Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቱርክ ሰሜን ሶሪያ ውስጥ በሚንቀሳቀሱት በዩናይትድ ስቴትስ ደጋፊ ሚሊሽያዎች ላይ ያደረሰችው ጥቃት ትኩረቱን ከፀረ እሥላማዊ መንግሥት ተዋጊዎች ላይ የሚነጥቅ አድራጎት ነው ሲሉ የዩናይትድ ስቴትስ የመከላከያ ሚኒስትር ጂም ማቲስ አጥብቀው አወገዙ።
ጂም ማቲስ ኢንዶኔዥያ ውስጥ ለጋዜጠኞች በሰጡት ቃል አፍሪን ላይ የተፈጸመው ጥቃት፤ በንፅፅር ሰላማዊ የነበረውን የሶሪያ አካባቢ በጥብጡዋል፤ አይሲስን ለማሸነፍ የተያዘውን ዓለምቀፍ ጥረት ያደናቅፋል። አይሲስና አልቃይዳ አጋጣሚውን ሊጠቀሙበት ይችላሉ ብለዋል።
ጃካርታ ውስጥ ከኢንዶኔዥያ አቻቸው ጋር እየተወያዩ ያሉት ሚኒስትር ማቲስ ቱርክ በምትወስደው ርምጃና በመግለጫዎችዋም መቆጠብን እንድታሳይ አጥብቀን እናሳስባለን ብለዋል።
የሰሜን አትላንቲክ ቃል ኪዳን ድርጅት አባል የሆነችው ቱርክ ጥቃቱን ከመጀመርዋ አስቀድማ ዩናይትድ ስቴትስ እንዳስታወቀች ዕሁድ ዕለት የገለፁት ሚኒስትሩ በዚያ ወቅት የቱርክን ርምጃ እንዳልነቀፉና አነጋገራቸው የተቀየረው በዛሬው መግለጫቸው ላይ መሆኑ ተስተውሏል።
ትራንስናሽናል በዓለም ውስጥ ለሚገኙ በርካታ ታዋቂ ምርቶች እና ስራ-ነክ ጉዳዮች ለአንዳንዶቹ በ24 ቋንቋዎች የትርጉም አገልግሎችን ያቀርባል። በመንግስት ደረጃ ተቀባይነት ያላቸው የጥራት መስፈርቶችን የሚያሟሉ ቴክኒካዊ መስኮች ውስጥ የሚሰሩ በሙያው የሰለጠኑና የሙያ ብቃት ማረጋግጫ ያላቸው ከ1,000 በላይ የሚሆኑ ተርጓሚዎች እና 600 አስተርጓሚዎች አሉን። በዋናነት፣ በማስታወቂያ ስራዎች፣ በብሮሸሮች፣ በትምህርት፣ በቱሪዝም፣ በሕክምና፣ በሕግ እና በመንግስት ፖሊሲ ዙሪያ ያሉ ልዩ ሙያዊ ስራዎች ላይ እናተኩራለን።
ኦፊሴላዊ የመንጃ ፈቃድ ሰነዶች፣ የፖሊስ ማስረጃዎች፣ የትምህርት ደረጃ ወይም የሙያ ብቃት ማረጋገጫ ሰነዶች እና ህጋዊ ሰነዶች በመስኩ በሰለጠኑ ባለሙያዎች የሚተረጎሙና ተመርምረው የሚረጋገጡ ናቸው። ተርጓሚዎቻችን፣ NZQAን NZTAን፣ WINZን፣ MPIን፣ ኢሚግሬሽንን፣ ፖሊስን፣ ጉምሩክን፣ ፍርድ ቤቶችን፣ ማረሚያ ቤቶችን፣ እንዲሁም ሌሎችንም ጨምሮ በሁሉም የኒው ዚላንድ መንግስታዊ መዋቅሮች ውስጥ ተቀባይነት ያላቸው ናቸው።
በሙያው የሰለጠኑ አስተርጓሚዎቻችን በተለያዩ በርካታ መስኮች በ24 ቋንቋዎች ልምዱ ያላቸው ናቸው። አስተርጓሚዎች የግብብነት ክፍተትን እንደድልድይ ሆነው ለማሸጋገር የሰለጠኑ ሲሆን፣ በሙያዊ ስንምግባር ደምብ ስር ሆነው ነው ስራቸውን የሚያከናውኑት። የፖሊስ እና የፍርድ ቤት ማስተርጎምን፣ የህክምና እና የህግ መማከርን፣ ለስራ ቦታ የሚቀርብ የሙያ ስልጠናን፣ ቃለመጠይቆችን እና በሀገር-አቀፍ ደረጃ የሚካሄዱ የዓለም አቀፍ ጉባዔዎች ስራዎችን ጨምሮ፣ በሁሉም ተፈላጊ መስኮች ላይ እንረዳዎታለን። በተጨማሪም ገመድ አልባ የስብሰባ መሣሪያ እና ለመከራየት እና ለመግጠም ዝግጅ የሆነ የISO-ደረጃ ያለው የማስተርጎሚያ ድምጽ ማመቻቻ ዳስ (ቡዝ) አለን።
ዲዛይነሮቻችን ሁለት የውጭ ቋንቋ ተናጋሪዎች ናቸው። የርስዎ የሆነው ዓይነት ነገር፣ ምርትም ሆነ ሌላ፣ የታዳሚዎችዎን/ደንበኞችዎን ቀልብ እንዲስብ ለማድረግ፣ ምስሉ የት፣ እንዴት እና በምን መልኩ ቢቀመጥ የቱን ያክል ውጤታማ እንደሚሆን ጠንቅቀው ያውቃሉ። ብሮቸርዎ ወይም ድረ-ገጽዎ እርስዎ በሚፈልጉት መንገድ እንዲሰራልዎ ማድረግ የሚያስችለን የውጭ ቋንቋዎች ስፍትዌር ከነልምድና ዕውቀቱ አጣምረን አለን። እንደዚሁም፣ በጅምላ ሽያጭ ደረጃ የምናቀርበው ሁሉ-አቀፍ የህትመት አገልግሎትም አለን።
ልክ እንደርስዎ፣ ቡድናችን “ዕውን ሰዎች” ናቸው፤ ማለትም የሙያው ልምድና ብቃት ያላቸው አስተርጓሚዎች፣ ተርጓሚዎች እና ዲዛይነሮች። እያንዳንዱን ፕሮጀክት እንደ አንድ የተለየ ስራ አድርገን ነው የምንመለከተው። ለዚህም ነው ከፍተኛ ጥራት ያለው፣ በጣም በጥብቅ ሁኒታ ተመርምሮ፣ ተፈትሾ እና ተረጋግጦ የሚወጣ፣ የርስዎን የምንጊዜም ፍላጎት የሚያረካ ሙያዊ ውጤት የምናቀርብልዎ። ኦንላይን ከኛ ጋር አብረው መስራት ይችላሉ፣ አለዚያም በኦክልናድ፣ ሀሚልተን፣ ቶውራንጋ፣ ሮቶሩዋ፣ ኒው ፕሊምዝ፣ ዌሊንግተን፣ ክራይስትቸርች ከሚገኙ ቅርንጫፎቻችን ጎራ ብለው ይጎኙን።
በዚህ በ8ኛው ዓመታዊ ጉባዔ ላይ ለምክክር የቀረቡት ጥናታዊ ጽሑፎች፣ ለተጨማሪ ምርምር የሚያግዙ የመነሻ ሃሳቦችንም የያዙ ናቸው ሲሉ፤ በጉባዔው የተሳተፉ ምሑራን ለአሜሪካ ድምፅ ገልጿል።
በመሠረቱ ውስጥ በተለያዩ ተቋማት ውስጥ የመተማመን እምነት ተሻሽሏል, የእውነታ ባህርይ አጠያያቂ ሆኗል, እና በማኅበራዊ እና ተፈጥሮአዊ አሰራር ላይ በእኛ ላይ ጫናዎች እየጨመሩ መጥተዋል. ከብሔራዊ ውርሳችን ውስጥ በተቋማዊ ዘረኝነት የተወለዱ የዘር ልዩነቶች ዛሬ ይቀጥላሉ.
እነዚህ አሳዛኝ እውነታዎች በጭካኔ እውነት እና በተስፋ ስሜት እንድንደሰት ይሉናል. አዎ አዎንታዊ ነው, ምክንያቱም ታሪክም አዎንታዊ ለውጥ በመፍጠር ቁርጠኝነትን የሚያካፍሉ ሰዎች እና ማህበረሰቦች ኃይሎች ያሳየናል.
የእኛ ጥልቅ ሃላፊነት ሁሉንም ሀብቶቻችንን ለሚያስፈልገው ችግር መጠቀም ነው. የፋውንዴሽን ሀብቶችን ግልጽ በሆነ መንገድ እናፈርዳለን እናም አግባብነትዎ, ታማኝነትዎ እና ውጤታማነታችንን የበለጠ ለማሳደግ እንፈልጋለን.
ትክክለኛ እና እርስን በመደበኛነት ተጠያቂ የሚሆኑ ግንኙነቶች ለእኛ በጣም አስፈላጊ ናቸው. የሁለቱም ዓይነት ልዩነቶች ድልድል ለማድረግ እንዲረዳን እራሳችንን በባህላዊ ብቃታዊ አስተሳሰብ እና ክህሎቶች እንጠቀማለን.
አንድ ያካትታል ፍትሃዊ አቀራረብ በመሰረታዊ ማዕከላት በኩል ስለ ሚያስገነንነው ወሳኝ ጉዳይ ነው. ሰዎች በአካባቢያዊ እና በዓለም አቀፍ ደረጃ ለመብቃት እውነተኛ እድሎች እንዲኖራቸው, ፖሊሲዎቻችንን, ልምዶችን እና መርጃዎቻችንን እናከብራለን.
በመካሄድ ላይ ያለ ትምህርት ዋጋን ከፍ አድርገን እንመለከተዋለን, እና ለውጤት እድል እድሎችን ለመፈለግ በውስጥን እንመለከተዋለን. ይሄን በትህትና እንፈጽም, ትልቅ ጥያቄዎችን ስንጠይቅ እና ለትክክለኛ አዲስ ሀሳቦች እና ግንኙነቶች እራሳችንን ለመክፈት እንችላለን ብለን በጥልቅ የምናዳምጥ ከሆነ ብቻ ነው.
ብቐዳመይቲ ዓመት ንጉስ ቂሮስ፡ ንጉስ ቂሮስ እዚ ትእዛዝ እዚ አዘዘ፡ እታ ኣብ ዮርሳሌም ዘላ ቤት ኣምላኽ፡ እታ መስዋእቲ ዚስውኡላ ቦታ፡ እታ ቤት ትሰራሕ፡ መሰረታ ጽኑዕ ይኹን። ቁመታ ስሳ እመት፡ ምግፍሓ ኸአ ስሳ እመት፡
እቲ ናይ ቤት ኣምላኽ ኣቓሑ ወርቅን ብሩርን ነቡክነጻር ካብ መቕደስ ዮርሳሌም ወሲዱ ናብ ባቢሎን ዘምጽኦ ኸአ፡ ኣብ መቕደስ ዮርሳሌም ናብ ቦትኡ ይመለስ፡ ኣብ ቤት ኣምላኽ ድማ ኣንብሮ።
ነቶም ዓበይቲ ኣይሁድ ክትግብረሎም ዚግባእ፡ እቲ ቤት ኣምላኽ ምእንቲ ኺሰርሑ፡ እቲ ዕዮውን ምእንቲ ኸይበኩርሲ፡ እቲ ዚኸፈል ካብቲ ኻብ ክንየው ርባ ዝወጸ ግብሪ፡ ካብ ገንዘብ ንጉስ ነቶም ሰባት ኪወሀብ ኣዘዝኩ።
ንኣምላኽ ሰማይ ጥዑም ጨና ምእንቲ ኼቕርቡሉን ምእንቲ ህይወት ንጉስን ደቁን ከአ ኪጽልዩሉስ፡ ኩሉ ዜድሊ ነገር ንኣምላኽ ሰማይ ዚሐርር መስዋእቲ ዝራብዓትን ደዓውልን ገናሽልን ስርናይን ጨውን ወይንን ዘይትን፡ እትም ኣብ ዮርሳሌም ዘለው ኻህናት ዝበሉኹም ኩሉ ነንመዓልቲ ኸየብኮርኩም ሀብዎም።
ነዚ ኺልውጥን ነታ ኣብ ዮርሳሌም ዘላ ቤት ኣምላኽ ኬፍርሳን ኢሉ ኢዱ ዚዝርግሕ ዘበለ ንጉስን ህዝብን ድማ፡ እቲ ስሙ ኣብኣ ዘሕደረ ኣምላኽ የጥፍአዮ። ኣነ ዳርዮስ አዘዝኩ፡ ብጥንቃቐ ይግበርዎ።
እቶም ዓበይቲ ኣይሁድ ከአ ሰርሑ፡ ከምቲ ትእዛዝ ኣምላኽ እስራኤልን ከምቲ ትእዛዝ ቂሮስን ዳርዮስን ኣርታሕሻስታ ንጉስ ፋርስን ብትንቢት ነብዩ ሃጌን ዘካርያስ ወዲ ዒዶን ተደጊፎም ቀኒዑሎም ዐየዮም ፈጸምዎ።
ንምቕዳስ እታ ቤት ኣምላኽ ከአ ሚእቲ ዝራብዕ፡ ክልተ ሚእቲ ድዑል፡ ኣርባዕተ ሚእቲ ገንሸል፡ ከም ቁጽሪ እቶም ነገዳት እስራኤል ድማ ንኹላቶም እስራኤል ንመስዋእቲ ሓጢኣት ዓሰርተው ክልተ ድቤላ ኣቕረቡ።
እግዚኣብሄርሲ ቤት ኣምላኽ፡ ቤት ኣምላኽ እስራኤል፡ ንምስራሕ ኣእዳዎም ኬጽንዕ ኢሉ፡ ንልቢ ንጉስ ኣሶር ናባታቶም ብምምላሱ ኣሓጎስዎም እዩ እሞ፡ በዓል ቅጫ ሾብዓተ መዓልቲ ብሓጎስ ኣብዐሉ።
የኢትዮጵያ ይሁዲዎችን ቅርሶች እና ትክክለኛውን ባህል ለመላው የእስራኤል ህዝብ ተደራሽ እንዲሆን በማድረግ ዘረኝነትን መቀነስ፣ በእስራኤል ህብረተሰብ መቻቻልን ማጠናከር እና አንዱ ሌላውን የመቀበል ማህበራዊ አቅም ማዳበር እንደሚቻል እናምናለን፡፡
የግል የሕይወት ታሪኮች እና ወደ እስራኤል ለመግባት የተደረገውን የጉዞ ታሪክበኢትዮጵያ ሲኖሩ በነበሩ፣ የጉዞው ስቃይ በአሳለፉ እና ወደ እስራኤል ምድር እስኪደርሱ ድረስ የጉዞውን አስቸጋሪ ውጣ ውረድ ባሳለፉ ሰዎች እናቀርባለን
ስለ ስግድ በዓል፡ መነሻ የትምህርት ንግግር፡፡ በኢትዮጵያ ስለ ነበረው አከባበር የግል ታሪክ፣ስለ በዓሉ ወግ እና ደምብ እንዲሁም ድሮ እንዴት ሲከበር እንደነበር እና ዛሬ እንዴት እንደሚከበር ማብራሪያ ይሰጣል፡፡
በሱዳን ለሞቱ የመታሰቢያ ሐውልት ላይ የሚተረክ የግል ታሪክን የሚያጣምሩ ጉብኝቶች አሉ ፡፡ ሌላው የኢትዮጵያ ይሁዲዎችን ማህበረሰብ ፀሎት ቤት የሚያስቃኝ ጉብኝት አለ ፡፡
የተለያዩ የቤት ውስጥ መገልገያ ቁሳቁሶችን በሸክላ ማዘጋጀት። በዝግጅቱሂደት የኢትዮጵያ ይሁዲዎች ከእጅ ስራ ጋርያላቸውን ታሪካዊ ይዘት በተመለከተ ማብራሪያ ይሰጣል፡፡
ፕሮጀክታችን ልክ በኢትዮጵያ የገጠር መንደሮች የሚሰሩ የጎጆ ቤቶን የመስራት ልዩ ልምድ እንዳለ ስንገልፅ ኩራት ይሰማናል፡፡ የጎጆ ቤት ባህላዊ መኖሪያ ሲሆን በተለይም በኢትዮጵያ ገጠራማ አካባቢዎች የተለመደ ነው፡፡ አብዛኞቹ ኢትዮጵያውያን ይሁዲዎች በዚህ ዓይነት ቤት ውስጥ ይኖሩ ነበር፡፡
በኪሪያት ጋት የምናደርጋቸው ጉብኝቶች የተለያዩ እና አንዳቸው ከሌላው የተለዩ ናቸው ፡፡ በሱዳን ለሞቱ የመታሰቢያ ሐውልት ላይ የሚተረክ የግል ታሪክን የሚያጣምሩ ጉብኝቶች አሉ ፡፡ ሌላው የኢትዮጵያ ይሁዲዎችን ማህበረሰብ ፀሎት ቤት የሚያስቃኝ ጉብኝት አለ ፡፡ በተጨማሪም ፣ ከቄሶች እና ከማህበረሰቡ ቁልፍ ሰዎች ጋር ስብሰባዎች እንዲካሄዱ ጥረት እናደርጋለን፡፡
አዛርያ ፓትጎ ሄሎ 🌹 ዛሬ ለሲግድ በዓል ዝግጅት ከፍተኛ ኢንቬስት ያደረጉ እና ጠቃሚ እንቅስቃሴዎችን በማድረግ የ “ሻልሄወት ባናት” ት / ቤት (እና በኋላም “ሻልህወት ባኒም”) አሸንፈናል ፡፡ ለእርስዎ እና ከእርስዎ ጋር የመጣው ቡድን በጣም አመሰግናለሁ ፡፡ ሁሉም የትምህርት ቤቱ ሰራተኞች እና ተማሪዎች በምልአተ ጉባኤው ከእርስዎ ጋር ካደረጉት አስደሳች ስብሰባ ታላቅ የደስታ እና እርካታ ስሜት ገልጸዋል ፡፡ ስለ ጽዮን ምኞት ፣ ስለ ምድር ፍቅር እና ስለ ሲግድ ከሚለው የዋጋ ውይይት ፣ ሁሉም ከኦሪት እምነት እይታ እና ከተስማሚ አቀራረብ እና አስደሳች ቪዲዮ ጋር ከትምህርታዊ መልእክቶች ጋር ተደባልቀዋል ፡፡ በኋላ ሁሉም በተለያዩ ጣቢያዎች በተሞክሮ እንቅስቃሴዎች ተጠቃሚ ሆነዋል-ኤግዚቢሽኑ እና ኤግዚቢሽኖቹ ፣ በአማርኛ የመፃፍ እና የግል ምልክት የማድረግ ልምድ ፣ የልብስ እና የፎቶግራፍ ጥግ - “የራስ ፎቶ” እና በመጨረሻም ከአማርኛ ሙዚቃ ጋር በጋራ ዳንስ እንደ እርስዎ ላሉት ገጸ ባሕሪዎች ምስጋና ይግባውና እርስ በእርሳችን በተሻለ የምንተዋወቅ እና በእስራኤል ውስጥ ወደ ልቦች እና አንድነት የቀረበ ነው ፡፡ መልካም በዓል!
