Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሐቀኛ የለውጥ ፍላጎት ካላቸው፣ ‘ይህ በኔ ዘመን አይከሰትም’ ብለው ሊያስቡ ይችላሉ። ይህ ግን የሰውን ራስ ወዳድ ተፈጥሮ እንዲሁም የሥልጣንን አባላጊነት ካለመረዳት የሚመነጭ ነው። ብዙዎቹ የዓለማችን አምባገነኖች በአንድ ወቅት ሐቀኛ የለውጥ አርበኞች ነበሩ። አንዴ የሥልጣን መደላደል ከፈጠሩ በኋላ ግን በምናባቸው በሚፈጥሩት “የለውጡ ጠባቂነት” ሚናቸው ተሸፍነው ከቀዳሚዎቻቸው የበለጠ ጉዳት ያደርሳሉ። ብዙዎቹ የለውጥ አርበኞች የመጣው ለውጥ እንዳይቀለበስ በሚል ሰበብ አስባብ ለረዥም ግዜ ሥልጣን ላይ ይከርማሉ፣ የሚያምኗቸውን ሰዎች ብቻ መርጠው ቁልፍ ቦታ ላይ ይሾማሉ፣ የለውጥ ሒደታቸውን የተቃወሙትን ‘አድኀሪያን’ በፈርጣማ ጡንቻዎቻቸው ይጨፈልቃሉ፣ በመጨረሻም ‘ለውጥ’ የሚሉት የራሳቸውን ሥልጣን ተቆናጦ መቆየት ብቻ እስኪመስል ድረስ ፈላጭ ቆራጭ ይሆናሉ – በአጭሩ አምባገነን ይሆናሉ። ከለውጥ አምጪነት፣ መለወጥ ያለበት አካል ወደ መሆን ይሸጋገራሉ።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ ለውጪያዊ መረጋጋት እና ለውስጣዊ መስማማት ግዜ ባገኙ ቁጥር፣ ሰው ናቸውና በሥልጣን የመበላሸት ዕድላቸውም ሰፊ ነው የሚሆነው። የሥልጣን መደላደል “ከእኔ ወዲያ ላሳር” ወደሚል ትምክህት ይመራቸዋል። ስለዚህ ከላይ “አሁን ያለው የተዝናና ሁኔታ” ያልኩት በእርሳቸው ይሁንታ ብቻ የመጣው መልካም ጊዜ ለፈተና ግዜ አይፀናም። ሹመኞች በጭንቅ ግዜ የማይገቡት ቃል የለም። ዕውቁ ፖለቲከኛ አንዷ-ዓለም አራጌ “we are victims of broken promises” (‘እኛ የተከዱ ቃልኪዳኖች ሰለባ ነን’) ያለው በጭንቅ ግዜ የተገቡ ቃል ኪዳኖች፣ በመረጋጋት ግዜ ስለሚዘነጉ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለገቧቸው ቃልኪዳኖች ማስተማመኛ አስቸኳይ ሕጋዊ ዋስትና ይስጡ። የሚሻሩት ዐዋጆች አሁኑኑ ይሻሩ፣ የሚሻሻሉት ዐዋጆች አሁኑኑ ይሻሻሉ፣ የሚጨመሩት ድንጋጌዎች አሁኑኑ ይጨመሩ… የተቋማት ገለልተኝነት ሥራ መሠረቶች አሁኑኑ ይጣሉ… ለቀጣዩ ምርጫ ያለው መሰናዶ በሕግ እና ተቋማዊ አግባብ በአስቸኳይ ይፈፀሙ። የፖለቲካ ዕርቅ ጥሪዎች በነቢብ ሳይሆን በገቢር ይደረጉ።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ እነዚህን ነገሮች በማለዳ ማድረግ ከቻሉ ብዙዎቹ ለውጥ-ፈላጊ የዓለማችን ሰዎች ከወደቁበት ገደል ይተርፋሉ። ሥማቸውም “ከአብዮት ከዳተኞች” ተርታ ሳይሆን፣ ምናልባትም ከዘመን ባንዴ ብቻ ከተከሰቱት “ከጨቋኞች መሐል የወጡ የነጻነት ፋና ወጊዎች” – ከእነ ፍሬድሪክ ደ ክላርክ ተርታ ይመደባሉ። ምርጫው የእርሳቸው ነው፤ ራስን ከራስ ማዳን ወይም በሥልጣን መጫወት።
ሚሞሪያል ደይ በያመቱ የሚከበረው፣ በአውሮፓውያኑ የግንቦት ወር የመጨረሻው ሰኞ ሲሆን፣ ዕለቱም በዩናይትድ ስቴትስ ታሪክ ለአገራቸው መስዋትነት የከፈሉ አሜሪካውያን የሚዘከሩበት እንዲሆን ተደንግጓል።
የአዲስ አበባ 133 ኛ አመት የኢዜማ መሪ የሆኑት ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ አንድ ነገር ሲናገሩ ሰማሁ…. “አዲስ አበባ የማናት የሚለው ጥያቄ የማይረባ ጥያቄ ነው” ቃል በቃል ይህንን ነው ያሉት ። እርግጥ አዲስ አበባ የማናት የሚለው ጥያቄ የማይረባ ጥያቄ ቢሆን ኖሮ ትተነው ወደ ቤታችን ፣ ወደ ቤተሰቦቻችን እንሄድ ነበር። ጊዜያችንንም ባላጠፋን ነበር። ማይረባ ጥያቄ ቢሆን ኖሮ አዲስ አበባ የማናት? የሚለው ጥያቄ አዲስ አበባ የትግል ማዕከል አትሆንም ነበር። አዲስ አበባ የማናት ብለን የምንጠይቀው…. ባለቤቶቿ ባለቤት ስላልሆኑ ነው ፣ ባለቤት መሆን የሚገባቸው ባለቤት ስላልሆኑ ነው። አዲስ አበባ የማናት? ብለን የምንጠይቀው የማይረባ ጥያቄ ሆኖ ሳይሆን ያሻግሩናል ያልናቸው ሳይሆን በመግለጫ አዲስ አበባ የኛ ናት ስላሉን ነው ፣ ኬኛ ስላሉን ነው። እንደ ሁለተኛ ዜጋ መኖር ትችላላቹ ባለቤት ግን አይደላችሁም ስላሉን ነው፡፡ ፣ አዲስ አበባ የማናት የሚረባ የህልውና ጥያቄ የሆነው ያሻግሩናል የተባሉ ሰዎች በልዩ ጥቅም ስም አዲስ አበባን ሊጠቀልሉ ስላሰቡ ነው!።
ስለዚህ የአዲስ አበባ ጥያቄችየማይረባ ጥያቄ አይደለም የአዲስ አበባ ጥያቄ የህልውና ጥያቄ ነው ፣ የመሞትና ያለመሞት ጥያቄ ነው። በቅርቡ ቦሌ ሚካኤል ቤተክርስትያን የተፈፀመው ጥሩ ማሳያ ነው እስክንድር እንደገለፀው በዛች ጠባብ ሰአት ተሰባስበው የመጡት ድንገት አይደለም! የተበተኑ ሃይል ስላልሆኑና ስለተደራጁ ነው። በመሆኑም የህዝቡን ሕልውና ለማረጋገጥ የአዲስ አበባ ፖሊስን ከተረኞቹ ማላቀቅ ያስፈልጋል። ከተረኞቹ ስናላቅቀው እኩል መብት ይኖረናል ማለት ነው።
“በትግራይ ክልል በነበረው ግጭት የአትሌቷ ልምምድ ተስተጓጉሎ ይሆን?” የሚል ጥያቄ ከኢትዮጵያ ቼክ የቀረበለት አልጣኝ ሀይሌ “በነበረው ችግር ምክንያት አርፍደን መጥተናል። እኛ የነበርነው ደቡባዊ ትግራይ አካባቢ ነበር፣ ከሌላው አካባቢ በአንፃራዊ የነበረው ሁኔታ ይሻል ነበር። ግን ልምምዷን ለተወሰነ ግዜ አቋርጣ ነበር። አሁን ግን ጀምሯለች፣ ሌላ ምንም ችግር የለም፣ ማህበራዊ ሚድያ ላይ የሚነገረው ውሸት ነው”
በቅርቡ የ5,000 ሜትር ሪከርድን ስፔን፣ ቫሌንሽያ ላይ የሰበረችው አትሌት ለተሰንበት ግደይ በመጪው ቶክዮ ኦሎምፒክ መሳተፏ አጠራጣሪ እንደሆነ የሚገልፁ የተለያዩ መልእክቶች ከትናንት ጀምሮ ማህበራዊ ሚድያ ላይ እየተላለፉ ይገኛሉ። እነዚህ መልእክቶች አክለውም ኑሮዋን እና የአትሌቲክስ ልምምዷን በትግራይ ክልል ያደረገችው ለተሰንበት “የፖለቲካ አለመረጋጋት ሰለባ” እንደሆነች እና ከዋናው ብሄራዊ ቡድን ልትለይ እንደምትችል አስነብበዋል።
የአትሌቷ አሰልጣኝ ሀይሌ እያሱ መረጃው የሀሰት እንደሆነ ለኢትዮጵያ ቼክ ተናግሮ “ለተሰንበት በደንብ ኦሎምፒክ ላይ ትሳተፋለች፣ ከአትሌቲክስ ፌዴሬሽን በተደረገልን ጥሪ መሰረት ያለፈው ሰኞ እለት አዲስ አበባ መጥተናል፣ አትሌት ደራርቱም ተቀብላናለች። አሁን ሁሉም እንደሚያደርገው የኮቪድ ምርመራ አርጋለች፣ ውጤቱ እንደታወቀ ቡድኑን ትቀላቀላለች” ብሏል።
“በትግራይ ክልል በነበረው ግጭት የአትሌቷ ልምምድ ተስተጓጉሎ ይሆን?” የሚል ጥያቄ ከኢትዮጵያ ቼክ የቀረበለት አልጣኝ ሀይሌ “በነበረው ችግር ምክንያት አርፍደን መጥተናል። እኛ የነበርነው ደቡባዊ ትግራይ አካባቢ ነበር፣ ከሌላው አካባቢ በአንፃራዊ የነበረው ሁኔታ ይሻል ነበር። ግን ልምምዷን ለተወሰነ ግዜ አቋርጣ ነበር። አሁን ግን ጀምሯለች፣ ሌላ ምንም ችግር የለም፣ ማህበራዊ ሚድያ ላይ የሚነገረው ውሸት ነው” ብሏል።
“ሀጎስ ገ/ህይወትን ጨምሮ ሌሎች በትግራይ ክልል ክለቦች ውስጥ የነበሩ የብሔራዊ ቡድን አትሌቶች ለዝግጅት ሆቴል ከገቡ 15 ቀን አልፏቸዋል” ያለው ኮሚቴው ለቶኪዮ ኦሊምፒክ ዝግጅት ከመቼውም ጊዜ በተለየ ከ8 ወር በፊት አስቀድሞ አትሌቶችን በመጥራት ለዝግጅት ሆቴል እንዳስገባ አስታውቋል።
ኢትዮጵያ የዓለም ንግድ ድርጅት አባል መሆን አለባት ወይም መሆን የለባትም በሚል የምጣኔ ሀብት ምሁራን የሐሳብ ሙግት እንደሚያደርጉ ይታወቃል። ፈቃዱ በቀለ (ዶ/ር) አንድ አገር የዓለም ዐቀፍ ድርጅት አባል ከመሆኑ በፊት ማሟላት የሚገባውን መስፈርቶች በመንተራስና የኢትየጵያን የምጣኔ ሀብት የዕድገት ደረጃን በመተንተን በባለፈው ሳምንት ጽሑፋቸው መከራከሪያ ነጥባቸውን ማስቀመጣቸው ይታወሳል። በዚህ ጽሑፋቸው የቀደመ አቋማቸውን በማጠናከር ኢትዮጵያ የዓለም ንግድ ድርጅት አባል ከመሆኗ በፊት በመጀመሪያ ደረጃ እራሷን ከውስጥ ማጠናከር አለባት፤ ወደ ውስጥ ያተኮረና ሕዝቡን ሊያሰባስብ የሚያስችልና ጥንካሬም የሚሰጠው የምጠኔ ሀብትና የማኅበራዊ ፖሊሲ ተግባራዊ ማድረጉ ሊታለፍ የማይችል ጉዳይ ሲሉ ይሞግታሉ።
በአጠቃላይ ሲታይ የኅብረተሰብን ዕድገትና የሰውን ልጅ ሥልጣኔ በሚመለከት ከሦስት ሺሕ ዓመት ጀምሮ የዕውቀትን ምንጭ በተለያየ መልክ በተረጎሙና በሚተረጉሙ ፈላስፋዎች ዘንድ የጦፈ ክርክር ተካሒዷል። ይህ የተለያየ ፍልስፍናዊ አመለካከት ለተከታታዩ ተመራማሪ መሰረት በመሆን አንድ ኅብረተሰብ በምን መልክ ቢዋቀር ሰላምና መረጋጋት፣ እንዲሁም ብልጽግና ሊመጣ ይችላል በሚለው ላይ የጦፈ ክርክር በመካሔድ የኋላ ኋላ ለአውሮፓው ሕዝብ የኅብረ-ብሔር መመስረቻ ዘዴ መመሪያ ሊሆን ችሏል።
በዛሬው ወቅት በአገራችንም ሆነ በተለያዩ የአፍሪካ አገሮች አንድን ኅብረተሰብ ለመገንባት የሚደረገው ክርክር የተለያየ ዝንባሌ ባላቸው የየአገሩ ምሁራን ሳይሆን፣ የየአገሮች መንግሥታት ተግባራዊ የሚያደርጓቸው ፖሊሲዎች በሙሉ ከውጭ የመጡና በሕዝቡ ትከሻ ላይ የሚጫኑ ናቸው። በዚህም ምክንያት የተነሳ በእኛ ኢትዮጵያውያንም ሆነ በአብዛኛዎቹ አፍሪካ መንግሥታት ዘንድ ካላንዳች ክርክርና ምርምር ከውጭ የመጣን ፖሊሲ ተግባራዊ ማድረግ እንደባሕል ተወስዷል። ከውስጥ በአንዳንድ ‘ክሪቲካል’ አመለካከት ባላቸው ምሁራን የተሻለ አስተያየት በሚቀርብበት ጊዜ የቀረበውን ሐሳብ እንዳልሰሙ በመጣል በዓለም ዐቀፍ ኮሙኒቲው የተደነገገው ፖሊሲ ተግባራዊ ይሆናል። እንደምናየው ውጤቱ የተወሳሰቡና በቀላሉ መፍትሔ ሊያገኙ የማይችሉ ፖለቲካዊ፣ ምጣኔ ሀብታዊ፣ ማኅበራዊ፣ የሥነ-ልቦናና የባሕል ውድቀት ውስጥ ከቶናል።
በአውሮፓው ምድር የተለያዩ የአውሮፓ አገሮች ወደ ኅብረ-ብሔር ከመሸጋገራቸው በፊት በመጀመሪያ ደረጃ ያካሒዱ የነበረው ትግል የማሰብ ኃይልን ወይም ንቃተ ህሊናን ማዳበር ነበር። ይህም ማለት በየአገሩ ያለው ሕዝብ ከባሕላዊና ለዕድገት ጠንቅ ከሆኑ አስተሳሰቦች በመላቀቅ ተፈጥሮን ለመቃኘትና በተፈጥሮ ውስጥ ያሉትን ነገሮች ለመለወጥ የሚያስችሉትን ዕውቀት ማግኘትና ንቃተ ህሊናውን ማዳበር ነበር። በዚህም መሰረት እያንዳንዱ ዜጋ ሰው መሆኑን በመገንዘብ ዕውነተኛ ነፃነቱን የሚያገኝበትንና ውስጣዊ ፍላጎቱን ተግባራዊ የሚያደርግበትን ሁኔታ ማዘጋጀት ነበር። በመሆኑም የምጣኔ ሀብት ጉዳይ ከፍተኛ አትኩሮ የተሰጠው ስለነበር አገርን በጸና መሰረት ላይ የመገንባቱ ጉዳይ ተቀዳሚውን ቦታ የያዘ ነበር። ስለሆነም አገሮች ወደ ህብረ ብሔር ሲሸጋገሩ መንግሥታት ምን ምን ነገሮች በቅደም ተከተል ተግባራዊ ማድረግ እንዳለባቸው በምሁራኑ ዘንድ የጦፈ ክርክር ይካሔድ ነበር።
የኋላ ኋላ ‘መርከንታሊዝም’ ወይም የውስጥ ገበያን ማሳደግና ኅብረተሰብን ማስተሳሰር ያስፈልጋል የሚለው የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተቀባይነት በማግኘት በተለያየ ጊዜያት በየአገሮች ውስጥ ይህ ፖሊሲ ተግባራዊ በመሆን አገሮች ቀስ በቀስ ግን ደግሞ በእርግጠኝነት ወደ ኅብረ ብሔር እንዲሸጋገር አስችሏቸዋል። ይሁንና የአውሮፓ አገሮችን ዕድገት ስንመለከት ይህ ዐይነቱ ፖሊሲ በአንድ ጊዜ በሁሉም አገሮች በተመሳሳይ ደረጃ ተግባራዊ የሆነ አይደለም። በተለይም እስከ 19ኛው ክፍለ-ዘመን ድረስ እንግሊዝ በኢንዱስትሪና በውስጥ ገበያ ቀድማ የሔደች ስለነበረች ሌሎች አገሮች የእሷን ፈለግ እንዳይከተሉና በተለይም በውጭ ንግድና በተወሰኑ ምርቶች ላይ ብቻ እንዲያተኩሩ ግፊት ታደርግ ነበር። በአዳም ስሚዝና በሬካርዶ የፈለቀው የነፃ ገበያ ቲዎሪና ዓለም ዐቀፋዊ የሥራ ክፍፍል ዋናው የምጣኔ ሀብት ፖሊሲ መመሪያ እንዲሆንና ሌሎች የአውሮፓ አገሮች እንዲቀበሉት ከፍተኛ ግፊት ይደረግ ነበር።
