Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“አላውቅም አላስተውልምም…” ብሎ ሽምጥጥ አድርጎ መካድ ዘንድሮ የክህደት ሳይሆን ጭርሱን የብልህነት መለኪያ ሆኗል። በዚህም የለፋበትን፣ ላቡን ያፈሰሰበትን የሚያጣ ስንቱ እንደሆነ ቤቱ ይቁጠረው።
እኔ የምለው…እንግዲህ ጨዋታም አይደል…እዚሀ አገር ይሄ ‘ፈረንጅ’ እየተከተሉ ባልታየ ትርኢት ማጨብጨብ፣ ባላስነጠሰው መሀረብ ማቀበል፣ ባላንገዳገደው “እኔን ይድፋኝ!” ማለት፣ ባልዘነበ ዝናብ፣ ባልከረረች ፀሀይ ዣንጥላ መዘርጋት ምናምን ነገር ላይለቀን ነው! (አንዳንዶቻችን እኮ…አለ አይደል… ማጨብጨብ ብቻ ሳይሆን በሊዝ ለ‘ፈረንጅ የተላለፍን’ ይመስለናል!)
የባህል ልብሶቻችን እርፍና ለመመስከር ለምን በፈረንጅ አንደበት እስኪነገር፣ ለምን በፈረንጅ ወይዘሮ እስኪለበስ እንደምንጠብቅ ግራ ግብት አይላችሁም! ፈረንጅ የሀበሻን ልብስ ወደደው፣ አልወደደው የልብሱን እርፍና አይጨምረው፣ አይቀንሰውም። (ስሙኝማ…ያኔ “አይሞቀንም አይበርደንም…” ይባል የነበረው ነገር…ናፈቀንሳ! ነገርየው እንዴት ሆኖ ይሆን… ነው ወይስ ሁሉም ነገር በሰሜን ዋልታ በረዶ ተውጦ አረፈው!)
እናላችሁ…ለታሪካዊም ሆነ ባህላዊ እሴቶቻችን ደረጃ ለማውጣት የፈረንጅን በጎ አመለካከት ለምን እንደምንጠብቅ ግራ የሚገባ ነው። አሁን፣ አሁን “ለምን መሬት ነክቷችሁ…” እያልናቸው ያሉ የሙዚቃ ሰዎቻችን እኮ ፈረንጅ አገር ሽልማቶች ከማግኘታቸው በፊት እዚህ ለአሥርት ዓመታት አብረውን ነበሩ እኮ! እናማ… ምነው ያኔ ዓይናችን አላያቸው አለ!…ምነው ያኔ የሙዚቃ ሰዎቻችንን ክህሎቶች በእኛው አንደበት ለዓለም መለፈፍ አቃተን!
አሁን ደግሞ “ጤፍ ዓለም አቀፍ ምግብ ልትሆን ነው…” ምናምን እየተባለ እየተቀባበልነው ነው። እንደውም “የጤፍን ዓለም አቀፍ ዝና ማግኘት ምክንያት በማድረግ ጤፍ የኩራታችን ምንጭ…” ምናምን የሚባል ፌስቲቫል እንዳይዘጋጅ ፍሩልኝማ።
እኔ የምለው…በዛ ሰሞን የብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ ፈረንጅ ይሁን የአገር ሰው ምናምን ሲባል ከረመና…ፈረንጅ ሆነና አረፈው ተብለን ነበር! ፈረንጁ ከመጡ በኋላ ደግሞ ሳይስማሙ ቀረ ተባለ። “ይሁና!” ከማለት ውጪ ምን ማለት ይቻላል! (“ይሁና! ይሁና!” ምናምን የሚለው ዘፈን ግጥሙ ለጊዜው እንዲመች ሆኖ ተስተካክሎ ይዘፈንልንማ!)
እናላችሁ…የፈረንጅ አሰልጣኝ ምናምን ሲባል ምን እንላለን መሰላችሁ…እውን ለኢትዮጵያ ቡድን ደረጃ የሚመጥን ሀበሻ አሰልጣኝ ጠፍቶ ነው! ደግመን ደጋግመን የምንጠይቀው ጥያቄ ነው። (ሀሳብ አለን… ‘ፈረንጅ’ አሰልጣኝ ከተቀጠረ በኋላ … ድንገት ፊፋ የባሰ ቁልቁል ካወረደን… “እኛ እኮ ችሎታው ጥሩ መስሎን ነበር…” “ቡድናችንን ለሞሮኮ ያደርስልናል ብለን ነበር…” ምናምን አይነት ‘ቀሚስ አደናቀፈኝ’ አይነት ነገሮች ከመስማት ይሰውረንማ! ስሙኝማ…መጥተው የሄዱ የፈረንጅ አሰልጣኞች ሠላሳ ስምንት ምናምን ይሆናሉ ነው የተባለው! ‘የቀድሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ፈረንጅ አሰልጣኞች’ የሚል ማህበር ለማቋቋም አይበቁም!)
ከዕለታት አንድ ቀን የትልቅ አገርና የትንሽ አገር ሁለት ሰዎች ይገናኛሉ። ከዚያም አንድ የዓመት በዓል ዕንቁላል ሰብሮ አስኳሉን ለማውጣት በየት በኩል ቢሰበር ይሻላል የሚል ጥያቄ ያነሳሉ።
ከትንሽ አገር የመጡት አዛውንት፤ “ዕንቁላሉን ከጎን ሞላልኛ ጫፉ ላይ ብንመታው ነው አስኳሉ ሙሉውን ከነውሃው የሚወጣው” አሉ። ከትልቅ አገር የመጡት አዛውንት ደሞ፤ “የለም ወገቡ ላይ ብንመታው ነው ሙሉውን አስኳል ከነውሃው የምናገኘው” አሉ።
እየተሰዳደቡ እኚህም ወደ ትልቅ አገር፣ እኒያም ወደ ትንሽ አገር ሄዱ። ብዙ ጊዜ አለፋቸው። ጉዳዩ የታሪክ ያህል አረጀ። ዋለ አደረና፤ በማናቸውም አጋጣሚ የትልቅ አገር ልጅ ወደ ትንሽ አገር ከሄደ ተደብድቦ ይመለሳል። በሌላ አጋጣሚ የትንሽ አገር ልጅ ወደ ትልቅ አገር ከሄደ ዱላ ቀምሶ ይመለሳል።
ነገር እየገፋ ሲሄድ የትልቅ አገርና የትንሽ አገር ሰዎች ጠላቶች ነን ተባባሉ። ጠበኝነታቸው በልጆች መደብደብ የሚያባራ አልሆነም። ወደ ጦርነት ገቡ። ሰው ተላለቀ። ብዙ ሬሣ ወደያገራቸው አጋዙ። ጦርነቱና ዕልቂቱ የማይቆም ሲመስል የጎረቤት አገሮች ጣልቃ ገብተው አገላገሏቸው። ሽምግልናም ተቀመጡ። በታሪክ በጣም ወደ ኋላ ሄደው ነገሩ ሲጣራ፣ ለካ “ዕንቁላል በየት በኩል ነው መሰበር ያለበት?” በሚል ነው ቅድመ - አያቶቻቸው ሲከራከሩ የተጣሉት። ለጊዜው ታረቁ።
ጉዳይን በጥሞና መርምረን ሀቁ ጋ መድረስ እያቃተን ጭራና ቀንድ ቀጥለን፣ አካብደን፣ አከባብደን ስንከራከርበት አሣር የሚያህል ፖለቲካ፣ አሣር የሚያህል የፓርቲዎች ግጭት፣ አሣር የሚያህል የመንግሥታት ውዝግብና ጦርነት ጋ እንደርሳለን። ከዚያም ለልጅ ልጅ የሚደርስ ነቀርሳ እናተርፋለን። ስሙንም ታሪክ እንለዋለን!
ዘውግ ለዘውግ፣ ጎሣ ለጎሣ፣ ነገድ ለነገድ፣ ሃይማኖት ለሃይማኖት፣ መንግስት ለመንግስት የጠብ ፈትል እናወርዳለን። ስለተቃጠለ ቤት መነጋገር አቅቶን ስለ አገር መቃጠል እናወጋለን። ዘመን ወደ ዘመን ሲሸጋገር ወገንና ወገን የሁለት ዓለም ሰዎች ሆነው ቁጭ ይላሉ።
የሁለት ዓለም ሰዎች ተረት፣ የሁለት ዓለም ሰዎች ታሪክ ነው ብለን The Tele of Two People የሚለውን፤ History of Two Worlds እያልን እንፅፋለን። የሁለት ሰዎች ተረት የሁለት ዓለም ሰዎች ታሪክ ይሆንና ያርፋል እንደማለት ነው። ሀገራችን የዚህ ዓይነት ታሪክ በየዘመኑ አይታለች። በታዋቂው የጥንቸልና የዔሊ ውድድር የልጅነት ታሪክ፤ ጥንቸል ዔሊን በመናቋ ተኛች። ዔሊ በቀርፋፋ ግን በማያቋርጥ ጉዞ ቀደመቻት። እንደ ዔሊም ተንቀርፍፈን ነገር ቢገባን እንዴት መታደል ነበር!
“አንዱ ቅጠል እሺ፣ አንዱ ቅጠል እምቢ” ይላሉ ፖርቹጋሎች ሲተርቱ። መደማመጥ መግባባትና መስማማት እየተቸገርን ስንት ዘመን ተጉዘናል። ይሄ ትንሣኤ በአል፤ ትንሳኤውን ይስጠን!!
ቻርለስ ዲከንስ በ“የሁለት ከተሞች ወግ” መጽሐፉ (The Tele of Two Cities) ሲጀምር “ከጊዜ ሁሉ ጥሩ ጊዜ ነው። ከጊዜ ሁሉ የከፋ ጊዜ ነው። የጠቢባን ዘመን ነው። የጅሎችም ዘመን ነው። የዕምነት ዘመን ነው። የክህደትም ዘመን ነው። የብርሃን ወቅት ነው። የጨለማ ወቅት ነው። የተስፋ ፀደይ ጊዜ ነው። ተስፋ - አስቆራጭ የክረምት ጊዜ ነው። ፊታችን ሁሉም ነገር አለ። ፊታችን ምንም ነገር የለም። ሁላችንም ወደሌላኛው ቦታ እየሄድን ነው” ይላል።
በተለይ እንደኛ መልከ - ብዙ ህዝብ ባለበት አገር አንዱን መልክ ለይቶ ማየት አይቻልም። ሁሉም ታሪኬ የሚለው፣ ሁሉም እውነቴ የሚለው፤ የየራሱ አመጣጥ አለው። ችግሩ፤ የሚናገርበት ግላዊ መንገድ አለውና መግባባት ጠፋ!! አየርላንዳውያን “እያንዳንዱ ተረት የሚነገርበት ሁለት መንገድ አለው” የሚሉት ለዚህ ነው!
ለማናቸውም ታሪካዊ የህዝብ አዛዥ ታዛዥ መሆን፤ ሦስት መሰረታዊ ነገሮችን ዋቤ ያደርጋል። አንደኛ/ታዘዙ የሚባሉት ህዝቦች ድምፅ እንዳላቸው ሲሰማቸውና ቢናገሩ የሚደመጡ መሆናቸውን ማመን አለባቸው። ሁለተኛ/ ህጉ ተተንባይ (prediticable) ነገም የሚታይ የሚታወቅ መሆን አለበት። በቅጡ ለመገመት በሚቻል መልኩ የዛሬው ህግ ነገ ከሞላ ጎደል ያው ነው ተብሎ የሚታሰብ መሆን አለበት። ሦስተኛ/ባለሥልጣኑ ወይም ገዢው ክፍል ሁሉን እኩል፣ ሁሉን ያለ አድልዎ የሚያይ መሆን አለበት። እንግዲህ፤ የህዝብ ድምፅ፣ ተተንባይ ህግ እና ኢወገናዊነት ሦስቱ ቁልፎች ናቸው። የአባት ያያቶች ታሪክ ምን እንከን፣ ጉድለት ወይም መሰረታዊ አሊያም ተፈጥሮአዊ ህፀፅ እንዳለው መመርመርና በለሆሳስ ማጤን የሁሉም ወገን ግዴታ ነው። ብዙ፤ ሳናገኝ የቀረነው ነገር አለ። ከፖለቲካዊ ነፃነት እስከ እኮኖሚያዊ ነፃነት! የጀርባ አመጣጥና አካሄዳችን በቁጡና በለሆሳስ ካላስተዋልነው፤ የዛሬው ሁሉ - በጄ - ሁሉ በደጄ - ሊሆንልኝ አይችልም። የዝንጀሮ ልጅ እናቱን “ቅቤ ስጪኝ” ቢላት፤ “ቅቤ ቢኖር ያባትህ ታፋ ይህን ይመስል ነበር ወይ? አለችው”፣ የሚለው የጉራጊኛ ተረት፤ ልብ በሉ እሚለን ይሄንኑ ነው።
ሰፊ የበአል ሸመታ ከሚከናወንባቸው የአዲስ አበባ የገበያ ስፍራዎች የአቃቂ እና የሳሪስ ገበያዎች ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ማክሰኞ እና ቅዳሜ በሚውለው የአቃቂ ገበያ እንዲሁም ረቡዕና ቅዳሜ በሚውለው የሳሪስ ገበያ የበግ ዋጋ ከአነስተኛ እስከ ትልቅ ከ900 እስከ 2200 ብር ሲጠራ፣ በሬ ከ7ሺህ እስከ 12ሺህ ብር፣ ዶሮ ከ85 እስከ 170 ብር፣ እንቁላል አንዱ 2፡50 ብር፣ ቅቤ 1ኛ ደረጃ 160ብር በኪሎ፣ 2ኛ ደረጃ 145ብር፣ ሽንኩርት 15.50 እና 16 ብር በኪሎ ሲሸጡ ሰንብቷል፡፡
በሸመታ ወቅት ስለ ግብይቱ ካነጋገርናቸው ሸማቾች አንዷ ወ/ሮ ቀለሟ ደጉ፤ ለበአል አስፈላጊ የሆኑትን ግብአቶች አስቀድመው መሸመታቸውን ገልፀው፣ የሽንኩርት ዋጋ በቀናት ልዩነት ከ7.50 ወደ 15.50 ብር ከፍ ከማለቱ ውጪ ካለፈው የገና በአል የተለየ የዋጋ ልዩነት በአብዛኞቹ ሸቀጣ ሸቀጦች ላይ አለማስተዋላቸውን ገልፀዋል፡፡ በሳሪስ ገበያ አግኝተን ያነጋገርናቸው ሌላዋ እማወራ የዘንድሮው በአል ገበያ የተረጋጋ መሆኑን ጠቅሰው የዳቦ ዱቄት ላይ ዋጋ ባይጨመርም በአብዛኞቹ ሱቆች የለም እንደሚባልና እጥረት መፈጠሩን ጠቁመዋል፡፡
በሳሪስ ገበያ የሸቀጣ ሸቀጥ ነጋዴ የሆነው ወጣት በበኩሉ፤ በዘንድሮው የፋሲካ በአል ላይ መንግስት ከውጭ የሚያስገባቸው ባለ 3 እና ባለ 5 ሊትር ዘይት እጥረት መፈጠሩንና አብዛኛው ሸማች በሊትር 42፡50 የሚሸጠውን የኑግ ዘይት ለመሸመት እንደተገደደ ገልጿል፡፡ ወደ ሱቁ ጐራ የሚሉ ደንበኞች ከውጭ የሚገባው ዘይት በቀላሉ እንደማይገኝ እንደሚጠቁሙት የተናገረው ነጋዴው፤ እጥረቱ የተፈጠረው ጅምላ አስመጪዎች ለቸርቻሪዎች በሚፈለገው መጠን እያቀረቡ ባለመሆኑ ነው ባይ ነው፡፡
ወደ አዲሱ ገበያ መስመር ሲጓዙ በሚገኘው ሾላ ገበያ በዓሉን ሞቅ ደመቅ ለማድረግ ዶሮ፣ ሽንኩርት፣ ቅቤና በግ ለመግዛት አባወራዎችና እማወራዎች ከወዲህ ወዲያ ይላሉ፡፡ ወ/ሮ ሰላማዊት አበራ፤ ሽንኩርት 16 ብር መግባቱ ሻጩና ሸማቹ ያመጣው ትርምስ እንጂ የሽንኩርት እጥረት ተከስቶ እንዳልሆነ ይናገራሉ “ከዚህ በፊትም በእንቁጣጣሽ ጊዜ ሽንኩርት 20 ብር መግባቱን አስታውሳለሁ፡፡ ሸማቾችም በዓል ሲሆን እናበዛዋለን፡፡ ሻጩም የሸማችን ፊት እያየ ዋጋ ይቆልላል” ሲሉ አማረዋል፡፡ በመሆኑም ደረቅና ጥራት ያለው ሽንኩርት በ16 ብር ሲሸጥ መለስ ያለ ጥራት ያለው በ14 እና በ15 ብር እየተሸጠ ነው፡፡
ሀሙስ ዕለት ነው ያነጋገርነው የዶሮ ነጋዴው አቶ ለሚ፤ በዓሉ እየቀረበ ሲመጣ ቅዳሜ ዶሮ እየተወደደ እንደሚሄድ ይናገራል፡፡ በሾላ ገበያ ባለፉት ስምንት ዓመታት በተለያዩ በዓላት ዶሮ በመሸጥ ስራ ላይ መሰማራቱን የሚናገረው አቶ ለሚ፤ ነጋዴው የሸማቹን ፍላጎትና ሽሚያ እያየ ዋጋ እንደሚጨምር በመግለፅ፣ የወ/ሮ ሰላማዊትን ሀሳብ ይጋራል፡፡ “ረቡዕ እለት ጥሩ ስጋ አለው የሚባለውን ትልቅ ዶሮ በ190 ብር እንደሸጠ የሚናገረው አቶ ለሚ፤ ዛሬ (ሐሙስ) ከዚያው ዶሮ ጋር ተመጣጣኝ የሆኑ ዶሮዎችን በ240 ብር እየሸጠ እንደሆነ ገልጿል፡፡ ተዘዋውረን ለማየት እንደሞከርነው ዶሮ ከ110 ብር እስከ 235 ብር ድረስ እየተሸጠ ነበር፡፡
በሾላ ገበያ ለጋ ቅቤ በ180 ብር ሲሸጥ መካከለኛው 160 ብር በሳሉ ደግሞ 145 ብር በመሸጥ ላይ ይገኛል፡፡ ወ/ሮ ወርቅነሽ አባተ የተባሉ ቅቤ ነጋዴ፤ ከበዓል በፊትና በኋላ የቅቤ ዋጋ ብዙ ልዩነት እንደሌለው የገለፁ ሲሆን በበዓል ሰሞን በኪሎ ከአምስት ብር በላይ እንዳልጨመረ ተናግረዋል፡፡ ከነጋዴዋ ጋር ስለዋጋ በምንነጋገርበት ጊዜ ጣልቃ የገቡ አንድ እናት፤ በበዓሉ የቅቤ ዋጋ መጨመሩን ገልፀው ከአንድ ወር በፊት ጥሩ የሚባለው ቅቤ በ130 ብር ይሸጥ እንደነበር መስክረዋል፡፡
ከመቼውም በበለጠ በበዓል ሰሞን ገበያ የሚደምቀው ኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ጀርባ የሚገኘው ሾላ ገበያ ለዘንድሮው ፋሲካ በሰው ተጨናንቋል፡፡ እንቁላል በ2.50 እየተሸጠ ሲሆን የተዘጋጀ በርበሬ በኪሎ 85 ብር፣ በግ ከትንሽ እስከ ትልቅ ከ850 ብር እስከ 2800 ብር መሆኑን የገለፁልን በግ ነጋዴዎች፤ በዓሉ ቀረብ እያለ ሲመጣ የበግ ዋጋ ሊጨምር እንደሚችል ተናግረዋል፡፡
