Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
GuangDong የ LED የማንቂያ መብራት 54W የ LED ፓኔሌ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED የማንቂያ መብራት 54W የ LED ፓኔሌ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ህይወት እንደ ጉዞ መሆኑን ታውቅ ነበር? የህይወት ጉዞ ወደ ሁለት ቦታ የሚያደርሱ ሁለት ጎዳናዎች አሉት፡፡ በየትኛው መንገድ ላይ ለመጓዝ መምረጥና መወሰን የአንተ ነው፡፡
በአንድ ቤተሰብ ውስጥ ልጅ ሲወለድ የህይወትን ጉዞ ይጀምራል፡፡ በሰማይ የሚኖር አምላክ ለታዳጊ ልጆች ልዩ መንገድን ያደርጋል፡፡ ይሄ መንገድ የየዋህነት፣ እራስን ወደ ማወቅ የሚያመጣ መንገድ ነው፡፡ በዚህ መንገድ ላይ እናትና አባት ለልጆች ስለ ህይወት በማስተማር መሪዎች ናቸው፡፡
በልጅነት በዚህ መንገድ ላይ ለተወሰነ ጊዜ በንፅህና ትጓዛለህ፤ ነገርግን በኋላ ላይ ወደ መንታ መንገድ ትደርሳለህ፡፡ የልጅነት እና የአለማወቅ ጎዳና ያበቃል፤ ከዚያም ወደ የተለያዩ ቦታ የሚወስዱ ሁለት መንገዶች ፊት ትመጣለህ፡፡ እስከ እዚህ ጊዜ ድረስ ወላጆችህ መሪዎችህና በዋናነት ውሳኔዎችህን ሲወስኑልህ ቆይተዋል፡፡ ወደዚህ መስቀለኛ መንገድ ከመጣህ በኋላ ውሳኔው የአንተ ሆንዋል፡፡ የትኛውን መንገድ ልምረጥ? ይህ ውሳኔ እጅግ ዋና፣ ከሁሉ በላይ የህይወትህ ትልቅ ውሳኔ ነው፡፡ ይህ ውሳኔ እጅግ ዋና የሆነበት ምክኒያት አንደኛው መንገድ መልካም፣ ንፁህ ህይወት፣ በደስታ የተሞላ ወደ መንግስተ ሰማይ የሚመራ መንገድ ነው፡፡ ሌላንኛው የሀጢአተኝነት እና የክፋት መንገድ፣ በሀዘን የተሞላ፣ ወደ ገሀነም የሚመራ ነው፡፡
ወደ እነዚህ መንገዶች መድረሴን አንዴት ማወቅ እችላለሁ? የተቀመጠ ህግ ወይም እድሜ የለም፡፡አንዳንድ በልጅነት ጎዳና ላይ ያሉ ልጆች በህይወታቸው ከሌሎች ቀድመው ወደ መስቀለኛው መንገድ ይደርሳሉ፡፡ ምናልባትም መስቀለኛ መንገዶቹ ሰውየው ወንጌልን እስከሰማበት ጊዜ ድረስ ወይም የተሸለ መንገድ እንዳለ እስከሚረዳበት ጊዜ ድረስ አይደረስባቸውም ይሆናል፡፡ ምናልባትም ለብዙዎች ወንጌል በሰሙበት ሰእት የልባቸው መምታትና የመክበድ ስሜት ሊሆን ይችላል፡፡ ትክክል ስለ ሆነው እና ስላልሆነው ግንዛቤ ወይም ጌታን ለመከተል መሳብ ሊሆን ይችላል፡፡ እነዚህ የመስቀለኛ መንገዶች ምልክት ናቸው፡፡ በሁሉም ሁኔታ እግዚአብሔር የፍቅር አምላክ ስለሆነ የሁለቱን መንገዶች ምንነት ያሳውቀናል፡፡ ጠባቡ መንገድ በየትኛውም አገር እና ባህል ውስጥ ለሚኖር ፍጹም እንደሆነ ይገልጥለታል፡፡
ሁለቱን መንገዶች በደንብ አስተውላቸው፡፡ መጀመሪያ ላይ ሁለቱም መንገዶች አትኩሮትን የሚስቡ ናቸው፡፡ ቀረብ ብለህ ስታስተውል አንደኛው መንገድ ሰፊ ደግሞም ለመጓዝ ምቹና ቀላል እንደሆነ ታያለህ፡፡ ሌላንኛው መንገድ ጠባብ በተላያዩ ቦታዎች ኮሮኮንችና ዳገታማ የሆነ ነው፡፡ ሰፊው መንገድ ብዙ ብዙ ሰዎች የሚጓዙበት ነው፡፡ ጠባቡ ጥቂት ሰዎችን ብቻ ይዟል፡፡ ትክክለኛውን መንገድ መምረጥ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡
ግራ ተጋብተሃል እና የትኛውን መንገድ መምረጥ እንዳለብህ እርግጠኛ አይደለህም? ብዙ ተጓዥ ወዳለው ሰፊ መንገድ ጠጋ ስትል የመንገዱ መሪና ጌታ ከእርሱ ጋር እንድትጓዝ ሲጠይቅህ ትሰማለህ፡፡ በመጀመሪያ መንገዱ የጠባቡን መንገድ አይነት ይመስላል፡፡ በዚህ መንገድ ላይ ጉዞ የሚጀምሩ መልካም ሀሳብ አላቸው፡፡ ብዙዎች ለጊዜው በዚህ መንገድ ላይ ካሉ ወጥመዶች መቆጠብ ይችላሉ፡፡ የመሪው ታሪክ አርቴፊሻል ቢሆንም ለጆሮ ደስ የሚልና የሚያባብል ነው፡፡ በጉዞው መሀል ብዙ ጓደኞችን ያቀርብልሀል፤ ማንም ግን ከልቡ ደስተኛ አይመስልም፡፡ በዚህ መንገድ ላይ ያሉ መዝናኛዎች ገደብ የላቸውም፡፡ መጠጣት፣ ማጨስ፣ መጨፈር፣ፓርቲዎች እና ሌሎች ብዙ መዝናኛዎች አሉት፡፡ ግብረገብነትና ስነ ስርአት ቦታ አይኖራቸውም፡፡ ውሸት፣ ስርቆት እና ማታለል የተለመዱ ተግባሮች ናቸው፡፡ በዚህ መንገድ ላይ የፈለግከውን አይነት የህይወት ስታይል ትመርጣለህ፡፡ እንዳሰኘህ መሆን ትችላለህ፡፡ ነፃነት ይሉታል፡፡ ይህ መንገድ ብዙ ይዞህ ይጓዛል እናም ምቹ ስለሚመስል እያባከንክ ያለኸውን ጊዜህን አታስተውለም፡፡ በዚህ ጎዳና ላይ ያሉ ብዙ ሰዎች ለብዙ የተወሳሰቡ ነገሮች ባሮች ከመሆናቸው የተነሳ መውጫ መንገድ አይታያቸውም፡፡ ተስፋ መቁረጥ፣ ሀሽሽ (ሱስ)፣ ግድያ እና ራስን ማጥፋት ውጤቶቹ ናቸው፡፡
በህይወትህ የምትፈልገው ይህን ነው? መጓዝ የምትፈልገው በዚህ ጎዳና ላይ ነው? የዚህ መንገድ መሪ በመንገዱ የመጓዝ የመጨረሻ እጣ ፈንታ ምን እንደሆነ ምንም አመማሳወቁን አስተውለሀል? አያደርገውም፤ እራሱን አይክድም፡፡ የበግ ልብስ የለበሰ ተኩላ ሰይጣን ነው፡፡ በሰፊው መንገድ ላይ ለመጓዝ የሚከፍለው ብድራት የማይጠፋ የእሳት ባህር ሲኦል ነው፡፡ ይህ ቦታ የተዘጋጀው ለዳቢሎስና ለጭፍሮቹ ነበር፡፡ በዚያ ለዘለአለም ልቅሶ፣ ዋይታ እና ጥርስ ሟፏጨት ይሆናል፡፡ አንተስ? ከእርሱ ጋር ተጉዘህ የሲኦልን ብድራት መቀበል ትፈልጋለህ?
ይህ መንገድ ከሰፊው መንገድ በእጅጉ ይለያል፡፡ ዳገታማ መንገድ እና ኮረብታና ሸለቆዎች በተለያዩ ቦታዎች ያሉት ነው፡፡ ፀሀይና ሙቀት አለበት ነገርግን መንገዱን ይዘህ ከሄድክ ጥምን ወደሚያረካ ምንጭ ትደርሳለህ፡፡ በዚህ አረፍት ታደርጋለህ፣ ውሀን ትጠጣለህ፡፡ ከጅረቶቹም መሚፈሰው ውሀ በመንገድ የደከሙ እግሮችህን ታርሳለህ፡፡ ታድሰህ መንገድህን ትቀጥላለህ፡፡ የሚወጡ ተራሮችም አሉት፤ አንዳንዴም መንገዱ የደበዘዘ ሊመስል ይችላል፡፡ በመንገድህ ስትቀጥል ወደ ተራራ ጫፍ ትደርሳለህ ከዚያም ለምለምና አረንጓዴ ወደ ሆነ ሸለቆ ይመራሀል፡፡ በጠባቡ መንገድ ላይ ያሉ ወዳጆችህ ሁሉ ክርስቲያኖች ናቸው፡፡ ወንድምና እህት ይሆኑሀል፡፡ ይወዱሀል፣ ይጠነቀቁልሀል፡፡ በመንገድህ ተደናቅፈህ ስትወድቅ ተመልሰህ በእግሮችህ እንድትቆም ያግዙሀል፡፡ የሚረዱህና ደጎች ናቸው፡፡ ከሁሉም የሚበልጥ መሪና የግል ወዳጅ ግን አለህ፡፡ እሱ ጌታ ነው፤ መልካሙ እረኛ (መዝሙር 23)፡፡ በጣም ስለሚወድህ ከጎንህ በመሆን በጠባቡ መንገድ አብሮህ ይጓዛል፡፡ መንገድህ የጨለመና ከባድ ሲሆንብህ እጅህን ይዞ በግለጽ ማየት እስክትችል ይመራሀል፡፡ ተጓዡ ሲደክመው እና መንገዱም አደገኛ ሲሆን እረኛው በክንዶቹ ይሸከምሀል፡፡ ከጊዜ በኋላ በእግርህ መንገዱን ለመቀጠል ከድካምህ ትበረታለህ፡፡ በጠባቡ መንገድ የምትጓዘው እንዲህ ይሆናል፡፡
እነዚህ ጠባብና ሰፊ የሆኑ ሁለት መንገዶች በህይወት ጉዞ መጨረሻ ላይ ይጠናቀቃሉ፡፡ በመንገዶቹ መጨረሻ ሞትን እንጋፈጣለን፡፡ አንዳንድ ጊዜ ሞት ማለት ወንዝ መሻገር ነው ይባላል፡፡ ሁሉም ሰው ይሻገረዋል፡፡ ከዚያ በኋላ ፍርድ ይሆናል፤ እግዚአብሔር አራሱ ስለ ተጓዝንበት መንገድ ፍርድ ይሰጣል (እብራውያን 9፡27)፡፡
እነዚያ በሰፊው መንገድ ላይ ከሰይጣን ጋር እየመራቸው ሲጓዙ የነበሩት የመሻገሪያ ወንዙን አስፈሪ ሆኖ ያገኙታል፡፡ ለምን? ወንዙን አብረውት የሚሻገሩት የላቸውም፡፡ ወዳጆቻቸው ሞትን የሚፈሩ ናቸው፡፡ ብቻቸውን መሻገር ይኖርባቸዋል፡፡ ከዚያም በገሀነም እውነታ ፊት ይነቃሉ፤ ለጥልቀቱ መጨረሻ በሌለው በማይጠፋ የእሳት ባህር ውስጥ ራሳቸውን ያገኙታል፡፡
የበጠባቡ መንገድ ተጓዥ ከሆንክ ግን የመሻገርያ ወንዙን ትናፍቃለህ፤ ከወንዙ ማዶ አክሊልህ ይጠብቅሃል፡፡ ጊዜው ውብ ነው፤ ሰላማዊ ጊዜ፤ መልካሙ እረኛ በሞት ወንዝ መርቶ ያሻግርሃል፡፡ ከዚያ በሰማያዊ መኖሪያህ፤ በዚያ ጎዳናዎቹ በወርቅ የተሰሩ፣ ቃላት ሊገልጸው የማይችል የመላእክት ዝማሬ ባለበት ትሆናለህ፡፡ ከዚህ በኋላ የምትወጣቸው ዳገቶች አይኖሩም፣ የምትሻገራቸው ሸለቆዎችም የሉም፤ ሰላም፣ ጸጥታ እና ደስታ ከዘለአለም እስከ ዘለአለም ብቻ ይሆናል፡፡ መሪ ጌታህ ደግሞ ከአንተ ጋር ይሆናል፡፡ “እንባዎችንም ሁሉ ከዓይኖቻቸው ያብሳል፥ ሞትም ከእንግዲህ ወዲህ አይሆንም፥ ኀዘንም ቢሆን ወይም ጩኸት ወይም ሥቃይ ከእንግዲህ ወዲህ አይሆንም፥ የቀደመው ሥርዓት አልፎአልና” (ራዕይ 21፡4)፡፡
የትኛውን መንገድ ትመርጣለህ? ምላሽህ ምንድን ነው? የምትመርጠው ምርጫ በጣም ወሳኝ እንደሆነ አስታውስ፡፡ መንግስተ ሰማይ ወይስ የገሀነም እሳት ነው፡፡ ጠባቡን መንገድ ምረጥ፣ ጌታም እንዲረዳህ ጠይቀው፡፡ “በጠበበው ደጅ ግቡ፤ ወደ ጥፋት የሚወስደው ደጅ ሰፊ፥ መንገዱም ትልቅ ነውና፥ ወደ እርሱም የሚገቡ ብዙዎች ናቸው ወደ ሕይወት የሚወስደው ደጅ የጠበበ፥ መንገዱም የቀጠነ ነውና፥ የሚያገኙትም ጥቂቶች ናቸው” (ማቴዎስ 7፡13-14)፡፡
አጤ ምንሊክና አማራ ለኦሮሞ ባለውለታ ናቸው እንጅ ጡት አልቆረጡም። ጡት ይቆርጡና ብልት ይሰልቡ የነበሩ ራሱ በገዳ ስርአት ውስጥ የነበሩ የኦሮሞ ጎሳዎች ናቸው።
በ የበይነመረብ መዝገብ ቤት መፅሃፍ ምስሎች የሁለቱም የቴስላ ወረዳዎች ክፍሎች እና እንዴት የተሰሩ ናቸው-ከኤስላ ጋር ነፃ ኤሌክትሪክ ማመንጨት የአንድ ቴስላ ኮይል የመጀመሪያ ደረጃ ትራንስፎርመር - ይህ የስርዓቱ የኃይል ምንጭ ነው ፡፡ ብዙውን ጊዜ ከፍተኛ ቮልት በከፍተኛ ቮልት የሚያመነጭ ትልቅ የግድግዳ መሰኪያ ትራንስፎርመር ነው […]
ሰበታ የሚገኘው የአቡነ አረጋዊ ቤተክርስቲያን በእሳት ቃጠሎ ሙሉ በሙሉ ወደመ። ሁለት ጽላቶች አንዳችም ጉዳት ሳይደርስባቸው መገኘታቸው ” ተአምር” እንደሆነ በስፍራው የነበሩ የአይን እማኝ ተናገሩ። ቃጠሎው በአገለጋዮች ስህተት የተነሳ እንደሆነም ተመልክቷል።
ኢትዮ አዲስ እማሆይ ወለተ ኪዳንን በማነጋገር እንዳስተላለፈው ከሆነ በቃጠሎው ንዋየ ቀድሳት፣ አልባሳት፣ ቅዱስ መጽሃፍት፣ ሙዳየ ምጽዋትና ሙሉ መቀደሱ አመድ ሆኗል። ለሊቱን በሰበታ ኤሌክትሪክ ተቋርጦ ስለነበርና በእለቱ ቀዳሴ የሚደረገው ከሰዓት በኋላ በመሆኑ ፣ ማለዳ ኪዳን ለማድረስ የገቡ አገልጋዮች ጀነሬተር አብርተው ነበር። እናም ኪዳን አድርሰው ሲጨርሱ ያበሩትን ጀነሬተር ሳያጠፉ ይወጣሉ። ከዛም ቀኑ አቀራቢያ በሚገኘው የተክለዬ አርሴማ ቤተክርስቲያን ታቦት ስለሚወጣ ለአገልግሎት ወደዛ ያመራሉ።
እማሆይ እንዳሉት እንደተለኮሰ የተረሳው ጀኔረተር ይፈነዳና ቤተክርስቲያኑ ውስጥ እሳት ይነሳል። ቤተ ክርስቲያኑንን ሙሉ በሙሉ ያቃጥላል። ” በሚያሳዝን ሁኔታ ” አሉ እማሆይ ” በሚያሳዝን ሁኔታ ቤተ ክርስቲያኑ ዓመድ ሆነ” በመቀጠል ግን ” የእግዚአብሄር ተአምር” ሲሉ ድንቅ የሆነ ነገር ተናገሩ፤ እንዲህ አሉ ” የእመቤታችን እና የአቡነ አረጋዊ ጽላቶች ከእነ አልባሳታቸው እሳት የሚባል ነገር አልነካቸውም”
ከታነጸ ጥር 3 ቀን አራተኛ ዓመቱን የሚይዘው የሰበታ አቡነ አረጋዊ ቤተክርስቲያን ላይ ስለደረሰው ቃጠሎ ዝግጅት ክፍሉ የሚመለከታቸውን ሃላፊዎች አላናገረም። ይህ ዘገባ እሰከታተመበት ሰዓት ድረስ ለቃጠሎው መነሻ ነው በሚል አዲስ መረጃ አልደረሰንም። በወቅቱ የእሳት አደጋ ስለመደረሱም ሆነ ስላደረገው ጥረትም የተባለ ነገር የለም። ቤተ ክርስቲያኑ ለወደፊት ገዳም እንዲሆን እቅድ እንደነበር እማሆይ ተናገረዋል።
የወያኔው መንግሥት ያላወረሰን ነገር የለም፡፡ ሁለመናችንን እከክ በእከክ አድርጎናል – በቀላሉ በማይድን እከክ አውርሶን ወያኔም እኛም ጣር ላይ እንገኛለን –...
