Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቲ ንቆልዑ ዝግበር ኣገልግሎታት መውዓሊ-ቦታን ክንክንን ዝበለጸ ንምግባሩ ሓያል ጻዕርትታ ኣብ ምግባር ወትሩ ምስ ተጸምደ እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዝዕድሚኣኦም ህጻናት ዝእንግዳ 15 ማእከል ህጻናት ይርከባ። እዘን ማእከላት። መውዓሊ-ህጻናትን ማእከል ማሕበር ወለድን ይክረብአን። እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 12 ዝርከቡ ህጻናት፡ ቅድሚ ትምርህትን ድሕሪ ትምርህትን ዝዘናግዕሉ መጽንሖ ቦታታት ውን ኣለዎም።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ 5 ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ይርከባ። ተመሃሮ እኹልን ብሱልን ፍልጠት ንኽቐስሙ ካብ ዝብል እምንቶ ብምብጋስ፡ ሓላፍነትን ተበግሶታት ምውሳድን። መለለዪ ትምህርታዊ ኣገልግሎታት ከተማ ሮበትስፎሽ እዩ። ኣውንታዊ ኣተሓሳስባ ወይ ድማ ዕድላት ካብ ዕንቕፋታት ይበዝሕ ዝብል ርዳኢት፡ ነብሰ-ምትእምማን ዘዕቢ ብምዃኑ፡ ብዓቕምኻ ወይ ውን ብናይ ገዛእ ርእስኻ ሓሳባት ሽግራት ክትፈትሕ ይገብረካ። ተሳትፎን ግሉጽነትን ምስ ናይ ምምሃርን ድሌትን ተበላሓትነት ተደሚሩ መሪሕ ኮምፓስ ትምህርታዊ ዕላማታትና እዩ።
ትምህርቲ ንዓበይትን ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ብማእከል-ትምህርቲ ላር-ሰንትሩም ይእለ። መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ድሕሪ ምጥንቓቕኩም፡ ቋንቋ ሽወደን ከም ካልኣይ ቋንቋ ዝብል፡ ልዕል ዝበለ ናይ ቋንቋ ትምርህቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኩሎም ኣብ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ዝሳተፉ ሰባት፡ ንሞያን ትምህርትን ዝምልከት ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ውን ኣሎ። ካብ ቢግድዮ ውጽእ ኢልካ፡ ዳልካርልሶ ፎልክ-ሆግስኩላ እትበሃል፡ ህዝባዊ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ትርከብ። ኣብዛ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ናኡ ሙዚቃ ኣንፈት ዘለዎ ትምህርታት ክትመሃሩ ትኽእሉ። ትምህርቲ ክትቕጽሉ ምስ እትደልዩ ውን፡ ኣብ ናይ 6 ማይል ርሕቀት እታ ካብ ኩሉ ኵርነዓት ዓለም ዝመጹ ኣስታት 36000 ተመሃሮ ኣኣንጊዳ እትርከብ፡ ኡምዮ ዩኒቨርስቲ ኣላትኩም።
ኣብ ሮበርትፎሽ ናይ ዞባ ሆስፒታል ይርከብ። ኣብዚ ሆስፒታል'ዚ፡ ሓካይም፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናት ከማኡ ውን ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታት ወይን ነፍሰ-ጾራት ይርከቦ። ንህጹጽ ወይ ፍሉይ ጥዕናዊ ክንክን ናብ ሆስፒታል ኣውራጃ ሰሜን ሽወደን (ኖርላንድስ ዩኒቨርሲተትስ ኹክሁስ) ምኻድ የድልየኩም። ክንክን ስኒ ብዝምልከት፡ ናብ ህዝባዊ ክሊኒክ ስኒ ወይ ፎልክታንድ-ቮርደን ክትከዱ ትኽእሉ። ብርክት ዝበሉ ናይ ግሊ ሓካይም ስኒ ውን ኣብቲ ቦታ ኣለዉ እዮም።
ካብ ክተማ ሮበርትፍሽ፡ ናብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ንምምልላስ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ይርከብ። ብኣውቶቡስ ንከተማ ሾለፍትዮ ሰዓት ንከተማ ኡምዮ ከኣ 45 ደቓይቕ ይወስድ። ኣገልግሎት መጎዓዝያና፡ ስሉጥን ጽፉፍን እዩ ክበሃል ይከኣል። ናብተን ኣብቲ ከባባኢ ዝርከባ ከተማታት፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰዓት እትኸይድ ኣውቶቡስ ኣላ። ካብ ከተማታት ኡምዮን ሾለፍትዮን ናብ ስቶክሆልም ወይ ውን ካልእ ከተማታት ኣውሮጳ ዝኸዳ ነፈርቲ ኣለዋ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ናትካ ትካል ንምግባር ጽቡቕ ዕድላት ኣሎ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ኣስታት 900 ትካላት ኣለዋ። ክበዝሓ ኣለወን ዝብል ድሌት ውን ኣለና። ናይ ባዕልኹም ትካል ክትገብሩ መደብ ምስ ዝህልወኩም፡ ክትውከሱና ትኽእሉ። ንሕና ውን ብወገና። ዘድሊ ናይ ሓገዝ መስኖታት ክትረኽቡ፡ ትምህርትን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ ምኽርታት ክንልግሰልኩም ንኽእል።
ንግዳዊ ወይ ትካላዊ ጽላት ምምሕዳር ከተማ ሮበርትፎሽ፡ ብናይ ምስናዕ ኢንዱስትሪታት ዝተዓብለለ እዩ። 20 ምእታዊ ካብ ነባሮ ከተማና፡ ኣብተን ኣብ ምስናዕ ዝነጥፋ ኢንዱስትሪታት ተቆጺሮም ይሰርሑ። ኣብ ሕርሻዊ መዳይ ውን ኣንተኾነ፡ ኣስታት 8 ሚእታዊ ነባሮ ይሰርሑ። እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብዚ ቦታ፡ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ኮይኑ። ኣስታት 750 ሰራሕተኛታት ኣለዎ።
SAVE WALDBA: ቅ/ሲኖዶስ: የፀረ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ እንቅስቃሴው በቋሚ ኮሚቴ እንዲመራ ወሰነ፤ አደረጃጀቱ ከጠቅ/ቤተ ክህነት እስከ አህጉረ ስብከት ይወርዳል
ከመንበረ ፓትርያርክ ጠቅላይ ቤተ ክህነት እስከ አህጉረ ስብከት እና አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ድረስ የሚዘረጋው የፀረ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ ቋሚ ኮሚቴ በበላይነት የሚመራው በብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት ሲኾን በቋሚ ኮሚቴው አባልነት የሚመረጡት ሊቃውንት፣ ካህናት፣ ምእመናንና የሰንበት ት/ቤት ወጣቶችም በእምነታቸው እንከን የሌለባቸው፤ በቀናዒነታቸው፣ በዕውቀታቸው እና በሕይወታቸው የተመሰከረላቸው ሊኾኑ እንደሚገባ ቅዱስ ሲኖዶሱ በውሳኔው ጥብቅ ማሳሰቢያ ሰጥቷል፡፡
ለጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ጽ/ቤት ተጠሪ ኾኖ በማእከል የሚቋቋመውንና እንቅስቃሴውን በበላይነት የሚያስተባብረውን የፀረ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ ቋሚ ኮሚቴ እንዲመሩ፣ የቅኔ እና የመጽሐፍ መምህሩ ብፁዕ አቡነ ሕዝቅኤል፤ የካፋ ሸካ ቤንች ማጂ ዞኖች አህጉረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ እና የሰዋስወ ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ኮሌጅ የበላይ ሓላፊ በምልአተ ጉባኤው ምርጫ ተሠይመዋል፡፡
የጠቅላይ ጽ/ቤቱ ቋሚ ኮሚቴ፣ ከአህጉረ ስብከት የፀረ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ አደረጃጀቶች ጋር እየተናበበ የሚካሔዱ እንቅስቃሴዎችን በሪፖርት ያቀርባል፤ የሚሰበሰቡ ማስረጃዎችንም በመተንተን እያጠናቀረ በቅዱስ ሲኖዶሱ በማስወሰን ተገቢው ርምጃ እንዲወሰድ ያደርጋል፡፡ ከኅትመቶች ዝግጅት ጀምሮ እንቅስቃሴው ስለሚገኝበት ደረጃ ጥናቶችን በቀጣይነት በማካሔድ የኑፋቄው ሤራ በተሟላ ገጽታው እንዲነቃበትና እንዲጋለጥ፤ ተቋማት፣ ካህናትና ምእመናን ራሳቸውን ከኑፋቄው እንዲጠብቁና በኦርቶዶክሳዊ ማንነታቸው እንዲጸኑ በማድረግ ተልእኮውን ይወጣል፡፡
የቋሚ ኮሚቴው መመሥረት፤ በተለያዩ አደረጃጀቶች ማኅበራዊ መሠረቱ እየሰፋና የተጋድሎ ስልቱ በብዙኃን መገናኛ ቴክኖሎጂዎች ጭምር እየታገዘ በመፋፋም ላይ ለሚገኘው ኹለ አድማሳዊ የፀረ ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ ኑፋቄ ተጋድሎ ሕጋዊ፣ አስተዳደራዊ እና ሞራላዊ ድጋፍ ከማስገኘቱም በላይ ርምጃውንም የተቀናጀ፣ የሚለካ እና በውጤት የታገዘ ያደርገዋል፤ ያሉ አስተያየት ሰጪዎች፣ ቅዱስ ሲኖዶሱ “እጅግ ወቅታዊ እና ተፈላጊ ውሳኔ” ማሳለፉን እየገለጹ ይገኛሉ፡፡
ቅዱስ ሲኖዶስ፣ በግንቦት 2004 ዓ.ም. ምልአተ ጉባኤው የፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ ኑፋቄን የሚያራምዱ 16 ግለሰቦችንና ስምንት ድርጅቶችን በውግዘት የለየ ሲኾን በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ላይ በውስጥ ለውስጥ እንቅስቃሴ የሚፈጥሩትን ተጽዕኖ ለመቋቋም ስብከተ ወንጌልን በበቂ መጠን ማስፋፋት እና ማጠናከር፤ ሙስና እና ብልሹ አሠራርን አስወግዶ መልካም አስተዳደርን ማስፈን እንደሚገባ ማሳሰቡ ይታወሳል፡፡
የመንበረ ፓትርያርክ ሰበካ አስተዳደር አጠቃላይ ጉባኤ ተሳታፊዎችም፤ ባለፈው ሳምንት ኃሙስ ባጠናቀቁት 34ኛው ዓመታዊ ስብሰባቸው፤ “ገለልተኛ አስተዳደር” በመፍጠር ጭምር የቤተ ክርስቲያንን ማእከላዊነት እየተፈታተኑ የሚገኙት ፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶአውያን ለቀጣይ ህልውና ስጋቶች መኾናቸውን በመግለጽ፣ ቅዱስ ሲኖዶስ መልካም አስተዳደርን በሚያስፈኑ የተቋማዊ ለውጥ እና የዕቅበተ እምነት ርምጃዎች አስቸኳይ መፍትሔ እንዲያስገኝ በጋራ መግለጫቸው ጠይቀዋል፤ በዚኽ ረገድ ቅዱስ ሲኖዶሱ ለሚያሳልፋቸው ውሳኔዎች ተግባራዊነት የበኩላቸውን ለመወጣትም ዝግጁነታቸውን አስታውቀዋል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ፣ የለውጥ ኃይሎችና ብልጽግና ፓርቲን ለማበረታታት ያለመ ነው የተባለ የድጋፍ ሰልፍ በሲዳማ የ“ቀጣላ” ባህላዊ ሥርዓት ታጅቦ ዛሬ በሀዋሳ ከተማ ተካሄደ። በሰልፉ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ኢትዮጵያን ከመበታተን አደጋ ታድጓል፤ የዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች እንዲከበር አድርጓል ሲሉ አስተያየት የሰጡ የሰልፉ ተሳታፊዎች ተናግረዋል ።
የፌዴራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ፕሬዝደንት ክብርት ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ ማንም ሰው ምንም ዓይነት ስልጣን ቢኖረው ከሕግ በላይ መሆን እንደማይገባው የፌዴራል ፍትህ አካላት ዓብይ ኮሚቴ የፍትህ ወር በሚል ስያሜ በሚያድገው እንቅሰቃሴ ሐምሌ 26 ቀን 2011 ዓ.ም በስካይ ላይት ሆቴል በተከሄደ የመጀመሪያ የውይይት መድረክ ላይ መልእክት አስተላልፈዋል፡፡
ፕሬዝደንቷ የፍትህ አካላቱ ጥምረት አብይ ኮሚቴ ከባፉት ዓመታት ለየት ባለ ሁኔታና ይዘት የፍትህ ወር በሚልስ ስያሜ የጀመሩት እንቅስቃሴ በሃገራችን ከለውጡ ጋር በተያያዘ በተከሰተው የሰላም መረበሽና የህግ መደፈር ሳቢያ በየደረጃው ሕዝቡ እያቀረበ ያለውን የህግ የበላይነት ጥሪ የማዳመጥና የማስተናገድ ዋናው ኃላፊነት የፍትህ አካላቱ እንደሆነ በማመን የህግ ተገዢ የመሆን ንቅናቁ መፍጠር ነው ብለዋል፡፡
የህግ ተገዢ ነኝ በሚል መሪ ቃል በተጀመረው የፍትህ አካላት የአንደ ወር እንቅስቃሴ የሚተላፉ መልእክቶች ማንም ሰው ለተግባሩ ተጠያቂ የማይሆንበት ምክንያት አይኖርም፤ ሰዎች ሁሉ በሕግ ፊት እኩል መሆናቸው መረጋገጥ አለበት፤ እና ማንኛውም ግለሰብም ሆነ ተቋም ወደ ተገቢው የስልጣን አካል በመቅረብ ለደረሰበት ችግር ፍትህ መጠየቅ እና ማግኘት ይችላል/ትችላች ላይ እንደሚያተኩሩ የገለጹት ክብርት ወ/ሮ መዓዛ እነዚህን መብቶች ግደታዎች የሚደነግጉ አገር አቀር ህጎችም ሆኑ ዓለም አቀፍ ቃልኪዳኖች ጥረት እንደሌለ ጠቁመዋል፡፡
በህግና ስርዓት ካልተመራ፤ ሕብረተሰባችን እርስ በእርሱ እንዲሁም በመንግስት ላይ ያለው መተማመን ከተዳከመ፤ በየእለቱ በሰላም ለመኖርም ሆነ ከፍ ያትን የዲሞክራሲ እና የልማት ሕልሞቻችንን ለማሳካት አንችልም ያሉት ክብርት ወ/ሮ መዓዛ በህግና በስርዓት መመራት፤ ህብረተሰባችን እርስ በእርሱ እንዲሁም መንግስት ላይ ያለው መተማን እዲዳብር ለልጆቻችን ይህንን እውነታ ደግመን ደጋግመን ማስተማር እንዳለብን መልዕክት አስተላልፈዋል፡፡
የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዝደንቷ ክብርት ወ/ሮ መዓዛ አያይዘውም ለውጥ ውስብስብ እና ውጣ ውረዶች የበዙበት ጊዜ እ የጋራ ተልዕኮ መገንባት የሚጠይቅ ሂደት በመሆኑ ሕግን በማስከበር ረገድ የተፈጠሩ ክፍተቶችና ተግዳሮቶች መኖራቸውን መቁመው በሂደቱ አላስፈላጊ ዋጋ እንዳያስከፍል መጠንቀቅ ተገቢ መሆኑን መክረዋል፡፡ የመደበኛ የፍትህ አካላት በተወሰነ የሰው ሃይል፣ በውስን እውቀትና ክህሎት እንዲሁም በውስን ቁሳዊ ግብአት ስራቸውን ለማሳካት የሚጣጣሩ ናቸውና ተከታታይ የችግር ጎርፍ ለመቋቋም ሊያዳግታቸው ይችላል ስለሆነም ከመደበኛ የፍትህ ስርዓት በተጓዳኝ በአጠቃላይ የሰላምና መረጋጋት ስራዎች ተጠናክረው መቀጠል እንዳለባቸውም አሳስበዋል፡፡
በመጨረሻም የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዝደንትና የፍትህ አካላት ጥምረት አቢይ ኮሚቴ ሰብሳቢ ክብርት ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ ሃገራችን ካለችበት አሳሳቢ ሁኔታ ወደተሻለና ተስፋሰጪ ሁኔታ ፈጥና እንድትሸጋገር የፖለቲካና የሃሳብ መሪዎች በሁሉም ጉዳይ ባይስማሙ እንኳን የዕለቱን ሳይሆን የታሪክ አደራን ከግምት ውስጥ በማስገባት ዋና ዋና የጋራ መግባቢያ አጀንዳዎች (Main common Agenda) ሊኖራቸው እንደሚገባ መክረዋል፡፡
በሽግግር ወቅት የመደበኛ ፍትህ ስርዓት እድሎች እና ተግዳሮቶች በሚል ርዕስ በተዘጋጀ የውይይት መድረክ የሰላምና የእርቅ ኮሚሽን ተልዕኮና እቅድ በካርዲናል ብርሃነ ኢየሱስ ደምረው ቀርቧል፡፡ የእርቀ ሰላም ኮሚሽን አባል የሆኑት ዶ/ር ሰለሞን አየለ በኮሚሽኑ ማቋቋሚያ ዓዋጅ ላይ ሰፊ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡ በቅርቡ የሰብአዊ መብት ኮሚሽን ኮሚሽነር ሆነው የተሾሙት ዶ/ር ዳንኤል በቀለ በእርቀ ሰላም ኮሚሽን መቋቋም፤ ዓላማና ተግባራ ላይ አለም አቀፍ ተሞክሮ ጋር በማነጻጸር የምልከታ ሃሳብ አቅበዋል፡፡ የእርቅ ተሞክሮዎች በኢትዮጵያ ታሪክ በሚል ርዕስም የውይይት ሃሳብ በዶ/ር የራስወርቅ አድማሴ ቀርቦ ውይይት ተደርጎበታል፡፡
ሰንሰለታማ ተራሮች፣ የጉም ብርድ ልብስ የተጀቦነ መልክአ ምድር፣ አማላይ ዕይታ፣ ሀገረኛ መዓዛና ጠረን፣ ድንቅ አቀማመጥ በስሜን ተራራዎች ብሔራዊ ፓርክ፡፡ የተፈጥሮ...
