Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“አይዲኦሎጂ አይያዝህ እንጂ አንዴ ከያዘህ ወዳጄ! (የሚገርም ነው ይህን የሚለው፣… ወዳጄ! ሌላ ሰው ሳይሆን ወጣቱ ካርል ማርክስ ነው :- እሱ ደግሞ ስለምን እንደሚያወራ በደንብ ያውቃል!) አንዴ ከያዘህ መሬት ላይ ጥሎ፣ እንደ አንዳች አጋንንት ሳያዳፋህና ሳያንደፋድፍህ እንደዚሁ በቀላሉ ፣ ሞኝ አትሁን፣ ያ አይዲኦሎጂ፣ እመኑኝ አይለቅህም”… ብሎ አስተምሮናል።
ይህ ሁኔታ ደግሞ ፣ መገመት እንደሚቻለው ፣እንደዚህ ከሆነ ብዙውን ሰው ባዶ እጁን ስለሚያስቀረውእጅግ አድርጎ ከዚያ መላቀቁ ያስፈራዋል። በእርግጥም የለመዱትን “አጋንንት”ጥሎ ( ከማያቀወቁት መለአክ የሚያውቁት አጋንንት–እኔ ይህ ነገር አይገባኝም– የእኛ ሰው፣ እራሱን ሊያታልል ይሻላል፣ ደጋግሞ ይላል፣ ምናልባት አብዳለሁ ብሎ ስለሚፈራም ይሆናል!) ሁሉን ነገር እርግፍ አድረጎ ባዶ እጅ መቅረት ያስፈራ ይሆናል። ግን ያ! ስለ ተባለ እኛ ለምን ፍዳችንን እንይ? ነጻ ሰው ነን ! ነጻሰው ደግሞ የእራሱን ሕይወት መምራት ይችላል።
“ፖለቲካና ዕውነት” ፣ “…ዕውነትና ፖለቲካ ” ከአንድ እናት ሆድ፣ ወይም ከአንድ አባት አእምሮ፣ ወይም ደግሞ “ከአንድ እንጨት የተፈለጡ ” መንታ እህትና ወንድማማቾች –እንወቀው!– አይደሉም።
ሐና አረንድት፣ ይህን ነገር ግልጽ ለማድረግ አምስት ዓይነት ዕውነት አለ ትላለች። አንደኛው፣በፈላስፋዋ ዓይን የሒሳብ ሕግጋት፣ የአርትሜትክ ዕውነት ነው። ሁለትና ሁለት፣ አራት ነው። ይህን ዕውነት፣ ማንም ሰው በዚህች ዓለም ላይ የፈለገውን ያህል ኃይል ይኑረው፣ ይህ ሰው የፈለገውን ነገር ያደርግ፣ ድንጋይ ያገላብጥ፣ ጥይት ይተኩስ በምንም ዓይነት፣ሁለትና ሁለት አራት የሚለውን ሀቅ፣ ቀይሮ ይህ ሰው አምስት ወይም ስድስት ለያደርገው፣ አስዋ እንደምትለው አይችልም። እንዴት አድርጎስ? አንድ ፖለቲከኛ ግን ሞኝ ከአገኘ ሁለትና ሁለትን ዋሽቶ አንድ መቶም ያደርገዋል። ሁለተኛው ዕውነት፣ ያለው ታሪክ ላይ ነው። በአንድ ቦታ፣ በአንድ አገር የሆነ፣ የነበረ የተደረገ፣ ታሪክ ይህን ዕውነት፣ ሀቅ መካድ፣መሻር፣ ማጭበርበር (ማንም ሊሞክር ይችላል ግን ዕውነቱ፣ አንድ ቀን ይወጣል፣ መውጣቱም አይቀር) ፈጽሞ አይቻልም ።
ሦስተኛውና አራተኛው በእሷ ጥናት፣ የባዮሎጂ፣ የተፈጥሮና የፊዚካል ሳይንስ ዕውነት ነው ብላ፣ አምስተኛው ሀቅ፣ ያው ዕውንትን ያዘለ፣ ሌላው የሀቅ ሜዳ የፍልስፍና ቋሚ አረፍተ ነገር/ነገሮች ናቸው ትለናለች።
ፖለቲካና በምንም ዕይነት የዕውነት ካታጎሪ ውስጥ ሳይሆን የሚመደበው፣ በአይዶሎጂ ሥር ነው። ፖለቲካ ደግሞ እንደ ገበያው፣ ሰውን ለመሳብ፣ተከታይን ለማፍራት፣ አላማን ከግብ ለማድረስ፣ በማር የተቀባ የአነጋገር ስልት፣የአቀራረበረ ችሎታ፣ በግማሽና በእሩብ “ዕውነት” ላይ የተመሰረተ ውሸትንም ያቀፈ፣ ተቃዋሚን የሚያዋክብ፣ ደጋፊን፣ በብልሃት የሚሰበስብ፣ አብዛኛውን ጊዜ የብልጦችና ብልጣብልጦች ሥራ ነው።
ጥሩ ምሳሌ “ኢትዮጵያ አንድ አይደለችም” የሚለው “ፖለቲካ ቅስቀሳ” ነው። ወይም ኤርትራ “የኢትዮጵያ አካል አልነበረችም” የሚለው ” የሐሰተኞች አይዲኦሎጂ ነው።”
አንድ አይዲኦሎጂ ደግሞ የሚሰራው፣ ረዥም ዕድሜም ይህ አይዲኦሎጂ የሚኖረው ፣ደጋፊዎቹን ለመሰብስብ፣ ተከታዮቹን ለማፍራት የሚችለው “ጠላት” ሲኖረው ነው። እንደምንም ብሎ አንድ አይዶለጂስት “ጠላቱን” ፈልጎ ማግኘት አለበት። ያለ ጠላት የሚንቀሳቀስ፣ሰው አወናብዶ የሚሰበስብ አይዲኦሎጂ፣አንድም አይዲኦሎጂ የትም ቦታ የለም። እንግዲህ የትግል ሜዳው ውስጥ ዘሎ ለመግባት የሚፈልግ “ወጣት አስተሳሰብ ” ጠላት ባይኖረውም ፈልጎ የግድ የውሸት ጠላቱን፣እሱ እንደምንም ብሎ “ጠፍጥፎ” መፍጠር ይኖርበታል። በኢትዮጵያም የሆነው ይኸው ሀቅ ነው።
ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የከበርቴ ጥያቄ በኢትዮጵያ የሚለው ቅስቀሳ ነው። ፋብሪካ “በሌለበት” በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ፣ የፋብሪካ ሰራተኛው ቁጥር እሚንት በማይገባበት በንጉሡ ዘመንና ከዚያ በሁዋላ በደርግ ጊዜ “ካፒታሊዝምና ከበርቴው–አቀባባይ ከበርቴው መደምሰስ አለበት” ተብሎአል።
ይህ ከአልተባለ ደግሞ እንዴት ወደ ሶሻሊስት ሥርዓት መሄድ ይቻላል። ስለዚህ ሩሲያ ውስጥ ያኔ ስለተባለ (እዚያም አልነበረም) ማኦ ሴቱንግ በቻይና ስለ አለ ( እዚያም ያኔ፣ የከበርቴ ፋብሪካ ፈስፋፍቶ አልነበረም) በባዶ ሜዳ የኢትዮጵያ ምሁር ከመሬት ተነስቶ “ከበርቴው ይወረስ፣ይደምሰስ…ይወገድ…”ተባለ።
ሌላም ጠላት ፈልገው አግኝተዋል። አማራው! ዱሮም አሁንም ባዶ እግሩን የሚሄደውን አማራ፣ እንደ ሌላው የሚበላው እንኳን የሌለውን ” የመሓል አገር ሰው- አማራውን ” ያኔም አሁንም “የዚህ ዘር የበላይነት መደምሰስ ” (ሌኒንና ስታሊን በሩሲያ ስለ አሉ) ያ ተቀድቶ በያለበት፣ በሩሲያ ፋንታ “አማራው” ተተክቶ፣ አሱ “ጠላት ” ነው፣ ተብሎ፣ እንዲደመሰስ ተጠይቆአል። ያለ ጥያቄም “….ይደምሰስ” ተብሎ፣ ተፈርዶበታል።
“ጠላት” ተጠቁሞ ከተገኘ ደግሞ፣ እሱን “…..በዝባዥ፣ አቆርቋዥ፣ መጅገርና ቅኝ ገዢ ….” ብሎ ፣ ተከታይ ለመሰብሰብ ቅስቀሳውን ለማጦፍ ፣”….የፕሮፓጋንዳና ቅስቀሳው ክፍል ኃላፊነት፣ የፖሊት ቢሮ ሥራ፣ የፖለቲካ ትምህርት ቤቱ ግዳጅ ነው።”
ይህ ጉዞ ደግሞ ዞሮ ዞሮ፣ “ይህች ለነጮች አልገዛም ብላ ያስቸገረቺውን ኢትዮጵያ” ሞሰሊን እንዳለው “አዳክሞ ማንበርከክ፣ በቀላሉ አሁን ተችሎአል።” “ጠላት” ደግሞ ሳይታሰብ ከመድረኩ ላይ ሲጠፋ፣ እንኳን የእኛዎቹ “እሳት የላሱት” የምዕራቡ አገር አይዶሎጂስቶቹም ሳይቀሩ ግራ ተጋብተዋል። ግራም ይጋባሉ። ሳይታሰብ “ሳይንቲፊክ ሶሻሊዚም” እየተባለ የሚነገርለት፣ የዋርሶ የጦር -ቃል ኪዳን አገሮች፣አንድነትና ሕብረት ተራ በተራ፣ ተፈረካክሶ ሲወድቅ፣ የምዕራቡ ዓለም ፣ “….ጠላቱ ሳይታወቅ በአንዴ ስለጠፋበት ” ለተወሰነ ጊዜ፣… ለአሥር አመታት፣በተከታታይ ግራ ተጋብቶ፣ ያኔ እንደተጻፈው ቁጭ ብሎ ሰንብቶአል። በሁዋላ ግን የእስላም አክራሪዎቸ-እነ ቢንላዲን፣ ብቅ ብለው የዓለምን ፖለቲካ ሌላ መልክ እንዲይዝ አድርገውታል።
የሩሲያ እንዳለ ሁኖ፣ የቻይናም ወዳጅንትና ጠላትነት ለምዕራቡ ዓለም ገና ባይለይለትም….። … ለምዕራቡ አይዶሎጂስቶች ሌላ በቂ ሥራ መገመት እንደሚቻለው ገና ወደፊት ይጠብቃቸዋል።
ይህች ዓለም፣ በሌላ በኩል የተለያዩ “አንድ አገር ሕዝቦች አብሮ በሰላምና በደስታ” ሊኖሩበት የሚችሉበትን – የሕብረተሰብ ሥርዓትና ሞዴሎች፣ እነሱ ምን እንደሚመስሉ፣ አሁን በያዝነው በ21ኛው ክፍለ- ዘመን :- እንደ 20ኛው አይደለም- በደንብ ታውቃለች።
ምናልባት እነዚህና ሌሎቹን ቶታሊቴሪያን አስተሳሰብ የሚያራምዱትን ምሁሮች ሁሉ አንድ የሚያደርጋቸው ነገር ቢኖር ደግሞ ፣ ሁሉም በጋራና በተናጠል “የቀመሱት ትምህርት” ነው።
ትምህርት ግን በየፊናውና በየቅሉ ነው። ይህ ክፍል “ምሁሩ” በጅምላ ሲታይ፣ መናገርና መጻፍ፣ ማደራጀትና መቆጣጠር፣ተከታዮቹን መሰብሰብና ሲያጠፉ መቅጣት ማስፈራራት በደንብ ይችልበታል። አሳክቶ መናገርና መጻፍ፣ ማሰብና መመራመር፣ ለችግሮችና ለመሰናክሎች መልስ መስጠት የሚችለው ክፍል ደግሞ ፣ የተማረው ወገን፣ ይኸው ክፍል ብቻ ነው። እሱም ፣እኛ “ምሁር” የምንለው ” መደብ” ነው። ይህ ምሁርም ሁሉም ባይሆኑ “የተወሰነው ክፍል ፣ ጭልጥ ያለ ተንኮለኛ ነው።”
እንግዲህ ማነው ምሁር? ምሁር፣ ምንድነው? ምሁሩ ከየት መጣ ? የምሁር ችሎታው እስከ ምንድነው? ሁሉም ፊደል የቆጠረ ሰው ሁሉ አንድ ወጥ የሚያስብ የምሁር ክፍል ነው ወይ? ስንት ዓይነት ምሁር / ምሁሮች አሉ? የምሁር ቦታውና “መደቡ” ከየትኛው ክፍል ነው? ወገናዊነቱስ ለማን ነው? የፖለቲካ ትግል ውስጥ ሲገባ ለማን ነው የሚታገለው? ለእራሱ ጥቅም ነው ወይስ ዕውነት እንደሚለው ለጭቁኑ መደብ ለገበሬው ነው? ለገበሬው መደብ ከሆነ ለምን ሥልጣኑን ለገበሬው አስረክቦ እሱ ወደ መጣበት ቦታ ሙያው አይመለስም?
እነዚህን ሁሉ ጥያቄዎች ደግሞ ቀስ እያልን፣ “ሳንቅበጠበጥና ሳንቸኩል”፣ ወደፊት ጊዜ ወስድን፣ ረጋ ብለን እንመልሳቸዋለን። ምሁር ስለተባለ ግን “ምሁር” ሁሉ “አደገኛ አረመኔ” ወይም ደግሞ “ጤነኛ እግዚአብሔርን የሚፈራ፣ ሕግን የሚያከብር ቀና-ሰው ነው “፣ ማለት እንችልንም።
ምንድነው አንደኛውን የምሁር ወገን ከመሬት ተነስቶ የሚያሳብደው? አንቀጅቅጆት የእሳት ራት እሱን የሚያደርገው? ሌላውንስ ረጋ ያለ “ቀናና ደግ ነገር ለሕዝቡና ለወገኑ፣ ለአገሩም እንደሌላው አገር ፖለቲከኞች እንዲያስብ የሚያደርገው?
አንድ ሥዕል የሚሲል ሰዓሊ፣ እሱ ምሁር ነው ወይ? …ሙዚቃ ተጫዋቹስ ምንድ ነው? ፊልም ቀራጩስ? ሐውልት ጠራቢውስ? የትያትር ተዋኒያን? ዳንሰኛውስ ? ስፖርትና ግጥም ገጣሚው?….ጋዜጠኛና ጸሓፊው፣ ፈላስፋና ፖለቲከኛው፣ እነዚህ ሁሉ “የምሁሩ መደብ ውስጥ” የሚመደቡ ሰዎች ናቸው?
በእርግጥ እነሱ በአለፉት አርባና ሃማሣ አመታት በኢትዮጵያ በተካሄደው “የፖለቲካ ግርግር” ከሌሎች ክፍሎች በልጠው ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ያሰሙ፣ የጮሁ ወገኖች ናቸው። በመሆናቸውም እነሱ ብቻ ናቸው ብሎ መገመቱ እምብዛም አያስገርምም። ይህም ከዚያም የመጣ አመለካከት ነው። አሁንም እነሱ ናቸው በዱሮ አስተሳሰቦች፣ ጊዜው ጥሎአቸው በሄደ ትምህርቶች ሜዳውን የያዙት።
ለመሆኑ እነ ገርማሜና እነ ጄኔራል መንግሥቱ ነዋይ ከምሁሩ ክፍል የሚመደቡ ናቸው? ወደ አንድ መቶ ሃያ የሚጠጉ የደርግ አባሎችስ ምንድናቸው? እነሱም ምሁሮች ናቸው ልንል እንችላልን? ወይስ አይደሉም? የአገሪቱ ቀሳውስቱና ካህናቶች ከምሁሩ ክፍል ሊመደቡ ይችላሉ? የእስላም ሃይማኖት አባቶችና አስተማሪዎች እነሱም ምሁሮች ናቸው? እነሱና “የሙያ አብዮተኛ-ፕሮፌሽናል ሪቮሉሽነሪ” የሚባሉት ክፍሎች፣ ሁሉም እላይ ከተጠቀሱት ጋር አንድ ላይ የሚታዩ “ምሁሮች” ናቸው? የጠበቃና የዳኛው ሰፈራቸው ከየት ነው?….እነሱስ የት ይመደባሉ?…ምንድናቸው እነሱ? ለመሆኑ የቢሮ ሰራተኛ ሁሉ ምሁር ነው?
…ጸሓፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሐብተወልድ፣ ልጅ ሚካኤል እምሩ፣ ደጃዝማች ዘውዴ ገብረ ሥላሴ፣ አቶ ከተማ ይፍሩ? …አቶ አክሊሊሉ ሐብቴ፣ ልጅ ካሣ ወልደማሪያም፣…አቶ ሐዲስ ዓለማየሁ፣ ከበደ ሚካኤል፣ ተክለ ጻዲቅ መኩሪያ፣ ፊታውራሪ ሐብተ ጊዮርጊስ፣ ራስ ጎበና፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ተጫዋቾች ፣ የኢትዮጵያ ኦርኬስትራ፣ አስተማሪዎች፣…..አንዳንዶችን ብቻ ለመጥቀስ ፣ እነሱስ ከምሁሩ ክፍል የሚመደቡ ናቸው? ሳይኮሌጂስቱስ የት ይግባ? ሐኪሙንስ ከማን ጋር እናሰልፈው? እኒጂነሩስ? እርቺቴክቱስ? መሐንዲሱስ? ከበርቴውስ? ካድሬውስ? የት ይግቡ? የት ውስጥ እንመድባቸው?
