Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በመጨረሻም ክርስቶስ ስለ ወደፊቱ ዘመን መጨነቁ ሞኝነት እንደሆነ አብራርቷል። ምንም ያህል ብንጨነቅ የነገን ክስተቶች መለወጥ አንችልም። ጭንቀት የሚያስከትለው ነገር ቢኖር ኀዘን፥ ሽበትና የጨጓራ ሕመም ብቻ ነው። አባታችን የወደፊቱን ዘመን እንደሚቆጣጠርና እርሱ ያልወሰነው ነገር እንደማይደርስብን እርግጠኞች ልንሆን ይገባል። በእርሱ ላይ ዓይኖቻችንን ተክለን በታዛዥነት የምንመላለስ ከሆን፥ እግዚአብሔር ወደፊት የሚመጣውን የትኛውንም ችግር ለመቋቋም የሚያስችል ብርታት ይሰጠናል። ችግሩ የሚመጣው መፍትሔውን ከራሳችን ለማመንጨት በምንታገልበት ጊዜ ነው።
«የሆነ ምሥጢራዊ ነገር ስላለ ተጠንቀቅ። ልታታልልህ እየሞከረች ነው። አፉዋ የሚናገረው ቃል ከልቧ የፈለቀ አይደለም። «ይህንን ለምን እንዳደረገች አውቃለሁ። ስለማትወደኝ ልትጎዳኝ ትፈልጋለች።» «ከእኔ ለመቅደም ስለሚፈልግ፥ ከእኔ ጋር አይስማማም። ይህን ያደረገው እርሱ የሌላ ጎሳ አባል ስለሆነና የእኛን ጎሳ ስለማይወድ ነው።» «ሊፕስቲክ መቀባቷ መንፈሳዊት ሴት አለመሆኗን ያሳየናል።»
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ምሳሌዎች ክርስቶስ በማቴ. 7፡1-6 ላይ ካስተማረው ኣሳብ ጋር የማይስማሙት እንዴት ነው? ለ) የሌሎች ሰዎችን አነሣሽ ምክንያቶች ለመፍረድ የምንሞክርባቸው ሌሎች መንገዶች ምንድን ናቸው?
የክርስቶስ ተከታዮችን ከሚያጋጥማቸው ታላላቅ ችግሮች አንዱ፥ ከሌሎች ክርስቲያኖች ጋር መልካም ግንኙነት አለማድረግ ነው። የችግሩም መንሥዔ በጎሳዎች፣ በመሪዎችና በግለሰቦች መካከል ጥርጣሬ የሚከሰትባቸውን ዐበይት ምክንያቶች አለመገንዘባችን ነው። ከግለሰቡ ተግባር ባሻገር ዘልቀን፥ ልቡን የምንመረምርበት የተለየ ዓይን ያለን ይመስለናል። ይህ ግን ስሕተት ነው። የሰውን ልብ የሚያውቀው እግዚአብሔር ብቻ ነው።
ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ ከዚህ የሰዎች ዝንባሌ እንዲታቀቡ «አትፍረዱ» ሲል አጥብቆ አስጠንቅቋቸዋል። «መፍረድ» የሚለው ቃል ሁለት ፍካሬያዊ ትርጉሞች ኣሉት። በመጀመሪያ፥ ክርስቲያኖች ሊያደርጉ የሚገቧቸውን ነገሮች መገምገምን ሊያመለክት ይችላል። ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ የሰዎችን፥ በተለይም የሐሰተኛ አስተማሪዎችን ሕይወት በመገምገም እውነተኛ ደቀ መዛሙርት መሆን አለመሆናቸውን እንዲለዩ ነግሯቸዋል (ማቴ. 7፡15-20)። ግምገማው የሚካሄደው ግን በግልጽ መረጃዎች እንጂ በስውር አነሣሽ ምክንያቶች አይደለም። ሁለተኛው፥ መፍረድ የሌሎችን ኣነሣሽ ምክንያቶች በንቀት መመልከትን ሊያመለክት ይችላል። ይህንን በምናደርግበት ጊዜ ኣመለካከታችን፥ «እኛ ከእነርሱ እንሻላለን» የሚል ነው። ከተግባራቸው አልፈን ልባቸውን ለማየት የምንችል ይመስለናል። ክርስቶስ በዚህ መንገድ መፍረድ እንደሌለብን ተናግሯል።
ብዙውን ጊዜ ሌሎችን ስንተች የራሳችንን ልብ በኃጢአት መቆሸሽ ከምንም አንቆጥርም። ኢየሱስ በዓይኑ የእንጨት ግንድ (ምሰሶ) ስላለበት ሰው በሚናገር ኣስገራሚ ምሳሌ ተጠቅሟል። ይህ ሰው በዓይኑ ጉድፍ ያለበት ሰው ሲያጋጥመው ለመርዳት ይሽቀዳደማል። በራሱ ዓይን ውስጥ ያለው ግንድ ግን ይህን ከማድረግ ይከለክለዋል። በተመሳሳይ መንገድ፥ የሌላውን ሰው የባሕርይ ችግር ወይም ድብቅ ኃጢኣት ማየቱ ቀላል ነው። ነገር ግን ብዙዎቻችን ራሳችንን አጥርተን አንመለከትም። ለዚህ መፍትሔው የሌላውን ሰው ችግር ለማቃለል አለመሞከር አይደለም። ችግር ያለበትን ሰው መርዳቱ ተገቢ ነው። በመጀመሪያ ግን የራሳችንን ሕይወት አይተን ሌሎች ሕይወታችንን ለመመርመር እንዲረዱን ልንጠይቃቸው ይገባል። መጀመሪያ ሕይወታችን ከእግዚአብሔር ጋር እንዲስተካከል ካደረግን በኋላ፥ ሌላው ሰው በእግዚአብሔር ቃል ብርሃን ሕይወቱን እንዲመረምር በትሕትና ልንረዳው እንችላለን (ያዕ. 5፡19-20፤ ገላ. 6፡0።
የሌሎች ሰዎችን ችግሮች እየተመለከትን አነሣሽ ምክንያቶቻቸውን መፍረድ በምንጀምርበት ጊዜ፥ ምን ይከሰታል? በመጀመሪያ፥ ሰዎች በእኛ ላይ ይፈርዳሉ። በሁለተኛ ደረጃ ፥ ለአመለካከታችን በእግዚአብሔር ፊት እንጠየቃለን።
ይህን ኣሳብ ወደ ተቃራኒ ኣቅጣጫ እንዳንወስድ መጠንቀቅ አለብን። አንዳንድ ሰዎች ግምገማ መፍረድ እንደሆነ በመግለጽ የዚህ ዓይነት ተግባር እንዳንፈጽም ያስጠነቅቁናል። መጽሐፍ ቅዱስ ግን በእግዚአብሔር ቃልና በግልጽ ተግባራቸው ላይ ተመሥርተን ሰዎችን መገምገም እንዳለብን ያስተምራል። ለዚህ ነው ክርስቶስ የተቀደሰን ነገር ለውሸትና ለእሪያዎች መስጠት እንደሌለብን የሚያስረዳውን ምሳሌ የተናገረው። በዚህ ክፍል ውሾችና እሪያዎች ወንጌሉን ለመቀበል የማይፈልጉትን ሰዎች ያመለክታል። ስለሆነም ክርስቶስ፥ ደቀ መዛሙርቱ እግዚአብሔርን የሚቃወም አመለካከት ይዘው መስማት ለማይፈልጉ ሰዎች በመመስከር ጊዜያቸውን ማጥፋት እንደሌለባቸው ገልጾአል።
ኢየሱስ ቀደም ሲል ስለ ጸሎት አስተምሯል (ማቴ. 6፡9-15)። ክርስቶስ የጸሎት ኣመለካከታችን ከእግዚአብሔር በምንቀበላቸው ነገሮች ላይ ሳይሆን፥ «እግዚኣብሔር ከሁሉም በላቀ ሁኔታ እንዴት ሊከብር ይችላል?» በሚለው ጉዳይ ላይ ማተኮር እንዳለበት አሳይቷል። በተጨማሪም ክርስቶስ ስለ ደቀ መዛሙርቱ ሕይወት ዐበይት የለውጥ አሳቦችን እያስተማረ ነበር። ብዙዎቻችን ፈጥነን የምንሰጠው ምላሽ፥ «ይሄ የማይቻል ነው።» «እኔ ጠላቶቼን ልወድ፥ ባሕሪዩን ልቀይር አልችልም» የሚል ነው። ክርስቶስም ይህ በተፈጥሯዊ ብርታታችን ሊሳካ እንደማይችል ተናግሯል።
ነገር ግን የእግዚአብሔር ልጆች እንደ መሆናችን መጠን፥ ሁሉንም ነገር የሚያስችል የኃይል ምንጭ አለን። ያ የኃይል ምንጭ የሚገኘው በጸሎት ነው። ኢየሱስ ወደ ጸሎት ርእሰ ጉዳይ ተመልሶ ደቀ መዛሙርቱ እንዲጠይቁ፥ በር እንዲያንኳኩና እንዲሹ አበረታቷቸዋል። (በግሪክ፥ ይህ የአንድን ጊዜ ሳይሆን የሁልጊዜ ጥያቄዎችን ያሳያል።) በተለይ ክርስቶስ እንደሚሆኑና እንደሚቻሉ ስለገለጸላቸው ጉዳዮች ባለማቋረጥ ከጸለይን፥ እግዚአብሔር ጸሎታችንን በመመለስ ኃይልን ይሰጠናል። በዚህ ጊዜ ባሕርያችን ይለወጥና ለዓለም በማይቻል መንገድ እንመላለሳለን። (ማስታወሻ፡- ምንም እንኳ ይህ የጸሎት መርሕ ከእግዚአብሔር ለምንፈልጋቸው ነገሮች ሊሠራ ቢችልም፤ ዓውደ ምንባቡ የሚያሳየው እግዚኣብሔር የክርስቶስን ትእዛዛት የምንፈጽምበትን መንፈሳዊ እይታና ባሕርይ እንዲሰጠን መጠየቅን ነው።)
እግዚአብሔር ጸሎትን የዕድገታችን ሂደት አካል አድርጎ ይጠቀማል። በጸሎት ሳይተጋ መንፈሳዊ ብስለትን ሊያገኝ የሚችል ሰው የለም። በጸለይን ጊዜ እግዚአብሔር ፈጥኖ የሚመልስ ቢሆን ኖሮ፥ ማናችንም ለጸሎት ልንተጋ አንችልም ነበር። እርግጥ እግዚአብሔር ፈጣን ምላሽ የሚሰጥባቸው ጊዜያት አሉ። እንደዚሁም ደግሞ ትዕግሥትንና ለፈቃዱ መገዛትን እንማር ዘንድ ምላሹን የሚያዘገይባቸው ጊዜያትም አሉ።
በጸሎት ላይ ልበ ሙሉነትንና ባለማቋረጥ መትጋትን የሚሰጠን ስለ እግዚአብሔር ማንነት ያለን ግንዛቤ ነው። እርሱ ከምድራዊ አባቶቻችን በላይ ለእኛ ከሁሉም የሚሻለውን ነገር ለመስጠት ይቸኩላል። ነገር ግን ለእኛ የሚሻለንን የሚያውቀው እርሱ ነው። የትኛው ዳቦ፥ የትኛው እባብ እንደሆነ ያውቃል። ለዚህ ነው እግዚአብሔርን በመተማመን፥ ለእርሱ በመገዛትና ለፈቃዱ መፈጸም ሳናቋርጥ መጸለይ የሚገባን።
የውይይት ጥያቄ፡- ብዙውን ጊዜ የምትጸልየው ምን ለማግኘት ነው? ለሚቀጥለው ሳምንት የጸሎት ጥያቄዎችህን ሰብስብ። ለእግዚአብሔር ክብር ምን ያህል ጊዜ ትጸልያለህ? እግዚአብሔርን ስለ ማንነቱ ምን ያህል ጊዜ ታመሰግነዋለህ? እግዚአብሔር በማቴዎስ 5-7 ላይ የተጠቀሱትን አመለካከቶችና ባሕርይ እንዲሰጥህ ምን ያህል ጊዜ ትጠይቀዋለህ? ለግል ጥያቄዎችህ ምን ያህል ጊዜ ትጸልያለህ?
ይህ መርሕ ተግባራችን መንፈሳዊ መሆን አለመሆኑን የምናውቅበት በመሆኑ፥ «ወርቃማው ሕግ» እየተባለ ሲጠራ ቆይቷል። ሰዎች ችግር በሚገጥመን ጊዜ እንዲረዱን፥ በሥራችን ላይ እንዲያበረታቱን፥ ላከናወንናቸው ተግባራት እንዲያመሰግኑን እንፈልጋለን። ክርስቶስ ይህ እውነት ከሆነ፥ ለሌሎች ልናደርገው እንደሚገባን ገልጾአል። ለእኛ እንዲሆን የምንፈልገውን ለሌሎች ማድረግ አለብን። ለእኛ የማንፈልገውን ደግሞ ለሌሎች ማድረግ የለብንም። ሌሎች ሰዎችን በአግባቡ ስለ ማስተናገድ በብሉይ ኪዳን ውስጥ በሚገኘው ሕግ ሁሉ (ሕግና ነቢያት) በዚህ ትእዛዝ ተጠቃሏል።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ሰዎች እንዲያደርጉልህ የምትፈልጋቸውን ነገሮችና እንዴት እንዲያስተናግዱህ እንደምትፈልግ ዘርዝር። ለ) የቅርብህ የሆኑትን እሥር ሰዎች ስም ዘርዝር። ለእነዚህ ሰዎች እነዚህን ነገሮች የምታደርግባቸውን መንገዶች ግለጽ።
እግዚአብሔር ምንም ነገር በግድ እንዲሠራ አይፈልግም። እርሱ እንድንሄድበት የሚገባንን መንገድ በፊታችን ያኖራል፤ የተሳሳተ ምርጫ የሚያስከትሏቸውን አንዳንድ ሁኔታዎችንም ይነግረናል። ከዚያ በኋላ መታዘዝ ወይም አለመታዘዝ የእኛ ድርሻ ይሆናል። ክርስቶስም ስብከቱን የቋጨው ከፊታችን ያለውን ምርጫና ውጤቱን በማሳየት ነው። ክርስቶስ እራት ንጽጽሮችን አቅርቧል።
ሀ. ሁለት መንገዶች፥ ሁለት ደጆች (ማቴ. 7፡13-14)። ሕይወት የሁለት መንገዶች ወይም ደጆች ድምር ውጤት ነው። ብዙ ሰዎች የሚሄዱበት ሰፊና ቀላል መንገድ አለ። እያንዳንዱ ሰው ሲወለድ በሰፊው ደጅ ይገባና በሰፊው ጎዳና መመላለስ ይጀምራል። ይህ ተወዳጅ መንገድ ነው። ነገር ግን በእግዚአብሔር ላይ የማመፅ ጎዳና ስለሆነ፥ የዘላለምን ፍርድ ያስከትላል። ሌላው መንገድ ጠባብና አስቸጋሪ ነው። በዚያ መንገድ የሚሄዱ ሰዎች ጥቂቶች ናቸው። ይህ ሰዎች በልደት ሳይሆን፥ በምርጫ የሚያገኙት መንገድ ነው። ይህ የስደት የመስቀል፥ ወይም ለእግዚአብሔር የመታዘዝ መንገድ ነው። ይህ መንገድ አስቸጋሪ ቢሆንም፥ በመጨረሻ የዘላለምን ሕይወት የሚያስገኝ በመሆኑ አስደሳች ነው። ስለሆነም ለሕይወት የምንመርጠው መንገድ ፍጻሜውን ይወስነዋል። ከእነዚህ መንገዶች አንዱን የመምረጥ ዕድል ቢሰጠንም፥ መንገዱ እኛን የሚወስድበትን አቅጣጫ ልንቆጣጠር አንችልም።
ለ. ሁለት ዓይነት ዛፎችና ፍሬዎች (ማቴ. 7፡15-20)። እንደዚሁም ሕይወት ተመሳሳይ የሚመስሉ ሁለት ዛፎች ናት። እነዚህ ሁለት ዛፎች የሃይማኖት መሪዎች ቢሆኑም፥ ክርስቲያኖችንም ሊያካትቱ ይችላሉ። አንዱ እውነተኛ መንፈሳዊ መሪ ሲሆን፥ ሌላኛው የሐሰት ነቢይ ነው። ሁለቱም ተመሳሳይ ቃላትን በመናገር፥ መጽሐፍ ቅዱስን በመጥቀስ፥ በተመሳሳይ ጊዜ በመሥራት፥ አንድ ዓይነት ይመስላሉ። ማን ከእግዚአብሔር እንደሆነና ማንስ ከእግዚአብሔር እንዳልሆነ እንዴት እናውቃለን? ክርስቶስ ልዩነቱ ከፍሬያችው እንደሚታይ ተናግሯል። እንደ ክርስቶስ ሕይወቱን ሌሎችን ለማገልገል የመስጠት ባሕርይ ያለው ሰው፥ መንፈሳዊ መሪ ነው። ነገር ግን የክርስቶስ ባሕርይ የሌለውና የራሱን የግል ክብር የሚፈልግ፥ ለቤተ ክርስቲያን ምእመናን ራሱን እንደ መስጠት ፈንታ ከእነርሱ ትርፍ የሚሻ ሰው እርሱ የሐሰት መሪ ነው። (ይህ ሰዎች እውነተኛ መሢሕ የሆንውን ክርቶስን ሐሰተኛ የሃይማኖት መሪዎች ከሆኑት ፈሪሳውያን እንዲለዩ ፍንጭ ሳይሰጥ አልቀረም። እነርሱ የሚያገለግሉት ለራሳቸው ጥቅም ሲሆን፥ ክርስቶስ የመጣው ሕይወቱን ለሌሎች ለመስጠት ነበር። ማር 10፡45 አንብብ።)
ይህ ለቤተ ክርስቲያን መሪዎች ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ነው። ሕይወታቸው በማቴዎስ 5-7 ላይ በተገለጹት ባሕርያት ካልተሞላ፥ ወይም ከአመራሩ ስፍራ የግል ጥቅም የሚፈልጉ ከሆነ፥ በእግዚአብሔር ሳይሆን በክፉው ተጠርተዋል ማለት ነው። እነዚህ ለጥፋት የተላኩ ተኩላዎች ናቸው። ስለሆነም፥ ፍሬ የማይሰጥ ዛፍ የኋላ ኋላ ተቆርጦ እንደሚጣል ሁሉ፥ እነዚህም መሪዎች ይጠፋሉ።
ሐ. በእግዚአብሔር ፊት የሚቆሙ ሁለት ዓይነት የክርስቶስ ተከታዮች (ማቴ 721-23)። ይህ ክርስቶስ ከሐሰተኛ መሪዎች ይልቅ በሐሰተኛ ደቀ መዛሙርት ላይ ትኩረት አድርጎ ሲያስተምር የቆየው አሳብ ተከታይ ነው። አንዳንድ ጊዜ ግን የእግዚአብሔር ልጅ እንደሆነና እንዳልሆነ መለየቱ ቀላል አይሆንልንም። ነገር ግን በእግዚአብሔር ፊት በምንቆምበት ጊዜ ልዩነቱ በግልጽ ይታያል። አንዳንድ ሰዎች ትንቢትን የመናገር፥ አጋንንትን የማስወጣት፥ ተአምራትን የማድረግ፥ በቃላቸው የክርስቶስን ጌትነት የመቀበል ባሕርይ ይታይባቸዋል። (ማስታወሻ፡- ክርስቶስ በዚህ ስፍራ አምላክነቱን በግልጽ በማመልከት፥ በሰዎች ላይ መፍረድን ወደ ሲኦል ወይም መንግሥተ ሰማይ መግባት እንዳለባቸው የመወሰን ሥልጣን እንዳለው ገልጾአል።) ነገር ግን ለራሳቸው ኖረው ለራሳቸው ስለ ሠሩና ከክርስቶስ ጋር የግል ግንኙነት ስላልመሠረቱ፥ እነዚህ ሰዎች ወደ ሲኦል እንደሚላኩ ክርስቶስ ተናግሯል። ሌሎች በእነዚህ ምዕራፎች ውስጥ የተገለጹትን የደቀ መዝሙርነት ባሕርያት ተላብሰው ለእግዚአብሔር እየተገዙ የሚኖሩ ሰዎች አሉ። እነዚህ ሰዎች ወደ እግዚአብሔር ዘላለማዊ መንግሥት ይገባሉ።
ይህ ክርስቶስ ለእያንዳንዳችን የሚሰጠን ማስጠንቀቂያ ነው። የሰዎች እውነተኛ ደቀ መዝሙርነት የሚታወቀው ከንግግራቸው፥ ወይም ከሚሠሯቸው አስደንቂ ተአምራት አይደለም። የእውነተኛ ደቀ መዝሙር ዋንኛ ማረጋገጫ ከክርስቶስ ጋር ያለው ግንኙነትና ውስጣዊ የግል ሕይወቱ ብቃቶች ናቸው።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ይህ ተኣምራትን የሚሠራ ሰው ሁሉ ከእግዚአብሔር እንደሆነ እንዳናስብ የሚያስጠነቅቀን እንዴት ነው? ለ) ኢየሱስ ባሕርይና ታዛዥነት፥ ከተእምራትና ንግግርን ከማሳመር እንደሚበልጥ የተናገረው ለምንድን ነው?
