Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በእኔ እምነት ከሳሾቹም ሆነ ፈራጆቹ የሰጡት ውሳኔ “ክምር ማስረጃ” አለን ያሉትን የቀድሞውን ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ቃል ለማክበርና ለማስደሰት እንደነበር መጠራጠር አያሰፈልግም፡፡ እርሳቸውም ደስታቸውን ሳያጣጥሙት በተፈጥሮ ህግ ተለይተውናል፡፡ የቀረበውን ክምር ማስረጃ ታሪክ መዝግቦ ይዞታል ከሳሹችም ሆኑ ፈራጅች በታሪክ ፍርድ ፊት እንደሚቆሙበት ቅንጣት ያህል ጥርጥር የለኝም፡፡ ይህንን ጉዳይ አስመልክቶ አሁን በምንፅፈው፣ በምንናገረውም ሆነ ከዚህ በፊት በያዝነው አቋም ሁላችንም የታሪኩ አካል ነን፡፡ ሊፈርድብን ወይም ሊፈርድልን፡፡
የዛሬ ዓመት አካባቢ በደሴ ከተማ ሰላማዊ ሰልፍ ለማስተባበር ከተመደበ ቡድን ጋር ተንቀሳቅሼ ነበር፡፡ ወቅቱ ደግሞ አንድ የሙስሊም የሀይማኖት አባት የተገደሉበት ነበር፡፡ በወቅቱ በደሴ ከተማ የተገነዘብኩት ነገር ቢኖር አብዛኛው የከተማ ነዋሪ “የሀይማኖት አባቱን የገደላች መንግሰት ነው” የሚል መደምደሚያ ላይ ደርሶ ነበር፡፡ በሰልፍ ላይ የተገኙ ሰዎችም “እየገደሉ ገደሉ አሉን” የሚል መፈክር በከፍተኛ ሰሜት እያሰሙ ቅሬታቸውን ሲገልፁ ነበር፡፡ በግሌ መንግሰት በዚህ ደረጃ ወርዶ በግለሰቦች ግድያ መጠርጠሩ ምቾት አልሰጠኝም፡፡ በተለያየ አጋጣሚ ያገኘኋቸውን የመንግሰት ሹሞች በዚህ ደረጃ መንግሰት መጠርጠሩ እንደሚያሳዝን አሁንም ቢሆን መስራት ያለባቸው የተቃዋሚዎች ስራ ነው እያሉ በአላስፈላጊ ፕሮፓጋንዳ ከሚጠመዱ፤ መንግሰትን በዚህ ደረጃ ለመጠርጠር ገፊ የሆነው ችግር ምንጭ ምን እንደሆነ እንዲመረምሩ አሳቤን አካፍያቸው ነበር፡፡ ነገሩ የተገላቢጦሽ ሆኖ እኔንም ከአሽባሪና አክራሪነት ጋር ደምረው ልወደድ ባይ ጋዜጠኞች ዶክመንተሪ ፊልም ሰሩብኝ፡፡ ሀይ የሚል አልነበረውም ይልቁንም በተለያየ አጋጣሚ የማገኛቸው ኢህዴጎች የኢቲቪን ድራማ እያዩ እኔን መኮንን ነው የያዙት፡፡ እኔን በዚህ ደረጃ ከመጠርጠር እራሳቸውን መጠርጠር የሚቀላቸው ይመስለኛል፡፡ የእኔ ጥያቄ መንግስት ለምን በዚህ ደረጃ ይጠረጠራል? የመንግሰት ተዓማኒነት መጎደልን ለማሳየት ከዚህ የተሻለ ማስረጃ ማቅረብ ይከብዳል፡፡ እንዴት መንግሰት በግለሰብ ግድያ ይጠረጠራል? ሹሞቹ ግን ይህ አላሳፈራቸውም ቅድሚያ የሰጡት ለፕሮፓጋንዳው ነው፡፡
የተለያዩ ሀገሮቸን ለመጎብኝት እድል አጋጥሞኛል መንግስት ሊገድልህ፤ ሊያስገድልህ፤ በማጅራት መቺ ሊያስመታህ ይችላል ተብሎ የሚታመንባቸው ሀገሮች እጅግ ጥቂቶች ናቸው፡፡ የወደቁ ወይም በመውደቅ ላይ ያሉ መንግሰታት ናቸው፡፡ የሀገሬ መንግሰት እንዲህ እንዲሆን አልፈልግም፡፡ እንዲህ ዓይነት ግምት የሚሰጡ ሪፖርቶች ሲወጡ መንግትን ስለማልደግፍ ጮቤ አልረግጥም፡፡ ይልቁንም አዝናለሁ፡፡ በቅርቡ አንዲት ሴት መኖሪያ ቤቴ ድረስ መጥታ በከፍተኛ የመንግሰት ሹም ፆታዊ በደል እንደደረሰባት ነገረችኝ፡፡ ለነገሩ ጉዳዩ የግል ግንኙነት ከመሆኑ አንፃር ብዙም ፍርድ ቤት የሚያስኬድ ባሕሪ እንዳለው ባይገባኝም፤ የተነፈገ መብት አለኝ ካለች ፍርድ ቤት እንድትሄድ ነገርኳት፡፡ “ፍርድ ቤት ብሄድም ትርጉም የለውም፤ ይህን ማድረጌን ከሰሙ ያስገድሉኛል፤ አንተ በደንብ አታውቃቸውም አለቸኝ፡፡” ደነገጥኩ!! እውነት ነው ከሷ በላይ አላውቃቸውም፤ በግልፅ አንሶላ ተጋፋ ውስኪ ተራጭታ የሚያደርጉትን ታውቃለች፡፡ በመጨረሻም ከእኔ የምትፈልገው ነገር እኔ ላድርግላት እንደማልችል፤ እኔም ከመስመር አልፎዋል ያሉ ቀን ሊገድሉኝ፣ ሊያስገድሉኝ ካዘኑልኝ ደግሞ እስር ቤት ሊወረውሩኝ እንደሚችሉ አምኜ በድፍረት እንደምንቀሳቀስ ነገርኳት፡፡ ይህን ታሪክ ያነሳሁት መንግስት ከለላ የሚሰጠን ጠባቂያችን ሳይሆን ሊገድለን፣ አደጋ ሊያደርስብን የሚችል ነው ብለን ተዓማኒነት እንድንነፍገው ለምን ሆነ? ብዬ ለመጠየቅ ነው፡፡ የመንግሰት ተቃዋሚ ሆኖ አይደለም፤ መንግሰትን ከሚወክሉት ሹሞች ጋር ሲዳሩ መክረም እንደ ውለታ ተቆጥሮ ዋስትና አይሆንም፡፡ የፈለጉ ቀን ከህግ ሰርዓት ውጭ ማሰገደል የሚችሉ ናቸው፡፡ መንግሰትን የሚወክሉት ሹሞች፡፡ ግን ለምን አንዲህ ሆነ?
መንግሰት ለሚያደርጋቸው ነገሮች፣ ለሚወሰደው እርምጃ ተገማችነት አለመኖር ለተጠርጣሪነት እና ተዓማኒነት ጉድለት እንደሚያጋልጠው እርግጥ ነው፡፡ ይህን መከላከል ሲገባ ደግሞ ይህን የሚያጠናክሩ ድርጊቶችን በተደጋጋሚ ማየት መንግሰት ተዓማኒ አይደለም ብቻ አይደለም አንድ አንድ ሰዎች በድፍረት እንደሚሉት “መንግሰታዊ ውንብድና” ነው፡፡ ያሰገድሉናል የሚባል አቋም ሲያዝ ፍርድ ቤት አቅርበው አንዳለሆነ ግልፅ ነው፡፡ በአህአዴግ መንግሰት ከሁለት ሰዎች በላይ በህግ ውሳኔ በሞት የተቀጣ እንደሌለ እናውቃለን፡፡
ይህንን “የመንግሰትን ተዓማኒነት ጉድለት” የሚመለከት ፅሁፍ እያዘጋጀሁ ሳለ የግሌ አስተያየት እንዳይሆን የፌስ ቡክ ጓደኞቼ አስተያየት እንዲያዋጡ መጠየቅ ፈለጉህ፡፡ እንዲህም ብዬ በፌስ ቡክ ላይ ለጠፍኩ “እባካችሁ የመንግሰትን ተዓማኒነት ጉድለት የሚያሳይ አሳብ አዋጡ!! ከሌላችሁ በእውሽት ላይ የተመሰረተ ክስ ወይም ጠቅላላ አስተያየት ተቀባይነት የለውም፡፡ አመሰግናለሁ ……” የሚል ነበር፡፡ ተቀባይነት የሌላቸው አጠቃላይ አሰተያየቶችን ጨምሮ እጅግ ብዙ አስተያየት በአጭር ጊዜ ቀረበልኝ፡፡ በመሰረታዊነት ህገ መንግስቱን እና ህገ መንግሰታዊ ሰርዓቱን እንዲያከብሩ የሚጠይቅ ሲሆን፤ በግልፅ ምሳሌ ተደርገው ከተጠቀሱት ዋና ዋናዎቹ ከኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ማግስት ባድመን አሰመልክቶ የተሰጠው መግለጫ፣ ዜጎች መንግሰት ላይ እምነት ቢኖራቸው በሚሊዮን ለምን ይሰደዳሉ?፣ ኢቲቪን ተመልከት፣ ፍርድ ቤቶች ምን እየሰሩ ነው፣ የደህንነት ተቋም ለማን ነው የሚሰራው? ምርጫ ቦርድ ገለልተኛ ነው ብለህ ታምናለህ? የሚሉና ከነአካቴው መንግሰት አለ ወይ? የሚሉት ይገኙበታል፡፡ አሰተያየቶቹ ሁሉንም የመንግስት አካላት የዳሰሱ ናቸው፡፡ መንግሰት ዜጎች በዚህ ደረጃ ተዓማኒነት እንዲነሱት ለምን ይተጋል ብለን መጠየቅ የለብንም ትላላችሁ?
ምኞቴ መንግሰታቸን ብለን የምናከብረው መንግሰት አንዲኖረ ነው፡፡ ግልፅ ነው በአሁኑ ስዓት የለንም እያልኩ ነው፡፡ ይህ ደግሞ የሚገለፀው መንግሰትን ወክለው በሚታዩት ሹማምንቶች ባህሪና ተግባር ነው፡፡ የሀገርን ገፅታ ለመግንባት ከሊቅ እስከ ደቂቅ ኃላፊነት እንዳለብን እና ግዴታችን እንደሆነ ባምንም ይህን ከፍተኛ ኃላፊነት ግን ያለምንም ማወላወል በተግባር ሊያውል የሚገባው እና ሞዴል ሊሆነን የሚገባው መንግሰት ነው፡፡ መንግሰት ደግሞ በኃላፊዎቹ ይወከላል፡፡ የእኛ ተግባር ትክክለኛ ስራ ሲሰሩ ሞዴሎቻችን አድርገን መውስድና ትክክለኛ ተግባራቸውን ማስፋት፤ ካልሆነ ደግሞ ያልሆኑትን ናቸው ብለን መቀለድ ሳይሆን አትመጥኑንም ብለን መንገር ነው፡፡ ጆሮ ያለው ይስማ!!!!!
ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዘራእቲ ከቢድ ጉድኣት ዘውርድ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ናብ ደቡብ ሱዳን ከምዘስፋሕፈሐ ሚኒስተሪ ሕርሻ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ ኡጋንዳ ናብ ደቡብ ሱዳን ከምዝሳገመ ዝግለጽ ዘሎ ዕስለ ኣንበጣ፣ ነታ ድሮ ብዋሕዲ መግቢ ኣብ ቀይሕ መስመር ካብ ዘላዋ ሃገራት እናተባህለት እትግለጽ ደቡብ ሱዳን ብዝበኣሰ ከየጋድዶ መጠንቀቕታ ቀሪቡ።
እቲ ብናይ በረኻ ኣንበጣ ዝፍለጥ ዕስለ፣ ዘራእቲ እታ ሃገር ከየብረሰ እንከሎ መሻርኽቲ መንግስቲ ዱቡብ ሱዳን ቅልጡፍ ሓገዝ ከበርክታ ውድብ መግብን ሕርሻን ጸዊዑ።
እቲ ዕስለ ኣንበጣ እንቋቁሖ ከይጸፍን፣ ካብ ሃገር ናብ ሃገር እናሰገረ ተወሳኺ ዕንወት ከየብጽሕን ንምግትኡ ውሁድ ናይ መድሃኒት ምንጻግ ንጥፈታት ክካየድ’ውን ተላብዩ።
በንግድና አገልግሎት የተሰማሩ አምስት የመንግሥት የልማት ድርጅቶች 120 ሚሊየን ብር አተረፉ | Satenaw Ethiopian News/Breaking NewsSatenaw Ethiopian News/Breaking News
አዲስ አበባ፣ የካቲት 3፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ኤጀንሲ ስር የሚገኙ በንግድና አገልግሎት ዘርፍ የተሰማሩ አምስት የልማት ድርጅቶች በ2013 በጀት የመጀመሪያው አጋማሽ ዓመት 119 ነጥብ 9 ሚሊየን ብር አተረፉ፡፡
የልማት ድርጅቶቹ ይህንን ትርፍ ያገኙት በበጀት ዓመቱ አጋማሽ የንግድ፣የሆቴልና ቱሪዝም አገልግሎት በመስጠት 2 ነጥብ 76 ቢሊየን ብር ሽያጭ ገቢ በማግኘታቸው እንደሆነ ተገልጿል፡፡
በንግድና አገልግሎት ዘርፍ የተሰማሩት የልማት ድርጅቶች የኢትዮጵያ ንግድ ሥራዎች ኮርፖሬሽን፣ የኢትዮጵያ ቱሪስት ንግድ ሥራ ድርጅት፣ ፍል ውሃ አገልግሎት ድርጅት፣ ግዮን ሆቴል ድርጅት እና የልማትና ሆቴል ማህበር አክሲዮን ማህበር (ሂልተን ሆቴል) ናቸው፡፡
ከእነዚህ የልማት ድርጅቶች አራቱ የውጭ ሽያጭ የሚያከናውኑ በመሆኑ በአጋማሽ ዓመቱ 9 ነጥብ 9 ሚሊየን የአሜሪካን ዶላር በማግኘት የዕቅዳቸውን 55 ነጥብ 6 በመቶ ማከናወናቸው ተጠቅሷል፡፡
በኦፕሬሽን አፈጻጸም በተለይም በሽያጭ ገቢ ብር 2 ነጥብ 3 ቢሊየን በማግኘት ከፍተኛውን ድርሻ የያዘው የኢትዮጵያ ንግድ ሥራዎች ኮርፖሬሽን መሆኑ ነው የተገለጸው፡፡
በንግድ፣ ቱሪዝምና ሆቴል አገልግሎት ዘርፍ የተሰማሩ ድርጅቶች ኮቪድ-19 ባስከተለው ተጽዕኖ የተነሳ ብዙዎቹ ለኪሳራ በተዳረጉበት ወቅት በኤጀንሲው ሥር ያሉት ድርጅቶች አፈጻጸም የተሻለ ሆኖ መገኘቱ አበረታች መሆኑም በውይይቱ ወቅት ተነስቷል፡፡
በቀጣዩ መንፈቅ ዓመት ጠንክረው በመሥራት የዓመቱን ግብ እንዲያሳኩ የኤጀንሲው ዋና ዳይሬክተር አቶ ሀብታሙ ኃይለሚካኤል ማሳሰባቸውን ከኤጀንሲው ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
እቲ ነታጒ ዝተተኮሰ ምሸት ከምዝኾነ ዝገለጹ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ኣብ ቦሌ ቡልቡላ ዝተባህለ ቦታ ከባቢ ፊት ንፊት አለም ካፌ ምኳኑን ዓብይ ስንባደ ፈጢሩ ምንባሩን ሓቢሮም።
ሓደ ካብቶም ናይ ዓይኒ መሰካኽር ናይ ተቃዋሚ ፓርቲ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ናይ መንእሰያት ሊግ ኣመራርሓ አቶ አዲሱ ቡላላ በቲ ከባቢ ይሓልፉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን እቲ ነታጒ ምትኳሱ ይገልጽ።
ሦስት የኬንያ ታዋቂ የቴሌቪዥን ጣቢያዎች፣ የተቃዋሚውን የራይላ ኦዲንጋን የይስሙላ ቃለ-መኃላ በማስተለፋቸው፣ መንግሥት አየር ላይ እንዳይውሉ ያስተላለፈውን ዕገዳ እንዲያነሳ፣ የኬንያ ከፍተኛው ፍርድ ቤት ዛሬ ሐሙስ ትዕዛዝ አስተላለፈ።
