Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ጫልቱ ወደ ማዕከላዊ ከተመለሰች በኋላ፣ ካቴናው ያረፈበት እጇ እና በድብደባ የተጎዳው ሰውነቷ እንዲያገግም በማለት ለ20 ቀን ብቻዋን ካስቀመጧት በኋላ ከሌሎች ሴት እስረኞች ጋር ቀላቀሏት። ከሌሎቹ እስረኞች ጋር ከተቀላቀለች ከ20 ቀናት በኋላ ማለትም ከታሰረች ከአራት ወር ከ20 ቀን በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ወልመራ የሚገኝ የኦሮሚያ ፍርድ ቤት አቀረቧት። ቀጠሮ ተሰጥቷት ወደ ማዕከላዊ ከተመለሰች በኋላ ወልመራ ፍርድ ቤት የተሰጣት ቀጠሮ ሳይደርስ አዲስ አበባ፣ የፌዴራል አንደኛ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ ችሎት እንድትቀርብ ተደረገች። ከታሰረች በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ከቤተሰብም ጋር የተገናኘችው አራዳ ፍርድ ቤት ከቀረበች በኋላ ነው። ከሳምንት በኋላ መስከረም 30/2001 ቀን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቀርባ የቀረበባት ክስ ደርሷታል። የዋስትና መብቷን ተከልክላ ስለነበረም ቃሊቲ ማረሚያ ቤት ሆና ክሷን ስትከታተል ቆይታለች፡፡
ከዚያ ሁሉ ስቃይ በኋላ የቀረበባት ክስ የወንጀለኛ መቅጫ ሕጉን አንቀፅ 241ን ተላልፈሻል፤ (የአገሪቱን የፖለቲካና የግዛት አንድነት በመንካት የሚደረግ ወንጀል) በሚል ሲሆን፣ የቀረቡባት ማስረጃዎች:- በአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ እያለች ከጓደኞቿ ጋር ሠላምታ ለመቀያየር የተለዋወጠቻቸው ኢሜይሎች፣ ማዕከላዊ ከገባች በኋላ ወደ ኢሜሏ የተላከ የሴቶችን አደረጃጀት በተመለከተ የሚያወራ ወረቀት፣ ለፖሊስ በግዳጅ የሰጠችው ቃል፣ እንዲሁም ቃል ስትሰጥ ተመልክቻለው የሚል የደረጃ ምስክር ነበሩ፡፡ ከታሰረች አንድ ዓመት ከአምስት ወር ቆይታ በኋላ (ኅዳር 8/2002 ቀን 12 ዓመት ተፈርዶባታል) የ12 ዓመት ፍርድ ተፈርዶባታል።
ከፍርድ በኋላ ይግባኝ ጠይቃ የነበረ ቢሆንም ለጠቅላይ ፍርድ ቤት ያቀረበችው ይግባኝ ተቀባይነት አላገኘም። ዳኞቹ “በኦነግ አባልነት ተከሰሽ የ12 ዓመት ፍርድ ትንሽ ነው። ከዚ ወዴት እንቀይርልሽ?” ብለው ፍርዱን የካቲት 12/2002 ቀን እንዳፀኑባት ጫልቱ ትናገራለች።
የቃሊቲ ማረሚያ ቤት ሕይወቷን ስታስታውስ፣ ጫልቱ እንዲህ እያለች ነው፡፡ “ክስ ተመስርቶብኝ ወደ ቃሊቲ ማረሚያ ቤት ስመጣ የተሻለ ቦታ ይሆናል ብዬ ጠብቄ ነበረ። ነገር ግን ማረሚያ ቤቱ ለፖለቲካ እስረኞች ጥሩ አመለካከት የሌላቸው ኃላፊዎች ይበዙበታል። ከሌሎች ሴት እስረኞች ዕኩል አይደለም የሚያዩን። በጣም ብዙ በደል ያደርሱብናል። ቤተሰብ ለመጠየቅ፣ ሐኪም ቤት እና ፍርድ ቤት ስንሔድ/ስንመለስ አጃቢ ፖሊስ ለብቻችን ነው የሚመደብልን። ከእስረኞች ውስጥም የእኛን እያንዳንዷ ሁኔታ እየተከታተለ የሚነግራቸው ይመድቡብናል። የሚመደቡብን እስረኞች በኃላፊዎቹ ለመወደድ እና የተለያየ ጥቅም ለማግኘት ሲሉ የሆነውንም ያልሆነውንም ሔደው ሪፖርት ያደርጋሉ። ለምሳሌ በ2001 ለቃሊቲ ማረሚያ ቤት አዲስ በነበርኩ ጊዜ ሰሐራ በረሀ የሚል ዶክሜንተሪ ተሰርቶ በኢቲቪ ይተላለፍ ነበር። የኦነግ ወታደሮችን ከነመሪያቸው ደምስሰናል የሚል ይዘት ያለው ነበር ዶክመንተሪው እና ለእስረኞች ውሸት ነው አትዩ ብላ ከልክላ አስተባብራ ቲቪ በመዝጋት አሳምፃለች ብለው ቤተሰብ ሁለት ወር እንዳልገናኝ ተከልክያለሁ። እኔ ግን ዶክመንተሪው በሚታይበት ጊዜ ተኝቼ ነበር። ጭራሽ አላየሁትም። ሴት እስረኞች በሚሳተፉባቸው ማኅበራት እና ኮሚቴ ውስጥ መሳተፍም ሆነ መመረጥ አንችልም። ሊጠይቁን የሚመጡ ቤተሰቦቻችንን እንድናገኝ የሚፈቀድልን ከሌሎች እስረኞች ተነጥለን በምሳ ሰዐት ከ15 እስከ 30 ደቂቃ ብቻ ነው። ሌሎች እስረኞች ጠዋት እና ከሰዐት በኋላ ባለው የስራ ሰአት ሙሉ በፈለጉት ሰአት አጃቢ ሳይመደብላቸው ነው ቤተሰብ የሚያገኙት። የእኛ አጃቢዎች ቤተሰብ ሲያገናኙን ምሳ ሰዐታቸው ስለሆነ እና ከሰዐትም ደግሞ ወደ ሥራቸው ስለሚገቡ እኛን ያቻኩሉናል። ከተፈቀደችልን ደቂቃ ላይም እየሰረቁብን ብዙ ጊዜ አላስፈላጊ ፀብ ውስጥ እንገባለን” በማለት በቃሊቲ ማረሚያ ቤት ኃላፊዎች ይደርስባት ስለነበረው መድሎ እና መገለል ትገልጻለች።
ጫልቱ ታከለ፡፡ ከአንዴም ሁለት ጊዜ የእስርን ሕይወት ተጋፍጣለች፡፡ በማዕከላዊ እና የትነቱ በማይታወቅ የእስር ቦታ የማሰቃየት ተግባር ተመሥርቶባታል፡፡ ከ8 ዓመታት በላይ ከዕድሜዋ ላይ ተቆጦ በእስር ባክኗል፡፡
በተጨማሪም በኦሮምኛ ቋንቋ ከቤተሰቦቿ ጋር በምታወራበት ጊዜ አጃቢዎቹ የሚያወሩትን መስማት ስላለባቸው በአማርኛ እንድታወራ ይነገራት የነበረ ቢሆንም እሷ ግን “ከፈለጋችሁ ኦሮምኛ የሚችል አጃቢ መመደብ ትችላላችሁ” ብላቸው ቤተሰቦቿን በኦሮምኛ ማናገር እንደምትቀጥል ጫልቱ ትናገራለች። በጊዜ ሒደትም አጃቢዎቿ ኦሮምኛ ቋንቋ በሚችሉ ተቀይረዋል። ከጫልቱ ጋርም ሆነ ሌሎች የፖለቲካ እስረኞች ጋር የሚታይ ሴት እስረኛ ቢሮ እየተጠራች ስለምን እንዳወሩ፣ ምን እንዳወሩ እና ሌሎች ተያያዥ ነገሮች ትጠየቃለች። አመክሮዋን እንደምትቀማ ከመንገር ጨምሮ ብዙ ማስፈራሪያዎች ይደርሷታል። በሚደርስባቸው ማስፈራሪያ እና ኃላፊዎቹ እነ ጫልቱ ላይ በሚያደርጉት የተለየ ቁጥጥር ብዙ ሴት እስረኞች ከፖለቲካ እስረኞች ጋር አብሮ ለመሆን ይፈራሉ።
“ብዙ ጊዜ ሴት የፖለቲካ እስረኞች ወደ ቃሊቲ ማረሚያ እንደገቡ ይህን ሕገ መንግሥቱን የሚፃረር እና አድሎአዊ አሠራር በመቃወም ማረሚያ ቤቱ ከሌሎች ሴት እስረኞች ዕኩል እንዲያያቸው እና እንዲያስተዳድራቸው በማለት ለፍርድ ቤት አቤቱታ ቢያቀርቡም፣ ምላሽ እንዲሰጡ ፍርድ ቤቱ የሚጠራቸው ኃላፊዎች ሁሉንም እስረኞች ዕኩል እንደሚያስተናግዱ በመግለጽ የቀረበው አቤቱታ ከእውነት የራቀ እንደሆነ አድርገው ይክዳሉ። ፍርድ ቤትም ተጨማሪ ምርመራ ሳያደርግ ጉዳዩን መፍትሔ ሳይሰጥ ይዘጋዋል። ወደ መጨረሻ አካባቢ ማረሚያ ቤቱ እንዲህ ዓይነት ክሶች ሲበዙበት ቤተሰብ የመጠየቂያ ሰዐታችንን ወደ አንድ ሰአት አራዝሞት ነበር” የምትለው ጫልቱ በድጋሚ በ2009 ቃሊቲ የገባች ጊዜም ምንም ለውጥ እንዳላየች ትናገራለች።
ቃሊቲ ከገባች ጀምሮ ባሉት ሁለት ዓመታት በማረሚያ ቤቱ ለታራሚዎች የሚሰጡ ሥልጠናዎችን ወስዳለች። በፀጉር ሥራ እና በእንጨት ሥራ ሥልጠናውን በብቃት አጠናቃለች። በተለይ የፀጉር ሥራ ሥልጠናውን አብረዋት ከነበሩ አብላጫ ነጥብ በማምጣት ነበር የጨረሰችው። በማረሚያ ቤት ውስጥ በሚገኘው የሴት እስረኞች ፀጉር ቤት የሚሠሩ እስረኞች የሚመረጡት በሥልጠናው ወቅት ባመጡት ነጥብ ነበረ። ሆኖም የማረሚያ ቤቱ ኃላፊዎች ጫልቱን በፀጉር ቤት ውስጥ ተቀጥራ እንዳትሠራ፣ የእስረኛ ኮሚቴዎች እሷን እንዳይመድቧት ትዕዛዝ ተላለፈላቸው። ኮሚቴዎቹም እንዲህ ዓይነት አድሎ ከምንሠራ በማለት ከኮሚቴነት ራሳቸውን አገለሉ። ጫልቱም በማረሚያ ቤቱ ፀጉር ቤት ውስጥ የመሥራት መብቷን ተከለከለች።
ጫልቱ ስትታሰር በአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ የሁለተኛ ዓመት የፖለቲካል ሳይንስ ትምህርቷን ለማቋረጥ ተገድዳ ነበር፡፡ በእስር ቤት እያለች የቀለም ትምህርቷን ለመቀጠል ብዙ ለፍታለች። ቃሊቲ ከገባች ጀምሮ ትምህርቷን በራሷ ወጪ በርቀት ለመቀጠል በተደጋጋሚ ብትጠይቅም ተቀባይነት ሳታገኝ ለዓመታት የቆየችው የፖለቲካ እስረኛ በመሆኗ ብቻ ነው። ሌሎች መማር የሚፈልጉ እስረኞች በርቀት ፕሮግራም በተለያዩ ኮሌጆች ትምህርታቸውን እንዲማሩ ይፈቀድላቸው እና ሁኔታዎችም ይመቻችላቸው ነበር። በ2005 የማረሚያ ቤቱ የትምህርት ኃላፊ የሆነው ሰው በተቀየረ ጊዜ ሴት እስረኞችን ሰብስቦ ትምህርት የመማር መብት እንዳላቸው እና እንዲማሩም አበረታትቷቸው ስብሰባው ከተጠናቀቀ በኋላ፤ ጫልቱም በድጋሚ ጥያቄዋን አቅርባለች፡፡ ማረሚያ ቤቱ በፖለቲካ እስረኞች ላይ የሚደረገውን መድሎ ያላወቀው አዲሱ ኃላፊ ትምህርቷን በርቀት የመረጠችው ኮሌጅ እንድትማር የፍቃድ ደብዳቤ ይሰጣታል። ደብዳቤው ከተሰጣት በኋላ የመማሪያ ሞጁል እንዲገባላት፣ በፈተና ቀንም ፈታኝ እንዲገባላት እና ሌሎች አስፈላጊ ሁኔታዎች እንዲሟሉላት ሌሎች ኃላፊዎችን በምትጠይቅበት ወቅት፤ ትምህርት እንድትማር መፈቀዱ ስህተት እንደሆነ በቁጭት እና በመበሳጨት ይገልጹላታል፡፡ የትምህርት ክፍል ኃላፊውም ጠርቷት “ለምን በኦነግ አባልነት ነው የታሰርኩት አላልሽኝም ነበር? ለምን ታስወቅሽኛለሽ?” ሲላት “እኔ የዛኔ ስብሰባ ሰብስባችሁ ስትነግሩን ለሁሉም እስረኛ መማር እንደሚቻል ነው የነገራችሁን። በኦነግ ለተከሰሱ እና ላልተከሰሱ ብላችሁ አለያችሁም።” የሚል ምላሽ እንደሰጠችው የምታስታውሰው ጫልቱ፣ ኃላፊው እሷ እንድትማር ፍቃድ ከሰጠ በኋላ ከነበረበት ቦታ እንዲነሳ ተደርጎ ወንዶች እስረኞች ወዳሉበት ዞን እንዲቀየር መደረጉን ትገልፃለች።
እሷ ትምህርት እንዳትማር የማይፈልጉት ኃላፊዎች መከልከል ቢፈልጉም ከሚመለከተው ክፍል ያገኘችው ፍቃድ ይዛ ፍርድ ቤት እንደምትከሳቸው ስትነግራቸው እንደሐሳባቸው ከትምህርቷ ሊያስተጓጉሏት ባይችሉም፣ በሰዐት እየከፈለቻቸው ሊፈትኗት የሚመጡትን አስተማሪዎች ረጅም ሰዐት እንዲቀመጡ እና እንዲጠብቋት በማድረግ ያንገላቷቸው እንዲሁም ያስፈራሯቸው ነበር። በዚህ ምክንያትም ፈታኞች ተቀያይረውባታል፤ ቀርተውባታል። ከማረሚያ ቤቱ ኃላፊዎች የሚገጥማትን ተንኮል እና ሴራ ተቋቁማ ከሪፍት ቫሊ ዩንቨርስቲ ኮሌጅ በሶሲዮሎጂ ዲፓርትመንት የመጀመሪያ ዲግሪዋን እዛው በእስር እያለች ልትጨርስ ችላለች።
ጫልቱ ከተፈታች ዓመት እንኳን ሳይሞላት ነበር በድጋሚ ለእስር የተዳረገችው፡፡ በሁለተኛው ስትታሰር በመጀመሪያው እስሯ የገጠማት ዓይነት የከፋ ሰብአዊ መብት ጥሰት አልገጠማትም። በመጀመሪያው እስሯ ከእስር እንደወጣች ሥራ ለማግኘት ያደረገችው ሙከራ ቀጣሪዎች በሚያድርባቸው ፍርሓት ስላልተሳካላት ተስፋ ቆርጣ ሥራ ፍለጋ ወደ ሱዳን በጎንደር በኩል ለመሔድ ጉዞ በጀመረች ቀን (የካቲት 30/2009) እንጦጦ ኬላ ላይ በደኅንነት ሰዎች የተያዘች ሲሆን ወደ ማዕከላዊ ከወሰዷት በኋላ የዛኑ ዕለት ፍርድ ቤት ቀርባለች። ለምርመራ በምትጠራበት ጊዜ “የኦነግ አባል ለመሆን ተስማምቼ ሥልጠና ለመውሰድ ወደ ኤርትራ ልሔድ ስል ነው የተያዝኩት” ብለሽ ቃል ካልሰጠሽ በሚል በስድብ፣ በዛቻ እና በጥፊ እየመቱ እያስፈራሩ ጫና ሊያሳድሩባት ጥረዋል። ሆኖም ጫናውን ተቋቁማ ለፖሊስ ያመነችበትን እውነት ብቻ እንዲጽፉ አድርጋለች። በሽብር የተጠረጠሩ ግለሰቦች ለምርመራ ከሚፈቀድበት ጊዜ በላይ ማዕከላዊ ቆይታለች። ከታሰረች ከአምስት ወር ከ17 ቀን በኋላ ነሐሴ 16/ 2009 ነው ክስ የተመሰረተባት። ክሱ ከቀረበባት በኋላ የተመሰረተባት ክስ ዋስትና ስለማይፈቅድ ቃሊቲ ሆና ክሷን እንድትከታተል ፍርድ ቤቱ ትእዛዝ በመስጠቱ በድጋሚ ወደ ቃሊቲ ገባች።
በሁለተኛው እስር የቀረበባት ክስ የፀረ ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር 652/2001 አንቀፅ 7(1) ሥር የተመለከተውን (የሽብርተኛ ድርጅት አባል መሆን) ተላልፈሻል ተብላ ነው። የቀረቡባት ማስረጃዎች:— የመረጃ እና ደኅንነት ኤጀንሲ በጽሑፍ ያቀረበው የተጠለፈ የስልክ ልውውጥ ሪፖርት እንዲሁም ለፖሊስ የሰጠችው ቃል ነው።
የቀረበባትን ክስ እንድትከላከል ከተነገራት በኋላ የመከላከያ ማስረጃዎቿን እንድታሰማ የተሰጣትን ቀጠሮ በመጠባበቅ ላይ እያለች መንግሥት የፖለቲካ እስረኞችን በምኅረት እና ክስ በማቋረጥ እንዲለቀቁ ባስተላለፈው ውሳኔ መሠረት የካቲት 7 ቀን 2010 ክሷ ተቋርጦ ከእስር ወጥታለች።
በሁለተኛው እስሯ ወቅት፣ በቃሊቲ ሆና ክሷን እየተከታተለች ሳለ፣ ኅዳር 28/2010 ቀን ችሎቱ የዐቃቤ ሕጉን ማስረጃዎች በመቀበል የቀረበባትን ክስ ተከላክላ ነጻ እንድትወጣ ብይን አሳለፈ፡፡ ይህን ብይን ስትሰማም ያልጠበቀችው ስለነበረ “ከደኅንነት ቀረበ የተባለው ሪፖርትም ሆነ የሰጠሁት ቃል ኤርትራ ስለመሔዴ የሚያወራው ነገር በሌለበት ሁኔታ ክሱን የሚያስረዳ ማስረጃ ሳይኖር ተከላከሉ ብላችሁ ብይን መስጠታችሁ አሳዝኖኛል። ከኢሕአዴግ ፍርድ ቤት ምንም አንጠብቅም። ወደፊትም ፍትሕ እንደማናገኝ ነው የምናስበው።” ብላ በመናገሯ ችሎት ደፈርሽ ተብላ የ500 ብር ቅጣት ተወስኖባት ነበር፡፡ ከእስር ክሷ ተቋርጦ ስትወጣ ግን ቅጣቱም አብሮ ተረሳ፡፡
መጀመሪያ ከእስር እንደወጣች ከጥቂት የቅርብ ቤተሰቦቿ እና ጓደኞቿ በስተቀር ከእስር በመውጣቷ ደስታቸውን የገለጹላት ሰዎች አልነበሩም። ከመጀመሪያው ሁለት ዓመት ልዩነት በሌለው የሁለተኛ ጊዜ እስሯ ስትፈታ ግን ወደ ትውልድ አገሯ ሻንቡ ሳትደርስ ጀምሮ በሚገኙ ከተሞች ሕዝቡ እሷን እና ሌሎች ተፈቺዎችን በደስታ ወጥቶ ተቀብሏቸዋል። ሻንቡ ከመድረሷ በፊት በሚገኙ ከተሞችም ሆነ ሻንቡ ከተማ ስታዲየም የተደረገላቸው አቀባበልም ደማቅ፣ አስደሳች እና ያልጠበቀችው እንደነበር የምትናገረው ጫልቱ፤ ለደረሰባት የሰብአዊ መብት ጥሰት ማካካሻ የተወሰደ የሕግ፣ የገንዘብ ወይም የሞራል ካሳ የለም።
* ብዙዎች ላንቃቸው እስኪነቃ ለመንደራቸው ይጮሃሉ ፤ ስለጎጣቸው ይዘምራሉ ። ወንዛቸውን ያመልካሉ ። ስለ ሌላው ወንዝ መድረቅ ፣ ስለ ወዲያኛው ቀዬ መጎስቆል ይተጋሉ ። ከዚያኛው መንደር ቅዱስ ይልቅ የራሳቸው መንደር እርኩስን ይቀድሳሉ ። የጎጣቸው ካልሆነው ሊቅ ይልቅ የጎጣቸውን ደንቆሮ ያነግሳሉ….