መ. ሁለት ቤት ሠሪዎችና ሁለት ቤቶች (ማቴ. 7፡24-27)። ኢየሱስ ሰዎች ምርጫ እንዲያደርጉ ለማገዝ አንድ ተጨማሪ አጠቃላይ ጥሪ በማቅረብ ስብከቱን አጠቃሏል። የክርስቶስ ደቀ መዝሙር መሆን ቀላል ተግባር አይደለም። ሕይወት በችግሮች የተሞላች ናት። ሰዎች በዓለም ውስጥ የሚጋፈጧቸው የተለመዱ ችግሮች እንዳሉ የታወቀ ሲሆን፥ የክርስቶስ ደቀ መዛሙርት ደግሞ ከጥላቻና ስደት ጋር በተያያዘ ጊዜያት ተጨማሪ ችግሮች አሉባቸው። እነዚህ ችግሮች በሚመጡበት ጊዜ የግለሰቡ የእምነት ሕንጻ ጸንቶ ይቆማል ወይስ ይፈራርሳል። የእምነቱ መጽናት ወይም መፈራረስ የሚወሰነው በእምነቱና በመሰጠቱ መሠረት ላይ ነው። የክርስቶስን ትምህርት በጥንቃቄ አጥንቶ ከሕይወቱ ጋር ካዛመደ፥ እምነቱ ይጸናል። ነገር ግን ጠንካራውን የደቀ መዝሙርነት ጥሪ ሰምተው ጠባቧን መንገድ ካልመረጡ፥ እምነታቸው ወዲያውኑ ይጠፋል።
በአሁኑ ወቅት ብዙ ሰዎች ከእምነታቸው እየወደቁ ናቸው። ይህ ለምን ሆነ? ለሰዎች የተሳሳተ ምርጫ ስለምናቀርብላቸው ይሆን? ሊያጋጥማቸው ስለሚችለው አስከፊ ስደት ሳንጠቁም፥ በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ እመኑ እያልን እንጠራለን። የክርስቶስ ደቀ መዝሙር መሆን በሕይወታቸው፥ በተግባራቸውና ከዓለም ጋር ባላቸው ግንኙነት ላይ የሚያስከትላቸውን ዐበይት ለውጦች አንናገርም። ስለሆነም ሰዎች ቀላል ውሳኔ ይሰጡና ችግር ሲመጣ ይሸሻሉ። ነገር ግን ቀደም ብለው ለውጦቹን ካወቁና ጠባቧን መንገድ ከመረጡ፥ ዋጋቸውን ተምነዋልና ችግር ሊመጣ እምነታቸውን አይተዉም።
የውይይት ጥያቄ፡- የክርስቶስ ተከታይ መሆን ማለት ምን ማለት እንደሆነ ይበልጥ ለማብራራት፥ የወንጌል ምስክርነታችንና አዳዲስ ክርስቲያኖችን የምናስተምርበት መንገድ እንዴት ሊለወጥ ይገባል?
ማቴዎስ፥ ክርስቶስ ባስተማረ ጊዜ፥ የሰሙትን ሰዎች ምላሽ በማቅረብ፥ ይህን ክፍል ደምድሟል። ሰዎችን ያስደነቀው የክርስቶስ ትምህርት ብቻ ሳይሆን፥ ያስተማረበት መንገድ ጭምር ነበር። እንደ አይሁድ ሃይማኖት መምህራን ሌላ ታላቅ ሰው የተናገረውን እየደገመላቸው አልነበረም። ከእግዚአብሔር ጋር እኩል ሥልጣን እንዳለው ነበር ያስተማራቸው። እንደ መሢሕ፥ እግዚአብሔር ብሉይ ኪዳንን ሲሰጥ ምን አሳብ እንደ ነበረው ያውቅ ነበር። ለሰዎቹም የሕይወት ምርጫቸው የዘላለም ሕይወት ወይም ሞት እንደሚያስከትል በግልጽ ለመናገር ይችል ነበር።
ግርማሜ ነዋይ ኢትዮጵያ ውስጥ Despotism’ን ሊያስወግድ ከሞከረበት ግዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ግዜ ድረስ በብዛት ኢትዮጵያውያን Despotism’ን እና Dictatorism’ን ሲዋደቁ ሂይወታቸው አልፍዋል፣ ስለሆነም እስካሁንም ቢሆን ከ’Despotism ጋራ sympathy ስለሌለን ወደ Despot Saudi ዘንዳ እየሄድን እጅ መንሳቱን እናቁም!ከሃገር ሃገራት ጋራ እንደምናደርገው መልካም ግንኙነት፣ በርግጥ ከሳውዲም ጋራ መልካም ግንኙነትን መምራት ይገባናል፣ ከዚያ አልፎ ግን አሁን በምንገኝበት 21ኛው ክፍለ ዘመን ስዓታት ውስጥ ኢትዮጵያውያን ዘንዳ ዴስፖት ውሃቢስት ሳውዲ የምትጫወተው የአጨባባጭ ሚና መኖር አይገባውም!ታሪክንም ወደፊት እንጂ ወደኋላ ለማንቀሳቀስ አንንጠራራ!
ግርማሜ ነዋይ ኢትዮጵያ ውስጥ Despotism’ን ሊያስወግድ ከሞከረበት ግዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ግዜ ድረስ በብዛት ኢትዮጵያውያን Despotism’ን እና Dictatorism’ን ሲዋደቁ ሂይወታቸው አልፍዋል፣ ስለሆነም እስካሁንም ቢሆን ከ’Despotism ጋራ sympathy ስለሌለን ወደ Despot Saudi ዘንዳ እየሄድን እጅ መንሳቱን እናቁም!ከሃገር ሃገራት ጋራ እንደምናደርገው መልካም ግንኙነት፣ በርግጥ ከሳውዲም ጋራ መልካም ግንኙነትን መምራት ይገባናል፣ ከዚያ አልፎ ግን አሁን በምንገኝበት 21ኛው ክፍለ ዘመን ስዓታት ውስጥ ኢትዮጵያውያን ዘንዳ ዴስፖት ውሃቢስት ሳውዲ የምትጫወተው የአጨባባጭ ሚና መኖር አይገባውም!ታሪክንም ወደፊት እንጂ ወደኋላ ለማንቀሳቀስ አንንጠራራ!!
ሜርኩሪው ሲነሳ, የውሃ መናፈሻዎች አዝናኝ መንገዱ እንዲቀዘቅዙ ያደርጋሉ. በኢሊኖይስ ከሚገኙት ትላልቅ የውሃ መናፈሻ ቦታዎች ውስጥ በቺካጎ, ቺካጎ ውስጥ የሚገኙ ራጅንግ ሪቨርስስ (Grafton) ውስጥ ነው (በሪቼል ውስጥ ብዙ "አስደንጋጭ" ክስተቶች ይታይባቸዋል), እና ሃርካን ሃር, የውሃ ፓርክ, በ Six Flags Great America ላይ የሚገኝ ሲሆን ወደ መድረክ መናፈሻ በመግባት ያካትታል. ኢሊኖይስ ደግሞ በአጠቃላይ የቤት ውስጥ የውሃ መናፈሻዎች አሉት, ይህም ዓመቱን ሙሉ የጨርቅ አዝናኝ ያቀርባሉ.
ትንሽ የቤት ውስጥ የውሃ ፓርክ ለተመዘገቡ የሆቴል እንግዶች እና በተወሰኑ ቀናት ውስጥ በአጠቃላይ ህዝብ ክፍት ነው. እንዲሁም የቤት ውስጥ መዝናኛ መናፈሻን ያቀርባል
ስፕሌትስ የሚባለው የውኃ ፓርክ ሰባት የውኃ ተንሸራታች, የመብራት መዋኛ እና ዝቅተኛ ወንዝ ያካትታል. የመጫወቻ ፓርኮች ማይክ ጎልፍ, ቾክ-ካርትስ, የዊስክ ተሽከርካሪ እና የመጫወቻ ካርታዎችን ያካትታሉ.
አዛውንቱ ከብቶች ወደማደሪያቸው ከገቡ በኋላ፣ጀንበርም ወደማረፊያዋ ከወረደች በኋላ፣ ያካባቢውን ወጣት ወጣት ልጆች እግሩ ሰው አስቀምጦ ያስተምራቸዋል። መልካም ሰው የሚያደርጋቸውን ትምህርት ነው የሚያስተምራቸው።
በነገራችን ላይ ዛሬ ላይ ብልህነትን የሚያስተምር አዛውንት አለ? ሽበትና ጋቢ ሁሉ ፖለቲከኛ ሆኖ እየቀረኮ ነው። አንዳንዱ ሰው ሽምግልናው፣ ጋቢው ትዝ የሚለው ሽበቱን ማበጠር የሚያስታውሰው መች መሰላችሁ? ስብሰባ ሲኖርና የፖለቲካ ሰዎች አጀንዳ ቀርፀው ለጥያቄ ሲያሰልፉት ።
ያልተዘራ አይታጨድም ። ፖለቲከኛውም ሳይቀር ሽምግልናን መጠየፍ ፋሸን አረገውኮ። ሽበት ዓረም እየመሰለው ‘‘ አረም ማጥፊያ’’፣ መጠቀም ይጀምራል- የጣሪያ እድሳት። ገና የራስ ቅሉ ላይ ሽበት ማቆጥቆጥ ሲጀምር አናቱን በማጥቆሪያ ቀለም ይዘፈዝፋል ። ፂሙን መድምዶ ፊቱን በግሬደር አሳምሮ የተጋጠ ሜዳ አስመስሎ ይወጣል። ወጣትና ልጅ ሆኖ ለመታየት ፣ ሽበቱንም ለመካድ ትግል ውስጥ ይገባል። በዚች ደሀ ሀገር ላይ ስንት ትግል የሚያስፈልገው ነገር እያለ የፀጉር ማጥቆሪያ ቀለም ኢምፖርት እንዲደረግ ሞቲቭ ይጨምራል። የዕድሜ በረከትን ላለመቀበል ይለፋል። እንኔን የሚገርመኝ ነገር አንዳንዱ፣ ኢምፖርት ተቀብቶ ኤክስፖርትን ማበረታታት አለብን የሚል ዲስኩር በቴሌቭዥን መስኮት ሲያሰማ መታየቱ። ያልተዘራ አይታጨድም። ለነገሩ ዕድሜን በሚቀሽብ ህብረተሰብ መሀል ካደገ ዜጋ ምን ይጠበቃል።
ጊዜው ክረምትም አይደል ። ጣራ አዳሾችን ፣ ፀጉራቸውን በቀለም የዘፈዘፉትን፣ ዝናብ አናታቸውን አበስብሶ ፣ ከበሰበሰ አናታቸው ላይ የሚንቆረቆረውን አካባቢ በካይ የጠለሸ ጎርፍ ተመልክተን በአካባቢ ብክልት የሚጠየቁበትን ማስረጃ እናገኝ ዘንድ ሾፌሮቻቸው ከተባበሩኝ አንድ ዕቅድ አለኝ። ዋርካ የሚያክል ዣንጥላ ይዘው አለቆቻቸውን ከመኪና ሲወርዱና መኪና ላይ ሲገቡ ኢምፖርት የፀጉር ቀለሞች ታጥበው እንዳይጋለጡ የማገልገል ስራን ሾፌሮቻቸው ካቆሙልኝ ማለቴ ነው።
በሁለተኛው ቀንም ለትምህርት መጥተው፣ በመካከላችን ሌባ የሆነ ወጣት አለ። አሁንም ከኪሳችን ገንዘብ ሲሰርቀን ያዝነው አሉት፡፡ ሰምቶ እንዳልሰማ ዝም አላቸው። የዚህን ዕለትም ለነርሱ መልካም ሰው መሆን ይጠቅማል ብሎ ያሰበውን ነገር አስተምሯቸው ተለያዩ።
በሶስተኛውም ቀን ሌባ አለ ብለው ተናገሩ። አስከትለውም ይሄ ሌባ ወጣት ከትምህርት ቤቱ ይባረር ። ወይም እኛ እንባረር ብለው አዛውንት አስተማሪያቸውን ጠየቁት ።
ይህን ጥያቄ ያነሱትን ተማሪዎቸሁን አተኩሮ ተመለከታችው። ሌባ የተባለውንም ወጣት አተኩሮ አየው። አተኩሮ ሲያያው ደነገጠ። ከድንጋጤው ብዛት ሽንቱ በልብሱ ላይ ሄደ። ሰውነቱ ተንቀጠቀጠ።
ከዚህ በኋላ ይህንን ተናገረ፡- “እናንተ…”አላቸው ሰርቋል ያሉትን። ‘‘…እናንተ በጎ የሆነውና በጎ ያልሆነውን ነገር ለይታችሁ አውቃችኋል። እርሱ ግን እናንተ ያወቃችሁትን ያህል አላቀወም። ይባረር ትላላችሁ እንጂም የተማራችሁትን አላስተማራችሁትም። አሁን ታዲያ እኔ ካላስተማርኩት ማን ያስተመምረዋል። ስለዚህ እሱ ከኔ ጋር ሲቆይ ሌሎቻችሁ፣ ሁላችሁም ለትሄዱ ትችላላችሀ”፣ አላቸው።
አንድ የሰረቀን ሰው ብታገኙ የምታስተምሩት በምን መንገድ ነው? እርግጠኛ ነኝ አብዛኞቻችሁ የሰረቀው ህፃን ከሆነ ትቆነጥጡታላችሁ። አዋቂም ከሆነ በእጅና በግራችሁ ትነርቱታላችሁ። እኔ በስርቆት ምክንያት ልጇን በጋለ ቢላዋ የጠበሰች ዕናት አውቃለሁ። የሰረቀው ሰው ግን እንዲህ ያለ ቅጣት ሲፈፀምበት ቂምን እንጂ ፍቅር አይወርሰም። ይቅርታ ግን ፍቅርን ያፈሳል። የድሮውን አይነት ሳይሆን አዲስና ጨዋ ሰው ይፈጥራል።
እኛ ሀገር ያሉ ሌቦች ፣ ሀገር ዘርፈው ፣ ይቅርታ እነኋቸሁ ሲባሉ እንኳን ማልቀስ ፣ እንኳን መፀፀት ቀርቶ ዞረው አስፈራሪዎች ይሆናሉ። ጉድ ነው!! የፀፀት እንባ እንዲወርዳቸው ማገዝ ፈልጋችሁ ፣ ሚጥሚጣ ዐይናቸው ላይ ብትነሰንሱ እንኳ ከንቱ ድካም ነው። እንዲህ ሲሆን ግን ፣‘‘ ሌባ ተይዞ ዱላ አይጠየቅም !!!’’ የህግ ዱላ ያስፈልጋል። በህግ አምላክ!! ብያለሁ።
ዘውግ፡ አስቂኝ ፃሃፊ: በረከት ወረደ (ማያ) አዘጋጅ: በረከት ወረደ (ማያ) ፕሮዲውሰር: ሳልቃን ፊልም ፕሮዳክሽን ተዋንያን: መኮንን ላዕከ ዓለምሰገድ ተስፋዬ ፍናን ህድሩ ኤደን ገነት We do not have full informatio... read more
በህግ አምላክ በሃሰት ወሬ ምን ያህል ማህበረሰብ ሊታወክ እንደሚችል የሚያሳይ አዝናኝና አስተማሪ ፊልም ነው። ቆይታ: 1፡32 ዘውግ፡ አስቂኝ ድራማ ፃሃፊ: ዘሪሁን ደነቀ አዘጋጅ: ዘሪሁን ደነቀ ፕሮዲውሰር: ሄኖክ ጌቱ ተዋንያን: ካሳ... read more
ሞኙ የአራዳ ልጅ 4 በኢትዮጵያ ፊልም ኢንዱስትሪ ታሪክ የመጀመሪያው ቁጥር 4 ፊልም ሀምሌ 26, 2010 ጀምሮ በተመረጡ ሲኒማ ቤቶች ብቻ በታላቅ ድምቀት ይነግሳል....ሁሉም ሰው በጉጉት የሚጠብቀው ፊልም #ሞኙ የአራዳ ልጅ 4፡፡
ብጣዕሚ ጽቡቅ ተስፋልደት ሓውና! ኣጆኻ ግን ጥንቅቅ ድኣ በል ንሶም ኣብ ወጻኢ እዩ ዘሎ ንስኻ ግን ምሒር ምቅላዕ ነገራት ንገበን ከይየጠርጥረካ ! ጽቡቅ ዕድል ይግበረልካ
ተስፋልደት ይሕሱ ኣሎ ንሕናኸ ኸም ሰብ ከነመዛዝን ኣይንኽእልን? ማለት ተስፋልደት ናቱ ቻነል መኽፈቲኡ ምስ ሮቤል ናሰርሐ መኽሰብ ከምዘለዎ ስለ ዝፈለጠ እዩ ካብትን ካብትን ኣታሊሉ ናቱ ቻነል ክኽፈት ዝኻኣለ:: ንሕና ኸም ሰብ ነመዛዝን ሱቅ ኢልና መምስ ተዛረበ ቅኑዕ ኣለኻ ኣይንበል ነመዛዝን እሞ ሽዑ ናትና ፍርዲ ንህብ:: ቶፖ ተዛሪቡ ስለ ዝኽእሎ ምበር ዝታሓተቶ ኣይመለሰን:: ስለዚ ከመይ ኢልና ንሱ ቅኑዕ ኣሎ ንብል? ኮለል ናበለና! ክገርመኩም እዞም ኩላትኩም ጽቡቅ ኣለኻ ትብልዎ ዘለኩም ክስሕቀልኹም እዩ ብሕሱር ስለ ዝሸጠና ዘሎ:: ማለት ንሱ ክእመን' ምበር ዝእመን ኣይተዛረበን:: እቲ ሱቅ ኢሉ ዝኣምን ናይ ምምዝዛን ዓቅሚ ዘይብሉ እዩ:: (ኢሰያስ )ከምዚ ገሩ እዩ ን 30 ዓመት ዝኣክል ናጠዋወየ ሓቂ ከይተዛረበ ዝታሓተቶ ሓዲጉ ዘይታሓተቶ ናመለሰ ዘደናገረና ዝነበረን ዘሎን:: ስለዚ ንቶፖ እንታይ ሰሚዕና እና ኣሚንናዮ ዘለና? ንሮበል ግን ትኽ ኢሉ ናተዛረበ ኽንኣምኖ ኣይካኣልናንን እዚ ናይ ኣታሓሳስባ ጸገም ኾይኑ ይስማዓኒ! የሕዋት ነመዛዝን pls ሱቅ ኢልና ብስሚዒት ኣይንፍረድ
ተስፋልደት መጀመርያ ሽግርኩም ብቅንዕና ተትረዳድኡሉ ጽቡቅ ኔሩ፡ብምቅጻል ንስኻ ከም ናይ ሮቤል ኩሉ ምስኡ ዝሰራሕኻዮ ስርሓት ብጽሑፍ ቪድዮ ክትሰርሕ መግለጺ ቅንዕናዩ ካብኡ ሓሊፉ ግን ሕጅ ውን መርትዖኡን ሒዙ ዘሎ ንሱ እዩ ፡ሓሳዊ ኢኻ ተዘይበልኩ ቪድዮ ሰባት እና ሰራሕካ ንስካ ግን ብደረቅ ስእሊ ብዘይ ጸብጻብ ምቅራብ ጌጋኻ እዩ ሕጅ ውን ምስ መርትዖኻ ምጻእ ብሃሊ እየ::
ቶቦ ኣጆኻ እዚ ናይ ፀላኢ ኢዩ ኣብ ደገ ዘሎ ኤርትራዊ ኩሉ ይፈልጦም ኢዩ እዚኣቶም ብተጋሩ ዝምወሉ ኢዮም ከም ብዓል ፍናን ኣፕ: ነሽነሽ ተስፍኣለም: ጆስያስ ደንደን : ሮቤል Rb: Natiarts: ብህወሓት ዝድጎማ ዝነበራ ኢየን ናይዚአን ዕላማ ድማ ንህዝብን መንእሰይን ኤርትራ ብኩሉ ነገር ምድኻም ኢዩ ንኤርትራዊ ንሃገሩን ህዝቡን ክፀልእ ዝምህሩ ኢዮም ግን ግዚኦም ምስ ኣኸለ ክንፀባፀቦም ኢና : ብዋጋ ኤርትራዊ ክሕተቱ ኢዮም ኣጆኻ ቶፖ
እዚሲ ሐደ ሰኽራም ክኸውን አለዎ እየ ድብል ሞራልካ ንክሰብር ኢሉ ድገበሮ እዩ አጆኻ አይተደሐለሉ እዚ ናይ ኤርትራውያን ከምዚ ምኻን አየድለናን እዩ ሐውና ሽም ደጥፉእካ ይቅሬታ እንተሐተትካ ድሐይሽ እዩ አጆኻ ቶፑ ሐውና፡፡
... ካብቶም ብፍርሃት ኣምላኽ ንሰላምን ስኒትን ጸዓቱ ኢለ፡ ክንዮኡ'ውን ንኣቶ ተስፋልደት ሕልናኡ ዝኳሕኳሕኩ ኮይነ። ሕጂ'ውን ጸሊም መንጠሊና ለቢሰ ብስም ሓፋሽ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምሒለን ጥሒለን እንትርፎ ብሚዛንኩም ፍረዱና:ብቁዕ መርትዖን ጭብጥን መዓየሪ ኣብ ዘይብሉ ኣብ ወንበር ርትዓዊ ፍርዲ ንዘይርትዓዊ ፍርዲ ክውጣሕ ብወገነይ ሕልናይ ኣይፈቐደን:እንተኾነ ክልቲኡ ኣእዛና በብወገኑ ንዝመጾ "ርኣዩለይ ስምዑልይ እብደል ኣለኹ" ብኽብሪ ኣአንጊዱ:ኮይኑ ግን ሕልናን ኣእምሮን ተማጊቶም ወይ ንየማን ወይ'ውን ንጸጋም ዘቐይንን ብቑዕ መርትዖ ብዘይ ምርካቦም ከም ውልቀ-ሰብ እንዳሓዘንኩን እንዳተሓሳሰበንን እቲ ጉዳይ ካብ መንቀሊኡ ክሳብ መዕረፊኡ ንሳልሳይ ሸምጋሊ ጉጅለ ተረኪቡ: ርትዓዊን ጽቡቕን ዘየቀራሕንን መዛዘሚ እንተዝግበረሉ ክንደይ ሰናይ ምኾነ እብል። ንኹሉኹም ሰሰናዩ። እንዳተመነኹ።
