Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በባሕርዳር ባለ እግዚአብሔር ቤተክርስቲያን በምሥራቅ ንፍቅ ምዕመናንን ወደ ታሪካዊው ቦታ የሚያደርሱ መኪናዎች ተደርድረው ቆመዋል፡፡ ነጫጭ የለበሱ ምዕመናንም ተሰልፈው ወደ መኪናዎቹ መግባት ጀምረው ነበር፡፡ እኔም እንደ እነርሱ ሁሉ ተሰለፍኩ፡፡ ለጉዞ የምታስፈልገኝን ወረቀት አሳይቼ ከአንደኛው መኪና ገባሁ፡፡ ምዕምናን የጋራ ፀሎት አድርሰው ብዙ ሳይቆይ የገባሁበት መኪና ተንቀሳቀሰ፡፡ ጨለማው ምድርን ለብርሃን አስረክቦ አለቀቀም፡፡ የሥልጣን ዘመኑ ግን ሊጠናቀቅ ተቃርቧል፡፡
መኪናው ፊቱን ወደሰሜን አዙሮ ጉዞ ጀመረ፡፡ የባሕርዳር ጎዳናዎች ባዶ እንደሆኑ ናቸው፡፡ ጣናን መጎናፀፊያ፣ ዓባይን መቀነት ዘንባባዎቹን ደግሞ የወርቅ ጥላ አድርጋ የምትኖረው ባሕርዳር ከቀኑ በሌሊት የምታምር መሰለኝ፡፡ ፀጥ ባለው ሌሊት ውብ ናት፡፡ ረጅሙን የዓባይ ድልድይ ተሻገርን ገሰገስን፡፡ ከእኔ በስተቀር በመኪናው ውስጥ ያሉት ዝማሬ ላይ ናቸው፡፡ በጋራ ከሚዘምሩት ዝማሬ አንድም ስንኝ አለማወቄ ገረመኝ፡፡ ከእነርሱ ጋር የጋራ የሚያደርገኝ ከአንድ መኪና ውስጥ መሆኔና ሲያጨበጭቡ ማጨብጨቤ ብቻ ነው፡፡ ራሴን ታዘብኩት፡፡ አብዝቶም ገረመኝ፡፡ ጉዟችን ቀጥሏል፡፡ የጨለማው ጉልበት ደክሟል፡፡ ብርሃን ስልጣኑን ሊረከብ እየቋመጠ ነው፡፡ ዘንዘልማን አልፈን ገሰገስን፡፡
ትንንሽ የገጠር ከተማዎችን አልፈን ተጓዝን፡፡ የጨለማ ዘመን ተጠናቀቀ፡፡ ብርሃን ዙፋኑን ጨበጠ፡፡ ንግሥቲቷ ፀሐይ በምሥራቅ እስክትወጣ እየተጠበቀች ነው፡፡ ሀሙሲት ከተማ ስንዳረስ ከመንገዳችን በስተ ግራ በኩል ካለው ሜዳ ነጫጭ ድንኳኖች ተመለከትን፡፡ ከድንኳኖቹ አጠገብ መኪናዎች በሰልፍ ቆመዋል፡፡ ከመንገዱ በስተቀኝ በኩል ደግሞ በጥቅጥቅ ደን የተሸፈነ ደብር ይታያል፡፡ መኪናችን መንገዱን ለቆ በሜዳው ወደ ተደረደሩት መኪናዎች ወሰደን፡፡ እንወርድ ዘንድም ተፈቀደልን፡፡
በየመኪናዎቹ የሚወርዱ ነጫጭ እርግቦች የሚመስሉ ምዕምናን ፊታቸውን ወደ ምሥራቅ አዙረው መንገዱን እያቋረጡ ከፍ ብሎ ወደ ተሠራው፣ ግርማው በአሻገር ወደ ሚያሥፈራው ደብር ተጓዙ፡፡ እኔም ተከትዬ አዘገምኩ፡፡ የገዳሙ ግርማ አስቀድሞ ያስፈራል፣ ልብን ያርዳል፣ ጥቅጥቅ ደኑ ዙሪያውን በካብ ታጥሯል፡፡ ምዕመናን በስተ ምዕራብ በኩል ባለው በር እያለፉ ወደ ውስጥ ይዘልቃሉ፡፡ ከመንገዷ በቀኝና በግራ የቆሙት እፅዕዋት እንግዳ ለመቀበል የቆሙ አገልጋዮች ይመስላሉ፡፡ ልዩ ልዩ እፅዕዋት በእርጋታ ቆመዋል፡፡ አዕዋፋት ይዘምራሉ፡፡ የእሸ ዛፎች መልካም ፍሬ ሰጥተዋል፡፡ በቀጭኗ መንገድ ወደ ውስጥ ሲዘልቁ መንፈስ የሚያድስ ማዕዛ ይመጣል፡፡ ማዕዛውን እያጣጣሙ ወደ ውስጥ ሲጠጉ በካብ የታጠሩ በአንድ ቅጽር ሁለት ደብር ያያሉ፡፡ አንደኛው የቀደመውን አንደኛው ደግሞ የአሁኑን ጥበብ የሚያሳዩ አብያተክርስቲያናት፡፡
ስትጠበቅ የነበረችው ፀሐይ ወጥታ መታዬት ጀምራለች፡፡ ገዳመ ወንጨጥ ቅዱስ ሚካኤል ወደብረ ሰላም መድኃኔዓለም ገዳም ውስጥ ነኝ፡፡ ገዳሙ በደቡብ ጎንደር ሀገረ ስብከት በደራ ወረዳ ቤተክህነት ሥር ይገኛል፡፡ ዓይኔ የሚያዬውን፣ ጀሮዬ የሚሰማውን፣ እጄ የሚዳስሰውን፣ እግሬ የሚረግጠውን፣ አፍንጫዬ የሚያሸተውን ያደንቅ ጀመር፡፡
ኢትዮጵያ የምድር መሰሶ ናት። ምድራዊት ዓለም ከእርሷ ውጭ አትቆምም፡፡ ፈጣሪዋን ያልረሳች፣ መልካም ሥራን ያልዘነጋች፣ ትሕትናን ያልተወች፣ ስለ ሠው መኖርን የጠበቀች ሀገር ናት፡፡ ታዲያ ምድራዊውን ያቆማቸውን መሰሶ ሊጥሉ ይገፉታል። ዳሩ ትጠነክራለች እንጂ ሊጥሏት አይቻላቸውም፡፡
ፈጣሪ ሰማይና ምድርን ፈጠረ። ሰማይን በጥበቡ አስዋባት፣ የዙፋኑ መቀመጫ ትሆን ዘንድም መረጣት። የሰማይ ካስማ የለውም፣ ምድርም መሠረት የላትም፤ እርጉ ተብለው ረጉ እንጂ። ምድርንም በልዩ ልዩ ጌጥ አስጌጣት፣ የእግሩ መረገጫም አደረጋት። ለምድር የተለዬች ጌጥ ትሆን ዘንድም ኢትዮጵያን መረጣት። ሥሙ እንዲወደስባት፣ ጥበብ እንዲፈስባት፣ ፍቅር እንዲሰፋባት፣ ለምድር ተስፋ የሚታይባት ትሆን ዘንድ አስዋባት፣ አነፃት፣ ጠበቃት።
ዝምታው ያስፈራል። ያልተነካካው የዛፍ ጥላ ግርማ ሞገስ ሆኗል። በስርዓት ከቆመው ዛፍ በቀስታ የሚወድቀው ቅጠልና ፍሬ በምድር ላይ ወድቆ ከቆዬው ጋር ተጋጭቶ ሲገናኝ ልዩ ድምፅ ይሰጣል።
ወደ አውደ ምኅረቱ የተጠጋ ሁሉ አምላኩን ይማፀናል። ‹‹አምላኬ ልመናዬን ስማ፣ ይቅርም በለኝ፣ ሀገራችን ኢትዮጵያን ባርክ›› እያለ የሚማፀን ድምፅ በለሁሳሳው ይሰማል። በግርማ ከቆመው ደብር ውስጥ ሿ..ሿ የሚለው የፅህና ድምፅና ከፅህናው የሚወጣው መልካም ማዕዛ ነብስን ያረጋጋል። ዲያቆኑ የሚያቃጭለው የቃጭል ድምፅም በተደጋጋሚ ይሰማል። አዕዋፋት ይዘምራሉ፣ ለፀሎት የሚፋጠነው ሰው አጀብ ያሰኛል። ቅጠል የለበሱ የማሕብርና የቀብር ቤቶች በዙሪያው ይታያሉ፡፡ በጥሻው ውስጥ ቀጫጭን መንገዶች ይታያሉ፡፡ ዙሪያ ገባው ያስደምማል፡፡
ገዳመ ወንጨጥ ቅዱስ ሚካኤል ወደብረ ሰላም መድኃኔዓለም ገዳም በብሉይ ኪዳን ጀምሮ የነበረ ታላቅ ገዳም ነው፡፡ በፀጋ የሚመሩ ካህናት ቤተመቅደስ ሊያንፁ ወደ ሥፍራው አቀኑ፡፡ አካባቢው በዱር የተመላ ነበር፡፡ ፈጣሪ የፈቀደው ሥፍራ ላይ እየስኪደርሱ ድረስ እየመነጠሩ ይሄዱ ነበር፡፡ በመካከል የወይን እንጨት አገኙ፡፡ ከዚያም “ኧረ የወይን እንጨት!” አሉ፤ ስያሜው ከዚያ ተገኘ፡፡ የወን እንጨት፡፡ እየቆዬ ሲሄድ ወንጨጥ መባሉን የደራ ወረዳ ሥራ አስኪያጅና የገዳሙ አስተዳደሪ መጋቤ ስርዓት ቆሞስ አባ ገብረ ማርያም አለነ ነግረውኛል፡፡ ፈጣሪ የፈቀደው ቦታ ተገኘ፡፡ ቤተመቅደስም ታነፀ፡፡ ይሄን ቤተመቅደስም ቡልሌ የተባሉ ጻድቅ ሰው እንደተከሉት አስተዳደሪው ነግረውኛል፡፡
በ332 ዓ.ዓ ታነፀ፡፡ መስዋዕተ ኦሪት ተሰውቶበታል፡፡ ይህ ዕፁብ ድንቅ የሆነ ቤተመቅደስ በዚያ ዘመን እንደተሠራ አልታደሰም፡፡ የጣሪያው አሠራር ጉድ ያሰኛል፡፡ ክዳኑ ቆርቆሮ ለብሷል፡፡ ቅኔ ማሕሌት፣ ቅድስትና መቅደሱ ውብ ነው፡፡ ጣሪያው ቆርቆሮ ቢለብሥም መቅደሱን ግን የነካካው የለም፡፡
በቀደመው ዘመን ጥበብ ያለው የቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስቲያን ነው፡፡ ወደ ውስጥ ዘለኩ፡፡ በሰማሁት ነገር አብዝቼ ተገረምኩ፡፡ ገዳሙ የሚጠበቀው በነብር ነው፡፡ ከተመሠረተበት ዘመን ጀምሮ አናብርት ቤተመቅደሱን ይጠብቁ ዘንድ ስልጣን ተሰጣቸው፡፡ ማደሪያቸውም ከቤተመቅደሡ ዓናት ላይ በተሠራው ሰገነት ነው፡፡ ዲያቆናቱ መኖሪያቸውን በእጃቸው እየጠቆሙ አሳዩኝ፡፡ ሠው ሳይበዛ ሲቀር ከማደሪያቸው ወርደው ምግባቸውን ይመገባሉ፡፡ የውኃ መጠጫ ገንዳ በቅድስቱ ተዘጋጅቶላቸዋል፡፡ እርሱንም አየሁ፡፡ አናብርቱ በገዳሙ ላይ ያልተገባ ነገር ሊያደርግ የሄደን ይቀጣሉ፡፡
ሳይነፁ ወደ ቤተመቅደስ የሚገቡትንም ይከለክላሉ፡፡ ቤተመቅደሱን ሊያረክስ የወደደውን ሁሉ አያስገቡም፡፡ በገዳሙ እንደደረሰኩ በነበር እንደሚጠበቅ ቢነገረኝም በቤተመቅደስ ውስጥ እንደሚኖሩ ግን አላወኩም ነበር፡፡ አስቀድሜ ባውቅ ኖሮ ወደ ውስጥ ለመግባት ባልደፈርኩ ነበር፡፡ የሐጥያቴን ብዛት ሳስብ ፍርሃት ተጫነኝ፡፡
አቤቱ ጌታ ሆይ ነብሴን አስባት፣ እንደ በደሌ ሳይሆን እንደቸርነትህ ጠብቃት፣ እነሆ አልተዘጋጄችምና ለነብር ጎረሮ አሳልፈህ አትስጣት፣ ይልቁን ፈጣሪዋ አንተን እየፈራች ትዘጋጅ ዘንድ የንስሐ ጊዜ ስጣት፣ በስጋ ኃይል ተሸንፋለችና አትቅጣት አልኩ። ልቤ ራደች፣ መንፈሴ ተጨነቀች፣ እግሬ ተንቀጠቀጠች። ‹‹የመዳንህን ደስታ ስጠኝ በእሽታ መንፈስም ደግፈኝ›› የሚለውን አሰብኩ። አናብርቱ ከሚቀጡት ሰው አንደኛው እንደምሆን ልቤ ይወተውተኛል፡፡ በቅድሥቱ ዙሪያ ስዞር ከቤተመቅደሱ አናት ላይ ያሉት አናብርት መቸ ወርደው ይይዙኝ ይሀን እያልኩ እጨነቅ ነበር፡፡
ቅዱሱን ሥፍራ ይጠብቁ ዘንድ አገልጋዮች ሆነው ተመርጠዋል እና ይቀጣሉ። በሌላው ዓለም በብረት አጥር ውስጥ የሚኖሩ አናብርት ሊኖሩ ይችላሉ። በኢትዮጵያ ግን እንደ ሰው ሁሉ ገዳማዊ የሆኑ የገዳም ጠባቂዎች አናብርት ይገኛሉ። እፁብ ነው፡፡ አናብርቱ አገልግሎት ሲደምቅ በሰገነቱ ወጥተው፣ ከመኝታቸው ተነስተው የሚሆነውን ሁሉ እንደሚያዩ መጋቤ ስርዓት ቆሞስ አባ ገብረማርያም ነግረውኛል፡፡ በቸርነቱ አተረፈኝ፤ ከአናብርት ጉረሮ ዳንኩ፡፡
‹‹እንደ አባቶች ቤተ መቅደሱ ውስጥ ፀበል አለ፡፡ በአራቱ ማዕዘን ሕዝቡ የሚገለገልበት ፀበል አለው። በእነዚህ ነው ሕዘቡ እየተፈወሰ ያለው›› ነው ያሉኝ መጋቤ ስርዓት ቆሞስ አባ ገብረማርያም፡፡ የቤተመቅደሱ ፀበል እንዳለ ይነገር እንጂ ፈቃደ እግዚአብሔር ስላልደረሰ ያወጣው የለም፡፡ ‹‹አባቶች ብዙ ቅዱሳን አሉ ነው የሚሉን፣ እኛም በዓይናችን ያዬናቸው አሉ፣ ሌሊት ስንመጣ ብዙ ቅዱሳን ይታያሉ›› ነው ያሉት፡፡ የሚታዩት ካህናት ለአገልግሎት ወደ ቤተክርስቲያን በሌሊት ሲሄዱ የማይታዩት አባቶች በቤተመቅደስ እያመሰገኑ እንደሚሰሙም ሰምቻለሁ፡፡
ገዳሙን ከመነኮሳት ውጭ ህጋዊ ካህናት አያስተዳድሩትም፡፡ ያለ ፈቃድ የገዳሙን ቅጠል እንኳን የሚቆርጥ አይችልም፡፡ ጠባቂው ረቂቅ ነውና፤ እስከዛሬም ጉዳት አልደረሰበትም ይባላል፡፡
የመድኃኔዓለም ቤተክርስቲያንን በዚህ ዘመን ሥራ የተሠራ ነው፡፡ ስለዚህ ቤተክርስቲያን አሠራር አበው ሲናገሩ ‹‹ጥንታዊውን የቅዱስ ሚካኤልን ቤተክርስቲያን ልናድስ ነበር መሳሪያውን ያመጣነው፡፡ ልናፈርስ ወደ ጣሪያው ስንወጣ እሳት እየነደደ አልሆን አለን፡፡ ስድስት ቆርቆሮወችን እንደነቀልን ማውረድ አልተቻለንም፡፡ መወጣጫ መሠላሉ ከሁለት ይቆመጣል፡፡ የሚያፈርሰው ሰው ይወድቃል፡፡ ፈቃደ እግዚአብሔር አልደረሰም ተባለ፡፡ የተነቀሉት ቆርቆሮዎች ዳግም ተገጠሙ፡፡ ለማደሻ በመጣው ቁሳቁስ ሌላ ቤተክርስቲያን ተገነባ፡፡ ከቅዱስ ሚካኤል ጋር የነበረው ታቦተ መድኃኔዓለም ገባበት›› ነው ያሉኝ፡፡
‹‹ቦታው በእኛ አቅም የሚነገር አይደለም፡፡ እንዲሁ በድፍረት ነገርኩህ እንጂ፤ ሕዝቡ ይወቀው ብለን እንጂ በእኔ አንደበት የሚነገር አይደለም፡፡ ወደፊት እራሱ ሲፈቅድ ያወጠዋል ብዬ አምናለሁ›› ነው ያሉኝ መጋቤ ስርዓት ቆሞስ አባ ገብረማርያም፡፡
ባሕር ላይ ቁጭ ብላ ከሰማይ ዝናብ እንደምትጠብቅ ወፍ አትሁኑ እንዳለ ኢትዮጵያ ባሕር ናት፤ ጥልቅ ባሕር፤ ታዲያ ልጆቿም ከባሕሩ ይጠጡ እንጂ ከሌላ የሚመጣን ብቻ አይመልከቱ፡፡ ዘላለም እንደሚኖር ሰው ሥራ ዛሬ እንደሚሞት ሰው ተዘጋጅ። ደስታህን በፈጣሪህ ላይ አድርግ። የተጠሩ ብዙኃን ናቸው። የተመረጡት ግን ጥቂቶች ናቸው፡፡ የተመረጡት በዚያ ገዳም በቅድስና ይኖራሉ፡፡ በባዶ እግራቸው የነበሩት ዘመንን ተጉዘው ጨረሱ። በጫማ የተጓዙት መጓዝ አቃታቸው። ኢትዮጵያ ልዩ ናት፡፡