ድሮ ዓመት በአል ሲመጣ አብዛኛው ሴት ወደ መርካቶ ነበር የሚሮጠው፡፡ አሁን ጊዜው ተለውጧል፡፡ በየአካባቢው በተከፈቱ ሱፐር ማርኬቶች የሚፈልጉትን ስለሚያገኙ መርካቶ መሄድ ትተዋል፡፡ መገናኛ ሸዋ ሃይፐር ማርኬት ዕቃ ስትገዛ ያገኘኋትን ሴት “ከመርካቶና ከዚህ ገበያው የቱ ይሻላል?” አልኳት “ያው ነው፤ እንዲያውም እዚህ ይሻላል፡፡ ምክንያቱም መርካቶ የምታገኘውን ሁሉ እዚህም ታገኛለህ፡፡ ጥራጥሬው፣ ቅመማ ቅመሙ፣ አትክልቱ፣ ፍራፍሬው፣ ዱቄቱ፣ ዶሮው፣ ሥጋው፣ አይቡ፣ የልጆች ልብስ ብትል፣ ጌጣጌጡ፣ … ኧረ ሁሉም ሞልቶአል፤ በዚህ ላይ መንገዱ ስለተቆፈረ መርካቶ መሄድ ስለማይፈልጉ ትራንስፖርት አስቸጋሪ ነው፡፡ ዋጋውስ? ያልክ እንደሆነ የትራንስፖርቱን፣ ያውራጅ ጫኚውን ስትደምርበት ያው ነው፡፡ በዚህ ላይ ፀሐይዋ! አናት ትበላለች ሳይሆን ልብን ነው የምታጥወለውለው፡፡ ኧረ ምን አገኝ ብዬ ነው የምንከራተተው?...” አለች፡፡
በሸዋ ሃይፐርማርኬት የሀበሻ ዶሮ 84 ብር፣ የፈረንጅ እንደኪሎው ከ136 ብር እስከ 178 ብር፣ በጣም ትልቁ ደግሞ 202 ብር፣ የክትፎ ሥጋ አንድ ኪሎ 126 ብር፣ የወጥ 110 ብር፣ የበግ ሥጋ አንድ ኪሎ 93 ብር፣ አንድ ኪሎ አይብ 60 ብር፣ ትልልቅ ቀይ ሽንኩርት 22 ብር፣ ነጭ ሽንኩርት 45 ብር ይሸጣል፡፡
ገርጂ መብራት ኃይል አካባቢ ባለው ኦልማርት ያገኘኋትን ሴት፣ “ገበያው እንዴት ነው? ከዚህና ከውጪው የቱ ይሻላል?” አልኳት፡፡ “ያው ነው፤ ብዙ ልዩነት የለውም፡፡ አንዳንድ ዕቃ ጥራቱን ስታይ እዚህ ይሻላል፤ ውጭ ደግ ጥራቱ ቀነስ ያለ በቅናሽ ዋጋ ታገኛለህ” እስቲ ለምሳሌ ምን? አልኳት “ለምሳሌ ቀይ ሽንኩርት ብንወስድ እዚህ 21 ብር ከምናምን ነው፡፡ ትልልቅ ነው ጥራቱም ጥሩ ነው፡፡ ውጭ ከሆነ ከ15 እስከ 16 ብር ታገኛለህ፡፡ ነገር ግን መካከለኛ ወይም አነስ ያለ ነው፡፡…”
ለፋሲካ ዶሮ ገዝታ እንደሆነ ጠየኳት፡፡ እንዳልገዛች ነገረችኝ፡፡ ከየት ለመግዛት እንዳሰበች ስጠይቃት፣ ከሱፐር ማርኬት እንደምትገዛ ነገረችኝ፡፡ ለምን? አልኳት፡፡ “እኔ የኮንዶሚኒየም ነዋሪ ነኝ፡፡ እዚያ ዶሮ ለማረድና ለመገነጣል አይመችም፡፡ ቆሻሻ መድፊያው ያስቸግራል፡፡ ከላይ ታች መመላለሱም ይሰለቻል፡፡ ዋጋውም ያው ነው፤ የታረደውን ከዚሁ እገዛለሁ” በማለት ምርጫዋን ነገረችኝ፡፡
በኦል ማርት ሱፐር ማርኬት የፈረንጅ ዶሮ በኪሎ 133 ብር፣ የሀበሻ ዶሮ የተበለተ ከ133 እስከ 139 ብር፣ ቀይ ሽንኩርት 21.70፣ አንድ ኪሎ የበግ ስጋ 100 ብር፣ የበሬ 138 ብር፣ የጥጃ 110 ብር፣ የጭቅና ሥጋ 210 ብር፣ ቅቤ የተነጠረ 165 ብር (1 ኪሎ ግን አይሞላም)፣ ዕንቁላል 2.65 ይሸጣል፡፡ እዚያው አካባቢ የጎንደር የተጣራ የኑግ ዘይት አንድ ሊትር 44 ብር፤ አምስት ሊትር 235 ብር፡፡
ገርጂ ሰንሻይን ኮንዶሚኒየም ፍሬሽ ኮርነር በተባለ ሱፐርማርኬት የፈረንጅ ዶሮ በኪሎ 115 ብር፣ የተገነጣጠለ ሙሉውን የሀበሻ ደሮ 125 ብር፣ ያልተገነጣጠለ 100 ብር፣ አንድ ዕንቁላል 3 ብር፣ 10 ዕንቁላል 35 ብር፣ አይብ አንድ ኪሎ 60 ብር፣ ሽንኩርት በኪሎ 16 ብር፣ ነጭ ሽንኩርት 48 ብር፣ የተነጠረ ኪሎ ቅቤ 200 ብር፣ ሎሚ በኪሎ 35 ብር፣ ግማሽ ኪሎ 17 ብር፣ ለወጥ የሚሆን ሥጋ 100 ብር፣ የጥብስ 140 ብር እየተሸጠ ነው፡፡
ከማላ ኸሪስ በቁጥር አንስተኛ ከሆነው ማኅበረሰብ የመጡ የትልቅ ፓርቲ ዕጩ ሴት እንደመሆናቸው፣ ከነጭ ውጭ ያለውን ባለቀለም የማኅበረሰብ ክፍል አነቃቅተው ያንቀሳቅሱታል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ ይሁን እንጂ ከጆ ባይደን ጋር የተሰለፉት ኸሪስ ራሳቸው፣ ትልቅ ዕድል ብቻ ሳይሆን ብርቱ ፈተናም ይጠብቃቸዋል፡፡ የቪኦኤ ዘጋቢ ፓት ሲ ውድክስዋራ ከዌልምንግተን ደለዌር የሚከተለውን ዘገባ አጠናቅራለች፡፡
ምድቦች: የአሉሚኒየም ማለከት ፋኖ, ኢንቬንሽን ፍሳሽ እቶን, ብረታ ብረት ማብሰያ መለያዎች: የመልሶ ማቀጣጠል ምድጃ, አላቂ የማጣሪያ ምድጃን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል, የአልሚኒየም ናሙናዎችን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል, የአልሚኒየም ናሙናዎች እንደገና ጥቅም ላይ ሲውሉ እሳትን, የአሉሚኒየም ኢንከሶች እንደገና ጥቅም ላይ መዋል, የአሉሚኒየም ሪሳይክሊንግ መቀነጫ, የአሉሚኒየም መልሶ ማደሻ እሳትን ማቃጠል, የአሉሚኒየም መልሶ ጥቅም ላይ ማዋልን ማቀጣጠል, የአሉሚኒየም ቅባቶች እንደገና ጥቅም ላይ መዋል, የአልሚኒየም ቅባቶችን እንደገና ጥቅም ላይ እየዋለ እሳትን ያነሳል, ኤሌትሪክ ማለድ ማሞቂያ, የማንጋት አልሙኒየም መልሶ ጥቅም ላይ የሚውል መቀነስ
በአሉሚኒየም በድጋሚ ጥቅም ላይ የሚውለው የኃይል ማመንጫ መሳሪያ የአሉሚኒየም ክፍሎችን ወይም የአሉሚኒየም እቃን / ቅራጅን እንደ ማቀዝቀዣው በአልሚኒየም መገልገያ እሳትን ለማስከፈል እና እሳቱን ማቀነባበሪያውን ለመጀመር ይጀምራል. ተጨማሪ የአሉሙኒየም ጭነት መጨመር እንደ ቀለሉ አልሙኒየም ሙቀቱን እንደሚያስተካክል ይህ ሂደት ሊመከር ይችላል.
88ኛው የኦስካር ሽልማት ትናንት ምሽት፣ በሎስ አንጀለስ ላይ ሲካሄድ የዚህ ዓመቱ አካዳሚ ሽልማት ምርጫ ነጮችን ብቻ ያሰባሰበ ነው የሚለውን ትችት ግምት ውስጥ ያስገባ እንደነበረ ተገልጿል።
በቀድሞው የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ መምሕርና የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ፓርቲ ሊቀምንበር ዶ/ር መረራ ጉዲና ላይ ሁለት የዐቃቤ ሕግ የደረጃ ምስክሮች በዛሬ ዕለት ተሰሙ።
አንደኛው ምስክር ከኮምፒዩተራቸው ውስጥ 100 ገፅ ወረቀት ሲታተም ማየቱን ሲናገር አንደኛው ምስክር በበኩሉ 146 ገፅ መውረዱን ለችሎት አስረድቷል ሲሉ ከጠበቆቹ አንዱ ለአሜሪካ ድምፅ ተናገርዋል።
ችሎቱን የተከታተሉ ሌሎች ሰዎችም በበኩላቸው ሁለቱ ምስክሮች በአንድ ላይ ነበርን ያሉበትን ጉዳይ በማይጣም መልኩ ምስክርነት ሰጥተዋል ሲሉ ሁኔታውን አስረድተዋል።
ኣብ መፈጸምትኡ ንምብጻሕ ብናህሪ ቃልስታቶም ካብ ምስጓም ወጻእ ካልእ ኣማራጺ ከምዘይብሎምን፡ ብፍላይ ድማ ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ናይ መንስያት ሰውራዊ ናይ ቃልሲ ተበግሶታትን ማዕበላዊ ምልዕዓላትን፡ ማእከል ስሕበት ዕጥቃውን ፖለቲካውን ቃልስና ብምግባር፡ ዕምሪ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምሕጻር ተፈጢሩ ዘሎ ጽቡቕ ኣጋጣሚታትን ዝምድመድ ዘሎ ብሱል ፖለቲካዊ ባይታን ብዝግባእ ክንጥቀመሉ፡ ማእከላይ
ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ፡ ኣብ ደሞክራስያዊ ግንባርና ክሕቆፉ ዝግበኦም ደሞክራስያውያን ሓልታት ብዝምልከት ብዘይወዓል ሕደር፡ ከምቀዳማይ ዕማሙ ወሲዱ ክዛተን ክመያየጥን ምኳኑ ብምግላጽ፡ ደሞክራስያዊ መስመራትናን ህዝባዊ ዕላማተትናን ንምውሓስ፡ ኩሎም ደሞክራስያውያን ሓይልታት፡ ካብ ውልቃውን ጉጅላውን ውድባውን ሕሳባት ሓራ ብምኳን፡ ብቐዳምነት፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን ቅድምኩሉን ልዕ ኩሉን ሰሪዖም ክቃለሱ ከምዝግባእ ኣስሚሩ፡፡ ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ዝቃለሱ ኩሎም ሓይልታት ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሃገራዊ ጽላል ብምዕሳል፡ ካብ ሓድሕድ ምክሳስን ምቅንጻልን ተቖጢቦም፡ ሓድሕድ ተኸባቢሮምን ተወሃሂዶምን ክቃለሱ ታሪኻዊ ሓላፍነት ከምዘለዎም ብምዝኽኻር፡ ካብዚ ወጻኢ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ዝካየድ ሓድሕድ ምጥቕቓዕን፡ ምክሳስን ፕሮፓጋንዳዊ ጸለመታትን ግንባርና ኣትሪሩ ከምዝኹንኖ ገሊጹ፡፡
ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ፡ ንውሽጣዊ ግንባራዊ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዘካየዶ ምይይጥን ዘተን፡ ንግንባርና ዘቖሙ ክልቲኦም ደሞክራስያውያን ውድባት ምደፍኤን ብደግሓሳኤን፡ ካብ መፈለምትኡ፡ ነዚ ግንባር እዚ ኣብ ምቋምን፡ መስርሕ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝብና ኣብ ምቅልጣፍን ነዊሕ ራኢ ሰኒቖም ብናይ ሓባር ስትራተጂካዊ ዕላማታት ሓቢሮም ንምቅላስ ብግብሪ ዝተሰነየ ዝነኣድ ተበግሶታትን ቃልስታትን ከካይዱ ምጽነሖምን ምህላዎምን ብምግምጋም፡ ሕጂ እውን ነዚ ተመስሪቱ ዘሎ ስትራተጂካዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኣብ ምዕዋት ቀዳምነት ሰሪዖም ከሰርሑን፡ ኣብ ዓወት ከብጽሐዎን ዘሎ ዕድላት ኣዝዩ ሰፊሕ ምኳኑ፡ ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ ገምጊሙ፡፡ ኣባላትን ተጋደልትነ ክልቲኡ ደሞክራስያዊ ውድባትና ኣብ ምምስራት እዚ ግንባር እዚ ዘርኣይዎ ፍናንን ሓያል ጽንዓትን ተወፋይነትን መርኣያ ናይቲ ዘሎ ሰፊሕ ናይ ዓወት ዕድላት ምኳኑ ዝገምገመ ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ፡ ሕጂ እውን አቲ ተበግሶን ተወፋይነትን ኣባላትን ተጋደልትን ክልቲኡ ደሞክራስያዊ ውድባትና ብዘለዎ ናህሪ ክቕጽል ተላብዩ፡፡ ግንባዊ ጉባኤና ኣብ ምዕዋት፡ ብገንዘብን ብንዋትን ዘተረባረቡ፡ ኣባላት ክልቲኡ ውድባት ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ኤውሮጳን እስራኤልን ዞባ ማእከላይ ምብራቕን ንስለ ምዕዋት እዚ ታሪኻዊ ግንባራዊ ጉባኤ ዘርኣይዎ ሓያል ተወፋይነት፡ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተበግሶታት ብፍሉይነት ዝረኤን ኣዝዩ ዝምጎስን ተበግሶን ተወፋይነትን ኮይኑ፡ ሕጂ እውን ነዚ ደሞክራስያዊ ግንባር እዚ ኣብ ምድልዳል ተወፋይነቶም ብናህሪ ክቕጽል፡ ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ ይጽውዕ፡፡
ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ዲፕሎማስያዊ፡ ወተሃደራውን ጸጥታውን፡ ዜናውን ባህላውን ንጥፈታት ግንባርና ብዝምልከት፡ ዓሚቕ ዘተን ምይይጣትን ብምክያድ፡ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ መደባት ስራሕ ናይ ነብሰ-ወከፍ ቤ/ጽ ሓንጺጹ፡፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ወተሃዳራዊ መዳይ፡ ሰራዊት ናይ ክልቲኡ ውድባትና ብናይ ሓባር ወተሃደራዊ ስትራተጅን ናይ ሓባር ግንባራዊ ወተሃደራዊ እዝን ዝምራሕ ኮይኑ ክሰርሕ ዘኽእሉ ውሳኔታትን መደባትን ሓንጺጹ፡፡ በዚ መሰረት እውን ብደረጃ ፈጻሚ ሽማግለ፡ ናይ ሓባር ወተሃደራዊ እዚ ከምዝቐውም ተገይሩ ኣሎ፡፡
ማእከላይ ሽማግለ ኤግደለ ኣብ መወዳእታ፡ ንኩሎም እቶም፡ ደሞክራስያዊ ግንባርና ንምምስራት ንዝተኻየደ ግንባራዊ ጉባኤ ኣብ ምዕዋት እጃሞም ዘበርከቱ፡ ኣባላትን ደገፍትን፡ መሓዙት ተቓልስቲ ወገናትን ከምኡ ድማ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ልባዊ ምስጋንኡ ገሊጹ፡፡
የስርጭት ካቢኔ መቆለፊያ ፣ የስርጭት ፓነል መቆለፊያ ፣ የሳንቲም መቆለፊያ ፣ መገጣጠሚያዎች ፣ መጎተቻዎች ፣ የመዳብ አሞሌዎች ፣ ማያያዣዎች ፣ ብሎኖች ፣ ዊልስ ፣ የምድር ተርሚኖች እና የመሳሰሉትን ጨምሮ ዋና ዋና ምርቶቻችን ፡፡
እኛ አነስተኛ መጠን ያለው ምርት ፍላጎትዎን ብቻ ማሟላት አንችልም ፣ እንዲሁም ከፍተኛ ጥራት ያለው ፣ ብዙ ዓይነትዎን ፣ በአጭር ጊዜ የማምረቻ ተግባርዎን በተራቀቀ ቴክኖሎጂ ፣ በመሳሪያዎች ፣ በምርምር ቡድን እና በውጭ አገር ፋብሪካ ማከናወን እንችላለን ፣ እኛ ለእርስዎ ምቹ ፣ ፈጣን እና ከአገልግሎት በኋላ በጣም ጥሩ።
ከፍተኛ ጥራት ባላቸው ምርቶች ፣ በተመጣጣኝ ዋጋ ፣ በጥሩ አገልግሎት ፣ በአጭር ጊዜ ምርት እና ለእያንዳንዱ ደንበኛ እኩልነት ላይ አጥብቀን እንጠይቃለን ፡፡ እነዚህ የማያዳግም ቁርጠኝነትችን ናቸው ፡፡
ባለፉት 16 ዓመታት ውስጥ የበለፀጉ ተሞክሮዎችን ፣ ብዙ ጥሩ ደንበኞችን እና ከፍተኛ አስተያየታቸውን አከማችተናል ፡፡ ለወደፊቱ ከእርስዎ ጋር ሰፋ ያለ ትብብር እንደምናገኝ ከልብ ተስፋ አለን!
