Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በሰሜን አሜሪካ የኢትዮጵያዊያን የስፖርትና የባሕል ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት ጌታቸው ተስፋዬም ከአዲሱ ጋር ባደረገው ቃለ-ምልልስ ስለ እንቅስቃሴው አጠቃላይ ማብራሪያ ሰጥቷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ አሌክሳንድሪያ-ቨርጂንያ እየተካሄደ ያለውን የመላ ኢትዮጵያዊያን የስፖርት ማኅበር ቁጥር አንድ /በምኅፃር ኤሳ-ዋን ይባላል/ ዝግጅት በመቃወም ውድድሩ በሚካሄድበት ሜዳ መግቢያ ላይ የተሰለፉና ድምፃቸውን ያሰሙ ነበሩ፡፡
Ipx 1 Ipx2 Ipx3 Ipx4 X5 X6 የውሃ ብክነት ፈተና ፋሲሊቲ አቅርቦት√√√√√√√√Ipx1 Ipx2 Ipx3 Ipx4 X5 X6 የውሃ ብናጭነት መለኪያው የመኪናዎችን, የውጭ መብራቶችን እና ኤሌ
ቁረይሾች ሙሀመድን (ሠ.ዐ.ወ) ማስዋሸታቸው እና ችላ ማለታቸው ከዳዕዋው እንደማይነቀንቀው ሲያዩ በድጋሚ ቆም ብለው ማሰብ ጀምሩ፤ ይህንን ደዕዋ ለማቆምና ለማኮላሸት የሚረዱ ዘዴዎችንም መረጡ። ይህም እንደሚከተለው ይቀርባል።
የዚህ ስልት ጠቀሜታ ሙስሊሞችን ማዋረድና ውስጣዊ ጥንካሬያቸውን ማዳከም ነበር። ነብያችንንም (ሠ.ዐ.ወ) የዘቀጡ ቅጥፈቶችን እና የቂል ስድቦችን ሰደቧቸው። እብድ ብለውም ይጠሯቸው ነበር።
“እነሆ እነዚያም የካዱት ሰዎች ቁርኣኑን በሰሙ ጊዜ በዓይኖቻቸው ሊጥሉህ (ሊያጠፉህ) ይቀርባሉ። ‘እርሱም በእርግጥ ዕብድ ነው’ ይላሉ።” (አል-ቀለም 68፤ 51)
“እነዚያ ያምመጹት በእነዚያ ባመኑት በእርግጥ ይስቁ ነበሩ። በእነርሱም ላይ ባለፉ ጊዜ ይጠቃቀሱ ነበር። ወደ ቤተሰቦቻቸውም በተመለሱ ጊዜ (በመሳለቃቸው) ተደሳቾች ኾነው ይመለሱ ነበር። ባዩዋቸውም ጊዜ ‘እነዚህ በእርግጥ ተሳሳቾች ናቸው’ ይሉ ነበር። በነርሱ ላይ ተጠባባቂዎች ተደርገው ያልተላኩ ሲኾኑ።” (አል-ሙጠፊፊን 83፤ 29-33)
በመልእክተኛውና በስብእናቸው ዙሪያ የሀሰት ወሬዎችን መንዛት፣ ጥርጣሬን ማንገስ ተራው ሰው ቆም ብሎ ለማሰብና ለማስተንተን ፋታ በማያገኝበት አኳኋን የሀሰት ዘመቻውን በስፋትና በብዛት ማሰራጨት። ቁርአንን አስመልክተው እንዲህ ብለዋል፡-
“እነዚያም የካዱት ይህ (ቁርኣን ሙሐመድ) የቀጠፈው በእርሱም ላይ ሌሎች ሕዝቦች ያገዙት የኾነ ውሸት እንጂ ሌላ አይደለም አሉ። በእርግጥም በደልንና እብለትን ሠሩ።” (አል- ፉርቃን 25፤ 4)
“ለዚህም መልክተኛ ምግብን የሚበላ፣ በገበያዎችም የሚኼድ ሲኾን ምን (መልክተኛነት) አለው? ከርሱ ጋር አስፈራሪ ይኾን ዘንድ ወደርሱ መልአክ (ገሃድ) አይወረድም ኖሯልን? አሉ።” (ፉርቃን 25፤ 7) ይሉ ነበር።
ይህን ስልት ሰዎች ቁርአንን እንዳይሰሙና ትኩረታቸው ወደ እሱ እንዳያደርጉ የሰዎን ህሊና ለመጥመድ የተጠቀሙበት መንገድ ነበር። ነድር ቢን አል-ሐሪስ በአንድ ወቅት ለቁረይሾች እንዲህ አላቸው፡-
“እናንት የቁረይሽ ህዝቦች ሆይ፤ ወላሂ ዘዴው ያልተሰጣችሁ የሆነ ነገር ነው እናንተ ላይ የወረደው። ሙሀመድ እኮ እናንተ ውስጥ የነበረ ያደገ የምትወዱት የነበረ ወጣት ነበር። ከሁላችሁም በላይ በንግግሩ እውነተኛና በአደራ ታማኝ ነበር። ባመጣላችሁን ነገር ሲመጣላችሁ ግን ድግምተኛ አላችሁት በእርግጥ የድግምተኞችን ንፍስታ እና ትብታብ አይተናል፤ ወላሂ! በፍጹም ድግምተኛ አይደለም። ጠንቋይ አላችሁት በእርግጥ የጠንቋዮችን ማስፈራሪያ አይተናል ማጓራታቸውንም ሰምተናል፤ ወላሂ! በፍጹም ጠንቋይ አይደለም። ገጣሚ አላችሁት በአላህ ይሁንብኝ ገጣሚም አይደለም፤ እብድ አላችሁት በእርግጥ እብዶችን አይተናል ከመተናነቁም ሆነ ንግግሩም ከማምታታትና ነገር ከማደበላለቅ የጸዳ ነው እናንተ ቁረይሽ ጎሳዎች ሆይ በሚገባ ወደራሳችሁ ተመልከቱ በእውነቱ ትልቅ ዱብዳ ነው የወረደባችሁ።”
ቀጥሎም ነድር ጉዞውን ወደ ሒይራህ (ኢራቅ) በማድረግ የፋርስን የጥንት ንጉሳን ወሬዎች፣ የሩስቱምንና የአስፈንድሪያን ታሪክ ተምሯል። እናም ረሱል (ሠ.ዐ.ወ) ስለ አላህ ሊያስታውሱና ቅጣቱን ሊያስጠነቅቁ ከሰዎች ጋር ቆይታ አድርገው ሲያጠናቅቁ ነድር ቢን አል ሀሪስ እርሳቸውን በመተካት እንዲህ ይላል፡- “በአላህ እምላለሁ ሙሀመድ ከኔ ይበልጥ ያማረ ወግ የለውም።” ከዚያም ስለ ፋርስ ንጉሳን፣ ስለ ሩስቱምና አስፈንደሪያስ ያወጋቸዋል። እንዲህም ሲል ይጠይቃቸዋል “ታዲያ ሙሀመድ በወግ ከኔ የሚበልጠው እንዴት ሆን ነው?”
የኢብኑ አባስ ዘገባ እንደሚያመላክተው ነድር ዘማሪ እንስት ገዝቶ ነበር። አንድ ሰው ለመስለም እንደሚፈልግ በሰማ ጊዜ ወደዚህች ዘፋኝ ይሄድና “አብይው፣ አጠጪው፣ ዝፈኝለት። ሙሀመድ ከሚጋብዝህ ነገር የተሻለ ነውም በይው።” ይላታል። እርሱን በማስመልከት የቁርአን መልእክት ተላልፏል፡-
“ከሰዎችም ያለ ዕውቀት ሆኖ ከአላህ መንገድ ሊያሳስትና ማላገጫ አድርጎ ሊይዛት አታላይ ወሬን የሚገዛ አልለ። እነዚያ ለእነርሱ አዋራጅ ቅጣት አላቸው።” (ሉቅማን 31፤ 6)
በሲራ ዑለማኦች ዘንድ እንደተዘገበው ዑትባ ኢብኑ ረቢዕ በህዝቦቹ ዘንድ የተከበረ ጥበብና ብልሀት ያለው ሰው ነበር። በቁረይሾች ስብሰባ ላይ “እናንተ ቁረይሽች ሆይ፣ ሙሃመድ ጋር ሄጄ ባናግረውስ? አንዳንድ ነገሮችንም በድርድር አቅርቤለት ከፊሉን ቢቀበለኝና ብቻ የፈለገውን ሰጥተነው ቢተወን?” አላቸው። እነሱም እንዴታ አንተ የወሊድ አባት ሆይ ተነስ ሂድና አናግረው አሉት። ዑትባም ወደ ረሱል (ሠ.ዐ.ወ) ጋር መጥቶ ቁጭ አለና፡-
“የወንድሜ ልጅ ሆይ እስከማውቀው ድረስ አንተ እኛ ውስጥ በዝምድናም ሆነ በጎሳ ትልቅ ቦታና ክብር ያለህ ሰው ነህ በእርግጥ ወደ ህዝቦችህ ከባድ የሆነን ነገር ይዘህ መጥተሀል በእርሱም ሀብታቸውን በትነሀል፣ አስተሳሰባቸውን ቂላቂል አድርገሀል… አስኪ አንዳንድ ነገሮችን በድርድር አቀርብልሀለሁ ስማኝና አስበህበት ምናልባት ከፊሉን ትቀበለኝ ይሆናል” አላቸው።
ረሡልም (ሠ.ዐ.ወ) ተናገር የወሊድ አባት ሆይ ተናገር እሰማሀለሁ አሉት። “የወንድሜ ልጅ ሆይ በዚህ ይዘኸው በመጣኸው ጉዳይ ገንዘብ ከሆነ የፈለግከው ከኛ የበለጠ ሀብታም እስክትሆን ገንዘብ እንሰበስብልሀለን፣ ክብር ከሆነ የምትፈልገው በማንኛውም ጉዳይ ከአንተ ላንወጣ ከኛ በላይ እንሾምሀለን፣ ንግስናም ከሆነ የምትፈልገው ከላያችን እናነግስሀለን፣ ይህ የሚመጣብህን ራዕይ ስትመለከተው መከላከል የማትችለው ከሆነ ገንዘባችንን አውጥተን ሀኪም እንፈልግልህና ከእርሱ ነጻ እስክትሆን ድረስ ሁሉን እናድርግልሀለን።” ረሡልም (ሠ.ዐ.ወ) “የወሊድ አባት ሆይ ጨረስክ” አሉት “አዎ” አላቸው እንግዲያውስ ስማኝ አሉትና የሚከተሉትን የቁርአን አንቀጾች አነበቡለት፡-
“ሐ.መ.(ሓ ሚም)። (ይህ ቁርኣን) እጅግ በጣም ሩኅሩህ በጣም አዛኝ ከሆነው (አላህ) የተወረደ ነው። አንቀጾቹ የተብራሩ የኾነ መጽሐፍ ነው። ዐረብኛ ቁርኣን ሲኾን ለሚያውቁ ሕዝቦች (የተብራራ) ነው። አብሳሪና አስፈራሪ ሲኾን (ተወረደ)። አብዛኛዎቻቸውም ተዉት። እነርሱም አይሰሙም። አሉም ‘ልቦቻችን ከእዚያ ወደእርሱ ከምትጠራን እምነት በመሸፈኛዎች ውስጥ ናቸው። በጆሮዎቻችንም ላይ ድንቁርና አልለ፤ በእኛና ባንተም መካከል ግርዶሽ አልለ። (በሃይማኖትህ) ሥስራም፤ እኛ ሠሪዎች ነንና።’ (እንዲህ) በላቸው ‘እኔ መሰላችሁ ሰው ብቻ ነኝ። አምላካችሁ አንድ አምላክ ብቻ ነው ወደእርሱም ቀጥ በሉ ምሕረትንም ለምኑት ማለት ወደእኔ ይወረድልኛል። ለአጋሪዎቹም ወዮላቸው።” (ፉሲለት 41፤ 1-6)
“(ከእምነት) እንቢ ‘ቢሉም እንደ ዓድና ሰሙድ መቅሰፍት ብጤ የኾነን መቅሰፍት አስጠነቅቃችኋለሁ’ በላቸው።” (ፉሲለት 41፤ 13) ሲደርሱ አፋቸውን ያዛቸውና ማንበብ እንዲያቆሙ ተማጸናቸው። ይህም የሆነው ከአንቀጹ አስፈራሪነት የተነሳ ነው።
ከዛም ዑትባ ወደ ጓደኞቹ ተመልሶ በተቀመጠ ጊዜ “የወሊድ አባት ሆይ ከምን ደረስክ፣ ምን ነካህ” አሉት። ዑትባም “የነካኝማ.. ሰምቼ የማላውቀውን ንግግር መስማቴ ነው፤ ወላሂ ግጥም አይደለም፤ ድግምትም ጥንቆላም አይደለም፤ ወላሂ ጥፍጥና አለው ሰርጾም ይገባል፤ የሰው ልጅ ንግግርም አይደለም። የበላይ ይሆናል እንጂ የበላይ አይኮንበትም። እናንት ቁረይሾች ሆይ እሽ በሉኝና ይህን ሰዉ ከነ ጉዳዩ ተውት፤ ልቀቁት። ወላሂ የሰማሁት ነገር ትልቅ ይሆናል አረቦች ጉዳት ካደረሱበት (ከገደሉት) ተገላገላችሁት። ከአረቦች የበላይ ከሆነ ንግስናው ንግስናችሁ ነው ክብሩም ክብራችሁ ነው” አላቸው። “ወላሂ የወሊድ አባት ሆይ በምላሱ ደግሞብሀል” አሉት ዑትባም “ይህ የኔ ሀሳብ ነው የፈለጋችሁትን አድርጉ” አላቸው።
ጦበርይ፣ ኢብኑ ከሲር እና ሌሎችም እንደዘገቡት ወሊድ ኢብኑል ሙጊራ፣ አስ ኢብኑ ዋኢል እና ጥቂት ሙሽሪኮች ለረሱል የሚከተለውን የድርድር ሀሳብ አቀረቡ። ከነርሱ በላይ ሀብታም እስኪሆኑ ድረስ ብር ሊሰጧቸው እና ቆንጆ ድንግል ሴት ሊያጋቧቸው በምላሹ አማልክቶቻቸውን መስደብና ባህሎቻቸውን ማቄል እንዲተው ጠየቁ። ረሡል (ሠ.ዐ.ወ) የተላኩበትን ወደ ሀቅ ደዕዋ ማድረግ እንጂ አሻፈረኝ አሉ በዚህን ጊዜ “እኛ አምላክህን አንድ ቀን እንገዛውና ሌላ ቀን የኛን አማልክት ተገዛ አሏቸው” ይህንንም አሻፈረኝ አሉ። አላህም የሚከተለውን ቃል አወረደ፡-
“በላቸው ‘እናንተ ከሓዲዎች ሆይ! ‘ያንን የምትግገዙትን (ጣዖት አሁን) አልግገዛም። እናንተም እኔ የምግገዛውን (አምላክም አሁን) ተገዢዎች አይደላችሁም። እኔም ያንን የተገዛችሁትን (ወደፊት) ተገዢ አይደለሁም። እናንተም እኔ የምግገዛውን (ወደፊት) ተገዢዎች አይደላችሁም። ለእናንተ ሃይማኖታችሁ አልላችሁ። ለእኔም ሃይማኖቴ አለኝ።’” (አል-ካፊሩን)
ከቁረይሾች ውስጥ የተከበሩት ሹማምንቶች ካወጡና ካወረዱ በኃላ ኡትባ ኢብኑን ወሊድ ያደረገውን ሙከራ ደግመው ለመሞከር ተስማምተው ረሡል (ሠ.ዐ.ወ) ጋር ተሰባስበው በመሄድ ሹመት እና ገንዘብን በድርድር አቀረቡላቸው እንዲሁም የሚመጣባቸው ነገር የጅን ራዕይ ከሆነ ሀኪም ሊያመጡ ቃል ገቡላቸው። ረሡልም (ሠ.ዐ.ወ)፡- “እምትሉት ሁሉ እኔ ጋር የለም ወደናንተ የመጣሁበት ነገር ይዠ ስመጣ ገንዘብ፣ ክብርና ንግስና ፈልጌ አይደለም። ግና አላህ ወደናንተ መልክተኛ አድርጎ ላከኝ። መጽሀፉንም በኔ ላይ አወረደ። አብሳሪና አስጠንቃቂ እንድሆን ስላዘዘኝ የጌታየን መልክት አደረስኩላችሁ መከርኳችሁም። ያመጣሁትን ከተቀበላችሁኝ በዚህም በመጪው አለምም ድርሻችሁ ነው። እምቢ ካላችሁም አላህ በመካከላችን እስኪፈርድ በእርሱ ትዕዛዝ ስር እታገሳለሁ።”
እነሱም “ካቀረብንልህ ነገሮች ምንም የማትቀበለን ከሆነ ይሀን ብቻ አድርግልን ከህዝቦች ሁሉ ከኛ በላይ ጠባብ በሆነ ሀገር፣ ባነሰ ግብዓት እና በተጣበበ ኑሮ የሚኖር ማንም እንደሌለ ታውቃለህ፤ በላከህ (መልእክት) የላከህን ጌታ ጠይቅልን፤ ይሄን ያጣበበንን ተራራ ያንቀሳቅስልን ልክ እንደ ሻም እና ኢራቅ ወንዞች ወንዝ ያፍልቅልን ወይም ደግሞ ያለፉት አባቶቻችንን ከሞት ይቀስቅስልን። ታዲያ ከሚቀሰቀሱት ውስጥ አንዱ ቁሰይ ኢብኑ ኪላብ ይሁን እና እውነተኛ ሽማግሌ ስለነበር የምትለው ነገር እውነት ይሁን ውሸት እንጠይቀዋለን። ለአንተም የአትክልት ስፍራ፤ ያሸበረቀና ያማረ ቤት፣ ከምናይህ ሁኔታህ የሚያብቃቃህ በወርቅና በብር የተሞላ ካዝና ይስጥህና ሀብታም ያድርግህ። የጠየቅንህን ካስደረግክ እናምንልሀለን አላህ ዘንድም ያለህን ቦታ እንረዳለን እንደምትለውም መልክተኛ አድርጎ ልኮሀልም ማለት ነው።” አሉ።
ረሡልም (ሠ.ዐ.ወ) “ይህን አላደርገውም ጌታውንም በንዲህ አይነት ጥያቄ የሚጠይቅ ሰውም አይደለሁም አሏቸው።” ከብዙ ንግግር እና ክርክር በኃላ ቁረይሾችም “ይህን የሚያስተምርህ የማማ አካባቢ የሚገኝ ረህማን የሚባል ሰው እንደሆነ ደርሰንበታል። ወላሂ በረህማን በፍጹም አናምንም። ሙሀመድ (ሆይ) አማራጮችን ሁሉ ሰጥተንሀል ወላሂ ሳናጠፋህ ወይም ሳታጠፋን አንላቀቅም” ብለው ተነስተው ሄዱ።