‹‹አዲስ ልብ እሰጣችዘኋለሁ አዲስም መንፈስ በውስጣችሁ አኖራለሁ። የድንጋዮችንም ልብ ከሥጋችሁ አወጣለሁ። የሥጋንም ልብ እሰጣችኋለሁ። መንፈሴንም በውስጣችሁ አኖራለሁ ፍርዴንም ትጠብቃላችሁ። ታደርጉትማላችሁ›› እንዳለ ህጉን የሚጠብቁ በዚያ ይኖራሉ፡፡ መኖር ያልቻሉት ደገሞ ሥፍራውን እየሄዱ ያያሉ፡፡ በቅዱ በመንፈሱ ይረካሉ፡፡ ፍርዱን የጠበቁት ለአገልግሎት ይፋጠናሉ። ተግተው ይፀልያሉ። አብዝተው ይማፀናሉ። ‹‹ራሱን ከፍ የሚያደርግ ሁሉ ይዋረዳልና፤ ራሱንም የሚያዋርድ ሁሉ ከፍ ይላል›› እንዳለ በገዳሙ ያሉ መነኮሳት ራሳቸውን አዋርደው ከፍ ማለትን መርጠዋል። አይኮሩም፣ ስለ ሁሉም ነገር ፈጣሪያቸው ይቅደም ይላሉ። ሊቃውንት ትሕትናን ተከተሏት ገንዘብም አድርጋት ይላሉ። እነርሱም ትሕትናን እየተከተሏት ነው፡፡
በገዳሙ ውስጥ ጥንታዊ መስቀሎች፣ የአንበሳ ለምድ፣ በጥቂት ሰው መንቀሳቀስ የማይችል ኢየሱስ ክርስቶስ በቀራንዮ የተሰቀለበትን መስቀል የሚመስል ትልቅ መስቀል፣ ጥንታዊ የብራና መፃሕፍት እና አያሌ እፁብ የሆኑ ቅርሶች ይገኙበታል፡፡ ዲበ መስቀሉ በዓመት እንድ ጊዜ ብቻ ነው የሚወጣው፡፡ አባቶች ገዳሙ እንዲታይ ሰውም እንዲበዛት ስለማይፈልጉ ታላቁ ሥፍራ ሳይታይ መኖሩን ሰምቻለሁ፡፡ አሁን ግን በፈጣሪ ፈቃድ በሩን ለመክፈት እየተሠራ ነው፤ ታላቅ ቦታ ያዩ ዘንድ የወደዱ ሁሉ መምጣት ይችላሉ ነው ብለዋል አባቶች፡፡
በማይገባኝ ሥፍራ አያሌ ነገሮችን ተመለከትኩ፤ አብዝቼም አደነኩ፡፡ በተቀደሰችው ምድር ተወልጄ እኖር ዘንድ የፈቀደልኝን ፈጣሪዬን አመሰገንኩ፡፡ ቤተመቅደሱን በአናብርት የሚያስጠብቅ አምላክ ቅዲስቲቷን ሀገር በመላዕክት እንደሚያስጠብቃት አሰብኩ፡፡ እግሬ ከገዳሙ ወጥቶ ወደ ሜዳው ወጣ፣ ልቤ በዚያው መሰንበትን መረጠ፡፡ መንገዱን እንደተሻገሩ በገዳሙ የሚገነባ አዲ የቅዱስ ጊዮርጊስ ሕንፃ ቤተክርስቲያን አለ፡፡ በሜዳው በተዘጋጄው ጉባኤ ለምታደም አዘገምኩ፡፡ በዚያውም ተቀመጥኩ፡፡ የአዕዋፋት ዝማሬ፣ የገዳሙ ግርማ፣ የካህናት ጥዑመ ዜማ በእዝነ ልቦናዬ አልለይህ አሉኝ፡፡ ኢትዮጵያን እናውቅ ዘንድ ይርዳን፡፡
ተኩሱ ከሌሊቱ 11 ሰአት የጀመረ እስከ 4 ሰአት እንደ ሐምሌ ዝናም አላባራም፡፡ ድምጹም በኖህ ጊዜ ሰማዩ ተነድሎ መሬቱን አጠፋው እንደተባለው ይመስላል እንጂ በሰው እጅ የተተኮሰ አይመስልም፡፡ መድፉም ሲተኮስ ጢሱ የቤት ቃጠሎ መስሎ ይወጣ ነበር፡፡ ከአድዋው ጦርነት እጅግ ጥቂቱን ጻፍኩ እንጂ፣ አይኔ ያየውን ጆሮዬ የሰማውን በሙሉ መጻፍ አይቻለኝም፡፡
በዚያን ጊዜ እቴጌ ጣይቱ በግንባራቸው ተደፍተው፣ በጉልበታቸው ተንበርክከው፣ ድንጋይ ተሸክመው እያዘኑና እየተጨነቁ ወደ እግዚአብሔር ሲጮሁ በንጉሠ ነገሥቱ ክቢ ላይ የመድፍና የነፍጡ እይር እንደ ዝናብ ወረደበት፡፡
እቴጌም ጥቁር ጥላ አስይዘውና አይነ ርግባቸውን ገልጠው በእግራቸው መሄድ ጀመሩ፡፡ ሴት ወይዛዝርቱ፣ የዳግማዊ ምኒልክ ልጅ ወ/ሮ ዘውዲቱና ደንገጡሮች እቴጌን ተከተሏቸው፡፡
የኋላው ደጀን ጦር እንደመወዝወዝ ባለ ጊዜም፣ እቴጌ አይዞህ! አንተ ምን ሆነሃል! ድሉ የኛ ነው! በለው! አሉት፡፡ በዚያ ቀን እቴጌ ጦራቸውን በግራና ቀኝ አሰልፈው የሴቶችን ባህሪ ትተው የተመረጠ የወንድ አርበኛ ሆነው ዋሉ፡፡ የእተጌ ጣይቱ መድፈኞች እቴጌ ከቆሙበት በስተቀኝ ሆነው መልሰው መላልሰው በመተኮስ በመሃል ሰብሮ የመጣውን የኢጣሊያ ጦር አስለቀቁት፡፡ በዚህም ጊዜ የኢጣሊያ ሰራዊት ሽሽት ጀመረ፡፡
እኛም ለጊዜው የፊተኛው ጦር ድል ሲሆን፣ የጦርነቱ መጨረሻ መስሎን ደስ አለን፡፡ ይሁን እንጂ ንጉሠ ነገሥቱ የፊተኛውን ጦር አባራሪውን ተከትለው በሩን አልፈው በዘለቁ ጊዜ እንደገና የኢጣሊያ ጦር እንደ ቅጠል ሆኖ ተሰልፎ ቆየ፡፡ ተኩሱም ከፊተኛው የበለጠ ሆነ፡፡
አጼ ምኒልክም ጦር ጨምረው ወደፊት ወደ ተራራው ከተጓዙ በኋላ ከበቅሎ ወርደው በዋሻው ውስጥ በነበረው 2ሺ የሚጠጋ የኢጣሊያ ጦር ላይ 10፡10 መድፍ ሲጥሉበት በዋሻው ውስጥ የነበረው የጣሊያን ሰራዊት እግዚኦ ብሎ ጮሀ፡፡
የአጼ ምኒልክ አዛዥ አባ ተምሳስ የንጉሠ ነገሥቱን ጥላ ይዞ ነጋሪት እያስመታ፣ አይዞህ በርታ! እያለ ሲያዋጋ ዋለ፡፡ እቴጌ ጣይቱም መጀመሪያ ድል ባደረጉበት ቦታ ቁመው ለተጠማውና ለቆሰለው ውሃ ሲያጠጡ ዋሉ፡፡ እንኳን የኢትዮጵያ ሰው፣ የኢጣሊያ ቁስለኞችም የእቴጌ ውሃ አልቀረባቸውም፡፡
ከቀኑ 9 ሰአት ሲሆን ንጉሠ ነገሥቱ ሳይመለሱ በርካታ የኢትዮጵያ ሰራዊት ከግንባር መመለስ ጀመረ፡፡ ይሄኔ እቴጌ ንጉሠ ነገሥቱ ሳይመለሱ እንዴት ትመለሳላችሁ፣ በሉ ምርኮኛና ቁስለኛውን እዚህ እየተዋችሁ ወደ ግንባር ተመለሱ ብለው አዘዙ፡፡
የእተጌ እህት ወ/ሮ አዛለች፣ ሰዉ የማረከውንና ቁስለኛውን ይዞ ሲመለስ ባየች ጊዜ፣ ንጉሥህን ጠጅህን ጮማህን ትተህ ወዴት ትመለሳለህ? እያለች ለፈፈች፡፡ የምኒልክ ደግነት እንኳን ወንዱንና ሴቱን መነኩሴውን ጭምር አጀገነው፡፡ እቴጌ ጣይቱና አብረዋቸው የነበሩ ሴቶች ያለስራቸው ታላቅ ስራ ሲሰሩ ውለዋልና፣ ታሪካቸውን ጽፌ አልጨርሰውም፡፡
ንጉሠ ነገስቱ ሳይመለሱ ቀኑ እየመሸ በመምጣቱ፣ እቴጌ ምነው ጦሩ አልተፈታም እንዴ? የሚል መልዕክት ወደ አጼ ምኒልክ ላኩ፡፡ አጼ ምኒልክም በግራ ሲተኮስ እሰማለሁ እንጂ በዚህ ያለው አልቋል ብለው መልእክተኛ በመላክ ወደ ሰፈር ተመለሱ፡፡
እቴጌም የንጉሠ ነገሥቱን መመለስ ባዩ ጊዜ ላይን ድንግዝግዝ ሲል ከጦር ሰፈራቸው ተመለሱ፡፡ በድንኳናቸው በመግባት ዙፋናቸውንና መከዳቸውን እጅ ነስተው በዙፋናቸው ላይ ተቀመጡ፡፡ በጦርነቱ መሃል እንዳልዋሉና እንዳልነበሩ ሆነው ተገኙ፡፡
የ ICRC ማለትም የዓለምአቀፉ ቀይ መስቀል ኰሚቴ ፕሬዘዳንት Jacob Kellenberger እንደገለጹት፥ ድርጅቱን ወደ ምሥራቅ ኦጋዴን አካባቢ እንደገና ለመመለስ በቀረበው ጥያቄ ላይ ከኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ጋር የተደረጉ ንግግሮች ፍሬ አላፈሩም።
የኢትዮጵያ መንግሥት ባብዛኛው ሱማሌዎች ከሚኖሩበት ከኦጋዴን የዓለምአቀፉን ቀይ መስቀል የሰብዓዊ ዕርዳታ ሠራተኞች ከሕገ-ወጡ የኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጪ ግንባር ሽምቅ ተዋጊዎች ጋር ወግናችኋል ሲል በመክሰስ እንዲወጡ ያዘዘው እ አ ዘ አ ሐምሌ 2007 ዓ ም ነው። ICRC ግን ክሱን አይቀበልም።
የኢትዮጵያ መንግሥት በተጨማሪም፥ የጋዜጠኞችና ግብረሰናይ ድርጅቶችን የኦጋዴን እንቅስቃሴ ውሱን አድርጓል። በቅርቡ የወጣው የዩናይትድ ስቴትስ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የሰብዓዊ መብቶች ሪፖርት ግን፥ የመንግሥቱ ደጋፊ ኃይሎች እጅግ አዋኪ እየሆኑ በመጡ በኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጪ ግንባር ሽምቅ ተዋጊዎች ላይ የመልሶ ማጥቃት ዘመቻ በሚያካሂዱበት አካባቢ የምግብና መድሃኒት አቅርቦቱን እንዳገደ ይጠቁማል።
የተባበሩት መንግሥታት የዓለም የምግብ ፕሮግራም WFP ደቡብና ደቡብ ምሥራቅ ኢትዮጵያን፥ እንዲሁም በከፊል ጐረቤት ሱማልያና ኬንያን ጨምሮ፥ በአፍሪቃ ቀንድ ሀገሮች በጠቅላላው ስምንት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺህ የሚጠጉ ሰዎች የምግብ ዕርዳታ ያስፈልጋቸዋል ብሏል።
አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ጥይቄ የህወሓት ከስልጣን የመውረድ ብቻ አይደለም።የኢትዮጵያ የግዛት እና የሕዝብ አንድነት ጥያቄም ጭምር ነው።ስለ አቶ ኃይለማርያም ቀደም ብሎ የወጣውን ፅሁፍ ከፃፍኩ ከተኛሁ በኃላ ስለ ኢትዮጵያ ተጋድሜ ማሰላሰል ጀመርኩ።እንቅልፍ በአይኔ አልዞረም።ሰዓቱ ሌሊቱ አልቆ ሊነጋ ነው።ኢትዮጵያ አደጋ ላይ ነች።ስለ ህወሓት ከስልጣን አለመልቀቅ ስላስከተለው ምስቅልቅል ሁኔታ ብዙ ተፅፏል።ህወሓት የሰራው ስህተት እዚህ አድርሶናል።አሁን ጥያቄው ግን የአንድነት አደጋም ጭምር ነው።
ስለሆነም እንደ ሀገር የተደቀነውን አደጋ ለማስወገድ ለጊዜው ወታደራዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ስልጣኑ በህወሓት ስር እስካለ ድረስ ህወሓት የብዙሃኑን የኢትዮጵያ ሕዝብ አዎንታ ያስገኘ ለውጥ ለመጀመር የሚችለው በመጀመርያ ያለፈ የጎሳ ፖለቲካው ስህተት መሆኑን በግልጥ አምኖ የሚከተሉትን አስራ ስድስት ነጥቦች በድፍረት መተግበር ከቻለ ነው።
11/በሙስና ያጠፉ፣በሰብዓዊ መብት ረገጣ እና በልዩ ልዩ ወንጀል የሚጠየቁ አካላትን በሙሉ ለፍትህ ማ1ቅረብ ህዝብን እና ትውልድን አስተማሪ በሆነ መልኩ ይያለፈ ስህተትን ማረም፣
12/ የሰማዕታት ሃውልት በማለት የተሰሩት ሐውልቶች ሙሉ በሙሉ የቅርፅም ሆነ የይዘት ለውጥ ተደርጎባቸው በሃያኛው ክፍለ ዘመን በደርግም ሆነ በህወሓት ወይንም በኢህአፓም ሆነ በኢድዩ ወይንም በኦነግ ስር ሆነው ለሞቱት የሃውልቱ ሁሉ የጋራ መታሰቢያ እንዲሁን አዲስ ስያሜ ለምሳሌ በእርስ በርስ ጦርነት ህይወታቸውን ላጡ ወይንም ሌላ የወል ስም ተፈልጎ እንዲሰየም ፣
13/ ኢትዮጵያ አንድ የብሔራዊ ክብር ቀን እንዲኖራት በእዚህም ቀን ያለፈ የእርስ በርስ ጦርነት ምዕራፍ መዝጊያ መታሰቢያ ቀን ሆኖ ቀኑ የዕርቅ እና የአንድነት ቀን ሆኖ እንዲታስብ እንዲታወጅ ፣
16/ አሁን ያለው የጎሳ አከላለል ስርዓት ጎሳን ሳይሆን በጅኦግራፍ፣ታሪክ እና ባህልን መሰረት ያደረገ የፌድራል አከላል ስርዓት እንዲዘረጋ እንዲያደርግ የሚሉት ናቸው።
ከላይ የተጠቀሱትን ተግባራት ለመከወን ህወሓት አሁን ባለው የሰው ኃይል ወይንም ሕዝቡን ደጋግመው ሲዋሹ በተያዙ ባለስልጣናቱ ማከናወን አይችልም።ስለሆነም አዲሱ ትውልድ ሙሉ በሙሉ ኃላፊነቱን መውሰድ አለበት።ይህንን ማድረግ ካልተቻለ ህወሓት እራሱን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያን አደጋ ላይ እንደሚጥላት ሳይታለም የተፈታ ነው።
Radio Erena: 28 February 2021 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዶባዊ ግጭት፣ ኤርትራ ኢድ ከምዘየእተወት ገሊጻ። ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት የማነ ገብረኣብን ናብ ሱዳን ብምኻድ ኣብ ዘ [...]
ብዙዎቻችን ብዙውን ጊዜ ባለማወቅ በሕይወታችን ውስጥ እናልፋለን ፡፡ ጥልቀቱን ለመውሰድ እንፈራለን ፣ ከእንግዲህ በራስ መተማመን የለንም ፡፡ ግን ማንኛውንም ነገር ማድረግ እንደሚችሉ ይወቁ ፡፡ አያምኑም? ይህንን ተመልከቱ ...
