Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አደገኛ አዝማሚያ ያላቸው ያላቸው መረጃዎችን ማጣራትና ምንጮቻቸውን መመርመር እንደሚያስፈልግ፣ ከስሜታዊነት በዘለለ በርጋታ ነገሮችን ማጤን እንደሚገባ ዝግጅት ጅፍሉ ያናገራቸው አስታወቀዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ከወራት በፊት በአገሪቱ የተፈጠረውን ግጭት አስመልከተው ሲናገሩ ” በቅርቡ በሃይማኖት ስም ይመጣሉ” ሲሉ መናገራቸውና ሕዝቡ ራሱን እንዲጠብቅ መምከራቸው የሚታወሰ ነው።
ባለፉት ሶስት ወራት 800 ገደማ ኢትዮጵያውያን ከታንዛኒያ እስር ቤቶች ተፈተው ወደ አገራቸው ተመልሰዋል። ኢትዮጵያውያኑ በቀን አንድ ጊዜ እየተመገቡ የጉልበት...
ዋና ጽ/ቤቱ ኒውዮርክ የሆነውና ለጋዜጠኞች መብት መከበር የቆመው ድርጅት ሁለት አባላቱ ካረፉበት ሆቴል በኢሚግሬሽን ባለሥልጣናት ተወስደው ባልታወቀ ስፍራ አንድ ቀን ቆይተው ነው የተለቁት።
ዛሬ ሐሙስ የተለቀቁት ሁለቱ የሲፒጄ ባልደረቦች የአፍሪካ ፕሮግራም አስተባባሪዋ ማቶኪ ሙሞ እና የአፍሪካ ፕሮግራም ተወኳይዋ አንጄላ ኩንታ ሲሆኑ፣ ሲፒጄ አባላቱ እንዲለቀቁ የተወሰደውን እርምጃ በበጎ ተመልክቶታል።
ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ተቋም አምንስቲ ኢንተርናሽናል የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ከዚህ ቀደም ያወጣቸው የምርመራ ሪፖርቶች “ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ማዕቀፎችን እና ደረጃዎችን የተከተሉ አልነበሩም” አለ። በፍትህ ላይ የሚፈጸሙ መዛባቶችን ለማስተካከል በመንግስታዊው የሰብዓዊ ተቋም ላይ ማሻሻያ መደረግ እንዳለበት አምንስቲ አሳስቧል።
አምንስቲ ዛሬ ባወጣው መግለጫ በጎርጎሮሳዊው 2016 እና 2017 ዓ. ም. የታተሙ ሰባት የኮሚሽኑን የምርመራ ሪፖርቶችን መፈተሹን ገልጿል። ኮሚሽኑ ተፈጸሙ በተባሉ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ላይ ምርመራዎችን ሲያደርግ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከሚታወቁ የሰብዓዊ መብት ማዕቀፎች እና ደረጃዎች ውጭ ይንቀሳቀስ እንደነበር በፍተሻው ደርሼበታለሁ ብሏል። ኮሚሽኑ ለምርመራ በተከተላቸው ዘዴዎች እና በምርምራ ግኝቶቹ ላይ “ጉልህ ክፍተት” ማግኘቱን አምንስቲ በመግለጫው ጠቁሟል።
ከተፈተሹት ሪፖርቶች መካከል ሁለቱ በኦሮሚያ እና አማራ ክልሎች በነበሩ ተቃውሞዎች ላይ የነበረውን የሰብዓዊ መብት ሁኔታ በመዳሰስ ለተወካዮች ምክር ቤት የቀረቡ ናቸው። የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በጠየቀው መሰረት በእስር ወቅት ተፈጸሙ የተባሉ የማሰቃየት ድርጊቶች እና መጥፎ አያያዞችን የመረመሩ አራት የኮሚሽኑ ሪፖርቶችን አምንስቲ ተመልክቷል። ኮሚሽኑ በኢትዮጵያ ስላሉ እስር ቤቶች ሁኔታ ለተባበሩት መንግስታት የሰብዓዊ መብት ምክር ቤት ያስገባውን ሪፖርት መፈተሹንም አምንስቲ ገልጿል።
የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በጸጥታ ኃይሎች ተፈጸሙ የተባሉ ጥሰቶችን በጥልቀት ከመርመር እና ከማጋለጥ ይልቅ ሌሎች አካላትን ለመወንጀል እንደሚፈጥን አምንስቲ በዳሰሳው ተመልክቷል። ተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ የተወካዮች ምክር ቤት እና የሰብዓዊ መብት ጥሰት ደረሶብናል ያሉ ተጠቂዎች ሳይቀር በውንጀላው ተካትተው መገኘታቸውን አምንስቲ ይፋ አድርጓል።
የአምንስቲ ኢንተርናሽናል የምስራቅ አፍሪካ ዳይሬክተር ጆአን ናያናዩኪ“ኮሚሽኑ በተጠቂዎች ላይ ያለው ያፈጠጠ አድልዎ እና ቅሬታዎቻቸውን የማጣጣል አቋም በተቃውሞ ግድያዎች እና የእስር ቤት ሁኔታዎች በተመለከቱ ሪፖርቶቹ፤ ለተጠቂዎች እና በሀገሪቱ ላሉ ሁሉ ነገሮችን ለማስተካከል የነበረውን ዕድል ያመከነ ነው” ብለዋል በመግለጫው።
ኢትዮጵያ “ቀድሞ ከነበረችበት የጭቆና አካሄድ ለመላቀቅ እየሞከረች ባለችበት በዚህ ወቅት ኮሚሽኑ ያንን ዓላማ ለማሳካት ብቁ አይደለም” ያሉት ዳይሬክተሩ “ኮሚሽኑ የአዲሱ መንግስትን የሰብዓዊ መብት አጀንዳዎች እንዲደግፍ እና አስተዋጽኦ እንዲያደርግ ከዓለም አቀፍ ደረጃዎች እና ጥሩ ተሞክሮዎች ጋር በተጣጣመ መልኩ ማሻሻያ ሊደረግበት ግድ ይላል” ሲሉም አሳስበዋል።
ካብ ጥሪ 29 2021፣ ዜጋታት ኖርወይን ወጻእተኛታት ነበርቲ ኖርወይን ጥራይ ናብ ኖርወይ ክኣትዉ ይፍቀደሎም። ኩሎም ዜጋታት ወጻኢ ኣብቲ ሕድገት ገደብ ዘይተማልኡ ብዘይ ተወሳኺ መርመራ ምእታው ይኽልከሉ።
እቶም ኣገዳዲ መርመራ፣ መዝገባ ጉዕዞ፣ ውሸባን ናብ ኖርወይ ክጓዓዙ ናይ ዝተፈቐደሎም ሰባት መወሸቢ ሆቴላትን ዝምልከቱ ሕግታት ሕጂውን ኣብ ቦተኦም ኣለዉ። ምጥሓስ ሕግታት ኮቪድ-19 ብርክት ብዝበሉ ክፍሊታት የቕጽዕ እዩ።
መብዛሕትኦም ሰባት ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብ ኖርወይ ክጓዓዙ ኣይክእሉን ዘለዉ። እዚ ንናይ ኩሎም ሃገራት ዜጋታት ይምልከት፣ ዜጋታት ኢዩ/ ኢኢኤ ን ዜጋታት ኖርዲያክን ሓዊሱ። እዚ ንዝስዕቡ ይሓውስ፡
ናብ ኖርወይ ክኣትዉ ፍሉይ ምኽንያት ዘለዎም ሰባት፣ ኣብነት ዝንከባኸቡዎ ዝተወሰነ ሓላፍነት ዘለዎም፣ ዝንከባኸቦም ዘለዎም፣ ብ ኖርወይ ውሽጢ ዘለዉ ሰባት፣ ወይ ካልእ ልዑል ናይ ድሕንነት ተሓሳብነት፣ ከም ዝመውት ዘሎ ወይ ብሕሱም ዝሓመመ ናይ ቀረባ ኣባል ስድራ ንምብጻሕ
ናይ ቀረባ ኣባላት ስድራ፡ በዓልቤት/ ዝተመዝገቡ ዓርኪ/ መናብርቲ፣ ዕሸላት ቆልዑ ወይ እተዕብዮም ቆልዑ፣ ወለዲ ወይ መዕበይቲ ወለዲ ናይ ዕሸላት ቆልዑ ወይ እተዕብዮም ቆልዑ
ናይ ወጻኢ ዜጋ እንተኾይንኩምን ናይ ክልከላ ሕድገት እንተሃልዩኩምን፣ ናብ ኖርወይ ክትኣትዉ ከለኹም ናይ ኮረና ቫይረስ መርመራ ኣሉታ ሰርቲፊኬት ክተቕርቡ ኣለኩም ።
ናይ ወጻኢ ዜጋታት ኮይኖም ን ተነቃፊ ማሕበራዊ ዕማማት ብጉቡእ ንምክያድ ንምዕቃቡ ፈጺሞም ኣድለይቲ ዝኾኑ ሰባት ወይ ን መሰረታዊ ጠለባት ናይ ህዝቢ ንምክያድ እሞ ከኣ እንተዳኣ ምእታው ተኸሊኦም ናይ ሂወት ወይ ጥዕና ሪስክ እንተድኣ ሃልዩ ኮይኑ።
ብዘይካ ካብ ኖርወይ ወጻኢ ንልዕሊ ሸውዓተ መዓልትታት ዘሕለፉ ናይ ጥዕና ሰብ ሞያ ንክሰርሑ ካብ ሽወደን ወይ ፊንላንድ ቀጻሊ ናብ ኖርወይ ዝጓዓዙ ናይ ወጻኢ ዜጋታት
ኣብ እትኣትወሉ ሰዓት ምርመራ ክትገብር እንትትሕተት ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ፍቓደኛ እንተዘይኮይካን ብፍቓድካ ካብ ኖርወይ ክትወፅእ እንተዘይኪእልካን መቕፃዕቲ ገንዘብ ኣለካ፡፡
ብመሰረት ዓንቀጽ 6a ኣብ ስራሕ ሰዓትን ካብ ስራሕ ሰዓት ወጻእን ናብ ውሸባ ካብ ምእታው ግዴታ ዝተሓልፉ ሰባት (ኣብ ደገ ንሓፂር እዋን ዝፀንሑ ኮይኖም ካብ ኣባላት ስድራኦም(ንኣብነት ንኣብ ገዛኦም ንበዓል ዝኸውን መሰረታዊ ነገር ከተዓራርዩ እንተኼዶም) ወፃኢ ምስ ካልእ ሰብ ርክብ ዘይነበሮም እንተኾይኖም፡፡
ሙያውያን ኣውቲስታታት ነዊሕ-ጉዕዞ ናይ ጽዕነት መካይንን ናይ ባቡር ሰራሕተኛታት ኣብ ናይ ጽዕነት ባቡራት ዘይሰርሑ፣ ከምእውን ዝተወሰኑ ጉጅለ ሰራሕተኛታት ባቡራት ጽዕነት።
ወሰንቲ ናይ ማሕበራዊ ስራሕቲ ብስሩዕ ክሳለጥ ምታን እዚ ንምውጋን ብጣዕሚ ኣድለይቲ ዝኾኑ ሰባት፣ ወይ ናይቲ ህዝቢ መሰረታዊ ድሌት ዝከታተሉ፣ መርመራ ንምክያድ ኩነታት ኣብዘይፈቕደሉ።
ናይ መርመራ ውጽኢትኩም ኣወንታ ምስዝኸውን ጥራይ ትጽውዑ። ናይ መርመራ ውጽኢትኩም ኣሉታ እንተኾይኑ ኣይትጽውዑን። እንድሕር ናይ helsenorge.no ተጠቃሚ ኮይንኩም፣ ናይ መርመራ ውጽኢትኩም ንምፍላጥ እተው/ ሎግኢን ግበሩ። ሓደሓደ ላብራቶሪ ናይ መርመራ ውጽኢት ንምሕታም ናይባዕሎም መፍትሒ ኣለዎም። ብዛዕባዚ ክትፈልጡ ክግበር እዩ።
ን ተጓዓዝቲ ካብ ቢሪታንያ፣ ሳውዝ ኣፍሪካ፣ ኣየርላንድ፣ ኔዘርላንድ፣ ኣውስትርያ፣ ፖርቹጋልን ብራዚልን፣ ወይ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝሓለፉ 10 መዓልታት ቅድሚ ምምጽኡ እዘን ሃገራት ዝጎብነየ፣ እቲ ኣብ መእተዊ ዝግበር መርመራ PCR መርመራ (COVID-19 መርመራ) ክኸውን ኣለዎ።
ኣብዘን ሃገራት ዝያዳ ዝማዕበለ ድቃል ናይቲ ቫይረስ ኣሎ። ኣብቲ ጣብያ መርመራ ካብዘን ሃገራት ካብ ሓዲኤን ከምዝመጻኹም ክትገልጹ ኣለኩም። እዞም ግዴታታት ንዝኾነ ሰብ ልዕሊ 12 ዓመት ይምልከቱ። ካብ ናይ መእተዊ ውሸባ ክልከላ ሕድገት ወይ ብመርመራ ምንካይ ናይ ጉዕዞ እዋን ውሸባ ንተጓዓዝቲ ካብዘን ሃገራት ኣይምልከትን።
ዝኾነ ይኹን ሰብ ካብ ወጻኢ ናብ ኖርወይ ዝኣቱ ን 10 መዓልታት ናብ ውሸባ ክኣቱ ኣለዎ፣ ብጀካ ካብ ዝተወሰኑ ከፋል ኖርዲያክ ከባቢ/ኣውሮፓ ዝመጹ፣ እቲ ለበዳ ኣዝዩ ትሑት ካብ ዝኾነሉ (ብጫ ከባብታትን ሃገራትን)
ኣብ ሃገሮም ብሓንሳብ ዝነብሩ ዝነበሩን ናብ ኖርወይ ብሓንሳብ ዝጓዓዙ ዘለዉን ናይ ቀረባ ኣባላት ስድራ ናይ መእተዊ ውሸበኦም ኣብ ሓደ መጽንሒ ክውድኡ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ውሸባ ከለኹም ምልክታት ናይ ኮቪድ-19 እንተኣማዕቢልኩም፡ ናብ ነብሰ ምፍላይ ክትከዱን ኣለኩምን ከምኡ ድማ መርመራ ንምስራዕ ነቲ ናይ ቦታኹም ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ተወከሱን። ቁጽሪ ስልኪ +47 116117.
