Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሚያዝያ 27/2009 በርዕዮት ኪን የፌስቡክና የዩቲዩብ የቀጥታ ስርጭት ልዩ የፋሲካ በአል ዝግጅት ላይ የቴዎድሮስ ካሳሁን ኢትዮጵያ የተሰኘ ዘፈን የመነጋገሪያ ጭብጥ ነበር፡፡ እኔና ወዳጄ፣ ባልደረባዬም ዳኝነት መኮንን ስለሥራው፣ በዚያው መነሾነትም ድምጻዊውን የተመለከቱ ነጥቦችን አነሳን፡፡ የዚያን ዕለት የርዕዮት ኪን መሰናድዖ ከዚያ በኋላ ባሉት ቀናት ከፍ ያለ የመነጋገሪያ ጭብጥ ኾኖ ሰነበተ፡፡ ብዙ ጥያቄ ቀረበ፤ ብዙ ቅሬታ ተስተናገደ፤ ብዙ አስተያየት ተሰጠ፤ ብዙ ዘለፋ ተሰነዘረ፡፡ የርዕዮት አባላትም ሁኔታውን ካጤንን በኋላ በጉዳዩ ያለንን አቋም የሚያሳይ መግለጫ አኖርን፡፡ አሁን ድረስ ምልከታችን ስህተት እንዳልኾነ ብናምንም፣ ምልከታችንን በተሻለ፣ በደረጀና በሰከነ መልኩ ለአድማጮቻችን ማቅረብ እንደነበረብን ስለተረዳን፣ ጭውውቱን ስንጀምር ከአንዳንድ ሰዎች በማኅበራዊ ድረገጾች ይሰነዘር ለነበረው ስድብ እዚያው ምላሽ መስጠት አይገባ እንደነበር ስላስተዋልን፣ በዚሁ ግንዛቤያችን ልክ ብቻ፣ በአቀራረብ መንገዳችንና በቃላት ምርጫችን ቅር የተሰኙትን አድማጮቻችንን ይቅርታ ጠየቅን፡፡ ይቅርታችን ስላቀረብንበት መንገድ እንጂ ከቶ ስለይዘቱ አይደለም፡፡
1.1 ዛሬ ድረስ አቅም ቸረውኛል፣ ሠርተውኛልም የምላቸውን ሰውነትን (ሰው መኾንን)፣ ነጻነትንና ኢትዮጵያዊነትን የተመለከቱ ኀልዮቶች ይበልጥ ለመማገርና ለማጠናከር በመሻት ነው፡፡ እንዲህ ያሉትን አጋጣሚዎች ከላይ ከሚታየው የችግር ገጽታቸው ተሻግረን ብንመረምራቸው እራስን፣ አገርን፣ ማኀበረሰብንና ዙርያገባውን እንደገና ለመመርመር፣ ከራስ ጋር በታማኝነት፣ ያለአንዳች ሽንገላ ለማውጋት፣ በእምነትና በሕይወት ጎዳና ላይ እግርን፣ መንገድንም ለማሳመር፣ እራስን መልሶ አበልጽጎ ለመውለድ ጭምር ይረዳሉና፡፡
1.2 የጠርሙስ ስባሪ የዋጥኩ ይመስል ልቤ ስር ኾኖ ከወደውስጥ የሚሸቀሽቀኝን እውነት ለመገላገልም ነው፡፡ እውነት፣ በተለይ እንዲህ ያለው አንጻራዊና አተያያዊ እውነት፣ ብዙውን ጊዜ ካለመገለጡ መገለጡ ይበጃል ስል አስባለሁ፡፡ የእውነቱ መገለጥ በፍጥነትና በቅርቡ የሚፈጥረው ለውጥ ባይኖር እንኳ፤ እውነት ያልነው ወይም እውነት የኾነው እውነት በእውነትነቱ የመገለጽና የመመስከር መዓርግ ሊደርሰው ይገባ ይመስለኛል፡፡ አሜሪካዊው ደራሲና የሲቪል መብቶች ተሟጋቹ ጄምስ ቦልድዊን ““የተጋፈጥነው ኹሉ ሊቀየር ባይችልም፣ እስካልተጋፈጥነው ድረስም የሚቀየር ምንም ነገር የለም ብሎ ማለቱ ለዚህ ነው፡፡
1.5 በወጀቡ ወቅት በእኛ ጫማ ገብተው ኹኔታውን ለተመለከቱ፣ ኢትዮጵያዊነትን ከፍ የማድረግ የኖረና የቀጠለ ዓላማችንን ተገንዝበው ለሌሎች ስለእኛ የመሰከሩ፣ ስለነጻነት፣ ስለመገናኛ ብዙኀን ሚና፣ ስለበጎ መነሻዎቻችን፤ በጥቅሉ ስለኛ እንደእኛ ኾነው የተሟገቱ አድማጮቻችን እውነታችንን ከእኛው መስማት ይፈልጉ ይኾናልና ለእነርሱ፣ ላደግሁበት እውነተኝነትና ጨዋነትም ለተማርኩበት ሰፊው ኢትዮጵያዊ ኅብረተሰብ ያለኝን ጥልቅ ፍቅር እና ክብር ቢገልጥልኝም ብዬ ነው፡፡
እነኚህ ከበረከቱ ምክንያቶች መካከል ሊጠቀሱ ይችላሉ፡፡ ስለቴዎድሮስ ካሳሁን የሞያ ጉዞና ሥራዎች ያለኝን ጥቅል ግምገማ ከማቅረቤ በፊት ሌሎች አበይት ፍሬ ነገሮችን መዳሰስ አስፈላጊ መስሎኛል፡፡
ይህ ከራስ ጋር ተደርጎ ሌሎች እንዲካፈሉት የተፈቀደ የፍቅርና የክብር ወግ እንጂ፣ ከተጠያቂነት የሚመነጭና ለዚያ የሚሰጥ ምላሽ አይደለም፡፡ ታድያ ልብ እንዲባሉልኝ የምሻቸው 2 ነጥቦች አሉ፡፡ አንደኛ፣ በዚህ ጽሑፍ እኔ እውነትና ትክክል ያልኩትን ፍሬነገር ከማስረዳት በቀር፣ ሌላ ማንኛውም አይነት አሉታዊ ዓላማ የሌለኝ መኾኑ ነው፡፡ ሁለተኛ፣ እዚህ ላይ በማነሳቸው ነጥቦች በእንግልት ስቃይና በደል ሥር ያለውን ሰፊውን ማኅበረሰብ በጅምላ ለመፈረጅ ፈጽሞ የማይቃጣኝ መኾኑ ነው፡፡
በተመክሮ፣ በንባብ፣ በውይይት፣ በክርክር እና በተንሸራሸረ ተዋስዖ በበርካታ ጉዳዮች ላይ ይበልጥ የነጠሩ እና የተሻሉ ሐሳቦች ያገኘሁ በመሰለኝ ጊዜ አስቀድሞ የያዝኳቸውን አቋምና አመለካከቶች ከርክሜ፣ ቀይሬ፣ አፍርሼ፣ አጠናክሬም አውቃለሁ፡፡ ከእድሜዬ ማለዳ አንስቶ ዛሬ ድረስ ሲጠና እንጂ ሲላላ ያላየሁት፣ ሲበረታ እንጂ ሲደክም ያላስተዋልኩት ኢትዮጵያዊነቴ ነው፡፡ በልጅነት እንደ ወተት የጠባሁት፣ እንደ አፈር የቃምኩት፣ እንደ ውሃ የተራጨሁት፣ እንደ ጠበል የተረጨሁት ማንነት ኢትዮጵያዊነት ነው፡፡ ይህም ማንነቴ የወረስኩት ብቻ ሳይኾን የመረመርኩት፣ የተቀበልኹት ብቻ ሳይኾን ያዳበርኩት፣ ያውጠነጠንኩት ብቻ ሳይኾን የኖርኩትም ነው፡፡ በደም ከተዋጀ ነጻነቷ ነጻነቴን ሰርቻለሁና፡፡ በመስዋዕትነት ከፍ ባለው ሰንደቅ በራስ እግሮች መቆምን፣ በራስ ጥበብና ታሪክ መኩራትን አውቄአለሁና፡፡
“እርሷ በለገሰችን ልብ ውስጥ እርሷም የተቀረጸችበት፤ እርሷ በፈተለችው ማንነታችን ድር እና ማግ እርሷው የተሸመነችበት ኢትዮጵያ ኹልጊዜም ትኑርልን፡፡ ከየሰሞነኛ ግርግርና ከባለዘንጎች ቁርቁስ በላይ የኾነች ኢትዮጵያ፣ ከፖልታኪዎች ሴራና ከተዛነፈ ትወራ በላይ የኾነች ኢትዮጵያ ኹልጊዜም ትኑርልን፡፡ ጥላነቷ ከአውሬ የሚታደግ፣ ቤትነቷ ከ”ሰውነት” ቁር የሚከልል፣ ስበትነቷ ልጆቿን የሚያዋህድ አበቅየለሽ ኢትዮጵያ ኹሌም ለዘለዓለም ከፍ ትበልልን፡፡ በድኽነቷ ከእናትነት የማትፋቅ፣ በዘረኝነት ድቤና በጠባብነት ነጋሪት የማትሸበር፣ በአምባገነን ጭነት ያልተቀጨች፣ በሚፈራረቅ ውዝግብና ጦርነት መሠረቷ የማይናወጥ፣ “አለች”እስካልን ድረስ ያለች፣ የምናባችን ፈጣሪ፣ የምናባችንም ንግሥት፣ እርሷም እራሷ ምናባችን የኾነች ኢትዮጵያ ኹሌም ዘውትርም ትኑርልን፡፡ አሜን፡፡”