ዛሬ ጠዋት ወደ መንበረ ፓትርያሪክ ጠቅላይ ቤተ ክህነት ጽ/ቤት ያመሩት የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ደቀ መዛሙርት በመንበረ ፓትርያሪኩ ቅጽር ላይ የተቃውሞ ትዕይንት እያካሄዱ ነው፡፡
ጥቁር የአገልግሎት ቀሚሳቸውንና መጽሐፍ ቅዱስ በመያዝ ወደ መንበረ ፓትርያሪኩ በሰልፍ ያመሩት ደቀ መዛሙርቱ፣ ወደ ቅጽሩ እንዳይዘልቁ በጥበቃ ሓላፊው በታገዱበት ነው የተቃውሞ ትዕይንታቸውን በማካሄድ ላይ ያሉት፡፡
ወደ መንበረ ፓትርያሪኩ ለመግባት የተፈቀደላቸው የደቀ መዛሙርቱ መማክርት መሪዎች/ተወካዮች ከጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ሓላፊዎች ጋራ እየተነጋገሩ እንዳሉ የተመለከተ ሲኾን ቋሚ ሲኖዶሱም በጉዳዩ ላይ እየመከረበት ስለመኾኑ፣ ‹‹በግቢው ጥበቃ ሓላፊ አቶ ብርሃኔ ኀይሉ ተነግሮናል፤›› ብለዋል፡፡
ሌሎች የመንበረ ፓትርያሪኩ ምንጮች በበኩላቸው፣ የኮሌጁ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ጢሞቴዎስ ቅዱስ ሲኖዶስ ጽ/ቤት ድረስ በአካል በመሄድ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያሪክ አቡነ ማትያስን ‹‹ከሣሾቼን እንዳታነጋግሩ›› ብለው በማከላከላቸው ውዝግቡን ያጣራው ኮሚቴ ባቀረበው ሪፖርት ላይ ቋሚ ሲኖዶሱ ያደረገውም ይኹን እያደረገ ያለው ውይይት አለመኖሩን በማረጋገጥ በጥበቃ ሓላፊው የተሰጠውን መረጃና በቀደመው የሐራ ዘተዋሕዶ ዜና የቀረበውን ዘገባ አስተባብለዋል፡፡
ይህም ኾኖ ደቀ መዛሙርቱ የአቡነ ጢሞቴዎስ ፈቃድ ፈጻሚና የችግሩ አካል አድርገው የሚጠቅሱት የኮሌጁ ቦርድ፣ በፓትርያሪኩ ተመርቶለታል በተባለው የአጣሪ ኮሚቴ ሪፖርት ላይ ሰኞ ዕለት እንደመከረበትና ከሦስትና አራት የቦርዱ አባላት በቀር የሚበዙቱ የአጣሪ ኮሚቴው የውሳኔ ሐሳቦች በቀረቡበት አኳኋን ተፈጻሚ እንዲኾን መስማማታቸውን አስታውሰዋል፤ ምንጮቹ አያይዘውም ቦርዱ እስከአሁን ጉዳዩን ከማየት የዘገየውም የኮሌጁ ሊቀ ጳጳስ ባላቸው ሓላፊነት መሠረት የሚሰጡትን ውሳኔ መነሻ ለማድረግ ነው ብለው እንደሚገምቱ ገልጸዋል፡፡
‹‹ቅ/ሲኖዶስ ሙስናንና ብልሹ አሠራርን በመግለጫ ብቻ ሳይኾን በተግባርም መቃወም ይገባዋል፤ ኮሌጁ የትምህርት ተቋም እንጂ የንግድ ማእከል አይደለም፤ ኮሌጁ የግለሰቦች ሳይኾን የሕዝብ ነው፤ የምእመናንን ገንዘብ የት አደረሳችኹት? ሕገ መንግሥቱንና ፍትሐ ነገሥቱን ባታከብሩ ለመጽሐፍ ቅዱሱ ተገዙ!›› በሚሉ ኀይለ ቃሎች ተቃውሟቸውን በማሰማት ላይ የሚገኙት ደቀ መዛሙርቱ፣ ለመንፈቅ ዓመት ያህል ሲያቀርቡ የቆዩዋቸው የትምህርት አመራሩንና አስተዳደሩን የተመለከቱ ጥያቄዎቻቸው በአጣሪ ኮሚቴው የቀረቡትን የመፍትሔ ሐሳቦች ተፈጻሚ በማድረግ እልባት እንዲሰጠው የማስገደጃ ርምጃዎችን በመውሰድ ላይ መኾናቸውን አስታውቀዋል፡፡
የአራዳ ክፍለ ከተማ ፖሊስ አዛዥ ሐምሌ ፩ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም ጠቅላይ ሥራ አስኪያጁን ብፁዕ አቡነ ማቴዎስን፣ ጠቅላይ ቤተ ክህነቱ የኮሌጁን ውዝግብ ለመፍታት በሚከተለው አካሄድ ላይ እንዳነጋገራቸው ታውቋል፡፡ በብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያሪኩ አሳሳቢነትና ከቋሚ ሲኖዶስ በተሰጠ መመሪያ÷ ከጠቅላይ ቤተ ክህነቱ፣ ከፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴርና ከፖሊስ ተውጣጥቶ የተቋቋመውና አምስት አባላት የሚገኙበት አጣሪ ኮሚቴ ያቀረበው ባለሦስት ነጥብ የመፍትሔ ሐሳብ አለመተግበሩን የጠቀሱት የፖሊስ አዛዡ፣ የደቀ መዛሙርቱ የተቃውሞ እንቅስቃሴ ተጠናክሮ መቀጠሉን በማሳሰብ ውዝግቡ አስቸኳይ እልባት እንዲሰጠው ብፁዕነታቸውን መጠየቃቸው ተነግሯል፡፡
ከሐምሌ ፩ ‐ ፭ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም ለመስጠት የታቀደው የመንፈቅ ዓመቱ የማጠቃለያ የፈተና መርሐ ግብር የማስገደጃ ርምጃዎችን መውሰድ የቀጠሉት ደቀ መዛሙርቱ ለፈተናው ላለመቀመጥ በመወሰናቸው እስከ አሁን አልተካሄደም፡፡
ከሐምሌ ፩ ቀን ጀምሮ በደቀ መዛሙርቱ ተከቦ በተያዘው የአስተዳደሩ ሕንጻ፣ የበላይ ሓላፊውን ሊቀ ጳጳስ ጨምሮ ሠራተኞችና መምህራን ለመግባት እንደተከለከሉ መኾናቸው ተገልጧል፡፡ ከበባውና ቁጥጥሩ ደቀ መዛሙርቱ በመንበረ ፓትርያሪክ ቅጽር በተሰለፉበት በዛሬ ዕለትም በኮሌጁ ግቢ እንዲቆዩ በተደረጉ ደቀ መዛሙርት መቀጠሉ ተዘግቧል፡፡
ደቀ መዛሙርቱ የአስተዳደር ሕንጻውን መተላለፊያና መግቢያ በሮች በመክበብና በመዝጋት ሓላፊዎች፣ መምህራንና ሠራተኞች ወደ ቢሮ እንዳይገቡ በማገድ የማስገደጃ ርምጃዎቻቸውን ማጠናከራቸው የወትሮ እልካቸውን ያናረባቸው ሊቀ ጳጳሱ ብፁዕ አቡነ ጢሞቴዎስ፣ በብስጭት ራሳቸውን ስተው ወደ ቤተ ዛታ ሆስፒታል ተወስደው እንደነበር የኮሌጁ ምንጮች ጠቁመዋል፡፡ ‹‹እርሳቸው አልፈው በመቃብራቸው ላይ መሣቅ እንፈልጋለን፤›› እስከማለት የተደረሰበት ከፍተኛ ምሬትም ከደቀ መዛሙርቱ መሰማቱ ተገልጧል፡፡
ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያሪኩን ፊት ለፊት ለማነጋገር እንደሚሹ የገለጹት ደቀ መዛሙርቱ፣ በተቃውሞው እንቅስቃሴ ሳቢያ ለአንድ ወር ለተራዘመው የትምህርት መርሐ ግብር ጠቅላይ ቤተ ክህነቱ የፈቀደው የሦስት መቶ ሺሕ ብር ተጨማሪ በጀት፣ ከታቀደለት ዓላማ ውጭ አስተዳደሩ ለውድ የቢሮ የምቾት ዕቃዎች ግዥ እያዋለው በመኾኑ ለብክነት እየተዳረገ እንዳለ አጋልጠዋል፡፡
ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ፣ ሰኔ ፳፱ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም የሰዋስወ ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ኮሌጅ በቀን መደበኛ እና በማታ ተከታታይ መርሐ ግብሮች ያሠለጠናቸውን 202 ደቀ መዛሙርት ባስመረቀበት ወቅት ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያሪኩ ለምሩቃኑ ሲናገሩ፡-
‹‹ቤተ ክርስቲያን እናንተ ተከብራችኹ፣ ተሻሽላችኹ እንድትኖሩ አቅም በፈቀደ የምታደርገው ይኖራታል፡፡ እናንተም የምትሰጠውን ሥልጠና አቅም በፈቀደ ልታመሰግኑ ይገባል፡፡ ቤተ ክርስቲያንም ኮሌጆቹን ማበረታታት፣ ማስፋፋት ይገባታል፡፡ ለእናንተ ያልኾነ፣ ከስብከተ ወንጌል የበለጠ ምን ሥራ አላት?››
ቅዱስነትዎ÷ ሐምሌ ፳፪ ቀን እንደሚመረቁ የሚጠበቁት 54 ያህል የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ የዓመቱ መደበኛ ዕጩ ተመራቂዎችና ሌሎች የቅድመ ምረቃ ደቀ መዛሙርትም የጠየቁትኮ ‹‹አቅም በፈቀደ›› መጠን ሊደረግ የሚችለውንና የሚገባውን ነው፡፡
ቤተ ክርስቲያናችን የሌላን ሳይኾን የራስዋን አስተምህሮ ለማስፋፋትና ለማጠናከር ካቋቋመችው የትምህርት ተቋም መናፍቁንና ነገረ ሠሪውን ዘላለም ረድኤትን አስወግዶ ለጥያቄ ማቅረብ ለአንጋፋው ኮሌጅ እቆረቆራለኹ ከሚል አባት የሚጠበቅ አነስተኛው ተግባር ነው፡፡
የኮሌጁ ሊቀ ጳጳስ ለግንባታቸው ብር 350,000 እንዳወጡባቸው የገለጹትን ሁለት የመማርያ ክፍሎችኮ እየተማሩባቸው ያሉት ይዞታቸው በተዳከሙ የመማርያ ክፍሎች ያሉት የኮሌጁ ደቀ መዛሙርት ሳይኾኑ ለአዲሶቹ ክፍሎች ኪራይ የሚከፍሉ ሌሎች ኮሌጆች የሚያስተምሯቸው ተማሪዎች ናቸው፡፡
ደቀ መዛሙርቱም ይላሉ÷ ‹‹የሚመዘበረው ገንዘብስ ቢኾን የሚመጣው እኛ በሰበክነው /በእኛው ጉሮሮ/፣ ካህኑ በቀደሰው አይደለምን?›› ምሩቃኑ በዲግሪ ደረጃ የሚያገኙት ደመወዝ ግን ከ900 በላይ አልጨመረም፡፡ በየዓመቱ ለ10 የኮሌጁ ምሩቃን ይመጣል የሚባለው የውጭ ትምህርት ዕድልም በጎጠኝነትና አድልዎ መጠቃቀሚያ መኾኑ ደቀ መዛሙርቱ የሚያማርሩበት ጉዳይ ነው፡፡
ቅዱስነትዎ በበዓለ ትንሣኤ በኮሌጁ ተገኝተው ደቀ መዛሙርቱን ‹‹ቢቸግራችኹ እንዳልተቸገራችኹ፣ ቢጠማችኹ እንዳልተጠማችኹ ኹኑ›› ብለው የጥያቄያቸውን ምላሽ በትዕግሥት እንዲጠባበቁ ካሳሰቧቸው ወዲህ እንኳ እነኾ ሁለት ድፍን ወራት ተቆጠሩ፡፡ ነገር ግን፣ በሕገ ቤተ ክርስቲያን የቤተ ክርስቲያኒቱን ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት በበላይነት ለመከታተልና ለመቆጣጠር ሥልጣን ላላቸው ለጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ብፁዕ ዋና ሥራ አስኪያጅና ለጽ/ቤታቸው አልታዘዝ ከማለት አልፈው የቋሚ ሲኖዶሱን ውሳኔ በተግባር የሻሩትን አቡነ ጢሞቴዎስን ከሚገባው በላይ ማስታመሙን፣ መከባከቡን መርጠዋል፤ ለምን?
