Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በፀረ ሽብር አዋጁ በርካታ ንፁሃን ሰለባዎች ሆነዋል። አካልና ሕይወታቸውን አጥተቃል። ቤተሰብ ፈርሷል። የአቶ አበበ አስፋው ቤተሰብ ለዚህ ጥሩ ማሳያ ነው። አቶ አበበ አስፋው የአርባ ምንጭ ከተማ፣ ድል ፋና ቀበሌ ነዋሪ ናቸው። እስከ 70 አመታቸው ድረስ የአርባምንጭ አሳ አስጋሪዎች ማህበር አባል ሆነው ኑሯቸውን ሀይቁ በሰጣቸው ፀጋ ይመሩ ነበር። የሚኖሩባት ድል ፋና ቀበሌ ህዝብ የኢህአዴግ ደጋፊ አይደለም ስለሚባል በክትትል ውስጥ ያለ ቀበሌ ነው። የዚህን ቀበሌ ህዝብ የኢህአዴግ ደጋፊ ለማድረግ በርካታ ስብሰባዎችን ይጠራሉ። ካድሬዎች ቤት ለቤት እየዞሩ ይወተውታሉ። ኢህአዴግን ቢመርጡ፣ ከኢህአዴግ ቢጠጉ ወደፊት ኑሯቸው እንደሚቃና ተስፋ ይሰጧቸዋል።
ካድሬዎች አቶ አበበ አስፋውንም በየ ስብሰባው እንዲገኙ፣ ከኢህአዴግ እንዲጠጉ፣ ኢህአዴግን እንዲመርጡ ይወተውቷቸዋል። ሆኖም አቶ አበበ ከኢህአዴግ ይወርዳል ከተባለው መና ይልቅ ደካማ ጉልበታቸውን ይተማመናሉ። ያላመኑበትን ሀሳብ ተቀብሎ የውሎ አበል ወደሚገኝበት ስብሰባ አዳራሽ ከመሄድ ይልቅ ሀቃቸውን ሳያጡ፣ እምነታቸውን ሳይጥሉ ደክመው አሳ ወደሚያሰግሩበት ሀይቅ ማምራትን ይመርጣሉ። አቶ አበበ በዚህ አቋማቸው የካድሬዎች ጥርስ ውስጥ ገብተዋል። እሳቸው ብቻ ሳይሆን መላ ቤተሰባቸው የጥላቻው ሰለባ ሆኗል። አርባምንጭ ከተማ ውስጥ በደኢህዴን ካድሬዎች በክፉ አይን የሚታየው ድል ፋና ቀበሌ ውስጥ የእነ አበበ አስፋው ቤተሰብ በቁጥር አንድ ጠላትነት ተፈርጇል።
እንደ አባታቸው ሁሉ የአቶ አበበ ልጆች ገዥዎቹ ከሚያቀርቡላቸው ማባበያ ይልቅ ጉልበታቸውን ተማምነው ይኖራሉ። በፍቃዱ አበበ እንደ አባቱ አሳ እያሰገረ ልጁን ያሳድግ ነበር። እናትና አባቱን ይደጉማል። እንግዳ አበበ ከጓደኞቹ ጋር ሆኖ ብሎኬት ያመርታል። አየለች አበበ ታስተምራለች። ታናሹ ባንተወሰን አበበ ደግሞ ከትምህርት ውጭ ባለው ጊዜ ያገኘውን ስራ ሰርቶ ደካማ ቤተሰቦቹን ያግዛል። በስብሰባ ከሚገኝ አበልና ኢህአዴግ ከሚሰጣቸው ተስፋ ይልቅ ጉልበታቸውንና የራሳቸውን እውነት ያመኑት የአበበ አስፋው ቤተሰብ አባላት ጥቅምህን አልፈልግም ያሉት ኢህአዴግ ጥቃት ሰለባዎች ናቸው። በቀበሌው ውስጥ ጥብቅ ክትትል ይደረግባቸዋል። ከ2006 ዓም በኋላ ደግሞ የፀረ ሽብር አዋጁ ሰለባ ሆኑ። የፀረ ሽብርተኝነት አዋጁ የታወጀው ለእነሱ ቤተሰብ እስኪመስል ድረስ!
በፍቃዱ አበበ በአርባ ምንጭ የሰማያዊ ፓርቲ አመራር ነው። በዛች የተጠላች ቀበሌ፣ ከኢህአዴግ የማይቀርቡት፣ እውነትና ጉልበታቸውን አምነው የሚኖሩት የአቶ አበበ ቤተሰብ ውስጥ በከተማው የተቃዋሚ ፓርቲ ተወካይ የሆነው በፍቃዱና ቤተሰቡ ላይ ያለውን ክትትልና ጥላቻ የባሰ አድርጎታል።
በድል ፋና ቀበሌ የተቃዋሚ ፓርቲ ቢሮዎች ሲከፈቱ የቀበሌዋ ነዋሪዎችም በጅምላ የጥቃት ሰለባ ሆኑ። ከእስር እና ማስፈራሪያ ባሻገር ተደራጅተው የሚሰሩባቸውን መሳርያዎች፣ ቦታና ፕሮጀክቶች ተቀምተዋል። ለአብነት ያህል የሰማያዊ ፓርቲ አመራር የሆነው በፈቃዱ ታናሽ ወንድም እንግዳ አበበ ከጓደኞቹ ጋር ብሎኬት የሚሰራበት መሳርያ ተነጥቆ ገዥዎቹን ለሚደግፉት ወጣቶች ተሰጥቷል። ብሎኬት እያመረቱ ቤተሰብ ሲያስተዳድሩ የነበሩት የቀበሌው ወጣቶች ስራ አጥ ሆነው ለችግር ተጋልጠዋል። ወጣቶቹ ይህን ስራ ከተነጠቁ በኋላ አንዳንዶቹ ሀገር ጥለው ተሰደዋል። እንግዳ አበበ ከሚያዝያ 13/2006ዓም ጀምሮ ደብዛው ጠፍቷል። የልጃቸው መጥፋት ያሳሰባቸው እነ አቶ አበበ እንግዳ ኤርትራ እንደገባ ያወቁት ዘግይተው ነው።
እንግዳ ኤርትራ መግባቱ ሲሰማ የከተማው ካድሬዎች የአቶ አበበን ቤተሰብ ደብዛ የሚያጠፉበት ተጨማሪ ሰበብ አገኙ። እንግዳ አበበ ደካማ እናትና አባቱን ጥሎ ከጠፋ 4ወር ሳይሞላ የሰማያዊ ፓርቲ አመራር የሆነው ታላቅ ወንድሙ መጥለፊያ ሰበብ ተበጀለት። አንድ ወር በላይ አርባ ምንጭ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ አስረው ከገዥዎቹ ጎን እንደማይቆም፣ ተቃውሞውን እንደማይተው ሲያውቁ ወደ ማዕከላዊ ላኩት። ማዕከላዊ የግንቦት 7 አባል ነኝ ብሎ በግድ እንዲያምን ብዙ በደል ደረሰበት። ይህ አልሆን ሲል አርባ ምንጭ ውስጥ የሰማያዊ ፓርቲ አመራርና ጓደኛው በሀሰት እንዲመሰክርበት ተደረገ። ተደብድቦ በግድ የመሰከረው የበፍቃዱ ጓደኛ በሀሰት መመስከሩ እንደ ውለታ ተቆጥሮለት ከእስር ሲፈታ በጓደኛው ላይ በሀሰት በመመስከሩ ባደረበት ፀፀት አርባ ምንጭ መቀመጥ አልቻለም። በሀሰት መስክር ተብሎ በደረሰበት ድብደባ፣ በጓደኛው ላይ በግድ በሀሰት በሰጠው ምስክርነት ተገፍቶ እሱም ወደ ኤርትራ አቀና።
አርባምንጭ ከተማ ውስጥ በካድሬዎች በጠላትነት የተፈረጁት ወጣቶች ወደ ኤርትራ ማቅናታቸው ቀበሌዋ፣ በተለይም የአቶ አበበ ቤተሰብ ላይ ቁጥጥሩ ጠብቋል። ወንጀል የሚባል ሲያጡባቸውም የሀሰት ምስክርና የሀሰት ማስረጃ እያቀረቡ ከመወንጀል ወደኋላ አላሉም። በፈቃዱ ከታሰረ አመት ሳይሞላው፣ ግንቦት 14/2007 ዓም የ70 አመቱ አቶ አበበ አስፋው ግንቦት 16 የሚካሄደውን ምርጫ ሊያደናቅፉ ነው ተብለው ቤታቸው ተበረበረ። የጦር መሳርያ ባይገኝባቸውም ካድሬዎቹ ተገኝቶባቸዋል ብለው በትዕዛዝ አንድ አመት ከስድስት ወር አስፈርዱባቸው። በኋላ ቤታቸው በተበረበረበት ወቅት የአይን እማኝ የሆኑ የከተማው ነዋሪዎች የአቶ አበበ ቤት ውስጥ ምንም አይነት መሳርያ እንዳልተገኘ መስክረው በይግባኝ ሊፈቱ ችለዋል። አቶ አበበ ቤት ውስጥ መሳርያ እንዳልተገኘ ካድሬዎች ታዛቢ ያደረጓቸው የከተማዋ ነዋሪዎች በመሰከሩት መሰረት አቶ አበበ ነፃ የሆኑበትን ክስ አሁን ለልጃቸው ለአየለች አበበ ተሰጥቷል።
አየለች አበበ ካድሬዎች “የትም አንጥለውም!” ብለው ከአባቷ ለእሷ በሀሰት ከሰጧት ክስ በተጨማሪ የሽብር ክስ ቀርቦባት ቃሊቲ ትገኛለች። በአየለች ላይ የመሰከረችው አርባምንጭ ውስጥ የምትኖር ካድሬ ነች። ምስክሯ አየለች አበበ ማታ ማታ ለወንድሟ እንግዳ አበበ እየደወለች በርታ እንደምትለው ለፍርድ ቤቱ አስረድታለች። አንድ ቀን ከምሽቱ አራት ሰዓት ላይ ጨለማ ውስጥ ሆና ደውላ ስታበረታታው ሰምቻለሁ አለች። በጨለማ እንዴት አየሻት ስትባል የአየለችን ድምፅ አውቀዋለሁ አለች። አራት ሆነው አየለችን ሲከታተሏት እንደነበር የገለፀች ካድሬ አብረውሽ የነበሩትን ሶስት ሰዎች ስም ጥቀሽ ስትባል አላስታውስም ነበር ያለች። ከአየለች ቤተሰብ ጠይቄ እንደተረዳሁት መስካሪዋና አየለች የተለያየ ሰፈር ነው የሚኖሩት። ሆኖም ይች ካድሬ የአየለችና የእሷን ቤት የሚለየው ግድግዳ እንደሆነ፣ ማታ ማታ ወደ ኤርትራ ደውላ ከወንድሟ ጋር ስታወራ እንደምትሰማት ነው የመሰከረችው።
አየለች አበበ በታሰረችበት ወቅት የ63 አመት ደካማ እናቷም አብረው ታስረው ነበር። በወቅቱ እየተፈለገ የነበረው የአቶ አበበ የመጨረሻው ልጅ ባንተ ወሰን አበበ ባለፈው ክረምት ለእስር ተዳርጓል። ትናንት ህዳር 6/2010 ዓም ፍርድ ቤት ቀርቦ ጥፋተኛ ተብሏል። ባንተ ወሰን አበበ ትናንት ለፍርድ ቤት እንዳስረዳው እሱ ቃል ባይሰጥም የሌላ ግለሰብ ቃል ከመዝገቡ ጋር ተያይዞበት የሌላ ሰው መሆኑ በመረጋገጡ ተነስቷል። ጥፋተኛ ከመባል አላዳነውም እንጅ። ከባንተ ወሰን ጋር ጠብ የነበረው ግለሰብ በምስክርነት ሲቀርብ ለፍርድ ቤት ጠበኞች መሆናቸውን ቢገልፅም ፍርድ ቤት ባንተወሰን ያቀረበውን ማስረጃ ወደ ጎን ብሎ እንዳስመሰከረበት ጥፋተኛ ላለው ችሎት አስታውሷል።
በአሁኑ ወቅት በፍቃዱ አበበ 7 አመት ተፈርዶበት ዝዋይ ይገኛል።አየለች አበበና ባንተወሰን አበበ በዚህ ወር ፍርድ ቤት ቀርበው በተከሰሱበት የ”ሽብር ክስ” የሚጠራባቸውን ቁጥር እየተጠባበቁ ነው። ኤርትራ የነበረው እንግዳ አበበ ሚያዝያ 28/2008 ዓም አርባ ምንጭ አካባቢ በግንቦት7 እና በመንግስት የፀጥታ ሀይል መካከል ተደረገ በተባለ ውጊያ መሰዋቱን በኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን በተሰራ ዶክመንተሪና ዜና ተገልፆአል። በፍቃዱ አበበና አየለች አበበ በመታሰራቸው ከደካማ እናትና አባታቸው በተጨማሪ ልጆቻቸውም ለችግር ተጋልጠዋል። የአየለች አበበ ልጅ አጋዥ ከሌላቸው አበበ አስፋውና አልማዝ ካሳሁን ጋር ይኖራል። የባንተወሰን ጓደኛ ልጇን ለማሳደግ ስራ ፈልጋ ስትገባ የተፈረጀው ቤተሰብ አባል ነችና ወዲያውኑ ያባሯታል።
አቶ አበበ አስፋው 73ኛ አመታቸው ይዘዋል። እንደድሮው ወደ ሀይቁ ሄደው ለማስራት ጉልበታቸው ደክሟል። የሚጦሯቸው ልጆቻቸው የሉም። አልፎ አልፎ የልጆቻቸውን የፍርድ ቤት ውሎ ለመከታተል ወደ አዲስ አበባ ይመጣሉ። አየለችን ለማየት ቃሊቲ፣ ባንተወሰንን ለመጠየቅ ቂሊንጦ፣ እንዲሁም ፍርደኛውን በፈቃዱን ለመጎብኘት ወደ ዝዋይ ይከላተማሉ። ሲታመሙ፣ ለትራንስፖርት ሲያጡ እና ሲደክማቸው ልጆቻቸው ሳያዩ የሚሰነብቱበት ጊዜ ብዙ እንደሆነ አጫውተውኛል። ክልትሙና ችግር የሚፈራረቅባቸው አቶ አበበ አይናቸው ደክሟል። ከባለፈው ክረምት ወዲህ ጤናቸውም እየታወከ እንደሆነ ገልፀውልኛል። ከእሳቸው በበሳ የ65 አመቷ ባለቤታቸው አንድ አይናቸው አጥተዋል። ቀሪው አይናቸውም ከመዳከሙ በተጨማሪ የአልጋ ቁራኛ ከሆኑ ሰነባብተዋል።
የፀረ ሽብር አዋጁ እንደ መግዢያ፣ የስልጣን ማራዘሚያ……የገዥዎች ሕግ ዴሞክራሲ ሊያሰፍኑ የሚችሉ ተቋማትና ሂደቶችን በመደፈቅ የሀገርን ህልውና እንደሚፈታተን ብዙዎች ጩኸታቸውን አሰምተዋል። የሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን እንደሚያፍን ይህም ሀገርን ለባሰ አደጋ፣ ህዝብን ለስቃይ እንደሚዳርግ ብዙ ምክሮች ተሰጥተው ነበር። ገዥዎች በሕግ ሰበብ ተቋማትን አፍርሰው፣ ዜጎችን አሳራቸውን አሳይተው በስልጣን መክረም ነው የሚፈልጉትና ምክሩን አላዳመጡም።
በአቶ አበበ ቤተሰብ ላይ የተፈፀመው በበርካታ ቤተሰቦች ላይ ደርሷል። በእነ አቶ አበበ ቤተሰብ ላይ የደረሰው መከራ እንደሚያሳየው የፀረ ሽብር አዋጁ የታወጀው የሀገር መሰረት በሆኑት መሰረታዊ ተቋማት ላይ ነው። ይህ አዋጅ ተቃዋሚ ፓርቲና ጋዜጣን ከማዘጋት በላይ ቤተሰብ እያፈረሰ ነው። ዋነኛ የሀገር መሰረት የሆነው!
በጥቂት ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ የመማር ማስተማር ሂደቱ እንዲስተጓጎል የሚያደርጉ ተማሪዎችን በህግ ተጠያቂ ለማድረግ እንደሚሰራ ትምህርት ሚኒስቴር አስታወቀ። ሚኒስትሩ ዶክተር...
በኢፌዴሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት የሰብል እና የእንስሳት የምርምር ሥርዓት፣ የእርሻ እና ተፈጥሮ ሃብት ሚኒስቴር በሰብል ልማት ኤክስቴሽን እንዲሁም የኢትዮጵያ ሆርቲካልቸር ልማት ኤጄንሲ በአትክልትና ፍራፍሬ ልማትና የውጪ ንግድ አፈፃፀም ብቃትና ውጤታማነት የክዋኔ ኦዲት ግኝቶች ሪፖርት ላይ ይፋዊ ስብሰባ /Public Hearing/ ሚያዚያ 14፣ 2008 ዓ.ም አካሄደ፡፡
ቋሚ ኮሚቴውን የመሩት በኢፌዴሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ የተከበሩ አምባሳድር መስፍን ቸርነት ሲሆኑ ከፌዴራል ዋና ኦዲተር መ/ቤት ዋና ኦዲተር ክቡር አቶ ገመቹ ዱቢሶ፣ ከኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲቱት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ፋንታሁን መንግስቱ፣ ከእርሻና ተፈጥሮ ሃብት ሚኒስቴር ሚኒስትር ዲኤታ ክቡር አቶ ወንድራድ ማንደፍሮና ከሆርቲካልቸር ልማት ኤጀንሲ ዋና ዳሬክተር አቶ ኤሣዬ ደቻሳ እንዲሁም ሌሎች የየመ/ቤቶቹ ከፍተኛ አመራሮች፣ የቋሚ ኮሚቴው አባላት፣ የባለድርሻ አካላት ተወካዮች እና የዋና ኦዲተር መ/ቤት የሚመለከታቸው የስራ ክፍል ኃላፊዎች ተገኝተዋል፡፡
የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩትን በተመለከተ በቀረበው የኦዲት ሪፖርት ላይ እንደተመለከተው ተቋሙ ከአከባቢ ስነ-ምህዳር ጋር የሚጣጣሙ የቅባት እህሎችን፣ የሰብል ምርቶችንና የእንስሳት ዘርፍ በአግባቡ ተግባራዊ አለማድረጉን፤ ከተለያዩ የምርምር ሥራ ከሚሰሩ አካላት ጋር የቅንጅት አሰራር ዝቅተኛ መሆኑን፣ የእንስሳት ሃብት ቴክኖሎጂዎችን ማሰደግ ላይ ትኩረት ተሰጥቶ የመስራት ክፍተት መኖሩን፤ በእንስሳት ዙሪያ የግብይት ሥርዓት ተግባራዊ አለመደረጋቸውን፤ የተለያዩ በኢንስቲትዩቱ የተዘጋጁ ማንዋሎች ለአርሶ አደሮችና አርብቶ አደሮች ጥቅም ላይ ሊውል በሚችል ሁኔታ በተለያዩ ቋንቋዋች አለመተርጎማቸውን፤ ጥቅም ላይ የሚውሉ የተባይ መከላከያ ኬሚካሎች አያያዝና አወጋገድ ጋር በተያያዘ ችግሮች መኖራቸውን፤ ከግብርና ምርምር ጋር የተያያዙ ስልጠናዎች፣ የግብርና ቴክኖሎጂዎች እና የምርምር ውጤቶች መስጠት ላይ ክፍተቶች መኖራቸውን እንዲሁም የተለያዩ ፕሮጀክቶች፣ ግንባታዎች፣ የምርምር ተግባራት በታቀደላቸው በጀት ዓመት አለመከናወንና የግዢና የንብረት አስተዳደር ላይ ክፍተቶች መታየታቸውን ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡
የእርሻና ተፈጥሮ ሃብት ሚኒስቴር በተመለከተ በቀረበው ሪፖርት ለመረዳት እንደተቻለው ከሥነ-ምህዳር ጋር ተስማሚ የሆነ ቴክኖሎጂ እና አሠራር መተግበር ላይ ችግሮች መታየታቸውን፤ ሴቶች ከወንዶች እኩል የኤክስቴንሽን ተጠቃሚ አለመሆናቸውን፤ በወረዳዎች የሚገቡ ግብዓቶችና ቴክኖሎጂዎች ከፍላጎትና አቅርቦት ጋር የተናበቡ አለመሆናቸውን፤ አርሶ አደሩን ለማሰልጠን የሚያስችሉ በቂ ባለሙያ፣ ቁሳቁስ እና ለሰርቶ ማሳያ የሚሆን በቂ መሬት የሌላቸው መሆኑን፤ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎች፣ ግብዓቶችና አሠራሮች ውጤታማነታቸውን በማረጋግጥ ግብረ-መልስ አለመሰብሰቡን እና ሚኒስቴር መ/ቤቱ ቋሚ የመረጃ መሰብሰቢያና የሪፖርት ልውውጥ ማድረጊያ አሠራር ያልዘረጋ መሆኑ ተገልጿል፡፡
የሆርቴካልቸር ልማት ኤጀንሲ በተመለከተ በቀረበው ሪፖረት አጀንሲው የአትክልትና ፍራፍሬ ልማት በተመለከተ የኢንቨስትመንት ድጋፍ ማበረታቻ የዘረጋው አሰራር ቀልጣፋና ውጤታማ በሚያደርግ መልኩ አለመዘጋጀቱን፤ ኤጀንሲው በአንደኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን (2003-2007 ዓ.ም) በዘርፉ 23,040.4 ሄክታር መሬት በባለሃብቶች ይለማል ብሎ አቅዶ እስከ 2006 ዓ.ም መጨረሻ 16,756 ሄክታር ብቻ መልማቱን እና የአትክልትና ፍራፍሬ ልማት ምርት እና ምርታማነት ቀጣይነት ባለው ሁኔታ ለማሳደግ የተዘረጋው የቴክኖሎጂ ማስፋፊያ ሥርዓት ችግር ያለበት መሆኑ በኦዲት ሪፖርቱ ተመላክቷል፡፡
በዝርዝር በሦስቱም ተቋማት ላይ የቀረበውን ሪፖርት ተከትሎ የየተቋማቱ የሥራ ኃላፊዎች ማብራሪያ እና ከኦዲት ግኝቱ በኋላ የሰሯቸውን ሥራዎች ለቋሚ ኮሚቴው አስረድተዋል፡፡ በማብራሪያቸውም በኦዲት ግኝቱ መሠረት የሰሩዋቸውን ሥራዎች እና አሁንም እየሰሩ የሚገኙባቸውን ሥራዎች አስረድተዋል፡፡
የቋ ኮሚቴ አባል የተከበሩ ዶ/ር አድሃና ኃይለ ሲገልፁ የግብርና ምርምር ኢኒስቲትዩት የኦዲት ግኝቱ ያሳየውን ግኝት እውነት /Fact/ መሆኑን በመግለፅ ለቀጣይ የተሻለ አፈፃፀም እንደግብዓት መውሰድ እንደሚያስፈልግ፣ የእርሻና ተፈጥሮ ሃብት ሚኒስቴር መ/ቤትም በኬሚካል አወጋገድ ያለውን ችግር ለመፍታት የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የሳይንስ ፋኩሊቲን ቢያማክሩ የተሻለ መፍትሔ ሊያገኙ እንደሚችሉ እና የሆርቲካልቸር ልማት ኤጀንሲም ያለበትን ችግር ለመፍታት እና በዘርፉ የሚጠበቀውን እምቅ አቅም ለመጠቀም ይቻል ዘንድ ቁርጠኛ አመራር እንደሚጠይቅ ገልፀው ተቋሙ ለዚህ ፍላጎት ተስማሚ የሆነ አሠራርና የስነልቦና ዝግጅት እንደሚጠበቅበት ገልፀዋል፡፡
የፌዴራል ዋና ኦዲተር ክቡር አቶ ገመቹ ዱቢሶ በሰጡት ሃሳብ ተቋማቱ በኦዲት ግኝቱ የተገኘውን መረጃ መሠረት አድርገው የእርምት እርምጃ ሊወስዱ እንደሚገባ ገልጸው በተጨማሪም ከላይ እስከታች ያለውን ቅንጅታዊ አሰራር በማጠናከር በትኩረት መስራት እንዳለባቸው አሳስበዋል፡፡
የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ አምባሳድር መስፍን ቸርነት በመጨረሻ በሰጡት የማጠቃላያ ሃሳብ ተቋማቱ በኦዲት ግኝቶቹ መሠረት የእርምት እርምጃ መውሰድ መጀመራቸውን አድንቀው፣ በቀጣይ በተለይም አገሪቷ በ2ኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን ልታሳካ ካሰበችው ግብ አኳያ ሥራቸውን በመፈተሽ በታዩት የኦዲት ግኝቶች ላይ ትኩረት ሰጥተው ሊሠሩ እንደሚገባ፤ አዳዲስ ተክኖሎጂዎችና አሠራሮች ከመተግበር ባለፈ አፈፃፀማቸውም ምን ያህል ውጤታማ እንደሆነ በመገምገም የተሻለ ውጤት ለማስመዝገብ መጣር እንደሚጠበቅባቸውና ሦስቱም ተቋማት ተመጋጋቢ ዘርፎች በመሆናቸው በቅንጅት ሊሠሩ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡
የጓቴማላ ብሔራዊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን (እስፓንኛ፦ Federación Nacional de Fútbol de Guatemala) የጓቴማላ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1919 እ.ኤ.አ. ሲሆን የጓቴማላ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የአሁኑ ትውልድም ማወቅ ያለበት ይህ ሰንደቅ ዓላማ በፉከራ፣በግጥም መነባንብ፣በቁጭት ብዛት፣በተቃውሞ ሰልፍ እርዝመት፣ባዕዳንን በመለማመጥ ብዛት አልተከበረም፣ በሚልዮን በሚቆጠሩ ወንዶች እና ሴቶች ኢትዮጵያውያን ምድሪቱ በደም ጨቅይታ ነው የተከበረው! የታሪክ ዕውነታ የሚያሳየን ይህንኑ ነው።
የአሁኑ ትውልድም ማወቅ ያለበት ይህ ሰንደቅ ዓላማ በፉከራ፣በግጥም መነባንብ፣በቁጭት ብዛት፣በተቃውሞ ሰልፍ እርዝመት፣ባዕዳንን በመለማመጥ ብዛት አልተከበረም፣ በሚልዮን በሚቆጠሩ ወንዶች እና ሴቶች ኢትዮጵያውያን ምድሪቱ በደም ጨቅይታ ነው የተከበረው! የታሪክ ዕውነታ የሚያሳየን ይህንኑ ነው።
በሰዎች የመነገድና ሰዎችን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር ማሻገር ወንጀሎችን ለመመርመርና ለማስቀጣት የሚያስችል ወጥ የአሰራር ስርአት ተዘርግቶ የሰነድ ርክክብ ተካሄደ
ጥር 14/2013 ዓ.ም በኢትዮጵያ የሚፈፀሙ በሰዎች የመነገድና ሰዎችን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር የማሻገር ወንጀሎችን ለመመርመርና ለማስቀጣት የተዘጋጀ የአሰራር ስርአት ሰነድ ተዘጋጅቶ በሲቪ ፖል የምስራቅ አፍሪካ አስተባባሪ በሆኑት ሚስተር ማርኮን ቢፎ አስረካቢነትና በኢ.ፌ.ዴ.ሪ ምክትል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ አቶ ፍቃዱ ፀጋ አና በፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር ዘላለም መንግስቴ ተረካቢነት በዛሬዉ እለት በአዲስ አበባ ርክክብ ተካሂዷል፡፡
ምክትል ጠቅላይ አቃቤ ህግ አቶ ፍቃዱ ፀጋ በርክክቡ ወቅት ባደረጉት ንግግር እንዳሉት በአሁኑ ወቅት የአለም አገራትን እየተፈታተኑ ከሚገኙ ወንጀሎች ዉስጥ ዋነኛዉ በሰዎች መነገድና ሰዎችን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር ማሻገር ወንጀል መሆኑን አንስተዉ ይህንን ወንጀል ለመመርመርና ለማስቀጣት የሚያስችል ወጥ አሰራር መዘርጋቱ በተለይም ለመርማሪ ፖሊሶችና ለዐቃቢያነ ህግ ወንጀሉን ለመመርመር ብሎም በክስ ሂደት ዉስጥ እጅግ ከፍተኛ ጥቅም እንዳለዉ በመጠቆም ስራዉን ወጥ እና የተቀላጠፈ ለማድረግም የአሰራር ስርአቱ መዘርጋቱ ፋይዳዉ የጎላ እንደሚሆን ገልፀዋል፡፡
አያይዘዉም በነዚህ ወንጀሎች የምርመራና የክስ ሂደት የሚሳተፉ ባለሙያዎች ይህንን የአሰራር ስርአት የእለት ተእለት መሳሪያቸዉ አድርገዉ እንዲተገብሩት በማሳሰብ ሰነዱን በመቅረፅ ሂደቱ ለተሳተፉና ድጋፍ ላደረጉ አጋር ድርጅቶች ምስጋናቸዉን አቅርበዋል፡፡
ሰነዱን በማዘጋጀት የተሳተፉትና በጠቅላይ ዐቃቤ ህግ የንቃተ ህግ ትምህርትና ስልጠና ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር የሆኑት አቶ እንዳልካቸዉ ወርቁ በበኩላቸዉ በሰዎች መነገድ እና ሰዎችን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር ማሻገር ወንጀሎች ምርመራ እና ክስ አቀራረብ ከቦታ ቦታ እና ከባለሙያ ባለሙያ የአሰራር ልዩነት እንደሚስተዋል ጠቁመዉ በዋናነት የአሰራር ስርአቱ ወጥ የሆነና ተመሳሳይ አሰራር ለመዘርጋት ታስቦ መዘጋጀቱን ተናግረዋል፡፡
በመድረኩ ከጠቅላይ ዐቃቤ ህግ፣ከፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን፣ከሲቪ ፖል(በኢትዮጵያ የተሻለ የፍልሰት አመራር መርሐ ግብር)፣ከጂ.አይ.ዜድ፣ከዩ.ኤን..ዲሲ፣ከዩ.ኤን እንዲሁም ከጀርመን ኤምባሲ የመጡ የየተቋማቱ ተወካዮች ንግግር አድርገዋል፡፡
ቀጥሎም የአሰራር ስርአቱን አጠቃላይ ይዘት በተመለከተ የሲቪፓል አማካሪ በሆኑትና በሰነዱ አዘጋጅ በአቶ ይበልጣል ዋለልኝ አጭር ገለፃ ቀርቦ በመድረኩ የተሳተፉ ባለድርሻ አካላት አሰተያየታቸዉን ሰጥተዋል፣አስተያየት ሰጭዎቹ እንደገለፁትም የአሰራር ስርአቱ መዘርጋቱ ለስራቸዉ መልካም መደላድል እንደሚፈጥርላቸዉ በመግለፅ ለተግባራዊነቱም ትኩረት ሰጥተዉና በስራቸዉ ዉስጥ አካተዉ እንደሚሰተገብሩት ተናግረዋል፡፡
በመጨረሻም የኢትዮጵያ ፖሊስ ዩኒቨርሲቲ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ ዳንኤል ባደረጉት የመዝጊያ ንግግር በመድረኩ የተሳተፉ ባለ ድርሻ አካላት በሰጡት አስተያየት በሁሉም ዘርፍ የጋራ መግባባት ላይ መደረሱን ያሳየ መሆኑን ጠቁመዉ በቀጣይም ስልጠናዎች እንደሚሰጡ በመግለፅ ሰነዱን ያዘጋጁትን እንዲሁም እንዲዘጋጅ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደረጉትን አካላት አመስግነዉ መድረኩ ተጠናቋል፡፡
የአሰራር ስርአቱን በማዘጋጀት ሂደቱን በማስተባበር በዋናነት በኢትዮጵያ የተሻለ የፍልሰት አመራር መርሐ ግብር(ቢ.ኤም ኤም ) ሚናዉን የተወጣ ሲሆን የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ፣የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን፣የአዲስአበባ ፖሊስ፣የአማራ ክልል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ፣ኢሚግሬሽን፣ሰራተኛና ማህበራዊ ሚኒስቴርና ሌሎች ባለ ድርሻ አካላትም በዝግጅት ሂደቱ ተሳታፊ እንደነበሩ ለማዎቅ ተችሏል፡፡
ሳይረሱ በየአመቱ እያስታወሱ ፣ እስከ ዛሬ ድረስ የልደት ቀናቸውን በይፋ የሚያከብሩት “ራስ ተፈሪያን”ብቻ ናቸው። እኝህ ንጉሥ ለአብዛኛው ተማርኩ ለሚለው “ተረማጅ” ኢትዮጵያዊ (ተራምዶ የት ተደረሰ?) እስከዚህም “ቦታ” የላቸውም።
እኛ ዛሬ የልደት ቀናአቸውን የምናነሳውና የምናስታውሳቸው፣ እኝህ ንጉሥ ለአገሪቱ ለኢትዮጵያና ለአፍሪካ፣ ለጥቁሩ ሕዝብ በሙሉ የሰሩት ሥራና ያበረከቱት አስተዋጽኦ ቀላል አለመሆኑን በመገንዘብ ነው።
ሁለተኛው ምክንያት “እሳቸውን ተክተን ለአገሪቱ ለኢትዮጵያና ለሕዝቡም ብሩህ ዲሞክራሲና ነጻ-ሕብረተሰብ እናመጣለን “ብለው የተነሱት (የተለያዩ ስሞች አሉአቸው) ቡድኖችና ኃይሎች፣ አነሱ በሙሉ፣ “ምን ፈጠሩልን” የሚለውንም ጥያቄ አንስተን ዓይናችንን ከፍተን እንድንመለከተውም፣ ይረዳል በማለት ነው። ለመሆኑ ምን የተሻለ አዲስ ነገር አመጡልን?
“የንጉሥ መብትን ያላከበረ ሥርዓት” አንዱ የጀርመን አዋቂ ፣ ማክስ ቬበር የሌንንና የስታሊንን አሰቃቂ እርምጃ በሩሲያ አብዮት ጊዜ ተመልክቶ እንዳለው ” …የንጉሡን ሰበአዊ መብትና ክብር የማያከብር አንድ ቡድን እንዴት አድረጎ የላብ አደሩንና የገበሬውን፣ የሌላውን ሰው መብትና ክብር ያከብራል?…ከዚያ ምንም አትጠብቁ “ብሎ ያስጠነቀቀውን ነገር፣ እግረመንገዳችንን አብሮም ለማስታወስ ነው።
እንግዲህ ነገር ጠርቶ የሚወጣው፣ እዚህ አውሮፓ እንደምናውቀው፣በተለያዩ ሓሳቦች:- በተጻራሪ አመለካከቶችና አስሰተሳሰቦች፣ በእነሱ መካከል ሁሌ በሚካሄደው ፉክክርና ሰላማዊ ክርክር ነው።
ከ”ሳይንቲፊክ ሶሻሊዝም ” ተገኘ፣ የተባለውን አንዱንም ሰነድ እዚህ እትም ውስጥ አብረን አያይዘን እንዲትመለከቱት አስፍረነዋል። ለኢትዮጵያ ያኔ የተነደፈው፣ “ዕውነታዊና” ፣ “ሳይንቲፊክ መፍትኄ” የተባለውን ! የት አደረሰን?