በፍልስፍናና በሳይንሳዊ ንድፈ ሐሳብ የገፉ አገሮች፣ ግን ደግሞ በቁስ አካላቸው (‘ማቴሪያል’) ሁኔታቸው ወደ ኋላ የቀሩ እንደ ጀርመን የመሳሰሉ አገሮች የእንግሊዝን የነፃ ንግድ ንድፈ ሐሳብ አሽቀንጥረው በመጣል ወደ ውስጥ ያተኮረ የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመከተል ሁለት ትውልድ በማይሞላ ጊዜ ውስጥ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ባለቤት ለመሆን በቅተዋል። ለዚህ ዐይነቱ ዕድገት ከፍተኛ አስተዋፅዖ ካበረከቱት ውስጥ ፍሪድሪሽ ሊስት የሚባለው ሁለገብ አዋቂ መጠቀስ የሚገባው ነው። በእሱ ትምህርት መሰረት አንድ በኢኮኖሚ ወደ ኋላ የቀረች አገር የእንግሊዝ ኢኮኖሚስቶች ያዳባሩትን የነፃ ንግድና የነፃ ገበያ ፖሊሲ ተግባራዊ የምታደርግ ከሆነች ፖሊሲው እንግሊዝን ብቻ የሚጠቅም ነው። አንድ አገር በጥሬ ሀብት ማውጣትና በእርሻ ምርት ላይ ብቻ የምታተኩር ከሆነ በዚያው ቀጭጫ ትቀራለች። በተለያየ መልክ የሚገለጽ ምሁራዊ ኃይል ለመፍለቅ ስለማይችል ብሔራዊ ነፃነቷ ይገፈፋል። ስለሆነም ይላል ፍሪድሪሽ ሊስት፣ አንድ አገር የቴክኖሎጂ ባለቤት ለመሆን ከፈለገችና የውስጥ ገበያ እንዲያድግ የግዴታ ወደ ውስጥ ያተኮረ ፖሊሲ መከተል አለባት። ለዚህ ደግሞ ንቁ ኅብረተሰብ ክፍሎችን በማገዝና በኢንዱስትሪ ግንባታ እንዲሳተፉ በማድረግ የውስጥ ገበያን ማሳደግ ሊታለፍ የማይችል ጉዳይ ነው።
ከዚህ ጋር ተያይዞ በተለይም በማደግ ያሉ ኢንዱስትሪዎች (Infant Industries) ከውጭ በሚመጣ ተመሳሳይ ምርት እንዳይጠቁና እንዳይፈራርሱ ከተፈለገ መንግሥት የግዴታ የእገዳ ፖሊሲ መከተል አለበት። በዚህ መልክ የኢንዱስትሪዎችን ዕድገት ማፋጠን ብቻ ሳይሆን ለፈጠራ ሥራ የሚያመች ሁኔታም ማዘጋጀት ይቻላል። ከዚህ ጋር ተያይዞ የመንግሥት ዋናው ተግባር የባቡር ሃዲዶችን፣ የ‘ካናል ሲሰትምን’፣ መንገዶችንና ከተማዎችን፣ እንዲሁም መንደሮችን በመገንባት ሕዝቡ እንደ ማኅበረሰብ በመሰባሰብ ውስጣዊ ኃይሉ እንዲጠነክር ማድረግ የኅብረ-ብሔር ግንባታ ዋናው መሰረተ ሐሳብ እንደሆነ በተለያዩ ምሁራን በመሰበክ ከንድፈ ሐሳብ አልፎ ተግባራዊ የሆነ ጉዳይ ነው። ይህንን መንገድ ያልተከተሉና የእንግሊዝን የነፃ ንግድ ምክር የተቀበሉ እንደ ፖርቹጋል የመሳሰሉ አገሮች ተግባራዊ ባደረጉት ፖሊሲ አማካይነት የተጠበቀውን ውጤት ባለማግኘታቸው በተለይም ገበሬው በረሃብ ሊጠቃ ችሏል። ምክንያቱም ገበሬው የእርሻ ምርቱን በመተው በወይን ምርት ላይ ብቻ እንዲረባረብ በመደረጉና፣ በጊዜው በዓለም ገበያ ላይ የወይን ምርት ጥያቄ እየደከመና የፖርቹጋል የውጭ ንግድ በከፍተኛ ደረጃ በመናጋቱ ነው።
የውስጥ ገበያን ጥናካሬና በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የመመስረትን ጉዳይ የኋላ ኋላ አሜሪካ፣ ጃፓንና ደቡብ ኮሪያ፣ በኋላ ደግሞ ቻይና የተከተሉትና ከፍተኛ ውጤትም ያገኙበት በመሆኑ ዛሬ የደረሱበት ደረጃ ያረጋግጣል። የቻይናን ጉዳይ ብንወሰድ በመጀመሪያ የውስጥ አደረጃጀት ጉዳይና ኅብረተሰብኣዊ ጥንካሬ መሰረቱ የተጣለው እ.አ.አ ከ1949 እስከ 1978 ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። ከብዙ ውዝግብ በኋላ እነ ዴንግ ሲያዎፒንግ ባሸናፊነት ሲወጡና የገበያ ኢኮኖሚ የጥገና ለውጥ ሲያካሒዱ ዝም ብለው ገበያውን ለውጭ ተዋንያን ክፍት በማድረግ አልነበረም ዛሬ የደረሱበት ደረጃ ላይ ሊደርሱ የቻሉት። በተለይም የኢንዱስትሪው፣ የእርሻውና የሚሊታሪው መስክ መሻሻል እንዳለበት በማመን በአንድ በኩል በዚህ ላይ ሲረባረቡ፣ በሌላ ወገን ደግሞ ከውጭ ቴክኖሎጂ ለማግኘት ሲሉ ለውጭ ኢንቬስተሮች ልዩ የመዋዕለ ነዋይ ቦታ በማዘጋጀት ቴክኖሎጂዎችን መቅዳትና የራሳቸው ማድረግ ነበር። በዚህ መሰረት ሰላሳ ዓመት ያህል ሙከራ ካደረጉና አንድ የዕድገት ደረጃ ላይ ከደረሱ በኋላ እ.አ.አ በ2005 ቻይና የዓለም ንግድ ድርጅት አባል ለመሆን በቃች። አሜሪካም ሆነ የአውሮፓው አንድነት ቻይና በቴክኖሎጂ ዕድገት መንጥቃ በመሄዷ በጣም ፈርተዋል። የሚያደርጉትን ሁሉ በማጣት ቻይና አምርታ ወደ አውሮፓው አንድነትና የአሜሪካ ገበያ ላይ በምትልከውና ከእነሱ ምርት ጋር በሚወዳደሩ ምርቶች ላይ ከፍተኛ ታሪፍ ለመጨመር እየጣሩ ነው። በአጭሩ እነዚህ ሁሉ አገሮች ከውስጥ ገበያቸውን በደንብ ሳያደራጁና ኅብረተሰባቸውን በፀና መሰረት ላይ ሳያቆሙ የግዴታ የዓለም ንግድ ድርጅት አባል እንሁን ብለው በፍጹም አልተጣደፉም።
ከዚህ አጭር ሀተታና ኢምፔሪካል ማስረጃ ስንነሳ አገራችን የዓለም ንግድ ድርጅት አባል ከመሆኗ በፊት በመጀመሪያ ደረጃ እራሷን ከውስጥ ማጠናከር አለባት። ወደ ውስጥ ያተኮረና ሕዝቡን ሊያሰባስብ የሚያስችልና ጥንካሬም የሚሰጠው የኢኮኖሚና የማኅበራዊ ፖሊሲ ተግባራዊ ማድረጉ ሊታለፍ የማይችል ጉዳይ ነው። እንደሚታወቀው አንድ ቦክሰኛምም ሆነ አንድ አገር ተፎካካሪዎቻቸውንና ጠላቶቻቸውን በደንብ ሊቋቋሙና በአሸናፊነት ሊወጡ የሚችሉት በመጀመሪይ ራሳቸውን ሲያዘጋጁና ጥንካሬ ሲያገኙ ብቻ ነው። ቦክሰኛው ካለአቅሙ በክብደትም ሆነ በጥንካሬ ከሚበልጠው ጋር ዝም ብሎ የውድድር መረብ ውስጥ ገብተን እንታገል አይልም። አቅሙን ማወቅ አለበት። አንድ አገርም እንዳትወረር ከተፈለገ በደንብ የተደራጀና የተማረ የወታደር ኃይል ያስፈልጋታል። ለዚህ ደግሞ የግዴታ ሰፋ ያለ ምጣኔ ሀብታዊ መሰረት በጣም አስፈላጊ ነው። ይህ ከመሆኑ በፊት ትግል እናድርግ ማለት ራስን ለጠላት አሳልፎ እንደመስጠት ይቆጠራል።
የኢትዮጵያ መንግሥት በሀገሪቱ የሚገኙትን ሃያ ሰባት ካምፖች በአሥር ዓመታት ውስጥ የሚዘጋ እና ስደተኞችም ከህብረተሠቡ ጋር ተቀናጅተው እንዲኖሩ የሚያደርግ ዕቅድ ይፋ አድጓል፡፡
ሰሞኑን ይፋ የተደረገው የተቀናጀ የስደተኞች ምላሽ ማዕቀፍ ይሔንና ሌሎች ጉዳዮችን ያካተተ መሆኑን የስደተኞችና ከስደት ተመላሾች ጉዳይ አስተዳደር ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ ዘይኑ ጀማል ለአሜሪካ ድምፅ ተናግረዋል፡፡
ኣብቲ ብሰንበት 14 ሓምለ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ዝተሳተፉ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብክሲ ሽበራ ኣብ ቀይዲ የእትዎም ንዘሎ ጋዜጠኛታትን ፖለቲከኛታትን ክፍትሑ ብምጥላብ፣ መንግስቲ እታ ሃገር መሰል ዜጋታት ከኽብር ጸዊዖም።
እቶም ኣሳእል ናይ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታን ፖለቲከኛታትን ከምኡ ድማ ዝተፈላለየ ጭርሖታት ብምልዓል ሰለማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ኢትዮጵያውያን፣ መንግስቲ ናይ ስራሕ ዕድላት ክፈጥር፣ እናነሃረ ዝመጽእ ዘሎ መነባብሮ ምቁጽጻርን መግትእን ክገብረሉ’ውን ከምዝጸውዑ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ሰለማዊ ሰልፊ ዝተሳተፉ ካብ 1500 ኣይበዝሑን’ዮም ክብል እንከሎ፣ ነቲ ሰለማዊ ሰልፊ ዝወደበ ሓድነት ንደሞክራስን ፍትሕን ድማ ኣብ ክልቲኡ ከተማታት ልዕሊ 20 ሽሕ ሰልፈኛታት ከምዝነበሩ’ዩ ዝጠቕስ።
ምክትል ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረጽየን ገብረሚካኤልን ኣመሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ነዚ ዝበሉ ምስ መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ ኣብ ዝተዳለወ መድረኽ ዘተ ሰላም’ዩ።
ኣብቲ ሎሚ ብጉባኤ ሃይማኖታዊ ትካላት ኢትዮጵያ ዝተዳለወ ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ሂልተን ሆቴል ዝተኻየደ መደረኽ ሰላም ክልቲኦም ወገናት ንሰላም ድልዋት ምዃኖም ገሊጾምም።
ጓል ፕረዚደንት ሮናልድ ሬገን ፓቲ ዴቪስ ኣብ ጋዜጣ ዘ ዋሽንግተን ፖስት ኣብ ዘውጸአቶ ጽሑፍ ‘ሮናልድ ሬገን፣ ሽዑ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ እዋን ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት ንዕዑ ዘቖጠዐ ድምጺ’ዮም ሂቦም ኢሉ ‘ኣህባይ’ ዝበለሉ ኩነታት፣ ንምምላስ ክሳብ ሎሚ ቅርብቲ ከምዘይነበረት’ ትገልጽ።
ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ካሊፎርንያ’ውን ዝነበሩ ሮናልድ ሬገን ‘እቶም ካብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝመጹ ትሪእዎም ዘለኹም ኣህባይ፣ ገለ ይመስሉ! ሳእኒ ምልባስ’ኳ ዘይኽእሉ!’ ኢሎም ነይሮም
ፓቲ ዴቪስ ኣብ ጽሑፋ ‘ነቲ ኣቦይ ዝበሎ ቃላት ንምክልኻል፣ ምኽኑይ ንምግባር ዋላ ክቐርብ ዝኽእል መብርሂ ክህሉ ኣይኽእልን’ በለት። ‘ኣቦይ ምስ ኒክሰን ኣብ ዝተዘራረበሉ ሰዓት ዝተጠቐመሎም ቃላት፣ ብዝኾነ መገዲ ክትርጎም ግቡእ ኣይኮነን፣ እንኮ መግለጺኡ ‘ሕማቕ ዘረባ’ ዝብል ጥራይ’ዩ ኢላ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ብዝተፈላለዩ ኩነታት ሓቢሮም ዝነብሩ ሰባት ትቅበልያ። ብዙሓት ሰብ ሓዳር ከይተመርዓው ሓቢሮም ክነብሩ ይክእሉ እዮም። ቆልዑውን ክህልዎም ይክእል እዩ። ከምዚ ዝበለ ብዘይ መርዓ ሓቢርካ ምንባር ስምምዕ ክፍፅም ይክእል እዩ። እዚ ስምምዕ ንኣብነት ኣየናይ ንብረት ናይ መን ወይድማ ናይ ስድራ ቤት መፃኢታት ብከመይ ከምዝካፈሉ የርእይ። እዚኦም ዓይነት በዓልሓዳር ቅድም ክብል ካብ ዝነብሮም ርክብ ዘፍረይዎም ቆልዑት ናይቲ ስድራ ኣካል ዝገብሩ እንተኮይኑ ዝተፈላለየ ስድራ ዝብል የካትት እዩ። ወዲን ጓልን ብፅሒቶምን ስርሖም ብከመይ ይከፋፈሉ ዝብል ከምኩነታቱ ዝውሰን ይኮውን።
ተመሳሳሊ ጾታ ብኣጋር ኣብ ሲዊዘርላንድ ተቀባልነት ዘለዎ ርክቦም (ኣጋርነቶም) ናይ ምምዝጋብ ኣማረጺ ኣለዎም። ch.ch ድሕረ ገጽ ናይ ተመሳሳሊ ጾታ ርክብ ምምዝጋብ ዘስዓቦ ቁልፌ ውልቃዊን ናይ ገንዘብ ኩነታት ጥቅልል ዝበለ ሓበሬታ ኣካቲቱ ይርከብ። ዝነብሩሉ ኣካባቢ ኣብ ዝርከብ ቤር ምዝገባ ከማልእዎ ዝሕልው ኩነታታን ሓበሬታ ምግባር ስለዝግብኦም ተግባራትን ይንገሮም።
ወለዲ፡ስድራቤትን ፈተወትን መወቲ ብሰንበት ዝወደቐት ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ሎሚ ሶሉስ ናብቲ ቦታ ይበጽሑ ምህላዎም ተገሊጹ። ኣደ ሓንቲ በቲ ሓደጋ ካብ ዝሞታ አባላት’ታ ነፋሪት ዝኾነት ኣያንቱ ግርማ እታ ነፋሪት ናብ ዝወደቐትሉ ቦታ ብምብጻሕ ዝምጸትሉ ምክንያት ከምዚ ክትብል ተረድእ።
እኛ ትልቅ ተፅዕኖ የሚያደርጉ ሰዎች ትንሽ ዝርዝር ስለ ሁሉ ነዎት, እና መለዋወጫዎች ስብስብ ነው ቆርቆሮውንና ላይ እንዲህ ይላል በትክክል ምን ያደርጋል. የጌጣጌጥ, የጸሐይ መነጽር ወይም ፀጉር መለዋወጫዎች ጋር አልባሳት ቀና teaming እንደ ሆነ ቍረጡ; እኛ ለእናንተ ያለንን መለዋወጫዎች ስብስብ ጋር የተሸፈነ አግኝቷል ተመልክተናል.
እዚህ እኛ ጥልፍ, መጠገኛዎች, applique, ክሊፕ መለያዎች, ዝውውር, ፖሊ ይጫኑ, በሽመና የውስጥ መለያዎች, ሁሉ ጌጥ ዓይነቶች ያላቸው, ሁሉም የእርስዎን ምርጫዎች ይሸፍናል. ምርጥ ጥራት እና ፈጣን ማድረስ, እናንተ ~ ምርጥ ይገባቸዋል
እኛ እንደ ቤዝቦል ክዳኖች, beanies, ገለባ ኮፍያ አድርጎ የሚለበስ የተለያዩ ቅጦች, አላቸው. እኛ አዲስ እና ፋሽን ቅጦች ሁሉ ጊዜ ጊዜ በማዘመን ላይ ጠብቅ.
ለሁሉም ነገር ለመዋቢያነት ከ coolers ዘንድ, QiSheng ሁሉ ቅርጽና ሊበጁ ከረጢቶች ጋር የተሸፈነ አለው. የ gals ጋር ለሚቀጥለው ትልቅ ጉዞ አዲስ monogrammed በጭንቅላታቸው ወይም የጉዞ ቦርሳ እንዲገዙ!
ጸጉር ቅንጥብ በ 2020 ቅጥ አዝማሚያ ሊኖረው ይገባል ናቸው, ምንም ልትገዢው አንድ መግለጫ ፀጉር ቁራጭ ያለ ተጠናቋል. ረ ዘመናዊ መመሰጥ, አንድ መልክ የሚመጥን ለመፍጠር ለምርጥ ጸጉር ቅጥ ወደ እነዚህ የሚያምር ካስማዎች ሸጎጥ.
የጸጉር ባንድ የሆነ ማንኛውም AM ወይም PM ጉዳይ ለ ተቀጥላ የግድ ሊኖር ነው. የታተሙ scrunchies ወደ አክሊሎች በምትፈጥረው ጀምሮ, ፀጉራችን ክልል ማንኛውም ክስተት ፍጹም ይስብ በተጨማሪ ያደርጋል.
