Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እንዲህ ያለው ሁኔታ እንዲፈጠር ደግሞ የአብዛኛው የዓለም ህብረተሰብ በተለይ ደግሞ እንደ አሜሪካ ያሉ ሀያል ሀገራት ፍላጎትም ሆነ ምኞት አይደለም፡፡ የመካከለኛው ምስራቅ ሀገራት የአይሲስ እስላማዊ ጀሀድ ቡድን በፈጠረባቸው መጠነ ሰፊና አስጨናቂ ስጋት እየተናጡ ባለበትና የምዕራቡ አለምም ይህንን እኩያ የለሽ ጽንፈኛ እስላማዊ መንግስት ለመቋቋም ወዲያ ወዲህ በሚልበት በአሁኑ ወቅት፣ እስራኤል ይህን የመሰለ ግትር አቋም ይዛ ለመቀጠል መፈለጓ በዓለም አቀፍ ማህበረሰብ ዘንድ መገለልን እንዳያተርፍላት ብዙዎች ገና ከአሁኑ ሰግተዋል፡፡
በሀገራችን ኢትዮጵያ ካለፉት ሁለት ዓመት ተኩል በፊት በፌደራሊዝም ስም በሀገራችን ተንሰራፍቶ የነበረው ፍፁም አምባ ገነናዊ ስርዓት ተወግዶ ተስፋ ሰጭ ለውጥ በመምጣቱ የሀገራችን ህዝቦች ከነበረው አፋኝ ስርኣት እፎይታን አግንተዋል፡፡
ለውጡ ህዝባችን በፈለገው መጠንና በተፈለገው አቅጣጫ ሙሉ በሙሉ ባይሄድም በኢኮኖሚ በፖለቲካና በማህበራዊ ዘርፎች አበረታች የሆኑ ለውጦች ታይተዋል፡፡ ይሁን እንጂ ለውጡ የመጣባቸውና የሀገራችንን እድገት እና ልማት የማይመኙ በቅርብም በሩቅም ያሉ ሀይሎች የለውጡን ሂደት ለማደናቀፍ ከለውጡ ማግስት ጀመሮ በሀገራችን ኢትዮጵያ ሰላምና መረጋጋት አንዲሁም አብሮነትና አንድነት እዳይኖር እንቅልፍ አጥተው ሌት ተቀን በመስራት ሀገራችን ተረጋግታ ለውጡ ግቡን እንዳይመታ እዛም እዚህም ግጭት በመፍጠር ለውጡን ለማደናቀፍ እነዚህ የጁንታው ርዝራዦች ብዙ እየታተሩ ይገኛሉ፡፡
በኢኮኖሚ ወደ ፊት ለመገስገስ ጥረትና ርብርብን እያደረገች ባለችበት በዚህ ወቅት የድህረ-ጁንታ ተስፈኞች ከሀገራችን ህዝብ ፍላጎት በተፃረረ መልኩ በቅርብ ካሉ የውጭ ሀይሎች ጋር በመተባበር በተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች ግጭቶችን በመፍጠር ዜጎች እንዲሞቱ፤ እንዲፈናቀሉ እና እንዲሰደዱ በማድረግ በሀገራችን ሰላም እንዳይኖር ከፍተኛ ርብርብ እያደረጉ ይገኛሉ፡፡ በዚህ እኩይ ተግባርም የለውጥ ካባ የደረቡና ከክልል እስከ ፈደራል መንግስት ከፍተኛ መዋቅር ላይ የተቀመጡ ድብቅ አጀንዳ ያላቸው ባለስልጣናት ከለውጡ በተፃራሪ ከቆሙ ፀረ ለውጥና ሰላም ሀይሎች ባልተናነሰ ሁኔታ ህዝብን ወደ ትርምስ ለማስገባት ሌት ተቀን እየሰሩ ይገኛሉ፡፡
ለአብነትም ሠሞኑን በአፋር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስትና በአማራ ክልላዊ መንግስት አዋሳኝ አካባቢ በተጠነሰሰው የግጭት ሤራ የብዙ ንጹሃን ህይወት አልፏል። ይህ ግጭት ሳይበርድ ደግሞ ታህሣሥ 18/2013 በገዋኒ ወረዳ ዉስጥ በሚገኙ ቀበሌዎች (ፊሪትሊና ሪፎ) ላይ ከባድ መሳሪያ የታጠቁ የሱማሌ ክልል ልዩ ኃይል እና ኢትዮጵያን የሚያዋስኑ አጎራባች ከሆኑ የሱማሌ ሀገራት ጭምር የተሳተፉበት እጅግ በርካታ ቁጥር ያለው ሰራዊት ከላይ በተጠቀሱ ቀበሌዎች ላይ ከንጋቱ 11፡00 ሰዓት በአፋር አርብቶ አደሮች ላይ ድንገተኛ ጥቃት ከፍቶ በርካታ ሰዎች ተገድለዋል፡፡
ካለፉት ሁለት ዓመታት ጀምሮ በአፋር ክልል ውስጥ በህገ ወጥ መንገድ በገዳማይቱ ኡነዳፎኦ እና አዳይቱ መንደሮች ላይ የሰፈሩት የኢሳ ሱማሌዎች ከሱማሌ ክልላዊ መንግስት እና አጎራባች የሱማሌ መንግስታት በሚደረግ ሙሉ ወታደራዊ የጦር መሳሪያ እና የገንዘብ ድጋፍ በተለያዩ የአፋር አከባቢዎች በከፈቱት መጠነ ሰፊ ጦርነት ምንም እራሳቸውን መከላከል በማይችሉ የህብረተሰብ ክፍሎች በሆኑ ህፃናት፣ እናቶች እና አዛውንቶች በእንቅልፍ ላይ ሳሉ በተከፈተባቸው ድንገተኛ ጥቃት መጨፍቸፋቸው የሚታወስ ነው፡፡ ለአብነትም ያህል በኦብኖ እና በአዋሽ ጎርፍ ሙላት ምክንያት ከቀያቸው ተፈናቅለው በገላአሉ ወረዳ ደቡዳሌ ቀበሌ ላይ ሰፍረው በነበሩ አርብቶ አደሮች በዲሽቃ እና ሌሎች ከባድ መሳሪያዎች የታገዘ ጭፍጨፋ መካሄዱን በቦታው የሰፈረው የመከላከያ ሰራዊት የሚያውቀው ጉዳይ ሲሆን መከላከያም እነዚህን አሸባሪዎች ጦርነቱን እንዲያቆሙ የኢትዮጵያን ባንዲራ በመያዝ ቢሞክሩም የተባበሩትን የሱማሌ ጦር በመከላከያም ላይ ጥቃት አድርሷል፡፡ ጅራፍ እራሱ ገርፎ አረራሱ ይጮሀል እንደሚባለው አሸባሪዎቹ የሱማሊ ወራሪዎች የሱማሌ ክልላዊ መንግስትን ጨምሮ እንደዚሁም የኢትዮጵያን ብሄር ብሄረሰብ ይወክላሉ ተብለው የተቀመጡት የፌደሬሽን አፈጉባኤው አቶ አደም ፋራህ ባወጡት መግለጫ ወረራው የአፋር ልዩ ሃይል ገዳማይቱ ላይ ጭፍጨፋ እንዳካሄደ የተለመደ ቅጥፈታቸውን በተለያዩ ሚዲያዎች ላይ እያላዘኑ ይገኛሉ፡፡ በተያያዘም የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦች የተውጣጣውን ጀግናውን መከላከያ ሰራዊታችን ከአፋር ጋር አብሮ እንደጨፈጨፋቸውና ዘረፋም እንዳካሄደባቸው የስም ማጥፋት ዘመቻም ከፍቶባቸዋል፡፡
በተመሳሳይ ቀን እና ሰዓት በገዋኔ ወረዳ ላይ በድሽቃና በሌሎች ከባድ መሳሪያዎች በመታገዝ ባካሄዱት መጠነ ሰፊ ጥቃት በአከባቢው ላይ በነበሩ አርብቶ አደሮች እና እንስሳት ላይ ውድመት ከመድረሱም ባሻገር በአየሉ ተራራ ላይ ለአንድ ቀን ሙሉ በቆየው የዲሽቃ ድብደባ ምክንያት በተራራው ላይ የነበሩ ሳርና ሌሎች የተፈጥሮ ሀብቶች ወድመዋል፡፡ በመሰረቱ ይህ ዲሽቃ የተባለው መሳሪያ እና ሌሎች ወራሪዎቹ የሱማሌ ሃይሎች የሚጠቀሙበት ከባድ መሳሪያዎች መገኘት ያለባቸው በአገሪቷ የመከላከያ ሰራዊት እጅ ብቻ መሆኑ ቢታወቅም ወራሪዎቹ እነዚህን መሳሪያዎች መታጠቃቸው ከሀገራችን ህግ ጋር የሚጣረስ መሆኑ ግልፅ ሲሆን ስለ ወረራው እጅግ የተሳሳተ መግለጫ እያወጡ የሚገኙት የሱማሌ ክልላዊ መንግስት እና የፌደሬሽን አፈጉባኤው ስለነዚህ መሳሪያዎች በህግ ሊጠየቁ ይገባል፡፡ በመጨረሻም ከዚህ በታች ለተገለፁት አካላት የአፋር ህዝብ ፓርቲ (አህፓ) የሚከተለውን መለዕክት ያስተላልፋል፡፡
በአፋር ህዝብ ላይ በተባበሩት የሱማሌ ሀይሎች እየተካሄደ ያለውን ወረራ በማስመልከት እየተሰሩ ያሉ ዜናዎች እና ዘገባዎች በመገናኛ ብዙሃን ከመለቀቃቸው በፊት ጦርነቱ የት እና በማን እንደሚካሄድ እንዲሁም ለምን ዓላማ እንደሚካሄድ የተሟላ መረጃ ሳይገኝ መተላለፋቸው ተገቢ አለመሆናቸውን እየገለፅን ሁሉም ይህን የተሳሳተ መረጃና ዘገባ ሲሰሩ እና ሲያሰራጩ የነበሩ የብዙሃን መገናኛዎች ወደ አከባቢው መጥተው የተሟላ መረጃ አግኝተው ጉዳዩን ለመላው ኢትዮጵያ ህዝብ እንዲያሳውቁ እንጠይቃለን፡፡ የአካቢቢዉን ስሞችም በትክክል በእትዮጵያ የካርታ ድርጅት አሰያየም እንዲጠሩ እናሳስባለን። የግዛት ማስፋፋት ዓላማን ለመሳካት ተብሎና አካባቢው የኢሳ በማስመሰል (ጋድማይቱን-ጋርባኢሤ) ወዘተ እየተባለ የሚዘገበው እንዲቆም እናሳስባለን።
የሱማሌ ክልል አመራሮችም ሆኑ አብዛኛው የኢሣ ማህበረሰብ የአፋር ህዝብ በቀዬው እየተወረረና እየተገደለ መሆኑን ጠንቅቀው ያውቃሉ። በተጓዳኝ በኢኮኖሚውና በፖለትካው ተጽኖ ፈጣሪ የሆኑ ጥቂት ቡድኖች ደግሞ የግዛት ማስፋፋት እንዲሁም የኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር ሃዲድ መስመር እንደተቆጣጠርነው ሁሉ በአፋር የሚያልፈዉን የኢትዮ-ጂቡቲን መንገድ ሙሉ በሙሉ መቆጣጠር አለብን የሚሉ ህልመኞች ህዝብ ከህዝብ በማጣላት ሥራ ተጠምደው እንዳሉ እናዉቃለን። ለሶማሌ ክልል ወንድሞቻችን የምናሳስበው እነዚህን ህልመኞችን ተቆጣጠሩና ይልቁን ለቀጠናው ሰላምና ለህዝባችን እድገት አብረን እንስራ እንላለን። በተጨማሪም የሱማሌ ክልላዊ መንግስት ጉዳዩን ከማባባስ ይልቅ ሰላም እንዲሰፍን ወደ አፋር ክልል ያስገባቸውን የራሱንም ሆነ ሌሎች ፀረ ሰላም ሃይሎችን ከአፋር ክልል እንዲያስወጣና ጉዳዩን በጠረጴዛ ዙሪያ እንዲፈታ በአንክሮ እናሳስባለን፡፡
የዜጎቹን ሰላምና ደህንነት የማረጋገጥ ሃላፊነት እንዳለበት ተረድቶ ከሚመለከታቸው የፌደራል መንግስት ጋር በመነጋገር ከሁለት ዓመት በላይ በክልሉ ላይ እየተካሄደ ያለውን ወረራ ለአንዴ እና ለመጨረሻ ግዜ በአጭር ግዜ ውስጥ ጉዳዩ እልባት እንዲያገኝ ጠንክሮ እንዲሰራ እና በወራሪዎቹ ጉዳት የደረሰባቸውን የክልሉ የማህበረሰብ ክፍሎችን መልሶ እንዲያቋቁም እናሳስባለን፡፡
በኢትዮጵያ የተጀመረውን ለውጥ በመደገፍ እና በመቀበል ሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ለማካሄድ በመወሰን ሰላማዊ ትግሉን መቀላቀላችሁ ወቅቱ የሚፈልገው ጉዳይ ሲሆን በአፋር ክልል ላይ እየተደረገ ያለውን ወረራ መኮነን ሲገባችሁ በተቃራኒው ግን ድርጅታችሁ ባወጣው መግለጫ በአፋር አርብቶ አደሮች ላይ የሚደረገውን ወረራ አጠናክራችሁ እንደምትቀጥሉ ገልፃችኋል፡፡ ይሁን እንጂ መግለጫችሁ የሚያመለክተው ነገር ቢኖር ሰላማዊ ትግል ለማካሄድ የገባችሁትን ቃል የሚያፈርስ ከመሆኑም በላይ መግለጫችሁ በወረራው ላይ ያላችሁን ተሳትፎ በግልፅ ያስቀመጠ ነው፡፡ ይህም ድርጊት ከአንድ በሰላማዊ መንገድ እታገላለሁ ከሚል የፖለቲካ ድርጅት የማይጠበቅ መሆኑን እየገለፅን ከድርጊታችሁ የማትቆጠቡ ከሆነ ግን እዛም ቤት እሳት አለ የሚለውን ብሂል እንድትገነዘቡት በአንክሮ ለማሳሰብ እንወዳለን፡፡
የሶማሊዎች የቆየ የድንበር ማስፋፋት አባዜ አሁን ካለው የለውጥ መንግስት በፊትም ከ50 ዓመት በላይ የቆየ አጀንዳ ሲሆን በተለያዩ ወቅት የነበሩ የኢትዮጵያ መንግስታት ለጉዳዩ ዘለቄታዊ መፍትሄ ሳይሰጡ ችግሩ ጎላ ብሎ ሲከሰት ብቻ ጊዚያዊ መፍትሄ እየሰጡ እስከ አሁን ድረስ ተደርሷል፡፡ ስለዚህ የተቋረጠው የሁለቱ ክልሎች ወሰን የማካለል ስራ በአስቸኳይ እንዲካለል በአክብሮት እንጠይቃለን፡፡
ከዚህ ቀደም በገዳማይቱ ከተማ ላይ ሰላም ለማስከበር በአካሄዳችሁት እንቅስቃሴ ምክንያት በውስጥም ሆነ በውጭም በሚገኙ የሱማሌ ተወላጆች በተከፈተባችሁ የስም ማጥፋት ዘመቻ ተገቢነት የሌለው ፍፁም ከእውነት የራቀ በመሆኑ የጀመራችሁት የሰላም ማስከበር ስራችሁን ከምን ግዜውም በበለጠ አጠናክራችሁ በመቀጠል የአፋርም ሆነ ሌሎች በኢትዮ-ጅቡቲ መንገድ ላይ የሚካሄደውን የትራንስፖርት እንቅስቃሴ እንዳይስተጓጎል ህገ መንግስታዊ ተልዕኮአችሁን እንድትወጡ የአፋር ህዝብ ፓርቲ ይጠይቃል፡፡
የአፋር ህዝብ ፓርቲ (አህፓ) ሀገራዊውን የፖለቲካ ምህዳር መስፋትን ተከትሎ ወደ ሀገር ከተመለሰ እነሆ ሁለት ዓመት አስቆጥሯል። ፓርቲያችን ወደ ሃገር ከገባበት ጊዜ ጀምሮ በተለያዩ ፖለቲካዊና ማህበራዊ መስኮች ሃገራዊ ግዴታውን እየተወጣ ይገኛል። የአፋር ህዝብ ፓርቲ በሃገራችን የተጀመረውን ረፎርም በአጭር ጊዜ ዉስጥ ያስመዘገባቸው የለውጥ ሂደቶችን ይደግፋል ያበረታታልም። ይሁንና በዚህ የለውጥ ሂደት ዉስጥ ወክለነዋል የምንለው የአፋር ህዝብ እንደ ህዝብ በሰላም የመኖር ዋስትና ፤ እንዲሁም እንደ ክልል ለመቀጠል የተደቀነበት ስጋት መቀረፍ አለመቻሉ እጅግ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል። ለዚህ ስጋት ምንጭ የሆነው በአፋር አርብቶ አደሮችና በሶማሌ ክልል መካከል ለዘመናት መፍትሄ ያላገኘው ጦርነት በዋናናት ሊጠቀስ ይችላል። ይህ ለዘመናት ሲንከባለል የመጣውና በሶማሌ ክልላዊ መንግስት አዝማችነት እየተካሄደ ያለዉን የግዛት ማስፋፋት ጦርነት ከፌዴራል መንግስት እልባት አለማግኘቱ መላውን የአፋር ህዝብ ቁጭትና ቁጣ ዉስጥ አስገብቶታል።
ፓርቲያችን ይህን ጉዳይ አስመልክቶ የፌደራል መንግስት ህገ-መንግስቱን ማዕከል ያደርገ መፍትሄ መሰጠት አለበት በማለት ላለፉት ሃያ ዓመታት ለኢትዮጵያ መንግስትና ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ሲያስታዉቅ ቆይቷል። ይሁንና የፌዴራል መንግስት እልባት ሳያገኝለት ወይም ፍላጎት ሳይኖረው በመቅረቱ የንጹሃን ዜጎቻችን ህይወት በየቀኑ እየተቀጠፈ ይገኛናል። ፓርቲያችንም ለህግ የበልይነትና ለዘላቂ ሰላም ቅድሚያ በመስጠት በሶማሌ ልዩ ሃይልና ከባድ መሳሪያ በታጠቁ የተቀናጁ ሐይሎች ህዝባችን እንደቅጠል ሲረግፍና ሲታመስ እያየን መንግስት መፍትሄ ያመጣል በሚል ተስፋ እስካሁ ታግሰናል።