በጉግስ ጨዋታ ክንዳቸው ጠንካራ አይደለም፣ ስስ ነው። ሜዳውን ግን በቀላሉ ደክመው አይለቁም። እዚያ ላይ ጠንካራ ናቸው። ማንም እንደሚያስታውሳቸው ወፍራም አይደሉም ። ቀጭንና ሸንቃጣ ናቸው። ምግብ ፣ ጥሬ ሥጋና ቅልጥም፣ ቅቅልና ጥብስ ብዙ ጀግና እንደሚያደርገው እሳቸው እይወዱም። ብዙዎቹ እንደሚመሰክሩት ጠንካራ መጠጥ እንደሌሎቹ ውሲክና ኮኛክ፣ ጠጅና ነጭ አረቄ አይደፍሩም። አይጠጡም። ከዚህ ሁሉ ይልቅ ግፋ ቢል ሻፓኛና ካቪያ:- የዓሣ እንቁላል፣ ትንሽ የአታክልትና የጠቦት በግ ሾርባ ይመርጣሉ።አደን ይወርዳሉ። ፈረስ ይወዳሉ። ከስው ይልቅ –ይህ በእሳቸው አልተጀመረም–ውሻ ያቀርባሉ።
ናፖሊዮን አንዴ አጃቢ ፣ልብስ አልባሽ ወታደሩን — (አጭር ነው እሱ) ናፖሊዮን ባርኔጣውን ከቁም ሳጥኑ ላይ ለማውርድ መከራውን እጁን ሰዶ ሲያይ ፣ ወታደሩ ደርሶ ተመልክቶ በጌታው በንጉሱ ተደንቆ ማንነቱን ግን ለማሳየት “…እኔ ትልቅ ነኝ እስቲ ልርዳዎት ዞር ይበሉ” ሲለው “…አንተማ ረጅም ነህ እንጂ፣ ትልቅ አይደለህም ።ትልቅ ማለት እኔ ነኘ ፣ አንተ ግን ረጅም፣ሰው ነህ…”እንዳለው ሁሉ ፣ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ገና ልጅ ሁነው ፣ ትምህርት ቤት ሲሄዱ በተፈሪ ዘመናቸው፣ “ትልቅና አስተዋይ ሰው” ነበሩ። አምባሳደር ዘውዴ ይህን የትምህርት ጊዜአቸውን ሳይበዛ አንስተዋል።
የፕሩሲያው ንጉሥ ዳግማዊ ቪሊሔልም ወደ አጼ ምኒልክ የላኩት የጀርመኑ ልዑካን ቡድን፣ ጅቡቲ አርፎ ፣ ሐረር ድንበር ላይ ራስ መኮንን አነጋግሮ- እሳቸው ያኔ የአገር ድንበር ጥበቃ ላይ ነበሩ- በድሬደዋ አቆራርጦ ይኸው ቡድን ወደ አዲስ አበባ ከመድረሱ በፊት ፣ ራስ መኮንን ልጃቸውን ፣ “ወጣቱን ተፈሪን አይተው እንዲሄዱ ጠይቀዋቸው” ነበር።
እንደ ደረስንም ይላል የቡድኑ መሪ ቮን ሮዝን ፣ ያኔ ይወጣ በነበረው ዕለታዊ ጋዜጣ ላይ ከአዲስ አበባ ሁኖ ወደ በርሊን በላከው ጽሑፉ”…ገና የዘጠኝና የአሥር አመቱ የራስ መኮንን ልጅ እንደትልቅ አዋቂ ሰው ተቀብሎን እኛን በሥነ-ሥርዓቱ እንድንቀመጥም ቦታ ሰጥቶን፣ የቤት የእልፍኝ አሽከሮቹን እያዘዘ፣ ይህን አቅርቡላቸው፣ ያን አድረጉ፣እያለ እንደ አባቱ እያዘዘ፣ ይህ ነው የማይባል መስተናግዶ፣ ይገርማል!ወጣቱ ልጅ አደረግልን። ይህ ልጅ በአነጋገሩ፣ በጥያቄና መልሱ፣ በአስተያየቱና በአስተዳደጉ ወደፊት በምኒልክ ቤተ-መንግሥቱ ውስጥ ትልቅ ቦታ የሚኖረው ሰው መሆኑ ከአሁኑ ያስታውቃል።” ብሎ የተመለከተውን ሁኔታ ወደዚህ ልኮ ያኔ የነበሩት የጀርመን አንባቢዋችን፣ ነገሩ አስገርሞ ነበር።
ተብሎ በሁዋላ በየአለበት ሲነገርላቸው፣ ተፈሪ መኮንን፣ ያኔ! ስንት መሰናክል አቋርጠው “ልዑል ራስ” ተብለው” የአልጋ ወራሽነቱን ቦታ ቀስ እያሉ በብልሃት ይዘዋል። ትንሽ ቆይተውም የጎንደር ንጉሥ ተብለው፣ እኝህ መስፍን ዘውዱን ከንግሥት ዘውዲቱ እጅ ተቀብለዋል።
ምናልባት ቀጭንና ሸንቃጣ፣ ክንዳቸውም “ጠንካራ” በአለመሆኑ፣ አንዱ እንደጻፈው፣ ወደ ፖሊቲካ ጥበብና ወደ ዲፕሎማሲ አዘንብለው ፣ ልጅ ተፈሪ መኮንን፣ ቀስ እያሉ እየተጠነቀቁ ሌሎቹን ጨዋታና ፌዝ፣ ዝሙትና ሴሰኛነትን፣ ጉራና ፉከራን የሚወዱትን መኳንንትና መሳፍንቱን ፣ ሁሉ ጉድ አድርገዋል።
ይህም እርማጃቸው በወኔ በሚያምነው የኢትዮጵያ ጀግኖች ዘንድ የማይገባ ስም አትርፎላቸዋል። ትክክለኛ እንደነበር ያመጡት ውጤትም መስክሮላቸዋል። እንደሳቸው አደጋ ላይ ወድቆ የነበረ የቻይና ንጉሥ የጃፓኖች “መቀለጃ” ሲሆን፣ አጼ ኃይለ ሥላሴ በስንት ብልሃት ከጣሊያንና እኛን ከረዱን እንግሊዞች እጅ አምልጠው የኢትዮጵያን አንድነትና ነጻነቱዋን አስመልሰዋል።
በአንዴም እንደ ቀጥታ መስመር ጉዞ፣ ከወረዳና ከአውራጃ ገዢነት፣ ወደ ጠቅላይ ግዛት፣…ከደጃዝማችነት ወደ ራስ፣ ከዚያ ወደ ልዑል ራስ ፣ቆይቶም ንጉሥ፣… ባለሙሉ ሥልጣን እንደራሴና አልጋ ወራሽ፣ በመጨረሻም ፣ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ንጉሰ ነገሥት ዘ ኢትዮጵያ፣ ተብለው ጥቅምት 23 ቀን 1923 ዓ ም (የኢት. ዘመን አ.)፣ የዓለም ተወካዮች በተገኙበት ሊነግሱም፣ ወጣቱ መስፍን ችለዋል። ማን ነው በንግሥ ሥነ-ስርዓት ላይ የተገኘው? ማነው ያልተገኘው?
ኤቨሊን ዋግ (Evelyn Waugh)ያ እሽሟጣጭ ጋዜጠኛ፣ ” የአንድ አስገራሚ ሕዝብና ወጉ” በሚለው መጽሓፉ፣ እራሱ ወገኛ ሁኖ “በአንድ የእንግሊዝ ጨዋ ሰው (ጄንትልማን) “በሚለው ጽሑፉ (ሰውዬው አለጥርጥር ግሩም የብዕር ሰው ነው) ብቻ! አሽሟጦ የኃይለ ሥለሴን የንግሥ ሥነ-ስርዓት ለእንግሊዝ አንባቢዎች በአቀረበው ጽሑፉ ስንት ትላልቅ የአውሮፓ ነገሥታት ተወካዮች እንደመጡ ይህ ሰው ዘርዝሮአል።
በዚያን ዘመን የነበረውንም የዕድገት ሁኔታም ምን ደረጃ ላይ እንደነበርም ማወቁ ይጠቅማል። ግን በማንኛውም የባህል ታሪክ ወሳኙ፣ ኤቨሊን አዲስ አበባ ወርዶ ያጣው ልብስ፣ ጫማና፣ ፎቅ ቤቶች አይደሉም። ሮም አቴነም ያኔ ዓለምን ሲያንቀጠቅጡ እነሱም ፎቅ ቤቶች፣… አልነበራቸውም።
ከየት አገኙት ተፈሪ መኮንን ይህን ሁሉ ጥበብ?… የእግዚአብሔር ጸጋ ነው?… ጊዜው አመች ስለሆነ ነው? በጥሩ የጀሲዊቶቸ አስተማሪዎች እጅ በማደጋቸውና በመማራቸው ነው? የሰው ምክር በማዳመጣቸው? በቂ ገንዘብ ስለነበራቸው? ዕጣ ዕድሉ በእሳቸው ላይ ስለወደቀ?
ታሪክ ” የኣቦ ሰጡኝ ልጆች የሕልም እሩጫ ወይም የዕብዶች ሥራ” ሳይሆን የብዙ ነገሮች መገጣጠም ውጤት ነው። በእርግጥ ማለት የምንችለው፣ አጼ ምኒልክ፣ አንድ ጎናቸውን በ”ስትሮክ” /በአደንዛዥ በሽታ/ ተመተው፣ በድንገት ታመው ባይሞቱ ኑሮ፣ ከዚያ በፊት አልጋወራሽ ልጃቸው ልዑል ወሰን ሰገድ እንደዚሁ በድንገት በሃያ አመቱ እሳቸውን ቀድሞ ባይሄድ ኑሮ፣ ራስ መኮንን እነደዚሁ ባያርፉ፣ ልጅ ኢያሱ በልጅነት ዕድሜአቸው ባይቀብጡ፣ ጣይቱ ብጡል አንድ ልጅ ለምኒልክ ቢወልዱ፣ “የሪፓብሊካኖች ክለብ” በአገሪቱ ቢኖር …ወዘተ፣ ወዘተ፣…. የወጣቱ መስፍን ፣ የተፈሪ መኮንን ዕጣ ዕድል ሌላ መንገድ በያዘ ነበር።
ሐረርንም ተሹመው ያገኙት፣ ታላቅ ወንድማቸው ደጃች ይልማ መኮንን አባታቸውን ተከትለው በማረፋቸው እንጂ፣ እሱንም፣ ግዛት ታላቃቸው እያሉ፣ ወጣቱ ተፈሪ፣ አያገኙትም ነበር።
የጄሲዊቶቸ ትምህርት አለጥርጥር ረድቶአቸዋል። ጀሲዊቶች ደግሞ ለወጣት ተማሪዎች የሚሰጡት ትምህርት የሚያስተላልፉት ኤቲክና ሞራል ቀላል አይደለም። እዚህ የእነሱን ትምህርት የቀመሰ የሚሰራውን ያውቃል።
ንጉሠ-ነገሥቱ አልፎ አልፎ ወይም አዘውትረው የሚየናቡዋቸውን መጽሓፍቶች ጽሕፈት ቤታቸው ኢዮቤሊው ቤተ መንግሥት ገብቼ ለማየት ፈልጌ ነበር። ግን ይህ አልሆነልኝም። አልተሳካም። እዚያ ላይ የኒኮሎ ማኪያቬሊን መጽሐፍ ሲያነቡ ምን ቦታ ላይ አስተያየታቸውን ጥለው እንደሄዱ፣ ሼክስፒርን ሲያገላብጡ ምን እንደተገነዘቡ፣ የወዳጃቸውን የዳንቴን ግጥሞች ሲከታተሉ ምን እንደታያቸው ለመከታተል ፈልጌ ነበር። ግን ይህ አልተሳካልኝም።
ምናልባት በዚያን ዘመን አጠገባቸው የነበሩ አማካሪዎቻቸው፣ ጸሐፊዎቻቸው፣ ሚኒስትሮቻቸው አንዳንድ ነገሮችን ጫርጫር አድርገውልን ጠረጴዛዎቻቸው ውስጥ አስቀምጠውልን፣ ዞር ብለው ይሆናል። ከልዑል ራስ እምሩ ብዙ ነገር እኔም እንደሌሎቹ ጠብቄ ነበር ። ግን ልብ ሳልል አልፌ ይሆናል እንጂ፣ ምንም ነገር አላገኘሁም። ደጃች ከበደ ተሰማ ሌላው ሰው ነበሩ። እሳቸውም የጻፉት ነገር ይኑር አይኑር ምንም አይታወቅም። የንጉሡ የልጅ ልጆች ስለ አያታቸው ቢጽፉ ጥሩ ነበር። ሌሎቹስ?
ቀኃሥ በ20ኛው ክፍለ ዘመን፣ በረጅሙ የግዛት ዘመናቸው ብዙ ነገር ለአገሪቱ ኢትዮጵያ አድርገዋል። ነጻ የመንግሥት ትምህርት ቤት ከፍተው ትምህርትን አስፋፍተዋል።ዘመናዊ ሥልጣኔን ከአገሪቱ ጋር አስተዋውቀዋል። ሐኪም ቤት፣ መጽሓፍት ቤት፣ የቲያትር አዳራሾችን፣ የሙዚቃ ትምህርት ቤትና የኦርኬስትራ ቡድኖችን፣ ስፖርት፣ የኩዋስ ሜዳዎችና የተለያዩ ቡድኖችንን፣ የኪነ ጥበብ ትምህርት ቤትንና ሰዓሊዎችን፣ ድርሰትና ደራሲዎችን፣ አየር መንገዱን፣ የባህርና የጦር ኃይሉን ፣ ተግባረዕድ ትምህርት ቤቶችን አቋቁመዋል። አበረታተዋል። አፍርተዋል።
እንደ ዓለም ታላላቅ ሰዎች፣ እንደ ትልቁ እስክንድር፣ እንደ የሩሲያው ትልቁ ጴጥሮስ፣ እንደ ቀዳማዊ ናፖሊዮን፣ እንደ ዩሊዮስ ሴዛር ቋሚ ሥራ ሰርተው ለመሄድ አስበው እንደ ነበር ጥርጥር የለንም። ይህን ጉዳይ ግን “የሕይወት ታሪካቸውን “ኢንዲጽፉ የተመደቡት ሰው፣ አቶ ከበደ ሚካኤል ምናልባት “አዳምጠው” ሊሆን ይችላል። የሚታወቅ ነገር ቢኖር “በጊዜው ሳያደርሱ”ቀርተው፣ ያ የባዮግራፊ ሐሳብ (ደጃች ዘውዴ ገብረ-ሥላሴ እንዳሉት) ሜዳ ላይ ወድቆአል።
ኢትዮጵያን ግን ቀኃሥ በግዛት ዘመናቸው የበለጠ አንድ አድርገዋታል። በቅኝ ገዢዎች እጅ ትማቅቅ የነበረችውን ኤርትራን በስንት የዲፕሎማቲክ ትግል መልስው ከኢትዮጵያ ጋር አዋህደዋታል። እንኩዋን ኤርትራን ፣ ሌሎቸም የአፍሪካ መንግሥታት ከቅኝ ግዛት ቀንበር ነጻ ኢንዲወጡ ትልቅ አስተዋዕጾ አድርገዋል። አልፈው ተርፈው ጠላት ያፈሩበትን “የገለልተኛ መንግሥታትን ማህበርን ከአፍሪካ አንድነት ድርጅት ጋር ” አቋቁመዋል።
ግን ምን ይደረጋል ብዙ መስራት የሚገባቸውን ጊዜ፣ እሳቸው”… ጊዜን ሥሩበት እንጂ አይሥራባችሁ!” እያሉ ሲያስጠነቅቁን፣ ሳይሰሩበት፣ እራሳቸው ባአስተማሩአቸው ልጆች “ተቀድመው”፣ በእነሱ እጅ ንጉሡ ወድቀዋል።
አሁን ከዚህ ሁሉ አመት በሁዋላ መለስ ብለን ያለፈውን ጊዜያት ስንመለከተው፣ ንጉሡ ብቻ ሳይሆኑ ጠቅላላው “የፖለቲካው መደብ በሙሉ” ያኔ ሥልጣኑን ይዞ የነበረው ክፍል፣ ይህም አማካሪዎቹን ይጨምራል፣ ለመጪው ትውልድ፣ ለአገሪቱ ለኢትዮጵያ ምንም ቋሚ ነገር፣ ለክፉ ቀን አዘጋጅቶና ነድፎ በአለማስቀመጡ፣ ሁሉም በጅምላ ሊወቀሱበት ይገባል።
እንደ ጌጥ፣ እንደ የትግል ስልትና ፕሮግራም “መሰረታዊ ለውጥ፣ የምን ሪፎርም፣ ሥር ነቀል አብዮት፣ ሥር ነቀል፣ ሹምሽር…እስከ መገንጠል” ፤ ይሉ የነበሩ ወጣት ትውልዶችም፣ እነሱም አብሮ ተጠያቂዎች ናቸው። ከአንዳንድ ተባራሪ መጽሐፍቶች ከተለቀሙ የኮሚኒዝምና የሶሻሊዝም፣ ቃላቶች ሌላ ምንም ዓይነት መፍትሔ፣ ለአገሪቱ በጊዜአቸው በአለማቅረባቸው እነሱንም ይህ ጉዞአቸው ይስጠይቃቸዋል።
መሬት ለአራሹ ተባለ። ይህ የመሬት ጥያቄ ግን በንጉሠ ነገሥቱ ዘመን መልስ ለማግኘት በአለመቻሉ መሬት “የሕዝብ ነው” ተብሎ ፖለቲካ በማያውቀው ወታደር በአወጅ ተወረሰ። ለመሆኑ ዛሬ የዚያ የኢትዮጵያ መሬት ባለቤት ማን ነው?