ታድያ፣ ኹልጊዜ የሚቆረቁረኝ እና የሚገርመኝ ሐቅም አለ፡፡ ገና በጠዋት ጥበብንና ሥልጣኔን ያወቀ አገር የአማራጭ ሐሳቦች ችግኝ ማፍያ፣ የተለዩ ሐሳቦች ማብቀያ ማሳ ሳያበጅ እንዴት ቀረ? ከኹሉ ቀድሞ አስቦ የላቀ አገር እንዴት የተለያዩ አመለካከቶችን አቅፎና አቻችሎ የማስኬድ መላ አልመታም? ገና ጥንት የነጻነትን ጣዕም የተገነዘበና ለዚያም ለብዙ ሺህ ዓመታት ውድ ዋጋ የከፈለ አገር እንዴት የማሰብና የመናገር ነጻነትን የባሕልና የትውፊቱ አካል ሳያደርግ ቀረ ስል እጠይቃለሁ፡፡ ታሪካችንና ባህላችን በቀዳሚ ምክንያትነት እንደሚጠቀሱ አጥቼው አይደለም፡፡ ኾኖም ታሪካችንም ኾነ ባህላችንስ ለምን ይህንኑ መልክ ያዘ? ታሪካችን የባዕድን ቀንበር እምቢ የማለቱን ያህል ውስጡ እንዴት ሐሳቦችን ማዟዟርያ ቦይ፣ ነጻ ሐሳብን መግለጫ አደባባይ ላይሠራ ቻለ? ነው ጥያቄዬ፡፡
ይኸው በወል የተቋደስነው እና በግለሰብ ደረጃም በየልባችን ኩራትና እርግጠኝነት ያኖረ ከባዕድ ቀንበር እራሳችንን ነጻ የማድረግ መሰጠት፤ ዥረቱ እንዴት ወደ እርስ በእርስ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ መሥተጋብራችን አቅጣጫ ሳይፈስስ ታገደ? ስለጀግንነት ያለንን እሳቤና መሥፈርት ከገዳይነት ባሻገር፣ በጎ ፈቃደኝነትን፣ ለሀገር የሚበረከት የትኛውንም ዓይነት ግልጋሎትን፣ ሐሳብን በሐሳብ ተፋላሚነትን፣ ሞያተኝነትን፣ መልካም ወላጅነትን ወዘተ ሳይቀር እንዲያካትት አድርገን መልሰን መከለስና ከለሉን ማስፋት እንደሚገባን ኹሉ፣ ስለነጻነት ያለንንም መረዳት መልሶ መተርጎምና ማስፋት ግድ ይለን ይመስለኛል፡፡ ከቃሉ በላይ የነጻነትን ሐሳብና ተግባር ማሰስ አለብን፡፡ ስለኾነም፣ እንዲህም እላለሁ፡፡ አገሬ ከኢትዮጵያዊ ማንነት በቀር፣ ከዜግነት ፖለቲካ በቀር፣ አባት አያቶቻችን እንዳደረጉት ተዋሕዶ፣ ተቀላቅሎ፣ ተዛምዶ አንድ የበለጸገ ማንነት ከመፍጠር በቀር ሌላ አማራጭ የሕልውና መንገድ እንደሌላት በጽኑ አምናለሁ፡፡ ፡፡ነገሩን ከዚህ በተለየ ርዕዮት የሚመለከት ኢትዮጵያዊ ወገኔን ግን በሐሳብና በሐቅ ምርኩዝነት እስከቻልኩት ድረስ እሞግተዋለሁ እንጂ “እንዴት ይህንን አሰበ” ስል አላነውረውም፡፡
በአብዛኛው ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ተዋስዖ ውስጥ በእጅጉ ችላ የምንለው የሚመስለኝና ጎድሎ የማየው፣ በአንደበት ስለመብትና ነጻነት ከመዘመር ባሻገር በሚታይ ድርጊት፣ የማንቀበለውም አመለካከት ሥፍራ እንዲያገኝ፣ እንዲደመጥ፣ እንዲንሸራሸር የማስቻል ባሕል ነው፡፡ ለዚህ ሰብዓዊ ክብር እና መብት ዘብ የሚቆሙ ተቋማት አልሰራንም፡፡ እነኚህን መሠረታዊ የሰው ልጅ አይገሠሴ መብቶችና እሴቶች ወታደር ኾነው ሊከላከሉ የሚጠበቅባቸው ምሁራንም በልዩ ልዩ ምክንያት ሚናቸውን በአመርቂ መንገድ እየተወጡ አይደለም፡፡ ከፊሎቹ በያገኙት የመደመጥ፣ የመታየት አልያም የመነበብ እድልም ኾነ በመሠረቷቸው መገናኛ ብዙኀን አማካይነት ስለመናገር ነጻነትና መብት ይሰብካሉ እንጂ ጨርሶ አያምኑባቸውም፡፡ በተለያዩ ርዕዮተ ዓለማዊ እና ፖለቲካዊ ጥጎች ቢሰለፉም አፈናን እና ጭቆናን ለማዋለድና ምሑራዊ ገጽታ ለመስጠት የሚለፉ ናቸው፡፡ በሌላ ረድፍ ያሉት አብዛኛዎቹ ጎምቱ ሊቃውንቶቻችን ደግሞ ያመኑበትን ቢናገሩ የሚመጣውን ድንጋይ ውርወራ ሰግተው ተሸሽገው በከባድ ዝምታ የሚኾነውን በበሮቻቸው ቀዳዳ እያጮለቁ የሚመለከቱ ናቸው፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ የእነኚህን እሴቶች እና ሐሳቦች Values and Ideals ዋጋ ቢያውቁም፤ በአድርባይነት ለራሳቸው ወይም ለመገናኛ ብዙኀናቸው ጥቅም ሲሉ የመጣውን አፍራሽ የአፈና አውሎነፋስ መጋለብና የዚያው አካል መኾን የመረጡ ናቸው፡፡ ይህም የመርማሪዎችና መንገድ አመላካቾች እጦት አደገኛ ሐሳቦች ሳይሞገቱና ሳይጋለጡ ሥር እንዲሰድዱ ጊዜና ምቹ ኹናቴ ፈጥሯል፡፡ በዚህም ምክንያት፣ ያለውን ኹሉ ቢሰጥም ከኀብት፣ ከሥልጣን፣ ከትምህርት፣ ከጤና፣ ከፍትሕና ከእፎይታ ማዕድ የተገለለው የሀገሪቱ ሕዝብ የመከራውን ጊዜ የሚያሳጥርለት አጥቶ ክፉኛ ተቸግሯል፡፡ ኾኖም፣ በቁጥር ጥቂት ቢኾኑም፣ ከላይ ከተጠቀሱት 3 ረድፎች ውስጥ ለማይደመሩት፤ በቀረበው ሐሳብ ባይስማሙ እንኳ ስለሌሎች የመናገር ነጻነት በድፍረት ለቆሙት፣ ውግዘት ሳያስደነግጣቸው በአደጋና በሥልጣን ፊት ስለፍትሕና ነጻነት በልበሙሉነት ለተናገሩት፣ የተናገሩትንም ለኖሩት ምሑራን በያሉበት ምስጋናዬ እና አድናቆቴ ይድረሳቸው፡፡