ሦስት አይነት ምሁሮች አሉ። አንደኛው “የአካዳሚው ክፍል” የሚባለው ነው። ሁለተኛው “በአለውና በተማረው ጥበቡ” ላይ የትርፍ ጊዜውን ወስዶ እራሱን በእራሱ ያስተማረውና ዕውቀቱን ያዳበረው፣ ጀርመኖች እዚህ “ገቢልዲተ/ኢዱኬትድ” የሚሉት ፊደል የቆጠረው ክፍል ነው። ሦስተኛው “ኢንተለጄንሳ” የሚባለው አንዳንድ ተመራማሪዎች እኛ ከምናውቀው “ከኢንተለክችዋሎች”የሚለዩዋቸው ክፍሎች ናቸው።
እነዚህ ሁሉ በአንድ አገር፣ ወይም ለአንድ አገር – ይህ የትም ሊሆን ይችላል- አዳዲስ ሐሳቦችንና አሰራሮችን ፈልገውም ፈጥረውም ሆነ ወይም ከውጭ ቀድተው፣ ለዚያ የጋራ አገራቸው፣ ይህን አዲሱን ብልሃት በተለያዩ መንገዶች አስተዋውቀው፣ የቆየውንና የነበረውን “ባህላቸውንና ሥልጣኔአቸውን” ከፍተኛ ደረጃ ላይ ለማድረስ የሚፈልጉ ኃይሎች ናቸው።
የሚደነቁ ግሩም የሕንጻ ሥራዎች፣ የሙዚቃ ድርሰቶች፣ የሳይንስ ፈጠራዎች፣ አዲስ የፋብሪካና የእርሻ መሣሪያዎች፣ ድንቅ የሥነ- ጽሑፍ ልብ ወለድ ሥራዎች…የሕክምና ጥበብ፣ አዳዲስ መድሐኒቶች፣….ልዩ ልዩ መንኮራኩሮችና ሮኬቶች፣ አይሮፕላንና መርከቦች፣ የቴክኒክ ጥበቦች፣….. እነዚህን ሁሉ ሊያጠቃልልም ይችላል።
እንግዲህ የምሁር ዋና አላማውና ተግባሩ፣በአንድ አገር፣ የሰውን የኑሮ ሁኔታ፣ የሰው ልጅ ሕይወቱን በቀላሉ አሰተካክሎና አመቻችቶ ሊመራ የሚችልበትን መንገድ ማዘጋጀት ነው። ይህም በሌላ ቋንቋ፣ ትንሽ ቢዘረዘር፣ በሽታን የምንከላከልበትን መድሓኒቶች መፍጠር፣ ሊንቀሳቀስ የሚችልበትን መንኮራኩር ቀጥቅጦ መሥራት፣ የሰው ልጅ እንዳይራብ የሚበላውና የሚጠጣውን፣ የሚለብሰውንና የሚተኛበትን ቤት የሚዘጋጅበትን ዘዴ ተማራምሮ መድረስና በቀላሉ ማዘጋጀት፣ ይህም ዘመናዊ የከብት እርባታን፣ የምርት ዕድገትን (ቆጥረን አንጨርሰውም ) ይጠቀልላል።
ሌላው፣ የምሁሩ አንዱ ክፍል፣ ከሳይንስ ዓለም የተገኘውንም ዕውቀትና ጥበብ ለሕዝቡ በሚረዳውና በሚገባው ቋንቋም “ተርጉሞም” የሚያቀርብ ነው። እዚህ ላይ ፕሬስና ጋዜጠኛዎች አሉ። እዚህ ላይ የፖለቲካ ሳይንስ ተመራማሪዎች አሉ። ፈላሳፋና ተቺዎችም ይጨመሩበታል።
ከሁሉም በላይ “ምሁሩ” የነፍስንም ጉዳይ፣ ከሕይወት በሁዋላ ብሎ መልስ ሰጥቶ መንፈሳችንን ይንከባከባል። መጽሓፉንም እየጠቀሰ ወዴት እንደምንሄድ? እንዴት በሥነ-ምግባር ታንጸን መኖር እንዳለብን ከጥፋት እንድንርቅ ፣ ነስሃ እንድንገባ ሕብረተሰቡን ያስተምራል።
አሁን ስለ ምሁር በድፍኑ ስናወራ ትንሽ ቆይቶ ሳይታሰብ በአንድ ሕብረተሰብ ውስጥ ብቅ ብሎ “ትርምሱንና ድብልቅልቁን” የሚወጣውን፣ ስለ “ፖለቲካኛ መደብ፣… ስለ ቀበጥባጣዎቹ የሙያ አብዮተኞች” ስለ እነሱም የግድ፣ የእነሱ ጩሐት ብቻ ነው በየጊዜው የሚሰማው ማንሳት ይኖርብናል።
“የሙያ አብዮተኞች” ምንድናቸው እነሱ? ከየትስ መጡ? ማን ሕብረተሰቡን እንዲያተረማምሱና እንደፈለጉት ድብልቅልቁን እንዲያውጡ ፈቀደላቸው? ወዴት ነው የሚሮጡት? የት ለመድረስ ነው የሚጋልቡት? ቀስ እያልን ለነዚህ ሁሉ ጥያቄዎች መልስ እንሰጥበታለን።
ግን ለመግባባት”…እንዴት እንኑር” የሚለውን የፈላስፋውን ጥያቄ ብዙ ፈላስፋዎች እንደ ዕውቀታቸው፣ እንደችሎታቸው፣ በተለያዩ መንገዶች፣ የተለያዩ ደግሞ እርስበራሳቸው የሚጻረሩ በርካታ መልሶች ወርወር አድርገው ሄደዋል።
ማርክስ መጥቶ ግን የዓለም “…ፈላስፋዎች ይህቺን እኛ የምንኖርበትን ዓለም በተለያዩ መንገዶች ተርጉመዋል። ትርጉም ሳይሆን ቁም ነገር ያለው፣ ይህችን ዓለም ቀያይሮና ደበላልቆ ፣ ትርምስ ውሰጥ ከቶ እንዳለ ገለባብጦ ድብልቅልቁን ማውጣቱ ላይ ነው።” ብሎ በግራው ክንፍ ውስጥ እሳት ለኩሶ የምሥራቁን ዓለም መሥርቶ (ልብ እንበል ልብ በሉ የምዕራብ ዓለም አይደለም) ይህ ሰው ሄዶአል።
ቀኞቹ ተነስተው እላይ ከተጠቀሱት ፈላስፋዎች የተወሰኑትን ጨብጠው፣ የዳርዊንን ትምህርት አክለውበት፣ በምዕራቡ ዓለም፣ በተለይ በጀርመን፣ በስፔን፣ በጣሊያንና በሩቅ ምሥራቅ በጃፓን፣ ዘረኛ ሥርዓት መስርተው ሄደዋል። እንደምናውቀው እንደኛው ሥርዓት የፋሽሽቱ ሞሰሊን እና የሒትለሩ የናሽናል /ብሔራዊ ሶሻሊዝም ነው። ሁለተኛው ሌኒንና ስታሊን የፈጠሩት የኮሚኒስቶች ሕብረተሰብ ነው።
ሁለቱም ደግሞ ሰላም የማይሰጡ፣ ሰባአዊ መብትን የማያውቁ፣ የማያከብሩ፣ ነጻ አስተሳሰብንና አመለከካከትን የማያስተናግዱ፣ የፕሬስ ነጻነትን ፣የሚያግዱ የሚፈሩ፣ ሃይማኖትን የሚንቁ፣እንዲያውም የእነሱ ካልሆነ የዘመቻ ጦርነት የሚከፍቱ ሥርዓቶች ናቸው።
ለምንድነው፣ የአንድ ፓርቲ ሥርዓት አምባገነን አስተሳሰብ አራማጆች በድፍን ምሥራቅ አውሮፓና በአፍሪካ ፣በእሲያ አገሮችና በላቲን አሜሪካ ሥር ሊተክሉ የቻሉት? ለምንድነው በምዕራብ አውሮፓና በሰሜን አሜሪካ ያሉ መንግሥታት፣ ሰበአዊ መብቶችን የሚከበሩት? ለምንድነው ብዙ ፖለቲካ ፓርቲዎችን ፉክክር በምዕራብ አውሮፓ ብቻ የምናየው? ….የፓርላማ ሥርዓትና ነጻ ጋዜጣዎች ፣ የተለያዩ የቴሌቪዥንና የራዲዮ ጣቢያዎችን በምዕራቡ ዓለሞች ብቻ በብዛት የምናገኘው?
ለምንድነው በአረብ አገሮችና ሕዝቦች ዘንድ ለአንድ ጉልበተኛ አምባገነን ለዘመናት፣ እስከ የሞት ዘመኑ ድረስ ለእሱ ብቻ የሚሰግደው? ለምንድነው፣ አንድ ማንንነቱ ያልታወቀ ሰው በመንግሥት ግልበጣ ቤተ-መንግሥት ሰተት ብሎ ሲጋባ በአፍሪካ ሕዝብ ዘንድ የሚደነቀው?
ለምንድነው አንድ አምባገነን ቡድን በ99% በሕዝብ ተመርጬአለሁ ብሎ ሲዋሽና ከሥልጣኑም ላይ አልወርድም ብሎ አንድን አገር ለ 10 ፣ለ20፣ 30 ና 40 አመታት በተከታታይ ሲገዛ ሰው ሁሉ ዝም ብሎ የሚመለከተው?
ለመሆኑ አምባገነኖችን ከአውሮፓ እንደተባረሩት ከአፍሪካም እነሱን አንድ ቀን ይባረሩ ይሆን?… በምን ዘዴ ይባረራሉ? …እንዴት? …ይህስ ከአልተቻለ?… ለምንስ አይቻልም?
በአፍሪካ የተነሱት የአምባገነኖች አይዲኦለጂአቸው ምን ይመስላል? ኢትዮጵያሰ ውስጥ አሁንስ የነገሰው የገዢው መደብ አይዶኦሎጂ ምንድነው? …የተቃዋሚዎች አይዶሎጂ በተቃራኒው የእነሱ በምን ላይ የተመሰረተ ነው ? ሁለቱ ሞዴሎች በምን በምን ላይ ይለያያሉ?
ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዘካየደሉ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ካብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ ኤርትራ ኣብ ሶማል ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ ጸጥታ ዘኽብሩ ኣባላት ሰራዊት ከተሰልጥን ዝብል ጉዳይ ከምዝርከቦ እተን ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
ነቲ ዘተ ብዝምልከት ካብ ክልቲኤን ሃገራት ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ፣ ንክልቲኤን ሃገራትን ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝምልከት ዝምድናን ምትሕብባርን ከምዝተዘራረቡ፣ እምበር ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣይተዋህቦን።
ከምዝዝከር ሶማል፣ ኤርትራ ንጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባብ ስልጠናን ወተሃደራዊ ደገፍን ትህብ ኣላ ኢላ ብምኽሳስ ክሳብ ናብ ማዕቀብ ዝኸደ ስጉምቲ ብባይቶ ጸጥታ ከምዝውሰዳ ገይራ እያ።
ኣብዚ ብመንጎኝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዳግማይ ዝሕደስ ዘሎ ዝምድና ኤርትራን ሶማልን ከኣ፣ መንግስቲ ኤርትራ መርገጺኡ ብምቕያር ካብ ኣልሸባብ ክወርድ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምክልኻል ብምባል ሰራዊት ከሰልጥን እዩ ክብላ’የን ማዕከናት ዜና ሶማል ዝገልጻ።
ጉብኝቱ “ከHR 128 … ውጪ ሊሆን አይችልም” ኦባንግ የአሜሪካ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት አባል ሴናተር ጀምስ ኢንሆፍ ህወሓት/ኢህአዴግን ለመታደግ በአዲስ አበባ ላይ ከኢህአዴግ ሹሞች ጋር መከሩ። አቶ ኦባንግ ሜቶ ጉብኝቱ “ከHR 128 የተያያዘ ነው፤ ከዚህ ውጪ ሊሆን አይችልም” ይላሉ። በያዝነው የአውሮጳውያን ዓመት (2017) መጀመሪያ አካባቢ ወደ ኢትዮጵያ ሄደው የነበሩት ሴናተር ጀምስ ኢንሆፍ ከከፍተኛ የሕወሓት/ኢህአዴግ ሹሞች ጋር መነጋገራቸው ህወሓት የሚቆጣጠረው የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ዘግቧል። የዜና አገልግሎቱ ውይይቱ መቼ እንደተደረገ ባይዘግብም ዜናውን ግን ጥቅምት 2/2010 በማለት ነው ያተተው። በውይይቱ ላይ ሴናተሩ ሌሎች የአሜሪካ እንደራሴዎችንና የሕግ መወሰኛ ምክርቤት አባላትን በመምራት እንደተገኙ ዜናው አስታውቋል። የውይይቱ ትኩረትም “በሠላምና ጸጥታ … [Read more...] about የሴናተር ኢንሆፍ ህወሓትን የመታደግ ዘመቻ ቀጥሏል!
"ጣና ኬኛ!" መልዕክቱ ከእንቦጭ አረሙ በላይ ነው የመለያየትና የመፈራረስን አደጋ ያከሸፈ መንፈስ ከኦሮሚያ "ጣና ኬኛ!" እያለ የተመመው ወጣት ክፉውን የእንቦጭን አረም ነቃቅሎ እንደማያስወግድ ግልጽ ነው። ጥቂት ወጣቶች ተሸክመውት ጎጃም የገቡት የኢትዮጵያዊነት የአብሮነት የ"አንድ ነን" ግን መልዕክቱ ግን የእንቦጭ ተራ አረም አይደለም ኢትዮጵያን የማስወገድና የመታደግ መንፈስ የታመቀ መንፈስ አለው። ዛሬ ያየሁት ፍቅር፣ ዛሬ ያየሁት የአብሮነት፣ የህብረትና የአንድነት መንፈስ ከሰፊው የጣናን እንቦጭ አረም በላይ ነው። "ጣና ኬኛ!" ብሎ ጎጃም የገቡትን ወጣቶች አደግድጎ በክብር ኩራት፣ በአባት አደር ወጉ ወገኖቹን ከደብረ ማርቆስ እየተቀበለ ተመልክተናል። ይቀጥልና እስከ ባህር ዳር ቄጠማ እያነጠፈ ለመቶ እንግዶቹ እልፍ አዕላፉ ለአቀባበሉ የሚያሸረግደ እንግዶቹን የሚቀበልበት … [Read more...] about “ኢትዮጵያ ኬኛ፣ ጣና ኬኛ!” ድንቅ መንፈስ!
የሰበር ዜና ልክፍት የተጠናወተው የዘመኑ “ሚዲያ” የአባዱላን ከአፈጉባኤነት መልቀቅ በሰበር ዜናነት ማናፈሱ ቆም ብሎ ላየው ራስን ትዝብት ላይ የሚጥል ነው። የአባዱላ መልቀቂያ ማስገባት “ምስጢር” በቅርቡ የሚለይለት ቢሆንም በህወሓት ተለክቶና ተጠፍጥፎ የተሠራ ድርጅትና ስብዕና ያለው ለዚህ ዓይነት የሞራል ልዕልና ይደርሳል ብሎ መገመት ህወሓትን ካለማወቅ ወይም ራስን ከመሳት የሚመነጭ ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም። በበርካታ የሙስና ተግባራትና ህይወት ማጥፋት አለበት እየተባለ የሚነገርለት አባዱላ ከቀድሞው የኢትዮጵያ ሠራዊት ተማርኮ በሻዕቢያ ፈቃድና በህወሓት ፈጣሪነት አዲስ ስብዕና ተሰጥቶት ኦህዴድ የሚባል የጀመረ መሆኑ የሚዘነጋ አይደለም። ይህ ስብዕናው ህወሓት በህንፍሽፍሽ ልትበታተን ስትል የኦሮሞውን ክንፍ ይዞ መለስን የታደገ በመሆኑ ባለውለታነቱ ለማን እንደሆነ በድጋሚ ያስመሰከረ … [Read more...] about አባዱላ ወደ ጨፌ ወይስ ወደ ሸቤ?
