Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኢትዮጵያ የጎሳ መብት የግለሰብን ወይንም የዜጋን መብት ያጠፋባት አገር ሆናልች። ኢትዮጵያ ዜጋ የሌላት የጎስ ስብስብ ተደርጋለች። ስለዚህ የጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ መንግስት ተቀዳሚ ስራዉ ይህን የጎሳ አደረጃጀትና ፖለቲካ ማስወገድና ሁሉንም ኢትዮጵያዊ ያለአድሎ የሚይስተናግድ የዜግነት ፖለቲካን ማስፈን ነው።
ይህንም ማድረግ ይቻል ዘንድ ኢትዮጵያዊያን ረጋ ብለንና ምክንያታዊ፣ ገንቢና ሰላማዊ ወይይት በማድረግ፣ ችግሩን ከስር መሰረቱ በመመርመር፣ ካለፈዉ ስህተት በመማር፣ የወደፊት አቅጣጫችንን ራሳችን መንደፍ አለብን። ሃላፊነቱን ለተወሰኑ የጎሳ መሪወች መተዉ የለብንም። ሁላችንም እኩል ሃላፊነት አለብን። የኢትዮጵያ ምሁራን ፈረንጆች ከጻፉት የመማሪያ መጽሃፍ ዕዉቀት (textbook knowledge) በዘለለ፣ የአብዛኛዉን የአገራችንን ህዝብ ኑሮና ችግር ከተለያየ ዘርፍ ቀርቦ በማጥናት ለአገራችን ሁኔታ የሚስማማ አገር በቀል የመፍትሄ ሃሳብ ሊያቀርቡ ይገባል። የኢትዮጵያ ህግ አዉጭወች፣ አገሪቱን ወደዚህ ደረጃ ያደረሱትን ከፋፍይና አግላይ ህጎች በማስወገድ፣ ሁሉም ዜጋ በእኩልነት የትም የአገሪቱ ክፍል በነጻነት የሚኖርበት ስርነቀል ህግ ሊያወጡ ይገባል። እንዲዚሁም የኢትዮጵያ ጦር ሃይል፣ የአገሪቱን ዳር ድንበርና የአገር አንድነትና የአገር ዉስጥ ሰላም ለድርድር የማይቀርብ መሆኑን አዉቆ፣ የተጣለበት ሃላፊነት በንቃት ሊወጣ ይገባል። የኢትዮጵያ የፖለቲካ መሪወችና ባለድርሻወች፣ የአገሪቱን ስልታዊ (strategic) ጥቅም፣ ለጊዚያዊና የአጭር ጊዜ የፖለቲካ ድል መስዋዕት ሳያደርጉ፣ ለዘላቂ ሰላምና ዕድገት መሰረት በሆነው የዜግነት መብትና ፖለቲካ ላይ ሊያተኩሩ ይገባል።
አዴፓ ለአማራ ህዝብ መቆርቆር የሚጀምረው መቼ ነው? ከእንቅልፉ እስኪ ነቃ ስንት አማራ መፈናቀል፤ መሳደድና መገደል አለበት? ማንም እየተነሳ አማራን ቤተክርሲቲያን እንደገባ ውሻ ሲያሳድድ አዴፓ ምን ወስጥ ነው የተኛው?
ህወሓት ላለፉት ሩብ ክፍለ ዘመን አማራ የትምህርት እድል እንዳያገኝ በተጠና ስልት በተለይም በከፍተኛ ትምህርት ተቋም የመማር እድሉ በእጅጉ እንዲቀጭጭ አድርጎት ቆይቷል፡፡ ከሁለተኛ ደረጃ ት/ቤቶች ወደ ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚገቡ የተማሪዎች ቁጥር እንዲቀንስ በመንግስት ከፍተኛ ስራ ሲሰራ ቆቷል፡፡
በመንግስት የተጣለውን ይፋ ያልሆነ እገዳ ተቋቁመው ወደ ከፍተኛ ትምህርት ሲገቡ ተማሪዎች የሚጋጥማቸው ችግር በጣም ብዙ ነው፡፡ ከሁሉም ችግሮች እየከፋ የመጣው ካለፈው አመት ማለትም 2010 ዓ.ም ጀምሮ በተማሪዎች ላይ የሚፈጸመው ግድያና ድብደባ ነው፡፡ በ2010 ዓ.ም በአዲግራት ዩኒቨርስቲ የደረሰው ግድያና ድብደባ የሚታወስ ነው፡፡ በኦሮሚያ ክልል በሚገኙ ዩኒቨርስቲዎች ሙሉ ሰላማዊ ትምህርት ኖሮ አያውቅም፡፡ ድብደባና ማሳቀቅ የተለመዱ ተግባራት ከሆኑ አመታት ተቆጥረዋል፡፡ ትምህርት ሰላማዊና የተረጋጋ መንፈስን ይጠይቃል፤ ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ በወደቁበት ተቋማት ትምህርት አይታሰብም፡፡ስለሆነም የአማራ ተማሪዎች ላለፉት ሩብ ክፍለ ዘመን ሙሉ አእምሮአቸውን የሚጠቀሙበት የትምህርት አካባቢ አግኝተው አያውቁም፤ ይህም በተማሪዎች ውጤት ላይ በሚያደርሰው ተጽኖ ምክንያት ለትምህርት ማቋረጥና ዝቅተኛ ውጤት ይዳርጋል፡፡ ተከታታይ ተጽኖውም በተማሪዎች ቀጣይ ህይወት ላይ ይከሰታል፡፡
በዚህ ሁኔታ ሲታሰብ የአማራ ተማሪዎች ከክልሉ ውጭ ወደ ተላያዩ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የሚሄዱት ለትምህርት ሳይሆን ለፖለቲካ ፍጆታ ብቻ ነው ማለት ይቻላል፡፡ አዎ! ለፖለቲካ ፍጆታ ብቻ ነው! የተማሪ ወላጆች በከፍተኛ ጭንቅት ላይ ኖረዋል፤ እየኖሩም ነው፤ ብዙ ወላጆች ውድ ሎጆቻቸውን በአረመኔዎች በመነጠቃቸው ለማገገም በሚያስቸግር ሁኔታ በሀዘን ተቆራምተዋል፤ ተሳፋ ቆርጠወል፤ የሐዘን ማቅ ለብሰዋል፡፡
አሁን አሁን ጀግንነት ይመስል በግፍ የተገደሉ ተማሪዎችን እሬሳ ተሸክሞ ወደ ክልሉ መሄድ እየተለመደ መጥቷል፡፡ በሴት ተማሪዎች ላይ የሚፈጸመው የአስገድዶ መድፈርና የግድያ ሲታይ አማራ መንግስት በሌላት ሀገር ውስጥ የሚኖር ህዝብ አስመስሎታል፡፡ ከአንድ ወር በፊት በአሶሳ በግፍ 3 ተማሪወች መገደላቸውና ከ40 ባላይ ተማሪዎች ከፍተኛ የአካላ ጉዳት መድረሱ ይታወሳል፡፡ ነገር ግን ከዚህ አሳዛኝ ክስተት መማር የተቻለ አይመስልም፡፡ በአሁኑ ወቅት በኦሮሚያ ክልል ቡሌ ሆራ ተብሎ በሚጠራው ዩኒቨርስቲ የአማራ ተማሪዎች በከፍተኛ የህይወት ስጋት ላይ መሆናቸው ይታወቃል፡፡
ህወሓትና ኦነግ በጣምራ በአማራ ህዝብ ላይ ላለፉት 40 ዓመታት ግፍ ሲፈጽሙበት ኑረዋል፤ እየፈጸሙም ይገኛሉ፡፡ እነዚህ ሁለት ጸረ-አማራ ድርጅቶች እስካሉ ድርስ በአማራ ላይ የሚፈጸመው ግፍ ተጠናክሮና በአስከፊ ሁኔታ እንደሚቀጥል የአማራ ህዝብ ሊያውቀው ይገባል፡፡
አሁን ያለው መፍትሄ አንድ ብቻ ነው እርሱም የአማራ ክልል ተማሪዎች በአማራ ክልል በሚገኙ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት እንዲማሩ ማድረግ ነው፡፡ሌሎችም እንዲሁ፡፡ ኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት በተግባር የሚገለጽ አንድነት የላትም፤ ሶስት ባላንጣ መንግስታት(ህወሓት፣ ኦነግና ኦዴፓ) ነው በእሰጥ አገባ የሚተራመሱባት፡፡ ስለዚህ በተግባር አንድነት በሌለባት ሀገር ከአማራ ክልል የሄዱ ተማሪዎች የአንድነት መስበኪያ ሁነው ህይወታቸውን ሊያጡ አይገባምም፡ የክልሉ ምንግስትም አዴፓ ዝምታውንና ከአሽርነት ስራው ወጥቶ ተማሪዎችን ወደ ክልላቸው በመመለስ በህዝባችን ላይ እየደረሰ ያለውን የሀዘን ብትር ሊያስቆም ይገባል፡፡
በጣም ታሪካዊ ታሪክ በሀገራችን እየታዬ ነው፡፡ ሁሉም ነገር ግራ የሚያጋባ ነው፡፡ የቱን ይዘህ የቱን እንደምትጥልም አታውቅም፡፡ የዐይን ማረፊያ፣ የጆሮ መጽናኛ የሚሆን ደግ ነገር ለማግኘት ቀኑን ቀርቶ ዓመቱን በሙሉ ብትኳትን አሁን ባለው ወቅታዊ የኢትዮጵያ ሁኔታ አንድም ነገር አታገኝም፡፡
የመሓሪ ዮሐንስ ጉዳይ ደግሞ ትንሽ ለየት ይላል፡፡ በትራግይ ቲቪ የትግርኛ ፕሮግራም እንደተከታተልኩት በርሱ እምነት ኢትዮጵያ ውስጥ ዴሞክራሲ ይቅርና መንግሥትም የለም፡፡ በዚያ ሰሞን የተላለፉ የግፉኣን ሰቆቃም የነዶ/ር ዐቢይ ቅንብር የውሸት ድራማ ነው – ተጋሩን ለመነጠልና በሌሎች ለማስመታት፡፡ ትግራይ ቲቪ በኢትዮጵያ ምድር የሚገኝ ሚዲያ ሣይሆን አልባንያ ወይም ቻይና ውስጥ የሚገኝ እንደአቃቂ ፈረስ ግራና ቀኙን የተለጎመ የወያኔ ጋሪ ነው፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ድምፂ ወያኔ የሚባል አጋዥ የወያኔ ቱሪናፋ መጥቷል፡፡የሁለቱም ዓላማ አንድ ነው – ወያኔን ወደ ቀድሞ ሙሉ ክብሩና ግርማው መመለስ፡፡ ከዚም በኋላ ኢትዮጵያና ሕዝቧ ላይ ለ27 ዓመታት እንዳደረጉት ጥሬ እንትናቸውን በአራቱም ማዕዘን መልቀቅ፤ ጥሬ ብስናታቸውን ማቀርሸት፡፡ ከዚያም ሀገሪቱን ማግማትና የፈጣሪን አፍንጫ ሳይቀር በቁናሳቸው መቁረጥ፡፡ ይሄኛውንስ አያ’ርግብን፡፡ ህልም እልም፡፡ እነዚህኞቹን ደግሞ ጥቂት እንያቸው፡፡…
ዛሬ ጧት ደግሞ በወልቃይት ድረገፅ ያው እሳት የላሰ የመለስ ልጅ በትግርኛ ተናገረው ተብሎ ወደ እንግሊዝኛ ተተርጉሞ እንዳነበብኩት ከማስገረም አልፎ ሰዎቹ ምን ዓይነት የዕብደትና የጉሽ ጠላ ስካር ከፍተኛው ደረጃ ላይ እንደደረሱ በመገመት ክፉኛ ያሳዝናል፡፡ እነዚህን ሰዎች ከዚህም ሳይብስባቸው ወደ ጠበል የሚወስዳቸው ጤናማ ሰው ጠፋና እነሱም ሀገራችንም ተያይዘን ችግር ውስጥ ገባን፡፡ ይሄ ሆድ ለካን ስንቱን ያሳያል!
እውነትም መለስ አልሞተም፡፡ ብዙ ታዳጊ ወጣትና ጎልማሣ መለሶች አሉ፡፡ ትግራይ ቲቪን ክፈት፤ድምፂ ወያኔን ቲቪና ሬዲዮን ክፈት፤ “ህገ መንግሥቲ ተጣሂሹ፤ ህገ መንግሥቲ ይኮበር” ሲሉ በብዛት ታገኛቸዋለህ፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ እንዲያ ሲረገጥ፣ የኢትዮጵያ ወጣት እንዲያ ሲኮላሽና በየእስር ቤቱ በወያኔዎች ሲደፈርና በሲዖል ትሎች ሲንገበገብ፣ ወያኔ ትግሬ ከየጉራንጉሩ እየተጠራራ የኢትዮጵያን ሀብትና ሥልጣን በግላጭ ሲቀራመት፣ ቤንሻጉልና ሶማሌ – ጉሙዝና አፋር ክልሎች በወያኔ የእጅ አዙር ሰላዮችና የሦስተኛ ክፍል ምሩቃን ጄኔራል ተብዬዎች ተይዘው ሀብታቸው ሲቦጠቦጥና በይምሰል ፌዴራሊዝም ሀገር ስትፈርስ ትንፍሽ ያላሉ ተጋሩ ዛሬ የነካቸው ነገር በውል ሳይታወቅ “ህገ መንግሥት ይከበር” ብሎ ማናፋት ነጋ ጠባ ከአፋቸው የማይለይ የዘወትር ጸሎታቸው ሆኗል፡፡መቼም ሀፍረትና ይሉኝታ ከትግራይ ምድር ጠቅልላ ከወጣች ብዙ ዓመታትን አስቆጥራለች – ሊያውም ጥንትም በዚያ ሥፍራ ኖራ ከሆነ፡፡ አንድ ትልቅ ክፍለ ሀገር በብዙ መለሶች እየታመሰች በምትታይበት የፉከራና የሽለላ ቱማታ ዘመን “ወያኔዎች ብቻቸውን ናቸው” እያሉ በመጽናናት ከፊት ለፊት የተደቀነን መራራ ትግል ለማንኳሰስ መሞከር አደጋ እንዳለው መጠቆም በቂልነት ማስፈረጅ የለበትም፡፡ ወንድሜ የበላን ያብላላዋልና እንኳንስ ለዘመናት የተረጨ የዘረኝነት መርዝ ታክሎበትና ትንሽም በላ ብዙ በስሜት የታወረ ወገናዊነት በምክንያት የተደረደረን እውነት ክፉኛ ሊገዳደር መቻሉ ግልጽ ነውና ስንቅና ትጥቅን ጠበቅ ማድረግ ይሻላል፡፡ “ ‹አይመጣም›ን ትተሸ ‹ይመጣል›ን ባሰብሽ” ነው ነገሩ፡፡
ጤናማ ተጋሩ ቢቆጠሩ አሥር የሚሞሉ አይመስለኝም፡፡ ካልሰለቻችሁኝ የምችለውን ያህል መቁጠር ልጀምር – የአርአያ ልጆች ገብረ መድኅንና (ዶ/ር) ኃይሉ አርአያ፣ የገብረ ሥላሤ ልጆች አስገደና አምዶም ገ/ሥላሤ፣ ጌታቸው ረዳ(ኢትዮሰማይ ድገፅ አዘጋጅ)፣ ወዲ ሻምበል፣ የኢትዮሚዲያው አብርሃ በላይ (በተለይ በሰሞኑ ትንታኔው)፣… ሊያቅተኝ ነው መሰል፡፡ “ቸርነቴን ላብዛው”ና ሣምራውያን ኢትዮጵያውያንና ኢትዮጵያውያት ተጋሩ – በገጠርም በከተማም – በግርድፍ ሥሌት አሥር ሽህ ይሁኑ እንበል ግዴለም፡፡ የማይሞቀው የማይበርደውን ግዴለሽ፣ “ከነገሩ ጦም ዕደሩ” ባይውን እንደኔ ፈሪ፣ በሀገራችን ምን እየተካሄደ እንዳለ እንኳን የማያውቀውን ገበሬና ባላገር … ለጊዜው ከቁጥር ሳናስገባ እንተወው፡፡ በተረፈ ሆድ ይፍጀው፡፡ …..
“ከሰው መርጦ ለሹመት፣ ከእንጨት መርጦ ለታቦት” አዲዮስ! ዱሮ ቀረ፡፡በኔ የልጅነት ዘመን ሰው ሲሾም ተጠንቶ ነበር፡፡ ዛሬ ዛሬ ግን ቅድሚያው ጥናት የሰውዬው/የሰውዬዪቱ ዘር ሆነና ተቸገርን፡፡(ሴትም ሰው ናት!)