ኢትዮጵያ በዘውገኞች ቱማታ፣ በውጪ ጠላት ጦር፣ በተፈጥሮ አደጋም ኾነ በድህነት ሕልውናዋ ይፈተናል ብዬ አላምንም፡፡ ኢትዮጵያ መከራን ተሻግራ፣ ፈተናን ተቋቁማ ብቅ የማለት ታሪክ ያላት እጹብ ሀገር ናት፡፡ ነገር ግን፣ ከመንግሥት የጠብመንጃ አፈሙዝ አልያም ከአንድ ፖለቲከኛ፣ የኃይማኖት አባት ወይም ከያኒ ተከታዮች ጩኸት በቀር ሌላ እውነት የምትፈልቅበት ምንጭ የለም በሚል እምነትና ያንን በተመረኮዘ የአፈና ተግባር ከቀጠልን፣ ያኔ ነው የኢትዮጵያን መዳን የምናርቀው፡፡ አተያይን በተሻለ አተያይ እንጂ በስድብ፣ እስራት፣ ግርፋትና ግድያ ማዳፈንን ካልገታን ትንሣዔያችንን ላይነሳ መግደላችን ነው ስል እሰጋለሁ፡፡ ፈጣሪ ያርቅልንና የሀገሪቱን የሕይወት እስትንፋስ የሚያቋርጠው ይኸው ልዩ ልዩ መልክ ያለው አፈናና የነጻነት እጦት ነው፡፡ የኢትዮጵያ መዳን ያለው በነጻነት ማሰብና መናገር ዘንድ ነው እላለሁ፡፡ እኔ እንዲያብብ የምሻው ኢትዮጵያዊነት ከዘመናቸው በቀደሙ ጠቢባንና ሀገራቸውን ከሕይወታቸው ባስበለጡ አርበኞች የተሰራ የመኾኑን ያክል፣ የማሰብንና የመናገርን ነጻነት የማይነፍግ ነው፡፡ እኔ የማውቀው ኢትዮጵያዊነት በወራሪዎች ፊት በውበትና በድፍረት የመቆሙን ያክል፣ አዲስ ወይም የተለየ ሐሳብ የማያስደነብረው ማንነት ነው፡፡
ምንድነኝ ምንድነህ ይሉት ጥያቄ በታላላቅ ፈላስፎች ሲጠየቅና ሲፈተሽ እጅግ ጥልቅ ትርጉም የሚኖረውን ያክል፣ ምንድነህ በቀሊል ሚዛን ተለክቶ ሲባል ግን በግ ለመግዛት ላት እንደሚያጤን ገዢ ሰውን ወደሸቀጥነት የሚደፍቅ የንቀት ጥያቄ ይኾናል፡፡ ሰብዓዊ ክብርን የሚመለከተውን ጭብጥ ወደኋላ እመለስበታለሁ፡፡ ብሔርን በተመለከተ የተለያዩ ኀልዮቶች አሉ፡፡ ገሚሱ ሥነ ሕይወታዊ (Primordeal) አድርጎት ከደምና የዘር ሐረግ ጋር በጥብቅ ያቆራኘዋል፡፡ ሌላው ደግሞ እንደ ማኅበረ ባሕላዊ ሽመና ውጤት (Construct) ይገነዘበዋል፡፡ ከፊሉ ወደ ልዕልት ሀገሩ መሻገርያ ድልድይ ሲያደርገው፣ ሌላው ደግሞ ከወገኖቹ እራሱንና “ይመስሉኛል” የሚላቸውን መገንጠያ እና መነጠያ (Instrumental) አድርጎ ይገለገልበታል፡ እኔ ደግሞ በወላጆቼ በኩል ያገኘሁትን ማንነት መጣል ሳያስፈልገኝ፤ ነገር ግን በምርመራ፣ በምርጫና በውሳኔ ይበልጥ የማጎላቸውንና የምገለጥባቸውን ሌሎች ማንነቶች ያዋሃድኩ ኢትዮጵያዊ ነኝ፡፡
እኔ ታድያ፣ በመቀሌ አፈር፣ በሻሸመኔ ጸሀይ፣ በደብረ ዘይት ነፋስና በአዲስአበባዬ ውሃ የተሰራሁ ኢትዮጵያዊ ነኝ፡፡ እናም፣ ከኢትዮጵያዊነት ቀጥሎ እራስህን እንዴት ትገልጣለህ ለሚለኝ ኹሉ፣ የዚያች የኹሉ የኾነች፣ የምንጊዜም የኢትዮጵያዊነት ኹነኛ ቋት የጣዪቱ ከተማ ዜጋ የኾንኩ አዲስ አበቤ ነኛ ብዬ እመልሳለሁ፡፡ ኾኖም፣ “ማንነትህን በብሔር በኩል ካልነገርከኝ አይገባኝም” ለሚለኝ ተላላም እነኾ ምላሽ፡፡ አዲስ አበቤነቴ ይህ በወላጆቼ በኩል ያገኘሁትን የትግራዋይነት ጸጋ አይገፍፈውም፡፡ ምክንያቱም፣ ለእኔ ትግራዋይነት፣ ኢትዮጵያን እንደ ሰፌድ ባስባት ሰበዙ ሊሰበዝ የጀመረበት አከባቢ መወለድ ማለት ነው፡፡ ትግራዋይነት ለእኔ፣ ኢትዮጵያ የተቀበለቻቸው ክርስትናና እስልምና የሚሰኙ ታላላቅ ሀይማኖቶች ወደሀገሬ የገቡበት በር አከባቢ መፈጠር ማለት ነው፡፡ ትግራዋይነት ለእኔ፣ ኢትዮጵያ የምትሰኝ ቤት ስትሠራ መሠረቱ በተቆፈረበት ሥፍራ መገኘት ማለት ነው፡፡
ትግራዋይነት በእኔ መዝገበ ቃላት ኢትዮጵያዊነት ሲወጠን ማለት ነው፡፡ የሰለባነት እንጉርጉሮ ሳይኾን የጠዋት የኢትዮጵያነት መድረክ ላይ አቀንቃኝነት ፣ የዳር አገርነት ባይተዋርነት ሳይኾን ኢትዮጵያን የመሰለች ሀገር መስራች የመኾን ታሪካዊ እድል ባለቤትነት ነው፡፡ በማከብራቸው ወላጆቼ በኩል ትግራዋይ ስለኾንኩ ደስ ይለኛል፤ በኢትዮጵያዊነቴ ደግሞ እጅግ እኮራለሁ፡፡ ትግራዋይነት የኢትዮጵያዊነት እልፍኝ እንጂ ዘውገኞቹ እንደሚሰብኩት ከኢትዮጵያዊነት የሚያሸሽ መውጫ በር አይደለም፡፡ ኢትዮጵያዊ ማንነት በመላ ሀገሪቱ ለሚገኙ ዜጎች እኩል የሚደርስ፣ ለኹሉ ጥላ ላሉ ቤት የሚኾን ማንነት እንጂ፣ አንዳንዶች እንደሚስሉት እነኚህ በደማቸው የሚዘዋወር፣ እነኚያ ደግሞ ከላይ የሚለብሱት አልያም የሚታረዙት የኪራይ ወይም የውሰት ልብስ አይደለም፡፡
እርግጥ ነው፣ ከአንድ ወይም ከሌላ ብሔር ወገን ነን የሚሉ፣ ባዕድና የማይገጥም ጽንሠ ሐሳብ ከየትም ተበድረው፣ ሀገርን መልሶ በመሥራት ሂደት ውስጥ የተፈጠሩትን ቁስሎች ቦርቡረው ታሪክ አዛብተው እንደብሔር የመጠቃትን ስሜት የፈበረኩና ያግለበለቡ፣ በዚህም ፍብርክ ስሜት መሰላልነት ሥልጣን ላይ የወጡም ኾነ አዲስ ሌላ ድንክ አገር መመሥረትን የሚያልሙ፣ ለአገራችን ሕልውና የሚያሰጉ ብዙዎች መኖራቸውን አውቃለሁ፡፡ እቃወማቸውማለሁ፡፡ በዚያውም ልክ ግን፣ እራሳቸውን ከሌላው ይበልጥ ኢትዮጵያውያን አድርገው የሚሾሙ፣ ዘረኝነታቸውን ኢትዮጵያ በሚል ውብ ስም የሸሸጉ፣ በተግባር ግን የዘረኝነትን ኹሉንም ብየና የሚያሟሉ፣ ከእነርሱ የተለየ ሐሳብ የያዘውን ኹሉ በእነርሱ የዘውትር የዘረኝነት ሚዛን ሠፍረው ስም የሚሰጡ፣ ኢትዮጵያ የሚለውን የተቀደሰ ስም በአፋቸው የመደጋገማቸውን ያህል በነውራቸው የሚያራክሱ፣ ውድና ውብ ለኾነው፣ ኹሉን ለሚያቅፍ ለሚያስጠልለው ኢትዮጵያዊ ብሔርተኝነት እንደስድብ የሚቆጠሩ በርካቶችንም አስተውላለሁ፡፡ ከልዩነቱ ገደል ወዲህና ወድያ ያሉ ዘረኞች ኹሉ የቆሙበት አንጻር ይለያይ እንጂ አስተሳሰባቸው፣ አፈራረጃቸውና አፈጻጸማቸው በእጅጉ ተመሳሳይ ነው፡፡ በእነኚህ ሁለቱ የዘረኝነት ጎራዎች ሳቢያ የሚመጣው ዳፋ የሚወድቀውና እዳው የሚተርፈው፤ እርስ በእርስ ላይለያይ በተሳሰረው፣ እየተጋባ፣ እየተዋለደ፣ እየተገበያየ ዘረኝነትን እንደማይሻ በተግባሩ ሲያሳይ የኖረውና አሁንም እያሳየ ያለው ገበሬው፣ ነጋዴው፣ ተማሪው፣ ሠራተኛው፣ ነዋሪው፣ ሕዝቡ መኾኑ ግን ልብ ይሰብራል፡፡