የሶማሌ ክልላዊ መንግስት ካቢኔ 25/08/2011 ህገመንግስትንና የፌደራል ሰራዓቱን በተጻረር አካሄድ በአፋር ክልላዊ መንግስት ላይ ያወጣውን የጦርነት አዋጅ ተከትሎ ጥቅምት 1/2012 ከለሊቱ 9 ሰዓት ላይ በአፈምቦ ወረዳ ኦብኖ መንደር ባካሄደው የጅምላ ጭፍጨፋ ህጻናትና አዛዉንቶችን ጨምሮ የበርካታ ንጹሃት ህይወት ማለፉ ይታወቃል። የሶማሌ ክልላዊ መንግስት ጦርነት ካወጀ ጀምሮ የአፋር አርብቶ አደር ሳይገደል የዋለበት ጊዜ የለም። ሰኞ ግንቦት 3 ቀን 2012 ተመሳሳይ የተቀናጀና በከባድ መሳሪያ የታጀበ የሶማሌ ክልል ልዩ ሃይል በአሚባራና በሃንሩካ ወረዳዎች በፈጸመው ጥቃት የበርካታ ንጹኃን ዜጎች ህይወት አልፎ ብዙዎችም ቆስለዋል።
ይህ ጥቃትና ማፈናቀል እየተካሄደ ያለው በአፋርና በሶማሌ ክልል ድንበር ሳይሆን የአፋር ክልላዊ መንግስት ወሰንን 250 ኪሎሜትር በላይ ዘልቆ በመግበባት መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል። በአካባቢው የሰፈረው የመከላከያ ሰራዊቱም የአዲስ አበባ-ጂቡቲ መንገድ ደህንነትን ከማስጠበቅ ባሻገር ለህዝብ ደህንነት ግድ እንደለልው በተግባር አሳይተዋል። ስለሆነም ይህ በአፋር አርብቶ አደር ላይ በተደጋጋሚ እየተደረገ ያለውን ኢ-ሰበዓዊ፤ ኢ-ፍትሃዊና ኢ-ህገመንስታዊ የመሬት ወራራ እና ግድያን በመቃወም የአፋር ህዝብ ፓርቲ የሚክተለውን ባለ (5) አምስት ነጥብ የአቋም መግለጫ አውጥቷል፤
የፌደራል መንግስት የጸጥታ አካላት እና የመከላከያ ሰራዊት የህዝባችንን ደህንነት እንዲያስከብሩ በተደጋጋሚ ጥሪ ያደረግን ቢሆንም ይህ ሳይሳካ ቀርተዋል፤ በመሆኑም የክልሉ መንግስት የህዝባችንን ሰላም እና ደህንነት እንዲያስጠብቅ የተሰጠውን ህገ-መንግስታዊ ሀላፊነት በአግባቡ እንዲወጣ በጽኑ እናሳስባለን።
የአፋርና የሶማሌ ክልላዊ መንግስታት ግጭቱ ሰላማዊና ህጋዊ በሆነ መንገድ እልባት እንዲያገኝና ለዕርቀሰላም አብረው እንዲሰሩ የፌደራል መንግስት ጫና እንዲያሳድር እንጠይቃለን።
የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ባወጀው ጦርነት ህይወታቸው ላለፈ፣ለተፈናቀሉና ለቆሰሉ የአፋር አርብቶ አደሮች ተገቢውን ካሳ እንዲክፍልና በዚህ ወንጀል በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የተሳተፉ ግለሰቦችና ቡድኖች ለህግ በማቅረብ ተጠያቂ እንዲሆኑ ማድረግ አለበት።
በሌላ በኩል በዚህ ግጭት ውስጥ ተሳትፎ ያላቸው የፖለቲካ ሃይሎች ከዚህ እኩይ ተግባራቸው እንዲቆጠቡና ለጋራ ሰላም መስፈን እንዲሁም አብሮ መኖርን ያስቀደመ ፖለቲካዊ መርህ እንዲከተሉ እናሳስበለን።
ለዘመናት በአገራችን የተካሄደው የዲሞክራሲ የፍትህና የእኩልነት ትግል በየጊዜው በአውቃለሁ ባዮችና በጉልበተኞች እየተጠለፈ በቀረብነው ቁጥር እየራቀን እጅግ ከፍተኛ የሆነ የህይወትና የንብረት ዋጋ ሲያስከፍለን ቆይቷል።
ይህ በየጊዜው የደረሰብን የቅልበሳ ሴራ ካደረሰበን የህይወት ጥፋትና የንብረት ውድመት ባሻገር በማህበራዊ ትስስራችንና በአገራዊ አንድነታችን ላይ የጋረጠው አደጋም በቀላሉ የሚገመት አይደለም። በተለይም ባለፉት ሶስት አስርተ አመታት ውስጥ ዲሞክራሲን በስም ብቻ አንግቶ ከሰልጣን መንበር ላይ ቁጢጥ ያለው የሕወሓት/ ኢሕአዴግ መንግስት የዲሞክራሲ ተሰፋን በመላው አገሪቱ ለማጨለምና ብሎም ለማጥፋት በፖለቲካው በኢኮኖሚውና ማህበራዊ ዘርፍ የሸረባቸው እኩይ ሴራዎች ለዘመናት ተዋልደውና ተጋብተው የኖሩትን የአገራችን ማህበረሰቦች በጠላትነት እንዲተያዩና ደም እንዲቃቡ በፖሊሲ ደረጃ አቅዶ ተፈጻሚ ለማድረግ ሲሰራበት እንደቆየ የአደባባይ ምስጢር ነው።
በአዲስ አበባ ሽሮ ሜዳ ተወልዳ ያደገችው መስከረም ጩሩ ገና በልጅነቷ ኑሮን ለማሸነፍ ብዙ ታግላለች፤ የሶስተኛ ክፍል ተማሪ እያለች ለእርሷ እንደክፍል ጓደኞቿ የመጫወቻ ጊዜ አልነበራትም ።
በእንጦጦ አምባ ትምህርት ቤት ገና የአምስተኛ ክፍል ተማሪ እያለች ነበር ወንድ ተማሪዎች ቦክሰ ሲለማመዱ አይታ ምን እያደረጉ እንዳሉ ብዙ ባይገባትም ቀረብ ብላ መላላክ የጀመረቸው።
''ያኔ ስለስፖርቱ ምንም አላውቅም ነበር፤ በኋላ ብዙ ሰው በተሰበሰበበት ውድድር ወደሚደረግበት ስታዲየም ይዘውኝ ሲሄዱ በቃ ልቤ እዛው ቀረ፤ በጣም ወደድኩት ፤ እኔም መሰልጠን እንዳለብኝ ወሰንኩና ከ 20 ወንዶች ብቸኛዋ ሴት ሆኜ ተቀላቀልኳቸው'' ትላለች መስከረም።
ወንዶቹም ብዙም ስላልተለመደ በውሳኔዋ ቢገረሙም በደስታ ተቀብለው የቡድናቸው አባል አደረጓት፤ ውጤታማ ለመሆንም ቢሆን ብዙ ጊዜ አልፈጀባትም፤ በየጊዜው ባለድል መሆኗን ተያያዘችው።
መስከረም ለተከታታይ አስር ዓመታትም ሻምፒዮን ሆናለች። ያኔ ሀገርን ወክሎ የመወዳደሩ እድል ብዙም አልነበረምና ነገን ተስፋ በማድረግ ገና ቦክስን የሚቀላቀሉ ልጆችን ማገዝ እንዳለባት ወስና ለዚህ የሚያበቃትን ዓለማቀፍ ስልጠና በመውሰድ ፊቷን ወደአሰልጣኝነት አዞረች።
'' ለብዙ ሰዎች ቦክስ ማለት ድብድብ ነው፤ ለእኔ ግን ሳይንስም ጥበብም ነው፤ ቴክኒኩንና ታክቲኩን ለማወቅ በጣም ድካም አለው፤ በትክክል ለመረዳትም ብዙ የመማሪያ ጊዜ ያስፈልጋል'' ባይ ናት መስከረም።
ይህ የሌሎች ኃሳብ ሰልጣኞችም ጋር ሊኖር እንደሚችል በመገመት ሁልጊዜም የሚቀላቀሏትን ልጆች በመጀመሪያ ቦክስን እንደጥበብ እንዲቀበሉና የስነልቦና ዝግጁነት እንዲኖራቸው ታስተምራቸዋለች።
ሴት ቦክሰኞች ብዙም ባልተለመደባት ኢትዮጵያ በአዲስ አበባ ጉለሌና ኮልፌ አካባቢ ብዙ ሴቶች እነመስከረምን እያዩ ቤተሰቦቻቸውን እንድታግባባላቸው ይለምኗታል ። እንዲህ ያሉ አጋጣሚዎች እርሷንም በኃሳብ ወደ ኋላ ይመልሷታል።
''የኔ ቤተሰቦችም ገና ስጀምር አካባቢ በጣም ተቃውመውኝ ነበር። በኋላ ግን በኔ ተገርመው ሳይጨርሱ ሁለት እህቶቼም ቦክሰⶉች ሲሆኑ ሃሳባቸውን ከማንሳት ውጪ አማራጭ አልነበራቸውም'' ትላለች።
መስከረም በሽሮ ሜዳ አካባቢ በሚገኘው የወጣቶች ማሰልጠኛ ውስጥ በአንድ ጊዜ እስከ 50 የሚደርሱ ወጣቶችን በፕሮጀክት ስታሰለጥን የምታገኘው ገቢ ለሳሙና በሚል በወር የሚከፈላትን 1000 ብር ብቻ ነው።
አብሮ አደጎቿ የሚያውቋት 'ወንደወሰን' በሚለው ቅጽል ስሟ ነው፤ ልጅ እያለች ጸጉሯ መቆረጡን እግርኳስንም ማዘውተሯን የተመለከተ ጎረቤቷ ነበር ይህን ስያሜ የሰጣት።
ያኔ ገነት ቦክስ ምን እንደሆነ እንኳን አታውቀውም ነበር፤ ሆኖም ገና በ 15 ዓመቷ ከፕሮጀክቱ የመጀመሪያው ማሊያ ሲሰጣት የልጅነት ሞቅታ ተሰማት፤ ቦክሱንም ትምህርቷንም ጎን ለጎን ማሰኬድ ፈለገች።
''መስከረም ስታሰራ አቋሟ ይመቸኛል፤ በጣም ትስበኛለች'' የምትለው ገነት ቀሰ በቀስ እርሷም ከቦክስ ጋር ተወዳጀች ። ጠዋትና ማታ ቢያንስ ለአራት ሰዓታት በትጋት መሰልጠን ጀመረች።
ከአንድ ዓመት በኋላ ስትፈልገው የነበረውን እድል አገኘች፤መስከረም ጋር ስትለሰለጥን አቋሟን ያዩ አስልጣኞች በክለብ ከታቀፉ ቦክሰⶉች ጋር እንድትወዳደር ጠየቋት።
በ2008 በአዲስ አበባ ፖሊስ ክለብ ታቅፋለች ፤ ትጥቆች ጓንቶችና የ 3000 ሺህ ብር ወርሃዊ ደሞዝ ታጘኛለች። የወደፊት ህልሟ ደግሞ በብሄራዊ ቡድን ሃገሯን ወክሎ መወዳደር ነው።
''ለቦክሰኛ አመጋገቡ አቋሙንም ክብደቱንም በጣም ይወስነዋል ፤እኔ ኪሎዬ ጥሩ ከሆነ እንዳይጨምርም እንዳይቀንስም ፓስታ እበላለሁ፤ ኪሎዬ ከቀነሰ ግን በቃ ያገኘሁትን ሁሉ ነው የምበላው ፤ይሄኔ ካሽካ የሚባለውን በበቆሎ የሚሰራ የዶርዜ ባህላዊ ምግብ እመርጣለሁ"ትላለች ገነት።
'' በተለይ ደግሞ አባቴ የሆነ ጊዜ ላይ ጫወታውን ሊያይ መጥቶ በውድድሩ ላይ ስደባደብ ሲያየኝ ሆዱ ባብቶ አረ ተይ ይለኝ ነበር ግን የኋላ ኃላ ሳሸንፍ ሜዳሊያም ሳመጣ ግፊቱ እየቀነሰ መጣ" ሴት ቦክሰኞችን ለመቀበል ሌሎች ሰዎችም ይቸገራሉ ትላለች ገነት።
ከንግግርም አልፎ እሷንም ሆኑ ሴት ጓደኞቿን የሚፈታተናቸው ወንድ አልጠፋም ፤ያኔ ስፖርቱም እንደሚጠይቀው ትዕግስትን መላበስ ግድ ይላታል ፤ ግን ይሄ ሁልጊዜ በቂ ላይሆን ይችላል።
''አንድ ቀን አንዱ ጎረምሳ ጓደኛዬን ተተናኮላት፤ አረ ተው ብንለው እምቢ አለ፤ እኔም እባክህን በናትህ ተዋት እያልኩ ልመና ገባሁ፤ ቢሳደብ ቢቆጣ ዝም አልኩት፤ ድንገት መጥቶ በጥፊ ሲመታኝ ግን ትእግስቴ አልቆ አንድ ጊዜ አቀመስኩት፤ ከውድድር ውጪ ለቦክስ እጄን ዘረጋሁት ያን ጊዜ ብቻ ነው'' በማለት ትናገራለች።
አሻራ ከማዕዛ መሃመድ ጋር በሀገራችን ወቅታዊ ጉዳይ ቆይታ አድርጋለች፡፡ – ተረኝነት አለ ወይ?! እንዴት? -ከመተከል ጀርባ ዋናዮ ማን ነው? መተከል ለምን ቸል ተባለ? -የጠቅላይ ሚኒስትር… – EthioExplorer.com
አሻራ ከማዕዛ መሃመድ ጋር በሀገራችን ወቅታዊ ጉዳይ ቆይታ አድርጋለች፡፡ – ተረኝነት አለ ወይ?! እንዴት? -ከመተከል ጀርባ ዋናዮ ማን ነው? መተከል ለምን ቸል ተባለ? -የጠቅላይ ሚኒስትር…
አሻራ ከማዕዛ መሃመድ ጋር በሀገራችን ወቅታዊ ጉዳይ ቆይታ አድርጋለች፡፡ – ተረኝነት አለ ወይ?! እንዴት? -ከመተከል ጀርባ ዋናዮ ማን ነው? መተከል ለምን ቸል ተባለ? -የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ አመራርነት በመተከል ? ብዙ ለምኖች እና እንዴቶች ተመልሰዋል፡፡ አድምጡት፡፡ አጋሩ፡፡ እውነት ከአሻራ ጋር አለ፡፡… https://youtu.be/_VSLPvEbQRE
Next Postበሸዋ ደራ እና ወለጋ አማራዎች ላይ ማንነትን መሰረት ያደረገ ጥቃት እየተሰነዘረባቸው ነው ።ከወለጋ እና ደራ ነዋሪዎች ጋር ቆይታ እድርገናል ። https://youtu.be/8T9eZBsU6e8
በምስራቅ ጎጃም ዞን ቢቡኝ ወረዳ የፖሊስ ሀይሎች በአንድ ቤተሰብ አባላት ላይ የጥይት ድብደባ ማድረጋቸውን ተጎጅዎች ገለጹ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ መስከረም 19 ቀን 2013 ዓ.ም…
‘በጫካ ትግሉ ወቅት ትግራይን የመገንጠል አላማችንን ስህተትነት ወዲያው ተረድተን የመገንጠል ጥያቄችንን ተውን’ የሚሉት ህወሃቶች፤ ‘ለትግራይ ብቻ ከመታገል ወደ ህብረብሄራዊነት አድገን ኢህአዴግን መመስረታችን ሌላው እርምት የወሰድንበት አቅጣጫ ነው’ ባዮች ናቸው፡፡ ኢህአዴግን ከመሰረቱ ትቂት አመት በኋላ ግን ህብረ-ብሄራዊውን ኢህዴን ወደ ብአዴንነት እንዲያንስ ቀጭን ትዕዛዝ ሰጥተው ነበር፡፡ ህወሃቶች ኢህዴንን ወደ ብአዴን ሲያሳንሱ በስመ ኢህአዴግ የሃገሪቱን ፖለቲካ በእናት ፓርቲያቸው ህወሃት በኩል የመዘወሩን ረቂቅ ፖለቲካዊ እቅድ ታሳቢ አድርገው እንደነበረ ፈዛዛው ኢህዴን ይግባው አይግባው የሚያውቀው ራሱ ነው፡፡ የሆነ ሆኖ ህወሃት እንደዚህ ባለ ጥበብ ህወሃትነቱን ሳይለቅ ኢትዮጵያን ለመዘወር ደግሞ ኢህአዴግ የሚለውን ካባ ሲለብስ ደንጋራው ኢህዴን ወደ ጎሰኝነት ተኮማትሮም “እልፍ ሆኛለሁ” እያለ መዘመሩ አልቀረም፡፡ ሙሉውን አስፈንጣሪውን በመጫን ያንብቡ ደንጋራው ብአዴን
በባሌ ዞን በሰዌና ወረዳ ቡርቃ ጠሬ በተባለ መንደር የሚኖሩ ነዋሪዎች ላይ የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ ተኩስ ከፍቶ ከአንድ ቤት ቤተሰብ አምስት ሰዎች ተገደሉ ሲሉ ለቤተሰቡ የቅርብ ምንጮችና አንድ የወረዳ አስተዳዳሪ ለአሜሪካ ድምፅ ተናገሩ። በተጨማሪም የልጆቹ እናትና አንድ ልጅ የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው ገልፀዋል።
ኣብተን ዝቕፅላ ሰሙናት ኣብ ኩሎም ዞባታት ደቡባዊ ሱማሊያ ጥምየት ክስፋሕፋሕ ትፅቢት ከምዝገብር ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጡ።ትካላት ረድኤት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ሱማሊያ ግዳያት ድርቂ ንዝኾኑ ሱማሊያዊያን ምግብን ካልኦት ኣገደስቲ ረድኤትን ንምቕራብ እናፈተኑ እዮም።እንተኾነ ግን ይብሉ እቶም ትከላት ኣብ መንጎ ደገፍቲ መንግስትን ጉጅለ ናዕበኛ ኣል-ሸባብን ኣብ ሞቓድሾ የካይድዎ ዘለው ውግእ ሰብእዊ ረድኤት ንምቕራብ ኣዝዩ ከቢድ ገይርዎ’ሎ።
እቲ ውግእ እናተኻየደ’ውን ይብላ ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ፋቱማታ ለጀዉን ካባ ተስፋ ዝቖረፁ ሰባት ኣለሻ ምግቢ ናብታ ብዅናት ዝተሃሰየት ከተማ ሞቓድሾ ይሃድሙ ከምዘለው ይገልፃ።ኣብ ሱማሊያ ዘሎ ጥምየት ብመጠንን ብመስካሕካሕነቱን እናዓበየ ክኸይድ እዩ ክብላ’ውን ኣጠንቂቐን።