ሕወሓት በ27 አመታት የዘራብን ዘረኝነት እንደ ካንሰር እየሰረሰረ እንደ አንድ አካል የነበርነው ኢትዮጵያውያንን ቆራርጦ ወደ መንደር ቅርጫት ውስጥ እየወረወረን ይገኛል ። በዚህም የአንድነታችን ጥብቀት ወደ ጥልቁ የመከፋፈል አሮንቋ ሲያዘግም በየእለቱ እያየን ነው ።
ብዙዎች ላንቃቸው እስኪነቃ ለመንደራቸው ይጮሃሉ ፤ ስለጎጣቸው ይዘምራሉ ። ወንዛቸውን ያመልካሉ ። ስለ ሌላው ወንዝ መድረቅ ፣ ስለ ወዲያኛው ቀዬ መጎስቆል ይተጋሉ ። ከዚያኛው መንደር ቅዱስ ይልቅ የራሳቸው መንደር እርኩስን ይቀድሳሉ ። የጎጣቸው ካልሆነው ሊቅ ይልቅ የጎጣቸውን ደንቆሮ ያነግሳሉ ። የሰው መመዘኛው ስነምግባሩ ፣ የስራ ልምዱ ፣ ታማኝነቱ ፣ የትምህርት ዝግጅቱ ሳይሆን ” የማን ብሔር ነው ? የማን ዘር ነው ? ” የሚለው ነው ፤ አለያም አጥንትና ደሙ ነው ። አጥንት ፣ ስጋና ደም ለሰው ልጅ ማክበሪያነትም ሆነ ማቅለያነት የሚያገለግል መስፈርት ሆኗል ። በአንዳንዶች ዘንድ አጥንትና ደም እንዲሁም ስጋ ከሐይማኖትም በላይ እየተመለኩ መጥተዋል ።
ዛሬ-ዛሬ በአንድ መስሪያ ቤት አለቃ ሲሾም የተቋሙ ሰራተኞች …. ተሿሚው ያለውን ብቃትና የስራ ልምድ እንዲሁም የት-የት ሰርቶ ተሞክሮውን እንዳጎለበተ የመጠየቅ ባሕል ቀርቷል ። በምትኩ የሚጠየቀው ” የሚመጣልን አለቃ ከየትኛው ብሔር ነው ? ” የሚል ሆኗል ። ብሔሩ ከታወቀ ደግሞ ” ከየትኛው ዞን ነው ? … ሐይማኖቱ ምንድነው ? ” ይቀጥላል ። እንደ አጋጣሚ ሆኖ ተሿሚው ከቀዬውና ከጎሳው ጋር የተገጣጠመለት አንዳንድ ሰራተኛ ጭራውን ሲቆላና ሲረጋጋ ፤ በአንፃሩ ከተሿሚው ጋር በብሔር የማይገናኘው ደግሞ ሲጨነቅ ይታያል ። ተሿሚዎችም ገና የተሾሙበት መቀመጫ ላይ እንዳረፉ የነሱ ብሔር የሆነ ሰራተኛ አነፍንፈው በዙሪያቸው ያሰልፋሉ ። ከተቋሙ ካጡም ከሌላም ያሰባስባሉ ። ሌላውን ይገፋሉ ።
ዘረኝነት ፍፁም አንድ ልንሆንበት በሚገባን ጉዳይ ላይ እንኳ ለያይቶ ሲያቆመን እያየን ነው ። ጠ/ሚንስትር አብይ ባሸነፉት የኖቤል ሽልማት እንኳ ….. ሽልማቱን አስመልክቶ የኦሮሚያ ክልል የተለያዩ ከተሞች ደስታቸውን በአደባባይ ሰልፍ ሲገልፁ ይህ ስሜት በተመሳሳይ በሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች አልታየም ። በሌላ መልኩ በደንቢ ዶሎ ስለታገቱት ተማሪዎች መላው አማራ በሰልፍ ተቃውሞውን ሲያሰማ ይህም በሌላው ክልል አልታየም ። በዩኒቨርስቲ ተማሪዎች በፅንፈኞች ከፎቅ ላይ ጭምር እየተወረወሩ ሲገደሉ ” የሟች ብሔር ነኝ ! ” የሚለው ወገን ሙሾ ሲያወርድ ” የኔ አጥንትና ደም አይደለም ” የሚለው ደግሞ ሲሳለቅ ታይቷል።
ማፈናቀል ዘር እየተቆጠረ ሆኗል ፣ አፈናቃይም በዘር የተደራጀ ቡድን ሆኗል ። ከፖለቲካና ከአመለካከት ውጪ ሰዎችን እያሰባሰበ ያለው አጥንትና ደም መሆኑ በዝቷል ። የጋሪዮሽ ዘመን አስተሳሰብ እንኳ ያለው ቢሆን ዘሩን እስከተቀኘ ድረስ የአጨብጫቢ መንጋን ከየጎሬው መጥራት ይችላል ። ቀድሞውንም ከዘሩ ውጪ አስተሳሰቡ የሚጠየቅበት መድረክ አይኖርም ። በአሁኑ ወቅት በአገራችን ዘሩን አጩሆ የሚያቀነቅን ግለሰብና ጥንብ ይዞ የሚጮህ ጅብ አንድ ናቸው ። ሁቱም አብዝተው በጮሁ ቁጥር አይን ጨፍኖ ወደነሱ የሚሮጥላቸው ተመሳሳያቸውን አያጡም ። በሰለጠነ አስተሳሰብና በአንድነት መንፈስ በአርአያነት ስናወድሳቸው የነበሩ አዛውንቶች እንኳ ከሰፊው የኢትዮጵያዊነት ውቂያኖስ ወጥተው በመንደር ኩሬ ለመንቦጫረቅ ሲሮጡ እያየን ነው ።
ዘረኝነት አገርንም ሆነ ዜጎችን የሚበላ የዘመናችን አውሬ ነው ። በዘረኝነት ውስጥ በፍፁም አዎንታዊ እሴት የለም ። ዘረኝነት ከጥፋት የሚያተርፈው ቡድን የለም ። እየወረደ ሄዶ ቤተሰብ ውስጥ ይገባል ። ይህን ክፉ መንፈስ ልንሰብረው ይገባል ። በተለይ በዚህ ካንሰር የተያዙት አመራሮችና አክቲቪስቶች በመተባቡር ልናቆማቸው ካልቻልን ….. አገር ቀርቶ ፣ ወገን ቀርቶ ፣ ቤተሰብ ቀርቶ እኛም እራሳችን የለንም ፤ አንኖርም ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ልዕሊ ኩሉ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ሓደጋ ዕንወትን ምብትታንን ምድሓን ኣብ ትሕቲ ዝብል መሳጢ ዝኾነ ጭርሖ ብ2011’ዩ ተመስሪቱ። ኮይኑ ግን ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ ነቲ ዝቆመሉ ዕላማታት ክልለለን ክጭበጥን ዝኽእል ኣድማዒ ተራ ከይተጻወተ ብዙሕ ቅልውላቅ ክሓልፍ ጸኒሑን እንሆ የሕልፍ’ውን ኣሎ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣድማዒ ተራ ከይጻወትን ብዝተፈላለየ ቅልውላው ክሓልፍን ዝገበሮ ምክንያታት ብርክት ዝበለ’ዩ። ገለ ካብኡ ንምጥቋስ ዝኣኽል ገለ መራሕቲ ፖሎቲካዊ ውድባት ኣብ ጉዕዞ እቲ ሓባራዊ ጽላል ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ልሉይ ኣሉታዊ ተራ እናተጻወቱ ከለዉ ግቡእ ነቐፌታዊ ገምጋም ዘይምቕራብን ሱር ነቐል ዝኾነ መኣረምታ ዘይምግባርን’ዩ። መዓለሽ ብምባል ዕሸሽ ወይ ሸለል ጥራይ ዘይኮነስ እንተ ብውልቀ እንተስ ብጉጅለ ብግብሪ ነቲ ኣሉታዊ ተራ ዝጻወት ዘሳስን እሙን ድኹዒ ዝኸውንን ኣካላት ምህላዉ ብጣዕሚ ካብቲ ዘሕዝን ተርእዮ’ዩ። ከምቲ <<መዓለሽ ከመል ኣልጀሽ>> ዝበሃል ምስላ ንተሓኤ ምስቲ ኩሉ ሰራዊታ ንውድቀት ከተምርሕ እጃም ከም ዝተጻወተ ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ኣብ መስርሕ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ማእከሉ ፍጹም ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘይገብር ዝምድናታት ንሞራል ህዝብን ተቓለስትን ክሳብ ክንደይ ገዚፍ ሃስያታት ከውርድ ምጽንሑን ምህላዉን ብምግንዛብ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ክንመሃሉን ክውገድን ጥራይ’ዩ ዝግባእ። ካብዚ ብምብጋስ ድማ መዓለሽ ምባል ይኣኽል ንዝብል ሰናይ ሓሳብ ምንሻውን ምንጻግን ኣብ ዕንክሊል ንምንባር ዘሎ ድሌት ጥራይ’ዩ ዘመላክት።
ኣቶ ፍስሃ ናይር ብቅጽበት ምስ መዓለሽ ትብል ቃል ብምትእስሳር ዝተባህለን ዘይተባህለን ከላግብ፡ ኣጉል ፍልስፍና ክህብን ድሑር ኣተሓሳስባ ከሳውርን ዝደረኾ ምክንያት፡ ብርግጽ ሓልዮትን ጥብቕናን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ። ምክንያቱ እቲ ብዕሊ ኣብ መርበብ ሓበሬታታት ንህዝቢ ተዘርጊሑ ዘሎ ጽሑፍ ንባዕሉ መንነት ደራሲኡ ብንጹር ዘጉልሕ ጽሑፍ ምዃኑ ይእምት። ቋንቋ ዓረብ ከም ቋንቋ ንሓደ ሃይማኖታዊ እምነት ዘለዎም ኣካላት ዝውክል ወይ ንካልእ ኣካል ሕ/ሰብ ድማ ዝርሕቆ ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ። ብርግጽ ዝተፈላለየ ሃይማኖታዊ እምነት ዘለዎም ዜጋታት ዓረብ ቋንቋኦም ዓረብ ምዃኑ ዝዘንግዐ ይመስል። ኣብ ኤርትራ ድማ ቋንቋ ዓረብ ዝቐርቦን ዝርሕቆን ኣካል ሕ/ሰብ ምህላዉ’ዩ ዝሕብር። ብዝኾነ ግን ቋንቋ ዓረብ ንሓደ ሃይማኖታዊ እምነት ዘለዎም ኣካላት ዝውክል ወይ ንካልእ ክፋል ሕ/ሰብ ዝርሕቕ ኣይኮነን። ኣብ ፖሎቲካዊ ቻርተር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኩሎም ቋንቋታት ኤርትራ ማዕረ ምዃኖም ትግርኛን ዓረብኛን ድማ ዕላውያን ቋንቋታት መንግስቲ ክኾኑ ኣስፊሩ ንረኽቦ። ስለዚ ኣቶ ፍስሃ ናይር ነቶም መዓለሽ ዝቋንቁኦም ብዝብል ክገልጽ ዘገደዶ ምክንያት ንባዕሉ ካበናይ ድሑር ዝኾነ ኣተሓሳስባ ከም ዝብገስ ንምልላዩ ብዙሕ ዘጸግም ኣይኮነን።
ካብኡ ዝኸፍአ ድማ ኣቶ ፍስሃ ናይር ንመዓለሽ ትብል ቃል ኣብ ዘመነ 50ታት ተመልሱ ምስ ማሕበር ኣንድነትን ምስቲ ገባቲ ኢሳይያስ ጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓታቱ ንምርግጋጽ ኣብ ዘመነ 60ታት ዝጥቐመሉ ዝነበረ ድሑር ዝኾነ ዝንባሌታትን ንምዝማድ ምፍታኑ’ውን ካብቲ ኣዝዩ ዘደንጹ’ዩ። ማሕበር ኣንድነት ከም ኣተሓሳስባ ናይቶም ሽዑ ብእምነት ዝሓዝዎን ዝዋስእሉ ዝነበሩን ፖሎቲከኛታት ደኣምበር ንሓደ ኣካል ሕ/ሰብ ዝውክል ፖሎቲካዊ መስመር ኣይነበረን። ኢሳይያስ ካብ ዝብገስ ኣትሒዙ ናይ ባዕሉ ጸቢብ ፖሎቲካዊ መስመር ሒዙ ዝተበገሰን ጸረ ህዝቢ ገባቲ ስልጣን ጨቢጡ ን25 ዓመታት ዝኣኽል ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝብትንን ዘዕኑን ዘሎ መራሒ ምዃኑ፡ ኣሽንኳይ’ዶ ንነዊሕ ዓመታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ኣንጻሩ ዝቓለሱ ዘለዉ ሓይልታት ትማል ብድሕሪ ሃገራዊ ነጻነት ንዝተወለዱ ወለዶታት እናተጋህደ ዝመጸ ሓቂ’ዩ። ፖሎቲካዊ መስመር ኢሳይያስ ንዕኡን ንጉጅልኡን ዝምልከት ደኣምበር ንዝኾነ ክፋል ሕ/ሰብ ኤርትራ ዝውክል ዘይምዃኑ ኣቶ ፍስሃ ናይር ብግቡእ ዝግንዘብ ኣይመስለንን። ፖሎቲካዊ መስመር ህግደፍን ዕላማታት ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን ክልተ ክትዓረቕ ዘይኽእል ተጻራሪ መርገጻት ብምዃኑ፡ ትማሊ ሎሚን ጽባሕን ንኢሳይያስ ዝሽሕጥ ኣተሓሳስባ ዘይምህላዉ ርዱእ ክኸውን ይግባእ። ንእግረ መንገደይ ግን ሓደ ካብቲ ህ/ግንባር ሜዳ ኤርትራ በይኑ ክብሕትን ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክጭብጥን ዝገበረ ረቋሒታት ብሉጻት ካድራት ተሓኤ ኣብ ዝመረጾ ግዜ ይኹን ቦታ ክጨውን ክቕንጽልን ከሎ መሪሕነት ተሓኤ መዓለሽ ብዝብል ይሓልፎ ብምንባሩ ዘምጽኦ ሳዕቤን ምዃኑ ፍጹም ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክንደይ ተገላባጢ ፖሎቲካዊ እምነታትን መርገጻትን ምንጽባርቑ ሕሉፍ ታሪኽ ባዕሉ ዓቢ ምስክር’ዩ። ሶቭየት ሕብረት ከም ተሓላቒት ውጹዓት ኣህዛብ ዓለምን መሪሕ ዴሳዊ ደንበን ዝወስዱ፡ ብፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ኣቢላ ድማ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዴሳዊ ስርዓት ንምትካል ትጽዕር ምንባራ ዝኣምኑ ፖሎቲካዊ መምሃራን ነበሩ። ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ምስቲ ዘካይዶ ዝነበረ ምድልዳል መሬትን ምህጋር ኣባይትን ሕ/ሰብኣዊ ሰውራ የካይድ ምህላዉ ብምእማን፡ ንሕቶ ሃገራዊ ነጻነት መዓለሽ ወይ ዕሸሽ ብምባል ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ እታ ብደርጊ ክትህነጽ ዝሓስብዋ ዴሳዊት ኢትዮጵያ’ዩ ዝፍታሕ ብምባል ዝምህሩ ሃዋርያት ምንባሮም ክዝኽር ይግደድ። ከምኡ’ውን ብተመሳሳሊ ምስ ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ብምዝታይ ንኤርትራ ኣብ ሰለስተ ክፍልታት ወይ ዞባታት ብምክፋል ራስ ግዥ ዝብል ፖሎቲካዊ ኣተሓሳስባ ዝተሓንገጡ፡ ነዚ ዕላማታት’ዚ ንምዕዋት’ውን ክንደይ ላዕልን ታሕትን ዝጓየዩ ኣካላት ከም ዝነበሩ ኣይዝንጋዕን። ንሳቶም ካበናይ ሕ/ሰብ ነይሮም ብዘየገድስ እቲ ዝተሓንገጥዎ ዕላማታት ንዕኦም ዝውክል ደኣምበር፡ ንድሌታትን ባህግታትን ገለ ክፋል ሕ/ሰብ ኤርትራ ዘንጸባርቕ ኣይነበረን። ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ክሳብ ክንደይ ሓቅነት ኣለዎ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ገለ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ምስ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብሕቡእ ዘተ ዘካይዱ ምህላዎም ኣብ ገለ ዓቢ ተሰማዕነት ዘለወን ጋዜጣታት ሱዳን ብዕሊ ዝተቓልሓሉ ኩነታት ኣሎ’ዩ። እዚ’ውን ሓቅነት ምስ ዝህልዎ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ወይ ንሓደ ክፋል ሕ/ሰብ ኤርትራ ዝውክል ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ።