ኤርትራ፡ ካብ 22 ክሳብ 25 መጋቢት ኣብ ግብጻዊት ከተማ ሻርም-ኣሼኽ ኣብ ዝተቓንዐ ሓምሻይ ኣኼባ ሚኒስተራት ምክልኻል ሃገራት ምትእኽኻብ ሳሕለ-ሳሃራ ተሳቲፋ። PDF
መጋቢት 8 ንመሰልን ማዕርነትን ደቀኣንስትዮ እተዘኻክር ብዕለት 12/03/2016 ብምምሕዳር ከተማ ቬና ብናጻ ዝተዋህበን ኣዳራሽ ብርክት ዝበሉ ዕዱማት ኣውስትራውያንን ካልኦትን ተረኺቦም፣፣ Read more
ሰላም፣ ፍትሕን ራህዋን ዚሰፈና ብዅለንትናኣ ድማ ድልድልትን ስልጥንትን ሃገር ኣብ ምህናጽ ንመሰላትን ግቡኣትን ሕብረተሰብ ብግቡእ ዚገልጹ ሕግታት ኪህልዉ ይግባእ። ሓደ ኻብዞም ሕግታት ሲቪላዊ ሕጊ እዩ። ድሕሪ ናጻነት መላእ ሃገር ክስርሓሉ ዝጸንሐ ሲቪላዊ ሕጊ ከከም ኣድላይነቱ ምሕየሻ፣ መተካእታታትን ስረዛታትን ብምግባር መሰጋገሪ ሲቪላዊ ሕጊ ኤርትራ ተባሂሉ ኣብ 15 መስከረም 1991 ብኣዋጅ ቍጽሪ 2 ናይ 1991 ከም ዝቐውም ተገይሩ። Read more
ብብጻይ ዑቑባዝጊ ድቡስ፡ ኣቦ መምበር ውድብ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ዝምራሕ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ተዳልዩ ምህላዉ ብዓቢ ተገዳስነት ንሕብር።
ኩሉ ደላይ ፍትሒን መሰረታዊ ለውጢን ነዚ ተዳልዩ ዘሎ ህዝባዊ ኣኼባ ብተገዳስነት ክካፈሎን፡ ብምሉእ ናጽነት ሓሳቡን ርእይቶኡን ከፍስስ፡ ክበርህ ዝደልዮ ሕቶታት ክሓትት ይዕደም።
አሮጌው 2012 አልቆ አዲሱን 2013 ልንቀበል የሰዓታት እድሜ ቀርቶናል። ለወትሮው ይህ አዲስ አመት ሲመጣ የሀገሪቱ እምብርት ከተማ የሆነችው አዲስ አበባ በተለያዩ እንቅስቃሴዎች ትሞላለች፣ ትደምቃለች፣ በዓል በዓል ትሸታለች።
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብቲ ኣብቲ ኣብ ጎደና ዕብየት ዝሕንበብ ዘሎ ኣውራጃ ዝርከብ፡ ትሑት መጠን ሽቕለት-ኣልቦነት ዘለዎ ምምሕዳር ከተማ እዩ። እቲ ብደሴታትን ባህላዊ ጸጋን ዝልለ ምምሕዳር ከተማ ቅርበቱ ካብ ከተማ ስቶክሆልም ወሲኽካ፡ ሓደ ካብቲ ንብዙሓት ናቲ ዞባ ንኽውሕዙ ዝስሕብ ዘሎ ቀድኒ ረቋሒታት እዩ።
ምምሕዳር ትሮሳ ምስ ድልየታት ናይ ነባሮ ዝሳነ ነኣሽቱን ወይ ውን ዓበይቲ ኣብ ከተማ ወይ ውን ኣብ ምሕድግ ዝበለ ከባቢታት ዝካረ-ገዛውቲ ከዋድድ ቀጻሊ ዝከኣሎ ኣብ ምግባር ይረከብ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ካብ ዝርከባ ማሕበራት፡ ማሕበር ፊንላድዋያንን ማሕበር ቦስንያ-ሀርዞጎቪንያ ኣብ ትሮሳን-ቫገንሀራድን ክጥቀሳ ይኽእላ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ምምሕዳር ዞባ ዝርዝር ካልኦት ማሕበራትን ንጥፈታተንን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ብስፍሓቱ ንእሽቶይ እኳ እንተኾነ፡ ብፍላይ መዳይ ኣገልግሎት ኣዝዩ ሓያል ንግዳዊ ምንቕስቓስ ኣለዎ። እዚ ዞባ'ዚ፡ ከም ዙረት ኣብ ኣዋራጃ ሶደርማንላድ፡ ብጽሖት ኣብ ግምብታት ናይቲ ዞባ፡ ዑደት ኣብ ደሴታቱ፡ ወይ ውን ጉዕዞ በታ ንእሽቶይ ሰማያዊት-ባቡር ገለ ካብቲ ነቲ ዞባ ዓመት ምሉእ ዘይዝሕትል ንጥፈታት ክህልዎ ዝገብሩ ጸጋታት እዮም። ብዜካ'ዚ፡ እቲ ዞባ ባዕሉ ዝወንኖ ዓቐበት መንሸራተቲ-በረድ ኣለዎ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ንኩሎም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት (525 ሰዓታት ኣብ ዕእመት) ነጻ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ኣገልግሎት ክንክን ይወሃቦም። እዚ መደብ እዚ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ጥራይ ዝምልከት ኮይኑ፡ ዓመት ዓመት ካብ ወርሒ ጥቕምቲ ጀሚሩ ክሳብ እቶም ህጻናት ኣዚለ ክፍሊ ዝጅምሩ ኣብኡ ክጸንሑ ይፍቐዶም።
ሓፈሻዊ ትምህርቲ ወይ መውዓሊ-ህጻናት ፍሉይ ትምርህቲ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ትምህርታዊ ሸውሃቶም ንምድላውን ሓባራዊ ህወት ተለማሚዶም ንኽጸንሑ ንምግባር ዝዓለመ እዩ። እዚ ኣገልግሎት'ዚ ብነጻ ዝወሃብ ኮይኑ፡ ስሩዕ ክፍላታት ትምህርቲ ይኽተል።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ እትነብሩ ወለዲ ንደቕኹም ብዝምልከት መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን ካልእ ግላዊ ቤት-ትምርህቲ ክትመርጹሎም መሰል ኣለኩም። ግላዊ ክንብል እንከለና፡ ካብቲ ብመንግስቲ ዝመሓደ ቤት-ትምርህቲ ወጻኢ ማለትና ኮይኑ፡ ብካልእ ትካል ዝውነን ወይ ውን ብማሕበር-ወለዲ ዝእለ ቤት-ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል። እተን ብግሊ ዝመሓደራ ኣብያተ-ትምህርታት ወይ መውዓሊ-ህጻናት ውን እንተኾነ ህጻናት ከአንግዳ መታን ልክዕ ከምተን ናይ መንግስቲ ማዕረ ገንዘባዊ ሓገዝ ይወሃበን።
መውዓሊ-ህጻናት፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ መውዓልን ትምህርታዊ ክንክንንን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይነጥፋ። ኣብ ምምሕዳር ዞባ ትሮሳ 9 መንግስታዊ 2 ድማ ናይ ግሊ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ማእከላት ይርከባ:
ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት፡ ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 13 ዓመት ዘለዉ ህጻናት ዝዓለመ እዩ። ኩለን ኣብ ምምሕዳር ዞባ ዝርከባ ማእከላት መጽንሒ ህጻናት ምስተና ኣብቲ ዞባ ዝርከባ ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ-ትምርህርታት ዝተተሓሓዛ እየን። ዋላ ውን እታ ብግሊ እትውነን ቤት-ትምርህቲ ሌንጎ ውን እንተኾነ ናታ ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናት ኣለዋ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ትምርህቲ ብቀዳምነት ዝስራዕ ሕብረተ-ሰብኣዊ ጽላት እዩ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ብቁዕን ርጉእን ናይ ትምርህቲ ዕድላት ንኽዋደደሎም፡ እቲ ምምሕዳር ዘይሕለል ጻዕርታት ካብ ምግባር ኣየዕርፍን እዩ። ወለዲ ንደቆም ተምህርቲ ናይ ምምራጽ መሰል ኣለዎም። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ 5 መንግስታዊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ካብቲ ከተማ ወጻኢ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት ምምራጽ ውን ይከኣል'ዩ።
ኣብ ኩለን ኣብቲ ዞባ ዝርከባ መባእታዊ ኣብያተ-ትምህርታት (ቱምታክሊንት-ስኩላን ከምኡ ውን ሀደቢ-ስኩላን ገዲፍካ) ናይ ኣዚለ ክፍሊን ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናትን ኣለወን:
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ሽወደን ዝርከቡ ኣብ ኣስታት 50 ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ዝመሃሩ ተመሃሮ ኣለዉዎ። ከም ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ዝደለኹሞ ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ እኳ እንተኾንኩም፡ እቲ ምምሕዳር ግን ምስተን ዝተፈላልየ ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ ካልኣይ-ደረጃ ዘአንግዳ ከተማታት ኒሾፒን፡ ሶደርተልየ፡ ሮኒንገ (ምምሕዳር ሳሌም) ዝኸተሞ ስምምዓት ኣሎ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ-ቐትሪ ስሩዕ ሰሙናዊ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ኣሎ። እዚ ናይ ትምርህቲ ቋንቋ'ዚ፡ ካብ ደረጃታት B ክሳብ D ይወሃብ። ደረጃ A ናይ ቋንቋ ሽወደን፡ ናብ ከተማ ኒሾፒንግ ወይ ውን ሶደርተልየ ብምኻድ ክትመሃሩ ኣለኩም። ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ትሮሳ ነቶም ትምርህቲ ክቕጽሉ ዝደልዩ፡ መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ ንዓበይቲ ውን ኣሎ።
ኣብ ኣብያተ-ትምርህቲ፡ ምምሕዳራዊ ኣብያተ-ጽሕፈታት ከምኡ ውን ኣብ ሕክምና ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ። ኣብ መብዛሕትኡ ኣጋጣሚታት ተርጓሚ ብተሌፎን እዩ ዝቍጸር።
ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ነቲ ብኢፊራ ዝፍለጥ ዓቢ ጽርግያን መስመር ባቡርን ተጎዝጊጒዙ ዝርከብ ብምዃኑ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታት ኣለዎ። ኣብ ቫገንሀራድ ዸው እትብል ባቡርን ኣብቲ ዞባ ዝንቀሳቐሳ ስሩዓት ኣውቶቡሳትን ንመጎዓዝያ ካብን ናብን እቲ ዞባ ኣብ ምቕላል ዓቢ ተራ ይጻወታ። ማእከል መጎዓዝያ ናይቲ ዞባ ኣብ ቫገንሀራድ ኮይኑ መንሃሪን መዕረፍን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን እዩ። ኣብዚ ቦታ'ዚ፡ ነቶም ኣብቲ ከባቢ ዝሰርሑን ዝመላለሱን ነባሮ ምምሕዳር ትሮሳ ዘገልግል፡ ሰፊሕ መካይን ናይ መገረሺ ቦታታት ኣሎ።
ካብ ቫገንሀራድ ናብ ሶደርተልየ ዘሎ ርሕቀት፡ 3 ማይል ክኸውን እንከሎ ናብ ስቶክሆልም 7 ናብ ኒሾፒን ከኣ 4 ማይል እዩ። ኣስታት 50% ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ብኣውቶቡስ፡ ባቡር ከምኡ ውን ብመኪና እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ ዝተጠቕሰ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ተወከሱ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ እቶም 2 ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማን ካሚል ፋር ዝተባህለ ትካል እዮም። መብዛሕትኦም ነባሮ ትሮሳ ኣብተን ኣብ ሶደርተልየ ዝርከባ ትካላት ስካንያን ኣስትራን ከምኡ ውን ኣብ ሆስፒታል ሶደርተልየ መዓልታዉ እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ።
ውድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብዝቀረበሉ ዕድመ ወኪሉ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ቤ/ጽ ኣቶ ሱሌማን ሑሴን ኣብ’ቲ ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ፍራንክፎርት ብ Eri Forum ዝተኻየደ ሲምፖሲዩም ተካፊሉ።ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ሲምፖሲዩም ኣቶ ሱሌማን ሑሴን ዘቅረቦ ጽሑፍ ስዒቡ ይቀረብ።