Yourself በራስዎ ይመኑ ፡፡ ትችላለክ. የ “TerryMLR” ተነሳሽነት ትልቅ ለማለም ለመደፈር በራስዎ እንዲያምኑ የሚያነሳሳ ቪዲዮን ይሰጥዎታል ፡፡ በራስዎ ላይ እምነት ለመያዝ ፣ ምክንያቱም በሂደቱ ውስጥ በራስ መተማመን ከመነሳሳት የበለጠ አስፈላጊ ነው ፡፡
ያውቃሉ ፣ በሕይወትዎ በሙሉ ፣ የሚፈርድብዎ ፣ ባሕሪዎችዎን የሚጠራጠሩ ፣ በአንተ ወይም በሕልምዎ የማያምኑ ብዙ ሰዎችን ያገ youቸዋል። የምንኖርበት ዓለም ፣ ከምንኖርባቸው ቤቶች አንስቶ እስከ እጃችን ድረስ እስካለን ስልኮች ፣ እነዚህ ሁሉ ነገሮች አሉ አንድ ሰው ስለገመተው ፣ የማይታየውን ያየው ይህ ሰው ፣ እንዲቻል ለማድረግ የማይቻል ፡፡ እነዚህ ሁሉ እና በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ህይወታቸውን የለወጡ ሰዎች ሁሉ አንድ የሚያመሳስላቸው ነገር አለ-በራስ መተማመን ፡፡ እና አሁን የእርስዎ ተራ ነው ፡፡
►ይህ ቪዲዮ እርስዎን የሚያነቃቃዎት ከሆነ ይህ ቪዲዮ እርስዎን ለማነሳሳት ከቻለ ወይም ታላላቅ ነገሮችን የማከናወን ችሎታ እንዳለዎት እንዲገነዘቡ የሚያደርግ ከሆነ ሌሎች ቪዲዮዎችን ለማየት እንዲመዘገቡ በደንበኝነት እንዲመዘገቡ እና እንዲያነቃ እጋብዝዎታለሁ ፡፡ የዚህ ዘይቤ ተነሳሽነት። ይህ ቪዲዮ የረዳዎት እና ሌሎች ሰዎችን ሊረዳ የሚችል ነው ብለው የሚያስቡ ከሆነ እንዲያጋሩት እጋብዛለሁ 🙂
ኑሕ  ፦ የኑሕ ሕዝቦች ቀደም ሲል አንድ አላህን ብቻ የሚያመልኩ፣ከሞት በኋላ ዳግም መቀስቀስና መጠየቅ መኖሩን የሚያምኑ፣መልካም ሥራዎችንም የሚሠሩ ሕዝቦች ነበሩ። እነዚያ ሰዎች በሞት ሲያልፉ ቀሪዎቹ ለነዚያ ደጋግ ጻድቃን ሰዎችና ለውብ ስነምግባራቸው በጣም ስላዘኑ የመታሰቢያ ቅርጻ ቅርጽና ሐውልቶች አቆሙላቸው። እነዚያን ነገሮችም {ወድ፣ሱዋዕ፣የጉሥ፣የዑቅ፣ነስር} ብለው ሰየሟቸው። እነዚህን ምስሎችና ቅርጻቅርጾች መላመድና የነዚያ የሞቱባቸው ደጋግ ሰዎች መለያ ምልክትና ተምሳሌት አድርገው መውሰድ ጀመሩ። ለሙታኑ የነበራቸውን አክብሮት ለመግለጽም ቀስ በቀስ እነዚህን ምስሎችና ቅርጻቅርጾች ማክበር ያዙ። እንዲህ እያሉ ዘመን አልፎ ዘመን ተተካ። አባቶች ሞተው ልጆች ጎለመሱ። ተተኪው ትውልድ አባቶቹ የጀመሩትን የምስሎቹንና የቅርጻቅርጾቹን አክብሮት በይበልጥ በመጨመር ከፊታቸው ማጎንበስና መስገድ ጀመሩ። ቅርጻቅርጾቹ በሰዎቹ ልብ ውስጥ ጠልቀው እየገቡና ከፍተኛ ቦታ እየያዙ መጡ። ቀጣዩ ትውልድም በቅርጻቅርጾቹንና ምስሎቹን የሚሰገድላቸውና የሚሳልላቸው አማልክት አድርጓ በመያዙ ብዙ ሕዝብ ለጥመት ተጋለጠ።
በዚህን ጊዜ ነው አላህ (ሱ.ወ.) ወደ ትክክለኛው መንገድ እንዲመራቸው፣ከጣዖታት አምልኮ እንዲከለክላቸውና አላህን ብቻ እንዲገዙ ጥሪ እንዲያደርጉላቸው ነቢዩ ኑሕን  ወደነዚህ ሕዝቦች የላከው። . .
{አላቸው፦ ወገኖቼ ሆይ! ምንም መሳሳት የለብኝም፤ግን እኔ ከዓለማት ጌታ መልክተኛ ነኝ። የጌታዬን መልክቶች አደርስላችኋለሁ፤ለናንተም እመክራችኋለሁ፤ከአላህም በኩል የማታውቁትን ዐቃለሁ።}[አል አዕራፍ፡61-62]
ሕዝቡቦቹም በኑሕ አነጋገር ተገረሙ። አንተ እንደኛው ያለ ሰው ሆነህ እንዴት የአላህ መልክተኛ ትሆናለህ?! አንተን አምነው የተከተሉህም ግምት የማይሰጣቸው ተራ ሰዎች ናቸው፤ . . እናም በገንዘብም ሆነ በክብር ከኛ የተሻላችሁ አይደላችሁምና ውሸታሞች ናችሁ የሚል ጥርጣሬ አለን፣አሉ። እርስ በርሳቸውም እንዲህ ተባባሉ፦
{፦ ይህ ብጤያችሁ ሰው እንጅ ሌላ አይደለም፤በናንተ ላይ መብለጥን ይፈልጋል፤አላህም በሻ ኖሮ መላእክትን ባወረደ ነበር፤ይህንንም (የሚለውን) በመጀመሪያዎቹ አባቶቻችን አልሰማንም። እርሱ፣በርሱ ዕብደት ያለበት ሰው እንጅ ሌላ አይደለም፤}[አል ሙእሚኑን፡24-25]
{አላህን ልትፈሩና ይታዘንላችሁም ዘንድ ከናንተው (ጎሳ) በኾነ ሰው ላይ እንዲያስጠነቅቃችሁ ከጌታችሁ ግሣጼ ቢመጣላችሁ ትደነቃላችሁን?(አላቸው)።}[አል አዕራፍ፡63]
በጥሪው ኑሕ  ለስለስ ያለ አግባቢ አቀራረብ ቢከተሉም ሰዎቹ ግን እምቢታና ትእቢትን ብቻ ጨመሩ። ነቢዩ ሳይሰለቹ አዘውትረው ጥሪያቸውን ቀጠሉ። እንዲህ እስከማለት ደረጃ ድረስም ለፉ፦
{(ስለተቃወሙትም) አለ፦ ሕዝቦቼ ሆይ! እኔ ለናንተ ገላጭ የኾንኩ አስጠንቃቂ ነኝ። አላህን ተገዙት፤ፍሩትም፤ታዘዙኝም በማለት (አስጠንቃቂ ነኝ)። ለናንተ ከኀጢአቶቻችሁ ይምራልና፤ወደ ተወሰነው ጊዜም ያቆያችኋል፤የአላህ (የወሰነው) ጊዜ፣በመጣ ወቅት አይቅቆይም። የምታውቁ ብትኾኑ ኖሮ (በታዘዛችሁ ነበር)። (ስለ ተቃወሙትም) አለ፦ ጌታዬ ሆየ! እኔ ሌሊትም ቀንም ሕዝቦቼን ጠራሁ። ጥሪየም መሸሽን እንጅ ሌላ አልጨመረላቸውም። እኔም ለነርሱ ትምር ዘንድ (ወደ እምነት) በጠራኋቸው ቁጥር፣ጣቶቻቸውን በጆሮቻቸው ውስጥ አደረጉ፤ልብሶቻቸውንም ተከናነቡ፤(በመጥፎ ሥራቸው ላይ) ዘወተሩም። (ያለ ልክ) መኩራትንም ኮሩ።}[ኑሕ፡5-7]
{ከዚያም እኔ ለነሱ ገለጽኩ፣ለነሱም መመስጠርን መሰጠርኩ (በግልጽም በምስጢርም ወደ እምነት ጠራኋቸው)፣አልኳቸውም፦ ጌታችሁን ምሕረትን ለምኑት፤እርሱ በጣም መሓሪ ነውና።}[ኑሕ፡9-10]
ጨዋና ተራ፣ሀብታምና ደሃ፣ትልቅና ትንሽ፣ነጭና ጥቁር ሳይሉ ሰዎችን ሁሉ በእኩል አስተማሩ፤ አስጠነቀቁ። . . ሰዎቹ ግን በኑሕ የቀረበላቸውን ማስረጃ መካድ ሲያቅተታቸውና መሞገት ሲሳናቸው፣ነቢዩን በድንጋይ ለመውገር መዛት ጀመሩ፦
{፦ እርሱን የሚያመጣባችሁ የሻ እንደኾነ አላህ ብቻ ነው፤}[ሁድ፡33] {ለናንተም ልመክራችሁ ብሻ አላህ ሊያጠማችሁ ሽቶ እንደኾነ ምክሬ አይጠቅማችሁም፤}[ሁድ፡34]
ማስረጃው ተጠናቆ ቀርቧል፤የማመካኛ ቀዳዳ ሁሉ ተዘግቷል፤ጥሪውም ለዐሥር ምእተ ዓመታት ያህል ተራዝሟል። ነቢዩ ኑሕም  ከዚህ ሁሉ ረዥም ዘመናት ጥረት በኋላ ከሕዝባቸው ተስፋ ቆርጠዋል። በመሆኑም እንዲህ ሲሉ አላህን (ሱ.ወ.) ለመኑ፦
{ኑሕም አለ፦ ጌታዬ ሆይ! ከከሃዲዎቹ በምድር ላይ አንድንም አትተው። አንተ ብትተዋቸው ባሮችህን ያሳስታሉና፤ኀጢአተኛና ከሓዲንም እንጅ ሌላን አይወልዱም።}[ኑሕ፡26-27]
መርከቡ ተሰርቶ እስኪያበቃ ድረስ ሥራውን በትጋት አከናወኑ። ከዚያም ከርሳቸው ጋር ያመኑትን ሰዎችና ሕይወት ካላቸው ነገሮች ሁሉ ጥንድ ጥንድ በመርከቢቱ እንዲያሳፍሩ አላህ (ሱ.ወ.) ኑሕን አዘዛቸው፦
{ትእዛዛችን በመጣና እቶኑም በገነፈለ ጊዜ፣በርሷ ውስጥ ከየዓይነቱ ሁሉ ሁለት ሁለት፣(ወንድና ሴት)፤ቤተሰቦችህንም፣ቃል ያለፈበት ሲቀር፣ያመነንም ሰው ሁሉ ጫን አልነው፤ከርሱም ጋር ጥቂቶች እንጅ አላመኑም።}[ሁድ፡40]
ኑሕና ከርሳቸው ጋር ያመኑ ሰዎች፣ከጥንድ ጥንዶቹ እንስሳት ጋር በመርከቡ ተሳፍረው ቦታ ቦታቸውን ሲይዙ፣ሰማዩ ከባድና የማያቋርጥ ዝናም ማንቆርቆር ጀመረ። ወንዞችና ምንጮች በውሃ ገነፈሉ፦
{ወዲያውም የሰማይን ደጃፎች በሚንቧቧ ውሃ ከፈትን። የምድርንም ምንጮች አፈነዳን፤ውሃውም (የሰማዩና የምድሩ) በእርግጥ በተወሰነ ኹነታ ላይ ተገናኘ። ባለ ሳንቃዎችና ባለ ሚስማሮች በኾነችም ታንኳ ላይ ጫነው። በጥበቃችን ሥር ኾና ትንሻለላለች፤ተክዶ ለነበረው ሰው ምንዳ (ይህንን ሠራን)።}[አል ቀመር፡11-14]
ቀደም ብሎ ቤተሰባቸው ለማዳን አላህ ቃል የገባላቸው ኑሕ ፣ሆዳቸው ለአብራካቸው ክፋይ ይራራና ያድነው ዘንድ ወደ አላህ (ሱ.ወ.) ይማጸናሉ። እንዲህ ሲሉም ለመኑ፦
በሃይማኖት ውስጥ አማላጅ ጉዳይ አስፈጻሚ የለም፤እርሱ ቤተሰብህ አይደለም። በአላህ አንድነት ካላመነና እርሱን ብቻ ካልተገዛ ያንተ የነቢዩ ልጅ መሆኑ ምንም አይጠቅመውም።
ኑሕ ከመርከቧ ወረዱ። ከርሳቸው ጋር የነበሩ ምእመናንም ወረዱ። መንደርም መሰረቱ። እጽዋት ተከሉ። አብሯቸው የነበሩ የእንስሳት ዝርያዎችንም ጥይራቡ ዘንድ አውጥተው ለቀቁ። በምድር ላይ ግንባታ ተጀመረ። ሰዎችም መዋለድና መራባት ቀጠሉ።
--ሐሳቡ የታየኝ ሰው ሠራሽ ጥርሴን በገዛሁ ቀን ነበር፡፡ የማለዳውን ሁኔታ በጥራት አስታውሳለሁ፡፡ ለሁለት ሩብ ጉዳይ ሲሆን ነበር ከአልጋዬ በመውረድ ልጆቼ ሳይቀድሙኝ መታጠቢያ ቤት የገባሁት፡፡
የወርኅ ጥር የማለዳ አየር ቀዝቃዛ ሲሆን ሰማዩም በተበጣጠሱ ቢጫ ደመና የቆሸሸ መስሏል፡፡ በጠባቡ የመታጠቢያ ቤት መስኮት ቁልቁል ዐሥር በአምስት ሜትር ስፋት ያለውን የሳር መስክና አጭር አጥር አያለሁ፡፡ የሁሉም ቤት የጀርባ አፀድ ተመሳሳይ የኤልዝሚር ጐዳና ቤቶች አፀድ አንድ ልዩነት ብቻ ይታይባቸዋል፡፡ እርሱም ሕፃናት የሌሉበት ግቢ፣ ሳሩ ያልተመለጠና አረንጓዴ ምንጣፍ መመስሉ ነው፡፡
ውኃው ገንዳውን እስኪሞላው ድረስ ፂሜን በደነዘው ምላጭ ለመላጨት እየታገልኩ ነው፡፡ የእኔው ፊት ከመስታወቱ ጀርባ አፍጥጦ ያየኛል፡፡ ከፊቱ ጋር የሚመሳሰለው ሰው ሠራሽ ጥርሴ ደግሞ ከታች የውኃ ብርጭቆ ውስጥ ተቀምጧል:: ሃሰተኛውን ጥርስ የሰጠኝ የጥርስ ሃኪማ ዋርነር ሲሆን አዲስ ጥርስ እስኪሠራልኝ ድረስ የሰጠኝ ጊዜያዊ ጥርሴ ነው፡፡
ፊቴ አስቀያሚ አይደለም፡፡ እውነቱን ነው የፊቴ ቀለም ከቀይ የሸክላ ጡብ ጋር የሚቀራረብ ሲሆን ከቅቤ መሰል ቢጫ ፀጉሬና ፈዛዛ ሰማያዊ አይኖቼ ጋር ህብር የሚፈጥር ሆኗል፡፡ እግዚአብሔር ይመስገን ፀጉሬ አልተመለጠም፤ አልሸበተምም፤ ሰው ሠራሽ ጥርሴ ሲደርስልኝ ምናልባት ከአርባ አምስት ዓመት ዕድሜዬ በታች ወጣት እመስል ይሆናል፡፡
አዲስ የፂም መላጫ ለመግዛት እያሰብኩ ገላ መታጠቢያ ገንዳው ውስጥ ገብቼ፣ ሰውነቴን ሳሙና መምታት ጀመርኩኝ፡፡ የአጭሩ ክንዴ ቆዳ እስከ ክርኔ ድረስ ጥቁር ነጠብጣብ አለበት፡፡ እርሱን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ ወትሮም በእጄ የማልደርስበትን ትንሽዬን በገላ መታሻው ሳሙና መምታት ቀጠልኩኝ፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በእጄ የማልደርስባቸው የሰውነት ክፍሎቼ በዝተዋል፡፡
እውነቱን ለመናገር ሰውነቴ ከወፍራሞች ጐራ ሊቀላቅለኝ ተቃርቧል፡፡ ድቡልቡል የምባል ባልሆንም በቅርቡ ስመዘን ክብደቴ ከ90 ኪሎ አልበለጠም፡፡ ለመጨረሻ ጊዜ እንደለካሁት የወገቤ ቁጥር 48 ወይም 49 እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ ትክክለኛው የወገብ ቁጥሬ የትኛው እንደሆነ ግን አላስታውስም፡፡ ውፍረቴ ለእይታ የሚቀፍ ዓይነት አይደለም:: ሆኖም ግን ሰውነቴ ሰፋ ያለ ጉርድ በርሜል መሰል ነው፡፡ እንደ አስቀያሚ ወፍራሞች ቦርጬ ከጉልበቴ አልፎ አልተዘረገፈም:: በአጠቃላይ ለሚመለከተኝ ወፍራም፣ ሰውነቱን በቅልጥፍና የሚያንቀሳቅስ ደልዳላ ነኝ፡፡ “ዱብዬ” ወይም “ፈርጣማ” የሚል ተቀጽላ ያላቸውና የፓርቲው ዓይን የሆኑ ቀልጣፋ ሰዎች ታውቃላችሁ እመስላለሁ! ሰዎች “ዱብዬው ቦውሊንግ” በማለት አቆላምጠው ይጠሩኛል፡፡ እውነተኛ ስሜ ደግሞ ጆርጅ ቦውሊንግ ነው፡፡
በርግጥ በዚህ ወቅት የፓርቲው ዓይን የምባል ዓይነት አይደለሁም፡፡ በቂ እንቅልፍና ጤናማ አመጋገብ ኖሮኝ እንኳን ጠዋት ከእንቅልፌ ስነሳ ጀምሮ ግልፍተኛ እሆናለሁ፡፡ ምክንያቱን አውቄዋለሁ፤ ሃሰተኛ ጥርሴ ነው፡፡ አሁን እንኳን በብርጭቆው ውኃ መጠኑ ጐልቶ ስመለከተው ያገጠጠ የራስ ቅል ይመስላል፡፡ ጥርሱን ስታጠልቁት መራራ ፖም የገመጣችሁ ዓይነት ጎምዛዛ ስሜት ይሰማችኋል፡፡
እናንተ የፈለጋችሁትን በሉት እንጂ ሃሰተኛ ጥርስ የሕይወትን ምዕራፍ የሚያሳይ ጉልህ ምልክት ነው፡፡ የመጨረሻው እውነተኛ ጥርሳችሁ ከተነቀለ በኋላ ራሳችሁን እንደ ሆሊውድ ሽቅርቅር ወጣት በመገመት ራሳችሁን ማሞኘት ስትጀምሩ፣ በእርግጥም ለፍፃሜ ተቃርባችኋል ማለት ነው፡፡ እነሆ የአርባ አምስት ዓመት ወፍራም ጐልማሳ ነኝ፡፡ ማንኛውም ወፍራም ሰው እንደሚገጥመው ሁሉ እኔም አጐንብሼ ማየት የቻልኩት፣ የእግሮቼን ግማሽ የፊት አካልና ጣቶቼን ብቻ ነው፡፡ መታጠቢያው ጓዳ ውስጥ ቆሜ ሰውነቴን ለማየት ብሞክርም የሚታየኝ ግማሹ ብቻ ሆኗል:: ቦርጬን ሳሙና እየቀባሁ ስለ ሰውነቴ ሳስብ፣ አንድ ሴት ገንዘብ ካልተከፈላት በቀር የእኔን ሰውነት በፍላጐቷ ሁለት ጊዜ ማየት እንደማትወድ ተሰማኝ፡፡ እኔም ብሆን አንዲት ሴት ሰውነቴን ደግማ እንድትመለከተው አልፈልግም፡፡
ዛሬ በማለዳው መንፈሴን ያነቃቁት በርካታ ምክንያቶች አሉ፡፡ የመጀመሪያው ዛሬ ሥራ አለመሥራቴ ነው፡፡ አሮጌዋ መኪናዬ ለጊዜው ጥገና ላይ ብትሆንም የሥራ ቀጠናዬን በእርሷ ነበር የማካልለው (በነገራችን ላይ የኢንሹራንስ ሠራተኛ መሆኔን ብነግራችሁ ጥሩ ነው፡፡ የበረራ የሕይወት፣ የእሳት ቃጠሎ፣ የዘረፋ፣ የመንትያ ልጆች ውርስ፣ የመርከብ ጉዞ…የሁሉንም ነገር መድህን ዋስትና እሠራለሁ)፡፡ የለንደኑ ቢሮዬ ጐራ ብዬ ወረቀት አስቀምጣለሁ፡፡ መኪናዬ ብትኖር እንኳን ዛሬ አዲሱ ጥርሴን ስለምቀበል ሥራ አልሠራም፡፡
