Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ህዝብና፡እቲ እናጸልመተን መንበሪ ሲኢኑ ካብ እዚ ስርዓት ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣምሊጡ ኣብ ጡጡሓት ሃገራት ዝበጽሐ፤ብዘይካ’ቲ ኣብ መዓስከራት ኢትዮጱያንን ሱዳንን ዘሎ ህዝብና፣ እንተ በቲ እንተ ካብቲ ሓበረታ ክረክብን፤ዕድል ሕክምና ከይሕረሞን እቲ ኩነታት በስገዳድ ዝውሰድ ስጉምታት ምዃኑ ፍሉጥ እናኾነ ይርአ ኣሎ።
እቲ ብኣስገዳድ ይኹን እቲ ዘድሊ ሓቤረታ ክረክብ ዘይኽእል ኢልና እንሓስቦን፣ እነስተንትነሉ/ንስከፈሉ ነዚ ኣብ መዓስከራት ዝርከብ ህዝብና እዩ። ብዝኸፍአ ክኣ እቲ ኣብ ትሕቲ ውልቀ መላኺ ተዓፊኑ ዘሎ ህዝብና፡ከምቲ ዝድለ ሓበሬታ ይኹን ግቡእ ሕክምና ከምዘይረክብ ዘሎና ጠርጠራ ዓቢ ኮይኑ ብመሰረቱ ካብ ውሽጢ ክመጽእ ዝኽእል ዘይርጉጽ ሓበሬታ ኣብ ጠርጠራ ከነእትዎ ግድነት ዘኹኖ፣ባህርያት ናይዚ ውልቀ መላኺ እዩ፡፡
እቶም ኣብ ጎራባብቲ ሃገራት ከም ከንያ፣ሱዳን፣ኢትዮጱያ….ወዘተ ምትእትታው ኮሮና ቪሩስ ድሮ ተላግቦ ዝሓዞም ደቂ ሃገር፣ክገልጹን እቲ ዘድሊ ስጉምታት ኣንጻር ምልባዕ ክወስዳ ክስማዕ ከሎ፡ካብ ኤርትራ ግን ንጹር ሓበረታ ኣይርከብን።
ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብምክትታል፣ዘድሊ ሓበረታን ሓገዝን እትህበሉ መስርሕ ክካይየውድ ከም ዘለዎ ምጽዓር ጥራይ ዝይኮነስ፣ነዚ ስርዓተ ውልቀ መላኺ ዕለት ብዕለት ሓበረታን ኩነታት ህዝብና ክገልጽ ምግዳድ፤ነቶም ሓይሊ ዕማም ክትሕብሮምን ክትታሓባበሮምን ምሕታት። ብእኦም ኣቢልካ ሩጉጹን ኩነታት ህዝብና ምክትታል ይካኣል።
ነቶም ኣብ መዓስከር ኢትዮጱያን ሱዳንን ዝርከቡ ክፋል ህዝብና’ዉን እንተኮነ እዚ ኣብ ጅነቭ ዝመደበሩ W.H.O. ዓለምለኻዊ ተኻታታሊ ጥዕና ማሕበር፣ነቶም ናይ IRC ዓለምለኻዊ ተኻታተልቲ ዑቑበውኛታት ብምውካስን ምትሕብባርን ናይዞም ዑቑበኛታት ክካታተልን እቲ ዘድሊ ሓቤውረታ፣ሓገዝን መድሃኒታት ዝርከበሉ ኩነት ክፍጠር ምሕታትን ምሕጽንታት ንምትግባሩ ድፊኢት ክግበር ምጽዓር።
እተን ብዘይ ድኻም ሓበረታ ንምሃብ ዝጽዕራ ዘለዋ ምድያታት ደምበ ፍትሒ፣ኩሉ ኣትኩረአን ነዚ ሕማም ተላገብ ኮቪድ-19 ክኸዉንን፣ካብ ውሽጢ ሃገር ይኹን መዓስከር ዑቑበኛታት ኩሉ ግዜ ወኸሳታት ሓበረታት ክረኸባን ክህባን ንህዝቢ ኣፍልጦ ክህባ ምትሕግጋዘንን ምትብባዐንን።
እነሕልፎ ዘሎና እዋን ብቐሊል ዘይርአን ናይ ሁጹጽ ሁጸጽነት ምዃኑ ብምግንዛብ: ብቕልጡፍ ክንገብሮ እንኽእል ካብ ምግባር ክንቁጠብ ከም ዘይብልና ብምሕሳብን፣ኩሉ ዓቕምታትና ብምውህሃድ ንምድሓን ህዝብናን ንምርግጋጽ ሃገርናን ንኽንጽዕር ልባዊ ምሕጽንታና ነቕርብ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣስታት 20 ዓመታት ዝወሰደ ጎነጽ ዶባዊ ኵናት ምስ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2018 ህዝብናን ዓለምን ተስፋ ዘነበረሉ ብዘይቅድመ ኩነት ፍታሕ ግርጭት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብተበግሶ መራሕ ቀዳማይ ሚኒተር ፈደራላዊ ደሞክራሲያዊ ረፓብሊክ ኮ/ል ኣብይ ኣሕመድ ምብጻሕ ኣስመራ፡ ቀጺሉ መርሓቲ ጃንዳ ህግዲፍ ምብጻሕ ኣዲስ ኣበባ ተስፋ ኣይነበሮን ክበሃል ኣይክእልን። ይኹን’ምበር ትጽቢት ዘይተገብረሉ፡ ነዊሕ ከይኸደ ነቲ ተስፋታት ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ዘበርዓነ ምስጢራዊ ውዕላት ንምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ዘጎልብት ተርእዮ ኣብ ቅድሚ ትጽቢት ሰላም ተሰሪዑ ቀጸለ። ክሳብ ሕጂ ዝኸይድ ዘሎ ከኣ ንምልካዊ ዕላማ ንምርግጋጽ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ቲ ሓጺር ግዜ ዝረኸቦ ፖለቲካዊ መኽሰባት’ኳ ኣይንበር፡ መላኺ ስርዓት ዓጊትዎ ዝነበረ ኩሉ ጥረ ነገራት ምስ’ቲ ዶባት ምኽፋቱ ህዝብና ገገለ ንመዓልታዊ ሂወቱ ዝጥቅመሉ፡ ደቁ ዘዕንግለሉ ንኣዝዩ ሓጺርን ውሱንን ግዜ ፍታሕ ረኺቡ ነበረ። እዚ’ውን ብተበግሶ ስግር ዶብ ኤርትራ ዝመጽእ ዝነበረ ቀረብ ዝተረኽበ’ምበር ብሓልዮት ህግዲፍ ኣይነበረን። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ መኣዱ በርኪቱ ክዕንገል ዝጀመረ ስድራ ክርእይ ዓይኑ ስለ ዘይከኣለሉን፡ ብኡ ኣቢሉ ከኣ ነቲ ብሓሶት መብጽዓ ዝኣተወ ሰላም፡ ነባሪ ሰላም መታን ከይርከብ፡ ብዘይተሓሰበ መደብ፡ ብዘይእውጅ መግለጺ መንገዲ ዶባት ዓጸወ። ኣብ’ዚ ኩነታት’ዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ቀስ ብቀስ ኣብ’ታ ቅድሚ ሓምለ 2018 ዝነበረት ብጓይልላን ዕልልታን ዝተቐበላ ዘይፈልጣ ሚስጢራዊ ስምምዕ ኢትዮ-ኤርትራ ዳግማይ ተሸመመ።
ዕዳጋ ኣብ’ቲ ቅድሚ ሰላም ዝነበሮ ዋጋ ተመልሰ። መሰረታዊ ኣድላይነት ዝርግሐ ማይ ኣብ ቀደሙ ተመለሰ። ህዝብና ደጊሙ ኣብ ዝነበሮ ምክልባትን ጭናቃን ተመለሰ። እዚ ዝመስል ወጽዓታትን ጸገማት ኣብ ዝባኑ ተሸኪሙ ክኸይድ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ካብ መወዳእታ ጥሪ 2020 ጀሚሩ ኣብ ዓለም ዝተራእየ ሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ተወሰኾ። መላኺ ስርዓት ነቲ ን29 ዓመታት ዝኣክል ህዝብና ከይንቀሳቐስ ንኸይገይሽ፡ ብብርቱዕ ሓለዎ ዘመሓድሮ ዝነበረ ህዝቢ ደጊም ነዚ ሕማም ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ተጠቒሙ ሕጂ’ውን ህዝቢ ካብ ቤቱ ከይንቀሳቐስ ኣገደን ከልከለን። ዝርግሐን ምዕዳል ማይን ብምቁራጽ ብተደራራቢ ሽግራት ህዝቢ ካብ’ቲ ዝነበሮ ደረጃ ናብራ ንዝኸፍአ ከም ዝወርድን ገበሮ። ንምልካዊ ምሕደራኡ ንምስልሳል ከኣ ከም ዓቢ ኣጋጣሚ ተጠቂሙ፡ ንዘመሓድሮ ህዝቢ’ኳ ምሕረት የውርደልካ ከይበለ፡ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዘይተራእየ ኣብ’ዚ እዋን ንመጀመሪያ ንጎረቤት ሃገር ዝገሸ መራሒ ጉዕዞ ኣዲስ ኣበባ፡ ምምራቕ ፋቢሪካታትን ሕርሻን ተራእየ። ዝገርም ዘስደምምን ጉዕዞ ከኣ ከም ግብረ መልሲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘርኣዮ ንዕቐት፡ ፋብሪካታት፡ ሕርሻታት ምምራቕስ ይትረፍስ፡ ነዛ ኣፎም ዘርዊይላ ሓሬት ማይ’ኳ ከም ዝሕረሙ ገበረ። ዋጋታት እኽሊ ሰማይ ከም ዝዓርግ፡ ገንዘብ ዘለዎ ርኹብ ሰብ’ውን እንተሃለወ ካብ ሸመታ ከም ዝሕረሙ ብምግባር መዓጹ ባክንታት ኤርትራ ብምርጋጥ መሸመቲ ገንዘብ ከም ዘይረክቡን ንህዝቢ ኣብ’ታ ናይ ቀደሙ ጥሜትን ጽምእን ከርፋሕ ናብራ ከም ዝምለስ ገበሮ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ንምልካዊ ምምሕዳሩ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝተጠቕመሉ ስርዓታት ዓለም ሓደ’ዩ። ኣብ ክንዲ ንዝሓመሙ ዝሕይብን ዝኣልይን ከኣ ባክንታት ዓጽዩ ገንዘብ ሓይቡ፡ ንሕሙማትን ስድራ ቤቶምን ኣብ ጥምየት ከም ዝነበሩ ሓይሉ ዝገተረ ቅልጽሙ ዝገተረ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ካብ’ቲ ዝነበሮ ገደብ መገሻታት ሕጂ ብሰንኪ ሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ተወሲኽዎ ንዳርጋ 24 ኣዋጅ ሕላፍ ሰዓት ኣሎ እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን። እዚ ከኣ ህዝቢ ንሓድሕዱ ከይራኸብ፡ ተራኺቡ ከኣ ብዛዕባ ዘለዎ ጸገማት ከየተንፍስ ህግዲፍ ብዝሓደሮ ስግኣታት ዝሓንጸጾ መደባት’ዩ። ካልእስ ይትረፍ ህዝብና ንቤተ ክርስትያን ይኹን መስጊድ ከይዱ ከይጽሊ ኣብ ቤቱ ኮይኑ ብመጉልሒ ድምጺ ጸሎት ክከታተል ብዘሓንጸጾ መደብን መምርሕ ከስርሕ ስለ ዘይከኣለ፡መደባቱ ሰሪዙ ንኩሉ ዓጸዎ። ሎሚ ከኣ እቶም ዕድል ዝረኽቡ ውሱናት ሰባት በቲ ካብ ወጻእን ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ብዝመሓላለፍ ቀጥታዊ መደባት ጸሎት ክካፈሉ ይጽዕሩ ኣለዉ።ዝበዝሕ ህዝቢ ካብ ኩሉ ነገራት ብፍጹም ዝተኾነነሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ።
እሱ ከሚራመደው ትራክተር እና ከትንሽ ትራክተር ጋር ተያይዞ ጥቅም ላይ ይውላል። የትራክተሩ ኃይል በማርሽ ቦርዱ አካል በኩል ወደ መቋረጫ ቆረጣ ጭንቅላቱ ይተላለፋል ፣ እና የመቁረጫ ጭንቅላቱ የመንኮራኩር ስራውን ለማጠናቀቅ እና የክዋኔ ውጤታማነትን በእጅጉ ለማሻሻል ይሽከረክራል። ለአርሶ አደሮች ጓደኞች ኃይለኛ ረዳት ነው ፡፡ የመክፈቻ መዝጊያ ማሽን ውጤታማ እና ተግባራዊ የሆነ አዲስ የመክፈቻ ማስገቢያ መሣሪያ ዓይነት ነው።
ባጠቃላይ የሚያለዝብ የሚያስቀምጥ መጠጥ ሆኖ ይጠቀማል። ከሁዳዴ ጾም በኋላ ለፋሲካ ድግስ ለማዘጋጀት የሚያለዝብ ተልባ መጠጥ ይጠጣል። መጠጡም ለመስራት፣ ዘሮቹ ትንሽ ይጠበሱና ይፈጩ።
የተልባ ወጥ ይሠራል። ከዘሩ ምግብ በላይ ስለ ዘይቱ እና ስለ ጭረቱ (ተልባ እግር) ይታረሳል። ተልባን መብላት ኮሌስትሮልን ከደም ለማጥራት፣ የደም ግፊትንም ለማሳነስ እንደሚችል በዘመናዊ ሳይንስ ታውቋል።
በኢትዮጵያ በሕውሓት የሚዘወሩት የአገዛዙ ንብረት በሆኑ ሚዲያዎች በሊቪያ በአደጋ ላይ ያለ አንድም ኢትዮጵያዊ የለም ተባለ በ 21/04/2015 – Eshetu kassa blogs.
አዲስ አበባ፣ ሚያዝያ 13፣ 2007(ኤፍ.ቢ.ሲ) በግብጽ የኢትዮጵያ ኤምባሲ አምባሳደር መሃሙድ ድሪር ለፋና ብርድካስቲንግ ኮርፖሬት እንደተናገሩት፥ አንዳንድ አካላት አሁንም በርከት ያሉ ኢትዮጵያዊያን በአይ ኤስ ቁጥጥር ስር ናቸው በማለት የሚያሰራጩት ወሬ ትክክል አለመሆኑን እና ኤምባሲው ባደረገው የማጣራት ስራ በሊቢያ በአይ ኤስ እጅ የሚገኙ ኢትዮጵያዊያን የሉም ብለዋል።
ኢትዮጵያውያን ስደተኞችን አጉረው የያዙት ደላሎችም የሶማሊያ፣ የኤርትራ እና የኢትዮጵያ ህገ ወጥ አዘዋዋሪዎች ሲሆኑ፥ እነዚህ ደላሎችም ወደ ጣሊያን እናሸጋግራቹዋለን በሚል ነው ሰደተኞችን አጉረው ያሰቀመጡት ብለዋል።
ኢትዮጵያውያን ስደተኞችን ከሊቢያ ለማውጣት ከአልጄሪያ፣ ሱዳን እና ሌሎች አጋር ሀገሮች ጋር በመሆን እየተሰራ መሆኑን ገልጸው፥ በአካባቢው የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንም በራሳቸው ፍቃድ ወደ ሀገራቸው ለመመለስ እየተመዘገቡ መሆኑን አምባሳደሩ ተናግረዋል።
አንዳንድ ወገኖች እና የውጭ ሚዲያዎች በርከት ያሉ በሊቢያ የሚገኙ ኢትዮጵያዊያን በአሸባሪው አይ ኤስ እጅ ናቸው እያሉ የሚያሰራጩት ዘገባ መሰረተ ቢስ መሆኑን ጠቅሰዋል።
በተጨማሪም አንዳንድ የፖለቲካ ቡድኖች እና ግለሰቦች ህዝቡ በድርጊቱ ማዘኑን እና መቆጣቱን በመጠቀም ሁኔታውን ለርካሽ የፖለቲካ መጠቀሚያነት እያዋሉት ነው ሲሉ አምሳባደሩ ወቅሰዋል።
በመሆኑም እነዚህን በንጹሃን ኢትዮጵያዊያን ደም ርካሽ የፖለቲካ ጥቅም ለማግኘት የሚንቀሳቀሱ ወገኖችን ህብረተሰቡ በጋራ በመሆን ሊከላከላቸው እና ሊያወግዛቸው እንደሚገባ አምባሳደር መሃሙድ ድሪር አሳስበዋል።
ሞልንግ ታቱ አቅርቦት CO., LTD. በ 2009 የተመሰረተው በቻይና ውስጥ የባለሙያ ንቅሳት መሣሪያ አምራች ሲሆን ሙያዊ ንቅሳት መሣሪያዎችን እና አቅርቦቶችን ሙሉ መስመር ያቀርባል ፡፡ የንቅሳት መርፌ ፣ የንቅሳት ካርቶን ፣ ንቅሳት ማሽን ፣ የንቅሳት ኪት ፣ የንቅሳት ቀለም ፣ የሚጣል መያዣ ፣ የሚጣሉ ጠቃሚ ምክሮች ፣ የኃይል አቅርቦት ፣ የህክምና አቅርቦቶች ፣ የንቅሳት ስቱዲዮ አቅርቦቶች ፣ የመብሳት አቅርቦቶች ፣ ሜካፕ አቅርቦቶች እና የመሳሰሉት ፡፡
ብዙ የንቅሳት አርቲስቶች የ MO የምርት ስም ማሽኖችን እና ካርቶሪዎችን መጠቀም የጀመሩ ሲሆን ብዙ ንቅሳት አቅራቢዎች በክልሎቻቸው ውስጥ ብቸኛ ሽያጭ እና ማስተዋወቂያ ይፈልጋሉ ፡፡ የእኛ MO የምርት ስም ዓላማ ንቅሳት አርቲስቶችን በ MO ንቅሳት መሳሪያዎች የተሻሉ ንቅሳት ተሞክሮ ለማድረግ እና ንቅሳት መሣሪያዎችን ፉ ...