በሪፖርቱም የኦሞ ኩራዝ ቁጥር 2 የስኳር ፋብሪካ በመጋቢት ወር ስኳር ማምረት መጀመሩን የገለጸ ሲሆን ፥ሌሎችም የስኳር ፋብሪካዎች የሙከራ ምርት ማምረት መጀመራቸውን ነው የገለጸው፡፡
ፋብሪካው ከባለድርሻ አካላት ጋር በትብብር መስራት ከቻለ እቅዱን ማሳካት የሚችልበት ቁመና ላይ የሚገኝ መሆኑንም የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ ወይዘሮ አለሚቱ ፉፋ ጠቁመዋል።
ኮርፖሬሽኑ የ2009 በጀት አመት ሪፖርቱን ዛሬ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት የልማት ድርጅቶች ቋሚ ኮሚቴ ሲያቀርብ፥ በመጪው አመት አስር ሺህ ቶን ስኳር ለውጪ ገበያ አቀርባለሁ ብሏል።
ከዛሬ ሁለት እና ሶስት አመት በፊት ስኳር ኮርፖሬሽኑ ለውጪ ሀገር ገበያ ስኳር እንደሚያቀርብ እና ለሀገሪቱ የውጪ ምንዛሬ እንደሚያስገኝ ይፋ አድርጎ የነበረ ቢሆንም፥ ይህንኑ ግቡን ማሳካት አለመቻሉን ተነስቷል፡፡
ካሁን ቀደም በምክር ቤቱ ባቀረበው ሪፖርት ስኳር ፋብሪካዎችን በተቀመጠላቸው ጊዜ ማጠናቀቅ አልቻለም የሚል ወቀሳ የቀረበበት ኮሚሽኑ፥ዛሬ ለውጪ ሀገር ገበያ ስኳር አቀርባለሁ ማለቱ ምን ተማምኖ የሚል ጥያቄ ቀርቦለታል፡፡
የኮርፖሬሽኑ የኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ስራ አስፈጻሚ አቶ ጋሻው አይችሉህም እንደተናገሩት ፥የኦሞ ኩራዝ 2 ፣ከሰም፣ተንዳሆና አርጆ ዴዴሳ የስኳር ፋብሪካዎች በዚህ አመት ስኳር ማምረት መጀመራቸውን እንደ አንድ አስቻይ ሁኔታ ጠቅሰዋል፡፡
በተጨማሪም የገንዘብ አቅምና የቴክኖሎጂ ግብአትን ችግር ለመቅረፍም ጥረት እያደረገ መሆኑን በሪፖርቱ የጠቀሰው ኮርፖሬሽኑ፥ ኢንቨስትመንት ስራዎች የሚውል ፈንድ ማፈላለግን ጨምሮ ከተለያዩ አካላት ጋር በሽርክና መስራትን መፍትሄ ማድረጉን ገልጿል።
እኛ ፋብሪካ ምንጊዜም የተሻለ ጥራት, ይበልጥ አመቺ ዋጋዎች, ይበልጥ አጥጋቢ አገልግሎት ጋር ለደንበኞቻችን ለማቅረብ "አቋም, ጥራት, መረጋጋት, ፈጠራ" የንግድ ፍልስፍና, በግለት በጥብቅ ቆይቷል, ብዙ ዓመት ሙያዊ ልምድ ያከማቻሉ.
ደንበኛ በማስቀመጥ የምርት እና ዲዛይን ሂደቶች ማዕከል ያስፈልገዋል. እኛ ደንበኞች ምርጥ ብጁ ተሸካሚ መፍትሔ ለመስጠት ጥረት ያደርጋሉ. የመጨረሻ ጉዳይ ወደ ጽንሰ ጀምሮ, እኛ ደንበኞች 'ምርቶች ተጨማሪ እሴቶችን ለማከል የወሰነ:
1.Hualibao በ የተመረተ የምንጣፍ የመከላከያ ፊልም የምንጣፍ ፊልም ቴክኒካዊ ውሂብ ወረቀት ጠንካራ ታደራለች ውስጥ ግልጽ ምንጣፍ ረዳታችሁ ነው, ይህም የእርስዎ ለመከላከል ምቹ እና ውጤታማ በሆነ መንገድ ያቀርባል ...
1. ላሜራ የመከላከያ ፊልም ITEM NO የቴክኒክ ውሂብ ወረቀት. Substrate ውፍረት ስፋት ርዝመት ቀለም ታደራለች የሙቀት የመቋቋም ማመልከቻ ተጠባቂ ሚሜ ሜትር ሜትር ግ / 25mm BH100-70 PE 0,07 ± 6% 1.25 200 ጥቁር…
1.ምርቶች ስም የቴክኒክ የውሂብ ሉህ: ግልፅና አጽዳ OPP የመከላከያ ፊልም መሰረት የቁሳዊ: ተጠባቂ መካከል ተኮር Polypropylene ፕላስቲክ አይነት: የማሟሟት-የተመሰረተ አክሬሊክስ ማስቲሽ ቀለም: ግልፅና / አጽዳ ታደራለች: 3-500ሰ / 25mm ስፋት: መደበኛ 1270mm. ...
yixunpan በ ውስጥ ተቋቋመ 2014. የመጀመሪያው ዓላማ ጓንግዙ ውስጥ የሚገኙ የውጭ ንግድ ኩባንያዎች የቴክኒክ አገልግሎት እና የባለብዙ ቻናል ማስተዋወቂያ ችግሮችን መፍታት ነበር, ፎሻን, ዶንግጓን, እና henንዘን ቁልፍ ቃል ደረጃ አሰጣጥን ብቻ የሚያረጋግጥ ነገር ግን የጥያቄውን ውጤት ዋስትና አይሰጥም.
እቲ መልእኽቲ “ኣብ ኣመንቲ እስልምና ዝኾና ሃገራት ንዝፈስስ ነፍሲ ወከፍ ንጣብ ደም ንስኻ ዶናልድ ትራምፕን ህዝብኻን ተሓተቲ ኢኹም” ዝብል ኮይኑ “ ንዳዒሽ ንፈትው” ብዝብል ሓረግ እቲ መልእኽቲ ይዛዝም።
በቲ ኩነታት ዝያዳ ዝተሓሰየ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ዝርኸብ ቤት ጽሕፈት ገዛኢ እታ ግዝኣት ጆን ካሲችን በዓልቲ ቤቶም ካረን ካሲችን ናይቲ ክፍለ ግዝኣት ኣገልግሎት ህክምና ዝህብ ቤት ጽሕፈት ምኳኖም ተሓቢሩ ኣሎ።
ካብተን ዝተሰብራ መርበብ ሓበሬታታት ብከፊል ትማሊ ሰንበት ናብ ምዱብ ስርሓን ዝተመለሳ ክኾና ከለው እተን ዝተረፋ ግን ንዝያዳ ውሕስነት ምሉእ ምሉእ ምእላየን ተሓቢሩ’ሎ።
ኢትዮጵያ ቡና የውል ዘመነን ያጠናቀቀው ኤልያሰስ ማሞን ማስፈረሙን እንዲሁም ባለፈው ክረምት ክለቡን ለቆ የነበረው አስቻለው ግርማን ማስፈረሙን በይፋዊ የክለቡ ፌስቡክ ገፅ አስታውቋል፡፡
” ኤልያስ ማሞ ከክለባችን ይለቃል የሚሉ ወሬዎች ሲናፈሱ ቢቆዩም እርሱ ግን ተወዳጁን ክለቤን አልለቅም በማለት ለቀጣይ ሁለት ዓመታት ከክለባችን ጋር የሚያቆየውን ውል ተፈራርሟል፡፡
በ2005 ሱሉልታ ከተማን ለቆ ኢትዮጵያ ቡናን የተቀላቀለው አስቻለው ባለፈው ክረምት በአንድ አመት ውል ሀዋሳ ከተማን የተቀላቀለ ሲሆን ከአንድ አመት ቆይታ በኋላ ወደ ቀድሞ ክለቡ ተመልሷል፡፡
ለበርካታ ጋዜጠኞች ከሥራ መፈናቀል፤ ከአገር መሰደድ ምክንያት እንደሆኑ የሚነገርላቸው የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን ዋና ሥራ አስኪያጅነት ዘርዓይ አስገዶም ከሥልጣናቸው ተነሱ። አቶ ዘርዓይ በሥልጣን በቆዩባቸው ዓመታት ሦስት ብቻ በአማርኛ የሚታተሙ ጋዜጦች ነበሩ
የህወሓት ዓላማ በማስፈጸም የሚታወቁት አቶ ዘርዓይ ፣ለረዥም ጊዜ ከነበሩበት ሃላፊነት መነሳታቸው በሚዲያ ነጻነት ዙሪያ ለውጥ ለማድረግ መታሰቡን አመላካች እንደሆነ ነው የተመለከትው፤ እንደ ታላቅ አዎንታዊ እርምጃም ተወስዷል።
አንዳንድ ከማኅበራዊ ሚዲያ የተገኙ መረጃዎች እንደሚጠቁሙት በላይ በቀለ፣ መሠረት አታላይ፣ ዮናስ ዲባባ፣ አስካለ በላይ፣ ካሳሁን ፈይሳ፣ እና ሌሎችም የሙያው ሰዎች በአቶ ዘርዓይ የተነሳ ከሥራቸው እንዲለቁ መገደዳቸው በስፋት ሲገለጽ ቆይቷል፤
አቶ ዘርዓይ በሥልጣን በቆዩባቸው ዓመታት ሦስት ብቻ በአማርኛ የሚታተሙ ጋዜጦች የነበሩ ሲሆን በክልላዊ ነጻነት የሚንቀሳቀሱትን የአማራ ሚዲያና የኦሮሚያ ብሮድካስትን በመዝለፍ የሚታወቁ መሆኑን የዞን ፱ ጦማሪ አጥናፍ ብርሃኔ ትዊት አድርጓል። የጋዜጠኛነት ወይም የጋዜጣ ማተም ፈቃድ ለማውጣት ቢሮው የሚሄዱ ሁሉ ከፍተኛ የሆነ የማንነት ምርመራ እንደሚካሄድባቸውና ፈቃድ እንደሚከለከሉ አጥናፍ ጨምሮ ጠቅሷል።
በጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ በተጻፈ ደብዳቤ ዘርዓይ አስገዶም ከቦታቸው ተነስትው በምትካቸው የደኢህዴኑ ሰሎሞን ተስፋዬ ተሹመዋል። አዲሱ ተሿሚ የኢትዮጵያ ራዲዮና ቴሌቭዥን ምክትል ሥራ አስኪያጅ በመሆን ያገለገሉ ናቸው።
አቶ ሰሎሞ የድርጅት ተሿሚ በመሆናቸው ብዙ ለውጥ ያመጣሉ ተብሎ ቢገመትም፣ የአቶ ዘርዓይ መነሳት ግን ድርጅቱን በተወሰነ ደረጃም ቢሆን በነጻነት እንዲሠራ የሚያስችለውና በክልል የሚዲያ ሥራዎች ላይ ተጽዕኖ እንዲነሳ የሚያደርግ ይሆናል ተብሎ ይጠበቃል። ከዚህም በተጨማሪ ለጋዜጠኝነትና የጋዜጣ ኅትመት ሥራ ፈቃድ ለማውጣት የሚደረገውን ከማንነት ጋር የተያያዘ አፈናና ክልከላ በማስቆም ለግሉ ፕሬስ አንጻራዊ ነጻነት ይሰጣል ተብሎ ይጠበቃል።
ዘርዓይ አስገዶም፤ ሃጫሉ ሁንዴሣ “ቄሮ አራት ኪሎ ግባ” በማለት በሚሊኒየም አዳራሽ ያቀረበውን ዜማ አጥብቆ የተቃወሙና “ጸረ ሕዝብ ነው” በማለት መኮነናቸው ይታወሳል። አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትርና አቶ ለማ መገርሳን ጨመሮ ከፍተኛ የኦህዴድ ባለስልጣናት በተገኙበት ዘፈኑ በቀጥታ ስርጭት በኦሮሞያ ብሮድካስቲንግ ኔትዎርክ (ኦቢኤን) በመተላለፉ ኦቢኤንን በመኮነን የዛቻ ንግግር ማድረጋቸው በበርካቶች ዘነድ ተቃውሞንእንዲሰነዘርባቸው አድርጓል፤ የአማራ ሚዲያንም የቴዲ አፍሮ ዘፈን ላይ የሚታየው ኮከብ አልባው ሠንደቅ ዓላማ በስብሰባዎች ላይ ሲታይ ምንም ሳይሉ በማስተላለፋቸው ዘርዓይ ወቀሳ ማቅረባቸውም አይዘነጋም፤
በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ የአዲስ ከተማ ምድብ ፅ/ቤት ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው የተለያዩ የማህበረሰብ ክፍሎች በሜሪጆይ ኢትዮጵያ በኩል የአልባሳት፣ የንፅህና መጠበቂያ እና የትምህርት ቁሳቁሶችን ድጋፍ አደረገ። የአዲስ ከተማ ቅርንጫፍ ፅ/ቤት ዐቃብያነ ህግ እና የአስተዳደር ሰራተኞች ወላጆቻቸውን በተለያየ ምክንያት... Learn More
ሮይተርስ ከናይሮቢ ያጠናቀረው ዘገባ እንዳመለከተው ቁጥራቸው ሁለት ሺህ አምስት መቶ የሚሆኑ ሰዎች ውጊያውን ሸሽተው ወደ ሱዳን ተሰደዋል፤ ቁጥሩ ይጨምራል ብለው እንደሚሰጉ ነው የሱዳን ባለሥልጣናት ያስገነዘቡት።
የሚስቱን ግትርነት የታዘበው ጐልማሳው ሙሴ ሃኔቡ አድማው የምሳ ግብዣውንም ሆነ ሴንት-ቶማስን መጐብነትን እንደሚያደናቅፍ ሊነግራት አስቦ ከንቱ ልፋት ሲሆንበት ተወው፡፡
“ያዘጋጀውን ምግብ ለምን እንጥለዋለን? ደግሞም እነዚያን ሰዎች ለመጋበዝ መፈለጌን ታውቃለህ፡፡ ጋብቻው ቢፈፀም ደግሞ ከማንም በላይ ጥቅሙ ላንተው ነው:: ግብዣው የግድ ነውና፡ አትሞግተኝ” አለችው፡፡
የእመቤት ሃኔቡ ሰውነት የአዋቂ ገላ ቢሆንም ዛሬም ስሜት የመቀስቀስ አቅሙን አላጣም፡፡ የስንዴ ማሳ ወርቃማ ቀለም ያለው ለስላሳ ቆዳዋን ሲመለከት ተወርውሮ ሊከመርባትና በጡቶቶ መካከል ፊቱን ሊቀብር ተመኘ፡፡ የተቀባችው ሽቶ እንዲሁም የመኝታ ቤቷ ጠረን የአማላይ ሴት መገለጫ ናቸው፡፡ የደም ስሩን የወጠረውን ስሜት ተቆጣጥሮ ምኞቱን ተወዉ፡፡ ለአስር አመታት ጥንዶቹ መኝታ ለይተዋል፡፡
ሙሴ-ሃኔቡ የተወለደው አርዲነስ ግዛት ውስጥ ቢሆንም የህፃንነት ዘመኑ አስቸጋሪ በመሆኑ ወላጆቹ በመሞታቸው ፖሪስ የህፃናት ማሳደጊያ ውስጥ ለመኖር ተገደደ:: የማዕድን ሙያ ማሰልጠኛ በመግባት በሃያ አራት አመት እድሜው ኢንጂነር በመሆን ሴንት -ባርቤ ማዕድን ማውጫን ተቀላቀለ:: ቅርንጫፍ ኢንጂነር በመሆን ፖስ-ዴ-ካላስ መኖር ጀመረ፡፡
ፖስ-ዴ-ካላስ ሳለ ነበር ከባለፀጋው የክር ፋብሪካ ባለቤት ልጅ ጋር ትዳር የመሰረተው፡፡ እመቤት ሃኔቡን ካገባ በኋላ ጥንዶቹ ለአስራ አምስት ዓመታት በዚያው ገጠራማ ግዛት ኖሩ፡፡ አመታቱ ለሁለቱ ተመሳሳይና እጅግ በጣም አሰልቺ ነበሩ:: መሰላቻቸቱን ለአፍታ የሚያስቀርላቸው አጋጣሚ አልነበረም፤ ልጅም አልወለዱም፡፡
የተቀናጣ ህይወት በመመኘት ያደገችው እመቤት ሃኔቡ የባሏን ስራም ሆነ ዝቅተኛ ደሞዝ በግልፅ መናቅ ጀመረች፡፡ የሁለቱ አለመጣጣም ቀጠለ፡፡ በመካከላቸውም የስጋ ፍላጎት መጋራት አልነበረም፡፡ የሚስቱ አካላዊ ቅርፅ ፍትወት ቀስቃሽ ነው፡፡ ገላዋን በጣም ቢወድላትም ቅሉ ተለያይተው ነበር የሚተኙት፡፡ ይህ ደግሞ ዘወትር ልቡን ያደማዋል፡፡ እመቤት ሃኔቡ በግልፅ የምትጎበኘው ውሽማ እንዳላት እያወቀ ባልየው አልተቃወማትም፡፡ የተሻለ መቀራረብ ለመፍጠር በመመኘት ፖሪስ የቢሮ ስራ አግኝቶ ይዟት ሄደ፡፡ ፖሪስ የሁለቱን መለያየት ይፋ ያደረገ ገጠመኝ ተፈጠረ፡፡ እመቤቲቱ በፖሪስ ህይወቷ ከባላገር ሴትነት ወደ ዘመናዊ ፋሽን ተከታይነት ተቀየረች፡፡ ለአስር አመታት በፖሪስ ከኖሩ በኋላ ሙሴ-ሃኔቡ በህይወታቸው ተሰላቸና ፍቺ ፈፀሙ፤ ከፍቺው በኋላ ሚስቱ በሃዘን መጎዳቷን አይቶ የሞንሱ ማዕድን ኩባንያ ሃላፊ የመሆን እድል ሲያገኝ ይዟት ለመሄድ ወሰነ፡፡
ባልና ሚስቱ የሞንሱ ቆይታቸው ስድስት ወር እንዳለፈው ወደ ቀድሞው መሰላቸት ተመለሱ፡፡ እመቤት ሃኔቡ ለወራት ራሷን ነጥላ ከረመች፡፡ ከመንፈቅ በኋላ ለግዜ ማሳለፊያ ያሰበችውን የቤት ማስዋብ ስራ ተያያዘችው፡፡ የቤቱ ውበት እስከ ሊል ከተማ ድረስ ተደነቀላት፡፡ ብዙም ሳይቆይ ግን በድጋሚ ሰለቻት፡፡
ባለቤቷ ላይ መነጫነጭ ቀጠለች፡፡ ለአርባ ሺህ ፍራንክ ደሞዝ ብሎ የእርሷን ህይወት እንዳባከነ መናገር ሁሉ ጀመረች፡፡ ባሏ እንደ እኩዮቹ ትልቅ ህልም የለሽ መሆኑ አበሳጫት፡፡ የማዕድን ኩባንያ አክሲዮን ድርሻ እንዲኖረው አለመፈለጉ የባሰ ያነጫንጫት ቀጠለ፡፡
