Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የዳግማዊ ምኒልክ ሐውልት የቆመው በዓለማቀፍ ደረጃ ለሚታወቀው የአድዋ ድል መሪነትና ጀግንነታቸው ነው። የጋራ ታሪካችንን ለማጥፋት የሚደረገውን ሸር በኦሮሞ ስም አትደበቁበት። ያሳዝናል! በዓለም ፊት መሳቂያ መሳለቂያ ልታደርጉን የእንግዴ ልጆች ተፈጠራችሁ።
እያንዳንዱ አጀንዳ ጥላቻን የሚቀሰቅስ፤ ግጭት ለመፍጠር የታቀደ፤ አብሮነትን የሚንድ … ነው። ምኒልክ የኢትዮጵያውያን የወል እንጂ የአንድ ብሔረሰብ አይደሉም። አጉል እብሪት ‘ላምጪው እንዲከፈል ኢትዮጵያዊነት ያስገድዳል’። (የዘመን አቆጣጠሮች በሙሉ የግሪጎሪ መሆናቸው ይሰመርበት።)
ETHIOPIAN NAVY DAY MEMORIAL IN 2018 ADDIS ABEBA የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል አባት ጦር አባላት ' የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል ቀን ' ትዝታ ከ LTV ጋር በመተባበር አዲሱን አመት 2011 ን በደማቅ ስሜት አክብረዋል
የቀድሞው ጦር ኃይሎች ጀግኖች ምሽት ክብረ በዓል በዋሽንግተን ዲሲ በተደረገበት ወቅት ስለ ባሕር ኃይላችን የምፅዋ ባሕር ኃይል መደብ ስለተደረገው ተጋድሎ ( በ 20 ኪ.ሜትር ምሽግ ተሠራ የሚለው ቃል በ 20 ኪ.ሜትር የ FIRING ZONE ርቀት CALCULATED ነውና ይቅርታ) ምሽጎች የተሠሩት በመደቡ ግቢና በምፅዋ ሆስፒታል ጓሮ ብቻ ነው።
በኢትዮጵያ ታሪክ የመጀመሪያው የረጅም ርቀት የሚሳይል ተኩስ ሙከራ የተደረገው በኢትዮጵያ ባህር ሃይል ፈጣን አጥቂ 111ኛ ስኳድሮን ከነበሩት አንዷ በ FMB-163 ጦር መርከብ ነበር
የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል መታሰቢያ ዓላማ የአገልግሎት ዘመን ትዝታችንን በማስታወስ ኢትዮጵያ ሃገራችን ባለባሕር በር ሃገር መሆኗን፤ ኢትዮጵያዊ መጪው ትውልድም ይሁን አሁንም ' ሕ ወ ሃ ት ' ወያኔ በሚዲያው አደንዝዞ ግራ ያጋባውን ሕብረተሰብ የአሰብ ወደብ ባለቤትነቱን እንዳይረሳና ወያኔ ከተወገደ በኋላ መብቱን እንዲያስከብር ማስታወሻ ነው።
እንደሚታወቀው የባሕር ኃይላችን ቀይ ባሕራችንን በማስከበር ረገድ አንድም ጊዜ በውጭ ወራሪ ኃይል ያለመደፈራችን ምክንያት የባሕር ኃይላችን ብቃት ከአካባቢው ሃገራት የተሻልን በመሆናችን በገሃድ የሚታወቅ ሃቅ ነበር። እንኳንስ አሁን ወንበዴዎች ሃገሪቷን የባሕር በሯን በዘጉበት ዘመን ይቅርና በደርግ የኢትዮጵያ መንግሥት ዘመን የባሕር ኃይላችን ሚና በቂ የሚዲያ አገልግሎት ጊዜ ተሰጥቶት ሕዝባችን ምን እያደረግን እንደነበርን የሚያውቀው ነገር አልነበረም። የምድር ጦርና የአየር ኃይል አባላትም ቢሆኑ ስለ ባሕር ኃይላችን ቀይ ባሕርን በማስከበሩ ረገድ የሚያደርገውን ትሩፋት በአጋጣሚ ከአሰብ ምጽዋ ወይም ወደ ሰሜኑ የጦር ግምባር የባሕር ጠረፍ በሚደረገው ጉዞ ሁኔታ ካላዩ በስተቀር ብዙም የሚያውቁት ጉዳይ አልበረም። ኢትዮጵያ በ 36ቱ የዘመናዊው የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል አገልግሎት ዘመን በውጭ ወራሪ ኃይል ተደፍራ አታውቅም። ሻቢያ በውጭ ሃገራት ተደጋግፎ በሌለው አቅም ሥልጣን ከያዘ በኋላ የነዳጅ ክምችት አላቸው የሚባሉትን ' የሃኒሽ ደሴቶችን ' በየመን ተሸንፎ ሲያስረክብ እያንዳንዱ የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል አባል ቁጭቱንና እልሁን ሆድ ይፍጀው ብሎ ዝም አላለም። ኤርትራ ራሷን ችላ የምትገነጠል ከሆነ '" ደንከል አውራጃና አሰብ ወደብን ጨምሮ ባለቤቱ ቀደም ብሎም በወሎ ክፍለሃገር አውሳ አውራጃ '" በደርግም ዘመን ደንከል አውራጃ '" አሰብ ራዝ ገዝ ''' ሆኖ ራሱን የሚያስተዳድር ክልል ነበር። መፃኢው ተመራጭ መንግሥት የኢትዮጵያን ሕልውና ለማረጋገጥ ቆራጥ ሆኖ የጥንቱም ማስረጃ በተባበሩት መንግሥታት ጽ/ ቤት አለና በሰላማዊ መንገድ የማስከበር ታላቅ የታሪክ አደራ ኃላፊነት አለበት። ድኅነታችን በገዛ ወደባችን የወደብ ቅኝ ተገዢ መሆናችን የኢኮኖሚ ምሁራን ይናገራሉ ፤ ፪ቱም ወደቦቻችን በእኛ ቁጥጥር ሥር በነበሩ ዘመን ግለሰብም ይሁን የመንግሥት ፋብሪካዎችና ልዩ ልዩ ተቋማት ከውጭ ሃገር ለሚያስገቡት ሸቀጥና ንብረት ለወደቦቹ የሚከፍሉት በውጭ ምንዛሪ ' በዶላር ' ሳይሆን በራሳችን " በብር " ነበርና ብራችንም በዓለም ሃገራት ኃይልና ዋጋም ነበረው። ያለባሕር በር ሕ ወ ሃ ት ለሠራው የብሔር ፌዴራሊዝም ለክልል ግንጠላ የምትታገሉ የዘመኑ እንቆቅልሾች ሕልማችሁ እውን ቢሆን የወደብ ባርነቱ ቀንበር ይብስባችኋል። ኢትዮጵያዊነት አንድነትና ኅይል ነው ፤
ከሕንድ የባሕር ኃይል ጦር መርከብ ሚዚየም ላይ ግለሰብ በሞባይል ቴሌፎን ቀርጾ ፌስቡክ ላይ ጭኖት ያገኘሁት ሲሆን ሁሉም ነገሯ አንድ ዓይነት OSA CLASS MISSILE LOUNCHING የጦር መርከብ ስለሆነች ለእኛም ትዝታ፦
ክቡር ዶክተር አምባሳደር ካሣ ከበደ፡ የኢትዮጵያ ባሕር ኃይል አባላት፡ በየመን ሃገር ለ 11 ዓመታት ሲንገላቱ በቆዩበት ዘመን በተቻላቸው መጠን ሁሉ ታግለው እያንዳንዱ የባሕር ኃይል እስከነቤተሰቡ ወደ አሜሪካን ሃገር እንዲዛወሩ ሃሳባቸውና ጥረታቸው ተሳክቶላቸዋል። በርግጥም ክቡር ኮማንደር አሠፋ ሠይፉም የተቻላቸውን ሁሉ ጥረት ማድረጋቸው ከእያንዳንዱ የባሕር ኃይል ታላቅ ምሥጋና ያቀርባሉ። ክቡር ዶክተር አምባሳደር ካሳ ከበደ፤ ክቡር ኮማንደር አሠፋ ሠይፉ፤ እንዲሁም በዚህ የተቀደሰ ተግባር የተቻላችሁን ጥረት ያደረጋችሁ ሁሉ፡ ፈጣሪ የኢትዮጵያችን አምላክ ረጅም ዕድሜና ጤና እንዲሰጥልን ፀሎታችን ነው።
ክቡር ካፒቴን መርሻ ግርማ ፡ ከባሕር ኃይላችን ሲንየር የባሕር ኃይል መኮንኖች አንዱ ሲሆኑ፡ እውቀታቸውን ከድፍረታቸው ጋር በራስ የመተማመን ባሕርያቸው ጋር ከምክትል የጦር መርከብ አዛዥነት እሰከዋና አዛዥነት ሃገራቸው ኢትዮጵያን በጀግንነት አገልግለዋል። በባሕር ኃይል አባልነት ከተቀጠርን ጊዜያት አንስቶ በ1970 ዓም እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር የነበሩት አለቆቻችን ሲናገሩ፡ ጠላት የሻቢያ ጦር መላውን ኤርትራ ከአሥመራና ከምጽዋ በስተቀር በተቆጣጠረበት ወቅት፡ በምጽዋ አካባቢ የነበረው ጦር አፈግፍጎ በኢትዮጵያ የባሕር ኃይል መደብ በተጠጋበት ወቅት የባሕር ኃይላችንን የእግረኛ ጦር በማስተባበር መደቡ እንዳይያዝ የጦር መርከቦች የመድፍ ድጋፍ እየሰጡ እንዲዋጉ ሌትና ቀን በጀግንነት የመሩ እነደነበሩ በወቅቱ የነበሩት ይመሠክራሉ።
ከሃገር መከላከያና ከዋና የልዩ ልዩ ክፍል አዛዦች በአመራራቸው ላይ ተጽእኖ ሊያደርጉባቸው ሲሞካክሩ፡ ለማይመለከታቸው ነገር ሁሉ ተገቢ መልስ በመስጠት አመራራቸውን በተግባር ያሳዩ ውድ የኢትዮጵያ ሃገራችን ጀግና መኮንን ናቸው። በነበረው ስርአት ደስተኛ ባለመሆናቸውና ያልመሰላቸውን ነገር በድፍረት ያለመቀበላቸው፡ ወደሚቀጥለው ማእርግ እንዲተላለፉ ያለመደረጉ፡ በተለይም የ1970 ው የአመራር ገድል የርሳቸው አመራር ሆኖ ሳለ፡ ሌሎች በሹመት ላይ ሹመት ሲደራረብላቸው የርሳቸውን ገድል ያዩ ሁሉ አለቆቻችን የሁልጊዜ ርእሰ ጉዳይ እንደነበር አይረሳኝም። ለወታደራዊ ከፍተኛ መኮንነታቸው ለተሰጣቸው ከባድ ኃላፊነት ከፍተኛ ጥንቃቄና በራሳቸው የሚተማመኑ ከመሆናቸው የተነሳ፡ ከምጽዋ ባሕር ኃይል መደብ ለሥራ ጉዳይ ወጥተው ሲመለሱ፡ በዋናው በር ላይ ያሉትን ዘቦች፡ እኔ እየነዳሁ ያለሁት መኪና መፈተሽ አለበት፤ ምናልባትም በጠላት ታፍኜ የባሕር ኃይሉ ግቢና በአካባቢው ያሉ የቆሙ ጦር መርከቦች ላይ ጠላት ጉዳት ሊያደርስ ይችላል በማለት ይናገራሉ፤ የጥቂት ስህተት ነገር፡ በጠላት መጠቃት እንደሚያመጣ ይናገሩና የሚያሳስቡና ባለግርማ ሞገስ ከፍተኛ መኮንን ናቸው። ረጅም እድሜና ጤንነት እመኝሎታለሁ፡ ውድ ካፒቴን መርሻ ግርማ።
ክቡር ኮማንደር ማቴዎስ መኮንን ከባሕር ኃይላችን የማሪን ኢንጂነሪንግ ሲንየር መኮንኖች አንዱ ናቸው። ለሰባት አመታት ተኩል ባገለገልኩበት የ8ቱም ፈጣን አጥቂ ጦር መርከብ 111ኛ ስኳድሮን የማሪን ኢንጂነሪንግ ኮማንደር ሲሆኑ፡ የጦር መርከቦቹ ምንጊዜም ለግዳጅ ብቁ እንዲሆኑ፡ ከየጦር መርከቦቹ አባሎችን መርጠውና ሞባይል ቲም በማቋቋም የሶቪየት ሥሪት የሆኑትን የጦር መርከቦች ጥገና ሲያደርጉ ዕውቀታቸውን ሳይሸሽጉ በቲዎሪም ይሁን በተግባር ክልብ በሆነ ጥረት የሚያደርጉትን ሁሉ አብረዋቸው የሚሠሩት የማእርግ ጓደኞቼ ሁሉ በየዕለቱ ሲናገሩ የምንሰማው ሃቅ ነበር።
በተለይም የሶቪየት ጦር መርከቦች ኢንጂን EXPIRED DATE የተመደበለትና በአጋጣሚ ብልሽት ቢያጋጥመው እንኳን፡ እንደ ምራባውያኑ መለዋወጫ ተገጥሞለት እንደገና በሥራ ላይ እንዳይውል የተደረገ ስለነበር፡ ሁኔታው ከሚያሳስባቸው ቀዳሚ መኮንኖች አንዱ ስለነበሩ፡ አስታውሳለሁ በጦር መርከብ 162 ላይ GEAR BOX ላይ ችግር አለ በማለት SEALED ሆኖ የተገጠመውን ኢንጂን ከሌሎች የጦር መርከቦች ተፈታቶ ሜዳ ላይ ተቀምጦ ከነበሩት አስቸጋሪ የነበረው ውስብስብ በመፈታታት ለመርከባችን ጥገና አድርገው በብዙ ሚሊዮን ዶላር ሊያስወጣ የነበረውን ዋጋ ከአስተባበሩት የጥገና ቡድን ጋር ዓላማቸውን አሳክተዋል። ቀደም ብሎ ሁሉም የሶቪየት ጦር መርከቦች ነዳጃቸው በውድ የውጭ ምንዛሪ ዋጋ ስለነበር የሚገዛው፡ እንደሌሎቹ ከመራባውያን የተገዙት የጦር መርከቦች አሰብ ከሚገኘው የነዳጅ ማጣሪያ ነዳጃቸውን እንዲጠቀሙ፡ ከሌሎች መኮንኖች ጋር በመሆን ሁኔታውን አጥንተው ሃገራችንን ከኪሳራ ያዳኑና የሙያ አጋሮቻቸውና የማዕርግ ጓደኞቻችን፡ እውቀታቸውን በማካፈልም ሆነ ጉልበታቸውን ጭምር አብረው በመሥራት በተግባር ሁልጊዜ በሚያደርጓቸው ከልብ የሆነ ትጋት፡ በማድነቅና በማክበር የሚያመሰግኗቸው ውድ የባሕር ኃይላችን ከፍተኛ መኮንን ናቸው።
---""" ሌላው የእርሳቸው ትሩፋት፡ የባሕር ኃይላችን ጦር መርከቦች መደብ ወደ ዳሕላክ፤ ናኩራ ከተዛወረ በኋላ፡ በደሴቲቱ ላይ የውሃ ግድብ ባለመኖሩና በአካባቢው ያለው የባሕር ኃይልና የምድር ጦር ሠራዊት የውኃ ችግር በጣም የበረታበት ቦታ ስለሆነ፡ የኢትዮጵያ መንግሥት ከእስራኤል ሃገር የቀይ ባሕርን የጨው ውኃ ወደ ንጹሕ ውኃ የሚለውጥ ( DISTLLING PLANT) ታላቅ ፕሮጀክት እቅድን በተመለከተ፡ ለቀናት ብቻ እዚያው እስራኤል ሃገር ከውሃና ፍሳሽ አገልግሎት ቴክኒሺያኖች ጋር ሄደው በእስራኤሎች በተደረገላቸው የጥቂት ቀናት ማብራሪያ ብቻ፡ ወደ ውድ ሃገራቸው እንደተመለሱ የ DISTLLING PLANT ቀደም ብሎ በሃገራችን ያልነበረ ቢሆንም፡ አብረዋቸው ለማብራሪያው እስራኤል ሃገር የነበሩት፡ የውሃና ፍሳሽ አገልግሎት ሠራተኞች ግዙፉ ፕሮጀክት ግራ አጋብቷቸው፡ ኮማንደር ማቴዎስን የሚሳካ ይመስለዎታልን ጥያቄ ሲአያስከትሉ፡ በአጋጣሚ የመጣው መሣሪያ ሁለት ቢሆንም፡ አንደኛው በንግድ መርከብ ጭነት ሲመጣ በማዕበል የተጎሻሸመና የተጎዳ ቢሆንም፡ ኮማንደሩ ባላቸው የዕውቀትም ይሁን የራስ ተነሳሽነት ፅናት ተደማምሮ መሣሪያው እንዲሠራና ሁሉም ነገር ተሳክቶ የሠራዊቱንም ይሁን የአካባቢውን ሕዝብ የውኃ ፍላጎት አሳክተዋል። ኮማንደሬ ረጅም ዕድሜና ጤንነት እመኝሎታለሁ """"
ከደደቢት ጋር የፕሪሚየር ሊግ ቻምፒዮን በሆነ ማግስት በኮንትራት ማደስ ዙርያ ከክለቡ ጋር ባለመስማማቱ የተለያየው ፍሬው ሲዳማ ቡናን በ2 አመት ኮንትራት የተረከበ ሲሆን በአዳዲስ ተጫዋቾች ቡድኑን እንደአዲስ ያዋቀረው ክለብ ውጤታማ የማድረግ ፈተናን ይጋፈጣል፡፡
ሲዳማ ቡና ከአሰልጣኝ በኃይሏ ዘለቀ ጋር የተለያየ ሲሆን ተራማጅ ተስፋዬ እና የካቲት ንጉሴን ጨምሮ ወሳኝ ተጫዋቾችን ለሌሎች ክለቦች አሳልፎ በመስጠት ከዞን ውድድሮች የተመለመሉ ተጫዋቾችን አሰባስቧል፡፡
የኢትዮጵያ ሴቶች ፕሪሚየር ሊግ አዲሱ የውድድር ዘመን ህዳር 10 ሲጀመር በምድብ ለ የሚገኘው ሲዳማ ቡና የመጀመርያ ጨዋታውን በሲዳማ ደርቢ ከሀዋሳ ከተማ ጋር ሀዋሳ ላይ ያደርጋል፡፡
ዶንግጓን SENLINBAO ኮፊያ እና ቆብ ኢንዱስትሪያል CO., LTD. ቆብ ንድፍ, ምርት እና ሽያጭ ላይ ያተኮሩ, 2002 ተቋቋመ. በምርት ተክል ዶንግጓን-ዓለም ፋብሪካ ውስጥ ይገኛል. ይህ በዋናነት ላይ-መስመር እና ማጥፋት-መስመር ሽያጭ ያስተዳድራሉ. ኩባንያው በዋናነት ከፍተኛ-መጨረሻ ቤዝቦል ክዳኖች, ሂፕ-ሆፕ ክዳኖች, የጎልፍ ክዳኖች, ዓሣ አጥማጅ caps እና ሌሎች ኮፍያዎች ያስተዳድራሉ. በተመሳሳይ ጊዜ, ኩባንያ ደግሞ የኦሪጂናል እና ODM የኢንዱስትሪ ምርት ብጁ ይቀበላል. ጅምላ ማበጀት ጋር በተፋጠጠበት, ኩባንያው ወደ ምርት ደረጃ ለማሻሻል አጠቃላይ መፍትሄ ያቀርባል. የእርስዎን የሚጠበቁ ማሟላት ፈጽሞ አይታጣም.
ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ, የእኛን ፋብሪካ የመጀመሪያ ጥራት መርህ ሳታከብር ጋር የመጀመሪያው የዓለም ክፍል ምርቶች በማደግ ላይ ቆይቷል. የእኛ ምርቶች አዲስና አሮጌ ደንበኞች መካከል በኢንዱስትሪው ውስጥ ጥሩ ስም እና ጠቃሚ የተሳለ አተረፍሁበት አለ. የእኛ ምርቶች በሚገባ አውሮፓ, አሜሪካ, ደቡብ, መካከለኛው ምስራቅ እና ሌሎች አገሮች እና ክልሎች ጨምሮ, በሀገር ውስጥ E ና ገባንና ሁለቱም ይሸጡ ነበር. እኛም አቋማችንን አስተዳደር, በመጀመሪያ የጋራ ጥቅም እና የደንበኛ ያለውን ፖሊሲ የበለጠ ትኩረት መስጠት; የእኛ ኩባንያ ተጨማሪ የፈጠራ እና አስተማማኝ እንዲሆኑ ለማድረግ የማያቋርጥ ጥረት መክፈል ቆይቷል; እኛ ከልብ የእኛን በብሩህ ነገ ለመገንባት ሁሉ አዲስና አሮጌ ጓደኞች ጋር ለመያዝ እጅ እወዳለሁ!
“በኢትዮጵያ የብዙኃን ፓርቲ ሥርዓት አለ ሊባል አይችልም” ያሉት የመድረክ መሪዎች “መንግሥት በአስመራጭ ኮሚቴዎች ውስጥ የራሱን አባላት በማስገባት ምርጫውን ያኮላሻል” ብለዋል።
የአገር ልማትን በተመለከተም ከኢህአዴግ አስቀድሞ መድረክ አባይ መገደብ እንዳለበት ዕቅድ እንዳወጣ ጠቅሰው “የግድቡ ሥራ የገንዘብ መዋጮ ከመጠየቅ በስተቀር ተቃዋሚዎችን እና ሕዝብን ያገለለ መሆኑን እንቃወማለን” ብለዋል። “የግድቡ ሥራ ዕቅድ በፓርላማ ውይይት ተደርጎበት ያልፀደቀ ከመሆኑም በላይ በብክነት ለሚታወቀው ሳሊኒ መሰጠቱንም እንቃወማለን” ብለዋል።
በሁሉም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክርስትና እምነት ተከታዮች ዘንድ የጥር ወር የሚታወሰው በዓለ ጥምቀት የሚከበርበት በመሆኑ ነው። ጥር 10 ባሕር መጥረጊያ ወይም ከተራ ወይም ዋዜማ ተብሎ ይታወቃል። ጥር 11 በዓለ ጥምቀት የሚከበርበት ዕለት ነው። በሊቃውንት ስምምነት ጥር 12 ቃና ዘገሊላ፣ ጥር 15 ቂርቆስ፣ ጥር 18 ሰባር አፅሙ፣ ጥር 21 አስተርእዮ ማርያም፣ ጥር 24 ቤተልሄም፣ ጥር 25 መርቆርዮስ ሲሆኑ በእነዚሁ ቀናት እንደ ጥር 11 ቀን ሁሉ ታቦታቱን ወደ ጥምቀተ ባሕር በማውረድና ፀበል በመረጨት የዕድሜና የፆታ ልዩነት ሳይኖር ሁሉም በጋራ ያከብሩታል። ይህችም ጽሑፍ ከዓመታት በፊት በዓለ ጥምቀትን በጎንደር ከተማ ከነዋሪዎቹ ጋር ሳከብር ያየሁትን ለአንባቢያን ለማካፈል የተዘጋጀች ነች።
ጎንደር ከምትታወቅባቸው አያሌ ነገሮች መካከል አንዱ በተወሰነ ቦታ ብዛት ያላቸው አድባራት መኖራቸውነው። ለዚህም ነው የአካባቢው ተወላጆችና ነዋሪዎች መረግረጊያ / መኩራሪያ/ “ኧረ በአርባ አራቱ” የሚል የሆነው።
ጥር አብቶ በየካቲት እስኪተካ የተለያዩ ታቦታት በጎንደር ከተማና አካባቢዋ ይነግሣሉ። ንግሠትን ለማክበር የሚወጣው ህዝብ ለጎንደር ከተማ ድምቀትንና ውበትን ይሰጣታል። ታቦታቱ ከሚነግሡባቸው ቀናት መካከል በዓሉ የሚከበርበትን ዋዜማ ዕለት መመልከቱ በጎንደር ከተማና አካባቢ ስለሚገኙ አድባራት በዓለ ጥምቀት የተወሰነ መረጃ ሊሰጥ ይችላል።
እንደሌሎች አካባቢዎች ሁሉ የጎንደር ከተማ ነዋሪዎችም የጥምቀትን በዓል የሚጠባበቁት በጉጉት ነው። አዳዲስ ልብስና ጫማ ይገዛሉ። አዳዲስ ልብስና ጫማ መግዛት ያልቻሉም ያላቸውን ያጥባሉ፣ ይተኩሳሉ። በተጨማሪም ሴቶች እጅና እግርን ለማቅላት የሚያገለግል እንሶስላ ይገዛሉ። የተለያየ ዓይነት ቁንዳላ (ሹርባ) ይሰራሉ።
ከየቤተ ክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ በመውጣት ረዥሙን ጎዳና ተከትለው ፋሲለደስ ተብሎ ወደ ሚታወቀው ጥምቀተ ባሕር ለሚወርዱት ታቦታት ነጋሪት ሲጎሰም፣ የወጣቶች የሆታ ሁካታ፣ የሴቶች እልልታና የሕፃናት ጭፈራ ሲሰማ እጅግ ይማርካል። በያሬድ ማኅሌት ከሚያሸበሽቡት ቀሳውስትና ካህናት ኋላ ኋላ መነኩሴዎችና እናቶችም፣
እያሉ ሆታውን በማቅለጥ ታቦቱን የተሸከሙትን ቀሳውስት ፍጥነት ለመግታት ይሞክራሉ። ይህንን የሚያደርጉበት ምክንያት ለታቦቱ ያላቸውን ፍቅር በጭፈራ ለመግለፅና ታቦቱ ከሚያድርበት ቦታ ቶሎ ደርሶ ጭፈራቸው እንዳይቋረጥ በማሰብ ይመስላል። ይህ ግን እነሱ እንደፈለጉት ላይሆን ይችላል። ምክንያቱም ፖሊስ እየተከተለ ቶሎ ቶሎ እንዲሄዱ ይገፋቸዋልና ነው። ለእይታ አመቺ ነው ብለን ከቆምንበት ቦታ ታቦታቱና አጃቢዎቹ እየራቁ በመሄዳቸው ከኋላ ኋላ መከተል ጀመርን። ብዙም ሳንሄድ አጣጣሚ ሚካኤልን፣ እልፍኝ ጊዮርጊስንና መድኃኔዓለምን ይዘው ከመጡት ቀሳውስት፣ ዲያቆናትና መነኮሳት እንዲሁም ከአጃቢዎቹ ጋር ተገናኘን። የሦስቱ ታቦታት አጃቢዎች ከተገናኙበት ቦታ ላይ ለጥቂት ጊዜ ቆም በማለት ሊቃውንቱ መረግድና ሽብሸባ ሲያደርጉ ሌሎቹ ደግሞ የሚችሉትን የጥምቀት ዘፈን ሲዘፍኑ ቆይተው ጉዟችንን ወደ ጥምቀተ ባሕሩ ቀጠልን። በዚህ ጊዜ እንደታቦታቱ ቁጥር ሁሉ የአጃቢዎቹም ቁጥር እጅግ ጨምሮ ነበር። በዚህ ታቦት የማውረድ ሥነ-ሥርዓት ላይ የሚገኝ ምዕመን ሁሉ ግጥሞችን በመደርደርና እስክስታ በመውረድ ስሜቱን ሲገልፅ ይታያል። እነ እሙሃይም የለበሱትን ጋቢ ወገባቸው ላይ አደግድገው ሲወሳወሱ ሌሎች ደግሞ ከግራ ቀኝ ትከሻቸው ጋቢያቸውን ሳያወርዱ እስክስታውን ያስነኩታል።
ምንም እንኳ ለታቦት ሙገሳና መማፀኛ የሚደረደሩ ግጥሞችን የሚያቀነቅኑ እናቶችና ቤተሰቦቻቸው ከግብርና ሙያ የራቁና በተለያየ የሥራ መስክ የተሠማሩ ቢሆኑም የገበሬ ሚስቶች ለባሎቻቸው የሚደረድሩትን ግጥም እንዲህ በማለት ያቀነቅናሉ። ከዚያው ማርልኝ ያን ወለላ /2/ ዓመት ጥሮ ግሮ ሳይለምን አይበላ። ከዚያው ማርልኝ ያን ገበሬ /2/ ይዤው እንዳልመጣ ይጠብቃል በሬ። ከዚያው ማርልኝ ያንን ምቹ /2/ ይዤው እንዳልመጣ ከብቶቹ ልጆቹ። የግጥሙንና የዜማውን ስልት በመከተል ለአገር አንድነትና ለወገን ደህንነት ለዘመተው ወታደርም፤ ከዚያው ማርልኝ ያን ወታደር /2/ ይዤው እንዳልመጣ ይጠብቃል አገር። ይዤው እንዳልመጣ ያስከብራል ድንበር። በማለት በዕለቱ የነገሠውን ታቦት ይለምኑለታል፡፡
አንዳንዶቻችን እንዲያው ለመሆኑ ዐፄ ፋሲል የራሳቸው የመዋኛ ቦታ አሠርተው ነበር ወይ? ብለን መጠየቃችን አይቀርም። ለዚህም መልሱ ብዙ ድልድዮችን ያሠሩ፣ ከሦስት መቶ ዓመታት በላይ ዕድሜ ያለው ቤተ-መንግሥት ያስገነቡና ብዙ አድባራትን ያሳነፁ ንጉሥ መዋኛ ማሠራት ይሳናቸዋልን? ነው።
የዐፄ ፋሲል መዋኛ ከቤተ መንግሥታቸው በስተ ምዕራብ በግምት ሁለት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ቀሃ ወንዝ አጠገብ የሚገኝ ነው። ይህ ቦታ የተመረጠበት ምክንያት የመዋኛውን ቦታ የሚሞላ ውሃ ከቀሃ ወንዝ ለማምጣት በማሰብ ይመስላል። በመሆኑም ከቀሃ ወንዝ በመስኖ መልክ ተጠልፎ የሚመጣው ውሃ ለመዋኛ ተብሎ ከተከለለው ግቢ እስኪገባ ድረስ ሲፈስ ይታያል። ወደ ግቢ ከገባ በኋላ ግን በዘመኑ ከሸክላ በተሠራ ቱቦ መሰል ነገር በመሬት ውስጥ ለውስጥ ወደ መዋኛው ባሕር ይፈሳል። አሁን አሁን ግን የቀሃ ወንዝ ውሃ እየተመናመነ በመምጣቱ የከተማው ምክር ቤትመዋኛውን በቧንቧ ውሃ ለመሙላት ተገዷል። በጥድ፣ በወይራና በዋርካ ዛፎች የተከበበው የዐፄ ፋሲል መዋኛ ከርቀት ሲመለከቱት በአፀድ የተከበበ ቤተክርስቲያን ይመስላል።
የመዋኛውን ባሕር ጥልቀት፣ ስፋትና ርዝመት በትክክል ለመናገር ቢያስቸግርም ከአንዳንድ ዘመናዊ መዋኛዎች የሚያንስ አይደለም። ይኸው መዋኛ ዙርያው ክብ ደረጃ ሲኖረው ወለሉ በድንጋይ ንጣፍ፣ ግድግዳው ደግሞ በድንጋይና በኖራ መሰል ነገር የተሠራ ነው። ምንም እንኳን ወለሉ በድንጋይ የተነጠፈ ቢሆንም ውሃ በሚሞላበት ጊዜ ድፍርስ መሆኑ አይቀርም። ወለሉም ሆነ ግድግዳው በነፋስ ከሚመጣ አቧራ ነፃ አይሆንምና። ንፁህ የመዋኛ ውሃ ለማግኘት ደጋግሞ ማጠብን ይጠይቃል። ወደ መዋኛው ባሕር ለመግባትም ሆነ ለመውጣት የሚያገለግል ደረጃ አለ። እንደ ዘመናዊ መዋኛዎች ሁሉ አገልግሎት የሰጠ ውሃ የሚፈስበት ሽንቁርም በስተ ደቡብ ይገኛል።
በስተ ሰሜን በኩል ከመዋኛው ባሕር ግድግዳ ጋር ተያይዞ የተሠራ ባለ ሦስት ፎቅ ሕንፃ አለ። የሕንፃው የመጀመሪያ ክፍል ለመዋኛ በተቆፈረው መሬት ላይ የተመሠረተና ውሃው እስከ ሁለተኛ ፎቅ የሚደርስ በመሆኑ ለመኖሪያ እንዲያገለግል ሆኖ የተሠራ አይደለም። ውሃ ሲሞላ የመዋኛው ቦታ በውሃ ሊሸፈን ስለሚችል በቤት ግድግዳ መልክ የተሠራ ካለመሆኑም በላይ ከትልቅ ወንዝ ላይ የተሰራ ድልድይን ለመደገፍ ከውሃው ውስጥ ተመሥርተው የወጡ ምሰሶዎችን ይመስላል። በስተ ሰሜን በኩል ባለው የመግቢያ በር እንደገቡ ሁለተኛው ፎቅ ከክልሉ መሬት እኩል ስለሆነ ወይም የመጀመሪያ ክፍል (first floor) እንደምንለው በመሆኑ ለመግባት ደረጃ መውጣት አያስፈልገም። ይልቅስ ከመሬት ወለል ጋር የተያያዘ በመሆኑ ድልድይ ይመስላል።
ጥምቀተ ባሕሩ ባለበት ግቢ ተገኝተን፣ የወጣቶችን እስክስታ ተመልክተን፣ የመዋኛውን ቦታ ቃኝተን፤ ዋናተኞችን አይተን፣ የታቦታቱን አደራ ለቀሳውስቱ፣ ካህናቱና መነኮሳቱ ሰጥተን ለሚቀጥለው ቀን ቀጠሮ በመያዝ የጥምቀትን ዋዜማ በዚህ አጠቃለን ወደ ቤታችን ተመለስን። በማግስቱ ጠዋት የቅዳሴው ሥነ-ሥርዓት አብቅቶ፣ ፀበል ተረጭቶ፣ ታቦታቱ ካደሩበት የዐፄ ፋሲል ባለ ሶስት ፎቅ መዋኛ ሕንፃ እየወረዱ የግቢውን በር ትተው ወደየመጡበት መጓዝ ጀመሩ። በዋዜማው ከተገኘው ይልቅ በዕለተ ጥምቀቱ የተገኘው ሕዝብ በእጅጉ ይበልጣል። እንደ ዋዜማው ሁሉ ትኩረቴን የታቦታት ሙገሳ ግጥሞችን በሚደረድሩት መነኩሴዎችና እናቶች ላይ አድርጌያለሁ። እነሱም ከታቦታቱ ኋላ ኋላ እየተከተሉ፣
በማለት ያመሰግናሉ። በበዓለ ጥምቀቱ የተገኙት እናቶች ለበዓሉ ብለው ፀጉራቸውን በተለያየ የሹርባ አሠራር ተሠርተዋል። አንዳንዶቻችን ለመሆኑ የሹርባ ዓይነቶች ምን ምን ናቸው? ብለን መጠየቃችን አይቀርም። በአካባቢው በባህላዊነታቸው የሚታወቁት የሹርባ ዓይነቶች አለባሶ (ድርብ)፣ ስንቅር፣ ግልብጭ (እልም ያለ ቀጭን)፣ ግጫ፣ ሳዱላ፣ ጋሜና ቁንጮ ናቸው። ከነዚህ ሌላ ሕዝብና መንግሥት፣ አሳ፣ ጨረቃ፣ አፖሎ የሚባሉ ዘመን የወለዳቸው የሹርባ ዓይነቶችም አሉ።
የሚያሳዩበትም ነው። በጥልፍ ሙያቸው የታወቁት አቶ ገበየሁ ገሥጥ ዓይነቶቹን የሃገር ባህል፣ ስንዴ፣ ጉብጉብ፣ ፍቅር ቁርጥ፣ ላሊበላ፣ ፋኖ፣ (ቆለኛ ወይም ባለ ክታብ ተብሎም ይጠራል) ሳተላይት፣ ሞረድ፣ ተመሳሳይ፣ መጋዝ፣ ማርዳ፣ ጄትና አበባ በማለት እስከ ዐሥራ ሦስት ቆጥረውልኛል። ይህ ዝርዝር የራያ ጥልፍ ተብሎ የሚታወቀውን አይጨምርም። ፋኖ በሚባል የሚታወቀው የጥልፍ ዓይነት ሦስት የተለያየ መጠሪያ እንዳለው ሁሉ ማርዳ የሚባለው የጥልፍ ዓይነትም ቅጥያ እየተጨመረለት ጉርድ ማርዳ፣ ንቅስ ማርዳና ሸረሪት ማርዳ እየተባለ ይጠራል። ከዚህ በላይ በተዘረዘሩት የጥልፍ ዓይነቶች ውስጥ ይካተት አይካተት ባላውቅም የአካባቢው ነዋሪዎች “ወፍ እግር” እና “ሰንሰለት” የሚባሉ የጥልፍ ዓይነቶችም እንዳሉ ሲናገሩ ሰምቻለሁ።
እንደኔ ላለ የጥልፍ ጥበብን በሚገባ ማወቅ ቀርቶ ጎልቶ የሚታይን የጥልፍ ልዩነት ትኩረት ሰጥቶ ለማያውቅ ከላይ የተዘረዘሩትን የጥልፍ ዓይነቶችና ልዩነታቸውን ለሌላ ሰው መግለፅ እጅግ አስቸጋሪ ይሆንበታል። በእርግጥ የራስን ባህላዊ ልብስ ዓይነት ጠንቅቆ
“በበዓለ ጥምቀቱ የተገኙት እናቶች ለበዓሉ ብለው ፀጉራቸውን በተለያየ የሹርባ አሠራር ተሠርተዋል። አንዳንዶቻችን ለመሆኑ የሹርባ ዓይነቶች ምን ምን ናቸው? ብለን መጠየቃችን አይቀርም። በአካባቢው በባህላዊነታቸው የሚታወቁት የሹርባ ዓይነቶች አለባሶ (ድርብ)፣ ስንቅር፣ ግልብጭ (እልም ያለ ቀጭን)፣ ግጫ፣ ሳዱላ፣ ጋሜና ቁንጮ ናቸው።”