ኣብ ኖርወይ ቀዋሚ መንበሪ፣ ትውንንዎ ወይ ክራይ ብዘየገድስ። እዚ ተንቀሳቐስቲ መጽንሒ ኣየጠቓልልን ከም ሞተርገዛውቲ፣ ጀልባ/መርከብ ወዘተ። ዋንነት ወይ ዝተኻረየ ክትስንዱ ክትክእሉ ኣለኩም። እቲ ስምምዕ ክራይ ድማ ካብ 6 ወርሒ ክርሕቕ የብሉን፡፡ ኣባላት ስድራ እንተሃልዮም ኣብ ገዛ ንበይኖም ዝኸውን ሽቓቕን መሕፀቢ ሰብነትን እንድሕር ዘይብሎም ናብ ውሸባ ክኣትዉ ግድን እዩ፡፡
ናይ ኮረና ቫይረስ መርመራ (PCR ምርመራ) ድሕሪ ምብጻሕኩም ካብ 7 መዓልታት ዘይቕድም ዝተወስደ እንተድኣ ኣሉታ ውጽኢት ክትስንዱ ኪኢልኩም፣ ናይ ጉዕዞ ውሸባኹም እዋን ክተሕጽርዎ ትኽእሉ ኢኹም። ኣብ መወሸቢ ሆቴል ዘይፀንሑ ናብ ኖርወይ ዝኣትዉ ሰባት ኩሎም ምርመራ ክገብሩ ግዴታ እዩ፡፡
ኣብ እዋን 15 መዓልታት ካብ ሓደ ንላዕሊ ኣጋጣሚታት ካብ ከባብታት ሽወደን ወይ ፊንላንድ ናብ ኖርወይ ዶብ ዝሰግሩ ሰባት ኮይኖም ናይ ውሸባ ግዴታ ዘለዎም፣ ካብ ውሸባ ክሕለፉ ይኽእሉ እዮም እንተድኣ ኣብ ኖርወይ ኣብዝበጽሕሉ መዓልቲ መርመራ ኮረና ቫይረስ እንተወሲዶምን ካብኡ ንዳሓርውን በቢ 7 መዓልቱ እንተተመርሚሮምን፣ ኣብ ውሽጢ ኖርወይ ካብዝምርመሩ 7 መዓልታት እንተድኣ ሓሊፉ። ናብ ኖርወይ ቅድሚ ምብጻሕኩም ዘለዉ 10 መዓልታት ካብ ሽወደን ወይ ፊንላንድ ወጻኢ ካልእ ሃገር እንተኼድኩም ወይ ን ግልጋሎታት ጥዕናን ምንክብኻብን ሽወደን ወይ ፊንላንድ ትሰርሑ እንተኾይንኩም እውን ናይ ክልከላ ሕድገት ኣይግበረልኩምን።
ሙሉእ ክትባት ዝወሰዱ ሰብሞያ ሕክምና ኮይኖም ኣብ ሆስፒታል ወይከዓ መንግስታዊ ግልጋሎት ጥዕና ወሳኒ ስራሕ ኣብ ምስራሕ ዝርከቡ እንተኾይኖምን ናብ ኖርወይ እንትኣትዉ ውፅኢት ካብ ኮሮና ናፃ ዝብል እንተሒዞምን ኣብ ሰዓታት ስራሕ ካብ ምውሻብ ክስገሩ ይኽእሉ
ናይ ነዊሕ-ጉዕዞ ናይ ጽዕነት መካይን ሙያውያን ኣውቲስታታት፣ ናይ ባቡርን ናይ ኣየርን ሰራሕተኛታት ካብ ኣገዳዲ ናይ ጉዕዞ ክልከላታት ሕድገት ክግበረሎም ይኽእል። እቶም ሰራሕተኛታት መኒኦም ሕግታት ከምዝምልከትዎም ግልጺ ንምግባር ምስ ኣስራሒኦም ክዘራረቡ ኣለዎም።
ኣብ መንጎ ወለድን ቆልዑን ወይ ናይ ሓባር መንበሪ ንቆልዑን ንምርኣይ ናብ ኖርወይ ዶብ ዝሰግሩ ሰባት ናይ መእተዊ ውሸባ ሕድገት ክግበረሎም ዝኽእል ገለገለ ኣጋጣሚታት ኣለዉ ኣብ እዋን ስራሕ ሰዓትን ናይ ትምህርቲ ሰዓትን እንተድኣ ናብ ኖርወይ ምስ ኣተዉ ካብ ሳልሳይ መዓልቲ ዘይቀደመ ዝተወስደ መርመራ ውጽኢቶም ኣሉታ ኮይኑ። ኣብ ኖርወይ ስራሕ ዘይብሎም ሰባት ቆልዓ ንምርኣይ ኣብ እዋን ስራሕ ሰዓት ናብ ኖርወይ ዝግበር ምብጻሕ ናይቲ ውሸባ ሕድገት ዘይክግበረሎም ይኽእል እዩ።
ኣዝዩ ዝሓመመ ናይ ቀረባ ዝዛመድ ሰብ ንምብጻሕ ወይ ናይ ቀረባ ዘመድ ዝኮነ ሰብ ምንዳድ ሬሳ ወይ ቀብሪ ንምስታፍ ሰባት ሕድገት ናብ ውሸባ ናይ ምእታው ክውሃቡ ይኽእሉ እዮም። ሕድገት ካብ ናይ ውሸባ ግዴታ ዝሰርሕ ኣብ እዋን ምብጻሕ ነቲ ዝሓመመ ሰብ ወይ ምስታፍ ናይ ምንዳድ ሬሳ ወይ ቀብሪ ጥራይ እዩ። እንተዘየለ እቲ ናይ ውሸባ ግዴታ ይምልከት እዩ። እቲ ናይ ክልከላ ሕድገት ዝፍጸም እንተድኣ ኣብ ዶብ መርመራኹም ኣሉታ እንተኾይኑን ከምእውን እቲ ምንዳድ ሬሳ/ ቀብሪ ኣብ ሓደ መዓልቲ እንተኾይኑን ጥራይ እዩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ነቲ መርመራ ባዕልኹም ትኸፍልዎ።
ካብቲ ምውሻብ ግዴታ ሕድገት እንተተጌርልኩምን ምልክታት ኮቪድ-19 እንተርኢኹምን ወይ ዶክተር ብ ኮቪድ-19 ምልካፍኩም እነተጠርጢሩ፣ ሕጂውን ናብ መወሸቢ ክትከዱ ኣለኩም።
ናይ መእተዊ ውሸባኹም ኣብ መወሸቢ ሆቴል ክትውድኡ ኣለኩም ወይ ካብቲ መወሸቢ ሆቴል ሕድገት እንተተዋሂብኩም ኣብ ታሕቲ ዘሎ ዝርዝር ከም እተገልጸ ኣብ ካልእ ዝምችው ቦታ።
እንተድኣ ካብ’ቶም ምሳኹም ዝቕመጡ ሰባት ወጻኢ ምስ ካልኦት ሰባት ናይ ቀረባ ምትንኻፋት ከተወግዱ ዘይትኽእሉ ኮንኩም ነቲ ትንነብሩሉ ዘለኹም ቦታ ግድን ክትገድፍዎ ጥራይ እዩ ዘለኩም።
ብዘይካ ካብን ናብን ኤርፖርት ወይ ካልእ ምስ ናትኩም ናይ ምእታውን ምውጻእን ካብን ናብን ኖርወይ ዝተኣሳሰር ተመሳሳሊ ቦታ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ክትጓዓዙ የብልኩምን። ኣብ’ዚ ጉዳይ፡ እንተድኣ ልዕሊ 12 ዓመት ዕድመ ኮንኩም ናይ ገጽ መሸፈኒ ግበሩ።
ናብ ኖርወይ ምስትኣትዉ፣ ውሸባኹም እትውድእሉ ናይ ባዕልኹም ዝምችው መጽንሒ ከምዘለኩም እንተድኣ ክተረጋግጹ ዘይከኣልኩም፣ ኣብ መወሸቢ ሆቴል ኢኹም ትጸንሑ። ብዛዕባ ናይ ውሸባ ሆቴላት ካብ ኣብ ናይ ዶባት መሳገሪን ካልኦት ኣብ ኖርወይ ዘለው ናይ መእተዊ ኑቑጣታትን ዘሎ ፖሊስ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብ ነርወይ ዝቕመጡ ሰባት (ኣብ ሃገራዊ ናይ ህዝቢ መዝገብ ዝተመዝገቡ) ወይ ኣብ ነርወይ ቀዋሚ መንበሪ ከምዘለዎም ዘረጋግጹ (ንኣብነት፡ ኣብ ናይ ነርወይ ምምሕዳር ግብሪ ወይ ናይ ክራይ ስምምዕ ዝተመዝገበ ነባርነት (እንተወሓደ ኣብ ውሽጢ 6 ኣዋርሕ)፡፡
ኣብ እዋን ውሸባ ዝሰማማዕ መጽንሒ ቦታ ከም ዘለዎም ከረጋግጹ ዝኽእሉ ሰባት። “ዝሰማማዕ ቦታ” ማለት ሓንቲ ክፍሊ ዘለዋ መቐመጢ፡ ምስ ዕድል ናይ መሕጸቢ ነብሲ፡ ናይ ገዛእ ርእስኻ ክሽነ ወይ ናይ መግቢ ኣገልግሎት፡ እዚ ከኣ ናብ ካልኦት ሰባት ናይ ቀረባ ምትንኻፋት ንምግባር ንምውጋድ ዘኽእል እዩ። እዚ ንኣብነት ነቲ ሰብ ዝተዳለወ ናይ ዕረፍቲ ገዛ፡ ሆቴል ወይ ካልእ መቐመጢ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ ነርወይ ቀዋሚ ነባርነት ምስ ዘለዎ ሰብ ዝተመርዓዉ ሰባት ወይ ናይ ሓባር ቆልዑ ዘለዎም ሰባትን ትሕቲ ዕድመ ደቆምን። እዞም ሰባት ኣብ መንበሪ ናይ ባዓል/ቲ ቤት ወይ ካልእ ወላዲ ናይ ውሸባ ግዜኦም ከሕልፍዎ ይኽእሉ እዮም።
ንእዋን ውሸባ ኣስራሒኦም ወይ ዓሚሎም ዝሰማማዕ ሓደ ክፍሊ ዘዳለወሎም ናይ ንግዲ ተጓዓዝቲ። ስራሕ ክትሰርሑ ወይ ክትዓዩ ከምዝደለኹምን ከምኡ’ውን ኣስራሒኹም ወይ ዓሚልኩም ዝሰማማዕ ሓደ ክፍሊ መጽንሒ ከምዘዳለወልኩምን መረጋገጺ ክህልወኩም ኣለዎ። እቲ መጽንሒ ምስ ካልኦት ናይ ቀረባ ርክብ ክተርሕቑ፣ ከምኡ’ውን ናይ ውልቅኹም ቲቪን ቀረብ ኢንተርኔትን፣ ናይ ውልቂ ሽቓቕ፣ ከምኡ’ውን ናይ ባዕልኹም ክሽነ ወይ ግልጋሎት መግቢ ክትረኽቡን ከኽእለኩም ኣለዎ። እቲ ሰነድ ንኣብነት ናይ ቁጻር ወይ ዕዮ ምሃብ ስምምዕነት ክኸውን ይኽእል። ኣበይ ክም እትጸንሑ፣ ስም፣ ኣድራሻን ቁጽሪ ስልክን ናይ ኣስራሓይ ወይ ዓሚል ክገልጽ ኣለዎ።
ሞያውያን ናይ ነዊሕ ርሕቀት ናይ ሎሪ ኣውቲስታታትን ከምኡ’ውን ናይ ባቡር ኣባላት ኮይኖም ኣብ ናይ ጽዕነት ባቡራት ዘይተቖጽሩ፡ እንተድኣኣ ናይ ውሸባ ግዜኦም ንመቐመጢ ኣብ ዝጥዕም ኣብ ንጽል ቦታ ናይ መኪና ወይ ባቡር ክሕልፍዎ ዝኽእሉ እንተኾይኖም።
ኣብ ነርወይ ዝቕመጡ ናይ ወጻኢ ተምሃሮ፡ ቅድሚ ምምሃር ምጅማሮም ኣብ ሃገራዊ መዝገብ ህዝቢ ናይ ነርወይ ዝተመዝገቡ፡ እንከላይ እቶም ብምኽንያት ፍሉይ ናይ ኖርዲክ ሕግታት ብዛዕባ ምዝገባ ህዝቢ ኣብ ናይ ዝምሃሩላ ዘለው ሃገር ብነባርነት ዝተመዝገቡ። ኣብ እዋን ናይ ውሸባ ግዜ፡ ንሳቶም ምስ’ቶም ቅድሚ ናይ ውሸባ ግዜ ምጅማሩ ምስኦም ዘይነበሩ እሞ ኣብ’ቲ መንበሪ ምስኦም ዝነብሩ ሰባት ናይ ቀረባ ምትንኻፋት ከወግዱ ኣለዎም።
ነቶም ልዕሊ 18 ዝኾኑ ናይ ውልቂ ግለ ሰባትን ኣስራሕትን፡ ኣብ ናይ ውሸባ ሆቴል ዝኽፈል ውልቃዊ ኣበርክቶ 500 ናይ ነርወይ ክሮነር (NOK) ንመዓልቲ እዩ። ምስ ወላዲ ወይ ሞግዚት ኣብ ክፍሊ ዝጸንሑ ትሕቲ 10 ዓመት ዝኾኑ ቆልዑ ዝኽፈል ክፍሊት የሎን። ካብ 10 ክሳብ 18 ዝዕድሚኦም ቆልዑ እቲ ውልቃዊ ኣስተዋጽኦ 250 ናይ ነርወይ ክሮነር (NOK) ንመዓልቲ እዩ። እቲ ውልቃዊ ኣስተዋጽኦ ኣብ’ቲ ናይ ውሸባ ሆቴል ብ ልሙድ መንገዲ ወይ ምስ በጻሕካ ወይ ከኣ ኣብ ምውጻእ ክኽፈል ኣለዎ።
ዛሬ ጥቅምት 23 ነው።እስካሁን አንድም ሐውልት ያልቆመላቸው ቀዳማዊ አፄ ኃይለ ስላሴ የነገሱት የዛሬ 86 ዓመት ጥቅምት 23/1923 ዓም በአሁኑ አራዳ (ፒያሳ) የሚገኘው ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን ነበር።ሃውልት ብቻ አይደለም በስማቸው የተሰየመውን ከዩንቨርሲቲ እስከ የካቲት 12 ሆስፒታል ስም እየደለዝን የእራሳችንን ታሪክ ለመፃፍ የሞከርን ጉደኞች አሁንም እኛው ነን።
ንግስት መነን የመጀመርያ የልጃገረዶች ትምህርት ቤት መስራች፣የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል እና በኢየሩሳሌም ያሉ ገዳማት ያደርጉት አስተዋፅኦ ሁሉ የሚጠቀስ ታሪክ ነበራቸው።ከሁሉም የኢትዮጵያ ሴቶችን ንግስት መነን እኩልነትን ለማጠናከር የለፉ ነበሩ።ስለ ዓለም የሴቶች እኩልነት እናወራለን እንጂ የእኛዎቹን ፈላስፋዎች ማድነቅ አልፈጠረብንም።አንድ ቀን ይህንን ሁሉ ምስቅልቅል የሚያስተካክል እና ወደ እራሳችን ሀብት የሚመለከት ትውልድ ይነሳል።እስከዛው ድረስ ግን ለማያውቀው ጠብታ ተጠራቅሞ ጋን ይሞላል እና እንዲህ የጠብታ ያህል እንነግራለን።
ይድረስ ለተከበሩ ዶ/ር አብይ አህመድ። በመጀመሪያ ፓርቲዎ ኢሕአዴግ ሕዝብን የመስማት አገልግሎት ለመጀመር እርስዎን በጠ/ሚኒስቴርነት በመሾም ተስፋ እንዲጭር መልካም ምኞቴ ነው። ከጦረኛ መንግስትነት ወደ አዋላጅ መንግስትነት መሸጋገር የእርስዎ ብቸኛ ትኩረትዎ እንዲሆን ማስተዋል እንዲበዛልዎት እመኛለሁ። አብዮት ከመወለዱ በፊት ኢትዮጵያ እንደገና እንድትወለድና ሁላችንም በእኩልነት የምንኖርበትና በዲሞክራሲ የምንዳኝበት አዲሲቷን ኢትዮጵያ ዕውን በማድረግ መንግስትዎንና ሀገራችንን ከጉድ ለማትረፍ ጥሪዎን እንዲወጡ ፀሎቴ ነው። አዋላጅ መንግስት ማለት ምን ማለት እንደሆነ ከዚህ በታች ለማስረዳት እሞክራለሁ።
ዋዜማ ራዲዮ- ሰሞኑን ኢሕአዴግ-መራሹ መንግስት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ሽፋን አድርጎ ህዝባዊ አመጹን ከቀለም አብዮት ጋር የሚያገናኝ ትርክት በማምጣት በዴሞክራሲያዊ ማሻሻያ...
ቶማስ ኤዲሶን (እንግሊዝኛ፦ Thomas Edison) (1839-1924 ዓም) የአሜሪካ ሳይንቲስት ነበር። እሱ የመብራት ኃይል፣ አምፑል፣ ቴሌግራፍ፣ የፊልም ካሜራ የፈጠረ ነበር።
የደም ማነስ በሦስተኛው ውስጥ የአስማት ስርዓት ነው የተሳሳተ አጽናፈ ሰማይ. አልባነት የጥበቃ ጥበብ ፣ ፌሩሚ ሚዛናዊነት ጥበብ ነው ፣ እና ሄማሉጊን የሩይን ጥበብ ነው። ከሄማሩጊ ጋር የሥልጣን ሽግግር ከፊሉን በከፊል ያጠፋል ፡፡ የባዳሊ የጌጣጌጥ አርቲስቶች እንደ ቀለበት የሂማርግሪክ ሹል ፈጥረዋል ፡፡ የከበረው ብር ሹል ጣትዎን ይጠመጠማል ፣ ባንዱን ይመሰርታል።
ዝርዝሮች: ከ 6 እስከ 9.25 ባሉት መጠኖች ውስጥ ያሉ ቀለበቶች 6.5 ሚሜ ስፋት እና በሾሉ ራስ ላይ 4.8 ሚሜ ውፍረት ይለካሉ ፡፡ የሾሉ ጫፎች እስከ 1.5 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.5 ሚ.ሜ ውፍረት ያላቸው የቀለበት መታዎች ፡፡
ትላልቅ መጠን ያላቸው ቀለበቶች ፣ መጠኖች 9.5 - 13 መለኪያዎች 8.8 ሚ.ሜ ስፋት እና በሾሉ ራስ ላይ 5.5 ሚ.ሜ ውፍረት አላቸው ፡፡ የሾሉ ጫፎች እስከ 1.5 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.5 ሚ.ሜ ውፍረት ያላቸው የቀለበት መታዎች ፡፡ ትልልቅ መጠን ያላቸው ቀለበቶች ከትንሽ መጠን ካሉት ቀለበቶች ይልቅ በጭንቅላቱ እና በሾሉ ጫፍ መካከል መደራረብ ያነሱ ሲሆን መፅናናትን ለመጨመር በከፊል በቡድኑ ውስጥ ተቀርፀዋል ፡፡
የሂሜሩጊ ቀለበቶች በብር ብር 8.3 ግራም ይመዝናሉ ፣ ክብደቱ በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በስትሪንግ ታተመ ፡፡
ውስጥ 1973, the University of Lubeck became an independent scientific institution in the state of Schleswig-Holstein. እኛ ለሕክምና ዲግሪ ፕሮግራሞች ይሰጣሉ, ኮምፒውተር ሳይንስ, ምህንድስና, እና የተፈጥሮ ሳይንስ. የተፈጥሮ ሳይንስ ያካትት ሁለገብ ፕሮግራሞች, ኮምፒውተር ሳይንስ, እና መድሃኒት ለማቅረብ ተግባራዊ እና እስከ-to-date ትምህርት የጤና ከፍተኛ መስፈርት በሚያስተዋውቁና. አዳዲስ ቴክኖሎጂዎች በማደግ እና ተግባራዊ ለማግኘት እዚህ ላይ ያለው ሁኔታ, ምርመራዎችን, እና ህክምናዎች ተስማሚ ናቸው, ፋኩልቲዎች መካከል የትብብር ምክንያት, and collaboration with other institutions in Lübeck, የምርምር ማዕከል Borstel, የሕክምና በጨረር ማዕከል, እና አካባቢያዊ የንግድ ድርጅቶች. ብሔራዊ እና ዓለም አቀፍ የምርምር ተቋማት ጋር Teaming-ባይ የእኛ ዩኒቨርሲቲ የምርምር ጥራት የሚያጠናክርልን, በአሁኑ ምርምር ሁለት ልዩ መስኮች የተገለጸ.
ሌሎች ዩኒቨርሲቲዎች ጋር ሲነጻጸር, ሉቤክ ዩኒቨርሲቲ ትንሽ ነው, ጋር ብቻ 3,400 ተማሪዎች - ነገር ግን አንድ ጥሩ አስተማሪ-ተማሪ ጥምርታ የሚኩራራ. በእኛ ኮምፒውተር ሳይንስ እና የህክምና ተማሪዎች ወደ ከፍተኛ ደረጃዎች የእኛን ትምህርት እና ትምህርት ከፍተኛ መስፈርቱን ጎላ.
በመንግስት ያለውን የራስ ገዝ አስተዳደር ዋስትና ነው. ይህ በራስ-አስተዳደር ይጠይቃል, በዓለም አቀፍ ደረጃ ላይ የላቀ ምርምር በማከናወን ላይ, የሚጠይቅ ትምህርት መስጠት, ወጣት ምሑራንን ያስፋፋሉ, በተገቢው ብቃት ማረጋገጥ. እኛ ሕክምና ፋኩሊቲዎች ጋር በተያያዘ ሁለገብ ፕሮግራሞች አማካኝነት እነዚህን ግቦች ለመጨበጥ, የተፈጥሮ ሳይንስ, እና በኮምፒውተር ሳይንስ / ምህንድስና.