ሙሴ ሃኔቡ ምላሽ ያጣ ስሜቱን ለመሸሽ ራሱን በስራ ውስጥ መደበቅ ቀጥሏል:: እድሜው ሲጨምር የሥጋ አምሮቱ ከፍተኛ ሆነበት ፡፡ ሚስቱ የእርሱ ያለመሆኗ ደግሞ የበለጠ አሰቃየው፡፡ እርሱ በስሩ ሊያደርጋትና የጥማቱ ተገዥ አድርጎ ሊቆጣጠራት ቢሻም ሚስቱ በአንፃሩ ራሷን ለሌላ ወንድ አሳልፋ መስጠቷን ቀጠለች፡፡
ዘወትር ማለዳ ከአልጋው ሲወርድ የሚያስበው ነገር የሚስቱን ስሜት አንበርክኮ ማሸነፍ ነው፡፡ ሆኖም በቀዝቃዛ አይኖቿ ስትመከከተውና የልቧን እንቢተኝነት ስታሳየው እጇን መንካት አቆመ፡፡ ለስድስት ወራት ባል ስጋዊ ደስታ በማጣት ተሰቃየ፡፡ እመቤት ሃኔቡም ቤቱን አስውባ ስትጨርስ ወደቀድሞው አሰልቺ ህይወቷ ተመለሰች፡፡ ሞት የተሻለ አማራጭ መሆኑ ተሰማት፡፡
ኤርትራ ብመንገዲ ኤምባሲኣ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቢላ ዝሃበቶ ምላሽ፣ እቲ በቶም ኣምባሳደራት ነበር ኣመሪካውያን ዝቐረበ መግለጺ ከምዘጉሃያ ድሕሪ ምግላጽ፣ ጸለመ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ ኢላ።
ደቪድ ሺን ዝርከቦም ካብ 1999 ክሳብ 2016 ኣምባሳደራት ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ብሓባር ኣብ ዝሃቡዎ መግለጺ፣ ኢትዮጵያ ናብ ምብትታን ከይትኣቱ ኣብ ዝስጋኣሉ ዘሎ እዋን፣ ብሰራዊት ኤርትራን ፈደራላዊ መንግስቲን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ምግሃስ መሰላት ይፍጸም ኣሎ ክብሉ’ዮም ክስታቶም ዘቕርቡ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጽእ፣ ኣብቲ ክልል ተፈጺሞም ንዝበሃሉ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከኣ መርመራ ክግበረሎም ጸዊዑ’ዩ።
ኮቪድ-19 በቻይና መገኘቱ ይፋ ከተደረገበት ከሦስት ወራት በኋላ የዓለም ጤና ድርጅት በሽታው ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ መሆኑን መጋቢት 2 ቀን 2012 ዓ.ም. አስታውቋል፡፡ በሽታው በኢትዮጵያ እስከ ግንቦት 5 ቀን 2012 ዓ.ም. ድረስ 261 ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን፣ የአምስት ሰዎችን ሕይወት ደግሞ ቀጥፏል፡፡ በኢትዮጵያ ኮሮና ቫይረስ የፈጠረው የጤና ችግር ብቻ ሳይሆን የተፈጥሮ ሒደትንም ጭምር ነው ያዛባው፡፡ ከተሞች ከፊል ዝግ በመደረጋቸው ሳቢያ ማኅበራዊ ግንኙነቶችና የኢኮኖሚ እንቅስቃሴዎች በእጅጉ እየተጎዱ ይገኛሉ፡፡ ይሁንና ኮሮና ከዚህ አሉታዊ ጎን በተጨማሪ አዎንታዊ ሊባል የሚችል አጋጣሚ ለሃገሪቱ አምጥቷል፡፡ የሰዎች ትኩረት እጅግ ከፍተኛ በሆነ ስሜታዊነት ከታጀበው የምርጫ ዙሪያ የፖለቲካ አታካራ ሁሉንም ሊያግባባ ወደሚችል የማኅበረሰባዊ ጤና እንዲዞር አድርጓል፡፡
ወረርሽኙ ከሁሉም ቀዳሚ አጀንዳ በመሆን አገራዊ ክርክሮችን ሙሉ በሙሉ ከሆነ ፖለቲካዊ ይዘታቸው ወደ ማኅበረ-ፖለቲካ ዘውግ እንዲቀየሩ ያደረገ ሲሆን፣ ተቃራኒ የፖለቲካ አስተሳሰብ የያዙ የተለያዩ የሃገሪቱ ቡድኖች በአንድ እንዲቆሙ አድርጓል። የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች በጋራ ጉዳይ ላይ ውይይት ሲያደርጉ መመልከት እምብዛም የተለመደ አይደለም፡፡ ምን አልባትም ይኼንን መሰል በቅርብ የታየ ብቸኛ ጉልህ ክስተት በታላቁ የኢትዮጵያ የሕዳሴ ግድብ ድርድር ዙሪያ የአሜሪካን ጣልቃ ገብነት በማውገዝ ከሁሉም አቅጣጫ የተንጸባረቀው ተመሳሳይ አቋም ነው ቢባል የተጋነነ አይሆንም፡፡
ሌላው የኮሮና ውረርሽኝ በሃገሪቱ ላይ ያመጣው ተጽኖ በዚህ አመት ሊደረግ የነበረውን ሃገራዊ ምርጫ እንዲሰረዝ ማድረጉ ነው። የዝግጅት ሥራዎችን ለመሥራት አዳጋች ነው በማለት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በነሐሴ 23 ቀን 2012 ዓ.ም. ሊደረግ የታሰበውን አገራዊ ምርጫ አራዝሟል፡፡ እንግዲህ ይህ የሆነው ቀድሞውንም የፖለቲካ መተማመንና ጠንካራ ዲሞክራሲያዊ ባህል ባለመኖሩ እንዲሁም የልሒቃን ድርድርና ውይይት በበቂ ሁኔታ ባለመካሔዱ ምርጫ ለማድረግ በሚያስችል ጊዜ ላይ አንገኝም የሚል ሐሳብ እየተስተጋባ ባለበት ወቅት ነው ፡፡ ከዚህ አንጻር ሲቃኝ ምርጫው መደረጉ ጥቅሙ የበዛ ላይሆን ይችል ነበር ማለት ነው፡፡ ስለሆነም በዚህ ረገድ ሲታይ የወረርሽኙ መከሰት ምርጫው እንዳይደረግ እንቅፋት መሆኑ ለሃገሪቱ ያልተጠበቀ ሲሳይ አምጥቷል ማለት ይቻላል።
በመጋቢት ወር 2010 ዓ.ም. ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ወደ ሥልጣን መምጣታቸውን ተከትሎ መላ ኢትዮጵያ በተስፋና ከራስ በመነጨ ከልክ ያለፈ ደስታ ተጥለቅልቆ ነበር፡፡ ከእርሳቸው ወደ ሥልጣን መምጣት አስቀድሞ አገሪቱ ከእርስ በርስ ጦርነት አፋፍ ደርሳ ነበር፡፡ ይሁንና ጠቅላይ ሚኒስትሩ የበሰበሰውን የኢሕአዴግ ሥርዓት ለመበጣጠስ በወሰዱት ድፍረት የተሞላበት ዕርምጃ እርሳቸውን በተግባርም ሆነ በመንፈስ እንደ መሲህና ኢትዮጵያዊ ሙሴ በሚመለከቱ ኢትዮጵያውን ልብና አዕምሮ ውስጥ ተስፋን መዝራት ችለዋል፡፡ ብዙ ሰዎች በተለምዶ ወጀብ የበዛበትን የፖለቲካ ምህዳራችንን ያስተካክሉልናል፣ የተከፋፈለችውንም አገር አንድ ያደርጓታል፣ ተቋማትን ያጠነክራሉ፣ እንዲሁም የተዛባውን ኢኮኖሚ መስመር ያስይዛሉ ብለው እምነት እንዲጥሉባቸው አድርገው ነበር፡፡ ወደ ሥልጣን ከመጡበት ማግስት ጀምሮ ጠቅላይ ሚኒስትሩም ይህንን የብዙዎች ተስፋና እምነት በሚመጥን መልኩ የጋራ ታሪክን፣ መልካም ማኅበራዊ ዕሴቶችን፣ እንዲሁም የኢትዮጵያውያንን የጋራ ዕጣ ፈንታ በማጉላት አንድነትን ለመፍጠር ሞክረዋል፡፡ በስደት የነበሩ ቡድኖችን ወደ አገር ቤት ጋብዘዋል፣ በርካት የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱ አድርገዋል፣ በሐይማኖት ተቋማት ውስጥ የነበሩ ክፍፍሎችም እንዲቀሩ ረድተዋል፡፡ በሙስናና በሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ይተቹ የነበሩ ከፍተኛ የደኅንነት ተቋማት ሹመኞችን ከማባረር በተጨማሪ የደኅንነትና የፍትሕ ተቋማትን ለማሻሻል ወይም እንደ አዲስ ለማቋቋም በማሰብ የተለያዩ አማካሪ ቡድኖችን አዋቅረዋል፡፡
እነዚህ ፈጣን እርምጃዎች ግን ሁሉንም ያስደሰቱ ስላልነበሩ ከሥልጣንና ጥቅማ ጥቅም ፈቀቅ ከተደረጉ የቀድሞ የኢሕአዴግ አኩራፊ ባለሥልጣናት ጨምሮ ከተለያዩ አቅጣጫዎችና ቡድኖች ተቃውሞዎችን ማስተናገዱ አልቀረም፡፡ የጠቅላይ ሚኒስትሩ እርምጃዎች አገራዊ ለውጡን እነርሱ ላይዘውሩት እንደሚችሉ ሥጋት ከገባቸው የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ አባላት ከሆኑ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ወገኖች ሳይቀር ጠንካራ ተቃውሞ አስከትለዋል፡፡
በዚህ ሁሉ ሂደት ውስጥ ግን በጣም አስገራሚ የነበረው ነገር ቢኖር በአገሪቱ ውስጥ ያሉት የተለያዩ ፖለቲካዊ ቡድኖችም ሆነ አመራሮች አገሪቱ ከገባችበት ለውጥ ጋር ራሳቸውን ለማጣጣም ያልቻሉ፣ ለአገራዊው ለውጥ የሚመጥን በቂ ዝግጅት ያልነበራቸው ሆነው መታየታቸው ነው፡፡
በእርግጥ ዐቢይ ራሳቸው አንዳንድ ጊዜ በዕቅድ የሚመሩ አይመስሉም ነበር፡፡ አስተዳደራቸው የረጋ አልነበረም፡፡ ተቃዋሚዎችም ቢሆኑ በየቀኑ በሚታዩ የለውጥ እርምጃዎች መካከል ለራሳቸው የሚሆን መንገድ ለማበጀት ዝግጅቱ አልነበራቸውም፡፡ ከዚህ ባለፈ ግልጽ የሆኑ የሚና ግጭቶችም ይስተዋሉ ነበር፡፡ ባለሥልጣናት እንደ ተቃዋሚ ይቃጣቸው የነበረ ሲሆን፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በበኩላቸው ከአስተዳዳሪው ፓርቲ ጋር ያላቸውን የርዕዮተ ዓለም ልዩነት በግልፅ ለማስቀመጥ ሲቸገሩ ይታዩ ነበር፡፡
ከዚህ ሁሉ የከፋው ደግሞ፣ ዐቢይ ጠቅላይ ሚኒስትር በሆኑ በጥቂት ወራት ውስጥ በርዕዮተ-ዓለም፣ በመሬትና በሥልጣን ምክንያት የተፈጠሩ የቆዩ አገራዊ ቅራኔዎች የብሔርና የሐይማኖት ግጭቶችን በመንተራስ ወዲያው መገለጥ መጀመራቸው ነበር፡፡ የተፈረካከሰው የደኅንነት ተቋምና ድሮ እጅግ የተማከለ የነበረው የፓርቲ ሥርዓት መንኮታኮት ክፍተትን ፈጠረ፡፡ ከዚህ ጎን ለጎን በብሔር ማንነት የተዋቀሩ ክልሎች የሚያደርጉት የትጥቅ ፉክክር ጉልህ ነበር፡፡ በዚህም ምክንያት ከሦስት ሚሊዮን በላይ ኢትዮጵያውያን በግጭት የተነሳ ከቀያቸው የተፈናቀሉ ሲሆን፣ በመቶዎች የሚቆጠሩ ደግሞ ሕይወታቸውን አጥተዋል፡፡ በቅርቡ የግጭቶች ብዛትና መጠን ቢቀንስም፣ ዛሬም በብሔርተኝነት የሚቃኘው የፖለቲካ ሽኩቻ አደገኛ፣ አገሪቱም ጸጥታና ሰላም የማያስተማምን ነው።
በለውጡ ማግስት ደስታን ፈጥረው የነበሩ ጉዳዮች በአሁኑ ሰዓት በጥርጣሬ የተተኩ ሲሆን፣ በወደፊት የዴሞክራሲ ሽግግር ተስፋ ላይ ጥላ አጥልተዋል ፡፡ ዛሬ ላይ ከሕግ የበላይነት መስፈን፣ ከባለሥልጣናት ሰፊ ተቀባይት መኖር፣ ከሰብዓዊ መብት ጥበቃ መረጋገጥ፣ ዜጎች በሕዝብ ተቋማት ላይ ባላቸው እምነት እንዲሁም በለውጥ ሒደቱ የባለቤት ስሜት መኖርና በመሳሰሉ መስፈርቶች ከተለኩ፣ አገራዊ ለውጦቹ መዋቅራዊና ስር ነቀል ናቸው ለማለት አያስደፍርም፡፡ እርግጥ መሰረታዊ መዋቅራዊ ለውጦች ጊዜ ይወስዳሉ፣ ትዕግስትና ምቹ የፖለቲካ ከባቢንም ይሻሉ፡፡ ይሁንና በዴሞክራሲ፣ በሰላምና በአካታች ልማት መስመር ላይ ለመቆየት ሲባል ያለንበት ቀውስ የሚጠይቀውን ትኩረት በተገቢው ልክ መስጠት ጊዜ የሚያሻው ጉዳይ አይደለም፡፡
አገሪቱ እያለፈችበት ባለው ዘርፈ ብዙ ለውጥ ውስጥ እስካሁን ድረስ ትኩረት እያሻው ተገቢው ትኩረት የተነፈገው አንድ ነገር ሕገ መንግሥቱ ነው። የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት በተለያዩ ምክንያቶች በቂ ሕዝባዊ ድጋፍ የለውም፡፡ ከእነዚህ ምክንያቶች ጥቂቶቹ የክልሎች አወቃቀር፣ ቋንቋ፣ የአናሳ መብትና ያለተገደበ የራስን ዕድል በራስ መወሰን መብቶች የሚሉት ናቸው፡፡ ነገር ግን፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ሥልጣን ከመጡ ከሁለት ዓመታት በኋላም እነዚህ አንገብጋቢ ጥያቄዎች ግልጽ ውይይትን ይሻሉ፡፡ ስለዚህም ቅድሚያ ተሰጥቶት ሕገ መንግሥቱ አለመዳሰሱ እስካሁን የተደረጉ ለውጦች ይዘት በሙሉ የገጽ ቅብ ናቸው ለማለት አንድ ማሳያ ነው፡፡
መንግሥት በምርጫ ያገኘው ሕዝባዊ ተቀባይነት እንደሌለውና የጉዳዩን ኢ-ተገማችነት በምክንያትነት በመጥቀስ እንዲህ ላሉ አስቸጋሪ ጉዳዮች መፍትሔ ለመስጠት ጊዜው አሁን እንዳልሆነ ተናግሯል፡፡ ይሁን እንጂ አንዳንዶች እንደሚሉትም እነዚህ ምክንያቶች ጊዜ ለመግዛት ከሚደረግ ከቀደመው ጊዜ የኢሕአዲግ ስልት ብዙም የተለዩ ሰበቦች አይደሉም። መንግሥት ውስጡን በማደራጀትና ውስጣዊ ውህደት በመፍጠር ወደ አምባገነንነቱ ለመመለስ እየተፍጨረጨረ ይሆናል የሚልም ስጋት አላቸው፡፡
በእርግጥም ትርጉም ያለው ለውጥ ከተፈለገ መጀመር የነበረበት የፖለቲካ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቅሬታዎች ሁሉ ምንጭ የሆኑ መሠረታዊ ችግሮችን በመቅረፍ ነበር፡፡ በዚህ ረገድ የሕጎች ሁሉ ምንጭ የሆነውን ሕገ መንግሥት እንዳለ በመተው የምርጫና ሌሎች ሕጎችን ለማሻሻል ቅድሚያ መስጠት ጋሪውን ከፈረሱ ማስቀደም ነው፡፡