ኢትዮጵያዊነት አንዱ በተፈጥሮ የሚጎናጸፈው፣ ሌላው ደግሞ በቸርነት የሚመጸወተው፣ እርከን ወይም ደረጃ ያለው ማንነት ነው ብዬ በፍጹም አላምንም፡፡ ኾኖም፣ እርከን ወይም ደረጃ አለው የሚል ቢኖር እንኳ፣ በወላጆቼ ትግራዋይነት ምክንያት ከማናቸውም ደረጃ መዳቢዎች በበለጠና በቀረበ መልኩ እርከኑ ጫፍ ላይ ኾኜ ቁልቁል እመለከት ይኾናል እንጂ፤ ይበልጥ ኢትዮጵያዊ እኾን ይኾናል እንጂ፤ ደረጃ መዳቢዎቹ እንደሚገምቱት ከኋላ አልሰለፍም፡፡ ነገር ግን ልብ በሉልኝ፤ እኔ የእነኚህ እርከን ሰሪዎች አስተሳሰብ ውሀ እንደማይቋጥር ለማሳየት አነሳሁት እንጂ፣ ኢትዮጵያዊነት አንዱ ከስር ሌላው ከላይ የሚኾንበት እርከን አለው ብዬ በፍጹም አላምንም፡፡ ሁሉም ዜጎች፣ አሁን በታሪክ ክፉ እድል ከእኛ የተነጠሉትም ጭምር እኩል ኢትዮጵያውያን ስለመኾናቸው ተጠራጥሬ አላውቅም፡፡
እናም ኢትዮጵያዊነቴን “ኢትዮጵያዊ ብሔርተኛ ነኝ” እያለ ከብሔር ማንነት በቀር ሌላ ሚዛን ከሌለው ተመጻዳቂ እጅ እንደርጥባን አልቀበለውም፡፡ ኢትዮጵያዊነቴን፣ ካቀረብኩት ሐሳብ የጭብጥ ሐረግ መዝዞ መከራከር ሲያቅተው የዘር ሐረግ ሲስብ ከሚውልና እቃወመዋለሁ ለሚለው ዘውጌ ብሔርተኛ ሥርዓት የሚጠቅም ተግባር ከሚያከናውን ጭምብላም Hypocrite አልመጸወተውም፡፡ እናም እኔ ከኢትዮጵያዊ ማኅበረሰብ ስለተገኘሁ ፈጣሪዬን የማመሰግን ልበሙሉ ኢትዮጵያዊ ነኝ፡፡
እኔ ዘንድ የትግራዋይነት የፋይዳ ሚዛን የሚለካውና ትርጓሜው የሚፈታው አንድም ለኢትዮጵያችን መፈጠር ባለው መዋጮ፣ አንድም ደግሞ ኢትዮጵያዊነት ወደሚባል ታላቅነት ለመጓዝ ባለው መንገድነት ነው፡፡
አንድነት ሲባል የሚነሽጥ፣ ሊወርሱትና ሊደርሱበት የሚመኙት የደኅንነት ቀጠና ይመስላል፡፡ እውነትነትም አለው፡፡ ኾኖም፣ እንደምን ያለ አንድነት ተብሎ በጥንቃቄ መመርመር ይኖርበታል፡፡ ምነው ቢሉ፣ ከአንድ አይነትነት ጋር ሲምታታ ይስተዋላልና፡፡ ከወጥነት ጋር ሲሳከር ይታያልና፡፡ እንደእኔ ካላሰብክ ወይም ያመለክሁትን ካላመለክህ አንድነት አፍራሽ ነህ ሊልህ የማያፍር ሰው ወይም ቡድን ወይም አካል አንድነት ከአንድ አይነትነት ጋር የተሳከረበት ነው፡፡ አንድነት በወጥነት በሁሉም ጉዳዮች ላይ ያልተዛነፈ ሰልፍ መሥራት ወይም መከንዳት አይደለም፡፡ ይህ የአንድነት መረዳት፣ የራሷ የተፈጥሮም፣ የዕለት ኑሮም፣ የጥበብም፣ የውበትም፣ የአገርም ጠላት ነው፡፡ ኢትዮጵያን እንደጥላ ከተቀበልን፣ ሕልውናዋ ላይ ካልተደራደርን ከዚያ በመለስ ያለው የሐሳብ ሜዳ ሁሉ ሳንጠፋፋ በሐሳብ ልንፋጭበት፣ ትግል ልንገጥምበት ምቹ ኾኖ ሊደለደልና ነጻ ተደርጎ ሊተው ይገባል፡፡ ያኔ ነው ከበርካታ የአስተሳሰብ አማራጮች ጥምረት፣ ውሕደትም ኾነ ፍጭት ሀገራችንን ከችግር እስራቷ የሚፈቱ መዳኛዎች የምንሰራው፡፡
ይህንን ኹሉ እያየሁም፤ በሀገሬ ሕዝብ፣ ጊዜና ኹኔታ እንደጠየቃቸው ስለኢትዮጵያ ዋጋ በሚከፍሉ ወገኖቼ፣ ስለሐሳብ ነጻነት ሲሉ በታሰሩና በተንገላቱ ጋዜጠኞችና የመብት ተሟጋቾች፣ የምናቤን ኢትዮጵያ በልባቸው በጻፉና በተጋሩኝ ዜጎች እንዲሁም ኢትዮጵያን በሚያቀነቅኑ ጥበብ ሠሪዎች ተስፋዬ ጽኑ ነው፡፡ እዚህ ላይ ከዶክተር Martin Luther King, Jr ቃላት አዛምጄ ልዋስ፡፡
“ኢትዮጵያ ከዘረኝነት ድቅድቅ ጨለማና ከግጭት ጋር ላትለያይ ተሳስራለች፤ የሰላምና የወንድማማችነት ብርሀንም በምድሯ እውን አይኾንም” ይሉትን ሟርት ፈጽሞ አልቀበልም፡፡ በመጨረሻ ሰላም አምጪ እውነትና ቅድመኹኔታ አልባ ፍቅር ባለድል እንደሚኾኑ አምናለሁ፡፡
እዚህ ላይ በቴዎድሮስ ስራዎች ዙርያ ስላሉኝ እሳቤዎች ጠቅላላ ሥዕል በሚሰጥ መልኩ ብቻ የወፍ በረር ቅኝት አደርጋለሁ፡፡ አላማዬም ጤናማ የውይይትና ሐሳብ የመቀባበል አየር ንብረት ለመፍጠር መሞከር ነው፡፡
7.1 ግሩም ዜማና ግጥም የመድረስ ችሎታ እንዳለውና ድርሰቶቹን ለመጫወት የሚያስችል ድምጽ እንዳለው አስባለሁ፡፡ ይህንን የምለው ለማንም ለመገበር አልያም ከማንም ጋር እርቅ ለማድረግ አይደለም፡፡ ጠብ በሌለበት እርቅ የለም፡፡ ሲፈጥረኝ መገበር አይኾንልኝም፡፡
ከነፈለቀ ኃይሉ ጋር በመኾን በሠራው የመጀመሪያው አልበሙ የሚገኙት አብዛኛዎቹ ሥራዎች የመጀመሪያ አልበም ከሚያወጣ ድምጻዊ የተገኙ የማይመስሉ፣ ግጥምና ዜማቸውም ኾነ የሙዚቃ ቅንብራቸው ድንቅ ሥራዎች ናቸው፡፡ በአፍሮሳውንድ ባንድና በኤልያስ መልካ ቀማሪነት የተሰራው አቦጊዳም በብዙ መልኩ የቴዎድሮስ ካሳሁንን ችሎታዎች አጉልቶ የሚያሳይ፣ ምን ያህል በጥበቡ በፍጥነት እንዳደገ የሚያመላክትና ተስፋ እንዲጥልበት የሚያስገድድ አልበም ስለመኾኑ አስባለሁ፡፡ በያስተሰርያል፣ ጥቁር ሰውና ኢትዮጵያ አልበሞቹም መልካምና ጆሮ ገብ ሥራዎች ተበራክተው መገኘታቸውንም እንዲሁ፡፡