እኔ ንጉሤ የኢትዮጵያ ንጉሥ በቁጥራችን በሺ ከስምንት መቶ ፶ሐንድ ዘመን ከጌታችን ልደት በኋላ ቅርብ ዘመዴ ጣቃዬንና መምሬ እምነቱን ወደ ታላቅ ንጉሠ ነገሥት ሶስተኛ ናጶልዮን የፈረንሲስ ንጉሥ ሰደድኊ። እርስዎም በፍቅርና በታላቅ ነገር እንደተቀበሏቸው ለጣቃዬም የፍቅር ምልክት እንዳደረጉለት ከመምሬ እምነቱ ሰምቼ እጅግ ደስ ቢለኝ እኔም እንዲሁ ከርስዎ ንጉሠ ነገሥት ሶስተኛ ናጶልዮን ጋር በአምስት ነገር ውል አደርጋለኁ እንዲህ ስል።
እኔ ንጉሤ በፈቃዴ ከመንግስቴ መሬት ከገደሞ ተራራ እግር ዥምሮ የዙላን ሜዳን ሁሉ ከዙላም ሜዳ እስከ አንሰሲ ባሕር ዙሪያ አልፎ እስከ ውዳና ደሴ የሚባሉን ደሰቶች ሰጥቻለኊ መስፈርያውን ግን ይህነን ውል በምንወስንበት ጊዜ እናደርጋለን።
እኔም ለርስዎና ለተከታዮችዎ የፈረንሲስ ነገሥታት የሰጠሁትን ቦታና ከተራሮች የሚወጡን ያዶሲስ ውሆች ለመርከበዎና ለከትማዎ እንዲሆኑ ዜጎቼ እንዳይከለክሱ በኃይሌ እጠብቃለኊ።
ዛሬ «የአፍሪካ ኅብረት» በመባል የሚታወቀው አህጉራዊ ማኅበር «የአፍሪካ አንድነት ድርጅት» በሚል ስያሜ እንዲቋቋም ትልቁን ተግባር ያከናወኑት ከተማ ይፍሩ ደጀን የሚባሉ በዲፕሎማሲ ጥበብ የመጠቁ ፓን አፍሪካኒስት ኢትዮጵያዊ ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ ኢትዮጵያና አፍሪካ ለዚህ ታላቅ ሰው የሰጡት ክብር ታላቁን ሰው «አመድ አፋሽ» ያሰኘ ነው፡፡ የዚህን አርቆ አሳቢ፣ ደፋርና አገር ወዳድ ታሪክና አበርክቶ ዘርዝሮ መጨረስ «ዓባይን በማንኪያ» ቢሆንም ዘመን ተሻጋሪ ሥራቸውን ከብዙ በጥቂቱ እንመልከት፡፡
ከተማ ይፍሩ በ1922 ዓ.ም በቀድሞው ሐረርጌ ክፍለ ሀገር ጋራሙለታ አውራጃ ውስጥ ተወለደ፡፡ አባቱ አቶ ይፍሩ ደጀን እና እናቱ ወይዘሮ ይመኙሻል ጎበና በግብርና ሥራ የሚተዳደሩ ነበሩ፡፡ በተወለደ በስምንት ዓመቱ ፋሺስት ኢጣሊያ ኢትዮጵያን በመውረሯ ምክንያት ከተማና ቤተሰቡ ለስደት መዳረግ ግድ ሆነባቸው፡፡
ቤተሰቡ በስደት ላይ ሳለ ጨርጨር ሲደርሱ ሌሎቹ የቤተሰቡ አባላት እዚያው ቀሩና የአቶ ከተማ አባት ከተማንና የከተማን አጎት (አቶ ተክሉ ደጀንን) ይዘው የስደት ጉዟቸውን ቀጠሉ፡፡ ባሌ ደርሰው ጥቂት ከቆዩ በኋላ ወደ ብሪቲሽ ሶማሊላንድ (የአሁኗ ሶማሊላንድ) ሄዱ። የስደት ጉዞው ቀጥሎ ከብሪቲሽ ሶማሊላንድ ወደ ጅቡቲ ከዚያም ወደ ኬንያ ተሰደዱ፡፡ ኬንያ ሳሉ ከተማ ትምህርት ቤት ገባ፡፡ የፋሺስት ኢጣሊያ ጦር ከኢትዮጵያ ከተባረረ በኋላ እነከተማ ወደ አገራቸው ተመለሱ፡፡
ንጉሰ ነገሥቱ ሐረርን በጎበኙበት ወቅት «ትምህርት የሚያስፈልጋቸው ልጆች አሉ» ሲባል ሰምተው ነበርና ወደ አዲስ አበባ ሄደው መማር እንደሚችሉ ንጉሰ ነገሥቱ በመፍቀዳቸው ታዳጊው ከተማ ከትውልድ ስፍራው ወደ አዲስ አበባ ሄደ፡፡ አዲስ አበባ እንደደረሰ ለመማር ቢያመለክትም «ስምህ የለም» በሚል ምክንያት እንዳይገባ ተከለከለ፡፡ ይሁን እንጂ የወቅቱ የጦር ሠራዊት ኃላፊ የነበሩት ሌተናንት ጀኔራል መርዕድ መንገሻ ስለከተማ ሰምተው ስለነበር በእርሳቸው አማካኝነት ትምህርቱን ጀመረ፡፡ ከተማ በትምህርቱ ጥሩ ውጤት በማስመዝገቡ ከንጉሰ ነገሥቱ ሁለት ጊዜያት ሽልማት ተቀብሏል፡፡
በመቀጠልም ጥሩ ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች ወደ ውጭ አገራት ሄደው ትምህርታቸውን እንዲቀጥሉ ንጉሰ ነገሥቱ በመፍቀዳቸው ከተማ ወደ አሜሪካ በመሄድ በሚቺጋን ሆፕ ኮሌጅ (Hope College) በፖለቲካ ሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪውን አገኘ፡፡ ከዚያም ወደ ቦስተን ዩኒቨርሲቲ በማቅናት ሁለተኛ ዲግሪውን በፖለቲካ ሳይንስና ዓለም አቀፍ ግንኙነት አጠናቀቀ፡፡ የሁለተኛ ዲግሪውን ሲማር በመጨረሻው ዓመት በኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት መንግሥት ጥያቄ መሠረት በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ውስጥ የመስራት ዕድል አገኘ። የዶክትሬት ዲግሪውን እንዲቀጥል ቢጠየቅም «ድሃ አገርና ዘመዶች ስላሉኝ እነርሱን መርዳት አለብኝ» ብሎ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሰ፡፡ አሜሪካ በቆየባቸው ዓመታት በወቅቱ በጥቁሮች ላይ ይደርስ የነበረው የዘር መድሎ/መገለል በእርሱም ላይ ደርሶበታል፡፡ ከተማ ግን ለመሰል ድርጊቶች ብዙም ትኩረት እንዳልሰጣቸውና ከጉዞውም እንዳልገታው ተናግሮ ነበር፡፡
ወደ ኢትዮጵያ እንደተመለሰ በ1944 ዓ.ም የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርን ተቀላቀለ፡፡ ከአንድ ዓመት በኋላ ደግሞ በሚኒስቴሩ የአሜሪካና የእስያ ዳይሬክተር ጀኔራል ሆኖ ተሾመ። ከሦስት ዓመታት በኋላ ደግሞ ረዳት ሚኒስትር ሆኖ መስራት ጀመረ፡፡ በወቅቱ ከተማ ከባላባት ቤተሰብ ባለመገኘቱ ምክንያት አንዳንድ ሹመቶች ያመልጡት እንደነበር ታሪኩ ያስረዳል፡፡ ይህንን ጉዳይ ለንጉሰ ነገሥቱ ጭምር በድፍረት ተናግሮ ነበር፡፡
ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ የወጣቱ ከተማ ድፍረት ሳያስገርማቸው ምናልባትም ሳያስደስታቸው አልቀረም፤ምክንያቱም ከዓመት በኋላ ከተማን የግላቸው ልዩ ጸሐፊና ትዕዛዞቻቸው የሚመነጩበትና ከፍተኛ ሥልጣን ያለበት የጽሕፈት ሚኒስቴር ረዳት ሚኒስትር አድርገው ሾሙት፡፡ በኋላም የጽሕፈት ሚኒስትር ዴኤታ ሆኖ ተሹሟል፡፡ ከተማ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት መንግሥት አጠቃላይ አሠራርና መዋቅር ምን እንደሚመስል ግልፅና ከቀድሞ መስሪያ ቤቱ (የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር) የተሻለ ግንዛቤ ያገኘው ጽሕፈት ሚኒስቴር ከገባ በኋላ ነው፡፡ የንጉሰ ነገሥቱ ልዩ ጸሐፊና የጽሕፈት ሚኒስትር በመሆኑ ከፍተኛ ሹማምንት ከንጉሰ ነገሥቱ ጋር ስለነበራቸው ግንኙነት የመታዘብና ወሳኝ የሆኑ ከፍተኛ ስብሰባዎች ላይ የመካፈል ዕድል አገኘ፡፡ ንጉሰ ነገሥቱ ከውጭ መንግሥታት ተወካዮች ጋር በሚያደርጓቸው ስብሰባዎች ላይ እየተገኘ መታዘቡ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆኖ ላከናወናቸው ተግባራት ጥሩ መሠረት ሆነውታል፡፡
ከተማ ስለኢትዮጵያ ውስጣዊ ጉዳዮች የማወቅ ፍላጎቱ ከፍ ያለ ስለነበር የጽሕፈት ሚኒስቴር ለሁለት ተከፍሎ የውጭ ጉዳዮችን የሚመለከተውን ክፍል እርሱ እንዲመራው በመንግሥት መወሰኑን ጸሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሲነግሩት ከተማ ሚኒስቴሩ መከፈል እንደሌለበት፣ እርሱም የውጭ ጉዳዮችን የሚመለከተውን ክፍል የመምራት ፍላጎት እንደሌለውና ስለኢትዮጵያ ውስጣዊ ጉዳዮች የበለጠ ማወቅ እንደሚፈልግ ነገራቸው፡፡
ከተማ የጽሕፈት ሚኒስቴር ከተራዘመ ቢሮክራሲያዊ አሠራር ነፃ እንዲሆንና ለተመረጡ እጅግ በጣም ጥቂት ሰዎች ብቻ ክፍት መሆኑ ቀርቶ ከሁሉም የመንግሥትና የኅብረተሰቡ የሥራ ዘርፎች ጋር እንዲተሳሰር ከፍተኛ ትግል አድርጓል፡፡ ንጉሰ ነገሥቱ በዚህ የከተማ ሃሳብ በመጀመሪያ ሳይስማሙ ቢቀሩም ከአጭር ጊዜ በኋላ ግን ሃሳቡን ተቀብለዋል፡፡
ከተማ በከፍተኛ አገራዊ ስሜትና ጥበብ ሥራውን እያከናወነ ሳለ በ1953 ዓ.ም የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ምክንያት ለእስር ተዳረገ፡፡ ነገር ግን ከመፈንቅለ መንግሥት ሙከራው ጋር የተገናኘ ጥፋት የለበትም ተብሎ የቅርብ ወዳጁ፣ ምስጢረኛውና መካሪው በነበሩት በመከላከያ ሚኒስትሩ ሌተናንት ጀኔራል መርዕድ መንገሻ እገዛ የንጉሰ ነገሥቱ ልዩ ጸሐፊና የጽሕፈት ሚኒስትር ዴኤታ ሆኖ እንዲቀጥል ተወሰነ፡፡
ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ለመሾም ሌተናንት ጀኔራል መርዕድ መንገሻን ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ ሹማምንትን ሰበሰቡ፡፡ ሹማምንቱም የየራሳቸውን ሰዎች ዕጩ አድርገው አቀረቡ፤ተከራከሩ። ክርክሩን በጥሞና ያዳመጡት ንጉሰ ነገሥቱ፣ እርሳቸው ከተማ ይፍሩን ለውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት እንደመረጡ በመናገር ሹማምንቱን አስገረሙ፤አስደነገጡ፡፡ «የባላባት ዘር ነን» ያሉ ሹማምንት «እንዴት ከድሃ ቤተሰብ የተገኘ ሰው የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆኖ ይሾማል?» ብለው ተቃወሙ፡፡ ንጉሰ ነገሥቱ ግን «ውሳኔዬ አይቀየርም» አሉ፡፡
ሹመቱ በአንድ በኩል ከተማ ከታላላቅ ዓለም ፖለቲከኞች ጋር እንዲተዋወቁና አብረው እንዲሰሩ ዕድል የከፈተላቸው ቢሆንም በሌላ በኩል ግን በርካታ «የባላባት ዘር ነን» የሚሉ ሹማምንትና አጋሮቻቸው የከተማ ጠላቶች ሆነው እንዲነሱ በር የከፈተ አጋጣሚም ነበር፡፡ ከተማ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት ሥራቸውን የጀመሩት ኢትዮጵያ ከአፍሪካውያን ጋር እንድትቀራረብ ለማድረግ የሚያስችሉ እንቅስቃሴዎችን በማድረግ ነው፡፡ ስለዚህ ጉዳይ አምባሳደር ከተማ በአንድ ወቀት ሲናገሩ …
«… እ.አ.አ 1961 ዓ.ም ውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት እንደገባሁ የመጀመሪያ አጀንዳዬ አድርጌ የያዝኩት ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ጋር የበለጠ የምትቀራረብበትንና የምትተባበርበትን መንገድ መፈለግ ነበር፡፡ ይህንን ጉዳይ ለጃንሆይ ነገርኳቸው፡፡ ‹ … ፋሺስት ኢጣሊያ በወረረን ጊዜ ወደ ዓለም መንግሥታት ማኅበር ሄደው የጮሁት ብቻዎን ነበር፡፡ ያ ጊዜ መደገም የለበትም፡፡ ከአረቦች ጋር ልንሆን አንችልም፤ከአውሮፓውያንም ጋር መሆን አንችልም፡፡ የእኛ ተፈጥሯዊ ምንጫችን አፍሪካ ስለሆነ ከአፍሪካውያን ጋር ነው መተባበር ያለብን፡፡ በዚህ ጉዳይ መግፋት አለብን። ይህን ጉዳይ ያምኑበታል ወይ?› ብዬ ስጠይቃቸው ‹ዋናው የእኔ ማመን አይደለም፡፡ አንተ ታምንበታለህ?› ሲሉኝ ‹እኔማ አምኜበታለሁ› አልኳቸው። ‹እንግዲያውስ ካመንክበት ቀጥልበት› አሉኝ … » ብለዋል። እንግዲህ የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን (የአሁኑን የአፍሪካ ኅብረትን) የመመስረት እንቅስቃሴ የተጀመረው በዚህ ወቅት ነው፡፡
አምባሳደር ከተማ የኢትዮጵያ ዋነኛ ወዳጆች አፍሪካውያን እንደሆኑ ጽኑ እምነት ነበራቸው፡፡ ይህን እምነታቸውን በተግባር ለመተርጎም አፍሪካውያንን በአንድ ጥላ ስር የሚያሰባስብ ኅብረት/ድርጅት ለማቋቋም ደፋ ቀና ማለት ጀመሩ፡፡ በወቅቱ ከቅኝ አገዛዝ ነፃ የወጡ የአፍሪካ አገራት የካዛብላንካ («የአፍሪካ አገራት በፍጥነት ተዋህደው አፍሪካ አንድ ልትሆን ይገባል») እና የሞኖሮቪያ («አንድ ከመሆን በፊት ሌሎች ትብብሮች ሊቀድሙ ይገባል») በሚባሉ ጎራዎች ተከፋፍለው ነበር። ይህ ክፍፍል የአፍሪካውያንን ኅብረት እንደሚጎዳው የተረዱት አምባሳደር ከተማ ይፍሩ፣ ኢትዮጵያ ሁለቱን ቡድኖች የማስማማትና አፍሪካውያንን በአንድ ኅብረት/ድርጅት ስር የማሰባሰብ ሥራ መስራት እንዳለባት ለንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ አጥብቀው ተናገሩ፡፡ ንጉሰ ነገሥቱም በአቶ ከተማ ምክረ ሃሳብ ተስማምተው እንቅስቃሴዎችን ጀመሩ፡፡ አምባሳደር ከተማ ስለዚህ ጉዳይ በአንድ ወቅት እንዲህ ብለው ነበር …