በቅርቡ በሁለት ፈረንሳውያን ሙስሊም ወንድማማቾች ፓሪስ ውስጥ የተፈፀመውን የሽብር ጥቃት ተከትሎ በአውሮፓ በተለይም በፈረንሳይና በጀርመን የሚኖሩ አናሳ ሙስሊሞች ጫና በርክቶባቸው ውጥረት ውስጥ ገብተዋል፡፡
ከትላንት በስቲያ በሺዎች የሚቆጠሩ ጀርመናውያን የምዕራቡን አለም “እስላማዊነት” በመቃወም አደባባይ ወጥተው ድምፃቸውን አሰምተዋል፡፡ የነገርየው አያያዝ አላምራቸው ያለ ሙስሊሞችም የገባቸውን ስጋት ለመግለጽ በፊናቸው አደባባይ በመውጣት አቤት ብለዋል፡
ጉዳዩ መገረምን የፈጠረባቸው እጅግ በርካታ ሰዎች ታዲያ አውሮፓውያን አብረዋቸው በሚኖሩት ሙስሊሞች ይህን ያህል ስጋት የገባቸው ቁጥራቸው ምን ያህል ቢሆን ነው የሚል ጥያቄ ማንሳታቸው አልቀረም፡፡
በአውሮፓ የሚገኙ ሙስሊሞች ቁጥር ከተቀሩት ጋር ሲወዳደር አናሳ መሆኑ እርግጥ ነው፡፡ በፈረንሳይና በጀርመን አተካራው ያየለበት ዋነኛው ምክንያት ሌላ ሳይሆን በምዕራብ አውሮፓ ከሚገኙት ሙስሊሞች አብዛኞቹ የሚገኙት በሁለቱ አገራት በመሆኑ ነው፡፡ በሁለቱ ሀገራት ብቻ 4.7 ሚሊዮን ሙስሊሞች ይኖራሉ፡፡
63 ሚሊዮን ከሚሆኑት ፈረንሳውያን ውስጥ 7.5 በመቶ የሚሆኑት ሙስሊም ናቸው፡፡ ይህ ቁጥር ደግሞ በምዕራብ አውሮፓ ከፍተኛው ነው፡፡ 82 ሚሊዮን ከሚሆኑት ጀርመናውያን መካከል ደግሞ የሙስሊሞቹ ቁጥር 5.8 በመቶ ነው፡፡ በፈረንሳይ ከሚኖሩት ሙስሊሞች እጅግ አብዛኞቹ የሰሜን አፍሪካ ተወላጆች ሲሆኑ በጀርመን ከሚገኙት ሙስሊሞች ውስጥ ደግሞ እጅግ የሚበዙት ትውልዳቸውን ከቱርክ የሚቆጥሩ ናቸው፡፡
በእንግሊዝ 2.7 ሚሊዮን ሙስሊሞች ይኖራሉ፡፡ ይህም ከጠቅላላው የእንግሊዝ ህዝብ 4.8 በመቶ የሚሆነውን ይወክላል፡፡ ከነዚህ ሙስሊሞች ውስጥ በጣም የሚበዙት የዘር ሀረጋቸውን የሚመዙት የእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ከነበሩት ፓኪስታንና ናይጄሪያ ነው፡፡
በምዕራብ አውሮፓ ከሚኖሩት ሙስሊሞች ውስጥ በብዛት አራተኛ ደረጃ የያዙት መኖሪያቸውን ያደረጉት ጣሊያን ነው፡፡ 2.2 ሚሊዮን የሚሆኑት ሙስሊሞች ከጠቅላላው የጣሊያን ህዝብ ብዛት 3.7 በመቶ የሚሆነውን ይወክላሉ፡፡
More in this category: « በሳኡዲ ውሻ አሰቃይተው የገደሉ የ5 አመት እስር ተፈረደባቸው	ቤትሆቨን ምርጥ ሙዚቃዎቹን የቀመረው በልብ ምቱ መነሻነት ነው »
ባለፈው ዓመት፣ በወርሃ መጋቢት መባቻ ላይ ኮቪድ 19 ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ መሆኑን የዓለም የጤና ድርጅት አወጀ፡፡ ከዚያም ቀጥሎ በሀገራችን የመጀመሪያው የኮቪድ ቫይረስ ተጠቂ መገኘቱን ተከትሎ ትምህርት ቤቶች እንዲዘጉ ተደረገ፡፡ ይህ ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ በሀገራችን ብቻ ሳይሆን በሌሎች ሀገራትም በትምህርት ስርአት ላይ ከፍተኛ የሆነ ቀውስን ፈጥሯል፡፡ ይሁንና ካደጉት ሀገራት በተለየ በሶስተኛው ዓለም ያሉት ሀገራት ላይ ከቴክኖሎጂው አለመስፋፋትና ተደራሽ አለመሆን ጋር ተያይዞ, ይህ ተግዳሮት በትምህርት ጥራትና ተደራሽነት ላይ ጫና ፈጥሯል፡፡ ቢሆንም በሽታው ምን ያህል ጊዜ እንደሚቆይ ስለማይታወቅ ትምህርት ቤቶች በያዝነው አመት እንዲከፈቱ መንግስት ይሁንታውን አሳይቷል፡፡ ይሁን እንጂ በርካታ ያልተፈቱ ችግሮችን የተሸከመው የትምህርት መስክ፤ ችግሮቹ ሳይቃለሉ እንዲከፈት መደረጉ ስጋት የፈጠረባቸው ወላጆች በርካታ ናቸው፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ በርካታ የግል ትምህርት ቤቶች ያሳለፍነውን ዓመት ለመሻገር መንገዳገዳቸው እሙን ነው። በርካታ መምህራን ከስራ ገበታቸው መነሳታቸውም ይነገራል፡፡ ከፊሎቹም ደሞዝ እንዲቀነስባቸው ሆኗል፡፡ ወላጅ የትምህርት ቤት ክፍያን ለምስክር ወረቀት ሲል ከፍሏል። የዓመቱን ግማሽ ያህል ብቻ ተምሮ ወደ ቀጣዩ የትምህርት ክፍል እንዲያልፍ የተደረገው ተማሪ (የዘቀጠው የትምህርት ስርአታችን ተጨምሮበት)፤ ከድጡ ወደ ማጡ ተምዘግዝጓል… የወረርሽኙ መዘዝ ሁሉንም ነካክቷል፡፡
ቀጣዩን ዓመት መዝጋት ከተማሪዎችም ከትምህርት ቤቶችም አንጻር እንደ ሀገር አዋጭ አይደለም፡፡ ከተወሰኑ ትምህርት ቤት አስተዳደሮች ጋር ባደረግሁት ኢ-መደበኛ ውይይት፤ በርካታ ተማሪዎች (በተለይም በትምህርታቸው ጥሩ ውጤት የሚያመጡ ተማሪዎች) በትምህርት ዓለም ውስጥ ተስፋ ማጣታቸው ህይወታቸው በድብርት እንዲሞላ አድርጎታል ይላሉ፡፡ ለወትሮውም “ተምሬ ምን እጠቀማለሁ?” የሚለውን ጥያቄ መመለስ የማይችል ስርአት በናኘባት ሀገር ላይ ተስፋ ቆርጦ በአቋራጭ ለመበልፀግ ጥረት የሚያደርገው ሰው መብዛቱ የሚጠበቅ ነው። ይህ ተስፋ መቁረጥ የሚወልደው ሥርአት አልበኝነትን፣ ስደትንና ያለ እድሜ ጋብቻን ሆኗል፡፡ ይህ ትልቅ ችግር በወረርሽኙ የተነሳ በትምህርታቸው ላይ ተስፋ የሚያደርጉትን ተማሪዎችም ማጥቃቱ እንደ ሀገር ትልቅ አደጋ ነው፡፡
የመንግስት ትምህርት ቤቶች በአግባቡ ተደራሽ ባልሆኑባት ሀገር ውስጥ ስለምንኖር የግል ትምህርት ቤቶች ተሳትፎ በሀገሪቷ የትምህርት ስርአት ውስጥ የማይናቅ ድርሻ አላቸው፡፡ ምንም እንኳ እነዚህ የግል ትምህርት ቤቶች በአብዛኛው ከተማው ላይ ቢያተኩሩም ከነችግራቸው የትምህርት ስርአቱ ማገር ናቸው፡፡ እነዚህን ተቋማት በኪሳራ መበተን ከኢኮኖሚ አንጻር ብቻ ሳይሆን ከትምህርት ስርአቱ እድገት አንፃርም ከባድ ኪሳራ ነው፡፡ በተለይም ሀብት ለማጋበስ ሳይሆን “ማህበረሰብን ማገልገል” በሚል መርህ ያለ ትርፍ የሚሰሩትንና ወደ ሴክተሩ የገቡትን አዳዲስ ት/ቤቶች በተስፋ መቁረጥ እንዲርቁ ያደርጋቸዋል፡፡
መንግስት እነዚህን ሁኔታዎች ከግምት ውስጥ በማስገባት ትምህርት ቤቶችን እንዲከፈቱ ይሁንታውን ማሳየቱ ተገቢ ነው ብሎ መውሰድ ይቻላል፡፡ አፈፃፀሙን በሚመለከት መንግስት ጥርት ያለ አመራርና መግለጫ ባይሰጥም የፈረቃ ትምህርትን እንደ አማራጭ መያዙን በገደምዳሜ አሳውቋል፡፡ የፈረቃ ትምህርት ከልጆቹ የትምህርት ጊዜ ላይ ተቀንሶ የሚሰጥ በመሆኑ በትምህርት ጥራቱ ላይ ጉድለትን ማምጣቱ አይቀርም። በተለይ በቅድመ መደበኛና በአንደኛ ደረጃ ላይ የሚገኙ ተማሪዎች የከሰአት በኋላውን ትምህርት በንቁ አዕምሮ ለመከታተል ያዳግታቸዋል፡፡ ይህንን ችግር ከመቅረፍ አኳያ መንግስት ያልተመለከታቸውን ሦስት አማራጭ የትምህርት መስጫ መንገዶችን እንመልከት፡፡
ባደጉት ሀገራት ልጆችን በቤት ውስጥ የማስተማር ዘዴ የተለመደ ነው፡፡ ይህ ዘዴ የሚተገበረው ልጆች በቤታቸው ሆነው ትምህርትን እንዲማሩ በማድረግ ሲሆን በመጨረሻም የሚመጥናቸውን ክፍል በፈተና እንዲቀላቀሉ ይደረጋል፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባለ እጅግ አሰቃቂ የሚባል የተማሪና አስተማሪ ጥመርታ ባለበት ሀገር ላይ መሰል ችግሮችን ለመፍታት የመፍትሄ ሀሳብ ሆኖ መምጣት የሚችለው ትልቁ አማራጭ የቤት ውስጥ ትምህርት (Home schooling) ነው፡፡ የችግሩን መጠን ለማሳየት በ2012 ላይ የወጣ ጥናት ያቀረበውን እውነታ እንመልከት፡፡ በቦሌ ክፍለ ከተማ ከሚገኙ ትምህርት ቤቶች ውስጥ ዘጠና አምስት በመቶ (95%) የሚሆኑት ከተፈቀደላቸው የተማሪ ቁጥር በላይ እንደሚቀበሉ በዚህ ጥናት ላይ ተገልጧል፡፡ ለቅድመ መደበኛና ከ1-4ኛ ክፍል ላሉ ተማሪዎች እንደሚሰራ የሚነገርለት የቤት ውስጥ ትምህርት፤ አተገባበሩን በሚመለከት ተማሪዎች የሴሚስተሩን ቁሳቁስ (የቤት ስራና የሙከራ መልመጃዎችን በማካተት) ለወላጆች በመስጠት ወላጅ/አሳዳጊ እራሱም ሆነ አስጠኚ በመቅጠርና ዓመቱን ሙሉ እንዲያጠና በማድረግ ለቀጣዩ ዓመት ብቁ እንዲሆን ማድረግ ይቻላል። የግል ትምህርት ቤቶችም ተማሪዎችን በመመዝገብ፣ በመፈተንና አስተማሪ የሚሹ ተማሪዎችን ከራሳቸው አስተማሪዎች በመመደብ የገቢ ምንጫቸው እንዳይቋረጥ ማድረግ ይችላሉ። ተማሪዎች ለቀጣዩ ዓመት ብቁነታቸውን የሚያረጋግጥ የምስክር ወረቀት ማምጣትን ግዴታ በማድረግ የተማሪውን አቅም በሚመጥነው የክፍል ደረጃ እንዲገቡ ማድረግ ይቻላል፡፡ በዚህም ወላጆች ያለ አግባብ እንዳይበዘበዙ፣ እግረ መንገድም በርካቶች የትርፍ ጊዜ ስራን እንዲያገኙ ብሎም ትምህርት ቤቶችም እንዳይዘጉ ይረዳል፡፡ የኮሮና ቫይረስንም ተስፋፊነት መቆጣጠር ይቻላል፡፡ ተጨማሪ የማስተማሪያ ቦታዎችን በመፍጠር ት/ቤቶችን ከመጣበብ ይታደጋል። መንግስት ያላየው አንደኛው የትምህርት መስጫ አማራጭ ይሄ ነው፡፡
ከ9ኛ እስከ 12ኛ ክፍል ያለው አብዛኛው ተማሪ ትምህርትን ስለሚፈልገውና የትምህርት ትርጉም ስለሚገባው ትምህርቱን በርቀት ትምህርት እንዲከታተል ማድረግ ይቻላል፡፡ የርቀት ትምህርትን ቁሳቁሶች (ማቴሪያል) አሟልቶ በማስቀመጥና በተለይም ስራ ተኮር የቤት ስራዎችንና ፕሮጄክቶችን ለየትምህርት አይነቶቹ በመስጠት ማስተማር ይቻላል፡፡ ተማሪዎቹን በቅርበት ለመገምገም የሚያስችሉ መንገዶችን በመፈለግ (ለምሳሌ በየሁለት ሳምንቱ ፈተናና የሙከራ የቤት ስራዎችን በመስጠት) ተማሪዎች ዋነኛ ትኩረታቸውን ትምህርቱ ላይ እንዲያነጣጥሩ ማድረግ ይቻላል፡፡ ሳምንታዊ ፈተናዎችን ቅዳሜና እሁድ በማድረግ በተለያዩ ማዕከላት በትኖ መፈተን ይቻላል፡፡ ይህንን አማራጭ ሁለት በሉ!