መሬት ለአራሹ የተባለለት ገበሬ ዛሬ በእጁ፣ በደጁ ምንም የለውም። በእሱ ፋንታ 300 ሺህ ሔክታር ለካራቱሪ፣ 200 ሺህ ሔክታር ለሳውዲ፣ 40 በ60 ኪሎ ሜትር ለሱዳን፣ ለግብጽ፣ ለብራዚል…ይባላል።
እሳቸው አይደሉም ዛሬ የኢትዮጵያን መሬት ለ50፣ ለ70 እና 90 አመታት ለውጭ ቱጃሮች አሳልፈው ያስረከቡት። የኢትዮጵያ ነገሥታት ግዛት ያሰፋሉ፣ ድንበር ያጠነክራሉ እንጂ፣ መሬት ለውጭ ነጋዴ፣ ቱጃሮች አሳልፈው፣ አይሸጡም። እንዲያውም ነገር ያልገባቸው፣ የአውሮፓን የቅኝ ገዢዎችን ተንኮል አርቀው ያላዩ የአፍሪካ ባላባቶች፣ በአንድ ጠርሙስ አረቄ፣ በአንድ ጠበንጃ (በአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን እንደታየው) ተታለው መሬታቸውን ለነጮቹ ሲሸሊሙና፣ በሁዋላ ሲነጠቁ፣ ቆይተውም የቅኝ ግዛት ቀንበር ውስጥ ገብተው ባሪያም ሆነው ሲሸጡ፣ ኢትዮጵያን አልደፈሩም። ሞክረው ግን ነበር። የአሰብ ወደብ ጥሩ ምሳሌ ናት። አደዋና ማይጨው ሌላው ነው።
ዱሮ በፈረስ ነበር ይባላል መሬት፣ ለአንዱ የሚሸለመው። ዛሬ በጀርመን ቴሌቪዥን ተቀርጾ እንዳየነው፣ ሞተር ብስክሌቶች በግራ ና በቀኝ ተለቀው “…የቻልከኸውን ያህል መሬት ውሰድ! ነው የተባልኩት። ምናልባት ” ሕንዱ እጁን እየመተረ፣” ምናልባት ግዛቴ እዚያ ተራራ ድረስ ሊሆን ይችላል…ምናልባት አዚያም አልፎ ይሄዳል” የሚባልበት አገር ሁኖአል።
ነጻ-ምርጫ ንጉሡ በዘመናቸው በኢትዮጵያ አስተዋውቀው፣ ፓርላማው ውስጥ ፣ ሁለት ድርጅቶች ፣ ሶስት አራት አምስት ፓርቲዎች፣ ተመርጠው ቢገቡ ኑሮ ጥሩ ነበር። እንዲያው አሳቸውን ቢያደርጉልን ኑሮ እንላለን እንጂ ከእሳቸውም በሁዋላ የመጡትም፣ ይህን ነገር፣ “እኛ እናደርጋለን” ብለው ይፎክሩ የነበሩ “ልጆች”፣ እንኳን ማድረግ ቀርቶ፣ ጨርሶም፣ ቃላቸውን አክብረው አልሞከሩትም ። መሞከር ብቻ ሳይሆን ፕሮግራማቸው ላይ እንኳን አላሰፈሩም።
ሌላው ቀርቶ “የፕሬስ ነጻነትን” አጼ ኃይለ ሥላሴ ለአገሪቱ የወደፊት ዕጣ ዕድል የተለያዩ ሐሳቦች፣ በአገሪቱ ውስጥ እንዲንሸረሸሩ፣ ከዚያም ጥሩ ነገር ነጥሮ እንዲወጣ ብለው ፣ ይህን ነጻነት ቢያውጁልን ኑሮ፣ ዛሬ ፣ (አርባውን አመት) የትና የት እኛም እንደሌሎቸ ዕድሉን አግኝተን በደረስን ነበር።
ግን እንኳን እሳቸው፣ “የፕሬስ ነጻነት፣ መምጣት የግድ ያስፈልጋል! ” ይሉ የነበሩነት እስቸውን የተኩት ቡድኖችም፣ እስከ አሁን ድረስ ይህን መብት፣ ሳይፈቅዱ አፍነው ይዘውታል።
የሚገርመው “የንጉሠ-ነገሥቱን ፖለቲካ ቀይረን፣ በአብዮታዊ ዲሞክራሲ / በሲሻሊዚም አዲስቱዋን ኢትዮጵያ እንመሰርታለን” የሚሉ የ20ኛው ክፍለ- ዘመን “ታጋዮች” (ያ የሚሉት ነገር ምን እነደሆን በመጨረሻው አይተናል! ተገንዝበናል!) እዚያው የምናውቀውና ወደሁዋላ ወደቀረው የጨለማ ዘመን (አለ ነጻ -ፕሬስ) ውስጥ ጥለውን፣ በእኛ ላይ ይቀልዱብናል።
እሳቸውን የተኩና ቤተ-መንግሥት የገቡ ደርጎቸም ሆነ፣ሌሎቸ ነጻ አውጪዎቹም፣ ምን አዲስ ነገር፣ ከዱሮው የተለየ አመጡልን?ብሎ እራሱን የሚጠይቅ ሰው የሚያገኘው መልስ አሳዛኝ ነው። ጠያቂውም እራሱ፣ እነሱም ገዢዎቸም በደንብ ያውቁታል።
ለመድገም፣ “ንጉሡ ይውረዱ እንጂ ያን እናመጣለን፣ ይህን እናደርጋለን…” ያልተባለ፣ ያልተጠየቀ ነገር የለም። ሁሉም ተብሏል። …መሬት ለአራሹ ዱሮ፣ በተማሪው ተባለ። ነጻ- የፓርላማ ምርጫ ከአልሆነ ተባለ። የዜጎች መብት ይከበር ተባለ።… ሳንሱር ተነስቶ ልብ ወለድ ድርሰት እንደልብ አትመን እናውጣ ተባለ። የምርምር ነጻነት፣ የመናገር ነጻነት…ተባለ። በእነዚህ ሁሉ ፣ ጥያቄዎች ደግሞ እንደምናውቀው ንጉሠ ነገሥቱ፣ ይከሰሱበት ነበር። በእነዚህ ጥያቄዎች ዙሪያም ሁሉም ሰው ተሰለፎአል። ታዲያ ውጤቱ የት አለ? መልሱ የትደረሰ? ምን ይታያል? የት ነው ያለነው?
ጄኔራል መንግሥቱ ነዋይና አቶ ገርማሜ ነዋይ በዘመናቸው “ለውጥ” ብለው ተነስተው፣ አርበኛ ሳይቀር አብረው ፈጅተዋል? ቢሳካላቸው ኑሮ ፣ አዲስ ነገር፣ ከኮነሬል ሞአመር አል ጋዳፊ፣ ከገማል እብደል ናስር፣ ከሻለቃ ምንግሥቱ ኃይለ ማሪያም የተለየ ሥርዓት፣ የነዋይ ወንድማማቾች ያመጡልን ነበር? አይመስለንም።
አጼ ኃይለ ሥላሴ ከገርማሜና ከመንግሥቱ ንዋይ የመንግሥት ግልበጣ ሙከራ ተረፉ። ለምንድን ነው ግን፣ ይህን እንደ ማስጠንቀቂያ ቆጥረው፣ ከግንዛቤአቸው ውስጥ አስገብተው የአገሪቱን ፖለቲካ ለማስተካከል የአልሞከሩት?
ሌሎቸም እሳቸውን የተኩት ዕውንት እንናገር ከአልን እላይ እንዳለነው እነሱም ፈጽሞ አልቻሉበትም። ቃላቸውንም እንኳን ማክበር አልቻሉም። ጥያቄው ዞሮ ዞሮ ምን አዲስ ነገር፣ ለአገሪቱ ፣ ለሕዝቡ እነሱ አመጡላት? ነው።
አጼ ኃይለ ሥላሴ ያሰሩት ፓርላማ አለ። ይህ ፓርላማ በነጻ ምርጫ የሁሉም ድርጅቶች ቤት እንዲሆን ተጠይቆአል። ከእንግዲህ ከእዚህ ሁሉ የትርምስ ዘመን በሁዋላ ይህን አዳራሽ፣ ይህን ሕንጻ፣ እሱን የተለያዩ በሕዝብ የተመረጡ የፖለቲካ ፓርቲዎች መድረክ ማድረግ የእኛ ፋንታ ነው።
አጼ ምኒልክ የጀመሩትን የህትምት ሥራና ማተሚያ ቤቶችን አጼ ኃይለ ሥላሴ አስፋፍተውታል። በፕሬስ ነጻነት እነሱን አጅቦ ወደፊት መጓዝ የትውልዱ ኃላፊነት ነው። ብዙ የቴሌቪዢንና የራዲዮው ጣቢያ አገሪቱም ማስተናገድ ትችላለች። እንግዲህ ይህን በሥራ መተርጎሙ የትውልዱ ፋንታ ነው።
ንግድ እንዲስፋፋ፣ ኢትዮጵያ በአንድነቱዋ እንድትጠነክር፣ ባህሉዋና ታሪኩዋ እንዳይጠፋ፣ ሳይሆን ገኖ ከሌሎቹ እኩል በዓለም ላይ ለጥቁር ሕዝቦች አለኝታ እንዲሆን ንጉሡ ብዙ አስተዋጽኦ አድርገዋል። እንግዲህ ይህን ኃላፊት ተቀብሎ ወደፊት መጓዙ ደግሞ፣ አሁንም የእኛ የትውልዱ ፋንታ ነው።
በንጉሱ ዘመን ቤቱ (አለፍርድ ቤት ማዘዣ) ተሰበሮ ልጆቸ ተወስደው አለፍርድ፣ ሜዳ ላይ በጥይት አልተደበደቡም። በንጉሱ ዘመን ሰልፍ የወጣ ተማሪ ግፋ ቢል በሚያስለቅስ ጢስ እንጂ(ያውም በሁዋላ) በጥይትና በጩቤ መንገድ ላይ በገፍ አልቆሰለም። አልተገደለም።
ሁለተኛው፣ ማንም ሰው በገዛ አገሩ፣ እንደ ጣሊያን ዘመን” ዘርህ ምንድነው?” ተብሎ ኢትዮጵያ ውስጥ ሆነ በውጭ አገር ፣ በነጭም ይሁን በጥቁር፣ በአረብ ይሁን በቻይና፣ በሕንድ አንድም ሰው አይጠየቅም ነበር።
በኢትዮጵያዊነትና በኢትዮጵያዊነቱ፣ ሌላው ቀርቶ በኢትዮጵያ ፓስፖርት፣ የሚጓዝ አንድ ኢትዮጵያዊ ሰው የትም ቦታ፣ የአውሮፓ የአይሮፕላን ጣቢያዎች ሆነ፣ የተለያዩ መንግሥታት ወደብ፣ የባቡር ጣቢያና አውራ ጎዳና ላይ ፣ የዛሬን አያድርገውና ኮርቶ ተከብሮ፣ ፍራንክፈርት ላይማ፣ ሰላምታ ፖሊስ እየሰጠው እንደ አምባሳደር አለ ቪዛ ሳይጠየቅ ይወጣም ይገባም ነበር።
“…ተቀምጠን የሰቀልነውን” ፊታውራሪ ሐብተ ጊዮርጊሲ አንዴ እነዳሉት “ቆመን (ተፈሪ መኮንንን ) ማውረድ አቅቶናል” ያሉትን፣ (ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴን) በሁዋላ ጥቂት ወታደሮችና ተማሪዎች፣አዋክበዋቸው፣ እሳቸውንና ሥርዓቱን ጥለዋል።
ንጉሡ ሲወርዱ “…አገር ማስተዳደር ቀላል አይደልም። ችግሩ የእኛ ስልጣን ላይ መቆየት አይደለም ። አገራችሁን ኢትዮጵያን ግን ጠብቁዋት ” ያሉትን የአደራ ቃል እንኳን ሰሚ አጥቶ ይኸው ” የተበተነ ንብ”አባቶች እንደሚሉት፣ ሁላችንም ሁነናል።
ፖለቲካ ማለት የአለፈውን ከግምት አስገብቶ፣ ለአሁኑም፣ ለመጪውም ትውልድ፣ ለረጅሙም ጊዜ፣ ለአገርና ለልጅ ልጆች፣ አብሮ ማሰብ ማለት ነው። ይህን የተገነዘበ ሰው የለም።
የሚጠፋ ባህልና ታሪክ መጀመሪያና መጨረሻው፣ መቼ እንደሆን አይታወቅም። ልክ “…ጠጉር ሲመለጥና” አባቶች እንደሞሉት “…ነገር ሲያመልጥ” አይነት ነው።” በኢትዮጵያ የሆነውም ይኸው ነው።
ወራሪ ጣሊያን ያልገደላቸውን፣ አርበኞች ብቅ ያሉ ኃይሎች ለሁለተኛ ጊዜ ገድለዋቸዋል። ሞሶሊኒ ያልቻለውን “የዘር ክፍፍል “፣ የፖለቲካው መደቡ አውቆም ሆነ ሳያውቅ ጥሩ አድረጎ የሞሰሊኒን አላማ አቀነባብሮታል።
ለማሳጠር! ሐረር፣ ኤጄርሳ ጎሮ የዛሬ 121 ዓመት የተወለዱት (ተፈሪ መኮንን) አጼ ኃይለሥለሴ ፣… አማራም (አዲሱን ፈሊጥ ለመጠቀም) ኦሮሞም፣ ጉራጌም፣ ትግሬም ፣ ኦርቶዶክስ፣ የወሎ እስላምም፣ አፋሩም ወደሳባ ከሄድን ደግሞ፣ ትግሬም፣ ጎንደሬም፣… የሆኑ፣ የተደበላለቁ፣ የተካለሱ፣ እንደ እኔና እንደ አንተ፣ እንደ አንቺም፣ እንደ እሱም ንጹህ ኢትዮጵያዊ፣ ናቸው። “የአማራ ንጉሥ” የሚለውን ቃል የለጠፈባቸው ሞሶሊኒ ነው።
የወጣቱ መንፍን የተፈሪ መኮንን አለባበሳቸው፣ የጠጉር አቆራረጣቸው፣ መስቀላቸው፣ እንደ ማንኛውም፣ የኢትዮጵያ ልጆች ነበር። በሁዋላ አደባባይ ሲወጡም እንደማንኛውም ሰው ፣ እንደ እኔና እንደ አንተ፣ በዚያች ጠባብ የአዲሲ አበባ መንገድ እጃቸውን እያውለበለቡ በአመት ውስጥ፣ በአጠገባችን ስንት ጊዜ ደጋግመው ታይተዋል።
ቤተክርስቲያን ሄደው ያስቀድሳሉ። ሐኪም ቤት ሄደው በሽተኞች ይጎበኛሉ። አዳሪ ትምህርት ቤት ሄደው ተማሪው የሚበላውንና የሚተኛበትን ያያሉ። የሥዕልና የሙዚቃ ትምህርት ቤት፣ የቲያትር አዳራሾችን፣ የኳስ ሜዳ፣ የተማሪዎች የስፖርት ቀንን ይጎበኛሉ።
ከእሳቸው በሁዋላ ከመጣው፣ “ገዢ” ውስጥ ማነው በአደባባይ ወጥቶ በአውራው ጎዳና ላይ እንደሳቸው የታየው? እንኳን ኳስ ሜዳና ትምህርት ቤት ሄዶ መመረቁ ቀርቶ “ድል አድረጎ እንኳን አዲስ አበባ ሲገባና ሥልጣኑን ሲይዝ” በግልጽ መኪና የታየ አንድም ሰው የለም።
„….ቤት ሠርታችሁ፣ ተቀመጡ፣ አታክልትም፣ ተክላችሁ፣ ፍሬዋንም ብሉ። ተጋቡ።ወንዶችናሴቶች ልጆችንም ውለዱ። ወንዶችና ሴቶች ልጆቻችሁንም አጋቡ። እነርሱም ወንዶችንና ሴቶችን ልጆች፣ ይውለዱ።…. ተባዙ። ጥቂቶችም አትሁኑ። በአላችሁበት ቦታና ከተማ፣ መልካምና ጥሩ ነገር ለእሱዋ ፈልጋችሁ ሥሩ። ….በመካከላችሁ ያሉት ነቢያቶችና ሆኑ ምዋርተኞች፣ አያታሉአችሁ። እናንተም የምታልሙትን ሕልም አትስሙ። …እናንተ እኔን ትሹኛላችሁ፣ በፍጹም ልባችሁም ካሻችሁኝ ታገኙኛላችሁ። ከእናንተም ዘንድ፣እገኛለሁ። ….እናንተንም፣ ከተበተናችሁበት …እሰበስባለሁ።“
20ኛው ክፍለ-ዘመን፣ ሐሰተኛ ነብያት፣ አታላይ ምዋርተኞች የነገሡበት፣ ኢትዮጵያን ፣የሚበትን፣ የበተናትም፣ ፍልስፍና የዘሩበት… የክፍፍልና የልዩነት፣ የመደብና የብሔር ጦርነት፣ የበተኑበት ዘመን፣ ነበር። በተቃራኒው፣ 21ኘውን፣ ክፍለ-ዘመን፣ በእግዚአብሔር ኃይል፣ ፍቅርና አንድነት በኢትዮጵያ ተመልሶ፣ የሚያብብበት፣ ወርቃማ ጊዜ፣ ከአወቅንበት፣ ይመጣል። ቁም ነገሩ: – የአገሬ ሰዎች- ያለው፣ እንዴት? ለሚለው ጥያቄ ፣ ግሩም መልስ መስጠቱ ላይ ነው። (ከማስታወሻ ማህደሬ)
አሁን እኔ ፣ ተመልሼ ዛሬ የማነሳው ነገር፣ (….መልካምና ጥሩ ነገር፣ ለእሱዋ፣ ለአገራችሁ፣… ለከተማችሁ፣ …አስባችሁና ፈልጋችሁ:- ነብዩ ኤርምያስ- ሥሩ….ይለናል፣… ቤት ሠርታችሁ ተቀመጡ ይለናል፣ …ተጋቡ፣…..ልጆቻችሁንም አጋቡ፣ ….ከምዋርተኞችም እንዳያታልሉአችሁ ተጠንቀቁ፣ ይላል…)….አሁን እኔ ተመልሼ፣ የማነሳው የነብዩ ቃል፣ ….እርግጠኛ ነኝ፣
የፈለገው ይሳለቅ፣…. የፈለገውም ይቆጣ – ሌላ ምርጫ፣ ግን ዘንድሮ የለንም ። መነገር፣ ያለበት፣ ነገር ደግሞ የግድ ፣ አሁን ተበታትነን ሳንጠፋ፣ መነገር፣ የአለበት፣ጉዳይ ነው። አለበለዚያ ከገባንበትና ከቆምንበት፣ የውድቀት፣ አፋፍ፣ ፈጽሞ፣ አናመልጥም።
ወጣም ወረደ ፣ –ይህን መደበቅ፣ አይቻልም–፤ ለአለፉት፣ አርባና ሃምሣ አመታት፣በመደብና በዘር፣ በውሸት ፕሮፓጋንዳ ጭምር፣ „አንተ ኢትዮጵያዊ ሳትሆን ፣… ትግሬ ነህ፣…አንተ ደግሞ፣ የለም… ኦሮሞ ነህ፤ ወይም፣ ኤርትራዊ…ወይም አፋር፣ ኦጋዴን…አማራ፣ወይም ጉራጌ…“ ተብሎ፣ የእርስ በእርስ ጦርነት ውስጥ፣ ኢትዮጵያኖች፣ እንዲገቡ፣ በተለያዩ ድርጅቶች፣ ፊታውራሪነት፣ ይህ ነው የማይባል፣ አጸያፊና፣ አሳዛኝ፣ ሥራዎች በዓይናችን፣ ሥር፣ በአገራችን፣ ተካሂደዋል። ጥላቻን ብቻ የሚያውቀውን ሕዝብና ትውልድ ደግሞ፣ ምንድነው፣ እሱን መልሶ „አንድ“ የሚያደርገው ነገር? ለሚለው የቆየ፣የእኔ ጥያቄ፣ የምሰጠው መልስ፣ እላይ የተጠቀሱትን ቡድኖችና ሰዎችን፣ ከአስቀየመ፣ከአስቆጣም ምንም ማድረግ እኔ አልችልም። ቢፈልጉ፣ ከእንግዲህ ይሳለቁ …..ይንከትከቱ… ከአልፈለጉም፣…. ይቆጡ! ዕውነቱ ግን ተደብቆ የትም አይደረስም። ዕዉነት ሳይደበቅ መነገር ያለበት ጉዳይ ነው። ዛሬ ባይነገር፣ ሌላ ጊዜ፣ እውነት መውጣቱም የማይቀር ነው።
በዚህ በያዝነው በ21ኛው ክፍለ-ዘመንና በ20ኛው መጨረሻ፣ ላይ፣ ሌላም፣ ሌላም፣…ቲዎሪዎችና ልዩ-ልዩ ኣሳዛኝ ትምህርቶች፣ ኢትዮጵያ አገራችንን የሚበትኑ አስተሳሰቦች፣ አገሪቱ ውስጥ ሰተት ብለው፣ ሠርገው እንደገቡም እናውቃለን። ግን ስለ እነሱ፣ አሁን ሳይሆን፣ በሌላ ጊዜና በሌላ ቦታ፣ አንድ ቀን ማንሳቴ የማይቀር ነገር ነውና፣ አሁን ወደ ጀመርኩት አርዕስት በቀጥታ ልለፍ።
ልጅነት ይሁን አለማወቅ፣ የተለያዩ ቲዎሪዎችና ትምህርቶች የወጣቱን ልብ በቀላሉ ማርከው፣ አገሪቱንም ሕዝቡንም በአለፉት አመታት ደህና አድርገው አወናብደዋል። አንድ ያልታወቀ፣ ማንም ሰው የማያውቀው፣ „ምሥጢራዊ“ የሆነ ነገር፣ እነዚህ ትምህርቶች በጀርባቸው ላይ አዝለው የመጡልንም የመሰላቸው ጥቂት አይደሉም። መገመት እንደሚቻለው:- ብዙ ናቸው። ግን፣ በመጨረሻው ምን ይደረጋል፣ ጉድ ተሠራን!