«… እኔ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እንደነበርኩ በሁለቱም ስብሰባዎች ላይ እንድንካፈል ጥሪ ቀረበልን፡፡ የሞኖሮቪያ ቡድን ጥሪ ቀድሞ ስለደረሰን፣ የሞኖሮቪያ ቡድን አባል የነበሩት አገራት በቁጥር በርከት ያሉና በወቅቱ በአፍሪካ ከፍተኛ ተደማጭነት የነበራቸው የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ስለነበሩ በእርሳቸው ሰብሳቢነት ሁሉም ወገኖች ተሰብስበው ወደ አንድ ሃሳብ እንዲመጡ በማሰብ በሞኖሮቪያ ቡድን ስብሰባ ላይ ተገኘን፡፡ ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴም በስብሰባው ላይ ተገኙ፡፡ ቀጣዩ የሞኖሮቪያ ቡድን ስብሰባ አዲስ አበባ ላይ እንዲደረግ ጥያቄ አቅርበን ተቀባይነትን አገኘን፡፡ የካዛብላንካ ቡድን ጥሪ ሲደርሰን ‹በዚህ ዓመት መገኘት አንችልም፤በሚቀጥለው ዓመት ግን እንገኛለን› የሚል ምላሽ ሰጠናቸው፡፡ የካዛብላንካ ቡድን አባላት ደግሞ በዚያው ሰሞን ስብሰባ ነበራቸው፡፡ የወቅቱ የጊኒ ፕሬዚዳንት አህመድ ሴኮ ቱሬ ኢትዮጵያን እንዲጎበኙ ተደረገና አፍሪካውያን መለያየት እንደማይበጅና በአንድነት መቆም እንደሚሻል ተወያየንና ‹ኢትዮጵያና ጊኒ ቀጣዩ ስብሰባ የመላው አፍሪካውያን ስብሰባ እንዲሆን ተስማምተዋል› የጋራ መግለጫ አወጣን። በዚህ መሠረት ቡድኖቹን የማግባባት ሥራ እንድንሰራ ተስማማን፡፡ ለመሪዎቹ ሁሉ ደብዳቤ ተፃፈ፡፡ በወቅቱ የእኔ ልዩ ፀሐፊ ከነበሩት ከአቶ አያሌው ማንደፍሮ ጋር በመሆን የንጉሰ ነገሥቱን ደብዳቤዎች ይዘን በየአገራቱ ዞርን፡፡ ‹መሪዎቹ ምላሽ ሳይሰጡን ከተሞቹን አንለቅም› ብለን ወስነን ነበር፡፡ መሪዎቹም በአጭር ቀናት ውስጥ አዎንታዊ የሆነ ምላሽ ሰጡን፡፡ በመጨረሻም በግንቦት ወር 1955 ዓ.ም ጉባዔው ተካሄደና የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ተመሰረተ፡፡ ኢትዮጵያ ለአፍሪካ ካበረከተቻቸው አስተዋፅዖዎች መካከል አንዱ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት እንዲቋቋም ያከናወነችው ተግባር ነው፡፡ ይህንን መካድ ታሪካችንን መካድ ነው፡፡»
የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን ለማቋቋም አምባሳደር ከተማ ይፍሩ ያበረከቱት አስተዋፅዖ በዋጋ የማይተመን፤በቃላት የማይገለፅ ነው፡፡ የሞኖሮቪያ እና የካዛብላንካ ቡድኖች አባል አገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮችንና መሪዎችን ማነጋገርና ማሳመን በብዙ ውጣ ውረዶች የተሞላ እጅግ ፈታኝ ሥራ ነበር፤ምናልባትም ከአምባሳደር ከተማ በስተቀር ሌላ ሰው የሚያሳካው ተግባር አልነበረም፡፡ አምባሳደር ከተማ ግን ያን ከባድ ትዕግስት፣ ጥበብና ፅናት የሚፈልግ ተግባር በብቃት አልፈውታል፡፡
አምባሳደር ከተማ ከተማ በየሀገራቱ ሲዞሩ «ምላሽ ሳትሰጡኝ ከሀገራችሁ ለቅቄ አልሄድም፤ንጉሱም አያስገቡኝም» የሚሉ ማባበያዎችን ይጠቀሙ ነበር። የቱኒዝያው ፕሬዚዳንት «የሁለቱ ቡድኖች የጋራ አቋም ሳይኖር እንዴት አንድ ላይ እንሰበሰባለን?» የሚል የእምቢታ ምላሽ ሲሰጧቸው አምባሳደር ከተማ በምላሹ «አፄ ኃይለሥላሴ ያለእርስዎ ይህ ስብሰባ አይካሄድም ብለዋል» በማለት ነገሯቸው። በወቅቱ ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ የነበራቸው ተሰሚነትና ተፅዕኖ ከፍተኛ ስለነበርም የቱኒዚያው ፕሬዚዳንት በአምባሳደር ከተማ ሃሳብ ተስማምተው አዲስ አበባ ተገኙ፡፡
ከድርጅቱ ምስረታ ቀጥሎ የአፍሪካ ፖሊሲዎችን ማርቀቅ፣ «የድርጅቱ ፀሐፊ ማን ይሁን?» እንዲሁም «ዋና ጽሕፈት ቤቱ የት ይሁን?» የሚሉ ወሳኝ ጥያቄዎች ነበሩ። በአምባሳደር ከተማ አመራርነት ፖሊሲዎቹ ተዘጋጅተው ቀረቡ፤ በፖሊሲዎቹ ላይ አንዳንድ አለመስማማቶች ቢፈጠሩም ሰነዱ ተፈረመ። ከዚህ በተጨማሪም አምባሳደር ከተማ «ኢትዮጵያ የድርጅቱ ጽሕፈት ቤት መቀመጫ ትሁን» የሚል ሀሳብ አቀረቡ። ጠንካራ ተቃውሞዎች ከብዙ አቅጣጫዎች ተደመጡ፡፡ ፈረንሳይኛ ተናጋሪ አገራት «የሴኔጋሏ ዳካር ከተማ የድርጅቱ ዋና ጽሕፈት ቤት መቀመጫ እንድትሆን ተስማምተናል» አሉ። ናይጀሪያ በበኩሏ የድርጅቱ ዋና ጽሕፈት ቤት መቀመጫ የአገሬ አፈር ላይ መተከል አለበት ብላ አቋም ያዘች፡፡
ኢትዮጵያ ድርጅቱን ለመመስረት በብዙ ደክማ አመድ አፋሽ መሆኗ ንጉሰ ነገሥቱንና አምባሳደር ከተማን ቢያስደነግጣቸውም «ሙያ በልብ ነው» ብለው ኢትዮጵያ እንድትመረጥ የማግባባቱን ሥራ ጀመሩ። በወቅቱ «ኢትዮጵያን እንዳትመርጡ» የሚሉ የቴሌግራም መልዕክቶች ጭምር ይሰራጩ ነበር፡፡ በመጨረሻም ከብዙ ማግባባትና ክርክር በኋላ ኢትዮጵያ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ዋና ጽሕፈት ቤት መቀመጫ እንድትሆን አገራቱ (ከናይጀሪያ በስተቀር) ድምፃቸውን ሰጡ። በወቅቱ በድንበር ውዝግብ ምክንያት ከኢትዮጵያ ጋር አለመግባባት ውስጥ የነበረችው ሶማሊያ እንኳ ድጋፏን ለኢትዮጵያ እንደሰጠችና የአገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር «ኢትዮጵያን እንዳትመርጡ» ተብለው ከሌሎች አገራት የተላኩትን የቴሌግራም መልዕክቶች ለአምባሳደር ከተማ ያሳዩዋቸው እንደነበር ይነገራል፡፡
ከተማ በኔልሰን ማንዴላ ታሪክ ውስጥም አሻራ አላቸው፡፡ የማንዴላን የኢትዮጵያ ጉዞ ያሰናዱት አቶ ከተማ ነበሩ፡፡ ኔልሰን ማንዴላም ወደ ኢትዮጵያ በሄዱበት ወቅት ንጉሰ ነገሥቱና አምባሳደር ከተማ ስላደረጉላቸው ድጋፍ « … አዲስ አበባ ስደርስ መጀመሪያ ተቀብለው ያነጋገሩኝ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ አቶ ከተማ ይፍሩ ነበሩ፡፡ ሞቅ ያለ አቀባበል አደረጉልኝ፡፡ ከዚያም ኮልፌ ወደሚባለው አንድ የከተማው ክፍል ወሰዱኝ … » በማለት በመጽሐፋቸው ላይ ገልጸዋል፡፡ ማንዴላ ከኢትዮጵያ ተመልሰው በደቡብ አፍሪካው የአፓርታይድ መንግሥት ቁጥጥር ስር ሲውሉ በኪሳቸው ውስጥ የአምባሳደር ከተማ ፎቶ ተገኝቷል፡፡
ፓንአፍሪካኒስቱ ኢትዮጵያዊ አምባሳደር ከተማ ይፍሩ በመስከረም ወር 1954 ዓ.ም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባዔ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ የቅኝ አገዛዝ ሥርዓት በአስቸኳይ እንዲወገድና ሁሉም የአፍሪካ አገራት ከቅኝ ገዢዎች ነፃ እንዲወጡ በአፅንዖት ጠይቀዋል። አፍሪካውያን ያለውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነት ችግሮቻቸውን በራሳቸው የመፍታት መብት እንዳላቸውም የድርጅቱን ቻርተር ድንጋጌዎች በመጥቀስ ተከራክረዋል፡፡
አምባሳደር ከተማ አራተኛው የምሥራቅ፣ የማዕከላዊና የደቡባዊ አፍሪካ ፓን አፍሪካ ነፃነት ጉባዔ አዲስ አበባ ላይ እንዲካሄድ ንጉሰ ነገሥቱን በማሳመን ኦሊቨር ታምቦ፣ ኔልሰን ማንዴላ፣ ሮበርት ሙጋቤ፣ ኬኔት ካውንዳ እና ሌሎች በርካታ ስመ ጥር የአፍሪካ ነፃነት ታጋዮች አዲስ አበባ መጥተው እንዲወያዩ ማድረግ ችለዋል፡፡ አምባሳደር ከተማ ኢትዮጵያን በመወከልና የኢትዮጵያን የልዑካን ቡድን በመምራት በበርካታ አህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ጉባዔዎች ላይ ተሳትፈዋል፡፡
ከእነዚህም መካከል ከ1947 እስከ 1950 ዓ.ም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባዔ እና በመጀመሪያው የአፍሮ-እስያ ጉባዔ ላይ የኢትዮጵያ ልዑክ አባል፤ ከ1954 እስከ 1964 ዓ.ም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባዔ እና የሊማ የቡድን 77 (Group of «77») አገራት ጉባዔ እንዲሁም በ1960 ዓ.ም ወደ ሶማሊያ የተጓዘው የኢትዮጵያ ልዑክ መሪ፤ ከ1955 እስከ 1963 ዓ.ም በአፍሪካ አንድነት ድርጅት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ጉባዔ የኢትዮጵያ ልዑክ ሊቀ መንበር፣ የአራተኛው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድና ልማት ጉባዔ ስብሰባ የኢትዮጵያ ልዑክ መሪ እና የአፍሪካ ቀጣና ቃል አቀባይ ሆነው የተሳተፉባቸው ይጠቀሳሉ፡፡ ከእነዚህ አህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ጉባዔዎች በተጨማሪ የተሳተፉባቸው ሌሎች ብዙ መድረኮችም አሉ፡፡ ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ በተገኙባቸው የዓለም ክፍሎች ሁሉ አብረው በመጓዝ ኢትዮጵያን፣ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲዋንና ሌሎች መገለጫዎቿን አስተዋውቀዋል፤ከብዙ መሪዎች ጋር ተዋውቀዋል፤ መክረዋል፡፡
አምባሳደር ከተማ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ «ብሔራዊ ጥቅምን ያስከበረና ገለልተኛ የሆነ» እንዲሆን ብዙ ጥረት አድርገዋል፡፡ ይህ ጥረታቸውም ኢትዮጵያ በ1950ዎቹና 60ዎቹ ስኬታማ የሆነ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ እንዲኖራት እንዳስቻላት የአቶ ከተማ ልዩ ጸሐፊና የቅርብ ወዳጅ የነበሩት አምባሳደር አያሌው ማንደፍሮ በፃፉት ማስታወሻ ላይ ገልጸዋል፡፡ አቶ ከተማም በወቅቱ ከነበሩት የአፍሪካ አገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች መካከል ግንባር ቀደሙና ተፅዕኖ ፈጣሪው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር መሆን ችለዋል፡፡
አምባሳደር ከተማ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በነበሩበት ወቅት አገራቸውም ሆነ እርሳቸው ከሁሉም የዓለም አካባቢዎች ጋር ሰላማዊና በትብብር ላይ የተመሰረተ ግንኙነት እንዲኖራቸው ደክመዋል፡፡ በአፍሪካ በተለያዩ አካባቢዎች ተፈጥረው የነበሩ ግጭቶች እንዲበርዱና ዘላቂ መፍትሄ እንዲያገኙ ጥረዋል፡፡ የኮንጎ ግጭት ያለውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነት እንዲፈታ ለፍተዋል፡፡ በመጨረሻም በኢትዮጵያዊው ሌተናል ጀኔራል ከበደ ገብሬ የተመራው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ሰላም አስከባሪ ኃይል ወደ ኮንጎ እንዲሰማራ ተደርጓል፡፡
የአልጀሪያና የሞሮኮ ግጭት እንዲፈታ ትልቅ አስተዋፅኦ ያደረጉትም የአልጀሪያው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር (በኋላ ፕሬዚዳንት) አብደልአዚዝ ቡተፍሊካ እና የሞሮኮው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አህመድ ሬዳ ጉየዲራ የጋራ ወዳጅ የነበሩት፣ ከአልጀርስ-ራባት-አዲስ አበባ የተመላለሱትና ጥረታቸው በአሜሪካው ፕሬዚዳንት ጆን ፊዝጌራልድ ኬኔዲ ጭምር የተደነቀላቸው ኢትዮጵያዊው አምባሳደር ከተማ ይፍሩ ናቸው፡፡