ፍቅር ቁርጥ የሚባለው የጥልፍ ዓይነት ከላይ ወደ ታች የሚወርደው ጥልፍ ከሁለትና ሦስት ቦታ ላይ ሳይያያዝ ወይም ክፍተት ኖሮት የሚወርድ ቀጭን ጥልፍና ከሁለትና ሦስት ቦታ ላይ በመስቀል ቅርፅ የተጠለፈ ጌጥ ያለው ነው። በስተኋላ ደግሞ ከዐንገትዬ ወረድ ብሎ ከወገብ በላይ በሚያርፈው ልብስ ላይም የመስቀል ቅርፅ ያለው ጥልፍ ይደረግበታል።
ፋኖ (ቆለኛ ወይም ክታብ) የሚሉት ደግሞ ከላይ ወደ ታች ከዐንገት ወደ ጀርባ የሚወርድ ጥልፍ ቢኖረውም በግራ ቀኝ ጡት ላይ የሚያርፈው ልብስ ላይ ስፋት ያለው ክብ መሰል የጥልፍ ንቅስ መኖሩ ልዩ ያደርገዋል።
ሳተላይት የሚሰኘው የጥልፍ ዓይነት በአብዛኛው ስፋት ያለው በመሆኑ የራያ ጥልፍ ተብሎ ከሚታወቀውጋር ይወዳደራል። በቀሚሱ መጨረሻ ዙርያውን አነስተኛ የመስቀል ቅርፅ ያላቸው ጥልፎች ይታያሉ። እነዚህንም ዙርያ ጥልፍ ይሏቸዋል። ከላይ ከተዘረዘሩት የጥልፍ ዓይነቶች በተጨማሪ በብዙ ቦታዎች የሚታወቀውን የራያ ጥልፍ ገበያ አምጥቶት ለጥምቀት በዓሉ የለበሱት ሴቶች ቁጥር ብዙ ነበር።
ስንቅር በሚባለው የሹርባ ዓይነት ፀጉራቸውን ተሠርተው፣ ፈርጥ ጨምረው ራሳቸውን በቀልቤ (ሻሽ) ሸብ አድርገው በፍቅር ቁርጥ የጥልፍ ዓይነት ካጌጠው ቀሚሳቸው ላይ ቀጭን ኩታቸውን (ሞራቸውን ወይም ዐይነበጓቸውን) ደርበው እግራቸውንም ሆነ እጃቸውን በእንሶስላ አቅልተው ባማረው ተረከዛቸው ላይ ያረፈው የአልቦ ጌጥ ተዳምሮ የጎንደር ሴቶችን ውበት አጉልቶታል።
የገጠሩን ባህል እንደጠበቁ የያዙት ደግሞ ረዥሙ ቀሚሳቸው አገር ባህል በሚሉት የጥልፍ ዓይነት ያጌጠ ከመሆኑም በላይ ሙሉ እጅጌ ያለው በመሆኑ እስከ እጃቸው መዳፍ አጥልቀው ከእጅጌው ጫፍ ላይ ካለው ጥልፍ ጋር ተያይዞ በተተከለው “ወቶ ማቲክ” ቆልፈውታል። ልብሱ በዘመናዊ የሴቶች ልብስ አሰፋፍ ያልተሰፋ በመሆኑ ወገብ ላይ ማቆሚያ ወይም መሰብሰቢያ ነገር የግድ አስፈልጎታል። በመሆኑም በትፍትፍ (በተለያየ ጥለት ባጌጠ) ሙሉ ውርድ መቀነት ሸብ አድርገው በአልቦ ለአጌጠው እግራቸው የሚስማማ ጫማ ተጫምተዋል። እዚህ ላይ ስለ በዓለ ጥምቀት አክባሪዎች መናገሩን አቁመን፤ ስለ አከባበሩ ሥነ ሥርዓት ማውጋታችን እንቀጥል።
ከፊት “ሆ” በሚሉት ወጣቶች፣ ከኋላ በመነኩሴዎችና እናቶች የሚታጀበው ታቦት ጉዞው ወደ ቤተ ክርስቲያኑ ቀጥሏል። ቄሶችና ካህናት ፅላት የተሸከሙትን ቄሶች ክብብ አድርገው ያዘግማሉ። ሰፋ ያለ ቦታ ሲገኝም ጉዟቸውን አቁመው ዝማሜውን፣ መረግዱን፣ ማስረገጡንና ማሸብሸቡን በከበሮ ታጅበው ያቀልጡታል። በዚሁ የእረፍት ማድረጊያ ቦታ መነኩሴዎችና እናቶች ግጥም በማውረድና እስክስታ በማለት ለታቦታቱ በረከት ያቀርባሉ። ከወጣቶች ብዙዎች ክብ ሠርተው “ሆ” ይላሉ። ሌሎች ደግሞ “ሰይ ሰይ” ይጫወታሉ። ይህ “ሰይ ሰይ” የሚባለው ጨዋታ “ምክቶሽ” ብለን ከምንጠራው ራስን ከዱላ በዱላ መከላከል ጋር ይመሳሰላል።
“ሰይሰይ” የሚጫወቱት ብዙ ጊዜወጣቶች ናቸው። ሰፋ ያለ ቦታ ላይ ወጣቶች ክብ ሰርተው ይቆማሉ። በዕድሜያቸው ወይም በጉርምስናቸው ተመጣጣኝ የሆኑ ሁለት ወጣቶች ለዚሁ ተብሎ ወደ ተተወው ቦታ ይገባሉ። ከዚያም በቁመታቸው ልክ ከመሬት ከፍ አድርገው ዱላዎቻቸውን አነካክተው ይቆዩና ቀስ ብለው ጨዋታውን ይጀምራሉ። ቀስ ብሎ የተጀመረውን ዱላ አንደኛው ወደ ሌላኛው ሰውነት ማስጠጋትና መከላከል በጣም እየፈጠነ በመሄድ ለዓይን ክትትል የሚያስቸግርበት ደረጃ ላይ ይደርሳል። በዚህ ጊዜ አንደኛው ቀልጣፋ ሆኖ ሌላኛው ዳተኛ ከሆነ ቀልጣፋው ዳተኛውን ይመታዋል። የሚመታውም ከጉልበት በላይ ከትከሻ በታች ነው። አመታቱም በቅልጥፍና እኔ እበልጥሃለሁና ንቃ ለማለት ይመስላል። ተመቺው በመመታቱ ተቆጥቶ ከጨዋታው በማለፍ ወደ ጠብ አያመራም። የሁለቱ መሸናነፍ የሚለካው በዚሁ በመሆኑ ተሸናፊውን በመተካት አሸናፊውን ለመግጠም “ችሎታ አለኝ” የሚል ክብ ሠርተው ከቆሙት ወጣቶች መካከል አንዱ በራሱ ፍላጎት በመምጣት ይገጥመዋል። አንዳንድ ጊዜ ሁለቱም መሸናነፋቸውን ለተመልካች አሳውቀው ቦታውን ለሌሎች ይለቃሉ።
ታቦታቱ ጉዟቸውን ሲቀጥሉ ከኋላ ሆነው የሚያጅቡት እናቶች የተጓዙበት መንገድ ለከርሞ እሾኽና እንቅፋት እንዳይኖረው በመመኘት፡- ላሎ መንገዱን አለስልሰው ከርሞ ይመጣል ያልሞተ ሰው። ከርሞ ይመጣል ያደረሰው። ይላሉ። ለሚቀጥለው ዓመት በሰላም እንዲያደርሳቸውም፡- እስኪ ዓመት ድገመኝ ጌታዬ ላመት ካደረስከኝ እኔ ምንተዳዬ። በማለት በዕለቱ የነገሠውን ታቦት ይለምናሉ። በዕለተ ጥምቀት ያልዘፈነች ሴት የታቦት ሙገሣና መማፀኛ ግጥሞችን በምትደረድረው መወቀሷ አይቀርም። ብዙዎቹ ለዓመት ያደረሳቸውን ታቦት በማመስገን በድምፃቸው ግጥም በማውረድ (በመደርደር) እና በመቀበል፣ በዐንገታቸውና በትከሻቸው እስክስታ በመውረድ ስሜታቸውን ሲገልፁ፤ አንዳንዶቹ ለዚያ ቀን የተሠሩት ሹርባ፣ ዐዲሱ ወይም የክት (ታጥቦ ወይም ተቀምጦ የነበረው) ልብሳቸው እንዳይበላሽ በጥንቃቄ በመራመድ የሌሎችን ስሜት አገላለፅ ይመለከታሉ። ይህንን ድርጊታቸውን የተገነዘቡ ግጥም አውራጆች በገለልተኝነት የሚመለከቷቸውን ፡-
ይሏቸዋል። ቅስቀሳውና ጉንተላው የበረታባቸው መነኮሳት የሚችሉትን ያህል ለመሞከር ወደ ዘፈኑ ጎራ በመቅረብ በእልልታና በጭብጨባ ከአውራጅ የሚደረደረውን ግጥም ይቀበላሉ። አንዳንዶችም ጋቢያቸውን ከትከሻቸው ወረድ አድርገው ወገባቸው ላይ በማደግደግ የጎንደሬ ባህል የሆነውን ለእስክስታ መዘጋጀትን የሚገልፀውን ውስዋሶ ጉልበታቸውን አጠፍ በማድረግ ወደ መሬት ወረድ እያሉ መወሳወስ ይጀምራሉ። በዚህ ጊዜ ጉልበታቸው የደከመ፣ ወገባቸው በእድሜ መግፋት ምክንያት አልታዘዝ የሚላቸው አይመስሉም። የእናትነት እንቅስቃሴያቸው ስሜትን ወጥሮ በመያዝ እድምተኛ ያደርጋል እንጂ። ታድያ አውራጇ ግጥም ስትደረድር ትቆይና ለእስክስታ መዘጋጀታቸውን ላሳወቁት መነኩሴዎች ተራውን ትለቃለች። በዚህ ጊዜ የሚችሉትን የተለያየ የእስክስታ ዓይነት ጀመር ተው፣ ጀመር ተው ያደርጋሉ። ችሎታቸውን ይበልጥ ሊያወጡ የሚችሉት የእስክስታው አጃቢዎች ድምቀት ሲታከልበት መሆኑን የተረዱ ግጥም አውራጆችና ተቀባዮች፡-
በማለት ይበልጥ እንዲንቀሳቀሱ ያደርጓቸዋል። በበዓለ ጥምቀቱ ላይ የተገኙት መነኩሴዎች እና እናቶች በፍላጎት ተነሳስተው፣ በአሽሙር ተጎንትለው፣ በመወድስ ተቀስቅሰው ለታቦታቱ ተገቢውን ክብካቤ ሲያደርጉ በተለያየ ምክንያት ታቦት ለማጀብ ያልመጡትን ሰዎች እኩይ ተግባር እንደፈፀሙ በመቁጠር፤
እንዲህ እንዲህ እየተባለ መስቀል አደባባይ ደረስን። ይህ ቦታ አንድ ላይ ከጥምቀተ ባህሩ ተነስተው ሲመጡ የነበሩ ታቦታት ወደየአጥቢያቸው የሚወስደውን ጎዳና ይዘው ለመሄድ የሚለያዩበት ነው። እዚህ ቦታ ላይ ከግማሽ ሰዓት በላይ በመቆየት ሊቃውንቱ በያሬድ ዝማሬ፣ ወጣቶች በሆታ፣ መነኩሴዎች እና እናቶች በታቦት ሙገሳ ግጥም ሲያስተጋቡ ከቆዩ በኋላ ፀጥ እንዲሉ ተደርጎ አቡኑ በዓለ ጥምቀቱን አስመልክተው ንግግር አደረጉ። የማሳረጊያው ንግግር እንዳበቃ እልልታው ከየአቅጣጫው ተስተጋባ። ከዚያም ታቦታቱ ወደየአጥቢያቸው የሚሄዱበትን አቅጣጫ ይዘው ጉዞ ሲጀምሩ የተለያየ ቡድን ፈጥረው ይጨፍሩ የነበሩት አቅራቢያቸው የሆነውን ታቦት አጅበው ጉዞ ቀጠሉ። እኛም የመድኃኒዓለምን ታቦት ተከትለን በመሄድ ከቤተክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ ደረስን። ወደ ቅጥር ግቢው ስንገባ አጃቢዎቹ ፀሐይ ሲመታቸው የዋለ፣ መንገድ ያንገላታቸው፣ ጭፈራ ያደከማቸው አይመስሉም ነበር። ስለት ያለባቸው የተሳሉትን የማስቀደሻ ግብር ተሸክመው ግጥም ያወርዳሉ፤ በዐንገታቸውና በትከሻቸው እስክስታ ይወርዳሉ። ሌሎች ደግሞ የተሳሉትን ጥላ ተሰብስበው በሚዘፍኑት እናቶች መካከል ሲዘረጉት እልልታው ይቀልጣል።
“ቅስቀሳውና ጉንተላው የበረታባቸው መነኮሳት የሚችሉትን ያህል ለመሞከር ወደ ዘፈኑ ጎራ በመቅረብ በእልልታና በጭብጨባ ከአውራጅ የሚደረደረውን ግጥም ይቀበላሉ። አንዳንዶችም ጋቢያቸውን ከትከሻቸው ወረድ አድርገው ወገባቸው ላይ በማደግደግ የጎንደሬ ባህል የሆነውን ለእስክስታ መዘጋጀትን የሚገልፀውን ውስዋሶ ጉልበታቸውን አጠፍ በማድረግ ወደ መሬት ወረድ እያሉ መወሳወስ ይጀምራሉ”
በቤተክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ የታየው ዐዲስ ነገር ወጣት ሴቶች “የልጃገረዱ ሊታይ ነው ጉዱ” እንደተባሉ ሁሉ የራሳቸውን ቡድን ፈጥረው እንደፈለጉት በሚታዘዝ ሰውነታቸው የሚያሳዩት እስክስታ ነበር። አጎጠጎጤያቸውም የጡት ማስያዣ ድጋፍ ሳያስፈልገው እንደሚዋጋ ቀንድ ወደ ፊት በመቆም ለእስክስታው የበኩሉን አስተዋፅኦ ሲያበረክት ታይቷል።
ሊባሉ የሚችሉ ወጣት ሴቶችም ለእስክስታቸው የጡት ታዳሚነትን አጥተው ታይተዋል። የእስክስታው ዓይነት ብዙ በመሆኑ እያንዳንዱን የእስክስታ እንቅስቃሴ ወረቀትና ብእር አገናኝቶ በትክክል ለመግለፅ አስቸጋሪ ነው። በጣም ጥቂቱን ለመግለፅ መሞኮር ግን ይቻላል። በመሆኑም አንዳንዶች ትከሻቸው ሳይንቀሳቀስ ዐንገታቸውን ወደላይና ወደፊት ሳብ ሳብ በማድረግ ወደ ግራ ቀኝ ትከሻዎቻቸው በማንቀሳቀስ የዐንገት ላይ እስክስታ የሚሉትን ያሳያሉ። ጡቶቻቸውን ብቻ ወደ ላይ በማዘለልና ወደ ጎን በማንቀሳቀስ የጡት እስክስታ ይወርዳሉ። ደረት ላይ የሚታየው እንቅስቃሴ በቂ ባለመሆኑ ሌሎች ዐንገታቸውንና ትከሻቸውን በማስተባበር የእስክስታውን እንቅስቃሴ ሲያሳምሩ፤ አንዳንዶች እጆቻቸውን ግራ ቀኝ ዳሌያቸው ላይ በማሳረፍ የዐንገታቸውንና የትከሻቸውን እንቅስቃሴ ያሳያሉ። ሌሎች ደግሞ ለእስክስታ መውረጃ ያደገደጉትን ኩታ ጫፍና ጫፍ በግራ ቀኝ እጃቸው በመያዝና ትከሻቸውንና አንገታቸውን ወደ ላይ ከፍ ከፍ በማድረግ የእንቅስቃሴው ታዳሚ ያደርጋሉ። ቆመው የጀመሩትን እስክስታ ጉልበታቸውን እጥፍ በማድረግ ወደ መሬት ዝቅ ዝቅ እያሉ እስክስታውን የሚያርገፈግፉም ነበሩ።
በመሆኑም ትከሻቸውንና ዐንገታቸውን ፍጥነት ባለው ሁኔታ ወደ ተለያየ አቅጣጫ ያወዛውዙታል። እንቅስቃሴያቸው ወደተቃራኒ አቅጣጫ በመሆኑም “አየሁሽ አየሁሽ” ወይም “አየሁህ አየሁህ” የሚባለውን የሕፃናት ድብብቆሽ ጨዋታ የሚጫወቱ ይመስላሉ። ክብ ክብ ሰርተው ሲጨፍሩ ሴትና ወንድ ተጣምረው በመግባት “እኔ አሸንፍ” “እኔ አሸንፍ” በሚል እልህ የገጠሙ ይመስሉ ነበር። ሌላ ቦታ ላይ ደግሞ እስክስታ ልውረድ ባዩ በመብዛቱ አንድ ጊዜ እስክስታ መውረድ ከጀመሩ ግጥም አውራጇ/ጁ/ ለአንድ ጊዜ እስክስታ እንዲመታ ካደረገ/ች/ በኋላ ለእስክስታ መውረጃ በተተወው ቦታ ላይ እየተወሳወሱ በመቆየት ትከሻን አሳርፎ እንደገና እስክስታ መቀጠል አይቻልም። መሃል ወርደው እስክስታ የሚወርዱትን አስወጥቶ ሌሎች ወደ መድረኩ እንዲገቡ የሚያስተናግድ በእድሜም ሆነ በሰውነት ጥንካሬ ከሁሉም የተሻለ ሰው ስላለ እነሱ ካልወጡ ገፍትሮም ቢሆን ያስወጣቸዋል። ይህ የሚደረግበት ምክንያት ሁሉም እስክስታ ለመውረድ ወረፋ በመጠባበቅ ላይ ስላለ እንዲዳረስ በማሰብ ይመስላል።
በቤተክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ የነበረው ጭፈራ እንዲቆም ተደርጎ ቡራኬ ከተሰጠ በኋላ ታቦት ወደ መቅደስ ሲገባ መነኩሴዎች እና እናቶች ደስታቸውን በእልልታ ገለፁ። ሁለት ቀናት ታቦቱን እየከበከቡና የሙገሳ ግጥሞቻቸውን እየደረደሩ ወደ ቤተመቅደስ እንዲገባ ያደረጉት መነኩሴዎች እና እናቶች፡-
በማለት የመሰነባበቻ ግጥም አሰምተውና የታቦት ሙገሳ ዘፈኑን አቁመው፤ ግማሾቹ ወደየቤታቸው ሲሄዱ የተወሰኑት ደግሞ የታቦት ሙገሳ ግጥም በመደርደርና እልል በማለት የደረቀን ጉሮሮ ለማራስ፣ በጠራራ ፀሐይ የደከመን ጉልበት ለማበረታታት መክፈልት ለማድረግ ወደ ተዘጋጀላቸው ደጀሰላም አመሩ። የወጣቶቹ ዘፈንና ጭፈራ ግን እንደተጋጋለ ቀጠለ።
