Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አንደኛ ጥንቸል - “ጐበዝ እኔ ኑሮ መሮኛል፡፡ በየአቅጣጫው ጠላት እኛ ላይ እያነጣጠረ መግቢያ መውጪያ አሳጣን፡፡ በየጊዜው መደበቅ፣ ከሰው መሸሽ በጣም ነው ያስጠላኝ” አለች፡፡
ሁለተኛዋ ጥንቸል - “እኔ ደሞ በጣም የሰለቸኝ ከውሻ መሸሽ፡፡ ድንገት ብቅ ካለ እኮ ካለእኛ ጠላት ያለው አይመስለውም፤ ክፉኛ ያባርረናል፣ ያሳድደናል” አለች፡፡
እንዲህ እንዲህ እያሉ ሁሉም ብሶታቸውን ተነጋገሩ፡፡ በመጨረሻም፤ “እንዲህ ስቃይ ከሚበዛብንና በየቀኑ የሰውም፤ የውሻም፣ የአዕዋፍም፣ የዱር አውሬም ምግብ ከምንሆንና ምንም አቅም የሌለን ፍጡራን ሆነን ከምንቀር በቃ ውሃ ውስጥ ሰጥመን ብንሞት ይሻለናል” አሉ፡፡
ከዚያም ሁሉም በአንድ ድምጽ “አሰቃቂውን ህይወታችንን ላንዴም ለሁሌም እንገላገለው” በሚል በአቅራቢያቸው በሚገኝ ሰፊ ኩሬ ውስጥ ሰምጠው ሊሞቱ ሩጫቸውን ቀጠሉ፡፡
“አያችሁ፤ ራሳችንን ማጥፋት የለብንም፡፡ ልብ ብላችሁ ካስተዋላችሁ፣ እነዚህ እንቁራሪቶች እኛን ፈርተው ውሃ ውስጥ ገቡ፡፡ እኛንም የሚፈራን አለ ማለት ነው፡፡ እኛ ሌሎችን ፈርተን ራሳችንን እናጥፋ አልን፡፡ በዓለም ላይ ግን ሁሉም የሚፈራው አለው፡፡ ስለዚህ ሌሎች ያጠፉናል ብለን መፍራት የለብንም፡፡ እኛም የምናጠፋው አለና” ብሎ ሁሉንም መለሳቸው፡፡
ተስፋ ቆርጦ፣ ህይወት አበቃለት ከማለት በፊት ከእኔ የከፋም አለ ብሎ ማሰብ ትልቅ መላ ነው፡፡ ሁሉም የላይና የበታች አለው፡፡ የህይወት ሰልፍ ይህን ልብ እንድንል ያስገድደናል፡፡ ከጅምላ ውሳኔ መጠንቀቅ ደግ ነው፡፡ የተሻለው ካልተሻለው ጋር መክሮ ዘክሮ ካልተጓዘ አገር የጥቂቶች ብቻ ትሆንና ኑሮ በምሬት የተሞላ ይሆናል፡፡
የሀገራችን አሳሳቢ ጉዳዮች አያሌ ናቸው፡፡ በለውጥ ጐዳና ላይ አሳሳቢ ጉዳዮች ከበዙ ለውጡን ማዥጐርጐራቸው አይቀሬ ነው፡፡ ነባራዊ ሁኔታው በፈቀደው የሚከሰቱትን እንቅፋቶች ሁሉ ግን “ፀረ ልማት፣ ፀረ ዕድገት፣ ኪራይ ሰብሳቢነት” ወዘተ ብሎ ከመፈረጅ መጠንቀቅ ይገባል፡፡ ሩጫችን በፈጠነ መጠን “ችኩል ጅብ ቀንድ ይነክሳል”ን አለመርሳት ነው፡፡
የኦዲት ሪፖርትን በጥንቃቄ ማየት ተገቢ ነው፡፡ በመጨረሻው ሰዓት ምንጣፍ ለመግዛት ከመሯሯጥ አስቀድሞ በቅጡ ማቀድ ይሻላል፡፡ ፈሰሱ ሲበዛ ሜዳ የፈሰሰ እቅድ መኖሩን እንደሚያሳይ አንዘንጋ፡፡ በስንት ቢፒ አር፣ በስንት ግምገማ ተደግፎ ከእቅድ በላይ የተባለለት አፈፃፀም ኋላ በፈሰስ ሲመነዘር “አብዮቱ ግቡን መታ” እንደማያሰኝ እንወቅ፡፡ ሌላው አሳሳቢ ነገር የተጠርጣሪዎች መብዛት ነው፡፡ በቤት፣ በመሬት፣ በኤሌትሪክ ዕቃዎች፣ በጉምሩክ፣ በአገር ውስጥ ገቢ፣ ወዘተ እየጨመሩ ያሉ ተጠርጣሪዎች የሀገራችንን የሙስና ብዛትና ከፍተኛነት እየጠቆሙ ነው፡፡
ለዚህ ለምን አልተዘጋጀንም? ሊሠሩ የታሰቡ ነገሮች ምን መዘዝ እንደሚያመጡ ከወዲሁ ማስተዋል እንደምን ያቅታል፤ ጥፋተኝነታቸው የተነቃ ብዙ ሥራ ሲሰራ ብዙ እጅ ገንዘብ ውስጥ እንደሚገባ ጥርጥር የለውም፡፡ ሆኖም ባለሥልጣኖችሽ ሲነቃባቸው በቦሌ ሲወጡ ዝም ብሎ ማየት ተፈልጐ ነው ሳይታወቅ? ሄደው ቀሩ የሚባሉ ሰዎች ነገር ተድበስብሶ የሚታለፈው “ተገላገልነው” በሚል ስሜት ይሆንን?
ከሀገርና ከህዝብ ጥቅም አኳያ መታየት ያለባቸው፣ ግን እንደዘበት እየታዩ የሚታለፉ አያሌ ጉዳዮች አሉ፡፡ በጥንቃቄ ጊዜ ወስዶ ከልብ ሙስናን ፈልፍሎ ማውጣት ይበል የሚባል ቢሆንም፤ አላግባብ ጊዜ መስጠትም የዚያኑ ያህል ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ ጊዜው በረዘመ ቁጥር የወንጀሎች መደራረብ፣ የህዝብና የሀገር ጉዳት የዚያኑ ያህል ያበዛልና!
የትኩረት አቅጣጫ በአንድ ጉዳይ ዙሪያ ብቻ ሲሆን ሌሎች የተበላሹ ነገሮችን እንዳናይ ስለሚያደርግ ዕይታችን ይጠብብናል፡፡ ስለሆነም ጉዳዮች ሁሉ በአገር ዙሪያ ሲጠነጠኑ የራሳቸው ተያያዥ ድርና ማግ ይኖራቸዋልና ዘርፎቹን ሁሉ በቆቅ ዐይን አጣምሮ ማየት ይገባል፡፡ አለበለዚያ “ዘዴ የሌለው ወፍ ቅርንጫፍ በሌለው ዛፍ ላይ ያርፋል” እንደተባለው ይሆናል፡፡
በሻሸመኔ ከተማ እና አካባቢዋ ኪነጥበባት አፍቃሪዎች የተቋቋመው “ከአድማስ ፊት” የኪነጥበብ ማህበር 43ኛ ወርሃዊ ዝግጅቱን እና የተመሰረበትን አምስተኛ አመት እንደሚያከብር አስታወቀ፡፡ ነገ ከሰዓት በኋላ በከተማዋ ሁለገብ አዳራሽ በማህበሩ አባላት እና የአካባቢው ማህበረሰብ በተጨማሪ አርቲስት ሜሮን ጌትነት እና አርቲስት ዘላለም ኩራባቸው በክብር እንግድነት ይገኛሉ፡፡ በዝግጅቱ የማህበሩን የአምስት ዓመት ጉዞ የሚያሳይ ዘጋቢ ፊልም የሚቀርብ ሲሆን ሽልማት የሚያሰጥ የግጥም ውድድርም ይኖራል፡፡
በየዓመቱ አዳዲስ የሥነ ጽሑፍ ሥራዎቹን የሚያስነብበን ታዋቂው ወጣት ደራሲ ይስማዕከ ወርቁ፣ ዘንድሮም “ክቡር ድንጋይ” የተሰኘ ረጅም ልቦለድ ለንባብ አቀረበ፡፡ ባለ 200 ገፁ መጽሐፍ ለገበያ የቀረበው በ45 ብር ነው፡፡ ደራሲው ከዚህ ቀደም በ100ሺ ቅጂዎች የተቸበቸበለትን ዴርቶጋዳን ጨምሮ ራማቶሐራና ተከርቸም ሌሎች የረዥም ልቦለድ ሥራዎች ለንባብ ያቀረበ ሲሆን፤ በግጥም መድበሎቹም ዝናን ማትረፉ ይታወቃል፡፡
ነዋሪነቱ በሰሜን አሜሪካ በሆነው ገጣሚ ሳምሶን ይርሳው ጌትነት የተጻፈው ምልክት የተሰኘ የግጥም መድበል የገጣሚው ቤተሰቦችና የጥበብ አፍቃሪዎች በተገኙበት ትናንት በብሄራዊ ቤተ መዛግብት አዳራሽ ተመረቀ፡፡ከዚህ በፊት በአሜሪካ የተመረቀው የግጥም መድበሉ 100 ገጾች ያሉት ሲሆን፣ በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ የሚያጠነጥኑ ግጥሞች ተካተውበታል፡፡ ለገጣሚው የመጀመሪያ ስራው እንደሆነ የተነገረለት መድበሉ በ23 ብር እየተሸጠ ይገኛል፡፡
በቅርቡ “ላይፍ ሃፕንስ” የተባለ አዲስ አልበም በእስራኤል ለገበያ ያበቃችው ቤተእስራኤላዊቷ ድምፃዊት ኤስተር ራዳ፤ በእስራኤል የሙዚቃ ኢንዱስትሪ መድመቅ ጀምራለች ተባለ፡፡ የኤስተር ራዳ አዲስ አልበም አርቲስቷ ኢትዮጵያዊ የዘር ግንዷን ሙሉ ለሙሉ የገለፀችበት ነው ያለው “ኒውስፖይንት አፍሪካ” ፤ “ላይፍ ሃፕንስ” በተባለው ዘፈኗ ዋሽንትና ማሲንቆን እንደተጠቀመች ጠቅሷል፡፡ የ28 አመቷ ድምፃዊት፤ የዘፈን ግጥም ደራሲ እና ተዋናይቷ በአዲሱ አልበሟ ውስጥ “ላይፍ ሃፕንስ” የተሰኘውን የአልበሙን መጠርያ ጨምሮ “ሞንስተርስ”፤ “ኤኒቲንግ ፎር ዩ” እና “ኩድ ኢትቢ” የተባሉ ዘፈኖችን አካትታለች፡፡ በኢትዮ ጃዝ እና በሶል የሙዚቃ ስልቶች የተሰሩት የድምፃዊቷ ዘፈኖች በእስራኤላውያኖቹ እውቅ የሙዚቃ ባለሙያዎች ኩቲ እና ሳቦ የተቀናበሩ እንደሆኑ ለማወቅ ተችሏል፡፡
የኤስተር ቤተሰቦች እ.ኤ.አ በ1983 ዓ.ም በተከሰተው ረሃብ ሳቢያ ኢትዮጵያን ለቅቀው ወደ እስራኤል የተሰደዱ ሲሆኑ ኤስተር የተወለደችው ቤተሰቦቿ እስራኤል ገብተው ኪራያት ኡባ በተባለ ስፍራ መኖር ከጀመሩ ከአንድ አመት በኋላ ነው፡፡ ኤስተር እና ቤተሰቧ 10ኛ ዓመቷን እስክትይዝ ድረስ በሄብሮን ዳርቻ የኖሩ ሲሆን እድሜዋ ለእስራኤል የውትድርና አገልግሎት ሲደርስ ወደ ውትድርናው ገብታ እግረመንገዷን እዚያው በነበረ የሚሊታሪ ባንድ ድምፃዊ በመሆን ሰርታለች፡፡
ቤተእስራዔላዊ ብትሆንም በፀጉረ-ልውጥነቷ ብዙ አሳዛኝ ገጠመኞችን በወጣትነቷ ያሳለፈችው ኤስተር፤የሚሰማትን የመገለል ስሜት በሙዚቃዋ ስትከላከልና ስትዋጋ እንደኖረች አልደበቀችም፡፡ የውትድርና አገልግሎቷን ከጨረሰች በኋላ ኑሯዋን በቴል አቪቭ በማድረግም ወደ ትወና ሙያ እንደገባች ትናገራለች፡፡ በተዋናይነቷ የቴሌቭዥን ፊልሞች የሰራችው ኤስተር፤ ከአራት በላይ የሙሉ ጊዜ ፊልሞች ላይ መተወኗንና “ስቲል ዎኪንግ” እና “ዘ ሩቫቤል” የተባሉት ሁለት ፊልሞች በእስራኤል ፊልም አፍቃሪያን ዘንድ ተወዳጅነት ያተረፉ መሆናቸውን ገልፃለች፡፡
በአንድ ቢሊዮን ብር ወጪ በደሴ ከተማ ውስጥ ይገነባል ለተባለው የወሎ ተርሸሪ ኬርና ቲቺንግ ሆስፒታል ግንባታ የሚውል ገቢ የማሰባሰብ ሥራ በይፋ ተጀመረ፡፡ ለሆስፒታሉ ማሰሪያ የሚሆን ገቢ የማሰባሰቡ ሥራ ባለፈው ረቡዕ በሸራተን አዲስ በይፋ በተከፈተበት ወቅት እንደተገለፀው፤ ሆስፒታሉ በብሔራዊ ደረጃ ከፍተኛ የህክምና ተቋም እንዲሆን ከማድረጉ በተጨማሪ የስልጠናና የምርምር ማዕከል ይሆናል፡፡ ከ750 በላይ አልጋዎች ይኖሩታል ለተባለው ለዚህ ሆስፒታል ግንባታ፤ የወሎ ተወላጆች የሆኑ ባለሀብቶችና በውጭ አገር የሚኖሩ የአካባቢው ተወላጆች ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደርጋሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም በዚሁ ወቅት ተገልጿል፡፡
የኢፌዲሪ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የትምህርት ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንንን ጨምሮ የክልሉ ተወላጆች የሆኑ ታላላቅ የመንግስት ባለስልጣናት በተገኙበት በሸራተን አዲስ በተካሄደው ፕሮግራም ላይ እንደተገለፀው፤ በመጪው ዓመት የሆስፒታሉ ግንባታ የገቢ ማሰባሰቢያ ዓመት እንዲሆን እቅድ ተይዟል፡፡ የደሴ ከተማ አስተዳደር ጢጣ በተባለው ሥፍራ ለሆስፒታሉ ግንባታ የሚውል 40 ሄክታር መሬት የሰጠ ሲሆን የሆስፒታሉ የመሰረት ድንጋይም ህዳር 16 ቀን 2004 ዓ.ም የኢፌዲሪ ምክትል ጠቅላይ ሚ/ር እና የትምህርት ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን፣ የአማራ ክልል ፕሬዚዳንት አቶ አያሌው ጐበዜና የፕሮጀክቱ የበላይ ጠባቂ ሼክ አሊ መሐመድ ሁሴን አልአሙዲ በተገኙበት መቀመጡ የሚታወስ ነው፡፡
ጦጣ፤ “እኔ ወጥመድ ላዘጋጅ፡፡ አንተ እንደምንም ብለህ ወጥመዱጋ አምጣልኝ” አለችው፡፡ “ወጥመድ ላይ ሥጋ አድርጌ እጠብቃችኋለሁ፡፡ አንተ ዝንጀሮን ትጋብዘዋለህ”
“ሹመት ያዳብር” የሚለውን ምርቃት የሀገራችን ህዝብ ጠንቅቆ ያቃል፡፡ በልቡ ግን “አደራዬን ተቀበል” የሚል ጠንካራ ማስጠንቀቂያና ጠንካራ መልዕክት ልኮ ማስገንዘቡ ነው፡፡ ካልሆነ አደራ በላ ትሆናለህ!
አደራ ሲባል፤ የኢንዱስትሪውን ሂደት፤ የትራንስፖርቱን (የባቡሩን፣ የመኪናውን፣ የአየሩንና የእግሩን ጉዞ) ነገር በቅጡ በቅጡ ያዙት ማለት ነው፡፡ የአካባቢ ጥበቃውንና የሳይንስና ቴክኖሎጂው ጉዳይ ዕውነተኛ አሠራር፣ ብስለትና ከዓለም ጋር የሚሄድ እንዲሆን ማድረግ ዋና ነገር ነው ማለት ነው፡፡
አደራ! ሲባል በተለይ የገቢዎችን ነገር፣ እከሌ ከእከሌ ሳትሉ ኢወገናዊ በሆነ ዐይን በማየት፤ የታረመ፣ የተቀጣ፣ ከስህተቱ የተማረ አካሄድ እንድትሄዱ ማለት ነው፡፡
በተለምዶ እኛ አገር “ባለፈው ሥርዓት” የሚል ፈሊጥ አለ፡፡ “ያለፈው ሹም ጥፋተኛ ነበር፣ ደካማ ነበር እኔ ግን አንደኛ ነኝ…” ዓይነት አንድምታ ያለው ነው ያለፈው ሹም የበደላችሁን እኔ እክሳለሁ! እንደማለትም አለበት፡፡ ይህን እንጠንቀቅ፡፡
የተሻሪም የተሿሚም ሂደት ተያያዥ ሥርዓት ነውና ሰንሰለቱ ተመጋጋቢ ነው፡፡ እንጂ የወረደው ጠፊ፣ የተሾመው ነዋሪ ነው ማለት አይደለም፡፡ በቅንነት፣ በሰብዓዊነት፣ በለሀገር አሳቢነት ካላየነው፤ ሁሉም ነገር ከመወነጃጀል አይወጣም፡፡ በተሰበሰበ ቀልብ፣ በሙያ ክህሎትና በዲሞክራሲያዊ አረማመድ ነው ፍሬያማ ለመሆን የሚቻለው፡፡ ያንን ካልተከተልን “ንጉሥ ነኝ እያልክ ይቺን ቀላል አደጋ እንኳን ለማለፍ አቃተህ” እንባባላለን፡፡
መዋቅር የምናጠናክረው፣ እዚህጋ ተሳስተናል እንተራረም የምንባባለው፤ ለሀገር ይበጃል፣ ብለን ነው፡፡ የሾምነውና ያስቀምጥነው ሰው ተስተካክሎ የተበጀውን ሥርዓት ለግል ጥቅሙ ካዋለ፤ አደራውን ከበላ፣ አድሎኛ ከሆነ፣ በመጨረሻም ያለውን ሁኔታ ከመጠበቅ አልፎ በማሻሻል፤ ለውጥ ካላመጣ፣ የወላይትኛው ተረት እንደሚለው፤ “ፈርጅ ያለው ነጠላ አሰርቼ፤ መልክ የሌለው ሰው ይለብሳል” ሆነ ማለት ነውና ከወዲሁ እንጠንቀቅ፡፡ “ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል”ን እንዋጋ!