ከደቡባዊ ሱዳን ተፋላሚዎች ጋር በር ዘግተው መክረው በንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ አማካኝነት አዲስ አበባ ላይ የሰላም ስምምነት እንዲፈራረሙም አድርገዋል። የናይጀሪያ መንግሥትና የቢያፍራ ተገንጣዮች ጦርነት ውስጥ በገቡበት ወቅት አምባሳደር ከተማ የናይጀሪያው ፕሬዚዳንት ጀኔራል ያኩቡ ጎዋን እና የቢያፍራው መሪ ኮሎኔል ኦድሜንጉ ኦጁኩ ወዳጅ ስለነበሩ መሪዎቹ አዲስ አበባ መጥተው እንዲወያዩና የግጭቱ ተጎጂዎች እርዳታ እንዲያገኙ የሚያስችል ስምምነት ላይ እንዲደርሱ ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል፡፡ ኢትዮጵያ ከሶማሊያ ጋር የገባችበት የድንበር ግጭት ለጊዜውም ቢሆን እንዲፈታም ትልቅ ሚና ነበራቸው፡፡
አምባሳደር ከተማ ለአፍሪካ መሪዎች ይሰጡት የነበረው ምክር የሚዘነጋ አይደለም፡፡ ተተኪ መሪዎችን በማፍራት ረገድ ስላለባቸው ድክመት አጥብቀው ይናገሩ ነበር፡፡ በተለያዩ የአፍሪካ አገራት ሲዘዋወሩ የመንግሥታቱን ሁኔታ ስለተገነዘቡ በወቅቱ በብዙ የአፍሪካ አገራት ዘንድ ሲስተዋል የነበረው ሥልጣንን በኃይል (በመፈንቅለ መንግሥት) የመንጠቅ ድርጊቶች ወደ ኢትዮጵያም መምጣታቸው ስለማይቀር ለንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ደብዳቤ ጽፈውላቸው ነበር፡፡ በደብዳቤያቸውም ንጉሰ ነገሥቱ ከወቅቱ ጋር የሚመጣጠን ሁለንተናዊ ለውጥ ማድረግ እንደሚገባቸው «ድፍረት በተሞላበት» አገላለፅ ገልጸውላዋቸዋል፡፡
ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ከዙፋናቸው ተወግደው ዓመታት ካለፉ በኋላ አምባሳደር ከተማ « … የአፍሪካ የመጀመሪያዎቹ መሪዎች ትልቁ ችግር … በእኛም ላይ ደረሰ፡፡ መሪዎች በሥልጣን ላይ በሚቆዩበት ጊዜ ተተኪውን ሥርዓትና ሰው ሳያዘጋጁ ጊዜው ይደርስና አገራቱ ስጋት ላይ ይወድቃሉ፡፡ የዴሞክራሲን መርሆች መከተል ሲቻል፣ ሥልጣን የሰፊው ሕዝብ መሆኑ ሲታወቅና ሕዝብም መብቶቹን እያወቀ ሲሄድ ነው ወደ ሌላ መንግሥት በጤና መዛወር የምንችለው…» ብለው ተናግረዋል፡፡
ይሁን እንጂ ንጉሰ ነገሥቱ የአምባሳደር ከተማን ምክር ከመስማት ይልቅ አምባሳደር ከተማን ከውጭ ጉዳይ ወደ ንግድ፣ ኢንዱስትሪና ቱሪዝም ሚኒስትርነት አዛወሯቸው። አምባሳደር ከተማ የገመቱት አልቀረም … ከደብዳቤው ሦስት ዓመታት በኋላ የ1966ቱ አብዮት መጥቶ ንጉሰ ነገሥቱን በላቸው፡፡
ወታደራዊው መንግሥት ሥልጣን ሲይዝ አምባሳደር ከተማ ታሰሩ፡፡ ከስምንት ዓመታት እስራት በኋላ ተፈቱ፡፡ ከዚያም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የዓለም የምግብ ፕሮግራም የምሥራቅ አፍሪካ ዳይሬክተር፣ የአፍሪካ ቀጣና ልዩ አማካሪና ተወካይ ሆነው አገልግለዋል፡፡
አምባሳደር ከተማ በ1952 ዓ.ም ከወይዘሮ ራሔል ስነ ጊዮርጊስ ጋር ጋብቻ መስርተው አራት ልጆችን አፍርተዋል። ወይዘሮ ራሔል ስለባለቤታቸው ባህርይ ሲናገሩ ‹‹ … ከሁሉም ሰው መግባባት የሚያስችል ተፈጥሮ ያለው ሰው ነበር …›› ይላሉ፡፡ ልጃቸው አቶ መኮንን ከተማ ይፍሩ በበኩሉ ‹‹ … አባቴ የነበረበትን ማንነቱን አይረሳም፡፡ በሰው እኩልነት ያምናል …›› ብሏል፡፡
አምባሳደር ከተማ እጅግ ደማቅ ለሆኑት አኩሪ ተግባሮቻቸው የኢትዮጵያን ጨምሮ የበርካታ አገራትን (የእንግሊዝ፣ የፈረንሳይ፣ የሶቪየት ኅብረት፣ የኢጣሊያ፣ የዩጎዝላቪያ፣ የሴኔጋል፣ የኬንያ፣ የናይጀሪያ፣ የጋና፣ የዛየር፣ የግብጽ፣ የብራዚል፣ የሜክሲኮ፣ የካናዳ፣ የጃፓን የኢንዶኔዥያ …) ኒሻኖችን ተሸልመዋል፡፡ አንጋፋ ኢትዮጵያውያንና የውጭ አገራት ዲፕሎማቶችም ስለአምባሳደር ከተማ አስደናቂ ተግባራት በተደጋጋሚ ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል፡፡
« … ቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴና አቶ ከተማ ይፍሩ በሁለቱ ጎራ ተሰልፈው የነበሩ መሪዎችን በማግባባት የአፍሪካ አንድነት ድርጅት እውን እንዲሆን አደርገዋል …» የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ታቦ ምቤኪ
«… አቶ ከተማ ይፍሩን ከአፍሪካ አንድነት ድርጅት ታሪክ መለየት አይቻልም፡፡ በጣም ብዙ ደክመዋል። የአፍሪካ መሪዎች በጃንሆይ ሰብሳቢነት ሲሰባሰቡ ጀምሮ መሪዎችን በማነጋገርና በማግባባት ከፍተኛ ተሳትፎ ነበራቸው፡፡ የሞኖሮቪያና የካዛብላንካ ቡድኖች ተፈጥረው የሃሳብ ልዩነት በነበረበት ወቅት አምባሳደር ከተማ በየአገራቱ እየዞሩ ከመከፋፈል ይልቅ አንድነት እንደሚሻልና የቡድኖቹን ሃሳቦች በውይይት መፍታት እንደሚቻል ያስረዱ ነበር፡፡ በጣም ወደ ግራ ያዘነበሉ የአፍሪካ መሪዎችንና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮችን በማግባባት ያበረከቱት አስተዋፅዖ እጅግ ከፍተኛ ነበር ።» አንጋፋው ጋዜጠኛ፣ የታሪክ ጸሐፊና ዲፕሎማት አምባሳደር ዘውዴ ረታ
«… አምባሳደር ከተማ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ «ብሔራዊ ጥቅምን ያስከበረና ገለልተኛ የሆነ» እንዲሆን ብዙ ጥረት አድርገዋል … ከኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች መካከል የአፍሪካ የነፃነት ታጋዮችን በመደገፍና ወደ ነፃነት የሚያደርሱ መንገዶችን በማመቻቸት እንደአምባሳደር ከተማ ይፍሩ ታላላቅ ተግባራትን ያከናወነ ሰው የለም …» የቀድሞው የመከላከያ ሚኒስትርና በአሜሪካ የኢትዮጵያ አምባሳደር አያሌው ማንደፍሮ
«በራሴ በኩል አገሬን በንጹህ ልቦና አቅሜና የጊዜው ሁኔታ በሚፈቅደው መጠን ከማገልገል በስተቀር የፈፀምኩት ወይም ያደረስኩት አንዳችም በደል ያለመኖሩን ስለማምንና ስለማውቅ ምንጊዜም ቢሆን ህሊናዬ ፍጹም ንጹህ ነው። የፈፀምኩት በደል ቢኖር ከተራ ገበሬ ቤተሰብ ተወልጄ በችሎታዬና በድካሜ ተወዳድሬ በቁጥር አነስተኛ በሆኑ ክፍሎች በሞኖፖል ተይዞ ለነበረው ከፍተኛ የሥራ ቦታ ራሴን ብቁ አድርጌ መገኘቴ ብቻ ነው፡፡ የእኔ ወንጀል ኢትዮጵያ አገሬ በሰጠችኝ ዕድል ተጠቅሜ የእኔ ብጤ፣ ከድሃ ቤተሰብ የሚወለድ ዕድሉ ከተሰጠው ከማንም የማያንስ መሆኑን በሥራ ማስመስከሬ ብቻ ነው፡፡ ሥራ ላይ በነበርኩበት ዘመን በተለይ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በነበርኩበት ጊዜ የፈጸምኳቸው ሥራዎች በተለይ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት መመስረትና ዋናው መስሪያ ቤት አዲስ አበባ ላይ እንዲሆን ያደረግሁት ለኔ ምንጊዜም የሚያንጸባርቅና ሐውልት ስለሆነ ለባለቤቴንም ለልጆቼም የሚያኮራቸው ነው፡፡»
ከኢትዮጵያ አልፈው ለአፍሪካ ጭምር ኩራትና ባለውለታ ለሆኑት ለአምባሳደር ከተማ ይፍሩ ስም መታወሻ የሚሆን ተግባር ኢትዮጵያ ውስጥ አለመከናወኑ ብዙዎችን አስገርሟል፤አሳዝኗልም፡፡
ትማሊ ሰንበት ኣብ ስታዲዮም ሻሸመኔ ንጃውሃር መሓመድ ንምቕባል ኣብዝተዳለወ ስነስርዓት ብዝተፈጥረ ምፅቕቓጥ ሰለስተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 71 ድማ ከምዝቖሰሉ ፖሊስ ናይታ ከተማ ኣፍሊጡ።ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰብ ዝተፈፀመ ግፍዒ ንባህልና ኣይውክልን ክብሉ ነበርትን ሰበስልጣን እታ ከተማ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ዋና ኣካያዲ ስራሕ ቴሌቭዥን ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔት ዎርክ ጀውሃር መሓመድ ምስ ህዝቢ ንምርኻብ ናብ ሻሸመኔ ኣብ ዘምርሓሉ ንዕኡ ንምቕባል ኣብ ስታድዮም ህዝቢ ኣብ ዝተአኸበ ኽከውን ከሎ እቲ ግጭት ዝተለዓለ ሓደ ሰብ ቦምብ ሒዙ ብዝብል ብዝተፈጥረ ናይ ሓሶት ወረ መጥቓዕቲ ተፈፂሙ ንሱን ካልኦት ክልተ ሰባትን ምሟቶም ገሊፆም።
እቲ ሰብ ቦምብ ሒዙ ዝብል ዝተነዝሐ መሰረት ዘይብሉ ወረ ህይወት ሰብ ብዘይኣግባብ ምጥፍኡ ኣዚዩ ኣሕዚኑና ዝበለ ፖሊስ እታ ከተማ ዋላ ሓደ ቦምብ ኣይተረኽበን ኮነ ተባሂሉ ህውከት ንምፍጣር ዝተነዝሐ እዩ ኢሎም ኣዛዚ ፖሊስ ከተማ ሻሸመኔ ኮማንደር መኮነን ታደሰ።
“እቲ ሕብረተሰብ እውን ኣዚዩ ተሰሚዑዎ እዩ።ብመንፅር ባህሊ፣ሕጊ፣ኣዚዩ መነወሪ ዘሕፍር ተግባር እዩ ተፈፂሙ።ዋላ ሓደ ነገር ዘይገበረ ሰብ ከምዚ እዩ ስለዝተብሃለ ኣባሪርካ ከምዚ ምግባር ኣግባብ ኣይኮነን።እቲ ሰብ ዝሓዞ ቦምብ የለን ኣብታ ከተማ ዝተረኽበ ቦምብ እውን የለን።”
ኣዛዚ ፖሊስ እታ ከተማ ኮማንደር መኮነን ታደሰ ጥራይ ዝባኑ ስለ ዝነበረ መንነት ወረቐት ይኹን ካልእ ብዘይምርካቡ መንነት መዋቲ ክሳብ ሕዚ ኣይተፈልጠን ስድርኡ ንምርካብ እናተሰርሐ እዩ ኢሎም ኣለው ።
ኣብ ኢትዮዽያ ትካል ስነ ህዝቢ ውድብ ሕቡራት ሃገራት(UNFP) ኣብ ዝንቀሳቐሰለን ከባብታት ማለት ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ትግራይ፣ኣምሓራ፣ኦሮምያ፣ደቡብን ዓፋርን ኣብቲ ዕለት ዝተወለዱ ሕንጠያት ሸሊሙ እዩ።
ኣብ ኢትዮዽያ ተወካሊ እቲ ትካል ቤንዋ ካላሳ “ወሰኽ ቁፅሪ ህዝቢ ዓለም ፀጋን ፀገምን ባእታታት ኣለዉዎ። እዚ ድማ በዝሒ ህዝቢ ንባዕሉ ሓይሊ እዩ ኮይኑ ግና ብፍላይ ምስ ድኻታት ሃገራት ስለዘይኸይድ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ክንኣቱ የኽእለና። እዚ ቀሊል ኣይኮነን ኮይኑ ግና መፍትሒ ኣለዎ። ምጣነ ስድራ ተግባራዊ ንምግባር ናይ ባህሪ ለውጢ ክመፅእ ኣለዎ” ኢሎም።
በኮቪድ-19 ምክንያት በጣልያን ሁለተኛ መዳረሻ ወደ ሆነችው ሚላን ተቋርጦ የነበረውን በረራ አስፈላጊውን ጥንቃቄ ሁሉ በማድረግ መጀመሩን ነው አየር መንገዱ ያስታወቀው።
መልካም የፈረንጆች አዲስ አመት። ያው እንደተለመደው የ2019 ዘመን አልቆ የ2020 ዘመን ሲተካ ከበአላት ማክበር ማግስት በሁሉም ጭንቅላት የሚዘዋወረው መከረኛው ታክስ ነው። እከፍል ይሆን ወይስ ይከፈለኝ ይሆን የሚባሉ ሁለት ጥያቄዎች ዘወትር አንድን ግብር ከፋይ የሚያስጨንቁ ጥያቄዎች ናቸው። ታዲያ እናዚህን ጥያቄዎች በአገርዎ ቋንቋ ፍትፍት አድርጎ አስረድቶ መክፈልም ሆነ መከፈል ያለብዎትን ህጋዎ ገንዘብ ስንት እንደሆን የሚያስረዳዎ የታክስ ባለሙያ እኛ ዘንድ አለ ስንልዎ በታላቅ ደስታ ነው።
የቦታክስ አገልግሎት ለጥያቄዎ ሁሉ መልስ፣ ለስጋትዎ ሁሉ መፍትሄ እና ለጭንቀትዎ ሁሉ መድሃኒት ለመሆን፣ የአሜሪካ መንግስት የሚሰጠውን አመታዊ የታክስ ትምህርት አጠናቀን፣ ለብዙ አመታት ያካበትነውን የስራ ልምድ ይዘን እርስዎን ለመርዳት እና እንቅልፍዎን ካለ ምንም ስጋት ለሽ ብለው እንዲተኙ እና ህጉ የሚፈቅደውን ተመለሽ ገብዘብ አንጠፍጥፈን ቦርሳዎን አበጥ ሞላ ለማድረግ ተዘጋጅተን ቀርበናል።
ስራችብ ህጋዊ እና በሃቅ ላይ የተመሰረተ የተዋጣለት ነው። እርስዎ የማይገባዎትን ገንዘብ እናስገኛለን ብለን ሂዎትዎን ምስቅልቅሉን ለማውጣት ሳይሆን የለፉበትን እና የጣሩበትን ተገቢ ታክስ እንሰራለን ነው። ጀማሪዎች አይደለንም!
ታክስዎን የምንሰራው በግምት ሳይሆን በሙያቅ ብቃት እና ክህነት ኖሮን ታክስወን ለመስራት ብቃታችን ተፈትኖ የፌድራል እና የስቴት ፍቃድ አግኝተን ነው። በስራችን አይጠራጠሩ፣
ድርጅታችን ከታክስ ሌላ ብዙ ጠቃሚ አገልግሎቶችን ስለሚሰጥ አመቱ ሙሉ ክፍት ነው። ወደ አገር ቤት ጠቅለው ገብተው ነገር ግ ን ታክስ መሙላት ያለባቸውን ደንበኞች እናስተናግዳለን። ድርጀታችን እርስዎ በፈለጉን ጊዜ ለኢሚግሬሽንም ሆነ ለሌላ ጉዳይ ታክስወን ሲፈልጒት ሁሌም ክፍት ነው።
በበለጠ ለመረዳት በስልክ ቁጥር 619 255 5530 ይደውሉልን። ወይም በኢሜል እድራሻችን በ info@yebbo.com የፃፉልን። ከድርጀታችን የሚቀጡ ጠቃሚ መረጃዎችን ለማግኘት የፌስ ቡክ አባላችን http://www.facebook.com/yebbo ይሁኑ። ከሰባ በላይ አገልግሎቶችን እንሰጣለን።