7.2 በልዩነት የማደንቃቸውና በአደባባይ የመሰከርኩላቸው እጅግ ውብ ሥራዎች ያሉትን ያህል፣ ከጥበቃዬና ከሞያዎቹ የጣዕም ልኬት Standard አንጻር ደረጃቸው ዝቅ ያለ፣ የታሪክና የአመክንዮ ዝንፈት ያላቸው ዘፈኖችን መስራቱንም አስተውያለሁ፡፡ ሞናሊዛ ይሉትን ዘፈን ሰምቼ አሁን ድረስ እንደምደመም ኹሉ፣ መንታ ወድጄን ሲጫወት ምነው ጥብቅና እቆምለታለሁ የሚለውን ኢትዮጵያዊውን ባሕል ዘነጋው በማለት እጠይቃለሁ፡፡ ካብዳህላክ ብሎ አንድ የነበረ አገር ለ2 ሲሰነጠቅ አብረው ለሚሰቀዩትና ለሚሰነጠቁት ነፍሶች ሲያቀነቅን አብሬው እንደቆዘምኩና እንደተደነቅሁ ሁሉ፣ በልኬ በሚሰኘው ዘፈኑ ላይ “ከአፈሩ ላይ የሠራሀት ነፍሴ ናት ብቸኛ” ብሎ ሲል፣ ምነው ቴዎድሮስ፣ ቅዱስ መጽኀፋችን እኮ ስጋ እንጂ ነፍስ ከአፈር እንደምትሠራ አያስተምረንም፤ ከአፈር የተሠራው ስጋችን ነው፤ ነፍሳችንማ የእግዜሩ እስትንፋስ ናት” በማለት ሐሳቤን እሰነዝራለሁ፡፡ ንገረኝ ካልሽማ ብሎ የመለየትን ጉዳት በውበት ሲስል ህመሙን እንደተጋራሁት ሁሉ፣ ጥቁር ሰውን ሲጫወት ጀግናውን ባልቻ ሳፎን ባልቻ አባቱ ነፍሶ ባይል፣ የሊቀመኳስ አባተን፣ የራስ መኮንን ወልደሚካኤልን፣ የራስ አሉላ አባነጋንና የፊታውራሪ ገበየሁን ገድል ለፊታውራሪ ሀብተጊዮርጊስ ዲነግዴ ባይሰጥ እመኛለሁ፡፡ ኢትዮጵያ ብሎ ሲዘፍን፣ (በዜማውና በሙዚቃ ቅንብሩ ዙርያ ያለኝ ተአቅቦ Reservation እንደተጠበቀ ኾኖ) ኢትዮጵያን እንደሐሳብ መዝፈን ይህ ነው፣ እነኾ ኢትዮጵያ በረቂቅ ሐሳብነት የተነሳበት ዘፈን ተበረከተልን፤ ኢትዮጵያን በቅዱሳን ምህላና በአርበኞች ደም የቆየች ታላቅ ሀገር መኾኗን የሚያጎላ ተጨማሪ መወድስ አገኘን፤ ብዬ ሥራው በወጣ በሰዓታት ውስጥ ደስታዬን በርዕዮት ገጽ ላይ እንደጻፍኩ ኹሉ፣ “ማር እስከ ጧፍ” የሚሰኘውን የፍቅር እስከመቃብር ረዥም ልብወለድን ታሪክ ጭብጥ ያደረገውን ዘፈኑን ደግሞ እንዲህ ተመልክቼዋለሁ፡፡ ይህንን ሥራ ከፍቅር እስከመቃብር ትልቅነትና በኢትዮጵያ ዘመናዊ ሥነ ጽሑፍ ውስጥ ካለው ጉልህ ሥፍራ አንጻር ሰፋ አድርጌ ልቃኘውም ፈልጊያለሁ፡፡
ከርዕሱ ልጀምር፡፡ “ማር እስከ ጧፍ” የሚለው ርዕስ ብዙ ሐሳቦች ያጨቀ ነው፡፡ የአጼ ቴዎድሮስ ዜና መዋእል ጸሐፊ የነበሩት አለቃ ዘነብ ኢትዮጵያዊ በመጽሐፈ ጨዋታ ላይ እንዲህ ይላሉ፡፡
ቴዎድሮስ ካሳሁን ይህንን የማር መንታ ግልጋሎት ከፍቅር ሕይወትን አጣፋጭነትና ብርሃንነት ጋር ያዛመደበት ዝየባ ስኬታማ ነው፡፡ ከዚህ ቀደምም፣ ይህንን ፍቅርን በጧፍ የመመሰል ዘይቤ “ስለፍቅር” በተሰኘው ዘፈኑ ላይም ተጠቅሞበት እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ “ልክ እንደአክሱም ራስ ቀርጸኀት ራሴን፣ በፍቅር ጧፍ ለኩሳት ነፍሴን…፡፡” የመጽሐፍን ታሪክ የዘፈን ፍሬ ነገር ማድረጉንም አደንቃለሁ፡፡ ነገር ግን፣ ቴዎድሮስ ካሳሁን ታሪኩን ካስኬደበት መንገድ ጋር ልዩነት አለኝ፡፡
በዘፈኑ ላይ በዛብህ አዲስ አበባሸዋ ሩፋኤል ኾኖ በሰብለወንጌል መመንኮስና ገዳም መግባት ሲቆጭ፣ ሲጨነቅና ምነው ሲል ተተርኳል፡፡ ፍቅር እስከመቃብር ላይ እኮ ሰብለ ገዳም የገባችው በዛብህ ከሞተ በኋላ፣ እንዲያውም በዛብህ በመሞቱ ነው፣ በዛብህም በሽፍቶች ተደብድቦ የተገደለው ሰብለን ለማግኘት የአባይን በረሀ ሲያቋርጥ ነው፡፡ ሰብለም ለበዛብህ ስትል፣ ወላጆቿን ለሞት ዳርጋ፣ ከአንበሳና ነብር አፍ ተርፋ ወደአዲስ አበባ መነኩሴ መስላ ጉዞ ወጣች እንጂ በቴዎድሮስ ካሳሁን “ማር እስከ ጧፍ” ዘፈን ላይ እንደተሰናኘው በዛብህ አዲስ አበባ ኾኖ እርሷን ሲጠባበቅ ሳለ እርሷ ቃልኪዳኗን አፍርሳ ገዳም አልገባችም፤ ቴዎድሮስ ካሳሁን ያነሳው የፍቅር እስከመቃብሮቹን ሰብለና በዛብህ ነውና፣ በኪነጥበብ የፈጠራ ነጻነቱና በቀዳሚው ምንጩ ማለትም በፍቅር እስከ መቃብር ሐቆች መካከል ያለውን ሚዛን መጠበቅ ነበረበት፡፡ እርግጥ በአልበሙ ሽፋን ላይ፣ በዛብህ የሰብለን ገዳም መግባት ቢሰማ በሚል የምናብ እይታ የተሠራ ነው ብሎ ጽፏል፡፡ ኾኖም የምናብ ፈጠራው በፍቅር እስከ መቃብር ላይ የተሣለውን የሰብለወንጌልን ሰብለወንጌልነትና የበዛብህን በዛብህነት ከስሩ ከመነገለው ዘፈኑ የፍቅር እስከመቃብርን ገጸባኅርያት ስሞችና መችየት መጥቀሱ ፋይዳ ያጣል፡፡ ምናባዊ ፈጠራው የፍቅር እስከመቃብርን ቁመና ካፈረሰው ምናባዊ ፈጠራነቱ ያከትምና እራሱን የቻለ ሌላ አዲስ ታሪክ ይኾናል፡፡ የፍቅር እስከመቃብሩ በዛብህ ቦጋለ ሰብለ ገዳም ስለመግባቷ ቢሰማ ወዳለችበት ሄዶ የራሱ ሊያደርጋት ህይወቱን ይከፍላል እንጂ በዘፈኑ ላይ እንደተጠቀሰው፣ እንግዲህማ ቆብ አስጥዬ፣ እንዳልወስዳት አባብዬ፣ ሰብልዬ ናት እማኾዬ፡፡ ብሎ ተስፋ ቆርጦ ፍለጋውን አይገታም፡፡ ሰብለወንጌልም በዛብህ ያለበትን ትክክለኛ ሁኔታ እንኳ ሳታውቅ በእግሯ ያንን ሁሉ መንገድ ትያያዘዋለች እንጂ ከእርሱ ውጪ ሌላ የሕይወት መንገድ አትመርጥም፡፡ የምናብ ፈጠራው የሁለቱን እስከ መቃብር መፋቀር ካጎደለ፣ በሕይወት እያሉ መፋቀራቸውን ካቋረጠ፣ የመጽሐፉን አምድ ንዶታል፡፡ በመኾኑም፣ በዚህ ሥራ ውስጥ የሚገኙት ተፋቃሪዎች በሰብለወንጌልና በዛብህ ስም የተጠሩ ሌሎች ጥኑ ተፋቃሪ ገጸባህርያት ናቸው፡፡ የፍቅር እስከ መቃብሯ ሰብለ ፍቅሯን በዛብህን ስትፈልግ ከአደጋና ከሞት ጋር ትፋጠጣለች እንጂ ጥላው፣ ያውም እየጠበቃት ገዳም አትገባም፡፡ የፍቅር እስከ መቃብሩ በዛብህም ሰብለ ለባል ልትሰጥ የመኾኑን ክፉ ዜና ሰምቶ መኖር ቸግሮት እርሷን ፍለጋ ሲጓዝ በሽፍቶች ተደብድቦ ይገደላል እንጂ፣ በቴዎድሮስ ካሳሁን “ማር እስከጧፍ” ላይ እንደተሳለው ሸዋ ሩፋኤል ተቀምጦ “ገዳም ገባችብኝ” እያለ አይቆዝምም፡፡ በዛብህ ልታገባ የመሖኑን ወሬ ሰምቶ ለሰብለወንጌል ከላከላት ግጥማዊ ደብዳቤ ጥቂት ስንኞች እጠቅሳለሁ፡፡
“እስከ ዛሬ ድረስ በሕይወት መኖሬ፣ ተስፋ ሆኖኝ ነበር ፍቅርሽና ፍቅሬ፡፡ ግን እውነት ከሆነ የነገሩኝ ወሬ፣ ሊያገባሽ ነው ብለው ባለ ብዙ በቅሎ ባለ ብዙ በሬ፣ በፍቅር ለሞተ መታሰብያ ሆኖ እንዲኖር መቃብሬ፣ መኖር አልፈልግም ሞቼ ልደር ዛሬ፡፡”
