጥ እንዲሰርጽ የነበረው ተነሳሽነት ተሳክቶ ወደ ተግባር ቢቀየር ኖሮ የለውጥ ሂደቱ ፈታኝነት ከፍ ያለ ደረጃ ሊደርስ ይችል ነበር።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ከመጀመሪያ የምክር ቤት ንግግራቸው ጀምሮ መንግሥት አሳሪና አፋኝ ሕጎችን ለመለወጥ ቃል የገቡበትና በሂደትም የፍትህና የሕግ ስርዓት ለውጥ በማካሄድ የአገሪቱን የዴሞክራሲ ስርዓትና የሕግ የበላይነት ብሎም የሰብአዊ መብት አከባበርን የሚያጠናክሩ ተቋማዊ የለውጥ ሂደቶች የጀመሩ መሆኑ የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው። ይህ ለህዝቡ የገቡትን ቃል ለመተግበር በማሰብ በፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስር በአገሪቱ ታዋቂ የሆኑ የሕግ ምሁራንን፣ የተፎካካሪ ፓርቲ አባላትን፣ ጋዜጠኞችን፣ የሰብአዊ መብቶች ተሟጋቾችን እና ሌሎች የኅብረተሰብ ክፍሎችን ያካተተ የሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔ አቋቁመዋል።
የሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔው የተቋቋመበት ዋናው እሳቤ በአገሪቱ የሕግ ማውጣት እና የፍትህ ስርዓት ውስጥ ከሰብዓዊ መብቶችና የሕግ የበላይነት አንጻር የከሸፉትን ወሳኝ ነገሮች ለማስተካከልና በቀጣይም በሕግና ፍትህ ስርዓት ለውጥ ውስጥ መልካም የሆነ የሕግ አወጣጥ ስርዓትና ባህል እንዲዳብር የራሱን የሆነ አሰራር ለመንደፍ ነው። በኢትዮጵያ የሕግ ማውጣትና ፍትህ ስርዓት ግንባታ ከ1940 እና 50ዎቹ በኋላ እየላሸቀ የመጣበትና አንድና ወጥነት ያለው መሠረታዊ የሆኑ የሕግ አወጣጥ ስርዓቶችን ያልተከተለ፣ በተለይም የፖለቲካ ስርዓቱን ለመጥቀም ታስቦ ሕጎች የሚወጡበት፣ ሥልጣንን አላግባብ መገልገል የነገሠበት የሕግና የፍትህ ስርዓት የነበረ መሆኑን መገንዘብ አያዳግትም።
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ በአገራችን የሚወጡ ሕጎች ጥራታቸውን ያልጠበቁ እና የመንግሥትን ሥልጣን ሰይፍ የሞረዱ ከመሆናቸውን ባሻገር አሳሪና አፋኝ እንዲሁም ሰብአዊ መብቶችን ያደፈጠጡ ነበሩ። ለአብነት ያህል የፀረ-ሽብርተኝነት፣ የሲቪክ ማኅበረሰቦች እና የሚዲያ ሕጎች አንድም በሕግና ፍትህ ስርዓት ግንባታን የሚሸረሽሩ ሲሆኑ፣ በሌላ በኩልም የማኅብረሰቡን የማሰብና በነጻነት የመኖር መብት የሚረግጡ የነበሩ ለመሆናቸው የቅርብ ጊዜ ትውስታዎች ናቸው።
የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በአዋጅ ቁጥር 943/2008 አንቀጽ 8/2/ሰ መሠረት የፍትህና የዴሞክራሲ ተቋማትን የማሻሻል ሂደት ውስጥ ሕዝብንና ባለሙያዎችን ባሳተፈ መልኩ ተግባራዊ ለማድረግና ወጥነት ያለው የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደትን ለማጠናከር በማሰብ በመመሪያ ቁጥር 24/2010 ተጠሪነቱ ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የሆነ የሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔ አቋቁመዋል።
በሕግና ፍትህ ጉዳዮች ዙሪያ መረጃና ጥናትን መሰረት በማድረግ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሙያዊ ምክር መስጠት፣ የሚረቀቁ ሕጎች ጥራታቸውን የጠበቁ እንዲሆኑ ተገቢውን እገዛ ማድረግ እና የሕግና የፍትህ ስርዓት ማሻሻያዎች ወጤታማ እንዲሆኑ የመፍትሄ ሐሳቦችንና አቅጣጫዎችን ማቅረብ መሰረታዊ የሆነው የአማካሪ ጉባዔው የተቋቋመበት ዓላማዎች መሆናቸውን የጉባዔው ማቋቋሚያ መመሪያ ቁጥር 24/2012 ውስጥ በግልጽ ተመልክቷል።
አማካሪ ጉባዔው በአገሪቱ ውስጥ ቀድመው ከተዋቀሩና በአሁንም ወቅት ካሉ የሕግና የፍትህ ስርዓት ማሻሻያ ተቋማት አንፃር ልዩ የሆኑ መሠረታዊ ባህሪያት አሉት። ጉባዔው ኢትዮጵያ የተያያዘችውን በሕግና ፍትህ መሰረት ተቋማትን የማዋቀር ተግባር በሰፊው ከመደገፍ ባለፈ፣ በአገሪቱ ውስጥ የሕግ የበላይነትን፣ የሰብአዊ መብቶችን የማክበርና የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታን በትክክለኛው መስመር ማቃናት ያስችል ዘንድ አሳሪና አፋኝ የሆኑ ሕጎችና ተቋማዊ መዋቅሮችን መቀየርና በሂደትም ጠንካራና ተአማኒነት ያላቸው ማድረግ ዋነኛ ዓላማው ነው።