በዚህ፣ የፕሬዚደንት ኡሑሩ ኬንያታን መመረጥ ለመቃወም በተካሄደው የቀልድ ሥነ ሥርዓት ላይ ግን፣ በአሥር ሺሕዎች የሚቆጠሩ የራይላ ኦዲንጋ ደጋፊዎች መገኘታቸው ታውቋል። ኦዲንጋ ይህን የፕሬዚዳንት ኡሑሩን ምርጫ፣ “የተጭበረበረ ነው” ነው የሚሉት።
መንግሥት፣ ለማክሰኞው የይስሙላ ቃለ መኃላ ሥነ ሥርዓት በሰጠው መልስ፣ የተቃዋሚው እንቅስቃሴ ሕገወጥና ድርጅቱም ወንጀለኛ መሆኑን አመልክቶ፣ ሥነሥርዓቱን የዘገቡ ጣቢያዎችም እንዳያስተላልፉ አዟል።
ሆኖም ከፍተኛው የኬንያ ፍርድ ቤት ዳኛ ቻቻ መዊታ በዛሬው ችሎት፣ መንግሥት ጣቢያዎቹ ላይ ያስተላለፈውን ዕገዳ እንዲያነሳ አዘው፣ እንዲዘጉ የተላለፈባቸው ጉዳይ በፍ/ቤት እስኪታይ ድረስም፣ መንግሥቱ በመገናኛ ብዙኃን ሥራ ላይ ጣልቃ እንዳይገባ ወስኗል።
ZhongShan የመኪና ጎርፍ 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመኪና ጎርፍ 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመኪና ጎርፍ 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ምክትል ፕሬዝደንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ የተመራው ልዑካን ቡድን በጅቡቲ ጉብኝት እያደረገ ነው፡፡ በጅቡቲ የኢትዮጵያ አምባሳደር አብዱልአዚዝ መሀመድ ለልዑክ ቡድኑ አቀባበል አድርገውለታል፡፡
ልዑክ ቡድኑ ከጅቡቲ ከፍተኛ አመራሮች ጋር በኢኮኖሚ፣ማህበራዊና ፖለቲካ ዘርፎች ላይ በትኩረት ይወያያል ተብሎ እንደሚጠበቅ በጅቡቲ የኢትዮጵያ ኤምባሲ አስታውቋል፡፡
መኢአድ ደረሰ ባለው ጥቃት ሰዎች በጥይት መቁሰላቸውን እና ለእሥር መዳረጋቸውን ገልጿል፡፡ የአካባቢውን ባለሥልጣኖች ለማናገር ያደረግነው ጥረት ለዛሬ አልተሳካም፡፡
የጁባላንድ ኃይሎችና የሶማሊያ ጦር በኬንያ ድንበር የሚያደርጉትን ግጭት የኬንያ ማዕከላዊ መንግሥት ቁጥጥር እንዲያደርግ የማንደራ ግዛት አስተዳደር ጠየቁ። አስተዳዳሪዉ ዓሊ ሮባ በባለፈው ሰኞ በማንዴራ ግዛት ቅርብ ርቀት በተፈጠረዉ ግጭት 12 የኬንያ ዜጎች መቁሰላቸዉን፣ ከ100 በላይ ደግሞ ከቤት ንብረታቸዉ መፈናቀላቸውን ተናግረዋል።
በአፋር ክልል፣ አፋንቦ ወረዳ፣ ኦብኖ ቀበሌ ሳንጋ የሚባል ጣቢያ ላይ አርብቶ አደሮች በሰፈሩበት አካባቢ ታጣቂዎች ፈፀሙት ባሉት ጥቃት የበርካታ ሰዎች ሕይወት ማለፉን የወረዳው ዋና አስተዳዳሪ አቶ ሁሴን አሊ ለቢቢሲ ገለፁ።
ባሳለፍነው አርብ ከሌሊቱ 10 ሰዓት እስከ ቅዳሜ ከቀኑ 10 ሰዓት ድረስ ተፈፅሟል ባሉት ጥቃት፤ 17 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን የስድስት ወር ህፃንን ጨምሮ ሴቶችና አረጋዊያን ይገኙበታል።
በ34 ሰዎች ላይ የመቁሰል አደጋ ደርሷል። አራቱ ከ7 ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናት ሲሆኑ፤ ዘጠኙ ደግሞ ሴቶች መሆናቸውን አቶ ሁሴን ተናግረዋል። የመቁሰል አደጋ ያጋጠማቸውም በአሳይታና በዱብቲ ሆስፒታሎች ሕክምና እየተከታተሉ ሲሆን የከፋ ጉዳት ያጋጠማቸው ወደ መቀሌ ሆስፒታል መላካቸውን ገልጸዋል።
"የመሬት ወረራ ነው፤ ወረዳው በሶማሌ ክልል ስር መሆን አለበት የሚሉ ይኖራሉ ብዬ እገምታለሁ፤ ስለዚህ የመሬት ወረራ ነው እንጂ ሌላ ምክንያት የለም " ብለዋል።
መሬት ወረራ ለመሆኑ ምን ማስረጃ እንዳለቸው በቢቢሲ የተጠየቁት አቶ ሁሴን፤ ከአሁን በፊት የአርብቶ አደሮችን እንስሳት እየዘረፉና ግለሰቦችን እየገደሉ ይሄዱ እንደነበር ጠቅሰዋል።
ታጣቂዎቹ በቁጥጥር ሥር አለማዋላቸውን የገለፁልን አስተዳዳሪው ካገኟቸው መታወቂያዎችና ሌሎች ማስረጃዎች ግን የጥቃት አድራሾቹን ማንነት መረዳት እንደቻሉ አስረድተዋል።
"ጥቃት ፈፃሚዎቹ እንደ መትረየስ እና ቦምብ ያሉ ከባድ የጦር መሳሪያዎችን ተጠቅመዋል" የሚሉት ዋና አስተዳዳሪው በጥቃቱ ሕፃናት፣ ሴቶች፣ አረጋዊያን እና ወጣቶች ሰለባ ሆነዋል።
በወቅቱ የአካባቢው ነዋሪዎች ጥቃቱን ለመከላከል ካደረጉት ጥረት ውጪ "ጥቃት አድራሾቹ ያሰቡት ከፈፀሙ በኋላ ወደ መጡበት ተመልሰዋል" ሲሉ የክልሉ መንግሥት የወሰደው እርምጃ እንደሌለ ይናገራሉ።
እርሳቸው እንደሚሉት ከዚህ ቀደም በምሽት ወደ ሥፍራው በመሄድ እንስሳት መስረቅና አንዳንድ ሰዎችን ገድሎ መሄድ ካልሆነ በስተቀር እንደ አሁኑ በከባድ መሣሪያ የታገዘ ጥቃት ተፈፅሞ እንደማያውቅም ገልፀውልናል።
"በወረዳው 400 የሚጠጉ አርብቶ አደሮች ይኖራሉ" የሚሉት የአካባቢው ነዋሪ አቶ አሎ ያዩ በበኩላቸው፤ በርካታ አርብቶ አደሮች በሚገኙበት ኦብኖ ቀበሌ ጥቃት መፈፀሙን ይናገራሉ።
አቶ አሎ ቦታው ድንበር በመሆኑ ከአዋሽ እስከ ጅቡቲ ያለው መንገድ ተመሳሳይ ጥቃቶችን እንደሚያስተናግድ ገልፀው፤ ከዚህ ቀደም ነፍሰ ጡሮች ሳይቀሩ የተገደሉበት አጋጣሚ መኖሩን አስታውሰዋል።
የአፋር ክልል የመንግሥት ኮሚዩኒኬሽን ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ አሕመድ ካሎይታ፤ በክልሉ ዞን አንድ፣ አፋንቦ ወረዳ ላይ በአርብቶ አደሮች ላይ ድንገተኛ ጥቃት መፈፀሙን ይናገራሉ።
"የደረሰው ጥቃት አሳዛኝና የሚያሳምም ነው" የሚሉት ኃላፊው አካባቢው ድንበር በመሆኑ ሕገ ወጥ ኮንትሮባንዲስቶች መንቀሳቀሻ መሆኑን አመልክተው፤ ታጣቂዎቹ ይህንን ሕገ ወጥ ድርጊት እንደልባቸው ለማንቀሳቀስ በማሰብ አርብቶ አደሮቹ ላይ ጥቃት እንደፈፀሙ ያስረዳሉ።
"በዋናነት ሕፃናትና ሴቶች ላይ ትኩረት አድርገው ነው ጥቃቱን የፈፀሙት" የሚሉት ኃላፊው ሕይወታቸው ያለፉ እንዲሁም ጉዳት ደርሶባቸው ሕክምና ላይ የሚገኙ እንዳሉ ተናግረዋል።
በአካባቢው ከክልሉ አልፎ ለአገር ስጋት የሆኑና ሕገወጥ የጦር መሣሪያዎችን ንግድ የሚያንቀሳቅሱ ግለሰቦች አሉ፤ ብዙ ጊዜም ሕገ ወጥ መሣሪያዎች በአካባቢው ይያዛሉ" ሲሉ ያስረዳሉ።
በተያያዘ ዜናም አንዳንድ ወገኖች የጅቡቲ ጦር የኢትዮጵያን ድንበር ተሻግሮ አፋር ክልል በመግባት ጥቃት ፈጽሟል በሚል ያቀረቡት ክስ ሀሰት መሆኑን የኢትዮጵያ መከላከያ ሚኒስቴር መግለጹን የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ዘግቧል።
የዜና ተቋሙ የመከላከያ ሚኒስትር ምክትል ኤታማዦር ሹም ጽ/ቤት ኃላፊ ኮሎኔል ተስፋዬ አያሌውን ጠቅሶ እንደዘገበው በአፋር ድንበር በኩል የጅቡቲ ጦር የኢትዮጵያ ድንበር ገብቶ በአርብቶ አደሮች ላይ ጉዳት አደረሰ የሚለው መረጃ ሃሰት መሆኑን ገልጿል።
አክሎም በአካባቢው አልፎ አልፎ በግጦሽ፣ በውሃ እና በሌሎች ምክንያቶች ከሚከሰቱ ግጭቶች ውጪ በሁለቱ አገሮች መካከል ለግጭት የሚዳርግ ምንም ምክንያት አለመኖሩን አስረድተዋል።
በአፋር፣ ገዋኔ አካባቢ በባጃጅ ይጓዙ የነበሩ ሰዎች ላይ ተኩስ ተከፍቶ አንድ ሰው መሞቱን የአፋር ክልል የሰላምና ፀጥታ ቢሮ ኃላፊ አቶ አሕመድ መሐመድ ለቢቢሲ ገልጸዋል።
“እውነተኛ እርቅ ቢጀመርና፣ ለማስታረቅ የሚመጥን ስብእና ያላቸው ወገኖች የሚካተቱበት አስታራቂ ቢሰየም ህዝብ እውቅና ለመስጠት እይቸገርም”ዶ/ር ተጋ ለንዳዶ – ZAGGOLE – ዛጎል
እውነተኛ እርቅ ቢጀመርና፣ ለማስታረቅ የሚመጥን ስብእና ያላቸው ወገኖች የሚካተቱበት አስታራቂ ቢሰየም ህዝብ እውቅና ለመስጠት እንደማይቸገር ያስታወቁት ዶ/ር ተጋ “ከኢህአዴግ ወገን እርቅ የሚፈልጉና ለልቡናቸው የቀረቡ ሰዎች አሉ። እነሱም ሰው ናቸውና ሰላም ይፈለልጋሉ። ራሳችሁን መናኝ ያደረጋችሁ ከተደበቃችሁበት ውጡና ኢትዮጵያን እናድን”
የኢህአዴግ ባለስልጣኖችና ደጋፊዎች ከየትኛውም ዜጋ በላይ ዋስትና እንደሚፈልጉ ይናገራሉ። በአገራቸው ጉዳይ ላይ በተለይም በዕርቅ ዙሪያ በርካታ ጽሁፎችን ሲያቀርቡና ሲንቀሳቀሱ ቆይተዋል። በኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ ዙሪያ በኃላፊነት ሲሰሩ የቆዩ ሲሆን ከአገራቸው ውጪም በኬንያ፣ በሞዛምቢክ፣ በስዊትዘርላንድና በተለያዩ የአሜሪካ ግዛቶች በከፍተኛ ኃላፊነት አገልግለዋል፡፡ በተለይም በዎርልድ ቪዥን፣ በተባበሩት መንግሥታ፣ በዓለምአቀፍ አብያተክርስቲያናት ካውንስል፣ … የሰጡት የዓመታት አገልግሎት ተጠቃሽ ነው፡፡ በአገር ውስጥና በውጪ አገራት የተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች ከፍተኛ ትምህርት ተከታትለዋል። በደቡብ አፍሪካ በተካሄደው የዕርቅ፣ የሰላምና የፍትሕ ሒደት ውስጥ የተጫወቱት መጠነኛ ሚና በአገራቸው ተግባራዊ ሆኖ ለማየት የሚመኙና ለዚያም የሚቻላቸውን ጥረት ሁሉ ሲያደርጉ መቆየታቸው እስካሁን የሠሩት ሥራ ምስክር ነው፡፡ የአገር ውስጥን ጨምሮ ስድስት የውጭ ቋንቋዎችን አቀላጥፈው የሚናገሩ ናቸው፡፡ ዶ/ር ተጋ ለንዳዶ ይባላሉ።
“እውነተኛ እርቅ የሚያስፈልግበት ወቅት ላይ ነን” የሚሉት ዶ/ር ተጋ የኢትዮጵያን ወቅታዊ ሁኔታ በመረዳት አገራችን ከምትገኝበት አደጋ መታደግ የሁሉም ዜጋ ግዴታ እንደሆነ ያምናሉ። በማያያዝም በደል ሲበዛ ህዝብ እንደሚያምጽ በመጠቀስ ሳይረፍድ ሁሉም ወገኖች ለእርቅ ራሳቸውን ማዘጋጀት እንዳለባቸው ያሳስባሉ።
እርቅና ሰላም ለማውረድ የሚችሉ ዜጎች አድፍጠው መቀመጣቸውን የጠቆሙት ዶ/ር ተጋ “የፖለቲካ መናኞች” ያሉዋቸውን እነዚህ ዜጎች ከተደበቁበት በመውጣት ባገራቸው ጉዳይ ተሳታፊ ሊሆኑ እንደሚገባ ያሳስባሉ።
እውነተኛ እርቅ ቢጀመርና፣ ለማስታረቅ የሚመጥን ስብእና ያላቸው ወገኖች የሚካተቱበት አስታራቂ ቢሰየም ህዝብ እውቅና ለመስጠት እንደማይቸገር ያምናሉ። ዶ/ር ተጋ “ከኢህአዴግ ወገን እርቅ የሚፈልጉና ለልቡናቸው የቀረቡ ሰዎች አሉ። እነሱም ሰው ናቸውና ሰላም ይፈለልጋሉ። ራሳችሁን መናኝ ያደረጋችሁ ከተደበቃችሁበት ውጡና ኢትዮጵያን እናድን” ሲሉ ጥሪ አስተላልፈዋል።August 24, 2013 ከጎልጉል የድረ ገጽ ጋዜጣ ጋር ያደረጉትን ሙሉ ቃለ ምልልስ አሁን ለተነሳው የእርቅ ጉዳይ ደጋፊና መረጃ የሚሰጥ በመሆኑ አትመነዋል።
ዶ/ር ተጋ፦ ስለነዚህ ወገኖች በተለይ የምለው ነገር የለም። በኔ እምነት እርቅ፣ ትክክለኛው የእርቅ መንገድ ተሞክሯል የሚል እምነት የለኝም። ስለዚህ ትክክለኛው እርቅ፣ እውነተኛው አርቅ መሞከር አለበት። እኔ እንደምረዳው ከሁሉም ወገን ትክክለኛ እርቅ ከቀረበ ተቀባይ የማይሆንበት ምክንያት የለም።
ዶ/ር ተጋ፦ ከፍቅርና የሚመነጭ ፍርሃት ሰዎች አምነው እንዲገዙ ያደርጋቸዋል። ፍርሃት ስል አምነው ለሰየሙት መንግሥት ክብር መስጠትና መገዛትን ነው። በሌላ በኩል ደግሞ መሳሪያ ያላቸውና ህግ ያረቀቁ ክፍሎችም ህዝብን መግዛት ይችላሉ። እነዚህ ክፍሎች እኔን ምሰል። እኔ የምልህን አድርግ። አንተ ቦታ የለህም። የአንተ ድርሻ መገዛትና መገበር ብቻ ነው። አንተ ዝም ብለህ ከመገዛት ውጪ ሌላ ተግባርና ድርሻ የለህም በማለት በጉልበት ይገዛሉ። ልክ አሁን እንደሚደረገው ማለት ነው። በሌላ ወገን “አማራጭ ነን” ብለው በጉልበት እየገዛ ያለውን ለመገልበጥ የሚታገሉ አሉ። ገለልተኛ ሆነው የሚኖሩና የሸሹ ወገኖች አሉ። እነዚህ የሸሹ ሰዎች “የፖለቲካ መናኞች” ናቸው፡፡ እነዚህ ሁሉ ሌሎችንም አካትቶ ለመታረቅ ሲስማሙ ትክክለኛው እርቅ ይመጣል። ሳይሞከር አይሳካም ማለት አይቻልምና እንሞክረው።