“አዲስ ጉዳይ” መጽሔት በታፈኑ ዕውነቶች አምድ ላይ ለንባብ ባበቃው “ቀናት የሚታደጓቸው እድሜ ልኮች” የሚል ተንታኝ ሃተታ (ፊቸር ስቶሪ) የዓለም አቀፉን የጋዜጠኞች ማዕከል (ICFJ) የሁለተኛ ደረጃ ቀዳሚ ሽልማት አሸነፈ፡፡ ማዕከሉ ከአፍሪካ የጤና ጋዜጠኞች ማህበር እና ከአረብ ሚዲያ ፎረም ጋር በመተባበር ባዘጋጀው በክትባት ጉዳይ ላይ የሚያተኩር የዘገባ ውድድር ላይ 200 የእስያ፣ የአፍሪካና ስድስት የባህረሰላጤው አገራት ሚዲያዎች እንደተሳተፉ ታውቋል፡፡
መጽሔቱ በኢትዮጵያ የክትባት ተደራሽነት አናሳ መሆኑን አስመልክቶ የሰራው ተንታኝ ሃተታ፤ ከመላው አፍሪካ፣ ከእስያና ከባህረሰላጤው ሀገራት ሚዲያዎች ጋር ተወዳድሮ ነው ያሸነፈው፡፡
ከ14 ሀገራት በተውጣጡ በሙያው አንቱ በተባሉ ጋዜጠኞች በተዋቀረው ኮሚቴ በተሰጠው ዳኝነት ከ200 ዘገባዎች ውስጥ የአዲስ ጉዳይ “ቀናት የሚታደጓቸው እድሜ ልኮች” ከሁለተኛ ደረጃ ተሸላሚዎች የአንደኝነት ደረጃን ለማግኘት ችሏል፡፡
“ኢትዮጵያን ወክለን መወዳደራችንና ማሸነፋችን ዝግጅት ክፍሉን በጣም አስደስቶታል፡፡ በተለይም በአሁኑ ወቅት አዲስ ጉዳይን በአዲስ መልክ ለአንባቢያን ለማቅረብና በይዘቱ ላይ መጠነኛ ማሻሻያ አድርገን በባለሙያዎች የሚሰራ መጽሔት ለማድረግ ከልዩ ልዩ ዘርፎች ባለሙያዎችን እና አማካሪዎችን ቀጥረን እየተንቀሳቀስን ባለንበት ወቅት ይህ ውጤት መገኘቱ ሞራላችንን ገንብቶታል፡፡ ለበለጠ ስራም አነሳስቶናል” ብሏል የመጽሔቱ ዋና አዘጋጅ አቶ ዮሐንስ ካሳሁን፡፡
የውድድሩ ዋና አላማ በክትባት ማጣት ሳቢያ በየዓመቱ ህይወታቸውን የሚያጡ ህጻናትን ቁጥር ለመቀነስና ለከፍተኛ የአካል ጉዳት የሚዳረጉ ዜጐችን ጤና መታገድ የሚያስችል እውቀት መፍጠር ሲሆን የመጽሔቱ ዘገባ ኢትዮጵያ ያለችበትን ወቅታዊ ሁኔታ በማሳየት ህብረተሰቡ ግንዛቤ እንዲኖረውና መንግስትም ክፍተቶቹን እንዲደፍን መረጃ የሚያስጨብጥ ነው ተብሏል፡፡
ቢሮውን ዋሽንግተን ዲሲ ያደረገው የአለምአቀፉ ጋዜጠኞች ማህበር ፕሬዚዳንት ጆይስ ባርናታን አሸናፊዎቹ ይፋ በተደረጉበት ስነስርዓት ላይ እንደተናገሩት፤ “አሸናፊዎች ያቀረቧቸው ስራዎች እንደ ፖሊዮ ያሉ ከፍተኛ ጉዳት አድራሽ የሆኑ ነገር ግን በቀላሉ መከላከል የሚቻሉ በሽታዎችን መቋቋምና ማሸነፍ የሚቻልባቸውን መንገዶች ያመላከቱ ትምህርት ሰጪ ዘገባዎች ናቸው፡፡ ለህዝባቸው እና ለጤና ባለሙያዎቻቸው እንቅፋትን አስወግደው ስኬትን የሚያገኙባቸውን መንገዶችም የጠቆሙ ናቸው” ብለዋል፡፡
በውድድሩ አንደኛ የወጡት የናይጀሪያ “ቲቪሲ ኒውስ” ቴሌቪዥን ጣቢያ፣ የፓኪስታኑ “ኒውስ ዋን” ቴሌቪዥን ጣቢያ፣ የኮትዲቩዋሩ “አቬኑ 225 ኒውስ ሳይት” ድረገጽ እና የተባበሩት አረብ ኢምሬቶች “ፊላንትሮፒ ኤጅ ማጋዚን” ሲሆኑ ጽሑፎቹ አንደኛ የወጡት ሚዲያዎቻቸው ሰፊ ተደራሽነት ያላቸው የቴሌቪዥን ኔትወርኮች በመሆናቸውና በኢንተርኔት ቴክኖሎጂ በታገዘ ስርጭታቸው አህጉራዊ ሽፋን በመፍጠራቸው መሆኑን የውድድሩ አዘጋጆቹ ተናግረዋል፡፡ ዋና አዘጋጁ አቶ ዮሐንስ እንዳለው፤ አዲስ ጉዳይ መጽሔት ከነዚህ ታዋቂ አህጉራዊ ሚዲያዎች ጋር ተወዳድሮ በ2ተኛ ደረጃ ተሸላሚነት ከተመረጡት የዩጋንዳው “ኤንቲቪ”፣ የፓኪስታኑ “ሳውዝ ኤሺያን ሜጋዚን”፣ እና የሳውዲአረቢያው “ሳውዲ ኒውስፔፐር ቱዴይ” ጋር የላቀ ውጤት በማስመዝገብ አንደኛ ደረጃ አግኝቷል፡፡ ይህ ውጤትም ኢትዮጵያውያን ሚዲያዎች በቴክኖሎጂ ቢታገዙና መልቲሚዲያ ቢሆኑ አህጉራዊ ተደራሽነትና ከየትኛውም አገር ጋር የሚፎካከር ሥራ መሥራት እንደሚችሉ ያመላከተ ነው፡፡
እቲ ረዲኤት ብመንገዲ ዩኤስ.ኤይድ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ’ውን ካልኦት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነጥፋ ዘለዋ ኣህጉራውያን ትካላት ረዲኤት ኣቢሉ ክዋፈር ምዃኑ ተፈሊጡ። እቲ ናይ 35 ሚልዮን ዶላር ረዲኤት ብተወሳኺ፣ ናይ ልዕሊ 6 ሽሕ ሜትሪክ ቶን መኣዛዊ መግብን ካልእ ንጥዕና ጠቓሚ ንዋትን ዘጠቓለለ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣመሪካ ናይ 138 ሚልዮን ዶላር ባጀት ንደቡብ ሱዳን ለጊሳ። ጸሓፊ ጉዳያት ኣመሪካ ጆን ኬሪ ኣብ ናይሮቢ ድሕሪ ዘካየዶ ዘተ ምስ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ’ዩ ነዚ ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝተለገሰ ሓገዝ ኣፍሊጡ።
2.5 ሚልዮን ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ካብ ቤት ንብረቱ ተመዛቢሉ ከምዘሎ፣ ልዕሊ 40 ሚእታዊት ካብ ሓፈሻዊ ቁጽሪ ህዝቢ ከኣ ደርቂ ኣንጸላልዩዎ ከምዘሎ ጸብጻባት ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
ሁሉም መሳሪያዎች የ ቮልቴጅ የሚዘረጋ ገላውን ሙከራዎች, -60 እስከ +60 ° C ፈተና, የሙቀት ብስክሌት ፈተና, ዝገት የመቋቋም ፈተና ወዘተ የኢንሱሌሽን ቁሳቁሶች የአየር ሁኔታ እና UV ተከላካይ ፖሊመር የተሠሩ ናቸው ወደ C እስከ ° የተለያዩ የሙቀት ጋር ክወና ልምድ መቋቋም አልፈዋል.
የአየር ንብረት እርጅናን መሞከርን (ዩ.አይ.-ጨረር) ፣ chan ሜካኒካል ሙከራን ፣ ዝቅተኛ የሙቀት ስብሰባን ሙከራን ያካተተ የጄራ የኢንሹራንስ ገመድ ላስቲክ ICL-16-95 የ EN 50483-4 & 5 ሙከራን ማለፉን በደስታ እንገልፃለን ፡፡
ጀራ እያደገ እና አዲስ ፈጠራ ያለው ኩባንያ ሲሆን ለደንበኞችም አስተማማኝ ምርቶችን እያቀረብን አዳዲስ ምርቶችን ለማዳበር ከገቢያው ጋር ለመስማማት እና የደንበኞቻችንን ልዩ ፍላጎት ለማርካት ብዙ ጊዜ እና ጉልበት እናጠፋለን ...
ውድ ደንበኞች ፣ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ እኛ በዚህ ወቅት በጣም በዝቅተኛ ፍጥነት ምርታችንን ቀጠልን ፡፡ ምርታማነቱን ቀስ በቀስ እናሻሽላለን ፣ ሆኖም በአዲሱ የቫይረስ ዓይነት አንዳንድ ገደቦች አሉ ...
ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ቤት ማእሰርቲ ንዝተፈትሑ አባል ኣመራርሓ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ አቶ ደጀኔ ጣፋ ኣቀባብላ ንምግባር ትማሊ ብሓያለ መኻይን ይጉዓዙ ኣብ መንጎ ዝነበሩ ሰባት ብዘጋጠመ ሓደጋ መኪና ህይወት ሰብ ምጥፍኡን ጉድኣት ምብጽሑን ሓደ ካብ ኣተሓባበርቲ አቶ አማዶ ሃማኒ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ኣብ ከተማ ሻሸመኔ 2 ሽሕ ዝኾኑ እሱራት ኣብ ዝነብርሉ ቤት ማእሰርቲ ብዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ ንምህዳም ፈቲንኩም ዝተባህሉ ካብ ሓይልታት ጸጥታ ብዝተተኮሰ ጥይት ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ከንቲባ እታ ከተማ ወ/ሮ ጠይባ ሃሰን ገሊጸን።
ኢጣልያ ስደተኛታት ኣብ ክንዲ ሊብያን ማእከላይ ባሕሪን ብምቁራጽ ሓደገኛ ጉዕዞ ብምፍጻም ኢጣልያ ምብጻሕ ብሕጋዊ መንገዲ ናብ ሃገራ ዝአትውሉ መንገዲ ብምድላው 139 ስደተኛታት ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ሎሚ ረቡዕ ተቐቢላ’ላ።
ታይሮድ በፊት ለፊት አንገታችን ላይ የሚገኝ እጢ ሲሆን ሰውነታችን በሁሉም መልኩ የተስተካከለ አሰራር እንዲኖረው የሚያደርጉ ሆርሞኖችን ያመርታል ይህ እንዲሆን ደግሞ “አዮዲን” የተባለ ንጥረ ነገር ያስፈልገዋል፡፡የአዮዲን መጠን አነስተኛ ወይም ከመጠን ማለፍ ደግሞ አጠቃላይ የሰውነታችንን ስርዓት ያውካል፡፡
ሀኪሙ የታካሚውን እድሜ የሰውነት ሁኔታ እንዲሁም የበሽታውን ስፋት ከግምት ውስጥ በማስገባት አስፈላጊውን የህክምና አይነት የሚመርጥ ሲሆን ታካሚውም የታዘዘለትን መድሃኒት በአግባቡ በመውሰድ የአዮዲን መጠኑ ከፍ ያለ ምግብን በመቀነስ እና ሲጋራ ባለማጨስ ህክምናውን ማገዝ ይኖርበታል
በፈረንሣይ ውስጥ የባዮፊዎሎች የዋጋ አሰጣጥ ግምገማ-የውጭ ነገሮችን ከግምት ውስጥ በማስገባት በናፍጣ እና ባልተሸፈነው የነዳጅ 95 ዋጋ አነፃፅር በአሌክሳንድር ፕሮይ
በሀገሪቱ ወቅታዊ አንገብጋቢ የፖለቲካ ቀዉስ እና ሰሞኑን በቃረቡት 4 የመፍትሔ ነጥቦች ላይ ህጋዊ እና ሙሁራዊ ትንተና ከ ዶ/ር ፀጋዬ አራርሳ እና ዶ/ር ኢታና ሃብቴ ጋር ::
በሀገሪቱ ወቅታዊ አንገብጋቢ የፖለቲካ ቀዉስ እና ሰሞኑን ጠ/ሚ በቃረቡት 4 የመፍትሔ ነጥቦች ላይ ህጋዊ እና ሙሁራዊ ትንተና ከ ዶ/ር ፀጋዬ አራርሳ እና ዶ/ር ኢታና ሃብቴ ጋር::
“ሰው በልቡ የሚያስበውን ሃሳብ ነው” የሚለው አባባል የሰውን ልጅ ማንነት የሚያንጸባርቅ አባባል ብቻም ሳይሆን፤ የህይወቱን መስመር እና ጉዞም የሚዳስስ ነው። እርግጥም ሰው የሚያስበውን ሃሳብ ነው። ባህሪው እና ጸባዩ የአስተሳሰቦቹ ሁሉ ድምር ናቸው። አንድ እጽዋት ከውስጡ ይፈካል እንጂ ፤ ከውጪ ሊፈካ አይቻለውም። የሰው ልጅ ድርጊትም በውስጡ ካለው ከድብቁ የአስተሳስብ ዘር የሚፈጠር ፍሬ ነው። ድርጊቶቻችን ሁሉ የአስተሳሰቦቻችን ውጤቶች ናቸው፤ ሃዘን እና ደስታም ፍሬዎቹ። ስለዚህ የሰው ልጅ ከራሱ የአስተሳሰብ እርሻ፤ ጣፋጩን እና መራራ የኑሮ ፍሬዎቹን ይለቅማል።
መልካም ባህሪ እና ሰናይ ጸባይ በአጋጣሚ የሚገኙ ትሩፋቶች አይደሉም። ይልቁንም አይምሮን ትክክለኛውን ነገር እንዲያስብ በተደጋጋሚ በመግራት የሚገኝ ውጤት እንጂ። መልካም ያልሆነ ማንነት ወይም ለአውሬ የተጠጋ ባህሪ ደግሞ ከቀናነት የራቁ እና ክፉ አስተሳሰቦችን ደጋግሞ በማሰብ የሚመጣ ልክፍት ነው።
ሰው እራሱን መገንባትም ማፍረስም ይቻለዋል። በሃሳቦቹ እራሱን የሚያወድምበትን መሳሪያ ይፈጥራል፤ ወይም ደግሞ ሰላም እና ደስታን የሚያገኝበትን የኑሮ ቤተመንግስት ይገነባል። የሚያስበውን የሚመርጥ እና በእውነት ሀሳቡን የሚተገብር ሰው እራሱን ወደ ንጹህ ወደማንነት ማቅረብ ይችላል። ሃሳቦቹን እና እምነቶቹን መምረጥ ሲሳነው ግን ከእንስሳ በታች የሚያስብ ፍጡር ይሆናል። በነዚህ ሁለት የማንነት ጥጎች መካከል ሌሎች በመሃል የሚወድቁ ብዙ ማንነቶች አሉ። የሁሉም ማንነቶች ፈጣሪ ግን እርሱ ሰው ነው።
በዚህ አሁን ባለንበት ዘመን ነፍስን ከሚነኩ፤ ብርሃንን ከሚፈነጥቁ እውነታዎች መካከል፤ ይህንን እውነታ ማወቅ መታደል ብቻም ሳይሆን ፍሬያማ እና በራስ መተማመን ጭምር የሚያሳድግ ነው። ታላቁ እውነታ ይህ ነው ” ሰው የሃሳቦቹ ፈጣሪ፤ የባህሪው ቀራጭ፤ የአጋጣሚዎቹ አመልካች፤ የአካባቢው እና የእጣፋንታው ጌታ ነው” የሚል ነው።
የአስተሳሰቡ ጌታ፤ የፍቅር እና የእውቀት ባለቤት የሆነው የሰው ልጅ ለእያንዳንዱ የህይወቱ አጋጣሚ ቁልፍ አለው። ያለውን ሃይል ማወቅ ከቻለም እራሱን መሆን ወደሚመኘው ማንነት መቀየር ይቻለዋል። ሰው ሁሌም የራሱ ጌታ ነው፤ ሌላው ይቅር በደከመበት ሰዓት እራሱ ጌታ ነው። ነገር ግን በአስተሳሰብ ደካማ በሆነበት ጊዜ ሞኝ ጌታ ነው፤ ቤቱን በስርዓት ማስተዳደር እንደሚሳነው ሰነፍ ጌታ። ህይወቱ የተመሰረተበትን ህግ መርምሮ ሲያውቅ እና ሲረዳ ግን ብልህ ጌታ ይሆናል።
ወርቅ እና አልማዝ በብዙ ፍለጋ እና ቁፋሮ እንደሚገኙ ሁሉ፤ የሰው ልጅም ከራሱ ማንነቶች ጋር የሚቆራኙ ማንኛቸውንም አይነት እውነታዎችን ወደ ውስጥ ነፍሱን ቢቆፍር ያገኛል። የማንነቱ ፈጣሪ፤ የእጣፋንታው ገንቢ፤ የህይወቱ ጠራቢ መሆኑን ያረጋግጣል። አስተሳስቦቹን በቅጡ ካጤነ፤ ከተቆጣጠረ፤ እና በህይወቱ ላይ የሚኖራቸውን ተጽዕኖ ማወቅ ከተቻልው፤ በትዕግስት ህይወቱን ካስተዋለ፤ የመንስኤ እና የውጤትን ሂደት ከተረዳ፤ እራስን ማውቅ ጥበብ ብቻም ሳይሆን ሃይልም ነውና፤ የእራሱ እጣፋንታ ባለቤት መሆኑን በጊዜ ሂደት ያረጋግጣል። በዚህ መንገድ ሲጓዝ ብቻ ነው “እሹ ታገኙማላችሁ፤ አንኳኩ ይከፈትላችሁማል” የሚለው ህግ ፍጹም እውነት መሆኑን የሚረዳው።