ቅዱስነትዎ÷ በዘመነ ፕትርክናዎ ማለዳ የተባባሰው ውዝግብ አያያዝዎ፣ ከአቡነ ጢሞቴዎስ ጋራ ካለዎት የቆየ ወዳጅነትና በፓትርያሪክ ምርጫው ወቅት ከተጫወቱት ሚና ጋራ በተገናኘ ለብዙ ሐሜት እያጋለጥዎት ነውና ከዚህ በላይ ሳያዘገዩ በአጣሪ ኮሚቴው በቀረቡትና ቅዱስነትዎም በተስማማበት የመፍትሔ ሐሳብ መሠረት እልባት እንዲሰጡት ተጠይቀዋል፡፡
20 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 14 ቀን ማለት ነው።
በሚሊኒየም አዳራሽ ለኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ መቀበያ በተሰናዳው የሙዚቃ ዝግጅት ላይ ንግግር ያደረጉት የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ “እውነትና ፍቅር ከሁሉም ይልቃል” ብለዋል። “ከኢሳያስ ያላተረፍነው ነገር የለም፤ አሰባስቦናል” ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ፕሬዝዳንቱን ደጋግመው “ኢሱ” በሚል ቁልምጫ ሲጠሯቸው ተሰምተዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ፤ “ኢሳያስ እንደነገረኝ ጤና ሲገኝና በእጃችን ሲሆን እየረከሰ ስናጣው ደግሞ ዋጋ የሚያስከፍል ነው። ሰላምም እንዲሁ ሲኖር እየረከሰ ሲጠፋ ግን ዋጋ የሚያስከፍል ነው። ሰላም የነፃነት ነፃነት ደግሞ የብልፅግና እናት ነች። ከጤና ውጭ ሀብት ከንቱ ነው። ከሰላምና ነፃነት ውጪ ብልፅግናም ሕልም ብቻ ነው። በሰላምና በነፃንት የሚጎዳ በጦርነትና በብጥብጥ የሚጠቀም ማነው?” ሲሉም ጠይቀዋል።
አያይዘውም፤ “ሀገር እንደ ሰው ናት። እኛ እንደሆነው ትሆናለች፣ ብንፋቀር ፍቅር ታዘንባለች። ይቅር ከተባባልን ፈውስ ታፈልቃለች። ብንተጋ ብልፅግናን ታጎርፋለች። ብንማር ትሰለጥናለች። ብንከባበርና ብንተባበር ትከብራለች፣ ትገዝፋለች፣ትልቃለች።” ካሉ በኋላ “መልካም ሰው ያላበቀለች ሀገር እንደሆነች ግን በሰው ስንፍና ትደኸያለች፣ በሰው ግፍና በደል ምድር ታነባለች፣ በሰው ጥላቻና ጦርነት ትደማለች ስንፍናና በደል ትከብራለች፣ ስናድግ ታድጋለች” የሚል ሐሳብ ያለው ንግግርም አድርገዋል።
ከመቶ ሚሊዮን ሕዝብ ውስጥ ክፉት የሚያስብ ሰው አይኖርም ማለት እንደማይቻል ገልፀው ፤ “የመደመር ሚስጥር ለፍቅርና ለደስታ ይሁን፤ ለክፋትና ለመግደል አንደመር” ብለዋል። “ክፉን ካልተጋራነው መክኖ ይቀራል” - ብለዋል ጠቅላይ ሚኒስትሩ።
በመድረክ ላይ በአማረኛ ንግግር ሲያደርጉ ከዚህ ቀደም የማይደመጡት ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ መድረኩ ላይ ወጥተው ንግግራቸውን ሲጀመሩ ዝግጅቱን የሚታደመው በሺሕዎች የሚቆጠር ሕዝብ በከፍተኛ የድጋፍ ጩኸት ተቀብሏቸዋል።
ሁለቱ ሀገሮች ያለፈውን ባሕላቸውንና ታሪካቸውን ታሳቢ አድርገው፣ ጥላቻና ቂምን አሸንፈው፣ በጋራ ለልማት እንዲሠሩ የጠየቁት ፕሬዚዳንት ኢሳያስ በበኩላቸው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ ለሰላም ያደረጉትን ጥረትና የሚከተሉትን አቅጣጫ አድንቀዋል።
“ማንም ፍቅራችንንና ስምምነታችንን ለመበተንና ላማወክ፣ እርጋታችንን ለማሸበርና ለማጥቃት ልማትና ዕድገችንን ለማደናቀፍና ለማውደም እንዲፈታተነን አንፈቅድም”- ብለዋል።
በመጨረሻም ፤ “በድጋሚ ከባድ መስዋትነት ከፍላቹህ በኃይለና መከታ ላስመዘገባችሁትን ድል እያመሰገንኩ ለዶክተር አቢይና ለብቁ አመራሩ ያለኝን ልባዊ ድጋፍና ድል ምኞት ደግሜ አረጋግጣለሁ።” ብለዋል።
በምስራቅ ጎጃም ዞን የሰማያዊ ፓርቲ ታዛቢዎች በሚሊሻዎች ድብደባ እየተፈፀመባቸው እንደሆነ የሰማያዊ ፓርቲ ምክትል የድርጅት ጉዳይ ኃላፊ አቶ በቃሉ አዳነ ለነገረ ኢትዮጵያ ገለጹ፡፡ ታዛቢዎቹ ‹‹ከአሸባሪ ፓርቲ ጋር አብራችሁ እየሰራችሁ ነው›› እየተባሉ ድብደባ እየተፈፀመባቸው እንደሆነ የገለጹት አቶ በቃሉ ቀሪዎቹን ‹‹ከአሸባሪ ፓርቲ ጋር ሲሰሩ አገኘናቸው ብለን እንከሳችኋለን›› እያሉ እያስፈራሯቸው ነው ብለዋል፡፡ ከሰማያዊ ፓርቲ ጋር የምትገናኙበት ነው በሚልም ስልካቸውን […]
‹‹ዙቤይዳ››መጣች! ጌቱ ተመስገን እንደጻፈው ‹‹አገር ማለት ሰው ነው እያሉ በትውልድህ እንቅልፍ ላይ ብርድ ልብስ ይደርባሉ፡፡ አገር ማለት አፈር ነው፡፡ ሰውም ማለት አፈር ነው፡፡ ኢትዮጵያ ከተፈጠረች ጀምሮ የሞቱት ሰዎቻችን ስጋና አጥንት አፈር ሆኖ ይሄው›› አሉና መሬቱን በጎራዴው ጫፍ ጫር አደረጉት፡፡ ‹‹አየህ አሁን አፈር አይደለም የጫርኩት፣ የሰው ስጋ ነው! ሲጫር የሚያመው፣ ሲወጋ የሚያቃስት ሰው ነው አፈሩ!! ይሄንን […]
የሶሺያሊስቱ ጠንቋይ ጉዳይ የትርጉም ስራ ነው። “The Case of the Socialist Witchdoctor” በሚል የታተመውን በፓለቲካ ስላቆች የሚታወቀው የሃማ ቱማን ስራ ህይወት ታደሰ “የሶሻሊስቱ ጠንቋይ ጉዳይ” በሚል ወደ በአማርኛ ቋንቋ ተርጓማ ለንባብ አብቅታዋለች። መጽሃፉ የት እንደሚገኝ ለማወቅ እና ሌሎች ተጨማሪ መረጃዎች ተርጓሚዋን በፌስ ቡክ ገጿ ላይ ማግኘት ይቻላል ___ ለህትመት የበቁ ስራዎችን ፊቸር እንዲደረጉ ከፈለጉ ከአንድ […]
በምርጫ 2007 ኢሕአዴግ በሕዝብ ድምፅ ከሥልጣን እንዲወገድ ለማድረግ እወዳደራለሁ ይላል፡፡ በምርጫ 2007 ኢሕአዴግ በሕዝብ ድምፅ ከሥልጣን እንዲወገድ ለማድረግ እወዳደራለሁ ይላል፡፡ ይህንን ለማሳካት እንዳልችል ግን ምርጫ ቦርድ እንቅፋት ፈጥሮብኛል ሲልም ይከስሳል፡፡ በብዙ ምርጫ ክልሎች የገዥው ፓርቲ ታላላቅ አባላትንና ባለሥልጣናትን የሚገዳደሩ ዕጩዎችን ማሰለፉንም ገልጿል፡፡ ለተጨማሪ የተያያዘውን የመለስካቸው አምሃን ዘገባ ያዳምጡ፡፡
የርቀት ሩጫ ንጉስ ኃይሌ ገብረስላሴ የማንቸስተርን ማራቶን አስራ ስድስተኛ ሆኖ ከጨረሰ በኋላ ራሱን ከውድድር ዓለም አግልሏል። ዜናው ከተሰማ በኋላ ዓለም ዓቀፉ የአትሌቲክስ ፌደሬሽን ኃይሌ ገብረስላሴ እስከዘለዓለም ድረስ “ንጉሱ” ተብሎ ሊጠራ የሚችልበት ምክንያት ያላቸውን አስር ያህል ነጥቦች በመዘርዘር በድረገጹ ሞቅ ያለ ዜና አስነብቧል። ለሃያ አምስት ዓመታት በውድድር ዓለም እጂግ የተዋጣለት አትሌት ሆኖ በመቆየቱ ፤ ለሩጫ ባለው […]
ትዕግስት ቱፋ የለንደንን ማራቶን አሸነፈች። እንደ ቢቢሲ ዘገባ የለንደን ማራቶንን ከዚህ በፊት ሁለት ጊዜ ያሸነፈችው ሜሪ ኬይታኒ ውድድሩን ሁለተኛ በመሆን ጨርሳለች። ትዕግስት ዘጠኝ የሚሆኑ አትሌቶች ጋር ስትፎካከር ከቆየች በኋላ ርቀቱን ለመጨረስ ሶስት ማይል ሲቀር ማርሽ በመቀየር （ቢቢሲ እንዳለው） ወደ ኋላ ጥላቸው ተምዘግዝጋለች። ወድድሩን በአንደኝነት ከጨረሰች በኋላ ለቢቢሲ ጋዘጠኛ በሰጠችው ቃለ ምልልስ “አይሩ ጥሩ ስላልነበር አስቸጋሮኝ […]
በፈረንጆቹ 2003 ደቡብ አፍሪካ ላይ በተደረገ ስብሰባ ካፍ በአፍሪካ ሶስት ሃገራት የልህቀት ማዕከልን (CAF Center of excellence) ለመገንባት የተስማማ ሲሆን በኢትዮጵያ፣ ካሜሩን እና ሴኔጋል የተመረጡ ሃገራት ነበሩ፡፡ በካሜሮን የሚገኘው ማዕከል ግንባታው ተጠናቆ ወደ ስራ ሲገባ አዲስ አበባ አያት አካባቢ ያለው ማዕከል ግን ግንባታው ሳይጠናቀቅ ላለፉት 14 ዓመታት ቆይቷል፡፡ በኢትዮጵያ ይፋዊ የስራ ጉብኝት እያደረጉ የሚገኙት አዲሱ የካፍ ፕሬዝደንት አህመድ አህመድም የማዕከሉን ወቅታዊ ሁኔታ ተመልክተዋል፡፡
የማዕከሉ ኃላፊ አቶ ሳህሉ ገብረወልድ ግንባታው በ2004 እ.ኤ.አ (1996 በኢትዮጵያ አቆጣጠር) ግንባታው የተጀመረ መሆኑን አስረድተው የኢሳ ሃያቱ አስተዳደር ግንባታው ለማጠናቀቅ ቃል ቢገባም ወደ ተግባር ለመግባት ግን መቸገሩን አስታውሰዋል፡፡ የቀድሞ የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌድሬሽን ፕሬዝደንት የነበሩት ሳህሉ የመግባቢያ ሰነድ ሁለት ግዜ መፈረሙ ቢነገርም ግንባታው አሁንም አለመጠናቀቁን ተናግረዋል፡፡ የማዕከሉ አንደኛ እርከን ቢጠናቀቅም የመጫወቻ ሜዳ ሳር ንጣፉ አልተሰራም፡፡ ላለመሰራቱም የውሃ እጥረት እንደምክንያትነት ቀርቧል፡፡ ለ14 ዓመታት ምንም አግልግሎት ያልሰጡት የማዕከሉ ክፍሎች በግዜ ብዛት ጉዳት እየደረሰባቸውም ይገኛል፡፡
ማዕከሉን ተዟዙረው ያስጎበኙት አቶ ሳህሉ ማዕከሉን ገንብቶ ማጠናቀቅ እጅግ በጣም አስፈላጊ እንደሆነና ለማጠናቀቅም ተጨማሪ ገንዘብ እንደሚያስፈልግ ለካፍ ፕሬዝደንት አህመድ ጠቁመዋል፡፡ ፕሬዝደንት አህመድ በበሉላቸው ስለማዕከሉ ጉዳይ ወደፊት እንደሚታይ ተናግረዋል፡፡ “ከዚህ ቀደም ከነበረው አስተዳደር በተለይ በጀት ዝም ብለን አንለቅም፡፡ ገንዘቡን በተገቢው መንገድ ጥቅም ላይ ማዋላችንን ማረጋገጥ አለብን፡፡ ከዚህ በፊት በነበረው ሁኔታም ልንጓዝ አንችልም፡፡ የፋይናንስ ግልፅነት ያስፈልገናል፡፡” ብለዋል፡፡
የአልኮል መጠጥን በብሮድካስት አማካኝነት ማስተዋወቅ የሚከለክለው ድንጋጌ ከዛሬ ጀምሮ ተፈጻሚ ይሆናል። የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 1112 በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ የካቲት 21 ቀን 2011 ዓ.ም ታትሞ መውጣቱ ይታወሳል።
በአዋጁ አንቀጽ 74 (4) መሰረት የአልኮል መጠጥ በብሮድካስት (ቴሌቪዥን እና ሬድዮ) አማካኝነት ማስተዋወቅ የሚከለክለው ድንጋጌ ከዛሬ ግንቦት 21 ቀን 2011 ዓ.ም. ጀምሮ ተፈጻሚ እንደሚሆን ነው የጤና ሚኒስትሩ ዶክተር አሚር አማን ያስታወቁት።
በስምምነቱ 200 ሚሊየን ዶላሩ ለታዳሽ ሃይል ማሻሻያ ፕሮግራም የሚውል ሲሆን፥ 350 ሚሊየን ዶላሩ ደግሞ የአርብቶና ከፊል አርብቶ አደሮችን ተጠቃሚነት ለማሻሻል...
