Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
መቼም የአገሬ ልጆች ቧልት ተወዳዳሪ የለውም። የሩዋንዳ መንግሥት ከፍሎሃል እንዴ ከማለታችሁ በፊት ወደ ዋናው ነጥቤ ልምጣ። ኢትዮጵያውያን ሩዋንዳውያንን ልንመስል እንችላለን፤ እነርሱን ግን አይደለንም። ሩዋንዳውያን ዘራቸውን የሚገልጽ መግለጫ በመታወቂያቸው ላይ ያሰፈሩባቸው ቀኝ ገዢዎቻቸው ናቸው። እኔ በመታወቂያዬ ላይ ዘሬን ተሸክሜ እንድዞር የሆንኩት በገዛ ወንድም እህቶቼ አስገዳጅነት ነው።
ቀኝ ገዢዎቻቸውን ከትከሻቸው ላይ አሽቀንጥረው ከጣሉ በኋላ፥ መታወቂያውንም አሽቀንጥረው ጥለዋል። በዚህ ረገድ እኛም ትንሽ እየተሳካልን ይመስላል። ፈግፍገን አደብዝዘነዋል። ሩዋንዳውያ ግን ሁቱ እና ቱትሲነታቸውን ከፖለቲካዊ፣ ከኢኮኖሚያዊ እና ከማኅበራዊ ውይይቶቻቸው ውስጥ አስወግደውታል። አንድ ግለሰብ ሮበርት ይባላል፤ ኪጋሊ ተወልዶ ነው ያደገው፤ ሹፌር ነው፤ በተረፈ ሩዋንዳዊ ነው። ኪጋሊ መወለዱን እና ሩዋንዳዊነቱን የሚያገናኝ የዘር ዝባዝንኬ የለም፤ ሩዋንዳውያን በዘር ተከፋፍለው ከመጨፋጨፍ ወጥተው እዚህ ደርሰዋል።
መታወቂያ ላይ የሰፈረውን ዘር ማንዘር እንደማደብዘዛችን አስተሳሰቡን ከጭንቅላታችን ውስጥ ማደብዘዙ ግፋ ቢል እስካሁን የተሳካልን አይመስልም። አዳዲሶቹ ሹማምንቶቻችንም ኢትዮጵያዊነትን አቀንቃኞች ነን እንደማለታቸው፤ ያን ያክል ርቀት ለመጓዝ አለማቀዳቸውን የሚያሳዩ ምልክቶች አሉ። ‹‹በብሔር ፌደራሊዝሙ አንደራደርም›› ከሚለው መግለጫ፤ በጎጥ የተቃኘውን የፌደራል አወቃቀር ይዞ ለመቀጠል እስካለው ቁርጠኝነት ለዚህ ማሳያዎች ናቸው።
እኛ ዜጎችን ግን ከአስተሳሰባችን፣ ከውይይቶቻችን መሀል ዘር ማንዘርን እየጠቀሱ መዳኘቱን፤ እና የእኔ እና የእነሱ መባባልን የማስወገዱ ውሳኔ የእኛ የእራሳችን ነው፤ የግለሰብ ዜጎች። እኔ ከወሰንኩ ቆይቻለው፤ አዲሱ እባላለው፤ አዲስ አበባ ተወልጄ ያደኩ፤ አንድ ሳይንሳዊ የኅትመት ውጤት ላይ ሠራተኛ ነኝ፤ በተረፈ ኢትዮጵያዊ ነኝ። ሌላው መረጃ ጥቅሙን ብዙ አላየሁትም፤ ስለጉዳቱ ግን አገሩ ሁሉ ማስረጃ ነው።
የካቲት 12 ሲመጣ ጣልያን ኢትዮጵያን በወረችበት ጊዜ በጀነራል ግራዝያኒ አዛዥነት በሦስት ቀናት ውስጥ ብቻ 30 ሺህ ዜጎች መጨፍጨፋቸውን ታሪክ ይዘክራል። ይህንን ምክንያት በማድረግ ሰማዕታቱ በዚህ ቀን ታስበው ይውላሉ።
ነገሩ ሲታወስም እንዲህ ነበር የሆነው።በ1929 ለጣሊያን ንጉሳዊ ቤተሰብ አንድ ልዑል በመወለዱ ምክንያት በጀኔራል ግራዚያኒ ትዕዛዝ በአሁኑ አጠራሩ አዲስ አበባ ዩኒቨሪሲቲ 6 ኪሎ ግቢ በቀድሞው ደግሞ ገነተ ልዑል ቤተ- መንግስት ደስታውን ለማክበር የአዲስ አበባ ነዋሪዎች እንዲሰበሰቡ ትዕዛዝ ተላለፈ፡፡ብዙ ሰውም ታደመ።
ታዲያ በዚህ ጊዜም ጀኔራል ግራዚያኒ፣ የአዲስ አበባ ነዋሪዎች፣ የፋሽስቱ ባለስልጣናትና ወታደሮች ለፋሽስቱ ያደሩ ባንዳዎችና መኳንንቶች፣ በተገኙበት አስደንጋጭ የሚባለው አደጋ ተፈጠረ።
«ማንኛውም የጣልያን ወታደር የረገጠው መሬት ሁሉ የጣልያን ቅኝ ግዛት መሆን አለበት። የምኒልክ ጊዜ በ1898 እና ግንቦት 16 ቀን 1908 ከኢትዮጵያ ጋር የተደረገው የወሰን ስምምነት መፍረሱን የጣልያን ሹማምንት ሁሉ እንዲያውቁት» የሚል ትዕዛዝ ከሮም ተላለፈ።
«ኅዳር 26 ቀን ረቡዕ ልክ ከቀኑ 9 ሰዓት ተኩል ሲሆን በድንገት ባንዳዎቹ በኢትዮጵያ ወታደር ላይ አደጋ ጣሉ። ወዲያው በሰማይ አውሮፕላኖች፤ በምድር ታንኮች ደርሰው በጣሊያኖቹ መድፍና ቦምብ መሬቷ ተርገበገበች። ኢትዮጵያውያኑም ያሉበትን ስፍራ ሳይለቁ ባላቸው አሮጌ መሣሪያ እስከ ሌሊቱ 5 ሰዓት ድረስ በጀግንነት ተዋጉ። በዚያም ጦርነት 94 ኢትዮጵያውያን በጀግንነት ሲወድቁ 45 ቆሰሉ።» በማለት ነበር የሆነውን ነገር ጳውሎስ በመጽሐፉ ያሰፈረው።
ጥላሁን ጣሰው «የኢትዮጵያና የጣሊያን ኹለተኛው ጦርነት» በተሰኘ መጽሐፉ ይህን ነጥብ ሲያነሳም ጉዳዩ ከአድዋ ድል ጋር የሚገናኝ ነው ይላል። ጣልያን በአድዋ የደረሰባትን ሽንፈት ለመበቀል ቀን ቆጠራ ጊዜ ጠብቃ ነበር ኢትዮጵያን የወረረችው በሚለው ሃሳብም ላይ ይስማማሉ።
በመጽሐፉም ኢትዮጵያ ከአድዋ ድል በኋላ በቀጣይ 40 ዓመታት ከመጠነኛ መሻሻል በቀር የተለየ ለውጥ ያስመዘገበች አለመሆኑ፣ ከዳግማዊ አጼ ምኒልክ ሞት በኋላ የነበረው የሥልጣን ፍትጊያ የኢትዮጵያን ማእከላዊ መንግሥት እያዳከመው መሄዱ፣ በጥቅሉ ኢትዮጵያ በሽግግር ላይ የነበረችበት ወቅት መሆኑ ለጣልያን ጥሩ አጋጣሚ ሆነ። የንጉሡ ከአገር መውጣት ደግሞ ጉዳቱ እንዲከፋ አድርጓል።
በጣልያን ወረራ ዘመን አምስቱ ዓመታት ለኢትዮጵያውያን ከባድ የመከራ ዓመታት ነበሩ። የማይረሱ ጦርነቶችና አሳዛኝ እልቂቶችም የተፈጸመባቸው ሲሆን ከነዚህም መካከል እንኳን በደብረ ሊባኖስ የደረሰው መከራ ቀላል እንዳልሆነም በታሪክ ይታወሳል። ሌላው በዚህ የታሪክ ክስተት ውስጥ እንደ አቡነ ጴጥሮስ ያሉ የሃይማኖት አባቶችም ሰማዕት ሆነዋል።
እንዲሁም የማይጨው ጦርነት ፣የአሸንጌ ሐይቅ እልቂትም ይነሳል። ይህን በተመከተም አዲስ ማለዳ ከቀደመው ጽሁፏ ላይ ስታስታውስ «በሰሜን በኩል አርባ የሚሆኑ አይሮፕላኖች ከመስመሩ መጨረሻ ጀምረው በአንድ ጊዜ ሰልፈኛው ላይ ኤፕሪት ጋዝና የቦንብ መብረቅ ያወርዱበት ጀመር።… እንደገና ጋዙን ሊሞሉ ሲሄዱ ሌሎች ደግሞ ወዲያውኑ እነርሱን የሚተኩ ጋዝ የሞሉ አውሮፕላኖች በቦታቸው ይመጣሉ።…በጥቂት ሰዓታት ቆይታ የአንድ ትልቅ ሰልፍ ሙሉ ወታደር ድምጥማጡ ጠፍቶ አፈር ለበሰ።…በማግስቱ ጎህ ሲቀድ የአሸንጌን ሐይቅ ባየነው ጊዜ የሚያሰቅቅ ትዕይንት ተደቅኖ አገኘን። የሐይቁ ዙሪያ በሬሳዎች መቀነት ተከቧል። የሴት የወንድና የእንስሳት ሬሳ አብሮ ተደባልቋል።…ከሬሣው ብዛት የተነሳ ሐይቁ ትልቅ የመቃብር ቦታ ይመስላል…» በማትም በአሸንጌ የነበረውን እልቂት በሚመለከት ጥላሁን በመጽሐፉ የከተበውን ጽሁፍ አስፍራለች።
በአንድ ወቅት ጋዜጠኛና የታሪክ ባለሞያ ጥበቡ በለጠ ክስተቱን ምን ያህል አሳዛኝ እንደነበር ሲገልጹ ‹‹ ልጆች ያለ እናት፣ እናቶችም ሕጻናት ልጆቻቸውን ተነጥቀው ለብቻቸው የቀሩበት ነው›› በማለት ያነሳሉ። ጥበቡ፣ የደራሲና አርበኛ ተመስገን ገብሬ ‹ሕይወቴ› የተሰኘ መጽሐፍ በመጥቀስ፣ የካቲት 12ን በሚመለከት ‹‹እንደሚታወቀው ተመስገን ገብሬ ከጦርነቱ መነሳት አስቀድሞ ስጋታቸውን ያቀረቡ፣ ሲልቪያ ፓንክረስት (የሪቻርድ ፓንክረስት እናት) በኢንግሊዝ ለሚያሳትሙት ጋዜጣም፣ ጣልያን ኢትዮጵያ ላይ ያደባችውን ደባ በሚመለከት መረጃ ሲያቀርቡ የነበሩ አርበኛ ናቸው›› በማለት ይህንንም ያደረጉት ከድርሰት ሥራቸው ጎን ለጎን እንደነበር በማስታወስ።
ተመስገን ገብሬ ፤የካቲት 12 አብርሃም ደቦጭ እና ሞገስ አስገዶም ግራዚያኒን ለመግደል ያደረጉት ሙከራ ዋና አቀነባባሪ ተመስገን ናቸው በሚል ጣልያኖች ሊገድሉ ከሚፈልጓቸው ሰዎች መካከል እንደነበሩም ይገለጻል።ጥበቡ ታድያ እኚህን ሰው በማንሳት፣ ያንን አሳዛኝ ክስተት የዛሬ ትውልድ መዘንጋት እንደሌለበት በተማጽኖ ማሳሰባቸውንም አዲስ ማለዳ ‹‹አምስቱ የመከራ ዘመን – በየካቲት 12 መነጽር›› በሚል ርዕስ ስያሜ በሰጠችው ጽሁፋ ላይ አመላክታለች።
ይህ የመታሰቢያ ቀን በተለያዩ ዘመናት በራሳቸው ቀለም እና የአከባበር ሁኔታ ዛሬም ድረስ እየተከበረ ይገኛል።ምንም እንኳን በዓሉ በሚታወስበት ጊዜ እንደ ቀድሞ ሳይሆን አከባበሩ እየቀዘቀዘ እንደሆነ ሲነገርም ይሰማል።
የዛሬ ዓመትም ሐሙስ እለት የዋለው 83ኛው የካቲት 12 የሰማዕታት ቀን መታሰቢያ እንደተለመደው ስድስት ኪሎ በሚገኘው የሰማዕታት ሃውልት ስር ታስቦ፣ ሰማዕታቱም መዘከራቸውም አይረሳም። በዕለቱም በከፍተኛ የሥልጣን ደረጃ የሚገኙ ባለሥልጣናት አልተገኙም ማለት ይቻለል።
ይሁን እንጂ ከመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች ጀምሮ በርካታ ዜጎች ሰማዕታቱን ለማሰብ በመታሰቢያ ሃውልቱ ስር ተገኝተው ነበር ። ጉዳዩንም መገናኛ ብዙኀን የዜና ሽፋን ሰጥተውት እንደነበርም አዲስ ማለዳ መመልከት ችላ ነበር።
የኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር ፕሬዚዳንት ልጅ ዳንኤል ጆቴ መስፍን፣ ሰማዕታቱን በዘከረው በዚህ በዓል ላይ ባስተላለፉት መልዕክት፣ ከቀደሙት አባቶች በብዙ መስዋዕትነት የተቀበሏትን አገር፣ ሰማዕታቱን በማሰብና ሰላምን በመጠበቅ የአሁኑ ትውልድም ድርሻውን ሊወጣ ይገባል ብለዋል። ‹‹ከአባቶቻችንን የተረከብናትን አገር ለልጆቻችን ማስተላለፍ የምንችለው አንድ ስንሆን ነው።›› ያሉት ልጅ ዳንኤል፣ ሰማዕታቱን በማሰብ ስርዓቱ በየዓመቱ የሚታዩ ለውጦችን አድንቀዋል አመስግነውም ነበር።
ከዚህ ሃሳብ ጋር በተያያዘም እና በተመለከተም ‹‹በዘመን ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግስት የተለየ ነበር። ጥቁር የለበሱ ሰዎች ትርኢት ያቀርባሉ። ፉከራ ቀረርቶ የሚባል ነገር የለም። ካላንደርም ዝግ ነበር።›› በማለትም የማህበሩ የታሪክ ሰነድ እና የተዛማች ጉዳዮች ኃላፊ – ልጅ ኤርሚያስ ተሰማ እርገጤ አስታወሰዋል ። የካላንደሩ ነገር ሲታወስም በደርግ ዘመነ መንግስትም (በወታደራዊ) ዘመነ መንግስትም ካለንደር ዝግ ሆኖ ነገር ግን ንጉሳዊ ሥርዓቱ ተወግዶ አርበኞች በቦታው ላይ ተሰልፈው የወታደራዊ መኮንኖች እንዲሁም የመከላከ ሠራዊቶች ቦታው ላይ ተገኝተው መታሰቢያ ተደርጎ ነበር የሚታወሰው ይላሉ።
አሁን ባለው ሁኔታ ደግሞ ካላንደር የሚዘጋው ተሰርዞ መታሰቢያ በዓሉ እየቀነሰ ስለመምጣቱ በመግለጽ አሁን ባለው መንግስት ደግሞ በልዩ ሁኔታ እንዲከበር የተለያዩ ጥረቶችን እያደረገ ስለመሆኑም ልጅ ኤርሚስ ምስክርነቸውን በመስጠት ምስጋናቸውንም አቅርበዋል።
የዘንድሮ በዓል በተለይም በከተማ አስተዳደሩ በኩል ትልቅ ትኩረት እንደተጠው የሚናገሩት ልጅ ኤርሚያስ፤ ከመንግስት ኃላፊዎች ጀምሮ ተማሪዎች ተገኝተው እንዲያከበሩ ብዙ ድጋፍ ማድረጉንም አልሸሸጉም።
ልጅ ኤርሚያስ ከዚህ በኋላ የመታሰቢያ በዓሉ ሲከበር በካለንደር ተዘግቶ ፋሺስቶች ምን ያህል ጉዳት እንዳደረሱ መነገር አለበት በማለት ከገለጹ በኋላ‹‹ በተለይም የእነሱ ግርፍ የሆኑት ወያኔ ወይም የህውሃት አባላት በእጅ አዙር ከብዙ ዘመናት በኋላ በእነርሱ አማካኝነት ተመልመለው ከሲቪሉ አልፈው የመከላከያ ሠራዊታንም እንዴት እንደጨፈጨፉ በየዘኑም አስጊ ተግባር እንደሆነ እና ሴረኛ ቡድኖች ዛሬም ድረስ እነዳልጠፉ ያሳያል ብለዋል።
በኢትዮጵያ ህዝብ ላይም ከ84 ዓመት በኋላ ዳግም ጭፍጨፋ ያደደጉ መሆናቸውን እና ሊጠፋ የማይችል ታሪክ በመሆኑም ድርጊቱ በትምህርተ ካሪኩለምና በሌሎቻ ማስተማሪያ መንገድ ማስገዘብ ያስፈልጋል›› ባይ ናቸው። ይህ ግን የሚሆነው ለማስተማር ይረዳል ብሎ በማሰብ እንደሆነ ነው ልጅ ኤርሚስ መልዕክታቸውን ያስተላለፉት።
ግድቡ ለተፋሰሱ አገሮች ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ እንዳለው የተናገሩት ኢንጂነር ስለሺ፤ “የግድቡ ግንባታ ሰኔ ወር ላይ ከነበረበት አፈጻጸም የ4 ነጥብ 05 በመቶ ጭማሪ አሳይቷል” ማለታቸውን ኢዜአ ዘግቧል።
መንፈሳዊ ሂወት ጉዕዞ ዝጀምር ናይ የሱስ ኩሩስቶስን ከም ናይ ግሊ መድሓኒ ጌርካ ብምቅባል ክከውን እንከሎ ።እየሱስ ከም ግሊ መድሓኒ ገይርካ ምቅባል ኣብ ሂወትና እግዚኣቢሄር ንዘለዎ ዕላማን ነቲ ናይ ዘልዓለም ሂወት ንማሓዝ ማዕጾ ከፈቲ ኽኮውን እንከሎ ምድሓን ንምቅባል እምነት ቀንዲ ናይ መጀመሪያ ውሳኔና ኣድላይ ሙኩኑ ምስትውዓል ብጣዕሚ ኣድላይ ነገር እዩ ።
