Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ስለሆነም እንደነዚህ ያሉትን ሰዎች "እስኪ ታላቅ ነው በምንለው ቦታ ደርሰናል ብለን የምናስብ ሰዎች ለአፍታ ዘወር ብለን ተንጠላጥለንባቸው የተሻገርንባቸውን አያሌ ሰዎች ለማስታወስ እንሞክር፡፡" ማለት ተገቢ ነው ብዬ አስባለሁ፡፡
kalehiwet yasemalin .....ብዙ ሺ ዎች፣ የሚታወቁና የማይታወቁ፣ የተመዘገቡና ያልተመዘገቡ፣ ይህቺን ቀን ያዩና ያላዩ አብረው ነው የታገሉት፣ አብረው ነው የሞቱት፤ ነገር ግን ጥቂቶች ናቸው አዲስ አበባን ማጣጣም የቻሉት፡፡ ‹‹በሺ ቢታለብ ያው በገል ነው›› ያለችውን የድመት ተረት እየተረቱ የተቀመጡ ሚሊዮኖች ናቸው፡፡ እንደዚህ እንዳንተ መርከቡ ሲመጣ ማንም እነርሱን አያስታውሳቸውም፡፡
እውነታዊ ጄኔራል! Todo perfecto! የአጠቃቀም ውል ሚስጥር የመጠበቅ ፖሊሲ ሞባይል የግል ምርጫዎች Todo genial! Muchas gracias !! አንድ ቦታ የተቀመጠው የተቦረቦረ ነው!
በህፃናት ተማሪዎች የተዘጋጁ ምግቦች ለሽያጭ ቀርው ለበጎ አድርጎት ተግባር ውለዋል Show More All Comments Sign in to comment! Other Videos 5 48 አርበኛ አረጋ አለባቸው ከክልሉ መንግሥት ጋር ለሰላም ለመሥራት None 36 views 3 days ago 23 27 ምሽት ዜና ሙዳይ ባሕር ዳር
ናይኪ ጫማ የኢትዮጽያ የገበያ ማእከል፣ ለሽያጭ የቀረቡ እቃዎች፣ መኪናዎች፣ ላፕቶፖች፣ ሞባይሎች፣ ቴሌቪዥን፣ ይስጦታ እቃዎች፣ ቴንዶሮች፣ የቤት እቃዎች፣ በአዲስ አበባ የሚሸጡ፣ የሚለወጡ እቃዎች፣ ግልጋሎት ሸጪዎች
የንግድ ድርጅት ስሞች እንዲሁም ለሽያጭ የሚቀርቡ ምርቶችና የምርት ሂደቶች መጠቀስ በዓለም የስራ ድርጅት ተቀባይነት ማግኘትን የማያረጋግጥ ሲሆን በአንጻሩም የአንድ ንግድ ድርጅት ለንግድ የሚቀርብ ምርት ወይም የምርት ሂደት
36 የኢየሱስ ክርስቶስ መወለድ ታሪኮች CB CB Audio ፒዲኤ በራሪ ጽሑፎች በራሪ ጽሑፎች የማትዎስ ወንጌል ከምዕራፍ 1-2 እና የሉቃስ ወንጌል ከምዕራፍ 1-2 37 የእግዚአብሔር መልዕክተኛ ታሪኮች CB CB ፒዲኤ የማርቆስ ወንጌል 6 እና የሉቃስ ወንጌል 1 እና
የወንዶች ሌዘር ጫማ የኢትዮጽያ የገበያ ማእከል፣ ለሽያጭ የቀረቡ እቃዎች፣ መኪናዎች፣ ላፕቶፖች፣ ሞባይሎች፣ ቴሌቪዥን፣ ይስጦታ እቃዎች፣ ቴንዶሮች፣ የቤት እቃዎች፣ በአዲስ አበባ የሚሸጡ፣ የሚለወጡ እቃዎች፣ ግልጋሎት ሸጪዎች
10 36 እና ልጆች በኵር እንዲሁም ከብቶቻችንን ይህም በሕግ የተጻፈው ልክ እንደ እና በሬዎችንና እና በግ በኩር የእኛ በእግዚአብሔር ቤት ውስጥ ሊቀርቡ ዘንድ የአምላካችንን ቤት ውስጥ ካህናቱ ወደ ማን ሚኒስትር
CA-25DD RCA-25DD መዋቅር ድልሺ ወርኪንግ-ግፊት 0 3-0 8MPa የአካባቢ ሙቀት -5 ~ 55 አንጻራዊ እርጥበት CA-25DD RCA-25DD ቀቀ ተከታታይ 1 viton ድልሺ ሞዴል ጋር pneumatic በሚለካበት ጄት ክፍ goyen 85% የሥራ መካከለኛ ንጹሕ አየር ቮልቴጅ AC220V DC24V ድልሺ ሕይወት አንድ ሚ
Spine Care ኤል ፓስቶ ቲክስ የታችኛው የጀርባ ህመም ሲሰማዎት እና መንስኤውን በትክክል ለይተው ሊያውቁ ስለማይችሉ እግርዎን ይመልከቱ ምን አይነት ጫማዎች ይለብሳሉ?
ፑማ ሌዘር - 1 550 ብር የኢትዮጽያ የገበያ ማእከል፣ ለሽያጭ የቀረቡ እቃዎች፣ መኪናዎች፣ ላፕቶፖች፣ ሞባይሎች፣ ቴሌቪዥን፣ ይስጦታ እቃዎች፣ ቴንዶሮች፣ የቤት እቃዎች፣ በአዲስ አበባ የሚሸጡ፣ የሚለወጡ እቃዎች፣ ግልጋሎት ሸጪዎች
በደቡብ ክልል በደራሼ ወረዳ የሚገኙ የ2007 ዓ.ም የምርጫ እጩዎቹ የሆኑ የመኢአድ አባሎች ከሚኖሩበት አከባቢ መባረራቸውንና ለጎደና ተዳዳሪነት የተጋለጡም እንዳሉ መኢአድ ኣስታወቀ።
በ2002 ዓ.ም ምርጫ ወቅት ለተገደሉት ፍትሕ ሳይገኝ በ2007 እጩዎቹም ወከባና ማሳደድ በበርታቱን ነው ፓርቲው ያስታወቀው። የደቡብ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ክልል ቃል-አቀባይ የፓርቲው ውንጀላ መሰረተ ቢስ ነው ብለዋል።
የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) ትላንት ባወጣው መግለጫ በአባሎቼ ላይ እየደረሱ ነው ያላቸውን በደሎች ዝርዝሯል። በተለይ የምርጫ ወቅትና ማግስት የወከባና የማሳደድ ጊዜ መሆኑን ነው ፓርቲው የጠቆመው። በደቡብ ክልል ደራሴ ወረዳ ተፈጸመ ያለውን የማሳደድ ተግባር በዋና ጸሃፊው አቶ አዳና ጥላሁን በተነበበው መግለጫ በምሳሌነት ጠቅሷል።
በመጭው 2012 ዓ.ም. "ከመንግሥት የፀጥታ አካላት ውጭ የታጠቀ አካል በኦሮምያ ክልል አይኖርም" ሲሉ የክልሉ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ ሺመልስ አብዲሳ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ተናግረዋል።
ሓደ ፋሉይ ይግባይ ሰማዒ ቤት ፍርዲ ከተማ እየሩሳሌም ፡ኤርትራዊያን አባላት ሰራዊት ነበር ጉዳዮም ንመሰል ስደተኛታት ዘማልእ’ዩ ክብል ውሳንኡ ከምዘሕለፈል፡ ሓደ ትካል ተሓላቒ መሰላት ስደተኛታት እስራኤል ኣፍሊጡ።
እቲ ብዩኒቨርሲቲ ቴልኣቪብ ናብ ቤት ፍርዲ ዝቐረበ ናይ ይግባይ ሕቶ፡ መንግስቲ እስራኤል ልዑል ቁጽሪ ንዘለዎም ኤርትራዊያን ስደተኛታት መሰል ከረጋግጽ ጸቕጢ ዝፈጥር ክከውን ይክእል’ዩ ተባሂሉ’ሎ።
መንግስቲ ተወሳኺ ቁጽሪ ስደተኛታት እንተተቐቢሉ እቲ ኣብ ቀረባ ዝወጸ ውሳነ ንኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብ ሳልሳይ ሃገር ምጥያስ ብኸመይ ከምዝቕጽል ንጹር ኣይክኽውንን`ዩ።
እዚ ቤት ፍርዲ ኣቐዲሙ ኣብ መስከረም,2016፡ ነቲ መንግስቲ ብዘይሕጋዊ መንግስቲ ናብታ ሃገር ዝኣተው ኤርትራዊያን መሰል ስደተኛታት ክወሃቡ የብሎምን ዝብል ውሳንኡ ዳግመ ግምት ክገብረሉ ውሳነ ምሕላፉ’ውን ይፍለጥ።
ይኹን ደኣ እምበር እዚ ውሳነ ብቤትፍርዲ ምምሕዳር ከተማ የሩሳሌም ዝተላዕለ ምኳኑ ይዝከር፡ ነዚ ናይ ሕጂ ውሳነ’ውን መንግስቲ ናብ ቤት ፍርዲ ምምሕዳር ከተማ እየሩሳሌም ከቕርቦ ይኽእል’ዩ ዝብሉ ወገናት ኣለው።
ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ክሳብ ሕጂ ካብ ወታሃደራዊ ኣገልግሎት ኣምሊጦም ናብ እስራኤል ዝኣተው ኤርትራዊያን መሰል ስደተኛታት ከምዘይህብ ብምፍላጥ ሕቶኦም ነጺግዎ እዩ።
እቲ ቤት ፍርዲ መንግስቲ ብዝሒ ንዘለዎም ኤርትራዊያን ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታት ምቕባል ንልምድን ባህልን ኣይሁድ ከጥፍእ ይክእል’ዩ ብዝብል መመኽነይታ መንግስቲ ንመሰል እዞም ስደተኛታት ክነጽግ ግቡእ ኣይኮነን ይብል።
እጀግ በጣም ዘመናዊ አነስተኛ ሰልኮች፡ ���0911247181 �ሚሞሪ የሚቀበል፤ �ባትሪ ቆይታዉ በጣም ጥሩ የሆነ �ሁለት ሲም የሚወስድ፤ �bluetooth አለዉ፤ ��ከሌላ ስ...
በአቶ በቀለ ገርባ ላይ የቀረበው የድምፅ ከምስል ማስረጃ ሲዲ ሊታይ፣ ሊደመጥ አልቻለም (Amharic VOA) – በቀድሞ በኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ/ኦፌኮ/ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር በአቶ በቀለ ገረባ ላይ ዓቃቤ ሕግ ያቀረበው የሲዲ ወይንም የድምፅ ከምስል ማስረጃ ዛሬም በቴክኒክ [Read More]
የኦሮሚያ ዳኞችና ኮሚሽነሮች ማኅበር ከኦሮሚያ እግርኳስ ፌዴሬሽን ጋር በመተባበር በተዘጋጀው በዚህ ውድድር አምስት ቡድኖች ተሳትፈዋል። ዛሬ ፍፃሜውን አግኝቶ የተሻለ ነጥብ በመሰብሰብ ገላን ከተማ የውድድሩ አጠቃላይ አሸናፊ ሆኖ አጠናቋል።
ወደ ሀገር ውስጥ እየገባ ባለው መጠኑ ከፍ ያለ የስንዴና ማዳበሪያ ምርት ምክንያት በኢትዮ-ጅቡቲ መስመር ላይ የተፈጠረውን የትራፊክ መጨናነቅ ለመቅረፍ እየሰራ መሆኑን የኢትዮጵያ ገቢዎች እና ጉምሩክ ባለስልጣን አስታወቀ፡፡
መልሲ፡ ኣነ ብዙሕ ሚድያ ኣይከታተልን’የ። ግን ሓደ ኩልግዜ ዝብሎ ነገር ኣሎ፣ ነቲ ሞዛይክ ካብ ቅንጥብጣብ ናይቲ ስእሊ ዘይኮነ ኣላጋጊብካ ክትርእዮ ይሓይሽ። ንጉስ ዓቐበ ይብሉ ገሊኦም ሰባት፣ ኣዝዩ’ዩ ዝገርመኒ! ዋላ ሰጣሕ ጎልጎል እንተረኣና’ውን፡ እቲ ጎልጎል ይኹን፡ አቲ ዓቐብ፡ አንተላይ እታ ሽግለታ ሓዊስካ፡ ገና ብቁልቁል ክንዛረብ እውን ኣይከኣልናን ዘለና። ንሕና ብጀካ እቲ ስፖርታዊ ዓቕሚ ሰብ ኣብ ምፍራይ፡ ንሱ ከማን ብትሑት ከኢላዊ ዓቕሚን፡ እቲ ኣብ መንጎ ቕድድምን፡ ንህድማ ተባሂሉ ዝግበር ስግረ-ዶብ ምውንጫፍን ክልሰ-ሓሳባዊ ፍልልያት ብጉቡእ ከይተረዳእካ ዝግበር ዳም ዳም፣ ምስናይ ጎቦን ቁልቁልን ይትረፍ ዋላ ብሶላ ዘይብለን ጃላቡ ተወጢሕካ ዝግበር ባሕርያዊ ምህንዳድ ፈላሊና ክንርእይ ይግባእ። ብሓቂ እቲ ጉዳይ እንታ’ዩ፡ እዚ ኹሉ ጉያ’ኸ ናበይ’ዩ? ስለዚ፡ ደሓን እስኪ ኢልና፡ ግዜ ምጽባይ መሪጽና’ሎና።
ምስጋና፡ እምበአር’ከስ ክቡራት ተኸታተልትና፡ ክቡር ፕረሲደንት ካብ ጽዑቕ መደባቱ ግዜ ሂቡ፡ ነዚ ዓሙቕን መሃርን ትንተና ዘካፈለና ብሽምኩምን፡ ብሽም ኩሉኹም ብመርበብ ሓበሬታ ኣለናልኪ፡ ተስፋኒውስ፡ ማዶት ዳት ኮም ራይሞቕ ኮንኩም ትከታተሉ ዘለኹም ነመስግን።
ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ ንጋዜጠኛታት ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መሕትት፣ እስፖርታዊ ንጥፈታት ብኩሉ መዳያዊ ምትብባዕ መንግስትን ህዝብን ተኮስኩሶም፡ ንኹሉ ዓይነታት ክሊማን፡ ጂኦግራፍያዊ ባይታ ውድድርን ብዝብድህ፡ ኣገባብ ክምዕብሉ ኣተሓሳሲቡ። ፕረሲደንት ኢስያስ ነዚ ዝገለጸ ነቲ መንግስቲ ዓቢ ወፍርን ምትብባዕን ገይርሉ ልዑል ውጽኢት ዘመዝግብ ዘሎ ተቐዳዳማይ ሽግለታ ዳኒኤል ተ/ሃይማኖት ብዝተሓሓዝ፡ ኣብ ዝሃቦ ስፍሕ ዝበለ መጽናዕታዊ ትንተና እዩ። ምስዚ ኣተሓሒዙ፡ ፕረዚደንት ኢሰያስ፡ ነቶም ብሸርሒታት ናይ ደገ ሓይልታት ካብ ሃገር ክወጹ ዝተገደዱ ዜጋታት፡ ኣብ መጻኢኦም ዘውሕስ ሙያዊን ስፖርታውን መዳያት ብምጽዓት፡ሃገሮም ክሃንጹ ኣተሓሳሲቡ። ጋዜጣ ሓድስ ኤርትራ ሓምለ 2015 ፡-)
112. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ውሽጢ ባጽዕ 113. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ውሽጢ ባጽዕ 114. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ውሽጢ ባጽዕ 115. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ነፋሲት – 116. ቤት ማእሰርቲ ውሽጢ ባጽዕ
186. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ኦምሓጀር 187. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ኦምሓጀር 189. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ኦምሓጀር 190. ቤት ማእሰርቲ ኦምሓጀር
194. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ኣቑርደት 195. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ኣቑርደት 196. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ኣቑርደት 197. ቤት ማእሰርቲ ኣቑርደት
213. ቤት ማእሰርቲ ኣንደርሰን ኣስኮብላይ 214. ቤት ማእሰርቲ ኣንደርሰን እንዳ ሄዋን 215. ቤት ማእሰርቲ ኣንደርሰን እንዳ ዓብደላ 216. ቤት ማእሰርቲ ኣንደርሰን እንዳ ጀሃድ 217. ቤት ማእሰርቲ ኣንደርሰን እንዳ ጀሃድ 27 218. ቤት ማእሰርቲ ፎርቶ
226. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ መንደፈራ 227. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ መንደፈራ 228. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ መንደፈራ 229. ቤት ማእሰርቲ መንደፈራ
231. ቤት ማእሰርቲ መንደፈራ እንዳ ክፍለ – ሰራዊት 232. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ዓዲ – ዃላ 233. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ዓዲ – ዃላ 234. ቤት ማእሰርቲ ዓዲ – ዃላ
273. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ዓድ – ቐይሕ 274. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ዓዲ – ቐይሕ 275. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ዓዲ – ቐይሕ 276. ቤት ማእሰርቲ ዓዲ – ቐይሕ
282. ቤት ማእሰርቲ መደበር ፖሊስ ኣፍዓበት 283. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ኣፍዓበት 284. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ኣፍዓበት 285. ቤት ማእሰርቲ ኣፍዓበት
356. ቤት ማእሰርቲ 1 ይ መደበር ፖሊስ ከረን 357. ቤት ማእሰርቲ 2 ይ መደበር ፖሊስ ከረን 358. ቤት ማእሰርቲ 3 ይ መደበር ፖሊስ ከረን 359. ቤት ማእሰርቲ ከረን
አዲስ አበባ ፣ ጥቅምት 21 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ዴሊይ ሜል ማንበብ እና መፃፍ ሳይችሉ ትልቅ የቀዶ ህክምና ባለሙያ የሆኑትን ኢትዮጵያዊት እናት አስተዋውቋል።
አሁን ላይ የ73 ዓመት አዛውንት የሆኑት ወይዘሮ ማሚቱ ጋሼ ከዶክተር ካትሪን ሃምሊን ጋር ከመሰረቱት የህይወት ዘመን ጓደኝነት ጋር ተያይዞ ውስብስቡን የፌስቱላ ህክምና ሂደት እንዲማሩ እንዳስቻላቸው ነው ዘገባው ያስነበባው።
ለሴ ፈር (ፈረንሳይኛ laissez-faire «ያድርጉ» ወይም ቃል በቃል «ለማድረግ ፍቀዱ») ማለት ባለሥልጣናት በግለሠቦች መገበያየት ጥልቅ ሳይገቡ ቀርተው (ግፍ ወይም ሥርቆት ከመከልከል በቀር) የሚታገሡበት የምጣኔ ሀብት ዘዴ ነው።
በፈረንሳይኛ ዘይቤው «ለሴ ፈር» ከ1671 ዓም ጀምሮ እንዲታወቅ ይታመናል። ፍልስፍናው ከፈረንሳይ ይልቅ በታላቁ ብሪታን እንዲሁም በአውሮፓና በአሜሪካ ውስጥ ዘመናዊ ሆነ። በጥንቱ ቻይና ደግሞ ተመሳሳይ የአገዛዝ ፍልስፍና «ዉ ወይ» («ያለመሥራት») ይታወቅ ነበር። በለሴ ፈር ምክንያት የአውሮፓና የአሜሪካ ምጣኔ ሀብትና ንግድ ድርጅቶች ሊያብቡ እንደ ቻሉ፣ በፋብሪካ አብዮት በኩል ኑሮ ዘዴ እንዲለወጥና እንዲቀለል፣ አዳዲስ መጓጓዣና መገናኛ ፈጠራዎች እንዲገኙ ያስቻለው ሁሉ ይታመናል።
የፈጠራዎች ታሪክ ስንመለከት፣ ከ200 ዓክልበ. እስከ 1200 ዓም ያህል አብዛኞቹ አዳዲስ ፈጠራዎች የተደረጁ ከቻይና ነበረ፤ ወይም እስከ ሞንጎሎች ግዛት ድረስ። እንዲሁም ከ1500 እስከ 1940 ዓም ያሕል አብዛኞቹ አዳዲስ ፈጠራዎች የተደረጁ በምዕራባውያን አለም ነበረ። ....