በንቅሳት ሂደት ውስጥ ንቅሳት ማሽን አስፈላጊ መሣሪያዎች ናቸው ፡፡ እያንዳንዱ ንቅሳት አርቲስት ንቅሳት ማሽን ለመግዛት ትክክለኛውን ገንዘብ ያወጣል። አሁን እኛ ቀናት የምንጠቀምበት ማሽን የላቀ እና ብዙ ባህሪያትን ይዞ የመጣ ነው ፣ በ ... የተከሰቱ ብዙ የቴክኖሎጂ ግስጋሴዎች አሉ
ከንቅሳት ባህላዊ መርፌዎች እስከ ንቅሳት ካርቶሪ መርፌዎች ድረስ የንቅሳት መሣሪያዎች መዘርጋታቸው ንቅሳትን የበለጠ ምቹ እና ለአጠቃቀም ቀላል ያደርጋቸዋል። ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የካርቶንጅ መርፌ በዓለም ላይ የንቅሳት መርፌን ገበያ ተቆጣጥሯል ፡፡ የሞልቶት ታቱ አቅርቦት ብዙ አዎን አለው ...
ከዚህ ቀደም በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዲሁም በሀገር ውስጥ በህቡዕ ለህግ የበላይነት፣ ለማህበራዊ ፍትኅ እና ለዴሞክራሲ መንሰራፋት በከፍተኛ ቁርጠኝነት እና ወኔ ሲታገል የነበረው የመላው ዐማራ ሕዝብ ድርጅት (መዐሕድ) በግንቦት ስድስት ቀን 2011 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ የሀገር ፍቅር ቲአትር አዳራሽ ከሁሉም የኢትዮጵያ ክፍለ ሀገራት የተውጣጡ አባላት በተገኙበት ጠቅላላ ጉባዔውን አካሂዷል፡፡ በዚህ ጉባዔ ከኢትዮጵያ የተለያዩ ክልሎች፣ ዞኖች እና ወረዳዎች የተውጣጡ የጉባዔ አባላት የተካፈሉ ሲሆን የተለያዩ ተጋባዥ እንግዶችም ጉባዔውን ታድመዋል፡፡
ከዚህ ቀደም ለመላው የዐማራ ሕዝብ፣ ለአባላቶቻችን እና ደጋፊዎቻችን በተለያዩ መንገዶች ለመግለፅ እንደሞከርነው መዐሕድ በመንግስት ጥሪ ከውጭ ወደ ሀገር ውስጥ በሰላማዊ መንገድ ለመታገል ሲገባ በምርጫ ቦርድ እንደ አዲስ መመዝገብ እና መታገል እንዳለበት አቅጣጫ ተሰጥቶታል፡፡ ውሳኔውን ተከትሎም መዐሕድ የመስራች አባላት ምዝገባ፣ ወቅቱን ያገናዘበ የፖለቲካ ፕሮግራም እና ሌሎች ሰነዶች አዘጋጅቶ በግንቦት 6 ቀን ጠቅላላ ጉባዔ ለማድረግ በቅቷል፡፡ ዕለቱ የትግሉ ነፀብራቅ ክቡር ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ የአረፉበት 20ኛ ዐመት በመሆኑ የሙት ዓመታቸውን ሀውልታቸው በሚገኝበት የቅድስት ስላሴ ካቴድራል ቤተክርስቲያን እና በጉባዔው አዳራሽ ዘክሯል፡፡
በጠቅላላ ጉባዔው ዕለትም ክለሳ የተደረገበትን የፖለቲካ ፕሮግራም እና መተዳደሪያ ደንብ ተወያይቶ በሙሉ ድምጽ አጽድቋል፡፡ ከዚህም ባሻገር የስያሜ እና የዓርማ ለውጥ ያደረገ ሲሆን ጠቅላላ ጉባዔውም በሙሉ ድምጽ ተቀብሎታል፡፡ በዚህም መሰረት ስያሜውን ከመላው ዐማራ ሕዝብ ድርጅት (መዐሕድ) ወደ የመላው ዐማራ ሕዝብ ፓርቲ (መዐሕፓ) ቀይሯል፡፡ ከድርጅትነት ወደ ፓርቲነት ሲሸጋገርም ዋና ማዕከሉን አዲስ አበባ በማድረግ ዐማራ በሚገኝባቸው የኢትዮጵያ አካባቢዎች ሁሉ በመድረስ ያልተቆጠበ ድጋፉን ለማበርከት ቃል-ኪዳን ገብቷል፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ ትግሉን ሲመሩት የነበሩ ወንድሞችም በጉባዔው ዕለት በአካል ተገኝተው የኃላፊነት ሽግግሩን በሀገር ውስጥ ለሚገኙ ወንድሞቻቸው በሰላም አከናውነዋል፡፡
በዚህ አጋጣሚ መዐሕፓ ለዐማራ ሕዝብ፣ ለአባላቱ እና ደጋፊዎቹ የእንኳን ደስ አላችሁ መልዕክቱን ለማስተላለፍ ይወዳል፡፡ በቀጣይም መዐሕፓ የፖለቲካ ርዕዮቱን፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ እና ሌሎች ወሳኝ አጀንዳዎቹን ለሕዝብ ይፋ የሚያደርግ ይሆናል፡፡
ብኻልእ ወገን ኖርወይ ኣብ ምፍኳስ ደረት ምዕጻው ገዛ ፥ ንደንማርክን ኦስትርያን ትሕወሰን ኣላ። ውድብ ጥዕና ዓለም- ጨንፈር ኤውሮጳ ድማ፥ እቲ ደረት ምዕጻው ኣብዘይሰዓቱ ከይልዓል ኣተሓሳሲቡ`ሎ።
ደቡብ ኮርያ፡ ከም ካልኦት ሃገራት ጽኑዕ ምዕጻው ገዛ ዘይትኽተል ክንሳ፥ ግን ኣብ ምንካይ ሓደሽቲ ዝተሓዙ ትዕወት ኣላ። ሎሚ ረቡዕ 53 ሓደሽቲ ምርካባ- በቲ ዝቐነየ ናይ ምውራድ ደረጃ ትኸይድ ከምዘላ`ዩ ዝግለጽ። ኣብታ ዋና ከተማ ሲኦል ግን ኣብያተ መስተን ኣብያተ መግብን ምስተዓጽወ`ዩ- ካብ ዴገ ኣብ ምእታው`ውን ጽኑዕ ቁጽጽር ትገብር። ማሕበራዊ ምፍንታት ክቕጽል ምጽዋዓ ኣየቋረጸትን- ኣብያተ ትምህርቲ`ውን ተዓጽወ`ዩ።
ደንማርክን ኦስትርያን ደረት ምዕጻው ገዛ ኣፍኩሰንኦ ኣለዋ- ኖርወይ ድማ ኣብ ምፍኳስ ትጽንበረን ኣላ። ኖርወይ ዝመጽእ 20 ሚያዝያ መዋእለ ሕጻናት ክኽፈት- ድሕሪ ሰሙን ድማ ካልኦት ቆልዑ ትምህርቲ ክከዱ መዲባ`ላ። ዳርጋ 6,000 ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት ኣለውዋ።
ደቂ ነብያት ምስ በዝሑ፣ ቦታ ስለ ዘይኣኸሎም፣ ርሕብ ዝበለ ቦታ ደልዮም ገዛ ንምስራሕ ኣግራብ ኣብ ዝቖርጽሉ ዝነብሩ ህሞት ዝገጠመ እዩ። ነፍሲ ወከፎም ንምስራሕ ተበጊሶም እዮም። ብዓቢ ጸዓትን ፍቃድን ንምስራሕ ተሲኦም። ቀዳማይ ዝነበሮም ሽግር ምፍላጦም፣ ካልኣይ ድማ ንሽግሮም ክፈትሑ ዘርኣይዎ ተበግሶ ዝነኣድ እዩ። ኩሉ ግዜ እናተጨቓጨቑን እናተዳፍኡን ክነብሩ ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። ወይ'ውን ከምቲ ኣብርሃምን ሎጥን እታ ዝነበርዋ ቦታ ክትጸሮም ስለ ዘይከኣለት ዝተፈላለዩ፣ መመገዶምን ኣንፈቶም ክኸዱ ኣይመረጹን። ብሓደ ምዃኖም ዓቢ ረብሓ ከም ዘለዎ ዝተረድኡ ይመስሉ። ብፍላይ ከም ካብቲ ከም ኣብኦም ዝነበረ ኤልሳእ ክፍለዩ፣ ኣርሒቖም ክኸዱ ፍቓደኛታት ኣይነብሩን። ንሱ ከም መምህር፣ ንሳቶም ከም ተመሃሮ፣ ንሱ ከም መራሒ፣ ንሳቶም ድማ ከም ተመራሕቲ ኣብ ሓደ ጽላል ክነብሩ መሪጾም። ብዘይ ኤልሳእ፣ ምእካቦም ከመይ ምዀነ ኣምላኽ ይፈልጥ።
ኣብዚ ኸምዚ ህሞት ከለው ድማ ኣግራብ ንምቑራጽ ናብ ሩባ የርዳኖስ ወረዱ። ሽግሮም ንምፍታሕ ወለሓደ ኢዱ ኣጣሚሩ ዝዕዘብ ኣይነበረን። ነፍሲ ወከፍ ብገዛእ ኢዱ እናዓየየ ዝግብኦ የበርክት ነበረ። ብማዕዶ እናተዓዘበ፣ ሓደ ንሓደ ዝፈርድን ዘቋሽሽን ኣይነበሮምን። ከምቲ "ስራሕ ዝፈትሐ ኣእምሮ፣ መጻወቲ ሰይጣን ይኸውን" ዝብል ምስላ፣ ወለሓደ ኣርሒቑ: ደው ኢሉ ኢዱ ዘጣመረ ኣይነበረን። ኩሉ ይጽዕርን ኣበርቲዑ ይሰርሕ ደኣ ነበረ። ናይ ሓባር ሽግር ስለ ዝነበረ፣ ኩሉ ዝከኣሎ ከበርክት ከም ዘለዎ ክንገሮ ዝተደለየ ሰብ ኣይነበረን። ካብዚ ዝገበርዎ ብዙሕ ጽቡቕ ነገር ሓደ ድማ ነቲ ኣብ መንግኦም ከም ርእሲ ዝነበረ ኤልሳእ ገዲፎምዎ ክወጹ ዘይምድላዮም እዩ። ኣብ መንግኦም ከም ዓንዲ ዝኰኖም፣ ከም ኣቦ ዘውጽኦምን ዘእትዎም ክነብሮም ዓቢ መኽሰብ እዩ ነይሩ። ኤልያስ'ውን ብወገኑ፣ ከም ብጹሓት ይርእዮምን ይኣምኖም ስለ ዝነበረ፣ ሓሳብ ምስ ኣቕረብሉ፣ ከም ዘይጠቅም ቆጺሩ ናተይ ጥራይ ኣይበለን። ሓሳቦም ተቐቡሊ፣ ክከታተሎም ገዛእ ርእሱ ሂቡ።
ኣብ ስራሕ ተጸሚደምሉ ኣብ ዝነበሩ ህሞት ድማ ሓሳባቶም ዝወስድ፣ ካብ ስራሕ ዘባኹር ነገር ተረኺቡ። ሓደ ካብ መንግኦም፣ ሰርወ ይቆርጸሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፣ "ሓጺን ናይቲ ዝጥቀመሉ ዝነበረ "ፋስ" ነጺሉ ኣብ ማይ ስለ ዝጠሓለ፣ ከእዊ ጀመረ። ኩሉ ናይ ድሓን ምኻኑ ከረጋግጽ ድማ ካብ ስራሕ ደው በለ። ድሓን ምዃኑ፣ ግን ከኣ ሓጺኑ ከም ዝሰኣነ ነገሮም። ናብ ኤልሳእ ቀሪቡ ድማ፣ "ጎይታይ ንሱ ድማ ናይ ለቓሕ እዩ ነይሩ" በሎ። ስለምታይ ናቱ ዘይነበሮ ኣይተጻሕፈን፣ ምሳታቶም ናብ ስራሕ ክኸይድ ከሎ ግና፣ ናይ "ለቃሕ" ሒዙ ከይዱ። ናቱ እንተዝነብር፣ ካብ ብዙሕ ግዜ ምጥቃም፣ ክዘልቅን ክወጽእ ክደልን ከሎ ክፈልጦ ምኸኣለ። ገዛእ ርእሱ እንተዝኸውን እሞ ከም ዘይብሉ እንተዝነግሮም፣ ምናልባት ካልእ ክሰርሖ ዝኽእል ምሃብዎ ነይሮም። ስለምታይ ግና ኽሕባእ ዝፍትን? ከምቲ ዳዊት ንሳኦል ዝበሎ፣ "እዚ ፈቲነዮ ኣይፈልጥን እየ፣ ስለዚ እዚ ግበሮ ኣይትበሉኒ" ብምባል፣ እቲ ኢዱ ዝለመዶ፣ ብዙሕ ግዜ ድማ ዝፈተኖ ክገብር ዝመረጸ፣ እዚ'ውን ኣብ ኢዱ ዝሰልጥ ነገር እንተዝነግሮም፣ ካብ ስራሕ ኣይመባዀሮምን።
ፈጣሪ ግና ናይ ምሕረት ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፣ ካልኣይ ዕድል ክህቦ ፈትዩ። ናቱ ከም ዘይኰነ ምእማኑ ዓቢ ተራ ነይሮዎ። ዒራ ዝፈልጠኒ የለን ብምባል፣ ጉድለቱ ክሓብእ እንተዝፍትን፣ ካብ ኣምላኽ ተኣምራት ኣይምረኣየን። "ገበኑ ዝኽውል ኣይሰልጦ። እቲ ዝናዘዝ እሞ ዝሓድጎ ግና ካብ ኣምላኽ ምሕረት ይረክብ" ዝብል ዝተረድኦ ክመስል፣ "ናይ ለቓሕ" ምኻኑ ደኣ ተኣመነ። ኣበይ ኣሎ ምስተባህለ፣ "ኣበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር እሞ ተነሳሕ" ከም ዝተባህለ፣ ትኽ ኢሉ፣ ምንም ከይሓብአ ኩሉ ዝዀነ በብሓደ ዘርዚሩ ነገሮ። "ምሕረት ኣምላኽ ከኣ ኣብቶም ዝፈርህዎ ስለ ዝስልጥን"፣ ጸሎቱን ምህለላኡን ብምስማዕ፣ ነቲ ዝጠፍኦ ብተኣምራት ኣብ ሕቅፍኡ ሃቦ። ምምላሱ ነቲ ታሪኽ ካልእ ቅርጺ ክሕዝ ገይርዎ። ብውርደት ብኽሳራ ከይድምደም ኣንፈቱ ቀይርዎ። ውርደት ናብ ክብረት፣ ኽሳራ ናብ መኽሰብ ተለዊጡ። ዘይናቱ ምዃኑ ስለ ዝተኣመነ፣ ኣምላኽ ገጹ ኣየሕፈሮን። ስለ ዝተመልሰን ዝተኣመነን፣ ካብ ቀዳማዩ፣ ዳሕራዩ ዝጸበቐ ኰይኑ።
አገራችን የደረሰችበት የማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለተካዊ ዕድገት እና የዘርፉ ፍላጎት ጋር ተጣጥሞ የተለያዩ አገራት ተሞክሮ በመቀመር የተሻሻለው የባህል ፖሊሲ ፣ የባህል ምንነትና ሀገራዊ ፋይዳው፣ የባህል ኢንዱስትሪ ምንነትና ምጣኔ ሀብታዊ ጠቀሜታ፣ በአሉታዊ መጤ ባህሎችና ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች በዜጎች ላይ እያስከተሉት ያለው አሉታዊ ገጽታዎች የተደረገ ጥናት ውጤት እና የመከላከያ ስትራቴጂ ሰነዶች ላይ እና የባህል ስታትስቲካዊ መረጃ ማሰባሰቢያ ቅጽ ዙሪያ ከጥቅምት 17-21 ቀን 2010ዓ.ም. ድረስ በወላይታ ሶዶ ወላይታ የባህል አደራሽ /Wolaytta Gutaraa/ ሲካሄድ የቆየው የግንዛቤ ማስጨበጫ ስልጠና ተጠናቀቀ፡፡
ሥልጠናውን በጋራ ያዘጋጁት፤ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ከደቡብ ብ/ብ/ሕ/ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ጋር በመተባበር ሲሆን፣ በክልሉ ቢሮ ሥር የሚገኙ ዞኖች እስከ ወረዳዎች ድረስ ያሉ የባህልና ቱሪዝም መዋቅር ኃላፊዎችና ፈፃሚ ባለሙያዎች ማለትም ከ56ቱ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል የመጡ ከ300 በላይ ተሳታፊዎች በስልጠናው ተካፍለዋል፡፡
የስልጠናው መክፈቻ በቦታው ተገኝተው የእንኳን ደህና መጣችው መልዕክት ያስተላለፉት አቶ አቡቶ አኒቶ የደቡብ ብ/ብ/ሕ/ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ምክትል የቢሮ ኃላፊና የባህል ልማትና ጥናት ዋና ሥራ ሂደት ባለቤት እንዲሁም ክቡራን ሚኒስትሮችን በመወከል መልዕክት ያስተላለፉት አቶ ደስታ ካሣ የባህል ኢንዱስትሪ ልማትና ትብብር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ናቸው፡፡