ከዚህ በዘለለ፣ እንደኛ አገር የማንነት ብዝሃነት ያላቸው የሌሎች አገሮች ተሞክሮ እንደሚያሳየው፣ የልሒቃን ድርድር ማለትም በፖለቲካው ተሳታፊ የሆኑ ፖለቲከኞች የሚያደርጉት የሥልጣንና የሀብት ክፍፍል ድርድር፣ ብዙን ጊዜ የሚመጣው ከምርጫ አስቀድሞ እንጂ ከምርጫ በኋላ አይደለም፡፡ በድርድሩ የሚሳተፉ በሙሉ ደግሞ የግድ የሚመረጡ ቡድኖች መሆን አይጠበቅባቸውም፡፡ ለተሳትፎ ሕዝባዊ ተቀባይነትን ማግኘት ብቻ በቂ ሲሆን፣ ይሔ ደግሞ በኢትዮጵያም ሊሠራ የማይችልበት ምክንያት የለም፡፡ ስለዚህም እንደ ሕገ መንግሥት ያሉ ወሳኝ ጉዳዮችን ላለመንካት የሚደረግ ጥረት ጠንካራ መሠረት ላይ የቆመ አይደለም፡፡ ለዚህም ነው ሰዎች መንግሥት የበሽታውን ምልክቶች ከመፋለም ይልቅ በሽታውን ለማከም ያለውን ቁርጠኝነት እንዲሁም ከፍተኛ ጭቆናና አምባገነናዊነት ከነገሰበት ያለፈው ሥርዓት ሙሉ ለሙሉ የተፋታ መሠረታዊ ለውጥ ለማምጣት ያለውን ፍላጎት በጥርጣሬ የሚመለከቱት፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ አካታች የአገርና የዴሞክራሲ ግንባታን በተመለከተ እየተሸረሸረ የመጣውን ተስፋ ወደ ቀደመ ስፍራው ለመመለስ የሚያስችል ወርቃማ ዕድል ይዞ መጥቷል፡፡ ልሒቃኑ እስካሁን ካልነበረውና ለዘላቂ ሰላም ግንባታ አስፈላጊ ግብዓት ከሆነው መግባባት ላይ እንዲደርሱ የሚያስችል ጊዜ ሰጥቷቸዋል፡፡ ይሔ ሊባክን የማይገባው ዕድል ነው፡፡ ይህ ዕድል ቀጣይ ትውልዶች የአዲሲቷ ኢትዮጵያ መሥራች አባቶቻቸውን እያመሰገኑ ቀድተው ሊጠጡባቸው የሚችሉባቸው የነጻነት፣ የእድገትና የለውጥ ተስፋ ምንጮችን ለመፍጠር የሚያስችል አጋጣሚ ነው፡፡
ይህ ሁሉ ሊሆን የሚችለው ግን ሁላችንም ስንተባበር፣ ግልጽ ግለ-ሂስ ስናደርግ፣ ላለፉ መልካምና ክፉ ጊዜያቶቻችን እውቅና ስንሰጥ እንዲሁም ጥልቅ የሆኑ የጋራ ዕሴቶቻችንን በመጠቀም በእኩልነት፣ በአገር ወዳድነት፣ በጠንካራ የሥራ ባሕልና በሕግ የበላይነት ምሰሶነት የቆመ አገር ስንገነባ ነው፡፡
ፕሬዚዳንት ኦባማ በአንድ ወቅት ‹‹የዘመኑ ፖለቲካ በሞራላዊ ሕግ የማይገዛ በጎ ማኅብረሰባዊ እሴቶችን የሚሸረሽር ጨዋታ ሆኗል›› ሲሉ ጽፈዋል፡፡ በእውነቱ ከሆነ ይህ ንግግር ከኢትዮጵያ በላይ ገሃድ የሆነበት ሌላ ቦታ ያለ አይመስለኝም፡፡ ፖለቲካችን ተራቾችን፣ ዋሾዎችንና ጽንፈኞችን ያበረታታል፡፡ የተጠቂነት መንፈስን፣ የሌላውን ማንነት ማጠልሸት እንዲሁም አድመኝነትን ይሸልማል፡፡ ጥበብን፣ ለዘብተኝነትን አልያም ሃቅን እምብዛም አያበረታታም፡፡ ከቅርብ ጊዜ ጀምሮ በዩንቨርስቲዎች ፣ በቤተ እምነቶችና በሌሎች ቦታዎች በታየው የመንጋ ፍትሕ የሚታየው የአጠቃላይ የማኅበረሰባችን የሞራል ዝቅጠት መኖር ጉዳዩን አሳሳቢ አድርጎታል።
እውነታው ግን በሕግ የበላይነት ላይ የተመሠረተ አካታች ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መቅረጽና መተግበር ከርዕዮተ ዓለም ልዩነቶች በላይ በሚሻገር ሥነ-ምግባር የተቃኘ ፖለቲካን ይፈልጋል፡፡ ለአብነት ያህል እኛ ኢትዮጵያውያን ለክብር ትልቅ ቦታ አለን፡፡ ይህ የግለሰብም ሆነ የጋራ ባህል ዘረመላችን አካል የሆነና በረዥም ታሪካችን ውስጥ ብዙ መሰዋትነት የከፈልንበት ዕሴት ነው፡፡ መከበር የበርካታ ኢትዮጵያውያን ፍላጎት ሲሆን፣ የአገራዊ ኩራታችን መሠረት የሆነ የጸና ዐለት ነው፡፡ በሚያሳዝን ሁኔታ ግን ይህ ስሜታዊ ፍላጎት በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ከሚገባው በላይ ቦታ ተሰጥቶት ይታያል፡፡ በዚህም አነስተኛ የሚባሉ አለመግባባቶችና የፖለቲካ ክርክሮች (ግጭቶች) እንኳ ብዙን ጊዜ አንዱ ወገን እንደተናቀና ክብር እንዳልተሰጠው ወይንም እንደተጠላ እንዲሰማው የሚያደርጉ ናቸው፡፡
ይህ ማለት ግንኙነታችን እርስ በርስ ከመከባበር የተፋታ ነው፡፡ በዚህ ያልተገመተ የጤና ቀውስ ጊዜ ሳይቀር ወረርሽኙን እንዴት እንከላከለው በሚለው ጉዳይ ላይ እንኳን ሥልጡንነት አይታይም፤ ቢያንስ በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ እንደሚታየው፡፡ በሚያሳዝን ሁኔታ፣ ሥነ ምግባር የጎደለው ፖለቲካችን፣ ፖለቲከኞቻችን የግለሰብ ጸቦችን የማኅበረሰብ፤ የግል ችግሮችን የአገር አጀንዳ በነጻነት የሚያደርጉበት ሁኔታ እንዲፈጠር አስችሏል፡፡ ወደፊት መሔድ ካለብን ግን ሥነ ምግባር የለሽ ፖለቲካን በመተው ኢትዮጵያውያን በፍቅር ከያዟቸውና ለረዥም ጊዜ ከቆዩ እንደ መቻቻል፣ መከባበርና የጋራ መግባባት ያሉ ማኅበራዊ ዕሴቶች በወጡ የሞራል መርሆዎችን በፖለቲካችን ውስጥ ማካተት ይገባናል፡፡ ለዚህም ማኅበረሰባዊ የባሕልና የአመለካከት ለውጥ መፍጠር እንዲሁም ተጨባጭ ዕርምጃ መውሰድ ይጠበቅብናል፡፡ የዚህ ሁሉ ጥምርታ የምንፈልገውን ዓይነት ማኅበረሰብና የምንፈልጋትን አገር የሚፈጥርልን ይሆናል፡፡
በብዙ አገሮች ለድርድር ክፍት የሆኑ የተወሰኑ ጉዳዮች ያሉ ሲሆን፣ የተወሰኑ ደግሞ ለድርድር የማይቀርቡ ጉዳዮች አሉ፡፡ በኢትዮጵያ ግን የአገሪቱን ቀጣይ ህልውና ጨምሮ ለክርክር የማይዳርግ ጉዳይ የለም፡፡ የዚህ አገራዊ ጉዳዮች አለመኖር ፖለካውን ሥርዓት አልባ፣ ልሒቃዊ ብሎም ከዕለት ተዕለት ችግሮቻቸው ጋር ለሚታገሉ የተቀሩት የሕብረተሰብ ክፍሎች የመከራ ምንጭ አድርጎታል፡፡ ከዚህ አሳዛኝ መንገድ የተለየ አዲስ አካሔድ መንገድ መቀየስ ከነበረብን ብዙ ዘግይተናል፡፡ ጥሩን ከመጥፎ የሚለይና ለድርድር የማይቀርብና የሚቀርብ ጉዳይን የሚገነዘብ አገር አቀፍ መታደስና ንቃት ያስፈልገናል፡፡
ለመነሻ ለምሳሌ ሦስት ጉዳዮችን ማለትም የአገር አንድነት (ሉዓላዊነት)፣ የብሔር: ቋንቋ ወይንም የሐይማኖት ማንነት ጥበቃና የሕግ የበላይነት ለድርድር የማይቀርቡ አገራዊ ጉዳዮች ናቸው ብለን መለየት እንችላለን። እነዚህን ግቦች ለማሳካት የምንሔድበትን መንገድ መደራደር እንችላለን፤ ነገር ግን በነዚህ ጉዳዮች መሠረታዊነትና መከበር ላይ ግን ድርድር አያስፈልገንም፡፡ ለምሳሌ ዴሞክራሲ በሥርዓት አልበኝነት ላይ አይገነባም፡፡ በሕግ የበላይነት ከለላ ውስጥ የሚገነባ ሥርዓት ነው እንጂ ከዛ ውጭ አይሆንም፡፡ ስለዚህም በሕግ የበላይነት መርህ ላይ ከተስማማን አሁን እየተለመደ እንደመጣው ሁሉ ልዩነቶችን በአመጽና በጉልበት ለመፍታት ከሚፈልግ ማንኛውም ሰው በተቃራኒው ለመቆም የሞራል ግዴታ ይኖርብናል ማለት ነው። በተመሳሳይ ሁሉም ሰው የአገሪቱን አንድነት፣ የቡድኖችን የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት፣ ቋንቋቸውን ለማበልጸግና ባህላቸውን ለማጎልበት የሚያደርጉትን እንቅስቃሴ የሚጎዳ ማንኛውም ተግባር ውስጥ ላለመሳተፍ መታቀብ ይኖርበታል፡፡
በዚህ የመታደስ ጥረታችን ውስጥ ሌላው ልንገነዘበው የሚገባን ነገር የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ችግሮች ምንም ያህል ፍትሐዊና ነጻ የሆነ ምርጫ ቢደረግ በምርጫ ብቻ የሚፈቱ አለመሆናቸውን ነው። ምርጫ ለችግሮቻችን መፍትሄ አንዱ ቢሆንም፣ የአገሪቱ ችግሮች እጅግ ውስብስብና መርዛማ በመሆናቸው ሳቢያ አሸናፊው ሁሉንም በሚጠቀልልበት የምርጫ ሥርዓት የሚፈቱ አይደሉም፡፡ ምንም እንኳን ብዙ ፖለቲከኞቻችን ምርጫ ተመራጭ የፉክክር ሜዳቸው እንደሆነ ቢናገሩም፣ ሥር ለሰደዱ ችግሮቻችን መፍትሔ ግን አይሆንም፡፡ ደግሞም ዴሞክራሲ በጨዋታው ሕግ ዙሪያ በወሳኝ የፖለቲካው ተጫዋቾች መካከል መግባባትን መፍጠር፣ ለምርጫ አስፈላጊ የሆኑ ነጻና ገለልተኛ ተቋማትን መገንባት፣ እንዲሁም የማኅበረሰቡን የፖለቲካ ንቃተ ሕሊና ማጎልበትን ይጠይቃል፡፡ በአሁኑ ሰዓት ከእነዚህ ሁሉ አንዱም በኢትዮጵያ አይገኝም፡፡
ምርጫውን የማራዘም ውሳኔ ከመተላለፉ አስቀድሞ እንኳን፣ ሒደቱ ከዴሞክራሲያዊ ሽግግር ይልቅ ወደ ባሰ ቀውስ ሊያመሩ የሚችሉ ችግሮች እየገጠሙት ነበር፡፡ መንግሥትም ሆነ ተቃዋሚዎች ምንም ያህል ዋጋ ቢያስከፍል ለማሸነፍ ብቻ የተዘጋጁ ይመስሉ ነበር፡፡ ማንንም ተመልካች በሚረብሽ መልኩ የተወሰኑቱ ስለማሸነፋቸው እርግጠኞች ነበሩ፡፡ የዴሞክራሲ ወሳኝ አካል የሆነውን ሽንፈትን በጸጋ የመቀበልን መርህ ለማክበር ዝግጁ አይመስሉም ነበር፡፡
ከዚህ ባለፈም፣ ሒደቱ በተቃዋሚዎች የመንገላታት ቅሬታዎች ይበልጡኑ የጠለሸ ነበር፡፡ እንደ ኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ ያሉ ፓርቲዎችም የምርጫ ቦርድን ገለልተኝነት ከጥያቄ ውስጥ ከትተዋል፡፡ ከዚህ የከፋው ደግሞ ሕዝቡ ለመምረጥ ምንም ዓይነት ተነሳሽነትን የማያሳይ መሆኑ ሲሆን፣ ኢትዮጵያውያን ከጊዜ ወደ ጊዜ ለምርጫ ያላቸው ፍላጎት እየተሸረሸረ መጥቷል፡፡ የብዙዎች ስጋት የነበረው ሒደቱ ወደ ባሰ የፀጥታና ደኅንነት ቀውስ አልያም እንደ ዩጎዝላቪያ መሰል የእርስ በርስ ጦርነት የሚያመራ ይሆናል የሚል ነው፡፡ በአጠቃላይ፣ ምርጫውን ለማራዘም ከተላለፈው ውሳኔ አስቀድሞ የነበረው ነገር ሁሉ የሚያመላክተው ዴሞክራሲያዊ ሽግግሩን መስመር የሚያስት ብጥብጥ እንደሚከሰት ነው፡፡
ምርጫው እንዲጠቅመን የምንፈልግ ከሆነ ግን፣ አስቀድመን ምርጫ አገራዊ ችግሮችን በመፍታት ረገድ የሚጫወተውን አነስተኛ ሚና መቀበል ይኖርብናል፡፡ ምርጫ ከልሒቃን ድርድር በኋላ ካልመጣና ከዚህ በሚገኙ ስምምነቶች በመነጩ ሕጎች ተቃኝቶ በገለልተኛ ተቋማት ካልተመራ ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ከመምራት ይልቅ ራሱ የህልውና ሥጋት ይሆናል፡፡ ስለዚህ ከምርጫ በፊት ቆም ብሎ መተማመንን መፍጠር፣ ቅን ድርድሮችን ማድረግና በድርድር አማካይነት በመንግሥት አስተዳደር ቅርጽ፣ በሥልጣንና በፍትሐዊ የሀብት ክፍፍል ላይ ከስምምነት በመድረስ ያስፈልጋል፡፡ ይህ በምንም መልኩ ቀላል አይደለም፤ ነገር ግን ጠንካራ አገር ለመፍጠር በሚደረግ ሒደት ውስጥ ሊዘለል የማይችል ሒደት ነው፡፡
የበርካታ ኢትዮጵያውያን የዕለት ተዕለት የኑሮ ትግሎች ከጋራ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ተግዳሮቶች ጋር የተቆራኙ ናቸው፡፡ ከጫና ነጻ ሆነው ሐይማኖታዊና ባሕላዊ ነጻነታቸውን ለመጠቀም ካላቸው ፍላጎት በዘለለ፣ ሰዎች የተሻለ ጤና፣ ትምህርት፣ መንገድ፣ የኤሌክትሪክ አቅርቦት፣ ቤት፣ ምግብ እንዲሁም የሕግ የበላይነትን ይሻሉ፡፡ ይሁንና ፖለቲካችን ከእነዚህ ማኅበራዊ ፍላጎቶች ውስጥ የትኞቹንም አያንጸባርቅም፡፡ ፖለቲከኞቻችንም እነኝህ መሠረታዊ ችግሮችን ነባራዊ እውነታን ባገናዘቡ ፖሊሲዎች ከመፍታት ይልቅ ክርክሮችን ማሸነፍ ላይ ያተኩራሉ፡፡ አሁን ምርጫ የሁሉ ነገር ማዕከል በሆነበት ወቅት እንኳ አገራዊ ስር ሰደድ ችግሮቹን ለመፍታት ያግዛሉ የሚባሉ የፖሊሲ አማራጮች ላይ የሚደረጉ ክርክሮች አይታዩም፡፡ ስለዚህ ፖለቲካችን የኢትዮጵያውያንን ሕይወት በሚያንጸባርቅ መልኩ መቃኘት የሚያስፈልግበት ወሳኝ ወቅት ላይ እንገኛለን፡፡ ይህም ሲባል፣ የኢኮኖሚ ችግሮችን ብቻ ሳይሆን በማኅበረሰቡ ውስጥ በጥልቀት የሰረጉትንና እንደ ፆታዊ መድሎ፣ አድልዎ፣ ሙስናና የተዛባ ብሔር ተኮርነት የመሳሰሉ ማኅበራዊና ባሕላዊ ችግሮችን መቅረፍን ያጠቃልላል፡፡
ለዚህም ፖለቲከኞቻችን ቀላሉን መንገድ ከመከተልና በሰፊው መግቢያ ከመትመም ፍላጎትና ተፈጥሯዊ ዝንባሌ ራሳቸውን መቆጠብ መቻል አለባቸው፡፡ ጤናማ ፖለቲካ አስቸጋሪውን መንገድ መከተልና በጠባቡ መንገድ መግባትን ይጠይቃል፡፡ ሲጀመር ወደ ፍትሕ፣ እኩልነትና ብልጽግና የሚያመራ አቋራጭ መንገድ የለም፡፡ በመከፋፈል፣ በማግለልና በጥላቻ ላይ የሚያብብ ፖለቲካ ምንም ብቃት የማይጠይቅና አርቆ መመልከት የማይችል ነው፡፡ ያለፈው ታሪካችን እንዳሳየን ሁሉ አንድ ቡድን ሀብትና ሥልጣንን ተቆጣጥሮ ጎረቤቱ በባዶ ሆድ እያደረ ለሁሉም ሰላምና ብልጽግናን ማረጋገጥ ፈጽሞ አይቻልም፡፡ በከፋፋይና በጥላቻ ፖለቲካ መጋለብ እንዲሁም በአንዱ ህልውና ላይ አንድን ቡድን እንዲጠቀም ለማድረግ መሞከር ጥበብ ያልታከለበት ተራ ሥራ ከመሆኑም በላይ ቆይቶም ቢሆን እጠቅመዋለሁ ብለን ላሰብነው ለራስ ቡድን ጠላትን የሚያፈራ አጥፊ መንገድ ነው፡፡
በሌላ ወገን ደግሞ፣ ረጅሙንና ጠመዝማዛውን መንገድ መከተል ለዘላቂ ለውጥ ጥልቅ ፍላጎት መኖሩን ያመላክታል፡፡ ይህም ማለት ለፍትሕ፣ ለእኩልነትና ለነጻነት ባለን ፍቅር፣ ለድርድር ብልሐትን በመላበስና ሰጥቶ ለመቀበል ዝግጁ በመሆን፣ በትዕግሥተኛነት እንዲሁም ጠቃሚ የሆኑ ጉዳዮችን በጥልቅ መገንዘብ በመቻል ተደጋጋሚ ችግሮችን መፍታት ማለት ነው፡፡ ይህ የጥላቻና የአመጽ ሳይሆን የፍቅርና የሰላም ቋንቋን መናገር፣ ድልድይ እንጂ ግድግዳን አለመገንባት፣ የክፍፍልና የልዩነት ሳይሆን የአንድነትና የኅብረት ዘር መዝራትን፣ አዳዲስ የማኅበራዊ ትስስሮችን መፍጠር አልያም ያሉንን ማጠናከር፣ እንዲሁም ከሁሉም በላይ ትሕትናና ርህራሄን ማጎልበት ይጠይቃል፡፡ ረጅሙን መንገድና ጠባቡ መግቢያን መከተል ሁሉን አውቃለው የሚል ግብዝነትን ማስወገድን ይሻል፡፡ እውነታዎቻችንና ትርክቶቻችንንም ደጋግመን እንድንመዝን፣ እውቀታችንን በቀጣይነት እንድናጎለብትና የራሳችንን ጥያቄ ፍትሐዊነት መስበክን ብቻ ሳይሆን ለሌሎች ሰዎች ጥያቄዎች ፍትሐዊነት መረዳትንና ሃዘኔታን እንድናሳይ ድፍረት እንዲኖረን ያደርጋል፡፡