ብዝኾነ ኣቶ ፍስሃ ናይር ብመሰረቱ ብርዒ ኣልዕሉ ክጽሕፍ ክጅምር ከሎ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ከይፈርስ ካብ ዘለዎ ሰናይ ድሌት ዝብገስ ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ። ከምቲ ኣናፍራ ቆቓሕ ዘይፈልጥስ ኣይሃዳናይን ዝበሃል ንመን ንምክልኻልን ምጥባቕን ከም ዝተበገሰ ካብ ማንም ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብ 3ይ ክፋልን መጨረሻን ድርሰቱ <<መዓለሽ ካብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ምፍራስ እቶም ኣተሓሕዛ ዝጸየቁ ይተኣለዩ>> ክብል ካብ ደፈረ፡ ብቀዳምነት ነቲ ኩሉ ግዜ ብጸይቕታት፡ እከይ ሸርሕታትን ምዝራግን እንተዘይኮይኑ ብኣውንታዊ ራእይን ተግባርን ዘይልለ ኣቶ በሺር እስሓቕ ይተኣለ ክብል ዘኽእል ፖሎቲካዊ መንነትን ሕልናን ከም ዘይብሉ ርዱእ’ዩ። እዚ ንስለ ፖሎቲካዊ ሃልኺ ወይ ካብ ባዶ ብምብጋስ ንኣቶ በሺር እስሓቕ ንምጽላም ዘቕርቦ ዘይኮነስ ኣብ ሓቀኛ ውድዕነት ዝተሞርኮሰን ኣብ ባይታ ዝድህሰስን ምዃኑ ንምርግጋጽ ብጭቡጥ ኣብነታት ደጊፈ ከቕርብ’የ። ነዚ ጽሑፍ’ዚ ብድሕሪ ምንባብ እቶም ንጻዕዳ ጻዕዳ ንጸሊም ድማ ጸሊም ክንብል ፍጹም ጸገም የብልናን ብምባል መግለጺ ዝዘርግሑ ኣካላት ሕጂ ንስለ’ቲ ሓቂ ንጻዕዳ ጻዕዳ ንጸሊም ድማ ጸሊም ክብሉ እናተባባዕኩ ህዝቢ ዝጽበዮም ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብግዜ ንውሓቱ፡ ብስፍሓት ዝጸለዎ ቦታ ኣብ ኤርትራን ወጻእን፡ ብዓይነት እከይ ተግባራት ፈጺሙ መወዳድርቲ ዘይብሉ ንህዝብን ሃገርን ዓብይ ሓደጋ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብዝፈጸሞ ግፍዒ ንድሕሪት ተመሊሱ ንህዝቡ ክተዓረቐሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃን መስርሕን ይወስዶ ኣሎ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ፡ ድሕሪ ሙሉእ ነጻነት ኤርትራ ንይምሰል ብወርሒ ግንቦት ዕለት 26 1993 ሃገር ኤርትራ ኣባል ው/ሕ/መ ንምዃን ዘቅረቦ ጻውዒት ተቀባልነት ረኺቡ። በዚ መሰረት ከኣ ኩሎም ኣባላት ሃገራት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንዝተሰማማዕሎም ኣህጉራዊ ውዕላት ሃገራዊ ዶባት መሬት ማያትን ሰማያትን፡ ሰብኣዊ መሰላት ብሓፈሻ ብፍሉይ መሰል ህጻናት፡ መሰል ደቂ ኣንስትዮ፡ መሰል ራእይ ምሕሳብ ምጽሓፍ ምቅዋም ምድጋፍ፡ መሰል እሱራት፡ ነጻ ቤት ፍርዲ፡ መሰል ሕጋውነት ቅዋም፡ ምርጫ መራሒ ሃገር፡ምርጫ ባይቶ፡ ብዙሕነት ኣረኣእያታት ወዘተ ንኽክበር ብትካላዊ ኣሰራርሓ ብሞያውያን ክኢላታትን ተመምዩን ዝቀረበላ፡ ኤርትራ ዝተሰማማዓትሉን ዝተቀበለቶ ውዕላትን ዝፈረመትሉ ሰነድን በቲ ሓደ መዳይ ከኣ ተቀቢላ ዝጠሓሰቶ ሰነድን’ዩ። እዚ ሰነዳት ከኣ ብተደጋጋሚ ብወገን ኤርትራ ምስ ተጣሕሰን ምስ ተነጽገን ቀዳማይ ብቁጽሪ 1907 ዝፍለጥ ውሳኔ እገዳ ብዕለት 23 ወርሒ ታሕሳስ 2009 ፡ ካልኣይ ብቁጽሪ 2023 ዝፍለጥ ውሳኔ ብዕለት 5 ታሕሳስ 2011 ክልተ ግዜ ኣሕጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ውሳኔታት እገዳ ኣሕሊፉ።
ምእንቲ’ዚ ከኣ’ዩ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ብ23 ታሕሳስ 2009 እገዳ ኣጽዋር፡ ብ5 ታሕሳስ 2011 እገዳ መገሻ መራሕቲ ህግዲፍ ዝወሰነ። ውሳኔ ው/ሕ/መ እገዳ ኣጽዋር ንዝምልከት ንህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ኩሉ ሰላም ክገብር፡ ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ኣማስያ ዕዳጋ ኣጽዋር፡ መግዝኢ ርሳስን ወረቀት ውዒሉ እንተዝነበር፡ ንዕብየትን ፍልጠት ወለዶ ኤርትራ ዘርብሕ ምንባሩ ዘየጠራጥር እዩ።
ው/ሕ/መ ብታሕሳስ 2009 ዘሕለፎ እገዳ ኤርትራ ነቲ ኣብ ሶማል ዝነበራ ግደን ተራን ዝቀረበ ክሲ ክኸውን ከሎ፡ ታሕሳስ 2011 ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡትን ዝተፈጥረ ዶባዊ ኵናት ግን ከኣ ኤርትራ ኣሉታ ዝሃበትሉ፡ ጸኒሓ ክልተ ግዜ ዝተዛረበትሉ ብሽምግልና ምትእትታው መንግስቲ ቀጠር ዝተኣመነትሉ ጉዳይ ዶባዊ ኵናት፡ ምሩዃት ኵናት ዜጋታት ጅቡቲ ንዓዶም ክምለሱ ዝተገብረ ስምምዕ ዝነበረ ።
ይኹን’ምበር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ቅድም ኣቢሉ ኣብ መጀመሪያ 90ታት ስልጣኑ ከም ዝጨበጠ ምስ ኣረጋገጸ ዓይኑ ከኣይሓሰየ ኣንጻር ኩሉ ውዕላት ሕቡራት መንግስታት ዓለም ክኸይድ ግዜ ኣይወሰደሉን። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ኣንጻር ውዕላትን ውሳኔን ሕቡራት መንግስታት ጥራሕ ዘይኮነ ኣንጻር ኩሉ መብጽዓታት ህዝቢ ኤርትራን ባይቶን፡ ቀረባ መሳርሕቱን፡ ላዕለዋት ሓላፍቲ ሰበ ስልጣን ኤርትራ’ዩ ዝነበረ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንሕጋውን ትካላውን ኣሰራርሓ፡ሕጋዊ ባህላዊ ልምድታትናን፡ መብጽዓታት ህዝቢ ኤርትራ ክሒዱ ከይኣኽሎ፡ ተገምጢሉ ንቀረባ መሳርሕቱ ብፍላይ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ከም ቀዳማይ ጸላእቱ ብምስራዕ ዓመጽ ግፍዒ፡ ራዕዲ፡ ሽበራ ከካይድ ጀሚሩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብሰዓብቱ ዝረኸቦ ዘይፍትሓዊ ዕዉር ደገፍ ንዕድላት መጻኢት ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝብን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ መንገዲ ዕንወትን ብርሰትን ዝተተሓሓዞ ዓብይ ፖለቲካዊ፡ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊ፡ እገዳ’ዩ። ሎሚ ንርእዮ ዘለና ከኣ ውጽኢት መወዳደሪ ዘይብሉ ዕንደራን ዳንኬራታቱን እዩ። ብምቅጻል እገዳታት ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ማዕረ ክንደይ ንሃገርናን ህዝብና ከም ዝሃሰየ ብሕጽር ዝበለ እስከ ንመልከት…
ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ብመራኸቢ ብዙሓት ዝተዘርግሐ መርኣያ ዘይብሉ ተግባራት፡መቝጸሪ ዘይብሉ ተርኽቦታት፡ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ኣገባብ ስቓይን ግፍዕታት መራሕቲ ህግዲፍ ንህዝብና ን27 ዓመት ንድሕሪ መሊስዎ’ዩ። ህዝብና ርእሰ ተኣማንነት ኣጥፊኡ ተጸባይ ውሳኔ ህግዲፍ ኮይኑ ክኸይድ ካብ ዝጅምር ቀሊል ዓመታት ኣይሓለፈን። ሎሚ ሰዓብቲ ህግዲፍ እገዳ ው/ሕ/መ ተላዒሉ ስዒርና ኢሎም እንተጨደሩ፡ ነቲ ኣብ ገዛእ ርእሶም ኣብ ሂወቶምን ሂወት ህዝቦምን ሃገሮምን ዘሎ ከቢድ፡ ሙሉእ ሃገር ዘልመሰ ውሳኔ እገዳ ህግዲፍ ብዘይምስትውዓል’ዩ።
መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቡን ሃገሩን ዝኣወጆ ዝተፈላልየ እገዳታት ከቢድን መርዛምን’ዩ። ብቀዳምነት ዝስራዕን ክፍለጥ ዘለዎ ጉዳይ ቅዋም ንምዝልከት ኣብ ትግባረ ከይውዕል ዝተወስደ ስጉምቲ ኣውራን ቀንድ ጉዳይ ስቱር እገዳ’ዩ። ነቲ ዝርካቡ ኣብ መበል 12፡13 ስሩዕ ዋዕላ ግዜያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበረ ባይቶን ካቢኔን ምፍራስ እገዳ ዶ ኣይኮነን። ቤት ፍርዲ ምፍራስ ብግዜያዊ ወታሃደራዊ ቤት ፍርዲ ምትካእ እገዳ ኣንጻር ፍትሒ ዶ ኣይኮነን፡ ነጻን ሕብረ ብሄራዊ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ብዙሕነት ኣብ ኤርትራ ምኽልካል እገዳ ዶ ኣይኮነን። እቲ ስርዓት ዘይደልዮም ሰባት ካብ ሃገር ከይወጹን፡ ካብ ስደት ንሃገር ከይኣትዉ እገዳ መገሻታት ዜጋታት ኤርትራ ዘንበረን ብፍላይ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ መሬት ኤርትራ ብዘይፍቃድ (መንቐሳቐሲ ፍቃድ) ዘይብሉ ክገይሽ ዝተኣገደ ህዝቢ’ዩ። ብዘይፍቃድ ክንቀሳቐ ዝተረኽበ ከኣ ዝወርዶ መቕጻዕትን ሽግርን መከራን ብዘይፍርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣበይቶን ኣብ’ተን ዝተፈላለያ ብይጽንሓለይ ዝፍለጣ ቤት ማእሰርታት ዝበለዩን ዝሞቱን ዝተሳቀዩ መውቁጸሪ ዘይብሎም ህዝቢ እገዳ ህግዲፍ’ዩ።
ሕቶ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ፖለቲካዊ ሕቶ’ዩ ነይሩ፡ ባይቶ ኤርትራ መደባዊ ኣኼባታቱ ከካይድን ንህሉ ኩነታት ንምምዛን ከኣ ገምጋማት ምክያድን ሃገርን ህዝብን ኣብ ንቡር ሂወት ክምለስ ዝቀረበ ጠለብ ተነጺጉ ጥራሕ ዘይኮነስ G15 ዘጋጠሞም ሓደጋታት ብቀሊሉ ዝረአ እገዳ ዶ ኣይኮነን። ምስ’ዚ ብዝተኣሳሰረ ጉዳይ መራኸቢ ብዙሓትን ነጻነት ፕረስ ንዝምልከት ምስኡ ተጠቃሊሉ ተኣጊዱ’ዩ። ጋዜጣታት ተኸልኪለን ጋዜጠኛታት ኣሰር ኣባላት G15 ስዒቦም እንሆ 17 ዓመት ኣቁጺሮም።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ፡ ሃገር ንምድኻም ኣብ ንግዲ፡ ሸቕሊ፡ ቁጠባዊ ዕብየት መወዳድርቲ ዘይብሉ፡ ሓድኣዊ ዘይተጸንዐ ባዕሉ ዝውንኖ ከም 09 ዝኣመሰሉ ትካላት፡ ነቲ ነጻ ዕዳጋ ከም ዘይሰርሕ ብምግባር ብሰላሕታ ንህዝብና ግዳይ ድኽነት ኣውሪዱ ኣብ ልማኖ ህግዲፍ ከም ዝመጻደቅ ገይርዎ’ዩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዘይ ሽርክነት ኣብ ህንጻ፡ትራንስፖርት፡ንግዲ፡ ባንክን ወጻኢ ሸርፍን ካብ ዝዓበይ ክሳብ ዝነኣሰ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ብምእታው፡ ሃብቲ ሃገር፡ ጸጋጋታት ሃገር ብቀጥታ ህዝቢ ዘይረብሓሉን ዘይካፈሎን ብምግባር ቁጠባ ሃገር ስጉምቲ ንኸይከይድ ሓሊኽ ሒዝዎ። በዚ መሰረት ከኣ ህዝብና ብፍልጠቱን ጻዕሩን ስርሑን ዘይኮነ ብግፍዕታትን ድኽነትን ጥሜትን ራዕድን ህግዲፍ ማዕረ ከም ዝኸውን ገይርዎ።
ሃገራዊ ማዕከን ሬድዮታትን ፈነወ ተለቪዝዮን፡ ደረፍቲ፡ተዋሳእቲ፡ ብቀጥታ ትእዛዝ ህግዲፍ፡ ብድሌት ህግዲፍ፡ብሓሳብ ህግዲፍ ክካይድ ምጽንሑ ኣጻር ኩሉ ብዙሕነት ባህልን ንጥፈታትን እገዳ’ዩ። ኤርትራ ነቲ ዝነበራ ኣውራጃዊ ምምሕዳር ብፍምራስ፡ ንቁጠባዊ ዕብየት ዘርብሕን ዘቃላጥፍን ብዝብል ፍልስፍና ህግዲፍ ኣብ ዞባዊ ምምሕዳራት ብንምቅያር ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኩለን ሚኒስትራታት ኣብ ዞባታት ክህልወን ዝኽእል ግደን ተራን ብዘይ ባጀት፡ ትራንስፖርት፡ መሳርሒ፡ ኪኢላታትን መሃንድሳትን ዘይብሉ፡ እንተሃለዉ ከኣ ብሕጽረታት ስርሓቶም ብግቡእ ከካይዱን ነቲ ከባቢ ኣብ ፍትሒ፡ ባህሊ፡ ዝተፈላልየ ህዝባዊ ኣገልግሎት ክህቡ ኣብ ዘየኽእሎም ደረጃ ከም ዝበጽሑ ብምግባር፡ ካብ ነፍስ ወከፍ ዞባታት ነቲ ኣፍራይን ሓይልን ዝውንን መንእሰይ ዘቝቑ ንሳዋ ብምጉራት ዞባዊ ምምሕዳራት ጥርሑ ከም ዝተርፍ ገበሮ። መንእሰያት ብህግዲፍ ንዝተበየነሎም ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከኣ ሳዋ ድሕሪ ምውራዶም ንቤቶም ይኹን ንትምህርቶም ከም ዘይምለሱ ብምግባር ምምስራት ስድራ፡ ምንባይ ባህሊ ወለዶ፡ ኣመት ዘይብሉ ከይዱ ከይዱ ታሪኽ ምብትታን ስድራ ቤት ዘመስከረ እገዳ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ስድራ ኩሉ ኤርትራዊ ስለ ዘሎ ንተግባራት ኣጽናቲ እገዳ ህግዲፍ ንምፍላጥ ንካልኦት ስድራ ቤታት ምሕታትን ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ገዛ ነፍሲ ወከፍ ዘሎ ጸገም ኣብ መላእ ስድራ ቤታት ኤርትራ ኣሎ። ስርዓት ህግዲፍ ሓላፍነት ሲቪላዎ ዞባዊ ምምሕዳራት ኣሕዲጉ ነቶም ዝእምኖም ጀነራላት ሓላፍነት ብምሃብ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ወታሃደራዊ ጉጅለ ከም ትመሓደር ገበራ። ምስኡ ዝመጸ ብልሽውና ከኣ ንማሕበራዊ ፍትሒ፡ ንማሕበራዊ ዕብየት፡ ዘሪጉ ኣዳኺሙ ከም ዘይሰርሕ ገበሮ። ሎሚ ምምሕዳራት እንዳ ባዶ፡ እንዳ03፡09 እንዳህንጻ እንዳተባህለ ፈጺሙ ምስ ንቡር መንግስታዊ ምሕደራ ትካልዊ መጸውዒ ዘይብሉ ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ ነጻ ሃይማኖታዊ እምነታትን ኣብ ልዕሊ ዝተፈላልያ ሃይማኖታት ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝረአ ዘሎ ፍሉይ ተርእዮ እገዳ ነጻ እምነቶም’ዩ። ገዳማት ንብረተን ኣባይተን ተሃጊረን ንመንፈሳዊ ስርሓትን ዘካይዳሉ ዘይብለን ዝተረፋ ውሑዳት ኣይኮናን።