ይህ የትምህርት መስጫ ዘዴ ተማሪዎች ከማደሪያቸው ሳይወጡ እዛው ሆነው ተፅዕኖ በሚፈጥር መልኩ ለአጭር ጊዜ የሚሰጥ የትምህርት ዘዴ ነው፡፡ ይህ የማስተማሪያ ዘዴ በወታደራዊ ካምፖች የተለመደ ነው። የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎች የሚማሩበትን የትምህርት ጊዜ በማሳነስና ለሁሉም ተማሪዎች ማደሪያ (ዶርም) በመስጠት ማስተማር ይቻላል፡፡ በዚህ ዘዴ ለማስተማር ሁሉም ተማሪዎች ኮቪድን ተመርምረው እንዲገቡ በማድረግ፤ የገቡት ተማሪዎች ከገቡበት ት/ቤት (ካምፕ) ሳይወጡ ለአጭር ጊዜ ተምረው ወደ ቤተሰቦቻቸው እንዲሄዱ ማድረግ ነው። ጊዜውን አጭር ማድረጉ ተማሪዎቹ ከማህበረሰቡ የተነጠሉ እንዳይሆኑ ይረዳል። በዚህ መንገድ ትምህርት በሚሰጥበት ወቅት ተማሪዎቹ የተማሩትን ተግባራዊ የሚያደርጉበት ፕሮጀክቶችን መስጠትና አካላዊ እንቅስቃሴ የሚያደርጉበት ማዕከላትን በትምህርት ቤቶቹ ውስጥ ማቋቋም አስፈላጊ ነው፡፡ ይህ የማስተማሪያ ዘዴ በ2ኛ ደረጃ እና በዩንቨርስቲዎች ተግባራዊ ሊደረግ የሚችል ነው፡፡
የትምህርት ስርአታችን ለሀገር በቀል እውቀቶች ትኩረት መስጠቱ ይሁን የሚባል ቢሆንም፤ አብዛኛዎቹ የትግበራ ጥድፊያዎች ከእሳት ማጥፋት ጋር የተያያዙ መሆናቸው ተፅዕኖ ፈጣሪ (assertive) እንዳይሆኑ አድርጓቸዋል፡፡ በዚህ ረገድ ፖለቲካው የትምህርት ስርአቱን እንዲዘውረው መፍቀዳችን የስህተታችን መጀመሪያ ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ ቋንቋና ሀገር በቀል እውቀቶችን የሚመለከቱ ግድፈቶችን በወፍ በረር እንመልከት፡፡
ህፃናት በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው እንዲማሩ የሚያበረታታው የትምህርት ስርአታችን ዓላማ ተማሪዎቹ የትምህርቱን ፅንሰ ሀሳብ በደንብ እንዲገባቸው ለማድረግ ቢሆንም፤ ከውጭ የተቀዳው ይህ ስርአት ተማሪው በማያውቀው አገር ተጨባጭ ሁኔታ ላይ መመስረቱ ነገሩን የባሰ ሲያወሳስበው ይስተዋላል፡፡ የትምህርቶቹ አንዳንድ ቃላት አቻ የአማርኛ ፍቺ የሌላቸው ተደርገው መታሰቡና የእንግሊዝኛውን መሰረታዊ ትርጉም ሀገራዊ ቅኝት ሳይሰጡ ቀጥተኛ ትርጉም መስጠት ለክፍተቱ መፈጠር ዓብይ ምክንያቶች ናቸው፡፡
ከመደበኛ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ውጪ በሆኑ ቃላት የተተረጎሙ የሳይንስ ቃላትን ተምረው 6ኛ ክፍልን ያጠናቀቁ ተማሪዎች፤ ከ7ኛ ክፍል ጀምሮ የአፍ መፍቻ ቋንቋቸውን ትተው ያለ ምንም መንደርደሪያና መሰረታዊ ፅንሰ ሀሳቦች በአግባቡ ሳይብራራላቸው በእንግሊዝኛ መማር ይቀጥላሉ፡፡ ለምሳሌ፡- ሂሳብ በአማርኛ “ዝርጥ አንግል” የሚል ቃል ተምረው መጥተው ሂሳብ በእንግሊዘኛ “Obtuse Angle” ብሎ ሲቀጥል ተማሪው የሁለቱን ሀሳቦች አንድነትና ልዩነት ሳይረዳ ነው ትምህርቱ የሚቀጥለው፡፡ በዚህ መልኩ ወደ 2ኛ ደረጃ የተሸጋገረ ተማሪ ዩኒቨርስቲ ሲገባ ምርምር እንዲያደርግ የሚገደደው በእንግሊዘኛ መሆኑ ደግሞ ተማሪውን ግዴለሽ እንዲሆንና “እድሜ ለጎግል” ብሎ “በኮፒ ፔስት” እንዲመረቅ ያደርገዋል። ይህ ውዥንብር አለመጥራቱ ይበልጥ ግልፅ የሚሆነው በትምህርት ሚኒስቴር ስር የሚታተሙ በኛ አገር ካሪኩለም ውስጥ ያሉ የእንግሊዘኛ መጻህፍት ገበያው ላይ መገኘታቸው ነው፡፡
ወደ ገዳ ስርዓት መማር እንለፍ… በያዝነው ዓመት ይተገበራል የተባለው የገዳ ስርአትን የማስተማር ጉዳይ በዚህ ሰሞን መነጋገሪያ ከሆኑ ክስተቶች አንዱ ነው። የገዳ ስርአትም ሆነ ሌሎች ሀገር በቀል ትውፊቶች የኢትዮጵያውያን ብሎም የሰው ልጆች ሁሉ የማይዳሰሱ ሀብቶች ናቸው። እናም የኦሮሚያ ወጣቶች ብቻ ሳይሆኑ ሁሉም ኢትዮጵያውያን ወጣቶች ስለ የገዳ ስርዓት መማር ያስፈልጋቸዋል፡፡ ይህም ሲሆን ሀገሪቷ ላይ ያሉ ችግሮችን መፍታት የምንችልበት ሀገር በቀል መፍትሄ አምራች ትውልድ ለመፍጠር ያስችላል፡፡
የኦሮሚያ ወጣቶች ብቻ የመማሪያ ጊዜ (credit hour) ተመድቦላቸው ስለ የገዳ ስርዓት እንዲማሩ ማድረግ ግን ይህ የመማሪያ ክፍለ ጊዜ ከሌሎች የትምህርት አይነቶች ላይ ተቀንሶ የሚመደብ ስለሚሆን፤ የኦሮሚያ ተማሪዎች የመማሪያ ጊዜ ሳይቀነስባቸው ከሚማሩ ተማሪዎች ጋር እኩል መወዳደር እንዲከብዳቸው ያደርጋል። ቀድመው ለብቻቸው መማራቸውም በዘርፉ ላይ ወደፊት ምርምር እንዲያደርጉ አያበረታታቸውም፡፡ ስለሆነም የገዳ ስርዓትን ለኦሮሚያ ተማሪዎች ብቻ ለማስተማር የተላለፈው ውሳኔ ለሁሉም ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች ካለው ፋይዳ አኳያ ቢታይ መልካም ነው፡፡
በሀገራችን በትምህርቱ ዘርፍ ከፍተኛ ክፍተት መኖሩ ይታያል፡፡ ይህንን ክፍተት ለመድፈን በፈጠራና ምርምር ላይ የተካኑ፣ በውይይትና ንግግር የሚያምኑ፣ ሀገራቸውን የሚወዱ፣ አምባገነንነትን የሚጠየፉና ለዲሞክራሲ መጎልበት የሚተጉ፣ ማንነታቸውን ጠንቅቀው የሚገነዘቡና የሚከባበሩ ወጣቶችን ማፍራት የትምህርት ተቋማት ቀዳሚ ዒላማ ሊሆን ይገባል፡፡ ትምህርት ቤት ትውልድ የሚቃናበትም ሆነ የሚጎብጥበት ዋነኛ ማዕከል ነውና ለየት ያለ ትኩረት ያሻዋል፡፡
ጥር 10/2013(ኢዜአ) እንግሊዝ አሁን ላይ በአማካይ በደቂቃ ለ140 ዜጎቿ የኮሮና መከላከያ ክትባት እየሰጠች መሆኗንና በመጪው መስከረም ወር ላይም እንዲሁ ለመላ ወጣት ዜጎቿ የመከላከያ ክትባቱን ለመስጠት ዕቅድ እንደያዘች ገለጸች።
በእንግሊዝ እስካሁን ለ3.5 ሚሊዮን ዜጎች የመጀመሪያው ዙር ክትባት እንደተሰጠና አሁን ላይ በ24 ሰዓታት ወስጥ 324 ሺህ ክትባቶችን ለመስጠት እየተሰራ መሆኑንም ተጠቅሷል።
ቀደም ሲል በሀገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች ላይ በሚገኙ የመድሃኒት መሸጫ ሱቆች ክትባቱ እንዲሰጥ መደረጉንና የክትባት አቅርቦት መስጫ አካባቢዎች ማስፋት ላይ ሀገራቸው አጠናክራ እንደምትቀጥል የሀገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሀላፊ ዶሚኒክ ራዓብ ትላንት መናገራቸው ሲጂቲኤን አፍሪካ የሀገሪቱን የዜና ምንም ጠቅሶ አስነብቧል፡፡
ሚኒስትሩ በቅዳሜ ዕለት ብቻ በመላ ሀገሪቱ የኮሮና ቫይረስ ከገባ ጀምሮ ከተመዘገበው ከፍተኛው የእለት የሞት መረጃ 3ኛ ደረጃነትን የያዘ የ1ሺህ 295 ሰዎች የሞት መረጃ ቢመዘገብም በእለቱ የተመዘገበው የ41ሺህ 346 አዲስ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥርን በጣም ዝቅተኛ ሲሉም ገልጸውታል፡፡
በአሁኑ ወቅት ቫይረሱ መገኘቱ ከተነገረ ጀምሮ በእንግሊዝ በስኮትላንድ፣ በዌልስና በደቡባዊ አየርላንድ በ3ኛው ዙር የእንቅስቃሴ ገደብ ውስጥ መሆናቸውንም ነው የተገለጸው።
በየዕለቱ የሚመዘገበውን የሞትና የመያዝ ቁጥር ለመቀነስ በመጪው መስከረም ወር ለሁሉም ወጣት ዜጎች ክትባቱን ተደራሽ ማድረግ ነው ሲሉ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ለስካይ ኒውስ መናገራቸውን ዘገባ ያመለክታል፡፡
አዲስ አበባ፣ የካቲት 4፣ 2013 (ኤፍቢሲ) በመካከለኛው ምስራቅና በአፍሪካ የሚኖሩና አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ያላቸው ዳያስፖራዎች የሚሳተፉባቸውን የንግድና ኢንቨስትመንት ፓኬጆች እንደሚያዘጋጅ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ኤጀንሲ አስታወቀ። ኤጀንሲው...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: '' ሆድ ያባውን ንግግር ያወጣዋል''- የጀዋር መሐመድ እና መሰሎቹ ፅንፈኛ 'ሜጫዊ' አስተሳሰብ አላማው ህዝብን ማፋጀት ነው!
በአሜሪካዋ ሚኒሶታ ግዛት ሁለቱ ''አክቲቪስት'' ጀዋር መሐመድ እና ሃጂ ነጂብ መሐመድ ያደረጉት ንግግር አስደንጋጭ እና አሳሳቢ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያ በመጪው ግዚያት የሚገጥሟትን ተግዳሮቶች የሚያመላክትም ጭምር ነው። የጀዋር መሐመድ ''ሙስሊም ያልሆነውን'' እንደርሱ አገላለፅ እርሱ በተወለደበት አካባቢ ''በሜጫ አንገቱን እንደሚቀላ'' የተናገረበት እና ሃጅ ነጂብ መሐመድም በተራቸው ''ከኦሮሞ ተወላጅ ባብዛኛው (ከ80% በላይ) ሙስሊም ነው .....በኢትዮጵያም እንዲሁ ከ ሃምሳ ሚልዮን በላይ ነን.....'' ሲሉ ተደምጠዋል። ሁለቱም የሜኖሰታ ተናጋሪዎች ከእዚህ ቀደም በሙስሊም ወንድሞቻችን እና እህቶቻችን ላይ እየደረሰ ያሉትን መንግስታዊ የአስተዳደር በደሎች ለማስተጋባት ''ድምፃችን ይሰማ'' በሚሉ መድረኮችም ሆኑ ሌሎች መድረኮች በማስተጋባት መታወቃቸው ብዙ ግን አስፈላጊ ጥያቄዎች እንዲነሱ በር ከፍቷል።
በሀገራችን ካለው የፖለቲካ፣የሃይማኖት፣ወዘተ በደሎች አንፃር የእስልምና ወንድሞቻችን የሚያነሱዋቸው ጥያቄዎች በትክክለኛ በኢትዮጵያ አንድነት፣ነፃነት እና ዲሞክራሲ በሚያምኑ ወገኖች አማካይነት ሲነሳ እና ሲመራ ማየት የሁሉም ሀገር ወዳድ ወገን ፍላጎት ነው።ከእዚህ በዘለለ ግን ጉዳዩ የአክራሪነት እና የፅንፈኝነት ስሜት በያዙ ወገኖች እሳት ዳር እንደሚጫወት ሕፃን ያሻቸውን ሲያደርጉ መመልከት ደግሞ ተገቢ አይደለም።
ጉዳያችን ጡመራ ባለፈው አመት ጥቅምት 2004 ዓም ላይ ''የሙስሊሙ ጉዳይ'' በሚለው ርዕስ ስር እንቅስቃሴው ወዴት ሊያመራ ይችላል? በሚል ከእዚህ በታች ያለውን ሁለት ስጋቶች አስቀምጣ ነበር።
አልፎ አልፎ ብቅ ሲል የነበረው በ ሙስሊሙ ሃይማኖት ስም የሚንቀሳቀሰው ''የ ሙስሊም ፅንፈኛ ቡድን'' ከ ቢጫ ቀጥሎ ይወሰዳል ለተባለው እርምጃ የመሪነት ሚናውን ለመያዝ ቀና ቀና ማለቱ አይቀርም።በ ኢትዮጵያ ከ ቅርብ አመታት ወዲህ በ ጅማ፣ሐረር፣እልባቦር እርሲ ወዘተ እነኝህ ፅንፈኛ ቡድኖች በ አብያተ ክርስትያናት እና ምእመናን ላይ ጥቃት ሲፈፅሙ እንደነበር ይታወሳል።በመሆኑም የ ሙስሊም ወንድሞቻችን እና እህቶቻችንን የማይወክሉ ግን ለ እራሳቸውም እንግዳ ትምህርት ይዘው የመጡባቸው ክፍሎች የ እዚህ አይነቱን ቀይ ካርድ መምጣት ''ሰርግ እና ምላሽ '' አርገው እንደሚመለከቱት ሳይታለም የተፈታ ነው። እዚህ ላይ በ ነሐሴ ወር ላይ የ ''አልሸባብ'' ሰዎች ሳይሆኑ አይቀሩም የተባሉ በ ከፍተኛ ደረጃ የታጠቁ ቡድኖች በሞያሌ ከተማ ላይ ያደረጉት ጥቃት አይዘነጋም።
በ አፍሪካ ቀንድ ለዘመናት ችግር ሲፈጥር የነበረው አለም አቀፍ አክራሪ እስልምና በመነቃቃት ለ ኢትዮጵያውያን የ ፅንፈኝነት አስተሳሰብ ያላቸውንሙስሊሞች የ መንግስት ስልጣን ጥያቄ እንዲያነሱ እና ኢትዮጵያ ''እስላማዊ መንግስት'' እንዲኖራት ወደሚል ግብ እንዲሄዱ ይህን ካደረጉ ብቻ ከ ጎናቸውእንደሚቆም ግፊቱን ሊያደርግ ይችላል። ይህንን ደግሞ ብዙ ሙስሊም ወንድሞቻችን እና እህቶቻችን አይደግፉትም። ለ እዚህም ነው ጥያቂያቸውን በጥንቃቄ እና በ ሰላማዊ መንገድ ብቻ በ ማቅረብ ብዙውን ሕዝብ ያስደመሙት። ከ እዚህ በተጨማሪ የ አለም አቀፍ ፅንፈኛ የ እስልምና እንቅስቃሴ በኢትዮጵያ ቦታ ካገኘ ሁለት መሰረታዊ ክስተቶች በ ሀገራችን ላይ ሊያመጣ ይችላል። እነርሱም አንድ የ ሃያላኑ መንግሥታት ጣልቃ ገብነት ቢያንስ በ ቁሳቁስእና በ ቴክኒክ እርዳታ ነገሩን ማወሳሰብ እና ሁለተኛው ከ እስልምና ውጭ በሆነው ኢትዮጵያዊ ጋር ከፍተኛ ፍጥጫ ውስጥ መክተቱ የሚሉት ይጠቀሳሉ።'' (ጉዳያችን ጡመራ ጥቅምት/2004 ዓም http://gudayachn.blogspot.no/2012/10/blog-post_5.html )
