Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የተጠናቀቀው መስቀል በጣራ ጣሪያው ውስጥ (አንድ ካለዎት) ላይ መታጠል አለበት. ከፊት ለፊት በር. አንድ ነገር ሲቆጠር, የፊት ለፊት በርዎ ውስጠኛው ይሠራል. የቅዱስ ብሪጅድ መስቀሎች ለቀሪው አመታቸው ሲቀሩ እና በቀጣዩ የቅዱስ ብየጊድ ቀን በተደላደለ ሁኔታ ላይ ይገኛሉ. በአንዳንድ ጥንታዊ ጎጆዎች አሁንም በቦጣዎች እና በሲጋራዎች ከአጠገም በላይ በተጠለፉ ወፎዎች ላይ ተንጠልጥለው የተሸፈኑ ጥንታዊ ሽኮኮዎች ያያሉ.
ቅዱስ ባሪጊድ በገጠር ወደ ተጓዘች በመሄድ ታሪኮችን ለቤተሰቦቹ ባርኳል. ለጉዳዩ እንኳን ደህና መጡ እንድትል ማድረግ አለባት - ዳቦውን እና ቅጠሉን ከውጭ መስኮቶች ጋር, እንዲሁም ከቡድ ጋር አብሮ በቆሎ እና አብዛኛውን ጊዜ ማታለሉ. በተጨማሪም, አንዳንድ ራሷን ለማጥመድ ያስታውሱ. እነዚህ ቤተሰቦች እየባረኩ እያሉ ሊንበረከኩ ይገባል.
አንድ ለቅዱስ ብሪጅድ ቀን አዲስ ቅባት ለመስራት ይመከራል, በዘመናችን ተግባራዊ ሐሳብ ሊሆን አይችልም. ይሁን እንጂ ለቅዱስ ብሪጅድ ሔዋን ልዩ እራት ለማዘጋጀት ፈቃደኛ መሆን ትችላላችሁ. በተጨማሪም የቅዱስ ብየጊድድ ቀን ሰዎች ያልተለቀቁ ሰዎችን ምግብ መስጠት እንዳለባቸው ያስታውሱ.
በበርካታ ክልሎች ለቅዱስ ብሪጅድ ቀን - የቅዱስ ብሪጅድ ዳቦ የተሰራ ዳቦ መጋገር ነበር. በተለየ ገጽ ላይ ለቅዱስ ብሪጅድ ዳቦን የምግብ አሰራርን ያገኛሉ - ነገር ግን ይህን እንደ ክቡር ብሩክ መሆን እና ያጋራ መሆን እንዳለበት አስታውሱ.
በቅዱስ ብሪጅድ ኢ ቫል ውስጥ, በብዙ አካባቢዎች, ብሪጂስ ወንዴዎች አበባን> የሚጎትቱትን የሽርሽር ፎቶግራፍ ይዘው ይጎበኟቸው ነበር . እነሱ ያለባቸውን መስዋዕቶች የመውሰድ መብት ነበራቸው. እየመጡ ሲመጡ አንዳንድ የጥንት (ምንም እንኳን በጣም ግጥማዊ)
በአንዳንድ አካባቢዎች ብሪጅዶድ አሻንጉሊት አልነበረም, ነገር ግን የመንደሩ ንጹህ ሴት ነበረች. ይህን የተመረጡት እነማን ናቸው? አንድ ለህፃናት ጩኸቶች እና ያልተሳካ እጩዎች ምላሽ (እና ወላጆቻቸው) ምን እንደሚመስሉ መገመት ይቻላል.
አነስ ባለ መጠነ-ስርአት በበርካታ ቤተሰቦች በር በር ይከናወናል. የመጀመሪያ ልጃቸው ቅዱስ ቅዱስ ብሪጅድን ይወክላል, በጩኸት "ጉልበቶቹን, ዓይኖችዎን ይክፈቱ, እና ግሪን ውድርን" ይጫኑ. የተቀሩት የቤተሰቡ አባላት እንዲህ ይላሉ "ሰላምታ, ለክብርተኞች ሰላምታ ሴት. "በሩ ክፍሉ ጠረጴዛ እና የቤተሰብ ምግብ እራት.
በተለምዶ በተለይ የቅዱስ ብሪጅድ ቀን በተለይም የእንስሳት እንስሳት በተለይም በደንብ ይጠበቃሉ. እዚያ አሉ - የእርሻ ባለቤት ካልሆኑ ጓደኛዎን እንስሳ ለየት ያለ ምግብ ይስጡ. ወይም ለአካባቢያዊ ሰብአዊ ማህበረሰብ ወይም ለእንስሳት መጠለያ ይለግሱ.
አንድ የአየርላንድ የአልኮል መጠጥ አይጠጣም? የማይቻል ነው. ብሊዊዲን በበርሊን አሽታ በመታወቃቸው ዘንድ ታዋቂ ነበር. ስለዚህ ቅባት አይኑርዎት. ለቅዱስ ክብር, በተፈጥሮው. ተመራማሪነት ጥሩ ውጤት ያስገኛል. ነገር ግን አይለፉም, የአይሪሽ ቢራ ከጉቲት በጣም የበለጠ ነው .
ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) እድሜያቸው 14 ሲሞላ “ሐርበል ፉጅጃር” በተባለው ጦርነት ላይ ተሳተፉ፡፡ የኪናናህና የቁረይሽ ጎሳ በአንድ ወገን፣ የቀይስ ጎሳ በሌላ ወገን ተሰልፈው ያደረጉት ጦርነት ነው። ለዐረቦች እጅግ አስፈሪ ጦርነት ነበር። የተቀደሰችውን የመካን ከተማ ክብር የገረሰሰ ስለነበር እለቱ “የውመል ፉጅጃር” (የአመጽ ቀን) ተባለ። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ሲሉ ተናግረዋል፡- “በዚያ ጦርነት ላይ ለአጎቶቼ ቀስት እየሰበሰብኩ አቀብል ነበር።”
ያኔ የአስራ አራት ወይም የአስራ አምስት አመት ልጅ እንደነበሩ ከፊል ዘገባዎች ያመለክታሉ። ሌሎቹ ደግሞ የ20 አመት ልጅ መሆናቸውን ዘግበዋል። የመጀመሪያው ሐሳብ ሚዛን ይደፋል። ምክንያቱም በጦርነቱ ወቅት የነበራቸው ሚና ቀስት እየሰበሰቡ ማቀበል መሆኑ ልጅ እግር እንደነበሩ ያመለክታል። ይህ ተሳትፎ ከልጅነታቸው ጀግንነትን እንዲማሩና የውጊያ ልምድ እንዲቀስሙ አደረጋቸው። ይህ ጦርነት እንደሌሎች የዐረብ ጦርነቶች ሁሉ በኢምንት ምክንያት የተነሳ ነው። ከዚያም የዘረኝነት እሳት አቀጣጠለው። የኢስላም ብርሃን ልቦናዎቻቸውን አስማምቶ ይህን ጥመት እስኪያስወግድላቸው ድረስ እንደዚሁ ነበሩ።
ቁረይሾች ከፉጅጃር ጦርነት እንደተመለሱ “ፈዱል” ለተባለው ስምምነት ለማድረግ ተጠራሩ። ስምምነቱ ከቁረይሽ ባላባቶች መካከል አንዱ በነበረው በጀድዓን ቢን ተይሚ ቤት ውስጥ ተፈጸመ። የስምምነቱ ይዘት መካ ውስጥ ተበድሎ ያገኙትን ማንኛውም ሰው -የከተማዋ ነዋሪ ይሁንም አይሁን- ከጎኑ ቆመው በደሉን ለማካካስ የተስማሙበት ነበር። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ከአጎቶቻቸው ጋር በመሆን በስምምነቱ ላይ ተሳትፈዋል። አላህ በመልእክተኝነት ከላካቸው በኋላ እንዲህ ሲሉ ተደምጠዋል፡-
“በዐብደላህ ኢቢን ጀድዓን ቤት ውስጥ በተደረገው ስምምነት ላይ ተገኝቻለሁ። ከዚያ ሳልገኝ ቀርቼ በልዋጩ ቀይ ግመል ቢሰጠኝ የምመርጥ አይደለሁ። በእስልምና ውስጥ ሆኜም ወደዚያ ስምምነት ብጋበዝ ግብዣውን እቀበላለሁ።”
ምክንያቱም እርሳቸው የተላኩት መልካም ስነ ምግባራትን ለማሟላት ነው። የስምምነቱ ይዘትም የመልካም ስነ ምግባር አካል ነው። ኢስላም የስምምነቱን አብይ ይዘት ያጸድቃል። ይህ ስምምነት በርካታ ሰዎችን ከበደል ታድጓል።
ከ “ሒልፈል ፉዱል” ስምምነት ከምናገኛቸው ትምህርቶች መካከል ዋነኛው፡- “ከተበዳይ ጎን መቆምና በደሉን ማካካስ” ነው። ውድ አንባቢያችን! በዚህ ረገድ የሚወሳ የግል ተሞክሮ አለህን?
የዩናይትድ ስቴትስ የፍትህ ሚኒስቴር ዛሬ በሰባት የሩስያ የሥለላ መኮንኖች ላይ የወንጀል ክስ መስርቷል። የሩስያን የኬሚካል መሳርያ መጠቀምን የሚመረመሩ ድርጅቶችና ፀረ ጉልበት ሰጪ መድሀኒት ባለሥልጣኖች የኮምፒተሮች መረቦችን ለመሰርሰር ሞክረዋል በሚል ነው የተከሰሱት።
ስለ ክሱ ያስታወቁት የዩናይትድ ስቴትስ ምክትል ጠቅላይ አቃቤ ህግ ጆን ደመርስ ሩስያውያኑ /GRU/ በሚል አህጽሮት የሚታወቀው የሩስያ ወታደራዊ የሥለላ ድርጅት ሰራተኞች ናቸው ብለዋል።
የዳች ባለሥልጣኖች በበኩላቸው አራት የ/GRU/ መኮንኖችን እንዳባረሩ ዛሬ አስታውቀዋል። የኬሚካል መሳርያ ዕገዳን ለማስከበር የኬሚካል መሳርያ ተከታታይ ድርጅት አጠገብ የሥለላ መሳርያ ይዘው በመገኘታቸው እንደተባረሩ ባለሥልጣኖቹ ጠቁመዋል።
ብሪታንያና አውስትራልያም የሩስያ ሰላዮች ፀረ ዓለምቀፍ ጉልበት ሰጪ መድሀኒት አገልግሎትንና ከአቻ አምና የተካሄደውን የአሜሪካ ምርጫን ዒላማ ያደረገ የሳይበር ሥርሰራ ተግባር ፈፅመዋል በሚል ሩስያን ከሰዋል።
በቃ ትግሎ ተጀምሯል ሞት የማይፈራ ወጥት ተፈጥሯል ሁላችንም ትንሽ ትልቅ ሳንል እሴት ወንድ ሳንል በሀገር ቤት ያለህ ከሀገር ውጭም ያለህ የአማራን ዘር ከጥፋት መለመታደግ ሆ ብለን ለመነሳት ጊዜው አሁን ነው ።
እገሌ ከገሌ እያልን የኋሊት እንደ አህያ ለመራገጥ የሚያስቡ በካከላችን የህውሀት ሰርጎ ገቦችንም በንቃት ልንከታተላቸው ይገባል ከመሀከላችን ሁነው የሚያፋልሱን ከማንኛውም ድርጅት ጋር ፀረ ትግሬ ሕውሓት ከሆነ ከኢዮር ሰማይ የወደቀው ሳጥናኤልም ቢሆን አብረን እንድንሰራ የግድ ይለናል እገሌ መሌ የሚሉን አንሰማም ሀቁን ልንነግራቸው ይገባል ለአማራ በዚህ ምድር ላይ ከትግረፀው ነፃ አውጭ ነኝ ከሚለው በስተቀር ማንም ምንም ጠላት የለንም
(ለመማሪያ ይሆን ዘንድ የቀዳሚ ሰማዕት ሌ/ኮሎኔል ገናናው ሽፈራው ታሪክ ከዚህ ቀጥሎ ቀርቧል፤ የዐማራ ሕዝብ ቀዳሚ ሰማዕታቱን እያሰበ ከባለፈው ስሕተት እየተማረ በወያኔ እንዳይሸወድ ይህን ታሪክ ማቅረቡ አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል፡፡)
ሌተናል ኮሎኔል ገናናው ሽፈራው ይባላል፤ ተወልዶ ያደገው በ1950 ዓ.ም. በደንቢያ ወረዳ የጣና ሐይቅን ተንተርሳ በከተመችው የጎርጎራ ከተማ ነው፡፡ ስምን መላክ ያወጠዋል እንዲሉ የገናናው ሽፈራው ታሪክ የገነነ ነበር፡፡
1970ዎቹ ለዐማራ ወጣቶች የፍስሃ ዘመን አልነበረም፡፡ በቀይና ነጭ ሽብር ወንዶች ሁሉ አልቀው ነበር፡፡ በዚያ ዘመን ወጣት ሆኖ መገኘት ለቀይ ሽብር ሞት ብቁ ያደርጋል፡፡ ወጣቶች ከዚህ አስከፊ መቅሰፍት ለመዳን ሁለት አማራጭ ነበራቸው፡፡ አንደኛው አገርን ጥሎ መሰደድ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የብሔራዊ ውትድርናን መቀላለቀል፡፡ ከዚያን ዘመን ጀምሮ እሳካሁን የዐማራ እናቶች የሚወልዷቸው ወንዶች ለከርሳሟ መሬት ቀለብ የሚሆኑትን ነው፡፡
ገናናው አገርን ጥሎ መሔድ አልፈለገም፤ በ1970 ዓ.ም. በ20 ዓመቱ የሁለታ የጦር መኮነኖች ማሰልጠኛ ማዕከል ተገኘ- ገናናው፡፡ የመኮነንነት ሥልጠናውን እንደጨረሰ እረፍት አላደረገም፡፡ በኦጋዴን በርሃ፤ ከሲያድ ባሬ ጦር ጋር ፊት ለፊት ተጋፈጠ፡፡ የውትድርና ጀብደኝነቱን አስመሰከረ፡፡ ያኔ ከቀብሪ ደሃር እስከ ድሬደዋ፤ ከሞቃዲሾ እስከ ቦሳሶ እና ሀርጌሳ ድረስ የገናናው ስም ገነነ፡፡ በዚያን ዘመን ከነበሩ የሶማሌ ወታደሮች በስም ማንን ታውቃላችሁ የሚል ጥያቄ ቢቀርብላቸው ከኮሎኔል በዛብህ ጴጥሮስና ሌ/ኮሎኔል ገናናው ሽፈራውን እንደሚሉ ጥርጥር የለውም፡፡ ገናናው የሶማሌ ጦር ሲበታተን የአገር ገንጣይ ቡድኖችን ለመወጋት እንደገና በ609ኛ ኮር የዘመቻ መኮንን ሆኖ በ1974 ዓ.ም. ወደ ሰሜን አቀና፡፡ ከወያኔና ከሻቢያ ሽፍቶች ጋር በአዋጊነትና ተወጋኒት ተሰለፈ፡፡
ያኔ፤ ከሌ/ኮሎኔል ገናናው ጋር የጽሑፍ ዛር የሰፈረበት ሰው አብሮት ቢኖር ኖሮ ብዙ ገጽ ያለው ጥራዝ ማዘጋጀት በቻለ ነበር፤ የኤርትራ መሬት የበላው ስጋ፤ የኤርትራ ጋራዎች የጠጡት የሰው ደም፤ የናቅፋ የጦር ንድፍና ፍጻሜ፤… ወዘተ ወዘተ ሁሉ ቢጻፍ ኖሮ ከታሪክ ማስታዎሻነት ባሻገር ለዛሬ መማሪያነት ያገለግል ነበር፡፡
የሻቢያና የወያኔ ጦር አዲስ አበባን በ1983 ዓ.ም. ሲቆጣጠሩ የቀድሞው ጦር ‹‹ብረት አውርድ›› የሚል ስምምነት ሲደርግ ሌ/ኮሎኔል ገናናው ሽፈራው የአገር ትርጉም በማይገባቸው ሰዎች እጅ አገር ስትገባ ዝም ብሎ መቀመጥ አልፈለገም፡፡ የሚመራውን ጦር ይዞ ወደ ሱዳን ተሰደደ፡፡ በልጅነቱ የጠላው ስደት በዚህ ሰዐት ከፊቱ ተደቀነበት፡፡ ከኤርትራ እስከ ሱዳን በርሃዎች ያደረገው አስቀያሚ ጉዞ አማልክት ካልሆኑ በስተቀር የሰው ልጅ ያን ሁሉ ነገር አይቶ መዘገብ አይቻለውም፡፡ ያ ሁሉ ወታደር በውሃ ጥም በበርሃ አሸዋ ላይ ወድቆ ሲቀር፣ ስጋውን አሞራ ሲበላው፤ ከሰው ሕይወት ይልቅ እጣት ላይ ያለ ወርቅ ዋጋ ሲኖረው፤ እጅ ላይ የታሠረ ዲስኮ ሰዐት ሲቀማ፤ ሕይወት ውሸት ሲሆን የገናናው ሕሊና መታወኩ አልቀረም፡፡