ስርዓት ህግዲፍ ኣንጻር ምሁራት ዘካየዶ ወፈራ ኣብ ዓዲ ዝነበረ ክቀውም፡ ኣብ ወጻኢ ዝነበረ ከኣ ዓዲ ክኣቱ ዘየተባብዐ ምኽንያታት ብዙሑ’ኳ እንተኽዕነ ብሕጽር ዝበለ ትካላዊ ኣሰራርሓ ዘይብሉ፡ ባጀትን መሳርሒ ዘይብሉ ልዕሊ ኩሉ ባይታ ነጻነት ዘይብሉ ንሓደ ምሁር ከስርሕ ኣይክእልን። ምሁራት ኣብ ክንዲ ብሞያኦም ምስራሕ ብትእዛዝ ወታሃደራውያን ሓለፍቲ ስርሖም ክፍጽሙ ኣይከኣልን፡ ተደላይነት ዘለዎ ፍረ ውጽኢት ስራሕ’ውን ክርከብ ኣየኽእልን።
መላኺ ስርዓት ነታ እንዀ ብዓለም ተፈላጥነት ዝነበራ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ምዕጻው ንገዛእ ርእሱ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ምሁራት ዘለዎ ንጹር ኣሉታዊ ኣረኣእያ ዘመልክት’ዩ። ኣብ ዓለምና ተራእዩ ዘይፈልጥ ኣብ ኤርትራ ንብምሉኦም ተመሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ብ2001 ምእሳሩ ዓመጽን፡ እገዳ ስነ ፍልጠትን ዕብየትን ዶ ኣይኮነን።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝኣወጆ ቅሉዕን ስቱርን እገዳታት ተጻሒፉን፡ ተነጊሩን ዘይውዳእ ኣዝዩ ነዊሕ ምስ’ቲ ዕድመ ስልጣኑ ዝተእሳሰረ’ዩ። ምእንቲ’ዚ ብሕጽር ዝበለ ንመርኣያ ፍልልይ እገዳ እንታይ ምኳኑ ንህዝቢ ንምርዳእ በዚ ምድምዳም ይከኣል።
1፤ እንዲህም ይሆናል፤ እኔ በፊትህ ያኖርሁት ይህ ነገር ሁሉ፥ በረከቱና መርገሙ፥ በወረደብህ ጊዜ፥ አምላክህም እግዚአብሔር በሚበትንህ በአሕዛብ ሁሉ መካከል ሆነህ በልብህ ባሰብኸው ጊዜ፥
9፤10፤ የአምላክህንም የእግዚአብሔርን ቃል ብትሰማ፥ በዚህም ሕግ መጽሐፍ የተጻፉትን ትእዛዙንና ሥርዓቱን ብትጠብቅ፥ በፍጹምም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ ወደ አምላክህ ወደ እግዚአብሔር ብትመለስ፥ እግዚአብሔር በአባቶችህ ደስ እንዳለው በመልካሙ ነገር ሁሉ እንደ ገና በአንተ ደስ ይለዋልና አምላክህ እግዚአብሔር በእጅህ ሥራ ሁሉ በሆድህም ፍሬ በከብትህም ፍሬ በእርሻህም ፍሬ እጅግ ይባርክሃል።
16፤ በሕይወትም እንድትኖር እንድትባዛም፥ አምላክህም እግዚአብሔር ልትወርሳት በምትገባባት ምድር እንዲባርክህ፥ አምላክህን እግዚአብሔርን ትወድድ ዘንድ፥ በመንገዱም ትሄድ ዘንድ ትእዛዙንና ሥርዓቱን ፍርዱንም ትጠብቅ ዘንድ ዛሬ እኔ አዝዝሃለሁ።
19፤ በፊታችሁ ሕይወትንና ሞትን በረከትንና መርገምን እንዳስቀመጥሁ እኔ ዛሬ ሰማይንና ምድርን በአንተ ላይ አስመሰክራለሁ፤ እንግዲህ አንተና ዘርህ በሕይወት ትኖሩ ዘንድ ሕይወትን ምረጥ፤
20፤ እግዚአብሔርም ለአባቶችህ ለአብርሃምና ለይስሐቅ ለያዕቆብም እንዲሰጣቸው በማለላቸው በምድሪቱ ትቀመጥ ዘንድ፥ እርሱ ሕይወትህ የዘመንህም ርዝመት ነውና አምላክህን እግዚአብሔርን ትወድደው ትጠባበቀውም ቃሉንም ትሰማ ዘንድ ምረጥ።
ዓርቢ 8 ሓምለ 2011 ዓ.ም ርእሰ ኸተማኦም ጁባ ኣጊፃን ነበርታ ድማ ብውዕውዕ ስሚዒት ካብ ድሮ'ቲ በዓል ጀሚሮም የብዕሉ'ለው ክብሉ ኣብታ ኸተማ ዝርከቡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊፆምልና።
28- ዓመት ዝዕድሚኡን ገና ብቆልዕኡ ኸሎ እቲ ኩናት ከም ዝተጀመርን ኣብ ምብራቅ አፍሪቃ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ከም ዝዓበየ ዝገለፀ ድቪድ ዳጉ እቲ ኣብ ጁባ ዘሎ ሃዋሁ ብቃላት ንምግላፁ ከምዝፅግም ገሊፁ።
ኣብ ዕስራታት ክሊ ዕድመ ከም ዘላ ዝገለፀት ካልእ ደቡብ ሱዳናዊት ኣገባ ዶክ ነባ ብወገና "ብዙሓት ሞይቶም'ዮም፣ ነዛ ዕለት ንምርአይ አይበቅዑን" ክትብል ተዛሪባ።
ሃገራችን ሩብ ምዕተ-ዓመት በቆየችበት ህወሃት-መር የጎጠኝነት ፖለቲካ እንደ አማራው ግራ የተጋባ ህዝብ/ልሂቅ የለም፡፡ አማራው ከጎጥ ፖለቲካው ጋር መላመዱ አልሆን ብሎት እስካሁን በገዛ ሃገሩ እንደ መፃተኛ ሆኗል፡፡ በጎጥ መደራጀቱ እንደ የማይገለጥ ምስጢር የሆነበት የአማራ ልሂቅ መገፋት ገፍቶት የመሰረተው መአድ የተባለው ፓርቲ ግማሽ ጎኑ አፍታም ሳይቆይ ወደ ህብረብሄራዊ ፓርቲነት ሲቀየር መቀየሩን ያልወደደው ቅሪቱ መአድ እንደ ሲኒ ውሃ እያደር ተመናምኖ ወዳለመኖር የተጠጋ ሁኔታ ላይ ነው፡፡ መአድ የተባለው ፓርቲ መኢአድ ወደሚባል ህብረ ብሄራዊ ፓርቲ የተቀየረው መለስ ዜናዊ አማራውን የሚያሳድድበትን በትር፣ የሚያሳርድበትን ቢለዋ ወደ ሰገባው ሳይመልስ ነው፡፡ ይህ ሁሉ የሆነው አማራው በጎጥ መደራጀቱን ስለማያውቅበት ነው፡፡ይህ የዘመኑን ፋሽን ያለመከተል የአማራው ግርታ ያደረሰበት ጉዳት መጠነ ሰፊ ነው፡፡
አማራን ሁሉ ባላንጣ አድርገው የሚያስቡ ኦነጋዊ የኦሮሞ ብሄርተኞች የአማራ ልሂቃንን ለዘውግ ፖለቲካ ባይትዋርነት “አማራው የብሄር ፖለቲካው አልገባ ብሎት ሲደናገር ሩብ ምዕተ አመት ሞላው፤ ይህ ለኦሮሞ መካልም ነው” ሲሉ በመሳለቅ ይገልፁታል፡፡ እነዚህ ቡድኖች አማራው ሲሞትም፣ ሲፈናቀልም፣ ሲንጓጠጥም ሲገደለም ዝም ማለቱ ብቻ ይስማማቸዋል፡፡ አማራው መናገር ሲጀምር ኦነጋዊ የኦሮሞ ብሄርተኞች እና ህወሃታዊ ትግራዊያን የሚናገረው ሁሉ ያስበረግጋቸዋል፡፡ አማራው በዘውጉ የሚደርስበትን ሁሉ ችሎ የለመደውን ኢትዮጵያዊነት ሲያጠብቅ በኢትዮጵያዊነት ስም ፍላጎቱን በብሄረሰቦች ላይ የሚጭን ጨቋኝ ሲሉ ኢትዮጵያን በማለቱ በድንጋይ መወገር የሚገባው ሃጢያተኛ አድርገው ያቀርቡታል፡፡ እነሱው በየደረሱበት በሚሰኩት የአማራ ጥላቻ ሳቢያ በአማራነቱ መሞቱ ተሰምቶት ኢትዮጵያዊነቱን ሳይጥል አማራነቱ እያስገደለው እንደሆነ ከተናገረ ደግሞ በጭብላምነት ያብጠለጠሉታል፡፡ አማራውም ይጥለው ዘንድ የማይችለውን ኢትዮጵያዊነት በደሙ ውስጥ ይዞ የተጋረጠበትን የህልውና አደጋም ለመከላከል ቢጣጣርም አማራነቱን ማጠባበቁ ከኢትዮጵያዊነቱ የሚጋጭ እየመሰለው በፈራተባ ውስጥ ይኖራል፡፡
የአማራው ዘመን አመጣሹን የጎጥ ፖለቲካ ፋሽን ተረድቶ ራሱን ከዘመኑ ጋር ማራመድ አለመቻሉ (በባላንጣዎቹ ንግግር “ግራ መጋባት”) ቋጥኝ የሚያክል ፈተና ያንዣበበትን የአማራውን ህዝብ ያለጠበቃ አስቀርቷል፡፡ የጎጥ ፖለቲካውን መላመድ ድሮ ቀርቶ ዛሬ ያልሆነላቸው የአማራ ምሁራን በአማራ ብሄርተኝነት መስመር ተሰልፈው ሌሎች እንደሚያደርጉት ለህዝባቸው መሞገት አለመቻላቸው ለኦነግ ግርፍ የኦሮሞ ብሄርተኞች እና ህወሃት ቀመስ ትግራዊያን የአባት ገዳይን በግላጭ እንደማግኘት ያለ ሰርግ እና ምላሽ ነበር፡፡ ሆኖም በአማራው ላይ የሚወርደው ዱላ የተኛ ቀርቶ ሙት የሚቀሰቅስ እየሆነ ሲመጣ ዛሬ ላይ የአማራ ምሁራንም ከእንቅልፋቸው መንቃት ጀመሩ፡፡ ይህ ደግሞ ለኦነጋዊ የኦሮሞ ብሄርተኞች እና ለህወሃቶች መልካም አዝማሚያ አይደለም፡፡ ለእነሱ መልካም የሚሆነው ባፈው ሃያ ሰባት አመት እንደሆነው አማራው ከሞት በበረታ ዝምታ ውስጥ ሆኖ ግድያውንም፣ መንጓጠጡንም፣ መፈናቀሉንም፣ መገደሉንም አጎንብሶ ሲቀበልነው፡፡
ይህ ሁለት ጥቅም አለው፡፡ አንደኛው አማራው “በሰራው ታሪካዊ ወንጀል” የሚሸማቀቅ በደለኛ እንጅ ስልጣን የሚጋራ የፖለቲካ ሃይል አለመሆኑ ለኦሮሞ ብሄርተኛ ሁለተኛውን ግዙፍ ዘውግ ከስልጣን ተገዳዳሪነት ይቀንስለታል፡፡ ሁለተኛው ጥቅም በታሪክ በድሎናል የሚሉትን ህዝብ በማሸማቀቅ የሚያገኙት ስሜት በቀለኝነት የሚጋልበውን የስነ-ልቦና ቀውሳቸውን ተንፈስ ያደርጋል፡፡ ስለዚህ አሁን አሁን ከበደል ብዛት የተነሳ እያቆጠቆጠ ያለውን የአማራ ብሄርተኝነት አይወዱትም፡፡ ምክንያቱም የአማራው ብሄርተኝነት ካቆጠቆጠ አማራው ያለ ስራው የተለጠፈበትን የበደለኝነት ተረክ የሚያፈርስ መልስ መስጠት ይጀምራል፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ አማራውን ጭራቅ አድርገው የሚያቀርቡበትን ተረክ ብቻቸውን እያወሩ፣ ያወሩትም እንደእውነት እየተቆጠረ ወደስልጣን ማዝም አይቻልም፡፡ አማራውን የማይስተሰረይ ሃጢያት የሰራ በደለኛ አድርጎ ማሸማቀቅም አይቻልም፡፡ ስለዚህ አማራው በደሉ እንዲሰማው አይፈለግም! በአይን የሚታየውን በአማራ ህዝብ ላይ ያንዣበበ አደጋም ሆነ በዚህ ህዝብ ላይ በወያኔ እና ኦነግ የተደረገውን ግፍ አንስቶ የሚሞግት አማራም ሆነ ሌላ የሰው ዘር አይፈለግም፡፡
ከወያኔ ወደ ስልጣን መምጣት ወዲህ በአማራ ህዝብ ላይ በርካታ በደል የተፈፀመ፣ አሁንም ይህ ህዝብ በሃገሪቱ ባሉ የዘውግ ፖለቲከኞች ሁሉ በክፉ አይን የመታየት ፈተና ውስጥ ያለ ቢሆንም የአማራ ምሁራን እና ልሂቃን ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነታቸውን የሚቀማቸው የሚመስላቸውን የአማራ ብሄርተኝነት መልበስ አይፈልጉም፡፡ በአንፃሩ የወጡበት ህዝብ ያለበት ፈተናም ያሳስባቸዋል፡፡ ስለዚህ ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነታቸውን ሳይጥሉ ስለ አማራው ህዝብ እንግልትም ይሟገታሉ፡፡ የአማራ ህዝብ ሁሉ ባላንጋራቸው የሚመስላቸው ኦነጋዊ የኦሮሞ ብሄርተኞች ደግሞ መለስ ዜናዊ እንዳደረገው የአማራን ህዝብ ያለ አንዳች ጠበቃ መቅጣት ስለሚፈልጉ ይህን ነገር አምርረው ይጠላሉ፡፡ኢትዮጵያዊነትን ሳይጥል የአማራ ህዝብ ለምን በገዛ ሃገሩ እንዲህ ይደረጋል የሚል የሚል የአማራ ልሂቅ ሲገጥማቸው ሌባ እጅ ከፍንጅ እንደያዘ ሰው ባለድልነት ይሰማቸዋል፡፡
ለአማራ ልሂቃን/ምሁራን ኢትዮጵያዊነት የክብር ልብስ እንጅ ጭንብል አይደለም!ኢትዮጵያዊነት ጭንብላችን ቢሆን ኖሮ በአማራ ህዝብ ላይ ከመለስ ዜናዊ እስከ ጃዋር መሃመድ ነጋሪት ጎሳሚነት የደረሰው በደል ጭንብል ቀርቶ ቆዳ የሚያስወልቅ ክፉ ነውና “ጭንብል” ወርውሮ ጎጠኛ መሆን አስቸጋሪ ሆኖ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያዊነት በአማራ ህዝብ/ልሂቅ/ምሁር ዘንድ በደም ውስጥ የሚሮጥ ልክፍት እንጅ ጭንቅላት ላይ ለይምሰል ሸብ የሚደረግ ቡቱቶ ጨንብል አይደለም፡፡ የአማራ ልሂቃንን በጭንብላምነት የሚከሱ የኦሮሞ ብሄርተኞች ኢትዮጵያ እንደኩንታል አናታቸው ላይ ተጭና የምትከብዳቸው ሸክማቸው እንደሆነች የፈረንጅ ጋዜጠኛ እጅ እየመቱ የሚምሉ፣ ኦሮሚያ የምትባል ሃገር ናፍቆተኞች ናቸው፡፡ ስለዚህ ሁሉም እንደነሱ ይመስላቸዋል፡፡ ኢትዮጵያን ማለት ትርጉም ስለማይሰጣቸው ሁሉም እንደእነሱ ኢትዮጵያን በጭንብሉ፤መንደሩን ሃገር አሳክሎ በልቡ ተሸክሞ የሚጓዝ የማነስ ልክፍተኛ ይመስላቸዋል፡፡ ስለዚህ የሌለ ጭንብል ይፈልጋሉ፡፡
ለማንኛውም እነሱ ጭንብል የሚሉት ነገር ለአማራው ማን እንደጣለበት የማያውቀው፣ በደሉን እንኳን እንዳይቆጥር የሚያደርግ ኢትዮጵያን የሚያስብለው ከደሙ ጋር በመላ ሰውነቱ የሚዞር ልክፍቱ እንጅ አናቱ ላይ የተንከረፈፈ ጭንብሉ አይደለም፡፡ ይህ ልክፍቱ ነው ኢትዮጵያን ካለ ጋር ሁሉ የሚያዛምደው፡፡ አማራው ኢትዮጵያን ይላል ማለት ግን ስሟ በተጠራበት ልገኝ በሚልላት ሃገሩ አማራነቱ ወንጀል ሆኖ ሲያስገድለው ዘላለም የማይገባው ነፈዝ ነው ማለት አይደለም፡፡ ኢትዮጵያዊ ሆኖም በአማራነቴ አትግደሉኝ ማለትን የሚከለክል ፍርደ-ገምድል ህግ የለም! “ኢትዮጵያዊ ነኝ ካልክ አማራ ነህ ብየ ስገድልህ አመጣጤ አይግባህ” የሚባል አካሄድ ድሮ ቀርቷል፡፡ ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚለውን ሰው አማራ ነህ ብሎ ገድሎ ያስገደለህን ምክንያት ስሙን አትጥራ ማለት የሞኝ ብልጠት ነው፡፡ ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚለውን ሰው አማራ ነህ ብሎ የሚያስገድለው አባዜ ሁለቱንም የመጥላቱ በሽታ መሆኑን ማን ያጣዋል?