‹‹ያለ ረዳትና ያለ ደጋፊ ብቻቸውን የሕይወትን ፍልሚያ ከሚጋፈጡ፣ መለኮታዊ ረድኤት እገዛን ቢለምኑ ኖሮ ምናልባት ካሁኗ አፍታ ጀምሮ በአእምሮ ሕሙማን ሆስፒታሎች ውስጥ በመጯጯህ ላይ የሚገኙ በሺዎች የሚቆጠሩ ተሰቃዮችን ማደን ይቻል ይሆናል።››
‹‹ጠንካራ እምነትና ሃይማኖትን አጥብቆ መያዝ፣ጭንቀትን፣ስጋትንና ውጥረትን ለማስወገድና እነዚህን በሽታዎች ለመፈወስ አመርቂ ውጤት እንዳላቸው የስነልቦና ሐኪሞች ይገነዘባሉ።››
‹‹ልክ ኤሌክትሪክ፣ጥሩ ምግብና ንጹሕ ውሃ የሚሰጠኝ ጸጋ እንደሚያሳስበኝ ሁሉ፣እኔ አሁን የሚያሳስበኝ ሃይማኖት ለኔ የሚሰጠው ጸጋ ነው። እነዚያ የተመቻቸ ሕይወት እንድንኖር ያግዙናል፤ሃይማኖት ግን ከዚህ የበለጠ ነው የሚሰጠኝ፤የመንፈስ እርካታ ያጎናጽፈኛል፤ወይም በዊልያም ጄምስ አነጋገር ‹ሕይወትን መኖር እቅጠል ዘንድ ጠንካራ ግፊት ይሰጠኛል› . . የተሟላና ጥልቀት ያለው፣የደስተኝነት፣የመታደልና የእርካታ ሕይወት። እምነት፣ተስፋና ጀግንነትነም ይመግበኛል። ፍርሃትን፣ስጋትንና ጭንቀትን ያባርርልኛል። ሕይወቴ ዓላማና ግብ እንዲኖረው ያደርገኛል። የደስተኝነትን ሰፊ አድማስም ይከፍትልኛል። በሕይወታችን ምድረበዳ ውስጥ ለምለም ኩሬ ለመፍጠርም ያግዘኛል።››
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ እንድሕር ድኣ ተሰሚዑ ኣብ ስልጣን ዘሎ ምምሕዳር ኣብ እዋን መረፃን ኣብ ካልኦት እዋናትን ናይ ህዝቢ ደገፍ ንምርካብ ከምዝደለዮ ንኸይእዝዞን ንኸይጥቀመሉን ትካላዊ ነፃነት ዘፍርሱ ተግባራት ንኸይህልዉ ንምክልኻል እዩ እቲ እገዳ ዘድለየ ይብላ ናይ ቪኦኤ ለቲሻ ኪንግ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብ42 ቓንቓታት ኣብ ዙሪያ ዓለም ሓበሬታ ይህብ።ብርግፅ ብሬድዮን ቴለቪዥንን ጣብያታት ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣይፈነው እምበር እቲ ሕጊ ክወፅእ እንተሎ ኢንቴርነት ስለዘይነበረ ኣሜሪካዊያን ሕዚ ኣብ መርበብ ሓብሬታ እቲ ሓበሬታ ይረኽቡዎ።
በራፕ የሙዚቃ ስልት የሰው ጆሮ ውስጥ ለመግባት የቻለው ዊል ስሚዝ፤ አሁን በሚታወቅበት የፊልም አለም የሰው አይን ውስጥ የገባው በአጋጣሚ አይደለም። በአገራችን እንደተለመደው፤ “የጥበብ አድባር ጠርታኝ…” ምናምን ብሎ ነገር የለም - በሆሊውድ። ዊል ስሚዝ፣ አይቶና አስቦ፣ አስልቶና ቀምሮ ነው ወደ ሆሊውድ መንደር የዘለቀው። “በተመልካች ብዛትና በትፋማነት፣ በተወዳጅነትና በኦስካር ሽልማት ሪከርድ የሰበሩ ፊልሞች ምን አይነት ናቸው?” የሚል ጥያቄ ነው የዊል ስሚዝ መነሻ። የብዙ አመት መረጃዎች ተሰበሰቡ። ከአንድ እስከ አስር የወጡት ፊልሞች፣ አንድ በአንድ ተመረመሩ። ከአስሩ መካከል ሰባቱ፣ “የሳይንስ ፊክሽን ፊልሞች ናቸው። ከእነዚህም መካከልም በርካታዎቹ ፊልሞች ውስጥ፣ ልዩ ፍጡራን ወይም የሌላ አለም “ሰዎች” ይታያሉ።
በተወዳጅነትና በትርፋማነት ብቻ ሳይሆን፣ ብዙ የኦስካር ሽልማት በማግኘትም፣ የሳይንስ ፊክሽን ፊልሞች ቀዳሚ መሆናቸውን የተመለከተው ዊል ስሚዝ፣ ለኤጀንቱ የሰጠው “መመሪያ” አጭርና ግልፅ ነበር - “የሳይንስ ፊክሽን ፊልም ውስጥ መስራት ይኖርብናል” የሚል። ልክ ያጣ ድፍረት ይመስላል። ምክንያቱም፣ ዊል ስሚዝ በወቅቱ፣ በአንድ የቴሌቪዥን ድራማ ላይ ቢሰራም፣ በሆሊውድ ፊልም ላይ አንድም ጊዜ ሳይሳተፍ ነው፣ ፊልም አማርጦ ለመስራት የፈለገው። ግን እንዳሰበው ተሳካለት። ‘ባድ ቦይስ’ ከተሰኘው አክሽን ፊልም በመቀጠል፣ ዊል ስሚዝ በሰፊው ለመታወቅ የበቃው ‘ኢንዲፐንደንስ ዴይ’ በተሰኘው የሳይንስ ፊክሺን ፊልም ላይ ነው። ከሌላ አለም የመጡ ፍጡራን የሰው ዘርን ለማጥፋትና አለምን ለማውደም ዘመቻ ሲያካሂዱ በሚታዩበት በዚሁ ፊልም አለምን ከጥፋት፣ የሰው ልጅን ከእልቂት የሚታደጋቸው ዊል ስሚዝ ነው። ከዚያም ‘ሜን ኢን ብላክ’ በተሰኙ ሶስት ፊልሞች ላይ፣ ከሌላ አለም የሚመጡ ልዩ ፍጡራንን እየተጋፈጠ ምድርንና የሰው ዘርን ከጥፋት ሲያድን ይታያል።
በዚህም አላበቃም፤ ‘አይ ሮቦት’ ፊልም ላይ እንደገና አለምን ከክፉ ሮቦቶች ያድናታል። ‘አይ አም ሌጀንድ’ በተሰኘው ፊልም፤ የሰው ዘር በክፉ የበሽታ ወረርሽን ጨርሶ እንዳይጠፋ የሚያደርገው ዊል ስሚዝ ነው። ‘ሃንኩክ’ ፊልም ላይም፣ የሰው ልጅን ከጥፋት ይታደጋል። የዊል ስሚዝ ሚስት ጃዳ በበኩሏ፣ በሁለት የ‘ማትሪክስ’ ፊልሞች የድርሻዋን ትወጣለች። የ14 አመቱ ልጃቸው ጃደን ደግሞ፣ በሶስት ፊልሞች የአባትና የእናቱን መንገድ ተከትሎ እየሰራ ነው። ትንሿ ልጃቸው ዊሎው እስካሁን በአንድ ፊልም ላይ ሰርታለች። ለመሆኑ ዊል ስሚዝ እስካሁን በሰራቸው ፊልሞች የስንት ሰው ህይወት አድኗል? ታዋቂው ዋየርድ መጽሔት ሰሞኑን እንደዘገበው ከሆነ፣ ዊል ስሚዝ ከነቤተሰቡ፣ እስካሁን ከ63 ቢሊዮን በላይ ሰዎችን ከእልቂጥ አድኗል ብሏል።
ከአለም የህዝብ ቁጥር በዘጠኝ እጥፍ የሚበልጡ ሰዎች፣ በዊል ስሚዝ ቤተሰቦች ጀግንነት ከእልቂት ተርፈዋል - በፊልም ውስጥ። በእውነተኛው አለም ደግሞ፣ ዊል ስሚዝና ቤተሰቦቹ የተሳተፉባቸው ፊልሞች፣ 6 ቢሊዮን ዶላር ገደማ ገቢ እንዳስገኙ ዋየርድ ገልጿል። ዊል ስሚዝና የ14 አመት ልጁ ጃደን የሰሩበት አዲሱ “አፍተር ኧርዝ” የተሰኘው ፊልም ላይ ግን፣ አለማችን ኦና ሆናለች። የሰው ዘር የላትም - የሰው ዘርን በሚያጠፉ አውሬዎች ተሞልታለች። ዊል ስሚዝና ጃደን፣ በዚህ ፊልም ሌሎች ሰዎችን ሳይሆን የራሳቸውን ሕይወት ከሞት ለማዳን ይታገላሉ።
More in this category: « የጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ጉዳይ ለሃምሌ ሁለት ተቀጠረ ፕ/ር መስፍን ምስክርነት ይሰጣሉ የአይፎን እና የጋላክሲ ጦርነት »
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ነዚ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ሊብያ ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ መንግስቲ ሊብያ ህጹጽ ምትሕግጋዝ እንተዘይገይሩ ድማ፣ ሊብያ ነቶም ስደተኛታት ናብ ኤውሮጵ ንምስጋር ናጻ ክትፍንዎም ምዃና ግዝያዊ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ሳልሕ ማዘቕ ንማዕከናት ዜና ገሊጹ።
ብማእከላይ ባሕሪ ዝፍጸም ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ ናብ ኢጣልያ ካብ ኣማኢት ናብ ኣሽሓት ተሰጋጊሩ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኢጣልያ ብወገና ካብ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ህጹጽ ሓገዝ ትሓትት ኣላ።
በዚህ ሁከት ምክንያት ከሚዲያዎች ዘገባ መሰረት እስከ አሁን ባለው መረጃ ከ70 – 80 የሚደርሱ ሰዎች ሕይወት ጠፍቷል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ አስር ያህሉ ከፀጥታ ኃይሎች ጋር በተፈጠረ ግጭት በጥይት ተመተው የሞቱ ሲሆን አብዛኛዎቹ ሰዎች በሁከቱ ተሳተፉ ሰዎች እጅግ አሰቃቂ በሆነ መንገድ በግፍ እና ጭካኔ በተሞላበት ሁኔታ በዱላ በድንጋይ እና በስለት ተደብድበው እንዲሁም በእሳት ተቃጥለው ተገድለዋል፡፡ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ደግሞ የአካል እና የሥነ ልቦና ጉዳት ደርሶባቸዋል፡፡ በሚሊዮኖች የሚገመት የግለሰቦች፣ የሕዝብና የአገር ንብረት ወድሟል፡፡ እንዲሁም የሃይማኖት ተቋማት ሆን ተብሎ በተፈጸመ ጥቃት ለጉዳት ተዳርገዋል፡፡
አሁን ባለው የኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ማናቸውም ዓይነት ቅሬታ ወይም ጥያቄ በሕጋዊና ሰላማዊ መንገድ ሊቀርብ የሚችልበት ምቹ ሁኔታ መኖሩ ይታመናል፡፡ ለዚህ ውዝግብ መነሻ በሆነው ጉዳይ ላይ በሰላማዊ መንገድ ሃሳባቸውን ለመግለጽ የሚሹ ሰዎች ቢኖሩም ሁከት የቀሰቀሱ፣ የፈጸሙ እና ያስፈጸሙ እንዲሁም ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ ድጋፍ የሰጡ ሰዎች መኖራቸው ግን አይካድም፡፡ ማናቸውንም ዓይነት ቅሬታና ጥያቄ በአመፅ እና በእልቂት ማስፈራሪያ ለማስፈፀም የታየው ተግባር እና የአስከተለው ጉዳት የሕግ የበላይነትን፣ የአገር ሰላም እና ሥርዓትን በአደባባይ በመገዳደር እና በመጣስ ከፍተኛ የሰብዓዊ መብቶች ቀውስ ያስከተለ በመሆኑ በየደረጃው በቀጥታና በተዘዋዋሪ መንገድ በጥፋቱ ተሣታፊ የሆኑ ሰዎች ሁሉ በሕግ ተጠያቂነታቸው መረጋገጥ አለበት፡፡ ይህን ጥፋት የፈፀሙ እና ወይም የጥፋቱን ተግባር እንደ መልካም ሥራ ያወደሱ ሰዎች ሁሉ በዱላ እና በስለት ተደብድበው በእሳት ተቃጥለው የተገደሉ ሰዎችና ቤተሰቦቻቸውን ለአፍታ እንኳን በእራሣቸውና በቤተሰቦቻቸው ተክተው አለማሰባቸው የደረሰውን ጉዳት ይበልጥ መሪር አድርጐታል፡፡ የድርጊቱ ተሳታፊዎች በደረሰው ጥፋት ማዘን መፀፀት እና ለሕግ የበላይነት መከበር የመተባበር ኃላፊነት እና ግዴታ አለባቸው፡፡
መንግሥት የሕግ የበላይነትን ለማረጋገጥና አጥፊዎችን በሕግ ፊት ለማቅረብ ሳያወላውል እንደሚሠራ መግለጹ ተገቢ ሲሆን፤ ይህ የመንግስት ኃላፊነት እና ተግባር በስልታዊ የምርመራ ሥራ እና በሕጋዊ ሥርዓት በአፋጣኝ በሥራ ላይ ሊውል ይገባል፡፡
ከዚህ በመቀጠል ለሚደረገው የወንጀል ምርመራ ሥራ ማንኛውም ሰው በመተባበር እና ውጤቱን በትዕግስት በመጠባበቅ፣ በየአካባቢው የተጐዱ ሰዎችንና ቤተሰቦችን በማጽናናት በመደገፍ እና በመጠገን፤ እንዲሁም የመንግሥት፣ የፖለቲካ እና የልዩ ልዩ ቡድኖች መሪዎች የፖለቲካ ውጥረቱን ከሚያባብሱ ቆስቋሽ ንግግሮች እና ድርጊቶች እራሳቸውን በመቆጠብ ሰላምና መረጋጋት ለማስፈን እና ሰብዓዊ መብቶች ሁሉ እንዲከበሩ የሚደረገውን ጥረት ማገዝ እና ይህን የመሰለ ጥፋት ዳግም እንዳይፈጸም የሚመለከታቸው አካሎች ሁሎ በከፍተኛ ኃላፊነት ስሜት ሊሰሩ ይገባል፡፡
ለሠልፉ መሠረዝ በፓርቲው አመራር የተሰጠው ምክንያት የከተማዋ ባለሥልጣናት ሰልፉ እንዲካሄድ ስላልፈቀዱና ሕዝቡን መቀስቀስ እንዳይችሉም በፖሊስ ትዕዛዝ እንደተከለከሉ የሚጠቁም ነው።
ብመሰረት እዚ ሓድሽ ወጺኡ ዘሎ መምርሒ፣ ኣብቲ ዋንነት ምስክር ወረቀት ስማቶም ዝተጠቕሱ ወረስቲ ሕጂ ዘለውዎ ቦታን ክሕብሩ ብምጽዋዕ፣ ኣብ ናይ ዋንነት ምስክር ወረቀት ስማቶም ተጠቒሱ ዘሎ ወረስቲ፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት እንተ ኾይኖም ካብ ምምሕዳርን ኣሃዱታቶምን ናይ ድጋፍ ወረቓቕቲ ከምጽኡ ኣብ ውጻኢ ሃገራት ዝርከቡ እንተኮይኖም ድማ፣ ኣብ ኤምባሲ መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ካብ ሚእቲን ናይ ዝኸፍልሉ ሰነድ ከቕርቡን ዝጠልብ’ዩ።
እቲ መንግስቲ ነዚ ሓድሽ መምርሒ ዘውጽእ ዘሎ፣ ነፍሲ ወከፍ ስድራ ብስደት ተጸልያ ኣብ ዘላትሉ እዋን፣ ናብ ስደት ዘምርሑ ኣባላት እታ ስድራ ድማ ኣብ ንጥፈታት ተቓውሞ ከምዘየለውን ምስ ኤምባሲ ተቖሪኖም ከምዝርከቡን ንምርግጋጽ’ዩ።
እንተኾነ እቲ ሓድሽ መምርሒ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ ኣባይቲ፣ ኣብ መንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ንዝጸንሀ ምትፍናን ብዝበኣሰ ከጋድዶ ከምዝክእል’ዩ ዝንገር።
ኣብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም 2014 ኣብ ገዛ ሜጀር ጀነራል ተኽለ ማንጆስ፡ ብዝተገብረ ሃንደበታዊ ፍተሻ፡ ብርክት ዝበለ ዶላርን ዩሮን ከምኡ’ውን ባጤራ ናቕፋን ዝተፈላለየ ዝዓይነቱ መንቀሳቐሲ ወረቃቕቲ ምርካቡ ተገሊጹ። ኣብ ተኾንብያ ድማ 370 ኣባጊዕ ተረኺበን ኣለዋ። ብስንኪ’ዚ ኣብ ተሰነይ፡ ከረን፡ ኣስመራ ዝርከባ ሸላታት ተዓጽየን ከም ዘለዋ ተሓቢሩ። ተኽለ ማንጆስ፡ ምስ ገለ ደላሎ ኤርትራውያንን ረሻይዳን ብምሽራኽ፡ ኣብ መስግጋር መንእሰያት ኤርትራ ዓቢ ተራ ዝጻወት፡ ብውጽኢቱ’ውን ዘይተኣደነ ዶላራት ዝምዝምዝ ምዃኑ ክኽሰስ ከም ዝጸንሔ ይፍለጥ። ብድሕሪ ተኽለ ማንጆስ ንዕኡ ተኪኡ ኣዛዚ ኮይኑ ተመዚዙ ዝነበረ በዓል ስልጣን፡ ብ01 ጥቕምቲ 2014 ምስ ሓንቲ ጓል-ኣንስተይቲ ንኢትዮጵያ ክሰግር ኣብ ከባቢ እምሓጀር ምትሓዙ’ውን ተገሊጹ።
ኣብ ክፍለ ሰራዊት 62 ኣዛዚ 3ይ ብርጌድ ዝነበረ፡ ብ30 መስከረም 2014 ምስኡ ዝነበረት መኪና ኣብ ኣዲበራ ራሕሪሑ፡ ንሱዳን ፖሎቲካዊ ዕቁባ ምሕታቱ ተሓቢሩ። በዚ ኩነታት’ዚ ዝተሰናበደ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምዕራባዊ ዶብ ኤርትራ ሓድሽ ስራዊት ኣስፊሩ፡ ን3ተ መዓልቲ ዶባት ምዕጻዉ ተገሊጹ። ካብቶም ኣብቲ ከባቢ ዝሰፈረ ሓድሽ ሰራዊት 170 ናብ ሱዳን ብድሕሪ ምእታው፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ በቲ ኩነታት ተሰናቢዱ ካብ ምዕራባዊ ዶብ ኤርትራ ክስሕቦም ምግዳዱ ተፈሊጡ።
ኣብ መጨረሻ ወርሒ መስከረም 2014 ብሰለያ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ከተማ ተሰነይ ሓደ ተወላዲ ብሄረ ናራ መንእሰይ ምቕታሉ ምንጭታትና ሓቢሮም ኣለዉ። እቲ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀትሪ ምድሪ ብጥይት ተሃሪሙ ዝተቐትለ መንእሰይ፡ ንስድራ ቤቱ ከይተዋህበ ብስለያ ምቕባሩ ዓቢ ቁጥዐ ፈጢሩ፡ ስድራ ቤቱ ሬሳ ወዶምን ቀታሊኡን ክወሃቦም ይሓቱ ምህላዎም ተገሊጹ። ብካልእ መዳይ’ውን ብወልደጋብር ዝተባህለ መራሕ መኪና ስለያ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንሓደ ወዲ 8ተ ዓመት ብድሕሪ ምርጋጹ፡ ንሱ ይኹን እታ ዝረገጸት መኪና ኣብ ቁጽጽር ብዘይምውዓሎም ንስድራ ቤት ናይቲ ህጻን ዓቢ ቁጥዐ ኣስዒቡ ምህላዉ ተሓቢሩ። እዚ ክልቲኡ ተረኽቦታት ተደሚሩ ኣብ መንጎ ነበርቲ ናይቲ ከባብን ኣመሓደርትን ከተማ ተሰነይ ዘይርጉእ ኩነታት ፈጢሩ፡ ኣብ ወጥሪ ኣትዮም ምህላዎም ተገሊጹ።
02 ጥቕምቲ 2014 ጸጥታ ኣውራጃ ከሰላ 14 ኣዘዝቲ ዕጡቕ ሰራዊትን መሓውራት ስለያን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኮይኖም ዝሰርሑ ዝነበሩ፡ ኣብ ሱዳን ብዝተፈላለየ እዋናት ፖሎቲካዊ ዕቁባ ሓቲቶም ዝጸንሑ፡ ነቲ ስርዓት ኣሕሊፉ ምሃቡ ተሓቢሩ። እቶም ብጸጥታ ሱዳን ኣሕሊፎም ዝተዋህቡ ኣካላት ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብጉልባብ ጸልማት ሰዓት 10 ቅድሚ ፍርቂ ለይቲ ብመንገዲ ዓዋድ ኣዲበራ ኣቢሉ፡ ንኤርትራ ከም ዘእተዎም ተገሊጹ። ጸጥታ ኣውራጃ ከሰላ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ይውሓድ ይብዛሕ ካብ መደበር ስደተኛታት ዕቁባ ንዝሓተቱ ዜጋታት ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣሕሊፉ ዝህብ ምዃኑ ይፍለጥ።
መብዛሕቶም ኣባላት 27 ዙር ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ውጽኢት ማትሪክ ክንገሩ ንሳዋ ክወረዱ ዝተዋህቦም ትእዛዝ ብምንጻግ ከም ዘይወረዱ ዝፍለጥ’ዩ። ካብቶም ዝወረዱ መንእሰያት 1700 ብቀጥታ ንሱዳን ከም ዝሰገሩ ተገሊጹ። ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ስለ ዘይተጸበዮ፡ ነቶም ዝተረፉ ኣብ ሰራዊትን ገለ ኣብያተ ጽሕፈትን ከም ዝመደቦም፡ ንወለዲ ድማ ደቕኩም መፍቶ ደላሎ፡ ረሻይዳን ግዳይ ዓሳን ይኾኑ ኣለው ብዝብል ኣብ ህዝቢ ጽዑቕ ጎስጓስ ይገብር ምህላዉ ተሓቢሩ። ብወገን ህዝቢ መንግስቲ ፍታሕ እንተዘይገይሩ፡ ንሕና’ሞ እንታይ ክንገብር? ገደብ ዘይብሉ ውትህድርና ይትረፍ፡ ንቡር ዕረፍቲ ይወሃብ፡ ኣገልግሎት ዝወድአ ይፋኖ፡ ……..ወዘተ ዝብሉ ሕቶታት ምስ ተላዕሉ ካድራት ናይቲ ስርዓት ኣብ ስንባደ ከም ዝወደቑ ተፈሊጡ።
ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ሱዳን ዘርጊሕዎም ዝነበሩ ሃሱሳት ነቲ ዝተዋህቦም ስለላዊ ስርሓት ገዲፎም፡ ገለ ካብኣቶም ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ስለ ተሰጋገሩ፡ ገሊኦም’ውን ኣብ ግላዊ ስራሓቶም ብምውፍሮም፡ ንዘጋጠሞ ሃጓፋት ንምምላእ ብሓደስቲ ይትክኦም ከምዘሎ ተሓቢሩ። ብፍላይ ኣብ መደበር ስደተኛታት ሸገራብን እንጉርጉርን ብማሕሙድ ኣደም ዝምራሕ 3ተ ጉጅለ ተመስሪቱ ምህላው ተፈሊጡ። ማሕሙድ ኣደም ከም መራሕ ጉጅለ ካብ ላዕለዎት ኣካላት ስለያ መምርሒ ንምውሳድ ብሕቡእ ንተሰነይ በጺሑ 3ተ መዓልቲ ጌይሩ ብድሕሪ ምምላሱ፡ ነቶም ኣባላት ኣብ ከሰላ፡ ሸገራብን እንጎጉርጉርን ምዝርግሑ ተገሊጹ።
ብ02 ጥቕምቲ 2014 ሰለስተ ግብጻውያን ዝርከብዎም 5ተ ላንድ-ኩሮዘር ዝመልኡ ሓለፍቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍን ላዕለዎት ሓለፍቲ ተቓወምቲ ኢትዮጵያን ንጉሉጅ ምብጽሖም ተሓቢሩ። ኣብ ሓሬና ንዝርከቡ ማእከሎት ሓለፍትን ካድራትን ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣኼባ ምክያዶም ድማ ተገሊጹ። ካብ ጉጅለ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝለዓለ በዓል ስልጣን ኮሎነል ፍጹም ምንባሩ፡ ሰዓት 5.00 ድ/ቀትሪ ድማ ኣብ ጀበል ሓምድ ምድያቦም፡ ሰዓት 8.00 ኣጋ ምሸት ንኣስመራ ከም ዝተመለሱ ተሓቢሩ። ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ምብራቓዊ እምሓጀር ኣብ መንጎ እምዓሎባን ኢይተርፍን ንተቓውምቲ ኢትዮጵያ ባስካታት ማይን ድፋዓትን ተሰሪሑ ምህላዉ፡ ኣብቲ ከባቢ 3ተ ጋንታታት ደምህት ከም ዘለዋ ምንጭታትና የረጋግጹ።
በጦላይ የተሃድሶ ሥልጠና ማጠናቀቂያ ፕሮግራም ላይ በአካል ተገኝተው የነበሩት ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ እንዲህ ሲሉ ተናግረው ነበር፤ “እናንተ በዚህ የተሃድሶ ስልጠና ‘ታድሳችኋል’! አሁን የቀረው ደግሞ የመንግስት ተሃድሶ ነው። እኛም እንደ እናንተ ጥልቅ የሆነ ተሃድሶ ለማድረግ ተዘጋጅተናል!” አንዱ ከበስተኋላዬ አንዲህ ሲል ሰማሁት “ኧረ በለው…ምድረ ባለስልጣን እንደ እኛ በጦላይ ፍዳውን ሊቀምስ ነው!?” እንደው ግን ለመሆኑ ይኼ “ተሃድሶ” የሚባለው ነገር ምንድነው?፣ መጀመሪያና መጨረሻው የት ነው?
በመሰረቱ አንድ ነገር የሚታደሰው ስለተበላሸ፤ እንደቀድሞ መደበኛ ተግባሩን ወይም አገልግሎቱን በሚገባ መስጠት ሳይችል ሲቀር ነው። መንግስት “ጥልቅ የሆነ ተሃድሶ ያስፈልገኛል” ካለ በእርግጥ በውስጡ የተበላሸ ነገር ስለመኖሩ ማረጋገጫ እየሰጠ ነው። ስለዚህ፣ ልዩነት ሊኖር የሚችለው በተሃድሶ አስፈላጊነት ላይ ሳይሆን “የት ተጀምሮ የት ይጠናቀቃል?” በሚለው ላይ ነው። ከዚህ አንፃር፣ ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎችን ጨምሮ አብዛኞቹ ባለድርሻ አካላት ግልፅ የሆነ አቅጣጫና ግንዛቤ ያላቸው አይመስለኝም፡፡ በዚህ ፅሁፍ መንግስት ሊደረግ ያታቀደው ጥልቅ ተሃድሶ የት ተጀምሮ የት መድረስ አንዳለበት በዝርዝር ለማየት እንሞክራለን፡፡
መንግስት እንደ ትምክህትና ጠባብ ብሔርተኝነት ያሉ ጥገኛ አመለካከቶችን በሀገሪቱ ለታየው አመፅና አለመረጋጋት ዋና መንስዔ እንደሆኑ በተደጋጋሚ ሲጠቅስ ይሰማል። እነዚህ የአመለካከት ችግሮች በአንዳንድ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ ብቻ ሳይሆን በገዢው ፓርቲ ውስጥም ከዝቅተኛ እስከ ከፍተኛ ደረጃ ባሉ አመራሮች ዘንድ እንደሚስተዋሉ ይገልፃል። በሌላ በኩል እንደ ጦላይ ባሉ የተሃድሶ ስልጠና ማዕከሎች የሚሰጠው ስልጠና በዋናነት እስረኞችን/ሰልጣኞችን በአመፅና ረብሻ ተግባራት እንዲሰማሩ ያደረጓቸው እነዚህ የተሳሳቱ አመለካከቶች ናቸው በሚል እምነት ላይ የተመሠረተ ነበር፡፡ ታዲያ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ “እኛም እንደ እናንተ ጥልቅ የሆነ ተሃድሶ ለማድረግ ተዘጋጅተናል!” ሲሉ መንግስት ሊያደርግ ያሰበው ተሃድሶም በተመሣሣይ የትምክህትና ጠባብ ብሔርተኝነት አመለካከቶች ላይ ያነጣጠረ እንዳይሆን እፈራለሁ፡፡
በእርግጥ ካለፈው ዓመት ጀምሮ በሀገራችን ለታየው አመፅና አለመረጋጋት ዋናው መንስዔ በአንዳንድ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ የሚስተዋለው የአመለካከት ችግር ሳይሆን በራሱ በመንግስት ዘንድ የነበረው የአመለካከት ችግር እና የሥራና አሰራር ክፍተት ነው። ችግሩ በተለያየ ደረጃ ያለው የመንግስት ሥራና አሰራር የዜጎችን እኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ባረጋገጠ መልኩ ባለመከናወኑ ምክንያት የተፈጠረ ነው። ስለዚህ፣ በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች ከታየው የአመፅና አለመረጋጋት ችግር በስተጀርባ ያለው የዜጎች የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ እንጂ የአመለካከት ችግር አይደለም።
ከዚህ በተጨማሪ፣ ከሕዝቡ ለሚነሱት ጥያቄዎች የድጋፍ ወይም ለዘብተኛ የሆነ አቋም የሚያራመዱ ግለሰቦች፣ እንዲሁም የገዢው ፓርቲ አባላትና አመራሮች በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ በትምክህተኝነት ወይም በጠባብ ብሔርተኝነት እየተፈረጁ ያሉበት ሁኔታ ነው ያለው። በገዢው ፓርቲ ለአመፁና አለመረጋጋቱ በመንስዔነት እየተጠቀሱ ያሉት የትምክህትና ጠባብ ብሔርተኝነት አመለካከቶች ከሕዝቡ እየተነሱ ላሉው የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ ነፀብራቆች እንጂ በራሳቸው እንደ ችግር ሊጠቀሱ የሚችሉ አይደሉም። ስለዚህ፣ መንግስት የሌሎችን አመለካከት ለማስቀየር ከመኳተን ይልቅ የራሱን አመለካከት፣ ሥራና አሰራር ለማሻሻል ጥረት ቢያደርግ ይመረጣል፡፡
በአጠቃላይ፣ የኢህአዴግ ተሃድሶ ሀገሪቷን ያጋጠሟት ችግሮች በአንዳንድ ሰዎች የተሳሳተ አመለካከት አማካኝነት ሳይሆን በተሳሳተ የመንግስት ፖሊሲ፣ አሰራርና ሥራ አማካኝነት የተፈጠሩ መሆናቸውን አምኖ መቀበል ይጠይቃል፡፡ በዚህ መሠረት፣ የተሃድሶው የመጀመሪያ ተግባር መንግስት ስለ ችግሩ ያለውን አመለካከት መቀየር ይሆናል። በቅድሚያ ከሕዝቡ የሚነሱትን ጥያቄዎች እንደ ከዚህ ቀደሙ የተሳሳተ አመለካከት ውጤቶች ናቸው ብሎ ከመፈረጅ ሊቆጠብ ይገባል፡፡ ከዚያ ይልቅ፣ አግባብነት ያላቸው የእኩልነት፣ ነፃነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄዎች መሆናቸውን አመኖ መቀበል አለበት፡፡ ጥልቅ ተሃድሶ የሚጀምረው የመንግስትን የተሳሳተ አመለካከት በማደስ ነው፡፡ በአጠቃላይ፣ የተሃድሶ መጀመሪያ ራስን ማደስ ነው!