አቶ አባዱላ ገመዳ ከሁለት ሳምንታት በፊት ለዓመታት ከተቀመጡበት የአፈ ጉባኤነት መንበር ላይ ለመልቀቅ መጠየቃቸው ከባለፈው ሳምንት ማብቂያ ጀምሮ ዋነኛ ርዕስ ሆኖ ዘልቋል። ከፓርቲያቸው ኢህአዴግ/ኦህዴድ እንዲሁም ከእራሳቸው አንደበት ዜናውን ለማስተባበል የተሰማ ነገር ስለሌለ ሥልጣን ለመልቀቅ መጠየቃቸው ሃቅ ወደ መሆኑ ያመዘነ በነበረበት ጊዜ ጥያቄ የማቅረባቸውን እውነትነት እራሳቸው አረጋጥጠዋል። ወታደራዊው መንግሥት አባዱላ መስራችና አባል የሆኑበት ኦህዴድ በሚገኝበት ኢህአዴግ ተሸንፎ ከተወገደበት ጊዜ አንስቶ በተለያዩ የወታደራዊና የሲቪል ሃላፊነቶች ላይ ቆይተዋል። አባዱላ ከትግል በኋላ ፓርቲውን የተቀላቀሉ በርካታ አመራሮች ባሉበት ኦህዴድ ውስጥ ተቀባይነት ካላቸው ቀደምት ጥቂት መስራች አባላት ውስጥ ቀዳሚው እንደሆኑ ይነገራል። ለዚህም ይመስላል በርካታ የኦህዴድ አባላትና … [Read more...] about የአባዱላ መጨረሻ
በኦህዴድ አባላት ዘንድ “ጃርሳው” የሚል መጠሪያ ያላቸው አባዱላ ገመዳ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከሰለቻቸው ከፍተኛ አመራሮች መካከል በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ናቸው። "ንፍሮ እየበላሁ ከተራው ህዝብ ጋር መኖር ናፈቀኝ፤ ወደ ቤተ ክርስቲያን በነጻነት የምሄድበት ቀን መቼ ነው?" በማለት ለሚቀርቧቸው ሲናገሩ መቆየታቸውን በቅርብ የሚያውቋቸው ምስክርነት ይሰጣሉ። የጦር ሰራዊት መለዮ አውልቀው መከላከያ ሚኒስትር፣ ከዛም የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንት ሆነው የተሰየሙት አባዱላ፣ በኢህአዴግ አመራሮች የማይደፈሩ ቦታዎች ድረስ ዘልቀው በመግባት ከህዝብ ጋር በተደጋጋሚ የመከሩ፣ ኢህአዴግ ወደ ስልጣን ከመጣ ጀምሮ ኦሮሚያ ላይየተሻለ ተቀባይነት ያገኙ ናቸው። በአቶ ደራራ ሞት እጃቸው አለበት በሚል የሚከሷቸው ያሉትን ያህል፣ በባህሪያቸው ሩህሩህ እንደሆኑ በቅርብ የሚያውቋቸው ይናገራሉ። አርሲና ባሌን … [Read more...] about “እስከማውቀው አባዱላ በዚህ መልኩ አይዳፈሩም”፤ አባዱላ እና የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ እዉነት
ከሰሜን እና ከበስተ-ምስራቅ አቅጣጫ እየነፈሰ ያለው አውሎንፋስ መርከብዋን እያናጋት ይገኛል። ጫፍ ላይ ጉብ ያሉትን አስተናጋጆች እያንጠባጠበ የሚገፋው ሃይል እየበረታ መጥቶ፣ አሁን ከካፒቴኑ ቁጥጥር ውጭ የሆነ ይመስላል። ይህ ሁላችንንም የሚያስማማን መራራ ሃቅ ነው። ችግሩ እዚህ ላይ አይደለም። ግን ... እየሰመጠ ካለው ከዚህ መርከብ ለማምለጥ የተገኘችውን ቀዳዳ እየተጠቀሙ የሚሾልኩትን ሁሉ "ጀግና" ብለን ለመጥራት እንደምን ይዳዳን? ራስን ማዳን እና ሃገርን ማዳን፤ በሰማይና በምድር መሃከል ያለ ርቀትን ያህል የተለያዩ ነገሮች ናቸው። ዘንግተነው ከሆነ ሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር ይህ ስራዓት "በስብሷል" ብሎ ከተናገረ 10 አመታት አልፈውታል። ከ 26 ዓመታት በኋላ ደግሞ እነሆ ህወሃት ከርፍቶ መርገፍ ጀመረ። ችግሮቹ ግን እጅግ እየተባባሱ እንጂ እየተሻሻሉ አልመጡም። ይህ ስርዓት ዛሬ … [Read more...] about ሽሽት እና አባዱላ ገመዳ
በአገራችን ውሰጥ የሰፈነው ከፋፋይ ሥርዓት እነሆ ህዝባችንን እርስ በርስ የሚያጋጭና የአገሪቱንም አንድነት ከፍተኛ አደጋ ላይ የጣለበት ደረጃ ላይ ደርሰናል። ሕዝባችን በየዕለቱ ከአንድ ቀውስ ወደ ሌላ ቀውስ እየተሸጋገረ ይገኛል። የቀውሱ አድማስም በአንድ ቦታ የተወሰነ ሳይሆን በየጊዜው እየሰፋ ትላንት ሰላም ነው ይባል የነበረን ቦታ ዛሬ የቀውስ ማዕከል እያደረገው ሁሉንም የኅብረተሰባችንን ክፍል፣ ሁሉንም ቋንቋ ተናጋሪ እየነካ ይገኛል። በቀላል አነጋገር አገሪቱ ከዳር አስከ ዳር በቀውስ አየተናጠች መሆኗ በገሃድ አየታየ ነው። ለዚህ ደግሞ ምክንያቱ ላለፉት 26 ዓመታት ሲካሄድ የቆየውን አመቃ፣ ምዝበራና ንቅዘት በመቃወም የተነሳው ህዝባዊ አንቅስቃሴ በዋናነት የሚጠቀስ ሲሆን፣ ይህን ተቃውሞ ተከትሎ የተከሰተው የሥርዓቱ ውስጣዊ መፈራረስ ያስከተለው መዘዝ መሆኑን መታዘብ ይቻላል። የዚህ ሁሉ … [Read more...] about አገርን ከጥፋት ህዝብን ከፍጅት ለማዳን ዛሬውኑ በጋራ እንነሳ
የሰው ልጅ ማህበራዊና ግላዊ ተፈጥሮ ስላለው ለማህበራዊ ኑሮውና ለግላዊ ኑሮው የተለያዩ ጠገጎችን እያበጀ ይኖራል። እነዚህ የሚሰራቸው ጠገጎች ለግል ህይወቱም ሆነ ለማህበራዊ ህይወቱ ወሳኝ ናቸው። ሰው የዚህን ዓለም ኑሮውን ለመግፋት ከሚያስችሉት መሳሪያዎች ኣንዱ እነዚህ ጠገጎቹ ናቸው። የሰው ልጅ በህይወቱ የሚፈጥራቸው እነዚህ ጠገጎች ሃይማኖታዊ ወይም ባህላዊ ወይም ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ትርፍ ያስገኙለታል። ታዲያ ይህ የሰው ልጅ በዓለም ላይ ከሚፈጥራቸው ጠገጎች መሃል ከፍተኛውና ጠንካራው ሃገር የሚባለው ጠገጉ ነው። በርግጥ ከዚህ ኣልፎ ዛሬ ጊዜ ሌላ ከፍ ያለ የጋራ የዓለም ጠገግ ህዝቦች ኣበጅተው ስያሜውን ደግሞ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ብለውታል። ነገር ግን የሰው ልጅ ከቀን ተቀን ህይወቱ ጋር በጣም የተሳሰረው ጠገግ አገር ሲሆን ለዚህ ጠገግ የተለያዩ ስምምነቶችን ኣስፍሮ በዚህ … [Read more...] about የኢትዮጵያ ሶሺዮ ፖለቲካ ጉዞ፣ ተግዳሮቶቹና የመፍትሄ ኣሳብ
የፋሽሽት ኢጣልያ ጦር ኢትዮጵያን በ1928 ዓ.ም. በወረረ ባመቱ፣ ጨካኙ ሩዶልፍ ግራዝያኒ አዲስ አበባ ላይ ከፍተኛ ጭፍጨፋ አካሄደ። በዚያ ቀን፣ ልክ የዛሬ 79 ዓመት፣ የካቲት 12 ቀን 1929 ዓ.ም. በተካሄደው ጭፍጨፋ አዲስ አበባና አካባቢዋ ውስጥ ብቻ ወደ 30 ሺህ ኢትዮጵያውያን ተገድለዋል። ዕለቱም "የኢትዮጵያ ሰማዕታት ቀን" ተብሎ እነሆ እስከ ዛሬ ይታወሳል።
ትግራይ ክልል ውስጥ በተካሄደው ምርጫ የተሣተፈው ሳልሳይ ወያነ ትግራይ በምርጫው ሂደት እንቅፋቶች እንዳጋጠሙት አስታውቋል። ፓርቲው ባወጣው መግለጫ ምርጫው ላይ በተሳተፉ አባላቱና በቤተሰቦቻቸው ላይ ተፅዕኖ እንደደረሰባቸው ገልጿል።
እቲ ፕረዚደንት ነበር ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ ናብ ቤት ምእሰርቲ ካብ ዝኣቱ፣ ንመጀመርያ እዋኑ ብ5 ግንቦት መርመራ ዝተኻየደሉ፣ ህዝባዊ ኣኽባር ሕጊ ሱዳን ብዘሕለፎ ትእዛዝ’ዩ።
ኣንጻሩ ድሕሪ ዝተኻየደ ህዝባዊ ናዕቢ፣ ኣብ 11 ሚያዝያ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ዝተኣልየ፣ ፕረዚደንት ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱን፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ብጽኑዕ ኣብ ዝሕሎ ቤት ማእሰርቲ “ኮበር’ ‘ዮም ዝርከቡ።
ን30 ዓመታት ንሱዳን ዝመርሐ ዑመር ሓሰን ኣል በሺር፣ ብዘይካ’ዚ ኣብ ሃገሩ ዝካየደሉ ዘሎ መርመራታት ምጥፍፋእ ገንዘብን ምወላ ሽበራን፣ ብጉዳይ ምጽናት ዓሌትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን፣ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ’ውን ተኸሲሱ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ቫይረስ ኮሮና ንምክልኻል ተባሂሉ ዝተኣወጀ ህጹጽ ኣዋጅ ኣብ ክልል ሲዳም ብግቡእ ብዘይምፍጻሙ፥ እቲ ቫይረስ ኣብቲ ክልል ብዝለዓለ ደረጃ ይውስኽ ከምዘሎ፡ ናይቲ ክልል ኢንስቲቱት ጥዕና ኣፍሊጡ።
14 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ኅዳር 5 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ኅዳር 4 ቀን ላይ ነው።
በአማራ ክልል የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በምርምርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ዳይሬክቶሬት የተቋቋመው ክልላዊ የዕዉቀት ቋት/Regional knowledge hub/ በጥናትና ምርምር ላይ ያተኮረ የዉይይት መድረክና ስልጠና ከታህሳስ 16-20/2012 ዓ.ም በባህር ዳር ከተማ አካሄደ፡፡ በመድረኩ ዓላማበጥናትና ምርምር ላይ ያተኮረ ስልጠና፣ የተጀመሩ 5 የምርምር ስራዎችን ያሉበትን ደረጃ ለመገምገም፣ systematic review and meta-analysis ስልጠና ለመስጠትና አስተያየቶችን ለመጋራት ነው፡፡ ስልጠናዉ የሚሰሩ ጥናቶችን ለማዳበርና ምርምሮች መረጃቸዉ በተሻለ ለማደራጀት የሚረዳ ሲሆን በየሩብ ዓመቱ የሚካሄድና ከዩኒቨርሲቲዎች፣ ከግል ጤና ተቋማትና ከአማራ ክልል የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የሚሳተፉበት ነዉ፡፡
ቀጣይነት የቴክኒክ ፈጠራ እና ግብይት ክምችት በኩል, EN + EV ምርት መላክ ምርት ዲዛይን ጀምሮ ገለልተኛ ልማት የሚችል ተቋም እና መፍትሄዎች, እየሞላ የሚሆን ባለሙያ አቅራቢ ለመሆን አድጓል.
በመላው ዓለም የሚገኙ ክርስቲያኖች፣ የፋሲካ በዓላቸውን ዘንድሮ ያለልዩነት በአንድ ቀን ለማክበር አንድ ሳምንት ብቻ ቀርቷቸዋል፡፡ በኢትዮጵያ ባሕረ ሐሳብ ሚያዝያ 8 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ በጎርጎርዮሳዊው ቀመር አፕሪል 17 ቀን 2017 በምሥራቅም በምዕራብም ያሉ ያከብሩታል፡፡
ከፋሲካ አንድ ሳምንት በፊት የሚከበረው የሆሣዕና በዓል (የዘንባባ እሑድ/Palm Sunday) ዛሬ ሚያዝያ 1 ቀን 2009 ዓ.ም. ይከበራል፡፡ ከኢየሱስ ክርስቶስ ዐበይት በዓላት አንዱ የሆነው ሆሳዕና፣ ክርስቶስ ኢየሱስ በአህያ ውርንጭላ ላይ ተቀምጦ ወደ ኢየሩሳሌም የገባበት ዕለት ይታሰብበታል፡፡ በወቅቱ ተሰባስበው የነበሩት የዘንባባና የወይራ ዝንጣፊ ይዘው በደስታ በዝማሬ ‹‹ሆሳዕና የዳዊት ልጅ›› እያሉ በምስጋና የተቀበሉበትን ሁነት ይታሰብበታል፡፡
ዐቢይ ጾም በተጀመረ በስምንተኛው ሳምንት የሚውለው ሆሳዕና፣ የቃሉ መገኛ አራማይስጥ (አራማይክ) ሲሆን፣ ፍቺውም ‹‹አድነን›› ማለት ነው፡፡ በዕብራይስጥም በግእዝም ተመሳሳይ ፍች አለው፡፡
በዚያ ዘመን አይሁዶች በሮማውያን ቀንበር ውስጥ ወድቀው ነበርና ምድራዊ ንጉሥ መጥቶ ነፃ እንደሚያወጣቸውና እንደሚያድናቸው ይጠብቁ ነበር፡፡ መጻሕፍት እንደሚያሳስቡት፣ በዚሁ ቀን እንዲሁ እግዚእ ቤተ መቅደስ ውስጥ ገብቶ ‹‹ሃይማኖት የንግድ ቦታ አይደለም›› በማለት ቁጣውን ያሳየበትና ነጋዴዎችንና ቀራጮችንም ያባረረበት ነበር፡፡ ቤተመቅደሱ ‹‹የጸሎት ቤት›› መሆኑን ያወጀበትና ክብሩንም የገለጸበት ነው፡፡
በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት መሠረት፣ ሆሳዕና እሑድ በሁለት ነገሮች ይዘከራል፡፡ አንደኛው በቅዳሴ ጊዜ ‹‹ያለ ሕማምና ያለ ደዌ፣ ያለ ድካምም ለከርሞም ያድርሰን ያድርሳችሁ›› እያሉ ካህናቱ ዘንባባ የሚያድሉበት ሲሆን፣ ሁለተኛው ካህናቱና ምዕመናኑ በቤተ ክርስቲያኑ ዙርያ የሚያደርጉት ዑደት ነው፡፡ ‹‹በታወቀችው በዓላችን መለከቱን ንፉ›› እያሉ የቅዱስ ያሬድ መዝሙር እየተዘመረ፣ በዐራቱም ማዕዘናት ዕለቱን በተመለከተ ዐራቱ ወንጌላት እየተነበቡ ይከበራል፡፡
ዕለቱ የሰሙነ ሕማማት ዋዜማ ስለሆነና ሰሙነ ሕማማት ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረው ‹‹የዓመተ ፍዳ የዓመተ ኩነኔ›› መታሰቢያ ሳምንት በመሆኑ ጸሎተ ቡራኬ፣ ለሙታን የፍትሐት ጸሎት ስለማይፈጸምበት በሆሳዕና እሑድ፣ በሳምንቱ ውስጥ በሞት ለሚለዩት አስቀድሞ ፍትሐት ይደረጋል፡፡
ከሆሳዕና በኋላ ከትንሣኤ በፊት ያሉት ሰሙነ ሕማማትና ዓርብ ስቅለት በተለይ በጾምና በስግደት የሚከበሩ ናቸው፡፡ በወይራ ቅጠል ጥብጠባ በማሳረጊያው ይደረጋል፡፡ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ትውፊትና ሥርዓት መሠረት ከሆሳዕና ሰኞ እስከ ጸሎተ ኀሙስ ያሉት ቀናት ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበሩትን 5500 ዓመታት (አምስት ተኩል ቀናት) ‹‹የዓመተ ፍዳ›› መታሰቢያ ሆነው ተሠርተዋል፡፡
ሆሳዕና ባህላዊ ገጽታዎች የሚታዩበት ነው፡፡ በሁሉም የኢትዮጵያ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ዐውደ ምሕረት ምእመናኑ እየተገኙ የዘንባባ ዝንጣፊ ከመያዝ ባሻገር፣ ከአዋቂ እስከ ሕፃን በዘንባባው ቅጠል ለጣታቸው ቀለበት፣ ለእጃቸው እንደ አልቦ፣ ለራሳቸው እንደ አክሊል የሚጠለቅ አድርገው ያዘጋጃሉ፡፡ ምዕመናኑም የመስቀል ምልክት በመሥራት በቤታቸው ይሰቅሉታል፡፡
በሆሳዕና እሑድ ኢየሱስ በአህያ ውርንጭላ ላይ ሆኖ ወደ ኢየሩሳሌም የገባበትን ሁነት በማስታወስ በአንዳንድ አድባራት ተመሳሳይ ሥርዓት ይከናወናል፡፡ በኢትዮጵያ በመጀመሪያዋ ቤተ ክርስቲያን በአክሱም ጽዮን የበዓሉ አከባበር ለየት ያለ ነው፡፡ ከምዕመናን ባለፈ ቱሪስቶችን የሚስብ ሥነ በዓል አለው፡፡ የአከባበሩ ትውፊት ለአዲስ አበባም ተርፏል፡፡