ስልጠናው የባህል ዘርፉ ለሀገራዊ ኢኮኖሚ እያበረከተ ያለውን አስተዋጽኦ ለማጠናከር ከመስሪያ ቤቱ የተውጣጡ ባለሙያዎች ተመቻችቶ በስድስት ዋና ዋና ርዕሰ ጉዳዮች ተከፋፍሎ ትምህርታዊ ገለፃዎች የተሰጡ ሲሆን፣ በተቀመጠው መርሀ-ግብር መሠረት በቀዳሚነት በተሻሻለው የባህል ልማት ፖሊሲ የማስተዋወቁ ስራ በአገሪቱ ባሉ 805 ወረዳዎች እንደሚካሄድ እቅድ ተይዞ እንቅስቃሴ በመደረግ ላይ መሆኑን በማብራራት፤ የፖሊሲው መቀረጽ ከዓለም አቀፍ ዕይታ እና አገሪቱ ያለችበት የዕድገት ደረጃ ጋር ተጣጥሞ መሻሻሉን፣ አስፈላጊነቱን፣ ራዕዩን፣ መርሆዎቸን፣ ዓላማዎቹን እንዲሁም የፖሊሲው ዋና ዋና ጉዳዮችና ስትራቴጂዎቹን፣ የፖሊሲው አተገባበርን አቅጣጫ የሚያመላክቱ ጠቋሚ መረጃዎች ከነማጣቀሻዎቹ በአቶ ደስታ ካሣ የተብራራበት ገለፃና ውይይት ተደርጓል፡፡
ሁለተኛው ርዕሰ ጉዳይ የባህል ምንነትና ሀገራዊ ፋይዳው በሚል ርዕስ በአቶ ይስማ ጽጌ የባህል ኢንዱስትሪ ልማት ከፍተኛ ባለሙያ የቀረበ ሲሆን፤ በመቀጠል የቀረበው የባህል ኢንዱስትሪ ምንነትና ምጣኔ ሀብታዊ ፋይዳው ሲሆን፣ ኢትዮጵያ የብዙ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መኖሪያ፣ የበርካታ ባህላዊ እሴቶች፣ የአገር በቀል ዕውቀቶች ባለቤት በመሆን ትታወቃለች፡፡ የአንድ አገር ዕድገት ሊመጣ የሚችለው በባህል ላይ ሢሠራ ነው፡፡ የባህል ኢንዱስትሪ ሲባል መነሻው የባህሉ ባለቤት የሆነው የዚያ ህብረተሰብ ባህላዊ ሀብቱ፣ ቅርሱ ፣ ጥበቡ፣ ዕውቀቱና ፈጠራዎቹ መሆኑ፣ የፈጠራ ኢንዱስትሪ ደግሞ በግለሰብ ጥረት በክህሎቱና በችሎታው ላይ የተመሠረተ አዲስ የፈጠራ ግኝት የታከለበት ውጤት የሚታይበት መሆኑ ተገልጿል፡፡ የባህል ዘርፉ ለኢንዱስትሪው ልማትና ዕድገት ያልተቆጠበ ጥረት ይሠራል፡፡ አገራችን የብዝሃ ባህል ባለቤት በመሆኗ የባህል ኢንዱስትሪውን ልማት በአራቱም የሙያ ዘርፎች፡- በእደ ጥበባት፣ በትውን ጥበባት፣ በእይታዊ ጥበባት፣ በስነ-ጽሁፍ ጥበብ መስክ ያሉ አቅሞችን በማሰባሰብ ለአገራዊ ኢኮኖሚ የሚኖረውን ድርሻ በማሳደግ የህብረተሰብ ተጠቃሚነት የሚረጋገጥበት ስትራቴጂ ተቀይሷል፡፡ በተለይ በዓለም ገበያ የባህል ኢንዱስትሪው አምስት በመቶ የኢኮኖሚውን ድርሻ የሚያንቀሳቅስ በመሆኑ ይህ ዘርፍ /የባህል መገለጫዎችን፣ የባህላዊ አገልግሎቶችንና ባህላዊ ዕቃዎችን የሚያካትት በመሆኑ በእነዚህ በርካታ የሥራ ዕድል በመፍጠር ዘርፉ ለአገራዊ ኢኮኖሚው የሚያበረክተውን አስተዋጽኦ ካለበት ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ ማሳደግ እንደሚቻል በአቶ ደስታ ካሣ ገለፃ ተደርጓል፡፡ በተሳታፊዎችም ወይይት ተደርጓል፡፡
በአሉታዊ መጤ ባህሎችና ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች በመላው አገራችን ባሉ ከተሞችም ሆነ የገጠር ሕብረተሰብ ላይ እያስከተሉት ያለው አሉታዊ ገጽታዎች ስጋትን ለመቀቋቋም/ ለመከላከልና ለችግሩ መንስኤ የሆኑ ማህበራዊ ባህላዊ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ሁኔታዎችን እንዲሁም በዚህ ዙሪያ እንደ ሀገር እየተደረጉ ያሉ ጥረቶችን በመገምገም በሀገሪቱ የሚገኙ የዘጠኙንም ክልሎች እና የሁለቱ የከተማ አስተዳደሮች የባህልና ቱሪዝም ቢሮዎች ጋር በመነጋገር ችግሩ ጎልቶ ይታይባቸዋል ተብለው የተመረጡ 21 የከተማ አስተዳደር ቦታዎች የተደረገ ጥናት ውጤት ላይ የታየው ግኝት ወጣቶች ሁሉን ነገር ለማወቅ ካላቸው ከፍተኛ ፍላጎት የተነሳ ለሀገር በቀልም ሆነ ለመጤ ባህሎችና ልማዳዊ ድርጊቶች (ለአደንዛዥ እጾች፤ ለትንባሆ፣ ለአልኮል መጠጥና ለልዩ ልዩ ሱሶች) የመጋለጥ ዕድል የሰፋ እንደሆነ በአቶ ግዛቸው ኪዳኔ የቋንቋና የጋራ ባህል እሴቶች ከፍተኛ ባለሙያ ገለፃ ተደርጓል፡፡
በተሳታፊዎች ውይይትም የችግሩ ማጠንጠኛ ድህነት ነው፡፡ የጥናቱ ወሰን የጠበበና የተከናበት ጊዜ 2006ዓ.ም. መሆኑ ወቅታዊነት እንዲኖረው ቢደረግ ጥሩ ነው፡፡ በአደንዛዥ ዕፅ ምክንያት ልጅ አባቱን የሚገድልበት፣ ባንዳንድ አካባቢዎች የግጭት መነሻ፣ ሴት ተማሪዎች ከትምህርት ቤት በእርግዝና እየወጡ ያሉበት ሁኔታ መኖሩ ተጠቁሟል፡፡ እንደሀገር ልዩ ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ነው፡፡
እንዲሁም የባህል ዘርፍ ምጣኔ ሀብታዊ ጠቀሜታና ከሀገራዊ ምርት የሚኖረውን ድርሻ ለማወቅ የተዘጋጀው የባህል መረጃ ማሰባሰቢያ ቀፃ ቅፅ እና የአሠራር ማኑዋል እንዴት ሥራ ላይ እንደሚውል ማብራሪያ ተሰጥቷል፡፡ በተለይ ቅጾቹ በዘርፉ የተለዩ 63 የሙያ ዓይነቶች የተዘጋጁ ሲሆን፣ እንዴት የመረጃ ምንጮችን በማግኘት በክልሎች፣ በከተማ አስተዳደሮች፣ ዞኖችና ወረዳዎች ደረጃ እንደሚሰበሰብ ሁሉም አካላት በባህልና ቱሪዝም ቢሮ መዋቅር የሚገኙ ተገቢው ባለሙያ ተመድቦ መረጃው በሚቀጥሉት ስድስት ወራት ተሰብስቦ እንዲጠናቀቅና ለሚመለከተው አካል እንዲቀርብ ግንዛቤ ተወስዷል፡፡
በመቀጠል ከላይ በቀረበው የአሉታዊ መጤ ባህሎች እና ጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር እንደሀገር የተዘጋጀው ብሔራዊ ስትራቴጂ በአቶ ዓለማየሁ ጌታቸው የቋንቋና የጋራ ባህል እሴቶች ልማት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ቀርቦ ውይይት ተደርጓል፡፡
በተለይ ስትራቴጀው ለችግሩ መፍትሔ ይሆናሉ ብሎ ያስቀመጠው በገጠርም ሆነ በከተማ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ በመቃኘት ለመተግበር የሚያስችሉ በአምስት አምዶች የተመሠረቱ ዋና ዋና መንገዶችን ያስቀመጠ ሲሆን፣ በተለይም የችግሩን አሳሳቢነትን ከግምት በማስገባት ለመቀነስ የሚያስችሉ ስልቶች ተቀይሰዋል፡፡ እነዚህም ቅድመ መከላከል /prevention/፣ በመጠበቅ/protection/፣ የአቅርቦት ቅነሳ /Supply reduction/፣ የመልሶ ማቋቋም /Treatment and Rehabilitation/ ላይ የተኮረ የትግበራ መርሐግብር እና ጥናትና ምርምር/Research/ ማካሄድ መሆናቸው ተገልጿል፡፡
በመጨረሻም በክልሉ የሚገኙ ወጣቶችና ሴቶች ማህበራት አደረጃጀቶች በምክር አገልግሎት ችግሩን ይቀርፋሉ ተብሎ ስለሚታሰብ የወጣቶች ካውንሲሊንግ አገልግሎት መጠናከር ይኖርበታል፡፡ ዘርፉን ለማሳደግና ውጤታማ ለማድረግ የእያንዳንዳችን ቆራጥነት /Commitment/ ያስፈልጋል፡፡ በዚህ በአምስት ቀን በቆይታችን ያገኘውን ግንዛቤ ወደ ተግባር ለመለወጥ ሁላችንም ቀጣይ ሥራችን ምን መሆን እንዳለበት በዕቅዳችን አካተን የምንሠራበት ስንቅ ይሆነናል፡፡ በክልላችን የሚመለከታቸው አካላት ጋር በጋራ ተቀናጅተንና አቅማችንን እየገነባን የምንሠራበት ሁኔታ እንፈጥራለን" በማለት አቶ አቡቶ አኒቶ የክልሉ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ምክትል የቢሮ ኃላፊና የባህል ልማትና ጥናት ዋና ሥራ ሂደት ባለቤት የስልጠናው መድረክ በይፋ ተዘግቷል፡፡
ውድ ደምበኛችን የኮምፒውተር ክሊኒካችን ለተለያዩ ድርጅቶች እና ግለ ሰዎች አጠቃላይ የኮምፒዩተር ጥገና አገልግሎት በመስጠት የቆየ ሲሆን አሁን ደግሞ አገልግሎቶቻችንን ይበልጥ ተደራሽ ለማድረግ የ Google Business ድህረ ገፅ ፈጥረናል። ስለሆነም የሚያጋጥማቹ የኮምፒውተር ችግሮች ማጋራት፣ ድጋፍ መጠየቅ እና ማማከር እንዲሁም ሃሳብ መስጠት የምትችሉ መሆኑ እየገለፅን የ Google Business ገጻችን Share በማድረግ ለሌሎች ጓደኞቻቹ በማጋራት ድጋፋቹ አይለየን።
አድራሻ፦ ከኢምፔሪያል አደባባይ ወደ 22 በሚወስደው መንገድ ጨጨሆ የባህል ምግብ አዳራሽ አጠገብ ኬች ካፌ 3ኛ ፎቅ እንገኛለን። ለበለጠ መረጃ በሚከተለው አድራሻ ደውለው ያነጋግሩን እናመሰግናለን።
ሓደ ቤት ፍርዲ ሱዳን ኣብ ልዕሊ እሱር ስቕያት ብምፍጻም ሞት ኣስዒቦም’ዮም ንዝበሎም 27 አባላት ጸጥታ’ታ ሃገር ናይ ሞት ፍርዲ ፈሪዱ።እቲ እሱር ኣብ እዋን ኣንጻር ስርዓት ኣልበሽር ዝካየድ ዝነበረ ተቓውሞ ተሳታፊ ዝነበረ ኣሕመድ ኣል ኬር ዝተባህለ መምህር ኮይኑ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ የካቲት ኣብ ማእሰርቲ ከሎ ምሟቱ ይፍለጥ።
ኣል ኬር ዝሓለፈ ዓመት ጥሪ 31 ኣብ ከሰላ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተወ ክኸውን ከሎ ድሕሪ ክልተ መዓልታት ኣብ ማእሰርቲ ከሎ ምሟቱን ስድራቤት ሬሳ ኣብ ዝተቐበልሉ አካላቱ ስንብራትን ማህሰይቲ ከምዝነበሮ ይገልጹ፡ ፖሊስ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝኾነ ንሞት ዝዳርግ ኩነታት ከምዘይተፈጸመን ጠንቂ ሞት ሕማም ምዃኑ ምግላጾም ይዝከር።
ይኹን ደአ እምበር ቤት ፍርዲ ሎሚ ኣል ኬር ብሰንኪ ዘጋጠሞ ማህረምቲን ስቅያትን ምሟቱ ብምርግጋጽ ኣብ ሞት’ቲ ውልቀሰብ ኢድ አለዎም ንዝበሎም 27 አባላት ጸጥታ’ታ ሃገር ናይ ሞት ፍርዲ ፈሪዱ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣቐዲሙ ሓደ ቤት ፍርዲ ካርቱም ፕረዚደንት ነበር ዑመር ኣል በሽር ብዝቐረበሎም ክሲ ብልሽውና መሰረት ንክልተ ዓመታት ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ክጸንሑ ምፍራዱ ይዝከር።
ጉልበቴ ስጎነብሰው እና ሳስተካክል ከ 25% በላይ አዋቂዎች በጉልበት ህመም ይሰቃያሉ ፡፡ በዕለት ተዕለት እንቅስቃሴያችን ምክንያት ጉልበታችን ከፍተኛ መጠን ያለው ጫና ይደርስብናል ፡፡ በጉልበት ህመም የሚሠቃይ ከሆነ ምናልባት ጉልበቱ ሲታጠፍ እና ሲያስተካክለው እንደሚጎዳ አስተውለው ይሆናል ፡፡ ይፈትሹ ...
ጉልበቴ ለምን ይጎዳል? የጉልበት ሥቃይ በሁሉም ዕድሜ ውስጥ ባሉ ሰዎች ዘንድ የተለመደ ሁኔታ ነው ፡፡ እሱ በአሰቃቂ ሁኔታ ወይም በደረሰበት ጉዳት ወይም ሥር የሰደደ የጉልበት ሥቃይ የሚያስከትል የሕክምና ሁኔታ ሊሆን ይችላል ፡፡ ብዙ ሰዎች በእግር ስሄድ ለምን ጉልበቴ ይጎዳል ብለው በመጠየቅ ህመም ይሰማቸዋል? ወይም ጉልበቱ ...
የወገብ መከላከያ ምንድነው？ የወገብ መከላከያ ሚና ምንድነው? የወገብ መከላከያ ስሙ እንደሚጠቁመው በጨርቅ ዙሪያ ያለውን ወገብ ለመከላከል ይጠቅማል ፡፡ የወገብ መከላከያም ወገብ መስመር እና ወገብ ይባላል ፡፡ በአሁኑ ወቅት ለተቀመጡ እና ለረጅም ጊዜ ለቆሙ ሠራተኞች ሰፊው ምርጫ ...
የሆድ ስብ በተለይ ለልብዎ መጥፎ ነው ተብሎ ይታሰባል ፣ አሁን ግን አንድ አዲስ ጥናት ለአዕምሮዎ መጥፎ ሊሆን ይችላል ለሚለው ሀሳብ ተጨማሪ ማስረጃዎችን አክሏል ፡፡ ጥናቱ ከዩናይትድ ኪንግደም የተገኘ ሲሆን ከመጠን በላይ ውፍረት ያላቸው እና ከወገብ እስከ ሂፕ ውድር ያላቸው (የሆድ ስብ መጠን) ያላቸው ሰዎች sl ...
ጭምብሉ አፍንጫውን እና አፍን የሚሸፍን መሆኑን ያረጋግጡ የ COVID ቫይረስ በነፍሳት ይተላለፋል ፡፡ ሲሳል ወይም ሲያስነጥስ አልፎ ተርፎም ስናወራ ይዛመታል ፡፡ ከአንድ ሰው የመጣ ነጠብጣብ ወደ ሌላ ሰው ይተላለፋል ሲሉ ዶ / ር አሊሰን ሃዶክ ከባይለር ሜዲካል ኮሌጅ ጋር ተናግረዋል ፡፡ ዶ / ር ሃዶክ የጭምብል ስህተቶችን እንደምመለከት ትናገራለች ፡፡ ኬ ...
1. ሜታቦሊዝምዎን ያሻሽላል በባዶ ሆድ ውስጥ ውሃ መጠጣት ሜታቦሊክ ፍጥነትን በ 30% ከፍ ለማድረግ እንደሚረዳ ጥናቶች አመልክተዋል ፡፡ ይህ ማለት ካሎሪዎች የሚቃጠሉበት ፍጥነት ወደ አንድ ሦስተኛ ያህል ይጨምራል ማለት ነው ፡፡ ያ በትክክል ምን ማለት እንደሆነ ያውቃሉ? - በፍጥነት ክብደት መቀነስ! የሜታብሊክ መጠንዎ ከሆነ ...