ህግ ተርጓሚ ወይም ፍርድ ቤት፡ ፍርድ የመስጠት ስልጣን ያለው የመንግስት አካል ነው። ከሶስቱ ከፍተኛ የመንግስት አካላት ማለትም ህግ አውጭ፣ ህግ ተርጓሚ እና ህግ አስፈጻሚ አንዱ ነው። ይህ አካል ህግ ተርጓሚ የሚባለው ነው። የወንጀለኛ መቅጫ ህግ፣ ሲቪል ህግ፣ አስተዳደራዊ ህግ እና ሌሎች ህጎችን በ የህግ የበላይነት ላይ መሰረት በማድረግ ይተረጉማል።
ይህ አካል በዘመናዊዉ የዴሞክራሲ መርህ ከየትኞቹም የመንግስት አካላት በገለልተኝነት ይንቀሳቀሳል። ሶስቱም የመንግስት አካላት ጣልቃ መግባት አይችሉም። በሃገሪቱ የሚገን ማንኛውም ዜጋ፣ አካል፣ ወይንም ተቋም ይዳኝበታል።
ዴሞክራሲ የፖለቲካ ሥርዓት ሲሆን ትርጓሜውም ሕዝባዊ መንግስት ማለት ነው። በሌላ አባባል ዲሞክራሲ ማለት ህዝብ የሚያስተዳድረውን አካል ያለምንም ተፅዕኖ ከመካከሉ መርጦ ሥልጣን የሚሰጥበት ሥርዓት ነው።
ሕግ አርቃቂዎች ለአንድ ሕብረተሰብ ጥቅም፣ መብት እና አስተሳሰብ ትኩረት እንዲሰጡ ከሌሎች የፖለቲካ ሥር ዓቶች በላይ ዴሞክራሲ ያስገድዳቸዋል። ስለዚህ ሰዎች በሥርዓቱ ውስጥ የመጎዳታቸው ዕድል አንስተኛ ነው። ተመራማሪ ዓማርትያ ሴን ዋቢ ሲሰጥ «በ[ታሪክ ውስጥ ] በማናቸውም ሉዓላዊ ዲሞክራሲያዊ መንግስታት ከፍተኛ ርሃብ ተከስቶ አያቅም» ይላል። ፖሊሲ አውጭዎች ለሕዝብ ተገዥ ስለሆኑ።
ዴሞክራሲ አብዛኛውን ሕዝብ በውሳኔ አስጣጥ ላይ ስለሚያካፍል፣ ከሌሎች የፓለቲካ ሥርዓቶች በበለጠ የዜጎችን ጉዳይ ያዎቀ ሆኖ ይገኛል። በውሳኔ አሰጣጥ የሚካፈለው ሕዝብ መብዛት በሌላ ጎን ትክክለኛ ውሳኔ ላይ ለመድረስ እሚደረገውን ስራ ያግዛል፣ ተሳታፊዎችም ስለ ጉዳዮች የበለጠ የተተቸና የተብራራ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ይረዳል።
በዴሞክራሲ ሥርዓት ያሉ ሰዎች በውሳኔዎች ላይ ስለሚሳተፉ፤ ከሌሎች ሥርዓት ሰዎች በተለየ እራሳቸውን ችለው እንዲያስቡ፣ በሃሳባቸው ምክኑያዊ እንዲሆኑ እና የሌሎችን መብቶች ግምት ውስጥ እንዲያስገቡ ስለሚገደዱ በሥነ ምግባር እንዲሻሻሉ ይሆናሉ።
ዴሞክራሲ ከሚያስከትለው ጥቅም ውጭ በጥቅመኝነት የማይገኙ ሌሎች ሥነ ምግባራዊ ምክንያቶችይጠቀሳሉ። ለምሳሌ ሓርነት ፣ ዕኩልነት፣ የሕግ የበላይነት፣ የመናገር መብት፣ ፍትህ ይጠቀሳሉ
ያንድ ዘመናዊ ሃገር የገንዘብ አቅርቦት በሁለት ይከፈላል፣ ይኸውም ተጨባጭ የሆነው የታተመው ብርና በማይጨበጥ መልኩ በባንክ ቤት ተጠራቅሞ ያለው በቼኪንግ እና ሴቪንግ የሚከፈለው የባንክ ሒሳብ ነው። ባብዛኛው ጊዜ እኒህ የ ባንክ ሒሳቦች ታትሞ ከቀረበው ብር በላይ ናቸው። በምናባዊ አለም ውስጥ የተቀመጡት እነዚህ የቁጥር ሰነዶች ምንም እንኳ የማይታዩና የማይዳሰሱ ቢሆንም ልክ እንደ ጥሬ ብር እኩል ለመሸጥና ለመለወጥ ያገለግላሉ። ...
ፖለቲካ (መደብ): የአፍሪካ ኅብረት (መደብ) • የአውሮፓ ሕብረት (መደብ) • የሰሜን አትላንቲክ ጦር ቃል ኪዳን (መደብ) • ናፍታ • አስያን • አለም አቀፍ ህግ (መደብ) • የተባበሩት መንግስታት ድርጅት
በመጣበት አመት በርካታ የኢትዮጵያ እግርኳስ ተከታታዮችን ባስገረመ መልኩ የሊጉ አውራ ቡድኖችን ሁሉ ሳይቀር በማሸነፍ የ2009 የውድድር አመት የፕሪምየር ሊጉ ክስተት የሚል ስያሜ የተሰጠው ፋሲል ከተማ ስፖርት ክለብ በቢሸፍቱ ከተማ በቀን ሁለት ልምምዱን በመስራት ዝግጅቱን አጠናክሮ ቀጥሏል።
ፋሲል ከተማ በ2009 የፕሪምየር ሊግ ተሳትፎው በ30 ጨዋታ 12 አሸንፎ 7 ጨዋታ በአቻ ውጤት ሲያጠናቅቅ በ11 ጨዋታ ተሸንፎ ፣ 32 ጎል በማስቆጠር 30 ጎሎች በማስተናገድ በ43 ነጥቦች 6ኛ ሆኖ ማጠናቀቁ ይታወሳል ።
ከ2009 ከነበረው ስብስቡ ብዙ የተጫዋች ለውጥ በማድረግ እየተዘጋጁ የሚገኙት አፄዎቹ አሰልጣኝ ምንተስኖት ጌጡን ዋና አሰልጣኝ አድርገው ሲያስቀጥሉ የቀድሞው ዳሽን ቢራን ለተወሰኑ ሳምንታት በዋና አሰልጣኝነት ያገለገሉት አሰልጣኝ ተገኘ እንቁባይ ም/አሰልጣኝ ፣ ለሩብ ክፍለ ዘመን በኢትዮዽያ እግር ኳስ ውስጥ በተለያዩ ክለቦች በዋና አሰልጣኝነት የምናውቃቸው ሻምበል መላኩ አብርሃን ደግሞ የክለቡ ቴክኒክ ዳይሬክተር አድርጎ መርጧቸዋል።
በዘንድሮ የፕሪምየር ሊግ ተሳትፎ በአፄዎቹ ማልያ የማንመለከታቸው ተጨዋቾች ዮሐንስ ሽኩር እና ምንተስኖት አደጎ ( ግብ ጠባቂዎች ) ፣ ያሬድ ዝናቡ ፣ ሙሉቀን ታሪኩ ፣ አቤል ያለው ፣ ታደለ ባይሳ ፣ ሰለሞን ገ/መድህን ፣ ሱሌይማን አህመድ ፣ ኤደም ኮዶዞ ናቸው።
አፄዎቹ ለዘንድሮ የውድድር አመት ተጠናክሮ ለመቅረብ በዝውውሩ የነቃ ተሳትፎ ካደረጉ ክለቦች አንዱ ሲሆኑ በውሰት ወደ ጅማ ከተማ አምሮቶ ጥሩ አመት በማሳለፍ ከተመለሰው መጣባቸው ሙሉ ውጭ አስራ አንድ ተጨዋቾችን ከሀገር ውስጥና ከውጭ አስፈርሟል። ቢንያም ሐብታሙ ( ከድሬዳዋ) ፣ ዳዊት እስጢፋኖስ ( ኢትዮ ኤሌክትሪክ ) ፣ አይናለም ኃይለ ( ደደቢት ) ፣ ራምኬል ሎክ ( ቅዱስ ጊዮርጊስ ) ፣ ብሩክ ግርማ ( ኢትዮጵያ ውሃ ስራ) እና አቤል ውዱ ( አውስኮድ ) ከሀገር ውስጥ የፈረሙ ተጫዋቾች ናቸው፡፡
የኢትዮዽያ እግርኳስ ፌዴሬሽን በሚፈቅደው የውጭ ተጨዋቾች ቁጥር ገደብ መሰረት 5 ተጫዋቾችን አስፈርሟል፡፡ እነሱም ሚካኤል ሳማኪ ( ግብ ጠባቂ/ ማሊ ) ፣ ክርስቶፎር አምሶቢ ( አጥቂ/ናይጄሪያ ) ፣ ሮበርት ሴንቴንጎ ( አጥቂ ዩጋንዳ ) ፣ ፊሊፕ ዳውዚ ( አጥቂ ናይጄርያ ) እና ያስር ሙገርዋ (አማካይ / ዩጋንዳ) ናቸው ።
ፋሲል ከተማ በኢትዮጵያ ከ20 አመት በታችም ሆነ ከ17 አመት በታች ፕሪምየር ሊግ ላይ የሚወዳደሩ ቡድኖች ባይኖሩትም ከተስፋ ቡድኑ ያሬድ አበበ ፣ ዳንኤል ዘውዴ ፣ ናትናኤል ወርቁ ፣ አሀዱ አበራ እና ዮናስ ከተማ የተባሉ አምስት ተጨዋቾችን አሳድጓል።
ይህን ዝግጅት እስካጠናከርንበት ወቅት አብዱራህማን ሙባረክ በእረፍት ይስሐቅ መኩርያ በሀዘን ምክንያት ዝግጅት ያልጀመሩ ሲሆን ከሰሞኑ ከቡድኑ ጋር ተቀላቅለው ዝግጅት እንደሚጀምሩ ሰምተናል፡፡ የቀሩት የክለቡ ተጨዋቾች በሙሉ ግን ዝግጅታቸውን በጠንካራ ሁኔታ እየሰሩ እንደሆነ ተመልክተናል።
የክለቡ ዋና አሰልጣኝ ምንተስኖት ጌጡ በክለቡ ሙሉ ወጪ ለስልጠና ማቅናታቸውን ተከትሎ ቡድኑን እያዘጋጁ የሚገኙት ም/አሰልጣኙ ተገኝ እቁባይ ለሶከር ኢትዮዽያ በሰጡት አስተያየት የስብስብ ጥልቀት ችግር የ2009 ድክመታቸው እንደነበርና ለ2010 ለማሻሻል እንደሞከሩ ገልጸዋል፡፡
” ፋሲል አምና ውድድሩ ላይ ያሳየው ነገር በጣም ጥሩ ነው፡፡ ለፕሪምየር ሊጉ አዲስ ቢሆንም ልምድ ካላቸው ቡድኖች ባልተናነሰ ባለው ስብስብ ከደጋፊዎቹ ጋር በመሆን ጠንካራ ተፎካካሪ በመሆን አብረውት ካደጉት የተሻለ ውጤት አስመዝግቧል፡፡ ያም ቢሆን በቋሚነት የሚጫወቱትን ቀይረው የሚገቡ የተቀያሪ ተጫዋች ስብስቡ ብዛት አልነበረውም። ይህንን ምክንያት በማድረግ በየቦታው ክፍተቱን ይሞላሉ የተባሉ ተጨዋቾችን በዝውውሩ ተንቀሳቅሰን አምጥተናል። ሁሉም እኩል እና ተመጣጣኝ አቅም አላቸው፡፡ እንደምንጠቀመው የአጨዋወት ባህሪ በልምምድ እና በጨዋታ ወቅት እንደሚያሳዩት ወቅታዊ አቋም የምናሰልፍ ይሆናል። ዞሮ ዞሮ የስብስቡ መብዛት እንደምንጫወተው ጨዋታ ብዛት እና ከጉዳት ጋር ተያይዞ ለሚመጣው ችግር አማራጭ ስለሚያበዛ ስብስቡ መብዛቱ ጥሩ ነው” ብለዋል ።
በቢሸፍቱ ከተማ ዝግጅቱን እያደረገ የሚገኘው ፋሲል ከተማ የቡድኑን ወቅታዊ አቋም ለመፈተሽ ይረዳው ዘንድ መስከረም አጋማሽ ላይ ይጀመራል ተብሎ በሚጠበቀው በደቡብ ካስትል ካፕ አልያም በአአ ሲቲ ካፕ ሊካፈል እንደሚችል ክለቡ እስካሁን ማረጋገጫ እንዳልሰጠ ለማወቅ ችለናል።
ብመሰረት’ዚ፣ ሴነተር ኢልዛቤት ዋረን ‘በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተወለዐ ውግእ ተሻቂለ ኣለኹ። መራሕቲ፣ ነቲ ውግእ ብቅጽበት ደው ከብልዎ ይግባእ። ሰብኣዊ ሓገዛት’ውን ናብ ክልል ትግራይ ንክኣቱን ከኽእሉ፣ ኩሉ ሓቆፍ ልዝብ ብምክያድ፣ ንመሰል ኩሎም ዜጋታት ዘረጋግጽ ነጻን ርትዓዊን ምርጫንከካይዱ’ ጸዊዔን።
ሴነተር ባብ መመንደዝ ብወገኖም ‘ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን መራሕቲ ክልል ትግራይን፣ ንቅጽበታዊ ምቁራጽ ተጻብኦ ክትግብሩ ምስ ዝጽውዕ ድምጺ ማሕበረ ሰብ ዓለም ተጸምቢረ ኣለኹ’ ኢሎም።
ኣባል ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ሴነት ኣሜሪካ ዝኾኑ ሴነተር መነንደዝ ወሲኾም ‘ክልቲኦም ሓይልታት ኣብ ክልል ትግራይ ዝኸፈትዎ ውግእ ዓሚቅ ሻቅሎት ዝፈጠረን፣ ከቢድ ሰብኣዊ ጥፍኣትን ሰብኣዊ ቅልውላውን ኣለዎን ይብሉ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ውግእን ህድኣት ዘይምህላውን፣ ኣብ መላእ’ቲ ዞባ ጽልዋ ዘሕድር ስለዝኾነ፣ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ህውከት ኣቋሪጾም ፖለቲካዊ ኣፈላላዮም ብሰላማዊን ኩሉ ሓቆፍን ልዝብ ንክፈትሑ ሴነተር ሜነንደዝ ጸዊዖም።
በድሬዳዋ የእግር ኳስ ውድድርን ተከትሎ የተነሳ የሠፈር ፀብ፣ ቆይቶ የብሔር መልክ በመያዝ በድርጊቱ ተሳታፊ ያልነበሩ ንፁሐንን ጭምር ለጥቃት መዳረጉን ተጎጂዎች ለአሜሪካ ድምፅ ገለፁ፡፡
ቀደም ብሎ ከፍተኛ ግምት ተሰጥቷቸው የነበሩት የሳምሰንግ ኩባንያ ኤስ ጋላክሲ ኤስ 9 ስማርት ስልኮች በኩባንያው መቀመጫ በሆነችው ደቡብ ኮሪያ የገበያ ተፈላጊነታቸው ቀድሞ የተሰጣቸውን ግምት ያህል እንዳልሆነ ተግልጿል።
ጋላክሲ ኤስ 9 አዲሶች የኩባንያው ምርቶች ከፈረንጆቹ መካቢት 16 ጀምሮ ገበያውን የተቀላቀሉ ሲሆን፥ በ2 ወራት ጊዜ ያህል 1ሚሊየን ያህል ስማርት ስልኮች ብቻ መሸጣቸው ነው የተገለጸው።
ከእነዚህ አዲሶቹ የኩበንያው ምርቶች በፊት ገበያውን የተቀላቀለው ኤስ 8 ስማርት ስልክ ግን ገበያ ላይ በዋለ በ37 ያህል ቀናት ብቻ ከ1ሚሊየን በላይ ምርቶቹ በደቡብ ኮሪያ ገበያ ላይ ተሸጠው የነበረ መሆኑ ነው የተገለጸው።
ኩባንያው ገበያ ላይ ያዋላቸው አዲሶቹ ጋላክሲ ኤስ 9 የእጅ ስልኮች ቀደም ሲል ገብያው ላይ ከነበሩት የኩባንያው ምርቶች ኤስ 8 ስማርት ስሌኮች አንፃር ይዘዋቸው የመጡት ተጨመሪ ነገሮች ውስን መሆናቸውና የዋጋ ጭማሪው ተፈላጊነታቸው እንዲቀነስ አድረጓል ሲሉም አስተያየት ሰጪዎች ተናግረዋል ተብሏል።
ጋላክሲ ኤስ 9 ስማርት ስልኮች ገበያ ላይ ከዋሉ በኋላ ከ1ሚሊየን ያህሉ እንደተሸጡ ኩባንያው የገለጸ ሲሆን፥ ኩባንያው በምርቶቹ ሽያጭ አፈፃፀም ላይ መግለጫ ሲሰጥ ይህ የመጀመሪያው እንደሆነ ነው የተገለጸው።
