Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የደህንነት ልምምድዎንን ቀጣይነት ባለው ኹኔታ ደጋግመው መገምገምዎ አስፈላጊ ነው። ያለፈው ዓመት ደህንነታቸው የተጠበቀ ነው ማለት ዛሬ ላይ ደህንነታው የተጠበቀ ነው ማለት አይደልም። የSSD ገጽን ስለምናዘምነው እና በዲጂታል ደህንነት ዙሪያ የተከሰቱ ለውጦችን በኛ መረዳት መሠረት ስለምናካትታቸው ሁሌም ድረ ገጹን ይጎብኙ። ደህንነት የአንድ ጀምበር ተግባር ሳይኾን ሂደት ነው።
ለመጀመሪያ ጊዜ እ.አ.አ. በ1911 በጀርመን፣ በአውስትሪያ፣ በዴንማርክና በስዊዘርላንድ የተከበረው ዓለም አቀፍ የሴቶች ቀን ማርች 8 በእኛ አቆጣጠር የካቲት 29 እነሆ 106 ዓመቱ። ሴቶች በሴትነታቸው ዝቅ ተደርገው በማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተሳትፎአቸው የሚደርስባቸውን አድሎና የወንድ የበላይነትን ለመቋቋምና መብታቸውን ለማስከበር ድምጽ ያሰሙበት ዓለም አቀፋዊ የትግል ቀን 106ኛ ዓመት ማርች 8, 2017። በአጠቃላይ ሴቶች በፆታቸው ለሚደርስባቸው አድልዎ ድምጻቸውን ለማሰማትና የፆታ እኩልነት ተግባራዊ ይሆን ዘንድ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተሰባሰቡበትና ትግላቸውም ዓለም አቀፋዊ አንድነት ይኖረው ዘንድ የተጀመረ ክብረ ባህል። ማርች 8 (የካቲት 29)። (ሙሉውን ጽሁፍ ለማንበብ እዚህ ላይ ይጫኑ)
ጆሮ ይለው አይን ያለው ልብ ያለው የአማራ ህዝብ ቆም ብሎ እንዲያስብ ይህ ጹሁፍ በአጭሩ ያለውን እውነታ ፍንትው አድርጎ አሳይቶል። አማራ ከማንም በላይና በፊት እራሱን ከጥፋት ና ከሞት መከላከል መቻል አለበት ያለበለዚያ ግን ወደ ሞት እየተነዳ እንደሆነ ሳያውቅ ብዙ ንጹሀን ወገኖች ደማቸው እየፈሰሰ አጥንታቸው እየተቆረጠ ዘራቸው እየጠፋ መሆኑን ልብ ሊሉ ይገባል። ይህ የማንቂያ ደውል ያልቀሰቀሰው ሰውበራሱ ላይ ፍርድ እየፈረደ መሆኑን ይገንዘብ።
እጅህ ይባረክ! ጠላቶቻችን ለእርድ ሲያዘጋጁን አፋቸውን ለያዙ ምሁራን አይን ገላጭ ነው። የጠላቶች ጫጫታ አይግታህ። በርታ ህዝብህን አንቃ። Amhara Unite!!
ኣብ መብዛሕቲአን ሃገራት ኣፍሪካ 30 ሚእታዊ ኣዋልድ ትሕቲ 18 ዓመት ብዘይድልየተን ይምርዐዋ።ኣብ ኣፍሪካ ትሕቲ ዕደመ መርዓ ንኸብቅዕ ሕብረት ኣፍሪካ ናይ ክልተ ዓመታት ወፍሪ ሎማዕንቲ ጀሚሩ።
ጓል 16 ዓመት ኒጀራዊት ዘናቡ ወለዳ ንኽትምርዖ ካብ ቤት ትምህርቲ ከምዘውፅኡዋን ኣይምርዖን ስለዝበለት ሰብኣያ ምስቐጥቀጣ ናብ ወለዳ ሃዲማ ምስተመለሰት ንሳቶም እውን ከምዝገርፋዋ ትዛረብ።
ገና ብዕሸልነተን ዝምርዐዋ ኣዋላድ ናይ ኣህምሮ ስቓይ የጋጥመን።ብምኽንያት ጥንስን ሕርስን እውን ብፀገማት ጥዕና ይሳቐያ።ስድራ መብዛሕቲአን ኣዋልድ ዘይተምሃሩን ኣብ ገጠራት ዝነብሩን ብምዃኖም ኣዋልድ ንናይ ስድርአንን ማሕበርሰብን ባህላዊ ሕግታት ክቃወማ ኣይክእላን።
ትሕቲ ዕደመ መርዓ ንኸብቅዕ ዝዓለመ ሕብረት ኣፍሪካ ዝጀመሮ ወፍሪ ዘተኩር ኣብ ፖልስን ኣፍልጦ ክብ ኣብ ምባልን እዩ። ዳይረክተር ኮምሽን ማሕበራዊ ጉዳያት ሕብረት ኣፍሪካ ኦላዋሌ ማየጉን መንግስታት ኣፍሪካ ንህፃናት ዝከላኸል ሕጋዊ መስርሕ ክትግብሩ ይፅውዑ።
ትሕቲ ዕደመ መርዓ ንኸብቅዕ ሎማዕንቲ ሓሙስ ብሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝተጀመረ ወፍሪ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ህፃናት /ዩኒሰፍን/ ናይ ሕቡራት መንግስታት ፋንድ ስነህዝቢ ዩኤንኤፍፒኤን ከምዝድግፉ ኣብ ዘውፅኡዎ ሓባራዊ መግለፂ ኣፍሊጦም ኣለው።
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ትማሊ ምሸት ብቀጥታዊ ፈነወ ቴሌቭዥን ኣብ ዘስምዕዎ መግለፂ፣11 ሚልዮን ስደተኛታት ብዘይመንበሪ ወረቀት ንክነብሩ ንዘገደደ ዝተበላሸወ ስርዓተ ኢምግረሽን ክፅግኖ‘የ ኢሎም።
“ኢትዮጵያን የማሳነስ ልምምድ ለልጆቻችን አናወርስም” ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ተናገሩ። ኢትዮጵያ የበርካታ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች እንደዚሁም የተለያዩ ሃይማኖቶች አገር መሆኗን ያስታወሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ መንግሥታቸው ሁሉም ተከባብረው የሚኖሩባት ታላቅ ሃገር ለመገንባት እንደሚሠራም አብራርተዋል።
በደቡብ ክልል ከከፋ ዞን ነዋሪዎች ጋር የተወያዩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአካባቢው እየተነሳ ያለው አዲስ የክልል አደረጃጀት ጥያቄ መመለስ ያለበት ጥልቀት ባለው ውይይትና የጋራ መግባባት መሆኑን አስረድተዋል። አዲስ የክልል አደረጃጀት ጥያቄ በውይይቱ ወቅት ተደጋግሞ ተነስቷል። የቅንጦት ሳይሆን እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ተሳታፊዎች አንስተዋል።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ እና የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አውደ ጥናት ያካሄዱበት ቀን - የካቲት 28 ቀን 2012 ዓ.ም. | የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ
ብመሰረት እቲ ካብ ዝተፈላለየ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ማለት ኦፐሬተራት ዝተኣከበ ሓበሬታ፣ ካብ ኣስታት 5.7 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ እቲ 5 ሚእታዊ ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ናይ ምጥቓም ዕድል ረኺቡ ዘሎ።
እቶም ሞባይል ቴሌፎን ክውንኑ ዕድል ዝረኸቡ’ውን ብሰንኪ ቀጻሊ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ኤሌክትሪክ ነተን ኣብ ኤርትራ ዝፍቐዳ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ምድዋልን ጻውዒት ምቕባልን ብስሩዕ ክረኽቡወን ከምዘይክኣሉ’ዩ ዝግለጽ።
ንኤርትራ ተኸቲላ ዝወሓደ ተጠቓሚ ኣገልግሎት ቴሌፎን ዘለዋ ሃገር ተባሂላ ኣብ ካልእይ ደረጃ ተሰሪዓ ዘላ በርማ ወይ ሚያንማር ክትከውን እንከላ ካብ ሰለስተ ሚልዮን ብዝሒ ህዝባ እቲ 6 ሚእታዊት ጥራይ’ዩ ሞባይል ቴሌፎን ወኒኑ።
ድሕሪ በርማ ወይ ሚያንማር፣ ዝወሓደ ተጠቃሚ ሞባይል ቴሌፎን ዘለወን ተባሂለን ክሳብ ዓስራይ ደረጃ ተረቝሐን ዘለዋ ሃገራት ሰሜን ኮርያ፣ ኩባ፣ ኢትዮጵያ፣ ማዳጋስካር፣ ማላዊ፣ ዴሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ብሩንድን’የን።
ኣብዚ ናይ ቴክኖሎጅን ሓበሬታን እዋን፣ ረቒቕ ናይ ሞባይልን ኢንተርነትን ምዕባለ ተኣታትዩ ህዝቢ ሓያሎ ሃገራት ዓለም ካብ ክልተ ንላዕሊ ሞባይላት ክውንን ክኢሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ 95 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መባእታዊ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ክረክብ ብዘይምኽኣሉ እታ ሃገር ካብ ቴክኖሊጅን ሓበሬታን ኣዝያ ርሒቓ ከምዘላ ዘመልክት’ዩ።
ኢራናዊ ኪያኑሽ ራምዛኒ፣ ካፈቴክ ኣብ ዝተባህለ ሰኣልትን ካርቱኒስትን ኣብ ዘዘውትርዎ ማእከል ፓሪስ ዝርከብ ቤት ሻሂ ኣጋይሽ ክቕበል ጸንሓና። ሓደ ካብቶም ዕዱማት ስለዝነበርኩ’ውን ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ ናብ ውሽጢ እቲ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ቡን ዝሽየጠሉ ቤት ሻሂ ድሕሪ ምእታው መቓምጦይ ሓዝኩ። ኣብቲ ናይ ዕድመ ቦታ በይነይ ኣይነበርኩን። ኣብ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ልዑል ተገዳስነት ዘለዋ ፈረንሳዊት ጠበቓ ፕሪስካ ኦርሶኖ’ውን ኣብ ጎነይ’ያ ዘላ።መናድቕ ናይቲ ቤት ሻሂ፣ ብኣሳእል ካርቱን መሊኡ’ዩ። ገሊኦም ዘስሕቑ ዝተጋነነ ገጽ ዘለዎም ገሊኦም ከእ ንጹር መልእኽቲ ዝሓዙ’ዮም።
ካርቱኒስት ኪያኑሽ ራምዛኒ፣ ንላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ኣያቱላህ ኻሜናኢን ካልኦትን ኣብ ካርቱን ብምስኣል ሓጩጭካሎም ተባሂሉ ብኣባላት ስለያ እታ ሃገር ስለዝተደልየ’ዩ ዶብ ሰጊሩ ናብ ቱርኪ ኣትዩ። ካብ ቱርኪ ኸኣ መንግስቲ ፈረንሳ ብዝሃቦ ዑቕባ ናብ ፓሪስ መጺኡ።
ኣብ ፓሪስ፣ ካበየ ኩርንዓት ዓለም ሃዲሞም ዑቕባ ዝተዋህቡ ጋዜጠኛታት ብፍሉይ ዝነብርሉ፣ Maison Des Journalistes ዝተባህለ ናይ ጋዜጠኛታት መንበሪ ቤት ኣሎ። ኣብ ሓደ እዋን ክሳብ 15 ጋዜጠኛታት እናዕቆበ ከኣ እግሪ ተኺሎም ናብርኦም ክሳብ ዝጅምሩ ናይ መንበሪ ቤት፣ መግብን መጓዓዝያን ኣገልግሎታት ብናጻ እናሃበ ኣድላዩ ሓገዝ የበርክት።
ናይ ፈለማ ሌላይ ምስ ኢራናዊ ካርቱኒስት ኪያኑሽ ራምዛኒ ኣብዚ ቤት እዚ ነበረ። ኣብቲ ብምምሕዳር ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝተዋህበ፣ ዝተሰዱ ጋዜጠኛታት ጥራይ ዝነብርሉ ቤት፣ ንኪያኑሽ ጥራይ ዘይኮነ ካብ ሶርያ፣ ካብ ፓኪስታን፣ ኣፍጋኒስታን፣ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ብመንግስቲ ፈረንሳ ዑቕባ ዝተዋህቦም ጋዜጠኛታት ዝምድና ከጥሪ ክኢለ’የ። ጎኒ ጎኒ’ቲ ዝተመስረተ ዝምድና ኸኣ ዝተፈላለየ ተሞክሮ።
ኪያኑሽ፣ ነቲ ድሕሪ ስደቱ ዘዳለዎ ካርቱን ኣብ ፓሪስ ዝመደበሮም ሓያሎ ጋዜጠኛታት፣ ጸሓፍትን ካርቱኒስትን ምስዚ ዓውድታት እዚ ዝግደሱ ውልቀሰባትን ብምዕዳም’ዩ ኣብ ቤት ሻሂ ካፈቴክ ንምርኢት ኣቕሪብዎ። እቲ ሓሳብ ዋና’ታ ካፈ ንቤታ ዝያዳ ምልላይ ትገብረሉን ዝተፈላለየ ቡን ከኣ ትሸይጥን፣ ኪያኑሽ ድማ እቲ ናይ መወዳእታ ዕግበቱ ዝኾነ ካርቱን ንምርኢት ከቐረበሉን’ዩ። ከም ሓሳቡ’ውን ተዓዊቱ’ዩ። ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዕዱማት፣ ንካርቱናቱ ዘለዎም ኣኣድናቖት ዝገልጽ ርእይቶ ኣብ መዝገብ ኣስፊሮምሉ። ጎኒ ጎኑ ኸኣ ናይ ብራዚል ናይ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ቡን እናመረጹ ከስተማቕሩ ክኢሎም’ዮም። ፈረንሳውያንን ቡንን መካይድቲ’ዮም። ዋላ’ኳ ከም ኤርትራውያን ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ዝምጠጥ ግዜ እንተዘየባኸኑሉ።
ኣብዚ ኣብ ካፈቴክ ዝጠኻየደ ናይ ካርቱን ምርኢት፣ ማና ዝተባህለ ብመንግስቲ ኢራን ብዝልዓለ ካብ ዝህደኑ ካልእ ካርቱኒስትን ኣብ 7 ጥሪ 2015 ኣብ ፓሪስ ብሽበራውያን ዝተቐትለ ሻርብ ዝተባህለ ፈረንሳዊ ካርቱኒስትን ምስ ካልኦት ህቡባት ሰኣልትን ናይ ኢድ ሰላምታ ክለዋወጥ ዕድል ረኺበ’የ። ሻርብ ካብ ሓደ ናይ ቀረባ የዕሩኽ ኢራናዊ ኪያኑሽ ራምዛኒ’ዩ። ድሕሪ ቅትለት ሻርብ፣ ኪያኑሽ ምስ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ’ውን ተደጋጋሚ እዋን ከምዘተንቐቖን፣ ሻርብ ግና “ፓሪስ ከም ቴህራን ኣይኮነትን” ክብል ይምልሰሉ ምንባሩን ክምስክር ሰሚዐ’ዮ።
ኣበርክቶ ካርቱን ኣብ ሜድያ ሓያል ጽልዋ ከምዘለዎ ኣብ ኤርትራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዝነበራሉ እዋን ዘርከብክሙሉ ትርስዕዎ ኢኹም ኣይብልን’የ። ብፍላይ እኳ እብ መንጎ እታ ምስ መንግስቲ ዝወገነት ብሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ(ሃማመተኤ) እትውነን ዝነበረት ትርግታን ብዋና ኣሰናዳኢ ሚልክያስ ምሕረትኣብ እትእለ ዝነበረት ቀስተ ደበናን ዝነበረ ናይ ካርቱን ምትህልላኽ ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ንጋዜጣ ትርግታ ካርቱን ዘዳሉ ዝነበረ ህቡብ ኤርትራዊ ካርቱኒስት ኮብራ ምስ ዋና ኣሰናዳኢ ቀስተ ደበና ሚልክያስ ምሕረትኣብ፣ ክሳብ ናብ ውልቃዊ ዝወረደ ብካርቱን ናይ ምጽርራፍ ደረጃ ዝበጽሕሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ።