እንቋዕ ከኣ ገጽ ንገጽ ኣረኣኣየና። ብመጀምርያ ኣብዚ ስለዝተዓደምኩን ምስ ኤርትራውያን ኣሓተይን ኣሕዋተይን ተራኺበ ዓቕመይ ዝፈቐዶ ሓሳባተይ ከካፍልን፡ ዝተፈላለዩ ካልኦት ሓሳባት ከኣ ክሰምዕን ዕድል ስለ ዝሃብኩሙኒ ንኤሪፕላትፎርም፡ ብፍላይ ከኣ ንዋና ኣካያዲኣ ንኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ከመስግን ይደሊ። ንስካትኩም’ውን ሓሳባት ምልውዋጥ፡ እሂን ምሂን ምባል ኣገዳሲ እዩ ኢልኩም ብምእማን ድኻምኩም ከይጸብጸብኩምን ግዜኹም’ውን ሰዊእኩም ኣብዚ ተረኺብኩም ዘለኹም ኣሓትን ኣሕዋትን ዘለኒ ምስጋናን ኣኽብሮትን ክገልጽ ይፈቱ። ብድሕርዚ እምበኣር ኣብቲ ናይ ሎሚ ኣርእስቲ ክኣቱ። እቲ ተዋሂቡኒ ዘሎ ኣርእስቲ ዕልማናዊ ሲቪካዊ (secular civic) ሃገረ መንግስቲዶ ናይ ትሕተ ሃገራዊ መንነት (sub national identities) ሃገረ መንግስቲ ዝብል እዩ። ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ዘለኒ ሓሳብ ምቕራብ ቅድሚ ምጅማረይ ግን ሓደ ርዱእ ክኾነለይ ዝደልዮ ነገር ክጠቅስ ይፈቱ። ንሱ ድማ እዚ ኣብ ቅድሜኹም ኮይነ ዘቕርቦ ዓቕመይ ዝፈቐዶ ሓሳባት’ዚ፡ ነቲ ብድሕሪኡ ዝስዕብ ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ መበገሲ ክኾነና ብምባል ዘቕርቦ ዘለኹ ደኣምበር ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ክኢላ ኮይነ ወይ ድማ ካባኹም ዝያዳ ፍልጠት ሃልዩኒ ኣይኮነን። በንጻሩ እኳ ደኣ ካብ ሓሳባትኩም ብዙሕ ክመሃር ምዃነይ እየ ዝፈልጥ። ነዚኣ ድሕሪ ምባለይ እምበኣር ኣብ ኣርእስተይ ክምለስ። ከምቲ ኣቀዲመ ዝበልኩዎ፡ እቲ ዝተወሃበኒ ኣርእስቲ ዕልማናዊ ሲቪካዊ ሃገረ መንግስቲዶ ወይስ ጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ሃገረ መንግስቲ ዝብል እዩ። ብኻልእ ኣዘራባ ድማ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲዶ ወይስ ንጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ሃገረ መንግስቲ እዩ ክበሃክል ዝኽእል ይመስለኒ። ኩላትና ከም ዝፈልጦ ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም፡ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፡ ብፍላይ ድማ ካብ እዋን ናይ ጥንታውያን ግሪኻውያን ስልጣኔ ጀሚሩ፡ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስርዓተ መንግስታት ኔሮምን ኣለዉን እዮም ከኣ። ምስ ም ዕባለ ወድ ሰብ ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ቅድሚ ልዕሊ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝነበረ ግሪኻዊ ፈላስፋ ኣሪስቶትል ንህይወት ወድ ሰብ ከምዚ ክብል ይገልጽ፡ Eeach man’s life has a purpose and that the function of one’s life is to attain that purpose. He explains that the purpose of life is earthly happiness or flourishing that can be achieved via reason and the acquisition of virtue. ናይ ነፍሲ ወከፍ ወድ ሰብ ህይወት ዕላማ ኣለዎ፡ ስለዚ ድማ ተልእኾ ወድ ሰብ ነቲ ዕላማ እቲ ምርግጋጽ እዩ። ክገልጾ እንከሎ ድማ ዕላማ ናይ ህይወት ምድራዊ ደስታ እዩ ወይ ድማ ብምኽንያትን ብጽቡቕ ስነ ምግባርን ዝርከብ ዕብየት እዩ ይብሎ። ኣሪስቶትል ንወድ ሰብ እውን ይገልጾ እዩ። ከምዚ ድማ ይብል፡ወድ ሰብ ብተፈጥሮኡ ብሕብረት ዝነብር ፍጡር ወይ social animal እዩ። ስለዝኾነ መነባብሩኡ ወይ ህይወቱ ብቕሳነት ክመርሕ ክኽእል ናይ ግድን ስርዓተ ምሕደራ የድልዮ። ስለዝኾነ እዩ ድማ ብዛዕባ እቲ ነዚ ድልየት’ዚ ንምምላእ ዝሓሸ ዓይነት ስርዓተ ምሕደራ ወይ ድማ ብኻልእ ኣጸዋዋዓ መንግስቲ ብዛዕባ እንብሎ ምዝራብ ኣድላዪ ዝኽውን። ኣብቲ ዝምልከተና ዓይነት ስርዓተ መንግስቲ ክንምለስ እምበኣር፡ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ወይ ድማ በንጻሩ ንጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ክንብል ከለና እንታይ ማለትና እዩ ኢልና ምሕታት ከድልየና እዩ። ናይ ክልቲኦም ስርዓታት መሰረታዊ ፍልልይከ እንታይ እዩ?
ቅድሚኡ ግን ዜጋ ማለት እንታይ ማለት እዩ ኢልካ ምርኣይ ከድልየና እዩ። ብቕልል ዝበለ ኣገላልጻ ኸኣ ዜጋ ማለት ኣካል ናይ ሓደ ልዑላዊ ሃገር ምዃኑ ብሕጊ ዝፍለጥ ውልቀ ሰብ ማለት እዩ። እቶም ዜጋታት ናይ ሓደ ልዑላዊ ሃገር ዝኾኑ ውልቀ ሰባት ከኣ ዝተፈላለየ እምነት ወይ መበቆል ክህልዎም ይኽእል እዩ። እዚኦም ከኣ ዝተፈላለዩ ጸፍሕታት ናይ መንነት ክኾኑ እንከለዉ ዜግነት ከኣ ናይ ኩሎም እቶም ብሓባር ካብ ምንባር ዝተፈጠረ፡ ናይ ሓባር ስነ ልቦና ዘለዎም ሓባራዊ ፖለቲካዊ መንነት እዩ። ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ እምበኣር፡ ነቶም ካልኦት ናይ ሃይማኖት፡ ይኹኑ ናይ ዓሌት ወይ ናይ ከባቢ ወይ ቋንቋ ወይ ናይ ጾታ ወይውን ካልእ መንነት ዘኽብር ግን ከኣ ንሓዲኦም መሰረት ዘይገበረ ወይ ብኻለ ኣዘራርባ ድማ ንኹሎም ብማዕረ ዝር ኢ፡ ብኹሎም ከኣ ብማዕረ ዝረኤ ስር ዓተ መንግሲ እዩ ማለት እዩ። ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ወይ ስርዓተ ምሕደራ ዘድልየና እቲ ናይ ቋንቋ ይኹን ወይ ናይ ዓሌት: ናይ ሃይማኖት ይኹን ወይ ናይ ጾታ ወይ’ውን ናይ ከባቢ ድሕረ ባይታ ብዘየገድስ ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ ዝርኢ: ብኹሎም ዜጋታት ከኣ ብማዕረ ዝረኤ: ኩሎም ዜጋታት’ውን ብማዕረ ከም ናቶም ጌሮም ዝርእይዎን ዝሕብሕብዎን ዝከላኸልሉን እቲ እንኮ ስርዓተ መንግስቲ ንሱ ስለዝኾነ እዩ። ኣብዚ ብመሰረቱ ብዛዕባ ስቴት ለጂትመሲ ወይ ቅቡልነት ሃገረ መንግስቲ ኢና ንዛረብ ዘለና ማለት እዩ። እዚ ማለት ከኣ ዜጋታት፡ ድሕረ ባይቶኦም ወይ ፖለቲካዊ ዝንባሌኦም እንታይ ምዃኑ ብዘየገድስ ከም ናቶም ጌሮም ዝሪኡዎ ሃገረ መንግስቲ ምህላው ማለት እዩ። ብሓጺሩ እምበኣር ስቪክ ስቴት ማለት ኣብ ሓባራዊ ፖለቲካዊ መንነት ዝምስረት ስርዓተ መንግስቲ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሃገረ መንግስቲ ከኣ ናይ ግድን ሴኩላር ወይ ዕልማናዊ ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ኣብዚ ምናልባት ንእግረ መንገደይ ጥቕስ ኣቢለዮ እንተሓለፍኩ ጠቓሚ ዝመስለኒ: እቲ ኣብ ድምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኸኣ ብዝያዳ ዝገነነ ዝመስል፡ ብዛዕባ ዜግነትን መንነትን ዝግበር ክርክር እዩ። እቶም ዋናታት ናይዚ ክርክር’ዚ: ውልቀ ሰባት ይኹኑ ጉጅለታት: ዝስሕትዎ ኮይኑ ዝስማዓኒ ጉዳይ ግን መንነት ክበሃል እንከሎ ዝተፈላለየ ጸፍሒ ዘለዎ ናይ ደቂ ሰባት መግለጺ ምዃኑ እዩ። ንኣብነት ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ እንተወሲድና: ብዘይካቲ ሓባራዊ ኤርትራዊ መንነቱ: ካልእ ናቱ ዝኾነ መግለጺ ናይ መንነት ኣለዎ። እዚ መንነትዚ ከኣ ካብቲ ዝውሉደሉ ዓሌት ወይ ዝኣምነሉ ሃይማኖት ወይ ዝነብረሉ ከባቢ ዝወርሶ መንነት ክኸውን ይኽእል። በዚ እንተወሲድናዮ እምበኣር’ውን ዜግነት ኣብ ሓደ ናይ ሃገር ብምንባር ዝፍጠር ስነ ልቦና ዝመግለጹኡ ፖለቲካዊ መንነት እዩ ክበሃል ይከኣል። ስለዝኾነ ድማ ብናተይ እምነት እቲ ዜግነት በይኑ እዩ: መንነት ከኣ በይኑ እዩ ዝብል ሞጎተ ድኹምን ብዙሕ ርሑቕ ከኣ ዝይከይድን እዩ። በንጻሩ ክልቲኡ መንነት ኮይኑ እቲ ሓደ ሓባራዊ እቲ ሓደ ከኣ ናይ ውሱን ጉጅለ እዩ እንተበልና እዩ ዝሓሸ ዝኸውን። ኣብዛ ሎሚ ንነብረላ ዓለም ከኣ እተን ኣብ ዓሌት ወይ ሃይማኖት ዝቖማ ሃገራት ዘይኮነ እተን ንዜነትን ንዜግነት ጥራይን ከም ምንጪ ናይ መሰላትን ግቡኣትን ምዃኑ ኣብ ቕዋመን ዘስፈራ እየን እተን ዝያዳ ሰላም ዝሰፈነን ዝበልጸጋን ዝማዕበላን: ህዝበን ከኣ ጽቡቕ መነባብሮ ይነብር ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብኡ ሓሊፈን ነቶም ኣብ ሃገሮም ሰላም ስኢኖም ዝስደዱ ደቂ ሰባት’ውን ከዕቁባ በቒዐን ንሪኤን ኣለና። ናይዚ ኸኣ ካባና ካብ ኤርትራውያን ንላዕሊ ምስክር ክኸውን ዝኽእል ዘሎ ኣይመስለንን። እቲ ስዒቡ ዝመጽእ ሕቶ እምበኣር፡ ሓደ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ብልጫታቱ ኣየኖት እዮም፡ ምእንቲ ክህልውከ ክማልኡ ዝግበኦም ቅድመ ኩነታት ኣየኖት እዮም ዝብል እዩ። ብወገነይ ምስ ኩነታት ኤርትራ ኣዛሚደ ሰለስተ ነጥብታት ከቕርብ ክፍትን እየ። እቶም ዝበልናዮም ስርዓተ መንግስታት፡ ማለት ናይ ዜግነትን ናይ ጉጅለኣዊ መንነታትን፡ እቲ ሓደ ቀጥታ ተጻራሪ ኣብተን ናይቲ ሓደ ስለዝኾኑ፡ ንክልቲኡ ኣብዘን ሰለስተ ነጥብታት ከጠቓልል ክፍትን እዩ። ዝጎደለ ኸኣ ብናትኹም ሓገዝ ኣብቲ እነካይዶ ሓቢርና ንምለኦ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ዕልማናውነት ወይ Secularism፡ኣብ ኩነታት ሃገርና እንተ ተመሊስና፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ስርዓተ መንግስቲ፡ሃገርና ሰላም ዝሰፈና ሃገር ንኽትከውን ይሕግዝ: ንትግባረ ግዝኣት ሕጊ ምቹእ ሃዋህው ይፈጥር: ማሕበራዊ ፍትሒ ክሰፍን ይሕግዝ: ንሃገራዊ ሓድነት የደልድል: ነቲ እንዳ ማዕበለ ዝኸይድ ሓባራዊ ሃገራዊ መንነት ከኣ ኣብ ዘተኣማምን ናይ ቀጻሊ ምዕባሌ መስመር የቐምጦን ክምዕብልን ክሕይልን ከኣ ምቹእ ሃዋህው ይፈጥር። እዞም ዝበልናዮም ጉዳያት እንተ ተረጋጊጾም ከኣ: ድኽነት ስዒርካ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ፍትሕን ምርግጋጽ ቀሊል ይኸውን። ብቅዋም እትመሓዳደርን ልዕልና ሕጊ ዝሰፈናን ዲሞክራስያዊትን ብልጽግትን ምዕብልትን ኤርትራ ናይ ምምስራት ሕልምና ድማ ጋህዲ ክኸውን ይኽእል።ኣብ መንጎ መንግስትን ናይ ሃይማኖት ትካላትን ንጹር ፍልልይ ክህልው ይግባእ። ከም ልምዲ ደኣ ሃይማኖት ይለዓል እምበር፡ ኣብዚ ዝኾነ ካልእ ጉጅለኣዊ መንነት መሰረት ጌሩ ዝቖመ ትካል ዘጠቓልል እዩ። እዚ ክግበር ዝግባኣሉ ብዙሕ ምኽንያታት እኳ እንተ ሃለዉ: ሓደ መሰረታዊ ምኽንያት ኮይኑ ዝስመዓኒ: ምናልባት ከምቲ ብዙሓት ዝሰግእዎ ሃይማኖታዊ ወይ ኤትኒካዊ ትሕዝቶ ወይ ቃና ዘለዎ መንግስቲ ከይህልወና ጥራይ ዘይኮነ: እዞም ትካላት እዚኦም እውን ካብ ናይ መንግስቲ ኢድ ኣእታዊነት ነጻ ንክኾኑ ውሕስና ስለዝህብ: ንሳቶም ድማ ማለት እቶም ዝበልናዮም ትካላት ካብ መንግስቲ ነጻ እንተ ኾይኖም ኣብ ቅድሚ ተኸተልቶም ዝሓሸ ተኣማንነትን ቅቡልነትን ስለዝህልዎም: እዚ ተኣማንነት እዚ ድማ ኣብ ሕብረተ ሰብ ኣወንታዊ ግደ ንክጻወቱ ስለዝሕግዞም እዩ። እዚ ንጹር ፍልልይ እዚ ድማ መንግስታዊ ስልጣን ዝሓዘ ሓይሊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ከምዘይጥቀመሎም ይገብር። ኣብዚ ከየስመርኩሉ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ ንሃይማኖት ከም ሓደ ኣብነት እንተ ወሲድና፡ ከምቲ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ: ንሽሙ ዕልመናዊ መንግስቲ ዝበሃል: ኣብ ተግባር ግን ንድላዩ ሃይማኖት ዝኽልክል ነቶም ክኽልክሎም ዘይከኣለ ሃይማኖታዊ ትካላት ድማ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ኣእቲዩዎም እዩ ዝርከብ። ሎሚ ኣብ ሃገርና ኩነታት ኣብያተ ክርስትያናትን ምስ ሃይማኖት ምስልምና ዝተኣሳሰሩ ናይ ኣውቃፍ ትካላት ኣብ እንታይ ዝኣመሰለ ኩነታት ከምዝርከቡ ኩላትና ንፈልጦ ጉዳይ ስለዝኾነ ኣብ ዝርዝር ምእታው ዘድሊ ኣይመስለንን።እዩ። ከምዚ ዓይነት መንግስቲ ከኣ ዕልማናዊ ዘይኮነ: እንተላይ ንትካላት ሃይማኖት ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ሓፋሽ ውድባት ዝቐየረ ስታሊናዊ ስርዓት እዩ ክበሃል ዝከኣል። እዚ ድማ ከይዱ ከይዱ ንመንግስቲ ኣየርብሕ ንትካላት ሃይማኖት እውን ዘየርብሕ እዩ፡ክድገም ከኣ የብሉን ጥራይ ኢና ክንብል ዝግባኣና። መንግስቲ ንሃልኪ ዕልማናዊ እየ እንዳበለ ብሑጋ እንዳኣተወ ሃይማኖት ከመሓድር ክፍቀደሉ ብፍጹም ኣይግባእን እዩ። መንግስቲ ግን ካብ ሃይማኖት ጥራይ ኣይኮነን ኢዱ ከልዕል ዝግቦኦ። ካብቶም ካልኦት ናይ ማሕበራዊ ብዙሕነት መግለጺታት እውን ኢዱ ከልዕል ይግባእ። ብሓጺሩ ህዝቢ ከም ህዝቢ፡ ዜጋ ድማ ከም ዜጋ መሰሉ ብሕጊ ዝተኸብረ እንተኾይኑ: ንሃይማኖቱ ይኹን ንቋንቁኡ ወይ ብባህሉ ኣብ ዝምልከትዎ ጉዳያት እዚ ግበር እዚ ድማ ኣይትግበር ዝብሎ መንግስቲ ኣየድልዮን እዩ። ሕዝቢ ባዕሉ ንሃይማኖቱ ዘድልይዎ ትካላት ከቅውምን ከመሓድርን ምሉእ ብቕዓት ኣለዎ። መንግስቲ ከኣ ናይ መንግስቲ ስራሕ ጥራይ ክሰርሕ ይግበኦ ማለት እዩ። እቶም ትካልት እቲኦም ምስ ሕጊ ዝጻረር ስራሕ እንተሰሪሖም ከ ሕጋዊ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ሓላፍነት ይህልዎ።
ህዝባዊ ልዑላውነት ወይ ዲሞክራሲ፡ መንግስቲ ብናጻ ድልየት ህዝቢ ጥራይ ክቐውምን ብቅዋም ክመሓደርን ብልዕልና ሕጊ ክግዛእን ይግባእ። ልዕልና ሕጊ ክንብል እንከለና ግን ትርጉሙ ንጹር ክኸውን ይግባእ። መንግስቲ ልዕልና ሕጊ ክኣምን: ማለት ድማ ብሕጊ ክግዛእ