በአዲስ አበባ ለመጀመሪያ ጊዜ ትርዒቱ የተካሄደው ከ111 ዓመት በፊት ነበር፡፡ ብላታ መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ “የዘመን ታሪክ ትዝታዬ በዳግማዊ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት” በሚለው የትዝታ ድርሳናቸው እንደጻፉት፣ የሆሳዕና በዓል በአክሱም ሥርዓት ዓይነት ሆኖ እንጦጦ ላይ መከበር የተጀመረው በ1898 ዓ.ም. መጋቢት 30 በሆሳዕና ዕለት ነው፡፡
ከአክሱም የመጡ አንድ መምህር ከበዓሉ ቀን ቀደም ብለው ጀምረው የሥነ ሥርዓቱን አፈጻጸም ለደብሩ ካህናትና ለሕፃናት መዝሙር አስጠንተዋል፡፡ በበዓሉ ዕለት አንዲቱን የበቅሎ ግልገል በወርቅ ጥልፍ የተለጠፈ ባለመረሻት (የበቅሎ የማዕርግ ልብስ፣ በልዩ ልዩ ሐሮች ተጠልፎ የተዘጋጀ ወርቀ ዘቦ) ኮርቻ ተጭኖባት ድባብ ደብበውላትና አጅበዋት ወደ ቤተ ክርስቲያን አመጡዋት፡፡ ዑደት ተደረገ፡፡ ከአክሱም የመጣው ያ የሆሳዕና በዓል ሥነ ሥርዓት ጃንሆይ ዳግማዊ ምኒልክና እቴጌ ጣይቱ መኳንንትም ሁሉ ባሉበት መከበሩ ተመዝግቧል፡፡
ከጦርነት፣ ከፖለቲካዊ ቀውስና ከአምባገነንነት ፋታ አግኝቶ የማውያቀው የአፍሪካ ቀንድ፡ አሁንም ከባድ አደጋዎች ሊያስከትሉ ከሚችሉ ችግሮች ሙሉ በመሉ የተገላገለ አይመስልም (ኮቪድ-19 እና ሌሎች የተፈጥሮ ችግሮችን ሳይጨምር)። በዚህ ሁሉ ትርምስ፡ መቼም ቢሆን ለክፉም ለደጉም፡ ወሳኝ ተራ የምትጫወት ሀገር ኢትዮጵያ መሆኗ አጠያያቂ አይደለም። ይህ የሚባለው፡ ቢያንስ ዋና ከተማዋ የአፍሪካ ህብረት መዲና በመሆኗ፡ በህዝብ ብዛትና በሌሎች ተጨማሪ ምክንያቶችም የቀጠናው አውራ በመሆኗ ነው። በወቅቱ ኢትዮጵያ ውስጥ እየሆነ ያለው የፖለቲካ ሂደትና በሰበቡ ሊፈጠር የሚችል ሁከት፡ ለመላው የአፍሪካ ቀንድ የሚኖረው አንደምታ፡ ጥልቀቱ ምን ያህል ሊሆን እንደሚችል መገመቱ አዳጋች አይሆንም።
ይህን ጽሁፍ ሳዘጋጅ፡ ለጆሩ የሚኮሮኩሩ የቅርብ ግዜ ቃለመጠይቆች፣ ዜናዎችና መረጃዎች (አንዳንዶቹ ገና ወደ ህዝብ በወግ ያልደረሱን ጨምሮ) ግምት ውስጥ በማስገባት ነው። እናም በአፍሪካ ቀንድ ሊኖር ስለሚገባው የሰላምና መረጋጋት ሂደት፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን የፖለቲካ ሂደት በመገንዝብ ብቻ (በመጠኑም ቢሆም) የችግሩ ክብደት፣ ጥልቀትና አሳሳቢነት ምን ያህል ሊሆን እነደሚችል በጨረፍታም ቢሆን መገንዘብ ስለሚቻል፡ አንዳንድ ወቅታዊ የሆኑ ግንዛቤዎችን አጠር ባለ መልኩ ማስቀመጥ ግድ ይላል።
የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ቀውስ፡ የአፍሪካ ቀንድን ምን ያህል ሊናውጥ እንደሚችል፡ ብዙም ሳንርቅ እስከ 2018 (እ.አ.አ.) በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል የነበረውን የ20 አመት ጦርነትና ፍጥጫ ብቻ ማስታወስ ይበቃል። ፍጥጫው፡ አሁም ቢሆን ሙሉ በሙሉ አልተፈታም። በዘላቂነት እስካልተፈታ ድረስ፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ምን ያህል አስተማማኝ የሆነ መረጋጋት ሊፈጠር ይችላል የሚለው ሀሳብ ጥያቄ ብቻ ሆኖ ነው የሚቀረው። ይህ ምልከታ፡ የዛሬ አንድ አመት፡ Ethiopia Insight በተሰኘው ድረ-ገጽ ላይ ባሰፈርኩት ጽሁፍ ገልጬው ነበር። አሁን ሳስታውሰው፡ አንጋፋ የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች ተመሳሳይ አስተያየት እየገለጹ መሆኑ በማስታወስ ጭምር ነው።
የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ መንግስት፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ መረጋጋት ለማረጋገጥ ሲባል፡ በቅንነት ሊያደርጋቸው ከሚገቡ መሰረታዊ ነገሮች አንዱ፡ ከኤርትራ ጋር ያለው ችግር በማያዳግም መልኩ መፍትሄ እንዲያገኝ መጣር ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ እስካሁን የወሰዷቸው ደህና የሆኑ እርጃዎች እንደተጠበቁ ሆኖ፡ የሚቀሩ መሰረታዊ ነገሮችም አሉ። አቶ ጃዋር መሀመድ በቅርቡ እንደገለጹት፡ “ትግራይን ያላካተተ ሰላም፡” በኤርትራና በኢትዮጵያ መሀከል ይመጣል ብሎ ማሰብ አስቸጋሪ መሆኑ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ፡ አንዳንድ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ሀይሎችን ወደ ጎን በመተው፡ ከነሱ በላይ የኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ በኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ በበለጠ የሚቆረቆሩ ይመስል፡ ከሳቸው ጋር እየሰሩት ያሉት ፖለቲካ፡ ጤናማ በሆነ አመለካከት ሲገመገም፡ አቶ ልደቱ አያሌው እንዳሉት፡ መሰረታዊ ሞራላዊ ጥያቄዎችን የማያነሳሳ አይደለም። በርግጥም፡ የኢትዮጵያን ፖለቲካ በተመለተከ፡ አቶ ኢሳያስ ለኢትዮጵያውያን ከሚቀርቡት በላይ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ለሌላ ኢትዮጵያዊ በደንብ ይቀርባል – ያልተፈቱ የፖለቲካ ቅራኔዎ ያላቸውን ጨምሮ።
የአጠቃላይ ምርጫ የጊዜ ግዜ መተላለፉን አስመልክቶና ከሱ ጋር በተያያዙ መሰረታዊ ጉዳያቾ ላይ በቀርቡ በመንግስትና በተቃዋሚዎች እየተሰጡ ያሉት መገለጫዎች፡ ፖለቲካው ምን ያህል እየተካረረ መሆኑ ማሳያዎች ናቸው። ይህ ነገር እየሆነ ያለው፡ የኤርትራው መሪ በርቅቡ ወደ ኢትዮጵያ ያደረጉትን ጉብኝት አጠናቀው ወደ አገራቸው ከተለመለሱ በማግስቱ ወይ ከጥቂት ቀናት በኋላ መሆኑ ጥያቄዎችን የማያነሳሳ አይደለም። የኤርትራው መሪ ያደረጉት ጉብኝት ራሱ ተጨማሪ ጥያቄዎችን የሚያነሳሳ ነው። የአለም መሪዎች በሙሉ ኮቪድ-19 በፈጠረው መጨናነቅ ማንኛውም ከአገር ውጪ የሚደረግ ጉዞ ባላደረጉበት ወቅት፡ ምን የመሰለ አጣዳፊ ነገር ቢገኝ ነው እሳቸው ለኦፊሴላዊ ጉብኝት ወደ ኢትዮጵያ የገቡት የሚለው ጥያቄ መልሱን ለጊዜ መተው የሚቻል ቢሆንም፡ እዛው እያለን ግን ደጋፊዎቻቸው እንደሚሉት፡ ኮቪድ-19 የፈጠረው ገደብ ሳይነሳ ለመጀመርያ ግዜ ከአገር ውጪ የተጓዙ መሪ መሆናቸው መጥቀስ ያስፈልግ ይሆናል። በተጨማሪም፡ በተያያዥ ጉዳዮች ላይ በቅርቡ አቶ አበበ ተክለሀማይኖት የሰጡትን አስተያየት ጠቅሶ ማለፍ ግድ ይላል። እሳቸው፡ በዚህ ሰአት የኢትዮጵያ መንግስት ከኤርትራው ፕረዚዳንት ጋር “እየተጫወተ ያለው ጨዋታ” አደገኛ መሆኑን አስምረውበታል።
ጉዳዩን አደገኛ ከሚያደርጉት ተጨማሪ ምክንያቶች አንዱን ለማሳየት ያህል፡ በቅርቡ ከተነገሩ “አስደናቂ” አስተያየቶች አንዱ፡ የአቶ ኤርምያስ ለገሰን መጥቀስ ይቻላል። የኤርትራው መሪ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ እየተጫወቱት ያሉት አፍራሽ ተራ በሚያሳይ መልኩ፡ አዲስ አበባ በዚህ ሰአት ከአፍ እስከ ገደፍ በኤርትራ መንግስት ሰላዮች የተሞላች መሆንዋን ኤርምያስ ይጠቅሳል። የሰላዮቹ ነገር እንዲህ አሁን በመገናኛ ብዙሀን በግልጽ መነገር ሳይጀምር፡ ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከተን ከሰማነው ሰንብተናል። በተለላዩ የሞያ ግዴታዎች ወደ አዲስ አበባ፡ በተለይ ደግሞ ከአፍሪካ ህብረት ጋር ትስስር ባለው የሞያ ግዴታ መጓዝ የሚፈልጉ ኤርትራውያን፡ በጨባጭ ምን ያህል እየተቸገሩ እንደሆነ (ዝርዝሩ ሌላ ጊዜ የሚቀርብ ሆኖ) ከታወቀ ቆይቷል። ይህ የሆነው፡ አዲስ አበባ በብዙ ቁጥር ገቡ ስለ ተባሉት የኤርትራ ሰላዮች ታማኝ ከሆኑ ምንጮች መረጃ ከተገኘ በኋላ ነው (የኢትዮጵያ የዜና ምንጮች ስለ ጉዳዩ መናገር ሳይጀምሩ፡ ከብዙ ወራት በፊት)።
ስለዚህ፡ በዋነኝነት ከኤርትራ ጋር ያለው ችግር መሰረታዊ መፍትሄ ሳይገኝለት፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ዘላቂ የፖለቲካ መረጋጋት ይፈጠራል ብሎ ማሰብ በጣም ይከብዳል። የኤርትራ ችግር፡ አቶ ጀዋር መሀመድ እንዳሉት፡ ከህወሓት ጋር ያለውን ችግር ጭምር የሚነካካ በመሆኑ ነው እንጂ እሱ ለብቻው ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚደረግ የፖለቲካ ሂደት ወሳኝ ሆኖ አይደለም። ያም ሆኖ፡ ወሳኝነቱ እስካሁን በተገለጹት ምክንያቶች ለመረዳት የሚያስቸግር አይደለም።
ለማጠቃለል ያህል፡ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ወደ ስልጣን በመጡ ማግስት ታይቶ የነበረው የተስፋ ጭላንጭል ጨርሶ እንዳይጠፋ የሚያሰጉ ምልክቶች በገሀድ መታየት ከጀመሩ ሰነባብቷዋል። ሌላው ቢቀር፡ በፌደራሊስቶችና በአሀዳውያን መካከል እየተጧጧፈ ያለው ፍጥጫ ብቻ ማየት በቂ ነው። ከምርጫ ጋር ለሚያያዙ ችግሮች፡ በዋነኛነት እንደ መፍትሄ በመንግስት በቀረበው ሀሳብና በተቃዋሚዎች የተፈለገው አማራጭ መፍትሄ መካከል ትልቅ ልዩነት መኖሩ፡ ፖለቲካውን ምን ያህል እያጦዘው እንደሆነ ግልጽ እየሆነ መጥቷል። በርግጥም፡ እንደ ኢትዮጵያ የመሰለች፡ በሕገ-መንግስት አተረጓጎምና ሕግ-መንግስታዊ በሆነ የፖለቲካ ሂደት አስተማማኝ የሆነ ታሪክ የሌላት አገር፡ በሕገ-መንግስታዊ ትርጉም ብቻ የጦዙ የፖለቲካ ችግሮን መፍታት ይቻላል ወይ የሚለል ጥያቄ መልሱ ምን እንደሚሆን ብዙዎችን አስጨንቋል።
በዚህ ሁሉ ዙርያ ከኤርትራ ጋር ያለው ችግር ህወሓትን ባካተተ መልኩ አስተማማኝ መፍትሄ ሊገኝለት ቢችል የኢትዮጵያን ፖለቲካ ምን ያህል ሊያረጋጋው እንደሚችል መገመት አያስቸግርም። የሆነው ነገር እስኪሆን ድረስ ግን፡ በአንድ በኩል ብልጽግና፣ ኢዜማና ሌሎች ሃይሎች (ከአቶ ኢሳያስ ድጋፍ ጋር) የሚያራምዱት የአሀዳውያን ጥምር፡ በሌላ በኩል ደግሞ፡ ህወሓትና አንዳንድ የፌዴራሊስት ሀይሎች (የኦሮሞና ሌሎች ተቃዋሚ ድርድቶች ጭምር) የሚያራድምዱት የፌደራሊስቶች ጥምር፡ ያካተተ ተፋጣጭ የፖለቲካ “አልያንስ” አደገኛ መልክ እየያዘ ሊሄድ እንመሚችል የሚጠቁሙ ፍንጮች መታየት የጀመሩ ይመስላል። የአልያንሱ ድርጅታዊ ተምሳል በግለሰቦች ስም ሲተካ “ኣብይ-ብርሃኑ-ኢሳያስ” በአንድ በኩል፡ “ጀዋር-ደብሪጽ-ሌሎች” ደግሞ በሌላ በኩል ሊመስል ይችላል። ፖለቲካ ውስጥ ሊሆን የማይችል ነገር ስለሌለ ጊዜ የሚሆነውን ያሳየናል። የአቶ ልደቱና ሌሎች እዚህ ያልተጠቀሱ ሀይሎች መካከለኛ መስመር ይዘው የሚቀጥሉ ይመስላል።
በዚህ ጽሁፍ ያልተካተቱ በሌላ ጊዜ ሊዳሰሱ የሚገባ ለአፍሪካ ቀንድ ሰላምና መረጋጋት ወሳኝ የሆኑ ሌሎች ክሥተቶችም አሉ። በቅርቡ በኢትዮጵያና በሱዳን የጋራ ድንበር መካከል ችግር ተፈጥሯል ሲባል አንብበናል። በሶማልያ የሚገኙ የኢትዮጵያ ወታደሮች በስህተት የኬንያ የጭነት አውሮፕላን መተው ጣሉ የሚል ዜናም አንብበናል። አስቀድሞ የኬንያና የኢትዮጵያ የዲፕሎማሲ ግኑኝነት እየሻከረ መምጣቱ የሚጠቁም መረጃ ሰምተን ነበር። በህዳሴ ግድብ ምክንያት ከግብጽ ጋር ያለው ፍጥጫ ሲጨመርበት ሌላ ራስ ምታት ይሆናል።
ያም ሆኖ ይህ፡ ፋታ አግኝቶ የማያውቀው የአፍሪካ ቀንድ ቀጠና አሁንም ብዙ ችግሮች አሉት። የኢትዮጵያ መረጋጋት ለቀጠናው መረጋጋት ምን ያህል ወሳኝ መሆኑ በማስመር ልጨርስ። በዚህ ሁሉ የኢትዮ-ኤርትራ ግንኙነት በጣም ወሳኝ ተራ አለዉ። ባለፉት 22 አመታት ቀጠናውን ካተራመሱ ዋነኛ ችግሮች አንዱ በህወሓትና በኤርትራው ህግደፍ መካከል ያለው እልህ ነው። ይህ እልባት እስካላገኘ ድረስ የአፍሪካ ቀንድ እንደ ወትሮ የብጥብጥ ቀጠና ሆኖ ሊቀጥል ነው። የኢትዮ-ኤርትራ ችግር ምን ያህል ሳይፈታ ይዘልቃል ለሚለው ጥያቄ የሚሰጥ መልስ ለብዙ ሌሎች ጥያቄዎች ጭምር መልስ ይሆናል።
ኣብ ሶርያን ዒራቕን ዝንቀሳቐስ ጉጅለ ዳዒሽ፣ ና ኤውሮጳ ካብ ዝስደዱ ዘለዉ 10ታት ኣሽሓት ዜጋታት ሶርያ፣ ኣባላቱ ኣስሊኹ ኣእትዩ ከምዘሎ ደጋጊሙ ኣብን ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን፣ ሓያሎ ሃገራት ዘለወን ስክፍታ ይገልጻ።
ዳዒሽ፣ ኣስታት 4 ሽሕ ዝኾኑ ኣባላቱ ምስ ስደተኛታት ሓዊሱ ናብ ኤውሮጳ ምስጋሩ ይጥቐስ እኳ እንተሎ፣ ዝተፈላለዩ ተንተንቲ ጸጥታ ግና እቲ ሽበራዊ ጉጅለ ንፕሮፖጋንዳ ዝነዝሖ ዘሎ ወረ’ዩ ክብሉ ይነጽግዎ።
ዳዒሽ ብዘይካ’ዚ ኣባላቱ ናብ ኤውሮጳ ከምዘስሎኸ ምጥቃሱ፣ ብምስግጋር 10ታት ኣስሓት ሶርያውያን ስደተኛታት ሚልዮናት ዶላራት ኣታዊ ይረክብ ምህላዉ’ውን ዝተፈላለዩ ጸብጻባት የረድኡ።
ትናንት ማታ የድረ ገጽ ዜናዎችን ሳነብ ያየሁት አስገራሚ ዜና በሌላ ጉዳይ ላይ ልጽፍ ተነሳስቼ የነበርኩትን ሰውዬ ወዲያውኑ አስለወጠኝ። ብቻየን በሳቅ ስንከረከር የራሴው የሳቅ ማሚቶ እንደገና እያሳቀኝ በቶሎ ላቆም አልቻልኩም - አስመሸኝ። የወያኔ ገልቱ ሥርዓት እንዴቱን ያህል የወዳጆቹን ብቻ ሳይሆን የጠላቶቹን ጭምር አንጀት በሚበላ አሳዛኝ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ስገነዘብ እኔ ራሴም ሆዴን ባር ባር አለው፣ ክፉኛ ተንቦጫቦጨለት፣ ሲያልቅ አያምር አሉ። የምሬን ነው።
”አትፍረድ ይፈረድብሃል” ነውና በሰው ጭንቀት እንዳናላግጥ አደራችሁን። ወያኔ በጣም አሳሳቢና አስከፊ የኅልውና ደረጃ ላይ ደርሷል። አሁን ማን ይሙት ወያኔ ባይጨነቅና ባይጠበብ ኖሮ የረር ገዳም ውስጥ ገብቶ ”ባለከዘራውን ንጉሥ ውለዱት! አለበለዚያ ሁላችሁንም እጨርሳችሁዋለሁ!” ብሎ መናንያንንና ምዕመናንን ሊፈጅ ፌሬራል ያዘምት ነበር? ... (ሙሉውን ጽሑፍ በፒ.ዲ.ኤፍ. አስነብበኝ!)