ላዕለዋይ ቤይ ፍርዲ ፌደራል እኒ ኣቶ ሃብታሙ ኣያሌው ዝርከቡዎም ተኸሰስቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ 2007 ዓ/ም ንክስታት ዓቃቢ ሕጊ ውዱቕ ብምግባር ምክልኻል ከየድለዮም ብነፃ ኣሰናቢቱዎም ነይሩ።
በመጀመሪያው ጨዋታ ላይ እንደተደረገው ሁሉ በዚህኛውም ጨዋታ በመኪና አደጋ ምክንያት ህይወታቸውን ለሚያጡ ሰዎች የህሊና ፀሎት በማድረግ ነበር ጨዋታው የተጀመረው።
በመጀመሪያዎቹ አስር ደቂቃዎች ተመጣጣኝ የኳስ ፍሰት በታየበት የጨዋታ እንቅስቃሴ በሁለቱም ቡድኖች በኩል ጠንካራ ሙከራዎች አልታዩም። ነገር ግን በ11ኛው ደቂቃ ላይ የቅ/ጊዮርጊሶች የመጀመሪያ አደገኛ የማጥቃት ሙከራ ወደግብነት ተቀይሯል። አበባው ቡታቆ ከግራ መስመር ካሻማው የእጅ ውርወራ የተነሳችውን ኳስ ሳላዲን በተረከዝ ወደ ፊት ሲያሻግረው ፈጣኑ የመስመር አጥቂ አቡበከር ሳኒ ወደ ውስጥ ይዟት በመግባት እና የሚያሻማ በመምሰል የንግድ ባንኩ ግብ ጠባቂ ሙሴ ገ/ኪዳን ባጠበበት በኩል በመምታት አስቆጥሯል።
ከአበከር ሳኒ ጎል በኋላ ጨዋታው በመጠኑ ቢቀዛቀዝም በኳስ ቁጥጥሩ ጊዮርጊሶች የተሻሉ ሆነው ታይተዋል። በሙከራውም በኩል ጊዮርጊሶች በ22ኛው ደቂቃ ላይ ጥሩ የግብ እድል ፈጥረው ነበር፡፡ ሳልሀዲን ሰይድ ምንተስኖት አዳነ በረጅሙ ከመሀል ሜዳ የላከለትን ኳስ ትጠቅሞ ከግብ ክልሉ በወጣው ግብ ጠባቂ መሴ ገ/ኪዳን አናት ላይ ቺፕ አርጎ ለማስቆጠር የሞከረበት አጋጣሚ ሲሆን ኳሷም ግብ ሳትሆን ወደላይ ተነስታለች ። ሳሀዲን ይህን ዕድል በማምከኑ በከፍተኛ ቁጭት ውስጥ ሆኖ ታይቷል ።
ከዚህች ሙከራ 1 ደቂቃ ቆይታ በኋላም ለቅዱስ ጊዮርጊሶች ሁለተኛ ግብ መቆጠር መንስኤ የሆነው አጋጣሚ ተፈጠረ ። ኢማኑኤል ፌቮን ተክቶ የንግድ ባንኮችን ግብ ሲጠብቅ የነበረው ሙሴ ገ/ኪዳን በበሀይሉ አሰፋ ላይ ጥፋት በመስራቱ አልቢትሩ ለሙሴ የቢጫ ካርድ እንዲሁም ለቅ/ጊዮርጊስ የፍፁም ቅጣት ምት ሰጥተዋል ። ፍፁም ቅጣት ምቱም በአዳነ ግርማ አማካይነት ወደ ሁለተኛ ጎልነት ተቀይሯል ።
ከዚህ በኋላ የነበረው የመጀመሪያው ግማሽ የጨዋታ ክፍለ ጊዜ ሙሉ ለሙሉ የቅዱስ ጊዮርጊሶች የበላይነት የታየበት ነበር። በ33ኛው ደቂቃ የቡድኑ የፊት አጥቂ ሳልሀዲን ሰይድ አቡበከር ሳኒ ከግራ መስመር ያሻማውን እና ምንተስኖት አዳነ የጨረፈውን ኳስ የንግድ ባንክን ተከላካይ በማለፍ ካመቻቸ በኋላ ከግቡ አፋፍ ላይ ሶስተኛውን ጎል ከመረብ አዋህዷል ። ሳልሀዲን የመጀመሪያው አርባ አምስት ሊጠናቀቅ ስድስት ደቂቃዎች ሲቀሩትም ሌላ ጎል በማከል የቡድኑን መሪነት ወደ 4 ከፍ ማድረግ ችሏል። ጎሏም ምንተስኖት አዳነ ከመስመር ያሻማውን ኳስ የንግድ ባንኩ የመሀል ተከላካይ ቶክ ጀምስ በግንባሩ ከጎሉ ለማራቅ ያረገው ሙከራ በተቃራኒው ወደግብ አምርቶ እና የግቡን አግዳሚ ለትሞ ሲመለስ ኳስ ወደ ሳልሀዲን ሰይድ አምርታ አጥቂው በነፃነት ያስቆጠራት ነበረች ። ይህች ጎል ለሳልሀዲን በዚህ የውድድር አመት ሰባተኛ ጎሉ ሆና ተመዝግባለች።
በጨዋታው በጉዳት ምክንያት በርካታ የተጨዋቾች እና የሚና ለውጥ አድርጎ ወደሜዳ የገባው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቡድን በተጋጣሚው የተወሰደበት ከፍተኛ ብልጫ ጨዋታውን እጅግ አክብዶበታል ። ያም ሆኖም በ45ኛው ደቂቃ ላይ የቅዱስ ጊዮርጊሱ የመሀል ተከላካይ አስቻለው ታመነ ከቡድኑ የፍፁም ቅጣት ምት ክልል ጠርዝ ላይ ፒተር ንዋድኬ ላይ የሰራውን ጥፋት ተከትሎ የተሰጠውን የቅጣት ምት ራሱ ፒተር በመምታት ለንግድ ባንክ የውጤት ማጥበቢያ የሆነች ጎል አስቆጥሯል።
መጀመሪያው አጋማሽ የሜዳ ላይ እንቅስቃሴ እና የተቆጠሩት ግቦች ብዛት ሁለተኛውን አርባ አምስት ንግድ ባንኮች ግቦችን ለማግኘት እና ውጤቱን ለማጥበብ እንዲሁም ጊዮርጊሶች ውጤቱ በሚሰጣቸው ነፃነት አጥቅተው በመጫወት ተጨማሪ ጎሎችን ለማግኘት የሚጥሩበት ይሆናል ተብሎ ቢጠበቅም እንደታሰበው ሳይሆን ቀርቷል ። በተቃራኒውም ሁለተኛው አጋማሽ ጥቂት የግብ እድሎች የተፈጠሩበት እና የቀዘቀዘ የጨዋታ ፍሰት የታየበት ሆኖ አልፏል ።
ምንም እንኳን ንግድ ባንኮች ከመጀመሪያው በተሻለ ወደፊት ገፍተው ለመጫወት ጥረት ቢያረጉም የተቆጠረባቸውን ግቦች የሚያካክሱ እድሎችን መፍጠር ከብዷቸው ታይቷል ። እንደሙከራም ሊነሱ የሚችሉት አጋጣሚዎች ከፊት አጥቂው ፒተር ንዋድኬ ከቅዱስ ጊዮርጊስ ግብ በጣም ርቆ ያረጋቸው የነበሩ ሙከራዎች ናቸው ። ከዛ ውጪ በ31ኛው ደቂቃ አዲሱ ሰይፉን በመተካት ወደሜዳ ተቅይሮ የገባው ዳንኤል ለታ በ87ኛው ደቂቃ ላይ ከፒተር የተቀበለውን ኳስ በቀጥታ ለማስቆጠር ሲሞክር ሳልሀዲን ባርጌቾ ተደርቦ ያወጣበት አጋጣሚ የሚጠቀስ ነው ።
በመጀመሪያው ግማሽ በጎል የተንበሸበሸው ቅዱስ ጊዮርጊስም እንደታሰበው ተደጋጋሚ እድሎችን እና ተጨማሪ ጎሎችን ማግኘት ሳይችል ነበር ጨዋታው ከእረፍት በፊት በነበረው የ 4-1 ውጤት የተጠናቀቀው ። ቡድኑ አምስተኛ ጎል ለማግኘት ተቃርቦ የነበረውም በ 63ኛው ደቂቃ አዳነ ግርማ ከመስመር የመጣውን እና የንግድ ባንኮች የተከላካይ መስመር ስህተት የታከለበትን ኳስ በሙሴ አናት ላይ በመስደድ ወደግብ ለመቀየር በሞከረበት አጋጣሚ ነበር። ነገር ግን ኳሷ የግቡን መስመር ሳታልፍ ከሰከንዶች በፊት ተቀይሮ የገባው ፍቃዱ ደነቀ ደርሶ አውጥቷታል።
የሁለቱ ቡድኖች ጨዋታ በዚህ መልኩ ሲገባደድ በጨዋታው እንቅስቃሴ እና ውጤት በጣሙን የተደሰቱት የቅዱስ ጊዮርጊስ ደጋፊዎች ከቡድኑ ተጨዋቼች ጋር በጋራ በመሆን ድሉን በጭፈራ አክብረዋል ። ውጤቱንም ተከትሎም ቅዱስ ጊዮርጊስ የ2009ኝን የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የመጀመሪያ ዙር በ29 ነጥቦች በመሪነት ያጠናቀቀበትን ነጥብ ሲያሳካ ። በሁለት ጨዋታዎች 6 የግብ እዳ የገጠመው እና አንድ ቀሪ ጨዋታ ያለው ኢትዮጵያ ንግድ ባንክም እስከ ነገ የሌሎቹ ቡድኖች 15ኛ ሳምንት ጨዋታዎች 12ኛ ደረጃ ላይ ይቆይያል።
ወደ LifeBogger የእስያ-ውቅያኖስ እግር ኳስ ምድብ እንኳን በደህና መጡ። እዚህ እኛ ከእስያ እና ኦሺኒያ የመጡ የእግር ኳስ ተጫዋቾች የልጅነት ታሪኮችን እና ያልተጨመሩ የህይወት ታሪክ እውነቶችን እናቀርባለን ፡፡ የእኛን የእስያ-ውቅያኖስ ምድብ ወደሚከተለው ንዑስ ክፍል እንከፍላለን ፡፡
የ49 አመቱ ጁሊያን ፖል አሳንጅ በታሪኩ የመጀመሪያውን ግዙፍ ሚስጥራዊ መረጃ በማስፈትለክ ይታወቃል። አሳንጅ በተጠመደበት ሚስጥር የመዘክዘክ አባዜ ምክንያት ብዙዎችን አናዷል፣ አሳዝኗል፣ አስቆጥቷል። በዚህም ሰበብ ብዙ ፍዳ እንዳዬ የአለም መገናኛ ብዙሃን ሳይታክቱ ዘግበዋል።
ሚያዝያ 11 ቀን፣ 2019 (የዘመን አቆጣጠሩ በሙሉ እ.ኤ.አ ነው) በለንደን ኤምባሲዋ ዊሊያም አሳንጅን ለሰባት አመታት ታቅፋ ስትጠብቀው የነበረችው ኢኳዶር ይቺን ቀን አሰፍስፈው ሲጠብቁ ለነበሩት የእንግሊዝ ፖሊሶች “አመሉን አልቻልኩትም፣ በቃኝ፣ እንካችሁ ውሰዱት” አለች። አሳንጅም በሚያስገርም ሁኔታ በእንግሊዝ ፖሊሶች ተይዞ ከኤምባሲው ተጎትቶ ወጣ። እየወጣ ሳለም “ይህ ህገወጥ ነው” እያለ ይጮኽ ነበር። ይህ ጉዳይ ለእንግሊዞቹ ትልቅ እፎይታ ነበር። ምክንያቱም አሳንጅን ለመጠበቅ በኢኳዶር ኤምባሲ ዙሪያ የተመደቡት በኮድ ስማቸው “ኦፕሬሽን ኩዶ” በሚሰኙት የጥበቃና የስለላ ቡድን አባላት ምክንያት ብዙ የእንግሊዝ ግብር ከፋዮች ገንዘብ ያለአግባብ ወጪ ተደርጓል በሚል መንግስት ክስ ተመስርቶበት ነበርና። ሆኖም ክትትሉ በድምሩ እንግሊዝን ከ22 ሚሊዮን ፓውንድ በላይ እንዳስወጣት ይነገራል።
አሳንጅ ከኤምባሲው በወጣ በሰዓታት ውስጥ ማእከላዊ ለንደን ወደሚገኘው ዌስት ማስተር ሬጅስትራር ፍርድ ቤት ቀረበ። በጥቂት ሰአታት ውስጥ የ34 ሺ ፓውንድ ዋስትና ገደብ በመተላለፍ ተከሶ የ50 ሳምንት ፍርዱን ወደሚፈጽምበት ኤች. ኤም. ቤልማርሽ እስር ቤት ተወሰደ። በተመሳሳይ ቀን አሜሪካውያን አሳንጅን አሳልፋችሁ ስጡን የሚል ጥያቄያቸውን በተጠናከረ መልኩ ለእንግሊዝ መንግስት አቅርበዋል። አሳንጅና በ2006 የመሰረተው ድርጅቱ ዊኪሊክስ ያማረራቸው፣ ያበሳጫቸው፣ ቆሽታቸውን ያሳረራቸው ሀገራትና መንግስታት እጅግ በርካታ ቢሆኑም ይገባዋል ያሉትን ሊፈርዱበትና አንጀታቸውን ሊያርሱ በይፋ የቋመጡት ግን አሜሪካና ስዊድን ናቸው። ከሁለቱ ደግሞ የአሜሪካ ፍላጎት ያይላል። ለመሆኑ ይህ በአለማቀፍ ደረጃ ተፈላጊ የሆነ ሰው የፈጸማቸው ወንጀሎች ምንድን ናቸው? የሰራውስ ስራ ለዚህ የሚያበቃው ነው ወይ? ብለን ለመፍረድ ያስችለን እንደሆን አንዳንድ ክስተቶችን እንመልከት።
ጁሊያን አሳንጅ በታውንስቪል፣ ኩዊንስላንድ፣ አውስትራሊያ ከእናቱ ከክርስቲን አን ሀውኪን እና ከአባቱ ጆን ሺፕቶን ሐምሌ 3 ቀን፣ 1971 ተወለደ። አባቱ የፀረ ጦርነት አክቲቪስት እንደነበረ ይነገራል። ይህ ቤተሰብ አሳንጅ ሳይወለድ የተለያየ ሲሆን አሳንጅ በህይወቱ የተረጋጋ ኑሮ ያልኖረና በ30 የአውስትራሊያ ከተሞች እንደዘላን እየዞረ እንዳደገ ይነገራል። ገና በጨቅላነቱ በኮምፒዩተር ፍቅር የተያዘው አሳንጅ በ20 አመት እድሜው አካባቢ ሜንዳክስ (በላቲን ትርጉሙ ውሸታም) በሚል ስም የኮምፒዩተር መረጃ ብርበራ (hacking) እንደጀመረ ይነገራል። በዚህም በ1991 ገና በወጣትነቱ 31 የሳይበር ሰበራ ክስ በአውስትራሊያ የቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን ተመስርቶበት ታስሮ የተፈታ ሲሆን ቀጥሎም ከሜልቦርን ዩኒቨርሲቲ የጀመረውን የፊዚክስ ትምህርት አቋርጦ መውጣቱ ተረጋግጧል።
አሳንጅ የመረጃ መልቀቂያ ድርጅቱን ዊኪሊክስን በ2006 ሲያቋቁም በተለያዩ ምክንያቶች ያገኛቸውን በጣም ከባድ የሆኑ የመንግስትና የድርጅት ሚስጥሮችን ፈልፍሎ ለማውጣትና ይፋ ለማድረግ ሆን ብሎ እንደመሰረተው ይናገራል። አሳንጅ የሚሰራውን ስራ ሳይንሳዊ ጋዜጠኝነት (Scientific journalism ) ብሎ ይጠራዋል። ለዚህ ተግባር እንዲረዱት በአለም ላይ ያሉ በተመሳሳይ ተግባር የሚሳተፉ መረጃ በርባሪዎችን በማደራጀት፣ ስብሰባ በመጥራት ካስተባበረ በኋላ ማንኛውንም ሚስጥራዊ መረጃ ቢልኩለት በዌብ ሳይቱ እንደሚለቅ ይፋ አደረገ። በጣም ተፈላጊ የሚል ስያሜ ያላቸውን ሚስጥራዊ መረጃዎች ለይቶ በማውጣት ማንኛውም ሞጭላፊ ፈልጎና በርብሮ ካገኘ እንዲልክለት ጥሪ አደረገ። ከነዚህም ውስጥ የሲ.አይ.ኤ፣ የአፍጋኒስታንና የኢራቅ ጦርነትና ጓንታናሞ ቤይን የተመለከቱ መረጃዎችን በጣም ተፈላጊ ከሚባሉቱ ዝርዝር ውስጥ አካቶ ነበር። በዚህ ጥሪው አሳንጅ ያገኘው ምላሽ የመረጃ ሱናሚ ቢሆንም አሜሪካዊቷ ቼልሲ ማኒንግ ጥሪውን ተከትላ ከታህሳስ 2009 ጀምሮ ካጎረፈችለት እጅግ የከበዱ የአሜሪካ መንግስት ሚስጥሮች ጋር ግን የሚስተካከል አልተገኘም። ይህች ሴት ኢራቅ ውስጥ ቤዝ ኖሮት ለሚሰራ የአሜሪካ ወታደራዊ መስሪያ ቤት የምትሰራ የነበረች ስትሆን በስራዋም ከባድ ሚስጥሮችን የማግኘት እድል ያላት፣ ለዚህም ስራ ብቁ ሆና ተፈላጊውን የጥንቃቄ መስፈርት ያሟላችና ሚስጥሮቹን ለመጠበቅ ቃለ መሃላ የፈጸመች ሴት ነበረች።