ካርቱም በነበረበት ጊዜም ሌ/ኮ ገናናው ዝምታን አልመረጠም፡፡ በየቦታው የሚረግፈውን የቀድሞ ጦር ለማገዝና ለማሰባሰብ የሚችለውን አድርጓል፡፡ የገናናው ዕቅድ ወደ ሁለተኛ አገር በመሔድ የወገኑን ችግርና ሰቆቃ ማሰማት ነበር፡፡ ግን ነገሮች በአሰቡት መልኩ አልሔዱም፡፡ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ከወያኔ ጋር አስታርቆ ወደ አገሩ እንዲመለስ አደረገው፡፡ ሌ/ኮ ገናናው አዲስ አበባ እንደ ደረሰ ወደ ጦላይ የጦር ትምህርት ቤት ተወስዶ ‹‹የተሀድሶ ኮርስ›› እንዲከታተል ተደረገ፡፡ በኋላም ነጻ ተባለና ወጣ፡፡
የገናናው አባት አቶ ሽፈራው ረዳት የላቸውም፡፡ ገናናው ከተሀድሶ እንደወጣ ወደ አባቱ እንደ አሞራ ሲከንፍ ቆላ ድባ፣ ደንቢያ ደረሰ፡፡ ብቸኛ አባቱ ልጃቸውን ሲያገኙ ደስ አላቸው፡፡ ገናናው ከቤት አይወጣም፤ አባቱን ያግዛል፤ ከአባቱ ጋር ብቻ ይጫዎታል፡፡ የኢትዮጵያ አንድነት እጅግ ቢያሳስበውም፤ የጦር ጓደቹ ሕይወት ቢያሳዝነውም ጊዜው ለወንበዴዎች በመሆኑ በአርምሞ መልከትን ይመርጥ ነበር፡፡ ግን ወያኔዎች የሚፈሩትን የዐማራ ቆራጥ ጀግና ቢፈቱትም ከመከታተል ግን አልቦዘኑም፡፡ አልፎ አልፎ ከአልጌና የጦር ግንባር የሚያውቀው ሰው እየመጣ ስለአለው ችግር ያወጋው ነበር፡፡ ከወያኔ የተላከ ሰላይ መሆኑን ግን የጠረጠረ አይመስለኝም፡፡
ነሐሴ 08 ቀን 1984 ዓ.ም. ምሽት 4፡30 ላይ የነ አቶ ሽፈራው ቤት በወያኔ ወታደሮች ተከበበ፡፡ ሌ/ኮ ገናናው ምንድን ነው ነገሩ በማለት በር ከፍቶ ሲወጣ የወያኔ ወታደሮች እጅ ወደ ላይ አሉት፡፡ የጣና ሐይቅ በታዛቢት ዝም ብሎ ይመለከት ነበር፡፡ ጎረቤት ሰተበሰበ፡፡ በቀይ ሽብር ጀግኖች ሁሉ አልቀው ስለነበር የወያኔ ወታደሮችን ለምን ብሎ የተዋጋ ሰው አልነበረም፡፡ ስንቱ የደንቢያ ወጣት እንዳለቀ የስላሴን ዋሻ ያየ ያውቀዋል፡፡
የገናናው የግል ንብረቶችና ሰነዶች ተለቅመው አብረውት ወደ ቆላ ድባ ተወሰዱ፡፡ በቀጣዩ ቅዳሜ ማለዳ ወደ ጎንደር ወስደው በቀድሞው ኮሚሳሪያት ጽ/ቤት ውስጥ አሸጉት፡፡ ብርድ ልብስና ጫማ ለመስጠት የሔዱ ዘመዶቹ በእርቀት አዩት፡፡ እንዲያነጋግሩት አልተፈቀደላቸውም፡፡ በኦጋዴን በርሃ ጀብድ የሠራው ጀግና፣ የኤርትራንና የሱዳን በርሃዎችን የቆራረጠው ቆፍጣና በወያኔዎች እጅ መውደቁ ሞራሉን ጎድቶታል፡፡ ተስፋ መቁረጥና ንዴት፣ የጀግንነትና የምንምነት ስሜት በገጹ ላይ ይነበባል፡፡ ያች ቀን ለመጨረሻ ጊዜ ዘመዶቹን ያየባት፣ ዘመዶቹም እሱን ያዩበት ጊዜ ናት፡፡ የጣና ሐይቅ አድባራት፣ የሥላሴ ዋሻ ዛር፣ የደብረሲና ማርያም ይህ እንደሚመጣ አልተናገሩም፡፡ ግን የሆነው ያ ነበር፡፡
ሰኞ የገናናው አብሮ አደግ ጓደኛ የሆነች ሴት ምሳ ልታቀብለው ወደ ታሰረበት ጎረኖ ሔደች፤ አላገኘችውም፡፡ ከሌሎች ታሳሪዎች ጋር ለምርመራ ሌላ ቦታ ሒዷል አሏት፡፡ ቤተሰብ ደጋግሞ ጠየቅ፤ ገናናው የለም ተባለና ፋይሉ ተዘጋ፡፡ አቶ ሽፈራው እንደሞተ የቆጠሩትን ልጅ ሲያገኙ እንዳልተደሰቱ ሁሉ እንደገና ሲነጠቁ ሐዘናቸው በረታ፡፡ ጠዋት ጠዋት ጣና ሐይቅ ዳር እየተቀመጡ እንባ ያፈሳሉ፡፡ የጣና ሐይቅን የእሳቸው እንባ ግን አላጎሸውም፡፡ ደብረ ሲና በመሔድ በባለቤታቸው መቃብር ላይ ትሰማቸው ይመስል ‹‹ልጃችን ጉድ ሰራኝ፣ ትቶኝ ሔደ እኮ›› እያሉ ይነግሯታል፡፡ በእርጅና ዘመን ‹‹ልጄ ልጄ›› ማለት የደረሰበት ያውቀዋል፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን ያች ስንቅ ለማቀብል ስትደክም የነበረች አብሮ አደግ ጓደኛው ወደ ታሰረበት ቦታ በመሔድ የጥበቃ ሠራተኛውን ‹‹እባክ የገናናውን መዳረሻ ንገረኝ›› አለችው፤ ‹‹አንድ ዛፍ ያድጋል፤ ይቆረጣል፡፡ እንደገና ሲያቆጠቁጥ ደግሞ ይቆረጣል፤ ምክንያቱም እንዲያድግ ስለማያስፈልግ›› አላት፡፡ ደነቀጠች፡፡ ተገደለ ማለት ነው? ሰማይ ምድሩ ዞረባት፡፡ አፍና ያዘችው፡፡
በዓመቱ ነሐሴ 13 ቀን 1985 ዓ.ም. ሽማግሌው ምስኪን አባት ወደ ጎንደር ሒደው እዚያ ዘመድ ቤት እንዲያድሩ ይነገራቸዋል፡፡ ዕለቱ ረቡዕ ነበር፡፡ አባትም ያንን አደረጉ፡፡ የወያኔ ወታደሮች ሌሊት መጥተው ‹‹ልጅዎት ታስሮ በነበረበት ቤት ራሱን ስላጠፋ አስከሬኑን አዘዞ የጦር ካምፕ ሒደው መውሰድ ይችላሉ! ለማንም ግን መናገር የለብዎትም›› ከሚል ማስጠንቀቂያ ጋር መርዶ ተነገራቸው፡፡
አባት በድንጋጤ ወደቁ፤ ከዚያ የሆነው ለወሬ አይመችም፡፡ እርር አሉ፡፡ በሐዘን ተኮራመቱ፡፡ የሚናገሩትን አያዉቁም፡፡ እንባቸው ፈሰሰ፤ ልሳናቸው ተዘጋ፡፡ ሰው ከሟች ይልቅ ስለ አባት አነባ፡፡ ነሐሴ 14 ቀን 1985 ዓ.ም. አዘዞ የጦር ካምፕ በሳጥን የታሸገውን አስከሬን ይረከቡ ተባሉ፡፡
ሳጥኑ ሲከፈት የጀግናው አስከሬን ጠረኑ ለውጦ ተጋድሟል፡፡ ከአንድ ዓመት ስቅይት በኋላ የተገደለው ሌተናል ኮሎኔል አስከሬን ምርምራ አልተደረገለትም፡፡ የገናናው አጽም ደብረ ሲና ገዳም ከእናቱ ጎን አረፈ፡፡
ማስታወሻ፤ ይህ ጽሑፍ የተዘጋጀው በግንቦት 1986 ዓ.ም. በሙዳይ መጽሔት ስለ ሌ/ኮ ገናናው የታተመውን ግለ ታሪክ መሠረት በማድረግ ሲሆን አንዳንድ ሰዎችን በመጠየቅ የበለጠ ዳብሯል፡፡ መጽሔቱን ያደረሱኝ የሁልጊዜ ተባባሪየ ዶክተር አሰፋ ነጋሽ ናቸው፡፡
“ኢትዮጵያዊነትን፣ የባሕል እሴቶቻችንን የያዙ ምርቶች ለመሥራት ነው አሁን ሙሉ ጊዜዬን የሰጠሁት። ይከብዳል ግን ዓላማዬ አድርጌው ተነስቻለሁ።” የፎቶግራፍ ጥበብ ባለሞያው ዮሃንስ አስረስ።
​ከፎቶግራፍ ሥራዎቹ በተጨማሪ የኤሌክትሮኒክ የአማርኛ ፊደል መቁጠሪያና ሌሎች በፊደላት የቀለሙ ልዩ ልዩ የቤት ውስጥ ቁሳቁሶችን ሠርቷል። ዮሃንስ አስረስ ይባላል።
ZhongShan የ LED መብራቶች ብጁ ትዕዛዝ ቀላል ጭረት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED መብራቶች ብጁ ትዕዛዝ ቀላል ጭረት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED መብራቶች ብጁ ትዕዛዝ ቀላል ጭረት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ለአሚ-ሳዱቃ ዘመን 21 የዓመት ስሞቹ ታውቀዋል። እነዚህ የዓመት ስሞች ባብዛኛው ስለ አረመኔ መቅደስና ሥርዓት የሚነኩ ናቸው። ምንም ዘመቻ ስለማይጠቅሱ ስላማዊ ዘመን እንደ ሆነ ይመስላል። በ2ኛውና እንደገና በ10ኛው ዓመት የሕዝብ ዕዳዎች እንደ ሠረዘ ይላሉ። ለዚሁም የአዋጅ ሰነዱ ታውቆ የአሞራውያንና አካዳውያን ወገኖች እኩልነት እንዳረጋገጠ ታውቋል።
በንጉሥ አሚ-ሳዱቃ ዘመን በ8ኛው ዓመት የዘሃራ ሁኔታና አቀማመጥ «የአሚ-ሳዱቃ ዘሃራ ጽላት» በተባለው ሰነድ በደንብ ስለ ተመዘገበ፣ ይህ የታሪክ ሊቃውንት ዘመኑን ለመወሰን ረድቷል። ስለዚሁ የሥነ ፈለክ ቁጠራ፣ የአሚ-ሳዱቃ 8ኛው አመት ወይም በ1702፣ በ1646፣ በ1582፣ ወይም በ1550 ዓክልበ. እንደ ተከሠተ ታወቀ። ዛሬ የአንዳንድ አገራት ታሪክ ሊቃውንት «መካከለኛ አቆጣጠር» የተባለውን ሲቀበሉ፣ የአሚሳዱቃ 8ኛው አመት በ1646 እና የባቢሎን ውድቀት በ1603 ዓክልበ. የሚወስኑት ናቸው። አለዚያ «አጭር አቆጣጠር» ተከትለው የአሚሳዱቃ 8ኛው አመት በ1582፣ የባቢሎንም ውድቀት በ1539 ዓክልበ. ያደርጉታል።
ባለፈው ቅርብ ጊዜ ግን በሥነ ቅርስ እርምጃ ሳቢያ የአሦር ነገሥታት ዘመናት ቁጥር ለማወቅ ስለ ተቻለ፣ የፈረንሳይ ሊቅ ዤራርድ ዠርቱ «ከሁሉ አጭሩ» ('ኡልትራ አጭር' ወይም 'አብልጦ አጭር') አቆጣጠር በትክክል እንደሚስማማው አስረድቷል።[1] የአሚሳዱቃ 8ኛው አመት በ1550፣ የባቢሎንም ውድቀት በ1507 ዓክልበ. ሆነ (ወይም ክ.በ. በ1499 እንደ ኤውሮጳውያን አቆጣጠር) ለማለት እንችላለን ማለት ነው።
በኢፌዲሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በግል ድርጅት ሠራተኞች ማህበራዊ ዋስትና ኤጀንሲ በ2004-2006 በጀት ዓመት የኦዲት ግኝቶች ሪፖርት ላይ ይፋዊ ስብሰባ /Public Hearing/ ጥር 18፣ 2008 ዓ.ም አካሄዷል፡፡
የኦዲት ሪፖርቱ በቀረበት ወቅት በኤጀንሲው የግል ድርጅቶች የጡረታ መዋጮ እንዲከፍሉ የሚያደርግ አስገዳጅ ህግ የሌለ መሆኑን፣ የፈንድ አስተዳደርና የሒሳብ አያያዝ ማንዋል አለመዘጋጀቱን እና የግል ድርጅቶች ውዝፍ መዋጮ እንዲከፍሉ የሚያደርግ አሠራር አለመኖሩ ተገልጿል፡፡
ከገንዘብ አሰባሰብ ጋር በተያያዘም ኤጀንሲው የጡረታ መዋጮ ሂሳቦች ወደሌላ አካውንት ገብተው መገኘታቸውንና የማን እንደሆነ የማይታወቅ ሂሳብ በኤጀንሲው አካውንት ገቢ ተደርጎ መገኘቱ በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡
የኦዲት ሪፖርቱን ተከትሎ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በመንግስት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ አባል ዶ/ር አድሃነ ኃይሌ ሲገልፁ የኦዲት ግኝት ሪፖርት ከወጣ በኋላ ኤጀንሲው ብዙ ማስተካከያ እርምጃዎች መውሰዱን አድንቀው አሁንም መረጃዎችን አደራጅቶ መያዝ ላይ እና ከሠራተኞች ማህበራት ተቀናጅቶ መሰራት ላይ ትኩረት ተሠጥቶ ሊሠሩ እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡
ሌሎች የቋሚ ኮሚቴው አባላት በበኩላቸው ኤጀንሲው የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ከመስራት ባለፈ ደንብና መመሪያዎች ተፈጻሚነታቸውን ሊከታተል እንደሚገባና ከባንኮችና ጉሙሩክ መ/ቤቶች ጋር ተያያዞ የሚፈጠረውን የገቢ አሰባሰብ ችግር መፍታት እንደሚጠበቅበት ተናግረዋል፡፡ የክትትልና የቁጥጥር ሥርዓታቸውን ማስተካከል እንዳለባቸውና የጡረታ መዋጮ በተመለከተም በወቅቱ ወይም ፈፅሞ የማይከፍሉ ተቋማትን በመለየት ሊሰሩ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡
የግል ድርጅት ሠራተኞች ማህበራዊ ዋስትና ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አቶ ፀጋዬ ገ/ሚካኤል በኦዲት ሪፖርት ለተገኘው ግኝት እና ከቋሚ ኮሚቴው ለቀረቡ ጥያቄዎች ምላሽ ሲሰጡ የኦዲት ሪፖርቱን ተከትሎ በርካታ ማስተካኪያዎች መደረጋቸውን አስረድተዋል፡፡
ማህበራት በዕቅድ ዝግጀት ላይ በመሣተፍ እየሰሩ እንደሚገኙ፤ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት ማጎልበትን በተመለከተም እስከ ቅርንጫፍ ፅ/ቤቶች ድረስ ኦዲተሮች እንዳሉ በተዋረድ የቅርንጫፍ ፅ/ቤት ሪፖርት ለሪጅን ፅ/ቤቶች ከዚያም ለኤጀንሲው እንደሚደርስ አስረድተዋል፡፡ የቁጥጥር ሥርዓት በተመለከተም እስታንዳርድ ማንዋል ማዘጋጀታቸውንና የቁጥጥር ሥርዓቶቹ በየደረጃው በተዋረድ መቀመጣቸውን አቶ ፀጋዬ ገልፀዋል፡፡
ዋና ኦዲተር ክቡር አቶ ገመቹ ዱቢሶ በበኩላቸው የመረጃ አሰጣጥ ሥርዓት ለማጎልበት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር እየሠሩ ያሉትን ሥራ እንዲሁም የኦዲት ሪፖርቱን ወስደው አክሽን ፕላን ማዘጋጀታቸውን አድንቀው አሁንም የጡረታ መዋጮ የማይከፍሉ፣ ያልተመዘገቡ እንዳሉ ገልፀው አስፈላጊው የመንግስት ግብር እንዲከፍሉ ማድረግ እንደሚጠበቅ አሳስበዋል፡፡
የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ አምባሳደር መስፍን ቸርነት በበኩላቸው ኤጀንሲው የቁጠባ ባህል እንዲዳብር ከማድረግ አኳያ ሊሰራ እንደሚገባ፤ የመረጃ ሥርዓቱም የዘመኑን ቴክኖሎጂ በአግባቡ ተግባራዊ ያደረገ ሊሆን እንደሚገባና ከባለድርሻ አካላት ጋር ያለውን ቅንጅት በመፈተሽ በቅንጅት ሊሰራ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡
አክለውም አምባሳደሩ የግል ሠራተኞች ቅጥር በተመለከተ አሁንም ብዙ ችግሮች የሚስተዋሉበት በመሆኑ የተቀናጀ ሥራ ከማህበራትና ድርጅቶች ጋር በመሥራት ማስተካከል የግድ እንደሚል፤ በአዋጁ መሠረት ህጋዊ መንገድ ተከትለው በማይሰሩት ድርጅቶች ላይ እርምጃ ሊወሰድ እንደሚገባና ለመልካም አስተዳደር ችግር ብሎም ለኪራይ ሰብሳቢነት በር የሚከፈፍቱ አሰራሮችን ማስተካከል እንደሚጠበቅ ገልፀዋል፡፡
ኣብቲ መርሃ ግብሪ፥ ዩኒቨርሲቲታት ፣ ሰብህፍቲ ፣ መምህራን ፣ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብን ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ዘመዝገቡ ዞባታትን ወረዳታትን ኣፍልጦ ተዋሂቡዎም።
ይህ የሠልጣኞች መመሪያ የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞችን የ10 ቀናት የተቀናጀ የማጠናከሪያ ሥልጠና ዝርዝር ያካትታል፡፡ መመሪያው የስልጠናውን ክፍለ ትምህርት ዕቅዶች፣ የሠልጣኞችን ማስታወሻ ነጥቦች፣ የመስክ አተገባበር መመሪያዎችንና ቁልፍ መልዕክቶችን ይዟል፡፡ ስልጠናው የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞች በተዋረድ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መልዕክተኞችን እንዲያሰለጥኑ ጭምር ታስቦ የተዘጋጀ ነው፡፡
ይህ የአሠልጣኞች መመሪያ የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞችን የ10 ቀናት የተቀናጀ የማጠናከሪያ ሥልጠና ዝርዝር ያካትታል፡፡ መመሪያው የስልጠናውን ክፍለ ጊዜ ዕቅዶች፣ የአሰልጣኞችን ማስታወሻ ነጥቦች፣ የመስክ አተገባበር መመሪያዎችንና ቁልፍ መልዕክቶችን ይዟል፡፡ ሥልጠናው የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞች በተዋረድ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መልዕክተኞችን እንዲያሰለጥኑ ጭምር ታስቦ የተዘጋጀ ነው፡፡
ዕለቱን ምክንያት በማድረግ በአስመራ ስታድዩም በተካሄደ ሥነ ስርዓት ላይ ንግግር ያደረጉት ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ኤርትራ በረጅም ዓመታት የትጥቅ ትግል ነፃነቷን እንደተጎናፀፈች አስታውሰው በቅርቡ የተሳፈችበት የድንበር ጦርነት “የኤርትራን ነፃነት ላለመቀበል የተደረገ ደባ ውጤት” ነው ብለዋል፡፡
ዕለቱን ምክንያት በማድረግ በአስመራ ስታድዩም በተካሄደ ሥነ ስርዓት ላይ ንግግር ያደረጉት ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ኤርትራ በረጅም ዓመታት የትጥቅ ትግል ነፃነቷን እንደተጎናፀፈች አስታውሰው በቅርቡ የተሳፈችበት የድንበር ጦርነት
ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ጀሚርዎ ዘሎ መስርሕ ምሕዳስ መንነት ካርድ ኣብ ዝምላእ ቅጥዒ፡ ንጀበርቲ ከም ሓደ ካብ ብሄራት ኤርትራ ኣፍልጦ ስለዘይሃበ ብምቅዋም፡ ኢርትራዊያን ጀበርቲ ነበርቲ ኣውስትራሊያ ናይ ተቓዉሞ ኣኼባታት ኣብ ምክያድ ይርከቡ። ምስኡ ዝተኣሳሰር ሕቶታት ክምልሰልና ካብ ቀንዲ ኣተሓባበርቲ እቲ ናይ ተቓዉሞ ኣኼባታት ዝኾነ ንኡስታዝ ሑሴን ዓብደልዋስዕ ዘዛርብናዮ ኣብዚ ብምጥዋቕ ክትሰም ዕዎ ንጋብዝ።
ሰላም ኡስታዝ ሑሴን ዓብደልዋስዕ፡ ኣቦታትና ታሪኽ ህዝብናን ሃገርናን ክነግሩና ከለው እዞም ትብሎም ዘለኻ ጀበርቲ ፡ ብደቡብ መረብ ሰጊሮም ናብ ከበሳታት ኤርትራ ዝመጹ መብዛሕተኦም ድማ ብናይ ቀደም ኣጸዋውዕ ኣብ ኣውራጃ ሰራየ ዝርከቡ ዝነበሩ ሸቃጦ ክኾኑ ከለዉ ምስቲ ከበቢኦም ብሰላም ይነብሩ ከምዝነበሩ ንሕናውን ኣርኪብናሉ። እዚ ሕጂ ሕጂ ዝመጽእ ዘሎ ሕቶ ናይ ብሄር ግን መንቀሊኡ ኣይበርሃለይን። እቶም ኣብ ትግራይ ገዲፍኩሞም ዝመጻእኩም ኣሕዋትኩም ጀበርቲ፡ በቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ክልላዊ መንግስቲ ይኹን እተን ካልኦት ክልላት ኢትዮጵያ ንጀበርቲ ከም ብሔር/ቀቢላ ብዕሊ ተቐቢሎምኹም ድዮም? ከምኡ እንተኾይኑ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ዳግም ክሓስበሉ ኣለዎ በሃላይ እየ።እንተዘይ ኮይኑ ግን ሓደ ጀበርቲ መንደፈራ መጽዩ ሸቂጡ መረባዓት ኣብ መንደፈራን ኣስመራን እንተገዝኤ ናይ ብሄርነት መሰል ንኸሕትቶ ይኽእል ማለት ከምዘይኮነ ትስሕቶ ኣይመስለንን፡፡ ኣብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንዝርከቡ ቤተሰብካ ሕተቶም እሞ እንታይ መልሲኸ ተዋሂብዎም፡፡/የቐንየለይ
አንድ ዘመዴ ቤት ሄጄ ነው፡፡ እናቱ «እስኪ ያንን ነገር ለዳንኤል አሳየው» አለቺው ልጇን፡፡ ልጇ የአራተኛ ክፍል ተማሪ ነው፡፡ ደብተሩን ይዞት መጣ፡፡ ትናንት ሠርቶ ዛሬ ባሳረመው የአማርኛ የቤት ሥራ ሁለት ኤክስ አግኝቷል፡፡ ልጁ ግን ለምን ኤክስ ሊሆን እንደቻለ ሊገባው አልቻለም፡፡ እናቱን ደጋግሞ ጠየቃት፡፡ እርሷም ግልጽ አልሆነላትም፡፡
የተሰጠው ጥያቄ አዛምድ ነው፡፡ እዚያ መካከል «እንደ ወትሮው» የሚል ሐረግ በ «ሀ» ሥር ይገኛል፡፡ በ «ለ» ሥር ደግሞ «እንደ ሁልጊዜው» የሚል ምርጫ አለ፡፡ ልጁ የመጀመርያውን ኤክስ ያገኘው እነዚህን በማዛመዱ ነበር፡፡ ከዚያው በታች በ«ሀ» ሥር ላለው «መሞከር» ለሚለው ቃል «መጣር» የሚል ተዛማጅ በ«ለ» ሥር ተቀምጧል፡፡ የሚል ሌላ አዛምድ አለ፡፡
ልጁ ከተሰጡት መልሶች ተቀራራቢ የሆነውን መልሷል፡፡ መምህሩ ግን አላረመለትም፡፡ እኔንም ጥያቄ ፈጠረብኝ፡፡ ይበልጥ ያስገረመኝ ደግሞ ትክክለኛው መልስ ምን እንደሆነ አለመጻፉ ነው፡፡ ልጁን «መልሱ ምንድን ነው አላችሁ?» ብዬ ጠየቅኩት፡፡ «ኤክስ አደረገኝ እንጂ መልሱን አልጻፈልኝም» አለኝ፡፡ መምህሩ ደብተራቸውን ወስዶ ኖሯል ያረመው፡፡
«እስኪ መጽሐፉን አምጣ» አልኩና ጥያቄዎቹን መመልከት ጀመርኩ፡፡ አሁን ነገሩ ግልጽ ሆነልኝ፡፡ ልጁ «መ»ን እና «ሠ»ን ሲገለብጥ አቀያይሯቸዋል፡፡ መምህሩም የአዛምዱን መልሶች ያረመው ፊደላቱን እያየ እንጂ መልሱን እያየ አይደለም፡፡ ይህ ግን በልጁ ላይ ሁለት ነገር ፈጠረበት፡፡ አንደኛ ለምን ኤክስ እንዳገኘ ሊገባው አልቻለም? ሁለተኛ ደግሞ የእነዚህን ሐረጋት ትርጉም ሊያውቅ አልቻለም፡፡ ምክንያቱም እርሱ ትርጉም ነው ብሎ የሰጠው መልስ ስሕተት ነው ተብሏል፡፡ ትክክለኛው ደግሞ አልተነገረውም፡፡
እኔ እዚህ ላይ ነበር ማሰብ የጀመርኩት፡፡ አሁን ይሄ ልጅ የሚጠበቅበት ምንድን ነው? የቃላቱን ትርጉም ማወቅ ነው? ወይስ በትክክል መገልበጥ? ለልጁ ሁለቱም ጥቅም አላቸው፡፡ የቃላቱን ትርጉም ማወቅ ዕውቀቱን፣ በትክክል መገልበጥ ደግሞ ክሂሎቱን ይጨምርለታል፡፡ ይህ የሚሆነው ግን መምህሩ ለልጁ ሁለቱንም ካስረዳው ብቻ ነው፡፡
የአዛምድ መልሶችን «እናሸንፋለን፣ ኢትዮጵያ ትቅደም፣ ሶሻሊዝም ይለምልም» እያለ ያመጣ የነበረው መምህሬ ትዝ አለኝ፡፡ ያንን ያደረገው አንድም ለማረም እንዲቀለው፣ አንድም ለዘመኑ ብሎ ይመስለኛል፡፡
እኔ መምህሩን ብሆን ኖሮ የመልስ ፊደል ብቻ እያየሁ አላርምም ነበር፡፡ ከመቶ በላይ ተማሪዎች በአንድ ክፍል በሚማሩበት ቦታ እና ዘመን ይህ ቢደረግ ለይቅርታ ልብ በኖረን ነበር፡፡ ይህ ሁሉ የሚሆነው ግን ከሠላሳ በላይ ተማሪዎች በአንድ ክፍል ባልተቀመጡበት የግል ትምህርት ቤት ነው፡፡ መምህሩ የተማሪዎቹን ደብተር ወስዶ ማረሙ የሚመሰገን ነው፡፡ ግን ቤቱ ከወሰደው ላይቀር ተረጋግቶ ቢያር ምላቸው ምን ነበረበት?
አንዳንዴኮ ልጆች ያልታሰበ መልስ ያመጣሉ፡፡ ከተለመደው ሁኔታም ሊያፈነግጡ ይችላሉÝÝ ይህንን ማየት የሚቻለው ልጆቹን በቅርበት በመከታተል እና ለእያንዳንዱ ተግባራቸው ትኩረት በመስጠት ነው፡፡ አያሌ የዓለም ሳይንቲስቶች ከትምህርት ቤት እየተባረሩ የወጡት መምህሮቻቸው ከተለመደው መንገድ ወጣ ብለው የተማሪዎቹን ችሎታ፣ ፍላጎት እና መንገድ ለማየት ባለመቻላቸው እና ባለ መፈለጋቸው ነበር፡፡
በተአምረ ኢየሱስ ላይ ኢየሱስ ክርስቶስን የዕብራይስጥ ፊደል ሊያስተምረው የወሰደው መምህር የገጠ መውም ይሄው ነበር፡፡ «አሌፍ በል» አለው፡፡ «አሌፍ» አለ፡፡ «ቤት በል» አለው፡፡ ዝም አለ፡፡ መምህሩ ተናድዶ ይቆጣ ጀመረ፡፡ ያን ጊዜ ሕፃኑ ኢየሱስ ክርስቶስ «መጀመርያ የአሌፍን ትርጉም ንገረኝና ቤት እላለሁ» ብሎ መለሰለት፡፡ መምህሩ ግን ከተለመደው መንገድ መውጣቱ ስላስደነገጠው ለእናቱ ወስዶ ሰጣት፡፡
አንድ መምህር የነገሩኝን እዚህ ላይ ባነሳው መልካም ሳይሆን አይቀርም፡፡ እርሳቸው የአማርኛ መምህር ናቸው፡፡ የአማርኛ አባባሎችን አስተምረው ለተማሪዎቻቸው ጥያቄ ሰጧቸው፡፡ ከጥያቄው በአንዱ «የነ ቶሎ ቶሎ ቤት» የሚለውን አባባል ጀምረውን ተውት፤ ተማሪዎቹ እንዲያሟሉት፡፡ አንዲት ልጅ ታድያ የተለየ ነገር ይዛ መጣች፡፡ «የነ ቶሎ ቶሎ ቤት ሲሚንቶው አይደርቅም» ይላል መልሷ፡፡ «ገርሞኝ ለብዙ ደቂቃ አየሁት» አሉ መምህሩ፡፡ «እውነቷን እኮ ነው አልኩ፡፡ ትናንት ቤት በሣር በሚሠራበት ዘመን ግድግዳው ሰንበሌጥ የሚለው ትክክል ሊሆን ይችላል፡፡ ዛሬ ቤት በብሎኬት በሚሠራበት ዘመን ግን ይህ ሊሠራ አይችልም፡፡ በዚህ ዘመን ችኩል ቤት ሠሪ ሲሚንቶው ሳይደርቅ ቀለም ሊቀባ ነው የሚችለው ብዬ አሰብኩ፡፡ እናም ዝም ብዬ ተውኩትና ልጂቷን ጠየቅኳት፡፡ እኔ ያሰብኩትን ነበር የነገረችኝ፡፡ እንዲህ በማሰቧ ገርሞኝ አስጨብጭቤ አረምኩላት» ብለውኛል፡፡
መምህር እንዲህ ነው፡፡ መምህር እና ሰይጣንኮ ምንም ሁለቱም ቢፈትኑ ሁለቱ ግን አንድ አይደሉም፡፡ ሰይጣን ለመጣል ይፈትናል፣ መምህር ለማሳለፍ፤ ሰይጣን ያላስተማረውን ይፈትናል፣ መምህር ያስተማ ረውን፡፡ ሰይጣን መውጫውን ደፍኖ ይፈትናል፣ መምህር እያሳየ፤ ሰይጣን ተስፋ ለማስቆረጥ ይፈትናል፣ መምህር ተስፋ ለመስጠት፤ ሰይጣን ለማሳሳት ይፈትናል፣ መምህር ለማረም፤ ሰይጣን ለማደንቆር ይፈትናል፣ መምህር ለማሳወቅ፤ ሰይጣን ለማጣመም ይፈትናል፣ መምህር ለማቃናት፡፡
ልጁኮ ከመጽሐፉ ሲገለብጥ መሳቱን እኔ እስክነግረው ድረስ አልገባውም ነበር፡፡ ታድያ ምኑን ተማረው፡፡ ወይ መምህሩ ተሳስቷል ብሎ መምህሩን ይንቃል፤ ያለበለዚያም ደግሞ እራሱን ስሕተተኛ አድርጎ የተጣመመ ዕውቀት ይገበያል፡፡ ለቃላቱ እርሱ የሰጣቸው ፍቺዎች ስሕተት ናቸው ብሎ እንዲደመድም አድርጎታልና፡፡