ጎልጉል፦ ያልተቻለው እኮ እነዚህን ወገኖች ማሰባሰብ ነው? በተለይም ኢህአዴግን ወደ እርቅ የሚገፋው ጉዳይ የለም የሚሉም ወገኖች አሉ። ኢህአዴግ ምን አስፈርቶት ወደ እርቅ ይመጣል? የሚሉ አሉ፤
ዶ/ር ተጋ፦ ለጊዜው ሃይል አለኝ ብሎ ከተራራ ላይ አልወርድም። መሳሪያ አለኝና እርቅ አይበጀኝም። ጡንቻ አለኝና ሰላም አያሻኝም በማለት ኢህአዴግ የሚያከር ከሆነ የተጎዱ፣ የተረገጡ፣ የተገፉ፣ የከፋቸው፣ የባሰባቸው ቀኑ ሲደርስ “አታስፈልግም” ብለው ይነሳሉ። ዓለም ብዙ አሳይታናለች። የህዝብ ቁጣ ሲነሳ የሚደርሰው አደጋ የከፋ ነው። እኔን ዘወትር የሚያስጨንቀኝ ይህ ነው። የኢህአዴግ ሰዎችም ቢሆኑ ሰዎች ናቸውና ከደጋፊዎቻቸው ጭምር ይህንን ሳያስቡት ውለው ያድራሉ ብዬ አላስብም። ደግሞም ያስባሉ። እንደውም ከማንኛቸውም በላይ የኢህአዴግ ደጋፊዎች እውነተኛ እርቅ የሚመኙበት ወቅት ላይ ለመሆናቸው ጥርጥር የለውም። ዋናው ጉዳይ ግን እንዴት …ዶ/ር ተጋ ለንዳዶ
ዶ/ር ተጋ፦ በሚገባ። የኢህአዴግ አመራሮችና ደጋፊዎች እኮ ሰዎች ናቸው። አሁን አገሪቱ ላይ ያለው አደጋ ያሰጋቸዋል። ከሁሉም በላይ ሰላም ለነሱም ያስፈልጋቸዋል። ያለ ስጋት ተራ ሰው ሆነው መኖር የሚፈልጉ አሉ። የግፍና የጭቆና መጠን ሲያልፍ ህዝብ እንደሚነሳ ጠንቅቀው ያውቃሉ። የግፈኛ መሪዎች መጨረሻ ምን እንደሚመስል ይረዳሉ። ችግሩ ያለው እነሱና ደጋፊዎቻቸው ወደ እርቅ እንዲመጡ የሚኬድበት መስመር አግባብ ያለው መሆኑ ላይ ነው። የመተማመን ችግር አለ።
ዶ/ር ተጋ፦ ካሉ ጥሩ ነው። እኔ ግን የማወራው ሌሎች ስለጀመሩት እርቅ አይደለም። እኔ የምናገረው የእውነተኛው እርቅ መንገድ ለገባቸው፣ የእርቅ ሃሳብ ላላቸው፣ ያልተነካኩና ለእርቅ ተግባር ቢነሱ የህዝብ ይሁንታና አመኔታ ማግኘት ለሚችሉ፣ ኢህአዴግም አክብሮ ሊያነጋግራቸው ፈቃደኛ ይሆናል ብዬ ለማምንባቸው ክፍሎች ነው። እርቅ ጀመሩ የሚባሉትን እነዚህን ሰዎችም ሆኑ ክፍሎች አላውቃቸውም። የምናገረው ቢጀምሩት ይሳካላቸዋል ብዬ ለማምንባቸው ሰዎች ለህሊናቸው ነው። የአገራችን ጉዳይ ያገባናል ለሚሉ ጨዋ ስብዕና ላላቸው ወገኖች ነው። እንግዲህ ይህንን ስል ከሁሉም ወገን ኢህአዴግን ጨምሮ ነው። አሁን አገራችን ያለችበት አሳሳቢ ወቅት ጤና ለነሳቸው፣ የወደፊቱ ትውልድ እድልና እጣ ፈንታ ግራ ላጋባቸው የኢትዮጵያ ልጆች ነው።
ዶ/ር ተጋ፦ ስለ አቀራረቡ መናገሩ የሚሻል ይመስለኛል። ከላይ የጠቀስኳቸው ክፍሎች ውስጥ አገራችንን ሊታደጉ የሚችሉ፣ የመጪውን ትውልድ መከራ ሊገፉ የሚችሉ ነገር ግን ዝምታን የመረጡ የተከበረ ስብእና ያላቸው ወገኖች አሉ። እነዚህ ዝምታን የመረጡ ወገኖች ዝምታን የመረጡበት በርካታ ምክንያቶች ይኖራቸዋል። የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከውስጥም ሆነ ከውጪ ስድድብ ነው። አንዳንዴ ቃላት እንኳ አይመረጥም። ሰው በስድብ ፖለቲካና ባለመከባበር የሚደረገው አተካሮ የሰለቸው ይመስለኛል። አንግዲህ እንዲህ ያለው መንገድ አልመች ብሏቸው ዝም ያሉትን ከተሸሸጉበት እንዲነሳሱ ማድረግ የመጀመሪያው ስራ ነው። ሌላው እርቅ የምትጠይቀውን ክፍል ማክበር ነው። እየዘለፍክና እያዋረድክ እርቅ መጠየቅ በባህላችንም ቢሆን አያስኬድም። በመከባበር ልዩነትን ማሳየትና ተቃውሞን መግለጽ የሚቻልበት መንገድ ሲፈጠር አድማጭ ማግኘት ይቻላል። በዚህ መልኩ መነጋገር ይጀመራል። እውነተኛ እርቅ የሚጀመረው የእርቁ አጀማመር ክብር የተሞላበት ሲሆን ነው። ሲጀመር መከባበርና የህዝብን ይሁንታ ማግኘት ከተቻለ የቀረው ጉዳይ ሂደት ነው የሚሆነው። ራሳቸውን ያከበሩና የጸዳ ማንነት ያላቸው ወገኖች ከየትኛውም ወገን ድጋፍ አላቸው። ከበሬታም አይነፈጉም። ኢህአዴግ ራሱም ቢሆን ሊገፋቸው አይችልም። አላማቸውና መሰረታቸው እርቅ ማውረድ መሆኑ ከተረጋገጠ ሊገፉ ወይም እምቢ ሊባሉ የሚችሉበት መንገድ የለም። ሁሉም ነገር የሚመነጨው ከስብዕናቸው ነውና ስብዕናቸው ያማረ ሰዎች ተሰባስበው እርቅ ላይ ቢሰሩ የሁሉም ስጋት ተቀረፈ ማለት ነው። ሌላ ትርጉም ካልተሰተው በቀር እርቅ አሁን ላለችው ኢትዮጵያ ፈውሷ ነው።
ዶ/ር ተጋ፦ የሐይማኖት መሪዎች ነው ያልከው? እንደው ለመሆኑ እዛ ደረጃ የደረሱ አሉ? ካሉ ጥሩ ነው። እኔ ግን እስካሁን አላየሁም። የራሳቸው የግል አመለካከት ቢኖራቸውም ለጊዜው እሱን ወደ ጎን አድርገው ለእርቅ ቢሰሩ ደግ ነው። ግን …
ዶ/ር ተጋ፦ ለትግል መንስዔ የሆኑ ሰዎች የእርቅ አፋላላጊ መሆን የሚችሉ አይመስለኝም። ከጅምሩ የህዝብን ይሁንታ ማግኘትና አለመነካካት ያልኩት እዚህ ጋር ይመጣል። ከቤተክርስቲያን ሃላፊነት በላይ በእርቅና በሰላም ፍልስፍና ማመን ይቀድማል። ራሳቸውን ለሰላምና ለእርቅ ፍልስፍና ያስገዙ ሰዎች የእርቅን ሂደትና የሚያስከፍለውን ዋጋ ስለሚረዱ እንዲህ አይነት ሰዎች ቢሆኑ ይመረጣሉ ባይ ነኝ። አሁን የጠቀስካቸው ወገኖች የጀመሩት ስራ ድጋፍ የሚያሻው ደረጃ ከደረሰም ማገዝ ነው።
ዶ/ር ተጋ፦ አንድነት የተሰጠን ነው። እምነት ነው። በፍጹም ሊፋቅ አይችልም። አንድነት ውስጥ ልዩነት፣ በልዩነት ውስጥ ደግሞ አንድነት አለ። የምናምረው በልዩነታችን ነው። በልዩነታችን ውስጥ የሚፈጠረው አንድነት ደግሞ ያደምቀናል። ልዩነት በየጊዜው የሚያድግ፣ ወደፊትና ወደኋላ የሚለጠጥ የላስቲክ ይዘት ያለው ነው። ስለዚህ ይህንን እንደ ላስቲክ የሚለጠጥ ልዩነት ስንይዘው፣ “ያንተ ማንነት እኔን አይረብሸኝም” የሚለው እሳቤ ውስጥ ሁልጊዜም መኖር እንችላለን። ያንተ ቋንቋ፣ ማንነት፣ አስተሳሰብ፣ አያስፈልገኝም የሚል ጉዳይ ከተነሳ የላስቲክ ይዘት ያለውን ልዩነት ባህሪውን ወደሚሰበርና የሚቀነጠስ ቁስ ይቀይረዋል። እንዲህ ያለው እርምጃ አደጋ አለው። እኔ እንግዲህ እንዲህ ያለውን አስተሳሰብ ከሚቃወሙ የአንድነት አማኞች ውስጥ ነኝ …
ዶ/ር ተጋ፦ እስከማውቀው ሕዝብ እውቅና የሰጠው እርቅ ስለመከናወኑ አልተሰማም። እኔ በግል ህዝብ እውቅና የሰጠው እርቅ ስለመኖሩ መረጃ የለኝም። በመጀመሪያ እርቅ በጓዳ ሲሆን ክብር የለውም። እርቅ በግልጽና ባደባባይ መሆን አለበት። ከላይ የገለጽኳቸው ወገኖች ከተሸፈኑበት መጋረጃ ከወጡና ለእርቅ ከሰሩ ብዙ ርምጃ መራመድ ይቻላል። የውጪ ሃይሎችን ማካተት ተገቢ የሚሆንበት አግባብ ብዙ ነው። እንደውም በገሃድ እርቁ ሲጀመር ለእርቁ ስራ የሚተባበሩ አገራትም አብረው መገለጽ አለባቸው። ለምሳሌ በኤርትራ ጉዳይ ላይ ኖርዌይ ብዙ ሚና ተጫውታለች። በወቅቱ ሚናዋ ደስተኛ ባልሆንም አስፈላጊ የሆኑ አገሮች እንዲካተቱ ማድረግ ተገቢ ይመስለኛል።
ዶ/ር ተጋ፦ ብዙ ታሪክ መለወጥ የሚችሉ ወገኖች አሉ። ራሳቸውን ከአገራቸው ፖለቲካ አግልለው የመነኑ አሉ። ራሳቸውን የፖለቲካ ባህታዊ ያደረጉ አሉ። እነዚህ ባህታዊ ፖለቲከኞች እንዴት እንዲቀሳቀሱ ማድረግ እንደሚቻል ያሳስበኛል። ብዙ እርቅ ላይ መስራት የሚችሉ ወገኖች አሉ። እነዚህም ወገኖች ከሸፈቱበት የ”አያገባኝም” መንገድ ተመልሰው ማየት እፈልጋለሁ። ስለዚህ ድንገት ቢሰሙኝ ብዬ ነው ደጋግሜ የጠቀስኳቸው።
ዶ/ር ተጋ፦ ፖለቲከኛ አይደለሁም። አጥብቄ የምጠየፈው ነገር ነው። አንዴ እዚህ፣ አንዴ እዚያ የመርገጥ ባህሪ የለኝም። የመገለባበጥ ነገር አይገባኝም። አቋራጭ ብሎ ነገር አላውቅም።
ዶ/ር ተጋ፦ (ሳቅ ብለው) … ልምድ!! ስለ አገራችን ፖለቲካ አንድ ነገር ልበል። የእኛ ህዝብ ቦይ ነው። መንገድ ካሳየኸው ዝም ብሎ ይጎርፋል። አሁን ታዲያ ቦዩ በዛ። ቦዮቹ ደግሞ ትንንሽ ሆኑ። ትንንሽ ስም ያላቸው ሆኑና እንደ ስማቸው ትንሽ፣ ትንሽ ሰዎችን ይዘው ቀሩ። እነዚህ ትንንሽ ቦዮች የጥቂት ብልጣብልጦች መጠቀሚያ ሆኑ። ባህሪያቸውና ተፈጥሯቸው ትንሽ በመሆኑ ጥቂቶች አትራፊ ሆኑና አብዛኞች ከሰሩ። ይህ አካሄድ ያላስደሰታቸው አብዛኞች ራሳቸውን አቀቡ። አድፋጮች በዙና /silent majority/ ተባሉ። ከስማቸው እንደምንረዳው እነሱ ይበዛሉ። አሁን ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት እነዚህ ዝምተኛ፣ ባህታዊ ፖለቲከኞች፣ የመነኑ ዜጎች ተመልሰው ለእርቅና ለሰላም እንዲሰሩ ማሳሰብ የሁሉም ቀና ዜጋ ተግባር ሊሆን ይገባል። እኔ እንግዲህ እንደዚህ አስባለሁ። የተደበቁ ተመራማሪዎች አሉ። ሌሎች አገራትን የሚጠቅሙ ክቡር ዜጎች አሉን። አገራቸውን የሚወዱ ህዝብን የሚፈሩ አሉ። ከሁሉም በላይ ለህሊናቸው የሚኖሩ ዜጎች አሉ። ኢትዮጵያ የልጆች ደሃ አይደለችም። እነዚህ ዜጎች ለህዝብ ሲሉ፣ አገራቸው ሰላምና እርቅ እንዲወርድላት ሲሉ ከተደበቁበት ሊወጡ ይገባል።
ዶ/ር ተጋ፦ የቀድሞውን የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ስዩም መስፍንን አውቃቸዋለሁ፤ አብረን ተምረናል። ባለስልጣን ከሆኑ በኋላ ተገናኝተንም ነበር። በግል በእርቅ ዙሪያ ላነጋግራቸው እችላለሁ። ሌሎችም ሰዎች አሉ። ኢህአዴግ ውስጥ ቀና ሰዎች እንዳሉ መታመን አለበት። ቀና የትግራይ ልጆች አሉ። የወደፊቱ ችግር የሚያሳስባቸው ጥቂት አይደሉም። ደጋግሜ እንደነገርኩህ ዋስትና የሚናፍቁ ባለስልጣኖች ብዙ ናቸው። ሰላም የሚመኙ ብዙ ናቸው። መንገዳቸውን መመርመር የሚፈልጉ ጥቂት አይደሉም። ግን በስድብና በጥላቻ ሊሆን አይችልም። በመከባበር የሚመሰረት መቀራረብ ወደ አንድ የእርቅ ሃሳብ ያመጣል። ጊዜ ቢወስድም መጀመር አለበት። ሲጀመር ግን በክብር መሆን አለበት። ህዝብም እውቅና የሚሰጠው ሊሆን ይገባል።
ዶ/ር ተጋ፦ እርቅና ሰላም ከፍትህ ጋር። ፍትህ የሌለበት እርቅ ዋጋ የለውም። ሰላምም አያመጣም። ግብጽ ጥሩ ምሳሌ ናት። አሁን የተነሳውን የፕሬዚዳንት ሙርሲን ደጋፊ ምን ታደርገዋለህ። ፍትህ ካላገኘ ለመሞት ተነስቷል። በሌላ በኩል ሙርሲን አውርደው የተቀመጡ አሉ። ለሙርሲ ደጋፊዎች ምላሽ ቢሰጥ አውርደው የተቀመጡትና የፈለጉትን ለመምረጥ ጊዜ ገደብ የተቀመጠላቸው ይነሳሉ። ሲጀመር ፍትህና እርቅ ተጣምረው ባለመከናወናቸው ችግሩ እየተባበሰ ሄደ። ስውር ጉዳዮች እንዳሉ ሆነው ማለቴ ነው። ስለዚህ እርቅና ፍትህ የሚለያዩ ነገሮች አይደሉም። ፍትህ ያለበት እርቅ እንዲሰፍን ተግተን መስራት አለብን። አገራችን ያለችበት ሁኔታ ቸል የሚባልበት አይደለም። በኋላ ሁላችንንም ይቆጨናል። እርቅ ላይ ትኩረት ማድረግ ግድ ነው። የፖለቲካ ለውጥ እንኳን ቢኖር የተዘራውን ክፉ ዘር ለማክሰም እርቅ ግድ ነው።
ኑርሃሰን ሁሴን ከሁለት ወራት ቆይታ በኋላ ከ‹ተሃድሶ ስልጠና› ሲመለስ ቤቱ ድረስ በመኪና አድርሰውታል፡፡ ሌሎቹ የስልጠናው ተመላሾች ግን በጋራ በአውቶብስ ተጭነው...