ዛሬ ጀዋርም ሆነ ሃጅ ነጂብ መሐመድ እያመላከቱን ያሉት ይህንኑ ነው።የዲሞክራሲ ጥያቄን በድምር የመመለስ አባዜ ማለትም ችግሩ የብሔር እገሌን ችግር መፍታት፣የሃይማኖት እገሌን ችግር መፍታታ፣ ወዘተ የሚሉ የአምባገነንነትን መጫኛ ፈረስ ማዘጋጀት የተበላ ዕቁብ ከመሆን አያልፍም።ጀዋርም ሆኑ ሃጅ ነጂብ መሐመድ በመኖሶታው መድረክ ሊነግሩን የፈለጉት ''ውሃ ቢወቅጡት እምቦጭ'' መሰል ላለፉት ሃያ አንድ አመት ስንሰማው የነበረውን ''ኢትዮጵያን በብሄር ከፋፍሎ አላማን ማሳካት'' የሚለውን ያፈጀ መዝሙር መሰል ማላዘን ነው።እነርሱ የጨመሩበት ነገር ቢኖር ''በኦሮሞ ስም የታሸ አዲስ እስልምና'' ያለ መሆኑን ለመናገር ደፋርነት ማሳየታቸው ነው። ይህ ሂደት በእራሱ በወንድማማችነት የኖረውን የእስልምናውን ሃይማኖት የሚጣረስ እና በሃይማኖቱ ብሔር ብቻ ሳይሆን የሀገር ድንበር የማይገድበውን በአለማችን ካሉት ታላልቅ አምነቶች አንዱ -እስልምናን እንደነርሱ አገላለፅ ''በኦሮሞነት'' ስር መሸበብ ነው።
በመሰረቱ የኢትዮጵያ የእውነተኛ ዲሞክራሲ ጥያቄ በግለሰቦች ''ሜጫዊ'' ''ቁረጠው!ፍለጠው!'' ንግግር እና ጣልያን ኢትዮጵያን ሲወር በተጠቀበት መርዛማ ንግግር ብሄርን ከብሄር አልያም የሃይማኖት ተከታይን ከሃይማኖት ተከታይ በማበላለጥ አይሰናከልም። በብሄር እና በሃይማኖት ለመከፋፈል የቆሙ የመኖራቸውን ያህል ለኢትዮጵያ አንድነት እና ለእምነቶች መከባበር የቆሙ ሚሊዮኖች ኢትዮጵያ እንዳላት መዘንጋት አይገባም።የጀዋር መሐመድ እና የሃጅ ነጂብ መሐመድ ንግግር ግን የመብት፣የዲሞክራሲ እና የአንድነት ትግሉን ጠልፎ ወደ አለተፈለገ አቅጣጫ የመግፋት የግል ስሜታቸውን ከመግለፅ ባለፈ የሚያመጣው አዲስ ነገር አይኖርም። ይልቁን ''ሆድ ያባውን ንግግር ያወጣዋል'' የሚል ስያሜ መስጠት ግን የሁለቱን ንግግሮች በበቂም ባይሆን በመጠኑ የሚገልፀው ይመለኛል።
[ጁን 8፤ 2010] ዋኤል ጎኒም (ዕድሜ 28) እንደወትሮው ዜናዎችን ለመቃረም፣ ከዘመድና ወዳጅ ጋር ለመወያየት ዱባይ ከሚገኘው መኖሪያ ቤቱ ተቀምጦ በፌስቡክ መስኮት ወደ ትውልድ ሀገሩ ግብጽ ዘለቀ፤ በዚያን ዕለት ያነበበው ዜና እና የተመለከተው ፎቶ ስሜቱን አወከው፣ እረፍት ነሳው፣ ዜናው አሌክሳንድሪያ ውስጥ በሙባረክ የጸጥታ ሀይሎች በግፍ ስለተገደለው ካሊድ ሰይድ (ዕድሜ 28) ነበር፡፡ ሶሻል ሚዲያ ላይ ሲዘዋወር የነበረው የካሊድ አስከሬን በዐይን ለማየት ይከብዳል፡፡ “በዛ አሰቃቂ የካሊድ ፎቶ ውስጥ ራሴን አየሁት፣ በካሊድ ቦታ እኔም ልሆን እችል ነበር ብዬ አሰብኩ” ይላል ዋኤል በዚያች ቅጽፈት የተሰማውን ስሜት ሲገልጽ፣ ከቁጭትና ንዴት ባለፈ አንድ ነገር ማድረግ እንዳለበት አሰበ፤ ጊዜ ሳያጠፋ ማንነቱን ደብቆ "We are all Khaled Said/ሁላችንም ካሊድ ሰይድ ነን" … [Read more...] about ሕልመኛና የቆሰለው አውሬ ጃዋር [እና] ዋኤል ጎኒም
አዲስ አበባ፣ ግንቦት 17፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የአውሮፓ ህብረት የመረጃ ከለላ ህግን በስራ ላይ በማዋሉ ምክንያት ታዋቂነትን ያተረፉ የአሜሪካ የዜና ምንጮች በአህጉሪቷ ድረገጾች እንዳይታዩ ታገዱ፡፡
የአውሮፓ ህብረት ህጉ ወደ ስራ መግባቱን አስመልክቶ በለቀቀው የትዊተር መልእክት አውሮፓውያን መረጃዎቻቸውን እንዲቆጣጠሩ ያስችላል በተጨማሪም የአህጉሪቷን የዲጂታል ሉአላዊነት ያረጋግጣል ብሏል፡፡
ዛሬ በጨለንቆ የተከሰተው ዘግናኝ ወንጀል መላውን የኦሮሞ ህዝብና ቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞን ያሳዘነና በ1880ዎቹ ውስጥ በኣኖሌና በጨለንቆ የወቅቱ ንጉስ ሚኒሊክና ጎበና በኦሮሞዎች ላይ የፈጸሙትን የታሪክ ጠባሳ የሚያስታውስ ነው።
በ1880ዎቹ ውስጥ የወቅቱ የኣማራ ንጉስ ሚኒሊክ ከሃዲውን ጎበናን ይዞ በወቅቱ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ የኦሮሞ ዜጎችን በመግደል፣ በማሰርና በባርነት ወደ ሩቅ ሃገራት በመሸጥ በኦሮሞ ህዝብ ላይ የፈጸማቸው ፍጅት፥ የኦሮሞን ህዝብ እስከዛሬ ድረስ ለገባበት ወደር የማይገኝለት የጭቆና ቀንበር የዳረገ ነው።
ዛሬም ስልጣን በተፈራረቁት የሃበሻ ገዢ ስርዓቶች በኦሮሞ ህዝብ ላይ ሲፈጸም ከነበረው ጋር በሚመሳሰል መልኩ ወያኔ/ሕወሃት ቅጥረኛ ተላላኪ ድርጅቱ ኦፒዲኦን ይዞ የጨለንቆን ታሪክ ለ2ኛ ጊዜ በመድገም የኦሮሞ ዜጎችን በጅምላ በመፍጀት የዘር-ማጥፋት ወንጀል እየፈጸመ ነው።
ባለፈው ዓመት በሀርሰዴ የኢሬቻ ክብረ-በዓል ላይ በኣንድ ቀን ያለኣንዳች ጥፋት የሕወሃት መንግስት የፈጃቸው ከ700 በላይ ኦሮሞዎች በሃገር ቤትና በውጪ ሃገራት ያለውን መላውን የኦሮሞ ህዝብ ለከፋ ሃዘን የዳረገ መሆኑ ይታወሳል። በዚህ ዓመት 2017 ውስጥም በኦሮሚያ ውስጥ ሲፈጸም የነበረው ፍጅት፣ ረሃብ፣ ሰቆቃ፣ እስራት፣ በኦሮሚያ ሃብት ላይ የሚፈጸመው ዝርፊያ ካሁን በኋላ በኦሮሞ ህዝብ ላይ እንዳይፈጸም የኦሮሚያ ክልል ኣስተዳደርን ቀይረናል በሚል የኦፒዲኦ ኣመራሮች በድጋሚ ቃል ገብተው ነበር። ይህ ሁኔታ ሳይሆን ቀርቶ በኦሮሞ ህዝብ ላይ የሚደርሰው ጭቆና ይበልጥ እየከፋ በመሄድ ላይ ይገኛል። በኦሮሞ ህዝብ ላይ የሚፈጸመው እስራት፣ ግድያ፣ ሳይወድ ከትውልድ መሬቱ መፈናቀል፣ መዘረፍና ከሃገሩ መሰደድ ከቀድሞው የላቀ መሆኑ ይታወቃል። ህዝባችን በየዕለቱ ይህ ሁኔታ ከዛሬ ነገ ይቀየራል በሚል ሲጠብቅ በሚዲያ ላይ ወተት ከሰማይ ይዘንብላችኋል ብለው በውሸት ተስፋ ረሃቡን ኣሳድረውት፡ ከኢህኣዴግ/ወያኔ መንግስት ይህን የውሸት የተስፋ ለውጥ እንዲጠብቅ ለማድረግ የስርዓቱ ካድሬዎች፡ ኦፒዲኦ ህዝቡን እያሳሳቱ እንዳሉ ይታወቃል።
ቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞ ባለፉት 7 ዓመታት በመላው ኦሮሚያ ውስጥ በወያኔ ስርዓት ላይ የኣንገዛም-ባይነት ኣመጾችን በማካሄድ የኦሮሞን ህዝብ ድምጽ በመላው ዓለም ማሰማትና የኦሮሞ ህዝብም ከጊዜ ወደ ጊዜ ነቅቶ ለመብቱ እንዲፋለም በማድረግ ከፍተኛ መስዋዕትነት ከፍሏል። ለነጻነቱ ጥማት ሲል የኦሮሞ ህዝብ እየከፈለ ያለው ይህ መስዋዕትነት ምንም የማስመስለው ወያኔ/ሕወሃት ዛሬም በንቀትና በማናለብኝነት ለ2ኛ ዙር በጨለንቆ ላይ ከ50 በላይ የሚሆኑ ንጹሃን የኦሮሞ ዜጎችን ህይወት ቀጥፏል፥ በርካቶችንም ኣቁስሏል። ይህ ሁኔታ የኦሮሞን ህዝብ ኣንጀት የሚያቆስልና በእጅጉ የሚያሳዝን ቢሆንም ከትግሉ እንደማይገታው ግልጽ ነው።
ዛሬ በጨለንቆ በደረሰው እልቂትና በተለያዩ ጊዜያት በኦሮሞ ህዝብ ላይ እየደረሰ ባለው ፍጅት ላይ በመመርኮዝ ይህን መሰሉ ሃዘንና የዘር-ማጥፋት ወንጀል ካሁን በኋላ በኦሮሞ ህዝብ ላይ እንዳይፈጸም ዘንድ ቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞ ከዚህ በታች ያሉትን ነጥቦች ያስገነዝባል።
ባጠቃላይ ቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞ እያካሄደ ያለውን ትግል ይበልጥ በማጠናከር ከዛሬው ዕለት ኣንስቶ በመላው ኦሮሚያ ውስጥ የጭቆና ፍጻሜ ኣመጽ በበለጠ መልኩ በመቀጠል፥ የመንግስት ሰራተኞች፣ የወያኔ ጦርና ፖሊስ ሃይሎች ውስጥ በቄሮ መዋቅር ስር የሚገኙ የኦሮሞ ብሄርተኞች ካሁን በኋላ ወደ ህዝባዊ ኣመጽ በማንቀሳቀስ ለባርነት ፍጻሜ ለማበጀት ቅድመ-ዝግጅታችንን ይበልጥ በእጠፍ-ድርብ መጨመራችንን ለኦሮሞ ህዝብ እናሳውቃለን
የኦፒዲኦ ኣመራሮች ለህዝቡ በኣፋችሁ ብቻ ቃል መግባት ከጀመራችሁ ውሎ ኣድሯል። እስካሁን በመሬት ላይ የታየ ኣንዳችም ተጨማጭ ለውጥ ግን የለም። የኦሮሚያ ሃብት በባዕዳን ኢንቨስተሮች እየተዘረፈ ነው፣ ለመብታቸው የተፋለሙ የኦሮሞ ዜጎች በእስር ቤት ውስጥ እንግልት እየደረሰባቸው ነው፣ ህዝባችን በሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስና በፌዴራል ሃይሎች ዘመቻ ከቀዬው ተፈናቅሎ በመሰቃየት ላይ ይገኛል፣ ረሃብና ሰቆቃ ከኦሮሞ ህዝብ ላይ ሊቀር ኣልቻለም። ስለሆነም ከማውራት ያላለፈው ለህዝቡ የገባችሁት የለውጥ ቃል ውሎ ሳያድር በተግባር ለኦሮሞ ህዝብ እንዲታሳዩ ኣጥብቀን እናሳስባለን
በሃገር ቤትና በውጪ ሃገራት ያለው ህዝባችን፥ ቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞ እያካሄደ ያለውን ንቅናቄ ይበልጥ እያጠናከረ በመሆኑ ድጋፍና እገዛችሁ ይበልጥ ተጠናክሮ መቀጠል ኣለበት። በፖለቲካና በሞራል ከቄሮ ቢሊሱማ ጎን በመቆም እያደረጋችሁት ያለው ድጋፍ የኦሮሞን ህዝብ ትግል ኣፋጥኖ ከግቡ ለማድረስ ወሳኝ በመሆኑ በያላችሁበት ለባርነት ፍጻሜ እራሳችሁን ኣዘጋጁ
በፍትሓዊ የኦሮሞ ህዝብ የነጻነት ትግል ላይ የምትገኙ ሃይሎች፥ የትግላችን ኣጋር የሆናችሁ ብሄሮችና ብሄረሰቦች እንዲሁም በውጪ ሃገራት የምትገኙ የኦሮሞ ምሁራን፡ ኢትዮጵያ ተብላ በምጠራው ሃገር ውስጥ በኣሁኑ ወቅት በኦሮሞ ላይ እየደረሰ ላለው ሁኔታ ፍጻሜ ለማበጀት የኦሮሞ ህዝብ እያካሄደ ካለው የጸረ-ባርነት ትግል ጎን በመቆም ከሃገር ቤት እየተካሄደ ካለው ንቅናቄ ጎን እንድትሰለፉና የጭቆና ፍጻሜ ዋዜማ እንዲሁም በሰው-በላው የወያኔ ስርዓት ውድቀት ላይ ከቄሮ ቢሊሱማ ኦሮሞ ጎን እንድትቆሙ በኣክብሮት እንጠይቃለን።
የኦሮሞ ወንድሞቻችን የሲዳማን ዘመን መለወጫ ፍቼ ጫምባላላ በዓልን በሀዋሳ አድምቀዉታል። ኤጄቶ የፊቼ ጫምባላላ በዓልን ለመታደም ከተለያዩ አከባቢዎች የመጡ የእስልምና እምነት ተከታዮች በአንድነት ሰላት ሲሰግዱ!! Laal qaccee Alamuu qiixxeessa Caalaa Bultume mootii Warra Jalduu ኦሮሞ (ቄሮ)፣ ሀዲያ (ካቤራ)፣ [Read More]
“ድል ለዴሞክራሲ” የሚሆነው፥ከዘመን ጋር ሲዘመን ነው Sadik Ahmed ሳዲቅ ይህንን ለምን ትጽፋለህ ብሎ የኔን motive ጥያቄ ምልክት ውስጥ የሚያስገባ ይኖራል።በተለያዩ መድረኮችም ላይ ሆነ በbroadcast ስራዎቼ ላይ ስለ እስክንድር ነጋ ነጻነት ብዙ ብያለሁ። ህወሃት እንደ አሁኑ [Read More]
መድሃኒት የሰውን እና የእንስሳትን በሽታ የመከላከል ፣ ህክምና ወይም ምርመራ ንጥረ ነገር ወይም ዝግጅት ነው ፡፡ በመነሻ መሠረት መድሃኒት በተፈጥሮ እና ሠራሽ መድኃኒቶች ሊከፈል ይችላል ፡፡ በተጨማሪም መድሃኒት በሽታን ይከላከላል ፣ በሽታዎችን ይፈውሳል ፣ ህመምን ያስታግሳል ፣ ጤናን ያሻሽላል ...
በቀለም ፋይበር ወይም በሌሎች ቁሳቁሶች ላይ የሚያገለግሉ ቀለሞች በሁለት ዓይነቶች ይከፈላሉ - ተፈጥሯዊ ቀለሞች እና ሠራሽ ማቅለሚያዎች ፣ አክቲቭ አሚኖዎች ፣ ቫት ቀለሞች ፣ የሰልፈር ቀለሞች ፣ የፒታሃላያንያን ቀለሞች ፣ የኦክሳይድ ቀለሞች ፣ የቀዘቀዙ ቀለሞች ፣ የቆዳ ቀለሞች ፣ የአሲድ ቀለሞች ወዘተ ፡፡ የዱቄት ቁሳቁሶች ...
መዋቢያዎች-የሰውን አካል ለማስዋብ ፣ ለማቆየት ፣ ወይም ለመለወጥ ለሰው አካል ጥቅም ላይ የሚውሉ ቁሳቁሶች ቆዳን ፣ ፀጉርን ፣ ምስማሮቹን ፣ ዐይኖቹን ወይም ጥርሶቹን ለማንጻት ፣ ለማቅለም ፣ ለማረም ፣ ለማስተካከል ወይም ለመከላከል ፡፡ ለመዋቢያነት ምደባ; በውጤቱ የተመደቡ: መዋቢያዎች በዋነኝነት የሚከፈሉት በ ...
ቀለም ማተም ለሕትመት የሚያገለግል በጣም አስፈላጊ ቁሳቁስ ነው ፣ እና በማተሚያው ላይ በቅጥሮች ላይ ያለውን ንድፍ እና ጽሑፍ ያቀርባል ፡፡ ማስገቢያዎች ዋና ዋና ክፍሎች እና ረዳት ክፍሎች አሉት ፡፡ በማደባለቅ እና በተከታታይ በማሽኮርመም እንኳን ፣ viscosity slurry / ይመጣል። የያዘው ...
ማጣበቂያ-ሁለት ወይም ከዚያ በላይ ክፍሎችን ወይም ቁሳቁሶችን በአንድ ላይ በይነተገናኝ ማጣመር እና መተባበርን የሚያገናኝ አንድ ዓይነት ንጥረ ነገር ፣ ተፈጥሯዊ ወይም ሠራሽ ， ኦርጋኒክ ወይም ውስጣዊ ያልሆነ ፡፡ ሙጫ በመባልም ይታወቃል። በአጭሩ የተጣበቁትን ቁሳቁሶች በእቃ ማያያዣው ውስጥ በአንድ ላይ መያዝ ነው ...