ደኣ ይግበኦ እምበር ወግሐ ጸብሐ ንጭቆና ንዓፈናን ዝሕግዝዎ ወይ ሕጋዊ ሽፋን ዝህብዎ ሕግታት ከም ድላዩ እንዳውጸአ ክዕንድር ኣይግበኦን እዩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ መንጎ ሓጋግን ፈጻምን ተርጓምን ናይ ሕጊ ንጹር ዝኾነ ፍልልይ ክህልው ኣለዎ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ ብቋንቋ እንግሊዝ the rule of law versus the rule by law ዝብልዎ እዩ። ብሕጊ ንገዝ እ ኣለና እንዳበሉ፡ ባዕሎም ግን ዋላ በቲ ባዕሎም ዘውጸኡዎ ሕጊ ዘይግዝኡ መንግስታት ኣብ ስሉስ ዓለም ልሙድን ዘሕዝንን ተርእዮ እዩ። እቲ ዘየካትዕ ሓቂ መንግስቲ ባዕሉ ብሕጊ ኣብ ዘይግዘኣሉ ሃገር ልዕልና ሕጊ ክረጋገጽ ፈጺሙ ዘይከኣል ምዃኑ እዩ።
ናይ ዜግነት ወይ ናይ መንነት ፖለቲካ ፡ እቲ ሳልሳይን ኣገዳስን ከኣ እቲ ፖለቲካ እዪ። ፖለቲካ ሰባት፡ ብውልቂ ወይ ብጉጅለ፡ ናይ መንግስቲ ስልጣን ንምጭባጥን ብኡኡ ኣቢሎም ድማ ሃገር ንምምሕዳር ዝጥቀሙሉ ስልቲ ስለዝኾነ: ንሱ እውን ልክዕ ከምቲ ስርዓተ መንግስቲ ኣብ ጉጅለኣዊ መንነት ዘይኮነ ኣብ ዜግነትን ኣብ ዜግነት ጥራይ ዝተመስረተ ክኸውን ይግባእ። እዚ ማለት ድማ ሓደ ፖለካዊ ሰልፊ ዝቐውም ስልጣን ንክሕዝ፡ ስልጣን ሒዙ ድማ ህዝብ ሃገርን ንከመሓድር ስለዝኾነ: ህዝቢ ክንብል እንከለና ድማ ሓደ ፍሉይ ጉጅለ ወይ ክፋል ዘይኮነስ፡ ሃገር ድማ ሓደ ፍሉይ ከባቢ ጥራይ ዘይኮነ መላእ ሃገር: ሓደ ስልጣን ክሕዝ ዝቖመ ወይ ዝወዳደር ሓይሊ ኣብ ሃይማኖት ይኹን ኣብ ዓሌት ወይ ካልእ ናይ ፍሉይ ጉጅለኣዊ መንነት እንተ ተመስሪቱ: ስልጣን ምስ ሓዘ ንኹሎም ዜጋታት ክውክል ከምዘይክእል ፍሉጥ እዩ ማለት እዩ። ካልእ ኣገዳሲ ጉዳይ’ውን ኣሎ። ንሱ ድማ ዲሞክራሲ ኣሎ ክንብል እንኽእል ነጻ ናይ ሰልፍታትን ናይ ሓሳባትን ውድድር እንተሃልዩ ጥራይ እዩ። እዚ ማለት ድማ እቶም ኣብ ነጻ ምርጫ ንስልጣን ዝወዳደሩ ሰልፍታት ተወዳዲሮም እቲ ዝሓሸ ራእይን ፕሮግራምን ኣለኒ ኢሉ ንህዝቢ ዘእምን ስዒሩ ስልጣን ይጭብጥ ማለት እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ሓሳብ ዘይኮነ ኣብ መንነት እንተ ተመስሪቶም ግን: ሓሳብ ወይ ፖለታካዊ መደብ ዕዮ ዘይኮነ ረብሓ ናይቲ ንውክሎ ኢና ዝብልዎ ወገን ወይ ጉጅለ ሒዞም ዝቐርቡ እንተ ኾይኖም: ኣብ ምንታይ ክወዳደሩ ምዃኖም የተሓሳስበካ እዩ። ውድድር ከኣ ኣብ ሓሳብ ጥራይ ክኸውን ክንዲ ዝግቦኦ: እቲ ውድድር ናይ መንነት ይኸውን ማለት እዩ። ሓደ ጉጅለ ሕብረተሰብ ምስ ካልእ ጉጅለ ናይቲ ሕብረተሰብ ኣብ ናይ ስልጣን ውድድር ክኣቱ እንከሎ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ከዝፍጠር ምግማት ኣየሸግርን እዩ። ሳዕቤኑ ድማ ሁከትን ግጭትን ደኣምበር ካልእ ክኸውን ከምዘይኽእል ብዋኑ ምርዳእ የድሊ። ብእዋኑ ዘብለኒ ድማ ነቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ኤርትራውያን ዝባሃሉን ዝጻሓፉን ሓደ ሓደ ሓደስቲ ተርእዮታት ብምዝካር እየ። መንነት ካብ ካልእ መንነት ይሓይሽ ኢልካ ምክርኻር፡ እቲ ሓደ ንመንነት ናይቲ ካልእ ከነኣእስ ወዝተ ክትርኢ እንከለኻ፡ ክሳብ ክንደይ ሓደኛ ዝኾነ ናይ ሓሳብ ድኽነት ይተኣታቶ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብድሕሪት ኮይኖም እናገደደ ክኸይድ ለይትን መዓልትን ዝሰርሑሉ ነጋዶ ከምዘለዉ ምፍላጥ የድሊ። ንሶም ድማ ዕላም ኦም እቲ ጉጅለኣዊ መንነት ቅርጺ ክሕዝ እሞ ንድሕሪት ክምለስ ኣሸጋሪ ኣብ ዝኾነሉ ደረጃ ክበጽሕ እዮም ዝጽዕሩ። ሽዑኡ ድማ እቲ ን ዖኦም ዘገድሶም ንግዲ ብዘይ ብዙሕ ጻዕሪ ክቕጽል ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ይበጽሕ ማለት እዩ። ንሃይማኖታዊ መንነት ወይ ኤትኒካዊ መንነት መሰረት ዝገበረ ፖለቲካ ምኽታል ዘምጸኦ ሓደጋን ህልቀትን ንምርኣይ ድማ ርሑቕ’ውን ምኻድ ኣየድልየናን እዩ። ኣብ ከባቢና ጥራይ ሩዋንዳ: ሶማልያ: የመን: ኢትዮጽያ: ደቡብ ሱዳን ምርኣይ ይኣክል እዩ። ብፍላይ ኣብ ጎረቤታ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት እንተ ርኢና ድማ፡ ካብ ዓሌት ወጻኢ ፖለቲካ ከተካይድ ዘይከኣለሉ ኩነታት ተፈጺሩ
ብምህላዉ፡ ካብ ቅዋም ጀሚሩ እቲ ፖለቲካ ጥራይ ዘይኮነ ዋላውን እቲ ምምሕዳራት እውን ኣብ ዓሌት ዝተመርኮሰ ስለዝኾነ፡እቲ ኩላትና ንከታተሎ ዘለና ሓደገኛ ኩነታት ተፈጢሩ ይርከብ። ኣብ ኩነታት ኤርትራ እንተ ተመሊስና ድማ፡ ምስቲ ኩሉ ዘለና ፖለቲካውን ቁጠባውን ጸገማት፡ ፖለቲና ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደገኛ ደረጃ ቅድሚ ምብጽሑ፡ ነዞም ሒደት ተር እዮታት ብ እዋኑ በዲህና ንፖለቲካ ሃገርና ቅኑዕ መስመር ከነትሕዞ ዓቢ ዕድል ከምዘለና ክንስሕት የብልናን። ካብ ተሞክሮ ጎረባብትና ክንመሃር ተኽእሎን ዕድልን ግዴታን ከኣ ኣለና። ክንመሃር ከኣ ተስፋ ይገብር።
መደምደምታ: ኣብ ሓንቲ ሃገር ናይ ዜግነት ፖለቲካ ምኽታል ማለት ንብዙሕነት ዘየእንግድ ፖለቲካ ማለት ዘይምዃኑ ኣብ ትሕቲኡ ብዓሰርተ መስመር ክስመረሉ ይግባእ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ብዙሓት ናይ ሳልሳይ ዓለም ሃገራት ዝረኤን፡ ቀንዲ ጠንቂ ናይ ውሽጣዊ ሰላም ናይተን ሃገራት ዝኾነን፡ ብሽም ዜግነት ወይ ኣርቲፊሻላዊ ሓድነት ንማሕበራዊ ብዙሕነት ክትጭፍልቕ እንተፈቲንካ: ናይ መንነት ፖለቲካ ምፍጣሩ ዘይተርፍ ሳዕቤን ምዃኑ እዪ። ንግደ ሓቂ ኸኣ ናይ መንነት ፖለቲካ ብዙሕ ግዜ ውጽኢት ወይ ሳዕቤን ናይ ፍሹል ፖለቲካ እዩ። እቲ ዘሕዝን ግን እቲ ብስም ቃልሲ ኣንጻር ዕብለላ ዝብገስ ንሃይማኖት ወይ ኤትኒካዊ መንነት መሰረት ጌሩ ዝባራዕ ጎንጺ እውን እንተኾነ ዝያዳ ህልቂትን ጥፍኣትን የምጽእ ደኣምበር ፍታሕ ከምጽእ ኣይረኣይን እዪ። ዳርጋ ታሪኽ ናይተን ኩለን ጃምላዊ ህልቂትን ምጽፋእ ዓሌትን ዝተፈጸመለን ሃገራት እንተርኢና ኸኣ እቲ ጠንቂ እንታይ ምዃኑ ንኩላትና ብሩህ እዩ። ኣብ መብዛሕቲኡ ግዜ ድማ፡ እቲ ንሕና እንዳ እከለ ስለኾና ኢና ተወጺዕና ዘለና ዝብል መበገሲ ዘለዎ ናይ መንነት ፖለቲካን (identity politics): ብድሕሪኡ ፈቲካ ጸሊእካ ምስኡ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ጽልእን እዩ። እዛ ብደም ወለዶታት ህልው ዝኾነት ሃገርና ኸኣ ካብዚ የድሕና።
* ‹‹ምክንያቱን ምን እንደሆነ ለይቼ መናገር አልቻልኩም፣ ግን አብይን የተጠጉ ሁሉ ተቀስፈው ነው የሚቀሩት፣ እርሱን ካገኙ በኋላ የቀድሞው እነሱ አይሆኑም፣ ወይ ይለውጣቸዋል፣ ወይ ይሞታሉ!››
ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ሥርዓቱን ከማወደስ ወጥተው ሥርዓቱን ወደ መንቆርና ወደ ማጋለጥ ሀቀኛ ተግባራቸው በተመለሱ በቀናትና ሳምንታት ልዩነት – ዝርዝሩ ባልተገለጸ እንግዳ አኳኋን በቤታቸው ካለ ሰው እርሳቸው ብቻ በ‹‹ኮሮና›› ወረርሽኝ ተይዘው ሞቱ ተባለ፡፡ ዕድሜያቸው ስለገፋ ሞታቸውን ‹‹ለምን?›› ብሎ የጠየቀ አልነበረም፡፡ በቁማቸው የዘለፏቸው ሁሉ አጋፋሪ በሆኑበት ሽኝት፣ ከፍ ባለ ክብር ተቀበሩ፡፡
ከእርሳቸው ጥቂት ቀደም ብሎ ደሞ የኦሮሞን ታሪክ አጥንተው ዶክትሬታቸውን የሠሩት የታሪክ ምሁሩ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ በበኩላቸው ‹‹ስለ አኖሌ የሚነገረው ታሪክ ውሸት ነው!›› ብለው የአኖሌን የተቆረጠ ጡት ሐውልት የሐሰት ሸፍጥ ባጋለጡ በቀናት ልዩነት ውስጥ ጀርመን ሀገር ድንገት መሞታቸው ተሰማ፡፡ ቤተሰባቸው ሲጠየቅ
ኢንጂነር ስመኘው በቀለ – እርሳቸው ደግሞ ጠ/ሚው አብይ አህመድ የህዳሴውን ግድብ ግንባታ ሂደት በሙሉ ‹‹የውሸት ፕሮፓጋንዳ ነው፣ እንኳን 65 ፐርሰንት 35 ፐርሰንትም አልደረሰም፣ የዛሬ 35 ዓመትም አያልቅም፣ ተዘርፎ ተበልቶ ያለቀ ጉዳይ ነው!›› ብሎ በተናገረ በቀናት ልዩነት ወደ አዲስ አበባ መጥቶ ፡-
‹‹ጠቅላይ ሚኒስትሩ የተናገሩት ነገር አልገባኝም፣ የተናገሩት ነገር እውነት አይደለም፣ ግን የተሳሳተ መረጃ ደርሷቸው ሊሆን ይችላል፣ ከእርሳቸው ጋር ለመነጋገር ቀጠሮ ተይዞልኛል፣ አሁን ምንም ልል አልችልም፣ ከተነጋገርን በኋላ የደረስንበትን ባሳውቅ ይሻላል››
ብሎ ለጋዜጠኛ በተናገረ በሰዓታት ልዩነት ውስጥ – በማያሳምን ሁኔታ፣ እና ብዙ የተዛቡ አጠራጣሪ ማስረጃዎች በሞሉበት የመኪና የፊት መቀመጫ ላይ በጥይት ጭንቅላቱ ተበርቅሶ ተገኘ፡፡ የኢንጂነሩን ሞት ‹‹ራሱን ማጥፋት›› መሆኑን ያረጋገጠው በአብይ አህመድ የተሾመው የፖሊስ ኮሚሽነር አህመድ ዘይኑ ከጥቂት ወራት የሥልጣን ቆይታ በኋላ በአምባሳደርነት ማዕረግ ከአገር እንዲርቅ ተደረገ፡፡
የብርጋዴየር ጄነራል አሳምነው ጽጌም አሟሟት ተመሳሳይ አስገራሚነት ነበረው፡፡ ‹‹በአማራ ክልል በአብይ አህመድ ሚሽን ተሰጥቷቸው የገቡትና የቅማንትንና የከሚሴን ጭፍጨፋ እናጣራለን ብለው በክልሉ በተለያየ አቅጣጫ የተሰማሩ ኃይሎች መኖራቸውን፣ ዓላማቸው ምን እንደሆነ እየተከታተለ እንደሆነ፣ እና ያለ ክልሉ የፀጥታ ክፍል ፈቃድ አንዲትም ወረቀት ከክልሉ ይዘው መውጣት እንደማይችሉ›› በተናገረ በቀናት ልዩነት ውስጥ – እነ ጄነራል ተፈራ ማሞን ሳይቀር አብይ አህመድና ደመቀ መኮንን አዲስ አበባ ድረስ ጠርተው አሳምነው ፅጌን እንዲገመግሙ ተደረጉ፡፡
ወደ ባህር ዳር በተመለሱ በቀናት ልዩነት ውስጥ ግን ጄኔራል አሳምነውን ከነህይወቱ አስሮ ወደ አዲስ አበባ ለማምጣት በተደረገ በአብይና በደመቀ ቡድኖች የተቀነባበረ የኃይል ሙከራ – ጄኔራሉ ቀድሞ ሴራውን በመንቃቱ – ከፍተኛ የእርስ በርስ እልቂት ባስከተለ መልኩ – ጄኔራሉ አሴሩብኝ ባላቸው ላይ እርምጃ ወስዶ እርሱም በጠራራ ፀሐይ በመንገድ ዳር እንደ ውሻ ተገድሎ ሬሳው ለእናቱ ተወስዶ ተወረወረላቸው፡፡
እነዚህ ሁሉ ለኢትዮጵያውያን ያልተለመዱ ለሥርዓቱ እና ለሥርዓቱ ትርክት – እና በተለይም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አብይ አህመድና ኦሮሙማው ኃይል ሥልጣን መደላደል – አደጋ መስለው የታዩ ታዋቂ ሰዎችን በግድያ የማስወገድ ተግባሮች – ብዙ ሊመረመሩ የሚገባቸው ፍጹም እንግዳና አነጋጋሪ ነገሮችን ያዘሉ ግድያዎች ናቸው፡፡ ያለምንም ይሉኝታና ህዝብ ምን ይለኛል የተካሄዱ እንግዳ አደጋን የማፅዳት እርምጃዎችም ናቸው፡፡
ለወትሮው እንዲህ ዓይነት የተቀነባበሩ ‹‹አሳሲኔሽኖችን›› በመፈፀም የሚታወቁት የሲ አይ ኤና የሞሳድን የመሳሰሉ የሥለላ ተቋማት እንጂ – በሀገራችን የተለመዱ አይደሉም፡፡ ስላልሆኑም ነው ለምሳሌ በወታደራዊው መንግሥት ዘመን በድንገት የተሰወረው የደራሲ በዓሉ ግርማ ሞት እስከዛሬም እየተጋጋለ በቁጭት የሚነገር ትልቅ ታሪክ ሆኖ የቀረው፡፡
አንድ ነገር ልጨምር፡፡ በሚሊኒየም አዳራሽ – አብይ አህመድና ኢሣያስ አፈወርቂ በተገኙበት ለኢሳያስ አቀባበል በተካሄደው የሙዚቃ ድግስ ላይ – የተገኙ ታዋቂ ኢትዮጵያውያን ድምፃውያን እንደነበሩ ይታወቃል፡፡ በዝግጅቱ ላይ እነ ፀጋዬ እሸቱ፣ አረጋኸኝ ወራሽ፣ ስለሺ ደምሴ፣ እና ማሀሙድ አህመድን የመሳሰሉት ድምፃውያን ጠብ እርግፍ ብለው አብይ አህመድንና ኢሣያስ አፈወርቂን የሚያስደስትና – እርቀ-ሠላሙን የሚያዳንቅ ዜማ መወድስ ሲያቀርቡ – ድምፃዊ ሀጫሉ ሁንዴሳ እና በአዘጋጆቹ መድረኩን ተከልክሎም፣ ራሱምም ሳይፈልገው፣ በህዝብ ጩኸት ወደ መድረኩ እንዲወጣ የተደረገው ቴዲ አፍሮ ግን እነ አብይ አህመድን ያላስደሰተ – ብዙ ተቃውሞና ሾርኔ ያለው የዜማና የቃል መልዕክት አሰምተው ከመድረኩ ወረዱ፡፡
በተከታዩ ቀን ጠ/ሚ አብይ አህመድ የሚሊኒየም አዳራሽ የኢሳያስ አቀባበል ዝግጅቱን ተሳታፊዎች በስም እየጠራ ሲያመሰግን – ሌሎቹን ድምጻውያን (እነ ማህሙድን፣ ጋሽ አበራ ሞላን፣ አረጋኸኝን፣ ወዘተ) እያንዳንዳቸውን በስም ጠርቶ አመሰገነ፡፡ ቴዲ አፍሮንና ሀጫሉ ሁንዴሳንስ? የእነሱን ስም ግን ከነመፈጠራቸውም ሳይጠቅስ በዝምታ አለፋቸው፡፡ በጊዜው ልብ ላልነው የሚገርም በቀልና፣ የሚገርምም የማያዳግም የአደባባይ መልዕክት ነበረው! ይህ በሆነ ከጥቂት ጊዜያት በኋላ ሀጫሉ ሁንዴሳ በተቀናበረ መልኩ፣ እና አፄ ምኒልክን ዘልፎ የተናገረባት ፐርፌክት ጊዜ ተጠብቃ – ድንገት ተገድሎ ተገኘ፡፡ ብዙዎች ይህን የድምጻዊውን ሞት ማመን አቅቷቸው ነበር፡፡ ግን የሆነ ነገር ነው፡፡ ተገድሏል፡፡
ይሄም የሀጫሉ አነጋጋሪ ግድያ ራሱን የቻለ ትልቅ ምርመራና ማጣራት የሚጠይቅ – እና ለጊዜው አብይ አህመድ በሾማቸው ባለሥልጣናት – ኦሮምኛ የሚነጋገሩ ሰዎች ናቸው ጠርተው የገደሉት ተብሎ ተደምድሞ አለፈ፡፡ ከዚያ በቀብሩ ‹ሬሳ አስመለሳችሁ› በሚል – እነ ጃዋር አህመድን ጨምሮ አሰራቸው፡፡
እና በጃዋር መታሰር የተነሳ የተቀጣጠለ ቁጣ ይሁን፣ ወይስ በሀጫሉ ሞት የተነሳ የተፈጠረ ቁጣ – ወይስ በሁለቱም – ሳይታወቅ – ሁሉም ነገር በየሚዲያው ‹‹በድምፃዊ ሀጫሉ ሞት የተነሳ የተቀሰቀሰው ቁጣ›› እየተባለ ሁሉም ነገር በሀጫሉ የሞት ዜና ተሸፋፍኖ እንዲታለፍ ተደረገ፡፡ ሀጫሉን የገደለው ማነው? ሀጫሉን ያስገደለው ማነው? ሀጫሉ ለምን ተገደለ? – የዚህን ፈታኝ ጥያቄ መልስ የሚያውቁት – አንድዬ ፈጣሪ፣ አንድዬ አብይ፣ እና ከአብይ ጀርባ የሞት ጥላቸውን አጥልተው አብይንና ሥርዓቱን የሚጠብቁት ምስጢራዊ ገዳይ እጆች ብቻ ናቸው!