ኡጋንዳ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ኣማኢት ተቓወምቲ ፕረዚደንት ሙሴቬኒ ከምዝተኣስሩ ተቃወምቲ ውድባትን ሰልፍታትን እታ ሃገር ከሲሰን።
ኣብ 14 ጥሪ 2021 ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ኡጋንዳ፣ ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ፣ ወዲ 76 ዓመት ፕረዚደንት ዩዌሩ ሚሴቬኒ ብምዕዋት ክሳብ ንልዕሊ 40 ዓመታት ነታ ሃገር ክመርሕ’ዩ ተመሪጹ።
ስምዒት ዓቢ ክፋል እንታይነትና እዩ። ኣብ መዓልትና ላዕልን ታሕትን ዝብል ዝተፈላለየ ስምዒት ንምኰር ኢና። ንገሊኣትና ንምእላዮም ቀሊል ክዀኑ ከለው፡ ንገሊኣትና ግና በዳህትን ኣጸገምትን ክዀኑ ይኽእሉ እዮም። ከም ኩሉ ሰብ ስምዒታትና ገድሊ ክዀኑና ተኽእሎ ኣሎ። እንተዀነ ግና፡ ገድላዊ ስምዒታትና ንነዊሕ ግዜ ክምጠጥ ከሎ፡ ጉድለት ጥዕና ኣእምሮ ከስዕበልና ይኽእል።
ሓደ ሰብ ኣብ ምቁጽጻር ስምዒታቱ ጸገም ምስ ዝህልዎ፡ “ስምዒታዊ ዘይልዙብነት ወይ’ውን ዘይምቁጽጻር ስምዒት” ቢልና ንሰምዮ። እዚ ኸኣ ዓቢ ክፋል ስነ-እምሮኣዊ ጸገም እዩ። እዚ ስምዒታዊ ዘይልዙብነት ከኣ ናብ ከም እኒ ጭንቐት፡ ቅዛነት፡ መንነታዊ ስርዓት-ኣልቦነት (personality disorder)፡ ጭቡጥነት ምጥፋእ (psychosis)፡ ጸቕጢ ድሕረ ማህሰይቲ (PTSD) ዝኣመሰሉ ስነ ኣእምሮኣዊ ጸገማት ክወስደና ይኽእል። ኣብ ዝዀነ ደረጃ ህይወት ንሃሉ፡ ንስምዒታትና ጥዕና ብዘለዎ መገዲ ከነመሓድሮ ክንመሃር ንኽእል ምኻና ምፍላጥ ተስፋ የስንቕ። ነዚ ጉዕዞ ኸኣ “ስምዒት እንታይ እዩ” ብምባል ክንፍልሞ ኣለና።
ብዛዕባ ስምዒት ክንርድኦ ዘለና ኣገዳሲ ፍልጠት እንተሃልዮ፡ ኩሎም ስምዒታት ዕላማ (purpose) ኣለዎም። ሓበሬታ (message) ክህቡና ከኣ ‘ዮም ተሃንዲሶም። ንኣብነት፡ ቃንዛ (pain) ከብዲ ክስምዓና ከሎ፡ እንታይ ከም ዝዀና፡ ከም ዝበላዕና፡ ካልእን ክንሓትትን ክንሓስብን መልእኽቲ ይህበና።
እዚ ከምዚ ዝበለ መልእኽቲ ስምዒታት ከኣ፡ ኣብ ህይወት ዝከናወኑ ነገራት ኣቃልቦ ክንህቦም ይቐስበና። እዞም መልእኽታት ስምዒታትና ከኣ፡ ኣብ ዓቢ ጉዳይ ህይወትና ከም እኒ መዓልቲ መርዓና፡ ወይ’ውን ንእሽቶ መዓልታዊ ንጥፈታት ከም እኒ ምርሳሕ መኪናና ፡ ኣቃልቦ ክንህቦም ይደፋፍኣና። ን ኣብነት፡ ጽዑቕ ድርኺት ስምዒት ፍቕሪ፡ ንደቕና ክንኣልዮምን ክንከናኸኖም ይገብረና። ሓርቖት ብዛዕባ መቅጻዕቲ መኪናና ኣብ ግቡእ ቤታ ደው ዘይምባልና፡ ነቲ ጌጋ መሊስና ከይንደግሞ የጠንቕቐና።
ደቂ ሰባት ዝተፈላለየ ዝርጋሐ ዘለዎም ስምዒታት ንምኰር ኢና። ነፍሲ ወከፍ ስምዒት ዝተፈለየ መልእኽቲ ኣለዎ። ብፍሉይ መገዲ መልእኽቲ ክህቡና ተነዲፎም። ገሊኣቶም ቅጽበታዊ ዝዀነ ዝርድኣና መልእክቲ የሕልፉ። ገሊኣቶም ከኣ ከይተረደኣና እንህቦ ግብረ መልሲ ኣለዎም። እዚ ኸኣ ነቲ ኣብ ሽዓ ዝኸውን ኩነታት ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ክንህቦ ስለ ዝደልዩና እዮም።
ፍርሒ ግሉጽ ኣብነት እዩ። ሓደጋ ክገጥመና ከሎ ብቕልጡፍ ንፈርህ። ብቅልጡፍ ከነምልጥ ወይ’ውን ዘለና ሓይሊ ኣኻኺብና ክንገጥሞ የተባብዓና። ንኣብነት፡ ኣብ ከውታ ለይቲ እናመረሽካ ከለኻ ገለ ድምጺ ክትሰምዕ ከለኻ፡ ኣብ ሓደጋ ክትህሉ ትኽእል ኢልኻ ዝብል መልእኽቲ ይመጸና። ፍርሒ ከኣ ይስምዓና። ኣትኩረናን ጥንቓቐና ይውስኽ። እዚ ከምዚ ዝበለ ፍርሒ ሕማቕ ክንብሎ ኣይንኽእል ኢና።
ካልእ ኣብነት፡ ሪጋ ሓሊና ክንጽበ ከለና። ድሕሬና ዝመጸ ሰብ መስመር ጥሒሱ ኣብ መንጎ ክኣቱ ከሎ፡ የሕርቐና እዩ። እዚ ኸኣ እቲ ሰብ ዘይግቡእ ስለ ዝገብረ ዝህበና መልእኽቲ እዩ።
ዝተጸገመ ዓቢ ሽማግለ ሰብኣይ ርኢና ስለ ዝሓገዝናዮ፡ ሓጎስን ዕጋበትን ይስምዓና። እዚ ኸኣ ቕቡልን ግቡእን ስለ ዝፈጸምና ዘመልክተና መልእኽቲ እዩ። እዚ ዘረደኣና ከኣ ኩሎም ስምዒታት መልእኽቲ ምህላዎም እዩ።
እዚ ግብረ መልሲ ጠቓሚ እዩ ምኽንያቱ ኣብዞም 3ተ ባእታታት ብምቱካር፡ ምስ ስምዒታትና ከመይ ጌርና ከም እንቓኒ ይምህረና። እዚ ኸኣ ከም ሓደ ሰላዪ ጌርና ክንወስዶ ንኽእል። ስምዒታትና ንምልላይ፡ ገለ ኣመት፡ ኣምር፡ ኣፋፍኖት ይህቡና። ምስ ስምዒታትና ንምቕናይን ንምልላዮም ቀሊል ከይከውን ይኽእል እዩ። መዓልቲ ልምምድ ምስ ዝህልወና ግና እናዓበና ከም እንኸይድ ጥርጥር የብለይን።
ሊዲንግ ፒአር ንድ ሬቲንግ ፈርም የተባለ ድርጅት ከአቫንስ ሚዲያ እና የአፍሪካ አዋርድ በአምስተኛው አመታዊ ህትመት ላይ እ.ኤ.አ በ2020 አ.ም 100 የአፍሪካ ተፅዕኖ ፈጣሪ ወጣቶች ዝርዝር በይፋ አሳውቆ በተለያዩ መስኮች ላይ የሚገኙትን የአፍሪካ ወጣቶች የላቀ ተግባር ለሀገራቸው ያበረከቱትን እውቅና ሰጥቷል፡፡
በዚህ ዝርዝር ውስጥ በአህጉሩ የሚገኙ 7 ወጣት ሚኒስትሮች ተካተዋል፡፡ እንደ አንጎላ ፋይናንስ ሚኒስቴር ቫራ እስፔርናካ ዶስ ሳንቶስ ፣የሩዋንዳ አይሲቲ ሚኒስቴር ፓውላ ኢጋቤር፣የሱዳን የወጣቶች ሚኒስቴር ዋላላ ኤሳም አል ቦሺ ትሪኦፍለስ ተጠቃሽ ናቸው፡፡
በሌሎች አህጉራት ውስጥ የሚገኙም ወጣት አመራሮች ንፁኅ መንፈስ ባለው አመራር እና ራስ ወዳድ ያልሆነ ድርጊትን እንዲፈፅሙ በማሰብ እና ወጣቶችን ለጥሩ ነገር እንዲነሳሱ ለማድረግ ነው ብለዋል የአቫንስ ሚድያ ኃላፊዎች፡፡
ይህ የ2020 እውቅና ዝርዝር በመጀመሪያ ታቅዶ የነበረው በአፍሪካ ህብረት የአፍሪካ ወጣቶች ክብረ-በዓል ላይ እንዲከበር እና ወደ ሌላም አህጉራት እንዲዳረስ ነበር፡፡
የዚህ እውቅና መመዘኛዎች ደግሞ ብቃት ያለው አመራር ፣የግል ስኬቶቻቸው፣ለሌሎች እውቀትና ልምዳቸውን የማካፈል ቁርጠኝነታቸው፣ያላቸውን ፅናት እና ጥንካሬ መሆናቸው ታውቋል፡፡
ግፍና ቅሌት ያዘቦት ወግ በሆነበት በዚህ ዘመን “የሰው ህሊና” የት ገባ ብለህ ሳትጠይቅ ያደርክበት ቀን አለ? በርግጥ ህሊና የሚባል ነገር ራሱ ይኖራል? አንድን እሥረኛ ሽንት ቤት እንዳይሄድ በመከልከል የሚቀጣ የወህኒ ጠባቂ ባለበት አገር ውስጥ የህሊናን መኖር ብጠራጠር ይፈረድብኛል?በሀዲስ አለማየሁ “የልምዣት” ውስጥ ፈረደ መንፈቁና አዝማሪው ውቤ በግጥም የተሟገቱት ትዝ ይለኛል። አቶ ፈረደ በእግዜርና በህሊና ፍርድ ተስፋ የሚያደርጉ ሊቅ ናቸው። እንዲህ ይላሉ፤
እግዜር ሰውን ፈጥሮ- የውቀትን እስትንፋስ- እፍ ሲል ባፍንጫው ህግን ሲሠራለት- ምስክር ይሆን ዘንድ – ለኋላው መቀጫው ድሮውን ተናግሯል- በምጻት መሆኑን- የሱ ፍርድ መስጫው እስከ ምጽአት ድረስ- እንደራሴ አድርጎ- ሊፈርድ የወከለው አምላካዊ ባህርይው- ከፍጥረት ለይቶ- ለሰው ያካፈለው እውነተኛ ዳኛ አድልኦ የሌለው ባንሰማ ነው እንጂ- ህሊና ነበረ- በውስጣችን ያለው።
አይ አቶ ፈረደ- ብልህ ናቸው ስንል- ለካስ ሞኝ ናቸው ውሸትና ስርቆት- መግደልና ቅምያ- የሆነ ኑሯቸው ደጋግመው ደጋግመው- የተመላለሱ በወንጀል ሥራቸው ገና ድሮ ድሮ- ታሞ ተሰቃይቶ – ሞቶ ህሊናቸው የነበረበቱ- ቦታው እንኳ ፈርሶ- ጠፍቶ ከውስጣቸው ከወዴት መጥቶ ነው- ወዴትስ ሆኖ ነው- የሚፈርድባቸው? እንግዲያስ እግዚአብሄር- ከህሊና በቀር- ምን ከንቱ ፈጠረ ወይ ከሁሉ አልጠፋ- ወይ ከሁሉ አልኖረ ታዛዦችን ሁሉ – በጸጸት ሠንሠለት- አሥሮ ያስቸገረ ለማይታዘዙት- የግፍ መፈጸምያ – አድርጎ ያኖረ ይልቅ ከንቱ አንድከም – የትም አያደርሰን -ይህ ሁል ፍልስፍና እንተወው ግዴለም! ድሃ በራብ ይሙት! ሀብታምም በብስና ለበዳይ ይፈረድ! ተበዳይም ይካስ ! ይቀጣ እንደገና ! መቸም ያለም ሥራት- እብድ እንዳደራው ድር -ውትብትብ ነውና።
የጠቅላይ ሚንስትር መለስ ክንውኖች፥ በአዎንታዊም በአሉታዊነትም የሚታዩና የሚመዘኑ፤ ትተዋቸው ያለፏቸው ቅርሶች እየተገመገሙ ባሉበትና አገሪቱ ልትከተል የምትችላቸውን አቅጣጫዎች አስመልክቶ ምልከታዎች እየቀረቡ ነው።
ሰሞኑን በኢትዮጵያ ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ባተኮሩ ውይይቶች ያነጋገርናቸው አንዲት ታዋቂ የቀድሞ የተቃዋሚ መሪና ሁለት ምሁራን በተለይ በርእሱ ላይ የሰነዘሩትን አስተያየት ያከተተ ቅንብር ቀጥሎ ቀርቧል።
በቢሾፍቱ የቅድመ ውድድር ጊዜ ዝግጅታቸውን ከጀመሩ ሳምንታት ያስቆጠሩት ድሬዳዋ ከተማዎች በርካታ አዳዲስ እና ነባር ተጫዋቾችን በጋራ በመያዝ ዝግጅታቸውን ቀጥለዋል፡፡ ክለቡ እስከ አሁን ስምንት አዳዲስ ተጫዋቾችን ያስፈረመ ሲሆን አሁን ደግሞ ዘጠነኛ ተጫዋች በማድረግ አጥቂው ፋሲል አስማማውን ወደ ስብስቡ አካቷል፡፡ አዲሱ የድሬዳዋ ፈራሚ በ2010 የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ በለገጣፎ ለገዳዲ በፊት አጥቂነት ተሰልፎ በመጫወት አስር ግቦችን አስቆጥሮ አምና ፋሲል ከነማን በሁለት ዓመት ውል መቀላቀሉ ይታወሳል፡፡ ሆኖም ተጫዋቹ በዐፄዎቹ ቤት ቆይታው በጉዳት ምክንያት ለበርካታ ጊዜያት መጫወት ባይችልም በዓመቱ መጨረሻ ላይ በማገገም የመሰለፍ ዕድልን ሲያገኝ እንደነበር ይታወሳል፡፡ በፋሲል ቀሪ የአንድ ዓመት ኮንትራት የነበረው ይህ አጥቂ አሁን ደግሞ ከአፄዎቹ ጋር በስምምነት በመለያየት ወደ ድሬዳዋ ከተማ ማምራቱ ታውቋል፡፡
ከድሬዳዋ ፖሊስ እና ከናሽናል ሲሚንት ለተጫዋቾች የሙከራ ዕድልን እየሰጡ የሚገኙት ብርቱካናማዎቹ ከሀገር ውስጥ ተጫዋቾች ባለፈ ለውጪ ሀገር ተጫዋቾችም የሙከራ ዕድልን እየሰጡ ይገኛሉ፡፡
መግቢያ ኢትዮጵያ ከሌሎች የዓለም ሀገራት በተለየ የምስጢራት እና የጥበባት መገኛ ነች ፡፡ ለዚህም ዋንኛው መንስኤ በምድራዊ ሰማያትና በሰማያተ ሰማያት በሚገኙት...
በደቡባዊ እና በምስራቃዊ አፍሪካ በብዙ ሚሊዮኖች የተቆጠረ ህዝብ አጣዳፊ የምግብ ዋስትና ችግር የተደቀነበት መሆኑን እና የዚህም ተግዳሮት ከፊል ምክንያቱ የአየር ንብረት ለውጥ መሆኑን ህጻናት አድን የተባለው ግብረ ሰናይ ድርጅት አስገነዘበ፡፡ ለችግሩ ከተጋለጡት ግማሹን አሃዝ የሚይዙት ልጆች መሆናቸውን አክሎ ገልጿል።
አካባቢዎቹ በቅርብ ዓመታት በከባድ አውሎ ንፋሶች ጎርፎች እና በድርቅ በተደጋጋሚ የተመቱ ሲሆን በነዚያ አካባቢዎች የአየር ግለቱ ከሌሎች የዓለም አካባቢዎች በፈጠነ መልኩ እየጨመረ መሆኑን ሳይንቲስቶች ይናገራሉ።
እአአ በ2019 በሁለቱ የአፍሪካ አካባቢዎች የአየር ንብረት ቀውስ ከባድ ውድመት ያደረሰበት ተብሎ የሚታወስ እንደሚሆን የተናገሩት የህጻናት አድን ድርጅት የዓለምቀፍ ሰብዓዊ ጉዳዮች ዳይሬክተር ጋብሪየላ ዋጅማን በአህጉሪቱ ቢያንስ ሰላሳ ሶስት ሚሊዮን ህዝብ ለአጣዳፊ የምግብ ችግር ተጋልጧል ብለዋል።
እአአ በ2015 የአየር ንብረት ለውጥን በተመለከተ በበይነ መንግሥታዊ ኮሚቴ የተደረገ ጥናት ደቡባዊ አፍሪካ ውስጥ የአየር ግለቱ መጠን በተቀረው የዓለም ክፍል ካለው እጥፍ እንደሆነ አስገንዝቧል።
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ህይወት ኣብ ምድሓን ተዋፊሩ ዝርከብ ትካል ግብረ ሰናይ፣ ሓካይም ብዘይ ዶብ፣ ብትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ደሃይ ናይቶም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሱ ልዕሊ 100 ሰባት ክርከብ ስለዘይክኣለ፣ ጥሒሎም ዝብል መደምደምታ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እዚ ሓደጋ ከምዘጋጠመ ዝግለጽ ዘሎ፣ ካብ ባሕሪ ዝድሓኑ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 98 ሰባት እትቕበሎም ሃገር ብምስኣኖም፣ ኣብታ ዘድሓነቶም መርከብ ን18 መዓልታት ኣብ ሰንፈላል ድሕሪ ምጽንሖም፣ ኢጣልያ፣ ናብ ላምፔዱሳ ክወርዱ ከምዘፍቀደት ኣብ ዘፍለጠትሉ እዋን’ዩ።
ኢዜማ ያወጣው መግለጫ የውስጥ ግለቱን አክሮታል፤ ዛጎል ኦንላይን “የሺዋስ የፓርቲው ሊቀመንበር ስለሆኑ ህጉ አይፈቅድላቸውም” ሲሉ የድርጅቱ ደጋፊዎች በጎንዮሽ ገልጸዋል የዜግነት ፖለቲካ...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ኦነግ ሸኔ በመተከል ቢሮ ከፍቶ እየሰራ መሆኑ ተነገረ።የመተከል እልቂት አሁንም መፍትሄ አላገኘም።
ባለፈው ዓመት የካቲት/2012 ዓም አዲስ አበባ የሚገኘው ኢትዮ ኤፍ ኤም በቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን የወንጀል መከላከል ዘርፍ ም/ል ኮሚሽነር ነጋ ጃራን ጠቅሶ የኦነግ ሸኔ የታጠቁ አካላት ወደ ክልሉ ገብተው ንብረት አቃጥለው እና ዘርፈው ሸሽተዋል ብለዋል።ዜናው አክሎም ድርጊቱ የተፈጠረው ጥር 25 ቀን 2012 ዓ.ም በአሶሳ ዞን ውስጥ ባባሲ ወረዳ ውሽማ ጥርጊጊ የሚባል ቀበሌ ላይ ቁጥር 1 እና ቁጥር 2 የሚባሉ ቦታዎች ነው ይላል።ከዚህ በፊትም ይላል ዘገባው በዚህ ቀበሌ ይኖሩ የነበሩ 4 ሰዎች አካባቢውን ለቀው የሄዱና በኋላም የኦነግ ሸኔ ቡድን የተቀላቀሉ ነበሩ፡፡የኋላ ኋላ እነርሱን ጨምሮ ወደ 28 የሚደርሱ የታጠቁ ሀይሎች በ25/5/2012 ዓ.ም ወደ ቀበሌው መጥተው የቀድሞውን የቀበሌ ሊቀ መንበር አቶ አደም ጉምዛ የተባለውን ግለሰብ ያገኙታል፡፡እኚህን የቀድሞ ሊቀመንበር ባገኙ ሰዓት በወቅቱ የነበራቸው ፍላጎት የጦር መሳሪያና ከዚህ በፊት የተሰበሰበ ግብር አለ እርሱን ማምጣት አለብህ ብለው በጠየቋቸው ሰዓት ምንም እንደሌለ በመንገር ይመልሷቸዋል፡፡በኋላም የዚህን ሰውዬ 6 ቤቶች አቃጥለው 3 ኩንታል ቦሎቄ ፤ ሁለት ኩንታል ጤፍ 1 ኩንታል ጥቁር አዝሙድ ግማሽ ኩንታል ተልባና ሁለት ኩንታል ኑግ በሳት ማቃጠላቸው ተገልጿል።በዛው ቀበሌ ውስጥ ያገኙትን የኢትዮጵያና የክልሉን ሰንደቅ አላማ በማቃጠል ከሚኒሻዎችና ከግለሰቦች ላይ መሣርያዎች ነጥቀው አመለጡ ይላል አምና የተለቀቀው ዜና።
ይህ ዜና ከተዘገበ አንድ ዓመት ሊሆነው ቀናት ነው የቀሩት።ዜናው ግን በቤንሻንጉል ጉሙዝ እየተፈፀመ ያለ የፍጅት ተግባር እንጂ የኦነግ ሸኔ ተግባር ብዙም አይነገረም።ኦነግ ሸኔን በተመለከተ እስካሁን በኦሮምያ ክልል የሚነገረው ይህንን ያህል የኦነግ ሸኔ ጀሌ ተገደለ ወይንም የእዚህ አካባቢ ሕዝብ ኦነግ ሸኔን ተቃውሞ ሰልፍ ወጣ የሚል ነው።ብዙዎች ተገደሉ የሚባለው የኦነግ ሸኔ ቁጥር ላይ ጥርጣሬያቸውን ይገልጣሉ።ለእዚህ ጥርጣሬያቸው መነሻ የሚያደርጉት የኦነግ ሸኔ ሰዎች እራሱ ብልጥግና ኦሮምያ ውስጥ አሉ የሚል ነው።