አዲሱ የ Chedot አሳሽ በ Chromium ላይ የተመሠረተ ነው ፣ በውጫዊ ሁኔታ ይህ የድር አሳሽ ከ Google Chrome አሳሽ በጣም የተለየ አይደለም። የ Chedot አሳሽ ምቹ እና በቀላሉ የሚታወቅ በይነገጽ አለው። ከዋና ዋና ጠቀሜታዎቹ አንዱ በብዙ የተለያዩ የዊንዶውስ ኦ systemsሬቲንግ ሲስተም ውስጥ ፈጣን ተግባሩ ነው ፡፡ የ Chedot አሳሽ እንደሌሎቹ አሳሾች ሁሉ ተመሳሳይ ተግባር አለው-ለብዙ ትሮች ድጋፍ ፣ ማንነት የማያሳውቅ ሁኔታ ፣ ለለውጥ / ለመቁረጥ / ለመቅዳት / ለመለጠፍ ተግባራት ፣ አብሮ የተሰራ ሥራ አስኪያጅ ፣ ከ Google ማከማቻ ከሚገኙ ቅጥያዎች ጋር አብሮ መሥራት ፣ የግድግዳ ወረቀቶችን ማቀናበር ፣ ጃቫስክሪፕት ኮንሶል ፡፡
ለኮድ ማመቻቸት ምስጋና ይግባው ፣ የቼዶት አሳሽ ከሌሎች አሳሾች በበለጠ ፍጥነት 8 ጊዜዎችን ማግኘት እና ማውረድ እንደሚችል ገንቢዎቹ ይናገራሉ ፡፡ በተጨማሪም ፣ ይህ አሳሽ በተንኮል አዘል ዌር እንዳይጠቃ እና ሚስጥራዊ ውሂብን እንዳያፈናቅል በመፍራት በይነመረብ እንዲተላለፉ የሚያስችሉዎት ልዩ የፀረ-ቫይረስ ደህንነት ስልቶችን ይ includesል።
አሳሹ በራስ-ሰር ወደ ቀጣዩ ስሪት ይዘምናል። የግዳጅ አሳሽ ዝመና ካለ ፣ ከዚህ በላይ ያሉትን ሁሉንም ደረጃዎች ይሂዱ ፡፡ የአሳሹ አዲሱ ስሪት በአሮጌው ላይ ይጫናል ፣ ቅንብሮችዎ ይቀመጣሉ።
“አይቆረጠም የድንጋይ ቆሎ ፣ አይወረወር የእሳት አለሎ ፣ ፍቅሩን ነው እንጂ ጠቡን ማን ችሎ” | Satenaw Ethiopian News/Breaking NewsSatenaw Ethiopian News/Breaking News
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ የፊታችን ሰኞ ሀምሌ 16 2010 ዓ.ም ነው ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መምህራን ጋር ተገናኝተው እንደሚወያዩ የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት አስታውቋል።
የትምህርት ተቋማቱ መምህራንን በጾታ፣በትምህርት አይነትና በደረጃ አመጣጥነው መርጠው እንዲልኩ እና ተቋማቱ የተመሰረቱበትን ጊዜ መሰረት በማድረግ ኮታ እንደተሰጣቸውም ጽህፈት ቤቱ አስታውቋል።
ውበትሽን ሳይ ምናለ ሰዓሊ ሆኜ ብሆን ኖሮ እላለሁ። እንደ ሞናሊዛ ዘመን ተሻጋሪ አድርጌ ስዬሽ የውበት መለኪያ ባደርግሽ ብዬ አስባለሁ። ጠይም ቆዳሽ የውበት ባንዲራ እንዲሆን ስል ሰዓሊ ብሆን ኖሮ እላለሁ። ግን አይደለሁም። ቀለማትን ማስማማት ባልችልም ቃላትን ግን ማስማማት እችልበታለሁ። አንድ ሺህ ቃላት የአንድ ስዕልን ያህል አይናገሩም ይባላል። አንድ ሺህ አይደለም የፈጀውን ይፍጅ እኔ ግን በማውቀው በምችለው በቃላት እስልሻለሁ። የፈጀውን ይፍጅ። እስልሻለሁ።
በደብዛዛ ቀይ ብርሃን ታጅበን ቁጭ ብለን ቡና እየጠጣን ነው። እኔም ሶስቱን የስሜት ህዋሳቴን ላንቺ ገብሬ አጠገብሽ ቁጭ ብያለሁ። በዓይኔ እያቀፍኩ – ለጆሮዬ ምግብ የሆነውን ለስላሳ ድምፅሽን እየሰማሁ – በእጆቼ ጥጥ እጆችሽን እየዳበስኩ ትኩረቴን በሙሉ አንቺ ላይ አሳርፌ የውበትሽ ታዳሚ ሆኛለሁ። መልክሽን እያየሁ ፊትሽ ላይ የተጣበቁት ድክም ያሉ ቀይ ጨረሮች አስቀኑኝ። ጠይም መልክሽ የብርሃን ፍንጣቂዎችን ብቻ ሳይሆን የኔንም ዐይን ስቦ ያስቀራል። ልክ እንደተለከፈ ሐይቅ ስቦ አስገብቶ ከውበት ጥልቀት የሚያሰምጥ ጠይምነት። መሐል ለመሐል ተከፍሎ ልሙጥ ተደርጎ የተያዘ ጥቁር ባህር የመሰለ ፀጉርሽ ላይ አረፍኩ። አለፍ አለፍ ብለው እንደ ማዕበል ቀና ቀና ያሉትን የፀጉር ዘለላዎች በጣቶቼ ደምደም እያደረግሁ በሰበቡ እንሳፈፋለሁ። እጆቼንም ሆነ ዓይኖቼን ካንቺ ላይ ማንሳት አይቻለኝም። እጆቼን ከፀጉርሽ ቀስ እያደረግሁ አውርጄ በአንድ በኩል ስትስቂ ስርጉድ የሚለው ጉንጭሽን ስዳብሰው የተደፋ ወተት ላይ በጥንቃቄ የተቀመጡ የሚመስሉ ቡኒ ዓይኖችሽ ስብር ይላሉ። ብዙ ያዩ – ብዙ የሚያውቁ ንፁህ ዓይኖች። ስሜትሽን – እውነትሽን – ተስፋሽን አዝለው የያዙ። አእምሮሽ ከሚነግርሽ ባለፈ ጥሩውን ለማየት የሚጓጉ ብዙ ያዩ – ብዙ የሚያውቁ ንፁህ ዓይኖች። በመሐላቸው የቆመ አነስ ያለ ግን ስልክክ ያለ የአፍንጫ ድንበር ከስሩ ያለውን ምጥን ከንፈርሽን የሚጠብቅ ንቁ ወታደር ይመስላል። ከንፈርሽም ደብዛዛው ቀዩ መብራት ያለ የሌለ አቅሙን ተጠቅሞ ሰብሰብ ብሎ የሳመሽ የሚያስመስል ቀላ ያለ የከንፈር ቀለም ተቀብቷል። ብሳለመው የልቤን ክብደት የሚያቀልልኝ – ብስመው ፀሎቴን የሚያሰምርልኝ ምጥን ያለ የቀላ ከንፈር። ከጀርባው ያሉትን ከላይ በአግባቡ የተሰደሩ – ከስር ግን በላይ የተደራረቡ የብርሃን ብልጭታ – የደስታ ምልክት የሆኑ ጥርሶችሽን የሚጠብቁ ቀይ ማር የተቀቡ ምጥን ከንፈሮች።
እጄ ከፀጉርሽ ወደ ጉንጭሽ – ከጉንጭሽ ወደ አንገትሽ ቀስ እያለ ይወርዳል። ቀይ የብርሃን ስካርፍ የለበሰ አንገት። ውበትሽ ያሳወረኝ ይመስል የገላሽን እያንዳንዷን ሚሊሜትር በጣቶቼ እንደ ብሬል እያነበብኩ ማወቅ እፈልጋለሁ። የገላሽን አሰራር በመዳፌ እየዳበስኩ በጣቴ እያነበብኩ ወጣ ገባውን ማወቅ እፈልጋለሁ። አሁን ግን ከአንገትሽ ቀስ እያልኩ በጣቶቼ እያነበብኩ በትከሻሽ አድርጌ በክንድሽ አልፌ እንደ ስፖንጅ የሚያሰምጠው መዳፍሽ ጋር እደርሳለሁ። ለስላሳ – የሚያምሩ ጠይም እጆች። ያልበዛ ያላነሰ በልክ ያደጉ ጥፍሮች። ፈዛዛ ቀይ ብርሃን የደበቃቸው ግራጫ ቀለም የተቀቡ የሚያምሩ ጥፍሮች። ውበትን ሌላ ትርጉም የሚሰጥ ውበት። ሙሉ ገላሽ እንደ መልክሽ ሁሉ ስቦ የሚከት ነው። በሰመጥኩ – ጠፍቼ በቀረሁ ያስብለኛል። ያገኘው አካልሽ ላይ ሁሉ በስሱ የተኛው ፈዛዛው ቀይ ብርሃን አስቀናኝ።
አገር ክህደትና በስለላ የተወነጀሉ ጋዜጠኞች ችሎት እየቀረቡ ባሉበት ባሁኑ ወቅት፥ መንግስትን በሚተቹ ጠንካራ ጽሁፎቻቸው የሚታወቁ ሌሎች ሁለት ጋዜጠኞች አገር ለቀው መሰደዳቸው ተዘገበ።
ኣብቲ ብዕለት 4 ጥቅምቲ ብደለይቲ ፍትሒ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ‘ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ኣሓትናን ኣሕዋትናን ፍትሒ ይርከቡ’፣ ’ሊብያ ንስደተኛታት ውሕስነት ዘለዋ ሃገር ኣይኮነትን’ ‘ባርነት ደው ይበል’ ዝብሉን ካልእን ጭርሖታት ብምልዓል፣ ነቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝረኽቡዎ ዘለዉ መከራ ገሊጾም።
ወከልቲ ሰልፈኛታት ናብ ቤት ጽሕፈት ተጸዋዒ ስደተኛታት ብምእታው ጥርዓኖም ድሕሪ ምቕራብ፣ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ወግዓዊ ተፈላጥነት ስለዘይብሉ፣ ክንገብሮ እንኽእል ሓገዝ ድሩት እዩ ዝብል ምላሽ ከምዝረኸቡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
እንተኾነ ከምዚ ዓይነት ሰላማዊ ሰልፍታት በብከተማታቱ እንተተኻዪዱ፣ ነቲ ሃገራት ኤውሮጳ ምስ ሰበስልጣን ሊብያ ማእከላይ ባሕሪ ንምዕጻው ዝኸተማኦ ስምምዕ፣ ከምዝፈርስ ንምግባር ሓጋዚ ሙዃኑ ገለ ኣባላት ተጸዋዒ ስደተኛታት ምግላጾም ተሓቢሩ።
ከምዝፍለጥ፣ 66 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም ሓያሎ ኣብ ሊብያ ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ማለት ናብ ሩዋንዳ ከምዝግዕዙ ተገይሩ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ፕረዚደንት ፖል ካጋመ ኣብ ዝረኸቦም ኣጋጣሚ፣ ‘ካበየነይቲ ሃገር ብዘየገድስ፣ ኩላትኩም ኣፍሪቃውያን ኢኹም፣ ሩዋንዳ ከኣ ሃገርኩም ኮይና ኣላ እሞ ኣብ ዳግመ ህንጻኣ ክትሳተፉ እዕድመኩም ኣለኹ’ ብምባል፣ መንእሰያት ኣፍሪቃ ናብ ስደት ምቁማት ደው ኣቢሎም፣ ሃገሮም ዝሃንጹሉ እዋን ከምዝኣኸለ ገሊጹ።
ኣብ ሊብያ ኣብ ዝተፈላለየ መዳጎኒ መዓስከራትን መዝርዒያታትን ተሓዪሮም መስገደል ህይወት ዘሕልፉ ንዘለዉ ኤርትራውያን ቃሎም ብምዃን ሕሰሞም ክንነግረሎም ብምባል ኣብ ጀኔቫ ሰልፊ ዘካየዱ ኤርትራውያን ካብ ዕድመ ዝደፉኡ ኣቦታትን ኣዴታትን ጀሚሩ ክሳብ ነኣሽቱ መንእሰያት ዝርከብዎም ካብ ዝተፈላለየ ክሊ ዕድመን ጾታን ምንባሮም ካብቲ ቦታ ዝበዝሓና ሓበሬታ የመልክት።
በደቦ ተደፍራ ለሞት የበቃችው ታዳጊ ወጣት መነሻ ሆና በፌስቡክ መንደር ውይይቱ መጦፉ ጥሩ ነገር ነው፡፡ ነገሩን ከረር አድርገውት ሁሉም ወንድ ደፋሪ ለማስመሰል የሚዳዳቸውን እንዳልሰማ አልፈነው፣ እግረመንገድ አለባበስ በራሱ ለጥቃት አያጋልጥምን የሚል ገራገር ጥያቄ ማንሳት ተገቢ ሆኖ አግኝቼዋለሁ፡፡
የአዲስአበባ ጎዳናዎችን ተመልከቱ፡፡ ስስ ቀሚስ አድርገው የውስጥ ሱሪያቸው ቀለም አፍጥጦ ወጪ ወራጁ (በተለይ ወንዶች) እንደጉድ የሚመለከቷቸው፤ እንደታቦት አጅበው የሚሸኟቸው ሴቶችን ማየት እንግዳነቱ ቀርቷል፡፡ ጡትም ተወጥሮ፣ ቅርጽ ተበጅቶለትና ተራቆቶ ማየት እንዲሁ፡፡ አንዳንዶቹ ከመቀመጫ በታች የሆነ ሱሪ አድርገው በተለይ ከታክሲ ሲወርዱ የመቀመጫቸውን ክፋይ ለመሸፈን ያችን ብጣቆ ሱሪ ሲጎትቱ ማየት የእለት ተዕለት ትዕይንት ሆኗል፡፡ ሴቶቹ ወደውና ፈቅደው ያደረጉትን ሱሪ በየታክሲው ላይ እርቃን ገላቸውን ለመሸፈን ትንቅንቅ ሲያደርጉ ስታይ ልብሱን ሽጉጥ ተደቅኖባቸው፣ ተገደው ያደረጉት ሊመስልህም ይችላል፡፡ የታይት ነገርማ አይነሳ!….የእድሜ ድንበር እንኳን ሳይበግረው አንዳንድ እናቶቻችንም ጭምር፣ በዕድሜም በኑሮም የረገበ ገላቸውን ውጥርጥር አድርገው ሽር ብትን ሲሉ ማየት በእጅጉ ያስገርማል፡፡
ሴቶች የፈለጉትን የመልበስ መብታቸውን የማከብር ቢሆንም እንዲህ እርቃን ሆነው ራሳቸውን ለጥቃት ማመቻቸታቸውን አልደግፍም፡፡ እናም ውድ እህቶቻችን አለባበሳችሁ ላይ ከጥቃት የመጠበቅ ጥንቃቄ ብታደርጉ፣ ራሳችሁን ብትጠብቁ?
ስለ ጊዜ በተነገሩ ፍልስፍናዎች ውስጥ በአንዱ፤ “ድሮ (ትናንት) የለም፣ አልፏል፣ ነገም የለም አልመጣም ያልተጨበጠ ብዥታ (Illusion) ነው። እውኑ እና እርግጡ ዛሬ፣ አሁን ብቻ ነው፡ ሲል ያትታል፡፡
ይሄ ምን ማለት ነው ? ይህ ድፍየና (Definition) በተለይ ታሪክ እግር ከወርች የኋሊት ከጠፈረን፣ የነገ ያልተረጋገጠ ተስፋና ፍርሀት ዛሬ ላይ ግራ ለሚያጋባንና ለሚያስጨንቀን ሃበሾች ይሄ ፍልስፍና ምን ማለት ነው?
ዙሪያችን እንዲህ የሆነውና ቅጥ አምባሩ የጠፋው በትናንት ታሪካችን አይደለም እንዴ? እንዲህም እንዲያም ሆኖ ደቁሶን ያለፈው ታሪካችን እንዴት ሆኖ ነው “ብዥታ” የሚሆነው? (Illusion የሚባለው?) አጣምመንና አወላግደን የሰማናቸው ታሪኮቻችን፣ ተደልዘውና ተቆራርጠው የተነገሩን ትናንቶቻችን እንዲህ ስላወላገዱን መስሎኝ ዛሬያችን እንዲህ የሆነው? እና እንዴት ሆኖ በምን ሒሳብ ነው ትናንት እንዲህ አፍጥጦብን ዛሬ ላይ እያየነው፣ ትናንት Illusion የሚሆነው ? በተለይ ለታሪከኛው ለሃበሻ?
ዛሬ የምንኖረው ትናንትን አይደለም እንዴ? እሺ ይባል? ትናንት የጫነብን ሸክም ዛሬ ላይ አጉብጦን ነገን መቅረጽና ማበጀት ተስኖን፣ ከቁጥጥራችን ወጥቶ የነገን ፍርሃት ዛሬ ተበድረን እየኖርነው አይደለም እንዴ? ለነገ ጭለማ ዛሬ እየቆዘምን አይደለም እንዴ? እህ…..እናስ?
ትናንት፣ ዛሬ፣ ነገ እውንና ተጨባጭ አልሆኑም? በተለይ ለእኛ ለታሪከኞቹና ለተስፈኞቹ ሃበሾች በደንብ አልተሰናሠሉም? እና ነገ ተጨባጭና እውን አልሆነም፤ ዛሬ ላይ አልተኖረም?፡፡ ከዛስ ከተጨባጭ ተሞክሯችንም እያጣቀስን፣ ይሄን እድሜ ጠገብ ፍልስፍና ተብዬ ውድቅ አላደረግነውም?