ሕወሃት/ኢሕአዴግ መሰረቱ ተናግቶ እየተንገዳገደ ነው። መውደቁ እንዴትና መቼ የሚለው ጥያቄ ሊያነጋግር ይችላል። ግን መዉደቁ አይቀሬ ነው። ከብዙ ምልክቶቹ አንደኛውና ዋነኛው በአሁን ሰዓት በቄሮዎቹ የገጠመው የከረረና የመረረ ተቃውሞ ነው።ሆኖም ግን ይህንን በእጅጉ አንገብጋቢ የሆነውንና ተገቢ ምላሽ የሚያስፈልገውን ሕዝባዊ ጥያቄ እንደተለመደው ችላ ብሎ ማለፍ ሕወሃትንም ሆነ አገራችንን ከፍተኛ ዋጋ እንደሚያስከፍል ሊታወቅ ይገባል።
የነጻነትና የእኩልነት ብርሀን በምድረ ኢትዮጲያ እስከምትፈነጥቅ ድረስም ህዝባችንን እያንዘፈዘፈው ያለው የባርነት ክረምትና ለዚህም ስቃይ እየከፈለ ያለው ሕጋዊ ተቃውሞ መቀጠሉ የማይቀር ነው። በ2008 የታዩት የኦሮሚያና የአማራ ክልል ህዝባዊ ቁጣዎችም ሆኑ የወቅቱ የቄሮዎቹ እምቢተኝነት የመጪውንና የማይቀረውን ሱናሜ የሚያመላክቱ የማስጠንቀቂያ ደወሎች እንጂ የመጨረሻዎቹ እንዳልሆኑ መረዳት ያሻል ። የወጣት ዜጏቻችን ያደባባይ ተቃውሞዎችን ምንም አዲስ ነገር የሌለው፣ የተለመደ ጩኸት ብሎ ማናናቅና “የትም አይደርሱም ለጊዜው የተሰማቸውን ውጥረት ማስተንፈሻ ይሆናል” በሚል እሳቤ ወይንም በለመዱት የማወናበድ ስልት አንዱን ሽረው ሌላውን በማንገስ ሀገሪቱን ለማስተዳደር የሚሞክሩ የህወሃት ባለስልጣናት ካሸለቡበት እንቅልፍ የሚቀሰቀሱበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም። የእያንዳንዱ ሰው መሰረታዊ የዜግነት መብቱ እስካልተጠበቀ ድረስ ኢትዮጲያ ውስጥ ሰላምና ዕረፍት የሚባል ነገር ሊኖር አይችልም። መራራው ትግላችን በጣፋጭ ነጻነት እስከሚተካ ድረስ እንቅልፍ አይኖረንም።
እዚህ ላይ ለትግል ጓዶቼ የማስተላልፈው አንድ መልዕክት አለኝ። ወደፍትህ አለም በምናደርገው አድካሚና መራራ ጉዞ ውስጥ ማናቸውም አይነት የትግል ስልቶች ከጥላቻና ከበቀል የነጹ እንዲሆኑ አደራ እላችኋለሁ። ከሕወሃት/ኢሕአዴግ የአውሬና የጨለምተኝነት ባህሪ በተቃራኒው ቆመን ትግላችን ስለፍቅር፣ ስለ አንድነትና ስለ ሰላም መሆኑን ላፍታም ቢሆን መዘንጋት የለብንም።በጠቅላላው የሃገራችን ክፍል በተለይም ደግሞ በታሪካዊው የቄሮና የአማራ ወጣቶች የተቀጣጠለው የህዝባዊ ተቃውሞ መንፈስ የትግራይ ብሄር ተወላጅ የሆኑ ኢትዮጲያዊያንን በሙሉ በወያኔነት ፈርጀን በጥርጣሬና በስጋት እንዳናያቸው አደራ እላለሁ። የትግራይ ህዝብ ዝምታ ከስርዓቱ ጋር የመስማማትና የመሞዳሞድ ምክልት ነው ብለው ለሚያስቡ ሁሉ እንዲህ በሏቸው፡ “የትግራይ ህዝብ የታፈነና እንደሌሎች ወገኖቹ ሁሉ ነጻነትን የሚናፍቅ ነው። ኢትዮጲያ ያለትግራይ ትግራይም ያለ ኢትዮጲያ የሚታሰቡ አይደሉምና። ትግራይ የኢትዮጲያ ስልጣኔ መሰረት ናት። ዕጣ ፈንታችን ተሳስሯል። ሕወሃት እንጂ የሚፈርሰው ኢትዮጲያ አትፈርስም። የኛ አንድነት፣ የኛ ሕብረት፣ የኛ ኢትዮጲያዊነት በሕወሃት መቃብር ላይ ዳግም ያብባል”። በሏቸው።
ከእንግዲህ ትግላችን ወደፊትና ወደፊት ብቻ እንደሆነ ለራሳችን ቃል እንግባ! ወደኋላ አንመለስም! አንዳንድ የትግላችን መጨረሻ፣ የጉዞአችን መዳረሻ የነጻነት አደባባይ ብቻ መሆኑ ያልገባቸው ወይንም ሆን ብለው ትግላችንን ለማዘናጋት የተደራጁ የወያኔ ቅጥረኞች አሁንም ድረስ የስርዓቱን የሃሰት ፕሮፓጋንዳ እየጠቀሱ ጥያቄዎችን ያቀርቡልናል። “ኢሕአዴግ ልማት አምጥቷል፣ ድህነትን ቀንሷል፣ ዲሞክራሲዉንም ቢሆን በሂደት ያሳካልናል። ታዲያ እናንተ ምንድነው የምትፈልጉት? ምን ቢያደርግላችሁ ነው እርካታን የምታገኙት?” ሲሉ ይጠይቁናል። የኛ መልስ አጭር፣ ግልጽና ቀጥተኛ ነው! ሕወሃት እስከ አፍንጫቸው ያስታጠቃቸው የአጋዚና የልዩ ሀይል ፖሊሶች ንጹሃን ዜጎቻችንን፣ እናቶቻችንን፣ አባቶቻችንን፣ እህቶቻችንን፣ ወንድሞቻችንንና ልጆቻችንን ባደባባይ እንደውሻ መግደል እስካላቆሙ ድረስ እርካታ አይኖረንም! እንደ ኢትዮጲያዊነታችን በመረጥነውና በፈቀድነው ቦታ የመኖር፣ የመስራት፣ ንግድ የማንቀሳቀስ፣ ንብረትና ቤተሰብ የማፍራት መብታችን እስካልተከበረ ድረስ እርካታ የሚባል ነገር አይኖረንም! በየሄድንበት ቦታ፣ በየተቀጠርንበት መስሪያ ቤት፣ በምንማርበት ትምህርት ቤት፣ በምንዳኝባቸው ፍርድቤቶችና ሌሎች ተቋማት ውስጥ የገዢው ብሄር አባላት ባለመሆናችን ወይንም ከስርዓቱ ጋር በአድርባይነት አስመስለን ለመኖር ባለመፍቀዳችን ብቻ የሚደርስብን አድልዖና መገፋት እስካላበቃ ድረስ እርካታ አይኖረንም! የኢትዮጲያ የወደፊት ተስፋ የሆኑ ወጣቶቻችን በነጻነትና በስራ እጦት ወደ ሌላ አለም ሲሰደዱ መንገድ ላይ ሆዳቸው እየተቀረደደ ኩላሊታቸው ለሽያጭ መቅረቡ እስካላቆመ ድረስ፣ አንገታቸው የአይሲስ ቢላዋ ሰለባ ወይንም የባሕር አውሬ ሲሳይ መሆኑ እስካላቆመ ድረስ ዕረፍት የለንም! ሴቶች ልጆቻችን ለአቅመ ሄዋን ሳይደርሱ በችግርና በችጋር መንገድ ላይ ቆመው ለሴተኛ አዳሪነት መጋለጣቸው እስካላቆመ ድረስ ዕርካታ አይኖረንም! የመከላከያ፣ የደህንነትና መሰል ተቋማት የቀድሞውን የህብረ ብሄር ቅርጻቸውን ተመልሰው ይዘው ኢትዮጲያ ኢትዮጲያ እስካልሸተቱ ድረስ መቼም እርካታ አይኖረንም! የዕብሪተኞቹ፣ የመሃይሞቹና የጠባቦቹ የነክቡር ፕሮፌሰር ጄኔራል ሳሞራ ዩኑስና ቢጤዎቹ የጡንቻ ዘመን ላንዴና ለመጨረሻ ጊዜ እስካላበቃ ድረስ ዕረፍት አይኖረንም! ሕዝባችን ዲሞክራሲና ነጻ ምርጫ ስለሚባሉት ሃሳቦች ያለው ግንዛቤ ከምርጫ 97 ወዲህ ጤናማ አይደለም። ነጻ ምርጫን የሕወሃት/ አጋዚ አልሞ ተኳሾች ከሚያስከፍሉት የሕይወት ዋጋ ጋር ፈጽሞ መለየት የማይችልበት አሳዛኝና አስፈሪ ደረጃ ላይ ደርሷል። በመሆኑም እኛ የአርበኞች ግንቦት 7 አመራሮችና ስራዊት አባላት እያንዳንዱ ኢትዮጲያዊ በዲሞክራሲ ምርጫ ብቻ የሚፈልገውን መሪና ስርዓት መምረጥ እስካልቻለ ድረስ ዕርካታ የሚባል ነገር አይኖረንም! ለዚህ የሚከፈለውንም ከፍተኛ የህይወት ዋጋ ለመክፈል ከምንግዜውም በላይ ዝግጁነታችንን ስነግራችሁ የናንተን የማይናወጥ ድጋፍና ቁርጠኝነት ከግንዛቤ ውስጥ በመክተት ነው። ለዚህም የሚሰማኝ ኩራትና ደስታ ወሰን የለውም!ባጭሩ እኛ ዕርካታን የምናገኘው የሕወሃት/ኢሕአዴግ አገዛዝ ወይ ወዶ ወይ ተገድዶ ለድርድር ባንድ ጠረጴዛ ሲቀመጥና የህዝባችንን የዕውነተኛ ዲሞክራሲ፣ የአንድነትና የሰላም ጥማቱን ለማርካት ሲዘጋጅ አሊያም ይህንን ሰውበላ አረመኔ ስርዓት ከስር መሰረቱ ገርስሰን ጥለን በመቃብሩ ላይ ዲሞክራሲን ስናውጅ ብቻና ብቻ ነው እርካታን የምናገኘው!
ዛሬ ላይ የወያኔ/ሕወሃት ለ25 ዓመታት በላያችን ላይ ያሳደረብንን የፍርሃትና የምንቸገረኝነት ድባብ ሰብረን የወጣን እንደሆነ ይሰማኛል። በውጭ ዓለም የምትገኙ ኢትዮጲያዎያን ከዚህ የግፈኛ ስርዓት በብዙ ሺህ ማይልስ ርቃችሁና የወያኔ/ህወሃት ማስፈራራትና ዛቻ የማያገኛችሁ ቦታም ሆናችሁ ስለራሳችሁ ደህንነትና ሰላም መሆን ብቻ ሳታስቡ የቀረውን፣ ከኋላ ትታችሁት የመጣችሁትን፣ በገዛ አገሩ በባርነት ቀንበር የሚሰቃየውን ወገናችሁን ሳትረሱ አሁንም ለህዝባችሁ ነጻነት የምታደርጉትን ትግል ከፍተኛ ዋጋ የምንሰጠው ነው። እንድትቀጥሉበትም አደራ እላለሁ።እኛ ኢትዮጲያዊያንን ከሌሎች የዳያስፖራ ማሕበረሰቦች ልዩ የሚያደርገንም ይህ አለም የመሰከረልን ለኢትዮጲያ አገራችንና ለሕዝባችን ያለን ልዩ ፍቅር ነው። ከሀገራችን ርቀን በተለያዩ ዓለማት ብንሰደድም ሳትበላ ያበላችንን፣ ታርዛ ያለበሰችንን፣ ቆስላ ያከመችንን፣ አልቅሳ ዕምባችንን ያበሰችልንን እናታችንን ኢትዮጲያን አለመርሳታችን ነው።
ወድ ወገኖቼ! እያንዳንዱ ትውልድ ማለፍ ያለበት የራሱ የሆነ ልዩ ፈተና እንደሚገጥመው ታሪክ ያስተምረናል። የኛም ትውልድ የህወሃትን ስርዓት መታገል፣ መጣልና ዕዉነተኛ ዲሞክራሲን የማስፈን ሃላፊነት ተጥሎበታል። ስለሆነም የተስፋ መቁረጥ ምርጫ ከእንግዲህ የለንም። የዛሬው ጨለማ የነገውን ብርሃናችንን በፍጹም እንዳይጋርድብን አደራ እላለሁ።
ይህ አሁን የተያያዝነው የመጨረሻው የሞት ሽረት ትግል እሾህና አሜኬላ የበዛበት፣ የሕጻናትንና የአዛውንትን፣ የወጣቶቻችንንና የእናቶቻችንን ደም እያስገበረን ያለ የሰው ልጅን ትዕግስት በእጅጉ የሚፈትን ትግል ቢሆንም ፣ አሁንም ድረስ ግን ሕልም አለኝ! አዎን ሕልም አለኝ!
ያለፉት 25 ዓመተ ፍዳዎች ተገባድደው ደጋፊና ተቃዋሚ፣ ልማታዊና ጸረ-ልማት፣ ሰላም አክባሪና አሸባሪ፣ ታማኝና ተላላኪ፣ ጠባብና ትምክህተኛ፣ ወርቅና መዳብ እየተባባልን ወገን ለይተን የተኳረፍንና ልብ ለልብ የተራራቅን ወንድምና እህትማማቾች በቅርብ ጊዜ ውስጥ በዲሞክራሲ ሸምጋይነት ታርቀን ዳግም ፍቅራችንን እንደምናድስ ሕልም አለኝ!
አዎን ሕልም አለኝ! ዳግም በአዲስ መንፈስ፣ ዳግም በአዲስ ዓይን እየተያየን ሁላችንም ካንድ ማሕጸን የወጣን ያንድ እናት ልጆች እንጂ አንዱ ልጅ ሌላው የእንጀራ ልጅ እንዳልሆንን የምናረጋግጥበት፣ ሁላችንም ኢትዮጲያዊያን፣ ሁላችንም የእናት ሀገራችን ጉዳይ የሚያገባን፣ የሃሳብ ልዩነቶቻችን በጠላትነት የሚያፈራርጁን ሳይሆን ይልቁንም ለዕውነተኛ ልማትና ዕድገት ወሳኝ መሳሪያ መሆኑን የምንገነዘብበት ቀን ሩቅ እንደማይሆን ሕልም አለኝ!
ሕጻናት ልጆቻችን አዲስ በምንመሰርታት ኢትዮጲያ ውስጥ የሚኖራቸው ቦታ የሚወሰነው በመጡበት ብሄር፣ በሚናገሩት ቋንቋ፣ በሚከተሉት ሃይማኖት ወይንም ምን ያህል ለስርዓቱ ባላቸው አድርባይነትና አጎብዳጅነት ሳይሆን እንደ አንድ ኢትዮጲያዊ ዜጋ በራሳቸው ማንነትና ምንነት ብቻ እንደሚሆን ሕልም አለኝ!
የእናቶቻችን አይን ለቅሶና ዋይታ ሀዘንና እሪታ በዝቶበት ደም መስሎ ቀልቷል። አዎን ለ25 የስቃይ፣ የመከራ፣ የውርደትና የሞት ዓመታት የልጆቻቸውንና የባሎቻቸውን አስከሬን ከየመንገዱ እየለቀሙ የቀበሩ እናቶቻችን አይኖቻቸው በዕምባ ብዛት ደክሟል። በሰው በላው የደርግ ዘመን አስከሬን ለመቀበል ልጅሽ የተገደለበትን የጥይት ዋጋ ክፈይ የተባለች እናት ዛሬ ደግሞ የልጅሽ አስከሬን ላይ እንደበርጩማ ተቀመጪበት ተብላ ትዋረዳለች፣ ትሰቃያለች። ሆኖም ግን እነኚህ የታደሉት ናቸው ማለት ይቻላል። በሕወሃት በማይታወቁ የጨለማ እስር ቤቶች ውስጥ፣ በሌሊት ተወስደው በየበረሃው በተቆፈሩ ጉድጓዶችና በየጥሻው ተጥለው ደብዛቸው ጠፍቶ የቀሩና የአውሬ ሲሳይ ሆነው ለቀሩት ልጆቻቸው ዕርማቸውን ሳያወጡ ቀንና ሌሊት ሲሳቀቁ የሚኖሩትን እናቶች ቤቱ ይቁጠራቸው። እኔ ግን ይህ የጨለማና የሰቀቀን ሕይወት ላንዴና ለመጨረሻ ጊዜ እንደሚያቆምና የእናቶቻችን አይን የሰላም፣ የደስታና የተስፋ ብርሃን እንደሚያፈነጥቅ ሕልም አለኝ!
ሌላም ሕልም አለኝ! በህወሃት ዘመን የሰውን ልጅ የማዋረጃ፣ የማሰቃያና የመግደያ ማዕከል የነበሩት የቂሊንጦ፣ የዝዋይ፣ የቃሊቲና የማዕከላዊ እስር ቤቶች ከእንግዲህ ወዲህ እንደ ጀርመን ናዚዎቹ አውሽቪትዝና ዛክሰንሃውስ ስለአምባገነኖች የመጨረሻው አስጸያፊ መገለጫነት የሚያስተምሩ የጥፋት ተቋማት መገለጫነት ሆነው የሚያስተምሩ ሙዚየሞችና ለታሪክ ባለሙያዎችም መመራመሪያ ብቻ ሆነው የሚያገለግሉ ማዕከላት እንጂ ማንም ዜጋ የተለየ ሃሳብ ስላለው ወይንም ስላላት ስብዕናቸው የሚገፈፍበት፣ የሚሰደቡበት፣ የሚዋረዱበት፣ ገላቸው የሚተለተልበትና ሬሳቸው እንደ ውሻ እየተጎተተ የማይጣልበት እንደሚሆኑ ሕልም አለኝ!
ባለፈው ጊዜ አንድ የትግራይ ወጣት “እኔ ትግሬ በመሆኔ ብቻ ከሌሎች ኢትዮጲያዊያን ጋር ስለሀገሬ ጉዳይ በነጻነት ማውራት አልቻልኩም። ምክንያቱም ትግራይነቴ የሕወሃት ደጋፊ አድርጎ ስለሚያስጠረጥረኝ” ያለውን አስታውሳለሁ። እኔ ግን ያ የትግራይ ወጣትና እሱን ጠርጥረው ያገሸሹት ወንድምና እህቶቹ በቅርብ ጊዜ በነጻነት ማንም ማንንም ሳይፈራ፣ ሳይጠረጥር በእኩል ያገር ልጅነት መንፈስ እንደ ዜጋ ስለ አንዲት እናት ሀገራቸው ልብ ለልብ እንደሚወያዩ፣ እንደሚከራከሩና መፍትሄም በጋራ እንደሚያመነጩ ጠንካራ ዕምነቴ ነው። ይህ ሊሆን ግን ሌላው ኢትዮጲያዊ እንደሚያደርገው ሁሉ የትግራይ ልሂቃንና ወጣቶች፣ያገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት መሪዎች ድምጻችሁን ከፍ አድርጋችሁ ሕወሃትን በቃህ ልትሉት ግድ ነው። ጊዜው አሁን ነው። ሕወሃትን በጥገናዊ ለውጥ እናሻሽለዋለን፣ እናድሰዋለን፣ ዳግመኛ አፈር አስልሰን እናስነሳዋለን የምትሉ ተስፈኞች አንድም ከጥቅም፣ አንድም ከጠባብ ዘረኝነት አሊያም ደግሞ ከፍጹም የዋህነት የመነጨ አስተሳሰብ ነውና ዳግም ውስጣችሁን ፈትሹ! የሚታደስ፣ የሚሻሻል፣ የሚለወጥ ሕይወት ያለው፣ ተስፋ ያለው ነገር ነው። ሕወሃት በስብሷል፣ ሕወሃት ሞቷል። በሙት መንፈስ የሚንቀሳቀስ የዞምቢዎች ስብስብ ነው የዛሬው ሕወሃት ማለት!