ሌላው ነገር ደግሞ ከእኔ በቀር ማንም የማያውቀው ዐሥራ ሰባት ፓውንድ አለኝ:: ጉዳዩ እንዲህ ነው፡፡ ሜሎር የተባለ የሥራ ባልደረባዬ አንድ የኮከብ ቆጠራ መጽሐፍ እጁ ገብቷል፡፡ መጽሐፉን ለፈረስ ግልቢያ ውድድር መጠቀም እንደሚያስችልና ለማሸነፍ የሚያበቃው ሁኔታ ደግሞ ፕላኔቶች ጋላቢው በሚለብሰው ልብስ ቀለም ላይ የሚያደርሱት ተጽእኖ ነው፡፡ በዚያው ሰሞን የኮርሳር ዝርያ የሆነችውን ባዝራ የሚጋልባት ተወዳዳሪ አረንጓዴ የሚለብስ መሆኑንና ቀለሙም በዚያው ወቅት ለሚደረደሩት ፕላኔቶች ተመራጭ መሆኑን ነገረኝ፡፡ ሜሎር ባዝራዋን ወክሎ ብዙ ፓውንድ የተወራረደ ሲሆን እኔም እንዳስይዝ እግሬ ስር ወድቆ ተማፀነኝ:: ቁማር አልወድም ሆኖም ግን ከሜሎር ለመገላገል ብዬ ዐሥር ሽልንግ አስያዝኩኝ፡፡ በእርግጥ ባዝራዋ አሸነፈች፡፡ የውርርዱን አሠራር ባላውቀውም ግን በዐሥር ሽልንጌ ያገኘሁት ዐሥራ ሰባት ፓውንድ ሆነ፡፡ ይህ ሌላው የሕይወቴ ጉልህ ምዕራፍ መሆኑ ነው፡፡ ገንዘቡን በተመለከተ ለማንም ሳልናገር ባንክ አስቀመጥኩት፡፡
ከዚያ በፊት እንደዚያ ያለ ድብቅነት አልነበረብኝም፡፡ እንደ ጥሩ ባልና አባት በገንዘቡ ለሚስቴ ሂልዳ ቀሚስ፤ ለልጆቼ ደግሞ ቦቲ ጫማ መግዛት ነበረብኝ፡፡ ሆኖም ግን ላለፉት ዐሥራ አምስት ዓመታት መልካም አባትና ጥሩ ባል ሆኜ በመኖሬ፣ አሁን አሁን መሰልቸት ጀምሬያለሁ፡፡
ገላዬን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ መታጠቢያ ገንዳ ውስጥ ተደላድዬ በመቀመጥ ዐሥራ ሰባት ፓውንዱን ምን እንደማደርግበት ማሰላሰል ጀመርኩኝ፡፡ በመጀመሪያ የታዩኝ ሁለት ነገሮች ሲሆኑ እነርሱም በገንዘቡ የሳምንቱን መጨረሻ ከአንዲት ሴት ጋር ዘና ማለት፤ አሊያም ደግሞ በሲጋራና ደብል ውስኪ መዝናናት፡፡
ሙቅ ውኃውን ከፍቼ ስለ ሴትና ሲጋራ ማሰላሰል ስጀምር፣ ከውስጥ የጐሽ መንጋ የሚመስል የሩጫ ድምጽ ወደ መታጠቢያ ቤቱ በር ሲቃረብ ሰማሁ፡፡ የልጆቼ ኮቴ ነው፡፡ እንደ እኔ ዓይነት ጠባብ ቤት ውስጥ ሁለት ልጆችን ማኖር ማለት በአንዲት የቢራ ብርጭቆ ውስጥ ሙሉ ጆግ ቢራ ለመያዝ እንደ መሞከር ነው፡፡ የመታጠቢያ ቤቱን በር እየደበደቡ ተጣሩ፡፡
ክርክሬ ዋጋ ቢስ መሆኑን አውቃለሁ:: የሽንት መቀመጫው መታጠቢያ ክፍል ውስጥ ነው፡፡ ለነገሩ እንደ እኛ ባለች ጠባብ ቤት ሁለተኛ መፀዳጃ ሊኖር አይችልም:: ከገንዳው ወጥቼ ሰውነቴን አደራረቅኩና በሩን ከፈትኩለት፡፡ የሰባት ዓመቱ ትንሹ ልጄ ቢሊ ተወርውሮ ገባ፡፡ ልብሴን ለባብሼ ከረባት ስፈልግ ነበር ሳሙናውን ከአንገቴ ላይ በአግባቡ አለማስለቀቄን ያወቅኩት:: ሰውነታችሁ ላይ ሳሙና ካለ አስቀያሚ ስሜት ይፈጥርባችኋል፤ ቀኑን ሙሉ ይረብሻችኋል፡፡ እኔም እየተነጫነጭኩኝ ወደ ምድር ቤት ወረድኩኝ፡፡
መመገቢያ ክፍላችን በኤቢዝሚር ጐዳና እንዳሉት ቤቶች ሁሉ ጠባብ ነው፡፡ ዐሥራ አራት በዐሥራ ሁለት ጫማ የማይሞላ ስፋት አላት፡፡ የጃፓን የእንጨት ጠረጴዛችን ግማሹን ወለል ይዞታል፡፡ የሂልዳ እናት ለሰርጋችን ያበረከቱልን ሁለት ባዶ የወይን በርሜሎች ከነብረት እግሮቻቸው ቀሪውን ቦታ ስለያዙት እልፍኛችን ብዙም አያፈናፍንም፡፡ አሮጊቷ ሚስቴ ሂልዳ ከሻይ ጀበናው ጀርባ ፊቷን ቋጥራ ቆማለች፡፡ የዛሬው ስጋቷ ምናልባትም ከ “ኒው ክሮኒክል” ጋዜጣ ላይ የቅቤ ዋጋ መናሩን አንብባ ይሆናል፡፡ በጭንቀት ተሞልታ በመቆሟ የምድጃውን ጋዝ እንኳን አላበራችውም፡፡ ቁና ቁና እየተነፈስኩ አጐንብሼ ለኮስኩላት (ማጐንበስ አልወድም)፡፡ “ምን አለፋህ?” የሚል አንድምታ ባለው ሁኔታ የጐንዮሽ አየችኝና ወደ ቁዘማዋ ተመለሰች፡፡
ሂልዳ ገና 39 ዓመቷ ነው፡፡ ያኔ ሳገባት ነጭ ጥንቸል ትመስል ነበር፡፡ መበሳጨቷ ለዚህ አብቅቷታል፡፡ አንዳንዴ በጣም ስትናደድ ቀጭን እጇን በጡቷ ዙሪያ ጠምጥማ ስትታይ እሳት ዳር የቆመች የጂፕሲ ጠንቋይ ትመስላለች - ታስፈራለች፡፡ ሂልዳ በጥቃቅን ነገሮች የመከሰት ዕድል ከወዲሁ በስጋት የምትሞላ ዓይነት ሴት ናት፡፡ የሚያስጨንቋት ነገሮች ደግሞ ተራና መናኛ ናቸው፡፡
መፃኢ ጦርነት፤ የመሬት መንቀጥቀጥ፤ ወረርሽኝ፤ ርሃብና የመሳሰሉት አደጋዎች ምንም እያሰጓትም፡፡ የቅቤና የጋዝ ዋጋ መጨመር፤ የልጆቻችንም ቦቲ ጫማ ማለቅ ግን ከምንም በላይ ያስጨንቃታል፡፡ በዚህ ማለዳ እንደገመትኩት ወዲያ ወዲህ እየተመላለሰችና ቀጫጭን ክንዶቿን ደረቷ ላይ አጣምራ እንዲህ አለችኝ፡-
“ጆርጅ - ነገሩ እኮ አስጊ ነው፡፡ አንተ ፈጽሞ ሊታይህ አልቻለም፤ እሺ ገንዘቡን ከየት ልናመጣ ነው? ምን እንሆናለን? ምን ይውጠናል? ለመሆኑ የት እንወድቅ ይሆን…?”
ፖሊስ ኡጋንዳ ንመራሒ ተቃወምቲ ኪዘ በዚጀይ ሎሚ ሶኑይ አብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታው ተፈሊጡ። ኪዘይ በዚጀይ አብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተካየደ ሃገራዊ ምርጫ ኡጋንዳ ዘይተዓወቱ ክኾኑ ከሎ እቲ ምርጫ ተጭበርቢሩ’ዩ ክብሉ’ውን ርእይቶም ሂቦም’ዮም።
መራሒ ተቃወምቲ ዝኾኑ ኪዘይ በዚጀይ ነቲ ምርጫ ተጭበርቢሩ’ዩ ዝብል መጎትኦም ወግዓዊ ንምግባር ሎሚ ሶኑይ ናብ ዋና ቤት-ጽሕፈት ናይቲ ምርጫ ኮሚሽን ንምኻድ ኣብ ምድላው ከለው ፖሊስ ንቤት ጽሕፈት’ቲ ፓርቲ ብምኽባብ ንኺዘይ በዚጀይን ካልእ እቲ ፓርቲ ንምቁጻር ምርጫ ዝግልገለሉ ሓበሬታት ወሲዶም።
ብመሰረት ወግዓዊ ውጽኢት ሃገራዊ ምርጫ ኡጋንዳ 2016 ዓ.ም.ፈ ፕረዝደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ብ61 ሚእታዊት ክእወቱ ከለው ኪዘይ ድማ 35 ሚእታዊት ምርኻቦም ይሕብሩ። ፕረዝደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ብዕልዋ አብ 1986 ዓ.ም.ፈ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ንደሓር ነታ ሃገር ን’30 ዓመታት ክመርሑ ጸኒሖም’ዮም። ሕጂ ኸኣ ኣብዚ ምርጫ ምዕዋቶም ብምግላጽ ስልጣኖም ንኻልእ 5 ዓመታት አናዊሖሞ’ለው።
በዚያም ጊዜ ሙሴና የእስራኤል ልጆች ይህንን መዝሙር ለእግዚአብሔር ዘመሩ፥ እንዲህም ብለው ተናገሩ። በክብር ከፍ ከፍ ብሎአልና ለእግዚአብሔር እዘምራለሁ፤ ፈረሱንና ፈረሰኛውን በባሕር ጣለ።
19 ፤ የፈርዖን ፈረሶች ከሰረገሎቹ ከፈረሰኞቹም ጋር ወደ ባሕር ገቡ፥ እግዚአብሔርም የባሕሩን ውኆች መለሰባቸው፤ የእስራኤል ልጆች ግን በባሕሩ መካከል በየብስ ሄዱ።
25 ፤ ሙሴም ወደ እግዚአብሔር ጮኸ፤ እግዚአብሔርም እንጨትን አሳየው፥ በውኃውም ላይ ጣለው፥ ውኃውም ጣፈጠ። በዚያም ሥርዓትንና ፍርድን አደረገላቸው፥ በዚያም ፈተናቸው፤
26 ፤ እርሱም። አንተ የአምላክህን የእግዚአብሔርን ቃል አጥብቀህ ብትሰማ፥ በፊቱም የሚበጀውን ብታደርግ፥ ትእዛዙንም ብታደምጥ፥ ሥርዓቱንም ሁሉ ብትጠብቅ፥ በግብፃውያን ላይ ያመጣሁትን በሽታ አላደርስብህም፤ እኔ ፈዋሽህ እግዚአብሔር ነኝና አለ።
የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንሲስ ሶስት ሃገሮች የጎበኙበትን የመጀመሪያ የኣፍሪካ ጉዞኣቸውን አጠናቀው ወደ ቫቲካን እየተመለሱ ናቸው።። ጉብኝታቸውን ያጠናቀቁት በማዕከላዊ ኣፍሪካ ሪፐብሊክ ዋና ከተማ ባንጊ ኣንድ መስጊድ ከጎበኙ በሁዋላ ነው። Chris Stein ከባንጊ ለቪኦኤ ያጠናቀረውን ዘገባ ቆንጂት ታዬ ይዛዋለች።
ህዝቢ ኢትዮጵያ ንዘካይዶ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሃቦ ጎነጻዊ ምላሽ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ፈረንሳን ኣመሪካን ዝርከብአን ሓያሎ ሃገራት ዘለወን ሻቕሎት ገሊጸን።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብዚ ህይወት ሰላማውያን ሰባት ዝወስድ ዘሎ ጨካን ኣተሓሕዛ ክቑጠብ ጸዊዑ።
ኣቐድም ኣቢሉ ዝሓለፈ ሰኑይ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ ንኩነታት ኢትዮጵያ ብቐረባ ትከታተሎ ከምዘላ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ ነዚ ዝኸዶ ዘሎ ሕሱም ኣታሕዛ ደው ከብሎ ጸዊዑ። እቲ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ህዝቢ ከኽብር ይግባእ ኢሉ።
እቲ ብዋንነት መሬት ዝጀመረ ህዝባዊ ናዕቢ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ ምኽባር መሰል ወድሰብ፣ ምሉእ ሓርነት ዜጋታት፣ ከምኡ’ውን ምልቃቕ ናይ ፖለቲካ እሱራት ዝብሉ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣልዒሉ ናብ ሓያሎ ከተማታት’ታ ሃገር ልሒሙ ይርከብ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጠለብ ሰልፈኛታት ካብ ምስማዕ ዝያዳ ሰራዊትን ሓይልታት ጸጥታን ብምውፋር ብዝሃቦ ምላሽ ህይወት ዓሰርተታት ሰላማውያን ሰባት ቀዚፉ፣ ሓያሎ’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩ ይርከብ። ቁጽሪ ምዉታት ካብቲ ብማዕከናት ዜና ዝግለጽ ዘሎ ብዝተዓጻጸፈ ዝዛይድ ምዃኑ ተጣበቕቲ መሰላትን ተቓወምቲ ውድባትን ኢትዮጵያ ይገልጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብሰላማዊ መንገዲ ከዐግሶ ዘይከኣለ ምልዕዓል ህዝቢ ብጎነጽ ክዶቕሶ ምፍታኑ፣ ኣብ ህይወት ሰብ ከቢድ ዕንወት ከውርድ ክኢሉ፣ ክብል ጨንፈር ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጽ።
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ታሕሳስ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ነበር ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ዶክትር ሙላቱ ተሾመ ምስ ንጉስ ስዑድ ዓረብ ሰልማን ቢን ኣብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ተዛትዮም።
ዶክተር ሙላቱ ምስ ንጉስ ስዑድ ዓረብን ላዓለዋይ ሓላዊ ክልቲአን ቅዱሳት መሳጊድ ንጉስ ሰልማን ቢን ኣብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ኣብ ከተማ ሪያድ ቤተ ምንግስቲ ኣል ያማማ ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት፥ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዘጠናኽሩ ጉዳያትን ኣብ ሓበራዎ ቐጠናዊ ዛዕባታትን ዘድሃበ ዘተ ኣካይዶም።
ኣብ እዋን እቲ ዘተ ድማ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ሪያድ ኣብዱልዓዚዝ ኣሕመድ፣ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ስዑድ ዓረብ ፈይሰል ቢን ፋርሃን ቢን ኣብዱላህ፣ ኣማኻሪ ብሄራዊ ድሕንነት ዶክተር ሙሳዓድ ቢን ሙሓመድ ኣል ኣይባንን ሚኒስትር ዲኤታ ጉዳያት ኣፍሪካ ኣሕመድ ቃጣንን ተሳተፍቲ ኮይኖም።
ብነበር ፕዚዳንት ፌዴሪኢ ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ዝተመርሐ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝነበሮ ፃንሒት፥ ምሰ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ እታ ሃገር ፈይሰል ቢን ፋርሃን ቢን ኣብዱላህ ምዝታዩ ካብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
64′ ታፈሰ ተስፈዬ ግቅ አስቆጥሮ ደስታውን በዳንስ ቢያሳይም የዕለቱ ረዳት ዳኛ ከጨዋታ ውጪ በማለታቸው ጎሉ ሳይፀድቅ ቀርቷል፡፡ የአዳማ ተጨዋቾች የዕለቱን ዳኛ በመክበብ ተቃውሞ አሰምተዋል፡፡
07:00 ወከባና ግርግር ፣ ከፍተኛ ጥበቃ ፣ ስጋት ፣ በዝምታ የተዋጠ ሜዳ ፣ አነስተኛ ቁጥር ያለው ተመልካች . . . . ከጨዋታው በፊት ያለው ገፅታ ይህን ይመስላል፡፡
የፕሪምየር ሊጉ ሁለተኛ ዙር ሁለተኛ ጨዋታ በደረጃ ሰንጠረዡ ላለመረድ ከሚደረገው ፍልሚያ ውስጥ ተሳታፊ የሆኑትን ኢትዮ ኤሌክትሪክን እና ጅማ አባ ቡናን አገናኝቶ ግብ ሳይሰተናገድበት ተጠናቋል፡፡