ውድ አዛሪያ ፓትጎ! ስለሰጣችሁት ቆንጆ እና አስደሳች እንቅስቃሴ በኔ ስም እና በአራተኛ ክፍል ወንዶች ስም ከልቤ ላመሰግናችሁ እወዳለሁ ፡፡ ልጆቹ የኢትዮጵያ አይሁድን ባህል በመደሰት ፣ በመነቃቃትና በስሜት ህዋሳታቸው ልምድ ነበራቸው ፡፡ ከቤተሰብዎ ወደ እስራኤል ከመሰደዳቸው ታሪክ እና የኤርትራ እስራኤል ናፍቆት የተማሪዎችን ስም በአማርኛ በመፃፍ እና በአንዱ የኢትዮጵያ መልክዓ ምድር ፊት ለፊት ፎቶግራፍ በማንሳት አስደናቂ የሆነውን ጣፋጭ ‘ዳቦ’ ለመቅመስ! እንቅስቃሴው አስደሳች ነበር ፣ ድባብ በጣም ጥሩ ነበር ፣ ተማሪዎቹ ተዝናንተው የአንድ ሰዓት ተኩል እንቅስቃሴ ተማርከዋል ፡፡ አመሰግናለሁ!
ዛሬ ምን ማለዳ ነበረን ፡፡ በባህላዊው 'ገንቢ' ሥነ-ስርዓት እና በዳቦ ዳቦ የተጀመረው ባህላዊ ተሞክሮ። በመቀጠልም በኢትዮጵያ ማህበረሰብ ላይ በሚያስደምም ንግግር ፣ በሸክላ ላይ በዲዛይን አውደ ጥናት ፣ በኤሬትስ እስራኤል መንገድ ላይ ለሞቱት ወገኖች መታሰቢያ ሀውልት አጠገብ ለመጀመሪያ ጊዜ የአሊያ ታሪክ ፣ ጣፋጭ እና ልዩ ባህላዊ ምሳ እና በመጨረሻም የበለሳን ዳንስ በጋራ ጨፈራን ፡፡ እምነታቸውን ለሰጡኝ እና ልምዱን ለተቀላቀሉ ሁሉ አመሰግናለሁ ፡፡ ለአስተናጋጆቹ ምስጋና ይግባቸው - አስቴር ፣ አርጊቶ እና አዛርያ ፓትጎ
"ስልቱ ሕወሓትን ጭራቅ እያደረጉ፤ በcomparative politics እኛ የተሻልን ነን ብለን ፤ ስልጣን ላይ እንቁም ነው።" ኢንጂነር ይልቃል - Mereja Forum
ብዕለት 09/11/2011 ዝጀመረ ኩፉት ኣኼባታት ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንምዕዋት ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዘተኮረ ኣኼባ ዘነብረ ኮይኑ፡ ጉባኤ ብዓወት ድሕሪ ምዝዛሙ እቲ ኣኼባ እንዳገና ብዕለት 16/12/2011 ብምቅጻል ንውጺአት ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዛዝ ዝዓልመ ብድረጃ መዳባት ምስ ውጽኢት ሃገራዊ ጉባኤ ዝጣዓዕም ኣገባብን መሳሪሒታትን ርእዩ።
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካብኡ ዝድለ እጃሙ ንክጻወትን ኣገባብን መሳሪሒታትን ቕርጻ ኣወዳድባ ፈጻሚ ኣካሉን ከመይ ይኽውን ነዚ ብዕምቆት ንምርኣይ ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንዕለት 10 መጋቢት 2012 ኣኼባ ንምክያድ ወሲኑ፡፡ ከምኡ እውን ብፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣብ ህዝባዊ፣ ዜናዊ፣ ዲፕሎማስያውን ወታሃደራውን መዳያት ዝቀረበ ትልሚ ዕዮ ኣጽዲቁ፡፡ በዚ መስረት ከኣ፡ ኣኼብኡ ብ31 ታሕሳስ 2011 ዛዚሙ፡፡
በምዕራባዊ ትግራይ ሁመራ አቅራቢያ «ማይካድራ» በተባለዉ አካባቢ የትግራይ ልዩ ኃይል በአማራ ተወላጆች ላይ በሌሊት አሰቃቂ ግድያ መፈፀሙን ከሞት ያመለጡ የዐይን እማኞች ገለፁ። ሙሉ መረጃዉንና ዘገባዉን https://youtu.be/muGwwCw2_E4 ሊንኩን በመጫን ይመልከቱ።
Topic: በአረብ ሀገር ዱባይ ዉስጥ ለመገዳደል የሚፈላለጉትን ሁለት ኢትዮጵያዊ ሴቶችን ዶ/ር አብይ በዚህ መልኩ በሚገርም ሁኔታ እምባ እያራጨ ሲያስታርቅ የሚያሳይ ዛሬ የተለቀቀ ቪዲዮ
Re: በአረብ ሀገር ዱባይ ዉስጥ ለመገዳደል የሚፈላለጉትን ሁለት ኢትዮጵያዊ ሴቶችን ዶ/ር አብይ በዚህ መልኩ በሚገርም ሁኔታ እምባ እያራጨ ሲያስታርቅ የሚያሳይ ዛሬ የተለቀቀ ቪዲዮ
በአሁኑ ጊዜ ቄሮዎች፣ ፋኖዎች፣ ዘርማዎች እና ነብሮች በመባል ይታወቃሉ፡፡ የተለያዩ ስም ቢሰጣቸው ማንነታቸዉን አይቀይረዉም። ጽጌራዳ በሌላ በማንኛውም ስም ብትጠራም ያው የሚያውደውን ሽታዋን ጽጌረዳነቷን ይዛ ትቀጥላለች አንደሚባለው፡፡ የኢትዮጵያ አቦሸማኔ ትውልድ (ወጣቱ ትውልድ) አባላት በልቤ ጓዳ እና በህሊናዬ ውስጥ የተለዬ ቦታ አላቸው፡፡
“እንደማንኛውም ተራ ደቡብ አፍሪካዊ ዜጋ ዕለት በዕለትየምናከናውናቸው ተግባራት የሰው ልጆች በፍትህ ላይያላቸውን እምነት እና በእራስ የመተማመን መንፈስበማጠናከር ለሁሉም ሕዝብ የተመቸ እና አንጸባራቂ ህይወትለማስገኘት እንዲቻል ይህች ቆንጆ የሆነች ሀገር በፍጹምበፍጹም እንደገና አንዱ በሌላው የማትጨቆን እና የዓለም ሁሉውራጅ እንዳትሆን ጠንክረን መስራት አለብን፡፡” ፕሬዚዳንትኔልሰን ማንዴላ እ.ኤ.አ በ1994
ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመሾምዎ ልባዊ የሆነ የእንኳን ደስ አለዎት መልዕክቴን ይቀበሉኝ፡፡ የኢትዮጵያ አዲስ ትውልድ አባል በኢትዮጵያ በጣም ከፍተኛውን የስልጣን እርካብ ተቆናጥጦ በማየቴ እጅግ በጣም ደስ ብሎኛል፡፡
በጋናዊው የኢኮኖሚ ጠበብት እና ጓደኛዬ በሆነው በፕሮፌሰር ጆርጅ አይቴይ ተመሳስሎ ታዋቂነት ያገኘውን አዲሱን ትውልድ ከኢትዮጵያ አዲሱ ትውልድ ጋር በማቆራኘት ቀደም ሲል ጀምሬ አቦሸማኔው ትውልድ እያልኩ ስጠራው ቆይቻለሁ፡፡ በአሁኑ ጊዜ ቄሮዎች፣ ፋኖዎች፣ ዘርማዎች እና ነብሮች በመባል ይታወቃሉ፡፡ የተለያዩ ስም ቢሰጣቸው ማንነታቸዉን አይቀይረዉም። ጽጌራዳ በሌላ በማንኛውም ስም ብትጠራም ያው የሚያውደውን ሽታዋን ጽጌረዳነቷን ይዛ ትቀጥላለች አንደሚባለው፡፡ የኢትዮጵያ አቦሸማኔ ትውልድ (ወጣቱ ትውልድ) አባላት በልቤ ጓዳ እና በህሊናዬ ውስጥ የተለዬ ቦታ አላቸው፡፡
ለድፍን አስራ ሶስት ዓመታት ያህል ለኢትዮጵያ ወጣቶች መብት መከበር በመከራከር ድምጼን ከፍ አድርጌ ስጮህ እና ስለሰብአዊ መብት መከበር ስሰብክ ቆይቻለሁ፡፡ እርስዎ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመሾምዎ ገደብ የሌለው ግላዊ ደስታ እንደተሰማኝ ይገነዘባሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ከሁሉም በላይ ደግሞ እርስዎ በሀገሪቱ ውስጥ የመጨረሻ ከፍተኛ የተባለውን የስልጣን ርካብ በመቆናጠጥዎ ይኸ አንጸባራቂ ድል በቀጣይነት ምንም የሚያቆመው ነገር ሳይኖር ቅብብሎሹ ለኢትዮጵያ ወጣቶች ተምሳሌት ሆኖ አነሱም በሀገራቸው ከፍተኛ ቦታ ለመያዝ አንደሚጥሩ ሙሉ ተስፋ አለኝ። እስቲ ከማያ አንጌሎ ደራሲዋ ጥቂት ቃላትን በመዋስ የሁኔታውን አስደማሚነት ግልጽ ላድርገው። የኢትዮጵያ ወጣቶች “እንደዚሁም ሁሉ ያቀረቀሩ ጭንቅላቶቻቸው ቀና ይላሉ፣ ያቀዘዙ ዓይኖቻቸው ጎላ ይላሉ፣ ትከሻዎቸው ከፍ ይላሉ“።
ለፕሬዚዳንቶች እና ለሌሎች ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣኖች ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማን፣ ዶናልድ ትራምፕን እና ሌሎች የዓለም መሪዎችን ጨምሮ እውነታውን መስበክ የመንገር ወይም የመጻፍ ባህል አለኝ፡፡ ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል ሁልጊዜ ሰኞ ሳላቋርጥ ለኢትዮጵያ ባለስልጣኖች ስጽፍ ቆይቻለሁ፡፡ ሆኖም ግን በጥንቃቄ ቢያነቡኝም ሳይሰሙኝ ቆይተዋል፡፡
ለእራሴ መገለጫ ስል ነው ይህንን ደብዳቤ በመጻፍ ላይ ያለሁት፡፡ ሆኖም ግን ቃላቶቼ እና ሀሳቦቼ ለበርካታ ሚሊዮን ኢትዮጵያውያን እና ሳምንታዊ ትችቶቼን ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ሲከታተሉ ለቆዩት ለኢትዮጵያ ወዳጆች እና ለሌሎች በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ሚሊዮኖች እኔን በሬዲዮ እና በሌሎች ብዙሃን የኤሌክትሮኒክስ መገናኛ ዘዴዎች ለሚያዳምጡኝ ብዙ ግንዛቤዎችን አስጨብጠዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ ተስፋው የጨለመውን የኢትዮጵያ ወጣት ትውልድ አንገት ቀና ለማድረግ በሚያደርጉት ጥረት በመርህ ላይ የተመሰረተ ድጋፌን ከጎንዎ ሆኘ ለማበርከት ያለኝን ጽኑ እምነት ለመግለጽ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ትንሳኤ በወጣት ልጆቿ እውን እንደሚሆን ሁልጊዜ አምናለሁ፡፡ የኢትዮጵያ ወጣቶች በተደጋጋሚ ተስፋ ከማጣት እና የሚጠብቁትን ነገር ካለማግኘታቸው የተነሳ ተስፋ ቆርጠዋል፣ ልባቸው ተሰብሯል፣ እምቢተኛ ሆነዋል፡፡ በአሁኑ ጊዜ በማመጽ ላይ ናቸው ምክንያቱም በአምባገነናዊ ስርዓት ለረዥም ጊዜ ተንሰራፍቶ የቆየውን የሰብአዊ መብት ረገጣ፣ ግዴለሽነት እና ደንታቢስነት ለማጥፋት በመወሰናቸው ነው፡፡ ከታሪክ መገንዘብ እንደሚቻለው እንደሌሎች ሀገሮች ወጣቶች ሁሉ እንደዚህ ያለውን ጨቋኝ እና አምባገነናዊ አገዛዝ በማስወገድ የወደፊት ደህንነታቸውን ሊጠብቅላቸው የሚችል አዲስ ዴሞክራሲያዊ መንግስት ማቋቋም መብታቸው እና ተግባራቸው ሆኖ አግኝተውታል፡፡ ከሁሉም በላይ ደግሞ እርስዎን የኢትዮጵያ ወጣቶች መሪ አድርጌ እቆጥርዎታለሁ፡፡ እኔ ከእርሰዎ ጋር እና ከጎንዎ ነኝ፡፡
በሁለተኛ ደረጃ በሹመትዎ ስነስርዓት ላይ አድርገውት በነበረው ንግግርዎ እና ባነሷቸው እና በዳሰሷቸው በርካታ ጉዳዮች ሁሉንም ባይሆን እንኳ በበርካታዎቹ ላይ አዎንታዊ ምላሽ ለመስጠት ስለምመኝ ነው፡፡ በዚያ ንግግርዎ በበርካታ ጉዳዮች ላይ የእኔን ቋንቋ ሲናገሩ እንደነበር ላረጋግጥልዎት እወዳለሁ፡፡ በበርካታ ነገሮች ላይ ስምምነት አለን፡፡
በሶስተኛ ደረጃ ለዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ያለዎትን አቋም በአዎንታዊ መልኩ እንደምመለከተው ላረጋግጥልዎ እፈልጋለሁ፡፡ እውቀታቸውን፣ ሀብታቸውን እና ልምዳቸውን በመያዝ ሀገራቸውን ለማበልጸግ እና ከሩቅ ሆነው ሀገራቸውን ለሚያግዙ ዜጎች እጅዎን ዘርግተው እንደሚቀበሏቸው ግልጽ አድርገዋል፡፡ ለሁሉም ጉድለቶች ሁሉ ያለዎትን በጎ አመለካከት በጣም አድርጌ አደንቃለሁ፡፡ ይህ ሁኔታ የጥሩ አመራር መገለጫ ነው፡፡
በአራተኛ ደረጃ ወደፊት በምንሄድበት ጊዜ እንደ ሀሳብ አፍላቂ የእራሴን አቋም ግልጽ ለማድረግ እመኛለሁ፡፡ የእኔ መልዕክት በወደፊቱ ላይ የተመሰረተ እንደሆነ ላረጋግጥልዎ እወዳለሁ፡፡ የታሪክ ቆሻሻ ማጠራቀሚያውን ቅርጫት ለብቻው አንተወዋለን፡፡
በእኔ መልካም አስተያየት እንደ ጠቅላይ ሚኒስትር አንድ እና አንድ ተልዕኮ ብቻ አለዎት፡፡ ኔልሰን ማንዴላ ለደቡብ አፍሪካ ሕዝቦች ፕሬሲደንት ሲሆኑ ያደረጉትን የመክፈቻ ንግግር እርስዎም በበኩልዎ በኢትዮጵያ ውስጥ ተግባራዊ በማድረግ ማሳካት ነው ያለቦት። “ይህች ቆንጆ የሆነች ሀገር በፍጹም በፍጹም እንደገና አንዱ በሌላው የማትጨቆን እና የዓለም ሁሉውራጅ እንዳትሆን ጠንክረን መስራት አለብን::”
እ.ኤ.አ በ1964 ዓ.ም በሪቮኒያ የዳኝነት ችሎት ላይ ኔልሰን ማንዴላ በዝንጀሮው የአፓርታይድ ፍርድ ቤት ፊት ቀርበው የምስክርነት ቃላቸውን መስጠት በመተው ከ30 ዓመታት በኋላ ደቡብ አፍሪካ ተጠብቃ እንድትቆይ ያደረገውን ንግግራቸውን በመምረጥ እንዲህ ብለው ነበር፣
“በህይወት ዘመኔ እራሴን ለአፍሪካ ሕዝቦች ትግል መስዋዕት አድርጊያለሁ፡፡ የነጮችን የበላይነት ተዋግቻለሁ፡፡ ሁሉም ህዝቦች በፍቅር እና በእኩልነት በአንድነት የሚኖሩበት ለዴሞክራሲያዊ እና ነጻ ሕዝብ ህልውና እውን መሆን ስታገል ቆያቻለሁ፡፡ የእኔ መኖር ዋና ዓላማ ለዚህ ዓላማ ስኬታማነት ነው፡፡ አስፈላጊ ሆኖም ሲገኝ እስከሞት ድረስ የምሄድበት መርሄ ነው“ ነበር ያሉት፡፡
እነዚህን ቃላት ሁልጊዜ እንዲያነቧቸው እና በተግባር ላይ እንዲያውሏቸው እማጸንዎታለሁ፡፡ የአማራን፣ የትግሬን፣ የኦሮሞን … የበላይነት መዋጋት አለብዎት፡፡ ይህንን ነው ወጣቱ ትውልድ በትክክል ከእርስዎ የሚጠብቀው እና እንዲያደርጉለትም የሚፈልገው፡፡ ይህች ቆንጆ ሀገራቸው በፍጹም በፍጹም አንዱ በሌላው የማይጨቆንባት እንድትሆን ይፈልጋሉ፡፡