እቲ ብገለ ወገናት ጠንቂ ኲናትን ውጥረትን‘ዩ፣ንዝሓለፉ ኣስታት 12 ዓመታት ዘይተፈትሐ ምስሕሓብ ኣስዒቡ ዝባሃል ጉዳይ ዶብን ብይን ኮምሽንን ንጊዚኡ ንጎኒ ኣወንዚፍካ ኣብ ካልኦት ዘርብሑ ጉዳያት ምትኳር ኣድላዪ ይብል።
የህወሓትን መንግስት ግብር ፈጽሞ በዲሞክራሲያዊ አስተዳደር ጽንሰ ሃሳብ መስፈር እንደማይቻል ህወሓት በተደጋጋሚ ከወሰዳቸው ትርጉም አልባ አፈናዎች፣ ከሚከተላቸው ጥላቻ ፈጣሪ ፓሊሲዎች እና በሚያሳየው ቅጥ ያጣ የጉልበተኛነት ፍላጎቶች በግልጽ መረዳት ይቻላል። ከህወሓት መንግስት ጋር በተያያዘ ስለ መንግስት ተቋማት ፋይዳ ፣ስለዜጎች መብት ፣ በመንግስት እና በቢሮክራሲ መካክለ ሊኖር ስለሚገባው ከፓለቲካ ወገንተኝነት የጸዳ ግንኙነት( neutrality principle)፣ ስለ ህግ የበላይነት፣ ስለ ህገ መንግስታዊ አስተዳደር ማሰብ አይቻልም። የሚገርመው ነገር የህወሓትን መንግስት በነዚህ ዲሞክራሲያዊ ተቋማዊ የመንግስት መስተዳድር ገጽታዎች መስፈር አለመቻሉ ሳይሆን ፤ አምባገንነት የነገሰባቸው ፈላጭ ቆራጫዊ በሚባሉ መስተዳደሮች እንኳ መስፈር አለመቻሉ ነው። ህወሓት ከማንስም በታች ወረደ።
የመንግስት ስልጣን በያዙ ማግስት ዋና ዋና የሚባሉት የህዋሓት አመራሮች በአንድ በኩል ከአውሮፓ ዪኒቨርሲቲዎች የተልዕኮ ትምህርት እያሯሯጡ በሌላ በኩል የፖለቲካ ስልጣን አደረጃጀት እና ከህዝብ ሊገጥማቸው የሚችለውን ፈተና እንዴት እንደሚወጡት የሚያስጠኗቸው (political tutor/mentor) የውጭ ወዳጆች እንደነበራቸው የሚጠቁሙ ሁኔታዎች አለ። በተመሳሳይ ሁኔታ ህወሓት እንደ አሰራር የ”ቡድን አመራር” የሚል ልምድ ስለነበረው ክላሽ ያነገተው የህወሓት “ተጋዳላይ” ሁሉ የመንግስትነት ስሜት ይሰማው ነበር። በህወሓት ‘ታጋዮች’ ደረጃ ይንጸባረቅ የነበረው የመንግስትነት ስሜት የርዮተ-ዓለም እይታውን እና የፖለቲካ ትምህርቱን የወሰደው ከህወሓት አመራሮች እንደመሆኑ(በካድሬዎች በኩል ቢሆንም) ፣ ህወሓት የሚሽከረከርበት የፖለቲካ ምህዋር – “ትግሬነት” እና “ታጋይነት”- በአንድ በኩል ታግለን አሸነፍነው የሚሉት “ጨቋኝነት እና ነፍጠኝነት” እና የጠላትነት ስሜት በሌላ በኩል ስለነበረ ከታች ያሉት “ታጋዮች” ጭምር ብዙ ቁም ነገር ሊሰጠው የማይችልን ጉዳይ በጥይት የሚዳኙበት ሁኔታም ነበር። የህወሓት አመራሮች ትምህርታቸውን እና የተሰጣቸን የፖለቲካ ገለጻ ጨርሰውም ሀገር በስርዐት እና በተቋማት ሳይሆን በህገ-ህወሓት ልቦና መገዛት ቀጠሉበት።
ለብዙ ኢትዮጵያዊ ኢትዮጵያዊ የሆነ ፣ከታሪካችን ጋር ትስስር ያለው እና ብዙ ኢትዮጵያዊ የተሰዋለት ሃሳብ በነፍጠኛነት ስለተፈረጀ ያንን ያነገበ እንግልት እና ዘለፋ እንዲደርስበት ተደረገ። ከታች የነበሩ ‘ታጋዮች’ ጭምር በዚህ መንፈስ ነበር ሰው እንዳዋዛ በጥይት የሚገድሉት፤የሚያንገላቱት። ፕሮፌሰር አስራትን ወደ እስር የወረወራቸው የህወሓት መንግስት ነው። እታች በእስር ቤት ደረጃ ደሞ ኢትዮጵያዊነትን በጥፊ የመታ መስሎት ፕሮፌሰር አስራትን በዛ እድሜያቸው ተንጠራርቶ በጥፊ የመታውም የህወሓት ታጋይ በራሱ ቤት እሱም መንግስት ነበር። እንደገና ከብዙ ዓመት በኋላ ብርቱካን ሚዴቅሳ ስትታሰር ፕሮፌስር መስፍን (ወደ ሰማኒያ ይጠጋ ነበር እድሚያቸው ያኔ) በሰደፍ የተመቱበት ሁኔታ አሁንም ዓላማው ሽማግሌን መታገል ሳይሆን ፕሮፌሰር መስፍን በጊዜው ለህወሓቱ ታጋይ ያሳዮትን ኢትዮጵያዊነት መምታታቸው ነበር -በነሱ ቤት።
ትላንትናም እንዲሁ ለግራዚያኒ የሚታነጸውን መታሰቢያ ለመቃወም የወጡ ኢትዮጵያውያኖች በህወሓት መንግስት ከታሰሩ በኋላ ፕሮፌሰር መስፍን የታሰሩትን አድራሻ ለማጣራት አንድ ፖሊስ ጣቢያ ሲጠይቁ የተሰጣቸው መልስ “ምናባክ አውቅልሃለሁ፣ ግባና ጠይቅ” (ሰማኒያ ስድስት ዓመታቸው እንደሆነ እንዳይረሳ) ዓላማው ፕሮፌሰርን ማሳነስ ሳይሆን ፕሮፌሰሩ ሳያስነኩ ሳይሸጡ ሳይለውጡ ይዘውት የኖሩትን ኢትዮጵያዊ አስተሳሰብ ለማሳነስ ነበር። በእነ ዶ/ር ያዕቆብ ኃይለማርያምም ላይ ተመሳሳይ ሊባል የሚችል አይነት ወከባ እንደደረሰ ከፍኖተ ነጻነት ዘገባ ግምት መውሰድ ይቻላል።
ከሃያ ዓመት በፊት የነበረው የህወሓት አስተሳሰብ ይሄው ነው። ከሃያ አመት በኋላም እየተንጸባረቀ ያለው አስተሳሰብ ይሄው ነው። የህወሓትን “በትግሬነት” ዙሪያ የሚያጠነጥን የሚመስል ነገር ግን በባህሪው “ጸረ-ትግሬነት”ም የሆነ ፓለቲካ በማህበራዊ ማለሳለስ እና ማድበስበስ የበላይነት ግንባታ ቢቀጥልም ከመጠነሰፊው የፕሮፓጋንዳ ሽፋን አቅም በላይ ሆነው እንዲህ እያፈተለኩ ወደ አደባባይ የሚወጡ ህወሓት ለኢትዮጵያውያን እና ኢትዮጵያዊነትን ከውስጥም ከውጭም ለብሰው ለሚኖሩ ያለውን ንቀት እና ጥላቻ የሚያሳዮ ነገሮች ይስተዋላሉ። የመብት ጥሰቱም ሊቆም ያልቻለው ህወሃት ከዚህ አስተሳሰብ መውጣት ባለመቻሉ ነው።ይሄንን በግልጽ ለመረዳት የነማን መብት ተደጋጋሚ የመብት ጥሰት ደረሰበት የሚለውን መጠየቅ ብቻ በቂ ሊሆን ይችላል።
መንግስታዊ ተቋም፣መንግስታዊ አስተዳደር ፣ህግ እና የህግ የበላይነት የሚባል ነገር አሁንም ጭላንጭሉ የለም። ከአምባገነንም የተቃዋሚ ሃሳብ ባያከሩ እንኳ ራሳቸውን የሚያከብሩ አይጠፉም። በሽምግልና እድሜ ክልል ያሉ ሰዎችን ጭምር በተቋም ድረጃ እያሰሩ ማንገላታት ካስሩ በኋላ “ይቅርታ ጠይቁኝ” የሚል አምባገነን ስርዐት እና መንግስት አሁንም በወንበዴነት እና አልባሌነት ከመታየት ያለፈ አንድምታ አይፈጥርም።
ባለፈው ዓመት ይመስለኛል ትግራይ ላይ በትግራይ ያለውን የህወሓት አስተዳደር የሚቃወም ሰልፍ እንደተደረገ በዜና ማሰራጫዎች ሰምተናል። አሁንም ገፍቶ ሰልፍ አድርጋለሁ ብሉ የሚመጣ ካለ ትግራይ ላይ ያለው የህወሃት አመራር ያስራል የሚል ግምት የለኝም፡፡ አዲስ አበባ ላይ ሰልፍ ሲከለከል እና ሰልፈኛ ሲታሰር – ያውም ለግፈኛ የጣሊያን ጀኔራል የሚሰጥ ክብርን በመቃወም የተደረገን ሰልፍ- ነገሩን ሙሉ ለሙሉ ከአምባገነነት ባህሪ የመነጨ ርምጃ ለማለት ያስቸግራል። የትግራይ ህዝብ “በተሰው” 60,000 ልጆቹ ስም የሚከበረውን ያህል ሌላውም ኢትዮጵያዊ በሚሊዮን የሚቆጠሩ የተሰው ጀግኖቹን እንዳሉት አምኖ ማክበር ባይቻል እንኳን የሚያከብሩትን ማጣጣል እና ለማሳነስ መሞከር ለማሳነስ እየሞከረ ያለውን እካል የሃልዮም የገቢርም ትንሽነት የሚጠቁም ርምጃ ሊሆን ይችላል።
እንነጋገር ከተባለ እነዛ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያኖች በክብር በፍቅር የተሰውት ለጎጥ አይደለም። ለአማራነት አይደለም። ለኦሮሞነት አይደለም። ከጉራጌኔት አይደለም። የተሰውት ለኢትዮጵያዊነት ነው። ህወሓትም ሃያ አንድ ዓመት ሙሉ ሲቀጠቅጠው ኖሮ ኢትዮጵያዊነት ንቅንቅ ያላለበት ምክንያት ይሄው ነው። በመጨረሻ ህወሓት የመስዋዕትነት መታሰቢያ የሆኑ ታሪካዊ ቅርሶችን በልማት ስም አፈርሳለሁ የሚልበትም ምክንያት ለጸረ-ኢትዮጵያዊነቱ ተጨማሪ ማሳያ ከመሆን ያለፈ ሊሆን አይችልም።
የቆመ የመሰለው እንዳይወድቅ ይጠንቀቅ እንዲሁ ህወሓት “ጉልበቴ እንዳለ ነው እልተነካም” የሚል አንድምታ ለመፍጠር እየወሰደ ላለው ወደ እብደት እየተቀየረ ላለ ጎጠኛ ርምጃ ለከት ቢያበጂለት ጥሩ ነው። “ባለ-ራዕዮ” የህወሓትም መሪ እንዲህ አለሁ አለሁ ሲሉ ነው በድንገት የሌሉት። እየሌሉም ህወሓት ምን ያህል ጊዜ አሉ እያለ ያሰበው? መንግስታዊ ስርዐት ሳይፈጥሩ፣ የሚሰሩ እና ተዓማኒነት ያላቸው የመንግስት ተቋማት ሳይፈጥሩ የወንበዴ አይነት ባይሪ እያሳዮ በፖሊስ እና በፖሊስ ጣቢያ ብርታት እየዘረፉኩ እና እየረገጥኩ እቀጥላለሁ የሚል ቡድን የተደላደለ መንግስት አለኝ ብሎ የሚያስብ ከሆነ “የባለ ራዕዮ” መሪ ታሪክ ሊደገም ይችላል። ህወሓትም የህወሓትም ደጋፊዎች ማስታወስ ያለባቸው ጉዳይ ይሄንን ነው።
እሷ በቁምጣ እኔ በቁጣ ተሞልተን መራመድ ጀመርን!! የኦሃዮን ወንዝ የሚያሻግረውን ብጫ ድልድይ አልፈን ዳውንታውን የሚያስገባ አውራ ጎዳና ላይ ስንደርስ የተቆጣው ሰልፈኛ ቁጥር እየጨመረ ሄደ ፤ ጥቁር፤ ነጭ፤ ላቲኖ ኤሽያ የቀረ የለም፤ ዳውንታውን ስንደርስ የቤት መዝጊያ የሚያካክል የመስታወት ጋሻ የያዙ ፖሊሶች ተሰልፈው ጠበቁን ፤ ካጠገባቸው ፤ አድማ በታኝ መኪና ፤ ብረት ለበስ መኪና ፤ ታንክ እና ያየር መቃወሚያ ሳይቀር ያየሁ መስሎኛል፤ ሰልፉ በሰላም እየተካሄደ እያለ አንድ የተረገመ ጎረምሳ ጋዝ የተሞላ የሄኒከን የቢራ ጠርሙስ ወደ ፕሊሶች ወረወረ! (ሄኒከን ቢራ የሚቀጥለውን ፅሁፌን ስፖንሰር እንደሚያደርግ ተስፋ አደርጋለሁ )፤
ወድያው ከፊት ያለው ፖሊስ ሰልፈኛውን የፕላስቲክ ጥይት ተኩሶ ጠነበሰው ’፤ አየሩ በስጋትና በቁጣ ተሞላ፤፤ ji young ( የኮሪያይቱ ስም ነው) መፈክሯን አንከርፍፋ አይን አይኔን ታየኛለች፤
ወደ ፖሊሶች መራመድ ጀመርኩ፤ ተቃዋሚው ሰልፈኛ ፀጥ አለ! ፖሊሶች አይናቸውን ማመን አልቻሉም፤ ቶሎ ብለው አንድ ቁና ጭስ ለቀቁብኝ፤ በልጅነቴ፤ የጎረቤታችን ጠላ ሻጭ ሴትዮ የጠላ ቂጣ ሲጋግሩ ያለ ፍላጎታችን ጭስ ሲያካፍሉን ስለኖሩ አይኔ ለምዶታል ፤ እንዲያውም ቤት ውስጥ መለስተኛ ጭስ ከሌለ አይኔ በቅጡ አያይልኝም፤
ኢትዮጵያ ድሕሪ ሕልፈት ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ንቕድሚት ምጥማት ጀሚራ’ላ።ብምኽንያት ሞት ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ዘስዓቦ ናይ ክልተ ሰሙና ሓዘን ኣዲስ ኣበባ ናብ ንቡር ትምለስ ኣላ።
ኣቢ ሃይለሚካኤል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ቦሌ ብስራሕቲ ምቕምቃል ጮግሪ ይናበር።ከምቶም ካልኦት ኢትዮጵያዊያን ንሱ’ውን ኣቶ መለስ ዜናዊ ነታ ሃገር ዝሰርሕዎ ክርሳዕ የብሉን ይብል።ደኺሙኒ ከይበሉ ዝሰርሑዎም ስራሕትን ከይረሳዕና ናቶም ሰናይ ትልምታት ኣብ ግብሪ ናይ ምውዓል ሓላፍነት ኣለና ይብል።
ኣቶ መለስ ዜናዊ ልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ኣብዝፀንሕሉ እዋን ቕልጡፍ ቁጠባዊ ምዕባለ ኣመዝጊቦም እዮም።ብዙሓት ሰባት ኣብታ ሃገር ድሕሪኦም እንታይኮን ይፍጠር ይኸውን ኢሎም ይሓቱ።
የሚከተለውን ጽሁፍ "ዩንየን ኦሮምያ" ከሚባል የኀዋ ሰሌዳ ላይ ነው ያገኘሁት። የተጻፈው በእንግሊዝኛ ሲሆን ለአንባብያን በሚመች መልኩ ወደ አማርኛ መልሸዋልሁ። ተቀዳሚ...