ብመሰረት ካብ ናይ ምግቢ ውሕስነት መሻርኽትና ዝበፅሐና መረዳእታ ይብላ ንሰን ‘’ኣብዝቕፅሉ ሰሙናት ውሕስነት ምግቢ እናኸፍአ ክኽየድ እዩ።ኣብ ነሓሰን መስከረምን ኩሎም ዞባታት ደቡባዊ ሱማሊያ ጥምየት ከጋጥሞም እዩ።’’ይብላ።
እቲ ሓበሬታ ካብ ካብ ክፍሊ ትንታነ ውሕስነት ምግብን ኣመጋግባን ከምዝረኽብኦን እዚ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዘሎ ደረጃ ጉድለት ኣመጋግባ፡መጠን ሞትን ድምር ናህሪ ዋጋ ምግብን ሕሱም ናይ ድርቂ እዋንን ተመስሪቶም ነቲ መፅናዕቲ ከምዘካይድዎ እተን ወሃቢት ቃል ሓቢረን።
ቀሊል ዋሕዲ ሕፅረት ምግቢ ስለዘጋጠመ ጥምየት ከብሎ ኣይኽእልን።ጥምየት በፂሑ ተባሂሉ ቅድሚ ምእዋጁ ሕቡራት መንግስታት 20 ሚእታዊ ህዝቢ ሓደ ከባቢ ሓደ ሰብ ኣብ ማዕልቲ ካብዘድልዮ 2100 ካሎሪ ንታሕቲ ዝረክብ ምዃኑ ከረጋግፅ ኣለዎ።ልዕሊ 30 ሚእታዊ ህፃውንቲ ከቢድ ናይ ኣመጋግባ ጉድለት ክህልዎም ኣለዎ።ካብ 10 ሽሕ ሰባት ኣብ ማዕልቲ ክልተ ሞት እንተጋጢሙ ወይ’ውን ካብ 10 ሽሕ ህፃውንቲ ብዋሕዲ ምግቢ ኣርባዕተ ህፃናት እንተሞይቶም እዩ ጥምየት ኣጋጢሙ ዝበሃል።
የቀድሞ የማለዢያ ጠቅላይ ሚኒስትር ናጂብ ራዛቅ በሙስና ቅሌት በቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን በነገው እለት ፍርድ ቤት ይቀርባሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሀገሪቱ ጸረ ሙስና ኮሚሽን በቁጥጥር ስር እንዲውሉ የተደረገ ሲሆን በሀገሪቱ የፋይናንስ ሚኒስቴር የሚተዳደር የልማት ድርጅትን (1MDB) ዘርፈዋል በማለት ነው ክስ የተመሰረተባቸው፡፡
የልማት ድርጅቱ በዓለም አቀፍ የገንዘብ ዝውውር የሚሰራና በጠቅላይ ሚኒስትሩ ነበር ይመራ የነበረም ነው፡፡ በዚሁም የተነሳ በአሜሪካና ስዊዘርላንድ ጨምሮ በተለያዩ የዓለም ሀገራት ምርመራና ጥናት ተደርጓል፡፡
በፈረንሳይ አስገዳጅነት #Colonization_tax የተባለ #ድሃ_አፍሪካ ሃገራት ከቀኝ ግዛት ከተላቀቁ በኃላ እንኳ ከሚዘረፉት አንጡራ የተፈጥሮ ሃብት በተጨማሪ ረብጣ ዶላርም ከ1960-አሁን 2021 ድረስ ግብር እየከፈሉ ይገኛሉ። ሃገራቶቹ የሚከተሉት ናቸዉ
ይህ በጥንቃቄና በዘዴ የተዋቀረ "Compulsory Solidarity" 14 የአፍሪካ ሃገሮችን ያካተተ ሲሆን ግዴታውም በቅኝ ግዛትና በባርነት ወቅት ፈረንሳይ ለገነባቻቸው መንገዶች መሰረተ ልማቶች ላወጣቻቸው ወጪዎች ካሳ ይሆናት ዘንድ ከነዚህ አፍሪካ ሃገሮች ከውጭ ምንዛሪና ተቀማጫቸው ላይ 65% ለፈረንሳይ ቀጥታ Treasury ድጎማ ያስገቡላታል (500billion$)... ይህ ብቻ ሳይሆን 20% financial Liability ይከፍላሉ ይህ ማለት ከጠቅላላ ገቢያቸው 15% ብቻ ነው ለራሳቸው ሚያውሉት ማለት ነው።
ፈረንሳይ ተቆጣች በጊኒ ያለው የፈረንሳይ ጦርና አስተዳደር ሁሉንም ነገር "በፈረንሳይ ኃብት የተገነባ" ያሉትን ሁሉ ማውደም ጀመሩ 3000 ፈረንሳውያን ሃገሪቷን ጥለው ሲሄዱ ተንቀሳቃሽ ንብረት አንድም አልቀራቸውም ማይንቀሳቀሱትን ት.ቤት፣ሆስፒታል፣መንገድ፣ህንፃዎችን #አወደሙ። መድኃኒት፣መኪኖችን፣ትራክተሮችን፣መፅሐፍትን #አቃጠሉ። እንስሳት በሬዎች ላሞች ፈረሰችን #ገደሉ። በመጋዘኖች ያሉትን እህሎች #ቀበሩ_መረዟቸው። ሃገሪቱን እንዳልነበረች አደረጓት።
የጊኒው ሴኮ ቱሬን "we prefer freedom in poverty to opulence in slavery" የሚለውን መፈክር ማንም ሃገር በፍርሃት ሊያስቀጥለው አልወደደም።
የቶጎው ተመራጭ ፕሬዝደንት Olympion የራሱን መገበያያ ማተም ከጀመረ በሦስተኛው ቀን ፈረንሳይ ባሰማራቻቸው #የገዛ_ወታደሮቹ ተገደለ። ለገዳዮቹም ፈረንሳይ በኢምባሲዋ በኩል #612_ዶላር ጎሽ! ብላ ከፍላቸዋለች።
ባለፉት ሃምሳ አመታት በ26 አፍሪካ ሃገራት ውስጥ ከተደረጉት 67 መፈንቅለ መንግስታት 16ቱ የፈረንሳይ የቀድሞ ቀኝ ግዛት ሃገሮች ውስጥ ነው። ይህ ማለት 67% መፈንቅለ መንግስታት የተደረጉት በፈረንሳይ ድጋፍ ነው ማለት ነው።
5. #Military_Equipment & Trainings~ የትኛውም ወታደራዊ ስልጠናም ሆነ ቁሳቁስ በፈረንሳይ በኩል ብቻ ነው በክፍያ ማግኘት ሚችሉት። ፈረንሳይ ወታደሮቿን ማሰማራት ቤዝ ማግኘት ትችላለች። ፈረንሳይ ችግር ካጋጠማትም ከጎኗ የመቆም ግዴታ ተጥሎባቸዋል።
Bitcoin ለዓለም የተዋወቀው በ2009 እ.ኤአ ነው። ይህ ሰው ከመጀመሪያዎቹ ተጠቃሚዎች ጋር ግኑኘነት የፈጠረው በE-mail እንጂ በስልክና በአካል አልነበረም።
ጭራሽ በ 2011 ይኽ ሰው ሥራው ቢገንም ማይታወቀው መልኩና ማንነቱ ግን ልክ በአየር እንደ ተነፋ አረፋ በሚድያው አየር ላይ ከፍ ከፍ አለና #ብን ብሎ ድንገት ጠፋ ጠፋ።
በ2014 NewsWeek በጋዜጣው ፊት ገፁ ላይ "Satoshi'ን አገኘሁት" ብሎ ነበር። ከሎስአንጀልስ ከተማ ወጣ ባለ ሥፍራ ነዋሪ የሆነ ሥራ አጥ ኢንጂነርና ዕድሜውም በስልሳዎቹ ውስጥ ያለ እንደሆነ ያስረዳል።
ሌላኛው መላምት በአብዛኛው Bitcoin ተጠቃሚዎች ዘንድ የሚታመነው ደግሞ ፣ Satoshi በብቸኝነት የሚኖር ትውልደ ሃንጋሪ አሜሪካዊ ሰው ስሙም Nick Szabo ነው ይላሉ።
የሱ አለመኖርም በጠቅላላ ኹነቶችና ነገረ ሥራዎች ላይ ምንም ለውጥ አያመጣም ፣ ቢባልም ግን በሱ ማንነት ላይ የትንግርት አይነት ስሜት ያደረባቸው አሁንም ድረስ ማንነቱን ለማወቅ ምሥጢራቱን በመፍታት በመበርበር ላይ ይገኛሉ።
ይህ Bitcoin የሚያገለግለው እስከ 2140 እ.ኤ.አ ሲሆን 21 million Bitcoin በቁጥር ይመረታል።ከዚኽም ውስጥ እስከ አሁን ከ17 million ተመርተው ሰዎች እጅ ላይ አሉ። በሚመጡት ጊዜያትም እስከ 4 Million እንደሚመረቱ ይጠበቃል። ይኽንንም ሳይንሳዊ ቀመር አስቀምጦና አስልቶ....
Satoshi ምክንያቱ ምን ይሁን ምን? ባይታወቅም ደብዛው ሲጠፋ በጊዜው 1 Million Bitcoin ነበረው። ይኽ ማለት በዛሬ ሲሰላ በቢልየን ዶላሮች ዋጋ ካለው ገንዘብ ጋር ተሰውሯል ማለት ነው።
በቡድሃ ቤተመቅደሶችና በተለያዩ ቦታዎች የሚገኙት ጥንታዊ ለአምልኮ ግልጋሎት የሚውሉ ሐውልቶቹ ለዛ ነው ፀጉሩ ቁጥርጥር እንደተሰራ አይነት፣ ሰፋፊ ደፍጣጣ አፍሪካዊ አፍንጫ፣ ከርዳዳ ፀጉር ፣ወፍራም ከንፈር ያለውና ጆሮው በሰፊው የተበሳ (የተቀደደ ልክ አሁን የደቡብ ጎሳዎች ሃመሮች ቡርጂዎች እንደሚያደርጉት ያለ ቅድ) በብዛት በጥቁር ወይም ወርቃማ ቀለም ተገንብተው የሚታዩት።
የመጀመሪያዎቹ ስለ ቡድሃ conceptualized በማድረግና ጥቁሩን ቡድሃ ማምለክ የጀመሩት ጥቁሮች ሲሆኑ ሃሳቡንም ወደ መካከለኛው ምሥራቅ በመውሰድ የመጀመሪያዎቹ የሓይማኖቱ መልዕክተኞችም ሆነዋል።
ጥቁር Buddhist missionaries (መልዕክተኞች) ለ China, Japan እና ሌሎች ሃገሮች በተለይ Ashoka በተባለው ጥቁር ንጉሥ አገዛዝ በአውሮፓና በብሪታንያ አስተምዕሮቶቹን አስፋፍተዋል።
በ Buddha ጊዜ 2,500 ዓመታት በፊት (500 B.C.) አፍሪካውያን የዓለምን ኃያልነት ተቆጣጥረው ነበር። ከ 500 ዓመታት በፊት Aryans የተባሉት ነጮች ሰሜናዊት ሕንድን በመቆጣጠር ጥቁሮቹን ወደ ደቡባዊት ሕንድ አሸሿቸው። ኃያልነቱንም ተቆጣጠሩ።
በወታደራዊ ሥልታቸው ጥንካሬ በቀላሉ Black Nagas ማሸነፍ ያልቻሉት ነጮች ያደረጉት የጥቁሮቹን ጥንታዊ ማንነት፣ እምነትና ፅሁፎቻቸው መበረዝና በራሳቸው ኑፋቄ መቀየርና ጥቁሮቹን አሳንሶ መግለፅ ነበር።
ይኽ Aryan Hindu (ነጮች) ፈጠራ ሐይማኖት ለዘረኝነት እውቅና የሰጠና የቀደምት ሕንድ ጥቁሮችን አእምሮን፣ አካልን፣ መንፈስን በቁጥጥር ሥር ለማድረግ የተቋቋመ ሴራ ነው።
በጥቁር ሕንዳውያንና በነጭ ወራሪዎች ዘንድ በተደረገ ፍልሚያና በጦርነቱና በ #Brahminism መነሳት መካከል ጥቁሩ #Buddha እና #Buddhist አስተምህሮቾቹን ቀስበቀስ በማጥፋት ተሐድሶ #reformist በሚል #Hinduism የተባለውን ሴጣናዊ ፈጠረ።
ሼህ ሆጀሌ ዛሬ ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ግዛት የነበራቸው ሙስሊም ባላባት ነበሩ። በኋላ ዓፄ ምኒልክ የዛሬውን ኢትዮጵያ የሀገረ መንግስታቸው አካል ለማድረግ ሲንቀሳቀሱ በሰላም ገብረው የዓፄ ምኒልክ ወዳጅ ሆነዋል - ዓፄ ምኒልክም ሼህ ሆጀሌን የራስነት ማዕረግ ሰጥተው በቤኒሻንጉል ላይ ሹመታቸውን አፀደቁላቸው።
የሃይማኖት መሪ ብቻ አለመሆናቸውንና የጦር ሜዳ ጀግንነታቸውን ያረጋገጡበት አጋጣሚ ደግሞ የዓድዋ ጦርነት ነበር ። ሼህ ሆጄሌ በዓድዋ ጦርነት ላይ 5000 ወታደርና ፈረሰኛ በማሳተፍ ለድሉ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል ።
#የዛሬዉ ሃገር ተረካቢ ትዉልድም ካለፉ ታሪኮቻችን መልካም ነገሮችን በመቅሰም ሃገራዊ አንድነትን ሊያመጡ የሚችሉ ሃሳቦችን ከማመንጨት ጀምሮ ሃገርን የመገንባትና የመጠበቅ ታሪኮችን ብቻ በማስመዝገብ እንዲሁም በጥሩ ስነ ምግባር የታነፀ ትዉልድ ለማነፅ በትጋት በስራት የሁሉም ሀገራዊ ግዴታ ሊሆን ይገባል።
የዓለም እግር ኳስ ዋንጫ ማጣርያ ግጥሚያ ለመሳተፍ ወደ ቦትስዋና በቅርብ ለሄዱት 10 የኤርትራ ብሔራዊ የእግር ኳስ ተጫዋቾች የፖለቲካ ጥገኝነት የቦትስዋና መንግስት ፈቅዶላቸው እንደነበር ይታወሳል። ስፖርተኞቹ ጥቅምት 2 ቀን 2008 ዓ.ም. ከቦትስዋና ቡድን ጋር ከተጫወቱ በውኃላ ነው ወደ ሃገራቸው በሚወስዳቸው አውሮፕላን ላይ አንሳፈርም በማለት በቦትስዋና ጥገነት የጠየቁት።
በባሌ ጎባ ከተማ ነዋሪ የሆኑት ሼክ ካሚል አልዬ የ6 ልጆች አባት ናቸዉ፡፡የመጀመሪያ ልጃቸዉን ረመዳን ካሚል ወደ ትምህርት ቤት ለማስመዝገብ ሲሄዱ እኔስ ለምን አልማርም ሲሉ ትምህርታቸዉን ይጀምራሉ፡፡
አባትና ልጅ በጋራ ትምህርታቸዉን መማር ይጀምራሉ፡፡መጀመርም ብቻ ሳይሆን ከፍተኛ ተፎካካሪ ይሆናሉ፡፡እርስ በእርስ ያላቸው ፉክክርን ተከትሎ ከ1ኛ እስከ 10ኛ ክፍል አባት አንደኛ ሲወጡ ልጅ ሁለተኛ፤ልጅ አንደኛ ሲወጣ አባት ሁለተኛ ሆነዉ ይቀጥላሉ፡፡
በ10ኛ ክፍል ማትሪክ አባት 3.6 ሲያመጡ ልጅ 3.8 ያመጣል፡፡እንዲህ የቀጠሉ አባትና ልጅ በ12ኛ ክፍል የዩንቨርስቲ መግቢያ ፈተና ልጅ 500 አባት 490 ዉጤት ያመጡና ወደ ዩኒቨርሲቲ ይገባሉ፡፡
አባት ከመዳ ወላቡ ዩኒቨርስቲ በማኔጅመንት ሲመረቁ ልጅ ከአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ በሀይድሮሊክ ኢንጅነሪንግ ተመርቀዋል፡፡በአርባ ምንጭ ዩኒቨርስቲ የልጃቸዉ ሰቅሎ መቅረት የከነከናቸዉ አባት በመዳወላቡ ዩኒቨርሲቲ በቢዝነስ አድሚንስትሬሽን ሁለተኛ ዲግሪያቸዉን ሲይዙ ልጅም ሁለተኛ ዲግሪዉን በማጠናቀቅ ላይ ይገኛሉ፡፡
በቅርቡ በእንግድነት ወደ ኔዘርላንድ መምጣትዎትንና በፍሪስላንድ ወይም በክሮኒንገን ክልል ዙሪያ ነዋሪ መሆንዎትን ተረድተናል ለእርሰዎና ለቤተሰብዎም የፍሪስላንድ ወይም የክሮኒንገን ማህበረሰብ መልካም አቀባበል እንዳደረጉላችሁና የተመቸ የማረፊያ ስፈራ እንዳገኛችሁም ተስፋ እናደርጋለን፡፡
እንደሚታወቀው የለመዱትን ስፈራ ለቆ ወደሌላ ስፈራ ለውጥ ሲደረግ ብዙ አስቸጋሪ ነገሮች እንደሚገጥሙ ይታመናል አዲስ ባህል፣ ቋንቋ፣ አመጋገብ፣ የተለየ የአየር ጸባይ፣ የተለየ የትምህርት ስርዓት፣ የስራ ዕጥረት፣ የቤተሰብ ናፍቆት፣ ከነዋሪው ማህበረሰብ ጋር በቀላሉ ለመቀላቀል አስቸጋሪነቱን እንረዳለን ፡፡
ሁሉን ነገር በዚህች እጭር መልዕክት መናገር ባይቻልም አንድ ነገር ግን እንገነዘባለን እርስዎና ቤተሰብዎ ያለፉባቸው አሁንም እያለፉባችው ያሏቸው መንገዶች እግዚያብሄር በመልካም እንደሚለውጣቸው፣ እርስዎንም ወደዚህ ስፍራ ሲያመጣዎ እንዳልተሳሳተና አላማ እንዳለው የእግዚያብሄር ቃል ወደ ሮሜ ሰዎች 8:28 ላይ “ እግዚአብሔርንም ለሚወዱት እንደ አሳቡም ለተጠሩት ነገር ሁሉ ለበጎ እንዲደረግ እናውቃለን።” በማለት ያረጋግጣል።