ይቺ “ምክትል ከንቲባ” እና “ምክትል አገረ ገዢ(በዘመኑ ቋንቋ ፕሬዝደንት)” የምትባል አዲስ ፈሊጥ ከየት የመጣች ትሆን ግን? ዋናው ከንቲባና ፕሬዝደንት ጨረቃ ላይ ወይንስ በመሬት ውስጠኛ ክፍል ሰላማዊ ውቅያኖስ ወለል ላይ እንደምትገኝ በምትታመነው ቤርሙዳ ከተማ ውስጥ ይገኙ ይሆን? ደግሞስ ይቺ የፉጌ አባባል የማትፎርሸው እስከመቼ ድረስ ነው? የትግራዩስ ግዴለም – መለስ ቢሞትም በመንፈስ አብሯቸው ስላለ እስከወዲያኛው በምክትልነት ቢጠሩ ግልጽ ነው፡፡ የአዲስ አበባው ማለቴ የፊንፊኔው ምን የሚሉት ምክትል ከንቲባ ነው? ስላልገባኝ ነው፡፡ … ብዙ ሰዎች በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው በትግርኛና በኦሮምኛ ካማርኛ በቀር በሌላም ሲናገሩ ሌሎች ሰዎች የሚረዱዋቸው አይመስላቸውም፡፡ ሞኝነት ነው፡፡ የቋንቋን ባሕርይ ካለመረዳት የሚመነጭ ሞኝነት፡፡ በቋንቋ ምክንያት የዘረኝነት ልምሻ የሚጠናወታቸው ሰዎች ቋንቋ በዘር ሐረግ የሚተላለፍ ይመስላቸዋልና እነሱ ሲናገሩ የሚያዳምጡና የሚረዱ የነሱ “ወገኖች” ብቻ ይመስሏቸዋል – ይህ ነገር ጥናት የማያስፈልገው ጠቅላላ እውነት ነው፡፡…
አቶ ማነው እቴ ዶ/ር ደብረፅዮን ገረሚቻኤል የትግራይ ም/ፕሬዝደንት፤ ኢንጂኔር ታከለ ኡማ የአዲስ አበባ ከተማ ም/ከንቲባ መባል ከተጀመረ ዓመት ሊደፍን ምንም ያህል አልቀረውም – በለውጡ ሰሞን ከተሾሙ፡፡ የነዚህን ቦታዎች ዋና ሰው ለማግኘት ስባዝን እኔም ዓመት ሊሞላኝ ነው፡፡ እንታይ እዩ ጉዱ! ስለምታይ ነው እንዴ እንደዚህ የሚያጩቦረቡሩን በሌለ ባለሥልጣን? በውነት ምን ማለት ነው? ነው ሁላችንንም ገሪባ ‹ባላገር› አደረጉን?
እውቴን ነው – ዱሮ ሹመት እንደገና ዳቦ ለማንም ከበር መልስና ከበር ውጪ የሚታደል አልነበረም፡፡ በቆዬው ሲገርመኝ የሰሞኑ ደግሞ ከማስገረም አልፎ በጅልነት እያሳቀኝ ነው፡፡ ክፋቱ ከሚሾሙት ሰዎች መካከል አንዳንዶቹን በሚገባ አውቃቸዋለሁ፡፡ እናም እንደመጥፎ ዕድል ሆኖብኝ ሳጤናቸው አንዳቸውም ለሹመት የሚበቁ አይደለም፤ ግን ግን “አንተ የምታውቃቸው ሰዎች ሁሉ እንዴት ወልጋዳ ሊሆኑ ቻሉ?” ብላችሁ ደግሞ መመለስ የሚያቅተኝን ጥያቄ እንዳትጠይቁኝ፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ በአብዛኛው እውነተኛው ጽንስ ተወልዶም በሆድ ውስጥም እየጨነገፈ እንግዴ ልጁ ስለሚያድግ አሁን አሁን ሰው ብናጣ አይፈረድብንም፡፡ በክፋት አምባሳደርነታቸው ምክንያት ጥሎባቸውና በነሱም ስለሚብስ በወያኔዎች እንፈርዳለን እንጂ እኛም እኮ የለየልን ሟደድ ጅቦች ሆነናል፡፡ እስኪ በየመሥሪያ ቤቱ ሂዱ – በሙስናው መስፋፋትና በእምነት መጥፋት ትደነግጣላችሁ፡፡ ለእውነት መቆም ፋራነት ነው፤ለሀገር ማሰብ ጅልነት ነው፤ ለወገን ማሰብ ዕርም ሆኗል፤ በተገኘው መንገድ ሁሉ ራስን በገንዘብና በሥልጣን መካብ የሥልጡንነትና የዘመናዊነት መለኪያ ሆኗል፤ የብዙዎቻችን የዘመኑ ፋሽን “የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” ከሆነ ሰነበተ፡፡ አዲዮስ ኢትዮጵያ! አዲዮስ ሰብኣዊነት! አዲዮስ ብሔራዊ የሀገር ፍቅር ስሜት!
ወያኔ በረጨብን ዲዲቲ ምክንያት ዘረኝነት ልንወጣውና ልናባርረውም ያልቻልነው ችግር መሆኑን ማመን አለብን፡፡ እኔም በበኩሌ ለ20 እና 30 ዓመታት ላያችን ላይ ተከምሮ እንደዛር ሲያስጨፍረን የነበረ የዘረኝነት ልክፍት በአንድ አዳር እንደማይለቀን አውቃለሁ፡፡ ግን ግን እንዲህ ማድረግ የምንችል ይመስለኛል፤ እንዲህ – ከዘረኝነት አረንቋ ተዘፍቀን መንጠራወዛችን የማይቀርልን ዕዳ ከሆነ በዘራችን ውስጥ የሚገኙ የተማሩና ከሙስና የፀዱ፣ በዕድሜም ሆነ በተሞክሮ የበሰሉ፣ ቀናነትና ሕዝባዊ ወገንተኝነት ያላቸው የራሳችን ጎሣ አባላትን እናፈላልግና እንሹም፡፡ በቃ፡፡ ይሄ ትልቅ መፍትሔ ነው፡፡ እርግጥ ነው – ድብቅ ዓላማና ፍላጎት ካለን እነዚህን መሰል የኛ ጎሣ አባላት ነገር ሊያበላሹብን፣ ሕዝብንም ሊያነቁብን ይችላሉ ብለን እንፈራቸዋለንና ማስጠጋቱንና መሾሙን አንፈልገው ይሆናል፡፡ ይሁንና ለልጆቻችን ቀጣይ የወደፊት ሕይወት ስንል በዚህች መንገድ ጥቂት ለመጓዝ እንሞክር፡፡ እንዲህም ስል ከፍ ሲል የተናገርኩትን በመርሳት አይደለም – እንዲያው ከንፍሮም ጥሬ ይወጣልና በመጠኑ የተበላሹና በቀላሉ ሊስተካከሉ የሚችሉ ዜጎች ከሀገር ውስጥም ከውጪም ከተገኙ በሚል ተስፋ ነው፡፡ እንጂ እደግመዋለሁ – ዘመናችን አበለሻሽቶናል፡፡ ካህኑና ሼካው ሳይቀሩ አይደሉም እንዴ ከላይኛው የፈጣሪ መንገድ ይልቅ የታችኛውን ሰው-ሠራሸ ገንዘብ መርጠው እንደ ሙሤ ጽላትና እንደመሀመድ ካባ በርንና ዶላርን የሚያመልኩት?… አንተዋወቅም?… እ?
ወደ አስቂኙ ሹመታችን ልመልሳችሁ፡፡ ለምሣሌ ማንትስ የተባለችውን ካብ አይገባ ድንጋይ አምባሳደር አድርጎ ከመሾም ስንትና ስንት በሳልና ፖለቲካ ዐዋቂ የኦሮሞ ምሁራን ሞልተዋል፡፡ የአዲስ አበባን አካባቢ ሙልጭ አድርጎ በሙስና ዘረፈ የተባለን ሰው በአዲስ የወይን ጠጅ አቅማዳ ውስጥ ጨምሮ ሥራን ከማበላሸትና ትዝብት ውስጥ ከመግባት ስንትና ስንት ኦሮሞ ኢንጂኔሮች በሀገር ውስጥም ከሀገር ውጪም አሉ፡፡ ብዙ ጥፋቶች ሲፈጸሙ እናያለን፡፡ እንናገርማለን – ግን አሁንም ሰሚ የለም፡፡ ይሄ የአራት ኪሎ ወንበር በአሲድ ካልታጠበ ወይም በሸንኮራና በለብቃየሱስ ፍቱን ፀበሎች ለ21 ዓመታት በተከታታይ ካልተጠበለ ምድረ ጆሮ-አልባ እየተሰገሰገበት የሕዝብና የሀገር ዋይታና ልቅሶ መቀጠሉ ነው፡፡ እኔስ የምሥራች ቀኔ ቀርባለች ልገላገል ነው፡፡ የዚህችን ሀገር ነገር ከ’ንዳለመስማት የበለጠ ፀጋና ቡራኬ ደግሞ የለም፡፡ የሰዎች ‹ሬዚስታንስ›ና ‹ፊውዝ› ደግሞ ይገርመኛል፡፡ ምነው እኔንም ኬሬዳሽ ባደረገኝ!
በነገራችን ላይ የዚህች ሀገር አንዱና ዋናው በሽታ አንድን ሰው ስንወድና ስናፈቅር ለከት የሌለን መሆናችን ነው፡፡ በልክና በምክንያት ማፍቀርና መጥላት አናውቅበትም፡፡ ስናሳዝን! አንድን ሰው ስናፈቅር ወዲያውኑ – በአዲስ የእግሊዝኛ ልሣን ልናገር እባክህን – ወዲያውኑ immaculize and/or omni-potentize and/or omniscientize and/or omni-presentize … እናደርገውና ከፍ ሲል ከእግዚአብሔር ዝቅ ሲል ደግሞ ከመላእክት ጎን እናስቀምጠዋለን፡፡ ያንን ሰው ሲነኩብን እናብዳለን፤ infatuation እና/ወይም calf’s love ይሉታል ፊደል የቆጠሩቱ፡፡ ብሃፂሩ እንታወርና እናርፋለን፡፡ እሱም ፍቅራችንን ወይም ጥላቻችንን በአግባቡና በአመክንዮ manage ማድረግ አይችልም ወይም ያቅተዋል፡፡ ስለሆነም ስናፈቅረው ክንፍ አውጥቶ አየር ላይ እስኪንሳፈፍ ያብጥብናል፤ ከኛም ከመሬትም ይርቃል፡፡ ሲወርድ ግን አይጣል ነው – እየተምዘገዘገ ወርዶ ይፈጠፈጣል – ኮድኩዶ የያዘን ቋሚ ባህላችን፡፡ ያን መሰሉን ሰው ካስቀመጥንበት እግዚአብሔራዊ መንበር ስናጣው ደግሞ በተቃራኒው ጨርቃችንን እንጥላለን፡፡ ለዚህ ነው ፍቅራችንም ጠባችንም ሳያምር ቀርቶ ለዘመናት ስንወዛገብ በመኖራችን ምክንያት በመጨረሻው መጨረሻ እንደዚህ ያገር ቂጥ ሆነን የቀረነው – “ያገር መቀመጫ” ብለው ስለማያምር ነው፡፡ ብታምንም ባታምንም ችግራችን ሁሉ የሚሽከረከረው እዚህ አካባቢ በምናገረውና አንተም አንቺም ጠንቅቃችሁ በምታውቁት ነገር ዙሪያ ነው፡፡ እኛ ያላሳዘንንን ታዲያ ማን ያሳዝን? “እያደሩ ማነስ” በሚል አዝማች ዘፈን ወጥቶ ይሆን? I do not really know if I am a little bit pessimist. It is good, of course, to be optimist, when situations allow. Do they allow now? It may depend upon our perspective.
ኤዲያ ምን አስለፈለፈኝ ግን … ምንስ ጥልቅ አደረገኝ፡፡ ስደተኛ በመሸበት አድሮ መሄድ እንጂ በሰው ቤት ምን ያገባዋል? ግን አንዱ በአንዱ ሲስቅ በምናባክነው ወርቃማ ጊዜ እየጠለቀች ያለችዋን ጀምበር እጅግ ከመሸም ቢሆን ለመጠቀም ሁሉም ብልኅና አስተዋይ ቢሆን ይሻለዋል፡፡ ባዶ እግሩን የሚሄድ ሕዝብ መሀል፣ በውኃ ጥም እየሞተ ያለ ሕዝብ መሀል፣ ሊያውም ለማይረባ ህክምና ሲባል በወሳንሳ ሸክም ብዙ ኪሎ ሜትሮችን የሚጓዝ ሕዝብ መሀል፣ በቀን አንዴ እንኳን ከደረጃ በታች የሆነ ምግብ መቅመስ የማይችል ሕዝብ መሀል፣ በትምህርት ዕጦት በደነቆረ ሕዝብ መሀል፣ ስደትና ሞት ርስተ ጉልቱ በሆነ ሕዝብ መሀል፣ ድህነት ቤቱን በሠራበት ህዝብ መሀል፣ ጎጠኝነትና ዘረኝነት ያሰከረው ወጣትና ጎልማሣ በወያኔ ከንቱ ልፋፌ-ጽድቅ ተማርኮ እርስ በርሱ ሊጨራረስ ያሰፈሰፈ ውሪ መሀል፣ በጥላቻና ቂም በቀል አብደው ወገንን ከወገን ለማፋጀት የቋመጡ አክቲቪስት ተብዬዎች በሚርመሰመሱበት ሕዝብ መሀል፣ ዕድሜ የማይገድባቸው ዶን ኪሾቶች በሞሉባት ሀገር ውስጥ …. ከድሃው በተሰበሰበ የግብር ገንዘብ በአውሮፓ ሊሞዝንና በአውሮፓ ስታይል በተሠራ ቤት እየኖሩ በፖለቲካ ሰበብ ሕዝብ ላይ መሽናትና ማስታወክ የሚቀርበት ዘመን እንዲመጣ በተለይ እኔን መሰል ጭቁኖች ሌት ከቀን እንጸልይ፡፡ … ብቸኛ መድሓኒታችን ፈጣሪ ነው፡ የሰውን እስኪያንገሸግሸንና እስኪያቅረን አየነው፡፡ አጎቴ በርሀብ እየሞተ በከፈለው የግብር ገንዘብ ጡረታ ለወጣ ፕሬዝደንት ለቤት ኪራይ ብቻ በወር ከ400 ሽህ ብር በላይ ሲከፈል እንደማየት የትውልድና የመንግሥት መረገም የለም፡፡ ብዙ ጉድ ነው ያለው፡፡….ብቻ እሱ ይፍረድ! ግን ምን አገባኝ!!…..