ሁሉ ነገር – ምን ይደረግ- አዲስ ስለሆነና ከባሕር ማዶም ስለመጣ፣ ሲይዙትና ሲጨብጡት፣ ደስ ይላል። አብሮ መሰለፍም አብሮም መሮጥም፣ ያኔ ያስጎመጃል። አዲስ አለምም በመሆኑም፣ …. አዲስ ጓደኛ፣ አዲስ ወንድም፣ አዲስ እህት፣ ከነዚያ ከጨቅጫቃ ኣባትና እናት የተሻለ፣ አዲስ ቤተሰብም፣ ወጣቱም ያገኘ ይመስለዋል። ሰው ሁሉ የራሱን የግል ቤት፣ ድርጅት ማለት ነው፣ ከሕግ ውጭ መሥርቶም:- የሚመጣውን ችግር ሳይመለከት- እንደልቡ ቡዋርቆአል። ከንፎአል። አብዶአል። አብዶም፣ ሌላውንም ሰው አብሮ አሳብዶአል።
በሁለት ትምህርቶች፣ – በትክክል ለመናገር- በሁለት ርዕዮተ-ዓለሞች፣ ወጣቱ የኢትዮጵያ ትወልድ፣ ከአለፈው፣ ከ 20ኛው ክፍለ-ዘመን አጋማሽ ጊዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ፣ በዚያ አስተሳሰብ፣ ተለክፎ፣ ተጠምቆም፣ ማለት እንችላለን፣ ረዘም ላሉ ጊዜያት፣ እራሱን አወናብዶ፣ ሌላውንም ይዞ አወናብዶ፣ ወርቃማ ዘመኑን አበላሽቶ፣ ይኸው አገሪቱን፣ አሁን የምናየው ችግር ውስጥ ከቶአታል።
ከዚያ በሁዋላ፣ ሁለቱን ርዕዮተ-ዓለሞች፣ ማን ይቻላቸው! እንዳለ አዋከቡን። እኛም አብረን ተዋከብን። አበዱ፣ እኛም አብረን አበድን። ሰው ሁሉ ጨርቁን ጣለ። …ቄሱም፣ መነኩሴውም፣ ሓጂውም፣ ወታደሩም፣ ሴቱም፣ ወንዱም፣ ፖሊሱም…. አስተማሪውም ተማሪውም፣ ….ሓኪሙም፣ ….ገበሬውም….አብሮ፣ ሮጦ፣ ምን ቀረ? …ሁሉም፣ አደባባይ ወጣ።
የንጉሠ-ነገሥቱ፣ ዘውድና ዙፋን ይውደቅ፤ ብለውም፣ ሁሉም ተነሱ። እሳቸውም ወደቁ።ቀጥሎ…. መሬት ለኣራሹ፤ ተባለ። መሬት፣ (ዛሬ፣ ወያኔ እንደ-ግል-ሓብቱ የሚቸበችበውም) ያኔ ….ተወረሰ። …ሥር-ነቀል ለውጥ ተባለ፣ ….አብዮታዊ እርምጃ፤ …እናቸንፋለን፣ … እናሸንፋለን፣ ….የላብ አደሩ፣ ወይም…የወዝ አደሩ፣ አምባገነን መንግሥትም፣ መምጣት አለበት፣ ተብሎም በአደባባይ፣ ተጠራ። ያም! አምባገንን መንግሥት ከተፍ ብሎ መጣ። ….የመደብ ትግል እና ፣ የብሔር/ ብሔረሰብ እኩልነት እሰከ መገንጠል ድረስ፣ ….ተባለ። ግባችን፣ … ሶሻለዚም፣ ….ከዚያም፣ አልፎ፣ …ኮምኒዝም፣ ተብሎ ተተለመ። እሱም፣ እንደፈለግነውና እነደ ተመኘነው፣ ከተፍ አለልን። ከዚያ በሁዋላ፣ ማጅራታችንን፣ … ቀበሌውም፣ … ደህንነቱም፣ …ካድሬውም፣ አነቆልን ያዘ።
ይህ ጉዞ፣ ….ይህ ነገር፣ በአንዳች ምክንያት ከከሸፈስ፣ ወለም ብሎት መስመሩን ከለቀቀ፣ አረ-ወዴት ይወስደናል? የሚለው ጥያቄ፣ ፈጽሞ አልተነሳም። ….እኛ እና አገራችን ኢትዮጵያስ ምን ትሆናለች? ….ምንስ ይመጣል?… ምን ሊሆን ይችላል? በዚህ „ትምህርት አገራቸውን የገነቡ፣ የምሥራቅ አውሮፓ አካባቢዎች፣ በሕዝባቸው ላይ የአመጡት ደስታና መከራ ምንድነው“?
….ለመሆኑ ስንት ሰው „አደሃሪ„ ብለው፣ “በእጃቸው ፈጁ“? …በቻይና፣ በካምቦድያ፣ በአልባኒያ…ስንት ሚሊዮን ሰው ጨረሱ? ….ነጻ-ፕሬስ፣ … ነጻ -ፍርድ ቤት፣ …በእነሱ ሠፈር፣ በእነሱ ቤት፣ እንዴት ነው? የሸንጎ ምርጫቸውስ ምን ይመስላል? ብሎ የጠየቀ ሰውም የለም። አንዲያው፣ የመጣው ይምጣ – አሁን እንደሚባለው- „እኛ ለሕዝቡ የሚስማማውን እናውቃለን“ ተብሎ የተጀመረ፣ የተገባበትም፣ „ጨዋታ“ ነበር።
ኮነሬል መንግሥቱ ኃይለ ማሪያምና ግብረ-አበሮቹ፣ እነዚያ „ደርግ „ የሚባሉት ፍጡሮች፣ ብቅ ብለው፣ ያ! እንዲመጣ የተተለመው፣ „የሠራተኛው አምባገነን መንግሥትና ሶሻለዝም“ ምን ዓይነት መንግሥት እንደሆነ፣ እነሱ በትክክሉ በሥራ ላይ ተርጉመው ኣሳዩን። ያኔ የወጣው ሕገ-መንግሥት፣ ከአልተረሳ፣ „ኢሠፓን የተቃወመ፣ ግለሰብ ሆነ ድርጅት፣ በሞት ፍርድ ወይም በ20 አመት እሥራት…“ ይቀጣል የሚል አንቀጽም አዝሎ ብቅ ብሎም ነበር። ግን- ምን ይደረግ! ከዚያም መማር እንኳን አልቻልንም? እሱ አልበቃ ብሎን፣ ሻቢዕያና ወያኔ፣… ኦነግ ጭምር፣ መልሰው እዚያው ወጥመድ ውስጥ ደግመው፣ እኛን ዘፈቁን። „ገና ምን አይታችሁ! ልጆቻችን“ እነሱ እንዳሉት፣ „ሥልጣኑን ወርሰው፣ ይገዙአችሁዋል“ ብለውም አረፉት።
ለመሆኑ ከእነሱ እና ከአለፈው የአርባ አመት ስህተት፣ በቂ ትምህርቶችን ቀስመናልን?… ምንስ ዓይነት ተመክሮ አሰከ አሁን ድረስ ሰብስበናል?… ምንድነው ለመሆኑ ከአለፈው ትርምስ የተሰበሰበው ዕውቀት? …ምን ዓይነት ዕውቀት? …. ምንስ ተገኘ? …..ምን አግኝተናል?
ለሕንዱና ለቻይናው፣ …..ለአውሮፓና ለአሜሪካን፣ …ለድፍን ዓለም እኛ ምንድነን? ….ለመሆኑ በምን ዓይን ነው፣ እኛን / ኢትዮጵያዊያንን፣ እነሱ አሁን የሚያዩት?
ሌላው ቀርቶ፣ አሁንም፣ ከዚህ ሁሉ ዓመት በሁዋላ፣ ከመካከላችን ተነስተው፣ „…እኔ ኦሮሞ እንጂ ….ኢትዮጵያዊ አይደለሁም። …..እኔ ትግሬ እንጂ፣…. ኤርትራዊ እንጂ ….ኢትዮጵያዊ፣ አይደለሁም የሚለው ሰው፣ ቁጥሩ ትንሽ እንዳልሆነ እናውቃለን። አዎ! ቁጥራቸውም ተበራክቶአል። ለእነሱስ፣ ያዘጋጀነው መልስ አለ?… ለመሆኑ መልሳችን ምንድነው?
ደግሞ፣ እዚሁ ላይ አንድ ነገር መርሳት የለብንም። ….እሰከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በሌላ አቅጣጫ „እኔ ኢትዮጵያዊ አይደለሁም ….ትግሬ እንጂ፣ … ኤርትራ፣ …ኦሮሞ …ነን“ እያሉ ሲቀልዱብንና ሲያሾፉብን፣ የከረሙት „የነጻ-አውጪ ፖለቲከኞች ሁሉ“ ዛሬ፣ ዞር ብለው ቤተ- መንግሥት ገብተው፣ „በኢትዮጵያ መንግሥት“ ስም ፣ የአገሪቱን መሬት ለባዕድ ይሸጣሉ። ለእነሱስ ያዘጋጀነው መልስ አለ? …ለመሆኑ መልሳችንስ ምንድነው? …ምንስ፣ ይመስላል?
ሌሎችም ጉዳዮች አለ። እነሱንም ዝም ብለን ማለፍ የለብንም። ዱሮ „….እኛ እኮ ት፣ኦ …እንጂ ኢትዮጵያዊ፣ አይደለንም… „ይሉ የነበሩ ሰዎች፣ ዛሬ፣ እነሱ፣ የተቃዋሚ ቡድኖች መሪ በየአለበት ሁነዋል። እነሱንስ ዝም ብለን እንቀበላቸው? ወይስ እንጠይቃቸው? ወይስ እንደ ተለመደው ፣ አድበስብሰን እንለፈው?
ትላንት ሕዝብ የፈጀው፣ ያ! መንግሥቱ ኃይለ ማሪያም፣ ሳይቀር፣ በተራው፣ እሱም መጽሓፍ ጸሓፊ ሁኖ „ለምን በኢትዮጵያ ውስጥ አብዮታዊ እርምጃ ለመውሰድ፣ እነደተገደደ“፤ ማለት ሰው ለመግደል በኢትዮጵያ እንደቻለና እንደተነሳ፣ አንደአተረማመሰ „ትምህርት“ ከአርባ አመት በሁዋላ፣ ለእኛ ለመስጠት፣ ይኸው ሰው፣ ብቅ ብሎአል። … እሱንም፣ ግብረ አበሮቹንም፣ ዝም ብለን፣ እናዳምጥ? …ይህ መንገድ፣ ለመሆኑ፣ ያዋጣል?
ሌላም ነጥብ አለ። “ፖለቲከኞች“ አሥመራ ወርደው በኢሳያስ አፈወርቂ ተደግፈው፣ እኛን እና አገራችንን ከወያኔ መዳፍ፣ እነሱ እንደሚሉት „ነጻ – ለማውጣት“ ይደክሙልናል፣ ይባላል። እነሱንስ፣ እንደተለመደው „በርቱ“ እንበላቸው? ወይስ፣ አትቀልዱ፣ አርፋችሁ ተቀመጡ?
ወይስ፣ በእራሳችሁም ላይ ሆነ በሌላውም፣ እንዳለፈው ጊዜ፣ እንደ አቶ መለሰ፣ አትቀልዱብን፣ ብለን፣ እነሱንስ እንቆጣቸው ወይ? እንደምናውቀው፣ የሕዝባዊ ወያኔ፣የክርስትና አባት፣ አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ነበር። ይህ ተረሳና፣ አሁን፣ እናም …አሥመራ፣ይውረዱ?
የት ነው ለመሆኑ ያለነው? … ምንድነው እኛን የነካን ነገር?…. ናላችንን ያዞረው በሽታ ስሙ ምን ይባላል?…. ምን ዓይነትስ በሽታ ነው የለከፈን? ለመሆኑስ፣ ይህ በሸታ፣ መድሓኒትስ አለው ወይ?
እነዚህን ሁሉ ጥያቄዎች ደግሞ፣ በትክክል ለመመለስ፣ መደማመጥ፣ በመካከላችን በመጀመሪያ መኖር አለበት። ግን ዕውነቱን ለመናገር፣ የመደማመጥ መንፈስ በመካከላችንስ በእርግጥ አለ ?
የአለመደማመጡ፣ የነአንደማመጡ ሠፈር ደግሞ፣ „ፓልቶክ“ እንደሚባለው መንደር ዓይነቱ፣ እንደ አሸን ፈልቷል። ምክንያቱም፣ አንዱ የሚለውን፣ ሌላው አያዳምጠውምና !
ሌላው „የማንደማመጥበት መድረክ“፣ ሁላችንም፣ የምንጠቀምበት፣ የምንጽፍበት፣ የኢንተርኔት አገልግሎት፣ እንደሆነም፣ እናውቃለን ። ምክንያቱም፣ በዚህም ቢሆን፣ ሺ ነገሮች ከመደጋገማቸው ሌላ፣ „ ቢያንስ፣ “የአቀራረብ ሲስተም“ የሌለው የዝላይ ሜዳ ሆኗል።
ይህን ስል፣ ጨርሶ አትናገሩ አትተንፍሱ፣ ምንም ነገር አትጻፉ ማለቴ፣ እነዳልሆነ ግልጽ ነው።…. ….መናገር፣ ….መጻፍ፣ …መተቸት፣ ….መውቀስ፣ …ሓሳቦችን መደገፍና፣ መጣል ፣…. ተገቢና፣ እንዲያውም ይህ ባህል፣ በእኛ መካከል መበረታታት ያለበት፣ ባህላችንም እንዲሆን ወደፊት፣ የበለጠ በዚህ መስክ መሥራት አለብን ከሚሉት ሰዎች መካከል አንደኛው ነኝ።
ግን ችግሩ ያለው እዚያ ላይ አይደለም። ችግሩ ያለው፣ ዱሮም አሁንም፣ በአንድ የአስተሳሰብ አቅጣጫ፣ ለጊዜው ሰውን ሁሉ በሚያሰባስብ መርሓ-ግብር ዙሪያ፣ ተሰባስበን፣ ኢትዮጵያ ላይ የአምባገነን ሥርዓታቸውን ዘርግተው፣ የሚገዙንን መዓቶች እንዴት እንጣላቸው? እንዴትስ? ወደፊት እነሱን በሕግ እንቆጣጠራቸው? እንዴትስ? ነጻ-ሕብረተሰብ በጋራ እንመስርት? በሚለው ጉዳይ ላይ አተኩሮ ሰጥተን፣ ጊዜ ወስደን፣ እኛ ለመነጋገር በአለመቻላችን ላይ ነው።
ለመሆኑ ሠልፍ ለመውጣት፣ ተወሰነ? …..እምቢ ባይ አመጽ ለማስነሳት፣ ስምምነት ላይ ተደርሶ ተጠራ?… የት ቦታ? ብዬ ሰው ብጠይቅ፣ መልስ፣ እሰከ አሁን ድረስ፣ በቂ መልስ፣ ከማንም፣ አላገኘሁም።
…..እኔ ያየሁትን ለእናንተም አንዳልተሰወረ፣… (እንደምታዩት) እርግጠኛ ነኝ። እኔ ያዳመጥኩትን እናተም እንደአዳመጣችሁት፣ ተስፋ አደርጋለሁ። አንዱ (ለምሳሌ) ስለ አንድ ነገር ሲያወራና ሲጽፍ፣ ሌላው፣ ያ! ነገር ገና መቋጠሪያ ሳያገኝ፣ ስለ ልዩ የሆነ አዲስ ነገር ያወራል። ምናልባት፣ እንደዚህ ዓይነቱን ነገር፣ መብቱ ነው፣ ብለን ልናልፈው፣ እንችላለን። አዎ ! መብቱ ነው። ማንም ሰው፣ ስለፈለገው ነገር፣ ሊጽፍ፣ ሊያነሳ፣ ዘሎም ማለፍ… ይችላል። ግን ተገንዝባችሁት እንደሆነ፣ በአንድ ጊዜ፣ ሰላሣ የተለያዩ አርዕስቶች፣ ይነሳሉ። አንዱንም ነገር በቅጡ ሳይያዝ፣ ሳናብላላው፣ ጊዜው መሽቶ፣ ሌላ አዲስ ነገር ተጨምሮበት፣ ይነጋል። መቋጠሪያ ሳይደረግለት፣ እንዳውም የተቋጠረውም ይፈታል። እንደገና በሌላ ቀን አስር አርዕስቶች፣ በአናቱ ላይ፣ ይጨመርበታል።
በሰለጠነው ዓለም፣ ጥዋት ጥዋት፣ የተለያዩ ጋዜጣዎችን፣ ገዝተን እናነባለን። የተለያዩ የራዲዮና የቴሌቭዠን ጣቢያዎችን ከፍተን እናያለን፣ እንሰማለን። ግን እንደምናውቀው፣ „አቀራረባቸው፣ የተዘበራረቀና፣ ውጥቅንጡም የጠፋ አይደለም“። እንደምናውቀው፣ መልክ፣ መልክ፣ አላቸው:- ሥርዓትም ይገኝባቸዋል!