ኣብ ፓሪስ፣ ወትሩ ንግሆ ብባቡር ኣብ ዝጓዓዘሉ’ውን ኣብ ኣፍደገ እቲ ፎሮቭያታት ብናጻ ዝዕደል መጽሔታትን ጋዜጣታትን ካብቲ ነዋሕቲ ትሕዝቶታቱ እቲ ካርቱናት’ዩ ዝምስጠኒ። ንመራሕቲ ፈረንሳ፣ ንገሊኦም ኣፍንጭኦም ክንዲ መስጊድ ሶማል፣ ንገሊኦም የዒንቶም ክንዲ ቀላይ ማይ ኣንበሳ፣ ንገሊኦም፣ ኣራእሶም ክንዲ ጎቦ ክራማ ንገሊኦም ከኣ ኣእዛኖም ክንዲ ሰተታ ኣደይ ማርታ እናጋነኑ ከቕርብዎም ምርኣይ ኣመና’ዩ ዘዘናግዓኒ። ግደ ሓቒ ፈረንሳውያን ኣፍንጭኦም ከይተጋነነ’ውን ክንዲ’ታ ኣብ ኣኽርያ ዝውትርቲ ዝኾነት መስጊድ ሶማል ዝኸውን ንውሓት ይህልዎ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብናጻ ሓሳብካ ምግላጽ እንተዝህሉ እሞ፣ ኤርትራውያን ካርቱኒስት ኮብራ፣ ኣባሓጎይ፣ ቡሩኖን ካልኦት ከኣ ብናጽነት ናይ ምስኣል ዕድል እንተዝህልዎም፣ ንመራሕትና ከመይ መቕረብዎም? ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ካርቱን ከመይ ክመስል ምኽኣለ? ጀነራል ስብሓት ከ…? ብናይ ገዛእ ርእሰይ ህውተታ ዝበጻሕክዎ’ዩ።
ኢ.ኪ.ኣ ኣብ ሽወደን ዝመደበሩን ኣብ ኩሉን ዓበይቲ ከተማታት ዓለም ጨናፍር ዘለዎን ሓደ ካብ ዓበይቲ ትካላት መፍረ ኣቑሑ ዕንጸይትን ሓጺንን’ዩ። ፈረንሳዊ ካርቱኒስት፣ ዳዊት ኢሳቕ ኣንተዘይተፈቲሑ ነዚ ትካል ኣብ ኣስመራ ኣንኸፍቶን ኢና ዝብል ካርቱን ምስኣሉ፣ ነቲ ሽወደን ኣብዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እትኽተሎ ዘላ ኣብ ግብሪ ዘይሰርሕ ኣካይዳ ንምንቓፍ ዝዓለም’ዩ።
ሻርሊ ኤብዶ (Charlie Hebdo) ከም ጋዜጣ ፍጥር ከይበለት ክዕምጽጹዋ ምስ ዝፈተኑ ሓይልታት እናተጓነጸት’ያ ምንባር ጀሚራ። ዋላ’ውን ድሕሪ’ቲ ዝበዝሑ ኣባላታ ዝተቀትልሉ ፍጻሜ፣ ኣብ ሰሙና ሎሚ ሮቡዕ’ውን ክትሕተም ክኢላ ኣላ። እኳ ደኣ ብሓያል ናህርን ልዑል ተቐባልነትን።
ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ፣ ኣብ 1960ታት ፈለማ ሃራ ኪሪ (Hara Kiri) ብዝብል ስም’ያ ተበጊሳ። ነቲ ፈረንሳውያን ከም ኣቦ ናይታ ድሕሪ ሓሙሽተ ተኸታታሊ ሰውራታት ዝመጸት ሪፖብሊካዊት ፈረንሳ ዝርእይዎ ሻርል ደ ጎል ዝነቕፍ ዝተጋነነ ካርቱን ስለዘቕረበት ከምእትሰናከልን ብኡ ኣቢላ ከኣ ደው ከምእትብል ኮይና። እንተኾነ ካብ ሕሉፍ ጸገማውያን ምዃኑ ዝንገረሉ ሓደ ካብ ኣውራ ኣካይድቲ ናይታ ጋዜጣ ዝነበረ ሻርሊ ብራውን፣ ብስሙ ሓድሽ ፍቓድ ብምውጻእ ሻርሊ ኤብዶ ማለት ሰሙናዊ ሻርሊ ብዝብል ሓድሽ ኣርእስቲ ኣብ መጀመርያ 1970ታት ከምእትቕጽል ጌሩ።
ሻርሊ ኤብዶ ብፍቕሪ ካርቱን ብዝዓበዱ፣ ካብ ገንዘብ ንላዕሊ ኣብ ሕብረተሰብ ክመጽእ ዝኽእል ለውጢ ብዘገድሶም ውፉያት ካርቱኒስት ጥራይ ትቕጽል ብምንባራ ግና ኣብ 10 ዓመታ ብሰንኪ ስእነት ባጀት ደው ኢላ።
ዘበግሱዋ ግዱሳት ስለዝተረኽቡ እንደገና ኣብ 1992 ዳግም ተቀላቒላ። ክሳብ 2011 ኣብ ዝነበረ ግዜ ኸኣ ንዝተፈላለዩ መራሕቲ ሃገራት፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦት ጸለውቲ ውልቀሰባትን ብዝተጋነነን ጭርቓን ብዝተሓወሶ መንገድን ብካርቱን እናሰኣለት ሰለይ ክትብል ጸኒሓ።
እቲ ዓመት’ቲ ንእስላማዊ ዓለም ዘቖጠዐ ናይ መሓመድ ካርቱን ኣብ ደንማርክ ብእትርከብ ጋዜጣ ዝተዘርግሓሉ’ዩ። ኣብ ፈረንሳ ዝርከቡ ካርቱኒስ ኸኣ፣ ኣብታ ብናጽነት ፕረስ ሕብንቲ ዝኾነት ፈረንሳ ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምናን መንግስቲ እታ ሃገርን ንዘለዎም ተጻዋርነት ንምፍትታን ኣብ ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ ብዝተጋነነን ዝተመሓየሸን መልክዕ ኣቕሮቦሞ።
መንግስቲ ፈረንሳ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ’ዩ እኳ እንተበለ፣ በታ ጋዜጣ ተበዲለ’የ ዝበለ ዝኾነ ፈረንሳዊ ክሲ ክምስርት መሰሉ ምዃኑ ብምርግጋጽ ነቲ ጉዳይ ክዓጽዎ ፈቲኑ። ኣብ ፈረንሳ ዝርከቡ ጥሩፋት እስላማውያን ግና፣ ካብ ሕግን ስርዓትን ብጎነጽ ስጉምቲ ንምውሳድ፣ ንቤት ጽሕፈት ናይ ሻርሊ ኤብዶ ንምቕጻሉ ተበግሶ ወሲዶም። እዚ ተበግሶ እዚ ኸኣ ነታ ጋዜጣ ናህሪ ወሲኹላ ክሳብ ጥሪ 2015 ክትምርሽ ኣኽኢሉዋ።
ኣሰናዳእቲ ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ፣ እታ ጋዜጣ ከቢድ ናይ ባጀት ዋሕዲ ኣጋጢሙዋ ከምዘሎን ክትዕጾ ከምእትኽእልን ኣብ ዝገልጽሉ ዝነበሩ ጸብጻብ ሓድሽ ዓመት ከኣ፣ ንህላዌኣ ዘረጋግጽ ፍጻሜ ተኸሲቱ። እንሆ ኸኣ ናይ ሎሚ ሮቡዕ መበል 1178 ሕታማ ኣብ ታሪኽ መሸጣ ጋዜጣታት ፈረንሳ ክብረ ወሰን ዝሰበረ፣ ኣብ ሒደት ሰዓታት 3 ሚልዮን ቅድሓት ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ከተብጽሕ ክኢላ።
ወትሩ ሮቡዕ ሻርሊ ኤብዶ እትርዝግሓሉን ኣዳላውታ ከኣ ንዝመጽእ ሕታም ንምድላው ኣኼባ ዘካይድሉን መዓልቲ’ዩ። ኣብ ሓንቲ ካብ መዓልታት ሮቡዕ ኸኣ ኣብ ልደት 7 ጥሪ 2015፣ 10 ካብ ኣባላታ ዝቐተለ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ተኻይዱ። እቲ ዝገርም መበገሲ እቲ መጥቃዕቲ ንዝኾነ ናይ መሓመድ ካርቱን ዝሰኣለ ካርቱኒስት ኣብቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ስለዘይነበረ ብህይወት ምድሓኑ’ዩ።
ብዓውዲ ሕጨጫ (ካሪካቹር)፣ ፍልስፍና፣ ድራማ፣ ስነ-ግጥምን ሕግን ነዊሕ ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ ፈረንሳ፣ እዚ ኣብ ልዕሊ እቶም ጋዜጠኛታት ዝተፈጸመ ቅትለት ከም ወራር ንሉኡላውነቱ፣ ምህሳስ ክብሩ፣ ምድምሳስ መንነቱ ስለዝርኣዮ፣ ንምኹናኑ ብሓባር ናብ ጎደናታት’ዩ ተጓዩዩ።
ልዕሊ 40 ዝኾኑ መራሕቲ ሃገራት፣ መራሕቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታት፣ ውድባት፣ ዞባውያን ኣህጉራውያን ማሕበራት፣ ኣሽሓት ጋዜጠኛታትን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝግመት ህዝብን ከኣ ኣብ ሪፖብሊክን ከባቢኣን ተኣኻኺቡ።
ኣብ ናጽነት ፕረስን ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽን ከም ዝኣምን መጠን፣ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ወረቀት ዝተጻሕፈት ‘ንሕና ኩልና ሻርሊ ኢና” እትብል ጽሕፍቲ ኣንጠልጢለ ነዚ ልዕሊ ሚልዮን ዝግመት ህዝቢ ክጽንበሮ’የ መሪጸ።
ጭሩ ብዓቕማ ትሕጎም’ዩ እሞ ብዓቕመይ ድምጸይ ከስምዕን ንናጽነት ፕረስ ዘሎኒ ደገፍ ክገልጽን ኣብ ማእከል እቲ ንሪፖብሊክን ናስዮን ዝተባህለ ቦታን ዘራኽ ጎደና ቮልቴር ተረኺበ ኣለኹ።
ከመ ቕጽበት ኣእምሮይ ናብ ጎደና ሓርነት ተጓዕዘ። ካብ ሪፖብሊክ ክሳብ ናስዮን ኣብ ዘሎ ክልተ ኪሎሜተር ዝኸውን ርሕቐት ዝሸፈነ ጎደና ቮልቴር፣ ምስቲ ካብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ክሳብ ሲቲ ፓርክ ወለል ኢሉ ንዘሎ ጎደና ሓርነት ተመሳሰኒ። ሻርሊ ኤብዶን ጋዜጣታት ሰቲት፣ መቃልሕ፣ ጽጌናይ፣ ቀስተ ደበና፣ ኣድማስን ዊንታናን ኣሓት መሰላኒ። ተጸዋዊርካ ምንባር ዘይተለማመዱ ጸላእቲ ዘለውወን ኣሓት።
የኖርዌይ የመስመር ላይ የቁማር ክለቦች በብዛት ይገኛሉ እናም እንደ ራስዎ ላሉት የኖርዌይ ተጫዋቾች ፍላጎቶች ተስማሚ የሆኑ ክለቦችን የማግኘት ጉዳይ አይኖርዎትም ፡፡ በክበቡ መካከል ባለው ተቃውሞ ምክንያት የተወሰኑ ብሄሮችን ወይም በእነዚያ ብሄሮች ውስጥ ያለውን አጠቃላይ ህዝብ ለማናገር የመጨረሻ ግብ ያላቸውን የተወሰኑ ልዩ ባለሙያተኞችን ማዕከል ለማድረግ ይሞክሩ ፡፡ በአቅራቢያ ያሉ ተጫዋቾችን በተወሰነ መዝናኛ ላይ በመመርኮዝ ልዩ ሽልማት በመስጠት ፣ ማከማቸት ሽልማት ወይም ለኖርዌይ ልዩ ሁኔታዎችን ያከብራሉ ፡፡ ከዚያ የኖርዌይ ተጫዋች ከሆንክ በኖርዌይ ክለብ ውስጥ ለምን መጫወት እንደምትችል ለማወቅ ምርመራውን ቀጥል ፡፡ ምርጥ የመስመር ላይ ካሲኖ ለኖርዌይ ቁማርተኞች የዱቤ ኮድ
የኖርዌይ ህንዴን የመምረጥ ዕድሎች ኖርዌይን በመጠቀም በሀገርዎ ፍላጎት ላይ ተመስርቶ የታቀዱ የክለብ ቤቶች ውስጥ ለመቅረብ ዘዴን እንደ ኖርዌይ ምንም የቁማር ጨዋታ ክበብ እንደማይሰጥ. ይህም በኖርዌይ ውስጥ እጅግ በጣም ብዙ ሰዎች ከእንቅልፍ ንቁ ሆነው, በአቅራቢያቸው የተጫኑ ስትራቴጂዎች ተደራሽነት እና በአካባቢው የመኖሪያ አከባቢን የመጠቀም አቅምን ያገናዝባሉ. ከእርስዎ ሀገር ካሉ ግለሰቦች ጋር መጫወት መልካም ነው. በተለይ በድር ቤት ውስጥ ሲጫወት ይህ በተለይ ጥሩ ነው.
ባለፈው ጥቂት ወራት በቤኒሻንጉል ነዋሪ የሆኑ የአማራና አገው ማኅበረሰብ አባላት ላይ ሰፊ ጭፍጨፋ ተካሂዷል። ይህን አስቃቂ ግፍ ሰምተንና ዓይተን ሳንውል ሳናድር ጥቅምት 12፣ 2013 ዓ. ም (ኦክቶበር 22፣ 2020) ደግሞ በቤንች ማጂ ጉራፈርዳ የአካባቢው ባለሥልጣኖች እንደሚሉት የ18 ሰዎች (በአካባቢው ሌሎች ምንጮች መሠረት እስክ 89 የሚደርሱ) ህይውት የቀጠፈ ተመሳሳይ ጭፍጨፋና ተዛማጅ ማፍናቀል በአማራ ማኅበረሰብ ተወላጆች ላይ በድጋሚ መፈጸሙ ይፋ ሆኗል። ትላንት ደግሞ ወለጋ ጉሊሶ ወረዳ ውስጥ በተመሳሳይ ጥቃት አሁንም ለስብሰባ በተጠሩ ሰላማዊ የአማራ ማኅበረሰብ አባላት ላይ ጭፍጨፋ ተካሂዶ ብዙዎች አልቀዋል፡ባለፉት ጥቂት ቀናትና ሳምንታት ውስጥ ደግሞ በቤንሻንጉል ተመሳሳይ የዘር ማጥፋት ጭፍጨፋ እየተካሄደ ነው።
የሚገረምው ደግሞ ከቅርብ ጊዜ ወዲሀ የምንሰማው ከነዚሀ ጭፍጨፋዎች ጀርባ የመንግሥት ባልሥልጣናት እጃችው እንዳለበት መንግሥት እያመነ መምጣቱና የተወስኑ ባልስላጣናት መታሰራቸው ነው። ይህ ደግሞ ዝቅተኛ ደረጃ የሚገኙ ብቻ ሳይሆን ከፍትኛ የክልሉ ባለስልጣናትንም ጭምር የሚያካትት እንደሆነ በመንግስትም የታመነ ነው።
ይህ ከዶክተር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣት በኋም ሆነ ከዚያ በፊት በተከታታይ የሚካሄደው ጭፍጨፋ መሠረቱ ምንድን ነው? ሊያቆም ያልቻለውስ ለምን ይሆን? የሚለውን በአግባቡና በሀገራዊ የሀላፊነት ስሜት መመርመር ተገቢ ነው።
የአንድ ችግር መዋቅራዊ ነው ሲባል በሕግ፣ በአስተሳስብ፣ በተቋም…ወዘተ ተደግፎ የሚነሳና የሚካሄድ ነው ማለት ነው። የአንድ ሀገር የፖለቲካ አወቃቀር፣ የኢኮኖሚ ሥርዓት፣ የሕግ ይዘት መሪው ትርክት ለተጠቃሹ ቀውስ መፈጠርም ሆነ በቀጣይነት መካሄድ የሚያበረክተው አስተዋጻኦጽዖ አለ ማለት ነው። ይህ ሲሆን ቀውሱ በተወስኑ ግለስቦች ፍላጎትና አስተሳስብ ብቻ ሳይሆን በቀጣይነት እንዳያባራ የሚያበረታታ፣ የሚደግፍና የሚያጠናክረው የተዘረጋው ህግ፣ ህጉንም ለማሰፈጸም የሚዋቀሩት ተቋማትና አሠራር መኖሩን ያሳያል።
ይህን ለማወቅም በሕገ-መንግሥቱ፣ በሌሎች ሕግጋት፣ በመንግሥታዊና ሌሎች ተጽዕኖ ፈጣሪ ተቋማት የመንግሥትንና የገዥው ፓርቲ ዕይታ በሚያንፀባርቀው ትርክት ውስጥ የተጠቀሰውን ጥቃት የሚያግዙና የሚያራምዱ ጉዳዮች መኖራቸውን መመርመር ይጠይቃል።
ቤቤኒሻንጉል በጉራፈርዳም ሆነ በመተክል ወይም በኦሮሚያ አካባቢ ለተፈጠረው ጥቃትና ቀውስ ዘርፈ-ብዙ ምክንያቶች መኖራቸው ግልጽ ነው። በዚች አጭር ጽሁፍ ሁሉንም መነካካት አይቻልምና በተለይም መዋቅራዊ ናቸው ከዚህም ጋር ተዛማጅነት አላቸው በምላቸው ላይ ትኩረት እስጣለሁ።
በ1999 ዓ. ም የሕዝብ ቆጠራ መሠረት በክለሉ ውስጥ የሚኖሩት የተለያዩ ብሄረሰቦች አባላት አማራ 25.41%፣ በርታ 21.69%፣ ኦሮሞ 13.55%፣ ሽናሻ 7.73% እንዲሁም አገው አዊ 4.22%። (ethnic groups and others (data from 1999 census) ያጠቃለለ ነው
ከላይ የሰፈረው በግልጽ የሚያሳየው ሕገ-መንግሥቱ በክልሉ የሚኖሩ ኢትዮጰያውያንን ሁሉ፤ በቡድንም ይሁን በግለሰብ፣ በእኩልነት የሚመለከት ሳይሆን የተለያየ ደረጃ መብት ያላቸው አድርጎ በደረጃ ያስቀመጠ መሆኑን ነው። ይህ ማለት የሁሉም ዜጎች የፖለቲካም ሆነ ተዛማጅ መብቶች አኩል ላለመሆናቸው መሠረቱ ሕገ-መንግሥቱ ነው ማለት ነው።
የአንድ ማኅበረሰብ መንግሥታዊ ተቋሞች የሚዋቀሩትና የሚንቀሳቀሰት “የሕጎች ሁሉ የበላይ ሕግ“ የሚባለውን ሕግ-መንግሥቱን መሠረት አድርገው ነው። በመሆኑ በዚህ ክልል የተዋቀሩ የተለያዩ የሕግ፣ የፍትኅ፣ የፀጥታና ሌሎችም ተቋማት የሚዋቀሩትና የሚንቀሳቀሱት አድሏአዊ በሆነው ሕገ-መንግሥት መሠረት በመሆኑ እርሱም በዋናነት አድሏአዊ ያደርጋቸዋል። ስለዚህም የክልሉን ችግሮች የግለሰቦች ፍላጎትና አስተሳስብ ላይ የተመሠረተ ሳይሆን መዋቅራዊ ያደርገዋል። አድሏአዊነት አንዱ መገለጫው ደግሞ በአካባቢው የፀጥታ ኃይልና የፍትኅ ሥርዓት ላይ ነው።
ተቋሞቹ ሲዋቀሩ የአካባቢውን ነዋሪዎች በእኩልነት ዓይተው ይህንንም ለማስከበር ስላልሆነ “የመጤዎችን” መፈናቀል፣ ማጥቃት፣ የንብረታቸው መዘረፍ፣ መሠረታዊ የሰብዓዊ መብታቸው መጣስ…ወዘተ እንዲቆም ለማደረግ የሚችል አወቃቀርም ተልዕኮም ግንዛቤ ውስጥ አስግብተው የተደራጁ አይደሉም። ጭቆናንና አድልዖን ተግባራዊ ለማድረግ ታስቦ የተቀረፀና ተግባራዊ የሆነ ሕግና ተቋማት ከዚህ ውጭ ሊያደርጉ አይችሉም። ይህ ሁኔታ በቤነሻንጉል፣ በኦሮሚያ፣ በቤንች ማጅና በተለያዩ ቦታዎች በይፋ መታየቱ ምስክር ነው።