ቁረይረሾች ከዚህ በፊት የኢስላምን ደዕዋ ለማቆም የተጠቀሟቸው ስልቶች ምንም ጥቅም እንዳላስገኙላቸው በመረዳት ነብያችንን (ሠ.ዐ.ወ) እና ሰሀቦችን ማሰቃየትና መቅጣት ጀመሩ። ቡኻሪ ከአብደላህ ኢብኑ መስዑድ እንደዘገቡት ነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ካዕባ ጋር እየሰገዱ ሳለ አቡ ጃህልና ጓደኞቹ ተቀምጠው ባሉበት “ሙሀመድ ሱጁድ ሲወርደ የእርድ ሆድ እቃ (አንጀት) አምጥቶ ጀርባው ላይ የሚጥል ማን ነው” ብለው ተጠያየቁ። ከውስጣቸው እጅጉን የጠመመው ሰው (ኡቅባ ኢብኑ ሙዒጥ ይባላል) አምጥቶ ነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ሱጁድ እስከሚያደርጉ ጠብቆ በትከሻቸው መሀል ከጀርባቸው ላይ አስቀመጠው። ይህ ሁሉ ሲሆን ከመመልከት ውጭ ምንም ማድረግ አልችልም ነበር። ምን አለ አቅም ቢኖረኝ!! በኩራት በመምቦጣረር አንዳቸው አንዱ ላይ እየተዘናበለ ሲሳሳቁ ፋጢማ (ረ.ዐ) መጥታ ከጀርባቸው ላይ እስክታነሳላቸው ድረስ በሱጁድ ላይ ቆይተው ነበር። ከዛም እራሳቸውን ቀና አደረጉና ሶስት ግዜ ‘ያ አላህ ቁረይሾችን አንድ በላቸው’ ብለው ዱዕ ሲያደርጉ በዚያ ሀገር የተደረገ ዱዕ ተቀባይነት እንደሚኖረው ስለሚያውቁ በጣም ደነገጡ።
ጦበሪ እና ኢብኑ ኢስሀቅ እንደዘገቡት ከቁረይሾች አንዱ ረሡል (ሠ.ዐ.ወ) ከመካ መንገዶች በአንዱ ላይ ሲያልፉ አፈር ዘግኖ ጭንቅላታቸው ላይ በተነባቸው። በዚሁ ሁኔታ ወደ ቤታቸው ሲመለሱ ከልጆቻቸው አንዷ እያለቀሰች አፈሩን ስታጥብላቸው “ልጄ አታሰልቅሽ አላህ አባትሽን ይከላከልለታል” ይሏት ነበር። በአብዛሀኛው ህዝብም ሆነ በግለሰቦች ዘንድ ካላቸው ትልቅ ተምሳሌትነት እና ክብር እንዲሁም በአቡ ጧሊብ ከሚደረግላቸው ከለላ አልፎ ወራዳ የሆኑ በደሎች ይደርሱባቸው ነበር።
ሰሀቦቻቸውማ (ረ.ዐ) ታጋሽ እንኳን ሊያወሳው የሚዘገንን የሆኑ የስቃይ አይነቶች ተፈራርቀውባቸዋል። ከቅጣቱ ብዛት የሞተው ሞቶ የታወረው ታውሯል… ይህ ሁሉ ግን ከአላህ ዲን (ኢስላም) ቅንጣትን ታክል ንቅንቅ አላደረጋቸውም። በያንዳንዳቸው ዙሪያ የተዘገበውን ብናነሳ ስለሚረዝም ከገጠማቸው ቅጣቶች የተወሰኑ ምሳሌዎችን እንጥቅስ።
ሙስዐብ ኢብኑ ኡመይር (ረ.ዐ) እናቱ መስለሙን ባወቀች ግዜ ከሰዎች ሁሉ የተሻለ ፀጋ የሞላበት ኑሮ ከሚኖርበት ቤቱ አስወጥታው ቆዳው ልክ እንደ እባብ ቆዳ እየተቀረፈፈ እስኪላላጥ ድረስ ለረሀብ ዳረገችው።
ቢላል (ረ.ዐ) የኡመያ ኢብኑ ኸለፍ አልጁመህይ ባሪያ ነበር። ኡመያ የፀሀይቷ ንዳድ ከፍ ሲል በጋለው የመካ አሸዋ ላይ ቢላልን አስተኝቶ ትልቅ ቋጥኝ ደረቱ ላይ በማስቀመጥ “ወላሂ በሙሃመድ ክደህ ኢዛና ላትን እስካላመለክ ድረስ ትሞታለህ እንጂ አለቅህም” ይለው ነበር። ከዚህ ሁሉ ስቃይ ጋር የቢላል መልስ ግን “አሃዱን አሃድ” ነበር።
አማር ኢብኑ ያሲር (ረ.ዐ) የበኒ መህዙም አገልጋይ (ባሪያ) ነበር። ከነወላጆቹ ሰለመ። ጣኦታዊያን -በዋናኝነት አቡጃህል ፀሀይ ስትበረታ ወደ ሜዳ ያወጧቸውና በግለቱ ይቀጣቸው ነበር። በመቀጣት ላይ ሳሉ ነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) ባጠገባቸው አለፉ። “የያሲር ቤተሰብ ሆይ ታገሱ። ጀነት ቃል ተገብቶላችኋል” አሏቸው። ያሲር ከቅጣቱ ብዛት ሲሞት ሱመያን (የአማርን እናት) አቡ ጃህል ብልቷ ላይ በስለት ወግቶ ገደላት። በዚህም በኢስላም ታሪክ የመጀመሪያዋ እንስት ሸሂድ (መስዋእት) ለመሆን ታደለች። አማር ላይ ስቃዩን አበረቱበት። አንድ ግዜ በጸሐይ ግለት፣ ሌላ ግዜ ደረቱ ላይ ቋጥኝ በማስቀመጥ፣ ቀጥሎም ውሃ ውስጥ በመድፈቅ ቅጣቶችን እያፈራረቁ አሰቃዩት። “ሙሀመድን ሳትሰድብ ወይም ስለ ላትና ኡዛ በጎ ነገር ካልተናገርክ አንተውህም” አሉት። ያሉትንም ለመፈፀም ተስማማ። ተገዶም ፍቃዳቸውን ፈፀመ። ከነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ዘንድም እያለቀሰ በመምጣት ይቅርታ ጠየቃቸው። አላህም ተከታዩን ቁርአናዊ መልእክት አስተላለፈ “ከእምነቱ በኋላ በአላህ የካደ ሰው (ብርቱ ቅጣት አልለው)። ልቡ በእምነት የረጋ ኾኖ (በክህደት ቃል በመናገር) የተገደደ ሰው ብቻ ሲቀር። ግን ልባቸውን በክሕደት የከፈቱ ሰዎች በነሱ ላይ ከአላህ ቁጣ አለባቸው። ለእነሱም ታላቅ ቅጣት አልላቸው።” (ነህል 16፤ 106) ።
ኸባብ ኢብኑል ዐረት (ረ.ዐ) ጣኦታዊያን የበረታ ስቃይ ያደርሱበት ነበር። ብዙ ጊዜ በጠራራይቷ ነዲድ ጸሃይ በጋለ አለት ራቁቱን አስተኙት። መንቀሳቀስ እንዳይችልመ ትልቅ አለትን ደረቱ ላይ አስቀመጡበት። አለቱ ጀርባውን ሰርስሮ በመግባቱ ቀዝቅዞ ከላዩ ላይ ሲወድቅለት ሰውነቱ ላይ ትልቅ ሽንቁርን ትቶ ነበር።
ለአላህ ሲሉ መከራን የተሸከሙ የነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ባልደረቦች (ሰሀቦች) ስም ዝርዝር ብዙ ነው። ጣኦታዊያን አንድ ሰው መስለሙን በሰሙ ቁጥር እጅግ የሚያሳቅቅ ቅጣት ይቀጡት ነበር። እዚህ ጋር ኢማሙ አል-ቡኻሪ የዘገቡትን አንድ ታሪክን እናውሳ። ኸባብ ኢብኑል ዐረት ሲናገር “አንድ ቀን ነብዩ (ሠ.ዐ.ወ) በካዕባ ጥላ ስር ፎጣቸውን ተንተርሰው ሳሉ ወደርሳቸው መጣሁ። በወቅቱ ከጣኦታዊያን ይደርስብን የነበረው መከራ ከባድ ስለነበር ነቢዩንም ‘አንቱ የአላህ መልእክተኛ ሆይ! አላህን አይለምኑልንምን?’ ስላቸው ፊታቸው በንዴት ቀላ። ከተጋደሙበት ቀና ብለው ተቀምጠው:-
‘ከናንተ በፊት የነበሩ ህዝቦች በብረት ሙሽጥ (መላጊያ) አጥንታቸው እስኪቀር ስጋቸው ሲቧጠጥ ከዲናቸው ንቅንቅ አይሉም ነበር። አላህም ይህንን ጉዳይ (ኢስላምን) ሙሉዕ ያደርገዋል (እተፈለገበት ያደርሰዋል)። አንድ ተጓዥ ከሰንዕ ተነስቶ ሀድረሞት እስኪደርስ አላህን ከዚያም ፍየሎቹን ተኩላ እንዳይበላበት እንጂ ማንንም ሳይፈራ ይጓዛል። እናንተ ግን ትቸኩላላችሁ’ አሉኝ” ብሏል።
የቦይንግ አውሮፕላኖች A380 የተባለ አውሮፕላን አውሮፕላን አውሮፕላን አምባሳደሩ የቦይንግ አውሮፕላኖች ለቦይንግ 747 መልስ ነበር. ኤሌክትሮኒክስ ኤሌክትሪክ አውሮፕላኖች ለ 600 ፐርሰንት ጀምቦ ጀር አውሮፕላኖች በ 2001 ዓ.ም.
13 አየር መንገድ በዓለም ዙሪያ 195 አውሮፕላኖችን ያቀፉ ናቸው. የሲንጋፖር አውሮፕላን, ኤምኤምስ, ካንታስ, አየር ወለድ, ሉፍታና, ኮሪያን አየር, ቻይና ደቡብ አውሮፕላን, ማሌዥያ አየር መንገድ, ታይአይ አየርላንድ, ብሪታንያዊ አየርላንድ, እስያዊያን አየር መንገድ, ካታር አየር መንገድ , ኢታሃድ አየርላንድ ናቸው.
የቱሉዝ ከተማ, የፈረንሳይ አምራች ኩባንያ, እጅግ በጣም ከፍተኛ መጠን ያለው አውሮፕላኖችን ለመፈለግ ፍላጎት ነበረው, እንደ ሆንግ ኮንግ-ለንደን ያሉ ተጓዦች ትራፊክ እያደገ ሲሄድ እና በአቅም ውስጥ ጫና ውስጥ ነበር. አውሮፕላኖች በ A3XX, በአየር መንገድ, በአየር ማረፊያዎች, በአቪዬሽን ደህንነት ባለሥልጣኖች እና በአየር በረራዎች አማካይነት ምክክር አድርገዋል.
እ.ኤ.አ. በ 1998 አውሮፕላኖች ከ 20 የአየር አየር አውሮፕላን አየር ማረፊያዎች ጋር በመተባበር በታቀደው ሁለት-ዴከር A3XX ውስጥ ምን ማየት እንደሚፈልጉ ነበር. ፕሮግራሙ በይፋ የተጀመረው እ.ኤ.አ. ታህሣሥ 2000 ዓ.ም. ሲሆን የአቶ መለስ A380 ተብሎ ከተሰየመ እና ከአራት ዓመት በኋላ በቱሉዝ የስምምነቱን መስመር የተጀመረው በፈረንሳይ ጠቅላይ ሚኒስትር ነበር.
የመጀመሪያው አውሮፕላን A380 የተሰራው ከጃንዋሪ 18, 2005 ጋር 14 የሽያጭ ደንበኞች እና 149 መመርያዎች ነው. አውሮፕላኑ የመጀመሪያው አውሮፕላን ሚያዝያ 27 ቀን 2005 በቱሉዝ የተካሄደ ሲሆን ለሦስት ሰዓታት እና ለ 54 ደቂቃዎች ይቆያል.
አንዳንድ የማምረቻ መዘግየቶች ከተፈጠሩ በኋላ, የመጀመሪያው A380 እ.ኤ.አ. ጥቅምት 15 ቀን 2007 ለሲንኮን አየር መንገድ ተላከ. የአገልግሎት አቅራቢው A380 በሶስት ክፍሎች የተውጣጡ 471 መቀመጫዎችን ያካተተ ሲሆን የመጀመሪያዎቹን ደረጃ ለሚደርሱ ተሳፋሪዎች በሲንጋፖር - ሲድኒ ማጓጓዣ በኩል ይገኙበታል.
በሦስት ተጨማሪ ትዕዛዞች ወደ ሲንጋፖር አውሮፕላኖቹ ኤርባስ የመጀመሪያውን A380 በዱባይ የተመሰረተው ኤሚርቶች እ.ኤ.አ. ጁላይ 28 ቀን 2008 ተላለፈ. የአውስትራሊያ ባንዴላ ኩባንያው የ A380 ን መስከረም 19 ቀን 2008 ተቀብሎት ነበር.
50 ተኛው A380 እ.ኤ.አ. ሰኔ 16, 2011 ለሽልማት ወደ አውሮፓ ህብረት አውሮፕላን ማረፊያ አውሮፕላን አየር መንገድ ፈረንሳይን, ኤምኤምስ, ኮሪያን አየር, ሉፍታና እና ካንታታ አየር ወዘተ.
A380 በአሁኑ ጊዜ በዓለም ላይ ትልቁ የንግድ አውሮፕላን ነው, በአራት ፎቅ አወቃቀር በአጠቃላይ 544 ተሳፋሪዎች, እና በአንድ-መደብ አደረጃጀት እስከ 853. በመደበኛ ደረጃዎች ወደ ፊት እና ወደ ታች አንድ ዋና መድረክ እና የላይኛው መድረክ አለው. አየር በረራዎች ከፍተኛውን ትርፍ ለማግኝት በጃምቦ ጀር ውስጥ የተለያዩ የኪንዶን ክፍሎችን ለመፍጠር የሚያስችል ተለዋዋጭነት አላቸው.
ከሚገኙ ውቅሮች መካከል መደበኛ, ባለ አራት ፎቅ ህንፃ - መጀመሪያ, ቢዝነስ, ፕራይም ኢኮኖሚ እና ኢኮኖሚ. ንግድ, ፕራይም ኢኮኖሚ እና ኢኮኖሚ. አውሮፕላኖች በተጨማሪ 18-ኢንች የተቀመጡ መቀመጫዎች ያሉት ባለ 11-እጅግ በጣም ብዙ የኢኮኖሚ ዘርፍን ለማቅረብ ምርጫው አላቸው.
የ A380 መያዣ አመቻችነት አየር መንገዶችን ምርቶቻቸውን እንዲለዩ እና ከገቢያቸው ብቃቶች ጋር የሚስማማ አቀማመጥ እንዲኖራቸው ያስችላቸዋል. የሲንኮን አውሮፕላን የመጀመሪያ ደረጃ መደብሮች የተንሸራታ በሮች እና የመስኮት እቃዎች, በግራፊያው ጣሊያናዊ የእጅ ባለሙያ የተጣበቁ የተንጠለጠለ በር, በተለየ መኝታ አልጋ, ባለ 23 ኢንች ሰፊ LCD ማያ ገጽ እና ሰፊ ኦዲዮ እና ቪዲዮን የሚጠይቁ ናቸው.
የኤሚሬትስ A380 ሱቆች የግል የግላዊነት መቀመጫዎች, የግል ሚቤ-ባር, የግል የበረራ ውስጥ ሲኒማ, መቀመጫው ላይ ሙሉ ፍራሽ ያለው ፍራሽ, የበረራ ጠረጴዛ እና መስተዋት ላይ እና ወደ የመርከቦ ቦኖዎች መድረሻን ያካትታል. በዱባይ የተሠራው አውሮፕላን ማረፊያ በ 83 አውሮፕላኖች ውስጥ እና በ 142 ሌላ ትዕዛዝ ነው.
ከዚያ ደግሞ አኗኗሩ, መኝታ ቤት እና የግል ጠረጴዛ ያለው አፓርታማ, አቡዲቢ በሚሰጠው Etihad's A380 ላይ ተዘርዝሯል. ሳሎን ከሁለት መቀመጫ ወንበር ጋር ኦቶማ, ሁለት የመመገቢያ ጠረጴዛዎች, የታሸጉ መጠጫ ካቢና 32 ኢንች ጠፍጣፊ ቴሌቪዥን አለው. እንዲሁም ከጠማቂና ከግል ምግብ ዋና ባለሙያ ጋር ይመጣል.
የሁለተኛው ተሳፋሪዎቹ ምቾት በከፍተኛ ሁኔታ የተሻሻለው በእያንዳንዱ ኤሌክትሮኒካዊ መዝናኛዎች, በየአንድ ደቂቃው በድጋሚ የሚነቃውን የቤቱን አየር እና በ 220 የሱፍ መስኮቶች የተሰሩ በተፈጥሮ ብርሃን ነው.
የ A380 መርከብ በ 102 አውሮፕላኖች ውስጥ በዓለም ዙሪያ ወደ 50 መዳረሻዎች ይሠራል, በሶስት ደቂቃዎች አውሮፕላን ላይ አውሮፕላን ይነሳ ወይም ይወርዳል. እ.ኤ.አ. በመስከረም 2016 አውሮፕላን ኤውስ A380 በድምሩ 319 ትዕዛዞችን (199 ደንበኞች), 190 እደላዎችን (124 መኪኖች) እና 124 ጥቆማዎችን አዟል. አውሮፕላኖች ከአሜሪካ የጦር ሰራዊት አንድ ትዕዛዝ አልነበራቸውም እና ብሪታን አየርን ጨምሮ , ሁሉም ኒፒሎን አየርሮች, አየር ፊንላንድ, እስያዊ አየርላንድ, ካታር አየርላንድ እና ድንግል አትላንቲክ ናቸው.
እ.ኤ.አ. በሐምሌ ወር ኤንሮስ አውሮፕላኑን የ A380 ን ግማሽ በመጨመር ወደ አንድ አውሮፕላን ለመጓጓዝ እንደሚቀዳጅ አስታወቀ. አምባሳደሩ የምርት ማቅረቢያውን ለማርቀቅ የሚያስችል መንገድ እንዲንቀሳቀስ ጥሪ አደረገ. ነገር ግን የኢንዱስትሪ ታዛቢዎች ይህ የአትክልት ሽፋን የአየር መንገዱ ፍፃሜ መጀመሪያ እንደነበረ ይሰማቸዋል, አብዛኞቹ የ 124 ጄት አውሮፕላኖች ሙሉ ለሙሉ እንዲሰጡ እንደማይጠብቁ ተናግረዋል.