ንዝሓለፉ ሸሞንተ ኣዋርሕ ኣብ ሊብያ ‘ሻርዕ መጠር’ ዝተባህለ ቦታ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ካብ ዝጸንሑ ስደተኛታት ኣብዚ ሰሙን’ዚ 20 ስደተኛታት ብዘይፍቓዶም ናብ ካልእ ቦታ ከምዝተወስዱ ይገልጹ። ብተወሳኺ ቅድሚ ስለስተ መዓልታት 20 ጽምዲ ሰብ ሓዳር ካብ ‘ሻርዕ መጣር’ ናብቲ ቦታ ከምዝመጹ እቶም ስደተኛታት ይሕብሩ።እተን ደቂ ኣንስትዮ ንበይነይ ኣብ ካልእ ክፍሊ ብምህላወን ክንረኽበን ኣይከአልናን።
ይበልጡን በጸሎትና ምህላ፤ በሃዘን በተመላ ልቦና የሚያከብሩ መሆናቸውን የገለጡት የዘንድውን የመስቀል ደመራ በዓል አበከባበር አስመልክቶ የአሜሪካ ድምጽ ያነጋገራቸው በዋሽንግተን ዲሲና አካባቢው የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት መሪዎች ናቸው።
በእምነቱ ተከታዮች ዘንድ ታላቅ ሥፍራ የሚሰጠውና የመስቀሉን መገኘት የሚያበስረው ክብረ-በዓል በዛሬው ዕለት በአካባቢውና በተለያዩ የዩናይትድ ስቴትስ ግዛቶች ሲከበር፤ በኢትዮጵያ ብዙዎች የተገደሉባቸው ግጭቶችና በአጠቃላይም በሃገሪቱ የሚታየው ውጥረት የአማኙን ልቦና መሳቡንና ወደ ጸሎት እንዲያደሉ ማስገደዱን ነው የአብያተ-ክርስቲያናቱ መሪዎች በአጽንኦት ያስረዱት።
በለንደን ገበያ የአንድ በርሜል ዋጋ 78,64 የአሜሪካ ዶላር ደርሷል ፡፡ እ.ኤ.አ. ሐምሌ 17 በአሜሪካን ዶላር 78,18 ያስመዘገበውን የቀድሞ ሪኮርዱን ይመታል ፡፡
በአላስካ ውስጥ ጣቢያዎች በነዳጅ ቧንቧ ላይ ፍሳሽ ከተገኘ በኋላ ተዘግተዋል ፡፡ የጣቢያዎቹ መዘጋት ምርቱን በቀን በ 400 በርሜሎች ወይም ወደ 000% የሚጠጋ የአሜሪካን ምርት ይቀንሰዋል።
በሊባኖስ እና በኢራን ውስጥ በጂኦፖለቲካዊ ችግሮች እና በአትላንቲክ ውቅያኖስ ወቅት ከሚከሰቱት አደጋዎች ጋር በተያያዘ አውድ ቀድሞውኑ ለጥቁር ወርቅ ገበያ ውጥረት ነበረ ፡፡
ባለፈው ሰኞ ግንቦት ፳፯ ቀን ፳፻፬ ዓም ሰላማዊ ሰልፍ የጠራው ዋልድባን ለመታደግ የሚንቀሳቀሰው ዓለም አቀፍ ኮሚቴ ደብዳቤዎችን ለተለያዩ ዓለም አቀፍ ሰብዓዊ መብት ተሟቻቾች፣ ግብረ ሰናይ ድርጅቶች፣ መንግሥታዊ ላልሆኑ ድርጅቶች፣ ለአሜሪካን የውጪ ጉዳይ መሥሪያ ቤቶች እንዲሁም ለተለያዩ ሴናተሮች፣ ኮንግረስ ተወካዮች በተጨማሪ ለኢትዮጵያ ኤምባሲ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ለኢትዮጵያ ቆንስላ ጽ/ቤት ሎስ አንጀለስ፣ ለኢትዮጵያ ዮናይትድ ኔሽንስ አምባሳደር ደብዳቤዎችን አስገብቷል። ከተለያዩ መንግሥታዊ ካልሆኑት ድርጅቶች መልሶችን በቅርቡ ይጠበቃሉ፣ ከኢትዮጵያ መንግሥትም መልሶችን እንደሚጠበቁ ተነግሮናል እንደደረሰን እንዘግባለን
የቴያትር ደራሲና አዘጋጅ መዓዛ ወርቁ በሥራዎቿ ጉልህ ባለሙያ ናት። በኑሮ ይትባህሏ ደግሞ የግል ነፃነቷን ስለምታስቀድም ከአደባባይ ከለል ብሎ መኖርን ትመርጣለች። በአሁኑ ጊዜ በፋና ቴሌቪዥን በተከታታይ በመቅረብ ላይ የሚገኘውን ‹‹ደርሶ መልስ›› ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ በመፃፍና በማዘጋጀት ላይ ትገኛለች። በእንግሊዝኛ ቋንቋ የደረሰችውን ‹‹ዴስፐሬት ቱ ፋይት›› ተውኔት ‹‹ከሰላምታ ጋር›› በሚል ተርጉማ ለሀገር ቤት ተመልካችም አቅርባዋለች። በዚህ ተውኔቷ በዓለማቀፍ ደረጃ ሽልማት አግኝታበታለች። በአፍሪካ፣ በአውሮፓና በአሜሪካ መድረኮችም ቀርቧል፤ በብዙ የዓለም ቋንቋዎች ተተርጉሞ ለመድረክ በቅቷል። ዘጋቢያችን በፈጠራ ሙያዋ ዙሪያ እንደሚከተለው አነጋግሯታል።
መዓዛ ወርቁ፡- ከልጅነቴ ጀምሮ በተለያየ መንገድ ራሴን ስገልጽ ቆይቻለሁ። በውዝዋዜ (ዳንስ) ራሴን ገልጬ አውቃለሁ። በሥዕል ራሴን ገልጬ አውቃለሁ። በሂደት በቀለም ትምህርት ገፍቼ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከገባሁኝ በኋላ ደግሞ ያጠናሁት ቴያትር ነው። እንደምታውቀው ቴያትር የሚከወን ጥበብ ነው፤ ከሚከወን ጥበብ ውስጥ ደግሞ አንዱ ድራማ ነው። ይህ ጥበብ በጣም ተመችቶኛል። በግሌም ማንኛውንም ጽሑፍ ስጽፍ ከመተረክ ይልቅ መነጋገር ይቀለኛል። ገጸባህሪዎቼ የሚያስቡትንም፣ የሚናገሩትንም በንግግር ቅርጽ (ዳያሎግ) መግለጽ ይቀለኛል። ይህም ድራማ ላይ እንዳተኩር ረድቶኛል።
መዓዛ፡– እኔ በዋናነት የምወደውና የሚመስጠኝ ሥራ ደራሲነት ነው። ስለዚህ ድርሰት ጽፌ አንድ ጥሩ አዘጋጅ ተቀብሎኝ ቢያዘጋጀው ደስ ይለኛል። እንዳለመታደል ሆኖ ብዙ ጊዜ (በተወሰነገጠመኝ መደምደሜ አይደለም) አንድ ድርሰት እጽፍና ያንን ሥራ ወደ መድረክ ማምጣት ወይም ደግሞ ወደ ተመልካች ማቅረብ ስፈልግ፣ ለዛ ሥራ የማጫቸው አዘጋጆች እኔ በምፈልገው መጠን ሳይሆኑልኝ ሲቀሩ ራሴው ብጨርሰው ይሻላል ብዬ እገባበታለሁ። ይህም በውዴታ ሳይሆን በድፍረት ነው። ስለዚህ፣ ብዙ ጊዜ የራሴን ሥራዎች ራሴ ወደ ማዘጋጀቱ አዘንብያለሁ። ይህም ሆኖ ግን ሌላ አዘጋጅ ያልነካው ሥራ የለኝም። ከሬድዮ ሥራዎቼ በስተቀር፣ የቴሌቪዥንም ሆነ የመድረክ ሥራዎቼን እንደገና ተቀብዬ ነው የሰራሁት። ለምሳሌ በራሴ ሥራዎች ላይ አልተውንም፤ ሌላ ሥራ ብሰራ ደስ ይለኛል። እኔ ከፃፍኩኝ በኋላ ሌላ ሰው ቢረከበኝ በጣም ደስተኛ ነኝ። ግን ድርሰቱ የሚጠይቀውን አቅም፣ የምናብ መግባባት፣ ጊዜ እና ሙያዊ ‹‹ዲሲፕሊን›› ያለውን አዘጋጅ ለማግኘት ብዙ አልታደልኩም።
መዓዛ፡- ሬድዮና ቴሌቪዥን ላይ አዘጋጅቼ አውቃለሁ። በተለይ የሬድዮ ድራማዎችን በብዛት አዘጋጅቼ አውቃለሁ። የመጀመሪያ ስራዬ እንደውም የሌላ ሰው ድርሰት ማዘጋጀት ነበር። ‹‹አቋራጩ›› የሚል ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ ነበር። የመጀመሪያ የቴሌቪዥን ሥራዬ እሱ ነው። በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን የተላለፈ ድራማ።
መዓዛ፡- ከመኖር ነው ሃሳቦችን የማገኘው። ግን ደግሞ በውስጡ ንባብ አለበት፣ ጥናትም አለበት፣ የራሴ ምልከታ አለበት፣ የሰዎች ልምድም አለበት፣ የራሴም ልምድ አለበት። ድርሰት ውስጥ እነዚህን ሁሉ ታገኛለህ። ግን ለመፃፍ ‹‹ኢንስፓየር›› የሚያደርግሽ ላልከኝ ህይወትን ስኖራት፣ አካባቢውን ሳየው፣ ማህበረሰቡን ሳየው፣ አገሬን ሳይ ያለው ማህበራዊ ለውጥ፣ የፍትህ መጓደል፣ እኔ ውስጤን የሚሰማኝ ነገር፣ ትክክል አይደሉም የምላቸው ነገሮች ብዙ ጊዜ የጽሑፎቼ መነሻ ናቸው። እዛ ምልከታ ውስጥ ግን የኔ ብቻ ምልከታ አይደለም፤ ጥልቀት እንዲኖረው ስፈልግ የሌሎች ሰዎች ምልከታ፣ ጉዳዩ ላይ የበለጠ ማውራት፣ የበለጠ ማንበብ፣ የበለጠ ጥናት አደርጋለሁ።
መዓዛ፡- እንደማነሳው ርዕሰ ጉዳይ የሚወሰን ይመስለኛል። አንዳንድ ጊዜ ጥናት የማያስፈልጋቸው ዝም ብለህ በመኖርና በማወቅ የምታቀርባቸው ጉዳዮች አሉ። እዛ ላይ ለድርሰትህ የራስህ ምናብ ብቻ በቂ ሊሆን ይችላል። አንዳንድ ጊዜ ደግሞ የግድ ጥናት የሚያስፈልጋቸው ርዕሰ ጉዳዮችን ልታነሳ ትችላለህ። ካንተ ዕውቀት ወይም ካንተ የሥራ ዘርፍ ውጭ የሆኑና የግድ ጥናት የሚያስፈልጋቸው። ስለዚህ ለነሱ ሲባል ጥናት ይደረጋል። እንዲሁም በማንኛውም በምታነሳውርዕሰ ጉዳይ ላይ ተጨማሪ ጥናት ብታደርግ ያግዝሃል እንጂ ምንም የሚጎዳህ ነገር የለም። ምናብ ግን ዋናው ጉዳይ ነው። አንድን ደራሲ ደራሲ የሚያሰኘው የሚፈጥረው ምናብ ነው። እንጂ ለመመልከትማ ማንኛውም ሰው ማየት ይችላል። ግን ምናብ ስትጨምርበትና በጥሩ የአፃፃፍ ቴክኒክ ስትፈጥረው ነው ድርሰት የሚሆነው ወይም አንድን ደራሲ ደራሲ የሚያሰኘው።
ታዛ፡- በህይወትሽ ድጋሜ የመፈጠር ዕድል ቢሰጥሽ ቅድሚያ የምትከውኝው ምንድን ነው? ወይም በአንቺ ድርሰት ስያሜ ‹‹ደርሶ መልስ›› ዕድል ቢኖርሽ ምን ታደርጊያለሽ?
መዓዛ፡- ይሄ ጥያቄ በፋና ቴሌቪዥን እየታየ ካለው ‹‹ደርሶ መልስ›› ድራማ ጋር ተያይዞ የቀረበ ይመስለኛል። ድርሰትና ዝግጅቱ የኔ ነው። አሁን የቆምኩበት ቦታ ላይ እኔን ያንፀባርቃል ብዬ አስባለሁ። በዚህ ምድር በድጋሚ የመፈጠር ዕድል ባገኝ ‹‹ደርሶ መልስ›› ድራማ ያነሳቸውን ርዕሰ ጉዳዮች፡- በሀገራችን ውስጥ ፍትሐዊነት እና እኩልነት እንዲሰፍን፣ ሙስና እንዲጠፋ፣ ሁሉም ሰው ከኢኮኖሚው ተሳታፊ የሆነበት ማህበረሰብ እንዲፈጠር መትጋትና ሲፈጠርም ማየት እፈልጋለሁ። አሁንም ቢሆን በምችለውና በሙያዬ እየሰራሁ ነው። ስለዚህ ይሄን አስተሳሰብ ወደ ገፀባህርይ ስትቀይረው እኔ ማስበውን እንዲያስቡ ወይም እንዲጠይቁ የፈቀድኩላቸው ናቸው። እየኖሩና እየጠየቁ የሚጓዙ ተገዳዳሪዎች ናቸው። ለምን እንዲህ ይሆናል? ለምን ሙስና ይኖራል? ለምን እኩል አልሆንም? ለምን ሰው በላቡ ብቻ አያድርም? ለምን ሰው የሰው ላብ ይነጥቃል? እንዲህ እንዲህ ዓይነት ጥያቄዎችን ያነሳሉ።
መዓዛ፡- ብዙ ጊዜ በቴሌቪዥን መስኮት ላይ የምታየው ወይም ደግሞ በሶሻል ሚድያ ገፆች ላይ ተለጥፎ እምታየው የተለመደና የታወቀ ፊት እንዳይኖረኝ ጥንቃቄ አደርጋለሁ። ምክንያቱም እኔ በነፃነት መኖር የምፈልግ ሰው ነኝ። አንዳንድ ጊዜ መንገድ እየሄድኩ እንኳን ሰዎች ትክ ብለው እንዲያዩኝ የማልፈልግና በጣም ነፃነቴንና ብቻዬን ያለሁ እስኪመስለኝ ድረስ በመንገድ መሄድ የምፈልግ ሰው ነኝ። ያንን ነፃነቴንና ህይወቴን አሳልፌ ለመስጠት አሁን ዝግጁ ስላልሆንኩ ነው ይህን የማደርገው። ምናልባት ቀስ በቀስ ሰዎች ሊያውቁኝ ይችላሉ፤ አሁን ግን ለስራዬም አይመችም። ምክንያቱም ስራዬ የተለያዩ ቦታዎች ላይ እንድሄድ ያደርገኛል፣ ከተለያዩ ሰዎች ጋር በነፃነት እንዳወራ ያደርገኛል፣ ያለ ይሉኝታ የማነሳውን ጉዳይ እንዳነሳ ይጠይቀኛል፣ እነዚህ ነገሮች ነፃነት ይፈልጋሉ። በነገራችን ላይ ሰዎች ፊቴን ባያውቁትም ስራዬን ግን ያውቁታል። ስለዚህ ብዙ ሰዎች ወይ መልኬን አያውቁትም፣ ወይ ስሜን አያውቁትም፣ ስሜን ለሌላ ሰው ሰጥተውትምይምታታባቸዋል። ለምሳሌ ከአዜብ ወርቁ ጋር ስማችንና ስራችን ስለሚቀራረብ የማምታታት ነገር አለ። ከሌሎች ሰዎችም ጋር የማምታታት ነገር አለ፤ ሌላ ዓይነት ፊት የማሰብ ነገር አለ፤ ነፃነቴን እስካልተጋፋ ድረስ ችግር የለውም።
ታዛ፡- በድርሰቶችሽ ላይ በምትስያቸው ዋና ገፀ ባህሪያት ላይ የሚታየው ያሰቡትን ነገር ለማሳካት ትጉህ፣ ቁጡ እና ትንታንግ የመሆን ነገር ያንቺ ባህሪይ ተጽዕኖ ይሆን?
መዓዛ፡– ምናልባት በስራዎቼ ውስጥ የኔ ባህርይ ሊንፀባረቅ ይችላል። በተለይ በገፀ ባህርዮቼ ላይ ሊንፀባረቅ ይችላል። ነገር ግን እኔ ምክንያቱ የሚመስለኝ አሁን የምታያቸው ስራዎቼ ውስጥ የምታየው የተቆጡ ፊቶች ሊያሳኩት የፈለጉትን ነገር ለማሳካት የሚጣጣሩ በመሆናቸው ነው። እንዲያም ሆኖ የኔን ስራዎችና ድርሰቶች ከሳቅ ጋር ነው የምታያቸው። መነሻቸው ምሬት ቢሆንም እንኳ ምሬታቸውን ለተመልካች አያጋቡም፤ እየሳቅክ ነው የምታየው። ነገር ግን፣ ብዙ ጊዜ የማነሳቸው ጉዳዮች መነሻቸው እኔ ትክክል አይደለም የምላቸው ጉዳዮች ናቸው። ይሄ ነገር መለወጥ አለበት፣ እንዲህ መሆን አይገባውም ብዬ ከልቤ ተሰምቶኝ የተናደድኩበት ጉዳይ ይሆንና ድርሰቱ ላይ ሲመጣ ገጸ ባህሪያቱም ነገሮቹን ለመለወጥ የሚሰሩ ሊሆኑ ይችላሉ። ለምሳሌ ‹‹ደርሶ መልስ›› ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማን በፋና ቴሌቪዥን ልታይ ትችላለህ። እንዲሁም፣ ከዚህ በፊት የነበረውን ‹‹ከሰላምታ ጋር›› ቴያትር እና ሌሎቹንም ስራዎቼን ብታይ፣ የማነሳቸው ጉዳዮች እኔ እንዲለወጡ የምፈልጋቸው፣ ትክክል ያልሆነ ወይም ደግሞ ሚዛናዊ ያልሆነ ግንኙነት ብዬ እማስበው ስለሚሆንና ለተሻለ ለውጥ ስለምሰራቸው ገፀ ባህርያቱ አንድ ቁምነገር ወይም ግብ ለማሳካት የሚተጉ ናቸው። ስለዚህ በጣም ታጋዮች ናቸው። በጣም የነቁም ናቸው። ለስላሳ፣ ለፈስፋሳ፣ የተሸነፉ ምናምን ዓይነት ገፀ-ባህርያት አይደሉም።
ታዛ፡- ‹‹ዴስፐሬት ቱ ፋይት›› የተሰኘ በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተፃፈ ተውኔት አለሽ፤ በምስራቅ አፍሪካ፣ በአውሮፓና በአሜሪካ ተወዳድሮና ተመርጦ ለመድረክ በቅቷል። ወደ አማርኛም ‹‹ከሰላምታ ጋር›› በሚል ተርጉመሽ በተለያዩ ቦታዎች ለዕይታ ቀርቧል። ይህ ሥራ ‹‹የእራት ቴያትር›› ተሰኝቶም ነበር። እንደዛ ነው ቴያትሩ?