ኢህአዴግ ከጅምሩ ስለሀገራችን፣ ስለሕዝባችን፣ ስለታሪካችንና ስለማንናታችን ያለው አመለካከት ሁሉ በአጥፊና ጠፊ፣ በጭቋኘና ተጭቋኝ አንዱ ከተጠቀመ ሌላው ስለሚጎዳበት ሁኔታ ከፍተኛ ትኩረትን የሰጠ ነው።
ይህ ትርክት “ከሌላ ቦታ” የመጣውን የተወስነ የኅብረተሰብ ክፍል በተለይም የአማራውና የአገውን ኅብረተሰብ ለሀገሪቱ ችግሮች ሁሉ ተጠያቂ፣ ለተለያዩ ማኅበረሰቦች በልማት በእድገት…ወዘተ ወደኋላ መቅረት ተጠያቂ የሚያደርግ ሚዛን ያጣ አመለካከት ነው።
ይህ ዕይታ ወደ መንግሥት ርዕዮተዓለም ተሸጋግሮ በሀገሪቱ ገዥ ፖለቲካ ፓርቲ አባሎችና ደጋፊዎቹ፣ በመገናኛ ብዙሃን፣ በትምህርት ተቋሞች…ወዘተ እንደ ብቸኛውና ትክክለኛው አስተሳሰብ እየተነዛ ቢያንስ 27 ዓመት ቆይቷል።የተወሰነ የኅብረተሰብ ክፍልን በፍራቻና በጥላቻ ማየትን…ወዘተ እንደ ትክክለኛ አመለካከት፣ በዚህ ክፍል ላይ የሚወሰድ እርምጃንም አግባብ ያለው እንደሆነ በማድረግ በ”መጤው” ላይ የሚካሄደውን የማግለል ሂደትና ጥቃት መዋቅራዊ መሠረት ሰጠቶታል። ተገቢ እርምጃም ተደርጎ እንዲወሰድ አድርጎታል።
ይህ ትርከት የሕዘቡን ግንኙነት በአጥፊና ጠፊነት ዓይን እንዲተያይ አድርጎታል፣ከጋራ ተጠቃሚነት ይልቅ ያንዱ ጥቅም የሌላው ጉዳት ተደርጎ እንዲታይ በማድረጉ፣ ለቀጣይ ቀውስና ጥቃትም መሠረት ጥሏል።
አድልዖ አንድ ግለሰብ ወይም ማኅበረስብ ከሌሎች በተለየ ሁኔታ አሉታዊ በሆነ ሁኔታ የሚስተነገድበትን እውነታ የሚያመለክት ሲሆን ብዙ ጊዜ የሚሆነውም ፆታን፣ የቆዳ ቀለምን፣ ብሄርን፣ ቋንቋን፣ የትውልድ ቦታን…ወዘተ መሠረት በማድረግ ነው።
መዋቅራዊ ጥቃት (institutional/ structural violence) የሚለው ቃል በአንድ ሀገር የሚገኙ ሕግጋትና ተቋሞች የተውስነ የኅብረተሰብ ክፍልን በተለየ ሁኔታ የሚጎዳና እንደሌሎቹ የኅብረተሰብ ክፍሎች የሕግ ከለላ የሚሰጥ ባለመሆኑ በዚያ ኅብረተሰብ ላይ ሊደርስ የሚችል ሰነልቦናዊ (psychological)፣ ኢኮኖሚያዊ፣ (Economical) አካላዊ (physical)፣ መንፈሳዊና (spiritual) ሌሎችም ጎጅ ገጽታዎችን ያመለክታል።
የዚሀ ዓይነቱ መዋቅራዊ አድልዖ አግላይነትን ተግባራዊ ባደረጉ ኅብረተሰቦች ውስጥ ግጭትና ቀውስ በቀጣይ የሚካሄድ ለመሆኑ በአፓርታይድ ሕግ ሥር በነበረችው በድቡብ አፍሪካ፣ በዳርፉር በአየርላንድ…ወዘተ የተከሰቱት ግጭቶች አሳይተውናል; በተጨማሪም በምዕራቡ ዓለም በጥቁሮችና በሴቶች ላይ ስፍኖ የኖረው መዋቅራዊ አድልዖ እስካሁን ድረስ ያስከተለውንና እያስከተለ ያለውን ጥቃትና አደጋ ሁሉም የሚያውቀው ነው።
በቤኒሻንጉል ጉምዝና በቤንች ማጅ በተወሰኑ የማኅበረሰብ ክፍሎች ላይ አነጣጥሮ የሚካሄደው ተከታታይ ጥቃትም የሚያሳየን ይህንኑ ነው። የየክልሎቹ ሕገ-መንግስቶች አካባቢውን ለሁሉም የሀገሪቱ ዜጎች ሳይሆን ለተወስኑ ብቻ በባለቤትነት የሰጠ ስለሆነ የተወሰኑ ዜጎች በሕግ የተደነገገ አድልዖ ይካሄድባቸዋል። በባለቤትነት ከተሰጣቸው የማኅበረሰብ ክፍሎች የተለየ ቋንቋ ተናጋሪነታቸው የዘር ግንዳቸው እየተቆጠረ ከሌሎች ያነሰ መብት እንዲኖራቸው ተደርገዋል። ይህ አድልዖ በይፋ የተደነገገውና ተግባራዊ የተደረገውም የዘረኛው የአፓርታይድ ሥርዓት በደቡብ አፍሪካ በተደመሰሰ ማግሥት የአፍሪካ የነፃነት ቀንዲል በምትጠራው በሆነችው በኢትዮጵያ መሆኑ ውስጥ መሆኑ እጅግ የሚያስገረም ነው።
በሀገራችን ሁኔታ ፖለቲካው ጡዘት እጅግ በተካረረበት ሁሉም ነገር በበዳይና ተበዳይ፣ አጥፊና ጠፊ፣ መጤና ነባር…ወዘተ በሚል ፍረጃ ተከፋፍሎ በሚታይበት አውድ ይህ መዋቅራዊው አድልዖና አግላይነት ማስፈራራትን፣ “ውጡልን ወደመጣችሁበት ሂዱ” የሚል የማያባራ ሥነሎቦናዊ ጥቃትን፣ ማፈናቀልንና የጅምላ ግድያን ማሰከተሉ አየቀሬ ነው፣ በተግባርም እየታየ ነው።
መዋቅራዊ አድልዖና አግላይነት ተግባርዊ በተደረገበተ ኅብረተሰብ ውስጭ የተገለሉ የኅብረተሰብ ክፍሎች መሠረታዊ መበታቸውን ለማስከበርና እኩልነትን ተገባራዊ እንዲሆን የሚያደረጉት እንቅስቃሴ ሁሉ በጥርጣሬ የሚታይ ስለሆነ ይህ እውን እንዳይሆነ በየደረጃው በሥርዓቱ ተጠቃሚዎች አፈና ይደረስባቸዋል፣ ቀና ሲሉም ትምህርት እንዲሆናቸው አስከፊ “ቅጣት“ ይሰነዘርባቸዋል፡
ይህ በዋናነት በመንግሥትና በመንግሥታዊ ተቋማት የተደገፈ መዋቅራዊ ጥቃት ኅብረተሰቡን በቅራኔና በውጥረት የተሞላ ብቻ ሳይሆን እጅግ በተካረረ በአጥፊና ጠፊ ግንኙነት እንዲተያይ እርስበርስ ፈጽሞ እንዳይተማመን አድርጎታል። የዚሀ ምሳሌ በጥቁር አፍሪካውያን ላይ በአፓርታይድ ደቡብ አፍሪካ፣ በሰሜን አየርላንድ ካቶሊኮች፣ በሱዳን ደግሞ የበዳርፉር ነዋሪዎች በመንግሥት ተቋማትና በተጠቀሱት ማኅበረሰብ አባላት፣ በፀጥታ ኃይሎችና በተጠቀሱት ክፍሎች መሀል በተጨማሪም በአጠቃላይ ኅብረተሰቡ ውስጥ ለዘመናት የቀጠለውን ሁኒታ መመልከት ትልቅ ተመክሮን ይሰጣል።
በአጠቃላይ የአጥፊና ጠፊ ስሜትን ለመቀነስም ሆነ የመተባበርና የአብሮነት ሰሜት እንዲዳብር ከተፈለገ በዋናነት ትኩረት ተስጥቶት ሊፈታ የሚገባው ይህንን የሚያራምደውን ሕግ መሻርና በቦታው ደግሞ ሁኔታውን ለመለወጥ የሚየግዝ ሕግ ተግባራዊ እንዲሆን ማድረግ የግድ ይላል። ይህ ሳይሆን የሹማምንት መቀያየርም ሆነ የተለያየ የፕሮፓጋንዳ ሥራ ብቻውን ጊዜያዊ እፎይታን ከማሰገኘት ያለፈ የሚያስገኘው ፋይዳ እጅግ ውሱን ሲሆን ችግሩ መልኩን አየቀያየረ መቀጠሉ አይቀሬ ይሆናል። ጭቆናንና አድልዖን ተግባራዊ ለማድረግ ታስቦ የተቀረፀና ተግባራዊ የሆነ ሕግና ተቋማት ከዚህ ውጭ የሆነ ነገር ሊያደርጉ አይችሉም።
መዋቅራዊ አድልዖ ተግባራዊ በሆነበት ኅብረተሰብ፣ ተጎጂዎች የመኖራቸውን ያክል በሥርዓቱ ተጠቃሚዎችም አሉ። በዋናነት የዚህ አድልዖ ተጠቃሚዎች ሀገሪቱን እንደልቡ ሲያሽከረከር የኖረው ህወሓትና ተባባሪዎቹ የከልሉ ልሂቃን ሲሆኑ ጥቅማቸውም የፖለቲካ የበላይነትን፣ ስፋፊ የእርሻ መሬት በመቀራመት፣ የኩባንያ ባለቤትነትና በመሳሰሉት የተደገፈ የኢኮኖሚና ተጠቃሚነት የሚገለጽ ነው።
ህወሓም ሆነ ጥቅመኛ ልሂቃኑ የሚያንቀሳቅሷቸውን ተቋሞች በመጠቀም ይህንኑ ጥቅማቸውን ለማስቀጠል መጣራቸው የሚጠበቅ ነው። በተለይም ጥቅማቸውን ያስጠበቀው ሁኔታ ሲናጋ በ”ጠላትነት” የተመደቡት ክፍሎች ላይ እጅግ የባሰ አሉታዊ አመለካክት እንዲጠናከር አድርጓል፡
በሌሎች ሀገሮችም እንደታየው “መጤዎች” ሥራህን ይውስዱብሃል፣ ንብረትህን ይሻሙሃል…ወዘተ እንደሚባልውና በየቦታው ፀረ-ስደተኛ ተግባሮች እንደሚታዩት ሁሉ በሀገራችንም ሕገ-ምንግሥቱ መሠረቱ ኅብረተሰቡን በዚህ አመልካከት እንዲለከፍ የሚያደርግ ነው፡፡ እኩልነት ከመጣ በሀብት አከፋፈል፣ በፖለቲካ ሥልጣን አያያዝ…ወዘተ ላይ የሚያስከትለውን ተጽዕኖ የአግላይ ፖሊሲው ተጠቃሚዎች ያውቃሉና፣ ልዩ ጥቅማቸውን ለመከላከልና ሊሎችን በሁለተኛ ደረጃ ዜግንት አፍኖ ለማቆየት የሚችሉትን ሁሉ ያደርጋሉ። ከዚህም ውስጥ ዋነኛው ቀጥተኛ በሆነ ጥቃት አለመራጋጋትን ፈጥሮ ለውጥን ማስቆም ሲሆን፣ በኦሮሚያ፣በአማራ፣ ጉራጌ፣ ዶርዜ ወዘት በቤንሻንጉልና ጉራፈርዳ በአማራና የአገው ማኅበረሰብ አባላት ላይ የዘር ማጽዳት ጭፍጨፋ ተፈጽሟል።
በሀገራችን ውስጥ የዘረኝነት ፖለቲካን ተግባራዊ እንዲሆን ያደረገው ህወሓት ከማዕከላዊ መንግሥት ሥልጣኑ ከተወገደበት ጊዜ ጀምሮ ያዋቀረው የአድልዖ ሥርዓት ሙሉ በሙሉ ይናጋል ብለው የሰጉ ተጠቃሚዎች ባሉበት ሁሉ ተከታታይ ቀውስ ታይቷል። የክልል ጉዳይ ላይ ጥያቄ ሲነሳ፣ የዘር ፖለቲካ አስፈላጊነት ላይ ጠንካራ ተቃውሞ ሲነሳ፣ የዘር ፖለቲካ ዋነኛ አራማጅ የሆነው ተቋም ኢሀአዴግን የማፍረስ እርምጃ ሲወሰድ በየቦታው የማፈናቀሉ ተግባር ተጠናክሮ መካሄዱ ይህንኑ እውነታ ያመላክታል።
ባለፈው ሁለት ዓመታት ህወሓት ከሥልጣን ከመወገዱ ጋር ተያይዞ ተቋማዊና መዋቅራዊ አድልዖው ይበልጥ ራቁቱን የቀረበትና ሕዝብም እኔን የሚወከለኝን መንግሥት በድምፄ እመርጣለሁ ማለቱ እየተጠናከረ የመጣበት ሁኔታ ተክስቷል። ከዚህ ጋር ተያይዞም እነዚህ የአድልዖ አገዛዞች በብዙዎች የተቃውሞ ዒላማ ሁነዋል፡፣ ይህ ብቻ አይደለም የጥቃቱ ዒላማ የሆኑ ማኅበረሰቦችን እንወክላለን የሚሉ የፖለቲካ ደርጅቶችም በነዚህ ማኅበረሰቦች ውስጥ የፖለቲካ ወድድር ለማድረግና በአሽናፊነት ለመውጣት ተዘጋጅተው ይታያሉ።
ይህ ሁሉ እስካሁን በሥልጣን ላይ የቆዩ የፖለቲካ ልሂቃኖችንና የአድሏአዊ ሥርዓት እንዲቀጥል የሚሹትን ሁሉ ያስደነገጠ ሆኗል። በዚህ ሁኔታ በተለይም “መጤ” የተባሉትን የማኅበረሰብ ክፍሎችንለማሳቀቅና ለውጥ ፈላጊዎች ድምፃቸውን እንዳይሰጡ ከተቻለም በፍራቻ ከምርጫው በፊት አካባቢውን ለቀው እንዲጣወጡ ጭፍጨፋን የጨመረ ታላቅ ተጽዕኖ እየተደረገ ነው። ይህ ለውጡን ባለበት የማገት ፍላጎት በ“መጤው” ኅብረተሰብ ላይ በቤኒሻንጉል ፣ በጉራገፍራ፣ በኦሮምያ…ወዘተ ተደጋጋሚና እጅግ አስቃቂ የሆነ ጥቃት መካሄዱ ገደብ የሌለው ጥፋት ለመፈጸሙ አንድ ማሳያ ነው።
እየተጠቁ የሚገኙት ተራ ገበሬዎች ያለውን የአካባቢ ሕግ አክብረውና አንገታቸውን ደፍተው የሚኖሩ ናቸው፡ ”ተነጠሎ የጥቃቱ ዒላማ የሚያደርጋቸው ደግሞ ”መጤ“ ተብለው የተስየሙና በሕገ-መንግሥቱም በክልሉን ባለቤት መብት አንደሌላቸው የተፈረጁ መሆናቸው ነው። ሟርት አይሁንብኝና ምርጫ እየተቃረበ ሲሄድ የጥቃት አደጋውም ይጠናከራል።
ተቋማዊ ቀውሱ በዋናነት ከሕገ-መንግሥቱ የሚመነጭ በመሆኑ ሕገ-መንግሥት መሠረታዊ በሆነ መልክ በሕዝብ ተሳትፎ ሊሻሻል ውይም ሊቀየር ይገባዋል፣፡ ስፊ ለውጥ ለማካሂደ ጊዜ የሚወስድ ከሆነም አዋኪ የሆኑ የሕገ-መንግሥቱን ከፍሎች ለይቶ ባማውታት ማገደ ያስፈልጋል፡፡ ለምሳሌ ክልልን ለተወሰኑ የማኅበረሰብ አባላት ብቻ ባለቤትነት የሚሰጥውን የሕገ-መንግሥት አካል መሰረዝና የሁሉም ዜጎች እኩል ባለቤትነት ማረጋገጥ ያስፈልጋል፣ የፖለቲካ ስላጥንን በኮታ ለተውሰኑ የማሀበረስብ ክፍሎች ብቻ የደለደለውናና ሌሎችን ከጭዋት ውጭ ያደረገውን የክልሎች ሀህግጋት ማገድ ያስፍልጋለ።
ከጥቃት የተላቀቀ ፖለቲካዊና እንቀሰቃሴ እውን እንዲሆን የአካባቢው መንግሥት ነዋሪውን እንዲመስል እንዲወክል፣ ለዝቀተኛ ቁጥር ላላቸው ደግሞ ውል፤ማቸውም የሚያረጋግጭ መሆን ይኖርበታል።
በሕገ-መንግሥቱና በተቋማት ላይ ከሚደረገው መሠረታዊ ለውጥ ጎን ለጎን በሰው ልጆች እኩልነት፣ በአብሮነት፣ በሰብዓዊ መብት ረገጣ ምንነት ላይ ያተኮረ ትምህርት በሰፊው ሊካሄድ ይገባዋል። ይህ ደግሞ በተለይም በወጣቱ ትውልድ ላይ ያተኮረ ሆኖ የአካብሳቢውን ማኅበረሰቦች ባህላዊ ተቋማት ያማከለ ያሳተፈም ሊሆን ይገባዋል፡
የታሪክንና የዛሬን እውነታ የማሰታረቅ ጉዳዩችን በየፈርጃቸው ይዞ ሚዛናዊ የሆነ ፖሊሲ እንጂ የታሪክ እስረኛ የሆነ ፖሊሲን ተግባራዊ ለማድረግ ከመሞከር መላቀቅ ያስፈልጋል።
በተለያዩ ሀገሮች ቁጥራቸው አንስተኛ የሆነ የኅብረተሰብ ክፍሎች የፖለቲካ ተሳትፎ እንዳይታፈን ተግባራዊ የሚደረጉ የተለያዩ አሠራሮቸ አሉ። ከነዚሀም ውስጥ በፓርላማው ውስጥ በቋሚነት የተወሰነ ወንበር መስጠት፣ የተወሰኑ ፖለቲካዊ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዩችን በተመልከተ ለየት ያለ የማማከር፣ ሀሳባቸውን የማዳመጥ ግዴታን በሕግ መደንገግ፣ ባሀላዊና ታሪካዊ እሴቶችን ለማዳበር ልዩ ትኩረት ማደረግና ልዩ ድጋፍ መስጠት…ወዘተ የመሳስሉትን ፖሊሲዎች ተግባራዊ ማደረግ ጥቂቶቹ ናቸው።
በሀገራችን ሁኔታ በሀወሓት ቀያሽነት ተግባራዊ የተደረገው ሕገ-መንግሥታዊ አካሄድ ከዚሀ ጋር የተጋጭና የተወሰነ የኅብረተሰብ ክፍልን ለይቶ በሀገሩ ውስጥ ባይተዋር የሚያደረግ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ዜግነትንም ተግባርዊ የሚያደርግ የቀጣይ ግጭት መርዝን የዘራ ነው።
ይህ ዕዳ ሁሉንም ከማጠፋት ውጭ ማንንም በቋሚነት ተጠቃሚ አያደርግም፡ ረጅም ጊዜ የሚሹ ተግባሮችንም ለይቶ በማውጣት ሙሉ መውጥ እውን እስኪሆን መደርግ የሚጋባውን መሰረታዊ መሻሻያ በአስቸኳይ ተግባራዊ ማድረግ ጊዜው ይጠይቃል።
የሀገራችን ችግሮች ምንጩ የጎሳ ፖለቲካን መሠረት ያደረገው ሕገ-መንግሥት ይቀየር ስንል የሽንፈት ለቅሶ ሳይሆን መፃዒውን ጊዜ እኩልነትና አብሮነት የማዳበር ራዕይና ፍኖተ-ካርታ ስለሆነ ነው።
መዋቅራዊና ተቋማዊ መሠረት ያለው አድልዖ የወለደውና እየተንከባከበው የሚገኛውን ተቋማዊ ጥቃት ለማስወገድ መሠረቱ የሆነውን ሕገ-መንግሥትና እርሱንም ለማሰፈጽም የተዋቀሩ ተቋማትን መሠረታዊ በሆነ መልክ መቀየር የግድ ይላል።
እኩልነት ኅብረተሰብን ስላማዊ፣ ያደርጋል፣ ለልማትም ምቹ ሁኒታ ይፈጥራል። ሁሉም የአካባቢው ነዋሪዎች ከጭንቀት ተላቅው የተሻለ ሕይወት እንዲኖራቸው ያደርጋል። እኩልነት የፖለቲካ ሊሂቃን ለሕዝብ ፍላጎት እንዲገዙ ያደርጋል። እኩልነት ማኅበራዊ ትስስርን፣ መከባበርና መዋሀድን ያጠናክራል። በዚህ ደግሞ ተጠቃሚው ሁሉም ነው።