የአማካሪ ጉባዔው አባላትና በስሩ ባዋቀራቸው ተቋማት ውስጥ ያሉት ባለሙያዎች ፍፁም ሙያዊ በሆነ መልኩ በተለይም ሕሊናንና የሰብዓዊ መብትና ሕጋዊነትን በሚያስቀድም ሁኔታ፣ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቱን የሚደግፉ ናቸው። በፕሮፌሰር ጥላሁን ተሾመ ሰብሳቢነት የሚመራ የ13 ታዋቂ የሕግ ምሁራን ያሉት ጉባዔው፣ በውስጡ በተዋቀሩ የሥራ ቡድኖችም ውስጥ ከየትኛውም አካል ተፅዕኖ ነፃ የሆኑ የሕግ ምሁራን፣ ጋዜጠኞች፣ የዩኒቨርስቲ መምህራን፣ ጠበቆችን፣ በተለያየ በዓለም ዐቀፍ ተቋማት ውስጥ የሚያገለግሉ ኢትዮጵያዊ የሕግ አማካሪዎች እና የተፎካካሪ ፓለታካ ፓርቲ አባላት የያዘ ነው።
ይህም ጉባዔው በአጠቃላይ በማኅበረሰቡ ውስጥ ሁሉን ዐቀፍ የሆነ የለውጥ ችቦ በመለኮስ የአገሪቱ የሕግና የፍትህ ስርዓት ጉዳይ ያገባኛል የሚሉ የማኅበረሰብ ክፍሎችን መያዙ፣ የአገራዊ የለውጥ ሂደቱ በመደግፍ ላይ መገኝቱና አመርቂ ውጤት ማስመዝገቡ እሰየው የሚያስብለው ነው።
በኢትዮጵያ ውስጥ ባለፉት ዓመታት የተቋቋሙ የሕግና የፍትህ ስርዓት ማሻሻያ ተቋማት ዋነኛ ድክመት በአንድ ፓርቲ ስር በመተብተብ የጥቂት ቡድኖች መሣሪያ መሆን ነው። በዚህ ረገድ አማካሪ ጉባዔው በመርህ ደረጃም ሆነ በተግባር ከመንግሥት ተቋማትና ከገዥ ፓርቲ ተፅዕኖ ነፃ የሆኑና ባላቸው ሙያዊ ክህሎቶች ለማገልገል ቁርጠኛ የሆኑ ምሁራንን የያዘ መሆኑ ነው። ጉባዔው የሚያከናውናቸውን ተግባራት በተመለከተ የራሱን እቅድ ከማውጣት ጀምሮ ተቋማዊ ገለልተኛነቱን በመጠበቅ የሚመራ ሲሆን፣ በተግባርም በተለያዩ አጋጣሚዎች የጉባዔ ገለልተኝነት የሚያመለክቱ ሁኔታዊች ተፈጥረዋል።
ለአብነት ያህል ቀድሞ በጉባዔው ስር ተቋቁሞ የነበረው የዳኝነትና የዳኝነት ስርዓት የለውጥ የሥራ ቡድን ከፍርድ ቤቶች ነጻነት መርህ አንጻር በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስር መኖር የለበትም ወደሚል ድምዳሜ ስለተደረስ፣ ቡድኑ በጉባዔው ውስጥ የነበረውን የሰው ኃይልና አስፈላጊ ግብአቶችን በመያዝ ለፍርድ ቤት ተጠሪ እንዲደረግ ተደርጓል።
ይህ የሚያመላክተው ጉባዔው እውነተኛ የሆነ ተቋማዊ ገለልተኝነት ያለውና ዋና አዓላማው የአገሪቱን የፍትህና የሕግ ስርዓት በተገቢው መስመር ማስያዝና ማቃናት መሆኑን ነው። መንግሥትም ለዐስርት ዓመታት ተቃዋሚ ፓርቲ፣ መስጂድና ቤተክርስትያን ሳይቀር በአገሪቱ ያለ ማንኛውንም የተደራጀ ሕያው ነገር ከመቆጣጠር አልፎ በስሩ የማጠቃለል አሰራርን ትቶ፣ በስሩ ለሚቋቋም አማካሪ ጉባኤ ሙያዊ ገለልተኝነት መፍቀዱ ብቻ ትልቅ እመርታ ነው።
አማካሪ ጉባዔው ኢትዮጵያ የተያያዘችውን የለውጥ አቅጣጫ የሚደግፍበት ሂደትና የአሰራር ስርዓቶች በ1950ዎቹ የአርቃቂ ኮሚሽኑ አመርቂ የሚባሉ የአሰራር ስልቶችን በአርአያነት በመውሰድ በተለያዩ የሕግ ሙያ ዘርፍ ውስጥ ያሉ ምሁራንን በመያዝ ተግባሩን የሚከውን ነው። ጉባዔው የሕግ ረቂቅ ከማቅረቡ በፊት የተለያዩ ቅድመ-ጥናቶችን የሚያካሄድ ሲሆን፣ እነዚህ ጥናቶች በሂደት የሕግ አውጪው ሐሳብ ሊያንፀባርቅ የሚችሉ ቅድመ-ሥራዎች (Travaux Preparatoires) እና እንደ ሁኔታው የሕግ አውጪውን ሐተታ ዘምክንያት (Expose de Motifs) ሊሆኑ የሚችሉ ጥናቶችን የሚያደርግና በውጤቱም በሕግና ተቋማዊ መዋቅር ረገድ ያለውን የችግሮች ለይቶ የረቂቅ ሕግ የሚያቀርብ ይሆናል።
ያሁኑን አማካሪ ጉባዔ ከ1950ዎቹ የአርቃቂ ኮሚሽን የሚለየው የድሮው ኮሚሽን ሥራ በዋናነት ከውጭ አገር በመጡ ባለሙያዎች የሚመራ ነበር። የአማካሪ ጉባኤው የሥራ ውጤቶች ግን ሙሉ በሙሉ ሊያስብል በሚችል ደረጃ በኢትዮጵያውያን እየተሠራ መገኘቱ ነው። የአማካሪ ጉባኤው የሥራ ቡድን አባላት አልፎ አልፎ የአገር ውስጥ ሙያተኞች በበቂ ደረጃ ያላጠኑት ንዑስ ርዕሰ-ጉዳይ ሲያጋጥማቸው የውጭ ባለሙያዎችን የሚያማክሩ ወይም የሥራ ውጤታቸውን ለሙያዊ ሂስ የሚያቀርቡ ቢሆንም፣ በዋናነት የለውጥ ሥራው ሽክምም ባለቤትነትም በአገር ባለሙያዎች ላይ ነው የተጣለው።