ድሕነት ወይ ምድሓን ኣዳምን ሄዋንን ዝነብሩሉ ካብ ዝነበሩ መጽሓፍ ቁዱስ ገነት ኢሉ ካብ ዝጽዎዖ ኣብቲ ፍጹም ካብ ዝኮነ ዓለም ውሽጢ ብምሳሌ ኣግዚኣቢሄር ዝተፈጠረ ወዲ ሰብ ምስኡ ሓቢሩ ንምስራሕን ሙሉእ ዝኮነ ርኽብን ሕብረትን ኣብቲ ዝነበሩዎ ቦታ ጸኒዕካ ምንባር ዘኽእል እግዚኣቢሄር ኣዳም ዝሀቦ ትእዛዝ ወድሰብ (ኣዳም) ብዘይ ምእዛዙ ምኽንያት ዝመጸ ውድቀት ወይ ከኣ ምስ እግዚኣቢሄር ዝነበሮ ሕብረት ምፍልላይ እግዚኣቢሄር ዳግም ርኽብ ምስ ወድሰብ ዝነበሮ ሕብረት ንምሕዳስ ዝተጠቀመሉ መንገዲ እዩ ።ዘፍ1፡3 የንብቡ ።
ምንም እዃ ኣዳም ብዘይ ምእዛዙ ውጺቱ ሞት ከም ዘስዕበሉ እንተተነገሮ(ዘፍ1፡15-17) ንእግዚኣቢሄር ብዘይ ምእዛዙ ሞት ናብ ሂወቱ ከም ዝዓደመን ከሙኡ ውን ሞት ከም ሰንሰለት ናብ ርእሱን ናብቶም ዝወለዶም ቆልዑት ስልጣን ረኪቡ ካብ ኡውን ናብ ኩሉ ወድሰብ ኽመሓላለፍ ንሪኦ። ''ሮሜ 5፡12 ስለዚ ሓጢያት ብሓደ ሰብ ናብ ዓለም ኣትዩ ፡ ብሓጢያት ድማ ሞት ከምኡ ውን ኩሎም ሓጢያት ስለዝገበሩ ሞት ንኩሉ ሰብ በጺሑ።''
እቲ ፍቅሪ ዝኮነ እግዚኣቢሄር ንወድሰብ ስቅ ኢሉ ብዘይ ተስፋ ከይሓድጎ ዳግም ንምብጃው ፕላን ምድላው ኣድለዮ ፡ እዚ ትግበራ እዚይ ናይ ድሕነት መንገዲ ኢልና ንጽዎዖ።
ናይ ድሕናት መንገዲ ወድሰብ ዝተሰዓረሉ ሓጢያትን ሞትን ብምስዓር እግዚኣቢሄር ንሰብ ንርእሱ ኽብሪ መሊሱ ንምቅራብ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክከውን እንከሎ። ። በዚ ትግበሩኡ ንወድሰብ ምስኡ ኽፈላለ ዝገበሮ ናይ ሓጢያት ደሞዝ ዝኮነ ናይሞት ዋጋ ብምኽፋል ወድሰብ ካብ ሓጢያቱ ይቅሪታ ንኽረኽብ ብምግባር እግዚኣቢሄር ንወድሰብ ምስ ሪእሱ ዘታዓረቀሉ ዓብይ ጥበቡ እዩ ።እዚ ኩነት ብወድሰብ ፈጺሙ ዘይካኣል ብሙኳኑ እግዚኣቢሄር ሓደ ወዱ ብምልኣኽ ከምዝፈጸሞ ከምኡውን እግዚኣቢሄር ንወድ ሰብ ዓብይ ፍቅሩ የረዳኣና።ዮሀ3፡16 -17።
ከምኡውን እዚ ኩነት ካባና ጻዕሪን ኽእለትን ዘይኮነስ ብናይ እግዚኣቢሄር ምሕረትን ኽእለትን ከምዝተገበረልናን ንሕነውን ካብ ጸጉኡ ዝተልዕለ እየሱስ ካብ ዝከፈሎ ዋጋ ብምእማንን ንሱ ከም ናይ ግሊ መድሓኒና ገይርና ብምእማና ጥርሕ ዝርከብ ምድሓን ከምዝኮነ መጽሓፍ ቁዱስ ብግልጺ የርደኣና ።ሮሜ 5፡7-11
''ሮሜ፦ ሰብ ብልቡ ኣሚኑ ይጸድቕ፡ ብኣፉ ተኣሚኑውን ይድሕን እዩ፡ ስለዚ ብኣፍካ የሱስ ጐይታ ምዃኑ እንተ ነገርካ፡ ብልብኻውን ኣምላኽ ካብ ምዉታት ከም ዘተንስኦ እንተ ኣመንካ፡ ክትድሕን ኢኻ።''
መጽሓፍ ቁዱስ ኣብ እግዚኣቢሄር ዝነበረ ናይ ሕጅን ናይ ዝመጽእን ናይ ባዕሉ ድሌት ንወድሰብ (ንግልና ንቤተሰብና ንቤተኽርስትያናን ንምድር ) ዘለዎ ድሌት ፣ፕላን ኣብ ውሽጢ ዘመናት ዝገለጾን ዝግለጸሉን ዘሎ ብመንፈስ ዝተጻሓፈ መጽሓፍ እዩ ።2ይጢም3፡16 እቲ ናይ እግዚኣቢሄር ሰብ ፍጹምን ንሰናይ ስራሕ ዝተዳለወ ንኽከውን መንፈስ እግዚኣቢሄር ዘለዎ መጽሓፍ ኩሉ ንትምህርትን ተግሳጽን ልቢ ንምቅናዕ ብጽድቂ ንዘሎ ምኽሪ ደጊሙ ይጠቅም ።ናይ መጽሓፍ ቁዱስ ቀንዲ ዝኮነን ዘገሪምን ዝኮነ ባህሪ ምንም እኳ ንምጽሓፍ 40 ዝኮኑ ዝተፈላለዮ ጸሓፍቲ ካብ 1800 ዓመታት ግዜ ንላዕሊ ወሲዱ እንተተፈጸመ ፍጹም ነንሕድሕዱ ዘይጋጮ ሙኳኑ እዩ ። መጽሃፍ ቁዱስ ሓዱሽ ኪዳንን ቡሉ ኪዳንን ብምባል ኣብኽልተ ዝተከፈለ መጽሓፍ ኽከውን እንከሎ እየሱስ ኩሩስቶስ ቅድሚ ምምጹኡ ኣግዚኣቢሄር ምስ ደቂ ሰባት ዝነበረ ርኽብ ዝሓዘ 39 መጽሃፍቲ ቡሉይ ኪዳን ኢልና ክንጽውዖ እንከለና ፡ እየሱስ ናብ ዚ ምድር ምስመጸን ድሕሪ ሞዕራጉን ዘሎ 27 መጽሓፍ ድማ ሓዱሽ ኪዳን ብምባል ንጽዎዖ ። እዝይ ብጠቅላላ 66 መጽሓፍቲ ዝሓዘ ሙኳኑ የርዳኣና ።
መጽሓፍ ቁዱስ ካብ ዝፍለጠሉ ባህሪታቱ ብውሕድ እግዚኣቢሄር ብዕሉ ብስልጣን ኣነ ብምባል ዝዛረበሉ ባህሪኡ ዝገለጸሉ ንወድሰብ ዘለዎ ዓላማን ቃልኪዳንን ከምእውን ተስፍኡ ዝገለጸሉ መጽሓፍ እዩ ።ከምኡውን ኣብ ውሽጡ ታሪካትን ፣ፍልስፍናን ቅኔታትን ፣ትንቢታት ዝሓዘ መጽሓፍ እዩ ።
ናይ ማይ ጥምቀት ንእግዚኣቢሄር ናይ ምእዛዝና ምልኽት ክከውን እንከሎ ኣብ ሓደ ኣማኒ ሂወት ውሽጢ ትኽኽል ዝኮነ ናይ ውሽጢ ለውጢ ምኪያዱ ንምግላጽ እንገብሮ ትግበራ እዩ ።እዚ ድማ እየሱስ ኣብ ልዕሊምድሪ ብምሳሌ ዝተመላለሶ ናይ ሂወት ልኽዕ ንምንባር ዘለና ውሳኔን ቆራጽነትን የሪኢየና ።
''ሮሜ 6፦4 እምብኣርሲ ኸምቲ ክርስቶስ ብኽብሪ ኣቦኡ ኻብ ምዉታት ዝተንስኤ፡ ከምኡ ኸኣ ንሕና ብሓዳስ ህይወት ምእንቲ ኽንመላለስ፡ ናብ ሞት ብጥምቀት ምስኡ ተቐበርና።5 ሞትና ንሞቱ መሲሉ ሕቡራቱ እንተ ዀንናስ፡ ከምኡ ኸኣ ብትንሳኤኡ ኽንሐብሮ ኢና። 6-7እቲ ዝሞተ ኻብ ሓጢኣት ሓራ ወጺኡ እዩ እሞ፡ እዚ ደጊም ንሓጢኣት ከይግዛእ፡ እቲ ናይ ሓጢኣት ስጋ ምእንቲ ኺጠፍእ፡ እቲ ኣረጊት ሰብና ምስኡ ኸም እተሰቕለ፡ ፈሊጥና ኣሎና። ናይ ጥምቀት ኣድላይነት እየሱስ ንርእሱ በምጥማቁ ዘርእየና ኽኮውን እንክሎ እዚ ዓለም ለቂቁ ቅድሚ ምካዱ ኩሉ ሰብ ከም ግሊ መድሓኒኡ ገይሩ ድሕሪ ምእማኑ እዚይ ስርዓት ንኽገብሩ ትእዛዝ ምሀቡ እዚይ ስርዓት ዓብይ ዝኮነ መንፈሳዊ ኽብደት ዘለዎ ኣብ ኣመንቲ ኽግበር ዝግበኦ ሙኳኑ ኣመልካቲ እዩ ።
ኣመንቲ ናይ እግዚኣቢሄርን ስራሕ ብትግሀት ንኽሰርሑ ናይ መንፈስ ቁዱስ ጥምቀት ኣድላይ ከምዝኮነ መጽሃፍ ቁዱስና ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ተገሊጹ ብፍላይ ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ምዕራፍ 1፦8 መንፈስ ቅዱስ ናባኻትኩም ምስ ዚወርድ ግና፡ ሓይሊ ኽትቅበሉ፡ ኣብ የሩሳሌምን ኣብ ኲላ ይሁዳን ኣብ ሰማርያን ክሳዕ ወሰን ምድሪ ምስክር ክትኰኑኒ ኢኹም፡ ብምባል ናይ መንፈስ ቁዱስ ጥምቀት ኣብ ልዕሊ ሂወቶም ንኣገልግሎቶም ዓቢይ ሓይሊ ከምዝህበኩም ገሊጽሎም ኔሩ ።እዚ ድማ ድሕሪ ኣብ ዝነበሮም ምንቅስቃስ ብግልጺ ዝተራእየ ኽከውን እንከሎ ናይ መንፈስ ቁዱስ ሓይሊ ምቅባሎም ቃሉውን ብዓሚቁ ምርዳእን ብግልጺ ኽዛረቡን ብድፍረት ንካልኦት ንኽምስኽሩ ኣኽኢልዎም ።
ከምኡውን ናይ መንፈስ ቁዱስ ጥምቀት ንኣመንቲ ናይ መንፈስ ቁዱስ ህያባት ንምቅባል ማዕጾ ከፍቲ ሙኳኑ እዚኣቶም ህያባት እግዚኣቢሄር ቤተኽሪስትያን ናብ ምል ኣት ንምምጻእን ንምህናጽን ከምዝጠቅሙ ሙኳኖም ምርዳእ ኣመንቲ ኽንጸምኦምን ድሕሪ ምስ ተቀበልናዮምን ደጊምና ኣካሉ ዝኮነት ቤትክርስትያን ውሽጢ ብግቡእ ኽንጥቀመሎም ይግባእ ። ብፍላይ ሕጂ ዛኣተናዮ ናይ ዘመን መጨርሽታ ኣብ ኤፌሶን ምዕራፍ 4፡11 ዝተገለጹ ህያባት ቤተኽርስትያን ፉሉይ ዝኮነ ኣትኩሮት ብምሀብ ኣካሉ ንፍጽምና ኽተዳሉ ይግባኣ።
ኤፌ 4፦11-13 ኵላትና ናብ ሕብረት እምነት፡ ናብ ፍልጠት ወዲ ኣምላኽ፡ ናብ እኹል ሰብኣይ፡ ናብ ልክዕ ምልኣት ብጽሕና ክርስቶስ ክሳዕ እንበጽሕ፡ እቶም ቅዱሳን ነቲ ግብሪ ኣገልግሎት ንምህናጽ ስጋ ክርስቶስ ምሉኣት ምእንቲ ኪዀኑ ኢሉ፡ ንሱ ገሊኦም ሃዋርያት ገሊኦም ድማ ነብያት፡ ገሊኦም ከኣ ወንጌላውያን፡ ገሊኦምውን ጓሶትን መምህራንን ኪዀኑ ሃበ።
ቤትኽርስትያን ናይ እግዚኣቢሄር ናይ ዘልኣለም ሓሳቡ ክትከውን ከላ ቤትኽሪስትያን እቲ ህንጻ ዘይኮነስ ኣብ ውሽጢ ልቢ እግዚኣቢሄር ዘሎ ናይ ዘልኣለም ሓሳቡ ናብ ፍጻሜ ንምምጻእ ናይ ሂወት ለውጢ ንምህናጽ ኣትኩሮት ዝገበሩን ትንቢታዊ ናይ እግዚኣቢሄር ሓሳብ ናብ ፍጽሜ ንምምጻእ ዝተጸውዑ ሰባት ዝተኣካከቡላ እያ ።ማቴ16፡18 እየሱስ ውን ቤተክርስትያኔን( ንማሕበሪይ) ኽሰርሓን ናይ ደጌታት ሲኦል ድማ ኣይሕይልዋን ኣብዚ ቦታ ቤተኽርስትያን ዝብል ቃል ብግሪኽ ekklesia ንሓደ ዓላማ ዝተጽወዕ ከምበባል ክከውን ከሎ እዚይ ማለት ቤተክርስትያን ብብዙሕ ኣንፈት ናይ ሂወት ተሳትፎ ዘለዎ ናይ ዝተሀነጸ ሂወት ምትእኽካብ እንበር ሀይማኖት ማሕበር ከምዘይ ኮነ የረዳኣና።
ስለዚይ ቤተኽርስትያን ናይ እግዚኣቢሄር ድሌት ብዝበለጸ ምምላእ ንኽንኽእል እግዚኣቢሄር ሕብርተሰብ ፈጢሩልና ማለት ንኽእል ።እዚይ ውን ብሕብረት እንገብሮ ሓደ ጎል ዘተኮረ ናይ ሓድነት ምንቅስቃስ ብዙሕ ፍረ ኽነፍሪን ብቀሊሉ ዓበይቲ ዓወታትን ንኽንጭብጥ የኽእል ።
ስለዚ ከም ግለሰብ እንገብሮ ምንቅስቅስ ዓላማ ኩሉ ንህብረትሰብ ዕቤት ኽኮውን ይግባእ ማለት እዩ ።ብተወሳኪ እዚ ሓቂ ኣነ ብግለይ ዝገብሮ ምንቅስቃስ ጠቃምነቱ ንሙልእ ኣካለይ (ነቲ ሕብርተሰብ ) ኣድላይ ብዝኮነ ነገር ኽኮውን ይግባእ ።ናብ ዝብል ሪኤት ይወስደና ።
ማቴ 18፡ 19-20 ክልተ ወይ ሰለስተ ዀይኖም ብስመይ ኣብ እተኣከቡሉ ኣነ ኸኣ ኣብኡ ኣብ ማእከሎም እየ እሞ፡ ክልተ ኻባኻትኩም ኣብ ምድሪ ብዚልምንዎ ነገር ኵሉ እንተ ተሳማምዑ፡ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ኪውሀቦም እዩ፡ ኢለ ኸም ብሓድሽ እብለኩም አሎኹ። ኣብ ልዕሊ ከም ዝረኣናዮ ከምዚ ዓይነት ሓድነት ምንባሩ እግዚኣቢሄር ስሌና መደባቱ ከንቀሳቅስ ከምዘኽእሎ ብግልጺ የረደኣና ።ከምኡውን ኣብዚ ቦታ ምስምማዕ (Agree)ዝብል ቃል ብእንግልሽ ትርጉሙ symphony(ሲምፓኒይ)ማለት ሃደ ውጺት ንምምጽእ ብሓድነት ዝግበር ናይ ሕድሕድና ናይ ግልና ምንቅስቃስ ማለት ሙኳኑ ናብ ሓደ ዓላማ ዘተኮር ከምዚይ ዓይነት ሓድነት መሰረት ሓድነት ነቲ ንገብሮ ስጉምቲ ካብ ተፈጥሮ ግምት ንላዕሊ ዝኮነ በርትዕ ፉሉይ ኽእለት ዘገርም ውጺት ከምዝህበነ ዘረዳኣና ኽፍሊ እዩ ።
ተሀድሶ ዝብል ቃል ብግልጺ ኣብ መጽሃፍ ቁዱስና እንረኽበሉ ሓደ ቦታ እንተሎ ኣብ እብ 9፡10 ዘሎ እግዚኣቢሄር ናብ ናይ ዘልኣላለም ሓስቡ ኽግስግስ ኣብ ጉዕዞ ውሽጢ ደረጃ ብደረጃ ሪኣሱን ሓስቡን ዝገልጸሉ ናይ ሰማይ ሓቂ ስጉምቲ ከምዝኮነ መጽሃፍ ቁዱስና ከነ ታሪኽ የረደኣና ።
''እብ9፡10 ፈታኒት ድንኳን ኣብዚ ገና ደው ኢላ ኣላ ናብ ቅድስቲ ዝወስድ (ሕዱሽ)መንገዲ ገና ከምዘይተገለጸ መንፈስ ቁዱስ ያሳያል ።9-10 እዝይ ነዚ ሕጂ ግዜ ምሳሌ እዩ ።እዚኣቶም መባእን መስዋእትን ይቀርቡ እዚኣቶም ኽሳብ ምሕዳስ ዘመን ዝከውን ዝተቀመጡ ስለ ምግብን መስተን ስለ ዝተፈላለዩ ምሕጻብን ዝኮኑ ናይ ስጋ ስርዓት ጥራሕ እዮም ።እቲ ዝምለክን ብሕልና ፍጹም ኽገብሩዎ ኣይኽእሉን ። ከምኡ ውን ኣብ ሓዋ 3፡21 እግዚኣቢሄር ካብ ቀደም ጀሚሩ ብቅዱሳን ነቢያቱ ኣፍ ዝተዛረቦ ነገር ኩሉ ኽሳብ ዝሕደሰሉ ዘመን ሰማይ ኽቅበሎ ይግቦኦ ።ብምባል ኽሩስቶስ ተመሊሱ ኽሳብ ዝመጽእ ተሀዱሶ ቀጻሊ ሙኳኑ የሪኤና ።
ተሀዱሶ ዝብል ቃል ብግሪኽ diorthosis(ዲዮርቶሲስ)ማለት ኽኮን እንከሎ ትርጉሙ ሓደ ነገር ብቀጻልነት ኽቃናዕ ከም ኡውን ሓደ ነገር ናብቲ ቀደም ዝተፈጠርሉን ትኽኽል ቦቱኡ ምምላስ ቀት ምባል ኩነት ወይ ቦቱኡ ዝለቀቀ ዝተሰበረ ወይ ዝተጣመመ ዓጽሚ ናብ ቦቱኡ ናብ ምምላስ የሪኢየና ።
በእንግሊዘኛ ኦሪቶፔዲክ ዝብል ቃል ኽሕዝ እንተሎ ቃሉ ናይ ሕኽምና በዓልማያታት ዓጽምን ጅማውቲ ንምቅናዕ ዝገብርዎ ናይ መጽናዕቲ ኽፍሊ ይጥቀሙሉ ። Orthopaideia ዝብል ናይ ግሪኽ ቃል ናይ ኽልተ ቃል ጥምረት ኮይኑ ኦርቶ ምቅናዕ ኮይኑ ፕያዳያ ከኣ ህጻናት ሙሉእ ብሙልእ ክሳብ ዝዓቢዩ ምንኽብካብ የሪኢ።ስለዚይ ተሀድሶ ናይ ድሕንነት ምልኣት ቀንዲ ኽፍሊ እዩ ።ማለት ንኽእል ።
ድሕነት ብናይ ተሓድሶ ቋንቋ ሂወት ምኽፋል ፣ ብሓድነት ጎይታ ምምላኽ ብኩሉ ኣንፈት ንሂወት መለኮታዊ ምሪሒት ንምቅባል ብኩሉ ናይ ሂወት ኣንፈት ዝግበር ናይ ነጻነት ጉዕዞ ፣ጸጋ ምኽፋል ማለት ክከውን ከሎ ኣመንቲ ናብዚ ናይ ብስለት ምልኣት ንኽመጹ ተሀድሶ ብጣዕሚ ኣድላይን ቁልፊ ሓቅ እዩ ። ተሀድሶ ካብ ግሊ ግዕዞ ሓሊፉ ኣብ ማሕበር ኽትርጎም ከሎ ገጽ ምጭምዳድ ዘይብላ ኣዚያ ምልኽዕቲ ቤተኽርስትያን ንኩሩስቶስ ንምቅራብ ዓቢይ ኣስተዋጸኦ ዝዓይይ ኽኮውን እንከሎ ኣብ ውጺት ቤተኽርስትያን በማተርያላዊ ዘመልእት ዓለማዊ ኣራኣእያ ቀስ እንዳበለ ናብ ቤተኽሪስትያን ዘኣተወሉ ናይ ጸላኢ ፍልስፍና ብምስዓር መተካእቱኡ ኣብ ኢሳ60፡1ን ኣብ 2 ዝተኣተወላ ቃል ፍጻሜ ንከረክብ ዓብይ ግደ ኣለዎ ።