ለማንኛውም አማራው አጠለቀው የተባለው የኢትዮጵያዊነት ጭንብል የኢትዮጵያዊነቱን ከፍታም ሳይለቅ በአማራነቱ ሚመጣበትን ፍላፃም ለመከላከልም የመሞከሩ የሚዛናዊነቱ ምልክት ነው፡፡ አማራውን ኢትዮጵያዊ ነኝ በል እያሉ ግን በአማራነቱ የሚገድሉት አዳኞች ደግሞ ይህን አይወዱምና ኢትዮጵያዊነት ከአማራው ላይ እንደማይወልቅም፣ ጭምብል እንዳልሆነም እያወቁ “ጭንብልህን አውልቅ” ይላሉ፡፡
አይሆንም እንጅ አማራው ችሎ ኢትዮጵያዊነቱን እንደተንከረፈፈ ጭንብል ቢያወልቅ ለኢትዮጵያ መልካም አይሆንም፡፡ አማራው ኢትዮጵያዊነቱን አወለቀ ማለት ትልቁ የኢትዮጵያ አእማድ ፈረሰ ማለት ነው፡፡ ይሄኔ ኢትዮጵያዊነት በአማራነት ይተካል፤ ከተተካ ደግሞ የጎጥ ፖለቲካ መለያ የሆነው “ሁሉ ኬኛ” የሚባለው አባዜ አማራውንም ይዋሃደውና የቱ የአማራ የቱ የኦሮሞ ግዛት እንደሆነ የመነጋገሪያ ፋታ የለም! ያኔ መናጋገሪያው ጡጫ ይሆናል፡፡ አንዴ ወደ ቁልቁለት ከተወረደ ደግሞ ጡጫ የማይጨብጥ እጅ ያለው የለም፤ በአንድ እጅ አስር ጡጫ የሚጨብጥ ባለ ዘጠኝ ሱሪም የለም!
ኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበን: መራሒ ቦዝንያውያን ሰርብ-ነበር ራዳቫን ካራዲች 8 ሽሕ ደቂ-ተባዕትዮ ኣብ ሰርበኒካ ብምጽናቱ’ዩ ገበነኛ ኮይኑ ረኺብዎ። እቲ ኣብ 1995 ዓ.ም.ፈ ዝተፈጸመን ብጃምላዊ ህልቂት ሰርበኒካ ዝፍለጥን ቅትለት ኣመንቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝኾኑ ቦዝንያውያን’ዩ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተዋደደ ሓያሎ ገበናዊ ክስታት ክምስረት ቀሲብዎ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ ነቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ናይ መዕጸዊ ቃል ተግባራቱ ሞራላዊ ሓላፍነት ዝተሰከመን ንቦዝንያዊያን ንሰርብ ንምክልኻል ኢሉ ኣብ ግዜ ኲናት ዝወሰድ ስጉምቲ ምውሳዱ’ዩ ገሊጹ። ራዳቫን ካራዲች ኣብ ኲናት ድሕረ-ምፍራስ ዩጎዝላቭያ ይህደን ምንባሩ ይዝከር። ኣብቲ ካብ 1992-1995 ዓ.ም.ፈ ዝጸንሐ ኩናት ቦዝንያ 100,000 ሰባት ምሟቶም ይግመት። እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ካራዲች ብብዙሓት ቦዝንያዊያን ሰርብ ከም ጅግና ከምዝረአይን ኣብ ቀረባ እዋን ሓደ ናይ ዩኒቨርሲቲ መደቀሲ ብስሙ ምጽውዑ ይፍለጥ።
ካብ 9 ክሳብ 14 ዓመታት ዝዕደመኦም ቈልዑ ብስድራኦም ተሓጊዞም ወይ’ውን ብውልቆም ክነቡዋን ቋንቋ ትግርኛ ከማዕብሉላ ሓጋዚት ዝዀነት መጽሓፍ’ያ። እቲ ዛንታ፡ መሰጥቲ ብዝዀኑ ኣሳእል’ውን ዝተሰነየ ብምዃኑ፡ ንሓደ ካብ’ቶም ቋንቋታት ዘይመልኩ ቈልዑ፡ በቲ ካልኣይ ቋንቋ ተደጊፎም ነቲ ዛንታ ይርድኡዎን ነቲ ሓደ ቋንቋ ይለማመዱዎን።
ፖሊሱን ማናገር አይጠበቅቦትም፡፡ ሁሉጊዜም ቢሆን ያለመናገር ወይም ዝም የማለት መብት አለዎት፡፡ ያለመናገር ወይም ዝም የማለት መብት ማለት በተጠረጠሩበት ወንጀል ምንም ዓይነት መግለጫ ያለመስጠት መብት ማለት ሲሆን ስምና አድራሻዎትን ወይም ስለማንነትዎ መናገር ግን ግዴታዎ መሆኑን ያስታውሱ፡፡
ለመፈተሽ ፈቃደኛ አለመሆኖትን ሁልጊዜም ቢሆን ለፖሊስ መግለጽ ይኖርቦዎታል፡፡ ከዚህ የዘለለ ፖሊስ በሚያደርገው ፍተሻ አካላዊ ትግል ማድረግ ለበለጠ ወንጀል ኃላፊነት ስለሚያጋልጥዎ አካላዊ ትግል ከፖሊስ ባልደረባ ጋር አያድርጉ፡፡
ጠበቃ ለማግኘት ወይም ስልክ ለመደወል ጊዜ ስለማይኖርዎት፣ ውሳኔ ከመወሰንዎ በፊት ወይም ፍርድ ቤት ከመቅረብዎ በፊት በአብዛኛው ጊዜ ስለማያገኙ ከዚህ የሚከተሉትን ማወቅና ማጥናት አስፈላጊ ነው፡፡
ሁልጊዜ ያለመናገር ወይም ዝም የማለት መብት አልዎ፡፡ ይህንን መብትዎን ለመጠቀም ‹‹ያለመናገር ወይም ዝም የማለት መብት አለኝ ስለዚህ ጠበቃ ማናገር እፈልጋለሁ›› ማለት ይችላሉ፡፡
ፖሊስ አንዳንድ ጊዜ በተፈለጉ ጊዜ ፍርድ ቤት እንደሚቀርቡ ዋስትና በማቅረብ ሊለቅዎ ስለሚችል በዋስትና ከማረፊያ ቤት መውጣት ይችሉ እንደሆን የመጠየቅ መብት አልዎት፡፡ በዋስትና ከወጡ ፍርድ ቤት በፈለገዎ ሰዓት የመቅረብ ኃላፊነት እንዳለበዎት አይዘንጉ፡፡
ልብ ይበሉ፡- ፍርድ ቤት ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀርቡ ጠበቃ የሚያስፈልገዎት ከሆነ ጠበቃ መቅጠር እንደሚፈልጉ ለፍርድ ቤቱ ማስታወቅ ይችላሉ፡፡ በራስዎ ጠበቃ ማቆም የማይችሉ ነገር ግን ጠበቃ ያስፈልገኛል ያሉ እንደሆነ ይህንኑ ለፍርድ ቤቱ ያስታውቁ፡፡ በተለይ ቋንቋውን በማያወቁት ክልል ባለፍርድ ቤት የሚዳኙ ከሆነ ይህ መብት እንዳልዎ ይወቁ፡፡
እንደገና ልብ ይበሉ፡- በአንድ የወንጀል ድርጊት ተጠርጥረው ፖሊስ ጣቢያ ቀረቡ ማለት ወይም በአንድ ወንጀል ተከሰው ፍርድ ቤት ቀረቡ ማለት ወንጀለኛ ነዎት ማለት አይደለም፡፡ አንዳንድ ጊዜ ፖሊሶችና ዓቃቤ ሕጎች በተጋነነ የወንጀል አንቀጽ ወይም ከሚገባው በላይ ክስ ሊመሠርቱ ይችላሉ፡፡ በመሆኑም በተጠረጠሩበት ወይም በተከሰሱበት ወንጀል ፍርድ ቤት ቀርበው ጥፋተኛ እስከሚባሉ ድረስ መረበሽ አይገባም፡፡
እቲ ፕረዚደንት ብሓያሎ ሚኒስተራቱ ተሰንዩ ብሰኑይ 24 ጥቅምቲ ናብ ሃገር ድሕሪ ምእታዉ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት የመንን ምስ ስዑዲ ዓረብ ተጀሚሩ ዘሎ ምትሕግጋዝን ብዝምልከት’ዩ ምስ ንጉስ ሳልማን ተዘራሪቡ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ልፍንታዊ ሓይሊ ሃገራት ወሽመጥ ኣብ የመን መጥቃዕቲ ካብ ዝጅምር ኣብዚ ዓመትን መንፈቕን፣ ፕረዚደንት ሱዳን ናብ ስዑዲ ዑደት ከካይድ እዚ ንሓሙሻይ እዋኑ’ዩ።
የአሁኑ ሥፍራ: ቤት » ማሳያ ክፍል » የወጪ ዝርዝር » የመጥፊያ ማሽን » የቻይና ኩባንያዎችን ለሽያጭ የሚያቀርቡ የፒንክ መሣሪያዎች, ጥልቅ የጉሮሮ መቁረጫ ማሽኖች J21S-80T
ሁዩማን ራይትስ ዋች የተባለው የሰብዓዊ መብት ድርጅት ቡድኑ የሀገሪቱ ሰሜን ምዕራብን በማመስ በብዙ ሺሕ የሚቆጠሩ ሰዎች ከየመኖርያቸው እንዲፈናቀሉ አድርጓል ማለቱን የአሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ዘጋቢ ጆ ዲካፑአ ባዘገጀው ዘገባ ጠቅሷል።
እዛ ዕለት፣ ዓለምና ንለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ኣብ ምምካት ተጸሚዳትሉ ኣብ ዘላ እዋን ትዝከር ምህላዋ፣ እቲ ብድሆ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣብ ስደት ንዝርከቡ ሚልዮናት ሰባት ዝያዳ ኣሻቓሊ ምዃኑ እተዘኻኽር’ያ ክብል መግለጺ ኮሚሽን ሕብረት ኤውሮጳን ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታትን ኣብ ዘውጽእዎ ሓበራዊ መግለጺ ኣተሓሳሲቦም።
እቲ ትካል ዕደና፣ ምስፍሕፋሕ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብዝፈጠሮ ናይ ስራሕ ዕንቅፋት ከይተሰናኸለ፣ ምምሕዳራዊን ናይ ቤት ጽሕፈታት ስርሑ ደው ከየበለ ይቕጽል ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 2018 ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ትካል ዕደና ዳናካሊ ስርሑ ኣብ ዝጅምረሉ፣ ካብ ሓፈሻዊ እቶት ኤርትራ 3 ሚእታዊት ክሽፍን ስለዝኾነ፣ ነታ ሃገር ዓቢ ምንጪ ኣታዊ ከምዝኸውን ሓቢሩ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ውሽጢ 10 ዓመት፣ ፍርቂ ናይቲ ኤርትራ ንሰደድ ካብ እትልእኮ ዝርከብ ኣታዊ ኣብ ርእሲ ምሽፋኑ፣ ን10 ሽሕ ዜጋታት ናይ ስራሕ ዕድል ከምዝፈጥር ይግለጽ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ ዝኽተሎ ዘሎ ዘይግሉጽን ያታዊ ኣሰራርሓን፣ ህዝቢ ረብሓ የብሉን ጥራይ ዘይኮነ፣ ዕደናዊ ንጥፈታቱ ብግዱድ ዕስክርና የካዪዶ ምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ተወሳኺ ጸቕጢ ፈጢሩ ይርከብ።
አዲስ አበባ፣ ጥር 12፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) ዓለም አቀፍ ጎብኝዎች ተፈጥሯዊ የመስህብ ስፍራዎችን ለመጎብኘት አይናቸውን ወደ ኢትዮጵያ እንዲያዞሩ ኤበን ዲስኪን የተባለው ፀሃፊ ገለፀ።
በርካታ ዓለም አቀፍ ጎብኚዎች አፍሪካን ሲያስቡ ደቡብ አፍሪካ እና ግብፅን መዳረሻቸው ያደርጋሉ የሚለው ፀሃፊው እነዚህ ጎብኚዎች የአፍሪካን ሌሎች የመስህብ ስፍራዎች የማየት እድል ሳያገኙ መቅረታቸውንም ያነሳል፡፡
ከጭስ አባይ ፏፏቴ ጀምሮ ምድር ላይ ያለ እስከ ማይመስለው አስደናቂው የዳሎል ዝቅተኛ ቦታ ድረስ ኢትዮጵያ ብዙ አስደናቂ ተፈጥሯዊ መስህብ የያዘች ሀገር መሆኗን አንስቷል።
ፀሃፊው በኢትዮጵያ ሊጎበኙ ከሚገባቸው አስደናቂ ተፈጥሯዊ ቦታዎች መካከል የሰሜን ተራሮች ፓርክ፣ ጭስ አባይ ፏፏቴ ፣የአርባ ምንጮች መፍለቂያ አርባ ምንጭ ከተማ፣ የዳሎል ዝቅተኛ ስፍራ፣ አዋሽ ብሄራዊ ፓርክ ፣ የገራልታ ተራሮች እና የባሌ ተራሮች ብሄራዊ ፓርክ ተጠቃሾች መሆናቸውን በፅሁፉ ላይ አስፍሯል።
ትናንት ማክሰኞ ማታ ምራኡክ ዩ በምትባለው ከተማ ከአንድ ዓመታዊ መታሰቢያ በዓል ተከትሎ አራት ሺህ የሚሆኑ ሰዎች አንድ የመንግሥት ህንፃ መውረራቸውን የገለፁት የሀገሪቱ ባለሥልጣናት ከዚያም ፖሊሶች ህዝቡን ለመበተን ወደሰማይ የጎማ ጥይት ተኩሰዋል፡፡ ነገር ግን ሰዎች በጸጥታ ኃይሎች ላይ ጣቃት ማድረስ ሲጀምሩ ፖሊሶች መተኮስ ጀመሩ ብለዋል ።
ከተገደሉት ሌላ አስራ ሦስት ሰዎች በጥይት መቁሰላቸው ታውቋል። የተገደሉትና የቆሰሉት ሰዎች ቡዳሃ ዕምነት ተከታዮች እንጂ ሮሂንጃዎች እንዳልሆኑ ነው የተዘገበው። አምነስቲ ኢንተርናሽናል በነፃ አካል እንዲመረመር አሳስቧል።
የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ስራ ኣስፈጻሚ ኮምቴ የድህረ 4ኛ ጠቅላላ ጉባዔ 2ኛ መደበኛ ስብሰባውን ከሰኔ 9 – 19 ቀን 2018ዓም ኣካሂዶ በስኬትና በድል ኣጠናቋል።
ኪዳናውያንና ኪዳናውያት የኾኑት የቀደሙት ወላጆቻችን፡ "እጃችሁን ለማንም አትስጡ! አትማረኩ!" ብለው በማስጠንቀቅ፡ "እጅ ንሡ!" ያሉበትን፡ የቅዱሱን ኪዳን የሰላምታ አሰጣጣችንን ሥርዓት፡ ኹላችንም የምናውቀው ነው።
ይኹን እንጂ፡"እጅ ንሡ!" ማለት፡ እንደመማረክ የሚያስቈጥረውን፡ "እጃችሁን፡ ለሰላምታም ቢኾን፡ አስቀድማችሁ ዘርግታችሁ፡ ለሌላ አትስጡ!" ማለት እንጂ፡ "ሌላው፡ በራሱ ፈቃደኛነት፡ እጁን፡ ለወዳጅነት ሰላምታ፡ አስቀድሞ ዘርግቶ ቢሰጣችሁ፡ አትጨብጡት!" ማለት አለመኾኑን ተረድተን፡ በዚሁ መሠረት መፈጸሙ፡ አግባብ ይኾናል።
ባሕር ዳር፡ ግንቦት 03/2011ዓ.ም (አብመድ) ኢትዮጵያ በዓመቱ መጨረሻ የፋይናንስ ደኅንነት ተቋማት ኅብረት የሆነው የዓለም አቀፉ ‹ኢግሞንት ግሩፕ› አባል ስትሆን በውጭ አገራት በሕገ-ወጥ መንገድ የተቀመጡ ገንዘቦቿን ማስመለስ እንደምትጀምር የፋይናንስ ደኅንነት መረጃ ማዕከል ገለጸ።