በፍሪስላንድ እና በክሮኒንገን ዙሪያ የምንኖር ወንድሞችና እህቶችም በትንቢተ ኢሳይያስ 55:6 ላይ እንደተጻፈው “ እግዚአብሔር በሚገኝበት ጊዜ ፈልጉት፥ ቀርቦም ሳለ ጥሩት ” እንደሚል ከተለያየ ስፈራ ከክፉ ሃሳብና እቅድ አስመልጦ ከሞትም አትርፎ በዚህ ስፈራ ያስቀመጠን ወገኖች የእግዚአብሄርን ውላታ በማስታወስ ልናመልከው ልናገለግለውና ልንገዛለትና እንደፈቃዱም ልንኖር ህብረት አድርገናል።
ስለሆነም ርኆቦት ወንጌላዊት ቤተክርስትያን እንኩዋን እግዚያብሄር በሰላም ወደዚህ ስፈራ አመጣችሁ እያለች በዚህ በፍሪስላንድ እና በክሮኒንገን ክልል በሚቆዩባቸው ግዚያቶች ውስጥ ከቤተክርስትያን ጋር ከዚህ በታች በተግለጹት የቤተክርስትያን ፕሮግራሞች ላይ በመገኘት ከእኛ ጋር ህብረት እንዲያደርጉ እየጋበዝንዎት እርስዎ በፈቀዱትና ቤተክርስትያን እንድታገለገልዎት በሚጠይቁት ሁሉ እንደ እግዚአብሄር ፈቃድ ከልብ ልናገለግልዎት ዝግጁ መሆናችንን በጌታ ፈቅር እንገልጻለን።
የይርጋ ህግ መሰረታዊ አላማ ተገቢውን ጥረት የሚያደርጉ ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም መብት አስከባሪዎችን መቅጣት ሳይሆን መብታቸውን በተገቢው ጊዜ ለመጠየቅ ጥረት የማያደርጉትን ሰዎች መቅጣት መሆኑ ይታመናል፡፡
የይርጋ ደንብ ተፈጻሚ የሚሆነው ክስ ከቀረበ በኋላ ተከሳሹ የይርጋ መቃወሚያ አንስቶ የተከራከረ ከሆነ ነው፡፡ ከሳሽ ክስ የማቅረብ መብቱ በይርጋ ቀሪ ከሆነ በኋላ ክስ አቅርቦ ተከሳሽ ክሱ በይርጋ ቀሪ መሆኑን በመግለጽ ካልተቃወመ ክሱ ተቀባይነት አግኝቶ መታየት ይቀጥላል፡፡ የጊዜ ገደቡ በማለፉ ብቻ ፍ/ቤት ይርጋውን በራሱ አነሳሽነት አንስቶ ክሱን ውድቅ ሊያደርግ አይችልም፡፡
በመርህ ደረጃ የይርጋ ጥያቄ በተከራካሪዎች ካልተነሳ ፍርድ ቤቱ በራሱ አነሳሽነት ሊያነሳው አይችልም፡፡ የይርጋን ጉዳይ የማንሳት ወይም ያለማንሳት ኃላፊነት ሙሉ በሙሉ የተከሳሽ ወገን ነው፡፡ ይህ አጠቃላይ መሰረተ ሀሳብ ግን ባልተነጣጠለ ኃላፊነት በተከሰሱ ተከሳሾች ላይ ተፈጻሚነት የለውም፡፡ በዚህን ጊዜ በአንደኛው ተከሳሽ የሚነሳ የይርጋ መቃወሚያ ክሱን በይርጋ ቀሪ የሚያደርገው ቢሆን መቃወሚያው በሁሉም ተከሳሾች እንደተነሳ ተቆጥሮ ክሱ ውድቅ መደረግ ይኖርበታል፡፡
የይርጋ ደንብ አንድ ክስ በፍርድ ቤት ቀርቦ በስረነገር እንዳይታይ የሚከለክል ሲሆን የሕሊና ግምት (በ2024 የሰፈረው የመክፈል ግምትን ጨምሮ) በሌላ በኩል የማስረዳት ሸክምን ከአንድ ወገን ወደ ሌላው የማስተላለፍ ውጤት ብቻ ያለው በመሆኑ ከሣሽ ያቀረበውን ክስ ይዘት መርምሮ ውሣኔ መስጠትን የሚከለክል አይደለም፡፡ በፍትሐብሔር ሕጉ ውስጥ የሰፈረውን ይርጋ ተከሣሹ ወገን ካላነሳው ፍርድ ቤቱ በራሱ ሊያነሳ እንደማይችል በፍትሐብሔር ሕግ ቁ.1856 የተጠቀሰ ቢሆንም ይህ ድንጋጌ ተፈጻሚነት የሚኖረው ለይርጋ ድንጋጌዎች እንጂ በሕግ ግምት የማስረዳት ሸክም ከአንድ ተሟጋች ወደ ሌላው በሚዘዋወርባቸው ሁኔታዎች አይደለም፡፡
በመሆኑም ይርጋን (Period of limitation) ከሕግ ግምት (Presumptions) ጋር በማመሳሰል ለይርጋ ተፈፃሚ የሚሆነው ሕግ ለህግ ግምትም ተፈፃሚ መሆን ይገባዋል በማለት የሚቀርብ ክርክር የህጉን መንፈስ፣ ዓላማና ግልጽ ይዘት ያልተከተለ በመሆኑ ተቀባይነት የለውም፡፡
አንድ ሰው የይርጋ ጊዜውን ትቶታል የሚባለው ለዕዳው ምንጭ የሆነውን ግዴታ በማመን አዲስ መተማመኛ ሰነድ የሰጠ እንደሆነ ነው፡፡ ይርጋን መተው ውጤቱ ይርጋን የሚያቋርጥ ሳይሆን አዲስ የይርጋ ጊዜ መቆጠር እንዲጀምር ያደርጋል፡፡
በፍ/ብ/ሕ/ቁ/1852 ድንጋጌ መሠረት ይርጋ በተቋረጠ ጊዜ ከተቋረጠበት ጊዜ ጀምሮ እንደገና አዲስ የይርጋ ዘመን መቁጠር እንደሚጀምር በዚሁ ድንጋጌ በንዑስ ቁጥር /1/ ሥር ተመልክቷል፡፡ ከዚህ ድንጋጌ በግልጽ መረዳት የሚቻለው ይርጋው በተቋረጠ ጊዜ ቀድሞ የነበረው የይርጋ ጊዜ እንደ አዲስ መቁጠር የሚጀምር መሆኑን ነው፡፡
በሕግ ተለይቶ የተወሰነ የይርጋ ጊዜ የመቋረጥ እና ያለመቋረጥ ጉዳይ አከራካሪ ነጥብ ሆኖ ሊነሳ የሚችለው የይርጋውን መቆጠር ያቋርጠዋል የተባለው ምክንያት የተከሰተው የይርጋው ጊዜ ከመሙላቱ በፊት በሆነ ጊዜ እንጂ የይርጋው ጊዜ የሞላ ወይም ያለፈ በሆነ ጊዜ ጭምር አይደለም፡፡
ክሱ የቀረበው መብቱን በሚጠይቀው ባለገንዘብ ባይሆንም ባለዕዳው በባለገንዘቡ ላይ ያቀረበው ክስ በይዘቱ የይርጋ መቃወሚያ ከተነሳበት ክስ ጋር ተያያዥነት ካለው ይርጋውን ያቋርጠዋል፡፡
የማይንቀሳቀስ ንብረት ገዢ ንብረቱን ለመረከብ (የሽያጭ ውሉ እንዲፈጸምለት) ያቀረበው ክስ ከሽያጭ ውሉ ቀን ጀምሮ ሲቆጠር በይርጋ የሚቋረጥ ቢሆንም ሻጭ ቀደም ብሎ የሽያጭ ውሉ እንዲፈርስለት ክስ ካቀረበ በገዢው ላይ ተፈጻሚ የሚሆነውን የይርጋ ጊዜ ያቋርጠዋል፡፡
በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1776 እና በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 1 እና 2 ድንጋጌዎች መሠረት የቤት ሽያጭ ውል ይፈጸምልኝ ክስ ሲቀርብ በሕግ የተደነገገው የይርጋ ሕግ የጊዜ ገደብ አልፏል ወይስ አላለፈም? የሚለውን ነጥብ ለመወሰን በመጀመሪያ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 ድንጋጌ ይዘት መንፈስና ዓላማ እንደዚሁም ድንጋጌው ከፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2875 መሠረታዊ መርህና ስለ ሽያጭ እና ጠቅላላ ውል ከተደነገጉ ድንጋጌዎች ጋር ሊኖረው የሚገባውን ተፈፃሚነት መመርመር ያስፈልጋል፡፡
የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2893 ንዑስ አንቀጽ 3 “ስለሆነም ሻጭ ውሉን እንደውሉ ቃል ለመፈፀም መዘግየቱን ከተረዳበት ጊዜ አንስቶ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ውሉ እንዲፈፀምለት ካልጠየቀ በቀር ገዢው ውሉ በግዴታ እንዲፈፀም የማድረግ መብቱን ያጣል” በማለት ይደነግጋል፡፡ እዚህ ላይ በአማርኛው “መዘግየቱን ከተረዳበት” በሚለውና በእንግሊዘኛው “ascertained” በሚለው ቃል መካከል ልዩነት ያለመሆኑን ለመገንዘብ እንችላለን፡፡ የድንጋጌው መንፈስ ገዥ በአንድ ዓመት ውስጥ ውሉ እንዲፈፀምለት ለፍርድ ቤት ክስ ማቅረብ ያለበት ሻጭ በሽያጭ ውሉ መሠረት ለመፈፀም ፈቃደኛ አለመሆኑን ካረጋገጠበት ጊዜ ጀምሮ እንደሆነ የእንግሊዘኛውን የቃል አጠቃቀም በማየት ለመረዳት ይቻላል፡፡
እዚህ ላይ የሚነሣው ጥያቄ ሻጭ በሽያጭ ውሉ መሠረት ለመፈፀም እንደማይፈልግ ገዥ ያረጋገጠ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ ያለበት ማን ነው? የሚለው ነው፡፡ ለዚህ መሠረታዊ ነጥብ እልባት ለመስጠት ስለውል እና ተዋዋይ ወገኖች በፍትሐብሔር ሕጉ የተቀመጠ የሕግ ግምቶችን ማየት አስፈላጊ ነው፡፡
በሕግ አግባብ የተቋቋሙ ውሎች ባቋቋሟቸው ሰዎች ላይ ሕግ ናቸው በማለት የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1731ንዑስ አንቀጽ 1 የደነገገ ሲሆን ውሎች በተዋዋይ ወገኖች መካከል ሊኖር የሚገባውን የቅንነት የመተማመን ግንኙነት መሠረት በማድረግ በቅን ልቦና ሊተረጎሙ እንደሚገባ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1732 ይደነግጋል፡፡ ከዚህ አንፃር ስናየው ተዋዋይ ወገኖች በተዋዋሉት የውል ቃል መሠት ውሉን የመፈፀም ፍላጎትና ቅን ልቦና ያላቸው መሆኑ የውል ሕግ ግምት የሚወስድበት ጉዳይ በመሆኑ ገዥ ሻጭ በሽያጭ ውሉ በገባው የውል ቃል መሠረት እንደሚፈጽም የተለያዩ የተስፋ ቃሎችን ሲሰጠው የቆየ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ የለበትም፡፡
በተቃራኒው የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 ድንጋጌን ጠቅሶ የሚከራከር ሻጭ ከገዥ ጋር ባደረገው የቤት ሽያጭ ውል መሠረት ለመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ገዥ በማያሻማ ሁኔታ እንዲያውቅ እና እንዲረዳው ያደረገ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ አለበት፡፡ ሻጭ በውሉ መሠረት ለመፈፀም እንደማይፈልግ በእርግጠኝነት ገዥ እንዲያውቅ ካደረገው ከአንድ ዓመት በኋላ የሽያጭ ውሉ በፍርድ ኃይል እንዲፈፀምለት የጠየቀ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ አለበት፡፡ ስለሆነም የማይንቀሣቀስ ንብረት የሸጠ ሰው ሻጭ በሽያጭ ውሉ መሠረት የቤቱን ይዞታና የባለቤትነት ሰነዶች ለገዥ ያላስረከበ ከሆነ ውሉን ለመፈፀም ፈቃደኛ አለመሆኑንና በጽሑፍና በማያሻማ ሁኔታ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1789 ንዑስ አንቀጽ 3 በሚደነግገው አይነት ለገዠ ካሣወቀው ከአንድ ዓመት በኋላ የውል ይፈፀምልኝ ክስ ያቀረበ መሆኑን ማስረዳት ይጠበቅበታል፡፡
ሻጭ በውሉ መሠረት የቤቱን ይዞታና የባለቤትነት ሰነዶች ለገዥ አስተላልፎ ከሆነ ገዥ ሻጭ በውሉ መሠረት ይፈጽማል የሚለውን ዕምነት የሚያጠናክርና ውሉም በከፊል መፈፀም መጀመሩን የሚያሣይ መሆኑን ከፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2875 እና ከፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2274 ድንጋጌዎች ለመረዳት ይቻላል፡፡ ሰለሆነም ሻጭ የቤቱን ባለሀብትነት ለገዥ ለማስተላለፍ እንደማይፈልግና የቤቱን ይዞታ ሻጭ በመልቀቅ እንዲያስረክበው የከፈለውንም ገንዘብ ገዥ እንዲወስድ በማያሻማ ሁኔታ የፍትብሔር ሕግ ቁጥር 1789 ንዑስ አንቀጽ 3 በሚደነግገው አይነት ለገዥ ያሣወቀ መሆኑን ማስረዳት ይጠበቅበታል፡፡
ሻጭ የቤቱን ሰነዶች ለገዥ አስተላልፎ የቤቱን ይዞታ ይዞ በሚገኝበት ጊዜ የቤቱን ሰነዶች ሻጭ እንዲመልስለት የከፈለውን ገንዘብ እንዲወስድ በማያሻማ ሁኔታና የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1789 ንዑስ አንቀጽ 3 በሚደነግገው አይነት ለገዥ ያሣወቀ መሆኑን ማስረዳት የሚጠበቅበት ሲሆን ከላይ ከተጠቀሱት ሁኔታዎች በአማራጭ ሻጭ ውሉ እንዲፈርስለት ወይም እንዲሰርዝለት በፍርድ ቤት ክስ አቅርቦ በውሉ መሠረት የመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ገዥ እንዲረዳው ከተደረገ ከአንድ ዓመት በኋላ የውል ይፈፀምልኝ ክስ ገዥ ያቀረበ መሆኑን ወይም በሕግ እውቅና ላለው የሽምግልና ተቋም ሻጭና ገዥ በነበራቸው ድርድር ሻጭ ውሉን ለመፈፀም እንደማይፈልግ ገዢ እንዲረዳው ከተደረገ ከአንድ ዓመት በኋላ ክሱን ያቀረበው መሆኑን የማስረዳት ግዴታ አለበት፡፡ በአጠቃላይ ሻጭ በገባው የሽያጭ ውል ቃል መሠረት ለመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን በማያሻማ ሁኔታ ለገዥ ካሣወቀውና ገዥም ይህንኑ ከተረዳና ካረጋገጠ ከአንድ ዓመት በኋላ የውል ይፈፀምልኝ ክስ ገዥ ያቀረበ መሆኑን የማስረዳት ግዴታ አለበት፡፡
ሻጭ በውሉ መሠረት ለመፈፀም የማይፈልግ መሆኑን ገዥ ያረጋገጠ መሆኑን ገዥ ውሉ እንዲፈፀምለት ማስጠንቀቂያ መስጠቱንና ማስጠንቀቂያ ከሰጠ በኋላ ሻጭ በውሉ መሠረት አለመፈፀሙን በማየት ብቻ ለማረጋገጥ አይችልም፡፡ ሻጭ ገዥ ማስጠንቀቂያ ከሰጠው በኋላም ቢሆን የተለያዩ ችግሮችን እያነሣ በመካከላቸው ያለውን የመተማመንና የቅን ልቦና ግንኙነት ተጠቅሞ ከአንድ ዓመት በላይ ውሉን ሣይፈፅም የሚቆይበት አጋጣሚ ይኖራል፡፡
ስለዚህ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 ይርጋ ተፈፃሚነት የሚኖረው ገዥ ለሻጭ ማስጠንቀቂያ የሰጠበትን ቀን መነሻ በማድረግና ጊዜውን በማስላት ሣይሆን ሻጭ በውሉ መሠረት የመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን በማያሻማ ሁኔታ ገዥ እንዲያውቀው ያደረገበትን ቀን መነሻ በማድረግ መሆን ይገባዋል፡፡