ወድ የትግራይ ተወላጅ የሆናችሁ ኢትዮጲያዊያን ወገኖች! ቀዳማይ ወያኔዎች ከባሌና ከጎጃም አርሶ አደር ወንድሞቻቸው ጋር ዕምቢ ለንጉሱ፣ ዕምቢ ለባርነት ብለው ያመጹትና መከራን የተቀበሉት ከሌሎች ወገኖቻቸው ጋር አብረው በጋራ የተሸከሙትን የባርነት ቀንበር አብረው ጥለው የኢትዮጲያን ትንሳኤ ባንድነት ሊያውጁ እንጂ የነሱን አቅልለው ጥለው የሌላውን ወገናቸውን የስቃይና የባርነት ቀንበር ለማጠጠር አልነበረም። በነኚህ ጀግኖች አባቶቻችሁና አያቶቻችሁ ስም የሚፈጸመውን ወንጀል ባደባባይ መኮነን ይኖርባችኋል። በተለያዩ የኢትዮጲያ አካባቢዎች በናንተ በትግሬዎች ስም የሚፈጸሙት ወንጀሎች ጠንብተውና ከርፍተው እንኳንስ ምድሪቷን ሰማዩንም እያገሙት ነው። የሕዝቡ ለቅሶና ጸሎት የማታ ማታ የእግዚአብሄር ጆሮ ገብቷል። አያቶቻችሁ ዕምቢ ለንጉሱ ዕምቢ ለባርነት እንዳሉት ሁሉ እናንተም ዕምቢ ለሕወሃት ዕምቢ ለከፋፋይ ማለት ይጠበቅባችኋል። ይህን ታደርጉ ዘንድ ጠቅላላው የኢትዮጲያ ሕዝብ በተስፋ እየጠበቃችሁ ነው። መለስ ዜናዊ ባንድ ወቅት “ ሃበሾቹ ቢኖሩም አይጠቅሟችሁም፣ ቢጠፉም አይጎዷችሁም” ሲል የተናገረውን ማስታወስ ተገቢ ይመስለኛል። ሃበሾቹ ያላቸው እኛን ኢትዮጲያዊያን ወገኖቻችሁን ነው። የመለስን ቅጥፈት፣ የመለስን መርዘኛ አስተሳሰብ፣ የመለስን ዕብሪትና ጥላቻ የመረዳት ሃላፊነት ከእንግዲህ የናንተና የናንተ ብቻ ነው።የኢትዮጲያ ሕዝብ ይህን ክፉ መንፈስ ለ25ዓመታት ሙሉ ተዋግቶ እዚህ ደርሷል። ከዚህ በኋላ ትግሉን ላለመቀላቀል ምንም አይነት ምክንያት ልታቀርቡ አትችሉም። እንደማንኛውም ኢትዮጲያዊ ዜጋ በእኩል የመኖር፣ የማደግ፣ የመበልጸግ፣ ከቦታ ቦታ ተዘዋውሮ የመማር፣ የመስራትና ፋብሪካዎቻችሁ ያመረቱትን እቃዎች እንደልብ ለ95ሚሊዮን ሕዝብ ገበያ የመሸጥና በሕግ የመክበር ዋስትና የምትሰጣችሁ ትልቋ እናት ሃገራችሁ ኢትዮጲያና የኢትዮጲያ ሕዝብ እንጂ ሕወሃት ሊሆን ፈጽሞ አይችልም። ሕወሃት የተወሰነውን የትግራይ ሕዝብ በስጋዊ ሕይወቱ ለጊዜው አደላድሎት ሊሆን ይችላል። ዙሪያ ገባውን በግጭትና በተቃውሞ እሳት የሚለበለብ ዓለም ውስጥ እየዘፈቀው የሰላም ደሴት ፈጥሬልሃለሁ ሲለው ግን መጠርጠር ጥሩ ነው። ይህ የሰላም ደሴት የቅዠቶች ሁሉ ቅዠት ነውና። በመንፈሳዊ፣ በስነልቦናዊና በማህበራዊ ሕይወቱ የትግራኡ ህዝብ ከፍተኛ የህሊና ቀውስ ውስጥ እንደገባ ከማንም የተሰወረ ሓቅ አይደለም። የጀርመኑ ሂትለር አገሩንና ሕዝቡን ወደ መቃብር እንደወሰደ ሁሉ ሕወሃትም እንዲሁ ወደ ክፉ መንገድ እየመራችሁ ነውና ቆም ብላችሁ አስቡበት። ባጭሩ ከነአባይ ወልዱ ጋር አብራችሁ አትበዱ! የኢትዮጲያ ሕዝብ ዳግም ለፍቅርና ለአብሮ መኖር እጁን ዘርግቶ በናፍቆት እየጠበቃችሁ ነው።
የሃይማኖት አባቶች፣ ያገር ሽማግሌዎችና ቤተ ዕምነቶች ቀድሞ የነበራቸው ክብርና ይጫወቱ የነበረው የሰላምና የዕርቅ ሚና ከምንጊዜውም በላይ የተሸረሸረበትና እነኚህ ማህበራዊና መንፈሳዊ እሴቶቻችን የተናቁበትና የተዋረዱበት ሰዓት ላይ ደርሰናል። ቅድስት ቤተክርስቲያን ከአጋዚ ጥይት ለማምለጥ መሸሸጊያ ብለው የመጡትን የአዲስ አበባ ዩኒቨሪስቲ ተማሪዎች በፓትሪያርኩ ትዕዛዝ በሯን ዘግታ ወጣቶቹን እንዳስፈጀቻቸው የምናስታውሰው በመንፈሳዊ ዕፍረትና ሀዘን ነው። ከጉራፋርዳ የተባረሩትን ሕጻናትና እናቶቻቸውንም በተመሳሳይ መንገድ ጀርባዋን መስጠቷ የቅርብ ጊዜ አሳፋሪ ታሪኳ ነው። ድምጻችን ይሰማ ብለው በሰላማዊ መንገድ ተቃውሞ ያሰሙ ሙስሊም ወንድምና እህቶቻችን ላይ የደረሰው አካላዊና ስነልቦናዊ ሰቆቃ ጥሎት ያለፈው ጠባሳ የሙስሊሙ ማህበረሰብ ብቻ ሳይሆን የጠቅላላው ኢትዮጲያዊ ቁስል መሆኑን ማስታወስ ይገባል። የኦሮሞ ወገኖቻችን በእሬቻ በዓል ላይ የደረሰባቸውን አሳዛኝ የጅምላ ጭፍጨፋ የምናስታውሰው እንደህዝብ በጋራ የዕፍረትና የቁጭት መንፈስ ነው። ይህ እንዳይደገም ግን ሕልም አለኝ! “ያባቴን ቤት የቁማርተኞችና የወንበዴዎች ቤት አታድርጉት” እንዳለው የጸሎትና የዕምነት ቤቶቻችንን ከወሮበሎችና ከወንበዴዎች አንጽቶ ህዝበ ክርስቲያኑም ሆነ ህዝበ ሙስሊሙ በሰላም አምላኩን የሚያመልክበትን ቤተ ዕምነቱን ዳግመኛ የሚያድሱለት የሃይማኖት አባቶች፣ ጳጳሳት፣ኢማሞችና ፓስተሮች ይመጣሉ የሚል ሕልም አለኝ! ከምናምንበት አምላካችን ጋራ በዕውነት የምንታረቅበት ጊዜ አሁን ነውና!
አጼ ቴዎድሮስ “ ጥንት ገናና ነበርሽ፣ አሁንም ገናና አደርግሻለሁ!” እንዳሉት አዲሲቷ ኢትዮጲያችን በጀግኖቿ ልጆቿ መንፈስ ዳግም ታድሳ ገናና እንደምትሆን ሕልም አለኝ! አዎን የእናታችን ኢትዮጲያ ማህጸን የጨለማ ንጉሶቹን ሕወሃቶችንና ጀሌዎቻቸውን ብቻ አይደለም የጸነሰው። የኢትዮጲያ ማህጸን አንዳርጋቸው ጽጌን፣ በቀለ ገርባን፣ ኮነሬል ደመቀ ዘውዱን፣ ሳሙኤል አወቀን፣ መራራ ጉዲናን፣ ርዕዮት አለሙን፣ ዩሱፍ ያሲንን፣ አህመዲን ጀበልን፣ አቡበከር መሃመድን፣ ኤርሚያስ ለገሰን፣ ኦባንግ ሜቶን፣ እስክንድር ነጋን፣ ሰርካለም ፋሲልን፣ አንዱ አለም አራጌን፣ ሀሰን መሃመድን፣ አብዱላሂ ሁሴንን፣ ሳዲቅ አህመድን፣ንግስት ይርጋን፣ እማዋይሽ አለሙንና ብርቅዬውን መሪያችንን አርበኛ ታጋይ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋን የመሳሰሉ ዕልፍ አዕላፍ አንበሶችን የወለደ ማህጸን ነው! እናም አርቲስት ቴዲ አፍሮ “ ይሰግዱልሻል የናቁሽ ሁሉ” እንዳለው ኢትዮጲያችን በነኚህ ጀግኖች ልጆቿ ዳግመኛ ገናና እንደምትሆንና ህዝቧ የሚኮራባት አለምም የሚያከብራት እንደምትሆን ሕልም አለኝ!
አንድ ሌላም የመጨረሻ ሕልም አለኝ! ለዘመናት የኢትዮጲያ ተስፋ የነበረውና ለመለስ ዜናዊና ለህወሃቶች የስልጣን ማራዘሚያ ሆኖ የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ የሆነውን የአባይን ግድብ እንደምንገነባና ያገራችንን ህዝብ የሚያሰቃየውን የመጠጥ፣ የመብራትና የመስኖ ችግር የምናቃልልለት ጊዜ ሩቅ እንደማይሆን ሕልም አለኝ! አዎን የአባይ ግድብ በኛ ዘመን ይጠናቀቃል!
ቢቢሲ አማርኛ - በአስመራ ከተማ የምትገኘውና በትናትናው ዕለት አመጽ የተነሳባት አኽርያ ተብላ የምትጠራው ስፍራ በወታደሮች ጥበቃ ስር መሆኗንና አብዛኛው ህዝብ...
ለታላቋ ትግራይ እውን መሆን እታገላለሁ የሚለው “ባይቶና ትግራይ” ፓርቲ፤ በትግራይ ክልል ይካሄዳል የተባለው ምርጫ በተመጣጣኝ ውክልና የምርጫ መርህ እንዲፈፀም ጥያቄ አቀረበ፡፡
ፓርቲው በክልሉ ይካሄዳል በተባለው ምርጫ ለመሳተፍ ዝግጅቱን ማጠናቀቁን ባስታወቀበት ጋዜጣዊ መግለጫው፤ የክልሉን ስልጣን የተቆጣጠረው ህወኃት፤ ለምርጫው አስፈላጊ የሆነውን የፖለቲካ ምህዳር እንዲያሰፋ እንዲሁም በሚዲያዎች የጀመረውን ፕሮፖጋንዳና ሌሎችን የማጥላላት ዘመቻ እንዲያቆም አሳስቧል፡፡
በትግራይ የሚካሄደው ክልላዊ ምርጫ የህዝብ ውሣኔ መልክ ያለው ነው“ ያሉት የፓርቲው ሊቀመንበር አቶ አዳነ አመነ፤ ከዚህ አንፃር በምርጫው ለሚሳተፉ ፓርቲዎች የሚደረገው የበጀት ድጐማና የሚዲያ የአየር ሰአት ለሁሉም በእኩል መከፋፈል አለበት የሚል አቋም አለን ብለዋል፡፡ በክልሉ መቀመጫ ቁጥጥር ልክ ለማደላደል መሞከርም ተቀባይነት የለውም ብሏል - ፓርቲው፡፡
የትግራይ ምክር ቤት ከዚህ ቀደም እንደነበረው የአንድ ፓርቲ ድምጽ ብቻ እንዲወከልበት አንፈልግም ያሉት ሊቀመንበሩ፤ ለዚህም የአብላጫ ድምጽ መርህን ያደረገው የምርጫ ስርአት በተመጣጣኝ ውክልና ተተክቶ መካሄድ አለበት ብለዋል፡፡
የተቋቋመው የክልሉ ምርጫ ቦርድ በፍጥነት ወደ ስራ እንዲገባና የምርጫ መርሃ ግብር አውጥቶ ተግባራዊ እንቅስቃሴ እንዲጀምር በዚያው ልክ ፓርቲዎች ከህዝብ ጋር በሰፊው የሚገናኙበት መንገድ ከወዲሁ እንዲከፈትም ፓርቲው ጠይቋል፡፡
“ትግራይ የራስን እድል በራስ የመወሰን እድልን መጠቀም አለባት፤ የኢትዮጵያ ሁኔታ ካልተስተካከለ ጥያቄው እስከመገንጠልም ሊዘልቅ ይችላል” ያሉት ሊቀመንበሩ፤ በዚህ አካሄድ ላይ ህወኃት እንቅፋት የሚፈጥር ከሆነ፤ የፖለቲካ ዋጋ እንዲከፍል እናደርገዋለን ብለዋል፡፡
ከትግራይ መንግስት ጋር ሆነን ከውጭ የሚመጣን ጫና በጋራ እንቃወማለን፤ በዚያው ልክ በትግራይ ዲሞክራሲያዊ ስርአት እንዲገነባም ህወኃትን እንሞግታለን እንታገለዋለን ያሉት ሊቀ መንበሩ፤ ምርጫውም ከዚህ አንፃር ወሳኝ ድርሻ ይኖረዋል ብለዋል፡፡ “በክልሉ በአሁኑ ወቅት ምርጫ ለማካሄድ ዝግጅነት እንዳለ እርግጠኞች ሆነናል፤ ምርጫውም ሊታለፍ የማይቻል መሆኑ ታውቋል” ያሉት አቶ ኪዳነ፤ የክልሉ መንግስትም የሚያስተማምን ዝግጅት ማድረጉን አረጋግጠናል ብለዋል፡፡
ብሔራዊ ባይቶና ትግራይ (ባይቶና) ወይም ወደ አማርኛ ሲመለስ የታላቋ ትግራይ ብሔራዊ ሸንጐ በዋናነት ለትግራይ ብሔርተኝነት የተቋቋመና ከምንም በፊት የትግራይን ህዝብ ጥቅም ለማስጠበቅ የተቋቋመ ብሔርተኛ ድርጅት መሆኑን ሊቀመንበሩ ያስረዳሉ፡፡
በትግራይ ክልል ይካሄዳል በተባለው ምርጫ “አረና እና ትዴፓ” እንደማይሳተፉ መግለፃቸው የሚታወቅ ሲሆን፤ የፌደራል መንግስትም “ክልሉ ለምን ምርጫ ያካሂዳል” ብዬ የሃይል እርምጃ አልወስድም ብሏል፡፡
Mytika Speak የመንፈሳዊ ንቃት ፣ መንትያ ነበልባል እንደገና መገናኘት ፣ ማንጸባረቅን ለመማር ፣ እውነተኛ ማንነታቸውን በማወቅ እና ለመንፈሳዊ ጥያቄዎች መልስ በመስጠት ብዙ ተጨማሪ ርዕሶች ናቸው ፡፡
ባለታሪክ ንቃተ ህሊና ልኬቶች መለኮታዊ ፍቅር ምድር ሊያደርግለት ጽንፍ ኢጎ ጽንፍ አምላክ መሪነት ትምህርቶች ትምህርቶች በህይወት ውስጥ ክስተት የግል እድገት ሥነ ግጥም ጨረሮች መንፈሳዊነት እውነተኛ ራስን መንትዮች ነበልባሎች። አጽናፈ ሰማይ
ናይዚ እዋን ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾኑ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ እቲ ውድብ ኣብ ልዕሊ ኣባልነት ግብፂ ዘሕለፎ እገዳ ካይሮ ናብ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት እንድሕ ተመሊሳ ክስተኻኸል እዩ ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣማሲዮም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ልዕሊ ግብፂ ዝወሰዶ ስጉምቲ ብተመሳሳሊ መንገዲ መፈንቅለ መንግስቲ ዝተፈፀመን ኣብ ማሊ፣ማዳጋስካርን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካን ዝወሰዶ መዐቀኒ እዩ ኢሎም።
ሕብረት ኣፍሪካ ዝወሰዶ ናይ እገዳ ስጉምቲ ንኸልዕሎ ግብፂ ዝሓተተት እንትኸውን ሕብረት ኣፍሪካ ነዚ ዝቕይሮ ብዝህቢ ዝተመረፀ መንግስቲ ስልጣን እንተሒዙ እዩ ኢሉ’ሎ።
ግብፃዊያን ብዝተፈለየ መልክዕ ዝርኣይሉ ኩነታት የለን ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው ልክዕ ከም ማሊ ናብ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ብህፁፅ ንምምላስ ፃዕሪ እንተድኣ ገይሮም እቲ ፅምዶ ዘይቅፀለሉ ምኽንያት የለን ኢሎም።’’ሕብረት ኣፍሪካ ካብ ሕጊ ወፃኢ ብዝኾነ ኣገባብ ብሕጊ ንዝተመረፀ መንግስቲ ምውራድ ብመትከል ይቃወም እዩ።ከምኡ እዩ ድማ ተገይሩ።’’
ግብፃዊያን ልኡኻት ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ኣብ ጉዳይ ሩባ ኣባይ’ውን ተዘራሪቦ ኢሎም ኣቶ ጌታቸው።ብወገን ግብፃዊያን ኢትዮጵያ ንዝርርብ ዝኸፈተቶ በሪ ንክቕፅል ዘለዎም እምነት ምግላፆም ሓቢሮም።
ብወገን ኢትዮጵያ ቅድሚ ሎሚ ቀዳማይ ምንስትር ኢትዮጵያ ብግልፂ ከምዘቐመጥዎ ኣብ ግብፂ ብዝተፈጠረ ቅልውላው ንምብላፅ ድልየት ይኹን ዝንባለ የለን ኢሎም ኣቶ ጌታቸው።ግብፃዊያን ናይ ውሽጢ ፀገሞም ብሰላማዊ መንገዲ ዝፈትሕሉ ዕድል ንኽህሊ ናይ ኢትዮጵያ ድልየት እዩ፤ኢትዮጵያ ቅድሚ ሎሚ ዝጀመረቶም ሃነፅቲ ፅምዶታት ኣጠናኺራ ከምእትቕፅል ብቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተገሊፁሎም ኢሎም።