ጥያቄ እና ፈተና ዋና ዓላማቸው መስተማር እና መመዘን ነው፡፡ ሰው ከስሕተቱ እንዲማር፡፡ የዕውቀት ደረጃውንም እንዲያውቅ፡፡ ያ የሚሆነው ግን ጥያቄዎቹ ግልጽ፣ ዕውቀትን ለመመዘን የሚያስችሉ እና በተማሪው ዐቅም የቀረቡ ከሆኑ ብቻ ነው፡፡
ትዝ ይለኛል ዐሥረኛ ክፍል እያለሁ የእንግሊዝኛ መምህራችን «say true or false´ የሚል ከሃምሳ የሚታረም ዐሥር የእንግሊዝኛ ቋንቋ ትምህርት ፈተና አመጣ፡፡ ደግሞ ጥያቄው እንዴት ቀላል መሰላችሁ፡፡ ሁላችንም ዐሥር ደቂቃ ባልሞላ ጊዜ ጨርሰን መለስን፡፡ እንደ እውነቱ ከሆነ በቀጣዩ ቀን ክፍሉ በድንጋጤ ነበር የተናጋው፡፡ ሁላችንም ዜሮ ማግኘታችን ተነገረን፡፡ የቁጣ እና የድንጋሬ ማዕበል ክፍሉን መታው፡፡ እንዴት? አልን ሁላችንም፡፡
መምህሩም አብራሩልን፡፡ «እኔ «say true or false» አልኩ እንጂ «write true or false» አላልኩም አሉን፡፡ «እና ምን ማድረግ ነበረብን?» አልናቸው፡፡ «ተናገሩ ነው የተባላችሁትና በቃላችሁ «true» «false» ማለት ነበረባችሁ ብለውን ዐረፉት፡፡ ፈተናው የተሰረዘው እስከ ዳይሬክተሩ ቢሮ በደረሰ ክርክር ነበር፡፡
ዋናው የትምህርት ዓላማው በተማሪዎቹ ዘንድ የጠባይ ለውጥ ማምጣት እንጂ የፈተና ቴክኒክ እና ታክቲክ እንዲያውቁ ማድረግ አይደለም፡፡ የኛ መምህር «write» እና «say» በሚሉ ቃላት መካከል ያለውን ልዩነት እንድንረዳው ፈልገው ከሆነ አንድ ወይንም ሁለት ጥያቄዎችን በዚያ መልኩ ማቅረብ ይበቃቸው ነበር፡፡
ተማሪ ስሕተቱን የማረሚያ ዕድል ሊያገኝ ይገባዋል፡፡ ስሕተት መጥፊያ ሳይሆን መማርያ እንዲሆን፡፡ የራሱን ስሕተት ማረም እንዲለምድ፡፡ ወድቆ መነሣት እንደሚቻል እንዲገነዘብ፡፡ መውደቅ መጥፊያ እየሆነ ብዙ ወዳጆቻችን በአንዲት ቀን ፈተና የሕይወታቸው መሥመር ወደማይፈልጉት ተቀይሮባቸዋል፡፡ ከአንዲት ቀን ፈተና መውደቅ ከሕይወት ጉዞ መውደቅ እየተደረገ በመወሰዱም አያሌ ዜጎቻችን ትምህርት አይሆነኝም እንዲሉ አድርገናቸዋል፡፡
ሰው ከወደቀ በኋላ ሌላ ተመሳሳይ ፈተና የማያዘጋጅ ሰይጣን ነው፡፡ ሰይጣን ሌላ የመውደቂያ ፈተና ነው የሚያዘጋጀው፡፡ ዓላማው ፈትኖ መጣል ነውና፡፡ መምህር ግን ከዚህ እጅግ በብዙ፣ እጅግ በሚሊዮን መለየት አለበት፡፡ ዓላማው ፈትኖ ማሳለፍ በመሆኑ፡፡ አንድ ተማሪ በአንድ ፈተና ሕይወቱ የሚፈተንበት ዘመን ሊያበቃ ይገባል፡፡ ዛሬ የተሳሳተውን ነገ የሚያርምበት ዕድል ማግኘት አለበት፡፡ እንዲያውም መምህሩ ከመፈተኑ በፊት ተማሪዎቹ እንዲጨብጡት የሚፈልገውን ዕውቀት ወይንም ክሂሎት መያዛቸውን በተለያዩ መመዘኛዎች እያገላበጠ ተማሪዎቹን መለካት አለበት፡፡ ፈተና ከዚያ በኋላ የሚመጣ ነው፡፡
በአንዳንድ ሀገሮች እንዲያውም የጥያቄ ባንክ የሚባል ነገር አለ፡፡ በአንድ የትምህርት ዓይነት እንዲጨበጡ የሚፈለጉ ነገሮችን አሟልተው የያዙ በተለያየ ዓይነት እና ቅርጽ የወጡ ጥያቄዎች ያሉበት ባንክ ነው፡፡ ተማሪዎቹ በዚያ ባንክ ያሉ ጥያቄዎችን በሙሉ ለመሥራት ከቻሉ ፈተናው አይከብዳቸውም፡፡ ምክንያቱም ራሳቸውን ፈትነው መጥተዋልና፡፡ የዚህ ምክንያቱ ፈተናን ለማቅለል አይደለም፡፡ ተማሪዎቹ በፈተናው ሰዓት ከዕውቀት እና ከክሂሎት ጋር እንጂ ከፈተና አወጣጥ ታክቲክ ጋር ሲሟገቱ እንዳይውሉ ለማድረግ እንጂ፡፡
አንዳንዴኮ ከጥያቄዎች እና ከፈተናዎች የምንማረው የሽወዳ ጥበቦችን እንጂ ክሂሎት እና ዕውቀትን አይደለም፡፡ አንዳንድ ጥያቄ አውጭዎችም እንዴት ተማሪዎችን ልሸውዳቸው እችላለሁ? ይላሉ እንጂ እንዴት ዕውቀታቸውን ልመዝነው እችላለሁ? አይሉም፡፡ እንዲያውም እንደ አስማተኛ ፊልም ሸዋጅ ፈተና የሚያወጡ መምህራን በአንዳንድ ቦታዎች እንደ ታላቅነት መለኪያ ተወስዶ ሲሞገሱበት ይሰማል፡፡ ሲከበ ሩበትም ይታያል፡፡
በትምህርት መቀለድ ለተማሪዎች የአራዳነት መለኪያ እንዳልሆነ ሁሉ ተማሪ መጣልም ለመምህራን የታላቅነት ማሳያ አይደለም፡፡ ቦንብ ማፈንዳት የሚጎዳውን ያህል ቦንብ ቦንብ ጥያቄዎችን ማውጣትም የተማሪን ሕይወት ይጎዳል፡፡
እዚያ ቤት ቁጭ ብዬ ነበር ይህንን ሁሉ የማስበው፡፡ ሌሴቶ ያኘሁት አንድ ወዳጄ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ያስተምር በነበረበት ጊዜ ለተማሪዎቹ የሚያደርገውን እና ሌሴቶ ዩኒቨርሲቲ የሚያደርገውን እያነፃፀረ «ግፍ ሳንሠራ አልቀረንም» ይል ነበር፡፡ እዚያ ከአንድ ፈተና በፊት ሦስት ተመሳይ ፈተናዎችን አውጥቶ የተማሪዎችን ብቃት መለካት ነበረበት፡፡ ከዚያም አብዛኞቹ የተሳሳቱባቸውን መርጦ እንደገና ማስተማር፣ በተለየ መንገድም ትምህርቱን ማቅረብ ነበረበት፡፡ ወደ ፈተና የሚገባው ቢያንስ ሰማንያ አምስት በመቶው ተማሪዎች ያወጣቸውን ሁሉንም ጥያቄዎች ሲመልሷቸው ነው፡፡
«እንዲህ ብናደርግ ኖሮ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ስንቱን ለክብር እናበቃው ነበር» እያለ ይቆጫል ሁልጊዜ፡፡ እዚያ በዘመዴ ልጅ ላይ እንደተደረገው በተማሪዎቹ የጥያቄ ደብተር ላይ ኤክስ ማድረግ ብቻ አይበቃም፡፡ ለምን ኤክስ እንደሆነ ማብራራት እና ተማሪው ያንኑ ዓይነት ጥያቄ በሌላ መንገድ ተጠይቆ ስሕተቱን እንዲያስተካክል ማድረግም ይፈለጋል፡፡ ያኔ ነው ታድያ መምህሩ በስተ መጨረሻ «ለወይኔ ያላደረግኩለት ነገር ግን ላደርግለት የሚገባ ምን ነገር አለ?» ብሎ መናገር የሚችለው፡፡
© ይህ ጽሑፍ በሮዝ አሳታሚ ኃ. የተወሰነ የግ.ማ በሚታተመው “አዲስ ጉዳይ መጽሔት” ላይ ያወጣኹት ነው። ጽሑፎቹን በድጋሚ በመጽሔት፣ በጋዜጣ ወይም በተመሳሳይ የሕትመት ውጤት ላይ ማተም አይገባም።
«ግፍ ሳንሠራ አልቀረንም» ይል ነበር፡፡ እዚያ ከአንድ ፈተና በፊት ሦስትተመሳይ ፈተናዎችን አውጥቶ የተማሪዎችን ብቃት መለካት ነበረበት፡፡ ከዚያም አብዛኞቹየተሳሳቱባቸውን መርጦ እንደገና ማስተማር፣ በተለየ መንገድም ትምህርቱን ማቅረብ ነበረበት፡፡ ወደፈተና የሚገባው ቢያንስ ሰማንያ አምስት በመቶው ተማሪዎች ያወጣቸውን ሁሉንም ጥያቄዎችሲመልሷቸው ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል ዛሬም እንዴትናንቱ አድስ ነገር ይዘህ ብቅ በማለትህ ይበል ብያለሁ፡፡ ምልክቶች/ሲምፕተም/ ላይ ሳይሆን ምክንያቶች ላይ በማተኮር ጽሁፍህን ቀጥልበት፡፡ምክንያቱም የችግር ምንጮችን ካወቅን ለችግሮቹ የሚሰጠው መፍትሄ ዘላቂነት አለውና ነው መምህር፡፡
Agenagn, Thanks dani አንዳንዴኮ ከጥያቄዎች እና ከፈተናዎች የምንማረው የሽወዳ ጥበቦችን እንጂ ክሂሎት እና ዕውቀትን አይደለም፡፡ አንዳንድ ጥያቄ አውጭዎችም እንዴት ተማሪዎችን ልሸውዳቸው እችላለሁ? ይላሉ እንጂ እንዴት ዕውቀታቸውን ልመዝነው እችላለሁ? አይሉም፡፡ እንዲያውም እንደ አስማተኛ ፊልም ሸዋጅ ፈተና የሚያወጡ መምህራን በአንዳንድ ቦታዎች እንደ ታላቅነት መለኪያ ተወስዶ ሲሞገሱበት ይሰማል፡፡ ሲከበ ሩበትም ይታያል፡፡
"....መምህር እና ሰይጣንኮ ምንም ሁለቱም ቢፈትኑ ሁለቱ ግን አንድ አይደሉም፡፡ ሰይጣን ለመጣል ይፈትናል፣ መምህር ለማሳለፍ፤ ሰይጣን ያላስተማረውን ይፈትናል፣ መምህር ያስተማ ረውን፡፡ ሰይጣን መውጫውን ደፍኖ ይፈትናል፣ መምህር እያሳየ፤ ሰይጣን ተስፋ ለማስቆረጥ ይፈትናል፣ መምህር ተስፋ ለመስጠት፤ ሰይጣን ለማሳሳት ይፈትናል፣ መምህር ለማረም፤ ሰይጣን ለማደንቆር ይፈትናል፣ መምህር ለማሳወቅ፤ ሰይጣን ለማጣመም ይፈትናል፣ መምህር ለማቃናት፡፡" በጣም ደስ ይላ ዳንኤል
እዚያ ከአንድ ፈተና በፊት ሦስትተመሳይ ፈተናዎችን አውጥቶ የተማሪዎችን ብቃት መለካት ነበረበት፡፡ ከዚያም አብዛኞቹየተሳሳቱባቸውን መርጦ እንደገና ማስተማር፣ በተለየ መንገድም ትምህርቱን ማቅረብ ነበረበት፡፡ ወደፈተና የሚገባው ቢያንስ ሰማንያ አምስት በመቶው ተማሪዎች ያወጣቸውን ሁሉንም ጥያቄዎችሲመልሷቸው ነው፡፡
እኔ እንደማስታውሰው 1986 ዓ.ም በዳግማዊ ምኒልክ 1ኛ ደረጃ ት/ቤት የሳይንስ ትምህርት ያስተምሩ የነበሩት በቅጽል ስማቸው ማስተር የሚባሉ መምህር ይህንን ተግባራዊ ያደርጉ ነበር፡፡
ስንት ያገሬ ሰዎች ናቸው የትምህርት ጥማት እያለባቸው ወደ ከፍተኛ ተቋም እንዳይገቡ በ COC እገዳ የተጣለባቸው ማንም የሌላ አገር ዜጋ እየመጣ እየተማረ በአገራችን የመማር እድሉን ተነፍጎ COC አላለፋችሁም በማለት የብር መሰብሰቢያ ከሆነ ከርሞአል፡፡ እናመሰግላናለን ዳኒ
ማራናታ ሃሳብህ ጥሩ ነው፡፡ አንተ ለማለት የፈለከው ክርስቲያን ማንኛውንም ስራ ሰርቶ ይህንን አደረኩ ማለት አይገባውም ነው ፡፡ አንድም የሚያወጡት ሌሎች ወይም ጋዜጠኞቹ ስለሆኑ እንዴት ‹‹ያወጣሁት ›› ትላላህ ነው፡፡
ከአማርኛ አንፃር ስናየው እኔነትን የሚገልፅ ይመስላል ፡፡ በሃይማኖት ስንመለከተው ግን እንኳን ‹‹የዳንኤል እይታ›› መፅሐፍ ቅዱስም ምስጢርን እንጂ ዘይቤን አይጠነቅቅም፡፡ እራሱ ዳንኤል አቅሙ ኖሮት መፅሔቱን ቢያሳትም እንኳን ከራሱ የሆነ ነገር የለም፡፡ ውዳሴ ከንቱን ደግሞ ከልብ ነው መቃወም፡፡
የመምህርን ነገር ካነሳነው ብዙ ነገር ማለት ይቻላል፡፡ በእኛ አገር bridge occupation ነው የሚባለው እኔ ኬሚስትሪ መምህር ነበርኩ ሁኔታው ስለላማረኝ ፊልዴን ቀይሬ በመምህርነት ሠርቼ በማገኘው ደመወዝ ኮምፒውተር ሳይንስ ተማርኩ፡፡ 30 ዓመት ሰራን የሚሉትን ሳያቸው ምንም ምንም በመምህርነት እንድትቆይ የሚያደርግህ ነገር የላቸውም ፡፡ አንዳንዴ ሳስበው መምህር መሆን ያለበት ዐለም በቃኝ ያለ መሆን አለበት ሲጀምርም መምህራን እንደዚህ ዓይነት ሰዎች ነበሩ፡፡ መምህርነት ከደሞዝ ጋር የተያያዘ ሳይሆን ከጥልቅ ፍላጎት ጋር የተገናኘ መሆን አለበት፡፡
በዚህ ዙሪያ ስንት ማለት በተቻለ፡፡ ይነስም ይብዛ ብዙዎች ተጎድተናል፡፡ አሁንም እየተጎዱ ያሉ ብዙዎች ናቸዉ፡፡ በዚህ ምክንያት ተማሪዉና ቤተሰቡ፣ ወገንና ሀገር ሁሉም ሰለባዎች ሆነዋል፤ ይሆናሉም፡፡
የሀገራችንን የመንጃ ፈቃድ ፈታኞች አስታወስከኝ አውቶብስ ማቆሚያ ላይ አቁም ይሉህና ወድቀሃል ይሉሃል መንጃ ፈቃድ ላለመስጠት የሚፈትኑ ይመስለኛል እያደናገሩኝ ስንት ጊዜ ጥለውኛል ለካስ የእጅ መንሻ ማቅረብ ነበረብኝ የሀገራችንን መንጃ ፈቃድ ፈታኞች አሰራርን በይበልጥ ያዘንኩበት በውጬ ሀገር ፈታኞች የተፈተንኩ ጊዜ ነው እግዚኦኦኦኦኦኦኦኦ አልኩኝ.....
IPL የተለያዩ የሞገድ ርዝመት ያላቸውን የብርሃን ሞገዶችን የሚያወጣ ብቸኛው የፎቶ ኤሌክትሪክ መሳሪያ ሲሆን ይህም በአንድ ህክምና ውስጥ በርካታ የቆዳ ችግሮችን መቋቋም ይችላል ፡፡ Smedtrum ST-690 IPL ሲስተም ለቆዳ ህክምና ፣ ለደም ቧንቧ ቧንቧ ቁስሎች ፣ ለኤፒድማል ቀለም መቀባት ፣ ለፀጉር ማስወገጃ እና ቆዳን ለማደስ የሚያገለግል ሲሆን ሁሉም ውጤታማ ናቸው ፡፡
አዲስ አበባ፣ ጥር 6፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) የአዲስ ወግ፤ አንድ ጉዳይ ውይይት በጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት አዘጋጅነት እየተካሄደ ነው፡፡ የዛሬው የውይይት መድረክ በቆላ አካባቢዎች እና...