ይህ ታላቅ ሰው በልጅነታቸው በመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት ከተማሯቸው የግድ አስፈላጊ ከሆኑ ትምህርቶች በስተቀር ብዙ ትምህርት አላገኙም። ደህና ከሚባል ትምህርት ቤት ገብተውም በምቹ ድባቧና በሰፊው ግቢዋ ዉስጥ አልተንሸራሸሩም። እንደነዚያ ነገሮች ሁሉ ገር እንደሆኑላቸውና ጠዋት ማታ ቦርሣቸውን ተሸክመው ወደ ትምህርት ቤት እንደሚመላለሱት ልጆችም በተረጋጋ ሁኔታ አላደጉም። ቤተሰባቸውን ባጋጠማቸው ከባድ ድህነት ምክንያት ገና በልጅነታቸው ትምህርታቸውን ለማቋረጥ እና ወደ ሥራው ዓለም ለመግባት የተገደዱ ናቸው።
ሁሉም ልጆች በዚያ የልጅነት ዕድሜ ከጎናቸው ሊያጧት የማይፈልጉትንና የሚወደውን ምግብ የምታዘጋጅለት፣ የምታጫውት፣ በደስታም ሆነ በሐዘን ወቅት ከጎን የምትሆን እናት ከአጠገባቸው ባለመኖሯ ምክንያት በዉስጣቸው አስከፊ እና ትልቅ የብቸኝነት ስሜት ተሰምቷቸው አድገዋል… አሕመድ። አባታቸው የቤተሰቡን የዕለት ወጭ ለመሸፈንና የአባትነት ኃለፊነታቸውን ለመወጣት ሌት ተቀን ይታትሩ ነበር።
ታሪካቸውን የምናወሳላቸው አሕመድ ዲዳት፣ ምንም እንኳ በርካታ ችግሮች የተጋረጡባቸው ቢሆንም በልጅነታቸው ከትምህርት ባልንጀሮቻቸው መካከል እጅግ ጎበዝ እና ቀዳሚ፣ ብልህ ልጅ ነበሩ። ዕድሜያቸው አሥራ ስድስት ዓመት ሲሆን እርሣቸውንና ቤተሰባቸውን የከበበውን የድህነት ማቅ ለመግፈፍ ሲሉ በራሣቸው ሥራ ጀመሩ። ሱቅ ዉስጥ ሰዎች ዘንድ ተቀጥረው ሻጭ ሆኑ።
ዛሬ ላይ ሆነን ከተወለዱና ወደዚህች ምድር ከመጡ ድፍን መቶ ዓመት ሊሞላቸው አንድ ዓመት ብቻ የቀራቸውንና በሕይወት ካለፉ ደግሞ 12 ዓመት የሆናቸው ታላቁን የኢስላም ፈርጥ አሕመድ ዲዳትን ስናስብ ትክክለኛውን የእስልምናን ጥሪና አስተምህሮ ለማድረስ የተጉ ጎበዝ ፈረሠኛ ብቻ ሆነው አይደሉም የምናገኛቸው። በምላስም ሆነ በብዕራቸው እስልምናን ከምዕራባውያን ጥቃትና የሥም ማጥፋት ዘመቻ በመከላከል ከፍተኛ አስተዋጽኦ ካበረከቱ የሙስሊም ዓለማቀፍ ስብእናዎች መካከል አንዱ መሆናቸውን እንረዳለን።
ዲዳት የጽሑፍም የመድረክም አንበሳ ናቸው። መድረክ አያያዛቸው፣ ሞገሳቸውና የንግግራቸው ሁኔታ ሁሉ ሀሳብን ይሰርቃል፣ ልብን ይገዛል። መድረክ ላይ የትኛውም ርቱዕ ተናጋሪ አይረታቸውም። በንግግራቸውና በክርክራቸውም የገጠሟቸውን ብዙዎችን መሳቂያ መሳለቂያ አድርገዋል። አንዲት ቃል የተናገሩ እንደሆን ያች ቃል በዓለም ዙሪያ አሉ በተባሉ ጳጳሶች ጉያ በመግባት ታሸብራቸዋለች፣ ዕረፍትም ትነሳቸዋለች።
በርግጥም አሕመድ ዲዳት ለየት እና ወጣ ያሉ ዳዒ ናቸው። በደዕዋ ሥራ ላይ የሚያህላቸው ማንም የለም። በዚህ ዘርፍ ከሀያ አንደኛው ክፍለዘመን ጋር ሊሄድ በሚችል መልኩ ተክነው ወጥተዋል።
አሕመድ ዲዳት በ1927 ዓ.ል አባታቸው ወደሚገኙበት ። በወቅቱ የዘጠኝ ዓመት ዕድሜ ታዳጊ ነበሩ። ህንድን ከለቀቁ በኋላ እናታቸው ሞተች። አላህ ይዘንላት። አሕመድ እስከ ስድስተኛ ክፍል ድረስ ትምህርታቸውን ቀጠሉ። ከዚያ በኋላ ድህነት አላፈናፍን አላቸው። የትምህርት ክፍያቸውን እንኳን መክፈል እስኪሳናቸው ሲደርሱ ትምህርታቸውን ለማቋረጥ ተገደዱ።
አሕመድ ዲዳት በተለያዩ ሙያዎች ላይ በመሥራት ዕድላቸውን ሞክረዋል። በብዙ የንግድ ቦታዎች ላይ ሠርተዋል። ከዚያም ቤተሰባቸው የሚኖርበትን ደርባን ከተማን በመልቀቅ ከአንድ የተከበረ ሙስሊም ሱቅ ዉስጥ ለመሥራት ከደርባን ሀያ አምስት ማይል ርቀው ተጓዙ። እዚያም ተቀጥረው ሻጭ ሆነው ቆዩ። ቀጥሎም ትላልቅ መኪናዎችን ከሚያመርት አንድ ፋብሪካ ዉስጥ ሹፌር ሆነው ተቀጠሩ። ቀጥሎም የገቢና ወጭ ምርቶች መዝጋቢ ሆነው ሠሩ። ከዚያም የፋብሪካው ኃላፊ ሆኑ።
በ1936 በናታል ደቡባዊ ዳርቻ በቢሮ ዕቃዎች ሻጭነት ተቀጥረው በመሥራት ላይ እያሉ በክርስቲያኖች ሴሚናር ላይ ሙስሊሞችን ወደ ክርስትና ለመለወጥ የተሰማሩ የተወሰኑ ሚሽነሪዎችን አገኙ። ሰዎቹ የእስልምና ሃይማኖት መልዕክተኛ ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) እስልምናን ያስፋፉት በሰይፍ ኃይል እንደሆነም ይናገሩ ነበር። የዚህ ዓይነቱ ውንጀላ ሸይኽ አሕመድ ዲዳትን ይበልጥ እንዲነሳሱና ወደሃይማኖት ንፅፅር ጥናት እንዲገቡ አድርጓቸዋል።
ስለኢስላም ማጥናት የጀመሩትም ሚስተር ፋየርፋክስ የሚባል ወደ እስልምና የገባ ሰው በሚሰጠው ትምህርት ላይ በመገኘት ነበር። ትምህርቱ ላይ የሚገኙ ተማሪዎች እየጨመሩ በመምጣታቸው ፋየርፋክስ ክፍለጊዜውን በማራዘም ስለመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት እና እስልምናን ለክርስቲያኖች እንዴት መስበክ እንደሚቻልም በተጨማሪ አስተማራቸው። በጊዜ ሂደት ፋይርፋክስ ማስተማሩን ሲያቆም ስለመጽሐፍ ቅዱስ የተሻለ ዕውቀት የነበራቸው አሕመድ ዲዳት በቦታው ተተክተው ለሶስት ዓመታት ያህል አስተማሩ። ዲዳት መደበኛ በሆነ መልኩ እንደሙስሊም ምሁራን ጊዜ ወስደው ኪታቦችን አልተማሩም።
በ1996 ዓ.ል እዚያ ከሚገኙ ትላልቅ ጳጳሶች ጋር የተሳካ ክርክር አድርገው ከአውስትራሊያ ሲመለሱ አንገታቸው ሥር ባገኛቸው ድንገተኛ ህመም ምክንያት ሙሉ በሙሉ ፓራላይዝድ በመሆን ለዘጠኝ ዓመታት ያህል ፍራሽ ላይ ወድቀው ቆዩ።
በታመሙበት ጊዜ ሁሉ ከተለያዩ የዐረብ ሀገራት መንግሥታት እና መሪዎቻቸው ትልቅ እንክብካቤ ይደረግላቸው ነበር። ስለሆነም በተሻለ ሁኔታ እንዲታከሙና በዘርፉ በተካኑ ሐኪሞች እንዲታዩ ተብሎ ከደቡብ አፍሪካ ወደ ሪያድ ሆስፒታል ተዛወሩ።
አሕመድ ዲዳት በመጨረሻም ወደማይቀረው ሞት እና ወደ አላህ ጉርብትና የሄዱት በ2005 ዓ.ል በሰማኒያ ሰባት ዓመት ዕድሜአቸው በእጅጉ የሚወዱትን የአላህን (ሱ.ወ) ቃል ቁርኣንን በማዳመጥ ላይ እያሉ ነበር።
በአሕመድ ዲዳት ሕይወት ዉስጥ ያልተጠበቁ የአላህ ጥበቃዎችና እንክብካቤዎች ታይተዋል። አላህ (ሱ.ወ.) ነገሮችን አስተካክሎላቸዋል፣ ሰበቦችንም አሟልቶላቸዋል። የመጀመሪያው – ለንባብ ያላቸው ጉጉት እጅግ ከፍተኛ መሆኑ ነው። በብቸኝነታቸው ጊዜያት ሁሉ መጽሐፎች መልካም ወዳጆቻቸው ነበሩ። በዚህም የመጽሐፎች ጥብቅ ጓደኛ ሆነው ኖሩ። መጽሐፍ፣ መጽሄት ይሁን ጋዜጣ አሊያም ሌላ ነገር በእጃቸው የገባውን ሁሉ በጥልቅ የመረዳት ስሜት ሳያነቡ አያልፉም ነበር። በቤተመጽሐፋቸው ዉስጥ ያላነበቧቸው አንድም መጽሐፍ የለም። ከዚህም ጎን ለጎን አላህ ጥልቅ የመረዳት ተሰጥኦ እና የመጠቀ እይታን፣ አንደበተ ርቱእነትን፣ በነገሮች ስኬትና ድልን፣ ትግልና ብርታትን አላህ ለግሷቸዋል።
ለማንበብ ያላቸው ከፍተኛ ጉጉት ከባበድ መሠናክሎች ሁሉ እንዲገሩላቸው እገዛ አድርጎላቸዋል። ከእስልምና መከላከል እና ጠበቃው መሆን ትልቁ ዓላማቸውና ጭንቀታቸው ነበር። እስልምና የሚነካውን ሰው ሁሉ ባገኙበት በተለያዩ ጉዳዩች ላይ ይከራከሩ ነበር። በዚህም በአዕምሮ ምጥቀትም ሆነ በክርክር ችሎታ ዘወትር ይረቷቸው ነበር። ከዚህም ባለፈ ከፍተኛ የሆነ የቋንቋ ንግግር ችሎታ ነበራቸው።
ሌላው አላህ ያሳካላቸው ነገር ደግሞ ። “ኢዝሃሩል ሐቅ /እውነትን መግለጽ” የተሠኘውን የረሕመቱላህ አልሂንዲን መጽሐፍ ማግኘታቸው ነበር። ይህም የሆነው በአንድ ወቅት የሚነበብ ነገር ፍለጋ በአንድ መጋዘን ዉስጥ የተከማቹ መጽሐፎችን ሲያገላብጡ ነበር። ይህን ጥንታዊ የሆነ መጽሐፍ በማግኘታቸው እጅጉን ተገረሙ፣ ማመንም አቃታቸው። መጽሐፉ የታተመው በ1915 ዓ.ል ሲሆን መጽሐፉን አንስተው በእንግሊዝኛ ፊደል የተፃፈውን ርዕሱን ማየት ጀመሩ። “HAKK IZARUL” ይላል። ሆኖም ግን የዚህን ቃል ትርጉም ማወቅ አልቻሉም። ምክንያቱም ዐረብኛ ቃል ነውና። ሆኖምግን ዝቅ ሲሉ የእንግሊዝኛ ትርጉሙን ተመለከቱ “TRUTH REVEALED” ይላል።
ረሕመቱላህ ይህንን መጽሐፍ ያዘጋጁት ለክርስቲያኖች መልስ እንዲሆናቸው ነበር። በዋናነትም በመበረዝና መከለስ፣ በሥላሴ ምንነት፣ በቁርኣን እውነትነትና በነቢይነት ዙሪያ አምስት ጥናቶች የተካተቱበት ነበር። በወቅቱ የክርስትና ሚሽነሪዎች በሙስሊም ህንዶች መካከል ገብተው በሰፊው ይንቀሳቀሱ ነበር።
አሕመድ ዲዳት ሃይማኖታዊ ንጽጽር ጉዳዮች በሚገባ ካነበቡና በጥልቀት ከተረዱ በኋላ በማስረጃዎች እና መረጃዎች በእጅጉ ታጥቀው በአዳራሽ ዉስጥ ትምህርት መስጠት ጀመሩ። ትምህርቱንም የሚሠጡት በጉዳዩ ዙሪያ በቂ ዕውቀት ላላቸውና ለሌሎችም ወገኖች ነበር። ትምህርታቸው እጅግ ሳቢ እና ፋይዳውም የጎላ ነበር። የአዳራሹን ኪራይም ሆነ የተለያዩ ወጭዎችንም የሚችሉት ራሣቸው ነበሩ።
ይህ ወጣት ተናጋሪ የከተማውን ህዝብ ለመሳብና ትኩረት ለማግኘት ብዙ ጊዜ አልፈጀበትም። ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ያለው ዕውቀት እና መረጃ፣ በቁርኣን እና በመልዕክተኛው ላይ ያለው ጠንካራ እምነት እጅግ አስደናቂ ነበር።
ከዕለታት በአንዱ ቀን በደርባን ንግግራቸውና ትምህርታቸው ላይ የነበሩ የጆሃንስበርግ ሰዎች ወደርሣቸው በመምጣት የነቢዩን (ሰ.ዐ.ወ) መውሊድ ምክንያት በማድረግ ንግግር እንዲያደርጉላቸውና ትምህርት እንዲሠጧቸው ጋበዟቸው። ትንሽ ካመነቱ በኋላ ሀሳቡን ሳይቀበሏቸው ቀሩ። ለዚህም ምክንያት ነበራቸው። ዲዳት ከዝቅተኛ ገቢ የማኅበረሰብ ክፍል ዉስጥ የሚመደቡ ናቸው። የጉዞ ወጭያቸውን እንኳን ለመሸፈን አቅም የላቸውም። ሆኖምግን ሰዎቹ የመሄጃውንም ሆነ የመልስ ጉዞውን ወጭ ለመሸፈን ቃል ገቡላቸው። በዚህም ለመጀመሪያ ጊዜ በአውሮፕላን ለመሄድ ዕድል አገኙ። በጆሃንስበርግ አዳራሽም እጅግ አነጋጋሪና አስደማሚ የሆነ ንግግራቸውን አደረጉ። ሆኖምግን መልዕክታቸው በንግግርነቱ ብቻ የተወሰነ አልነበረም። በዉስጣቸው ትልቅ የራስ መተማመን ስሜት ተተከለ። በዚህም የተነሳ በደዕዋው ዘርፍ በሠፊው ለመሥራት አሰቡ። በእንዴትነቱ ዙሪያም አዳዲስ ሀሳቦችን በማከል ስለትግበራው ብዙ አሠላሠሉ።