ይህ በእንዲህ እያለ ዛሬ ጥር 6/2013 ዓም መቀመጫውን በአሜሪካ ያደረገው የአደባባይ ሚድያ የኢትዮጵያን ወቅታዊ ሁኔታ አስመልክቶ ባደረገው ውይይት ላይ የመተከልን የሰሞኑን በጉሙዝ አሸባሪዎች የተፈፀመውን እልቂት እና የህዝብ መፈናቀል አስመልክቶ ክልሉን በሚገባ ከሚያውቁ ከመምህር አበራ ጋር በቀጥታ የቪድዮ ውይይት ላይ በክልሉ ነዋሪ በሆኑ የአማራ፣ኦሮሞ፣ሽናሻ እና አገው ላይ የደረሰው ጥቃት ያስከተለው አሰቃቂ እልቂት እና ሰብዓዊ ቀውስ አስመልክተው ልብ በሚነካ መልኩ አብራርተዋል።መምህር አበራ የቤንሻንጉል ክልልን በሚገባ እንደሚያውቁት በሥራ ዓለምም ሆነ በቅርቡ ከሳምንት በፊት ወደ ክልሉ ሄደው እንደመጡ እና የተመለከቱት ሁኔታ ሁሉ እጅግ እንዳሳዘናቸው ሲገልጡ ከስልሳ በላይ አስከሬን በመኪና እየተጫነ መራገፉ፣በሺህ የሚቆጠር ሕዝብ በብርድ ካለምንም መጠለያ እና አንድም የክልሉ መንግስት መጠየቅ ሜዳ ላይ እንደወደቁ እና አንዲት እናት ሜዳ ላይ መውለዷን ሁሉ በሚያሳዝን አገላለጥ አብራርተዋል።ከእዚህ በመቀጠል መምህር አበራ የኦነግ ሸኔ ፅህፈት ቤት መተከል ውስጥ መኖሩን እና ይህንንም ለሚመለከተው የመንግስት አካል በተደጋጋሚ ማመልከታቸውን ገልጠዋል።
በመጨረሻም በእዚሁ ውይይት ላይ መምህር አበራ የክልሉ ሕዝብ ላይ እየደረሰ ያለውን ጥፋት መንግስት ተገቢውን ሕግ የማስከበር ተግባሩን እንዲያከናውን መጮህ ብቻ ሳይሆን ወደተሰደዱት ወርደው ማፅናናት ይገባቸው እንደነበር የጠቀሷቸው የክልሉ ሊቀ ጳጳስ አቡነ ቶማስ ናቸው።መምህር አበራ ሊቀ ጳጳሱ በክልሉ ሕዝብ ላይ ለሚደርሰው እልቂት እና ስደት ድምፃቸውን አለማሰማታቸው አሳዛኝ መሆኑን አምርረው ተናግረዋል።
በቤንሻንጉል፣መተከል በቡለን ወረዳ በኩጅ ቀበሌ ከሶስት ሳምንት በፊት ማንነትን መሰረት ባደረገ በአራት አቅጣጫ በታጠቁ ኃይሎች በደረሰ ጥቃት 222 ኢትዮጵያውያን ከዓማራ፣ሽናሻ፣አገው እና ኦሮሞ ተወላጆች በአሰቃቂ ደረጃ ህይወታቸውን ማጣታቸው ይታወሳል።ግድያው በክልሉ ልዩ ኃይል ጭምር መከናወኑን የአይን ምስክሮች መግለጣቸው እና በግድያው ላይ አንድ አባት ዘጠኝ ልጆቻቸውን ካጡት ጀምሮ በአንድ ቤተሰብ እስከ 12 የሚደርሱ የቤተሰብ አባላት መገደላቸው እና የሞቱትን አስከሬን በግሬደር ተግዘው በጅምላ መቀበራቸው ይታወሳል።እዚህ ግድያ በኃላ የቤንሻንጉል ክልል የፀጥታ ጉዳይ በጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አህመድ የሚመራ በአንድ ግብረ ኃይል መመራት መጀመሩ ይታወቃል።ሆኖም ግን ይህ ግብረ ኃይል ሥራ ከጀመረ በኃላ ነው የእዚህ ሳምንቱ ጥቃት በንፁሃን ላይ የተፈፀመው።አንዳንድ የኦነግ ሸኔ ደጋፊዎች በኦሮምያ ብልጥግና ውስጥ በሕቡ እየሰሩ መሆናቸውን የሚያወሱ ወገኖች የቤንሻንጉል ክልልም ተመሳሳይ የሎጀስቲክም ሆነ የሽፋን ድጋፍ እያገኘ እንደሆነ እና በክልሉ የሚደርሱት እልቂቶች የእዚሁ በሕቡዕ በኦሮምያ በልጥግና ውስጥ በተሸሸገው የመንግስት መዋቅር አይዞህ ባይነት ነው በማለት ይከራከራሉ።
በዛሬው ዕለት የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን እና የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ጉባኤ በጋራ በእዚህ ሳምንቱ የቤንሻንጉል ክልል የመተከል ዞን ጥቃት አንድ መቶ ሰዎች ሕይወት መቀጠፉን መግለጣቸውን እና የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትሕ (ኢዜማ) በመተከል የደረሰውን የንፁሃን ደም መፍሰስ ማውገዙን የኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቭዥን በዛሬው የምሽት ዜና እወጃው ላይ ገልጧል።
1. ጕንድ ኣካል፡ ዓንድ ኣካል፡ ቆፎ ኣካል፡ መሓውርን ርእስን ዘይጽንብር ክፍሊ ሰብነት። ስጋ ኡ በስቢሱ እተረፈ ኣዕጽምቲ እንስሳ፡ መዛርዕ፡ ኣዕጽምቲ ዘለዎም እንስሳታት።
የጠ/ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ የኬንያ ጉብኝት የሁለቱን ሀገሮች የቆየ መልካም ግንኙነት ባለው ለማስቀጠል ሳይሆን ከፍ ወዳለ ደረጃ ለማሻገር የተደረገ እንደሆነ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አስታወቁ፡፡
ይህ ጥቅል '%s' በ ተረጋጋ ሁኔታ ላይ አይደለም እና እንደገና መግጠም ያስፈልጋል: ነገር ግን ምንም ማህደር ማግኘት አልተቻለም: እርስዎ ይህን ጥቅል ማስወገድ ይፈልጋሉ አሁን ለ መቀጠል?
እነዚህ ጥቅሎች '%s' በ ተረጋጋ ሁኔታ ላይ አይደሉም እና እንደገና መግጠም ያስፈልጋል: ነገር ግን ምንም ማህደር ማግኘት አልተቻለም: እርስዎ እነዚህ ጥቅሎች ማስወገድ ይፈልጋሉ አሁን ለ መቀጠል?
ከሶስት የአፍሪቃ አገራት በሚመለሱበት የበረራ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቺስኮስ ያገኟቸውን የህጻናቱ ደስታ በማስታወስ መንግስት የማህበረሰብ መሰረት የሆነውን ቤተሰብን የመንከባከብና የማስተዳደር ሃላፊነት እንዳለበት ተናግረዋል ፡፡ እሳቸው እንዳሉት አዲስ ነገር የመቀበል ፍራቻ በሽታ እንደሆነና ርዕዮተ ዓለማዊ ቅኝ ግዛት ባለበት በዚህ ዘመንም የባህላዊ ማንነታችን ጥበቃ እንዲደረግለትም ጥሪ አቅርበዋል፡፡”መንግስት ቤተሰብን የመንከባከብ ሀላፊነቱን በሚገባ መወጣት እንዳለበት አሳስበዋል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ዋዜማ ላይ እ. ኤ. አ. በ1992 የፒዮስ 12ኛ ታሪካዊ የሬዲዮ መልእክት ባስተላለፉበት ጊዜ በሰላም ሁሉም ነገር ሙሉ እንደሆነና ፣ ነገር ግን በጦርነት ምንም እንደማይገኝ በዘመኑ ማስተጋባታቸውን አድንቀዋል”፡፡ምክንያቱም አሁን ባለንበት ዘመን በየቦታው የሰላም ማጣት መኖሩን ገልጠው ሰላምን አዲስ እንደተወለደ ህጻን መንከባከብ እንዳለብን ካስገነዘቡ በኋላ “በብዙ ርህራሄ” እና “ብዙ ይቅርታ” ታጅቦ ማደግ አለበት በማለትም መክረዋል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ የመገናኛ ብዙሀን ለሰላምና ለማህበረሰብ ግንባታ ያለው አስፈላጊነትን ለማሳየት የ 80 ኛ ዓመት የምስረታ በዓሉን እያከበረ ላለው አንድ የስፔን የዜና ወኪል በቅድሚያ ለመጎብኘት የተለየ ቦታ ሰጥተዋል፡፡የህዝብ ግንኙነትና የመገናኛ ብዙሀን ሚና ላይ ያላቸውን አመለካከትም ሲገልጡ ሰላምን የሚገነባና ማህበረሰብን የሚያንጽ፣ገንቢ፣ ለሰላም መሳርያነት እንጂ በጭራሽ የጦርነት ግብአት መሆን የለበትም በማለት አስገንዝበዋል።
የአካባቢ ጥበቃን በተመለከተም ሲናገሩ በትምህርታቸው ዓምድ እና ወደ አፍሪካ ባደረጉት የጉዞው አላማ - ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቺስኮስ “ሥነ-ምህዳራዊ ፣ ብዝሃ-ህይወት ፣ ባጠቃላይ ተፈጥሮን መንከባከብ አለብን ምክንያቱም ህይወታችን ነውና” ሲሉ በማስታወስ ተናግረዋል፡፡የቫቲካንም ዋነኛ ሀላፊነት መሆኑንም አስረድተዋል።ሙስናን በተመለከተም በአውሮፓ ውስጥ ያለ በአፍሪካውያኖች የሚደርስ የጉልበት ብዝበዛም ሰብአዊ አለመሆኑን አስገንዝበዋል፡፡
ደቂ ሰባት ነቲ ብተመክሮን ምህሮን ዝተኻዕበተ ፍልጠቶምን ኣረኣእዮምን ዝገልጽሉ ኣዝዩ ሕብረ – ብዙሕ ኪነ-ጥበብ እዩ ግጥሚ :: ከም ኩሎም ሕ-ሰባት ዓለምናን ወረ ‘ውን ብዘይምግናን ልዕሊ ብዙሓት ክፍልታት ዓለምና ብነዊሕ ዛንታ ህዝብታትና ዝተዓቕረ ስፍር ቁጽር ኣቢልካ ዘይውዳእ ግዳ ኸኣ ከም ’ቲ ዝድለ ኣብ መዝገብ ተታሒዙ ኢልና ዘይንጀሃረሉ : ስነ- ጹሑፋት ከምዘለውና ዘይከሓድ ሓቂ እዩ:: ኣብ ውሽጢ ‘ዚ ንባህልን ታሪኽን: ፍሉይ ተረኽቦታትን ዘዘንቱ ጽሑፋት ማርኺ ናዕታት : ሚስጥራዊ ናይ ቃላት ምስቅላት ብግጥሚ መልክዕ ሰፊሮም እዮም :: ኣብ መንፈሳዊ : ንግስነታዊ : ቢልካ ‘ውን ነቶም መዓልታዊ ተረኽቦታት ዘንጸባርቑ ምንባሮም ታሪኽን ተረኽቱን ይነግሩና :: ሓጎስን ሓዘንን : መግዛእትን ናጽነትን: ወዘተ እምብዓር ብዘይግጥምን ናዕታን ሓሊፎም ኣይፈልጡን እዮም ::
ቛንቛንታትና ኣብ ‘ዚ ሓያል መድረኽ ተወሳኺ ‘ቲ ሒዝካ ዝመው ት ድሑር ምሕደራ ህግደፍ : እቲ ካልእ ጨ ካንን ትንፋስ ዘይህብን ዓውሎማ ‘ውን ረጊጽወን ከይውንጨፍ : ነቲ ሰላማዊ ግዳ ኸኣ ወሓጢ መድረኽ ገጢመ ን ናብ ውሉድ ወሎዶ ክሓልፋ ክህልወና ዝኽእል እጃም ኣብ ፈጣርነት ዝተኮረ ስነ- ጽሑፋት ከነደንፍዕ ይግባእ::
ድኹማት ውልቀ – ሰባት ስኣን ኣፍልጦ ኣብ ቛንቛን ዓብላልነት ዘርእዩ ቛይቂ መርኣያ ናይ ዘይብሱልነት እዩ :: እቲ ብሱል ኣካይዳ ናይ ካለኦት ከይናሸኻን ከየዋደቅካን ግን ነቲ ናትካ ምምዕባሉን ምህጣሩን እዩ ::
መእንቲ ካብ ‘ቲ ሒዝናዮ ዘለና ኣርእስቲ ከይንወጽእን ሓጽርን ምጡንን ክኾልናን ሓንቲ ሓባሪት ግጥሚ እንሆ :: ሚስጥር ትሕዝቶ እታ ግጥሚ ቅኔ ዘይኮነስ ብቀጥታ ግደ ብራናን ኣገባባን ዝሕብር ጽሑፍ ክኸውን እንከሎ : በቲ ሓደ ሸነኽ ነቲ ኣዝየ ዘድንቆ ሓው ኣክሊሉ ናብ መድረኽ ክቀርብ እትጽውዕ እያ:: ኣክሊሉ ኢልካ ዘርኢ ምዝካር እሞ ብብራና ምዕላል: ናዕታ – ግጥሚ እተደራረበ መልእኽቲ ከሕልፍ ዘለዎ ሓይሊ የርእየና :: ብዓብዩ ንኣሰራርሓ ብራና: ጻዕሪ ኣብ ጽፈትን ቀጻልነትን ዘለዎ ግደ የርእየና ::
የበታች ፍርድ ቤቶች ውሣኔ በሰበር ችሎት የተሻረ ሲሆን በውሣኔው መብቱ የተነካ ወገን በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 358 መሰረት ለሰበር ችሎት መቃወሚያ ማቅረብ የማይችል ስለመሆኑ፣ መብታቸው የተነካ ወገኖች ሊስተናገዱ ስለሚችሉበት አግባብ፣ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 35ኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 80(3)(ሀ) አዋጅ ቁ. 25/88 አንቀጽ 1 Download Cassation Decision
የማይንቀሣቀስ ንብረት ሽያጭ ውል ጋር በተገናኘ ውል መኖሩን በማመን ነገር ግን ውሉ በፍ/ብ/ህ/ቁ. 1723 መሠረት የተከናወነ አይደለም በሚል የሚቀርብ ክርክር ተቀባይነት የሌለው ስለመሆኑ፣ በፍ/ብ/ህ/ቁ.1723(1) መሠረት የሚከናወን የማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ ምዝገባ ዓላማ በተዋዋይ ወገኖች መካከል ውል መኖሩን ለማስረዳት ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ. 1723(1),2878 Download Cassation Decision
ለገንዘብ እዳ የሚሰጥ ዋስትና አንድ የመድን ተቋም ከሚሰጣቸው አገልግሎቶች መካከል አንዱ ስለመሆኑ፣ በመድን ሰጪ ድርጅቶች ተዘጋጅቶ የሚሰጥ የገንዘብ የዋስትና የግዴታ ሰነድ (Financial Guarantee Bond) ስለሚኖረው ውጤት የገንዘብ የዋስትና የግዴታ ሰነድ ሊያሟላቸው የሚገቡ ፎርማሊቲዎች እና አቤቱታ ከማቅረብ ጋር በተያያዘ ተፈፃሚነት ስለሚኖረው የይርጋ ደንብ አዋጅ ቁ.86/86 አንቀፅ 2 የፍ/ብ/ህ/ቁ 1845, 1922(2)(3), 1725(ሀ), 1727, 1926, 1929, 1930, 1931 የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ቁጥር 23/2002 አንቀፅ 1(1), 2(1) መመሪያ ቁጥር 24/2004 አንቀፅ 1(3), 2(1), 3 የንግድ ህግ ቁ.36(1)(2), 121(ሰ) አዋጅ ቁ.110/90 አንቀፅ 2(2) አዋጅ ቁ.57/89 አንቀፅ 2(18) Download Cassation Decision
ስለ የገንዘብ ዋስትና የግዴታ ሰነድ (Financial Guarangee Bond) እና የኢንሹራንስ ኩባንያዎች በማናቸውም ስያሜ የገንዘብ ዋስትና የግዴታ ሰነድ የማውጣት ተግባር እንዳይፈጽሙ የተከለከሉ ስለመሆኑ የአክሲዮን ማህበራት ፕሬዚዳንት ወይም ዋና ሥራ አስኪያጅ ስላለው ስልጣን እና በህግ አግባብ ስልጣኑ ተገድቧል ለማለት ስለሚቻልበት ሁኔታ የገንዘብ ዋስትና የግዴታ ሰነድ እንደ የኢንሹራንስ ፖሊሲ የማይቆጠር ስለመሆኑና በፍ/ብሔር ህጉ ስለ ዋስትና ግዴታ በተመለከቱት ድንጋጌዎች የሚገዛ ስለመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ፡ ቁ. 24/2004 አንቀጽ 3,1(3) ቁ. 23/2004 አንቀጽ 1(1) አዋጅ ቁ. 86/86 አንቀጽ 2(4) ,6,4 32-34 አዋጅ ቁ. 87/89 አንቀጽ 2(18) አዋጅ ቁ. 110/90 አንቀጽ 2(2) የፍ/ብ/ህ/ቁ.1725(ሀ),1727,1922(2),(3) አዋጅ ቁ. 648/2001 አንቀጽ 2(20) የንግድ ህግ ቁ.36(1)(2), 121(ሰ), 348(3), 313(1)-(7), 313(10-12), 34(1),1 09(ረ), 323(2-3), 35(1), 26, 120 Download Cassation Decision
አንድ ወንድ ሁለት ሚስቶች ጋር ተጋብቶ በሚገኝ ጊዜ የንብረት ክፍፍል ሊደረግ የሚችልበት አግባብ የፌዴራል የተሻቫለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁ. 213/92 አንቀጽ 102(1),86(1),62(1),63(1) የአማራ ብ/ክ/መ/የቤተሰብ ህግ አንቀጽ 113(1),97(1),73(1),74(1) Download Cassation Decision
በወንጀል ጉዳይ የተሰጠ ውሣኔ በዚያው ጉዳይ በፍትሐብሔር ክርክሩ አግባብነትና ብቃት የሚኖረው በወንጀል ክሱ ተከሳሹ በወንጀል ፍ/ቤቱ ጥፋተኛ ተብሎ የተወሰነ ከሆነና ወደዚህ ድምዳሜ ለመድረስም በወንጀሉ ጉዳይ የተሰሙት ማስረጃዎች በፍ/ብሔሩ ጉዳይም ቀርበው የተሰሙ መሆን ያለባቸው ስለመሆኑ፣ በወንጀል ጉዳይ የቀረበ ማስረጃ ለፍትሐብሔር ጉዳይ አግባብነትና ብቃት የሚኖረው በሁለቱም ጉዳዩች የተሰሙት ማስረጃዎች አንድ አይነት ሲሆኑ ስለመሆኑ፣ በወንጀልና በፍ/ብሔር ጉዳይ የተሰሙት ማስረጃዎች የተለያዩ ከሆነ እና በወንጀል ጉዳይ ክስ የቀረበበት ነጥብም ከፍ/ብሔሩ ክስ ጋር ግንኙነት የሌለው ከሆነ በወንጀል ክስ ተጠያቂ መሆን ሁልጊዜ በፍ/ብሔር ክስ ኃላፊነትን የሚያስከትል ነው ለማለት የማይቻል ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ.2149 የወንጀል ህግ ቁጥር 702(2) Download Cassation Decision