መዓዛ፡- አንድ ነገር ስትጽፍ እኮ ‹‹ዲነር ቴያትር›› ልጻፍ ብለህ አትነሳም። አንድን ቴያትር ‹‹ዲነር ቴያትር›› የሚያሰኘው በሚቀርብበት ቦታ እራት እየተበላ ስለሚታይ ነው፤ ሆቴል ስለቀረበ። እና በተለይ ጣይቱ ሆቴል ጃዝ አምባ ላውንጅ ይታይ ነበር። ሆቴሉ ሲቃጠል ተቋርጧል። እንዲሁም ግዮን ሆቴል ‹‹አፍሪካ ጃዝ›› በሚባለው ቦታ ሲታይ ስለነበረና ተመልካቾች ምግብ እየበሉና እየጠጡ ያዩ ስለነበረ ሰዎች ‹‹ዲነር ቴያትር›› ብለው ሰይመውታል። ከሚታይበት ቦታ አንፃር ካልሆነ በስተቀር እኔ ስሰራው የትም ቦታ ላይ ሊታይ የሚችል ቴያትር ነው መስራት የምፈልገው ብዬ ስለተነሳሁ ‹‹ዲነር ቴያትር›› ብለህ ስትገድበው ደስ አይለኝም።
“ብዙ ጊዜ የማነሳቸው ጉዳዮች መነሻቸው እኔ ትክክል አይደለም የምላቸው ጉዳዮች ናቸው። ይሄ ነገር መለወጥ አለበት፣ እንዲህ መሆን አይገባውም ብዬ ከልቤ ተሰምቶኝ የተናደድኩበት ጉዳይ ይሆንና ድርሰቱ ላይ ሲመጣ ገጸ ባህሪያቱም ነገሮቹን ለመለወጥ የሚሰሩ ሊሆኑ ይችላሉ”
ታዛ፡– ‹‹ዴስፐሬት ቱ ፋይት›› ወይም በአማርኛ ‹‹ከሰላምታ ጋር›› ተውኔትን በእንግሊዘኛ ቋንቋ የፃፍሽው በአዲስ አበባ ቴያትር ቤቶች አካባቢ ላይ ባሉ ቢሮክራሲያዊ ሁኔታዎች ተበሳጭተሸና ከእነርሱ ተጽዕኖና ሥፍራ ለመራቅ ብለሽ ነው ይባላል። እውነት ነው?
መዓዛ፡– ይኸውልህ መጀመሪያ ‹‹ዝነኞቹ›› የሚል ቴያትር ፃፍኩኝና ባሉት ቴያትር ቤቶች (ሀገር ፍቅር ቴያትር፣ ብሔራዊ ቴያትር፣ አዲስ አበባ የቴያትርና ባህል አዳራሽ ወይም ማዘጋጃ ቤት ቴያትር) ለማስገምገም ጥረት አደረግን። ሁለት ቦታዎች ላይ ተገምግሟል። የታየው ግን በአዲስ አበባ ቴያትርና ባህል አዳራሽ ነው። ግን ወደነዚህ ቴያትር ቤቶች ለማስገምገም በሄድንበት ሂደት ውስጥ ያየኋቸው ያሰራር መዝረክረክ፣ የጊዜ መራዘምና የግንኙነት ችግር ከፍተኛ ነው። አንድን ደራሲ ወይም ድርስት ተቀብሎ አበረታትቶና ምቹ ሁኔታ ፈጥሮ ለመስራት ችግር አለባቸው።
ለኔ ይሄ ስርዓት እሚያሰራኝ አይደለም። አንድን ስራ ሰርተህ በቀላሉ ወደ መድረክ ማምጣት የማትችል ከሆነ ከባድ ነው፣ ለደራሲው ህመም ነው ብዬ ስላሰብኩኝ፣ ከዚህ በኋላ ‹‹ዝነኞቹ›› ከታየ በኋላ ወደዚህ ሥፍራ መቅረብ እንደሌለብኝ ተረዳሁ።
‹‹ዝነኞቹ››ን ለመድረክ ለማብቃት በጣም አታካችና ረጅም መንገድ ነው የተጓዝነው። በወቅቱ እኔ ትክት ብሎኝ ስለነበረ ከዚህ በኋላ ሥራዬን ወደ ቴያትር ቤቶች ይዤ አልሄድም ብዬ ወስኛለሁ። ነገር ግን የተማርኩትም፣ የምወደውም፣ ዝንባሌዬም ቴያትር ስለሆነ በእነርሱ ሥርዓት ውስጥ የማልገባበትን ሥራ እሰራለሁ፣ መንገድ እተልማለሁ። ስለዚህ ቴያትር ስሰራ ለየት ያለ ቦታን እና ሁኔታን ታሳቢ አደርጋለሁ። ለምን አንድ ተመልካች ያለበት አይሆንም? ለምን ትንሽ ቦታ ላይ አይሆንም? ብቻ ባለው ሁኔታ ውስጥ ሊሰራ የሚችል ስራ ነው መስራት ያለብኝ ብዬ ውሳኔ አደረግኩ። ‹‹ከሰላምታ ጋር›› ቴያትር የተጠነሰሰው በዚህ መንገድ ነው። ከችግር ነው የተወለደው ማለት ነው።
‹‹ዴስፐሬት ቱ ፋይት››ን ልጽፍ እያልኩ ባለሁበት ሁኔታ ደግሞ አሜሪካን አገር ውስጥ ያለው በፊልምና በቴያትር ላይ የሚሰራ ‹‹ሰን ዳንስ ኢንስቲቲዩት›› ምስራቅ አፍሪካ ላይ የቴያትር ፕሮግራም አላቸው። ሰን ዳንስ ኢንስቲዩቲት የምስራቅ አፍሪካ የቴያትር ፕሮግራም ለ2011 የተለያዩ የምስራቅ አፍሪካ የቴያትር የጽሑፍ ሥራዎችን ይጋብዝ ነበር። ሥራዎችን አወዳድረው የቴያትር ቤተ-ሙከራ (ቴያትር ላብ) ዓይነት አድርገው ጽሑፍህን እንድታሻሽል፣ ሀሳብህን በደምብ፣ በነፃነት እንድትሰራ ‹‹ኢንድፔንደንት›› የሆኑ፣ ነፃ አሳቢ የሚባሉ ደራሲዎችን (ጸሐፌ ተውኔቶችን) ለማበረታታት ተብሎ የተዘጋጀ መድረክ ነው።
ሥራዬን ወደዛ ስልክ ሰን ዳንስ ውስጥ ያሉት ሰዎች በሙሉ እንግሊዝኛ ተናጋሪዎች ስለሆኑ በአማርኛ ብጽፍ የሚያነብልኝ ስለሌለ ከነሱ ጋር ለመግባባት ብዬ በእንግሊዝኛ ቋንቋ ፃፍኩት። ርእሱን ‹‹ዴስፐሬት ቱ ፋይት›› ለፀብ ወይም ለትግል የቆረጠች ማለት ነው። ዋና ገጸባህርያዋ ሴት ስለሆነች። ከዛ ተውኔቱ ለ2011 ዓ.ም. የቴያትር ሥራ ተመረጠ። ከምስራቅ አፍሪካ አራት ጽሑፎች ተመረጡ፤ ከተመረጡት አራት ሥራዎች ውስጥ አንዱ የኔ ነበር። የቴያትር ቤተሙከራው ወይም ‹‹ቴያትር ላብራቶሪ›› ኬንያ ውስጥ ነበር የተደረገው እናም ገጸ ባህርይዋን በጣም ወደዷት። ከተለያዩ አገሮች፡- ከአሜሪካ፣ ከእንግሊዝ የመጡና ከምስራቅ አፍሪካ የተለያዩ አገራት የመጡ ባለሙያዎች ናቸው የቴያትር ጽሑፉ ላይ ‹‹ኢክስፐርመንት›› ያደርጉ የነበረው። ጥያቄ ትጠየቃለህ፤ እንድታሻሽልና የማሰቢያ ቦታ የማመቻቸት ነገር ነበር። በጣም ደስ ብሏቸው ስለነበረ፣ እኛ አገር እንውሰደው የሚል ጥያቄ ያኔ ነው ያቀረቡት። ከኬንያ፣ ዩጋንዳ፣ ታንዛኒያ፣ ሩዋንዳ፣ ብሩንዲ የተጠሩት የምስራቅ አፍሪካ ባለሙያዎች። እንዲሁም ከአሜሪካ ደግሞ ሰን ዳንስ ውስጥ ያሉት ሰዎች ይሄ ቴያትር ኒውዮርክ ላይ መታየት አለበት ብለው ወደ ኒውዮርክ እንድሄድ ጥሪ አቀረቡልኝ።
በዚህ መሠረት የቴያትር ‹‹ወርክ ሾፕ›› ተዘጋጅቶ፣ ቴያትሩ ኒውዮርክ ‹‹ባሪሸንኮቭ አርት ሴንተር›› የሚባል ቦታ በ2012 ላይ እንዲቀርብ ተደረገ። ባሪሸንኮቭ በታዋቂው ሩሲያዊው የዳንስ ባለሟል የተሰየመ ቴያትር ቤት ነው። ኬንያም ሲሰራ፣ ኒውዮርክም ሲሰራ፣ ፍሊፕ ኢምበርግ የሚባል አሜሪካዊ የታወቀ የቴያትር ዳይሬክተር ነው ያዘጋጀው። እኔ መታዘብ ነው፤ አሜሪካ ውስጥ ቴያትር እንዴት እንደሚሰራ ማየት፣ ከተለያዩ ባለሙያዎች ጋራ መተዋወቅ እና ልምድ መለዋወጥ ነበር የሚጠበቅብኝ፤ በተለይ ኒውዮርክ በነበርን ጊዜ። ከዛ በኋላ የ‹‹ኢንተርናሽናል ውመን ፕለይ ራይትስ ኮንፈረንስ›› (የሴት ፀሐፌ ተውኔቶች ዓለማቀፍ ጉባኤ) የሚባል አለ በየሁለት ዓመቱ በተለያዩ አገሮች የሚዘጋጅ። በ2012 በስዊድን ስቶክሆልም ውስጥ ይደረግ ነበር። ከዚያ የተለያዩ አገራት ቴያትራቸውን ላኩና እዛ ላይ ይቅረብ ተብሎ ጥሪ ሲደረግልኝ እኔ ‹‹ዴስፕሬት ቱ ፋይት››ን ላክሁ። ስቶክሆልም ላይም ደግሞ ቀረበ ማለት ነው። ስቶክሆልም ላይ አቀራረቡ ‹‹ስቴጅ ሪዲንግ›› ይባላል። ከተለያዩ 50 አገራት የተውጣጡ ሴት ፀሐፊዎች በነበሩበት ነው የቀረበው። ከዛ በኋላ ዩጋንዳ ውስጥ በዩጋንዳ ተዋንያን ፕሮዳክሽኑ ተሰርቶ በዩጋንዳ ብሔራዊ ቴያትር ለመቅረብ ችሏል። በዩጋንዳ የተሰራው ፕሮዳክሽን ሩዋንዳና ብሩንዲም ተጉዞ በዩጋንዳ ተዋንያን ቀርቧል። በኬንያ ውስጥ ደግሞ ኬንያ ናሽናል ሙዚየም ውስጥ በኬንያ ተዋንያን ተሰርቷል። በጀርመንኛ እና በሰርቢያ ቋንቋም ተተርጉሟል።
መዓዛ፡– በ2014 እ.ኤ.አ. ይህን ተውኔት ልጽፍ ሳስብ መጀመሪያ ዓላማዬ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲታይ ነበር፤ ለኢትዮጵያውያን ተመልካቾች ነውና የምጽፈው። ስለዚህ ይህ ቴያትር ለኢትዮጵያውያን ተመልካቾች መቅረብ አለበት አልኩኝና በእነዚህ አገራት ላይ ከቀረበ በኋላ ነው ‹‹ከሰላምታ ጋር›› ብዬ ወደ አማርኛ የተረጎምኩት። ርዕሱ አይመሳሰልም ግን የራሴ ምክንያት አለኝ። እዚሁም ራሴ አዘጋጀሁት። በጣይቱ ሆቴል ጃዝ አምባ ላውንጅ፣ ግዮን ሆቴል አፍሪካ ጃዝ ቪሌጅ እና በዓለም ሲኒማ ለሶስት ወራት ያህል ታይቷል። ኤድናሞልም ታይቷል። ያኔ እንደውም በሲኒማ ቤቶች እና በሆቴል ውስጥ ቴያትር ማሳየት አልተለመደም ነበር። ቴያትር በመቶ ብር ሲታይ የመጀመሪያው ሳይሆን አይቀርም።
መዓዛ፡- ‹‹ከሰላምታ ጋር›› ቴያትር ‹‹ኮንቴምፖራሪ›› የሚባል ዓይነት ነው። ዘመነኛ ወይም ደግሞ ይሄ ሞደርን ቴያትር ሳይሆን ‹‹ፖስት ሞደርን›› ዓይነት ቅርፅ ያለው ነው። ፖስት ሞደርን ማለት የተለያዩ ቅርፆችን ለኔ አስተሳሰብና ላወጣው ለምፈልገው ዓይነት ስሜትና አስተሳሰብ እሚመቸኝን ማንኛውንም የቴያትር ቅርፅ ተጠቅሜ የፃፍኩት የተለየ አተራረክ ወይም ደግሞ አመደራረክ ልትለው ትችላለህ። አንድ ነገር ስትል ምንም ዓይነት ‹‹ኮንቬንሽን›› አይገድባቸውም። ስለዚህ ኮንቬንሽናል ዓይነት ‹‹ሪያሊስቲክ›› ስራ ነው አትልም። ምክንያቱም ‹‹ሪያሊስቲክ›› ያልሆነ ነገርም አለው። ‹‹ሲምቦሊክ›› የሆነ ነገር እጠቀማለሁ፤ እዛ ውስጥ ወለፈንድ (አብሰርድ) የሚመስል ነገርም ታይበታለህ። ኮሜዲ ነው፣ ትራጄዲ ነው፣ ድንቃይ (ሜሎ ድራማ) ነው፣ ግራ ያጋባሃል። ብዙ ነገር ውስጡ አለበትና።
መዓዛ፡- ኪቫ መልቲሚድያ ፕሮዳክሽን የሚባል የቴያትርና የፊልም ስራ የሚሰራ ተቋም አለን። ባለቤቴና የኔ ፕሮዲዩሰር ያቋቋመው ነው። ‹‹ከሰላምታ ጋር››፣ ‹‹ደርሶ መልስ›› እና ሌሎች የሬድዮ ጽሑፍችን ከተለያዩ ተቋማት ጋር ስንሰራም የምናቀርበው በዚህ ተቋም ስር ነው።
መዓዛ፡- ሁሉም ነገር ያሳስበኛል፤ እሚያሳስቡኝን ነገሮች ደግሞ እኔ ባለኝ አቅም በድርሰቶቼ እያነሳኋቸው ነው። የፍትሕ መጓደል ያሳስበኛል፤ በሰዎች መካከል የእኩልነት መጓደል ያሳስበኛል፤ ሙስና ያሳስበኛል። የአየር ንብረት ለውጥ ያሳስበኛል። ሰው ደስተኛ ሆኖ አለመኖሩ ያሳስበኛል። ይሄን ሁሉ ነገር ስታጠቃልለው ማህበራዊም ጉዳይ፣ ኢኮኖሚያዊም
“ብዙ ጊዜ እንደውም እኔ እኮ ከስራዎቼ ፊት ባለቤቴ አለ። እሱ እንደውም ባይኖር ኖሮ እነዚህን እስካሁን ሳወራባቸው የነበርኩትን ሥራዎች ልሰራ አልችልም ነበር። ምክንያቱም አንዳንድ ጊዜ በስራ የሚያጋጥሙኝን ተግዳሮቶች እሱ ነው የሚጋፈጣቸው። ፕሮዲዩሰሬም ስለሆነ”
ታዛ፡- በፋና ቴሌቪዥን እየቀረበ ያለው ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ ‹‹ደርሶ መልስ›› ረብ ያለው ሥራ ነው ብለሻል። ምናልባት ቀደም ብዬ በጥያቄ እንዳነሳሁልሽ ይህን ሥራ በተለይ ወደሽው ይሆን?