የኢትዮጵያ መንግስት የብሔራዊ እርቅና መግባባት ጥያቄ በተነሳ ቁጥር “የተጣላ የለም” እያለ ጉዳዩን ውድቅ ሲያደርገው ቆይቷል፡፡ አሁን ግን የጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ መንግስት፤ የእርቅን አስፈላጊነትን አምኖበት ተነሳሽነቱን በመውሰድ
ብሔራዊ የእርቅ ኮሚሽን አቋቁሟል፡፡ “የአዲሲቷ ኢትዮጵያ የጋራ ንቅናቄ” መስራችና የሰብአዊ መብት ተሟጋቹ አቶ ኦባንግ ሜቶ፤ የእርቅ ኮሚሽን መቋቋሙን በእጅጉ ይደግፉታል – እርቅ ለሃገሪቱ ፈውስን ያመጣል በማለት። ዶ/ር ዐቢይ የእርቅ ኮሚሽን ማቋቋማቸው አርቆ
የእርቅ ጉዳይ በጣም ዘግይቷል፡፡ ብዙ ስንጠብቀው የነበረ ጉዳይ ነው፡፡ እርቅ ማድረግ ለሃገሪቱ ፈውስን ያመጣል፡፡ አሁን መታሰቡ በራሱ መልካም ነው። ሃገሪቱ ለውጡን ወደፊት እንድታሻግርና ብሔራዊ መግባባት እንዲፈጠር፣ እርቅ ትልቁን ድርሻ ይይዛል። እርቅና ብሔራዊ መግባባት የተለየ ትርጉም የለውም፤ ሰላም መፍጠር ነው ትርጉሙ፡፡ እርቅን አልፈልግም ሲል የነበረ፣ ሰላምን አልፈልግም ማለቱ ነው፡፡ እርቅን እፈልጋለሁ የሚል ደግሞ ሰላምን አብዝቶ የሚሻ ነው። የአንድነት ምንጩ ሰላምና ብሔራዊ መግባባት ነው፡፡ ብሔራዊ መግባባት ደግሞ የሚመጣው በእርቅ ነው። አሁን ሃገሩም፣ ሕዝቡም፣ መሬቱም አየሩም እርቅ ይፈልጋል፡፡ ሁላችንም ደምተናል፣ ብዙ ቁስል አለን፣ መአት ግፍን ተቀብለናል፡፡ ይሄን መሻር የሚቻለው በእርቅ ብቻ ነው፡፡ እርቅም ብሔራዊ መግባባትን ያመጣል፡፡ የኛ ድርጅት አንዱ አላማ “ለመተማመን እንነጋገር” የሚል ነው፡፡ የሃገራችን አንዱ ችግር መተማመን ማጣት ነው፡፡ የብሔር ፖለቲካ ነው የተጫነብን፡፡ የብሔር ፖለቲካ ሁልጊዜ ጥርጣሬን እንጂ መተማመንን አያመጣም፡፡ ባለፉት 13 ዓመታት የብሔር ብሔረሰቦች ቀን መከበሩ በራሱ ያለመተማመናችን ውጤት ነው፡፡ አንድነት የሚል ቃል በዚህ የብሔር ብሔረሰቦች በአል ላይ ብዙም ሲነገር አይስተዋልም። አሁን ያለፉትን 27 ዓመታት ያለመተማመን ምዕራፍ ዘግተን፣ ቁስሎችን በእርቅ አክመን ወደፊት መሻገር፣ ከፊት ለፊታችን ያለ መልካም ዕድል ሆኖ ይታየኛል፡፡
በርካታ አገራት የእርቅ ኮሚሽን አላቸው፡፡ በቋሚነት ነው የሚሰራው፡፡ እኔ በምኖርበት ካናዳ የእርቅ ኮሚሽን አለ፡፡ በአውስትራሊያና በሌሎች አገራትም አለ፡፡ እኛ ብዙ ችግር አለብን፤ በዚያው ልክ የዳበረ የእርቅ ባህላዊ ስርአት አለን፤ ነገር ግን የእርቅ ኮሚሽን የለንም፡፡ ብዙም ችግር የሌለባቸው አገራት በቋሚነት የእርቅ ኮሚሽን ካላቸው፣ እኛ ብዙ ችግር ያለብን እንዴት አይኖረንም? ከአፄ ኃይለ ሥላሴ መንግስት ከስልጣን መነሳት ጀምሮ በደርግ፣ በኢህአዴግ ዘመን—እስካሁን ብዙ ቅራኔዎች ናቸው በሀገሪቱ ያሉት፡፡ በቀይ ሽብር እርስበርሳችን ተጨራርሰናል፡፡ ከቀይ ሽብር ጎን ለጎን የእርስበርስ ጦርነት ውስጥ ነበርን፡፡ ኢህአዴግ ከገባ በኋላ ስለ ሃገር አንድነት የተወራበት አጋጣሚ የለም፡፡ አንድ ህዝብ፣ አንድ ቤተሰብ እንደሆንን ሳይሆን የተለያየን እንደሆንን ነው ሲነገር የኖረው፡፡ ይሄ የህዝባችንን ስነ ልቦና ገዝግዞታል፡፡ ለዚህ ሁሉ እርቅ ያስፈልገናል፡፡ ከገጠር እስከ ከተማ – በእያንዳንዱ ቀበሌና ጎጥ እርቅ ያስፈልጋል፡፡ እኛ ከዚህ ቀደም ያቋቋምነው ድርጅት በዋናነት እርቅ ላይ አተኩሮ መሥራት ነበር ዓላማው። በወቅቱ ብዙ ነገር ሞክረን አልተሳካም፡፡
በሃገራችን እርቅ ለማምጣት ነበር የሞከርነው። ነገር ግን ባለው መንግስት ተቀባይነት ባለማግኘቱ አልተሳካም፡፡ አሁን ዶ/ር ዐቢይ የእርቅ ኮሚሽን ማቋቋማቸው፣ አርቆ አሳቢነታቸውን ያሳያል፡፡ እርቅ ቋሚ ነው መሆን ያለበት፡፡ እኛ የራሳችን አገራዊ ባህልና ወግ አለን፡፡ በሱ መሰረት የሽምግልና ባህላችንን ተጠቅመን ነው እርቅ ውስጥ መግባት ያለብን፡፡ በዚህ ሃገር እኮ እንደ ህዝብ፣ እንደ ሃገር እስከ ዛሬ ያቆየን የመንግስት መኖር አይደለም፤ ባህላችንና የሽምግልና ጥልቅ መሰረታችን ነው፡፡ እኛን እንደ ኢትዮጵያ ያቆየን የቤተ-መንግስት ህግና አዋጅ ሳይሆን የባህላዊ እርቅና ሽምግልና ስርአታችን ነው የሚል እምነት አለኝ፡፡ የኛ ሃገር ችግሮች በሙሉ የተፈቱት በዛፍ ጥላ ስር እንጂ በመስታወት በተንቆጠቆጠ ዘመናዊ ህንፃ ውስጥ አይደለም፡፡ አሁንም እርቅ ስንል ህገ መንግስቱ የውጪ ሃገር “ኮፒ” ነው እንደሚባለው ሁሉ፣ የእርቅ ስርአቱ “ኮፒ” እንዳይሆን መጠንቀቅ አለብን፡፡ “ቅጂ” ያው “ቅጂ” ነው፤ ኦርጂናል አይሆንም፡፡ እኛ የራሳችን የእርቅ ባህል አለን፡፡ ይሄን አውጥተን መጠቀም አለብን፡፡ እኔ ወደዚህ ከመጣሁ በኋላ በኦሮሚያ፣ ጉራጌ፣ አማራና ሌሎችም አካባቢዎች ያሉ የሽምግልና ስርአቶችን ስመለከት ነበር የቆየሁት፡፡ አስደናቂ ሆኖ ነው ያገኘሁት፡፡ ለዚህ ነው ሀገሪቱ በቤተ-መንግስት ህግ ሳይሆን በሃገር ሽምግልና ነበር የቆመችው ያልኩት፡፡
እርቅ ማለት ያበጠ ቁስልን ማዳን ነው፡፡ ያበጠ ቁስል የሚድነው ውስጡ ያለው ቆሻሻ ሲወጣ ብቻ ነው፡፡ በቁስል ላይ የሚያደርቅ መድሃኒት ከማድረጋችን በፊት ቆሻሻውን እንደምናወጣ ሁሉ በደልንና መገፋፋትን በእርቅ ለማዳን ከፈለግን፣ በመጀመሪያ ያበጠው ቁስል ፈንድቶ ቆሻሻው መፅዳት አለበት፡፡ ይሄን ክፉ ነገር ከእያንዳንዳችን ውስጥ የምናወጣው በውይይት ነው፡፡ በመነጋገር ነው፡፡ ሃገራችን እኮ ባለፉት 27 ዓመታት ጨለማ ውስጥ ነበረች፡፡ አሁን ዶ/ር ዐቢይ ከመጡ በኋላ ትንሽ ብርሃን አግኝተናል፡፡ በብርሃን ውስጥ እውነትን መፈለግ ይቻላል፡፡ እውነት ብርሃን ነው፡፡ ጨለማ ብርሃንን እንደሚሸሽ ሁሉ ውሸት እውነትን ይሸሸዋል፡፡ ፊት ለፊት አይጋፈጠውም፡፡ ዛሬ ብርሃን ሲመጣ ሌቦቹ፣ ነፍሰ ገዳዮቹ ሸሽተዋል፡፡ እርቅን ስንጀምር ከጨለማው ሳይሆን ከብርሃኑ ነው። ከብርሃን ስንጀምር በኃይል እያበራን፣ ጨለማውን እየገፈፍን እናበራዋለን፡፡ ለዚህ ደግሞ እውነተኛ እርቅን የሚፈልጉ ሃገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን ሞልተዋል። እነሱን ፊት አውራሪ ማድረግ ይቻላል፡፡ ዶ/ር ዐቢይ የጀመረው ጥሩ ስራ አለ፡፡ ያንን ሁላችንም ጉልበት ሆነን የበለጠ ልናሰፋው ይገባል፡፡ በሃገራችን ቁርሾዎችን በእርቅ ዘግተን መሻገር የምንችልባቸው እድሎች በርካታ ነበሩ፤ ግን አልተጠቀምንባቸውም። አሁን ከንቀት ባህሪ ወጥተን እያንዳንዱን መልካም ነገር መጠቀም ያስፈልጋል፡፡ የትም አይደርሱም የሚለው ንቀት አይሰራም፡፡ ወያኔዎች ከጫካ ሲመጡ “እነዚህ የትም አይደርሱም” ተብለው ነበር፤ ነገር ግን ባለፉት 27 ዓመታት የት እንደደረሱ በሚገባ አሳይተውናል። ይሄን መልካም አጋጣሚ እንዳናባክነው ሁላችንም የየድርሻችንን መወጣት አለብን፡፡ ሁላችንም የምንመኛትን ኢትዮጵያ፣ በየፊናችን በተናጠል በመሯሯጥ አንፈጥራትም፡፡ እየተደማመጥን የበራውን ጥቂት ብርሃን እየተከተልን፣ በየመንገዳችን አብሪዎችን እየጨመርን ስንጓዝ ነው፣ ሁላችንም የምንመኛትን ብሩህ ኢትዮጵያን ልናገኝ የምንችለው፡፡ ለዚህም ምሁራን፣ ፖለቲከኞች፣ የሃይማኖት አባቶች ከፍተኛ ኃላፊነት አለባቸው፡፡
ማን ከማን ጋር ነው የሚታረቀው? የሚለው ጥያቄ ሁሌም ይገርመኛል፡፡ ማን ያልተጣላ አለና ነው ይሄን የምንለው? ከራሳችን ጋር እንኳ ሳይቀር ተጣልተናል እኮ! በብሔር ተከፋፍለን፣ በፖለቲካ ተከፋፍለን ተጣልተናል፤ ተቋስለናል፡፡ በምድራችን ላይ ያልተጣላ ሰው የለም፡፡ ስለዚህ እርቁ መንፈሳዊ ነው። እርቁ ከራስ ይጀምራል፡፡ ከራሳችን ጋር ስለተጣላን ሁላችንም በቅድሚያ ከራሳችን ጋር ታርቀን፣ ክፉ ሃሳብን ከልባችን አንቅረን አውጥተን ጥለን፣ አዲስ የይቅርባይነት ልብን ማግኘት አለብን፡፡ ከዚያ ወደ እርስበርስ እርቅ መሄድ እንችላለን፡፡ እንደሚታወቀው በሃገራችን አንድም በብሔራዊ መልኩ የተቋቋመ የፖለቲካ ድርጅት የለንም። ፓርቲዎች በየብሔራቸው የተሰፉ ናቸው። ኢህአዴግ የነፃ አውጪዎች ስብስብ ሆኖ ነው ሀገር ሲመራ የቆየው እንጂ ብሔራዊ የአንድነት ሃይል ሆኖ አልነበረም፡፡ ነፃ አውጪነት በራሱ እርቅ ያስፈልገዋል። እኛ በብሔር፣ በጎጥ የተከፋፈልን ነን። በዚህ ብዙ ተጎዳድተናል፡፡ እርቅ ያስፈልገናል። በሀገራችን ያልተጣላ ሰው የለም፡፡ ብሔራዊ (ህብረ ብሔራዊ) ተቋም የለንም፡፡ ሁሉም ጎጡን እያሰበ ነው የሚጓዘው። በዚህ ሁላችንም ተጣልተናል፡፡ ኢትዮጵያን (ምድራችንን) ማሰብ የተውነው ለዚህ ነው፡፡ ባንጣላ ኖሮ 1.8 ሚሊዮን ዜጎች አይፈናቀሉም ነበር፡፡ የተጣላ ባይኖር ኖሮ፣ አሁን እኔና አንተም የእርቅን ጉዳይ መነጋገር አያስፈልገንም ነበር፡፡ አንዱ አንዱን ሲበድል ኖሯል፤ በሁሉም መንገድ በደሉ ደርሷል፡፡ ድሮ መሬት ላራሹ ነበር ትግሉ፤ ነገር ግን በኋላ ይሄ ተቀይሮ መሬት ለብሔሩ፣ መሬት ለጎሳው እያልን ሌላውን ወደ መግፋት ነው የተገባው፡፡ በብሔራዊ ደረጃ ማሰብ እየቻልን፣ ወደ ጎጠኝነት ነው የወረድነው፡፡ ከመሬት ላራሹ ሰፊ ፅንሰ ሃሳብ ወርደን፣ ወደ መሬት ለብሔሬ ነው የገባነው። ብዙ በደል ደርሷል፡፡ ብዙ ተበዳድለናል፡፡ ስለዚህ እርቅ በእነዚህ ሁሉ አካላት ዘንድ ያስፈልጋል፡፡
እርቁ እንደገና ባለሙሉ ሰብዕና አድርጎ እንዲሰራን ነው የሚያስፈልገው፡፡ እንደገና ኢትዮጵያዊነትን እንድንገነባ፣ እንደገና አዲስ የሰብዕና ማንነት እንድንላበስ ነው የሚፈለገው፡፡ አንድን ሰው በሰውነቱ እንጂ በዘሩ፣ በብሔሩ፣ በመልኩ፣ በቋንቋው ሳይሆን በሰብዕናው ብቻ እንድንመለከተው የሚያደርግ እርቅ ነው የሚያስፈልገው፡፡ እርቁ መደማመጥን መከባበርን፣ መዋደድን፣ ቅንነትን፣ የይቅርታ ልማድን የሚያመጣ እንዲሆን ነው መሰራት ያለበት፡፡ ለወጣቶቻችን የሞራል ልዕልናን የሚያመጣ እርቅ እንዲሆን ነው መሰራት ያለበት፡፡ ዛሬ እናቶቻችን ቃና ቴሌቪዥን ተመልካች ሆነዋል። ስለዚህ እናቶቻችን ከቃና፣ ወጣቶቻችን ከምርቃና ወጥተው፣ የሞራል ልዕልናን ተላብሰው፣ ሀገራቸውን ወደፊት እንዲያሻግሩ የሚያግዝ እርቅ ነው መሆን ያለበት፡፡ ኢትዮጵያን በሞራል ልዕልና መገንባት መቻል አለብን፡፡ ሰብአዊነትን የሚገነባ እርቅ ነው የሚፈለገው፡፡
በትክክል የሃገር ፍቅር ያላቸው ሰዎች በዋናነት እንዲሳተፉ መደረግ አለበት፡፡ በእርቅ ጉዳይ ሰፊ ልምድ ያላቸው አሉ፡፡ እነሱ ተሳታፊ መሆን አለባቸው። የሃይማኖት አባቶች፣ የሃገር ሽማግሌዎች አሉን፡፡ በርካታ ስነ ምግባር ያላቸው ኢትዮጵያውያን አሉ፡፡ ከዶ/ር ዐቢይ የሚጠበቀው እነዚህን ኢትዮጵያውያን በባትሪ መብራት አፈላልጎ ማግኘት ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች ከተሰበሰቡ ከእነሱ ብዙ ማትረፍ እንችላለን፡፡ እርቁ የፖለቲካ ጉዳይ አይደለም፤ ኢትዮጵያን እንደ ኢትዮጵያ የማቆየት ጉዳይ ነው፡፡
የእርቅ ባህላችን ተሸርሽሯል፤ የአገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት አባቶች ተአማኒነት ቀንሷል የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ ከዚህ አንፃር እርቁ ስኬታማ የሚሆን ይመስልዎታል?
ይሄን ከሚሉ ሰዎች አንዱ እኔ ነኝ፡፡ የሃይማኖት አባቶች እኮ የሃይማኖት አባቶች ሳይሆን የፖለቲካ አባቶች ነው የነበሩት፡፡ የሃይማኖት አባቶች እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሳይሆን መንግስትን የሚፈሩ ነበሩ፡፡ ሽማግሌዎችም የሃገር ሽማግሌዎች ሳይሆን የመንግስት ሽማግሌዎች ሆነው ነው የቆዩት። በዚያው ልክ ለእውነት፣ ለእምነት፣ ለምድራዊና ሰማያዊ ፍትህ የታገሉ የሞቱ የሃይማኖት አባቶች አሉን፣ ነበሩን። እነዚህ ጥቂቶች ናቸው። እነዚህን እግዚአብሔርን የሚፈሩ ትክክለኛ የሃይማኖት አባቶችና ሽማግሌዎች በባትሪ መፈለግ ነው ያለብን፡፡ እነዚህን ነው የምንፈልገው እንጂ ትናንት በሌላ ጉዳይ ውስጥ የነበሩትን አይደለም። እነዚህን በመምረጥ በኩል ዶ/ር ዐቢይ ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ አለባቸው፡፡ ከቀጣፊ ምሁር ይልቅ ያልተማረ፣ ፈጣሪውን የሚፈራ ሰው ይሻለናል። እንደዚህ ዓይነት ሰዎችን ነው በዚህ መድረክ ፊት አውራሪ አድርጎ ማቅረብ፡፡
አንዱ መሰራት ያለበት በዚህ ጉዳይ ላይ ነው። እውነትን ከስሩ መፈለግና ማጥራትማ አስፈላጊ ነው። አለበለዚያ አለባብሰው ቢያርሱ በአረም ይመለሱ ነው የሚሆነው፡፡ ገለልተኛ አካል መቋቋም አለበት፡፡ ነፃና ገለልተኛ የሆነ የሰብአዊ መብት ኮሚሽን ተቋቁሞ እውነቱ መጣራት ይኖርበታል፡፡ ገለልተኛ የሆነ መርማሪ መቋቋምና ከደርግ ዘመን ጀምሮ በግፍ የሞቱ ሰዎች እውነት መውጣት አለበት፡፡ ይሄ መሆኑ አንድም መማሪያ ይሆናል። ከስህተታችን መማር እንድንችል ስህተቱ በግልጽ መቅረብ ይኖርበታል፡፡ እንደውም በተሰሩ ስህተቶች መግባባት ላይ ከደረስን በኋላ ሃገሪቱ ዲሞክራሲን ለመውለድ ስታምጥ በቆየችባቸው ያለፉት 40 እና 50 ዓመታት የተፈፀሙ ስህተቶችን የሚዘክር ሙዚየም መቋቋም አለበት፡፡ ሙዚየሙ የበቀል ማስታወሻ ሳይሆን የመማሪያ መሆን አለበት። በዚህ ጉዳይ ላይ እኔም እያነጋገርኳቸው ያሉ አካላት አሉ። የሚቋቋመው ሙዚየም የበቀል ማስታወሻ ሳይሆን ታዳጊዎች ኢትዮጵያ ምን እንደነበረች የሚማሩበት መሆን አለበት፡፡ ይሄ እንዲሆን ደግሞ የእውነት አፈላላጊ አካል መቋቋምና ያለ ቂም በቀል በሁሉም ወገን የደረሱ ጉዳቶችን ማፈላለግ አለበት፡፡ ያለፈውን ምዕራፍ የምንዘጋበት የማስታወሻ ሙዚየም ነው መቋቋም ያለበት፡፡
በአንድ በኩል ወንጀል ፈፅመዋል የተባሉ ግለሰቦችን ለህግ የማቅረብ ተግባር እየተከናወነ ነው፤ በሌላ በኩል ደግሞ የእርቅ ኮሚሽን እየተቋቋመ ነው። እነዚህን ሁለት መንገዶች እንዴት ነው አስታርቆ መጓዝ የሚቻለው?