የጡረታ አበል ተጠቃሚ የሆነ የመንግስት ሠራተኛ በወንጀል ጉዳይ የተከሰሰና ጥፋተኛ ተብሎ በጽኑ እስራት ቅጣት በተቀጣ ጊዜ የጡረታ መብቱ የሚቋረጥ ስለመሆኑ፣ አዋጅ ቁ. 95/1967 አንቀጽ 34 አዋጅ ቁ. 345/1995 አንቀጽ 52(2) እና (3) አዋጅ ቁጥር 209/1955 Download Cassation Decision
የውክልና ውሎች በጠባቡ ሊተረጐሙ የሚገባ ስለመሆኑ “በስማችን ውል እንዲዋዋል” በሚል በደፈናው የተሰጠ ውክልና ሊተረጐም የሚችልበት አግባብ የፍ/ብ/ህ/ቁ.2181(3), 2205, 2204 Download Cassation Decision
በባህር ላይ እቃ አመላላሽ በእቃዎች ላይ ለደረሰ ጉዳት በኃላፊነት ሊጠየቅ ስለሚችልበት አግባብ፣ በባህር ላይ እቃን ለማመላለስ የውል ግዴታ የገባ ወገን ከእቃዎቹ መጐዳት ጋር በተያያዘ ስላለበት የኃላፊነት አድማስና ከኃላፊነት ነፃ ሊደረግ የሚችልበት አግባብ የባህር ህግ ቁ.196,138,205,197,180(3) Download Cassation Decision
በኃላፊነት ይዞት በሚገኝ ተሽከርካሪ የጉምሩክ ሥነ ሥርዓትን በመተላለፍ ዕቃን ሲያጓጉዝ የተያዘ ሰው ሊጠየቅ ስለሚችልበት አግባብና ተፈፃሚ ስለሚሆነው የህግ ድንጋጌ አዋጅ ቁ.60/89 አንቀፅ አዋጅ ቁ.368/95 አንቀፅ 79,80(1), 81,64(4)74 ወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.113(2) Download Cassation Decision
የቀበሌ ማህበራዊ ፍ/ቤቶች የገንዘብ መጠኑ ከብር 5000 በታች የሆኑ ማናቸውም የፍትሐብሔር ክርክር ለመመልከት ስልጣን አላቸው ተብሎ በአዋጅ ቁ.361/95 አንቀፅ 50(1) የተመለከተው ድንጋጌ ተግባራዊ መሆን ያለበት የቀረበው ጉዳይ ልዩ ባህሪ እየታየ በጉዳዩ ላይ የሚነሣው የህግ ጥያቄ ውስብስብነት በመመዘኛነት (በመለኪያነት) ተይዞ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.361/95 አንቀፅ 50(1) አዋጅ ቁ.25/88 አንቀፅ 5(1), 6 አዋጅ ቁ.416/96 አንቀፅ 41 Download Cassation Decision
የፌዴራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ችሎት የክልል ጠቅላይ ፍ/ቤቶች ሰበር ችሎት በክልል ጉዳዮች ላይ የሰጡትንና መሰረታዊ የህግ ስህተት ያለበትን ውሣኔ ለማረም ስልጣን ያለው ስለመሆኑ የሰበር ስርዓት በባህሪው ከይግባኝ ሥርዓት የተለየ ስለመሆኑና በሰበር ደረጃ ተጨማሪ ምስክሮችንና ማስረጃዎችን አስቀርቦ መስማትና የፍሬ ነገር ጉዳዮችን ተቀብሎ ማስተናገድ አግባብነት የሌለውና ህገ-ወጥ ስለመሆኑ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ህገመንግስት አንቀፅ 80(3)ለ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.343(1) Download Cassation Decision
የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለሀብትነት ጋር በተያያዘ የሚመለከተው የአስተዳዳር አካል አንዴ የሰጠውን የባለሀብትነት ማረጋገጫ ደብተር (የምስክር ወረቀት) በሌላ ጊዜ የሰረዘው እንደሆነ ይኼው ተግባር በፍ/ቤት ክስ ሊቀርብበት የማይችል ወይም የማይስተናገድ ነው ለማለት የማይቻል ስለመሆኑ፣ የአስተዳደር አካል ህጋዊ ምክንያት ሣይኖረው በአንድ ወቅት የሰጠውን የባለቤትነት ደብተር ከሰረዘ ይኸው አካሄድ ህጋዊ አይደለም የሚለው ወገን በፍ/ቤት መብቱን ለማስከበር ክስ ሊያቀርብና ፍ/ቤቱም ጉዳዩን በማስረጃ አጣርቶ ውሣኔ ሊሰጥ የሚገባ ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 1195,1196 Download Cassation Decision
በተከራካሪዎች ፈቃድ ላይ በተመሰረተ ሁኔታ በህግ ስልጣን ባላቸው የሸሪዓ ፍ/ቤቶች ክርክር ተካሂዶ በፍርድ ያለቀን ጉዳይ በተመለከተ እንደ አዲስ በመደበኛ ፍ/ቤት ክስ ሊቀርብ የማይችል ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.188/92 አንቀፅ 4(2), 5(4) የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 78(5), 34(5) Download Cassation Decision
በአንድ ንብረት ላይ የጋራ መብት ካላቸው ሰዎች ጋር በተገናኘ የቅድሚያ ግዢ መብት ጥያቄ ሊስተናገድ የሚችልበት አግባብ፣ የጋራ ባለሃብቶች ከሆኑ ሰዎች መካከል አንዱ ካለበት ያልተከፈለ ዕዳ የተነሣ ንብረቱ የሚሸጥ ቢሆን ሌሎቹ የጋራ ባለሃብቶች ሊሸጥ ያለውን ድርሻ አስገድዶ ለመግዛት የቅድሚያ መብት ያላቸው ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 1289(1)(2), 1290, 1261, 1388, 1406, 1281 Download Cassation Decision
በአንድ ጉዳይ ድጋሚ ክስ ወይም ድጋሚ ቅጣት (principle of double jeopardy) ክልክል ስለመሆኑ የተደነገገው መርህ ሊተረጐም ስለሚችልበት አግባብ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 23 የወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.42(1)(ሀ) Download Cassation Decision
እቃን ከማጓጓዝ ጋር በተገናኘ ከእቃው አደገኛ (ጉዳት አድራሽ) ባህሪ የተነሣ ዕቃውን በሚያጓጉዘው ተሽከርካሪ ላይ ለደረሰ ጉዳት የእቃው ባለቤት (ባለንብረት) የዕቃውን በአግባቡና በጥንቃቄ አለመታሸግ (አለመያዝ) ጋር በተገናኘ በኃላፊነት ሊጠየቅ ስለመቻሉ የንግድ ህግ ቁ.578(2) Download Cassation Decision
ከሥራ ክርክር ጋር በተያያዘ አሰሪና የሥራ መሪ የሆነ ሰው መካከል የሚፈጠርን አለመግባባት ለመፍታት ተፈፃሚነት ያለው ደንብ (መመሪያ) በስምምነት የተዘጋጀ እንደሆነ ይሄው ደንብ ተፈፃሚ ሊደረግ የሚገባ ስለመሆኑ Download Cassation Decision
አንድ ሰው በወንጀል ህጉ አንቀጽ 407 መሰረት በስልጣን ያለአግባብ መገልገል ወንጀል ጥፋተኛ ተደርጐ ቅጣት ሊጣልበት የሚችልበት አግባብ፣ የመ/ህ/ቁ 407(1)(ሀ) Download Cassation Decision
የመንግስት ሰራተኛ ሳይሆኑ ነገር ግን ከመንግስት ሰራተኞች ጋር የጥቅም ትስስር በመፍጠር በህዝብና በመንግስት ጥቅም ላይ ጉዳት ማድረስ በሙስና ወንጀል ሊያስጠይቅ የሚችል ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.434/97 አንቀፅ 7 የወ/ህ/ቁ.407(1)(ሀ),33 Download Cassation Decision
የጋብቻ ፍቺን በተመለከተ በፍ/ቤት የተሰጠ ውሣኔ ከሌለ በስተቀር የባልና ሚስት የጋራ ንብረትን አስመልክቶ የፍቺ ውጤት የሆነውን የክፍፍል ጥያቄ በፍ/ቤት ማቅረብ አይቻልም ለማለት የሚያስችል የህግ አግባብ የሌለ ስለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁ.213/92 አንቀፅ 76 Download Cassation Decision
ስጦታ አድራጊው ሞት በኋላ ተፈፃሚ የሚሆን የስጦታ ውልን በተመለከተ ስለ ኑዛዜ የተደነገጉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚነት ያላቸው ስለመሆኑ፣ የማይንቀሳቀስ ንብረትን አስመልክቶ የሚደረግ ስጦታ በህጉ በግልጽ የሚደረግ ኑዛዜ አስራርን በተከተለ መልኩ መደረግ ያለበት ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ.881, 2428, 2443, 2436 Download Cassation Decision
በሥር ፍ/ቤት ቀርቦ የተሰጠ ውሣኔ ለይግባኝ ሰሚ ፍ/ቤት ቀርቦ በተወሰነ መልኩ ተሻሽሎ መወሰኑ በጉዳዩ ቅር የተሰኘ ወገን ውሣኔውን አስመልክቶ ለሰበር ችሎት የሚያቀርበው አቤቱታ የመጨረሻ ፍርድ ያልተሰጠበት ነው ለማለት የማይቻል ስለመሆኑ የትግራይ ብ/ክ/መ/ አዋጅ ቁ.93/97 አንቀፅ 30(2)(ሀ), አዋጅ ቁ.49/94 አንቀፅ 16(ለ) እና 17 Download Cassation Decision
ከሥራ ክርክር ጋር በተያያዘ ለሠራተኛ የሚከፈል የሥራ ስንብትና ካሣ ክፍያ ላይ የገቢ ግብር ሊቀነስ የሚገባ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.286/94 አንቀፅ 13, 10(2), 2(10) ደንብ ቁ.78/94 Download Cassation Decision
በፌዴራል መንግስት ሠራተኞች ህግ መሠረት አንድን ጉዳት በሥራ ላይ የደረሰ ጉዳት ነው ለማለት የሚቻልበት አግባብ (ሁኔታ) እና በጉዳቱ ሞት በተከሰተ ጊዜ የጉዳት ካሣ ለሟች ቤተሰብ የሚሰጥበት አግባብ፣ አዋጅ ቁ. 515/99 አንቀጽ 47(2)(ሐ) አዋጅ ቁ. 262/94 አንቀጽ 46(2)(5)(ለ) Download Cassation Decision
ተዋዋይ ወገኖች ያደረጉት ውል ምንም እንኳን የተፈፀመ ቢሆንም ውሉ የ3ኛ ወገኖችን መብትና ጥቅም የሚነካ ከሆነ ይህንኑ በመግለፅ ውሉ ፈራሽ እንዲሆን ይወሰን ዘንድ ለፍ/ቤት አቤቱታ ለማቅረብ የሚቻል ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ.1806 Download Cassation Decision
ከማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ ጋር በተገናኘ ሻጭ የሆነ ወገን የሸጠውን ነገር ባለሃብትነት ለገዢው የማስተላለፍ ግዴታ ያለበት ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህ/ቁ 2875, 2281,1808(2) Download Cassation Decision
አንድ ማህበር ለሰጠው ብድር የሚያገኘውን የወለድ መጠን ከመደበኛው የባንክ ማበደሪያ ወለድ መጠን ከፍ አድርጐ ለማበደር ስለመቻሉና ይኸውም ተፈፃሚ መደረግ ያለበት ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.147/91 አንቀፅ 34(2) አዋጅ ቁ.402/96 አንቀፅ 5 የፍ/ብ/ህ/ቁ. 1731,1678 የትግራይ ብ/ክ/መንግስት አዋጅ ቁ. 145/2000 Download Cassation Decision
በተከሳሽ ወይም ከሳሽ ሞት ምክንያት በፍ/ቤት በመካሄድ ላይ የነበረ ክርክር በተቋረጠ ጊዜ ክርክሩ በወራሾች አማካኝነት ሊቀጥል የሚችልበት ሁኔታና በህጉ የተቀመጠው የጊዜ ገደብ ተፈፃሚ ሊሆን የሚችልበት አግባብ፣ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.49(1), 55(2) Download Cassation Decision
በኤግዚቢትነት በፖሊስ ከተያዙ ንብረቶች ጋር በተገናኘ የንብረቶቹ ባለቤት ነኝ የሚል ወገን ንብረቱ ይመለስለት ዘንድ በፖሊስ ጽ/ቤቱ ላይ የሚያቀርበው ክስ በተገቢው ማስረጃ ተጣርቶ እልባት ሊሰጠው የሚገባ ስለመሆኑ Download Cassation Decision
የሰበር ችሎት ፍሬ ጉዳይ የማጣራት ማስረጃ የመመዘንና የመመርመር ስልጣን የሌለው ቢሆንም በሥር ፍ/ቤቶች ወይም የዳኝነት ስልጣን የተሰጣቸው ሌሎች አካላት መሰረታዊ የሆነ የዳኝነት አካሄድ ስርዓትን ሳይከተሉ፣ መመስረት የሚገባቸውን ጭብጥ ሳይመሰርቱና ጭብጡን የማስረዳት ግዴታ (Buden of proof) ያለበት ተከራካሪ ወገን የማስረዳት ግዴታውን በአግባቡ እንዲወጣ ሳያደርጉና መጣራት ያለበትን (የሚገባውን) ፍሬ ጉዳይ ሳያጣሩ የሰጡትን ውሣኔ በሰበር አይቶ ለማረም ስልጣን ያለው ስለመሆኑ፣ በወ/ህ/አ. 419 Download Cassation Decision
የአክሲዮን ማህበር ሥራ አስኪያጅ ያለአግባብ ከስልጣኔ (ከስራ አስኪያጅነቴ) ተሽሬያለሁ በሚል በሚያቀርበው አቤቱታ መነሻነት ፍ/ቤት ግለሰቡን ወደ ስራ አስኪያጅነቱ እንዲመለስ ሊወሰን የሚችል ስለመሆኑ፣ የንግድ ህግ ቁ. 525-537 Download Cassation Decision
በኤሌክትሪክ መስመር ምክንያት ከደረሰ የቃጠሎ አደጋ ጋር በተገናኘ ፍ/ቤቶች የጉዳት ኃላፊነትንና ካሣን ለመወሰን፣ ጉዳቱ በምን ምክንያትና ሁኔታ እንደደረሰ፣ መብራት ሀይል ጥፋት ሳይኖር ኃላፊ ሊያደርጉ የሚችሉ አደገኛ ሁኔታዎችን ስለመፍጠሩ ወይም በሥራው ሊያደርግ የሚገባውን ጥንቃቄ አለማድረጉ ወዘተ ተገቢነት ባላቸው ማስረጃዎች ማንጠር ያለባቸው ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 2028,2066,2069,2027 በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.246,247,259 Download Cassation Decision
ከንግድ ስም ወይም ምልክት ምዝገባ ጉዳይ ጋር በተገናኘ በሚመለከተው ተቋም በተሠጠ ውሳኔ ቅሬታ ያለው ወገን ያለው መብት በይግባኝ ሥርዓት የማሳረም ስለመሆኑ፣ አዋጅ ቁጥር 501/98/ አንቀጽ 6,17,36,49 Download Cassation Decision
የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤትነትን በማረጋገጥ ከሚሰጥ የምስክር ወረቀት (ካርታ ወይም ደብተር) ጋር በተያያዘ በአንድ ወቅት በሚመለከተው የአስተዳደር አካል የተሰጠን የምስክር ወረቀት መሰረት በማድረግ ፍርድ ከተሰጠ በኋላ በሌላ ጊዜ ሰነዱ በአስተዳደር አካሉ መምከን የተሰጠውን ፍርድ በአንድ ጊዜና ሙሉ ለሙሉ ዋጋ የሚያሳጣ ሳይሆን ካርታው በመምከኑ የተጐዳው ወገን የአስተዳደሩን አካል እርምጃ (ውሳኔ) ክርክር ሊያቀርብበት የሚችልና ፍ/ቤቶችም የእርምጃውን አግባብነትና ህጋዊነት ሊያጣሩት የሚችሉት ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህ/ቁ.1195, 1196, 1206 የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 40(1)(2) Download Cassation Decision