መዓዛ፡- በአሁኑ ጊዜ እሱን እየፃፍኩኝ ስለሆነ፣ በተለየ እምወደው ስራ አሁን ላይ እሱ ነው የሚሆነው። ከደርሶ መልስ በኋላ ግን ሌላ የበለጠ የምወደው ሥራ ይመጣ የለ! ረብ ያለው መሆኑን የምንገልፅበት ምክንያታችን ደግሞ ከምናነሳው ርዕሰ ጉዳይ በመነሳት ነው። ያነሳነው ርዕሰ ጉዳይ በተለይ አሁን አገራችን ውስጥ ከምንኖርበት ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ኑሮ ጋር ተያይዞ ወቅታዊና ሁሉንም ሰው የሚመለከት ረብ (relevance) ስላለው ነው። ዝም ብለን አይተነው የምንተወው ሳይሆን እንድንለውጠው፣ እንድናስበውና እንድንጠይቅ የሚያደርገን ስለሆነ ነው። ዝም ብሎ ቀልድ፣ ቧልትና ጨዋታ ያልሆነ ‹‹ሲርየስ›› ጉዳይ የሚያነሳ ነው። ረብ ስትል ቅርፁንም፣ ዘውጉንም ምኑንም ነው የምታነሳው። ይዘቱ ዝም ብሎ አይደለም። እያንዳንዷ የምናቀርባት ንግግር፣ የምንሰራው ድርጊት ትርጉም አለው።
መዓዛ፡- እኔ ደስ ባለኝ፣ በፈለግኩትና በፈቀድኩት መንገድ ሳልፈራ በድፍረት መኖር ነው የምፈልገው። የህይወት መንገዴ ይሄ ነው። ይህ ጽሑፌም ላይ አኗኗሬም ላይ ይንፀባረቃል። ባለትዳር ነኝ። ልጆችም አሉኝ። ግን ልጆቼ ስራዬንና ሀሳቤን እንዲያከብሩልኝ አድርጌ ነው የማሳድጋቸው። እኔን የፈጠረኝም ሆነ እኔ የፈጠርኩት ቤተሰብ ሀሳቤን እና አቋሜን እንዲያከብርልኝ አድርጌ ነው የምኖረው። ልጆቼም ሥራዬንና ሃሳቤን ያከብሩልኛል። ማሰብ ስፈልግ ማሰቢያ ጊዜና ቦታ ይሰጡኛል። ባለቤቴም በእጅጉ ያግዘኛል። ብዙ ጊዜ እንደውም እኔ እኮ ከስራዎቼ ፊት ባለቤቴ አለ። እሱ እንደውም ባይኖር ኖሮ እነዚህን እስካሁን ሳወራባቸው የነበርኩትን ሥራዎች ልሰራ አልችልም ነበር። ምክንያቱም አንዳንድ ጊዜ በስራ የሚያጋጥሙኝን ተግዳሮቶች እሱ ነው የሚጋፈጣቸው። ፕሮዲዩሰሬም ስለሆነ። ብዙ ነገሮችን ከልሎ የሚይዝልኝ እሱ ነው። መከለል ደግሞ ለደራሲ እንዴት ዓይነት ነፃነት እንዳለው ልነግርህ አልችልም። በዚህ ሁሉ ነገር ውስጥ ደግሞ ሴትነቴን አስቤው አላውቅም። እንደ ሰው ነው የማስበው። እንደ ማንኛውም ችግር እንደሚያጋጥመው ሰው እኖራለሁ። በእርግጥ ሴት በመሆኔ ምን ዓይነት ችግር እንደሚገጥመኝ አውቃለሁ። በስራዎቼ ውስጥም እታገላቸዋለሁ። ግን ይህ ችግር የገጠመኝ በሴትነቴ ነው ብዬ አላስብም። ካላመንኩበት ምንም ነገር አላደርግም፤ በራሴ ብቻዬን ብቆምም ብቸኝነት አይሰማኝም።
አቶ በቀለ ገርባ ክሳቸው በሽብር ወንጀል ስር ሊታይ አይችልም በሚል ውድቅ የተደረገ የክስ ሃሳብ እንደገና ተጠቅሶባቸው የዋስትና መባታቸውን እንደተከለከሉ ጠበቃቸው አስታወቁ። ጠበቃቸው ይህንን ያስታወቁት አምስት ጊዜ ሲንከባለል የቆየውን የዋስትና ጥያቄ የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ፍርድ ቤት ውድቅ ካደረገው በሁዋላ ነው።
ቀደም ሲል ውጪ ካሉ የተቃዋሚ ሃይሎች ጋር ግንኙነት እንዳላቸውና ኦሳ ተገኝተው ንግግር አድርገዋል በሚል በተራ ቁጥር 2 እና 3 ተመስርቶባቸው የነበረው ክስ ማስረጃ አልቀረበበትም በሚል በሽብርተኛ ወንጀል ሊያስከስሳቸው እንደማይችል፣ በዚሁም አግባብ በተራ የወንጀል ህግ ጉዳያቸው ሊታይ እንደሚገባ ውሳኔ ተሰጥቶ ነበር።
በዚሁ መሰረት የአገሪቱን ህገ መንግስት ጠቅሰው የዋስትና መብታቸውን እንዲከበርላቸው የአቶ በቀለ ገርባ ጠበቆች ጠይቀው ነበር። ለአምስት ጊዜ የተለያየ ምክንይት እየተሰጠ ሲንከባለል የቆየው ብይን በመጨረሻ ውድቅ ተደርጓል። ለዋስትናው መብት መከልከል ዋና ምክንያት የሆነው ” ቢፈቱ ከአገር ይወጣሉ ፣ ከተፈቱ ዳግም የማነሳሳት ስራ ይሰራሉ ” የሚል ነው።
ይህ አቃቤ ህግ ያቀረበው መከራከሪያ ቀደም ሲል ማስረጃ ያልቀረበበት ተብሎ ውድቅ የተደረገ ሲሆን፤ አቶ በቀለ ገርባ ቀደም ሲል ታስረው ሲፈቱ ከአገር ውጥተው ተመልሰዋል በሚል ጠበቃቸው ተከራክረዋል። አቶ በቀለ በበኩላቸው ” ደሮም ፍትህን አገኛልሁ ብዬ አላስብም” ማለታቸው ተሰምቷል።
” ፍትህ አገኛለሁ ብዬ አስቀድሜም አላስብም እዚህ የምንመላለሰው ጉዳዩን የዓለም ህብረተሰብ እንዲያውቀው ነው” ያሉት አቶ በቀለ ገርባ ቀደም ሲል ጉዳዩን የኦሮሚያ ፍርድ ቤት በውክልና የሚያየው ሆኖ ሳለ፣ መከልከሉ ቀድሞውም የፍርድ አካሄዱን መዝመም እንደሚያሳይ ተባግረዋል። ውሳኔውም ምንም እንዳላስደነቃቸውና የሚጠብቁት እንደሆነ አመልክተዋል።
በመሆኑም ዓቃቤ ሕግ ያቀረባቸው ሰነዶች አቶ በቀለ በተለይ የጉራጌና የሥልጤ ተወላጆች ከኦሮሚያ መውጣት እንዳለባቸው በመግለጽ ያስተላለፉት ትዕዛዝ፣ ተስማምተው የሚኖሩ ሕዝቦችን ለአመፅ ማነሳሳት መሆኑን እንደሚያስረዱና ምንም እንኳን የፖለቲካ ፓርቲ አመራር ቢሆኑም፣ መንግሥትን ማውረድ የሚቻለው በምርጫ ብቻ በሚደረግ ውድድር ሒደት መሆኑን እያወቁ በኃይል ከሥልጣን ለማውረድ ያስተላለፉት መልዕክት አግባብ አለመሆኑን የሚያስረዱ መሆናቸውን ፍርድ ቤቱ በብይኑ አስታውቋል፡፡ በመሆኑም አቶ በቀለ ዓቃቤ ሕግ በፀረ ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር 652/2001 አንቀጽ 14 እና 23(1) መሠረት ከብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት ያገኘው ማስረጃ፣ ከላይ የተጠቀሱትን የሚያስረዱ ሆነው በመገኘታቸው በወ/መ/ሕ/ሥ/ሥ/አ 113(2) መሠረት በመቀየር፣ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 257(ሀ) ማለትም ‹‹መገፋፋትና ግዙፍ ያልሆነ የማሰናዳት ተግባር›› የሚለውን መተላለፋቸውን በማስረዳቱ እንዲከላከሉ ብይን ሰጥቷል፡፡
ኢትዮጵያ ዛሬ (ቅዳሜ ታህሳስ ፩ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. Dec. 10, 2016)፦ ባለፈው ሣምንት በምርጫ መሸነፋቸውን በፀጋ መቀበላቸውን አሳውቀው የነበሩትና ጋምቢያን ላለፉት ሃያ ሁለት ዓመታት የመሩት የጋምቢያው ፕሬዝዳንት ያህያ ጃሜይ፤ በዛሬው ዕለት የምርጫውን ውጤት አልቀበልም አሉ። ድጋሚ ምርጫ መካሄድ አለበት ማለታቸው ተደመጠ።
በምርጫው ወቅት ተቀባይነት የሌላቸው ትክክልና ግልጽ ያልሆኑ ክስተቶች በመከሰታቸው ማዘናቸውን ገልጠው፤ የምርጫውን ውጤት ውድቅ ማድረጋቸውን አሳውቀዋል። በመሆኑም አዲስ ግልጥና ፍትሐዊ ምርጫ እንዲካሄድ አሳስበዋል።
የፕሬዝዳንቱን አቋም አስመልክቶ የተለያዩ አገራት ተቃውሟቸውን አሰምተዋል። ከእነዚህም ውስጥ ዩናይትድ ስቴትስ ኦፍ አሜሪካ እና ጎረቤት አገርዋ ሴኔጋል ውግዘታቸውን አሰምተዋል። የአፍሪካ አንድነት ድርጅት በበኩሉ፤ ”ሠላማዊ እና ፍትሐዊ የሥልጣን ሽግግር” እንዲካሄድ አስገንዝቧል።
ፕሬዝዳንት ያህያ ጃሜይ እ.ኤ.አ. 1994 በመንግሥት ግልበጣ ሥልጣን ከያዙ ጀምሮ፤ የምዕራብ አፍሪካዊቷን አገር ጋምቢያን ላለፉት 22 ዓመታት ሲመሩ መቆየታቸው ይታወቃል። ባለፈው ኖቨምበር በአገሪቱ በተካሄደው ምርጫ አዳም ባሮው ከ43% በላይ ድምፅ አግኝተው ፕሬዝዳንት ያህያን ማሸነፋቸው ይታወሳል።
ፕሬዝዳንት ያህያ፤ በምርጫ ያሸነፏቸውን አዳማ ባሮውን ስልክ ደውለው ”እንኳን ደስ ያለህ!” በማለት መሸነፋቸውን በፀጋ መቀበላቸውንና በቅርቡ እንዲገናኙ ጥያቄ ሲያቀርቡ የሚያሳየው ቪዲዮ በዓለም የመገናኛ ብዙኃን ተሰራጭቶ ነበር። በዚህም ፕሬዝዳንቱ ከፍተኛ ድጋፍና አክብሮት ተችሯቸው ነበር። ሠላማዊ የሥልጣን ሽግግር በአፍሪካ ያልተለመደ በመሆኑ ብዙኀንን አስደምሞ የነበረ መሆኑ ይታወሳል። ቪዲዮውን ለመረጃ ከዚህ በታች ይመልከቱ።
በእለቱ The Good Ethiopian (ደጉ ኢትዮጵያዊ) የተባለ ቡድን ህይወቷን በአሳዛኝ ሁኔታ በቤይሩት ላጣችው ወ/ሮ ዓለም ደቻሳ ልጆች የሚሆን ገቢ ማሰባሰቢያ የስነፅሁፍና የሙዚቃ ፕሮግራም የሚካሄድበት ነበር። ፕሮግራሙ የታሰበውና የተዘጋጀው እዚሁ በፌስቡክ በምንተዋወቅ አስር የምንጠጋ ሰዎች ነበር።… በመጀመሪያ የዓለምን ሞት ተከትሎ （በቤሩት የኢትዮጵያ ቆንፅላ ፅ/ቤቱ በር ላይ ተጎትታ በመኪና መወሰዷን በማሰብ）የነበረው ሀዘንና ቁጭት ብዙ ሰው ዘንድ ነበር። ብዙ ተባለ። ብዙ ተገጠመ። ብዙ ስድ ፅሁፍ ተከተበ። ሁሉም ኡኡ አለ….
እርሱም ሳይበቃ Good Ethiopian (ደጉ ኢትዮጵያዊ）የተባለው ቡድን “ሁልጊዜ ከምናዝን የበኩላችንን እናድርግ” በሚል ዋና ዓላማ እዚሁ ፌስቡክ ላይ ተቋቋመ። የፌስቡክ ቡድኑ መስራቾች፥ በተመሳሳይ ጉዳዮች በመግባባት እናወራለን ብለው ያሰቧቸውን ሰዎች መጀመሪያ በinbox መልዕክት፣… ከዚያም በስልክ፣…ከዚያም በሌላ ስልክ… ስለጉዳዩ በዝርዝር አጫውተው/ጀንጅነው…. የሆነ ቅዳሜ ላይ በአካል ተገናኝተን ቡና እንድንጠጣ ሆነ።
የተወሰንነው (እኔን የወሰወሰኝን ጨምሮ) ከዚያ በፊትም እየተገናኘን ቡና በመጠጣት የተለያዩ ሀሳቦች ላይ እንወያይ ስለነበረ፣ በበኩሌ የቡና ቀጠሮው እንደተለመደው ለወዳጅነት መስሎኝ ነበረ። እንደተገናኘን ግን (ቀድሞ አጀንዳ ተይዞ ኖሮ) እዚያው ቡና ላይ አንዱ ሲነሳ አንዱ ሲጣል ተቆይቶ…. “ለምን የግሩፑን ሥራ…. በአጭር ጊዜ ውስጥ ለዓለም ደቻሳ ገቢ በማሰባሰብ ስራችንን አንጀምርም?” ምናምን የሚል ሀሳብ ቀረበ…
‘ይሁን! አይሁን!’ በሚል ትንሽ ተሟገትን። እኔ ጊዜውንም ከግምት በማስገባት፣ እርስበርስም በጥልቀት ስለማንተዋወቅም ጭምር… መግባባትና እርስበርስ ያለንን ጉልበትና ነገሮችን የመሸከም አቅም ቀድሞ መተዋወቅ ይሻላል በሚል፥ እንደዚያ ያለ የአጭር ጊዜ ፕሮግራም መታሰቡን አጥብቀው ከሚቃወሙ ሰዎች አንዱ ነበርኩኝ። ለብዙዎች ግን ሁሉም ነገር ቀላል ይመስል ነበር። በብዙኀን አባላት ዘንድ ከፍተኛ ጉጉትና የመለወጥ ስሜት （ambition) ነበር, thought I couldn’t be so. Honestly, what I can’t be at all is, ambitious!!!
የበለጠው ስሜት መራንና እንቅስቃሴዎችን ለመጀመር ንዑስ ኮሚቴዎችን አዋቅረን ስራ ተከፋፍለን ተለያየን። አንተ ይህን አድርግ! አንቺ ይህን…. ተብሎ ሲደለደል እኔም በእለቱ ፕሮግራሙ ላይ የሚቀርቡ ስራዎችን በተመለከተ የቤት ስራ ወሰድኩኝ። ከዚያም ገጣሚዎችን፣ መድረክ መሪ፣ የሙዚቃ ባለሞያ…. የማናገርና ለፕሮግራሙ የማግባባት ስራው በዋናነት የእኔ ሀላፊነት ነበር።
በግሌ እንቅስቃሴዬ ጥሩ ሆኖ ቀርቤ ከጠየቅኋቸው ሰዎች በቀፋፊ መልስ ከመለሰኝ (ያሳፈረኝ መስሎት ካፈርሁበት) አንድ ግለሰብ በቀር ሁሉም ከአንድ አንድ ነገሩን ተስማምተውበት ነበር። እንደዚያ ሆኖ…. ስንጨቃጨቅ፣ ስንነታረክ፣ ስንስማማ፣ እንዲህ ይሁን፥ እንዲያ ስንል… ታልፎ የፕሮግራሙ ቀን ደረሰ።
ያን ቀን ከእንቅልፌ ማልጄ ነበር የተነሳሁት። ለፕሮግራሙ መሳካት መፈፀም የነበሩብኝ ብዙ ስራዎች ነበሩ። የጽሁፍ ስራ የሚያቀርቡት ገጣሚዎች ጋር መደወልና ማስታወስ፣ የተወሰኑት ጋርም በአካል መገናኘት፣ ባንክ መሄድና ከውጭ ካሉ ደጋጎች የተላኩ ብሮችን ማውጣት፣ ቲኬት ለመሸጥ ወዳጆች ጋር መሄድ፣ በዱቤ የሸጥኳቸውን ብሮች ለማምጣት…. ከዚያ በኋላ ደግሞ ቀን 7 ሰዓት ላይ ሁላችንም እንገናኝ ተብሎ ነበርና ወዳጆቼ ጋር ላለመጉደል። ሁሉ ነገር ትናንት እንደነበር ሁሉ አይረሳኝም። (በአጠቃላይ ነገሩ ላይ ወደፊት…የማጫውታችሁ ነገር ይኖረኝ ይኖር ይሆናል።)
….በሥራ ብዛት የተነሳ ቁርሴን ሳልበላ ነበር የወጣሁት። በፋሲካ በዓል ማግስት (ሀሙስ) ከቤት ቁርስ ሳይበሉ መውጣት ብዙም ባይለመድም (ለራስም ለቤተሰብም ደስ ባይልም) ወጣሁ። — አንድም ስራዎቹን ለመፈፀም ጊዜ ስለምቆጥብ፣ ሌላም ስራ እያለብኝ ብጎርስም ምግብ ስለማይወርድልኝ አንደኛዬን ጨራርሼ…ብዬ ነበር። ቁርስ አለመብላቴ አይደለም የሚገርመው…. ምሳም አልበላሁም።
አመሻሹ ላይ በዝግጅት ጉድለት ምክንያት sound system ስላልተስተካከለ ሙኒት እና ዮርግ ሸበሌ ፓርክ ውስጥ ቁጭ ብለው ስለነበር ከእነርሱ ጋር ቁጭ ብዬ መጫወት ጀመርን። በሙኒት ግፊት አንድ ሚሪንዳ ጠጣሁ። ከዚያም ሜሮን ጌትነትን ለማግኘት ሸበሌ ቴራሱ ላይ ወጣሁ። የሚበላ አዝዛ ስለነበር፥ በብዙ ጭቅጭቅ ሶስት ጉርሻ አጎረሰችኝ። ቁርስም፣ ምሳም እራቴም ሆነ። — አንድ ለቁርስ፣ አንድ ለምሳ፣ አንድ ለራት በሉት!