ብዙ በደል የፈፀሙና ሰውን የገደሉ ለህግ መቅረብ እንደሚገባቸው ጥርጥር የለውም፤ ፍትህ መኖር አለበት። ወንጀል የሰሩ ሁሉ በሰሩት ወንጀል በህግ መጠየቅ አለባቸው፡፡ የከፋ ወንጀል በእርቅ መሸፈን የለበትም፡፡ ብዙ ሰው የገደለ፣ የገረፈ፣ ያሰቃየ፣ ሃገር የዘረፈ ይቅርታና እርቅ አያሻውም፡፡ እርቅ ለከባድ ወንጀል አቋራጭ ማምለጫ መሆን የለበትም፡፡ በዚህ የእርቅ ሂደት አንዱ ጥንቃቄ የሚያሻው ጉዳይ ይሄ ነው።
ያየሁት ትልቁ ነገር፣ ህዝባችን ከጠበቅሁት በላይ ጥሩ ህዝብ መሆኑን ነው፡፡ በየሄድኩባቸው ቦታዎች ሁሉ ከገበሬውም ከሃገር ሽማግሌዎችም ከሃይማኖት አባቶችም ከወጣቶችም ጋር ለመገናኘት ሞክሬያለሁ። ከበርካቶቹ ጋር ተወያይቻለሁ፡፡ ከእነዚህ ውይይቶች የተገነዘብኩት ፖለቲከኞቹ እንጂ ህዝባችን አሁንም ስለ ኢትዮጵያ አንድነት የሚጨነቅ መሆኑን ነው። ግን ባለፉት 27 ዓመታት የተረጨው የዘር መርዝ ፖለቲካ አመራሩን አበላሽቶታል፡፡ ደግነቱ መርዙ ህዝቡ ጋ ያን ያህል አልደረሰም፡፡ ህዝቡ አሁንም አብሮ በመኖር ስሜት ውስጥ ነው፡፡ አሁንም ህዝባችንን አንድ ለማድረግ የመርዙን ኃይል ማርከስ ይቻላል፡፡ በየቦታው ግጭት የሚፈጥሩት ቡድኖች እንጂ ህዝቡ አይደለም፡፡ ህዝባችን ጤናማ ነው፤ በሽታው ያለው ፖለቲከኞቹ ጋ ነው፡፡ ህዝባችን ሃገር ወዳድ እንደሆነ ታዝቤያለሁ፤ ነገር ግን አርአያዎቹን ፍለጋ ላይ ነው፡፡ ህዝቡ እግዚአብሔርን ይፈራል፤ ፖለቲከኞቻችን ግን በተቃራኒው ናቸው። ውስጣቸው የጥላቻ፣ የቂም በቀል ፖለቲካ ነው ያለው፡፡ እኔ በህዝባችን ተስፋ ስለማደርግ፣ በቀላሉ ከጥፋት መንገድ መመለስ እንችላለን ብዬ አምናለሁ። እኛን አንድ ያደረገን ኢትዮጵያዊነታችን ነው፡፡ ከዘር የበላይነት ወደ ኢትዮጵያዊነት የበላይነት የሚደረገው ትግል እንደሚሳካ አልጠራጠርም፡፡ ጥላቻን በህዝቡ በጎነት መፈወስ እንችላለን፡፡
እውነት ማለት ብርሃን ነው፡፡ በእውነት ጥላቻን ማሸነፍ፣ ጨለማን መግፈፍ እንደምንችል ባደረግኋቸው ጉብኝቶች ታዝቤያለሁ። ሰውን እንደ ሰውነቱ የሚያከብር ህዝብ አለን፡፡ በዚህ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ጥቂት የእውነት ብርሃን በሁላችንም ሰፍቶ ጨለማውን ሁሉ መግፈፍ እንደምንችል ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ለዚህ እያንዳንዳችን ኃላፊነት አለብን።
አድዋ ፖለቲካ አይደለም። ታሪክ ነው። የማንነታችን መገለጫ ነው። የጥቁር ህዝቦች ሁሉ የአሸናፊነትና የድል አድራጊነት አሻራችን ነው። አድዋ ማለት አፍሪካ በኢትዮጵያውያን ተወክላ ነጮችን በእንብርክክ ያስኬደችበት እንቁ የድልና የደም መሬታችን ነው። አድዋ ፖለቲካ አይደለም። ሆኖ አያውቅም። ሊሆንም አይገባውም።
የኦሮሞ ፈረሰኞች ከጣሊያን መድፈኞች ጋር ተፋልመዋል፣ የጋሞ ጦረኞች የጣሊያን ጠብመንጃ አንጋቾችን ደረት በሳስተውበታል፣ የአማራና የትግሬ ሸማ ለባሽ ገበሬ ቤተሰቡን ጥሎ በጎራዴና በአሮጌ ጠብመንጃ ዘምቶ ለሀገሩ ክብር ሲል አድዋ መሬት ላይ ደሙን አፍስሷል።
አድዋ ቆሻሻውን ፖለቲካ የሚወክል አይደለም። ፋሽስት ጣሊያን ለሁለተኛ ጊዜ በሰሜን በደቡብ በምስራቅ መጥታ የወረረችንና በበቀል ስሜት ዘግናኝ እልቂት የፈፀመችብን ዳግም በአንድነት አርበኞች እንድንሆን ያስገደደን የአድዋ ድል የሁሉም ኢትዮጵያውያን ተዋፅዖ ያለበት በአለም ውድ መዝገብ ላይ ያረፈ ታሪካችን፤ ነጮችን አንገት ያስደፋ ጣሊያንን ያሸማቀቀ የጋራ እሴታችን ያረፈበት ክፈለዘመናትን ተሻገሪ ስማችን ስለሆነ ነው።
አድዋን ፖለቲካ ውስጥ አስገብተን ዛሬ ላለንበት የርስበርስ መጠላለፍና የጥላቻ ጉዞ ማድመቂያ እንዲሆን ለክርክር የምንመርጠውና በብሔር ፖለቲካ ጠረጴዛ ላይ የምናስቀምጠው ቆሻሻ አጀንዳ አይደለም።
አድዋ ንፁህ ነው። ድሉ የንፁህ አያቶቻችን ነው። አሸናፊነቱ የጋራ ውጤታችን ነው። ከአድዋ ድል ላይ ማንም ይሄ የኔ ድርሻ ነው ብሎ ዘግኖ ሊወስድ አይችልም። አካፍሉኝ ማለትም አይችልም። አድዋ የእኛ ትውልድ ውጤት አይደለም። ይህ ታሪክ የእኒያ የጀግኖቹ ድል ነው። የእነሱ ደም ነው የፈሰሰው የእነሱ አጥንት ነው የተከሰከሰው። እኛ የአሁኖቹ ምንም ያዋጣነው ነገር የለም። እኛ ልናደርግ የምንችለው ብቸኛ ነገር ያንን ድል መጠበቅ፣ ለአያቶቻችን ክብር መስጠትና ድሉን እስከ አለም ፍፃሜ ድረስ የኢትዮጵያ ኩራት የአፍሪካ ሀብት ማድረግና ማድረግ ብቻ ነው። ይሄንን ማድረግ ካልቻልን ደሞ ይመለከተናል ብለው አድዋን የሚዘክሩትን በአባቶቹ ድል የሚኮራውን አካል አናጥቃው። እኛ ምንም ማድረግ ካልቻልን ስለአድዋ ክብር ሲሉ ከአዲስአበባ እስከ አድዋ አንድ ሺህ ኪሎሜትሮችን በእግራቸው የሚጓዙትን መልካም ሰዎች በራሳቸው ስሜት እንዲቀሳቀሱ እንተዋቸው። አድዋ የሀገር ክብር፣ የቀደሙት ሁሉም ጀግና ኢትዮጵያውያን በደም ቀለም በአጥንት ብዕር በትልቅ ብራና ላይ የፃፉት የማይለቅ የማይፋቅ የጋራ ሀብታችን ነው። አድዋ ፖለቲካ አይደለም!
ESAT Daily News Amsterdam November 30,2017 የህወሀት ሽኩቻ አላባራም እኔ ሀብታም የምሆነው ህወሀት ሲለቀኝ ነው። አዜብ መስፍን እንዳለችው። ዘ-ሐበሻ ህብር ሬዲዮ ልዩ ዘገባ ስለ መሀመድ አላህሙዲ
"መምህራን በስነምግባር የታነጸ ፣ሀገርን መውደድ እና መለወጥ የሚችል ትውልድ እንዲፈጠር ከመቼውም ጊዜ በበለጠ መስራት አለባቸው "ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ"መምህራን በቀውስ ውስጥ ይመራሉ ፤ መጪውንም ይተነብያሉ!" በሚል መሪ ቃል አምስተኛው ከተማ አቀፍ የመምህራን ቀን የምስጋና እና የዕውቅና መርሐግብር ተካሂዷል።በመርሐግብሩ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንደገለፁት ትምህርት የእድገት ሁሉ መሠረት ነው፤ በእድገትም ሆነ በቴክኖሎጂ አደጉ የምንላቸው አገራት መሠረታቸው ትምህርት ነው ብለዋል ።
መምህራን እስከዛሬ ላደረጉት አስተዋፅኦ መመስገን እና ማበረታታት እንደሚገባ የገለጹት ምክትል ከንቲባዋ የከተማ አስተዳደሩ ለመምህራን አስፈላጊውን ትኩረት ይሰጣል ብለዋል ።
ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ 1 ሺህ 495ኛውን የነቢዩ መሐመድ የልደት በዓልን (መውሊድ) ምክንያት በማድረግ ኑሯቸውን ጎዳና ያደረጉ ዜጎችን ምሳ አበሉ፡፡የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ 1 ሺህ 495ኛውን የነቢዩ መሐመድ የልደት በዓልን (መውሊድ) ምክንያት በማድረግ ኑሯቸውን በጎዳና ያደረጉ ዜጎችን በዛሬው ዕለት ምሳ አብልተዋል፡፡
የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ ዘንድሮ " አዲሱን አመት በአዲስ ተስፋ ብርሃን!!! " በሚል ንቅናቄ ህብረተሰቡ በአብሮነት ያለውን በማካፈል እንዲሣተፍ ጥሪ ማቅረባቸው ይታወሣል።ከዚህም በዋናነት ለተማሪዎች ብሩህ ተስፋ ማሣየት አንዱ ሲሆን አቅም ለሌላቸው ተማሪዎች ምገባ ፤ የዩኒፎርምና የትምህርት ግባትን ከሟሟላት ጎን ለጎን "አንድ ጫማ ለአንድ ተማሪ " በሚል ላቀረቡት ጥሪ ባንኮች በመቀበል ላደረጉት ድጋፍ ልባዊ ምስጋና አቅርበዋል ።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አበቤ በቦሌ ክፍለ ከተማ ወረዳ 9 በማህበር የተደራጁ ወጣቶችን የሥራ እንቅስቃሴ ጎብኝተዋል።ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ የብልጽግና ፓርቲ ጽ/ቤት ኃላፊ አቶ መለስ ዓለሙ እና ከቦሌ ክፍለ ከተማ አስተዳደር ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ መኮንን አምባዬ ጋር በመሆን በቦሌ ክፍለ ከተማ በወረዳ 9 በጥቃቅን እና አነስተኛ ተደራጅተው በችግኝ ተከላ፣ክብካቤና በፅዳትና ውበት ስራ ላይ ተሠማርተው አካባቢያቸውን ፅዱና ውብ ያደረጉ ወጣቶችን የስራ እንቅስቃሴ ጎብኝተዋል።
ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ እና የትምህርት ሚኒስትሩ ዶክተር /ኢንጅነር ጌታሁን መኩሪያ በዳግማዊ ሚንሊክ መሰናዶ ትምህርት ቤት በመገኘት ትምህርት በይፋ አስጀምረዋል ።ተማሪዎች ከጤና ባለሙያዎች እና መምህራን የሚሰጣቸውን ምክር እና አቅጣጫ በአግባቡ እንዲተገብሩ አሳስበዋል ።የከተማ አስተዳደሩ በዘንድሮው የትምህርት ዘመን የመማር ማስተማሩ ሂደት እንዲሳካ ከዩኒፎርም ጀምሮ የመማሪያ ቁሣቁሶች እንዲሁም የንጽሕና መጠበቂያ ቁሳቁሶች እንደሚቀርብ አዳነች አቤቤ ተናግረዋል።ተማሪዎች በትምህርት ክፍለ ጊዜያቸው ከኮቪድ -19 በተጨማሪ የመማር ማስተማር ሂደቱን ለማስተጓጐል ከሚንቀሳቀሱ ጸረ ሰላም አካላት እንዲርቁ ምክትል ከንቲባዋ ገልጸዋል ።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የስራ ሃላፊዎች፣የደረቅ ቆሻሻ አስተዳደር ኤጀንሲ ስራ አስኪያጆች እና ሰራተኞች፣ የአራዳ ፣የየካ እና የጉለሌ ክ/ከተሞች አመራሮችና ባለሞያዎች የጽዳት ዘመቻ አካሂደዋል ።በተጨማሪም የመንገድ ላይ ፅዳት ሰራተኞች ፣በአካባቢው የሚኖሩ በሴፍቲኔት ፕሮግራም የታቀፉ ነዋሪዎች እንዲሁም በጃንሜዳ የአትክልት ነጋዴዎች በጋራ በመሆን የጃንሜዳ አትክልት ተራን የማፅዳት ስራ ተሳትፈዋል ።
አንድ ሆነን ከተነሳን የሚበግረን ምድራዊ ሀይል እንደሌለ ታሪክ ምስክር ነው”-ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ “ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድባችንን ግብ ከማድረስ የሚያግደን አንዳችም ምድራዊ ኃይል የለም” ብለዋል፡፡“ኢትዮጵያዊያን አንድ ሆንን እንቁም” ያሉት ምክትል ከንቲባዋ “አንድ ሆነን ከተነሳን የሚበግረን ምድራዊ ሀይል እንደሌለ ታሪክ ምስክር ነውም” ብለዋል::
አቶ ጃንጥራር አባይ ቅጥርን በተመለከተ ከተማ አስተዳደሩ ሁለት ቋንቋዎችን መቻል እንደግዴታ አስቀምጧል እየተባለ የሚናፈሰው መረጃዎች ከእውነት የራቀ መሆኑን በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የመንግስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማት አስተባባሪ አቶ ጃንጥራር አባይ ገልጸዋል፡፡
አቶ ጃንጥራር አባይ በጉዳዩ ዙሪያ በሰጡት መግለጫ እንደገለጹት ከሰሞኑ በአንዳንድ ማህበራዊ ሚዲያዎች በከተማ አስተዳደሩ የሰራተኞች ቅጥርን በተመለከተ ሁለት የሀገር ውስጥ ቋንቋ መቻል ግዴታ እንደሆነ ተደርጎ የተዘገበው መረጃ ትክክል አይደለም ብለዋል።የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ስራ ለመቀጠር ሁለት ቋንቋ እንደግዴታ ነው እየተባለ የሚነዛው ወሬ ከእውነት የራቀ ነው ብለዋል፡፡
በአዲስ አበባ ከተማ የሚገኙ የተለያዩ ተቋማት ፣ባለሀብቶች እና በጎ ፍቃደኛ ግለሰቦች ለተማሪዎች የሚሆን 2.5 ሚሊየን ብር ግምት ያላቸው የንጽሕና መጠበቂያ ቁሳቁሶችን ድጋፍ አደረጉ ።
በአዲስ አበባ ከተማ የሚገኙ የተለያዩ ተቋማት ፣ባለሀብቶች እና በጎ ፍቃደኛ ግለሰቦች ለተማሪዎች የሚሆን 2.5 ሚሊየን ብር ግምት ያላቸው የንጽሕና መጠበቂያ ቁሳቁሶችን ድጋፍ አደረጉ ።የከተማ አስተዳደሩን ጥሪ በመቀበልም በከተማዋ የሚገኙ የተለያዩ ተቋማት ፣ባለሀብቶች እና በጎ ፍቃደኛ ግለሰቦች ለተማሪዎች የሚሆን 2.5 ሚሊየን ብር ግምት ያላቸው የንጽሕና መጠበቂያ ቁሳቁሶችን ድጋፍ አድርገዋል ።
በርክክቡ ወቅት ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንደገለጹት ለወገኖቻችን አብሮነታችንን ፣ፍቅራችንን እና አጋርነታችንን መግለጻችን ሁልጊዜ የኢትዮጵያዊነት መገለጫ ነው ብለዋል፡፡እኛ ለኛ ካልሆንን ከሌላ ከየትም ሊመጣን አይችልም ያሉት ምክትል ከንቲባዋ ወደፊትም በክልሉ ካሉ ህዝቦች ጋር ከባህል ትስስር ጀምሮ በእህትማማችነት እና ወንድማማችነት የተጀመረው ትስስር ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አዳነች አቤቤ ገልጸዋል።በአዲስ አበባና አርባ ምንጭ ከተሞች መካከል እህትማማችነት ለመመስረትና በአዲስ አበባ ከተማ ጉለሌ አካባቢ የጋሞ ባህል ማዕከል እየተገነባ መሆኑን አዳነች አቤቤ ጠቁመዋል ።
የመድን ውል አመሰራረትና አፈጻጸምን አስመልክቶ የሰበር ችሎት በበርካታ መዝገቦች የህግ ትርጉም ሰጥቷል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ በከፊሎቹ ላይ የተሰጠው የህግ ትርጉም እና የህግ ትንተና እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡
የመድን ውል ሲመሰረት እንደማንኛውም የውል አቀራረብና አቀባበል /offer and acceptance/ ሊኖር የሚገባ ሲሆን የውል አቀባበል /offer/ የሚከናወነው ደግሞ መድን ገቢው በመድን ሰጭው የሚዘጋጅን መግለጫ /proposal form/ ሲሞላና ይህንኑ መግለጫም ለመድን ሰጭው ሲያስረክብ ነው፡፡ በመድን ገቢው የቀረበው የውል አቀራረብ ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቷል ለማለት የሚቻለው ደግሞ መድን ሰጭው በተዘጋጀው ፖሊሲ ላይ በሚፈርምበት ጊዜ /The issuance of policy/ ነው፡፡ ከዚህ በኋላ በሁለቱ ወገኖች መካከል የመድን ውል የተቋቋመ በመሆኑ የትኛውም ወገን ሊያቋርጠው አይችልም፡፡
መድን ሰጪው በሚያዘጋጀው ፖሊሲ ላይ መድን ሰጭው መፈረም እንዳለበት በን/ህ/ቁ. 657 ከመመልከቱ በስተቀር መድን ገቢው መፈረም እንደሚገባው ያልተመለከተ በመሆኑ በውል ማቅረቢያ /offer/ ሰነዱ ላይ መድን ገቢው ከፈረመና በፖሊሲው ላይ ደግሞ መድን ሰጭው ከፈረመ በሁለቱ መካከል የመድን ውል ስለመደረጉ በቂ አስረጂ እንደሆነ ከንግድ ህጉ አኳያ መገንዘብ ይቻላል፡፡
የኢንሹራንስ ፖሊሲ ተጨማሪ በሆነ ጽሑፍ ካልሆነ በቀር ሊለወጥ እንደማይችል የን/ህ/ቁጥር 657(2) አስገዳጅነት ባለው መልኩ ደንግጓል፡፡ የዚሁ አንቀጽ ንዑስ ቁጥር ሲታይም ፖሊሲው ወይም የፖሊሲው ተጨማሪ ጽሁፍ ከመፈረሙ በፊት ለጊዜው ኢንሹራንስ ሰጪው ኢንሹራንስ ለሚገባው ሰው ፖሊሲው ወይም ለፖሊሲው ተጨማሪ ጽሑፍ እስከ ተፈረመ ድረስ ማረጋገጫ መድን የሚሆነው ጽሑፍ የሠጠው እንደሆነ ኢንሹራንስ ሰጪውና ኢንሹራንስ ገቢው አንዱ ለአንዱ ግዴታ እንደገቡ ይቆጠራል በሚል ይደነግጋል፡፡ የዚህ ድንጋጌ አይነተኛ ዓላማም ውሉ ስለመኖሩ የሚረጋገጠው በጽሑፍ በሆነ ሰነድ መሆኑን ማሳየት ነው ተብሎ ይታመናል፡፡
ኢንሹራንስ የተገባለት መኪና በህግ ከተፈቀደው ቁጥር በላይ ተሳፋሪዎች ጭኖ ሲጓዝ ለደረሰበት አደጋ መድን ገቢው የዋስትና ሽፋን ገንዘብ የመክፈል ግዴታ የለበትም፡፡
የንብረት ኢንሹራንስ ውል ከተለያዩ የውል አይነቶች አንዱ ሲሆን ውሉም ህጋዊ የሆኑ ተግባራት በሚከናወኑበት ጊዜ ሊደርስ የሚችለውን ጉዳት በዋስትናው ሽፋኑ መሰረት ለመካስ በማሰብ ሊደረግ የሚገባ ነው፡፡ በፍ/ህ/ቁ. 1678 (ለ) እንደተመለከተው አንድ ውል በቂ የሆነ እርግጠኛነት ያለውና ህጋዊ የሆነ ጉዳይ ለማከናወን ሊደረግ ይገባል፡፡ ህጋዊ ውል የሚደረገው በህግ እንዲደረግ ያልተፈቀደውን ድርጊት ወይም የህግ ክልከላ የተደረገበትን ጉዳይ በማከናወን ያልተገባ ጥቅም ለማግኘት በማሰብ ወይም በሚኖረው ፍላጎት መነሻ ሊሆን አይገባም፡፡
ኢንሹራንስ ሰጭው በውሉ ለተመለከተው አደጋ ብቻ መድን ለገባው ሰው መድን እንደሚሆን በንግድ ሕግ ቁጥር 663 ንዑስ አንቀጽ 1 ተደንግጓል፡፡ እንደዚሁም ኢንሹራንስ ሰጭው በውሉ ውስጥ የተመለከተው አደጋ በደረሰ ጊዜ ወይም በውሉ የተስማሙበት ቀን በደረሰጊዜ የተስማሙበትን ገንዘብ የመክፈል ግዴታ እንዳለበትና ይህ ግዴታው በውለታው ከተጠቀሰው ሊበልጥ እንደማይችል “የኢንሹራንስ ሰጭው ግዴታ” በሚል ርዕስ ባለው በንግድ ሕግ ቁጥር 665 ተደንግጓል፡፡
መድን ሰጪው እና መድን ገቢው ቀደም ብሎ የተደረገና ለረጅም ጊዜ ጸንቶ የቆየ የውል ግንኝኑነት ቢኖራቸውም አደጋው በደረሰበት ዕለት የመድን ውሉ በህጉ አግባብ ካልታደሰ መድን ሰጪው ካሳ የመክፈል ኃላፊነት ይቀርለታል፡፡
የንግድ ህግ ቁ. 666 ተፈጻሚ የሚሆነው የፀና የመድን ውል ኖሮ መድን ገቢው አረቦን ሳይከፍል ከቀረ ነው፡፡ በድንጋጌው መሰረት አረቦን አለመክፈል መድን ገቢውን ከተጠያቂነት አያድንም፡፡
የንብረት ኢንሹራንስ ሽፋን የተሰጠው ንብረት ሙሉ በሙሉ ከወደመ መድን ገቢው ሊያገኝ የሚችለው ካሳ ንብረቱ በወደመበት ጊዜ የነበረውን ዋጋ ነው፡፡ ይህም መድን ውሉ ላይ ከተመለከተው የገንዘብ መጠን ሊያንስ ይችላል፡፡
የንግድ ሕግ አንቀጽ 665 በአጠቃላይ ጉዳት ለመካስ ወይም ለመተካት እና ለሰዎች ኢንሹራንስ ላይ ተፈፃሚነት ያለው ጠቅላላ ድንጋጌ ሲሆን፣ በይዘቱ የመድን ሽፋን የሚሰጠው የኢንሹራንስ ኩባንያ ለመዴን ገቢው ወይም ለተጠቃሚው ሊከፍለው የሚችለው ወይም ሊከፍለው የሚገባው የኢንሹራንስ ገንዘብ በመድን ውሉ ከተገለፀው ልበልጥ የማይችል መሆኑን የሚያሣይ ነው፡፡
ንግድ ሕግ አንቀፅ 678 ስለ ንብረት የተደረገ ኢንሹራንስ ውል የሚኖረውን ውጤት በልዩ ሁኔታ የሚደነግግ የሕግ ድንጋጌ ነው፡፡ በመርሕ ደረጃ ለንብረት የሚሰጥ የኢንሹራንስ ሽፋን አደጋው በደረሰበት ጊዜ ንብረቱ የነበረውን ዋጋ የሚያካክስ መሆን እንዳለበት የሚደነግግ ነው፡፡ በንብረት የሚደረግ ኢንሹራንስ መሠረታዊ ዓላማው ንብረቱ በመጎዳቱ ወይም ንብረቱ በመውደሙ በባለንብረቱ ላይ የደረሰውን ኪሣራ ለመተካት ነው፡፡
በሶስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርስ የአካል ወይም የሞት አደጋ የመድን ሽፋን የሰጠ የመድን ድርጅት በካሳ ረገድ የተጠያቂነት ወሰኑ በውሉ ላይ ከተመለከተው የገንዘብ መጠን ሊያልፍ አይችልም፡፡
መድን ሰጪው በአደጋ ምክንያት ለታጣ ወይም ለተቋረጠ ጥቅም ካሳ የመክፈል ግዴታ ባይኖርበትም መድን የተገባለት ንብረት አደጋ ሲደርስበት ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ ውስጥ በመድን ውሉ መሰረት ግዴታውን ካልተወጣ በመድን ገቢው ላይ ለሚደርሰው ኪሳራ ኃላፊነት አለበት፡፡ ሆኖም መድን ገቢው ኪሳራ የመቀነስ ተነጻጻሪ ግዴታ ያለበት በመሆኑ መድን ሰጪው ሊከፍል የሚገባው የካሳ መጠን መኪናውን ለማስጠገን ለሚያስፈልገው ጊዜ ለደረሰው ኪሳራ ብቻ ነው፡፡
በንግድ ሕግ ቁ. 674/1/ ድንጋጌ መሰረት በኢንሹራንስ ውል ላይ ተመስርቶ የሚቀርብ ማንኛውም ክስ ጥያቄውን ለማቅረብ የሚያስችለው ምክንያት በተከሰተ ወይም ጥቅም ያላቸው ወገኖች ጉዳዩን ካወቁበት ቀን ጀምሮ በሁለት ዓመት ጊዜውስጥ መቅረብ አለበት፡፡ የይርጋ ጊዜውን ለመወሰን የፍትሐብሔር ሕግ ቁ. 1677 እና 1845 በኢንሹራንስ ጉዳይ ላይ አግባብነት የላቸውም፡፡
ጉዳት የደረሰው በመድን ዋስትና ውል ባልተሸፈነ ሁኔታ ነው በሚል ምክንያት የኢንሹራንስ ድርጅት የከፈለው ካሳ እንዲመለስለት የሚያቀርበው ክስ ሁኔታውን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በሁለት ዓመት ይታገዳል፡፡
በተሸሸገ ወይም በሐሰት ቃል የቀረበ ጉዳይ ያጋጠመ ሲሆን የይርጋው ዘመን የሚታሰበው ኢንሹራንስ ሰጪው የተሸሸገውን ወይም በሐሰት የቀረበውን ቃል ካወቀበት ቀን ጀምሮ
ጣምራ ፌደራሊዝም ምን ማለት ነው? መፍትሄ የሚሆነው እንዴት ነው? – Dual Federalism Institute for Ethiopia DFIE የኢትዮጵያ ጣምራ ፌደራሊዝም ተቋም
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንከን ሎሚ ሓሙስ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣገዳስነት ክልቲኣዊ ዝምድና ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኢትዮጵያን ምዝርራቦም ኣፈኛ’ቲ ሚኒስትሪ ኔድ ፕራይስ ገሊጹ።
ኣብቲ ርክብ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንከን ኣብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ሰብ ኣዊ ቅልውላው ብዓሙቕ ከምዘተሓሳሰቦም ገሊጾም። ተወሳኺ ሞት ንምክልኻል ድማ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይ ዝኾነ ዕንቕፋት ክባጻሕ ከምዘድልይ ምግላጾም ተሓቢሩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ቶኒ ብሊንኪን ብዘይካዚ ኣመሪካ ኣብ መደባት ተሃድሶ ኢትዮጵያ ዘለዋ መብጽዓ ዳግማይ ኣረጋጊጾም። ሃገሮም - ኣብ መጻኢ ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ፣ ዞባዊ ሰላምን ጸጥታን፣ ደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን፣ ፍትሕን ተሓታትነትን ከምኡውን ቁጠባዊ ብልጽግና ኩሎም ኢትዮጵያውያን ክትተሓጋገዝ ምዃና ምርግጋጾም እቲ ካብ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዝተዋህበ ሓበሬታ ጠቒሱ።
ህጡር በደልኪ ይሰፍ መሊሱ ድምር ክልተ ዕብራን ኣደቒሱ ኣይልምነክን የ ኪዲ ረሓቕለይ ተተፊኡ ፍቕችኪ ወጺኺ ካብ ልበይ ኪዲ ኪዲ ገዲፈዮ ትፍክሪ ናትኪ ቢያ ሓዲገዮ ተንኮል ተግባራትኪ ድለተይ በኒኑ ካብ ስሩ ክምሖ ባህገይ ተቀንቲቱ አንቀዓ ክመርሖ ኣደራሽ ናይ ልበይ ዑና ተለዊጡ ምስታ ናይ ልሳንኪ ናባይ ተገልቢጡ ትምህክተኛ ወዳቓይ ዩ ራኢ ነብሰይ ዝአመን ዩ
ቆርጫጭ ድሕሪ ናይ ኤርትራ ደርፍታትካ ካልእ ዝበለጸ ክትሰርሕ ከይ ትጽበ ምኽንያቱ እቲ ናይ ኤርትራ ደርፍታት ካብ እዝኒ ሓሊፉ ኣብ ልቢ እዩ ዝሰርጽ ናይ ሎሚ ግን ንዓይኒ እንበር ንእዝንስ ኣይግድን ብዝኾነ ምሒር ካብ ምድናቅ ዝተላዕለ እዩ
@Samri Zarai ንኣመሎም " ኣነስ እንታይ እየ " ኣጆኺ " በቃ ኣኸለ " ጡዑም ወረ " ቦግ ኣቢለኪ " ቤተይ " ኣስመራ ዶ ዲሲ " ኣባዲተይ ' ወዘተ እዚአን ገለ ካብ ኣብ ስደት ዘፍረየን ፍቅራውን ማሕበራውያን እየን " ካብ ሃገራዊ ወይ ፓለቲክስ ክኣ "ጎጀይ " ኣርሓ ገዛውትና " ካብ ቅርስታት ክ'ኣ " ን ኣርካን ተቃላሳይ ጅግና ጀነራል ቢተው " ዘይሙሉ ኣሎ " ስለዚ ኩሉ'ሞ ብግቡእ ነስተማቅሮ ልክዕ እዪ ቀደም ሞደርን ዝበዝሕ ይደርፍ ኔሩ ሎም ግን ጓይላ ስለ ዝኮነ ግዚኡ ሞር ኣብ ጓይላ ይጸቅጥ ኣሎ ክንብል ንክእል ኢና"።
ቅድሚ 19 ዓመታት፡ ልክዕ ንምዃን ኣብ 2 ለካቲት 2002፡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንሃገራዊ ባይቶ ብምርካስ ብገዛእ ኢዱ ነብሱ ከሕቅቕ ገይሩዎ እዩ። እቲ ሃገራዊ ባይቶ ብኸመይን ስለምንታይን ነቲ ዘሕፍር ነብሰ-ቕትለታዊ ስጕምቲ እቲ ወሲዱ ኣብዚ መላግቦ ተገሊጹ ኣሎ (ኣብዚ)። ንፈጻሚ ኣካል መንግስቲ ልጓም ኰይኑ ክቕይድ ዝኽእል ዝነበረ ኣውራ ትካል ምፍራሱ፡ ኤርትራ ናብ ህጉም ድስቡጣነት ብፍጥነት ክትምርሽ ከም ዘቀላጠፈ ዘሻሙ ኣይኰነን። ካብኡ ንደሓር፡ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ዝባና ብዘይዕረፍቲ ጽዖትን ቍስልን እና’ውርደት፡ ካብ ቅልውላው ናብ ቅልውላው እና’ንደልሃጸት፡ ቅዋምን ስርዓትን መሰረታውያን ሓርነታትን ዘይብላ፡ ንመንግስቶም ዝፈርሑ ዜጋታት ዝሰፍሩላ ሃገር ክትከውን ተገዲዳ። ዘይከም’ቶም ኣብ ትሕቲ ምልካውያን ስርዓታት እናነበሩ ክንሶም ዝሓሸ ንብረት ዘለዎም ህዝቢታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንዋት ይኹን ብመንፈስ ወይ’ውን ብኻልእ መስፈሪታት ሰብኣዊ ምዕባለ ፍጹም በቲኹ እዩ።
ቅድሚ ገለ እዋን፡ ‘ሽግር ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ዕልዋ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል’ ኢለ መጒተ ነበርኩ። እቲ ናይ ደሞክራስያዊ ዕልዋ እማመይ፡ ህግደፍ ነብሱ ኣስተኻኺሉ፡ ንኤርትራ ናብ መንገዲ ደሞክራስያ ክመልሳ ዝብል እዩ ዝነበረ። (ነዚ ሓሳብ ዘርዚረ ዝገለጽክሉ ዓንቀጽ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ በዚ መላግቦ ክርከብ ይከኣል – ኣብዚ) ደሞክራስያዊ ዕልዋ ክሳኻዕ፡ እቶም ነዚ ንምግባር ኣኻእሎ ዘሎዎም ሰባት፡ ማለት ሓለፍቲ በርጌሳውያንን ወተሃደራውያንን ትካላት መንግስቲ ኤርትራ፡ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ስልጣን ኣልዮም፡ ነቲ ኣብ 1997 ሃገራዊ ቅዋም ብምጽዳቕ ዝተኾትመ ቅዋማዊ መንገዲ ዳግም ከበራብሩዎ ነቢርዎም። እዚ ሓሳብ’ዚ፡ ምኒስተር ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ ዝጸሓፎ፡ “ኤርትራ ሃገረይ” ዝብል መጽሓፍ ብዝርዝር ተቐሚጢ ኣሎ። (ጽማቝን ገምጋማዊ ትንተናን ናይታ መጽሓፍ ኣብዚ ብምእታው ክንበብ ይክኣል)። ኣነን ምኒስተር ብርሃነን በብወገንና ነዚ ደሞክራስያዊ ዕልዋ ዝብል ሓሳብ ክንእምም እንከለና፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝነበሩ ኤርትራውያን መሃንድሳት ለውጢ ኰይኖም ክበቕዑ እዮም ዝብል ሓሳብ ነበረና። እንተዀነ፡ ብውድዓዊ ገምጋም፡ ብሰሪ ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ለበዳ ቫይረስ ኮሮናን ኣብ ዝተዳኸመት ኤርትራ፡ እዚ ተኽእሎ’ዚ ኣዝዩ ዝረሓቐ መሲሉ ኣሎ።