በንግግርዎ ላይ ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያዊነትን ብዙ ጊዜ ደጋግመው አንስተዋል፡፡ እናም መቁጠሬን አቋርጨ ነበር ምክንያቱም ስለደከምኩ አልነበረም ሆኖም ግን ከደስታዬ የተነሳ ነው፡፡ እስከ አሁን ድረስ በኢትዮጵያ በሀገር መሪ ደረጃ ላይ እንደዚህ ዓይነት ንግግር ማንም ሰው ሲያደርግ አይቸም ሰምቸም አላውቅም፡፡ እንዲያውም እስከአሁንም ድረስ ኢትዮጵያ የሚለው ቃል የሚያሳፍር ሆኖ ቆይቷል፡፡ ሆኖም ግን እርስዎ የኩራት እና የዝና ቃል አድርገውታል፡፡
በሹመት በዓል ንግግርዎ ላይ ስለዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ጉዳዮች በሚናገሩበት ጊዜ በደስታ ተውጨ ፈገግ ብየ ነበር፡፡ ኢትዮጵያውያንን ከኢትዮጵያ ውስጥ መውሰድ ይቻላል፣ ሆኖም ግን ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ አውጥቶ መውሰድ ፍጹም አይቻልም፡፡
እ.ኤ.አ ሀምሌ 2 ቀን 2006 ዓ.ም በኢትዮጵያ ውስጥ ወደ ሰብአዊ መብት ጥበቃ ትግል ስገባ ያደረግሁትን እና እንዲህ የሚለውን የእኔን የመጀመሪያ ንግግር፣ የመጀመሪያ ፕሮግራሜን አስታወሰኝ፣ “በእርግጠኝነት ላረጋግጥላችሁ ኢትዮጵያን ለቅቄ ብሄድም ሆኖም ግን ኢትዮጵያ በፍጹም ለቃኝ አልተወችኝም፡፡ የእኔ ጉዳይ ቀላል ነገር ነው፡፡ እንዲህ የሚለውን የቆዬ አባባል እስቲ እናስታውስ ‘የኢትዮጵያን ልጆች ከኢትዮጵያ መውሰድ ይቻላል ሆኖም ግን ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያ ልጆች ልብ ውስጥ መውሰድ አይቻልም! “እኔ በእርግጠኝነት እንደዚህ ነው የማስበው፡፡“
ላለፉት አስራ ስስት ዓመታት ገደማ ያህል ይህንን የተመጠነ እና ዒላማውን መሰረት ያደረገ ትችት ለበርካታ ጊዜ ሳቀርብ ቆይቻለሁ፡፡ ያ ሁኔታ እንዴት ጥሩ ስሜት እንዲሰማኝ እንዳደረገኝ ማሰብ ይችላሉ፡፡
በየሳምንቱ በማቀርባቸው ትችቶቼ ምክንያት ከጥቂት ወራት በፊት ጥቂት ሰዎች ስለእኔ ኢትዮጵያዊነት ጥርጣሬ እንዳላቸው ግልጽ አድርገዋል፡፡ ለጥርጣሪያቸው መሰረት የሆነ ምንም ዓይነት ማስረጃ አንድ ቃል እንኳ ማቅረብ አልቻሉም፡፡ የአምባገነናዊ አገዛዛቸውን እኩይ ምግባር ማቋረጫ በሌለው መንገድ በመቃወሜ ብቻ ኢትዮጵያዊነት ይጎድለዋል የሚል የተሳሳተ መንገድ ወስደዋል፡፡ ሆኖም ግን ለእነርሱ ያለኝ የእኔ ምልሽ እንዲህ የሚል ጠቃሚ ነጥብን ይዟል፣ “ልጁን ከኢትዮጵያ ልትወስዱት ትችላላችሁ ሆኖም ግን ኢትዮጵያዊነትን ከልጁ ልብ ውስጥ ልትወስዱ አትችሉም“ የሚል ነበር፡፡
እንደው መደጋገም አይሁንብኝና ስለኔ ኢትዮጵያዊነት ጥርጣሬ ያላቸው በቂ ማስረጃ አንድያቀርቡ አለዚያም ደግሞ ለወገኖቼ መብት መከበር በመታገሌ ብቻ ይህንን የመሰለ አሉባልታ የሚያራምዱት ሰዎች ይቅርታ ሊጠይቁኝ ይገባል፡፡ እስከ አሁን ድረስ ከእነዚህ ከሁለቱ ነገሮች አንዱንም በተግባር አላየሁም፡፡ እውነት ለመናገር መሳሳትን እምኖ ይቅርታ መጠየቅ የሰውን ልጅ ተስፋ ለዘላለም ያለመልማል፡፡
ለእኔ ስለኢትዮጵያ እና ስለኢትዮጵያ ሕዝቦች መናገር እና መጻፍ በምትሀታዊ ኃይል የታደልኩበት የተቀደሰ እና የጸና አቋሜ ነው፡፡ እኔ የምጽፈው አሁን ላለው ትውልድ ብቻ አይደለም፣ ለሚመጣው ትውልድም ጭምር ነው፡፡ ከብዙ ጊዜ ጀምሬ እንደምመለከተው የኢትዮጵያ ሕዝብ በሚሰቃይበት እና መከራውን በሚያይበት ጊዜ እነዚህ ብሶቱን የሚያጋልጡትን እና የሚያወጡትን ጽሁፎች እያዘጋጀሁ ማውጣቴ ለእኔ መጽሀፍ ቅዱሶቼ ናቸው፡፡ ሆኖም ግን የእኔ ወንድሞች ለማ መገርሳ እና ቴዎድሮስ (ቴዲ አፍሮ) ካሳሁን፣ ገዱ አንዳርጋቸው፣ እርስዎ እራስዎ እና ሌሎቹ በርካታዎቹ ወጣቶች በአሁኑ የ”ሰላም ፌስቲቫል” ላይ የሚሳተፉትን ጨምሮ እኔ እስከ አሁን ድረስ ላድርገው ከምችለው በላይ በተሻለ ሁኔታ ስለኢትዮጵያዊነት ሰብካችኋል፡፡
ለማ እንዲህ ብሎ ነበር፣ “ኢትዮጵያዊነት ጥልቅ ሱስ ነው፡፡ በእያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ልብ እና አእምሮ ውስጥ ያለ ነው፡፡ የኢትዮጵያውያን ልብ እና አእምሮ ተከፍቶ የሚታይ ቢሆን ሊገኝ የሚችለው የተባበረው ኢትዮጵያዊነታችን ነው“ ነበር ያለው፡፡ በተጨማሪም እንዲህ ብሏል፣ “ኢትዮጵያውያን በአንድ ላይ የተሰባሰቡ፣ በአንድ ላይ የሚፈጩ እና በአንድነት የሚበሉ እና እንደ ሰርገኛ ጤፍ ሊለዩ የማይችሉ ናቸው፡፡“
ገዱ አንዳርጋቸው እንዲህ ነበር ያለው፣ “ኢትዮጵያዊነት አንድነት ነው፣ ኢትዮጵያዊነት አብሮነት ነው፣ ኢትዮጵያዊነት እርስ በእርስ ተከባብሮ በአንድነት መኖር ነው፡፡“
ቴዲ አፍሮ ስለኢትዮጵያዊነት እንዲህ በማለት አቀንቅኗል፣ “ኢትዮጵያ ስሟ ሲነሳ የማይጮህ ማን አለ! ኢትዮጵያ ሀገሬ በአንች አይደለም ተከብሬ ያለሁት?“ ነበር ያለው፡፡
ከዚህም በላይ ትናንሽ ልጆች እንኳ ስለኢትዮጵያዊነት ይዘምራሉ፡፡ እንዲህ በማለት ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ይጮሀሉ፣ “ኢትዮጵያ ትናንት ነበረች፣ አትዮጵያ ነገም ከነገ ወዲያም ትኖራለች፣ ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኖራለች፡፡“ እነዚህን የ7 ወይም የ8 ዓመት ህጻናት ለኢትዮጵያ ሰላም እያሉ በቤተክርስቲያን ውስጥ ሲዘምሩ ስመለከት ዓይኔ በእንባ ይሞላል፡፡ ሰላም ለሀገራችን፡፡ የማይሳነው አምላክ ሰላምን ይላክልን፡፡
እ.ኤ.አ በ2006 ዓ.ም የመጀመሪያ የሆነውን ንግግሬን ባቀረብኩ ጊዜ ኢትዮጵያዊነት በእግዚአብሄር የተሰጠን ጸጋ መሆኑን እንዲህ በማለት ገልጨው ነበር፣ “እኛ ከሁሉም በላይ ኢትዮጵያውያን ነን፣ በኃያሉ አምላክ በአንድ የተገመድን በዓለም ላይ የምንገኝ የብሄረሰቦች ሙዚየም ነን፡፡ ይህንን ነገር በመጽሀፍ ቅዱስ ተመልከቱ፡፡ ይህንን ጉዳይ በቁራን ተመልከቱ፡፡ በመጽሀፍ ቅዱስ ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያዊነት ሰላሳ ሶስት ጊዜ የተጠቀሱ መሆናቸውን ይነግሩናል፡፡ በቅዱሱ ቁራንም ከዚያ ላላነሰ ጊዜ የተጠቀሱ መሆናቸውን ይነግሩናል፡፡“
በበዓለ ሹመትዎ ጊዜ ንግግርዎን በመቀጠል እንዲህ ብለው ነበር፣ “በውጭ የሚኖሩ እና እዚህ በሀገር ቤት ውስጥ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን መካከል ከልባችን በመነጨ ሁኔታ እርስ በእርሳችን ይቅር እንባባል፡፡“
የእርስዎን ምክር እቀበላለሁ፡፡ በእኔ ኢትዮጵያዊነት ላይ ጥርጣሬ ባላቸው ሰዎች ላይ ጥላቻ ሳልይዝ የእኔን ኢትዮጵያዊ ያለመሆን ሕጋዊ ለማድረግ ሲጥሩ ለቆዩት ሰዎች በሆዴ ምንም ዓይነት ቂም ሳልይዝ የማያቋርጠውን የሰብአዊነት መብት መከበር ትግሌን ሳላቋርጥ እቀጥላለሁ፡፡ የእኔን ኢትዮጵያዊነት በመጠራጠራቸው ከልብ በመነጨ ሁኔታ ከውስጤ ይቅርታ አደርግላቸዋለሁ፡፡
ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል በኢትዮጵያ ወጣቶች ላይ ያለኝን ፍጹም የሆነ እምነት ሳውጅ ቆይቻለሁ፡፡ እ.ኤ.አ መስከረም 17 ቀን 2016 ዓ.ም ከርዕዮት ዓለሙ ጋር አድርጌው በነበረው ቃለ መጠይቅ (ለ14 ደቂቃዎች የሚቆየውን ክሊፕ ይመልከቱ) ያለኝን አቋም በማያወላውል መልኩ ገልጫለሁ፡፡
እ.ኤ.አ ሰኔ 2010 የኢትዮጵያን ወጣቶች ሁኔታ የገለጽኩበት መንገድ እንዲህ የሚል ነበር፣“የኢትዮጵያ ወጣቶች ያሉበት ደስታ የራቀው ሁኔታ ባልተጠበቀ መልኩ ሊፈነዳ የሚችል በሰዓት የተሞላ እና የተቀበረ የጊዜ ቦምብ ማለት ነው፡፡ የወጣቶች ተስፋ የመቁረጥ፣ የደስታ እጦት፣ እምነት የማጣት እና ለብዙ ጊዜ ተንሰራፍቶ በሚገኘው ኢኮኖሚያዊ ቀውስ፣ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት ዕድሎች እጦት እና መቃወም በማይቻልበት በፖለቲካ ጭቆና ተዘፍቀው ያሉበት ሁኔታ ነው፡፡ ወጣቶች ለነጻነታቸው እና ለመሰረታዊ ለውጥ እያደረጉት ያለው ጥረት ለዚህ ሁኔታ ተጨባጭነት ያለው ማስረጃ ነው፡፡ ብቸኛ ጥያቄ ሆኖ ሊቀርብ የሚችለው የሀገሪቱ ወጣቶች ለውጡን ሊያመጡ የሚችሉት በኃይል እና በአመጽ ነው ወይስ ደግሞ በልላ በሰላማዊ መንገድ የሚለው ነው፡፡“
እ.ኤ.አ የካቲት 2011 አቅርቤው በነበረው ትችቴ የአፍሪካ ወጣቶች ተባበሩ በፍጹም እንዳትሸነፉ በማለት አውጀ ነበር፡፡ ጋንዲ እንዲህ ብለው ነበር “ኃይል ከአካላዊ ብቃት ወይም ደግሞ ከጠብመንጃ፣ ከታንኮች እና ከጦር አውሮፕላኞች ጋጋታ የሚመጣ አይደለም፡፡ ኃይል የሚመጣው ከማይበገረው የዓላማ ጽናት ብቻ ነው“ ነበር ያሉት፡፡
እ.ኤ.አ በ2013 የእኔ መፈክር ለሁልጊዜ የሚሆነው እና ሆኖም የሚቆየው ‘የኢትዮጵያ ወጣቶች ተባበሩ በፍጹም እንዳትሸነፉ! ኃይል ለኢትዮጵያ ወጣቶች!‘ የሚል ነው በማለት አውጀ ነበር፡፡ ምንም ዓይነት ጥርጣሬ የለኝም የኢትዮጵያ ወጣቶች ተባብረዋል በፍጹም ሊሸነፉ አይችሉም፡፡
እ.ኤ.አ 2013ን የኢትዮጵያ አቦሸማኔው ትውልድ አባላት ዓመት ነው በማለት አውጀ ነበር፡፡ እናም የኢትዮጵያ ወጣቶች የሰላማዊ ለውጥ እና የእርቅ ጉባኤን እንዲመሩ ተማጥኘ ነበር፡፡
እ.ኤ.አ በ2014 አቅርቤው በነበረው ትችቴ “በእኔ አመለካከት የ21ኛው ክፍለ ዘመን የኢትዮጵያ አንገብጋቢው ችግር የኢትዮጵያ ወጣቶች ችግር ነው” በማለት ጽፌ ነበር፡፡
በተለያዩ በርካታ አጋጣሚዎች የኢትዮጵያ ወጣቶች በሰላማዊ መንገድ ሀገራቸውን ወደ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት በማሸጋገር የእራሳቸውን ዕድል መወሰን አለባቸው የሚለውን የማይናወጽ እምንቴን ስገልጽ ቆይቻለሁ፡፡
እጅግ ከብዙ ሺ ኪሎ ሜትሮች ውቅያኖሶችን በማቋረጥ ለኢትዮጵያ የአቦሸማኔው ትውልድ በጠርሙስ ውስጥ እንዲህ የሚል ልዩ መልዕክት ልኪያለሁ፣ “ነጻ ሆናችሁ ተፈጥራችኋል! ነጻ ሆናችሁ መኖር አለባችሁ! ነጻ ሆናችሁ እንዳትኖሩ ግን ተፈርጃችኋል!“
ኢትዮጵያን ከህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ ወሮበላ የዘራፊ ቡድን ስብስብ (ዘ-ህወሀት) የጭቆና አገዛዝ እና አምባገናዊ የብረት መዳፍ ውስጥ ፈልቅቆ ሊያወጣ የሚችል ኃይል የኢትዮጵያ የአቦሸማኔው ትውልድ ብቻ እንደሆነ አውጃለሁ፡፡ በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያ የአቦሸማኔው ትውልድ እየተደረገ ያለው ሁኔታ ይህንን እውነታ በጉልህ እያሳየ መሆኑን አምናለሁ፡፡
ኔልሰን ማንዴላ እንዲህ የሚል ምልከታ አድርገው ነበር፣ “የእኛ ልጆች ትልቁ ሀብቶቻችን ናቸው፡፡ የእኛ የወደፊት አለኝታዎች ናቸው፡፡ በእነርሱ ላይ የጭቆና ተግባራትን የሚፈጽም የማህበረሰባችንን ክር በመበጠስ ሀገራችንን የሚያዳክም ኃይል ነው” ነበር ያሉት፡፡ የኢትዮጵያ ታላቅ ሀብቶች ፍጹም በሆነ መልኩ ተረስተው፣ መብቶቻቸው ተጨፍልቀው፣ ባክነው እና ከጥቅም ውጭ ተደርገው ይገኛሉ፡፡
የኢትዮጵያ ወጣቶች የኢትዮጵያ ታላቅ ሀብቶች መሆናቸውን ሁልጊዜ አምናለሁ፣ ሆኖም ግን ለሀገሪቱ የወደፊት አለኝታ የሆኑት ወጣቶች ለአደገኛ ሁኔታ ተጋልጠው ይገኛሉ፡፡
ይህንን ሁሉ ካልኩ በኋላ ያለውን የፖለቲካ እና የማህበራዊ ጉዳይ እውነታ ከተመለከትኩ በኋላ በኢትዮጵያ የወደፊት ዕታ ፈንታ ላይ ተስፋ የቆረጥኩ መሆኔን አምኛለሁ፡፡ ከኮሌጅ እየተመረቁ የሚወጡትን ሥራ ያጡ ወጣቶችን ወይም ደግሞ ቴክኒካዊ ስልጠና ወስደው ያጠናቀቁ ወጣቶች የኮብል ስቶን ድንጋይን እንዲደረድሩ መደረጋቸውን ከሚወጡት ሪፖርቶች እየሰማሁ እና እያነበብኩ እጅጉን በጣም አዘንኩ፡፡ እንደነዚህ ያሉ ወጣቶች ለሁሉም ዓይነት ምስቅልቅል ችግሮች፣ ለአደንዛዥ እጽ እና ለሌሎች የሞራል ዝቅጠት ቅጥ አምባር ድርጊቶች ተዳርገው ማየት እና መስማት የሚያም ነገር ነው፡፡ በዚህ ጭጋጋማ ሁኔታ ላይ እንደ ለማ መገርሳ፣ አብይ አህመድ፣ እስክንድር ነጋ፣ አንዷለም አራጌ፣ እማዋይሽ ዓለሙ ርዕዮት ዓለሙ እና ሌሎች በርካታዎች ብርቅዬ የኢትዮጵያ ልጆች እየፈነጠቁት ያለውን ብርሀን ማየት በጣም አስቸጋሪ ነበር፡፡
በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ብሩህ ቀኖች እየመጡ ስለሆነ ከምንጊዜውም በላይ የበለጠ ደስተኛ ነኝ፡፡ እንደዚህ ዓይነቱን አባባል ከዚህ ቀደም ከትክክለኛው እውናዊነት ነባራዊ ሁኔታ ይልቅ በተመሳስሎ መልክ ብዙ ጊዜ ተናግሬዋለሁ፡፡ በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ብሩህ ቀኖች በመዳፎቻችን ውስጥ ናቸው፡፡ እንደ እርስዎ እና ከላይ እንደጠቀስኳቸው ያሉ ፈቃደኛ የሆኑ፣ ችሎታ ያላቸው እና ከመቅጽበት ወደ ተግባር የሚለውጡ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ወጣት መሪዎች አሉን፡፡
“ታላቁን ማንቃት፡ በአሜሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በእናት ሀገራቸው ለውጥ ለማምጣት ይችላሉን?“ በሚል ርዕስ ለመጀመሪያ ጊዜ አድርጌው በነበረው ንግግር በኢትዮጵያ የሰብአዊ መብት መከበር ለማደርገው ትግል ዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ድጋፋቸውን እንዲሰጡኝ እና ከጎኔ እንዲሰለፉ ተማጽዕኖ አቅርቤ ነበር፡፡ “በኢትዮጵያ ውስጥ በሚደረገው የሰብአዊ መብት ትግል ውስጥ አሸናፊ ሆኖ ለመውጣት በጦር ሜዳ ተሰማርቶ በደም ጨቅይቶ እና የሬሳ ክምርን ከምሮ ሳይሆን በኢትዮጵያውያን ወንዶች እና ሴቶች ልቦች እና በሚያስቡ አእምሮዎች መልካም ፈቃደኝነት ብቻ ነው” ብዬ ተናግሬም ነበር፡፡
ለአስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል የኢትዮጵያውያንን እና መልካም ፈቃድ ያላቸውን በዓለም ላይ የሚገኙ ሕዝቦችን ልቦች እና አአምሮዎች ለማሸነፍ በየሳምንቱ ሰኞ በማወጣው ትችቴ አንዳንዶቹ ቅዱስ ጽሁፎች እያሉ የሚጠሯቸውን እያዘጋጀሁ ስታገል ቆይቻለሁ፡፡ ሁልጊዜ ሰላማዊ ትግልን መሳሪያ በማድረግ ትግላችንን የምናራምድ ሰዎች በተለይም ሁሉንም ቀንበር የተሸከሙት፣ የሚሞቱት እና በእስራት የሚማቅቁት የኢትዮጵያ ወጣቶች በአሁኑ ጊዜ ያለምንም ደም መፋሰስ ኢትዮጵያን ወደ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት መለወጥ እንደሚቻል እርግጠኞች ሆነናል፡፡
በመጀመሪያ ጊዜ አድርጌው በነበረው ንግግሬ እኔ የክርስቶስን አስተምህሮ ከልብ እና በሙሉ ስሜት ያደንቁ የነበሩት የሁለት መሪዎች የማህተመ ጋንዲ እና የማርቲን ሉተር ኪንግ ደጋፊ እንደሆንኩ ገልጨ ነበር፡፡ በሰላማዊ ትግል፣ በእውነት እና በፍቅር መንገዶች ድል መቀዳጀትን አምናለሁ፡፡ ከዚህም በላይ እነዚህ መርሆዎችን ማወጅ በእራሱ በቂ ነው የሚል እምነት የለኝም፡፡ ጋንዲ እና ኪንግ ለሰው ልጅ ከፍተኛ መገለጫ የሆነውን የፍትህ ፍቅር፣ ለከፍተኛው ክብር ለእውነት መቆምን እና ከፍተኛ እሴት ላለው ለወንድ እና ለሴት ጓደኞቻችን ፍቅር ማሳየትን አስተምረውናል፡፡ ፍትህ ቀጥ ብሎ በመቆመበት ጊዜ ኃይለኝነት ቦታ የለውም፡፡ የሕግ የበላይነት በሰፈነ ጊዜ ለጭቆና መንገድ ቦታ የለውም፡፡
ማንዴላ “ረዥሙ ጉዞ ለነጻነት” በሚለው በግለ የህይወት ታሪክ መጽሐፋቸው እንዲህ የሚል ጽሁፍ አስፍረው ይገኛል፣ “እውነተኛ መሪ ከመንጋዎቹ ኋላ ይከተላል፡፡ ፈጣን እና ንቁ የሆኑት ወደፊት በመሄድ እንዲመሩ፣ ሌሎች ደግሞ እንዲከተሉ፣ በአጠቃላይ ግን ከኋላ እየተመሩ እንዳሉ በማይታወቅ መልኩ አመራር መስጠትን ይፈቅዳል“ ይላል፡፡
የእርስዎ ፈጣኖች እና ንቁ አቦሸማኔዎች ወደፊት እንዲሄዱ ይፍቀዱ እናም ቀሪዎቹን እኛን የጉማሬዎችን ትውልድ አባላት (የቀድሞ ትውልድ) ከጎን ሆነን እንድንመለከት ያድርጉ፡፡
ለሰው ልጆች መልካም ነገርን ለማድረግ ሲሉ የግል ፍላጎታቸውን በማመቅ የሚታትሩ መሪዎችን ማፍራት እንችላለን? መሪነት የርዕይ ሌላው ገፅታ ነው፡፡ የግል ፍላጎትን ለማሳካት ወይም ደግሞ ገብጋባ ፍላጎትን ለማርካት የማይፈልጉ እና መልካም ነገርን ብቻ ለመስራት ፍላጎቱ ያላቸውን መሪዎች ማፍራት እንፈልጋለን፡፡ በአሁኑ ጊዜ እንደዚህ ያሉ ባህሪያትን የተላበሱ በርካታ መሪዎች በመካከላችን አሉ ሆኖም ግን ወደፊት በመምጣት የእኛን ጉዞ በመቀላቀል ጉዞውን መከተል ይኖርባቸዋል!
ኢትዮጵያ በጣም ሩቅ በማይባል ጊዜ እራሳቸውን በማሳመን ብቻቸውን መፈጸም የሚችሉ እና ህልማቸውን በእራሳቸው ጭንቅላት ውስጥ ብቻ አድርገው ለሕዝቡ ግን ቅዠት የሆነ ነገር የሚያስቡ ሩቅ አላሚዎች ነበሯት፡፡ ለግል ዝና እና ስኬት ብቻ ሲሉ የአመራር መንገድን የሚቀይሱ እና ታላቁ ባለራዕይ መሪ እየተባሉ እንዲመለኩ የሚደረጉ መሪዎች ነበሩ፡፡
የአመራር ጽሁፍ ዳሰሳዬ እንደሚያመላክተኝ በመልካም መሪ እና በታላቅ መሪ መካከል ያሉ ጥቂት ልየነቶች አሉ፡፡ ታዋቂው ጅም ኮሊንስ አመራር ሰጭነት በሚል አምስት የመሪነት ደረጃዎችን ማለትም ኃይለኛ፣ አዋራጅነት ቅልቅል እና አይበገሬ ፈላጭ ቆራጭነት ያላቸው መሆናቸውን ግልጽ አድርጓል፡፡ ሊታመን በማይችል መልኩ የስልጣን ጉጉት አላቸው፡፡ ሆኖም ግን ይህ የስልጣን ጉጉታቸው ከሁሉም በላይ ለድርጅቱ እና ለስራው እንጅ ለእራሳቸው ጥቅም ሲሉ አይደለም፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ኮሊንስ የቡድን ስራ አስፈላጊ ነው ይላሉ ምክንያቱም በአውቶብሱ ውስጥ ትክክለኛዎቹን ሰዎች ማግኘት ይቻላልና፡፡ የበሰበሰ እንጨትን በጀርባ ላይ ተሸክሞ ብዙ ርቀት መጓዝ አይቻልም፡፡
ብቻዎን ልሰሩት የሚቻል ነገር አይደለም፣ ሆኖም ግን ስራውን ሊሰሩት እንድቺሉ እገዛ የሚለግሱህ ሌሎች በጣም ተፈላጊ ሰዎች ይኖራሉ እና እነርሱን ፈልገው ማግኘት ስኬታማ ያደርጋል፡፡ በአርሶ ላይ ውድቀት እንዳይደርስ ሊያደርጉ የሚችሉ የተለየ እውቀት ያላቸው ሰዎች አሉ፡፡ በአርሶ ላይ ስለተደቀኑት ችግሮች ጥልቅ እውቀት አላቸው እናም እነዚያን ችግሮች ለማስወገድ መፍትሄ ያመጣሉ፡፡ እነዚህ ሰዎች መልካም መሪ እንድሆኑ በማገዝ በስልጣንህ እንድያድጉ ያደርጋሉ፡፡
እርግጥ ጥቂት የመሪነት እና የቡድን ጉዳዮች ያጋጥምዎታል ብዬ አስባለሁ፡፡ ያለጥርጥር የበሰበሰ እንጨት በአመራር ቦታዎች ላይ ያሉት በስብዕና ተፈላጊነታቸው እና ችሎታቸው መሰረት ሳይሆን በሙስናና በጓደኝነት የተሰየሙ “መሪዎች” አሉ። አነዚህ ባለስልጣናት ያገኙት ቦታ የታማኝነት ፈተናውን ያለፉ እና በሉ የተባሉትን ተቀብለው እንደገደል ማሚቶ የሚያስተጋቡ ናቸው፡፡
ከዚህም በተጨማሪ አጠራጣሪው የቶማስ ተጠራጣሪነት፣ ተችነት፣ እና ሌሎች ከጎን ሆነው ይመለከታሉ ምክንያቱም ድፍረት፣ መተማመን እና የፈጠራ ችሎታን በመጨመር ትክክለኛ አመራር ሰጭነት ስለሚጎድላቸው፡፡
“ታማኝነት፣ ቅንነት፣ ግልጽነት፣ ለጋስነት፣ ኩራት አልባነት ሌሎችን ለማገልገል ዝግጁ መሆን፣ በእያንዳንዱ ሰው መንፈስ ውስጥ ያሉ እሴቶች የመንፈሳዊ ህይወት መሰረቶች ናቸው፡፡
የእኛ የሰዎች ፍቅር በምቀኝነት ሳይሆን ወይም ደግሞ በዘመድ አዝማድነት ሳይሆን አንዳችን ከአንዳችን ጋር እንድንተሳሰር አድርገው ይይዙናል፡፡ ሆኖም ግን እንደ ሰብአዊ ፍጡር የሚጋረጡብንን ችግሮቻችንን በማስወገድ በወደፊቱ ተስፋ መቀየር እንችላለን፡፡
ምናልባትም ሁለት ሳምንታት ገደማ በቢሮ ስራዎ ላይ ከቆዩ በኋላ የረዥሙን ቢላዋቸውን ሰገባ በማውለቅ እና የጥላሸት መቀባት ዘመቻቸውን በመጀመር ግላዊ ስብእናን በሚያጠፋ መልኩ አስቀያሚ የሆነ የስብዕና ጥላሸት መቀባት ትግባራትን ይፈጽማሉ፡፡ ሲተቹም አንዲህ ይላሉ– ችግሮች ሁሉ በእርስዎ ላይ ይቆልላሉ፡፡ እርስዎ ለስልጣን በጣም ልጅ ብቃት የሎትም፡፡ የፖለቲካ አናሳ ልምድ አሎት፡፡ ለሰጡት ወታደራዊ አገልግሎት ጥላሸት ይቀባሉ፡፡ እርስዎ ሌላኛው አሻንጉሊት ኖት ይላሉ፡፡ የእርስዎን አንደበተ ርትኡ መሳጭ ንግግር ባዶ ንግግር እና በተግባር የማይገለጽ ዲስኩር ነው ይላሉ፡፡
እንዲያውም አንዳንዶቹ እንዲህ ይላሉ፣ ስልጣኑን እርስዎ ያገኙት ሌሎች ስለማይፈልጉት ነው፡፡ በሚፈልጉት ጊዜ ስልጣኑን ከእርስዎ ሊያባርሩ እንደሚችሉ ይናገራሉ፡፡ ዛሬ፣ ነገ፣ ባለፈው ሳምንት፣ ባለፈው ወር፣ ባለፈው ዓመት… መስራት ያለብዎትን ያልሰሩትን ነገሮች ዝርዝር ያወጣሉ ምንም አንድ ሳመንት በማይበልጥ ጊዜ ስራ ላይ ቢገኙም፡፡ ከዚያም አልፎ በውኃ ላይ መራመድ አይችልም ወይም ደግሞ እንደጭልፊት አይበርም ይላሉ፡፡ እራስዎትን በተግባር እንዲያረጋግጡ ዕድሉን አይሰጡዎትም፡፡ ለ27 ዓመታት የጠነባ እና የበሰበሰውን ስርዓት እርስዎ በ7 ቀናት ውስጥ እንዲያስተካክሉት ይፈልጋሉ፡፡
ዓላማቸው ሀሳብን ለማስቀየስ፣ ጥላሸት ለመቀባት፣ ስም ለማጥፋት፣ ስብዕናን ለማጥፋት አሉባልታ ለማሰራጨት እና በኢትዮጵያ ወጣቶች ላይ ብሩህ ተስፋ የሚያደርጉትን ኢትዮጵያውያን ሀሳብ ለማጨለም እና በተስፋየለሽ የፖለቲካ አዘቅት ውስጥ ገብተው አንዲዳክሩ ለማድረግ የሚሞክሩት ናቸው፡፡
በመጀመሪያ ጊዜ አድርጌው በነበረው ንግግሬ ላይ እነዚህን አሉባልታን የሚያሰራጩትን ሰዎች እንዲህ በማለት አስጠንቅቄ ነበር፣ “ምንም ዓይነት በቂ ማስረጃ ሳይኖረን አመራርነት ለመስጠት የተዘጋጁትን እና ድርጅት ለመመስረት የሚያስቡትን ግለሰቦች በስድብ በመተቸት እና ያልተጣሩ አሉባልታዎችን በማሰራጨት ስብዕናቸውን እናጠፋለን፡፡
በኋላ መስታወት እያዩ ወደፊት እንዲነዱ እና ተከስክሰው እንዲሞቱ ነው እነርሱ የሚፈልጉት፡፡ ይህ በፍጹም አይፈጸምም ምክንያቱም የእርስዎ ደጋፊዎች በርካታ ናቸው፡፡ በአስር ሚሊኒዮኖች የሚቆጠሩ የአቦሸማኔዎች ትውልድ አባላት ከጀርባዎ፣ ከፊት እና ከጎንዎ ናቸው፡፡
በእርግጥ እርስዎ ከትችት እና ከሀሜት ነጻ ይሆናሉ የሚል ሀሳብ የለኝም፡፡ ማንም በሕዝብ የስልጣን መንበር ላይ የተቀመጠ ሰው ያለምንም ጥረት ምንም ነገር ሊያገኝ አይችልም፡፡ ሆኖም ግን ለሚሰሩት ነገር፣ ላልሰሩት ነገር እንዲሁም ዝም ብለው ለመስራትም ላለመስራትም ሲሉ ለሚያዩት ነገር ሁሉ ለመተቸት ፍትሀዊነትን ይጠይቃል፡፡
እርግጠኛ ለመሆን እ.ኤ.አ በ2012 ዓ.ም ኃይለማርያም ደሳለኝ ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲሆን ሲጠቆም እኔ ለእርሱ መልካም አመለካከት ነበረኝ፡፡ ሌሎች በርካታዎቹ በእርሱ ላይ እንዳደረጉት ሁሉ እኔ እርባናቢስ አድርጌ አላቀርብኩትም፡፡ ረጋ ብየ ነው የተመለከትኩት፡፡ የሚሰጠውን ጥርጣሬ ሁሉ ለማጣራት ሙሉ ጊዜ ሰጥቸ ነው ያየሁት፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ እንዳይወድቅ እና ስኬታማ እንዲሆን እፈልግ ነበር፡፡
እውነት ለመናገር በመጀመሪያው ሳምንት የጠቅላይ ሚኒስትርነት ስልጣንዎ ትልቅ አድናቆት ሊሰጥዎ ይገባል፡፡ በተለምዶ ማዕከላዊ እየተባለ የሚጠራው የዜጎች የማጎሪያ እና የማሰቃያ እስር ቤት ተዘጋ የሚል ሪፖርት አይተናል፡፡ የኢንተርኔት አገልግሎት በመላ ሀገሪቱ ክፍት ሆኖ አገልግሎት በመስጠት ላይ ይገኛል፡፡ ቀደም ሲል ታስረው የቆዩት የፖለቲካ እስረኞች ከፈተፈቱ በኋላ እንደገና ታስረው ስለነበር አሁን ደግሞ እንደደገና ለመፈታት በቅተዋል፡፡ እንደዚሁም ደግሞ ከሶማሊ ክልል አመራሮች ጋር ተደርጎ የነበረው ስብሰባ በጥሩ ሁኔታ ተከናውኗል፡፡ ይደልዎ! ብያለሁ
እርግጥ ጥቂቶች ናቸው በኢትዮጵያ ፖለቲካ ከእኔ በበለጠ ጥብቅ አነጋገር አስተያየት የሚሰጡ። ሆኖም ግን ፍትሀዊ በሆነ ትችት እና ፍትሀዊ ባልሆነ ትችት መካከል ልዩነት መደረግ እንዳለበት አምናለሁ፡፡ ለአስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል ያለምንም ማቋረጥ ሳቀርብ በነበረው ጠንካራ ሳምንታዊ ትችት በአሁኑ ጊዜ እንዲያውም ከአንድ ሺ በላይ ይሆናል አንድም ጊዜ በኢትዮጵያ ላይ በስልጣን ኮርቻ ላይ ተፈናጥጦ የሚገኘው አገዛዝ ስለምናገረው ወይም ደግሞ ስለምጽፈው ነገር ጠቃሚነት ምላሽ ሰጥቶኝ አያውቅም፡፡ ለዚህም ምክንያቱ ሁልጊዜ አስቸጋሪ በሆነ ጊዜ ሁሉ ያለምንም መጠራጠር እውነትን እና እውነትን ብቻ በመያዝ ስለምናገር እና ስለምጽፍ ነው፡፡ በስልጣን ላይ ያሉ ሰዎች መራራውን እውነት መያዝ እንደማይሆንላቸው ተምሪያለሁ፡፡ ሆኖም ግን እኔ ሁልጊዜ በየሳምንቱ ለእነሱ መራራውን እውነት ከመጋት የታቀብኩበት ጊዜ የለም፡፡