'' ኢሳ60፦ 1 ብርሃንኪ መጺኡ፡ ክብሪ እግዚኣብሄር ከኣ ወጺኡልኪ እዩ እሞ፡ ተንስኢ፡ ብርሂ። 2 እንሆ፡ ጸልማት ንምድሪ፡ ጣቓ ድማ ንህዝብታት የጐልብቦም፡ ግናኸ እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሌኺ ኺወጽእ፡ ክብሩውን ኣብ ልዕሌኺ ኺርኤ እዩ። 3 ኣህዛብ ናብ ብርሃንኪ፡ ነገስታት ከኣ ናብ ጸዳል ምብራቕኪ ኺመጹ እዮም። ''
ይህ ግንኙነት አንዳንድ ጊዜ በመቀዳደም ሊፈጸም ይችላል፡፡ ሕግ ኅብረተሰብን ዘመናዊ ለማድረግና ለመለወጥ እንደ መሳሪያነት ሊያገለግል ይችላል፡፡ በእንዲህ ዓይነት ጊዜ የሕጉ ዓላማ ኅብረተሰቡ ያልደረሰበትን ለውጥ ማስገኘት ነው፡፡ በተቃራኒው ከኅብረተሰቡ የሚወጡ እሴቶችና ባህሎችን ወደ ሕግ ደረጃ በማሳደግም የኅብረተሰቡን ሕልውና ማስቀጠል ይቻላል፡፡ እነዚህ የተሳሰሩ ግንኙነቶች ኅብረተሰቡ ከሕግ መጠቀም የሚቻልበትን ሁኔታ የሚያሰፋ ነው፡፡ ከዚህ ውጭ በሆነ መልኩ ሕጉ ከኅብረተሰቡ ዕድገት ወደ ጓላ ከቀረ ሕጉ ከወረቀት ያለፈ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህን ችግር በአገራችን የተወሰኑ ሕግጋት እናስተውለዋለን፡፡
የፍትሐ ብሔር ሕጋችንን ጨምሮ አገራችን በአሁኑ ወቅት የምትጠቀምባቸው ሕግጋት በ1950ዎቹ ከውጭ አገሮች በተወሰነ ማሻሻያ የገቡ ናቸው፡፡ ሕግጋቱ በጊዜው ሲወጡ አፄው የነበራቸው ዓላማ አገሪቱን ዘመናዊ ሕግጋት ከሚከተሉ አገሮች ማመሳሰል ነው፡፡ አብዛኛዎቹ ሕግጋት ለአገሪቱ ባህል ሰፊ ቦታ አልሰጡም በሚል ትችት የሚቀርብባቸው ቢሆንም፣ አገሪቱን ላለፉት 50 ዓመታት በማስተዳደር ላይ ይገኛሉ፡፡ ከእነዚህ ድንጋጌዎች አብዛኛዎቹ አሁንም ድረስ የአገሪቱ ዜጎችን ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ መስተጋብር ለመምራት በቂ ቢሆኑም የተወሰኑት ድንጋጌዎች ከኅብረተሰቡ ባህል፣ ወግና ዘመናዊ አስተሳሰብ ጋር የማይጣጣሙ ናቸው፡፡ ከእነዚህ ውስጥ ባለፉት አሥር ዓመታት የተሻሻሉ አሉ፡፡ በዚህ ረገድ የቤተሰብ ሕጉ፣ የወንጀል ሕጉ፣ የመሬት ሕግ፣ የማኅበራት ሕግ ወዘተ. በዘመናዊ አስተሳሰብ በመቃኘት እንዲሻሻሉ ተደርገዋል፡፡ እስካሁንም ድረስ ግን ያልተሸሻሉና ዘመን ሲለወጥ የማይለወጡ ድንጋጌዎች አሉ፡፡ እነዚህ ድንጋጌዎች ሕጉ ላይ ከመኖራቸው በቀር በኅብረተሰቡ የማይታወቁ፣ ሲገለጡ ባዕድ የሆኑ፣ በፍርድ ቤት መብት የማይጠየቅባቸው ናቸው፡፡ በዚህ ጽሑፍ የፍትሐ ብሔር ሕጉን የተወሰኑ ድንጋጌዎች ለማሳያነት በመጠቀም ድንጋጌዎቹ ያልተለወጡበትን ምክንያት፣ አለመለወጣቸው ያስከተለውን አንድምታና መፍትሔ ለመጠቆም ጥረት ይደረጋል፡፡
በፍትሐ ብሔር ሕጋችን በተለያዩ ክፍሎች የሚገኙ ከዘመኑ ጋር የማይሄዱ ድንጋጌዎች አሉ፡፡ የተወሰኑትን ለመጥቀስ እንሞክር፡፡ ከመጀመሪያው የሕጉ መጽሐፍ ብንጀምር የስም ሕግ በአገራችን ከወረቀት ያለፈ ተፈጻሚነት የሌለው ባዕድ ድንጋጌዎችን የያዘ ነው፡፡ ሕጉ ከአንቀጽ 23-46 የተቀመጠ ሲሆን ሕጉ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ በሕዝቡም በባለሙያውም የማይፈጸም ነው፡፡ በስም ሕጋችን መሠረት ማንኛውም ሰው ሦስት ስሞች ሊኖሩት ግድ ይላል፡፡ እነዚህም አንድ የቤተዘመድ ስምና አንድ ወይም ብዙ የግል ስሞችና የአባት ስም ይኖረዋል፡፡ በአስተዳደር ክፍል ጽሑፎች የግል ስሞችንና የአባቱን ስም በማስከተል በቤተዘመድ ስም እንደሚመለከት የፍትሐ ብሔር ሕጉ አንቀጽ 32 ተመልክቷል፡፡
የቤተዘመድ ስም በቤተሰቡ አንድና ወጥ ሲሆን ያለበቂ ምክንያት ሊለወጥ የማይችል ነው፡፡ የልጅ የቤተዘመድ ስም የአባት የቤተዘመድ ስም ነው፡፡ የግል ስም ግን በቁጥርም መብዛት የሚችልና እንደተፈለገም የሚሰረዝ ወይም የሚለወጥ ነው፡፡ ለልጅ የአባት ስም የሚሆነው የአባቱ የግል ስም ነው፡፡ አባቱ ባልታወቀ ጊዜ ሰውዬው የአባት ስም አይኖረውም፡፡
ይህ የፍትሐ ብሔር ሕጉ አቋም ነው፤ ድንጋጌዎቹ የተወሰዱት ከምዕራባውያኑ ሲሆን የአገራችንን ባህል ሳያገናዝብ በሕጉ እንዲካተት መደረጉ ላለመፈጸሙ ምክንያት ሆኗል፡፡ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2358/2359 መሠረት የፍትሐ ብሔር ሕጉ ከመጽናቱ በፊት የተወለደ ሰው የቤተዘመድ ስም እንዲኖረው አይገደድም፡፡ እንዲኖረው ከፈለገ የአባቱ ስም የቤተዘመድ ስም ይሆንለታል፡፡ ከሕጉ መጽናት በኋላ (ከመስከረም 1 ቀን 1953 ዓ.ም) የተወለደ ግን አንድ የቤተዘመድ ስም መያዝ ይኖርበታል፡፡ ሕጉ የቤተዘመድ ስም እንዲኖረው ሁሉንም ሰው የሚያስገድድ ቢሆንም፣ ሕጉ ሳይፈጸም 50 ዓመታትን አሳልፏል፡፡
የስም ሕጋችንንና በተግባር ሕዝቡ የሚከተለውን ሥርዓት ካስተዋልን የተወሰኑ ነጥቦችን ማንሳት እንችላለን፡፡ መጀመሪያ የቤተዘመድ ስም በሕዝባችን ዕውቅናም ተፈጻሚነትም የለውም፡፡ ሁለተኛው የግል ስምም ሆነ የአባት ስም አንድ ሲሆን፣ በአስተዳደራዊ አካል መጀመሪያ መጠሪያ የግል ስም ነው፡፡ የስም ሕጋችን ግን ብዙ የግል ስም የሚፈቅድ ሲሆን፣ የመጀመሪያ መጠሪያው የቤተዘመድ ስም ስለመሆኑ በግልጽ ተመልክቷል፡፡ በአገራችን ወጥ የስም አወጣጥና አጠራር ባህል ባይኖረንም በመደበኛው ሥርዓት የስም አጠራር ከግል ስም ወደ አባት ስም፣ አያት ስም በማለት የሚቀጥል ነው፡፡ ሦስተኛው በሕጉ አንድ ሰው ያለ አባት ስም በቤተዘመድ ስምና በግል ስም ብቻ ሊጠራበት የሚችልበት አጋጣሚ አለ፡፡ በተግባር ግን የአባት ስም የሌለው የግል ስም ዕውቅና እንደሌለው፣ የአያት ስምንም ካልጨመረ የፀና እንደማይሆን ይታሰባል፡፡ አራተኛው በፍርድ ቤቶች ያለው ተግባራዊ አፈጻጸም ነው፡፡ ፍርድ ቤቶች በባህል ያለውን አጠራር በመቀጠል የስም ለውጥ ጉዳዮችን የሚያስተናግዱት የሕጉን ድንጋጌዎች በመጥቀስ ነው፡፡ ዳኞች ሕጉን መሠረት አድርገው የግል ስም እንዲለወጥ የሚፈቅዱት ስሙ በፍትሐ ብሔር ሕጉ ያልተከለከለ (በቤተሰብ አባሉ ሌላ ሰው የማይጠራበት) መሆኑን በማረጋገጥ ነው፡፡ ሆኖም አንድ ሰው በብዙ የግል ስም መጠራቱ እንዲፀድቅለት ወደ ፍርድ ቤት ቢመጣ ዳኞች እንደማይቀበሉት የታወቀ ነው፡፡ ስለዚህ የሕጉና የተግባሩ ልዩነት ዳኞች በወጥነት ሕጉን እንዳያስፈጽሙ አድርጓቸዋል፡፡
ለሁለተኛ ማሳያነት ከውል ውጭ ሕጋችንን ሁለት ድንጋጌዎች እንጥቀስ፡፡ የመጀመሪያው ጌታው የለቀቀው እንስሳ ያደረሰውን ጉዳት ኃላፊነት በሚመለከት በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2074 የተደነገገው ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ የህሊና ጉዳት መጠንን በተመለከተ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2116 የተደነገገው ነው፡፡ በሕጉ መሠረት የሰው አገልጋይ የሆነ የቤት እንስሳ በሌላ ሰው ሀብት ላይ ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ የዚህ እንስሳ ባለቤት የሆነው ሰው እንስሳውን ጉዳት ላደረሰው ሰው የለቀቀ እንደሆነ ከኃላፊነት ለመዳን ይችላል፡፡ የቤት እንስሳት የሚባሉት ለመደሰት ወይም ከእነሱ ጥቅም ለማግኘት እንደተለመደው ሰው የሚያኖራቸው ስለመሆኑ ሕግ በግልጽ ደንግጓል፡፡ ከዚህ ድንጋጌ ለመረዳት እንደሚቻለው አንድ የቤት እንስሳ (ለምሳሌ ውሻ) በጎረቤት ልጅ ላይ በንክሻ የአካል ጉዳት ቢያደርስበት፣ ባለቤቱ ውሻውን ጉዳት ለደረሰበት ሰው በመስጠት ከኃላፊነት ነፃ ይወጣል ማለት ነው፡፡ ይህ ድንጋጌ ዘመናዊነት የሚጎድለውና በድሮ ዘመን ለቤት እንስሳ ከሚሰጠው ከፍ ያለ ቦታ የሚመነጭ ነው፡፡ በውሻው ጉዳት የደረሰበት ሰው በብዙ ገንዘብ የሚተመን ወጪ ሊያስከትልበት የሚችልበት በመሆኑ እንስሳት በመልቀቅ የሚመለስ ኃላፊነት አይሆንም፡፡ ይህ ከሆነ ሰው ያስቸገረውን ውሻ በመስጠት የጠላውን ያስነክሳል፡፡
ሌላው ማሳያ ድንጋጌ ለህሊና ጉዳት የሚከፈለውን የገንዘብ መጠን የሚመለከት ነው፡፡ የህሊና ጉዳት ካሳ (Moral damage) በአንድ ሰው ድርጊት ምክንያት ለደረሰበት የስሜትና የመንፈስ ጉዳት በፍርድ ቤቶች የሚወሰን የካሳ ዓይነት ነው፡፡ የህሊና ካሳ በሕጉ በግልጽ በተመለከቱ ሁኔታዎች የሚከፈል ሲሆን፣ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2116(3) መሠረት የጉዳቱ ካሳው በማናቸውም ምክንያት ከአንድ ሺሕ የኢትዮጵያ ብር የበለጠ ሊሆን አይችልም፡፡ ማንም ሰው የህሊና ጉዳት ቢደሰርስበት (ሰውነቱ ያለአግባብ ቢያዝ፣ ስሙ ቢጠፋ፣ ቢታገድ፣ ሰው ቢሞትበት፣ ክብሩ ቢደፈር ወዘተ.) ሊከፈለው የሚችለው ከፍተኛ የገንዘብ መጠን 1,000 ብር ብቻ ነው፡፡ ይህ የገንዘብ መጠን ሕጉ በወጣበት ዘመን ከፍተኛ ነው ሊባል ቢችልም፣ በአሁኑ ጊዜ ግን በጣም አነስተኛ ነው፡፡ ሕጉ የኅብረተሰቡን የሞራል ዋጋ ከ50 ዓመታት በፊት ከነበረው ጋር በማስተካከሉ ላለመዘመኑ በቂ አስረጅ ነው፡፡ ፍርድ ቤቶችም በተግባር የሞራል ካሳ ከ1,000 ብር የበለጠ ሲያስከፍሉ አያስተዋልም፡፡ በአንድ የቤተሰብ ጉዳይ ግን የፌድራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት 10,000 ብር የሞራል (የህሊና ጉዳት) ካሳ መወሰኑን ጸሐፊው ያስታሳውል፡፡ በጉዳዩ ባል ከእርሱ የማትወለድ የሚስቱን ልጅ በመድፈሩ ምክንያት ጋብቻው በፍቺ የፈረሰ ሲሆን፣ ሚስት ለደረሰባት የህሊና ካሳ 10,000 ብር እንዲከፈላት ወስኗል፡፡ ፍርድ ቤቱ የገንዘብ መጠኑን ለማሻሻል የሰጠው ምክንያት የፍትሐ ብሔር ሕጉ ከወጣ በኋላ የቤተሰብ ሕጉ በተለየ የፖሊሲ አመክንዮ የተሻሻለ በመሆኑ በፍትሐ ብሔር ሕጉ የተቀጠውን መጠን መወሰን ፍትሐዊ አይሆንም በሚል ነው፡፡ በቤተሰብ ሕጉ ከሚኖረው ማኅበራዊና ሞራላዊ ትስስር አንፃር የፍርድ ቤቱ ዳኝነታዊ ንቁነት የሚደነቅ ቢሆንም፣ መጠኑን ያለምንም መስፈርት በዘፈቀደ መወሰኑ የሕግ አውጭውን ተክቶ እንዲሠራ አድርጎታልና ከትችት አያመልጥም፡፡ የቤተሰብ ሕግጋቱ ሲሻሻሉ ሕግ አውጪው የሞራል ካሳውን መጠን በገንዘብ መጠን ሳይወስን ዳኞች እንደጉዳዩ እንዲወስኑ ሥልጣን ሰጥቷቸዋል፡፡ የደቡብ ክልል የቤተሰብ ሕግ ግን በባልና ሚስት መካከል ያለው የመከባበር፣ የመተጋገዝና የመተማመን ግዴታ ከተጣሰ እስከ ብር 10,000 ድረስ ካሳ ዳኞች ሊወስኑ እንደሚችሉ በሕጉ መቀመጡ የተሻለ ሕግ አድርጎታል፡፡ ዞሮ ዞሮ የተነሳንበት ነጥብ በፍትሐ ብሔር ሕጉ የህሊና ጉዳት ካሳ ብር 1,000 ተብሎ መወሰኑ ዘመኑን የማይዋጅና ሊለውጥ የሚገባ መሆኑን ነው፡፡ እነዚህን ድንጋጌዎች ለአብነት አነሳን እንጂ ሌሎች ዘመን ሲለወጥ ያልተለወጡ፤ ግን መለወጥ የሚገባቸው ድንጋጌዎች ብዙ አሉ፡፡