ኢትዮጵያውያን በአጠቃላይ ራሳቸውን ለሌላው አዛኝ ወይም አሳቢ (empathetic) አድርገው ይገነዘባሉ፡፡ በእርጥም መደበኛው የተራው የማኅበረሰቡ የቀን ተቀን ሕይወት ይህንን እውነታ የሚያንፀባርቅ ነው፡፡ ይሁንና፣ ባለፉት ጥቂት አሥርት ዓመታት፣ ፖለቲካችን ሥር የሰደደ የመተሳሰብ እጦት በሽታ ገጥሞታል፡፡ ይህም ለአካታችነትና ለአገር ግንባታ ወሳኝ የሆነው መቻቻልን ማምጣት አዳጋች እንዲሆን አድርጎታል፡፡ ለዚህ የመተዛዘን እጦት ዋና ምክንያቶች የእውነትና የእውቀት ፍጹም ባለቤትነት አለኝ የሚል እሳቤና ሌላኛው ወገን ሐሳብ እንዳለው ወይንም የስሜት መጎዳት ትኩረትና ተቀባይነት እንደሚገባው ለማመን እምቢተኛ መሆን ናቸው፡፡ የዚህ ዋነኛ ማሳያ በተደጋጋሚ የሚታየው የአማራና የኦሮሞ ልሒቃን የታሪክ ትርክቶች ውዝግብ ሲሆን፣ ምን ያህል መተሳሰብ የጎደለው ንትርክ እንደሆነ ማየት ይቻላል፡፡
መተሳሰብ ወይም መተዛዘን (empathy) ስንል ስለ ምክንያታዊነትና እውነታ አይደለም፡፡ ይልቁንስ መሠረቱ ምንም ሆነ ምን ለሌሎች የስሜት መጎዳት ተገቢውን ትኩረት መስጠትና ሕመሙን መጋራት ማለት ነው፡፡ ከሰንደቅ ዓላማ እስከ ጀግኖቿና ታሪካዊ ትርክቷ ውዝግብ በሚነሳባት አገር፣ መተሳሰብ ከሐቀኝነት ጋር ሲቆራኝ ቁስሎችን ያክማል፣ ክፍተቶችን ይደፍናል፣ ብሎም ማኅበረሰባዊ ስንጥቆችን ማኅበረሰባዊ ልዩነቶችን ተሻግሮ ያስታርቃል፡፡
እንዳለመታደል ሆኖ ግን፣ የተወሰኑ የፖለቲካ ልሒቃኖቻችን የእነርሱ ታሪክ አከራካሪ ያልሆነ እውነታን የተሸከመ እንደሆነ እንዲሁም ታሪካዊ ትርክቶቻቸው ህጸጽ የማይገኝባቸው እንደሆኑ ሲናገሩ የሚደመጡ ሲሆን፣ ይህ ስለድሮው እንከን የለሽ መልካም ጊዜ እያነሱ የሚናገሩ ኢትዮጵያኒስቶችን፣ የመለስ ዜናዊ ዴሞክራሲያዊ ልማታዊ መንግሥትን የሚያቀነቅኑ የሕወሓት ሰዎች አልያም ታሪካዊ ጭቆናን በማጉላት ላይ የተጠመዱ ሌሎች የብሔር ፖለቲከኞችን ሁሉ ይመለከታል፡፡ ሃዘኔታ ጎድሏቸው መተሳሰብ ሳይኖራቸውና በአዋቂነት ትምክህት ተዘፍቀው ራሳቸውን የእውነት መፍለቂያ ምንጭና የእውቀት ጳጳሳት እንደሆኑ የእኛ የሚሉትን ቡድን ለማሳመን ሲታትሩ ይታያሉ፡፡ እውቀትን ሆን ተብሎ በተመረጡና ለእነርሱ ብቻ የማይካድ እውነትን በተሸከሙ ምንጮች ብቻ ለማስረገጥ ይጥራሉ፡፡
እነርሱ የሳቱት ጉዳይ ቢኖር ግን፣ ፖለቲካ በእውነታ ብቻ የማይመራ ዓለም መሆኑን ነው፡፡ እውነታዎች ምንም ያህል ትክክል ቢሆኑ ብቻቸውን ፖለቲካዊ ውዝግቦቻችንን ሊያረግቡ አይችሉም፡፡ ይልቁን ችግሮቻችንን ለመፍታት መተሳሰብ ያለውን ተምሳሌታዊ ዕሴትና ጉዳትን የማከም ኃይል መረዳት ይጠይቃል፡፡ ስለዚህ ከሌሎች አቻ ዜጎች ጋር በሚኖረን ግንኙነት መተሳሰብን ከግንዛቤ መክተት ያስፈልጋል፡፡ ይህ ማለት ርትዕ ያላቸውን እውነታዎች ብቻ በመተግበር ብቻ ሳይሆን፣ በስሜት ረገድም ትክክል የሆኑትንም ጭምር ማድረግ ነው፡፡ ከስሜት ረገድ ትክክል የሆነ ሁሉ በርትዕ እውነታ አለው ማለት እንዳልሆነ እንዲሁም በርትዕ እውነት የሆነም በስሜት ትክክል እንደማይሆን እሙን ነው፡፡
በዚህ የምንም ነገር እርግጠኝነት ላይ ክርክር በሚነሳበት ዘመን የኛ ፖለቲካ የድጋፍ አልያም የተቃውሞ፤ ይህ አልያም ያ ወደሚሉ እኑስ አማራጮች ወርዷል፡፡ ትክክልና ስህተት ለሚል መከፋፈል ለማይገጥሙ የሕይወታችን ገጽታዎች እውቅናን የማይሰጥ ሲሆን፣ በተመሳሳይ የግለሰብ አመለካከቶችን እንኳን ይህና ያ ብሎ ለሁለት መክፈል አዳጋች መሆኑን መገንዘብ አልቻለም፡፡ የገሃዱ ዓለም ሁለት አማራጮችን ብቻ አይደለም የሚያቀርብልን፡፡ ሁሉም አይወደድም ሁሉም አይጠላም፤ ሁሉም ነገር አይቆጠብም፤ ሁሉም ነገር አይጣልም፡፡ በጥላቻና በፍቅር፣ ትኩረት በመስጠትና ትኩረት በመንፈግ መካከል ግድ የለሽነት አለ፤ በመወለድና በመሞትም መካከል ሕይወት አለ፡፡ በፖለቲካም እንዲሁ እኛ ትክክልና ስህተት፣ ልክና የተዛባ፣ አግባብና አግባብ ያልሆነ ብለን በምናስባቸው መካከል ሁሌም ሦስተኛ የሚሆኑ በርካታ አማራጮች ይገኛሉ፡፡ ጤናማ ፖለቲካ የሚባልም ለሦስተኛ መንገድና አማራጭ ቦታ የሚሰጥ ነው።
በኢትዮጵያ ግን ብዙ ጊዜ ፖለቲካ በፌዴራሊስቶችና (በብሔርተኛ ኃይሎች) እና በአሐዳውያንና (በኢትዮጵያዊያኒስት) ቡድኖች ብቻ የሚደረግ ፍልሚያ ተደርጎ ነው የሚታሰበው፡፡ ይህ ፍልሚያ ማንንም በሚያሳስት መልኩ አገሪቱ ያሏት ብቸኛ አስተዳደራዊ አማራጮች የብሔር ፌዴራሊዝም ወይንም አሐዳዊ መንግሥት እንደሆኑ አስመስሏል፡፡ ሁለቱም ወገኖች ጠንካራ ደጋፊዎች ያሏቸው ሲሆን፣ የየደጋፊዎቻቸውን ስስ ብልቶች በመነካካት አንዳቸው በአንዳቸው ላይ የሞራል የበላይነትን ለማግኘት የሚያደርጉት ጥረት የራሳቸውን ቡድን በማስደሰት ደረጃ ስኬት ሲያቀዳጃቸው ይታያል፡፡ በተቃራኒው የትኛውም ወገን ግን እምብዛም ከእራሱ አይነኬ አቋም ውጭ መመልከት አይሻም፡፡ በመሆኑም ፌደራሊስቶችም ሆኑ ኢትዮጵያኒስቶች ከራሳቸው ቡድን የተሻገረ ቅቡልነት የጎደላቸው ሦስተኛ አማራጮችን የማይመለከቱ ግትር ቡድኖች ሆነው ይታያሉ፡፡
ይሁንና፣ ከዕሴቶቻችን፣ ታሪካችንና የጋራ ዕጣ ፈንታችን ተቀምረው ሊዋቀሩ የሚችሉ አማራጮች ግን አሉን፡፡ ይህም አንድ ቀላል እውነታን በመቀበል ይጀምራል – ኢትዮጵያ የፌዴራሊስቶች ወይንም የአሐዳውያን አገር ብቻ ሳትሆን የፌዴራሊስቶችም የአሐዳውያንም አገር ነች፡፡ ሦስተኛው አማራጭ ይህንን እውነታ የሚቀበል ለኢትዮጵያኒስቶች ወይም ለፌደራሊስቶች ብቻ ሳይሆን ለሁሉም ኢትዮጵያውያን የሚመጥን ፖለቲካ ማራመድን ይጠይቃል። በተጨማሪም ሦስተኛው አማራጭ የኢትዮጵያን ችግሮች የተለዩና ሊፈቱ የማይችሉ አድርጎ ከማሰብ መቆጠብን ይሻል፡፡ ኢትዮጵያ የብሔር፣ የባህል፣ የቋንቋና የሐይማኖት ብዝሀነት ያላቸው ቡድኖች የሚኖሩባት ያልታረቁ የባህል ቁርሾዎች ያሉባት፣ ወይንም የአገር ግንባታ ሒደት ሂደቷ ያላለቀ ብቸኛ አገር አይደለችም፡፡ እንዲህ ያሉ አገሮች በዓለማችን ሞልተዋል፡፡
ከዚህ በተጨማሪ፣ <እያንዳንዱ በር የቁልፍ መክፈቻ ቀዳዳ አለው> እንደሚባለው ሁሉ ምንም ያህል ከባድ ቢመስልም በጋራ ለመሥራት ዝግጁ ከሆንንና በመተባበር ከፈለግናቸው ለችግሮቻችን ሁሉ መፍትሔዎች አሉ፡፡ የአሜሪካ ሴነተር ኮኒ ብሩከር እንዳሉት፣ ‹‹የተባበረችና አንድ የሆነች አገር ዘላቂ ትግል ነች፡፡ የጋራ ጥረትና የግለሰብ መስዋዕትነት ያስፈልጋታል፡፡›› ኢትዮጵያም ከዚህ የተለየች አይደለችም፡፡ በርግጥ ወረርሽኙን ለመከላከልና በታላቁ የኢትዮጵያ የሕዳሴ ግድብ ዙሪያ ያሳየነው የኅብረት ድምጽ ያሳዩን የጋራ የሆኑ ጉዳዮቻችንን ለመፍታት ያለንን ብቃት ነው፡፡ እናም፣ ‹ከሚያራርቁን ልዩነቶቻችን ይልቅ አንድ የሚያደርጉን ጉዳዮች ይበዛሉ፡፡›
ስለዚህ፣ ያለንበትን ሁኔታ አዙረን በመመልከት ከአገሪቱ ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚጣጣም መስማማት ላይ መድረስ የሚገባን ሲሆን፣ ይህ ማለት ከሁለት ሥርዓቶች አንዱን ብቻ እንደመምረጥ ቀላል እንዳልሆነ መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ የብሔር ፌደራሊዝም ወይም አሐዳዊ የሚባል ሥርዓት ብቻ ሳይሆን ተጨማሪ ለኢትዮጵያውያን የሚስማማ፤ ለተቃራኒ ፍላጎቶች ሚዛናዊ የሆነና ጽንፎችን የሚያለዝብ አማራጭ ያስፈልገናል፡፡
አንድ ምሳሌ ብናነሳ ሰዊትዘርላንድ የ26 ራስ ገዝ አስተዳደሮች ኮንፌዴሬሽን ናት፡፡ አራት ክፍሎች (ጀርመን፣ ፈረንሳይ፣ ጣልያንና ሮማኒያ) ያሏት ብትሆንም፣ ክልሎቿ ግን የግድ ቋንቋን መሠረት ያደረገ መዋቅር የላቸውም፡፡ ይህ የሆነው ለግጭቶች እንደ ምክንያት የሚነሳውን ተደራራቢ ማንነትና ግዛቴ ነው ማለትን ለማስቀረት ነው፡፡ ሥርዓቱ የተበጀው የራስን ዕድል በራስ መወሰንን ለማስጠበቅ እንዲሁም የግዛታዊ ብሔርተኝነትን አደጋ ለመቀነስ ነው፡፡ የቡድኖችን ማንነት የማስከበርና ራስን በራስ የማስተዳደር እንዲሁም የአገርን ህልውና የሚገዳደር ብሔርተኝነትን የመከላከል ሥራን አጣጥሞ ይዟል።
‹አንድ እጅ ብቻውን አያጨበጭብም› እንደሚባለው ሁሉ፣ ምንም ያህል ብልህና በልምድ የተካኑ ግለሰቦች አልያም የተደራጁና ጠንካራ ቡድኖች ቢሆኑ፣ የኛ ችግሮች እጅግ ውስብስብ ከመሆናቸው የተነሳ በማንም ሰው ወይም ቡድን በተናጠል የሚፈቱ አይደሉም፡፡ ይልቁን አገራዊ ፈተናዎቻችን በግለሰቦችና በቡድኖች መካከል ትብብርን የሚጠይቁ ናቸው፡፡ ወደዱም ጠሉም፣ አገሪቱን መምራት የሚሹ ከሆነ የብሄር ፖለቲከኞችም ሆኑ የኢትዮጵያ ብሔርተኞች አንዳቸው ከአንዳቸው ጋር የግድ በትብብር መሥራት ይጠበቅባቸዋል ፡፡
ከራሳቸው ደጋፊዎች ድምጽ በመሰብሰብ ጠባብ የድምጽ የበላይነትን ለማግኘት የሚደረግ ሩጫ ይህችን ብዝሃነት ያለባትን አገር ለመምራት አያስችልም፡፡ ሁለቱም ጽንፍ ከቆሙ መራጮቻቸው በተሻገረ ፖለቲካ ውስጥ መሳተፍ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ይህ በጠቅላላው እንደ አገር ጠቀሜታ ያለው ብቻ ሳይሆን፣ ለፖለቲከኞቹም የረዥም ጊዜ ፍላጎቶች ወሳኝ ነው፡፡ ምክንያቱም፣ ኢትዮጵያ ከሰመጠች፣ የትኛውም አካሏ ሊንሳፈፍ አይችልምና፡፡
ለማጠቃለል ያህል ኢትዮጵያ በለውጥ ጎዳና መጓዝ ከጀመረች ከሁለት ዓመታት በኋላ፣ በወደፊት አቅጣጫችን ላይ ግልጽነት የለም፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ታላቅ የሆነ ለውጥን እንዳመጡ ጥርጥር የለውም፡፡ የወሰዷቸው የጀግንነት ዕርምጃዎች ከአምባገነናዊ ቀምበር የተወሰነ እፎይታን አስገኝተዋል፡፡ ይህ አስደሳችና ሊደነቅ የሚገባው ስኬት ነው፡፡
በሌላ ወገን ዜጎች በተቋማት ገለልተኝነት ላይ ካላቸው አመኔታ፣ አምባገነናዊነት ተመልሶ እንደማይመጣ ከለላ ከማግኘት፣ ከሕግ የበላይነት መከበር፣ ከዜጎች ፍትሐዊ ተሳታፊነት፣ በብሔር ምክንያት የሚደርስ መገለል መቀነስ፣ እንዲሁም የልሒቃን መግባባት ከመሳሰሉ ተጨባጭ መለኪያዎች አንጻር ለውጡን ከለካን፣ ውጤቱ እምብዛም ሚዛን የሚደፋ ነው ለማለት ሙሉ በሙሉ አያስደፍርም ፡፡ ወጥነት የሌለው፣ የቀጨጨ ዴሞክራሲያዊ ልምምድና ያለመተማመን ባህል ለዚህ አሳዛኝ እውነት አስተዋጽኦ አድርገዋል፡፡ አሁን ብሔራዊ ምርጫዎች የተራዘሙ ሲሆን፣ አገሪቱ አይታና ደርሳበት ከማታውቀው የሕገ መንግሥት ቀውስ እየገባች ትገኛለች፡፡ ይሁን እንጂ የምርጫው መራዘም ይዞ የመጣው ቀውስ ብቻ አይደለም፤ ወደ ኋላ መለስ ብለን የመጣንበትን መንገድ ለመገምገምና ወደ ዴሞክራሲ የምናደርገውን ጉዞ እንዲሁም እጅግ የዘገየውንና አካታች አገር የመፍጠር ፕሮጀክት ሒደት ለማቃናት ዕድልንም ይዞልን መጥቷል ፡፡
ካሁን በኋላ ኢትዮጵያ የአንድ ግለሰብ አገዛዝን፣ አምባገነናዊ ሥርዓትን፣ አልያም ጥቂቶችን ብቻ በመጥቀም በርካቶችን የሚያገል አድሏዊ ሥርዓትን ለመቀበል ትዕግሥቱም ጫንቃውም የላትም፡፡ እነዚህን ሁሉ ከበቂው በላይ አስተናግዳለች፡፡ ካለፈው ጊዜ አካሔድ ሙሉ በሙሉ በመቀየር እንደ ለጋስነት፣ መቻቻልና ባልንጀራን መውደድ፣ ብሎም እንደ አድዋ ድል ባሉ ታሪኮቻችን እንደታየው ሁሉ ለጋራ ዕጣ ፈንታ መታገል ከመሳሰሉ ዕሴቶቻችን የተቀዳ አዲስ ሥርዓት መገንባት መጀመር በእጅጉ የሚያስፈልግበት ጊዜ ላይ እንገኛለን፡፡ አገሪቱ የኢኮኖሚ ዕድገትን የተራበች ሲሆን፣ ዴሞክራሲም ይገባታል፡፡ ለዚህ ሁሉ፣ ፖለቲካውን ማቃናት ያስፈልገናል፡፡ ይህንን ለማድረግ ደግሞ ከአሁኑ የተሻለ ምቹ ጊዜ መቼውንም አይኖርም፡፡