የመጀመሪያው አጋማሽ የቡድኖቹ ፍልሚያ በንፅፅር ጥሩ ፉክክር የተደረገበት ነበር ። ከፍተኛ የጨዋታ ፍላጎት እና ተነሳሽነት የታየባቸው ጅማ አባ ቡናዎች የቡድናቸውን ይዘት በብዛት ይጠቀሙበት ከነበረው የ4-4-2 ቅርፅ ወደ 4-2-3-1 በመለወጥ ጨዋታውን በፈጣን እንቅስቃሴዎች እና በቶሎ ጎል ላይ ለመድረስ በሚያደርጉት ጥረት በተጋጋለ መንገድ ነበር የጀመሩት። በዚህም መሰረት ከፊት በብቸኛ አጥቂነት የተሰለፈው አሜ መሀመድ የጅማዎች ቀዳሚ ለማድረግ ተደጋጋሚ ሙከራ ሲያደርግ ታይቷል። ለዚህም ወጣቱ አጥቂ በ20ኛው 32ኛው እና 38ኛው ደቂቃ ላይ ከረጅም ርቀት ያደረጋቸው ሙከራዎች የሚጠቀሱ ነበሩ ። አባ ቡና ያደረገውን የቅርፅ ለውጥ ተከትሎ የአስር ቁጥር ሚና የተሰጠው እና በነፃነት ለአጥቂው ቀርቦ ሲጫወት የነበረው ዳዊት ተፈራም ጥሩ መንቀሳቀስ ችሏል። በ43ኛው ደቂቃ ላይም ከረጅም ርቀት ያደረገው ሙከራ በሱሌይማን አቡ ተያዘበት እንጂ ቡድኑን ቀዳሚ ለማድረግ ጥሩ ዕድል ፈጥሮ ነበር ። በአጠቃላይ በመጀመሪያው አጋማሽ የአሰልጣኝ ገ/መድህን ሀይሌ ቡድን ያደረገው ለውጥ ሲጠቅመው ተስተውሏል። በተለይም የአማካይ ክፍሉ ያገኘው የቁጥር ብልጫ የተጋጣሚውን የመሀል ክፍል ለመበተን አስችሎታል ። የሁለቱ የተከላካይ አማካዮች በነፃነት የመጫወት እና ቀጥተኛ ጥቃቶችን የማጨናገፍ አጨዋወት የተሳካ የነበረ ሲሆን የመስመር አማካዩ ኪዳኔ አሰፋም እንቅስቃሴ መልካም የሚባል ነበር። ሆኖም ግን ጅማዎች በሶስተኛው የሜዳ ክፍል ላይ ሲደርሱ በተደጋጋሚ ኳስ ይበላሽባቸው የነበረ በመሆኑ የነበራቸው የበላይነት ፍሬያማ እንዳይሆን አድርጎታል።
በተጋጣሚያቸው የመሀል ሜዳ ብልጫ የተወሰደባቸው እና ሁለቱ አጥቂዎቻቸው በብዛት ተነጥለው ለመጫወት የተገደዱባቸው ኤሌክትሪኮች በመጀመሪያው አጋማሽ ደህና ሙከራ ሳያደርጉ ነበር የወጡት። የአማካይ ክፍሉ ቅርፅ በእጅጉ የተዛባ እና በቁመትም ሆነ በጎን ሚዛናዊነት የጎደለው በመሆኑ የመስመር ተከላካዮቹ ማጥቃቱን ለማገዝ እንዲሁም የሜዳውን ስፋት ለመጠቀም ወደፊት የሚያደርግትን እንቅስቃሴ ለማንበብ እና ኳስ ለማሰራጨት እንኳን ሲቸገር ተስተውሏል። በተከላካይ እና በኣማካይ መስመራቸው መሀከልም ሰፊ ክፍተት እየተው መጫወታቸው ኤሌክትሪኮች በቀላሉ ለጥቃት እንዲዳረጉ መንስኤ ሲሆንም ታይቷል ።
ሁለተኛው አጋማሽ ሲጀምር የአሰልጣኝ ብርሀኑ ባዩ ቡድን በመጀመሪያው አጋማሽ የታየበትን ክፍተት ለማስተካከል የቅርፅ ለውጥ ያስከተለ የተጨዋቾች ቅያሪ እድርጓል። በዚህ መሰረት ብሩክ አየለን እና ዋለልኝ ገብሬን በሙሉአለም ጥላሁን እና በሃይሉ ተሻገር የቀየረው ኢትዮ ኤሌክትሪክ ከ 4-4-2 ወደ 4-3-3 የተጨዋቾች አደራደር መጥቷል። ከዚህ ለውጥ በኋላ ቡድኑ የተሻለ መንቀሳቀስ ችሏል። ተወስዶበት የነበረውን የኳስ ቁጥጥር ብልጫም መመለስ የቻለ ሲሆን ከመጀመሪያው አጋማሽ በተሻለም የግብ ሙከራዎችን ማድረግ ችሏል ። በተለይም በ55ኛው ደቂቃ ላይ በሀይሉ ተሻገር ከሙሉአለም ጋር በአንድ ሁለት ቅብብል ያገኘውን ኳስ ሞክሮ ወደ ውጪ የወጣበት እና በ85ኛው ደቂቃ ላይ ፍፁም ገ/ማርያም የጅማ አባ ቡናን የተከላካይ መስመር ክፍተት በመጠቀም በግራ መስመር ይዞ የገባውን ኳስ በቀጥታ ሞክሮ ወደውጪ የወጣበት ሙከራዎች በዋነኝነት የሚጠቀሱ ነበሩ።
የኢትዮ ኤሌክትሪኮችን ለውጥ ተከትሎ ጅማዎች እንደመጀመሪያው አጋማሽ ፍጥነትን እና የኳስ ቁጥጥርን ያማከለ ጨዋታ ለማድረግ ቢቸገሩም በመልሶ ማጥቃት እና በፈጣን የማጥቃት ሽግግር ላይ የተመሰረተ አጨዋወታቸው ግን ጥሩ ዕድሎችን እንዲፈጥሩ አስችሏቸዋል ። በተለይም ተቀይሮ የገባው ኄኖክ ኢሳያስ በግራ መስመር በተሰነዘረው መልሶ ማጥቃት ከዳዊት ተፈራ የተቀበለውን ኳስ የሞከረበት እና በጭማሪ ደቂቃ ላይ ጥሩ ሲንቀሳቀስ የዋለው ኪዳኔ አሰፋ ከግራ መስመር ከረጅም ርቀት የሞከረውን ኳስ በኤሌክትሪኩ ግብ ጠባቂ ሱሊማን ኤቡ ባይመለሱ ኖሮ ለውሀ ሰማያዊዎቹ ሶስት ነጥብ ማስገኘት የሚችሉ አጋጣሚዎች ነበሩ። በጥቅሉ ሲታይ ግን ሁለተኛው አጋማሽ ከመጀመሪያው በጥቂቱ ቀዝቀዝ ብሎ የታየ እንዲሁም ተጨዋቾች በተደጋጋሚ እየተጋጩ የሚወድቁበት እና ጎሎችም ያልታዩበት ሆኖ ባማለፉ ጨዋታው ያለግብ ሊጠናቀቅ ችሏል።
Murder at 1600 ዊስሊ ስናይፕስ (Wisely Snipes) የተሰኘ ጥቁር አሜሪካዊ የሚተውንበት ልብ አንጠልጣይ ፊልም መጠሪያ ነው – Murder at 1600፡፡ 1600 (Sixteen hundred) የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች መኖሪያ የሆነው ዋይት ሀውስን በር ይዞ የሚያልፈው መንገድ መጠሪያ ነው፡፡
ፊልሙ የሚያጠነጥነው ስናይፕስ ዋይት ሀውስ ውስጥ ተገድላ የተገኘች ሴትን ነፍሰ ገዳይ እና የአማሟት ሁኔታ ለማጣራት በሚያደርገው ውጣ ውረድ ላይ ነው፡፡ ነፍሰ ገዳዩን ለማግኘት ስናይፕስ በሚያደርገው ክትትል በግድያው የፕሬዝዳንቱ እጅ እንዳለበት የሚጠቁሙ የጥርጣሬ መረጃዎች ያገኛል፤ ይህ ያልተዋጠላቸው የፕሬዝዳንቱ ቺፍ ኦፍ ስታፍ ስናይፕስን ደውለው ያስጠሩትና የዋሽንግተንን ማስታወሻ ሃውልት አሻግሮ የሚያሳየው ፓርክ ውስጥ የጠዋት ስፖርት እየሰሩ ስናይፕስን የክትትሉን ትኩረት ወደ ሌላ ተጠርጣሪዎች እንዲያዞር ወይንም ከነጭራሹ ቢተወው እንደሚሻል ለማስረዳት ይሞክራሉ፡፡ ስናይፕስ ግን የሚመለስ አልሆነም፤ እንደውም መረጃዎች የጠቆሙት ሰው እና ስልጣን ድረስ እንደሚሄድ አስረግጦ ይነግራቸዋል፡፡ ይህን ጊዜ ቺፉ ቆጣ ብለው ‹‹ፕሬዝዳንትነቱ ተቋም ነው (ግለሰብ አይደለም) እዛ እንድትደርስ አልፈቅድልህም›› ይሉታል፡፡
በታዳጊ ሀገራት ያሉ የመንግስት የአስፈፃሚ ቅርንጫፍ አናት ላይ የሚገኙ ባለስልጣናት ብዙ ጊዜ ሲፈፅሙ/ሊፈፅሙ ሲሞክሩ ከምናያቸው የፖለቲካ ቅሌቶች መካከል ስልጣን ላይ ለተጨማሪ ዓመታት ለመቆየት ሕገመንግስቱን ማሻሻል (ሴኔጋል እና ቬንዙዌላ የቅርብ ምሳሌዎች ናቸው)፣ ምርጫ ማጭርበርበር (ኢትዮጵያ፣ ኬንያ፣ ዚንባቡዌ)፣ በምርጫ ቢሸነፉም ስልጣን አለቅም ማለት (ኮትዲቩዋር) ይገኙበታል፡፡ እነዚህን የመሰሉ አሳፋሪ ድርጊቶች የሚፈፅሙት ታዲያ ስልጣንን የሚያዩት እንደህዝብን ማገልገያ መሳርያ ሳይሆን እስከ እለተ ሞታቸው የፈለጉትን እየፈለጡና እየቆረጡ የሚኖሩበት የግል ንብረታቸው አድርገው ስለሆነ ነው፡፡ ማቲያስ ባሰዶው እና አሌክሳንደር ስትሮህ የተባሉ የማህበራዊ ሳይንስ ጥናት ባለሙያዎች የፖለቲካፓርቲዎች ተቋማዊነት በታዳጊ ሀገራት በፈተሹበት ጥናት ተቋማዊነትን ሲተረጉሙ ‹ድርጅቶች እሴቶችን የሚመርጡበት እና ቀጣይነትን የሚያረጋግጡበት ሂደት ነው› ሲሉ ይገልፁታል፡፡ የፖለቲካ ፓርቲዎች እንደማንኛውም ድርጅት ትውልድ ተሻጋሪነታቸውን ለማረጋገጥ ግልፅ የሆነ ስልጣንን (ቢያንስ ፓርቲ ውስጥ) ለተተኪዎች የሚያስተላልፉበት መመሪያ ሊኖራቸው ይገባል፡፡ ይህንንም ሽግግር የሚያበረታታ ስልጣን ህዝብን ማገልገያ መሳሪያ ብቻ እንደሆነ የሚያረጋግጥ የውስጠ ፓርቲ እሴት ያስፈልጋል፡፡ ኃላፊነትን ለመረከብ በጥሩ ሁኔታ የተኮተኮተ ተተኪ ማዘጋጀት እና ተተኪውም ብቁ መሆኑ ሲረጋገጥ ስልጣን (የፓርቲውንም ይሁን የሀገር) ማስረከብን አማራጭ የሌለው ምርጫ የሚያደርግ ባህል መፍጠርን ያካትታል ማለት ነው – ተቋማዊነት፡፡ እነዚህ ከላይ የተጠቀሱትን ማድረግ ያልቻለ እንደ ትልቅ ውድቀት የሚቆጠርበት በተለይም ስልጣን አልለቅም ብሎ ችክ ማለትን አሳፋሪ የሚያደርግ እሴት መፍጠር ወሳኝ ነው፡፡
ከላይ እንደ ተጠቀሰው አምባገነኖች ስልጣን ላይ ለመቆየት ምንም ከማድረግ ወደኋላ አይሉም፤ ድርጊታቸው ምንም ያክል አሳፋሪ ቢሆንም፡፡ አንባገነኖች እራሳቸውን ብቸኛ ነፃ አውጪ፣ ሰላም አስከባሪ፣ አልሚ …ወ.ዘ.ተ አድርገው ነው የሚቆጥሩት ወይም እንዲቆጠሩ የሚፈልጉት፡፡ ለዚህም ነው መልካም ስራ በመስራት ትንሽም ቢሆን ህዝባዊ ተቀባይነት የሚያገኙ ሰዎችን ከኃላፊነታቸው ዞር ከማድረግ አንስቶ ‹‹በህጋዊ›› እርምጃም ከጨዋታ ውጪ የሚያደርጓቸው፡፡ ሰዎች በአምባገነኑ ጥርስ ውስጥ ለመግባት የሚጠበቅባቸው ጥሩ ስራ ሰርተው በህዝብ ዘንድ ጥሩ ስም እና አመኔታ መገንባት ብቻ ነው፤ የአምባገነኑ ፓርቲ ወይንም ጎሳ አባል፣ አብሮ አደግ፣ ወይንም የተፎካካሪ ፓርቲ አባል መሆን ልዩነት ያለው የሚከተለው ቅጣት ላይ ነው እንጂ ህዝብ እንዲወደውና አመኔታ እንዲጣልበት የሚፈቀደው ለአምባገነኑ ለእራሱ ብቻ ነው፡፡ አምባገነኖች በወዳጅ ሀገሮችም ዘንድ እንደብቸኛ የወዳጅነቱ ጠባቂ ሆነው መቅረብ ነው የሚፈልጉት – እነሱ ከሌሉወ ዳጅነቱ ገደል እንደሚገባ፡፡
ይህን ትንተና ለመደገፍ የቀድሞ የግብፅ ፕሬዝዳንት የነበሩትን ሆስኒ ሙባረክ እና የሊቢያ መሪ የነበሩትን ሙአመር ቃዳፊን ማየት ይበቃል፡፡ ሁለቱ መሪዎች በየሀገራቸው ለረጅም (ከሦስት አሥርት ዓመታት በላይ) በስልጣን የቆዩ ሲሆን ሀገሮቻቸው የሚያስፈልጋቸው ዴሞክራሲ ከምዕራቡ ዓለም ለየት ያለ እንደሆነ ሲሰብኩ የኖሩ ነበሩ፡፡ የአረቡ ዓለም ፀደይን ተከትሎ ሁለቱም ስልጣናቸው አደጋ ላይ ሲወድቅ የተለመደውን የአምባገነኖች ብሔራዊ መዝሙር ነበር የዘመሩት፤ እስከዛሬ እኔ ሆኜ ነው እንጂ ይህች ሀገር በብዙ ችግሮች የተተበተበች ናት፣ ያለ እኔም በቀጥታ የእርስ በእርስ ጦርነት ነው የምትታመሰው፣ በኋላ ሙባረክ/ቃዳፊ ምን በደለን የምትሉበት ቀን ይመጣል የሚል አንድምታ ያለው ንግግር ነበር የሚያቀርቡት – የሚሰማቸው አላገኙም እንጂ፡፡ የሚገርመው ከጥቃቅን የማስዋቢያ ለውጦች በስተቀር የሁሉም አምባገነኖች ክርክር አንድ ነው – የእናት ሆድ ዥንጉርጉር የሚለው አባባል ለአምባገነኖች የሚሰራ አይመስልም፡፡ በስተመጨረሻ መውደቂያቸው ሲቃረብ አምባገነኖች የሀገሪቷን ችግሮች አጋንነው ሲደረድሩ ለሃያና ሠላሳ ዓመት በአመራራቸው ስር ስለነበረች ሀገር ሳይሆን ስለሌላ መልካሙዋን ማንሳት ስለማይፈልጓት ፀበኛ ሀገር የሚያወሩ ነው የሚመስለው፡፡
አምባገነኖች ሁልጊዜም ቢሆን እንደስልጡን መሪ መታየት ይፈልጋሉ፡፡ ጎልማሳ እያሉ ስልጣን እንደያዙ ምንም የማይወጣለት ብሔር ብሔረሰኖችን የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት እስከመገንጠል የሚያጎናፅፍ ሕገመንግስት ሲያፀድቁ እና በሀገሪቱ ታሪክ የመጀመሪያ ሊባል የሚችል ህዝባዊ ምርጫ ሲያካሂዱ የተሰጣቸውን የ‹‹ተራማጅ››ነት ዝና ስልጣን ላይ ከድፍን ሃያ ዓመት በላይ ከቆዩ በኋላ በልማታዊነት እንደገና ዝናዋን መልሰው ሊጎናፀፉ ይፈልጋሉ፡፡ አንድ አሁን በውጭ ሀገር የሚኖሩ ኢትዮጵያዊ የምጣኔ ሃብት ባለሙያ በመጽሐፋቸው እንዳሰፈሩት አምባገነኖች እራሳቸውን ለማሞኘት የሚሄዱትን ርቀት አሳንሶ መመልከት በርግጠኝነት መሳሳት ነው፡፡
አምባገነኖች የፖለቲካ ስልጣንን የግል ንብረታቸው አድርገው በመመልታቸው ተተኪ ማዘጋጀት ይቅርና ሊተኩ ይችላሉ የሚባሉትን ሰዎች ብቻ አይደለም ሐሳቡንም ጭምር ማጥፋት ከተቻላቸው ይሞክሩታል፡፡ ከላይ ለማሳየት እንደተሞከረው አንባገነኖች እራሳቸውን እና እራሳቸውን ብቻ ለሀገሪቱ አማራጭ የሌለው ምርጫ አድርገው፤ እኔ ከሌለሁ ምንም አይኖርም በሚል ስልታዊ የፍራቻ ድባብ ውስጥ የሚመሩት ሀገር ዜጎች ሁሉ እንዲገቡ በማድረግ የስልጣናቸውን እድሜ ማራዘም ነው ግባቸው፡፡ እንደሳቸው ማነው አቻችሎ የሚገዛን? እሳቸው ባይኖሩ እኮ እስከዛሬም አልቀን ነበር ብለን እንድናስብ ነው የሚፈለገው፤ ስለሆነ ሳይሆን ለዓላማቸው ስለሚረዳቸው ብቻ፡፡
አቶ መለስ ዜናዊ ስልጣን ላይ አልተወለዱም፡፡ ፈጣሪም እሳቸውን ብቻ ለቦታው የሚመጥኑ አድርጎ እንዳልሰራቸው ምስክር ከራሳቸው ሌላ የሚያስፈልገን አይመስለኝም፡፡ እንደውም
ተቃዋሚዎችንና ጋዜጠኞችን ሳስር እና ሳንገላታ አያገባችሁም፣ ገንዘባችሁን በሊማሊሞ በኩል ይዛችሁ መሄድ ትችላላችሁ፤ ሃያ አንድ ዓመት ማሸነፍ ያቃተን የምግብ እህል ተረጂዎች ጉዳይ ግን የጋራችን ነው ብሎ ሀገሪቷን ከሚያዋርድ መሪ በግልፅ ቋሚ የውጭ እገዛ የምንፈልግበትን ሀገራዊ ጉዳይ ለይቶ ከሁሉም ወዳጅ ሀገራት ጋር ተስማምቶ የሚሰራ መሪ ይሻለናል፣
ስልጣን ላይ ለመቆየት ንፁሀን ዜጎችን ከሚገድል/ከሚያስገድል ይህን ተግባር እፈፅማለሁ፣ ሀገሪቷን ከእህል ተረጂነት አላቅቃለሁ አለበለዚያ ግን ስልጣን የናንተ ነውና እለቃለሁ የሚል፣ ብሎም የሚፈፅም መሪ ይሻለናል፡፡
… ብልት አውጪዎች፣ የመኪና የሆድ እቃ አውላቂዎች፣ የሚያስፈሩ፣ ደረታቸው ሰፋፊ፣ ጡንቻቸው ትልልቅ፣ ቁመታቸው ረጃጅም የመኪና ቀዶ ጥገና አድራጊዎች፡፡ በላቾች!!