ከላይ ሀገሪቷ ያጋጠሟት ችግሮች በዋናነት በተሳሳቱ የመንግስት ፖሊሲዎች፣ አዋጆች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎች እና ውሳኔዎች አማካኝነት የተፈጠሩ መሆናቸውን አይተናል፡፡ ከዚህ በመቀጠል፣ “የተሃድሶው መጨረሻ ምንድነው?” የሚለውን እንመለከታል፡፡
በመሠረቱ የዴሞክራሲያዊ መንግስት ህልውናው የተመሰረተው፣ የሥራና አሰራሩ አግባብነት የሚወሰነው ከሕገ-መንግስቱ አንፃር ነው፡፡ በኢትዮጲያም የመንግስታዊ ሥርዓቱ ዋስትና ያለው በዋናነት በሕገ-መንግስቱ ላይ ነው፡፡ ስለዚህ፣ መንግስት ከዚህ በፊት፣ አሁንም ሆነ ወደፊት ተግባራዊ ያደረጋቸውና የሚያደርጋቸው ፖሊሲዎች፣ አዋጆች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎች እና ውሳኔዎች በሙሉ ከሕገ-መንግስቱ አንፃር መቃኘት አለባቸው፡፡
በተቃራኒው የኢህአዴግ መንግስት ሀገሪቱ እያስመዘገበች ያለውን ፈጣን የኢኮኖሚ እድገትና የመስረተ ልማት መስፋፋት በስልጣን ላይ ለመቀየት እንደ ዋስትና ሲጠቅስ ይስተዋላል፡፡ በተለይ ካለፈው አመት ጀምሮ ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ እየተነሱ ያሉ ጥያቄዎች ግን “ከኢኮኖሚ እድገቱ እኩል ተጠቃሚ አልሆንም፣ በሀገሪቱ ያለው የሃብትና ስልጣን ክፍፍል ፍትሃዊ አይደለም” በሚል እሳቤ ላይ የተመሠረቱ ናቸው። ለምሳሌ፣ አንዳንድ የሕብረተሰብ ክፍሎች “በኢኮኖሚ እድገቱ ውስጥ የበይ-ተመልካች ሆነናል!” ወይም “በልማት ስም ያለ በቂ ካሳ ተፈናቅለናል” በማለት ለተቃውሞና አመፅ ወደ አደባባይ ወጥተዋል፡፡ በእንዲህ ያለ ሁኔታ ውስጥ፤ “የእናንተ ጥቅምና ተጠቃሚነት ቢረጋገጥም፣ ባይረጋገጥም ዓለም የመሰከረለት ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት አስመዝግበናል” እያሉ መደስኮር “በሰው ቁስል…” የሚሉት ዓይነት ነው፡፡
በማንኛውም አጋጣሚ ቢሆን የሕገ-መንግስቱ መሰረታዊ ድንጋጌዎችና መርሆች መሸራረፍ የለባቸውም፤ የዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች እኩል ሊከበሩ ይገባል፡፡ ማንኛውም ዓይነት የመንግስት ፖሊሲ፣ አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም ውሳኔ የዜጎችን ሕገ-መንግስታዊ መብትና ነፃነት የሚፃረር እስከሆነ ድረስ መንግስትን በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት እያሳጣውና የሕልውና መሰረቱን እየናደ መሄዱ የማይቀር ነው፡፡ ከዚህ አንፃር፣ የኢህአዴግ መንግስት ላለፉት አስር አመታት የልማታዊ መንግስት አቅጣጫን በመከተል ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን ከማክበርና ማስከበር ይልቅ ፈጣን የሆነ የኢኮኖሚ እድገት በማስመዝገብ ላይ ትኩረት ማድረጉ የሚታወቅ ነው፡፡
አንድ ማሣያ ለመጥቀስ ያህል፣ በኢፊዲሪ ሕገ-መንግስት አንቀፅ 43 መሰረት ዜጎች የተሻለ የኑሮ ሁኔታና የማያቋርጥ እድገት የማግኘት መብት አላቸው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ አንቀፅ 29 ዜጎች “የአመለካከት እና ሀሳብን በነፃ የመያዝና የመግለፅ መብት” እንዳላቸው ይደነግጋል፡፡ ነገር ግን፣ በተለይ ከ1997 ዓ.ም ጀምሮ የኢህአዴግ መንግስት ሲከተለው የነበረው የልማት አቅጣጫ አንቀፅ 43ን በአንቀፅ 29 የሚለውጥ – የልማት መብትን በፖለቲካዊ መብት ልዋጭ አድርጎ የሚያቀርብ እንደሆነ መገንዘብ ይቻላል፡፡
ከላይ በተጠቀሰው መልኩ፣ ዴሞክራሲያዊ መብቶችን በመሸራረፍ በከፊል ተግባራዊ ለማድረግ መሞከር ሀገሪቷን አሁን ላይ ላጋጠማት የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር ዳርጓታል፡፡ ይህን ችግር በዘላቂነት ለመፍታት ሕገ-መንግስቱን ያለ ምንም መሸራረፍ ተግባራዊ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ በመሆኑም፣ መንግስት ሊያደርግ ያቀደው ተሃድሶ የመጨረሻ ግብ፤ ሕገ-መንግስታዊ መብቶችን የሚገድቡ አዋጆች፣ ደንቦችና መመሪያዎች ማንሳት፤ በሕገ-መንግስቱ መሰረት ከተሰጠ ስልጣንና ኃላፊነት ውጪ የተሰሩ ሥራዎችና የተዘረጉ አሰራሮችን ማስተካከል፣ እንዲሁም በሁሉም የስልጣን እርከኖች ላይ ያሉትን ሥራዎችና አሰራሮች በሕገ-መንግስቱ መሰረታዊ መርሆች ላይ የተመሰረቱ እንዲሆኑ በማድረግ የዜጎችን የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን በማክበርና ማስከበር ላይ ማዕከል ሊያደርግ ይገባል፡፡ በዚህ መሰረት፣ የተሃድሶው መጨረሻ ሕገ-መንግስቱን ማክበርና ማስከበር ይሆናል!
በአጠቃላይ፣ ሊደረግ የታቀደው ተሃድሶ መጀመሪያው ኢህአዴግ ራሱን ማደስ ሲሆን መጨረሻው ደግሞ ሕገ-መንግስቱን ማክበርና ማስከበር ነው! ከዚህ ውጪ የሚደረግ ተሃድሶ የሀገሪቱን ዘርፈ-ብዙ ችግሮች ይበልጥ ከማወሳሰብ የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም፡፡
አካላትና ዝተሃነጸሉ ንጾታዊ ርክብ እዩ ። ይኩን እምበር ካብአካላትና ክፍል መትሎን ርህሚን ጥራይ አይኮነን ናይ ጾታዊ ርክብ አካት ። ዝበዝሁ ናይ ጾታዊ አካላትና ብዉሽጢ እዮም ዘለዉ ስለዚ አይረአዩን እዮም/ ግና አብ አካላትና ብዘተፈላለየ መንገዲ ጸቅጢ ይፈጥር እዩ / አብዚ ክፋል እዚ ብዛእባ ጾታዊ ኧካላት ዝበለጸ ክትማሃሩ ኢኩም።
ወሲብ ብዚተፈላለየ መልክዑ ዘደንቕ እዩ። ኣዝዩ ባህ ዘብል እዩ ፣ ከምኡ’ውን ብኣካል ኮነ ብስነ-ኣእምሮ ጽቡቕ ጥዕና ይህልወካ። እንተኾነ ኩሎም ኣብ ወሲብ ዚግደሱ ዘበሉ ኪፈልጥዎ ዚግብኦም ሓደ ነገር ኣሎ። ንሱ ድማ ጾታዊ ሕማማት እዩ።
ጾታዊ ርክብ ንጥንሲ የስዕብ ። ግን ጥንሲ ንምክልካል ብዙህ መንገዲ አሎ። አብዚ ክፍሊ እዚ ብጥንሲ ግዜን ብጥንሲ ወቅቲይ ከመይ ጥንሲ ክንከላከሎን ደዉ ክነብሎን ከምንክእል ትማሃሩ።
መንም ሰብ ንመን ከምትፍቅር ፣ ምስመን ጾታዊ ርክብ ከምትገብር ክቆጻጸርካ አይግባአን እዩ። አብዚ ክፍል እዚ lesbian ፣ gay ፣ bisexual ፣ transgender ወይም queer ምኩዋን ከመይ ከምዝኮነ ዝበለጸ ክትማሃሩ ኢኩም።.
ብብዙህ መንገዲ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም ትክኽሉ። ብጣዕሚ አድላይ ነገር ንስኩምን ጾታዊ ርክብ ትገብርዎ ሰብ ጾታዊ ርክቡ ጽቡቅን ምቹዉን ኢልኩም ምሕሳብ እዩ ። አብዚ ክፍሊ እዚ ከመይ ጽቡቅ ጾታዊ ርክብ ክትገብሩ ከምትክሉ ብዝበለጸ ትማሃሩ።
ካብ ኣዲስ ኣበባን ካብ ትግራይንዝመፁ ቀበርቲ ናብ ጎደናታት መቐለ ብምፍሳስ ንተን ትሻዓተ ኣስከሬናት ዝሓዛ መካይን ካብ ቤት ፅሕፈት ኪነት ፖሊስ ትግራይ ናብ ሓወልቲ ሰማእታት ቀፂሎም ድማ ናብ ቤተክርስትያን ቅዱስ ገብርኤል ዓጂቦም ሰንየሞም።
ኣብቲ ኣብ ሓወልቲ ሰማእታት ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ቀብሪ ዝተረኸቡ ሊቃነ ዻዻሳት ብፁእ ኣቡነ ዻውሎስ ”እቶም ቆልዑ ክቡር ሞት እዮም ሞይቶም፤ ሞት ድማ ኣይቐርን። የግድስ ንሳቶም ዝሓደግዎ ምህሮን ምኽርን ክነተግብሮ ይግባእ” ኢሎም።
ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ እቶም ከየንቲ ልእኽቶ መንግስትን ውድብን ንምፍፃም ከምቲ ልሙድ እንትጓየዩ እዮም ሂወቶም ሓሊፉ። መንግስትን ውድብን ሓዚኖም እዮም ክብሪ ድማ ይግበኦም ኢሎም።
ብዙሓት ሰባት እቶም ከየንቲ ካብ መቐለ ናብ ሱዳን ዝኣክል ነዊሕ ጉዕዞ ንምንታይ ብኣውተቡስ ክኸዱ ተገይሩ፤ ንምንታይ ብኣውሮፕላን ወይ ድማ ብሄልኮፕተር ክኸዱ ዘይካኣሉ ዝብሉ ሕቶታት ብምልዓል ቅሬታኦም ይገልፁ ኣለዉ።
እቶም ሂወቶም ዝሳኣኑ ነባራት ተጋደልትን ከየንትን ብርሃነ ገ/መስቀል (ጋኖ)፣ብርሃነ ገ/ሂወት(ሃንደበት) ፣ለተመስቀል ገ/ሂወት፣ተክኤ ተስፋማርያም ፣ብርሃነ ዓንደ(ኩናማ) ፣ሃይለ ገ/ስላሰ፣ ከምኡ’ውን መንኣሰይ ከየንቲ ብርሃነ ገ/ሚካኤል(ጭራ) ፣ኣሸናፊ መንግስቱን ፣ሃፍቶም ገ/ማርያምን (ቻኩር) እዮም።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የመካከለኛው ምስራቅ አጠቃላይ ጦርነት ሳይቀሰቀስ በኢትዮጵያ ለውጥ በቶሎ መምጣት እንዳለበት የለውጥ እድሉ እጁ ላይ ያለው የኢትዮጵያ ሕዝብ ሊያውቀው ይገባል (የጉዳያችን ማስታወሻ)
የግድቡ የመሰረት ድንጋይ ተጥሎ ግንባታው ከተጀመረ ከ 9 ዓመታት በኋላ ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፣ምንም እንኳን ከሚጠበቀው ጊዜ ቢዘገይም ፣ በአዲስ መልክ በታቀደው መሰረት ዉሃ መያዝ ጀምሯል፡፡
የግድቡን የመጀመሪያ ዙር የዉሃ ሙሌት በተመለከተ የግድቡ ዋነኛ ተደራዳሪዎች እና የኢትዮጵያ ከፍተኛ ባለስልጣናት በመግለጫ እና በትዊተራቸው የብስራት ዜናዎችን አስፍረዋል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ የግድቡ የመጀመሪያ ዙር ሙሌት በስኬት መጠናቀቁን ለመገናኛ ብዙኃን በጽሁፍ በላኩት መግለጫ አብስረዋል፡፡ በትዊተር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ ደግሞ በአፍሪካ ሕብረት አደራዳሪነት ትናንት ሐምሌ 14 ቀን 2012 ዓ.ም የተካሔደው ዉይይት ስኬታማ እንደነበር ገልጸው በግድቡ ውሃ አሞላል ዙሪያ ቴክኒካዊ ውይይቶችን ቀጥሎ ለማካሄድ የጋራ መግባባት ላይ ለደረሱት የሱዳን እና የግብጽ መሪዎች አድናቆታቸውን ገልጸዋል።
የዉጭ ጉዳይ ሚኒስትር ገዱ አንዳርጋቸው በትዊተራቸው “የድል ብስራት! ዐባይ ወንዝ ነበር ፤ ተገርቶ ወንዝም ሀይቅም ሆነ። ከእንግዲህ በወንዝነቱ ይፈሳል። በሀይቅነቱ ኢትዮጵያ ለፈለገችው ልማት ሁሉ ለመዋል እጅ ሰጥቷል። እውነትም ዐባይ የእኛ ሆነ!!” ብለው ጽፈዋል፡፡
“እንኳን ደስ አለን” በሚል በትዊተራቸው ጽሁፋቸውን የጀመሩት የዉሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ ዶ/ር ኢ/ር ስለሺ በቀለ ደግሞ “ሐምሌ 12/2012 ዓም ከምሽቱ 4 ሰዓት ላይ የህዳሴ ግድብ የመጀመሪያ ዓመት ሙሊት ተሳክቷል: ውሃው የሚያስፈልገውን 4.9ቢ.ኪዩቢክ ሜትር በመያዝ ከግድቡ አናት ላይ ፈሷል ይህም የተሳካው ወደታችኛው ተፋሰስ የሚሄደው ውሃ ሳይቋረጥ ነው” ብለዋል፡፡
አሁን በግድቡ የተያዘው ዉሃ በቀጣዩ ዓመት (2013 ዓ.ም ወይም በአውሮፓውያኑ በምንገኝበት 2020) በ 2 ተርባይኖች 750 ሜ.ዋ. የኤሌክትሪክ ኃይል ለማመንጨት ያስችላል ተብሏል፡፡
የኢትዮጵያ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን የሃገሪቱ መንግሥት ለሰብዓዊ መብት ቅድሚያ እንደሚሰጥና ሰብዓዊ አያያዝን በተመለከተ ለውጭም ሆነ ለሃገሪቱ ዜጎች መንግሥቱ ሙሉ ኃላፊነት እንደሚወሰድ ለዲፕሎማቲክ ማኅበረሰብ አስታወቁ። ራሱን የሚያከብር ማንም መንግሥት ብሄራዊ ጥቅሙን አሳልፎ እንደማይሰጥ እና ወንጀለኞችን ለህግ የማቅረብ ጉዳይ የውስጥ ጉዳይ እንደሆነም አስገነዘቡ።
አዲስ አበባ ህዳር 10/2013 (ኢዜአ)፡- የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ለሙስና ጥቆማና ሃብት ምዝገባ አገልግሎት ያበለጸገውን መተግበሪያ ይፋ አደረገ።
ከሙስና ጋር ተያያዥነት ያላቸው መረጃዎችን ማሳወቅ የሚፈልግ ማንኛውም ሰው በእጅ ስልኩ ወይም በኮምፒተር በኢንተርኔት ታግዞ ካለበት ቦታ ጥቆማ መስጠት እንዲችል ተደርጎ የተዘጋጀ መሆኑን ተናግረዋል።
አሰራሩ ሚስጥራዊ በሆነ መንገድ ጥቆማ በመስጠት መረጃ የሚሰጠውን አካል ደህንነት በመጠበቅና ለትክክለኛው አካል እንዲደርስ በማድረግ አስተዋጽኦ እንዳለውም ዋና ዳሬክተሩ ገልጸዋል።
አንድ ቀን ከመሬት ተነስቼ የሚገርሙ የሚገራርሙ ነገሮችን ማሰብ ጀመርኩ፡፡ እና ቀጠልኩበት፡፡ ሳያቸው ጊዜ ለሌላ ሰው ባሳያቸውስ? አልኩ፡፡ እኚውላችሁ፡፡ ይህን ሁለት ሶስት ቀን ሳስብ የመጡልኝ ከመሆናቸው በስተቀር፣ ሌላ መገናኛ ወይም መመሳሰያ ክር የላቸውም፡፡ እነሱ እንደፈቀዳቸው ከመጡልኝ በኋላ፣ የቱ ከየቱ ቀጥሎ እንደሚነገር በመጠኑ የኔ ምርጫ አለበት፡፡
የፍልስፍና ምንጭ ናቸው ከሚባሉት ከጥንታውያን ግሪኮች በፊት በፋርስ (ኢራን) Zarathustra የሚባል “ነብይ” ነበር፡፡ የሱ ፍልስፍና Universal ነው፣ ማለትም ፆታ፣ ዘር፣ ዘመን፣ ቦታ ሳይለይ ማንንም ሰው ይመለከታል፡፡ ጦርነት መሀል ነው የተወለድከው፡፡ በጎና ከይሲ ዘለአለማዊ ፍልሚያቸውን እንደቀጠሉ ነው፡፡ አንዱን ወገን መርጠህ መዋጋት አለብህ፡፡ እኔ ከሁለቱም ወገን የለሁበትም ማለት አይቻልም፡፡ የአቅምህን ያህል መዋጋት ብቻ ነው የሚጠበቅብህ፡፡ ያንተን የሚያካክሉ ሀይሎች ተጠራቅመው ነዋ ታላቅ ሀይል የሚሆኑት! ስለዚህ፣ ለበጎው ባለመዋጋትህ ከይሲው ያንተ አቅም ተጨመረለት፡፡ ይልቅ ምረጥና ታጠቅ!