አሕመድ ዲዳት የደዕዋ ትምህርት መስጠቱን በጆሃንስበርግ ቢጀምሩ ትልቅ አቀባበል ሊኖረው እንደሚችል አሰቡና በ1958 ዓ.ል በደርባን ከተማ አዳራሽ የደዕዋ ትምህርታቸውን መስጠት ጀመሩ። እዚያ የሚገኘውን ትልቁን መስጂድም ለደዕዋ ሥራው ማዕከል አደረጉት። እጅግ ጠንካራ እንቅስቃሴዎች በማድረጋቸውም ሰዎች በብዛት እስልምናን መቀበል ጀመሩ። አሕመድ ዲዳት በእውነት መንገድ ላይ አንዳችም ነገር አይፈሩም ነበር። በፓኪስታን ያሉበት ድረስ ሄደው ሦስት ቄሶችን በመከራከር አጣብቂኝ ዉስጥ ሲያስገቧቸው ከርሣቸው የሚወጡ ቃላቶች በሙሉ በጀግንነትና በወኔ የተሞሉ ነበሩ።
ልጃቸው ዩሱፍ ዲዳት አባታቸውን “የመድረክ አንበሳ’ ሲሉ ይገልጿቸዋል። በርግጥም ሸይኽ አሕመድ ዲዳት በዋናነት በክርክር ስልታቸውና በማራኪ የመድረክ አቀራረባቸው ነው የሚታወቁት። ከዚህም በተጨማሪ የተዋጣለት ፀሐፊም ናቸው። ከሀያ በላይ መጽሐፎችን የፃፉ ሲሆን በርካታ በራሪ ወረቀቶችንም አዘጋጅተው በሚሊዮን የሚቆጠሩ ቅጂዎች በዓለም ዙሪያ ተበትነዋል። እነኚህ የህትመት ዉጤቶችም ብዙዎቹ ወደ ሌሎች ቋንቋዎች ተተርጉመው ተሠራጭተዋል።
ልጃቸው ዩሱፍ ዲዳት የቀድሞው የደቡብ አፍረካ ፕሬዚዳንት ኔልሰን ማንዴላ ሥልጣን ላይ በነበሩበት ወቅት በ1994 ዓ.ል ሳውዲ ዐረቢያን ሲጎበኙ ያሉትን ያስታውሳሉ። ማንዴላ እንዳሉት በሄዱበት ሁሉ ሰዎች በተለይም ወጣቶች ስለታላቁ የሙስሊም ምሁር ስለ ዲዳት ሁኔታ ይጠይቋቸዋል። ለቴሌቭዥን ቃለምልልስ ሲቀርቡም የጋዜጠኛው ቀዳሚ ጥያቄ ደቡብ አፍሪካ የሚገኙት ሸይኽ ዲዳት እንዴት ናቸው የሚል ነው።
ከጆን ጊልኽረስት ጋር ያደረጉት ክርክር – ጊልኽረስት ከቤኖኒ ደቡብ አፍሪካ ሲሆን በሃይማኖቱ ክርስቲያን የሆነ ጠበቃ ነው። በ1975 ዓ.ል በኢየሱስ ክርስቶስ ስቅላት ዙሪያ ከዲዳት ጋር ክርክር አድርገዋል።
ከጆሽ ማክዶዌል ጋር ያደረጉት ክርክር – አሕመድ ዲዳት በዓለማቀፍ ደረጃ ለመጀመሪያ ጊዜ ያደረጉትና ሰፊ እውቅናም ያስገኘላቸው ክርክር ሲሆን በኦገስት 1981 በደርባን ደቡብ አፍሪካ ነበር ያደረጉት። ጆሽ ማክዶዌል ታዋቂ የክርስቲያን ሰባኪ ነው።
ከአኒስ ሾሮሽ ጋር ያደረጉት ክርክር – አሕመድ ዲዳት ከፍልስጤማዊው አኒስ ሾሮሽ ጋር በተደጋጋሚ ክርክር አድርገዋል። ለመጀመሪያ ጊዜ በሴፕተምበር 8ቀን 1977 ዓ.ል በበርሚንግሃም ክርክር አደረጉ። ክርክሩንም ያደረጉት በቁርኣንና መጽሐፍ ቅዱስ የአምላክ ቃልነት ዙሪያ ነበር። በ1980ዎቹ ዉስጥ ደግሞ ዲዳት እና ሾሮስ ለሁለት ጊዜ ያህል ክርክር አድርገዋል። የመጀመሪያውን ክርክር ያደረጉት በ1985 ዓ.ል በለንደን ሮያል አልበርት አዳራሽ ሲሆን የክርክሩ ርዕስ የነበረውም “የሱስ አምላክ ነውን?” የሚል ነበር። ሁለተኛው ክርክር ደግሞ በተሻለ ቅንጅትና ደማቅ ዝግጅት በኦገስት 7 ቀን 1988 ዓ.ል በበርሚንግሃም የተካሄደው ሲሆን ከቁርኣንና ከመጽሐፍ ቅዱስ የአምላክ ቃል የትኛው ነው? በሚል ርዕስ ሥር ነበር።
ሌሎች ተጠቃሽ ክርክሮች – ሸይኽ አሕመድ ዲዳት በኦክቶበር 1991 ዓ.ል ወደ ስካንዴኔቭያን አገራት በመጓዝ ሶስት ክርክሮችንና በርካታ ንግግሮች አድርገዋል። ሁለቱ ክርክሮች የተደረጉት በተከታታይ ምሽቶች በስቶክሆልም ስዊድን ከፓስተር ስታንሊ ጆበርግ ጋር ነበር። የመጀመሪያው ክርክር የተደረገው “መጽሐፍ ቅዱስ እውነት የአምላክ ቃል ነውን?” በሚል ርዕስ ሥር ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ “እውን ኢየሱስ አምላክ ነውን?” የሚል ነበር።
የሮማው የካቶሊክ ጳጳስ ጆን ፖል በሙስሊሞች ጋር የጋራ ግንዛቤ መፍጠር፣ መከባበርና መነጋገር እንዲኖር ጥሪ ካደረጉ በኋላ በ1984 ዓ.ል ዲዳት በቫቲካን አደባባይ ለህዝብ ክፍት በሆነ መልኩ ከጳጳሱ ጋር ለመከራከር ሀሳብ አቀረቡ። ሆኖምግን ጳጳሱ ሀሳቡን አልተቀበሉም። የጳጳሱ ቢሮ መልስ ሊሠጣቸው ባለመቻሉም በጥር ወር 1985 ዓ.ል አሕመድ ዲዳት ብፁዕነታቸው ከሙስሊሞች ጋር ድርድር ይደረግ የሚል የድብብቆሽ ጨዋታ ይዘዋል የሚል አርዕስት የያዘ በራሪ ወረቀት አሠራጩ።
አሕመድ ዲዳት ከደርዘን በላይ የሆኑና በብዛት የተሠራጩ አነስተኛ መጠን ያላቸው መጽሐፎችን አዘጋጅተው አሳትመዋል። ዲዳት የሠጧቸው ትምህርቶችና ያደረጓቸው ንግግሮችም በዋናነት የሚያተኩሩት በኢስላም ክርስቲያን ሃይማኖት ንጽጽር ዙሪያ ነው። መጽሐፎቻቸውም የተዘጋጁት በመድረክ ላይ ያቀረቧቸውን ትምህርቶችና ንግግሮች መሠረት አድርገው ነው። ጥቂቶቹን ለመጥቀስ ያህል-
ዲዳት አራት አነስተኛ እውቅ መጽሐፎቻቸውን በአንድ ላይ በመጠረዝ ያሳተሙ ሲሆን 10,000 ኮፒ የሚሆኑ መጽሐፎችን “The Choice” በሚል ስያሜ ነበር የታተሙት። የመጀመሪያው መጽሐፋቸው በአፕሪል 1993 ዓ.ል የታተመው Islam and Christianity የተሠኘው ነው። ይህ መጽሐፍ በ1990ዎቹ ዉስጥ ከፍተኛ እውቅናን የተጎናፀፈ ነበር። በሰሜን አሜሪካ በሚገኙ በርካታ ሚሽነሪዎችም በነፃ ታድሏል። መጽሐፉን በርካታ ማተሚያ ቤቶች በተደጋጋሚ ያሳተሙት ሲሆን በሁለት ዓመት ዉስጥ ብቻ 250ሺህ ያህል ኮፒ በመካከለኛው ምሥራቅ ሊታተም ችሏል።
ቀጥሎ ደግሞ ሁለተኛው ጥራዝ “The Choice” ስድስት አነስተኛ መጽሐፎችን በማካተት ታተመ። ዲዳት በዐብደላህ ዩሱፍ ዐሊ ወደ እንግሊዝኛ ቋንቋ የተተረጎመው የቅዱስ ቁርኣን በሰፊው እንዲተዋወቅና እንዲሠራጭ እገዛ አድርገዋል። በንግግራቸውም ዉስጥ በተደጋጋሚ ይጠቅሱት ነበር።
አሕመድ ዲዳት አላህ ይዘንላቸውና በደዕዋው ዘርፍ ለሙስሊሞች አዲስ መንገድ ያሳዩ ታላቅ ሰው ነበሩ። ሕይወታቸውን በሙሉ በእስልምና እና በቁርኣን ላይ አንፀው ኖረዋል። በአላህ እና በመልዕክተኛው ማመን ብቻውን በቂ እንዳልሆነና መልዕክታቸውን ትክክለኛው ጥሪ ካልደረሣቸው ሙስሊም ባልሆኑ ሰዎች መካከል በማሠራጨትና በማስተማር ስለዚህች ዓለምም ሆነ ስለመጨረሻው ዓለም እንዲሁም ለዘመናት ስለ እስልምና እና ቁርኣን የተሳሳተ ግንዛቤ የያዙ ሰዎችን አመለካከት አደገኛነት በማስተማር የሚገባቸውን ሐቅ ለነርሱ መስጠት እንደሚገባ በልቦናቸው ዉስጥ የሰረፀ አቋም ሆኗል።
በርግጥም ማንኛውም ስለ እስልምና የሚያሳስበው ሙስሊም ሁሉ እኚህ አንጋፋ ሸይኽ ከእስልምና ለመከላከል ሲሉ በቁርጠኝነት እና በፅናት ትላልቅ ቄሶችን ሲሞግቱ ሲያይ ዐይኑ በእንባ የሚሞላ ስለመሆኑ አያጠራጥርም። ዲዳት ቄሶቹ ንግግራቸውን እስኪጨርሱ ተራቸውን ሲጠብቁ የተመለከታቸው ሁሉ በፊታቸው ላይ አንድም ዓይነት ጥርጣሬ፣ መረበሽም እና ወደኋላ የማለት ስሜት አያይም። ፍጹም በሆነ መልኩ እርጋታ ይነበብባቸዋል። ነጭ ፂማቸው፣ ሞገሳቸውና ሳቢ ፈገግታቸው ሕይወታቸውን በሙሉ ተለይቷቸው አያውቅም። ባጠረ ጸጉራቸው ላይ የተደፋችውና በመጠኑ ወደ ግንባራቸው ወጣ ያለችው ትንሿ ኮፊያቸው ከብዙዎች ህሊና የምትጠፋ አይደለችም። በቂ እና አሳማኝ የሆነ መረጃ ታጥቀው ከነሞገሳቸው በተዘጋጀላቸው ቦታ ላይ ይቀመጣሉ። ጉያቸው በሰሉ ቀስቶች የተሞላ ነው። ግዳያቸውን ለመጣል በዝምታና በተረጋጋ መንፈስ ተራቸውን የሚጠባበቁ ይመስላሉ። …
ምናልባት በተደጋጋሚ ሲወያዩና ሲከራከሩ በምታዩዋቸው ጊዜ ቁርኣንን አንስተው ከፍ ባለ ድምጽ “ይህ ከአላህ ዘንድ ነው!” የሚሉበት ሁኔታ አይረሣችሁም። የአላህ ቃል ከፍ ብሎ ለዘላለሙ ይኖር ዘንድ በርግጥም ብዙ ጥረዋል።
በእንግሊዝኛ ቋንቋ በጻፏቸው መጽሐፎችና ባሰሟቸው ዲስኩሮችና ክርክሮች ዓለማቀፍ ዝናን ያተረፉት ሸይኽ አሕመድ ዲዳት በ1986 ዓ.ል ሃምሳ ዓመት ሙሉ እስልምናን ለማገልገል ስላበረከቱት አስተዋጽኦ የንጉስ ፈሀድን ዓለማቀፍ ሽልማት አግኝተዋል።
mshta.exe Microsoft (R) HTML መተግበሪያ ተቀባይ – በዊንዶውስ የተገነባ እና በሂደት ላይ ያለው የ Microsoft ኮምፒተር (ኮምፕዩተር) የሚሠራ ገጣይ ፋይል ነው. ኤለመንት ለኤች ቲ ኤም ኤል-ተኮር መተግበሪያዎች (. Hta ፋይሎችን) እና በዊንዶውስ ላይ ያሉ ስክሪፕቶችን ለማስፈጸም ኃላፊነት ያለው የ Microsoft ኤች ቲ ኤም ኤል መተግበሪያ ማስጀመር ነው.
በ “የተግባር መሪ” ላይ ሂደቱን የሚመለከቱት Microsoft (R) የኤች ቲ ኤም ኤል መተግበሪያ አስተናጋጅ የሚጠቀሙት እና 25% የመጠቀም ሀብቶችዎ ሲጠቀሙ ብቻ ነው.
mshta.exe Microsoft (R) HTML መተግበሪያ ተቀባይ (32-ቢት)ተጨማሪ ማረጋገጫ የአሳሽ ቅንብሮች ይቀይሩ (የመጀመሪያ ገጽ, ነባሪ የፍለጋ ኤጄንሲ, የእልባቶች ማሳያ), ለአንጐልዎ ጎጂ የሆኑ የማህደረ መረጃ ይዘት ወደ የንግድ ጣቢያዎች እንዲመጡ በማድረግ ኃይለኛ ማስታወቂያዎችን እና ራስ-ሰር ማዘዋወር ነው. በዚህ ጊዜ ኮምፒውተሩን ለቫይረሶች ማረጋገጥ ይመከራል. ወይም, በርካታ mshta.exe ሂደቶች በ “ተግባር አስተዳዳሪ” ላይ ሊታዩ ይችላሉ.
በአማራ ክልል የተለያዩ ከተሞች ውጥረት መቀጠሉን ክልሉ በወታደሮች ቁጥጥር ሥር መዋሉንና፣ ከሰኞ ጀምሮ እስከ ትናንት ድረስ ምን ያህል የሰው ሕይወት እንደጠፋ ፣ ምን ያህል እንደቆሰለ ፣ምን ያህል እንደታሰረ ፣ ምን ያህል ንብረት እንደወደመ የተጣራ መረጃ ለማግኘት ሁኔታዎች ዝግ እንደሆኑበት መኢአድ አስታውቋል።
አረና ትግራይ በበኩሉ የትግራይ ሕዝብ ያለበትን ሁኔታ ባለመረዳት በአማራ ክልልና በኦሮሚያ እየተገደሉ ለሚገኙ ወገኖች አጋር አላሳያችሁም በሚል የትግራይ ተወላጆች ላይ ጫና ማሳደር ንብረት ማቃጣል እና ማሰደድ እንዳለ ሕዝብ ግንኙነቱ ተናግረዋል።
በጎንደር የሚገኙ የሃይማኖት አባት ዛሬ ፤ በጎንደር የተደረገው ውይይት ባለመግባባት የተበተነ መሆኑን ልጆቻችን እየተገደሉ ነገር ተረጋግቷል እንድንል እየተጠየቅን ነው ይላሉ።
አዲስ አበባ ፣ ጥር 15 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በአዲስ አበባ ከተማ ሰላምና አሁናዊ ሁኔታ ላይ ከሀይማኖት አባቶችና ከሰላም ምክርቤት አባላት ጋር ውይይት ተካሄደ።...
ከታች የዘረዘርኩዋቸው ነጥቦች አንድ ሰው በወጣትነት እድሜው ከሚሰራቸው ስህተቶች ውስጥ በጣም አብዝተው የሚከሰቱት ናቸው፡፡ እናንተ ከነዚህ ውስጥ የቱ አጋጠማችሁ? እንዴትስ ተወጣችሁት?