ማኒንግ ከ2010 የካቲት ወር ጀምሮ ሙሉ የዳታ ቤዝ ፋይል ከተለያዩ የአሜሪካ ዲፓርትመንቶች አውርዳለች። ለዚህም ይረዳት ዘንድ አሳንጅ የይለፍ ቃላትን የማለፍ ወይም የመሞጭለፍ ችሎታ እንዲኖራት እንደረዳት እና ሉኒክስ የሚባል ሶፍትዌር (Lunix Operating System) እንድትጠቀም እንዳቀበላት ታውቋል። ይህ የመበርበር ችሎታም ማኒንግ የሌሎች ባልደረቦቿን የይለፍ ቃል በመተላለፍ በነዚህም ሰዎች ዘንድ ያሉ መረጃዎችንም ጭምር ለመሰብሰብ ረድቷታል። ከዚህም አልፋ በሚያዝያ ወር 2010 የብዙ ባልደረቦቿን የይለፍ ቃል (password) በመስረቅ ለአሳንጅ አቀብላለች። በዚህ መሰረት ማኒንግ ከታህሳስ 2009 ጀምሮ ተይዛ እስከ ታሰረችበት ግንቦት 2010 በጣም በርካታ መረጃዎችን ለአሳንጅ በድብቅ ሰጥታለች። ይህም በሃሽ ደረጃ (hash level) የተፈረጁ በከፍተኛ ባለስልጣናት ዘንድ ብቻ የሚገኙ መረጃዎችን ይጨምራል። በዚህም ጊዜ ውስጥ 90 ሺህ የአፍጋኒስታን ጦርነትንና 40 ሺህ የኢራቅ ጦርነትን የተመለከቱ የወታደራዊ ትግበራ ሪፖርቶችን፤ 800 የጓንታናሞ ቤይ የታሳሪዎች የምርመራ ሂደትና አያያዝ መረጃዎችን የያዘ ሪፖርት፤ 250 ሺህ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የኬብል ምልልስ መረጃዎችን ለአሳንጅ አሳልፋ ሰጥታለች። አብዛኛዎቹ መረጃዎችም በከፍተኛ ደረጃ በምስጢራዊነት የተፈረጁና በአሜሪካው የበላይ አካላት ትእዛዝ ቁጥር 13526 ይፋ እንዳይወጡ ክልከላ የተደረገባቸው ናቸው።
ይህ ሁሉ መረጃ እንደቀልድ እጁ የገባለት አሳንጅ ከ2010 እስከ 2011 ድረስ በተለያዩ ጊዜያት መረጃዎቹን በዌብሳይቱ በግልፅ አውጥቷቸዋል። ከዚህም አልፎ የበለጡ ሚስጥራዊ መረጃዎችን አወጣለሁ በማለት የአሜሪካን መንግስት እስከማስፈራራትና ዊኪሊክስን የሚነካ ነገር ከማድረግ ቢቆጠቡ እንደሚሻላቸው እስከማስጠንቀቅ ደርሶ ነበር።
እስከ 2015 ድረስ ዊኪሊክስ ከ10 ሚሊዮን በላይ መረጃዎችን የለቀቀ ቢሆንም ነገሮች ጠበቅ ያሉበት በ2016 ጀምሮ በለቀቃቸው የአሜሪካ ምርጫ መረጃዎች ምክንያት ነው። በሩሲያ ላይ የከፋ መረጃ ባለመልቀቁ ከሩሲያ ጋር ያብራል ብለው የሚከሱት አያሌ ናቸው። በዚህም ምክንያት በአሳንጅ ላይ የአሜሪካ መንግስት የሚከተሉትን ክሶች ማጠናቀር ጀመረ። የአንድ የብሄራዊ መከላከያ መረጃን ለመቀበል የተደረገ ሸፍጥ (conspiracy)፤ ይህን መረጃ መቀበልና አሳልፎ ለሌሎች መስጠት፤ እንዲሁም የመንግስት ኮምፒዩተርን ያለፈቃድ መበርበር (computer intrusion) በሚል ከሰሰው።
የችግሩ አሳሳቢነት እንግዲህ የሚጀምረው እነዚህ የተለቀቁ መረጃዎች የግለሰቦችን ስም በቀጥታ የያዙ መሆናቸውና ሰዎቹን አደጋ ላይ ሊጥላቸው መቻሉ ነው። ዊኪሊክስ የሚለቃቸው መረጃዎች በሰላማዊ ሰዎች ዘንድ ብቻ ሳይሆን በአሸባሪዎችም ዘንድ መፈለጉ ብዙ ሃገራትን አሳስቧል። ለምሳሌ ኦሳማ ቢንላደን በተያዘበት ወቅት ከተገኙት መረጃዎች አንዱ ቢንላደን አንዱን ተባባሪውን ዊኪሊክስ ላይ የወጡ የአፍጋኒስታንን ጦርነት የተመለከቱ መረጃዎችን እንዲልክለት የጻፈው ደብዳቤ ነበር። እነዚህ መረጃዎች ለአሜሪካ ድጋፍ የሰጡና በመረጃ ማቀበል የተባበሩ የሀገሪቱ ተወላጆች በስም የተገለጹበት እና ግለሰቦቹን አደጋ ላይ የሚጥሉ ነበሩ። የኢራን መንግስትንም በተመለከተ ብዙ ለአሜሪካ መረጃ የሚያቀብሉ ዜጎች አደጋ ላይ ወድቀዋል። ከዚህም ሌላ ኒው ዮርክ ታይምስ “ታሊባን የመረጃ አቀባዮችን ለማደን ይረዳው ዘንድ ዊኪሊክስን እየመረመረ ነው” ብሎ በዘገበው ዜና ታሊባን ለአሜሪካ መረጃ የሚያቀብሉ ሰላዮችን እየለየ መሆኑን አንድ የቡድኑ ምንጭ እንደገለጸላቸው በጋዜጣው ሠፍሯል።
ከአሜሪካና ከስዊድን ክስ የበረታበት አሳንጅ በጥር 2010 ለእንግሊዝ መንግስት ባለስልጣናት ራሱን አሳልፎ ሰጠ። ጥቂት በእስር እንደቆየም በ34 ሺ ፓውንድ ዋስ ተለቀቀ። በዋስ ላይ እያለ ወደ ስዊድን ይላክ አይላክ የሚለውን የፍርድ ሂደት በጠበቆቹ በኩል ሲቃወም ቆይቶ አሳልፎ የመስጠቱ ውሳኔ ጉዳዩን በያዙ ዳኞች ሲወሰንና የይግባኝ ጥያቄዎቹ ሁሉ ውድቅ ሲሆኑበት ሰኔ 19 ቀን 2012 ለንደን ወደሚገኘው የኢኳዶር ኤምባሲ ገባ። በቪዬና ስምምነት ምክንያት የእንግሊዝ ፖሊሶች ወደ ኤምባሲው መዝለቅ እንደማይችሉ አሳንጅ ያውቅ ነበር። ነሐሴ ወር ላይ የኢኳዶር መንግስት ለአሳንጅ ጥገኝነት መስጠቷን በይፋ ገለጸች። ከኤምባሲ ወጥቶ ይንቀሳቀስ ዘንድ የሃገሪቱን የዲፒሎማቲክ ማእረግ ሰጥታውም ነበር፤ በእንግሊዝ መንግስት ውድቅ ተደረገ እንጂ። በ2015 የስዊድን መንግስት በጊዜ ርዝመት ሰበብ በአሳንጅ ላይ የጀመረውን ክስ ማንሳቱን ገለጸ።
አሳንጅ በኢኳዶር ኤምባሲም እያለ ግን ዊኪሊክስ መረጃዎችን መልቀቁን አላቆመም ነበር። ለምሳሌ በሐምሌ 2016 ወደ 20 ሺህ የሚደርሱ የዲሞክራቲክ ፓርቲ ምርጫ አስተባባሪዎችን ኢሜይል በመልቀቅ የዲ.ኤን.ሲ (DNC) ኮሚቴ በዲሞክራቲክ ዕጩ ምርጫ ወቅት ከበርኒ ሳንደርስ ይልቅ ለሂላሪ ክሊንተን የወገነ እንደነበር አጋለጠ። በዚህም አመት ብዙ የዲሞክራቲክ ፓርቲ ምርጫ አስተባባሪዎችንና የምርጫ ዘመቻ መሪውን የጆን ፓዲስታን በርካታ ኢሜይሎች ይፋ አደረገ።
በ2016 ዊኪሊክስ ከሩሲያ የመረጃ ሰራተኞች ጋር በመሆን በአሜሪካ ምርጫ ላይ ጫና በማሳደሩ በኢኳዶር ኤምባሲ ውስጥ ለተወሰነ ወቅት የኢንተርኔት አጠቃቀም እገዳ ተደርጎበት ነበር። በ2017 በሌሎች ሃገራት ጣልቃ ገብ የሆነ መረጃ እንዳይለቅ የኢኳዶር ኤምባሲ አስፈርሞት ነበር። ይሁንና ግን በ2018 በማህበራዊ ሚዲያ በሰጠው መግለጫ ይህን ስምምነት ስለተላለፈ ኢንተርኔት እንዳይጠቀም በድጋሚ ታገደ። እንደ ኢኳዶር ፕሬዚዳንት አባባል ሀገሪቷ የአሳንጅ ጥበቃዋን ለማቆም የተገደደችው አሳንጅ ይህን በሃገራት ጣልቃ ያለመግባት ስምምነት ማክበር ባለመቻሉ ነው። በተጨማሪም በኤምባሲ ቆይታው የደህንነት ካሜራዎችን በመከለልና በማሰናከል፤ የነዚህን ካሜራዎች ስራ የሚያስተጓጉሉ መሳሪያዎችን በማሳሳት፣ ጥበቃዎችን በማመናጨቅና የኤምባሲውን ሚስጥራዊ መረጃዎች ሰብሮ እየገባ በመበርበር አስቸጋሪ ጸባይ በማሳየቱ ምክንያት ነው ብለዋል።
በ2013 የኦባማ መንግስት ኤድዋርድ ስኖውደንና ቸልሲ ማኒንግን ሚስጥራዊ መረጃ በማውጣትና የስለላ ህግን በመተላለፍ ሲከሳቸው፤ አሳንጅን ግን መረጃዎቹን አሳተመ እንጂ ከመረጃ ቋቶቹ አላወጣም በሚል ክስ አልመሰረተበትም ነበር። የሱ ተግባር የጋዜጠኝነት ተግባር ብቻ ነው፤ ስለዚህ እሱን መክሰስ ጋዜጠኝነትን መቃወም ይሆናል ተብሎ ነበር። በ2013 ቸልሲ ማኒንግ በሰራችው ስራ በአሜሪካ ወታደራዊ ፍርድ ቤት ቀርባ በሰላይነት ወንጀል 35 አመት ተፈርዶባታል። ይሁንና በየካቲት 2017 የኦባማ መንግስት ምህረት አድርጎላት ወጥታለች ሲባል፣ በሌላ ፍርድ ቤት ቀርባ በዚሁ ጉዳይ ላይ የምስክርነት ቃል ላለመስጠት በመወሰኗ በሌላ ዳኛ ተፈርዶባት እስር ቤት ትገኛለች።
በአሁኑ ሰአት አሳንጅ በአሜሪካ ምድር እስከ 5 አመት የሚደርስ ቅጣት እንደሚጠብቀው እየተነገረ ቢሆንም አንዳንዶች እንደሚሉት ግን አንዴ የአሜሪካን ምድር ይርገጥ እንጂ አሜሪካኖቹ ወደ 17 የሚደርሱ ክሶች ሊከፍቱበት እንደሚችሉ የሚጠረጥሩ አሉ። እስካሁን አብዛኛውን ክስ ያቆዩት የእንግሊዝ ህግ የሞት ፍርድ የሚፈረድባቸውንና በፖለቲካዊ አስተሳሰብ የተከሰሱትን ሰዎች አሳልፎ መስጠትን ስለሚከለክል ከዚህ ህግ ጋር እንዳይጋጭባቸው በመስጋት ነው።
አዲሶቹ ክሶች የስለላ ወንጀልን አካተው በጥር 2017 በትራምፕ አስተዳደር የቀረቡና ብዙዎች የሚሉትም በትራምፕ የሚዲያ ንቀት ተበረታተው የወጡ ናቸው ይባላል። በዚህ መንግስት ከምንም በላይ የተፈለገው አሳንጅ እንደ ጋዜጠኛ ሳይሆን እንደ ስለላ ወንጀለኛ፣ ድርጅቱ ዊኪሊክስም እንደ ሚዲያ ተቋም ሳይሆን እንደ ስለላ ድርጅት እንዲታይ ማድረግ ነው። በአሜሪካ ያሉ ብዙ ፖለቲከኞች (እንደ ሴናተር ቤን ሳሴ ያሉ ማለት ነው) “አሳንጅ የፑቲን መሳሪያ ሆኗል፣ ስለዚህ እስር ይገባዋል” የሚሉ ናቸው። አሳንጅ በግራ ዘመም የአሜሪካ ፖለቲከኞች ዘንድ ብዙ ደጋፊ የነበረው ቢሆንም፤ በ2016 የሂላሪን ኢሜሎች ይፋ ካወጣ በኋላ ግን የፑቲን አሻንጉሊትና የትራምፕ ወዳጅ ተደርጎ መወሰድ ስለጀመረ እስር ቤት ገብቶ ብዙ አመታት እንዲማቅቅ የሚመኙ ሰዎች ቁጥር በርክቶ ታይቷል።
የሚገርመው ደግሞ ከሚዲያ ዘርፍ ብዙ ደጋፊዎች የነበሩት ቢሆንም ተቃውሞው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ አይሎበታል። ለምሳሌ የዋሺንግተን ኤዲቶሪያል ቦርድ በጽሑፉ እንዲህ ብሎ ነበር፡- “ሚስተር አሳንጅ የነጻው ፕሬስ ጀግና አይደለም። እውነት ነው ብዙ የመንግስት ምስጢር አውጥቷል። ብዙዎቹም የዜና መስፈርት ያሟሉ ነበሩ። ሆኖም ግን አሳንጅ እነዚህን መረጃዎች ለማግኘት የሄደባቸው አካሄዶች የጋዜጠኝነትን ስነምግባር የሚፃረሩ ስለሆኑ ተቀባይነት የለውም። አንድን የአሜሪካ ወታደር ኮምፒዬተር ሃክ እንዲያረግ ማድረጉ፤ መረጃዎቹን እንዳሉ ወደ ህዝብ መልቀቁና እውነትነታቸውን ለማረጋጋጥ ምንም ጥረት አለማድረጉ እንዲሁም በመረጃው ውስጥ ስማቸው ለተጠቀሱት ሰዎች ምላሽ የመስጠት እድል መንፈጉ ከዚያም አልፎ ከውጪ ሃገር ሃይሎች ጋር በማበር በአሜሪካን ምርጫ አንዱን ወገን ለመጥቀም እንዲውል በመስራቱ በድምሩ አሳንጅ ጋዜጠኝነትን ያልተከተለ አካሄድ እንደተጠቀመ ይገልጻል”።
የእንግሊዝ መንግስት አሳንጅን ለአሜሪካ አሳልፎ ከመስጠቱ በፊት ብዙ የሀገሪቱን ህጎች የሚመረምር እንጂ ጉዳዩን በቀላሉ የሚወስን እንደማይሆን ይጠበቃል። ለምሳሌ የቆይታ ጊዜው፤ የአሳንጅ ጤናና እድሜ፤ ድርጊቱ ከአውሮፓ ሰብአዊ መብት ህግ ጋር አለመጣረሱን፤ ክሱ ከዘር፣ ጾታና ፖለቲካ አመለከካከት የጸዳ መሆኑን እና አሜሪካ ሲደርስ የሞት ፍርድ እንደማያጋጥመው ማረጋገጥ የፍርድ ሂደቱ ከሚጠበቅበት መስፈርቶች ውስጥ ጥቂቶቹ ናቸው። በእንግሊዝ ህግ አሳልፎ የመስጠቱ ሂደት ግለሰቡ በተያዘ በሁለት ወር ውስጥ እንዲፈጸም ያስገድዳል። ለዚህ ነው ይህ ለአሜሪካ አሳልፎ የመስጠቱ የፍርድ ሂደት በዚሁ ሰኔ 12፣ 2019 የህግ ሂደቱ እንዲጀመር የሚፈለገው።
ወደ አሜሪካ ተላልፎ በመሰጠቱ ጉዳይ ላይ የተከሰስኩት ከፖለቲካ አስተሳሰቤ ጋር ተያይዞ ነው ብሎ አሳንጅ የሚከራከር ከሆነ ተስፋ ሲኖረው ይችላል የሚሉ አሉ። ጠበቆቹም ይህንን መከላከያ እንደሚጠቀሙ ይጠበቃል። የሞት ፍርድ የሚያስከትል ክስ እንደማይመሰርቱ ግን አሜሪካውያን ቃል ሊገቡ ይችላሉ። በሌላ በኩል በስዊድን በኩል ይህ አሳልፋችሁ ስጡን የሚለው ጥያቄ ሊቀሰቀስ የሚችል ከሆነም ጉዳዩን አወዛጋቢ እንደሚያረገው ይልቁንም የአውሮፓ አካል ስለሆነች ከአሜሪካ ቀድሞ ስዊድን አሳንጅን የማግኘት እድል እንዳላት የሚተነብዩ አሉ። በአውሮፓ ውስጥ ባለው የተቀላጠፈ ህግ ምክንያትም እንግሊዞች የሚቀላቸው ለስዊድን ማስተላለፉ እንደሚሆን የዘርፉ ሰዎች ይገልፃሉ። የሚገርመው ይህ ሰው የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን በማጋለጥ ተግባሩ ብዙ አለማቀፍ ሽልማቶችን ተቀብሏል። ከነዚህም የአውስትራሊያ ታላቁ የጋዜጠኝነት ክብር፤ የወልአለይ ለጋዜጠኝነት የተበረከተ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ሽልማት፤ የእንግሊዙ ማርታ ገልሆርን የጋዜጠኝነት ሽልማት፤ እና የአምነስቲ ኢንተርናሽናል ሚዲያ ሽልማት ጥቂቶቹ ሲሆኑ፤ ከዚህም አልፎ ለኖቬል ሽልማትም በእጩነት ቀርቦ እንደነበር ይነገራል።
አሜሪካ በተመሳሳይ ከኮምፒዩተር መረጃ በማስፈትለክ ወንጀል የተጠረጠሩ ሁለት የእንግሊዝ ዜጎች ማለትም ሎራ ሎቭ እና ግሪ ማክነን ተላልፈው እንዲሰጧት በተለያየ ጊዜ የጠየቀች ቢሆንም በሁለቱም ሰዎች ጉዳይ አልተሳካላትም። የአሳንጅ ጉዳይ ግን እንግሊዛዊ ካለመሆኑ የተነሳ ምን ውሳኔ እንደሚሰጥ ለመገመት ከባድ ይሆናል። ደግነቱ ሁላችንም የሚሆነውን በጊዜው እናያለን።