የፋይናንስ ደኅንነት መረጃ ማዕከል የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክተር አቶ እንዳለ አሰፋ እንደገለጹት አስፈላጊ ዝግጅቶች በመጠናቀቃቸው ኢትዮጵያ በዓመቱ መጨረሻ 159 አገራት የፋይናንስ ደኅንነት ተቋማትን በአባልነት የያዘው ኢግሞንት ግሩፕ አባል ትሆናለች። በመሆኑም ከኢትዮጵያ ሙስናን ጨምሮ በሕገ-ወጥ መንገድ ከአገር የወጡ ገንዘቦችን ለማስመለስ በሚደረገው ጥረት አባል አገራቱ ሙሉ መረጃ በመስጠት እና በማስመለስ ረገድ ትብብር ያደርጋሉ።
እንደ ዳይሬክተሩ ገለጻ በዓለም አቀፉ የፋይናንስ ደኅንነት ተቋም (ኢግሞንት ግሩፕ) አባል አገራት መካከል ሙስናን ጨምሮ በወንጀል ድርጊት የተገኘ ገንዘብን ሕጋዊ አስመስሎ የማቅረብ እና ሽብርተኝነትን በገንዘብ የመደገፍ ወንጀሎችን የመከላከል ግዴታ ተጥሏል።
በመሆኑም በውጭ አገራት ባንኮች እና በተለያዩ ቦታዎች የተከማቹ ገንዘቦች ለማስመለስ የሚያስችል አቅም ስለሚፈጠር ገንዘቡ ወደአገር እንዲመለስ ይደረጋል። በቀጣይ ዓመት ስዊዝ ባንክም ሆነ የትኛውም አገር ላይ በሕገ-ወጥ መንገድ የተገኘ ከኢትዮጵያ የወጣ ገንዘብ ካለ መረጃ ተሰብስቦበት በመጀመሪያ መጠኑ እንዲታወቅ ይደረጋል። ከዚያም የማስመለስ ሥራው ከየመንግሥታቱ እና ተቋማቱ ጋር ይካሄዳል።
የፋይናንስ ደኅንነት መረጃ ማዕከል ባለፉት ዘጠኝ ወራት ብቻ አጠራጣሪ የሆኑ ግብይቶች እና የገንዘብ ዝውውሮችን የተመለከቱ መረጃዎች እንደደረሱት አቶ እንዳለ ገልጸዋል። በሙስና፣ በግብር ማጭበርበር፣ ሕገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር እና ሌሎችም ወንጀሎችን የያዘው ጥቆማ ዝርዝር መረጃ ተሰብስቦበታል። 52 ጉዳዮችም አስፈላጊው መረጃ ተጠናቅሮባቸው ጉዳያቸው ወደ ፖሊስ መላካቸውን ተናግረዋል።
እንደ አቶ እንዳለ ማብራሪያ ማዕከሉ በሕገ-ወጥ መንገድ የተገኙ ገንዘቦችን ሕጋዊ አስመስሎ የማቅረብ እና ሽብርተኝነትን በገንዘብ የመደገፍ ወንጀሎችን ለመከላከል በኢትዮጵያ የሚገኙ የፋይናንስ ተቋማትን የገንዘብ ዝውውሮች መረጃ ይተነትናል።
ባለፈው አንድ ዓመት ተኩል ጥርጣሬ የታየባቸው የስድስት ቢሊዮን ብር መጠን ያላቸውን ጉዳዮች አጣርቷል። እያንዳንዱ ባንክ፣ ኢንሹራንስ እና ቁጠባ ተቋማት በየቀኑ የሚደረገውን ከ300 ሺህ ብር በላይ የሆነ ገንዘብ ዝውውር እና ጥርጣሬ የታዬባቸውን መረጃዎች እያቀረቡ በመሆኑ የገንዘብ ዝውውሮች ከሕገ-ወጥነት ጋር እንዳይያያዙ ጥንቃቄ እየተደረገ ይገኛል።
እንደ ማዕከሉ መረጃ በኢትዮጵያ የሚገኙ ባንኮች፣ ኢንሹራንስ እና ቁጠባ ተቋማት፣ የሕግ ባለሙያዎች፣ የተፈቀደላቸው የሒሳብ ባለሙያዎች፤ በቤት ግንባታ የተሠማሩ ድርጅቶች፣ የገቢዎች እና የጉምሩክ ተቋማት ለፋይናንስ ደኅንነት መረጃ ማዕከል የገንዘብ ልውውጣቸውን የሚመለከት ሪፖርት የመላክ ግዴታ በሕግ ተጥሎባቸዋል። እስካሁን ግን እያንዳንዱን የሒሳብ ባለሙያ እና ኦዲተሮች መረጃ ለማዕከሉ የሚያቀርቡበት ልምድ አልተፈጠረም።
በአዲስ አበባና አዳማ ከተምች እየተካሄዱ ባሉ የ2013 ገና ኤግዚቢሽንና ባዛር ላይ ከ40 በላይ የሴቶች ኢንተርኘሪነርሽኘ ልማት ኘሮጀክት ደንበኞች ተሳታፊ ሆነዎል፡፡
በሴቶች ኢንተርፕሪነርሺፕ የልማት ፕሮጀክት የተጠቃሚዎች ቁጥርን በእጥፍ ለማሳደግ ለባለሞያዎች ስልጠና የተሰጠ ሲሆን ባለድርሻ አካላትን ያሳተፈ ንቅናቄም በመቐለ ከተማ ተካሄደ፡፡
የኢትዮጵያ መንግስትና የዓለም ባንክ በጋራ የሚያካሂዱት ፕሮጀክቱ ላለፉት ሰምንት ዓመታት ከ40 ሺ በላይ ሴት ኢንተርፕሪነሮችን ተጠቃሚ ያደረገ ሲሆን ከ4.6 ቢሊዮን…
በአዲስ አበባ በፌዴራል የተሞች የሥራ እድል ፈጠራ እና የምግብ ዋስትና ኤጀንሲ እና የፌደራል አንስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ማስፋፊያ ባለስልጣን አዘጋጅነት…
በአዳማ ከተማና በዙሪያው በሚገኙ እንደ ዴራ ያሉ ቀበሌዎችን ጨምሮ ከ150 ሴቶች በላይ ሴቶች የኢንተርፕሪነርሽፕ ስልጠና የወሰዱ ሲሆን ስልጠናውን ማግኘታቸው በኮሮና…
የአንስተኛና መካከለኛ አምራችና አገልግሎት ሰጭ ተቋማትና አቅም ለማጎልበት የኢትዮጵያው የጂአይዜድ ቢሮ ድጋፍ ለማደረግ ከወዳደራቸው 124 ተቋማት ውስጥ የሴቶች ኢንትርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ሶስት ሴቶች አሸናፊ ሆኑ፡፡
የአንስተኛና መካከለኛ አምራችና አገልግሎት ሰጭ ተቋማትና አቅም ለማጎልበት የኢትዮጵያው የጂአይዜድ ቢሮ ድጋፍ ለማደረግ ከወዳደራቸው 124 ተቋማት ውስጥ የሴቶች ኢንትርፕሪነርሽፕ ልማት…
ፍሬህይወት አሰፋ- የ‹‹ፍሬ ጋርመንት›› መስራችና ባለቤት—————ፍሬህይወት በህክምና ትምህርት የተመረቀች ነርስ የነበረች ብትሆንም በመንግስት መስሪያ ቤት ውስጥ ተቀጥራ በመስራት በምታገኘው ደሞዝ…
የሙለር ሪል ስቴት ባለቤት አቶ ሙሉጌታ ተስፋኪሮስ በሙስና ወንጀል ዐቃቤ ህግ ክስ መሰረተባቸው፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በዛሬው እለት በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የጊዜ ቀጠሮ ችሎት በተሰጠው ክስ መመስረቻ አምስት ቀናት ውስጥ ክስ መመስረቱን ለችሎቱ አስረድቷል፡፡
የአቶ ሙሉጌታ ጠበቆችም ክሱን ለመመልከት ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት በዛው ችሎት ክሱን የተመለከቱ ሲሆን፥ ክሱ ያልደረሳቸው በመሆኑ ክሱ በዛሬው እለት በተከፈተው መዝገብ እንዲታይላቸው ችሎቱን ጠይቀዋል፡፡
ችሎቱም በጠየቁት መሰረት በተከፈተው መደበኛ ክስ እንዲታይላቸው አዟል፡፡ ይሁንና ከዐቃቤ ህግ ጋር ተማክረው በመደበኛው ችሎት ዳኞች ስብሰባ ላይ መሆናቸውን ተከትሎ በሰኞው መደበኛ ችሎት ጉዳያቸውን ለማየት ቀጠሮ ይዘዋል፡፡
አቶ ሙሉጌታ ተስፋኪሮስ በቦሌ ክፍለከተማ ያለአግባብ 50 ሺህ ካሬ ሜትር መሬት በመውሰድ እንዲሁም በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለከተማ ደግሞ 11 ሺህ ካሬ ሜትር የመሬት ወረራ በማድረግ በሚል ሁለት የሙስና ክስ ነው የተመሰረተባቸው፡፡
ቁልፍ ቃላት ማሻሻል ፣ ማረም ፣ መቅረጽ ፣ ስንጥቅ ፣ ስንጥቅ ፣ ጭልፊት ፣ ከፍተኛ ሙቀት መጨመር ፣ የሙቀት አማቂ ኃይል ፣ አሟሟት ፣ የነዳጅ ሴል ፣ የነዳጅ ሴል ፣ ሃይድሮጂን ፣ ውህደት ፣ ኦክሲጂንሽን ፣ ራስ-ሰር ፣ ተፈጥሮአዊ ፣ ተፈጥሮአዊ ፣ ተፈጥሮአዊ።
የተለመዱ ነዳጆች (ቤንዚን ፣ ናፍጣ ፣ ኤል.ፒ.ጂ. / ሲ.ጂ. ፣ የአትክልት ዘይቶች ወይም አልኮሆሎች እንኳን) በሙቀት ማሻሻያ በሃይድሮጂን የበለፀገ ጋዝን ለማዋሃድ ሂደት የፈጠራ ባለቤትነት ማረጋገጫ ፈቃድ የተሰጠው ፡፡
የዚህ የባለቤትነት መብት ልዩነት በመጀመሪያ ደረጃ ከሚታወቁ የባለቤትነት መብቶች እና ስርዓቶች ጋር ሲወዳደር የሙቀት ፍንጣቂ እና ከእንግዲህ ውጤት የማያስገኝ ነው ፣ ሁለተኛው ደግሞ የተለመዱ ነዳጆችን መጠቀም (ይህ ከሜታኖል ማሻሻያ የተለየ) እና ሦስተኛ የእንፋሎት ማሻሻልን ለማከናወን ነው-ማሻሻያ ማድረግ የውሃ ትነት በሚኖርበት ጊዜ.
እነዚህ ሶስት ነጥቦች ከፓንተን ሂደት ጋር (በ 100% የፓንታን ክፍል እና ምንም doping with water) ጠንካራ መመሳሰሎች አሏቸው-ምንም አይነት አመላካች የለም ፣ የውሃ ትነት መኖር እና የተለመዱ ነዳጆች አጠቃቀም ፡፡ ተመሳሳይ የአሠራር ሙቀቶች.
የራስ-ሰር የሙቀት ማስተካከያም ተጠቅሷል-እሱ በተወሰኑ ጉዳዮች በተለይም አስደሳች ሊሆን በሚችል ከፊል ኦክሳይድ ምላሽ (exothermic) እና ተሃድሶ (endothermic) መካከል የሙቀት ምጣኔ ነው ፡፡
በመጨረሻም ፣ የባለቤትነት መብቱ በቀላሉ የማይበዘብዝ በመሆኑ እንደዚህ ያሉ አለመግባባቶች (2 ኤክስ ፣ ግልጽ ጉጉት ፣ በሁሉም የይገባኛል ጥያቄዎች) መኖራቸው በጣም የሚያሳዝን መሆኑን እንናገር ፡፡
In: ሀዋሳ ከተማ, መከላከያ, ሲዳማ ቡና, ቀጥታ ስርጭት, ቅዱስ ጊዮርጊስ, አርባምንጭ ከተማ, አዳማ ከተማ, ኢትዮ ኤሌክትሪክ, ኢትዮጵያ ቡና, ወላይታ ድቻ, ዜና, ደደቢት, ድሬዳዋ ከተማ, ፕሪምየር ሊግ
ስለዚህ አማካይ የፀሐይ ኃይል አለን (ፀሐይ በምትወጣበት ጊዜ) 1100/1500 = 733W ፡፡ የትኛው በጣም ትክክል ነው (የዓለም አማካይ ለ 1000W በአንድ ሜ 2 ተሰጥቷል) ፡፡
የሚመለከትን የሙቀት ኃይል ለማግኘት በእነዚህ እሴቶች ላይ የፀሐይ ውሁድ ብቃትን ማባዛት አስፈላጊ ነው (በአጠቃላይ ሐሰት የሆነ ሌላ ኪሳራ እንደሌለ በማሰብ) ማለትም 70% ለሙቀት እና 10% ለ ፎቶቮልታክስ.
አንድ ሊትር የነዳጅ ነዳጅ ካሎሪ ዋጋ 10 kWh አካባቢ እንዳለው እናስታውስዎታለን ፡፡ የ ‹0.8› ቦይለር ውጤታማነትን ከግምት በማስገባት አንድ m2 ፓነል ከ 770 / (10 * 0.8) = 96,25L የነዳጅ ዘይት ወይም በግምት የተለያዩ ግምቶችን ይሰጣል-በአንድ ፓነል በ m100 2L ፡፡
በመሆኑም የ 2500 L የነዳጅ ዘይት የሚጠቀም አንድ የአልሻን ቤት ያስፈልገዋል, በሐሳብ ደረጃ, 2500 / 100 = 25m2 ፓነሎች (ያ በጣም ብዙ ነው ፣ m2 የተጫኑት ወጭዎች በአማካይ ፣ ከነዳጅ እና ጭነት ጋር ፣ በአሁኑ ጊዜ ወደ € 1000 ገደማ ፣ ከእርዳታ እና ድጎማዎች በስተቀር) እና በዓመት ከ 2500 * 0.65 ጋር እኩል ይቆጥባል 1625 25 የነዳጅ ዘይት (ይህ በ 2 ውስጥ እና ድጎማዎችን ሳይጨምር ከ 2010 ሜ 15 ጭነት ዋጋ ጋር ሲነፃፀር በጣም ብዙ አይደለም)…
እውነታው በትክክል በጣም ተስማሚ ስላልሆነ እኛ በጥሩ ሁኔታ አስተውለናል ፡፡ በእርግጥም; በክረምት ፣ የፀሐይ ሙቀት አማቂ ኃይል (በደረሰው ዝቅተኛ የሙቀት መጠን የሙቀት መጠን ምክንያት) ለቤት ውስጥ ሙቅ ውሃ ለማሞቅ ወይም ለወትሮው የማሞቂያ ዑደት (ለማሞቂያው በፊት) ብቻ ሊያገለግል ይችላል ፡፡ ወደ 100% ፀሐይ ለመቀየር ዝቅተኛ የሙቀት መጠን ያለው ሞቃት ወለል (ወይም ግድግዳዎች) ያስፈልግዎታል።
ለዚህ ነው በጣም ጥቂት ሰዎች ለፀሐይ የሚጠቀሙት ለፀሐይ ነው-እጅግ በጣም ብዙዎቹ ተከላዎች የአገር ውስጥ ሙቅ ውሃ ብቻ ለማሞቅ ዓላማ አላቸው (ይህም በአማካይ እና ከዓመት የኃይል ፍጆታ ከ 10 እስከ 15% ገደማ ነው) ፡፡ )
ይህ አጭር ስሌት እንደሚያመለክተው የፀሐይ ሙቀት አማቂው ትርፋማነት ለማይረዱን ሰዎች (ለአብዛኞቻችን) ለማሳካት አስቸጋሪ ነው ፡፡ በገንዘብ ነክ ስሌት ውስጥ. ድጎማዎች እና የተለያዩ ድጋፎች ፣ በዚህ ጣቢያ ገጽ እንደተብራራው ፣ ብዙም አይለወጡም ... (በተቃራኒው!)
ይህ የሚታደሰው የቅሪተ አካል ነዳጆች ተፈጥሮ እና የእነሱ ብክለት በወጪዎቻቸው ውስጥ ከግምት ውስጥ እስካልገባ ድረስ ወይም በግዢ ወቅት ከገንዘብ ነክ ጉዳዮች ይልቅ ሥነ-ምህዳራዊ ገጽታዎች ቅድሚያ እንደሚሰጡ ...
ለዚህ ታማኝ የፀሃይ ሠርግ እንኳን ደስ አለዎት. እርዳታዎቹ ወጪ ቆጣቢ መፍትሄ አለመሆኑ ምክንያቶች አሉዎት. (በገንዘብ እና በባህላዊ ሁኔታ ይህ ሀይልን እና ወጪዎቻቸውን ያዛባ).