በአገሪቱ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደት ላይ አመርቂ ሊባል በሚችል መልኩ በጥናቱና ሕግ ረቂቅ በማዘጋጀት ከሚሳተፉት በሙያው ከፍተኛ ብቃት ያላቸው ከመሆኑ ባሻገር፣ ጉዳዩ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከሚመለከታቸው ባለድርሻዎች ጋር ሕዝባዊ ውይይቶችን በማድረግ ሁለንተናዊና ማኅበረሰባዊ ተሳትፎ ያለው የሕግ ማውጣት ሂደቶች መከተሉ ልዩ የሚያደርጉት የአሰራር ሂደቶች ውስጥ አንዱና ዋነኛው ነው። በአጠቃላይ በጉባዔው በተሠሩ ረቂቅ ሕጎች እና ቅድመ ሥራዎች ዙሪያ ከተለያዩ የማኅበረሰብ አካላት ጋር አዲስ አበባንና ድሬዳዋ ከተማ መስተዳድሮችን ጨምሮ በክልል ዋና ዋና ከተሞች ላይ ሕዝባዊ ውይይቶችን በማድረግ ግብአቶችን በመሰብሰብ በዚሁ መሰረት በረቂቅ ሕጎቹ ላይ ማስተካከያዎች አድርጓል።
አማካሪ ጉባዔው ተቋማዊ መዋቅሩም በሕግ የተጣለበትን ግዴታ ለመወጣት የሚያስችል ነው። ተጠሪነታቸው ለራሱ ለጉባዔው የሆኑ የጉባኤው ጽሕፈት ቤት እና በተለያዩ የሕግና የፍትህ ስርዓት ማሻሻያ ሂደቶችን የሚያጠኑ የሥራ ቡድኖች አሉት። የጉባዔው ጽሕፈት ቤት በአማካሪ ጉባዔ እና በፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መካከል እንደ ድልድይ ሆኖ የሚያገለግል ለተቋሙ በሕግ የተጣሉበትን ተግባራት ለማከናወን የአስተዳደራዊና ሙያዊ እገዛ የሚያደርግ ነው።
በጉባዔው የሚደራጁ የተለያዩ የሥራ ቡድኖች ጉባዔው በሚተዳደርበት የአሰራር ስልትና ሂደት መሰረት ጥናታዊ ጽሑፎችንና ረቂቅ ሕጎችን በማዘጋጅት ሙያዊ አበርክቶዎችን የሚሰጥ ነው።
ከላይ ከተመለከቱት ነጥቦች በተጨማሪ አማካሪ ጉባዔውን ልዩ ከሚያደርጉት መሃል የበጎ ፈቃደኝነት ባህል ዋነኛ ነው። ጉባዔው ባዋቀራቸው የሥራ ቡድኞች ውስጥ ከ180 በላይ የሆኑ በጎ ፍቃደኛ ባለሙያዎች ያሉት ሲሆን፣ እነዚህ የሙያ ሥነ-ምግባር፣ አገራዊ ፍቅርና ታማኝነት የለውጥ ሂደቱን በመደገፍ በሕግ የበላይነት፣ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታና በሰብአዊ መብቶች መከበር ዙሪያ ሙያዊ አበርክቶዋቸውን እየሰጡ ይገኛሉ።
የሕግና የፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔው አሁን ያሉት የለውጥ ሂደት አዎንታዊ መገለጫዎች መሃል አንዱ ሲሆን ጉባዔው ከተቋቋመ በኋላ የራሱን የአሰራር ሂደቶች በመንደፍ በአገሪቱ የሕግና የፍትህ ስርዓት ውስጥ አፋኝና አሳሪ የሆኑ ሕጎችና ተቋማት እንዲሻሻሉ የተለያዩ የመፍትሄ ሀሳቦችን ለመንግሥት በማቅረብ ውጤቶችን አስመዝግቧል። እነዚህ ውጤቶች ትውልድ ተሻጋሪ ዝግመተ ለውጥ እይታ ካየናቸው ባለፉት ሰማንያና ከዚያ በላይ ዓመታት ከተገኙት እመርታዎች አንድ ተጨማሪ ወይም ተደራቢ ድል ተደርገው ሊወሰዱ የሚችሉ ቢሆንም፣ አሁን ያለው ለውጥ ከዚያ በላይ ምናልባትም ዘላቂ የሆነ የዴሞክራሲ፣ የሰብዓዊ መብቶችና የሕግ የበላይነት ስኬት ሊያስመዘግብ የመቻል ከፍተኛ እድል አለው።
መንግሥት አማካሪ ጉባዔው ባስቀመጣቸው አሰራሮችና ምክረ ሐሳቦች በመመራት ባለፈው ዓመት ያስመዘገበውን ውጤት ብናይ ከዚህ በፊት ከነበሩት ጋር የሚመሳሰል የሐሰት ተስፋ ብቻ እንደማያቀርብ እርግጠኛ መሆን ይቻላል። አማካሪ ጉባኤው ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ በአጭር ጊዜ ውስጥ 14 የሕግ ዘርፎች ላይ የሕግ ስርዓት ብቃት መመዘኛ ዳሰሳ ጥናቶችን በማከናወንና እነዚህን ዘርፎች ለማሻሻል የሚያስችሉ ረቂቅ ሕጎችን ከሞላ ጎደል አዘጋጅቷል።
ከእነዚህ ውስጥ ስድስቱ አግባብነት ባለው መንግሥታዊ መዋቅር በማለፍ ለአቅመ ሕግ ደርሰዋል። የጥናትና የማርቀቅ ሥራቸው ተጠናቆ በነጋሪት ጋዜጣ የታተሙት ሕጎች የሚሸፍኗቸውን የሕግ ዘርፎች የሲቪል ማኅበረሰብ፣ የሽብር ወንጀል፣ የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ማረሚያ ቤቶች፣ እና አስተዳደር ስነ-ስርዓት ሕጎችን ያካትታሉ። በነዚህ የሕግ ዘርፎች ኢትዮጵያ ዓለማቀፍ ደረጃ የጠበቁ ሕጎች እንዳሏት ብቻ ብንመለከት፣ የሕግ ስርዓት ላይ ከፍተኛ መሻሻል መኖሩን የሚያሳይ ሲሆን ከዚህም በላይ ተስፋ የሚያሰጡ ተጨማሪ አዝማሚያዎች አሉ።