በጀፈርሰን ማእከል የተናጋሪው ቢሮ እኛ ሀብታችንን እና እውቀታችንን ከክፍያ ጋር ለቢዝነስ ፣ ለሲቪክ ክለቦች ፣ ለቤተክርስቲያን ቡድኖች ፣ ለት / ቤቶች እና በአካባቢያችን ካሉ ሌሎች ድርጅቶች ጋር ይጋራል ፡፡ በአእምሮ ጤና ቴራፒስቶች ፣ በሥራ አስፈፃሚዎች እና በዘርፉ ያሉ ሌሎች ባለሞያዎች በሰፊው የአእምሮ ጤንነት ርዕሰ ጉዳዮችን በተመለከተ መረጃዎችን እናጋራለን ፡፡ ከተደጋጋሚ ርዕሶች ውስጥ ይምረጡ ወይም በሚስቡበት አካባቢ የዝግጅት አቀራረብን እናዳብር-
ቻርለስ ሲኮብውህ ኣብ ሩዋንዳ ከባቢያዊ ኣመሓዳሪ ዝነበረ ነቲ ኣብ 1994 ዝተኻየደ ምጥፋእ ዓሌት ኢድ ዝነቦሮ እዩ ተባሂሉ ይድለ አሎ ክብል እቲ ርእሰ ዓንቀጽ ሓተትኡ ይጅምር ።
ኣብ'ቲ እዋን ኣብ ምምሕዳር ኪቡየ እትርከብ ጣብያ ጄሽታህ አማሓዳሪ ዝነበረ ሲኮብውህ ነቲ ጨፍጫፍ ፈሪሑ ይሃድም ዝነበረ ህዝቢ ምልሻታትን ሃገራውያን ፖሊሳትን እናሰዓቡ ዝጥቅዕዎም ዝነበሩ እቲ ቀንዲ ተዋሳኢ ብምንባሩን ኣብ ቤተክርስቲያን ዘዕቆቡ ቱስቲያውያን ኢዱ ብዝሓወሰሉ ጨፍጫፍ እዩ ይብል።
ንኸምዚኦም ዝበሉ ገበናት ዝምርምር ኣብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንናይሩዋንዳ ዝከታተል በቲ ሓዱሽ ሽሙ ዓለም ለኸ ቤት ፍርድቤት ፍታሕ ወሃቢ ፍጻመታትን ገበንን ሲኮብውህቦህ በቲ ዝተፈጸመ ጨፍጫፍ ዘርኢ ምጥፋእ ገበነኛ ብምኻኑ ተኣሲሩ ናብ ሕጊ ክቀ፟ርብ ኣዚዙ ይብል።
እቲ ርእሰ ዓንቀጽ ኣስዒቡ ዩናይትድ ስቴትስ ምስ ዝተፈላ ኣመሓደርቲ ሃገራት፣ ውድብ ሑብራት ሓገራትን ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ብምትሕብባር ሲኮብውህቦህን ከምኡ ዝበሉ ገበነኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ንምውዓል ይሰርሕ።
እዚ ንምስኻዕ ድማ ዩናይትድ ስቴትስ ሲኮብ ውህቦህ ዝረኣየ ወይውን ዘለሉ ቦታ ንዝሓበረ ስጋብ ሓሙሽተ ሚልየን ዶላር ሽልማት ከምዝህብ እቲ ርዕሰ ዓንቀጽ ይሕትት ።
ዓለምለኸ ውድባት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ፍልይቲ ራፖርተር ሰብኣዊ መሰላት ንጉዳይ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓዊሱ ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብዝምልከት ዘለዎም ሻቕሎት ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም። እዞም አካላት ዋላ’ኳ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ዝጸንሐ ኹናትን ውጥረትን እንተብቕዓ ኤርትራዊያን ዜጋታት ግን ካብቲ ዝተረኽበ ሰላም ክሳብ ሕጂ ዝረኸብዎ ኣወንታዊ ጥቕሚ የለን ይብሉ።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራዊያን ተሓለቕቲ መሰላት ኣብ ኤርትራ ለውጢ ክተኣታተው፡ቅዋም ኤርትራ ክትግበር፡ እሱራት ፖለቲካ ክፍትሑ ዝብሉ ጻውዒት የቕርቡ ኣለው።
ይኹን ደአ እምበር መንግስቲ ኤርትራን ደገፍቱን ግን እቲ ስምምዕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ኣወንታዊ ውጽኢት ይረኽብ ምህላውንን ውጽኢቱ ድማ ብመስርሕ ጊዜ ዝርከብ ምኳኑ ይገልጹ።
በዛሬው ምሽት የ VOA የአማርኛ ክፍል ፕሮግራም ላይ፤ እኔ፤ዶ/ር ሲሳይ፤አቶ ምግባሩና አቶ ቻላቸው( ከባ/ዳር ዩኒቭርስቲ መሰለኝ) የተባልን ግከሰቦች፤ ወልቃይትና ራያን በተመለከተ ቃለ መጠይቅ ተደርጎልን ማብራሪያ ስንሰጥ ሰማሁ፡፡ እኔ በበኩሌ ይህንን ቃለ መጠይቅ ያደረግኩ መሆኔን ባስተውስም ፤ቆየት ያለ ግን መሰለኝ( ምን አልባት በክረምቱ)፡፡ የሌሎቹን አላወቅኩም፡፡ ቁም ነገሩ ዛሬ ከሰማኋቸው አንዳንድ ነገሮች ተነስቸ፤አሁንም በደንብ ያልተግባብንባቸው ነገሮች እንዳሉ ስለገመትኩ ፡፡ ይሄውም፡-
1.ከአቶ ምግባሩ፤ አነጋገር እንደተረዳሁት ፤ ብአዴን/ አዴፓ የወልቃይትና ራያን ጉዳይ እንደገና ይታይ ወደሚል አቋም የመጣው፤ ክለላው የተካሄደው ፤አሁን በስራ ላይ ያለው ህገ መንግስት ከመጽደቁ በፊት፤በ1984 ዓ.ም በመሆኑ፤ እንዲሁም በወቅቱ ክለላው ሲካሄድ የየአካባቢዎቹ ህዝቦች በወቅቱ በተገቢው ሳይወያዩ የተካሄደ ክለላ ስለሆነ ነው የሚል መንፈስ ያለው ነው፡፡ ቀጥለውም አቶ ምግባሩ፤በአሁኑ ወቅት ችግሩ እንዲፈታ የምንታገለው፤ አሁን ባለው ህገ መንግስት መሰረት የተቀመጡትን የአከላለል መስፈርቶች በመከተል ነው፡- ማለትም በህዝብ አሰፋፈር፤ ቋንቋን፤ ማንነትናፍቃድ ላይ በመመስረት( አንቀጽ 46 )፡፡
1. 1). ወልቃይትም ይሁን ራያ ወደ አማራ ይመለሱ የምንልበት ዋነኛው እና ቁልፉ ምክንያታችን፤ አካባዎቹ ወደ ትግራይ በተካለሉበት ወቅት፤ ህዝቡ በጉዳዩ ላይ በተገቢው አልመከረም በሚል ብቻ አይደለም፡፡ ዋናው ነጥባችን አካባቢዎቹ በወረራ እንደተያዙ ቀርተዋል ነው፡፡ ይህ ብቻ ሳይሆን፤ በ1984 ዓ.ም ጎንደር ከተማ ላይ ከፍ/ፍ/ቤቱ ውስጥ ፤ስለ ክለላ ውይይት በተካሄደበት ወቅት፤ልዩነት አንስተው የታገሉ የኢህዴን ካድሬዎች፤በክለላው ካልተሰማሙ በህወሀት የጦር መሪዎች ሂዎታቸውን እንደሚያጡ ጭምር ተስፈራርተዋል ፤ይሄ እንዲሳካም በወቅቱ የነበሩ የኢህዴን ከፍተኛ አመራሮች ቁልፍ ሚና ተጫውተዋል ብለን ካሁን ቀደም መረጃ ሰጥተናል፡፡ አዴፓ ይህን መረጃ መጠቀም ሲገባው አግድሞ ይሄዳል፡፡ አሁን አዴፓ ቀልብህን ወደነዚህ ነጥቦች መልስ፡፡
1. 2). ሌላው አዴፓ መጠንቀቅ ያለበት፤ችግሩ አሁን ባለው ህገ መንግስት መሰረት፤ አራቱን መስፈርቶች መሰረት አድርጎ እንዲፈታ እንታገላለን የሚለው ነው፡፡ ይህ ፍጹም ስህተትና የማያስኬድ አባባል ነው፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ፤ክለላው ህገ-መንግስቱ ከመጽደቁ በፊት የተከወነ ስለሆነ፤በዚህ አንገዛም ይላል፤ ቆየት ብሎ ደግሞ፤ ችግሩ በህገ መንግስቱ መሰረት እንዲፈታ እንታገላለን ይላል፡፡ እንዴት ያለ ነገር ነው? እዚህ ላይ መደበላለቅ ያለ መሰለኝ፡፡ መሆን ያለበት፤ይህ ህገ መንግስት ሲጸድቅ አማራ ወኪል ስላልነበረው፤እንዲሁም አነዚህ መስፈርቶችም የወጡት አማራ ባልተሳተፈበት ህገ-መንግስት ስለሆነ፤ ነገሩ አይመለከተንም ነው፡፡ አዴፓ የነወልቃይትን ችግር የማስፈታው አሁን ባለው ህገ-መንግስት መሰረት ነው ካለ፤ እራሱ ጉድ ሆኖ እኛንም ጉድ እንዳያደርገን ፈራሁ፡፡ ስለሆነም፤አዴፓ፤ባክህን ቢያንስ የሰጠነህን መረጃ ተጠቀምበት፤ እሽ! እኔንና መሰሎቸንስ አትመናቸው፤ በቃ መሳፍንት በውቀቱን ከእስራኤል አገር አስመጥተህ ዝርዝር መረጃ ውሰድ፡፡ መረጃ ሳያጥር ይህንን ያክል መደናገር ለምን?
2.ሌላውና ቢስተካከል ጥሩ ነው ብየ ያሰብኩት አቶ ቻላቸው ካቀረቧቸው ጥሩ-ጥሩ ሃሳቦች መካከል በአንዷ ላይ ብቻ ነው፡፡ አቶ ቻላቸው ችግሩ አሁን ባለው ህገ-መንግስት መሰረት እንደማይፈታ ያስቀመጡት ነገር ተገቢ ነው፡፡ ነገር ግን ታሪክ ማጣቀስ የገቡበት ነገር ቢቆይ ጥሩ ነው ባይ ነኝ፡፡ ምክንያቱም አሁን ያለንበት ጊዜ ስለ ወልቃይትና እራያ ታሪክ ጠቅሰን የምንሟገትበት ወቅት አይደለም፡፡ ታሪክ ጠቅሰን ምንከራከረው አገር አማን ከሆነና፤ በ ጉልበት የተወሰዱት መሬቶቻችንና ህዝባችን በሰላማዊ መንገድ ከተመለሱ በኋላ ነው፡፡ ከዚህ ውጭ ካሁን በኋላ፤ታሪክን እያጣቀስን ጊዜ ባናጠፋ ጥሩ ነው እላሁ፡፡ ይሄን የማነሳው ነገሩን ለመቃወም ሳይሆን፤ቅድሚያ የሚሰጠው አይደለም ለማለት ነው፤ ታሪክ ጠቅሰን የምንከራከረው፤ሁሉም ነገር ወደነበረበት ከተመለሰ በኋላ ነው ለማለት ነው፡፡
ያች የትግራይ ኮሙኒኬሽን ኋላፊ ናት የተባለችው ሴት ደግሞ ምንድን ነው ያለችው? አለ የሚባለውን የማንነት ጥያቄ በሩቁ ሲወራ እንሰማለን እንጅ፤ለኛ (ለትግራይ መንግስት) በህጋዊ መንገድ የቀረበ ህጋዊ ጥያቄ የለም ስትል ሰማኋት ልበል? ለነገሩ ዶ/ር ደ/ፂወንም ተመሳሳይ ነገር ሲናገር ሰምቸዋለሁ፡፡ ወይ መከራችን፤ ምን የታመመ ሰፈር ነው እናንተየ!
አንች የኮሙኒኬሽን ኋላፊዋ እህቴ፤ ስለ እውነት የወልቃይት ማንት ኮሚቴ መቀሌ ድረስ መጥቶ ለህወሀት ጽ/ቤት፤ለክልላችሁ ም/ቤትና ለፕ/ጽቤት ያስገባው ህጋዊ አቤቱታ የለም ? ይሄንን አቤቱታ ስለመቀበላችሁስ በፊርማችሁ አላረጋገጣችሁም? እንዴው ዘመዶቸ፤ ከክህደት ፐፖለቲካ ብትላቀቁ ?
ታዋቂው ጸሐፊ እና የአደባባይ ሰው（ጋሼ）አሰፋ ጫቦ አረፈ። ጋሼ አሰፋ ያረፈው ትናንት እሑድ ሚያዝያ 15 ቀን 2009 ዓም፣ በስደት በሚኖርባት አሜሪካ ዳላስ ከተማ ነው። ከ1960ዎቹ ጀምሮ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ምህዳር ከታዩት ትጉህ ተዋንያን አንዱ ተደርጎ የሚቆጠረው ጋሼ አሰፋ፣ በዘመነ ደርግ ለ11 ዓመታት በግፍ ታስሮ ነበር። በዘመኑ ኢጭአት የሚባለውን ፓርቲ ካደራጁትና ካዋለዱት አንዱ እርሱ ነበር። የእስሩ ምክንያትም ከዚሁ የራቀ አልነበረም። በዘመነ ኢህአዴግ መጀመሪያ ላይ የሽግግር ምክር ቤቱ አባል ሆኖ አዲሶቹ ገዢዎች ዴሞክራሲን የምር ይቀበሉ እንደሆነ የበኩሉን ለማበርከት ሞክሯል። የዚህ ተሳትፎው ውጤት ግን ለብዙ እንግልት እና እንደወጣ ለቀረበት ስደት ዳርጎታል።
ጋሼ አሰፋ በትምህርቱ የሕግ ባለሞያ ነው። ሆኖም የአደባባይ ሕይወቱን ያለጽሑፍ ማሰብም ማኖርም የሚችል አይመስልም። በ1956 ዓ ም ለሥራ ከሔደበት ባህር ዳር ከተማ “ለፖሊስና እርምጃው” ጋዜጣ በላካት ጽሑፍ የተጀመረው የጋሼ አሰፋ የጽሑፍ ጉዞ የተቋረጠው በሁለት አጋጣሚዎች ብቻ ነበር። የመጀመሪያው በደርግ ታስሮ በቆየባቸው ዓመታት ነበር። ሆኖም በነዚህ ዓመታት ባይጽፍም ብዙ አንብቦና ተምሮ መመለሱን ይናገራል። ሁለተኛው የጸጥታ ወቅት አሜሪካ ከገባ በኋላ ለራሱ ባወጀውና “ሱባኤ ብጤ” ባለው የጽሞና ጊዜው ነበር።
ጋሼ አሰፋ በአማርኛ ሥነ ጽሑፍ የኢልቦለድ አጻጻፍ ታሪክ በአጻጻፍ ስልታቸው ድንቅ ሊባሉ ከሚችሉት ጥቂቶች አንዱ ነው ማለት ማጋነን አይሆንም። በሚያነሳቸው ቁም ነገሮችም ጋሼ አሰፋ፣ አባባይና ጎንታይ፣ አሰላሳይ እና ጋባዥ ጸሐፊ ነበር። በጋዜጦችና በመጽሔቶች ያሳተማቸው በርካታ መጣጥፎች አሉ። 28 የሚሆኑ መጣጥፎች የተሰባሰቡበት “የትዝታ ፈለግ” የተሰኘው መጽሐፉ ሚያዝያ 2008፣ ልክ ከዓመት በፊት፣ ታትሟል። በተጨማሪም ጋሼ አሰፋ በሕይወት ታሪኩ ላይ የተመሠረተ ሌላ መጽሐፍ በማዘጋጀት ላይ እንደነበር ለወዳጆቹ ይናገር ነበር።
ቀድሞ በጋዜጦችና በመጽሔቶች ተወስኖ የነበረው ጋሼ አሰፋ በቅርቡ በማኅበራዊ ሚዲያ በተለይም በፌስቡክ ጭምር ንቁ ተሳታፊ ሆኖ ነበር። ባለፉት ጥቂት ዓመታት በብሔረሰብ ተኮር （ዘውጌ） ፖለቲካ፣ በኢትዮጵያዊነት እና በሕዝቦቿ የጋራ እጣ ፋንታ ላይ በሬዲዮና በቴሌቪዥን በሚሰጣቸው ትንተናዎች አዲስ የመወያያና የክርክር ገበታ ዘርግቶ ነበር። “ኢትዮጵያዊነቴና ጋሞነቴ አይጣሉብኝም” በሚለው ማዕከላዊ እምነቱ የተቃኘው የፖለቲካ ትንተናው አሰባባሳቢ ምህዳር ለመፍጠር የሞከረበት የመጨረሻው ምእራፍ ይመስላል። አንዳንድ የታሪክ ትንተናዎቹ ግን አነጋጋሪዎች ነበሩ፤ በተለይ በአክራሪ የዘውጌ ብሔረተኞች አልተወደዱለትም ነበር። ሆኖም ክርክርና ውይይትን ከመጋበዝ ተቆጥቦ አልታየም። ለኢትዮጵያ እና ለልጆቿ ያለው ፍቅር እንዳልተናወጠ በጉልህ ይታይ ነበር።
በሕይወቱ ማለዳ ወደእርሱ ዓለም የመጡት ቀኝ አዝማች ኢልታሞ ኢቻ፣ ከጋሞ ባህልና ታሪክ፣ ከሕዝብ አገልግሎት እና ከመንግሥት ቢሮክራሲ ጋራ አስተዋውቀውታል። ገና የ13 ወይም 14 ዓመት ልጅ እያለ። በዚህ ውለታው የተነሳም ይመስላል በቀብራቸው ላይ ባለመገኘቱ ከሚቆጭባቸው አጋጣሚዎች አንዱ የኢልታሞ ቀብር መሆኑን ጽፏል። “የትዝታ ፈለግ” በሚል ርእስ በታተመው መጽሐፉ ራሱን እድለ ቢስ ይለዋል። ምክንያቱ ደሞ የሚያፈቅራቸውን ሰዎች ሌላው ቢቀር በቀብራቸው ተገኝቶ እርሙን አሉማውጣቱ ነው። “የማይታደሉ አሉ። እኔ በለቅሶ ጉዳይ እንደዚያ ነኝ። እስከ ዛሬ ድረስ ዘመድ ቆሜ አስቀብሬ አላውቅም። አፈር ሲመለስ አለማየቱ በሕይወት ላይ ክፍት ቦታ የሚተው ይመስለኛል። መሞታቸው የወሬ ወሬ እንጂ አይዘነጋም። ትዝ የሚለው ሞተዋል ተብሎ የተነገረው ሳይሆን በመጨረሻ በሕይወት የተለያዩት ነው። ለኔ እንደዚያ ነው።” ብሎ ነበር።
ጋሼ አሰፋ፣ ለባለውለታው ለቀኝ አዝማች ኢልታሞ ኢቻ የጻፈው ለራሱም ሊባልለት የሚገባና የሚቻል ነው። “ኢልታሞ የሠራውን ለመሥራት የሚያስችል ብዙ አመቺ እድል አልነበረውም። የሌለውን ዕድል ወይም የተገኘችውን ውሱን ዕድል ለታላቅ ሥራ አዋለው። ይህ ከታላቅ ሰዎች መለኪያ አንደኛና ዋነኛ ነው። የቅርብ ቤተሰቡን ይህ የጋራ ኀዘናችን ነውና በመንፈስ እዚያው ከእናንተው ጋራ ነኝ እላለሁ። ኢልታሞን ያገኘነውም፣ ያጣነውም አብረን ነው እላለሁ። የማይሞት ሥራው ግን ከእኛ ጋራ ይኖራል! በሥራው ይዳኝ!!”