በጉምሩክ ወንጀል የተከሰሰ ሰው በነፃ የተለቀቀ ቢሆንም ወንጀሉ የተፈፀመበት እቃ ወይም ማጓጓዣየሚወረሰው የጉምሩክ ህግን የመተላለፍ ድርጊት ስለመፈፀሙ ፍርድ ቤቱን የሚያጠግብ ማስረጃ ሲቀርብ ስለመሆኑና ማስረጃው አጥጋቢ ካልሆነ ብቻ ፍ/ቤት እቃውን (ማጓጓዣውን) እንዳይወረስ በማድረግ ተገቢውን ቀረጥና ታክስ እንዲከፈል ሊያዝ የሚገባው ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.622/2001 አንቀፅ 104(3)(ሀ), 104(3)(ለ) Download Cassation Decision
ፍርድን ከማስፈፀም ጋር በተያያዘ በተጀመረ የአፈፃፀም መዝገብ የተሰጠ ትዕዛዝ ላይ ይግባኝ ቀርቦበት በበላይ ፍ/ቤት ትዕዛዙ ከተለወጠ የአፈፃፀም ሂደቱ መቀጠል ያለበት አፈፃፀሙን በጀመረው የበታች ፍ/ቤት ደረጃ መሆን ያለበት ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 371-385 Download Cassation Decision
የወራሾች የጋራ ሀብት የሆነን ንብረት ለመሸጥና ለማስተላለፍ ወይም በዋስትና ለማስያዝ ወይም የተመደበበትን አገልግሎት ለመለወጥ የጋራ ባለንብረቶቹ ሁሉ ስምምነት አስፈላጊ ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህ/ቁ 1262, 1060(1) Download Cassation Decision
የፍ/ብ/ህ/ቁ 2472 ከብድር ውጪ በሆነ ግንኙነት ከተከፈለ ገንዘብ ጋር በተያያዘ ተፈፃሚ የሚሆንበት አግባብ የሌለ ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 2472 Download Cassation Decision
ከመንግስት ሰራተኞች ውጪ በሆኑ ሰዎች የሚፈፀሙ የሙስና ወንጀሎችን በተመለከተ የፌዴራል ሥነ ምግባርና ፀረ-ሙስና ኮሚሽን ክስ ሊያቀርብ ስለመቻሉ ኮሚሽኑ የወንጀል ክስ ለመመስረት ስልጣን ከተሰጠው ጉዳዮች ጋር በተያያዘ ወይም ወንጀል ፈፅሟል ተብሎ የተከሰሰ ሰው ከሙስና ወንጀሉ ጋር አንድ ላይ መከሰስ ያለበትን የወንጀል ድርጊት አንድ ላይ (አጣምሮ) ሊያቀርብ ስለመቻሉ የወ/ህ/ቁ 379(2), 375, 404(4)(3) አዋጅ ቁ. 434/97 አንቀፅ 58 አዋጅ ቁ.236/93 አንቀፅ የወ/መ/ህ/ሥ/ሥ/ቁ.110 Download Cassation Decision
የክልል ጠቅላይ ፍ/ቤት ባለው የውክልና ስልጣኑ በዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት የተሰጠን ውሣኔ የለወጠው ከሆነ ጉዳዩ ለፌዴራል ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ችሎት ከመቅረቡ በፊት ለፌ/ጠ/ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት መቅረብ ያለበት ስለመሆኑ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 80(3)(ሀ), (2)(4) አዋጅ ቁ.322/95 አዋጅ ቁ.25/88 አንቀፅ 9(2), 5(2) Download Cassation Decision
ስለ አስፈላጊ አደራ እና የማስረጃ አይነት የፍ/ብ/ህ/ቁ.2782,2800,2802,2472 ስጦታ አድራጊው ሞት በኋላ ተፈፃሚ የሚሆን የስጦታ ውልን በተመለከተ ስለ ኑዛዜ የተደነገጉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚነት ያላቸው ስለመሆኑ፣ የማይንቀሳቀስ ንብረትን አስመልክቶ የሚደረግ ስጦታ በህጉ በግልጽ የሚደረግ ኑዛዜ Download Cassation Decision
ከጉምሩክ ባለስልጣን ሹም ፈቃድ ሳያገኝ በመተላለፍ ላይ ያሉ ወይም የጉምሩክ ወደብ በደረሱ ወቅት የእቃ መያዣ ላይ የተደረገን ማሸጊያ መፍታት በወንጀል ተጠያቂነትን የሚያስከትል ስለመሆኑ በጉምሩክ ወደብ በምርመራ ላይ ካሉ ዕቃዎች ለሳምፕልነት በሚል ወስዶ አለመመለስ በወንጀል የሚያስጠይቅ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.622/2001 አንቀፅ 100, 95(ሀ) Download Cassation Decision
የኮንዶሚኒየም ቤት እጣ የደረሰው ሰው እዳውን ከፍሎ ያጠናቀቀ ቢሆን እንኳን እጣው ከደረሰው ቀን አንስቶ እስከ አምስት ዓመት ድረስ ለሶስተኛ ወገን በሽያጭ ወይም በስጦታ ለማስተላለፍ የማይችል ስለመሆኑና ከዚህ ጊዜ በፊት ቤቱን አስመልክቶ የሚደረግ ውል ፈራሽ ስለመሆኑ፣ አዋጅ ቁ. 370/95 አንቀጽ 14(2) የአ.አ አስተዳዳር አዋጅ ቁ 19/97 አንቀጽ 21 የፍ/ብ/ህ/ቁ 1678,1808(2) Download Cassation Decision
በተመሳሳይ ሰዓትና ቦታ ከአንድ አይነት የወንጀል ድርጊት ጋር በተያያዘ በሁለት የተለያዩ የወንጀል ክሶች የተከሰሰ ተጠርጣሪ በአንዱ የወንጀል ክስ የተመለከቱ ፍሬ ነገሮች መከሰት ጋር በተገናኘ ጥፋተኛ ለማለት ያልተቻለ እንደሆነ በሌላኛው ክስ ጥፋተኛ ለማድረግ የማይቻል ስለመሆኑ የወ/ህ/ቁ 407(ሐ), 670, 677 የወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ. 141, 142, 149(1) Download Cassation Decision
ተከራይ የሆነ ወገን ለአከራይ ከሚከፍለው የኪራይ ገንዘብ ለመንግስት የሚከፈለውን ግብር ሳይቀንስ ለአከራዩ እንዲከፈል ለማስገደድ የማይቻል ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 1716, 1718, 1711 አዋጅ 286/94 አንቀጽ 56, 91, 83 Download Cassation Decision
የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ኮርፖሬሽን ማንኛውንም ኤሌክትሪክ የማመንጨት፣ የማስተላለፍና የማከፋፈል ብሎም የመሸጥ ስራዎች በሚያከናውንበት ወቅት ሁሉ የአካባቢ ጥበቃን በሚመለከት የወጡ ህግጋትን በማክበር መሆን ያለበት ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.86/89 አንቀፅ 13(1) ደንብ ቁ.49/91 አንቀፅ 23(2), 35 Download Cassation Decision
በወንጀል የተከሰሱ የመከላከያ ሰራዊት አባላት በግላቸው ጠበቃ ለማቆም የማይችሉ በሆነ ጊዜ በመንግስት ወጪ የጠበቃ ድጋፍና እርዳታ ሊያገኙ የሚችሉበት አግባብ፣ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 20(5) አዋጅ ቁ.27/88 አንቀፅ 35 አዋጅ ቁ.123/90 አዋጅ ቁ.27/885 Download Cassation Decision
ከባልና ሚስት የንብረት ክፍፍል ጋር በተገናኘ በአንደኛው ተጋቢ በውርስ የተገኙ ንብረቶች (ሀብቶች) ለልማት በሚል በመፍረሳቸው የተገኘ የካሳ ክፍያ በግብይት እንደተገኘ ተቆጥሮ የግል ስለመሆኑ በፍ/ቤት አልተረጋገጠም በሚል እንደ የጋራ ሀብት ሊቆጠር የማይችል ስለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁ.213/92 አንቀፅ 58, 57 Download Cassation Decision
ከፍርድ አፈፃፀም ጋር በተያያዘ በፍ/ቤት የተሰጠን ትዕዛዝ አለማክበር ስለሚያስከትለው ውጤት፣ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ 156, 409(1) የፍ/ብ/ህ/ቁ.400 Download Cassation Decision
ከታክስ/ግብር አከፋፈል ጋር በተገናኘ ግብር ከፋዩ ያለውን ቅሬታ ለግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ በይግባኝ ለማቅረብ የተፈቀደው ጊዜና ስሌቱን ተግባራዊ ስለማድረግ አዋጅ ቁ.286/94 አንቀፅ 107(2), 108 Download Cassation Decision
የበጐ አድራጐት ሥራን የሚሰሩ ድርጅቶች ከቦታ ኪራይ እና የቤት ግብር ነፃ ሊሆኑ የሚችሉበት አግባብ አዋጅ ቁ.80/68 አንቀፅ 14(ለ) የህግ ክፍል ማስታወቂያ ቁ.36/68 አንቀጽ 8 Download Cassation Decision
አንድ የወንጀል አፈፃፀም ተግባር ሙከራ ደረጃ ላይ ደርሷል (Attempt) ሊባል የሚችልበት አግባብ የወ/ህ/አ 32(1)(ሀ),27(1),671(1) Download Cassation Decision
የፀና የውል ግዴታ የገባ ሰው ውሉ በፍርድ እንዲሰረዝ ለመጠየቅ የሚችለው ሌላኛው ተዋዋይ ወገን ግዴታውን በአግባቡ ያልፈፀመ (ያልተወጣ) እንደሆነ ወይም የፈፀመው ፍፁም ባልሆነ አኳኋን ከሆነ ስለመሆኑ በፍ/ብ/ህ/ቁ. 1784 1785(2),(1) Download Cassation Decision
በፍ/ቤት የወንጀል ክስ ቀርቦ የጥፋተኝት ውሣኔ በተሰጠበት የወንጀል ድርጊት ወንጀለኛው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ያገኘው ንብረት ለመንግስት እንዲወረስ መደረግ ያለበት ስለመሆኑ፣ የወ/ህ/አ 98(1)(2), Download Cassation Decision
ሃይማኖታዊ ከሆኑ አለመግባባቶች ጋር በተያያዘ ፍ/ቤቶች የአምልኮት ሥርዓትን ሆነ ሃይማኖታዊ ህገ-ደንቦችን በመተርጐም ውሣኔ ለመስጠት የማይችሉ ስለመሆኑ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 11(1)(3), 37(1) Download Cassation Decision
የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለሀብትነትን አስመልክቶ የሚሰጥ የባለቤትነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ተገቢውን ስርዓት እና ደንብ በመከተል የተሰጠ መሆን ያለበት ስለመሆኑና በተመሳሳይም በአንድ ወቅት የተሰጠን የባለቤትነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ለመሰረዝ አግባብነት ያላቸውን ስርዓቶች በመከተል መሆን ያለበት ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ህ/ቁ 1195-1198 Download Cassation Decision
በአንድ ጉዳይ በከሳሽነትና በተከሳሽነት በተሰየሙ ወገኖች መካከል በተካሄደ ክርክር የተሰጠ ፍርድ ጋር በተያያዘ መብት ወይም ጥቅም አለኝ የሚል ወገን ወይም እርሱ ባልተካፈለበት ሁኔታ በመካሄድ ላይ ባለ ክርክር መብቱ/ጥቅሙ የሚጐዳበት ሰው በክርክሩ በመግባት መብቱን በህግ አግባብ ሊያስከብር ስለሚችልበት ሁኔታ፣ ከላይ በተመለከተውና ባልተካፈልኩበት ክርክር የተሰጠ ፍርድ ሥርዓትን ባለመከተል የተሰጠ ነው በሚል ምክንያት ብቻ ፍርዱ ዋጋ እንዲያጣ ወይም አንዴ የተሰጠ ፍርድን ወደ ጐን በመተው በሌላ ጊዜ በሚሰጥ አዲስ ፍርድ እንዲቀየር ለማድረግ የሚያስችል የህግ አግባብ የሌለ ስለመሆኑ፣ የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ህቁ. 41, 358, 212 Download Cassation Decision
ሠራተኛ በሥራ ቦታና በሥራ ወቅት ሆን ብሎ በራሱ ላይ ለሚያደርሰው ጉዳት አሰሪው ኃላፊነት የማይኖርበት ስለመሆኑ የአደጋ መከላከያ ደንቦችን በመጣስ ወይም አካሉን ወይም አእምሮውን በሚገባ ለመቆጣጠር በማይችልበት ሁኔታ በአደንዛዥ ዕፅ አስክሮ በሥራ ላይ በመገኘቱ በሠራተኛ ላይ የደረሰ ጉዳት ሆን ተብሎ እንዳደረሰ የሚቆጠርና አሠሪው ጉዳቱን ለመካስ የማይገደድ ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.377/96 አንቀፅ 96(ሀ)(ለ), 96(1) Download Cassation Decision
ከውል ውጪ በሆነ ግንኙነት ከደረሰ ጉዳት ጋር በተያያዘ ለተጐጂው የሚከፈል የጉዳት ካሣ አከፋፈል በአንድ ጊዜ እንዲከፈል ሊወሰን የሚችል ስለመሆኑ የፍ/ብ/ህ/ቁ 2154, 2095(2) Download Cassation Decision
ወካይ የሆነ ወገን በተወካይ አማካኝነት የተደረገን ህገ ወጥ ውል እንዲፈርስ በሚል የሚያቀርበው አቤቱታ በአሥር አመት ይርጋ የሚታገድ ስለመሆኑ በፍ/ብ/ህ/ቁ. 2187(1)(2),2198,1810,1808(1),1845 Download Cassation Decision
ከአሰሪና ሰራተኛ ግንኙነት ጋር በተያያዘ ሰራተኛው ከሥራ ሲሰናበት ከአሰሪው የተረከበውን ንብረት አላስረከበም በሚል ሰራተኛው ሊከፈለው ከሚገባው ክፍያ ቀንሶ ለማስቀረት የሚቻለው በሰራተኛው በኩል ዕዳ ስለመኖሩ መተማመን ላይ ሲደረስ ስለመሆኑ ሰራተኛው ከተረከበው ንብረት አለመመለስ ጋር በተገናኘ ዕዳ ስለመኖሩ በግራ ቀኙ መካከል ክርክር (አለመግባባት) ያለ እንደሆነ አሰሪው ጉዳዩን በፍ/ቤት አቅርቦ መብቱን ማስከበር ያለበት ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.377/96 አንቀፅ 36-38, 59(1), 53(2)(1) Download Cassation Decision
አንድ ወኪል ከወካዩ በውክልና ስልጣኑ የወሰደውን ንብረት ለመመለስ ፈቃደኛ ያለመሆኑ በወንጀል ህጉ አንቀፅ 676(2) ድንጋጌ መሰረት ሊያስጠይቀው ስለመቻሉ የወ/ህ/ቁ 676(2) Download Cassation Decision
ምንጩ ያልታወቀ ንብረትና ገንዘብ ይዞ በመገኘት ወንጀል አንድ ሰው ተጠያቂ የሚሆነው የምዝገባ ሥርዓት የተዘረጋ እንደሆነ ብቻ ነው ለማለት የሚያስችል የህግ አግባብ ስላለመኖሩ የወ/ህ/ቁ.419 Download Cassation Decision
ከሥራ ክርክር ጋር በተያያዘ የሠራተኛን ለተወሰነ ወይም ላልተወሰነ ጊዜ የቅጥር ሁኔታ ለመወሰን የተቋሙን ድርጅታዊ አቋም ብቻ መሰረት በማድረግ የሚሰጥ ውሣኔ ተገቢነት የሌለው ስለመሆኑ አዋጅ ቁ.377/96 አንቀፅ 9,10 Download Cassation Decision
ከአዋጅ ውጪ የተወሰደ ንብረት ነው በሚል ንብረትን ከመንግስት አካል ያስመለሰ ወገን የንብረቱ አመላለስ አግባብነት የሌለው ሆኖ በመገኘቱ ንብረቱ ወደ መንግስት እንዲመለስ ሲወሰን ንብረቱን ያለአግባብ በእጁ ያቆየው ወገን ንብረቱ ያስገኝ የነበረውን ገቢ ወይም የታጣ ገቢ ጭምር የመክፈል ግዴታ የሚኖርበት ስለመሆኑ፣ አዋጅ ቁ 572/2000 አንቀጽ 6 Download Cassation Decision