እኛ እኮ፣ የምናደርገው ነገር….(ይህ ማለት) በሌላ ቋንቋ፣ መርከቡን ወይንም ጀልባውን ሠራዊቱ ሁሉ በእጁ፣ በጨበጠው መቅዘፊያ፣ ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች፣ የመቅዘፍ ነገር አድርገነዋል። በተለያዩ አቀጣጫ ከተቀዘፈ ወይም ደግሞ፣ መርከቡን፣ በአራቱም ማዕዘን ሰው ሁሉ በገመድ ከጎተተው፣ …..ወደፊትም ሆነ ወደ ሁዋላ፣ ያ! መርከብ መንቀሳቀስ አይችልም። ስመለከተው ፣ እኛም የገባንበትም ሁኔታ ከዚህ አይለይም። በዚህ ጉዞ ደግሞ እነኩዋን ኢህአዴግን መጣል ቀርቶ፣ ገፍተር አድርጎም፣ ማለፍ አይቻልም።
ሁለት ትምህርቶች፣ ሁለት አስተሳሰቦች፣ ገና መጀመሪይ እላይ እንዳልኩት፣ ከ20ኛው ክፍለ-ዘመን ኣጋማሽ ላይ ጀምሮ፣ የኢትዮጵያን ወጣቶች ልብ ስበውና ማርከው፣ ያልሆነ ነገር ውስጥ ከተው፣ አገሪቱን አተረማምሰው ዞር ብለዋል። ማን ይሙት፣ አሁን ፈረንጆቹ ይህ ነገር፣ አንድ ቀን እኛን እንደሚበትን፣ ያጡት ይመስላችሁዋል? አረቦቹስ ይህቺን ዘለው የሚያልፉ፣ ይመስላችሁዋል?
ያኔ ! እንደ ቁም ነገርም ፣ እንደ ጌጥም ፣ ተይዞ የነበረው አንደኛው ጉዞ — ይህ ለማንም ሰው ምስጢር አይደለም፣ ብዙ ጊዜ ተደጋግሞ ተነግሮአል— የመደብ ጦርነትን፣ በሕዝብ መካካል፣ የሚያስተምረው፣ የስተማረው፣ „የመደብ ትግል“ የሚባለው ፈሊጥ ነው።
ሁለተኛው፣ „የብሔር/ ብሔረሰብ እኩልነት እሰከ መገንጠል“ የሚባለው፣ ይ እላይ ላይዩን ሲያዩት፣ „የዲሞክራሲና የነጻነት መብት፣ የሚያመጣ„ የሚመስለው፣ ግን፣ አሁን እንደምናየው፣ የአንድ አገርን ሕዝብ፣ የሚበትነው፣ የዕብድ ልጆች „የፖለቲካ ጨዋታ“ ነው። አሁን ማን ይሙት፣ የማርክስ ሆነ የስታሊን ትምህርት „መንግሥት ለማጠንከር፣ ሕዝብ ለመሰበሰብ፣ ኢኮኖሚ ለማሳደግ፣ ጠቃሚ ቢሆን“ ፈረነረጆቹ ለእራሳቸው፣ ሳይጠቀሙበት ዝም ብለው፣ ለእኛ ኣሳልፈው፣ ውሰዱት፣ ብለው መርቀው ይሰጡን ነበር?
ማርክስ እኮ የበኩር ልጃቸው ነው። ስታሊንም፣ የእነሱ፣ ዲቃላ ነው። ታዲያ! የሁለቱ ትምህርት ጥሩ፣ ቢሆን፣ ዝም ብለው፣ እኛን አስተምረው፣ ተጠቀሙበት ብለው ይሸኙን ነበር? …..ሞኝ አፍሪካ! …ሞኝ እና ተላላው ኧረ የአገሬ ልጅ ሆይ! መች ይሆን ዓይንህ / ዓይንሽ የሚገለጠው !?
ሁለቱም ትምህርቶች፣ ለረጅም ሺህ አመታት ተሳስረውና ተጋብተው፣ ተዋህደውና ነጻነታቸውን ጠብቀው፣ ይኖሩ በነበሩት በአንድ ሕዝብና በአንድ አገር ውስጥ ገብተው፣ አንዴት፣ ያንን ባህልና ሥርዓት እንደሚያናጉት፣ እንደአተረማምሱት፣ ነጮቹ አጥብቀው፣ በደንብ ያውቃሉ። ይህን ለመረዳት፣ ሩቅ ሳይኬድ መጽሃፍም ሳያገላብጡ፣ መንፈስም ሳያማክሩ፣ በየሙዝየማቸው እንኳን ጎራ ማለት ይበቃል!
የቅርብ ጊዜው ታሪካችንም፣ የኢትዮጵያን ታሪክ፣ ለመረዳት ለሚፈልግ ሰውና ለተረዳው ሰው፣ ትልቅ ምስክር ነው። ይህን በደንብ ለመረዳት ሁለተኛ መወለድ ኣያሰፈልግም።…
የመደብ ሆነ የብሔሩ ትግሉ፣ ሁለቱም፣ በመጨረሻ፣ እኛን ኢትዮጵያኖችን፣ እርስ በራሳችን አፋጅቶ፣ አንድ ቀን እንደሚበትነን ጠላቶቻችን፣ ይህን ፣ የተደገሰልን ድግስና በእራሳችን እግር ሥር፣ የተቀበረው ቦንብ ፣ ጥንካሬው ምን ያህል እንደሆነ ፣ ከእኛ ይልቅ፣ እነሱ በደንብ አውቀውልናል። ለዚህም ነው „በርቱ“ ብለው፣ ምዕራቦቹም ሆነ፣ ምሥራቆቹም፣ እኩል ከመሣሪያ እስከ ገንዘብ ድረስ በጆንያ እየሞሉ፣ እያስታጠቁ፣ ሁለቱንም፣ ሦስቱንም ወገኖች፣ …..ኢትዮጵያ! በሚባለው ባዶ ሜዳ ውስጥ „እነሱንም ሆነ፣ እኛን ለቀው“፣ ሰውን ሁሉ፣ ያኔም ሆነ ዛሬም ፣ ሊያፋጁት የቻሉት።
„…….እናንተ ኢትዮጵያውያኖች፣ ሳይቸግራችሁ፣ ለአለፉት ሺህ ዓመታት፣ የአንድነት ምልክት ሁኖ ያገለግል የነበረውን፣ ዘዉዱን“ አንዱ፣ እየቀለደብኝ እንዳለው፣ “…..ሳይቸግራችሁ፣ ጥላችሁት፣ ንጉሡንም አባራችሁ፣ ቀፎው ወድቆ፣ ንገሥቲቱዋ ሞታ፣ አለመሪ፣ አንደ ቀረ፣ የተበተነ ንብ፣ ሆናችሁ አይደለም እንዴ!“
„…..አትርሳ! ዲሞክራሲ በአበበበት በታላቁዋ ብርታኒየም ሆነ በስውዲን፣ በዴንማርክ ሆነ በሆላንድ፣ በኖርዌይ ሆነ በስፔን፣ በቤልጂግ ሆነ…በሞናኮ….በጃፓን፣ አሁንም ቢሆን „ እሱ እንዳለው፣ „ዘውድ የአንድነት ምልክት ነው።“
„ …ጭቆና እና ብዝበዛ የሌለበትን ገነተ – ሰማይን፣ በኢትዮጵያ ላይ፣ በምድሩቱ፣ በቅርቡ እናመጣላችሁዋለን` የሚለውም፣ ´የወጣት ኢትዮጵያኖች“ ቅዠት፣ ይኸው ዛሬ ያችን አገር ጎትቶ፣ ምን ዓይነት „ሲኦል“ ውስጥ፣ ሕዝቡን ጭምር እንደ ጣለ እና እነደሚያሰቃይ መገመቱ፣ ለአንተ፣ ከባድ አይደለም። “
„የሚገርመው፣ ከዚህ ሁሉ መከራ በሁዋላ፣ አሁንም፣ ይህንኑ ጉዳይ ፣ እንደ ትልቅ ቁም ነገር፣ እነደ አዋቂ ሥራ፣ ስለ አለፈው „የመደብ ትግልና የብሔር ትግል ጀብዱ፣ ተራራ ያንቀጠቀጠ፣ ትግል፣ ራዕይ“ እያሉ፣ መጽሃፍ እየጻፉ፣ ፕሮግራም እየቀየሩ :- ከዚህ ሁሉ ዓመት በሁዋላ በእኛና በአራሳቸው ላይ መቀለዱ፣ የሚደንቅ፣ ነገር ነው፣“
አሰከ አሁን ድረስ፣ በኢትዮጵያ ላይ የተዘሩት፣ የተነሰነሱት፣ ትምህርቶች ሁሉ፣ „በመካከላችን አሉ የሚባሉትን ልዩነቶቻችን“ የሚቀርፉ ሰይሆን፣ የሚያጠናክሩ፣ በዚያውም እኛን የሚበትኑ፣ አደገኛ ርዕዮተ-ዓለሞች ናቸው። አሁን ግን ጊዜው: – እንግዲህ በሥነ-ሥርዓቱ እንነጋገር ከኣላችሁ – ከአዋቂውም፣ ከተራ- ሕዝብም፣ የሚያሰተሳስረንን ትምህርቶች፣ ጥበቦችና ዕውቀቶችን፣ ፈልጋችሁ፣ አምጡልኝ፣ ብሎ፣የሚጣራበት፣ ዘመን ነው።
„የመደብ ትግል“ የሚባለው ነገር፣ ለመድገም፣ የመደብ ጦርነትን፣ የሚያስተምር ትምህርት ነው። የብሔር ትግል ደግሞ፣ ይባስ ብሎ፣ (የአለፈው ጊዜ ምሥክር ነው) ለዘርና ለጎሣ ጦርነት ሕዝቦችን የሚጋብዝና እነሱንም የሚበትን፣ ርዕዮተ-ዓለም ነው ። ከዚያም በላይ፣ሁለቱም ትምህርቶች፣ አምባገነኖች ሥልጣን ላይ፣ አጭበርብረው የሚወጡበት፣አልወርድም ብለውም የሚቆዩበት፣ የማጭበርበሪያ መሣሪያ፣ እርካን ነወ።
በአጭሩ እላይ የተባለውን ሰብሰብ አድርጎ ለማስቀመጥና ለመናገር፣ የአለፉትን ሃምሳና ስድሳ ዓመታት፣ ፊደል የቆጠሩና ተማሩ የተባሉት፣ የኢትዮጵያ ወጣቶች ወርቃማውን ጊዜአቸውን፣ ያጠፉበትና የሳለፉበት፣ ጉዳይ እሱ ምንድነው? ተብሎ፣ ዛሬ ተጠይቆ፣ ምርመራ ቢካሄድበት፣ ከዚያ የሚገኘው መልስ፣ ግልጽና አንድ ነገር ብቻ ነው። እሱም ሕዝቡንና አገሪቱን አንድ በሚያደርግ ጠቃሚ ነገር ላይ ሳይሆን፣ አገሪቱን በሚበትን ፣ ሕዝቡን በሚያፋጅ፣ ርዕዮተ-ዓለም፣ በእሱም „ትምህርት“ ላይ፣ ብቻ አተኩረው፣ ሰዎቹ የእራሳቸውንና የሌሎቹን ሕይወት አበለሰሽተዋል፤ ነው !!!
እሱም፣ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያኖችን የሚያስተሳስር፣ አዲስ ጥበብና ብልሃት ፈልጎ ማስቀመጥ ነው። ምንድ ነው ያ እኛን መልሶ የሚያሰተሳስር ነገር? …..ይህን የሚነግረን ሰው ከመካከላችንስ አሁን አለ?
ታዲያ እህቶቼና ወንድሞቼ፣ እሱ ምን ይመስላችሁዋል?… ከዚህ ሁሉ ደም መፋሰስ በሁዋላ፣ ከዚህ ሁሉ፣ የዕብደት ዘመንና ትርምስ ጊዜ፣…. የመወናበድ አመታት፣ ከዚህ ሁሉ ጥፋትና መኣት፣ ከዚህ በሁዋላ፣ እኛን ሁላችንን፣ መልሶ፣… እንደ አንድ ቤተ ሰብ ልጆች፣ አንድ አድርጎ የሚያፋቅረን፣ …..የሚየሰተሳስረን፣ ሰንሰለት አለ ብላችሁ ትገምታላችሁ? ታዲያ! እሱ …..እኛን የሚያቀራርበን፣ ጥበብና ዕውቀት፣ ምንድነው? …..ምንስ? ይመስላችሁዋል?
አንድን ሕብረተሰብ – ነጭ ይሁን ጥቁር ፣ ቢጫ ይሁን ቀይ፣ የተካለሰ ይሁን የተቀየጠ፣የተደበላለቀ፣ እነሱን ሁሉ ….ሕብረተሰቡን፣ …..እዚያም ሕብረተሰብ ውስጥ የሚኖሩትን የተለያዩ ሰዎችን፣ ዜጎቹን፣ አንድ የሚያደርጋቸው ነገር አለ። ….ግን ይሄ ነገር – ይህ ምስጢር ምንድነው?