የአማካይ ስፍራ ተጫዋቹ ኄኖክ ካሳሁን ቡድኑን ከለቀቁት መካከል አንደኛው ነው። በደደቢት፣ አዳማ ከተማ፣ ጅማ አባቡና እና ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተጫውቶ ያሳለፈው ኄኖክ ወደ ሽረ ያመራው በክረምቱ የዝውውር መስኮት ሲሆን በቡድኑ አመዛኝ የሊግ ጨዋታዎች ላይ ከመሰለፉ ባሻገር ሙሉጌታ አንዶም እና ሐፍቶም ቢሰጠኝ ባልተሰለፉባቸው ጨዋታዎች ላይም አምበል ሆኖ መርቷል። ተጫዋቹ ከሽረ ጋር በስምምነት ለመለያየት እንደ ምክንያት ሆኖ የቀረበው በአንዳንድ ጉዳዮች ከክለቡ ጋር በፈጠረው ልዩነት መሆኑ ታውቋል።
ኪዳኔ አሰፋ ሌላው ከሽረ ጋር የተለያየ ተጫዋች ነው። የመስመር አማካዩ ለሦስት የውድድር ዘመናት የተጫወተበት ጅማ አባ ቡናን ለቆ በዚህ ዓመት ወደ ሽረ መምጣቱ የሚታወስ ሲሆን እንደ ኄኖክ ሁሉ ከክለቡ ጋር ባለመስማማቱ እንደተለያየ ተሰምቷል።
ስሑል ሽረ የአንደኛው ዙር ሲጠናቀቅ በሚከፈተው የሀገር ውስጥ ዝውውር መስኮት ተጠቅሞ ቡድኑን ለማጠናከር አዳዲስ ተጫዋቾችን ለማምጣት ከወዲሁ እየተንቀሳቀሰ እንደሆነ ሰምተናል።
ባለ 18 ፎቅ ሆቴል በክልል ከተሞች ቀርቶ በአዲስ አበባም አልተለመደም፡፡ ጣና ሐይቅን ከጀርባው አድርጐ የተሠራው ባለ 5 ኮከቡ ሆቴል ለባህርዳር ከተማ ተጨማሪ ውበት ሆኗታል፡፡ የሆቴሉ ባለቤት ትልቅሰው ገዳሙ ወደ ኮንስትራክሽን ቢዝነስ የገቡት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቢሆንም የሆቴሉን ግንባታ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለማጠናቀቅ ችለዋል - ፈተናዎችን እየተጋፈጡ፡፡ በጐጃም ውስጥ በገጠር አካባቢ የተወለዱት ወ/ሮ ትልቅሰው፤ ከአምስት አመት በላይ በባሌ እና በአዲስ አበባ በአስተማሪነት ከሰሩ በኋላ ነው ወደ ቢዝነስ የገቡት፡፡ ከትንሽ ንግድ ተነስተው፣ አንዱን ቢዝነስ ለሌላ ትልቅ ቢዝነስ መሰላል እያደረጉ ዛሬ ከ300 ሚሊዮን ብር በላይ የፈጀ ሆቴል ሰርተዋል፡፡ ከወ/ሮ ትልቅሰው ጋር ጋዜጠኛ አበባየሁ ገበያው ያደረገችውን ቃለ-ምልልስ እነሆ! የትልቁ ሆቴል ግንባታ እየተጠናቀቀ ነው… ባህርዳር ከተማ ባለ አምስት ኮኮብ ሆቴል “G+18” ፎቅ እየሰራሁ ነው።
በከተማውና በክልሉ ሆቴል ኢንቨስትመንት ትልቁና የመጀመሪያው ይሆናል ብዬ እገምታለሁ። 150 ክፍሎች፣ አምስት ሬስቶራንት፣ መዋኛ፣ ሳውና፣ ስቲም፣ ጃኩዚ... የባለ አምስት ኮኮብ ሆቴል ደረጃዎችን የሚያሟላ ነው። የፊታችን ሐምሌ ወር ላይ በ“ሶፍት ኦፕኒንግ” ስራ ለማስጀመርና በ2006 ዓ.ም. ለማስመረቅ እቅድ አለኝ። 24 ሰዓት እየተሰራ ነው። ዘጠና ፐርሰንት ተጠናቋል። ሻምፑና ኮንድሽነር፣ ሹካና ማንኪያ ካልሆነ በስተቀር... ሁሉም ነገሮች ገብተዋል።
ማኔጅመንቱ ፍሬንቻይዝድ ነው፤ ነጮች ናቸው የሚያስተዳድሩት። እግዚአብሄር ከፈቀደ ብዙ ነው አላማዬ። ሄሊኮፕተር ገዝቼ እንግዶቼን ለማስጎበኝበት ህልም አለኝ። ለምሳሌ ከአዲስ አበባ እንግዶችን ተቀብለናቸው ደብረ ማርቆስ እናሳርፋቸዋለን። ከዛ ባህርዳር እኛ ሆቴል፤ ከዚያም ላሊበላ ጎንደር እያልን ለማስጎብኘት በቅብብሎሽ መስራት ነው ቅድመ ዝግጅታችን። የሄሊኮፕተር ጊዥውን አጥንተን ጨርሰናል። ሆቴሉ ስራ ሲጀምር አስር ማርቼዲስ፤ አራት ላንድ ክሩዘር፤ ሶስት ጀልባዎች ይኖሩታል። ሶስቱ ጀልባዎች ከጀርመን ታዘው እየመጡ ነው። አንደኛው ጀልባ 45 ሰዎችን ማስተናገድ የሚችልና የባህር ላይ እራት የሚዘጋጅበት ነው። ሶስት መኝታ ቤቶችና አንድ ሻወር ያለው ጀልባ ነው። ሁለቱ 25 ሰው የሚጭኑ ትናንሽ ጀት ስክኒች ናቸው። ሆቴሉ የሚከፈተው ይሄ ሁሉ ተሟልቶ ነው። የየት ሀገር ባለሞያዎች ናቸው ሆቴሉን የሚስተዳድሩት? ማኔጅመንቱን እኔ መያዝ አልፈልግም። ከአለም አቀፍ የሆቴል ማኔጅመንት ጋር እየተነጋገርን ነው። ገና አልተፈራረምንም። ግን ፍራንቻይዝ ነው የሚሆነው።
ከ400 በላይ ሰራተኞች ይኖሩታል። የሆቴሉ ስም ምን ተባለ-- በፍራንቻይዝ ስለሚሰራ፣ የሆቴሉን አስተዳደር በሚመራው ኩባንያ የሚወሰን ይሆናል። ምናልባት ከእነሱ ጋር ካልተስማማሁ “ግራንድ ባህርዳር” እለዋለሁ። በባህርዳር ላይ እየተሰራ ያለው ባለ አምስት ኮኮብ ሆቴል መጀመሪያ ላይ ባለ 18 ፎቅ እንዲሆን አልታሰበም ነበር ሲባል ሰምቻለሁ። ደግሞም፤ የህንፃ አርኪቴክቶችና ዲዛይነሮችን እየተከታተልሽ ትፈታተኚያቸዋለሽ ይባላል? እውነት ነው። የሆቴሉ ቁመት ወደ ላይ ረጅም እንዲሆን የፈለኩት እኔ ነኝ፡፡ ክልሉ የሰጠኝ ቦታ ቆንጆ ነው። ታወር ነበር፤ ዲዛይን አቀረብኩላቸውና “አስራ አራት አድርጊው” ሲሉኝ “አስራ አራት ከደረስኩ፤ አስራ ስምንት ለምን አይሆንም” ብዬ አስራ ስምንት አድርጌ ሰራሁት። ከዲዛይነሮች ጋር እኩል ነው የምራመደው። እኩል ነው ቻሌንጅ የማደርጋቸው። ኤክስፓዠሩ አለኛ! ዓለም ላይ ብዙ አገር እዞራለሁ።
ሆን ብዬ ባለ አምስት ኮኮብ ሆቴሎች ነው የማርፈው። ይህቺ ግድግዳ፣ ጣሪያ ምን ትመስላለች? ፍሪጅዋ ምን ላይ ተቀመጠች? እያልኩ የሚሉትን ነገሮች በደንብ እመለከታለሁ። ካሜራዬ ውስጥ ብታይ የሰው ፎቶ አታይም። የመፀዳጃ ቤት፣ የመታጠቢያ ገንዳ፣ የአልጋ ዓይነት፣ የሆቴሉ ክፍሎች፣ የግድግዳና የጣሪያ ቀለማቸው፣ የሬስቶራንት ዕቃ አቀማመጥ ፎቶ ነው የምታይው። አርክቴክቶች ከእኔ ፈቃድ ውጪ አይሰሩም። እያንዳንዱዋን ነገር እኔ ማየት አለብኝ፤ መተማመን አለብን። ለእኔ ሳያሳዩ ያደረጉት ነገር ካለ፣ ቀስ ብለን እናሳምናታለን ብለው ነው የሚሰሩት፡፡ የሚመቸኝንና የሚሆነውን ነው የማሰራቸው።
ከዱባይ ኤሚሬት ኮንኮርድ፣ ግራንድ አይነት ሬስቶራንት እኔ ጋ እንዲደገም አድርጌዋለሁ። ውስጡ ምን ይመስላል? የሚለው በሙሉ የእኔ ምርጫና ፍላጎት ነው፡፡ አልጋ፣ የአልጋው ቀለም፣ የቤቱ ግድግዳ ቀለም “ይሄ የራሴ ስራ መሆን አለበት” ብያቸው ሙሉ በሙሉ የእኔ የእጅ ስራ ውጤት ነው። ከሠራተኞቼ ጋር እኩል ቱታ ለብሼ፣ ኮፍያ አድርጌ አንዱን ሳነሳ አንዱን ስጥል ነው የምውለው። በጣም ደስተኛ ነኝ። ኤስያ፣ ቻይና ሌሎች በሆቴልና ቱሪዝም ትልልቅ ስም ያላቸው አገሮችን ጎብኝቻለሁ። አምስት ኮኮብ ሆቴል አርፌ አይቻቸዋለሁ። ብቻዬን ሳይሆን አርክቴክቸሮቼንም ይዤ፣ በዓለም ላይ ያልተጓዝኩበት አገር የለም። እንግሊዝ አገር ብቻ ነው የሚቀረኝ። ሌላ የት የት ከተማ ነው ሆቴሎች የሠራሽው? ምዕራብና ምስራቅ ጎጃም ፈረስ ቤት፣ ደብረ ማርቆስ፣ አሁን ደግሞ ትልቁና ባለ አምስት ኮኮብ ሆቴሉ የባህር ዳሩ ነው። በሆቴል ኢንዱስትሪ ውስጥ ደግሞ ሰፊ ስራ ጀምሪያለሁ።
በተለያዩ ክልሎች ስራዬን ማስፋፋት እፈልጋለሁ። በርግጥ ደክሞኛል.. ግን ባለኝ የተፈጥሮ ባህሪ ከስራ ርቄ መኖር አልችልም። ቱሪዝሙን ተከትዬ የምሰራ ይመስለኛል። በደብረማርቆስ ከተማ በጥሩ መስተንግዶ የሚታወቀው “ትልቅ ሆቴል” የሚባል ባለ ሶስት ኮኮብ ሆቴል አለኝ። 50 የመኝታ ክፍሎች፣ ሳውና፣ ስቲም፣ መጠነኛ የስብሰባ አዳራሽ አለው። አምስት ሺ ካሬ ሜትር ማስፋፊያ ቦታ ሰጥተውኛል። አሁን ደግሞ አስፋፍቼ የተለያዩ ነገሮችን ለመስራት ዲዛይኑ ተሰርቶ ግንባታ ላይ ነው። በማህበረሰባችንም በቤተሰብም ሴት ልጁ በተለያየ ስኬትና ኃላፊነት ለማጨት ያለው ውስንነት ደፍሮ ለመውጣት ፈተናዎችንና ችግሮችን ለመጋፈጥ ያለውን አስተሳሰብ በመስበር ምን ሰራሁ ትያለሽ--- “ሴት” የሚለው ቋንቋ እኔን አይገልፀኝም።
ወንድ ሊያደርግ የሚችለውን ነገር ሁሉ ማድረግ እችላለሁ። መማታት ቢኖርብኝ፤ እማታለሁ(ሳቅ)። ግፍና በደል እንኳን የደረሰብኝ የለም። በእምነት በኩል ያጎደልኩት ነገር የለም። ባንኩም ሰዉም “ትልቅሰው ትሰራለች፣ ተበድራ ትከፍላለች” ይላል እንጂ፣ በጥርጣሬም ሆነ በሌላ ስሜት የሚያየኝ የለም። ስራዎቼን አይተው አድንቀው ከጨረሱ በኋላ፣ “አይገርምም ሴት አኮ ናት” ብለው የሚናገሩ አሉ። ይኼ በጣም የሚያናድደኝ ቋንቋ ነው፡፡ “እና ሴት ብሆንስ ማድረግ አልችልም?” ነው የእኔ ጥያቄ። ወንድ ከእኔ የተሻለ አእምሮ አለው? እሱ ሊያስብ የሚችለውን ያህል እኔም አስባለሁ። እንዲያውም ከወንዱ የተሻለ ዲሲፕሊን የሚታየው በሴቶች ላይ ነው። ለ”ኮሚትመንት” ተገዢ በመሆንም ሴቶች ይበልጣሉ። በቃላችን ለመገኘት እንበረታለን።
ገንዘብ አናባክንም፣ ሴቶች ጥንቁቅ ነን። ዕዳና ብድር ብዙ አንደፍርም። ብዙ መስራትና መሄድ እችል ነበር። ወደ ጠንቃቃነት እናደላለን ብዬ አምናለሁ። ቤተሰብም ላልሽው የሰጡኝ ነገር ሲኖር ገንዘባቸውን እንዳላባክንባቸው ሊሆን ይችላል። እኔ ጥሬ ግሬ ያመጣሁት ገንዘብ ነው። ማንም በእኔ ህይወት ጣልቃ ሊገባ የሚፈልግ የለም። የምፈልገውን እሸጣለሁ፤ የምፈልገውን አጠፋለሁ። ይሄ መንገድ ልክ አይደለም የሚለኝ ሰው የለም። በርግጥ ቤተሰቦቼ የገጠር ሰው ናቸው። አስተማሪነትን ስለቅ በጣም ተሰምቷቸዋል። ኑሮዬን ያበላሸሁ መስሎ ስለታያቸው። ኑሮዬ በየጊዜው እየተቀየረ ሲያዩ ግን በጣም ያደንቁኝ ጀመር።
ካልሽስ፣ አንድ ጊዜ ወደ ባህርዳር በአውሮፕላን እየተጓዝኩ ሳለ ከአንዲት የባህርዳር ዩኒቨርሲቲ የሁለተኛ ዓመት ተማሪ ጋር እያወራን ነበር፡፡ እኔን አታውቀኝም። ስለ እኔ እያደነቀች ለኔ ታወራለች። “አንድ ሴት ጀግና፤ በጣም ጎበዝ…” እያለች ስታወራልኝ፣ ዝም ብዬ አዳምጣታለሁ። መጨረሻ ላይ፤ እኔ መሆኔን ስነግራት፣ ተነስታ ተጠመጠመችብኝ። በክልሌ እንደብርቅ ነው የሚያዩኝ። በጣም ያከብሩኛል። ህዝቡ የባህርዳሩን አዲሱን ሆቴሌን ወደ ላይ ቆሞ ሲቆጥር፣ ሲያደንቅ፣ መተዋወቅ ሲፈልግ ነው የማየው። የልጅነት ህልምሽ ምን ነበር? ነጋዴ፣ የቢዝነስ ሰው የመሆን ምኞት ነበረሽ? በእንጨት የተሰራ ትንሽ ሳጥን “ባንክ” እያልሽ ሳንቲም ማስቀመጥ… “የእንቁጣጣሽ” ሳንቲም ማጠራቀም… የገጠር ልጆች ነኝ።
ሳንቲም አላውቅም ነበር ንግድ ምን እንደሆነ አላውቅም። የአካባቢዬ ልጆችና ወንድሞቼ እንዳጋጣሚ ወደ ቢዝነስ ገብተው ውጤታማ የሆኑበት ጊዜ ነበር። እነሱን ተከትዬ ነው የገባሁት እንጂ ቢዝነስ ምን እንደሆነ እንኳን አላውቅም ነበር። የት ነው የተወለድሽው፣ ያደግሽው? ጎጃም ቆላ/ደጋ ዳሞት የሚባል አውራጃ ደጋዳሞት ውስጥ አሁን ምዕራብ ጎጃም ፈረስ ቤት ነው የተወለድኩት። ትምህርቴንም ያጠናቀቁት እዛው ፈረስ ቤት ነው። ከዛም መምህራን ማሰልጠኛ ባሌ ገባሁ። ሁለት ዓመት ሰርቻለሁ። አዲስ አበባ አምስት ዓመት ሰርቻለሁ። ከባሌ ወደ አዲስ አበባ ስቀየር ያኔ አዲስ አበባ ክልል አልነበረም። በጊዜው ዝውውር የለም። አዲስ አበባ እየሰራሁ ደሞወዛችንን ክልል ይከፍለን ነበር። ባሌ ክ/ሀገር ማለት ነው።
በኋላ ክልል ሲመደብ “ይሄንን ዓይነት ዝውውር አናስተናግድም” ብሎ አዲስ አበባ ላይ ማስታወቂያ ሲያወጣ፤ ወደ ባሌ ተመለሽ ተባልኩኝ.. ከ5ዓመት በኋላ ማለት ነው። አንድ ጓደኛዬ “አትሄጅም፤ እኛ ጋ ትሰሪያለሽ” አለኝ። ያኔ ነው አሰተማሪነቱን የተውኩት። መጀመሪያ ወደ ንግዱ ስትገቢ ገንዘብ ከየት አመጣሽ? ሰው ብር ሰጥቶኝ በብድር? እረ! ስጦታ ነው። ምን ያህል ገንዘብ--- 18 ሺህ ብር የመጀመሪያው የንግድ ስራሽ ምን ነበር? በጣም ትንሽ የሸቀጣሸቀጥ ሱቅ ነው የከፈትኩት። ትንሽ ዓመት ሰራሁና ወደ ግሮሰሪ አሳደኩት። ከትንሽ ተነስቶ የማደግ ምሳሌ ነኝ። እንደ ጓደኞቼ ማደግ፤ ሰው መርዳት፣ አገሬ ላይ መስራት እፈልግ ነበር። እግዚአብሄር ይመስገን የተመኘሁትን ሁሉ አድርጌያለሁ።
ነገ ደግሞ የተሻለ ሰው እንደምሆን አውቃለሁ። የሸቀጣሸቀጥ ሱቁና ግሮሰሪው አሁንም አሉ? አይ የሉም። ወደያው የውጭ ንግድ ጀመርኩ። ከዛ ደግሞ አድጌ ወደ ትራንስፓርት ንግድ ገባሁ። ትራንስፓርቱ ስራ አሁንም ድረስ አለ። የውጭ ንግድ ስትይ ---? የዛሬ 16 ዓመት ወደ ቻይና፣ ወደ ዱባይ አገር ሄጄ ጨርቃጨርቅና ኮርያ ብርድ ልብስ አመጣ ነበር። በጅምላ ልብስ አከፋፍል ነበር። ስራው ደስ ስላላለኝ ነው እንጂ አድካሚ ነበረ፡፡ ጉምሩክ ላይ ያለው ጣጣ “ኤስ ጂ ኤስ” የሚባል መስሪያ ቤት ነበር። እዚያ ሄዶ መዞሩና መግዛቱ ፈተናውና ድካሙ ከባድ ነው። ብዙ ስላልወደድኩት ወደ ትራንስፖርት ገባሁ። በተፈጥሮዬ አንድ ስራ ላይ ሙጭጭ ብዬ መቆየት አልወድም። የተወሰነ ነገር በተወሰነ ጊዜ ነው በፍቅር የምሰራው።
ከዚያ በኋላ መገልበጥ ወደ ሌላ ነገር መሄድ እፈልጋለሁ። ለሆነ ጊዜ ያህል ከሰራሁ በኋላ ቁጭ ብዬ ገንዘብ መቁጠር አይደለም። ለምሳሌ ሆቴል ሰርቼ ገንዘብ መሰብሰቡ ላይ አይደለም የማተኩረው። ደብረ ማርቆስ ያለውን ንግዴን ትንሽ ወንድሜ ነው የሚሰራበት። ፈረስ ቤት ያለውን ሆቴል፤ ትልቅ ወንድሜ ማኔጅ እንዲያደርገው ሰጥቸዋለሁ። የትራንስፓርት ስራውስ? አገር አቋራጭ ሦስት የህዝብ አውቶብሶች ገዛሁ። ከዛ ደግሞ ሶስት ቦቴዎችን። ስሰራ ቆይቼ፤ እንደገና ሶስት ቦቴዎች ጨመርኩ። ወደ ደረቅ ጭነት ትራንስፖርትም ገባሁበት፣ 27 የደረቅ ጭነት መኪኖች ነበሩኝ። ከዚያ ደግሞ፤ አርባ ገልባጭ መኪኖችን በአንድ ጊዜ አስገባሁ። ከባድ ስራ ነው፡፡ ሾፌር፣ ረዳት፣ ጥገና... ከባድ ነው። ከጊዜ በኋላ ወደ ግንባታው አዘነበልኩ።