Luwan ዲስትሪክት 117 የማገጃ Luwan ዲስትሪክት Fuxing ምስራቅ ሮድ ውስጥ ይገኛል, Jinan መጋጠሚያ, አምስት በድምሩ 8 ወደ 23 የመኖሪያ ሕንፃዎች መካከል ንብርብሮችን, ግንባታ አካባቢ 46,800 ካሬ ሜትር
ማርያም ብርቱዕ ቃንዛ ጻግነ ኣሎዋ። ኣሌክስ ከም ወዲ እምበር ከም ጓል ኾይኑ ኣይስምዓን እዩ። ኤሚል ክሳብ ክንደይ ሕማቕ ከም ዘሎ ጨሪሹ ምስ ዝኾነ ሰብ ተዛሪቡ ኣይፈልጥን እዩ። ሲሞን ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ መትልኡ ምቕናዕ ከይኣብዮ ተሻቒሉ ኣሎ።። ኣማንዳ ነፍሰ-ጾር ብምዃና ተሻቒላ ኣላ። ኣሊያህን ራዛን ናይ ራዛ ስድራ ንዝምድንኦም ከይቃወምዎ ፈሪሖም ኣሎዉ።
ከም ሓድሽ መጻኢ ናብ ሽወደን ይኹን ናብዚ ምምሕዳር ከባቢ፡ ስኮነትራፊክ ኣብ ሙሉእ ስኮነ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ከም ዘለዎም ክትፈልጥ ጽቡቅ`ዩ። እቲ ዝበልጸ ኣገባብ መሳፈሪኻ ትኸፍለሉ ብካርዲ ሬስካሳ ጆጆ`ዩ።
ኣብ ኣውቶቡሳትን ባቡርን ብጥረ ገንዘብ ክትከፍል ኣይካኣል`ዩ። ካርዲ ዮጆ ሬስካሳ ኩሉ ግዜ 10 ሚእታዊ ሙግዳል ዋጋ ኣለዎ። ኣብ ወብሳይት ስኮነትራፊክ፡ ኣውቶማት ቲኬት ኣብ መዋፈሪታት፡ ኣብ ትካል ኣገልግሎት ዓማዊል ስኮነትራፊክን ገዚኦም ዝሸጡ ትካላትን ካርድኻ ገንዘብ ክትጽዕና ትኽእል። እታ ካርዲ ኣብ ስኮነትራፊክ ወብሳይት፡ ትካል ኣገልግሎት ዓማዊል ስኮነትራፊክ፡ ገዚኦም ዝሸጡ ትካላትን ወኪላትን ክትገዝኣ ትኽእል።
ምስ ኣውቶቡስ ዝጓዓዝ እንተ ኾንካ ዮጆ ካርድኻ ኣብ ግዜ ምስፋር ክትቀም ትኽእል ኢኻ፡ እንድሕር ምስ ባቡር ኮንካ ትጓዓዝ ግን ትኬትካ ኣቐዲምካ ክትገዝኦ ኣለካ። ንኣብነት ትኬት ባቡር በቲ ንቡር ባንክ ካርድኻ ወይ ብዮጆ ካርድኻ ጌርካ ኣብቲ እንዳ ባቡር ዝርከብ ኣውቶማት ትኬት ክትዕድግ ትኽእል ኢኻ።
በዚህ ርዕስ ግጥም የጫርኩት ልክ የዛሬ 27 ዓመት ነሐሴ ወር ላይ ነበር። ምክንያቱ ደግሞ፣ በዚያ ቀውጢ የወያኔ ዘመን፣ የአገር ክብርና ፍቅር መገለጫ የሆነችውንና በስሟ ስንትና ስንት መስዋዕትነት የተከፈለባትን ክቡሯን የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ፣ የወያኔው መሪ መለስ ዜናዊ “ጨርቅ” ብሎ በማንኳሰስ፣ አገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን አእምሯችን ፈጽሞ ያልተዘጋጀበትን ጸያፍ ነገር ውስጣችን ከቶ ለህመም የዳረገን ወቅት ስለነበረ፤ በዚያ የንዴትና የቁጭት ስሜት ውስጥ እያለን፣ የአፋሩ ሱልጣን አሊሚራህ በአንድ መጽሔት ላይ ባደረጉት ቃለ-ምልልስ፤ “የኢትዮጵያን ባንዲራ እንኳን እኛ ግመሎቻችን ያውቁታል” በማለት ታሪካዊውን ጥቅስ እንደ መድሐኒት አቅምሰውን ከህመማችን ፈወሱን። በዚያ መንፈስ ነበር “አፋር” የምትለዋን ግጥም ለ ሱልጣን አሊሚራህ መታሰቢያነት በመስጠት የጻፍኩት (በወቅቱ ያገር ቤት ጎጆዬ በምትለዋ የግጥም መድበል ስብስብ ውስጥ ተካታ የታተመች ናት)። ዛሬ ከሃያ ሰባት ዓመታት በኋላ ካለችበት ያነሳኋት ደግሞ፣ በቅርቡ የአፋር ወገናችን ላይ የተፈጥሮ አደጋ ያደረሰውን ከፍተኛ ጉዳት፣ ወገን ተረባርቦ የድጋፍ ምላሽ እንዲሰጥ የበኩሌን ጥሪ ለማስተላለፍና የአፋር ወገኖቻችንን በክብር በማሰብ ነው።
እምባየ(ኣራንቺ)፣ኣብ ግንቦት 2013 ዝተሓትመት፡ብጣዕሚ ኣገዳሲትን መንቀሊ ነቲ ብጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ. ዘይተጻሕፈ እምበር ዘይተገብረ እከይ ተግባራት የለን ዝብሃል፤መንቀሊ ክትከዉን ጥራይ ዘይኮነስ፣ብሓቂ ነቲ ብ-በለካ በለካ እንፈልጦ ብ-ውድዓዉን ብ-ኡርኑቡን ክንግንዞቦ፣ነቲ ብሱቱር ክትሓዝ ዘለዎ ደብተር፣ምስ-ሓው ሚካኤል እምባየ(ኣራንቺ) ኮንካ ክስነድ ምጅማር ይካኣል እዩ ዝብል ሓሳብ ስለ ዝመጸኒ፤ኩሉ ሰብ ከንብባ እና ዓደምኩ፤ እቲ ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፣ብኺኢላታት ዝቖመ ሓይሊ-ዕማም ኣውጺኡ፣ንኹሉ ገበን ዝፈጸሙ ካብ ሕጂ ጀሚሩ ድህሰሳኣ ክትጅምርን፣ነቲፍትሓዉን ሕጋዉን ፍታሕ ዝርከበሉ ሃገራዊ ዕርቂ ዘድሊ ሰነድ ተቐሪቡ ክጸንሕ ከሎ ካብ ብዙሕ ህዉኽ ተበግሶታት ከድሕን ይካኣል።
ነዛ ድርሳነ-ደም ዝደረሰ ሓው ኣቶ ሚካኤል እምባየ (ኣራንቺ)፣ቃል ደራሲ ዝብል መእተዊ ብምጥቃስ፣ታሪኽ ንባዓል ታሪኽ ዋንኡ ምጽሓፍን ታሪኽ ሓዲሽ ፍልጠት ንዝደልዩ ካልኦት ምጽሓፍን ክልተ ፍጹም ዘይራኸቡ ኣርእስታት እዮም። ንዋና ታሪኽ መንነቱ ኢዩ ።ነቲ ሓድሽ ፍልጠት ዝምእርር ካልእ ዓቕምታቱ ንምጉልባት እዩ።
ስለ ዝኾነ ክልቲኦም ዝተፈላለዩ ዕላማታት ኣለዎም። ኣብ ኣጻሓሕፈኦም፡ ኣቀራርበኦም፡ዕምቀት ገላጽነቶም፣ኣብ ነባቢ ዘሕድርዎ ጽልዋ እዉን መሰራታዊ ፍልልይ ዘለዎም ኢዮም።እናበለ ብምጅማር ነዚ መጽሓፍ ንምቕራቡ ዝጠቅምን ሓቀኛ ፍጻሚታት ዝብሎም ብሰነድ ዘመልከቶም ስለ ዝኾነ ብጥንቃቐ ክንበብን ነቲ ብደም ኤርትራውያን ገይና ዘይጸገበ ሰራም ውልቀ መላኺን ሰዓብቱን ኣምለኽቱ፡ዝገብርዎን ጌና ክገብርዎ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ፣ከተብርሃልና እትኽእል ዓባይ ትሕዝቶ ዘለዋ ስለ ዝኾነት፣ሰናይ ንባብን ምስትውዓልን ክህልወኩም፣ከም ሰነድ’ውን ክትሕዝዋን የማሕጽን።
ንሕና ኩሉ እቲ እከይ ተግባራት ናይ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ፣ምንም’ኳ ዜግነቱን መንነቱን ባዕሉ እንተ-ገለጾ፡እቲ ተግባራቱ ምስቶም ኣጋንንቲ መሳርሕቱ ዝጠጅእዎ ሲስተም፣ወይ ውልቀ-መላኽነት ስርዓት ብምዃኑ መጠን፣ንዓና ኣሰንኪሉ ከንበርክኽና እናጻዓረ፣ን-ሃገረ ኢትዮጱያ እዉን ኣብ ጉዳያቶም ጣልቃ ብምእታው ናብ ህውከትን ዕግርግርን ከእትዋ መሳሉሉን ስልቱን ስለ ዝወንጨፈ፡እዚ ንርእዮን ንሰምዖን ዘሎና ብዋጋ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካው ሃልኪን ዘመታትን ጉሁድ ሩኡዩን እዩ፡፡
እሳቶም’ውን ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኢድ ምእታውን ፖለቲካዊ ሽርሕታትን ክዝንትሩን፣ኤርትራ ልእላዊት ሃገር ምዃና ዝረሰዕዎ ወይ ፈሊጦም ዝገብርዎ ምዃኖም ግን ንኹሉ ኤርትራአዊ ብሩህ እናኾነ መጺኡ ኣሎ።
ግብራዊ ስርሓት ክሁሉን ኩሉ እዚ ዝግበር ዘሎ ተቦግሶታት ንህዝቢ ምንቕቓሕ ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል ኮይንካ ቡዙሕነት ኣብ ሓድነት ዝተሞርኮሰ ንኹሉ ዘሳትፍ ክኸዉን ምእንቲ፣ኣብታ ንኹላትና ክትጥርንፍ ትኽእል ናይ ይኣክል ምንቅስቓስ፤ብ-ፕላን/ፕሮጀክትን፣ሰነድ፣ ፕሮግራም፣ውሽጣዊ ሕግን፣መርሃ ገጽ(roadmap)፣ምእንቲ ክህሉ ኩሎም ኪኢላታት/ፈላጣት፣ሰብ ተሞክሮ፣ኮታ-ሙሁራት ኣካላትን ሰብ ተሞክሮን ናይ ኩሉ ሕብረተሰብና/ባእታትና ዝካፈልዎ ምትሕግጋዝ ከም ዘድሊ ንኹሉ ብሩህ ክነሱ፣ምስምስ ብምብዛሕ ማእልያ ዘይብሎም ዕንቅፋታት ክፍጠሩ ክትዕዘብ ባህርያዊ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ግን ናይ ሕልና ገበንን ንቃልሲ ምዕንቃፍን ስለ ዝኮነ፣ክሕሰበሉን ክእረምን ዘሎዎ ጉዳይ እዩ።እቲ ናይ ህዝቢ ሚንቅስቓስ ነተን ካብ ነዊሕ ተወዲበን ዝጸንሓ ክጽበ ግዜ ክወስድ ኣይግባእን።ስርሓቱ ንቕድሚት ብምውሳድ፣ኩሉ ዓይነት ውዳበታት ሲዒቡ፣ ኣብቲ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ከም ዝመጽእ ብምፍላጥ፤ብኸመይ ክሳተፍኦ ከም-ዝኽእላ ዱልዱል መጽናዕቲን ቀዳምነት
ቀዳምነት ናይ ቀዳምነት ሃገር ምድሓን፣ ብዉሑሉል ኣጋባብ ክትሓዝን ን-ናይ ሓባር ጽላል ዘገልግሉ ስትራተጂ ከድልዩ ምዃኖም ዘይምርሳዕ። ካብዚ ዝነቐለ ሓደ ንናጽነትን መስልን ክብርን ዝንቃሳቐስ ከምዚ ዕላማን ራኢን ናይ ይኣክል ቅርጡዉን ሓያልን ክኸዉን ምእንቲ ንጹር ስትራተጂን ተኻታተልቲ መደበ ዕዮን ዘለዎ መሪሕነት ክህልዎ ምእንቲ፣ምድግጋፍ ከም ዘድልዮ ዝስሕቶ ኤርትራዊ ዘሎ ኣይመስለንን።
ደጋጊሞም ፈላጣት ዝምዕድዎ፣ምንቅስቓስ ዕላምኡ ብጉቡእ ክወቅዕ እንተኾይኑ፣መርሕነት እቲ ውድብ ኣዊጅካ ምጉስጓስ ጥራይ ኣኻሊ ኣይኮነን።ብሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስያዊ መተክላትን ዝግዛእ መሪሕነት ሃልዩ፣ነቶም ራኢታትን ተልእኾታትን ምንቅስቓስ ዘተግብር ግብራዊ ስትራተጂ ክሕንጽጽ ሓላፍነቱ እዩ። እዚ ንኽበቕዖ ድማ ብፍላይ እቶም ፈላጣት/ሙሁራት/ሰብ ተሞክሮ ሙሉእ ምድግጋፍን ሓባራዊ ስርሓትን ከካይዱ ምስ ዝኽእሉ’ዩ ዑዉት ስራሕ ክትርጎም ዝኽእል።
ዓወት ብዝርርብ ዘይኮነ፣ብዉሑሉል ኣጣቓቕማ ናይቶም ሓያላትን ልሉያትን ኣጋባባት ደምበ ፍትሒ እያ ትውሰን። ስለዚ እተን ካብ ነዊሕ ተወዲበና ንቃለስ ዝጸናሕና ዝብላ ውድባት፣ቀዳምነት እቲ ኣብ ፕሮግራመን ኣስፊረንኦ ዘለዋ ባይታ ክረኽባሉ ምእንቲ ከም ጹሩይ ዘርኢ መሬት/ግራት ምስ ኣጣጣሕካን እዋን ምዝራእ ምስ በጽሐ ዝዝራእ፣ ነቲ ዝተወደባሉ ኣምር ባይታ ክህልዎን ክርከብ ምእንቲ፣ቀዳምነት ነቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ መስርዑን ኣጋባቡን ክሕዝን፣ቡዙሑነት ኣብ ሓድነት ዝተሞርኮሰ ንኹሉ ዜጋ ደምበ ፍትሒ ዘዋሳኣሉ ባይታ ከጣጥሕን በቲ ንሱ ዘውጽኦ ፖለቲካዊን/ቁጠባዊን/ማሕበራዊን ሰነድን ንዑኡ ዘገልግል ስርዓተ ሕግን ክቕየዳ
ኣነ ዝውስኸላ ናይ ዕንወቱ መገዲ ይጸርግ፣ልክዕ ከም ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኮይኑ፣ኣብ ዕንወት እዚ ጃንዳ፣ደምበ ፍትሒ ከይተቐረበ እንተ ጸኒሑ እቲ ዝኸፍአ መዓት ክመጽእ ከም ዝኽእል ታሪኽ ዝሕብሮን፣ እዚ እንሪኦ ዞሎና ከም ሶማልያ፣ ሊብያ፣ አፍጋኒስታን፣ኢራቅ ፣ሶርያ፣የመን …ወዘተ ዓቢ ትምህርቲ ዘቕምሰና ምዃኑ ክርሳዕ
ስሙኝማ…ስንት መቶ ሱቆች ናቸው ታሸጉ የተባለው?! ይሄ ሁሉ ነጋዴ ያለ አግባብ በመሰረታዊ እቃዎች ላይ ዋጋ መቆለሉ…አለ አይደል…የግለሰቦቹ ‘ክፋት’ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የስርአትና ህግ የማስከበር ጉዳይም ነው፡፡
የምር እኮ፣ እንግዲህ ጨዋታም አይደል…… በዋጋ መናር ስናለቅስ እኮ ብዙ ጊዜያችን ነው፡፡ ቀደም ሲል በዓላትን እየጠበቀ የሚጨምረው ዋጋ አሁን፣ አሁን በሀያ አራት ሰዓት ውስጥ ሲለዋወጥ እያየን ነው፡፡ ማታ ቤታችሁ ስትገቡ የሰማችሁት የሆነ እቃ ዋጋ፣ ጠዋት ተመልሳችሁ ስትወጡ ጨምሮ የምታገኙበት ጊዜ ሆኗል፡፡
እናላችሁ…ነገሩ እንዲህ ሆኖላችኋል:: የሰሞኑ ጭማሪ ግን እንደ ሌላው ጊዜ “ስግብግቦች!” “በልተው የማይጠግቡ!” ምናምን ተብሎ የሚበቃው አይደለም:: ምክንያቱም ጭካኔ ነውና!
የለየለት ኢ-ሰብአዊነት ነውና! “ጨካኞች!” የምንለው የስድብ አምሮት ስላለብን ሳይሆን ለድርጊቱ ሌላ መገለጫ ስለሌለው ነው! የፈለገ ጥቅም የማጋበስ አምሮት ቢኖር፣ እዚህ ደረጃ
መድረሱ ያሳዝናል፡፡ ድፍን ዓለምን “እግዚኦ!” እያሰኘ ያለ በሽታ ሀገር ውስጥ መግባቱ ሲነገር፣ “ጠንቀቅ በሉ፣” ምናምን ሲባል በችግሩ እንዴት ማትረፍ እንደሚቻል የሚያስብ ምን አይነት አእምሮ ነው! የአሁኑ እኮ ዝም ብሎ የዋጋ ጭማሪ ብቻ አይደለም! ዝም ብሎ የባንክ ሂሳብ የማወፈር ጉዳይ ብቻ አይደለም! የአሁኑ እኮ የህይወት ጉዳይ ነው፡፡
እኔ የምለው….ችግሩ እኮ በር እየለየ የሚያንኳኳ አይደለም! ሀብታም ከድሀ፣ ነጭ ከጥቁር፣ ባለቪላ ከባለላስቲክ ቤት እያለ የሚለይ አይደለም፡፡ ነጋዴዎች ሆይ… ተዉ እንጂ! ጀልባው ላይ
የምር እኮ…አለ አይደል…ዋጋ አጨማመሩ ነጋዴው ሁሉ በጠቅላላ ጉባኤ ተሰብስቦ የወሰነው ነው የሚመስለው፡፡ ባለ ሱቁም፣ መንገድ ላይ ዘርግታ የምትሸጠውም፣ ፊሽካ ነፍቶ እኩል ያስጀመራቸው ያለ ይመስል አንድ ላይ ሲጨምሩ፣ በርህራሄና በጭካኔ መሃል ያለው መስመር ይጠፋባችኋል፡፡
የሆነ ምርት ወይ አገልግሎት ላይ ዋጋ የጨመረ ነጋዴን ልክ አለመሆኑን ብትነግሩት ምን ይላችሁ መሰላችሁ… “ዋጋ መጨመር መብቴ ነው፡፡” ስለ ነጻ ገበያ ክርክር ሊገጥማችሁ ሁሉ ይችላል፡፡ እኔ የምለው…ይሄ ነጻ ገበያ ምናምን የሚሉት ነገር አንዳንዴ “አይደለም እኛ ተራዎቹ ሰዎች፣ ከበላያችን ያሉትና ሊያውቁት የሚገባቸው ሁሉ ያውቁታል ወይ?” ያስብላል:: አንድ ነጋዴ በነጻ ገበያ እንደፈለገው (‘በምርቃናም ይሁን በመረቅ’ እንደ ማለት) ዋጋ መጨመርና መቀነስ መብቱ ነው የሚል ነገር ካለ ይነገረንና ከቸርቻሪ እስከ አከፋፋይ የረግማናቸውን ነገር እንተውማ፡፡ ነገሩ… አለ አይደል… “ህጉ ከደገፋቸው እናንተ ምን ቤት ናችሁ!” ሊያስብል ይችላል!