የነፍሳት አበርክቱ, ከፍተኛ, በጥናት ላይ የተመሠረተ ትምህርት ንድፈ ሐሳብ ላይ የተመሠረተ, ስልታዊ እና didactically እንዲሁም በተቀናጀና ውስጥ በገሃዱ ዓለም ወደ አንድ ድልድይ መገንባት, እና በየጊዜው እነዚህን መከለስ;
ለሁሉም ዲግሪ ፕሮግራሞች እና semesters መካከል ጠንካራ እና ቀጣይነት ያለው ተሃድሶ ለማግኘት ጥረት ያደርጋሉ, አዳዲስ ትምህርት ለመፍጠር እና ለማስቀደም;
በዩኒቨርሲቲው ውስጥ ሁሉንም ቡድኖች መካከል መቻቻል እና ኃላፊነት መስተጋብር እና እኩልነት መሠረታዊ ሥርዓቶች ቁም, በተለይም ወንዶች እና ሴቶች መካከል, እነዚህ ለመፈጸም ጥረት ማድረግ;
ዋዜማ ራዲዮ- የጠቅላይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ካቢኔ ሹም ሽር ከድሮው ከጅምሩም በተለየ መነጽር እንዲታይ ያስገደዱት ምክንያቶች ነበሩ፡፡ ባንድ በኩል ጠቅላይ ሚንስትር አብይ የቀውስ ጊዜ ጠቅላይ ሚንስትር ናቸው፡፡ የተረከቧት ሀገር እና መንግስት ብሎም ገዥው ድርጅት ከገቡበት ቀውስ እንዲወጡ ያዋቀሩት ካቢኔ ተደርጎ ነው የሚወሰደው፡፡ የኢሕአዴግ ሥራ አስፈጻሚም ለቀውሱ ራሱን ዋነኛ ተጠያቂ ስላደረገ ከዚህ ቢያንስ ፖለቲካዊ ይዘት ለሌላቸው መስሪያ ቤቶች ሙያተኞችን በብቃታቸው ብቻ ሹመው ከፊል ሙያተኛ ወይም ቴክኖክራቲክ ካቢኔ እንደሚያዋቅሩ መጠበቁ ግድ ነበር፡፡
በሌላ በኩል የካቢኔ ሹም ሽሩ የመጀመሪያ ፈተናቸው ወይም (litmus test) በመሆኑ አመራራቸው ምን ሊመስል እንደሚችል ግልጽ አቅጣጫ እንደሚያሳዩበት የተጠበቁበት ነው ማለት ይቻላል፡፡ ካቢኔው ሁለንተናዊ ቀውሱን ሊፈታ እንደሚችል እና ሀገሪቱም ዴሞክራሲያዊ ሽግግር እንድትጀምር በር ከፋች እንደሚሆን ተስፋ የተጣለው ለዚህ ነበር፡፡ [በጉዳዩ ላይ የተዘጋጀ የድምፅ ዘገባ ከታች ይመልከቱ አልያም ንባብዎን ይቀጥሉ]
ካቢኔው ግን የፖለቲካ ሹመኞች ስብስብ ነው የሆነው፡፡ ያውም ደሞ ከክልል ቢሮዎች ተዛውረው የተሾሙት 10 ያህሉ አዳዲሶቹ ሹሞች ባብዛኛው ከአባል ድርጅቶችና ከኢሕአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የተውጣጡ ፖለቲከኞች ናቸው፡፡ በአዲሱ ካቢኔ ውስጥ አንድም የፓርቲው አባል ያልሆነ ሹም አለማካተቱ ይህነኑ ነው ያረጋገጠው፡፡
ብዙውን ጊዜ የሚንስትሮች ሹመት ለምን በፖለቲካ መመዘኛ ይሆናል? የሚል ጥያቄ ሲነሳ በተደጋጋሚ የሚሰጠው መልስ ሚንስትሮች የፖለቲካ ሹሞች መሆናቸው የገዥውን ግንባር ፖሊሲዎች ጠንቅቀው አውቀው አጠቃላይ አቅጣጫ እንዲሰጡ እንጅ ዋናውን ሥራ የሚሰሩትማ ሚንስትር ደዔታዎችና ከዚያ በታች ያሉ ከፍተኛ ባለሙያዎች ናቸው የሚል ነው፡፡ ይሄ ሙግት ግን በኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ እንደማያስኬድ በተደጋጋሚ ታይቷል ማለት ይቻላል፡፡ ምክንያቱም የመንግስት እና ፓርቲው መዋቅር ስለተቀላቀለ እንኳን በስልጣን ላይ ያሉት ፖለቲከኞች በፓርቲው መዋቅር ብቻ የተወሰኑትም በቦርድ አመራርነት ሰበብ በፖሊሲ ላይ ተጽዕኖ ፈጣሪዎች እንደሆኑ የታወቃል፡፡
እንደ አሁን ቀደሙ ሁሉ ጠቅላይ ሚንስትሩ አዲሶቹን ሹሞቻቸውን ሲሾሙ ቀደም ሲል በነበሩበት ሥልጣን ምን የተለየ ስኬት እንዳስመዘገቡ በዝርዝር አላሳወቁም፡፡ ባለፉት ጥቂት ወራት ሥራ አስፈጻሚውን አካል መሞገት ጀምሮ የነበረው ፓርላማ ሹም ሽሩን ያለ በቂ ክርክር በሙሉ ማጽደቁ ጨርሶ ሀገሪቱና መንግሥት ካሉበት አጣብቂኝ አንጻር የሚጠበቅ አልነበረም፡፡ ፓርላማው ያሳየው መንፈስ በጣም ቀዝቃዛ ነበር ማለት ይቻላል፡፡
አሁን ዋናው ጥያቄ ጠቅላይ ሚንስትር አብይ የፖለቲካ ሹመትን ለምን መረጡ? የሚለው ነው፡፡ አንዱ ምክንያታቸው በአባል ፓርቲዎች መካከል የታየው የሥልጣን ሽኩቻን ለማስታገስ ተፈልጎ የተረገ እንደሆነ መገመት ይችላል፡፡ በአባል ድርጅቶች መካከል አለመተማመን መስፈኑን ራሱ ኢሕአዴግ ያመነ መሆኑ እና በመካከላቸውም የሥልጣን ሽኩቻ መኖሩ በስፋት ሲዘገብ መኖሩ ይህንኑ ግምት ለእውነታ የቀረበ ያደርገዋል፡፡
ከሥልጣን ድልድሉ ከድርጅት አንጻር ጎልተው የወጡት ኦሕዴድ እና ሕወሃት ብቻ ናቸው፡፡ ኦሕዴድ ቁልፍ ሥልጣኖችን በመያዙ፣ ሕወሃት ደሞ ነባር ቢያንስ ከመጋረጃው ጀርባ ዘዋሪነቱን አስጠብቆ መቀጠሉ… በተለይ ኦሕዴድ ቀድሞውኑም “የፌደራል ሥልጣን ይዤ በሀገሪቱ ሁነኛ ሚና መጫወት እፈልጋለሁ፤ ይገባኛልም” በማለት በገዥው ግንባር ውስጣዊ ባህል ባልተለመደ አኳኋን አቋሙን ያንጸባረቀ ድርጅት እንደመሆኑ መጠን እንደተመኘው ጠቅላይ ሚንስትርነቱን፣ የሀገር መከላከያ ሚንስቴርን፣ አቃቤ ሕግን፣ የጠቅላይ ሚንስትሩ ብሄራዊ ደኅንነት አማካሪነትን፣ ጉምሩክ እና ሀገር ውስጥ ገቢን ብሎም ኢነርጂን መቆጣጠር ችሏል፡፡
ሕወሃት ደኅንነቱን እና ፋይናንስን ይዟል፡፡ በድርጅት በኩል ደሞ የግንባሩን ማዕከላዊ ጽህፈት ቤት የሕወሃት ምክትል ሊቀመንበር በሆኑት በወይዘሮ ፈትለ ወርቅ ገብረ እግዚያብሄር በኩል ተቆጣጥሯል፡፡ ይህን ስልጣኑም የግንባሩ ሊቀመንበር እና ጠቅላይ ሚንስትሩን ስልጣን ለማመዛዘን ሊጠቀምበት ይችላል፡፡
አማራ ክልል አንደኛው የሕዝባዊ አመጽ ማዕከል እና በህዝብ ብዛትም ሁለተኛ ቢሆንም ብአዴን ግን በድልድሉ የረባ ትኩረት የተሰጠው አይመስልም፡፡ እዚህ ላይ በብሄር ፌደራላዊ ሥርዓት ለምትመራ ሀገር አንድን ብሄር ለሚወክለው ኦሕዴድ ቁልፍ ሥልጣኖችን ጠቅልሎ መስጠት በተግባር አደገኛ አይሆንም ወይ? የሚለው ጥያቄ ሊነሳ የሚገባው ነው፡፡
አጠቃላይ የሥልጣን ድልድሉ በኦሕዴድ እና ሕወሃት መካከል በተደረገ ድርድር የተሰራ ቀመር ነው የሚመስለው፡፡ ምክንያቱም ከሁለት ትላልቅ ክልሎች ተቃውሞ ስለበረታበት ኦሕዴድን በስልጣን በማንበሽበሽ፣ ብአዴንን በከፊል ለማግለል መፈለጉ የሚጠበቅ ነው፡፡ በዚህም ብአዴን እና ኦሕዴድ በድርጅትም ሆነ በሕዝብ ለሕዝብ ደረጃ ቅርርቦሽ ለመፍጠር ባሳዩት መነቃቃት ላይ ውሃ ለመቸለስ ይመቸዋል፡፡ የራሱን ሰዎች ወደ ፊት ማምጣት አለመፈለጉም በከፊል ይህንኑ ነው የሚጠቁመን፡፡ በርግጥ ኦሕዴድም የኦሮማራ ትርክትን እና የብአዴኑ ዕጩ ደመቀ መኮንን ከጠቅላይ ሚንስትርነቱ ውድድር ራሳቸውን በማግለል ዋሉለት የተባለውን ውለታ ወደ ጎን የመግፋቱ ነገር በፖለቲካ ስሌት አንጻር ሊያየው ይችላል፡፡
የአማራ ክልል ሕዝብ ደሞ እንደ ኦሮሞ ሕዝብ ሁሉ ላለፉት ሦስት ዐመታት ሲያነሳቸው ከነበሩት አንኳር ቅሬታዎች መካከል ደሞ በፌደራላዊ ሥርዓቱ ፍትሃዊ የፖለቲካ ሥልጣንና ሃብት ክፍፍል ተጠቃሚ መሆን እና ፍትሃዊ ልማት ማግኘት ይገኙበታል፡፡ ድልድሉ ከአማራ ክልል አንጻር ብቻ ሳይሆን ደቡብ እና ሌሎች ታዳጊ ክልሎች ሊኖራቸው ከሚገባው ድርሻ አንጻር ነው መመዘን ያለበት፡፡
ጠቅላይ ሚንስትሩ በበዓለ ሲመታቸው ባደረጉት ንግግር ብሄራዊ አንድነትን ለማስፈን ቁርጠኛ መሆናቸውን ደጋግመው ጠቅሰው ነበር፡፡ ለብሄራዊ አንድነትን ፈር ቀዳጅ ሊሆኑ ከሚችሉት ሁነኛ ተግባራዊ ማስተካከያዎች መካከል ደሞ ፍትሃዊ የፖለቲካ ሥልጣን ዋነኛው መሆኑ ይታወቃል፡፡ ፓርላማው ባጸደቀላቸው ድልድል ግን ብሄራዊ አንድነትን እንደምን ሊያሳኩት እንደሚችሉ ጥያቄ ያስነሳል፡፡ ከዚሁ ጋር በተያያዘ ኢሕአዴግ-መራሹ መንግሥት ከሁለት ዐመት ወዲህ ጀምሮ የፌደራል የፖለቲካ ሹመት እና በሲቪል ሰርቪሱ የሚደረገው ቅጥር ባጠቃላይ በዘፈቀደ መሆኑ ቀርቶ በብሄር ተዋጽዖ ቀመር እንዲሰራ የሚያስችል ረቂቅ አዋጅ እየተዘጋጀ እንዳለም መረሳት የለበትም፡፡
በርግጥ የሥልጣን ድልድሉን እንደወረደ የሚወስዱ አንዳንድ ወገኖች የፖለቲካ ሥልጣኑ ቁልፍ ከሕወሃት ወደ ኦሕዴድ እንደተሸጋገረ ያስቡ ይሆናል፡፡ አንዳንድ የምዕራባዊያን ሀገራት ዲፕሎማቶችም በዚህ መልኩ የተረዱትን ወደ መንገስቶቻቸው ሪፖርት እንዳደረጉ ዋዜማ መረጃ አላት፡፡
በተጨባጭ ያለው ሃቅ ግን እንደ ትናንቱ ሁሉ ዛሬም ዋናው የሥልጣኑ ዘዋሪ ሕወሃት ሆኖ መቀጠሉ ነው፡፡ በርግጥ ያ ማለት ሌሎች አባል ድርጅቶች የሚደለደልላቸውን የፌደራል ስልጣን በዋዛ ይመለከቱታል ማለት አይደለም፡፡ ድርጅቶቹ ይቅርና በድርጅቶች የተማረረው፣ ሆኖም ግን የሥልጣን ድልድሉ መስፈርት የብሄር ማንነት መሆኑን ስለሚያውቅ በድልድሉ ቅር ሊሰኝ ይችላል፡፡
ሌላው ጠቅላይ ሚንስትሩ የፖለቲካ ሹመትን ባይፈልጉት እንኳ አሁን በብዛት የተጠቀሙት ኢሕአዴግ ዛሬም የአፈጻጸም አቅም ማነስ እንጅ የፖሊሲና የመስመር ችግር የለብኝም የሚለውን ትርክቱን ባለመቀየሩ ነው፡፡ በተጨማሪም የኢሕአዴግ የምልመላ እና ምደባ መርህም ስላልተለወጠ ጭምር እንደሆነ ግልጽ ነው፡፡ ተሹዋሚዎቹ በጠቅላይ ሚንስትሩ አቅራቢነት ይሾሙ እንጅ አሰራሩ ግን የኢሕአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ለአባል ድርጅቶች በሚሰጠው ኮታ እና አባል ድርጅቶችም በሚያቀርቡት የዕጩ ተሸዋሚ ዝርዝር መሠረት እንደሆነ ይታወቃል፡፡
ይህ ሁሉ የሆነው እንግዲህ ገዥው ግንባር ኢሕአዴግ የካቢኔ ሹምት ከዚህ በኋላ በፖለቲካ ፓርቲ አባልነት ሳይሆን በብቃት ብቻ እንዲሆን ቃል በገባ እና ጠቅላይ ሚንስትር አብይም ይህንኑ እንደሚከተሉ በበዓለ ሲመታቸው ባደረጉት ንግግር ፍንጭ በሰጡ ማግስት ነው፡፡ ባጭሩ ድልድሉ ኢሕአዴግ ከራሱ አመራሮች ውጭ ሌሎች ዜጎችን በብቃታቸው እና ሙያቸው መሠረት ወደ ራሱ አቅርቦ ለማሰራት ፈጽሞ ፍላጎት እንደሌለውና ዝግጁም እንዳልሆነ በግልጽ ያሳየበት ድልድል ነው ማለት ይቻላል፡፡
ዋናው የሕዝቡ ሥር የሰደዱ ችግሮች እና ቅሬታዎች የተከማቹት በክልሎች መሆኑ ይታወቃል፡፡ እናም የፌደራል መንግሥት ሚንስትሮች የክልሎች ሕዝቦችን ችግሮች በዋናነት ሊቀርፉ አይችሉም፡፡ ስለዚህ ሥራ ላይ ያለውን ፖሊሲ ለማስፈጸም ሁነኛ መዋቅራዊ ለውጥ እና ብቁ አስፈጻሚ የሰው ሃይል መደልደል ያለባቸው ራሳቸው የክልል መንግሥታት ናቸው፡፡ ችግሩ ኢሕአዴግ የሚመራው ፌደራል መንግስት ፈር ሳይቀድላቸው ክልሎች በተናጥል እንዲህ ዐይነቱን ሁነኛ የለውጥ አቅጣጫ መከተል ይችላሉ ወይ? የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ ለዚህ ደሞ ከጠቅላይ ሚንስትር አብይ ሹመት ቀደም ብሎ የኦሕዴድ እና ብአዴን ሥራ አስፈጻሚዎች ለመጨረሻ ጊዜ ያወጧቸውን መግለጫዎች ብናይ ድርጅቶቹ ቢፈልጉ እንኳ ይህን ማድረግ እንደማይችሉ ግልጽ ሆኖ እናገኘዋለን፡፡
በሌላ በከል ደሞ በአዲሱ ድልድል እንደተለመደው ፌደራል መንግሥቱ የክልሎችን ሰው ሃይል ራሱ የመሰብሰብ አካሄድ መከተሉ ክልሎችን እንደሚጎዳቸው መረሳት የለበትም፡፡ ከፌደራል ወደ ክልል አንድ ወይም ሁለት ባለስልጣናትን መውሰድ የቻለው ኦሕዴድ ብቻ ነው፡፡
ባጠቃላይ ጠቅላይ ሚንስትሩ የቀውስ ጊዜ ጠቅላይ ሚንስትር በመሆናቸው ከወደቀባቸው ከባድ አደራ አንጻር ተስፋ የሚሰጥ ካቢኔ ይዘው አልቀረቡም፡፡ ካቢኔያቸው ብዙ ትርጉም እንዳይሰጠው የሚያደርገው መሠረታዊ መዋቅራዊ እና የፖሊሲ ማሻሻያ በሌለበት ሀኔታ የተሾመ ካበኔ በመሆኑ ጭምር ነው፡፡ የሀገሪቱ ውስብስብ ቀውስ ግን ሹመኞችን ከማሸጋሸግ አልፎ የመዋቅር፣ የፖሊሲ እና ርዕዮተ ዐለም ለውጥ እንደሚያሻው ግልጽ ከሆነ ቆይቷል፡፡ ችግሩ አሁን ይቅርና ወደፊትም በዚህ ረገድ ማሻሻያ እንደሚኖር ጠቅላይ ሚንስትሩ በቂ ፍንጭ አልሰጡም፡፡ እንዲህ አይነት ለውጦች ሳይኖሩ ደሞ ጠቅላይ ሚንስትሩ ቀይ መስመር ያሏቸውን ሙስና እና የሕዝብ አግልግሎት መጓደልን ለማስተካከል እና ለመቆጣጠር እንደሚቸግራቸው ግልጽ ነው፡፡
የካቢኔ አወቃቀሩ በሀገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሀገር ያሉ ኢትዮጵያዊያን፣ ዐለም ዐቀፍ የመብት ተሟጋቾችና ምዕራባዊያን መንግስታት ባጠቃላይ በእሳቸው የዴሞክራሲያዊ ሽግግር ለማየት ተስፋ ጥለው የነበሩትን ወገኖች ሁሉ ላሁኑ አንገት የሚያስደፋ ነው የሚሆነው፡፡ [በጉዳዩ ላይ የተዘጋጀ የድምፅ ዘገባ ከታች ይመልከቱ]
ማህበረሰባችን በሦስት ክፉ ነገሮች ሲሰቃይ ዘመናትን አስቆጥሯል። ከሦስቱ አንዱ ፍርሃት (fear) ነው። ሁለቱ ክፉ ነገሮች ደግሞ ተስፋ ማጣት የወለደው ጨለምተኝነት (hopelessness) እና የሃገር ባለውለታ የሆኑ ግለሰቦችን፣ ተቋማትን፣ እሴቶችን እና ትውፊቶቻችንን ማቃለል ወይም ማዋረድ (humiliation) ናቸው። ለጊዜው ሁለቱን የመጨረሻዎቹን ላቆያቸው እና በፍርሃት ላይ ላተኩር ወደድኩ።
ላለፉት አርባ አመታት ኢትዮጵያ ውስጥ ፍርሃት የንጉሶች ንጉስ ሆኖ ቆይቷል። ሕዝብ በፍርሃት ውስጥ እየማቀቀ እንዲኖር ተደርጓል። የሚገርመው ግን በሕዝብ ላይ በጉልበት የነገሱት የአገዛዝ ሥርዓቶቹም ከሕዝብ በላይ በፍርሃት ይማቅቁ ነበር። ፍርሃታቸው በጨመረ ቁጥር የአፈና ሸምቀቋቸውን ያጠብቁት ነበር። ፍርሃታቸው ትንሽ እረገብ ሲል እንዲሁ ለሕዝብ አንጻራዊ ነጻነትን ለቀቅ ያደርጉ ነበር። ብቻ ሕዝብን የሚጋልቡበት የሥልጣን ፈረስ ልጓሙ ፍርሃት ነበር።
ፍርሃት በማህበረሰባችን ውስጥ እና በኢትዮጵያ ፖለቲካ ላይ ያሳረፈውን ጫና በተመለከተ የዛሬ አምስት አመት “የፍርሃት ባህልን እያነገሰ ያለው የኢትዮጵያ ፖለቲካ፤ አንድ እርምጃ ወደፊት ሁለት ወደ ኋላ” በሚል ርዕስ https://humanrightsinethiopia.wordpress.com/2013/12/ ተከታታይ ጽሁፍ ጽፌ ነበር።