እናማ፣ ምነው ታሪኩ ተዛነፈ፣ ምነው የሰብለና በዛብህ ድንግል ፍቅር ተዳሰ? የፍቅር እስከመቃብር ዋና አስኳል ማለትም የሁለቱ እስከ መቃብር መፋቀር ምነዋ ፈረሰ በማለት ጥያቄ አጭራለሁ፡፡ እስኪ እንነጋገርበት፡፡ ምን ትላላችሁ? የግጥሙን የአሰነኛኘት ውበት፣ የዘይቤ አጠቃቀምና የዜማውን ጥፍጥና ግን ሳላደንቅ አላልፍም፡፡ ከእርሱ ጋር ያለኝ ግንኙነት በጥበብ ሰሪና በጥበብ ወዳጅ መሃል ያለ ነው፡፡
7.3 አንድነትን የሚናፍቁ መናገሪያ ያጡ ብዙዎች እንደሚያደንቁት አውቃለሁ፡፡ በዚህ ኢትዮጵያዊነት በእስር ላይ ባለበት ጊዜ ኢትዮጵያዊ ብሔርተኝነት ገዢ ርዕዮትነቱ ቀርቶ ከመገናኛ ብዙኃንና ከፖለቲካው ምኅዳር እንዲባረር በተደረገበት ወቅት፣ መልእክታቸውን እንዲያስተጋባላቸው ቢያጩት እጅጉን የተገባ ነው፡፡ ውሳኔውንና ድፍረቱንም አደንቃለሁ፣ አከብራለሁ፡፡ ኢትዮጵያ ለማለት የሚያልፈውንም ጫናና የሚደርስበትንም እንግልት አውቅለታለሁ፡፡ ይህ ግን ከሂስ ወይም ከተለየ አስተያየት ነጻ የሚያደርገው የመከለያ ምሽግ እንዳልኾነም አልስተውም፡፡ ኢትዮጵያዊነት ለብዙ ሺኅ አመታት የተደከመበት ስሩ እንዲህ በቀላሉ የማይገኝ ነውና፣ የፊትና የኋላ በሮቹ ቢዘጉበት የራሱን በር ቀድዶ መውጣቱ የሚቀር አይደለም፡፡ ቴዎድሮስ ካሳሁንም ብዙዎች የሚያደንቁትና የሚጠብቁበት አገልግሎት ይህ ነው፡፡
7.4 እርሱም እንደሌሎች ከያኒያን ኹሉ በሥራዎቹ ላይ ሒስ፣ ነቀፌታ፣ አስተያየት፣ ትችት ወዘተ ሊቀርብነት የማይችል እንዳይደለም እገነዘባለሁ፡፡ ቴዎድሮስን ከእነኚህ ልዩ ልዩ ዐተያዮች ማዶ እንዲኾን ማድረግ አደጋዎች አሉት፡፡
ሀ፣ አስቀድሜ የጠቀስኩት ኢትዮጵያዊነትን የማስተጋባት ግልጋሎት እጅግ የበረታ ትከሻ የሚጠይቅ፣ እጅግ ጽኑ ልቦና የሚያስፈልገው ነው፡፡ ለዚህ የሀላፊነት ጣራ እንዲጠናም፤ ኢትዮጵያን በበለጠ ውበት ማቀንቀን፣ ታሪክ ያላዛነፈ ታሪክ ነክ ፈጠራ ማፍለቅ፣ የተዋበ፣ ያልተደጋገመ፣ አዲስና ኦሪጂናል የዜማ ድርሰትና ያደገ የሙዚቃ ቅንብር ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ይህም ከአድናቆት ውጪ ሒሳዊ ድጋፍ (critical support) እና ሌሎች አማራጭ ዐተያዮችን ሳያገኙ ሊደረስበት የሚችል ሥፍራ አይደለም፡፡
ለ፣ ለAP በቅርቡ በሰጠው ቃለምልልስ በአደባባይ በሐሳቦች መሟገት ነውር ሊኾን እንደማይገባ ጠቅሷል፡፡ እውነት ነው፡፡ በሐሳብ መሟገት እጅጉን ጠቃሚ ብቻ ሳይኾን አማራጭ የሌለውም ነው፡፡ ይህ ታድያ የቴዎድሮስ ስራዎችን አስመልክቶ በሀሳብ መሟገትንና የሥራዎቹን ሕጸጾች ማንሳትንም ይጨምራል፡፡ እርሱም ሥራዎቹን በዚህ ጠቅላላ መርኾ ሥር የማይወድቁና የመርኾው ልዩ ኹኔታ Exceptionእንደኾኑ እንደማያስብ ተስፋ አለኝ፡፡ ከአረንቋ እንድትወጣ የሚዘፍንላት ኢትዮጵያ ካለመላት ትደርስ ዘንድ ዋናው ጎዳና ሐሳቦች የመንግሥትን ኀይልም ኾነ የብዙኀንን ጩኸት ሳይፈሩ በነጻነት መንሸራሸር መቻላቸው ነው፡፡ እርሱ የሚቀኝላት ሀገር የእርሱን ሥራዎች ጥንካሬ ብቻ እንድዘምር ለምትፈልግ፣ ድክመቶቹን ግን ትንፍሽ ለማልልባት፣ የሐሳቤን፣ የልቤን፣ ታየኝ የምለውን እንድናገር ለማትፈቅደዋ ኢትዮጵያ አይመስለኝም፡፡ ከኾነግን፣ ኢትዮጵያው ከእኔ ኢትዮጵያ በእጅጉ ትለያለች፡፡ እኔ የምናፍቃትና የማፈቅራት ኢትዮጵያ፣ ኹሉ የልቡን እውነት መንግስትንም ኾነ ፍቅር ያሸንፋል እያሉ ጎራዴ የሚወዘውዙ አንዳንድ ቁጡ አድናቂዎችን ሳይሰጋ እንዳሻው ተናግሮ፣ ስለደኅንነቱ የማያሰላስልባት፣ ፍርድ በማያውቅ ፍርድቤትም ኾነ በኢንተርኔት አደባባይ ላይ የማይቸነከርባት ኢትዮጵያን ነው፡፡
ሐ፣ ጥበብ ሊቃውንቱን የሚያግባቡ መሰረታዊ መርኾዎችና መለኪያዎች እንዳሉት ባይታበልም፣ ግለሰባዊ (subjective) የኾነ፣ የድምጫና የጣዕም ልዩነቶች በሚገባ የሚስተናገዱበት ነውና፣ በሥራው ላይ ወጥ የኾነ አመለካከት እንዲኖር መፈለግ ሰብዓዊ ተፈጥሮን የሚጻረር ከባድ ስህተት ነው፡፡ በመኾኑም፣ የማቀርበው ዐተያይ እንጂ የምደነግገው ህግ የለምና በአስተያየቴ የማይስማማ ማንም ስድብ ፍለጋ ብዕሩንና አንደበቱን ከሚያሳድፍ አመክንዮዎቹን ቢሞግት ይበጀዋል፡፡
7.5 ብዙ ከተሰጠው ብዙ ይጠበቃል ብዬም አምናለሁ፡፡ መጽሐፉም ይላል፡፡ አንድ ጥበብ ሠሪ የሚያደንቀው ሲጨምር፣ በእርሱ ላይ የሚደረገው ትኩረት እጅጉን ዝርዝር (Microscopic) መኾኑ፣ ኃላፊነቱ ማደጉና ከእርሱ የሚጠበቀው ከፍታ መላቁ አይቀርም፡፡ ለዚህም ነው ብዙዎች ለጣሉበት አደራ በንባብ፣ በተዋስኦና በልምምድ ይበልጥ እራሱን ሊያበቃ የሚገባው፡፡ ለዚህም ብዙ ፍቅር ምላሽ እንዲኾን ነው የተሻሉና የታሰበባቸው የፈጠራ ሥራዎች በማቅረብ ለአፍቃሪዎቹና አድማጮቹ ያለውን ክብር እንዲገልጽ የምሻው፡፡
ሰው መኾን አገሩ እሩቅ ነው፡፡ የሰውም ልብ ስፋት ከህዋ ይበልጥ ይመስለኛል፡፡ ምነው ቢሉ፣ የሰው ልብ ፈጣሪ እንኳ የሚኖርበት ማኅደር ነውና፡፡ ሰውነት የኅሊናው ስውርነትና የስጋው ግልጥነት ድምር፣ ከረቂቃንም ከግዙፋንም የሚዛመድ፣ በማናቸውም ግን ሙሉ በሙሉ የማይገለጽ፣ በህዋው ላይ ማንም እንዳይመስለው፣ ማንንም እንዳይመስል ኾኖ የተበጀ ልዑል፡፡
መለኮት እንኳ ሊኾነው የፈቀደውና የለበሰው፣ ከከፍታው በላይ ሊከብር፣ ከእንስሳም በታች ሊዘቅጥ ልቀቱም እንጦሮጦሱም መጨረሻ የሌለው የነፍስና የሥጋ ግጥም፡፡ ትርጓሜውም እንዲሁ ሰው መኾንን የሚሻ፡፡