ስለዚ እምበኣር እዩ፡ ኣብ ስደት ዘለና ኤርትራውያን ዝያዳ ሓላፍነት ክንሰክም የግዲ ዝዀነና። ኣብዚ ዓንቀጽ’ዚ፡ ክውንነታዊ፡ ኣድማዒ፡ ልዕሊ ኵሉ ድማ ኣብ መጻኢ ንዝመርሑና ሰባት ቅጽበታዊ ፖለቲካዊ መባሕት ወይ መዝነትን ዘልብስ ዝመስለኒ ሓሳብ ክእምም ክፍትን እየ። ቀንዲ ሓሳበይ ቅድሚ ምግላጸይ፡ በዞም ዝስዕቡ ሓቅታት ከም ንእምንን ንሰማማዕን ከነረጋግጽ ይግባእ፥
1. ኣብ ኤርትራ ሓንቲ ሕጋዊት ፖለቲካዊት ውድብ (እታ ንነብሳ ግንባር ኢላ እትረቍሕ) ጥራሕ እያ ዘላ። እዛ ውድብ ካብ 1994 ንደሓር ውድባዊ ጉባኤ ኣይገበረትን።
3. ኣሽሓት ደገፍቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝዀኑ’ሞ፡ ነቲ ስምን ዝናን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝሰረቐን ዘባዕለገን ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሒን (ህግደፍ) ዘይድግፉ፡ ፖለቲካዊ ቤት ዘይብሎም ኣለዉ። እዚኦም “ሻዕብያ ቀደም! ሻዕብያ ሎሚ! ሻዕብያ ንዘልኣለም፡ ሞት ንህግደፍ!” ዝብል መቆምያ ዘሎዎም ፖለቲካዊ ጅር እዮም።
4. ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት፡ ኤርትራዊ ሓይሊ ተቓውሞ ንነብሱ ናብ ሓደ ሓያል ትካላት ሕጊ፡ ዜናን መራኸቢታትን ዝውንን ፖለቲካዊ ሓይሊ ኣብቂዑ ንምውዳብ ኣይከኣለን። ኣብ ተመሳሳሊ እዋን፡ ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን ሓይሊታት ተቓውሞ፡ ዋላ’ኳ ኣብ ፍሉያት ጉዳያት ኣተኵረን ዝነጥፋ፡ ከም ኢሳይያስ ናብ ኣህጉራዊ ገበናዊ ቤት ፍርዲ፡ ዋንደይ ስዩም፡ ማሕበር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ ናይ ዩትዩብን ፈይስቡክን ቻነላት፡ ማዕከናት ተለቪዝዮናት፡ ዝኣመሰላ ጉጅለታት ኣብ ምምስራት እኳ እንተ ተዓወተ፡ ትካላዊ ብቕዓት ዘለወን፡ ካብተን ዝመስረትወንን ዝመስረትአንን ውልቀ-ሰባት ዝዓብያ፡ ቀጻልነት ዘረጋገጻ በርጌሳውያን ማሕበራት ኣብ ምፍጣር ግን ኣይተዓወተን። ብገምጋመይ፡ ኣብ መንጎ ተቓለስቲ ፍትሒ ክርኣይ ዝጸንሐ ምፍንጫላት ኣውራ ጠንቁ ስእነት ፖለቲካዊ መባሕት ወይ ስእነት ህዝባዊ ፖለቲካዊ መዚ እዩ። መሪሒነታት ተቓለስቲ ውድባት ኤርትራ ዘየወላውል ንጹር መዝነትን ተቐባልነትን ኣይጸንሖምን።
2. ሳላ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ጉባኤ ውድብ ንምስንዳው ዘድሊ ዝነበረ ናይ ነፋሪት ትኬታት፡ መዕረፊ ኣጋይሻት፡ ቪዛታትን ዝኣመሰለ ሎጂስቲካዊ ሃልኪ ኣይክህሉን እዩ። እቲ ዝጽዋዕ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብመንገዲ ዙም ክሳኻዕ ይኽእል እዩ።
3. ውድባዊ ጉባኤ ብምዃኑ፡ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ንመን ዓዲምካ ንመን ትገድፍ፧ ዝብል ሕቶ ኣይክህልዎምን እዩ። እቶም ዝዕድሙን ዝዕደሙን፡ ሕቡናት መራሕቲን ተራ ኣባላትን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክዀኑ’ዩ ዘለዎም። ዘክሩ! እዚ ውድባዊ ጉባኤ እዩ።
4. ከም ወዮ ወትሩ ዝግበር፡ ውድባዊ ቤት ዘይብሎም ኤርትራውያን፡ መሓዙት ኤርትራን ካልኦት መዛኑ ኤርትራውያ ውድባትን ከም ተዓዘብቲ ኣብቲ ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ይዕደሙ።
5. ኣውራ ኣተኵሮ ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ውድባዊ ቻርተር ናይ ህዝባዊ ግንባር ዳግም ምኽላስ ይኸውን። እዚ ነቲ ኣብ መዋእለ-ሰውራ ዝነበሮ ስም ንምምላስ’ውን የጠቓልል። እቲ ዕላማ፡ ንኤርትራ ካብቲ ምስ ህግደፍ ዝተኣሳሰር መርዝንን ርስሓትን ምንጽሃ እዩ።
6. ራብዓይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ንጻውዒታት ኣብ ቤት-ማእሰርትታት ስርዓት ህግደፍ ዝበልዩ ዘለዉ ኣባላት ጉጅለ 15ን መራሕቲ ስርሒት ፎርቶን እሙን ኰይኑ ክርከብ ይግባእ። እዚ ማለት፡ እቲ ኣባላት ጉጅለ-15 ዝጸሓፉዎ ቅሉዕ ደብዳቤን ገስጋሳዊን ሊበራላዊን ውሳኔታት ካልኣይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር (1987)፡ መሰረታዊያን ሰነዳት ናይ ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ክዀኑ ይግባእ።
7. ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር፡ “ምስ እገለስ ከመይ ኢልካዩ ዝጋባእ፧ ክሳዕ ሞተይ እየ ዝጽየኖ! ምስ እገሊትስ ከመይ ኢልካ’ዩ ዝዕየ፧ ዘይበሊ ሓዳሪ ጽልኢ ኣለና” ዝብሉ እንተዀይኖም ግና፡ ግኒ ኢሳይያስ ገና ኣይወረደሎምን ማለት እዩ። ምስ ብጾቶም ምስራሕ ዘይኰነሎም እንተዀይኑ፡ ገና ግዳያት ኢሳይያስ ኣለዉ ማለት እዩ። ዘክሩ! ኢሳይያስ ኣብ ልዕሌኹም ክስልጥን፡ ውድብኩም ክብሕት፡ ብጾትኩም ክሸርብ፡ ዕላማኹም ክዓሉ ዝኽኣለ ንሓድሕድኩም ምትእምማን ምእንቲ ከይህልወኩም ከየባተኸ ዘርኢ ጽልኢን ህልኽን ዘይምስምማዕን ምንዕዓቕን ስለ ዝተኸለ እዩ። ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ፡ “ኣይ ደጊምስ ኣሪግና ኢና። ዳግማይ ንምግባእ፡ ንምውዳብ፡ ንምዕጣቕን ኣይከኣለናን እዩ!” ዝብሉ እንተዀይኖም፡ መዘናታቶም መራሕቲ ህወሓት፡ ዝኸፈልሉን ነዊሕ ዝተቓለስሉን ዕላማን ሃገሮምን ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ኢሎም ምስ ኣመኑ፡ ንጎቦታት ትግራይ ደይቦም ዳግም ወይኖም እዮም። ንኣብነት ኣምባሳዶር ስዩም መስፍን ናብ በረኻታት ትግራይ ወፊሩ፡ ኣብ ጐድኒ ህዝቡ ተሰሊፉ ግንባሩ ንዓረር ሂቡ እዩ። ነዚ ኣይትድነቑሉን ኣኽብሮት ኣይትህብዎን ዲኹም፧ ግንባርኩም ንቐታሊ ዓረር ሃቡ ኣይተበሃልኩምን። እቲ እማመ ካብዚ ኣዝዩ ዝቐለለ እዩ። እቲ እማመ ውድባዊ ጉባኤ ምጽዋዕን ምስራዕን እዩ። እጃምኩም ድማ መሰጋገሪ ጥራሕ እዩ።
8. ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝምረጹ መሪሕነት ከቕዉም ከድልዮ እዩ። እዚ መሪሕነት ድማ ፈጸምቲ ኣካላት ይስይም። እዚ ስያመ’ዚ ሓድሽ መሪሕነት፡ ቀጻልነት ዘረጋግጽ፣ ብቐንዱ ድማ ፖለቲካዊ መባሕት ወይ መዚ ዘውህብ እዩ። እዚ፡ ነቲ ኣብ ተቓወምቲ ውድባት ንነዊሕ እዋን ከሰንክል ዝጸንሐ ጸገም ስእነት ፖለቲካዊ መባሕት ክፈትሕ እዩ።
9. ማእከላይ ሽማግለ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብገዛእ ፍቓዱ፡ ብፊንታኡ ከየማኸረ ዝውድኦ ነገር ከም ዘየሎ ክፈልጥ ከድልዮ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ካብ ጉባኤ ሒዙዎም ዝወጽእ ውሳኔታት ምስ ካልኦት ተቓወምቲ ውድባት ዘሳንዩዎን ክላፈን ዘኽእልዎን ክዀኑ ይግባእ። ሓደ ካብቲ ሓጀታት ራብዓይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ክኸውን ዘለዎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ብዝተፈላለያ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝተሳእለ ፖለቲካዊ መደባት፡ ትልሚታት፡ እማመታት፡ ውድባዊ ፕሮግራማትን ምጽናዕን ምምዛንን እዩ። ትዕቢት፡ ግብዝና፡ ንሕና ጥራይ ኢና መንገዲ ሓቂን ፍትሕን ሃገራዊ ትንሳኤን ንፈልጥ ዝብል ዝምባለታት ንህግደፍ ብምግዳፍ ምስ ካልኦት መዘናኹም ናይ ተቓውሞ ውድባት ሓባርዊ ግንባር ክትምስርቱ ዘኽእለኩም መደብን ኣደብን ክህልወኩም ክትገብሩ ይግባእ።
10. እዚ ኵሉ ነገር (ውድባዊ ጉባኤ ምውዳብ፡ ውድባዊ መደባት ዳግም ምኽላስ፡ ሓድሽ መሪሕነት ምምራጽ፡ መደባትን ትልሚታትን ካልኦት ናይ ተቓውሞ ውድባት ምጽናዕን ምምዛንን) ብህጹጹ ክግበር ከድሊ እዩ። ቅድሚ 24 ግንቦት 2021 ተጀሚሩ ክዛዘም ኣለዎ።
ህዝባዊ ግንባር ራብዓይ ጉባኤኡ ምስ ኣሳኽዐ፡ እቲ ዝተረፈ ፍርቂ ኤርትራ ድማ ናቱ ውድባዊ ጉባኤ ክጽውዕ ኣለዎ። ፍርቂ ኤርትራ ማለተይ፡ እቲ ህዝባዊ ግንባር ንፖለቲካዊ መርገጺና ኣየንጸባርቕን እዩ ዝብል ክፋል ኤርትራውያን ማለተይ እየ። ብድሕሪ’ዚ፡ እዘን ክልተ ውድባት (ኣስተውዕሉ! ክልተ ውድባት እየ ዝብል ዘለኹ። ዓሰርተ ኣይበልኩን!) ሓድነታዊ መሰጋገሪ ህዝባዊ መንግስቲ የቊማ። እዚ መሰጋገሪ መንግስቲ፡ መለሳ ናይቶም ንኤርትራ ዘባድሙ ዘለዉ ሕሱማት ጉራቌናትን ኮብኮብቲ ግልያታትን ኰይኑ፡ ንመሰላትን ፍትሒን ኤርትራውያን ዜጋታት ዝቐውም ይኸውን። ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ፡ ሓደ መንግስቲ ክገብሮ ዝኽእል ኵሉ ነገር ንምግባር የኽእለካ ማለት ኣይኰነን። እንተዀነ፡ ገለ ካብቶም ክግበሩ ዝኽእሉ ዕዮታት ምስ ልኡኻት መንግስታት ምርኻብ፣ መለሳ ኣዕናዊ ፖሊስታት ህግደፍ ምርቃቅን ዝኣመሰሉ ዕማማት እዮም።
መንግስቲ ምትካል ከም ዘይክውንነታውን ደፋርን ስጉምቲ ዝሓስብ እንተልዩ ንምፍታኑ’ውን ኣይበገስ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሓይሊ ንነብሱ ከም መንግስቲ ዝረቝሓሉ ምኽንያት፡ ፍቓድን ርድየትን ስምየትን ህዝቢ ስለ ዘሎዎ ዘይኰነስ፡ ሓይሊ ብረት ስለ ዝውንን እዩ። ንስኹም ግን ፍቓድን ርድየትን ስምየትን ህዝቢ ክህልወኩም እዩ። ብዓል ብረት ጥራሕ’ዩ ኣብ ሃገርን ህዝብን ክስልጥን ዝኽእል ዝብል እንተሎ፡ ወድባዊ ጉባኤ ዝብሃል መደብ ገዲፉ ተዋጋኢ ሰራዊት ይወድብ። “ገይሻ ኣላ’ምበር እታ ገድሊ. . .” እናበለ ድዩ ዘዝየመ ዮሃንስ ትካቦ፧ እቲ ክኸውን እቲ፡ ትም ምባል ኣማራጺ ኣይኰነን። እቲ’ባ ክብሃል ዝኽእል ካልእ ኣማራጺኸ እንታይ ኣሎ፧ ጀነራል ፊሊፖስ ወልደዮሃንስ ኣንጻር ኢሳይያስ ክዓሉ ምጽባይ፧ ኣብ ፍጹም ዕጽዋን ማሕዩር-ቤትን ዝርከብ፡ ካብ ዓሰርተ ንላዕሊ ከይእከብ ዝተኸልከለ ህዝቢ፡ ህዝባዊ ምልዕዓል ወዲቡ መንግስቲ ክኣሊ ምጽባይ፧ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክመውት ምምህላል፧ ኣሽንኳይ ንሱስ ወላዲቱ’ኳ ክሳዕ ሕጂ ብህይወት ኣለዋ።
ከም እንግምቶ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ውጥን ንምትግባር፡ ዕላምኦም ተመሳሳሊን ተቐራራቢን ብዝኾኑ ሰባት፡ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታትን ሕብረተሰብን ኤርትራ ዝተዋጽኡ ኮይኖም፡ ብተኣማንነትን ሓሳባቶም ብዘይማቓቐለሉን ኩነታት፡ ብሕትው ኢሎም ጊዜኦም ወፍዮም ግና ሃርኲቶም ክሰርሕሉ ዝግባእ እዩ። እዞም ሰባት እዚኣቶም (ብሓሳባትና በዓል መን ክኾኑ ይኽእሉ ኢልና እንግምቶም (ድሮ እኳ ሓደ ጎዲልዎም)) ክዛረቡ እንተደልዮም፡ ካብዚ ዓቢ ሓሳባት እዚ ዘይርሓቐን፡ ወይ ከኣ ብዝተኻእለ ናብኡ ዘምርሕ እንተኾነ ይምረጽ።
እዚ ገዛኢ ስርዓት ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ንዕቀት ካብ ባዶ ዝተላዕለ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ? ክከራኸርዎ፡ ከስግእዎን ዝኽእሉ ሓይልታት፡ ጥርናፈን ጠመተን ከምዘይብሎም ስለዝተረድአ እዩ። እዚ ጥርናፈ-ጠመተ-ኣልቦነት እዚ ከኣ “ውክልና” ኣጥርይሉ። ህዝቢ’ውን ነዚ ግዝያዊ እንዳተባህለ፡ 30 ዓመታት ዝገበረ ስርዓት ከም ምሩጽ ወካሊኡ ርእይዎ፡ ጊዜያዊ ምዃኑ’ውን ዳርጋ ተረሲዑ።
እኛ አቋም አስቸጋሪ እና በቀጣይነት ይቻላል ነገር ወሰን ላይ እንዲተገበር አስፈላጊነት ለመረዳት. ባጠመደው tolerances የምሕንድስና ቁሶች መካከል በጣም የተረጋጋ, ተጠናክሮ ክፍል ዘንድ ይቻላል ቢሆንም እኛ እንደ በጠባብ ልኬት ውስጥ 100MM በ 0.01 ± እንደ tolerances እንሰራለን. ተሰልቶ CNC machined ክፍሎች ብጁ ቁሳዊ አመልክተዋል ደንበኞች የተሰራ ሊሆን ይችላል.
Anebon ንድፍ, ምርት እና የሃርድዌር ኢንዱስትሪ ሽያጭ ላይ ያተኮሩ ነው 2010 የእኛ ቡድን ላይ የተመሰረተ ነበር. 2015 ማረጋገጫ: እና እኛ ISO 9001 አልፈዋል.
እኛ የተለያዩ CNC መፍጨት እና ዘወር ማሽኖች, የወለል ፈጪ, ውስጣዊ እና ግልጽ ፈጪ, Wedmls, Wedmhs ECT ጨምሮ ጃፓን ጀምሮ, የተራቀቁ ቀልጣፋ እና ከፍተኛ ደረጃ ማሽኖች, አላቸው. እኛ ደግሞ በጣም የላቁ የሙከራ መሣሪያ አላቸው. ± 0.002mm እስከ tolerances ጋር ክፍሎች የተደገፈ ይቻላል.