1 ኛ ከፍታ. በኒስ ውስጥ 1 ሰዓት የፀሐይ ብርሃን በጋፕ ውስጥ ከአንድ ሰዓት የፀሐይ ብርሃን ያነሰ የፀሐይ ኃይል ይሰጣል። በ 800 ሜትር ያነሰ አየር ሁኔታ ትልቅ ለውጥ ያመጣል ፡፡ ይህ በኬክሮስ ውስጥ ያለውን ልዩነት በስፋት ይከፍላል ፡፡ ይህንን ግቤት በማዋሃድ ፒሬኔኖች ፓነሎችን ለመትከል በጣም ተስማሚ ይሆናሉ ፡፡
እርባና ቢስ መስሎ ሊታይ ይችላል ፣ ነገር ግን በተራራማ መንደር ውስጥ ካለው አውታረመረብ ጋር ያለው ግንኙነት ከሜዳው የበለጠ በጣም ውድ ነው ፡፡ ራስ-ሰር ማምረት ከዚያ የበለጠ አስደሳች ይሆናል።
2 ኛ ነጥብ-የሙቀት መጠኑ ፡፡ የፀሐይ ኃይል ስርዓቶችን በ ‹እስተርሊንግ› ሞተሮች በመፍጠር የሚፈለገው የሙቀት ልዩነት ነው ፡፡ እንደገና የከፍታው ከፍታ ተጠቃሚ ይሆናል ፡፡
ሴቶችን ወደ አመራርነት ለማምጣት ሁሉም የህብረተሰብ ክፍል የድርሻውን ሊወጣ እንደሚገባ ተገለፀ – Addis Ababa Meles Zenawi Leadership Academy
የአዲስ አበባ መለስ ዜናዊ አመራር አካዳሚ ሴቶች በአመራርነት ላይ ያላቸው ተሳትፎ እንዲሁም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመንግስት ተቋማት አገልግሎት አሰጣጥ በሚሉት ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ያዳረገውን ጥናት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ውይይት እንዲካሄድበት ማድረጉ ተገለጸ ፡፡
የአገልግሎት አሰጣጥ ጥናቱ በመንግስታዊ ተቋማት የሙያ ብቃትና ምዘና ማዕከል፣ ጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተርፕራይዞች ልማት ቢሮ፣ የመሬት ልማትና ማኔጅመንት ቢሮ እና የፍትህ ቢሮዎች ላይ ትኩረት አድርጓል ፡፡
በጥናቱም የተገኘው ውጤት በተቋማት የሚሰጥ አገልግሎት ከግዜ ቆጣቢነት፣ ከወጪ እና ከቅልጥፍ አኳያ የሚታየው ክፍተት በተገልጋዮች እርካታ ላይ አሉታዊ ተፅእኖ እንደአስከተለ የሚያሳይ ነው ተብሏል፡፡
ሴቶችን ወደ አመራርነት ከማምጣት አንጻር በተጠናው ጥናት ላይ የጥናቱ ድምዳሜ እንደሚያሳየው በሴቶች ዙሪያ ፖሊሲዎች እና ስትራቴጂዎች መውጣታቸው አበረታች ቢሆንም በሚፈለገው ደረጃ ተግባራዊ
2007፤በ2008 እና በ2009 ዓመተ ምህረት ፣ የወንዶችና የሴት አመራሮች በንፅፅር ስታይ የሴቶች ቁጥር እያነሰ ሲሄድ የወንዶች ቁጥር እየጨመረ መሄዱን ያሳያል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ከወረዳ ወደ ክፍለ ከተማ ከክፍለ ከተማ ወደ ከተማ መዋቅር ሲታይ በአመራር ደረጃ ያሉ ሴቶች ቁጥር እየቀነሰ መሄዱ ጥናቱ አመላክቷል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ሴቶች ሊግ ሰብሳቢ የሆኑት ወ/ሮ የሺ ወልዴ እንደተናገሩት አካዳሚው ሴቶችንና ሌሎች በከተማው ያሉ ችግሮችን ለመፍታት የውይይቱ ተሳታፊዎች እንደተናገሩት አካዳሚው ያካሄደው ጥናት ጥሩ ቢሆንም ጥናቱ ያሳያቸው ችግሮች እንዲስተካከሉ ተገቢውን ክትትል መደረግ እንዳለበት ገልጸዋል ፡፡
ብሩክ አብዱ በትግራይ ክልል ሰብዓዊ ዕርዳታ የሚሰጥባቸው መንገዶች መከፈታቸው ተገለጸ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ዲና ሙፍቲ (አምባሳደር) በትግራይ ክልል…
==>>>ዜና እረፍተ ሕይዎት<<<== የልዑል ራስ አሥራተ ካሣ ኃይሉ ባለቤት ፤ ልዕልት ዙርያሽወርቅ ገብረእግዚአብሔር እረፍት፤ በመላው የላስታና በጌምድር ተወላጅ ከሆኑት ከጃንጥራር…
“የዐይኔን መጥፋት ልቤ አልሰማም” – ልበ ብርሃኑበደሴ ከተማ ውስጥ በብረታ ብረት፣ በኤሌክትሪክና በእንጨት ሥራ ተሰማርተው ለብዙዎች የህይወት ለውጥ መሰረት የሆኑት…
ሁለት የከፍተኛ የአሜሪካ ምክርቤት አባላት የኢትዮጵያን የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ጃዋር መሀመድን በቁጥጥር ስር ለማዋሉ እርዳታ እንዲያግኝ ለአሜሪካ መንግስት ከፍተኛ የባልስልጣን…
ኢትዮጵያ ባለፈው ታህሳስ ወር ETRSS-1 ሳተላይት ወደ ሀዋው ካስወንጨፈች ከስምንት ወር በኋላ ሁለተኟዋን ሳተላይት በሚቀጥለው ወር በዓዲሱ ዘመን መለወጫ ማግስት…
ይህ አጭር ጉብኝት ባለፈው ዓመት በኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር በተመቻቸው የሱዳን ተቃራኒ ሃይሎችን ስልጣን ለማደላልደልና ስምምነት ለመፍጠር በተቋቋመው አካል የሱዳን ሲቪል…
ሌንጮ ባቲ “ኦቦ ሌንጮ ፊንፊኔ አልገቡም፤ ኖርዌይ ነው ያሉት፤ በቅርቡ በግልጽ እንገባለን” ሲሉ የአዲስ አድማስን ዘገባ አስተባበሉ – Welcome to bilisummaa
(ዘ-ሐበሻ) የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግምባር የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ሌንጮ ባቲ ከዘ-ሐበሻ ጋር በስልክ ባደረጉት ቃለ ምልልስ የድርጅታቸው መሪ አቶ ሌንጮ ለታ አዲስ አድማስ ጋዜጣ ዛሬ እንደጻፈው ኢትዮጵያ አልገቡም፤ ኖርዌይ ነው ያሉት አሉ። ዛሬ ኦቦ ሌንጮ ባቲን ኖርዌይ ደውዬ በስልክ አዋርቻቸዋለሁ ያሉት አቶ ሌንጮ ኢትዮጵያ የምንገባው በድብቅ ሳይሆን በግልጽ ነው ብለዋል። ድርጅታችን ሃገር ቤት ገብቶ መታገልን የወሰነው አሁን አይደለም ያሉት አቶ ሌንጮ ባቲ በቅርቡ ኢትዮጵያ እንደሚገቡ፤ የአዲስ አድማስ ወሬ መሠረተ ቢስ ነው ሲሉ አስታውቀዋል።
በኢትዮጵያ መንግስት “ሽብርተኛ ተብሎ የተሰየመው የኦሮሞ ነፃ አውጪ ግንባር /ኦነግ/ ከፍተኛ አመራር የነበሩት አቶ ሌንጮ ለታ፣ አዲስ ያቋቋሙትን ፓርቲ ይዘው ሰላማዊ መንገድ ለመታገል አዲስ አበባ መግባታቸውን ምንጮች ገለፁ፡፡ ኢህአዴግ የደርግ ስርዓትን አስወግዶ አዲስ አበባን ሲቆጣጠር ከአቶ መለስ ዜናዊ ጋር ለፕሬዝዳንትነት እንዲወዳደሩ ተጠቁመው አልፈልግም ማለታቸው የሚነገርላቸው አቶ ሌንጮ፤ ወደ ሰላማዊ ትግል መግባታቸውን በተመለከተ ብዙዎች አምነው እንዳልተቀበሏቸው የገለፁ ሲሆን ከሶስት ቀናት በፊት አዲስ አበባ መግባታቸው ታውቋል፡፡ በሰላማዊ መንገድ ለመታገል ኢትዮጵያ መግባታቸውን አስመልክቶ የቀድሞ ድርጅታቸው ኦነግ ስላለው አቋም ከውጭ ሚዲያዎች የተጠየቁት አቶ ሌንጮ፤ “እሱን ኦነግ ነው የሚያውቀው” ሲሉ መልሰዋል፡፡ የአቶ ሌንጮ ለታን ወደ ሀገር ቤት መመለስ አስመልክቶ አስተያየት የተጠየቁት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ፤ ቀደም ሲል ኦነግ በሁለት አመለካከቶች መሃል ሲዋልል የነበረ ፓርቲ መሆኑን ይገልጻሉ፡፡ አንደኛው፤ ኦሮሚያ ሙሉ ለሙሉ መገንጠል አለባት የሚለው ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ትገንጠልም አትንገንጠልም በሚለው አመለካከት መሃል የሚዋልል ነበር ይላሉ፡፡
አሁን የእነ አቶ ሌንጮ ወደ ሠላማዊ ትግል መመለስ፣ በኢትዮጵያ አንድነት እምነት የነበረው አካል ተለይቶ መውጣቱን ያመለክታል ብለዋል፡፡ ይህም በበጐ የሚታይ ነው ያሉት ዶ/ር ነጋሶ፤ ለኢትዮጵያ ህዝብና ለኦሮሞ ህዝብ ትግል መልካም መንገድ እንደሚከፍትም ያላቸውን እምነት ገልጸዋል፡፡ ዶ/ር ነጋሶ ቀደም ሲል በኦነግ የፖለቲካ ትግል ውስጥ ማለፋቸውን “ዳንዲ፣ የነጋሶ መንገድ” በሚለው መጽሃፋቸው ጠቁመዋታል፡፡ ከኦነግ ዋና ዋና መሪዎች አንዱ የነበሩት ሌንጮ ለታ “ወደ ሰላማዊ ትግል ተመልሻለሁ” ማለታቸውን መንግስት ያውቀው እንደሆነ የተጠየቁት የመንግስት ኮሚዩኒኬሽን ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ሽመልስ ከማል፤ በበኩላቸው፤ በግለሰብ ደረጃ የተሟላ መረጃ እንደሌላቸው ጠቁመው፣ አንድ ሽብርተኛ ተብሎ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተሰየመ ድርጅት ወደ ሰላማዊ ትግል መመለሱ የሚረጋገጥለትና ስያሜው የሚነሳለት ግን በራሱ በህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ነው ብለዋል፡፡ አቶ ሌንጮ ለታን በአካል አግኝተን ለማነጋገር ያደረግነው ጥረት አልተሳካም፡፡
የቀድሞው የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ትላንት ዕሁድ ባደረጉት ንግግር የዩናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት አባለት ከፓርቲያቸው አቋም ጋር ቢጣረስም ዕውነቱን መርምረው ሃቅ እንደሚናገሩ ጥልቅ ምኜቴ ነው ብለዋል፡፡
የዩናይትድ ስቴትስ የመጀመሪያው ጥቁር ፕሬዚዳንት ትላንት ይህን አስተያየት የሰጡት ቦስተን ከተማ ውስጥ የጆን ኤፍ ኬኔዲን ፕሮፋይል ከሬጅ በቁም ትርጉሙ የፅናት ተምሳሌት የተባለ ሽልማት በተቀበሉበት ወቅት ነው፡፡
የቀድሞው የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ትላንት ዕሁድ ባደረጉት ንግግር የዩናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት አባለት ከፓርቲያቸው አቋም ጋር ቢጣረስም ዕውነቱን መርምረው ሃቅ እንደሚናገሩ ጥልቅ ምኜቴ ነው ብለዋል፡፡ የዩናይትድ ስቴትስ...
በአለማችን የሚፈጸሙ የሽብር ጥቃቶች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ እያደገ በመምጣት አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱንና ባለፈው የፈረንጆች አመት ብቻ ከ18 ሺህ በላይ የተለያዩ አገራት ዜጎች ለህልፈት መዳረጋቸውን ስካይ ኒውስ ዘገበ፡፡
የአለማቀፉን የሽብርተኝነት አመልካች ጥናት ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ እ.ኤ.አ በ2013 ብቻ በአለማችን የተለያዩ ክፍሎች 10ሺህ ያህል የሽብር ጥቃቶች የተፈጸሙ ሲሆን፣ በጥቃቶቹ የሞቱ ሰዎች ቁጥር ከአንድ አመት በፊት ከነበረው በእጥፍ ያህል መጨመሩንም ጠቁሟል፡፡በአመቱ በሽብር ጥቃቶች በርካታ ዜጎች የሞቱባት ቀዳሚ የዓለማችን አገር ኢራቅ ስትሆን፣ በአገሪቱ 6ሺህ 362 ያህል ሰዎች ከሽብር ጥቃቶች ጋር በተያያዘ ለሞት ተዳርገዋል፡፡
ችግሩ በከፍተኛ ሁኔታ የተስፋፋበቸው ሌሎች የአለማችን አገራት አፍጋኒስታን፣ ፓኪስታን፣ ሶሪያና ናይጀሪያ ሲሆኑ፣ አይኤስ፣ አልቃይዳ፣ ታሊባንና ቦኮሃራም ደግሞ በአገራቱ አብዛኞቹን ጥቃቶች የፈጸሙ ቡድኖች ናቸው ተብሏል፡፡ የሽብርተኝነት እንቅስቃሴዎች በሚታዩባቸው 162 የአለማችን አገራት ላይ የሰራውን አለማቀፍ የሽብርተኝነት አመልካች ጥናት ለሁለተኛ ጊዜ ይፋ ያደረገው፣ ኢንስቲቲዩት ፎር ኢኮኖሚክስ ኤንድ ፒስ የተባለ አለማቀፍ ተቋም ነው፡፡
አዲስ አበባ፣ ታህሳስ 9፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ኢትዮጵያ ያስተናገደችዉ የአፍሪካ ኦሊምፒክ ኮሚቴዎች ማህበር (አኖካ) ጉባኤ ዝግጅት ስኬታማ እንደነበር ተገለፀ፡፡
በመርሃ ግብሩ የስፖርት ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ኤሊያስ ሽኩር ፣ የዉጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃለ አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ፣ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ጌታቸዉ ድንቁ፣ የኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ እና የዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ዋና ስራ አስኪያጆች፣ የሀገር አቀፍ ስፖርት ማህበራት ጽህፈት ቤት ሀላፊዎች እና የስፖርት ሚዲያ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል፡፡
የኢትዮጵያ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ፕሬዚዳንት ዶክተር አሸብር ወልደጊዮርጊስ÷ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ለ2020 ቶኪዮ ከፍተኛ በጀት ዕቅድ እዲያዝ ማድረግ እና ስፖርትን ለሠላም መሳሪያነት ተጠቅሞ በሃይል የመጣውን ወታደር ፑሽ አፕ አሠርቶ ማረጋጋት መቻል ለአኖካ ከፍተኛ ሽልማት እንዳበቃቸው ተናግረዋል።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ GuangDong LED አመት ክብደት የኩባንያ አርማ መሪነት አመላካች አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan GuangDong LED አመት ክብደት የኩባንያ አርማ መሪነት አመላካች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong GuangDong LED አመት ክብደት የኩባንያ አርማ መሪነት አመላካች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ GuangDong LED አመት ክብደት የኩባንያ አርማ መሪነት አመላካች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
''ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች (ኢትዮጵያ ታበፅህ እደዊሃ ኀበ እግዚአብሔር)'' መዝሙረ ዳዊት ምዕራፍ 67፤ ቁጥር 31 (ኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክርስቲያን መዝሙር ቪድዮ)