ቁጣ ቁጣ ያለኝ ለምን እንደሆነ አልገባኝም፡፡ ምናልባት ዛሬ ላይ አሳርና ፍዳ የሚያሳዩን ትናንት እና ነገ እንደ ተራ ነገር Ilussion የመባላቸው ተራ ፍልስፍና፣ ይሄንን ያህል ዘመን ገንኖ መኖሩ፣ በተለይ እኛን ሃበሾችን ያላገናዘበ ተራ ፍልስፍና ይሄንን ያህል ዘመን ገንኖ መኖሩ፣ አበሳጭቶኝ ይሆናል፡፡ ለነገሩ ከፈላስፋቸው አንዱ፤ “ሐበሾች ከአለም ታሪክ ተገልለው አለምን እረስተው፤ አለምም እረስቷቸው የኖሩ ሕዝቦች” ብሎ ደፍይኖን የለ፡፡
(“ድፍየና” የዶ/ር ፈቃደ አዘዘ ቃል ሲሆን Definition የሚለውን የእንግሊዘኛ ቃል ይተካል፤ ስለተመቸኝ ተውሼዋለሁ፡፡ ቆይ እዚህ ጋ ግን የ Definition ጽንሰ ሃሳብ በጥንታዊው አማርኛችን ውስጥ የለም ማለት ነው እንዴ? ወደ ቃል ብድር የሄድነው?)።
እንቀጥል፤ እናም ምን ለማለት ፈልጌ ነው… ፍልስፍናዎችን ሁሉ አንመን፤ ዝግ እና ቀስ ብለን መፍትሄ ያዘለ የገዛ እራሳችንን ፍልስፍና እናምጣ ፤እንደዚህ እንደ ላይኛው አይነት ባህልና እኛነታችንን ያላገናዘበ ፍልስፍና እንደወረደ አንጠጣ፤ ልምድና እውቀት መለዋወጥ ያባት ቢሆንም እንዲያው ዝም ብለን ያገኘነውን ሳናላምጥ እንዋጥ፤ አንሰልቅጥ ለማለት ፈልጌ ነው፡፡ ለምሳሌ ቢፒአሩም፣ ካይዘኑም፣ እና ሌሎችም ፍልስፍናዎች ጊዜ ተወስዶባቸው፤ ቀስ ተብለው ይታሹ፤በእኛው ልክ ይሰፉ፤ እንደወረዱ ተግተናቸው ሲያቅሩንና በቅጡ ሳንረዳቸው ወደ ሌላ ፍልስፍና፣ ወደ ሌላ ቃር እንዘላለን፡፡ ምክንያቱም እንደዚህ እንደቅድሙ ፍልስፍና በስሱ አበሳጭተውን ብቻ ሳይሆን አበላሽተውን ስለሚያልፉ፡፡
እውነት ነው ነገን አልያዝነውም፤ወላፈኑና ጫናው ዛሬ ቢገርፈንም ፤ ትናንት የማይታረም፤ ያከተመለት፤ በነሲብ የሚጠበቅ፣ በ “ያመጣ ያምጣው” ፤ በአቦ ሰጡኝ የሚናፈቅ አይደለም፡፡ እንዲያውም የዛሬ ልፋትና መከራችን እኮ ለተሻለ ነገ አይደል? ነገ ሕልም አይደለም ፤ነገ በመዳፋችን ላይ ነው፤ ነገን ዛሬ የምንሰራው፤ ዛሬ የምናበጀው፤ እንደወደድን የምንቀርፀው በእጃችን ያለ ሸክላ ነው፡፡(ያው መቶ በመቶ በቁጥጥር ስር እናውለዋለን!! ማለቴ ግን አይደለም ይቅር ይበለኝ እና)፡፡ እንዲያውም
እንደኔ እንደኔ አሁንም ወደ ውስጥ እንመልከት ባይ ነኝ፡፡ እኛ ኢትዮጵያዊያን “ለተሻለ ነገ ምን ብናደርግ ይበጃል?” ብለን “አንጐግል” ጉግል ፍጹም አያውቀንም፡፡
እርግጠኛ ሆኜ መናገር የምችለው፤ እኛ ኢትዮጵያውያን የገዛ ብልሹና ኃላፊነት በጐደለው መልኩ በተነገሩ ፤ተጨባጭነት በሌላቸውና በሳይንስ በማይደገፉ ታሪኮቻችን ሠለባዎች ነን፤ አራት ነጥብ።
በድብቅ አጀንዳ ታጅለውና በወገናዊነት ተጠርዘው፤ በተንኮልና ሆን ተብሎ ተጣምመው በሸር የተነገሩ አብዛኞቹ ታሪኮቻችን፤ የፈጠሩብን ጫና እና ያልተመለሰ (ምናልባትም ሊመለስ የማይችል) የማንነት ጥያቄ ብዥታ የፈጠረብን ሳንካ ዛሬን በግራ መጋባት እያኖረን ነው፡፡
የ“ከየት መጣሁ?” የ“ማን ምኔ ነው?” የ“ይህ ቦታ የማን ነው?” ውስብስብ ጥያቄ ሰርተን የማንጨርሰውን የቤት ስራ ዛሬ ላይ አሸክሞናል (እኛ ደግሞ ጥሎብን ታሪክ እንወዳለን) እናም በዚህ ጥልፍልፍ ማለቂያ አልባ ከባድ ጥያቄ ዛሬ ላይ ተወጥረን ማን ለነገ ይስራልን? ይባስ ብሎ ክፋቱ የ3 ሺህ ዘመን ባለታሪኮች መሆናችን ፤ታሪክን ፍለጋ 3ሺህ አመት የኋሊት መስፈንጠራችን፡፡ ነገን እንዴት እናብጅ? በየትኛው ጊዜ? የጊዜ መርከብ እያዳፋ ወዳሻው እንዲወስደን ፈቅደን መሪውን ሰጠነው፡፡ እናም ወደ አላበጀነው እና ወደማናውቀው ነገ እያጻፉ ይወስደናል፡፡ የነገ ፍርሃት ክፉኛ ያሳስበናል፤ ፈጥነን ካልነቃን ያው ቅድም እንደተጨዋወትነው የጊዜ መርከብ ጎትቶ ወይ ሱሳይድ፤አልያም ጄኖሳይድ ደሴት ላይ ይጥለናል፡፡ (የሰይጣን ጆሮ ይደፈን)፡፡
ስለዚህ እስቲ እንዲህ ባተሌ ያደረገንን ታሪካችንን እንመርምር፡፡ ለመሆኑ ታሪክስ ተጨባጭ ተአማኒና ሳይንሳዊ ሊሆን ይችላል እንዴ? በተለይ የእኛው ጉራማይሌና ውንግርግር የታሪክ ነገራ ተጨባጭ (Objective)፤ ተአማኒ (Reliable) እና በተለይ ሳይንሳዊስ ነው ወይ? እስቲ አንድ ቀላል ሙከራ እንስራ አንድ ቀላል ቀመር እንቀምር፡፡
እንጀምር ፡፡ የታሪክ ባለሙያ አይደለሁም፤ የታሪክ ሰለባ እንጂ፡፡ ሙያዬ የነገሮችን እንቅስቃሴ፤ ባህርይና የእርስ በርስ መስተጋብር ተጨባጭና ሳይንሳዊ በሆነ መልኩ እንዳይና እንድተነትን ያግዘኛል፡፡
ለምሳሌ ሀ=ለ, ለ=ሐ ስለዚህ ሀ=ሐ አይነት ማንም ማንበብ እና መጻፍ የሚችል ፍጡር የሚስማማበት ተጨባጭ የእውነታ (logic) እና የሙግት አካሄድ ነገሮች ሁሉ ሊዳኙ ይገባል ባይ ነኝ፤ ታሪክም ጭምር።
ይሄም ማለት፤የተፈጥሮ ሳይንስ አንድን ቀመር (Formula) ለመቀመር የሚከተላቸውን ሳይንሳዊ አካሄዶችና ሊካተቱ የሚገባቸውን ወሳኝ ግብአቶች (Parameters) መምረጥ፣ ከዛም የነዚህን ግብአቶች የእርስ በርስ መስተጋብር ከባህሪያቸው አንፃር በማጥናት እርስ በርስ ማሰናኘት ነው፡፡
በተፈጥሮ ሳይንስ ዘርፍ በዚህ አካሄድ የሚጠኑት ግብአቶች (Parameters) የባህሪያቸው ወጥ መሆን እና ምናልባትም ውስኑነት የመቀመሩን ሂደት በተነፃፃሪ ቀላል ፤ውጤቱንም ተአማኒ አድርጐት ሊሆን ይችላል፡፡ በተቃራኒው የማህበረሰብ ሳይንስ እንዲህ ወደ ኋላ መቅረቱና ሊሰጠን ይገባው ከነበረው ጥቅም ኢምንት አለማበርከቱ፤ ከማህበረሰብ ጀርባ ያሉ ወሳኝ ግብአቶችን ከየማህበረሰቡ ባህርይ አንፃር ተንትኖና ወስኖ በወጥነት ማስቀመጥ ያለመቻሉ ይመስለኛል፡፡
ለምሳሌ፡- የአንድ ማህበረሰብ ውልደት፣ እድገትና ጥፋት ከማህበረሰቡ ወግ፣ ልማድ ባህርይ፣ እምነት፡ አየር ንብረት፣ የቦታ አቀማመጥ ወዘተ አንፃር ተፈትሸው በዚህ ቀን እንዲህ ይሆናል፡፡ በዚህ ቀን ደግሞ እንዲህ ሆኖ ነበር፡፡ እንዲህ ካልሠራን ይህ ይመጣብናል፡፡ አይነት ሳይንሳዊና ተጨባጭ ትንተናዎች እና ትንበያዎች መኖር የለባቸውም?። በአንድ ማህበረሰባዊ ጉዳይ ላይ አስር የታሪክና የማህበረሰብ ሳይንስ ተንታኞች አስር አይነት መላምት፣ አስር አይነት ግምት ከሰጡ ይሄ ነሲብ እንጂ ምኑን ሳይንስ ሆነው? ታሪክ ተጨባጭ እና ሳይንሳዊ መሆን አለበት፡፡ አለበለዚያ እንደኛ አይነቱ የታሪክ ጥገኛ የሆነ እና ከታሪክ ድርና ማግ የተሸመነ ማህበረሰብ፤ በነሲብና በመሠለኝ ጉንጭ አልፋ ክርክር ተተብትቦ ውሃ በላው ማለት አይደለም?
በዚህ ሙከራ እንዲህ የወዘወዘንንና የ3ሺህ ዘመን (3 ሺህ የሚለው እራሱ አከራካሪ ነው መሰለኝ) የሰጠንን ታሪካችንን ተጨባጭነትና ተአማኒነት በተፈጥሮ ሳይንስ ምክንያታዊ አካሄድ እየፈተሽን አንድ ሒሳባዊ ቀመር እንቀምር እና ጉዳችንን እንመልከት፡፡
(ይህን አካሄድ እና የሙግት ዘይቤ ከዚህ ቀደም “ሙስና ሙሶሎጂ እና ሙሶሜትሪ” በሚለው የሙስናን እና የማህበረሰብን ግንኙነት በሚተነትነው ጽሁፌ ተጠቅሜበታለሁ፤ ተቃዋሚ ስላልመጣ እግረ መንገዴን ባለቤትነቴ ይታወቅልኝ፤ ያው ለታሪክም ይቀመጥልኝ)፡፡
የታሪክ አዘጋገብና የታሪክ ነገራ (Reconstruction of history) እጅግ በሚበዙ ጉዳዮች ላይ የተመሠረተና በብዙ ማህበረሰባዊ ቁሳዊ ጉዳዮች ተጽእኖ ውስጥ የወደቀ ዘርፍ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በዚህ አጭርና ግልብ ዳሰሳ ውስጥ ሁሉንም ግብአቶች (parameters) ማካተት የማይሞከር ብቻ ሳይሆን የማይቻልም ነው፡፡ ስለዚህ ጉልህና ከባድ ተጽእኖ አላቸው ብለን ያሰብናቸውንና እኛው ሐገር አሉ ብለን ያመንንባቸውን ግብአቶች ብቻ ተጠቅመን ሃሳባዊና ሐገራዊ ቀመራችንን እንቀምር ፡፡
የመጀመሪያው እና ዋናው ግብአት እራሱ ታሪክ ነው፡፡ (H) ብለን እንሰይመው፡፡ የታሪክን (H) ተአማኒነት በአዎንታዊም ይሁን በአሉታዊ መልኩ የሚጫኑ ግብአቶችን ደግሞ ቀጥለን እንዘርዝር። ከዛም ከታሪክ ጋር ያላቸውን መስተጋብር (Relation) ደግሞ እንመርምር፡፡
ጊዜ (T) እና የጊዜ እርዝማኔ ከታሪክ (H)ተአማኒነት ጋር የተገላቢጦሽ ዝምድና አላቸው፡፡ ይህም ማለት፤ ታሪኩ የተፈፀመበትን ጊዜ (T1) እና የአሁን ጊዜን (T2) ብንላቸው የጊዜ እርዝማኔ (T) ማለትም (T2-T1) በተለቀ ቁጥር ታሪኩ ይርቃል፤ በታሪኩ ላይ ያለን ተአማኒነትም እየደበዘዘ ይሄዳል። ስለዚህ የመጀመሪያው ቀመር ታሪክንና ጊዜን እንዲህ ያጣምራቸዋል ይሄንንም ቀመር (Formula) 1 እንበለው፡፡
ይሄ ግብአት ወሳኝ እና በተለይ በኛ ታሪክ ላይ ጽኑ አሉታዊ ጫናን ያመጣ ግብአት ነው፡፡ የዘጋቢው የነፃነትና የወገንተኝነት ደረጃ በታሪኩ ተአማኒነት ላይ በተለያየ መጠን አሉታዊ ተጽእኖ ያስከትላል። ከሰብአዊ አመለካከት አንፃር ስናየው ደረጃው ይለያይ እንጂ ማንም ዘጋቢ ከወገንተኝነት ሊፀዳ እንደማይችል እርግጥ ነው፡፡ ስለዚህ ታሪክ (H) እና የዘጋቢው ወገንተኝነት ተገላቢጦሽ ዝምድና አላቸው፡፡ ሁለት እንበል፡፡
ሰነድ ወሳኝ እና እጅግ ጠቃሚ ግብአት ነው (ካልተደለዘ)፡፡ ስለዚህ የተረጋገጠ የጽሁፍና ሌላ ቋሚ የቁሳቁስ ሰነድ (D) እና ታሪክ (H) የመሳ ለመሳ ግንኙነት አላቸው፡፡ ይህም ማለት እውነተኛና ሳይንሳዊ ሠነድ የቀረበለት ታሪክ፤ ለእውነታ የቀረበ ነው ማለት ነው፡፡ ከዚህም በመነሳት ቀጣዩ 3ኛ ቀመር ይፈጠራል፡፡
እዚህ ላይ የታሪክን እውነተኛነት ለማጉላት ሆን ተበለው መረጃዎች ሊሰረዙና ሊደለዙ ስለሚችሉ ይህ ጉዳይ ከግምት ውስጥ መግባትና በከባድ ጥርጣሬ ሊታይ ይገባዋል፡፡ (ለነገሩ ደሞ ለመጠርጠር ከኛ በላይ ላሳር) ፡፡
ይሄ ግብአት የኛው ጉድ ነው (I) ብለን እንሰይመው፡፡ ይህ ግብአት ማህበረሰባችን ከየትም አቅጣጫና ምንም አይነት የተነገሩ፣ የተፃፉ ታሪኮችን አሜን ብሎ የመቀበል አልያም በትእግስት የመመርመርን ሁኔታ፣ አዝማሚያና ዝንባሌ የሚያሳየን ነው፡፡ ይሄም ማለት አንድ መርማሪና ጠያቂ ማህበረሰብ ያፀደቀውና ያመነው ታሪክ፤ ወደ እውነታ የመጠጋቱ መጠን ከፍ ያለ ነው፤ እንደማለት ነው፡፡ ስለዚህ ከታሪክ ዘገባ ጋር የመሳ ለመሳ ግንኙነት አለው ማለት ነው፡፡ አራት አትሉም፡፡
ከተጨባጭ ምክንያታዊነት የራቁ መለኮታዊ ማስረጃዎች ታሪክን የማጣመምና እውነትን የመጋረድ አቅማቸው እጅግ ከባድ በመሆኑ፣ ከታሪክ ጋር ከባድ የተገላቢጦሽ ዝምድና አላቸው፡፡ ስለዚህ ታሪክ የማናወጥ ከባድነታቸውን በማገናዘብ ከታሪክ ጋር እንዲህ ሊሠናኙ ይችላሉ፡፡
በተለይም የገዛ ታሪካችንን ለመመርመር ታስበው ከሕብረተሰባችን ባህርይና ካለን ልምድ ተጨምቀው የወጡ ናቸው፡፡ እነዚህ ግብአቶች ከታሪክ ጋር ያላቸው ቁርኝት ከተቀመሩት 5 ቀመሮች በመነሳት አንድ ወጥ ቀመር ስንቀምር እንደሚከተለው ይሆናል፡፡
ቀለል አድርገን እንየው፡፡ የግብአቶቹን ባህርይና ግብአቶቹ ከታሪክ ጋር ያላቸው ተዛምዶ ቀላልና የሚያግባባን ስለሆነ የግብአቶቹን ባህሪ በተጨባጭ ምክንያቶች እየፈተሽን የቀመራችንን ውጤት እንመልከት፤ ታሪካችንን እንሞግት፤ ከዛም ወይ ተጨባጭና እውነተኛ ታሪክ የሚዘገብበትን ሳይንሳዊ አካሄድ እንምረጥ (እንቀምር) አለበለዚያ የከበበንን የታሪክ ጥልፍልፍ እርግፍ አድርገን ትተን፣ ነገን አብረን እንገንባ፡፡ (እዚህ ጋ ኑ…… አብረን እንገንባ…… የሚለው ዘፈን ትዝ አለኝ) ቻው፡፡
በኢትዮጵያ በገዢ ፓርቲ ኢህአዴግ ውስጥ “አለ” የሚባለው ሽኩቻ ስር መስደዱ ይነገራል፡፡ በግንባሩ ስር የተሰባሰቡት አባል ድርጅቶች በየፊናቸው የሚያደርጓቸው እንቅስቃሴዎች ፓርቲውን እንዳይሰነጥቀው ይፈራል፡፡ ኢህአዴግ ላለበት ቀውስ እንደአንድ መፍትሄ እየቀረበ የሚገኘው “ከግንባርነት ወደ አንድ ውህድ ፓርቲ መቀየር” የሚል እንደሆነ ይሰማል፡፡
የአራት የፖለቲካ ድርጅቶች ጥምረት የሆነው ገዢው የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር (ኢህአዴግን) ወደ አንድ አገራዊ ፓርቲ የመቀየሩ ውጥን መነሳት ከጀመረ በርካታ ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡ ይህ ጉዳይ በየሁለት ዓመቱ በሚካሄደው የኢህአዴግ ጉባኤ ወቅት በየጊዜው ሲነሳ ቆይቷል፡፡ በ2001ዓ.ም በሀዋሳ ከተማ በቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስቴር መለስ ዜናዊ ሊቀመንበርነት የተካሄደው ሰባተኛው የድርጅቱ ጉባኤ ጉዳዩ ከተነሳባቸው ስብሰባዎች አንዱ ነው፡፡ ከአቶ መለስ ህልፈት በኋላ በ2005 ዓ.ም በባህር ዳር በተካሄደው ዘጠነኛው የድርጅቱ ጉባኤም ኢህአዴግን ወደ ወጥ ፓርቲ ማሸጋገር በሀሳብ ደረጃ ቀርቦ ነበር፡፡
አሁን በአረና ፓርቲ ስራ አስፈጻሚ አባል የሆኑትን እና ቀድሞ የህወሓት አባል እንደዚሁም የትግራይ ክልል ርዕሰ መስተዳድር የነበሩት አቶ ገብሩ አስራት ጉዳዩ ለመጀመሪያ ጊዜ የተነሳው በባህር ዳር ተካሄዶ በነበረው የድርጅቱ ጉባኤ ወቅት እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡
“እንግዲህ እኔ እስከማውቀው ድረስ ኢህአዴግ ወደ አንድ ሀገራዊ ፓርቲ የማሳደጉ ጉዳይ በውል የተነሳው በባህርዳር ጉባኤ ላይ ነበር፡፡ ያኔ በደንብ የተመከረበት ጉዳይም አልነበረም፡፡ ከክፍፍሉ በኋላም፣ ከ93 ዓ.ም በኋላም እንዲሁ በተወሰነ ደረጃ ግንባሩ ወደ አንድ ሀገራዊ ፓርቲ እንደሚሸጋገር ተነግሮ ነበር፡፡ ሆኖም ይህንን የፓርቲው መሪ፤ በዚያን ጊዜ አቶ መለስ ነበሩ፤ የተቀበሉት አይመስለኝም፡፡ ሌሎችም ዋናዎቹ የፓርቲው አባላት ይህን ስላልተቀበሉ እንዳለ በግንባር ተሰባስቦ ነው የቆየው፡፡ ከዚያ በፊት ግን እኔ እስከማውቀው በማሊሌት ጊዜ ካልሆነ በስተቀር በግንባርነት እንዲቀጥል እንጂ በአንድ ሀገራዊ ፓርቲ እንዲደራጅ የተወሰነበት ሁኔታ አልነበረም” ይላሉ አቶ ገብሩ፡፡