„ተመልሶ ደግሞ በዚህ እኛ „ጥለነው በሄድነው“ ነገር፣ መጣ እነዳትሉኝ“ …አንጂ፣ እኛን መልሶ አንደ ዱሮው አንድ የሚያደርግን አንድ ነገር ቢኖር፣ ሌላ ሳይሆን፣ እራሱ፣ „የኢትዮጵያ አብዮት“ ነው።
መልሴ አጭርና ግልጽ ነው። የዘንድሮው አብዮት፣ „ፈጣሪ አምላካችንን እግዚአብሔርን“ አስከትሎ ነው የመጣው። „…ተመስጌን አምላኬ፣…ወይም፣ ….አላህ አክበር….“ ብሎ፣ በምስጋና ጥሪ፣ –በደንብ ከአዳመጣችሁ– የሚጀምር፣ የጀመረ፣ አብዮት ነው።
„እግዚአብሔር ሞቶአል! ። ሞተ፣ ተብሎም፣ በአሰተማሪአችን፣…. በአስተማሪዎቻችን፣ አልተወራም እንዴ?“፣ ብላችሁ፣ አንዳዶቻችሁ ፣ ዛሬ፣ ልትቀልዱም ይቃጣችኋል! ልታፌዙም ትችላላችሁ።
አዎ፣ ፍሬደሪክ ኒቼ ፣ አንዴ! በ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጨረሻ ላይ ፣ „እግዚአብሔር ሞተ“ ብሎ ቀልዶ፣ ያ! ፈላስፋ፣ ለጋ ወጣት ተማሪዎቹን፣ ይህን፣ የመሰለ ሐሳብ ያኔ፣ አስተምሮ፣ እነሱንም፣ አሳስቶ፣ እራሱም በመጨረሻ አብዶ፣ ከዚህቺ ዓለም፣ ተሰናብቶ፣ ፈለስፋው ሄዶአል።
እንደገና የጀርመኑ ካርል ማርክስ ቀበል አድርጎ፣ „ሃይማኖት አደንዛዥ – መርዝ ነው „ ብሎ፣…. የቄሱንም፣ …የጨዋውኑም፣ የሠራተኛውንም፣… ልጅ አሳስስቶ፣ ሰውን ሁሉ በመደብ ከፋፍሎ፣ እነዲፋጁም፣ ምሁሩ፣ ማርክስ፣ እሳት ለኩሶ፣ እሱም ሰውን ሁሉ ለመጨረሻው ጠብ ጋብዞ ፣ ዞር ብሎአል።
ከአንድ መቶ ሃምሳ አመት በሁዋላ ደግሞ፣ ሳሙኤል ሐንቲንግ ተን፣ የሚባል አንድ የአሜሪካ ምሁር ተነስቶ፣ „መጪው የ21ኛው ክፍለ- ዘመን፣ የሃይማኖት ጦርነት ዘመን „ብሎ አውጆ፣ ተንብዮም፣ …እሱም ፣ በተራው ከዚህች ዓለም በሞት፣ ተለይቶአል።
ሳሙኤል ሐንቲንግ ተን፣ ይህን ሲል፣ „የእስላምና የክርስቲያን – የኦሪየንቱ እስላምና፣ የኦክሲደንቱ የምዕራብ ክርስቲያን“- በሌላ ቋንቋ፣ አረቡና ነጩ፣ አንድ ቀን ይዋጣላቸዋል፣ማለቱ እንደሆነም፣ እሱ እራሱ፣ ሲጠየቅ፣ ማስረጃ እያቀረበ፣ በጊዜው መልስ ሰጥቶበታል።
ይህ፣ ጉዞ እንግዲህ፣ ለእነሱ ለምዕራቦቹ ነው። ግን ለእኛ ኢትዮጵያኖቹ፣ አንቀው ከያዙን ከአረመኔዎች አገዛዝ፣ ለመላቀቅ፣ ያለን ምርጫ፣ ፍጹም፣ ሌላ መንገድ ነው።
ለማስታወስ! የካርል ማርክስን እና የነቼን፣ ትምህርት የቀመሱ፣ በትንሹም ቢሆን በእነሱ የተጠመቁ፣ „ነጻ- አውጨዎችና የደፈጣ ተዋጊ ኮሚንስቶች“ ጥሪውን እንደ ትልቅ ነገር ቆጥረው፣ ቤተ ክርስቲያን በኢትዮጵያ – የዓይን ምስክሮች፣ ያኔ እንዳሉት- አቃጥለዋል። ታቦት ሠርቀው ሸጠዋል። ግምጃ ቤቱን ሰብረው፣ ወርቁን፣ ልብሱን፣ አክሊሉን ….ዘርፈው፣ ባህር ማዶ አሸጋግረው፣ ለነጮች፣ እነሱ እራሳቸው አሰረክበዋል። እነዚህ ሰዎች አሁንም አላርፍ ብለው፣ ገዳምና ቤተ-ክርስቲያናችንን፣ ወደ መፈታተኑም ተሸጋግረዋል። የሞስሊም አማኞችንም በኢትዮጵያ ለመበተን ተነስተዋል። መጪው፣ አብዮት፣ ደግሞ ለእንደዚህ ዓይነቱ፣ የአረመኔዎች ተንኮል፣ አንዲት ቀዳዳም፣ እንደምናየው፣ ለእነሱ፣ አልሰጥም ።
ምንድነው፣ ታዲያ እኛን ኢትዮጵያውያኖችን፣ ከዚህ ሁሉ የመከራ ዘመን በሁዋላ ሊያሰባስበን የሚችለው ትምህርት?- ለሚለው ጥይቄዬ፣ መልሴ፣ ሌላ ነገር ሳይሆን፣ አውጥቼ አውርጄ፣ እንደደረስኩበት፣ እሱ፣ የቆየው፣ ሃይማኖታችን፣ ሃይማኖቶቻችን፣ ብቻ ናቸው። … እስላሙም ሆነ ክርስቲያኑም፣ አይሁዱም፣ ጭምር፣ አንድ ላይ ሁነው የሚያመልኩት ፣ አምላካችን፣ የእሱ የእግዚአብሔር፣ ትምህርት ነው።
በአሱ ብርታትም፣ በአሱ ስም፣ …..በዚህ የቀና መንፈሳዊ መንገድም፣ በዚህ፣ በጨበጥነው፣ እምነታችን ፣ በእግዘለአብሔር ኃይልና በእሱ ከንድ፣ እኛን ለመበትንም የመጡትን፣ አረመኔዎች፣ እኛ፣ እሱ፣ ይክበር ይመስገን፣ እያልን፣ ልንበትናቸው እንችላለን። ተደናግጠው፣ የተበተኑትንም፣ ወገኖቻችንንም፣ በአሱ በእግዚአብሔር ፈቃድና ቸርነት፣እንደገና፣ እነሱን ከተሰደዱበትና ከወደቁበት ቦታ፣ ፈልገን፣ እነሰበስባቸዋለን።
ሃይማኖት፣ እመኑኝ፣ አንደኛውና ዋነኛው፣ (ከሌሎች አገሮች፣ ከታሪክ መስተምሮ ሁሉ የምንገነዘበው!) ያችን አገር ኢትዮጵያን ያዋቀረ፣ ያንን ሕዝብ ያስተሳሰረ፣…. አንድ ያደረገንም፣… ድርና ማግ፣ ጣራና ምሶሶ፣ ግንብና መሠረት ነው። አለ-ምክንያት አይደለም፣ ኦሪት ዘ-ፍጥረት፣ የመጀመሪያው ገጽ ላይ፣ „ኢትዮጵያ“ የሚለው ቃል፣ ከአዳምና ሔዋን ጋር አብሮ፣ የሠፈረው። አለ–ምክንያት፣ አይደለም፣ የነቢዩ መሐመድ፣ የመጀመሪያ ተከታዮች፣ ወደ ኢትዮጵያ ተስደው የመጡት። አለ–ምክንያት አይደለም ማርያምና ክርስቶስ፣ ከዮሴፍ ጋር ግብጽን አቋርጠው ወደ ኢትዮጵያ የዘለቁት። አለ ምክንያት አይደለም፣ የኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ፣ ከወሃ ጥፋት በሁዋላ፣ በተሰየመው፣ የቀስተ ደመና ፣ ቃል-ኪዳን፣ ቀለም፣ በአረንጓዴ፣ ቢጫና ቀይ ቀለማት፣ ያሸበረቀው።
ከእንግዲህ ማጭድና መዶሻ፣ ወይም፣ የወያኔ ጠበንጃና ቀለሃ፣ ኢትዮጵያን ይበትናታል እንጂ፣ እነዚህ በኣርማነት፣ እሱዋን፣ እናት አገራችንን፣ ምን ጊዜም አንድ አያደርጉዋትም።
ምልክታችን፣ ኢትዮጵያ እንዳትጠፋ፣ ከፈለግን፣ ቀደም ሲል አንስቼአለሁ፣ የሙሴ ታቦት፣ የክርሰቶስ መሰቀል፣ እና የነቡዩ መሐመድ ጨረቃ-ኮከብ፣ ናቸው። እንደገና ለመድገም፣ በቅዱስ ቁራንና በመጽሐፍ ቅዱስ፣ ዘጠና ሚሊዮን ሰው አንቀሳቅሶ፣ አረመኔዎቹን ማባረር ይቻላል። ከቅዱስ ቁራንና ከመጽሐፍ ቅዱስ በላይ ደግሞ ኢትዮጵያን ኣንድ ህዝብና አንድ የሚያደርገን፣ እራሱ ታላቁ አንድ እግዚአብሄር ነው!
ሎሎች እኛን ኢትዮጵያኖችን አንድ ያደረጉንን ነገሮች ብዙ ስለሆኑ፣ እነሱንም ወረድ ብሎ ማንሳት፣ ይቻላል። እንዃን ኢትዮጵያ ፣ ከጥንት ጊዜ ጀምሮ የነበረች አገር ቀርቶ፣ „ትላንት በችኮላ፣ የተዋቀሩትም ኃያላን መንግሥታትም“፣ በረካታ አንድ የሚያደርጋቸው፣ንጥረ -ነገሮች፣ በበቂ፣ እነሱም አሉአቸው።
ወንድሞቼና እህቶቼ …አባቶችና እናቶች፣ እኛን፣ ልዩ የሚያደርገንን ታሪክ፣ …. አንድ ….ሁለት፣ ሦስት…. እያልኩ፣ ሌላ ጊዜ፣ በቅርቡ፣ እነሱንም፣ እቆጥርላችሁዋለሁ።
ከሙዚቃው፣ ትዝታን ወስጄ አጫውታችሁዋሉ። የጤፍ እንጀራውንና የዶሮ ፍትፍቱን አነሳለሁ። ጠላውንና ጠጁን፣ ፉከራውንና ቀረርቶውን ፣ አሰታውሳለሁ። ሸማውንና፣ በርኖሱን፣ …ደቦና …ዕድሩን፣ የጉግስ ግጥሚያውንና ፣ የገና ጨዋታውን፣ አደኑንና ጦርነቱን ቡሄንና አበባዬ ሆይን….በትንሹም ቢሆን፣ እቆጥርላችሁዋሁ።….ድርሰት አለ።…ፊደላችን፣አለ። የቅዳሴና የጸሎት ሥነ-ሥርዓተችን ከሁሉም፣ በእግዚአብሔር ላይ ያለ እምነታችን፣ (ያኔ ሌሎቹ፣ በጣኦት ያመልኩ፣ ወይም፣ ዛፍና ሜዳ ላይ ይዘሉ፣ ነበር) ለአንድነታችን ወሳኝ ነው። …. አዎ ብዙ ሌሎች ሌሎችም አሉን! ብዙ ዝርዝሮች አሉኝ።
ግን እሱ ብቻውን፣ እምነት…. ያለ ፍቅር፣ ሐዋሪያው ጳውሎስ አንዴ ተጠይቆ እንደ አስተማረው፣ ዋጋ የለውም። ….ከሁሉም፣…“ ከተስፋና ከእምነት…“ የሚበልጠውና እኛን ኢትዮጵያኖችን፣ እንደ ገና አንድ አድርጎ የሚያስተሳስረን ነገር ቢኖር፣ እሱም፣ ፍቅር ነው።
እስላሙና ክርስቲያኑ አንድ ላይ፣ እጅ ለእጅ ተያይዞ፣ አደባባይ የወጣ ዕለት፣ ያኔ እኛ ከከአለንበት ማጥና፣ ከገዥዎቻችን – መንጋጋ ነጻ – እንወጣለን። አለበለዚያ፣ ….የኢራክና የአፍጋንስታን፣ የሱዳንና የሶሪያ፣ …የሊቢያና የዩጎዝላቢያ፣ ዕጣ ዕድል ውስጥ፣ (የሃይማኖት ጦርነቶች እዚያ ተንኮለኞቹ እንደፈተፈቱት) እኛንም (- እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል ባይው፣ ጠላታችን ብዙ ነው።) ከተው ዞር ይላሉ።
አማራ ግንባር ቀደም ሁኖ አጥንቱን ከስክሶ ደሙን አፍሦ በጠበቃት አገሩ ላይ ሠርቶ እንዳይበላ ተረጋቶ እንዳይኖር ያፈራዉን ሀብት እንዳይጠቀምበት እረፍት ለመንሳት አቅደዉ የሚሰሩ እና አጠቃላይ የሕይወት ጥሪያቸዉ በአማራ ላይ የሚችሉትን ያህል ጉዳት ለማድረስ በሚጥሩ እኩያን የታሰረበትን ሰንሰለት በሃያላን ልጆቹ በጣጥሶ በመጣል ላይ ነዉ። በዚህ እልህ አስጨራሽ የህልዉና ተጋድሎ መሀል ዝናና ገንዘብ ፈልገዉ ስልጣን ተጠምተዉ የአማራን ህዝብ ለጠላቶቹ ለመሸጥ እንደዉሻ ጂራታቸዉን ሲቆሉ ማየት ልብ ይሰብራል። እንደ ተልባ ስፍር ላይ እየደረሱ መመለስና ካስቀመጧቸዉ የክብር ቦታ ላይ ተንሸራተዉ መፈጥፈጥ ምርጫቸዉ የሆኑ « ወንዝ የማይሻገሩ» ወረተኞችን እያየን ነዉ።
በብዙ ሚሊየን የሚቆጠር አማራ ከነሱ በዉቀትና በአስተዉሎት እንደሚበልጥ አያዉቁም። ተቅለብልበዉ ከፊት ስለሆኑና ህዝቡ እዉቅና ስለሰጣቸዉ « ወደርየለሽ/irreplaceable>> ነን ብለዉ ያስባሉ። ስላከብርናቸዉ የናቁን ስለታገስናቸዉ ያሞኙን የመሰላቸዉ የቤት ዉስጥ አረሞች ከትግላችን ባቡር ዉስጥ ወደ ኋላኛዉ ፉርጎ መገፋት አለባቸዉ።
ከየጎጣቸዉ ላይ ተቸንክረው ለአማራ የህልዉና ትግል ጋሬጣ በመሆን ላይ ያሉ እነ« ምንጭ አባዩና ዳቦ ፍሪዳዉ» ወደ ጎን ሁነዉ ለአማራ ህዝብ ቀናኢ የሆኑ ልጆች በሁሉም ዘርፍ ወደፊት መምጣት አለባቸዉ። ወላድ በድባብ ትሂድ እንጂ አማራ አይምሯቸዉ የሰላ አንደበታቸዉ የተባ ህሊናቸዉ የጸዳ ልጆች አሉት። አንዱ ሸርተት ሲል ሚሊየኖች ብቅ ይላሉ። ማናችንም ባማራነት ዉቅያኖስ ዉስጥ ያለን ጠብታዎች ነን። ከባህሩ ስንወጣ ባህሩ አይደርቅም እኛ ግን እንተናለን። ወንዜንት፣ ወረዳዊነት(ወራዳዊነት) ሃያ አራት ሰአት በሚያናፉ ጠላቶች ለተከበበዉ አማራ ላንድ ቀንም አይመከርም። ይህን ከማድረግ የማይመለሱ ወንድሞች የገነባንላቸዉን ስም አፍርሰን ያለብሳንቸዉን ክብር ገፈን ወደ እዉነተኛ ወረዳቸዉ/ቦታቸዉ ተመልሰዉ በትከክለኛ አማራዎች መተካት አለባቸዉ። ልብ በሉ ብዙ ትንታግ አማራዎች በተልባዎቹ ተጋርደዋል። ገለል በሉላቸዉ።ቶሎቶሎ ተንሸራተቱ።ቦታዉ ይፈለጋል።
ኢትዮጵያ ዉስጥ እንደ አማራ አንድ የሆነ ህዝብ የለም። ይሄ አንድነት የተጠናቀቀዉ ከብዙሺህ ዓመታታ በፊት ነዉ። አማራ አንድ ባይሆንማ ሌላዉን የኢትዮጵያ ክፍል አንድ ለማድረግ ግንባር ቀደም ሚና ባልተጫወተ ነበር።ብዙ ብሄርተኞች ብዙ ሰንደቅ አላማ አቸዉ። በየትም የሚኖር አማራ ግን ባንዲት ሰንደቅ አላማ ያለምንም ልዩነት ይስማማል።በስነ ልቡናዉ በባህሉ absolutely indistinguishable የሆነ ህዝብ ያለው ጥሩ ቢባል ከፍት የሚሰለፈዉ አማራ ነዉ።
ብዙ የአማራ ምሁራን አሉ።ብዙ የአማራ ባለ ሀብቶች አሉ። ብዙ የአማራ ጋዜጠኞች አሉ። በዓለም የሚሆነዉን ሁሉ በትነዉ የሚያዉቁ ምጡቅ አማራዎች አሉ። አሁን ለአማራ ህዝብ እየትዋደቀ ያለዉ ግን ወጣቱ መጠነና ገቢ ያለዉና በትምህርት ከገፉት ጥቂቶች ናቸዉ። ሌላዉ ዳር ሁኖ ይመለከታል ። ይህ መቆም አለበት። አማራነት ማንም ለማንም ብሎ የሚሳተፍበት የቤት ሥራ አይደለም ።ለየራሳችን ህልዉና ለልጅልጆቻችን ህልዉና የሚደረግ ራስ አገዝ ዘላለማዊ ፕሮጀክት ነዉ። አሁን ችግሩ ቤንሻንጉል ባለዉ አማራ ሊሆን ይችላል።ነገ ግን በሁሉም አማራ ላይ ነዉ።ዛሬ ወለጋ ባለው፣ ቡኖ በደሌ ባለዉ ጂማ ባለዉ አማራ ላይ የሚፈጸም ኢሰባዊነት ነገ ወደ ሁሉም አማራ እንዳይዛመት መመክት የሁሉም ሀላፊነት ነዉ። ዛሬ በሀረር በድሬዳዋ ያለዉ የአፓርታይድ ሥራት ካገራችን እንዲጠፋ ካልታገልን ነገ ሁሉንም ቦታ ያዳርሳል። አንድ ጀርመናዊ ጋዜጠኛ «መጀመሪያ ሶሻሊስቶችን አሰሩ አንገላቱ ገደሉ ።ምን አገባኝ ብየ ዝም አልሁ። ሶሻሊስት አይደለሁማ! ቀጥለዉ የህብረት ሠራተኞች አሰሩ አንገላቱ ገደሉ። አሁንም ዝም አልሁ።እኔ በሠራተኞች ማህበር የለሁበትማ! ከዚያ አይሁዳዉያንን አሠሩ አሰቃዩ ገደሉ።ያኔም ዝም አልሁኝ።እኔ አይሁዳዊ አይደለሁማ። በመጨራሻ እኔን ያዙኝ ። አሁንም ሁሉም ተግዞ አልቋልና የሚናገርልኝ ከየት ይምጣ!First they came for the socialists, and I did not speak out—because I was not a socialist.Then they came for the trade unionists, and I did not speak out— because I was not a trade unionist.
የትኛዉም ከአማራ ጥቅም ጋር የሚያያዝ ድርጅት ለአማራ ህዝብ የሚሠራዉን ሥራ ግልጥ ማድረግ ላዳዲስ ሰዎች እና ሀሳቦች ክፍት መሆን አለበት። ብ አዴን የሚባለዉ አማራን ለመታገል የተፈጠረው ድርጂትም ቢሆን በ አማር ህዝብ ወንበር ላንድ ቀንም መቀመጡ ካልቀረ ለአማራዎች ክፍት መሆን አለበት። አማራን የሚጠሉ እና ከአማራ ጠላቶች ጋር «ባንድ ቂጥ ካላራን» እያሉ የሚልወሰወሱ ከንቱዎች ከአማራ ትክሻ መዉረድ አለባቸዉ። ይሄን የሚያደርገው ሌላዉ አማራ ነዉ። ባዴን ፈርሶ ካልጠፋ ራሱ ወደ አማራነት እስካልመታ ድረስ ደፋር አማራዎች ወደ ድርጂቱ መሄድና መቀየር አለባቸዉ። የአማራ ህዝብ በባዴን ላይ መወሰን ያለበት ሰአት ላይ ነዉ። ወይ ጠርቶ ለ አማራ እንዲሰራ ማድረግ(የተማሩ ሰዎችን በማስገባት) ካልሆነ በዉስጡ የተሰገሰጉ አዳዲስ በረከት ስሞናች ተዳእሰ ጥንቅሹዎች ብቅ ብቅ እያሉ ስለሆነ ለሌላዙር ባርነት እያዘጋጁት እንደሆነ ይወቅል። ዝግ መሆን መዛግን ያመጠላ። መሽተት ያልፈለገ ላዳዲስ አሳቦች ራሱን ከፍት ያድርግ።
ሌሎች አማራዊ ተቋሞችም አሰራሮችቻእዉ አዳዲስ አሳብ ለመቀበል እና የተማሩ አማሮችን ከፊት ለማሰለፍ አሰራር መዘርጋት አለባቸዉ። ትግላችን በዉቀት በጥበብ በጀግንነት በሀብት የሚደረግ ማህበረሰባዊ ግብግብ ነዉ።
አማራን የሚታገሉት አይተኙም። ለአማራነት የሚታገሉት ግን ብቅ ጥልቅ ይላሉ ። ትግል ያዝ ለቀቅ ሲያደርጉት ይማግጣል።ግለቱ ሳያበርድ መቀጠል አለበት። በያንዳንዱ ቀን የምንሰራዉ ተደምሮ ነዉ እስካሁን ባጭር ጊዜ የተጎናጸፍናቸዉ ድሎችን ያገኘነዉ። ከጽናት የተለየ ትግል የትም አያደርስም። ጽኑ እንጽና!