ከብዙ ዓመታት ጥበቃ በኋላ ባለፈው ዓመት ዕውን ለመሆን የበቃ ረዥም ጉዞ ትረካ ነው። ለአሥራ ስምንተኛው ክፍለ ዘመን ታሪካዊ ቅርስ ወደ ሃገሩ እስኪመለስ ድረስ የሚችሉትን ለማድረግ ቆርጠው የተነሱ አንድ ኢትዮጵያዊ የከፈሉትን ዋጋም ይዳስሳል።
ሲራክ አስፋው ይባላሉ - ባለታሪኩ። የአቶ ሲራክን ሃያ አንድ ዓመታት የዘለቀ መላ ፍለጋ ጉዞ እና ለነገሩ ሁሉ መነሻ ወደሆነው ወደዚያ ዘመን የጠገበ ታሪክ የሚጓጉዝ ወግ ... አዎን! ከሮተርዳም እንነሳ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዓለም ካብ ኲናትን ግጭትን ክትርሕቕን ኣብ ክንድኡ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዘለው ግጭታት ንምፍታሕ ሓድሽ ፃዕርታት ዲፕሎማሲያዊ ፅምዶታት ክህሉን ሎማዕንቲ ሰኑይ ፀዊዖም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ኒው ኒዮርክ ይካየድ ኣብ ዘሎ መበል 70 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ሎም መዓልቲ ሰኑይ ኣብዘስምዕዎ መደረ ‘’ተረዳዲእና ብሓባር እንተድኣ ዘይሰሪሕና ብሳዕቤኑ ክንሳቐ፤ሓቢርና እንተድኣ ሰሪሕና ድማ ሓያላት ክንኸውን ኢና ኢሎም።
መራሕቲ መንግስታት ፀቅጢ ብምግባር ዘምፅእዎ ነገር እንተሃለወ ናዕቢ ክለዓዓሉ ምግባር'ዩ ክብሉ'ውን ወሲኾም። እንተኾነ ግን ኦባማ ንወታደራዊ ሓይሊ ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ እስላማዊ ናዕበኛታት ዳዕሽ እተካይዶ ዘላ ወፍሪን ተኸላኺሎም።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አሕመድ 1 ሺህ 440ኛው ዓመተ ሒጅራ የረመዳን ወር ጾም ፍቺ፣ ዒድ አል ፈጥር በዓልን ምክንያት በማድረግ መልዕክት አስተላልፈዋል።
በረመዳን ወር መጨረሻ እና በሸዋል ወር የመጀመሪያ ቀን ላይ የሚውል በዓል ነው ዒድ-አልፈጥር። በቅዱሱ የረመዳን ወር ከፀሐይ መውጫ እስከ ፀሐይ መግቢያ ድረስ ባለው ጊዜ ውስጥ ሕዝበ ሙስሊሙ ራሱን ከመብልና መጠጥ ከማቀብ ባለፈ በመልካም እና በጎ ተግባርም መትጋት ይጠበቅበታል።
በዚህ ረገድ፣ ነቢዩ መሐመድ (ሠለላ አለይህ ወሠለም) “አስከፊ ንግግር እና ተግባራትን ያልተወ ሠው ከምግብና ከመጠጥ መታቀቡ ብቻ በአላህ ዘንድ ከቁምነገር የሚገባ አይደለም” በማለት ትክክለኛውን መንገድ ማመላከታቸው በሐዲስ ሰፍሮ ይገኛል።
በመሆኑም በጾምና ሰላቱ፣ በምስጋናና በልግስና ታጅቦ ሠላሳ ቀናትን የሚዘልቀው የረመዳን ወር ነፍስን አለምላሚ ሥጋን ግን ጎሳሚ፣ ከዚያም በተጨማሪ ፈታኞቹ ቀናት ካለፉ በኋላ የሚመጣው አዲስ ቀን፣ የኢድ በረከትን የታደለና ድካምንም የሚያስረሳ ተደርጎ ይወሰዳል።
በእምነታችን የተነሳ ትዕዛዛቱን ለመፈፀም በጽናት የምንቀበለው መከራ ሁሉ ከባድ ቢሆንም ማለፉ ግን አይቀሬ ነው። ያልፋል። አስተላለፉ ግን ‹ሲምር ያስተምር› እንደሚባለው ምሕረትም ትምህርትም አግኝተንበት ነው። የረመዳን ወርና መሸኛው ኢድ አል ፈጥር በዓል ከመነሻ እስከመድረሻ ያለው ሥርዓት በእንዲህ ዓይነቱ በረከት የታደለ ነው።
የረመዳን ወር የጾምና የመታዘዝ፣ የድካምና የመፈተንም ወቅት ነው። ነገር ግን ከሚበላባቸውና ከሚጠጣባቸው ወሮች ይልቅ ቅዱሱ ወር ደግሞ እርሱ ነው። ይህ ወር በሥጋዊ ዕይታ ሲቃኝ እርስ በርሳቸው የሚቃረኑ ሁለት ጉዳዮችን በውስጡ አቅፎ የያዘ ይመስላል፤ ፈተናና በረከት።
ከጠዋት እስከ ማታ በጾም፣ በጸሎት እና በመልካም ምግባር ማሳለፍ ከባድ ፈተና ነው። በጾሙ ወቅት የሚገኘው ስጦታ ደግሞ በረከት ነው። አንድን ወቅት ጥሩ ጊዜና ጥሩ ወቅት ነው የምንለው እየተፈተን የምናልፍበት፣ አልፈንም የምንሸለምበት ጊዜ ሲሆን ነው።
ከእጭና ኩብኩባ ተሸጋግሮ ወደ ቢራቢሮነት ለመለወጥ እንደሚታገል ኢትዮጵያ: አዲሲቷ የተስፋ አድማስ ተንፏቃቂ ነፍስ፣ ክንፍ አብቅሎ የሚበር ነፍስ እስከመሆን ባለው ጉዞ በትግልና ፈተና ማለፍ ግድ ነው። ትግሉ ግን በረከት ያለበት ፈተና ነው።
ሀገራችን አሁን ያለችበት ወቅት የፈተናና የበረከት ወቅት ነው። ከነባርና ወቅት አመጣሽ ፈተናዎቻችን ተላቅቀን ለማለፍ የምናደርገው ትግል በፈተና የተሞላ ነው። ከባድና የማይቻል ቢመስልም ማለፉ ግን አይቀርም። ይህ ተጋድሏችን ብዙ ነገሮችን ተምረን፣ በብዙ ጠባዮቻችንም የተነሣ እስከ ተስፋ መቁረጥ አስመርረውን የምናልፍበት ጉዞ ነው።
ክፉ የተባሉትን ነገሮች ሁሉ ፈጽመናቸው ክፉ ከዚህ በኋላ አያሳየን የምንልበት የፈተና ወቅት ነው። ወቅቱ ግን የፈተና ብቻ አይደለም። የትናንቱን እንደ ወንፊት የምናጠራበት፣ ለነገውም ኃይል የምንሰንቅበት እንጂ።
የተጠራቀመውን ችግር ሁሉ ጠርገን የምንጨርስበት የጽዳት ወቅት ነው። ለዚህም ነው ይህን የታሪክ ወቅት ፈታኙ ቅዱስ ጊዜ የምንለው። ቀዶ ጥገና ለሚያደርግ ሰው ያ ጊዜ ፈታኙ ጊዜ ነው። ሰመመኑም የሞት ታናሽ ወንድም ነው።
በሌላ በኩል ደግሞ ለሕመምተኛው በሽታውን ነቅሎ የሚገላገልበት የበረከቱ ጊዜም ነው። ለሀገራችንም እንዲሁ ነው። ይህ ወቅት ውዲቱ ሀገራችን በሁሉም መስክ ከባድ ሕክምና የምታደርግበት ፈታኙ ጊዜዋ ነው። ግን የተሻለ መድኃኒትና ጤና የምታገኝበት ቅዱሱ ጊዜዋም በዚህ ውስጥ ተፀንሶ ይወለዳል።
የዒድ በዓል ከመከበሩ በፊት ባሉት የመጨረሻ ቀናት ሙስሊሞች ዘካት አል ፈጥርን ማውጣት አለባቸው። ዘካት ለድኾች የሚሰጥ እርዳታ ነው። ይህ ዘካት ከራስ በፊት ለሌላው ማሰብን የሚያስተምረን ሥርዓት ነው። ያውም በሁለንተናዊ ዐቅሙ ከኛ የሚያንሰውን ሰው በማሰብ። በሀብት፣ በዕውቀት ወይም በአካላዊ ዐቅም ሊሆን ይችላል። ይህንን ወገን ለማስቀደም ነው የፈጥር ዘካ ከዒድ በፊት መከናወን ያለበት።
የአንድ ማኅበረሰብ የሥልጣኔ መገለጫዎች ከሆኑት ነገሮች አንዱ በሁለንተናዊ መልኩ የተጎዱ የማኅበረሰቡን ክፍሎች ለመደገፍ የሚያስችል ሥርዓት ለመዘርጋት እና ተግባራዊ ለማድረግ መቻሉ ነው። አካል ጉዳተኞችን፣ ድኾችን፣ ዐቅመ ደካሞችን፣ አረጋውያንን፣ ሕጻናትን፣ የተገለሉ ማኅበረሰቦችን ለመደገፍና ማኅበረሰባዊ ተሳትፏቸውን ከፍ ለማድረግ ምን እየሠራን ነው? ብለን መጠየቅ አለብን።
እንደ ዒድ ያለውን የደስታ ወቅት በሚገባ ለማጣጣም ከእኛ በፊት መቅደም ያለባቸውን የማኅበረሰብ ክፍሎች ማየት፣መጎብኘትና መደገፍ አለብን ። የእኛ አውራ ዶሮ ሌቱ ወደ ንጋት የመሸጋገሩን ብሥራት ከእኛ በተጨማሪ ለሌሎች መንደርተኞችም በአኩኩሉው ማገልገል እንደሚችል ሁሉ እኛም በእምነት አስተምህሮቱ መሠረት ዘካቱል ፍጡር በማውጣትና የተቸገሩ ወገኖቻችንን በመርዳት ድርብ ድርብርብ ተጠቃሚ እንሁን።
የዒድ በዓል በሚያስገርምና በሚያስደንቅ መልኩ የአዲሶች ኅብረትና አንድነት ግጥምጥሞሽ ነው ። ከአዲስ ጨረቃ መወለድ፣ ከአዲስ የንጋት ጀንበር መፈጠር፣ ከወርቃማ ጮራዎች መፈንጠቅ ጋር በመደመር አዲስ ቀንና አዲስ ወር በአድማሱ ላይ በበዓል ድባብ ይዘረጋል።
በዓለም ዙሪያ ከቢሊየን በላይ በሚሆኑ ሙስሊሞች በተመሳሳይ ቀን በሚከበረው የዒድ በዓል ጀምአና አብሮነት ከምንም ጊዜ በላይ ይፈለጋል፣ይፈቀዳል፤ ይወደዳል። በዓሉ ለብቻ አይከበርም።
በየአካባቢው ያለውን ሕዝብ ሁሉ ሊሰበስብ ኢትዮጵያ: በሚችል ቦታ ላይ በጀምዐ በመስገድ እና ተክቢራ በማሰማት ይከበራል። በመንደር፣ በሰፈርና በቤት ውስጥም ከቤተሰብ፣ ከጎረቤት ከወዳጅ ዘመድ በተጨማሪ ከሌሎች የእምነት ተከታዮች ጋር በመሆን በሃላል ምግብና መጠጥ በዓሉን በአንድነትና በጋራ በደስታ ያከብሩታል፣ ያሳልፉታል።
ኢትዮጵያውያን በሚከተሉት ሃይማኖት ሳቢያ በመካከላቸው የሚለያይና የሚያራርቅ ግንብ ከመገንባት ይልቅ እምነታቸውን በየግላቸው በመያዝ በአንድነትና አብሮነት ዘመናት የተሻገሩ ታላቅ ሕዝቦች ናቸው።
የኢትዮጵያን ችግሮች ለማለፍና ከደስታው ወቅት ለመድረስ ጀምዐ ኅብረትና አንድነት ወሳኝ ነገር ነው። ኢትዮጵያ ከማንኛውም ጊዜ በላይ ዛሬ እንደ ዒድ ጀምዐ ያለ አንድነትን ትፈልጋለች።
ከባድ አቀበት በመውጣት ላይ በመሆኗ ጉልበት እንድታመጣ በአንድ ብቻ ሳይሆን በሁለቱም ሳንባዎቿ መተንፈስ ይኖርባታል። ለዒድ ሰላት ሕዝበ ሙስሊሙ አንድ ሆኖ ማነህ? ማነሽ? ከየት ነህ? ከየት ነሽ? ሳይል ለአንድ ዓላማ በጀምዐ እንደሚወጣው ሁሉ ኢትዮጵያውያንም ማነህ? ማነሽ? ከየት ነህ? ከየት ነሽ? ሳንል ለአንድ ሀገራዊ ዓላማ አንድ ሆነን ከምንሰለፍበት ወቅት ላይ እንገኛለን።
ለሀገራዊ ጥሪ ሀገራዊ ምላሽ መስጠት ይጠበቅብናል። በሀገራችን የሚከሠቱ ግጭቶች፣ መፈናቀሎች፣ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ችግሮች ሁሉ እንደ ረመዳን ጾም ቀናቸውን ቆጥረው ይጠናቀቃሉ። ያልፋሉ።
ኢትዮጵያም እንደ ዒድ የደስታ ዘመን ይጠብቃታል። ረመዳን ምንም እንኳን ፈታኝና ከባድ ወቅት ቢሆንም ብዙ አረጋውያን ሙስሊሞች ግን ሲያልቅ ትዝታው በአእምሯቸው ተስሎ ይቀራል።
ጽናትና ቆራጥነታቸውን ያስታውሱበታልና። ይህ ሀገራችን እያለፈችበት ያለችው ወቅትም ያልቃል። ይሸኛል። በጽናትና በሀገራዊ ስሜት የጸኑ ዜጎቿ ሁሉ ወቅቱን በተጋድሎ ታሪክ ትናንት በማለት የሚያስታውሱት ትዝታ ይሆናል።
በመጨረሻም ለኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች በሙሉ ለ1440ኛው የዒድ አል – ፈጥር በዓል እንኳን አደረሳችሁ በማለት በዓሉ የደስታ የሰላም፣ የይቅርታ ፣ የፍቅር እና የአንድነት እንዲሆንላችሁ መልካም ምኞቴን እገልጻለሁ። ኢድ ሙባረክ!
ሲጀመር፦ ፈረስ ለመላው ኢትዮጵያዊ ብርቅና እንግዳ ነገር አይደለም። ኢማም አህመድ ኢብን ኢብራሂም አልጋዚ (ግራኝ አህመድ) እና አፄ ልብነድንግል 1529 ሽምብራ ኩሬ (ምሥራቅ ሸዋ) ላይ የተፋለሙት በሁለቱም በኩል ፈረሰኛ ሠራዊት ይዘው ነው። ይህ ተረት ተረት ሳይሆን የመናዊው ታሪክ ፀሐፊ ሺሀብ አዲን ጦርነቱን በዐይኑ ተመልክቶ በዐረብኛ ካሰፈረው ጦማር “ፉቱህ አል ሀበሽ” ትርጉም = የሀበሻ ወረራ / The Conquest of Habesha ዐይቶ መረዳት ይቻላል።
ከምዕራብ እስከ ምሥራቅ ድረስ ድንቅ ፈረሰኞች፤ ሴቶችም ሆኑ ወንዶች _ በአራቱም ጫፍ ፈረስ መኮድኮድ መጋለብና መስገር የሁሉም ኢትዮጵያዊ የጋራ ባህልና ልምድ ነው። ለህፃናት ጭምር ፈረስ ብርቅ አይደለም። በተሽከርካሪ ስትዋቡ የምታስተውሉት ጨዋታ ጭምር ነው።
የምኒልክ ፈረስ ስም አባ ዳኘው ሲሆን፤ የምኒልክን ጀግንነት ለማወቅ ለሚፈልግ መጀመሪያ አፍሪካ በቅኝ ግዛት ስር በመውደቋ፤ የአካባቢውን ሁናቴ በመገምገም፤ በፍጥነት ለዘመናት የኖረውን አንድነት ይበልጥ ለማስተሳሰርና ለማደርጀት፤ ሀገርን ከቅኝ ግዛት ለማዳን፦ 98እጅ ያህሉን የኢትዮጵያ ሥፍራ በፍቅር፤ 1 እጅ የሚሆነው አካባቢ ያለውን ጦረኛ ኃይል በመጠቀም አዋሀዱ።1 እጅ ከአድዋ በኋላ ያለጦርነት የተዋሀደ ነው (ከላይ እንደጠቀስነው ከካፋ ሸካ በስተቀር)
ደጋግሜ እንዳነሳሁት የምኒልክ ጦር አብዛኛውን የደቡብና የምዕራብ ክፍል የተቆጣጠረው በመጀመሪያ የሸዋን ጦር (ሸዋ አማራ፣ ኦሮሞ፣ አርጎባ፣ ጉራጌ፣ በኋላ ስልጢን) በመያዝ፤ በመቀጠል በሸዋ ጦር አማካይነት፦ የጊቤ ኦሮሞ ግዛቶችን (ጂማ ጎማ ጉማ ጌራ እና ሊሙ ኢናርያ) ያለጦርነት በመያዝ፣ አስከትሎም የሌቃ ወለጋ ግዛቶች (ቄለምና ነቀምት) ያለ ጥይት ድምፅ በፍቅር በመያዝ፤ አብዛኛውን የአርሲ አባ ገዳዎች ከአኖሌ 1886 በስተቀር፤ ምሥራቁን ከሐረሪ _ ጨለንቆ 1887 በስተቀር፤ ማዕከላዊ አካባቢ ከስልጢ 1884 በስተቀር በፍቅር የተቆጣጠሩት ገና የሸዋ ንጉሥ ሳሉ ነው። (በዚህ ዘመን 1872-1889) ንጉሠ ነገሥቱ የትግራዩ አፄ ዮሐንስ አራተኛ ናቸው።
ንጉሠ ነገሥት ከሆኑ በኋላ 1894 ወላይታን የተቆጣጠሩት በፈረሰኛ ጦር፤ ከአድዋ በኋላ 1897 ካፋን የተቆጣጠሩት በተመሳሳይ በፈረሰኛ ነው። በአንድ በኩል በኃይል ተያዝኩ እያሉ፤ ተገልብጦ የምኒልክን ብርታት መካድ ይደብራል።
አድዋ ያለምኒልክ ፈፅሞ እንደማይታሰብና ብቻውን የዘመተ ብሔረሰብ አለመኖሩን ለማስተንተን ብዙ አንደክምም። የአድዋን ድል ከ80 ቋንቋ ተናጋሪ ብሔረሰብ ለይቶ ከማየትና ያለመሪ ዘምቶ ያሸነፈ ጦር እንደሌለ ለመገመት ድድብና ብቻ በቂ ነው። የ80 ብሔረሰብን ድል ለአንድ ቋንቋ ተናጋሪዎች መሸለም ደግሞ የከፋ ነውርና ለሌሎች ብሔረሰቦች ያለ ተራ ንቀትን ማሳያም ይሆናል።
መላውን ኤርትራንና ትግራይን ለመቆጣጠር ጣሊያን ባደረገው ጉዞ እነ ባህታ ሓጎስ (ኤርትራ ውስጥ)፤ አሉላና መንገሻ ዮሐንስ፦ ሰንዓፈ እና ኮአቲት (ኤርትራ ውስጥ) ተፋልመው ነበር። ይሁንና የጣሊያን ጦር በወታደራዊ ቁጥርና መሣሪያ እጅግ የበዛ ስለነበር፤ በማሸነፍ መላውን ኤርትራ _ አልፎም መላውን ትግራይ እስከ ደቡባዊ ጫፍ አምባላጌ ድረስ በቁጥጥሩ ስር አደረገ።
ዳግማዊ ምኒልክ ለመላው ኢትዮጵያዊ የክተት ጥሪ አድርገው ወደ አድዋ ሲዘምቱ፤ ለጥሪው ምላሽ ያልሰጠ ኢትዮጵያዊ ብሔረሰብ እና ግለሰብ ከቶውኑ አልነበረም። (ከጣሊያን ጋር ያደሩ ጥቂት “ባንዳዎች” አስቀድሞ ጣልያን ይዟቸው ስለነበር ከመሰለፋቸው በስተቀር)
አይደለም እንጂ፦ የአድዋ ድል ዋነኛ ተዋናይ እኔ ነኝ ካልህ፤ የአኖሌ ትርክት ጡት ቆረጣ ዋነኛ ተዋናይም አንተ ነህ። መርጠህ የምትወስደው ድል፤ መርጠህ የምትተወው (ክፋት) አይኖርም።
የኮሮናቫይረስና የህዳሴው ግድብ ባይኖር እንኳ ወደፊት ሳይሆን ወደኋላ ዕንድናይ በየጊዜው የጥላቻ አጀንዳ እያመጡ፤ ዛሬ ላለው ትውልድ ጠብታ ፋይዳ ላይኖረው ወገን ከወገን ለማናከስ የሚተጉ፤ እግዚአብሔር ይፍረድባቸው።