ክፍሎች እየወሰዱ መሞት , አሉሚኒየም መውሰድ, ዚንክ ይሞታሉ መውሰድ ክፍሎች, አሉሚኒየም ይሞታሉ ድባብ, አሉሚኒየም ሳይሞት ትወና ክፍሎች , ክፍሎች ሲያወጣ ,
ነፃነት ጋዲሳ የተባለችው ይህች ወጣት ከምዕራብ ኢትዮጵያ ነጁ ከተባለ አካባቢ እንደመጣችና ቤሩት በስራ ላይ ከተሰማራች ሁለት አመት እንዳልሞላት የኢትዮጵያ ቆንስላ ፅ/ቤት ለቪኦኤ ገልፆልናል።
ብዓል ስልጣን በይነ-መንግስታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ /ኢጋድ/ ከምዝበሎ ኣብ ኬንያን ኣብ ኢትዮጵያን መጥቓዕትታት ንምፍፃም ናብ ሃገራት እቲ ዘቦ ብምስፍሕፋሕ ፍሉይ ወታደራዊ ሓይሊ ከምዝመስረተ ሓቢሩ።
‘’ኣል-ሸባብ ናይ ሃገራት ስግኣት ፀጥታ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል 53 ገፅ ዝሓዘ ፀብፃቡ ኢጋድ ዋላ’ዃ ቀንዲ መደብር ኣል-ሸባብ ሱማሊያ ኮይኑ እንተቐፀለ እውን መንነቱን ድልየታትን ግን ኣብ ኣባል ሃገራት እቲ ደንበ ናብ ዝንቀሳቐስ ውድብ ተሰጋጊሩ’ሎ ይብል።
ስለ አብዲ ኢሌ አስተያየት የሚሰጡ የክልሉ ተወላጆች ነገራቸው መካከል ” እንዴት ይህ ሰው ለዚህ ሃላፊነት በቃ” በሚል ግርምታቸውን ያስቀምጣሉ። ዋናው ጥያቄ ሊሆን የሚገባው እንዲህ ያለ ወሮ በላ ለዓመታት በወንጀል ሲጨማለቅ ለምን ዝም ተባለ የሚለው ጉዳይ ደግሞ ዋናው ጉዳይ ነው።
ይህ አፉን ያለ ልክ የሚከፍት ዱርዬ ማንና እነማንን ተማምኖ የንጹሃንን ደም ሲጠጣ፣ የአገር ሃብት ሲዘርፍና ሲያካፍል፣ ገንዘብ በጭነት መኪና ጭኖ ሲረጭ፣ ሲያስር፣ ሲገርፍ፣ አንድ ጉድጓድ ሰዎችን ሲቀብር፣ ሴቶችን ሲደፍር፣ …. እንደኖረ ህዝብ ማወቅ ብቻ ሳይሆን ፍትሃዊ ፍርድም ይፈልጋል።
ይህ ድንቁርና የሰፈረበት ዱርዬ እንዲህ ልዩ ሃይል ተደራጅቶለት የንጹሃንን ደም ሲጠጣ አደባባይ በገሃድ ሆኖ ሳለ ዝም መባሉ፣ የሰው ልጆችን ከአውሬ ጋር እያሰረ ሲያሰቃይ፣ አይዞህ እየተባለ እንዴት ሲሸለምና ሲሞገስ እንደኖረ ማወቅና ፍርድን ማግኘት የህዝብ ፍላጎት ብቻ ሳይሆን የመንግስትም ግዳጅ ነው።
ህጻናትንና አረጋውያንን በገፍ በጭነት መኪና እየጫነ በየበረሃው ሲደፋ የኖረ ወሮ በላ እስከዛሬ ከሰራው ግፍ የሚመጥን ቅጣት ሲቀበል፣ የፍርድ ሂደቱ በቀጥታ ለህዝብ እንዲተላለፍ፣ ህዝብ በቀጥታ እንዲያየው ሊሆን እንደሚገባ ህዝብ ያምናል። ይፈልጋል። እናም ዛሬ በይፋ በቁጥትር ስር የዋለው ወሮበላና አለቆቹ በገሃድ የፍርድ ሂደት ሲዳኙ ማየት የህዝብ ሁሉ ፍላጎት ስለሆነ ይንንን አለማድረግ አይቻልም።
ጾም ካብ መግቢ፡ መስተ ወይ ክልቲኡ ንጥዕናዊ፡ ስነ-ስርዓታዊ፡ ሃይማኖታዊ ወይ ስነ-ምግባራዊ ዕላማታታት ምሕራም ማለት ኢዩ። እቲ ምሕራም ምሉእ፡ ከፊላዊ፡ ነዊሕ ወይ ሓጺር ግዜ ዝካየድ፡ ወይ ድማ ጸጸኒሑ ዝትግበር ክኸውን ይኽእል። ጾም ካብ ጥንቲ-ጥቅምቲ ኣብ ዓለም ምሉእ ብሰብ ሞያ ጥዕና፡ ብመስረትቲን ሰዓብትን ብዙሓት ሃይማኖታት፡ ብፍሉይ ዕማማት ዘለዎም ውልቀ-ሰባት፡ ከምኡ’ውን ከም ምልክት ምግላጽ ተቓውሞ ኣንጻር ማሕበራዊ፡ ስነ-ምግባራውን ፖለቲካውን ግህሰት ብውልቀ-ሰባት ኮነ ጉጅለታት ክትግበር ጸኒሑን ኣሎን።
ጾም ማለት ብገዛእ ፍቓድካ (ብወለንተኻ) ካብ ገለ ወይ ኩሎም መግብታት ወይ መስተ ወይ`ውን ካብ ክልቲኦም ጠሪስካ ምሕራም ወይ ኣብ ኣወሳስዳኦም ምጐዳል ማለት ኢዩ። ውጹእ ጾም (ደረቕ ጾም’ውን ይበሃል ኢዩ) ዝበሃል ካብ ኩሉ ዓይነት መግብን ፈሳስን ንዝተወሰነ ግዜ (መብዛሕቲኡ ን24 ሰዓታት ወይ ገለ መዓልታት) ምሕራም ተባሂሉ ክግለጽ ይከኣል። ጾመ-ማይ እንተኮይኑ ማይ ምስታይ ዝፍቀድ ኮይኑ ካልእ ግን ክልኩል ኢዩ። ገሊኦም ዓይነት ጾማት ከፊላዊ ጾማት ኮይኖም ዝተወሰኑ ዓይነታት መግቢ ወይ ነገራት ካብ ምብላዕ ጥራሕ ይኽልኽሉ። ጾም ጸጸኒሑ ወይ ሓሓሊፉ ዝትግበር’ውን ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ኣተገባብራ ጾም ወሲብን ካልኦት ንጥፈታትን ከምኡ’ውን መግቢ ዝኽልክል ክኸውን’ውን ይኽእል ኢዩ።
ኣብ ስነ-ኣካላዊ ኩነት፡ ጾም ንናይ ሓደ ምሉእ ለይቲ ከይበልዐ ዝሓደረ ሰብ መታቦላዊ ደረጃ ዝምልከት ክኸውን ይኽእል። ማለት እቲ ሰብ ዝተመገቦ ኩሉ ሓቒቑን ተመጽዩን ምስ ምስ ተወደአ ዝፍጠር ኩነት ማለት ኢዩ። ኣብ ግዜ ጾም ሓያሎይ መታቦላዊ ምትዕርራያት ኢዮም ዝካየዱ። ሓደ ሰብ ናይ መወዳእታ መግቢ ካብ ዝበልዓሉ ግዜ ድሕሪ 8 ክሳብ 12 ሰዓታት ኣትሒዙ ኢዩ ከም ዝጾመ ዝሕሰብ።
ናብ ዝርዝር ቅድሚ ምእታውና ገለ ሓፈሻዊ ምኽንያታት ክንርኢ። ኣመንቲ ጾም ኣካላዊን መንፈሳውን ምሕዳስ ከምዘምጽእ ኢዮም ዝዛረቡ። ኣብ እምነት ጾም ምስ ጣዕሳን ካልኦት ዓይነታት ነብሰ-ምቁጽጻርን ዝተተሓሓዘ ኢዩ። ብሓፈሻ ደቂ-ኣንስትዮ ካብ ጥንቲ ኣትሒዘን ምስ ሃይማኖታዊ ጾም ዘተኣሳስር ዝንባለ ዘለወን ኢየን ዝመስላ። ብዘይ መኣዛዊ መግቢ ንነዊሕ እዋን ክትሰርር ምኽኣል ከም ምልክት ቅድስናን ንጽህናን ኢዩ ዝቑጸር ነይሩ። ናብ ዝርዝሩ ድማ ክንሰግር፣
ኣብ ሃይማኖታት ጥንታውያን ህዝብታትን ስልጣነታትን፡ ጾም ነቶም ናብ ኣማልኽቲ ወይ ጣኦታት ንምቕራብ ዝቀራረቡ ዝነበሩ ሰባት (ብፍላይ ከኣ ኣቕሽቲ) ንምስንዳው ይትግበር ነይሩ። እቶም ኣማልኽቲ ወይ ጣኦታት መለኮታዊ መልእኽቲታቶም ኣብ ሕልምታትን ራእይታትን ዘግህዱ ናይ’ቶም እሙናት ተኸተልቲ ጠቕላላ ተወፋይነት ድሕሪ ዝሓትት ጾም ጥራሕ ኢዩ ዝግሃድ እናተባህለ ይእመን ስለዝነበረ ኢዩ። ኣብ ብዙሓት ባህልታት እቲ ልምዲ ጾም ንዝተቘጥዑ ጣኦታት ኣብ ምህዳእ ወይ ድማ ከም ዝሞተ ንዝተኣምነሉ ጣኦት ዳግም ንኽመጽእ (ትንሳአ) ንምሕጋዝ ተባሂሉ ኢዩ ዝትግበር ነይሩ። እቲ ምኽንያታት ብዙሕ ኢዩ።
ምስ ምምጻእ ክርስትና ጾም ሓደ ካብ’ቶም ዓበይቲ ልምድታት ኣብያተ-ክርስትያንን ኣመንትን (ገለ ውሑዳት ክፋል ክርስያን ገዲፍና) ኮይኑን ተሓዲሱን ቀጺሉ። ብፍላይ ዓቢ ጾም (ጾም ኣርብዓ) ኣመንቲ ኣብያተ-ክርስትያናት ካቶሊክን ተዋህዶን ንኣብነት ነቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ምድረ-በዳ ዝጸሞ 40 መዓልትን ለይትን ንምዝካርን ንምኽባርን ብከፊል ዓመት መጽአ ይጽምዎ ኢዮም። ኣብ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ እቲ ናይ ጾም መዓልታት ካብ 40 ዝዝያየድ ምዃኑ’ውን ይፍለጥ። ኣብ ሃገርና ዝርከቡ ክርስያን’ዘን ክልተ ሃይማኖታት ብፍላይ፣ ብዘይካ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ዓቢ ጾም፡ ኣብ ዓመት ምሉእ ዝዝርግሑ ዝተፈላለዩ ናይ ጾም ግዝያት ኣለዉዎም፣ ጾመ-ሃዋርያት፡ ጾመ-ፍልሰታ፡ ቅድሚ ልደት ኣብ ሕዳር ዝጅምር ናይ 40 መዓልታት ጾም (ጾመ-ልደት)ን ካልኦትን ገለ ካብኣቶም ኢዮም።
ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና’ውን ንጾም ብዓቢ ክብሪ ኢዮም ዝትግብርዎ። ኣብ ቅዱስ ወርሒ ሮሞዳን ዝካየድ ጾም ድማ ንገለ ዝተወሰነ ምኽንያታት ገዲፍካ ንኹሉ ሰብ ግዴታዊ ኢዩ።
ጾም ንፍወሳዊ መዓላ፡ ግሪካዊ ሓኪም ሂፖቅራጦስ ንዝተወሰኑ ምልክታት ሕማም ንዘርኣዩ ሕሙማቱ ካብ መግቢ ወይ መስተ ክሕረሙ ክመኽረሉ ምስ ጀምረ፡ ካብ ብውሕዱ 5ይ ክፍለ-ዘመን ቅድሚ ልደተ-ክርስቶስ ኣትሒዙ ከገልግል ጸኒሑ። ንጾም ዝምልከቱ ናይ መጀመርታ ዝተወደቡ መጽናዕቲታት ኣብ ልዕሊ ሰባትን እንስሳታትን ምስ ተተግበሩ፡ ርድኢት ኣካላዊ ሳዕቤን ጾም ካብ መወዳእታ ክፋል መበል 19 ክፍለ-ዘመን ኢዩ ክቕልቀል ጀሚሩ። ኣብ 20 ክፍለ-ዘመን ድማ ብዛዕባ መኣዛታት መግብን ኣድላይነቶምን ንኣካላት ወዲ-ሰብ ብዝያዳ እናተፈልጠ ምስ መጽአ፡ ኣገባባት ጾም ዝተሓላለኹ እናኮኑ መጺኦምን ዝተፈላለዩ ኣገባባት ተቐልቂሎምን። ንኣብነት፡ ኣብ ሆስፒታላት፡ ክሊኒካት ወይ መንበሪ ገዛውቲ ጾም ከም መፈወስን መከላኸሊ ሕማማትን ኣብ መዓላ ዊዒሉ። ገለ ኣገባባት ጾም፡ ብፍላይ እቶም ኣብ ምፍዋስ ሕዱር ሕማማት ዝተተግበሩ፡ ሕሙማት ማይ ጥራሕ ወይ’ውን ካሎሪ ዘይብሉ ሻሂ ከም ዝሰትዩ ተፈቒዱሎም፡ ምንቅስቓስ እናገብሩን መዓናጥኦም እናተሓጽበን (enema) ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ከም ዝጸንሑ ተገይሩ ኢዩ። ካልኦት ኣገባባት ዝተመሓየሸ ጾም ድማ እቶም ሕሙማት ኣዝዩ ውሑድ ካሎሪ ዘለዎ መግቢ ጥራሕ ከም ዝወስዱ ጌርካ፡ ኣካላዊን መንፈሳዊን ፍወሳ ወሲኻካ ተተግቢሮም ኢዮም።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና መበል 21 ክፍለ-ዘመን ምጻም ኣብ ክንክን ዝተወሰኑ ብርቱዓት ሕማማት ገዲፍካ፡ ኣብ ካልእ ኩነታት ንጥዕና ደቂ-ሰብ ጠቓሚ ድዩ ኣይኮነን ንጹር ኣይኮነን ዘሎ። ብሰባት ጸጸኒሑ ዝግበር ነዊሕ ዘይኮነ ጾም ጥዕናዊ ረብሓ ክህልዎ ከምዝኽእል ገለ መጽናዕቲታት’ኳ እንተኣመልከቱ፡ ዝተናውሐ ምስ ዝኸውን ግን ጥዕናዊ ሳዕቤናት ከምዘለዎ ኢዮም ኣስተውዒሎም።
ንፍወሳ ጥዕናዊ ጸገማት ተባሂሎም ዝተተግበሩ ናይ ጾም ስጉምቲታት ኣዕናዊ ሳዕቤን ዘኸተልሉ ኣጋጣሚታት’ውን ነይሩ ኢዩ። ሊንዳ በርፊልድ ሃዛርድ ዝተባህለት ኣመሪካዊት ሓኪም ንኣብነት ጥብቂ ጾም ካብ ዝኣዘዘትሎም ተሓከምቲ ጠንቂ ሞት 40 ሕሙማት ምንባራ ኢዩ ዝዝንቶ። ስለ’ዚ ጾም ንፍወሳዊ መዓላ ክንጥቀመሉ እንደሊ ሰባት ጥንቃቐን መስትውዓልን ከድልየና ኢዩ።
ብዘይካ’ዞም ኣብ ላዕሊ ዝተገልጹ መዓላታት ጾም፡ ምሕሳም መግቢ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ኣረኣእያታት፡ ብፍላይ ከኣ ከም መርኣያ ተቓውሞ ወይ ሓድነት ንምግላጽ ከገልግል ይኽእል ኢዩ። ህንዳዊ ማሃትማ ጋንዲ ነቶም ኣንጻር መግዛእቲ እንግሊዝ ጐነጽ ዝጥቀሙ ዝነበሩ ሰዓብቱ ነቲ ናቱ ዘይጐነጻዊ ተቓውሞ ንክኽተሉ መታን ኣብ ቤት-ማሕቡስ ዝጸሞ ጾም ሓደ ካብ ዓበይቲ ኣብነታት ኢዩ። ጋንዲ ብድሕኡ’ውን ንጾም ተመሳሰልቲ ዕላማታት ንምትግባር ከምዝተጠቀመሉ ኢዩ ዝንገር። ጾም ኣንጻር ኲናት፡ ማሕበራዊ ሕሰማትን ወጽዓታትን ንምቅዋም ክትግበር ጸኒሑ ኢዩ። ብዙሓት ‘ፍትሒ ደሊና’ ዝብሉ እሱራት’ውን ኣቓልቦ ንምርካብ በብግዚኡ መግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ (ጾም) ይገብሩ ኢዮም። ብሰንኩ ህይወቶም ዝሰኣኑ’ውን ውሑዳት ኣይኮኑን። ኣብ 1981 ኣብ ሰሜን ኣየርላንድ ዝሓሸ መሰላት እሱራት ኣብ ቤት-ማሕቡስ ንምምጻእ ዝተኻየደ ተቓውሞ ምሕሳም መግቢ ህይወት 10 ሰባት ወሲዱ ኢዩ። እቲ ዝገርም ግን ሓደ ካብ’ቶም ዝሞቱ 66 መዓልታት ኢዩ ዝኾነ መግቢ ከይበልዐ ጸኒሑ። 10 ካብ’ቶም መግቢ ዝተሓሰሙ ድማ ካብ 46 ክሳብ 73 መዓልታት ዝኾነ መግቢ ከይበልዑ ጸኒሖም ኢዮም።
ነቲ ረድኤት ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ቻይና ኣምባሳደር ታን ዥያን ንሚንስትር ዴኤታ ሚንስትሪ ገንዘብ ኢትዮጵያ ኣቶ አድማሱ ነበበን ኮሚሽነር ኮሚሽን ኣመራርሓ ስራሕ ብሄራዊ ስግኣት ሓደጋ ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣረኪቦም ኣለው።
በአቶ መለስ ዜናዊ ዘመን ብዙ ባለሥልጣናትን መበወዝ የተለመደ ነበር። ከደህንነትና መከላከያው በተጨማሪ ጨርሰው እማይነኩ ከነበሩት መካከል ሁለት ሰዎች ነበሩ። ሁለቱም በአገሪቱ ገንዘብ የማዘዝ እንኳ ባይሆን የመታዘዝ ሙሉ ሥልጣን ነበራቸው። አንደኛው የገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ ሱፍያን ሲሆኑ ሁለተኛ የብሔራዊ ባንኩ ገዥ አቶ ተክለወልድ አጥናፉ ናቸው። ከእነ ሽፈራው ሽጉጤ ጋር ሥራ አስፈሚ ሆነው ከደቡብ ድርጅት የተቀመጡት አቶ ተክለወልድ አሁንም በሥልጣናቸው አሉ። የእነ ለማና የእነአብይ ኦህዴድ ከሥራ አስፈጻሚነት የነቀላቸውና ብሎም ከህወሃት ሰዎች ጋር ደምሮ በሙስና የወነጀላቸው የገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ ሱፍያን ግን ሥልጣናቸው ላይ አይደሉም ። በነበረባቸው ሙስና ከአገር እንዳይወጡ ተክልክለው ነበር የተባሉት እኚሁ ሰው ዛሬ አምልጠዋል። አቶ ሱፍያን አህመድ ቤተሰብና ልጆቻቸውን ይዘው ካናዳ መኖር ከጀመሩ ቀናት ተቆጥረዋል። አንዳንዴ ኬንያ እየወረዱ ከአዲስ አበባ ብቅ የሚሉ ሸሪኮቻቸውን እያነጋገሩ መመለሳቸው ተሰምቷል። ሱፍያን ከ20 ዓመታት በላይ ለሆነ ረጅም ጊዜ በገንዘብ ሚኒስትርነት የቆዩ ሲሆን በተለይ ከአቶ መለስ ጋር በጣም የተሳሰረ ግንኙነት ነበራቸው። አቶ መለስ ሲሞቱም ባለቤታቸው ወ/ሮ አዜብ ለጠቅላይ ሚኒስትርነት ከፈቀዷቸው ሰዎች ግንባር ቀደሙ ሱፍያን ነበሩ እየተባለም ተወርቷል። በኢትዮጵያ የትኛውም ብሔራዊ ፕሮጀክት ሲነደፍ ግንባታዎች ሲታቀዱም ሆነ በጀት ሲለቀቅ የገንዘብ ምኒስትሩ ሱፍያን ፊርማ እጅግ አስፈላጊ ነበር። የኢትዮጵያን ካዝናም ሆነ ገበና ከሱፍያን በላይ እሚያውቅ አልነበረም። በተለይም አገሪቱ በወሰዳቻቸው ትላልቅ ብድሮችም ሆነ ከቻይና ጋር በተደረጉ የብድር፣ የግዢና ሽያጭ ፕሮጀክቶች ሱፍያን ትልቁን የማስፈጸም ሥራ ሠርተዋል። እሳቸው ዋና አዛዥ ነበሩ ማለት ግን አይደለም። ወዴት ወዴት!