አሁን ባለው ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ ውስጥ የማኑፋክቸሪንግ ድርጅቶች አዳዲስ የንግድ ሞዴሎችን ለመስራት ፣ የድርጅት አዳዲስ መንገዶችን ለመዘርጋት እና ከሌሎች ኩባንያዎች ጋር የተሻሻሉ የኢንዱስትሪ ቴክኖሎጂዎችን ለመረዳትና ተግባራዊ ለማድረግ ለሚያስፈልጉ አስፈላጊ ገጽታዎች ማሰብ አለባቸው…
ሁለቴ በኦሊምፒክ 5000 ሺህ ሻምፒዮኗ መሠረት ደፋር፥ በቦስተን ግማሽ ማራቶን ሮጣ በ 8 ደቂቃ ከ 30 ነጥብ 83 ሴኮንድ ያሸነፈችው፥ ከዓለምአቀፍ ውድድሮ ለረዥም ጊዜ ተለይታ ከቆየች በኋላ ነው። መሠረት የቦስተኑ ድል ለመጪው የዓለም ያዳራሽ ውስጥ ሻምፒዮና ያዘጋጀኛል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ ብላለች።
በእግር ኳስ ቅዱስ ጊዮርጊስ በሲሼልስ ክለብ ላይ የበላይነቱን አሳይቷል። በመስክ ቴኒስ አሜሪካዊቷ ቨኑስ ዊልያምስ በታይዋን ኦፕን (Taiwan Open) አሸንፋለች። ሳምንታዊ ፕሮግራሙን ለማዳመጥ ከዚህ በታች ያለውን የድምጽ ፋይል ይጫኑ።
እቲ ኣገልግሎት ዜና ኣብ ናይ 20 ሰነ ሕታሙ ኣብ ዘስፈሮ ሓበሬታ፣ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቱርኪ ከካዪዶ ብዝጸንሐ ጻዕርታት፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስምምዕ ድሕሪ ምብጽሑ፣ እቶም ዜጋታቱ ናጻ ክወጹ ከምዝኸኣሉ ኣፍሊጡ።
ኣቐዲሙ ብዝወጸ ሓበሬታ መሰረት፣ እቶም ሰለስተ ሃንደስቲ ባሕሪ ኣብ መስከረም 2017 እዮም ዓለም ንሙዛር ተበጊሶም። ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ መትረብ ስወጽ ድሕሪ ምዕጻዉ ግና ናብ ቀይሕ ባሕሪ ክምለሱ ብምግዳዶም እዮም ብሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ተታሒዞም።
በዓልቲ ቤቱ ንሓደ ካብቶም ባሕረኛታት፣ ብቴሌፎን ከምዝረኸበቶን፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ከኣ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝወረዶም ዝኾነ ጉድኣት ከምዘየለ ምሕባራ፣ ኣገልግሎት ዜና ኣናዶሉ የመልክት።
እቲ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ን31 ሓምለ፣ ብደረጃ ሃገር ክካየድ ተመዲቡ እኳ እንተነበረ፣ ሰራዊት ዚምባብዌ፣ ኣቐዲሙ ተዋፊሩ፣ ነተን ዓበይቲ ከተማታት ካብ ኩሉ ዓይነት ምንቅስቓስ ደው ከምዘበለን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ከም ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ዝኣመሰላ ብብልሽውና መንግስቲ ፍሉጣት ዝኾና ሃገራት ዝሓቖፈት ኣፍሪቃ ዓመታዊ ኣስታት 50 ቢልዮን ዶላር ከምዝጠፋፋእ ጸብጻብ ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽላን የመልክት።
ድሀን በግድ አትበለው ድሀ ነውና፤ ችግረኛውንም በበር አትግፋው፤ እግዚአብሔር የእነርሱን ፍርድ ይፋረድላቸዋልና፥ የቀሙአቸውንም ሰዎች ሕይወት ይቀማልና። (መጽሐፈ ምሳሌ 22 22-23)
ሙሉ ስሙ አቡ ሙሣ ጃቢር ኢብኑ ሀያን የሆነው ጃቢር አልፎ አልፎ አል ሀራኒ እና አል ሱፊ በሚባሉ ስሞችም ይጠራል። ጃቢር አባቱ የመድሃኒት ቀማሚ (አጣር) ናቸው። ትክክለኛ የተወለደበትን ቀን ለማወቅ ተጨማሪ ጥናት የሚጠይቅ ቢሆንም እንደ አጠቃላይ ግን ጃቢር በ776 አካባቢ ኩፋ ውስጥ ህክምናን እና ኬሚስትሪን ያዘወትር እንደነበር በታሪክ አጥኚዎች መካከል ስምምነት አለ።
ጃቢር በኢማም ጃዕፈር አስ ሣዲቅ እና የኦማያድ ሠርወ መንግስት ልዑል በሆነው ኻሊድ ኢብኑ የዚድ ሥር ሆኖ ነው ትምህርቱን የተከታተለው። ህክምናን የተማረው ገና በልጅነቱ በባርማኪ ወዚር ቤት ሆኖ በአባሲድ አገዛዝ ኸሊፋ ሃሩን አር ረሺድ ዘመን ነበር። ለባርማኪስ መውደቅ የተወሰነ ሚና የነበረው ሲሆን በወቅቱም ምድር ቤት ውስጥ ታስሮ ነበር። ጃቢር የሞተው እ.ኤ.አ. በ803 ነው።
ጃቢር በኬሚስትሪ ዘርፍ ትልቅ አስተዋፅኦ ነበረው። ወደ ዘመናዊው ኬሚስትሪ ለማደግ መሠረት የሆነውን ተግባር ተኮር (experimental investigation) የኬሚስትሪ ምርምርን ለዓለም ያሣወቀው እርሱ ነበር። እጅግ የታወቀው ላቦራቶሪው ፍርስራሹ ለዘመናት የቆየ ቢሆንም ነገር ግን ጃቢር እውቅናን የተጎናፀፈው በመቶ ትላልቅ ድርሰቶቹ ምክኒያት ነበር። ከነኚህም መካከል ሀያ ሁለቱ ከኬሚስትሪ ጋር የተያያዙ ናቸው።
ለኬሚስትሪ መሠረት ከሆኑትና የሱ አስተዋፅኦ ከታከለባቸው ነገሮች መካከል የኬሚስትሪን ሣይንሣዊ ዘዴዎች በላቀ መልኩ ማሣደግ ሲሆን ማድረቅ (ክሪስታላይዜሽን)፣ ማጣራት (ዲስቲሌችን)፣ ማጠጠር (ካልሲኔሽን)፣ ማቅለጥ (ሰብሊሜሽን)፣ ማትነን (ኢቫፖሬሽን)፣ እና የተለያዩ ለዚሁ ምርምር የሚያግዙ ቁሣቁሦችን ያጠቃልላል። ያልጠሩ ሀሳቦች ተንሰራፍተው በሚገኙበት በዚያ ዘመን ኬሚስትሪ እንደ አንድ የሣይንስ ዘርፍ ሆኖ በዐረቦች ዘንድ በእጅጉ ተደራጅቶ ነበር። ኬሚስትሪ የሚለው ቃል የመጣውም “አል-ኪሚያ” ከሚለው የዐረብኛ ቃል ነው። ይህም በሙስሊም ተመራማሪዎች በሰፊው ጥናት ተደርጎበት ተሻሽሏል።
የጃቢር ተግባር ተኮር ምርምር ከፍተኛ ስኬት የነበሩት የተለያዩ ማዕድናትን እና ሌሎችን አሲዶችን ማግኘቱ ላይ ነበር። እነኚህም ለመጀመሪያ ጊዜ በርሱ አለምቢክ (አለንቢቅ/alembic) የማጣሪያ መሣሪያ ውስጥ የተዘጋጁ ነበሩ። ለኬሚስትሪ መሠረታዊ ባህሪ በርካታ አስተዋፅኦዎችን ከማድረጉም በላይ አዳዲስ ውህዶችን (compounds) እና የኬሚካል አሠራር ዘዴዎችን እንዲሁም በርካታ ተግባር ተኮር የሆኑ ኬሚካላዊ ሂደቶችን (applied chemical processes) አጎልብቷል። በዚህም ሰፊ ሥራው የተነሣ በተግባር ተኮር ሣይንስ ዘረፍ መሪና ሞዴል ተጠቃሽ ለመሆን ችሏል። በዚሁ ዘርፍ ካስመዘገባቸው ስኬቶች መካከል የተለያዩ ብረታ ብረቶች ስለሚዘጋጁበት ሁኔታ፣ የሽቦ (steel) አሠራር፣ የልብስ አነካከር፣ የቆዳ አዘገጃጀት፣ ውሃ የማያስገቡ ልብሦችን ስለ መቀባት፣ በመስታወት ሥራ ማንጋኒዝ ዳይ ኦክሣይድን መጠቀም፣ ዝገትን መከላከል፣ በወርቅ መሙላት፣ ቀለማትን መለየት፣ ቅባቶች እና የመሣሰሉት ይጠቀሳሉ። በዚህ ረጅምና እልህ አስጨራሽ የተግባር ምርምር ወቅት ወርቅን ለማሟሟት የሚያስችል አኳራጂያ ማግኘት ችሏል። አለምቢክ የሱ ትልቅ ፈጠራ ሲሆን ይህም የማጣራትን ሥራ ቀላልና ስልታዊ በሆነ መልኩ እንዲሆን አድርጎታል። ጃቢር ከዚህም በላይ በተግባር ምርምሮችና በትክክለኛነታቸው (experimentation and accuracy) ላይ ትልቅ ትኩረት የመስጠትን መሠረት ጥሏል።
ጃቢር ከባህሪያቸው በመነሣት ንጥረ ነገሮችን (substances) በሦስት የተለያዩ አይነቶች ይከፍላቸዋል። የመጀመሪያው ሰፒሪት/መንፈስ ማለትም በሚሞቁበት ጊዜ የሚተኑት ሲሆኑ እነኚህም ካምፎር፣ አርሰኒክና አሞኒየም ክሎራይድን የመሣሰሉትን ይይዛል። ሁለተኛው ብረት ነኬ ሲሆን ይህም ወርቅን፣ ብርን፣ መዳብን፣ ሊድ እና ብረትን ያጠቃልላል። በሦስተኛው ምድብ ውስጥ ደግሞ ወደ ዱቄትነት/ብናኝነት የሚለወጡ ነገሮችን አስቀምጧል። ይህም ክፍፍል ኋላ ላይ ነገሮችን ብረት ነኬ (metals)፣ ብረት ነኬ ያልሆኑ (non-metals) እና በቀላሉ የሚተኑ (volatile) ተብለው ለተከፈሉበት ሁኔታ መሠረትን ጥሏል።
ጃቢር ምንም እንኳ በኬሚስትነቱ ቢታወቅም እንደ አልኬሚያ ባለሙያ ግን ምናባዊ የተከበሩ ማእድናት አዘጋጃጀት ለይ ትኩረት አድርጎ የተንቀሣቀሠ አይመስልም። ባይሆን ትልቁን ጉልበቱንና ጊዜውን የጨረሠው መሠረታዊ የሆኑ ኬሚካለዊ አሠራሮች አንዴት እንደሚያድጉና በኬሚካል ፅግበራ (chemical reactions) ዙሪያ ነበር። በዚህም የኬሚስትሪ ሣይንስ ከአልኬሚ ምናባዊ እንቆቅልሽ ጎልብቶ ይወጣ ዘንድ ረድቷል። በኬሚካላዊ ፅግበራ በርካታ የተለያዩ ውጤቶች ሊገኙ እንደሚችሉ አፅንኦት ሠጥቷል። በዚህም የተነሣ የኮንስታንት ፕሮፖርሽን ህግ (the law of constant proportions) የማግኘቱ መንገድ ቀላል ሊሆን ችሏል።
በጃቢር የፅሁፍ ክምችት ውስጥ በርካታ የመፅሃፍ ቅጂዎች ተካተዋል። ከኬሚስትሪ በተጨማሪ ለህክምና እና ለሥነ ከዋክብት ጥናትም የጃቢር አስተዋፅኦ ከፍተኛ ነው። በኬሚስትሪ ዙሪያ ከሚጠቀሱ መፅሃፎች መካከል “ኪታብ አል-ኪሚያ” እና “ኪታብ አስ-ሰቢኢን” ይጠቀሳሉ። መፅሃፎቹም ወደ ላቲን እና በርካታ የአውሮፓ ቋንቋዎች ተተርጉመዋል። እነኚህም ትርጉሞች በአውሮፓ ውስጥ ለክፍለ ዘመናት ገነው የቆዩ ሲሆን ዘመናዊዉ ኬሚስትሪ መከሠትም አቢይ ምክኒያት ነበሩ። ጃቢር ይጠቀምባቸው የነበሩና የዛሬው የአውሮፓውያኑ ቋንቋዎች የሚጠቀሙባቸው አልካሊ (alkali) እና የመሣሠሉት በርካታ ከምርምሩ ጋር የተያያዙ ቃላት የሳይንስ መዝገበ ቃላት ክፍል ሊሆኑ ችለዋል። ከመፅሃፎቹ ታርመው ለህትመት የበቁት የተወሰኑት ብቻ ሲሆኑ በርከት ያሉትና በዐረቢኛ ቋንቋ የተፃፉት ግን ዛሬም ድረስ ትኩረት ተነፍጎአቸው ሣይታተሙ ተቀምጠዋል።
በሱ የፅሁፍ ክምችት ውስጥ ሁሉም የሱ ሥራዎች ሙሉ በሙሉ ስለመካተታቸው ጥያቄ ያለ ሲሆን ክምችቶቹም የሱ ስብስቦች ብቻ ናቸው ወይንስ ኋላ ላይ የመጡ ተከታዮቹ ትንታኔ ተካቶባቸዋል የሚል ጥያቄም አለ። እንደ ሣርቶን (Sarton) አባባል ከሆነ የሱ ሥራዎች ስለመሆናቸው ልናረጋግጥ የምንችለው ሁሉም መፅሃፎቹ የታረሙና የታተሙ እንደሆነ ብቻ ነው። በፅሁፉ ውስጥ የተካተተው ሃይማኖታዊ አመለካከቱና የፍልስፍና ጭብጡ ምንም እንኳ ትችት የገጠመው ቢሆንም ስለ ትክክለኛታቸው የሚነሣው ጥያቄ እንዳለ ሆኖ ሊካድ የማይችል ሀቅ ቢኖር ጃቢር በዋናነት ለሃይማኖቱ ሳይሆን ለኬሚስትሪ ሣይንስ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያበረከተ መሆኑን ነው።
በርካታ ግኝቶቹ ለምሣሌ አሲድ ለመጀመሪያ ጊዜ ማግኘቱ በተለይ ናይትሪክ፣ ሃይድሮ ክሎሪክ፣ ሲትሪክ፣ እና ታርታሪክ አሲድ እና ስልታዊ ሙከራዎቹ እጅግ የተዋጣላቸው ነበሩ። ይህም በመሆኑ ነው ይህ ሰው የዘመናዊው ኬሚስትሪ አባት (father of modern chemistry) ተብሎ ሊታይ የቻለው። ማክስ ሜየርሃፍ (Max Mayerhaff) እንዳለውም በአውሮፓ የኬሚስትሪ እድገት በቀጥታ መመለሻው ጃቢር ኢብኑ ሀያን ነው ብሏል።
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ Diners Club International መስመር ላይ ቁማር ይህን በየጊዜው የዘመነ ዝርዝር አማካኝነት በቀላሉ አንድ እምነት የሚጣልበት የቁማር ማግኘት ይችላሉ!
በኢትዮጵያ የፖለቲካ መስመር ዙርያ ግርግር ለመፍጠር ሲሞከር ይታያል።ግርግር ለመፍጠር የሚሞክሩት ደግሞ የዳበረ የፖለቲካ ዕውቀትም ሆነ ቅንነት የራቃቸው ሁሉ መሆናቸው ነው አስቀያሚው መልኩ።መጪው የፖለቲካ መድረክ በብቸኝነት ለመቆጣጠር የሚደረግ ሩጫ ማዕከላዊ መንግስትን ሳይቀር ሥራ አላሰራ የሚል ጉዳይ ነው።አጀንዳዎች በየቀኑ የፈለፈላሉ፣የዋሁን ሕዝብ ለመቀስቀስ ይሞከራል።የመጨረሻ ግቡ ግን ጥቂቶች በጀርባ የሸረቡትን ሴራ ወደ መሃል አምጥቶ የእራሱን ጎሳ የበላይ የሚሆንበት መንገድ ላይ ብቻ የማውጠንጠን ብቸኛ ግብ ያለው እኩይ ሥራ ሆኖ ይታያል።የጎሳ ፖለቲከኞች ይህንን ፖለቲካቸውን የሚጠቀሙት ለስልት እስከ ቤተ መንግስት መግቢያ ድረስ ብቻ እንጂ፣አይደለም ጎሳቸውን የራሳቸውን ቤተሰብ በስልጣን ከመጣባቸው በጎሳቸው ስም እየፎከሩ ከማረድ የማይመለሱ ለመሆናቸው ብዙ ሺህ ጊዜ ቢነገርም የገባው ያለ አይመስልም።
በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ግርግር ለመፍጠር የሚሞክሩ ሁሉ ዋና ግባቸው የግላቸው የስልጣን ጥም እና ሀብት የማካበት ብቻ እና ብቻ ግብ ነው። ከእዚህ ውጪ አንዳች ነገር አይፈይዱም።ለእዚህ ደግሞ ማስረጃው በዓለማችን ጎሳቸውን እና የዘር ሃረጋቸውን እየመዘዙ ዓለምን በደም የዘፈቁት የእነናዚ እና ፋሺሽትን ታሪክ መመልከት ነው።ሁሉም ሲነሱ ለስልትነት እና ወደ የሚለኩሱት ጦርነት የሚገባ ሕዝብ ለማግኘት በጎሳ ስም ጠሩት።ቀጥለው ግን በስሙ ወጥተው ቆልቁል ማየት ከጀመሩ በኃላ መልሰው ያረዱት የራሳቸው ጎሳችን ያሉትን ነው።