ኣብ ካይሮ ዘሎ ኩነታት ፀጥታ እንተተመሓይሹ ካብ ማሕበረሰብን ካብ መንግስትን ዝተዋፅአ ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ናብ ግብፂ ከምዝጉዓዝ እውን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣፍሊጦም ኣለው ይብል ፀብፃብ ሄኖክ ሰማእግዝሄር።
ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ሌተናት ጀነራል ዒማድ ኣል ዲን ሙስጠፋ ዓዳዊ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ሱዳን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ብምፍጻም፣ ምስ ስዑዳዊ መዘንኡ ሌተናት ጀነራል ዓብዱራሕማን ቢን ሳልሕ ኣል ቡንያ ኣብ ዝተራኸበሉ እዋን’ዩ እቲ ዘተ ተኻይዱ።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ በዓል ስልጣን ሱዳን ብዛዕባ ህሉው ወትሃደራዊ ኩነታትን ጸጥታን ንምዝታይ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዘምርሐ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ብዘቕረበቶ ዕድመ መሰረት ምዃኑ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ስዑዲ ዓረብ ብዘይካ’ዚ ኣብ ወትሃደራዊ መዳይ እትገብሮ ዘላ ምትሕግጋዝ፣ ካብ ሱዳን ን99 ዓመታት ዝጸንሕ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ብኽራይ ንምውናኑ’ውን ስምምዕ ከምዝኸተመት ኣይርሳዕን።
ኣብ ካልእ ናይ ሱዳን ዜና፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብዛዕባ ምዕባለታት መስርሕ ሰላም ሃገሩ ብዝምልከት ናብ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ቢን ሓማድ ኣልታኒ ደብዳቤ ልኢኹ።
ኣሚር ቀጠር ምስ ፕረዚደንት ቻድ እድሪስ ደቢ ብሓባር፣ ኣብ ዞባ ዳርፉር ክበጽሑ መደብ ተታሒዝሎም እኳ እንተነበረ፣ ዑደት እዞም መራሕቲ ናብቲ ዞባ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ተሰሪዙ’ዩ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ተመዲቡ ዝነበረ ምብጻሕ ኣሚር ቀጠርን ፕረዚደንት ቻድን ናብ ሰሜናዊ ዳርፉር፣ ናብ ካልእ እዋን ከምዝተሰጋገረ ርእሰ ምምሕዳር ሰሜናዊ ዳርፉር፣ ጠንቒ ምስግጋር እቲ ዑደት ኣይገለጸን።
ሱዳን ትሪቡን ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት ግና፣ ዑደት እዞም መራሕቲ ናብ ዳርፉር ብሰንኪ ሃንደበታዊ ምብጻሕ ፕረዚደንት ፍልስጤም ማሕሙድ ዓባስ ዝተተሓሓዘ ክኸውን ከምዝኽእል ይእምት።
"የግዮን ቀን; ተብሎ በአገር አቀፍ ደረጃ ለሶስተኛ ጊዜ ተከብሯል፡፡ ግዮን [ አባይ] ታሪካችን ነው። የአለማቀፍ ግንኙነት ታሪካችን ከአባይ የተነጠለ አይደለም። እረኛ የሚያዜምለት፣ ገጣሚ የሚገጥምለት፣ ሎሬት የሚጠበብበት፣ ምሁራን የሚመራመሩበት የተለያዩ አገራት ሕዝብ አስተሳሳሪ አዛማጅ መረብ ነው።
አባይ ባይኖር ኢትዮጵያዊነት ይጎድላል። የአባይ ተፈጥሮ ማስተሳሰር ነው። ቀለም ፣ ብሔር፣ ኃይማኖት፣ ዳር ድንበር ሳይገድበው አስተሳስሮናል። በ12ቱ ግዙፍ ገባር ወንዞች ያስተሳሰረን በረከት ነው።
አባይ ባህል ነው ፣ እምነትና እሴት ነው፣ ኢኮኖሚ ነው፣ ኪነጥበብና ስነፅሑፍ ነው። አባይ ፖለቲካ ብቻ አይደለም፤ ማንነት ነው! መጠሪያችን ስማችን ነው! አባይ ቁጭታችን ነው።
እርግጥ ነው ሁለመናችንን፡ ደምና ስጋችንን፡ ታሪካችንን፡ አንድ ቀን ሰይመንለት ብቻ ሳይሆን ሁሌም የምናስበው፡ ሁሌም የምንሠራበት መሆን ያለበት ነው። "የግዮን ቀን" ተብሎ ከተሰየመ አይቀር ግን የምር በጥልቀት የምንነጋገርበት መሆን አለበት። የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በተፈጠረ አጀንዳ ላይ ከማውጋት ወጥተው ወደ አጀንዳ ፈጣሪነት ቢገቡ መነጋገሪያ ጉዳያችን ብዙ ነው። ነፃ ሆኖ አገራዊ ጉዳይን እስከ ምናምኑ መመርመር ይመስለኛል የአካዳሚክ ነፃነት ፍላጎት። አባይም እንዲሁ በፈርጅ በፈርጁ ሊመከርበት ይገባል። ኢኮኖሚስቶች ስለ ኢኮኖሚ እድሉ፣ ዲፕሎማቶችና ፖለቲከኞች ስለ ጂኦፖለቲካዊ ፋይዳውና ቁመናችን፣ የታሪክ አዋቂዎች የአባይን የታሪክ አንድምታ፣ ፀሐፊያንና ከያንያን አባይና ጥበብን፣ የአካባቢ ተቆርቋሪዎች የነገውን አባይ ህልውና፣ የማህበረሰብ አጥኝዎች አባይን ከባህል ትውፊትና ማንነት አንፃር ...ወዘተ መምከር አለብን።
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 1 ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ) የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ውሃና ፍሳሽ ባለስልጣን በአፍሪካ ህብረት የመሪዎች ስብሰባ የውሃ ችግር እንዳይከሰት ልዩ ኮማንድ ፖስት አቋቁሞ እየሰራ መሆኑን አስታወቀ።
ባለስልጣኑ መሪዎቹ ስብሰባ የሚያካሂዱበትን አካባቢ ጨምሮ ያርፉባቸዋል ተብለው በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በተለዩ 56 ሆቴሎች ውሃ በአግባቡ እንዲደርስ እየሰራ መሆኑን፥ የባለስልጣኑ የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች የስራ ሂደት መሪ ወይዘሮ ሰርካለም ጌታቸው ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ተናግረዋል።
ይህ ስራም ከአቃቂ ቅርንጫፍ ፅህፈት ቤት ውጭ በሁሉም ቅርንጫፍ ፅህፈት ቤቶች የሆቴሎቹን ዝርዝር በመበተን ከጥር 15 ቀን 2011 ዓ.ም ጀምሮ እየተሰራ መሆኑንም ነው የተናገሩት።
በዚህ ሂደትም ሆቴሎቹ ውሃ የሚያገኙበትን መስመር የመፈተሽና ሲቋረጥ ያላቸውን የውሃ መጠን በመለየት በቦቴ ተሽከርካሪ ማቅረብ የሚያስችል ስራ ሲሰራ መቆየቱን አስታውሰዋል።
ኮማንድ ፖስቱ ሆቴሎቹ በሚገኙባቸው መገናኛ፣ መካኒሳ፣ አራዳ እና ንፋስ ስልክ ቅርንጫፍ ፅህፈት ቤቶች ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ለመንቀሳቀስ የሚያግዝ ባጅ በመያዝ እየሰራ ይገኛል።
እቲ ህቦብላ፣ ኣብ ቀዳመ ሰንበት፣ ናብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድሕሪ ምጽግዑ፣ ብፍላይ ኣብ ርእሰ ምምሕዳራት ፑንትላንድን ሶማሊላንድን ኣብ ንብረት ከቢድ ጉድኣት ኣውሪዱ።
ሰበ ስልጣን ሶማል፣ ብሰንኪ’ዚ ኣብ ሶማል ኣጋጢሙ ዘሎ ባህራዊ ሓደጋ ንዝተጎድኡ ዜጋታት እታ ሃገር ዝውዕል ኣስታት 80 ሚልዮን ዝተገመተ ህጹጽ ረዲኤት ይሓቱ ኣለዉ።
ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ዩናይትድ ስቴትስ ምስ መሻርኽታ ኣብ ኣፍሪካ ኢንቨስትመት ንምሕያል ኣስታት 33 ቢሊዮን ዶላር ንምምዳብ ቃል ምእታወን ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣፍሊጦም።እቲ ገንዘብ ኣብ ንፁህ ፅዓት፣ኣብ ምምሕያሽ መሰረተ ልማዓት፣ ፋይናንሳዊ ትካላትን ካልኦት ዘፈራትን ክውዕል እዩ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ዋዕላ ካልኦት ትልምታት እውን ዕላዊ ገይራ’ላ።ሓደ ካብኦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ተበግሶ ፋይናንስ ንፁህ ኢነርጂ ብዝብል ዝፍለጥ መደብ ናብ ንፁህ ኢነርጂ ይሰጋገራ ንዘለዋ ሃገራት ኣፍሪካ ንምሕጋዝ ተወሳኺ 10 ሚሊዮን ዶላር ከምእትምድብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ዕላዊ ገይሮም ኣለው።
እታ ኣህጉር ሰፊሕ ስግኣታት ፀጥታ የጋጥማ ኣብዘሎ እዋን ሓደ ሸቶ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ መንጎ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካን ስትራተጂያዊ ርክብ ምፍጣር እዩ።ዝርዝሩ የድምፁ።
..የሥላሴ መንፈስ በእኔ ላይ አድሯል፤ ከእግዚአብሔር የተላክሁ ማርያም ነኝ.. በሚል ድንኳን በመኖሪያ ቤቷ አካባቢ ተክላ ተከታዮች ስታፈራና እምነቷን ስታስፋፋ የነበረችው ሴት በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውላ ምርመራ እየተካሄደባት ነው፡፡
በአምቦ ከተማ ገላን በተባለ ቀበሌ ገበሬ ማህበር ውስጥ ተወልዳ በ1994 ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ የመጣችው ትዕግስት ብርሃኑ ከ1999 ዓ.ም. ጀምሮ ..ማርያም ነኝ.. በሚል ማሳሳቻ ተከታዮችን አፍርታ እንደ ነበር ከፖሊስ የተገኘ ማስረጃ ይጠቁማል፡፡
በዚሁ ዓመት የፋሲካ በዓል ሰሞን ..እንደ ኢየሱስ ክርስቶስ ሞቼ በሦስተኛው ቀን እነሳለሁ.. በማለት ዝግጅት የጀመረችው ትዕግስት፤ የስቅለት ዕለት የእሾህ አክሊልና የምትሰቀልበትን መስቀል አዘጋጅታ ጀርባዋን እንደ ተገረፈች ታውቋል፡፡ በመስቀሉ ላይ መሰቀሏን ያየ ግን አልተገኘም፡፡ በሦስተኛው ቀን ትዕግስት ከሞት ተነሳች ተብሎ ለአካባቢው ህዝብ እንደታየች ምንጮች ይናገራሉ፡፡ የት ደርሳ እንደመጣች የጠየቃት ስለመኖሩ ግን የታወቀ ነገር የለም፡፡ አብረዋት ይኖሩ የነበሩት አባቷ አቶ ብርሃኑ ድርጊቷን አጥብቀው ይቃወሙ እንደነበር የሚናገሩ ምንጮች፤ ጠጥተው ቤት ሲገቡ በጉዳዩ ይነታረኩ እንደነበር ያወሳሉ፡፡ አባቷ ግን የልጃቸውን መለኮታዊ ነኝ ባይነት ማስቆም አልቻሉም፡፡ ትዕግስት ይባሱኑ ..የሥላሴ መልዕክተኛ ድንግል ማርያም ነኝ.. ማለት ጀመረች ይላሉ - ምንጮች፡፡
በዚህ አድራጐቷ የአካባቢው ነዋሪ ሕዝብ ተቃውሞውን በማሰማት ከአካባቢው አባረራት፡፡ ትዕግስት በዚህ ጊዜ ወንጪ ገዳም እንደገባች የገለው ፖሊስ፤ ሀይለገብርኤል ከተባለው ተከታይዋ ሦስተኛ ልጇን እንደ ወለደች ይናገራል፡፡ ከወንድ ጋር ተገናኝታ እንደማታውቅ የምትናገረው ትዕግስት፤ ሦስቱንም ልጆቼን በመንፈስ ቅዱስ ነው የወለድኳቸው ባይ ናት፡፡ የመጀመሪያ ባለቤቷም ይሄንኑ ይመሰክራል - ከእሷ ጋር ስጋዊ ግንኙነት ፈጽሞ እንደማያውቅና ሁለት ልጆቿን በመንፈስ ቅዱስ እንደወለደቻቸው በመናገር፡፡
ትዕግስት በወንጪ ገዳም ሳለች የሥላሴ መልዕክተኛ ነኝ ማለቷን - ገፍታ ቀጠለችበት፡፡ ይህ በዚህ እንዳለ ሌላ ጉድ መከሰቱን የሚናገሩ ምንጮች፤ እናቷ ወ/ሮ ባይሴ ኡዊሳ (በክርስትና ስማቸው ወለተ ሥላሴ) ነሐሴ 25 2000 ዓ.ም. ከቀኑ 9 ሰዓት ሞተው እንደተገነዙ፣ ከዚያም የዚያኑ ዕለት ከምሽቱ 4 ሰዓት ከሞት ተነሱ ተብሎ እንደተወራ ይናገራሉ፡፡ እናት ከሞት የተነሱት ከሰማይ የተላኩትን መልዕክት ለማድረስ እንደሆነ ገልው ..ወ/ሮ ትዕግስት ወይም በክርስትና ስሟ ምስለ ፍቅር ኢየሱስን ስሟት ተብላችኋል.. ካሉ በኋላ በነጋታው ተመልሰው እንደሞቱና ነሐሴ 27 2000 ዓ.ም. የቀብራቸው ሥነ ሥርዓት እንደተፈመ ምንጮች ተናግረዋል፡፡ ከሁለት ቀን በኋላ ግን መቃብራቸው ተከፍቶ እንዳረጉ ነው ልጃቸው ትዕግስት የተናገረችው፡፡
ነሐሴ 29 2000 ዓ.ም. ሌሊት ላይ ነጐድጓድ መብረቅ ሰምቶ ከጥበቃ ክፍሉ እንደወጣ የሚናገረው የገዳሙ የጥበቃ ሠራተኛ፤ የትዕግስት እናት (በክርስትና ስማቸው ወለተ ሥላሴ) መቃብር ላይ መላዕክት እንዳየ ለፖሊስ ገልል፡፡ በእጁ አብርቶ ይዞት የነበረው ባትሪ መጥፋቱንና መብረቁ ገፍትሮ እንደጣለው ለፖሊስ የገለው የጥበቃ ሠራተኛ፤ በድንጋጤ ወደ ክፍሉ ተመልሶ እንደገባ ተናግሯል፡፡ ሲነጋጋ ሁኔታውን ለማጣራት ወደ መቃብሩ ሲሄድ የወለተ ሥላሴ መቃብር ለሁለት ተከፍሎና መሃሉ ተሰንጥቆ፣ የአስከሬን ሳጥኑ ባዶ ሆኖ ማየቱን በሰጠው ቃል ገልል፡፡