በሁለተኛ ደረጃ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 የተደነገገው የይርጋ ጊዜ ተፈፃሚነት የሚኖረው በሻጭና በገዥ መካከል የተደረገው ውል የማይፈፀምበት የመጨረሻ ቀን በጥብቅ የተወሰነ ከሆነ በውሉ የተወሰነ የጊዜ ገደብ ካለፈ ከአንድ ዓመት በኋላ ገዥ የውል ይፈፀምልኝ ክስ ማቅረቡን በማስረዳት እንደሆነ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2875 መሠረታዊ መርህና የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 ድንጋጌዎች ከፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2331ንዑስ አንቀጽ 1 እና 2 ድንጋጌዎች ጋር አጣምሮ በማየት ለመረዳት ይቻላል፡፡
በሶስተኛ ደረጃ የሚነሣው ጥያቄ በዚህ ጉዳይ ተጠቃሽና ተፈፃሚ መሆን ያለበት የይርጋ ሕግ ድንጋጌ የትኛው ነው? የሚለው ነው፡፡ ሻጭ በውሉ መሠረት የመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ለገዥ በማያሻማ ሁኔታ ያሣወቀ መሆኑን ባላስረዳበት ሁኔታ ወይም የሽያጭ ውሉ የሚፈፀምበትን ጥብቅ የጊዜ ገደብ ባልተገለፀበት ሁኔታ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 የተደነገገው የአንድ ዓመት የይርጋ የጊዜ ገደብ ተፈፃሚነት የለውም፡፡ በልዩ የሕግ ድንጋጌ የተቀመጠዉ የይርጋ ጊዜ ገደብ ተፈፃሚነት በማይኖረው ጊዜ ወይም በልዩ ሁኔታ የተደነገገ የይርጋ የጊዜ ገደብ ከሌለ ውል ይፈፀምልኝ በሚል መነሻ የሚቀርቡ ክርክሮች ላይ ተፈፃሚት ያለው የይርጋ ሕግ ድንጋጌ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1845እንደሆነ ይህንን ድንጋጌ ይዘት በመመርመር ለመረዳት ይቻላል፡፡
ሻጭ የውል ይፍረስልኝ ክስ ለፍርድ ቤት ማቅረቡ ውሉን ለመፈፀም ፍላጎት የሌለው መሆኑን ለገዢ በማያሻማ መንገድ ከማሣወቅ ያለፈ ምክንያትና ውጤት ያለው ተግባር ነው፡፡ ሻጭ ውሉ እንዲፈርስ ሲጠይቅ ውሉ ሕጋዊ በሆነ መንገድ ለማቋቋም የማያስችሉ ጉድለቶች ያሉበት በሁለቱ ተዋዋይ ወገኖች እንደ ሕግ ሆኖ ሊገዙበት የማይገባ መሆኑን የሚያሣዩ የውሉን ሕልውና ጥያቄ ውስጥ የሚያስገባና የውል ሕጋዊነት በፍርድ ቤት ተመርምሮ ፈራሽ እንዲባል ወይም እንዲሠረዝ የሚቀርብ ነው፡፡ የውሉ ሕጋዊነትና ሕልውና ጥያቄ ተነስቶበት በፍርድ ቤት በሚመረመርበት ጊዜ ሂደት ገዢ ውሉ ሕጋዊ መሆኑን ከማሣየትና ከማስረዳት አልፎ ውሉ በግዳጅ እንዲፈጽምለት የመጠየቅ ግዴታ አይኖርበትም፡፡
ከዚህ አንፃር ውሉ በፍርድ ቤት ፈራሽ እንዲሆን ወይም እንዲሰረዝለት በውሉ የሚገደድበት ሁኔታ ይቋረጣል፡፡ በሌላ በኩል በክርክሩ ከተረታ ገዢ ሕጋዊ ተፈፃሚነትና አስገዳጅነት ባለው ውሉ ንብረቱን የገዛ መሆኑ ከሻጭ ጋር ባደረገው የውል ሰነድ ብቻ ሣይሆን በፍርድ ቤት ውሣኔ የተረጋገጠለት የፍርድ ባለመብት ይሆናል፡፡ ስለሆነም ገዢ ፍርድ ቤቱ ሕጋዊነቱንና አስገዳጅነቱን መርምሮ በፍርድ ያረጋገጠውን ውል እንዲፈጽምለት ሻጭን የመጠየቅ መብቱ በፍርድ ከተረጋገጠበት ጊዜ ጀምሮ በፍትሐብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 384/ሀ/ በተደነገገው አስር ዓመት ጊዜ ውስጥ እንጂ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀጽ 3 በተደነገገው የአንድ ዓመት የጊዜ ገደብ የሚገደብ አይደለም፡፡ ስለዚህ የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2892 ንዑስ አንቀስ 3 የተቀመጠው የጊዜ ገደብ በዚህ ጉዳይ አግባብነት የለውም፡፡
ጉዳዩ በሌለበት ታይቶ ውሳኔ የተሰጠበት ወገን ውሳኔው እንዲነሳለት በፍ/ስ/ስ/ህ/ቁ. 78/1/ መሰረት በአንድ ወር ውስጥ የሚያቀርበው ጥያቄ የአንድ ወር ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው ውሳኔ መሰጠቱን ከተረዳበት ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ሆኖም የመጀመሪያው ቀን ለይርጋው ጊዜ መቆጠር መነሻ አይሆንም፡፡
በወራሾች መካከል ውርስ እንዲጣራ አቤቱታ መቅረብ ያለበት በሶስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ሲሆን ይህም ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው አንደኛው ወራሽ የውርሱን ንብረት በእጁ ካደረገበት እንጂ ስመ ሀብቱን በስሙ ካዞረበት ጊዜ ጀምሮ አይደለም፡፡
ይዞታን አስመልክቶ ከሚነሳ የሁከት ይወገድልኝ አቤቱታ ጋር በተያያዘ ተፈፃሚ የሚሆነው የይርጋ ጊዜ መቆጠር ያለበት አቤቱታ አቅራቢው የይዞታ መብቱን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ከሚመለከተው አካል ካገኘበት ቀን ጀምሮ እንጂ አቤቱታ የቀረበበት ድርጊት መፈፀም ከጀመረበት ዕለት አይደለም፡፡
ዘፍጥረት ዘፀአት ዘሌዋውያን ዘኁልቁ ዘዳግም ኢያሱ መሳፍንት ሩት 1 ሳሙኤል 2 ሳሙኤል 1 ነገሥት 2 ነገሥት 1 ዜና መዋዕል 2 ዜና መዋዕል ዕዝራ ነህምያ አስቴር ኢዮብ መዝሙር ምሳሌ መክብብ መኃልየ መኃልይ ኢሳይያስ ኤርምያስ ሰቆቃወ ኤርምያስ ሕዝቅኤል ዳንኤል ሆሴዕ ኢዩኤል አሞጽ አብድዩ ዮናስ ሚክያስ ናሆም ዕንባቆም ሶፎንያስ ሐጌ ዘካርያስ ሚልክያስ ማቴዎስ ማርቆስ ሉቃስ ዮሐንስ የሐዋርያት ሥራ ሮም 1 ቆሮንቶስ 2 ቆሮንቶስ ገላትያ ኤፌሶን ፊልጵስዩስ ቆላስይስ 1 ተሰሎንቄ 2 ተሰሎንቄ 1 ጢሞቴዎስ 2 ጢሞቴዎስ ቲቶ ፊልሞና ዕብራውያን ያዕቆብ 1 ጴጥሮስ 2 ጴጥሮስ 1 ዮሐንስ 2 ዮሐንስ 3 ዮሐንስ ይሁዳ ራእይ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36
36 ከዚያም የምድሪቱ ሕዝብ የኢዮስያስን ልጅ ኢዮዓካዝን+ በአባቱ ምትክ በኢየሩሳሌም አነገሡት።+ 2 ኢዮዓካዝ በነገሠ ጊዜ ዕድሜው 23 ዓመት ነበር፤ በኢየሩሳሌምም ሆኖ ለሦስት ወር ገዛ። 3 ይሁን እንጂ የግብፅ ንጉሥ በኢየሩሳሌም ካለው ዙፋኑ አወረደው፤ በምድሪቱም ላይ 100 የብር ታላንትና* አንድ የወርቅ ታላንት ቅጣት ጣለ።+ 4 በተጨማሪም የግብፁ ንጉሥ ኒካዑ+ የኢዮዓካዝን ወንድም ኤልያቄምን በይሁዳና በኢየሩሳሌም ላይ አነገሠው፤ ስሙንም ቀይሮ ኢዮዓቄም አለው፤ ወንድሙን ኢዮዓካዝን ግን ወደ ግብፅ ወሰደው።+ 5 ኢዮዓቄም+ በነገሠ ጊዜ ዕድሜው 25 ዓመት ነበር፤ በኢየሩሳሌምም ሆኖ ለ11 ዓመት ገዛ። እሱም በአምላኩ በይሖዋ ፊት መጥፎ የሆነውን ነገር አደረገ።+ 6 የባቢሎን ንጉሥ ናቡከደነጾር+ ከመዳብ በተሠሩ ሁለት የእግር ብረቶች አስሮ ወደ ባቢሎን ለመውሰድ በእሱ ላይ ዘመተ።+ 7 ናቡከደነጾርም በይሖዋ ቤት ያሉ የተወሰኑ ዕቃዎችን ወደ ባቢሎን ወስዶ በባቢሎን በሚገኘው ቤተ መንግሥቱ አስቀመጣቸው።+ 8 የቀረው የኢዮአቄም ታሪክ፣ የፈጸማቸው አስጸያፊ ነገሮችና በእሱ ላይ የተገኘበት መጥፎ ነገር በእስራኤልና በይሁዳ ነገሥታት መጽሐፍ ተጽፈዋል፤ በእሱም ምትክ ልጁ ዮአኪን ነገሠ።+ 9 ዮአኪን+ በነገሠ ጊዜ ዕድሜው 18 ዓመት ነበር፤ በኢየሩሳሌምም ሆኖ ለሦስት ወር ከአሥር ቀን ገዛ፤ እሱም በይሖዋ ፊት መጥፎ የሆነውን ነገር አደረገ።+ 10 በዓመቱ መጀመሪያ* ላይ ንጉሥ ናቡከደነጾር አገልጋዮቹን ልኮ በይሖዋ ቤት ካሉት ውድ ዕቃዎች+ ጋር ወደ ባቢሎን አመጣው።+ የአባቱን ወንድም ሴዴቅያስንም በይሁዳና በኢየሩሳሌም ላይ አነገሠው።+ 11 ሴዴቅያስ+ በነገሠ ጊዜ ዕድሜው 21 ዓመት ነበር፤ በኢየሩሳሌምም ሆኖ ለ11 ዓመት ገዛ።+ 12 በአምላኩ በይሖዋ ፊት መጥፎ የሆነውን ነገር አደረገ። በይሖዋ ትእዛዝ በተናገረው በነቢዩ ኤርምያስ ፊት ራሱን ዝቅ አላደረገም።+ 13 ደግሞም በአምላክ ስም ባስማለው በንጉሥ ናቡከደነጾር ላይ ዓመፀ፤+ ግትር ሆነ፤* ልቡንም አጠነከረ፤ ወደ እስራኤል አምላክ ወደ ይሖዋ ለመመለስ አሻፈረኝ አለ። 14 ዋነኞቹ ካህናት ሁሉና ሕዝቡ፣ ብሔራት የሚፈጽሟቸውን አስጸያፊ ነገሮች በማድረግ እጅግ ከፍተኛ ክህደት ፈጸሙ፤ ይሖዋ በኢየሩሳሌም የቀደሰውንም ቤት አረከሱ።+ 15 የአባቶቻቸው አምላክ ይሖዋ ለሕዝቡና ለማደሪያው ስፍራ ስለራራ መልእክተኞቹን እየላከ በተደጋጋሚ ያስጠነቅቃቸው ነበር። 16 እነሱ ግን የይሖዋ ቁጣ በሕዝቡ ላይ እስኪነድና+ ፈውስ እስከማይገኝላቸው ድረስ በእውነተኛው አምላክ መልእክተኞች ላይ ያላግጡ፣+ ቃሉን ይንቁና+ በነቢያቱ ላይ ያፌዙ+ ነበር። 17 ስለዚህ የከለዳውያንን+ ንጉሥ አመጣባቸው፤ እሱም ወጣቶቻቸውን በቤተ መቅደሳቸው+ ውስጥ በሰይፍ ገደለ፤+ ለወጣቱም ሆነ ለድንግሊቱ፣ ለሽማግሌውም ሆነ ለአቅመ ደካማው አልራራም።+ አምላክ ሁሉንም በእጁ አሳልፎ ሰጠው።+ 18 በእውነተኛው አምላክ ቤት የነበሩትን ትላልቅም ሆኑ ትናንሽ ዕቃዎች በሙሉ፣ የይሖዋን ቤት ውድ ሀብት እንዲሁም የንጉሡንና የመኳንንቱን ውድ ሀብት ሁሉ ወደ ባቢሎን አጋዘ።+ 19 የእውነተኛውን አምላክ ቤት አቃጠለ፤+ የኢየሩሳሌምን ቅጥር አፈረሰ፤+ የማይደፈሩ ማማዎቿን ሁሉ በእሳት አቃጠለ፤ እንዲሁም ውድ የሆኑትን ዕቃዎች በሙሉ አወደመ።+ 20 ከሰይፍ የተረፉትንም ሁሉ ማርኮ ወደ ባቢሎን ወሰዳቸው፤+ እነሱም የፋርስ መንግሥት* መግዛት እስከጀመረበት ጊዜ ድረስ+ የእሱና የወንዶች ልጆቹ አገልጋዮች ሆኑ፤+ 21 ይህም የሆነው ይሖዋ በኤርምያስ በኩል የተናገረው ቃል ይፈጸም ዘንድ፣+ ምድሪቱ የሰንበት ዕዳዋን እስክትከፍል ድረስ ነው።+ ፈራርሳ በቆየችባቸው ጊዜያት ሁሉ፣ 70 ዓመት እስኪፈጸም ድረስ ሰንበትን አከበረች።+ 22 በኤርምያስ በኩል የተነገረው የይሖዋ ቃል ይፈጸም ዘንድ+ የፋርስ ንጉሥ ቂሮስ+ በነገሠ በመጀመሪያው ዓመት የሚከተለውን አዋጅ በመላ ግዛቱ እንዲያውጅ ይሖዋ የፋርሱን ንጉሥ የቂሮስን መንፈስ አነሳሳ፤ እሱም ይህ በጽሑፍ እንዲሰፍር አደረገ፦+ 23 “የፋርስ ንጉሥ ቂሮስ እንዲህ ይላል፦ ‘የሰማይ አምላክ ይሖዋ የምድርን መንግሥታት ሁሉ ሰጥቶኛል፤+ በይሁዳ በምትገኘው በኢየሩሳሌምም ቤት እንድሠራለት አዞኛል።+ ከእሱ ሕዝብ መካከል የሆነ አብሯችሁ የሚኖር ማንኛውም ሰው አምላኩ ይሖዋ ከእሱ ጋር ይሁን፤ እሱም ወደዚያ ይውጣ።’”+
ኣብ ዋና ከተማ ካርቱም ሱዳን ዝርከቡ ማቻር ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብረት ክልዓል ምፅውዖም እታ ሃገር ናብ ሕድ ሕድ ኲናት ክትምልስ ትኽእል እያ ዝብል ስግኣት ፈጢሩ’ሎ።
ነቲ ምስ ምርመራ-ጥዕና፡ ክንክን-ሕማም ወይ ሕክምናዊ ኣተሓሕዛ፡ ዘጋጥመካ መጕዳእቲ - ዋላኳ እቲ ጕድኣት ብመን ከም ዝተፈጸመ ክረጋገጽ እንተ ዘይተኻእለ፤ ካሕሳ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ምኽንያት መጕዳእቲ፤ ብጕድለት መሳርሒ-ሕክምና፡ ብግጉይ-መነጸርታ ወይ ብግጉይ ትእዛዝ-መድሃኒት፡ ብዘጋጠመካ ገለ ዓይነት ረኽሲ ወይ ሓደጋ፤ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ገለ እዋናት፡ ሓደጋታትን ምትሕልላኻትን ክትውግዶም ኣይክኣልን እዩ። ኣብዚ ኩነታት ’ዚ ግን፤ ካሕሳ ክትረክብ ኣይትኽእልን ኢኻ። ብዝተኣዘዘልካ ቅኑዕ መድሃኒት ንዘጋጥም ጐድናዊ ሳዕቤናት ወይ ብናይ ገዛእ ርእስኻ ባክተርያታት ንዘጋጥመካ ረኽሲ ‘ውን ከምኡ እዩ።
እቲ መጕዳእትኻ፡ ቅድሚ 2015 ዘጋጠመ ምስ ዚኸውን፤ እቲ መጕዳእቲ ውን ርኡይ ምስ ዚኸውንን፤ ምስ ሕክምናዊ-ኣተሓሕዛ ውን ዝተእሳሰረ ምስ ዚኸውን፤ ኣብ ውሽጢ ሰለሰት ዓመት ዘሎ ጊዜ፡ ምልክታ ክተቕርብ ይግበኣካ።
ነቶም ኣብ 2015 ወይ ብድሕሪኡ ዝሰዓቡ መጕዳእቲታት ግን፤ ኣብ ውሽጢ 10 ዓመታት ምልክታ ክተቕርብ ይግባእ። ብብሕቶም ዚሰርሑ ግላውያን ዶክቶራትን፤ ሓካይም-ስኒን ድማ፤ ኣብ ግላውያን ናይ ውሕስነት ኩባንያታት፤ ናይ ገዛእ ርእሶም ውሕስነት ኣሎዎም እዩ። ኣበየነይቲ ትካል ውሑሳት ምዃኖም፤ ሓበሬታ ክህቡ ድማ፡ ግዴታ ኣሎዎም እዩ።
የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች መርጃ ድርጅት (UNHCR) በካኩማ የስድተኞች መጠለያ የሚገኙ ኢትዮጵያውያንን በፈቃደኝነት እንደሚመልስ አስታወቀ። የድርጅቱ የኬንያ...