ይሄኛው ጦርነት በእንስሳት አለም የሚካሄድ በመሆኑ፣ ሰልፈኞቹ በጎና ከይሲ ሌላ መልክ ይለብሳሉ፣ ህይወትና ሞት ይሆናሉ፡፡ ጊዜ ገና ሲጀመር የነበረው ስርአት በጉንዳን አገር ዛሬም እንደቀጠለ ነው፡፡ አስፈላጊ መረጃ ለወጣት አንባብያን፡- የተፈጥሮ ሳይንስ እንደሚነገገን፣ እንከን-የለሽ ወይም ፍፁም የማህበረ-ሰብ ስርአት በንብ እና በጉንዳን አለም ይገኛል፡፡ የሁለቱም ህይወት የሚሽከረከረው በንግስቲቱ ዙሪያ ነው፡፡ እንድያውም እያንዳንዱ የኩይሳው አባል የወለደችው ልጅዋ ብቻ ሳይሆን የሷ የራሷ ተንቀሳቃሽ አካል ጭምር ነው፡፡ (እነሱ የሚተዋወቁት በጠረናቸው ነው) በአካል መጠን ንግስቲቱና ጉንዳኖችዋ ቢነፃፀሩ፣ ምናልባት የአይጥና የቁንጫዎችዋን ያህል ይራራቁ ይሆናል፡፡ ልጆችዋ (ከኩይሳው ውጪ የምናያቸው) ሁለት አይነት ናቸው፡፡ ከኩይሳው ሲወጡ በሰልፍ ነው፣ ትናንሾቹ መሀሉን፣ ትላልቆቹ ግራና ቀኙን ይዘው፡፡ ትላልቆቹ ተዋጊ ወታደሮች፣ ትናንሾቹ ደሞ ሰራተኞች ናቸው፡፡ ዙርያውን በየግላቸው እያሰሱ፣ ያገኙትን ጥሬ ወይም የትል ቁራጭ ወይም ምናምን ተሸክመው ይመለሳሉ፡፡ ኩይሳው አካባቢ ሲደርሱ በሰልፍ መግባት ይጀምራሉ፡፡ ሁለት ጐረቤታም ኩይሳዎች ነበሩ፡፡ አልፎ አልፎ የአንዱ ኩይሳ ወታደሮች ሌላውን ኩይሳ ለመዝረፍ ይሰማራሉ በሰልፍ፡፡ ገብተው ከኗሪዎቹ ወታደሮች ጋር ተዋግተው፣ ያለቀው አልቆ፣ ዘራፊዎቹ የዚህን ኩይሳ እንቁላሎች እየተሸከሙ ምርኮ ይወስዱዋቸዋል፡፡ ሲፈለፈሉ የዚህ የአሳዳጊያቸው ኩይሳ ሰራተኞች ይሆናሉ፡፡ የኩይሳው ውስጣዊ ህይወት ራሱን የቻለ ተአምር ቢሆንም፣ ከርእስ-ጉዳያችን እንዳያስተጓጉለን እንዝለለው፡፡ እነዚህ ኩይሳዎች ሁለቱም አንድ አይነት ችግር ገጠማቸው፡፡ ተፈጥሮ ተሳከረችና ለሁለቱም ኩይሳ የሚበቃ ምግብ ጠፋ፡፡ ስለዚህ ጦርነት ገጠሙ፡፡ እንደ ሌሎች ጊዜያት እንቁላል ለመዝረፍ ሳይሆን፣ አንዱ ሌላውን ሊያጠፋ ሁለቱም ተነሱ፡፡ ይህ የነሱ The Great World War ሶስት ወር ሙሉ ፈጀ፡፡ አንዱ ኩይሳ ድል አደረገ፣ ሌላው ፈራረሰ ሞተ፡፡
አሁን ወደ ራሽያ እንዘምታለን፡፡ በአስራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን የዚህ አገር ስነ-ፅሁፍ (በተለይ ልቦለድ) የትም መቸም ታይቶ አይታወቅም ይባላል፡፡ Gogol, Dostoyevski, Tolstoy, Turgener, Chehov ቁንጮዎት ብቻ ናቸው፡፡ የሚያስገርሙ የሚያስደምሙ፣ እንዲሁም የሚያስደነግጡ ሀሳቦች ራሽያ ውስጥ ፈልቀዋል፡፡ ለዛሬ ጨዋታችን ሁለት ይበቁናል፡፡ አንዱ የግለሰቦች ጉዳይን ይመለከታል፣ Russian roulette ይባላል፡፡ የቁማር አለም የሚጫወተው ሩሌት በሆሊውድ ሲኒማ እንዳያችሁት ባንኩ የሚያሽከረክረው ቀይና ጥቁር የሚፈራረቁበት ክብ መንኰራኩር (Wheel) አለ፡፡ ገንዘብህን ስታስይዝ ወደ ቀይ ወደ ጥቁር ላይ ነው፡፡ የራሽያ ሩሌት ግን ልዩ ነው፡፡ ሁለት ጐልማሳ መኳንንት የክብር ጉዳይ ሆኖባቸው ይፋለማሉ፡፡ ሁለቱም አንድ ጥይት ብቻ የጐረሰ ሽጉጥ ይዘው ጀርባ ለጀርባ ይቆማሉ፡፡ ዳኛም፣ ምስክሮችም (ሁለት ሁለት) ይመለከታሉ፡፡ ዳኛው ምልክት ሲሰጥ ተፋላሚዎች አስር እርምጃ ይራመዳሉ (እየተቆጠረላቸው) ከዚያ ዞረው መተኮስ ነው፡፡ Russian roulette ሲጫወቱ ግን ተፋላሚዎቹ ለሁለት አንድ ሽጉጥ ብቻ ነው ያላቸው፣ ያውም አንድ ጥይት ብቻ የጐረሰ! ተፋላሚዎቹም ተመልካቾቻቸውም ቤት ውስጥ አንድ ጠረጴዛ ዙርያ ተቀምጠዋል፡፡ መጀመርያ ዳኛው ሽጉጡ ባዶ መሆኑን ካሳየ በኋላ አንድ ጥይት ብቻ ያጐርሰውና በሀይል ያሽከረክረዋል፡፡ ጠረጴዛው ላይ ያስቀምጠዋል፡፡ እንፋለም ባዩ ሽጉጡን ያነሳል፣ በገዛ ግምባሩ ላይ ይደግነውና ቃታውን ይስባል፡፡ እንበል ቃታው ቃ! ይላል እንጂ ተኩስ የለም፡፡ እፎይ ብሎ ሽጉጡን ከነበረበትይመልሰዋል፡፡ ተፃራሪው ተራውን ሽጉጡን አንስቶ በገዛ ግምባሩ ላይ ደግኖ ቃታውን ይስባል፡፡ አንዳቸው የገዛ ጭንቅላቱን ብትንትኑን እስኪያወጣ ጨዋታው ይቀጥላል …
ሌላው የራሽያ አገር ጨዋታችን (ማለቴ መርዶዋችን) ሀገሪቱን በሞላ ይመለከታል፣ anarchism ይባላል፡፡ ስርአተ አልበኛነት፡፡ ይሄ ህዝብ ቢሮናም ባይኖርም ልዩነት አያመጣም (ይላል አናርኪስቱ) ምክንያቱም ያንኑ በስርአትና በስነስርአት ሰንሰለት የታሰረ ትውልድ ያስረከበውን ስልችትችት ያለ የኑሮ ዘዴ እሱም ለሚቀጥለው ትውልድ ያወርሰዋል፣ ይሄኛውም ተራውን እንደዚሁ … አዲስ አለም መፍጠር የሚቻለው በአዲስ ትውልድ የተነሳን እንደሆነ ብቻ ነው፡፡ ስለዚህ ጀመርያ የምንወስደው ቆራጥ ውሳኔ አለ፡፡ ከሀያ አመት እድሜ በላይ የሆኑትን ዜጌዎች በሙሉ እንፈጃቸዋለን፡፡ የተቀረው ወጣት ትውልድ አመዛዝኖ የመረጠውን አይነት ማህበረሰብ ይገነባል …
የምትቀጥለዋ ጨዋታችን የስርአት አልበኛነት ተቃራኒ መንፈስ አላት፡፡ “አምባ ወህኒ” ውስጥ የጊዜው ስርአት ሳይናጋ ፀንቶ እንዲኖር በጥንታዊት አክሱም ጠበብት የተዘየደ ተቋም ነበር፡፡ የሀገርን ሰላም ከሚያደፈርሱት ምክንያቶች ዋነኛው ከንጉሱ ወንድሞች ወይም የቅርብ ዘመዶች አንዱ ጉልበቱን ተማምኖ ተነስቶ ዙፋን ለኔ ይገባኛል ብሎ ንጉሱን ገልብጦ ለመንገስ መሞከሩ የእስር በርስ ጦርነት ይቀሰቅሳል፡፡ ይህ እንዳይሆን አምባ ወህኒ ተቋቋመ፡፡ እያንዳንዱ የነጋሲ ዘር ሰባት አመት እስኪሆነው ከናቱ ጋር ያድጋል፡፡ ከዚያ እናቱን ተሰናብቶ ወደ አምባ ወህኒ ተወስዶ ይታሰራል፡፡ አምባ ወህኒ ላይ የሰፈረው ጥቂት መቶ ወታደር እስር ቤቱን ከትልቅ ሰራዊት ወረራ ሊያስጥለው ይችላል፡፡ አፄ ሲሞት፣ ባለሟሎቹ፣ ታላላቅ የጦር መሪዎች፣ እንዲሁም የቤተ ክህነት ሽማግሌዎች ተማክረው ሲያበቁ አምባ ወህኒ ከታሰሩት አንዱን መርጠው ያነግሱታል፡፡ ህዝብ ኑሮውን በሰላም ይቀጥላል …
… ዮዲት የምትባል ታላቅ ንግስት ተከሰተች፡፡ ለዘመናት የውጭ ጠላት አደጋ አሳስቦት የማያውቀው የአክሱም መንግስት በተዝናናበት ወቅት የዮዲት ሰራዊት ከሰቆጣ ተራራዎች ወረደ፡፡ የአፄ ሰራዊት ከአጭር ውጊያ በኋላ ድል ሆነ፡፡ ዮዲት አምባ ወህኒ ላይ የነበሩትን ልኡላን በሙሉ ገደለቻቸው፡፡ የአክሱም ከተማ ህይወት የነበሩትን አርባ የውሀ ጉድጓዶች አስደፈነቻቸው፡፡ ታላቂቱ ዋና ከተማ ወድያውኑ መንደር ሆነች፡፡
በጃንሆይ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግስት የኮንጎ ፈላጭ ቆራጭ ገዢ President Mobutu Seseseco ይባል ነበር፡፡ አገሩ በማእድናት እጅግ በጣም ሀብታም ነው፣ በተለይ በአልማዝ፡፡ ሞቡቱ ያን ሁሉ እየሸጠ ስዊስ ባንኮች ውስጥ ስድሳ ቢሊዮን ዶላር በስሙ አከማችቷል ይባልለታል፡፡ ከእለታት አንድ ቀን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለሀገሪቱ እርዳታ እንዲያደርግ ፕሬዚዳንቱን ጠቀየው፡፡
“ሰባ አምስት ሚሊዮን ለእርስዎ ብዙ ሆና አይደለም መቸስ” “እሱስ አይደለም፡፡ ምናልባት በመሀሉ እኔ አንድ ነገር ብሆን፣ ሰባ አምስት ሚሊዮኑን ለወራሽ ልጄ ‘እምቢ! አላበደርከንም፣ አንከፍልህም’’’ ብትሉትስ?
የያሬድ ቋንቋ ግእዝ ነበረ፣ ቅዳሴዎቹ የተፃፉበት ልሳን ማለት ነው፡፡ እሱ ቅዳሴዎቹን የሰማቸው እግዚአብሔር ከላከለት መላእክት አንደበት ነበር፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር የሚናገረው ቋንቋ ግእዝ ነበረ፡፡ ይሄ አንደኛው ተአምር ነው፡፡ ሁለተኛው ተአምር ደግሞ የያሬድ ቅዳሴዎች በቅድስታገር ቤተ ክርስትያናትና ገዳማት ሁለት ሺ አመት ልክ ያሬድ እንደቀደሳቸው ኖረውልን፣ ዛሬም ሄደን ማህሌት ብንቆም እንሰማቸዋለን፡፡
ማስታወቂያ የ PLS ማስታወቂያ በጨርቁ ላይ ያለው መጠን የቻይና መጠን ፣ የቻይና መጠን ብዙውን ጊዜ ከአውሮፓ ህብረት መጠን ያነሰ 1-2 መጠን ነው ፣ ስለሆነም እባክዎን በመጠን ገበታ ውስጥ ባለው የ WAIST HIP እና ርዝመት መሠረት የእርስዎን መጠን ይምረጡ! አመሰግናለሁ እነዚህ ሱሪዎች አነስተኛ ናቸው ፣ እባክዎን በመጠን ገበታ መሠረት መጠኑን ይምረጡ
መጀመሪያውኑ የተማሪዎች እገታ ድራማ የወለጋ ኦሮሞ እልቂት screen saver እንዲሆን የተለቀቀ በሬ ወለደ ወሬ ነው። በአንድ ቀን #59_ንፁሃንን ጨፍጭፈህ የተማሪዎች እገታ ለቅሶ ከፍ ብሎ እንዲሰማ ታደርጋለህ።#Stop_your_nonsense
የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት 16ኛ ወንጀል ችሎት ቀደም ሲል ግንቦት 22/2005 ዓ.ም በዋለው ችሎት በሰጠው ትዕዛዝ መሠረት ጋዜጠኛ ተመስገን ደሣለኝ የመከላከያ ምሥክሮቹን ዛሬ - ማክሰኞ ሐምሌ 2/2005 ዓ.ም ማሰማት ጀምሯል፡፡
“የመንግሥትን ስም ማጥፋት” የሚለው ድንጋጌ ሃሣብን ከመግለፅ መብትና ከሃገሪቱ ሕገመንግሥትም ጋር የሚቃረን መሆኑን የሕግ ምሁሩ ዶ/ር ያሬድ ለገሠ ለፍርድ ቤት ገልፀዋል፡፡
ጋዜጠኛ ተመስገን ደሣለኝ ‘የመንግሥት ድርጊቶች ናቸው’ ብሎ የዘረዘራቸው በሰብዓዊ መብቶች ጉባዔ - ሰመጉ ሪፖርቶች የተረጋገጡ መሆናቸውንም የድርጅቱ መሥራችና የቀድሞ ሊቀመንበር ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል፡፡
ሓደ ካብ ህቡባት ደረፍቲ ዓለምና፣ ፒተር ጋብሪኤል፣ ምእንቲ’ቲ ካብ መስከረም 2001 ኣትሒዙ ምስ ሓያሎ ኤርትራውያ ጋዜጠኛታት ብጾቱ፣ ብመንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝእሰር ደሃዩ ጠፊኡ ዘሎ፣ ዳዊት ኢሳቕ ክጉስጉስ ጀሚሩ።
ካብ 1967 ክሳብ 1975 ኣባል እታ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ ጉጅለ ሙዚቀኛታት ዓለምና ዝኾነት ‘ጀነሲስ’ ዝነበረ እንግሊዛዊ ፒተር ጋብሪኤል፣ ስም ዳዊት ኢሳቕ፣ ዝተኣስረሉ ዕለትን፣ ዝኣሰሮ ሃገርን መንግስትን ዝተጻሕፎ ታቤላ ኣብ ክሳዱ ኣንጠልጢሉ’ዩ፣ እሱር ተመሲሉ ዝተላዕሎ ስእሊ ዘርጊሑ ዘሎ።
እዚ፣ ‘ቮይስ ፕሮጀክት ብዝተባህለ ንመሰል እሱራት ጋዜጠኛታትን ስነጥበበኛታትን ዝጣበቕ ኣህጉራዊ ትካል ጀሚሩ ዘሎ፣ ናይ ዝኽሪ ጎስጓስ ከም በዓለ ናይ ሆሊውድ ተዋሳኣይ ጆኒ ዴፕ ዝኣመሰሉ ካልኦት ህቡባት ሰባት’ውን ተጸንቢሮሞ ኣለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናይ ኤርትራን ሽወደንን ድርብ ዜግነት ዘለዎ ዳዊት ኢሳቕ ዝርከቦም ሓያሎ ጋዜጠኛታት ኣብ መስከረም 2001 ካብ ዝኣስሮም ንደሓር፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ን15 ዓመታት ዝኾነ ደሃይ የብሎምን።
እቲ ብምግሃስ መሰል ደቂ ሰብ ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስርዑ መንግስታት ዓለምና ሓደ ዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ፣ ህይወት ኣማኢት ዜጋታቱ ኣሕቂቑን ደሃዮም ኣጥፊኡን ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
ጠንካራ የእንጨት ወለል | ጠንካራ የእንጨት ወለል uk | ጠንካራ የእንጨት ወለል ኩባንያ | ጠንካራ የእንጨት ወለል መሸጫ | ጠንካራ የእንጨት ወለል ንጣፍ | ጠንካራ የእንጨት ወለል ዋጋ | ጠንካራ የእንጨት ወለል ንጣፍ | ጠንካራ የእንጨት ወለል ጭነት | ጠንካራ የእንጨት ወለል ጭነት | ጠንካራ የእንጨት ወለል ማጣበቂያ | ከእንጨት ወለል ወለሎች ዓይነቶች | ከእንጨት ወለል ወለሎች | ከእንጨት የተገነቡ ወለሎች | የተስተካከለ የእንጨት ወለል | የቀርከሃ ወለል | ጠንካራ እንጨቶች ወለል ጭነት | የተሠሩት የእንጨት ወለል ወጪዎች | ጠንካራ ጠንካራ የእንጨት ወለል ሽያጭ | ጠንካራ የእንጨት ወለል | ጠንካራ ኮንክሪት በእንጨት ላይ | ጠንካራ የእንጨት ወለል በወለል ላይ
የኖvelርት ኮሮቫቫይረስ ተፅእኖን ለማስተካከል ይህንን ክፍት ደብዳቤ ለኪነ-ጥበብ ሰጭዎቻችን እና ለሌሎች ዋጋ ላለው አጋሮቻችን ሚያዝያ 17 ቀን 2020 ልከናል። ይህንን ገጽ ጎብኝ ከማክኬንግ ለቫይረሱ ምላሽ ጋር ለተዛመዱ ለበጎ አድራጎቶች እና ማስታወቂያዎች በቪቪ -19 ግብዓቶች ላይ ወቅታዊ ለመሆን ፡፡
ከብዙዎቻችን ጋር በቀጥታ ተገናኝተን በነበርንበት ጊዜ ፣ ልብ ወለድ ኮሮናቫይረስ / ኮቪቭ -19 በተከሰቱት ቀውሶች ለእርስዎ ጥሩ ምላሽ ለመስጠት እና ለመደገፍ የተቻለንን ጥረታችንን እንደ ማጠቃለያ እና እንደ ተጨማሪ ማጠቃለያ እናቀርባለን ፡፡
ፋውንዴሽኑ በእርዳታ ሪፖርቶች ላይ የሦስት ወራትን ማራዘሚያ ያወጣ ሲሆን እኛም በልግስናችን ውስጥ ተለዋዋጭነትን ከፍ ለማድረግ እና ለጋሽኖቻችን እፎይታ ለመስጠት እንጥራለን ፡፡ በኪነ-ጥበባት ቡድን ላይ እኛ እኛ የሚሰሩ አርቲስቶች ፍላጎቶችን ለማሟላት እንለምናለን ፡፡
ትርኢቶች ፣ ትምህርቶች እና ዝግጅቶች ስረዛ ምክንያት ብዙ አርቲስቶች እና የኪነጥበብ ድርጅቶች የገቢ እና የገቢ እጥረት እያጋጠማቸው እንደሆነ እናውቃለን። ምላሽ:
ማክዎድየም ለ $50,000 ለ አስተዋጽኦ ያደርጋል ለስነጥበብ 'ስፕሪንግቦርድ' ለተስፋፋ የግል የአደጋ ጊዜ እርዳታ ፈንድለአርቲስቶች ቀጥተኛ ድጋፍ የሚሰጥ ነው ፡፡
የእኛን አበረታተናል McKnight የአርቲስት ም / ቤቶች እና የክልል ሥነ-ጥበብ ምክር ቤት አጋሮች ከአርቲስቶች ከተሰየሙት የፕሮጀክት እና የባለሙያ ልማት ፈጠራዎች እንዲሁም ከሪፖርት ቀነ-ገደቦች እና መስፈርቶች ጋር ተጣጣፊ እንዲሆኑ።
የእኛ የ 2020 የመኪን ምሽት አርቲስት ፋሲሊኮች ያለማቋረጥ ሽልማታቸውን መቀጠላቸውን ለማረጋገጥ ሁሉንም የፀደይ ህብረት (ፓነል) ህብረ ህዋሳትን ወደ ምናባዊ የመሣሪያ ስርዓቶች አንቀሳቅሰናል እናም እንደአስፈላጊነቱ የአይቲ መሰረተ ልማት ለማጎልበት እና ለማጎልበት የተቀየሰ የጉዞ ገንዘብ እንዲመልሱ አበረታተናል ፡፡
እንዲሁም በሚኒሶታ እና ከዚያ በላይ ባሉት አርቲስቶች እና የኪነ-ጥበባት ድርጅቶች ውስጥ የረጅም ጊዜ መኖሪያ ቤትን እና የሥራ ቦታ ችግርን ለማቃለል የምንረዳበትን ሌሎች መንገዶችን እየፈለግን ነው ፡፡
የአሜሪካ የህንድ ማህበረሰብ ማህበረሰብ ድርጅት በፍጥነት ተጀመረ ሀ የመስመር ላይ መደብር የአገሬው ተወላጅ አርቲስቶች እና ሥራ ፈጣሪዎች ወረርሽኙ በተከሰተበት ወቅት ምርታቸውን መሸጥ መቻላቸውን ማረጋገጥ ነበር ፡፡
የኪነጥበብ እና የባህላችን ዘርፍ በኅብረተሰባችን ውስጥ በአጠቃላይ እኩል አለመመጣጠን በብዙ መንገዶች ያመላክታል እንዲሁም ቫይረሱ በእኛ ዘርፍ ውስጥ የሚገኙ ልዩነቶችን እና እኩልነቶችን ወደ ከፍተኛ እፎይታ እያመጣ ነው ፡፡. በዚህ ግንዛቤ ፣ እኛ የዘር ፍትሃዊነትን ለመጨመር እና በታሪካዊ አቅም ላዳበሩ አርቲስቶች እና የስነጥበብ ድርጅቶች በተለይም በዘር ለሚመሩ እና በዘር የሚመሩ ለሆኑ ኃይሎች አቅም እና አቅም ለመገንባት የረጅም ጊዜ ቁርጠኝነትን በስትራቴጂካዊ ደረጃ ለማሳደግ የአጭር ጊዜ ምላሾችን ለማቅረብ እንፈልጋለን ፡፡ እና ባህላዊ የተለያዩ ማህበረሰቦች። በእነዚህ ጊዜያት አስፈላጊ ተልእኮ-ወሳኝ ሥራውን ለመቀጠል-
$50,000 ን ለበረከት እናበረክታለን የተለያዩ ባህላዊ አመራር ተቋም ለጥቁር ፣ ለአገሬው ተወላጅ እና ለአገሬው ተወላጅ ላቲንክስ እና የሃዋይ አርቲስቶች ድንገተኛ የእርዳታ ፈንድ ድጋፍን በመደገፍ ፡፡
ግሬስ ሊ ቦግስ እንዳሉት “በጥፋት ጊዜ ፈጠራቸውን የሚጠቀሙ ሰዎች ታላቅ ከሆኑት የሰው ልጅ የታሪክ አስተዋፅ oneዎች አንዱ ናቸው” ብለዋል ፡፡ አርቲስቶች እና የኪነጥበብ ድርጅቶች እራሳችንን እንደ ሚኔቶኖን ለመረዳታችን አስፈላጊ ናቸው ፡፡ ለዚህ ነው ማኪውዌይ ፋውንዴሽን ለ 40 ዓመታት ያህል በሚኒሶታ የኪነ-ጥበባት ዘርፍ በጥልቀት መዋዕለ ንዋያ ያፈሰሰው ለዚህ ነው ፣ በዚህ ቀውስ ውስጥ እኛ የምንፈልጋቸውን የማኅበረሰብ አይነቶች እየፈጠሩ ያሉትን የአርቲስቶች እና የኪነጥበብ ድርጅቶችን ለመደገፍ የቆረጠን ለዚህ ነው ፡፡ ውስጥ መኖር.