እና እነዚህንና ሌሎችን ቁጥራቸው የበዙ አስደንጋጭና አነጋጋሪ ነገሮችን አያይዞ የሚያስተውል አዕምሮ ያለው ሰው ሁሉ – ማን ነው እነዚህን ግድያዎች በብቃትና በህቡዕ በተመሳሳይ መልኩና ለተመሳሳይ ዓላማ እየፈፀማቸው ያለው? ማን ነው ከአብይ አህመድ ጀርባ የሞት ጥላውን በተቃረኑት ላይ እያጠላ አብይንና ሥርዓቱን ድምፅ በሌለው ሴራና ገዳይ መሳሪያ እየጠበቃቸው ያለው? የሚል አስደንጋጭና አስጊ ጥያቄ ይመላለስበታል፡፡
‹‹ኬኔዲን ማን ገደላቸው?›› እንዲል ደራሲው፣ እኛም በአደባባይ ወጥተው አብይን የሚቃወሙትን፣ ሥርዓቱን የሚያጋልጡትን፣ ከአብይ በላይ ተሰሚነትና ተቀባይነት ይኖራቸዋል ተብሎ የሚታሰቡን፣ የአብይንና በ‹‹ለውጥ›› ስም የተከለውን ሥርዓት የተቃወሙትን በሚገርም ብቃትና ፍጥነት ማን ገደላቸው? – ብዙ ምርምር ያሻዋል፡፡ ብዙ አስተውሎት ያሻዋል፡፡ ምናልባትም ይሄ ዓይነቱም የተለባበሰውን ጉድ ማነፍነፍ ራሱ በራስ ላይ ያልታሰበ አደጋን ይጋብዝም ይሆናል፡፡ አደገኛም ጥያቄ ነው፡፡
ለጊዜው አንድ ነገር ብቻ አስታውሼ ልለፍ፡፡ የወያኔ ኢህአዴግ ሥርዓት ከራሱ ከውስጡ በሚንተከተክ እሳተ ገሞራ በሬክተር ስኬል በሚለካ ድንጋጤ በተንቀጠቀጠበት – እና ደኢህዴንን ከጀርባቸው አሰልፈው በህቡዕ በተነሱበት የኦህዴድና የብአዴን ህቡዕ አንጃዎች የመጨረሻውን አጣብቂኝ ስብሰባ በሚያደርጉበት ወቅት – ለማ መገርሳ ‹‹በበኩሌ ለህዝባችን ያልሆነ ስልጣን፣ ባፍንጫዬ ይውጣ! እደግመዋለሁ፣ ሥልጣናችን ባፍንጫችን ይውጣ!›› ብሎ በሙሉ ልብ ተናገረ፡፡ ይህን ዓይነቱ ቁርጠኝነት ሥርዓቱን ተቃውሞና ተላትሞ ሞትም ከመጣ፣ መከራም ከመጣ፣ ሥልጣንም መነሳት ከመጣ፣ በጸጋ ለመቀበል ከቆረጠ የኦሮሞ መሪ የመጣ ቁርጠኝነት ነበረ፡፡ አስደንጋጭ ነበረ፡፡ ስብሰባው በይደር፣ ጉዳዩና ቃላቶቹም በክውታ ታለፉ፡፡
ከዚያ በኋላ የመጨረሻው የኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚዎች ስብሰባ ከመካሄዱ በፊት – በአሜሪካው የሲ አይ ኤ ሰላይና የውጪ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ቁልፍ ባልደረባ – ኤርትራን ከኢትዮጵያ በመገንጠሉ ሂደት የአሜሪካን መንግሥት ወክሎ ቁልፍ የአደራዳሪነት ሚናን በተጫወተው – በሄርማን ኮህን አማካይነት – ትዕዛዝ የሚመስል የትዊተር መልዕክት ተላለፈ፡- ‹‹ለማ መገርሳ የኦህዴድን ምክትል ሊቀመንበርነት እንዲይዝ ሆኖ፣ አብይን ወደፊት አምጡት! እና ጠቅላይ ሚኒስትር አድርጉት! ለቦታው የሚመጥነው ትክክለኛው ሰው እርሱ ነው!›› የሚል አጭር ምክር የመሰለ ከባድ መልዕክት፡፡ አብይ አህመድ ማነው?
አብይ አህመድን ገና ብዙ ሰው አያውቀውም ነበርና አብይ አህመድ እንዲህ ተደርጎ ነበር የተሳለው፡- አብይ አህመድ እነ ለማ መገርሳ ወያኔን ፊት ለፊት ሲፋለሙ – ወሳኝ ድምፅ ከሚሰጥበት ጉባዔ በህመም አሳቦ ሳይመጣ የቀረ ዓይናፋር ነው፡፡ ንግግሩ ኃይለቃል ያልተሞላበት፣ ሥልጣንን ያህል ነገር በአፍንጫዬ ይውጣ የማለት ወኔው የሌለው፣ ከእስልምና ቤተሰብና አካባቢ ወጥቶ ራሱን ወደ ፕሮቴስታንት ወንጌላዊነት ያሸጋገረ፣ ክፉ የማይወጣው፣ የወያኔ ታማኝ የሥለላ ድርጅት የኢንሳ ኃላፊ፣ ሩህሩህና ምስኪን የኦህዴድ ታማኝ የልጅነት ካድሬ (መንጁስ) ነው፡፡ ጄኔራል አባዱላ ገመዳ – አብይን ለሚኒስትርነት ሲታጭ – በህቡዕ ለወያኔ ስለ አብይ በጽሑፍ ያስገባው አስተያየት በምሥጢራዊ መንገድ ሾልኮ ወጥቶ ነበረ፡፡ እንዲህ ይለዋል አባዱላ ገመዳ አብይ አህመድን፡-
ሲል ነበር የገለጸው፡፡ ወይም በህቡዕ ሪኮመንዴሽን ያስገባለት፡፡ እና እንደ ለማ መገርሣ ያለውን የማያወላውል ቆራጥ ሰው – የመሪነት ሥልጣን ቢጨብጥ – ነገና ከነገ ወዲያ ምን ጉድ ያመጣብን ይሆን? ብለው የፈሩት – እና አማራ ሥልጣን ላይ ከወጣ ሥጋችንን በቁማችን ነው የሚዘለዝለው ብለው ሲባንኑ የኖሩት ወያኔዎች – በአሜሪካው ሠላይ በሄርማን ኮኸን በትዊተር መልዕክት የወረደላቸውን፣ በጉራውና እዩኝ ባይነቱ በቅፅል ስም ‹‹ማራገቢያ›› (‹‹መሽረፈት››) ብለው የሚጠሩትን፣ ታማኝ የኦሮሞ ጋሻጃግሬያቸውን (እና በእነርሱ እይታ በአንጸራዊነት ፍፁም ‹‹ሠላማዊውን››) አብይ አህመድ አሊን – ከልባቸው አመኑት፡፡ እና ከብዙ ሊያደርጉ ከሚችሉት የክፋት ተግባር ሁሉ ተቆጥበው – ወደ ጠቅላይ ሚኒስትርነት ሥልጣነ መንበር ሲሸጋገር – አጨብጭበው ተቀበሉት፡፡ በአንድ ወቅት – ወደ መቀሌ ካፈገፈጉ በኋላ – ወያኔዎቹን፡-
ወቸጉድ! ማን ያውቃል? አብይ አህመድ ለወያኔዎች ያላቸው የመጨረሻው ታማኝ፣ የመጨረሻው የተሻለው ጥሩ ሰው ሊሆን ይችል ይሆናል፡፡ ወይም ከብዙ የእዚያው-በዚያው ‹‹ዓይን ያወጣ ዓይኑ ይውጣ›› የሀሞራቢ በቀል አትርፏቸውም ይሆናል፡፡ እስከዛሬም የቆዩት ሰውየው እሱ በመሆኑ ሊሆንም ይችላል፡፡ ወደፊትም ከምን ጉድ እንደሚያወጣቸው የሚያውቁት እነሱና አንድዬ ብቻ ናቸው፡፡
የሆነው ሆኖ – አሁን ዓላማችን የአብይንና የህወኀትን እከክልኝ-ልከክልህ አንስተን መወያየት፣ አሊያም ጠብና ዝምድናቸውን፣ አሊያም ውላቸውንና መፋረሻቸውን እየዘከዘክን ለመመርመርም፣ ለመደርደርም አይደለም፡፡ ዓላማችን አብይ በሥልጣን ላይ የወጣው በእነ ማን ምሪት እና በእነማን ትዕዛዝ፣ በእነ ማንስ ስምምነትና በምን ዓይነት መስፈርቶች እንደሆነ አንዳንድ ነገሮችን ለማስታወስና – ምናልባትስ አሁን ከአብይ ጀርባ እያጠላ አብይን የተቃወሙትን ታዋቂዎች ሁሉ በተቀነባበረ ሁኔታ እስከ ወዲያኛው የሚሸኛቸው የሞት ጥላ የመሠለ ረዥምና አረመኔ ሥውር እጅ – የማን እጅ ሊሆን ይችላል? የሚለውን ፈታኝ ጥያቄያችንን ለመመለስ እንደ መንደርደሪያ ያግዘን ይሆናል ያልኩትን አንዳንድ ነገር ለመጠቃቀስ ነበር ሃሳቤ፡፡
ነበር ያለው፡፡ የእኔም የቆየ ጥርጣሬ ይኸው ነው፡፡ እና – ብዙ ጊዜ የተደጋገመ ጥያቄዬ – እነዚያ አብይን በሠይፍ የሚጠብቁት ስውር እጆች የማን ናቸው? የሚል ሆኗል፡፡ ፈጣሪ ይግለጽልን፡፡ ሩስያኖች ሲተርቱ ‹‹ተኩላዎች በጨለማ ያፈሰሱትን ደም፣ ሲነጋ የቀን ብርሃን ያሳየዋል›› ይላሉ፡፡ እንግዲህ ጊዜ ብርሃን ነውና፣ ጊዜ መስታወት ነውና፣ ሁሉን በጊዜው ያሳየን፡፡ የውዶቻችንን የሞት ምስጢር ይግለጽልን፡፡ ብዬ ለዛሬ ተሰናበትኩ፡፡
አቦይ ሓጂ ብትብዓት ንዝአምኑሉ መትከል ይዋደቅሉ አለው: ዋላውን አብ አፍደገ ሞት እንተኾነውን:: በያኖም ንሕናኸ? ፓለቲካዊ አይምስ ህልዋት አይምስ ሙውታት ኢና ዘለና:: ህዝብና እናጸነተ ብሰላምዶ ብጎነጽ ክንብል ብሸንኮለል ከነሕልፎ ንውዕሎ አሎና:: ንመንእሰያትና አብ ክንዲ ትብዓት ናይ ሕሉፍ ወለዶታትና ንምህሮም ስረ ነፍትሖም: አብ ክንዲ ብመንገዲ መትከላዊ ሓድነት ናይ ስነ-አእምሮን ስነ-ምግባር ከምዝጎዓዙ ንገብሮም አብ ጃንዳይ ጃንዳኻ ንትርኽ ግዜኦም ከሕልፍዎ ንገብሮም:: ናህና ነገርሲ ንሰማዒ ዘደንጹ እዩ:: ዝኾነኾይኑ አብተስፋ ዝነብር ሰብ አብዚ ጊዜ’ዚ ዝጽበዮ ነገር እንተሃልዩ: መንእሰያትና ካብ ጽንዓትን ትብዓትን አቦና ሐጂ ተማሂሮም ንመትከላዊ እምነቶም ክቃለሱን ክዋደቅሉን እምነ::
ስድስት ሚሊዮን ኢትዮጵያውያን ፌስቡክን ይጠቀማሉ። ፌስቡክን በቀላሉ ቢዝነስን ለማሳደግ መጠቀም ስለሚቻል የተጠቃሚው ኢትዮጵያ ውስጥ መብዛት ለቢዝነሶች ጥሩ ዕድል ነው። ፌስቡክን ለቢዝነስ መጠቀም የሚቻልባቸው መንገዶች፦
ጉግል ለቢዝነሳችን ዘርፈ ብዙ ጥቅሞች አሉት፤ ከነኝህም ወስጥ ዋነኛው ጉግል ቢዝነስ (Google Business) ይሰኛል። ጉግል ቢዝነስ የሚባለው የጉግል አገልግሎት ቢዝነሶች ራሳቸውን ጉግል ላይ በማስገባት ደንበኞች በቀላሉ እንዲያገኟቸው የሚያስችል ነው። ቢዘነሶች ሙሉ አድራሻቸውን፣ የሥራቸውን ዓይነት፣ ምስሎች፣ ወዘተ ማስገባት ይችላሉ። የድርጅታቸውም ቦታ በቀላሉ እንዲገኝ የጉግል ማፕ (ካርታ) ላይ ማሰገባት ይችላሉ። እንዲሁም አዳዲስ …
ተወልጀ ባደኩበት እስቴ፣ ፋርጣ፣ ደብረታቦር፣ ጋይንት፣ ስማዳ፣ እብናት፣ በደራ እና ፎገራ አካባቢ አንድ ታዋቂ አስለቃሽ አለ። ስሙ ታከለ ይሰኛል። ታከለ ታዋቂ ሰው የሞተ እንደሆን በቅሎውን ሸልሞ፣ አጭር ምንሽሩን በወገቡ ሻጥ አድርጎ፣ ፎጣውን ጭንቅላቱ ላይ በቄንጥና በዘርፍ ነስንሶ አስሮ፣ ጉሮሮውን ሞራርዶ፣ ጃሎ እያለ ህዝቡን ያስለቅሳል። መቸም አፉን ሲከፍተውና ስለ ሟች ሲተርክ እንኳን ዘመድ አዝማድ ለአልፎ ሒያጅ ባዳ እንኳን ያፈዛል። ታከለ ይመጣል ከተባለ ለቅሶው እንደ ጉድ በሰው ይጥለቀለቃል።
ታከለን ለመስማት ብሎ የሚመጣው ህዝብ ጎርፍ ነው። ታዋቂ ሰዎች ሲሞቱ ታከለ ጠቀም ያለ ክፍያ ተከፍሎት በተጠቀሱት ወረዳዎችና በሌሎችም እየተዟዟረ ያስለቅሳል። የባህር ዳሩ ፓፒረስ ሆቴል ባለቤት አቶ ጠብቀው ባሌ የሞተ እለት ታከለና ሌሎች እሱን መሰል ሰዎች፣ ለቅሶውን ሰርግ አስመስለውት ነበር። በዛች ቀን የእስቴ ከተማ መስሪያ ቤቶች ሳይቀሩ ስራ ዘግተው ነው የዋሉት። በእርግጥ ሰውዬው ለወረዳው ያደረገው አስተዋጽኦ፣ መስሪያ ቤት ዘግቶ ቢቀብሩት ያንስበታል እንጂ አይበዛበትም። ከትምህርት ቤት እስከ ቤተ ክርስቲያን፣ ከመስጊድ እስከ ድልድይ ሲገነባ ነበር የኖረው። "እኛ እንጀምረው እንጂ ጠብቀው ይጨርሰዋል" ይባል ነበር።