አውራከፕት ና ኔከስ (አይርላንድኛ፦ Auraicept na n-Éces «የጠቢባን መመሪያ») በአይርላንድ ሥነ ጽሑፍ ጥንታዊ የሆነ መጽሐፍ ነው። የተቀነባበረው ከ650 እስከ 1050 ዓም ያሕል ይሆናል።
ከዚያ በኋላ ያለው ተጨማሪ መረጃ በ1050 ዓም አካባቢ እንደ ተጻፈ ይመስላል። አራቱ ጽሑፎች ከመጨረሻ እስከ ፊተኛው ድረስ ሲገኙ፣ የፈርኼርትነ፣ አመርጊንና ፌኒየስ ክፍሎች በውነት እንደዚያ ጥንታዊ እንደ ሆኑ አይታሥብም።
«በፌኒየስና በያር ማክ ኔማና በጋይደል ማክ ኤጠር ዘንድ የዚህ መጽሐፍ መጀመርያ ይህ ነው። እነዚህ ሰዎቹ ናቸው፤ ይህም ዘመኑ ነው፣ የእስራኤል ልጆች ከግብጽ የወጡበት ዘመን ነው። በዳክያ ተሠራ፣ ሌሎች ግን በሰናዖር ሜዳ እንደ ነበር ይላሉ። የሚጻፍበት ምክንያት፣ በሙሴ ከተሰጠና ከርሱ ጋር በኻይ ኻይንብሬጣኽ ከታወቀ በኋላ፣ እንደ መመሪያቸው እንዲመረጥላቸው በፌኒየስና በያርና በጋይደል ማክ ኤጠር ታላቅ ትምህርት ቤት ስለ ተጠየቀ ነው።»
ከዚህ በኋላ «ዋና ፊደላት» - የዕብራይስጥ ፊደል፣ የግሪክ አልፋቤት፣ የላቲን አልፋቤትና ኦጋም ጽሕፈት ይገልጻል (የእብራይስጥና የግሪክ ፊደሎች በትክክል ግን አያሳይም።) ከዚያ ጽሑፉ ስለ ጋይልክኛ ድምጾች፣ ክፍለ ቃላትና ቃላት ወዘተ. አንዳንድ ነጥቦች ያቀርባል። በነዚህም ውስጥ አንዳንድ ጥቅሶች ትኩረት ስበዋል። ስለ ባቢሎን ግንብ እንዲህ ያስተምራል፦
«የግንቡ እርግጥኛ ቁጥሮች ፭ ናቸው፦ 72 ብሔረሠቦች፣ ከነርሱ ጋር 72 አማካሪዎች፣ የተከፈሉባቸው 72 ልሳናት፣ እነዚያን ልሳናት ለመማር ከፌኒየስ ጋር የመጡት 72 ተማሪዎች፣ የግንቡም ቁመት 72 እርምጃዎች ነበር።»
«ግንቡ የተሠራው በ፯ አለቆች ሥር ነበር፦ ኤቦር ወልደ ሳላ፣ የግሪኮች ወላጅ ግሬጉስ ወልደ ጋሜር፣ የላቲኖች ወላጅ ላቲኑስ ወልደ ፋውኑስ፣ የስኮቶች ወላጅ ሪፋት ስኮት፣ ናምሩድ ወልደ ኩሽ ወልደ ካም ወልደ ኖኅ፣ እና ፋሌክ ወልደ ራግው ወልደ አርፋክስድ ወልደ ሴም።»
ሰባት አለቆች ነበሩ ካለ ቀጥሎ ስድስቱን ብቻ መዘርዘሩ የሚገርም ነው። ሌላ እጅ በጽሑፉ ውስጥ እንዳመለከተ፣ ላቲኑስ ወልደ ፋውኑስ በትሮያ ጦርነት ዘመን እንደ ኖረ ስለ ተባለ፤ በባቢሎን ግንብ ዘመን ነበር ማለቱ ትክክለኛ መረጃ አይመስልም። ከዚያ በቀር የፋሌክ ትውልድ ልክ አይደለም፤ እርሱ በኦሪት ዘፍጥረት መሠረት የራግው አባትና የኤቦር ልጅ ነበር። እንዲሁም አፈ ታሪካዊ ሰው ፌኒየስ ፋርሳ ወይም በሙሴ ዘመን ወይም በባቢሎን ግንብ ዘመን እንደ ኖረ ለማለት ጽሁፉ ከራሱ ጋር አይስማማም።
በዚሁ ክፍል ውስጥ ከሚሌሲያን በፊት በአይርላንድ ስለ ነበሩት ቋንቋዎች ናሙና ያቀርባል፤ እርሱ (ተባዕት)፣ እርሷ እና እርሱ (ግዑዝ) በጋይሊክኛ «እሤ፣ እሢ፣ እሠድ» ሲሆን በፊር ቦልግ ቋንቋ «ዊንዲዩስ፣ ዊንድሲ፣ ኦንዳር» እና በቱአጣ ዴ ዳናን ቋንቋ «ሞድ፣ ቶድ፣ ትራይጥ» እንደ ነበር ይመሰክራል። ይህ ሚሌሲያን ወደ አይርላንድ ከገቡ በኋላ ስለ ታወቀላቸው፣ የፌኒየስ ቃል እንደ ተቆጠረ አይሆንም። ነገር ግን ስለ «ሞድ፣ ቶድ፣ ትራይጥ» ብዙ አይነት ልዩ ልዩ ተጨማሪ ነጥቦች ይሰጣል፤ እነዚህም በጠቅላላ ብዙ ዓውደ ምንባብ አይሰጡም።
«በአመርጊን ግሉንጌል ዘንድ የመመሪያው መጀመርያ ይህ ነው። የዚህ መጽሐፍ ቦታ፣ ቶኹር እንቨር ሞር በሂ ኤነኽግላይስ ኩዓላን ምድር ነው፤ ዘመኑም የሚሌሲየስ ልጆች ዘመን፣ ሰውዬው አመርጊን ግሉንጌል ወልደ ሚሌሲየስ። የተሠራበት ምክንያት፣ የሚሌሲየስ ልጆች ስለ ጠየቁት ነው።
ይህን ቋንቋ ማን ፈጠረ፣ የቱ ጋ ተፈጠረ፣ መቼስ ተፈጠረ? ይህ ከባድ አይደለም። ፌኒየስ በናምሩድ ግንብ ፈጠረው፣ ይህም ከግንቡ በየአቅጣቻው ከተበተኑት ፲ ዓመታት በኋላ ነበር። ወደዚያው ምድር የሄደው ሰው ሁሉ አንዱን ቋንቋ ይናገር ነበር እንጂ ሰው ሁሉ አንድ ዘር አልነበሩም፤ ለምሳሌ የፌኒየስ ተማሪ ካይ ካይንብሬጣኽ፣ ከትምህርት ቤቱ 72 ተማሪዎች አንዱ። እርሱ በልደት ዕብራዊ ነበር፣ ወደ ግብጽም ተላከ። ፌኒየስም በዚያ በግንቡ ቀረ፣ በዚያም ኖረ፣ ትምህርት ቤቱ ከውጭ አገር ካመጡዋቸው ብዙ ልሳናት አንድ ምርጥ ቋንቋ እንዲመርጥላቸው ጠየቁት፤ ቋንቋቸው ለሌሎች ሳይሆን ለራሳቸው ብቻ እንዲሆን፣ ወይም እንደገና ከነርሱ ጋር ለሚማሩት ሁሉ። ያንጊዜ ቋንቋቸው ከብዙ ልሳናት ተመረጠላቸው፣ ከነርሱም ለአንዱ ሰው ተሠየመ፣ እንግዲህ ስሙ በዚሁ ቋንቋ ላይ ነው። ያው ሰው ጋይደል ማክ አንግን ነበር፤ ጋይድል ወይም ጋይሎች ከርሱ ናቸው፣ ከጋይደል ማክ አንግን ማክ ግሉንፊንድ ማክ ላምፊንድ ማክ አግኖማይን ግሪካዊው። ይህ ጋይደል ማክ አንግን ማለት ጋይድል ማክ ኤጠር ነው፤ አባቱ ሁለት ስሞች አንግንና ኤጠር ነበሩትና።»
«የፈኼርትነ መጽሐፍ መጀመርያ። የዚህ መጽሐፍ ቦታ፣ ኤማይን ማኻ። በኮንኾባር ማክ ነሣ ዘመን። ሰውዬው፣ ፈርኼርትነ ባለ ቅኔው። የተሠራበት ምክንያት ድካምና ያልሠለጠኑ ሰዎች ወደ ዕውቀት ለማምጣት ነው። »
ከዚያ በኋላ የጋይሊክኛ ቃላትና ስዋሰው ከሮማይስጥ ቃላትና ስዋሰው እንዴት እንደ ተሻሉ ለማስረዳት ይሞክራል። በዚህ መካከል አንድ ግጥም ስለ ፌኒየስ ፋርሳ ሚስት በላት እንደ ምሳሌ ይሠጣል፦
«እንግዲህ ለፊደል አስፈላጊ የሆነው መነሻው ከ፩፣ ፈጠራ ከ፪፣ ማኖሩ በ፫፣ ማረጋገጡ ከ፬ ጋር፣ በኅብረት መታሠሩ ከ፭ ጋር፣ ማጉለሉ ከ፮፣ አከፋፈሉ ከ፯፣ አገዛዙ ከ፰ ጋር፣ መከሠቱ በ፱፣ መሠረቱ በ፲። ፩ዱ በላይ እሱም ፌኒየስ ፋርሳይድ ነው፤ ፪ቱ ከርሱ ጋር ማክ ኤጠር፤ ፫ኛው ማክ አንግን፤ ፬ኛው ካይ፤ ፭ኛው አመርጊን ማክ ናዕንደ ማክ ነኑዋል፤ ፮ኛው ፈርኼርትነ፤ ፯ኛው ተማሪው፤ ፰ኛው ከንፋላድ፤ ፱ኛው ተማሪው፤ ፲ኛው መሠረቱ በአንድ እሱም ትሬፎካል።»
ጥያቄ፦ ጋይደል በየቱ አገር ተወለደ? ከባድ አይደለም፤ በግብጽ ነበር። የትኛው ሥፍራ? ከባድ አይደለም፤ በኡካ ሜዳ በግብጽ ደቡብ-ምዕራብ ክፍል ነበር። ከትምህርት ቤቱ ማን ወደዚያ ሄደ? ከባድ አይደለም፤ ጋይደል ማክ ኤጠር ማክ ቶዕ ማክ ባራኻም፣ የእስኩቴስ ግሪካዊ። ...
ጥያቄ፦ ከ72ቱ ልሳናት የቱ በፌኒየስ መጀመርያ ታተመ? ከባድ አይደለም፤ አይርላንድኛ፣ እርሱ ከትምህርት ቤቱ ተመረጠ፣ ከልጅነቱ የታደገበት፣ ከትምህርቱ ቤቱ አዲሱ ነበርና፣ ከልሳናትም ሁሉ የሚግባባ በመሆኑ ምክንያት፣ እሱም መጀመርያው ከግንቡ የመጣ ነበር። ፌኒየስ ከእስኩቴስ ሳይመጣ ዕብራይስጥ፣ ግሪክኛና ሮማይስጥ ነበሩት፤ እና በግንቡ እነዚህን መመሥረት አልነበረበትም፤ ስለዚህም ምክንያት ነው መጀመርያ የታተመው።...
ጥያቄ፦ የጋይሊክኛ ቦታ፣ ጊዜ፣ ሰውና ምክንያት ምንድናቸው? ከባድ አይደለም፤ ቦታው፣ የባቢሎን ግንብ፣ በዚያው መጀመርያ ተፈጠረና። ጊዜው የአዳም ልጆች ግንቡን የሠሩበት ጊዜ ነው። ሰውዬው፣ ሳኻብ ማክ ሮኸምሁርኮስ እና ጋይደል ማክ እጠር ማክ ቶዕ ማክ ባራኻም፣ የ እስኩቴስ ግሪካዊ። ምክንያቱ ምንድነው? ከባድ አይደለም፤ የናምሩድ ግንብ መሥራቱ ነው። ሌሎች እንደሚሉ፣ ምክንያቱ ጋይደል ወደ ተወለደበት አገር ሄዶ እሱ መጀመርያ በጽላትና በድንጋይ ላይ «ካልካኔንሲስ» በተባለው ቦታ ስለ ጻፈው ነው። ጋይደል በዚያ ጋይሊክኛ ጻፈ። ...
«በዚያው፣ በናምሩድ ግንብ መሥራት የሆነው። ያው ናምሩድ በጊዜው ከአዳም ዘር ጀግናው ነበር፤ ናምሩድ ወልደ ኩሽ ወልደ ካም ወልደ ኖኅ። ያንጊዜ እስከ ኒኑስ ወልደ ቤሉስ ድረስ በዓለም ላይ ንጉሥ አልነበረም፤ እስከዚያ ድረስ አለቆችና አማካሪዎች ብቻ ነበሩ። እንግዲህ ግንቡ በተሠራበት ወቅት በዓለሙ 72 አማካሪዎች ነበሩ። ከ72ቱም አንዱ ናምሩድ ነበረ። ኃይለኛ ሰው ነበር፣ በማደን ዝነኛ፣ ማለት ለአጋዘንና ለጥንቸል ማደን፤ ደግሞ ዐሣማና አዕዋፍን ማጥመድ። እንደዚህ የሰዎች ብዛት ይከተሉትና በሥራዊት በዛ፤ በዚህም ከአማካሪ ሃይለኛ ሆነ። እንዲህ እነዚያ 72 አማካሪዎች በአንዱ ዕቅድ ግንቡን እንዲሠሩ ያዋሀዳቸው እሱ ሆነ፤ ከአባቱ ወንድም ልጅ ልጅ፣ ማለት ከአያቱ ወንድ ልጅ ልጅ ልጅ፣ ከፋሌቅ ወልደ ራግው ወልደ አርፋክስድ ወልደ ሴም ጋር። እርሱም እስከዚያ ድረስ ከ72ቱ አማካሪዎች አንዱ ነበር። ስለዚህ ፋሌቅ አንዱ አማካሪና የሁላቸው ወላጅ እንደ ሆነ ይላሉ። እዚህ አንድ ጥያቀ፣ ግንቡ የተሠራባቸው 72ቱ አማካሪዎች ስሞች ሲሆን፣ ጽሑፎቹ ግን ከነርሱ ከተገነኑ ከ17 ሰዎች በቀር አይዘርዝሩዋቸውም፤ እነርሱም ፋሌቅ፣ ናምሩድ፣ ኤቦር፣ ላቲኑስ፣ ሪፋት ስኮት፣ ናብጎዶን፣ አሦር፣ ኢባጥ፣ ሎንግባርዱስ፣ ቦድቡስ፣ ብሪቱስ፣ ጌርማኑስ፣ ጋራጥ፣ ስኪቲዩስ፣ ጎቲዩስ፣ ባርዳኒዩስና ሳርዳይን ናቸው። ያም ሆነ ይህ ከማየ አይኅ በኋላ መጀመርያው ንጉሥ እንደ ተፈጥሮ ናምሩድ ሆነ። መጀመርያው ንጉሥ እንደ ጥበቡ ያው ፋሌቅ ነበረ። እንደ ሥልጣኑ ግን፣ ኒኑስ ወልደ ቤል ወልደ ፕሎስክ ወልደ ፕሉሊሪስ ወልደ አጎሞሊስ ወልደ ፍሮኖሲስ ወልደ ጊትሊስ ወልደ ቲራስ ወልደ አሦር ወልደ ሴም ወልደ ኖኅ ነበረ። ... እግዚአብሔርም አደናግራቸው፣ አንዱ «ድንጋይ አምጣልኝ» ሲል ሌላው እንጨት ያምጣው ነበር፤ ማለት ሬንጁ የተሠራበት ዕንጨትና ድንጋይ ሲጠያይቁ ነበር። ከነዚህ ድርጊቶች ትንሽ በኋላ መምኅራን ከእስኩቴስ መጥተው በግንቡ ላይ የነበሩትን ብዙ ልሳናት ለመማር ፈለጉ፤ የአዳም ልጆች ብዙ ልሳናት ከተበተኑበትና ከተፈጠሩበት ቦታ በዚያ በፍጹምነት እንደሚቅሩ ስለ መሠላቸው ነበር። ስለዚህ ወደ ሰናዖር ሜዳ ወደ ግንቡ ቦታ፣ ወደ ኡክና ሜዳ ወደ ዶራም ሜዳ በሰናዖር ሜዳ ስሜን- ምዕራብ በኩል ሄዱ፣ የግንቡ ሥፍራ ልዩ ስያሜ ነበር። የመምህራን ቁጥር 75 ነበር፤ አንዱ ለየቋንቋና ሦስት ጠቢባን፣ አንዱ ጠቢብ ለያንዳንዱ ከሦስት ዋና ዋና ልሳናት፣ ማለት ዕብራይስጥ፣ ግሪክና ላቲን። 74 ልሳናት፣ እያንዳንዱ ቋንቋ፣ ከዚያ ተበተኑ።
ፌኒየስ ፋርሳይድ የአለቆቻቸው ስም ነበር፤ እሱም ከስሜኑ ከእስኩቴስ እንኳ ሳይመጣ በዋና ዋና ልሳናት ጠቢብ ነበር። የእኒዚህ ሦስት ልሳናት ብልጫ የተነሣ በነርሱ ከተጻፉት ጽሑፎች ብዛት ነው፤ ከልሳናትም ሁሉ ስለ ተደባለቁ ነው፤ ወይም እንደገና በመስቀሉ ሳንቃ ላይ ከነርሱ ፫ ስለ ተጻፈው ጽሑፍ ይሆናል። ፌኒዩስ በግንቡ ለቋንቋ ፍጹምነትን ስላላገነ፤ ትምህርት ቤቱንና ደቀ ማዛሙርቱን ወደ ውጭ አገር ወደ ምድር ከተሞችና ግዛቶች በየበኩሉ ቋንቋዎቹን እንዲማሩ በተናቸው፤ እንዲህ ሰባት ልሳናት እየተማሩ ፌኒየስ በምግብም በልብስም ያሳደጋቸው ነበር። ፌኒየስም በግንቡ ቀረ፣ እዚያም ተማሪዎቹ ከየአቅጣቻው እስከመጡለት ድረስ ኖረ፤ በዚያም ዘመን ላይ የዓለምን ዘሮች በግንቡ ያስተምራቸው ነበር። እንግዲህ በመጽሐፉ ይዘት ፌኒየስ እራሱ በዚያ በግንቡ እንደ ቀረና በዚያ ኖረ ብሏል። ለሎች ጸሐፊዎች እንደሚሉ፣ ግሪኮች ከያዋን ወልደ ያፌት ወልደ ኖኅ ልጆች ተነሥተው ፌኒየስም ከነርሱ ተነሥቶ ሲሆን በግንቡ መሥራት ከነርሱ ማንም አልነበረም። ...