እኔን የሚሳዝነኝ ነገር ቢኖር እነዚህ አሉባልታ አራጋቢ ቡድኖች ለእርስዎ ምስጋና መስጠትም ሆነ እራስዎን በተግባር እስከሚያስመሰክሩ ድረስ እንኳን ጊዜ ሲሰጡ የማላይ እና የማልሰማ መሆኑ ነው፡፡
እነዚህን አሉባልታ አራጋቢ ቡድኖች አባላት ከፍተኛ የሞራል ስብእና ምሳሌ ሆኖ ከማሳየት በስተቀር እነርሱን ለማሳመን ሌላ የሚጠቀሙበት ነገር ይኖራል ብየ አላስብም፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ በዚያ በአስደማሚው ንግግርዎ እንዳደረጉት ሁሉ ነገሮችን ሁሉ ለሀሳብ ፍጭት ወደ ከፍተኛ ደረጃ በአደባባይ ያውጡት፡፡ በአሉታዊ አመላካከት ጦር ሰብቀው የሚመጡትን በሰለጠነ እና ዙሪያ መለስ በሆነ ዘመቻ ምላሽ ይስጧቸው፡፡ እንዲህ የሚለውን የዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግን ሕጎች ይከተሉ፣ ጨለማን በፍጹም ጨለማ አያስወግደውም፡፡ ይልቁንም ጨለማን ሊያስወግደው የሚችል ብርሀን ብቻ ነው፡፡ ጥላቻ ጥላቻን ሊያስወግደው አይችልም፡፡ ጥላቻን ሊያስወግደው የሚችለው ፍቅር ብቻ ነው፡፡ በሌላ አባባል ተስፋቢስነትን በተስፋ በመተካት ያስወግዱ፡፡ በጨለምተኝነት ደረቅ በረሀ ውስጥ የብሩህ ተስፋ ተክልን ትከሉ፡፡ መጥፎ ሀሳቦችን በማስወገድ በመልካሞች ተኳቸው እናም መልካም ነገር በሰይጣናዊ ድርጊት እና አስተሳሰብ ላይ ድል እንዲቀዳጅ እንጣር፡፡
በሁለተኛ ደረጃ ከነገሮች ሁሉ የበለጠ አእምሮን የሀሳብ የበላይነትን እንመን፡፡ ችላ ካሉት አያሳስብም፡፡ እንደ ጥንታዊው የአፍሪካ አባባል “ውሾቹ ይጮሀሉ፣ ግመሎቹ ግን ጉዟቸውን ይቀጥላሉ“ አንደሚባለው ነው። ረዥሙን የነጻነት ጉዙ ከኋላ ሆኖ በመምራት ጉዞውን ቀጥሉ፡፡
በቅርቡ አንድ ጓደኛዬ እየቀለደ እንዲህ በማለት ጠየቀኝ፣ “አንዱን የአንተን የአቦሸማኔ ትውልድ አባል በቦታው አድርገሀል፡፡ ስለዚህ ተልዕኮየን አሳክቻለሁ ብለህ ታስባለህ?“
ሆኖም ግን ይህ ጥያቄ ካለፉት አስርት ዓመታት ጀምሮ በቤተሰብ አባላት ሳይቀር ስጠየቅ ቆያቻለሁ፡፡ “መቸ ነው ተልዕኮህ የሚሳካው እና ወደ መደበኛው የህይወት ጉዞህ የምትመለሰው?“ የሚሉ ጥያቄዎችን በተደጋጋሚ ስጠየቅ ቆይቻለሁ፡፡
ሆኖም ግን አንድ ቀጥተኛ የሆነ መልስ በፍጹም ልሰጣቸው አልችልም፡፡ አንድያው በራሴ ማሰላስለው የሮበርት በርንስን የግጥም ስንኞች ነው፣ “ጫካዎቹ ጠቁረዋል ቃላቱ ቆንጆዎች ናቸው፣ ሆኖም ግን እነርሱን ለመጠበቅ ቃል ኪደን አለብኝ፡፡ ከመተኛቴ በፊት ብዙ ኪሎ ሜትሮችን እጓዛለሁ።“
በስልጣን ላይ ተፈናጥጠው ላሉት እውነትን እስከ አፍንጫቸው ድረስ እነግራቸዋለሁ ምክንያቱም ቅዱሱ መጽሀፍ “እውነት ነጻ ታወጣሀለች ይላልና”፡፡ የእኔን የእውነት ተናጋሪነት የጉጉት ተልዕኮ የወሰድኩት አቻ ከማይገኝላቸው አንጋፋ ልሂቃን ከፕሮፌሰር ኤድዋርደ ሰይድ እና ከፕሮፌሰር መስፍን ወልደ ማርያም ነው፡፡
ፕሮፌሰር ሰይድ “እውነትን በስልጣን ላይ ላሉት በመናገር እና ለሚገደሉት እና ለሚሰቃዩት ህዝቦች ምስክር በመሆን እንዲሁም በስልጣን ላይ ያሉት በህዝብ ላይ ለሚያድርሱት በደል የተቃውሞ ድምጽን በማሰማት“ በ21ኛው ክፍለ ዘመን ያሉ ምሁራን የሰው ልጆችን ነጻነት እና እውቀትን ተልዕኮ ያራምዳሉ ነበር ያሉት፡፡
እንደዚሁም ሁሉ እኔም በተመሳሳይ መልኩ እንደነርሱ በስልጣን ላይ ላሉት የመናገር እኩል እድል አለኝ፡፡ እውነትን የምናገረው በስልጣን ላይ ላሉት እና ስልጣናቸውን ከሕግ አግባብ ውጭ ለሚጠቀሙት ብቻ አይደለም፡፡ ሆኖም ግን እኔ የምናገረው ለስልጣን ረሀብተኞች ለስልጣን ጥመኞች፣ ስልጣናቸውን ከሕግ አግባብ ውጭ ለሚጠቀሙ እና ምንም ዓይነት ስልጣን ለሌላቸው ወገኖች ሁሉ ነው፡፡
እ.ኤ.አ በ2005 ተካሄደ የተባለው የይስሙላ የቅርጫ ምርጫ መጠናቀቅን ተከትሎ ተፈጥሮ በነበረው እልቂት ምክንያት የሰብአዊ መብት ተሟጋችነት ትግሌን የጀመርኩት በጠራራ ጸሐይ አምባገነኑ መለስ የምርጫ ኮረጆን በመዝረፉ ምክንያት ተቃውሟቸውን ባሰሙት የብሩህ ተስፋ ባለቤት ወጣቶች ላይ የግፍ ጭፍጨፋውን በማካሄዱ ለእነዚያ ደመከልብ ሆነው ለቀሩት እምቦቃቅላ ወጣቶች ምስክር ለመሆን ነው፡፡
እንደዚሁም ሁሉ ሌሎች እኔ ዝም ብዬ ጊዜየን የማባክን አድርገው ይቆጥራሉ ምክንያቱም በተጨባጭ ለዚህ ትግሌ የማሳየው ምንም ነገር እንደሌለ አድርገው ስለሚቆጥሩ ነው፡፡ ጥቂቶቹ ደግሞ የእኔን መራራ ተቃውሞ በመውሰድ የህወሀት የዘር ጥላቻ ስላለው ነው የሚሉ አሉ፡፡
እኔ የፖለቲካ ፍላጎት በፍጹም እንደሌለኝ በተለያዩ አጋጣሚዎች አውጃለሁ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ስልጣንን አላግባብ ለሚጠቀሙ፣ ለስልጣን ረሀብተኞች እና ጥመኞች ንቀት እንጅ ሌላ ምንም ነገር እንደሌለኝ ለበርካታ ጊዚያት ስናገር ቆይቻለሁ፡፡ ከስልጣን ፍቅር በላይ ለተጨቆኑት ህዝቦች፣ በችግር ላይ ለወደቁት እና ለሚሰቃዩት ህዝቦች ደንታ የሌላቸው፣ ለድምጽ አልባዎች እና ተከላካይ ለሌላቸው ምንም ዓይነት የፍቅር ስሜት የማያሳዩ በስልጣን ላይ ያሉ ሰዎች የአስመሳይነት እኩይነትን የሚያመላክት ነው፡፡ በስልጣን ላይ እንደመዥገር ተጣብቀው ላሉት እውነታን በመናገር ረጅም አመታት የሰራ ሰው የስልጣን ፍላጎት ካስዬ ያስጠይቀዋል ስራችንን፡፡
የፕሮቴስታንት ኃይማኖት አባት እና የኃይማኖት ሰው የሆኑት ማርቲን ሉተር እንዲህ ብለው ነበር፣ “ዓለምን ለመቀየር ከፈለግህ ብእርህን አንሳና ጻፍ፡፡“ እኔ ፕሮቴስታንት አይደለሁም ሆኖም ግን ከአስራ ሶስት ዓመታት በፊት ብእሬን አንስቻለሁ እናም እስከ አሁን ድረስ ጠንካራ ሆኘ ቀጥያለሁ፡፡
በቅርቡ ከዚህ ዓለም በሞት የተለየውን የቱፓክ ሻኩርን አባባል በመጥቀስ “ኢትዮጵያን ለመለወጥ በቂ እርምጃዎችን ተራምጃለሁ ማለት አልችልም ሆኖም ግን ከመጀመሪያው ጀምሮ ዋስትና አድርጌ የያዝኩት ኢትዮጵያን መለወጥ ለሚችሉ አእምሮዎች ብልጭታን ፈንጥቂያለሁ ብዬ አምናለሁ“ እንግዲህ ይህንን ለማድረግ የተወሰነ ስኬታማ ስራን ሰርቻለሁ ብዬ አምናለሁ፡፡
ያለምንም ጥርጥር ያለፉት አስር ዓመታት ለእኔ በህይወቴ መልካም ዓመቶች ናቸው ብዬ መናገር እችላለሁ፡፡ ለሰብአዊ መብት መከበር፣ ለዴሞክራሲ፣ ለሕግ የበላይነት እና ለነጻነት በኢትዮጵያ እና ከኢትዮጵያ ውጭ ሌላ ምንም ሳልይዝ በብእሬ ብቻ በመጠቀም በእያንዳንዷ ሳምንት የመታገል ዕድሉን አግኝቻለሁ፡፡
በኢትዮጵያ ውስጥ ፍቅር የነገሰበትን ማህበረሰብ ለመፍጠር የሚደረገው ጥረት እንዲህ በቀላሉ የሚጠናቀቅ ተግባር አይደለም፡፡ ያለምንም ረፍት ተጠናከሮ መቀጠል አለበት፡፡
ዶ/ር ማርቲን ሉተር “ለነጻነት የሚደረግ ረዥሙ ጉዞ“ በሚለው መጽሀፋቸው እንዲህ በማለት ጽፈው ነበር፣ “የሰው ልጆች እድገት የአንድ ጊዜ እመርታ ወይም ደግሞ የማይቀር ነገር አይደለም፡፡ ወደ ፍትህ ግብ የሚደረግ እያንዳንዱ ርምጃ መስዋዕትነትን፣ ስቃይን እና ትግልን እንደዚሁም ለዚሁ ተግባር ህይወታቸውን የሰጡ የማይሰለቹ እና በሕዝብ ፍቅር የነደዱ ግለሰቦችን ይፈልጋል…“
እኔ ውስብስብ ሰው አይደለሁም፡፡ እኔ ንግግሬ ፊትለፊት ነው። መደበቅ መዘባረቅ ማወናበድ ማጭበርበር ንግግር አልወድም። ከኔ ጋር የምታዩት እና የምትሰሙት የምታገኙት ነገር ግልፅ ነገር ብቻ ነው፡፡ የምለውን እናገራለሁ፣ የምናገረውን አደርጋለሁ፡፡ ለቀልድ ካልሆነ በስተቀር ሰም እና ወርቅ አልናገርም፡፡
እ.ኤ.አ ሀምሌ 2006 ቃልኪዳን ያልገባሁትን ባለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ውስጥ አላልኩም አላደረግሁም፡፡ ምንም ነገር፡፡ እንደ እ.ኤ.አ በ2006 የትግል ጉዞዬን ጀመርኩ፡፡ የኢትዮጵያን ሕዝብ ነጻ ለማውጣት ረዥሙ ጉዞ ወደ ነጻነት እየተደረገ ነው፡፡ አሁን በሚሊዮን በሚቆጠሩ የአቦሸማኔው ትውልድ አባላት መካከል ስለሆንኩ ወሰን በሌለው መልኩ ተመችቶኛል፡፡
በእርግጥ ይህንን ፍረጃ በኩራት እቀበለዋለሁ፡፡ ይህንን እንደ እውነት ወስጀ እንዲህ በማለት እገልጸዋለሁ፣ “ነጻነትን ለመጎናጸፍ የሚደረግ አክራሪነት ምንም ዓይነት ወንጀል የለበትም፡፡ ፍትህን ለመጎናጸፍ የሚደረግ ትግል በቀላ የሚያዝ አይደለም፡፡“
ለኢትዮጵያውያን ሁሉ ነጻነት ለመከራከር ስል ያደረጉትን ጽኑ ተጋድሎ፣ ለድርድር የማይቀርብ ተግባር፣ ጠንካራ ሆኖ መቆየት፣ ስህተት ከሆነ ስህተቴን ለኢትዮጵያ ሕዝብ ይቅርታ እጠይቃለሁ፡፡ ፍትህ በወሰን ተለክቶ መሰጠት እንደሌለበት አምናለሁ፡፡ ይህ ማለት ፍትህ በምህረት ሊታይ አይችልም ማለት አይደለም፡፡
በእኔ የሰብአዊ መብት ትግል ላይ ጥቂቶች የሕዝቡን የሀሳብ ዳኝነት እንደ መደበኛው የዳኝነት ስርዓት እንደምመለከተው አድርገው ይናገራሉ፡፡ በፍርድ አደባባይ ላይ ስለፍትህ ያለኝን ክርክር ዕድል አግቼ እስከሰራ ድረስ ለማደርገው ጥብቅ ክርክር ኃላፊነት አወስዳለሁ፡፡
የጎሳ ዘረኝነትን የሚያሳይ ነገር አልተናገርኩም ወይም ደግሞ አላሳየሁም፡፡ ለአስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል ሳቀርበው በቆየሁት ትችት እና ንግግር ማንም ቢሆን የዘረኝነት መንፈስን ለማራመዴ ማስረጃ ሊሆን የሚችል የሚያቀርብ ሰው ሊኖር አይችልም፡፡ እኔ የምታገለው ስለሰው ልጆች ከፍተኛ የኑሮ ደረጃ፣ አንድነት እና ስነምግባር እንጅ ስለዘረኝነት አይደለም፡፡ ስለእነርሱ ግላዊ የሆነ ጥላቻ የለኝም ምክንያቱም አላውቃቸውም፡፡ ሆኖም ግን በሰብአዊ መብት ላይ የሰሩትን ወንጀል አውቃለሁ፡፡ በእርግጥ አምባገነኑ መለስ እ.ኤ.አ በ2006 በሰው ልጆች ላይ በፈጸመው እልቂት ምክንያት ነው ወደ ሰበአዊ መብት ተሟጋችነት የገባሁት እናም በትግሉ ውስጥ እገፋለሁ ምክንያቱም እያደረሷቸው ያሉት ወንጀሎች መቋጫ የላቸውም፡፡
በእርስዎ የስልጣን ርክክብ የመክፈቻ ስነስርዓት ላይ ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር የጸጥታ ኃይሎች በንጹሀን ዜጎች ላይ ስለሚፈጽሙት የዘፈቀደ ግድያ ይቅርታ መጠየቅዎ እጅግ በጣም ደስ አሰኝቶኛል፡፡ ሆኖም ግን ሌሎች የአዞ እንባቸውን ያነባሉ፡፡
ለሕግ የበላይነት መስፈን ማረጋገጫ የሚሰጡኝ ከሆነ እነርሱን ለማገዝ ደስተኛ መሆኔን በየጊዜው ስገልጽ ቆይቻለሁ፡፡ እ.ኤ.አ ጥቅምት 2017 መጀመሪያ አካባቢ እንዲህ ብየ ነበር፣ “እኔ ከዘ-ህወሀት ወይም ከማንኛቸውም መሪዎች ወይም አባላት ጋር በግሌ ምንም ዓይነት ግንኙነት ወይም ጥላቻ የለኝም፡፡ እነርሱ የሕግ የበላይነትን ቢያረጋግጡልኝ፣ መልካም አስተዳደርን ቢያሰፍኑ እና የሁሉንም ኢትዮጵያውያን ሰብአዊ መብቶችን ቢያከብሩ ቁጥር አንድ አድናቂያቸው ነበርኩ፡፡ ያ አቋሜ እስከ አሁንም ድረስ እንደጸና ነው“ ብየ ነበር፡፡
እ.ኤ.አ በ2010 መለስ ዜናዊ በኮሎምቢያ ዩኒቨርስቲ መናገር እንዲችል መብቱ እንዲከበርለት ሽንጤን ገትሬ ስከራከር ይህ አቋሜ በሰፊው ተወግዞ ነበር፡፡ መሳተፍ እንዳይችል ለኮሎምቢያ ዩኒቨርስቲ ፕሬዚዳንት ለከሊ ቦሊንገር ደብዳቤ ከጻፉት ከእኔ የግል ጀግናዎች ከእስክንድር ነጋ እና ከሰርካለም ፋሲል ጋር በሀሳብ ተለያይተን ነበር፡፡ መርህን ከሰዎች በላይ እንዲውል ለማድረግ አንድ ሰው ከሚወደው እና ከሚወዳት የትግል አጋሮቹ በላይ ለማድረግ ምን ያህል እንደሚቆጠቁጥ እና እንደሚያም መገንዘብ ይቻላል፡፡ ሆኖም ግን በነጻነት የመናገር መብትን በምንጠላቸው ሰዎች ላይ የምንገድብ ከሆነ በእራሱ በእምነት ላይ በእርግጥም አናምንበትም ማለት ነው፡፡