ሰዓቱ ደርሶ ከነድክመቱ ጥሩ የሚባል ፕሮግራም አሳልፈን ቤት ቤታችን ተበተንን። እኔ ሰፈር ስደርስ 3 ሰዓት ገደማ ነበር። ቤት ለመድረስ የአንድ የ15 ደቂቃ መንገድ ሲቀረኝ የቤተሰብ ስልክ ተደወለልኝና አንስቼ ማውራት ጀመርኩኝ። አስፓልት ላይ ነው። ሰውና መኪና ለጉድ በሚመላለስበት አስፓልት። ትንሽ እንደሄድኩ…. ከኋላዬ የጎረምሳ እጅ ስልኩን ለመንጠቅ ያዘኝ። ስልኩን አጥብቄ ይዤው ኖሮ፣ ወይ ደግሞ እርሱ አጠንክሮ መንጠቅ ስላልቻለ… እንደነጠቀኝ አልወሰደውም ነበር። እኔም ዞርኩ።
እንደዞርኩ ግን ፊቴ ላይ ያረፈው የጎረምሳው ጩቤ ነበር። ከዓይኔ ከፍ ብሎ መሀል ላይ ወግቶኝ ስልኩን አስለቀቀኝ። አልሮጠም። ቀብረር ብሎ እየተሳደበ ሄደ። ከተቃራኒው የአስፓልቱ ጎን ላይ ጓደኞቹ እየጠበቁት ኖሮ ተቀላቀላቸው። በእጃቸው የያዙትን ገጀራ ሳይ ደነግጬ ዝም አልኩኝ።ማለፍም አለ። እርሱ ቢቀር ደግሞ ኪሴ ውስጥ የነበረ ጠቀም ያለ ብር (7 ሺህ የሚጠጋ) የነሱ ሲሳይ ሊሆንም ይችላል።
እናም ዝም! ደም እየወረደ ፀባይ ማሳመር!…በርግጥ መንገዱ ጭር አላለም ነበር። ብዙ ሰው ወደላይ ወደታች ይመላለስ ነበር። ልክ እኔን ሲወጋኝና እየተሳደበ ሲሄድ ደግሞ ቆመው ማየትም ጀመሩ። ወሬ ማየት ተክኖት የለ ህዝቤ?! ሲያዩኝ ይበልጥ በሸቅሁኝ። ብዙ ነገር አብራርቼ እንዲረዱኝ ተማፀንኩ፥ ወፍ የለም!
ደሜ እየተንዠቀዠቀ ብጮህ ብጣራ ወይ የሚለኝ አጣሁ። ከሶፍት አቅም የሚሰጠኝ አጣሁ። “አይዞህ” ማለትም ብርቅ ሆነ። መነፅሬ ወድቃ እንኳን እርሷን ፈልጎ የሚያቀብለኝ አጣሁ… (i need to wear a glass, to get my lost glass. Hehehe…) ዓይኔም በደም ተሸፍኖ ስለነበር መነፅሬን በዳበሳ አገኘሁት። – ለዓይን አምላክ አለው እንዲሉ አልተሰበረችም ነበር። እርሷን ይዤ ለእርዳታ ተጣራሁ። እንደሞኝ ለመንኩ! እንደሞኝ ሶፍት ለመንኩ! እንደ ልጅ “አይዞህ” መባል አማረኝ! እንደ ተራ ትኩረት ማግኘት ፈለግሁ! ….አሁንም ወፍ የለም!
ጥላዬን ፈራሁት።….ሚሰማኝ አልነበረም። ደሜ እየተንዠቀዠቀ ስልክ ወደማገኝበት ሱቅ ሄድኩኝ። ቅርብ ያሉ ሱቆች “አናስደውልም” አሉኝ። “ኧረ በራስህም ቢሆን” ብል ወይ ፍንክች! ይገርማል!…. “ምን ሆነህ ነው?” የሚልም የለ! ….ከዚያ በላቀ ግን፥ አገልግሎትን በመከልከል ወንጀልን መንከባከብ። ወንጀለኞችን መተባበር። በጣም አስጠላኝ። ….መጀመሪያ ህልም መሰለኝ። ደሙን ሳይ ስዳስስ፣ ሲቀዘቅዘኝ፣ ቁስሉ ሲሰማኝ…. ህልም እንዳልሆነ አወቅሁኝ። ኢትዮጵያዊነቴ አስጠላኝ። ሰውነቴ ደበረኝ። ናቅሁት። አማርኛ መናገር ቀፈፈኝ! “የሰው ያለህ” ብዬ የተጣራሁበት ድምፅ አንድ ሰው እንኳን ካላቀረበልኝ ምን ሊሰራልኝ? የምር ሽክክ አለኝ!
እዚያ — ዓለም ደቻሳ የተባለች ምስኪን፥ ቆንፅላው ፅ/ቤት በር ላይ ስትጎተት ዝም አሉ። እዚህ — ዮሐንስ ሞላ የተባለ ምስኪን ወጣት ለዓለም ደቻሳ ገቢ እሰበስብ ብሎ ባመሸበት፥ በራቸው ላይ (ያውም ዋና የመኪና መንገድ ላይ) ሲወጋና ሲቀማ ዝም አሉ። –እሳት ካየው ምን ለየው？ እንዲሉ ሁለቱም ያው ናቸው።
ለራሳቸው ፈርተው ነው ይባልና ልጆቹን ለመያዝ መሞከር ይቅር… ግን ሶፍትና ውሀ መስጠት ምንም አይጎዳም ነበር። ድብልቅልቅ ባለ ስሜት ውስጥ ሆኜ፣ ማንንም እንዳልጠይቅ ተስፋ ቆርጬ ስሄድ፣ አንድ መልከመልካም ወጣት ሰው ምን ሆኜ እንደሆነ ጠየቀኝ። ነገርኩት። ሁሉንም ነገርኩት። ባለሱቆች ስልክ እምቢ እንዳሉኝም ነገርኩት። ሁኔታዬን አይቶ በጣም አዘነ።
….ከማዘኑ ብዛት ሳያስተውል ደሜን በእጁ ነክቶ አጠበኝ። ብከለክለውም አሻፈረኝ አለ…. “ባልረዳህ ፀፀቱ ይገለኝ የለ? አታስብ ወንድሜ!” አለኝ። እንደልጅ ጉንጬን እያሻሸ አባበለኝ። ስልኩን ሰጥቶኝ ወንድሜ ጋር አስደወለኝ። አንዠቴን በላው። መቼስ እግዜር ደግ ነው።… በአንዱ ልባችን ሲሰበር ባንዱ ይጠግናል። አሁን ደግሞ ከዚያም ወንድሜ ወዲያው ደርሶ ሆስፒታል ሄደን ተሰፋ።
ይሄ በየመንገዱ ቅሚያና ውጊያ በጣም አሳሳቢ ነገር ሆኗል። እኔ ከማውቃቸው የቅርብ ወዳጆቼ ውስጥ ብቻ ከእኔ በኋላ የተከሰቱ 5 ወይም 6 አደጋዎችን አውቃለሁ። ምናልባት በኮብልስቶን ከተደራጁት ጋር በቅሚያና ዝርፊያ የተደራጁም ይኖሩ ይሆን? ለማንኛውም ግን ራስን መጠበቅና መጠንቀቅ መልካም ነው። ሰዎችንም እንኳን እርዳታ ጠይቀው፥ መደናበራቸውን አይተን የምንረዳ ያድርገን።
የሲያትል ከተማ በኮቪድ-19 ምክንያት የገንዘብ ችግር ሊያጋጥሟቸው የሚችሉ ነዋሪዎችን በማገዝ ላይ ይገኛል። ከመጋቢት ወር ጀምሮ ከተማው ጤናማ ምግብና አቅርቦቶች ተደራሽ መሆናቸውን ለማረጋገጥ የድንገተኛ ጊዜ የግሮሰሪ ቫውቸሮች (በተጨማሪም የድንገተኛ ጊዜ የምግብ ቫውቸሮች በመባልም የሚታወቁ) አሰራጭቷል። መርሃ ግብሩ እንደ ሁለት ወር ፕሮግራም የተጀመረ ሲሆን በርካታ ጊዜዎችን ተራዝሟል እንዲሁም ተስፋፍቷል። ተቀባዮች ለመጀመሪያዎቹ ሶስት ወራቶቻቸው በቫውቸር መልኩ $400 እና ከዛ በኋላ $180 ይቀበላሉ። ቤተሰቦች በማኅበረሰብ-ተኮር ድርጅቶችን እና በከተማው ትብብር ተመዝግበዋል።
የድንገተኛ ጊዜ ግሮሰሪ ቫውቸሮች ተቀባዮች በከተማ በሚተዳደር የሕፃናት መንከባከቢያ እና የምግብ ዕርዳታ ፕሮግራሞች ውስጥ የሚሳተፉትን ቤተሰቦች እና በማህበረሰብ የተመሰረቱ ድርጅቶችን በመተባበር የተመዘገቡ ቤተሰቦች ይጨምራሉ።
እነዚህ ድርጅቶች ከሚያገለግሏቸው ማህበረሰቦች ጋር ጥልቅ እና ረጅም ግንኙነት ስላላቸው ነው። ድርጅቶቹ በኮቪድ-19 የተነሳ ባልተመጣጠነ ሁኔታ ተፅኖ ባደረባቸው ቤተሰቦች እና ሌሎች እንደ ቋንቋ እንቅፋቶች፣ ከአገር የመባረር ፍርሃት፣ ወይም የቤት ውስጥ ብጥብጥ ያሉ ስልታዊ ዘረኝነት እና ተቋማዊ መሰናክሎች ምክንያት የመንግስት እርዳታዎች ማግኘት ያልቻሉ የተፈናቀሉ ሰራተኞች ላይ ትኩረት በማድረግ ላይ ናቸው።
የተቸገሩትን ለመርዳት ከሚረዱ ብዙ ሀብቶች ውስጥ የግሮሰሪ ቫውቸር አንዱ ነው። እባክዎ በዚህ የችግር ጊዜ ማህበረሰብ ውስጥ ያሉ ሌሎች ግብዓቶችን ያስሱ ይህም የሚከተለውን የ የሲያትል ከተማ ከንቲባ የኮቪድ-19 ማህበረሰብ ግብዓቶችን በመጎብኘት እና የህዝብ ጤና ሲያትል ኪንግ ካውንቲ የድንገተኛ ጊዜ ሀብቶች። ለምሳሌ፡- የተባበሩት የኪንግ ካውንቲ መንገድ፣ (United Way of King County) እያቀረበ ያለው ነጻ ቤት ድረስ የሚደርሱ የድንገተኛ ጊዜ የምግብ ቦክስ በዚህ ኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት። እንዲሁም እርስዎ ለ ወረርሺኝ-EBTብቁ ሊሆኑ ይችላሉ፣ ይህም ትምህርት ቤቶች በኮቪድ-19 ምክንያት ዝግ በመሆኑ ቤተሰቦች ሸቀጣ ሸቀጦችን ለመግዛት የሚረዱ አዲስና ጊዜያዊ የምግብ ጥቅም ነው። ማንኛውም ህጻን የዜግነት ወይም የኢሚግሬሽን ሁኔታው ምንም ይሁን ምን የ P-EBT መቀበል ይችላል። ብቸኛው መስፈርት የሚሆነው አንድ ልጅ ለነፃ ወይም ለቅናሽ ዋጋ የትምህርት ቤት ምግቦች ብቁ መሆን አለበት ነው።
ፕሮግራሙ ከከተማው በሚገኝ የገንዘብ ድጋፍ፣ በግል እና በጎ አድራጎት መዋጮዎች ይደገፋል ይህ በተባበሩት የኪንግ ካውንቲ መንገድ (United Way of King County)፣ እና በ CARES ሕግ የተቋቋመ የፌደራል ኮሮናቫይረስ የእርዳታ ፈንድ የሚሳለጥ ነው።
ደንበኞች በማንኛውም የዋሽንግተን Safeway መደብር እንደሚያደርጉት ልክ (በአንድ ግብይት እስከ 20 ቫውቸሮች) መጠቀም ይችላሉ። ደንበኞች በሚወጡበት ጊዜ ቫውቸሮቻቸውን ለገንዘብ ተቀባዩ ያቀርባሉ እንዲሁም የቫውቸር ቅናሽ በግብይትዎ ላይ ተግባራዊ እንዲሆን የ Safeway Club ካርድዎን ማስገባት አለብዎት። እነዚህን ቫውቸሮች በራሶ ማረጋገጫ መውጫ መንገዶች ውስጥ መጠቀም አይችሉም። ከቫውቸር ዋጋው በታች ለሆኑ ግብይትዎች ምንም መልስ አይሰጥም። ቫውቸሮች የማይተላለፉ እና ከተቀዱ ጥቅም አልባ ናቸው። የጠፉ ወይም የተሰረቁ ቫውቸሮች ሊተኩ አይችሉም።
እነዚህን ቫውቸሮች የተቀበልኩት በስህተት ነው ብለው የሚያምኑ ከሆነ ወይም ተጨማሪ ቫውቸሮችን ለመቀበል የማይፈልጉ ከሆነ እባክዎ ለማቋረጥ በ SeaFoodVoucher@seattle.gov ኢሜይል ያድርጉ ወይም 206-684-CITY (2489) ይደውሉ።
እነዚህ የሸቀጣ ሸቀጥ ቫውቸሮች ለመደብር ውስጥ ግዥዎች ብቻ ነው ሊያገለግሉ የሚችሉት። በኮቪድ-ነክ ጉዳዮች ምክንያት በማግለያ ውስጥ ያሉ የፕሮግራም ተቀባይ ከሆኑ ወይም ወደ ግሮሰሪ መደብር መግባት የማይችሉ ከሆነ፣ የሸቀጣ ሸቀጥ አቅርቦትን አገልግሎቶችን ለመጠየቅ እባክዎ በ 206-684-CITY ይደውሉ።
በኮቪድ-19 ተፅእኖ ለደረሰባቸው ነዋሪዎች የማህበረሰብ፣ የሃገር እና የስቴት ተጨማሪ መረጃ እዚህ ይገኛል: http://www.seattle.gov/covid-19። አሁንም ቢሆን ጥያቄዎች ካሉዎት፣ እባክዎ በ 206-684-CITY ይደውሉ።
ንደቡብ የመን ንምንጻል ዝንቀሳቐሱ ዕጡቃት ሚሊሻ፣ ብኢማራት ተሓጊዞም፣ ንሓያሎ ትካላት መንግስቲ ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ ኣብ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን፣ ብ “ዕልዋ” ‘ዩ ከሲስዎም።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ኤርትራ ከምዘሰልጠነቶም ዝግለጹ ሚሊሻታት፣ ኣብ ዓደንን ካልኦት ዘገድስዋ ቦታታትን ከተዋፍር ምጽንሓ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር የቃልዑ።
ካብ ሓያሎ ከባቢታት የመን በብእዋኑ ትስሕብ ዘላ ኢማራት፣ ነቶም ሚሊሻታት ናብታ ልዕሉ ስትራቴጃዊ ኣገዳስነት እትውነን፣ ዝዓበየት ናይ የመን ደሴት ሶኮትራ ተዋፍር ምህላዋ’ውን ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።
ከሳምንታት በፊት አቶ ሽመልስ በፕሬዝዳንት ፅ/ቤት ኢሬቻን በተመለከተ ከወጣቶች ጋር ስብሰባ ባደረጉበት ወቅት እሳቸውም ሆነ አቶ አዲሱ አረጋ ለወጣቶቹ ያስተላለፉት ትእዛዝ በስብሰባው ከተሳተፈ ወጣት ተነገረኝ። የአቶ አዲሱ ይቆየንና አቶ ሽመልስ ለወጣቶቹ፦
“ኢሬቻን የምናከብረው ሌሎችን በሚያስፈራና በሚያስደነግጥ ሁኔታ አዲስ አበባ የኦሮሚያ መሆኗንም በሚያስመሰክር ሁኔታ ነው። ምንም የሚያስደነግጣችሁ ነገር የለም ለዚህ ተዘጋጁ። አንገት ያስደፉን አንገት ይደፋሉ የተዘጋ ኮንዶሚኒየም ካገኛችሁ ሰብራችሁ ግቡ” ነበር ያሉት። ይህንኑ መረጃ በአባይ ሚዲያ “አውድማ” ፕሮግራም ላይ በገለፅኩት ወቅት ለሽመልስ እንቀርባለን ያሉ ሰዎች እየደወሉ ‘እንዴት እንዲህ ትላለህ?’ ባሉኝ ጊዜ ‘ሰውየውኮ ይህን መናገራቸውን በቦታው ከነበረ ሰው አረጋግጬ ነው የተናገርኩት’ ብልም የሽሜ ቀራቢዎች “እሱ እንዲህ ቢልም አንተ ግን እንዲህ ማለት አልነበረብህም” ነበር ያሉኝ። “ጌቶች ቢፈሱም አገሱ ነው የሚባል” መሆኑ ነው።
-አቶ ሽመልስ በቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ ተገኝተው “የኦሮሚያ ቤተክህነት የሚባል ነገር አይታሰብም ለእስካሁኑም ቤተክርስቲያንን ይቅርታ እንጠይቃለን” ካሉ በኋላ መልሰው “የለም እንዲህ አላልኩም ነገሩ ምክረ ሀሳብ ነው ያቀረብኩት” ባሉ ጊዜ ይህንኑ እውነት በአውድማ ስንገልፀው የእሳቸው ወዳጅ ነኝ ባይ ደውሎ “ሽመልስ እንዲህ አለ ብሎ የነገረህ ሊቀ ጳጳስ ማነው?ሽሜ ይህን እንዳላለ ነግሮኛል” አለኝ እኔም የነገረኝን ሰው ማንነት እንደማልገልፅለትና ነገሩ ግን እውነት መሆኑን በትህትና መለስኩ። ሰውየው መልሶ “ጳጳሳቱን አትመን እነሱ ሰውየውን ስለማይወዱ ነው። እኔ ከእሱ አረጋግጫለሁ” አለኝ።
ከዚህ በላይ መታገሱ ጥሩ መስሎ ስላልታየኝ “የሱ ጓደኛ መሆንህን ብፁአን አባቶችን በመዝለፍ እያሳየኸኝ ነው?አንተ የኦህዴዱን ሽመልስን ለማመን የደፈርክ እኔ እንዴት የመንፈስ ቅዱስ አባቶቼን እንዳላምን ትመክረኛለህ? ይህ የአድርባይነት ጥግ ነው።”ብዬ ነገሩን ማጦዝ ለማንም እንደማይጠቅም በዚያ ከቀጠልንም አቶ ሽመልስ በቅዱስ ሲኖዶስ ጉባኤ የተናገሩትን የድምፅ ቅጂ ማግኘትና መለጠፍ ቀላል እንደሆነ ነግሬው ስልኩን ዘጋሁ።
የትናንቱን የአቶ ሽመልስ “እየሰበረ ሰጠው ላሞራ” ንግግርን ተከትሎ ይኽም ውሸት ይሆን? ብዬ ወደዚሁ ቀራቢያቸው ደወልኩ። ተቀይሞኝ ይሆን በሳቸው አፍሮ ስልኬን አይመልስም።እናም ወዳጄ ሆይ በድል በአል ፀብ የለም ስልኬን አንሳ ለማለት እዚህ መጣሁ።
ኣብ ሕርጊጎ ተተኺሉ ዘሎ ናይ 44 ሜጋ ዋት ተወሳኺ ፕሮጀክት መመንጨዊ ጸዓት ፡ኪኖ'ቲ ነቲ ዘጋጥም ዝነበረ ጸገማት ምፍታሕ፡ ኤሌትሪክ ንዘይረኸቡ ቦታታት ዕድል ዝኸፍት ከምዝኾነ፡ዋና ኣካያዲ ስራሕ ኮርፖረሽን ኤለክትሪክሲቲ ኤርትራ ኢንጂነር ኣብርሃም ወ/ሚካአል ሓቢሩ።