ለዚህ ተስፈኛ አመለካከት ተጨማሪ አመላካች አሁን ያለው ለውጥ በ1940 እና 50ዎቹ እንደነበረው ሂደት አዲስ የሕግ ፖለቲካና ማኅበረሰባዊ እሴቶችን እያስተዋወቀ ሳይሆን፣ በብዙ መንገድ ስር የሰደዱ እሴቶች በሕግ እንዲጠበቁ ለማድረግ እየጣረ መሆኑ ነው። ለውጡ የመጣው ባልታጠቁና የመብት ጥያቄ ባነሱ ወጣቶች መሆኑ፤ እንዲሁም ከዚህ በፊት ከነበሩት የለውጥ ሂደቶች በተለየ መልኩ ከፍተኛ የሆነ የትምህርት ስርጭት ጋር በተያያዘም ቅሬታውን በዴሞክራሲና መብት ቋንቋ የሚገልጽ ሕዝብ መብዛቱም ተስፋኝትን የሚደግፍ ተጨማሪ ጉዳይ ነው።
በአማካሪ ጉባዔው መዋቅር እየተሠሩ ያሉት የሕግ ለውጥ ሥራዎች በዋናነት ከፍተኛ ቁጥር ባላቸውና አስተዋጾአቸውን ክፍያ ሳይጠይቁ በሚያበረክቱ ኢትዮጵያዊ ባለሙያዎች መካሄዱ ሌላ ተስፋ የሚያሰንቅ ጉዳይ ነው። በተጨማሪም የዴሞክራሲ፣ ሰብዓዊ መብትና የሕግ የበላይነት ሥራዎችን ያለ ውጭ እገዛ ለመሥራት የሚያስችል አቅም በአገር ውስጥ መኖሩ እንዲሁም የእነዚህ ባለሙያዎች የእድሜ ስብጥርም አፄ ኃይለሥላሴ እስከ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ጊዜ የተወለዱ ባለሙያዎችን ማካተቱ፣ ምን ያህል እነዚህ መርሆች ትውልድ ተሻጋሪ በሆነ መንገድ ስር እንደሰደዱ ያሳያል።
በመጨረሻም ያሁኑ የለውጥ ሂደት ዘላቂ መሆኑን ከሚደግፉ ሁኔታዎች ሌላኛው በአማካሪ ጉባኤው የለውጥ ሂደቱን ከዚህ በፊት በኢትዮጵያም ይሁን በብዙ አገራት ባልተለመደ መልኩ የተራቀቁና ጠንካራ አሰራር ዘዴዎችን መዘርጋቱ ነው። በአማካሪ ጉባኤው ሂደቶች ውስጥ የተሳተፉና እየተሳተፉ ያሉ ባለሙያዎች፣ በቀጣይ በአገሪቱ ለሚከናወኑ የሕግና የፍትህ ስርዓት የለውጥ ሂደቶች አስተምህሮታቸው የጎላ፣ ያሏቸውን ዘመናዊ አሰራሮች ተግባራዊ ለማድረግ እየጣሩ ሲሆን ሥራቸው በአገር ውስጥ ብቻ አይደለም፤ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ተቀባይነት እያገኘ ነው።
እንደ ኒው ዮርክ ዩኒቨርሲቲ፣ ፓዝፋይንደር ኢንተርናቲኦናል፣ ዓለም ዐቀፍ የሕግ ባለሙያዎች ማኅበር እና የተባበሩት መንግሥታት የአስተያየት እና ሐሳብን የመግለጽ መብት ልዩ ዘጋቢ ያሉ አካላት የአማካሪ ጉባኤውን አሰራሮችና አወቃቀር በሚመለከት ባደረጓቸው መግለጫዎች ‹መሪ ብርሃን› (Beacon)፣ ‹አስደናቂ›፣ ‹ግሩም›፣ ‹ያልተጠበቀ አካታችነት የሚታይበት› ሲሉ አወድሰዋቸዋል። የአማካሪ ጉባኤው አባላት ቁርጠኝነት ያላቸው ባለሙያዎች መሆናቸውን መስክረውላቸዋል።
ከሦስት ዓመት በፊት ኢትዮጵያ በዓለማቀፍ ሚዲያ አውታሮችና በተባበሩት መንግሥታትና የአፍሪካ ኅብረት የሰብዓዊ መብት ስብሰባዎች ላይ በዋናነት በአሉታዊ መንገድ ብቻ ትነሳ እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው። ኢትዮጵያ “የዓለም 10 በጣም መጥፎ የጋዜጠኛ አሳሪዎች”፣ የበጎ አድራጊ ድርጅቶችን በገፍ የሚዘጋ አገር፣ የሃይማኖት አባቶችን ሳታስቀር በዜጎቿ ላይ የተቀናጀ የማሰቃየት ተግባር የምትፈጽም አገር፣ አልፎ አልፎም በጦር ወንጀሎች እና በሰብዓዊነት ላይ የሚፈጸሙ ወንጀሎች በዜጎቿ ላይ ፈጽማለች ተብላ ትወነጀል ነበር።
ይህቺው አገር በአጭር ጊዜ ውስጥ መሪዋ ኖቤል ሽልማት የሚሰጠው እና የተባበሩት መንግሥታት አካላት የሕግ ማሻሻል ዘዴዎቿ “በዓለም ዙሪያ ላሉ ዴሞክራሲያዊ ሂደቶች አርአያ መሆን ያለበት አሰራር” ብለው የሚጠቅሷት አገር መሆኗ በእግጥም ተስፋ ያሰንቃል። የሕግና የፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔው ጥንካሬዎች በብሩህ አመለካከትና ተስፋው ላይ ቢጨምሩ እንጂ እንደማይቀንሱ የሁሉም ኢትዮጵያዊ የሚሻው ውጤት እንደሚሆን ተስፋ እናደርጋለን።
**ፋሲካ ዓለሙ ከጎንደር ዩኒቨርሲቲ በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በሰብዓዊ መብቶች ትምህርት የኹለተኛ ዲግሪ ተማሪ እና በሕግና ፍትህ ጉዳዮች አማካሪ ጉባዔ ጽሕፈት ቤት የሕግ ባለሙያ።
በመጫን ላይ ... የመስመር ላይ የካሲኖ ኢንዱስትሪ በእውነት በዓለም አቀፋዊ ተቋም ሆኖ በዓለም ዙሪያ በብዙ አገሮች ድንበር ላይ ይገኛል. በኢንዱስትሪው እውቅና የተሠጡት ብቸኛ ድንበሮች በሉጣናዊ ሃገሮች በተዘጋጁ ህጎች እና ደንቦች የተቀመጡ ናቸው. ለምሳሌ, በሙስሊም የተመሰረቱ አገሮች ቁማርን አይፈቅዱም. ስለዚህ የመስመር ላይ ካሲኖዎች አገልግሎቶቻቸውን ለነዚህ ነዋሪዎች ማቅረብ አይችሉም.