ቅዱሱ መጽሐፍ እንዲህ ይላል፣ “ለሁሉም ጊዜ አለው፣ ከሰማይ በታች ለሁሉም ድርጊት ተፈጻሚነት ወቅት አለው“፣ “ለመግደል ጊዜ፣ ለማዳንም ጊዜ” ያስፈልጋል፡፡ “ለማፍረስም ጊዜ፣ ለመገንባትም ጊዜ ያስፈልጋል”፣ ኢትዮጵያን የመገንባቱ እና ክልሎች እየተባሉ የሚጠሩትን ባንቱስታንት ማጎሪያ በረቶች የማፍረሻ ጊዜው አሁን ነው፡፡ ለማልቀስ እና ለማዘን ጊዜ፣ ለመሳቅ እና ለመደነስም ጊዜ ያስፈልጋል፡፡ እርስ በእርስ ተቃቅፎ መሳቅ እና ሌሊቱን ሙሉ መደነስ ጊዜው አሁን ነው፡፡ ለመቅደድ ጊዜ፣ ለመጠገንም ጊዜ አለው፡፡ በዘረኝነት፣ በኃይማኖት በቋንቋ ተበጣጥሰን እንገኛለን፡፡ አሁን በኢትዮጵያዊነት ጥላ ስር ቁስላችንን የምንጠግንበት እና የምንፈውስበት ጊዜ ነው፡፡ ለማፍቀር ጊዜ፣ ለመጥላትም ጊዜ አለው፡፡ የመጥላት ጊዜ ተጠናቋል፡፡ አሁን ጊዜው የፍቅር ነው፡፡
ወደፊት እየተራመድንበት ባለበት በአሁኑ ጊዜ የእኔ መልዕክት አብሮነት፣ ወንድማማችነት፣ እህትማማችነት ነው፡፡ ሌላ ጥላቻ እና በቀል የለም፡፡ ጣት መቀሳሰር፣ ጥርስ መንከስ እና የሆድ ቁርጠት የለም፡፡
ሌሎች ስለጦርነት ሲነጋገሩ እኛ ስለሰላም እናወራለን፡፡ ለኢትዮጵያ አቦሸማኔ ትውልድ ምስጋና ይግባው፡፡ የፈውስ፣ የአንድነት እና የኢትዮጵያ ወርቃማ ጊዚያት አሁን እየመጡ መሆኑ መልዕክቱ ሊነገራቸው ይገባል፡፡
በስልጣን ርክክብ የመክፈቻ ንግግርዎ ዲያስፖራ ኢትዮጵያውያንን እጅዎን ዘርግተው እንደሚቀበሏቸው እና እውቀታቸውን፣ ሀብቶቻቸውን እና ልምዶቻቸውን ይዘው በመምጣት ሀገራቸውን በመገንባቱ ሂደት ላይ የእራሳችውን ሚና እንዲጫወቱ እንደሚያደርጉ እና ሌሎችም ከሩቅ በመምጣት ለማገዝ የሚችሉ ሁሉ እንዲመጡ ጥሪ አቅርበዋል፡፡
ይህ መልዕክት ለሰላም እና ከዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ማህበረሰብ ጋር ለብሄራዊ እርቅ ለማድረግ እጅግ ጠቃሚ ነገር ነው፡፡ ይህንን ጉዳይ በጣም አደንቃለሁ፡፡ ከዲያስፖራ አክራሪዎች ጋር የጦርነት ዕቅድ ሲዘጋጅ እና በሌሎቹ ላይ ደግሞ የፕሮፓጋንዳ ስራ ሲሰራበት የነበረውን እና የቆየውን ቀደምት ጊዜ አስታውሳለሁ፡፡
በዲያስፖራው ማህበረሰብ ውስጥ በግላዊ እና በፕሮፌሽናል ባለሙያነት ህይወታችን አማካይነት ከመቀበል ይልቅ መስጠት የምንችል በርካታዎች አለን፡፡ ከመካከላችን ብዙ መስጠት የምንችል እና ብዙ የሚጠበቅብን አለን፡፡ ወጣቶቻችን የተሻለ የወደፊት ህይወት እንዲኖራቸው ለእርካታችን ስንል ብዙ ነገር እንሰጣለን፡፡
ለማ መገርሳ እንዲህ ብሎ ነበር፣ “መማር እና እና ሀገርን ማገልገል የአካዳሚክ ምርምር ወረቀት ማቅረብን አይጠይቅም፡፡ ይህም ማለት ሀገርን መንከባከብ፣ ሀገራችንን ለመጠበቅ የሚያስቸሉ መንገዶችን መከተል እና ፈጠራ ያላቸውን ሀሳቦች ይዞ መምጣት እና እንደዚህ ያሉ ሀሳቦችን ማሰራጨት ነው፡፡ ይህ ከማንም በላይ የበለጠ ከምሁራን የሚጠበቅ ነው፡፡ እኔ የማስበው እንደዚህ ነው፡፡“
ለማ የኢትዮጵያውያን ምሁራን እራስን እያስደሰቱ የአካዳሚክ ህትመቶችን እያሳተሙ ከመቀመጥ ይልቅ ትግሉን እንዲቀላቀሉ እና የእራሳቸውን ድርሻ እንዲያበረክቱ ልዩ ጥያቄ አቅርቧል፡፡
በእርግጥ እኔ ወዲያውኑ ለስራው ራሴን አቅርቤ ነበር፡፡ በርካታዎቹ አላደረጉም ብየ እሰጋለሁ፡፡ ታላቅ ተግዳሮት ነው፡፡ አንገዲህ ኳሷ በዲያስፖራው ሜዳ ላይ ናት፡፡ የተናገርነውን ወደ ተግባር ለመለወጥ እንገደዳለን፡፡
የምጽአት ቀን ነብዮች የዕጣ ፈንታ አድልህ ወድቋል በማለት አወጁ፡፡ ጥገናዊ ለውጥ ከማካሄድ በስተቀር ምንም ነገር እንዳትሰራ በቁጥጥር ስር እናስቀምጥሀለን በማለት ይናገራሉ፡፡ ለእኔ እንደመስለኝ ባሮጌው ጨለማ መነጽር ነው የሚመለከቱት፡፡
በቅርብ ጊዜ የሚታዩትን እድገቶች በምመለከትበት ጊዜ በብሩህ ተስፋ እሞላለሁ፡፡ ሆኖም ግን ፍጹም ከአደጋ ውጭ ስለመሆናችንን እጠይቃለሁ፡፡ የቅልበሳ መንፈራገጥ አደጋ ሊከሰት ይችላል፡፡
“አንድ ነገር ልንገራችሁ፡፡ አሁን በቅርብ ጊዜ ጠቅላይ ሚኒስትር ስለመምረጥ ጉዳይ ነበር፡፡ እውነታውን ልናገር፣ ሁሉምበሀገር ውስጥ ያለው ይስማ፡፡ ይህች ሀገር በአጠቃላይ ከትልቅ አደጋ ውስጥ ትወድቅ ነበር፡፡ እግዚአብሄር ምስክሬነው፡፡ እያንዳንዱ ሰው የሰላ ቢላዋውን ይዞ በዝግጅት ላይ ነበር፡፡ ሁሉም እንዲህ ይሉ ነበር፣ ‘ምን እንደሚደረግ እናያለን‘ሆኖም ግን እግዚአብሄር ኢትዮጵያን ይጠብቃታል፡፡ እናም የመንግስት አካላት ትክክለኛው ነገር ሰሩ፣ እናም ከጥልቅጭንቀት ተጠበቁ፡፡ ያ ሳይሆን ቢቀር ኖሮ ሺ ኮማንድ ፖስት ወታደሮች አንድ መቶ ሚሊዮን የሚሆንን ሕዝብ ማመቅ ይችሉነበርን? በፍጹም ሊያድርጉት አይችሉም…“ነበር ያሉት፡፡
በአሜሪካ የአቶሚክ ሳይንቲስቶች ሳይንስ እና የደህንነት ቦርድ መጽሄት የምጽአት ቀን እየተባለ የሚጠራውን እና በሰው ሰራሽ ዓለም አቀፋዊ እልቂት በተለይም ከዓለም አቀፍ የኒኩሊየር ጦርነት ሊመጣ እንደሚችል ዘግቧል፡፡ ሰዓቱ ግምታዊ ዓለም አቀፋዊ እልቂት በእኩል ሌሊት እና ዓለም ለዓለም አቀፍ እልቂት በእኩል ሌሊት እንደሚሆን ተንብዮአል፡፡
አውቃለሁ አትወድቁም ምክንያቱም ከ70 ሚሊዮን በላይ የሚሆነው ወጣት ህዝብ (71 በመቶ የሚሆነው ህዝብ እ.ኤ.አ በ2014 እድሚያቸው ከ30 ዓመት በታች) የሆኑት ከጀርባዎ ናቸው፡፡
የአሜሪካ ታላቁ ጸሐፊ እና ቀልደኛ ማርክ ትዋይን እንዲህ ብሎ ነበር፣ “በጦርነቱ ውስጥ የውሻው ግዙፍነት አይደለም ዋናው ጉዳይ፣ ይልቁንም ዋናው ጉዳይ የጦርነቱ ግዙፍነት በዉሻው ልብ መታሰብ ያለበት፡፡“ ለዚህም ነው ዳዊት ጎልያድን ሊያሸንፍ የቻለው፡፡ እርስዎም እንደዚሁ አሸናፊ ይሆናሉ፡፡
ስለሰይጣናዊነት እና ስለማዕበል እንዲህ የሚል አንድ የቀድሞ አባባል ጥቅስ አለ፣ እናንተ ማዕበሉን ለማጥፋት ጠንካራ አይደላችሁም የሚሉትን ሰዎች እንዲህ በማለት ልነግራችሁ እወዳለሁ። ማዕበሉን አይችሉትም ለሚሉ ሁሉ ይህን መልስ ይስጡ: “እኔ ነኝ ማዕበሉ“፡፡ ማዕበል መሆኖን ለማያምኑ “በማዕበል ዓይን ያለሁ ሰላም ነኝ”። ይህንን ለማያምኑ ሰዎች እንዲህ በማለት ንገሯቸው፣ “ቆዩ እና ተመልከቱ አቦሸማኔዎቹ በእናንተ ላይ ይዘንባሉ፡፡“
ይህ ጹሁፍ በፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማርያም በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተዘጋጀ የግል ድብዳቤ ነው። ደብዳቤውን ወደ አማርኛ ትርጉም በነጻነት ለሀገሬ የተመለሰ ሲሆን ትርጉሙ የተወሰደው ከሳተናው ገጽ ላይ ነው።
ከህመሜ አገግሜ ይግባኝ ጠይቄ የጠቅላይ ፍርድ ቤት ክሱን የቀረበውን የምስክርነት “ማስረጃ” ከመረመረ በኋላ እንኳንስ ጥፋተኛ ብሎ ሊያስፈርድ ይቅርና ለማስከሰስ እንኳን...
የታተሙትንም ወለል ውጪ ይወሰዳል ሳለ 2.Opening እና ቫልቭ ውስጥ መዝጊያ ውጭ carride ነው, ስለዚህ የታተሙትንም ወለል ላይ abrasion ሊያስከትል አይችልም.
የምህንድስና የተለያዩ ፍላጎቶች ለማሟላት እንደ በመሆኑም ክፍሎች እና flanges መካከል መጠኖች 4.The ዕቃዎች ምክንያታዊ, ወደ customersm ያለውን requieements ትክክለኛ ክወና ​​ሁኔታ መሠረት ሊዋቀር ይችላል.
5, ሲተረጉምም በመጀመሪያ ሁሉ: ወደ ቫልቭ በመክፈት ወደ valve.when ውስጥ በተዘጋ ሂደት, ወደ ተሰኪ ያለውን ሰርጥ ለማገናኘት የ ተሰኪ አንሥቶ ወደ በታሸገ ገጽ ጋር መለየት, በ 90 bdgree በ እጀታውን ለማብራት ለማድረግ እጅ ጎማ ለመታጠፍ የ ቫልቭ ተከፈተ ነው ዘንድ ቫልቭ አካል ሰርጥ; ሁሉ መጀመሪያ ቫልቭ, በመዝጋት ጊዜ, ቫልቭ አካል ሰርጥ ቋሚ ተሰኪ ያለውን ሰርጥ ለማድረግ 90 ዲግሪ በ እጀታውን ያብሩ; ከዚያም deescend ወደ እጅ ጎማ ለመታጠፍ የ ቫልቭ ተዘግቷል ዘንድ ያለውን መሰኪያ,
ፌዴራሊዝም በጥቅሉ የወል እና የተናጠል አስተዳደር መሆኑ ይታወቃል። ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም በተግባር ደካማ በመሆኑ ማዕከላዊ (የፌዴራል) መንግሥቱ ፈላጭ ቆራጭ ሆኖ ከርሟል። በቅርቡ የተከሰተውን የፖለቲካ ለውጥ ተከትሎ ግን የፌዴራሉ መንግሥት ክልሎች ውስጥ የፀጥታ እና ሕግ ማስከበር ፈተናዎች ከክልሎች ሲገጥመው እየተስተዋለ ነው። ገመቹ መረራ ይህንን መነሻ በማድረግ፥ ክልሎች የፌዴራሉን ጣልቃ ገብነት መከላከል የሚችሉት እስከየት ድረስ እንደሆነ በዚህ ጽሑፍ ይፈትሻል።
ከበርካታ ሳምንታት በፊት ለግል ጉዳይ ወደ መቐለ ተጉዤ ነበር። ከተማዋ ከዚህ ቀደም እንደማውቃትና ፈረንጆች እንደሚሉት “full of life” ብትሆንም፥ በአንድ በኩል የታዘብኩት ድባብ ግን ደስ የሚል አልነበረም። አንዳንድ ሸቀጣ ሸቀጦች በሱቆች ውስጥ የሉም፤ አሊያም ዋጋቸው ጨምሯል። ለዚህ የዋጋ መናር እና የሸቀጦች አለመገኘት መነሻ ተብሎ የተነገረኝ ደግሞ በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ በተለያዩ ጊዜያት ወደ ትግራይ የሚጓዙ ተሽከርካሪዎች ላይ የዘረፋ ተግባር እየተፈፀመባቸው በመሆኑ ሳቢያ የከተማው ነጋዴዎች በከፊል ዕቃ ማስመጣት በማቆማቸው ነበር። በርግጥ የትኛውም ሕጋዊ ነጋዴ ሊዘረፍ እንደሚችል እያወቀ ይህንን ኃላፊነት ወስዶ ኪሣራ ውስጥ መውደቅ አይፈልግም።
ስለጉዳዩ ያወራኋቸው የከተማዋ ነዋሪዎች የክልሉ መንግሥት ይሄንን የዘረፋ ተግባር እያየ ሆነ ብሎ ነው ያላስቆመው ወይም ለማስቆም ያልሞከረው ብለው ያምናሉ። የክልላቸው መንግሥትም ሌላ ክልል ውስጥ ሔዶ መብታቸውን ሊያስከብርላቸው እንደማይችል ይገነዘባሉ። በመሆኑም ወቀሳቸውን ያዞሩት ወደ ፌዴራል መንግሥቱ ነበር። የፌዴራል መንግሥቱ ከክልሉ መንግሥት ቸልተኝነት እና ከዘራፊዎቹ የወንጀል ተግባር ጋር ወግኗል፤ አሊያም ድጋፋቸውን ላለማጣት ሆነ ብሎ የሕግ ጥሰቱን አልፎታል ብለው ያምናሉ። የፌዴራል መንግሥቱ ከዚህ ዓይነት አደጋዎች የማይከላከለን ከሆነ በፌዴራል ስርዓቱ ሥር መተዳደራችን ምን ትርጉም አለው? የሚል ጥያቄ ያነሳሉ።
መቐለ ከመሔዴ በፊት በነበረው ሰሞን አንድ ወዳጄ አጭር ቪዲዮ በሜሴንጀር በኩል ልኮልኝ ተመልክቼው ነበር። ቪዲዮው የትግራይ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል (ዶ/ር) “ከሰብኣዊ መብት ጥሰትና ሙስና ጋር ተያይዞ የተጠረጠሩ ግለሰቦችን ለመያዝ የክልሉ የፀጥታ ኃይል በቂ ሆኖ ሳለ ከላይ ትዕዛዝ ተሰጥቶናል በሚል የመከላከያ ሠራዊት መግባቱ ትክክለኛና ተገቢ አለመሆኑ” በመግለጽ በትግራይ ቲቪ በተላለፈ የዜና ፕሮግራም ያደረጉትን ንግግር ነው የሚያሳየው። ንግግሩ በዚያው ቪዲዮ በአማርኛ እንዲህ ተተርጉሟል፦
“የፌዴራል የፀጥታ ኃይል ምን ለማድረግ ነው የገባው ስንል ትዕዛዝ ካላይ እንደመጣ ነው የተነገረው። ይህ ተገቢ አይደለም። ሊታረም ይገባዋል። እኛ በማናውቀው ነው ሥራ እየተሠራ ያለው። ይሁን እንጂ በላይ የሚታወቅ ነው። ይህንን ጉዳይ አቁሙ ነው እያልን ያለነው። የፖሊስ ሥራዎችም ሆነ የፌዴራል ፖሊስ ቢሆን ክልሉ ላይ በሚደረገው ማንኛውም ጉዳይ ሊገባ አይገባም ምክንያቱም የክልሉ ሥራ ስለሆነ። ክልሉ አቅም የለኝም ካለ አግዘኝ ሊል ይችላል። ይሁን እንጂ እኛ ይኼንን አላልንም። በመሆኑም የትግራይ ክልል መንግሥት ሳይጠየቅ ከላይ ታዘናል የሚል ጉዳይ ተቀባይነት የለውም። ይህ ጉዳይ አይደገምም የሚል እምነት አለኝ። የሚደገም ከሆነ ግን ሌላ ነገር ተፈልጓል ማለት ነው። ይህ ደግሞ ጤናማ አይደለም። የተደረገው ጉዳይ ግን እንዳይደገም ለሚመለከተው አካል አሳውቀናል።”
ከላይ በቀረበው ንግግራቸው ደብረፅዮን የፌዴራል መንግሥቱ ሕግ ለማስከበር ዓላማ ወደ ክልል መግባቱን “ነገር ፍለጋ” አድርገው እንደተመለከቱት ነው የገለጹት። ይኼንን ንግግራቸውን ወይም አቋማቸውን በርካቶች ይጋሩታል። በሌላ በኩል ግን እሳቸው የሚያስተዳድሩት ክልል ነዋሪዎች በትግራይ ነጋዴዎች ንብረት ላይ እየተፈፀመ ለነበረው ዘረፋ በክልል የፀጥታ ኃይሎች ተገቢው ጥበቃና ምላሽ ስላልተሰጠው የፌዴራል መንግሥቱ ጣልቃ እንዲገባና በንብረታቸው ላይ የሚፈፀመውን ጥቃት እንዲያስቆም ይፈልጋሉ። የነዋሪዎቹ ፍላጎት ምክንያታዊ ቢሆንም የክልሉ አስተዳዳሪ ከያዙት አቋም ጋር ግን የሚጋጭ ነው፤ የፌዴራል መንግሥቱ አማራ ክልል ገብቶ ዘረፋውን ቢያስቆም አሊያም በጠቅላላ አገላለጽ ሕግ ቢያስከብር “ነገር ፍለጋ” የማይሆንበት ምክንያት የለምና። የፌዴራል መንግሥቱ ደግሞ ክልሎችን በእኩል ሁኔታ የመመልከት እና የማስተናገድ ኃላፊነት አለበት። አንዱ ክልል ላይ የማያደርገውን ወይም የተከለከለውን ነገር ሌላው ክልል ላይ የሚፈፅምበት አንዳችም ምክንያት የለም።