በመጀመርያ ደረጃ በትክክለኛ ለሕዝብ ቆምያለሁ የሚል ፖለቲካ እና ፖለቲከኛ የሚነሳው በውስጡ ከሚፈጠር የጠነከረ ህዝብን የመውደድ ፍቅር ነው። ይህ ፍቅር እና ለሕዝብ አብዝቶ የማሰብ ሰውነት የታደለ ሰው ደግሞ ሊያስብ የሚገባው ቢያንስ እንደ አገር ከሚኖርበት አገሬ ለሚለው ሕዝብ በሙሉ ሳይለያይ ሲሆን ከፍ ሲል ደግሞ ለሰው ዘር በሙሉ ነው። የእዚህ ዓይነት ሰውነት ሳይላበሱ ለመንደሬ ቆምያለሁ ሌላውን ደግሞ በመርገጥ የበላይ ስሆን የፖለቲካ ትግሉ በድል ተደመደመ ማለት ነው ብለው የሚያስቡ ደካሞች የመጨረሻ መጨረሻ እንደሌለው አለማወቃቸው በራሱ አስገራሚ ነው።
የኢትዮጵይ የፖለቲካ ሜዳ ለማጥለቅለቅ የሚፈልጉ የጎሳ አቀንቃኞች ሁሉ ስለ ጎሳ እኩልነት ሳይሆን የእነርሱ ጎሳ የበላይ ሲሆን ኢትዮጵያ ሰላም እንደምትሆን ይሰብኩናል። እነርሱ ልቦና ውስጥ የበቀለው የጎሳ አስተሳሰብ እንዴት በሌላው ላይ እንደሚሰርፅ ሲያወጡ እና ሲያወርዱ መሽቶ ይነጋል።በኢትዮጵያ የአንዱ ጎሳ ሰው ተነስቶ አንዱን ሲበድል ሊታይ ይችላል።ብዙዎችም ይህ ደርሶባቸዋል። ላለፉት 27 ዓመታትም ይህ አይኑን አፍጥጦ ታይቷል።ችግሩ አለ።አሁንም በብሮክራሲ ደረጃ የፅንፍ ጎሰኞች በመግባታቸው ይታያል። ይህ ማለት ግን አጠቃላይ የአንድ ጎሳ ሕዝብ ሁሉ አስተሳሰብ አይደለም። ይህ ችግር ደግሞ የሚፈታው ለችግሩ ተቃራኒ የአብሮነት ፖለቲካ በማራመድ እንጂ ተመሳሳይ የጥላቻ ፖለቲካ በማራመድ አይፈታም።
ብዙ ሰው የበለጠ ተበደልኩ ባይ ነው።ብዙ ሰው ወደ መሃል መጥቶ የኢትዮጵያዊነት ፖለቲካ ውጪ መጨራረስ እንደሆነ የመረዳት አቅሙ ደክሟል። ስለሆነም የጎሳውን የበላይነት በማረጋገጥ ብቻ የኢትዮጵያን ሰላም የሚያመጣ ይመስለዋል።ከመቶ ዓመት በላይ ያሳለፈው የፈረንሳይ አብዮት ያነሳቸው መሰረታዊ የሰው ልጅ ጥያቄዎች ውስጥ -እኩልነት የሚለው አስተሳሰብ ተንቆ የእኔ ጎሳ የበላይ እንዲሆን መታገል አለብኝ በሚል አስተሳሰብ የዓማራ፣የኦሮሞ እና የትግራይ የጎሳ ፖለቲካ አራማጅ ፅንፈኞች በየፊናቸው ማዕከላዊ መንግስት ውስጥ ኢትዮጵያዊነት ወደ መሃል ይምጣ እና በርሱ መመራት አለብን የሚለውን የጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይን አስተሳሰብም ሆነ የኢትዮጵያ አንድነት ኃይሎች ላይ ዘመቻ መክፈት የዘመኑ ፋሽን ሆኗል። ይህንን የሚያደርጉ አካላት ያልተረዱት ጉዳያ ቢኖር የጎሳ ፖለቲካ ከእዚህ በላይ ከተለጠጠ እሳቱ ማቆምያ እንደሌለው ነው።ለነገሩ እሳቱ ሲነሳ እነርሱ ለክረምት ሽርሽር አውሮፓ እና አሜሪካ ናቸው።
የእነኝህ የጎሳ ፖለቲካ አራማጆች አስገራሚው ጉዳይ ደግሞ በኢትዮጵያ የሚፈጠር አንድ ግርግር በጋራ ለመፍጠር ስልታዊ መመጋገብ ማሳየታቸው ነው።ሁሉም ተነስተው ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይን ወይንም በኢትዮጵያ ጉዳይ የአንድነት ፖለቲካ የሚያራምዱት ላይ ዘመቻ ለመክፈት የሚፈጥሩት ግንባር ነው።በእዚህም የተለያዩ አጀንዳዎች በመፈልፈል እና ያንን በማራገብ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይን ሆነ የኢትዮጵያ አንድነት የምያገነቅኑ ኃይሎችን ሥራ እንዳይሰሩ ማወክ ነው።የማዋከቡን ሥራ ደግሞ በማድረግ ረብ የለሽ የህዝብ ጆሮ ለመሳብ ይጠቀሙበታል።በእዚህም ዋና ግባቸውን ከህዝብ ደብቀው ጉዳያቸው ፊት ለፊት የሚታየውን ወቅታዊ አጀንዳ ላይ የእነርሱ ወገን የሚጠቅምበት የፖለቲካ አጀንዳ ሽምያ ላይ በየሚድያቸው ሲያራግቡ መዋል ስራቸው ሆኗል።በእዚህም ህዝብን ከመንግስት ጋር ማጣላት፣በመንግስት ውስጥ የተሰገሰጉ የእነርሱ የጎሳ ፖለቲካ አራማጆችን ሽፋን መስጠት እና የኢትዮጵያ አንድነት እንዲጠበቅ እና ከጎሳ ፖለቲካ የፀዳ አስተሳሰብ የያዙትን በምያነሱት አጀንዳ እያስታከኩ መምታት ስራቸው ሆኗል። ይህንን እኩይ ተግባር የኢትዮጵያ ሕዝብ ሊያውቀው ይገባል። ግርግር ለሌባ ይመቻል እንዲሉ ሁል ጊዜ ግርግር በመፍጠር የህዝብ ስነ ልቦና እንዳይረጋጋ ማድረግ አንዱ እና ተቀዳሚ ስራቸው ሆኗል።
ለማጠቃለል ወቅቱ የሰከነ አስተሳሰብ፣የኢትዮጵያን መጪ ዕድል ለማጨለም የሚንቀሳቀሰውን በዓማራ፣በኦሮሞ እና በትግራይ ውስጥ የሚታየውን የእኔ ጎሳ የበላይ ይሁን መሰል እንቅስቃሴ በአንክሮ መመልከት የሚገባበት ጊዜ ነው።በመሰረቱ የጎሳ ፖለቲካ የዲሞክራሲ ፀር ነው ።የጎሳ ፖለቲካ ምክንያታዊነት የሌለው እንደ ጋሪ ፈረስ በአንድ እና ብቸኛ አስተሳሰብ በሆነው የእኔ ጎሳ ከሆነ ፃድቅ፣የእገሌ ከሆነ ኃጢአተኛ እያለ የመፈረጅ፣የማሰብ፣የመመራመር እና የምክንያታዊነት ድሃ አስተሳሰብ ነው። ይህ አስተሳሰብ በልምምጥ እና በማግባባት ብቻ የማይገፋበት ጊዜ ላይ ተደርሷል። ማምረር፣መቃወም እና መታገል ያስፈልጋል።ይህንን የምቃወመው፣የሚታገለው እና የሚጠላው ደግሞ አብዛኛው የኢትዮጵያ ሕዝብ ነው። ኢትዮጵያን ያኖራትም ይህ የአብዛኛው ሕዝብ ፖለቲካ የአንዱ በአንዱ ላይ የመጫን ሳይሆን የእኩልነት ጥያቄ ስለሆነ ነው። ይህ አብዛኛው ኢትዮጵያዊ ግን ግራ የተጋባ እስኪመስል ድረስ ዝምታው አስጠቅቶታል። በዓማራ፣ኦሮሞ እና ትግራይ ውስጥ የመሸጉ የጎሳቸውን የበላይነት በማረጋገጥ ኢትዮጵያን እናሳድጋለን ለሚሉ በሙሉ የምንላቸው አንድ ነገር ብቻ ነው። ይሄውም እባካችሁ ኢትዮጵያ እጇን በእጇ እንድትቆርጥ አታድርጉ።ለእኩልነት እንጂ የጎሳችሁ የበላይነት እንዲሰራ በመስበክ አታደንቁሩን። ኢትዮጵያ የሁሉም እንድትሆን የሚሰሩ ኢንጂ የጎሳቸው የበላይነት እንዲኖር ለሚሰብኩን የትኛውም ዓይነት አደረጃጀች አዎንታዊ ምላሽ መስጠት እጅን በእጅ ከመቁረጥ አይለይም።
ህወሓት ከዩንቨርስቲ ካባረራቸው አርባ ሁለት ምሑራን አንዱ ፕሮፌሰር ምንዳርአለው ዘውዴ ጋር ኢቲቪ በእዚህ ሳምንት ያደረገው ትውልድ አስተማሪ ቃለ መጠይቅ ክፍል 1 እና 2 (ቪድዮ)
''ኢሳት የኢትዮጵያ ዓይንና ጆሮ ብቻ አይደለም።ሐኪም ቤትም፣ፍትሕ ላጣውም እንደ ፍርድቤትም ሁሉ ነው ሕዝብ የሚያየው'' ኢሳት በሚሰጠው የሚድያ አገልግሎት ዙርያ ልዩ የበዓል ዝግጅት ላይ የኢሳት ባለደረቦች ከተናገሩት(ቪድዮ)
መጪው ምርጫ፣ሃይማኖት፣ታሪክ፣ የጎሳ ፖለቲካ እና የመንግስት ቤተክርስቲያንን ለመታደግ በለገመበት ጉዳይ ዙርያ በማኅበረ ቅዱሳን ቴሌቭዥን በእዚህ ሳምንት የተደረገ ልዩ ውይይት (ቪድዮ ክፍል አንድ እና ሁለት)
በእዚህ ውይይት የመጀመርያ ክፍሎች ላይ የሰላሌ የደብረ ሊባኖስ ጉዳይ የተነሳበት ጉዳይ በያዝነው የጥር ወር መጀመርያ ሳምንት ላይ የኦፈኮ የምርጫ ቅስቀሳ ሰበብ ጃዋር እና የኦሮምያ ቤተ ክህነት በሚል ለመክፈል የሚንቀሳቀሰው ዲ/ን ኃይለሚካኤል ሰላሌ እና ገብረጉራቻ ላይ ሕዝብ ከህዝብ የሚያጋጭ ንግግር መነሻ ያደረገ ነው።
ብፁዕ አቡነ መቃርዮስ የሐረር ክልል አስተዳደር እና ፖሊስ ሆን ብለው ኦርቶዶክሳውያን ላይ ጥቃት እንዲፈፀም አድርገዋል በማለት ከሰሱ።ከአሁን በኃላ አንቆስልም ብለዋል። (ሙሉ መግለጫቸውን ለመከታተል ቪድዮውን ይመልከቱ)
ብፁዕ አቡነ መቃርዮስ የቅዱስ ሲኖዶስ አባል፣የሐረርጌ እና የሱማሌ ሃገረ ስብከት ሊቀጳጳስ በዘንድሮ የጥምቀት በዓል ላይ የሐረር ክልል ፖሊስ እና የሐረር አስተዳደር ሆን ብሎ በኦርቶዶክሳውያን ክርስቲያኖች ላይ ለፈፀመው ተግባር እና የፀጥታ አለማስከበር ተግባር ተጠያቂ መሆኑን አስታውቀዋል።
ሳትሰለፍ እና ሳትለፈልፍ ኢትዮጵያዊ የሞራል ልዕልናህን የምትሰቅልባቸው ቀላል መንገዶች በእዚህ ፅሁፍ ውስጥ ተካተዋል።ሕዝብ አንቂዎች ሃሳቡን ወስደው በግዙፍ መልክ ሊያንቀሳቅሱት ይገባል።
የጥምቀት በዓል ባብዛኛው ተጠናቋል:: የቅደሰ ሚካኤል ታቦታት ግን ነገ ቃና ዘገሊላ በዓል ስለሆነ እስከ ቀኑ ዘጠኝ ሰዓት ወደ መንበራቸው ይገባሉ::እነኝህ ታቦታት ደግሞ ሌላው ጋር ለማጀብ ሄዶ የነበረው ምዕመን በብዙ እጥፍ ሆኖ የሚያጅባቸው ታቦታት ናቸው።በዘንድሮው ጥምቀት ባብዛኛው በሚያስደስት መልኩ ተፈፅሟል::እንደ ሆሳዕና ያሉ ቦታዎች ችግር ለመፍጠር ሙከራ ተደርጎ ከሽፏል::ከእዚህ ተምረናል::
ሐረር ስርዓት አልበኞች ታቦታቱን ለማስቆም ሞክረዋል÷የክልሉ ፖሊስ ድርጊት ህዝብ አሳዝኗል÷ሰው ቆስሏል በእዚህ አዝነናል::ሁሉም በእምነቱ ለማይገፋባት ኢትዮጵያ የበለጠ መስራት እንደሚገባ ከምን ጊዜውም በላይ ግልጥ ሆኗል::
መንግስት በተቻለ ለጸጥታው መጠበቅ መድከሙ ይታወቃል::በክልል ደረጃ ያሉት የጸጥታም ሆነ የአመራሮች ዘገምተኛ እና የግል ፍላጎታቸውን በአመራር ስልጣናቸው ላይ ለመጫን ሲሞክሩ እና ችግር ሲፈጥሩ ታይተዋል።በአጠቃላይ መንግስት ያደረገው ዝግጅት ብቻ ሳይሆን የህዝቡ በተለይ የወጣቱ የትቀናጀ የመረጃ አሰራር ሁሉ በራሱ ይህ የጥምቀት በዓል አዲስ ምዕራፍ ከፍቷል።እያንዳንዱ የሚጠበቅበት ገብቶታል።ኃላፊነት ተሰምቶታል።ለአገሩ ሰላምም ሆነ ለሁሉም ዕምነት በእኩል አገሬ ብለው የሚኖሩባት ኢትዮጵያን ለማጠልሸት የሚፈልጉ ስርዓት አልበኞች ችግር ለመፍጠር መሞከራቸው በራሱ አስተማሪ ነው።
በጥምቀት ሰሞን ከሆነው አንዱ የፕሮፌሰር መራራ ኦፌኮ ጀዋርን እና በኦሮምያ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያንን ለመከፋፈል የቤት ሥራ የተሰጠው ዲያቆን ኃይለ ሚካኤል የተባለ ግለሰብ በሰላሌ የምርጫ ቅስቀሳ በሚል ከከተራ አንድ ቀን ሲቀረው ጀዋርን ከጀርባው አቁሞ (ጀዋር በደስታ ሲፍነከነክ ይታያል) የኦሮሞን ሕዝብ በራሱ የሚከፋፍል፣በኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ላይ ግልጥ የሆነ ጦርነት አውጁአል።
በእዚሁ ንግግሩ ላይ የደብረ ሊባኖስን ገዳም ሳይቀር ቃል በቃል ጠቅሶ ''ሕዝብ ሰብሮ እንዲገባ'' መልዕክት አስተላልፏል።ከእዚህም በተጨማሪ ''ቤተክርስቲያን የፊውዳሎች የፖለቲካ ኤምባሲ ነች'' በማለት ሲናገር ተሰምቷል።እነኝህ የጥላ ንግግሮች የሚናቁ የጥላቻ ንግግሮች አይደሉም።ሆኖም ግን ዋና ግባቸው ስነ ልቦናዊ ጦርነት በኢትዮጵያውያን ላይ መክፈት ነው።የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ለማዳከም ብሎም ለማጥፋት እንዲሁም ከሕዝቡ ጋር ለማጋጨት በብዙ ትውልዶች ተሞክሯል።ግን አልተቻለም።ባለመቻሉም ቅድምያ የስነ ልቦና ጦርነቱ ተመራጭ ሆኖ ለጥፋት ኃይሎች ታይቷቸዋል።በቅድምያ ግን የእዚህ አይነት የምርጫ ቅስቀሳ እየሰሙ ዝም ያሉት የምርጫ ቦርድ፣ የማዕከላዊው መንግስት፣የኦሮምያ ክልል ባለሥልጣኖች፣ በኦፌኮ፣በጀዋር፣በዲያቆን ኃይለ ሚካኤልም ሆነ የጥላቻ ዘመቻ ባስተላለፉት የኦኤምኤን ሚድያ ላይ ምንም ዓይነት ሕጋዊ ርምጃ ባለመውሰዳቸው በሕግ ያስጠይቃቸዋል።ይህ ጉዳይ ደግሞ በተከታይ በሚፈጠሩ ችግሮች ምርመራ ላይ መነሻው ወደኃላ ሲሄድ እንደ ኦፌኮ የምርጫ ዘመቻ ንግግሮች መሆናቸው ድምዳሜ ላይ ስለሚደረስ መቼም መቼም ከፍርድ ማምለጥ አይቻልም።ለእዚህ መፍትሄው በፍጥነት የማያዳግም ሕጋዊ ርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል።ርምጃው በመግለጫ ጋጋት የሚፈታ አይደለም።ተግባራዊ ሕጋዊ ርምጃ የመንግስት አካላት ማሳየት ግዴታቸው ነው።ይህ ካልሆነ አብረው ይጠየቃሉ።
የኢትዮጵያ ሕዝብ ግን የስነ-ልቦና ዘመቻውን ግብ እና መነሻ በሚገባ ተረድቶ ዘመቻውን ሙሉ በሙሉ ማክሸፍ ነው ያለበት።የፅንፍ ኃይሎች ዋነኛ መለያቸው የበታችነት ስሜት መሰቃየታቸው ነው። ይህንን የበታችነት ስሜት ስቃይ የሚያስታግሱት ድሮ እንዲህ የሚባል ሰው እዚህ ቦታ አንድ ዛፍ ተክሎ ነበር አሉ እና የመሳሰሉ ታሪኮች እያነሱ አሁን ያለውን ሕዝብ የምያጋጩበት ታሪኮች በመተረክ ነው።በእዚህ አሁን ያለውን ሕዝብ ስነ-ልቦና ያሸበሩ እንደሆነ ያስባሉ።ያልተገነዘቡት ነገር ግን ይህ አካሄድ ሁለት ነገር ይዞ እንደሚመጣ ነው።አንድ፣ከምር የዛፉ ተካይ ታሪክ ሕዝብ ዛሬ አይጠቅም ብሎ ያሰበውን ታሪክ ይዞ የወጣ ቀን የፈሩት የበታችነት ስሜት በከፋ መልኩ እንደሚከሰት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ህዝቡ በበለጠ እርስ በርሱ እንዲከባበር እና የመርዘኞች አካሄድ አደጋ ከማምጣቱ በፊት እነርሱን ለማሳፈር እንደሚነሳ ነው።