ዘመን ሲለወጥ መለወጥ ኖሮባቸው ያልተለወጡ ድንጋጌዎች ያስከተሉት አንድምታ አለ፡፡ ቀዳሚው ሕጉ ከኅብረተሰቡ ነባራዊ ሁኔታ እንዲርቅ ስለሚያደርገው ሕጉን የወረቀት ነብር ብቻ ያደርገዋል፡፡ ሕጉ ከባህሉ፣ ከዘመናዊነትም ጋር እንደማይሄድ እየታወቀ ስላልተሻረ የፀና ነው፡፡ ሰው እንዳይገለግልበት ደግሞ በባህርይው የተሻረ ያህል ነው፡፡ እንዲህ ዓይነት ድንጋጌዎችን (ለምሳሌ፡- የስም ሕግ ዓይነቶቹን) ባለመጠቀም ወይም ባለመተግበር የተሻሩ (Repealed by disuse) ይሏቸዋል፡፡ ሆኖም እንዲህ ዓይነት ትርጉም ሕጉ በግልጽ ባልተሻረበት ወይም የሚጣረስ ሌላ ሕግ ባልወጣበት ሁኔታ በሕግ ሙያ ተቀባይነት አይኖረውም፡፡ ሕጉ ከኅብረተሰቡ ነባራዊ ሁኔታ መራቁ ተአማኝነቱም አጠያያቂ ያደርገዋል፡፡ ሌላው ድንጋጌዎቹ አለመለወጣቸው ለኅብረተሰቡ ባህልና አሁን ለሚከተለው ዘመናዊ አስተሳሰብ ሕጉ ቦታ እንደማያሰጣቸው አመላካች ነው፡፡ የስም ሕጋችን ከባህል ወይም ከልማዱ ጋር ያለው ፍቺ መስፋቱ፣ በእንስሳ ምክንያት የሚደርስ ጉዳትና የህሊና ጉዳት ካሳ ኋላ ቀር አስተሳሰብን መሠረት ማድረጉ ሕጉንም ኋላ ቀር እንዲሆን አድርጎታል፡፡ የኅብረተሰቡ ሞራል አነስተኛ ቦታ እንደተሰጠው ቀጥሏል፡፡
ዘመኑን የማይዋጁ ድንጋጌዎች በአገራችን ሳይለወጡ ለመቀጠላቸው የተለያዩ ምክንያቶች መስጠት ይቻላል፡፡ ቀዳሚው ሕግን በመጽሐፍ መልክ የማውጣት (Codification) አሉታዊ ባህርይ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነት ሕግጋትን በቀላሉ መለወጥ አስቸጋሪ ነው፡፡ ብዙ ጥናት፣ ጊዜ፣ ባለሙያና ገንዘብ ይጠይቃል፡፡ የተወሰኑን ድንጋጌዎች በአዋጅ መልክ በማውጣት ለማሻሻል ጥረት እየተደረገ ቢሆንም፣ ሙሉውን አጥንቶ ለውጥ ማምጣት ጊዜ ፈጅ ነው፡፡ በዚህ ረገድ የንግድ ሕጋችንና የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግጋትን እንደ ፍትሐ ብሔር ሕጉ ሁሉ እንዳረጁ ለዘመናት እየገዙን ቀጥለዋል፡፡ ስለዚህ በቂ ቦታ ካልተሰጠው ሙሉ ወጥ ሕግጋትን መቀየር አስቸጋሪ ነው፡፡ ሁለተኛውና ዋናው ምክንያት ግን የመንግሥት ቁርጠኝነት አለመኖር ነው፡፡ በአረጁ ሕግጋት የሚተዳደር ኅብረተሰብ ለዘለቄታው ልማት እንቅፋት እንደሚያጋጥመው ነጋሪ አያስፈልገውም፡፡ መንግሥት ያረጀ ሕግጋትን አጥንቶ ለመለወጥ ሰፊ ፕሮጀክት መንደፍ ይገባዋል፡፡ እስከአሁን የሕግ ሥርዓት ጥናትና ምርምር ተቋምና ፍትሕ ሚኒስቴር የተለያዩ ሥራዎችን በመሥራት ላይ ቢገኙም፣ ከቤተሰብ ሕጉና ከወንጀል ሕጉ ባለፈ በሌሎቹ ሕግጋት ላይ የሚታይ ለውጥ አላሳዩም፡፡ ረቂቆች ይዘጋጃሉ፣ የምክክር ዓውደ ጥናት ይደረጋሉ፣ ረቂቆቹ ሕግ አውጭው ጋር እየደረሱ ይመለሳሉ ግን አሁንም አልተለወጡም፡፡ ስለዚህ መንግሥት ትናንት ቢያልፍበትም ከነገ መዘግየት አይገባውም፡፡
ዘመናዊ ባልሆኑና ከሕዝቡ መንፈስ በራቁ ሕግጋት መተዳደር አስቸጋሪ ነው፡፡ ሕጉ ከባህሉ ከራቀ ሕዝባዊ አይሆንም፤ ከኅብረተሰቡ ዘመናዊነትም ከዘገየ ያረጀ መሆኑ አይቀርም፡፡ ከ50 ዓመታት በፊት ለተወሰኑት መፍትሔ መስጠት ይቻል ነበር፡፡ ያን ጊዜ የስም ሕጋችን ከአገራችን ሕዝቦች ባህል ቢመነጩ ኖሮ አሁንም የምንኮራባቸው፣ የሚፈጸሙም ይሆናሉ፡፡ ያን ጊዜ ግን አልሆነም፡፡ ምዕራባውያኑ በሕግ ውሰት (Legal Transplantation) ባህላቸውን ለማስረጽ በማሰብ ያደረጉት ጭፍን ዕርምጃ አልተሳካላቸውም፡፡ ሕግጋቱ ጠቃሚ ከሆኑና ወደ ኅብረተሰቡ ለማውረድ ቢታሰብም በጥናትና በምክክር ቢሠራ ውጤታማ ይሆን ነበር፡፡ ይህ መፍትሔ ለአሁን አይጠቅምም፡፡ በአሁኑ ወቅት መደረግ የሚገባው ሰፊ ጥናት ይመስለኛል፡፡ በአንድ በኩል በመጽሐፍ መልክ ለ50 ዓመታት ያሉንን ሕግጋት ክፍተት መፈተሸና መፍትሔ መጠቆም፡፡ በሌላ በኩል በኅብረተሰቡ ውስጥ ያሉት ባህላዊ፣ ልማዳዊና ሃይማኖታዊ ሕግጋትን በማጥናት ወደ ሕግ ደረጃ የሚያድጉበትን መፍትሔ ማፈላለግ ነው፡፡ አዲሱን የወይን ጠጅ በአሮጌ አቁማዳ ማስቀመጥ ተገቢ አለመሆኑን መጽሐፍ ቅዱስ ይነግረናል፡፡ አቁማዳው የወይን ጠጁን ጣዕምና ጥራት ያሳጣዋል፡፡ ስለዚህ አሁን ከምንከተለው ዘመናዊ ፖሊሲና አስተሳሰብ ጋር የሚሄዱ መርሆችና ሕግጋት ያስፈልጉናል፡፡ ይህን የማድረግ ዋናው ግዴታ ደግሞ የመንግሥት ነው፡፡ መንግሥት ተገቢውን የተማረ የሰው ኃይልና ገንዘብ በመመደብ ሕግጋቱ ተጠንተው የሚቀየሩበትን ግልጽ አቅጣጫ አስቀምጦ መተግበር ይጠበቅበታል፡፡ ያልተለወጡት ሕግጋት ከኅብረተሰቡ ኑሮ፣ ነፃነት፣ መብትና ግዴታና የሚዛመዱ በመሆኑ ቸል ሊባል የሚገባው አይደለም፡፡ ዘመን ሲለወጥ፣ ያልተለወጡት ድንጋጌዎቻችም ተጠንተው እንዲለወጡ ማሰብ እንደሚገባ ልብ ማለት ይገባል፡፡
በዐጼ ኃይለሥላሴ ዘመን የተቋቋሙ የንግድ ድርጅቶችን ደርግ ወርሶ የመንግሥት አደረጋቸዉ፡፡ ኢሕአዴግ ደግሞ ወደ ግል አዞራቸዉ፡፡ ወደ ግል ለማን አዞራቸዉ ቢሉ ባዶ እጃቸዉን ለመግዛት ለሔዱ ታጋዮችና ወዳጆች ነዉ፡፡ የተወሰኑትም ኢንዳዉመንቶች ገዟቸዉ፡፡ እንዴት ባዶ እጃቸዉን ሔደዉ ገዟቸዉ ካላችሁ መልሱ እንዲህ ነዉ፡፡ ለዚያም በጣም ግልጽና ቀላል፡፡
የሕወሃት ወዳጅ እስከሆንክ እና ኢሕአዴጋዊ ቡራኬ እስካገኘህ ድረስ በፕራይቬታይዜሽን ወደ ግል የሚዞረዉን መንገድ ይሸጥልሃል፡፡ ከዚያ ወደ አንዱ ባንክ ሄደህ የኢትዮጵያ ሕዝብ ለፍቶ ያገኛትን ገንዘብ ባንክ ካስቀመጠዉ ብር ተዘግኖ ብድር ይሰጥሃል፡፡ ድርጅቱ ከሚያስገኘዉ ገቢ ብድሩን ትከፍላለህ፡፡ አለቀ፡፡ በባዶ ኪስ ሔደህ አንድ የትልቅ ድርጅት ባለቤት ትሆናለህ፡፡ ሆኑ፡፡
ነገሩን የበለጠ አሳዛኝ የሚያደርገዉ ከጃንሆይ ዘመን ስንት ለፍተዉ ያቋቋሙትን የንግድ ድርጅት ደርግ ያለ ካሳ ወርሶት፣ በኢሕአዴግ ለታጋዮችና ለሕወሃት ወዳጆች በነጻ የተላለፈዉ የስንት ድሃ ሰዉ ገንዘብን ከባንክ ወስደዉ መሆኑ ነዉ፡፡ በድሃ ገንዘብ ኢሕአዴግ ስንት ወዳጆቹን ሃብታም አደረገበት መሰላችሁ! ፖሊሲዉ ግን ፕራይቬታይዜሽን ነዉ፡፡ ለማን እንደሚዛወር፣ እንዴት እንደሚዛወር የማይጠይቅ አመራር ሥልጣን ላይ ተጎልቶ ዐይኑን ቢያፈጥም ሳይገባዉ ሕወሃት ሰዎቿን አከበረችበት፡፡ የራሷን ከበርቴ ፈጠረች፡፡
ዜጎች ባጠራቀሟት ገንዘብ አክሲዮን በመግዛት በየዓመቱ የተሻለ ገቢ እንዲያገኙ፣ በቸገራቸዉም ጊዜ አክሲዮናቸዉን የሚሸጡበት ሥርዓት ከተዘረጋ ኢሕአዴግ ለወዳጆቹ ከባንክ እንዲበደሩ የሚያደርገዉ ገንዘብ ይቀንሳል፡፡ የአክሲዮን ገበያ ከተስፋፋ ሰዎች ገንዘባቸዉን ባንክ በማስቀመጥ፣ በዓመት አምስት ፐርሰንት ወለድ እያገኙ፣በየዓመቱ እየናረ በሚሔደዉ የብር የመግዛት አቅም መውረድ ጋር ቆጣቢነት አትራፊም ሳቢም አይደለም፡፡ ይልቁንም የምስኪኑን የኢትዮጵያ ሕዝብ ገንዘብ እንዳሻቸዉ ከባንክ ለመበደር እንዲመቻቸዉ አክሲዮን ገበያን ሳይፈቅዱ ቀሩ፡፡ አዲስ አበባን ጨምሮ በብዙ ከተሞች ሕንጻ ገነቡበት፡፡
ለአገራዊ ትራንስፎርሜሽን የማይጠቅም ነገር ላይ አዋሉት፡፡ የአክሲዮን ገበያ ቢኖር ኖር በየከተማዉ እንደ ጅብራ የተገተሩ ሕንጻ ብቻ ታቅፈን አንቀርም ነበር፡፡ በአምስት ፐርሰንት ወለድ በየባንኩ የቆጠብነዉን፣ኢሕአዴግ ለወዳጆቹ ባሰኛቸዉ ቦታ ሕንጻ እንዲገነቡ እና ሌላም ቢዝነስ ዉስጥ እንዲገቡ ሲለፈለገ፣የራሱን የከበርቴ መደብ ለመፍጠር፣ ከድሃዉ ጉሮሮ እየፈለቀቀ ገንዘብ አመቻቸላቸዉ፡፡ ለዚያ ነዉ ወዳጄ የአክሲዮን ገበያ እንዲኖር ያልተፈቀደዉ!
ለምሳሌ ባለፈዉ ዓመት ብቻ ፣2010 ላይ፣ አማራ ክልል ዉስጥ ብቻ 52 ቢሊዮን ብር ተቆጥቧል፡፡ ባንኮች ይሄን ያህል ብር ሰብስበዋል፡፡ በክልሉ የነበረዉ የብድር ፍላጎት 26 ቢሊዮን ብር ገደማ ቢሆንም የተሰጠዉ ብድር 14 ቢሊዮን ብር አካባቢ ብቻ ነዉ፡፡ ለዚያዉም 10 ቢሊዮን ገደማዉን የሰጠዉ አብቁተ ሲሆን ከቀሪዉ አራት ቢሊዮን ዉስጥ ሦስት ቢሊዮኑን አባይ እና ዳሽን ባንኮች ናቸዉ ያቀረቡት፡፡ 52 ቢሊዮን ብር በተቆጠበበት ክልል 26 ቢሊዮን እንኳን ለማበደር አልተፈቀደም፡፡ ወደ ሌላ እንጂ ወደ ክልሉ አልመጣም! ቆጥበህም አይፈቀድልህ ወዳጄ! አክሲዮን ገበያ አለመኖር ምክንያቱ ይገባን ዘንድ ፣ ማን በቆጠበዉ ማን እየከበረበት እንደሆነ ለማሳየት የቁጠባና የብድር አቅርቦቱን መጻፌ!
በተለያዩ ጊዜያት በተሻሻሉት የኢንቨስትመንት አዋጆች፣ደንቦችና መመሪያዎች አማካይነት ኢንቨስትመንትን ለማበረታታት ሲባል ለኢንቨስተሮች ከቀረጥ ነጻ የሆኑ ግብአቶችን ከዉጭ አገር እንዲያስገቡ ሲፈቀድ ኑሯል፡፡
እነዚህ ከቀረጥ ነጻ የሚገቡ የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች የኢሕአዴግ መንግሥት ትኩረት መስኮቼ ናቸዉ ብሎ ለለያቸዉ የልማት ዘርፎች ላይ ለሚሰማሩ ባለሃብቶች ነዉ፡፡ በሆነ ወቅት ለሆቴልና ቱሪዝም ነዉ በማለት እንደ ግሪሳ ግርርርር በማለት በርካታ ባለሃብት ለሆቴል ግንባታና አገልግሎት የሚዉሉ ብረታብረትም መኪኖችም እንዲሁም የተለያዩ ቁሳቁሶችን በገፍ ከቀረጥ ነጻ አስገቡ፡፡ በጥቂቱ ለኢንቨስትመንት ያዉሉታል፡፡ በጣም ብዙዉን ይሸጡታል፡፡ ብዙዎቹ ጀምረዉ ለተወቱ ኢንቨስትመንት ጓፈዉ ጓፈዉ አስገብተዉ ሽጠዉታል፡፡
በሌላ ጊዜ ደግሞ ትኩረቴ ኮንስትራክሽን ዘርፍ ነዉ ይልና እንዲሁ ለመረጣቸዉ ባለሃብቶች ከቀረጥ ነጻ ማሽነሪና መኪና እንዲያስገቡ ይፈቅዳል፡፡ አስቀድመዉ የተቋቋሙ፣ ወይም እንዲያቋቁሙ የተፈለጉ፣ኢሕአዴጋዊ ቡራኬ ያገኙ ልማታዊ ባለሃብቶች በተከፈተዉ የጊዜ መስኮት ከቀረጥ ነጻ ያስገባሉ፡፡ ከዚያ መስኮቱ ይዘጋል፡፡
በአንዱ ዘርፍ የሚሠማሩት ሰዎች ሲበቃቸዉ በሌላዉ ደግሞ ከቀረጥ ነጻ ማስገባት ይፈቀዳል፡፡ ከዚያም ያስገባሉ፡፡ የገባዉም የሚሸጠዉ ይሸጣል፡፡ በተረፈዉ ይሠራሉ፡፡ ላይሠሩም ይችላሉ፡፡ በዚህ መንገድ፡- ሆቴልና ቱሪዝም፣ ኮንስታራክሽን፣ ማኑፋክቸሪንግ፣ግብርና ወዘተ ሰበብና ስም ከቀረጥ ነጻ ያስገቡት የትየለሌ ናቸዉ፡፡
ምሳሌ አንድ፡- የአዲስ አበባ – ጂቡቲ የመኪና መንገድ እንደ አዲስ እንደሚሠራ መረጃ እንደወጣ አንድ ደሴ የሚገኝ ሕወሃታዊ ቡራኬ የተቸረዉ ሰዉ፣ ከእጅ ወደ ከሚባል ትንሽ ከፍ ያለ ሃብት ያለዉ ሰዉ፣ አፋር ክልል ዉስጥ መንገዱ በሚያልፍበት ላይ ከወረዱ ይልቅ በመንገዱ አቅጣጫ ረጅም የሆነ መሬት ለኢንቨስትመንት እንዲወስድ ተደረገ፡፡ ከቀረጥ ነጻ እንዲያስገባ የሚፈቀድለትን ቁሳቁሶች በፍጥነት አስገባ፡፡ በተለይ ለግንባታ የሚሆን ብረት ደግሞ በገፍ አስገባ፡፡ ትንሽ ቆይቶ መንገድ ሊሠራበት ስለሆነ ካሳ ተከፍሎት እንዲነሳ ተወሰነ፡፡ መሬቱ ላይ ምንም ዓይነት ኢንቨስትመንት ባይኖረዉም ከፍተኛ የብረት ክምችት ግን ቆልሎበታል፡፡ በመጨረሻም፣ ካሳዉን ተቀበለ፡፡ ብረቱንም ሸጠ፡፡ በአንድ ጊዜ የናጠጠ ሃብታም ሆነ፡፡
ልክ እንደዚሁ ሁሉ በርካታ ሰዎች ብረታብረትን ከቀረጥ ነጻ በማስገባት፣እንዲሁም የብረት ንግድ ፈቃድ በማዉጣት የንግድ ሥርዓቱን በማዛባት፣ ሆን ተብሎ በተመቻቸና በተዘረጋ የኦሊጋሪኪ መረብ አማካይነት የቀረጥ ነጻ የኢንቨስትመንት ማትጊያ ሥርዓት ኢሕአዴጋዊ ባለሀብቶችን ሲፈጥሩ ኑረዋል፡፡
ለኢንቨስትመንት ከቀረጥ ነጻ በማስገባት ሰበብ አገርን ጎድቶ፣ የንግድ ሥርዓትን አዛብቶ፣ ከንግድ መርሕ የዘለለ ትርፍ አጋብሶ፣ የተወሰኑ ብሔር ተወላጆችን ብቻ ነጥሎ በሁሉም ዘርፍ ባለሃብት ፈጥሮ፣ ሕወሃታዊ እርግማን ካረፈባቸዉ ብሔሮች ደግሞ ቀድሞም ባለሃብት የነበሩትን ሁሉ ከኢንቨስትመንት እንዲወጡ አደረጓቸዉ፡፡ በርታ ኮንስትራክሽንንና ማሩ ብረታ ብረትን በምሳሌነት ያስታዉሷል፡፡ በዚህ መንገድ ባለሃብት የሆኑትንም ሆነ ከንገዱ ዉጭ የሆነ ሰዎችን ስንዘረዝር ዉለን ብናድር አያልቅም፡፡
ምን ለማለት ነዉ? እንዲህ ዓይነት አሻጥሮች ሲሠሩ ኑረዋል፡፡ በአንድ በኩል በሻጥሩ ምክንያት የተፈጠረዉ ኢኮኖሚያዊ አለመመጣጠንን ለማጥበብ መትጋት አስፈላጊ ሲሆን፣በሌላ በኩል ደግሞ ፖሊሲ እና ሕግ ማዉጣት ላይ ተሳታፊ የሆናችሁ ከእንደዚህ ዓይነት ስህተቶች ተምራችሁ የእያንዳንዱን ፖሊሲና ሕግ የብሔር አንድምታ፣ትርፍና ኪሳራ እያሰላችሁ እንጂ የተነገራችሁን የቀረበላችሁን ሁሉ በእምነት ብቻ አትቀበሉ፡፡ ፖለቲካ ሃይማኖት አይደለም፡፡ ስትቀበሉ አዉጥታችሁ አዉርዳችሁ ይሁን ለማለት ነዉ፡፡ የቻላችሁትን በራሳችሁ፣ ያልቻላችሁትን ምክር እየጠየቃችሁ ተጓዙ!