ጋሼ አሰፋ አገሩን አጥብቆ ይናፍቅ ነበር። “ሕልም ባየሁ ቁጥር፣ ሰመመን ባየሁ ቁጥር የኢትዮጵያ መሬት፣ የኢትዮጵያውያን ፊት ብቻ ነው የሚታየኝ” ብሎ ጽፏል። ይህም ሞቱን የመለጠ አሳዛኝ ያደርገዋል። ይህ የገፋፋቸው ወዳጆቹና ጓደኞቹ ቢያንስ ቀብሩን በኢትዮጵያ መሬት ለማድረግ በጎ ፈንድ ገንዘብ ማሰባሰብ ጀምረዋል። (https://www.gofundme.com/assefa-chabo)
2 በአሕዛብ መካከል ተናገሩ አውሩም፥ ዓላማውንም አንሡ፤ አውሩ፥ አትደብቁ። ባቢሎን ተወሰደች፥ ቤል አፈረ፥ ሜሮዳክ ደነገጠ፤ ምስሎችዋ አፈሩ፥ ጣዖታትዋ ደነገጡ በሉ።
4 በዚያም ወራት በዚያም ጊዜ፥ ይላል እግዚአብሔር፥ የእስራኤል ልጆችና የይሁዳ ልጆች በአንድነት ሆነው ይመጣሉ፥ እያለቀሱም መንገዳቸውን ይሄዳሉ፥ አምላካቸውንም እግዚአብሔርን ይፈልጋሉ።
9 እነሆ፥ ከሰሜን ምድር የታላላቅ አሕዛብን ጉባኤ አስነሣለሁ በባቢሎንም ላይ አመጣቸዋለሁ፤ በእርስዋም ላይ ይሰለፋሉ፥ ከዚያም ትወሰዳለች፤ ፍላጾቻቸውም ባዶውን እንደማይመለስ እንደ ብልህ ጀግና ፍላጻ ናቸው።
11 ርስቴን የምትበዘብዙ እናንተ ሆይ፥ ደስ ብሎአችኋልና፥ ሐሤትንም አድርጋችኋልና፥ በመስክ ላይም እንዳለች ጊደር ሆናችሁ ተቀናጥታችኋልና፥ እንደ ብርቱዎችም ፈረሶች አሽካክታችኋልና፥
29 ቀስትን የሚገትሩትን ቀስተኞችን ሁሉ በባቢሎን ላይ ጥሩአቸው፤ በዙሪያዋ ስፈሩባት አንድም አያምልጥ፤ በእስራኤል ቅዱስ ላይ በእግዚአብሔር ላይ ኰርታለችና እንደ ሥራዋ መጠን መልሱላት፥ እንዳደረገችም ሁሉ አድርጉባት።
33 የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። የእስራኤል ልጆችና የይሁዳ ልጆች በአንድነት ተገፍተዋል፥ የማረኳቸውም ሁሉ በኃይል ይይዙአቸዋል፥ ይለቅቁአቸውም ዘንድ እንቢ ብለዋል።
37 ሰይፍ በፈረሶቻቸውና በሰረገሎቻቸው ላይ በመካከልዋም ባሉት በልዩ በልዩ ሕዝብ ሁሉ ላይ አለ፥ እነርሱም እንደ ሴቶች ይሆናሉ፤ ሰይፍም በመዝገብዋ ላይ አለ ለብዝበዛም ይሆናል።
39 ስለዚህ የምድረ በዳ አራዊት ከተኵላዎች ጋር ይቀመጡባታል፥ ሰጐኖችም ይቀመጡባታል፤ ሰውም ከዚያ ወዲያ ለዘላለም አይቀመጥባትም፥ እስከ ልጅ ልጅም ድረስ የሚኖርባት የለም።
40 ሰዶምንና ገሞራን በአጠገባቸውም የነበሩትን ከተምች እግዚአብሔር እንደ ገለበጣቸው፥ ይላል እግዚአብሔር፥ እንዲሁ ሰው በዚያ አይቀመጥም የሰውም ልጅ አይኖርባትም።
42 ቀስትንና ጦርን ይይዛሉ፤ ጨካኞች ናቸው ምሕረትም አያደርጉም፤ ድምፃቸው እንደ ባሕር ይተምማል በፈረሶችም ላይ ይቀመጣሉ፤ የባቢሎን ሴት ልጅ ሆይ፥ ለሰልፍ እንደ ተዘጋጀ ሰው እያንዳንዳቸው በአንቺ ላይ ተሰለፉ።
44 እነሆ፥ ከእርስዋ ዘንድ በቶሎ አባርራቸዋለሁና በጠነከረው አምባ ላይ ከዮርዳኖስ ትዕቢት ውስጥ እንደ አንበሳ ይወጣል፤ የተመረጠውንም በእርስዋ ላይ እሾመዋለሁ፤ እንደ እኔ ያለ ማን ነው? ወይስ ለእኔ ጊዜ የሚወስን ማን ነው? ወይስ ፊቴን የሚቃወም እረኛ ማን ነው?
45 ስለዚህ እግዚአብሔር በባቢሎን ላይ የመከረባትን ምክር፥ በከለዳውያንም ምድር ላይ ያሰባትን አሳብ ስሙ፤ በእውነት የመንጋ ትናንሾች ይጎተታሉ፤ በእውነት ማደሪያቸውን ባድማ ያደርግባቸዋል።
Previous Post: የሙስሊምና የኦሮሞ ትግል አይለይም!! “… ማንም ደፍሮ ቀና አይልም በሜንጫ ነው አንገቱን ነው የምንለው …” – ህዝብ የሚንጫጫበት የጁሃር የትግል መስመርና ትንቢት – 50 ሚሊዮን እንሆናለን፤ 80 % ሙስሊም ነው፣ ተነስና የበላይ ሁን ….
የሙስሊምና የኦሮሞ ትግል አይለይም!! “… ማንም ደፍሮ ቀና አይልም በሜንጫ ነው አንገቱን ነው የምንለው …” – ህዝብ የሚንጫጫበት የጁሃር የትግል መስመርና ትንቢት – 50 ሚሊዮን እንሆናለን፤ 80 % ሙስሊም ነው፣ ተነስና የበላይ ሁን ….
የቀድሞ የሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በነበረው በአቶ ዮናታን ተስፋዬ ላይ ዐቃቤ ህግ ያዘጋጃቸው ምስክሮች መሰማት እንደማያስፈልጋቸው ፍርድ ቤቱ ወሰነ። ለብይንም ተለዋጭ ቀጠሮ ተሰጥቷል።
በቂሊንጦ ማረምያ ቤት ሰብአዊ መብቶቻችን ተጥሰዋል ብለው ባለፉት ዘጠኝ ቀናት በረሃብ አድማ ላይ ከነበሩት ዘጠኝ ሰዎች መካከል አንዱ እና የቀድሞ የሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በነበረው አቶ ዩናታን ተስፋዬ ላይ ዐቃቤ ሕግ ቀጥሯቸው የነበሩት ሁለት ምስክሮች እንዳይሰሙ ፍርድ ቤቱ በየነ።
አቻምየለህ ታምሩ- - ዛሬ ወድቃ የምትገኘው ኢትዮጵያ አገራችን በተለያዩ ዘመናት ከራሳቸው በላይ ላገራቸው የሚያስቡ፤ ምክራቸው አገር የሚያውል ትላልቅ ሰዎች ነበሯች። የሀያኛው መቶ...
4:15 ወበካልእ ሱባዔ ዘዓሥር ኢዮቤልዉ ነሥአ ሎቱ መላልኤል ብእሲተ ዲናሃ ወለተ በራክኤል ወለተ እኅተ አቡሁ ሎቱ ብእሲተ። ወወለደት ሎቱ ወልደ በሱባዔ ሣልስ በሳድስ ዓመቱ ወጸውዐ ስሞ ያሬድሃ እስመ በመዋዕሊሁ ወረዱ መላእክተ እግዚአብሔር ውስተ ምድር እለ ተሰምዩ ትጉሃነ ከመ ይምሀርዎሙ ለደቂቀ እጓለ እመሕያው ወይገብሩ ፍትሐ ወርትዐ በዲበ ምድር።
4:21 ወሀሎ እንከ ምስለ መላእክተ አምላክ ስድስተ ዘኢዮቤልዉሳት ዓመታተ። ወአርአይዎ ኵሎ ዘውስተ ምድር ወዘበሰማያት ስልጣኖ ለፀሐይ ወጸሐፈ ኵሎ 4:22 ወአስምዐ ለትጉሃን ለእለ አበሱ ምስለ አዋልደ ሰብእ። እስመ አኀዙ እሉ ይደመሩ ከመ ይርኰሱ ምስለ አዋልደ ምድር ወአስምዐ ሄኖክ ላዕለ ኵሎሙ
5:1 ወኮነ አመ ወጠኑ ደቂቀ እጓለ እመሕያው ይብዝኁ ዲበ ገጸ ኵላ ምድር ወአዋልድ ተወልዳ ሎሙ። ወርእይዎን መላእክተ እግዚአብሔር በአሐቲ ዘኢዮቤልዉ ዝንቱ እስመ ሠናያት ለርኢይ እማንቱ ወነሥእዎን ሎቶን ሎሙ አንስትያ እምኵሎን እለ ኀረዩ ወወለዳ ሎሙ ውሉደ ወእሙንቱ ረዓይት። 5:2 ወልህቀት ዐመፃ ዲበ ምድር ወኵሉ ዘሥጋ አማሰነት ፍኖታ እምሰብእ እስከ እንስሳ ወእስከ አራዊት ወእስከ አዕዋፍ ወእስከ ኵሉ ዘያንሶሱ ውስተ ምድር ኵሎሙ አማሰኑ ፍኖቶሙ ወሥርዓቶሙ። ወአኀዙ ይትባልዑ በበይናቲሆሙ ወዐመፃ ልህቀት ዲበ ምድር ወኵሉ ኅሊና አእምሮ ለኵሎሙ እጓለ እመሕያው ከመዝ እኵይ ኵሎ መዋዕለ። 5:3 ወርእያ እግዚአብሔር ለምድር ወናሁ ማሰነት ወአማሰነት ኵላ ዘሥጋ ሥርዓታ ወአእከዩ ኵሎሙ ቅድመ አዕይንቲሁ ኩሉ ዘሀሎ ውስተ ምድር። 5:4 ወይቤ ይደመስሶ ለሰብእ ወኵሉ ዘሥጋ ዘመልዕልተ ገጸ ምድር ዘፈጠረ። 5:5 ወኖኅ ባሕቲቱ ረከበ ሞገሰ በቅድመ አዕይንቲሁ። 5:6 ወዲበ መላእክቲሁ እለ ፈነወ ውስተ ምድር ተምዐ ፈድፋደ ይሠርዎሙ እምኵሉ ሥልጣኖሙ። ወይቤለነ ከመ ንእስሮሙ ውስተ መዓምቅቲሃ ለምድር። ወናሁ እሙንቱ እሱራን ማእከሎሙ ወብሕትዋን።
8:2 ወልህቀ ወልድ ወመሀሮ አቡሁ መጽሐፈ ወሖረ ይኅሥሥ ሎቱ መካነ ኀበ ይእኅዝ ሎቱ ሀገረ። 3 ወረከበ መጽሐፈ ዘቈረፁ ቀደምት ውስተ ኰኩሕ ወአንበበ ዘውስቴታ ወአዕለዋ ወረስዐ እምውስቴታ ከመ ሀሎ ውስቴታ ትምህርት ዘትጉሃን በዘ ይሬእዩ ሰገለ ፀሓይ ወወርኅ ወከዋክብት ወውስተ ኵሉ ተአምረ ሰማይ። 4 ወጸሐፈ ወኢነገረ በእንቲአሃ እስመ ይፈርሆ ለኖኅ ነጊረ በእንቲአሃ ከመ ኢይትመዓዕ ላዕሌሁ በእንቲአሃ።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የመነሻ ዋሻ ብርሃን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የመነሻ ዋሻ ብርሃን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመነሻ ዋሻ ብርሃን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመነሻ ዋሻ ብርሃን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በብርሃን ግድግዳ ላይ ከስማርትፎን ወይም ካሜራ ጋር ምስልን ያንሱ ፣ እዚህ ይስቀሉት እና ለሰነድዎ ወዲያውኑ የባለሙያ ፎቶ ያግኙ የሜክሲኮ ወታደራዊ ካርድ 35x45 ሚሜ
-    <string name="permdesc_readProfile" product="default" msgid="5462475151849888848">"መተግበሪያው ልክ እንደ ስምዎ እና የእውቂያ መረጃዎ ያሉ በመሳሪያዎ ላይ የተከማቹ የግል መገለጫ መረጃዎችን እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህም ማለት መተግበሪያው ለይቶ ሊያውቁዎ እና የመገለጫ መረጃዎን ለሌሎች ሊልክ ይችላል።"</string>
-    <string name="permdesc_writeProfile" product="default" msgid="5552084294598465899">"መተግበሪያው ልክ እንደ ስምዎ እና የእውቂያ መረጃዎ ያሉ በመሳሪያዎ ላይ የተከማቹ የግል መገለጫ መረጃዎችን እንዲቀይር ወይም እንዲያክልባቸው ይፈቅድለታል። ይህም ማለት መተግበሪያው ለይቶ ሊያውቅዎ እና የመገለጫ መረጃዎን ለሌሎች ሊልክ ይችላል።"</string>
-    <string name="permdesc_readSocialStream" product="default" msgid="4255706027172050872">"መተግበሪያው የአንተንና የጓኞችህን ማህበራዊ ዝማኔዎችን እንዲደርስባቸው እና እንዲያመሳስላቸው ይፈቅድለታል። መረጃ ስታጋራ ተጠንቀቅ -- ይህ መተግበሪያው ሚስጥራዊነትን ከግምት ሳያስገባ በማህበራዊ አውታረ መረቦች በአንተ እና በጓደኞችህ መካከል የሚደረጉ ግንኙነቶችን እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ማስታወሻ፦ ይህ ፈቃድ ለሁሉም ማህበራዊ አውታር መረቦች ላይ ላይፈጸም ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_readCalendar" product="tablet" msgid="4216462049057658723">"መተግበሪያው የጓደኞችን ወይም የስራ ባልደረቦችን ጨምሮ ሁሉንም በጡባዊ ቱኮህ ላይ የተከማቹ የቀን መቁጠሪያ ክስተቶች እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው የቀን መቁጠሪያ ውሂብህን ሚስጥራዊቱን ከግምት ሳያስገባ እንዲያጋራ ወይም እንዲያስቀምጥ ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_readCalendar" product="tv" msgid="3191352452242394196">"መተግበሪያው የጓደኛዎች ወይም የስራ ባልደረባዎችም ጨምሮ በእርስዎ ቴሌቪዥን ላይ የተከማቹ ሁሉንም የቀን መቁጠሪያ ክስተቶች እንዲያነብ ያስችለዋል። ይሄ ሚስጥራዊነት ወይም ጥንቃቄ ፈላጊነት ከግምት ውስጥ ሳይገባ መተግበሪያው የቀን መቁጠሪያዎ ውሂብ እንዲያጋራ ወይም እንዲያስቀምጥ ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
ጓድኛችን የሆነው ወንድማችን ኡማር ዝግነቱ ሱዳናዊ ሲሆን የፕሬፈክቱር ቀጠሮ ስለነበረው ማለትም በ26/02/2018 ሰኞ ዕለት በ10:50 ሰዓት ወረቀቱ ውድቅ ተደርጎ በደብለን ምክንያት ወደ ጣሊያን እንዲመለሱት በእስር ቤት ውስጥ ይገኛል። ከላይ መጥቀስ እንደተፈለገው ይህ ወንድማችን በዩኒቨርሲቲያችን ውስጥ ማለትም በፓሪስ 8 እንደማንኛውም ዜጋ ጥገኝነት የሚፈለግ ሲሆን ነገር ግን በእስር ቤት ይግኛል። ኅብረን በጎዳና ላይ ኖረን፣ አሁንም የምንኖር ሲሆን በዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች አማካኝነት በፓሪስ 8 ውስጥ እንኖራለን። ይህ ወንድማችን ያለአግባብ ወደ ጣሊያን ሊላክ ስለሆነ በጊዜያዊ እስር ቤት ማቆያ ይገኛል።
የታሰረበት ቤት ማረሚያ ቤት ለ12 ሰው 23 ፖሊስ የሚመደብበት ሲሆን በጣም አስቸጋሪና ውስብስብ እስር ቤት ነው። ለእስር ቤት እንኳን ራስህን የምታዝናናበት አይደለም። በ2011 የካርታ ጨዋታ ማንኛውም ጨዋታ የተከለከለበት እስር ቤት ነው። እንዲሁም በዛህ እስር ቤት ውስጥ የህግ ባለሙያዎች ማንኛውንም የሰብዓዊ ድጋፍ የተከለከለበት እስር ቤት ነው። ይህ ወንድማችን ማንኛውም መብት ማግኘት ስለማይችል በዩኒቨርሲቲያችን በተማሪዎችና በሰደተኞች አማካኝነት ዛሬ ማክሰኞ 27/02/2018 በ16ሰዓት በሿዚ ፖሊስ ጣቢያ ፊት ለፊት ሰላማዊ ሰልፍ ስለምናደርግ ማንኛውም ሰብዓዊ የሚል ከጎኑ እንደንቆመለት በትህትና እንጠይቃለን። እኛ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ የገባንበት ምክንያት ይህን ድጋፍ እና ዓላማ ስለምናገኝ ተስፋ በማድረግ ነው። ወንድማችን ከዚህ አሰቃቂ እስር ቤት እንዲለቀቅ እንጠይቃለን።
የቻድ ምክር ቤት ሃገሪቱን እአአ ከ1990 ዓ.ም ጀምሮ የመሩት ፕሬዘዳንት ኢድሪስ ዴቢ ለተጨማሪ ሁለት የሥራ ዘመን እንዲቆዩ የሚያስችላቸውን አዲስ ሕገ መንግሥት ለማስተዋወቅ ድምፅ መስጠቱ ይታወሳል።
በቡሩንዲም ሕዝቡ ወጥቶ እአአ ከ2005 ዓ.ም ጀምሮ በሥልጣን ላይ ያሉት ፕሬዚዳንት ፒየር ንኩሩንዚዛ ለተጨማሪ 16 ዓመታት ሀገሪቱን እንዲመሩ በሚያስችላቸው የሕገ መንግሥት ማሻሻያ ላይ ድምፅ ሰጥቷል።
የከፋ ሰብዓዊ ቀውስ በተከሰተባት በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፖብሊክም ከአንድ ዓመት ተኩል በፊት የሥልጣን ዘመናቸው ያበቃው ፕሬዘዳንት ጆዜፍ ካቢላ አልወርድም ሞቼ እገኛለሁ እያሉ ነው።