ደላላው አምበርብር ስለበላቾች የሰማው ከባልንጀራው ጋር ሶማሌ ተራ፣ አብነት አካባቢና አንድ ትልቅ የተዘጋ ግቢ ውስጥ ተዛውሮ ስላለው የመኪና እቃ ገበያ ግብይት በተመለከተበት ወቅት ነው፡፡የብለታ ድራማና የበላቾች መደራደሪያ አስገረመው።“አሁን እኔም ደላላ እባላለሁ?”ሲል ጠየቀ።ደላላው አምበርብር የድለላ አቅሙን ማሳደግ ቢገባውም በብለታ ደረጃ እንዳልሆነ ግን ወዲያው አምኗል።የመኪና አወራራጆች የስራ ክፍፍልና መለያ አላቸው።
“ጉዳተኛ ” የሚባሉት መኪናቸውን በቆሙበት ተዘርፈው የራሳቸውን እቃ ለመግዛት እቃው ያለበት ሰፈር ለድርድር፣ ለልመናና ለምልጃ የሚሄዱ ናቸው፡፡ “ጋቡ “ ዎች የመኪናውን ጋቢና የሚከፍቱ”የሚበረግዱ ” ሰርሳሪዎች ናቸው፡፡ “ቂማ ” ስትራቴጂ የሚነደፍበት ጊዜ ሲሆን፣ ለሊት ለሥራ የሰው አጥር የሚዘሉ፣ ጎዳና የሚያስሱ በላቾች ተኝተው ውለው አመሻሽ ላይ የሥራ እቅድ ለማውጣት የሚመርጡት ጊዜ ነው፡፡ ደላላው አምበርብር በደረሰው መረጃ መሠረት መኪና “ከነገባው ” ከተሰራ (እንዳለ ከተወሰደ ) “ዝግ ተዘጋ ” ይባልና በላቾቹ እንደ አራስ በዝግ ለሳምንታት ይቀለባሉ፡፡ በዝግ ይዝናናሉ፣ይጠጣሉ፣ ሁሉንም ነገር ያደርጋሉ፡፡ ይጨሳሉ፣ ይጫጫሳሉ . . .
ሰርቆና ተሰርቆ መለያየት ያለ ነው፡፡ ከተሰረቁ በኋላ የራስን እቃ እንደገና ለመግዛት መለመን ሞት ነው፡፡ ሰው የራሱን እቃ እንዴት በሺህ የሚቆጠር ብር አውጥቶ ይገዛል ? ደላላው አምበርብር ጠየቀ፡፡ ሰው የራሱን ንብረት ለመግዛት ከተስማማ በኋላ እቃው ሲመጣለት እንኳን እንዴት ወንድነቱ አይመጣም ? ሌላ ጥያቄ ነው፡፡ ወንድ ጠፋ፣ ሲዘረፍ የሚናገር የለም፡፡ የዘረፈውን አይቶ ዝም ማለት ተለመደ፡፡ ለዘራፊዎች በተዘዋዋሪ ፈቃድ የሰጡት “ጉዳተኞች ” ናቸው፡፡ ተጎድተውም ዝም የሚሉ ዜጎች እየበዙ ናቸው፡፡ ሰው ንብረቱን የዘረፈውን ሰው አይቶ እንዴት ዝም ይላል ? የሰው ልጅ ወኔ ከዳው፡፡ ወኔ የሌላቸው እየበዙ ናቸው፡፡ “ወኔ የሌላቸው ነዋሪም አኗኗሪም አይሆኑም፡፡ ለመኖር ሞራል ያስፈልጋል፡፡ አኗኗሪ ለመሆን ደግሞ ልብ ይጠይቃል፡፡ ልብ ስልህ ይገባሃል ?” በማለት ማንጠግቦሽ ደጋግማ ትጠይቃለች፡፡ ልብ የለም፡፡ ልብ ያላቸው ጠፉ፡፡ ለንብረታቸው የሚቆረቆሩ ታጡ፡፡ ንብረታቸው ለራሳቸው ሲሸጥ እልል ብለው፣ ለምነው፣ ተቅለስልሰው፣ አሸርግደው፣ ተዋርደው፣ አልቅሰው የሚገበያዩትን ደላላው ረገመ፡፡ ወዳጁንም ረገማቸው፡፡ “አሁን የእኔ አሟሟት አሟሟት ነው ወይ . . . ” የሚለው ዘፈን ትዝ አለውና መረጠላቸው፡፡
ሁሉንም ወገን ይጠይቃሉ። ሁሉንም ወገኖች ያርቃሉ። ሰላማዊ እርቅ እንዲሰፍን ይማጸናሉ። አንደበታቸው ይስባል። ልቡናቸው የቀናዎችን ይመስላል። ከስድብና ከቀረርቶ የራቁ ናቸው።...
የዘርፉ ምሁራን በበኩላቸው የሚገነቡ ቤቶች ፍትሃዊ በሆነ መንገድ ለነዋሪዎች መቅረብ እንዲችሉ የከተማ ፕላንና የተደራጀ የመረጃ አያያዝ ስርዓት መዘርጋት እንደሚገባ ተናግረዋል።
የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስትሯ ኢንጂነር አይሻ መሀመድ የከተማ ልማት ዘርፍ የ10 ዓመት መሪ የልማት ዕቅድን ለዘርፉ ተዋንያን አቅርበው ውይይት ተደርጎበታል።
በኢትዮጵያ የከተማ ነዋሪዎች ቁጥር ከ24 ሚሊየን በላይ መሆኑን ጠቅሰው “እስከ 2022 ዓ.ም ቁጥሩን ወደ 40 ሚሊየን በማሳደግ 35 በመቶ የሚሆነው ህዝብ የከተማ ነዋሪ ይሆናል” ብለዋል።
በመሆኑም በኢትዮጵያ ከተሞች የሚነሳውን የመኖሪያ ቤት እጥረት ኢ-ፍትሃዊነትና የጥራት ችግር ለማሻሻል በመንግስት፣ በባለሃብቶች፣ በማህበራትና በሌሎችም መንገዶች 4 ነጥብ 4 ሚሊየን መኖሪያ ቤቶችን ለመገንባት ዕቅድ መያዙን ተናግረዋል።
በከተሞች የአገልግሎት አሰጣጥ ዛሬም ቅሬታ እየተነሳ መሆኑን የገለጹት ሚኒስትሯ፥ “በመሪ የልማት ዕቅዱ የተገልጋዮችን እርካታ 80 በመቶ ለማድረስ እንሰራለን” ብለዋል።
እንደ ኢንጂነር አይሻ ገለጻ በከተሞች የድህነት ምጣኔን ከ15 በመቶ ወደ 5 በመቶ ዝቅ በማድረግ የከተሞች ምርት የሀገራዊውን ጥቅል ኢኮኖሚ 73 በመቶ ለመሸፈን ዕቅድ ተይዟል።
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የከተሞች ኤጀንሲ የኢትዮጵያ ኃላፊ አቶ አክሊሉ ፍቅረስላሴ ኢትዮጵያ በከተሞች ላይ ለመስራት ያቀደችው ዕቅድ ጤናማና ሊሳካ የሚችል ብለውታል።
“ከተሞች ዘመናዊ ሆነው ለሰው ልጅ አስፈላጊውን ጥቅም መስጠት እንዲችሉ ‘የት ምን፣ ለምንና እንዴት መሰራት አለበት’ የሚለውን ግልጽ ፕላን መንደፍ ይገባል” ብለዋል።
የሥራ ዕድል የማይፈጥር የከተሞች መስፋፋት ረብ የለሽ መሆኑን ጠቁመው ከተሞችን በትክክል ማሳየት የሚችል የመረጃ አያያዝ ስርዓት መዘርጋት እንደሚገባም ገልጸዋል።
የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ፈንታ ደጀን ከአሁን በፊት የነበረው የመሬት ዝግጅት ፍላጎትና አቅርቦትን መሰረት ያደረገ እንዳልነበር ጠቁመዋል።
በገጠር ማዕከላት ተጨማሪ 2 ነጥብ 8 ሚሊዮን ቤቶችን ለመገንባት የታቀደ ሲሆን ከደረጃ በታች ያሉ ቤቶች አሁን ካሉበት 74 በመቶ ወደ 30 በመቶ ዝቅ ይደረጋሉ መባሉን ኢዜአ ዘግቧል።
ባለፈው ውይይታችን ስለ አንዳንድ ሙስሊሞች ስነምግባር ያነሳናቸው ነገሮች፣ስነምግባር እስላም ውስጥ ምን እንደሚመስል እንድንነጋገር ይገፋፋናል። እናም ይህ ርእስ ወይይት ሊደረግበት የሚገባ አይመስላችሁም?
ማይክል፦ ልክ ነው። ብዙ ሙስሊሞችን የላቀ ጨዋ ስነምግባር የተላበሱ ሆነው ሳገኛቸው፣በሌላ በኩል ደግሞ የዚህ ተቃራኒ የሆነ ስነምግባር ያላቸውን አንዳንድ ሙስሊሞች ስመለከት እገረማለሁ።
ራሽድ፦ ለዚህ ሁለት ምክንያቶች አሉ። አንደኛው አንተ ራስህ ስለ ስነምግባር ያለህ እይታ ሲሆን፤ሁለተኛው ሰዎች ለአንድ የተለየ የስነምግባር ሥርዓት ያላቸው ተገዥነትና ሥርዓቱን በትክክል የሚወክሉበት ደረጃ ነው። ግለሰባዊ ስነምግባሮች፣ከውርስ በተጨማሪ የአካባቢና የአስተዳደግ ተጽእኖ በግልጽ ይታይባቸዋል . . ይህም የእስላም ነቢይ ﷺ ያመለከቱትና በሳይንሳዊ ሙከራና ጥናት የተረጋገጠ ነው።
ራሽድ፦ ያመለከቱት ነገር ከሁለት የነቢዩ ﷺ ሐዲሦች የተጨመቀ ነው። በመጀመሪያው ረሱል ﷺ ለአንዱ ሶሓቢይ ፦ ‹‹አላህና መልክተኛው የሚወዷቸው ሁለት ባሕርያት፣ትእግስትና ቻይነት አሉህ›› ሲሉት፣‹‹የአላህ መልክተኛ ሆይ! እኔ በጥረት የተላበስኳቸው ናቸው ወይስ አላህ በተፈጥሮ ያደለኝ ናቸው?›› ሲል ጠየቃቸውና ‹‹አላህ በተፈጥሮ ያደለህ ናቸው እንጂ›› ያሉት ነው። ይህ ሐዲሥ ትእግስትና ቻይነት፣ውርስ (ጀነቲክ) በሆነ ተፈጥሮው አንድ ሰው ሊላበሳቸው ከሚችል ባሕርያት መካከል መሆናቸውን ያረጋግጣል። በሌላኛው ሐዲሥ ደግሞ ረሱልﷺ ፦ ‹‹ዕውቀት የሚገኘው ለመማር በመጣር ነው፤ትዕግስት የሚገኘው ለመታገስ በመጣር ነው፤በጎውን ነገር ሆን ብሎ የሚፈልግ ሰው ይሰጣል፤ክፉውን ሆን ብሎ የሚጠነቀቅ ሰውም ይጠበቃል›› ብለዋል። በመጀመሪያው ሐዲሥ ውስጥ የሶሓቢው ውርስ ባሕሪ የነበረው ትዕግስት፣በፍላጎትና በጥረት ሊገኝ እንደሚችል ሁለተኛው ሐዲሥ ያረጋግጣል። በእርግጥ ይህ እውን የሚሆነው የማህበራዊ እነጻ ሂደትን ተሳትፎ በሚጠይቅ የባህሪ እነጻና ቀረጻ አማካይነት ነው።
ማይክል፦ ይህ ጥልቀትና ብዙ ዝርዝሮች ወዳሉት ፍልስፍና ነክ ርእሰ ጉዳይ ይወስደናል። የፍልስፍና ብዥታዎቹን ወደ ጎን ብለን፣አንደኛ በሰው ልጅ ዘንድ ያለው ሞራላዊ ስነምግባራዊ ስሜት፣አንዳንዱን ባሕርያት እንዲወድና ሌሎቹን እንዲጠላ የሚያደርገው ተፈጥሯዊ ስሜት መሆኑን ላሰምርበት እፈልጋለሁ። በዓይነትና በመጠኑ ከሰው ሰው የሚለያይ ቢሆንም፣በአጠቃላይ ሲታይ ግን የሰው ልጅ በሁሉም ዘመንና ስፍራ አንዳንዱቹን ባህርያት ሰናይ ባሕርያት፣ አንዳንዱቹን ደግሞ እኩይ ባሕርያት አድርጎ መፈረጁን አላቋረጠም። ለምሳሌ ያህል እውነተኝነት፣ታማኝነት፣ፍትሐዊነት፣ቀጠሮ አክባሪነት . . እነዚህ ሁሉ በሁሉም ደረጃዎች በሰው ልጆች ዘንድ በአድናቆት መታየት የሚገባቸው ምጡቅ ስነምግባራት ተደርገው ይወሰዳሉ። የሰው ልጆች ውሸትን፣ግፍን፣ክህደትን፣እምነት ማጉደልን፣ . . ምንጊዜም ቢሆን በበጎነት ተቀብሎ አያውቅም። የመተሳሰብ፣የመተዛዘን፣የደግነት፣የመቻቻልና የልበ ሰፊነት ነገርም እንዲሁ ነው።
በዚህ ረገድ እስላም ከተቀሩት የሰው ልጆች ይለያል ማለት እንችላለን? እስላም ከተቀሩት የስነምግባር ሥርዓቶች የተለየ የራሱ የሆነ የስነምግባር ሥርዓት አለው ብሎ ማለት ይቻላል ወይ?
ራሽድ፦ በአቀረብከው ገለጻና የሰናይና እኩይ ስነምግባራትን ይዘት እውነታ በተመለከተ በጠቀስከው ላይ ተአቅቦ ቢኖረኝም፣በተናገርከው ላይ የሚከተለውን ማከል እፈልጋለሁ፦ ያምሆኖ ግን በእስላም ዘንድ ብቻ ሳይሆን በሁሉም ሃይማኖቶችና ሰው ሰራሽ ማሕበራዊ ሥርዓቶች ዘንድም የተለያዩ የስነምግባር ሥርዓቶች ተመስርተዋል። ይህ የሆነው ሁሉም በስነምግባር ውስጥ የሰናይነትና የእኩይነት መመዘኛንና ጥሩውና መጥፎው የሚታወቅበትን መንገድ በመወሰን ረገድ የሚለያዩ በመሆናቸው ነው። በተጨማሪም ከሕግ በስተጀርባ ሆኖ የሚሰራውን አስፈጻሚ ኃይል በመወሰኑ ላይም ልዩነት አላቸው። የልዩነቱ ምክንያት ለዚህ ዩኒቨርስና በተንጣለለው ሥርዓቱ፣በውስጡ የሰው ልጅ በሚኖረው ስፍራና በሕይወት ዓላማ ላይ ያላቸው እሳቤ የተለያየ መሆኑ ነው።
ለምሳሌ ያህል፣ብዙዎቹ የስነምግባር ንድፈ ሀሳቦች ራስ ወዳድነትን መነሻ መሰረታቸው ያደርጋሉ። በአውሮፓ ዘመነ ሕዳሴ፣ሆፕዝ እና እስፒኖዛ በየፊናቸው በተለያየ መንገድ፣ሰናይነት የራስን ሕልውና ማቆየት መሆኑን ያሰምሩበታል። ፍሮይድ ደግሞ ከቀዳሚ ጽሑፎቹ ጀምሮ የብዙዎቹን ምዕራባውያን ስነምግባራት እስካሁንም ድረስ በመቅረጽ ላይ የሚገኘውን ንድፈ ሀሳብ ያቀረበ ሲሆን፣ራስን ማስደሰትና ወሲባዊ ፍላጎትን ማርካት የሚመለከተው ሀሳብ ሙሉ በሙሉ ጥላውን ያጠላበት ንድፈ ሀሳብ ነው። በዚህ ብቻ ሳይወሰን ይህን ጽንሰ ሀሳብ ከተቀሩት የስነልቦና ጽንሰ ሀሳቦች በመጀመሪያው ፈድፍ ላይ ያስቀመጠ ሲሆን፣ስለ ሌሎች ማሰብንና ደግነትን ፣የሚኖራቸውን ተጽእኖ የሚያመነጩት የራስን ግላዊ ፍላጎት ከማርካት የተለያዩ ገጽታዎች ጋር የተሳሰሩ ከመሆናቸው አንጻር የሁለተኛ ደረጃ ክስተቶች ያደርጋቸዋል።
ከነዚህ ግላዊ ስነምግባሮች ስብስቦችንና ሕብረተሰቡን መሰረት ያደረገ የስነምግባር ስርዓት ይዋቀራል። እንዲህ ዓይነቱ ስነምግባር ከግለሰብ ይልቅ ለቡድን አስፈላጊነት ከፍተኛ ግምት ከሚሰጡ ንድፈ ሀሳቦች ይመሰረታል።
ማይክል፦ እስላም በተጨባጭ ከሌሎች የሚለየው የስነምግባር ሥርዓት አለው ብለን ካልን፣ሥርዓቱ በምን መሰረት ላይ ይቆማል? ልዩ መገለጫዎቹና ባሕርያቱስ ምንድናቸው?