ግርም የሚል ነው…. በአንድ ኩንታል ጤፍ ላይ አምስት መቶ ብር መጨመር፣ የሎሚ ዋጋ እስከ ሁለት መቶ ሀምሳ በመቶ መጨመር የመሳሰሉትን በሚወስኑበት ጊዜ ምን እያሰቡ ነው ያሰኛል! ቤተሰብ የላቸውም! ወላጆች፣ የትዳር ጓደኞች፣ ከአብራካቸው የወጡ ልጆች፣ የሚወዷቸው ዘመዶች የሏቸውም!
ሚኒባስ ታክሲዎች ላይ እኮ ትርፍ ሰው መጫን መደበኛ ከሆነ ከርሟል…ልክ ህጎቹ በውስጥ ሰርኩላር ምናምን የሆነ ማሻሻያ የተደረገ ያህል! ”ትራፊኩ እዛ ጋ ቆሟል ጎንበስ በል!”
“መጋረጃውን ዝጋው፣” ምናምን አይነት ጥንቃቄ እንኳን ከስንት አንዴ ነው የሚሰማው፡፡ ሰዉም ጭቅጭቁ ሰልችቶት “ጠጋ በል፣” ሲሉት እስከ ጥግ የሚጠጋ ሆኗል፡፡ አሁን
በቀደም ከፒያሳ ወደ ሀያ ሁለት የሚሄድ ሚኒባስ ታክሲ ውስጥ ነው፡፡ ገብርኤል መሳለሚያ ላይ አምስት ተጨማሪ ሰዎች ይጫናሉ፡፡ ከሾፌሩ ጎን የነበረ አንድ ሰውዬ… “ተው ይይዙሀል…”
ታዲያላችሁ… መናኸሪያን አለፍ እንዳልን መጡለታ! ሾፌር ሆዬ ወርዶ እንደ ሁልጊዜ ለመለማመጥ ቢሞክር የሚሰማው አላገኘም:: የቅጣት ትኬቱን ይዞ ሲመለስ ምን ቢል ጥሩ ነው…
ስሙኝማ…የሐምሌ የግብር ወቅት ሲመጣ በሆነ ግብር መክፈያ ስፍራ ብቅ በሉና እዩልኝማ! አሁን እኛን በጭማሪ መአት ኑሮን እንድናማርር አድርጎ እያበሳጨን ያለው ነጋዴ በተራው
ሲበሳጭ ታገኙታላችሁ:: “ያልሠራሁትን ከየት አምጥቼ ነው የምከፍለው!” “ቤተሰብህን በትን ነው እንዴ የምትሉኝ!” ምን በወጣህ! የጠላት ጆሮ አይስማው፡፡ ምን በወጣህና ነው ምስኪን ቤተሰብህን የምትበትነው! ግን እኮ… የእኛ ነገርስ! የእኛስ ቤተሰብ ለምን ይበተናል! አንድ ኩንታል ጤፍ ላይ የምንጨምረው አምስት መቶ ብር ከየት እናመጣለን! አንድ ኪሎ ነጭ ሽንኩርት ላይ የምንጨምረው መቶ ሀምሳ ብር ከየት እናመጣለን! እኛንስ… ቤተሰቦቻችሁን በትኑ ነው የምትሉን!
እኔ የምለው…በዋጋ መናር በጮህን ቁጥር የሆነ መሥሪያ ቤት “የማረጋጋት ሥራ ይሠራል፣” ምናምን ይባላል፡፡ እኛም…አለ አይደል…“እሰየው፣ ለጣይም ምናምን አለው፣” እንላለን፡፡
ተከላካይ አገኘና! “ምን የቆረጠው ነው ጫፋችሁን የሚነካ!” የሚል አገኘና! ልክ የሆነ የሠፈር ጉልቤ አላስወጣ፣ አላስገባ ሲለን እንደሚደርስ ታላቅ ወንድም አይነት፡፡ ግን ምን ያደርጋል…
ምኑንም ነገር ሳናየው ሁሉም ነገር ‘ዘ ሴም ኦልድ ስቶሪ’ ሆኖ ቁጭ፡፡ እናማ… ዋጋ ይረጋጋልናል ብለን ስንጠብቅ ደማችን ሊረጋ ምንም አይቀረው:: ልክ ነዋ…እስቲ ያልጨመረ ነገር አስቡ፡፡
ስሙኝማ….እንግዲህ ጨዋታም አይደል…ይቺ ጅብ ከሄደ በኋላ እንዳለችው ጩኸት የምትመስል ነገር ተለምዳለች፡፡ አለ አይደል… የሆነ አገልግሎት፣ የሆነ ምርት ላይ ችግር ደረሰ ተብሎ በሚዲያውም በምኑም ማጉረምረም ሲበዛ ይመለከተኛል የሚለው መስሪያ ቤት የሆነ ባለስልጣን በቲቪ ብቅ ይልላችኋል፡፡
“እንደሚያወቁት በአሁኑ ጊዜ ሰዉ አገልግሎቱን በተገቢው መንገድ እያገኘን አይደለም፡፡ አቤቱታችንን ሊሰሙልን እንኳን ፍቃደኛ አይደሉም፣ እያለ ነው፡፡ እዚህ ላይ እርሶ ምን ይላሉ?”
እሱዬው እንዴት ብሎ ይጀምራል መሰላችሁ…“በመጀመሪያ እናንተ በዚህ ጉዳይ ማብራሪያ እንድንሰጥ እድሉን ስለሰጣችሁን…“ ኸረ ወደ ጉዳይህ ግባ! መቅድም፣ መግቢያ ምናምን
ሳይልማ ወደ ጉዳዩ አይገባም! “ድርጅታችን ከተመሰረተ ጀምሮ ባለፉት አርባ አምስት ዓመታት…” ምናምን ብሎ ከተመደበለት አምስት ደቂቃ ውስጥ ሦስት ተኩሉን ይጨረግደዋል!
(‘ይጨረግደዋል’ የሚለው ‘ያባክነዋል’ ከሚለው የበለጠ ጉልበት አለው…አይደል!) እኔ የምለው… አንዳንዶች በሆነ ጉዳይ ላይ ማብራሪያ እንዲሰጡ የሚቀርቡ ሰዎች ለዘጋቢ ፊልም
ምናምን የተዘጋጀ ስክሪፕት ነው እንዴ የሚያነቡት! ልክ ነዋ…እኛ አገልግሎት እያገኘን አይደለም አልን እንጂ ድርጅቱ አርባ አምስት ዓመት ሞላው፣ ስድስት ወር ምን አገባን!
“…በእርግጥ ከደንበኞች የቀረቡትን ቅሬታዎች ሰምተናቸዋል፡፡ የድርጅታችንን አገልግሎት ለማዘመን በአሁኑ ጊዜ በርካታ ሥራዎች እየተሠሩ ነው፡፡” (ስሙኝማ…ይቺ “ሥራዎች እየተሠሩ
ነው፣” የምትለዋ ሀረግ ከሆነ ምርት ጋር በምርቃት አይነት ለሁሉ የምትታደል ነው እኮ የምትመስለው! ስለሆነ ጉዳይ ሲጠየቅም…ሳይጠየቅም… “ሥራዎች እየተሠሩ ነው፣” የማይል
ታዲያላችሁ…ተገልጋዩ በአገልግሎት አሰጣጥ እየተማረረ መሆኑን የተጠየቀው ሰውዬ ጉዳዩን በቀጥታ የሚመለከት ምንም ነገር ሳይል፣ ጭራሽ ቤታችን ድረስ በአየር ሞገድ መጥቶ
እኛንም አማርሮን ያርፈዋል:: እናማ…በዋጋ መናር እየተላጠ ያለውን ጨጓራችንን ለመከላከል “ሥራዎች እየተሠሩ ነው፣” የምትሉ ክፍሎች ካላችሁ “እዚህ ነን፣” በሉን! ዋጋ እየናረ፣ ጨጓራ
በጣም ብቃት ያላቸው መጣጥፎች ወደ እርስዎ እንዲመጡ ይፈልጋሉ?, ይህም ሕይወትዎን ደስተኛ እና ሀብታም ያደርገዋል? ይመዝገቡ, እና ከዚያ ወደ እርስዎ እንሄዳለን:-)
ኣነ እዞም ኢዮብ ዝብሃሉ ሰባት የስተባህለሎም ዓቅላማትን ምሃርትን ኢዮም!!! እግዚኣብሄር ኣምላክ ምሕረት ከም እምነትኩም ካብ ማይ ሰሊሆም ይልኣከልኩም ወረጃ ኣቦ🙋🏼‍♂️🙋‍♂️
እድመን ጥዕናን ይሃብኩም መስ ባዓልቲ ቤትካ 🌟🌹🏆👍✋ እዛ መድብ ቁርብ ሓጺራ ኣላ 2 ከፋል ኣሎዋ ዱ? ካብ ቀድም ኣብ ቴቪ ኤሪ እወን መስ ክምዚኣቱም ስባት ስሙናዊ መድብ ተዝህሎ ጽቡቅ እዩ🇪🇷👍
ናይ በሓቂ ኣብነታዊ ሐላፍነታዊ ሰብ ኢኻ እዮባ ኣብ ኣስመራ ከለና ኣብ ኩሉ ቦታታት እናዞርካ ክትምህር ከለካ የዝክሮ ክትድነቅ የግብኣካ አዩ ስለቲ ግሉጽነትካ:: ኣምላኸ ጸግኡ የብዝሓልካ በሓቂ እዚ ነገር እዚ ተቀ ቢልካ ክሓልፎ ቀሊል ኣይኮነን ካብ ኣምላኽ እዩ :: ቶበ ከአ ጽቡቅ መደብ ከም ወትሩ ኣጆኻ ኩቡር ሓው 👍❤❤❤ 💐💐💐💐
ተስፈ ሓወይ ብእምነት ጸበል ተሓጸብ በሎ ክሓዊ እዩ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ወንቅሸት ገዳም ዝተሓጽቡ ይሓውዩ ኣለው እሞ ኮይዱ ይተሓጸብ ። ተስፌ ተገዲስካ ኣብጽሓለይ
ነዚ ኩሉ ተጻቡኦ ሰጊርካ ኣብዚ ዘብጸሐካ ፈጣሪ ክብሪ ነዓኡ ይኩን እዛ መደብ ጽብቅቲ እያ ከምቲ ቡዙሓት መናእሰያት ህወት ዝተከልካሎም ሕጂ እዉን ቡዙሓት እዮም ዝጽበዩካ ደጋጊምካ ኣስፊሕ ኣቢልካን ተቲገልጸልና ጹቡቅ ነይሩ
ዋውው ደስ ክብለካ ካባና ትጥዒ ኣለኻ ኣምላክ ነዊሕ ዕድመ ምስ ይዕና ይሃብካ ፡ መርዓ ደቅኻ የርኢኻ ፡ ጉልጽነትካ ብጣሚ ደስ ዘብል ኢዩ ፡ ዕላልካ ክጥዕም ፡ ይቅረ ደኣ ግበሩለይ እምበር ኣነስ ከምዚ ኣምላኽ ንህዝቢ ክትምህር ብሓላፍነት ዘውረደልካ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ ። ኣብ ኤርትራ ከለኹ ኢየ ዝፈልጠካ ኣለኻ ክሳብ ሎሚ ገና ውን ክትህሉ ኢኻ ኣጆኻ ደጊምና ገጽካ ምርኣየይ ኣዝየ እየ ተሓጊሰ ።
እቲ እምነትካን ቅንዕናካን እዩ እግዚኣብሔር ሰናይ ገሪልካ ባዓልቲ ቤትካ ታዓዲላ ምክናቱ ቡዙሓት ይሕዋትና ሳኣን ማራር ዝተሃሰያ ይበዝሓ እግዚኣብሔር ምሳኩም ይኩን 🥰🥰🥰
እዚ ኩቡር ሓውና ቅድሚ ነዊሕ እዋን ክምህር ኣብ ማስሜድያ ይርእዮ ነይረ።ብጣዕሚ ዓቢ ሰብ ኢዩ። ኣምልላክ ዕድመ ይሃቦ፡ኣፍልጦና ከም ዝዓቢ ዝገበረና ኩቡር ሓውና። ብታሚ ድማ እየ ዘመስግኖ።ተስፋ ይገብር ሓደ መዓልቲ ካብቲ መልከፍቲ ክገላግል ዝኽእል መድሃኒት ክርከብ።
በአሁኑ ጊዜ ሴቶች ለጤናቸው የሚጨነቁና ጤናማ የሆነ የአመጋገብ ሥርዓት የሚከተሉ ሁነዋል፡፡ ጤናማ የአመጋገብ ሥርዓት አንዱ አስፈላጊ የሆኑ የቫይታሚን ውህዶችን የምናገኝበት መንገድ ነው፡፡ በማንኛውም የእድሜ ክልል፣ የሰውነት መጠን/ክብደት እና እንቅስቃሴ ላይ የሚገኙ ሴቶች የተሟላ ጤንነት እንዲኖራቸውና የተለያዩ የጤና ችግሮችን መከላከል እንዲችሉ በርከት ያሉ የተለያየ ይዘት ያላቸውን ቫይታሚኖች መውሰድ ይኖርባቸዋል፡፡
ቫይታሚኖች ተፈጥሮአዊ ውህዶች ሲሆኑ የተለያዩ የሰውነት ክፍሎቻችን ተግባራቸውን በትክክል እንዲወጡ ያግዛሉ/ይረዳሉ፡፡ እያንዳንዳቸው ቫይታሚኖች የራሳቸው የሆነ ልዩ ጥቅም አላቸው፡፡ አስፈላጊ የሆነ የቫይታሚን እጥረት ከባድ ለሆነ በሽታ መከሰት የራሳቸውን ድርሻ ያበረክታሉ፡፡ ለዚህም ነው አስፈላጊ የሆኑ ቫይታሚኖችን ከምንመገበው ምግብ ወይም ከቫይታሚን እንክብሎች ማግኘት አስፈላጊ የሚሆነው፡፡
ቫይታሚን ኤ የፀረ-ኦክሲዳንት ባህሪ ሲኖረው በማንኛውም የእድሜ ክልል ላይ የሚገኙ ሴቶች ያስፈልጋቸዋል ይህ ቫይታሚን አጥንት፣ ጥርስ፣ ቆዳ፣ ስስ አካሎችን በመገንባትና ጥንካሬ በመስጠት ይጠቅማል፡፡ በተጨማሪም ቫይታሚን ኤ በከባድ ህመም የመያዝ እድልን ይቀንሳል፣ እይታን ይጨምራል፣ እርጅናን ይቀንሳል እንዲሁም በሽታ የመከላከል አቅምን ይጨምራል፡፡
ሪቦፍላቪን (Rivofavine) በመባል ይታወቃል፤ ቫይታሚን ቢ2 ለጥሩ ጤንነት፣ እንከን ለሌለው ዕድገትና ሰውነታችን ምግብን በአግባቡ እንዲጠቀም በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ ሃይል/ጉልበት እንድናገኝ እና በሽታ የመከላከል ሥርዓታችን እንዲጨምር ያግዛል በተቃራኒው ድንዛዜን፣ ብስጭትን፣ ጭንቀትንና ድካምን ይቀንሳል/ያስወግዳል፡፡
የቫይታሚን ቢ2 እጥረት ሰውነታችን ምግብን በአግባቡ እንዳይጠቀም ያስተጓጉላል፣ በሽታ የመከላከልና የነርቭ ሥርዓትን በማዛባት ዓይንና ምላሳችን አመድማ ቀለም እንዲሆን፣ ጉሮሮ እና አፍ እንዲቆስል፣ ከንፈራችን እንዲሰነጣጠቅ፣ ፀጉራችን እንዲደርቅ፣ የሚያሳክክና የተሰነጠቀ ቆዳ እንዲኖረን ያደርጋል፡፡
በቫይታሚን ቢ2 የበለፀጉ ምግቦች የሚከተሉት ናቸው፦ የአካል ስጋ፣ አይብ፣ ወተት፣ እርጎ፣ ቅጠላማ አትክልቶች፣ እንቁላል፣ ጥራጥሬዎች፣ አኩሪ አተር፣ አልሞንድና ለውዝ ናቸው፡፡
ቫይታሚን ቢ6 ፓይሪዶክሲን (Pyridoxine) በመባል ይታወቃል ለጤናማ በሽታን የመከላከል አቅም ሥርዓት እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ ይህ ቫይታሚን ሰውነታችን ሆርሞንና የአእምሮ ኬሚካሎችን እንዲያመርት በማገዝ በተቃራኒ ድብርት፣ የልብ ህመም እና የመርሳት ችግር እንዲቀንስ ያደርጋል፡፡
በተጨማሪም የደም ስኳር መጠን የተስተካከለ እንዲሆን ያደርጋል፡፡ ነፍሰጡር/እርጉዝ ሴቶች በቫይታሚን ቢ6 የበለፀጉ ምግቦች ቢመገቡ ጠዋት ጠዋት ከማቅለሽለሽና ህመም ተገላገሉ ማለት ነው፡፡ በሰውነታችን ውስጥ የቫይታሚን ቢ6 እጥረት የደም ማነስ ያስከትላል፡፡
ጥቂት ጥሩ ከሚባሉት ምግቦች ውስጥ ጤናማ የቫይታሚን ቢ6 መጠን ያላቸው የሚከተሉት ናቸው፦ አቮካዶ፣ ሙዝ፣ ስጋ፣ ባቄላ፣ አሳ፣ ለውዝና የደረቁ ፍራፍሬዎች ናቸው፡፡
ቫይታሚን ቢ7 በሌላ ስሙ ባዮቲን(Biotin) ይባላል፡፡ ለሴሎች እድገትና ለፋቲ አሲድ ስሪት በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ ይህ ቫይታሚን ላብ አመንጪ እጢዎች፣ ፀጉርና ቆዳ ጤናማ እንዲሆኑ ያደርጋል፡፡ የፀጉር እድገትን ያፋጥናል የተሰነጣጠቁ ጥፍሮችን ለማከም ይረዳል፡፡ በተጨማሪም ቫይታሚን ቢ7 ለአጥንት ዕድገትና ለመቅኒ በጣም አስፈላጊ ነው፤ እንዲሁም የኮሌስትሮል መጠን የተስተካከለ እንዲሆን ይረዳል፡፡
የቫይታሚን ቢ7 እጥረት የመከሰት እድሉ በጣም አናሳ ቢሆንም በሚከሰትበት ጊዜ ግን የፀጉር መሰባበር፣ ሽፍታ፣ ጤናማ ያልሆነ የልብ ስራ፣ የደም ማነስ እና በጥቂቱ ድብርት ያስከትላል፡፡
ጥሩ ከሚባሉ የቫይታሚን ቢ7 ምግብ ምርጫዎች መካከል ጥቂቶቹ እነሆ፦ ስኳር ድንች፣ አልሞንድ፣ ካሮት፣ ሙዝ፣ ቢጫ ፍራፍሬዎች፣ አረንጓዴ ቅጠላማ አትክልቶች፣ ቡናማ ሩዝ፣ የእንቁላል አስኳል፣ አኩሪ አተር፣ ወተት፣ አይብ፣ እርጎና ለውዝ ናቸው፡፡
ቫይታሚን ቢ9 ፎሊክ አሲድ(Folic Acid) በመባል ይታወቃል ለማንኛውም ሴቶች በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ የልብ ህመምን፣ ከፍተኛ የደም ግፊትን፣ አልዛይመርን፣ ድብርትን፣ ካንሰርንና የማስታወስ ችግርን በመከላከል ይረዳል፡፡ በተጨማሪም የአእምሮ ጤናን፣ ሴሎች ተግባራቸውን በትክክል እንዲወጡ ያግዛቸዋል/ያበረታታቸዋል፡፡ መካንነትን ይዋጋል በእርግዝና ጊዜ ደግሞ ለጽንሱ እድገት በጣም አስፈላጊ ነው፡፡
የቫይታሚን ቢ9 እጥረት በእርጉዝ ሴቶች ላይ ሲከሰት ጽንሱ ላይ የአእምሮ ችግር ያስከትላል፡፡ በቫይታሚን ቢ9 ከበለፀጉ ምግቦች መካከል ሊጠቀሱ የሚችሉት፦ ጠቆር ያለ ቅጠል ያላቸው አረንጓዴ አትክልቶች፣ የብርቱካን ጭማቂ፣ አስፓርጀስ፣ ሚሎንስ፣ እንጆሪ፣ አተር፣ ይስትና እንቁላል ናቸው፡፡