ታድያ፣ ይህ ሰብዓዊ ክብርና ልዕልናን Inherent Dignity የመረዳት እርከን እንዲያው መናገር፣ ማየት፣ ማሽተት፣ መስማት፣ መዳሰስ፣ መራመድ፣ ኧረ እንዲያውም ማሰብ የቻለ ሁሉ የሚወጣው ሰገነት አይደለም፡፡ ሰው ሰው በመኾኑ ብቻ ከምንም የማይናጸር፣ ፍጹም የኾነና ቅድመ ኹኔታ የሌለው ክብር ይገባዋል ይላል ጀርመናዊው ፈላስፋ ኢማኑኤል ካንት፡፡ ይህም ክብር ሰው ከመኾን በቀር፣ በሚሰጠው ጥቅም ወይም አገልግሎት፣ በማኅበራዊ ሥፍራው፣ በዐተያዩ፣ በቆዳው ቀለም፣ በአካላዊ ኹኔታው፣ በሞራል ቁመናው ሰበብነት ከፍ ዝቅ የማይል ሰው በመኾኑ የሚያገኘው ክብር ነው፡፡ ኢማኑኤል ካንት የሰው ልጅ ዕሴትና ዋጋ ከዚያው ሰው ከመኾኑ የሚመነጭ እንጂ፤ ሰው ባልኾኑ ሕይወት ባላቸው ወይም በሌላቸው ነገሮች ላይ እንደሚደረገው ከወደውጪ የሚወሰንና የሚለጠፍ አለመኾኑን ያብራራል፡፡
1 ይህንን ረቂቅነትና ግዙፍነት፣ ይህንን መለኮት እንኳ ሊዋሃደው የፈቀደውን ማንነት፣ ይህንን ጥንትነትና አዲስነት አስተቃቅፈው፣ አስተሳስረው የሚገነዘቡ፣ የሰውነትን ክብር በማናቸውም ቅርጽ፣ መልክ፣ ኹኔታ፣ ደረጃ ግርዶሽነት የማይስቱ ብርሀናት በአንድ ወገን አሉ፡፡ ይህ ቀዳሚ ምድብ፤ የሰውን በፈጣሪ ፊት እኩልነት ኅሊናቸው ነግሯቸውም ኾነ ከመንፈሳዊ አባቶቻቸው ተምረው ያንኑ በተግባር የኖሩ ሚሊዮኖች ጨዋና ባለደጋግ ልብ ኢትዮጵያውያንን ያካትታል፡፡
2 በራቁት እይታቸው በሚያዩት ወይም ያዩ በመሰላቸው ግልብ ሐቅ ተመርኩዘው የራሳቸውንም ኾነ የሌሎችን ሰብዓዊ ክብር በራሳቸው ትንሽነት ልክ የሚከረክሙ፣ እብርሀናቸውና ሰብአዊ ክብራቸው ላይ የተጋደሙ ጥቂት ጨለማዎች በሌላ ወገን ነው ሰልፉ፡፡ ስለጥቂቶቹ ጥቂት ልበል፡፡ እነኚህ ሁለተኞቹ፣ በቆዳ ቀለም ወይም በመገኛ ሥፍራ፣ በአካላዊ ኹኔታ፣ በኑሮ፣ በብሔር፣ በጎሳ፣ ወዘተ እነርሱን ካልመሰልክ፣ ቁልቁል ሊያዩህ የማይሸማቀቁ ቁልቁሎች ናቸው፡፡ ድክመት በሚመስላቸው ማናቸውም ግለሰባዊ መገለጫ ከማሽሟጠጥና ከመሳለቅ የሚገታ የኅሊና ልጓምም ኾነ ነውሩን ከክቡሩ የሚለዩበት የልቦና ምላስ የላቸውም፡፡ እንደትንሽነታቸው ቁልቁል ያዩ ይምሰላቸው እንጂ በእርግጥ የሚያዩት ሽቅብ ነው፡፡ እንዴት? እነርሱ ሰው የመኾን ወለል ናቸውና፡፡ ገብረ ክርስቶስ ደስታን ያክል የብዕርና የብሩሽ አድባር ሲያዩ፣ ሰው ከመኾን ልዕልናውና ከልዩ ሥነ ጥበባዊና ሥነ ጽሑፋዊ በረከቱ ይልቅ ከዐይናቸው የሚገባው የቆዳው ቀለም ለውጥ ነው፡፡ ምክንያቱም የዐተያያቸው ጥልቀት ግልብ (skin deep) ብቻ ነውና፡፡ ደበበ ሰይፉን ያህል ገጣሚ፣ እጹብ መምኅርና የስነጽሁፍ ዋርካ ሲያዩ፣ ሰው ከመኾኑ ዋጋ፣ ከድንቅ ግጥሞቹ፣ ከልዩ የማስተማር ስጦታውና ከስነጽኁፍ ሊቅነቱ ይልቅ ከዐይናቸው የሚገባው የጀርባው መጉበጥና የአካሄዱ እክል ነው፡፡ ምክንያት፣ ምልከታቸው እንጭጭና የጎበጠ ነውና፡፡ እንዲያው እንደአብነት እነኚህን ጠቀስኩ እንጂ በሀገሬ በተለያየ ዘመን የኖሩ፤ በልዩ ልዩ ሞያዎች ተሰማርተው ኢትዮጵያን ያገለገሉ፤ አካላዊ ኹናቴያቸው ከብዙሀኑ በመለየቱ ምክንያት የዚህ ዝቅጠትና ግልብነት ሰለባ የኾኑ ኢትዮጵያውያንና ኢትዮጵያውያት ቁጥር ቀላል አይደለም፡፡ እነኚህ ትንንሽ ተሳላቂዎች የቱንም ግለሰብ የሚመለከቱት በእራሳቸው ልክ ቀንሰውና አሳንሰው ነው፡፡
ከብዕራቸውና አንደበታቸው የሚወጣውም ጉድፍ ከዚሁ ወለልነታቸው ይመነጫል፡፡ “ከፍሬያቸው ታውቋቸዋላችሁ፡፤ ከእሾህ ወይን፣ ከአሜኬላም በለስ ይለቀማልን? እንዲሁ መልካም ዛፍ ሁሉ መልካም ፍሬን ያፈራል፤ ክፉ ዛፍም ክፉ ፍሬን ያፈራል፤ መልካምም ዛፍ ክፉ ፍሬን ማፍራት፣ ክፉ ዛፍም መልካም ፍሬን ማፍራት አይችልም፤… እንግዲህ ከፍሬያቸው ታውቋቸዋላችሁ፡፡” እንዲል ቅዱስ መጽሐፍ፡፡ ማቴ. 7፣16-20፡፡
ዐይነሥውርነት እንደውፍረትና ቅጥነት ኹሉ፣ እንደጥቁረትና ቅላት፣ እንደእጥረትና ርዝመት ኹሉ አንድ ሰው የመሆን መልክ ነው፡፡ ዐይነ ሥውርነት አለማየት ሳይሆን በሌላ መንገድ ማየት ነው፡፡ እናም፣ ለአመታት የኖርኩትን፣ ያጌጥኩትን፣ የግስጋሴዬ የሀይል ምንጭና በረከት ያደረግሁትን፣ የጥልቅ ፍለጋና ሀሰሳ ሌላኛው የብርሀን መልክ የኾነልኝን ዐይነ ሥውርነት፣ በተለያየ አጋጣሚ እንደአዲስ ግኝት በተሳልቆ መልሰው ከነገሩኝና እኔን ቁልቁል መጎተቻ ገመድ ከመሰላቸው ተሳላቂ ወለሎች ጋር የመግባቢያ ቋንቋ የለኝም፡፡
ታድያ፣ ሐሳብ ቋንቋቸው ወደታች ክፉኛ ቢርቀኝም፣ በምግባራቸው ባፍርም፣ ነውራቸውን ብጸየፈውም፣ ሰዎች ናቸውና ሰው መኾናቸውን አከብረዋለሁ፡፡ ሊያድጉ ተስፋ እንዳላቸውም አውቃለሁ፡፡ ለከፍታ አይረፍድም፡፡
በመጨረሻም፣ የማይቻለውን የቻለውና ሳይኖረው ሲሰጥ የኖረው የሀገሬ ሕዝብ በልጆቹ እንዲካስ፤ መከራው እንዲቀልለት፣ ብርሃን እንዲወጣለት፣ በጎ ቀን እንዲመጣለት የዘውትር ጸሎቴም ምኞቴም ነው፡፡
የቻንግዙ ፋርማሲዩቲካል ፋብሪካ (ሲ.ፒ.ኤፍ) በቻንግዙ ፣ ጂያንግሱ አውራጃ ውስጥ በሚገኘው በቻይና ውስጥ የተጠናቀቁ ማቀነባበሪያዎች ኤ.ፒ.አይ.ዎች መሪ የመድኃኒት አምራች ነው ፡፡ ሲፒኤፍ የተቋቋመው እ.ኤ.አ. በ 1949 ነው ፡፡ 300,000 ሜ 2 አካባቢን የሚሸፍን ሲሆን ከ 300 በላይ ልዩ ባለሙያተኞችን ያካተተ ባለሙያዎችን ጨምሮ 1450+ ሰራተኞችን ይቀጥራል ፡፡ የካርዲዮቫስኩላር መድኃኒቶችንና መድኃኒቶችን በማምረት ረገድ ልዩ የተደረገው በየዓመቱ 30 ዓይነት ኤ.ፒ.አይ.ዎች ከ 3000 ቶን በላይ ሲሆን ከ 120 ዓይነቶች የተጠናቀቁ አሰራሮች ደግሞ ከ 8,000 ሚሊዮን በላይ ጽላቶች ናቸው ፡፡