ቻይና በኢትዮጵያ ያላትን ኢኮኖሚያዊ ተጽእኖና የቢሊዮን ዶላር ፕሮጀክቶች ትስስርን በማስፈጸም በኩል አቶ መለስ ዜናዊና ድርጅታቸው ያደረጉት ነገር ቢኖር ሁለት ሰዎችን ለዚህ የተለየ ኃላፊነት መመደብ ነበር። አንደኛው ከውጭ ጉዳይ ምኒስትርነታቸው ተነስተው በቻይና የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው በውጭ የተመደቡት አቶ ስዩም መስፍን ሲሆኑ ሌላኛው በኢትዮጵያ የቻይና አምባሰደር “መስለው” እንዲሰሩ የተመደቡት አቶ አርከበ ዕቁባይ ናቸው። አርከበ በተለይም የኢንደስትሪ ፓርኮችንና ከተሞችን ለማስፋፋት በሚል የጠቅላይ ሚኒስትሩ የኢኮኖሚ አማካሪ ሆነው እየሠሩ ሲሆን ሱፍያን እነዚህን ሁለት ሰዎች በማገዝ እሚገባውንና እሚወጣውን ገንዘብ መልክ ሲያስይዙ ቆይተዋል። ይህን ያስተዋለው የእነለማ መገርሣው ኦህዴድ፣ ለዓመታት ሳይነኩ የቆዩትን አቶ ሱፍያንን በመንቀል ድርጅታዊ ሽፋን ነሳቸው። እንዲያውም ከአንዳንድ የሆቴል ባለቤቶች ጋር ሆነው ፈጽመዋል የተባለውን ሙስና በማጋለጥ ለክስ አቀረባቸው። ይህን ያዩ የህወሃት ሰዎች ይብላኝ ለናንተ እንጂ እኛስ ጥለን አንጥላቸውም ያሉ መሰሉ። የኢፌዴሪ የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትር አቶ ሱፍያን አህመድ ለአፍሪካ ልማት ባንክ ፕሬዚዳንትነት ለመወዳደር በእጩነት እንዲቀርቡ ተደረገ። በኦህዴድ ሰዎች ከኢትዮጵያ ካዝና የተነቀሉት ሰው የአፍሪካን ባንክ እየመዘበሩ እንዲያበድሩ ታጩ። ባንኩ ግን አልተቀበላቸውም። ስለዚህ ኦህዴዶቹ ህወሃቶችን አፋጠጧቸው ሲባል እንደሚወራባቸው ለሥልጣን ፍለጋ ያደረጉት ይሆን ወይስ የምዝበራው መጠን ከልክ እያለፈ መምጣቱን ለማመልካት ይሆን? ሱፍያን አህመድስ እንደወጡ ይቀሩ ይሆን ወይስ እንደተመለደው ከደሙ ንጹህ ነኝ ብለው የካዝናውን ሚስጥር ያጫውቱን ይሆን?
እንደወጡ የመቅረቱ ነገር ግን የኦህዴዶች እጣ ብቻ መሆኑ ይገርማል። አገር ውስጥ ያፈነገጡት ይሞታሉ የወጡትም እንደወጡ ይቀራሉ። ስመጥሩ ጸሐፊ ስዩም ተሾመ እንደጻፈው የኦሮምያ ፕሬዚዳንቶች አቶ ዓለማየሁ አቶምሳ (ሞተዋል)፣ አቶ ሀሰን ዓሊ እና አቶ ጁነዲን ሳዶ አገር ጥለው ወጥተዋል። የኦሮሚያ የም/ቤት አባል የነበሩት ወ/ሮ አልማዝ መኮ’ን ጨምሮ እንደ ዮናታን ዲቢሣና ድርባ ሀርቆ ያሉ የቀድሞ የድርጅቱ ከፍተኛ አመራሮችም ሀገር ጥለው ኮብልለዋል። ስዩም እንደሚለው ፣ ዶ/ር አብይና ለማ ችግር የበረታባቸው እንደሌሎቹ ሸሽተን አንወጣም ብለው እዚያው በመጋፈጣቸው ይሆን? ለነገሩ እንኳን ኦህዴዶቹ ይህን መሰል ሀሳብ እያነሳ እዚያው አገር ውስጥ የተጋፈጠው ጸሐፊው ስዩም ራሱ የት ደርሷል?
በነገራችን ላይ የሙስና ነገር ከተነሳ፣ ብአዴኖቹ አሁን በእስር ላይ እሚገኙት ፣ የገቢዎችና የጉምሩክ ባለሥልጣን ሥራ አስኪያጅ፣ አቶ መላኩ ፈንታ እንዲፈቱላቸው መጠየቃቸው ተሰምቷል። ህወሃቶችም የተስማሙ ሲሆን አቶ መላኩ በቅርብ ጊዜ ውስጥ ሊፈቱ እንደሚችሉ እየተነገረ ነው። ኦህዴዶቹም ቢሆን ለቄሮዎች ምስጋና ይግባቸውና ሌሎችን ማሳሰር ጀመሩ እንጂ በርካቶችን አስፈትተዋል። የጀመሩትን ገፍተውበት ኢትዮጵያን ከታሰረችበት ቢያስፈቱ ደግሞ የበለጠ በሆነ ነበር።
የዓለም አትሌቶች በጎዳና ላይ ሩጫዎችና በተለያዩ የአትሌቲክስ ውድድሮች ባገኙት የሽልማት ገቢ ከ1 እስከ 50 በወጣው ደረጃ ኢትዮጵያ በሁለቱም ፆታዎች በ23 አትሌቶች እንደተወከለች ለማወቅ ተቻለ፡፡ ከኢትዮጵያ አትሌቶች በሽልማት ገቢያቸው ኃይሌ ገብረስላሴ እና ጌጤ ዋሚ ይመራሉ፡፡ ባለፉት 15 ዓመታት በዓለም ዙርያ በተካሄዱ የጎዳና ላይ ሩጫዎች እና ሌሎች የአትሌቲክስ ውድድሮች አትሌቶች ያገኙአቸውን በግልፅ የሚታወቁ የገንዘብ ሽልማቶች በመደመር ደረጃውን ከሳምንት በፊት በድረገፁ ይፋ ያደረገው የጎዳና ላይ ሩጫዎች የስታትስቲክስ ባለሙያዎች ዓለም አቀፍ ማህበር (ARRS/ Associations of Road racing statisticians ) ነው፡፡ ይህን ዓለም አቀፍ ደረጃ በወንዶች ምድብ የሚመራው በ52 የተለያዩ ጊዜያት 3 ሚሊዬን 548 ሺህ 398 ዶላር ያፈሰው ኃይሌ ገብረስላሴ ሲሆን በሴቶች ምድብ ደግሞ በ56 የተለያዩ ጊዜያት 2 ሚሊዬን 236 ሺህ 415 ዶላር ያገኘችው የእንግሊዟ ፓውላ ራድክሊፍ ናት፡፡ በወንዶች ምድብ በደረጃው ሰንጠረዥ መግባት ከቻሉት 50 አትሌቶች 10 ኢትዮጵያውያን ሲገኙበት በድምሩ 10 ሚሊዬን 345 ሺህ 423 ዶላር በሽልማት ገቢ አድርገዋል፡፡ በሴቶች ምድብ ደግሞ ከ50ዎቹ አትሌቶች 13 ያህሉ ኢትዮጵያውያን ሲሆኑ ድምር የሽልማት ገቢያቸው 9 ሚሊዬን 575 ሺህ 957 ዶላር ነው፡፡
የጎዳና ላይ ሩጫዎች የስታትስቲክስ ባለሙያዎች ማህበር www.arrs.net በተባለው ድረገፁ በዓለም አቀፍ የአትሌቲክስ ከ3ሺ ሜትር አንስቶ ያሉትን የጎዳና ላይ ሩጫዎች እና ሌሎች ውድድሮች በትኩረት በመከታተል የአትሌቶችን የውጤታማነት ደረጃ፤ ሰዓትና ድምር ስኬት ከፋፍሎ በማስላት ወርሃዊ እና ዓመታዊ መረጃዎችን ይፋ ያደርጋል፡፡ በዚሁ ድረገፅ የዓለም አትሌቶች በጎዳና ላይ ሩጫዎች እና በሌሎች የአትሌቲክስ ውድድሮች በሰበሰቡት የሽልማት ገንዘብ ላይ ደረጃውን በማውጣት የሚያስታውቅበት አሰራርም አለው፡፡ ኤአርአርኤስ በሽልማት ገቢ ለሚሰራው ደረጃ እና ሌሎች መረጃዎችን በድረገፁ ለማስፈር የሚጠቀምበትን ዳታቤዝ ለማዘጋጀት በመላው ዓለም የሚደረጉን ከ160 ሺህ በላይ የጎዳና ላይ የሩጫ እና ሌሎች ውድድሮችን በመከታተል መረጃዎችን ከማሰባሰቡም በላይ በየውድድሩ 35 ሺህ አትሌቶች ያስመዘገቧቸውን 900 ሺህ በላይ ውጤቶች አገናዝቧል፡፡ እነዚህን መረጃዎች በማሰባሰብ እና በማቀናበር ከስታትስቲክስ ባለሙያዎች ማህበር ጋር በመላው ዓለም ያሉ ከ100 በላይ ባለሙያዎች የሚሰሩት ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ የአትሌቲክስ በጎ ፍቃደኞችም በተለያዩ ተግባራት ተሳታፊ ይሆኑበታል፡፡ ኤአርአርኤስ የዓለም አትሌቶች በጎዳና ላይ ሩጫ እና ሌሎች የአትሌቲክስ ውድደሮች ያገኟቸውን የሽልማት ገቢዎች ያሰባሰበው በግል በሚመዘገብ ውጤት በግልፅ የሚወስዷቸውን የሽልማት ድርሻዎችና በቡድን ውጤት የሚያገኙትን ገቢ በመደማመር ነው፡፡ በሽልማት ገቢው የተሰራው ደረጃ አትሌቶች በተለያዩ ዓለምአቀፍ ውድድሮች በግላቸው ተደራድረው የሚያገኟቸውን የተሳትፎ ክፍያዎች፤ ልዩ ልዩ ጥቅማጥቅሞች፤ የቦነስ ሽልማቶች፤ የስፖንሰር ገቢዎች፤ እንደመኪና አይነት የተለያዩ ስጦታዎችን ያካተተ አይደለም፡፡ ከዚህ በታች የቀረበው በኤአርአርኤስ ድረገፅ በዓለም አትሌቶች የሽልማት ገቢ ደረጃ ላይ በሁለቱም ፆታዎች ከ50ዎቹ ተርታ የገቡት የኢትዮጵያ አትሌቶች ባገኟቸው የሽልማት ገቢዎች በአገር እና በዓለምአቀፍ የሚኖራቸው ደረጃ ነው፡፡
ቅዱስ ጳውሎስ ሓውርያ ሰማዕት - ሓጺር ታሪኽ ሕይወቱ ምስ መባእታ መልእኽታቱ - በሚል አባ ግርማይ አብርሃ ዘማኅበረ ሲታውያን (ማ.ሲ.) ካዘጋጁት መጽሐፍ በአባ ክፍሎም ዮሴፍ ማ.ሲ. የተተረጎመ በሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ሕይወት ታሪክ፣ ሰብአዊ ማንነቱና መልእክቶቹ ዙርያ የተለያዩ ጽሑፎችን በቀጣይነት የምናቀርብበት ክፍል ነው። ሙሉ ምዕራፎቹ ተጨምረው እስኪያልቅ ድረስ ደጋግመው ይጎብኙት።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED flood 60W በውሃ የማይተገበር አፒ.65 የሚያስተምረው የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED flood 60W በውሃ የማይተገበር አፒ.65 የሚያስተምረው የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED flood 60W በውሃ የማይተገበር አፒ.65 የሚያስተምረው የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED flood 60W በውሃ የማይተገበር አፒ.65 የሚያስተምረው የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ቲታኖማኪያ (ግሪክ፦ Τιτανομαχία) ወይም «የቲታኖች ጦርነት» በጥንታዊ ግሪክ አፈ ታሪክ የ10 ዓመት የአማልክት ጦርነት ነበር። በአንዱ ወገን ክሮኖስና ቲታኖች ነበሩ፤ በሌላውም ዚውስና የኦሊምፑስ ወገን ነበረ።
ጦርነቱ የመጣበት ጠንቅ እንዲህ ይተረካል። ክሮኖስ አባቱን ኡራኑስ ሰለበውና ገድሎት ከንጉሥነት ገለበጠው። ኡራኑስ እየሞተ፣ ክሮኖስ በፈንታው በራሱ ልጆች እንዲገለበጥ የሚል ትንቢት ተናገረ። ከኡራኑስም ደም ጊጋንቴስ (ታላላቅ ወይም ረጃጅም ሰዎች) ተወለዱ።
የቲታኖች አለቃ ክሮኖስ አሁን ንጉሥ ሆኖ እኅቱን ሬያን ሚስት አደረጋት፤ ትንቢቱንም ለማምለጥ እያንዳንዱን ልጅ ስትወልዳቸው ክሮኖስ ቀጥታ በላቸው። ዚውስ ሲወለድ ግን እናቱ ሬያ ከክሮኖስ ሠወረችው አልተበላም። ሬያ ሕጻኑን ዚውስን ወደ ቀርጤስ በአማልጤያ አሳዳጊነት ላከችው። በኋላ ዚውስ ተመልሶ አባቱ ወንድሞቹን እንዲያስታውክ ልዩ መድኃኒት ይሠጣል። ከዚያ በኋላ ዚውስና ወንድሞቹ በቲታኖች ላይ በአመጽ ተነሡ።
መደበኛው የዳታ አሰባሰብ አሠራራችን በኤፍኤኪውውስጥ ተገልጿል። ለጊዜውም ቢሆን የዳታ አሰባሰባችንን በምቀይርበት (በምንጨምርበት) ወቅት ምን እየሰራን እንደሆነ እና ተጽእኖውን እዚህ እንገልጻለን።
ትማሊ ዝተቛረፀ ናይ ኢትዮጵያ ናይ 12 ክፍሊ ሃገራዊ ፈተና ካብ 27 ሰነ ጀሚሩ ከምዝውሃብ ሚኒስትር ትምህርቲ ኣፍሊጦም።እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ እቲ ፈተና ተሰሪቑ ክወፅእ ዝገበርኩ ኣነ እየ ክብል ካብ ሃገር ወፃኢ ዝንቀሳቐስ ሓደ ጉጅለ ተቓውሞ ኦሮሞ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ዝተቛረፀ ናይ ኢንግሊዝኛ ፈተና ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ምስ ዝተዘርግሐ ፈተና ምምስሳሉ ብምርግጋፁ ምዃኑ ሚኒስትር ትምህርቲ ኣቶ ሽፈራው ሸጉጤ ገሊፆም ኣለው።
ነቲ ፈተና ሰሪቖም ብማሕበራዊ ሚዲያ ዝዘርግሑ ሰባት ናብ ሕጊ ከምዘቕርቡዎም እውን ተዛሪቦም ኣለው ኣቶ ሽፈራው።እቲ ፈተና ካብ 27 ሰነ ክሳብ 30 ሰነ 2008 ዓ/ም ከምዝውሃብ ሚኒስትር ትምህርቲ ሎሚ ሰሉስ ኣፍሊጡ’ሎ።ንመሐለዊ ተባሂሉ ካብ ዝተዳለወ ፈተና ክወሃብ ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
ተማሃሮ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ምድላው ክገብሩ እውን ንብዙሓት ኣተሓሳሲቡ’ሎ።ንድምጺ ኣሜሪካ ሪእይቶኦም ዝሃቡ ተፈተንቲ ተማሃሮ ግን በቲ ኩነታት ምሕዛኖም ገሊፆም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ነቲ ፈተና ከወፅእ ዝገበርና ንሕና ኢና ክብል ኣብ ወፃኢ ሃገር ዝንቀሳቐስ ናይ ኦሮሚያ ተቓዋሚ ጉጅለ ሓላፍነት ወሲዱ።ናይ ኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ዎርክ ዳይረክተርን ኣባል ተቓወምቲ ጉጅለ ኦሮሞን ዝኾነን ጀውሃር መሓመድ ብሰንኪ ተቓውሞ ንልዕሊ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይ ምምሃር ዕድል ዘይረኸቡ ተማሃሮ ክልል ኦሮሚያ ናይ ምምሃር ዕድል ስለዘይረኸቡ ናይቲ ክልል ፈተና ክናዋሕ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ብናይ ተማሃሮ ወለዲ ፣ተማሃሮን መምህራንን ንኣካላት ትምህርቲ ሕቶ እንተቐረበ እውን ሰማዒ ስለዝስኣነ እቲ ፈተና ክወፅእ ተገይሩ’ሎ ክብል ይገልፅ።