በረቡዕ ቀን በሬና በግ አርዳ ነዋሪዎች በፆም ቀን ሥጋ እንዲበሉ ማስገደዷ ከነዋሪው ጋር ለተፈጠረው ግጭት መንስኤ ሲሆን፤ የፆም ቀን ቢሆንም አብርሃም ቤትም በሬ ተጥሎ ለሰዎች የመገበው ሐምሌ ሰባት እንደሆነ በመጽሐፍ ቅዱስ ተጽፏል በማለት ሐምሌ 7 2002 ዓ.ም. ነዋሪው ሥጋ እንዲበላ፣ ካልበሉ ግን ምድር ተከፍታ እንደምትውጣቸው ታስፈራራ ነበር ተብሏል፡፡ ሥጋውን የበላ ይማራል በማለቷ ግማሹ ነዋሪ ቢበላም ግማሹ አልበላም እንዳለ የጠቆሙ ምንጮች፤ በዚህም ምክንያት ትዕግስት ከአካባቢው ለቅቃ አዲስ አበባ እንደገባች ይናገራሉ፡፡
አዲስ አበባ ከተከታዮቿ አንዷ በሆነችው ሃና ብሩክ በተባለች ግለሰብ መኖሪያ ቤት (ሳር ቤት አካባቢ) ያረፈችው ትዕግስት፤ ከየት እንደመጡ ያልታወቁ 16 የሚደርሱ ህፃናትና ጐልማሶች አብረዋት ይኖሩ እንደነበር ታውቋል፡፡ ህፃናቱን ለልመና ተግባር ትጠቀምባቸው እንደነበር የጠቆመው ፖሊስ፤ እሷን ተከታይ እንደሆኑና ደረታቸውን በድንጋይ እንዲደልቁ ታደርጋቸው እንደነበር እንዳረጋገጠ አመልክቷል፡፡
አብዛኞቹ ተከታዮቿ ራሳቸውን የማያውቁና ከትክክለኛ አዕምሯቸው እንደተለዩ የሚናገረው ፖሊስ፤ የሴትዬዋ ድርጊት የተጋለጠው ህፃናቱ ለጐረቤት ..እመብርሃን ናት፤ ደሟን እየቀዳች የክርስቶስ ደም ነው እያለች ትሰጠናለች.. ብለው ከተናገሩ በኋላ ሲሆን የአካባቢው ነዋሪ ለቂርቆስ ክፍለ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ በመጠቆም ወ/ሮ ትዕግስት ብርሃኑ በቁጥጥር ስር እንደዋለች ገልል፡፡
በወቅቱ ፍተሻ አለማካሄዱን የጠቆመው ፖሊስ፤ ህፃናቱ የት እንዳሉ እንደማያውቅና ምርመራ ላይ መሆኑን የገለ ሲሆን ከሦስት ዓመት በፊት ከተከታዮቿ አንዷ የነበረችው የ19 ዓመቷ ትዕግስት ያለው ለስምንት ቀን ያለምግብ በመቆየቷ፤ ደረቷን በድንጋይ እንድትደልቅና የተበጠበጠ ምንነቱ ያልታወቀ ቅጠል እንድትጠጣ በመደረጉ ህይወቷ እንዳለፈ ገልል፡፡ የወጣቷን አስከሬን በማውጣት የአሟሟቷን ሁኔታ ለማጣራት ከህክምና ባለሙያዎች ጋር እየተመካከረ እንደሆነም ፖሊስ አክሎ ገልል፡፡
አዲስ አበባ ቤቴል የተባለው ሰፈር ነዋሪ የሆነችው ወ/ሮ አለሚቱ ጉቱ በትዕግስት በደል እንደደረሰባት ቃሏን ለፖሊስ ሰጥታለች፡፡ ቤተሰቧቿ ወደ አምቦ ምዕራብ ሸዋ ዞን ጉደር ከተማ የወሰዷት፣ ወ/ሮ ትዕግስት በበል ከህመምሽ ትፈውስሻለች በሚል እንደሆነ የተናገረችው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ከተጠመቀች በኋላ ከቲቢ ካንሰር ተፈውሰሻል ብለው ህዝብ ተሰብስቦ በቪዲዮ እንደተቀረች ለፖሊስ ገልጻለች፡፡
ከዚህ በኋላ ደግሞ ልጆቼንና ወርቄን ነጥቃኛለች የምትለው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ልጆችሽ የእኔ እንጂ ያንቺ አይደሉም መባሏን ትናገራለች፡፡ ..አንድ ቀን የትንሿን ልጄን ጉር ሳበጥር ለምን ነካሻት ተብዬ እስከምዝለፈለፍ ድረስ ተደብዳቤአለሁ.. ትላለች፡፡
ከእኔ የትም አታመልጡም ስለምትል ሁሉም ይፈራታል የምትለው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ተከታዮቿ ..እመቤታችን ናት አምልኳት.. እንደሚሉ ትናገራለች፡፡ ..በምስል ታመልካላችሁ፤ ይኸው በአካል መጥታለች አምልኳት.. ይሉናል ብላለች፡፡ በየቀኑ ፆም አለ፤ በቀን አንዴ ንፍሮ እንበላለን ያለችው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ፆሙ የአዋቂ ብቻ ሳይሆን ከስድስት ወር ጀምሮ ያለ ህፃንም እንዲፆም ይደረጋል - ለሦስት ቀን ጡት አይሰጠውም ብላለች፡፡
የ12 ዓመት ልጄን ከዚህ እንግልት ለማዳን እንጥፋ ብዬው ነበር፤ እሱ ግን ፈርቶ እምቢ አለኝ የምተለው - አለሚቱ፤ የባሰው መከራ የመጣው ግን የ3 ዓመት ልጄ ለ3 ቀን ያለ እህል ውሃ ፆም ፀሎት መያዝ አለበት ስትላት እንደሆነ ተናግራለች፡፡ ትልቁ ልጄ አሻፈረኝ ስላለ ሌላ ሙከራ ባደርግ ይገድሉኛል ብዬ ትንሿን ልጇን ይዛ እንደጠፋች ተናግራለች፡፡ የወንድ ልጇ ነገር ያላስቻላት ወ/ሮ አለሚቱ፤ ተመልሳ ወደ አምቦ መሄዷን ትናገራለች፡፡
ሆኖም ሰው ሁሉ ስለጠላቸው ወደ አዲስ አበባ ሄደዋል ተብላ መመለሷንና ልጇን ከቂርቆስ ክፍለ ከተማ ፖሊስ መምሪያ ማግኘቷን ገልጻ ለሳምንት ያህል አብሯት ከቆየ በኋላ እንደጠፋ ገልጻለች፡፡ ፖሊስ ልጇን ለሁለተኛ ጊዜ አግኝቶ የሰጣት ቢሆንም ተስማምተው ሊኖሩ እንዳልቻሉ እናት ትናገራለች፡፡ እኔን እንደ እናቱ ሳይሆን እንደ ጠላት ነው የሚያየኝ ያለችው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ..ማርያምን ከሰሻት እኔ ካንቺ ጋር አልኖርም.. ይላት እንደነበር ገልጻለች፡፡ ልጄ ..እኛ ምድራዊ አይደለንም፤ ሰማያዊ ነን.. እያለ እሷ የምትናገረውን ሲደግም ነገሩ ከአቅሜ በላይ እንደሆነ ስለገባኝ ወደ እነሱ እንዳይመለስ በማረሚያ ቤት እንዲቆይ ተደርጓል የምትለው እናቱ፤ አሁን ትንሽ ቢሻሻልም፤ እሷን ግን እንደጠላት እንደሚመለከታት ትናገራለች፡፡ ልጄ ጤነኛ አይደለም ያለችው ወ/ሮ አለሚቱ፤ ንብረቴን በሙሉ አጥቼአለሁ ከምንም በላይ የሚጽተኝ ግን ልጄን ማጣቴ ነው ብላለች - እንባዋን እያፈሰሰች፡፡ ወ/ሮ ትዕግስት አበራ በአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን በእስር ላይ ስትሆን ጉዳይዋ ወደ ፍርድ ቤት ተልኮ በጊዜ ቀጠሮ ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡ወ/ሮ ትዕግስት ለፖሊስ በሰጠችው ቃል ..የሥላሴ መልዕክተኛ ነኝ እኔ ከወንድ ጋር አልተኛሁም፤ ተርፌሳም ማርያም ዮሴፍን ይጠብቃት እንደነበር ጠባቂዬ ነው፤ ሦስት ልጆች ቢኖሩኝም በመንፈስ ነው የወለድኳቸው፤ ይህንን ሁሉ ያደረኩት ሥላሴዎች አዘውኝ ነው፤ አላጠፋሁም.. ብላለች፡፡
ዝርዝሮች: የሽማግሌው የምልክት ጉትቻዎች 14 ኪ.ሜ ወርቅ ያካትታሉ የጆሮ ጌጥ ሽቦዎች እና መለካት 23.1 ሚሜ ርዝመት ፣ 15.1 ሚሜ ስፋት እና 1.4 ሚሜ ውፍረት ፡፡ የጆሮ ጉትቻዎች በግምት 7.8 ግራም (እያንዳንዳቸው 3.9 ግራም) ይመዝናሉ ፡፡ የጆሮ ጌጦቹ ጀርባ በሸካራነታቸው እና በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተሙ ናቸው ፡፡
ሶፎንያስ የሚለው ስም “ሶፎን” እና “ያህ” የሚሉት የሁለት ቃላት ጥምረት ሲሆን ሶፎን “መሸሸግ” “መሰወር” “መጠበቅ” ወይም “መደበቅን” ሲያመለክት “ያህ” የሚለው ቃል ደግሞ የእግዚአብሔር መጠሪያ ስሞች ከሆኑት ውስጥ አንዱ ነው፡፡ ሶፎንያስ ማለት “እግዚአብሔር ሰውሯል” ወይም “እግዚአብሔር ይሸሽጋል” ወይም “እግዚአብሔር ይጠብቃል” በሚለው ይተረጐማል፡፡ የስሙ ትርጓሜ በሚታይበት ጊዜ ምንአልባትም ሶፎንያስ ጭካኔ በተሞላበት በአስከፊው በምናሴ ጊዜ(ከ680-642 ዓ.ዓ) እንደተወለደ ይታመናል፤ በመሆኑም ከምናሴ የጭካኔ ተግባር እግዚአብሔር የሸሽገናል የሚለውን በማሰብ “እግዚአብሔር ይሸሽጋል” ብለው ሰይመውት ሊሆን ይችላል፡፡ በእርግጥ ምናሴ በነገሠ ጊዜ አስጸያፊ ልማድ በመከተል በእግዚአብሔር ፊት ክፉ ድርጊት ፈጸመ፤ የገዛ ልጁን የሚቃጠል መሥዋዕት አድርጎ አቀረበ፤ መተተኛና ጠንቋይ ሆነ፤ ሙታን አነጋጋሪዎችንና መናፍስት ጠሪዎችን ምክር ጠየቀ፤ እግዚአብሔርን ለቁጣ የሚያነሣሣው ክፉ ድርጊት ፈጸመ(2 ነገ 21፡1-9)፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ “ሶፎን” በጥንት ጊዜ ከከናናውያን አማልክት አንዱ ስለነበር በሰሜናዊ ከነዓን የነበረውን ተራራ የአማልክት መኖርያ እንደነበር ስለሚታመን ተራራውም ሶፎን ተብሎ ተጠራ፡፡ በኋላ ግን ከዚህ ጋር በተያያዘ መልኩ እግዚአብሔር በደንብ ማወቅ ሲጀምሩ “ሶፎን” ወይም እውነተኛው አምላክ “ያህ” ነው ብለው እግዚአብሔርን ለማመልከት መጠቀም ጀመሩ፡፡ ሶፎንያስ የሚለው ስም በብሉይ ኪዳን ውስጥ ዐሥር ያህል ጊዜ ሲጠቀስ አራት የሚያህሉ ሰዎች ደግሞ በዚህ ስም ተጠርተዋል፡፡ እነዚህም ነቢዩ ሶፎንያስ (ሶፎ1፡1)፣ ካህኑ ሶፎንያስ(ኤር 21፡1)፣ የካህኑ ልጅ ሶፎንያስ(29፡25)፣ ኩሻዊው የታሐት ልጅ ሶፎንያስ(1 ዜ.መ 6፡36) እና የኢዮስያስ አባት ሶፎንያስ ናቸው(ዘካ 6፡10)፡፡
ነቢዩ ሶፎንያስ የኩሺ ልጅ ሲሆን የኖረውም ይሁዳ ውስጥ በሰባተኛው ምዕተ ዓመት ሁለተኛ አጋማሽ ላይ ንጉሥ ኢዮስያስ ሃይማኖታዊ ተሐድሶ ከማድረጉ ዐሥር ዓመታት ቀደም ብሎ ይሁዳ ለባዕዳን አማልክት ትሰግድበት በነበረበት ወቅት ነው፡፡ ይህም ማለት ሶፎንያስ ከ640 እስከ 609 ዓ.ዓ መኖሩንና የነቢይነት ተግባሩን ማከናወኑን ያሳያል፡፡ በእርግጥ ነቢዩ ሶፎንያስ የጣኦት አምልኮን በተለይም ባኣል የተባለውን አማልክት በጽኑ እያወገዘ ተናግሯል (ሶፎ 1፡4-12፤ 3፡1-4)፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ ከነቢዩ ኤርምያስና ዕንባቆም በተመሳሳይ ወቅት ለተወሰነም ጊዜ ቢሆን መኖራቸውን ያመለክታል፡፡ ሶፎንያስ የዘር ሃረጉን ሲቈጥር እስከ ንጉሥ ኢዮስያስ ስለሚደርስ ምንአልባትም ከንጉሥ ኢዮስያስ ቤተሰብ ወገን ሊሆን እንደሚችልም ይገመታል(ሶፎ 1፡1)፡፡ በእርግጥ መጽሐፉ ገና ሲጀምር የራሱ የሶፎንያስ የዘርሃረግ ከአባቱ ከኩሺ ጀምሮ እስከ የይሁዳ ንጉሥ የነበረው ኢዮስያስ ይደርሳል፡፡ በተለምዶ ነቢያቶች ቢበዛ የአባታቸው ስም ብቻ ይጠቅሳሉ እንጂ የዘር ሃረጋቸው አይቈጥሩም፡፡ ለምሳሌ ኢሳይያስ የአሞጽ ልጅ ከማለት አያልፍም(ኢሳ 1፡1)፡፡ ትንቢተ ሶፎንያስ የዘር ሃረጉን እስከ አራት ትውልድ ድረስ በመቁጠሩ ከሌሎች ነቢያቶች አቈጣጠር ለየት ይበል እንጂ ስለ ቤተሰባዊም ሆነ ስለ ግል ሕይወቱ ለማወቅ የሚረዳ ምንም ዓይነት መረጃ ከመጽሐፉ ስለሌለ ማንነቱን የበለጠ ለመረዳት ያስቸግራል፡፡
መጽሐፉ የተጠናቀረው ወይም የተጻፈው ኢየሩሳሌም ውስጥ ሲሆን ነቢዩ አብዛኛው ትምህርቱን ያስተማረውደግሞቤተመቅደስውስጥነው(1፡4፤1፡10-12፤3፡1፤3፡11-20)፡፡መጽሐፉገና ከጅማሬው እግዚአብሔር የይሁዳና የኢየሩሳሌም ሕዝብ ሁሉ እንደሚቀጣ፣ እንዲያውም እግዚአብሔር መብራት ይዞ ኢየሩሳሌምን በመፈተሽ እንደሚያጸዳት ከተናገረ በኋላ በእስራኤል ዙሪያ ስለሚኖሩ አሕዛብ አወዳደቅ፣ ኢየሩሳሌም ወደፊት ስለምታገኘው ቤዛነትና የእስራኤል ሕዝብ በእልልታ ለእግዚአብሔር ስለሚያቀርቡት ዝማሬ ላይ ይደመድማል፡፡ በመደምደሚያው ክፍል የእስራኤል ሕዝብበመከራውስጥስለነበሩበት የስደት ጊዜ እንዲሁም ወደአገራቸውስለመመለሳቸውተስፋይተርካል(3፡14)፡፡ ነገር ግን ይህንን ስደት የትኛውና በየትኛው ወቅት የተከሰተው እንደሆነ በትክክል ለማወቅ በቂ የሆነ መረጃ መጽሐፉ ውስጥ የለም፡፡ በመጽሐፉ ጅማሬ ይሁዳ በተለይም የኢየሩሳሌም ነዋሪዎች በጣዖት አምልኮ ውስጥ ተሳታፊ እንደሆኑ ይገልጻል፡፡ ጣዖት አማላኪነታቸው የተገለጸውም ባዓል የተባለውን የባዕዳን አምላክ ስላመለኩ፣ ለፀሐይና ለጨረቃ ለከዋክብትም ስለሰገዱ ነው፡፡ ስለዚህ መሪዎችዋ፣ ዳኞችዋ፣ ነቢያቶችዋና ካህናቶችዋ በዚህ ጉዳይ ቅድሚያ ተጠያቂዎች ስለሆኑ በብርቱ እንደሚቀጡ ከገለጸ በኋላ ወዲያውኑ የአሕዛብን መንግሥታት እንደሚያጠፋ፣ ምሽጎቻቸው እንደሚያፈራርስና ከተሞቻቸው እንደሚደመስስ ያረጋግጣል፡፡ በአጠቃላይ መጽሐፉ ወደፊት ስለሚመጣው ጥፋት በስፋትና በዋናነት እየተነበየ ይህም ጥፋት በመጀመሪያ ምድርን በሙሉ(ሶፍ 1፡2-3)፣ ቀጥሎም ኢየሩሳሌምን(1፡4-6 እና 14-18፤ ሶፎ 3፡1-8)፣ በመጨረሻም አጐራባች አገራትን ይመለከታል(ሶፎ 2፡4-15)፡፡ በተጨማሪም ወደፊት ስለሚገኘው ቤዛነትና በሕይወት ውስጥ መከናወን ስላለባቸው ደግ ተግባራት መመሪያ ይሰጣል(ሶፎ 1፡7፤ 2፡1-3)፡፡