ኢህአዴግ ወደ ወጥ ፓርቲነት እንዲቀየር የማይፈልግበት ምክንያት በድርጅቱ ውስጥ “አለ የሚባለውን የህወሓትን የበላይነት ለማስጠበቅ” እንደሆነ የሚከራከሩ ወገኖች አሉ፡፡ አቶ ገብሩ ዋናው ምክንያት “ይህ አይመስለኝም” ይላሉ፡፡ ግንባሩ ወደ አገራዊ ፓርቲነት እንዲቀየር ሀሳብ የቀረበውም እንደውም የህወሓት አባል በነበሩት የቀድሞው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ስዩም መስፍን እንደነበር ይጠቅሳሉ፡፡
“እንግዲህ እንደሚታወቀው ኢህአዴግ የሚከተለው የፌደራሊዝም ስርዓት አለ፡፡ የፌደራሊዝም ስርዓቱ በዋነኛነት ብሔርን ማዕከል ያደረገ ነው፡፡ እና እነዚህ ብሔሮች የየራሳቸው አካባቢዎችን ለመምራት፣ ፓርቲዎቻቸውም እነዚያ አካባቢያቸውን ግንባር ቀደም መሪ ሆነው ለመምራት ስለሚፈልጉ ዋናው ትኩረታቸውም ወደ የግንባሩ፣ ወደየአካባቢያቸው ስለሆነ ሀገራዊውን ጉዳይን እንደ ሁለተኛ ነገር ስለሚያዩት ነው፡፡ እንደሚባለው ወሳኙ ነገር ይሄ ክልሉ ያለው የፌደራል ጉዳይ ነው ተብሎ ስለሚነገር ካልሆነ በስተቀር የአንድ ፓርቲ ፍላጎት ብቻ ነው ብዬ አላየውም፡፡ ሌሎችም ቢሆኑ እኮ አልገፉበትም፡፡ እንዲያውም በኦህዴድም፣ በብአዴንም በኩል የነበረው የገፋበት አልነበረም፡፡ ጉዳዩም የተነሳው የሚመስለኝ ከህወሓት በኩል ነው፡፡ አቶ ስዩም [መስፍን] እና ሌሎች ናቸው ያነሱት፡፡ ሌሎችም ያነሱ ሊኖሩ ይችላሉ ግን በውል የታወቀውና በጉባኤ ያነሳው አቶ ስዩም ነበር” ሲሉ ትውስታቸውን ያጋራሉ፡፡
በኢትዮጵያ አሁን ላለው የፓለቲካ ቀውስ እና በኢህአዴግ አባል ድርጅቶች መካከል ተካርሯል ለሚባለው ሽኩቻ እንደ አንድ መፍትሄ ከሚቀርቡት ውስጥ የገዢው ፓርቲ አደረጃጀትን መለወጥ ነው፡፡ የተወሰኑ የፖለቲካ ታዛቢዎች የኢህአዴግ አጋር ድርጅት የሆነው የኢትዮጵያ ሶማሌ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢሶህዴፓ) ከአራቱ አባል ድርጅቱ በተጨማሪነት ሊካተት ይገባል ሲሉ ገሚሶቹ ደግሞ ግንባሩ ወደ ውህድ ፓርቲነት መቀየር እንዳለበት ይመክራሉ፡፡ አቶ ገብሩ የኢህአዴግ የአደረጃጀት ቅርጽ መለወጥ “የኢትዮጵያን የፖለቲካ ቀውስ እና ችግር አይፈታም” ባይ ናቸው፡፡
“ሀገራዊ ፓርቲ ወይም ክልላዊ ፓርቲ መሆኑ ብቻ መሆን የለበትም፡፡ በእርግጥ ሀገራዊ ፓርቲ መሆኑ በግንባር የሚታየውን የድርጅቶች ሽኩቻ ሊያረግበው ይችል ይሆናል፡፡ ይሄ ነው ሊሆን የሚችለው፡፡ ዋናው ነገር ግን ሀገራዊ ፓርቲ ብቻ መሆን ሳይሆን ዲሞክራሲያዊ ሀገራዊ ፓርቲ መሆን አለበት፡፡ ሀገሪቱ አሁን ካለችበት የተለየ አስተሳሰብ ምጥቀት ሊያመጣ የሚችል፣ በሀገሪቱ ብዙሃን ፓርቲዎች ስርዓት እንዲኖር የሚያምን፣ በሀገሪቱ የህዝቦች ነጻነትና የስልጣን ወሳኝነት የሚያምን፣ በሀገሪቱ እየተፈጸመ ያለውን ዝርፊያ የሚቋቋም ፓርቲ በአጠቃላይ ሀገራችን ያለችበትን ችግር ተገንዝቦ ወደፊት ሊገፋ የሚችል መሆን አለበት፡፡ በተለይ በዲሞክራሲ፣ በምርጫ ረገድ፣ ነጻ እና ፍትሀዊ ምርጫ ሊያካሄድ የመረጠ ፓርቲ እና በአጠቃላይ ዲሞክራሲያዊ የሆነ መሆን አለበት፡፡
አሁን አምባገነን ፓርቲ ነው፡፡ የአንድ ፓርቲ አገዛዝ ነው ያለው፡፡ ከአንድ ፓርቲ አገዛዝ አስተሳሰቡ የሚወጣ ፓርቲ ነው ኢትዮጵያን ሊታደግ የሚችል እንጂ እንዲሁ ተበታትኖ የነበረ በግንባር የተሰባሰበ አምባገነን ፓርቲ በአንድ ሀገራዊ አምባገነን ፓርቲ ቢጠቃለልም ለኢትዮጵያ የሚያመጣው ነገር የለም፡፡ ኢትዮጵያ እየፈለገች ያለችው የኢትዮጵያ የተለያዩ ፓርቲዎች፣ አስተሳሰቦች የሚወከሉበት፣ በኢትዮጵያ ያለው ብዝሃነትን የሚያስተናግድ፣ ህዝቡ እንዲወስን የሚያደርግ፣ የህዝቡ ነጻነት የሚፈቅድ ፓርቲ ነው፡፡ እንጂ እንዲሁ ከግንባር አምባገነንነት ወደ ሀገራዊ አምባገነንነት የሚሻገር ፓርቲ በኢትዮጵያ የሚያመጣ ለውጥ የለም፡፡ ለዚህም የአስተሳሰብ፣ መሰረታዊ የፖሊሲ ለውጥ ያስፈልጋል፡፡ እና እነዚህን በሙሉ፣ በተሟላ መልኩ ለውጥ ሊያመጣ የሚችል ፓርቲ ነው ኢትዮጵያን ሊታደግ የሚችል እንጂ እንዲሁ ቅርጹ፣ አደረጃጀቱ ብቻ ለውጥ አያመጣም፡፡ አደረጃጀት እና አስተሳሰቡን አንድ ላይ አጣምሮ ለውጥ ሲመጣ ነው ለውጥ ሊመጣ የሚችለው” ሲሉ መፍትሔ የሚሉትን ይጠቁማሉ፡፡
ድርጅቱ በሶስቱ ዋና ጉዳዮች ችግር ካለበት አሁን ለመወያየት የሚያስችል ህይወት የለም። የሞተ ነው ማለት ነው። አንድ አገር የሚመራ ፓርቲ፣ የአስተሳሰብና የተግባር...
ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ሰራዊት ምክልኻል ሃገርን ዘሎ ኣወንታዊ ርክብ ኻልኦት ክልላት ከም ትምህርቲ ክወስድኦ ይግባእ ኢሉ እዚ ሰሜን ሰራዊት ምክለኻል ሃገር ።
ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እዚ ሰሜንን ቢሮ ፀፅታን ምምሕዳርን ክልል ትግራይን መድረኽ ዘተ ሰላምን ድሕንነትን ኣሳሊጦም። ኣብቲ መድረኽ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል…
ሓላፊ ቤት-ፅሕፈት ርክብ ህዝብን መንግስትን ከተማ መቐለ ኣይተ ዘመንፈስቅዱስ ፍስሃ ን104.4 ሬድዮ ኤፍ ኤም መቐለ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መሕትት ብምክትል ከንቲባ ኢንጅነር ኣርኣያ ግርማይ ዝቀረበ ፀብፃብ…
ጋንታ ስሑል ሽረ ስዕረት ገጢምዋ። ኣብ ፈላማይ ፀወታ መበል 21 ሰሙን ግጥማት ፕሪሚየር ሊግ ኢትዮጵያ ትማሊ ካብ ሜዳኣ ወፃኢ ንጋንታ ሲዳማ ቡና ዝገጠመት ስሑል ሽረ…
መትኒ ትራንስፎርሜሽን !! ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ክልልና ዝማዕበለት ንምግባር፣ ኣግሮ-ኢኮሎጂ መሰረት ገይሩን፣ ኣብ መቐለ ዘሎ፣ ምጥጣዕ ዝተፈላለዩ ፋብሪካታት ጨርቀ-መርቅን ኣገልግሎት ወሃብቲ ትካላትን ሓዊስካ ሰለስተ…
ኣይተ ለማ መገርሳ ሚኒስተር ምክልኻል ሃገር – ኣይተ ገዱ እንዳርጋቸው ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ – ኢንጅነር ኣይሻ መሓመድ ሚኒስተር ልምዓት ከተማን ኮንስትራክሽንን ኮይኖም ተሸይሞም ። 0
ኣብ ከተማ ኣፅቢ ወንበርታ ስነ-ስርዓት ምውላዕ ሽምዓ ብዘይሕጋውያን ደለልቲ ተታሊሎም ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ዝሰግርሉ እዋን ብዘጋጠሞም ሓደጋ ዝጠሓሉ መናእሰይ ተሳሊጡ ።
ካብ ጣብያታት ወረዳ ኣፅቢ ወምበርታ ተበጊሶም ቐይሕ ባሕሪ ተሳጊሮም ብየመን ኣቢሎም ናብ ስዑዲ ዓረብን ንምእታው ሃቂኖም ኣብ ጉዕዞ ዝነበሩ ወገናት ብዘጋጠሞም ሃንደበታዊ ሓደጋ ምጥሓል ጀልባ…
ብምትሕብባር ኢኒስቲዩትት ባዮ ቴክኖሎጂ ኢትዮጵያን ዩንቨርስታት መቐለን ሰመራን ኣብ ጉዳይ ድሕንነት ሂወትን ባዮ ቴክኖሎጂ ሕርሻን ዘድሀበ ዘተ ሰብ ብፅሒት ኣብ ክልል ዓፋር ከተማ ሰመራ ይሳልጥ ኣሎ ።
ኣይተ ሽመለስ ኣብዲሳ መተካእታ ሚኒስተር ምክልኻል ኮይኖም ዝተሸሙ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣይተ ለማ መገርሳ እዮም ተሸይሞም ፡፡ አይተ ሽመልስ ኣብዲሳ ኣብ ቅድሚ እቲ…
ንእንግሊዛውያን ጋንታታት ዘራኸበ ግጥም ማንችስተር ሲቲን ቶተንሃም ሆትስፐርን ሎሚ ምሸት ኣብ ኢቲሃድ ክግበር እዩ፡፡ ቶተንሃም ኣብ ቀዳማይ እግሪ ፀወታ ክልቲኤን ጋንታታት ቶተንሃም ብብሕታዊት ሽቶ ሳን…
መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣብ ዘውፆ መግለፂ ሓዘን ክሳብ ሕዚ ብዘሎ መረዳእታ ልዕሊ 40 መናእሰይ ወገናት ካብ ወረዳ ኣፅቢ ወንበርታ ከባቢኣን ተበጊሶም ናብ ስዑዲ ዓረብን የመንን…
ኣብ ሰሙን 2 መዓልታት ዝነበረ ምዝገባ ዓርሰ ሓገዝ ህንፀት ኣባይቲ ካብ ሶኒ ክሳብ ቀዳም ን6 መዓልታት ከምዝወሃብ ቢሮ ፍትሒ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ገሊፁ፡፡
መንግስቲ ክልል ትግራይ ምዝገባ ዓርሰ ሓገዝ ህንፀት ኣባይቲ ኣብ 12 ከተማታት ክቕፅል ንዘውፅኦ መምርሒ ስዒቡ ድሌት ተመዝገብቲን ከይዲ ምዝገባን ክጠዓዓም ብዘይምኽኣሉ ቢሮ ፍትሒ ተወሰኽቲ ዓቀብቲ…
ኣዛዚ ቤት ህንፀት ዞባ ጋምቤላን ከባቢኣን ኢንስፔክተር ጆን ኦምድ ብሰንኪ ማይ ኣብ መንጎ 2 ሰባት ብዝተወልዐ ጎንፂ ካልኦት ተፀንቢሮም ካብ 316 ተሃነፅቲ እቶም 92 ምምላጦም…
እቲ ባይቶ ምስ ኣመራርሓ እቲ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ዘካየዶ ዝርርብ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ወታደራዊ መንግስቲ ስግግር ሱዳን ምስ ድሌት ህዝቢ ሱዳን…
ከፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ጋር ቆይታ ያደረጉት የኢትዮጵያ ሶሻል ዲሞክራሲ ፓርቲ ሊቀ መንበር ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ፣ የትግራይ ዲሞክራሲያዊ ትብብር ሊቀ መንበር ዶክተር አረጋዊ በርሄ እና አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ ትዕግስቱ አወሉ በጥናት ላይ ተምስርቶ የብር ኖቱ መቀየሩ በህገ ወጥ መንገድ የሚፈፀሙ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ አሻጥሮችን በማስቀረት ሰላም እና መረጋጋት እንዲፈጠር ይረዳል ብለዋል።
የትግራይ ዲሞክራሲያዊ ትብብር ፓርቲ ሊቀመነበር ዶክተር አረጋዊ ብርሄ፥ ከባንክ ውጪ የሚንቀሳቀሰው ገንዘብ ህጋዊ ያልሆነ የሸቀጥና የገንዘብ ዝውውርን ይፈጥራል ይላሉ።
አሁን መንግስት በገንዘብ ኖት ላይ ያደረገው ለውጥ ከኢኮኖሚው ባሻገር በፖለቲካ ምህዳሩ ላይ ተጽህኖ ይፈጥሩ የነበሩ ሴራዎችን በማስቀረት የተረጋጋ ፖለቲካ እንዲኖር ያድረጋል ነው የሚሉት።
ከባንክ ውጪ የሚዘዋወረው ገንዘብ ከፍተኛ መሆኑ ህጋዊ ስርዓቱን ከማዛባቱም በላይ እንደ ጦር መሳሪያ ያሉ ህገ ወጥ ንግዶች እና ዝውውርን እንዲበራከት ማድረጉን አንስተዋል ዶክተር አረጋዊ።
የኢትዮጵያ ሶሻል ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ ሊቀ መንበር ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ፥ መንግስት በጥናት ላይ በመመስረት የሚወስዳቸው እርምጃዎች ስላምና መረጋጋት እንዲፈጠር በማድረግ በኩል ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው ብለዋል።
መንግስት የገንዘብ ኖትን በመቀየር የወሰደውን እርምጃን ፓርቲያቸው የሚደግፍ እና የሚቀበለው መሆኑንም ተናግረው፤ ሌሎች የደረሰባቸውም ክፍተቶች ጥናት ላይ ተመስርቶ ማሻሻያዎችን እንዲያደርግም ፕሮፎሰር በየነ ጠይቀዋል።
የአንድነት ለፍትህና ዴሞክራሲ ሊቀ መንበር አቶ ትዕግሰቱ አወሉ በበኩላቸው፥ የብሄራዊ ባንክ ያወጣው የጥሬ ገንዘብ እንቅሰቃሴ ገደብ ከብር ኖት ቅያሪ ጋር በጥንቃቄ ተገባራዊ የሚደረግ ከሆነ ለሀገሪቱ የፖለቲካ ሽኩቻ እንደ አንድ መፍትሄ ያገልግላል ብለዋል።
በተለይም በህገ ወጥ መንገድ ተስብስቦ ለህገ ወጥ አላማ የሚውል ገንዘብ በማስቀረትም ህዝቡና ሀገሪቱ ለሚፈልጉት ዘላቂ ሰላም መስረት ይጥላል የሚል እምነት አላቸው።
የብር ኖት ለውጡ እንዲያመጣው የተቀመጣው ግብ እንዲሳካ ግን የብሄራዊ ባንክ የጥሬ ገንዘብ ዝውውርብ ለመቆጣጠር ያወጣውን መመሪያ ሙሉ ለሙሉ ተግባራዊ መሆነን ማረጋገጥ አስፈላጊ መሆኑ የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮቹ ገልጸዋል።
ኤድመንተን ሁልጊዜ እድለኛ ከተማ ናት. በመጀመሪያ ወርቃማ ፍሰት, ከዚያም ዘይት, ሁሉም በከፍተኛ ደረጃ ተፈጥሮአዊ ውበት ባለው ከተማ ውስጥ. ኤድመንተን በተደጋጋሚ በሳምንቱ እና በየዓመቱ በየሳምንቱ በተከናወኑ በርካታ ክስተቶች ምክንያት የ "ፌስቲቫል ከተማ" ተብሎ ይጠራል. እዚያው ነዎት በሚኖሩበት በታዋቂው የፍራንጅ ቲያትር ፌስቲቫል ጊዜ ውስጥ ከ 1,000 ትርዒቶች መካከል አንዱን ይመልከቱ. የግብረ-ሰዶማውያኑ ትዕይንት እዚህ ጋር ትንሽ እና ብዙ አዝናኝ በሆኑ የግብረ-ሰዶማውያን እና አንዲት ሌቢያን ባር ነው.
በቦሂሚያ (10217 97th st), ሥነ-ጥበብ, የተለያዩ የቀጥታ ሙዚቃ እና የአፈፃፀም ቦታ ከባር ጋር; ጸጥ ያለ, ዘና ያለ, ጸጥ ያለ እና ልባዊ, ጮክ ብሎ, ብርቱ እና ሊታመን የማይችል ነው, እንደ ሌሊቱ ይለያል.
የተረፈ ምግብ x ክበብ (10765 ጃስፐር ጎዳና) ፣ የእጅ ሥራ ኮክቴሎች ፣ የተመጣጠነ ምናሌ ፣ የአምስተርዳም ፣ የኒው ኦርሊንስ እና የበርሊን አባላትን በማጣመር የፈጠራ / አሳታፊ ሁኔታ; LGBT ልዩ ክስተቶች.
ዝግመተ ለውጥ ድንቅ ነገር ነው (10220 103rd ሴንት) ፣ የግብረ ሰዶማውያን ዳንስ ክበብ ፣ ወንዶች / ሴቶች ፣ ወጣት / የቆዩ ድብልቅ ፣ የካራኦክ ምሽቶች ፣ ድራጊዎች ሁሉም ያሾፉ ሁሉንም ጥላ-የኩዌ ካባሬት ብቅ-ባይ ክስተቶች።
Starlite Room + ብሪክስክስ ባር እና ግሪል (10704 124th st), የተቀላቀለ ሕዝብ, ለሁሉም-ለ ግብረ-ሰዶማዊነት የቀጥታ የሙዚቃ ክለብ, አሞሌው በሚያዞር ምናሌ $ 2 የምግብ ማቅረቢያዎች.