አጠቃላይ የቁማር ህጎች ከአንዱ አገር ወደ ሌላው ይለያያሉ ፡፡ በአውሮፓ ውስጥ ያሉ አገሮች ለቁማር በጣም ልበ ሰፊ አመለካከት እንዳላቸው ይታመናል። በ E ንግሊዝ A ገር ውስጥ ዜጎች የስፖርት ውርርድ ፣ የፈረስ ውድድር ፣ ሎተሪዎች E ንዲሁም የጡብ E ንዲሁም የጭቃ ካሲኖዎችን ማግኘት ይችላሉ ፡፡ በእስያ የቁማር ኢንዱስትሪ ገና ሕፃንነቱ ላይ ነው ፣ ግን ለውጦች እየተደረጉ ነበር። ባለፉት አምስት ዓመታት ማካዎ (ቻይና) በቁማር ኢንዱስትሪ ውስጥ እውነተኛ የኃይል ቤት ሆናለች ፣ አመታዊ ገቢን መሠረት በማድረግ የላስ Vegasጋስ ትልቁ ካሲኖ ጨዋታዎች አቅራቢ በመሆን ይተካል ፡፡ ጃፓን እና ፊሊፒንስ እንዲሁ በካዚኖ ኢንዱስትሪ ውስጥ በንቃት ኢንቨስት ያደርጋሉ ፡፡ እንደ አውስትራሊያ ባሉ ሌሎች መስኮች ቁማር እንደ ጎልማሳ መዝናኛ ተደርጎ ይወሰዳል ፣ ነገር ግን ደንቦቹ እና ገደቦች አስጨናቂ ይመስላሉ።
በሰሜን አሜሪካ ውስጥ ካናዳ እና አሜሪካ በጣም ልዩ የቁማር ህጎች አሏቸው ፡፡ በካናዳ ውስጥ ካሲኖ ቁማር ሕገወጥ ነው ፡፡ ሆኖም እንደ ካናዋከ ያሉ የህንድ መንግስታት እንደ ሉዓላዊ መንግስታት ተቆጥረው የራሳቸውን ህጎች እንዲያወጡ ተፈቅዶላቸዋል ፡፡ ስለዚህ በሕንድ መሬት ላይ ቁማር መጫወት ህጋዊ ነው። በአሜሪካ ውስጥ የፌደራል መንግስት ቁማር መጫወት ህገ-ወጥ አድርጎታል ፡፡ ሆኖም ግዛቶች የራሳቸውን ህጎች እንዲያወጡ ተፈቅዶላቸዋል ፡፡ ስለዚህ ኔቫዳ እና ኒው ጀርሲ የቁማር ቁማርን የሚፈቅድ ሕግ አውጥተዋል ፡፡ ሌሎች ግዛቶች እንደ የሕንድ የተያዙ ቦታዎች እና የባህር ዳርቻ ወንዝ ጣቢያዎች ያሉ “ቀዳዳዎችን” ተጠቅመዋል ፡፡
ታላቁ ዜና ከማንኛውም መስመር ላይ ነው የካሲኖ ጨዋታ ለመጫወት ፍላጎት አለዎት, በመረጡት ማንኛውም ዓለም አቀፍ የኪንዲሲ ኩባንያ ላይ ይገኛል. ዛሬ ከማንኛውም መሳሪያ ዴስክቶፕ እና ሊፕቲፕ ኮምፒተሮች, ጡባዊዎች, ቴሌቪዥኖች, ተንቀሳቃሽ ስልኮች, የፖም ሳጥንም ጨምሮ ከማንኛውም መሳሪያ ለመጫወት መምረጥ ይችላሉ. ስለዚህ በመሄድ ላይ እያሉ አንዳንድ ጨዋታዎችን መደሰት ሲፈልጉ ለምን አይሞክሩ የሞባይል ካሲኖ ጨዋታዎች?
የአጋጣሚ ነገር ሆኖ የማታለል እድልዎን ለመሞከር የሚፈልጉ ከሆነ, 3D or ተከታታይ ስተታ ከዚያ መጫወት ይጀምሩ! በተለያዩ ገጽታዎች, ጃክፖች እና ቅጦች, የመስመር ማስቀመጫዎች ትላልቅ ሽልማቶች ለመሆን በጣም የሚያስደስት መንገድ እና በሚያደርጉበት ጊዜ በጣም ደስ ይላቸዋል.
የሠንጠረዥ ጨዋታዎች, እራስዎ ወይም በቀጥታ ከሌሎች ተጫዋቾች ጋር በቀጥታ የጠረጴዛ ሠንጠረዥ መጫወት ቢፈልጉ, ችሎታዎን እና እድልዎን ለመፈተሽ ጥሩ መንገድ ናቸው. ለምሳሌ: blackjack, ሩሌት, ፓኪ ወይም ባካር ባት ሁሉም በአንድ አዝራር ጠቅ ሲደረግ ይገኛሉ.
በምትኖርበት አገርዎ ላይ በመመስረት የሚቀርቡት የተለመዱ ጨዋታዎች ትንሽ ናቸው. እንደ ቢንጋ, የተቧሸሩ ካርዶች፣ የዳይ ጨዋታዎች እና ተጨማሪ ነገሮች ትንሽ ተጨማሪ ገንዘብን ለማግኘት ፈጣን እና አዝናኝ መንገድ ናቸው። በእነሱ ‹ተራ› ርዕስ እንዳያታለሉ እነዚህ ጨዋታዎች ሕይወትዎን ሊለውጡ ይችላሉ!
ደግነቱ በብዙ የመስመር ላይ የኪንዲን ጨዋታዎች ውስጥ ያሉ ትላልቅ ስሞች ብዙ አለምአቀፍ ተጫዋቾች ጨዋታዎችን ያዳብሩ እና ይህም ምርጥ እና ምርጥ ጥራት ያላቸውን ጨዋታዎች እንዳያመልጡዎት ነው. በጣም ጥሩውን መጫወት በምትችሉበት ጊዜ በጭራሽ አትዘጋጁ.
በመስመር ላይ ቁማር ላይ በጣም ጥብቅ በሆኑ ስልጣናት ምክንያት, ብዙ አገሮች የመስመር ላይ ካሲኖዎች በጣም ውስን ናቸው ወይም ግን አይችሉም. የኪንኖሶች ብዛት አነስተኛውን የአገር ገደቦችን ያካተተ ቢሆንም እርስዎ በሚኖሩበት አገር ላይ በመመስረት በኦንላይን ካዲኖዎች, በአለም አቀፍ የመስመር ላይ ኪይኖዎች እንኳን ለመጫወት አስቸጋሪ ሊሆንባቸው ይችላል.
በእርግጥ እንደ እስያ እና እስራኤል ያሉ የመስመር ላይ ካሲኖዎች በጥብቅ የተከለከሉ እና አይኤስፒዎች የመስመር ላይ ቁማርን ሙሉ በሙሉ የሚያግዱባቸው ብዙ አገሮች አሉ ፡፡ እናመሰግናለን ፣ የመስመር ላይ የቁማር ሕጎች ሁል ጊዜ እየተለወጡ ናቸው እናም ያ ማለት በእነዚህ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ውስጥ መጫወት የመቻልዎ በጣም ጥሩ ዕድል አለዎት ማለት ነው! ከሚኖሩበት አካባቢ ጋር የሚዛመዱ የተወሰኑ ደንቦችን ማወቅዎን እና ህጉን የማይጥሱ መሆናቸውን ሁል ጊዜ ያረጋግጡ።
የመስመር ላይ ካሲኖዎች እጅግ በጣም ብዙ የተለያዩ የቁማር ጨዋታዎችን የማቅረብ ችሎታ አላቸው። ክፍተቶችን ይመርጣሉ? Blackjack? ሩሌት? USA-Casino-Online.com የሚወዷቸውን የቁማር ጨዋታዎች እንዴት እንደሚጫወቱ መመሪያዎችን ይሰጣል። በመስመር ላይ ቁማርዎ የበለጠ ይደሰቱ? ከማያውቋቸው ጨዋታዎች ውስጥ አንዱን ይምረጡ! እነሱ ለመማር በጣም ቀላል ናቸው ፣ እና በምቾት በእውነተኛ ገንዘብ በጭራሽ በምንም ጊዜ መጫወት ይችላሉ!