“እያንዳንዱ ሰው፣ በራሱ ሃሳብና ውሳኔ፣ በራሱ ፈቃድና ምርጫ፣ የራሱን ሕይወት የመምራት ነፃነት ሊኖረው ይገባል ወይስ አይገባም?” ...ይሄው ነው ዋናው የፖለቲካ ጥያቄ። ለጥያቄው የምንሰጠው ምላሽ ደግሞ፣ ጠቅላላ የፖለቲካ አቋማችንን ይወስናል። ሌሎቹ የፖለቲካ አጀንዳዎች... መርሆችና ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂና ህጎች በመሉ ከዚህ ጥያቄ ዝርዝርና ምንዝር ናቸው። ጥያቄውን ገልብጠን ልናየው እንችላለን። “የሌሎችን ሕይወት እንዳሻው የማዘዝ ስልጣን የያዘ አካል መኖር አለበት ወይስ የለበትም?”... የፖለቲካ መሰረታዊ ጥያቄ የዚህን ያህል ቀላል ነው። ጥያቄው፣ ጥቅም የሌለው ጊዜ ማሳለፊያ ወይም ጊዜ ማጥፊያ እንደሆነ አድርገን የምንቆጥረው ከሆነ፤ ጥርት አድርገን ለማሰብ አለመፈላጋችንን ያመለክታል። ራሳችንን ለመሸወድ ስንፈልግ ነው፤ ጥያቄውን የምናጣጥለው። አመቺ መስሎ ሲታየንማ፤ “መብቴ ነው፤ ንብረቴ ነው፤ ነፃነቴ ነው፤ በራሴ ሃሳብና ምርጫ የራሴን ሕይወት መምራት መብቴ ነው” ብለን እንከራከራለንኮ። ግን ይህንን ሃሳብ ከምር መሰረታዊ የፖለቲካ መርህ አድርገን ልንቀበለው አንፈልግም። ለምን ቢባል፣ ያልተመቸን ጊዜ፣ “ከግለሰብ መብትና ነፃነት በፊት የአገር ልማት፣ የህዝብ ጥቅም፣ የብሄር ብሄረሰብ ተዋፅኦ ይቀድማል” እንላለን። ለአገር ልማት በሚል ሰበብ ቅድሚያ ብድር ለማግኘት፣ ለህዝብ ጥቅም ተብሎ በሌሎች ሰዎች ላይ የዋጋ ተመን እንዲታወጅ፣ የብሄር ብሄረሰብ ተዋፅኦ በሚል ሰበብ ስልጣን ለመሻማት ስንፈልግ፤ የግለሰብ ነፃነትን እናጣጥላለን። አመቺ ሆኖ ሲታየን፤ “የሃሳብና የሃይማኖት ነፃነት፣ የመደራጀትና የመምረጥ መብት ይከበር” እንላለን። የማይመቸን ሃሳብ ለማፈንና በሰዎች ህይወት ላይ ለማዘዝ ስንፈልግ ደግሞ፤ “ከግለሰብ ነፃነት በፊት፣ አገራዊ መግባባትና የሃይማኖት ትዕዛዝ ይቀድማል” እንላለን። የነፃነት ነገር... እንደሁኔታው የምንጥለውና የምናነሳው፤ እንደአስፈላጊነቱ የምንክበውና የምንረግጠው፤ እንደአመቺነቱ የምንጮህለትና የምንጮህበት እንዲሆን እንፈልጋለን። ለዚህ ነው፤ መሰረታዊውን ጥያቄ የምናጣጥለው፤ ብዙም ልናስብበት የማንፈልገው። ነገር ግን፤ ልናስብበት ስላልፈለግን ብቻ መሰረታዊ ጥያቄነቱ አይሰረዝም። ሰው እስካለ ድረስ መሰረታዊው ጥያቄ ሁሌም ይኖራል። የነበረ፣ ያለና የሚኖር ጥያቄ ነው - በማንኛውም ጊዜና በየትኛውም አገር - ዛሬ በዘመናችንና እዚ በአገራችን ጭምር።
የአገራችንና የዘመናችን ዋና ዋና የፖለቲካ አጀንዳዎች ብዬ የማስባቸው ርዕሰ ጉዳዮችም፣ ከዚሁ መሰረታዊ የግለሰብ ነፃነት ጋር የተያያዙ ናቸው - ከሃሳብ ነፃነት፣ ከመደራጀት ነፃነትና ከመምረጥ ነፃነት ጋር የተያያዙ። በአንድ በኩል ከመንግስት የሚነጩ ሶስት ፈተናዎች አሉ። የሰዎችን ሃሳብ በማፈን የሚካሄድ መንግስት ፕሮፓጋንዳ የግለሰብ የሃሳብ ነፃነትን ይጥሳል። 1ለ5 የተሰኘው አደረጃጀትን ጨምሮ በመንግስት የሚካሄድ የብሄር ብሄረሰብ ፖለቲካ የግለሰብ የመደራጀት ነፃነትን ይጥሳል። የፖለቲካ ፓርቲዎች ፉክክር የሌለበት የአንድ ገዢ ፓርቲ ገናናነት፣ የግለሰብ የመምረጥ ነፃነትን ይጥሳል። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ከተለያዩ ፓርቲዎች ወይም ቡድኖች የሚመነጩና የግለሰብ ነፃነትን የሚጥሱ ተጨማሪ ሶስት ፈተናዎች አሉ - የሃይማኖት አክራሪነት፣ በብሄር ብሄረሰብ የመቧደን ዘረኝነት፣ ለፖለቲካ ስልጣን ተብሎ የሚካሄድ አሸባሪነት።
ከላይ የተጠቀሱት ሶስት ሶስት ፈተናዎችን፣ መንታ መንታ አድርገን ልናያቸው እንችላለን። የመንግስት ፕሮፓጋንዳም ሆነ የሃይማኖት አክራሪነት የመጠንና የስልት ልዩነት ቢኖራቸውም፤ “እኛ የነገርንህን ሃሳብ የግድ መከተል አለብህ” በማለት የግለሰብን የሃሳብ ነፃነት ይጥሳሉ። የብሄር ብሄረሰብ ፖለቲካና የዘረኝነት ቅስቀሳም እንዲሁ፤ “የትውልድ ሃረግ እየቆጠርክ ተደራጅ” በሚል የሚያስገድዱ ናቸው። የአንድ ገዢ ፓርቲ ገናናነትና የፖለቲካ አሸባሪነትም እንዲሁ፤ “የመምረጥ መብት የለህም፤ ያዘዝንህን ፈፅም” በሚል የፈላጭ ቆራጭ መንፈሳቸው ይዛመዳሉ። በሌላ አነጋገር፤ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገፅታ ናቸው።
ፈተናዎቹ፣ ለኢትዮጵያ የሰላምና የግጭት ጉዳይ መሆናቸውን ለመገንዘብ የሚያስቸግሩ አይመስሉኝም። በዚያው መጠን፣ የግለሰብ ነፃነት መከበርና አለመከበር፣ በሕይወት የመኖርና ያለመኖር፣ የብልፅግናና የድህነት ጥያቄ ነው ማለት ይቻላል - ለአገሪቱ የሰላምና የግጭት ጉዳይ ጋር የተቆራኘ ነውና። ለነገሩ፤ ኢህአዴግ “ዲሞክራሲ ለኢትዮጵያ የህልውና ጥያቄ ነው” እያለ በተደጋጋሚ እንደሚናገርና እንደሚፅፍ ይታወቃል። “የግለሰብ ነፃነት ለኢትዮጵያ የህልውና ጥያቄ ነው” ቢባል ይበልጥ ትክክለኛ ይሆናል።
ኢትዮጵያ ላይ ላዩን ስትታይ፤ የተረጋጋች ሰላማዊ አገር ትመስላለች። ነገር ግን፤ በቀላሉ ልትቃወስ የምትችል አገር ነች። የአፈና ፕሮፖጋንዳ፣ የብሄር ብሄረሰብ ፖለቲካና የአንድ ገናና ፓርቲ ስርዓት አገሪቱን ለሃይማኖት አክራሪነት፣ ለዘረኝነት ቅስቀሳና ለፖለቲካ አሸባሪነት እጅጉን የተጋለጠች እንድትሆን አድርጓታል።
የአገራችን የሃይማኖት ተቋማትና ቡድኖች፣ ከአገሪቱ የፖለቲካ ሁኔታ ጋር በጥብቅ የተሳሰሩ ናቸው። ለዚህም ነው፤ የፖለቲካ ለውጥና አለመረጋጋት በሚፈጠርበት ወቅት፤ በሃይማኖት ተቋማትና ቡድኖች ውስጥም የተለያዩ ቀውሶችና አዳዲስ እንቅስቃሴቶች የሚቀጣጠሉት። ኢህአዴግ ስልጣን ሲይዝ፣ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ሲኖዶስ ከፍተኛ ቀውስ ውስጥ ከመነከሩም በተጨማሪ አወዛጋቢ ሹም ሽር እንደተካሄደበት ይታወሳል። በየአካባቢው ግጭት፣ እስርና ግድያ ሲፈጠሩ መቆየታቸውም አይዘነጋም። ከስልጣን የተሻሩት ፓትሪያርክ ከአገር ወጥተው በአሜሪካ ከሌሎች የሃይማኖት ተቋም መሪዎች ጋር ስደተኛ ሲኖዶስ አቋቁመዋል፤ ጳጳሳትን ሾመዋል። ውዝግቡ ለ20 አመታት መፍትሄ ባለማግኘቱ እርቅ አልወረደም። የአገር ቤቱ ፓትርያርክ አቡነ ጳውሎስ ባለፈው ነሃሴ ወር ህይወታቸው ቢያልፍም፣ እስካሁን ሲኖዶሱ አዲስ ፓትሪያርክ ሳይመርጥ ወራት ተቆጥረዋል።
ኢህአዴግ ስልጣን ሲይዝ ጀምሮ ከውዝግብ ያላመለጠው የእስልምና ጉዳዮች ምክር ቤትም እንዲሁ፣ በየጊዜው አወዛጋቢ በርካታ ሹም ሽሮችን እንዳካሄደ፣ ከዚሁም ጋር በየጊዜ ግጭት፣ እስር፣ ግድያ እንደተከሰተ ይታወቃል። የካቲት 1987 ዓ.ም በአዲስ አበባ የዘጠኝ ሕይወት ያለፈበትን ግጭት መጥቀስ ይቻላል። የእስልምና ጉዳዮች ምክር ቤት በዘንድሮው ምርጫም ከውዝግብ አልዳነም። ከዚሁ ጋር ተያይዞ በአዲስ አበባና በተለያዩ ክልሎች ግጭቶች ተከስተዋል። የፕሮቴስታንት ቤተክርስትያናት ውስጥ የፖለቲካ መልክ ያላቸው እንቅስቃሴዎች አነስተኛ ቢመስሉም፤ ከፖለቲካው አየር ጋር በውዝግብና በክፍፍል እንደሚታመሱ፣ ኢህአዴግ ስልጣን በያዘበት ወቅት ታይቷል።
በእርግጥ፣ ኢህአዴግ ገናና ፓርቲ እንደመሆኑ፣ በየጊዜው የሚከሰቱ ግጭቶችን መቆጣጠር ችሏል። ነገር ግን፣ በሃይማኖት ተቋማት ውስጥም ሆነ፣ ሃይማኖትን ሰበብ አድርገው በተሰባሰቡ ቡድኖች መካከል የሚፈጠሩ ግጭቶች በጣም አስቸጋሪ እንደሆኑ አይካድም። በጂማ በርካታ ሰዎች ሕይወታቸውን ያጡበት ግጭት አንድ ምሳሌ ነው። የግጭቶቹ መነሻና መድረሻ አስቀድሞ ለመገመት ያስቸግራል። ግን ለመቀጣጠል ዝግጁ የሆነ ቤንዚን በአንዳች ምክንያት መቀጣጠሉ አይቀርም። ከወልቃይት ስኳር ፋብሪካና ከዋልድባ ገዳም ጋር በተያያዘ ምን ያህል ግርግር እንደተፈጠረ አይታችኋል። የእስልምና ጉዳዮች ምክር ቤት ምርጫና ከአወልያ ትምህርት ቤት ጋር በተያያዘ በአዲስ አበባና በተለያዩ የክልል ከተሞች የተከሰተውን ግጭት ታዝባችኋል። አንዳንዱ ከሃይማኖት ነፃነት ጋር፣ አንዳንዱ ደግሞ ከሃይማኖት አክራሪነት ጋር የተያያዘ ነው።
በሃይማኖት ሰበብ የሚፈጠር ውዝግብና እና የአክራሪነት ግጭት በቀላሉ ከቁጥጥር ውጭ ሊሆን የሚችል ከፍተኛ የፖለቲካ አደጋ ነው። በጣም አሳሳቢው ነገር፣ የሃይማኖት ነፃነትንና የሃይማኖት አክራሪነት ለይቶ ለግለሰብ ነፃነት በፅናት የሚቆም ብዙ ሰው የለም። የሃይማኖት ነፃነትን መደገፍና የሃይማኖት አክራሪነትን መከላከል የሚቻለው፣ ለሃሳብ ነፃነት (ለግለሰብ ነፃነት) ከፍተኛ ክብር ሲኖረን ነው። ነገር ግን የሃሳብ ነፃነትን በሚጥስ የመንግስት ፕሮፓጋንዳ ተጥለቅልቀን እየኖርን፤ ለሃሳብ ነፃነት በፅናት የመቆም ብርታት እንዴት ሊኖረን ይችላል?
ከላይ እንደጠቀስኩት፤ መሰረታዊው የፖለቲካ ጥያቄ፤ እያንዳንዱ ሰው፣ የማሰብ፣ የመደራጀትና የመምረጥ ነፃነት ሊኖረው ይገባል ወይ?” የሚል ነው። “የግለሰብን ነፃነት የመጣስ ስልጣን የያዘ አካል መኖር አለበት ወይ?” ነው ጥያቄው። የመንግስት ስልጣን የያዙ ሰዎች የግለሰብን ነፃነት (የሃሳብ ነፃነት) የመጣስ መብት አላቸው የምንል ከሆነ፤ አክራሪዎችም መብት አለን ይላሉ።
ስልጣን የያዙ ሰዎች፣ ለነሱ የማጥማቸውን ሃሳብ በማፈን አገሬውን በፕሮፓጋንዳ የሚያጥለቀልቁት ለምንድነው? “ለአገር እድገትና ለህዝብ ጥቅም የሚበጅ ልማታዊ አስተሳሰብ እንዲሰፍን እንፈልጋለን” ይላሉ። ... ይህንንም አገራዊ መግባባት (national consensus) ይሉታል። እያንዳንዱ ሰው የማሰብና ሃሳቡን የመግለፅ ነፃነት ተከብሮለት፤ ተወያይቶና ተከራክሮ... አብዛኛው ሰው ተቀራራቢ አስተሳሰብ ቢይዝ ችግር የለውም። የተለያዩ ሃሳቦች እንዳይገለፁ በማፈን፣ ሁሉም ሰው በባለስልጣን የተነገረውን ሃሳብ እንዲይዝ በፕሮፓጋንዳ መጠዝጠዝ ግን ሌላ ጉዳይ ነው። የሃይማኖት አክራሪዎችምኮ ከዚህ የተለየ ብዙም ክፋት የለባቸውም። “ለሰው ልጅ ፅድቅ የሚበጅ፣ ገነት ለመውረስ የሚያስችል የፈጣሪ መንገድ እንዲሰፍን እንፈልጋለን” ይላሉ። ... ይህንንም “የሃይማኖት እምነት” ይሉታል። የመንግስት ፕሮፖጋንዳን በዝምታ የሚቀበል ስርዓት፤ አክራሪዎችን የመከላከል አቅምና መከራከሪያ መርህ አይኖረውም። ብቸኛው መከላከያ የግለሰብ የሃሳብ ነፃነት እንዲከበር ማድረግ ነውና።
የሀዋሳ ከተማ አስተዳደር ከሲዳማ ዞን ተነጥሎ ይዋቀራል በሚል ወሬ ሰበብ በከተማዋና በዙሪያዋ ተፈጥሮ የነበረውን ስጋት ታስታውሳላችሁ - ከተማዋ የእገሌ ብሄር ነች፤ የእነእከሌ ነች በሚል።
ከጠ/ሚ መለስ ዜናዊ ህልፈት በኋላ ኢህአዴግ ሶስት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሮችን ለመፍጠር ወራት ፈጅቶበታል - የብሄር ተዋፅኦ ለመቀመር። ለነገሩ፤ ኢህአዴግ አንጋፋ መሪዎችን በአዳዲስ መተካት ሲጀምር ጎልቶ የተነሳው የመጀመሪያ ጥያቄ ከብሄር ብሄረሰብ ፖለቲካ ጋር የተያያዘ ነው - የእገሌ ብሄረሰብ ስልጣን አላገኘም፤ የእንቶኔ ተጎዳ በሚል። ለነገሩ፤ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ወሬ በተነሳ ቁጥር፤ ወዲያውኑ ብቅ የሚለው ጉዳይ የዘርና የብሄር ብሄረሰብ ተወላጅነት ሆኗል - ከሙስና ጋር ተቆራኝቶ። በብሄር ብሄረሰብ ስም በመቧደን የሚፈጠር የስልጣን ሽኩቻና ግጭት አገሪቱን ሊያናውጥ የሚችል ሌላኛው የፖለቲካ አጀንዳ ነው። የግለሰብ የመደራጀት ነፃነትን የሚጥስ የብሄር ብሄረሰብ ፖለቲካ፤ የግለሰብ ነፃነትን ለሚጥስ የዘረኝነት ቅስቀሳ ያጋልጣል።
ሶስተኛው የፖለቲካ አጀንዳ የመንግስትን ስልጣን ሙሉ ለሙሉ ጠቅልሎ እድሜ ልክ እንደ ርስት የመቆጣጠር አባዜ ነው። ኢህአዴግ ቢያንስ ለሚቀጥሉት ሃያ አመታታ ያለ ተቀናቃኝ ስልጣንን በብቸኝነት ይዞ ለመቆየት ቆርጧል። ብዙ ተቃዋሚ ፓርቲዎችም ኢህአዴግን በማስወገድ ስልጣን ለመያዝ የሚመኙ ናቸው። የጠላትነትን መንፈስ ያሰፍናል - አሁን የምናየውን አይነት። ለምሳሌ ከ2002 ዓ.ም ወዲህ ኢህአዴግ በፌደራልና በክልል፤ በወረዳና በቀበሌ ከ99.5% በላይ በማሸነፍ ሙሉ ለሙሉ ስልጣን መቆጣጠሩ አገሪቱን ወደ አለመረጋጋት ይወስዳታል ብለው እንደሚያስቡ የአሜሪካ እና የአውሮፓ መንግስታት በተደጋጋሚ ገልፀዋል።
የስልጣን ጉዳይ ውስጥ ከመግባት በእጅጉ የሚጠነቀቀው የአለም ባንክ ሳይቀር ሰሞኑን ይፋ ባደረገው ሪፖርት ውስጥ፤ ኢህአዴግ ከላይ እስከ ታች ስልጣኑን አስፋፍቶ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ቦታ ማጣታቸውን መዳከማቸው፤ ውጥረትን አስከትሏል ሲል ፅፏል። የፓርቲዎች የምርጫ ፉክክር ሲጠፋ፤ ስልጣን ለመሻማት የፓርቲዎች መቆራቆስና መጋጨት ስለሚከተል፤ ትልቅ አጀንዳ መሆን ይገባዋል። ነገር ግን የፓርቲዎች ፉክክር ከዜጎች የመምረጥ መብት ውጭ ትርጉም የለውም። ነገር ግን ዋናው ጥያቄ የፓርቲዎች ቦታ ማጣት ሳይሆን፤ ዜጎችን አማራጭ የማሳጣትና የመምረጥ መብታቸውን ያለማክበር ገዳይ ነው። አድራጊ ፈጣሪ ፈላጭ ቆራጭ ገናና መንግስት የመሆን ጉዳይ ነው። ግለሰቦች የራሳቸውን ሕይወት በራሳቸው ምርጫ የመምረጥ ነፃነታቸውን እንዲያጡ የሚያደርግ ገናና መንግስት ሊፈጠር የሚችለው፤ የዜጎችን የሃሳብ ነፃነትና የመደራጀት ነፃነት በመርገጥ ነው። የፖለቲካ አሸባሪነትም ተመሳሳይ መንገድ የሚከተል ነው። በሌላ አነጋገር፤ ሶስቱ የፖለቲካ አጀንዳዎች እርስ በርስ የተሳሰሩ የግለሰብ ነፃነት አጀንዳዎች ናቸው።
የወንጀል ጉዳዮች ለህብረተሰብ ወይም ለአባላቱ ጎጂ እንደሆነ የሚታዩ ሕገ-ወጥ ድርጊቶች ጋር የተያያዙ ናቸው. የወንጀል ክስ ዳኝነት, ወንጀል, እና ከባድ የትራፊክ ጉዳዮችን ጨምሮ በአካባቢ የወንጀል ነክ ጉዳዮች ዙሪያ ይሰማል.