የደቡብ ጎንደር ዞን አስተዳዳሪ የአቶ ቀለመወርቅ ምህረቴ አባት፣ አቶ ምህረቴ አየለ (አገሬው ለምን እንደ ፈረንጅ እንደሚጠራቸው ባላውቅም፣ አየለ ምህረቴ ይላቸው ነበር። የተከበሩ ባለሃብትና ትልቅ ሰው ነበሩ) የሞቱ ቀን እንዲሁ የታከለ አስለቃሽነት ለጉድ ነበር። እኛም ለቅሶውን ለመታደም ብለን ትምህርት ቤት ዘግተን መሄዳችን ትዝ ይለኛል። በዛች ቀን ያለቀ ጥይት አንድ ደከም ያለ መንግስት ያወርድ ነበር። ታከለ ይከፈለው እንጂ የትም ቢሆን እየሄደ ህዝቤን ሲያስለቅስ ይውላል። መንግስት ያስለቀሰውን ያህል ወይም በለጥ ያለውን ታከለ አስለቅሷል ብል አላጋነንኩም።
በአማራ ፖለቲካ አካባቢም ይህ የታከለ ዝንባሌ ያላቸው ሰዎች አሉ። "የታከለ ሲንድረም" ተጠቂዎች እላቸዋለሁ። ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ ማስለቀስ እንጂ ከለቅሶው ምን ትርፍ ይገኛል ብለው አያሰላስሉም። ለጠላት ትልቁ ሙዚቃ የባላንጣ ለቅሶ መሆኑን የተረዱ አይደሉም፡፡ እርግጥ ነው ህዝብ እየተበደለ መበደሉ አልገባህ ሲለው፣ ከተኛበት ለመቀሥቀስ ቁስሉን መነካካትና ማከክ የሚያስፈልግበት ጊዜ አለ። ህዝቡ ቁስል እንዳለው ከተረዳና ካወቀ በኋላ፣ ቁስሉ እንዳያመረቅዝ የህክምና ክትትል ማድረግ እንጂ ዳር ዳሩን እያከኩ ማስለቀስ ግን ዘላቂ የትግል ሥልት ሊሆን አይችልም። የህዝቡን 1000 ችግር በውብ ቃላት ቀባብቶ መንገር ቀላል ነው፤ ከባዱ ለአንዱ ችግር መፍትሄ መስጠት ነው፡፡ “መገንባት ነው ከባዱ፣ ጊዜ አይፈጅም ለመናዱ” ያለው ዘፋኝ ማን ነበር...? የኦሮሞ ብሔርተኞች አብዝተው የቀሰቀሱትና በውሸት ያሰለፉት ወጣት፣ ስልጣን ይዞ እንኳን ራሱን የመቃወሙ ምሥጢር፤ አብዝተው ቁስሉን ማከካቸው ነው። ቁስሉ የማይሽርበት ደረጃ ድረስ ከታከከ በኋላ አገግም ብትለው እንኳ ገግሞ በጄ አይልህም።
አንዳንድ የታከለ ሲንድረም ተጠቂዎች፣ የተማሩና እድሜያቸው የገፋ ከመሆኑ አንጻር፣ አሁን ያለው ውዝፍ ትግል የእነሱ በዘመናቸው ያለመታገል ያመጣው ብልሽት መሆኑን አውቀው እንኳን አይታገሉም ወይም አፍረው ዝም አይሉም። አንዳንዱ የምናምን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ ብሎ ፕሮፋይሉን ደርድሮ፣ ገብታችሁ ሥታዩት፣ ከሁለት መሥመር ዘለፋ ያለፈ ጽፎ አያውቅም። ምኑን እንደሚመራመረው ፈጣሪ ይመርምረው። በአማራ ፖለቲካ ውስጥ የራስን የማሳነስና ሌላውን የማግዘፍ ክፉ አባዜ የተጠናወታቸው "ትንንሾች" እዚህም እዚያም ለጉድ ናቸው። ትልልቅ የሚሆኑት ትንንሾች አድገው ቢሆንም ቅሉ እነዚህ ግን ራስን በማሳነስ ምን ትርፍ እንደሚያገኙ አይታወቅም። በእርግጥ የአማራ ፖለቲካ በሰው ድርቅ የተመታ ነው። ጅምሩ ጥሩ ቢሆንም በደንብ ማሰብና ማሰላሰል የሚችለው ገና ፖለቲካውን በሚገባ አልተቀላቀለም።
በዓለም ላይ የተበተነው ምሁር እንኳን በዓመት አንድ አርቲክል በሚችለው ቋንቋ በአማራ ጉዳይ ላይ ቢጽፍ የት በደረስን ነበር። እዚሁ ሶሻል ሚዲያ ላይ ከተማሪዎቹ ጋር ሲሰዳደብ የሚውለው ምሁር ቁጥሩ ብዙ ነው።
ይህን ጉዳይ ዝም ብለን እንዳንተወው እንኳን የአንዳንዶች ጩኸት ከህወኃት ጋር የተናበበ መሆኑ ስጋት ላይ ይጥላል፡፡ እነ ዳንኤል ብርሃኔና ሰናይት መብራሕቱ፣ የአማራ አክቲቪስት ለመሆን ትንሽ ነው የቀራቸው። እንደኛዎቹ ሁሉ ታከለን ሊሆኑ ምንም አልቀራቸውም። ድሮ ድሮ ጅብ በማያውቁት አገር ሄዶ ነበር ቁርበት አንጥፉልኝ የሚለው፤ የዛሬው ጅብ ግን እዚሁ መሆኑ ነው ነገሩን “ጠርጥር ከገንፎ ውሥጥ ይኖራል ስንጥር” ብለን በሃገሬኛ አባባል እንድናስረው ያስገደደን! ጅቡም የልብ ልብ አግኝቶ በቁርበት ፈንታ ራሳችሁ ተነጠፉልኝ ለማለት እየዳዳው ነው። የሚያነጥፈው እንጂ የሚነጠፍለት ባይኖርም ቅሉ!
የኤርትራ መንግሥት በጦርነት አንዳች ዓይነት ድል ለመቀዳጀት እችላለሁ ብሎ ካመነ ጦርነት ከመጀመር ወደኋላ እንደማይል በፍፁም የማያጠራጥር ጉዳይ ነው ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ባለፈው ማክሰኞ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 9ኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ ባቀረቡት ሪፖርት አስታወቁ።
የመኢአድ-ባልደራስ ቅንጅት አለም አቀፍ ዉይይት እና የድጋፍ ማሰባሰብ ፕሮግራም ላይ እንዲሳተፉ ተጋብዘዋል ————————- 1. Zoom link :- https://zo…
2016ን በቀዳሚነት ከተቀበሉት ከተሞች አንዱዋ በሆነችው በሲድኒ አውስትሬሊያ በአምስት ነጥብ አንድ ሚሊዮን ዶላር ወጪ ለአስራ ሁለት ደቂቃ በዘለቀ ግዙፍ ርችት ህዝቡ በዓሉን አክብሯል።
በሩሲያ ደግሞ ባለስልጣናቱ ታሪካዊውን ወትሮ የአዲስ ዓመት በዓል የሚካሄድበትን ቀዩን አደባባይ ዘግተውታል። ስለርምጃው የሰጡት መግለጫ አይኑር እንጂ ባለፈው ጥቅምት ወር ግብጽ ውስጥ ከወደቀው የሩስያ መንገደኛ አውሮፕላንና ሶሪያ ውስጥ ከቀጠለችው የቦምብ ጥቃት በተዛመደ የሽብር ተግባር ስጋት ምክንያት ይመስላል።
በቤልጂየም የዋና ከተማዋ ብረሰልስ የአዲስ ዓመት ክብረ በዓል በሽብር ስጋት ምክንያት ተሰርዙዋል። የከተማዋ ከንቲባ የርችት ትርኢት ለመመልከት የሚወጣውን ብዙ ሺህ ህዝብ ለመፈተሽ እንደማይቻል ባለሟይዎች ስለደመደሙ መሆኑን ገልጸዋል።
ዩናይትድ ስቴትስት ደግሞ ኒው ዮርክ ከተማ ጠብመንጃ እና ሌሎችም የጨረር መከታተታያዎችና አነፍናፊ ውሻዎችን የያዙ በሺዎች የተቆጠሩ ፖሊሶችን አሰልፋ በየዓመቱ ለሚደረገው ለታይምስ ስኩዌር አደባባይ ለአዲስ ዓመት በአል ተዘጋጅታለች። ከአንድ ሚሊዮን በላይ ህዝብ ይገኛል ተብሎ ይጠበቃል። ባለልስጣናት የሚሰነዘር የጥቃት ዛቻ ቢኖር በማለት ከውጭና ወደውጭ የሚደረጉ ግንኙነቶች ኮሙኒኬሽኖችን እየተታተሉ ናቸው።
ፖሊሶችና የፌደራሉ ምርመራ ቢሮ በኒው ዮርኩም ሆነ በሌሎች ከተሞች ክብረበዓል ላይ በግልጽ የተሰነዘረ የሚታመን ዛቻ እንደሌለ ኣመልክትዋል። ሆኖም ከፓሪሱና ከካሊፎርኒያ ሳንበርናርዲኖ ከደረሱት የሽብር ጥቃቶች በሁዋላ ለማንኛውም በንቃት እንከታታላለን ብለዋል። የዜና ዘገባውን ለማዳመጥ ከዚህ በታች ያለውን የድምጽ ፋይል ያድምጡ።
አሁን ላይ አማራና ኤርትራ ትግራይን እንዲወቁ ኮ/ል አብይ የተፈቀደላቸው ይመስላል፡፡ የፈዴራል መከላከያ ሠራዊት ሽሬን ለቆ እንዲወጣና የአማራ ቆምጬዎች ከኤርትራ ሠራዊት ጋር ተባብረው ሽሬን እንዲቆጣጠሩ መደረጉና በጠቅላላው የሁለቱም ጦር ከፈዴራል ጋር ተባብሮ ትግራይን መውጋት በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ ሲሆን የመጪው 1000 ዓመታት የቤት ስራቸው ነው፡፡ But don't worry, the return of our Lord and Savior Jesus is around the corn...
ጁንታዎች ናቸው እኮ፡፡ እነ ኤርሚያስ በሼም የተሞላው ዕውቀት ኣልባ ትንተና ይሰጣሉ፡፡ እና ሳያነቡ መጽፍ ይጠቅሳሉ፣ ራሳቸውንና ራሳቸውን ብቻ እንደ መረጃ ምንጭ ይጠቀማሉ፡፡ የሚገርመው ደግሞ ከራሳቸው ጋር እጅግ ሲቃረኑ ይኖራሉ፡፡ እንዲህ የሚያደርጉትን ወሬ በመርህ እንኖራለን፣ እንሰራለን ይላሉ፤ በዩቲዩብ ብቅ ብለው፡፡ ለዚህ ነው ለመርህ ያላቸው ዕውቀትና ግንዛቤያቸው ጥራጣሬ ውስጥ የወደቀው፡፡ እኔ ከሀበሻ ጋር መቆጠሬ ብቻ ነው የሚቆጨኝ፡፡ መቼስ ማል ጉዳኒ ነው ይኼ እኮ!
ኦትዮጵያየራሳቸው ፊደል ካሏቸው ጥቂት ሀገሮች አንዷ ናት:: ታዲያ ደንቆሮዉ ጋላ ይህን ትቶ ወዝ ተሻግሮ የሪሷ እንኳን ፊደል የሌላት ሀገር ድረስ ሄዶ የማይጠቅም ፊደል በፈጣሪው በሊቀ ሰይጣን ወያኔ ትእዛዝ ተውሶ መጣ:: ታዲያይህን እንዴት ነፍጠኞች የራሳቸው ፊደልያላቸው ይናገሩት:: ለመሆኑ ኦሮሞ ነባር ህዝብ ከሆነ ለምን ከኢትዮጵያታሪክ: እምነት: ፊደል አንድ ጠብታ እንኳንአላዋጣምም? ሠፋሪው ወራሪው ተስፋፊው ጋላ በሰው መሬት ላይ ተስፋፍቶ ኬኛይላል:: ከህውሀት ይማር:...
ክርስትና (ኦርቶዶክስ ተዋሂዶ አላልኩም) ወደ ኢትዽያ የገባው ከ400 ዓ.ም. ጀምሮ ሲሆን መጽሀፍ ቅዱስ ወደ ግዕዝ (የሀበሻ ቋንቋ) የተተረጎመው ደግሞ ከዚያ በኃላ ነበር፡፡ በግርክና ኢብራውያን የተጻፈው ኦርጂናልና እንደ ዋቢም የሚያገለግለው ግን ተጽፎ የተጠናቀቀው 100 ዓ. ም በፊት ነበር፡፡ መጽሀፍ ቅዱስ ወደ አማርኛ የተተረገመው ደግሞ በቆሪጡ (ሀ/ስላሴ) ጊዜ ነበር፡፡ ስለዚህ የግዕዝ መጽሀፍ ቅዱስ የትርጉም መጽሀፍ ስለሆነ በዋቢነት ሊያገለግል ይቅርና የተዋሂዶ ስለ...
Topic: PHOTO: የድስትና ማንቆርቆሪያ ሌቦች፤ እሺ የፈላጋችሁትን የድስትና የማንቆርቆሪ አይነቶችን ሁሉ ከተጋሩዎች ዘረፋችሁ። ለመሆኑ የሚቀቀል ምግብና የሚፈላ ሻይ-ቡና አላችሁ?
Re: PHOTO: የድስትና ማንቆርቆሪያ ሌቦች፤ እሺ የፈላጋችሁትን የድስትና የማንቆርቆሪ አይነቶችን ሁሉ ከተጋሩዎች ዘረፋችሁ። ለመሆኑ የሚቀቀል ምግብና የሚፈላ ሻይ-ቡና አላችሁ?
ድንጋይ ራስም ቢሆን ይህን ያድምጥ፡፡ ድንጋይ ራስ ማለት ከወብስተር ድክሽናሪ እንደተገኘው ከሆነ ኦሮሚያ እየኖሩ አፋን ኦሮሞ የማይችሉ ሠፋሪ ነፍጠኞች ማለት ነው፡፡
ሌላውማ ሀብታም ለሆነ ሱፍ ነው የሚለብሰው፡፡ አለጀዚራና ሌሎች የነፍጠኛ ያልሆነ ሚዲያዎች እንደዘገቡት አማራ ከአፍሪካ ደሀ ህዝብ ነው ባሉት መሰረት፣ ካለመሰልጠኑና ጣቶቹ በቁምጥና በሽታው ምክንያት ስለ አመለጡበት ነው አማራ ቆዳ ለበሽ የሆነው፡፡
እስላሞች ኢትዮዽያ ይኖራሉ እንጂ ኢትዽያዊ አይደሉም የሚሉት የአማራ ኦርቶዶክስ መሆናቸውን ታርክ ብቻ ሳይሆን እነ እስክንድር ነጋም በዘመናችን በአይናችን ፊት ሲደጋግሙት ይታያሉ:: ታዲያ ዲያቆኑ ሀብታሙ አያሌው እስላም ከሰሜን ስለተወገደ በሚል ነው ለመስጊድ ለቅሶ የጀመረው? ነቄ ነኝ!