የኢትዮጵያ ተማሪዎች ንቅናቄ ከ1950ዎቹ መጨረሻ ጀምሮ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ዕጣ ፈንታ ላይ ወሳኝ ሊባል የሚችል ጫና አሳድሯል። የኢትዮጵያ ተማሪዎች ዐሠርት ያህል በቆየው የፖለቲካ ትግላቸው ካነሷቸው ጥያቄዎች መካከል ሁለቱና መሠረታዊ ሊባሉ የሚችሉት የመሬትና የብሔረሰብ ጥያቄ ናቸው። በየካቲት 1958 ‹‹መሬት ለአራሹ›› የሚል መፈክር በማንገብ አደባባይ ወጡ። ያ ጥያቄም ሲንከባለል ቆይቶ ከዘጠኝ ዓመት በኋላ በ1967ቱ ስር ነቀል የመሬት አዋጅ የመጨረሻ ምላሹን አገኘ። በጥቅምት 1962 ዓ.ም. ዋለልኝ መኰንን በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ልደት አዳራሽ ለመጀመሪያ ጊዜ የብሔረሰብን ጥያቄ በማንሳት ትልቁን ቦንብ አፈነዳ። ያኔ የተጫረው ሐሳብም ከዐሠርት ዓመታት የብሔረሰባዊ ትጥቅ ትግል በኋላ ኢሕአዴግ በ1983 የፖለቲካ ሥልጣንን ሲጨብጥ መጀመሪያ በሽግግር መንግሥቱ ቻርተር፣ ቀጥሎም በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት አማካይነት ሕጋዊ መሠረት አገኘ።
የዚህ ጽሑፍ ዓላማ የዚህን የሁለተኛውን የተማሪዎች መሠረታዊ ጥያቄ ከትንሣዔው እስከ ማሳረጊያው ለመቃኘት ነው። ጥያቄው ለምንና እንዴት እንደተነሣ፤ በጥያቄው፣ በተለይም በመፍትኄው፣ ዙሪያ የነበረውን የጋለ ክርክርና ብሎም መከፋፈል፤ ከ1983 በኋላ መፍትኄው ከነችግሮቹ የመንግሥት ፖሊሲ እንዴት ለመሆን እንደቻለ ይዳስሳል። ከዚያ በፊት ግን ለብሔረሰብ ጥያቄ መነሳት መሠረታዊ ምክንያት የሆነው የኢትዮጵያ ቅድመ ሁኔታ በአጭሩ ይቀርባል።
በዘመነ ኃይለ ሥላሴ ወይም በዘመነ ደርግ ለኖረ ሰው ኢትዮጵያ ዝንተ ዓለም አሓዳዊ መንግሥት የነበራት መስሎ ሊታየው ይችል ይሆናል። የሀገሪቱ ታሪክ የሚያሳየው ግን ይህን አይደለም። ይልቁንስ ታሪክ የሚያሳየን ለረጅም ዘመናት የመንግሥት አስተዳደር ያልተማከለ እንደነበረ ነው። ‹‹ንጉሠ ነገሥት›› የሚለው የአገሪቱ ከፍተኛ ባለሥልጣን መጠሪያ ራሱ የሚያመለክተው ከሱ ስር በግዛታቸው አስተዳደር ነፃነት የነበራቸው መሪዎች እንዳሉ ነው። የርሱን የበላይነት የሚያውቁት በየዓመቱ ብዙውን ጊዜም በትልቅ አጀብና ወግ በሚያቀርቡት ግብር ነው። ከዚያ በተረፈ ግን ንጉሠ ነገሥቱ በውስጥ አስተዳደራቸው ውስጥ ጣልቃ አይገባም ነበር። በመካከለኛው ዘመን የነበሩት ግዛታዊ ባለ ማዕረጎች (ባሕር ነጋሽ ወይም ማዕከለ ባሕር፣ የትግሬ መኰንን፣ ፀሐፌ ላም፣ ቢትወደድ፣ ወዘተ…) ለዚህ ያልተማከለ አስተዳደር ጉልህ ማስረጃዎች ናቸው።
ይህ ያልተማከለ አስተዳደር በአፄ ቴዎድሮስ ዘመነ መንግሥት የመለወጥ አዝማሚያ አሳይቶ ነበር። ይሁን እንጂ የቴዎድሮስ መሠረታዊ ዓላማ አሓዳዊ መንግሥት ለመመሥረት ሳይሆን በዘመነ መሣፍንት በእጅጉ ተዳክሞ የነበረውን አፄያዊ ሥልጣን የቀድሞ ግርማና ሞገሱን ለማስመለስ ነበር። አሓዳዊ መንግሥት ልመስርት ቢል እንኳ የጊዜው የአገሪቱ የመሠረተ ልማት ሁኔታ አይፈቅድለትም ነበር። የመገናኛ
አውታሮች ባልዳበሩበት፣ የፋይናንስ አቅም ባልጎለበተበት፣ ብሔራዊ የጦር ሠራዊት ባልደረጀበት ሁኔታም ይህን ለማድረግ አይችልም ነበር። ስለሆነም የራሱን ሹማምንት ከሰየመባቸው ከመቅደላና ከጎጃም በስተቀር አብዛኛውን ጊዜ የአካባቢውን ተወላጆች ነበር የሚሾመው። ለዚህም በሸዋ የሣህለ ሥላሴ ልጅ የሆነውን ኃይለ ሚካኤልን፣ በትግራይ የሹም አጋሜ ሱባጋዲስ ልጅ የሆነውን ካሣን መጥቀስ ይቻላል።
በተከታዩ የአፄ ዮሐንስ ዘመነ መንግሥት ደግሞ የአሓዳዊ መንግሥት ሐሳብ ጭራሽ ደብዛው ጠፍቶ ‹‹ፌዴራላዊ›› ሊባል የሚችል የአስተዳደር ስሪት ሰፍኖ ነበር። አፄ ዮሐንስ ንጉሠ ነገሥት ከመሆኑ በፊት ይጠራበት የነበረው ‹‹ርዕሰ መኳንንት›› የሚለው ማዕረግ ራሱ የሚያመለክተው ይህንኑ ቅኝት ነው፤ ፍጹም አምባገነንነትን ሳይሆን የአቻዎች አውራነትን (primus inter pares, first among equals)። ስለሆነም በ1870 ዓ.ም. የምኒልክን ከአያቱ የወረሰውን የሸዋ ንጉሥነት ሲያፀድቅለት ከሁለት ዓመት በኋላ ደግሞ የጎጃሙን ራስ አዳል ተክለ ሃይማኖት አሰኝቶ ‹‹የጎጃምና የከፋ ንጉሥ›› ብሎ ሾመው። በዚህ ረገድ በ1870 ዓ.ም. በንጉሠ ነገሥት ዮሐንስና በንጉሥ ምኒልክ መካከል የተፈረመው የመከባበር ስምምነት የዚህ ‹‹ፌዴራላዊ›› ስሪት ጉልህ ማስረጃ ነው። ስምምነቱ የተፈረመበት በሰሜን ሸዋ የሚገኘው ልቼ የተባለው ሥፍራም በኢትዮጵያ ታሪክ ልዩ ቦታ ለማግኘት ችሏል፡፡
የምኒልክ አስተዳደር ስሪት የመስፋፋት ፖሊሲው ነፀብራቅ የሆኑ ሁለት ገፅታዎች ነበሩት። በሰላም አንገብርም ባሉትና ጦርነት በገጠሙት የደቡብ ግዛቶች ላይ ከድል በኋላ የራሱን ሰዎች ሲሾም፤ በሰላም የገበሩትን የአካባቢ መሪዎች ግን የማዕከላዊውን መንግሥት ማዕረግ (ደጃዝማች) ሰጥቶ ግዛታቸውን በሙሉ ነፃነት እንዲያስተዳድሩ ፈቅዶላቸዋል። ለመጀመሪያው ስልት ማስረጃ የሚሆኑት ግዛቶች አርሲ፣ ሐረር፣ ከፋ ሲሆኑ ለሁለተኛው ደግሞ የሌቃ ነቀምቴውን ኩምሳ (ገብረ እግዚአብሔር) ሞሮዳ፣ የሌቃ ቄለሙን ጆቴ ቱሉ እና የጂማውን አባ ጂፋር በማስረጃነት መጥቀስ ይቻላል። ከዚያም አልፎ ከሌላ ብሔረሰብ የመጡ የጦር መሪዎችንና ነገር አዋቂዎችን በማስጠጋት ለከፍተኛ ማዕረግ አብቅቷቸዋል። በዚህም ረገድ በተለይ ለመጥቀስ የሚቻለው በግዛት ማስፋፋቱ ቁልፍ ሚና የነበረውን ጎበና ዳጨንና በተለይም መሬት የማይወድቅ ምክር በመስጠት ልዩ ከበሬታ ያገኘውን የጨቦውን ሀብተ ጊዮርጊስ ዲነግዴን መጥቀስ ይቻላል።
ከላይ እንደተጠቆመው የአሓዳዊ መንግሥት ምሥረታ ጉልህ እየሆነ የመጣው በአፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት ነው። ይህ ሂደት ገና በንጉሠ ነገሥቱ የአልጋ ወራሽነት ዘመን ጀምሮ ከንግሥናው በኋላ ደግሞ እየተጠናከረ ሄደ። ከንግሥናው በፊት ከተንበረከኩት መካከል የሲዳሞውን ገዥ ደጃዝማች ባልቻ ሳፎንና የንግሥት ዘውዲቱን ባልና የቤጌምድር መስፍን ራስ ጉግሣ ወሌን ተጠቃሽ ናቸው። ከንግሥናው በኋላ ደግሞ በ1924 ገናና እና ሀብታም የነበረውን የጎጃሙን ራስ ኃይሉን ልጅ ኢያሱን ከፍቼ እስር ቤት አስመልጠሃል በሚል ወንጀል በማሰር ግዛቱን ጠቀለለው። በዓመቱ አባ ጂፋር 2ኛ ሲሞት ደግሞ እስከዚያ ድረስ ተከብሮ የኖረውን የግዛቱን የውስጥ አስተዳደር ነፃነት በመሻር የማዕከላዊውን መንግሥት ሹም አስቀመጠ። ይህ የአሓዳዊ መንግሥት ግንባታ ሂደት ሁለት ዐቢይ መሠረቶች (ፋይናንሳዊ እና ሕጋዊ) ነበሩት። ፋይናንሳዊው የተማከለ የግብር አሰባሰብ ሥርዓት ሲሆን ሕጋዊው ደግሞ በ1923 የታወጀው የመጀመሪያው ሕገ መንግሥት ነው። የሕገ መንግሥቱ ዋና ዓላማ ሕዝቡን ሲቪክ መብቶች ለማጎናፀፍ ሳይሆን የመሣፍንቱን ግዛታዊ ሥልጣን ለመገደብ ነበር።
ይህ የአሐዳዊ መንግሥት ግንባታ ሂደት በጣልያን ወረራ ምክንያት ከተቋረጠ በኋላ ነፃነት ሲመለስ ደግሞ እንደገና ተጠናክሮ ቀጠለ። በዚህ ረገድ ቁልፍ ሥፍራ የሚይዘው በ1934 የታወጀው የጠቅላይ ግዛት አስተደደር አዋጅ ነው። በዚህ አዋጅ መሠረትም የኢትዮጵያ የሃያኛው መቶ ዓመት መለያ የሆነው የተማከለ አስተዳደር ተመሠረተ። የግዙፉ የአገር ግዛት ሚኒስቴር ቁጥጥር በ12ቱም (ኋላ 14ቱም) ጠቅላይ ግዛቶች እስከ ወረዳ አስተዳደር ድረስ ዘለቀ። ከዚህ የተማከለ አስተዳደር በመጠኑም ቢሆን የተረፉት የአካባቢው ተወላጅ በሆኑ መሣፍንት ይተዳደሩ የነበሩት ወለጋና ትግራይ ነበሩ።ስያሜዎች በጊዜ ሂደት እየለዘቡ ቢመጡም (ለምሳሌ አገር ግዛት በማለት ፈንታ አገር አስተዳደር፣
ጠቅላይ ግዛት በማለት ፈንታ ክፍለ ሀገር፣ ጠቅላይ ገዥ በማለት ፈንታ አስተዳዳሪ) ማዕከላዊነቱ አልተለወጠም። ሁኔታው የተለወጠው የኢፌዴሪን ምሥረታ ተከትሎ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ሲፈርስ ብቻ ነው።
የአፄ ኃይለ ሥላሴ የተማከለ መንግሥት ምሥረታ በአገር ግንባታ ቁልፍ ሚና የተጫወቱ ሌሎች ዓምዶችም ነበሩት። ከነዚህም መካከል ብሔራዊ የጦር ሠራዊት ማቋቋሙ ልዩ ሥፍራ የሚሰጠው ነው። ሠራዊቱ ማዕከላዊው መንግሥት ዳር አገሮችን ጨምሮ በጠቅላይ ግዛቶች ላይ ያለውን የበላይነት ከማረጋገጡም ባሻገር ከተለያዩ ብሔረሰቦች የመጡ ኢትዮጵያውያን አብረው የሚኖሩበትና የሚሞቱበት ተቋም በመሆኑ ኢትዮጵያዊነትን ለማስረግ የማይናቅ ሚና ተጫውቷል። በተመሳሳይ መንገድም እየተስፋፉ የመጡት የትምህርት ተቋማት የቀለም ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያዊነትም ትምህርት ቤት ነበሩ ለማለት ይቻላል። እንዲሁም በስፋት የተዘረጉት የመሠረተ ልማት አውታሮች ወረዳዎችን ከጠቅላይ ግዛት፣ ጠቅላይ ግዛቶችን ከማዕከላዊው መንግሥት ጋር ለማገናኘት ወሳኝ ሚና ተጫውተዋል፡፡ በተለይም የኢትዮጵያ አየር መንገድ በየብስ ለመድረስ ከባድ የሆኑትን ቀዬዎች ሳይቀር ከማዕከሉ ጋር ለማገኛኘት ችሏል። አየር መንገድ ባይኖር ኖሮ አብዛኛው ሕዝብ እንደ ቴፒ፣ ቀላፎና መስሎ የመሳሰሉትን ቦታዎች ሊያውቅ መቻሉ ያጠራጥራል። አየር መንገዱ ሞቶው ወይም መመሪያው እንደሚያመለክተው አፍሪካን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያንም ነው ያቀራረበው “Bringing Africa Together!” ብቻ ሳይሆን “Bringing Ethiopia Together”)።
ይህ ከላይ የተገለፀው የአሓዳዊ መንግሥት ግንባታ በዘመነ ደርግ ደግሞ ይበልጥ ከሮ አገሪቱን ለፍፁማዊ አገዛዝ ዳረጋት። ምናልባትም በኢትዮጵያ ታሪክ እንደዚያን ጊዜ መንግሥት የዜጎቹን ሕይወት የተቆጣጠረበት ወቅት ነበር ብሎ ማሰብ ያዳግታል። ይህ ቁጥጥር ስሙ ተሞካሽቶ አገር አስተዳደር በተባለው ሚኒስቴር አማካይነት ብቻ ሳይሆን ገበሬውን በሚቆጣጠሩት የገበሬ ማኅበራት፣ ከተሜውን በሚዳኙት ቀበሌዎችና ወጣቱን፣ ሴቶችንና ሠራተኛውን የደርግ ሠራዊት ባደረጉት የብዙኃን ድርጅቶች አማካይነት ጭምር ነበር።
በ1962 እንደ ድንገት የተነሳውን የብሔረሰብ ጥያቄ መንስዔዎችን በሁለት ከፍሎ ማየት ይቻላል፤ የረጅም ጊዜና የአጭር ጊዜ። የጥያቄው ዋነኛ የረጅም ጊዜ መንስዔ ከአፄ ምኒልክ የግዛት ማስፋፋት ሂደት በተጓዳኝ የሰፈነው የብሔረሰብ ጭቆና ነው። ኋላ በተማሪዎች ንቅናቄ ውስጥ በጥያቄው መፍትኄ ላይ የሐሳብ ልዩነት ቢፈጠርም በጭቆናው ነባራዊነት ላይ ሙሉ ስምምነት ነበር። በተለይ በደቡቡ የኢትዮጵያ ክፍል ጭቆናው ብዙ ገፅታዎች ነበሩት። የአስተዳደር ነፃነት ከማጣት አንስቶ፣ መሬት እስከ መነጠቅ፣ በባርነት እስከ መጋዝ ዘልቋል። በባርነት መጋዝን በተመለከተ በተለይ በወላይታ፣ ከፋና ጊሚራ የደረሰው እልቂት ከባድ ጠባሳ ትቶ አልፏል። ከዚህ ተያይዞም የብሔረሰቦቹ ባሕልና ቋንቋ ተዋርዷል። በትግራይ ደግሞ ላይ ከተጠቀሰው ዓይነት ጭቆና ይልቅ ከአፄ ዮሐንስ ሞት በኋላ ከማዕከላዊ ሥልጣን መገለል ቁጭት አሳድሯል።
ወደ ቅርብ ጊዜ መንስዔው ስንመጣ ደግሞ እ.አ.አ. ከ1961 ጀምሮ በኤርትራ ምድር የተቀሰቀሰው የመገንጠል እንቅስቃሴ በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀስ ነው። ተማሪዎችም ሆኑ ሌሎች ተራማጅ ኃይሎች ይህን እንቅስቃሴ ኢትዮጵያውያን ለዲሞክራሲና እኩልነት የሚያደርጉት ትግል አጋር ለማድረግ በማሰብ በጦርነት ሳይሆን በሰላማዊ መንገድ መፍትኄ ማግኘት እንዳለበት ማመን ጀመሩ። በሌላ በኩል ወቅቱ በኦሮሞዎችም ዘንድ ብሔረሰባዊ ስሜት ያቆጠቆጠበት ነበር። ለአብነትም የሜጫ ቱለማ መረዳጃ ማኅበርንና የባሌ ገበሬዎችን አመፅ መጥቀስ ይቻላል።
ሌላ እንደ ቅርብ ጊዜ መንስዔ ሊታይ የሚችለው ሁኔታ ደግሞ በ1960ዎቹ መጀመሪያ ላይ በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ተቋማት በተማሪዎች መካከል የተከሰቱት ብሔረሰባዊ ግጭቶች ናቸው። እነዚህ ግጭቶች በኤርትራውያንና በመሃል አገር ተማሪዎች፣ በትግራዋዮችና ሌሎች ብሔረሰቦች መካከል የተከሰቱ ሲሆኑ የነዚህ ግጭቶች አውድማ በመሆን ደግሞ የልዑል በዕደ ማርያም የዩኒቨርሲቲ መሰናዶ ት/ቤት፣ የጄኔራል ዊንጌት ት/ቤትና የባሕር ዳር ፖሊቴክኒክ ተጠቃሽ ነበሩ። ይህ ሁኔታ አሳስቧቸውም የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲ
ብዙውን ጊዜ የብሔረሰብ ጥያቄ አነሳስ ከዋለልኝ መኰንን ስም ጋር ተያይዞ ነው የሚቀርበው። በእርግጥም ጉዳዩን ለመጀመሪያ ጊዜ አደባባይ ያወጣው እርሱ ነው፤ መጀመሪያ በጥቅምት 1962 ልደት አዳራሽ ባቀረበው ጽሑፍና አከታትሎም ታገል በሚባለው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ማኅበር (ኡዙዋ) ልሳን ላይ አሳትሞ በማውጣቱ። ይህ ሥርዓቱን ብቻ ሳይሆን ተማሪውን ጭምር ድንገት እንደ መብረቅ የመታውን ሐሳብ ከየት አመጣው የሚለው ጥያቄ ተደጋግሞ ተጠይቋል፤ አግባብነትም አለው። ለዚህ ጥያቄ የሚሰጠው መልስ በ1961 ዓ.ም. ‹‹ለአዋጁ አዋጅ›› በሚል ርዕስ ንጉሠ ነገሥቱን ከፍ ዝቅ አድርጎ በመዝለፉ ምክንያት አምስት ዓመት ተፈርዶበት እስር በቆየበት ወቅት ካገኛቸው ከኤርትራ ግንባር አባላትና ከባሌ አመፅ መሪዎች ጋር በመቀራረቡ የተቀሰቀሰበት ስሜት ነው የሚል ነው። ከዚህ በተጨማሪም በዚያው ዓመት ክረምት ላይ የዘመኑ አብዮተኞች የብሔረሰብን ጉዳይ ቸል ማለት እንደማይቻልና አልፎ ተርፎም በብሔረሰብ ላይ የተመሠረቱ ትግሎችን ዕውቅና መስጠት እንደሚያስፈልግ ተስማሙ። ምንም እንኳ ዋለልኝ እስር ላይ በመሆኑ በዚህ ስብሰባ ባይገኝም ለአዲሱ ዓመት ምኅረት ተደርጎለት ከወጣ በኋላ ውጤቱን የሰማውና የተቀበለውም ይመስላል። ያም ሆነ ይህ ዋለልኝ ያቀረበው ጽሑፍ ዋና ማጠንጠኛው ኢትዮጵያ የአንድ ብሔር ብቻ ሳይሆን የብዙ ብሔረሰቦች አገር እንደሆነችና የብሔረሰባዊ አርነት ትግሎችም ዓላማቸው መገንጠልም ቢሆን ሶሻሊስታዊ እስከሆኑ ድረስ ሊደገፉ እንደሚገባቸው ነው።
እንዳጋጣሚ ሆኖ በዚያው ክረምት በሰሜን አሜሪካ የኢትዮጵያ ተማሪዎች ማኅበር (ኤዙና) 17ኛ ዓመታዊ ጉባዔውን ሲያካሄድ ዋና መወያያ ርዕሱ ይኸው ጉዳይ ነበር። ሆኖም ጉባዔው ‹‹የብሔረሰብ ጥያቄ›› ከማለት ይልቅ የአካባባዊነት ችግር (በእንግሊዝኛው the problem of regionalism) ማለትን መርጧል። የማኅበሩ አንጋፋ መሪዎች ባቀረቧቸው የጥናት ወረቀቶች ላይ ተመርኩዞ ጉባዔው ከተወያየ በኋላ መጨረሻ ባሳለፈው ውሳኔም አካባባዊነትንና የመገንጠል እንቅስቃሴዎችን በማውገዝ የተራማጆች ዋነኛው ትኩረት በመደብ ትግል ላይ መሆን እንዳለበት በአጽንኦት አስቀመጠ።
ከአንድ ስድስት ወራት በኋላ ይህን የኤዙናን አቋም በመፃረር በ1961 መጨረሻ ላይ አውሮፕላን ጠልፈው ከኢትዮጵያ በመውጣት መጠለያቸውን በአልጄሪያ ያደረጉ ታጋዮች (ብርሃነ መስቀልና ጓዶቹ) ጥላሁን ታከለ በሚል የብዕር ስም ሰፊ ትችት አቀረቡ። እስከዚያን ጊዜ ድረስ እምብዛም የተለመደ ባልነበረ ኃይለ ቃል የታጀበው ይህ ጽሑፍ የኤዙና መሪዎችን አቋም በማብጠልጠል በኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ ብሔሮች እንዳሉ፣ በነሱ ላይ የተመሠረቱ ትግሎችንም በተመለከተ አብዮታውያን ሊከተሉ የሚገባቸው መርህ ‹‹የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እስከ መገንጠል ድረስ›› እንደሆነ አበክረው ገለፁ። የመገንጠል መብትን መደገፍ መገንጠልን ከማበረታቱ ይልቅ ፍትሓዊ አንድነትን ያጎለብታል ብለው ሞገቱ። በዚህ ረገድም በኅብረ-ብሔራዊ ተራማጅ ድርጅት ውስጥ ላሉ ታጋዮች የሥራ ክፍፍል በመፍጠር፤ ከጨቋኝ ብሔር የመጡት የመገንጠል መብትን ሲደግፉ፣ ከጭቁን ብሔር የመጡት ደግሞ በመፈቃቀድ ላይ የተመሠረተ አንድነት መስበክ እንደሚገባቸው ገለፁ።
ከአንድ ዓመት ግድም በኋላ የኤዙና መሪዎች ለጥላሁን ታከለ ጽሑፍ መልስ ሰጡ። ቱምቱ ሌንጮ በሚል የብዕር ስም አንድርያስ እሸቴ በጻፈው ረዘም ያለ ትንተና ጥላሁን ታከለ በጽሑፉ ደጋግሞ በጠቀሳቸው የሌኒንና ስታሊን ጽሑፎች ላይ በመመርኮዝ የብሔረሰብ ጥያቄ ምንጊዜም ቢሆን ከመደብ ጥያቄ ቀጥሎ በሁለተኛ ደረጃ የሚታይ ቅራኔ እንደሆነ፤ ስለሆነም የአርነት ንቅናቄዎች ሊደገፉ የሚችሉት ዋናውን ፀረ-ፊውዳልና ፀረ-ኢምፔሪያሊስት ትግል እስካለደናቀፉ ድረስ ነው ብሎ ተከራከረ። እነ ጥላሁን ታከለ በመገንጠል መብት ላይ
ያላቸውን ሙዝዝ ያለ አቋም በመተቸትም የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ዒላማው መገንጠል ሳይሆን ክልላዊ የውስጥ አስተዳደር (regional autonomy) መሆን ይገባዋል ብሎ ደመደመ።
እነዚህ ርዕዮተ ዓለማዊ ክርክሮች ለድርጅታዊ አቋም መግለጫዎች መቅድም ነበሩ። ማሳረጊያቸውን ያገኙትም በ1963 ክረምት ላይ በተከታታይ በበርሊንና ሎስ አንጀለስ በተደረጉት የተማሪ ማኅበራት ጉባዔዎቸ ላይ ነው። መጀመሪያ በሐምሌ ወር በርሊን በተደረገው የአውሮፓ ኢትዮጵያ ተማሪዎች ማኅበር 11ኛ ዓመታዊ ጉባዔ ሰፊ ክርክር ከተደረገ በኋላ የነጥላሁን ታከለ አቋም አብላጫ ድምፅ አግኝቶ ‹‹የራስን ዕድል በራስ መወሰን እስከ መገንጠል›› የሚለው መርህ የማኅበሩ አቋም ለመሆን በቃ። ቀጥሎም በነሐሴ ወር በሎስ አንጀለስ በተደረገው የኤዙና 19ኛው ዓመታዊ ጉባዔ ይኸው አቋም የበላይነትን ሲያገኝ በፕሬዚዳንቱ በሠናይ ልኬ የሚመራው ቡድን ስብሰባውን ረግጦ ወጣ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮም ኤዙና ለሁለት ተከፈለ።
ውሎ አድሮም በ1963 መጨረሻ ላይ የበላይነትን ያገኘው ይህ አቋም ከተማሪ ማኅበራትም አልፎ ከዚያ የመነጩት የግራ ፖለቲካ ድርጅቶችም አቋም ለመሆን በቃ። በዚህ ረገድ፣ ኢሕአፓ፣ መኢሶን እና ሕወሓትም ይህን መርህ በመተዳደሪያ ደንባቸው ውስጥ አካተቱ። የግራ ክንፍ ኃይሎች ይህን መርህ ሲደግፉ በተለይ ያተኩሩ የነበረው በኤርትራው የአርነት ትግል ላይ ነበር። እምነታቸውም ኤርትራውያን እስከ መገንጠል ድረስ ላላቸው መብት ዕውቅና በመስጠት ትግላቸውን የመላው ኢትዮጵያ ትግል አጋር ለማድረግ እና ለችግራቸውም በዚያው ማዕቀፍ ውስጥ መፍትኄ ለመሻት ነበር። ይሁን እንጂ የኤርትራ ግንባሮች የኤርትራ ጥያቄ የብሔር ሳይሆን የቅኝ ግዛት ጥያቄ ነው፤ ስለሆነም መፍትኄው ሊሆን የሚችለው ነፃነት ብቻ ነው ሲሉ ይህ ስሌት ከሸፈ። ኢሕአፓና መኢሶንም በፊት የወሰዱትን አቋም ለመከለስ ተገደዱ። በተቃራኒው ሕወሓት የቅኝ ግዛት ጥያቄን ሙሉ በሙሉ በመቀበል የኤርትራ ነፃነት ግንባሮች (በተለይም የሻዕቢያ) አጋር ሆነ፤ በመጨረሻም ለድል በቃ።
በተማሪዎች ማኅበራትም ሆነ በግራ ክንፍ የፖለቲካ ድርጅቶች ዘንድ በብሔረሰብ ጥያቄ ዙሪያ የተደረጉትን ክርክሮችና መጨረሻ የተደረሰበትን ውሳኔ ጠለቅ አድርገን ስንመረምር ብዙ ጉድለቶችን እናገኝበታለን። የመጀመሪያውና ምናልባትም ዋነኛው ጉድለት ተሟጋቾቹ ስለ አገራቸው የነበራቸው ዕውቀት ምን ያህል አናሳ እንደነበር ነው። የክርክሮቹ መሠረት የማርክሲስት ቀኖና እንጂ ያገሪቱ ታሪካዊና ነባራዊ እውነታ አልነበረም። ሐቅ የሚገኘው ከሌኒንና ስታሊን ጽሑፎች እንጂ ባገሪቱ ላይ ከተጻፉት አያሌ የታሪክና የኤትኖግራፊ መጻሕፍት አልነበረም። በዚህ ረገድ በተለይ የጥላሁን ታከለ ጽሑፍ ከፍተኛ ጉድለት ይታይበታል። ያገሪቱን ብሔረሰቦች ሲዘረዝር ከተራ ስድብ ያለፈ ፋይዳ የሌለውን ‹‹ሻንቅላ›› የሚለውን ስያሜ ከመጨመሩም በላይ የኦሮሞ ብሔረሰብ አካል የሆኑትን አርሲ፣ ባሌና ቆቱ ራሳቸውን እንደቻሉ ብሔረሰቦች አድርጎ ይዘረዝራቸዋል።
ሁለተኛው ጉድለት በጥላሁን ታከለ ተጀምሮ በቱምቱ ሌንጮ የቀጠለው ሐሳብን በከረረ ቋንቋ (polemics) የመግለፅ አባዜ ነው። ይህ አባዜም ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የተማሪ ማኅበራትን፣ ከዚያም የግራ ክንፍ ድርጅቶችን፣ ተጠናውቶ የማታ ማታ ወደ መጠፋፋት ፖለቲካ መራቸው። በቃላት የተጀመረው አመፅ ወደ ጦር መሣሪያ አመፅ ተሸጋገረ። ፍፃሜውም ሁላችንም እንደምናውቀው ኅብረ ብሔራዊ ድርጅቶችን ከጨዋታ ውጪ አድርጎ ለብሔረሰባዊ ድርጅቶች ጥርጊያ መንገድ ከፈተ። ይህም ሁኔታ ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ቅርብ ጊዜ የቆየውን የብሔረሰብ ፖለቲካን አነገሠ።
‹‹የብሔር ጥያቄ››፣ ሲያሰኝ ደግሞ ‹‹የብሔረሰብ ጥያቄ›› ይባል ነበር። እርግጥ አንዳንዴ ብሔረ ሰብ ለቅድመ-ካፒታሊስት፣ ብሔር ደግሞ ለካፒታሊስት ማኅበረ ሰብ ነው የሚውለው የሚል ሐሳብ ይቀነቀን ነበር። እነ ጥላሁን ታከለም የ1963ቱን ክርክር ያሸነፉት በኢትዮጵያ ያለው ሁኔታ ‹‹በፍጥነት ወደ ብሔርነት በመሸጋገር ላይ ያሉ ብሔረሰቦች›› የሚገኙበት ነው በማለት ነበር። ይህን ሲሉ ግን ከላይ
እንደጠቀስነው በርግጥ የኢትዮጵያን ታሪካዊና ነባራዊ ሁኔታ በማጤን ሳይሆን በቀኖና ላይ ተመርኩዘው ነበር። ይህ ውዥንብር አልበቃ ብሎ ደግሞ ኋላ ምንነቱ በውል ያልታወቀ ‹‹ሕዝብ›› የሚል ካታጎሪ ተደነጎረ፤ እስካሁንም አለ።
አራተኛው ጉድለት ቱምቱ ሌንጮ እንዳስቀመጠው በመገንጠል መብት ላይ ሙጭጭ ማለት ነው። ይህን አቋም ችክ ብለው የያዙትም በኢትዮጵያ ሁኔታ ያዋጣል ወይስ አያወጣም ከሚል እሳቤ ሳይሆን የነስታሊን ቀኖና ስለነበረ ብቻ ነው። የመርሁ አቀንቃኝ ስታሊን ራሱ የገዛ ትውልድ ግዛቱ ጆርጂያ ለመገንጠል ስትንሳቀስ እንደ እባብ ራስ ራሷን ቀጥቅጦ እንዳላስገበራት ሁሉ፤ ለኢትዮጵያ የሚሠራው ብቸኛው መንገድ ይህ ነው የሚል አቋም በከረረ ሁኔታ ተስተጋባ። ኤርትራን ከመገንጠል ያድናል የተባለው መርህም ለኤርትራ መገንጠል መንገዱን አመቻቸ።
አምስተኛው ጉድለት ደግሞ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብቱስ ይታወቅ፤ ለመሆኑ ይህን መብት መጠየቅ የሚችለው ማነው ለሚለው ጥያቄ አጥጋቢ መልስ ለመስጠት አለመቻሉ ነው። ከልምድ እንደታየው ጥቂት ልኂቃን ተሰባስበው ‹‹የነፃነት ግንባር›› አቋቁመው ጦርነት በመክፈት ምንም በማያውቀውና ፍላጎቱንም ባልተጠየቀው በሰፊው ሕዝብ ስም የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ከዚያም አልፎ የመገንጠልን አጀንዳ ሊያራምዱ ይችላሉ። ዲሞክራሲ ባልዳበረበት ኅብረተሰብም በብዙኃን ስም የተጀመረ እንቅስቃሴ የጥቂቶች ሥልጣን መወጣጫና ብሎም መበልፀጊያ ይሆናል።
ተማሪዎች መጀመሪያ ያቀነቀኑት የብሔረሰብ ጥያቄ ከአምስት ዐሠርት በኋላም ገዢ ፖለቲካ ሆኖ እንደቆየ ሁላችንም የምናውቀው ጉዳይ ነው። ትንሽም ጉዳዩን በአዲስ ዐይን መመልከት የተጀመረው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አዲስ የፖለቲካ መስመር ከቀየሱ በኋላ ነው። በአፋኝነቱና ጨፍጫፊነቱ የሚታወቀው ደርግ እንኳን ጥያቄውን በቸልታ ሊያልፈው አልቻለም። የብሔረሰቦች ጥናት ኢንስቲቱት አቋቁሞ በአገሪቱ ብሔረሰቦች ባህልና ቋንቋ ላይ ጠቃሚ የሆኑ ሰነዶች ለማከማቸት ችሏል። የኢንስቲቱቱ ሌላ ዐቢይ ተግባር የኢትዮጵያን ሕዝባዊ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት ማርቀቅ ነበር። የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 2 የብሔረሰቦችን እኩልነት ከማረጋገጡም በላይ ክልላዊ የውስጥ አስተዳደርን (regional autonomy) ያረጋግጣል። እሱን ተከትሎም የተወሰኑ ራስ ገዝ አስተዳደሮች ተቋቋሙ። ትምክህተኝነትና ጠባብ ብሔርተኝነትን መዋጋት እንደሚያስፈልግም አፅንኦት ተሰጠው። ይሁን እንጂ ደርግ የወሰዳቸው እርምጃዎች ለይስሙላ ያህል እንጂ በሐቀኛ መርህ ላይ የተመሠረቱ አልነበሩም። ለዚህም ጥሩ ማረጋገጫው የኤርትራንም ሆነ የትግራይን ችግር ከሰላም ይልቅ በጦርነት ለመፍታት መሞከሩ ነው። የሰላሙ መንገድ በቅጡ የተገለጠለት ነገር ሁሉ ካበቃለት በኋላ በ11ኛው ሰዓት ነው።