ዩኤስኤ -ካሲኖ-ኦንላይን-መስመር (ኢሲኤንሲ-ኦንላይን) አከባቢ በጨዋታዎ ለመጫወት የሚፈልጓቸው የመስመር ላይ ኪናዎች ለእያንዳንዱ ጉርሻዎች ሁሌም እንዲያነቡ ይመክራል. ሁሉም ጉርሻዎች እኩል ሲሆኑ አንዳንዶቹ ከፍተኛ ሽልማቶች ከመድረሳቸው በፊት ከፍተኛውን የማሸነፍ ገደብ እንዲያሟሉ ይፈልጉ ይሆናል. ምርጥ የመስመር ላይ የካሲኖ ኩራት ጥቅሎችን, ለመመዝገብ, ለመጠን እና በካናኖ ውስጥ ታማኝ አጫዋች ናቸው.
እንደ ተጨማሪ ጉርሻ ፣ USA-Casino-Online.com ከምርጥ የመስመር ላይ ካሲኖዎች የተሻሉ የጉርሻ አቅርቦቶችን ለመደራደር ጠንክሮ ይሠራል ፡፡ ከዚያ እነዚህን ብቸኛ ጉርሻዎች ለተጠቃሚዎቻችን እናስተላልፋለን ፡፡ እነሱ ከመደበኛ ካሲኖ ቅናሾች በጣም የተሻሉ ናቸው! በአንዳንድ በተመከሩ ካሲኖዎቻችን የቀረቡትን ወቅታዊ ጉርሻዎች የበለጠ መረጃ ለማግኘት እባክዎ ከፍላጎቶችዎ ጋር የሚዛመዱትን ለማግኘት ድር ጣቢያችንን ይጠቀሙ ፡፡ እንዲሁም ሁሉንም ወቅታዊ አቅርቦቶች ወቅታዊ ለማድረግ የዜና ክፍላችንን መከተል ይችላሉ። ገንዘብ ለማግኘት እነዚህን ጠቃሚ ዕድሎች እንዳያመልጥዎት አይፈልጉም!
USA-Casino-Online.com የሞባይል ጨዋታዎችን የሚያቀርቡትን ካይኖዎች ሊያሳይዎት ይችላል! ከምትወዷቸው ቦታዎች ሁሉ ምርጥ ጨዋታዎችን ማጫወት ይችላሉ. በእኛ ድርጣቢያ ላይ ያሉ ሁሉም ካኔኖች በሞባይል መሳሪያዎች ጋር ተኳሃኝ ናቸው እና በጣም የተሻለውን የሞባይል የመጫወቻ ተሞክሮ ሊያቀርቡዎት ይችላሉ!
USA-Casino-Online.com በፍጹም ማውረድ የማይፈልጉ ለ Flash እና በአሳሽ ላይ የተመሰረቱ የመስመር ላይ ካሲኖ ጣቢያዎች ብዙ ምክሮች አሉት! “ፈጣን ጨዋታ” ቁልፍን ጠቅ በማድረግ ወዲያውኑ ይጀምሩ። ማንኛውንም ነገር መጫን አያስፈልግም!
የአሜሪካ- የካሲኖኖ-ኦንላይን.com ተጠቃሚዎች ለእኛ ታማኝ የሆኑ የካናዳ የመክፈያ ዘዴዎችን እንደሚያገኙ ያሳስቡናል. ሁሉም የተመከሩ ካሲኖቻችን ቀላል, ፈጣን, እና ደህንነቱ የተጠበቀ የክፍያ ዘዴዎች ያቀርባሉ. እነዚህ በአብዛኛው ክሬዲት ካርዶችን, PayPal, eCheques እና በቀጥታ የባንክ ማስተላለፍም ያካትታሉ.
በእኛ ድር ጣቢያ ላይ የተዘረዘሩት የመስመር ላይ የቁማር ማጫወቻዎች ከውጭ ክፍያ አቅራቢዎች ጋር ይሰራሉ. እነዚህ የክፍያ ሰጪዎች ደህንነታቸው የተጠበቁ እና የታወቁ (የተዘረዘሩ) ኩባንያዎች ናቸው. ሁሉንም የሂሳብ ክፍያዎች እና ወጪዎች በ 100% ደህን (ከባድ የዳታ ምስጠራ) ያከናውናሉ. በአብዛኛው ሁኔታዎች የመስመር ላይ የቁማር ኩባንያ ስም በባንክዎ አስተዳደር ላይ አይታይም.
እጅግ በጣም ብዙ ቁጥር የኢንተርኔት ካሲኖዎችበአሁኑ ጊዜ በኔት ላይ ያለውን አገልግሎቱን ማቅረብ ለቁማር ደጋፊዎች ጥሩ ቦታን የመምረጥ ችግርን ያስከትላል እና እርስዎ ሙሉ ብቃት ያለው ኪውኑ እስኪያገኙ ድረስ የራስዎን ገንዘብ አደጋ ላይ የሚጥልዎትን ቀናት እና ሳምንታት ሊያጠፉ ይችላሉ. በሌላው በኩል ደግሞ ወደ እርስዎ ከተመለሱ ጊዜዎን እና ገንዘብን ቀላል ማድረግ ቀላል ሊሆን ይችላል ምርጥ የመስመር ላይ ካይኖች ክፍል. የመስመር ላይ ካሲኖን ከመምረጥዎ በፊት የሚከተሉትን ግምገማዎች ያንብቡ እና በእነዚህ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ማውጫ ገጾች ላይ የቀረቡትን የሚመከሩ የመስመር ላይ ካሲኖዎችን ዝርዝር ያስቡ ፡፡ ዝርዝሩ እና እነዚህ የግምገማ ገጾች ለካሲኖ ዓለም እንደ መመሪያዎ ሆነው ያገለግላሉ ፡፡ ይህ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ምርጫ የታመኑ እና የተከበሩ የመስመር ላይ ካሲኖዎችን ያካትታል ፡፡ በገጹ ላይ ልዩ ባህሪዎች ወደ ተጨማሪ ዝርዝሮች ይመራዎታል-የመስመር ላይ ካሲኖዎች በስፔን ፣ በጀርመን ፣ በፈረንሳይኛ እና በሌሎች ቋንቋዎች; ዩሮ የመስመር ላይ ካሲኖዎች እና ሌሎች ምንዛሬዎች; Neteller የመስመር ላይ ካሲኖዎች እና ሌሎች የክፍያ ዘዴዎች; እና የህልም ምርትዎን ለመቀላቀል እና ለማዛመድ የሚረዱዎ ሌሎች መመዘኛዎች።
በመጨረሻም ካሲኖው በቦታው ላይ የክርክር ዘዴ እንዳለው ያረጋግጡ ፡፡ በእርስዎ እና በካሲኖው መካከል አንድ ጉዳይ ከመቼውም ጊዜ ይህ ከሆነ በጣም አስፈላጊ ነው። eCOGRA እና ሌሎች አስታራቂዎች ብዙውን ጊዜ በፀደቁ ካሲኖዎች ላይ ማህተማቸው ይኖራቸዋል ፣ ስለሆነም የክርክር አማራጭ ካለ ለመናገር በድር ጣቢያው ላይ ጥቂት ደቂቃዎችን ይወስዳል ፡፡ የዩናይትድ ስቴትስ ተጫዋቾች በመስመር ላይ ካሲኖ ግምገማዎች ላይ ምርምር ሲያደርጉ ከዩናይትድ ስቴትስ ስልጣን ውጭ ስለሚተዳደሩ በተለይም ትጉ መሆን ይፈልጋሉ ፡፡ ከዚህ ጋር ከአሜሪካ ተጫዋቾች ጋር ረጅም ጊዜ የሚቆይ ግንኙነት ያላቸው ብዙ ለአሜሪካ ተስማሚ ካሲኖዎች አሉ ፡፡ ብዙ ጥሩ የመስመር ላይ ካሲኖዎች አሉ; የትኞቹ እንደሆኑ ማወቅ ብቻ ያስፈልግዎታል ፡፡ ከዚህ በታች ሙሉ ግምገማዎች ፣ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ደረጃዎች እና የተሻሻሉ እና የተረጋገጡ የመስመር ላይ ካሲኖዎች የጉርሻ መረጃ ናቸው። ይህ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ዝርዝር በተከታታይ ዘምኗል።
ይቺ አጭር ምስጢር አዘል የህወሓት መረጃ ከ3 አመት በፊት ሾልካ ወጥታ እንደ ተቃመስናት እናስታውሳለን፤ አሁንም ያላየ ያያት ዘንድ እንሆ! አንብቧት ለጓደኛችሁም አጋሯት!