ሌላው ለሁሉም ሴቶች አስፈላጊ የሆነ ቫይታሚን ቢ12 ነው፡፡ ሰውነታችን ምግብ በአግባቡ እንዲጠቀም፣ ለጤናማ የሴል ክፍፍል እና ፕሮቲን እንዲሰራ/እንዲዘጋጅ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ ይህ ቫይታሚን የልብ ህመምን፣ የመርሳት ችግርን እና የደም ማነስን ይከላከላል፡፡ በተጨማሪም ድብርትን ለማከም፣ ጤናማ የበርቭ ሥርዓት እና አእምሮ ተግባሩን በትክክል እንዲወጣ በማገዝ ይረዱናል፡፡ የቫይታሚን ቢ12 እጥረት የሚከተሉትን ያስከትላል፦ ቶሎ መቆጣት፣ ድብርትና ግርታ/ውዝግብ ያመጣሉ በተጨማሪም የምላስና አፍ ቁስለት ያስከትላል፡፡
በሽታ የመከላከል አቅምን የሚጨምር በመባል ይታወቃል፡፡ ቫይታሚን ሲ ለሴቶች በጣም በርካታ የሆኑ ጥቅሞች ይሰጣል፦ ቁስል በፍጥነት እንዲድን ይረዳል፣ የአካል ዕድገትን ያፋጥናል፣ በአንዳንድ የካንሰር ዓይነቶች የመያዝ ዕድልን ይቀንሳል፣ የአካል ውድመትና የልብ በሽታን ይከላከላል፡፡ በተጨማሪም ቀይ የደም ሴሎች እንዲመረቱ በማድረግ ከፍተኛ ሚና ይጫወታል፡፡
ቫይታሚን ዲ በፋት የሚሟሟ ቫይታሚን ሲሆን ካልሲየም የተባለው ሚኒራል እንዲመጠጥ/እንዲዋሃድ ያግዛል ይህ ካልሲየም የተባለው ሚኒራል አጥንታችን ጠንካራ እንዲሆን ከፍተኛ ድርሻ ይወጣል፡፡ ቫይታሚን ዲ ሪህና የተለያዩ አይነት ካንሰሮችን የመያዝ ዕድላችንን ይቀንሳል፡፡ በተጨማሪም በወር አበባ ጊዜ የሚከሰቱ የተለያዩ ህመሞችና ችግሮችን ይቀንሳል፣ የአይን እይታን ያስተካክላል፡፡ የዚህ ቫይታሚን እጥረት አጥንታችን ጠንካራ እንዳይሆን በማድረግ ኦስቲዮፖሮሲስ ለተባለ ችግር ያጋልጠናል፡፡
የፀሃይ ብርሃን በየቀኑ ለአጭር ጊዜ በመሞቅ(በመጋለጥ) ሰውነታችን የሚፈልገውን የቫይታሚን ዲ መጠን ያገኛል፡፡ ስስ ቆዳ ላላቸው አብዛኛዎቹ ሰዎች ከ10-15 ደቂቃ የፀሃይ ብርሃን ቢያገኙ አስፈላጊ የሆነ የቫይታሚን ዲ ለሰውነታችን በበቂ ሁኔታ እናገኛለን፡፡ በተጨማሪም እንደ አሳ(ፋቲ)፣ ወተት፣ ጉበትና እንቁላል የመሳሰሉ በቫይታሚን ዲ የበለፀጉ ምግቦችን መመገብ ተገቢ ነው፡፡
ቫይታሚን ኢ ፀረ-እርጅና ባህሪ ስላለው የሴሎች ውድመትን/ሞትን ይከላከላል፣ ከእድሜ ጋር ተያይዘው የሚመጡ በሰውነት ላይ የሚከሰቱ ለውጦችን ይከላከላል፡፡ ይህ ቫይታሚን የልብ በሽታን፣ ካታራክትን(የአይን በሽታ)፣ የማስታወስ ችግርን እና ጥቂት የካንሰር ዓይነቶችን ይከላከላል፡፡
ቫይታሚን ኢ ለቆዳና ፀጉር በጣም አስፈላጊ ነው ለዚህም ነው በፀጉርና ቆዳ ውበት መጠበቂያ ምርቶች ላይ የሚካተተው፡፡ በቫይታሚን ኢ ከበለፀጉ ምግቦች መካከል፦ የመካከለኛው የስንዴ ፍሬ ክፍል፣ የለውዝ ችግኝ/ዛፍ፣ አልሞንድ፣ ስፒናች፣ ማርጋሪን፣ የበቆሎ ዘይት፣ የለውዝ ቅቤ ናቸው፡፡
ቫይታሚን ኬ የአጥንት ጥንካሬ በመጨመር፣ የደም መርጊያ ጊዜ ጤናማ እንዲሆን በማድረግ፣ ለተለያዩ የልብ በሽታዎች የመጋለጥ ዕድልን በመቀነስ ቁልፍ ሚና ይጫወታል፡፡ ይህ የተለየ ቫይታሚን ሰውነታችን ሃይል በማምረትና በሽታ የመከላከል ተግባሩን በትክክል እንዲወጣ በማድረግ ይጠቅመናል፡፡
ምርጥ የሚባሉ የቫይታሚን ኬ ምንጭ ከሆኑት ምግቦች መካከል አጠቃላይ የጥራጥሬ ውጤቶች፣ አረንጓዴ ቅጠል ያላቸው አትክልቶች፣ የአሳ ዘይትና ሶይቢን ዘይት ናቸው፡፡
ለማጠቃለል ያክል አምስት(5) የሚሆኑ የተለያዩ ፍራፍሬዎችና አትክልቶች በየቀኑ ቢመገቡ አስፈላጊ የሚባሉ ቫይታሚኖችን ለማግኘት ቀላል መንገድ ነው፡፡ ከተለያዩ የምግብ ዓይነቶች አስፈላጊ የሆነውን የቫይታሚን መጠን የማያገኙ ከሆነ ሃኪምዎን ወይም የጤና ባለሙያ በማማከር በእንክብል የተዘጋጁ ቫይታሚኖችን ቢወስዱ መልካም ነው፡፡
የሶማሊያ ጠቅላይ ሚኒስትር ኦማር አብዱል ራሺድ አሊ ሸርማርኬ ና የደቡብ ሱዳን ምክትል ፕሬዚዳንቷ ጄምስ ዋኒ አጋ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ሰባኛ ጠቅላላ ጉባዔ ንግግር ሲያደርጉ - መስከረም 20/2008 ዓ.ም፤ ኒው ዮርክ
በደቡብ ሱዳን ጦርነቱ ቆሞ ሰላም ማግኘታቸውን ምክትል ፕሬዚዳንቷ ጄምስ ዋኒ አጋ አስታውቀዋል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የዛሬዋ ሶማሊያ ትናንት የምታውቋት አይደለችም ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትሯ ኦማር አብዱል ራሺድ አሊ ሸርማርኬ ተናግረዋል፡፡
ሁለቱ መሪዎች እነዚህን ካለፉ ቀናት የተሻለ ቀን ብሥራት የተናገሩት ኒው ዮርክ በመካሄድ ላይ ባለው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ሰባኛ ጠቅላላ ጉባዔ ለተሰበሰቡ የዓለም መሪዎች ነው፡፡
የሶማሊያው ሻርማርኬ “አልሻባብን አሸንፈናል፤ ሞቃዲሾ ውስጥ የሚሰማው የጥይት ድምፅ ቀንሷል” ብለዋል፡፡ ግን በመሠረተ-ልማት ግንባታና በሌሎችም የልማት መስኮች የሚጠብቃቸውን ብርቱ ሥራ ጠቁመው አጋሮቻቸው ከጎናቸው እንዳይለዩ ጠይቀዋል፡፡
ለዝንተዓለም በባዕድ ተገዝታ የማታውቀው ኢትዮጵያ፤ ክብሩዋ ተገሶ፣ ወሰኗ ተደፍሮ፣ በፋሰሽት ኢጣሊያ መወረሩዋ እንደ እግር እሳት የሚያንገበግባቸው ሁለቱ ወጣቶች አበርሃ ደቦጭና ሞገስ አስገዶም፣ በዚያው ቤተ-መንግሥት ተገኝተዋል፡፡
አብርሃም ደቦጭና ሞገስ አስገዶም፣ ከሚስጥር ተካፋየቻቸው ከእነ ሰምኦን አደፍርሰና በሻህ ውረድ፣ ከበጅሮንድ ለጥይበሉ ጋር ሆነው የወሰኑትን፣ የቦምብ ጥቃት የመጣል እቅድ ለመፈፀም ያቺን ቀን መረጠዋል፡፡
በ1933 ዓ/ም ኢትዮጵያ ነፃነቷን ካገኘች በኋላ፤ የነአብርሃምና በአዲስ አበባ ያለቁት ኢትዮጵያውያን አፅማቸው ተለቅሞ በቅድስት ስላሴ ካቴድራል እንዲያርፍ ተደርጓል፡፡
ኣባል ሚኒስትሪ ዜና ከም ምዃነይ መጠን ዓሊ ዓብዱ ከም ምክትል ሚኒስተር ኮይኑ ክሽየም፣ ኣብ እንዳ ጋዜጣ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ኣዳራሽ፣ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዝጸውዖ ናይ ሃታ ሃታ ኣኼባ ከምዝተሓበረና እዝክር።
ሳሕቲ ብስራሕ ዘጋጥሙ ተረኽቦታት እንተዘይኮይኑ ዓሊ መን’ዩ ንዝብል ንምምላሽ ዘኽእል ኣፍልጦ ዘሎኒ ኣይኮንኩን። ካልኣይ ከኣ ምስ ስነ ሓሳብ ናይ ሰባት ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ሓሳባት ከገልግሉ ሑኽ ንዝብሉ ጭራቓት ፋዕራኦም’ውን የብለይን። ሽሕ’ኳ፣ ናይ በለጽ ኣካይድኦም ሓደገኛን ለኻኻምን ክኸውን ዝኽእል እንተኾነ።
ኣባል ናይቲ ብኸቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝኽሰስ መንግስቲ ኤርትራ ከም ምንባሩ መጠን፣ ብገበን ዘኽስሶ በደል ፈጺሙ እንተኾነ መጽናዕቲ የካይዱ ምህላዎም ሓቢሩ ኸኣ፣ ብቀጥታ ምስ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበን ናብ ዝተኣሳሰሩ ሕቶታት ኣተወ።
ወርሒ መስከረም እንክዛዘም፣ ጸሓይ ኣብ ምህሳሳ ስለዝኾነት፣ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ፓሪስ፣ ፕላስ ኮሉሽ ተባሂሉ ንዝኽሪ ፈረንሳዊ ሁመሪስት ኣብ ዝተጽዐ ቦታ ኣብ እትርከብ ለ’አርያል እትባህለት ቤት ሻሂ ኣብ ግዳም ኣብ ዝርከብ ወናብር ኣጣጢሐ ሓፊስ ቡን እናሰተኹ’የ። ጸሓይ ዕራርቦ’ውን የስተማቕራ ኣለኹ።
ጀነራላት ኢትዮጵያ ብብልሽውና ተቖማጢዖም እትብል ዝተቓመመት ዜና፣ ሒዘሉ ብዝኸድኩ፣ ነገረ’ያ ኣጋጣሚ፣ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሲቪል ተኸዲኑ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብሓንሳእ ጸንሑኒ። ቀዳም’ዩ ዝነበረ። ማዕጾ ኳሕኩሐ ብዝኣተኹ ጋሻ ከምዘለዎ ኣስተብሃልኩ’ሞ ማዕጾ ንዝባነይ ዓጽየ ንድሕሪ ክምለስ መረጽኩ። ክኣቱ ጸገም ከምዘየለ ስከዝሓበረኒ ግና፣ ክርእየን ሒዘሉ ዝመጻእኩ ዜና ኣረኪበ፣ ደው ኢለ ኣብ ምጽባይ ኣተኹ።
“እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ ብሕማም ኤች ኣይቪ ኤይድስ ይሳቀ ምህላዉ ተፈሊጡ።” እትብል ሓንቲ ምሉእ ሓሳብ ጥራይ’ዩ ወሲኹ። ዓሊ ዓብዱ ኣብ ዜና ከም ድሕሪ ባይታ ዘቀመጦም ሓሳባት ወይ ከኣ ቃላት ምድግጋም ልሙድ ነበረ።
ዝተቓመመ ጥራይ ዘይኮነ ስነምግባር ዝጠሓሰ ዜና ተሰኪመ ሕርኽርኽ እናበለኒ፣ ንዝምልከቶም ዜና ድሉው ምህላዉ ሓቢረ ናብ ጎደና ሓርነት’የ ኣምሪሐ። ዋላ’ኳ ሓርነት ይስምዓኒ እንተዘይነበረ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝነበራ መዓልታት ሰንበትን ሰኑይን፣ እታ ንሕማም ኢትዮጵያዊ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ እትጠቕስ ዝተለቀበት ምሉእ ሓሳባት፣ ደጊምና ከይንጥቐመላን፣ ብፍላይ ኣብ ጋዜጣ ከይትሕተምን ብጸሓፊት ዓሊ ዝነበረ ጓል ሜሪን መጠንቐቕታ ከምዝመጸ ሰሚዐ። ንኢትዮጵያውያን ጀነራል ከተጥቕዕ ዝተሓስበት ስነ ምግባር ዝጎደላ ዜና ንኤርትራውያን ጀነራላት ዶ ኾን ጎጥያ ትኸውን? መልሲ ዘይረኸብኩላ ናይታ ዕለት ፍጻሜ’ያ።
ዘይተመልአ ምሉእ ሓሳብ ክምልኣለይ ዝተጸበኽዎ ፈረንሳዊ፣ ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ ሪፖብሊክ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ እትርከብ ገዳይም ጸጋማውያን ጸሓፍትን ፖለቲከኛታትን ፈረንሳ የዘውትርዋ ከምዝነበሩ ዝዝንተወላ ጥንታዊት ባር ላ ታምፕል ኮፍ ኢሉ ጸንሓኒ። ላ ታምፕል ቤት መቕድሰ ምዃኑ’ዩ። ብስም ቤት መቕደስ እትጽዋዕ ባር ስማን ታሪኻን ደኣ ዓቢ’ምበር ዝርአ ግሩም ትርኢትን ስፍሓትን የብላን።
ካብታ ባር ብዙሕ ከይርሓቕካ’ውን ኣብ ፈረንሳ ብጸጋማውያን ሰልፍታት ብፍላይ ሶሻሊስታውያን ብዙሕ ተነባብነት ዘለዋ፣ ሊበራስዮን ዝተባህለት ጋዜጣ እትሕተመሉ ቦታ ኣሎ። ኣንበብታ ‘ሊበ’ ኢሎም’ዮም ዘንቀባጥሩላ። ጋዜጣ ሊበ ኣብ ሰኑይ 3 መስከረም 2012 ሕታማ ክልተ ገጻት ዝሸፈነ ሰፊሕ ጸብጻብ ናይታ ኣብ ፓሪስ ዝተመስረትት ሬድዮ ኤረናን ኤርትራን ምስ ገዚፍ ስእሊ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣሰንያ ምቕራባ ኣይርስዖን።
ቁጽሪ ሞባልይ ቴሌፎነይ ንዘይፈልጦ ሰብ ምሃቡ ባህ ከምዘየበለኒ ግዲ ተዓዚቡ ደጋጊሙ ይቕሬታ ሓተተ። ወጻእተኛ ደዋላይ ንብዙሓት ኣባላት ሚኒስትሪ ሚኒስትሪ ዜና ነበር ብፍላይ ንዓሊ ዓብዱ ይፈልጥዎ’ዮም ወይ ቅርበት ኔርዎም ንዝበሎም ሰባት ደዊሉ ከምዘዘራረቦም’ውን ከዕልለኒ እንከሎ፣ ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ ንዝብል ሕቶይ ከስዕበሉ እናተሃንጠኹ’የ።
ብዘይንሕስያ ብሁልን ዘይብሁልን ዓዘፍዘፍ ዝበልና ሓያሎ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ነበረ፣ ከይተናሳሕና ኣብ ደምበ ንጹሃን ተሓዊስና ኣሎና። ብፍላይ’ኳ እቶም ኣብ ናይ 2001 ፈታኒ መድረኽ፣ ምስ ምልኪ ከምዝወገኑ ብጽሑፋቶም ዘረጋገጹ፣ ይቕሬታ’ውን ከይሓተትሉ፣ ድሕሪ ስደቶም ካልኦት ጥራይ ኣብ ምውንጃል ዝተጸምዱ ኣይስኣኑን’ዮም። ዓሊ ዓብዱ’ውን ጸኒሑ ኣሰሮም ይስዕብ ይኸውን።
ኣብ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ንኢድ የማን ኣብ ዘሎ ኮሪደር፣ ንውሽጢ ቅድሚ ምእታው ብቀዳምነት እትረኽቦ ቤት ጽሕፈት ፈነወ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ብቋንቋ ዓፈር’ዩ ዝነበረ። ጎኒ ቋንቋ ዓፈር፣ ተር ኢሉ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኩናማ’ዩ። ፊቲ ንፊት ቤት ጽሕፈት ዓፈር፣ ቤት ጽሕፈት ዓረብ ክህሉ እንከሎ፣ ንቤት ጽሕፈት ኩናማ ፊቱ ዝርከብ ከኣ፣ እንዳ ህዝቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ፣ ዝተጨቓጨቐ መናብርን ፋሕ ዝበለ ወረቓቕትን ዝነበሮ ቤት ጽሕፈት ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ዩ።
ብጋሕማጥ ኣተሓሕዙ፣ እዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ቀዳማይ ክስራዕ እንከሎ፣ ብጽሬቱን ጽፈቱን ንናይ ኩናማ ዝወዳደር ኣይነበርን። ኣብ መላእ ሚኒስትሪ ዜና ካብ ዘሎ ክፍልታት ከኣ ብጽሬቱን ግሩም ዕምባባታቱን ንቤት ጽሕፈት ተሓዚት መዝገብ ወይዘሮ ምልእተ ዝዳረግ ኣይርከብን።