ገና በልጅነቴ በሲኒማ አዲስ ከተማ ያየሁት አንድ ፊልም ለረጅም ዓመታት ውስጤ ተቀብሮ ነበር:: ወቅቱ መርካቶ በሚውሉ የሰፈራችን ጎረምሶች ገፋፊነት ከዚህ ፊልም ቤት ጋር ስተዋወቅ በጨለማ ውስጥ ስለሚታየው ጥበብ አንዳችም እውቀት አልነበረኝም:: ጎረምሶቹ የፊልሙን ታሪክ በገባቸው መጠን ሲተርኩልን ግን አፋችንን ከፍተን ነበር የምናዳምጠው::
በዚያ ጨቅላነት ዘመን አንድ ፊልም ተመልክተን ወጣን:: የጓደኞቼን የአረዳድ ብቃት ባላውቀውም የፊልሙ ሀሳብ ሳይገባኝ በፊልሙ ሥር ሲሰማ የቆየው ክላሲካል ሙዚቃ ግን በውስጤ ነግሶ ቆየ:: በልጅነቴ ያንን የፊልም ሙዚቃ በፉጨት እያስመሰልኩ አንጎራጉር ነበር:: ረጅም ዓመታት አለፉ::
ወደ ሥራው ዓለም በገባሁ ወቅት ያ ሙዚቃ ከተደበቀበት የአእምሮዬ ጓዳ እየወጣ ፊልሙንና የድሮውን አዲስ ከተማ ሁኔታ ያስታውሰኝ ጀመር:: የሶስቱ ኮከቦች የፊት ገፅታ፣ የሽጉጥ አተኳኮስ ቂንጥ፣ እርስ በርስ ለመገዳደል የሚያደርጉት የጭካኔ ተግባር፣ የፈረሶቹ ኮቴ፣ የበረሃው ስቃይ ከዚያ ምርጥ ሙዚቃ ጋር እየተቀናበረ የተሻለ ስዕል ይፈጥርልኝ ገባ:: እንደዛም ሆኖ ግን የፊልሙን ርዕስ እና የአክተሮቹን ገሃዳዊ ማንነት ማወቅ አልቻልኩም::
ክላሲካሉን ሳስታውስ ለምን በተፈራረቀ ስሜት ውስጥ እንደምበጫረቅ አላውቅም:: ብቻ ደስ ይለኛል… ደግሞ በቦዘዘ ስሜት ርቄ እመነጠቃለሁ:: ርቆ በሄደው ስሜቴ ውስጥ ያለው እውነተኛ ድባብ በምን እንደሚመሳሰል እና በምን እንደሚለካ ማስረዳት ግን አልችልም:: የሆነ ሙዚቀኛ “Music is the answer. I don´t remember the question” ያለው ለእኔ ትክክል ይመስለኛል:: በጊዜው “ይህን ፊልም ፈልገህ እየው” የሚለውን ስሜቴ አደብ ማስገዛት አልቻልኩም:: ቢቸግረኝ ለቅርብ ወዳጄ ደረጄ ጉዳዩን ነገርኩት:: ፊልሙን ድሮ ቢመለከተውም ስያሜውን ማስታወስ አልቻለም::
እውነቱን ለመናገር በዚህ ፊልም መነሻነት ይሁን በሌላ በማላውቀው ጉዳይ ስጎረምስ ራሴን ከክላሲካል ሙዚቃ ፍቅር ተጣብቆ አግኝቼዋለሁ:: የአራት ኪሎ፣ የፒያሳ፣ ብሔራዊ ቴአትር አካባቢ መዝናኛ ቦታዎች ይመስክሩ:: በተለይ ማዘጋጃ በምሰራበት ወቅት በቡናም ሆነ በምሳ ሠዓቶች ምርጫዎቼ የነበሩት ክላሲካል ሙዚቃን የሚያንቆረቁሩ ሬስቶራንቶች ነበሩ:: ለመስክ ሥራ ክፍለ- ሀገር ስወጣ ክላሲካል ማዳመጥ ተፈጥሮን በአንክሮ ለማስተዋል እና ከሚስጥራቱ ጋር ለመፉተግ የሚያግዝ ሆኖ ይሰማኛል:: ቴአትር እስኪጀመር የሚሰሙ የተቀነባበሩ መሳሪያዎች የሀሳብ እከክን በሻወር አራግፎ የቀለለ ምናብ የማዘጋጀት ያህል የሚታይ ሚና አላቸው:: ቢሮ ቁጭ ብዬ አርቲክል ስቸከችክም ሆነ ቤት አርፌ ከሥነ-ጽሑፍ ጋር ስነጋገር መሳሪያ ብቻ የተቀነባበሩ ሙዚቃዎች እንደ ኳስ ያነጥሩኝ… እንደ ፊኛ ያንሳፍፉኝ… እንደ ጀልባ ያስቀዝፉኝ… የፈለጉበት ምናባዊ አለም በፍጥነት ያደርሱኝ ነበር:: ፕሌቶ በተጠጋጋ ቋንቋ ያለው ይሄንኑ አልነበረም:: “music gives a soul to the universe, wings to the minde, flight to the imagination and life to everthing”
ከረጅም ጊዜ በኋላ ደረጀ ትዕዛዙ “ያን ነገር አገኘሁት እኮ! ” ብሎ ሰበር ሃሴት ይዞ ብቅ አለ:: ለዘመናት የተሰወረብንን ፊልም:: “ክሊንት ኢስትውድ የሚሰራበት ፊልም ነው፤ ስያሜው The good, the bad and the ugly ይሰኛል፣ ፈልገህ እየው” አለኝ::
ደስታዬ ሎተሪ ከወጣለት ሠው ጋር የሚተካከል ነበር:: ጊዜውም በማደጉ ሌላ ዕድለኝነትን አንግቧል:: ምክኒያቱም በሲኒማ አዲስ ከተማ የታዩትን ፊልሞች ቢሮ ቁጭ ብሎ በኮምፒውተር መመልከት ይቻላልና:: ፊልሙ ያልታወሰኝ የረዘመ ስያሜ ስለነበረው ነው አልኩኝ እንደገና:: ነገሩ በኢለመንተሪ ደረጃ ፊልም የምናየው ርዕሱን አብጠርጥረን አልነበረም:: ተሰብስበን እንሄዳለን፤ ሬክላሙ ደስ ካለን ያለው ከሌለው ተበድሮ ልንገባ እንችላለን::
ይሄን ምትሀተኛ ፊልም ደስ እያለኝ ኮመኮምኩት:: አክተሮቹ እንደናፈቁኝ ዘመዶቼ እንዴት ናችሁ? እያልኩ:: ፊልሙን ካጣጣምኩ በኋላ ከራሴ ጋር በጥያቄዎች ተፋጠጥኩ:: ፊልሙ በውስጤ ተቀርፆ የቀረው በክላሲካሉ ብቻ ነው ወይስ በመላው ታሪኩ? ያኔ ታሪኩን ካልተረዳሁት ይህን ያህል በገዘፈ ደረጃ ለመደሰት በቂ ምክንያት ይፈጥርልኛል?ብቻ ክላሲካሉ ገዝፎ ጠብቆኛል… አሁን የፊልሙ አፅመ-ታሪክ በቅጡ ሲገባኝ በደራሲው ብዕር ተደንቄያለሁ… ብቻም አይደለም በአዘጋጁ ልቀት ተደምሜያለሁ:: ለዚህም ነው ሙዚቃው እና ታሪኩ እኩል ያምታቱኝ::
ለምን ታሪኩ በአጭሩ አላሳያችሁም ?… ፊልሙ ለመጀመሪያ ጊዜ ለዕይታ የበቃው በፈረኘጆቹ አቆጣተር በ1968 ነው:: ታሪኩ የሚያጠነጥነው ደግሞ በአሜሪካ የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት ሶስት የተለያየ ባህርይ ያላቸው (ጥሩ፣ መጥፎና አስቀያሚ) ሠዎች የገንዘብ ፍላጎታቸውን ለማሳካት በሚያደርጉት መራራና አስቀያሚ ትግል ላይ ነው:: ገንዘብ እስከተከፈለው ድረስ ማንንም የሚገድለው የወታደር ሹሙ ኤንጅል አይስ (lee van cleef) ከህብረቱ ጦር ሠራዊት ወርቅ የሰረቀውን ቢል ካርሠንን እንዲገድል በቤከር ይቀጠራል:: የህብረቱ ጦር አባል የነበረውን ስቴቨንን ስለ ጉዳዩ ሲጠይቅ ራሡ ቤከርን እንዲገድለው አንድ ሺህ ዶላር በመስጠት ያግባባዋል:: ገንዘቡን ተቀብሎ ስቴቨንን ወዲያው ይገድለዋል::
ቤከር ጋ ተመልሶ በመሄድ ክፍያውን ከተቀበለ በኋላ እሡንም ይገድለዋል:: በሌላ በኩል ሠዎችን ለመግደል፣ በመዝረፍና ሴቶችን በመድፈር በመንግሥት የሚፈለገው ቱኮ (Eli Wallach) በብሎንዴ ከተያዘ በኋላ አንድ ስምምነት ይገባል:: ሽፍታውን ለያዘ ግለ ሰብ ይሰጣል የተባለውን 25 ሺህ ዶላር ተረክቦ እንደሚያስመልጠውና ገንዘቡን ለሁለት እንደሚካፈሉ:: በእርግጥም ሽፍታው በህዝቡ ላይ ያደረሰው አሰቃቂ ግፎች ተዘርዝረው በአደባባይ ሊሰቀል ሲል ብሎንዴ (clint east wood) የታሰረበትን ገመድ በጥይት በመበጠስ ተያይዘው ይሰወራሉ:: ይህን መሰል ድርጊትም በሌሎች ከተሞች እየሄዱ በመፈፀም ገንዘቡን ይካፈሉ ነበር:: ሆኖም ቱኮ ይህን መሰል ጀብደኝነት ታክቶኛል ሲል ብሎንዴ በረሃ ውስጥ ትቶት ይሄዳል:: ቱኮ ተበሳጭቶ ቂም ያዘ:: ሊበቀለውም ይፈልገው ጀመር:: ብሎንዴ የወንጀለኞችን ገመድ በመበጠስ ሥራውን እየፈፀመ ሳለ በድንገት በቱኮ ይማረካል:: ያውን የበረሃ ችግር ሲመልስ መቶ ማይል በረሃ አስጉዞ ሊገድለው በፈረስ ጀርባ ላይ ሆኖ ይሳለቅበታል:: የስቃዩ ጫፍ ላይ መድረሱን የተገነዘበው ቱኮ ሊገድለው ሲወስን አንድ ሠረገላ እየቀረበ ሲመጣ ይመለከታል:: ሰረገላው በርካታ የሞቱ ወታደሮች እና በማጣጣር ላይ የሚገኘውን ቢልካርሠንን የጫነ ነበር::
ካርሠን ሁለት መቶ ሺህ ዶላር የሚያወጣው ወርቅ የት መካነ መቃብር እንደሚገኝ መናገር ጀምሮ በውሃ ጥም መቀጠል አልቻለም:: ቱኮ ውሃ ሊያመጣለት ሲጣደፍ ብሎንዴ እንደምንም ተጠግቶ የመቃብሩን ስም ይሰማል:: ቱኮ ውሃ ይዞ ሲደርስ ቢል ካርሠን ሞቶ ነበር:: ጓደኛውን ሊገድለው በረሃ ድረስ ይዞት የመጣው ትኮ አሁን ደግሞ ብሎንዴ እንዳይሞት መንከባከብ ግድ ሆነበት:: ሁለቱ ጓደኞች እና ባላንጦች የተቀበረውን ሀብት ለመፈለግ ጉዞ ሲጀምሩ በህብረቱ ወታደሮች ይማረካሉ:: በምሩኮኞች ቆጠራ ወቅት የሟቹ ቢል ካርሰን ስም ሲጠራ ቱኮ “አቤት እኔ ነኝ” በማለቱ በኤንጄል አይን ትኩረት ትኩረት ውስጥ ይወድቃል:: የራስህ ስም ባልሆነ ስም ምን ፈልገህ ነው ሚስጥር አውጣ ተብሎ አሰቃቂ ድብደባ ከደረሰበት በኋላ የሚያውቀው ብሎንዴ መሆኑን በመናገሩ ኤንጀል አይስ ሁለት ዕቅዶችን ይነድፋል:: ትኮን ወደ መግደያ በባቡር ማሳፈር፣ ከብሎንዴ ጋ ደግሞ ወደ ሃብቱ ሄዶ እኩል ለመከፈል መስማማት::
ቱኮ በሚያስገርም ጥበብ ዝሆን የሚያህለውን ወታደር ገድሎ ይጠፋል:: ብሎንዴ የሹሙን ጠባቂዎች አንድ በአንድ ገድሎ ይሠወራል:: ቱኮ እና ብሎንዴ ከእንደገና ግንኙነት ገጥመው ኤንጅል አይስን ለመግደል ቢያደቡም ታዳኙ ይሰወርባቸዋል:: ወደ ወርቃማዋ ከተማ ሲገሰግሱ ራሳቸውን የርስበርሱ ጦርነት ወደ ተጋጋመበት ቁልፍ ቦታ ያገኙታል:: ጦርነቱ በተአምር ካልቆመ በስተቀር ወደሚያልሙበት የመቃብር ሥፍራ ለመሄድ መንገድ አልነበራቸውም:: ተደብቀው አንድ የጭካኔ ተግባር ይፈፅማሉ:: ሁለቱ ተዋጊ ኃይሎች መሃል የሚገኘውን ትልቅ ድልድይ በተቀጣጣይ ፈንጂ ማውደም:: ይሄኔ ብሎንዴ ቱኮን ለመፈተን በማሰብ የመቃብሩ ስም “አርክሳንተን ነው” ሲል ይነግረዋል:: ቱኮ አላስቻለውም የአንድ ተዋጊ ፈረስ ሠርቆ ወደ ቦታው ብቻውን ይገሠግሳል:: መካነ መቃብሩ ውስጥ ካካሄደው አድካሚ የፍለጋ ሩጫ በኋላ የተባለውን ስም አግኝቶ በእንጨት መቃብሩን ይቆፍራል:: ብሎንዴ በቦታው እንደደረሰ አፈሙዝ ወድሮበት በደምብ እንዲቆፍር አካፋ ይወረውርለታል:: ቆይቶ ኤንጅል አይስ ደርሶ ሌላ አካፋ ይወረውርና ብሎንዴም ጭምር እንዲቆፍር ይጠይቃል:: ብሎንዴ ሁለት ሚስጥራት ስላሉት ለግዴታው ተገዢ አልሆነም::
አንደኛው ሚስጥር ትኮ እየቆፈረ ያለውን የሰው መቃብር የተሳሳተ መሆኑን ውስጡ ያለውን የሰው አፅም በማሳየት ማረጋገጥ ነበር:: ወርቁ ያለበትን መቃብር ድንጋይ ላይ ይፅፍና በተኩስ የሚያሸንፈው ሰው መውሰድ እንደሚችል በመናገሩ ሶስቱም ትሪያንግል በሆነ ቅርፅ ወደኋላ ለተኩስ ማፈግፈግ ይጀምራሉ:: አንዱ ከአንዱ ጥይት እንዴት መትረፍ እንደሚችል ፍርሃት እና ድንጋጤን የሚያሳብቁ አይኖች ይታያሉ:: ብሎንዴ ግን ሁለተኛውን ሚስጢር በመጠቀሙ የኤንጄል አይስን እጆችና ፊት ብቻ ነበር የሚከታተለው:: በመጨረሻ ኤንጀል አይስ በብሎንዴ ተመትቶ ይወድቃል:: ትኮ ለመተኮስ ጥረት ቢያደርግም ሽጉጡ ውስጥ ጥይቶች አልነበሩም:: ብሎንዴ (ደራሲው ሳይሆን ቱኮ ያወጣለት ስም ነው) ይህን ያደረገው የመቃብሩን ስም ከነገረው አንድ ቀን በፊት ሌሊት ላይ ነበር:: ያልታወቀ (unknown) የተባለው መቃብር ተቆፍሮም ሃፍቱ መውጣት ችሏል:: ቱኮ ወርቁን በደስታ እየበተነ ሲፈነጥዝ ብሎንዴ ለመታነቂያው ገመድ እያዘጋጀለት ነበር:: የገመድ ብጠሳውን ስራ በእሱ እንዲጀመር ሁሉ ለእሱ ሲጨርስ ፊልሙ ያልቃል::
ይሄን ፊልም ባደገ ህሊናዬ ገምግሜ የሁሌም ምርጥ ነው ያልኩት በአምስት መሰረታዊ ጉዳዮች ይመስለኛል:: ከላይ ጨረፍ በደረግኩት ግሩም ውስብስብ ታሪኩ፣ የማይረሳ ገፀ-ባህርያትን በመፍጠሩ፣ የካሜራ አቀራረፁ፣ የመቼት ምርጫው እና ማጀቢያ ሙዚቃው (sound track) ናቸው::
በዚህ ፊልም ባልተለመደ መልኩ ሶስት አክተሮች እኩል የጀግንነት ድርሻ ተላብሰው ይታያሉ:: ፊልሙ ከጅማሬው እስከፍፃሜው ዋና ለሚባል አክተር ከማድላት (The Good) ይልቅ በእኩል ደረጃ የሁሉንም ተግባራት ሲያሳይ ይታያል:: ሶስቱም ሃገሪቱ ለገባችበት የርስ በርስ ጦርነት ደንታ ሳይኖራቸው ሃብት ለማከማቸት ይተጋሉ:: ሶስቱም ባህርያቸውን በአይረሴ መልኩ ተጫውተዋል:: የሚገደለውን በጭካኔ ገድለዋል:: የሚዘረፈውን ያለ ርህራሄ ሰብስበዋል:: በመንግስት፣ በሃይማኖት በህብረተሰቡና በራሳቸው ህሊና ላይ ክህደት ፈፅመዋል:: እርስ በርስ ሊጠፋፉ ጦር ተማዘው መሰሪነታቸው ታድጓቸዋል:: የገፀ-ባህርያቱ ንግግር ታሪኩን በፍጥነት የሚያራምድ ብቻ አይደለም:: ምፆታዊ፣ አላጋጭ የበላይና ባለግዜነትን ጠቋሚ ጭምር ነው:: ለምሳሌ ያህል ቱኮ ብሎንዴን እንዲህ ይለዋል:: “ጓደኛዬ በዚህ ዓለም ሁለት ዓይነት ሰዎች አሉ:: በአንገታቸው ገመድ የሚያስገቡ እና ይህን ገመድ በመበጠስ ሥራ የሚተዳደሩ” ብሎንዴ በፊልሙ ማብቂያ አከባቢ ትኮን እንዲህ ሲል ይሰማል “ጓደኛዬ በዚህ ዓለም ሁለት ዓይነት ሰዎች አሉ:: የተቀባበለ ሽጉጥ ያላቸው እና መሬት ቆፋሪዎች፣ እናም መሬቱን ቆፍር!”