መነሻ የሚሆነው ከሕገ መንግሥቱ የሚመነጩ ብሔራዊ ጥያቄዎችን ለመፍታት በጋራ መቀመጥ ሲሆን፣ ይህም ግብ ባለው የልሒቃን ድርድር መከናወን አለበት፡፡ ወረርሽኙንና ተያያዥ ጉዳዮችን በተመለከተ በሚደረጉ ጥረቶች ተቃዋሚዎችን በማሳተፍ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያሳዩት ጅምር አበረታች ነው፡፡ ይህ መደበኛ ሆኖ ኮሮና ቫይረስን ለመከላከል ብቻ ከመሆን ባለፈ ጥቅም ላይ መዋል አለበት፡፡ ጊዜውን በመዋጀት ድፍረት አሰባስቦ ከባድ ጉዳዮችን ማንሳትና መፍትሔ ለማበጀት መሥራት ያስፈልጋል፡፡ ይህ ሲሆን፣ ገዥው ፓርቲም ሆነ ተቃዋሚዎች ለብቻቸው ያለሌሎቹ ተሳትፎና ትብብር ውስብስብ የሆኑ ችግሮቻችንን ለመፍታት ይቅርና ይህንን ሽግግር እውን ለማድረግ እንኳን እንደማይቻላቸው ማወቅ ይኖርባቸዋል፡፡
( ERF) ገንዘብ ወደ ውጭ አገር ባመሽሸ ወይም በውጭ ባንኮች በህገወጥ መንገድ በማስቀመጥ ኢትዮጵያ ከአፍሪካ አገራት በ3ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች ። ጥናቱን ያጠናው ታዋቂው የአሜሪካ የምርምር ተቋም ብሩኪንግስ ነው። ተቋሙ በዚህ ሳምንት ባወጣው መግለጫ ኢትዮጵያን ቀድመው የሚገኙ አገራት ደቡብ አፍሪካ እና ዲሞከራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ናቸው። ከኢትዮጵያ ቀጥሎ ደግሞ ናይጀሪያ፣ ሪፕብሊክ ኮንጎና አንጎላ ከ 4 እስከ... Continue Reading →
ግብጻውያን አሜሪካ በኢትዮጵያ ላይ ጫና እንድታደርግና የግብጽን የውሃ መብት እንድታስከብር ግፊት ለማድረግ በማሰብ በኋይት ሃውስ ፊት ለፊት እሁድ የተቃውሞ አለፍ ያደርጋሉ። አሜሪካ በኮሮና ቫይረስ የተነሳ የህዝብን መሰባሰብ በከለከለችበት በዚህን ጊዜ፣ ሰልፉ በተያዘለት ሰዓት ይካሄድ አይካሄድ የሚታወቅ ነገር የለም። ግብጽ አሜሪካ ያቀረበችውን ስምምነት ብትቀበልም፣ ኢትዮጵያ ውድቅ በማድረጓ ድርድሩ ተቋርጧል። በሌላ በኩል የአፍሪካ መሪዎች በአባይ ጉዳይ የሚደረገው... Continue Reading →
( ERF) ባለፈው ሳምንት አንድ ጃፓናዊ የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘበት ከታወቀ በሁዋላ ከእርሱ ጋር ንክኪ የነበራቸው ሌሎች 3 ሰዎች ቫይረሱ ተገኝቶባቸዋል። የጤና ጥበቃ ሚኒስትሯ ዶ/ር ሊያ ታደሰ በጽሁፍ እንዳስታወቁት 117 ሰዎች ከሌሎች ሰዎች ተለይተው ምርመራ እየተደረገላቸው ሲሆን እስካሁን 2 ጃፓናውያን እና አንድ ኢትዮጵያዊ በሽታው ተገኝቶባቸዋል። ሁሉም በጉልምስና እድሜ ውስጥ የሚገኙ ናቸው። የመጀመሪያው ህመምተኛ እያየገገመ እንደሆነም ዶከትሯ... Continue Reading →
(ERF) ጠ/ሚ አብይ አህመድ ራሱን የፖለቲካ ሳይንስቲስት ነኝ ብሎ የሚጠራውን አቶ ጀዋር መሃመድን ለመወረፍ የተናገሩት ንግግር በመላው ምሁራን ላይ እንደተሰነዘረ ዱላ ተደርጎ በመወሰዱ ፌስቡክ ላይ የትችት ውርጅብኝ እያስተናገዱ ነው። አቶ ጃዋር ራሱን የሰቀለበት ቦታ ስሜታቸውን እንደያዘው ከንግግራቸው መረዳት አይከብድም። አቶ ጃዋር ስለራሱ ለመናገር ይሉኝታ የማይዘው፣ ኢትዮጵያዊ ጨዋነት ትንሽ ብሎ ያልገባው ሰው ነው። በአለማችን ታላላቅ አስተሳሰቦችን... Continue Reading →
መን እዩ ብዘየገድስ እቲ ሰውራ ክፍጠር ግድን እዩ ነይሩ :: እቲ ሕቶ እቲ መንፈስ ናይ ንመሰልካ ምቅላስ ምህልዎ እዩ : ግዳስ ከም ነጥበ መንቀሊ ንድልየትን ህርፋንን ሓፋሽ እቲ ውልቀሰብ ጀማሪ ኮይኑ ምቅራቡ እዩ ልዑል ዝገብሮ :: – ተሰማሚዕና ብምሉእ ልብን ኣእምሮን ተቀቢለዮ :: ስለ’ዚ ናይ ዓዋተ ግደ ኣብ ሰውራና ብቀሊል ዘይረ አ ክንሱ ወኪሉ ድኣ ተላዕለ እምበር ኣይወሰነን ::
እዚኣ እያ ‘ ታ ብዛዕባ ኤስያስ ‘ውን ክትበሃል ዘለዋ :: ውልቀ መላኺ ካብ ሰማይ ዱብ ኣይበለን :- ጉጉይ ኣተሓሳስባና ዝፈጠሮ መርገም እዩ እምበር ሞሎኾታዊ ዝበሃል ሰብ የለን :: ብዙሕ ንገባቲ ዘገልገለ ባይታ እዩ ነይሩ – ንሱ እንተዘይህልሉ ‘ ውን ካብ ካልእ ገባቲ ኣይምደሓናን ኔርና :: ስለዚ ንኣውንታ ይኹን ን ኣሉታ ወሳኒኡ ኣተሓሳስባናን ስምዒታትናን እዩ :: እምበኣር እቲ መሰረታዊ ለውጢ ዝጥረ ኣብ ምቅያር ኣተሓሳስባና ስለዝኾነ ምጽግ ጋንን ምጥቅቃዕን መፍትሒ ኣይኮነን :: እሂ ማሕሙዳይ እንታይ ምበልካ ?
ብሩኽ ባሕቲ መስከርም ይግበርልና እዛ መስከርም ስቃይን ስደትን ማእሰርትን ‘ውን ተሞኪርናላ እና እሞ – እዛ ዘላ መስከረምን ዝመጻ ብዙሓት መስከረማትን- መስከረማት ሰላምን ራህዋን ይግበረን ኣሜን ::
ሕጉስ ተኻፋልይ ናይ ‘ዚ ልዳት ብረታዊ ቃልሲ እየ :: ኣብ ልዕሊ ጀማሪ ብረታዊ ቃልሲ ኢልና ኩልና እንሕበነሉ ጀግና ሓመድ ኢድሪስ ዓዋተ ‘ውን ልዑል ኣኽቡርት ኣለኒ :: ብርግጽ ግን ሕሉፍ – ተሞክሮን ምህሮን ዝህብን ንወለዶ ዘሰጋግርን እንትኾይኑ :- ጉድለታት ኣወዳድኣ ናጽነት ሃገረ ኤርትራን – ዛንታ ጉዕዞ ሰውራን ጥራይ ዘይኮነስ ኣፈላልማን መባእታዊ ኣሰጓግማን ዓቢ ጉድለታት ከምዝነበሮ ምዝካሩ ጠቃሚ ድኣ ምበር ጎዳኢ ኣይኮነን :: ብርግጽ ቅድሚ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ዝተሓልፈ ሰላማዊ ተጋድሎ ‘ውን ነይሩ እዩ – ብሓቂ ኸኣ እዚ ተሞክሮ ድሕሪ ምሕላፉ ኣብ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ዝተገብረ ገምጋም ነይሩ ዝብል ታሪኽ ብንጹር ኣይትርኢን ኢኻ :: ስለ ዝኾነ ‘ ውን ንቃልሲ ብዝተጸንዐ ኣገባብ ኣይጀመርናዮን :: እቲ ቆራጽነት እምበኣር ብክለሳሓሳብ ዝተኾስኮስ ነይሩ ኢልና ክንጀሃር ኣይንኽእልን ኢና : እዚ ተገይሩ እንተዝነብር ሰውራ ኤርትራ ዝሓለፎ ሓጎጽጎጽ ምጎደለ ነይሩ ዝብል ግምት እዩ ዘለኒ :: ንኣብነት ተሪር ጸጥታዊ ስርርዕ እንተዝነብር ሃይለስላሴ ዝለኣኾም ሃሱሳት ገና ኣብ ምብጋሶም ምስ ሓረሩ ነይሮም : ብኣንጻሩ ነቲ ሰውራ ዝጀመሩ ኣዝዮም ብቀሊሉ ክሰሓቡ ዝኽእሉ ለዋሃትን እዮም ነይሮም : ልውሃት ‘ውን ኣብ ዕሽነት ተቀይሩ በዚኦም ሃሱሳት እናተጠውዩ ዘጥፍእዎ ብዙሕ እዩ ::
ህጻን ቅድሚ ምውላድካ ከተዳልወሉ ዘለካ ነገራት ኣለው እዮም : ምናልባት ከይተዳለኻ እንተተወሊዱ ግን ክዓቢ የብሉን ኣይትብልን ኢኻ : ኣንስቲ ዕልል ኢለን ከኣ እየን ብታሕጓስ ዝቅበለኦ :: ሓደ ሕደ ግዜ ህጻን ቅድሚ ትሽዓተ ወርሒ ይውለድ እዩ : እንኳዕ ኣይበርዓነ ኢልካ ድማ ኢኻ ብታሕጓስ ትቅበሎ : ድሕሪ ምውላዱ ግን ዝለዓለ ክንክን የድልዮ እዩ :: ኣጀማምራን ኣጨራርሳን ሰውራ ኤርትራ ብኸምዚ እየ ኣነ ዝገልጾ :ካብ ‘ዚ ተሞክሮ እዚ ኢና ኸኣ ኣጀማምራ ሓርነታዊ ገድሊ ከንስተህለሉ ዝነበረና : ጥራይ መመዓሩ እንዳዘከርካ ኣዕረኡ ሓቢእካ ምኻድ ደጊም ኣይጠቅመናን እዩ : ብታሪኽና ምሕባን በይኑ እኹል ኣይኮነን – ማዕረ ማዕሪኡ ነዚ ገባቲ ስርዓት ዝፈጠሩ ሮቛሒታት ቀሊዕና ዳግማይ ከይፍጠሩ ቆራጽ መርገጽ ክንወስድ ኣለና :: ስረሓት ቅድመ ምድላዋት የድልዮም እዮም : ዲሞክራስያዊት ሃገር ክትህልወና እንተኾይና ከም ‘ቲ ሓደ ህንጻ ፕላንን መራሃ ግብርን ዘድልዮ መሪሕ ግደ ዝጻወት ብኹሉ ሸነኻቱ ክምዝመዝን ክስረቕን ዘይክእል ኮይኑ ክዳሎ ይግባእ ::
ዉድ ሊቀመንበር ሳላ ጋዲ፣ ምክትል ሊቀመንበር ሳላ ዮኒስ፣ ዉድ ታዳሚዎች፣ ይህቺን የእንክዋን አደረሳችሁ አጭር ምለክት ከማስተላለፈ በፊት ረጂም ሰላምታየን ትቀበሉ ዘንድ በትህትና እጠይቃለሁ..…
ከነገ በስቲያ ረቡዕ፣ ተመራጩ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን፣ ዋሽንግተን ዲሲ በሚገኘው የዩናይትድ ስቴት ምክር ቤት ህንጻ ደጃፍ ላይ፣ 46ኛ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ሆነው ቃለ መሃላ ይፈጽማሉ፡፡
የፕሬዚዳንታዊውን የምርጫ ውጤት የሚቃወሙ የአገር ውስጥ ጽንፈኛ ቡድኖችም በድጋሚ ሊያደርጉት ይችላሉ የተባለውን ሁከት ለመከላከል በአገሪቱ ልዩ የጸጥታ ጥበቃ መኖሩም ተመልከቷል፡፡
ቀድሞውኑም በኮቭድ 19 ሳቢያ እና እንዲሁም ባለፈው የዩናይትድ ስቴት ምክር ቤት ህንጻ ላይ በተደረገው አመጽ የተነሳ በብዙ ነገሮቹ የተገደበ እንዲሆን ተደርጓል፡፡
የጆ ባይደን አስተዳደር ቡድን አባላት ግን፣ ሥነ ሥርዓቱ፣ የአሜሪካ ዴሞክራሲ የማይበገር መሆኑን ለመላው አሜሪካውያንና የዓለም ማህበረሰብ ግልጽ የምናደርግበት ዝግጅት ይደረጋል ብለዋል፡፡
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ጆ ባይደን ቃለ መሀላቸውን በሚፈጽሙበት ስነ ሥርዐት ላይ ለመገኘት አላቀዱም፡፡ አለመገኛታቸውም በአሜሪካ ታሪክ የመጀመሪያው ፕሬዚዳንት ያደርጋቸዋል፡፡
ይልቁንም፣ ፕሬዚዳን ትራምፕ የግላቸውን የስንብት ፕሮግራም ለማድረግ ያቀዱት ሜሪላንድ በሚገኘው የአንድሩ የጦር ሠፈር ውስጥ ነው፡፡ ከዚያ በኋላ ለመጨረሻ ጊዜ “ኤር ፎርስ ዋን” በተባለው ልዩ ፕሬዚዳንታዊ አውሮፕርላን፣ ወደ ፓልም ቢች ፍሎሪዳ ይበራሉ፡፡
ፒው የጥናትና ምርምር ማዕከል ባሰባሰበው የህዝብ አስተያየት፣ የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ስራ አፈጻጸማቸውን አስመልክቶ ከሥልጣናቸው ሲሰናበቱ ያገኙት፣ የህዝብ አስተያየት ድምጽ 29 ከመቶ ነው፡፡ ይህም በፕሬዚዳንትነት ዘመናቸው ከነበረው ሁሉ ዝቅተኛው ነው፡፡
በሌላም በኩል አሜሪካ በሚገኙ ክፍለ ግዛቶች በሚገኙ፣ የምክር ቤት ህንጻዎችም ላይ ተመሳሳይ የተቃውሞ አመጾች ይካሄዳሉ በሚል፣ ጥበቃዎች መጠናከራቸው ተነግሯል፡፡ ለምሳሌ በዋሽንግተን ክፍለ ግዛት ኦሎምፒያ ከተማ የሚገኘው ምክር ቤት ህንጻ፣ በትላልቅ መከለያዎች ታጥሯል፡፡
“መቸስ ምን ይደረጋል፣ አሜሪካዊ ማለት፣ ምን ማለት እንደሆነ እወቀቱ የሌላቸው ሰዎች፣ ዴሞክራሲያችን ላይ ጥቃት እንዳይፈጽሙ ለማገድ ሲባል፣ በዚህ ሰዓት፣ እነዚህን አጥሮች ማኖራችን እጅግ በጣም ያሳዘነኝ ነገር ነው፡፡”
“ይህ አጥርና የመሳሰሉት ነገሮች እንደኔ ዓይነት ሰዎችን ለመቃረን የተደረጉ ናቸው፣ ይህ የሚያሳየው መንግሥት በአብዛኛው አሜሪካውያን ዘንድ ምርጫው ህጋዊ ነው ተብሎ የማይታመን መሆኑን ማወቁ ነው፡፡ ይህን የሚያደርጉት ከአብዛኛው አሜሪካዊውያን ፍላጎት ውጭ የተደረገውን ምርጫ ለመከላከል ነው፡፡ የተሰረቀውን ምርጫ ለመከላከል ሲሉ አጥሮችን እያጠሩ የታጠቁ ጠባቂዎችን እያመጡ ነው፡፡”
በበዓለ ሲመታቸው ወቅት፣ ለተከፋፈለችው አሜሪካ ንግግራቸውን የሚያሰሙት ተመራጩ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን፣ አንድነት ላይ ያተኮረ ንግግር ያደርጋሉ ተብሎ ተገምቷል፡፡
“ይህ አጋጣሚ፣ ተመራጩ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን ሁኔታዎችን በመቀየር፣ የተከፋፈለችውን አገርና ላለፉት አራት ዓመት የተረጨውን ጥላቻን ወደ መልካምና በጎ ነገር ይቀይራሉ፡፡ አገሪቱን ብሩህ ተስፋ ወደ ተሰነቀበት ራዕይ መርተው፣ ሁላችንንም በአንድነት መስራት እንድንችል የወደፊቱን መንገድ ያመላክቱናል ብዬ አስባለሁ፡፡”
በኮቪድ 19 ወረርሽኝ እና ባለመረጋጋት መካከል አዲስ መሪ ለመቀበል ፕሬዚዳንታዊ በዓለ ሲመት የምታከናውን አገር፣ ለአሜሪካና ለዓለም የተለየ መልእክት ለማስተላለፍ በዝግጅት ላይ ትመስላለች፡፡
ከትናንት በስቲያ ቅዳሜ ምሽት በባህር ዳር መስቀል አደባባይ በሚገኘው ሚሊኒዬም የወጣቶች ስፖርት ማዕከል ውስጥ ፍንዳታ ደርሶ የሁለት ሰው ሕይወት ማጥፋቱን ቢያንስ አምስት ሠዎች መቁሰላቸውን ከአካባቢው ያነጋገርናቸው ምንጮች ገልፀውታል፡፡
አሠሪና ሠራተኛ ህግ መጽሐፍ 2ኛ የተሻሻለ ዕትም ከ10 ቀናት በኋላ አራት ኪሎ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፊት ለፊት በሚገኘው አንከቡት መጽሐፍት መደብር በገበያ ላይ ይውላል።
የዓለም ዓቀፉ የሥራ ድርጅት የተቋቋመበት ሰነድ ‘ጉልበት ሸቀጥ አይደለም’ በማለት መሪ መርህ አድርጎ ያውጃል።አሠሪና ሠራተኛን የሚያገናኘው ድልድይ የሥራ ውል ቢሆንም በቅጥር ግንኑነት የውል ህግ ሚና ኢሚንት ነው፤ ምክንያቱም ጉልበት ሸቀጥ አይደለምና። ይህ መሰረታዊ መርህ ግንኙነቱን ሰብዓዊ መልክ ያለብሰዋል። የአሠሪና ሠራተኛ ህግ በሁለቱ ጎራዎች መካከል ገዝፎ የሚታየውን የመደራደር አቅም ልዩነት በማስታረቅ ሠራተኛው ሰብዓዊ ክብሩ፤ ደህንነቱና ጤናው ተጠብቆ ለራሱ፤ ለቀጣሪው ብሎም ለአገሩ የሚተርፍ አምራች ዜጋ እንዲሆን በስምምነት የማይቀየሩ አነስተኛ ደንቦችን ይደነግጋል። በዚህ ገፅታው ህጉ ለሠራተኛው ከለላ ይሰጣል፤ ጥበቃ ያደርጋል። ከለላውና ጥበቃው የአንድ ወገን ቢመስልም ተጨባጩ እውነታ የሚሳየን ግን አሠሪውም የህጉን ጥላ ከለላ ያገኛል። አሠሪና ሠራተኛ ህግ ባይኖር የኢንዱስትሪ ሰላም አይኖርም። ግንኙነቱ ይሻክራል። በሥራ ቦታ ቀውስ ይነግሳል። ትርፍ ለኪሳራ ቦታውን ያስረክባል። በዚህ መልኩ ሰፋ አድርገን ካየነው የአሠሪና ሠራተኛ ህግ ለአንዲት አገር ልማት እና ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ቁልፍ ሚና ይጫወታል።