ሕዝብ መንግስትን እንዲፈራ የሚደረግበት መንገድ በዙ መልክ አለው። ከብዙዎቹ ሁለቱን ባነሳ አገራችን ውስጥ ያለውን የፍርሃት ምንጭ ጥሩ አድርጎ ሊያሳይ ይችላል። አንደኛው በጡንቻ እና አፈና የሚሰርጽ ፍርሃት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ጉልበት ሳይጠይቅ በብልጠት እና ስልት በመቀየስ የሚመጣ ነው። በየመጀመሪያው የፍርሃት ማስረጫ መንገድ ሕዝብን ወይም የተወሰኑ የህብረተሰብ ክፍሎችን ሂላማ ያደረገ እና ጭካኔ የተሞላበት እርምጃ መውሰድ ነው። ሰዎችን በአሰቃቂ ሁኔታ በአደባባይ መግደል፣ በጅምላ ብዙዎችን አስሮ ማሰቃየት፣ ዛቻ እና ማስፈራሪያ፣ ማዋከብ እና በማህበረሰቡ ውስጥ ጎልተው የወጡ ሰዎችን በተለየ ሁኔታ የጥቃት ሂላማ በማድረግ ማሕበረሰቡን ማሸማቀቅ እና እገሌን ያየ በእሳት አይጫወትም እያለ መንግስትን እንዲፈራ ማድረግ ነው። የተሳካለት የማፈኛ ስልት ሆኖ ቆይቷል።
ሁለተኛው ፍርሃት በሕዝብ ውስጥ እንዲሰርጽ ማድረግ የሚቻለው ሰዎች የደህንነት ዋስትና እንዲያጡ በማድረግ ነው። መንግስት በቀጥታ እርምጃ ባይወስድም እኔን ካልደገፍክ እና ከእኔ ጎን ካልቆም የሌሎች ጥቃት ሰለባ ትሆናለህ በሚል በእጅ አዙር ፍርሃትን ማስረጽ ነው። የህዝብን ደህንነት አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉ ትናንሽ ጉልበተኞችን ሆን ብሎ በማደራጀት ወይም እንዲደራጁ እድሉን በመፍጠር ሕዝብን ስጋት ላይ መጣል እና የምታደግህም እኔው ብቻ ነኝ ብሎ ዘብ መቆም። ይህ አይነቱን ስልት በርካታ ለዘብተኛ አምባገነኖች ወይም ከፊል ዲሞክራት (partial dictatorial or partial democrat) የሆኑ መንግስታት የሚጠቀሙበት ስልት ነው። ሕዝብ በሥልጣን ላይ ያለው ኃይል ከሌለ እጠፋለሁ፣ መተላለቅ ይፈጠራል፣ አገር ይወድማል በሚሉ ያልተጨበጡና ምናባዊ በሆኑ ወይም ባፈጠጡ ስጋቶች ተሸማቆ ከአደጋው ለመዳን ገዢውን ኃይል የሙጥኝ ብሎ እንዲይዝ የማድረግ የብልጣብልጦች ስልት ነው።
በዚህ አይነቱ ስልት ውስጥ ሕዝብ ምርጫ ቢሰጠው እንኳ የሚመርጠው ይህንኑ ኃይል ስለሆነ ነጻና ፍትሐዊ የሚመስል ምርጫ እኳን ቢካሄድ ሕዝብ በመንፈስ ተጽዕኖ ስር ስለወደቀ ውጤቱ ምን ሊሆን እንደሚችል መገመት ይቻላል።
ላለፍቱት ሃያ ሰባት አመታት ሕውሃትን ሲፈራ የኖረው ሕዝብ ዛሬ ብዙ የሚፈራቸው ኃይሎች ተፈጥረውበታል። የፍርሃት ድባቡ መልኩን ቀይሮ እና በብዙ መልኩ ምናልባትም ካለፈው ጊዜ በባሰ ሁኔታ በሕዝብ ዘንድ የነገሰ ይመስላል። ሕዝብ ትላንት መንግስትን በሚፈራበት መጠን ዛሬ መንግስትን አይፈራም። ነገር ግን ሌሎች የሚፈራቸ በርካታ ኃይሎች ግን በሕውሃት እግር ስር ተተክተዋል። ከዛሬ አሥር አመት በፊት በኢትዮጵያ ህልውና ላይ ከነበረው ስጋት ይልቅ ዛሬ ያለው ስጋት በብዙ እጥፍ ጨምሯል። የዛሬ አስር አመት ኢትዮጵያን ያሰጋት የነበረው የመፈራረስ አደጋ ሳይሆን የአንባገነን ኃይል መፈርጠም ነበር። ዛሬ ደግሞ በተቃራኒው ኢትዮጵያ የመፍረስ አደጋ ያጋጥማታል የሚለው ስጋት እየጨመረ እና የመንግስት ጡንቻ የረገበበት ሁኔታ ላይ ነን ያለነው።
ዛሬ ሕዝብ ከመንግስት ይልቅ አክራሪ ብሄረተኞችን፣ ትጥቅ ሙሉ በሙሉ ያልፈቱ ተቃዋሚ ኃይሎችን፣ በየመንደሩ የታጠቁ ቡድኖችን እና ግለሰቦችን፣ የተደራጁ ማጅራት መቺዎችን እና በማህበራዊ ንቅናቄ ስም እራሳቸውን አደራጅተው ለውጡን እየገፉ እዚ ያደረሱና ብሔርን ማዕከል ያደረጉ ቁጡና ሥርዓት አልባ የሆኑ ወጣቶችን አጥብቆ ይፈራል። ሕዝብ ከመንግስት አስፈሪነት ተላቆ በነጻነት መኖርን ተለማምዶ ሳይጠግብ እነዚህ የመንደር ኃይሎች መልሰው ፍርሃት ውስጥ ከተውታል። መንግስትም እነዚህን ኃይሎች በጊዜ በሕግ ጥላስር ማዋል አንድም አልቻለም፤ አለያም አልፈለገል።
ሕዝብ አገር ሊተራመስ፣ ግጭት ሊፈጠር እና ሥርዓት አልበኝነት ሊነግስ ይችላል በሚል ስጋት ውስጥ ገብቷል። በየቀኑ በመንግስት ሚዲያዎች ጭምር የሚነገሩት ስጋት አዘል ዜናዎች ሕዝብን ሽብር ውስጥ የሚከቱ ናቸው። ሕገ ወጥ መሳሪያ ተያዘ፣ ሰዎች ባልታወቁ ኃይሎች ተገደሉ፣ ታፈኑ፣ ንብረት ወደመ ወዘተ … የሚሉ ወሬዎች ከየቀኑ ዜና ስርጭት ላይ አይጠፉም። በተለይም መንግስት በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የሚፈጸሙ ጥቃቶችን እነማን እዳደረጉት እያወቀ ‘በአንዳንድ ኃይሎች’ እያለ የሚሰጠው መግለጫ ሕዝብን ሆን ተብሎ ስጋት ውስጥ ለመጨመር የተፈለገ እስኪመስል ድረስ ተደጋግሞ ተገልጿል። ሕዝብ መንግስት ሊቆጣጠራቸው ያልቻለ እና ከአቅሙ በላይ የሆኑ ኃይሎች አሉ ብሎም እንዲያስብ አድርጎታል። በመሆኑም በሰላም ወጥጬ በሰላም እቤቴ እገባለው የሚል እምነት እንዳይኖረው አድርጎታል። ያ ብቻም ሳይሆን ለአንድ ቀን መንግስት ባይኖር ደግሞ እነዚህ ማንነታቸው የማይገለጽ ኃይሎች እቤቱም ጅምር በሰላም እንደማያስተኙት እንዲያስብ ተደርጓል።
ይህ አይነቱ በፍርሃት እና በስጋት የሚገኝ የሕዝብ ድጋፍም ለጊዜው የመንግስት የሥልጣን ህልውና መሰረት ቢሆንም እያደር ግን ብዙ መዘዞችን ያስከትላል። ወያኔ በዱላ እና በአፈና ያሰረጸውን ፍርሃት ኦዴፓ መራሹ መንግሥት ደግሞ ሕዝብን ለአጥቂዎች ስጋት በማጋለጥ ሊያተርፍበት አስቦ ከሆነ ከወዲሁ አያዋጣምና ተዉት ለማለት እደፍራለሁ። እርስ በርስ እየተጎነታተላችው፣ አልፎ አልፎም እየተጋደላችው፣ የሕግ የበላይነትን ለሥርዓት አልበኞች ምርኮ አድርጋችው አሳልፋችው ሰጥታችው፣ ሕዝብን የሚያሸብሩ እና ስጋት ውስጥ የሚጥሉ ፕሮፓጋንዳዎች እንዲተናኙ እድል እየፈጠራችው ሕዝብን የፍርሃት ምርኮኛ ለማድረግ የሚታዩት አንዳንድ ምልክቶች ለማንም አይበጁም።
ንግግሮቻችሁ ከወዲሁ በዛቻ እና በማስፈራሪያ እየተሞሉ ነው። የሰሞኑ የህውኃት እና የአዴፓ ንትርክ አንዱ ማሳያ ነው። ሕዝብ ዛሬ በእናንተ ስህተትም ሆነ በእርስብ በርስ መናቆር የሚመጣውን አደጋ እያሰበ ስጋት ውስጥ ነው። በላዩ ላይ በለውጥ አራማጅ ስም የተደራጁ ኃይሎችን ይፈራል። ሕዝብ ቄሮን፣ ፋኖን፣ ኤጆቴን እና ሌሎች የየመንደሩን ጉልቤዎች ይፈራል።
ፍርሃትን እያነገስን ዲሞክራሲያው ሥርዓትን ልንገነባ አንችልም። የዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መሰረቱ ነጻነት ነው። ነጻነት ማለት ከፍርሃት መላቀቅ ነው። በፍርሃት ቆፈን ውስጥ ያለ ማህበረሰብ አንባገነኖችን የሚያበቅል ሰፊ ማሳ ነው። ኢትዮጵያ ከቀበሌ ሊቀመናብርት አንስቶ እስከ አገር መሪ አንባገነኖችን በየጊዜው እንደ አሸን የምታፈራ አገር የሆነችው በቀይ ሽብር እና ከዚያ ወዲ በተፈጠሩ አሰቃቂ ጥቃቶች እንዲሸማቀቅ እና በፍርሃት እንዲኖር የተደረገ ሕዝብ አንባጋነኖቹ መፍጠር ስለቻሉ ነው።
ሕዝብን ሆን ብሎ በጉልበቱ በሚያስፈራራ እና በእጅ አዙር በፍርሃት ውስጥ እንዲወድቅ አድርጎ የመንግስት ጥገኛ እንዲሆን በማድረገ በኩል ያለው ልዩነት የስልት እንጅ የውጤት አይደለም። ሁለቱም አላማቸው በሕዝብ ላይ ተፈናጦ ለረዥም ጊዜ በሥልጣን ላይ መቆየት ነው። እውነተኛ ዲሞክራሲ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲመጣ ከተፈለገ ከምርጫው በፊት ሕዝብን ከፍርሃት እና ከስጋት ነጻ አውጡት። በነጻነት ያስብ፣ በነጻነት ይደራጅ፣ በነጻነት ሃሳቡን ይገልጽ፣ በነጻነት እምነቱን ያራምድ፣ በነጻነት በአገሪቱ ውስጥ ይንቀሳቀስ።
ይቺ ፍርሃትን በጅ አዙር የማንገስ አካሄድ እያደር ጉልበት ከታከለባት እንደገና ‘አዲስ ንጉስ እንጂ ለውጥ መቼ መጣ …’ በምትለው የቴዲ አፍሮ ዜማ ልንቆዝም ነው። ከዛያስ ያውጣን።
ከ1997ቱ ምርጫ በኋላ እንደ አደረ ገንፎ መስህብ አጥቶ የኖረው ፖለቲካችን ከሶስት ወር ወዲህ በሁነት የተሞላ እየሆነ ነው፡፡ ፋታ በሌለው ሁኔታ በላይ በላይ የሚግተለተሉት ታላላቅ ፖለቲካዊ ውሳኔዎች አንዳንዶቹ በተለይ ከዛሬ ስድስት ወር በፊት በሃገራችን ይከሰቱ ይሆን ብለው ለራስ ቢያስቧቸው እንኳን ሞኝ የሚያስመስሉ ነበሩ፡፡ለውጦቹ በአጭር ጊዜ የተደረጉ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን ከገታራው ኢህአዴግ ሰፈር መምጣታቸው ጆሮው የማይሰማ ሰው ድንገት ጆሮው ሲሰማ ተመልካችን የሚያስደንቀው ማስደነቅ አይነት ነገር አለው፡፡
የኢትዮጵያን ህዝብ መራራ ትግል የተቀላቀሉ የሚመስሉት የኢህአዴግ ክፋዮች አብይ አህመድን ጠቅላይ ሚኒስትር ማድረጉ ከቀናቸው በኋላ ህወሃት በሌለበት ብቻ ሊደረጉ የሚችሉ በጎ እርምጃዎችን ወስደዋል፡፡ከነዚህ በጎ ጅምሮች አንዱ ህወሃት የሃገር ባለቤት ሆኖ “ውግዝ ከመአሪዎስ”ብሎ በሃገራቸው አጥረ-ገጥ እንዳይደርሱ ያደረጋቸውን ግለሰቦችም ሆነ ፓርቲዎች ሃገራቸው ገብተው እንዲታገሉ በገሃድ በጠቅላይ ሚኒስትሩ መጋበዛቸው ነው፡፡
እዚህ ውሳኔ ላይ ለመድረስ ጠመንጃ ታጥቆ ወንበር ላይ መሰየም የበለጠ ኢትዮጵያዊ እንደማያደርግ፣ አልፎ ተርፎ የሃገርባለቤት ሆኖ የፈለገውን ከሃገር ለማባረር ያሻውን ወደሃገር ለማስገባት እንደማይበቃ መረዳትን ይጠይቃል፡፡ከሁሉ በላይ ባለጠመንጃ አዋቂዎችን አባሮ ጨርሶ ብቻውን ሃገር ማቅናት እንደማይችል የመረዳት ምልክት ነው!የሆነ ሆኖ ሃገር ወዳዶች ቀርቶ “ሃገር ትፍረስ” ሲሉ የነበሩ ሳይቀሩ ወደ ሃገራቸው ገብተው እንዲታገሉ መደረጉ ይበል የሚያስብል እርምጃ ነው፡፡
መንግስት ያደረገውን ጥሪ ተከትሎ ከስደተኛ ፖለቲከኞች የሚሰጠው የቸኮለም ሆነ የዘገየ መልስ በባለቤቶቹ እስከታመነበት ድረስ በራሱ ስህተት አይደለም፡፡ግለሰቦችም ሆኑ ፓርቲዎች ባመኑበት ጉዳይ ላይ ያደረጉትን ውሳኔ ለምን አደረጉ ማለት የማንም መብት እንዳልሆነ እሙን ቢሆንም የውሳኔያቸውን ፖለቲካዊ አንድምታ አፍታቶ ማየትም አስፈላጊ ነው፡፡
አብይ ጠቅላይ ሚኒስትር ከሆኑ በኋላ ለስደተኛ ተፎካካሪ ፓርቲዎች ለሚያደርጉት የ’ኑግቡ’ ጥሪ ቀድመው ወይ ባይ ያገኙት ከተሰዳጅ የኦሮሞ ብሄርተኝነት አፓርቲ አመራሮች ነው፡፡ እነዚህ ቀድሞ አቤት ባዮች ኦነግን አዋልደው፣በሽግግር መንግስቱ ከህወሃት ጋር ያደረጉትን ካደረጉ በኋላ ፓርቲው እጃቸው ላይ ለሶስት እስኪፈረከስ ድረስ እድሜ አግኝተው የዘለቁ የኦሮሞ ብሄርተኝነት ካህናት ናቸው፡፡ በአቶ ሌንጮ ለታ የሚመራው ይህ ተመላሽ ቡድን በአቶ ኃ/ማርያም ዘመነ መንግስትም መጥተው ከመንግስት በኩል ይሄን ያህል የሚጓጓላቸው ሰው ስላጡ እንደተመለሱ በወቅቱ ለቪኦኤ ተናግረው ነበር፡፡ በመስህብ አልቦው የአቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ የስልጣን ዘመን ሳይቀር ወደ ሃገርቤት መጥቶ ግባ ሚለው አጥቶ የተመለሰው የአቶ ሌንቾ ኦዴግ በሽግግሩ ወቅት ለምን ሄዶ በአቶ ኃ/ማርያም መንግስት ደግሞ ምን አይቶ መመለስን እንደ ከጀለ ግራ አጋቢ ነው፡፡አቶ ኃ/ማርያም መራሄ መንግስት የነበሩበት የሃገራችን ፖለቲካ በሽግግር ዘመኑ ወቅት ኦነግን አስመርሮ ካሰደደው የሃገራችን ፖለቲካ የሚለየው በአቶ መለስ ከምድር በታች መሆን ብቻ ነው፡፡
በርግጥ የአቶ መለስ ከኢትዮጵያ ፖለቲካ መከላት ቀላል ዕድል አይደለም፡፡ ሆኖም ኦነግ ልመለስ ያለበት ዘመን አቶ መለስ ከሞቱ እጅግ ዘግይቶ ስለሆነ ምክንያቱ የአቶ መለስ መቀነስ ነው ለማለት ያስቸግራል፡፡ አቶ ሌንጮ በቪኦኤ ቀርበው ሃገራቸው ሁለመና እንደናፈቃቸው እና ሃገርቤት መምጣት እንደፈለጉ የተናገሩትን እንደ ዋነኛ ምክንያት እንደውሰድ ቢባል ደግሞ ይህ የሚያሳምነው ሰውየው በግላቸው ለመምጣት ቢያስቡ እንጅ ፓርቲ ይዘው ለመታገል ለመምጣቱ በቂና አሳማኝም ምክንያት ሊሆን አይችልም፡፡
ከኦዴግ ምክንያቱ በውል የማይታወቅ ወደሃገርቤት ለመግባት አጥብቆ መዋተት በላይ አስገራሚው የኢህአዴግ የበዛ ኩራት ነው፡፡እንደሚታወቀው ኢህአዴግ እንደነ ሞላ አስገዶም ያሉ ከፓርቲያቸው አኩርፈው አንድ አስር ሃያ ሰው ቆንጠር አድርገው ከሚመጡ የተሰዳጅ ተቃዋሚ ፓርቲ አባላት ጋር ታረቅኩ ብሎ የፕሮፖጋንዳ ነጋሪት የሚጎስም ፓርቲ ነው፡፡ የአቶ ሞላ አስገዶም መምጣት መቅረቱ ኢህአዴግ ያወራለትን ያህል ጥቅም ይኑረው አይኑረው ከአቶሞላ ንግግር ጀምሮ መረዳት ቀላል ነበር፡፡
እውነቱ ምንም ይሁን ምን ለኢህአዴግ ግን የአቶ ሞላ አስገዶም መምጣት ትልቅ ድል መስሎ ታይቶት ብዙ ብዙ አውርቶለታል፤አቶ ሞላም የጀግና አቀባበል ይገባቸዋል ተብለው በቀይ ምንጣፍ ተራምደዋል፡፡በተመሳሳይ ከኦብነግ ተሰንጥረው፣ከቤኒሻንጉል ነፃ አውጭ ግንባር ተብሎ ብረት አንግቶ ኤርትራ ከትሟል ከሚባለው በሰፊው ከማይታወቅ ፓርቲ የተወሰኑ ሰዎችን ተገንጥለው ሲመጡ፣የኢትዮጵያ አርበኞች ፓርቲ ከሚባል ስብስብ የተወሰኑ ሰዎችን አምጥቶ ‘ልማቱ አማሏቸው መጡ’ ብሎ ብዙ ፕሮፖጋንዳ ሲሰራ እንደኖረ የሚታወቅ ነው፡፡