ካሜራ በዛ ባለ መልኩ ቀርቦ ሲቀረፅ (close up) ያየሁት በዚህ ፊልም ላይ ነው:: በዚህም ምክኒያት የገፀ-ባህርያቱን ፍርሃት፣ ድፍረት፣ ስቃይ ጭካኔ እና መሰሪ ሀሳብ ሁሉ በቀላሉ እንመለከታለን:: ይህ ልዩ ጥበብ ተመልካቹ ታሪኩን በጉጉት እና በስሜት እንዲመለከት ያስገድደዋል:: በተቃራኒው በሩቅ ቀረፃው (Long shot) ፊልሙ የተሰራበት ውብ መልክዓ ምድራዊ ገፅታ በግድ እንድናደንቅ ያደርገናል::
ሌላው እና ዋነኛው ነጥብ የሙዚቃው (sound track) ገዳይነት ነው:: በልጅነቴ የመሰጠኝን ይህን ሙዚቃ ባደገው ምናቤ ለማጣጣም ሞክሬያለሁ:: አዘጋጁ ሙዚቃውን ከሶስቱ ዋና ገፀ-ባህርያት ድርጊት አንፃር መጠነኛ በሆነ መልኩ ለመለያየት ጥረት ማድረጉን አንብቤያለሁ:: ደግሞም ትክክል ነው:: ብሎንዴ ከሚፈፅማቸው ተግባራት በኋላ የሚሰማው ክላሲካል ቀጠን ባለ የዋሽንት ድምፅ የታጀበ ነው:: ከኤንጅል አይስ ተግባራት በኋላ በሚከተለው ሙዚቃ ኦካሬና (ocarina) ከተባለው የኢጣሊያ መሳሪያ ጋር የተያያዘ ይመስላል:: ከቱኮ ተግባራት በኋላ የምንሰማው ክላሲካል የሰው ድምፅ አለበት::
በእኔ እምነት ይህ መሳጭና ያማረ ሙዚቃ ፊልሙን በታላቅነት በማቆም ትልቅ ሚና ተጫውቷል:: የተመልካችን ሙሉ ትኩረት ለመሳብ… ስሜት ላይ ተፅእኖ ለመፍጠር እንዲሁም የገፀ-ባህርያትን ድርጊት ወይም ውስጣዊ ሃሳብ ለማንፀባረቅ አጋዥ ሆኗል::
ጣሊያናዊው ኢኒዮ ማርኮኒ ያቀነባበረውን ይህን ውብ ክላሲካል ሙዚቃ (sound track) ዛሬም ደጋግሜ እሰማለሁ:: ከወዲያኛው ዓለም ምን እንደምቋጭ አላውቅም:: ሀሴት ከማድረግ ውጪ:: ይህን ዘመን አይሸሬ ክላሲካል ፊልም ዛሬም ደጋግሜ አያለሁ:: ዳይሬክተሩን ሰርጂዮ ሊኦንን እያመሰገንኩ:: ጥሩ፣ መጥፎ እና አስቀያሚ የተባሉ ሶስት ታላላቅ አክተሮችን እያደነቅኩ:: ይህ ድንቅ ፊልም የኦስካር ሽልማትን አለማግኝቱ ሌላው አስገራሚ ጉዳይ ነው::
ከዚህ የፊልም አመዶች /ሶስት አክተሮች/ ውስጥ ዛሬ በህይወት ያለው ክሊንትስቱድ ብቻ ነው:: ልሎቹ ምስላቸውንና የፊልሙን ታሪክ ለታሪክ አስቀምጠው አልፈዋል:: በህይወት ለው አዛውንቱ ጎበዝ በዚህ ዓለም ሁለት ዓይነት ዳኞች አሉ:: ለእውነት የቆሙና በእውነት ላይ የቆሙ:: ወደ ሀገራችን ስንተረጉመውም ሁለት ዓይነት የፊልም አፍቃሪዎች፣ ሁለት ዓይነት የፊልም ፀሐፊዎች፣ ሁለት ዓይነት የካሜራ ሙያተኞች እና ሁለት ዓይነት የፊልም አዘጋጆች አሉ:: ይህን ታላቅ ፊልም ያላዩ::
ኣብቲ መራሕቲ ኣልሸባብ ኔሮም ዝተባህለ ገዛ ዒላማ ዝገበረ ደብዳብ፣ ናይ ዝተቐትሉ መራሕቲ ይኹን ኣባላት ኣልሸባብ ብዝሒ ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ሓያሎ ሰባት ከምዝሞቱ ግና ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ጠቒሶም።
ኣመሪካ፣ ኣብ ሶማል ዝዓስከረ ቀዋሚ ሰራዊት እኳ እንተዘይብላ ኣብ ጅቡቲ ካብ ዝመደበሩ መዓርፎ ነፈርትን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ካብ ዝርከባ መራኽባን ኣብ ሶማልን የመንን ብፍሉይ ንመራሕቲ ኣልሸባብን ኣልቓዒዳን ዒላማ ዝገበረ ቀጻሊ ደብዳብ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን ተካይድ’ያ።
የአፍሪካ ጃዝ-ፈንክ ዝነኛው የሳክስፎን ተጫዋች በማርች 24 ነበር፤ በተወለደ በ86 ዓመቱ ህይወቱ ያለፈው። ማኑ ዲባንጎ በካሜሮን የተወለደ ሲሆን፤ 15 ዓመት ሲሆነው ወደ ፓሪስ አቅንቷል። ከዝነኛ ስራዎቹ መካከል በ1972 የለቀቀው ‹ሶል ማኮሳ› የተሰኘ ዘፈን ያለው ሲሆን፤ ይህም ዘፈኑ በማይክል ጃክሰን ዜማዎች ላይ ሳምፕል ለመሰራት በቅቷል።
የጃዝ ትራምፔት ተጫዋች የሆነው ሮኒ፤ ከኖቭል ኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በተወለደ በ59 ዓመቱ ህይወቱን አጥቷል። በቅዱስ ዮሴፍ ዩኒቨርሲቲ የህክምና ማዕከል ህክምናውን ሲከታተል የቆየው ሮኒ፤ በማርች 31 ነበር እየታከመበት ባለ አልጋ ላይ እንዳለ ህይወቱ ሊያልፍ የቻለው።
በኮሮና ህይወቱ ያለፈው አንድሪው ጃክ፤ ተዋናዮችን የአነጋገር ዘዬ በማስተማርና እና በማስጠናት ይታወቃል። አንድሪው በዚህ ሞያው ብዙ ታዋቂ ፊልሞች ላይ የተሳተፈ ሲሆን፤ ከተሳተፈባቸው ስራዎች በጥቂቱ ለመጥቀስ ያህል፡- ስታር ዋርስ፣ ሎርድ ኦፍ ዘ ሪንግ፣ ጋርዲያንስ ኦፍ ዘጋላክሲ፣ ካፒቴን አሜሪካ፣ አቬንጀርስ ወ.ዘ.ተ… ይገኙበታል። በ76 ዓመቱ ያረፈው አንድሪው የሁሎት ልጆች አባት ነበር።
የ90ዎቹ ተወዳጅ የካንትሪ ሙዚቃ አቀንቃኝ ጆ ዲፊ፤ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት በ61 ዓመቱ አርፏል። ከመሞቱ ከሁለት ቀናት በፊት እየተደረገለት ስላለው ህክምና እና ከበሽታው እንደሚድን ያለውን ተስፋ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ፅፎ ነበር።
የ68 ዓመቱ የቀድሞው የማርሴ ኦሎምፒክስ እግር ኳስ ቡድን ፕሬዝዳንት ፓፓ ዲዩፍ፤ በኮሮና ህመም ምክንያት ሁለተኛ ዜግነት ባገኘባት ሴኔጋል በማርች 31፤ ህይወቱ አልፏል።
የሃገረ ሶማሊያ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስተር ኑር ሐሰን ሑሴን፤ በአፕሪል አንድ በለንደን ሆስፒታል ውስጥ እየታከሙ እያለ፤ በኮሮና በሽታ ምክንያት ህይወታቸው አልፏል።
ህይወቷ እስካለፈበት ዕለት ድረስ የቡርኪና ፋሶ ፓርላማ ምክትል ፕሬዝደንት በመሆን ስታገለግል የነበረችው ወ/ሮ ሮዝ ማሪ ኮምፓውሬ፤ በኮሮና ህመም ምክንያት ህይወቷ ማለፉን የሃገሪቱ ተቃዋሚ ፓርቲ Union for Progress and Change (UPC) አስታውቋል።
እቲ ሕብረተ-ሰብ ኣብ ምክልኻል ኮሮና ሸለልትነት የርኢ ስለ-ዘሎ፥ በቲ ካልእ ወገን ድማ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ስለ ዘሎ እቲ ናህሪ ጠጠው ክብል ከም ዘይክኣለ ዝገልጽ ሚንስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ፥ ሕጂ ግን ንኣስታት 17 ሚልየን ሰባት ዝቐንየ ጎስጓስን፥ ንልዕሊ 200 ሺሕ ንምኽታብን ይስራሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ`ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ ህንዲ ልዕሊ 50,000 ሰባት ብቫይረስ ኮሮና ምሟቶም ይግለጽ ኣሎ። ትማሊ ሰንበት ጥራሕ 900 ዝሞቱ ሰባት ምምዝጋባ ትገልጽ ልዕሊ ሓደ ቢልየን ህዝቢ ዘለዋ ሃገረ ህንዲ: ኣብ ዓለም ድሕሪ ኣሜሪካ፣ ብራዚልን ሜክሲኮን`ያ ተሰሪዓ’ላ ።
ደቡብ ኮርያ`ውን ሓዲሽ መትሓዝቲ ኣውሪደዮ ክትብል ድሕሪ ምጽናሕ ሎሚ ሰኑይ 197 በቲ ቫይረስ ዝተታሕዙ ሰባት ድሕሪ ምርካባ ኣብ ከተማ ሲኦል ምቁጽጻር ክተሐይል ወሲና`ላ።
ጃፓን ድማ ጉድኣት ቁጠባ አጋጢሙኒ’ሎ ትብል: እዛ ካብ ዓለም ብዕብየት ኤኮኖሚ ሳልሳይቲ ትስራዕ ሃገር፥ ካብ ሚያዝያ ክሳብ ሰነ ቁጠባ ብ27.8 % ከምዝጎደለ ሎሚ ኣብ ዘውጽኣቶ ኣሃዝ ሓቢራ`ላ። ከምዚ ዓይነት ውድቀት ቁጠባ ኣብ ጃፓን ከጋጥም ድሕሪ 1980 ንመጀመርያ ግዜ`ዩ ።
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካድማ፥ ክኢላታት ተላገብቲ ሕማማት፡ ብኮሮና ቫይረስ ተታሒዙ ዝሓወየ ሰብ፥ ንዝቕጽል ሓደ ዓመት ኣይትሓዝን`ዩ ይብሉ`ለዉ። ኣብ ማእከል ምምሕዳር መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካበዓል-ስልጣን ዝነበረ ዶ/ር ስካት ጎትሌብእንተኾነ ግን ኣብ ሰባት ዘሎ ናይ ተጸዋረንት ዓቕሚ ስለ-ዝፈላለ እቲ ግዜ ካብ 6 ወርሒ ክሳብ ሓደ ዓመት ክኸውን ይኽእል`ዩ ኢሉ።
ብኻሊእ ዜና ድማ ኣባላት ኣል-ሸባብ ተባሂሎም ዝጥርጠሩ ዕጡቓት ኣብ ወሰን ማይ ኬንያ ንዝርከብ ፖሊስ ጣቢያ ዘይዕዉት መጥቓዕቲ ፈኒዮም ፖሊስ ነቲ መጥቓዕቲ ብምምካት ንብዙሓት ዕጡቓት ቀቲሎም ክብሉ ሓደ ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኬንያ ሓቢሮም።ክንደይ ከምዝተቐትሉ ግን ኣይገለፁን።
ኣብ ትግራይ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓማውቲ ዝካየድ ዘሎ ዕቀባ ሓመድ፣ማይን ዳግመ ግረባን ኣብ ዕቑር ሃፍቲ ማይ ከርሰ ምድሪ ርኡይ ለውጢ ከምዝተመዝገበ ኣብዚ ዓውዲ ትምህርቲ መፅናዕትን ምርምርን ዘካየዱ ሊቃውንቲ የረድኡ።
እቲ መፅናዕቲ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስ ኣብ ቤልጅየም ዝርከባ ዩኒቨርሲታት ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓማውቲ ዝተኻየደ እዩ። ብፍላይ ነቲ ኣብ መንጎ ዩኒቨርሲቲ መቐለን ቤልጅየማዊ ዩኒቨርሲቲ ሉቨን ብምትሕብባር ዝግበር መፅናዕቲ ዝመርሕዎ ፕሮፌሰር ሰፔ ዴከርስ ይባሃሉ።
ፕሮፌሰር ሰፔ ምስ ኢትዮዽያ ዘለዎም ሌላ ካብ ብኣቆፃጽራ ፈረንጂ1985 ዓ/ም ይጅምር። ቀንዲ ጠመተኦም ኣብ ምዕቃብ ማይን ምግዳብ ሓመድን ኮይኑ ምስ ሓረስቶት ብተግባር ዝካየድ መፅናዕትን እዩ።
“ብ1985 ዓ/ም ናብ ትግራይ እንትመፅእ ዓመት ምሉእ ዝፀንሑ ዋሓዝቲ ሩባታት ጎዳጉዲታት ማይ ኣብ ሓጋይ ይነፅፉ ነይሮም። ሎሚ ኣብ እዋን ክራማት ኮነ ሓጋይ ከይነፀፉ ዝዘልቁ ሩባታት ቁፅሮም ይውስኽ’ሎ።ኣብ ትግራይ ዝተመዝገበ ውፅኢታዊ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ንዓለምና ብኣብነት ክጥቀስ ዝኽእል’ዩ” ይብሉ።
የበረሃው አንበጣ ዳግም በመንጋ ደረጃ እንዳይከሰት ስራዎች በመሰራት ላይ ይገኛሉ - ዶክተር ማንደፍሮ ንጉሴ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
Amharic: ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥር ይደውሉ 1-901-765-1987.
ጠመዳ፣ የዲያስፖራም ጠመዳ!! ስደት አዋቂ ያደረገቸው ሲያጋጠማችሁ ይጨንቃል። ስደት ተንታኝና ኤክስፐርት ያደረጋቸው ብዙ ናቸው። አንዳንዶች ባውሮፓ የኢትዮጵያና የኢትዮጵያዊነት ጉዳይ “አንደኛ...
ፊንሳስ ቴይለር በርናም (እንግሊዝኛ: Phineas Taylor Barnum) (1810-1891 ዓም) ታዋቂ አሜሪካዊ የሰርከስ አርቲስት ፣ ነጋዴ እና ፖለቲከኛ ነበር።
ንግድ & ኢኮኖሚክስ ንግድ & ኢኮኖሚያዊ / ኢ-ንግድ / የመስመር ላይ ግብይት ንግድ & ኢኮኖሚክስ / ፋይናንስ / አጠቃላይ ንግድ & ኢኮኖሚያዊ / መተንበይ ንግድ & ኢኮኖሚያዊ / የውጭ ምንዛሪ ንግድ & ኢኮኖሚክስ / አጠቃላይ ንግድ & ኢኮኖሚያዊ / ኢንቨስትመንቶች & ደህንነቶች ንግድ / ኢኮኖሚክስ ንግድ / ኢኮኖሚክስ / ፋይናንስ ክርስቲያን - የፍቅር ስሜት የSSpace ገለልተኛ የህትመት መድረክ የገንዘብ ልውውጥ ቀን ንግድ መጽሐፍ ትምህርት / ፋይናንስ Fibonacci ቁጥሮች ልብ ወለድ ፋይናንስ & አካውንቲንግ ፋይናንስ - አጠቃላይ የውጭ ምንዛሪ የውጭ ልውውጥ የወደፊት ዕጣዎች የውጭ ምንዛሪ ገበያ ፕራክ ፕራክ ሮቦት forex ምልክቶች ፕራይም ንግድ Forex የንግድ ስርዓት የወደፊቱ ጊዜ አጠቃላይ ኢን Investስትሜንት & ደህንነቶች የኢንmentስትሜንት ትንተና ኢንቨስትመንቶች & ደህንነቶች - አጠቃላይ ማክጉሩ-ሂል ትምህርት ልብ-ወለድ ያልሆነ የግል ፋይናንስ - ኢን Investስት ማድረግ የምስሶ ነጥብ የምስሶ ነጥብ ዓለም አቀፍ በደረቅ ላይ ያትሙ ሳማንታ ዋጋ መግለጫ አክሲዮኖች ግብይት የንግድ ምልክቶች የንግድ ስትራቴጂዎች ዊሊ
ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ፅባሕ ቀዳም ሃገር ንምዃን ኣብ እትቀራረበሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሰሜን ዝርከቡ ኣሽሓት ደቡብ ሱዳናዊያን ዝተረስዑን ንመጥቓዕቲ ዝተቓልዑን ገይሮም ንባዕሎም ከምዝሪኡ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝመደብሩ Refugee International ዓለምለኻዊ ስደተኛታት ዝተብሃለ ንስደተኛታት ዝሕለቕ ትካል ሎማዕንቲ ገሊፁ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን 17 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ደቡብ ሱዳን ገፆም ንምኻድ ካርቱም ኣብዝርከቡ ኣብ 19 መተኣኻኸቢ ነቑጣታት ተኣኪቦም መጎዓዝያ እናተፀበዩ ይርከቡ።ኣብዘኦም ናይ መተኣኻኸቢ ነቑጣታት ዘሎ ኩነታት ፀጥታ እናሓመቐ ይኸይድ ኣሎ።ብፖሊስን ነበርቲ እቲ ከባብን ዝበፅሖም ምንክልባት’ውን እናዓብየ ከምዝኾነ ፀብፃባት ይሕብሩ።
መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ንቶም ናብ ደቡብ ሱዳን ንምምላስ ዝደልዩ ሰባት ዘድልዮም ህፁፅ መጎዓዝያ ንምቕራብ ምስ ሰብኣዊያን ትካላት ንኽሰርሕ’ውን እቲ ትካል ይፅውዕ።
ኣባላት ጉጅለ ዓለምለኻዊ ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ነቲ ነቑጣ ኣብዝ ዝተዓዘብሉ ሓሙሽተ ሽሕ ሰባት ከምዝነበሩን ዝነበርሉ ኩነታት ድማ ኣዝዩ ሕማቕ ከምዝነበረን ኣብዚ ሕዚ ድማ እቲ በዝሒ ሰብ ብሰለስተ ዕፅፊ ዓብዩ ምርካቡ ኣዝዩ ዝተሓሳስብ እዩ ኢለን ኣንድሪ ላሪ።
ብተወሳኺ እውን ናብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ዘጎዓዕዛ ባቡራት ኣብ ሰሜን ብዕጡቓት ምልሻ መጥቓዕቲ ክፍፀመን ፀኒሑ’ሎ።ደሕንነት እቶም ተመለስቲ ንምርግጋፅ መንግስቲ ሱዳን ንተን ኮንቨያት ሓለዋ ንኽገብረለን ዓለምለኻዊ ስደተኛታት ፀዊዑ’ሎ።
አንተ መልክተኛ ሆይ! እነዚያ በክሕደት የሚቻኮሉት ከእነዚያ ልቦቻቸው ያላመኑ ሲኾኑ በአፎቻቸው «አመንን» ካሉትና ከእነዚያም አይሁድ ከኾኑት ሲኾኑ አያሳዝኑህ፡፡ (እነርሱ) ውሸትን አዳማጮች ናቸው፡፡ ለሌሎች ወዳንተ ላልመጡ ሕዝቦች አዳማጮች ናቸው፡፡ ንግግሮችን ከቦታቸው ሌላ ያጣምማሉ፡፡ «ይህንን (የተጣመመውን) ብትስሰጡ ያዙት፡፡ ባትስሰጡትም ተጠንቀቁ» ይላሉ፡፡ አላህም መፈተኑን የሚሻበትን ሰው ለእርሱ ከአላህ (ለመከላከል) ምንንም አትችልም፡፡ እነዚህ እነዚያ አላህ ልቦቻቸውን ማጥራትን ያልሻላቸው ናቸው፡፡ ለእነርሱ በቅርቢቱ ዓለም ውርደት አላቸው፡፡ ለእነርሱም በመጨረሻይቱ ዓለም ከባድ ቅጣት አላቸው፡፡
የታክስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 983/2008 አንቀጽ 19፣120 እና 131(1)(ለ) እንዲሁም የፌደራል የገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር 979/2008 አንቀጽ 82 ላይ የተደነገጉ ድንጋጌዎችን ጣምራዊ ንባብ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸው ሕጎች መሠረት በማድረግ የደረሰኝ ትርጉም እና ምንነት፣ የደረሰኞች ዓይነቶች እና ደረሰኝ የመስጠት ግዴታ ያለባቸው ግብር ከፋዮችን እነማን እነደሆኑ እንዲሁም ደረሰኝ መሰጠት ያለበት መች እንደሆነ በወፍ በረር መልኩ ለመዳሰስ እሞክራለሁኝ፡፡