ጠ/ሚ ዓብይ ያ ሁሉ ሕዝብ ሲገደል፣ ሲፈናቀል፣ ሲሳደድ ይኼ ነው የሚባል መግለጫ እንኳ መስጠት ሲያቅታቸው አይተናል። በዚህም የተነሳ ብዙ ሰው የየራሱን ምክንያቶች ሲሰነዝር ይሰማል። ግምቶቹን በሁለት ማስቀመጥ ይቻላል። አንደኛው ሰውዬው የድርጅታቸው መዋቅር በአክራሪዎቹ ሙሉ ለሙሉ ተጠልፎባቸዋል የሚል ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ጠ/ሚሩ የአጥፊዎቹና የሀገር አፍራሾቹ ተባባሪ በመሆናቸው ነው የሚል ነው። በይበልጥ ሁለተኛው ግምት ጎልቶ ሲነገር ይደመጣል።
መቼም እየሆነ ያለው ነገር ቅስም የሚሰብር ቢሆንም፣ በጣም በብዙ ምክንያቶች ጠ/ሚሩ የአጥፊዎቹ ተባባሪ ይሆናሉ ብሎ ለመደምደም ይከብዳል። ምክንያቱም አንድ ፖለቲከኛ በሕይወት ዘመኑ የመጨረሻው ግቡ ጥቂቶች ብቻ የሚሳካላቸውን የፖለቲካ ስልጣን መያዝ ነው። ጠ/ሚ ዓብይ ደግሞ ያንን ስኬት ያውም የመጨረሻውን የሀገሪቱን ስልጣን በመጨበጥ አሳክተውታል። ስለዚህ እንደ ፖለቲከኛ የያዙትን ማጥበቅ እንጂ ይሄ ቀረኝ ብለው የሚያጓጓቸው ነገር አይኖርም።
ደግሞም የተቆናጠጡት ስልጣንም በሕይወት ዘመናቸው ሊያገኙት የሚችሉትን የመጨረሻውን ስኬት ሁሉ እያጎናፀፋቸው እንደሆነ መመልከት ይቻላል። እጅግ ትልቅ እና ተዝቆ የማያልቅ ስኬቶችንም ገና ማስመዝገብ የሚችሉበት ዕድልም በእጃቸው መግባቱ የሚያጠራጥር አይሆንም። ስለዚህ ዓብይ አህመድ ከኢትዮጵያ ጠላቶች ጋር ቢያብሩ ሊያገኙ የሚችሉት “ጥቅም” ሀገራቸውን በመሪነት በማገልገላቸው ከሚያገኙት ስኬት አንፃር በቁጥር ሊለካም ሆነ ሊመዝን የሚችል አይደለም።
ስለዚህ ጠ/ሚ ዓብይ የአክራሪዎቹ ተባባሪ ናቸው ብሎ ሙሉ ለሙሉ መደምደም ውሃ የሚያነሳ ግምት አይሆንም። በመሆኑም ዋነኛው አቅመቢስ ያስመሰላቸው እና የእነ ጃ-war መፈንጫ ያደረጋቸው የመዋቅር መጠለፍ የመሆን ዕድሉ ያመዝናል ማለት ነው። ስለዚህ የተተበተበውን መዋቅር በጉልበት ከማፅዳት ይልቅ በዘዴ ማላቀቅን መርጠው ነው የሚለው የደጋፊዎቻቸውን ዕምነት መጋራት አያስከፋም።
በዕውነትም ያ ሁሉ መከራና ሰቆቃ ሲከሰት በመጣበት መልስ ይሰጠው ቢባል፤ ወታደር እስከመከፋፈል የደረሰ ውጤት ሊያመጣና የሀገር መፈረካከስን ሊያስከትል ይችልም ይሆናል። ይሄን ግምት ስህተት ነው ማለት አይቻልም። ስለዚህ የዓብይ አካኼድ ሀገርን ለማፍረስ ሳይሆን ሀገርን ለመታደግ ነው የሚለው ግምት ነፍሱ አለች ማለት ነው። ያድርግልን።
ይህ ከሆነ ደግሞ የሰሞኑ ውህደት #ብዙ ስጋቶችን ያረገዘውን ያህል፣ ሰውዬው ለሀገሬ አለኝ ያሉት ቀናዒነት አሁንም አብሯቸው ከሆነ፣ በጣም ትልቅ ሀገራዊ ስኬትንም ሊያመጣ ይችላል። በሀገር ተስፋ ቆርጦ መቁረጥ አይቻልምና ከተከመረው የውድቀት ገለባ ውስጥ ምናልባት የቀረች የተስፋ ፍሬ እናገኝ እንደሆን ብለን ገለባውን ደጋግመን እናበጥራለን። ታዲያ ሰው ሀገሩን አኩርፎ፣ ተስፋውን ተበልቶ መኖር እንዴት ይቻለዋል?
የአንድ ድርጅት የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 96W 192W መስመራዊ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በመተከል የሚሞተው ወገኔ ህመም ያመናል ስላልን መንግስት ሀዘናችንንም እንዳንገልፅ ከልክሎናል ይላሉ የመርዓዊ ከተማ ወጣቶች የወጣቶች ቃለምልልስ እንሆ !! https://youtu.be/mzXcR…
የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መረጃ ማጣሪያ የኤርትራ ጦር ፈፅሟል የተባለውን የመብት ጥሰት አጣራለሁ ቢልም አመነስቲ ኢንተርናሽናል ግን በዚሁ ጦር ምክንያት በመቶዎች የሚቆጠሩ መገደላቸውን ለማወቅ ችያለሁ ብሏል፡፡
በኢትዮጵያ የኢንተርኔት አገልግሎት ሙሉ ለሙሉ ከተቋረጠ አራት ቀናት ኾኖቷል። መንግሥት አገልግሎቱ መዘጋቱን አምኖ ይህ የተደርገው ከዚህ ቀደም ያጋጠመው የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት መልቀቂያ ፈተና ሾልኮ እንዳይወጣና ተማሪዎች ከስጋት እና ከመረበሽ ነፃ ሆነው እንዲፈተኑ ለማስቻል እንደሆነ አስታወቋል። የዩኒቨርስቲ መምሕራን እና የድረገጽ አምደኞች ድርጊቱን ይቃወሙታል። ለተነሱ ፖለቲካዊ ችግሮች መፍትሔ ከመስጠት ይልቅ ቴክኖሎጂውን ማፈን መፍትሔ አይሆንም ይላሉ።
እቲ ጎንጺ ዝተላዕለ ንኣመራርሓ ግንባር ነጻነት ኦሮሞ ንምቅባል ኣብ ዝነበረ ምድላው ኣብ ኣሰቃቅላን ኣለኻኽያን ሕብሪን ባንዴራ ውድባት ዝተላዕለ ተቓውሞ መንእሰያትን ምኻኑን ካብ ክልቲኦም ወገናት ዝተረኽበ ሓበሬታ የብርህ።
በቲ ጎንጺ ሓደ ሰብ ብእምኒ ተወቒዑ ከምዝሞተ ፖሊስ አረጋጊጹ’ሎ። ግንባር ነጻነት ኦሮሞ በቲ ተግባር ከምዝጎሃየ ገሊጹ። እቲ ዝተጀመረ ለውጢ ብኣሉታ ከይጽለው ንምክእኣል ክህልው ኣለዎ እውን ኢሉ’ሎ።
“ከአሁን ወዲህ ተገቢውን የህዝብ ድምጽ ሳያገኙ እዚህ ወንበር ላይ መቀመጥ አይቻልም … ሶስት ሰዓት አንብቤ 30 ደቂቃ ድንቅ ንግግር ማድረግ ቀላል ነው፤ መስራት ነው የሚከብደው”
በኦሮሚያ በአንድ አመት ውስጥ 40ሺ እስረኛ በላይ የለቀቅነው ግለሰብን ብቻ ነፃ ለማውጣት ስለምንፈልግ እንዲሁም ለመወደድ ወይም እንዲጨበጨብልን ስለፈለግን ሳይሆን የመጠላለፍ እና የመጠፋፋት ባህላችንን ለመቀየር ነው።
ሰዎችን ከእስርቤት ብቻ አይደለም ነጻ ያወጣነው . . . ተሰደው የዜግነት መብታቸውንም ካጡበት የስደት ኑሮ ነው . . . ከባዕድ ሀገር እስር ቤት ጭምርም ነው ።
ታሪክ እየቀየርን ነው . . . ሁሉንም የፖለቲካ ፓርቲ ከያሉበት ግቡና አብረን እንሥራ የምንለው የፖለቲካ ገበያ ለመክፈት ሳይሆን በእውነት እና በሀቅ የሀገሪቱን ታሪክ ለመቀየር ስለምንፈልግ ነው። በቦረና በኩል በስደት የወጡትን በቦሌ በኩል እንዲገቡ ያደረግነው ሞተው ሬሳቸው ተጭኖ ከሚመጣልን ይልቅ በህይወት መጥተው ለህዝባቸው እንዲሰሩ እና እንዲያገለግሉ ነው። የሀገሪቱ ዜጋ መሆናቸው እንዲረጋገጥላቸው ነው። እነዚህ አካላት ሀገር ውስጥ ሆነው በህዝባቸው መሀከል ሆነው ሲሰሩ ነው የሚያወሩትን ለውጥ በተግባር ሊያመጡ ሚችሉት።
እኔ ምኞቴን ነግራችኋለሁ . . . እዚህ ወንበር ላይ ለመቆየት አይደለም ዕቅዴ፤ ለዚህ ህዝብ ነፃነት ማምጣት ከቻልን ድላችን ወደኋላ የማይመለስበት ደረጃ መድረሱን ካረጋገጥን ለመልቀቅ ደስተኞች ነን።
ሶስት ሰዓት አንብቤ 30 ደቂቃ ድንቅ ንግግር ማድረግ ቀላል ነው . . .። መሥራት ነው የሚከብደው። ጥሮ ግሮ ትንሽም ሆን ትልቅ ውጤት ማምጣት ነው ከባዱ። ማውራትም ሺዎች አሳምረው ያወራሉ።
እኛ የተሰደደውን ብቻ ነፃ ማውጣት ሳይሆን ሀገሪቱንም ከመበተን አድነናታል፤ . . . እኛ ወደ ስልጣን ስንመጣ ብዙዎቹ አሳንሰው እንዳዩን ሳይሆን ከኦሮሞ ህዝብ የወጣን ቢሆንም ለመላው ኢትዮጵያ የምንተርፍ መሆናችንን አረጋግጠናል። በዳቦ ከሆነ ወደ ሥልጣን በመምጣታችን አንድ ዳቦ እንኳን ለኦሮሞ የጨመርነው የለም፣ ሀገራችን እንድትከበር ግን ማድረግ ችለናል። ክብር ደግሞ ከዳቦ ይበጣል። በቀጣይ ዳቦውን በላባችን ሠርተን እናገኘዋለን።
አሁን ተንሰንሰፍስፈው የሚያናግሩን እና በአጀብ አቀባበል የሚያደርጉልን የዓለም ሀገራት ከወራት በፊት በአማላጅ አንኳን ለማናገርም ተጠይፈውን እና እንቢ ብለውን ነበር፤ . . . በአንድነታችን ኦሮሞን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያንም ነው ያስከበርነው፤ በቀጣይም አፍሪካንም ጭምር ለማስከበር ነው የምንሰራው። አሁንም ህዝባችን ብዙ መከራ አለበት። ዋናው ሰንሰለት ግን ከላያችን ላይ መበጣጠስ ችለናል።
ዛሬም በሀሳብ ልዩነትን ተቻችለን አብረን ለህዝባችን መስራት የማንችል እና ልክ እንደ ትናንቱ በመሳሪያ የምንጫረስ ከሆን ምንም ያልተማርን መሀይሞች ነን ማለት ነው።
ወንበርን ሀብትን ለማፍሪያነት ፈልገነው የተቀመጥንበት ሲሆን ብቻ ነው ለመልቀቅ የምናንገራግረው . . . ለመቆየትም ስንል ሌላውን የምናጠፋው . . . ፍላጎታችን የሕዝባችንን ኑሮ ለመቀየር ከሆነ ግን ወንበር ላይ ውሎ ለማደር የምንጫረስበት ምክንያት አይኖርም።
በፌስቡክ “እከሌን ያስፈታነው እኛ ነን” ብለው የሚፎክሩ አሉ። ይፎክሩ ለህዝብ እስከጠቀመ ድረስ ይሁን ክሬዲቱን ለመውሰድ የሚሰጠው ሰርተፍኬቱ አያልቅም . . . ግን የዛሬ ሶስት ዓመት ለምን አላሰፈቱም? የዛሬ አራት አመትስ . . .? ዛሬም ሁሉ ነገር አልተፈታም፤. . . ብዙ ችግሮቻችን ገና በሂደት ላይ ናቸው። ግን በመደማመጥ መስራት አለብን . . . ነገም ተነስተን በገጀራ ምንጨፋጨፍ ከሆነ እና በዱላ ምንደባደብ ከሆነ ብዙም ሳይቆይ በቅርብ ህዝባችንን መልሰን ወደ ባርነት እንመልሰዋለን ማለት ነው። በንግግር የምንስማማበት የመቻቻልና የአንድነት ዘመን ይሁን።
መልከ ቀና ነው፤ ፀጉሩ እንደ መኸር ጤፍ ተኝቷል። ሲራመድ ይፈጥናል። ወደ ምኒሊክ ቤተመንግሥት እየገባ ነው። ገባ። “አቶ መለስ ሦስት ምርጫዎች አሉኝ!” ቀጠለ። አንድ...
የቅዳስ ያሬድ አባቱ አብድዩ /ይስሐቅ/ እናቱ ክርስቲና /ታውክልያ/ ይባላሉ፡፡የትውልድ ሥፍራው አከሱም ነው፡፡ የተወለደው በ505 ዓ.ም/ ሚያዝያ 5 ቀን ሲሆን በተወለደ በ7 ዓመቱ ወላጅ አባቱ ስለሞተ እናቱ የአክሱም ጽዮን መምህር ለነበረው ለአጎቱ ለጌዴዎን እያስተማረ እንዲያሳድገው ሰጠችው፡፡
ቅዱስ ያሬድ የኢትዮጵያውያን ሀብት ብቻ ሳይሆን መላው ዓለምን ከእግዚአብሔር በተሰጠው ፀጋ ያጣፈጠ ትልቅ ሊቅ ነው።ዓመታዊው በዓል በያዝነው ወር ግንቦት 11 ይውላል።የማኅበረ ቅዱሳን ሳምንታዊ ቴሌቭዥን የቤተክርስቲያን ሊቃውንት ስለ ቅዱስ ያሬድ የተናገሩትን እንዲህ አቅርቦታል።
ዜና ፅዋዕ ዓለም፣ሎሚ ሰሉስ ናይ መወዳእታ ግጥም መን ናብ ርባዕ ፍፃመ ሓለፈ ኣብ ሞንጎ ኣርጀንቲናን ስዊዘርላንድን ተካይዱ።ኣሜሪካን ቤልጅየምን ድሕሪ ሓደ ሰዓት ክካየድ‘ዩ።
ልዮኔል ሜሲይ ዝኣምበላ ኣርጀንቲና ምስ‘ቶም ብዙሓት ውሩያት ተፃወቲ ዘይብላ ጋንታ ስዊዘርላንድ ዘካየደቶ ግጥም ካብ ትፅቢት ተኸታተልቲ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ‘ዩ ውዒሉ።
ተመክሮ ዘለወን ጋንታታት ዝልለያሉ ቀንዲ ምልክት ኮይኑ ዘሎ ግና፣ክሳብ መወዳእታ ደቃይቅ ተጣፊአን ሸቶ ምምዝጋብ ዝብል ኮይኑ‘ሎ።ኣርጀንቲና ዝገበረቶ‘ውን ከምኡ‘ዩ።
Live streaming service coming soon ... Watch previously recorded programs. በቅርብ ቀን .. ቀጥታ ስርጭት እንዲሁም ከዚህ በፊት የተቀዱ መርሐ ግብሮቻችንን ለመመልከት የሚያስችል አገልግሎት እንጀምራለን
ቤተ ክርስቲያናችን ሳምንታዊ የኪዳን ጸሎት፣ የሰርክ ጉባዔና የቅዳሴ አገልግሎት ይሰጣል። እንዲሁም በየወሩ ወር በገባ በ፩ኛው ቀን የቅዱስ ራጉኤልን በዓል፤ በ፲፱ኛው ቀን የቅዱስ ገብርኤልን በዓል እንዲሁም በ፳፩ኛው ቀን የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያምን በዓል በማሰብ ቅዳሴ ይቀደሳል። እነዚህን ሳምንታዊና ወርሃዊ የአገልግሎት መርሐ ግብሮቻችንን ለመመልከት ከዚህ በታች የቀረበውን ሰሌዳ ይመል...
የአንድ ጊዜ ክፍያ (One Time Payment)- ለመደበኛ አገልግሎት የደብሩን መደበኛ መንፈሳዊ አገልግሎት በገንዘብዎ ለማገዝ የአንድ ጊዜ ክፍያ ለማከናወን ከዚህ በታች ያለውን ዶኔት (Donate) የሚለውን በተን (button) ይጫኑ። ወርሃዊ ክፍያ (Monthly Payment) በቋ...
አማዞን ላይ ማንኛውንም አይነት ዕቃ ሲገዙ የገዙበትን ዋጋ 0.5% አማዞን ለቤተ ክርስቲያናችን እርዳታ (ዶኔሽን) መስጠት እንደሚችል ያውቃሉ? ሁል ጊዜ አማዞን ላይ ሲገዙ ከዚህ በታች ያለውን ቤተ ክርስቲያናችን አርዳታ ተቀባይ ሆኖ የተመረጠበትን የአማዞን ድረ ገጽ መጠቀምዎትን አይርሱ ይህንን የድረ ገጽ አድ...
በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ነዋሪዎች የአፍሪካ ኃ/የተ/የግ/ማህበር ያደረገው ድርጊት ኃላፊነት የጎደለውና በዜጎች ላይ የተቃጣ ፍፁም ህገ-ወጥነት በመሆኑ መንግስት ተገቢውን ቅጣት ሊሠጠው ይገባል ሲሉ ጠየቁ።
በቁጥጥር ስር የዋለው ንብረትነቱ የአፍሪካ ኃ/የተ/የግ/ማህበር የሆነው የምግብ ዘይት በተለምዶ ጀሞ ሚካኤል ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ልዩ ስሙ አንበሳ ጋራዥ ጎን አፍሪካ ኃ/የተ/የግ /ማህበርና የሮዛ ዳቦ ባለቤት 2 ሚሊዮን ጄሪካን ፓልም የምግብ ዘይት በአንድ መጋዘን ውስጥ አከማችቶ መገኘቱና ከአካባቢው በደረሰ የህዝብ ጥቆማ የፌዴራል ፖሊስ እና በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ አስተዳደር በቁጥጥር ስር መዋሉ ይታወሳል።
ነዋሪው በተለያዩ ጊዜያት ለወረዳቸው እና ለክፍለ ከተማው ሲያሳውቁና ሲጠይቁ መቆየታቸውን እና አቅርቦት በማጠሩ በተፈጠረው ከዋጋ ውድነት የተነሣ መንግስትን ሲያማርሩ መቆየታቸውን ገልፀው ወደ አከፋፋይ ድርጅቱ አፍሪካ ሃ/የተ/የግ /ማህበር በመሄድ ቢጠይቁም ያገኙት የነበረው መልስ የውጭ ምንዛሪ ስላጣን መግዛት አልቻልንም፤ ከወደብ አልተነሣም፤ መንግስት ሁኔታዎችን አላመቻቸልንም የሚል እንደ ነበር ገልፀዋል።
ሆኖም ግን በድርጅቱ መጋዘን የፓልም ዘይት ሲወርድና ሲራገፍ፤ እንዲሁም ከመጋዘኑ በአሳቻ ሰዓት ወደ ተለያዩ አካባቢዎች እየተጫነ ሲጋዝ በተከታታይ ማየታቸውንና ድርጊቱ አግባብ አለመሆኑን በመረዳት ለክፍለ ከተማው መጠቆማቸውን ገልፀዋል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ የአፋሪካ ሃ/የተ/የግ/ማህበር ለንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስትር የኢኒስፔክሽን እና ርጉላቶሪ ዳይሬክቶሬት በቀን 01/06/2013 ከላከው ሪፖርት መረዳት እንደሚቻለው ድርጅቱ በጥር ወር ብቻ በአቃቂ ቃሊቲ እና ንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተሞች ባጠቃላይ 1,846,532 ሊትር ፓልም ዘይት ማከፋፈሉን እና በመጋዘኑ የሚገኘው 14,003 ሊትር ብቻ በመሆኑ 3,552,376 ሊትር ፓልም የምግብ ዘይት ወደ አገር ውሥጥ ለማስገባት እንዲፈቀድለት መጠየቁን ያሳያል፡፡
ይህ አፍሪካ ሃ/የተ/የግ/ማህበር የተባለው ድርጅት የኑሮ ውድነትን ለማቃለል እና በፍጆታ እቃዎች ላይ የሚታየውን የአቅርቦት እጥረት ለማቃለል መንግስት ባመቻቸው እድል በመጠቀም ሸማቹን ማህበረሰብ ማገልገል ሲገባው በገበያው ሰው ሰራሽ እጥረት እንዲፈጠር ብሎም የዋጋ ንረቱ እንዲባባስ በማድረጉ ሊጠየቅ ይገባል ብለዋል፡፡
በቀጣይም በክፍለ ከተማው መሰል የፍጆታ እቃዎችን በመጋዘን የሚያከማቹ ግለሰቦችንና ተቋማትን ለመቆጣጠር የተደራጀው ልዩ ግብረሀይል መንግስት በድጎማ የሚያስገባቸውን መሰረታዊ የፍጆታ ሸቀጦችን በህገወጥ መንገድ በማከማቸት እና የአቅርቦት እጥረት በመፍጠር የንግድ ስርዓቱን ለማዛባት በሚንቀሳቀሱ አካላት የማያዳግም እርምጃ ይወሰዳል ብለዋል ።
ህብረተሰቡ ሲያደርግ ለነበረው ክትትልና ጥቆማ ያላቸውን አድናቆት ገልፀው ወደፊትም በየትኛውም አካባቢ የፍጆታ ሸቀጦችን የሚያከማቹ አካላትን እና ግለሰቦችን ሲመለከት ለሚመለከተው አካል ጥቆማ እንዲሰጥና ማጋለጡን መቀጠል ይገባል ብለዋል።
ናርመር (ሜኒስ) አገሩን ካዋሐደ አስቀድሞ ሌሎችም ነገሥታት (ለምሳሌ ንጉሥ ጊንጥ) በአገሩ ክፍሎች ብቻ ላይ እንደ ነገሡ ከተገኙት ቅርሶች (የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ እንደሚያሳይ) ይታወቃል።
በኤብላ፣ ሶርያ የ፮ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖን 1 ፔፒ ቅርስ በፍርስራሹ ስለተገነ፣ አብዛኛው ሊቃውንት ፔፒ በኤብላ ዘመን በ2300 ዓክልበ. እንደ ነገሠ ገመቱ። ስለዚህ የቀድሞ ዘመን መጨረሻ በፍጹም ተስተዋል። ነገር ግን ይህ በጥንታዊ ቅርሶች ክምችት መካከል ስለተገኘ ዕድሜስ በዚያ ሊታወቅ አይችልም።[1] የቀድሞ ዘመናት ቅርሶች የተገኙባቸው ሥፍራዎች ኤብላና ጌባል በዘመናቸው የቀድሞ ዘመን ቅርሶች ጥናት መኃሎች ስለ ነበሩ እንደ ሙዚየም ያህል ቦታዎች ነበሩባቸው።
በተጨማሪ ለቀድሞ ነገሥታት ዘመኖች ዋና ምንጭ የሆነው ንጉሣዊ ዜና መዋዕል (ወይም «የፓሌርሞ ድንጋይ») በክፍሎች ሲካፈል፣ በየሁለቱ ክፍሎች የላም ቁጠራ ሰለተቆጠረ፣ እያንዳንዱ ክፍል አንድ ዓመት ሳይሆን አይቀርም የከብትም ቁጠራ የተደረገው በየ፪ ዓመት ነበር ብለው ገመቱ። ሆኖም በሠንጠረዡ እያንዳንዱ ክፍል ፮ ወር ከሆነ፣ የከብት ቁጠራ በየዓመቱ ይደረግ ነበር። ስለዚህ በብዙ መምህሮች ግምት የብዙ ፈርዖኖች ዘመን በ፪ ዕጥፍ ተረዘመ።
፮ኛው ሥርወ መንግሥት ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ እጅግ ግልጽ ሆኖ አይታይም። በታሪክ ጸሐፍት እንደ ማኔጦን ዝርዝሮች በኩል፣ ለ፯ኛው-፰ኛው ሥርወ መንግሥታት በርካታ ስሞች ቢመዘገቡም፣ ከጥቂቶቹ ብቻ (እንደ ቃካሬ ኢቢ፣ ዋጅካሬ) በስተቀር አንዳችም ሥነ ቅርሳዊ ማስረጃ ከቶ ስላልተገኘላቸው፣ ስሞች ብቻ ቀርተው በእውነት እንደ ኖሩ ወይም ዝም ብለው በማስመስል እንደ ተፈጠሩ አይታወቀም።
ከቀድሞው ዘመን በኋላ በእርግጥኛነት የነገሡት መጀመርያ ፈርዖኖች ፱ኛውን መንግሥት በሄራክሌውፖሊስ የመሠረቱት በስማቸውም «ቀቲ» የተባሉት ናቸው። ከነዚህ ዋህካሬ ቀቲ ምናልባት መጀመርያው ፈርዖን ይሆናል። በሥነ ቅርስ ረገድ ግን ስለነዚህ ሥርወ መንግሥታት ልክ ቅድም-ተከተል ብዙ መረጃ የለንም።
በማኔጦን ዝርዝር ከ«አቅቶይስ» በቀር ለነዚህ ፱ኛ፣ ፲ኛ፣ ፲፩ኛ ሥርወ መንግሥታት እና እስከ «አመነመስ» ድረስ (፲፪ኛ ሥ.መ.) ምንም የፈርዖን ስያሜ አይሰጠንም። ከሌሎች የድሮ ምንጮች (በተለይ በሚካኤል ሶርያዊውና ባር ሄብራዩስ እንደ ታተመ) ለነዚህ «ጨለማ ዘመን» ፈርዖኖች መረጃ የነበረው ልማድ ይገኛል።
«አፊንቶስ / አፋንቶስ / አፒንቶስ»፣ 32 ዓመት - ወደ ከላውዴዎን ንጉሥ «ኪሳሮኖስ» ልኮ የመስጴጦምያ አረመኔ ትምህርት ወደ ግብጽ አስገባ፤ በአባይ ዳር «የግብጽ ባቢሎን»ን ሠራ።
ለዚህ ጨለማ ዘመን ፱ኛው/፲ኛው ሥርወ መንግሥት ያሉን ቅርሶች ብዙ አይደሉም። ከሥነ ቅርስ በእርግጥ የታወቁት ነገሥታት መሪብታዊ ቀቲ፣ ነብካውሬ ቀቲና መሪካሬ ይጠቅልላሉ። በዚህም ዘመን የተደረጀ ሥነ ጽሑፍ (ትምህርት ለመሪካሬ) ይታይ ጀመር።
በ2121 ዓክልበ. ግድም አዲስ «ጤባዊ» (፲፩ኛው) ሥርወ መንግሥት በ2 መንቱሆተፕ ተመሠረተ። ዋና ከተማው ጤቤስ በደቡብ ሲሆን በስሜኑ በሄራክሌውፖሊስ የነበረው ቀቲዎች ወገን በመሪካሪ መሪነት ዓመጹ። ለጊዜው ሁለቱ ፈርዖኖች — መሪካሬ በስሜንና መንቱሆተፕ በደቡብ — ይታገሉ ነበር። በመጨረሻ ግን መንቱሆተፕ ድል አድርጎ እንደገና መላውን ግብጽ ገዛ። ይህ መንቱሆተፕ የዙፋን ስሙን በየጊዜ የቀየረው ምክንያት ግልጽ ባይሆንም እንደ ቀድሞው ኻሰኸምዊ በመምሰል አዲስ አገር ሲገዛ አዲስ ስም እንዳወጣ ይሆናል። በግብጽ አረመኔ እምነት መንቱሆተፕ ደግሞ የጥንታዊ ጣኦት ኦሲሪስ ትስብዕት ለብዙ ዘመናት ይቆጠር ነበር።
ሦስቱ አንተፎች (1 አንተፍ፣ 2 አንተፍና 3 አንተፍ) በአመጽ ምክንያት ስሜኑን ለመግዛት አልቻሉም። ከጤቤስ ወደ ስሜንም ሆነ ወደ ደቡብ የነበሩት የግብጽ ኖሞች ገዦች አይቀበሉዋቸውም ነበር። 3 መንቱሆተፕና ልጁ 4 መንቱሆተፕ በአጭር ዘመን ውስጥ ይገዙ ነበር። በዚህ 11ኛው (ጤባዊ) ሥርወ መንግሥት መጨረሻ፣ «የግብጽ መካከለኛ መንግሥት» ዘመን መሠረት ይባላል።
የሥርወ መንግሥቱ መሥራች 1 አመነምሃት (2002 ዓክልበ.) የዱሮውን ጥንታዊ መንግሥት ፈሊጥ በሥነ ሕንጻ እና በሥነ ጽሑፍ ለማሳደስ ጣረ። በ1982 ዓክልበ. ልጁን 1 ሰኑስረት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፣ ዋና ከተማቸውም ከጤቤስ ወደ እጭታዊ ተዛወረ። በ1973 ዓም በኩሽ መንግሥት ላይ ዘመቱ፣ በሚከተለውም ዓመት ልጁ ሰኑስረት በሊብያ እየዘመተ አመነምሃት በሤራ ተገደለ።
፩ ሰኑስረት (1972 ዓክልበ.) እንደገና በ1964 ዓክልበ. በኩሽ ላይ ዘመተ፤ ሎሌዎችንም ወደ ሲና ልሳነ ምድር ለማዕደን ላከ። አለቃውም ሲኑሄ በአንድ ሰነድ ዘንድ በሶርያ ይዘመት ነበር። በ1940 ዓክልበ. ልጁን 2 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1938 ዓክልበ. ዓረፈ።
በ2 አመነምሃት ዘመን (1938 ዓክልበ.) ግብጽ ከኩሽ፣ ሊባኖስና ፑንት ጋር ንግድ ያካሄድ ነበር፤ ሥራዊቶቹም በሶርያም ይዘመቱ ነበር። በ1907 ዓክልበ. ልጁን 2 ሰኑስረት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1905 ዓክልበ ዓረፈ።
በ፪ ሰኑስረት ዘመን (1905 ዓክልበ.) ብዙ ሴማውያን ወደ ጌሤም የገቡት እንደ ነበር ይመስላል፤ ስለዚህ ይህ ፈርዖን በመጽሐፍ ቅዱስ ዮሴፍን እንደ ግብጽ ጠቅላይ ሚኒስትር የሾመው እንደ ሆነ በአንዳንድ ደራሲ ታስቧል። በዚህም ሥርወ መንግስት ያሉት የሌሎቹ ፈርዖኖች ጠቅላይ ሚኒስትሮች ሁላቸው በስማቸው ተዘግበዋል፣ የ፪ ሰኑስረት ጠቅላይ ሚኒስትር ስም ግን በመዝገቦቹ አልተረፈልንም። በ1898 ዓክልበ. ልጁን 3 ሰኑስረት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1888 ዓክልበ. ዓረፈ።
፫ ሰኑስረት (1888 ዓክልበ.) በኩሽ፣ ምድያምና ከነዓን ላይ ዘመተ፤ መታወቂያው የግሪክ ታሪክ ጽሐፊዎች የጠቀሱት ሴሶስትሪስ ከሆነ እስከ እስኩቴስም ድረስ እንደ ዘመተ ይባል ነበር። በ1879 ዓክልበ. ልጁን 3 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1859 ዓክልበ. ዓረፈ።
3 አመነምሃት (1859 ዓክልበ.) ለአንዳንድ ሀረሞችና ሐይቅ በመሥራት ይታወሳል። በ1832 ዓክልበ. ልጁን 4 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣውና ዓረፈ።
ሶበክነፈሩ (1823 ዓክልበ.) ንግሥት እየሆነች፣ በ1821 ዓክልበ. በጌሤም የሠፈሩት ሴማውያን የራሳቸው ፈርዖን ያክቢም ሰኻኤንሬ ተፈቀዱ። በ1819 ዓም ዓረፈች።
ግብጽ ከዚህ በኋላ እንደገና ስለተከፋፈለ፣ የመካከለኛው መንግስት መጨረሻ ይቆጠራል። በሁለተኛው ጨለማ ዘመን መጀመርያ፣ ሁለት ሥርወ መንግሥታት ነበር፤ በስሜኑ የሴማውያን 14ኛው ሥርወ መንግሥትና የሶበክነፈሩ ተከታዮች በጤቤስ 13ኛው ሥርወ መንግሥት ናቸው።
የግብጽ ሁለተኛው ጨለማ ዘመን (1819-1548 ዓክልበ. ግ.) የ13ኛው፣ 14ኛው፣ 15ኛው፣ 16ኛው፣ 17ኛው ሥርወ መንግሥታት ያጠቅልላል። ከነዚህ ሁለቱ፣ 14ኛው (1821-1741 ዓክልበ.) እና 15ኛው (1661-1548 ዓክልበ.)፣ ከከነዓን የወጡ በስሜን (በጌሤም) የተመሠረቱ ሥርወ መንግሥታት ነበሩ። ከሁለቱም መካከል ወይም ከ1741-1661 ዓክልበ. ግብጽ በአንዱ የ13ኛው ሥርወ መንግሥት ሥር እንደ ተዋኸደ ይመስላል። 14ኛው ሥርወ መንግሥት ከዮሴፍ በኋላ ዙፋን የተሰጡ ዕብራውያን ነጋዴዎችና እረኞች ይመስላሉ፤ በኋላ ወደ ባርነት ገብተው ሙሴ ወደ ሲነ ልሳነ ምድር የመራቸው (ዘጸአት) በ1661 ዓክልበ. በመጽሐፈ ኩፋሌ አቆጣጠር ነው። በዚያው አመት ፈርዖኑ (መርነፈሬ አይ) ከነሥራዊቱ ከነሠረገላዎቹ በቀይ ባሕር ጠፍቶ፣ የግብጽ ኃይል ድንገት ስለ ደከመ፣ ወዲያው ከከነዓን ወጥተው አንድ የአሞራውያን ሥራዊት ወይም «ሂክሶስ» ተብለው ግብጽን ወረሩ።
እነዚህ ሂክሶስ 1661-1548 ዓክልበ. ከኗሪ ግብጻውያን ሥርወ መንግሥታት ጋራ ጦርነቶች ተዋጉ። 13ኛው ሥርወ መንግስት በጤቤስ እስከ 1646 ዓክልበ. ግ. ቀረ፣ በፈንታው 16ኛው ሥርወ መንግሥት በጤቤስና ሌላ «የአቢዶስ ሥርወ መንግሥት» ከዚያ ወደ ስሜን በአቢዶስ እንደ ተነሡ ይመስላል። 15ኛው የሂክሶስ ሥርወ መንግሥት በ1596 ዓክልበ. ግድም የአቢዶስን መንግሥት አሸነፉ፣ በ1590 ዓክልበ. ደግሞ ጤቤስን ይዘው 16ኛውን ሥርወ መንግሥት አስጨረሱ። ይህም የሂክሶስ ጫፍ ነበረ። በ1588 ዓክልበ. ሂክሶስ እንደገና ጤቤስን ትተው አዲሱ 17ኛው ሥርወ መንግሥት በጤቤስ ቆመ። ይህ 17ኛው ሥርወ መንግሥት ሂክሶስን ወደ ስሜን መለሳቸው፤ በመጨረሻም ግብጻዊው ንጉሥ 1 አህሞሰ (1558-1533 ዓክልበ. ግድም) የሂክሶስ ቅሬታ በማስወጣቱ (1548 ዓክልበ.) ግብጽኝ ዳግመኛ ስላዋኸደ፣ የግብጽ «አዲሱ መንግሥት» በዚያው ይጀመራል።