ኣብ ካልኣይ ደርቢ ንየማን ኮሮደር ፊት ንፊት ኣብ ዝጥምት ክፍሊ፣ ኣብ መንበር ኮፍ ኢላ እትጸንሓካ ናይ መጀመርያ ኣባል ድምጺ ሓፋሽ ወይኒ ገረዝግሄር’ያ። ወይኒ ኣባል ጥራይ ዘይኮነት ሓላፊት ናይ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ውን ‘ያ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ክፍሊ ምስ ወይኒ ፊት ንፊት ዝጠማመታ ክልተ መናብር ኣለዋ። ንኢድ ጸጋም እትርከብ መንበር ናይ ሰለሙን ኣበራ ክትከውን እንከላ ጎኑ ንኢድ የማን እትርከብ መንብር ከኣ፣ ብዙሕ ደኣ ኣይተቀመጥክዋን እምበር ንዓያ’ያ ተዋሂባ።
ጎና ነዛ ንዓይ ዝተዋህበት መንበር ከኣ ፈለማ ብግያውነት ካብ ህግደፍ ንዝመጸ ሃይለ ቢዘን፣ ድሒሩ ንኣዳላዊት መደብ ህጻናት ንዝነበረት ትዕግስቲ ፍስሃየ፣ ድሒሩ ኸኣ ንኣዳላዊ መደብ ስነጥበብ ኣማኑኤል ኣጅሬ ተዋሂባ ምንባራ እዝክር።
ኣብ ክፍሊ ህዝቢ፣ ኩሉቲ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረ ኣባል፣ ደበሳይ ወልዱ፣ ጴጥሮስ መንግስ፣ ሳሙኤል ኣዶናይ፣ ገብረመስቀል ገረዝግሄር፣ ድሒራ ኣባል ሬድዮ ኤረና ዝነበረት ዮርዳኖስ መንግስቱ፣ ኣብሳራ ተወልደ፣ ኤፍሬም ግደ፣ ተስፋልደት መብራህቱ፣ መንገሻ ሃብተ፣ ቴድሮስ ማርቖስን ካልኦትን ምንባሮም ኣይርስዖምን።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ብብዝሒ ይጥቐመላ ኣሎ ተባሂሉ ኣብ ኣኼባ ዝተነቕፈሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ። ኣባላት ናይቲ ክፍሊ፣ ኣብ ኮምፑተር ዝነበሮም ኣፍልጦ ድሩት እኳ እንተኾነ፣ እቲ ጠንቒ ቴድሮስ ማርቆስ ዕድል ከሊኡና ዝብል ነበረ። ቴድሮስ ማርቆስ ኣብ ኤርትራ ናይ መጀመርያ ዓይነ-ስውር ጋዜጠኛ’ዩ።
ካብ ድምጺ ሓፋሽ ናብ ሬድዮ ዛራ ኣብ ዝቀየርክሉ፣ ብቀጥታ ወይ ላይቭ ቶክሾው ካብ ዝዓደምክዎም ናይ መጀመርያ ኣጋይሸይ ምንባሩ እዝክር። ምስ ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ ዘካየድክዎ ቶክሾው፣ ብዙሓት ተኸታተልቲ ምርካቡ ብቀጥታ ይድወል ካብ ዝነበረ ቴሌፎናት ክንግንዘብ ክኢልና ኢና።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ መደባት ከቕርብ እንከሎ፣ ብትሕዝቶን ኣቐራረባን ዘለዎ ምዕሩግ ድምጽን ዓይነ ስውር ምዃኑ ዝፈልጥ ዳርጋ ኣይነበረን። ናብ ዝበዝሐ ሰማዒ ከቃልዖ እንከለኹ፣ ብሓበንን ኩርዓትን’ዩ።
ቴዲ ከም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ዶብ ሰጊሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ድሕሪ ምሕታቱ ደሃዩ ረኺበ ኔረ። ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን ካብ ሞያ ጋዜጠኝነት ከምዘይርሓቐ ሰሚዐሉ ኣለኹ። ቴድ ፍቓደኛ እንተደኣ ኮይኑ ድሕሪ ናይ 10 ዓመታት ናይ ቶክሾው ርክብና፣ ደጊመ ናብ ሰማዕቲ ከቕርቦ ምደለኹ። ሓያሎ መጻሕፍቲ ዘንበበ፣ ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብዲግሪ ዝተመረቀ ምኩር ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቖስ ኣብ ህወይት ካብ ዝገጠሙኒ ሓያላት ሰባት ሓደ’ዩ።
ዝበዝሐ ቤት ጽሕፈት ናይ ትሽዓተ ቋንቋታት ድምጺ ሓፋሽ ዝርከበሉ ቦታ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና ብምዃኑ፣ ኣብቲ ኮሪደር ኣብ ዘሎ ሓደ መስኮት ንፍርቂ ሰዓት ደው ክብል ዝኸኣለ ሰብ ዝተፈላለየ ገጸ ባህርያትን ተሞክሮታትን ናይ ምርካብ ዕድል ኣለዎ።
ምስ ኣባላት ናይቶም ብሄራት እናበልና እንገልጾም ጋዜጠኛታት ብዝተኻእለ መጠን ግዜ ከሕልፍ ኣዝዩ ካብ ዝምስጠኒ’ዩ። ዋላ’ኳ ገሊኦም ሓደገኛታት ክኾኑ እንተኸኣሉ።
ብዘይካ ቋንቋታት ትግርኛ፣ ትግረን ዓረብን ካልኦት ቋንቋታት ርኡይ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ ኔርወን። ብቋንቋ ብዳዌት እትፍኑ ሬድዮ ሕዳርብ እታ ኣውራ ዝተጠቕዐት’ያ። ዒሳ ዝተባህለ መምህር ሓባቢሎም ስለዘምጽእዎ ትንፋስ ዘሪኣ ኔራ።
ዓፈር ብተዛማዲ ዝሓሸ ዓቕሚ ሰብ ክርከቦ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት ናይ ክፍሊ ሬድዮ እኳ እንተነበረ፣ ናይዚ ክፍሊ’ዚ ጸገም ንሓድሕዶም ዘይቃደው፣ ክሳብ ኣብ ውሽጢ ክፍሊ ብዝረኸብዎ ዝተሃራረሙ ኣባላት ኔሮሞ’ዮም። ሓላፊት ናይቲ ክፍሊ ገዲም ተጋዳሊት ሳዕድያ’ውን፣ ብቴስታን ብጉስጢ ንምጥምጣም ሰናፍ ከምዘይነበረት ዘይርስዖ’ዩ።
ሙሳ ሲላ ካብ ቤት ማእሰርቲ ቀልጢፉ ከምዝወጸን ብድሕሪኡ ብስራሕ ምኽንያት ናብ ካልእ ከምዝተቐየረን ካልእ እዋን ከኣ፣ ሕርሻ ይሕሸኒ ኢሉ ናብ ዓዱ ወሪዱ ዝብሉ ወረታት ተነዝሑ።
ራሄል ንዝተባህለት መምህር ነበር፣ ብግዝያውነት ናብቲ ክፍሊ ዘምጽእ ኣሃዱ ኩናማ፣ ንምኩር ጋዜጠኛን ሓላፍን ናይታ ኣሃዱ፣ ሕርሻ ስለዝመረጸ ናብ ከባቢ ቶሎጎምጃ ወሪዱ ምባል ዘእመን ኣይነበረን። ራሄል’ውን እንተኾነት፣ ነቲ ብግዝያውነት ዝተጸንበረቶ ሞያ ጋዜጠኝነት ራሕሪሓ ናብ ምምህርንኣ ክትመልስ ኣብ ኣኼባ ብወግዒ’ያ ሓቲታ። መልሲ ስለዝሰኣነትሉ ኸኣ ሓደ ረፋድ፣ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ ኣውቶቡስ ተሰቒላ ከባቢ ቢንቢና ተራእያ ኢሎማ።
ካልኣይ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምውጽኡ ዘረጋገጽኩ ከኣ ዳኒኤል ክብሮም ዝተባህለ ኣባል ሬድዮ ኦሮሞ’ዩ። ዳኒኤል ምስ ኣሕመድ ባህጃ ዝተባህለ ጋዜጠኛ ናይ ዓረብ ናብ ኢትዮጵያ ክሰግሩ’ዮም ተታሒዞም። ኣሕመድ ባህጃ ኪድ ገዛኻ ተባሂሉ ብኡ ንብኡ ክፋኑ እንከሎ፣ ዳኒኤል ከኣ ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲሩ። ብዛዕባ’ዚ ፍጻሜ ኣብ ሚኒስትሪ ዜናን ካልእ ኣጋጣሚታትን ብዙሕ ዝተዘርበ እኳ እንተኾነ፣ ሓቁ ሓደ እዋን ክንጽበ ኢና።
ኣብ ክፍሊ ቋንቋታት ዓረብን ትግረን፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ መንጎ ገዳይም ተጋደልትን ናይ ተስዓን፣ ናይ ጀብሃን ሻዕብያን፣ ተጋደልትን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ካልእ ጉዳያትን ዘሎ ሕድሕዳዊ ዘይምትእምማን ኣባላት፣ ብዙሕ ተንኮላት ከምዝእለም’ዩ ዝዝረበሉ። ሓደ ነቲ ሓደ ኣሕሊፉ ክህብ ንቡር ተርእዮ ናይቲ ገዛ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ቴሌቪዥን፣ እንዳዓረብን እንዳ እንግሊዝን ‘መውዓሊ ህጻናት’ እናበሉ ዝገልጽዎ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ብዙሓት ነበሩ። ናብዘን ኣህዱታት ዝምደቡ ጋዜጠኛታት ብዕድመ ንኢሶም ዘይኮነ፣ በተሓሳስባ ምስ ቆልዑ ይምደቡ ስለዝነበሩ’ዮም ዝኾኑ። ደሓር ከኣ ብሰበይ ሰብካ፣ ብፈለጥካኒ ፈለጥኩኻ ምትእኽካብ ዝርኣየለን’የን ዝነበራ። እዚ ማለት ግና ዓንተራት ጋዜጠኛታት ኣይነበርወንን ማለት ኣይኮነን።
ሚኒስትሪ ዜና፣ እንዳ ህዝብን መውዓሊ ህጻናትን ዝኣመሰለ መማቕርቲ ዝሓቖፈ ዓለም’ዩ። መሳጢ ዓለም። መዘክረይ ክፈታትሽ እንከለኹ፣ ኣብ እንዳዜና ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ የለን ዘብለኒ ፍጻሜታት’የ ዝረኽበሉ። ገሊኦም ዘሕዝኑ፣ ገሊኦም ዘቃልዱ፣ ገሊኦም ዘብክዩ ገሊኦም ካዕካዕ ዘብሉ ፍጻሜታት መሊኦሞ’ዮም። ዋላ’ኳ እቲ ዝበዝሐ ዘሕዝን እንተኾነ።
ሳዕድያ ኣሕመድ’ውን ናይ የመን ዘርኢ ስለዝነበራ፣ ምስ ኤምባሲ የመን ቅርበት ኔርዋ’ዮም ሓበሬታ ኣበጻጺሓ ክትከውን ትኽእል’ያ ብዝብል ጥርጣረ ኣብ ካርሸልን ሓዝሓዝን ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲራ። ሳዕድያ ዝወጸትሉ ዕለት ምስ ድምጻዊት ሄልን ጳውሎስ ግሩም ትርኢት ዘለዎ ሕቋፍ ዕንባባ ተሓንጊጥና፣ እንቋዕ መዋጽኦ ፈጠረልኪ ንምባል ናብ ገዝኣ በጺሕና ኢና። ኣብዚ እዋን’ዚ በዓልቲ ሓዳር ሳዕድያ ኣብ የመን ምህላዋ ኣረጋጊጸ ኣለኹ።
ሓደ ክልተ ዕላላት ተለዋዊጥና ኣሎና። ብልክዕ ዘዕለልናዮ ነጥቢ ሕጂ ኣይዝክሮን። ኣብ ዓረባዊ ስነጽሑፍ ልዑል ዝምባሌ’ዩ ኔርዎ። ሽጋራ ንምስሓብ ኣብ ሓንቲ ካብ መሳኹቲ ደው እንተ’ሉ ምስኡ ትሓልፍ ግዜ መኽሰብ’ያ። ዝበዝሐ ዕላላቱ ዓረባዊ ፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ስለዝኾነ።
ፈትሒ ዖስማን’ዩ ዝብሃል። ቅድሚ ናጽነት ኣባል ማሕበር መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ፈትሒ ካብ ኩዌት ትምህርቲ ዛዚሙ ናብ ኤርትራ ድሕሪ ምእታዉ፣ ፈለማ ኣብ ጋዜጣ ኣልሓዲሳ ድሒሩ ከኣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ መወዳእታ’ውን ኣብ ፓኪስታንን ስዑዲ ዓረብን ብተኸታታሊ ዲፕሎማሰኛ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበር’ዩ።
‘ዛብጥ’ ሓላፊ ንምባል ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዝጥቐሙላ ቃል ምዃና’ውን ቅድሚኣ ኣብ ዝነበረት ዕለት ክምሃር ምኽኣለይ ዓረብኛ ዝመልኽ ዘለኹ ኮይኑ ይስምዓኒ ኣሎ።
ኣብ 1970ታት ሃዋጺ ንፋስ ገድሊ ንህዝቢ ኤርትራ ሃለዋቱ ኣጥፊኢሉ ስለዝነበረ፣ ሳልሕ’ውን ከም መዛንኡ ኣባል ማሕበር መንእሰያት ናይታ ሽዑ ዓቢ ዝና ዝነበራ ጀብሃ ኮነ።
ሳልሕ ሓደ ካብቶም ንማሕበር መንእሰያት ጀብሃ ፖርት ሱዳን ወኪሉ ኣብ 1977 ኣብ ኣቑርደት ዝተኻየደ ጉባኤ ዝተሳተፈ ምንባሩ፣ ዝና ጀብሃ ብዓይኒ ሳልሕ ጀዛይሪ ከመይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣብ ናይ ግምት ህውተታ ኣተኹ።
ነገረ ሳጓ እቶም ካብ ሃገራት ዓረብ ዝመጹ ተጋደልቲ፣ መብዛሕቶም በቲ ዝመጽሉ ዓዲ ስለዝወሃቦም፣ ንሳልሕ’ውን ካብ ኣልጀዝርያ ስለዝመጸ ሳልሕ ኣልጀዛይሪ ለገበቶ። ሊብያ እንተዝነብር ምናልባት ሳልሕ ኣልሊቢ ምተባህለ ኔሩ’ዩ። ንነገሩ ካብ ሊብያ ዝመጸ ኣሊቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ ኣባል ዜና’ውን ኔሩ’ዩ።
ብዛዕባ ዝምድና ኤርትራን እስራኤል ከምኡ ኸኣ ዝምድና ኤርትራን ከም ዒራቕን ሶርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ዓረብን ብዝርድኦ መንገዲ ምክታዕ ዝፈቱ ስለዝነበረ፣ እዚ ንሓያሎ ካድራት ህግደፍ ደሰ የብሎም ከምዘይነበረ ኣብ ሃማመተኤ ንዝተኻየደ ሓደ ኣኼባ ከም ኣብነት እናጠቐሰ፣ ጀዛይሪ ኣብ ፍልስፍናን ስነጽሑፍን ዓረብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ፖለቲካ ዓረብ’ውን ምሱጥ ምንባሩ ብዝርዝር ገለጸለይ- ፈትሒ።
ዘውሕዘለይ ዘሎ ሓበሬታ ምጥርናፉን ምስርዑን ከየሸግረኒ ካብ ምሕሳብ፣ ኣብ ኣእምሮይ ዝተረፋ ሕቶታት ቅድሚ ምፍሳሰ፣ ኣብታ ብዙሕ ሕማቕን ጽቡቕ ሰኒዳ እትርከብ ናይ መዓልታዊ መዘክረይ ብስቕታ እጽሕፍ ኣለኹ። ፈትሒ’ውን ምስማዕን ምጽሓፍን ኣብ ሓደ እዋን ከወሃህድ ዘይምኽኣለይ ተረዲኡ’ዩ ዝኸውን፣ ሰጊደሉ ካብ ዘለኹ ባይታ ወረቀት ክሳብ ዝቐንዕ ብስቕታ ተዓዘበኒ።
ጀዛይሪ ካብታ ኣብ ቃኘው እትርከብ ብዚንጎን ኮምፔሳቶን ዝተረቓቐዐት መንበሪ ገዝኡ ናብ ሚኒስትሪ ዜና እናምርሐ እንከሎ፣ ኣብ መንገዲ ብኸተርዎ ጨወይቲ ኣባላት ስለያ ብኡ ኣቢሉ ከምዝጠፍአ ዘይፈልጥ ኣባል ዜና ኣይነበረን።
“ወላሂ እዛ ሕቶ’ዚኣ ምናልባት ዓሊ ዓብዱ’ዩ ክምልሳ ዝኽእል ዝኸውን። ናይዝጊ ከይንብል ከኣ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ’ዩ።” መታእታእ ከይበለ ዝፈነዋ ሓሳባት’ያ።
ጀዛይሪ ድሕሪ ስምምዕ ኣልጀርስ ኢትዮ-ኤርትራ፣ ኣብ ብቕዓት መሪሕነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዘተኮረ ዝርርባት ኣካይዱ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ውን ይውረ’ዩ። እታ ኩሉ ኣባል ዜና ኣርጊጹ ዝፈለጣ ሓቂ ግና ንስራሕ ኢሉ ካብ ገዛ ምስ ወጸ፣ ኣብ መንገዲ ተጨውዩ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ደሃይ ዘይምህላዉ’ዩ።