እንዲህ በፕሮፖጋንዳ ፍቅር የወደቀው ኢህአዴግ ራሱ በሩ ድረስ ሰተት ብሎ የመጣው ለዛውም እንደ አቶ ሌንጮ ለታ፣ ዶ/ር ዲማነገዎች፣አቶ ሌንጮ ባቲን ፣ዶር በያና ሶባን የመሰሉ በሰፊው ኢትዮጵያዊ ዘንድ የሚታዊቁ የኦዴግ አመራሮች በሩ ላይ ቆመው ሲያንኳኩ ለማይጨክንበት የፕሮፖጋንዳ ፍጆታ እንኳን ይጠቅሙኛል ሳይል በመጣችሁበት እግራችሁ ተመልሳችሁ ሂዱ እስከማለት ያደረሰው ነገር ለሰሚ አስገራሚ ነው፤ለነአቶ ሌንጮ ለታም ክብር አይደለም፡፡
የጠ/ሚር አብይን ወደ ስልጣን መምጣት ተከትሎ ተቃዋሚፓርቲዎች ስማቸው ተቀይሮ ‘ተፎካካሪዎቻችን እንጅ ጣላቶቻችን አይደላችሁም’ ተብለዋል፡፡ወደ ሃገራቸው ገብተው እንዲታገሉ ጥሪ ሲቀርብም ጥሪው መሬት ሳይነካ አፈፍ ያደረገው ኦዴግ ነበር፡፡ አጥብቆ ወደ ሃገር ቤት ይናፍቅ የነበረው ኦዴግ ሃገርቤት ገብቶ ምን ማድረግ እንዳሰበ እስከ ዛሬ ዘርዘር ባለ ሁኔታ አላሳወቀም-እንዴው በደፈናው ወደ ኦህዴድ ሊዳበል እንደሚችል ፍንጭ ከመስጠቱ በቀር፡፡ ‘ሀገርቤት ለመግባት ቀደም ብየ ድርድር አድርጌ ነበር’ ይበል እንጅ በምን ጉዳይ ላይ ተደራድሮ ምን አማካይ ነጥብ ላይ እንደደረሰም የሚታወቅ ነገር የለም፡፡
እንዲህ በተድበሰበሰ ሁኔታ ሃገርቤት የገቡት የኦዴግ አመራሮች ነገረ-ስራ የሚያመላክተው ዋናው ጉዳያቸው ሃገራቸው መግባት እንደሆነ ነው፡፡ሃገርን መናፈቅ ደግሞ ተፈጥሯዊ ስሜት ነውና ፍርድ የለባቸውም፡፡አስቸጋሪው ነገር ግን እነሱ እንደ አርአያ እየተጠቀሱ ሌሎች ጠንከር ያለ የዲሞክራሲ እና አለፍ ያለ የዲሞክራሲያዊ መንግስት ምስረታ አላማ ያነገቡ ቡድኖችም ብድግ ብለው ሃገርቤት እንዲገቡ ከጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ጭምር በሰፊው እየተጠበቀ መሆኑ ነው፡፡ ይህ ደግሞ “መደመር” የሚለውን ሰሞንኛ የሃገራችን ፖለቲካ ቅኝት ዝምብሎ ወደ መዳበሉ እንዳይመራው ያሰጋል፡፡
የሃገራችን ተቃውሞ ፖለቲካ ሃይሎችን በሰፊው ለሁለት ጎራዎች መክፈል ይቻላል፡፡ የመጀመሪያው ሰልፍ የወጡበትን ዘውግ ፖለቲካዊ ጥቅም ለማስከበር እንሰራለን የሚሉ የዘውግ ፖለቲካ አራማጆች ሲሆኑ ሁለተኞቹ ሰልፈኞች ደግሞ ወሰን ሳይከልሉ በመላው ሃገሪቱ ላሉ ህዝቦች የዲሞክራሲ ፀሃይ የሚወጣበትን መንገድ የሚቀልሱ ህብረ-ብሄራዊ ፓርቲዎች ናቸው፡፡ የአላማቸው እየቅልነት አሁን ላለው የመደመር ፖለቲካ ጥሪ የሚሰጡትን መልስ የተለያየ ያደርገዋል፡፡ የዘውግ ፖለቲከኞች የዘውጋቸው ሰው ስልጣን ላይ መውጣቱ በራሱ የጥያቄያቸውን ብዙ ክፍል መልስ የያዘ ሁነት ሊመስላቸው ይችላል፡፡የዲሞክራሲ ምፅዓት ናፍቆ ትግል ውስጥ ያስገባው አካል ደግሞ ዋነኛው ትኩረቱ ስልጣን የያዘው ሰውየ ዘውግ ሳይሆን ዲሞክራሲን በተቋማዊነት ላይ ለመገንባት ያለው ቁርጠኝነት ነው፡፡
ስለዚህ የ “ኑ ግቡ” ጉርሻው ሲጠቀለል ለሁሉም እንደየመጠኑ እንዲያጠግበው መሆን አለበት እንጅ በጅምላ የተጠቀለለው ግብዣ ሁሉንም አጥግቦት እኩል እያስሮጠ እንዲያመጣው መጠበቅ የለበትም፡፡ ጠ/ሚ/ር አብይ በቅርቡ ባደረጉት የፓርላማ ውሎ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን በስም ጠርተው ፓርቲያቸው እያደረገ ያለው የትግል አይነት ያለፈበት ፋሽን እንደሆነ ጠቁመው ሃገርቤት እንዲገቡ ያደረጉት ንግግር በግሌ አሳማኝም በሳልም ሆኖ አላገኘሁትም፡፡ ይልቅስ የተለመደው የኢህአዴግ ካድሬዎች ከመለስ ዜናዊ የወረሱት የነጋሪነት አባዜ የተስተዋለበት ነው፡፡
ዶ/ር ብርሃኑም ሆኑ ሌሎች ጓዶቻቸው ዛሬ ቀርቶ ያኔ የትጥቅ ትግሉን እንደ አንድ ስልት ለመጠቀም ሲወስኑ ነፍጥ የማንሳት ትግል ዘመናዊነቱ ስቧቸው እንዳልሆነ የታወቀ ነው፤እነሱም ደግመው ደጋግመው የቸገረው እርጉዝ ያገባል የሚለው ነገር ገጥሟቸው እንዳደረጉት ተናግረዋል፡፡ ሌላው ቀርቶ የትጥቅ ትግሉ ዋነኛ መሪዎቹን ከሚመጥናቸው ሙያዊ ስራ ወደ ነዲድ በረሃ የመውረድን ጨካኝ ውሳኔ የሚጠይቅ መሆኑ ብቻ ወደው መርጠው የሚያደርጉት ‘አንገታችን ላይ አስረነው እንሙት’ የሚያስብላቸው የድሎት ነገር እንዳለሆነ ግልፅ ነው፡፡ ሲቀጥልም እነዚህ ሰዎች ከጠ/ሚ/ር አብይ ያነሰ የነገሮችን ትርፍ ኪሳራ የመመርመር ግንዛቤ ያላቸው ሰዎች አይደሉም፡፡ ስለዚህ ዝም ብሎ “ኑ ግቡ” ከማለቱ ባለፈ ከንቅናቄው አባላት ጋር ቁም-ነገር ያለው ውይይት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡
የንቅናቄው አባላትም በበኩላቸው ጠ/ሚ/ር አብይ የሚናገሩትን ንግግር ከማወደሱ፣ለበጎ ስራዎች አወንታዊ ድጋፍን ከመስጠቱ ባሻገር “ኑ” የሚለውን ግብዣ አስመልክቶ ከመምጣታቸው በፊት እንዲደረጉ የሚፈልጓቸውን ቅድመ ሁኔታዎች ደጋግሞ መጥራት ላበዛው የጠ/ሚ/ አብይ መንግስትም ሆነ ለኢትዮጵያ ህዝብ ግልፅ ማድረግ አለባቸው፡፡ ይህን በተመለከተ ከአርበኞች ግንቦት ሰባት በተሻለ በአቶ ዳኦድ ኢብሳ የሚመራው ኦነግ ግልፅ አቋም ወስዷል፤ የሽግግር መንግስት የማቋቋም ሃሳብ በሌለበት ሁኔታ ሃገርቤት መግባት እንደማይፈልግ ግልፅ አድርጎ ተናግሮ “ኑኑ” ማለት ላበዛው የኢህአዴግ መንግስት ትልቅ የቤት ስራ ሰጥቷል፡፡
በርግጥ የኢትዮጵያ መንግስት ብረት አንጋች የኢትዮጵያ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን በብቸኝነት ከምታስጠልለዋ ጎረቤት ኤርትራ ጋር የጀመረው የሰላም ጉዞ እንደ አርበኞች ግንቦት ሰባት ያሉ አንድ እግራቸውን ኤርትራ ያደረጉ ፓርቲዎች አጣብቂኝ ውስጥ መክቱ አይቀርም፡፡ የኢትዮጵያ መንግስት ሃገር ቤት ያለውን የዜጎችን ጎሳ ተኮር መተራረድ ከማስቆሙ አስቸኳይ ስራ ሳይቀር አስቀድሞት ከኤርትራ ጋር ሰላም ማውረዱ ላይ የሚሟሟተው ብረት አንጋች ተገዳዳሪዎቹን አጣብቂኝ ውስጥ ለመክተት ሊሆን እንደሚችል መገመት ስህተት የለውም፡፡በዚህ ላይ አርከበ ዕቁባይን የመሰሉ በደባ እና በማስገደድ ፖለቲካ የተካነው የህወሃት ዋና ሰዎች ከጠ/ሚ/ር አብይ ጉያ ጨርሰው ያልጠፉ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን የለውጥ ሃይልም ሊሆኑ ይችላሉ እየተባሉ መሆኑ ለጥርጣሬው ግብዓት ነው፡፡
ከኢትዮጵያ ጋር የሰላም ኑሮ ለመጀመር ጉዞ የጀመረችው ኤርትራ ዛሬ ላይ በሰላም ልትጎራበተው ያሰበችውን መንግስት ውጅግራ አንስተው የሚወጉ ቡድኖችን ብታስጠልል በኢትዮጵያ ከሚዘወረው ትንሹ ኢጋድ ጀምሮ እስከ ትልቁ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ድረስ ለሚሰነዘርባት ወቀሳ የምትመልሰው የላትም፡፡ስለዚህ ወዳም ይሁን ተገዳ፣ፈጥናም ይሁን ዘግይታ የኢትዮጵያ ሸማቂዎችን ከምድሯማስወጣት አለባት፡፡ ይህ ደግሞ ለአርበኞች ግንቦት ሰባት ቀላል ፈተና አይደለም፡፡ ሆኖም ፋታም መፍትሄም የሌለው ችግር አይደለም፡፡
ኢትዮጵያ እና ኤርትራም የሰላሙን ጉዞ ጀመሩት እንጅ አልጨረሱትም፡፡ ቢያንስ ኤርትራ እና የኢትዮጵያ የድንበር ማስመር ጉዳይ እስኪጠናቀቅ ድረስ አርበኞች ግንቦት ሰባት ጦሩን ኤርትራ ማቆየት ይችላል፡፡ ስለዚህ ሃገር ቤት ገብቶ በመታገሉ ዙሪያ ያለውን ፍላጎት አስመልክቶ ከመምጣቱ በፊት ሊሟሉለት የሚፈልጋቸውን ቅድመ ሁኔታዎች በግልፅ አስቀምጦ የቤት ስራውን የጨረሰ ያህል ተሰምቶት “ሁሉም ወደ ሃገርቤት” እያለ ላለው የጠ/ሚ/ር አብይ መንግስት የቤትስራ መስጠት ይጠበቅበታል፡፡
ጦሩን በተመለከተም የአርበኞች ግንቦት ሰባት ጦር አቶ አንዳርጋቸው ፅጌን በመሰለ ሰው የርዕዮት ዓለም ስልጠና የወሰደ በመሆኑ ለወደፊቷ ኢትዮጵያ የሚመጥነውን የዲሞክራሲያዊት ሃገር መከላከያ ሰራዊት ግንባታ ስራ ጥሩ ግብዓት ስለሚሆን በለውጥ ጎዳና ላይ ያለው የኢትዮጵያ መንግስት እንደ ጥሩ እድል ወስዶ የመከላከያ ሰራዊቱ አካል ቢያደርገው ጥቅሙ ለሃገር ነው፡፡ በዚህ የማይስማሙ የአርበኞች ግንቦት ሰባት ወታደሮች እጣፋንታ ምን ሊሆን እንደሚችል መደራደሩም የፓርቲው ሌላ ስራ ነው፡፡ ይህ ሁሉ የሚሆነው አርበኞች ግንቦት ሰባት ዝምታውን ሰብሮ ሃገርቤት እንዲባ የሚደረግለትን ጥሪ አስመልክቶ በበኩሉ እንዲሟሉ የሚፈልጋቸውን ቅድመ-ሁኔታዎች ሳይፈጥንም ሳይዘገይም በግልፅ ማቅረብ ሲችል ነው፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ፍሉይ ዞባ ከምሴ ኣብ ባቲን ካልኦት ከተማታትን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ንዝወረደ መጥቓዕቲ ዘፃሪ ጉጅለ ናብቲ ከባቢ ከምዝልኽ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣፍሊጡ።ተቓዋሚ ውድብ ዓረና ትግራይ እውን ነቲ መጥቓዕቲ ዝኹንን መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።ብተመሳሳሊ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ነቲ ጉዳይ ዘፃርን ዘረጋግእን ጉጅለ ናብቲ ከባቢ ልኢኸ ኣለኹ ኢሉ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ፍሉይ ዞባ ከምሴ ብፍላይ ድማ ኣብ ባቲ፣ከምሴ፣ሮቢትን ካልኦት ከተማታትን ዝሓለፈ ቀዳም 16 ሰነ 2010 ዓ/ም ብሄር መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ተፈፂሙ’ሎ።ጉድኣት ዝወረዶም፣ንብረቶም ዝተዘረፎም ዝዓነዎምን ከምኡ እውን ዝተመዛበሉ ኣለው።
ሓላፊ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣቶ ረዳኢ ሓለፎም ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ መጥቓዕቲ ምፍፃሙ ከምዝፈልጡ ብምግላፅ መንግስቶም ብቐረባ ይከታተሎ ኣሎ ኢሎም።
ተቓዋሚ ውድብ ዓረና እውን ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማታት ባቲ፣ከምሴን ካልኦትን ከተማታት ኣብ ልዕሊ ዝነብሩ ተወለድቲ ትግራይ ብሄር መሰረት ዝገበረ ብሰንኪ ዝበሎ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ዝወረደ ጉድኣት መነወሪ ተግባር ካብ ምዃን ሓሊፉ መንቀሊ ዝኸፍአ ጥፍኣት እውን ዝኸውን ከቢድ ገበን እዩ ክብል ሎማዕንቲ መግለፂ ኣውፂኡ።
አዲስ አበባ ግንቦት 13/2010 የኢቦላ ቫይረስን የመከላከል አቅም በተሻለ መልኩ መገንባቱን የዓለም አቀፉ ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ገለጹ።
ዋና ዳይሬክተሩ ዶክተር ቴድሮስ በዚሁ ወቅት እንደገለጹት፤ በዴሞክራቲክ ኮንጎ ዳግም ያገረሸውን የኢቦላ ቫይረስ ለመከላከልና ለማስቆም የጤና ድርጅቱና ሌሎች የህክምና ባለሙያዎች ያለመታከት እየሰሩ ነው።
ባለፈው ሳምንት ከሥራ ሃላፊዎች ጋር በመሆን ዴሞክራቲክ ኮንጎ በማቅናት የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል እየተደረገ ያለውን ጥረት መመልከታቸውን ጠቁመው፤ የጤና ባለሙያዎች ህይወታቸውን አደጋ ላይ በመጣል በቫይረሱ ለተጠቁ ዜጎች የህክምና አገልግሎት እየሰጡ እንደሆነ ገልጸዋል።
በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎችን በጎበኘንበት ወቅት የጤና ባለሙያዎች “በኢቦላ ቫይረስ ትያዛላችሁ” የሚል ስጋት እንደነበረባቸው ገልጸው፤ “ለእኛ አትጨነቁ፤ አታስቡ። እናንተ በየቀኑ ህይወታችሁን አደጋ ላይ በመጣል እየሰራችሁ ስለሆነ የእኛ ጉብኝት ምንም ሊያሳስባችሁ አይገባም” የሚል ምላሽ እንደሰጧቸው ተናግረዋል።
በዴሞክራቲክ ኮንጎ የከተማ አካባቢዎች ቫይረሱ መታየቱ አሳሳቢ ቢሆንም እ.ኤ.አ በ2014 ከነበረው በተሻለ የመከላከልና ፈጣን ምላሽ የመስጠት አቅም መኖሩን አመልክተዋል።
በአገሪቱ በቫይረሱ ለተጠቁት ዜጎች ዛሬ ክትባት መስጠት መጀመሩን ጠቁመው፤ የዓለም ጤና ድርጅት የስራ ክፍሎች በቅንጅት በመስራት ቫይረሱን ለመከላከል እያደረጉ ያለውን ጥረትም አድንቀዋል።
በአጠቃላይ በአህጉር አቀፍና ዓለም አቀፍ ደረጃ የሚከሰቱ በሽታዎችን በዘላቂነት ለመከላከል በየአገሮቹ ጠንካራ የጤና ስርአት መገንባት እንደሚያስፈልግ ገልጸው፤ ለዚህም ሁሉም ባለድርሻ አካላት በጋራ ሊሰሩ እንደሚገባ አሳስበዋል።
በአጠቃላይ በሽታዎችን ለመከላከል የፖለቲከኞች ቁርጠኝነትና ውሳኔ ሰጭነት፣ የአጋር አካላት ትብብርና “የአገሮችን የበሽታ መከላከል አቅም መገንባትና ጠንካራ የጤና ስርአት በየአገሮቹ መዘርጋት ያስፈልጋል” ብለዋል።
እስከ ግንቦት 18 ቀን 2010 ዓ.ም በሚቆየው የዓለም አቀፉ የጤና ድርጅት 71ኛ ጠቅላላ ጉባኤ የድርጅቱ አባል አገሮች በዓለም አቀፍ የጤና ደንቦች ተፈጻሚነት፣ በድንገተኛ ህክምና አሳጣጥና አደጋ ምላሽ፣ በክትባት አቅርቦትና መድሐኒቶች እጥረት፣ በፖሊዮ ቫይረስ ወቅታዊ ሁኔታ፣ የአየር ንብረት ለውጥና ጤና ትስስር ዙሪያ በዋንኛነት እንደሚመክሩ ይጠበቃል።
ሰበር ዜና-የኢትዮጵያ ብሔራዊ መዛግብት እና መፃህፍት ቤት በስሩ ለረጅም ጊዜ የነበሩትን በፈረንሳይኛ፣ስፓኒሽ፣ፖላንድ፣ጀርመንኛ ወዘተ ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ የተፃፉትን መፃህፍት ሊሸጣቸው ነው ኢትዮጵያን ያላችሁ መፃሕፍቱን አድኑ!!! ምናለ ኢትዮጵያን መጥላታችሁን በልኩ ብታደርጉልን?