አሁን የተወሰኑት መኪኖች ተሸጥዋል። የተወሰኑት አሉ፤ የትራንስፓርት ድርጅቱ እየሰራ ነው። የትራንስፓርት ድርጅትሽ ስም ምን ይባላል? “ቻኩ ትራንስፓርት” ይባላል። የደረቅ ጭነትና የፈሳሽ ጭነት መኪኖች፣ ገልባጮችና ሌሎች የኮንስትራክሽን መሳሪያዎችን እያሰማራ ሲሰራ ነው የቆየው። ገልባጮቹን ቀስ በቀስ ሸጥኳቸው። አሁን ደረቅ ጭነቱ ይሰራል። ለንግድ ስኬታማነትሽ አይነተኛ ሰው ለአንቺ ማን ነው? ወንድሞቼንና የአካባቢ ልጆቼን አይቼ ነው ወደ ንግድ የገባሁት ብየሽ የለ? በጣም የምወደው ወንድሜና ጓደኛዬ፣ እንደ ራሴ የማየው፣ ‹‹ጥላሁን ደስታ›› ይባላል። ዛሬ ለእኔ ብር ማግኘት ቀላል ነው። 4 እና 5 ሚሊዮን ብር መበደር እችላለሁ። ከሆነ ሰው ሄጄ መቀበል እችላለሁ። ያን ጊዜ ማንም በማያውቀኝ ሰዓት፤ ማንም በማይሰጠኝ ሰዓት ”አበድረኝ” ብዬ አይደለም የምጠይቀው። “ብር እፈልጋለሁ” ብዬ ነው የምጠይቀው። በተለይ የማልረሳው አንድ ጊዜ 425 ሺ ብር ነበር እዚህ አዲስ አበባ ውስጥ የመኖሪያ ቤቴን የገዛሁት። እኔ የነበረኝ 300 ሺ ብር ብቻ ነበር። ቀብድ ከፈልኩና በቀጥታ ደውዬ፣ “125 ሺህ ብር እፈልጋለሁ” አልኩት።
“ቢያንስ ተዘጋጅ እንኳን አትይኝም ወይ?” ሲለኝ፤ “በቃ፤ እፈልጋለሁ፣ እፈልጋለሁ” አልኩት። እንዳለውና እንደሚሰጠኝ አውቃለሁ። እቁብ ብንገባ ቅድሚያ የሚሰጠኝ ለእኔ ነው። ጓደኞቹን ይሰበስብና ተጣጥለው ለእኔ ነው የሚሰጠኝ። ጠንካራ እንድሆን ነው የሚለፋው። ችግር እንኳን ቢኖርብሽ፣ “ሰው አለኝ፤ እገሌ አለኝ” የምትይው አለኝታ ሲኖር፤ ጠንካራና ደፋር ትሆኛለሽ። ለዚህ ሁሉ ስኬት ያበቃኝ፣ ጥላሁን ደስታ ይባላል። እሱ ነው ለእኔ አይነተኛው ሰው። እኔም የወሰድኩትን ያህል ገንዘብ ብወስድ፣ ባልኩት ሰዓትና ጊዜ ሳላዛንፍ ነው የምመልሰው። ከትራንስፓርቱ ቀጥሎ ንግድሽ ወደ ምን አደገ? ኤምባሲ የተከራያቸው ቤቶች አሉኝ። ነዳጅ ማደያ አለኝ። ኧረ ተይኝ፣ መዘርዘሩ ሳይሆን መስራት ደስታን ይሰጠኛል። ዕድሜሽ ስንት ነው? ለቤተሰብሽ ስንተኛ ልጅ ነሽ? መስከረም 21 ቀን 2005 ዓ.ም. 40 አመቴን አክብሬአለሁ፡፡
አምስተኛ ልጅ ነኝ። ከእኔ ላይ አራት፣ ከእኔ ታች አራት አሉ ዘጠኝ ነን። አንድ እህቴ አለች፤ እኔ ነኝ አሳድጌ የዳርኳት፤ ጥሩ ህይወት አላት ባሏም ጎበዝ ነው፡፡ ሌሎችም አሉ ጥሩ የሚያግዙኝ - እግዚአብሄር ይመስገን። አባቴ በህይወት የለም፤ እናቴ አለች። በሆቴልና ቱሪዝም ኢንዱስትሪው በስፋት ለመስራት ስትነሳሺ ወደ ፊት እንደ ዕቅድ የያዝሻቸው ነገሮች ምንድን ናቸው? ክልሎች ላይ ለመስራት እፈልጋለሁ። በቅርብ እንኳን የማስበው አዋሳ፣ ላሊበላ፣ ጎንደር መስራት እፈልጋለሁ። በምን ያህል ካፒታል ተገነባ የደብረ ማርቆሱም፣ የባህር ዳሩም? የደብረ ማርቆሱን ስሰራ ሁሉም ነገር ርካሽ ነበር። ምን ያህል እንዳወጣሁ አሁን በትክክል አላስተውሰውም። ምናልባት ከ16 እስከ 20 ሚሊዮን ብር ይሆናል። የባህርዳሩ ግን ተይው። በጣም ሁሉ ነገር ያበደበት ጊዜ ነው። ግን አንድም ቀን ስራውን ለማቆም አልፈለግኩም። አንድም ቀን አንድም ሰዓት ስራው አልቆመም። ከተጀመረ ሦስት ዓመቱ ነው። በ2,540 ካሬ ላይ ነው ያረፈው። 350 ሚሊዬን ብር ድረስ ይጨርሳል ተብሎ ይገመታል። ከባንክ ተበደርሽ? ወይም ዛሬም ጓደኛሽን አስቸገርሽ? ኖኖ ዛሬስ አላስቸገርኩትም። 58 ፐርሰንት ከራሴ 42 ፐርሰንት ከባንክ ተበድሬ ነው።
ካብ ዓሌት ሙርለ ዝኾኑ ዕጡቓት ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዶብ ኣብ ዝርከብ ክልል ጋምቤላ ናይ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ተወላዶ እቲ ከባቢ ብዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 10 ሰባት ከምዝቐተሉ ምንጭታት ዜና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
ኣብ ዶብ ደቡብ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ኣብ መንጎ ዓሌታት ሙርለ፣ ኣኝዋክን ኑዌርን ከምዚ ዓይነት ግጭታት ብተደጋጋሚ ዝርአ ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዕጡቓት ደቡብ ሱዳን ልዕሊ 200 ኢትዮጵያውያን ቆልዑ ጨውዮም ምስዋሮም፣ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ምስሕሓብ ፈጢሩ ምንባሩ ኣይርሳዕን።
ጠዋት ላይ ይመስለኛል - ከቁርስ በፊት፡፡ ሥራ የለኝም፤ የእረፍት ቀን ነው፡፡ ቅዳሜ ወይም እሁድ ሳይሆን አይቀርም፡፡ ከተገዛች ብዙ ዓመታት ያስቆጠረች የእንጨት አልጋዬ ላይ ቁጭ ብያለሁ እያሰብኩ፡፡ እኔ መስተዋቱ ፊት ልቀመጥ ወይም መስተዋቱ እኔ ፊት ይቀመጥ እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ አንድ ነገር ግን እርግጠኛ ነበርኩ፡፡ እንዲህ ዓይነት ትልቅ የፊት መስተዋት አይቼም አላውቅም፡፡ ፊቴን ብቻ ሳይሆን ልቤንም ጭምር የሚያሳይ ነው፡፡ የልብ መስተዋት አይታችሁ ታውቃላችሁ?
እኔ ብስቅባትም እሷ ግን ነገሬ ያለችኝ አትመስልም፡፡ ዝም ብላ ትዘላለች፡፡ ሥራዋን እየሰራች መሰለኝ፡፡ ልብ ጋ መዝናናት የለማ! እሷ ልዝናና ያለች ቀን እኔ ቀጥ እላለሁ፡፡ ድንገት መስተዋቱ ላይ ባየሁት ነገር ድንግጥ አልኩኝ፡፡ ፊቴም ልቤም የሉም፡፡ በእነሱ ምትክ የፍቅረኛዬ ፊት እንደ ፎቶ ጉብ ብሏል፡፡ ቆንጆ ክብ ፊቷ ይታየኛል - በመስተዋቱ፡፡ ግራ ገባኝ፡፡ የት ነው ያለሁት? ቀስ ብዬ ዙሪያዬን ቃኘሁት፡፡ እዚያችው የተከራየኋት ጠባቧ ክፍሌ ውስጥ ነኝ፡፡ ሁሉም ነገር እንዳለ ነው - የፍቅረኛዬን ጉርድ ፎቶ ጨምሮ፡፡ ዓይኔን ወደመስተዋቱ መለስኩ፡፡ የፍቅረኛዬ ክብ ፊት የለም፡፡ በቦታው የእኔ ቅርጽ የለሽ ፊት ተተክቷል፡፡
“ዘባራቂ መስተዋት” አልኩና ወደተለመደው ሃሳቤን የማመንዠክ ሥራ ገባሁ፡፡ አሮጊቷ እናቴ ፍቅረኛዬን ካየቻት ጀምሮ አንድ ክፉ አመል አምጥታለች፡፡ “ውለዱ እንጂ!”፣ “አታስረግዛትም እንዴ?” ትለኛለች - በወጣሁ በገባሁ ቁጥር፡፡
ውትወታዋ ሲበዛብኝ እኔው ራሴ አርግዤላት ቁጭ አልኩኝ - ልጅ ሳይሆን ሃሳብ፡፡ የአብራኬን ክፋይ ሳይሆን የጭንቀቴን ክፋይ አረገዝኩላት፡፡ ደስታ ራቀኝ፡፡ በጭንቀት ሰለልኩ፡፡ ወልደው የማይገላገሉት ሃሳብ ደስታዬን ቀማኝ፡፡ ሁለመናዬ በጥፋተኝነት ስሜት ተሞላ፡፡ ተስፋና ደስታ ራቀኝ፡፡ “ደስታ ለምን ከእኔ ራቀ?!” ስል ጮህኩኝ - ወደ ትልቁ መስተዋት እያየሁ፡፡ የእኔን ያረጀ ፊት መስተዋቱ ውስጥ ጉብ ብሎ ተመለከትኩት፡፡ ተጠራጥሬ ትክ ብዬ አየሁት፡፡ የእኔን ፊት ይመስላል እንጂ የእኔ አይደለም፡፡ እኔ የ35 ዓመት ጐረምሳ (ጐልማሳ!)፣ መስተዋቱ ውስጥ ያለው የ75 ዓመት አዛውንት፡፡ “ቅዠት ነው?” አልኩኝ በሆዴ፡፡ “እውነት ነው” የሚል ድንገተኛ ድምፅ ሰማሁ፡፡ ድምፁ የአዛውንት ነው፡፡ ደንግጬ ሳፈጥበት ደንግጦ አቀረቀረ - መስተዋቱ ውስጥ የሚታየው ሽማግሌ ፊት፡፡
“የወደፊት ትዝታ አትፈልግም?” አለኝ፡፡ አሁን ገባኝ፡፡ ሳረጅ ምን እንደምመስል እያሳየኝ ነው - የእኔን ፊት የሚመስለው ሽማግሌ፡፡ እኔ ግን ለጊዜው የወደፊት ትዝታዬ አላስጨነቀኝም፡፡ እኔን ያስጨነቀኝ አሁን ደስታዬን መነጠቄ ነው፡፡ እኔን ያስጨነቀኝ ያረገዝኩት ሃሳብ ነው፡፡
“ደስታዬን ለምን ተቀማሁ?” አልኩኝ ለሽማግሌው ሳይሆን ለራሴ፡፡ ቀና ብዬ መስተዋቱን ስመለከት ማንም የለም፡፡ ባዶ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም ባዶ መስተዋት አይቼ አላውቅም፡፡ የት ገባ ሰውየው? ሽማግሌው የት ተሰወረ? ለአፍታ በሃሳብ ተዋጥኩኝ፡፡ “ይቅርታ ለውሃ ሽንት ሄጄ ነው” ድምፁን የሰማሁት ከመስተዋቱ ውስጥ ነው፡፡ ቀና ስል ሽማግሌውን አየሁት፡፡
አዕምሮዬን ከሃሳብ ነፃ ማውጣት ስለፈለኩኝ ዝም አልኩት፡፡ ዝም ሲባል አዕምሮ ባዶ ይሆናል የሚል ሳይንሳዊ ጥናት ባይኖርም ለዛሬ ሰርቶልኛል፡፡ ሽማግሌው መዘባረቁን ቀጠለ፡፡
ያው እኔም ሳረጅ እንዲሁ ልዘባርቅ አይደል! የወደፊቱ እኔ እኮ ነኝ መስተዋቱ ውስጥ የምታየው፡፡ የ75 ዓመቱ አዛውንት እኔ፡፡ ሰውን በምክር የማሰለቸው እኔ ቅጂ ነው አሁን የሚያወራኝ፡፡
መስተዋቱ በተለያዩ የጽጌረዳ አበቦች ተሞልቷል፡፡ ቀይ፣ ሮዝ፣ ነጭ፣ ሐምራዊ…ገና ያልፈነዱ፣ በከፊል የፈነዱ፣ ሙሉ በሙሉ የፈነዱ … ደሳስ የሚሉ የአበባ ቤተሰቦች፡፡
ለምን እንደሆነ እንጃ አበቦቹ ፍቅረኛዬን አስታወሱኝ፡፡ አንድ ንብ አበቦቹ ላይ እየተፈናጠረች ቆይታ ከመስተዋቱ ወጣችና ከንፈሬ ላይ አረፈች፡፡ በድንጋጤ እየተርበደበድኩ ከከንፈሬ ላይ ላላቅቃት ሞከርኩ፡፡ “እንቅልፋም” አለችኝ - ንቧ ሳትሆን ከጐኔ የተጋደመችው ፍቅረኛዬ፡፡ ከእንቅልፌ ነቅቼ በደንብ አየኋት፡፡
የዓለም ሙቀት መጨመርን ለመዋጋት በተደረገው ዓለም አቀፍ ድርድር ዛሬ በቦን ሲጀመር ፣ የአውሮፓ ህብረት የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀትን ከመገደብ አንፃር ግዴታዎቹን መወጣት አለመቻሉን አሳይቷል ፡፡ በብራሰልስ ኮሚሽን ሰኞ የወጡት ውጤቶች እንደሚያሳዩት አብዛኛዎቹ የአውሮፓ ህብረት ሀገሮች ለእነሱ ከተመደበላቸው አበል በታች የኢንዱስትሪ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ልቀትን ለጥፈዋል ፡፡ አምራቾቹ ድንገት በጎ ሆነዋል ማለት አይደለም ፣ ግን እነዚህ ኮታዎች በክልሎች የተገለጹ እና በአውሮፓ ህብረት የፀደቁት በጣም ለጋስ ስለነበሩ ነው ፡፡ ያም ሆነ ይህ ይህ በብራስልስ ውስጥ እንደ የአካባቢ ጥበቃ ባለሞያዎች የተደረገው ትንታኔ ነው ፡፡
ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ኣብ ወርሒ መስከረም 1945 ኣብ ኣፈልባ ተወሊዱ። ዕድሜኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ናይ መባእታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣፈልባ፣ ናይ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ድማ ኣብ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ድሕሪ ምክትታል፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ሰይንት ጆሰፍ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ዛዚሙ።
ሓርበኛ ኣድሓኖም ኣብ ናይ ቃልሲ ህይወቱ፣ ካብ ተራ ተጋዳላይ ክሳብ ኣዛዝን ኮሚሳርን ክፍለ ሰራዊት ኮይኑ ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ብምስታፍ፣ ጅግንነቱ ዘመስከረ ምንባሩ ይግለጽ።
ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣገልግሎታት ማለት ከም ቀዳማይ ኣኽባር ሕጊ፣ ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ሰራየ፣ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቭያን ናይጀሪያን፣ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ 2001 ትግባረ ቅዋምን ደሞክራስያዊ ምሕደራን ዝጠልብ ድምጺ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኣብ ዝተሰምዓሉ፣ ክታሙ ኣንቢሩ ዳግም ናብ ቃልሲ ንሓርነትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ተሰሊፉ።
ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ንሃገሩን ህዝቡን ኩልንትናኡ ዝኸፈ፣ ጸላእቲ ህዝቡን ሃገሩን ዝኾኑ ባዕዳውያን ገዛእቲ ምስ ብጹቱ ኮይኑ ብትብዓት መኪቱ ዝሰዓረ፣ ምሁርን ክኢላን ሕጊ፣ ኣመሓዳሪ፣ ዲኦማሰኛ፣ ብሉጽ ጸሓፋይን ክሳብ መወዳእታ ድማ ተቓላሳይ ፍትሕን ደሞክራስን ኔሩ።
ባለፉት 9 ወራት 182 ሚሊየን 741ሺህ 382 ብር ዋጋ ያላቸው የተለያዩ ሀገራት ገንዘብ ኖቶች በህገ ወጥ መንገድ ሲዘዋወሩ በተለያዩ የጉምሩክ መቆጣጠሪያ ጣቢያዎች ተይዘዋል፡፡
የገቢዎች ሚኒስቴር መረጃ እንደሚያመላክተው በህገወጥ መንገድ ሲዘዋዎር ከተያዘው ገንዘብ ኖቶች መካከል 8ሚሊየን318ሺህ 543 ብር ወደ ሀገር ሲገባ የተያዘ ሲሆን÷ 174ሚሊየን 370ሺህ 819 ብር ዋጋ ያላቸውው የተለያዩ የውጭ ሀገራት ገንዘብ ኖቶች ደግሞ ከሀገር ሊወጡ ሲሉ የተያዙ ናቸው፡፡
የአዲስ አበባ ኤርፖርት ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት 97 ሚሊየን 339ሺህ 421 ብር ዋጋ ያላቸው የተለያዩ የገንዘብ ኖቶችን በቁጥጥር ስር በማዋል ቀዳሚውን ስፍራ ሲይዝ የጅግጅጋ ጉምሩክ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት 74ሚሊየን 69ሺህ 892 ብር በቁጥጥር ስር በማዋል የሁለተኛ ደረጃን ይዟል፡፡