ከላይ የተገለጹትና በኹለቱም ክልሎች የፌዴራል መንግሥቱን ጣልቃ ገብነት የሚፈልጉት ጉዳዮች የወንጀል ጉዳዮች ናቸው። ዘረፋም ሆነ የሰብኣዊ መብቶች ጥሰትና ሙስና ወንጀሎች ናቸው። ኹለቱ ክልሎች ከጊዜው ቅርበት እና ከጉዳዩ መጦዝ አንፃር በምሳሌነት ተነሱ እንጂ በኦሮሚያ፣ በሱማሌ፣ በደቡብ እና ሌሎች ክልሎችም የሚያጋጥም ጉዳይ ነው። የዚህ ጊዜ ነበር ቆም ብዬ ከዚህ ቀደም የክልል መንግሥታትን ሰላም እና ደኅንነትን አስመልክቶ የፌዴራል መንግሥቱ ሚና ምን እንደሆነ ከአንድ ወዳጄ ጋር ያደረግነውን ውይይት ያስታወስኩት። ሐሳቡን በጽሑፍ አስፍሮት ስለነበርና ውይይታችን የተደረገውም ጽሑፉን ካነበብኩ በኋላ ስለነበር ለማስታወስ ጽሑፉን እንዲልክልኝ ጠየቅኩት።
የፌዴራሉን መንግሥት ሕግ የማስከበር ሥልጣን በአዲስ አበባና ድሬዳዋ እንደተወሰነ አድርጎ ማቅረብ፥ የፌዴራሉን መንግሥት ዓለም ዐቀፍ ድርጅት፣ ክልሎችን ደግሞ ራሳቸውን የቻሉ አገራት አድርጎ መቁጠር ነው
የወንጀል ሕግ ተከባሪነትን ለማረጋገጥ ኹለት ዓይነት ዋና ሥራዎች ይሠራሉ። አንደኛው ሥራ፥ ሕግ ተጥሶ ሲገኝ ሕግ ተላላፊውን የመለየት፣ የመመርመር፣ የመያዝ፣ የመክሰስ፣ የመዳኘት፣ ቅጣት የተጣለበት እንደሆነም ቅጣት የማስፈፀም፣ የማረምና የማነፅ ሠራዎች ናቸው። እነዚህ ሥራዎች በጠቅላላው የሕግን ማስከበር ሥራዎች ሊባሉ ይችላሉ።
ሕግ ተላላፊዎችን በመቅጣት አጥፊው ብቻ ሳይሆና ሌላውም ሕጉን እንዲያከብር ማድረግ ይቻላል። ነገር ግን ይህ ብቻውን በቂ አይደለም። በመሆኑም የወንጀል ሕግ ተከባሪነትን ለማረጋገጥ የሚሠራውን ኹለተኛውን ሥራ አስፈላጊ ሆኖ እናገኘዋለን። ይኸውም መጀመሪያውኑ ሕጉ እንዳይጣስ የመከላከልና የጥበቃ ሥራዎች መሠራት አለባቸው። ያለበለዚያ ግለሰቦችና ቡድኖች ወንጀሉን ፈፅመን በሕግ አስከባሪው አካል የመያዝ ዕድላችን ዝቅተኛ ነው በሚል እምነት ሕጉን ሊጥሱ ይችላሉ። እንዲሁም ሕግ መጣሱንም ለማወቅ የመከላከልና የጥበቃ ሥራዎች መሠራት አለባቸው።
በአገራችን የፌዴራል ስርዓት ኹለት ዓይነት መንግሥታት እናገኛለን። የፌዴራል መንግሥቱና የክልል መንግሥታት። ሥልጣን በኹለቱ ዓይነት መንግሥታት በሕገ መንግሥቱ ተከፋፍሏል፦
ሕገ መንግሥቱ የፌዴራሉ መንግሥት የክልሎችን ሥልጣን እንዲያከብር፣ የክልል መንግሥታት ደግሞ የፌዴራሉን መንግሥት ሥልጣን እንዲያከብሩ ይጠብቃል። በዚህ ረገድ የሕገ መንግሥቱ አንቀፅ 50 (8) “ለፌዴራሉ መንግሥት የተሰጠው ሥልጣን በክልሎች መከበር አለበት። ለክልሎች የተሰጠው ሥልጣን በፌዴራሉ መንግሥት መከበር አለበት” ሲል ይደነግጋል። የፌዴራሉም ሆነ የክልል መንግሥታት በተሰጣቸው የሥልጣን ወሰን ሆነው ሕግ ያወጣሉ፣ ሕጉን ይፈጽማሉ፣ ያስከብራሉ፣ በሕጉ መሠረት ይዳኛሉ። ለዛ ነው ኹለቱም መንግሥታት በሕግ አውጪ፣ ሕግ አስፈፃሚ እና ሕግ ተርጓሚ ክፍሎች የተደራጁት።
በመሆኑም አንድ የክልል መንግሥት ያወጣውን ሕግ በክልሉ ወሰን ውስጥ የማስከበር ሥልጣን አለው። እንዲሁም የፌዴራሉ መንግሥት ያወጣውን ሕግ በየትኛውም የአገሪቱ ክፍል የማስከበር ሥራ መሥራት ይችላል። ለዚህ ሥራው ከክልሎች ትብብር ለማግኘት ጥያቄ ያቀርብ እንደሆን እንጂ፥ የክልሎች ፈቃድ አያስፈልገውም። የፌዴራሉ መንግሥት የሥልጣን ወሰን የኢትዮጵያ ወሰን ነው። ስለዚህ በየትኛውም የአገሪቱ ክፍል የፌዴራሉ መንግሥት ሕግ ሲጣስ፥ ይህን የመመርመር፣ ሕግ ተላላፊውን የመክሰስና የመሳሰሉት ሥልጣኖች አሉት። የፌዴራሉን መንግሥት ሕግ የማስከበር ሥልጣን በአዲስ አበባና ድሬዳዋ እንደተወሰነ አድርጎ ማቅረብ፥ የፌዴራሉን መንግሥት ዓለም ዐቀፍ ድርጅት፣ ክልሎችን ደግሞ ራሳቸውን የቻሉ አገራት አድርጎ መቁጠር ነው። እነዚህን ኹለት ተግባራት በዝርዝር እና በምሣሌ እንያቸው።
የክልል ምክር ቤት አባላት አሊያም የክልል አስተዳዳሪዎች በፌዴራል ወንጀል ተጠያቂነትን እናንሳ። እንደሚታወቀው የፌዴሬሽን እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ያለመከሰስ መብት አላቸው። ይህ ያለመከሰስ መብት በኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት የተቀመጠ ነው። በመሆኑም የፌዴራልና የክልል መንግሥታት ሕግ አስከባሪዎች በዚህ መብት ይገዛሉ። በሕጉ አግባብ ይህ መብት እስካልተነሳ ድረስ፥ እነዚህ ሰዎች ሊከሰሱ አይችሉም። ይሁን እንጂ የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት ለክልል ምክር ቤት አባላትና ባላሥልጣናት ያለመከሰስ መብት አይሰጥም። ነገር ግን እነዚህ ሰዎች በክልሉ ሕገ መንግሥትና በክልሉ ሕጎች ያለመከሰስ መብት ሊሰጣቸው ይችላል። ጥያቄዉ ይኼ በክልል ሕገ መንግሥት እና በክልል ሕጎች ዕውቅና ያገኘ ያለመከሰስ መብት የፌዴራል መንግሥቱን በምን መልኩ ያስገድደዋል የሚለው ነው።
መነሳት ያለበት ጥያቄ “ሰውየው የሚከሰሰው በምንድን ነው?” የሚለው ነው። የሚከሰሰው የክልሉን ሕጎች በመጣስ ከሆነ የሰውየው ያለመከሰስ መብት ተቀባይነት አለው። ሰውየው የጣሰው የክልል ሕግ ከሆነ፥ የፌዴራል መንግሥቱን የሚያገባው ጉዳይ ላይኖር ይችላል። ነገር ግን ሰውየው የሚከሰሰው የፌዴራል ሕጉን በመጣሱ ከሆነ፥ የሰውየው በክልል ሕጎች ያለመከሰስ መብት የፌዴራል መንግሥቱን አያስገድድም። ዋናው ጉዳይ “ከሳሹ ማን ነው?” ሳይሆን “የተከሰሰው የትኛውን ሕግ በመጣሱ ነው?” የሚለው በመሆኑ የፌዴራል መንግሥቱ የሰውየውን በክልል ሕጎች ያለመከሰስ መብት እንዲያከብር አይገደድም።
ባጭሩ፣ የፌዴራሉን ሕግ ለማስከበር የፌዴራሉ መንግሥት የሥልጣን ወሰን የአገሪቱ ወሰን ነው። በመላው አገሪቱ የፌዴራል ሕጉን የጣሱ ሰዎች ፈልጎ በሕጉ አግባብ የመያዝ መብት አለው። ለዚህም የፖሊስ ሠራዊቱን ወይም መከላከያ ሠራዊቱን እንደ አግባብነቱ ሊያሠማራ ይችላል። የክልሎችን ፈቃድ ማግኘት አይጠበቅበትም። የክልሎችን ድጋፍ ግን ሊጠይቅ ይችላል። የፌዴራሉ መንግሥት የፌዴራሉን ሕግ የማስከበር ሥራ ሲሠራ ክልሎች ድጋፍ መስጠት ባይችሉ አሊያም ባይፈልጉ፣ እንቅፋት መሆን ግን አይችሉም።
የመከላከልና የመጠበቅ ሥራ ለፌዴራል እና ለክልል መንግሥታት በጋራ የተሰጠ ሥልጣን ነው። ክልሎች በክልላቸው ወሰን ውስጥ ሆነው የመከላከልና የጥበቃ ሥራ ያከናውናሉ። የመከላከልና የመጠበቅ ሥራ በባሕሪው ጠቅላላ ሥራ ነው። አንድን ሕግ ለብቻው ለይቶ የመከላከልና የመጠበቅ ሥራ መሥራት አይቻልም። በአገራችን ለብቻ ተለይተው የሚሠሩ እንደ ኮንትሮባንድ ያሉ የመከላከልና የመጠበቅ ሥራዎች ቢኖሩም፥ ውሱን እና ሁሉንም የሚያመላክቱ አይደሉም። በመሆኑም ክልሎች የመከላከልና ጥበቃ ሥራ ሲያከናውኑ፥ የሚጠበቀው የክልሉ ሕግ ብቻ ሳይሆን የፌዴራሉም ሕግ ጭምር ነው።
በዚህ ሁኔታ የፌዴራሉ መንግሥት የመከላከልና የጥበቃ ሥራን ክልሎች ጋር በሁሉም ሁኔታዎች ገብቶ ቢሠራ ኹለት ችግሮች ይኖሩታል። አንደኛዉ የሀብት መባከን ነው። ኹለተኛው፣ በአንድ ቦታ ላይ ክልሎችም የፌዴራሉም መንግሥት የጥበቃና የመከላከል ሥራ ቢሠሩ፣ ዜጎች ደኅንነት ሳይሆን ፍርሐት ሊሰማቸው ይችላል። ባጭሩ የመከላከልና የጥበቃ ሥራ ከሚገባው በታችም ከሚገባውም በላይም ከሆነ፣ ዜጎች እንዲሰጉ ያደርጋል። ለዛ ነው ሕገ መንግሥቱ ሥልጣኑን በጋራ ከሰጠ በኋላ፣ የፌዴራሉን መንግሥት ሚና ግን በልዩ ሁኔታ ያስቀመጠው። ይህ ሁኔታ በክልል መንግሥታት የመከላከልና የጥበቃ ሥራ ለመሥራት የአቅምና የፍላጎት ማነስ ሲኖር የሚለው ነው።
አንደኛ፣ ከክልሉ አቅም በላይ የሆነ የፀጥታ መደፍረስ ሲኖር በክልሉ ጥያቄ የፌዴራል መንግሥቱ የመከላከያ ሠራዊቱን ሊያሰማራ እንደሚችል ተገልጿል። ይህ የአቅም ማነስን ያሳያል። ኹለተኛ፣ በአንድ ክልል የሰብኣዊ መብቶች ጥሰቶች ሲያጋጥሙ እና ሲደጋገሙ፥ ያለክልሉ ፈቃድ፣ በኹለቱ ምክር ቤቶች የጋራ ስብሰባ፣ ለክልሉ መመሪያ ሊሰጥ እንደሚችል ሕገ መንግሥቱ ያሳያል። ይኼ የሚመነጨው ከፍላጎት ማነስ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል። በዚህ አግባብ የተሰጠን መመሪያ የክልሉ ባለሥልጣናት ካላከበሩት፥ ሕገ መንግሥታዊ ግዴታቸውን አለመወጣት ይሆናል።
ከዚህ በላይ ባሉት ኹለት አግባቦች የፌዴራል መንግሥቱ በክልሎች ውስጥ ሠራዊት ሲያሰማራ ወይም መመሪያ ሲሰጥ፥ በክልሎች ጣልቃ እየገባ ወይም “ነገር እየፈለገ” ሳይሆን በጋራ የተሰጠውን ኃላፊነት እየተወጣ ነው።
ሥልጣንና ተግባራቸውን ጠንቅቀው ከሚያውቁ፣ ነጻ፣ ገለልተኛና ሕዝብን ማገልገልን ዋነኛ ዓላማቸው ካደረጉ ተቋማት ቀጥሎ ለነዋሪዎች ደኅንነት ዋስትና የሚሆነው በጥንቃቄ እና በዕውቀት የተደገፈ አመራር መኖር ነው። በተለያዩ ደረጃዎች ያሉ ባለሥልጣናት እና አመራሮች ከፌዴራል መንግሥቱም ሆነ ከሌሎች ክልሎች አመራሮች እንዲሁም ከግለሰቦች ጋር እልህ በመጋባት የሚያደርጓቸው ንግግሮችም ሆኑ የሚወስዷቸው እርምጃዎች በስተመጨረሻ ዋጋ የሚያስከፍሉት ሕዝቡን ነው። የነሱን ንግግር እና እርምጃ ተከትሎ አላስፈላጊ ጥላቻ፣ ፉክክር እና ድርጊት ውስጥ የሚገባና በራሱም ሆነ በሌሎች ላይ ሊተካ የማይችል ጉዳት ሊያደርስ የሚችል የሕዝብ ክፍል መኖሩን ልብ ማለት ይገባቸዋል።
የፌዴራል መንግሥቱም በተገቢው ጊዜ እና ቦታ ሥልጣኑ በሚፈቅድለት ልክ ተገቢውን እርምጃ በመውሰድ የሕግ ማስከበርን ሥራ የማይሠራ ከሆነ የአገር አንድነት ላይ የተጋረጡ አደጋዎችን የማስወገድ ግዴታውን አልተወጣም፤ መጠኑ ከሰፋና ከተደጋገመ ደግሞ ከሽፏል ማለት እንችላለን። ክልሎችም ለራሳቸው በማንም የማይደፈር ልዩና ሉዓላዊ ድንበር በሐሳብ ደረጃ እንኳ ያሠመሩ ዕለት የአንድ አገርነትን እውነታ ጥያቄ ላይ ከመጣል ባለፈ መሠረታዊ የፌዴራሊዝም ዕሳቤዎችንም ይነቀንቃሉ። በመሆኑም፣ በቅድሚያ ክልሎች ራሳቸው ማናቸውንም ዓይነት ለሕዝቦች በአንድነት ለመኖር እንቅፋት የሚሆኑ ችግሮችን ተገቢውን የሕግ ማስከበር ሥራ በመሥራት ሊያስወግዱ ይገባል። በተለያየ ምክንያት ከነርሱ ቁጥጥር እና አቅም በላይ የሆኑ ችግሮች ባጋጠሟቸው ጊዜያት ሁሉ ደግሞ የፌዴራሉ መንግሥት በሕግ አግባብ የሚያደርገውን የሕግ ማስከበር ሥራ መቃወም ሳይሆን በተቻለ መጠን ማበረታታት እና ግዴታውን እንዲወጣ መወትወት ይገባቸዋል። በዚህ ጽሑፍ ኹለቱ ክልሎች ተጠቀሱ እንጂ ይህ እውነታ ሁሉም ጋር ያጋጠመ አሊያም ሊያጋጥም የሚችል ከመሆኑም ባሻገር ውጤቱ የአገራዊ አንድነትን መሠረት በፅኑ የሚያናጋ በመሆኑ ትልቅ ትኩረት ሊሰጠውና ሊታሰብበት ይገባል።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ግንባር ​​ቀለም 250W ጥግ IP65 DMX LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 250W ጥግ IP65 DMX LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 250W ጥግ IP65 DMX LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 250W ጥግ IP65 DMX LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲ ዘመን እምብለይ ንባዕዳዊ መግዛእቲ ኢልና ተቓሊስና ብምዕዋት፡ ኤርትራን ኤርትራዉነትን ኣረጋጊጽና ኢና። እንተኾነ ኣብ ዉሽጢ ሰውራና ኣድብዮም ዝጸንሑ ጎሓላሉ፡ ቃልስና ጨውዮም፡ ድሌትናን ራእናን ኣምኪኖም። ነዚ ወሪዱና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ዕንወትን ብርሰትን ምቅላዕና ከይኣክል ...