ጀዛይሪ ምጥፍኡ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ዝርከብ ኮሪደር ድምጺ ሓፋሽ ጥዑም ሽታ ሓሪምዎ’ዩ። በንጻሩ እኳ ደኣ ዕለታዊ ዝኽሕን ቂምን ጽልእን ክዕብልኾ ተራእዩ።
ብማሕበር መንእሰያትን ተማህሮን ኤርትራ ካብ ሱዳን ተቖጺሩ ድራማ ክምህር ዝመጸ ሱዳናዊ ዝተኣስረሉ ዕለት ኔሩ’ዩ። ብስለያን ምስፍሕፋሕ ጀሃድን ተጠርጢሮም ኣብ ኤርትራ ዝተኣስሩ ሱዳናውያን ብዙሓት’ዮም። እዚ ሱዳናዊ’ዚ ግና ሃይማኖትካ ካብ እስልምና ናብ ባሃይ ቀይርካ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ዩ ዝጥርጠር። እዚ ሱዳናዊ’ዚ መእሰሪኡ ከይተነግሮ ክልተ ዓመት ኣብ ካርሸሊ ድሕሪ ምጽናሕ ምስተለቀ ፈትሒ ብኣካል ከምዝረኸቦ ኣረጋገጸለይ። ሓደ ካልእ ዘረጋገጾ ነገረ እንተኔሩ ኸኣ ከኣ ንኽልተ ዓመት ኣብ ዝተኣስረሉ ቦታ ሳልሕ ጀዛይሪ’ውን ንበይኑ ኣብ ሸላ ተቐይዱ ምንባሩ’ዩ። ካብዚኣ ዝሓለፈት ንሃለዋት ወይ ደሃይ ሳልሕ ጀዛይሪ እትእንፍት ሓበሬታ ዛጊት የላን።
በዓልቲ ቤቱ ተጋዳልቲ ከድጃ ደሃይ ናይቲ ንስራሕ ኢላ ዘፋነወቶ በዓል ቤታ ካብ ዘይረኸበት፣ ከም ኩለን ሰብኡተን ደሃይ ዘጥፍኡ ኣንስቲ ኤርትራ ‘ሓንቲ መዓልቲ’ እናበለት ካብ ምጽባይ ዝሓልፍ ካልእ ኣማራጺ የብላን።
እዛ መልጎም ከተእቱን ከተውጽእን ዝተሰርሐት ነዃል፣ ኣገዳስነታ ዕዙዝ ምዃኑ ንምስትብሃል፣ ካምችኦም ተመዛቢሉ ዝተለጉመ ሰባት ተዓዘቡ። ወይ ከኣ ሞላጉሙ ዝተበጣጠሰ ካምቻ ወዲኹም ሸናዕ በሉ።
ምድርታት ዓረብን ፋርስን ብፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ብፍላይ ብግጥሚ ግኑን ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ’ዩ ዘለዎ። እቶም ምስዚ ዓውዲ’ዚ ሌላ ዘለኩም ድሮ ዑማር ኻያም- ሩብዓያት፣ ኻሊል ጂብራን- እቲ ነቢ….ወዘተ ክትዝርዝሩ ጀሚርኩም ትኾኑ ኢኹም።
እቲ ኣብ ዳመርጆግ ዝርከብ ፕሮጀክት፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር እስማዒል ዑመር ገለ ዝርከቦም ላዕለዎት ሰበ ስልጣን፣ ዲፕሎማሰኛታትን ካልኦት መሻርኽትን ኣብ ዝተረኽብሉ፣ ብ2 መስከረም’ዩ ብወግዒ ክህነጽ ተበጊሱ ዘሎ።
“እንደማንኛውም ተራ ደቡብ አፍሪካዊ ዜጋ ዕለት በዕለት የምናከናውናቸው ተግባራት የሰው ልጆች በፍትህ ላይ ያላቸውን እምነት እና በእራስ የመተማመን መንፈስ በማጠናከር ለሁሉም ሕዝብ የተመቸ እና አንጸባራቂ ሕይወት ለማስገኘት እንዲቻል ይህች ቆንጆ የሆነች ሀገር በፍጹም በፍጹም እንደገና አንዱ በሌላው የማትጨቆን እና የዓለም ሁሉ ውራጅ እንዳትሆን ጠንክረን መስራት አለብን።” ፕሬዚዳንት ኔልሰን ማንዴላ እ.ኤ.አ በ1994 ካደረጉት የመክፈቻ ንግግር የተወሰደ
ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመሾምዎ ልባዊ የሆነ የእንኳን ደስ አለዎት መልዕክቴን ይቀበሉኝ። የኢትዮጵያ አዲስ ትውልድ አባል በኢትዮጵያ በጣም ከፍተኛውን የስልጣን እርካብ ተቆናጥጦ በማየቴ እጅግ በጣም ደስ ብሎኛል።
በጋናዊው የኢኮኖሚ ጠበብት እና ጓደኛዬ በሆነው በፕሮፌሰር ጆርጅ አይቴይ ተመሳስሎ ታዋቂነት ያገኘውን አዲሱን ትውልድ ከኢትዮጵያ አዲሱ ትውልድ ጋር በማቆራኘት ቀደም ሲል ጀምሬ አቦሸማኔው ትውልድ እያልኩ ስጠራው ቆይቻለሁ። በአሁኑ ጊዜ ቄሮዎች፣ ፋኖዎች፣ ዘርማዎች እና ነብሮች በመባል ይታወቃሉ። የተለያዩ ስም ቢሰጣቸው ማነናታቸዉን አይቀይረዉም። ጽጌራዳ በሌላ በማንኛውም ስም ብትጠራም ያው የሚያውደውን ሽታዋን ጽጌረዳነቷን ይዛ ትቀጥላለች አንደሚባለው። የኢትዮጵያ አቦሸማኔ ትውልድ (ወጣቱ ትውልድ) አባላት በልቤ ጓዳ እና በህሊናዬ ውስጥ የተለዬ ቦታ አላቸው።
ለድፍን አስራ ሶስት ዓመታት ያህል ለኢትዮጵያ ወጣቶች መብት መከበር በመከራከር ድምጼን ከፍ አድርጌ ስጮህ እና ስለሰብአዊ መብት መከበር ስሰብክ ቆይቻለሁ። እርስዎ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመሾምዎ ገደብ የሌለው ግላዊ ደስታ እንደተሰማኝ ይገነዘባሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። ከሁሉም በላይ ደግሞ እርስዎ በሀገሪቱ ውስጥ የመጨረሻ ከፍተኛ የተባለውን የስልጣን ርካብ በመቆናጠጥዎ ይኸ አንጸባራቂ ድል በቀጣይነት ምንም የሚያቆመው ነገር ሳይኖር ቅብብሎሹ ለኢትዮጵያ ወጣቶች ተምሳሌት ሆኖ አነሱም በሀገራቸው ከፍተኛ ቦታ ለመያዝ አንደሚጥሩ ሙሉ ተስፋ አለኝ። እስቲ ከማያ አንጌሎ ደራሲዋ ጥቂት ቃላትን በመዋስ የሁኔታውን አስደማሚነት ግልጽ ላድርገው። የኢትዮጵያ ወጣቶች “እንደዚሁም ሁሉ ያቀረቀሩ ጭንቅላቶቻቸው ቀና ይላሉ፣ ያቀዘዙ ዓይኖቻቸው ጎላ ይላሉ፣ ትከሻዎቸው ከፍ ይላሉ“።
ለፕሬዚዳንቶች እና ለሌሎች ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣኖች ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማን፣ ዶናልድ ትራምፕን እና ሌሎች የዓለም መሪዎችን ጨምሮ እውነታውን መስበክ የመንገር ወይም የመጻፍ ባህል አለኝ። ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል ሁልጊዜ ሰኞ ሳላቋርጥ ለኢትዮጵያ ባለስልጣኖች ስጽፍ ቆይቻለሁ። ሆኖም ግን በጥንቃቄ ቢያነቡኝም ሳይሰሙኝ ቆይተዋል።
ለእራሴ መገለጫ ስል ነው ይህንን ደብዳቤ በመጻፍ ላይ ያለሁት። ሆኖም ግን ቃላቶቼ እና ሀሳቦቼ ለበርካታ ሚሊዮን ኢትዮጵያውያን እና ሳምንታዊ ትችቶቼን ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ሲከታተሉ ለቆዩት ለኢትዮጵያ ወዳጆች እና ለሌሎች በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ሚሊዮኖች እኔን በሬዲዮ እና በሌሎች ብዙሃን የኤሌክትሮኒክስ መገናኛ ዘዴዎች ለሚያዳምጡኝ ብዙ ግንዛቤዎችን አስጨብጠዋል የሚል እምነት አለኝ።
በመጀመሪያ ደረጃ ተስፋው የጨለመውን የኢትዮጵያ ወጣት ትውልድ አንገት ቀና ለማድረግ በሚያደርጉት ጥረት በመርህ ላይ የተመሰረተ ድጋፌን ከጎንዎ ሆኘ ለማበርከት ያለኝን ጽኑ እምነት ለመግለጽ ነው። የኢትዮጵያ ትንሳኤ በወጣት ልጆቿ እውን እንደሚሆን ሁልጊዜ አምናለሁ። የኢትዮጵያ ወጣቶች በተደጋጋሚ ተስፋ ከማጣት እና የሚጠብቁትን ነገር ካለማግኘታቸው የተነሳ ተስፋ ቆርጠዋል፣ ልባቸው ተሰብሯል፣ እምቢተኛ ሆነዋል። በአሁኑ ጊዜ በማመጽ ላይ ናቸው ምክንያቱም በአምባገነናዊ ስርዓት ለረዥም ጊዜ ተንሰራፍቶ የቆየውን የሰብአዊ መብት ረገጣ፣ ግዴለሽነት እና ደንታቢስነት ለማጥፋት በመወሰናቸው ነው። ከታሪክ መገንዘብ እንደሚቻለው እንደሌሎች ሀገሮች ወጣቶች ሁሉ እንደዚህ ያለውን ጨቋኝ እና አምባገነናዊ አገዛዝ በማስወገድ የወደፊት ደህንነታቸውን ሊጠብቅላቸው የሚችል አዲስ ዴሞክራሲያዊ መንግስት ማቋቋም መብታቸው እና ተግባራቸው ሆኖ አግኝተውታል። ከሁሉም በላይ ደግሞ እርስዎን የኢትዮጵያ ወጣቶች መሪ አድርጌ እቆጥርዎታለሁ። እኔ ከእርሰዎ ጋር እና ከጎንዎ ነኝ።
በሁለተኛ ደረጃ በሹመትዎ ስነስርዓት ላይ አድርገውት በነበረው ንግግርዎ እና ባነሷቸው እና በዳሰሷቸው በርካታ ጉዳዮች ሁሉንም ባይሆን እንኳ በበርካታዎቹ ላይ አዎንታዊ ምላሽ ለመስጠት ስለምመኝ ነው። በዚያ ንግግርዎ በበርካታ ጉዳዮች ላይ የእኔን ቋንቋ ሲናገሩ እንደነበር ላረጋግጥልዎት እወዳለሁ። በበርካታ ነገሮች ላይ ስምምነት አለን።
በሶስተኛ ደረጃ ለዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ያለዎትን አቋም በአዎንታዊ መልኩ እንደምመለከተው ላረጋግጥልዎ እፈልጋለሁ። እውቀታቸውን፣ ሀብታቸውን እና ልምዳቸውን በመያዝ ሀገራቸውን ለማበልጸግ እና ከሩቅ ሆነው ሀገራቸውን ለሚያግዙ ዜጎች እጅዎን ዘርግተው እንደሚቀበሏቸው ግልጽ አድርገዋል። ለሁሉም ጉድለቶች ሁሉ ያለዎትን በጎ አመለካከት በጣም አድርጌ አደንቃለሁ። ይህ ሁኔታ የጥሩ አመራር መገለጫ ነው።
በአራተኛ ደረጃ ወደፊት በምንሄድበት ጊዜ እንደ ሀሳብ አፍላቂ የእራሴን አቋም ግልጽ ለማድረግ እመኛለሁ። የእኔ መልዕክት በወደፊቱ ላይ የተመሰረተ እንደሆነ ላረጋግጥልዎ እወዳለሁ። የታሪክ ቆሻሻ ማጠራቀሚያውን ቅርጫት ለብቻው አንተወዋለን።
በእኔ መልካም አስተያየት እንደ ጠቅላይ ሚኒስትር አንድ እና አንድ ተልዕኮ ብቻ አለዎት። ኔልሰን ማንዴላ ለደቡብ አፍሪካ ሕዝቦች ፕሬሲደንት ሲሆኑ ያደረጉትን የመክፈቻ ንግግር እርስዎም በበኩልዎ በኢትዮጵያ ውስጥ ተግባራዊ በማድረግ ማሳካት ነው ያለቦት። “ይህች ቆንጆ የሆነች ሀገር በፍጹም በፍጹም እንደገና አንዱ በሌላው የማትጨቆን እና የዓለም ሁሉ ውራጅ እንዳትሆን ጠንክረን መስራት አለብን።”
“በሕይወት ዘመኔ እራሴን ለአፍሪካ ሕዝቦች ትግል መስዋዕት አድርጊያለሁ። የነጮችን የበላይነት ተዋግቻለሁ። ሁሉም ህዝቦች በፍቅር እና በእኩልነት በአንድነት የሚኖሩበት ለዴሞክራሲያዊ እና ነጻ ሕዝብ ህልውና እውን መሆን ስታገል ቆያቻለሁ። የእኔ መኖር ዋና ዓላማ ለዚህ ዓላማ ስኬታማነት ነው። አስፈላጊ ሆኖም ሲገኝ እስከሞት ድረስ የምሄድበት መርሄ ነው“ ነበር ያሉት።
እነዚህን ቃላት ሁልጊዜ እንዲያነቧቸው እና በተግባር ላይ እንዲያውሏቸው እማጸንዎታለሁ። የአማራን፣ የትግሬን፣ የኦሮሞን … የበላይነት መዋጋት አለብዎት። ይህንን ነው ወጣቱ ትውልድ በትክክል ከእርስዎ የሚጠብቀው እና እንዲያደርጉለትም የሚፈልገው። ይህች ቆንጆ ሀገራቸው በፍጹም በፍጹም አንዱ በሌላው የማይጨቆንባት እንድትሆን ይፈልጋሉ።
በንግግርዎ ላይ ኢትዮጵያን እና ኢትዮጵያዊነትን ብዙ ጊዜ ደጋግመው አንስተዋል። እናም መቁጠሬን አቋርጨ ነበር ምክንያቱም ስለደከምኩ አልነበረም ሆኖም ግን ከደስታዬ የተነሳ ነው። እስከ አሁን ድረስ በኢትዮጵያ በሀገር መሪ ደረጃ ላይ እንደዚህ ዓይነት ንግግር ማንም ሰው ሲያደርግ አይቸም ሰምቸም አላውቅም። እንዲያውም እስከአሁንም ድረስ ኢትዮጵያ የሚለው ቃል የሚያሳፍር ሆኖ ቆይቷል። ሆኖም ግን እርስዎ የኩራት እና የዝና ቃል አድርገውታል።
በሹመት በዓል ንግግርዎ ላይ ስለዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ጉዳዮች በሚናገሩበት ጊዜ በደስታ ተውጨ ፈገግ ብየ ነበር። ኢትዮጵያውያንን ከኢትዮጵያ ውስጥ መውሰድ ይቻላል፣ ሆኖም ግን ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ አውጥቶ መውሰድ ፍጹም አይቻልም።
እ.ኤ.አ ሀምሌ 2 ቀን 2006 ዓ.ም በኢትዮጵያ ውስጥ ወደ ሰብአዊ መብት ጥበቃ ትግል ስገባ ያደረግሁትን እና እንዲህ የሚለውን የእኔን የመጀመሪያ ንግግር፣ የመጀመሪያ ፕሮግራሜን አስታወሰኝ፣ “በእርግጠኝነት ላረጋግጥላችሁ ኢትዮጵያን ለቅቄ ብሄድም ሆኖም ግን ኢትዮጵያ በፍጹም ለቃኝ አልተወችኝም። የእኔ ጉዳይ ቀላል ነገር ነው። እንዲህ የሚለውን የቆዬ አባባል እስቲ እናስታውስ ‘የኢትዮጵያን ልጆች ከኢትዮጵያ መውሰድ ይቻላል ሆኖም ግን ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያ ልጆች ልብ ውስጥ መውሰድ አይቻልም! “እኔ በእርግጠኝነት እንደዚህ ነው የማስበው።“
ላለፉት አስራ ስስት ዓመታት ገደማ ያህል ይህንን የተመጠነ እና ዒላማውን መሰረት ያደረገ ትችት ለበርካታ ጊዜ ሳቀርብ ቆይቻለሁ። ያ ሁኔታ እንዴት ጥሩ ስሜት እንዲሰማኝ እንዳደረገኝ ማሰብ ይችላሉ።
በየሳምንቱ በማቀርባቸው ትችቶቼ ምክንያት ከጥቂት ወራት በፊት ጥቂት ሰዎች ስለእኔ ኢትዮጵያዊነት ጥርጣሬ እንዳላቸው ግልጽ አድርገዋል። ለጥርጣሪያቸው መሰረት የሆነ ምንም ዓይነት ማስረጃ አንድ ቃል እንኳ ማቅረብ አልቻሉም። የአምባገነናዊ አገዛዛቸውን እኩይ ምግባር ማቋረጫ በሌለው መንገድ በመቃወሜ ብቻ ኢትዮጵያዊነት ይጎድለዋል የሚል የተሳሳተ መንገድ ወስደዋል። ሆኖም ግን ለእነርሱ ያለኝ የእኔ ምልሽ እንዲህ የሚል ጠቃሚ ነጥብን ይዟል፣ “ልጁን ከኢትዮጵያ ልትወስዱት ትችላላችሁ ሆኖም ግን ኢትዮጵያዊነትን ከልጁ ልብ ውስጥ ልትወስዱ አትችሉም“ የሚል ነበር።
እንደው መደጋገም አይሁንብኝና ስለኔ ኢትዮጵያዊነት ጥርጣሬ ያላቸው በቂ ማስረጃ አንድያቀርቡ አለዚያም ደግሞ ለወገኖቼ መብት መከበር በመታገሌ ብቻ ይህንን የመሰለ አሉባልታ የሚያራምዱት ሰዎች ይቅርታ ሊጠይቁኝ ይገባል። እስከ አሁን ድረስ ከእነዚህ ከሁለቱ ነገሮች አንዱንም በተግባር አላየሁም። እውነት ለመናገር መሳሳትን እምኖ ይቅርታ መጠየቅ የሰውን ልጅ ተስፋ ለዘላለም ያለመልማል።