ንቁ የዋስትና ዝርዝር ቅድመ-ህጋዊ አገልግሎት ኤጀንሲ የዩናይትድ ስቴትስ ጠበቃ ቢሮ ተደጋጋሚ ጥያቄዎች ePay የዲሲ የህዝብ ተከላካይ አገልግሎት ጉዳዮችን ለመከታተል የወንጀል ሰለባዎች ለቅጣት ምላሽ ቅደም ተከተሎች ቅደም ተከተል
...ንሕና’ውን ከምቲ ጐይታ ዝተንሥኦ ኵልና ክንትሥእ ከም ዝኾንና ንኣምን ኢና። “ክርስቶስ ካብ ሙታን ተንሥአ፡ በዚኸኣ ናይቶም ዝሞቱ በዅሪ ትንሣኤ ኮነ” (1ይ ቆሮ 15፡20)። ግንከ ክልተ ዓይነት ትንሣኤ ከምዘሎ ድማ፡ ኣይንረስዕ፡ ትንሣኤ ሕይወትን፡ ትንሣኤ ኵነኔን (ዮሓ 5፡29)። ንሕና እንደልዮን፡ እንጽበዮን ድማ፡ ትንሣኤ ሕይወት ኢዩ። ትንሣኤ ሕይወት ንምርካብ ከኣ፡ ከምቲ ጐይታ ካባና ዝጽበዮ ኴይንና እንተ ጸናሕና ኢና። ንሱ ከኣ፡ ቅድም፡ ፍጹም ሙሉእ እምነት፡ ሒዝና፡ ብሠናይ ግብሪ፡ ተሸሊምና ብፍቅሪ-ሓድሕድ ተጸሚድና ክንመላለስ እንተ ጸኒሕና፡ ጐይታ ከኣ፡ ኣብቲ መወዳእታ ፍርዲ፡ ትንሣኤ ሕይወት ኣተንሢኡ፡ “ንዑ ናባይ” ዝብል ቃሉ ከምዘስምዓና፡ ርግጸኛታት ኢና። በዓል ከነብዕል ከሎና፡.Read more...
እዚ ቃል እዚ ዘለዓለማዊ ኣምላኽ፣ እግዚኣብሔር ወልድ ሥጋ ለቢሱ፣ ሰብ ኮይኑ፣ ዝተገልጸሉን ዝተራእየሉን መዓልቲ ዕለተ ልደት፣ እቶም ምስጋና ዝሥርሖም ቅዱሳን መላእኽቲ ኣብ ቤተ ልሔም ዝዘመሩዎን ዘመስገኑዎን ምስጋና ኢዩ።Read more....
21 ጥሪ ዓመት ዓመት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም በዓል ዕረፍታ መዘከርታ እነብዕለሉ ዕለት ክኸውን ከሎ፡ ኣስተርእዮ ኢልና ድማ፡ ንጽውዖ። ኣስተርእዮ ማለት ድማ ብሓጺሩ ናይ ጐይታ ምግላጽ፡ ምግሃድ፡ ኢዩ። እዚ ከኣ ጐይታ፡ ካብ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍሲ፡ ተዋሂዱ፡ ኣምላኽ ክነሱ ፍጹም ሰብ ኰይኑ ተወሊዱ ምርኣይን፡ ምግላጽን ኢዩ። Read more...
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንስሙ ምስጋና ይኹን፡ ንድሕነት ዓለም ክብል ሥጋ ለቢሱ፡ ሰብ ኰይኑ፡ ኣብዚ ዓለም’ዚ ን33 ዓመትን 3 ወርሕን ተቐሚጡ ኢዩ። እቲ ዝበዝሐ ትምህርቱን ተኣምራቱን ደማ ድሕሪ ጥምቀቱ፡ ብጾም ዝጀመሮ፡ 3 ዓመትን 3 ወርሕን ዝፈጸሞ፡ ኣብ ቅዱስ ወንጌሉ ተጻሒፉልና ዝርከብ ኢዩ። ጐይታ ዝፈጸሞ ተግባራት ኩሉ ካብ ዝውለድ፡ ክሣብ ዝስቀል፡ ተንሢኡ ክሣብ ዝዓርግ፡ ብሙሉኡ ብኣፍ ቅዱሳን ነብያት ጌሩ ገሊጹዎ ኔሩ ኢዩ።Read More....
ሕያዋይን ርህሩህን መፍቀር-ሰብን ዝኾነ ልዑል ኣምላኽና፡ ነቲ ነቦና ኣዳም ዘተስፈዎ ተስፋ ድሕነት፡ ክፍጽም ሥጋና ለቢሱ ንዓና መሲሉ፡ ከድሕነና ኣብ ዝመጸሉ ጊዜ፡ ደቂ ሰባት ክንገብሮ ዝግባኣና ኩሉ ሠናይ ተግባራት ምሂሩናን ኣርእዩናን ኢዩ፡ መጀመርያ ንኹሉ ሠናይ ተግባር መሠረቱ ጾም፡ ስለዝኾነ፡ ኩሉ ትምህርቱ ኮነ ተኣምራቱ ቅድሚ ምጅማሩ 40 መዓልትን 40 ለይትን ጾመ.Read More....
ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምቲ ኪውለድ ከሎ፡ መልኣኽ ንጓሶት “እነሆ ንኹሉ ሕዝቢ ዝኸውን ዓቢይ ሓጎስ አበሥረኩም ኣሎኹ’ሞ ኣይትፍርሁ እናበለ ዘበሠሮም ንሓደ ንኽልተ ዘይኮነስ ንኹሉ ዓለም ዝኸውን ሓጎስን ፍሥሓን ኢዩ። ቅድሚ ልደት ጐይታ ኩሉ ዓለም በታ ናይ ኣቦና ኣዳም ስሕተት ኣብ ግዝኣት ጸላኢ ክጸንሕ ከሎ፡ ጐይታ ምስ ተወልደ ግን፡ ብርሃን ፀሓይ ክቕልቀል ከሎ ጸልማት ከም ዝሃድም፡ ሥልጣን ጸልማት ርሒቑ ግዝኣት ሰይጣን ዓነውነው ኢሉ ፈረሰን ረሓቐን።“ነቶም ሕልቅነትን ሥልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ ብመስቀሉ ምስ ሰዓሮም ኣብ ቅድሚ ሕዝቢ ኣሕፈሮም” ይብል ቈላስይስ 2፡15። እዚ ልደት’ዚ Read More....
እዚ ቃል’ዚ እግዚኣብሔር ኣብ፡ ቅዱስ ፍቓዱ ኰይኑ ነቲ ሓደ ወዱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ክውለድ፡ ሥጋ ክለብስ ምስ ፈቐደ፡ ንመልኣኹ ልኢኹ ምስ ኣበሠራ፡ ንሳ ድማ እግዚኣብሔር ዝሃባ ጸጋን ክብርን ርእያ ኣቐዲማ ንፈጣሪኣ ከተመስግን ከላ፡- “ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ተዕብዮ፡ መንፈሰይ ከኣ ብኣምላኸይ በቲ መድሓንየይ ባህ ይብሎ።...” ኢላ ኣመስገነት እሞ ከምቲ መልኣኽ “ኣቲ ምልእተ ጸጋ ሰላም ንዓኺ ይኹን፡ ካብ እግዚኣብሔር ጸጋ ረኺብኪ ኢኺ'ሞ ባህ ይበልኪ ዝበላ፡ መንፈስ ቅዱስ ናብኣ ወሪዱ፡ ሓይሊ ልዑል ኣጽሊሉ፡ እቲ ካብኣ ዝውለድ ቅዱስ ወዲ ኣምላኽ ከኣ ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነብሳ ነብሲ ወሲዱ ምስ ተወሃደ፡ እቲ ኩሉ መጻኢ ነገራት ተገሊጹላ፡ “እነሆ ካብ ሕጂ ኩሎም ወለዶ ብፅዕቲ ኪብሉኒ ኢዮም” ኢላ ተነበየት።Read More....
ነቢይ ኢሳይያስ መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሉ ብዛዕባ ልደት ጐይታ ብዙሕ ግሉጽን ብሩህን ትንቢታት ተነብዩ ኢዩ። ንሱ ድማ ጐይታ ዓለም ክርስቶስ ናይ ብሓቂ ብርሃን ከም ዝኾነ ተራእይዎ፡ “እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም።” ኢሳ.9፡2 ክብል ነቶም ኣብ ተስፋ ምቝራጽ ኣብ ክሕደትን ሓጢኣትን ዝነብሩ ንዝነበሩ ሕዝቢRead more .....
ኣብ መበል 50 መዓልቲ ድሕሪ ፋሲካ ዝውዕል በዓል፡ ኩላቶም ሓቢሮም ብሓንሳእ ነበሩ፡ ብሃንደበት ከኣ ከም ሓደ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ፡ ካብ ሰማይ ድምጺ መጸ፡ ነታ ተቐሚጦሙላ ዝነበሩ ቤት ውን መልኣ፡ ልሣናት ሓዊ ዝመስል ድማ ተራእዮም፡ ተመቓቒሉ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ነፍስ ወከፎም ዓለበ፡ ንኹሎም ድማ መንፈስ ቅዱስ መልኦም፡ መንፈስ ቅዱስ ኪዛረቡ ከም ዝሃቦም ውን ብኻልእ ቋንቋታት ኪዛረቡ ጀመሩ።....
ዓመታዊ ክብረ-በዓል ኣስተርእዮ ደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም ቤተ-ክርስቲያን ሽካጎ፡ ቀዳም 30 ጥሪ 2010 ብኽብ ዝበለ ስነ-ሥርዓት ብድምቀት ተኸቢሩ። እቲ በዓል ዓርቢ ናይ ምሸት ብዋዜማ ተጀሚሩ፡ ቀዳም ድማ ካብ ንግሆ ሰዓት 5 ጀሚሩ ሙሉእ መዓልቲ ብማኅሌት ብቅዳሴ ብመዝሙር ካልእ ውን ብዝተፈላለየ መደባት ተኸቢሩ። ኣብቲ በዓል ህዝቢ ሽካጎን ከባቢኣን ከምኡ ውን ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝመጹ ካህናትን ምእመናንን ተረኺቦም ብድምቐት ኣኽቢሮሞ። ስእላዊ መግለጺ ንምርኣይ ኣብዚ ጠውቑ....
.....ናታ ኣማላድነት ቅልጡፍን ሕራይ ዘብልን ከም ዝኾነ ኣቐዲምና ርኢናዮ ኢና፡ ኣብቲ መርዓ ናይ ቃና፡ ወይኒ ተወዲእዎም ክጭነቑ ምስ ረኣየቶም በቲ ርህራሄኣ "ወይኒ እምበር የብሎምን" ኢላ ንጐይታ ምስ ለመነቶ፡ ጐይታ ኸኣ ልማኖኣ ሰሚዑ ንግዚኡ ነቲ ኣጋንእ ማይ ምልእዎ ኢሉ ናብ ወይኒ ለዊጡ ከም ዝሕጐሱ ገበሮም። "ወሥሉጥ ስምኪ በኀበ እግዚኣብሔር" ይብል። ቅድስት ማርያም በዚ ከምዚ ዝበለ ቅድስናን ንጽህናን ድሕሪ ምጽናሓ፡ ጐይታ ዓርቢ ስቕለት ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ክሰናበት ከሎ ንተመሃራዩ ዮሓንስ እነሃ ኣዴኻ፡ ንዓኣ ድማ እነሆ ወድኺ ብምባል ብዮሓንስ ኣቢሉ ንኹልና እነሃ ኣዴኹም ኢሉ ኣደን ኣማላዲትን ገዲፉልና ኢዩ። ድሕርዚ ምስ ዮሓንስ ን 15 ዓመት ጸኒሓ ካብ ዘርኢ ኣዳም ዝተወልደት ስለ ዝኾነት በቲ ንኣዳም ዝተኣዘዘ መጸዋዕታ ሞት፡ ኣብ መበል 64 ዕድሜኣ፡ በዚ ኦኣመት ዓመት እንዝክሮ ዘሎና ዕለት 21 ጥሪ ዓረፈት። "ኢያድለወ ሞተ ክርስቶስ ለሥጋ ኣባሉ" ብሞትስ ነዲኡ'ኳ ኣይነሓፋን ኣየዳለዋን ይብል ቅዱስ ያሬድ። ተወሳኺ ንባብኣብዚ ጠውቑ....
አረቦች ሲባሉ የሰብእና እና የእውቀት መካን መሆናቸውን ይኽ ዘመን ምስክር ሆኗል።ዛሬ ሃገራቸው እንደ አሹቅ ባቄላ መንፈር የያዘባቸው የአረብ አይምሮ ዘገምተኛ መሪዎች በያዝነው አመት ውስጥ “የዱባይ ኮንቬንሽን” የተባለ ጉባኤ ለማካሄድ ደፋ ቀና እያሉ ሲሆን ተሰናባቾቹ ባንኪሙንና ባራክ ኦባማ የክብር ተናጋሪዎች ዝርዝር ውስጥ በመግባታቸው ለሚያደርጉት የጥቂት ሰዓታት ንግጝር በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር ቸክ ተቆርጦላቸዋል። ክፍያ መሆኑ ነው። ነገር ግን የአካባቢው ጂኦፖለቲክስ ሁኔታ ልቃቂቱ እንዲህ በቀላሉ የሚገኝ አይደለምና ከዚህ ጉባኤ ጠብ የሚል ነገር እንደሌለ አዘጋጆቹም ሰይጣንም ያውቁታል።
ዘመናዊው የአረብ አገሮች አከላለል የአስራ ዘጠነኛው ምእተ አመት የአውሮፓ ኮሎኒያሊስቶች ስሪት ነው። አረቦች አንድ ሆነውና ጠንክረው እንዳይወጡ እንግሊዝ ፈረንሳይና ጣሊያን መሬት የረገጠ ስራ ሰርተውበታል። ምንም እንኩዋን እስልምና እራሱን የቻለ አይዲዮሎጅ ሆኖ በመምጣት በኢስላሚክ ብራዘርሁድ አስተምህሮ “እስላም አገር የለውም” የሚል ማኒፌስቴሽን ለማስረጽ ቢሞክርም አረቦች ግን ዛሬም እንደ ተለያዩ ናቸው። በአንደኛውና በሁለተኛው የአለም ጦርነት ወቅት እንኩዋን በመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ የአረብ ህዝቦች የጦርነቶቹ አካል ሆነው በማያውቁት ጦርነት ውስጥ ሁለት ጎራ ተከፍለው ደም ተቃብተዋል።
ዛሬ ከየመን እስከ ሶሪያ ሚሊዮኖች ወደ ሞት ሰረገላ እየተጋዙ ነው። የአምስት ሽህ አመታት እድሜ ያላቸው ከተሞች ወደ ትቢያነት ከመቀየራቸው የተነሳ የአርኪዮሎጅስቶች ንብረት ከመሆን የዘለለ ዋጋ አይኖራቸው ይሆናዋል። ልቃቂቱ በማይታወቅና መጨረሻ በሌለው ጦርነት ውስጥ እንደ መዘፈቃቸው አንዳቸውም የአረብ አገር መሪም ሆነ የወታደራዊ ባለሙያ ከዚህ ጦርነት ጀርባ የምእራባውያንን እርዳታ የጠየቁበት አጋጣሚ የሌለ ቢሆንም ጦርነቱን ማቆም ቀርቶ በመፍትሄ ፍለጋው ዙሪያ በጥርስ አልባው የተባበሩት መንግስታትንም ሆነ የጸጥታውን ምክር ቤት እርዳታ ሲጠይቁ መፍትሄ ቀርቶ አጀንዳ አስይዞ ወደ መድረክ ለማምጣት እንኩዋን ሳይቀር የነጮቹን ደጅ መጽናት እራሱን የቻለ ህመም ሆኖዋል።