እንደሚታወቀው ተማሪዎች የተለሙት የብሔረሰቦች የራስን ዕድል የመወሰን መብት እስከ መገንጠል ድረስ ሙሉ በሙሉ ሕጋዊ መገለጫ ያገኘው በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት ነው። የሕገ መንግሥቱ መግቢያ ‹‹እኛ የኢትዮጵያ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች›› ብሎ ነው የሚጀምረው። በተለይም እስካሁንም አወዛጋቢ ሆኖ በቆየው አንቀጽ 39 የመገንጠልን መብት በማያሻማ መንገድ አረጋግጧል። ይህ አንቀጽ ሁለት አስገራሚ ገፅታዎች አሉት። አንዱ የመገንጠልን መብት ከሁሉ አስቀድሞ በንዑስ አንቀጽ 1 ላይ ማስቀመጡ ነው። አንድ ብሔረሰብ መብቱ ስለታገደበት ወይም ስለተሸራረፈበት ሳይሆን ከመሬት ተነስቶ የመገንጠል መብቱ እንዲከበርለት ሊጠይቅ ይችላል ማለት ነው። የብሔረሰቦች ልዩነት አጽንኦት የተሰጠውን ያህል ስለ አንድነታቸውና ትስስራቸውም በተጓዳኝ ቢገለጽ መልካም ነበር። ነገር ግን ይህ ዓይነቱ ማረቂያ ሐሳብ እዚህ በመገለጽ ፈንታ ወደ አንቀጽ 88 ተወርውሯል። በሌላ ርዕስ ስር ስለተቀመጠም ብዙ ሰው መኖሩንም በደንብ ሳያጤነው ቆይቷል።
ሁለተኛው በንዑስ አንቀጽ 5 ላይ ለሦስቱም ምድቦች (ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ) የጅምላ ፍቺ መስጠቱ ነው። ከላይ እንዳየነው በተማሪዎቹ ንቅናቄ በብሔርና በብሔረሰብ መካከል ያለውን ልዩነት ለማስረዳት የተደረገው ሙከራ ያን ያህልም የሚያረካ አልነበረም። አሁን ደግሞ ሦስተኛ ምድብ (‹‹ሕዝብ››) መጨመሩ ነገሩን የባሰ ውስብስብ አድርጎታል። ነገሩ የተዋረድ አንድምታ ቢኖረውም፤ እስካሁን ድረስ በምድረ ኢትዮጵያ ማን ብሔር፣ ማን ብሔረሰብ፣ ማን ደግሞ ሕዝብ እንደሆነ ግልፅ አይደለም። አንዳንዴ ይህን ችግር ‹‹ብሔር ብሔረሰቦች›› በሚል ጠቅለል ያለ ገለፃ ለመወጣት ሲከር ይታያል፡፡ ነገሩ ድሮ ብይ ስንጫወት ‹‹ሰይ ብል ባከረባብት›› የምንለው ዓይነት መሆኑ ነው። ውዥንብሩ ‹‹የደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች›› ተብሎ በተሰየመው ክልል ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል።
እንግዲህ መጨረሻ ላይ ልናይ የሚገባን ከዚህ ትንታኔ የወደፊቱን ፖሊሲ ለመቀየስ የሚረዳ ምን ትምህርት እናገኛለን የሚለውን ጉዳይ ነው። ተማሪው ለብሔረሰብ ጥያቄ የሰጠው መፍትኄ ምን ያህል የኢትዮጵያን ታሪክና ነባራዊ ሁኔታ እንዳላገናዘበ ከላይ ካደረግነው ገለፃ ተረድተናል ብዬ አምናለሁ። የመፍትኄው መሠረት ታሪካዊ እውነታ ሳይሆን ስታሊናዊ ቀኖና ነበር። አሁን ኢትዮጵያ የምትተዳደርበት ሕገ መንግሥት የተማሪውን የመፍትኄ ሐሳብ ሳይበርዝና ሳይከልስ ነው የደነገገው። ስለሆነም አሁን አገሪቱ መሠረታዊ የሆኑ የማሻሻል እርምጃዎች በምትወስድበት ጊዜ ሕገ መንግሥቱንም እንደገና መርምሮ ማሻሻል ያስፈልጋል። ሕገ መንግሥት ጽላተ ሙሴ ወይም መጽሐፍ ቅዱስ አይደለም። ከሌሎች አገሮች ተመክሮ እንደምናየው በየጊዜው ወቅቱን ያገናዘበ ማሻሻያ የሚደረግለት መነሻ ሰነድ እንጂ።
ከፍተኛ ብዥታ ያለበትን ‹‹ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ›› የሚለውን አገላለጽ አንድ ወጥ በሆነ ‹‹ብሔረሰብ›› በሚል ቃል መተካት፡፡ ይህ በብሔረሰቦች መካከል የማበላለጥ ስሜትን አስወግዶ ሁሉንም በእኩል ደረጃ ያስቀምጣቸዋል፡፡ በተለይ ‹‹ሕዝብ›› የሚለውን አጠራር በማስቀረት ይህ አጠራር ያነጣጠረባቸው ብሔረሰቦች የሚሰማቸውን የዝቅተኛነት ስሜት ያስወግዳል፡፡
‹‹የኢትዮጵያ ሕዝቦች›› ብለው ንግግራቸውን ሲጀምሩ ለጆሮ በጣም የሚከብድ ነገር ነው፡፡ ከኢትዮጵያ ባላነሰ ሁኔታ ቅይጥ የሆነው የአሜሪካ ሕዝብ እንኳ በነጠላው እንጂ በብዙኃኑ ሲጠራ አንሰማም፡፡ ‹‹የጀርመን ሕዝቦች››፣ ‹‹የስዊትዘርላንድ ሕዝቦች››፣ ወይም ‹‹የናይጄሪያ ሕዝቦች›› ሲባልም አንሰማም፡፡ ስለዚህ ሳንፈራ ሳንቸር ‹‹የኢትዮጵያ ሕዝብ›› ብለን መናገር መጀመር ይኖርብናል፡፡
አንቀጽ 39ኛን እንደገና በመመርመር የብሔረሰቦችን ቋንቋና ባህል የማዳበሩ ንዑስ አንቀጽ እንዳለ ሲቆይ በሚያስገርም ሁኔታ በንዑስ አንቀጽ 1 ቅድሚያ የተሰጠው የመገንጠል መብት መሰረዝ ይኖርበታል፡፡
በአንቀጽ 88 ውስጥ የተወሸቀው ብሔረሰቦች አንድነታቸውንና ትስስራቸውን እንዲያጠናክሩ የሚያበረታታውና መንግሥትም ይህንን የሚያግዙ እርምጃዎች እንደሚወስድ የሚገልጸው ንዑስ አንቀጽ ወደ አንቀጽ 39 መምጣት ይኖርበታል፡፡
ይህንኑ ትስስርና አንድነት ለማጠናከርም መንግሥት በትምህርት ቤቶችና በዩኒቨርሲቲም መጀመሪያ ዓመት ይሰጥ የነበረውን የኢትዮጵያን ታሪክ ማስተማር እንደገና መመለስ አለበት፡፡ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርትን በተመለከተ በትምህርት ሚኒስቴር በኩል የታሰበ ነገር እንዳለ ተረድቻለሁ፡፡ ይህ ተጠናክሮ ዳር መድረስ ሲገባው፤ በዩኒቨርሲቲ ደረጃም ያለ በቂ ምክንያተ የታጠፈው የጀማሪ ተማሪዎች መርሀ ግብር ተመልሶ ተማሪዎች ወደ መረጡት ሙያ ከመሰማራታቸው በፊት ስለ አገራቸው ጄዎግራፊ፣ ታሪክና ባሕል በቂ ግንዛቤ እንዲኖራቸው መደረግ አለበት፡፡
ብሔራዊ መግባባትንና የባህል መወራረስን ለማዳበር የአፋን ኦሮሞ ትምህርት ከአማርኛ ጋር በመላ የኢትዮጵያ ትምህርት ቤቶች መሰጠት ይኖርበታል፡፡ ሁኔታውን ምቹ ለማድረግ ግን አፋን ኦሮሞ በግዕዝ ፊደላት ተጽፎ ቢቀርብ ይመረጣል፡፡ አያሌ የቋንቋ ሊቃውንት እንዳስረዱት አፋን ኦሮሞ ያሉትን ሁለት ልዩ ባሕርያት (ማለትም ዸ እና የአናባቢዎች መርዘም) ልዩ ምልክቶች (diacritical marks) በማድረግ መግለፅ ይቻላል፡፡ በዚህ ረገድ መርሳት የሌለብን ነገር ከመቶ ዓመት በፊት ኦኖሲሞስ ነሲብና አስቴር ገኖ የአፋን ኦሮሞ መጽሐፍ ቅዱስን (መጫፈ ቁልቁሉ) በግዕዝ ፊደላት ሊጽፉ እንደቻሉ ነው፡፡
አይ ባህሩ ዘውዴ በስንት ችግር ውስጥ እያለን ድምጽህን አጥፍተህ አሁን አለሁ ለማለት ነው ወይስ ጥቅሙ ምንድነው ይሄ ዝባዝንኬ? እንዲህ አይነት ጽሁፍ ከብዛቱ በላይ ቃል በቃል ተወጥተነዋል እኛ ህዝባዊ ምሁራን የምንላቸው ዶር ደረጀ ዶር ዳኛቸው ፕሮፌሰር ጌታቸው ሐይሌ ፕሮፌሰር ሐይሌ ላሬቦን ፕሮፌሰር ሐብታሙን የመሳሰሉትን ነው። አንተንማ አይነህ። አሁን ጊዜው አልፏል ካንተ የምንጠብቀው ብዙም የለም ኢዜማን ጠጋ ብለህ እድልህን ሞክር።
ልብ ብሎ ላየው የተማሪዎች እንቅስቃሴ በኢትዮጵያ ታሪክ የለኮሰው እሳት እንሆ ዛሬም ድረስ ምድሪቷን ያምሳታል። ልጅ ሆኜ ተማሪዎች አንድ አስናቀ አዳራሽ በሚባል ቤት ውስጥ ታጉረዋል። ከዚያም የአካባቢውን ጽዳት ለመጠበቅ በፓሊስ ታጅበው ሰፈር ለሰፈር ቆሻሻ ይጠርጋሉ። ስለሺ ደበሌ (የልጅነት ጓደኛዬ) ጠጋ ብሎ ፓሊሱን እነማን ናቸው? ምን አድርገው ነው ሲለው ፓሊሱ “የንጉሱን ዙፋን ተጋፍተው ነው” በማለቱ ደንገጥ ብለን እኛ ለራሳችን ፈርተን ራቅ ብለን መቆማችን ትውስ ይለኛል? እነዚያ መሬት ላራሹና ሌሎች ሰፋፊ ሃሳቦችን አንግበው የተነሱ ተማሪዎች ዛሬ በህይወት ካሉ ምን ይሰማቸው ይሆን? ከእነርሱ በህዋላ ፈለጋቸውን ተከትለው በተናጠልም ሆነ በጥቅል ሃሳብ የነጎድት ምን ይሉናል? የሃገሪቱ ታሪክ እብድን እብድ ሲተካው የተኖረበት እንደሆነ ለምን መገንዘብ ይሳነናል? የሻብያ፤ የወያኔ፤ የኦነግ፤ የሌሎችም በዘር ዙሪያ ነፍጥ አንስተው ለራሴ ነጻነት ያሉን ዛሬ ላይ ቆመው ያለፈን ከአሁን ጋር ሲያመሳክሩት ልብስ አውልቆ አያስኬድም? ስንት ህይወት ስንት ንብረት ቤሳ ቢስቲን ለማይገኝበት ጉዳይ ተገበረ? የተደበቀው ማስታወሻ (ትርጉም) እና ያ ትውልድ ከተሰኘው መጽሃፍ ጋር ሰው በማነጻጸር ቢያነብ ነገራችን ሁሉ ውሃ ወቀጣ እንደሆነ ያሳያል። የኢትዮጵያ ተማሪዎች በብሄር ጥያቄ ላይ የነበራቸው እይታ ተመሳሳይና ኩታ ገጠም ነው ብሎ ማሰብም ቂልነት ነው። ድሮ ወያኔና ሻቢያ የዘር ፓለቲካን ከኦሮሞ ጽንፈኞች ጋር አብረው ጣራ ሳያወጡት በፊት የብሄሮች ጉዳይ እምብዛም የተጋነነ አልነበረም። እድሜ ለውጭ ሃይሎችና ለጉዳይ አስፈጻሚዎቻቸው ይኸው እንሆ ዛሬ ላይ ደርሰን በክልልና በብሄር እያሳበብን እንሞሻለቃለን። ታዲያ የኢትዮጵያ የተማሪዎች እንቅስቃሴና የብሄር ጥያቄ የመከራ ዶፍ አዘነበ እንጂ ሌላ ያመጣው ፋይዳ የለም። አሁን ማን ይሙት የወያኔን እብደት ያየ፤ የሻቢያን የዘመናት የህዝቦች ሰቆቃና አፈና የሚረዳ ነጻ አውጭዎች ህዝቡን ነጻ አውጥተውታል ብሎ ያምናል? ወፈፌ ካልሆነ በስተቀር በራሱ አስቦ ለራሱ የሚኖር ሰው ይህን የሻገተ የፓለቲካ እውነት አሜን ብሎ አይቀበልም። ግን እውነቱን እያወቁ፤ የፓርቲና የትግል ውድቀትን ለመሸፈን ሃተፍተፍ ሲሉ ደፋ የሚሉ እልፍ ናቸው። ማን ሙቶ፤ ማን ኑሮ፤ ማን እንደ ተጠቀመ ለማወቅ ከፈለክ የዛሬ አለቆቻችንና አጫፋሪዎቻቸውን ኑሮና ህይወት መመልከቱ በቂ ነው። ስለሆነም የኢትዮጵያ ፓለቲካ የወረፋ መደንፋትና የወረፋ ጥቅም እንጂ ትላንት ሲያነቡ የነበሩ አይኖችን እንባን አላበሰም። መሬት ላራሹም አልሆነም። መሬት ለባለ ሃብት እንጂ። እኮ ቆይና ፎቅ እህል ሆኖ ይቆረጠም እንደሆነ ታያለህ። ለዚህም ክፋትና የሃገር መሰነጣጠቅ የተማሪዎች እንቅስቃሴ የፈጠረው ጥራዝ ነጠቅ የቁስ አካል ፓለቲካና የተገንጣዮች በሽታ ነው። ያው የሃገራችን ተረት እንደሚለው ” አክሊል የደፋች ጭንቅላት ምንጊዜም ተመችቷት አትጋደምም” በመሆኑ የጠገቡት ወርደው የተራበው በተራው ሚኒሊክ ቤተመንግስት መግባቱ በራሱ የለውጥ ምልክት አይደለም። ሰዎች በዘራቸው እንደ ድር አውሬ እየታደኑ በሚገደሉባት ሃገር ፓሊሱና የጸጥታ ሃይሉ የዘር ሰልፈኛ መሆኑ ራሱ መታመም ነው። አዎን አንዳንዶች ይህ ጽልመታዊ እይታ ነው። ጭራሽ አጠቆርከው ይሉኝ ይሆናል። እሺ እናንተ ሆዳችሁ በዘረፋ ሃብት የዘጠኝ ወር ነፍሰጡር የመሰለው እስቲ የፈካ ጉኑን አሳዪኝ። ተው እናንተ ወስላቶች አሁን ማን ይሙት በአዲስ አበባ የተለቀቁት የወያኔ ከፍተኛ መኮንኖች የሰሜንን እዝ ለመምታት ከወያኔ ጋር አብረው አልዶለቱም? የነበራቸው ሚና ዝቅተኛ በመሆኑ ተለቀቁ ይለናል ውስላታው ቃል አቀባይ። ስማ አንተ የጊዜው ሃገር አተራማሽ። በጭነት መኪና ሙሉ ፈንጂ ወደ አዲስ አበባ ሲጓዝ መያዙ ለምን እንደሆነ ይገባሃል? ከትግራይ በስተቀር በሌሎች የሃገሪቱ ክፍሎች ምድሪቱን በፊት ከነበረው የበለጠ ለማተራመስ ወያኔ ቆርጦ ተነስቷል። አይ ፓለቲካ አይ ውስልትና ሌሎች ጋዜጣ ላይ ይህን ጻፋቹሁ ተብለውና ባልሰሩት ጉዳይ ተጠፍረው በእስር እያሉ የወያኔን መኳንንት የጥፋት ድርሻቸው ዝቅተኛ ነበር በማለት መልቀቁ አያስገርምም? ለዚያውም እኮ ከፍተኛ የሃገሪቱ የመከላከያ መኮነን በተያዙ ማግስት የሰጡትን መግለጫ ላዳመጠና አሁን የተሰጠውን የፍች ሽፋን ለሰማ ውስልትናው ከልክ ማለፉን ይረዳል። እንደዛ ከሆነ አቦይ ስብሃትም ይለቀቁ። ግን ይህን እወቁ በወያኔ የፓለቲካና የዘር ልክፍት ውስጥ የገባ ምንም መድሃኒት ቢሰጠው አይድንም። 45 ዓመት ሙሉ የተጋተው አተላ ሃሳብና የውሸት ጥሩንባ ነው። እነዚህና ሌሎች መኮንኖች እንደገና ትግራይ በረሃ ገብተው ወይም በሚኖሩበት ከተማ ሆነው የወያኔ ጉዳይ አስፈጻሚ ቢሆኑ ያስገርማል? ፍርድ ከተዛባ ዘመናት ቆጥረናል።
በማጠቃለያው የቆመው አንድን ገፍትሮ ሌላው ሲንገዳገድ የቀረው አፈር ሲመለስበት የኢትዮጵያ ፓለቲካ መደመር ወደ ተባለ ህሳቤ ላይ ደርሷል። ዛሬ በትግራይ፤ በአማራ ክልል፤ በደቡብ፤ በምስራቅና ምዕራብ የሃገሪቱ ክፍሎች የሚደርሰው ሰቆቃ ጅማሬው የኢትዮጵያ ተማሪዎች የፈጠሩት ረብ የለሽ ግርግር ሰበብ ሊያስቡ የሚችሉ ሰዎችን ግባተ መሬት በማድረጉ ነው። ከጣሊያን ወረራ እስከ ደርግ ጭፍጨፋ ከዚያም ሻቢያና ወያኔ የሃገር አለቆች የሆኑበትንና የወያኔን የሮም አወዳደቅ ታሪክ ረጋ ብሎ ላሰላሰለ የጆርጅ ኦርዌል (Animal Farm and 1984) የትርክት ውጤት ይመስላል። የነገውን አላውቅም። ያለፈው የብሄር ጥያቄና የኢትዮጵያ ተማሪዎች እንቅስቃሴ ግን አሳዛኝ ገጽታው ገና ተተውኖ አላለቅም። የዚያው ዘመን ትራፊዎችን ናቸው አሁንም የሚያተራምሱን። በቃኝ!