ናጽነት ዜጋታት ክበሃል ከሎ ሰባት ብዘይዕንቅፋትን ብዘይዓጋትን ከምቲ ዝደለይዎ ኽገብሩ፡ ክዛረቡ፡ ወይ ክሓስቡ ኽኽእሉ ማለት እዩ። ነዚ ናጽነት እዚ ንምርካብ ቀዳማይ ዘድልዮም ናቶም ሃገር ክትህልዎም ስለዝዀነ፡ ኤርትራ ብ2 4 ግንቦት 1 9 9 1 ካብ ቍጽጽር ወረርቲ ምሉእ ብምሉእ ናጻ ዀይና። 2 4 ግንቦት፡...
ኤሪሳት ስነ-ምግባር ጋዜጠኝነት እተኽብር፡ ሓቀኛ፡ ተሰካሚት ሓላፍነት ከምኡ ድማ ልዕሊ ኹሉ ንደሞክራስያዊ ለውጢ እትሰርዕ መስመር ቴለቪዥን እያ። ቀዳማይ መዐቀኒ ሓቀኛነት ቴለቪዥን ምኽባር ስነምግባር ጋዜጠኝነት ስለዝዀነ ኤሪሳት ተሓታትነት ዘለዎ ኣገባብ ሰሪዓ ትሰርሕ። እቲ ንተቓለስቲ ኸዳኽምን ንጻዕሮም ከባኽንን ዝጸ...
ቴሌቪዥን ኤሪሳት፥ እዋናዊ ዛዕባ ኣብ ኤርትራ መንግስትነት ሰሪቑ ዘሎ ጸቢብ ጉጅለ ህግደፍ ፡ ብሞያን ብልህን ሃገርን ህዝብን ከስምዩ ንዝቕልቀሉ መንእሰያትና ከምዛ ባዕሉ ብጽጋብን ርካብን ዘዕበዮም ኮይኑ ኽጥቀስን ኪነኣድን ምስተሃወኸ እዩ። እዚ ኣብ ፍርሒ ዝዓበየ ፡ ኣብ ምጽናትን ምስጓጒን ሰባዊ ጸጋታት ተኺልካ ብም
እታ እንብህጋን እንስእላን መጻኢት ኤርትራ፡ “በረኸት ናይ’ዚ ሕጂ ብምጽውዋርን ምክብባርን እትስግርዎ ጸዋግ ግዜ እየ” ትብለና ኣላ። ፈላላዪ ኣብ ሞንጎ ሕቡራት ደቂ ሃገር ባይታ ረኺቡ መናብሮኡ ከናውሕ ዝጥቀመሉ እንኮ መንገዲ፡ ፍልልያት ምዂስኳስ ጥራይ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ናይ ህዝቢ ከምዘይኮነ ብርግጽ ካብ ዝፈለጠላ
ኤርትራዊት መደበር ሳተላይት ቴሌቪዥን ኤሪሳት ኣብ ቦኽሪ ዓመታ 29 ጥቅምቲ: 2019 ሎስ ኣንጀሎስ፡ ካሊፎርንያ - ዜናታት መጸ፡ ኤርትራ ናይ “ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” እንዳተባህለት’ያ ኩሉሳዕ እትጥቀስ። ነዚ ክውንነት ንምቕያርን ኣብ ሃገሮም ዘሎ ጽምኢ እሙን ሓበሬታ ብመንገዲ ብቑዕ ሞያ ጋዜጠኛነት ንምምላስን ዝ
የፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመ/ቁ 57337 በሰኔ 15/2003 እና በመ/ቁ 35621 በጥቅምት 11/2001 በሰጠው ፍርድ ላይ የቀረበ ምልከታ፤ የስራ ውል ቆይታ በፕሮጀክት ሥራ ላይ
የፓርቲው የህዝብ ግንኙነት ሀላፊ አቶ ቀጀላ መርዳሳ ዛሬ ለኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደተናገሩት፤ አቶ ዳውድ በፓርቲው አንድነትና ሰላማዊ ትግል ላይ እየፈጠሩት የነበረውን ችግር ለመቅረፍ ተደጋጋሚ ጥረቶች ቢደረጉም ያሉባቸውን ችግሮች ከማስተካከል ይልቅ ፓርቲውን የመከፋፈልና አንጃ የመፍጠር አካሄዶችን ሲከተሉ ቆይተዋል።
በቀጣይ በፓርቲው ህገ ደንብና አሰራር መሰረት የሚከናወኑ ተግባራት መኖራቸውን ያስታወቁት አቶ ቀጃላ፤ ሁሉንም ሂደቶች በተመለከተ ፓርቲው ለምርጫ ቦርድ አስፈላጊውን ሰነድና መረጃ ማስገባቱን አስታውቀዋል።
አቶ ዳውድ ላለፉት 20 አመታት በፓርቲው ላይ ተደጋጋሚ አደጋ መደቀናቸውን የተናገሩት የህዝብ ግንኙነት ሃላፊው፤ ቀደም ባሉት አመታት ሶስት ጊዜ ለፓርቲው መከፋፈል ዋናው ምክንያት እርሳቸው እንደነበሩና አሁንም ለአራተኛ ጊዜ ፓርቲውን ለመከፋፈል አንጃ ፈጥረው ሲንቀሳቀሱ ይተዋል።
አቶ ዳውድ በፓርቲው ውስጥ ችግር መፍጠር የጀመሩት ከሀምሌ ወር ጀምሮ እንደነበር የተናገሩት አቶ ቀጀላ፤ ችግሩን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት ከፍተኛ ጥረት ቢደረግም በእርሳቸው በኩል ችግሩን ለመፍታት ባለመተባበራቸው ፓርቲው ህጋዊ እና ፖለቲካዊ እርምጃ መውሰዱን አስታውቀዋል።
ኦነግ ወደ አገር ቤት ከገባ በኋላ ሰራዊቱ በዓለም አቀፍ አሰራር መሰረት ወደ መንግስት የጸጥታ አካላት እንዲቀላቀል ስምምነት ቢደረግም፤ አቶ ዳውድ ግን በዚህ ላይ ግልጽ አቋም አልነበራቸውም፤ በአንድ በኩል ሰላማዊ ትግሉን ይፈልጋሉ፤ የትጥቅ ትግሉንም በኪስ አድርጎ በድብቅ መሄድ ይፈልጋሉ።
በተጨባጭም በምዕራብና በደቡብ ጫካ ውስጥ ካሉ ሰዎች ጋር ግንኙነት ሲያደርጉ ቆይተዋል።ይሄ አካሄድ አግባብ አይደለም በሚል ስራ አስፈጻሚው ሲነጋገርበት ቆይቷል።ምክንያቱም የትጥቅና ሰላማዊ ትግል ድንበር ሊበጅለት ይገባልና ብለዋል።
የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ጠቅላላ ጉባዔ ተደርጎ አዲስ መሪ ኣስኪመረጥ ድረስ የድርጅቱ ተወካይና መሪ ምክትል ሊቀመንበሩ አቶ አራርሶ ቢቂላ እንደሆኑ አቶ ቀጀላ ጠቅሰው፤ በአቶ ዳውድ በኩል እስከዛሬ የነበሩ የዲስፕሊን ጥሰቶችን በተመለከተ ፓርቲው ዝርዝር መግለጫ ማውጣቱን አስታውቀዋል ሲል (ኢ ፕ ድ) ዘግቧል ።
ባለፈዉ ሳምንት ከኢትዮጵያ ዉጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም ጋር ባደረግነዉ ቃለ ምልልስ ካነሳናቸዉ ነጥቦች መካከል የዞን ዘጠኝ ጦማሪያንና ጋዜጠኞች ጉዳይ አንዱ እንደነበር ይታወሳል። ዘጠኙ በአንድ መዝገብ ተከሰዉ አምስቱ ሲፈቱ አራቱ ለምን ታስረዉ እንዲቆዩ እንደተወሰነ ለዉጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ያቀረብነዉ ጥያቄና የሰጡት መልስ፣ የተከሳሾቹ ጠባቃ አቶ አመሃ መኮንን መልስ ለመስጠት እንዲደዉሉልን ምክንያት ሆኖአል።
ለአንድ ዓመት ያህል ታስረዉ የተፈቱት ጋዜጠኞች ተስፋዓለም ወልደየስ፣ ኤዶም ካሳዬ፣ ማህሌት ፋንታሁን፣ ዘላለም ክብረትና አስማማዉ ሃይለጊዮርጊስ ሲሆኑ አቤል ዋበላ፣ በፍቃዱ ሃይሉ፣ ናትናኤል ፈለቀና አጥናፉ ዓለማዬሁ አሁንም በእስር ቤት እንደሚገኙ ይታወቃል።
በሰሜን ምዕራብ ዞን የላይኛው አድያቦ ወረዳ ዓዲ ዳዕሮ ከተማ የሚገኙ ቁጥራቸው ወደ 15 ሺሕ የሚገመቱ ነዋሪዎች ተቃውሟቸውን የሚገልፁበት መፈክር ይዘው፤ ስሙን ለይተው በጠቀሱት አንድ የወረዳ አመራር ሳጅን አማካኝነት በዜጎች ላይ ደረሰ ያሉትን በደል በመዘርዘር ድምፃቸውን አሰምተዋል።
በሰልፉ ላይ የተሳተፉት ስለ ተቃውሞው ምክኒያት ሲናገሩ፤ በመንግሥት የሥራ ኃላፊነት ላይ የሚገኘው ግለሰብ ፤ በተለይ ቁጥራቸው ለጊዜ ያልተረጋገጠ ነገር ግን ከአስር በላይ የሆኑ ባለትዳር ሴቶችን በመድፈር በሴቶች ላይ ባደረሰው ተደጋጋሚ ጥቃት ምክኒያት ግምገማ ቀርቦበት ነበር።
በግምገማው ላይም ጉዳቱ ደርሶብናል ያሉ ሴቶች ፊት ለፊት እየተነሱ የምስክርነት ቃላቸውን ሰጥተው ነበር። ከሴቶቹ በተጨማሪም በሐሰት በማስመስከር ወንዶች ያለ አግባብ እንዲታሠሩ አድርጓል በሚል ሰልፈኞቹ አቤቱታ አሰምተዋል። ከዚህ ግምገማ በኋላ ግለሰቡ እንዲታሰር ቢደረግም ብዙም ሳይቆይ ወዲያውኑ በዋስ እንዲፈታ መደረጉ ቁጣን ቀስቅሷል ብለዋል - የሰልፉ አስተባባሪዎች።
በሰልፉ ላይ ተሳታፊ ከነበሩት አንዱ ሌተናል ኮረኔል መኮንን አማረ ለአሜሪካ ድምፅ ስለ ሰልፉ ዓላማ ለአሜሪካ ድምፅ ሲያስረዱ፤ “ኅብረተሰቡ በተለይ በሴቶች ላይ የደረሰውን በደል ተቃውሞ ድምፃችን ይሰማ ሲል ነው አደባባይ የወጣው” ብለዋል።
ታኅሣሥ ፲፬/14 ቀን ፲፱፻፵፬/1944 ዓ/ም እስከ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ፍጻሜ በኢጣልያ ቅኝ ግዛትነት፡ እስከነጻነት ደግሞ በብሪታንያ እናፈረንሳይ ሥር የነበረችው ሊቢያ
በኢፌዲሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በማዕድን ሚኒስቴር በከበሩ እና በከፊል የከበሩ ማዕድናት ፈቃድ አስተዳደር ግብይትና ቁጥጥርን በተመለከተ በ2005 በጀት ዓመት የኦዲት ግኝቶች ሪፖርት ላይ ይፋዊ ስብሰባ /Public Hearing/ ጥር 18፣ 2008 ዓ.ም አካሄዷል፡፡
በኦዲት ግኝት ሪፖርቱ ላይ እንደተመለከተው ሚኒስቴር መ/ቤቱ ለወጡ አዋጆች ደንብና መመሪያዎችን በወቅቱ ባለማዘጋጀቱ በሚኒስቴር መ/ቤቱና በክልል ማዕድን ቢሮዎች እንዲሁም ባለድርሻ አካላት መካከል ከፍተኛ ክፍተት እንደፈጠረ እንዲሁም በአዋጅ ቁጥር 678/2002 ሚኒስቴር መ/ቤቱ የሚያማክር የማዕድን ሥራዎች መ/ቤት መቋቋም ሲገባው ሳይቋቋም እንደቀረ ገልፀዋል፡፡
በሌላ በኩል የከበሩና በከፊል የከበሩ ማዕድናት ባለፈቃዶች የሚያካሂዳቸው የማዕድን ሥራዎች የአከባቢ ጥበቃን ያላገናዘቡና ለማህበረሰብ አከባቢ ልማት አሉታዊ አስተዋፅኦ የሚያደርጉ እንደሆኑ እና የከበሩ ማዕድናት የአዘዋዋሪነት የብቃት ማረጋገጫ ሰርተፊኬት የተሰጣቸው ግለሰቦች የሚያዘዋውሩት ጥሬ የከበሩ ማዕድናት የተገኙበትን ህጋዊ ምንጭ የማይገልፁ መሆናቸው አስረድተዋል፡፡
በሚኒስቴር መ/ቤቱ የከበሩ ማዕድናት አዘዋዋሪ ባለፈቃዶች በእያንዳንዱ በጀት ዓመት በስምምነት የሚወሰነውን ወርቅና ብር ማዕድናት መጠን ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ማቅረብ የሚጠበቅባቸው ቢሆንም ይህ እንደማይሆንና ከ2004 -2006 ዓ.ም በመደበኛነት ክትትልና ቁጥጥር አለመደረጉን፤ በክልሎች ወጥ የሆነ የሮያልት ቁጥጥር እንደሌለና ይህንንም ተከትሎ የህገወጥ ወርቅ ግብይትና ዝውውር መጨመሩን፣ ወደባንክ የሚገባው ወርቅ በከፍተኛ ሁኔታ መጠኑ መቀነሱ በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡
የሮያልት ክፍያን በተመለከተ በ2005 ዓ.ም የኦሮሚያ ክልል፣ የጉጂ ዞን፣ የአማራ ክልል ማግኘት ይገባቸው የነበረ ከፍተኛ የሮያልት ክፍያ የገንዘብ መጠን ባለመከፈሉ ማጣታቸውን ተነግሯል፡፡ ሚኒስቴር መ/ቤቱ ከአምራቾችና አዘዋዋሪዎች ጋር በቂ የውይይት መድረኮች እንዳልተፈጠሩና በኦዲት ሪፖርቱ ከታዩት 10 ባለድርሻ አካላት ውስጥ ከ8ቱ ጋር በቅንጅት እንደማይሰራ ታይቷል፡፡
እንደዚሁም ከክልሎችና ባንኮች ጋር የከበረና በከፊል የከበሩ ማዕድናት ሽያጭ ዙሪያ የሪፖርት አቀራረብ ሥርዓትን በተመለከተ የመግቢያ ሰነድ፣ የባለ ፍቃዶች ወቅታዊ የሪፖርት ማቅረቢያ ጊዜ፣ የፍቃድ ዕድሳት ጊዜ፣ የክፍያ መፈፀሚያ ጊዜ፣ በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የታገዘ የመረጃ አያያዝና ልውውጥ ሥርዓት የሌለ መሆኑ በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡
ሌሎች የሚኒስቴር መ/ቤቱ አመራሮች በሰጡት ምላሽ ከፍቃድ አሰጣጥና አዘዋዋሪነት ጋር በተያያዘ የተፈጠሩ ችግሮች ክልሎች በራሳቸው መመሪያ የሚተዳደሩ በመሆኑ የተፈጠሩ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
ቋሚ ኮሚቴው በሚኒስቴር መ/ቤቱ በታዩ ችግሮች ላይ ጠንከር ያሉ ሃሳቦችን ሰንዝሯል፡፡ ሚኒስቴር መ/ቤቱ ከክልል ቢሮዎች ጋር ተቀናጅቶ መስራት ላይ ጥያቄ ምልክት ውስጥ እንዳለ፤ አዋጅ ከፀደቀ 6 ዓመት ቢያልፍም አሁንም ደንብና መመሪያዎችን ተግባራዊ አለመደረጋቸውን፤ የአከባቢ ደህንነትን ከመጠበቅ አኳያም ይህ ነው የሚባል ሥራ እንዳልተሰራና ተጠያቂነትን በሙሉ ወደ ክልሎች ላይ ማዞሩ ተቀባይነት እንደማይኖረው ገልጿል፡፡