ወረቐት መንነት ንምሕታት፡ ኣብ ሽወደን እተመዝገብካ፡ 13 ዓመት ዝመላእካን ንመንነትካ ከተረጋግጽ እትኽእልን ክትከውን የድሊ። ትሕቲ 18 ዓመት ምስ እትኸውን ናይቲ ዘዕብየካ ሰብ ፍቓድ የድሊ። ናይ መጠየቕታ ክፍሊት 400 ክሩነር እዩ። እቲ ክፍሊት ቅድሚ ወረቐት መንነት ምሕታትካ እዩ ዚካየድ።
ንስኻን እቲ ዘፍቅደልካን፡ ስቱር ውልቃዊ ሓበሬታ ምስ ዚህልወኩም እውን ብዛዕባ ወረቐት መንነት ክትጥይቕ ትኽእል ኢኻ። ግን ቅድሚ ምጥያቕካ ነቲ ናይ ድሕነት ሃንድለጋረኻ ተወከሶ።
ንወጻኢ ክትገይሽ ከሎኻ ኣብ ክንዲ ፓስፖርት፡ ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ክትጥቀም ኣይትኽእልን ኢኻ። ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ኣብ ውሽጢ ሽወደን ጥራይ እዩ ዘገልግል። ሃገራዊ ወረቐት መንነት ምስ እትደሊ፡ ንፖሊስ ተወከስ።
ወረቐት መንነት ንምሕታት ንሓደ ካብቲ ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎትና ብኣካል ብጽሓዮ። ሓድሓደ ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎት ጥራይ ወረቐት መንነት ከም ዚህባ ኣይትረስዕ።
ወረቐት መንነት ንምሕታት ናይ ሽወደን ቍጽሪ ሃገራዊ መንነት/ፐርሾንኑመር፡ ኪህልወካ ይግባእ፡ ማለት ኣብ ሃገር ሽወደን ምዝጉብ ክትከውን ይግበኣካ። ናይ ምትኽኻል ቍጽሪ/ሳምኦርድኒንግኑመር ምስ ዚህልወካ ኣብቲ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ክትሓትት ኣይትኽእልን።
ንኽትሓትት፡ ፐርሾንበቪስ ኣየድልየካን ። ንሓንቲ ካብተን ወረቐት መንነት ዚህባ ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎትና ክትበጽሕ ከሎኻ ኣብቲ ፋይልና ኣቲና ነቲ ናትካ ናይ ምዝገባ ሓበሬታ ብዚምልከት ቍጽጽር ነካይድ ኢና።
ወረቐት መንነት ንምሕታት ናብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎት ምስ መጻእካ፡ ናይ 400 ክሩኑር ዝኸፈልካሉ ቅብሊት ከተርእይ ይግበኣካ። ብኢንተርነት ከፊልካ እንተ ኾንካ፡ ነቲ ሰነድ ሓቲምካ/ፕሪንት ጌርካ፡ ከም መረጋገጺ ሒዝካዮ ምጻእ።
ብኢንተርነት ባንክ ምስ እትኸፍል ናትካ ፐርሾንኑመር ከም OCR ንምጥቃስ ኣይትረስዕ። ናይ መኽፈሊ ካርድ ምስ እትጥቀም ወይ ድማ እቲ ክፍሊት ኣብ ገለ ዪሮበታልኒንግ ዚጥቀሙ ኪዮስክታት ወይ ተመሳሳሊ ቦታታት ምስ ዚካየድ ፡ ኣብቲ እትኸፍለሉ እዋን ነቲ ናትካ ፐርሾንኑመር ጥቐስ።
ወረቐት መንነት ንምሕታት፡ መን ምዃንካ ከተረጋግጽ ይግባእ፡ ማለት መንነትካ ኣረጋግጽ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ድማ ናብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎት ክትከይድ ከሎኻ ነዚ ዚስዕብ ክትማላእ ኣሎካ ማለት እዩ፤
ነቲ ኣብ መጠየቕታኻ ዘሎ ሓበሬታ ብጽሑፍ ዚምስክር ሰብ። ከምዚ ዝበለ ሰብ መስካሪ (ኢንቲግዪቫረ) ይብሃል። እቲ መስካሪ እውን ብቕቡል ናይ መንነት ሰነድ ገይሩ መንነቱ ከረጋግጽ ይግባእ።
ትሕቲ 18 ዓመት ምስ እትኸውን፡ እቶም ዝዕብዩኻ፡ ወረቐት መንነት ንኽትሓትት ከፍቅዱልካ ኣለዎም። ነዚ ዚገብሩዎ ድማ ነቲ ናይ SKV 1502 ፎርም ብምምላእን ብምፍራምን እዩ።
የመስመር ላይ መጠናናት ስጀምር, እኔ ለበርካታ ዓመታት በአንድ ቀን ውስጥ አልነበርኩም. ለመጀመር በጣም ከባድ ነበር እና ሐቀኛ መሆን የት መጀመር እንዳለበት እርግጠኛ አልነበርኩም. እንደዚህ, ከግምት ውስጥ በማስገባት, ለመጀመር አንዳንድ ምክሮች እዚህ አሉ:
በመስመር ላይ የፍቅር ጓደኝነት ለመመሥረት የማይፈልጉ ከሆነ, ዛሬ ባለው የፍቅር ጓደኝነት አለም ውስጥ ያሉዎትን ዕድሎች ብቻ የሚጎዱት እርስዎ እንደሆኑ የእኔ አስተያየት ነው.
ወደ የመስመር ላይ የፍቅር ጓደኝነት ለመመልከት እየጀመሩ ከሆነ, እንደ eHarmony ወይም Chemistry.com ያለ ጣቢያ እመክራለሁ. እንዴት? እነዚህ ጣቢያዎች ከሌላ ጣቢያዎች የተሻሉ አይደሉም ነገር ግን በመስመር ላይ ለመገናኘት አዲስ ለሚመጣ አዲስ ሰው ግምታዊ ስራን ያስወግዳሉ. ሌሎች አገልግሎቶች በደንብ ይሰራሉ, ደግሞም, ግን በሂደቱ በሙሉ እነዚህ አገልግሎቶች ለተወሰኑ ተጠቃሚዎች የተወሰኑ እርምጃዎችን መስጠታቸው ጥሩ ነው: ከመጀመሪያው እውቂያ እስከ መጀመሪያው ቀን ድረስ. አንድ ጊዜ በመስመር ላይ (ግንኙነት) የበለጠ ምቾት የሚሰማዎት ከሆነ, ማገናኛን ማነጋገር በሚችሉት ላይ የበለጠ ቁጥጥር ስለሚኖርዎት እንደ Match.com ወደ አገልግሎት መጓዝ ጥሩ ነገር ነው.
ብዙ ሰዎች ይበሳጫሉ (ወይም እንኳ ተስፋ መቁረጥ) በቂ ምላሾች እንደማያገኙ ሆኖ ይሰማቸዋል ምክንያቱም በመስመር ላይ መጠናናት ይጀምራሉ. በተደጋጋሚ, እምነታቸውም ሳቢ ወይም ሳቢ አይደሉም ወይም የሆነ ነገር እየሰሩ ነው የሚል ነው. በአጠቃላይ, እነዚህ እምነቶች እውነት አይደሉም. እውነቱ ግን አንድን ሰው ፍለጋ አገልግሎት የተጠናከረ የፍቅር ግንኙነትን በሚጠቀሙበት ጊዜ እንኳን ቢሆን ከባድ ስራ ነው. የፍላጎት ማጣት ብቻ ሳይሆን ብዙ የሚቀጥለው ነገር አለ.
አጭርነቱ ይህ ነው: ታጋሽ ሁን, በተለይም በመጀመሪያ ላይ. አንዴ አንድ ቀን ወይም ሁለት ጊዜ ከተመዘገበ, ነገሮች በተሻለ እየተጓዙ ይሄዳል. ለኔ, በጭራሽ ቀኖች ባይኖሩኝ ኖሮ, አንድ እንኳ ማግኘት እስከመጨረሻው የሚወስድ ይመስላል. አንድ ጊዜ የተወሰኑትን ቀናት ቀጠሮ አስይዣለሁ, ቢሆንም, የበለጠ ለማግኘት ቀላል ነበር.
በመጀመሪያ, ከመጠን በላይ ቆንጆ ላለመሆን በመቻልዎ መጠን በተቻለ መጠን ቀን ይምረጡ. ለዓመታት ያልተመዘገቡ ከሆነ, አንዳንድ ፈጣን የፍቅር ጓደኝነት ተሞክሮ ማግኘቱ በጣም አስፈላጊ ይሆናል. ማንኛውም ተሞክሮ ጥሩ ነው – ምንም እንኳን የመጀመሪያው ቀን የመጨረሻው ይሆናል ብለው ቢጠራጠሩም. የራስዎን ማግኘት እንዳለብዎ እራስዎን አያምኑ “ነፍስ የትዳር ጓደኛ” በቀጥታ ከበሩ. እንደ ሌሎቹ የሕይወት ዘርፎች ሁሉ, መለማመድ ችሎታዎን ብቻ ያሻሽላል. አንድ ሰው ከተቃራኒ ጾታ ጋር ጓደኝነት መመሥረትን እንዲለማመዱ መጠቆም እንግዳ ነገር ይመስላል ፣ ግን ለረጅም ጊዜ ካልተመዘገቡ, ዕድሎች እርስዎ ናቸው. እድለኛ ሊሆኑ ይችላሉ እና የሆነ ሰው ወዲያውኑ ለእርስዎ ፍጹም የሆነን ሰው ሊያገኙ ይችላሉ ፣ ግን ባይሆንም, አሁንም ሰዎችን በማግኘት መደሰት ትችላላችሁ.
ወደኋላ በመመልከት ላይ, በመስመር ላይ መገናኘት ስጀምር ለእራሴ በጣም የተወሳሰቡ ነገሮችን እፈልግ ነበር ምክንያቱም እኔ የምፈልገው እያንዳንዱ ጥራት ያላቸውን ሴቶች ብቻ የፍቅር ጓደኝነት መጀመር ነበረብኝ. ይህ ማለት በጣም ጥቂት ቀኖች ነበሩኝ እና ባለሁበት ቀናት እንኳን, ከአእምሮዬ ተጨነቅኩ. ይህ በብዙ አጋጣሚዎች ሞኝነት መስሎኝ ነበር. ከተቃራኒ ጾታ ጋር ተቀራርቦ መገናኘት መቻል ያለበት ነገር እንደሆነ አድርጌ ለመመልከት ፈቃደኛ እሆን ነበር, በጣም በተሻለ ሁኔታ አጣምሬ የምይዝ ይመስለኛል.
ለመጀመሪያ ጊዜ በመስመር ላይ መገናኘት ስጀምር, ሰዎች ምን እንደሚያስቡ በመፍራት እንደቻልኩ ዝም ብዬ ዝም አልኩት. በመጨረሻም ልምዶቼን ማካፈል ስጀምር, ብዙ ጓደኞቼ ቀኖችን ማቀናጀት በድንገት ፍላጎት አደረባቸው. ብዙ ሰዎች ተጓዳኝ መጫወትን እንደሚወዱ በፍጥነት ተገነዘብኩ. ይህንን ልብ ይበሉ: ረዘም ላለ ጊዜ ነጠላ ከሆኑ, በዙሪያዎ ያሉ ሰዎች በጨዋታው ውስጥ ተመልሰው እንደገቡ እንኳን ላይገነዘቡ ይችላሉ. ጓደኛዎችዎ እየተቀራረቡ መሆኑን ለጓደኞችዎ ማሳወቅ በጣም ብዙ ቁጥር ያላቸውን ቀናት ያስገኛል ብሎ ማሰብ የማይመስል ነገር ነው, ግን አንድ ተጨማሪ ቀን ቢያመጣ እንኳን, ምናልባት እርስዎ የሚፈልጉትን ሁሉ ይሆናል.
አንዳንድ ቀናት የፍቅር ጓደኝነት ምክር የሚሹት ብዙ ሰዎች ያሉ ይመስላል. አብዛኛዎቹ እነዚህ ምክሮች ጥሩ ናቸው ግን እዚያም ብዙ መጥፎ ምክሮች አሉ. ስለዚህ ልዩነቱን እንዴት ትናገራለህ?? አንደኛ, በሚያስደንቅ ፍጥነት አስገራሚ ውጤቶችን የሚያደርግ ማንኛውም ነገር ምናልባት በጭራሽ አይረዳም. ሁለተኛ, እያንዳንዱ ሁኔታ የተለየ ስለሆነ ጥሩ ምክርም እንኳ ለሁሉም ሰው አይሰራም. ጥሩ የሚመስል የሚመስል ምክር ካገኙ ለእርስዎ አስከፊ ነው, እንደዚያ ሊሆን ይችላል. የፍቅር ጓደኝነት ምክርን ማንበብ በጣም ጠቃሚ ሊሆን ይችላል ግን ሁልጊዜ የራስዎን ውሳኔዎች ያድርጉ.
ለኔ, ወደ ጊዜ እና ወደ ጊዜ እንደገና የሮጥኩት ምክር ዓይናፋር ከሆንኩ ነበር (እኔ ነኝ) ከተቃራኒ ጾታ ጋር ስኬት በጭራሽ አላገኝም ነበር. ሁሉም ምክሮች እርስዎ በራስ መተማመን ወይም ብቸኛ ሊሆኑ ይችላሉ ብሏል. ይህንን ለረጅም ጊዜ አመንኩ. ምንም እንኳን ስህተት ቢሰማውም, በብዙ ቀናት ውስጥ ተዋናይ ሆንኩ. በመጨረሻ (እና እንደ እድል ሆኖ) በዚህ ምክር ውስጥ እንከን ያለበት ነገር እንዳለ ተገነዘብኩ: ዓይናፋር በራስ የመተማመን ተቃራኒ አይደለም, ዓይናፋር ከቤት ውጭ የማድረግ ተቃራኒ ነው. እንደ ምሳሌ, ጸጥ ያለ ትምክህት እንደሚጠቀሙ ብዙ ሰዎችን አውቃለሁ. ዓይናፋር እንደመሆኔ መጠን እና እንደራሳቸው ብቸኛ እንደሆኑ እርግጠኛ ለመሆን መሞከር ስቆም, እንደገና ራሴ መሆን ችዬ ነበር. ምሽት ላይ ማለት ይቻላል በእለታዊ ቀኖቼ ላይ የበለጠ ምቾት ሆነ እና የፍቅር ጓደኝነት ስኬትዬ ተወሰደ. የእኔን የፍቅር ግንኙነት በላቀ ህይወቴ ከሚጎዱት ነገሮች መካከል አንዱ አሁን ተገንዝቤያለሁ, እንደ እንግዳው, እያንዳንዱ ባለሙያ ማለት ይቻላል የሚስማሙበትን ምክር እየወሰደ ነበር.
በእናንተ ውስጥ ሊሆን ይችላል የእርስዎን በሠላሳዎቹ, forties, አምሳው, ዎቹ, forties እና ተጨማሪ ውስጥ ራስህን ማግኘት ጓደኝነት ዓለም. Don't let age scare you...
ካልኣይ ጉባኤ ዳግማይ ትንሳኤ ምደፍኤ፡ ኩሉ ዓቕምታት ህዝብናን ደመበ-ተቓውሞ ሃገርናን ብቐዳምነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ፡ ካብ ብርሰት ንምድሓን ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ንክቐንዕ ውድብና ምደፍኤ ድማ፡ ካብኡ ዝጥለብ ዘበለ ኩሉ ንከበርክት ወሲኑ፡፡
ብሄራዊ ህዝብታትና ንህላወኦም፣ መንነቶምን ቀጻልነቶምን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ብኣረመንያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝበጽሖም ዘሎ ከቢድ ብሄራውን ፖለቲካውን ጭቆና ብሓደ ወገን፡ ዘካይድዎ ዘለው ውዱብ ብሄራዊ ቃልሲ ድማ በቲ ካልእ ወገን ብምግምጋም፤
ስርዓት ህግደፍ ካብቲ ጸረ-ህዝብን ገባትን ባህርያቱ ብምብጋስ፡ ንማዕርነትን ናጽነትን ሃይማኖታዊ እምነታት ህዝብታትና ብምኹላፍ ንዝፍጽሞ ዘሎ ገበናት ብምስትውዓል፤
ሀ) ብሄራዊ ህዝብታት ኤርትራ፡ መጻኢ ዕድሎም ባዕሎም ዝውስኑሉ፤ ካባቢኦም ባዕሎም ዘመሓድሩሉን፤ ቋንቋኦም፡ ባህሎምን ታሪኾምን ዘደንፍዑሉን ዘይተጓደለ ስብኣውን ደሞክራስያውን መሰላቶም ዘረጋግጽ ፈደራላዊ ስርዓተ-ምሕደራ ከረጋግጸሎምን፤ በዚ ኣቢሉ ብዝፍጠር፡ ኣብ ምክብባርን ምትእምማንን ብሄራዊ ህዝብታትና ዝሰረተ ስሙር ኤርትራዊ ሃገርነትን ቀጻልነትን ዘውሕስ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ንምትካል ኣጃሙ ንከበርክት ጉባኤና ወሲኑ፡፡
ለ) እቲ ዝምስረት ቅዋማዊ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ፡ ንናጽነትን ማዕርነትን ሃይማኖታዊ ብዙሕነት ህዝብታትና ዘኽብር፤ መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ሃይማኖታዊ ትካላት ኢዱ ዘየእትወሉ፡ ሃይማኖታዊ ትካላት ድማ ኣብ ጉዳይ መንግስቲ ኢዶም ዘየእትውሉ ዕልማናዊ (secular) ስርዓት ንክኸውን፡ ውድብና ምደፍኤ እጃሙ ንከበርክት ወሲኑ፡፡
ዓቕምታት ደመበ-ተቓውሞ ሃገርና ተወሃሂዱን ቀዳምነታቱ ኣለልዩን ስሙር ቃልሲ ከካይድ ብሰንኪ ዘይምጽንሑ፡ ንጸላኢና ስርዓት ህግደፍ እንተዘይኮይኑ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ከምዘየርብሐ ብምስትውዓል፤
ሀ) ተመሳሳሊ ኣረኣእያን መደብ-ዕዮን ዘለዎም ሓይልታት፡ ተበታቲኑ ንዘሎ ዓቕምታቶም ዝጠምሩሉ ተበግሶታት ብምውሳድ ምድረኽ ንዝጠልቦም ዕማም ክበቕዑ ብሓደ ወገን፡ ነቲ ብብዝሒ ውድባትን ቁርቁሳቶምን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብና ዘልዕሎም ናይ ‹ስመሩ› ጻውዒት ክምልሱ ካኣ በቲ ካልእ ወገን ጻውዒቱ ብምቕራብ፡ ምደፍኤ ካብኡ ዝጥለብ እጃም ከበርክት ወሲኑ፡፡
ወተሃደራዊ ትካል መንግስቲ ህግደፍ ፡ ነቲ ዝርካቡ መንኮርኮር ናይ ለውጢ ዝኾነ መንእሰይ ኤረትራ ( ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት) ብጅሆ ዘሪዑን ብዘመናዊ ናይ ባርነት ኣርዑት ቋሪኑን ዘሎ ትካል ምዃኑ ብምስትውዓል፡-
ጭቁናት ወተሃደራት መንግስቲ ህግደፍ’ውን ከም ኩሎም ውጹዓት ህዝብታት ኤርትራ፡ ብሕሱም ፖለቲካዊ ዓፈናን ቁጠባዊ ምዝመዛን ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢስያስ ኣፈወርቂ ዝሳቐዩ ዘለው ምዃኖም ብምግምጋም፤
ውጹዓት ወተሃደራትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን መንግስቲ ህግደፍ፡ ብ 21 ጥሪ 2013 ንዘካየድዎ ናይ ‹‹ይኣክል ጭቆናን ዓፈናን!›› ተቓውሞን በቲ ሰርዓት ዘጋጠሞም ጭፍጨፋን ብኣድህቦ ብምግምጋም፤