ይህች ሙላቷ ዓብቲ (Mulatwa Abite) የሚትባል ሴት የሽሮ ሜዳ ነዋሪ ናት። ለቴሌቪዢን ጋዜጠኞች “ከቡራዩ የተፈናቅልኩ ነኝ” በማለት ቀርባ “… የኦሮሚያ ፖሊሶች ለፍርድ ይቅረቡልን… አቶ ለማ መገርሳ ከስልጣን ይውረድ፣ ክልል ይፍረስ… ባንድራችን አረንጋዴ ቢጫ ቀይ ነው…” ስትል የፖለትካ ነጋዴዎች ያስታጠቋትን ስታነበንብ የታየች ናት።
ይቺ የግምቦት ሰባት ካድሬ (የውሸት ተፈናቃይ) ኦሮሚያ ሚባል ይፍረስልን እነ ለማ መገርሳም ይጠየቁልን እያለች ነው። የግምቦት 7 በዚህ ደረጃ ዘቅጦ ሀገር ወደለየለት ብጥብጥ ለማስገባትና ሥልጣን በአቋራጭ ለመያዝ እየሰራ ነው ።
– ጎማዎችን ማቃጠል ፣ ለበዓል ማድመቂያ በሚል ከውጭ ወደ ሀገር የገቡ አረንጓዴ ፣ቢጫ ፣ቀይ ጭስን የሚለቁ የጭስ ርችቶችን መንገድ ላይ ማቀጣጠል (ቁሳቁሶቹ በቤት ለቤት ፍተሻ ይተዘው በፖሊስ እጅ ይገኛሉ )
– መንገዶችን በመዝጋት አስፖልት ላይ በሺ የሚቆጠሩ ሰዎች በማስቀመጥ ተቃውሞ ማድረግ ፣የከተማው ነዋሪ እዛው መንገድ ላይ ምግብ ፣መጠጥ ለተቃዋሚዎቹ እንዲያቀርብ ቅስቀሳ በማህበራዊ ሚድያዎች በማድረግ ተቃውሞው ቀንም ለሊትም እንዲቀጥል ማድረግ ። በዚ ግዜ ኢሳት ግዝያዊ ስቱድዮውን እዛው ተቃዋሚው መሃል በማድረግ ተቃውሞውን ቀጥታ ማስተላለፍ
ይህ ሁሉ ግ7 ሀገር ውስጥ ሳይገባ ኤርትራ ላይ ተፅፎ አ.አ ላይ ሊፈፀም ተዘጋጅቶ የቀረበ ዕቅድ ነበር ። መንግስት በዛሬው መግለጫ ” ባቋራጭ ስልጣን መያዝ አይታሳብም ” በማለት ለዚ ቀውስ አዘጋጆች ፊት ለፊት ተናግሯል ።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ሽብር ፈጠራንና ፅንፈኛ የሁከት ቡደኖችን ለማሸነፍ ግብፅ ለምታደርገው ጥረት አስተዳደራቸው ሙሉ ድጋፍ እንደሚሰጥ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ አስታውቀዋል፡፡
9፤ ኪሩቤልም ክንፎቻቸውን ወደ ላይ የዘረጉ ሆኑ፥ የስርየት መክደኛውንም በክንፎቻቸው ሸፈኑ፥ እርስ በርሳቸውም ተያዩ፤ የኪሩቤልም ፊቶቻቸው ወደ መክደኛው ተመለከቱ።
19፤ በአንደኛው ቅርንጫፍ ጕብጕቡንና አበባውን ሦስትም የለውዝ አበባ የሚመስሉትን ጽዋዎች፥ በሁለተኛውም ቅርንጫፍ ጕብጕቡንና አበባውን ሦስትም የለውዝ አበባ የሚመስሉትን ጽዋዎች፥ እንዲሁም ከመቅረዙ ለወጡ ለስድስቱ ቅርንጫፎች አደረገ።
21፤ ከመቅረዙ ለወጡ ለስድስት ቅርንጫፎች ከሁለት ቅርንጫፎች በታች አንድ ሆኖ የተሠራ አንድ ጕብጕብ፥ ከሁለትም ቅርንጫፎች በታች አንድ ሆኖ የተሠራ አንድ ጕብጕብ፥ ደግሞ ከሁለት ቅርንጫፎች በታች አንድ ሆኖ የተሠራ አንድ ጕብጕብ ነበረ።
25፤ የዕጣን መሠዊያ ከግራር እንጨት ሠራ፤ ርዝመቱ አንድ ክንድ፥ ስፋቱ አንድ ክንድ፥ አራት ማዕዘን ነበረ፤ ከፍታውም ሁለት ክንድ ነበረ፤ ቀንዶቹም ከእርሱ ጋር በአንድነት የተሠሩ ነበሩ።
በዚህ መሀል ግን የተፎካካሪ ፓርቲዎች ተሳባስበው የሽግግር መንገስት ይመስርቱ የሚለው ጨዋታ ግን የትም የማያደርሰን ስሌት ሲሆን ከሀገር በላይ የረዥም ጊዜ የፖለቲካ ስልጣንን መሻት ለማርካት ካልሆነ በስተቀር አሁን ባለው ፅንፍ የወጣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፕሮግምና እንቅስቃሴ እርባናም ያለው አማራጭ አይሆንም፡፡ Continue reading →
የባለስልጣኑ ምክትል ዳይሬክተር አቶ ወንድወሰን አንዱዓለም ለኢትዮ ኤፍ ኤም እንደተናገሩት፣ በዚህ ዓመት ለ10 የንግድ ሬድዮ ጣቢያዎች ፈቃድ ለመስጠት ባለስልጣኑ መዘጋጀቱን ገልጸዋል፡፡
እስካሁን 12 የሚሆኑ ድርጅቶች የንግድ የሬድዮ ጣቢያ እንዲሰጣቸዉ መጠየቃቸዉን የተናገሩት ምክትል ዳይሬክተሩ፣ ለ5 የንግድ ሬድዮ ጣቢያዎች ጨራታ ወጥቶ ፍቃድ ለመስጠት በሂደት ላይ ይገኛሉ ብለዉናል፡፡
በተለይም የራሳቸዉ የሬድዮ ጣቢያ የሌላቸዉ እንደ ሲዳማ፣አፋር፣ቤንሻንጉል እና ጋምቤላ ክልሎች ጥያቄዉ እንደቀረበ ምላሽ የሚሰጥ መሆኑን ገልጸዉ፣ጥያቄ ግን እስካሁን አለመቅረቡን ጠቁመዋል፡፡
ፈቃድ ለመዉሰድ በሂደት ላይ ያሉት አምስቱም የንግድ ሬድዮ ጣቢያዎች አዲስ አበባ ዉስጥ መሆናቸዉን የገለጹት ምክትል ዳይሬክተሩ፣ እስካሁን ግን ፈቃዱን ወስዶ ወደ ስራ እንዲገባ የተፈቀደት ድርጅት የለም ብለዋል፡፡
ተማሃሮ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ኤርትራ፡ ነቲ ኣብ ሰራዊትን ሚኒስተራትን ተጀሚሩ ዝጸንሐ ተቓውሞ ናብ ዝተወደብን ዝሓየለን ምንቅስቃስ ኣዕሪጎሞ። – Assenna.com
በ1900 ዓ.ም. በኢትዮጵያና በፈረንሳይ መንግሥታት ስምምነት፣ “በልዩ የቆመ ፍርድ ቤት” የሚል ስያሜ የተቋቋመ ፍርድ ቤት ነበር። ፍርድ ቤቱ የመጀመሪያ ሥራውን በ1914 ዓ.ም. ሲጀምር፣ የመጀመሪያው የፍርድ ቤቱ ፕሬዝዳንት ሆነው የተሾሙት ብላቴን ጌታ ሕሩይ ወልደ ሥላሴ ነበሩ። ከርሳቸውም ቀጥለው የተሾሙትም ነጋድራስ አፈወርቅ ገብረየሱስ ናቸው። የዚህ ፍርድ ቤት ዋነኛው ተግባር የውጭ ዜጎች እርስ-በራሳቸው ሲጋጩና/ወይም የውጭ አገር ዜጎችና ኢትዮጵያውያን በተጋጩ ወይም በተካሰሱ ጊዜ ፍርድ መስጠት ነበር።
በፍርዱም ላይ የከሳሹ/የተከሳሹ የውጭ አገር ዜጋን የሚወክል ቆንስል/ኤምባሲ ወኪል እንደአንድ ዳኛ ሆኖ ይቀመጥ ነበር። ይህ ፍርድ ቤት ከ1928 ዓ.ም. በኋላ፣ “በልዩ የቆመ ፍርድ ቤት” መባሉ ቀርቶ፣ “ከፍተኛው ፍርድ ቤት” ተባለ። ይህም ፍርድ ቤት፣ ከ1928 ዓ.ም. ጀምሮ በርካታ ታሪካዊ ስሕተቶችን ፈፅሟል። በዚህ ወቅትም፣ ከ52 ዓመታት በፊት የፈፀመውን ግዙፍ የሕግ ስሕተት እናወሳለን። አንዴ “በልዩ የቆመው”፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ፣ የ“ከፍተኛው” ፍርድ ቤት እየተባለ ቢጠራም፣ ፍርድ ቤቱ ፍትሐዊነት የጎደለውና በገዢዎች ጥቅሻ የሚሰራ መሆኑን አንድ አብነት ጠቅሰን እንነጋገራለን።
ወደዋናው ጉዳያችን ከመግባታችንም በፊት በሰኔ-1934 ዓ.ም. የተከሰተ አንድ የ”ከፍተኛው”ን ፍርድ ቤት የፍርድ ሂደት ማሳያ እንጥቀስ። ዝቃርጋቸው ኃይለ ጊዮርጊስ፣ 1964 ዓ.ም. “ነጋድራስ አፈወርቅ ገብረየሱስ ዘብሔረ ዘጌ” ባሉት የጥናት ጽሑፋቸው፣ በገጽ 30-31 እንዳወሱት ከሆነ፣ የቀድሞው “በልዩ የቆመ ፍርድ ቤት” ሁለተኛው ፕሬዝዳንት አፈወርቅ ገብረ የሱስ፣ ለፋሺስት ጣሊያን ሠርተሃል፣ ሀገርህንም ከድተሃል ተብለው በትልልቆቹ አርበኞች ፊት ቀረቡ። አርበኞቹም ራስ ስዩም መንገሻ፣ ራስ አበበ አረጋይና ራስ ካሳ ሀይሉ ነበሩ። ችሎቱ ተሰይሞ፣ ክሱ ተደመጠ። አፈወርቅ መከላከያ ምስክሮቻቸውን እንዲያቀርቡ ተጠየቁ። ነገሩ ሁሉ ወደአንድ አቅጣጫ መትመሙን የተረዱት “ነቄው” አፈወርቅ፣ “አልከላከልም!” አሉ። አርበኞቹም የችሎቱ ዳኞች፣ “የማትከላከል ከሆነማ፣” አሉና በሞት እንዲቀጡ በየኑባቸው። የመኻል ዳኛውም፣ “አፈወርቅ! እንዴት ነው ጥፋተኝነህን ታምናለህ ወይስ አታምንም?” ቢሏቸው፤ “ምንም ጥፋት የለብኝም። የፊውዳል ፍርድና የጉንዳን መንገድ አንድ ዓይነት ናቸው። አንዱ ባለውና አንዱ በሄደበት ተከትላችሁ ‘አዎን! አዎን!’ ማለት ትወዳላችሁ፤” ሲሉ ፍርዱን አጣጣሉት። አማኑኤል አብራሃ እንደሚያወሱት ከሆነ ደግሞ፣ አፈወርቅ በችሎቱ ፊት የተናገሩት እንዲህ የሚል ነበር፤ “ተሠለጠነና፤ ዳኞች ተሰየሙና! ተሠለጠነና፤ ችሎት ቆመና! ፍርድ ተሰጠ ማለት ነዋ?!” ሲሉ በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ ተሳልቀውበታል።
አፈወርቅ፣ እድሜያቸው ከሰባ ዓመት በላይ ስለነበረና በዘመኑም እድሜው የገፋ ሰው በሞት እንዳይቀጣ ፍትሐ-ነገሥቱ ስለሚያዝ፣ የዳኞቹን ውሳኔ ንጉሠ ነገሥቱ አሻሽለው፣ “ወደዕድሜ ልክ እስራት ለውጠንልሃል” አሏቸው። አፈወርቅም ስሜት-አልባ ሆነው ተቀምጠው ቀሩ። የዚህም ጊዜ፣ ከመኳንንቶቹም አንዱ፣ አፈ-ንጉሥ ዘውዴ የተባሉት፣ “ምነው ነጋድራስ፣ ምህረት ሲደረግልህም እጅ አትነሳም እንዴ?” ቢሏቸው፤ አፈወርቅም፣ “ይታሰር ተባለ እንጂ፣ ይፈታ ተባለ እንዴ?! ለምን ብዬ ነው እጅ የምነሳው? ለኔ ሞቱ ይሻለኝ ነበር። ይህ ምህረት ሳይሆን ከሞትም የከፋ የቁም ስቃይ እንድቀበል የተደረገ የግፍ ፍርድ ነው።” ሲሉ አማረዋል። ከዚያም ጅረን በሚባል በጅማ ከተማ አቅራቢያ ባለ ቦታ ታሰሩና መስከረም 15/1939 ዓ.ም. በ79 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ። በንጉሠ ነገሥቱ ዘመን የነበረው የከፍተኛውን ፍርድ ቤት ውሳኔም ሆነ የጠቅላይ ፍርድ ቤቱን ውሳኔ ብዙዎች በፍትሐዊነቱ አይቀበሉትም። “የሞተ-ተገላገለ!” የሚባልበት ዘመን ነበር። ከነዚህም ሰለባዎች መካከል፣ በ1953ቱ ስዒረ/መፈንቅለ መንግሥት መሪነታቸው አንደኛ ተከሳሽ የነበሩት ብ/ጄኔራል መንግሥቱ ነዋይ አንዱ ናቸው።