ቢጫ ቢራ ፋብሪካ (10229-105 St), ለ ግብረ ሰዶማዊነት ያለው የተቀላቀለ ጥቃቅን የቢራሚክ ማእከል; እሁድ እሰቃያ ባጥን, ኦሜሌት ጣቢያ, ቡና እና ጭማቂ.
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም በብቸኛ ቅርስነት ከጠበቀቻቸው የማይዳሰሱ ቅርሶች መካከል የመስቀል ደመራ በአል አንዱ ነው።የመስቀል ደመራ በአል ዛሬ ዛሬ በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን በመላው አለም ተሰደው በሚኖሩ በሚልዮን በሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን አማካኝነት አለም የበአሉ ታዳሚ እየሆነ ነው።የውጭ ሃገራት የከተማ አስተዳደር የባህል ክፍል ኃላፊዎች በከተማቸው ከሚከበሩት በአላት ዝርዝር ውስጥ እያስገቡ አስፈላጊውን የማስተናበር አገልግሎት መስጠት የተለመደ ነው።የአለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃንም ከዘመን ዘመን በተለያየ ጊዜ ቢሆንም ሽፋን ይሰጡታል።ሆኖም ግን በአለም አቀፍ ደረጃ በአሉ በአግባቡ እንዲታወቅ እና በበቂ ሁኔታ አለም አቀፍ ሽፋን እንዲያገኝ ብዙ የሚሰሩ ስራዎች ይቀራሉ።በእርግጥ በአሉ በተባበሩት መንግሥታት የሳይንስ፣የትምህርት እና የባህል ኮሚሽን ''በዓለም የማይዳሰስ ቅርስነት'' መመዝገቡ ቤተ ክርስቲያኒቱ ለአለም ጠብቃ ቅርስ የማቆየቷ አንዱ ማስረጃ ነው።
በዘንድሮ የመስቀል ደመራ በአል ላይ ለመገኘት በሀገር ቤት የግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያሪክ ብፁዕ አቡነ ቴዎድሮስ ካልዕ ወደ ሀገር ቤት እንደሚያመሩ ከአዲስ አበባ ተሰምቷል።የግብፅ እና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ግንኙነት የረጅም ጊዜ ታሪክ ያለው ነው።የእዚህ አይነቱ ጉብኝት ከፕሮቶኮል እና በቀለማት ካሸበረቀ የአደባባይ በአል አከባበር ባለፈ በከፍተኛ የአስተዳደር ችግር ላይ የምትገኘውን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ቀና አባቶች እና ምእመናን በግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን የአስተዳደር እና የገንዘብ አያያዝ እና ቁጥጥር ዘዴዎች መንፈሳዊ ቅናት እንደሚያድርባቸው ይታወቃል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን እስከ ባለስልጣናት እና ዋልጌ ነጋዴዎች ድረስ በተዘረጋ የሙስና መዋቅር ውስጥ ተዘፍቃ በከፍተኛ ችግር ላይ እንደምትገኝ የአደባባይ ምስጢር ነው።በቅርቡ ሀገር አቀፍ የሰንበት ትምህርት ቤቶች ህብረት ግልፅ፣ሰላማዊ እና ቁርጥ አላማ የያዘ ጥያቄ በማንሳት በሙሰኛ የቤተ ክርስቲያኒቱ አገልጋዮች ላይ አፋጣኝ እርምጃ እንዲወሰድ እና የቤተ ክርስቲያኒቱ የማይገሰስ መንፈሳዊም ሆነ ሞራላዊ ልዕልና እንዲጠበቅ መጠየቁ ይታወቃል።ሀገር አቀፍ እንቅስቃሴው ከቤተ ክርስቲያን አባቶች አልፎ የመንግስት አካላትን በየደረጃው በጉዳዩ ላይ ተነጋግሯል።ይህ ጉዳይ ያስጨነቃቸው የቤተ ክርስቲያኒቱ የበላይ አባቶችም የችግሩን ቅርንጫፎች በየንግግራቸው መሃል ለማንሳት ተገደዋል።ሆኖም ግን ችግሩን ለመፍታት የቆረጠ እርምጃ ሲወስዱ አልተስተዋሉም።
የመስቀል ደመራ በአል ከሀገር ውስጥ አልፎ በመላው ዓለም የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ዘንድ በአንድ አደባባይ የሚያገናኝ፣ሕፃናትን እና ወጣቶችን ትንሿን ኢትዮጵያ የሚያሳያቸው እና እንዲናፍቁ የሚያደርጋቸው አንዱ አጋጣሚ ነው እና ልንንከባከበው ይገባል።ሀገር በወታደር፣በፖለቲካ እና በገንዘብ ብዛት ብቻ አንድ ሆኖ ከትውልድ ወደ ትውልድ አይሸጋገርም።እንደዛ ቢሆን ኖሮ በሀብት እና በጦር ኃይል የተነከሩ ሀገሮች በየዘመኑ እየተሰባበሩ ታሪካቸው አመድ አይሆንም ነበር።ሀገር በማኅበራዊ እሴቶቿ፣ሕዝብ ዋጋ በሚሰጣቸው የሃይማኖት ስርዓት ሁሉ አንድነቷ ሳይናጋ ትውልድ ተሻጋሪ ትሆናለች።በመሆኑም የመስቀል ደመራ የመሰሉ ብሔራዊ ሃይማኖታዊ እና ባህላዊ
ከእዚህ በታች የመስቀል ደመራ በአል ለምን ይከበራል? እውነተኛው የክርስቶስ መስቀል ወደሀገራችን እንዴት፣መቼ እና በማን መጣ? የሚሉትን እና በአሉ በዩኔስኮ ( UNESCO) የተመዘገበበት ዘገባ የያዙ ማስፈንጠርያዎች (link) ከእዚህ በታች ማግኘት ይችላሉ።
ግማደ መስቀሉ ወደ ኢትዮጵያ እንዴት መጣ? የመስቀል በዓል እንጨት ተደምሮ እሳት ተቀጣጥሎ ለምን ይከበራል? ለመስቀሉ መገኘት የሮሙ ንጉስ ቆስጠንጢኖስ እና የንግስት ዕሌኔ ሚና ምን ነበር? (http://gudayachn.blogspot.no/2013/09/blog-post_22.html)
ሰበር ዜና - የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስ እና የባህል ኮሚሽን(UNESCO) በኢትዮጵያ የሚከበረውን የመስቀል ደመራ በዓል ዓለም ዓቀፍ እንክብካቤ እና ጥበቃ እንዲደረግለት በዓለም ቅርስነት ዛሬ መዘገበ!! http://gudayachn.blogspot.no/2013/12/blog-post_8353.html
የአሜሪካ መከላከያ መስርያ ቤት (ፔንታጎን) በሩስያ የባልቲክ አቅጣጫ መስፋፋት አንፃር አዲስ የጦር እቅድ እያዘጋጀ ነው The Pentagon Is Preparing New War Plans for a Baltic Battle Against Russia
የትግራይ ሕዝብ ንቅናቄ ድርጅት (ትህዴን) ሊቀመንበር አቶ ሞላ አስገዶም ከነበሩበት ኤርትራ ወደ ኢትዮጵያ ማምለጣቸውን አርብ ምሽት ላይ በኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቭዥን ተዘግቧል።ይህንኑ ዜና መስከረም 2/2008 ዓም የኢህአዴግ/ህወሃት ልሳንነቱ የሚነገርለት ራድዮ ፋና ''ራሱን የትግራይ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ /ትህዴን/ በማለት የሚጠራው እና በኤርትራ ውስጥ ሲንቀሳቀስ የነበረው የጦር ክፋይ ትናንት ወደ ሀገሩ ገባ።'' በማለት ዘግቧል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ የሱዳን ታዋቂ የእንግሊዝኛ ጋዜጣ ''ሱዳን ትሪቡን'' የአቶ ሞላን ማምለጥ እና ኢትዮጵያን፣ሱዳንን እና ኤርትራን በምታዋስነው ሃምዳይት ከተማ አካባቢ ከኤርትራ ወታደሮች ጋር ግጭት እንደነበር እና የሱዳን ወታደሮች ሽፋን ሰጥተው ታጣቂዎቹ ትጥቃቸውን ለሱዳን ወታደሮች ማስረከባቸውን እና ወደ ሱዳን ከሰላ ግዛት በምትገኘው ዋድ-አል-ሂሉ ከተማ መወሰዳቸውን እና መሪዎቻቸው ወደ አልታወቀ የሱዳን ከተሞች መወሰዳቸውን ጋዜጣው አክሎ ያብራራል።
የትግራይ ሕዝብ ዲሞክራሲያዊ ንቅናቄ ሊቀመንበር አቶ ሞላ አስገዶም ሁለት የፖለቲካ ትኩሳቶችን እንደ አዲስ ሊቀሰቅሱ ይችላሉ።እነርሱም በሱዳን እና በኤርትራ መካከል ያለውን ግንኙነት ማሻከር እና በትግራይ ተወላጆች እና በኤርትራውያን መካከል አዲስ የበቀል ስሜት ሊፈጥር የመቻሉ ድንገት ነው።
በሱዳን እና በኤርትራ መካከል የነበሩ ይቆዩ ግንኙነቶች አንድ ጊዜ ሲሰምር ሌላ ጊዜ ሲደበዝዝ እና እንደ ኳታር ያሉ ሀገሮችን ሸምጋይነት እየጠየቁ ቀጥለዋል።ካለፉት ሁለት አመታት ወዲህ ግን የአቶ ኢሳያስ እጅ ደቡብ ሱዳን ውስጥ መገኘት እና ለደቡብ ሱዳን ፖለቲካ ከህወሃት ተቃራኒ መቆም ሁሉ ሱዳን ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እንዲዋዥቅ አድርጎታል።
ይህ በእንዲህ እያለ ነው እንግዲህ ከኤርትራ አምልጠው ሱዳን ከሰላ ግዛት ገብተው እና በሱዳን ወታደሮች ተደግፈው እንደ ፋና አገላለፅ ኢትዮጵያ ገቡ የተባሉት የአቶ ሞላ ጉዳይ የሳምንቱ መጨረሻ ወሬ የሆነው።ይህ ማለት ሱዳን ቀድሞውንም ከሀወሃት ጋር ተነጋግራ ነበር ማለት ነው? ያልተነጋገረች ቢሆንስ ከኤርትራ እየተፈለገ መሆኑን ያወቀች ግለሰብን ኤርትራ ውስጥ ምን አይነት የፀጥታ ችግር እንደፈጠረ ሳታውቅ ለኢትዮጵያ አሳልፋ ትሰጣለች ማለት ነው?
በእዚህም በኤርትራ ላይ ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር በሚስጥር የደረሰችው ስምምነት አለ ማለት ነው? እነኝህ እና ሌሎች ጥያቄዎች በሙሉ በሱዳን እና በኤርትራ ማካከል የነበሩ ግንኙነቶችን የሚያጎድፉ ናቸው።በተለይ ሱዳን ላደረገችው አስተዋፅኦ ምስጋና አቀረበ የተባለው የህወሃት መንግስት በኤርትራ እና ሱዳን መካከል አዲስ ቅራኔ የሚፈጥር ነው።
ይህ ብቻ አይደለም በደቡብ ሱዳን ጉዳይ ላይ አዳዲስ አሰላልፍ የምትፈልገው አሜሪካ ከሱዳን ጋር የሚኖሩ ግጭቶች ለኤርትራ ከአሜሪካን ጋር ግንኙነት ለማደስ ጥረት እያደረገች ነው እየተባለ ሰሞኑን የሚነገረው ዜና አዲስ ኃይል ይጨምራል።ሱዳን እራሷን ከኢትዮጵያም ሆነ ከኤርትራ ወገን ባለመሆን ገለልተኛነትን ለማራመድ ስለሚቸግራት አጣብቂኝ ውስጥ የመግባት እድሏ ትልቅ ነው።በእዚህ ሁሉ መካከል ግን ኤርትራ ውስጥ የመሸጉት የህወሃት ተቃዋሚ ኃይሎች አመቺ የመጠናከርያ ዕድል እንደተከፈተላቸው ለማወቅ ይቻላል።ይሄውም አቶ ኢሳያስ ሙሉ ኃይላቸውን በጸረ-ሱዳን እና ህወሃት መንገዳቸው ከኢትዮጵያ የነፃነት ኃይሎች ጋር በጠነከረ መንገድ እንዲቆሙ የሚያደርጋቸው ነው።
የአቶ ሞላን በሱዳን በኩል አድርጎ መሸሽ በተመለከተ ከህወሃት መንደር እና ከኤርትራ ተወላጆች በኩል የሚሰሙት በሁለቱ መካከል ያሉ እልሆች እና የበለጠ መካረር ተከስቷል።ህወሃት በመንደሩ ለአንድ ዓመት ያህል የሰራሁት ''ኦፕሬሽን'' ነው የሚል እና ''አቶ ኢሳያስ ስር ሆነን አቶ ኢሳያስን ጉድ ሰራናቸው'' የሚል ከበሮ ሲያሰማ በኤርትራ ተወላጆች በኩል ደግሞ በተለይ ጉዳዩን አስመልክተው ሃሳባቸውን በማህበራዊ ሚድያ የሚገልፁትን ስንመለከት በትግራይ ተወላጆች ላይ ከፍተኛ ጥላቻ እንደነበራቸው እና ቀድሞውንም ትግራዮችን ማስጠጋት አልነበረብንም የሚል መልክት ሲተላለፍ ለመመልከት ይቻላል።
በአንድ ማህበራዊ ድረ-ገፅ ላይ በተለይ አንዲት ኤርትራዊት እንደፃፈችው ''የአስመራን መንገዶች ያቆሸሸው ሞላ ከእነ ሰራዊቱ መልቀቅ ነበረበት እነርሱ እንደ ሌላው ኢትዮጵያዊ በክብር ሊታዩ አይገባም ሌላው ኢትዮጵያዊ የሰለጠነ ነው፣ ወዘተ'' የሚሉ ፅሁፎችን አስነብባለች።ይህ ሁሉ የሚያሳየን በ1990 ዓም '' የአይናችሁ ቀለም አላማረኝም ብለን ኤርትራውያንን የማባረር መብት አለን'' ብለው ቃል በቃል የተናገሩት አቶ መለስ እና ንግግራቸውን ተከትሎ ከ70 ሺህ በላይ የሚሆኑ ንፁሃን ትውልደ ኤርትራውያን በግፍ ከተባረሩበት ድርጊት ጋር ተያይዞ እና አሁን አቶ ሞላ ምናልባትም (ገና ጉዳዩ በዝርዝር ስላልታወቀ) በትግራይነት ስሜት ብቻ ያስጠለሏቸውን ከድተው የመሄዱ ሂደት ቅራኔዎቹን ያባብሳሉ እንጂ ምንም አይነት የማብረድ ሁኔታን አያሳዩም።
በመጨረሻ ግን የአቶ ሞላ መሸሽም ሆነ ክህደት የሚያሳየው መጪው ጊዜ በኤርትራ የመሸጉትን የነፃነት ኃይሎች ጥንካሬን የሚያመጣ እንጂ ምንም አይነት ጉልህ ተፅኖ የለውም ማለት ይቻላል።ለእዚህም ምክንያቶቹ የትህዴንን ሰራዊት ጨምሮ አርበኞች ግንቦት 7፣የአፋር ንቅናቄ እና የአማራ ንቅናቄ በአንድነት ጥምረት መፍጠራቸው እና አቶ ሞላ ይብሱን የበለጠ ጉዳት በነፃነት ኃይሎች ላይ ሊፈጥሩ የሚችሉበት ዕድል በአጭሩ መሰናከሉ የሚሉትን መጥቀሱ ይበቃል።ህወሃት መቼም ቢሆን በጊዜያዊ እይታ ላይ ብቻ መመርኮዙ እና ቀጥሎ የሚመጣውን የመመልከት ችግር ስለሚያጠቃው ከሰሞኑ ቀድሞ አሸባሪ ሲለው የነበረውን ''ሀገር ወዳድ'' እያለ በማሞካሸት እና ሻብያ ያሰበውን አዲስ ሴራ አገኘሁ የሚሉ ፕሮግራሞችን በቲቪ ደጋግሞ በማሳየት የህዝብን የነፃነት ጥያቄ ለማድበስበስ ይሞክር ይሆናል።ሆኖም ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ ከእሩብ ክ/ዝመን በላይ ይታለላል ብሎ ማሰብ ዘበት ነው።ላለፉት ሃያ አራት አመታት የነበሩ የህወሃት ተመሳሳይ የፕሮፓጋንዳ ዜማዎች አሁን ላይ ይሰራሉ ማለት ዘበት ነው።የሚሆነው ግን አቶ ኢሳያስም የበለጠ የኢትዮጵያን የነፃነት ኃይሎች የመደገፍ ሥራ በበለጠ እንዲገፉበት የኢትዮጵያ የነፃነት ሃሎችም ሆኑ የኢትዮጵያ ሕዝብ የበለጠ ለነፃነት ትግሉ እንዲነሱ ከማድረግ ያለፈ አንዳች ፋይዳ አይኖርም።