‹‹እንኩዋን ደስ አለን!!!!!ህወሀት የአማራን ህዝብ እንደገና በጎሳ ለመከፋፈል በትግርኛ የጻፈው አጭር እቅድ ከእጃችን ገብቷል እኛም ከእነትርጉሙ አቅርበናል፡፡ ››
፤እንተኾነ ግና ከይተፈላለያ ይነብራ፤እዚ ሓድነቶም ንህዝቢ ትግራይ ሐደገኛ ስለዝኾነ ህዝቢ አምሓራ ንምፍልላይ አስታት አምሓራ ግጉይ ታሪኽ መፅናዕትን ምርምርን እናተገብረሉ ብመልክዕ መጽሐፍ ተሰናዲኡ ሕብረተሰብ ክጥቐመሉ ዝኽእለሉ መገዲ ንምምዕርራይ ፃዕሪ እናተገብረ እዩ፡፡ብተወሳኺ ዋላ’ውን እቲ ስራሕ ብርቱዕ እንተኾነ ህወሓት እዚ መጽሐፍ ዓቕሙ ብዝፈቕዶ መጠን ብተኸታታሊ ንምህታም መደብ ከም ዘለዎ በዚ አጋጣሚ ንምግላፅ ይፈቱ፡፡ምጅምርታ ግጉይ ዘንታ ዝሐዘ መጽሐፍ ተሓቲሙ ንህዝቢ አምሓራ ክቐርብ እዩ ፤ድሕሪኡ ህዝቢ አምሓራ እንተተባእሳ ህዝቢ ትግራይ በዓለ ርስቲ ይኸውን ማለት እዩ፤እንተዘይኾይኑ ህዝቢ አምሓራ ንህዝቢ ትግራይ ምህረት ዘይብሉ እዩ!
ኣብ ርእሲ’ዚ ናይ ትግራይ ስእሊ ታሪኽ ዝሐዘ መጽሐፍ ብብእዋኑ እናተመሐየሸን እናማዕበለን ተሓቲሙ ንህዝቢ ክቐርብ እዩ ዝብል እምነት አለና፡፡እዚ መጽሐፍ ናይ ኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ካአ ብዛዕባ ታሪኸ ትግራይ ዘለዎ ርእይቶ ክብንምባል ይሕግዝ፡፡ካአ ብዛዕባ አምሓራ ዘለዎ ርእይቶ ግና ንብዙሕ መዋእል ይደቁስ፤››
‹‹ በመጀመሪያ የአማራን ህዝብ ከተለያዩ ጎኖች ማየት አለብን፤በአሁኑ ጊዜ በአማራ ህዝብ ውስጥ የተለያዩ ብሄር ብሄረ ሰቦች ይገኛሉ፤ቢሆንም ግን ሳይነጣጠሉ እየኖሩ ነው፡፡ ይህ አንድነታቸው ለትግራይ ህዝ አደገኛ ስለሆነ የአማራን ህዝብ ለመነጣጠል ስለአማራ የተዛባ ታሪክ ጥናትና ምርምር እየተደረገበት በመጽሃፍ መልክ ተዘጋጅቶ ህዝብ እንዲጠቀምበት ለማድረግ ጥረት እየተደረገ ነው፤ በተጨማሪም ይህ ስራ ከባድ ቢሆንም ህወሀት ይህን መጽሐፍ አቅሙ በፈቀደ መጠን በተከታታይ ለማሳተም እቅድ እንዳለው በእዚህ አጋጣሚ መግለጽ ይወዳል፡፡ በመጀመሪያ የተዛባ ታሪክ የያዘ መጽሐፍ ታትሞ ለአማራ ህዝብ ይቀርባለ ከእዚያም እርስ በእርሱ ሲጣላ ትግራይ ባለ እርስት ትሆናለች ማለት ነው፡፡ አለበለዚያ የአማራ ህዝብ ለትግራይ ህዝብ ምህረት የለውም፡፡
ከእዚህ በተጨማሪም የትግራይን ካርታና ታሪክ የያዘ መጽሐፍ በእየጊዜው እየዳበረና እየተሻሻላ ታትሞ ለህዝብ ይቀርባል የሚል እምነት አለን፡፡ ይህ መጽሐፍ የኢትዮጵያን ማህበረሰብ ስለ ትግራይ ያለውን አመለካከት ከፍ ለማድረግ ሲያግዝ ስለአማራ ያለውን አመለካከት ደግሞ ለብዙ ዘመን እንዲደቆስ ያደርጋል፡፡››
እንግዲህ ስለ አማራ ተዛብተው የተጻፉ ታሪኮችን መዝገበ-ቃላቶችን ብታነቡ እንዳይደንቃችሁ፡፡በአማራ ክልል ውስጥ ያሉትን የአማራ ተወላጆችም የተለያየ ስያሜ በመስጠት ለመከፋፈል ታቅደው ተዛብተው የተጻፉ የታሪክ መጻሕፍትን ብታነቡም አዲስ አይሁንባችሁ፤ ግን ለህብረታችሁ ይበልጥ ተጠንቀቁ፤ ‹‹ተላላ ቃልን ሁሉ ያምናል ፤ብልህ ግን አካሄዱን አንድ በአንድ ያጤናል›› እንዲል ታላቁ መጽሐፍ ቅዱስ በመጻፈ ምሳሌ 14፡15፣ ስለኢትዮጵያ ታሪክ እያሳተሙ የሚያድሉትን መጽሃፍ እንመርምር፡፡ ይህን በስንት ጥረት የተገኘ መረጃ ሼር በማድረግ ለኢትዮጵያ ህዝብ እናዳርስ፡፡ ሌሎች ተጨማሪ መረጃዎችን እንደደረሰን የምንለቅ መሆኑን እናሳውቃለን፡፡
የስኮትላንድ ጋይሊክኛ (Gàidhlig /ካሊክ/) በስኮትላንድ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የኬልቲክ ቋንቋዎች አባል ነው። አሁን በስኮትላንድ ውስጥ 60,000 ያሕል ተናጋሪዎች አሉ፤ ይህም ከሕዝቡ ብዛት 1 ከመቶ ብቻ ነው።