የአሜሪካን ዶላር፣ ብር፣ የጅቡቲ ፍራንክ፣ የሱዳን ፓውንድ፣ የሶማሌ ላንድ ሽልንግ አረብ ኤምሬትስ ድርሃም፣ የሳውዲ ሪያል፣ የካናዳ ዶላር፣ የናይጄሪያ ናይራና የሌሎች ሀገራት ገንዘብ ኖቶች በህገ ወጥ መንገድ ሲዘዋዎሩ የተያዙ መሆኑን ከሚኒሰቴሩ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዕለተ መስዋእቲ፡ ለካቲት 19 2021 ካብ ኣብኡ ባሻይ ገብረማርያም ካሳን ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ውነሽ ርጆን ኣብ ወርሒ መስከረም 1945 ኣብ ኣፈልባ ተወሊዱ። ወላዲቱ ካብቲ ዝነበራ ከቢድ ናይ ሕርሲ ኩነታት፣ ብዘይ ጉድኣት ክትገላገል ብምኽኣላ፣ ልዑል ፈጣሪ ንምምስጋን ወለዱ “ ኣድሓኖም ” ዝብል ረዚን ስም ከምዝሃብዎ ታሪኽ ቤተሰቡ …
The Surgery Center at Jensen Beach የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንኛውንም ሰው ኣያገልም።
ኣብ ቀረባ ሰሙናት ኣብ ናይ ምዕራብ ኣፍሪካ ለበዳ ኢቦላ ዘተኮሩ ዓበይቲ ዓለምለኸ ኣኼባትታ ክካየዱ ቐኒዮም ኣለው።ናይ ሚሊዮናት ዶላር ሓገዝ ቃል እውን ተኣቲዩ’ሎ።ዩናይትድ ስቴትስ፣ብሪታኒያን ወታደራተን ንሓገዝ ናብ ዝተጠቕዓ ሃገራት እንትልእኻ ከም ኩባ ዝበላ ሃገራት እውን ሓኻይም ልኢኸን ኣለዋ።እቲ ምስፍሕፋሕ ግን ንፃዕርታት ዓብሊሉዎ ይርከብ።
ቀይሕ መስቀል ኣብ ዝሓለፈ 1 መስከረም 2014 ኣ/ፈ ኣብ ላይበሪያ ንስሞቱ ሰባት ዝቐብሩ ሽዱሽተ ጉጅለታት ነይረምዎ።ሕዚ ግን ልዕሊ 20 ጉጅለታት ኣለው።ኣብ ዝቕፅል ታሕሳስ እቲ ቁፅሪ ናብ 35 ክዓቢ እዩ ብመሰረት ሃልድ።
ብዩናይትድ ስቴትስ ሓዊሱ ዝተውሃቡ ተንቀሳቐስቲ ላብራቶሪታት ናብተን ዝተጎድኣ ሃገራት ምግዓዝ ከምዘድሊ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ይፅውዑ ኣለው።ሎሚ ኣብ ሰለስተ ሃገራት 11 መመርመሪ ጣቢያታት ብምሉእ ዓቕመን ይሰርሓ ኣለዋ።
በዚኽ ዘመን ዐለም እንደምትነግርህ ሴቶችም በአፋቸው እንደሚመሰክሩት እንዳይምሰልህ ሴት ልጅ አልጫ ወንድን አትሻም። ይኼ ተፈጥሮኣዊ እውነት አንተ ብትቀበለውም እውቀት ይኹንህ።
ሴት ልጅ በደመነፍሷ(instinct) እርሷን፣ ልጆቿን ቤተሰቧን መጠበቅ እና መታደግ የሚችል ወንድን ትሻለች። ይኼንን በአፏ አትነግርህም፤ ነገር ግን የአቅሟን ደካማነት፣ ለወንዱ የተሰጠውንም ጉልበት ታውቃለችና ይኼንን ግዳጅ ለሚወጣ ወንድ ፈቃዷ ያዘነብላል።
ይኹን እንጂ ዛሬ ላይ ከሴቷተፈጥሮኣዊ ፈቃድ ውጪ ዐለም በውሸት ስብከት ታታልላትና ይኼንን ፈቃዷን ትሰውርባታለች። በደመነፍሷ ከሚሰማት ከተፈጥሮኣዊ ዝንባሌዋ ከሚመነጨው ፍላጎት ይልቅ “ፍቅር ሁሉን ያሸነፋል” በሚል ብኺል ተፈጥሮዋን ክዳ አልጫ ታገባለች ወይም ይኼንን ሚና “እኔ መወጣት እችላለሁ” ትልና ከሴታሴትነት ይልቅ ወንዳወንድነት ጠባይ ታሳያለች።
“ቤቴን እመራለሁ፣ የቤቱ የመጨረሻው ውሳኔ የእኔ ነው፣ ለወንድ(ለባል) ኃሳብም ኾነ ውሳኔ አልሸነፍም፣ መታዘዝም ግርድና ነው” የሚሉ አቋሞችን ትይዝና የፍቅር(የትዳር) ሕይወቷን በኃዘንና በጭቅጭቅ ትገፋለች።
አንድም ደግሞ በዚኽች አሳሳች ዐለም አስተምሕሮ ተጠልፈው የወደቁት ሴቶች ምስኪንን በተለይም ደግሞ አልጫ ወንድን ለትዳር የሚፈልጉበት ጊዜ አለ(መቼ ለምን ሌላ ጊዜ አወጋችኋለሁ)።
ሴቶች እህቶቼን በጭራሽ አልጫ ወንድን ከትዳር አጋር ምርጫችሁ ውስጥ አታካቱ ስል፤ ወንዶቹን እንዲጀግኑ በማበርታት ነው። እንዲኹም ደግሞ ልጆቻቸውን ድፍረት፣ ጥንካሬና ጽናትን(ሥነ-ልቦናዊም ኾነ አካላዊ) እንዲኖራቸው አድርገው እንዲያሳድጉም የራሴን ተሞክሮ በማካፈል ጭምር ነው።
ሴቶቻችን፣ ትዳራችን፣ ልጆቻችን፣ ማሕበረሰባችን፣ ሀገራችንም፦ ርዕይ ሰንቀው፣ ዓላማን ሰቅለው፣ ሚናን ለይተው፣ ስሜታቸውን ገዝተው የሚጓዙ ስለ እነርሱም ሲሉ ዋጋ የሚከፍሉ ጽኑ ጀግና ወንዶች ያስፈልጓቸዋል።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ቡኖ በደሌ ሓሙሽተ ወረዳታት ተቓውሞታት መልክዖም ቀይሮም ኣብ መንጎ ተወለድቲ እቲ ከባቢን ተወለድቲ ዘይኮኑን መጥቓዕቲ ምፍፃሙ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝተረኽቡ መረዳእታታት ይሕብሩ ኣለው።
ናይቲ ዞባ ምምሕዳር ከምዝገለፁዎ በቲ ግጭት 12 ሰባት ተቐቲሎም ኣለው።14 ሰባት ከምዝቖሰሉን 52 መንበሪ ኣባይቲ ከምዝተቓፀሉን ልዕሊ 1500 ሰባት ካብ መንበሪኦም ከምዝተመዛበሉን ተፈሊጡ’ሎ።
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ከምዝገለፁዎ ኣብ ከተማ በደሌ ዝነበረ ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ መልክዑ ቀይሩ ናብ ግጭት ከምዝዓረገ ኣብ 1977 ዓ.ም ብዝነበረ ድርቂ ናብቲ ከባቢ ዝመፀን ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየን ውልቀሰብ ይገልፅ።ናብ ግጭት ከመይ ከምዝዓበየ እውን ከምዚ ክብል የረድእ።
“እቲ ግጭት ክጅምር ከሎ ናይቲ ከባቢ ተወለድቲ ናይ ኦሮሞ መሰል ይከበር ዝብል ሰልፊ ጀሚሮም ፀኒሖም ካብ ካልእ ከባቢ ናይ ዝመፁ ኣባይቲ እምኒ ብምድርባይ፣ንብረቶምን ኣባይቶም ብምዝራፍ፣ንዓታቶም እውን ሰጊጎምዎም።ኣብ ልዕሊኡ ድማ ብዝሓዝዎ ስጉምትታት ብምውሳድ ብዙሕ ሰብ ተጎዲኡ’ሎ።”
“12 ሰባት ዝሞቱ ከምዘለው እዩ ኣብ ኢድና ዝኣተወ መረዳእታ።ኣስታት 52 ኣባይቲ ተቓፂሎም፤ኣብ ልዕሊ ንብረት እውን ጉድኣት ወሪዱ’ሎ።ዝተመዛበሉ ሰባት ኣስታት 1500 እዮም።ዝተመዛበሉ ሰባት ናብ መንበሪኦም ንምምላስ ዝለዓለ ፃዕሪ ይካየድ ኣሎ።”
ኣቶ ለይኩን ሕዚ ኩነታት ናብ ምርግጋእ ከምዝተመልሱን ዝተመዛበሉ እውን ናብ መንበሪኦም ንምምላስ ፃዕሪ ይግበር ከምዘሎን ሓቢሮም።ዝሞቱን ዝቖሰሉን ናይ ዝተፈላለዩ ብሄራት ዝኾኑ ነበርቲ ምዃኖም ናይ ክልል መንግስታትን ነበርትን ገሊፆም ኣለው።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ኣብዚ ቦታ መጥቓዕቲ ተፈፂሙዎም ዝተበሃሉ ከባቢታት ናይ ኣምሓራ ክልል ተወለድቲ ብምህላዎም ብሓፈሻ ጉዳይ ሃገር ስለዝኾነ የተሓሳስበና እዩ ኢሎም።
“ብሓፈሻ ዝረኸብናዮም ሓበሬታ ነንባዕሎም ዝሳነዩን ሓቅን እዮም።መጀመርያ እቲ ኩነታት ክጅምር ከሎ ናይ ብሄር ግጭት ከምዘይነበረ፣ብሄር መሰረት ዝገበረ ዘራፅም ዝኾነ ይኹን ምኽንያት ከምዘየለ ግን ኣብ ከይዲ ናብኡ ዘምርሕ ምልክት ዘለዎን ናይቲ ክልል መንግስቲ ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከምዘሎን ብኣና ወገን እውን ምክትታል ንገብር ኣለና።ናይቲ ክልል መንግስቲ ንዝገብሮ ፃዕሪ ብወገና ሓገዝ ክንህብ ከምዝኾናን ኣብ ጎኖም ከምዘለናን ገሊፅና ኣለና።”
ክልቲኦም ሓለፍቲ መንግግቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ይዝርግሑ ዝነበሩ ምስልታት ቅድሚ ሎሚ ኣብ ካልእ ሃገር ካብ ዝተፈፀሙ ዝተወስዱ እዮም ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም ኣለው።
ኩባንያው በ 1906 ውስጥ ጀምሯል የውጭ አገር ግልጋሎቶችን እና የባለቤትነት ጥበቃን ከህጋዊ ክሶች ጋር እንወዳለን ኩባንያችን በኔቪስ በኩክ ደሴቶች እና በዶሚኒካ ለህግ አዘጋጅቷል የኩባንያችን መርሆዎች ከአገሮች
ስለ ኪራይ ዕዳ ማወቅ የሚገባው ነገር ሁሉ በጀርመን ውስጥ ቁጥራቸው እየጨመረ የመጣ ብዙ ሰዎች ከልክ በላይ ተጠላልፈዋል ዕዳው በራሱ አይደለም የቤት ኪራይ ዕዳ ምንድን ነው? ስለ ኪራይ ዕዳ ማወቅ የሚገባው ነገር ሁሉ በጀርመን ውስጥ ቁጥራቸው እየ
ከ Bitcoin ጀምሮ። በ 2009 ውስጥ Bitcoin ለዓለም አስተዋወቀ ነገር ግን ዓለም በፈጠራው ልዩ አልተደሰተም በጉዞው መጀመሪያ ላይ Bitcoin ከ 1 ሳንቲም ያነሰ ዋጋ ነበረው (የ 1 BTC ትክክለኛ ዋጋ $ 0 000763924 ነበር)። Bitcoin በ 2010 ዓመት ውስጥ ብቻ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ
Decompression Chambers / Recompression Chambers ለብዙ ዶንት የመድሃኒት ህክምናዎችን በተመሳሳይ ጊዜ ለማከም የተሰሩ ናቸው የ Decompression Chamber ከህክምና ደረጃ ክፍል አየር ጋር ተጫን እና ተራው ሰው የ ኦክስጅን በሆድ ወይም በማጋጫ ስርዓት ይተነብያል
ሳር በተሰኘው ቅጽል ስሙ ሚሊ ከሚለው የእንግሊዘኛ ተጫዋች ሙሉ ታሪክ አቀረበች የእኛ ኤሚሊያ ክላርክ የልጅነት ታሪክ ተጨምሯል እና ተጨምሯል Biography እውነታዎች ሙሉ በሙሉ ያመጣልዎታል
የክፍያ አንድ ማስገቢያ-ማሽን ውስጥ ጠቅላላ መጠን እንዲያልፉት ጊዜ ደረሰኞች ላይ clientsA ፊርማ ለማግኘት ቅናሽ ጨዋታ ቺፖችን ላለማምረት ሌሎች ሰራተኞችን ወደ ደንበኞች ትኬቶች ወይም ደንበኞች ወይም የምስክር ወረቀትን
ማርኬቲንግ ጽንሰ የሰው-ተኮር ጥሩ ክሬዲት ማርኬቲንግ ስትራቴጂ በ ሩቅ ርቀት ለመድረስ ፈጠራ በ አሳዩ 1 Innovation ስትራቴጂ ★ ጽንሰ ፈጠራ ★ ድርጅታዊ ፈጠራ ★ የቴክኖሎጂ ፈጠራ ★ ምርት ፈጠራ ★ ገበያ ፈጠራ 2 Talent ስትራቴጂ ★ የተሰጥዖ የሰው ነው
ኤል ቢ የአንድን እግር ኳስ ጀኔስ ሙሉ ታሪክ "Barney" የሚል ስም ያቀርባል ፡፡ የአሽሊ በርናስ የህፃናት ታሪክ እና ያልተነገረ የህይወት ታሪክ እውነታዎች ሙሉ ግምትን ያመጣዎታል።
እዚህ ውስጥ የኛን ገንዘብ ለመጨመር ወይም የባንክ ሂሳብዎን ለመቅረፍ አይደለም ከሆነ ነፃ የእንፋሎት ኮዶች በራራዎ ላይ ይገኛሉ ለእርስዎ አስደንጋጭ የሆነ መግለጫ አለን ያለምንም ቅድመ ማስጠንቀቂያ ያለዎትን በባለቤትነት ሊጠቀሙበት ይችላ�
በዲሲ ቢሮ ውስጥ ውጤቱን በመቀነስ በሒሳብዎ ውስጥ ያለውን ውጤት ለማሻሻል መሞከር ይችላሉ ክሬዲት ካርዶች ንግድ ወይም በስራ ላይ የዋለውን የብድር መጠን ለመቀነስ በዱሁ የብድር
ዚፔር አንሸራታች ማድረግ ማሽን ቬልክሮ መስራት ማሽኖች ዚፔር ማሽኖች ክፍል መለዋወጫ ዚፔር ናይለን ቬልክሮ ዜና ኢንዱስትሪ ዜና ክስ ስለ እኛ ፋብሪካ አሳይ ማረጋገጫ አግኙን መኖሪያ ቤት ስለ
ኤል ፓስቶ ቲክስ ይህ የጥናት ውጤት የ x ል ክሮኒክ ናሙናዎችን (vad) በተደጋጋሚ የጀርባ እክል ገዳይ (ቫዳንበርራል) ራስን-መርዛማነት (vad) ውስጥ ለመጥቀስ ይሞክራል 39 ኙ ሁሉ የጀርባ ህመም በ vad ላይ ተጨባጭ ማስረጃዎች ተገኝተዋል
በ ዚህ ዳይሬክቶሬት አራት ማስተባበሪያዎች የተደራጁ ሲሆን እነዚህም፡- የታክስና የጉምሩክ ወንጀሎች ማስተባበሪያ፣ ከፀረ -ንግድ ዉድድር ጋር የተያያዙ ወንጀል ጉዳዮችማስተባበሪያ፣ እና ልዩ ልዩ የኢኮኖሚ ወንጀሎች ማስተባበሪያ በወንጀል የ�
ክሬዲት ካገኙ በኋላ የተሰሩ ስህተቶች ጥር 21 2020 ፔድሮ ኦ ፋይናንስና ሒሳብ የእኔ ገንዘብ የግል ብድሮች 0 ለእርስዎ ታላቁ ታላቁ ብልጽግና እና በመንገድ ላይ ዝቅተኛ ግንኙነት አሁን ይቀላቀሉ! ሰዎች አብዛኛውን ጊዜ የንግድ ስራ ካላቸው
በንብረት ማስወገድ በኩል በአገልግሎቱ የንብረት መጋዘን ውስጥ አገልግሎት የማይሰጡ ብዛት ያላቸው የተለያዩ ንብረቶች (ጠረጴዛዎች፣ ወንበሮች፣ የፋክስ ማሽን፣ ፎቶ ኮፒ ማሽን፣ ካዝና) እንዲሁም ብዛት ያላቸው ንብረትነታቸው የብሔራዊ ፕላን
ይህ አንጋፋ የቀድሞ የደደቢት፣ዳሽን ቢራ፣ወልዋሎ አዲግራት ዩንቨርሲቲ እና የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን አማካይ በሁለተኛው ዙር እራሳቸውን ጠንካራ አድርገው በሁለተኛው ዙር ለመቅረብ እየጣሩ ያሉት ስሑላውያኑን በአንድ አመት የኮንትራት ውል ነው መቀላቀል የቻለው። በመጀመሪያው ዙር ጠንካራ ተፎካካሪ የነበሩት ስሑላውያኑ በአዲስ አሰልጣኛቸው ሲሳን አብርሀም እየተመሩ ጠንካራ ተፎካካሪ ሆነው ለመዝለቅ በዝውውሩ የነቃ ተሳትፎ እያደረጉ ይገኛሉ። ከዚህ ቀደም ዮናታን ከበደ እና ራሂም ኦስማን ማስፈረማቸው ይታወሳል።
አስራት ፋና በኢትዮጵያ ረጂሙ ሰው፤ ላለፉት 20 ዓመታት በሲያትል ዋሽንግተን ኖሯል። በኢትዮጵያ በአንድ ወቅት የሚለካው ጫማ በማጣቱ፤ መንግስት አስኮ የሚገኝ የጫማ ፋብሪካ፤ ለአስራት በልኩ ጫማ እንዲሰራለት ፈቅዶ ነበር። አስራት በአሜሪካ ሀገር ስለ ኑሮ፣ የኢትዮጵያ ናፍቆቱና ገራገር ደግ አሳቢ ባህሪውን ያካፍለናል። #GabinaVOA #VOAAmharic @djphatsu #tallestmaninseattle #africa #Ethiopia
ላሊበላ ሁለት ጊዜ ሄጃለሁ። መጀመሪያ የሄድኩት በ2001 ዓ/ም ነበር። ቀጥሎ ደግሞ በ2003 ዓ/ም…. በ2004ም ላሊበላና ዙሪያው በዐይኔ ሲዞሩ ነበር፤ ሆኖም ግን ነገሮች ከአቅም በላይ ሆነውብኝ ሳንተያይ ተሸዋወድን። ይህ ዓመት ከማለቁ በፊት ብሄድም ደስ ይለኛል። በሚቀጥለው ዓመትም። ከዚያም… ከዚያም…. ኧረ ከዚያም…. ከኧኧኧኧ…ዚያም! ኧረ ከዚዚዚዚ….ያም!