አለቃ መች የመሬት ጉዳይ ነው ኤርትራን እነዚህ ተራማጆች ( ተራጋጮች) ሳያስገነጥሉ ጠቅላላ የህዝቡ ቁጥር 23 ሚሊዮን ነበር የሰው እጥረት እንጅ የመሬት እጥረት አልነበረም ለዛውም በቂ ማሻሻያም ተደርጎ ነበር። የነ ብርሀኑ/ አንዳርጋቸው /የነ ባህሩ /የነ አረጋዊ ሰዎች አገሪቱን መቅኖ አሳጥተው አሁንም እንደ አንጸባራቂ ድል ይህን ጥፋት ሊያሳዩን ይዳዳቸዋል። ያ ትውልድ እይታው አጭር ፣የራሱ የሆነ ሀሳብ የሌለው ፣እይታ ፈላጊ፣ የጠላት መጠቀሚያ ነበር ይህንን አድንቀው እንድናደነቅ የሚጽፉልን አንድ ቦታ ተቀርቅረው የቀሩ ብዙ ያወቁ የሚመስላቸው ናቸው። ክፋቱ ይሄ ትውልድ መጥቆ ሂዷል ይስቅባቸዋል።
የሞንትሬይ ሙሉ መጠን ባህላዊ የእንጨት አልጋ # F10391 መመሪያ መመሪያ - አውርድ [የተመቻቸ] የሞንትሬይ ሙሉ መጠን ባህላዊ የእንጨት አልጋ # F10391 መመሪያ መመሪያ - Download
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 28, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: # F10391 ሰርብ, ሙሉ መጠን ባህላዊ የእንጨት አልጋ, Montereyአንድ አስተያየት ይስጡ በሞንቴሬይ ሙሉ መጠን ባህላዊ የእንጨት አልጋ # F10391 መመሪያ መመሪያ
ስማርትላይን SL1600 ተከታታይ የመስኖ ተቆጣጣሪ የተጠቃሚ መመሪያ - ያውርዱ [የተመቻቸ] ስማርትላይን SL1600 ተከታታይ የመስኖ መቆጣጠሪያ ተጠቃሚ መመሪያ - ያውርዱ
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 27, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: _pdf, የመስኖ መቆጣጠሪያ, SL1600 ተከታታይ, ስማርትላይንአንድ አስተያየት ይስጡ በስማርትላይን SL1600 ተከታታይ የመስኖ መቆጣጠሪያ ተጠቃሚ መመሪያ
የሚመለከተው ለ: - ኔንቲዶ ቀይር ቤተሰብ ፣ ኔንቲዶ ቀይር ፣ ኔንቲዶ ቀይር Lite በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የፕሮ ተቆጣጣሪውን ከኒንቴንዶ ማብሪያ ስርዓት ጋር እንዴት እንደሚያጣምሩት ይማራሉ ፡፡ አስፈላጊ-ሲስተሙ መብራት አለበት ፡፡ ሲስተሙ በእንቅልፍ ሁኔታ ላይ እያለ መቆጣጠሪያን ለማጣመር አይቻልም። ማስታወሻ አንዴ ከተጣመረ ተጫዋቹ ኤልዲ (ሎች) ከመቆጣጠሪያው ጋር ይዛመዳል […]
የተለጠፈው በአስተዳዳሪ የካቲት 24, 2021 የካቲት 24, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: መቆጣጠሪያ, ቀላል, ኔንቲዶ, ቀይርአንድ አስተያየት ይስጡ የኒንቴንዶ መቀየሪያ ፕሮ መቆጣጠሪያን እንዴት ማጣመር እንደሚቻል - ኔንቲዶ ቀይር ሊት
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 19, 2021 የካቲት 28, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: _pdf, 0804 ተከታታይ, ስትራታ_ ሙቀት, የሽቦ ጨረር ወለል ማሞቂያ ስርዓትአንድ አስተያየት ይስጡ በስትራታ_ ሙቀት 0804 ተከታታይ ሽቦ ጨረር ወለል ማሞቂያ ስርዓት የተጠቃሚ መመሪያ
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 18, 2021 የካቲት 27, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: _pdf, እጅግ በጣም ፈጣን የሃይት አፈፃፀም ማከማቻአንድ አስተያየት ይስጡ በ G | Drive በተንደርቦልት 3 እጅግ በጣም ፈጣን ከፍተኛ አፈፃፀም ማከማቻ መፍትሄ DATASHEET
ሞቶሮላ ሶኒክ ማክስክስ 810 የብሉቱዝ ፓርቲ ተናጋሪ የተጠቃሚ መመሪያ - የተመቻቸ ፒዲኤፍ ሞቶሮላ ሶኒክ ማክስክስ 810 የብሉቱዝ ፓርቲ ተናጋሪ የተጠቃሚ መመሪያ - ኦሪጅናል ፒዲኤፍ
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 14, 2021 የካቲት 16, 2021 የተለጠፉያልተመደቡአንድ አስተያየት ይስጡ በ Motorola Sonic Maxx 810 የብሉቱዝ ፓርቲ ተናጋሪ የተጠቃሚ መመሪያ ላይ
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 13, 2021 የካቲት 20, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: _pdfአንድ አስተያየት ይስጡ በጃይካር የካቲት 2021 የሸማቾች ምርቶች ማውጫ ላይ
የተጠቃሚ መመሪያ T & V Bohne ሽቦ አልባ የጆሮ ማዳመጫዎች እባክዎን በጆሮ ማዳመጫዎቹ ታችኛው ክፍል ላይ ያለውን የማጣበቂያ ፊልም ያጥፉ እና ከዚያ የጆሮ ማዳመጫዎቹን ወደ ባትሪ መሙያ መያዣው ይመልሱ የግራ እና የቀኝ የጆሮ ማዳመጫውን በማጣመር መሣሪያውን ብሉቱዝን እስከ ቀኝ እና ግራ ድረስ አያብሩ የጆሮ ማዳመጫዎች ተጣምረዋል ፡፡ የባትሪ መያዣውን ይክፈቱ እና ያውጡ […]
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 12, 2021 የካቲት 14, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: የቦህ ገመድ አልባ የጆሮ ማዳመጫዎች, tvአንድ አስተያየት ይስጡ በ T & V Bohne ገመድ አልባ የጆሮ ማዳመጫዎች የተጠቃሚ መመሪያ ላይ
የተለጠፈው በእጅግ የላቀ የካቲት 10, 2021 የካቲት 11, 2021 የተለጠፉያልተመደቡመለያዎች: _pdf, Amp-3800 BT, አዉና, HiFi ማጉያአንድ አስተያየት ይስጡ በ Auna Amp-3800 BT HiFi Amplifier የተጠቃሚ መመሪያ ላይ
ኣብ መላእ ዓለም ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮ ተኸተልቲ እምነት እስልምና ኣብ ውሽጢ መስጊድ በበይኖም ይፅልዩ።ኣብ ገለ ቦታታት ኣብ መንግኦም ሓፁር ይግበረሎም፤ሓሓሊፉ ድማ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሓደ ክፍሊ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ኣብ ካልእ ክፍሊ ኣብ በበይኖም ክፍልታት ኮይኖም ይፅልዩ።ኣብ በርክለይ ካሊፎርኒያ ዝርኸብ መስጊድ ግን ካብዚ ልሙድ ኣካይዳ ፍልይ ብዝበለ ኣገባብ ደቂ ኣንስትዮ ዘጣየሽኦ ሓደ ጉጅለ ሓዲሽ ነገር ጀሚሩ’ሎ።
የገቢዎች ሚኒስቴር አመራር እና ሰራተኞች ከደሞዛቸው በተዋጣ 2 ሚሊዮን አራት መቶ ሺህ ብር በላይ በማወጣት ዝቅተኛ ደሞወዝ ላላቸው (ደረጃ አምስት በታች ላሉ) ሁሉም ሰራተኞች ለእያንዳድዳቸው የ50 ኪሎ ግራም ጤፍ ድጋፍ አደረገ፡፡
ሃምሳ ሎሚ ለአንድ ሰው ሸክሙ ለሃምሳ ሰው ጌጡ ነው እንዲሉ በአለማቀፍ ደረጃ የተከሰተው የኮሮና ቫይረስ የሚያስከትለውን ኢኮኖሚያዊ ጫና እና ማነኛውንም ችግር ለመቋቋም የመተጋገዝ፣ የመረዳዳት እና የመተሳሰብ ኢትዮጵያዊ ባህላችንን ማጎልበት አለብን ያሉት የገቢዎች ሚኒስትር አቶ ላቀ አያሌው ናቸው፡፡ አቶ ላቀ አያይዘውም ከወር ደሞወዛቸው ቀንሰው ይህን ድጋፍ ያደረጉ ሰራተኞችን፣ ያስተባበሩ ኮሚቴዎችን እና አመራሮችን አመስግነው ድጋፉ በቀጣይም ተጠናክሮ ሊቀጥል ...እንደሚገባ ገልጸዋል፡፡
ድጋፉ ከተቋሙ ሰራተኞች እና አመራሮች በወር 0.5% ከደሞዛቸው ተዋጦ በHIVኤድስ የተጠቁ ሰራተኞችን ለመርዳት ከሚውል ገንዘብና በተጨማሪ 57 ሺህ ብር በመዋጣት በድምሩ 2 ሚሊየን 425 ሺህ ብር ድጋፍ የተደረገ መሆኑን የገለጽት የተቋማዊ አቅም ግንባታ ዘርፍ ሚኒስቴር ዴኤታ ወ/ሮ ምህረት ምናስብ በጤፍ አቅርቦቱ እገዛ ያደረውን የሞጣ ዩኒየንን አመስግነዋል፡፡
ሠራተኞቹ በተደረገላቸው ድጋፍ ደስተኛ መሆናቸውን ገልጸው፣ ተቋሙ ወረርሽኙ ያስከተላው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ችግር ለመቋቋም ድጋፉ ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት ተናግረዋል፡፡
የአንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ከፍተኛ አመራር አቶ አንዱዓለም አራጌ፣ አቶ ናትናኤል መኮንንና ታዋቂው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፣ አቶ አንዱዓለም አያሌው፣ አቶ ክንፈሚካኤል ደበበ ፣ ሻምበል የሺዋስ ይሁንዓለም እና አቶ ምትኩ ዳምጤ ይግባኝ ውሳኔ ለዛሬ መጋቢት 18 ቀን 2005ዓ.ም. ተቀጥሮ ቢሆንም ውሳኔው ለአራተኛ ጊዜ ተላለፈ፡፡ በተለይ የክሱን ሂደት ከሚከታተሉት የፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ዳኞች ሽመክት አሰፋ፣ በላቸው አንሺሶ እና ዳኜ መላኩ መካከል የመሐል ዳኛው ዳኜ መላኩ ከችሎት ውጭ ከጠዋቱ 3፡40 ሰዓት የተከሳሽ ጠበቆችን 6 ኪሎ በሚገኘው የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ህንፃ ቢሮ ቁጥር 9 በመጥራት ጠበቆችን “ተከሳሾቹ የተከሰሱበት ወንጀል ነፃ ናቸውና በነፃ ሊለቀቁ ይገባል የሚል ክርክር ስላነሳችሁ ውሳኔውን ለመስጠት ክሱን በደንብ እየመረመርነው ስለሆነ” በሚል ለመጋቢት 30 ቀን 2005 ዓ.ም. ተለዋጭ ቀነ ቀጠሮ ሰጥተዋል፡፡
የመሐል ዳኛው ተለዋጭ ቀነ ቀጠሮ እስኪሰጡ ድረስ ተከሳሾቹ ፍርድ ቤት ያልቀረቡ ሲሆን ከቀጠሮው በኋላ ግን አቃቂ ቃሊቲ ቂሊንጦ ወህኒ ቤት የሚገኙት አቶ ናትናኤል መኮንን፣ አቶ አንዱዓለም አያሌው፣ አቶ ክንፈሚካኤል ደበበ፣ ሻምበል የሺዋስ ይሁንዓለም እና አቶ ምትኩ ዳምጤን የወህኒ ቤቱ ጠባቂዎች ይዘዋቸው ቢቀርቡም ተለዋጭ ቀነ ቀጠሮውን ችሎት ሳይገቡ በመስማታቸው ተመልሰዋል፡፡
ይህ በእዲህ እንዳለ ቃሊቲ በሚገኘው ወህኒ ቤት የሚገኙት አቶ አንዱዓለም አራጌና ጋዜጠኛ እስክንድር አልቀረቡም፡፡ ይሁን እንጂ አዲስ ሚዲያ ባደረገው ማጣራት ተለዋጭ ቀነ ቀጠሮው የተሰጠውና እነ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋና አቶ አንዱዓለም አራጌ ያልተገኙት የቃሊቲው ወህኒ ቤት ጉዳይ አስፈፃሚ ሰርጀንት ዘውድነሽ ከጠቅላይ ፍርድ ቤት ተከሳሾቹ ለመጋቢት 18 ቀን 2005ዓ.ም. እንዲቀርቡ የተሰጣቸውን ማዘዣ ወህኒ ቤቱ አስተዳደሮች ማዘዣው አልደረሰንም በሚል ክደው ተከሳሾቹ በቀጠሮዋቸው እንዲቀርቡ ባለመፍቀዳቸው እንደሆነ የደረሰን መረጃ አመልክቷል፡፡
ተከሳሾች በፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 3ኛ ወንጀል ችሎት በተከሰሱበት “ሽብር” ወንጀል ከ14 ዓመት እስከ ዕድሜ ልክ እስራት እንደተፈረደባቸው ይታወቃል፡፡
በዚህ ምክር ቤት ስር ደግሞ ምርጫ ቦርድና የምርጫ ህግን ማሻሻል፤ በተጨማሪ እንደ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን፣ እንባ ጠባቂ ተቋምና ፌደሬሽን ምክር ቤት ያሉትን ተቋማዊ ይዘታቸውን መፈተሽ ላይ የሚሠራ የዲሞክራሲያዊ ተቋማት የተሰኘ ቡድን ተቋቁሟል።
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የህግ ትምህርት ቤት መምህር የሆኑት ዶ/ር ጌታቸው አሰፋ የምርጫ ህጉና ምርጫ ቦርድን የማሻሻሉ ነገር ቅድሚያ እንዲሰጣቸው ተብሎ ቡድኑ እዚህ ላይ ትኩረት አድርጎ እየሠራ እንደሆነ ይናገራሉ።
ቡድኑ እንደ ሃሳብ እየተወያየባቸው ካሉ ነገሮች የምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ተመርጦ በፓርላማው ከሚፀድቅ ይልቅ ተቃዋሚ ፓርቲዎችና የሚመለከታቸው ባለድርሻዎች ተሳትፎ ኖሯቸው የሚመረጥ ሰው ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ቢቀርብና ከዚያ ወደ ፓርላማ ቢሄድ የሚለው አንዱ ነው።
የቦርዱ አባላት ሁኔታና ሌሎች ነገሮችም የተመለከቱበትን የምርጫ ህግን፤ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲዎች የስነ ምግባር ደንብ ለማሻሻል እየሰሩ እንደሆነ ያስረዳሉ።
አንዳንድ ድንጋጌዎች እንዲሁም ከተቋሙ ውጪ ያሉ የሚያከራክሩ ሌሎች ህጎችም ስላሉ ምርጫ ቦርድን ብቻ ሳይሆን ምርጫ ቦርዱና ምርጫ የሚመራበትን አጠቃላይ የህግ ማዕቀፍ ለማሻሻል እየሠሩ እንደሆነም ዶ/ር ጌታቸው ያስረዳሉ።