የኢትዮጵያ ብሔራዊ መዛግብት እና መፃህፍት ቤት መፃሕፍቱን የሚሸጠው በጨረታ ጭምርም ነው።ዛሬ ህዳር 2/2007 ዓም ሸገር ራድዮ በምሽቱ ዜና ላይእንደዘገበው ብሔራዊ በተመዛግብት እና መፃህፍት ቤቱ መፃሕፍቱን ለመሸጡ የተሰጠው ምክንያት ''ቦታ ስለጠበበን ሌሎች ቅጂዎች ማስቀመጫ ስላጣን ለመሸጥ ወስነናል ሌላ ምክንያት የለም'' ማለታቸውን ጉዳዩ የሚመለከታቸው የመስርያቤቱ ሰራተኛ በቀጥታ ለራድዮ ጣብያው ሲናገሩ አስደምጧል።
ስለኢትዮጵያ ታሪክ የተጻፉት እነኝህ መፃህፍት በሌላው ዓለም በቀላሉ የማይገኙ እና የተፃፉትም ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ ብቻ መሆኑን እያወቁ ''ቦታ አጣበቡ'' ተብለው ሽያጭ ላይ ናቸው። በጣም የሚገርም ነው።ቦታ ጠበበን ተብሎ ለዘመናት የተከማቹ መፃህፍት እንዲሸጡ የወሰነው ኃላፊ ኢትዮጵያዊ ነው? አሁን በጨረታ ለመግዛት የአንዱ ሀገር ሙዝየም ወይንም መፃህፍት ቤት በጅምላ ሊገዛው እንደሚችል ትልቅ ስጋት ፈጥሯል።ይህ ማለት ነገ ለምርምር ኢትዮጵያውያን ወደ ገዛው ሀገር ብዙ የውጭ ምንዛሪ እየከፈሉ ይሄዳሉ ማለት ነው።ዛሬ የብሔራዊ መዛግብት ሰራተኞች ስፓኒሽ፣ፖላንድኛ፣ጀርመንኛ ባይችሉ ነገ እነኝህን ቋንቋዎች የሚችል ኢትዮጵያዊ ኢትዮጵያ አታፈራም? ወይንም ነገ የሚችል ትውልድ አይነሳም? በምን መለክያ ነው የሀገር እና የህዝብ ሀብት ለጨረታ የሚቀርቡት?
እዚህ አውሮፓ ለምሳሌ ስዊድን እና ኖርዌይ ውስጥ ያሉ ብሔራዊ መዛግብት እና ትልቁ የህዝብ መፃህፍት ቤት በየትኛውም ሀገር የታተሙ መፃህፍት፣መፅሄቶች እና ጋዜጦች በየትኛውም ቋንቋ ቢታተሙ በጀት መድበው ይገዛሉ። ለምሳሌ ኢትዮጵያ የሚታተም ማናቸውም መፅሐፍ እና ጋዜጣ አዲስ ዘመንን ጨምሮ ከወር ወር ተከታትለው ይገዛሉ ያስቀምጣሉ።ያንን ቋንቋ የሚናገር ኖረ፣ አለኖረ የሚል ጥያቄ የለም።
አሁን በተለይ ጋዜጦቹ ዲጂታል ከሆኑ ቀን በቀን እየቀዱ ፋይል ያደርጋሉ።እነኝህ ፅሁፎች ነገ ገንዘብ ብቻ ሳይሆኑ ትልቅ የመመራመርያ መሳርያም ናቸው። ኢትዮጵያ ግን ያውም ስለራሷ የተፃፉትን መፃህፍት ''ቦታ ጠበበኝ'' የሚሉ ከንቱዎች ለጨረታ አቀረቡት።ምናለ ቢያንስ ለዩንቨርስቲዎች በአደራ ቢሰጡ? የአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ የኢትዮጵያ ጥናት እና ምርምር ኢንስቲትዩት እነኝህን መፃህፍት መያዝ አንዱ የስራው አካል አይደለም? ለምን እንዲሸጡ ተወሰነ?
ምናለ ኢትዮጵያን መጥላታችሁን በልኩ ብታደርጉልን? በነገራችን ላይ መፃሕፍቱን ለረጅም ጊዜ ሲያከማች የነበረው ይሄው ዛሬ ለመሸጥ የሚያስማማው መስርያቤት መሆኑን ይታወቃል።ኢትዮጵያን ያላችሁ መፃሕፍቱን አድኑ!!!
ጥቅምት 12 ቀን 2007 ዓ.ም 9 ተቃዋሚ ፓርቲዎች የመሰረቱት ትብብር ‹‹ነጻነት ለፍትሃዊ ምርጫ›› በሚል ለአንድ ወር የሚቆይ የመጀመሪያ ዙር የህዝባዊ ትግል ፕሮግራሙን ዛሬ ጥቅምት 25/2007 ዓ.ም በሰማያዊ ፓርቲ ጽ/ቤት ይፋ አደረገ፡፡
‹‹ነጻነት በሌለበት ፍትሃዊ ምርጫ የማይታሰብ በመሆኑ የተዘጋውን በር ለመክፈት የ‹ነጻነት ለፍትሃዊ ምርጫ› በሚል የፕሮግራም መርሃ ግብር ለመክፈት ወስኖ የመጀመሪያው ዙር እንቅስቃሴ በአዲስ አበባ ከተማ ለማድረግ›› እንዳዘጋጀ ያሳወቀው ትብብሩ የትግሉ ዓላማ ፍትሃዊ ምርጫ እንዲኖር የሚያስችል መሆኑን ገልጾአል፡፡
‹‹ምርጫ ቦርድ ለገዥው ፓርቲ ያለውን ወገናዊነትና ጉዳይ አስፈጻሚነት ፍንትው አድርጎ አሳይቷል›› ያለው መግለጫው በመጀመሪያ ዙር የአንድ ወር ፕሮግራሙ 6 ዋና ዋና ተግባራትን ለመፈጸም ዝርዝር እቅዶችን አውጥቶ ዝግጅቱን ማጠናቀቁን አስታውቋል፡፡ በህዳር ወር የሚያከናውናቸው ተግባራትም፡-
ከእቅዶቹ መካከልም በሶስት ተከታታይ እሁዶች በተለያዩ የአዲስ አበባ ክፍሎች 3 የአደባባይ ስብሰባዎች እንደሚኖሩ፣ በመጨረሻው መርሃ ግብርም ህዳር 27ና 28 በፕሮግራሙ ማጠቃለያነት የ24 ሰዓት (የውሎና የአዳር) የተቃውሞ ሰልፍ እንደሚደረግ የትብብሩ ሊቀመንበር ኢንጅነር ይልቃል ጌትነት ገልጸዋል፡፡
በገዥው ፓርቲና በምርጫ ቦርድ ጥምረት ይፈጸማል ያለውን ህገ ወጥ ተግባር በመታገል ለሰላማዊ ትግሉ አወንታዊ አስተዋጽኦ ለማበርከት እስከመጨረሻው በፅናት ለመቆም መዘጋጀቱን የገለጸው ትብብሩ በአገር ቤትና በውጭ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን፣ በትብብሩ ሂደት ቆይተው እስካሁን ያልፈረሙና ሌሎች ፓርቲዎች እና የዓለም አቀፉ የዲፕሎማቲክ ማህበረሰብ ከጎኑ እንዲቆሙ ጥሪ አቅርቧል፡፡
በድሮ ጊዜ አንድ በጣም ሃብታም ሰው ነበር።ይህ ሰው ታድያ ሁል ጊዜ የሞቱ ነገር ያሳስበው ነበር።እናም ለምን ሞትን አግኝቼ ምልክት ሳይሰጥ እንዳይወስደኝ አልነግረውም ብሎ አሰበ። ያሰበው አልቀረም ሞትን
ከሳምትን በኃላ ከማዶ ሀገር ያሉ ሽማግሌ መሞታቸው ተሰማ። ከሕዝቡ ጋር ከንፈር እየመጠጠ እጆቹን ወደኃላ አጣምሮ በእርጋታ በመራመድ አስከሬኑን ሸኘ በመጨረሻም ቀበረ።
ከሶስት ቀን በኃላ ጎረቤቱ ታመው መሞታቸውን ሰማ።አዘነ፣ልጆቻቸው አሳዘኑት፣እየተመላለሰ እናታቸውን አፅናና።።ከስድስት ወር በኃላ የሚወደው አገልጋይ ሞተ።አዘነ ግን ለብዙ ጊዜ ይታመም ስለነበር ህመሙን አማረረ።
ሞት እረጋ ብሎ ይዞ የሚሄድበትን ማሰርያ ገመድ እያዘጋጀ እንዲህ አለ ''እኔ አልዋሸሁም።መጀመርያ ግልገልህን በመውሰድ ነገርኩህ፣ቀጥዬ ማዶ የሚኖሩትን ወዳጅህን በመውሰድ አስጠነቀኩህ፣ በመቀጠል ጎረበትህን እና አገልጋይህን አከታተልኩ።በእዚህ ሁሉ መሃል ግን አንተ አልነቃህም።እራስህንም ለማስተካከል አልሞከርክም።እስኪ አሁን የእኔን ጥፋት ንገረኝ'' አለ ሞት ለመውሰድ እግሩን እያሳሰረ።
አሁን የቡክናፋሶን የ27 ዓመት ማስፈራራት በሰዓታት የህዝብ አመፅ መናድ ያየ በስልጣን ይቀልዳል? ከቡክናፋሶ በፊት በቱንስያ፣በአልጀርያ፣በግብፅ የህዝብ ማዕበል ያየ ''አልሰማሁም ነበር'' ማለት ይችላል? እርግጥ ነው ሞትና ስልጣን አንድ አይደሉም።ግን ለአምባገነኖች ከስልጣን መውረድ ከሞት የከበደ ስለሚሆንባቸው አንድ የሚሆንበት አጋጣሚ አለ።
እቲ ኣብ እዋን ህልቂት ርዋንዳ ብዘርኣዮ ሰብኣዊ ትብዓት ዝተፈላለየ ናይ ክብሪ ሽልማት ዝረኸበ ርዋንዳዊ፣ ንዝፈጸሞ ታሪኽ እተዘንቱ ሆቴል ርዋንዳ እትብል ህብብቲ ናይ ሆሊዉድ ፊልም ዝተሰርሓሉ’ዩ።
ወዲ 66 ዓመት ፓል ሩሰስባጊና፣ ነቲ ንርዋንዳ ን26 ዓመታት ዝመርሕ ዘሎ ፕረዚደንት ፓል ካጋመ ብምቅዋም ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ቤልጁም ብስደት’ዩ ክነብር ጸኒሑ።
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) ከየካቲት 6 ቀን 2013 ዓ.ም. ጀምሮ በጅማ ከተማ ፖሊስ መምሪያ ወረዳ 1 ፖሊስ ጣቢያ በእስር ላይ የሚገኘውን ሙሐመድ ዴክሲሶ በተመለከተ የጅማ ከተማ ወረዳ ፍርድ ቤት የካቲት 16 ቀን 2013 ዓ.ም. በዋስ እንዲለቀቅ ያሳለፈውን ውሳኔ በመተላለፍ፤ ከእስር አለመለቀቁ እንዳሳሰበው ገልጾ፤ ሙሐመድ ዴክሲሶን ጨምሮ ሌሎችም በፍርድ ቤት የዋስትና መብት ተከብሮላቸው በእስር ላይ የሚገኙ እስረኞች በአፋጣኝ እንዲለቀቁ አሳስቧል።
ዛሬ ለ6ኛው አጠቃላይ ምርጫ በእጩነት ስትመዘገቡ ወይም እንደ ፓርቲ እጩዎቻችሁን ስታስመዘግቡ ከፊታችን ያለው መንገድ ከፊል ተስፋ ከፊል ሥጋትን አዝሎ እንደሚጠብቃችሁ እንደሚጠብቀን ለሁሉም ግልጽ ነገር ይመስለኛል።
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) በትግራይ ክልል ምዕራባዊ ዞን ውስጥ በምትገኘው ማይካድራ ከተማ ውስጥ ተፈጸመ የተባለውን የብዙ ሰዎች ግድያ ወንጀልና የሰብአዊ መብቶች ሁኔታ ለማጣራት የሰብአዊ መብቶች ባለሞያዎች የምርመራ ቡድን ወደ ቦታው በመላክ ፈጣን ምርመራ አካሂዷል።
የልጃችን የሐጫሉ ሁንዴሳን ግድያ እና ግድያውን ተከትሎ በኦሮሚያ ክልል በአንዳንድ ዞኖች ተቀነባብረው በተፈጸሙ ጥቃቶች የተጎዱ ኦርቶዶክሳውያንን መርዳትንና መልሶ ማቋቋምን አስመልክቶ ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የተሰጠ መግለጫ
“አማን አማን እብለክሙ ከመ ትበክዩ ወትላህዉ አንትሙ፤ ወዓለምሰ ይትፌሣሕ፤ ወአንትሙሰ ተኃዝኑ፤ ወኃዘንክሙ ፍሥሐ ይከውነክሙ" እውነት እውነት እላችኋለኹ፤ እናንተ ታለቅሳላችኹ፤ ሙሾም ታወጣላችኹ፤ ዓለም ግን ደስ ይለዋል፤ እናንተም ታዝናላችኹ፤ ነገር ግን ኃዘናችኹ ወደ ደስታ ይለወጣል።” (ዮሐ.16፥20)
ሐጫሉ ሁንዴሳ ስመ ጥምቀቱ ኃይለ ገብርኤል፣ ሰኔ 22 ቀን 2012 ዓ.ም. ምሽት በአዲስ አበባ መገደሉ ይታወሳል። ቤተ ክርስቲያን፥ በዚያድንገተኛ የልጇ ግድያ ከባድ ኃዘን ተሰምቷታል። ኾኖም፣ በግድያው የተሰማትን ኃዘን ለመወጣት ጊዜ ሳይሰጣት፣ ኃዘንተኛነቷ ተረስቶ እናእንደ ጠላት ተቆጥራ፣ በኦሮሚያ ክልል በአንዳንድ አካባቢዎች በክርስቲያን ልጆቿ ላይ ዘግናኝ ፍጅት እና መከራ ተፈጸመባቸው።
አብሮነት ለኢትዮጵያ ፌዴራላዊ አንድነት (አብሮነት) ባለፉት ጊዜያት የአገሪቱን ወቅታዊ ሁኔታዎች እየተከታተለ እና እየገመገመ አቅጣጫ የሚያሳዩ መግለጫዎችን ሲያወጣ መቆየቱ ይታወሳል። አብሮነት በነዛ ሁሉ ጊዜያት የለውጥ ሒደቱ ሃዲዱን እየሳተ መሆኑን እና አገራችን የሕልውና አደጋ ውስጥ ከመውደቋ በፊት ተጨባጭ የመፍትሔ እርምጃዎች እንዲወሰዱ አማራጭ መፍትሔ ጭምር በማስቀመጥ ሲወተውት ቆይቷል። ነገር ግን የለውጥ ኃይል ነኝ ባዩ መንግሥት ከኔ ውጭ መፍትሔ ላሳር፤ የማሻግራችሁም እኔ ብቻ ነኝ በሚል መታበይ የቁልቁለት ጉዞን መርጧል። በዚህ የመንግሥት ፍጽም የሆነ አንባገነናዊ ባሕርይም የተነሳ አገራችን አሁን የምትገኝበት ሁኔታ ለውጡ ከመምጣቱ በፊት ከነበረው ሁኔታ ጋር እጅግ ተመሳሳይ ነው። ከዚህም የከፋ የሕልውና አደጋ ተጋርጦብናል። በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ መንግሥት ሕግና ስርዓትን ማስፈን እየተሳነው በየአካባቢው ንጹኀን ኢትዮጵያዊያን ማንነትን እና ኃይማኖትን ማዕከል ባደረገ ጥቃት ሕይወታቸውን እያጡ ነው፣ አካላቸው እየጎደለ ነው፣ ጥሪታቸውን አሟጠው ያፈሩት ሀብትና ንብረት እየወደመ ነው። በአገር ውስጥና በአለም አቀፍ ሰብአዊ መብት ተሟጋቾች ዘር ጭፍጨፋ/ጄኖሳይድ ነው ብለው በገለፁት በዚህ አሰቃቂ ድርጊት ዜጎች ተንቀሳቅሶ ሀብትና ንብረት የማፍራት ሕገ-መንግሥታዊ መብታቸው አደጋ ላይ ወድቋል። የዜጎች ለዘመናት የተገነባው የመቻቻል፣ የመከባበር፣ የመተዛዘን አኩሪ ባህላችን እየተደፈቀ ዘረኝነት፣ ጎጠኝነትና መንደርተኝነት ከምንግዜውም በላይ ነግሷል።
ለትግራይ ሕዝብ ሲባል ሕወሓትን ያቀፈ የትግል ስልት መከተል ሆደ-ሰፊነት እንጂ ድንቁርና አይደለም። እስከአሁን በነበረው የትግል ጉዞ ሕወሓትን ከልክ በላይ መታገስ መስተዋሉ ተገቢና ትክክለኛ አቅጣጫ ነው። አሁንም ቢሆን ለትግራይ ሕዝብ ያልተመቸ ምንም አይነት ሁኔታ መከተል አያስፈልግም። የትግራይ ሕዝብና ሕወሓት በፍጹም አንድ አይደሉም፤ አንድ ሆነውም አያውቁም።
የኢትዮጵያ ሕዝብ በተባበረ ትግል ጨቋኝ፣ ፀረ ኢትዮጵያና ፀረ-ዴሞክራሲ የነበረውን የሕወሓት/ኢሕአዴግ አገዛዝ አስወግዶ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እንዲሰፍን መጠነ ሰፊ ትግል ማድረጉ ይታወቃል። ይህን ተከትሎ በዶ/ር ዐቢይ የሚመራው የኦዴፓ/ብልጽግና አመራር የሕዝቡን የለውጥ ፍላጎት ከዳር ለማድረስ በአደባባይ ቃል ገብቶ ኃላፊነቱን መረከቡም ይታወሳል። ኾኖም ይህንን ወደ ነፃነትና ወደ ዴሞክራሲ የሚደረግ የሽግግር ጥያቄ በተገቢው ሁኔታ ለመመለስ በጣም አቅቶታል። ላለፉት ሁለት ዓመታት በገሀድ እንደታየው የብልጽግና ፓርቲ እየተከተለ ያለው ፖለቲካ በተረኝነት መንፈስ የተቃኘ ነው። ለዚህም ነው ፓርቲው የኢትዮጵያን ፖለቲካ ማረጋጋትና፣ የሕዝቡን ሰላምና ጸጥታ ለማስከበርና ብሔራዊ መግባባት ለማስፈን ያቃተው።
በባቡር ጣሊያን በኩል መጓዝ ነው አንድ የማይረሳ ተሞክሮ. በጣሊያን ባቡር መረብ ጣሊያን ውስጥ በየቀኑ ማለት ይቻላል ዋና ከተማ ወደ ያገናኛል, ቀላል በማድረግ ከቦታ ወደ ቦታ ለማግኘት. በባቡር ዙሪያ መጓዝ ጣሊያን ለማየት ብቻ ሳይሆን ፈጣን እና ውጤታማ መንገድ ነው ነገር ግን ደግሞ በጣም ያቀርባል በውስጡ ገጠራማ አስደናቂ እይታዎች. እዚህ ጥቂት ቀላል ናቸው በባቡር ጣሊያን ማሰስ የጉዞ ጠቃሚ ምክሮች, ይህ አንድ በሕይወት ዘመኑ ጕዞ ዋስትና ይሆናል.