ስለዚህ መጽሐፉ ቅደም ተከተል በጠበቀና ወጥነት ባለው መልኩ የተዋቀረ ሳይሆን ከአንድ ርዕስ ወደ ሌላ ርዕስ ባልተጠበቀ ሁኔታ በመሸጋገር ስለ ይሁዳና በእስራኤል ዙርያ ስለሚኖሩ አሕዛብ ጥፋት በማፈራረቅ ይናገራል፡፡ በዚህም የመጽሐፉ አብዛኛውን ክፍል ስለ ቅጣት ሆኖ የመጨረሻው ጥቂት ክፍል ግን ከእንግዲህ ወዲህ በእስራኤልም ሆነ በጽዮን ላይ ጥፋት እንደማይመጣ፣ የተበተኑትም እንደሚሰበስብ፣ ሐፍረታቸውንም በማስወገድ ወደ ክብር እንደሚለውጥና ዝነኞችም እንደሚያደርጋቸው ይናገራል(ሶፎ 3፡14-20)፡፡ በሌላ መልኩ ነቢዩ የቃላት አጠቃቀሙ እንዲሁም የነገሮች አገላለጹ ሲታይ ጸሐፊው ከግብርና፣ ከቤት እንስሳትና በአጠቃላይ ከተፈጥሮ ጋር በደንብ የተዋወቀ መሆኑን እነሱን በመጠቀም ከሚያብራራቸው ነገሮች በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡ በእርግጥ ጽሑፉ ውስጥ ፀሐይና ጨረቃ እንዲሁም ከዋክብት፣ ጨለማና ጭጋግ፣ ጉምና ደመና፣ የበግና የፍየል መንጋዎች፣ ከብቶችና የምድር አራዊቶች፣ ቁራዎች፣ ጉጉቶች፣ ዝግባዎች እንዲሁም ሌሎች የተለያዩ ፍጥረታት ተካተው መልእክት ማስተላለፍ በሚችሉ መልኩ ተገልጸዋል፡፡ እነዚህን ነገሮች በአብዛኛው የሚጠቀምባቸውም ጥፋት ወደፊት እንደሚመጣ ለመተንበይና የወደፊቱ የሕዝቡን ሕይወት አስቸጋሪነት ለመግለጽ ነው፡፡
ነቢዩ ሶፎንያስእግዚአብሔር በሕዝቡ ላይ የሚፈርድበት ቀንመቃረቡንደጋግሞይገልጻል(ሶፎ 1፡14-16)፡፡ከሌሎችነቢያቶችአገላለጽለየትየሚያደርገውይህቀንእግዚአብሔርሁሉንነገርከምድርላይፈጽሞየሚያጠፋበት ቀን መሆኑን ነው(ሶፎ 1፡2)፡፡ በዚህም መሠረት ሰውንናእንስሳት፣የሰማይወፎችንናየባሕርዓሣዎችንሁሉይደመስሳል፤ዐመፀኞችንሁሉ ይገለባብጣል፤ አንድስ እንኳ ሳይቀር የሰውን ዘር ከምድር ላይ ያጠፋል(ሶፎ 1፡3)፡፡ነቢዩበእግዚአብሔርየፍርድቀንየሰውንዘርከምድርየሚያጠፋበትቀንመሆኑንቢገልጽምዋናውትኩረቱግንእግዚአብሔርየይሁዳንጠላቶችየሚቀጣበትቀንመሆኑንለማስገንዘብእንደሆነነው፡፡ እነዚህም ጠላቶች የተባሉትም በሰሜን በኩል የሚገኙት አሦራውያን ሲሆኑ ዋና ከተማቸው የሆነችው የነነዌንም ውሃ በሌለበት ምድረ በዳ እንደፈረሰች ከተማ ባድማ እንደሚያደርጋት ይገልጻል(ሶፎ 2፡13)፡፡
በመጽሐፉ መጨረሻ ክፍል ግን ኢየሩሳሌምን ከእንግዲህ ወዲህ ጥፋት እንዳይደርስብሽ አደርጋለሁ፤ ሐፍረትሽንም አስወግዳለሁ፤ ሲያስጨንቁሽ የኖሩትንም ሁሉ በዚያን ጊዜ እቀጣለሁ እያለ ወደፊት ስለምትድንበት ሁኔታ ተስፋዋን ይገልጽላታል(ሶፎ 3፡18-20)፡፡ ይህንን ፍርድ እግዚአብሔር በሕዝቡ በይሁዳና በአጐራባች አገራት ላይ የሚያመጣበት ምክንያት ነቢዩ በግልጽ ይዘረዝራል፡፡ በዚህም መሠረት የኢየሩሳሌምንና የይሁዳን ሕዝብ እንዲሁም ካህናቶቻቸው ባዓል ተብሎ ለሚጠራው ጣዖት አምልከዋልና ይቀጣሉ፡፡ ከዚህም በላይ እግዚአብሔርን እያመለኩና በስሙ እየማሉ ዘወር ብለው ደግሞ ሚልኮም ተብሎ በሚጠራው ጣዖት ስም የሚምሉ፣ ጣራ ላይ ወጥተው ለፀሐይ፣ ለጨረቃና ለከዋክብት የሚሰግዱትን በሙሉ ይደመሰሳሉ(ሶፎ 1፡4-6)፡፡ በተጨማሪም እግዚአብሔርን መከተል በመተው ከእርሱ የራቁትንና እርሱም እንዲመራቸው ያልጠየቁትን ያጠፋቸዋል(ሶፎ 1፡6)፡፡ ከዚህም በላይ ኢየሩሳሌም የማንንም ትእዛዝ ስለማትቀበል፣ ተግሣጽንም ስለማትፈልግ፣ በእግዚአብሔር መታመንዋንም ስለተወችና ወደ እርሱም ቀርባ እርዳታውን ስለማትጠይቅ በብርቱ ትቀጣለች(ሶፎ 3፡1-2)፡፡
ኢየሩሳሌም መሪዎችዋ፣ ዳኞችዋ፣ ነቢያትዋና ካህናትዋ በፈጸሙት መጥፎ ሥራቸው ምክንያት ይቀጣሉ (ሶፎ 3፡3-5)፡፡ በተለይም ካህናቶችዋ የተቀደሰውን በማርከሳቸውና የእግዚአብሔርን ሕግ ለራሳቸው እንደሚስማማ አጣምመው በመተርጐማቸው ምክንያት ይቀጣሉ (ሶፎ 3፡4)፡፡ በአጠቃላይ ዋናው የቅጣት ምክንያት የሚሆነው “ኃጢአት በመሥራት እግዚአብሔርን ስለ በደሉ” መሆኑን ከገለጸ በኋላ ውጤቱም እንደ ዕውር እስኪደናበሩ ድረስ በሰው ዘር ሁሉ ላይ ታላቅ መከራ ያመጣል፤ ደማቸው እንደ ጐርፍ ውሃ ይፈስሳል፤ ሬሳቸውም እንደ ፋንድያ የትም ይጣላል በማለት የቅጣቱ አስከፊነት ይናገራል፡፡ ከዚህም በላይ ያ የመጨረሻው ዕለት የቁጣ፣ የመከራና የጭንቀት፣ የጥፋትና የመፍረስ፣ የጨለማና የጭጋግ፣ የጉምና የደመና ቀን ይሆናል በማለት ያረጋግጣል(ሶፎ 1፡15)፡፡
በሌላ መልኩ እግዚአብሔር የይሁዳ አጐራባች አገራት ለማጥፋት የወሰነበት ምክንያት ይዘረዝራል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ የሞአብና የዐሞን ሕዝቦች በእግዚአብሔር ሕዝብ ላይ እያፌዙና እያላገጡ ምድራቸውን ለመንጠቅ በዛቻ ስለሚናገሩ ይቀጣሉ፤ እንደ ሰዶምና ገሞራ ይደመሰሳሉ፤ የጨው ጉድጓድና በዳዋ የተሸፈነ ጠፍ ቦታ ይሆናሉ(ሶፎ 2፡8-9)፡፡ ከዚህም በላይ በእልኽና በትዕቢት ተሞልተው የሠራዊት ጌታ የሆነውን የእግዚአብሔርን ሕዝብ እየሰደቡ በማዋረዳቸው ምክንያት በብርቱ ይቀጣሉ(ሶፎ 2፡10)፡፡ ከተሞቻቸውም በተለይም ነነዌን ፈርሳ ምድረበዳ ትሆናለች፤ የበግና የፍየል መንጋዎች፣ የከብቶችና የምድር አራዊት መሠማሪያ ትሆናለች(ሶፎ 2፡13)፡፡
በአጠቃላይ በዚያች የፍርድ ቀን እግዚአብሔር አሕዛብንና መንግሥታትን በአንድነት ሰብስቦ በቁጣው እሳት ያነዳቸዋል፤ መላዋ ምድር ትቃጠላለች(ሶፎ 3፡8)፡፡ የፍርድ ቀን ስለቀረበ አሕዛብ ብቻ ሳይሆን እግዚአብሔር ሕዝቡን ለመሥዋዕት እንደሚታረድ እንስሳ ለማረድ እየተዘጋጀ መሆኑን በማረጋገጥ ስለዚያች ቀን አስፈሪነትና አስጨናቂነት ይተነብያል(ሶፎ 1፡7)፡፡ በተለይም እግዚአብሔር በጎም ሆነ ክፉ ነገር ከቶ አያደርግም የሚሉትን በብርቱ ይቀጣቸዋል፤ ሀብታቸው ሁሉ ይዘረፋል፤ ቤቶቻቸውም ይፈርሳሉ፡፡ በዚያን ጊዜ ቤት ይሠራሉ ነገር ግን አይኖሩበትም፤ ወይን ይተክላሉ ነገር ግን የወይኑን ጠጅ አይጠጡም በማለት ነቢዩ መልእክቱን ያስተላልፋል(ሶፎ 1፡12-13)፡፡ በአንጻሩ ደግሞ ወደ እርሱ ተመልሰው፣ ራሳቸውን በፊቱ ዝቅ አድርገው፣ ትእዛዛቱን በመፈጸም ደግ ሥራ እየሠሩ የሚኖሩ ትሑታን እግዚአብሔር ቁጣውን በሚገልጥበት ቀን ከቅጣት ያመልጣሉ(ሶፎ 2፡3)፡፡
ሐጌ የሚለው ቃል “ሐግ” ከሚለው የዕብራይስጥ ቃል የተገኘ ሲሆን ትርጓሜውም “ክብረበዓል” ማለት ነው፡፡ሐጌ ምንአልባት በአንድ የአይሁድ ክብረ በዓል ወቅት በመወለዱ ምክንያት ወላጆቹ ሐጌ ብለው ሰይመውት ሊሆን ይችላል፡፡ ከትንቢተ ሐጌ ውጭ ሐጌ የሚለው ስም በብሉይ ኪዳን ውስጥ በሁለት ቦታዎች ተጠቅሶ ይገኛል(ዕዝ 5፡1፤ 6፡14)፡፡ መጽሐፉ ውስጥ ስሙ ከመጠቀሱ ውጪ ስለራሱምሆነስለቤተሰባዊሕይወቱምንምዓይነት ተጨማሪ መረጃ የለም፡፡ ሐጌ አገር ወዳድ፣ ፖለቲከኛና የሕዝብ እንቅስቃሴ መሪ እንደነበር ሊቃውንት ይገልጻሉ፡፡ የዚህም ዋና ምክንያታቸው ሐጌ ኢየሩሳሌም እንድትገነባ ቤተ መቅደስዋም እንድትታነጽ ሕዝቡን በተለያየ መልኩ እያስፈራራ ብዙ ቅስቀሳ አድርጓል፤ ይህ ደግሞ በወቅቱ ኢየሩሳሌም የሃይማኖታዊና የፖለቲካዊ አስተዳደር ዋና ማዕከል እንድትሆን የወቅቱ መሪዎች በተለይም የፖለቲካ ሰዎች ጽኑ ምኞት ስለነበር ነው፡፡
ነቢዩ ሐጌ የኖረውና የትንቢት ቃሉን ያስተላለፈው በ520 ዓ.ዓ በኢየሩሳሌም ውስጥ ለነበሩት አይሁዶች ነው፡፡ በዚህ ወቅት አይሁዳውያን ከባቢሎን የስደት ሕይወት ተመልሰው ኑሮአቸውን በመመሥረትና በማጠናከር ሂደት ላይ ነበሩ፡፡ በእርግጥ በ539 ዓ.ዓ የፋርሱ ንጉሥ ቂሮስ ባቢሎናውያንን በማሸነፍ ምርኮኞች ሆነው በስደት ይኖሩ የነበሩትን ወደ አገራቸው ወደ ይሁዳ እንዲሁም ወደ ዋና ከተማቸው ወደነበረችው ኢየሩሳሌም መመለስ ለሚፈልጉ አይሁዳውያን ፈቃድ ሰጥቶ ነበር፡፡ ከስደት ተመላሾቹ ምንም እንኳ በደንብ ያልተደራጁና ብዙም ሀብት ባይኖራቸውም በባቢሎናውያን ፈርሶ የነበረውን ቤተ መቅደስ ዳግመኛ መገንባትና ማነጽ ጀምረው ነበር፡፡ ነገር ግን ሳምራውያኖች በብርቱ ስለተቃወምዋቸው እነርሱም በሞራልና በገንዘብ የአቅም ደረጃ በደንብ ካለመጠናከራቸው የተነሣ ተቃዋሚዎቻቸውን የመቋቋም ኃይል ስላልነበራቸው ሥራውን ለማቋረጥ ተገደዱ፤ ወደ ፍጻሜም ሳያደርሱት ለ16 ዓመታት ያህል የግንባታ ሥራው በእንጥልጥል ተቋርጦ ቀረ(ዕዝ 3-4)፡፡
መጽሐፉ ከዐሥራ ሁለቱ ታናናሽ ነቢያቶች መካከል ከትንቢተ ዕንባቆም ቀጥሎ በትንሽነቱ የታወቀ እጥር ምጥን ብሎ በሁለት ምዕራፎች የተጠቃለለ መጽሐፍ ነው፡፡ ነገር ግን መጽሐፉ በሌሎች ዳግመኛ ተከልሶ ወይም ከጅማሬው በተለያዩ ሰዎች አማካይነት ተጠናቅሮ ሊሆን እንደሚችል የተለያየ አቀራረብ ካለው የአጻጻፍ ስልቱ መረዳት ይቻላል፡፡ መጽሐፉ ጅማሬው ላይ እግዚአብሔር በቀጥታ ለሕዝቡ ሕዝቤ ሆይ እያለ ሲናገር(ሐጌ 1፡4) በቀሪው የመጽሐፉ ክፍል ግን በነቢዩ ሐጌ አማካኝነት እኔ ከእናንተ ጋር ነኝ ይላል እግዚአብሔር(ሐጌ 1፡13) በሚለው የሦስተኛ አካል አባባል የተገለጸ ነው፡፡
መጽሐፉ ከጅማሬው ግልጽ በሆነ የዘመን አቆጣጠር ዳርዮስ በነገሠ በሁለተኛው ዓመት፣ ስድስተኛው ወር በገባ በመጀመሪያው ቀን፣ እግዚአብሔር በነቢዩ ሐጌ አማካኝነት ተናገረ በማለት ስለሚገልጽ መጽሐፉ የተጻፈው በ520 ዓ.ዓ እንደሆነ እንረዳለን፡፡ በእርግጥ ይህ ዓይነት የዓመታት፣ የወራትና የቀናት አገላለጽ መጽሐፉ ከሚታወቅባቸው የአጻጻፍ ስልቶች አንዱ ነው፡፡ ነቢዩ ታላላቅ ክስተቶችን ሲጠቅስ በተለያዩ ቦታዎች ይህንን የወቅቶች አገላለጽ ይጠቀማል፡፡ የመጽሐፉም የመጀመሪያውና ዋና ትኩረት የሆነውም ሕዝቡ ቤተ መቅደሱ የመገንባት ሥራ እንዲጀምሩ የተደረገ ጥሪና ሙግት ነው(ሐጌ 1፡1-15)፡፡ ሕዝቡ ቤተ መቅደሱ ታድሶ የሚሠራበት ጊዜ ገና አልደረሰም ይላል(ሐጌ 1፡2)፤ ነቢዩ ሐጌ ግን በዚህ አይስማማም፡፡ ግንባታው አሁኑኑ መጀመር እንዳለበት ካልሆነ ግን ድርቅ በምድር ሁሉ እንደሚመጣ ያስጠነቅቃቸዋል፡፡ ቀጥሎም ተገንብቶ ስላለቀው ስለ አዲሱ ቤተ መቅደስ ውበትና ግርማ ይገልጻል(ሐጌ 2፡15-2፡9)፡፡ ከቤተ መቅደሱ ግንባታ መጠናቀቅ በኋላ ቤተ መቅደሱ ውስጥ የሚያገለግሉ ካህናቶች ነቢዩ ስለሰጣቸው ምክር ይተርካል፡፡ በመጨረሻም እግዚአብሔር ለዘሩባቤል የሰጠውን ተስፋ በመግለጽ መጽሐፉ ምዕራፉን ይደመድማል፡፡
ከዚህ ውጪ መጽሐፉ አንባቢው ሊረዳ በሚችለው መልኩ ግልጽ የሆነ ቋንቋና አገላለጽ እንዲሁም ከዕለታዊ ሕይወት ጋር በተያያዘ መልኩ ጠቀሜታ ላይ የሚውሉት ምሳሌዎችን እየተጠቀመ ትንቢቱን ይገልጻል፡፡ በዚህም መሠረት በወቅቱ ከነበረው የግብርና አኗኗር ዘይቤ በመከተል ዘሮች፣ ምርቶች፣ የመከር ጊዜያት፣ የእህል ማሣዎች፣ የእህል ጎተራ፣ የወይን ቦታዎች፣ የወይራ ተክሎች፣ ሰማይንና ምድርን፣ ባሕርንና የብስን የመሳሰሉትን በመጠቀም ሕዝቡ በቀላሉ ሊረዳው በሚችልበት መንገድ መልእክቱን ያስተላልፋል፡፡
ነቢዩ ሐጌ በትንቢት ቃሉ ውስጥ ልዩ ትኩረት የሚሰጠው ስለ ኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ መታነጽ ነው፤ ነቢዩሐጌ በምን ምክንያት ነው ስለ ቤተ መቅደስ መታነጽ ሰፋ ባለ መልኩ የሚናገረው?
በትንቢተ ሐጌ ውስጥ ቤተ መቅደስ የእግዚአብሔር ቤት ወይም የእግዚአብሔር ማደሪያ ቦታ እንደሆነ በተደጋጋሚ በእግዚአብሔር በራሱ ተገልጿል፡፡ ሁለት ጊዜ እግዚአብሔር እራሱ የእኔ ቤት ፈርሶ ሳለ እናንተ ተሸላልመው በተሠሩ ቤቶቻችሁ ለመኖር ጊዜው ነውን?”፤ ከእናንተ ቤቱን አስጊጦ እየሠራ የእኔ ቤተ መቅደስ ፍርስራሽ ሆኖ በመቅረቱ ነው፤ እያለ የቤተ መቅደስ ባለቤትነቱና የሚመሰገንበት ቦታ መሆኑን በተለያየ መልኩ ይገልጻል(ሐጌ 1፡4፤ 1፡8-9)፡፡ በመጀመሪያው ዙር ከስደት የተመለሱ አይሁዳውያን ምንም እንኳ የቤተ መቅደሱ ዳግም ግንባታ ቢጀምሩም በተለያዩ ምክንያቶች አቋርጠውት ነበር፡፡ በወቅቱ የነበረው ሕዝብ በእርግጥ ከስደት የተመለሰና በአቅምም ደረጃ ገና ያልተደራጀ ነበር፤ በዚህም ምክንያት ያለነገሥታቶች ድጋፍ ቤተመቅደሱን ማደስ እጅግ በጣም ከባድ ተግባር አድርጎ ይወስደው ነበር፤ ነቢዩ ሐጌ ግን ሕዝቡ አመለካከቱ እንዲቀይርና ቤተመቅደሱ ለማደስ እንዲነሣሣ ይቀሰቅሳል፡፡እንደ ነቢዩ ሐጌ አገላለጽ የቤተ መቅደሱ መታደስ ወደፊት ሕዝቡ ለሚኖረው የኑሮ ብልጽግና እጅግ በጣም ወሳኝ ስለሆነ ሕዝቡ ስለወደፊቱ የኑሮ መሳካት በማሰብ እንዲገነባውና እንዲያድሰው ይገፋፋዋል፡፡ እንደ ነቢዩ ሐጌ አገላለጽ እስካሁን ድረስ ቤተመቅደሱ ባለመታደሱ ሕዝቡ በኑሮው እርካታ አጥቶ እየተንከራተተ ነው፡፡