እቲ ጀርመናዊ በጻሒ ምስ ሓያሎ ብጾቱ ናብቲ ብሸነኽ ኢትዮጵያ ዝርከብ ዔርታ ዓለ ዝተባህለ እሳተ ጎመራ ዝርከበሉ ከባቢ ድሕሪ ምኻዱ’ዩ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ዕጡቓት ተቐቲሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝድገፉ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ዓፈር ከምዘለዉ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ንቕትለት ናይዚ ጀርመናዊ በጻሒ ሓለፍነት ዝወሰደሉ ኣካል ግና የለን።
ኣብቲ ከባቢ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት’ውን ኣብ ልዕሊ በጻሕቲ ሃገር ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከምዝተኻየደ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣርባዕተ ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ ሓሙሽተ ከኣ ተጨውዮም።
ኣብ 2007’ውን ብወገን ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ሓሙሽተ ብሪጣንያውያን በጻሕቲ ሃገራት፣ ንሓደ ሰሙን ብዘይተፈለጡ ዕጡቓት ዓፋር ተጨውዮም ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብወገን ኤርትራ ከምዝተለቁን ካብ ኣስመራ ናብ ዓዶም ከምዝተፋነዉን ኣይርሳዕን።
እየተጓዝን ነው፡፡ ታ¶ክን በዓይናችን ለማየት፡፡ ስለ ገዳመ አስቄጥስ እና ስለ አባ መቃርዮስ በታሪክ መጻሕፍት ከማንበብ እና በትምህርት ከመስማት ያለፈ ነገር የለኝም፡፡ ግን እንደ በለዓም «አየዋለሁ፣ አሁን ግን አይደለም» እል ነበር በጉጉት፡፡ እነሆ ዛሬ ላየው ነው፡፡
በዋዲ ኤል ናትሩን ከሚገኙት ሰባት ገዳማት አንዱ ወደ ሆነውና ከካይሮ 90 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ወዳለው ወደ አባ መቃርስ ገዳም በመጓዝ ላይ ነን፡፡ ገዳሙ ከካይሮ ወደ እስክንድርያ በሚወስደው የበረሃ ጎዳና በስተ ምዕራብ በኩል ይገኛል፡፡
ለአራት ሰዓታት ያህል ከነዳን በኋላ መኪናችን ወደ ምዕራቡ አቅጣጫ ታጠፈ፡፡ ጭው ያለ በረሃ ነው የሚታየን፡፡ ያውም ነጭ በረሃ፡፡ ድንገት ግን በዛፎች የተሸፈነ መንገድ ውስጥ ገባን፡፡ ግራ እና ቀኝ ጥቅጥቅ ያለ ባሕር ዛፍ ከበበን፡፡ አብረውን ያሉ የካይሮ ልጆች አሁን ወደ ገዳሙ ክልል እየገባን ነው አሉን፡፡ በዚያ ደን ውስጥ ለሠላሳ ደቂቃ ከነዳን በኋላ አንድ ትልቅ ግቢ ከፊታችን ተነጠፈ፡፡
የጥበቃ ፖሊሶች መጥተው ጠየቁን፡፡ አብረውን ያሉትን ካህናት በማየታቸው ፍተሻው ቀለል አለልን፡፡ ጥቁሩ እና ትልቁ በር ተከፈተ፡፡ ወደ ውስጥ ስንዘልቅ ሌላ ረዥም መንገድ ከፊታችን ተነጠፈ፡፡ ግራ እና ቀኙ በቴምር፣ በብርቱካን እና በወይራ ዛፎች የተሞላ ግቢ፡፡ ምናልባት አሁንም ለሠላሳ ደቂቃ በግቢው ውስጥ ሳንነዳ አልቀረንም፡፡
ፊት ለፊታችን የቤተ ክርስቲያኑ ደወል ቤት ይታያል፡፡ በስተግራ የመኪና ማቆሚያ ጥላዎች አሉ፡፡ የገዳሙ መግቢያ በር አጎንብሰው የሚገቡባት በር ናት፡፡ በኋላ ጥንታዊው መግቢያ መሆኑን ዐወቅን፡፡ በጠባቧ በር ግቡ አይደል የተባለው፡፡ የመግቢያው በር መዝጊያ እጅግ ጥንታዊ ከሆነ ብረት የተሠራ ነው፡፡ የተያያዘበት ሚስማርም የጥንቱን ቴክኖሎጂ የሚመሰክር ነው፡፡
ጎንበስ እያልን ስንገባ በግራ እና በቀኝ በሐረግ የተሠሩ ማረፊያ ቦታዎች አሉ፡፡ ከሥራቸው ወንበሮች እና ጠረጲዛዎች ተቀምጠዋል፡፡ ገና ቆም ስንል አንድ አባት ፈጠን ብለው ወደ እኛ መጡና እንኳን ደኅና መጣችሁ አሉን፡፡ ከዚያም ከየት እንደመጣን ጠየቁን፡፡ እኛም ከኢትዮጵያ መሆናችንን ተናገርን፡፡
በግብጽ ገዳማት እና ምእመናን ዘንድ ኢትዮጵያውያን ልዩ ክብር አላቸው፡፡ ከኛ በፊት የነበሩት አባቶቻችን መልካም ስምን ገንብተውልን አልፈዋል፡፡ በመንገድ ላይ ከነ ቀሲስ ስንታየሁ ጋር መጓዝ ያደክማል፡፡ ግብፃውያን ክርስቲያኖች ሁሉ እየመጡ ባርኩን፣ ጸልዩልን ይላሉ፡፡ እንዲሁ አያሳልፉም፡፡
በ8ኛው መክዘ ተገንብቶ በቅርቡ ጥገና በተደረገለት የቤተ ክርስቲያኑ ግቢ መግቢያ ጥንታዊ በር በኩል አልፈን ወደ አባ መቃርዮስ ጥንታዊ ቤተ ክርስቲያን ገባን፡፡ ቤተ ክርስቲያኑ በአራተኛው መክዘ በተሠራው መቅደስ ቦታ ላይ በ7ኛው መክዘ የዛሬ አንድ ሺ ሦስት መቶ ዓመት የተገነባ ነው፡፡ ከስምንተኛው እስከ አሥረኛው መክዘ የተሳሉ እጅግ ጥንታውያን የሆኑ ሥዕሎችን ይዟል፡፡ በተለይም የቤተ ክርስቲያኑ ጣርያ በጥንታዊው አሠራር ከጡብ የተገነባ ነው፡፡
በመቅደሱ መግቢያ በር ጣርያ ላይ የዛሬ አንድ ሺ ዓመት የተሳሉ ሥዕሎች አሉ፡፡ ሥዕሎቹ የጌታችንን የሕማማት ወቅት የሚገልጡ ናቸው፡፡ በቤተ ክርስቲያኑ የሚገኙት ጥንታውያን ሥዕሎች ተጎድተዋል፡፡ ይህ ጉዳት የተከሰተው ገዳሙ ለብዙ ዘመናት ያለ ጥገና እና ክብካቤ ባለመኖሩ ነው፡፡
ከመካከለኛው ዘመን እስከ 1969 ዓም ድረስ በውስጡ ከስድስት የማይበልጡ መነኮሳት ነበር የሚኖሩበት፡፡ የገዳሙ ሕይወት የተቀየረው በ1969 ዓም አሥራ ሁለት መነኮሳት ወደዚህ ገዳም በአንድ ጊዜ ሲገቡ ነው፡፡
እነዚህ አሥራ ሁለት መነኮሳት ድኻው ማቴዎስ ወይንም አባ መታ ኤል ምስኪን በሚባሉት አባት መሪነት ለአሥር ዓመታት ከፈዩም ሃምሳ ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኝ ዋዲ ኤል ረያን በተባለ በረሃ በምናኔ የኖሩ ናቸው፡፡ አሥራ ሁለቱም ከዩኒቨርሲቲ በተለያየ ሞያ ተመርቀው ገዳማዊ ሕይወትን የመረጡ ነበሩ፡፡
አንድ መቶ አስራ ስድስተኛው የግብጽ ፓትርያርክ አቡነ ቄርሎስ ስድስተኛ እነዚህን መነኮሳት ወደ አባ መቃርስ ገዳም ገብተው ገዳሙን እንዲያቀኑ ነገሯቸው፡፡ እነርሱም ቃላቸውን ተቀብለው መጡ፡፡ በዚያ ጊዜ በእድሜ የገፉ ስድስት መነኮሳት ብቻ በገዳሙ ነበሩ፡፡
የገዳሙ ሕንፃዎች ሊፈርሱ ደርሰዋል፡፡ ክልሉ ተራቁቷል፡፡ እነዚያ አባቶች ዕቃውን እና ቃል ኪዳኑን እየጠበቁ ተቀምጠዋል፡፡ ወደ ገዳሙ የገቡት መነኮሳት በእርሻ፣ በሕክምና፣ በፋርማኮሎጂ፣ በእንስሳት ጤና፣ በሥነ ትምህርት፣ በምሕንድስና፣ እና በሌሎችም ሞያዎች የተመረቁ ነበሩ፡፡
ከገዳማዊው ሕይወት ጎን ለጎን ገዳሙን ለማቅናት ተጉ፡፡ በተለይም የመነኮሳቱ መሪ አባ መታ ኤል ምስኪን ምናኔን የሚወድዱ ሥራን የሚያከብሩ፣ ጥንታዊው የአባቶች ሥርዓት እንዲከበር የሚጥሩ አባት ነበሩ፡፡ ከ35 ዓመታት በላይ በገዳማዊ ሕይወት አገለግለዋል፡፡ ከሰባ በላይ መጻሕፍት እና ከ200 መቶ በላይ ጽሑፎች አበርክተዋል፡፡ በተለይም ታላላቅ የጾም ወቅቶችን ከሰው ርቀው ማሳለፍ ይወድዱ ነበር፡፡ በተደጋጋሚ ለጵጵስና ቢመረጡም እኔ አልበቃሁም ብለው እምቢ አሉ፡፡
አባ መታ ኤል ምስኪን የተሽቆጠቆጠ ልብስ፣የክብር ወንበር እና ውዳሴ አይወድዱም ነበር፡፡ ዋናው ዓላማቸው በአባቶቻቸው መንገድ መጓዝ ነበር፡፡ ጸሎት፣ ትምህርት እና ሥራ ዋና መመርያቸው ነው፡፡ ሲያርፉ የተቀበሩት በረሃው ላይ ነው፡፡ «ምንም ዓይነት ጌጣ ጌጥ በመቃብሬ ላይ እንዳታደርጉ½ እንደ አባቶቼ ዝም ብላችሁ ቅበሩኝ ባሉት መሠረት እንዲሁ ነው የተቀበሩት፡፡
ከዚያው ከቤተ ክርስቲያኑ ሳትወጡ በስተ ግራ በኩል በ10ኛው መክዘ ወደ ገዳሙ የመጡትን የነቢዩ ኤልሳዕን እና የመጥምቁ ዮሐንስን ዐጽም ትሳለማላችሁ፡፡ አቤት ዕድል፡፡ እነሆ ሁለት ሺ ዓመት ሄድን፤ ከዚያም ተሻግረን ሁለት ሺ ሰባት መቶ ላይ ደረስን፡፡ ኤልሳዕንም አገኘነው፡፡ መጥምቀ መለኮትንም ተሳለምንው፡፡ «ዓይኔ ዓለም አየ እግሬ ደርሶ» አሉ እናቶቻችን፡፡
በ10ኛው መክዘ በእስክንድርያ ችግር በነበረ ጊዜ የብዙ አባቶች ዐፅም ወደ ገዳሙ መምጣቱን ነገሩን፡፡ የሁለቱ ነቢያት ዐጽም መጀመርያ አርፎበት የነበረውን የጥንት መቃብርም አሁን ዐጽሙ ካለበት በታች ከፍተው አስጎበኙን፡፡
የአባ መቃርዮስ ታላቁ፣ የመቃርዮስ ዘግብጽ እና የጳጳሱ መቃርዮስ ዐጽም ያረፈው እዚህ ነው፡፡ እነሆ ወድቀን ተሳለምነው፡፡ አባቶቻችን ይህንን በረከት ለማግኘት ነበር የሱዳንን እና የግብጽን በረሃ ያቋርጡ የነበረው፡፡ እኛ ግን በእነርሱ ጸሎት ተደግፈን በአውሮፕላን እና በመኪና መጣን፡፡ ነቢያት በቀየሱ ሐዋርያት ገሠገሡ አይደል የሚባለው፡፡
ከሦስቱ መቃርዮሶች ዐጽም ጎን የአሥራ አራት ፓትርያርኮች ዐጽም አርፏል፡፡ እነዚህ ፓትርያርኮች የግብጽን ቤተ ክርስቲያን አገልግለው ዐጽማቸው እዚህ እንዲያርፍ በመናዘዛቸው ምክንያት እዚህ ገዳም የተቀበሩ ናቸው፡፡
አሁን ያለንበት ገዳም የተገደመው በ360 ዓም በታላቁ መቃርዮስ ነው፡፡ መቃርዮስ ከ400 የሚበልጡ መነኮሳትን በዚህ ገዳም ሰብስቦ ነበር፡፡ እነዚህ መነኮሳት ኢትዮጵያውያን፣ ግብጻውያን፣ ሶርያውያን፣ ፍልስጤማውያን፣ ግሪኮች፣ ፈረንሳዮች፣ ስፔናውያን እና ሌሎችም ነበሩ፡፡
ከአባ መቃርዮስ ቤተ ክርስቲያን ወጥተን ወደ አርባ ዘጠኙ ሰማዕታት ቤተ ክርስቲያን አለፈን፡፡ ይህኛውም ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊ ነው፡፡ በመቅደሱ በር አጠገብ ከአንድ ሺ ዓመታት በላይ የቆሙ ሁለት ዓምዶች አሉ፡፡ እነዚህ አርባ ዘጠኝ ሰማዕታት በአራተኛው መክዘ በርበሮች ገዳሙን ሲያቃጥሉ በሰማዕትነት ያለፉ መነኮሳት ናቸው፡፡ ከመቅደሱ በስተግራ የሁሉም ዐጽም በክብር አርፏል፡፡
ከዋናው መቅደስ በስተ ቀኝ በኩል ሌላ መቅደስ ይገኛል፡፡ የታላቁ አባት የዮሐንስ ሐፂር ዐጽም እዚያ አካባቢ ነው የሚገኘው፡፡ ከዐጽሙ በላይ ካሉት ሥዕሎች የእመቤታችን ሥዕል በኢትዮጵያውያን የተሳለች ሲሆን ቢያንስ ሦስት መቶ ዓመት እንደ ቆየች ይነገራል፡፡
ኦ ዲያቆን ዳንኤል ስታቋርጠዉ ልቤም አብራ ነዉ ቀጥ ያለችዉ በጣም ተመስጬ እያነበብኩ ነበር ለምን እንደሆነ ባላዉቅም እምባ እየተናነቀኝ ነዉ ያነበብኩት በተለይ “በተደጋጋሚ ለጵጵስና ቢመረጡም እኔ አልበቃሁም ብለው እምቢ አሉ፡፡” የሚለዉን አረፍተ ነገር ሳነብ አባቶቻችን ምን አይነት ትህትናና ፈሪሃ እግዚአብሄር የነበራቸዉ ነበሩ እያልኩ ስገረም ነበር ምክንያቱም በእኔ እድሜ የደረስኩባቸዉ አባቶች ጵጵስና ለመቀበል እስከ 500 ሺ ብር ጉቦ የሚክፍሉ መሆናቸዉን በመስማቴ ነዉ አግራሞቴ የጨመረዉ፡፡
ጽሁፎችህን ሁሌ በንቃት ነው የማነባቸው፡፡ በጽሁፎችህ የምናውቀውን አጽንተን እንድንይዝ ከማድረጋቸው በተጨማሪ አዲስ ነገር እንድንማርባቸው ያደርጉናል፡፡ በአሁኑ ጽሁፍና በአካተትካቸው ፎቶዎች መረዳት እንደሚቻለው ግባጻዊያን ወንድሞቻችን ገዳሞቻቸውን በጥንቃቄ ና በእቅድ ተንከባክበው እያስተዳደሩአቸው እንደሆነ ያሳየናል፡፡ በዚሁም እኛ በገዳሞቻችን ያልሰራናቸውን ከማሳየቱም በተጨማሪ እንዴት መስራት እንዳለብን ያስተምራል፡፡ በገዳመ አስቄጥስ እነ አባ መታ ኤል ምስኪን የሰሩትን ስራ በእኛ ገዳማት ለመድገም ምን እንደሚያስፈልገን አስተምሮናል፡፡ ወደ ገዳሙ (ገዳመ አስቄጥስ ) የገቡት መነኮሳት በእርሻ፣ በሕክምና፣ በፋርማኮሎጂ፣ በእንስሳት ጤና፣ በሥነ ትምህርት፣ በምሕንድስና፣ እና በሌሎችም ሞያዎች የተመረቁ ነበሩ፡፡
የቅዱሳኑ በረከት ይደርብን። መቼም የሙሴ ጸሊም(ጥቁሩ ሙሴ) እና ቅዱስ መርቆሬዮስ(አቡሲፌን)ቅዱስ ቦታም ሔደህ በረከቱን እንደምታካፍለን አምናለሁ። ከተቻለ ደግሞ የሲና ተራራ ጫፍ ወጥተህ ቪድዬውን ቀርጸህ ብታስተራልፈው ወቅቱ ጥሩ ባለመሆኑ በመንገዳችሁ ፈተና ካልበዛባችሁ።
ዲ/ዳንኤል በረገጥከው ምድር ባየኸው በሰማኸው የደረሰህ በረከት ለሃገራችን ለህዝቡ ሁሉ በያለንበት ይደርስ ዘንድ የአምላካችን ፈቃዱ ይሁን እናንተም በሰላም ግቡ አገልግሎታችሁንም እግዚአብሑር ይባርክልን
ሠላም ዳኒ እንደምን አለህ እግዚአብሔር ፀጋዉን ያብዛልህ። ስለ አባ መቃርዩስ እና ስለ ገዳመ አስቄጥስ ድሮ ካነበብኩት የበለጠ በስዕላዊ አገላለፅ በፎቶ የተደገፈ ነገር በማየቴ በጣም ደስ ብሎኛል። ምንም እንኳን በገዳም አመሰራረት ተቀዳሚዉን ስፍራ ቢይዙም፡ መነኮሳቱም ቅን እና የዋሆች ከኔ ይልቅ ለሌላዉ የሚሉ ስለሆኑ ስራቸዉ ሁሉ ያመረ ነዉ። ታዲያ በክርስትና መኮራረጅ ስለሚቻል በጎ በጎዉን ከነሱ ወስደን ገዳማችንም አባቶቻችንም ተለዉጠዉ ለማየት ያብቃን።
"እነሆ ወድቀን ተሳለምነው፡፡ አባቶቻችን ይህንን በረከት ለማግኘት ነበር የሱዳንን እና የግብጽን በረሃ ያቋርጡ የነበረው፡፡ እኛ ግን በእነርሱ ጸሎት ተደግፈን በአውሮፕላን እና በመኪና መጣን፡፡ ነቢያት በቀየሱ ሐዋርያት ገሠገሡ አይደል የሚባለው፡"
“በተደጋጋሚ ለጵጵስና ቢመረጡም እኔ አልበቃሁም ብለው እምቢ አሉ፡፡” የሚለውን ካነበብን በኋላ በአኢትዮጵያ ሲኖዶስ ደግሞ ጵጵስና ከፍተኛ ገንዘብ በጉቦ መልክ ለሰጠ ሲቸበቸብ ስናይ በእውነቱ በዚህ ሲኖዶስ ስብሰባ መንፈስ ቅዱስ በመሃላቸው ይገኛል ብሎ ማለት በመንፈስ ቅዱስ ማሾፍ አይሆንምን?