ወንበሮች እና ሰረገሎች እርስዎ መቀመጥ መምረጥ የትም ቦታ ንጹህ እና ምቹ ናቸው. ቢሆንም, ጊዜ የእርስዎን ቲኬት መግዛት, ሞክር ቀደም ቦታ መያዝ ለእርስዎ ትክክል ነው ያለውን ወንበር ለማግኘት ለማረጋገጥ.
መድረሻዎ ላይ የሚወሰን እኛ በባቡር ጣሊያን ማሰስ የተለያዩ የጉዞ ምክሮች አላቸው, እርስዎ ስለዚህ ፍላጎቶች ማሰብ ለበርካታ ሰዓታት ያህል በመጓዝ ሊሆን ይችላል. አንተ መስኮት አጠገብ ለመቀመጥ ደስተኞች ናቸው? እርስዎ ማየት እንደ ዘና እና ወደ ውጭ ሲመለከቱ አንዳንድ ጊዜ ማሳለፍ የሚገርሙ መልክዓ በ ማለፍ, ወይም ይልቅ ወደተቀመጡበት መቀመጫ ውስጥ መሆን ነበር? ተጨማሪ በነፃ ከእርስዎ ወንበር መንቀሳቀስ በሚችሉበት, ገና አሁንም ትልቅ ከእንጨት መስኮቶች ከ እይታዎች እናደንቃለን.
በእናንተ ላይ የሚያሳልፉት ጊዜ ረጅም ባቡር ጉዞዎች ይደራጃሉ አጋጣሚ ሊሆን ይችላል, አንዳንድ እንቅልፍ ላይ ለመያዝ ወይም ደግሞ ቀጣዩ መድረሻ ዕቅዶችን ማድረግ.
ይህ አንተ በእውነት ማጥፋት እና ለራስህ የተወሰነ ጊዜ ሊወስድ እንደሚችል ብዙውን ጊዜ አይደለም. አንድ መጽሐፍ ማንበብ እፈልጋለሁ እንደሆነ, በእርስዎ የጣሊያን ላይ መሥራት ወይም መማር ታሪክ እና የተመረጡ በመድረሻ መካከል ጣቢያዎች, ምርጫው የአንተ ነው. በጉዞው ይዝናኑ እና ጣሊያን ዎቹ ውስጥ እንዲወስዱ በመስኮት አንድ ዓይን ለመጠበቅ አይርሱ መልክዓ.
ምርጥ አንዱ ይህን ጦማር ልጥፍ ውስጥ ጠቃሚ ምክሮች, በባቡር ጣሊያን ማሰስ ለ የጉዞ ምክሮች በትክክል በባቡር መሆኑን ተጓዥ ነው ለማሟላት ታላቅ ዕድል ነው የአካባቢው ወይም ተመሳሳይ አመለካከት ካላቸው ተጓዦች. ይህም ከሌሎች መማር የምንችለው ነገር አስገራሚ ነው. የአካባቢው ሰዎች ምርጡን መንገር ይችላሉ-የተደበቁትን እንቁዎች ለመጎብኘት, ሌሎች ተጓዦች ያላቸውን ተሞክሮ እና ምክሮችን ማጋራት ይችላሉ ሳለ. አንተ ዝም ግን አስደናቂ እና ከ በመላ መቀመጥ ይችላል ተስማሚ ሰው ሙሉ ለ ባቡር ግልቢያ, ወይም አንድ ጥያቄ በመጠየቅ በረዶ እሰብራለሁ ይችላል. ውይይት ክፍት ይሆናል, እርስዎ መማር ይችላሉ ወይም ማን በመንገድ ማሟላት ይችላል ነገር ማወቅ ፈጽሞ.
በባቡር ኢጣሊያ ዙሪያ በመጓዝ ላይ አንድ አስገራሚ ተሞክሮ ነው. ይህም እርግጠኛ ሁሉም ሰው አንድ አለው ለማድረግ ባቡር ላይ ሌሎች መንገደኞች አክባሪ መሆን አስፈላጊ ነው አስደሳች ጉዞ. ሠራተኞች ሁልጊዜ እንግዶች በኋላ ተመለከተ ለማረጋገጥ እና ምቾት እንዲሰማቸው ያደርጋል, ቢሆንም, ይህ አሳቢነት እርምጃ ወደ ባቡር ላይ ለሁሉም እስከ ነው.
በእርስዎ በሰረገላው ውስጥ ጫጫታ ደረጃ ትኩረት እና ይህን የሙጥኝ ይሞክሩ. አንድ footrest አድናቆት ፈጽሞ ነው እንደ በታላቅ ሙዚቃ በማጫወት ወይም ከ በመላው ወንበር በመጠቀም. ምግባር እና ለሌሎች ረገድ ጋር, ይህ ከዚህ የበለጠ ብዙ አስደሳች የእርስዎን ባቡር ጉዞ እና ሁሉም የሌላ ጉዞ ያደርጋል.
በባቡር በ ጣልያን ማጣጣም እና ጣሊያን ማሰስ ያለንን የጉዞ ምክሮችን መጠቀም ይፈልጋሉ? መሄድ SaveATrain መስመር ሁሉም የእኛን ለሚመለከተው የተወሰኑ ዋጋ ይመልከቱ እና የሚቀጥለውን ጀብድ ዕቅድ ለመጀመር!
የእርስዎ ተጠቃሚዎች ደግ መሆን የሚፈልጉ ከሆነ, የእኛን ፍለጋ ገጾች ወደ በቀጥታ እነሱን ለመምራት ይችላሉ. በዚህ አገናኝ, የእኛን በጣም ታዋቂ የባቡር መስመሮችን ማግኘት ይሆናል – https://www.saveatrain.com/routes_sitemap.xml. እንግሊዝኛ የማረፊያ ገፆችን ያለንን አገናኞች አለን የውስጥ, ነገር ግን እኛ ደግሞ አለን https://www.saveatrain.com/nl_routes_sitemap.xml እና መቀየር ይችላሉ /nl ጋር /ወይም /የለውም እና ሌሎችም ቋንቋዎች.
እኔ በሁሉም ነገር ላይ ልምድ ዲጂታል ማሻሻጥ እና የህዝብ ግንኙነት በርካታ ዓመታት ጋር ጠንካራ የሥራ እና ስሜታዊ ግለሰብ ነኝ. ዓመታት የመጨረሻ ቁጥር ላይ, እኔ እንደ እንዲሁም የጉዞ አካባቢ ውስጥ ሙያ አድገው እኔም እንደ ሰዎች ያህል እንደ ዓለም መደሰት እንዲችሉ ስለዚህ ይዘት መጻፍ ጀምረዋል. - አንተ እዚህ ጠቅ ማድረግ ይችላሉ እኔን ማነጋገር
ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣብ መንጎ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚንሲተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓልን ሃንደበታዊ ዕርክነት ምስ ተጋህደ፡ ብዙሓት ወገናት ብዛዕባቲ ተረኽቦ፡ ነናቶም ሕቶታት ከልዕሉ ተኸታቲልና። ንሕናውን ኣካል ናይቶም ሕቶታት ክሓቱ ዝጸንሑን ዘለዉን ኢና።
እቶም ሕቶታት ብዙሓት ኮይኖም፡ “እዚ በዚ መጸ ከይተባህለ ዝነጉድ ዘሎ ዝምድና፡ ኣብ መንጎ መንን መንን እዩ?” ዝብል ካብቶም ብብዙሓት ዝለዓሉ እዩ። ዝተፈላለዩ ወገናት ነዚ ሕቶዚ ነናቶም መልሲ ክህብሉ ከም ዝጸንሑ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና ኢና። እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ዝምስክሮን ዓብላልን መልሲ ከኣ “እቲ ዝምድና ብውሕዱ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ሓቀኛን ትካላውን ርክብ ዝፈጥር ኣይኮነን” ዝብል እዩ። እቲ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት መሰረታዊ ረብሓን ባህግን ዘውሕስ ርክብ ኣምሲልካ ንምቕራቡ ዝግበር ፈተነ ከኣ ፈጺሙ ዘድህሰስ ትሕዝቶ ዘየብሉ እዩ። ብፍላይ ብወገን ህዝቢ ኤርትራ እዚ “ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ” ዝብል ጉልባብ ለቢሱ ዝካየድ ዘሎ ገልታዕታዕ፡ ኣይኮነንዶ ብህዝቢ ኤርትራ በቶም ናብቲ ጨቋኒ ጉጅለ ዝቐረቡ ኣካላት እውን ኣመጻጽኣኡን ካይድኡን ዘይፍለጥ፡ ህዝብና ብዘይተጸበዮ ኣቕጣጫ ብሃንደበት ዝነጠበ እዩ።
እቲ ዝምድና ብኣፍልጦ፡ ምርጫን ሓቀኛ ተሳትፎን ህዝብና እንተዝመጽእ፡ በየናይ መጀመረ፡ ነየናይ ዛዕባኸ ቅድሚት መሰረዐ፡ ኩላትና እንግምቶ እዩ። ህዝብና ኣይኮነንዶ ምስ ብብዙሕ ጉዳያት ዝመሳሰሎ ጐረቤቱ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ምስ ዝኾነ ወገን ሰላም ከምዘይጸልእ ርዱእ እዩ። ምእንቲ ሰላም ዝኸፈሎ ዋጋን መስዋእትን ከኣ ክሳብ ክንደይ ሰላማዊ ምዃኑ ዝምስክር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ መንጎ ክልቴን ሃገራት ዘሎ ኩነታት መስርሕ ሰላም ብኸመይ ክተሓዘሉ ከም ዝደሊ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ኣብ ረብሓኡ ዝተሰረተ ሰናይ ጉርብትናን ጥዑይ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝብን ክሰርዕ ዕድል እንተዝወሃቦ፡ “ቅድም እቲ ናብዚ ዝጸንሕናዮን ዘለናዮን ምስሕሓብ ዘብጸሓና ጉዳይ ዶብ ይጠረርን፡ ኣብ መሬትና ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ይውጻእን፡ ድሕሪኡ ናብ ንቡር ዝምድና ንእተው” ከም ዝብል ፍሉጥ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኢትዮጵያ ድልዱል ዝምድና ንምፍጣር ከምቲ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል፡ ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ዓፋርን ትግራይን ጓሲኻ ናብ ኦሮሞን ኣምሓራን ነጢርካ ወዛሕዛሕ ምባል፡ “ምስ መላምንቲ ሓውናን መቓብርትናን” ንጀምር ከም ዝብል’ውን ርዱእ እዩ። ግና መን እሞ መጻኢ ዝምድናኡ ናይ ምውሳን ዕድል ምስ ሃቦ።
ኣብዚ ናይ ዝሓለፈ ዳርጋ ክልተ ዓመታት ከቢድ ውዲት ዝሓቖፈ ዝመስል፡ ናይ ሰላም መስርሕ፡ ብዙሓት ንኤርትራዊ ልኡላውነት ሃዲዶም ኣብ ክንዲ ሰላም ዘምጽኡ ህውከት ዝዕድሙ ተርእዮታት ክንዕዘብ ጸኒሕና። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ፈቐዶ መድረኻት ተጠሊዖም፡ “ናይ ኤርትራ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኮይነ ተመዚዘ እየ’ሞ ሃንደበት ከይኮነኩም፡ ኣነን ኢሱን ክንድመር እንከለና ዓሰብ ንኸውን፡ ምህናጽ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ መስመር ባቡር ዝምልከት ስምምዕ ከቲመ፡ ኢሳይያስ ኣብ ክንድኡ ንኤርትራ ወኪለ ክምድር ፈቓድ ሂቡኒ እዩ …… ወዘተ” ዝብሉ መደረታት ከስምዑ ክንከታተሎም ጸኒሕና። እነሆ ሎሚ እውን ኮንደኾን የኽፈኣለይ ኣሎ ኢሎምን ብለባማት ተማዒዶምን፡ ናብ ልቡም ተመሊሶም ካብ ርእሲ ልኡላውነት ሀገርና ወሪዶም ይኾኑ ኢልና ኣብ ዝገመትናሉ፡ ናይ ሰላም ኖበል ምሽላሞም ከጸንብሉ እንከለውን ካብ ኦስሎ ጀሚሮም ክሳብ ኣዲስ ኣበባ፡ ዳርጋ መራሒ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘምስሎም መደረታት ከስምዑ ተኸታቲልና። ንህዝቢ ኤርትራ እውን ካብ ህዝቢ ሱዳን፡ ሶማል፡ ጅቡቲ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ብዝተፈልየ፡ ከኮማስዕዎ ሰሚዕና። ብዙሓት ኤርትራውያን ከኣ “እንታ እዚ ሰብኣይ ካብ ርእሰና ዘይወርደልና” ይብልዎም ኣለዉ። እዚ እዩ ከኣ “ሕጂ’ውን ወያ ብርኩታ እምኒ ኣላታ” ዘበለና።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ኤርትራዊ ልኡላውነት ዝዝንብዩ መደንዘዝቲ መደረታት ከስምዑ እንከለዉ፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ ንሓንሳብ ከምቲ “ካብ በሃሊኡስ ደጋሚኡ” ዝበሃል፡ መሊሱ ነቲ ናይቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣበሃህላ ከድምቖ፡ ንሓንሳብ ድማ ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ ምጽቃጥ ክመርጽ እንከሎ ከኣ፡ እቲ ኩነታት ካብ ምስካፍ ሓሊፉ የስግእ።