(ሁሉም ባለሃብት ሕወሃታዊ ቡራኬ ደርሶት ይሄን አድርጓል ማለት ግን አይደለም! በጥብቅ ክትትልና ቁጥጥር ሕግን ሳያዛንፉ፣ ወለም ዘለም ሳይሉ- ቢሉ ምን እንደሚከተላቸዉ ስለሚያዉቁ- ኢንቨስት ያደረጉ አሉ፡፡ ምስጋና የሚገባቸዉ ናቸዉ!)
የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ →
ዝርዝሮች: የኤልቨን አየር ባንድ ከባንዱ ፊትለፊት 8.4 ሚ.ሜ ፣ ከባንዱ ጀርባ 5.4 ሚ.ሜ እና በጣም ወፍራም በሆነው 2.5 ሚ.ሜ. ይመዝናል በግምት 11.8 ግራም በ 10k ወርቅ ፣ 13.6 ግራም በ 14k ወርቅ ፡፡ ክብደት በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
ጋሻ ወንበር የኢንፊኒቲ ትጥቅ ወንበር ንድፍ ዋናው አፅን isት በኋለኛው ጀርባ ላይ በትክክል የተሰራ ነው ፡፡ እሱ የግንኙነት ምልክት ማጣቀሻ ነው - ስምንት የተገለበጠ ምስል። እሱ በሚዞሩበት ጊዜ ቅርፁን የሚቀይር ያህል ነው ፣ የመስመሮችን ተለዋዋጭነት በማስቀመጥ እና በበርካታ አውሮፕላኖች ውስጥ የግንኙነት ምልክትን መልሶ ሲያገኝ ነው ፡፡ የኋላ መከለያ የውጭ መከለያ በሚፈጥሩ በርካታ ተለጣፊ ማሰሪያዎች ተሰብስቧል ፣ እሱም ወደ መጨረሻው የህይወት እና ሚዛን ምሳሌነት ይመለሳል። ክላቹፕር እንደሚያደርገው የእጅ መከላከያ ወንበር የጎን ክፍሎችን በአስተማማኝ ሁኔታ የሚያስተካክሉ እና የሚደግፉ ልዩ እግሮች ላይ ተጨማሪ ትኩረት ይደረጋል ፡፡
“ማነዉ ሚለየዉ . . .ሚለየዉ፤ ይህም ትዉልድ ፍም እሳት ነዉ” የሚለዉን የጃሉድ ዘፈን በርቀት ሲሰማ በቀኑና በዘፈኑ መግጠም ተገረምኩ። “እዉነትም ይህ ትዉልድ ፍም እሳት ነዉ” እያልኩ በለሆሳስ ለራሴ እየነገርኩት ዳሱ ዉስጥ ገብቼ ቁጭ አልኩ። እርግጠኛ ነኝ ይህንን ጽሁፍ የሚያነብ ሰዉ ዳሱ ዉስጥ የነበረዉን ፍጹም ኢትዮጵያዊ የሆነ የጀግንነት፤ የቆራጥነት፤ የእልህና የመተማመን ልዩ ስሜት መረዳት የሚችለዉ እኔ በዚህ ባልተባ ብዕሬ ስገልጸዉ ሳይሆን እንዳዉ በደፈናዉ ዳሱ እራሱ ኢትዮጵያዊ ነበር ብዬ ባልፈዉ ነዉ።
ልክ እንደ መምህር ግርማ ሁሉ ባህታዊ ገብረመስቀልን የዛሬ 20 አመት ህዝቡ ከኋላቸዉ እንደተከተላቸዉ ያስተዋለችዉ ወያኔ ባህታዊ ገብረመስቀልን በሀሰት ወንጅላ እስር ቤት ወርዉራ በርካታ ዉንጀላ አድርጋባቸዉ ነበር:: ማህበረ ቅዱሳን በኢትዮጵያ ክርስቲያኖች መሃከል በእዉቀት መሰረት ላይ የቆመ ጽኑ እና ሀሰት የሌለበት እምነት የሚያራምድ እንደሆነ ሲያዉቁ አሸባሪ ብለዉ ድርጅቱን ለማፍረስ እየሰሩ ነበር:: አሁንም አጀንዳዉ የተንጠለጠለ ይመስላል::
እንግዲህ በርካታ ንጹሃንን ሀሰተኛ እና ወንጀለኛ ናቸዉ ለማለት በርካታ የሀሰት ፊልሞችን መስራት የለመደችዉ ወያኔ በመምህር ግርማ ላይ የተቀነባበረ የሀሰት ፊልማና ድራማ አዘጋጅታ ለህዝብ ታቀርባለች:: በህዝብ ለማስጠላት: ከህዝብ ለመነጠል::
￼በመምሀር ግርማ ላይ ትሰራለች::ሀሰተኛ የሆኑ: የመፈወስ ጸጋ የሌላቸዉ: ጉበኞች: በክርስቶስ የማያምኑ: በቅናት የሚቃጠሉ : በርኩስ መንፈስ ሀይል የሚመሩ: ጉሰኞች የሆኑ ሰዎች ግን በእምነት ስም የሚነግዱ ሰዎችንም መልምላ በምስክርነት ታቀርባለች:: በቃ ይሄዉ ነዉ:: እዉነትን እፍን አድርጎ በገመድ መስቀል:: ከዚያም መምህር ግርማን ወንጀለኛ ናቸዉ እያሉ በሚዲያቸዉ ያናፋሉ::
እዉነተኞችን የሚፈራ : የሚያሳድድ: የሚወነጅል እና ከምድረ ገጽ እዉነትን የሚሰብኩ ወገኖች እንዲጠፋ የሚሰራ የማን ሀይል እንደሆነ የተገለጸ ነዉ:: እርኩሱ መንፈስ ነዉ:: ቢሆንም የኢየሱስ ክርስቶስን የጥበበ ስራ ማንም አያሸንፈዉም::
የሚለዉን ሙሉዉን የመዝሙረ ዳዊት ምዕራፍ አንብበዉ : አስከትለዉም የዮሐንስ ወንጌልን ቁጥር አንድን ሙሉዉን ማለትም 1 በመጀመሪያው ቃል ነበረ፥ ቃልም በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ፥ ቃልም እግዚአብሔር ነበረ።
የሚለዉን የወንጌል ቃል ሙሉዉንም ዕራፍ አስተምረዉ እንዲሁም ልዩ ልዩ የኢየሱስ ክርስቶስን የማዳን ስራዎች ካስተማሩ ብኋላ የማዳን ስራቸዉን ይጀምራሉ:: በተጨማሪም እግዚአብሄር ለቅዱሳን እና ለመላዕክት እንዲሁም ለጻድቃን የሰጣቸዉን በርካታ ጸጋዎች እያጣቀሱ ካስተማሩ ብኋላ የሰዉን ልጅ እያጠቁ ያሉ ልዩ ልዩ አጋንንትና እርኩስ መንፈሶችን ከክቡሩ የሰዉ ልጅ ላይ ያባርራሉ::
በመላዉ አለም እዬሄዱ የአዳምን ልጆችም ጥቁር ነጭ ሳይሉ ይፈዉሳሉ:: ከአለም እስከ አለም ያለ እርኩስ መንፈስ ያለበት ሀይል እኝህ ሰዉ በሚሄዱበት ሁል ይርዳል:: ይርበተበታል:: በኢየሱስ ክርስቶስ ሀይልና ጥበብ ሁሉ ይከናወንላቸዋልና መምህር ግርማ ሲመጡ እርኩሳን መናፍስት ሁሉ ከክቡሩ የአዳም ልጅ ላይ ይወገዳል:: ልክ እንደ ቀደሙ ክርስቲያን ኢትዮጵያዊ አባቶች እንደ እነ አቡነ ዜናማርቆስ ያለ የማስተማርና የመፈወስ ጸጋ የተሰጣቸዉን መምህር ግርማን ግን ሰይጣን ማጥቃትና ማስጠቃት ከጀመረ ቆዬ:: የሰይጣን ሰራዊቱ ብዙ ነዉ:: ድምጹን ከፍ አድርጎ የሚጮህዉም በዛ:: በስማ በለዉ እኝህን ክርስቲያን አብረዉ የሚሳደቡ አንዳንድ የዋሃን በደራሽ ዉሃ ተወሳጅ የዋህ ሰዎችም ሞልተዋል::
￼ትምህርታቸዉን አንድ ቀን ሳይሰሙ: አስተምህሮታቸዉን ሳይመረምሩ: የማዳን ስራቸዉን ሳያስተዉሉ በኢየሱስ ክርስቶስ የማዳን እና የመፈወስ ሚስጢር የሚሰሩትን የማዳን ስራ ሳይመረምሩ ዝም ብለዉ ከዲያቢሎስ ሀይል ጋር የሚጨፍሩ አንዳንድ የዋሃንም ያሳዝናሉ:: ሳይገባቸዉ እና በማያዉቁት ፈራጅ ሆነዉ የእርኩስ መንፈስ መጠቀሚያ ሆነዋልና እዉነትም ጸሎት ይገባቸዋል::
የቀደሙ ኢትዮጵያዉያንን ቅዱሳን አባቶችን ታሪክ እና ገድል በሙሉ ተረት ተረት እና ሀሰት ነዉ በማለት ወገቡን ገትሮ ስልጣን እና ጊዜ መከታ አድርጎ በሰዉ ስጋ ተመስሎ የመጣዉ እርኩስ መንፈስ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ዉስጥ የሚደረጉ የክርስቶስን የማዳን ስራዎች ወንጀል ናቸዉ: አሸባሪነት ናቸዉ: ጽንፈኝነት ናቸዉ እንዲሁም ትምክህት ናቸዉ እያለ በመፈረጅ የክርስቶስን ቤት ለማፍረስ ከተጋ ይሄዉ እሩብ ምዕተ አመት ሆነዉ::የክርስቶስ ቤት ግን አስካሁን የኮሰመነ ቢመስልም አልፈረሰም:: ደግሞም አይፈርስም:: ሀይል እና ዘመን የክርስቶስ ኢየሱስ እንጅ የማንም አይደሉምና::
ኢየሱስ ክርስቶስን ወንጀለኛ ነዉ : ሀሰተኛ ነዉ ህዝቡን አታሏል ብለዉ እርኩስ መንፈስ ያለባቸዉ እና እግዚአብሄርን የማያዉቁ ሰዎች ስልጣንንና ዘመንን ተገን አድርገዉ እንደሰቀሉት ሁሉ በርካታ ንጽሁን የእግዚአብሄር ሰዎች አሁንም እየተሳደዱ ነዉ::
￼ሀሰት መሰረት ላይ የቆመ ዘመነኛ ባለ ጉልበት እዉነተኛ ክርስቲያኖችን : ሰዉን የሚፈዉሱትን የማንነት መሰረት ያላቸዉን : ኢትዮጵያዉያንን በእምነት አንድ የሚያደርጉትን መንፈሳዊ አባቶችን ፈጽሞ አይወዱም:: መምህር ግርማ ከአረብ እስከ ነጭ : ከነጭ እስከ ጥቁር እንዲሁም መላዉ ኢትዮጵያዊን ሁሉ እምነት ሳይለዩ በኢየሱስ ክርስቶስ ሀይል እየፈወሱ ሳለ በወንጀል ጠረጠርኳቸዉ ሲል ዘመነኛዉ ሀይል አስሯቸዋል::
የሆነ ሆኖ ግን በሀሰት የወንጀል ሰበብ ቢታሰሩም መምህር ግርማ ምንም የሚጎዱት ነገር የለም:: እሳቸዉ ቅዱስ ጳዉሎስ በሮሜ ሰዎች ምዕራፍ 8 እንዳለዉ እንዲህ የሚል ጽኑ እምነት አላቸዉና:-
35 ከክርስቶስ ፍቅር ማን ይለየናል? መከራ፥ ወይስ ጭንቀት፥ ወይስ ስደት፥ ወይስ ራብ፥ ወይስ ራቁትነት፥ ወይስ ፍርሃት፥ ወይስ ሰይፍ ነውን? 36 ስለ አንተ ቀኑን ሁሉ እንገደላለን፥ እንደሚታረዱ በጎች ተቆጠርን ተብሎ እንደ ተጻፈ ነው።
እናም በመምህር ግርማ መታሰር ማን ይጎዳል? እየተፈወሰ ያለዉ ህዝብ: በቀን በቀን የኢየሱስ ክርስቶስን የማዳን ስራ እያዬ የእምነት መሰረቱን እያጠበቀ ያለዉ ህዝብ ይጎዳል:: ማንስ ይጠቀማል? የሚጠቀመዉማ ያዉ እርኩስ መንፈስ ነዉ:: እንግዲህ ቢያንስ አንድ የማዳን እና የመፈወስ ጸጋ ያለዉን ሰዉ በሀሰት ወንጅሎ አሳስሯል እና ለጊዜዉ ደስታዉ ወደርም አይኖረዉም::
ቢሆንም ይሄ ሁሉ የሆነዉ እግዚአብሄር ቢፈቅድ እንጅ እርኩስ መንፈሥ በክርስቶስ አማኞች ላይ አንድም ስልጣን የለዉምና ሰይጣን ደስ እናዳይለዉ ጠላትም እንዳይኩራራ ቅዱስ ዳዊት እንዳለ እንዲህ እያል እንዘምራለን (መዝሙር 68):-
በትናንትናው እለት የብአዴን ምክትል ሊቀመንበርና የአማራ ክልል ርእሰ መስተዳድር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው ቃለምልልስ ሲያደርጉ ተከታተልሁ:: ርእሰ መስተዳድሩ ባንድ ወቅት “አማራ የራሱን የጦር ጀኔራል መርጦ ህዝቡን እያስታጠቀ ነው” በሚል በትግራዩ ገዥ አቶ አባይ ወልዱ ለቀረበባቸው ክስ “አዎ ለክልሌ ጀኔራል ነኝ” ብለው መልስ ሰጡ የሚል ጽሁፍ አንብቤ ስለነበር ልቤ በኩራት እብጥ ብሎ ክብር ሰጥቻቸው ነበር:: በአማራው ላይ የሚደርሰው ዘርፈ ብዙ ጥቃት ያበቃ ዘንድ በብአዴን ውስጥ ያሉት አማሮች በቁጭት “በወገኖቻችን ላይ የሚደርሰው ሰቆቃ በቃ!”ብለው ተነስተዋል ማለት ነው ብየ ገምቸ ነበር:: ምንም ቢሆን ልጅ የወላጆቹን ባህሪ መውረሱ አይቀርም: ይኸው የብአዴን አማሮች ያባቶቻቸውን ወኔ ተላበሱ ብየ በደስታ የምሆነውን አጥቸ ነበር:: ይሁንና ሰውየው በሰሞኑ ያደረጉት ቃለመጠይቅ ላይ ብአዴን የአማራ ህዝብ የዴሞክራሲያዊና ሰብአዊ መብቶቹ ተከብረው ከሌሎቹ ወገኖቹ ጋር በእኩልነት እንዲኖር ከትምክህተኞችና ከጠባቦች ጋር ብዙ ትግል እንዳደረገና ውጤት እንዳስገኘ ሲገልጹ ሰማሁና ከልብ አዘንሁ:: አቶ ገዱ እናንተ የምታወሩትን ወይስ ምድር ላይ የሚታየውን እንመን? እንደእኔ እምነት የአማራ ህዝብ መቸም ቢሆን ያላገጠመውን ፈተና በናንተ ጊዜ እየተፈተነ ነው:: አማራ ተኮር የሆነ ጭፍጨፋ የተፈጸመውና ህዝባችን አጎንብሶ እንዲኖር የተደረገው በናንተ ጊዜ ነው:: ይህ ሁሉ መከራ በአማራው ላይ ሲፈጸም “ለምን እንዲህ ይሆናል” ብላችሁ ለመሟገት የሚያስችል እንጥፍጣፊ ወኔ የላችሁም:: እንዲያውም ድርጅታችሁ በተላላኪነት ተግባር ተሰማርቶ ግፍ አንገፈገፈን ብለው ተቃውሞ ያሰሙትን ወገኖች አሳዶ በመምታት የወያኔ አፋኝ ስኳድ ሆኖ እየሰራ ያለ ድርጅት እንደሆነ ህዝባችን አሳምሮ ያውቃል:: “የወጋ ቢረሳ የተወጋ አይረሳ” ነውና እስቲ በኢህአዴግ ጊዜ በአማሮች ላይ የተፈጸመውን ግፍና የናንተን አቋም በጥቂቱ እናስታውሳችሁ:-
2. የናንተን ድርጅት ያካተተው ኢህአዴግ መላ ኢትዮጵያን ከተቆጣጠረ በኋላ አማሮች እየተለቀሙ ከነነፍሳቸው በገደል ሲጣሉ:በገጀራ ሲታረዱ: በእሳት ሲቃጠሉ ድርጅታችሁ የወገንተኝነት ስሜት ተሰምቶት “ለምን ምንም ያላጠፉ ሰዎች አማራ በመሆናቸው ብቻ እንዲህ አይነት ግፍ ይፈጸምባቸዋል?” ብሎ በመቆርቆር እወክለዋለሁ የሚለውን ህዝብ መብት ለማስከበር ሲንቀሳቀስ አልታየም:: እንዲያውም ያሁኑ ፓስተር የያኔው የድርጅታችሁ ሊቀመንበር ታምራት ላይኔ በጅጅጋ ተገኝቶ በሶማሊያ ክልል በሚኖሩት አማሮች ላይ የሶማሌ መንግስትና ህዝብ እርምጃ እንዲወስዱባቸው በመቀስቀስ ድርጅታችሁ ጸረ አማራ መሆኑን እናንተም የጠላት ሀይል አንድ ክንፍ መሆናችሁን አስመስክሯል::
3. ከንጉስ ኃይለስላሴ ጊዜ ጀምሮ ለብሄር ብሄረሰቦች መብት መከበር: ለሰው ልጅ እኩልነትና ነጻነት እልህ አስጨራሽ ትግል ሲያደርጉ ከነበሩትና መስዋእትነት ክከፈሉት ሰወች መሀል የአማሮች ቁጥር ቀላል የሚባል አይደለም:: ይሁንና በነገስታቱና በደርግ ጊዜ በኤርትራ ላይ ተፈጽሟል ለተባለው ወንጀል አማሮችን ቀጥተኛ ተጠያቂ በማድረግ አስመራ ድረስ ሄደው “ማሩን” ብለው ከሻእቢያ እግር ላይ ወድቀው ይቅርታ እንዲለምኑ ሲደረግ “ለምን እንዲህ ይሆናል? ባለፉት ስርአቶች በገዥነት የተቀመጡ አማሮች ብቻ አልነበሩም: ታዲያ እንዴት አማራው ብቻ ይቅርታ ጠይቅ ይባላል?” ብላችሁ ለህዝባችሁ መብትና ክብር ያሰማችሁት ተቃውሞ አልነበረም::
4. አማራ ከየክልሉ ሀብት ንብረቱን ጥሎ የሞተው ሞቶ ማምለጥ የቻለው እግሩ ወዳመራው ሲሰደድ “አይደለም ኢትዮጵያ ውስጥ ሌላ ሀገር ውስጥ የሚኖር አማራ ካላግባብ ሀብት ንብረቱን ሊነጠቅ: ህይወቱን ሊያጣ አይገባም” ብላችሁ ስትከራከሩ አልተሰማችሁም:: ይባስ ብሎ የድርጅታችሁ የወቅቱ ሊቀመንበር አቶ አዲሱ ለገሰ ከኦሮሚያ የተባረሩትን አማሮች በተመለከተ ለተጠየቁት ጥያቄ ሲመልሱ የተባረሩት ሰዎች አጭበርባሪወችና ዘራፊወች ናቸው ነበር ያሉት:: የአማራ ሰዎች እንደዚያ በጅምላ ከየክልሎች አላግባብ እንዲፈናቀሉ ሲደረግ በአማራ ክልል ግን የሌሎች ክልሎች ተወላጆች በድርጅታችሁ ታቅፈውና ሹመኛ ሆነው በአማሮች ላይ እየፈረዱና ሀብቱን እየመዘበሩ በማናለብኝነት ቀጥለዋል:: ለዚህስ የምትሰጡት መልስ ምንድን ነው? የሚገርመው ደግሞ የአማራን ህዝብ ጥንብ እርኩሱን አውጥቶ ያዋረደው የክልሉ ተወላጅ አቶ አለምነው መኮንንን ህዝብን ያህል ነገር እንዴት እንዲህ ታረክሳለህ ተብሎ ሊጠየቅ ሲገባ እርስዎን ጨምሮ ሌሎች የድርጅቱ አባላት ባንድ ላይ ሰውየው የህዝብ ተቆርቋሪ እንደሆነና የተወራበት ሁሉ የጠላት ወሬ እንደሆነ ልታሳምኑን ስትደክሙ ሰምተን እጅግ አዝነናል:: በህዝብ ላይ ያን ያልተገረዘ የባለጌ መላሱን ያስረዘመውን ስድ አደግ ሰው ልትቀጡ ወይም ልትገስጹ ሲገባ ከህዝብ በላይ አድርጋችሁ በማየት የተገላቢጦሽ ለህዝብ የተቆረቆሩትን ሰዎች ወረፋችሁ::
5. በአማራ ክልል የሚኖሩ ብሄረሰቦች በዞን ተደራጅተው ራሳቸውን በራሳቸው እንዲያስተዳድሩ ሲደረግ አማሮች በብዛት በሚገኙባቸው ሌሎች ክልሎች ግን ይህ እድል አልተሰጠም: ሌላው ቀርቶ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን እንኳ በአፍ መፍቻ ቋንቋቸው እንዲማሩ ዕድሉን አላገኙም:: ታዲያ እናንተ የታዘዛችሁትን ከመፈጸም አልፋችሁ እንዲህ የተዛነፈ አሰራር ሲታይ ምን ያደረጋችሁት ነገር አለ?