የዘንድሮ 2012 ዓም የጥምቀት በዓል በብዙ የኢትዮጵያ ክፍሎች የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ከምንጊዜውም በላይ ደምቆ ወጥቶ በነፃነት ተከብሯል።ከጅጅጋ እስከ አርባንምጭ፣ከጋምቤላ እስከ መቀሌ፣ከሞያሌ እስከ ጉጂ ዞን፣ከሐዋሳ እስከ አሶሳ፣ከጎንደር እስከ ከሚሴ፣ከአዲስ አበባ እስከ ባሌ የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ከታቦታቱ ጋር በድምቀት ታይቶ ተከብሯል።ይህ በእንዲህ እያለ የስነ ልቦና ጦርነቱን ለማድረግ ከፅንፈኛ ኃይሎች ድርጎ የለመዱ በአንዳንድ ቦታዎች በተለይ በአብዛኛው የኦሮምያ ክልል የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ ሲያስወርዱ፣ሪባን ጭምር እንዳትይዙ በሚል ችግር ፈጥረዋል።ድርጊቱ የጥቂቶች ብቻ ሳይሆን በመንግስት የፀጥታ መዋቅር ውስጥ ያሉ ሁሉ የድርጊቱ ተሳታፊ ሆነዋል።ይህ በህጋዊ መልኩ ሲታይ የመንግስት ግልጥ ክስረት ያሳያል።በመጀመርያ ደረጃ ጉዳዩን በተራ የአስተሳሰብ ልክ ብናስበው ግለሰብ በራሱ የፈለገውን የቀለም ሕብር የመያዝ መብት አለው። ቤተክርስቲያን እንደ ቤተ ክርስቲያን ደግሞ የተለየ መብት አላት።ለግለሰብ መከልከል የማትችለውን መብት ለተቁአም ልትከለክል አትችልም።የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ደግሞ የክርስቲያን ወይንም የሙስሊም አልያም የአይሁድ ዕምነት መለያ አይደለም።የክርስትናም፣የእስልምናም ሆነ የአይሁድ አባት በኖህ ዘመን ከሰማይ የተሰጠ በሁሉም የሰው ዘር እና በእግዚአብሔር መካከል የተገኘ ቃል ኪዳንን መነሻ ያደረገ ነው።ይህ ማንንም ሊያጣላ አይችልም።
የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ምንም ምልክት የሌለበት ሱቅ ምንም ዓይነት ግብይይት ባለማድረግ፣የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላም የሌለው ማንኛውም ምግብ ቤት ሳትቃወመው ከራስህ ጋር ተነጋግረህ ፈፅሞ ግብቶ አለመመገብ፣የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ በትንሹም ቢሆን ሻጥ ያደረገች የጉልት ቸርቻሪም ብትሆን ደጋግሜ በመግዛት ስፈልግ የፈለኩትን ያህል ገንዘብ በመጨመር፣የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላም የማይታይበት የቴሌቭዥንም ሆነ የፖስተር ማስታወቂያ መንግስታውም ቢሆን ፈፅሞ እንደማልቀበለው እና ባለመግዛት፣የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ የማይታይበት ማናቸውም መጠጥም ሆነ የስነ ጥበብ ዝግጅት፣ልብስም ሆነ ማስቲካ ሳይቀር አለመግዛት።ሳትሰለፍ እና ሳትለፈልፍ ኢትዮጵያዊ የሞራል ልዕልናህን የምትሰቅልባቸው ቀላል መንገዶች ከላይ የጠቀሱት እንደመነሻ ተነስተዋል።ወደፊትም በበለጠ የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ በገነት እና በሲኦል ሳይቀር ቅዱሳኑም ሆኑ ርኩሳኑ መናፍስት እስክገርማቸው ድረስ አብዝተህ አሰራጨው።ማንም ከፈለገ ከሲኦል ወይንም ከገነት ውጪ ዓለም ካለ ወደዚያ የመሄድ መብቱን እናከብርለታለን።
በኢትዮጵያ የ2012 ዓም የጥምቀት በዓል አከባበር ዝግጅት ብዙ ነገሮች አመላካች ሆኗል።ዝግጅቱ በኦሮምያ ፣ሆሳዕና ፣አርባምንጭ፣አዲስ አበባ፣ ጎንደር ምን ይመስላል? (ፎቶዎች ይመልከቱ)
በኢትዮጵያ የጥምቀት በዓል ከእሁድ ጥር 10 ጀምሮ እስከ ጥር 12 ድረስ ይከበራል።በዓሉ በኢትዮጵያ የተለያዩ ክልሎች የተላያዩ መልክ ይዟል።የበዓሉ አከባበር በራሱ የብዙ ነገሮች አመላካች ሆኗል።
- በኦሮምያ የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ከሪባን ጀምሮ ተከልክሎ ሕግ የሚያስከብር ጠፍቷል።ሻሸመኔ ዋና ማሳያ ሆናለች።በኦሮምያ ያሉ የክልሉ ተወላጆች የክልሉ የፀጥታ ኃይል ከፍተኛ በደል እየፈፀመባቸው ነው የሚናገሩት።በውጭ አገር ኢትዮጵያውያን የቤተ ክርስቲያኒቱን ዓርማ መስቀል ያልተከለከሉትን በአገራችን ተከለከልን የሚል ምሬት ይሰማል።ጉዳዩ በኦሮምያ የሕግ መጥፋት አመላካች ሆኗል።አብዲሳ አጋ፣ጃጋማ ኬሎ እና ብዙ ሚልዮኖች የሞቱላት የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ዛሬ በኦሮምያ ጥምቀት በዓል ላይ እንዳይታይ መደረጉ የክልሉ አስተዳደር ከፅንፍ ኃይሎች ጋር እየሰራ ለመሆኑን ማሳያ ነው የሚሉ በርካታ የኦሮምያ ክልል ነዋሪዎች አሉ።
- ሰሜን ሸዋ ፍቼ ዛሬ ረፋዱ ላይ የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ መስቀል የተከለከሉ ወጣቶች ተፋጠዋል።በጣልያን ሰማዕትነት የተቀበሉት የአቡነ ጴጥሮስ አገር ፍቼ ሰንደቅ ዓላማ መስቀል ተከልክላ ከተማው ውጥረት ላይ ነች የሚለው ዜና በራሱ የክልሉ አደገኛ አካሄድ አመላካች ነው።
- በሆሳዕና ህዝቡ ለረጅም ጊዜ የጥምቀት በዓል ማክበርያ ቦታ ጠይቆ የከተማው አስተዳደር ከልክሎት እስከ ደቡብ ክልል ድረስ አቤት ብሎ ክልሉ 20ሺህ ካሬ ፈቅዶ ለሆሳዕና ከተማ ምክርቤት ደብዳቤ ከፃፈ ሳምንት ቢሆነውም እስከ ትናንት ምሽት ድረስ ኮሚቴው ቢጠብቅም የከተማው ምክርቤት ጉዳዩን በመከልከሉ የአገረ ስብከቱ ዘንድሮ በሆሳእና ጥምቀት አለመኖሩን በሃዘን ገልጦ ደብዳቤ አውጥቷል።ጉዳዩ ከፍተኛ ውጥረት ፈጥሯል።በመላው ኢትዮጵያ የሚኖሩ በየትኛውም ቦታ ጥምቀት የሚያከብሩ ሆሳዕናን እንዲያስቡ በማኅበራዊ ሚድያ ጥሪ እየተላለፈ ነው።
- በጎንደር ከሰላሳ ሺህ በላይ የውጭ ሀገር ዜጎች ጨምሮ እስከ ሁለት ሚልዮን ሕዝብ ለበዓሉ እንደምታደም ተገልጧል።በተለይ የጎብኚው ቁጥር እስከ ሁለት ሚልዮን እንደሚደርስ የዘገበው የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን የከተማዋን ባለስልጣናት ጠቅሶ ነው።
በዋሽንግተን ካለፈው ሰኞ ጀምሮ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ዙርያ በኢትዮጵያ፣ግብፅ እና ሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች እና የውሃ ሚኒስትሮች መካከል ሲደረግ የነበረው ድርድር በጥሩ ሁኔታ ማለቁን የሶስቱም አገሮች ልዑካን በሰጡት የጋራ መግለጫ አስታውቀዋል።በድርድሩ ላይ የአሜሪካ የገንዘብ ሚኒስትር ስቴቨን ምንቺን እና የዓለም ባንክ ፕሬዝዳንት ዴቪድ ማልፓስ ተገኝተዋል።
የግድቡ ሥራ 70% መጠናቀቁ የተነገረው የታላቁ የአባይ ግድብ አወዛግቦ የነበረው ግብፆች ባነሱት የውሃው የመሙላት ጊዜ ላይ እና የድርቅ ወቅት በሚለው ትርጉም ላይ ነበር።በእዚህ መሰረት በአሁኑ ስምምነት ኢትዮጵያ በጠየቀችው መሰረት የግድቡ መሙያ ጊዜ ድረጃ በደረጃ የሚፈፀም ሆኖ በዋናው የኢትዮጵያ የዝናብ ወቅት ማለትም ከሐምሌ እስከ ነሐሴ ሆኖ እንደአስፈላጊነቱ መስከረምን ሊሻገር እንደሚችል ተስማምተዋል። የድርቅ ወቅት የሚለውን ትርጉም እና በእነኝህ ወቅት የሚወሰዱት ርምጃዎች በተመለከተ ሶስቱም አገሮች በሰጡት መግለጫ የድርቅ ወቅት በተመለከተ በሶስቱም አገሮች በጋራ የሚወሰድ የጋራ ኃላፊነት እንደሚሆን እና የድርቅ ጊዜውን እንዴት እንደሚይዙት እና እንደሚወጡት በጋራ ገምግመው እርምጃ የሚወሰድ እንደሆነ ነው የተነገረው።ይህንን አስመልክቶ የሶስቱ አገራት ልዑካን በሰጡት መግለጫ ላይ -
የጋራ መግለጫው እንደገለጠው ይህ የአሁኑ መግባባት ግድቡን በተመለከተ የመጨረሻ ስምምነት ሳይሆን በቀሪ ነጥቦች ላይ ውይይቱ ዋሽንግተን ላይ ጃንዋሪ 28-29/2020 ዓም እኤአ እንደሚቀጥል ተነግሯል።
''የታላቁ የህዳሴ ግድብ በተመለከተ አስፈላጊ እና ወሳኝ ውጤት አግኝተናል።ከጎናችን የቆማችሁ ኢትዮጵያውያን እና የኢትዮጵያ ወዳጆች በሙሉ እናመሰግናለን።በድርድሩ ያገኘነውን ውጤት ወደ ሕጋዊ ሰነድ እና መመርያዎች ይቀየራሉ'' ብለዋል።
ከስልሳ ሺህ ሕዝብ በላይ የሚይዘው አዲሱ የአዲስ አበባ ስታድዮም (የአደይ አበባ ስታድዮም) የመጀመርያው ምዕራፍ ሥራ 98% ተጠናቀቀ።ሁለተኛው ምዕራፍ በቅርቡ ይጀመራል።(ቪድዮ)
በምዕራብ ወለጋ፣ መንግስት ከሸማቂዎች ጋር ግልጥ ጦርነት ላይ ነው። መንግስት በእዚሁ አካባቢ በሚያደርገው ሽፍቶችን የማጥራት ሥራ ተጠናክሮ ቀጥሏል።በቅርቡ ሁሉም ነገር ወደነበረበት ሰላማዊ ሁኔታ ይመለሳል። ለእዚህም በሽፍቶቹ የተጎዳው ሕዝብ ከፍተኛ ትብብር እያደረገልን ነው - አቶ ታዬ ደንዳበኦሮምያ የብልፅግና ፓርቲ ሕዝብ ግንኙነት ክፍል ኃላፊ
ከሳምንታት በፊት በምዕራብ ኢትዮጵያ በኦሮምያ ክልል የምትገኘው የደንቢ ዶሎ ዩንቨርስቲ ተማሪዎች በዩንቨርስቲው በተነሳ ግጭት ሳቢያ ተማሪው በራሱ ወደ ትውልድ ቀዬው ለመሄድ ሲነሳ የተወሰኑ የዓማራ ክልል ተማሪዎች ወደ አዲስ አበባ የሚወስደው መንገድ በመዘጋቱ በጋምቤላ በኩል አድርገው ለመምጣት በትራንስፖርት ተሳፍረው ጉዞ ይጀምራሉ።ሆኖም ያሰቡት ሳይደርሱ ደምቢ ዶሎ እና ጋምቤላ መካከል 'ሱድ' የምትባል ቦታ ሲደርሱ ጎረምሶች መኪናውን አስቁመው 18 ተማሪዎችን ማለትም 14 ሴቶች እና 4 ወንዶችን አግተው ወደ ጫካ ይገባሉ።ከእነኝህ ውስጥ ተማሪ አስምራ ሹሜ የተባለችው ወጣት በድንገት አምልጣ በብዙ ፈተና እና መከራ በአሁኑ ጊዜ አዲስ ዘመን ከተማ ከቤተሰቦቿ ጋር ተቀላቅላለች።
''አካባቢው ጥቅጥቅ ያለ ጫካ በመሆኑ በእርሱ ውስጥ ይዘውን ገቡ። ይዘውን ሲሄዱ በአካባቢው የነበሩ ሰዎች ከማየት ውጭ ለማስጣል የሞከረ አልነበረም።እየጮህን ነው ይዘውን የሄዱት። የጫካውን ግማሽ እንደተራመድን የተወሰኑት ሴቶች መራመድ አቃታቸውና ወደቁ። ታዲያ እነርሱን 'ተነሱ፤ አትነሱ' እያሉ ለማንሳት ሲሞክሩ ነበር እኔ ከአይናቸው የተሰወርኩት።በጫካው ውስጥ ለሁለት ቀናት ያህል ካደርኩ በኋላ፤ በሦስተኛው ቀን ወደ ዋናው የመኪና መስመር መውጣት ቻልኩ። ግራ ተጋባሁ፤ ስልኬን ስለወሰዱት ስልክ መደወል አልቻልኩም፤ ምንም ማድረግ አልቻልኩም ነበር።እንደምንም ብዬ ወደ መስመር ስወጣ አንድ አማርኛ በትንሹም ቢሆን መናገር የሚችሉ አባት አገኘሁ። እርሳቸው እንዳዩኝ 'የእኔስ ልጆች እንዲህ አይደል የሚሆኑት' ብለው በማዘን ኮታቸውን አለበሱኝ።
'ከታየሁ እኔም እገደላለሁ' ብለው ደብቀው አስቀመጡኝ። 'የት ነው መሄድ የምትፈልጊው' አሉኝ። 'ደምቢ ዶሎ ለፌደራል ፖሊሶች ስጡኝ' አልኳቸው። ከዚያም መኪና ለምነው አሳፍረው ላኩኝ። መረጃውንም ለፌደራል ፖሊሶቹ ተናግሬያለሁ። ፌደራል ፖሊሶቹ 'ቦታው እንኳን ለተማሪ ለወታደርም አስጊ ነው፤ እንከታታላለን' አሉኝ።
ከታገቱት መካከል አንዷ ጓደኛዬ መጀመሪያ አካባቢ ስልክ እየሰጧት ትደውልልኝ ነበር። ለማውራት ብዙም ነፃነት ባይኖራትም 'በጣም እያሰቃዩን ነው፤ ምግብም ሲያሻቸው ይሰጡናል፤ ሲፈልጉ ደግሞ ይከልክሉናል' ስትል ነግራኛለች። የምትደውልበትን ስልክ 'የእነርሱ ነው ያዥው' ብላኝ ነበር። ከዛን ቀን በኋላ ግን አይሰራም፤ እነርሱም ደውለው አያውቁም፤ እኛም አግኝተናቸው አናውቅም።ይመለከታቸዋል ለተባሉ አካላት፤ ለአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን፣ ለአማራ ብዙሃን መገናኛ ድርጅት፣ ለፀጥታ እና ደህንነት መረጃውን ሰጥቻለሁ፤ ጠይቄያለሁ። 'እንከታተላለን' ነው ያሉኝ።ከዚያ መምጣቴን የሚያውቁ የተማሪዎቹ ወላጆችም ያለሁበት ድረስ እየመጡ ያለቅሳሉ፤ እኔ ግን 'መንግሥት ይዟቸዋል፤ አሁን ይመጣሉ' እያልኩ ከማረጋጋት ውጭ የማደርገው ጠፍቶኛል።"
ቢቢሲ የታገቱት ተማሪዎች ወላጆችን አነጋግሮ እንደገለጠው የአንዷ ወላጅ ልጃቸው ከታገተች ከሰሙ ከአራት ሳምንታት በላይ መሆኑን እንደገልጡ ዘግቧል።ይህ በእንዲህ እያለ ጉዳዩን አስመልክቶ የኦሮምያ የፀጥታ ባለስልጣናት በቂ ምላሽ እንዳልሰጡ ነው የተሰማው። ከአንዲት ተማሪ የስልክ ንግግር በመነሳት የአጋቾቹ ዋና ፍላጎት አስመልክቶ ቢቢሲ እንደዘገበው አጋቾቹ ሕዝብ ልጆቻችንን ብሎ መንግስትን ሲያስጨንቅ መንግስት ከእኛ ጋር እንዲደራደር ያስገድደዋል የሚል ስሌት እንዳላቸው ይጠቅሳል።ጉዳዩ ግን ብሄራዊም ሆነ ዓለም አቀፋዊ ትኩረት ይሻል።የእገታ ጉዳይ የሽብር ተግባር ነው።ሽብር ደግሞ የአገር ውስጥ ሳይሆን አካባቢያዊም፣ዓለም አቀፋዊም የጋራ ችግር ነው።
በሌላ በኩል በምዕራብ ወለጋ፣ መንግስት ሕዝቡን ሲዘርፉ እና ሲያሰቃዩ ከነበሩ ሸማቂዎች ጋር ጋር ግልጥ ጦርነት ላይ እንዳለ በኦሮምያ የብልፅግና ፓርቲ ሕዝብ ግንኙነት ክፍል ኃላፊ አቶ ታዬ ደንዳ ለቪኦኤ ትናንት ጥር 1/2012 ዓም ገልጠዋል።እንደ እርሳቸው ገለጣ በምዕራብ ወለጋ መንግስት በሸማቂዎች ላይ እርምጃ እየወሰደ ያለው ሁሉም የሰላማዊ መንገድ ከተሞከረ በኃላ መሆኑን ካብራሩ በኃላ እስከዛሬ ሰላማዊውን ሕዝብ ሲጎዱ ምንም ያላለ ዛሬ በሽፍታ ላይ እርምጃ ሲወሰድ የሚናገር አንዳንድ ማኅበራዊ ሚድያ ዘገባዎች ትክክል አይደሉም ብለዋል።አቶ ታዬ ደንዳ በእዚሁ ማብራርያ መንግስት በእዚሁ አካባቢ በሚያደርገው ሽፍቶችን የማጥራት ሥራ ተጠናክሮ እንደቀጠለና በቅርቡ ሁሉም ነገር ወደነበረበት ሰላማዊ ሁኔታ ይመለሳል ለእዚህም በሽፍቶቹ የተጎዳው ሕዝብ ከፍተኛ ትብብር እያደረገልን ነው ብለዋል።
በደንቢዶሎ ዩኒቨርሲቲ ግጭት መከሰቱን ተከትሎ ወደ ቤተሰቦቻቸው በመሄድ ላይ የነበሩ ተማሪዎች ጫካ ውስጥ ታግተው መቆየታቸውን የጠቅላይ ሚኒስቴር ፅ/ቤት ፕሬስ ሴክሬታሪያት ኃላፊ አቶ ንጉሱ ጥላሁን ለኢቲቪ ተናግረዋል።