RBSiC (SiSiC) በርነር nozzles መሿለኪያ kilns, የማመላለሻ kilns, ነበልባሉም ቱቦዎች እንደ ምድጃ kilns ስለ ሮለር በጣም ተስማሚ መተኮሻ furnitures ናቸው. ከፍተኛ ሙቀት አማቂ conductivity, ሙቀት የመቋቋም ውስጥ ጥሩ, ፈጣን የማቀዝቀዝ, oxidation የመቋቋም, መልካም, ረጅም ሕይወት አማቂ ድንጋጤ የመቋቋም ጋር
ከፍተኛ ሙቀት አማቂ conductivity, ሙቀት የመቋቋም ውስጥ ጥሩ, ፈጣን የማቀዝቀዝ, oxidation የመቋቋም, መልካም, ረጅም ሕይወት አማቂ ድንጋጤ የመቋቋም ጋር
ዝርዝሮች: የጎልሉም ስፒል እጆች እና እግሮች ጣትዎን በመጠቅለል ባንዶቹን ይፈጥራሉ ፡፡ ቀለበቱ በጎልሉም ክርኖች ላይ 12.3 ሚ.ሜ ስፋት ሲሆን ባንድ ደግሞ 5.6 ሚ.ሜ ስፋት አለው ፡፡ የስማጎል ራስ ከጣትዎ 8.2 ሚሜ ይወጣል ፡፡ ቀለበቱ በግምት 6.5 ግራም ይመዝናል ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
የመጠን አማራጮች: ቀለበቱ በአሜሪካ መጠኖች ከ 6 እስከ 20 ፣ በአጠቃላይ እና በግማሽ መጠኖች ይገኛል (መጠኖች 13.5 እና ከዚያ በላይ ተጨማሪ 45.00 ዶላር).
“ጎልሉም” ፣ “ስማጎል” ፣ “ሆብቢት” ፣ “የምልክቶች ጌታ” እና በውስጣቸው ያሉ ገጸ-ባህሪዎች እና ስፍራዎች ለባዳሊ ጌጣጌጥ ፈቃድ የተሰጠው የመካከለኛው ዓለም ዲ / ቢ / ሳውል ዛንትዝ ኩባንያ የንግድ ምልክቶች ናቸው ፡፡ መብቱ በህግ የተጠበቀ ነው.
ዝርዝሮች: የሻሽ ግላይፍ cufflinks ከጋርኔት ቀይ ኢሜል ጋር ብር እያፈሩ ነው ፡፡ የጊሊፍ ልኬት 25.5 ሚሜ ርዝመት ፣ በሰፊው ቦታ 24.2 ሚሜ እና ውፍረት 1.9 ሚሜ ነው ፡፡ የ Lightweaver cufflinks ክብደታቸው 14.1 ግራም (እያንዳንዳቸው 7 ግራም) ናቸው ፡፡ የጊሊፍ ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በስትሪንግ ሻካራነት የተለጠፈ እና የታተመ ነው ፡፡
* ይሄ አጭቤ ኮሚቴ በእለቱ ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት ያቀደው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ የጠራውን ስብሰባና ውጤቱን ካየ በኋላ ሰልፉ በፖለቲከኞች ስለተጠለፈ አስቀርተነዋል ( አራዝመነዋል) ብለው እስክንድርን የጦስ ዶሮ ሊያደርጉት ፈልገው ነበር። አልተሳካም!!!
★ ማሳሰቢያ፤ ማስታወሻም፥ የአደባባይ ሰልፉ ቢቀርም ለሰልፉ የተዘጋጃችሁ ሁሉ ግን የዚያን ዕለት ነጭ ልብሳችሁን ለብሳቸሁ ቅዳሴ አስቀድሱ። በመጨረሻም ዘምራችሁ ወደየቤታችሁ ሂዱ። ቅድሚያ ግን ንስሐ እንግባ።።
ሲጀመር ከቀድሞ ጀምሮ በዘመነ ኢህአዴግ ከሰልፍ የሚገኝ ምንም ዓይነት ውጤት እንደሌለ ተናግሬአለሁ። አሁን ይሄ እንደ ይሁዳ ሽጦ ቅርጥፍ አድርጎ የበላንና ያስበላን ኮሚቴ ቀደም ሲል በቀጥታ መስመርም፣ በውስጥ መስመርም እየደወለ ስለሰልፉ አስፈላጊነት እንድጽፍ በብዙ ሲወተውተኝም ነበር። እኔ ግን አልተቀበልኩትም ነበረ። ያልተቀበልኩትም ከአዘጋጆቹ ውስጥ እንኳን ለቤተ ክርስቲያን ለራሳቸውም የማይታመኑ ሰዎች ስለነበሩበት ነበር። ነገርግን በመጨረሻም የዛሬ ሳምንት አከባቢ በሰልፉ ውስጥ የማኅበረ ቅዱሳንን ያለወትሮው ጀግኖ በኮሚቴው የፊት መስመር ላይ መኖርን ሳይ፣ ነገሩም እየገፋ መጥቶ እዚህ ከደረሰ በኋላ መስመር እንዳይስትና ከመስመር እንዳይወጣ ለምን የራሴን አስተዋጽኦ አላደርግም ብዬ ሰተት ብዬ የገባሁት። እናም እኔ አልፀፀትም።
አሁን ያለፈው አልፏል። ሁለተኛም አይለምደኝም። በአቋሜ ብቀጥል ጥሩ ነበር። ግን አልሆነም። አልጸጸትም። አልቆጭምም። ሆኖም ግን ምስጋና የማቀርብላቸው አካላት አሉኝ። እናም ምስጋናዬን እንደሚከተለው አቀርብላችኋለሁ።