6. የአዊ ዞን ልጆቻቸው የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን በአማረኛ እንዲማሩ ተስማምተው ያሳለፉትን ውሳኔ ከበላይ የመጣ ትእዛዝ ነው በሚል የብሄሩን መብት ገፍፋችሁ አዊወች በአዊኛ እንዲማሩ አደረጋችሁ: ይህን ውሳኔውን ያሳለፉትን ሰዎችም “የመንግስትን ፖሊሲ ተቃርነው የቆሙ” በማለት ፈርጃችሁ ከስራ እስከማባረር ድረስ የደረሰ ቅጣት ቀጣችኋቸው::
7. ለሱዳን ሊሰጥ በታሰበው መሬት ላይ የህዝብ ቁጣ ሲባባስ “የምንሰጠው መሬት የለም: ከሌላ የወሰድነውም የለም:: የራሳችን የሆነውን አንሰጥም የሌላውንም አንፈልግም” ብለው ነበር:: ይሁንና በተጨባጭ ከመተማና ካካባቢው በሱዳን ወታደሮች በሀይል እንደተፈናቀሉ ተፈናቃዮቹ አዲሳበባ ድረስ በአካል ተገኝተው ለፓርላማው አቤቱታ ማቅረባቸው በተጨማሪም ለአሜሪካው የአማረኛ ሬዲዮ ስርጭት (VOA) ቃለምልልስ መስጠታቸው አይዘነጋም:: አቶ መለስ ይህንን አስመልክቶ ከፓርላማው ለቀረባቸው ጥያቄ ሲመልሱ “አንድም ሰው አልተፈናቀለም” ብለው ሙልጭ አድርገው ዋሽተው ነበር:: እርስወም ድንበሩን በተመለከተ ለቀረበልወት ጥያቄ ከአቶ መለስ የተለየ መልስ አይደለም የሰጡት::
8. ከ10 አመት በፊት በተደረገው የህዝብ ቆጠራ ከሌሎች ክልሎች በተለየ መልኩ በአዲስአበባና በአማራ ክልል ብቻ ፕሮጀክት ከተደረገው ቁጥር በእጅጉ ማነሱ ይታወቃል:: በአዲስ አበባ ከሚኖረው ህዝብ መሀል እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያለው አማራው መሆኑን ያጡታል ብየ አላስብም:: ታዲያ ይህ የአማሮች በ2.5 ሚሊዮን ቁጥር መቀነስ መላው ፍትህ ወዳድ ኢትዮጵያዊያንን በንዴት ሲያርገፈገፋቸው ብአዴን ግን አንድም ሰው እንዳልጎደለበት ሆኖ ማስተባበያ በአቶ አዲሱ ለገሰ በኩል ሲሰጥ ነበር::
9. በአማራ ክልል ላይ ብቻ ያተኮረ በቤተሰብ ዕቅድ ስም እየተፈጸመ ያለው የዘር ማጥፋት ወንጀል በወያኔ ተቀርጾ በናንተ የሚፈጸም አስነዋሪ ተግባር ነው:: የቤተሰብ ብዛትን መመጠን በሚል ምክንያት በአማራ ክልል ህዝብ ላይ ብቻ ያተኮረ የሴቶችን ማህጸን መቋጠር: የወንዶችን የዘር ፍሬ ማኮላሸት የዘር ማጥፋት ወንጀል ነው:: አሁን ደግሞ ስልቱ ተቀይሮ የአማራ ሴቶችን የበሽታ መከላከያ ክትባት በማስመሰል መሀን የሚያደርግ መድሀኒት እንዲከተቡ ሲደረግ ብአዴን የወያኔን አላማ ለማስፈጸም ቀዳሚ ሆኖ የተሰለፈ ቡድን ነው::
10. አማሮችን ትጥቅ አስፈቱ የሚል መመሪያ በወረደላችሁ ጊዜ ምን ያህል ግፍ እንደፈጸማችሁ ትዝ ብሏችሁ ያውቃል? ወያኔ ይህን መመሪያ ሲያስተላልፍ ምክንያት እየፈጠረ አማሮችን ለመበቀል ካለው ፍላጎት በመነሳት ነበር:: ይህን ለማድረግ ደግሞ በራሱ ሰዎች ሳይሆን ህዝቡን እንወክለዋለን በምትሉት በናንተ ቢፈጸም ከተጠያቂነት ነጻ እንደሚሆን አሰበና “ህገወጥ መሳሪያ ታጣቂወችን መሳሪያቸውን እንዲያስገቡ አድርጉ” ሲል ትዕዛዝ ሰጣችሁ:: ይህን የበላይ ትእዛዝ ለማስፈጸም ነበር መሳሪያ ያልነበረውን ሳይቀር አስራችሁ የገረፋችሁት ብሎም የገደላችሁት:: የናንተ ህዝባዊነት መገለጫ የሰውን ክብር ገፋችሁ አባቶችን ሳይቀር ማሰቃየት ነው?
11. ለመሆኑ ቁልፍ በተባሉት የወታደራዊና የሲቭል ተቋማት ውስጥ የአማሮች ድርሻ ምን ያህል ነው? ይህስ አሳስቧችሁ ያውቃል? ወያኔ ገንዘብ የሚታፈስባቸውንና ስልጣንን ለማስጠበቅ የሚያስችሉ ተቋማትን ተቆጣጥሮ በቢሊዮን ዶላር የሚቆጠር ያገር ሀብት ዘርፎ ከሀገር ሲያስወጣ ምን ያደረጋችሁት ነገር አለ? የሀገር ሀብት ለሁሉም ክልሎች እንጅ ለአንድ ቡድን ብቻ አገልግሎት እንዳይሰጥ ለማድረግ የሰራችሁት ስራስ ምን አለ?
12. የብድርና የቁጠባ ወይም የምርጥ ዘርና የማዳበሪያ አገልግሎት ለሁሉም አማራ ፍትሀዊ በሆነ መንገድ ነው የምታከፋፍሉት? አገልግሎት ማግኘት የህዝብ መብት ነው:: እናንተ በአመራር ላይ የተቀመጣችሁ አገልግሎት ለማግኘት ሳይሆን ያለአድልዖ አገልግሎት ለመስጠት ነው:: ግን እናንተ በተግባር እያደረጋችሁ ያላችሁት ምንድን ነው? የአማራው ህዝብ በሙሉ እንደናንተ ፍጹም የወያኔ ሎሌ ሆኖ የታዘዘውን እንዲፈጽም: ሲገድሉት እንዲሞት ለማድረግ ስንት ግፍ ሰራችሁ? ጠላትና ወዳጅ በማለት ከፍላችሁ እንደናንተ ሊሆን ያልፈቀደውን ሰላማዊ ዜጋ በተለያየ መንገድ አላሰቃያችሁም?
13. ህዝቡ የፖለቲካ አማራጭ የማግኘት መብቱ በህገመንግስቱ የተጠበቀ ነው:: ይህንን የህዝብ መብት አክብራችሁ ህዝቡ በመረጠው እንዲተዳደር ምን አድርጋችኋል? በግድ ውጣ ተብሎ እንዲመርጥ የተደረገን ህዝብ ምርጫውን ነፍጋችሁ እጅ እጅ በሚል ውሸት እኛ ተመረጥን ስትሉ የብዙሀኑን መብት የነፈጋችሁና በህዝብ ላይ በጉልበት የነገሳችሁ አምባገነኖች እንደሆናችሁ አስተውላችሁት ታውቃላችሁ? መቸ ነው ወደህሊናችሁ የምትመለሱት?
14. ክልሎች ታሪክ እየጠቀሱ የመሬት ይገባኛል ጥያቄ ሲያነሱ የአማራ ክልል ግን በግላጭ በታሪክ የሚታወቀውን መሬቱን ማስከበር አልቻለም:: አንዳንድ የዋህ ሰዎች በአንድነት እስከኖርን ድረስ አንድ አካባቢ በዚህ ወይም በዚያ ክልል ቢካተት ችግር የለውም ሲሉ ይደመጣሉ:: እንደእኔ ከሆነ ይህ አባባል ፍጹም ስህተት ነው:: የመገንጠል መብት በተከበረበት ሀገር ትክክለኛ የራስን መሬት ሳይዙ ህገመንግስቱን ማጽደቅ አደጋው ቀላል አይደለም:: ዛሬ እየኖርን ያለነው አንድነቷ በተጠበቀ ሀገር ውስጥ አይደለም:: ህገመንግስቱም ቢሆን በአንድነት ለመቀጠላችን ዋስትና የሚሰጥ አይደለም:: የፈለገውን ማድረግ እየቻለ ያለው ወያኔ የተፈራረምንበትን ህገመንግስት መሰረት በማድረግ ነገ ብድግ ብሎ ለመገንጠል ወስኛለሁ ቢል በምን ነው ልንከላከል የምንችለው? የክልል መንግስታት ተፈራርመው ያጸደቁት ህገመንግስት በአለም አቀፍ መድረክ ተቀባይነት የማይኖረው ይመስላችኋል? በርግጥ በአሁኑ ጊዜ ከትግራይ ውጪ ያሉት ክልሎች መገንጠል እንፈልጋለን የማለት ድፍረቱ አይኖራቸውም: ድፍረቱ ቢኖራቸው እንኳ ወያኔ ጥያቄውን ለማዳፈንና ጥያቄ አቅራቢወችን ለመበቀል የሚሄድበት መንገድ አያጣም:: ነገር ግን የወያኔ ፈቃድ ሆኖ ክልሎች እንዲገነጣጠሉ ቢያደርግ ታሪካዊ መሬታችን ነው የምንለውን አካባቢ እንዴት ነው ማስመለስ የምንችለው? የአማራ ክልል ለመሆኑ ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢው የቱ ነው? ይህ ጥያቄ ከተመለሰ በኋላ ነበር ህገመንግስቱ ቢፈረምም መፈረም የነበረበት:: ድርጅታችሁ አላግባብ የተወሰደበትን መሬት ለማስመለስ ያደረገው ምን ነገር አለ? “አማራ ነን:: ያላግባብ ወደትግራይ ክልል እንድንካተት ተደርገናል” እያሉ ለሚጮሁት የወልቃይት ወገኖቻችንስ ምን አደረጋችሁ? ታዲያ ለአማራው ህዝብ መብትና እኩልነት ያደረጋችሁት የሚያስፎክር ትግል የት አለ!
በርግጥ ማንም አሌ የማይለው ነገር ቢኖር አማራው ሀገሩ ኢትዮጵያ መሆኗን ነው: የኖረውም የሀገሪቱን ዳር ድንበር ለማስከበር: ሰላምና ጸጥታ ለማስፈን በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢወች ነው:: ይህችን ኢትዮጵያ የምትባል ሀገር አስከብሮ ለእኛ ያስረከበ ህዝብ እንደጠላት እየታደነ ሲገደል አባሪ ከመሆን ውጭ ለክልሉና ለህዝቡ ያበረከታችሁት አንድም አኩሪ ስራ የለም:: እናንተ የአማራውን ህዝብ የምታኮሩ ሳትሆኑ የምታሳፍሩ: የምታስከብሩ ሳትሆኑ የምታዋርዱ ሙሉ ትኩረታችሁን በሰፈር እየተደራጃችሁ ስልጣን ለመያዝ በርስ በርስ ሽኩቻ ጊዜአችሁን የምታባክኑ እንጥፍጣፊ ህዝባዊ ስሜት የሌላችሁ የምትገርሙ ሰዎች ናችሁ:: አይናችሁን ጨፍናችሁ በምትዋሹት ውሸት የአማራው ህዝብ አምኖ ይቀበለናል ብላችሁ አስባችሁ ከሆነ ተሳስታችኋል:: ብታምኑም ባታምኑም ህዝቡ እናንተን ህሊና የሚባል ነገር የሌላችሁ የወያኔ ጉዳይ አስፈጻሚ ሮቦቶች እንደሆናችሁ አድርጎ ነው የሚያያችሁ:: ወያኔም ቢሆን በፈለገው መንገድ ሊያሰልፋችሁ የሚችል ጅሎች አድርጎ እንደሚያያችሁና እንደሚታዘባችሁ አንጠራጠርም::
ሰሞኑን አቶ ኃይለማርያም ከፓርላማ ለቀረበላቸው ጥያቄ መልስ ሲሰጡ የዶ/ር ደብረጽዮንን ስሜት ሳትገነዘቡ የቀራችሁ አይመስለኝም:: መቸም ኃይለማርያም ከራሳቸው የፈለቀች አንዲትም ቃል ሊናገሩ ድፍረት ይኖራቸዋል ተብሎ አይታሰብም:: ታዲያ ለሚቀርብላቸው ጥያቄ በወያኔ ተዘጋጅቶ የተሰጣቸውን መልስ ሸምድደው ገብተው “መንግሥታችን ርምጃ ይወስዳል…” ምናምን ሲሉ ዶክተሩ ስሜታቸውን መቆጣጠር አቅቷቸው የፌዝ ፈገግታ ሲያሳዩ ነበር:: ዶ/ር ደብረጽዮን “ነገ ቃላችንን አጥፈን ተቃራኒውን ለማድረግ ብንወስንና ይህንን ባደባባይ ተናገር ብንለው ያው እንደለመደው መንግስታችን እንዲህ ያደርጋል እያለ መናገሩ አይቀርም:: የነዚህ ሰዎች ሰውነት ከምኑ ላይ ነው?” የሚል አይነት የግርምት ፈገግታ ነበር ሲያሳዩ የነበሩት:: ወያኔ እንዲህ የሚያሾፈው በሁላችሁም ላይ ነው::
አማራን የሚያህል ትልቅና ታሪካዊ ህዝብ እንወክላለን ብላችሁ ግን ለውርደትና ለእልቂት ስትዳርጉት: ለዚህ ውለታችሁ የሚሰጣችሁ ክፍያ በአናሳው ቡድን እንዲህ መሳቂያ መሳለቂያ መሆን ከሆነ ምን አይነት ህሊና ቢኖራችሁ ነው አሜን ብላችሁ ተሸክማችኋቸው የምትኖሩት:: “አማራ ሆዳም ነው” እንደሚሉን እናውቃለን:: የህዝብ ክብርና ነጻነት ከምንም በላይ አይደለም እንዴ! ባትበሉት ባትጠጡት ባፍንጫችሁ ቢወጣ ምን ነበረበት::
እስከቀበሌ ድረስ በዘለቀው አደረጃጀታችሁ ተጠቅማችሁ “መላው የአማራ ህዝብ ሆይ ደምና አጥንት ከፍለህ ባስከበርሀት ሀገር ላይ መኖር ተከልክለህ ዘርፈ ብዙ ግፍ እየተፈጸምብህ ስለሆነ ይህንን ባንተ ላይ ያነጣጠረ ሰቆቃ ለማስወገድ ከጎናችን ተሰልፈህ መብትህን እንድታስከብር ጥሪያችንን እናስተላልፋለን::” የሚል አዋጅ ብታስነግሩ አማራው “ሆ” ብሎ ተነስቶ የተበላሸውን ለማስተካከል ጊዜ ይፈጅበት ነበር!