ዛሬ ዓርብ ታሕሳስ 24/2012 ዓም የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን ዜና ላይ ኢቢሲ (የኢትዮጵያ ብሮድካስት ኮርፖሬሽን) ከብርሃን ባንክ ጋር ስምምነት ፈጠሩ የሚለው ዜና ሲጀምር እንዲህ በማለት ይጀምራል -
'' የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን እና ብርሃን ባንክ የጠበቀ ግንኙነት በመፍጠር አብረው ሲሰሩ ቆይተዋል'' ካለ በኃላ ዜናው በመቀጠል ''የጠበቀ ግንኙነቱን ለማጠናከር የመግባብያ ስምምነት ተፈራርመዋል'' ይላል ዜናው። ዜናው ላይ የብርሃን ባንክ ባለስልጣናት እና የኢቢሲ ኃላፊዎች ሳቅ በሳቅ ሆነው ስለምን እንደተዋዋሉ ሳይነግሩን ተስማሙ የሚለው ደጋግሞ ሲነገር በዜናው ላይ ይታያል።
የኢቢሲ ሥራ አስኪያጅ ዶ/ር ንጉሴ ምትኩ በእዚሁ በስምምነቱ ዜና ላይ ብርሃን ባንክን ሲገልጡ ''ባጭር ጊዜ ተመስርቶ ስኬታማ እንደሆነ እኔም በነበረኝ ምልከታ ምስክር ለመሆን ችያለሁ ብዬ አስባለሁ'' ብለው ሲናገሩ ዜናው ያሳያል።በሌላ በኩል የብርሃን ባንክ ማርኬቲንግ ሥራ አስኪያጅ አቶ ቢንያም መስፍን ''ከኢቢሲ ጋር ያደረግነው ስምምነት የብርሃን ባንክን ቪዝብሊቲ ከፍ የሚያደርግ ነው'' ብለዋል።
የባንክ ኢንዱስትሪው በኢትዮያ ከአስራ አምስት ያላነሱ ባንኮች የያዘ እና ውድድር ላይ የሚገኝ ነው።የግሎቹ ባንኮች እርስ በርስ ከፍተኛ ውድድር ላይ ናቸው።ለመንግስትም ተገቢውን ግብር ያስገባሉ።መንግስት ደግሞ በተቀበለው ግብር መልሶ የማኅበራዊ እና የመሰረተ ልማት አገልግሎት ይሰጣቸዋል።መንግስት ለሁሉም ባንኮች እኩል አገልግሎት ሊሰጥ ነው የሚገባው። መንግስት ማለት አንዱ እጁ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ኮርፖሬሽን (ኢቢሲ) ነው። ኢቢሲ በተናጥል ከአንድ የግል ባንክ ጋር የዕድሜ ልክ የመስለ ስምምነት አደረገ ተብሎ መቅርቡ መንግስት በባንኮች ውድድር ውስጥ አንዱን ደግፎ የመቆም ያህል ያስቆጥረዋል።በዛሬው የስምምነት ዜና መግቢያ ላይ ኢቲቪ የብርሃን ባንክ እና ኢቲቪ አብረው ሲሰሩ ቆይተዋል የሚል ዓረፍተ ነገር ተጠቅሟል።ምንድነው አብረው ሲሰሩ የቆዩት? በምን መስፈርት? ድንገት ተዋደዱ? የህዝብ ሀብት የሆነ ድርጅት እንደፈለገ ከፈለገው የግል ድርጅት ያውም ከፍተኛ ውድድር በሚታይበት ቁልፉ የምጣኔ ሀብት አንቀሳቃሽ ከሆነ ከአንዱ ተወዳዳሪ ባንክ ጋር በተናጥል አብሬ እየሰራሁ ነበር ሲል ምን ማለቱ ነው?ይህን እኔ አይደለሁም የምጠይቀው የውድድር ሕጉ እራሱ የሚጠይቀው ሞራላዊ ጥያቄ ነው።
መንግስታዊ ድርጅቶች ያውም ቁልፍ የሆነው ሁሉንም እኩል እንዲያገለግል የሚጠበቅበት የመንግስት ልሳን ኢቢሲ ሥራ አስኪያጅ ስለ አንዱ የግል ባንክ በምልከታ በሚል ከግል ባንኮች ውስጥ አንዱን ነጥለው ከላይ እንደተጠቀሰው ''ስኬታማ'' ነው የሚል ቃል መናገር የለባቸውም።እዚህ ላይ የብርሃን ባንክ ስኬታማ ነው አይደለም የሚል ክርክር እየገባሁ አይደለም።ኢቢሲ ማለት ያለበት በዘገባው ሚዛናዊ ዘገባ አቅርቦ ወይንም የባንኩ ባለስልጣን ያሉትን ጠቅሶ ማለት ይችላል።በምልከታ ግን ስኬታማ ነው ስለዚህ ስምምነት አደረግን ማለት ተገቢ አይደለም።በሁሉም ባንኮች ግብር የሚተዳዳር ኢቢሲ አንዱን ነጥሎ በምልከታ ስኬታማ እንዴት ሊለው ይችላል? ይህ በራሱ የመንግስት ሚድያን ተጠቅሞ ያልተከፈለ ማስታወቂያ ነው።የግል ስሜት እና ግንኙነት ሌላ ነገር ነው።የህዝብ ንብረትን እኩል ለሁሉም ተወዳዳሪ ባንኮች ክፍት ማድረግ ሌላ ነገር ነው።
ከዜናው ለመረዳት እንደሚቻለው ብርሃን ባንክ በእዚህ ስምምነት ተጠቅሞ እንደ የማርኬቲንግ ሥራ አስኪያጁ ገለጣ ባንኩ የበለጠ ''ቪዚብልቲውን'' (ጎልቶ የመታየት አቅሙን) ከፍ እንደሚያደርግ ተገልጧል።በመጀመርያ ደረጃ ኢቢሲ በምን መስፈርት ተጠቅሞ ነው ከሌሎች ባንኮች በተለየ ከብርሃን ጋር የተዋዋለው? በሥራ አስኪያጁ ምልከታ? ወይንስ በቦርድ አባላቱ ውሳኔ? ግልጥ አይደለም።መንግስታዊ የመገናኛ አውታር ያውም በመንግስታዊነቱም ሆነ በግዙፍነቱ ትልቁ ኢቢሲ ስምምነት ከማድረጉ በፊት ሌሎች ባንኮችን አወዳድሯል? ወይንስ ጨረታ አውጥቷል? ደግሞስ የሕዝብ ንብረት የሆነው ኢቢሲ የህዝብ ሀብት የሆኑት የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ጋር እንዴት ይህንን ውል አላደረገም።ምናልባት ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ጋር ይህንን ስምምነት ቢያደርግ መንግስታዊ ወይንም የህዝብ ሀብት ከመሆኑ አንፃር ይህ ጥያቄ አይነሳም ነበር። ብርሃን ባንክም ከግል ሚድያ ጋር ይህንን ስምምነት ቢያደርግ ጥያቄው አይነሳም።ምናልባት የግል ሚድያው ሥራ አስኪያጅ ብርሃን ባንክን በምልከታዬ (ኦዲት ሪፖርቱን ሳይጠቅሱ) ስኬታማ ነው እያሉ ቢናገሩ ኖሮ ቅሬታ አያስነሳም ነበር። የህዝብ ሀብት ኢቢሲ የግል ስምምነት በሚመስል መልኩ ከተወዳዳሪ ባንኮች አንዱን ''ቪዚብልቲው'' ከፍ እንዲል ሊሰራ ነው የሚል ቀልድ መሰል ንግግር ባልሰማን ነበር።
ከላይ ለማስረዳት እንደተሞክረው የባንኮች የውድድር ሜዳ ላይ መንግስታዊ ሚድያ ያውም ግዙፉ ሚድያ በምንም መስፈርት አንዱን ባንክ ነጥሎ አብሬው እሮጣለሁ ተወዳዳሪዎቹን እንዲቀድም እረዳዋለሁ መሰል ሥራ ውስጥ እንዲገባ የንግድ ሕጉም፣የመንግስት አሰራርም ሆነ ሞራላዊ ሁኔታዎች አይፈቅዱለትም።ቢያንስ ይህ ስምምነት ሲደረግ ኢቢሲ የሄደበት ለሁሉም ባንኮችም ሆነ ሚድያ ግልጥ የሆነ ሂደት ካለ ያሳይ።ከእዚህ ውጪ ግን ምንም አይነት አሰራር ያለ አይመስለኝም። በውድድር ዓለም ውስጥ የመንግስት ድርጅቶች በተለይ ቁልፍ የሆኑት ለምሳሌ መንግስታዊ ሚድያ (ሁሉንም ኢትዮጵያ የመሸፈን አቅም ስላላቸው)፣ የውሃ እና ፍሳሽ፣መብራት፣ቴሌ የመሳሰሉት በውድድር ዓለም ባሉ የግል ድርጅቶች ውስጥ ገብተው ካለምንም ሕጋዊ ሂደት አንዱን እጅ ይዘው ከፍ ሊያደርጉ፣ሌላውን ደግሞ ችላ ሊሉ አይችሉም። እነኝህ መንግስታዊ አካላት ለሁሉም እኩል የማገልገል ግዴታ አለባቸው።ምክንያት - ከሁሉም በሚሰበሰብ ቀረጥ የሚተዳደሩ ናቸው እና መንግስትን ያሳሙታል።ይህንን ሁኔታ ከንግድ ሕጉ አንፃር እና ከመንግስታዊ ድርጅቶች መመርያ አንፃር ሌሎች አጣቅሰው ብዙ ሊሉበት እንደሚችል እገምታለሁ።
የመጨረሻው መጨረሻ ግን ለብዙ ዓመት በማኅበራዊ ሚድያ የጠየኩት EBC በእንግሊዝኛ ብቻ ሳይሆን በቴሌቭዥን ላይ ስፅፍ በአገሪቱ ፊደል ''ኢቢሲ'' ብሎ ይፃፍ የሚለውን ጥያቄ ለአንድ ሺኛ ጊዜ እጠይቃለሁ።ይህ ለመላው ዓለም የኢትዮጵያን መልክ የሚያሳይ ከልጆች ሳይቀር አዕምሮ የማይጠፋ ያደርገዋል።ፊደል እንደሌለን የእንግሊዝኛ ፊደል ብቻ ማድረግ ያለማወቅ ደረጃ ነው።በአማርኛ እያወሩ ኢቢሲ ብሎ አለመፃፍ ጤነኛ አስተሳሰብ አይደለም።አንድ ቀንም ይህ ጉዳይ የማኅበራዊ ሚድያ ዘመቻ የሚከፈትበት ጉዳይ መሆን አለበት።
'ሳይቃጠል በቅጠል' የምትለው የኢትዮጵያውያን አባባል ትልቅ ትምህርት አላት።ቅጠል እራሱ ተቀጣጣይ ነው።እሳት ሲቀጣጠል በቅጠል ላጥፋው ብትል አትችልም።ምክንያቱም እሳቱ እራሱ ሊያጠፋው የመጣውን ቅጠል ይበላዋል።ሳይቃጠል ገና በትንሽ ጭስ ላይ እያለ ግን በቅጠል ብትመታው ያለው ፍንጥርጣሪ እሳት ተበታትኖ ይጠፋና ትልቅ የእሳት አደጋ ሳያስከትል እና ነፋስ እያግለበለበ ሳያቀጣጥለው የመጥፋት ዕድል አለው።
የኢትዮጵያ ወቅታዊው ፖለቲካ በቅንነት ኢትዮጵያን ወደተሻለ መንገድ ለማሻገር የሚተጉ የመኖራቸውን ያህል የተለመደውን የሴራ ፖለቲካ እያውጠነጠኑ ያደፈጡ ኃይሎችም አሉ።የሴራ ፖለቲካው ደግሞ በራሱ በመንግስት የቢሮክራሲ መዋቅር ውስጥ የተተበተበ እና በጎሳ መር ድርጅቶች ላይ ሁሉ ማድራቱ ነው አደጋው።ስለሆነም በኢትዮጵያ ወሳኝ በሆኑ መንግስታዊ ድርጅቶች ላይ ሁሉ የቅርፅ እና የዓይነት መልክ እያመጣ ኢትዮጵያዊ ቃናውን እያሳጣው እንዳይሄድ እያንዳንዱን መዋቅር መልሶ መላልሶ መፈተሽ እና አላስኬድ ያለውን አሰራር እና ፖሊሲ ሁሉ መከለስ ያስፈልጋል።
አሁን ላለው የኢትዮጵያ በር ላይ የፀጥታ አደጋ ውስጥ የሚጠቀሰው አንዱ የክልሎች ልዩ ኃይል ጉዳይ ነው።አንዲት አገር አገር የሚያሰኛት እንደ አገር የጋራ ተቋማት ሲኖሯት ነው።በተለይ ቁልፍ የሆኑት መንግስታዊ ተቋማት ለምሳሌ የጦር ኃይል እና የፀጥታ ኃይሉ በአገሪቱ ካሉት ክፍሎች ለአንዱ ባላዳላ መልክ ሁሉንም ባማከለ እና የገንዘብ ምንጩም በአገሪቱ የጋራ ሀብት የሚተዳደር ካልሆነ እጅግ አደገኛ ሁኔታ እየተፈጠረ እንደሆነ አመላካች ነው።
በኢትዮጵያ ከ1967 ዓም ወዲህ ባሳለፍናቸው ሁለት የአምባገነን መንግሥታት ታሪክ ለአምባገነንነት ዋና ምሰሶ ሆነው ያገለገሉት በተለይ ለፖለቲካ ስልጣኑ ሶስቱ ምሰሶዎች ናቸው።እነርሱም የወታደራዊ፣ደህንነት እና የኢኮኖሚ አውታር ናቸው። ከእነኝህ ውስጥ የወታደራዊውን ጉዳይ ብንመለከት በደርግ ዘመን ከጎሳ የፀዳ ወታደራዊ ኃይል ቢኖረውም በውስጡ ግን የስልጣን ወንበሩን የሚያስጠብቁ ''ቅልብ ጦር'' የሚባል በኮ/ል መንግስቱ የሚታዘዙ አስፈሪ የሰራዊት ኃይል ነበሩ።ይህ ጦር ከሌላው የኢትዮጵያ ጦር የተለየ ሆኖ እንዲወጣ ሲደረግ ዋና ዓላማው የሚቃወሙትን ሁሉ በኃይል ለመስበር ነው። በዘመነ ህወሓት-ኢህአዴግም ''አግአዚ'' የሚባል ጦር ነበር።ይህ የጦር ኃይል ከቅልብ ጦር የሚለየው በአንድ ጎሳ የተፈረጀ እና እንደተባለውም ለይስሙላ ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች የመጡ አባላት ቢኖሩትም ከስያሜው ጀምሮ እስከ ማዕከላዊ ማዘዣው ድረስ ከአንድ ጎሳ ጋር የተመደበ ይልቁንም ይህ ሰራዊት የሚሰራው የጭካኔ ሥራ ሁሉ ከጎሳው ተግባር ጋር እየተገናኘ የሄደበት ታሪክ የተስተናገደበት ሁኔታ ነበር።
ያለፈ የታሪክ ስህተት ለአሁኑ አስተማሪ ነው።ደርግን የቅልብ ጦር ጭካኔ ስልጣኑን አልጠበቀለትም።ህወሓትም የአጋዚ ጦር አላዳናትም።የሁለቱም ጦር አባላት የት እንዳሉ አይታወቅም።ምናልባት የአጋዚ ጦር አሁንም አለ ይሆናል።ነገር ግን እያረጀ ከመሄድ እና ወደ የግል ህይወቱ ከመግባት በቀር የሚያመጣው ነገር የለም።ከእነኝህ ሁሉ ተምሮ ዛሬን ማስተካከል ተገቢ ነው።
በኢትዮጵያ በክልሎች ያለው የልዩ ኃይል ብዛት፣የስልጠናው ዓይነት እና እየታጠቀ ያለው የጦር መሳርያ አይነት ሁሉ ስንመለከት እና በፍጥነት መታረም ካልቻለ ከደርግም ሆነ ከህወሓት የባሰ አደጋ ለኢትዮጵያ አያስከትልም ማለት ሞኝነት ነው። የኢትዮጵያ ፖለቲካ ላይ ሃሳብ የሚሰጡ ሰዎች አንዳንዴ የሚገርሙኝ ትልቁን አደጋ ላይ ሲጮሁ እና መንግስት እንዲታረም ሲጮሁ አለመታየታቸው ነው። በትንሹ ጉዳይ ደግሞ ከሚገባው በላይ አጋኖ በማቅረብ ለመጠላለፍያነት ሲደክሙበት ይታያሉ። ከእዚህ የክልሎች ኃይል እያፈረጠሙ መሄድ በላይ ለኢትዮጵያ ውስጣዊ የፀጥታ ችግር የከፋ ጉዳይ ምን አለ?
በተለየ ሁኔታ በአሁኑ ሰዓት የክልል ልዩ ኃይል ጡንቻ ማፈርጠም በእየክልሉ እንደቀጠለ ነው።በቅርቡ ካልተሳሳትኩ በሰላም ሚኒስቴር አቅራቢነት የተወካዮች ምክር ቤት የክልል ልዩ ኃይል ትጥቅ የሚፈቱበትን ሁኔታ ላይ መነጋገሩ ተነግሮ ነበር።ሆኖም ጉዳዩ መልሶ የት እንደደረሰ አልተሰማም። በትግራይ ቁጥሩ የማይታወቅ የክልል ልዩ ኃይል እና ሚሊሻ አለ።በዓማራም በተመሳሳይ መልክ እንዲሁ ክልሉ በመንግስት ጦር ሳይሆን በልዩ ኃይል እና ሚሊሻ ነው ፀጥታውን የሚያስከብረው።በኦሮምያም እንዲሁ የክልሉ ልዩ ኃይል አሁን በከፍተኛ በጀት እየተደጎመ የ28ኛ እና 29ኛ ዙር ሰልጣኞችን አሰልጥኖ ማስመረቁ ሰሞኑን ተነግሯል።
የክልል የጦር ኃይል በተመለከተ ሁሉም ክልል ወደራሱ የአገር መልክ እየሄደ ያለ ይመስል እንደ ቀዝቃዛው ጦርነት የስልጠና እሽቅድምድም ላይ ያለም ይመስላል። በመጀመርያ ደረጃ የክልል ልዩ ኃይል ስልጠና ከዋናው የኢትዮጵያ ጦር ኃይል የስልጠና እና የትጥቅ ደረጃ ጋር እንዲገዳደር ተደርጎ መሰልጠኑ ምን ዓይነት አገራዊ ርዕይ ነው? የክልል ልዩ ኃይል የስልጠና ዓይነቱ ጣርያ የት ላይ ይቆማል? ለምሳሌ ወደፊት ታንከኛ፣አየር ኃይል እያሉ ላለማሰልጠናቸው ምን ዋስትና አለ? ሰሞኑን በኦሮምያ የታየው የክልሉ ልዩ ኃይል ከኢትዮጵያ የምድር ጦር ኃይል እኩል የሰለጠነ እንደሆነ ከእንቅስቃሴው መመልከት ይቻላል።በተለያዩ አስተሳሰቦች በምትናጠው የኦሮምያ ክልል ውስጥ የብሔራዊ ጦሩ ሚና ምን ሊሆን ነው? ብሎ አለመጠየቅ ምን ዓይነት የፖለቲካ እብደት ነው? ቀድሞ ክልሎች ትንንሽ የፀጥታ ጉዳዮችን እንዲፈቱ ከበድ ያለ ሲያጋጥማቸው በቶሎ ማዕከላዊ መንግስት የፌድራል ጦር ኃይል እንዲልክ እንዲጠይቁ ተደርገው ነበር የተሰሩት።አሁን ግን የስልጠናው ገደብም ሆነ የሚይዙት የጦር መሳርያ አይነት መጠን የሚታወቅ አይመስልም።