በአምላካችን ፍቃድ የተቀደሱ ቦታዎችን እንዲሁም የቅዱሳንን አጽም ለማየት በመታደልህ እጅግ በጣም ደስ ብሎኛል። በተለይ የቤተክርስቲያን ፈታኞች እጅግ እንደ አሸን በፈሉበት በዚህ ዘመን ወደዃላ መለስ ብለን እንድናይ የሚጋብዝና የሚለውን የእግዚአበሔር ቃል የሚያስታውስ ግሩም ለሆነው ጽሑፍህ ምስጋናዬ ከፍተኛ ነው። ባሁኑ ስዓት በሃገራችን የሚገኙ ገዳማት ብዙ የተጋረጠባቸው ችግሮች አሉ። በተለያዩ ማህበራት የሚደረጉ የማቋቋሚያ ጅምር ፕሮጀክቶች ቢኖሩም ከችግሩ ስፋት አንጻር ልዩ ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ይመስለኛል። እንዳለ መታደል ሆኖ በቤተክርስቲያኒቱ ያሉ ታላላቅ አባቶች ይህን አጀንዳ በዋናነት ይዘው ስር ነቀል የሆነ ለውጥ ለማምጣት ሰፋ ያለ እቅድ ተዘጋጅቶ በይፋ ሲተገበር አላየሁም። ብዙሃኑ በተናጥል ከመሯሯጥ በስተቀር። እንደ እኔ አመለካከት እነዚህ የሊቃውንት መፍለቂያ እንዲሁም ለሃገርና ለወገን የሚጠቅም ጸሎት ማድረሻ የሆኑ ገዳማትን ለመታደግ የሚያስችል የገንዘብና የዕውቀት አቅም ከቤተ ክርስቲያኒቱ ምዕመናን ጠፍቶ አይመስለኝም። ችግራችን የልምድና የማስተባበር አቅም ማነስ ይመስለኛል። ስለዚህ ውድ ወንድሜ ግብጻውያን ምዕመናን እንዴት አድርገው ገዳማቶቻቸውን ለዚህ እንዳደረሷቸው ሰፋ ያለ ጥናታዊ ጽሑፍ ብታዘጋጅ በጣም ጥሩ ይመስለኛል። በተለይ በአሁኑ ጊዜ በሃገራችን ገዳማት በተናጥል የሚደረገው እሩጫ አደጋ የሚኖረው ይመስለኛል። እናም እንዴት አድርገን ገዳማቶቻችንን አንድ ወጥ በሆነ አሰራር እንታደግ? እንዴት አድርገን ሰማያዊ ተምሳሌትነታቸውን በምድር ላይ እናሳይ? እና ሌሎች ተጨማሪ ጥያቄዎችን ሰፋ ባለ ነገር መልስ ብናገኝ መልካም ነው።
በወንጀል የተጠረጠሩ ትግራይ ክልል ውስጥ የተሸሸጉ ግለሰቦችን ለመያዝ ከሚደረግ አሰሳ ውጪ ጦርነት የለም ሲሉ የመከላከያ ኢንዶክትሪኔሽን ዋና ዳይሬክተር ሜጀር ጄነራል መሐመድ ተሰማ ለአሜሪካ ድምፅ ገልፀዋል።
ሳዑዲ አረቢያ ከየመን ጋር በሚያዋስናት ድንበሯ ላይ በተለይ ከአፍሪካ የሚጎርፉ ስደተኞችና ፍልሰተኞችን ያስቆምልኛል ያለችውን አጥር አቁማለች፡፡ 1800 ኪሎሜትር ከሚሆነው የጎረቤቶቿ ወሰኖች በ75 ኪሎሜትር ላይ የቆመው ባለ ሦስት ሜትር ቁመት አጥር ተጠናቅቋል፡፡
አደገኛው አጥር ከኢትዮጵያ፣ ከኤርትራና ከሌሎችም የአፍሪካ ሃገሮች ብዙ መከራ አልፈው የየመንን ምድር ከረገጡም በኋላ የሚከተላቸው ሥቃይ ከዚህ አጥር ማዶ ያለውን ሥራ የማግኘት ተስፋና ከጀርባ የተዋቸውን የመርዳት ህልማቸውን ያጨልመዋል፡፡
የመን ውስጥ ሃያ አምስት ሺህ ስደተኞች እንዳሉ ዓለምአቀፉ የፍልሰት ድርጅት - አይኦኤም የሚናገር ሲሆን በቅርቡ አራት መቶ የሚሆኑ ስደተኞች ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ተደርጓል፡፡
ስደተኞቹ የሚደርሱባቸው በደሎችና ችግሮች የተደራረቡ እንደሆኑ የሚናገሩ ሲሆን በተለይ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች ጉዳይ ከፍተኛ ኮሚሽነር - ዩኤንኤችሲአር እና ሰንዐ የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ለችግራቸው ካለመድረሣቸውም በላይ እንደሚያንጓጥጧቸውና ሰብዕናቸውን የሚጎዱ አድራጎቶችን እንደሚፈፅሙ በማማረር ይናገራሉ፡፡
የአንጋፋው ምሁርና ፖለቲከኛ፣ የቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ፣ ድንገተኛ ህልፈት ብዙዎችን አስደንግጧል፤ አሳዝኗል፤ አስቆጭቷልም:: ህመማቸው ሳይሰማ እኮ ነው ዜና ዕረፍታቸው የተነገረው፡፡ በተለይ በክፉና በደጉ ጊዜ ከአጠገባቸው ላልተለዩት፣ ጀርመናዊቷ ውድ ባለቤታቸውና ልጆቻቸው እንዲሁም ቤተሰቦቻቸው፣ ሃዘኑ ምን ያህል ዱብ ዕዳና ጥልቅ ሊሆን እንደሚችል መገመት አያቅትም፡፡ ፈጣሪ፣ ብርታቱንና ጽናቱን ይስጣቸው::
ዶ/ር ነጋሶ፤ የሚገባቸውን ክብርና ሞገስ ያላገኙ፣ የጉስቁልና ህይወት እንዲመሩ የተገደዱ፣ ነገር ግን አኩርፈው የተሻለ ኑሮ ፍለጋ አገራቸውን ጥለው ያልተሰደዱ ምርጥ ኢትዮጵያዊ ነበሩ፡፡ (ጀርመን እኮ እጇን ዘርግታ ነበር የምትቀበላቸው!) ከምሬ ነው --- ዶ/ር ነጋሶ በደጉም በክፉም ጊዜ አገራቸውን እኩል ነበር የሚወዱት፡፡ ከፕሬዚዳንትነት ሥልጣን በፈቃዳቸው ለቀው፣ መኪናና ቤታቸውን መንግስት ነጥቋቸው፣ መድሃኒት መግዣ ሳንቲም ባጡም ጊዜ እንኳን አገራቸውን አልከዱም፡፡ በአገራቸው ተስፋ አልቆረጡም፡፡ የአገር ፍቅራቸው የተንጠለጠለው በማግኘትና በማጣት ላይ አልነበረም፡፡ እንደውም እሳቸው ቤትና መኪና አጥተው ይኳትኑ በነበረ ወቅት ጭምር፣ የሌሎች ኢትዮጵያውያንን ችግር ለመቅረፍ ይታትሩ እንደነበረ ከህልፈታቸው በኋላ እየሰማን ነው፡፡ (ሰው ካልሞተ መቼም አይመሰገንም አይደል ?!)
በሃሳብ የተለዩትን ሁሉ ጠምዶ የሚይዘው ኢህአዴግ ነፍሴ፣ ከ10 ዓመት በላይ ከሚኒስትርነት እስከ ርዕሰ ብሔርነት አገራቸውን ያገለገሉትን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ፤ለመከራና ጉስቁልና ህይወት እንደዳረጋቸው ወዳጆቻቸው ይመሰክራሉ፡፡ ከርዕሰ ብሔርነት በፈቃዳቸው ከለቀቁ በኋላ በግላቸው ምርጫ ተወዳድረው ፓርላማ በገቡ ማግስት፣ መንግስት የሰጣቸውን ቤትና መኪና ቀምቶ፣ ጡረታና ጥቅማ ጥቅማቸውን ያለ አግባብ እንደነፈጋቸው ራሳቸውም በህይወት ሳሉ ተናግረውታል፡፡ (ሰሚ አላገኙም እንጂ!)
የማታ ማታም፣ ይገባኛል ብለው ሲከራከሩበት የቆዩትን የመብት ጥያቄ ምላሽ ሳያገኙ ነው ያለፉት:: (ኢህአዴግ ቆሞ ነው ሞቶ!) ግን ነገሩ በእጅጉ ያስቆጫል፡፡ ያሳዝናልም፡፡ የእሳቸው መብትና ጥቅም አለመከበር፣ የሚገባቸውን ክብርና ማዕረግ አለማግኘትም፣ የእሳቸው ጉዳት ብቻ አድርገን ከቆጠርነው ተሳስተናል፡፡ አገርም ጭምር ናት ክብሯን ያጣችውና የተጎዳችው፡፡ ዜጎቿን የማታከብር አገር፣ ራሷም አትከበርም፡፡ አገር ማለት እኮ ዜጎች ናቸው፡፡
በየትኛውም ሥርዓት የኖሩና ለአገራቸው ታላላቅ ውለታዎችና መስዋዕትነት የከፈሉ ዜጎችን የማያከብርና የሚገባቸውን ዕውቅና የማይሰጥ ንፉግ መንግስት፣ የዘራውን እንደሚያጭድ አትጠራጠሩ፡፡ ኢህአዴግ ነፍሴ፣ በሥልጣን ላይ በቆየባቸው ባለፉት 27 ዓመታት፣ ያለፉትን መንግስታትና ሥርዓቶች በጅምላ ሲያወግዝና ሲረግም ነው የኖረው:: ኢትዮጵያን በማዘመን ረገድ ዋናውን መሰረት እንደጣሉና ብዙ እንደተጉ የሚነገርላቸውን ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴን ጨምሮ፡፡ ይሄ የእርግማንና የውግዘት አባዜው ከራሱ ጋር ብቻ ቢቀር ደግሞ ደግ ነበር፡፡ ይኸው እንደሚታየው እኛም ላይ (ህዝቡን ማለቴ ነው!) አጋብቶብናል:: ውግዘትና እርግማን ሱስ ሆኖብናል፡፡ ለዚህ እኮ ነው ያለፉትን 27 ዓመታት “የጨለማ ዘመን!” እያልን በደምሳሳው የምንገልጸው፡፡ (ኢህአዴግ የዘራውን እያጨደ ነው!!)
በነገራችን ላይ የሾመውንና የሸለመውን መሻርና ማዋረድ ለኢህአዴግ ብርቁ አይደለም:: ራሱ ከሰቀለበት የሥልጣንና የማዕረግ ማማ እያወረደ፣ መሬት የፈጠፈጣቸውን ኢህአዴጋውያን ብዛት ቤቱ ይቁጠረው፡፡ ዛሬም በለውጥ ማግስት ኢህአዴግ ነፍሴ፣ ከዚህ ክፉ ዓመሉ ሙሉ በሙሉ አልተላቀቀም:: ከጥቂት ወራት በፊት ከሥልጣናቸው የተነሱት የቀድሞው የጋምቤላ ፕሬዚዳንት፣ በሌላ የመንግስት ሃላፊነት ላይ ቢመደቡም፣ መንግስት የሰጣቸውን ቤትና መኪና ከመቅጽበት ተነጥቀው ለችግር መዳረጋቸውን በቅርቡ ተናግረዋል:: ልብ አድርጉ፤ ሰውየው በወንጀል ተጠርጥረው አልተከሰሱም፡፡ እንደውም በህንድ ዲፕሎማት ሆነው ተሹመዋል:: (ለአዲስ አድማስ በሰጡት ቃለ ምልልስ ላይ እንደተናገሩት!) ግን ከክልል ፕሬዚዳንትነታቸው በተነሱ ማግስት፣ ቤትና መኪና ብቻ ሳይሆን ክብርና ሞገሳቸውን ጭምር ነው የተገፈፉት፡፡ (የክፋት አባዜ እንጂ ሌላ ምን ይባላል?!)
መቼም ይሄ ዜጎችን የማዋረድ አባዜ ያልተጋባበት የመንግስት መ/ቤትና ተቋም የለም ማለት ይቻላል:: የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አስተዳደር፣ የዛሬ ሁለት ዓመት ገደማ፣ ሁለት ጎምቱ መምህራንን ያለ በቂ ምክንያት ከሥራ ገበታቸው ላይ አባርሯቸው ነበር:: (በእርግጥ የኢህአዴግ ተቃዋሚዎች ናቸው!) በማባረር ብቻ ግን አልበቃውም፡፡ ከሚኖሩበት የመንግስት ቤትም አስወጥቷቸዋል፡፡ (የመንግስት መኪና የላቸውም እንጂ ይቀማቸው ነበር!)
ኢህአዴግ መራሹ መንግስት ለዓመታት ሲከምር የኖረውን የጥፋት ተራራ በመናድ ተግባር ላይ የተጠመደው አዲሱ የዶ/ር ዐቢይ አስተዳደር፣ እኒህን የተባረሩ ሁለት የዩኒቨርሲቲ መምህራን ወደ ሥራ ገበታቸው እንዲመለሱ አድርጓል፡፡ (መቼም አይመለሱም ነበር!) ኢህአዴግ ሥልጣን በያዘ ማግስት፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተባረሩ 44 ገደማ መምህራንም፣ ወደ ሥራ ገበታቸው እንደሚመለሱ ዶ/ር ዐቢይ፣ ከዩኒቨርሲቲ ምሁራን ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ ሲናገሩ ሰምተናል፡፡ (የለውጡ አንዱ ትሩፋት ነው!)
ወደተነሳንበት ዋና ጉዳይ ስንመለስ፣ የቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ፣ በህይወት ሳሉ የሚገባቸውን መብትና ጥቅም እንዲሁም ክብር ባያገኙም ቅሉ፣ ቢያንስ ከህልፈታቸው በኋላ ተገቢውን የሽኝትና የቀብር ሥነሥርዓት ማግኘታቸውም ተመስገን ነው፡፡ (የሃዘን ቀን መታወጁ፣ ለክብራቸው 21 ጊዜ መድፍ መተኮሱ፣ ቀብሩ በወታደራዊ ሥነሥርዓት መከናወኑ ወዘተ--) የቀድሞው ኢህአዴግ በሥልጣን ላይ ቢሆን ኖሮ እኮ እቺንም “ክብር” መንፈጉ አይቀርም ነበር:: (ፈጣሪ አገራችንን ከውርደት አድኖልናል!) ይታያችሁ--- ከተማሪነት እስከ ምሁርነት በፖለቲካ ትግል ውስጥ ያሳለፉ፣ ከኦነግ እስከ ኦህዴድ እንዲሁም አንድነት ፓርቲ ድረስ ያደራጁና የመሩ፣ ከሚኒስትርነት እስከ ርዕሰ ብሄርነት አገራቸውን ያገለገሉ ታላቅ ኢትዮጵያዊ --- በክብር ባይቀበሩ ኖሮ፣ ዓለም እንዴት ይታዘበን እንደነበር፡፡ (ከውርደት ተርፈናል!!)