ለነገሩ ወያኔ ከራሱ ክልል ውጪ ላሉት ክልሎች ባለስልጣናትን ሲያስቀምጥ በተጠና መንገድ ሆድ እንጅ ህሊና የሌላቸውን ስለህዝብና ስለሀገር ደንታ ቢሶችን መርጦ ነው:: ለዚያም ነው አማራው ከያለበት እየተያዘ ግፍ ሲፈጸምበት አንድም ተቃውሞ ያላሰማችሁት! እናንተም ብትሆኑ አፋችሁ ያውራ እንጅ ለህዝብ ቀርቶ ለራሳችሁ እንደማትሆኑ ልባችሁ አሳምሮ ያውቃል:: ሙሉአለም ሲገደል ምን አደረጋችሁ? ታምራት ላይኔ በአደባባይ “በትግል ያልተሸነፈ ሰው በስኳር ተሸንፎ እጁን ሰጠ” ተብሎ ሲቀለድበት: ራሱን አዋርዶ “ቢመክሩኝ አልሰማ ብየ” ብሎ ቀበጣጥሮ ይቅርታ እንኳ ተነፍጎት ወህኒ ሲወርድ ከማጨብጨብ ውጪ ምን ሰራችሁ? ለነገሩ እንደፖለቲከኛ ሳይሆን እንደሆደ ቡቡ ህጻን በፍርሀት የቀባጠረ ሰው ሲመራው ከነበረ ድርጅት ምን ይጠበቃል?
የጊዜ ጉዳይ ነው እንጅ እናንተም ሆናችሁ ጌቶቻችሁ ከፍርድ አታመልጡም: የውሻን ደም ከንቱ የማያስቀር ግፍን የሚቆጥር አምላክ አለ:: እስከዚያው ድረስ እናንተ ስልጣን ላይ ተቀምጣችሁ ለምታገኙት ፍርፋሪ አማራውን ረግጣችሁ እንድትይዙ የእድል በር የከፈተላችሁን የልደት ቀናችሁን በፌስታ ስታከብሩ እኛ ደግሞ ያችን የተረገመች ቀን በሀዘን እናስታውሳታለን:: መቸም ከአንጎል ክፍላችሁ የሆነ የጎደለ ነገር አለ መሰለኝ ጸጸትና ቁጭት ይሰማችኋል ብየ አላምንም:: የህዝብን አስተያየት በግብአትነት ተጠቅማችሁ ራሳችሁን ወደውስጥ አይታችሁ ስህተታችሁን ለማረም ከመሞከር ይልቅ የሚተቿችሁን ለማጥፋት የምትተጉ እንደሆናችሁ ግን እናውቃለን:: እስካሁን በሰራችሁት ስራ ክብር ያገኛችሁ መስሏችሁ ከሆነ ተሳስታችኋል:: እና ሞኝ ባያፍር የሞኝ ዘመድ ያፍር ነውና በስራችሁ ከማፈርና ከማዘን አልፈን ምነው ሳትወለዱ በናታችሁ ማህጸን ውስጥ ውሀ ሆናችሁ በቀራችሁ ነበር ብለን ድርጅታችሁ የተወለደበትን ቀን ብቻ ሳይሆን እናንተ የብአዴን ሰዎች እራሳችሁ የየተወለዳችሁበትን ቀን ሳይቀር እረግመናል::
መምህር ግርማ ወንድሙ ዛሬ ፍርድ ቤት ቀርበዋል።መምህር ግርማ ያቀረቡት የዋስትና ጥያቄም ወድቅ ተደርጓል። …” ሆን ተብሎ ከጀርባ የተጠነሰሰብኝ ሴራ አለ ” መምህር ግርማ
የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን የፖሊስ መርማሪ ቡድን ዛሬ ግለሰቡን በፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ 1ኛ የወንጀል ችሎት አቅርቧቸዋል።ፖሊስ ግለሰቡ በተጠረጠሩበት የማታለል ወንጀል ቀሪ የምርመራ ስራ ስላሉብኝ ተጨማሪ 14 ቀን ይፈቀድልኝ ብሏል።ተጠርጣሪው በራሳቸውና በጠበቃቸው በኩል ፖሊስ የጠየቀውን ተጨማሪ ጊዜ በመቃወም የዋስትና መብታቸው እንዲከበር ጠይቀዋል::የፖሊስ የምርመራ ቡድን በበኩሉ እሳቸው ቢለቀቁ ሌሎች ተፈላጊዎችን እና የተለያዩ ሰነዶችን ስለሚያሸሹብን ጥያቄያቸው ውድቅ ይሁን ብሏል።ፍርድ ቤቱ የሁለቱንም ወገን ክርክር መርምሮ ፖሊስ አብዛኛውን የምርመራ ስራ ያካሄደ በመሆኑ ለቀሪ የምርመራ ስራዎቹ ይረዳል በማለት ከጠየቀው የ14 ቀን ጊዜ ውስጥ 7 ቀን ብቻ ፈቅዷል።ውጤቱን ለመጠባበቅም ለጥቅምት 25 2008 ተለዋጭ ቀጠሮ ይዟል።
ፖሊስ መምህር ግርማ በቁጥጥር ስር እንዲውሉ ምክንያት የሆነው ወንጀል የተፈፀመው መስከረም 2006 ዓ.ም ነው ብሏል።በየካ ክፍለ ከተማ በተለምዶ ወሰን ግሮሰሪ እየተባለ በሚጠራው አካባቢ የሚኖሩት አቶ በላይነህ ከበደ በመምህር ግርማ የማታለል ወንጀል የተፈጸመባቸው ግለሰብ ናቸው:እንደ ፖሊስ የምርመራ መዝገብ እኚህ ግለሰብ ከትዳር አጋራቸው ጋር 400 ካሬ ሜትር ላይ ባረፈ መኖሪያ ቤታቸው ይኖሩ ነበር።
የፖሊስ የምርመራ መዝገብ እንደሚለው ልጅ ያልወለዱት ባልና ሚስት ከመሞት መሰንበት በማለት ይህንን ቤት በጣም በዝቅተኛ ዋጋ በ800 ሺህ ብር ይሸጡታል።ቤቱ በዚህ ዋጋ እንዲሸጥ መምህር ግርማ በራሳቸው ሰዎች አማካኝነት ብዙ ያልተገባ ስራ ሰርተዋል ነው የሚለው የምርመራ መዝገቡ።ከዚያም መምህር ግርማ በዚህ ብቻ ሳይመለሱ የግል ተበዳዩን ቦሌ አካባቢ በራዕይ ያየሁት ቦታ አለ እዚያ ነው ገዝተህ የምትኖረው ይሏቸውና ሌላ የማታለያ ዘዴ ቀየሱ ይላል ምርመራው።
ቤቱ የተሸጠበትን 800 ሺህ ብር አምጣና እንዲበረክትልህ ልፀልይበት ብለው ወሰዱ፤ በዚያው ውለው አደሩ፤ የግል ተበዳዩም በእርሳቸው ላይ ያላቸው እምነት ባለመጥፋቱ በትዕግስት ስልክ ቢደውሉላቸውም ስልካቸው ዝግ ሆነባቸው ይባስ ብሎ ከሀገር ወጡ ተባለ።ሁኔታው ማታለል መሆኑን ስለተረዱ 2007 መጋቢት ወር ገደማ ወደ እኛ መጥተው አመለከቱ የሚለው ፖሊስ እርሳቸው ከሄዱበት እስኪመለሱ የግል ተበዳዩን እና የምስክሮችን ቃል ተቀብሎ ቆይቶ ተጠርጣሪው መምህር ግርማ ወንድሙን ትናንትበቁጥጥር ስር አውሏቸው ነው ዛሬ ፍርድ ቤት ያቀረባቸው።
ተጠርጣሪው እኔ የተባለውን ሰው ቀይ ይሁን ጥቁር አይቼው አላውቅም፤ ሆን ተብሎ ከጀርባ የተጠነሰሰብኝ ሴራ አለ በማለት ለችሎቱ አስረድተዋል።ጠበቃቸውም የተጠረጠሩበት ወንጀል ዋስትና የሚከለክል አይደለም፤ ፖሊስም የሚጠበቁ ምርመራዎቹን አጠናቋል፤ ደንበኛዬ የዋስትና መብታቸው ይከበርልኝ በማለት ጠይውቋል።ይሁን እንጂ ፍርድ ቤቱ የዋስትና ጥያቄያቸውን ውድቅ አድርጓል።
ያ ዘመን በተሻለ እንመራለን ብለው የተነሡ ፖለቲካዊ ኃይሎች እንደየዐቅማቸው ስሕተቶችን የሠሩበትና ጥፋቶችን ያጠፉበት ዘመን ነው፡፡ ሁሉንም ጥፋት ለደርግ በመስጠት እጅን መታጠብ አይቻልም፡፡ እርሳቸው እንዳሉትም የደርግን ባለ ሥልጣናት ብቻ ወደ ፍርድ ከማቅረብ ይልቅ የነበረው ጥፋት ከየአቅጣጫው የሚፈተሽበትና ሁሉም እንደ ጥፋቱ የሚከሰስበት ወይም የሚወቀስበት አለበለዚያም ደግሞ ይቅርታ የሚጠይቅበት መንገድ ቢመቻች መልካም ነበር፡፡ ችግሩንም በተቻለ መንገድ ሊፈታው የሚችለው ሁሉን አቀፍ የሆነው አካሄድ ነበር፡፡ አሁንም መሪ ተዋናዮቹ ከማለፋቸው በፊት ሁሉም እንደየድርሻው ኃላፊነቱን የሚወስድበትና ይቅርታ የሚጠይቅበት ሥርዓት ቢመቻች መልካም ነበር፡፡
ያ ካልሆነ ግን ሥርዓት በተቀየረና ሕጎች በተሻሻሉ ቁጥር ተከድነው የሚንተከተኩ ነገሮች እንደገና የመውጣታቸውና በመድረቅ ላይ ያሉ ቁስሎችን የማመርቀዝ ዕድላቸው ሰፊ ነው፡፡ ፕላስተር የተለጠፈበት ቁስል ሁሉ አይድንምና፡፡
ሌ/ኮሎኔል ፍሥሐ ደስታ በጻፉት መጽሐፍ ላይ ግን ጥያቄ እንዳነሣ ያደረገኝ አንድ ጉዳይ አለ፡፡ ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስን የተመለከተ፡፡ በመጽሐፉ ላይ የሚከተሉት ነገሮች ከብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ መገደል ጋር ተያይዘው ቀርበዋል፡፡
እግዚአብሔር የለም ብሎ የሚክደው ኮሚንስታዊ መንግሥት ሲመጣ ቤተ ክህነት ባትቃወም ነበር የሚገርመው፡፡ በተለይም የመሬት ለአራሹ አዋጅ የጭሰኛውን የዘመናት ጥያቄ የመለሰ ቢሆንም የፈጠራቸውም ጥያቄዎች ነበሩ፡፡ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የተመሠረተው በመሬት ላይ በመሆኑ አብያተ ክርስቲያናትና ገዳማትም የመተዳደሪያ መሬት ነበራቸው፡፡ ልክ ዛሬ የመተዳደሪያ ሕንጻና ገንዘብ እንዳላቸው ሁሉ፡፡ ነገሥታቱና መኳንንቱ አብዛኞቹ ክርስቲያኖች ስለነበሩም ለቤተ ክርስቲያን የመሬት ስጦታ ሰጥተዋል፡፡ የመሬት ላራሹ ዐዋጅ ሲታወጅ ግን የካህናትንና የገዳማውያን ሁኔታ ግምት ውስጥ ሊያስገባ አልቻለም፡፡ እንደ አንድ በመሬት የሚተዳደር ኢትዮጵያዊ ዜጋ ካህናቱና መነኮሳቱ ለአንድ ገበሬ የተመደበውን መሬት እንዲያገኙ እንኳን አልተደረገም፡፡ በቤተ ክርስቲያን ስም መኳንንቱ ይዘውት የነበረው መሬት ከግምት ውስጥ አልገባም፡፡ ቢያንስ በቶፍነት ሥርዓት ውስጥ የነበሩትን ካህናት እንኳን አብዮቱ ሊያያቸው አልፈቀደም፡፡ ሲሆን ቅርስና ባሕል ጠባቂ እንደመሆናቸው በተለይ ገዳማቱ ተጨማሪ የጋራ መሬት ያስፈልጋቸው ነበር፡፡ የወቅቱ የደርግ ባለሥልጣናት ግን ቤተ ክርስቲያኒቱን ከመጀመሪያው በጠላትነት ስለፈረጁ የድርሻዋን እንኳን ለመስጠት አልቻሉም፡፡ በምዕራብ ሸዋ የነበረው ደብረ ጽሙና ገዳም መሬቱን ሙሉ በሙሉ አጥቶ ሊፈርስ ሲል ኮሎኔል ደበላ ዴንሳ በሰጡት መመሪያ ጥቂት መሬት አግኝቶ መትረፉን አረጋውያኑ ዛሬም ከምስጋና ጋር ያስታውሱታል፡፡
ገዳማትና አድባራቱ ከልክ በላይ የያዟቸው መሬቶች ከነበሩ መጠኑን መቀነስና በቂ ነው የተባለውን ያህል መስጠት እንጂ ያላቸውን በሙሉ ነጥቆ በድህነት እንዲማቅቁ ማድረግ በምንም መልኩ ፍትሐዊ ሊሆን የማይችል ነው፡፡ ‹‹ኮሚኒዝም ማለት ድህነትን እኩል ማካፈል ነው – an even distribution of poverty›› የተባለው ነው የተፈጸመው፡፡ ፍትሐዊነት ያላገኘውን አካል እንዲያገኝ አድርጎ እኩል ማድረግ እንጂ ያገኘውን እንዲያጣ አድርጎ በድህነት ማስተካከል አይደለም፡፡ ይኼንን የወቅቱ ቤተ ክህነት ብትቃወመውና ከአብዮቱ ጋር ለመጓዝ ቢቸግራት ተገቢ ነው፡፡ ያውም በበቂ ሁኔታ አልሄደችበትም፡፡ አቡነ ቴዎፍሎስ በ1967 ዓም ለዘመን መለወጫ ባስተላለፉት መልእክት ‹‹በጦር ኃይሉና በሕዝቡ የተጀመረው የተቀደሰ እንቅስቃሴ መልካም ውጤት እንዲያስገኝ ፈጣሪያችን ይርዳን›› ነበር ያሉት፡፡(ሐዲስ ሕይወት፣ ግንቦት 1፣ 1967 ዓም፣ ገጽ 17)፣ የዕድገት በኅብረት ዘመቻንም ፓትርያርኩ በበጎ ነበር ያዩት፤ ይህም ጥቅምት 3 ቀን 1967 ዓም በሰጡት መግለጫ ላይ ተመልክቷል፡፡(ገጽ 17)
ይኼ ጉዳይ በከተማ ቦታና ትርፍ ቤት ዐዋጁም ጊዜ ተከሥቷል፡፡ ብዙ ምእመናን ብጽዐት ገብተው እየሠሩ፣ ሲሞቱም እያወረሱ ለአድባራትና ገዳማት የሰጧቸው ቤቶች ነበሩ፡፡ እነዚህ ቤቶች በሀገር ቤት ብቻ ሳይሆን በኢየሩሳሌም ከተማ ሳይቀር ይገኙ ነበር፡፡ የከተማ ቦታና ትርፍ ቤት ዐዋጅ ሲታወጅ ግን ለአንድ ሰው የሚኖርበት የ500 ካሬ ሜትር ቦታና አንድ ቤት ሲፈቅድ ለአድባራትና ገዳማት ግን ምን አልተፈቀደም፡፡ በሙሉ ነው የተወረሰው፡፡ ራሳቸው ፍሥሐ ደስታ እንደመሰከሩት ዐዋጁ ጠላ ሽጣ፣ ማገዶ ቸርችራ ድኻዋ የሠራቺውን፣ ኮርያና ኮንጎ ዘምተው ባገኙት የደም ዋጋ መለዮ ለባሾች የገነቡትን ሁሉ ሀብት ከተትረፈረፋቸው ጋር እኩል በመውረሱ ‹‹ብዙዎች አብዮቱን የደገፉ ጭቁኖች ከበዝባዦች ጋር አብዮቱን ያጥላሉ ጀመር››(ገጽ 160)፡፡
ከነዚህ በዐዋጁ ከተጎዱት መካከል አብያተ ክርስቲያናቱ አንዱ ናቸው፡፡ ቢያንስ የተወሰነውን ቤት እንዲያገኙ መደረግ ነበረባቸው፡፡ ነገር ግን ቤተ ክርስቲያኒቱን ደርግ የተመለከተበት መነጽር ችግሩን እንዳያይ የሚጋርደው ነበር፡፡ ለዚህም ነው ቤተ ክህነት ለውጡን በበጎ ልታየው ያልቻለቺው፡፡ በርግጥ መንግሥት 4 ሚሊዮን ብር ምትክ ካሣ ሰጥቻለሁ ብሎ ነበር፡፡ በጎላ ወስዶ በጭልፋ መመለስ ማለት እንዲህ ነው፡፡ ያውም አራት ሚሊዮን ብሩ ሳይጨመር ሳይቀነስ በደርግ ዘመን ሁሉ የኖረ ነው፡፡
አቡነ ቴዎፍሎስ በ60ው ባለ ሥልጣናት የግፍ ግድያና በንጉሠ ነገሥቱ ሞት በእጅጉ አዝነው ነበር፡፡ የንጉሠ ነገሥቱን አስከሬን ወስደው በክብር ለመቅበር በነሐሴ 1967 ዓም ደርግን ጠይቀው አልተፈቀደላቸውም፡፡ ከዚህም አልፎ ለንጉሠ ነገሥቱ በይፋ የፍትሐት ጸሎት እንዳያደርጉም ማስጠንቀቂያ ተሰጣቸው(ፍሥሐ ደስታና ሌሎችም ቢዘሉትም)፡፡ አቡነ ቴዎፍሎስ ከዚህ በኋላ ነው ለውጡን በሥጋት ማየት የጀመሩት፡፡