ለእኔ ስለኢትዮጵያ እና ስለኢትዮጵያ ሕዝቦች መናገር እና መጻፍ በምትሀታዊ ኃይል የታደልኩበት የተቀደሰ እና የጸና አቋሜ ነው። እኔ የምጽፈው አሁን ላለው ትውልድ ብቻ አይደለም፣ ለሚመጣው ትውልድም ጭምር ነው። ከብዙ ጊዜ ጀምሬ እንደምመለከተው የኢትዮጵያ ሕዝብ በሚሰቃይበት እና መከራውን በሚያይበት ጊዜ እነዚህ ብሶቱን የሚያጋልጡትን እና የሚያወጡትን ጽሁፎች እያዘጋጀሁ ማውጣቴ ለእኔ መጽሀፍ ቅዱሶቼ ናቸው። ሆኖም ግን የእኔ ወንድሞች ለማ መገርሳ እና ቴዎድሮስ (ቴዲ አፍሮ) ካሳሁን፣ ገዱ አንዳርጋቸው፣ እርስዎ እራስዎ እና ሌሎቹ በርካታዎቹ ወጣቶች በአሁኑ የ”ሰላም ፌስቲቫል” ላይ የሚሳተፉትን ጨምሮ እኔ እስከ አሁን ድረስ ላድርገው ከምችለው በላይ በተሻለ ሁኔታ ስለኢትዮጵያዊነት ሰብካችኋል።
ለማ እንዲህ ብሎ ነበር፣ “ኢትዮጵያዊነት ጥልቅ ሱስ ነው። በእያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ልብ እና አእምሮ ውስጥ ያለ ነው። የኢትዮጵያውያን ልብ እና አእምሮ ተከፍቶ የሚታይ ቢሆን ሊገኝ የሚችለው የተባበረው ኢትዮጵያዊነታችን ነው“ ነበር ያለው። በተጨማሪም እንዲህ ብሏል፣ “ኢትዮጵያውያን በአንድ ላይ የተሰባሰቡ፣ በአንድ ላይ የሚፈጩ እና በአንድነት የሚበሉ እና እንደ ሰርገኛ ጤፍ ሊለዩ የማይችሉ ናቸው።“
ገዱ አንዳርጋቸው እንዲህ ነበር ያለው፣ “ኢትዮጵያዊነት አንድነት ነው፣ ኢትዮጵያዊነት አብሮነት ነው፣ ኢትዮጵያዊነት እርስ በእርስ ተከባብሮ በአንድነት መኖር ነው።“
ቴዲ አፍሮ ስለኢትዮጵያዊነት እንዲህ በማለት አቀንቅኗል፣ “ኢትዮጵያ ስሟ ሲነሳ የማይጮህ ማን አለ! ኢትዮጵያ ሀገሬ በአንች አይደለም ተከብሬ ያለሁት?“ ነበር ያለው።
ከዚህም በላይ ትናንሽ ልጆች እንኳ ስለኢትዮጵያዊነት ይዘምራሉ። እንዲህ በማለት ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ይጮሀሉ፣ “ኢትዮጵያ ትናንት ነበረች፣ አትዮጵያ ነገም ከነገ ወዲያም ትኖራለች፣ ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኖራለች።“ እነዚህን የ7 ወይም የ8 ዓመት ህጻናት ለኢትዮጵያ ሰላም እያሉ በቤተክርስቲያን ውስጥ ሲዘምሩ ስመለከት ዓይኔ በእንባ ይሞላል። ሰላም ለሀገራችን። የማይሳነው አምላክ ሰላምን ይላክልን።
እ.ኤ.አ በ2006 ዓ.ም የመጀመሪያ የሆነውን ንግግሬን ባቀረብኩ ጊዜ ኢትዮጵያዊነት በእግዚአብሔር የተሰጠን ጸጋ መሆኑን እንዲህ በማለት ገልጨው ነበር፣ “እኛ ከሁሉም በላይ ኢትዮጵያውያን ነን፣ በኃያሉ አምላክ በአንድ የተገመድን በዓለም ላይ የምንገኝ የብሄረሰቦች ሙዚየም ነን። ይህንን ነገር በመጽሀፍ ቅዱስ ተመልከቱ። ይህንን ጉዳይ በቁራን ተመልከቱ። በመጽሀፍ ቅዱስ ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያዊነት ሰላሳ ሶስት ጊዜ የተጠቀሱ መሆናቸውን ይነግሩናል። በቅዱሱ ቁራንም ከዚያ ላላነሰ ጊዜ የተጠቀሱ መሆናቸውን ይነግሩናል።“
በበዓለ ሹመትዎ ጊዜ ንግግርዎን በመቀጠል እንዲህ ብለው ነበር፣ “በውጭ የሚኖሩ እና እዚህ በሀገር ቤት ውስጥ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን መካከል ከልባችን በመነጨ ሁኔታ እርስ በእርሳችን ይቅር እንባባል።“
የእርስዎን ምክር እቀበላለሁ። በእኔ ኢትዮጵያዊነት ላይ ጥርጣሬ ባላቸው ሰዎች ላይ ጥላቻ ሳልይዝ የእኔን ኢትዮጵያዊ ያለመሆን ሕጋዊ ለማድረግ ሲጥሩ ለቆዩት ሰዎች በሆዴ ምንም ዓይነት ቂም ሳልይዝ የማያቋርጠውን የሰብአዊነት መብት መከበር ትግሌን ሳላቋርጥ እቀጥላለሁ። የእኔን ኢትዮጵያዊነት በመጠራጠራቸው ከልብ በመነጨ ሁኔታ ከውስጤ ይቅርታ አደርግላቸዋለሁ።
ላለፉት አስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል በኢትዮጵያ ወጣቶች ላይ ያለኝን ፍጹም የሆነ እምነት ሳውጅ ቆይቻለሁ። እ.ኤ.አ መስከረም 17 ቀን 2016 ዓ.ም ከርዕዮት ዓለሙ ጋር አድርጌው በነበረው ቃለ መጠይቅ (ለ14 ደቂቃዎች የሚቆየውን ክሊፕ ይመልከቱ) ያለኝን አቋም በማያወላውል መልኩ ገልጫለሁ።
እ.ኤ.አ ሰኔ 2010 የኢትዮጵያን ወጣቶች ሁኔታ የገለጽኩበት መንገድ እንዲህ የሚል ነበር፣“የኢትዮጵያ ወጣቶች ያሉበት ደስታ የራቀው ሁኔታ ባልተጠበቀ መልኩ ሊፈነዳ የሚችል በሰዓት የተሞላ እና የተቀበረ የጊዜ ቦምብ ማለት ነው። የወጣቶች ተስፋ የመቁረጥ፣ የደስታ እጦት፣ እምነት የማጣት እና ለብዙ ጊዜ ተንሰራፍቶ በሚገኘው ኢኮኖሚያዊ ቀውስ፣ የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት ዕድሎች እጦት እና መቃወም በማይቻልበት በፖለቲካ ጭቆና ተዘፍቀው ያሉበት ሁኔታ ነው። ወጣቶች ለነጻነታቸው እና ለመሰረታዊ ለውጥ እያደረጉት ያለው ጥረት ለዚህ ሁኔታ ተጨባጭነት ያለው ማስረጃ ነው። ብቸኛ ጥያቄ ሆኖ ሊቀርብ የሚችለው የሀገሪቱ ወጣቶች ለውጡን ሊያመጡ የሚችሉት በኃይል እና በአመጽ ነው ወይስ ደግሞ በልላ በሰላማዊ መንገድ የሚለው ነው።“
እ.ኤ.አ የካቲት 2011 አቅርቤው በነበረው ትችቴ የአፍሪካ ወጣቶች ተባበሩ በፍጹም እንዳትሸነፉ በማለት አውጀ ነበር። ጋንዲ እንዲህ ብለው ነበር “ኃይል ከአካላዊ ብቃት ወይም ደግሞ ከጠብመንጃ፣ ከታንኮች እና ከጦር አውሮፕላኞች ጋጋታ የሚመጣ አይደለም። ኃይል የሚመጣው ከማይበገረው የዓላማ ጽናት ብቻ ነው“ ነበር ያሉት።
እ.ኤ.አ በ2013 የእኔ መፈክር ለሁልጊዜ የሚሆነው እና ሆኖም የሚቆየው ‘የኢትዮጵያ ወጣቶች ተባበሩ በፍጹም እንዳትሸነፉ! ኃይል ለኢትዮጵያ ወጣቶች!‘ የሚል ነው በማለት አውጀ ነበር። ምንም ዓይነት ጥርጣሬ የለኝም የኢትዮጵያ ወጣቶች ተባብረዋል በፍጹም ሊሸነፉ አይችሉም።
እ.ኤ.አ 2013ን የኢትዮጵያ አቦሸማኔው ትውልድ አባላት ዓመት ነው በማለት አውጀ ነበር። እናም የኢትዮጵያ ወጣቶች የሰላማዊ ለውጥ እና የእርቅ ጉባኤን እንዲመሩ ተማጥኘ ነበር።
እ.ኤ.አ በ2014 አቅርቤው በነበረው ትችቴ “በእኔ አመለካከት የ21ኛው ክፍለ ዘመን የኢትዮጵያ አንገብጋቢው ችግር የኢትዮጵያ ወጣቶች ችግር ነው” በማለት ጽፌ ነበር።
በተለያዩ በርካታ አጋጣሚዎች የኢትዮጵያ ወጣቶች በሰላማዊ መንገድ ሀገራቸውን ወደ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት በማሸጋገር የእራሳቸውን ዕድል መወሰን አለባቸው የሚለውን የማይናወጽ እምንቴን ስገልጽ ቆይቻለሁ።
ኢትዮጵያን ከህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ ወሮበላ የዘራፊ ቡድን ስብስብ (ዘ-ህወሀት) የጭቆና አገዛዝ እና አምባገናዊ የብረት መዳፍ ውስጥ ፈልቅቆ ሊያወጣ የሚችል ኃይል የኢትዮጵያ የአቦሸማኔው ትውልድ ብቻ እንደሆነ አውጃለሁ። በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያ የአቦሸማኔው ትውልድ እየተደረገ ያለው ሁኔታ ይህንን እውነታ በጉልህ እያሳየ መሆኑን አምናለሁ።
ኔልሰን ማንዴላ እንዲህ የሚል ምልከታ አድርገው ነበር፣ “የእኛ ልጆች ትልቁ ሀብቶቻችን ናቸው። የእኛ የወደፊት አለኝታዎች ናቸው። በእነርሱ ላይ የጭቆና ተግባራትን የሚፈጽም የማህበረሰባችንን ክር በመበጠስ ሀገራችንን የሚያዳክም ኃይል ነው” ነበር ያሉት። የኢትዮጵያ ታላቅ ሀብቶች ፍጹም በሆነ መልኩ ተረስተው፣ መብቶቻቸው ተጨፍልቀው፣ ባክነው እና ከጥቅም ውጭ ተደርገው ይገኛሉ።
የኢትዮጵያ ወጣቶች የኢትዮጵያ ታላቅ ሀብቶች መሆናቸውን ሁልጊዜ አምናለሁ፣ ሆኖም ግን ለሀገሪቱ የወደፊት አለኝታ የሆኑት ወጣቶች ለአደገኛ ሁኔታ ተጋልጠው ይገኛሉ።
ይህንን ሁሉ ካልኩ በኋላ ያለውን የፖለቲካ እና የማህበራዊ ጉዳይ እውነታ ከተመለከትኩ በኋላ በኢትዮጵያ የወደፊት ዕታ ፈንታ ላይ ተስፋ የቆረጥኩ መሆኔን አምኛለሁ። ከኮሌጅ እየተመረቁ የሚወጡትን ሥራ ያጡ ወጣቶችን ወይም ደግሞ ቴክኒካዊ ስልጠና ወስደው ያጠናቀቁ ወጣቶች የኮብል ስቶን ድንጋይን እንዲደረድሩ መደረጋቸውን ከሚወጡት ሪፖርቶች እየሰማሁ እና እያነበብኩ እጅጉን በጣም አዘንኩ። እንደነዚህ ያሉ ወጣቶች ለሁሉም ዓይነት ምስቅልቅል ችግሮች፣ ለአደንዛዥ እጽ እና ለሌሎች የሞራል ዝቅጠት ቅጥ አምባር ድርጊቶች ተዳርገው ማየት እና መስማት የሚያም ነገር ነው። በዚህ ጭጋጋማ ሁኔታ ላይ እንደ ለማ መገርሳ፣ ዐቢይ አሕመድ፣ እስክንድር ነጋ፣ አንዷለም አራጌ፣ እማዋይሽ ዓለሙ ርዕዮት ዓለሙ እና ሌሎች በርካታዎች ብርቅዬ የኢትዮጵያ ልጆች እየፈነጠቁት ያለውን ብርሀን ማየት በጣም አስቸጋሪ ነበር።
በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ብሩህ ቀኖች እየመጡ ስለሆነ ከምንጊዜውም በላይ የበለጠ ደስተኛ ነኝ። እንደዚህ ዓይነቱን አባባል ከዚህ ቀደም ከትክክለኛው እውናዊነት ነባራዊ ሁኔታ ይልቅ በተመሳስሎ መልክ ብዙ ጊዜ ተናግሬዋለሁ። በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ብሩህ ቀኖች በመዳፎቻችን ውስጥ ናቸው። እንደ እርስዎ እና ከላይ እንደጠቀስኳቸው ያሉ ፈቃደኛ የሆኑ፣ ችሎታ ያላቸው እና ከመቅጽበት ወደ ተግባር የሚለውጡ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ወጣት መሪዎች አሉን።
“ታላቁን ማንቃት፡ በአሜሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በእናት ሀገራቸው ለውጥ ለማምጣት ይችላሉን?“ በሚል ርዕስ ለመጀመሪያ ጊዜ አድርጌው በነበረው ንግግር በኢትዮጵያ የሰብአዊ መብት መከበር ለማደርገው ትግል ዲያስፖራ ኢትዮጵያውያን ድጋፋቸውን እንዲሰጡኝ እና ከጎኔ እንዲሰለፉ ተማጽዕኖ አቅርቤ ነበር። “በኢትዮጵያ ውስጥ በሚደረገው የሰብአዊ መብት ትግል ውስጥ አሸናፊ ሆኖ ለመውጣት በጦር ሜዳ ተሰማርቶ በደም ጨቅይቶ እና የሬሳ ክምርን ከምሮ ሳይሆን በኢትዮጵያውያን ወንዶች እና ሴቶች ልቦች እና በሚያስቡ አእምሮዎች መልካም ፈቃደኝነት ብቻ ነው” ብዬ ተናግሬም ነበር።
ለአስራ ሶስት ዓመታት ገደማ ያህል የኢትዮጵያውያንን እና መልካም ፈቃድ ያላቸውን በዓለም ላይ የሚገኙ ሕዝቦችን ልቦች እና አአምሮዎች ለማሸነፍ በየሳምንቱ ሰኞ በማወጣው ትችቴ አንዳንዶቹ ቅዱስ ጽሁፎች እያሉ የሚጠሯቸውን እያዘጋጀሁ ስታገል ቆይቻለሁ። ሁልጊዜ ሰላማዊ ትግልን መሳሪያ በማድረግ ትግላችንን የምናራምድ ሰዎች በተለይም ሁሉንም ቀንበር የተሸከሙት፣ የሚሞቱት እና በእስራት የሚማቅቁት የኢትዮጵያ ወጣቶች በአሁኑ ጊዜ ያለምንም ደም መፋሰስ ኢትዮጵያን ወደ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት መለወጥ እንደሚቻል እርግጠኞች ሆነናል።
በመጀመሪያ ጊዜ አድርጌው በነበረው ንግግሬ እኔ የክርስቶስን አስተምህሮ ከልብ እና በሙሉ ስሜት ያደንቁ የነበሩት የሁለት መሪዎች የማህተመ ጋንዲ እና የማርቲን ሉተር ኪንግ ደጋፊ እንደሆንኩ ገልጨ ነበር። በሰላማዊ ትግል፣ በእውነት እና በፍቅር መንገዶች ድል መቀዳጀትን አምናለሁ። ከዚህም በላይ እነዚህ መርሆዎችን ማወጅ በእራሱ በቂ ነው የሚል እምነት የለኝም። ጋንዲ እና ኪንግ ለሰው ልጅ ከፍተኛ መገለጫ የሆነውን የፍትህ ፍቅር፣ ለከፍተኛው ክብር ለእውነት መቆምን እና ከፍተኛ እሴት ላለው ለወንድ እና ለሴት ጓደኞቻችን ፍቅር ማሳየትን አስተምረውናል። ፍትህ ቀጥ ብሎ በመቆመበት ጊዜ ኃይለኝነት ቦታ የለውም። የሕግ የበላይነት በሰፈነ ጊዜ ለጭቆና መንገድ ቦታ የለውም።
ማንዴላ “ረዥሙ ጉዞ ለነጻነት” በሚለው በግለ የሕይወት ታሪክ መጽሐፋቸው እንዲህ የሚል ጽሁፍ አስፍረው ይገኛል፣ “እውነተኛ መሪ ከመንጋዎቹ ኋላ ይከተላል። ፈጣን እና ንቁ የሆኑት ወደፊት በመሄድ እንዲመሩ፣ ሌሎች ደግሞ እንዲከተሉ፣ በአጠቃላይ ግን ከኋላ እየተመሩ እንዳሉ በማይታወቅ መልኩ አመራር መስጠትን ይፈቅዳል“ ይላል።
የእርስዎ ፈጣኖች እና ንቁ አቦሸማኔዎች ወደፊት እንዲሄዱ ይፍቀዱ እናም ቀሪዎቹን እኛን የጉማሬዎችን ትውልድ አባላት (የቀድሞ ትውልድ) ከጎን ሆነን እንድንመለከት ያድርጉ።
ለሰው ልጆች መልካም ነገርን ለማድረግ ሲሉ የግል ፍላጎታቸውን በማመቅ የሚታትሩ መሪዎችን ማፍራት እንችላለን? መሪነት የርዕይ ሌላው ገፅታ ነው። የግል ፍላጎትን ለማሳካት ወይም ደግሞ ገብጋባ ፍላጎትን ለማርካት የማይፈልጉ እና መልካም ነገርን ብቻ ለመስራት ፍላጎቱ ያላቸውን መሪዎች ማፍራት እንፈልጋለን። በአሁኑ ጊዜ እንደዚህ ያሉ ባህሪያትን የተላበሱ በርካታ መሪዎች በመካከላችን አሉ ሆኖም ግን ወደፊት በመምጣት የእኛን ጉዞ በመቀላቀል ጉዞውን መከተል ይኖርባቸዋል!