ራሽድ፦ ባለፉት ውይይቶች እንደ ገለጽኩት ሁሉ፣እስላም ለመላው የሰው ልጆች የተሰጠ የተሟላ የአነዋነዋር ሥርዓት ነው። የዩኒቨርስን ምንነት የሚተነትንና በዚህ ዩኒቨርስ ውስጥ የሰው ልጅ የሚይዘውን ስፍራ የሚወስን፣የሰውን ልጅ የሕይወት ተልእኮና የተፈጠረበትን ዓላማ ለይቶ የሚያስቀምጥ . . የእምነት እሳቤን ያካተተ መርሕ ያለው ሥርዓት ነው። ከዚህ የዐቂዳ እሳቤ የሚመነጩ ተጨባጭ መዋቅሮችና አደረጃጀቶች ያሉት ሲሆን፣በሰው ልጆች ሕይወት ውስጥ ተጨባጭ ገጽታዎች ያሏቸው የስነምግባር ሥርዓቱንና ምንጩን፣የሚቆምባቸው መሰረቶቹን፣ከዚህ የሚመነጨውን ሥልጣን፣የፖለቲካ ሥርዓቱን ቅርጽና ባሕርያቱን፣ማሕባራዊ ሥርዓቱን መሰረቶቹንና ማእዘናቱን፣ኢኮኖሚያዊ ሥርዓቱን ፍልስፍናውንና አወቃቀሩን፣ዓለም አቀፍ ግንኙነቱንና ትስስሮቹን . . ያቀፈ ሁለንተናዊ ሥርዓት ነው።
‹‹እስላም የራሱ የሆነ ሥርዓት፣ሕግና ስነምግባርን አጠቃሎ የያዘ ነው። በግለሰቦች ላይ በግዴታነት የተደነገጉ ሃይማኖታዊ ስነሥርዓቶች ስነምግባራዊ ዓላማ አላቸው . . በስነምግባራዊና መንፈሳዊ ጎኑ አሳማኝ በሆነ መንገድ ግለሰብን ለማነጽ የሚያነጣጥሩ ሲሆኑ፣አብረውት ለሚኖሩ ሌሎች ሰዎች ያለበትን ግዴታ በአግባቡ ይወጣ ዘንድ አእምሮውን ማጥራት፣ማጽዳትና ማጠናከርም ሌላው ግባቸው ነው። እስላም ንድፈ ሀሳባዊና ተግባራዊ ከመሆኑ አኳያ፣በክርስትና እምነት ውስጥ እንዳለው ዓይነት ነፍስ አልባ በሆኑ መርሆዎችና ስውር ምስጢራት እንዲያምን ሰውን የማይጠይቅ ብቸኛው ሃይማኖት ነው። ይህም እስላም የሕይወትን መንፈሳዊና ቁሳዊ ገጽታዎች በእኩልነት የሚቀበል፣ሁሉንም በተገቢ ቦታቸው የሚያስቀምጥና ሁሉንም የሰው ልጅ የሕይወት ፈርጆች በሚሸፍን መሰረት ላይ ፍልስፍናውን የሚያንጽ በመሆኑ ነው።››
ራጂቭ፦ የእስላም የስነምግባር ሥርዓት የሚቆምበት መሰረት ይህ ነው ካልን፣የዚህን ሥርዓት አበይት ባሕርያትና ከሌላው የሚለዩትን ጉዳዮች መጥቀስ አስፈላጊ ይመስለኛል።
የዐቂዳ መሠረት፦ ይህ የሰው ልጅ ለፈጣሪ አምላኩ ተገዥ የሆነ ፍጡር በመሆኑ፣ለርሱ የሚበጀውን ከማንም በላይ የሚያውቀው ፈጣሪው በመሆኑ፣ፈጣሪው እንዲሁ ያልተወውና መልክቱንና ትምሕርቶቹን የሚያደርሱለት፣መንገዱንም የሚያሳውቁት መልእክተኞችን የላከለት በመሆኑ፣የሰው ልጅ ከሞት በኋላ በሌላ ሕይወት ዳግም በመቀስቀስ በመጀመሪያ ሕይወቱ በሠራው በጎና ክፉ ሥራዎች ተመርምሮ የሚሸለም ወይም የሚቀጣ በመሆኑ የሚገለጽ ነው። ይህ ደግሞ የሳይንስና የሕይወትን ከቤተክርስቲያን መነጠል ተከትሎ፣ከሃይማኖት በተነጠለው የዛሬው የምዕራቡ ዓለም ውስጥ ካለው ስነምግባር ጋር የሚጻረር ነው።
ጽናት፦ እስላማዊ ስነምግባራት፣የሰውን ልጅ፣ሕይወትንና ዩኒቨርስን ከሚመለከቱ የጸኑ መሠረቶችና እሳቤዎች የመነጩ፣የጸኑ መርሆዎችና እሴቶች መገለጫዎች ናቸው። ዓላማቸው የሰው ልጆች ሲሆኑ፣በዙሪያቸው ያሉት የሕይወት ሁኔታዎችና ክስተቶች ቢለዋወጡ እንኳ ምንጊዜም እውነታቸው የማይለዋወጥና ይዘታቸው የማይቀያየር ነው። እውነተኛነት፣ታማኝነትና ታጋሽነት ዝንተዓለም ትሩፋት እንደሆኑ ይቀጥላሉ። መዋሸት፣ማሳበቅና ሐሜት ደግሞ ዝንተዓለም እኩይ ባሕርያት እንደሆኑ ይኖራሉ። ጋጠወጥና አፈንጋጭ ባህርያትም እንደዚሁ፣በሰዎች መካከል መሰራጨታቸው ወይም በአንዳንድ መንግስታት ዘንድ የተፈቀዱ እንዲሆኑ መደረጋቸው፣የሰው የአነዋነዋር ዘይቤ የፈለገውን ያህል ቢለወጥ እኩይና ተልካሻ ባርያት መሆናቸውን ቅንጣት ታህል አይለውጥም።
ተጨባጭነትን የተላበሰ ተምሳሌታዊነት፦ እሰላማዊ ስነምግባራትን የማያውቁ አንዳንድ ወገኖች ተምሳሌታዊ ብሎ የሚጠሩ ከሆነ፣እውነታው ግን የሰውን ልጆች ተጨባጭ ሁኔታና አቅማቸውን ግንዛቤ ውስጥ የሚያስገቡ ተጨባጭነትን የተላበሰ ተምሳሌታዊነት ያላቸው መሆኑ ነው። እያንዳንዱ ግለሰብ ሊተገብራቸውና ሊላበሳቸው የሚችል ስነምግባራት ሲሆኑ፣ክቡር ፍጡር ከመሆኑ አንጻር የግለሰብን ሕይወት የሚጠብቁ፣ሕይወቱን ያለ እንቅፋትና መሰናክል እንዲመራ የሚያደርጉ፣ከሰው ልጆች ተፈጥሮ ጋር የማይጋጩና የማይፋለሱ፣ይልቁንም የሚጣጣሙና የሚቀናጁ ስነምግባሮች ናቸው። እስላማዊው እሳቤ አይሁዳዊነት ትኩረት የሰጠውን ሕጋዊ ገጽታና ክርስትና አጽንኦት የሚሰጠውን መንፈሳዊ ገጽታ በጥምረት የያዘ ሲሆን፣ሕንዳዊው ጸሐፊ ፔጂ ራዴሪክ ይህን ጥምረት እንደሚከተለው ገልጾታል፦
‹‹የእስላም ስነምግባራዊ ትምሕርቶች ተምሳሌታዊነትንና ተጨባጭ ተግባራዊነትን በተሟላ መልኩ አንድ ላይ ያጠመሩና ያጣጣሙ ናቸው። በመሆኑም አንድ ሰው በትምሕርቶቹ አማካይነት በዕለታዊ ሕይወቱ ጉዳዮች ውስጥ ተጠምዶ እያለ፣አላህን አውቆ ትጉህ መንፈሳዊ ሰው መሆንም ይችላል . . ››
ቁርጠኝነት፦ ይህ ደግሞ አንድ ሰው መላው የሰው ዘር ቢጋፈጠው እንኳ ለነዚህ ስነምግባሮች በቁርጠኝነት ተገዥ ለመሆን የሚገባው ቃል ኪዳን ነው። ይህም የሰው ልጅ በዚህች ዓለማዊ የዱንያ ሕይወቱ ኃላፊነት የተጣለበት፣ተልእኮ ያለውና አደራን የተሸከመ፣ሥራዎቹን የሚገዛና የሽልማት ወይም የቅጣት መነሻ የሆነ የፍላጎት ነጻነት ያለው ፍጡር ከመሆኑ አንጻር ነው። ለዚህም ነው የስነምግባር ተገዥነትና ጽናት ከግለሰባዊ ኃላፊነትና ከጠጠያቂነት ገጽታዎች ዋነኛው የሆነው።
ተጠያቂነት፦ አንድ ሰው የኃላፊነት ስሜት የሚፈጠርበት ሳይሆን የትሩፋትና የመልካም ስነምግባር ባለቤት መሆን አይችልም። እዚህ ላይ ተጠያቂነት ወይም ኃላፊነት ሲባል ግለሰቡ የራሱን ድርጊቶች አውቆ ኃላፊነት መውሰድ፣የሚያስከትሉትን ውጤቶች ለመቀበል፣ለውሳኔዎቹና ለምርጫዎቹ ገንቢም ሆኑ አፍራሽ በአላህ ፊት፣ለገዛ ሕሊናውና ለሕብረተሰቡም ተጠያቂ ለመሆን ዝግጁ መሆን ማለት ነው።
የተጠያቂነት ገደብ ከተጠያቂነት ጋር የተያያዘ ሲሆን፣እስላም ውስጥ ኃላፊነትና ተጠያቂነት የተግባሩን ወይም የውሳኔውን ባለቤት ብቻ የሚመለከት ግለሰባዊ ኃላፊነት ነው። በድርጊቱ ወይም በውሳኔ አሰጣጡ ላይ ከአንድ የበለጡ ግለሰቦች ተሳታፊ ከሆኑ ግን፣ኃላፊነቱ የጋራ ይሆናል። ግለሰብና ሕብረተሰብም አንዱ ለሌላው ኃላፊነትና ተጠያቂነት አለባቸው። መርሑ ግን አንድ ግለሰብ ለሌላው ግለሰብ ድርጊት ወይም ውሳኔ ኃላፊና ተጠያቂ የማይደረግ መሆኑ ነው።
ስነምግባርን ከአጠቃላዩ ማሕበራዊ ሥርዓት ከማስተሳሰር ጋር የሕሊናን ውስጣዊ ግፊት ማጎልበት፦ ውስጣዊ ዓለሙን የሚመሰርተው ሰው ራሱ ነው። ከዚህ ዓለም ነው ለስነምግባር የመገዛት እውነተኛው ግፊት የሚወለደው። እስላም፣‹‹ንይያህ›› በመባል በሚታወቀውና አንድ ሰው ለሚሠራው ሥራ የተወሰነ ሕጋዊና ተገቢ የሆነ ቁርጠኛ ውስጣዊ ፍላጎት ማሳደር ለሆነው፣በሁሉም ሁኔታ ውስጥ አጽንኦት በመስጠት አማካይነት ይህን ውስጣዊ ግፊት ለማጎልበት ይሠራል። ይሁን እንጂ የሰው ልጅ ምሉእ ወይም ከስህተት የተጠበቀ አለመሆኑን፣በዙሪያው ባሉት ላይ ተጽእኖ የሚያሳድር ድክመት ሊያገኘው እንደሚችልም እስላም ይገነዘባል። በመሆኑም የሰውን ልጅ ለውስጣዊ ግፊቱና ለሕሊናው ዳኝነት ሳይተወው፣በደነገጋቸው ማሕበራዊና ሕጋዊ መቀጫዎች፣ማረሚያዎችና ከመርሆዎቹ ለሚያፈነግጡ በተሰናዱት የወዲያኛው የኣኽራ ሕይወት ቅጣቶች አማካይነት፣ግለሰቦች ለስነምግባራዊ መርሆዎች ያላቸውን ተገዥነት እስላም አጠናክሯል።
ZhongShan ኤ ዲ ኒ ኒን ቱቦ ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ኤ ዲ ኒ ኒን ቱቦ ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ኤ ዲ ኒ ኒን ቱቦ ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣብቲ ብብሪጋደር ጀነራል ተኸለ ክፍላይ /ማንጁስ/ ዝምራሕ ብ ‘ምክትታል ዶባት’ ዝፍለጥ ዕማምን ስርሒታትን ዝካየደሉ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ዓስኪረን ዝርከባ ክልተ ቦጦሎኒታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ በቲ ኣብ ምምሕዳራዊ ዞባአን ዝግበር መንግስታዊ ምብስባስ ህዝብን እገዳ ምንቅስቓስ ንብረትን እኽልን ብምቅዋም፡ “ኣገልግሎትና ሓልዮት ህዝብና እምበር ኣንጻር ህዝብና ኣይኮነን” ብዝብል መንፈስ ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበን ግጉይ መምርሒ ነጺገንኣብ ጎኒ ህዝቢ ደው ከምዝበላ ምንጭታት ሓቢሮም።
“ለኢትዮጵያ ውስብስብ የአገር አስተዳደር ችግሮች ዘመናዊ የፖለቲካ ጽንሰ ሐሳቦች ፈርጆች መመልከቻ ወይም መፍቻ የሚሆኑት እንዴት ነው? ዘመናዊ ጽንሰ ሐሳቦች ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ምንነትና አንድነት ምን ትርጉምስ ሊኖራቸው ይችላል?”
“የዚህ አጭር ጽሑፍ ዋና ዓላማ የኢትዮጵያንና የውጭ አገሮችን ግንኙነት መመልከት ነው። በተለይም ጽሑፉ የአሜሪካን፣ ሶቭየት ኅብረት፣ እስራኤልና አንዳንድ አረብ ሀገሮች ተግባር ይመለከታል።”
“የመሃል ሀገር ባህልና የዳር ሀገር ባህል ቅራኔ መሠረቱ የመሃል ሀገሩ የፈጠረው የመንግሥት ሥርዐት ሁልጊዜ የዚሁኑ ክፍል የበላይነት የሚያረጋግጥ ከመሆን ጋር በመያያዙ ነው።”
“ለምንት ኢይጽሕፉ ዜናሆሙ ሰብአ ኢትዮጵያ ወይከውን ነገሮሙ ቀሊለ ወኀላፌ (የኢትዮጵያ ሰዎች ታሪካቸውን ለምን አይጽፉም? ባለመጻፋቸውም ነገራቸው የተናቀና ተረስቶ የሚቀር ይሆናል)።”
ኢብላ ኢስካ ትባላለች። ከአክራሪ ሙስሊም እምነት ወጥታ ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ አዳኝነት የመጣች ናት። ስለ ራዲካል እስላም ወይም አክራሪ ሙስሊም እምነት የሚያመጣውን አለም አቀፋዊ ችግር ትንትን አድርጋ ትነግረናለች። በተለይም ክርስቲያኖች መነሳትና መጽለይ በቃሉ መታጠቅ እንዳለንብን አጥብቃ ትመክረናለችን። ስለዚህ ትሰሙዋት ዘንድ ይህን አቅረበላችሁሃለሁ። ይህ ችገር የክርስቲያኖችን ችገር ብቻ ሳይሆን የሰው ልጆች መሰረታዊ ችገር ነው። አይሲስ ዛሬ ከክርስቲያኖችን ይልቅ ሙስሊሞችን እየጨረሰ ነው። እያዋረዳቸው ነው። ዛሬ ሁሉም መነሳት አለበት። እግዚአብሔር እንዲረዳን መጸለይ አልበን!! ኢየሱስ ክርስቶስ እውነት መንገድ ሕይወት ነው።
አክሊለ Pharmatech መሳሪያ ማህበር (CWIA) መመዘን ቻይና Pharmaceutical መሳሪያዎች ኢንዱስትሪ ማህበር እና ቻይና አባል ነው. እኛ በከፍተኛ የመንግስት ማህበራት እና የተከበረ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ጨምሮ በርካታ ምንጮች, ጋር ትብብር አጋጣሚ ዋጋ. ባለፉት አሥር ዓመታት ውስጥ, እኛ አወድሶታል ቆይተዋል እና በርካታ ክቡር የምስክር ወረቀት ጋር ተሸልሟል.