ቡድኑ የምርጫ ቦርድ ሰብሳቢን ምርጫ በሚመለከት የሰብሳቢ ሹመት በተቃዋሚዎችና በባለድርሻ አካላት ተሳትፎ ይሁን የሚለው ሃሳቡ ወደ ተግባር ሳይገባ የቀድሞ ተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ወ/ት ብርቱካን ሚደቅሳ የቦርዱ ሰብሳቢ ሆነው ሊሾሙ መሆኑን በሚመለከት ለዶ/ር ጌታቸው ጥያቄ አንስተናል።
የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በአንድ ፖለቲካ ፓርቲ ከተያዘ ተሿሚውን አቅራቢው የዚያ ፓርቲ መሪ ወይም በፓርቲው የተመረጠ ጠቅላይ ሚኒስትር ነው። ምክር ቤቱም በዚያ ፓርቲ ቁጥጥር ስር ያለ ስለሚሆን የህግ አውጪውና ህግ አስፈፃሚው የእርስ በእርስ ክትትልና ቁጥጥር እንደማይኖር በመግለፅ “በእኛ ነባራዊ ሁኔታ ይህን የሚያስቀር ስርዓት ያስፈልጋል፤ በተቻለ መጠን ሰፊውን ባለድርሻ የሚያስማማ አካሄድ ይኑር ነው ሃሳባችን” ይላሉ።
“ስርዓት የሚበጀውና መስፈርት የሚቀመጠው ለአንድ ሰው አይደለም። ወሳኝ መሆን ያለበት እሷ ያለፈችበትና የነበራት ሃላፊነት ሳይሆን በማንኛውም ሁኔታ ውስጥ ተቀባይነት ያለው ህግ ማስቀመጥ ነው” በማለት ያጠቃልላሉ።
ቅባት ያልበዛባቸው ምግቦችን የመመገብ ልምድ ያላቸው የጡት ካንሰር ህሙማን ቅባት ከበዛበት ምግብ ተመጋቢዎች አንጻር በህይወት የመቆየት ዕድል የተሻለ ሆኖ እንደተገኘ አንድ ጥናት አመላክቷል።
ተመራማሪዎቹ የወር አበባ ማየት ያቋረጡ 49 ሺህ የአሜሪካዊያን እናቶችን መረጃ ከተለያዩ ጤና ጣቢያዎች በማሰባሰብ ባደረጉት ጥናት እንዳረጋገጡት ቅባት ያልበዛባቸው ምግቦች የጡት ካንሰር ህሙማን እድሜ ለማራዘም ጠቃሚ ናቸው።
በእነዚህ እናቶች ላይ ከ8 ዓመታት በላይ በተደገ ጥናት 1ሺህ 764 እናቶች በጡት ካንሰር የተያዙ ሲሆን፥ የአትክልት፣ ፍራፍሬ እና ጥራጥሬ ተመጋቢዎች ህሙማን በበሽታው መያዛቸው ከተረጋገጠ በኋላ በአማካይ 11ነጥብ5 ያህል ዓመት በህይዎት መቆየት መቻላቸው ነው የተገለጸው።
ከጡት ካንሰር ህሙማኑ መካከል የ516 ሟቾችን የህዎት መረጃ የመዘገበው ጥናቱ ከአትክልት፣ ፍራፍሬ እና ጥራጥሬ ተመጋቢ ህሙማን 68 ያህሉ ብቻ በቀጥታ ከጡት ካንሰር በሽታ ጋር በተያያዘ ህይዎታቸው ማለፉን አስታውቋል።
የጥናቱ መሪ የሆኑት ዶ\ር ሮዋን ቸለቦው የቅባት ይዘትን ከምንመገባቸው ምግቦች መቀነስ የጡት ካንሰር ህሙማን እድሜ ከማራዘም ባለፈ በርካታ የጤና ጠቀሜታዎች ያሉት መሆኑን ነው የገለጹት።
የኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቪዥን (ኢሳት) በትናንትናው (ሚያዝያ18/ 2011 ዓ/ም) ምሽት ዝግጅቱ በጋዜጠኛ ሲሳይ አጌና አቅራቢነት አንማው አንተነህ (PHD) የተባለ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህርን አቅርቦ የአማራን ሕዝብ ኅልውና የሚክድ ዝግጅት ማቅረቡ ይታወቃል። ምሁሩ የአማራን ሕዝብ ኅልውና በሚክድ መልኩ «አማራ የሚባል የለም» ከማለት አልፈው «በአማራነት መደራጀት አውሬነት ነው» በማለት የአብንን ስም ጠቅሰው ያልተገባ ነገር ተናግረዋል። በዚህ የተነሳም በአማራ ሕዝብ ላይ የተሰራውን የዘር ማጽዳት እና ዘር ማጥፋት ከመካዳቸው በተጨማሪ ለወንጀለኞች ሽፋን ሰጥተዋል ብለን እናምናለን።
ስለሆነም የአብን የሕግ ክፍል ዝግጅቱ የተላለፈበትን ሚድያ ኢሳትን ጨምሮ፣ ጋዜጠኛ ሲሳይ አጌናን እና ተናጋሪውን አንማው አንተነህን (PHD) በሕግ ፊት ለማቅረብ ክስ እያዘጋጀ ይገኛል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ ከ27 ዓመታት በፊት ጀምሮ የአማራን ሕዝብ ኅልውና የካዱትን ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምንም አብን የሚከስ መሆኑን እናሳውቃለን።
ሓዲሽ ሓበረታ ንሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፈርት ኣንጻር ፈስቲቫል ጉጂለ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዝሓለፈ ስሙን ንዕለት 18.07.2009 ዓ.ም ካብ ስዓት ሰለስተ ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ከምዝኾነ ተገሊጹ ነይሩ ኮይኑ ግን
ኣብ ዝሓለፈ ስሙን ንዕለት 18.07.2009 ዓ.ም ካብ ስዓት ሰለስተ ድሕሪ ቀትሪ ጀሚሩ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየድ ከምዝኾነ ተገሊጹ ነይሩ ኮይኑ ግን ኣብዚ ዕለትዝን ሰዓትን ጉጂለ ህ.ግ.ድ.ፍውን ሰላማዊ ሰልፊ ከካይድ ስለ ዝመደበ: ፖሊስ ፍራንክፈርት ክልተ ተጻረርቲ ወገናት ኣብ ሓደ እዋንን ቦታን ክካየድ ሰለዘይከኣል:ናይ ስዓታት ምቅይያራት ክህሉ ኣልዎ ስለዝበሉ ተቓወምቲ ሓይልታት ካብ ስዓት ሽዱሽተ ድሕሪ ቀትሪ ክጅመር ተመዲቡ ከምዘሎ ንሕብር።
እዚሁ ውድድር ላይ ከ1974 ዓ. ም ጀምሮ ባለማቋረጥ ሲሳተፉ የቆዩት የ85 አመቱ አንጋፋ አትሌት፣ የመጀመሪያው የጎጃም ጠቅላይ ግዛት ሯጭ፣ ከ1965 ጀምሮ የአፍሪካ ምርጥ፣ በርካታ የአለምና የአፍሪካ ውድድሮች ላይ ኢትዮጵያን ወከለው የሮጡት አንጋፋ አትሌት ታደሠ ፀጥአርጋቸው በቅርቡ በተመሠረተው የኢትዮጵያ አንጋፋ አትሌቶች ማህበር የተዘጋጀላቸውን የ5,000 ብር ማበረታቻ ሽልማት ከኢአፌ ተቀ/ም/ፕሬዝዳንት ኮሎኔል አትሌት ደራርቱ ቱሉ እጅ የተረከቡ ሲሆን ሌሎች ግለሰቦችም ሸልመዋቸዋል።
ቅድሚ መዓልታት ኣብ ኢትዮጵያ ደቡብ ክልል ዞባ ጎፋ ንኣርባዕተ ሰባት ዝቐተለን ንኻልኦት 121 ሰባት ዘሕመመን ለበዳ ሕማም ኮሌራ ምዃኑ ናይቲ ክልል ቢሮ ጥዕና ኣረጋጊፁ።
ዘጋጠመ ሓዱሽ ሞተ እንተዘይሃለወ እውን ቁጽሪ በቲ ለበዳ ዝተታሓዙ ሰባት ናብ 153 ከምዝደየበ ኣብ ቢሮ ጥዕና እቲ ክልል ሓላፊ ዳህሳስ ሃንደበታዊ ሕማማት ኣቶ እናዳሽው ሽብሩ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።እቲ ሕማም ከይጋፋሕ መድሓኒት ናይ ምቕራብን ኣፍልጦ ናይ ምዕባይ ስራሓት ይስርሑ ከምዘው ወሲኾም ሓቢሮም።
ናይ ዮስየፍ ኣካይዳ ንጎኒ ኣጽኒሕና፣ የሕዋቱ ዝገበርዎ ብኹሉ ምዐቀኒ ምኽኑይ ኣይነበረን። ብሓቂ ኸኣ ልቦና ዝጎዶሎ ካብ ምርዳእን ምስትውዓልን ዝረሓቀ እዩ። ንሓዎም ክቀትልዎ እዚ ኣብ ሓሳቦም ምቁጻሮም ብሓቂ ዘነውር እዩ። እዚ ድማ ደቂ ያዕቆብ ዝነብሮም ኣካይዳን ስርዓትን ኣጉሊሑ የርእየና። ንኣምላኽ ዘይፈርሁ ንሰብ ድማ ሀይሓፍሩ ዓመጻኛታት እዮም ነይሮም። ናይ ስድራ ትርጉም ዘይርድኦም ዝተጋገየ’ውን ክምለስን ክእረምን ከምዝኽእል ዝዘንግዑ ጨካናት። ናይ ኣምላኽ መገዲ ዝረስዑ፣ ነቲ ኣብ ቀረባ ዘሎ ጥራይ ዝርእዩ ዕዉራት እዮም። ቅንእን ጽልእን ልቦም መሊኡ ስለ ዝነብረ ንሓዎም ከጥቅዕዎ ምቹእ ግዜ ዝጽበዩ ዝነበሩ እኩያት። ዝሓስብዎን ዝመኽርዎን ዝነብሩ መታን ከይፍለጥ፣ ብውሽጦም ሰዊሮምዎ ነብሩ። እዚ ድማ ካብ ገርህነት ዝረሓቀ፣ ጉርሒ ዝመልኦ ኣካይዳ እዩ። ብፍጹም ናይ ሕውነትን ስድራቤትን ሚዛን ዘይርድኦም ዝምቡዓት እዮም ዝነበሩ። ብዝሓሰብካዮ መጠን ዘስደምም፣ ምስ ቀልቦም ምንባሮም’ውን የጠራጥረካ። እንስሳ’ኻ ከምኡ እንተገበሩ ኣእምሮ ጎዲልዎም፣ ካብ ሰብ ግና ከምዚ ዝበለ እንክስማዕ፣ ንምእማኑ ኣዝዩ ዘጸግም እዩ።
ናይዚ ኹሉ መበገሲ እንታይ ምኻኑ ደቂ ዮስየፍ እንተዝሕተቱ፣ ዝህብዎ ምላሽ እንታይ ምኾነ? ስለምንታይ ንዮስየፍ ክሳብ ክንድዚ ሓሪቆምሉ ነይሮም? እንታይ እዩ መበገሲኦም? ዮስየፍ ዝበደሎ ኽፉእ ነይሩ ዲዩ? ስለምታይ ደኣ ብጎቦ ዓይኖም ዝጥምትዎ ነይሮም? ኩሎም ዝህብዎ መልሲ ዝተፈላለየ መሰረት ዘይብሉ ኽሲ እዩ። ገለን ኸምዚ ይብል፣ ገለን ኽምቲ ይብል። እንተ ገሊኦም እሞ ኸኣ ወልሓደ ዘይፈልጡ ካልእ ክዛረቦ ዝሰምዑ ደድሕሪ ቤላቤለውን ከም ጽውጽዋይ ዝበለ ዘረባ ዝስዕቡ እዩም ዝነበሩ። ዘረባ ገሊኦም ከም መንሽሮ እናለሓመ ስለ ዝኸይድ፣ በቲ ሓደ ዝብሎ ኣተሓሳስባ ናይቶም ካልኦት ይበላሾ ስለ ዝነበረ እዩ። እንተተመርመረ ግና፣ ኣብ ውሽጦም ዝቦቆለ ቅንኢ ኮይኑ ጸኒሑ። ናይዚ ኹሉ መበገሲ ዝነብረስ ለኻ ቅንኢ እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ቅዱስ ቅንኢ ኣይነብረን። ብቅንኢ ኽሳብ ክንድዚ ዝዝወሩ ምንባሮም ብጥዓሚ ዘገርም እዩ። ቅንኢ ክሳብ ክንድዚ ሓያል እዩ?
ስለምታይ ግና ቀኒኦምሉ? ዮስየፍ ንያዕቆብ ወዲ እርግናኡን: ካብታ ዝመረጻ ብልቡ ዝፈተዋን ሰብይቱ ራሄል ብምንባሩን ያዕቆብ ንዮስየፍ ፍልይ ዝበለ ምክንኻን ይገብረሉ ነበር። ኣብ ዓይኒ ያእቆብ ድማ ብዙሕ መጎስ ነበሮ። እዚ ድማ ኣብ የዕንቲ የሕዋቱ ጽቡቅ ክይኑ ኣይተራእየን። ግን ናይ ዮስየፍ በደል ኣይነብረ። ያዕቆብ ኣብኦም ብገንዘቡ ንዝደለዮ ክዕድልን ህያብ ክህብን ስልጣን ኣለዎ። ስለ ዝኾነ ድማ ንዮስየፍ ወለል ዝብል ብዙሕ ዝዓይነቱ ቀምሽ ብምሃቡ ኣይተጋገየን። በቲ ኣብኡ ዝሃቦ ህያብ ድማ ኣብ ልቦም ቅንኢ ይነዶም ነበረ። ኣብ ልቦም እናተቃጸዎም ክነሱ፣ ንዮስየፍ ሰላም ይዛረብዎ ስለ ዝነበሩ፣ ዮስየፍ የሕዋቱ ዝመኽርሉን ዝጣበብሉን ዝነብሩ ስጋዊ ምድራዊ ሰይጣናዊ ጥበብ ኣይፈልጥን ነበረ። ስለ ዝኾነ ኣብኡ ህያብ ምስ ሃቦ ተቀላጢፉ ነሕዋቱ ኣርኣዮም፣ ዋላ’ውን እንተዘይነሮም ነይሩ ዝሕባእ ኣይነብረን።
የሕዋት ዮስየፍ ሓጢኣት ከም ናይ ቃኤል ኣብ ኣፍደግ ኮይና ትቃጸዎም ከም ዝነበረት ኣየስተውዓሉን። ንሓርቆቶምን ቅንኦም እንተዘይመሊኾምዎ፣ ካብ ልቦም እንተዘይኣውጺኦምዎ ናብ ዝኸፍአ መገዲ ክመርሖም እዩ። ዕንውት ዘምጽእ ውሳኔ ክውስኑ ክገብሮም እዩ። ኮርዩ ንሰይጣን ግና ዕድል ኣይትሃብዎ ዝብል ዓሚቅ ምስጢር ዘለዎ ሓሳብ ዝነግሮም እንተዝነብር። ሓርቆት ሓያል እዩ፣ ክገዝኣካን ክዝውረካን እንተጀሚሩ ድማ ዘይደለኻዮ ክትገብር፣ ናብ ዘይደለኻዮ መገዲ ክተከይድ ይገብረካ። ዋላ’ውን ዮስየፍ ተጋግዩ እንተዝነብር፣ ቅንእን ሓርቆትን ንጉዳዮም ከም ግቡእ ጌሮም ክሕዝዎ ኣይክገብሮምን እዩ።
የሕዋት የስየፍ ልቢ ዳዊት ኣይነበሮምን። ዳዊት ነቲ ዘሳድዶን መከራ ዘጽግቦን ዝነበረ፣ ከም ዝጸልኦን ክቀትሎ ከም ዝደሊ’ውን ብግህዶ ዘርኣዮ ሳውል ኣብ በዓቲ ምስ ረኸቦ ምርጫ ነይርዎ። እቶም ምስኡ ዝነበሩ ኣምላኽ ኣብ ኢድካ ኣሕሊፉ ሂብካ ከሎ ምስ ምድሪ ከነጣብቆ ሕደግና ምስ በልዎ፣ ዳዊት ግና ናይ ኣምላኽ ቅቡእ እዩ ስለዚ ኣብ ናይ ኣምላኽ ቅቡእ ኢደይ ኣየልዕልን እየ ብምባል ዘፈር ክዳኑ ክቆርጽ ከሎ እካ ልቡ ኣዝዩ ወቅዖ። የሕዋት የስየፍ ግና ነቲ ደሃዮም ክገብር ኣብ ፈቀዶ በረኻ ኮለል ክብል ዘምሰየ ሓዎም፣ ሰብ ኣብ ዘይብሉ ጽምዋ በርኻ ምስ ረኸብዎ ዘፈር ክዳኑ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብኡ ህያብ ዝሃቦ ቀምሽ ብምልኡ ቐንጢጦም ጥርሑ ንንፋስን ንኣሳሒታ ለይትን የሕሊፎም ሃብዎ። ክቀትልዎ ድማ ተማኸሩ። እቲ ንሓዉ ተኸዳን ጨርቂ ዝብሎ ናብ ገሃነም እሳት ክኣቱ እዩ፣ ንሓዉ ዘይፍቅር ድማ ቀታል ነፍሲ እዩ ዝብል ሓሊፎም፣ ካብ መንጎኦም ከርሕቅዎ ድሕሪ ሕጂ ድማ ገጹ ከይርእዩ፣ ድምጹ ድማ ክይሰምዑ መታን ኪቀትልዎ ምኽሮም ወድኡ። ኣየ! ንቅቡእ ኣምላኽ ዝትንኪ፣ ኣብ ስልጣን ኣምላኽ ምዕማጽ ምኻኑ ዝነሮም እንተዝርከብ። ግን ኸኣ ልቦም ቅንኢ፣ ቁጥዓ መሊኡ ስለ ዝነበረ ንምስማዕ ኣእዛኖም ኣይምሃቡን። ቃኤል ኣምላኽ እናተዛረቦ እካ ዘይሰምዐ! ስለዚ ናይ መጀመርታ ፈውሲ ቅንኢ ካብ ልቦም ኸውጽእዎ ነይርዎም።
ምምዕዓድን ምትብባዕን ምግሳጽን ናይ ሓደ ስድራ መለለዩ እዩ። እዚ እንተተረፈ እኻ ኸም ገማሊኤል ንግዜ ኽገድፍሉ ምተገብኦም። ምስ ግዜ ዘይምለስን ዘይግሃድን ናብ ብርሃን ዘይወጽእ ምስጢርን ወልሓደ የልቦን። ስለዚ እንተዘይተረድኦም እካ፣ ኣምላኽ ኢልዎ እንተኮይኑ ምስ ኣምላኽ ክንብኣስ ከይንርከብ ኢድና ኣይነልዕልን፣ ዘይበሎ እንተኮይኑ ኸኣ ሓሳዊ ኮይኑ ስለዝርከብ ክሓፍር እዩ ኣይበሉን። ግን ከኣ ዋላ ተጋግዩ፣ ገዛእ ርእሱ ድማ ከም ምሳሌ እንተዘይኣቅረበ’ውን፣ ክምዕድዎን ክግስጽዎን ደኣ ነይርዎም እምበር ካብኡ ሓሊፎም ካብ ማእከሎም ከርሕቅዎ ምሕሳቦም ብሓቂ ጌጋ እዩ። ምጽውዋርን ምስኽኻምን ናይ ሓደ ስድራ መለለይ ባህርይ ዶ ኣይኮነ? ደቂ ያእቆብ ብቁጽሪ ሒደት እዮም ዝነበሩ። ኣምላኽ ምስኦም ስለ ዝነብረ ካብ ከባቢኦም ዝተፈለዩን ዕይኦም ዝቐንዓሎም ህዝቢ እዮም። ካብዚ ዝተላዕለ ጠማቲኦም ብዙሕ ነበረ። ከጥቅዖም ኢሉ ዝትንስእ ጽላኢ ድማ ኣብ ከባቢኦም ነይሩ እዩ። ስለ ዝኾነ ስድራ ያዕቆብ እንተተፈላልዮም ጸላኢ ከሽንፎም ቀሊል ክኸውን እዩ። ስለዚ ፍልልዮም እናጽበቡ ክኸዱ፣ ንሕውነቶም ድማ ብሰላም ክሕልውዎ ነይርዎም።