እንደውም የላሊበላ ነገር ውል ሲለኝ እንደማልችልበት ልቤ የሚያውቀውን – “እዚያም በገደምኩ” ያሰኘኛል፤…ግን እርሱ ለተጠሩት ነው። ለእኔ ግን ደርሶ መመልከቱም እንደ መጠራት ሆኖልኝ አንዴ ያየሁት ዓለም ስሙ በተነሳ ቁጥር ያስፈነጥዘኛል። ከዚህ ቀደም ላሊበላን አይቶት የሚያውቅ ቢኖር ነገሬ ከጫፍ ጫፍ ይገባዋል። ከጫፍ ጫፍ
አይቶት የማያውቅ ደግሞ ‘አቦ ምን ያካብዳል?’ ዓይነት ስሜት ውስጥ ቢገባ አይፈረድበትም። – አላየማ! ….ደርሼ እጄን አፌ ላይ ጭኜ፣ ‘ኦ ማይ ጋድ! ኦ ኦ ኦ… ኦ ማይ ጋድ!’ ብዬ እንደ ድንጋይ ክልትው ብዬ እስክቀር ድረስ፥ እኔም እንደዚያ ነበር የምለው። – ‘አቦ ምን ያካብዳሉ?!’… አሁን ግን አይቻለሁና፥ እላለሁ…. እመክራለሁ…. እዘክራለሁ….
ሀይማኖቱ — ኦርቶዶክስ፣ ካቶሊክ፣ ጴንጤ፣ ሙስሊም፣ ጣኦት አምላኪ፣ ጠንቋይ ቀላቢ፣ ኢ-አማኒ፣ ግራ-ገብ…. ሌላም የፈለገውን ሆኖ፣ መረዳቱ የፈቀደለትን እምነት የሚከተል ማንም (በተለይ ኢትዮጵያዊ) በህይወት እያለ፣… በላሊበላ ለመደነቅና ቦታው ደርሶ አይቶ ‘በዐይኔ ዓለም አየሁ’ ለማለት፥ ማህበረሰባዊ ጤና ያለው (socially healthy) ቢሆን በቂ ነው። ምናልባት ጤነኛነቱ ላይ የአገር ፍቅር ስሜት ቢጨምርበትና ባንድራው ትዝ ቢለው ደግሞ ደስታው እጥፍ ድርብ ይሆንለታል፡፡ — እንደ እኔ ነው!
የመጨረሻውን ትንፋሽ ከመተንፈሱ በፊት… ዓለምን ከመሰናበቱና ወደ መጨረሻ ቦታው የመሄጃ ትኬቱን ከመቁረጡ በፊት…. ልቡ እንደምንም ቆርጦ፣…‘አልበላም አልጠጣም’ ብሎ ሳንቲም ቀርቅሮ፥ (ኧረ ሰርቆም ቢሆን) …ትኬት ቆርጦ በእድሜው ላሊበላን ቢያየው አይቆጭም። ስንት ነገር ለሚሆንላት፣ ከሰውነት ተራ ወጥቶ ስለርሷ ነፍሱን ለሚበድልላት ስጋውም ትልቅ ውለታ ነው። ከዚያ ወዲያ ምናልባት ላሊበላን በተመለከተ ሊቆጨው የሚችል ነገር ቢኖር ‘ወይኔ ላሊበላን ድጋሚ ሳላየው ሞትኩ’ ምናምን የሚል ቢሆን ነው። — ይሄም እንደ እኔ ነው!
ከዚያ በፊት ስለላሊበላ በእውቅ እና በጥበብ የተቀናበረ የቪዲኦ ምስል ተመልክቶ፣ በአንደበተ ርቱዕና አፍ አስከፋች ተራኪ ተተርኮለት፣ ወይም ሌላ… ብቻ እንዴትም ተደርጎ ስለላሊበላ አስደናቂነት ተነግሮት ቢሆን፥ ልክ እዚያ ሲደርስ ነገሩ ሌላ ሆኖ ነው የሚጠብቀው። ቪዲኦውን – ይጠረጥረዋል! ፎቶውንም! መጀመሪያ የነገሩትን የተረኩለትንም ይታዘባቸዋል! – ብዙ አጉድለውበታላ። እየቆየ ሲሄድ ግን አይፈርድባቸውም። እርሱም የተመለከተውን ለማውራት እንዴት ጀምሮ እንዴት እንደሚጨርስ ግራ ሲገባው ይረዳቸዋል።
ፎቶ ሊያሳይ ያወጣና ፎቶው ከሚያስታውሰው ጋር ሲነፃፀር ይደበዝዝበታል፡፡ ሰውየው ነገር መጠፈር የሚቀናው ከሆነ ደግሞ…. “የፎቶ፣ የቪዲኦ እና የትረካ፥ ከንቱነትና ስንፍና ሊታዩ ከሚችልባቸው ቦታዎች አንዱ ላሊበላ ነው” ብሎ ቢደመድም አይፈረድበትም። “ይናገራል ፎቶ” ብለን ዞር ከማለታችን ለላሊበላ ሲሆን ፎቶ እንደማይናገር እንታዘባለን። ከዚያም እናሻሽለዋለን – “ፎቶ አንዳንዴ አይናገርም! ቪዲኦም!”
መጀመሪያ ስሄድ የ16 ቀን ጉዞ ነበር። መንገድ ላይ ያሉትን የጎብኚ መዳረሻ ቦታዎች አቅማችን እስከፈቀደ ድረስ እየበረበርን ነበር ያለፍነው። ጉብኝቱን ስናቅድ ላሊበላ መካተቱ ጉዞውን ሀይማኖታዊ ያደርገዋልና ይቅር ብለው አጥብቀው የተሟገቱ አንድ፣ሁለት፣ ሶስት… ወዳጆች ነበሩ። (ሁለቱ ፕሮቴስታንት ነበሩ። አንደኛው ደግሞ ሙስሊም።) ከዚያ ግን በሰው ብልጫ እና በብዙ ሙግትና ማስረዳት ተረቱና ላሊበላም ተካተተ። ከዚያ በፊት በምንደርስባቸውና በምናርፍባቸው በፊት ቦታውን ከመበርበር በፊት ማረፍ ነበር የሚቀድመው። ላሊበላ ስንደርስ ግን እንዲህ አልነበረም….
ማረፊያ ክፍል ይዘን እቃችንን ካስቀመጥን በኋላ መጀመሪያ ይቅር ብለው ሲከራከሩ የነበሩት ሶስቱ ሲቀሩ ሁላችንም ተያይዘን ወጣን። (ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ሶስቱም ያሳዝኑኛል) ሁላችንም በየፊናችን ስለ ላሊበላ ‘ቱቲ’ ሰምተን ነበርና ተጣድፈን ቦታውን በቅምሻ ለማየት ጓጓን። በቀጣዩ ቀን ለመጎብኘት የትኬትና የአስጎብኚ ከፍለን ካመቻቸን በኋላ ወደ ቤ/ክኑ ተጣድፈን ገባን። የሌላውን በርግጠኝነት ባላውቅም እኔ ጭው አለብኝ። ፍዝዝ… ጭው…
ውሸት ምን ይሰራል? በወቅቱ የተመለከትኩትና የሄድኩት ሁሉ ህልም ህልም ይመስለኝ ነበር። ለሁለተኛ ጊዜ እስክሄድ ድረስም በዚያው የህልም ስሜት ውስጥ ነበርኩኝ። ህልም ይመስለኝና ደስታዬ ወሰኑን ሲያጣ “ህልም – እልም” ብዬ ለራሴ መሳቂያ አበጃለሁ፡፡ በፎቶና በቪዲኦ ከተመለከትኩት በላይ ትልቅ (ሰፊ) መሆኑ የመጀመሪያው የአግራሞት ምንጭ ሆኖልኝ ነበር። ከዚያ ሌላ ደግሞ ላሊበላ ሲባል፣ ሌሎች አብያተ ክርስቲያናት በቅፅሩ ውስጥ እንዳሉ በወሬ ብሰማም በቴሌቪዥን አዘውትሬ የማየው ቤተ ጊዮርጊስን ነበር። በሚገርም ሁኔታ ግን ሌሎች 10 አስደናቂ ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት ግቢው ውስጥ መኖራቸውን አወቅሁኝ።
ስለ አሰራሩማ ምኑ ተወርቶ ምኑ ይተዋል? እንዲያው ታምር ነው። ካለምንም መሸራረፍ በቅርፅ መፈልፈላቸው፣ የመስኮቶችና የማዕዘናት እኩልነት፣ የውሀ ልኮች ልኬት፣ የግድግዳው መስተካከልና ልሙጥነት፣ የበሮች አሰራር፣ ስዕላቱ፣ በቅርፅና በደንብ የተሰሩት መተላለፊያዎች…. ምኑም ቢዘረዘርና ቢብራራ ነጋሪውንም ተነጋሪውንም አያረካም። ብቻ ጉድ እንዳልኩኝ አይቼው፣ ጉድ እያልኩኝ ተመለስኩኝ። ዛሬም ሳስበው ሌላ ነገር አልልም፡፡ — ጉድ ነው የምለው። “ሰው ነው የሰራው” “መንፈስ ቅዱስ” ብለው ለሚሟገቱ ሰዎች መልስ ለማቀናበር ሳልደክም ለራሴ ግልጋሎት የሚሆን መልስ ስላገኘሁ ደግሞ ይበልጥ ደስ ይለኛል። እንዲህ ነው….
በእኔ እምነት ሰው ይህን ሰራ ቢባል እንኳን ያስበውና ደፍሮ ይጀምረው ዘንድ ወይ እብድ (የአእምሮ ህሙም) መሆን አለበት፣ ወይ ደግሞ የተለየ መንፈስ ሊኖረው፣ ሊያመላክተው ይገባል። ሌላ ሌላውን ብተወው እንኳን የድንጋዩና የፈልፋዩ በአንድ ቦታ መከሰት እንዲያው ግጥምጥሞሽ ነው ማለት ይከብደኛል። በተለይ መፈልፈሉና መፈፀሙ ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ መውሰዱን ሳስተውል፤ ያም ሆነ ይህ ግን ከሚታየው ነገር ርቄ በማይታየው ነገር እየተብሰለሰልኩ የማንንም ዋጋ (credit) የማሳጣት ሀሳቡም፣ መብቱም፣ አቅሙም የለኝም። ማንም ሰራው ለምንም ሰራው… ላሊበላ ለዐይኖቼ ታምር ነው።
እንግዲህ ከ900 ዓመታት በፊት እኒያን የመሳሰሉ ህንፃዎች ተፈልፍለው ባለበት ሁኔታ በአካባቢው ላይ ተመሳሳይ የኗሪዎች ቤት አለመኖሩን መመልከት ሌላ አግራሞት የሚያጭር ነገር ነው። (የሰው ሀሳብ ነው ብለን ለአፍታ ስናስብ) ሌላው ቀርቶ በአካባቢው ለመውቀጫና ለወፍጮ የሚፈለፍሉት ድንጋይ እንኳን ያን ያህል ሊስተካከልና ቀልብን ሊያማልል፣ ገና ሲታይ እንዲያስቅ ተደርጎ የተሰራ ነው የሚመስለው፡፡ በየመንገዱ የገበጣ ጉድጓዶችን ለመፈልፈል የተጀመሩ ድንጋዮችም አሉ። ታዲያ ግን የጉድጓዶቹ ቁጥር ከመደበኛው የገበጣ ጉድጓድ ቁጥር ሳይደርስ ወይ መሽቶባቸው ወይ ደግሞ ደክሟቸው ሳይጨርሷቸው ሄደዋል። በመነጋው አልተመለሱበትም…. ወይ ረስተውታል… ወይ ደግሞ ከብዷቸዋል።
ለሁለተኛ ጊዜ ስሄድ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በአየር መበላሸት ምክንያት ጉዞው እየተስተጓጎለበት ካሰብነው ጊዜ በላይ ነበር የቆየነው። በግማሽ ልብ እንደተጉላላሁ ቢሰማኝም፣ በግማሽ ልብ ደስ እያለኝ ነበር፡፡ ላሊበላ እንደ አዲስ ሲታይ እንደ አዲስ ሰለሚናፍቅ አምሮት ለማውጣት ጥሩ አጋጣሚ ነበር የፈጠረልኝ፡፡ ምናልባት ለዚህም ይሆናል – የሁለተኛው ጉዞዬ ህልም አይመስለኝም። ሆኖም ግን ስሙን በሰማሁ ቁጥር ይናፍቀኛል፡፡ ያኔ አብሮኝ የተጓዘ እንግሊዛዊ ወዳጄ ስለተመለከተው ነገር ሲነግረኝ፣ – ‘ከዚህ በፊት ብዙ ቦታዎችን ተመልክቼ ተደንቄያለሁ ላሊበላን የሚያህል አስደናቂ ነገር ግን አላየሁም፡፡ ወደፊትም የማይ አይመስለኝም፡፡’
ከላሊበላ 42 ኪ.ሜ. ርቀት ላይ የሚገኘው ደግሞ በዋሻ ውስጥ የተገነባው ይምርሀነ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን ነው፡፡ ዋሻው ለቤተ ክርስቲያኑ እንደ ክዳን ሆኖለታል፡፡ ወይ ደግሞ ዋሻው እንዳይወድቅ ህንፃው ደግፎት ይመስላል፡፡ ይምርሀነ ክርስቶስ ከላሊበላ በ90 ዓመታት ገደማ (ትክክለኛ ቁጥሩን አላስታውሰውም) የሚያረጅ ሲሆን በመፈልፈል ፈንታ የተገነባ ህንፃ መሆኑ ይበልጥ ያስገርማል፡፡ ግንባታ ከመሆኑ አንፃር በአካባቢው ተመሳሳይ ባይሆን እንኳን እንደ ነገሩ የተሞከሩ ግንባታዎች አይታዩም፡፡ እኔ ያየሁትን ተናገርኩኝ እንጂ፣ በላሊበላ ዙሪያ ይምርሀነ ክርስቶስ ብቻ አይደለም ያለው፡፡ እንግዲህ የሞላለት ቦታው ደርሶ ልቡን በፈለገው ዜማና ስልት ማስዜም ነው፡፡ ምንም ሆነ ምን ግን የዜማው ይዘት
ከሚል እንደማይዘል ይሰማኛል፡፡ ነገሬን ስቋጭም… ከላይ ካሰፈርኳቸው አንቀፆች አንዱን ደግሜ በማለት ነው…. ሀይማኖቱ — ኦርቶዶክስ፣ ካቶሊክ፣ ጴንጤ፣ ሙስሊም፣ ጣኦት አምላኪ፣ ጠንቋይ ቀላቢ፣ ኢ-አማኒ፣ ግራ-ገብ…. ሌላም የፈለገውን ሆኖ፣ መረዳቱ የፈቀደለትን እምነት የሚከተል ማንም፣ (በተለይ ኢትዮጵያዊ) በህይወት እያለ፣… በላሊበላ ለመደነቅና ቦታው ደርሶ አይቶ ‘በዐይኔ ዓለም አየሁ’ ለማለት፥ማህበረሰባዊ ጤና ያለው (socially healthy) ቢሆን በቂ ነው። ምናልባት ጤነኛነቱ ላይ የአገር ፍቅር ስሜት ቢጨምርበትና ባንድራው ትዝ ቢለው ደግሞ ደስታው እጥፍ ድርብ ይሆንለታል፡፡ — እንደ እኔ ነው!