ጥያቄ፦ የፌኒየስ ትውልድ ምንድነው? ከባድ አይደለም። ፋርሳይድ ወልደ ባዓጥ ወልደ ማጎግ ወልደ ያፌት ወልደ ኖኅ። ወይም፣ ፌኒየስ ፋርሳይድ፣ ወልደ ዮጋን ወልደ ግሉንፊንድ ወልደ ላምፊንድ ወልደ ኤጠር ወልደ አግኖማይን ወልደ ቶዕ ወልደ ቦንብ ወልደ ሰምህ ወልደ ማር ወልደ ኤጠኽት ወልደ አውርጠኽት ወልደ አቦድ ወልደ አዎይ ወልደ አራ ወልደ ያራ ወልደ ኤስሩ ወልደ ስሩ ወልደ ቦዓጥ ወልደ ሪፋት ወልደ ጋሜር ወልደ ያፌት ወልደ ኖኅ። በተረፈ ፌኒየስ እስኩቴሳዊ ነው፤ እስከርሱም ድረስ የእስከቴስና የጎጦች ትውልዶች ደረሱ። ሁላቸውም ከኖኅ ዘር ነበሩ። ግንቡ መቸም ሳይሠራ በዓለም ውስጥ የነበረው ቋንቋ ዕብራይስጥ ነው፤ እርሱም ከዕለተ ደይን በኋላ የሚሆነው ነው፤ አንዳንድም የሰማይ ልጆች ቋንቋ እንደ ሆነ ይል ነበር።... ፌኒየስ ፋርሳይድ ማክ እውገኒየስ፣ ያር ማክ ነማ እና ጋይደል ማክ ኤጤር እነኚህን ልሳናት የመረጡት ሦስት ጠቢባን ናቸው፤ በዮቴናም ወይም አቴና ከተማ ተፈጠሩ።»
ከዚህ ቀጥሎ 72ቱን ልሳናት የተናገሩትን 72 ብሔረሠቦች ይዘርዝራል። እነዚህ ስሞች ግን የተገኙ ከብሉይ ኪዳን ሳይሆን ከባለ ቅኔው ሉክረጥ ሞኩ ኺያራ ግጥም ነው፤ እሱም የወሰዳቸው ከኢሲዶር ዘሰቪላ መጽሐፍ ኤቲሞሎጊያይ ሲሆን በቀድሞ የሮሜ መንግሥት ክፍላገሮችና ሌላ መናርያዎች ዝርዝር ነው። ከነዚህ 25 የተላቁት መሪዎች ስሞቻቸውን ለኦጋም 25 ፊደላት የሰጡ ናቸው፣ እነርሱም፦ ባቤል፣ ሎጥ፣ ፈርዖን፣ ሳልያጥ፣ ናብጋዶን (ናቡከደነጾር)፣ ሄሮድ፣ ዳዊት፣ ታላሞን፣ ካይ ካልያፕ፣ ሙይርያጥ፣ ጎትሊ፣ ጋሜር፣ ስትሩ፣ ሮቤል፣ አኻብ፣ ኦይሰ፣ ኡሪጥ፣ ኤሡ፣ ያቂም፣ እጥሮቅዮስ፣ ዊሜሊኮስ፣ ዩዶንዮስ፣ አፍሪም እና ኦርዲኔስ እንደ ተባሉ ይላል። ሆኖም «ሌሎች አልፋቤት በአካያ፣ የኦጋምም ፊደላት በአመርጊን ማክ ሚሌሲዩስ በአይርላንድ እንደ ተፈጠሩ ይላሉ።»
የዩናይትድ ስቴትሱ ቦይንግ ኩባንያ ኢትዮጵያ እና ኢንዶኔዥያ ውስጥ ለደረሱት የበርካታ ሰው ህይወት የጠፋባቸው አውሮፕላን አደጋዎች ለተጎዱ ሰዎች እና ማኅበረሰቦች መርጃ የሚውል አንድ መቶ ሚሊዮን ዶላር መመደቡን ከአንድ ሳምንት በፊት አስታውቋል።
በኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላኑ አደጋ ሰለባዎች ቤተሰቦችና የበረራ ቁጥር ኢቲ 302 ቦይንግ 737 ማክስ ኤይት የወደቀበት አካባቢ አርሶ አደሮች ግን፣ ስለገንዘቡ ምንም የሰማነው ነገር የለም ማለታቸው ሮይተርስ ዘግቧል።
ገንዘቡን የመደበው በአደጋዎቹ ሰለባዎች ቤተሰቦች በተመሰረቱት ክሶች ምክንያት አለመሆኑን ያስታወቀው ቦይንግ፣ ገንዘቡን ለሀገሮቹ መንግሥታት አትራፊ ላልሆኑ ድርጅቶች እንደሚያስረክብ መግለፁን ዘገባው አመልክቷል።
የኢትዮጵያ አየር መንገዱ አውሮፕላን የወደቀበት ስፍራ አካባቢ፣ አርሶ አደሮች መሬታችን የአውሮፕላኑ ስብርባሪ የተበተነበት በመሆኑና በመታጠሩ፣ ሌላ ቦታ ሄደን ለመከራየት አቅም የለንም ብለዋል፡፡
ካብ 29 ታኅሣሥ ክሳዕ 5 ጥር ዘሎ ጊዜ ኾይኑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብኅቱም ድንግልና ተፀኒሱ፡ ብኅቱም ድንግልና ከም እተወልደ ብሰፊሑ ይንገር። ከምኡ’ውን ምስጋና መላእኽት፡ ሓጐስ ጓሶትን አምኃ ሰብአ ሰገልን ዝገልጹ ንባባት ይንበቡ።
ይሠርቅ ኮከብ እምያዕቆብ። ወየአትት ኃጢአተ እምእስራኤል። ወአነሂ በኵርየ እሬስዮ። ልዑል ውእቱ እምነገሥት ምድር። ወ፡ ወይከውን ምስማከ ለኵሉ ምድር። ወ፡ ውስተ አርእስተ አድባር። ወ፡ ዮምሰ በሰማያት ይትፌሥሑ ሠራዊተ መላእክት። ወአነሂ በኵርየ እሬስዮ። ወአነሂ በኵርየ እሬስዮ።
የሥራው ፍጥነት የ 5 mm / s ከፍተኛ የሥራ ፍጥነት መሆኑን ይታወቃል, እና የፍጥነት ወደፊት እና የመሽመጥ ፍጥነት የስራው ፍጥነቱ 8-10 ጊዜ ነው. ይሄ ከ40-50 ሚሜ / ሰ ነው.
ለታክሲዎች የህትመት ወኪል 1. ኢ.ኮ. 2. የበለጠ ጥሩ የመታጠብ ችሎታ እንዲኖረው 5% በ inks እና በተቀላቀለ መጨመር ይችላል ፡፡ 3. ከሌሎች የምርት ስያሜዎች ጋር መጠቀም ይቻላል ፡፡
ሚኒሊክ አደረሰው ከሚባለው ይልቅ በ27 ዓመታት ሕወሓት በኦሮሞ ሕዝብ ላይ በኦነግ ሥም የተገደሉት የኦሮሞ ወጣቶች ቤት ይቁጠረው የኦሮሞ ሪሶርስ የተቦጠቦጠው በሕወሓት ዘመን ነው
እንዲያውም የጠፉበት ምክንያት ዕምነታቸውና ዘራቸውን የበለጠ አጠናክረው በዓለም ኃያል ሁነው ዘልቁ እንጅ ዕምነታችን እና ዘራችን ነው ለዚህ የዳረገን ብለው ከማንነታቸው አላፈገፈጉም
ወደኛው ወደ ራሳችን ስንመጣ ደግሞ ከገዳያችን ከጠላታችን የተዋስነውን ልምድ ከሕወሓት ውድቀት በኇላ ያነውን በትግርኛ ከነበረው ወደ አማረኛ ብቻ በመቀየር ጥላቻ ማግለልን እንደ ትግል ስልት ያደረገ የአማራ ብሔርተኝነት በሚል ሽፋን እየተሠራ ያለው ነገር አሳዛኝ ተስፋ አስቆራጭ ከአንድ የክፉ ታሪክ አዟሪት ወደ ሌላ እርስ በርስ የወንድማማች ጦርንት የሚከት ነገር እያየሁ ነው
ሕወሓት ለትግራይ ሕዝብ ልዐለና እንዲሁም ነፃ ላወጣ እያለ ነበር ነገር ለትግራይ ሕዝብ ያመጣለት ነገር ጥላቻን ነው የትግራይ ሕዝብ በሕወሓት ምክንያት ከሌላው ወገኑ ጋር አብሮ እንዳይቆም አድርጎታል
በሕግ ከለላ ሥር ታሰረዋል የተባሉት የትግራይ ተወላጅ ባልሆኑት በብዛት የአማራ እና የኦሮሞ ታሳሪዎች ላይ ግድግዳ ግፉ ይባሉ ነበር በመጨረሻም እኛ ትግሬዎች እንደዚህ ግድግዳ ነን የምታመጡት ነገር የለም ይባሉ ነበር የትናት ትዝታ ነው
በተቃራኒው በተለየይ በጎንደር የምናውቀው ከተከዜ ማዶ ለሚመጡት የትግራይ ሰዊች ከቤቱ አሳድሮ አግር አጥቦ ከመኝታው ለቆ አስተኝቶ ሲሀፀዱመ ስንቅ ሰጥቶ በፍቅር የሚቀበል ነበር
በሕወሓት ዘመን ያን የመሰለው ውለታ ተረስቶ ከተከዜ ማዶ የሰለጠኑ ሚሊሻዎች በሕወሓት እየተላኩ በሌሊት ወገንን ከየቤቱ እየታፈኑ ደበዛቸው ጠፍቶ የቀሩ አያሌ የሰሜን ጎንደር ሕቦች እንዳሉ ይታወቃል
እሴቶች በዘር ብልታቸው በማህፀናቸው ባዕድ ነገር መጨመር እስከወንድ ብልት ማንኮላሽትና ኩላሊትና ስስ አካላትን በድብደባ ምክንያት እንዲመረቅዝ እና ጤናቸው እንዲታወክ በማድረግ በድብዱባ ብዛት ሕይታቸው እንዳያልፍ ሰው ሰራሽ ድህነት ብዙኃን የአማራ ገበሬ በረሀብ እንዲያልቅ
ዘሩን እንዳይተካ አማራ የመውለድ ፀጋውን በመንፈግ በዘመቻ መልክ አማራ እሴቶች ተገደው የአምክን መርፌ እንዲወጉና ጤናቸውም እንዲታወክ የጤን ኤክስቴንሽን በሚባል ሽፋን ካድሬን በአማራው ሕዝብ በማሠማራት የሚችሉትን ያክል ስልታዊ የዘር ማጥፋት ተፈፅሟል
ከዚህ ባሻገር ደግሞ አማራ ጠላት ነው ተብሎ በትምህርት ካሬኩለም መመሪያ ወጥቶ በኢትዮጵያ ምድር አማራ ተቀባይነት እንዳይኖረው ተደርጎ አማራ ብዙ መከራ ከመቀበልም በላይ እንደዶሮ አንገት በመቅላት እንዲገደል ሕወሓት ይሄን አድርጏል አሁንም በየአካባቢው የሚፈፀሙት አረመኔያዊ ግድያ በቡራዩም ጭምር ያየነው የሕወሓት የእጅ ሥራ ነው
በዘረኞች ይህ ሁሉ መከራ የተፈፀመበት ሕዝብ ከጠላቱ ከመለስ ዜናዊ ልምድ በመቅሰም ሳይቀነስ ሳይጨመር በማንነቴ እየተባለ እንደቀልድ የተጀመረ ጨዋታ ዛሬ ላይ በአማራው ሕዝብ ያነኑን የሕወሓት ሌጌሲ ለመጫን ልክ በሕወሓት ዘመን የነበረው ጥላቻ እኔ ብቻ ልወቅልህ የሚሉ ስለምን እንደሚታገሉ ማነን እንደሚታገሉ በውል ማስረዳት የማይችሉ ታላቁን የአማራ ሕዝብ በማደናገር ላይ ናቸው
Next Next post: ዝክረ ሰማዕት !!!!!!!!!!!!!!!! ሳሙኤል አወቀ ስለ ኢትዮጵያ አንድነት ሲባል ለ27 ዓመታት የተገድሉት የተፈናቀሉት ሥፍር ቁጥር የለውም አንድነቱ በዘር ፖለቲካ ሂሳብ ሲወጋ ነው የኖረው አሁንም ለውጥ አለ እየተባለ ለአንድነቱ ኃይል አድሪስ እንዳይኖረው ተደርጓል በኢትዮጵያ Play
“የኢትዮጵያና የኤርትራ ሕዝብ አልተጣሉም። በህወሃትና በሻዕቢያ ስምምነት ሕዝብ ተገነጠለ። ስምምነታቸው መጠራጠር ላይ ሲደርስ ተጣሉ። ስለዚህ የእርቅ ሃሳቡን በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል ማድረግ አግባብ አይሆንም” በማለት የዚህ እርቅ ወሬ ከተሰማ ጀምሮ በርካታ አስተያየት እየተሰጠ ነው። ያልተጣካን ሕዝብ ለማስታረቅ መሞከር ለሃይማኖት መሪዎችም ቢሆን አይመጥናቸውም ሲሉ የሚወቅሱ አሉ።
በተለይ የኢትዮጵያ የሃይማኖት አባቶች ድንበር ተሻግረው የእርቅ ስራ ከሚጀምሩ በቅድሚያ እዚያው አፍንጫቸው ስር የሚከናወነውንና ኢትዮጵያን አደጋ ላይ የጣላትን ጉዳይ ቢሸመግሉ የተሻለ እንደሆነ በተደጋጋሚ አስተያየት እየተሰጠ ነው። በኢትዮጵያ እስር ቤት ጠቦ ሳለ፣ በርካቶች እየትገደሉ፣ የዘርና የጎሳ ቀውስ ወደ ከፋ አደጋ እያጋለበ ባለበት፣ በመቶ ሺህ የሚቆተሩ ዜጎች፣ ህጻናት፣ አዛውንት፣ እናቶችና አባቶች ተፈናቅለው ሜዳ በወደቁበት ሁኔታ፣ የዘር ጭፍጨፋ በገሃድ እየተስተዋለ…. የሃይማኖት አባቶች ድንበር ተሻግረው እርቅ ለማካሄድ ፈቃድ አጣን ማለታቸው አሳዛኝም እንደሆነ በሶሻል ሚዲያዎች ክርክር በተደጋጋሚ የሚሰማ ጉዳይ ነው።
” ሁለቱን አገሮች ማስታረቅ ክፋት ባይኖረውም ፤ ቅድሚያ አገር ውስጥ ያለው ያሳስባል” የሚሉ ክፍሎች ” እርቁ ራሱ በማንና በማን መካከል የሚለውና ለምን አሁን እንዲጣደፍ ተፈለገ? ሲሉ ኤርትራ እንድትገነጠል ሲሯሯጥ የነበረው ኽርማን ክሆን ሻእቢያንና ህወሃትን ለማስማማት ፖለቲካዊ እውቀና የተሰጠው ዘመቻ ላይ መሆኑንን የሚያውቁ ይጠይቃሉ። ለሁሉም ህወሃት አሁን የገጠመውን የፖለቲካ ቀውስ መፍታት ካልቻለ ከሻቢያ ጋር ሰላም መፍጠር ብቸና አማራጩ ስለመሆኑ ክርክር የሌለው ሃቅ ነው። ለሁሉም ሪፖርተር ከዚህ በታች ያለውን ዘግቧል።
ኢትዮጵያና ኤርትራን ለማደራደር የተነሳው የምሥራቅ አፍሪካ የካቶሊክ ጳጳሳት ጉባዔዎች ማኅበር (አሜሰያ) /Association of Member Episcopal Conferences in Eastern Africa (AMECEA)/፣ ፕሬዚዳንትና የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፌል ኤርትራ እንዳይገቡ ታገዱ፡፡
የካርዲናሉ የቅርብ ሰዎች ባለፈው ሳምንት ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ እሳቸው የሚመሩትና የምሥራቅ አፍሪካ አገሮች ጳጳሳትና የማኅበሩ አባላት ወደ ኤርትራ በማቅናት በሁለቱ አገሮች መካከል ዕርቅ ለማውረድ ጥያቄ ቢያቀርቡም፣ ኤርትራ ኢትዮጵያዊውን ሊቀ ጳጳሱ ወደ አገሯ እንዳይገቡ ከልክላለች፡፡ የአሥራ አንድ አገሮች ጳጳሳትና ተወካዮች ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ግን ፈቅዳለች፡፡
ካርዲናሉ የተከለከሉበት ምክንያት የኢትዮጵያ ዜግነት ስላላቸው ብቻ እንደሆነ ታውቋል፡፡ ቀሪዎቹ ጳጳሳትና የማኅበሩ አባላት ኤርትራ መሄዳቸውንና የማሸማገል ሥራቸውን መጀመራቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡
የማኅበሩ ዋና መቀመጫ ኬንያ ውስጥ ሲሆን፣ ኤርትራ ምንም እንኳ ኢትዮጵያዊውን ካርዲናል እንዳይገቡ ብትከለክልም፣ የክፍለ አህጉራዊው የአሜሲያ ፕሬዚዳንት እንደ መሆናቸውና በሁለቱ አገሮች መካከል ዕርቅ እንዲፈጠር ካላቸው ጉጉት የተነሳ ጥረታቸውን አያቆሙም በማለት የካርዲናሉ የቅርብ ሰዎች ተናግረዋል፡፡
ዘጠኙ የማኅበሩ አባል አገሮች ኢትዮጵያ፣ ኤርትራ፣ ኬንያ፣ ማላዊ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሱዳን፣ ታንዛኒያ፣ ኡጋንዳና ዛምቢያ ሲሆኑ ጂቡቲና ሶማሊያ የኅብረቱ ተባባሪ አባላት ናቸው፡፡
የማኅበሩ ዋና ዓላማ ከቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊና ማኅበራዊ አገልግሎት በተጨማሪ በአፍሪካ በተለይም በምሥራቅ አፍሪካ አገሮች መካከል ዘላቂ ሰላም እንዲኖርና አገሮች እርስ በርስ በመረዳዳትና በመደጋገፍ፣ በሰላም የሚኖሩበትን መንገድ ማመቻቸት እንደሆነ ታውቋል፡፡ ማኅበሩ በኢትዮጵያና ኤርትራ መንግሥታት መካከል ለረዥም ዓመታት የቆየውን ልዩነት ለመፍታት ጥረት እያደረገ ቢሆንም፣ በአሁኑ ወቅት ግን ዓላማውን ሰፋ በማድረግ ትኩረቱን በምሥራቅ አፍሪካ አገሮች ሰላም ላይ ያተኮረ ሥራ እንደሚያከናውን ተጠቁሟል፡፡
የማኅበሩ አባላትም በሁለቱ አገሮች መካከል ያለውን ችግር ለመፍታት ከዚህ በፊት አንድ ጊዜ ወደ ኤርትራ እንደሄዱና ተስፋ ሰጪ ነገሮች እንደተገኙ ምንጮች ጠቁመዋል፡፡
ኤርትራ ሄደው የነበሩ የማኅበሩ አባላትም ከመንግሥት ኃላፊዎችና ከሃይማኖት አባቶች ጋር ሰፊ ውይይት በማድረግ መመለሳቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ በቅርቡ በኬንያ በሚካሄደው የክፍለ አህጉሩ የጳጳሳት ጉባዔ ላይ ከኤርትራና ከኢትዮጵያ መንግሥት የተወከሉ ኃላፊዎች እንዲሳተፉ ጥሪ እንደሚደረግ ታውቋል፡፡
‹‹የኢትዮጵያ መንግሥት በዚህ የሰላም ድርድር ሁሌም በሩ ክፍት እንደሆነ አረጋግጧል፤›› ያሉት አንድ የካርዲናሉ የቅርብ ሰው፣ በኤርትራ በኩል ያለው ጉዳይም ተስፋ የሚሰጥ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ወደፊት በሚደረገው ጉዞም የኤርትራ መንግሥት ካርዲናሉን እንዳይከለክል ሌሎች የማኅበሩ አባላትና ጳጳሳት የማግባባት ሥራዎችን እያከናወኑ መሆናቸውን ጠቁመዋል፡፡
የኤርትራ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ከኢትዮጵያ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ተለይታ ራሷን ከቻለችበት ከጥር 2007 ዓ.ም. በፊት ለ24 ዓመታት ትመራ የነበረው በኢትዮጵያና ኤርትራ ጳጳሳት ጉባዔ ፕሬዚዳንት ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፌል እንደነበር ይታወሳል፡፡
ኢትዮጵያና ኤርትራ በ1990 ዓ.ም. በድንበር ይገባኛል ጥያቄ ወደ ጦርነት ከገቡ በኋላ ሰላምም ሆነ ጦርነት በሌለበት ሁኔታ ውስጥ እንደሚኖሩ ይታወቃል፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥት ከኤርትራ ጋር ለመደራደር ዝግጁ መሆኑን በተደጋጋሚ ጊዜ ሲገልጽ ቢሰማም፣ በኤርትራ በኩል እስካሁን ምላሽ እንደሌለ መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
‹‹እንግልቱና ድካሙ ስለበዛብኝና አቅሜም እየተሟጠጠ ስለመጣ፣ የተከበረውን ፍርድ ቤት የምጠይቀው የተፋጠነ ውሳኔ እንዲሰጠኝ ብቻ ነው፤›› ‹‹እንግልቱና ድካሙ ስለበዛብኝና አቅሜም እየተሟጠጠ ስለመጣ፣...