አቡነ ቴዎፍሎስ የራሳቸውን ሰዎች ሾሙ ያሰኛቸው ሦስት አባቶችን በጵጵስና መሾማቸው ነው፡፡ ደርግ መንግሥትና ቤተ ክርስቲያን ተለያይተዋል፤ እንዱ በሌላው ጣልቃ አይገባም ብሎ ዐወጀ፡፡ ፓትርያርኩ ይህንን ተከትለው ደርግን ሳይጠይቁ ሦስት አባቶችን ሾሙ፡፡ አቡነ ጳውሎስን፣ አቡነ ባስልዮስና አቡነ ጴጥሮስን፡፡ ሦስቱም አባቶች በነበራቸው ዕውቀት የተሾሙ እንጂ ለአቡነ ቴዎፍሎስ በነበራቸው ዝምድና አልነበረም፡፡ በሀገር ልጅነትም ሆነ በዝምድና አይገናኟቸውም ነበር፡፡ ደርግን ተደፈርኩ አስብሎ ፓትርያርኩን እንዲያሥር ያደረገው ይኼ የፓትርያርኩ ሳያስፈቅዱ መሾማቸው ነው፡፡ ያሠረውም ፓትርያርኩንና አዲስ የተሾሙትን ኤጲስ ቆጶሳትን ነው፡፡
በሌ/ኮሎኔል ፍሥሐ ደስታ መጽሐፍ ላይ የቤተ ክህነት ሰዎች አቡነ ቴዎፍሎስን በተመለከተ ያቀረቧቸው ክሶችና አቀራረቡን ገልጠውታል፡፡ የመጀመሪያው ክስ አቡነ ቴዎፍሎስ አባ መልእክቱ ተብለው መነኩሴ እያሉ በአቡነ ጴጥሮስ ግድያ ላይ እጃቸው አለበት የሚለው ነው፡፡ አቡነ ቴዎፍሎስ ወደ አዲስ አበባ ከቤተሰቦቻቸው ጠፍተው የመጡት በ1920 ዓም ነው፡፡ የሄዱትም በአዲስ ዓለም ማርያም ወደነበሩት ሐዲስ ተክሌ ዘንድ ነው፡፡ ሐዲስ ተክሌ በቀለም አያያዛቸው ስለወደዷቸው አቀረቧቸው፡፡ አባ መልእክቱ ከአዲስ ዓለም ወደ ደብረ ሊባኖስ ሄደው በ1930 መነኮሱ፡፡ ጣልያን ሀገሪቱን ሲወር እርሳቸው የመምህራቸው የሐዲስ ተክሌ ደቀ መዝሙር ሆነው በአዲስ አበባ ነበሩ፡፡
በወቅቱ የነበሩት አባቶች የጣልያን ወረራን በተመለከተ ሁለት ዓይነት ሐሳብ ነበራቸው፡፡ እንደ ሰማዕቱ አቡነ ጴጥሮስና አቡነ ሚካኤል ያሉት ከዐርበኞች ጋር ሆነው ጣልያንን ለመፋለምና ሀገሪቱን ነጻ ለማውጣት ወሰኑ፡፡ ሌሎች አባቶች ደግሞ ሕዝቡ ያለ እረኛ መቅረት የለበትም የሚለውን ሐሳብ ደግፈው የሊቃውንት ጉባኤ በማቋቋም ወደ ሀገራቸው የሄዱትን ግብጻዊውን አቡነ ቄርሎስን ተክተው መሥራት ጀመሩ፡፡
አቡነ ቴዎፍሎስ የአቡነ ዮሐንስ ደቀ መዝሙር እንደመሆናቸው መምህራቸውን ተከትለው ከማገልገል ያለፈ በአቡነ ጴጥሮስ ላይ በተፈጸመው ግፍ እጃቸው ነበረበት የሚል ምንም ዓይነት ማስረጃ እስካሁን አልቀረበም፡፡ ደግሞም በዚያ ጊዜ በነበራቸው ሁኔታ ይህንን ለመፈጸም የሚበቃ ሥልጣን አልነበራቸውም፡፡ የጠሉትን ሰይጣን፣ የወደዱትን መልአክ ማለት ልማድ ሆኖ ጠላቶቻቸው ለውጡን ተጠቅመው ለጥብስ አቀረቧቸው እንጂ ማስረጃ ሊያቀርቡበት የሚችሉበት ነገር አልነበረም፡፡ ደርግም ማስረጃ አልጠየቀም፤ ለማጣራትም አልሞከረም፡፡ ሌ/ ኮሎኔል ፍሥሐም አገላለጣቸው ‹ቤተ ክህነቱ ስለከሰሳቸው አሠርናቸው እንጂ ነገሩ ከኛ አልመጣም› ዓይነት ነው፡፡ የአቡነ ቴዎፍሎስን ሕይወት የቀጠፈው ግን ክሱ ሳይሆን ‹ከፍርድ በፊት ወንጀለኛ የሚያደርገው› የደርግ አሠራር ነበር፡፡ በዚያ ላይም ሳያስፈቅዱኝ ሾሙ ብሎ ደርግ ምክንያት ፍለጋ ላይ ነበር፡፡
ሁለተኛው ክስ ‹በቤተ ክህነት ሤራና አሻጥር ይሠራሉ› የሚለው ነው፡፡ ምን ዓይነት ሤራና አሻጥር እንደሆነ አልተገለጠም፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ለውጥ በመጣ ቁጥር ሰውን የመክሰሻ ቀላሉ መንገድ ‹ለውጡን ይቃወማል፣ ያለፈውን ሥርዓት ይደግፋል፣ ውስጥ ውስጡን አድማ ይመታል› የሚሉት አቤቱታዎች ናቸው፡፡ ምግቡን ለበዪው እንዲስማማ አድርጎ ማቅረብ፡፡ ይህንን እንድገምት ያደረገኝ ክሱን ያቀረቡትን አካላት በተመለከተ ኮሎኔሉ የሰጡን መረጃ ነው፡፡ ‹ዘጠና በመቶ የሚሆኑት ገዳማት ፈርመውበት ነበር›(ገጽ 199) ይላል፡፡
እጅግ አስገራሚ መረጃ ነው፡፡ ሳይበጠር ይከካ፣ ሳይለቀም ይፈጭ እንደነበር የሚያሳይ፡፡ ጠቅላይ ቤተ ክህነት በ1972 ዓም ባካሄደው የሰበካ ጉባኤ ቆጠራ የኢትዮጵያ ገዳማት ቁጥር 1000 እንደነበረ ያመለክታል፡፡(ከ1966-1972 ባለው ጊዜ እንኳን አዲስ የሚቋቋምበት ያሉትም በፕሮፓጋንዳውና በለውጡ እየተንገዳገዱ ነበር) ያ ዘመን እንዳሁኑ መንገድ ያልተስፋፋበት፣ ሞባይል ስልክ የሌለበት ጊዜ ነው፡፡ ወቅቱም የግርግር በመሆኑ ገዳማውያን ከበኣታቸው እንዲወጡ የሚያበረታታ አይደለም፡፡ በዚህ ላይ ራሳቸው ፍሥሐ ደስታ እንደነገሩን ገዳማቱ ሁሉ መሬታቸውን ተወርሰዋል፡፡ እንዴት ሆነው ነው በአብዮቱ ቅር የተሰኙ 900 ገዳማት ተገናኝተው በአቡነ ቴዎፍሎስ ላይ ሊፈራረሙ የሚችሉት? በየቦታቸው ሆነው ፈረሙ ቢባል እንኳን ማነው በዚያ ዘመን ከዋልድባ እስከ ማንዳባ፣ ከደብረ ዳሞ እስከ ደብረ ወገግ፣ ከማኅበረ ሥላሴ እስከ ዝቋላ፣ ከደብረ ቢዘን እስከ ደብረ ሊባኖስ ተዘዋውሮ ገዳማቱን ሊያስፈርም የሚችለው(ያውም ያኔ የኤርትራንም ገዳማት ይጨምራል)፡፡ ገዳማቱ ያሉበት አስቸጋሪ አካባቢ፣ የገዳማቱ ብዛትና የወቅቱ ሁኔታ ተደምሮ 10 በመቶ ገዳማት እንኳን ሊፈርሙ አይችሉም፡፡ አብያተ ክርስቲያናቱ ናቸው የፈረሙት እንዳንል እንኳን እነርሱም ቁጥራቸው በ1972 ዓም ከ25 ሺ በላይ ነበሩ፡፡ ፈጽሞ ሊሆን የማይችል ነው፡፡
የአቡነ ቴዎፍሎስ ሞትና አሟማት አሁንም ያልተፈታ ጉዳይ ነው፡፡ በሞታቸውና አሟሟታቸው ሦስት አካላት የነበራቸው ሚና አሁንም በሚገባ መፈተሽ አለበት፡፡ ቤት ክህነት(ከጳጳሳት ጀምሮ)፣ ደርግና ሌሎች አካላት(ለምሳሌ አስያዛቸው የሚባለው ሰው እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ጎፋ አካባቢ ነበረ)፡፡ ቤተ ክርስቲያኒቱ የእኒህን አባት ሁኔታ በሚገባ ማጣራት ይኖርባታል፡፡ አንድም ዋና ተዋንያን የነበሩት የቤተ ክህነትና የቤተ መንግሥት ሰዎች መረጃውን ይዘውት ጨርሰው ከማለፋቸው በፊት፤ ሁለት ቤተ ክህነቱንም ሆነ ደርግን የሚያስወቅስ ያልተሰማ መረጃ ነገ ከመውጣቱና ማጣፊያው ከማጠሩ በፊት፡፡ ቤተ ክህነት አንድ አጣሪ አካል አቋቁማ ታሪኩ የተጣራ እንዲሆን ማድረግ አለባት፡፡ የአብዮቱን ዘመን ታሪክ የምትነግሩን አካላትም መጻፋችሁ የሚያስመሰግናችሁ ቢሆንም የምትሰጡን መረጃ ግን እውነትና ሊታመን የሚችል ቢሆን በታሪክ ውስጥ የሚኖራችሁን ሥፍራ ምቾት የሚሰጠው ይሆናል፡፡
የአቡነ ቴዎፍሎስን አሟሟት በተመለከተ ሻለቃ ፍቅረ ሥላሴ ወግደረስም ሆኑ ሌ/ኮሎኔል ፍሥሐ ደስታ በሁለተኛው እትሞቻቸው የሚያብራሩት ነገር ሊኖር ይገባል፡፡ አዲስ እየጻፋችሁ ያላችሁም አስቡበት፡፡
(ዘ-ሐበሻ) የሟቹ አምባገን የኢትዮጵያ መሪ የቅርብ ሰው የነበረውና በውጭ ሃገር በተለይም በአሜሪካ እና በብራሰልስ በቆየባቸው ጊዜያቶች የአምባሳደርነት ስም ይዞ የገዢውን ፓርቲ አምባገነን መሪዎችን ገንዘብ በማሸሽ ሥራ ላይ ተሰማርቶ ቆይቷል እየተባለ በሰፊው የሚተቸው ብርሃነ ገብረ ክርስቶስ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስተር ደኤታነት ስልጣኑ ድንገት ተነሳ::
አንዳንድ የቅርብ ምንጮች ብርሃነ ስልጣኑን የለቀቀቀው በፈቃዱ ነው ይበሉ እንጂ ጉዳዩ በአዲስ አበባውና በመቀሌው የሕወሓት ቡድን ክፍፍል ጋር የተያያዘ ነው እየተባለ ነው::
በ2013 ዓ.ም ከደደቢት በረሃ ጀምሮ ለዓመታት ሕወሓት ውስጥ በማዕከላዊ ኮሚቴ አባልነት ያገለገሉት አምባሳደር ስዩም መስፍን፣ አምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ፣ አቶ አርከበ ዕቁባይና አቶ ዘርዓይ አስገዶም ባቀረቡት ጥያቄና ፓርቲው እየተገበረ ባለው የመተካካት ሂደት በሚል ሽፋን መሰረት ሥልጣናቸውን እንዲለቁ የተደረጉ ሲሆን አቶ መለስ ከሞቱ በኋላ እነዚሁ ባለስልጣናት ወደ ሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ለመግባት ጥረት አድርገው ነበር:: በተለይም ከአቶ አርከበ እቁባይ ጋር በጋብቻ ዝምድና እንዳላቸው የሚነገርላቸው አቶ ብርሃነ ገብረክርስቶስ አቶ አርከበን የሕወሓትና የኢትዮጵያ ጠ/ሚ/ር ለማድረግ ከሚሰራው ቡድን ጀርባ ሆነው ብዙ ሲንቀሳቀሱ ቆይተው በመቀሌው ቡድን በባለፈው የሕወሓት ጉባኤ ላይ መሸነፋቸው ይታወሳል::
አቶ ብርሃነ ከዚህ ቀደም በሕጋዊ ባለቤቱ ላይ ሲወሰልት በመያዙ የቀድሞ ሚስቱ ከዛሬ 12 ና 13 ዓመታት ገደማ በፊት ብርሃነን በዝሙት ጉዳይ ክስ መስርታበት በመረታቱ በርሱ ስም በኒውዮርክ ከተቀመጠው የሕወሃት ባለስልጣናት ገንዘብ ውስጥ ካሳ እንዲሆናት 5 ሚሊዮን ብር እንደተፈረደላት በተለያዩ ሚዲያዎች መዘገቡ አይዘነጋም::
ጊዜው ትንሽ ራቅ ስለሚል ወሩንም ሆነ ዓመቱን አሁን በትክክል አላስታውስም፡፡ ያንን ጊዜ ዛሬ ጧት ያስታወሰኝ የዚያን ጊዜው አንዱ ልጄ የተናገረውን ነገር በጣም በተራራቀ ነገር ግን በጣም በሚመሳሰል አጋጣሚ ታናሽ ወንድሙ በሚያስደንቅና በሚያስገርም ሁኔታ በዚህች ዕለት ስለደገመው ነው፡፡ ታሪክ ለምን እንደማይሞት ዛሬ በሚገባ ተማርኩ – ከገዛ ልጄ፤ ታሪክ ራሱን እንደሚደግምም ጭምር፡፡ ለካንስ የሊቢያ እውነተኛ ባንዲራ ከ42 ዓመታት በኋላ የተነሣችው ለዚህ ኖሯል? እንግዲያውስ የኛም ብርቅዬና እየተገለባበጠች ለብዙ ሀገሮች ባንዲራነት የዋለች ሰንደቅ ዓላማችን እንደሞተች አትቀርም ማለት ነው፡፡
ሶሎሞን ተካልኝ ጎራ በቀየረና ወደ ወያኔ ገባ በተባለ ወቅት ዜናው በትኩስነት እየተስተጋባ ሳለ ያኔ ዕድሜው በአሥራዎቹ መጀመሪያ አካባቢ የነበረው ልጄ “ቴዲ አፍሮም እንዳይደገም” በማለት በፍሬ ሃሳቡ ብቻ ሣይሆን በፖለቲካ ግንዛቤው መዳጎስ በጣም አስገርሞኝ ነበር፡፡ አያችሁ – ታሪክ የሚጽፈው ቢጠፋ እንኳን አይሞትም – ከትውልድ ወደ ትውልድ በቃል ሣይቀር ይተላለፋል፡፡ አባትና እናት እናት እንዲሁም ሌሎች የቤተሰብ አባላት ሲገናኙ የሆድ የሆዳቸውን የሚጫወቱት በአብዛኛው ታሪክ ቀመስ ነው፡፡ ስሆነም ትናንሾቹ የቤተሰብ አባላት ከብበው እኛን ሳይታወቀን የሚኮመኩሙት የኛን ጨዋታ ነው – ያልሰሙና ያልተከታተሉ እየመሰሉ ጭምር፡፡ በዚያም ምክንያት ያለ ውድ በግዳቸው እኛ የምንጠላውን ይጠላሉ፤ እኛ የምንወደውን ይወዳሉ፡፡ በልጆች አስተዳደግ ላይ የቤተሰብ ተፅዕኖ ቀላል አይደለም፡፡ የዚያኔው ሕጻን ልጄ የዛሬው … ጎረምሣ ከቤተሰቡ ሲቀስም ያደገውን ወያኔን የመጥላትና ተቃዋሚን ያለመጥላት ጠባይ የገለጠው “ቴዲ አፍሮም እንዳይደገም” በሚል ነበር – አሳስቦት፡፡ ከንግግሩ ጀርባ የሶሎሞንን ወያኔነት እንዳልወደደለት በተለይ እኔ አባቱ አሳምሮ ይገባኛል፡፡ በወያኔው ሸፍጠኝነት በተጨናገፈው የ1997ዓ.ም ብሔራዊ የቴሌቪዥን የምርጫ ቅስቀሳ ወቅት አንድ ዓመት አካባቢ ዕድሜ የነበረው አንዱ ሌላው ልጄ ደግሞ የቅንጅት ተራ ሲደርስ ፊቱ ፋሲካ እየመሰለና ሁለት ጣቶቹን ለማሳየት እየፈለገ ግና የቀለበት ጣቱ እያስቸገረችው ጭናችን ላይ ፊጥ ብሎ እንዴት በደስታ ይፍነከነክ እንደነበር ቤተሰቤ በሙሉ አሁን ድረስ ያስታውሰዋል፡፡ መንገድ ላይ ባለመውጣቱ ግን ጣቱ ሳይቆረጥና እንደታዳጊ ወጣት ነቢዩ ደረቱና ግንባሩ በአግዓዚ ቅልብ የወያኔ ጦር ሳይበሳሱ እስካሁን በሕይወት አለ፡፡ አሁን የማይታወሰኝ የመግቢያ ሙዚቃ ገና ከመጀመሩ ምልክቱን እያሳዬ እንዲያ ይቅበጠበጥና ይደሰት የነበረው ምኑን ዐውቆትና ምንስ ገብቶት እንደነበር ሲያስቡት በርግጥም ይገርማል፡፡ ምናልባት በደም ተላልፎበት? አዎ፣ ቤተሰብ እስካልጠፋ ሀገርም አትጠፋም!! ሃሌ ሉያ! ኢትዮጵያም ትነሣለች፡፡ አልሃምዱሊላህ – የሃይማኖትና የዘር ልዩነት የማይደረግባት ኢትዮጵያ ከወያኔ ከርሠ መቃብር ላይ ታብባለች – ብዙ ተምረናልና!
በነገራችን ላይ በየብሔር ብሔረሰቡ ቤተሰቦች ውስጥ በምናብ እየገባን ብንቃኝ አንዱ ላንዱ ያለውን ጥላቻና ውዴታ ልጆች ተሰባስበው በሚጫወቱበት ወቅት በሚወራወሯቸው የቀልድና የምር ቃላት በደንብ ልንረዳ እንችላለን፡፡ በአንፃራዊ ሁኔታ ይህ ዓይነቱ ክስተት የሁሉ እናትና ማረፊያ በሆነችው በእምዬ አዲስ አበባ ቀለል የሚል ቢመስልም ለወያኔው የዘር ከፋፋይ አገዛዝ ምሥጋን ይንሳውና በሌሎች አካባቢዎችና አነስተኛ ከተሞች ግን የጎላ እንደሚሆን መገመት አይከብድም፡፡