የአማራ ትግል ዋና አላማ አማራ በርስቱ ተሹሞ በታሪኩ ተከብሮ በማንነቱ ታዉቆ የሚኖርበት ምህዳር መፍጠር ነዉ። ሁሉም እንቅስቃሴ ከዚህ ታልቅ ስ እል አንጻር መቃኘት አለበት።ይሄ የትግላችን አዉራ መንገድ ነዉ።ትናንሾቹ መንገዶች ለታላቁ አማራዊነት መንገድ ይገብራሉ። ጥቃቃን ህልሞች ለታልቁ ህልም ይሰዋሉ። እርምጃዎች ሁሉ ወደዚህ ማማ ከፍታ የሚያወጡ ደረጃዎች ናቸዉ።
ትግል ሂደትም ህይወትም ነዉ። አማራነት የሆነ ወቅት ተሰብኮ የሚያበቃ የሚመስላቸዉ አሉ። የሰሙት እንዲጸኑ ያላወቁት እንዲያዉቁ የተጠራጠሩ እንዲገለጥላቸዉ ደግመን ደጋግመን አማራነትን እንሰብካለን።ህጻናት ይወለዳሉ። በየጊዜዉ ሚሊየን ወጣቶች ለአቅመ ፖለቲካ ይደርሳሉ። ትዉልድ እንደወንዝ ነዉ የሚፈሰዉ ።የሰማዉ ሂዶ ያልሰማዉ ይመጣል። አማራነታችንን ከትዉልዶች ወንዝ ዳር ቁመን ከመሰንቋችን ጋር እናንቆረቁረዋለን።
በአማራ ክልል ከአዴፓ ጋር ሙግት የገባችሁ ፋኖዎች፣ አብን፣ ሌሎች እረፉ!! ህዝቡን እያዋረዳችሁት ነው። ህዝቡን አንገቱን እየሰበራችሁት ነው። ህዝቡን ከማይወጣው ቅርቃር...
ZhongShan የመሪነት ብርሃን ቻይና ቻይኒዝ 18 ድራም ለዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመሪነት ብርሃን ቻይና ቻይኒዝ 18 ድራም ለዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመሪነት ብርሃን ቻይና ቻይኒዝ 18 ድራም ለዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ''ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ አንዱ ጆሮው ፈፅሞ አይሰራም ሆኖም አሳሪዎቹ ወደሀኪም ቤት ሊወስዱት ፈቃደኛ አይደሉም'' ፕሮፌሰር መስፍን ወ/ማርያም ትናንት ወደ ዝዋይ እስር ቤት ሄደው ከጠየቁት በኃላ የፃፉት ልብ የሚነካ ፅሁፍ
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ከም መቐጸልታ ናይቲ ካብ ለካቲት 2012 ኣትሒዙ ዘካይዶ ዘሎ ናብ ውሽጢ ኤርትራ ዝጠመተ ናይ ተለፎን ጎስጎስ፣ ዝሓለፈ ዓርቢ እውን ብምትሕብባር “ፈሪ ዳዊት ኤሳቕ” ዝተባህለ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ንሰብኣዊ መሰላት ዝቃለስ ማሕበር ን10,000 ተቀማጦ ኣስመራን ከባቢኣን ናይ ቴለፎን መልእኽትታት ኣመሓላሊፋ። እዚ ትማሊ ዓርቢ ዝተገብረ ናይ ቴሎፎን መልእኽቲ ፍሉይ ዝገብሮ፡ እቲ መልእኽቲ ብ ኣቶ ኤሰያስ ኢሳቕ ሓው ንኤርትራዊ ሽወደናዊ ጋዘጤኛ ዳዊት ኢሳቕ ዝተነበ መልእኽቲ ምኻኑ ኣካየድቲ’ቲ ፕሮጀክት ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝለኣኹዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም። ኣቶ ኢሳያስ ኢሳቕ ኣብ መልእኽቱ ዳዊት ሓዉ ዝርከቦም 11 ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታት ቕድሚ 11 ዓመት ብኣባላት ጸጥታ ከም እተወስዱ፡ እንተኾነ ግን ኣበይ ከምዝኣተዉን ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ከምዘለዉን ዝፈልጥ ኣባል ስድራቤት ኮነ ቤተሰብ ከምዘየሎ እዩ፡፡ ስለዚ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ እኹል ኣፍልጦ ዘለዎ ሰብ ብቴሌፎን ኮነ ብኻልእ ኣገባብ ሓበሬታ ክልግሰሉ ቁጽሪ ተለፎኑ ብምሃብ ተማሕጺኑ። ኣብ መደምደምታ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ንኹሎም’ቶ ምዕዋት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ኩሉ ሞራላውን ገንዘባውን ደግፍን ወፈያን ንዝገብሩ ግዱሰት ኤርትራውያን ብልቢ ድሕሪ ምምስጋን: ክሳብ ሕጂ ኣስታት 43,500 ቴሌፎናት ተደዊሉ ከምዘሎን: ደገፍ ኩሉ ግዱስ ከይፍለዮምን ደጊሞም ኣዘኻኺሮም።
የአውሮፓ ሕብረት ሀገሮች፣ ከሊብያ የሚነሱ ስደተኞችና ፍልሰተኞች የሜዲትራንያን ባሕር እንዳያቋርጡ በማድረግ፣ ለወከባና ለሰቆቃ እንዲዳረጉ ምክንያት ሆነዋል ሲል፣ የመብት ተሟጋቹ ድርጅት አምነስቲ ኢንተርናሽናል አስታወቀ።
የአምነስቲ አውሮፓ ዳይሬክተር ጆን ዳለሁሴን ሲናገሩም፣ ለተቀነባበረ ወከባና የመብት ጥሰት የተጋለጡ በብዙ ሺህዎች የሚቆጠሩ ፍልሰተኞች፣ እስር ቤት ውስጥ ላልተወሰነ ጊዜ ተዘግቶባቸው እንደሚገኙም አመልክተዋል።
ዓለማቀፉ የፍልሰተኞች ድርጅት /አይኦኤም/ እንዳስታወቀው፣ በ2017 ባሕር አቋርጠው ወደ አውሮፓ የሚገቡ ፍልሰተኞችና ስደተኞች ቁጥር፣ ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር፣ በ53% ቀንሷል ብሏል።
…በቀናነት፣ በታማኝነት፣ በጸዳ ህሊና፣ በሃቅ፣ በመታመን፣ ለአገርና ለህዝብ ከመስራት የበለጠ የሚያኮራ ነገር እንደሌለ ተናገረዋል። በዘርና በጎሳ ተቧድነው፣ ጥላቻን መነሻ መሠረታቸው አድርገው፣ ሌላውን ለማጥፋትና ለመበቀል ዝግጅት እያደረጉ ላሉ፣ ዘመኑ በውል በማይታወቅ ጊዜ ወደኋላ ተመልሰው ቂምን የሚያራግቡና የክፋት ዘርን የሚረጩ ሁሉም ቆም ብለው በማሰብ ራሳቸውን ወደ መግዛት ብልኃትና ጥበብ እንዲመለሱ …
“ጥቁሩ ሰው” ኦባንግ ሜቶ በሁሉም ስፍራ፣ በየትኛውም አጋጣሚ ለሚፈልጋቸው ሁሉ “አለሁ” የሚሉ ኢትዮጵያዊ ናቸው። ዘረኝነትን፥ ዘውገኝነትን፥ ጎሠኝነትን አጥብቀው ይዋጋሉ። ይጸየፉታል። ከዘር ቆጠራና ከቂም የጸዳች ኢትዮጵያን ማየት ህልማቸውና የመጨረሻ ግባቸው ነው።
ሰብዓዊነት ለአፍታም ከአንደበታቸው የማይለይ፣ በሚያውቋቸው ሰዎች ሁሉ የሚወደዱ፣ ግልጽ ተናጋሪነታቸው ልዩ የሚያደርጋቸው ኦባንግ በዚሁ ባህሪያቸው “አባ ነቅንቅ” የሚል ስም ተሰጥቷቸዋል። በስደት ለሚሰቃዩ የኢትዮጵያ ልጆች /እሳቸው ቤተሰቦቼ የሚሏቸው/ በጠሯቸው ቦታና ሁሉ በመገኘት ለሚያሳዩት ትጋት አቻ የላቸውም። ኢትዮጵያን በመወከል በከፍተኛ ቦታዎች የሚሟገቱ፣ ያዘነውን የሚጎበኙ፣ ለሴት እህቶቻችን ቀድመው የሚደርሱ እኚህ ውድ ሰው በድንገተኛ የመኪና አደጋ ተዓምር ሊባል በሚችል አጋጣሚ ከሞት የመትረፋቸው ዜና ስንሰማ ደንገጠናል። እርሳቸው ብቻ ሳይሆኑ አብሯቸው የነበረ ባልደረባቸውም ከዚህ ዘግናኝ አደጋ አምልጧል።
ባለፈው ሳምንት መገባደጃ ሚያዚያ 14 2009ዓም /22.04.2017 ከዋሽንግተን ዲሲ ወጣ ብሎ የደረሰባቸውን የመኪና አደጋ አስመልክቶ “ዳግም የመኖር ዕድል ተሰጠኝ፤ ተማርኩበት፤ እናንተም ተማሩበት። ዜናው የእኔ ከአደጋ መትረፍ ሳይሆን በቅጽበት የምትሰናበተውን ህይወታችንን በሚገባ ልንጠቀምበት እንደሚገባ መማሩ ላይ ነው” ሲሉ ነበር የገለጹት።
“አዎ” አሉ ጥቁሩ ሰው። “አዎ! ሞትን ለቅጽበት አየሁት። እንዳልወሰደኝ ስረዳ ሰዎች በቅጽበት ታሪክ እንደሚሆኑ በመረዳት በህይወት ዘመናቸው ደግ ለመስራት ለራሳቸው አለመማላቸው አሰብኩ” ሲሉ መልዕክታቸውን የጀመሩት ኦባንግ “እንኳን ነገ፣ በደቂቃዎች ምን እንደምንሆን ማስተማመኛ በሌለበት ሁኔታ ሰዎች ስለበቀልና ሌላውን ስለማጥፋት ስልት እየነደፉ ለመኖር መምረጣቸው አሳዘነኝ”።
ይህንን ሲናገሩ “የሚጸጽተዎ ነገር አለ እንዴ?” የሚል ጥያቄ ሰንዝረን ነበር። ኦባንግ ግን መልሳቸው ሌላ ነው። “እኔ ጸጸት ብሎ ነገር አላውቅም። የምጸጸትበት ነገርም ስለመፈጸሜ አስቤ አላውቅም። ነገር ግን ለወገኖቼ መሥራት የሚገባኝን እንዳልሰራሁ አስባለሁ። በተለያዩ ምክንያቶች ያስብኩትን ያህል አልተጓዝኩም። ይህ ከጸጸትም በላይ ነው። ምክንያቱም ዘረኝነትን ረግጠንና ቀብረን መጓዝ አለመቻላችን መድሃኒት የሌለው የቅዠት ተስቦ በሽተኛ አድርጎናል” ብለዋል። በውል የማይታወቅ ዘመን ወደኋላ በመሄድ ለአሁኑ ትውልድና ለአገራችን በማይጠቅም ጉዳይ ላይ ጉልበት፣ ሃብትና ጊዜ እየባከነ መሆኑንን የጠቆሙት ጥቁሩ ሰው “ከዚህ አዙሪት ሳንወጣ ሞት ይወስደናል፥ ለትውልድ የማይድን ቁስል ትተን፥ ትውልዱን መርዝ ወግተን እናልፋለን” ይላሉ።
ተፈጥሮ በጥድፊያ ወደ ሞት እየገፋችን ባለበት ሰዓት ሰው ሌላውን ስለመበቀልና ስለማጥፋት ዕቅድ ይዞ መስራቱ ከምንም ነገር በላይ ልብ የሚሰብር እንደሆነ ኦባንግ በሃዘኔታ ነው የገለጹት። “የማውቃቸውም ሆነ የማላውቃቸው በርካታ ወዳጅ ቤተሰቦች እንዳፈራሁ አውቃለሁ። ይህን ዜና ሲሰሙ እንደሚያዝኑ እረዳለሁ። ከዜናው በላይ ግን ለሚሰሙ ትምህርት እንዲሆን ይህንን መልዕክት ለማስተላለፍ ስል መናገርን መርጫለሁ። ዳግም የመኖር ዕድል ስለተሰጠኝ የዕድሉ ተጠቃሚ ለመሆን ስል ከሞት መልስ የተማርኩትን አካፍያለሁ። ለሚሰማ ትልቅ ጉዳይ ነው” ሲሉ ማሳሰቢያ አዘል መልክታቸውን ኦባንግ አስተላልፈዋል።
ከዘርና ከዘረኛነት ቋት ወጥተው “ከጎሳ በፊት ሰብዓዊነት” በሚል አዲሲቷ ኢትዮጵያ ልትተከልበት የሚገባውን መርህ የሚያቀነቅኑት ኦባንግ “መለስ ሲነገረው ቢሰማና ለአንድ ቀን ቀና ሰው ስለመሆን ቢያስብ፣ ብለን ብንመኝ ቢያንስ በቅርቡ ያለቁትን በሺህ የሚቆጠሩ ወገኖቻችንን ነፍስ ማትረፍ፣ እየሰፋ የመጣውን የጎሳ በሽታ መቀነስ በቻልን ነበር። ግን ያሳዝናል በተቃራኒው ነው የሆነው። ያለመውንና ያሰበውን ሳያይ ህይወቱ በጥላቻና በዘረኝነት እንደመረረች ሄደ” ሲሉ የቀናነት እጥረት በሽታ ክፋት ያስረዳሉ።
የኮምፒውተር እቃ ለመግዛት አንድ መደብር ደረሰው ሲመለሱ የ18 ዓመት ወጣት ሴት በፍጥነት እያሽከረከች ሊያመለጡት በማይችሉበት ሁኔታ ተምዘግዝጋ ኦባንግ የሚያሽከረክሩትን መኪና በሳቸው በኩል ጎኑንን መታችው። ወጣቷ በከፍተኛ ፍጥነት ላይ ስለነበረች የኦባንግ መኪና ምቱ እንዳረፈባት ወደ ጎን ተገለበጠች። በመጨረሻም የአውራ ጎዳናው ጠርዝ መኪናዋን ያዛትና በቋፍ ተደግፋ እግሯን ሰቅላ ተገልብጣ ቆመች። የመውጫ በሮቹ በሙሉ ተቀርቅረውና ተጨረማምተው ስለነበር ዕርዳታ ሰጪዎች ባደረጉት ድጋፍ ኦባንግና ባልደረባቸው በኋለኛው በኩል ባለው የእቃ መጫኛ በር ሾልከው እንዲወጡ ተደረገ።
አደጋው ከደረሰ በኋላ አካባቢው ላይ የነበሩ ሰዎች እያነቡ ውስጥ የነበሩት እነ ኦባንግ ሲወጡ ሰላም መሆናቸውን ሲመለከቱ መገረማቸውን መስክረዋል። ፖሊስም ያለ አንዳች ጭረት፣ ደም፣ ስብራት፣ … ኦባንግና ባልደረባቸው መትረፋቸው “ድንቅ” ተብሎ ሊገለጽ እንደሚችል ሁኔታዎች ከተረጋጉ በኋላ ተናግሯል። እንደ ፖሊስ ገለጻ መኪናዋ ከተመታቸበት ቦታ ትንሽ ወደ አሽከርካሪው ተጠግቶ ቢሆን ኖሮ ዛሬ ኦባንግ “ከሞት መልስ ተማርኩ” ለማለት እንደማይበቁ ይሆኑ ነበር። ይህንኑ አስመልክቶ ጥቁሩ ሰው “በፈጣሪ ኃይል ከሞት ተረፍኩ፣ ዳግም የመኖር ዕድል ተሰጠኝ ያልኩት ለዚህ ነው” ብለዋል።
አያይዘውም በቀናነት፣ በታማኝነት፣ በጸዳ ህሊና፣ በሃቅ፣ በመታመን፣ ለአገርና ለህዝብ ከመስራት የበለጠ የሚያኮራ ነገር እንደሌለ ተናገረዋል። በዘርና በጎሳ ተቧድነው፣ ጥላቻን መነሻ መሠረታቸው አድርገው፣ ሌላውን ለማጥፋትና ለመበቀል ዝግጅት እያደረጉ ላሉ፣ ዘመኑ በውል በማይታወቅ ጊዜ ወደኋላ ተመልሰው ቂምን የሚያራግቡና የክፋት ዘርን የሚረጩ ሁሉም ቆም ብለው በማሰብ ራሳቸውን ወደ መግዛት ብልኃትና ጥበብ እንዲመለሱ ጥሪ አስተላልፈዋል።
እሳቸው ከሞት አፋፍ መልስ የተማሩት ይህንን ነውና በግላቸው ከቀድሞው በላይ ራሳቸውን ለህዝብ እንደሚያስረክቡም ቃል ገብተዋል። ዜናውን አስቀድማ የነገረችን ምስክር “ኦባንግን ማጣት እንደ አገር ክስረት ነበር የሚሆነው። ኦባንግ ጀርባቸው የጸዳ፣ ለሚፈለገው ዓይነት ኃላፊነት የሚታመኑ፣ ታላቅ ራዕይ ያላቸው፣ ከነፈሰው ጋር የማይነፍሱ፣ ራሳቸውን ሆነው በነጻነት የሚኖሩ፣ የአንደበት ሳይሆን የተግባር ሰው የሆኑ … ኢትዮጵያዊ” ስትል ገልጻቸዋለች። አያይዛም “ከሚሠሩት ከፍተኛ ሥራ 10 በመቶውን ብቻ አደባባይ የሚያወጡ፣ ጊዜና ትውልድ በሰዓቱ ክብር የሚሰጣቸው ሰው እንደሆኑ አምናለሁ። የተረፉትም ለዚሁ ዓላማ ነው” ስትል ይህንን የተናገረችው የሚሰሩትን ሥራ ሁሉ በቅርብ ጠንቅቃ ስለምታውቅ መሆኑንንም አመልክታለች።
ኢትዮጵያን አስመልክቶ በከፍተኛ ቦታዎች በዝግ ስለሚሠሩት ሥራ ለምን በአደባባይ እንደማይገልጹ በተደጋጋሚ ኦባንግ ተጠይቀው “ገና ምን ሰራን፣ ሥራው ራሱ ሲገልጸው ማየት ይሻላል” የሚል መልስ በዚሁ ገጽ ላይ መመለሳቸው አይዘነጋም።