እግዚአብሔር «ቀንና ሌሊትን ይለዩ ዘንድ ፣ ለዕለታት፣ ለዘመናትና ለዓመታት ምልክት ይሆኑ ዘንድ» / ዘፍ.1. 14- 15/ የፈጠራቸውን የፀሐይንና የጨረቃን እንቅስቃሴ መሠረት ያደረጉት መስፈሪያዎች ናቸው፡፡ እነዚህም፤
አንድ ዕለት አንድ ቀንን /የብርሃን ክፍለ ጊዜን / እና አንድ ሌሊትን /የጨለማ ክፍለ ጊዜን/ ያካተተ ፀሐይ አንድ ጊዜ ከወጣች በኋላ ተመልሳ እስክትወጣ ድረስ ያለውን ጊዜ የያዘ ነው፡፡ በአሁኑ ዕውቀታችን አንድ ዕለት ምድር በራሷ ዛቢያ አንድ ጊዜ የምትሸከረከርበት ጊዜ ነው፡፡
ወርኅ ማለት በግእዝ ጨረቃ ማለት ነው፡፡ አንድ ወርኅ የሚባለው ጊዜ ሙሉ ጨረቃ ከወጣች በኋላ ድጋሚ እስከምትወጣ ድረስ ያለው ጊዜ ነው፡፡ በአሁኑ ዕውቀታችን / በጥንቱም ጨምሮ/ ይህ ጨረቃ መሬትን አንድ ጊዜ ዙራ ለመጨረስ የሚፈጅባት ጊዜ ነው፡፡ አንድ ወር ሃያ ዘጠኝ ተኩል ዕለታትን ይፈጃል፡፡
አንድ ዓመት ማለት መሬት አንድ ጊዜ በፀሐይ ዙሪያ ለመዞር የሚፈጅባት ጊዜ ነው፡፡ ይህም 365 ከ1/4 / ሦስት መቶ ስድሳ አምስት ቀን ከሩብ/ ዕለታት ይፈጃል፡፡ይህ ከመታወቁ በፊትም ግን የዓመት ጽንሰ ሓሳብ ነበር፡፡ ፕሮፊሰር ጌታቸው ኃይሌ የፅንሰ ሐሳቡን አመጣጥ እንዲህ ያስረዳሉ፡፡
ሰዎች ርዝመታቸው እኩል የሆኑ ሁለት ሻማዎችን ሠሩና ልክ ፀሐይ ስትወጣ /ቀኑ ሲያልቅና ሌሊቱ ሲጀምር/ አንዱን ሻማ አበሩት፡፡ልክ ፀሐይ ስትወጣ እሱን አጠፋና ሌላውን / ሁለተኛውን/ ሻማ አበሩት፤ ጧት ፀሐይ እንደገና ስትወጣ / ሌሊቱ አልቆ ሌላ ቀን ሲጀምር/ ሻማውን አጠፉት፡፡ አሁን እንግዲህ ከየሻማዎቹ /ከሁለቱ ሻማዎች/ ምን ያህል እንደተቃጠለላቸው ሲያስተያዩት ከሁለቱ ሻማዎች የተቃጠለው እኩል አለመሆኑን ተመለከቱ በዚህም የቀኑና የሌሊቱ ርዝማኔ እኩል አለመሆኑን ተረዱ፡፡
ቀደም ብለውም የቀኑና የሌሊቱ ርዝማኔ በተለያዩ ወቅቶች የተለያየ መሆኑን ልብ ብለው ነበርና ይህንን ሙከራቸውን ሲቀጥሉ በቀኑና በሌሊቱ ርዘማኔ / በሚቃጠለው የሻማዎቹ መጠን/ መካከል ያለው ልዩነት ከወቅት ወቅት የተለያየ እንደሆነ ተመለከቱ ይህን ሙከራቸውን ሲቀጥሉ ግን በየ182 /ተኩል/ ዕለቱ ቀኑና ሌሊቱ እኩል የሚሆኑባቸው ሁለት ዕለታት በዓመት ውስጥ እንዳሉ ተገነዘቡ፡፡ እነዚህ ዕለታት አንዱ የሙቀት ወራት ከመጀመሩ በፊት የሌላው ደግሞ የቅዝቃዜው ወራት ከመጀመሩ በፊት የሚመጡ ናቸው፡፡ ስለዚህ የቀኑና የሌሊቱ ርዝመት አንድ ጊዜ እኩል ሁኖ ደግሞ በዚያው ወቅት እኩል እስከሚሆን ድረስ ያለውን ጊዜ ማለትም / 182 ተኩል + 182 = 365/ ዕለት አንድ ዓመት አሉት፡፡ አሁን ባለን ግንዛቤ ምድር በራሷ ዛቢያ እንደተሽከረከረች በፀሐይ ዙሪያ ትዞራለች፡፡ ምድር በፀሐይ ዙሪያ የምትዞረው ወደ ጎን 23 ተኩል ዲግሪ ያህል አጋድላ ነው፡፡ ይህ የቀንና የሌሊት ርዝመት መለያየትም የሚከሰተው በዚህ ማጋደል ምክንያት ነው፡፡
እንግዲህ በአጠቃላይ ዋናዎቹ የጊዜ / የዘመን/ መስፊሪያዎች ዕለት፣ ወር እና ዓመት ናቸው፡፡ ሦስትቱም ተመላላሽ ክስተቶችን / ለምሳሌ የፀሐይን መውጣት/ መሠረት ያደረጉ ናቸው፡፡ እነዚሀ ተመላላሽ ክስተቶች አንድ ጊዜ ከተከሰቱ በኋላ ደግመው እስኪከሰቱ የሚፈጁት ዘመን ወይም ጊዜ ዓውድ ይባላል፡፡ ዓውድ ማለት ዙሪያ፣ ክብ፣ እንደ ቀለበት ዙሮ የሚገጥም ማለት ነው፡፡ ስለዚህ ዓውድ ማለት ክስተቶቹ አንድ ጊዜ ከተከሰቱ በኋላ ደግመው እስኪመጡ ድረስ ያለው ጊዜ ማለት ነው፡፡
በዚህ መሠረት ከላይ ያየናቸው ሦስት መስፈሪያዎች / ዕለት፣ ወርኀ፣ ዓመት/ ዓዕዋዳት / ዓውዶች/ የሚወጡበት ጊዜ ዓውደ ዕለት፣ ዓውደ ወርኀ፣ ዓውደ ዓመት ይባላሉ፡፡
መጀመሪያ ላይ ሰዎች እነዚህን ሦስቱን መስፈሪያዎች /ዓዕዋዳት/ /በተለይም ቀንና እና ወርን/ ለየብቻቸው ይጠቀሙባቸው ነበር፡፡ ከዚህን ያህል ቀን፣ ከዚህን ያህል ወር በኋላ /በፊት/ እያሉ ጊዜን ይለኩ ነበር፡፡
እንዲሁ እንዳለ ለመቁጠር ቢፈለግ የመጀመሪያው ወር ጠዋት ላይ ቢጀመር ሁለተኛው ወር ምሽት ላይ ይጀምራል፣ ሦስተኛው ደግሞ ድጋሚ ጠዋት ላይ ይጀምራል፤ ይህን ለመቅረፍ ወሩን ሙሉ ሰላሳ ቀን ቢያደርጉት ከትክክለኛው ወር /የጨረቃ ዐውድ/ ግማሽ ቀን ይተርፋል፤ 29 ቀን ብቻ ቢያደርጉት ደግሞ ግማሸ ቀን ይጎድላል፡፡ አንድ ዓመት 365 ከሩብ ዕለታት አሉት፡፡
ዓመትን በወራት ለመቁጠር ቢፈለግ፤ ዓመቱን 12 ወር ቢያደርጉት የዓመቱ /የዕለታት ቁጥር /29.5X12=354/ ብቻ ይሆናል፡፡ ይህም ከትክክለኛው ዓመት /365-354=11/ ዕለታት ያህል ያንሳል፡፡ 13 ወር ቢያደርጉት ዓመቱ /365X13=385.5/ ቀናት ይሆናል ይህም ከትክክለኛው ዓመት /383.5-365=19/ ቀናት ያህል ይበልጣል፡፡
ስለዚህ እነዚህን መስፈሪያዎች በቅንጅት ለመጠቀም ይህንን አለመጣጣም የሚፈታ ቀመር /የዘመን አቆጣጠር ሥርዓት/ ያስፈልጋል፡፡ በተለያዩ አካባቢዎች የተለያዩ የዘመን አቆጣጠሮች ተዘጋጅተዋል፡፡
እነዚህ የዓመቱ 12 ወራት በአጠቃላይ 354 ያህል ብቻ ዕለታት ይኖሯቸዋል፡፡ ይህም በትክክለኛው ዓመት በ11 ዕለታት ያህል ቢያንስም አዲስ ዓመት ይጀምራሉ፡፡ ልዩነቱ በሁለት ዓመታት 22 ዕለታት፣ በሦስት ዓመት ደግሞ 33 ዕለታት ያህል ይሆናል፡፡ ስለዚህ በየሦስት ዓመቱ ከአስራ ሁለተኛው ወር ጳጉሜን በፊት አንድ ሌላ ወር ይጨምሩና ጨምረው የዓመቱን የወራት ቁጥር ዐሥራ ሦስት ያደርጉና ልዩነቱን ያስተካክሉታል፡፡
የሀገራችን ኢትዮጵያ እና የጥንት ግብጻውያን /ዛሬም ድረስ የግብጽ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የምትጠቀምበት በሀገር ደረጃ የምትጠቀም ኢትዮጵያ ብቻ ነች/ የዘመን አቆጣጠር ተመሳሳይ ነው፡፡ ሁለታችንም እኩል ሰላሳ ቀናት ያሏቸው 12 ወራት አሉን፡፡ እነዚህ 12 ወራት / 12X30=360/ ቀናት አሏቸው እነዚህ ቀናት በትክክለኛው ዓመት በ/365.25-360=5.25/ ቀናት ያንሳሉ፡፡ ይህንንም 5 ቀናት / በ4 ዓመት አንድ ጊዜ 6 ቀናት/ ያሏትን 13ኛ ወር በመጨመር ያስተካክሉታል፡፡የኢትዮጵያውያን እና የግብጻውያን ወሮች ስም እንደሚከተለው ነው፡፡
የኢትዮጵያ እምነታዊ ባህል የሚወረሰው በሦስት ዐይነት ጠባይ ነው። አንዱ ሕገ ልቡና ይባላል። ከመጽሐፍ በፊት የነበረ ነው። ከአበው ቃል በቃል የተወረሰ ነው። ሁለተኛው በሕገ ኦሪት ከኦሪት የተቀዳ ነው። ሦስተኛው በሕገ ወንጌል ከወንጌል የተማርነው ነው። እና በሦስት ዐይነት ጠባይ የሚመራ ነው። በዚህ ዐይነት ከወረስናቸው በዓላት ማለት በሦስቱም ጠባያት ከወረስናቸው በዓላት የየራሳቸው መልክ ያላቸው አሉ። ለምሳሌ ልደት፥ ጥምቀት፥ ዕርገት፥ ደብረ ታቦር እነዚህን የመሳሰሉት ከወንጌል የተማርናቸው ናቸው፤ በብሉይ የሉም። ፋሲካ፥ በዓለ ጰራቅሊጦስ ደግሞ ከኦሪት የተማርናቸው ናቸው። የዘመን መለወጫ በዓል ግን ከሕገ ልቡና ቃል በቃል ተምረን፥ በኦሪት የመጽሐፍ መሠረት አግኝተንለት በወንጌልም አጽንተን ይዘነው የኖርነው ሦስት የሥራ ዘመን ክፍል የተላለፈና እዚህ የደረሰ ነው። እኛ የዘመን መለወጫ ብለን በሀገራችን ባህል የምናከብረው ዓለም ካለመኖር ወደ መኖር የተገኘበት፥ ብርሃን፥ ጊዜ፥ ዕለት፥ ሰዓት የተፈጠሩበት፤ ለብርሃን፥ ለጊዜ፥ ለዕለት፥ ለወር ለዓመት ጥንት መሠረት የሆነ ቀን ነው። ይህንን ሁሉ በማስገኘት እግዚአብሔር ራሱን የገለጠበት፥ ዓለምን በመፍጠር ከሃሊነቱን ያረጋገጠበት ቀን ነው ብለን ነው የምናከብረው። ስለዚህም ጥንተ ብርሃን፥ ጥንተ ዕለት፥ ጥንተ ጊዜ፥ ጥንተ ፍጥረት ርእሰ ዐውደ ዓመት ብለን ነው የምናከብረው። በዚህ ስያሜ በዓሉ ርእሰ ዐውደ ዓመት፥ ቅዱስ ዮሐንስ፥ የዘመን መለወጫ ብለን እናከብረዋለን።
የኢትዮጵያ ዘመን መለወጫ በዓል ሌላው ስሙ ቅዱስ ዮሐንስ ይባላል። ቅዱስ ዮሐንስ የሚባልበትም ሁለት ጠባይ አለው። አንዱ፤ መጥምቁ ዮሐንስ በሄሮድስ አንቲጳስ ጊዜ ከጳጉሜን ፩ ቀን ጀምሮ ታስሮ ሰንብቶ በመስከረም ፩ ቀን ዐሳብ ስለ ተቆረጠበትና በመስከረም ፪ ቀን እንዲሞት ውሳኔ ስለ ተሰጠበት አንገቱን በሰይፍ ተቆርጦ ስለ ሞተ ሊቃውንት ይህንን በዓል እሱ ራሱ ለኦሪትና ለወንጌል መገናኛ መምህር ስለ ነበረ ይህም በዓል ላለፈው ዘመን መሸኛ፥ ለሚመጣው ዘመን መቀበያ እንዲሆን ብለው በመስከረም ፩ ቀን እንዲከበር ስላደረጉ በሱ ስም ቅዱስ ዮሐንስ እየተባለ ይጠራል። በሁለተኛው ግን ከአራቱ ወንጌላውያን አንዱ ወንጌላዊ ዮሐንስ የተሰየመበት ስለ ሆነ በአቆጣጠርም ተራ ወደ ኋላ ተመልሶ ቢቈጠር ዓለም የተፈጠረበት ዘመን በዘመነ ዮሐንስ እንዳጋጣሚ ሆኖ ስለሚገኝ ቅዱስ ዮሐንስ ተብሎ ይጠራል።
በዚያም ጊዜ የነበሩ ኖኅና ልጆቹ ሰማዩ በደመና በመክበዱ ምክንያት ማየ አይኅ እንደገና ይመጣ ይሆን፥ የጥፋት ውሃ እንደገና ይዘንም ይሆን እያሉ ሲደነግጡ ከርመው በመስከረም ወር መጀመሪያ ላይ ሙሉ የፀሓይ ብርሃን ስላዩ፥ ምድር በአበባ አሸብርቃ ስለ ተገለጠችና በዚህም የእግዚአብሔርን ቸርነት፥ የቃል ኪዳኑን መጽናት ስለ ተረዱ ይህንን በዓል ቀድሞ ከአባቶቻቸው እንደ ወረሱት ያው ጥንተ ብርሃን፥ ጥንተ ዓመት፥ ጥንተ ዕለት አድርገው አክብረውታል። ሲያከብሩትም እንግጫ ነቅለው፥ አበባ ጐንጕነው መጀመሪያ መሥዋዕት ይሠዉነት ከነበረው ቦታ ሄደው ለእግዚአብሔር ገጸ በረከት አቅርበው ከዚያ በኋላ ግን እርስ በርሳቸው የአበባ ስጦታ በመለዋወጥ አክብረውታል። ሲያከብሩትም ዕንቍጣጣሽ በሚል ቃል እውነት የመልካም ሞኞታቸውን ይገላለጡበት ነበር። ዕንቍጣጣሽ ማለትንም ብዙ ታሪክ ጸሓፊዎች በልዩ ልዩ መልክ ተርጕመውታል። እንዲያውም ንጉሡ ሰሎሞን ለሳባ ንግሥት የዕንቍ ቀለበት ሰጥቷት ነበርና «ዕንቍ ለጣትሽ» ማለት ነው ብለው የጻፉ ብዙ ሰዎችም አሉ፤ የሚናገሩም አሉ። ነገሩ ግን እንዲህ አይደለም። ዕንቍጣጣሽ ማለት ተንቈጠቈጠ፥ አንቈጠቈጠ ከሚለው ቃል ተወስዶ ምድር በአበባ አጌጠች፥ ሰማይም በከዋክብት አሸበረቀ እንደ ማለት ሰማይን በከዋክብት ያስጌጠ አምላክ ምድርንም በአበቦች አጎናጸፋት ለማለት የተሰጠ ቃል ነው እንጂ ስለ ሳባ ንግሥት የተሰጠ አይደለም። ሁለተኛም አባቶቻችን ኢትዮጵያን በሙሉ ሀብት ተረክበዋት ነበርና፤ «ዕንቍ ዕጣ ወጣሽ፤» ሲሉ ወደ አገራቸው ሲገቡ ለአገራቸው መታሰቢያ አድርገው የተጠቀሙበት ቃል ነው ይባላል። በመሠረቱ ግን ያ የጥፋት ውሃ ቀርቶ ምድር ጸንታ፥ አበባ ቋጥራ፥ ፍሬ ለመስጠት ተዘጋጅታ መገኘቷን የሚያበሥር ቃል ነው።
መስከረም የሚባለው ወርም ኖኅ በመርከብ ውሥጥ በነበረ ጊዜ እንደ ዕብራውያን አቈጣጠር ሰባተኛ በሆነው በመስከረም ወር መጀመሪያ ላይ መርከቢቱ አራራት ከሚባለው ተራራ ላይ ዐርፋ ምድር ጨብጣለች። በግእዝ ቋንቋ መርከብ መስቀር ይባላል። ከዘመን ብዛት በኋላ «ቀ» ወደ «ከ» ተለውጦ መስከረም ተባለ እንጂ መስቀርም ምድር አገኘች፥ መርከብም ምድር ነካች ለማለት የተሰጠ የወሩ ስያሜ ነው።
የምንለው፤ ዐውድ ማለት በግእዙ ቋንቋ ዙሪያ፥ ክብ የሆነ ነገር ማለት ነው። የዓመት ጠቅላላ ቀኖች መሠረታውያን ቀኖች የሚባሉት ሦስት መቶ ስድሳ አራት ቀኖች ናቸው። እነዚህም በኀምሳ ሁለት ሱባዔ ተከፍለው ለእያንዳንዱ ቀን በዓመት ውስጥ ለሰባቱ ዕለታት ኀምሳ ሁለት ኀምሳ ሁለት ቀን ይደርሳቸዋል። ከነዚህ ቀኖች የተሳሳበ የሴኮንድ፥ የደቂቃ፥ የሰዓት ዕላፊ ተጠራቅሞ ሦስት መቶ ስድሳ ዐምስተኛዋን የዘመን ማገጣጠሚያ ቀን ያስገኛል። ይህቺ ቀን እንግዲህ ዙሪያ፥ ክብ መግጠሚያ ናት ማለት ነው። በዚህች ቀን አማካይነት ወደ ዐዲሱ ዘመን መጀመሪያ እንተላለፋለን። ይህቺ ቀን ዕለት አዕዋዲት፥ ዕለተ ምርያ የመዘዋወሪያ ቀን ወይም የመጨረሻ ቀን ተብላ ትጠራለች። በአራት ዓመት ደግሞ ከዚህች መሳሳብ የምትገኝ አንዲት ቀን ትመጣለች። ሦስት መቶ ስድሳ ስድስተኛ። ይህቺ ቀን ዕለተ ሰግር ትባላለች። መረማመጃ ማለት ነው። አንድ ቀን ታስተላልፋለች። እንግዲህ እነዚህን ሁለቱን ቀኖች ተከትሎ የሚመጣው ቀን የዘመን መጀመሪያ፥ የዘመን ክብ መነሻና መድረሻ ተብሎ ርእሰ ዐውደ ዓመት ተብሎ በግእዙ ይጠራል። እነዚህ ቀኖች በኢትዮጵያውያን አቆጣጠር ተጠቃለው አንድ ጊዜ የሚገኙ ናቸው።