1. ተይለር በቲ ኣብ ባህሊ ቻይናውያን ዘሎዎ ፍሉይ ታህዋስን ብዝነበሮ ቅንኢ ንወንጌልን እዩ ዝፍለጥ። ሽሕ እኳ ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ሚስዮናውያን ሳሕቲ ጥራይ ዝርአ እንተነበረ፣ ተይለር ግና ንባህላዊ ኣልባሳት ቻይና ምልባስ ርዒምዎ እዩ። ኣብ ትሕቲ መሪሕነቱ እተመስረተ ‘ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና' (China Inland Mission) ኣብ ኩሉ ተግባራቱ ንኻብ ኩለን ወንጌላውያን ሕብረታት ዝመጹ ብማዕረ ብዘይ ኣፈላላይ ይቕበልን የሳትፍን፣ ንካብ ደርቢ-ሰራሕተኛታት ዝኾኑ ውልቀሰባት፣ ንዘተመርዓዋ ኣንስትን ንካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝመጹ ሰራሕተኛታትን ድማ የጠቃልል። ብምኽንያት እቲ ‘ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና' ዝበሃል ትካል ኣንጻር ንግዲ ሓሽሽ ዝገብሮ ዝነበረ ዘመተ፣ ተይለር ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ንቻይና ዝበጽሓ ኣገዳሲ ኢሮጳዊ ተባሂሉ ክጥቀስ በቂዑ እዩ።
እምነትን ኣገልግሎትን ዕዮ ከዳልዋ ጀመረ፣ ህይወቱ ንድኻታት ክውፊ እቲ እግዚኣብሄር ኣብ ድልየታቱ ዘለማምዶ እምነት ድማ ክላማመድ ጀመረ። ኣብ ሞንጎ እቶም ሽጉራት ናይ ወንጌል ትራክትታት (ንእሽቶ መንፈሳዊ ጽሑፍ) ምዝርጋሕን፣ ኣብ ግዳም ኣብ ክፉት ኣየር ኮንካ ምስባኽን ተለማመደ። ተይለር እንደገና ምስ ኣንድሪው ጃክስ ተራኸበ (እዚ ሓው እዚ ኣብ ሃል ፍሉጥ መምህር እዩ ዝነበረ)።
3. ሃድሰን ተይለር ቅድሚ ናይ ሕክምና መጽናዕቱ ምዝዛሙ፣ ብ19 መስከረም 1853 ንእንግሊዝ ሓዲጉ፣ ኣብ ሻንጋይ ቻይና ብ1 መጋቢት 1854 በጽሐ። እዚ ጉዕዞ እዚ ነታ ፈጣን መርከብ ዱምፍሪስ (Dumfries) ዳርጋ ኣዕናዊ እዩ ዝነበረ፣ እዚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝወሰደ ጉዕዞ ብመገዲ ምብራቃዊ ወገን ጥቃ ፑላዉ (Pulau) ቡሩ (Buru) እያ እተጓዕዘቶ። ኣብ ቻይና ምስ በጽሐ ቀጥታ ዝተቀበሎ ኩናት ሓድሕድ እዩ። እታ ቀዳመይቲ ዓመት ድማ ኣብ ህውከት እዩ ኣሕሊፍዋ። ካብ 1855 ጀሚሩ ተይለር ኣብ ከባቢ ሻንጋይ 18 ዑደታት ስብከት ኣካየደ። ሽሕ እኳ ምስኡ ሞያ ሕክምናን መሳሪሕታት እንተ ተማልአ እቲ ህዝቢ ግና ድኹም ኣቀባብላ እዩ ዝገብረሉ ዝነበረ።
4. ኣብ 1858 ተይለር ንዘኽታም ጓል እቲ ኣብ ቻይና ቀዳማይ ሚስዮናዊ ዝኾነ፣ ማርያ ጀይን ዳየር ተመርዓወ። ጓሉ ንኣባል ናይ ሎንደን ናይ ምስዮን ጉጅለ ኣገልጋሊ ሳሙኤል ዳየር እያ። ተይለር ንማርያ ኣብ ኒንግቦ (Ningbo) እናተቀመጠትን ኣብኡ ኣብ ሓንቲ በታ ቀዳመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ሚስዮናዊት ኣብ ቻይና ሜሪ ኣን ኣልደርሰይ እተመስረተት ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ እናመሃረትን እዩ እተፋለጣ።
5. ብሰንኪ ጸገም ጥዕና ኣብ 1860 ተይለር ምስ ስድራቤቱ ንገለ እዋን ንዕረፍቲ ናብ እንግሊዝ ክምለስ ወሰነ። እንዳ ተይለር ናብ እንግሊዝ ክምለሱ ከለዉ ኣብታ መርከብ ምስኦም ቆራጺት ቀጠፍ ጁብሊ ምስ ኣዋልዳ፣ ግረይስን መንእሰይ ዋንግ ላይጁን ካብ ብሪጅ እስትሪት ቤተ ክርስትያን (bridge Street Church) ናይ ኒንግቦ ነበሩ። እዚኣቶም ነቲ ኣብ እንግሊዝ ዝቅጽል ምትርጓም መጽሓፍ ቅዱስ ኽሕግዙ እዮም።
"ሰብኣይ ምስ ኮንኩ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድ እየ" እዚ ሓደ ንእሽቶ ቆልዓ ቅድሚ ነዊሕ ዓመት እተዛረቦ እዩ። እዚ እቲ ሕጂ ብልክዕ ዝኸውን ዘሎ እዩ።
ህጻን ጀምስ ሃድሰን ተይለር ኣብ ባንስለይ እንግሊዝ ብ1 ግንቦት 1832 ተወልደ። ኣብኡ ጀምስ ተይለር ወዲ ሰበኽትን ወዲ ወዲ ሰበኽትን እዩ፣ ንባዕሉ ውን ሰባኺ። ንእግዚኣብሄር ኣዝዩ የፍቅሮ፣ ኩሉ ሰብ ክርስትያን ሙዃኑ ክሳዕ ዝፈልጥ ድማ ብልዑል ተኣማንነት የገልግል ነበረ፣ መዓልቲ ቤቱ ኣመሊያ ሃድሰን ተይለር ድማ ከምኡ ንፍዕትን ንእግዚኣብሄር ሓቀኛን ነበረት። ከም ህጻን ሃድሰን ጌሩ ብሉጻት ወለዲ ዝተዓደለ ቆልዓ ዳርጋ የሎን ክበሃል ይከኣል።
ከም ህጻን ኣዝዩ ትኩርን ምጭዉን ነበረ፣ ግናኸ ተሪር ስለ ዘይነበረ ባህርያቱ ብቀሊሉ ክባላሾ ይኽእል እዩ። ወለዱ ምእዛዝን ምግታእ ርእስኻን ክመሃር ከም ዝግብኦ ተገንዘቡ፣ ሽሕ እኳ ተነቃፊ ቆልዓ እንተነበረ፣ እዘን ትምህርትታት እዚኣተን ንኽምህርዎ ወሰኑ።
ወዲ ክልተ ወይ ሰለስተ ንእሽቶ ህጻን ከሎ ምስ ኣብኡን ኣዲኡን ንቤት ክርስትያን ይኸይድ ነበረ። ኣብቲ ነዊሕ መደብ ናይ ኣገልግሎት እንተ ደኣ ብስነ-ስርዓት ተኻፊሉ፣ ቡራኬ ምስ ተገብረ ወለዱ ኣብ ድሕሪ ኦም ኮፍ ንዝብል ኣበሓግኡ ንተይለር ኽሓቅፎ ክህብዎ እዮም። እዚ እቲ ካብቲ ኣብ መላእ ህይወቱ ዝዝክሮ ተዘክሮታት ሓደ እዩ።
ከም ንእሽቶ ወዲ ካብቲ ሓደ ኣዝዩ ደስ ዘብሎ ዝነበረ ነገር፣ ምስ ምንኣስ ሓዉ ምጽዋት እዩ፣ ንእሽቶ ሓፍቱ ኣመሊያ ግቡዝ ምስ በለት ታተ (ምስጓም) ዝመሃራ ባዕሉ ሃድሰን እዩ ነይሩ። ክልተ ምንኣሱ ኣሕዋቱ ምስ ሞቱ ጓህን ደስታን ናይዛ ህይወት እዚኣ ክፋላይ ሙኻኖም ተማህረ።
ሓደ መዓልቲ ኣብ ከተማ ምርኢት ነበረ፣ እቲ ንሃድሰን ዝያዳ ዝመሰጦ ነገር ምርኢት እክብካብ ናይ ኣዕዋፍን ካልኦት እንስሳታትን እዩ ነይሩ። ናይ ተፈጥሮ ነገር ኣዝዩ እዩ ዘፍቅር። ስንባደ ክሳዕ ዝፈጥረሉ እቶም እንስሳታት ኣብ ነዊሕ ጣውላ እዮም ተሓጺሮም ዝነበሩ። ኣብ ኢዱ ብክንደይ ጻዕሪ ዝረኸባ ሓንቲ ሳንቲም እያ ዘላ፣ ነቲ ኣብቲ መእተዊ ናይ ምርኢት ዘሎ ሰብ ድማ ሃቦ፣ እተዋህቦ መልሲ ግና መእተዊ ክልተ ሳንቲም እዩ ዝብል ነበረ፣ "ካልአይቲ ሳንቲም ደኣ ዘይብለ፣ ካብ ፍጹም ዘይምህላው ድማ ሓንቲ ክትህልወኒ ከም ዝሓይሽ ባዕልኻ እንዶ ረአ" ኣመኽነየ ተይለይ። እቲ ዘቕረቦ ምጉት ብርግጽ ስነ ሞጎታዊ እኳ እንተነበረ፣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ግና ተሪሩ ኣበዮ፣ እዚ ንእሽቶ ህጻን ጸገሙ ንኣዲኡ ንኽነግራ ኸደ። ወላዲቱ ከኣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ንመእተዊ ክልተ ሳንቲም ከኽፍል ሓላፍነቱ ሙኳኑ ገለጸትሉ፣ ዘዕግብ ኣገባብ ኣፈታትሓ ናይዛ ሽግር ከኣ ኣምጸአት። ከምዚ ድማ በለቶ፣ "ሃድሰን ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ጽቡቅ ኢኻ ጌርካ፣ ኩሉ ተግባራትካ ደስ ስለ ዝበለኒ ድማ እዛ ሳንቲም እዚኣ እንካ"፣ ልቡ ብሓጎስ እናዘለለ ከኣ ጎየየ።
ደቂ ተይለር ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ደገ ምስ ሰባት ኩሉ እዋን ጽፉፋት ክኾኑ ኣእዳዎምን ገጾምን ብዝግባእ ክሕጸቡ፣ ጫምኦም ክነግፉ፣ ጽፍሮም ብግቡእ ክሕዙን ተማሂሮም እዮም።
ሰዓት ምኽባር እቲ ካልእ እተማህርዎ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ቆልዓ ኣብ መኣዲ ኣብ ሰዓቱ ክርከብ ኣለዎ፣ ከምኡ ውን ኣብ ካልእ ቆጸራታት። ኣብኦም ተይለር ከምዚ ይብሎም ነበረ፣ ሓሙሽተ ሰባት ንሓንቲ ደቂቅ እንተደኣ ተጸብዮም ተመሊስካ ክርከብ ዘይክእል ሓሙሽተ ደቃይቅ ከም ዝጠፍእ ክንግምት ዶ ኣይንኽእልን?
ንደቁ ዝወሃብ ሃብትን ናይ ዓለም ትሕዝቶን ብዙሕ የብሉን፣ ግናኸ ካብኡ ኣዝዩ ዝበለጸ ነገር እዩ ኣውሪስዎም...ጽኑዕ እምነት ኣብ እግዚኣብሄርን ልዑል ክብሪ ንቃሉን።
ንእሽቶ እንከሎ ናብ ቤት ትምህርቲ ንምኻድ ተሪር ስለ ዘይነበረ ትምህርቱ ብዝያዳ ኣብ ገዛ እዩ ቀሲምዎ፣ ኣብ ገዛ ካብቶም ወራዙትን ለባማትን ወለዱ ልዕሊ እቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክረኽቦ ዝኽእል ልዕሊኡ እዩ ጠቀምቲ ነገራት እተማህረ።
ኣብኦም ተይለር ኣብ ናይ ወጻኢ ናይ ሚስዮን ኣገልግሎት ግዱስ ነበረ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ቻይና። እዞም ህጻናት ካብ ወላዲኦም ተጋዳስነት ናይቲ ሚስዮንን፣ ፒተር ፓርለይ ብተደጋጋሚ ዝጸሓፋ መጽሓፍን ተኻፈሉ። ሃድሰንን ሓፍቱ ኣመሊያን ሓንቲ መዓልቲ ናብታ ሃገር ንክኸዱ ዕላማ ገበሩ።
ናይ ሃድሰን ናይ ትምህርቲ እዋን ወዲ 11 ዓመት ምስ ኮነ እዩ ዝጅምር። ብርግጽ ምስ ብዙሓት ቆልዑ ምሕዝነት ምግባሩ ንዕኡ ሓጋዚ እዩ ነይሩ፣ ነገር ግን እዘን መዓልታት ብፍሉይ ሕጉሳት ኣይነበራን። እቲ ናይ ንእስነቱ እምነት ኣጥፍኦ፣ ህይወቱ ናብ እግዚኣብሄር ክሳብ ዝውፊ ድማ ብዙሕ ዓመታት ሓለፈ።
ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ ኣብ ባንክ ከም ጸሓፊ ኮይኑ ስራሕ ጀመረ። እዚ ፋሽኑ ዝሓለፎ ናይ እምነት ሓሳባቱ ኩሉ ግዜ ብገዳይም ጸሓፍቲ ምስ ተሳሕቀ እዩ፣ ድሕሪ 9 ኣዋርሕ ገዝኡ ምስ ተመልሰ፣ ካብ ካልእ እዋናት ብዝበኣሰ ካብ እግዚእብሄር ኣዝዩ ርሒቁ ነበረ።
ኣብኡን ኣዲኡን ንድሕነት ወዶም ጾር ተሰከሙ። ሓፍቱ ኣመሊያ ድማ ንመዓልቲ ሰለስተ ግዜ ክትጽልየሉ ንኣእምሮኣ ድሉው ገበረቶ፣ ነዊሕ ኣይጸንሐን እዚ ጸሎት ተመለሰ።
ሓደ መዓልቲ ምንም ዝዓዮ ኣብ ዘይነበረሉ እዋን፣ ኣዒንቱ ኣብ ሓንቲ ትራክት (ንእሽቶ ሃይማኖታዊት ጽሕፍቲ) ዓለባ፣ "ኣብ መጀመርታኣ ዛንታ ክህልዋ እዩ፣ ኣብ መዕጸዊ ከኣ ስብከት ወይ ሞራል"፣ ንርእሱ ከምዚ በላ "እቲ መጀመርታኣ ከንብቦ እየ እቲ መዕጸዊ ከኣ ነቶም ዝፈትውዎ እገድፈሎም"። ግናኸ እናንበባ ከሎ፣ ኣዝዩ ተረትዐ እሞ፣ ርእሱ ንግዚኣብሄር ሃበ። ኣዲኡ ካብ ገዛ ርሒቃ ከላ፣ እታ ነዚ ደስ ዘብል ወረ ዝሰምዐት ቀዳመይቲ ኣመሊያ እያ ነይራ፣ ኣዲኡ ምስ ተመልሰት ብዛዕባ ምልዋጡ ክነግራ እናተሃንጠየ ብሓጎስ ሰዓማ። "እፈልጥ እዚ ወደይ" በለቶ "እቲ ክትነግረኒ ትደሊ ዘሎካ ዘሐጉስ ወረ ንኽልተ ቅነ ዝኣክል ኣደሲቱኒ እዩ"።
"እዚ ወደይ ከምዚ እዩ" በለት ኣዲኡ "ማንም ሰብ ኣይነገረንን። ቅድሚ ክልተ ቅነ ብዛዕባኻ ልበይ ኣብ ከቢድ ጾር እዩ ነይሩ፣ ናይ ድሕነትካ መረጋገጺ ክሳብ ዘይረኸብኩ ካብ ጸሎት ንኸይትንስእ ድማ ወሰንኩ። ንጹር መረጋገጺ ድማ ረኸብኩ፣ ብኡ ንእግዚኣብሄር ብፍሉይ ኣመስገንክዎ"።
ኣብ ልቢ ሃድሰን ሰላምን ሓጎስን እዩ ዝነበረ፣ ሞስኡ ንእግዚኣብሄር ድማ ሂወቱ ሃበ። ኣብ እተጸውዖ ዘበለ ንኽዓዪ ድሉው ኮነ። "ንቻይና ኪደለይ" በለ እግዚኣብሄር፣ እግዚኣብሄር ክስማዕ ብዝከኣል ድምጺ ብንጹር እዩ እተዛረበ፣ እቲ ጻውዒት ኣዝዩ ንጹር ነበረ፣ እዚ መንእሰይ ከኣ ኣይተወላወለን።
ብዛዕባ ጻዊዒቱ ንናይ ትምህርቲ ሰንበት መምህሩ ነገሮ፣ መምህሩ ድማ ኣዝዩ ኣተባብዖ እሞ ብቋንቋ ቻይና ኣተጻሕፈት መጽሓፍ ወንጌል ሉቃስ ሃቦ። ንነፍሱ ብኹሉ መዳያት ንህይወት ሚስዮናዊ ድልውቲ ክገብራ ጸዓረ። እቲ ደስ ዝብሎ ዝነበረ ናይ ፍርናሽ ዓራቱን ካልእ ነገራትን ጠንጢኑ፣ ሓርፋፍ ናብራ ክላማመድ ጀመረ። ብዙሕ ናይ ግዳም ናይ ኣካላት ምንቅስቃስ ንኣካላቱ ኣትረሮ፣ ክርስትያናዊ ዕዮታት ድማ ንነፍሱ ኣትረራ። ኣብ ቻይና ከይዱ ነፍሳት ንምድሓን ከምጽእ እንተደኣ ኮይንኑ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ገዝኡ ከሎ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ተረድኦ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ትራክትታት ዘርግሐ፣ ትምህርቲ ሰንበት መሃረ፣ ንሕሙማትን ሽጉራትን በጽሐ፣ ንእግዚኣብሄር ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ዝሓሰቦ ዘበለ ኩሉ ገበረ።
ካብታ እቲ ኣካያዲ ናይቲ ትምህርቲ ሰንበት ዝሃቦ መጽሓፍ ናይ ቻይና ፊደላት ከጽንዕ ጀመረ። ቋንቋ ቻይና ምጽናዕ ቀሊል ጉዳይ ከም ዘይኮነ ስለ ዝፈለጠ፣ ብዝቀልጠፈ ክጅምሮ ደለየ። ሓደ ሰብ ከም ዝበሎ እቶም ነቲ ቋንቋ ክመሃርዎ ዝደልዩ "ናይ ሓጺን ኣካላት፣ ናይ ኣስራዚ ሳናቡእ፣ ናይ ተሪር ገረብ ርእሲ። ናይ ኣቻዮ ዝምጠጥ ኣእዳው፣ ናይ ንስሪ ኣዒንቲ፣ ናይ ሃዋርያት ልቢ፣ ናይ መልኣኽቲ ክእለት ምዝካር ከምኡ ውን ዕድመ ማቱሶላ" ክህልዎም ይግባእ። ሽሕ እኳ ንሃድሰን እዚ እተጠቅሰ ብቅዓት እንተዘይሃለዎ፣ ብትብዓት ግና ኣተዎ፣ ጽቡቅ ድማ ሰጎመ።
ኣብ ምድላዉ ንቻይና እታ ስዒባ ትመጽእ ስጉምቲ ተሓጋጋዚ ናይ ዶ/ር ሃርደይ ሙኳን እያ። ናይ ሕክምና ሞያ እንተደኣ ኣጥርዩ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ምድሓን ነፍሳት ጽቡቅ ዕድል ከም ዝኸፍተሉ ፈለጠ፣ ኣብ ፈለማ ኣብቲ ምቹእን ደስ ዘብልን ገዛ ዶ/ር ሃርደይ ተቀመጠ፣ ነገር ግን እዚ ኣብ ምድላው ህይወት ሚስዮናዊ ተመራጺ ኣይነበረን። እንበኣር ናብቲ ካብ ናይ ዶ/ር ብኹሉንትናኡ ዝተሓተ ገዛ ናይ ኣምኡ ገዓዘ። ንርእስኻ ኣብ ምክሓድ ኣብ ዝግበር ልምምድ እዚ ገና ኣኻሊ ከም ዘይኮነ ይርድኦ ነበረ፣ ኣይዶንጎየን ድማ ከምታ ዝደልያ ቦታ ረኸበ።
ኣብዚ እዋን እዚ ሃድሰን ምስ ካብ ቻይና ዝተመልሰ ጀርመናዊ ሚስዮን ተራኸበ። እዚ ሰብኣይ ነቲ ዘንጸባርቅ ጸጉርን ዓይንን እዚ መንእሰይ ብዝርኣየ ከምዚ በሎ "ስለምንታይ ግና ከምኡ ወሲንካ፣ ንስኻ ፍጹም ንቻይና ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ፣ ንዓይ ‘ቀይሕ ጸጉሩ ሰይጣን' ኢሎም እዮም ዝጽውዑኒ፣ ካባኻ ድማ ብራዕዲ ክሃድሙ እዮም፣ ከም ዝሰምዑኻ ክትገብር ፍጹም ኣይትኽእልን ኢኻ"። እዚ ዘረባ እዚ ንገለ ተስፋ ከቁርጾ ዝከኣል እዩ፣ ሃድሰን ግና ብህድኣት ከምዚ ክብል ጥራይ እዩ ዝመለሰ፣ "እቲ ዝጸውዓኒ እግዚኣብሄር እዩ፣ ንሱ ድማ ብዛዕባ ሕብሪ ጸጉረይን ዓይነይን ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ"።