የዚህ መጽሐፍ 2ኛ የተሻሻለ ዕትም የተሻሻለውን የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁ. 1156/2011 እንዲሁም ተጨማሪ የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ውሳኔዎችን በማካተት ሶስት ምዕራፎች ተጨምሮበት ይዘቱና አቀራረቡ ተሻሽሎ ለአንባቢያን ቀርቧል። ሠራተኞች፤ አሠሪዎች፤ የህግ ባለሞያዎችና ሌሎችም ህጉን በጥልቀት ለማወቅ ፍላጎቱ ያላቸው አንባቢያን ይህ መጽሐፍ ግንዛቤያቸውን የሚያሰፋ ጠቃሚ ምንጭ ይሆናቸዋል የሚል ጽኑ እምነት አለኝ።
እንደ ተባልነው አድርገን ወደ ፊት አንድ ሁለት እያልን ተራምደን ድቅድቅ ጨለማ ከዋጠው ክፍል ውስጥ ገባን። ቀጥሎ እንዴት እንደሚንቀሳቀሱ ማሰብ በጣም የሚያስፈራ ነገር አለው። ምክንያቱም ከድቅድቅ ጨለማ ጋር ከመፋጠጥ ውጪ ምንም የሚታይ አንዳች ነገር የለምና፤ ድምፅ ብቻ ነው የሚሰማው። በአማርኛ፣ በእንግሊዝኛና በጣልያንኛ የሚነጋገሩ ሰዎች ድምፅ በተለያየ ርቀት ይሰማል።
በጨለማ ወዲያ ወዲህ እያሉ ሰዎች ቦታ ቦታቸውን እንዲይዙ የሚያደርጉ አስተናጋጆች አሉ። አንደኛው ወደ እኛ መጥቶ ወንበራችንን እንድንይዝ አደረገ። ሁለት ኢትዮጵያዊያን እና አንድ የውጭ ዜጋ ጠረጴዛ ተጋርተን ተቀመጥን። በድቅድቁ ጨለማ ገፅታችን ምን እንደሚመስል ሳንተያይ ተዋወቅን። የትና ምን እንደምንሰራ እንዲሁም ስለ ብዙ ነገሮች እያወራን ደቂቃዎች ሄዱ።
አስተናጋጁ የሚጠጣ ነገር እንድናዝ ጠይቆ ይዞልን መጣ። ብርጭቋችንን ከጠጴዛ ላይ በዳበሳ ከማንሳትና በውስጡ ያለውን መጠጥ ለማሽተት ከመሞከር ውጭ ምንም ምርጫ አልነበረንም። አሁንም አሁንም ብርጭቋችንን በዳሰሳ እየፈለግን በማንሳት የቀረበልንን እየተጎነጨን ጨዋታችንን ቀጠልን።
እዚያ ቦታ ላይ መገኘት ጨለማን እንዲፈሩ፤ አለማየት ሊነገር ከሚችለው በላይ ከባድ እንደሆነ እንዲያስቡ ግድ ይላል። ለቀናት፣ ለዓመታት ብሎም ህይወትን ሙሉ እንዲህ ባለ ድቅድቅ ጨለማ ውስጥ መኖር እጅግ ፈታኝ እንደሆነ አወራን። ይህ የእኔ እጣ ቢሆንስ? የሚል ጥያቄ በእያንዳንዳችን ውስጥ መኖሩ ይሰማል።
አስተናጋጁ ዳግም ወደ እኛ መጥቶ ሾርባ አቅርቦልን ዋናው የምግብ ምርጫችንን ጠይቆን ሄደ። በዳበሳ ማንኪያና ሹካ ከሳሃን እያጋጨን ጨለማም ቢሆን እጅና አፍ አይተጣጡም እንደሚባለው በድቅድቁ ጨለማ ሳናይ አጣጥመን ተመገብን። ቀጥሎም 'ዲዘርት' ኬክ መጣልን። ምንም እንኳ እየበላን፣ እየጠጣንና እየተጨዋወትን ቢሆንም ጨለማው ጭንቅ የሚያደርግ ነገር አለው።
ቀጥሎ ደግሞ የተለያዩ ቀርፃ ቅርፅና ሌሎች ነገሮችን እየመጡልን በመዳሰስ እና በማሽተት ምን እንደሆኑ እንድንለይ ተጠየቅን። በዙሪያችን ያለውን ነገር እንደ ዓይነ ስውር በመስማት፣ በመዳሰስና በማሽተት ለመረዳት መሞከራችንን ቀጠልን። በመጨረሻም በአይነ ስውር አስተናጋጆቻችን እየተመራን ከድቅድቁ ጨለማ ክፍል ወጣን።
ይህ ለአንድ ሰዓት ተኩል የሚቆይ በድቅድቅ ጨለማ ውስጥ የቀረበ ማዕድ የሚዘጋጀው ዓይናሞች የዓይነ ስውራን ህይወት ምን እንደሚመስል ለደቂቃዎችም ቢሆን እንዲሰማቸው ለማድረግ ታስቦ ነው። አይነ ስውራን እንዴት ይህን ወይም ያን ማድረግ ይችላሉ? ለሚሉ ጥያቄዎችም መልስ ለመስጠትና አጠቃላይ ግንዛቤ ለመፍጠር ነው።
አቶ ብርሃኑ በላይ የ 'ቱጌዘር ኢትዮጵያ' ሥራ አስኪያጅ ናቸው። የሦስት ልጆች አባት ሲሆኑ ልጆቻቸው ከፍተኛ የትምህርት ተቋም ገብተው በአሁኑ ወቅት በተለያዩ ድርጅቶች በመስራት ላይ ይገኛሉ።
አቶ ብርሃኑ ለ40 ዓመታት ያስተማሩ መምህር ናቸው። እሳቸው እንደሚሉት 'ማዕድ በጨለማ' ስለ ዓይነ ስውራን ያሉ የተሳሳቱ አመለካከቶችን መለወጥን ያለመ አንድ የድርጅቱ ተግባር ነው።
ድርጅታቸው ሴት ዓይነ ስውራን መጠለያ እንዲያገኙና እንዲማሩ ድጋፍ እንደሚያደርግ፣ ለዓይነ ስውራን የኮምፒውተር እንዲሁም ዓይነ ስውራን እንዴት መንገድ መሪ በትርን መጠቀም እንዳለባቸውም ስልጠና እንደሚሰጥ አቶ ብርሃኑ ይገልፃሉ።
ሣሙኤል ኃይለማሪያም የአስራ ሁለት ዓመት ታዳጊ ሳለ በመኪና አደጋ ነበር የዓይን ብርሃኑን ያጣው። ከታደምንበት የጨለማው እራት ሁለት ዓይነ ስውራን አስተናጋጆች መካከል አንዱ ነበር።
"ሙሉ በሙሉ የእኛን ስሜት ያገኙታል ባይባልም የጨለማው እራት ዓይናሞች የግድ እያንዳንዷን ነገር በእኛ ውስጥ ሆነው እንዲያዩ ያደርጋል። ዓይኔ ከጊዜ በኋላ ስለጠፋ እኔም ራሴን በእነሱ ቦታ አስቀምጣለሁ" ይላል።
በሕግና በእንግሊዝኛ ቋንቋ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ሲሆን በሰራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር እየሰራ ይገኛል። ላለፉት ስድስት ዓመታት እራቱን የሚያዘጋጀው 'ቱጌዘር ኢትዮጵያ' የተሰኘው በጎ አድራጎት ድርጅት ለዓይነ ስውራን የኮምፒውተር ስልጠናዎችን የሚሰጥ ሲሆን ሣሙኤልም ከስልጠናው ተጠቃሚዎች አንዱ ነው። ኮምፒውተር መጠቀም መቻል ለሥራው የግድ አስፈላጊ እንደሆነ ይናገራል።
ከስልጠናው በፊት የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ሳለ ሶፍት ኮፒ ፅሁፎችን ኮምፒውተር ላይ ጭኖ ከማድመጥ በስተቀር በስፋት ኮምፒውተር የመጠቀም ልምድ አልነበረውም። አሁን ግን የለት ተለት ሥራው ከኮምፒውተር ጋር የተቆራኘ እንደሆነ በመግለጽ፤ "ኢንተርኔት እጠቀማለሁ ራሴ ሶፍትዌሮችን እጭናለሁ" ሲል ያስረዳል።
ብዙ ሃሳቦች የሚንሸራሸሩት፤ ውይይቶችና ክርክሮችም የሚደረጉት በማህበራዊ ሚዲያ ነው። የግል ወሬዎች የሚደሩትም እንዲሁ በእነዚህ የበይነ መረብ መድረኮች ላይ ሆኗል።
ከዚህ አንፃር ዓይነስውራን የማህበራዊ ሚዲያ ተሳትፎ እንዴት ነው? ለሳሙኤል ያነሳነው ጥያቄ ነበር። "ፌስቡክ አካውንት የከፈትኩት እንዳውም ዩኒቨርሲቲ እያለሁ ነው። ኮሜንት፣ ላይክም ሼርም አደርጋለሁ" በማለት በኮምፒውተር ባይሆንም ቀድሞም በስልክ ኢንተርኔት ይጠቀም እንደነበር አጫወተን።
ኤን ቪ ዲ ኤ (NVDA) Non Visual Desktop Access የተሰኘ የኮምፒውተር ገፅን በድምፅ ለማንበብ የሚረዳ ሶፍትዌር በፍላሽ ይዞ ኢንተርኔት ቤት ይሄዳል። ብዙ ጊዜ የኢንተርኔት ባለቤቶቹም ሆኑ ተጠቃሚዎች ወንበር ስቦ ከኮምፒውተር ፊት ቁጭ ሲል ግራ ይጋባሉ።
"የኢንተርኔት ቤቱ ልጅ አይነ ስውራን ኢንተርኔት እንደሚጠቀሙ ያውቃል። እና ወንበር ሲያሲዘኝ የተጠቃሚው አይን ሁሉ እኔ ላይ እንደሆነ ተሰማኝ። እኔ ኢሜልም እንዲሁ አንዳንድ ገፆችንም ቼክ ሳደርግ የራሳቸው ብር እየቆጠረ ሌሎቹ ተጠቃሚዎች እኔን ያዩ ነበር"
ድንገተኛ ስራዎች ኖረው ባለበት አካባቢ አቅራቢያ ከሚገኝ ካፍቴሪያ ቁጭ ብሎ ኮምፒውተር ሲከፍት ደግሞ "እንዴት ነው ኮምፒውተር የምትጠቀመው" የሚለው ጥያቄና ግራ መጋባት ይበረታል።
"ወደ ሰላሳ ቦታዎች አመልክቼ ነው በመጨረሻ የአሁኑን ስራ ያገኘሁት። ለምሳሌ አንድ ቦታ የፅሁፍ ፈተና ጥያቄን ሙሉ በሙሉ ደፍኜ ለቃለ መጠይቅ ተጠርቼ ሄጄ ሲያዩኝ አይነ ስውር ነኝ። ሳላልፍ ቀረሁ። ህግ ያጠና የሚል ማስታወቂያ አውጥተው ስሄድ ላንተ አይሆንም ይሉኛል።"
"በአራት ነጥብ ተመርቀሽ ውጤትሽ ምንም ያህል ያማረ ቢሆን ቀድመው የሚያዩት አካል ጉዳተኛ መሆንሽን ነው" በማለት በተለይም ለአይነ ስውራን በግል ተቋማት መቀጠር የማይታሰብ እንደሆነ ይናገራል። "ጥሎ የማይጥለን መንግሥት ብቻ ይመስለኛል" ይላል።
እናንዬ ያለው 36 ዓመቷ ነው። "ቱጌዘር" ከሚደግፋቸው ሴት ዓይነ ስውራን አንዷ ነች። ሁለት ልጆቿን ለብቻዋ ታሳድጋለች። የተወለደችው ሰሜን ጎንደር ወቅን በሚባል ቦታ ሲሆን የዓይን ብርሃኗን ያጣችው የስምንት ዓመት ህፃን ሳለች ነው።
በወቅቱ በአካባቢያቸው ወረርሽኝ ገብቶ በየቤቱ ሁለት ሦስት ሰዎች በዓይን በሽታ መታወራቸውንና ከእነሱ ቤትም እሷና ወንድሟ ላይ ይህ ክፉ እጣ መድረሱን ትናገራለች።
እናንዬ እንደምታስታውሰው "መንግሥት ልኮን ነው" ያሉ ግለሰቦች እናስተምራቸዋለን ብለው እሷና ወንድሟን ወደ አዲስ አበባ ለማምጣት ጉዞ ይጀመራሉ። ሰዎቹ ወንድሟን ሁመራ ላይ እንዲለምን ሲያደርጉ እሷን ደግሞ እያስለመኑ ወደ አዲስ አበባ አመጧት። ያኔ የዘጠኝ ዓመት ልጅ ነበረች።
አዲስ አበባም ጅቡቲም መሪም ተቆጣጣሪም የሚሆን አንድ ሰው እየተመደበላት ከጠዋት እስከ ማታ እየለመነች ለሰራቂዎቿ የለመነችውን ገንዘብ እያስረከበች ዓመታት አስቆጥራለች።
ሰዎቹ ከሚያስለምኑት ሌላ አካል ጉዳተኛ ህፃን ጋር ጅቡቲ ውስጥ ለሦስት ዓመታት ቆይታለች። ስቃዩ ሲበረታባት ከአጋቾቿ ጠፍታ እዚያው ጅቡቲ ሃበሾች ከሚኖሩበት ሰፈር ሄደች። ሃበሾቹ እረድተዋት አምልጣ ወደ ድሬዳዋ ሄደች። አጋቾቿ ግን ብዙም ሳትቆይ በጥቆማ ደርሰውባት ወደ አዲስ አበባ ይዘዋት መጡ። እንደገና ረዥም ዓመታትን አስለመኗት።
እናንዬ "ቱጌዘር ኢትዮጵያ" ከሚደግፋቸው ሴት አይነ ስውራን አንዷ ስትሆን ዓይነ ስውራን ተደራጅተው የእደ ጥበብ ሥራዎችን ከሚያመርቱበት ድርጅት ውስጥ እየሰራች በምታገኘው እጅግ አነስተኛ ገቢ ልጆቿን ለማሳደግ ትታገላለች።
እንደ እሷ ያሉ ዓይነ ስውራን እናቶች ልጆቻችሁን እንዴት ነው የምታለብሱት? የምታጥቡት? በአጠቃላይ መንከባከብ የምትችሉት የሚሉ ጥያቄዎች ሁሌም ይቀርቡላቸዋል። ዓይነ ስውር መሆን በተለይም ሴት ሆኖ ብዙ ከባድ ነገሮች ቢኖሩትም እናት ለልጇ የምታደርገውን ሁሉ ማድረግ እንደሚችሉ እናንዬ ትናገራለች።
ዓይነ ስውራንን ለመምራት በትር ወይም ኬን መያዝ እንደሌለበት የሚናገሩት አቶ ብርሃኑ "በትሩ የዓይነ ስውራኑ ዓይን ነው" ይላሉ። ምንም እንኳ ዓይናሞች በቅንነት የሚያደርጉት ቢሆንም ይህ ድርጊት "ዓይንህን ይዤ ልምራህ" እንደማለት እንደሆነ ያስረዳሉ።
የሚገባው እጅ መያዝ አልያም ከዓይነ ስውራኑ ጋር እጅ ለእጅ ተጣምሮ መምራት ተመራጭ ነው ይላሉ። "ልርዳህ? ልምራህ?" ብሎ የዓይነ ስውሩን ፍላጎት መጠየቅም ጥሩ እንደሆነ ይሰማቸዋል። ልምራችሁ ተብለው የተሰረቁ ዓይነ ስውራንም እንዳጋጠሟቸው ይናገራሉ።
"ቱጌዘር" ዓይናሞችና ዓይነ ስውራን በአንድ ላይ የሚሰሩበት ድርጅት ነው። የዓይነ ስውራንን አቅም መገንባትና ዓይነ ስውራንን ተወዳዳሪ ማድረግ አንዱ አላማቸው ነው። ተደፍረው ትምህርታቸውን ያቋረጡ ሴት ዓይነ ስውራንን ወደ አዘጋጀው መጠለያ ማስገባትና ወደ ትምህርት ገበታቸው መመለስ የድርጅቱ ቀዳሚ አላማ ነው።
ብዙዎች በዚህ መልኩ ድጋፍ ተደርጎላቸው ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መግባታቸውን የሚናገሩት አቶ ብርሃኑ በመጠለያው ያዘጋጁት የህፃናት ማቆያ ደግሞ የሚማሩ ሴት ዓይነ ስውራንን ብቻም ሳይሆን ሎተሪ የሚያዞሩና የሚለምኑ ዓይነ ስውራን ሴት ልጆችንም እንደሚያውልና እንደሚመግቡ ይገልፃሉ።
ቦርዱ በትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ሲንቀሳቀሱ የነበሩ ሶስት ፓርቲዎችን ላይ በቦርዱ የትግራይ ቅርንጫፍ ጽ/ቤት በቀረቡ መረጃዎች እና ሌሎች ጥቆማዎች መሰረት ተጨማሪ ውሳኔ ከመስጠቱ በፊት ስለእንቅስቃሴያቸው ማብራሪያ እንዲያቀርቡ ትእዛዝ ሰጥቷል። ትእዛዝ የተሰጣቸው ፓርቲዎችም የሚከተሉት ናቸው። ሀ. “ዓሲምባ ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ /ዓዴፓ/”- በኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በምዝገባ ሂደት ላይ እያሉ በትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ውስጥ በተካሄደ ህገወጥ ምርጫ […]