ዛሬም ወንጌልን ትምክህታቸው ያደረጉ፣ ቅድስናን አላማቸው ያደረጉ፣ ግባቸው እውነተኛውን የመዳን ወንጌል ለአለም አብስረው ማለፍ የሆነ ለጣኦታት ያልሰገዱ ቅሬታዎች በተለያየ ክፍል በትጋት እያገለገሉ ናቸው፡፡ ስለነዚህ እውነተኛ ምስክሮች ጌታን እናመሰግናለን፡፡ በሌላ በኩል፣ ወንጌልን መነገጃ ያደረጉ፣ ሁዳቸው አምላካቸው የሆነባቸው፣ ተስፋቸውን በምድር ብቻ አድርገው በጨለማ እየሳቱ ህዝቡን የሚያስቱ የዘመኑ ዴማሶች ከመችውም ዘመን ይልቅ በዝተው ማየት የተለመደ ሆኖአል፡፡ በዙረያችን ካሉት ‹‹አገልጋዮች›› ቁጥራቸው በርካታ የሆነ በዝሙት፣ በገንዘብ ወይም በሞራል ውድቀትና በዘቀጠ ሕይወት ይታማሉ፡፡ ቁጥራቸው ቀላል ያልሆኑትም ከሚያገለግሉት ምእመን ባነሰ መንፈሳዊ ሕይወት ይመላለሳሉ፡፡
በዚህ የጽናት አገልግሎት ቤተክርስቲያንና የቤተከርስቲያን መሪዎች ተጠያቂነትንና ሐላፊነት ያለውን አገልግሎት እንዲያገለግሉና ምእመኑ ስለአገልጋዮቹ ምንነት፣ እምነት፣ ስራና የጽድቅ ኑሮ እየገመገመ የተገኙ መረጃዎችን በሙል ለምእመኑ ለማድረስ የታሰበ ነው፡፡ በተለያዩ የአለም ክፍሎች ያሉ ኢትዮጵያን አገልጋዮች ከተሰጣቸው የጸጋ አገልግሎት ባሻገር በኑሮና በሞራል ምሳሌነት ያለው ሕይወት በመኖር ለስራቸው ተጠያቂነት ባለው መንገድ ራሳቸውንና ሌሎችን እንዲያተርፉ በትጋት ይሰራል፡፡ በዚህ ረገድ የጽናት አገልገሎት ከማንኛውም የቤተክርስቲያንና መንፈሳዊም፣ መንፈሳዊ ያልሆነም ድርጅት ነጻና ገለልተኛ በመሆን ለሁሉም ድርጅቶች ሚዛናዊ የሆነ ግምገማ ይሰጣል፡፡
የወንጌል አማኞች በሐገር ውስጥና በተለያዩ የአለም ክፍሎች ባሉ የብያተ–ክርስቲያናት ሕብረት ታቅፈው ወጥ የሆነና መቀባበል ያለበት አገልግሎት እንዲኖር ከፍተኛ ግፊት ያደርጋል፡፡ የአብያተ ክርስቲያናት ሕብረት አባላትን ዝርዝር ለምእመኑ ያቀርባል፡፡ በዚህም መሰረት በሞራልና በዲሲፒሊን ምክንያት ከአገልግሎት የታገዱ፣ የተባረሩና ክፉ የህይወት ምስክርነት ያላቸው አገልጋዮች ከአንዱ ቤተክርስቲያን ወደሌላው እንደልባቸው በመዘዋወር ምእመኑን እንዳይበርዙ ይከላከላል፣ ይጠቁማል፣ ያወግዛል፣ ያጋልጣል፡፡ በመላው አለም የሚገኙ ክርስቲያኖችን በዚህ ድህረ-ገጽ በመጠቀም ስለሚገለገሉበት ቤተክርስቲያንና ስለሚያገለግሉአቸው ሰዎች መንፈሳዊ አካሔድ ሚዛናዊ የሆነ መረጃ ይሰጣል፡፡ በተጨማም፣ በተለያዩ ሐገሮች የሚገኙትን የኢትዮጵያ ወንጌል አማኞች አብያተ ክርስቲያናት ሕብረትም ከአድሎና ከፖለቲካ ነጻ ሆኖ ስለመስራቱ ይገመግማል፣ ለሁሉም አባላትና ምእመን ገለልተኛ የሆነ መረጃና አመታዊ ሪፖርት ይሰጣል፡፡
ከአብያተክርስቲያናት፣ ከአገልጋዮችና ከሌሎች ወገኖች ጋር በመተባበር አመታዊ ኮንፍረንሶችንና ወርክ ሾፖችን በማዘጋጀት ወንጌል ሳይበረዝና የሐዋርያትን መሰረት ሳይለቅ ለምድራችን ሊደርስ የሚችልበትን መንገድ ይተልማል፡፡ አጫጭር ትምህርቶችን በድህረ ገጻችን እናሰራጫለን፡፡ ለቀጣዩም የሐገሪቱን የወንጌል አሰራር በተመለከተ ራእይ እንነድፋለን፣ እንወያያለን፡፡ በተጨማሪም በነዚህ አመታዊ ስብሰባዎች ላይ ባለፈው ዘመናትና በአሁኑም ዘመን ለወንጌል ዋጋ የከፈሉና እየከፈሉ ያሉትን አገልጋዮች ያበረታታል፡፡ እግዚአብሔር ፈቅዶ የአቅምና የሐይል ጉልበት ስናገኝ ለነዚህ ወገኖች ሽልማቶችንና ማበረታቻዎችን ይሰጣል፡፡ በዚህ ጋጣሚ፣ ለዚህ አላማ ግብ መድረስ በጽሁፍና መረጃ በማሰባሰብ ለመርዳት ፈቃደኛ የሆኑ ወገኖችን በሚከተለው ኢሜል እንዲያገኙን ጥሪ አቀርባለው፡፡ Tsinat.org@gmail.com
በኤፌሶን 4፣15 ላይ ጳዉሎስ እውነትን በፍቅር እየተነጋገርን እራስ ወደሆነው ወደክርስቶስ በነገር ሁሉ እንደምናድግ ይናገራል፡፡ የጽናት አገልግሎት ዋንኛ አላማው ቤተክርስቲያንን መገንባት እንጂ ማፍረስ አይደለም፡፡ አገልጋዮች በጸጋቸው እንዲያገለግሉ ለማበረታታት እንጂ ጸጋቸውን ለመድፈን አይደለም፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በተደጋጋሚ በሞራልና ስነምግባር ውድቀት ውስጥ ሆኖ ህዝቡን ወደመንፈሳዊ ድንዘዜ የሚመራን ‹‹አገልጋይ› መገሰጽና መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሰረት የሌላቸውን ክፉ ልምምዶች ማጋለጥ የማነጽ አንዱ ክፍል እንደሆነ እናምናለን፡፡
ይህ አገልግሎት መሰረታዊ የእምነት አቁዋም መመዘኛ ፎርም በማዘጋጀት ለአገልጋዮችና ለቤተክርስቲያን መሪዎች በቀጥታ እንዲደርስ በማድረግና ከነርሱ ያገኘነውን መረጃ በማሰባሰብ ለምእመኑ እናደርሳለን፡፡ ምእመኖች ስለቤተክርስቲያኖችና ስለ አገልጋዮቹ አንብበው የራሳቸውን ውሳኔ እንዲወስዱ እድሉን እንተዋለን፡፡ በዚህ መሰረትም አንድ አገልጋይ ወይም የአገልግሎት ድርጅት እውነትን በመናገር ለተጠሩበት ወንጌል ምን ያህል እንደሚሰሩ ለመለየትና ለምእመኑ ለማሳወቅ ጽኑ ፍላጎቴ ነው፡፡
በጉብኝቱ ላይ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚንስትሩ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ የኤርትራ ልኡካን ወደ ኢትዮጵያ መምጣም ሆነ የሐዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ጉብኝት በሁለቱ ሐገራት መካከል የነበረውን ቅራኔ ለመፍታት እንደጅምር የሚታይ ነው ብለዋል፡፡
የኢትዮጵያ መንግስት ከኤርትራ ጋር ያለውን ግንኙነት ሰላማዊ ለማድረግን የህዝቦች መስተጋብርን ለማጎልበት ያቀረበውን ጥሪ ተከትሎ ከኤርትራ በጎ ምላሽ ተገኝቷል፡፡
ይህም በመሆኑ የኢትዮጵያ መንግስት ለሰላም ያለውን ከፍተኛ ፍላጎት የኤርትራ ልዑካን ቡድን አዲስ አበባ ሲገቡ ጀምሮ በጠቅላይ ሚንስትር ዶክተር ዐቢይ አሕመድ አቀባበል ተደርጎላቸዋል፡፡
የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ዶክተር ወርቅነህ አሁን የተጀመረው የሠላም ሂደት ለማጠናከርና የሐገራቱን ግንኙነት ለማሳደግም ከኤርትራ ልዑካን የኢትዮጵያ ጉብኝት ባለፈ የሐገራቱ መሪዎች ተገናኝተው ይመክራሉ ብለዋል፡፡
ዞባዊ ውድብ ኢጋድ ወይ በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንምዕባለ፣ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ንዝገብርኦ ዘለዋ ቃልሲ ንምድጋፍ፣ ነንፍሲ ወከፍ ኣባል ሃገር 100 ሽሕ ዶላር ወፊዩ።
እቲ ሸሞንተ ኣባላት ሃገራት ዝሓቖፈ ውድብ፣ ወከልቱ ዛጊት ናብ ኡጋንዳ፣ ኬንያንን ደቡብ ሱዳንን ብምብጻሕ ነቲ ሓገዝ ከረክቡ እንከለዉ፣ ናብተን ዝተረፋ’ውን ተመሳሳሊ ተልእኾ ክፍጽም ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት ሓቢሮም።
እቲ ኢጋድ፣ ንኣባል ሃገራት ዝወፈዮ ሓገዝ፣ ብዙሕ እኳ እንተዘይኮነ፣ ኣብ መንጎ እተን ኣባላት ንዘሎ ሕድሕዳዊ ምድግጋፍ ንመኸተ እቲ ለበዳ ንምትብባዕ ዝዓለመ ተበግሶ ምዃኑ’ዮም ወከልቲ እቲ ዞባዊ ውድብ ዝገልጹ።
ሸውዓተ መራሕቲ ኢጋድ፣ ብ30 መጋቢት ኣብ ዘካየድዎ ንለበዳ ኮራና ቫይረስ ዝምልከት ዘተ ዘይተወከለት ኤርትራ፣ ካብዚ ዞባዊ ውድብ ሓገዝ ክትቕበል ምዃናን ዘይምዃናን ኣይተነጸረን።
ኣብቲ መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ሱዳን፣ ሶማል፣ ኡጋንዳ፣ ደቡብ ሱዳንን ኬንያንን ከምኡ ድማ ኣቦ መንበር ኢጋድ ዘካየድዎ ናይ ቪድዮ ዋዕላ፣ ነዚ ንዓለምና ገጢሙዋ ዘሎ ናይ ጥዕና ብድሆ፣ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ብሓባር ዝምክታሉ ስትራቴጂ ንምዝታይ ዝዓለመ’ዩ።
ናይ ኣባልነት መመልከቲ ኣብ byggnadsakassa.se ብምኻድ ምላእ። ብመንገዲ ወረቐት መንነት ናይ ባንክኻ ኣቢልካ እቶ። ናይ ባንክ ወረቐት መንነት እንተ ዘይብልካ፣ ነቲ መመልከቲ ቕጥዒ ብምምላእ ናብ ገዛኻ ክለኣኸልካ ብድሕሪኡ ክትፍርመሉ ሕተት። ብድሕሪ ምፍራምካ ተመሊስካ ናባና ንኽትሰዶ ኣይትረስዕ።
ክልተ ዓይነት ካሕሳታት ኣለዉ፣ ሓደ ኣብቲ ሕሉፍ ደሞዝካ ዝምርኮስ ( ኣብ እቶት ዝምርኮስ ካሕሳ) ከምኡውን ሓደ ካልእ መሰረታዊ ካሕሳ ተባሂሉ ዝጽዋዕ። ኣየናይ ዓይነት ካሕሳ ይግበኣካ ንምፍላጥ ምሳና ንኽንደይ እዋን ኣባል ኮንካ ምንባርካ እዩ ዝውስኖ።
ኣብ ሕሉፍ ደሞዝካ ዝምርኮስ ካሕሳ ንምርካብ፣ ምሳና እንተወሓደ ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ ኣባል ኮንካ ብምጽናሕ ነቲ መሰረታዊ ጠለባትን ናይ ስራሕ ኩነታትን ናይ ኣባልነትና ዘማላእካ ክትከውን የድልየካ። ብድሕሪዚ ክሳብ 80% ናይ ዝሓለፈ ደሞዝካ ክሳብ SEK 1 200 ንመዓልቲ ኣብተን ቀዳሞት 100 መዓልታት ክትወስድ ትኽእል። ብድሕሪዚ እዚ ዝተጠቕሰ ጊዜ ፣ ካሕሳ ናብ SEK 1 000 ኣብ መዓልቲ ይጎድል።
እንተደኣ ንዝሓለፈ ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ ኣባልነት ዘይጸንሓካ ግን መሰል ናይ ካሕሳ ዝጠልቡ ረቛሒታት ተማልእ ምስ እትኸውን፣ ነዚ መሰረታዊ ካሕሳ ክትቅበል ትኽእል። በዚ ድማ እንተበዝሐ ንመዓልቲ SEK 510 ትቕበል።
መሰረታውያን ጠለባት ማለት ኣብ ኣገልግሎት ህዝባዊ ዕዮ (Public Employment Service) ዝተመዝገብካ ክትከውን፣ ከምኡውን እንተወሓደ ን ሰለስተ ሰዓታት ኣብ መዓልቲ ወይ 17 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ንክትሰርሕ ዝዕንቅጸካ ምስ ዘይህሉን ወይ ካብ ናይ ዕዮ ዕዳጋ ምስ እትወጽእን ማለት እዩ።
ኩነታት ስራሕ ማለት ኣብ ዝሓለፋ ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ እንተወሓደ 60 ሰዓታት ኣብ ወርሒ ብውሑዱ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ምስራሕካን ወይ ድማ ኣብ ተኸታታሊ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ን 420 ሰዓታት ምስራሕካን የመልክት። ዝኾነት ወርሒ ትሕቲ 40 ሰዓታት ዝሰራሕካሉ ኣይሕሰብን።
ኣብ ዌብሳይትና ብዛዕባ ማዕከን ሽቕለት ኣልቦነት ከምኡውን ስራሕ ደው ምስ እተብል እንታይ ክትሓስብ ከም ዘለካ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ። እቲ ኣገዳሲ ነገር ግን ኣባል ክትከውንን ተወሳኺ ሕቶ ምስ ዝህልወካ ናባና ክትድውልን እዩ።
በረዥም ታሪኩ አማራ አያሌ የህልውና ተግዳሮቶች ቢያጋጥመውም፣ አንዴም ስላልተጠነቀቀ በወያኔው የ 27 አመታት የወረራ ዘመን፣ ከ ስድስት ሚሊዎን የበለጠ ህዝበ ተፈጅቶበታል። ባለፉት ግማሽ ምዕት አመታት፣ በኦቶማን ቱርክ ድጋፍ ፣ግራኝ አህመድ አማራውን፣ ክርስትያን ፣እስላም፣ ሳይለይ ፈጅቷል። የኦሮሞም ወረራ የብዙ ኢትዮጵያውያንን ደም አጉርፏል።
እንግሊዝ በቴወድሮስ ዘመነ መንግስት ኢትዮጵያን ስትወጋ፣ የትግሬው ንጉስ ዮሃንስ ስለአገዘ፣ ለአገልጋይነቱ ባገኘው መሳሪያ አማራን አምሷል። ደጁ ድረስ የመጡን ወራሪ ጣልያንና ደርቡሽን ትቶ ፣ ምንም ባልበደለው ያልታጠቀ አማራ ዘመተ። ዮሃንስ ሸዋን ቢያፍርም፣ በወሎ ፣ በጎንደርና ጎጃም 80’000 የታጠቀና የተራበ ትግሬ፣ አፍሷል። የሶስቱንም ነባር ዕምነት ተከታዮች አማሮች፣ ክርስትያኑን፣እስላሙንና አይሁዳውያን ቅማንትን ፣ በተደጋጋሚ ፍጅቷል፣ ዘርፏል፣ ቤተክርቲአናትና ገዳማትምና እህል ሳይቀር አጋይቷል፣ ሴቶችን አስደፍሯል ።
እስላሙንና ቅማንቱን በሰይፍ ሃይማኖት አስቅይሯል፣ በአዋጅ መሬታቸውን ወርሷል። ዮሃንስ ባአማርነቱ የፈጀውን ቅማንት ፣ ዛሬ ወያኔ በፊናው ከወገኖቻቸው ያፋጃቸዋል።