እዚ ኩነታት ደሚርካ ብኹሉ ኣቕጣጫ ክምዘን እንከሎ፡ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ናይ ህዝብና ናይ ሰላም ባህግን መሰረት ገይሩ ዝነቐለ መስርሕ ዘይምዃኑ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። ካብዚ ብምንቃል እዩ እምበኣር “እሞ ናይዚ ኣይምዉት ኣይስሩር ተበግሶ ሰላም ዋናን ሃንዳስን ደኣ መን እዩ?” ዝብል ሕቶ ክነልዕል ዝድርኸና። ነቲ ካብ ቀደሙ ለማጽ ዝነበረ እገዳ ኣልዒልካ፡ መዳልያ ሰላሊምካን ጅቡኡ ገንዘብ መሊእካን ንኢሳይያስ ናይ ምምልኻዕ ሃቐነታት ኣዛሚድካ ክረኣይ እንከሎ፡ ናይዚ ልዕሊ’ቲ ዝግበኦ ዝዝመረሉ ዘሎ መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ዋናታት ካለኦት፡ ዝብገሰሉ ባይታ ከኣ ብውሕዱ ዘይኤርትራዊ ትጽቢት ምዃኑ ምግማት ዘጸግም ኣይኮነን። ከምዚ ካብ ኮነ ናይ ህዝብና ጽምኣት ሰላምን ቅሳነትን፡ ክንድቲ ንሕና ንቕንዘዎ ዘየሻቕሎም፡ ኣብ ዞባዊ ረብሓኦም ጥራይ ዝቋመቱ ሰብ ርቡሕ ጁባ ወገናት ዝሕብሕብዎ መስርሕ’ዩ ምባሉ ብልክዕ ምግላጹ እዩ። ግደ ኢሳይያስ ኣብዚ መስርሕ ከኣ ተለኣኣኽነት እዩ። ነቲ ተለኣኣኽነትከ ክኢልዎዶ ኣይከኣሎን ከኣ ኣብ መስርሕ ለኣኽቱ ዝመዝንዎ እዩ። እንተ’ቲ ሓቀኛ ትርግታ ልቢ ህዝብና ጽን ኢሉ ዝሰምዕ መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ ክረግጾ ዝግበኦ ርኻብ ጌና ኣይረገጸን።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ናይዚ ብናይ ካለኦት ዓቐን ዝተስፍየ ሰላም ተጠቃሚ ኣይኮነን። እቲ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብመትከል ቅኑዕን ኩልና ክንሰርሓሉ ዝግበኣናን ክነሱ፡ ከምዚ ንርእዮ ዘለና በቲ ክተሓዞ ዝግበኦ ኣብ ዘይተታሕዘሉ ግና፡ መዳህለሊ፡ መደንዘዝን ሓቀኛ መንገድኻ ዘስሕትን ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ፋይዳ የብሉን። ኢትዮጵያውያን ክኢላታት ስነ_ጥበብ ናብ ኤርትራ ምጋሾምን ከረን ይኹን ምጽዋዕ ምብጸሖምን ሕማቕ ኣይመኾነን። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ በዚታት ተዳህሊሉ ካብቲ ሓቀኛን ውሑስን ሰላም፡ ዲሞክራሲ፡ ልምዓትን ሕገመንግስታዊ ምምሕዳርን ናይ ምርግጋጽ ቃልሱ ከየላግስዎ ክጥንቀቕ ነዘኻኽሮን ንጽወዖን።
* በጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ አህመድ እና በመከላከያ ሚንስትሩ ለማ መገርሳ መካከል ያለውን አለመግባባት ለመፍታት የተደረጉ ጥረቶች የታሰበውን ውጤት አላስገኙም። ምንም እንኳን ለማ መገርሳ በመደበኛ ስራቸው ላይ ቢሆኑም ቁርሾውን ወደጎን ትተው በተመደቡበት ዘርፍ ሀላፊነታቸውን መወጣት አልቻሉም…
በኦሮምያ ክልል የድምፃዊ ሀጫሉ ሁንዴሳን መገደል ተከትሎ ከፍተኛ ተቃውሞና የፀጥታ መደፍረስ መከሰቱ ይታወቃል። ክስተቱን ተከትሎ የኦሮሚያ ብልፅግና ፓርቲ ራሱን “ከመሀል ሰፋሪዎች” ለማፅዳት አስቸኳይ ስብሰባ እያዘጋጀ መሆኑንና በግምገማ የሚለዩትን አባላት እንደሚያሰናብት የፓርቲው ከፍተኛ ካድሬዎች ለዋዜማ ተናግረዋል።
ፊርምኦም ካብ መንጎ ዘንበሩ ናይ ዎልት ዲዚኒ ኩባኒያ ወራሲት ዝኾነት ኣቢገይል ዲዚኒ፣ማነጂንግ ዳይረክተር ብላክሮክ ኢንኮሮፖሬት ዝነበረ ሞሪስ ፒርልን ዴንማርክ ኢራናዊ ነጋዳይ ጃፋር ሻልቺን ይርከቡዎም።
‘’ሃፋትም ሰባት ክርድእዎ ዘለዎም ዝመስለኒ እቲ ኣገባብ ወይ መስርሕ በቲ ዘለዎ ክኸይድ ከምዘይኽእል እዩ’’ ኢሉ ሞሪስ ’’። ኹሉ ተቓውሞ ሪኢና፤ብሰንኪ ቅልውላው ኮቪድ ሚሊዮናት ሰባት ካብ ስራሕ ወፃኢ ክኾኑ ከለው ሪኢና ኢና፤ንዓይ ሓዊሱ ኢንቨስተራት ሃፋትም ዝበለፀ ሃፋትም ንኸውን ኣለና።ኣዚዮም ሒደት ሰባት ሃፋትም ዝኾንሉ ብዙሓት ሰባት ድማ ድኻታት ይኾኑ ኣብ ዘለውሉ ምዕራፍ ኢና ንርከብ ዘለና።እዚ ኣይሰርሕን እዩ’’ ክብል ገሊፁ።
ኣሜሪካ በበዝሒ ሚሊየነራት ቁፅሪ ሓደ ትስራዕ። ብመሰረት ሓበሬታ Forbs ልዕሊ 18.5 ኣሜሪካዊያዊን ኣብ ባንኪ ኣካውንቶም ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ዶላር ኣለዎም።እቶም ሃፋትም ብኣግባቡ ግብሮም ከምዘይኸፍሉ ብዙሓት ክኢላታት ይኣምኑ።ኣብ ልዕሊ ኣዚዮም ሃፋትም ዝኾኑ ጥራሕ ሰለስተ ሚታዊት ግብሪ እንተድኣ ተወሲኹዎም ኣብ ዓሰርተ ዓመት ልእሊ ሓደ ቢሊዮን ዶላር ክርከብ ከምዝኽእል ይኣምኑ።
ገለ ኣሜሪካዊያን ግን ኣብ ልዕሊ ሃፋትም ግብሪ ክውሰኽ ኣለዎም ኢሎም ኣይኣምኑን። ሪፓብሊካዊያን እውን ክቃወምዎ ዝፀንሑ ጉዳይ እዩ።ሃፋትም ጎኒ ንጎኒ ምኽፋል ግብሪ ክሕግዙ እንተደልዮም ካልኦት መንገድታት ከምዘለው ገለ ክኢላታት ርኢቶ ይህቡ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ 2021 ኣ\ፈ ክብረ ወሰን ዝሰብር ጉድለት በጀት ከምዘጋጥማን ሃፋትም ተወሳኺ ግብሪ ክኸፍሉ ፃውዒት ናብ ምቕራብ ዘምርሕን እዩ ይብሉ ክኢላታት ብምውሳኽ።
ከታሸገ በኋላ የማሸጊያው ክፍል የማጽዳት እና የመሰብሰብ ፣ ፕላስቲክ ከረጢቶችን የማስገባት እና የማሸግ ኃላፊነት አለበት ፡፡ ይህ አገናኝ የምርቱ የመጨረሻ ሥራ ነው ፡፡ የምርቱን ማጽዳት በጣም አስፈላጊ ነው ፣ ስለሆነም ስራው ከማሸጊያው በፊት መጽዳት አለበት ፣ ከዚያም በማሸጊያ ዘዴው መሠረት መጠቅለል አለበት ፡፡ ብዙ ቅጦች ላላቸው ምርቶች የሞዴሉ ቁጥር እና የሳጥን መለያው መቀመጥ አለባቸው ፡፡ በማሸጊያው ሂደት ውስጥ ትኩረት ሊሰጠው የሚገባው የተበላሸውን ምርት ወደ ውስጠኛው ምርት መቀነስን ሲሆን የሳጥኑ ብዛት ትክክለኛ መሆን አለበት ፡፡
‘አዲስ ራዕይ’ የኢሕአዴግ የንድፈ ሐሳብ መጽሔት ነው፡፡ የኢሕአዴግ እንደገና በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄ ከ”ታወጀ” ወዲህ የወጣውና የመጀመርያው የ2009 ዓ.ም. የገዢው ፓርቲ ይኼ የመጽሔት ዕትም፣ ከሌሎች መካከል ”እንደገና በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄያችን አስፈላጊነት ይዞታና ፋይዳ” የሚል ጽሑፍ ጨምሮ ወጣቶችንና ሶሻል ሚዲያዎችን የሚመለከቱ ሦስት ወቅታዊ ጉዳዮችን ያካተተ የትንታኔ ጽሑፎችን ይዞ ወጥቷል፡፡ ሁሉም ጽሑፎች የወቅቱን ችግሮች በኢሕአዴግ ዓይንና በአዲስ ራዕይ በራሱ ቋንቋ ‹‹ሰፊ ማብራሪያና ትንታኔ›› ይዘው የቀረቡ በመሆናቸው፣ መጽሔቱ በቀጥታ ባለ አድራሻ ያደረጋቸው አባላትና አመራር ብቻ ሳይሆኑ ሌላው ዜጋ ጭምር ሊያውቃቸውና የተቻለውን ያህል ሊመረምራቸው የሚገባ ይመስለኛል፡፡
በተለይም የመጀመርው ጽሑፍ እንደገና በጥልቀት የመታደስ የድርጅቱ ንቅናቄ ፍኖተ ካርታ (Road Map) ተብሎ የተጠራ በመሆኑ የህዳሴውን መንገድ ብቻ ሳይሆን፣ አካሄድ ጭምር ማየት የሚፈልግ ሰው ሲጠብቀውና ሲጠይቀው የቆየ ምላሽ በመሆኑ መልሱ ከተገኘ የግድ ሊታይ የሚገባው ጽሑፍ ነው፡፡ ሌሎችም ጽሑፎች በጥልቀት የመታደስ ንቅናቄው ውስጥ በዋነኛነት ከሚነሱ ጉዳዮች መካከል አንዳንዶቹን ሰፋና ገፋ አድርገው የሚመለከቱ በመሆናቸው፣ ማንንም ሰው ቢሆን ባያመልጡና ቢነበቡ ምኞቴ ነው፡፡
በእኔ በኩል ሁሉንም ጽሑፎች ከዳር እስከ ዳር አንብቤያለሁ፡፡ ዓይን አዋጅ የሆነብኝ የምጽፍበትን እንጂ የማነበውን በመምረጥ ላይ አልነበረም፡፡ በዚህ መካከል ከጽሑፎቹ መካከል ‹የወጣቶችን ፍትሐዊ ተጠቃሚነት እናረጋግጥ›› በሚለው ጽሑፍ ርዕስ ውስጥ ስለአገር ፍቅርና ስለብሔራዊ ስሜት የተነሳው ነገር ይበልጥ ከሩቅ የሚጣራ፣ የሚያንገዳግድ፣ የሚገፈታትርና ጠልፎ መጣልም የሚዳዳው ስበትና ይዘት ያለው ጉዳይ ገጠመኝ፡፡
ይኼ ጉዳይ እንዴት እንደ ገረመኝ መጀመሪያ ትንሽ ላስረዳ ወይም መግቢያ ቢጤ ላቅርብ፡፡ ከሁሉ አስቀድሞ ኢሕአዴግም ሆነ ይኼ መንግሥት ጥሎበት ከ‹‹አገራዊ ፍቅርን ማሳደግ››፣ ከ‹‹አገር ወዳድነት››፣ ከ‹‹ብሔራዊ ስሜት›› ጋር ይዛመዳል፣ ይተዋወቃል የሚል ተማሪ የለም፡፡ ተማሪ ያልኩት ጥያቄው በፈተና መልክ ቢቀርብ እንኳን ብዬ ነው፡፡ ተማሪዎች በግራ በኩል ያሉትን ቃላት ወይም ሐረጎች በቀኝ በኩል ካሉት ቃላት ወይም ሐረጎች ጋር አዛምድ ተብለው ቢጠየቁ፣ ብሔራዊ ስሜትን ከገዢው ፓርቲ ጋር አፈላልገው ያገኛሉ ብዬ አልጠረጥርም፡፡ ከ‹‹አገር ፍቅር ትዝታው›› ጀምሮ ‹‹ኢትዮጵያ አገራችን መመኪያችን››፣ ‹‹አገሬ ኢትዮጵያ ተራራሽ አየሩ›› ማለት ዘፈኖች ሁሉ እንኳን አቧራቸውን አራግፈው በመንግሥት መገናኛ ብዙኃን መዘፈን የጀመሩት በኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ምክንያት ነበር፡፡ የኢትዮ ኤርትራ ግጭት መጥቶ እስኪያባንነን ድረስ ታዳጊዎችን እንኳ የአገር መውደድ ስሜት የማነፅ ዕይታ ጠፍቶን ነበር፡፡ እንዲያውም አገር ወዳድነትን ከነፍጠኝነት ጋር አንድ አድርገው የሚጠየፉ ገዢዎች ባለቤት ሆነን፡፡
ሌላው ኢሕአዴግን ከብሔራዊ ስሜት ጋር የማይደራረስ አድርጎ ወይም አስመስሎ ያቀረበው ‹‹በብሔሮች አሠፋፈር ላይ በመመርኮዝ›› ብሔራዊ የክልል መስተዳድሮቹ ሲቋቋሙ ነው፡፡ ከዚህ ጊዜ ጀምሮ በተፈጠረው ውዥንብር ምክንያት ጥበትና ትምክህት ከግራ ቀኝ እያገዙትና እያንገላቱት ‹‹ብሔራዊ ክልላዊ መስተዳድር››፣ ‹‹የኦሮሞ ልዩ ብሔራዊ ጥቅም›› ማለት አንፃሩ ከነባሩ ‹‹ብሔራዊ ባንክ››፣ ‹‹ብሔራዊ ትያትር››፣ ‹‹ብሔራዊ ሎተሪ›› ትርጉምና አንድምታ ጋር እየተምታታ ነፃ ሆኖ ነግሶም ቀጠለ፡፡ የማዕከላዊው የሽግግር መንግሥት የአገር የመከላከያ ሠራዊት ሥምሪት ጉዳይ በተወሰነበት በ1984 ዓ.ም. ሕግ ሳይቀር (አዋጅ ቁጥር 8/1984) ዛሬ በኩራት “National Deference Force” ብለን የምንጠራው አካል ያኔ “State Defence Army” ነው የተባለው፡፡ አሁን ሁሉም ከተረጋጋና ከሰከነ በኋላ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት (አዋጅ ቁጥር 257/94) ብሔራዊ ተጠባባቂ ኃይል (ናሽናል ሪዘርቭ ፎርስ አዋጅ ቁጥር 327/95) ማለት ተጀምሯል፡፡ በ1987 ዓ.ም. የወጣውን ሕገ መንግሥትና በ2006 ዓ.ም. ተሻሽሎ የወጣውን የአገር መከላከያ ሠራዊት አዋጅ ለተመለከተ ብሔራዊ ዓርማ፣ ብሔራዊ መዝሙር፣ ብሔራዊ ደኅንነት፣ ብሔራዊ ልማት፣ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ፣ ብሔራዊ ባንክ፣ ብሔራዊ ጥቅም፣ ብሔራዊ ፖሊስ ማለት የመላው ኢትዮጵያ ማለት ነው፡፡ የአገር መከላከያ ሠራዊታችንም በ1984 ዓ.ም. ውስጥ ገብቶበት ከነበረው የስያሜ ችግር “State Defense Army” ወጥቶ “National” ተብሏል፡፡
ከላይ የጠቀስኩት የስያሜ መምታታት የችግር ምንጭ ኢትዮጵያ የብሔር ብሔረሰቦች አገር መሆኗ፣ የብሔር ብሔረሰቦች መብት መከበር ያለበት መሆኑ በጭራሽ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያ ባለ ብዙ ብሔር ብሔረሰብ አገር መሆኗን ተቀብሎ ይኼንን እውነትና መብት ከአገራዊ ትስስር ጋር የሚያግባባ ዴሞክራሲያዊ አመለካከት ይዞ ወደ ሕዝብ መቅረብ ስላልተቻለ ነው፡፡ የብሔር ብሔረሰቦች ጥያቄ የመላው የኢትዮጵያ ሕዝቦች አጠቃላይ የዴሞክራሲ ጥያቄ አካል መሆኑን፣ የሁሉም ብሔር/ብሔረሰቦች የትግል አስኳል ዴሞክራሲያዊ ነፃነት መሆኑን አለመቀበል ነው፡፡
በብሔሮች አሠፋፈር ላይ የተመሠረተው የክልሎች ይዞታ ከአገራዊ ትስስር ጋር እንዳይግባባና እንዳይደራረስ በመደረጉና የብሔረሰቦች የትግል አስኳል ከሆነው ከዴሞክራሲዊ ነፃነት ጋር ባለመጣጣሙ፣ የክልሎች ይዞታ የየብሔር ብሔረሰቡ የግዛት ድርሻ ተደርጎ ተወሰደ፡፡ ሁሉም በየክልሉ እንዲወሰንና እንዲሰባሰብ፣ የልማት ጥረትም በክልላዊ ደረጃ እንዲጠብ የሚገፋፋ አስተሳሰብ ሰፈነ፡፡ የብሔር ሀብት ለብሔር የሚል ብሔርተኝነት አገራዊ ዕይታን ጋረደው፡፡ ከአንድ አካባቢ ወደ ሌላ አካባቢ ሄዶ የመሥራትና የመኖር ነባር ማኅበራዊ እንቅስቃሴ መረበሽና መደናቀፍ ውስጥ ገባ፡፡ ‹‹ስደተኛ በአገሬ መጥቶ›› የሚሉ ጥበቶችና ትምክህቶች እየጋረዱን፣ በየትኛውም ሥፍራ ዜጎች እየሠሩና ካፒታላቸውን እያንቀሳቀሱ ልማታችንን እንዳያንደረድሩት አጠቃላይ አገራዊ ስሜቱ እንቅፋት ገጠመው፡፡