ማጣሪያ 14 ካራት ወርቅ 24 ካራት ወርቅ የሕፃን አምባር አምባር የኬብል አገናኝ ክቡር የኩባ ዘይቤ ኩብ Zirconia አልማዝ ቁረጥ Figaro figaro ሰንሰለት ባዶ ወጥቷል ID መታወቂያ አምባር ክብደቱ ቀላል ሎብስተር መቆለፊያ ወንዶች ሚሚ ኩባ ኩባያ ክብ ምንጭ የፀደይ ቀለበት መቆለፊያ ነብር-ዓይን ባለሶስት ቀለም ወርቅ ባለሶስት ጎን ሁለት-ጎልድ ወርቅ Unisex ነጭ ነጭ ወርቅ ነጭ ድንጋይ ሴቶች ቢጫ ቢጫ ወርቅ
ማግና ካርታ በ1207 ዓ.ም. የእንግሊዙ ንጉስ ጆን (ዮሐንስ) የተቀበለው የመብት ቻርተር ሰነድ ነው። ሰነዱ ለመጀመሪያ ጊዜ የረቀቀው በካንተርበሪ ሊቀ ጳጳስ ሲሆን ዋና ዓላማውም በተጠላው ንጉስ እና በአማጺ መኳንንቱ መካከል ሰላም ለማውረድ ነበር። የቤተክርስቲያንን መብት እንዲጠበቅ፣ የመኳንንቱን ያለህግ መታሰር እንዲከልከል፣ ፍትህ ሳይጓተት በፍጥነት እንዲገኝ፣ ለንጉሱ የሚደርገው ክፍያ ገደብ እንዲኖረው የሚያዘው ይህ ቻርተር በ25 መኳንንት ምክር ቤት እንዲተገበር ያዛል።
ማግና ካርታ፣ የንጉሱ ሥልጣን ከህግ በታች እንደሆነ እና ነጻ ሰዎች ያላቸውን መብት በማጽደቁ፣ በእንግሊዝና በኋላም በአሜሪካ አገሮች ለተገኘው ግለሰባዊ ነጻነት መሰረት የጣለ ሰነድ ነው።
25 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 16 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ታኅሣሥ 15 ቀን ላይ ነው።
በርካታ ምንጮች ልዩ ሀይሉ ከኦነግ ሸኔዎች ጋር ውጊያ ለመግጠም ፍላጎት እንደሌለው፣ በውስጥ የመረጃ ልውውጥ ሁሉ የሚያደርጉ እንዳሉ ነው የጠቆሙት። https://youtu.be/pbFP6UNVzW…
የጁሙዓ ሶላት ለአቅመ አዳም በደረሰ፣በአእምሮው ጤናማ የሆነ፣ነዋሪ በሆነና ሶላቱን የሚያስተው ሸሪዓዊ ምክንያት በሌለው በያንዳንዱ ሙስሊም ወንድ ላይ ነፍሰ ወከፍ ግዴታ (ፈርዱል ዐይን) ነው፡፡ ለዚህ ማስረጀው፡-
2 - ነቢዩም ﷺ እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹ሰዎች የጁሙዓ ሶላቶችን ከመተው ይታቀቡ ! አለበለዚ አላህ ልቦቻቸው ላይ በእርግጥ (ጥመትን) ያትምባቸዋል፡፡ ከዚያም በእርግጥ ከዘንጊዎቹ ይሆናሉ፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ]
በሴት፣በትንሽ ልጅ፣በመንገደኛና ሶላቱ ላይ መገኘት ችግር በሚፈጥርበት የታመመ ሰው ላይ ግዴታ አይሆንም፡፡ እነኚህ ከሌሎች ጋር ተገኝተው ቢሰግዱ ሶላቱ ትክክለኛና ዙህርን የሚተካ ሲሆን ካልተገኙ ግን ዙህር ይሰግዳሉ፡፡
ዕለተ ጁሙዓ ከሳምንቱ ቀናት ሁሉ በላጩ ነው፡ ሌሎች ሕዝቦች ካጡት በኋላ አላህ ለዚህ ኡመት ለይቶ የሰጣቸው ልዩ ቀን ነው፡፡ የቀኑን ትሩፋት አስመልክቶ ብዙ ሐዲሶች የተላለፉ ሲሆን ከነዚህም የሚለከተሉትን እናገኛለን ፡-
1 - ነቢዩ ﷺ ፡- ‹‹ጸሐይ የወጣችበት በላጩ ቀን ጁሙዓ ነው፤ኣደም በዚህ ቀን ተፈጠረ፣በዚሁ ወደ ጀነት ገባ፤በዚሁም ከዚያ እንዲወጣ ተደረገ፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ] ብለዋል፡፡
2 - ከአቡ ሁረይራ (ረዐ) በተላለፈው መሰረት ነቢዩ ﷺ ፡- ‹‹ገላውን ታጥቦ ወደ ጁሙዓ (መስገጃ) የመጣ፣የተጻፈለትን ያህል ሰግዶ ኹጥባው እስኪያበቃ ድረስ ጸጥ ብሎ ያዳመጠና ከዚያ ከኢማሙ ጋር የሰገደ ሰው፣በዚህና በቀጣዩ ጁሙዓ መካከል ያለው ከተጨማሪ ሦስት ቀናት ጋር (መለስተኛ ኃጢአቱ) ይታበስለታል፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ] ብለዋል፡፡
3 - ከአቡ ሁረይራ (ረዐ) በተላለፈው መሰረት የአላህ መልእክተኛ ﷺ ፡- ‹‹ከከባዳዎቹ ኃጢአቶች ከራቁ አምስቱ እለታዊ ሶላቶች፣አንዱ ጁሙዓ እስከ ቀጣዩ ጁሙዓና ከረመዷን እስከ ረመዷን በመካከላቸው ለሚፈጸሙ (መለስተኛ ኃጢአቶች) ማበሻዎች ናቸው፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ] ብለዋል፡፡
4 - ከሑዘይፋ ብን አልየማን (ረዐ) በተላለፈው መሰረት የአላህ መልእክተኛ ﷺ ፡- ‹‹አላህ ከኛ በፊት የነበሩትን ሕዝቦች ጁሙዓን ሰውሮባቸዋል፤ለአይሁድ ዕለተ ቅዳሜን ለክርስቲያኖች ደግሞ እሑድ ቀን አደረገ፡፡ አላህ እኛን አምጥቶ ለዕለተ ጁሙዓ መራንና ጁሙዓ ቅዳሜና እሑድ አደረገ፡፡ አንደዚሁ ሁሉ ቂያማ ቀን እነሱ ለኛ ተከታይ ናቸው፡፡ ከዱንያ ሰዎች እኛ የመጨረሻዎቹ ኡመት ስንሆን ከፍጡራን ሁሉ በፊት የሚፈረድላቸው የመጀመሪያዎቹ ኡመት ነን፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ] ብለዋል፡፡
5 - ከኑዕማን ብን በሺር (ረዐ) በተላለፈው መሰረት የአላህ መልእክተኛ ﷺ ፡- ‹‹የአላህ መልእክተኛ ﷺ በሁለቱ ዒድና በጁሙዓ ‹‹ሰብቢሕ እስመ ረብቢከል አዕላ›› እና ‹‹ሀል አታከ ሐዲሡል ጋሽየህ›› (ቁርኣን ምዕ 87 እና 88) ይቀሩ ነበር፡ ዒድና ጁሙዓ አንድ ቀን ላይ ከዋሉ በሁለቱ ሶላቶችም ይቀሯቸው ነበር፡፡›› [በሙስለም የተዘገበ] ብለዋል፡፡
6 - የጁሙዓ ቀን ከቀናት ሁሉ በላጭ ሲሆን ኣደም የተፈጠረበትና ወደ መሬት እንዲወርድ የተደረገበት፣ጸጸቱ ተቀባይነት ያገኘበት፣የሞተበትና ቂያማም (ትንሳኤ) የሚከሰትበት ቀን ነው፡፡
ከሰውና ከአጋነንት በስተቀር በጁሙዓ ቀን ከንጋት ጀምሮ ጸሐይ እስከ ወጣች ድረስ (ቂያማ እንዳይሆን) በመፍራት በስጋት የሚያዳምጥ ቢሆን እንጅ አንድም ተንቀሳሽ እንስሳ የለም፡፡
አንድ ሙስሊም የአላህ ባሪያ ከርሱ ጋር ተገጣጥሞ፣ሶላት እየሰገደ ጉዳዩ እንዲፈጸምለት አላህን ለምኖ ሳያገኝ የማይቀርበት ሰዓትም አለበት፡፡ ከዕብ ‹‹በዓመት አንድ ቀን ነው?›› ሲሉ አይደለም በያንዳንዱ ጁሙዓ ነው እንጂ አሉ፡፡
ከዕብ ተውራትን አነበቡና ነቢዩ ﷺ እውነት ተናግረዋል አሉ፡፡ ከዚያ ዐብዱላህ ብን ሰላምን አግኝቼ ከከዕብ ጋር ስለነበረኝ ቆይታ ነገርኳቸው፡፡ ሰዓቱ መች እንደሆነ አውቃለሁ አሉኝ፡፡ ይንገሩኝ አልኳቸው፡፡ የጁሙዓ ቀን የመጨረሻው ሰዓት ነው አሉኝ፡፡
እንዴት የመጨረሻው ሰዓት ይሆናል የአላህ መልእክተኛ ﷺ ‹‹ከርሱ ጋር ተገጣጥሞ፣ሶላት እየሰገደ ጉዳዩ እንዲፈጸምለት አላህን ለምኖ ሳያገኝ የማይቀርበት ሰዓትም አለበት፡፡›› አላሉም ወይ? በዚህ የመጨረሻ ሰዓት ደግሞ ሶላት አይሰገድም አልኳቸው፡፡ የአላህ መልእክተኛ ﷺ ሶላት ለመጠበቅ የተቀመጠ ሰው እስኪ ሰግደው ድረስ ሶላት ላይ ነው አላሉምን? ሲሉኝ ብለዋል አልኳቸውና ያ ማለት ነው አሉኝ፡፡› [በአቡ ዳዉድ የተዘገበ] ብለዋል፡፡
7 - ከቀኖቻችሁ ሁሉ በላጩ የጁሙዓ ቀን ነውና በዚያ ቀን በኔ ላይ ሶላት ማውረድን አብዙ፣ሶላታችሁ ለኔ ይቀርባልና ሲሉ የአላህ መልእክተኛ ሆይ! እርስዎ ትቢያ ከሆኑ በኋላ እንዴት ይቀርብልዎታል? ተብለው ተጠየቁ፡፡ እሳቸውም ፡- ‹‹አላህ የነቢያትን ገላ እንዳትበላ በመሬት ላይ እርም አድርጎባታል፡፡›› [በአቡ ዳዉድ የተዘገበ] አሉ፡፡
3 - እስቲጣን ፡- ቋሚ በሆነ የመኖሪያ አካባቢ ሆኖ ክረምትም በጋም ለቀው በማይሄዱበት የተከተመ መኖሪያ መንደር መሆን፡፡ ከቦታ ቦታ በሚንቀሳቀሱና በድንኳን በሚኖሩ አርብቶ አደሮች ላይ ግዴታ አይሆንም፡፡ ከሰገዱት ግን ትክክለኛ ነው፡፡
የጁሙዓ ሶላት የሚሰገደው ሁለት ረክዓ ሲሆን በቅራኣ ድምጽ ከፍ ይደረግበታል፡፡ በመጀመሪያው ረክዓ ከፋቲሓ በኋላ ሱረት አልጁሙዓን በሁለተኛው ደግሞ ሱረት አልሙናፍቁን መቅራት፣ ወይም በአንደኛው አልአዕላን በሁለተኛው አልጋሽያን [በሙስለም የተዘገበ] መቅራት ሱንና ነው፡፡
ሁለቱ ኹጥባዎች ዋጅብ ሲሆኑ ለጁሙዓው ትክክለኛነትም አንዱ ሸርጥ ናቸው፡፡ ከሰጋጆቹ አብላጫው የዐረብኛን ቋንቋን የሚሰሙና በአጠቃላይ መልኩ የሚረዱት ከሆነ በዐረብኛ ቋንቋ ይደረጋሉ፡ ይህም የዐረብኛ ቋንቋን እንዲማሩ ለማበረታታትና የነቢዩን ﷺ ፈለግ ከመቃረን ለመራቅ ነው፡ አብዛኞቹ ሰጋጆች ዐረብኛን የማይረዱ ከሆኑ ግን በሌሎች ቋንቋዎች ቢደረጉ ምንም የለበትም፡፡
ኹጥባ በመሰረቱ ለማስተማሪያነትና ለመመሪያነት እንጂ ዝም ብሎ ለመናገር ብቻ የሚደረግ ባለመሆኑ በሚሰጠው ትምሕርትና ምክር አድማጮች ሊጠቀሙበት ይገባል፡ የቁርኣን አንቀጾች ግን ከተቻለ በዐረብኛው ተነበው ከዚያ በኋላ ትርጉማቸው ይቀርባል፡፡
የጁሙዓ ኹጥባ ማእዘናት የሉትም፡ በተለምዶ ኹጥባ ወይም ዲስኩር ተብሎ በሚወሰደው ሁሉ ሊሆን ይችላል፡፡ ይሁንና ዲስኩር አድራጊው ቀጥሎ የቀረቡትን ማሟያዎች ቢያካትትበት ተመራጭ ነው ፡-
አንድ ሙስሊም ለጁሙዓ ሶላት በጊዜ ለመድረስና አስቀድሞ ለመገኘት ጥረት ማድረግ ይኖርበታል፡፡ ዘግይቶ መጥቶ በሁለተኛው ረክዓ ከኢማሙ ጋር ሩኩዕ ለማድረግ ከበቃ ሶላቱን ጁሙዓ አድርጎ ያሟላል፡፡
በሁለተኛው ረክዓ ካልደረሰ ግን ዙህር አድርጎ አራት ይሰግዳል፡፡ በእንቅልፍና በሌሎች ምክንያቶች ጁሙዓ ያመለጠው ሰውም እንዲሁ ዙህር ማለትም አራት ረክዓ ይሰግዳል፡፡
1 - ጁሙዓ ቀን ሱረቱል ከህፍን መቅራት፡፡ ነቢዩ ﷺ ፡- ‹‹አልከህፍ ምራፍን በጁሙዓ ቀን የቀራ ሰው በሁለቱ ጁሙዓዎች መካከል ብርሃን ያበራለታል፡፡›› [በአልሓክም የተዘገበ] ብለዋልና፡፡
2 - በነቢዩ ﷺ ላይ ሰለዋት ማብዛት፡፡ ከአቢ መስዑድ አልአንሷሪ (ረዐ) በተላለፈው መሰረት ነቢዩ ﷺ ፡- ‹‹ሶላቱ ለኔ ተገልጦ የሚቀርብ ቢሆን እንጂ ጁሙዓ ቀን በኔ ላይ ሶላት የሚያወርድ ማንም ሰው የለምና ጁሙዓ ቀን በኔ ላይ ሶላት ማውረድን አብዙ፡፡›› [በአልሓክም የተዘገበ] ብለዋል፡፡