ሲፒኤፍ ሙሉ በሙሉ በባለቤትነት የተያዙ 2 ቅርንጫፎች አሉት-ቻንግዙ ዋይን እና ናንቶንግ ቻኒዮ ፡፡ እንዲሁም ናንቶንግ ቻኒዮ በዩኤስኤፍዲኤ ፣ በ EUGMP ፣ በፒዲኤዳ እና በሲኤፍዲኤ ኦዲቶችም ፀድቀዋል ፡፡ ሲፒኤፍ እንዲሁ 1 ፋርማኮሎጂ ተቋም አለው ፡፡
ፋብሪካው እንደ GMP መስፈርቶች አያያዝ እና ምርትን ያካሂዳል ፡፡ ምርቶቹ ከ 50 በላይ ወደሆኑ ሀገሮች ይላካሉ ፡፡ ፋብሪካው በአሜሪካ ኤፍዲኤ ኦዲት ለ 16 ጊዜያት ያፀደቀ ሲሆን በአውሮፓ ህብረት ፣ ፒ.ዲ.ዲ. ፣ በሲ.ጂ.አር.ፒ.ፒ. ኦዲቶች እንዲሁም በመላው ዓለም በብዙ ታዋቂ የደንበኞች ኩባንያዎች ጸድቋል ፡፡ እና እኛ ደግሞ ኖቫርቲስ ፣ ሳኖፊ ፣ ጂ.ኤስ.ኬ ፣ ሜርክ ፣ ሮቼ ፣ ፒፊዘር ፣ ቴቪቫ ፣ አፖቴክስ እና ሳን ፋርማ ጋር ሰርተናል ፡፡
ሲፒኤፍ 50+ ብሔራዊ ወይም የክልል ብራንዶች እና ሽልማቶችን አግኝቷል ፣ ለምሳሌ “በቻይና ውስጥ 100 ምርጥ የመድኃኒት አምራች ኢንዱስትሪዎች” ፣ “የቻይና ኤኤኤ ደረጃ ብድር ኩባንያ” ፣ “ብሔራዊ እጅግ በጣም ጥሩ ኤፒአይ ወደ ውጭ መላክ” ፣ “ቻይና ሃይ-ቴክ ኢንተርፕራይዝ” እና ወዘተ. .
ሀገራት የየራሳቸው መገበያያ ገንዘብ እንዳላቸው የሚታወቅ ሲሆን ከተወሰኑ መወራረሶችና መመሳሰሎች በቀር ገንዘቦቻቸውን የሚጠሩበት የየራሳቸው ስያሜዎችም አሏቸው፡፡ ብር፣ ዶላር ፓውንድ፣ የን፣ ፔሶ፣ ወዘተ፡፡ ይሁንና ሁሉም ገንዘቦች የራሳቸው መለያ ምልክት (sign) የላቸውም፡፡ ከዚያ ውስጥ አንዱ የኛው - የሀገራችን ብር ነው፡፡
“ብር” የሚለው ቃል ራሱ መቼና ከምን የመጣ ነው? እንደሚታወቀው በአለማችን ላይ ከነበሩ ቀደምት ስልጣኔዎች አንዱ የአክሱም ስልጣኔ ሲሆን በኃያልነትም ቢሆን በዘመኑ ከነበሩት ሰፊ ግዛት የመሰረቱ አራት ገናና መንግስታት አንዱም የአክሱም ስርወ - መንግስት ነው፡፡ የራሳቸው መገበያያ ገንዘብ የነበራቸው ደግሞ አክሱማውያንና ሮማውያን ናቸው፡፡ ከወርቅና ከብር በተሰሩ ሳንቲሞች ነበር የሚገበያዩት፡፡
በኢትዮጵያ በኩል ከሶስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የነገስታቱ ምስል የተቀረፀባቸው እጅግ በርካታ የወርቅና የብር ሳንቲሞች በሀገር ውስጥም በባህር ማዶም ተገኝተዋል። “ብር” የሚለውን ቃል ታሪካዊ ዳራ የምናገኘው እዚህ ላይ ነው።
እናም ታላቁ የታሪክ ምሁር ፕ/ር ሰርገው ሃብለስላሴ፣ መጠነ ሰፊ የሆነ ጥናትና ምርምር ባደረጉበት “Ancient and Medieval Ethiopian History to 1270” በሚለው መጽሐፋቸው ውስጥ እንዳሰፈሩት፤ በሶስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ድንጋይ ላይ በተቀረጸ አንድ የግዕዝ ጽሑፍ ላይ “Birur” -- (ብሩር) የሚል ቃል ተገኝቷል፡፡ ይህም ከብር የተሰራ ሳንቲም ወይም ባጭሩ ገንዘብ ማለት እንደሆነ ይጠቅሱልናል፡፡
ዛሬም ድረስ የምንጠቀምበትን “ብር” የሚለውን ቃል ስር መሰረት ወይም ታሪካዊ አመጣጥ በተመለከተ ይህን ያህል ካልን ዘንዳ አሁን ደግሞ (እኛ) ብር’ራችንን የሚወክል ምልክት ብናበጅለትስ ወደሚለው ሃሳብ መምጣት እንችላለን፡፡ ይህንን ማንሳቴ ደግሞ ብናደርገው (አዲስ ነገር መሆኑ ብቻ ሳይሆን) የራሱ የሆነ ጠቀሜታ ወይም የሚጨምረው እሴት (Value) ስላለው ነው።
ሌላው ቢቀር እንደ €፣£፣$፣ ያሉትን የትልልቆቹን ገንዘቦች ምልክት እናውቃቸዋለን፡፡ የኛው ብር ግን የለውም። ብራችን ምልክት እንደሚያስፈልገው የሚያከራክር ጉዳይ አይደለም፡፡ አነሳሴ ደግሞ ብራችንን የሚገልጽ ምልክት ቢኖረው የሚለውን ጥቆማ ለመወርወር ብቻ አይደለም፤ የራሴን አማራጭ እነሆ ለማለትም ነው፡
እንዲህ ሲሆን ቤሳ ይመረቃል እንጂ “ቤሳ-ቤስቲን” የለኝም አይባልም፡፡ (ምን ማለት ነው የሚል ካለ፤ “ወላሃንቲ የለኝም” የሚለው ላይ እናንጠልጥለውና) ቤሳውን እንወርውርለት፡፡ በአጤ ምኒልክ ዘመን የነበረ ሳንቲም ነው፡፡ በመሃል ያለውን ውድቅት ሊመለስ እንደውም ማሪያቴሬሳ እና ጠገራ ብር ይበረከትለታል፡፡ በሺህ አመት የሚሰፈር ዳፍንት ነው፡፡ በዳፍንቱም የተነሳ ንግዱ ጠፋ፣ የገንዘብ ነገር ከሰመ፡፡ ህይወትም ጨለመ፡፡
በዚህ ሁሉ ጽልመት መሃል ለወሬ ነጋሪ የተረፈች አንዲት የገንዘብ ድምጽ ብትኖር ለደቂቃ እስጢፋኖሳውያን የተሰጠች “ጥሌ የሚሏት ቤሳ” ነች፡፡ ይህም በዚያን ዘመን (በ15ኛው መ.ክ.ዘ) ጥሬ ገንዘብ እንደነበር የሚያመለክት መሆኑን የሚዘክሩት አንጋፋው የታሪክ ተመራማሪ ፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ፤ “ድሌ” (ሰሌዳ) ከሚለው የግዕዝ ቃል የመጣ ከሆነ “ቤሳ” ከማለት ይልቅ “ጠገራ” (ጥፍጥፍ ነሐስ) ብሎ መተርጐሙ ይሻል ነበር ይሉናል፡፡
More in this category: « በሙስና ሀብት ክፍፍል የተነሳ ባልና ሚስቱ ሳይፋቱ ቀሩ!	የክትባት ጊዜ ቀርቧል፡፡ “አይዞን፣ አይዞን!” እንበል - ለጥቂት ጊዜ እንጠንቀቅ! »
የኢትዮጵያ የብድር ጫና ከፍተኛ ወደሚባል ደረጃ መሄዱና ሃገር ውስጥ ለሚገቡ ምርቶች የውጭ ምንዛሪ እጥረት መከሰቱ መንግስትን የልማት ድርጅቶችን በአክስዮን ለመሸጥ እንዳስወሰነው የብሄራዊ የፕላን ኮሚሽን ተናገሩ።
የብሄራዊ የፕላን ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶክተር ይናገር ደሴ እንደሚሉት፥ የሃገሪቱ ኢኮኖሚ በወጭ ንግድ መዳከምና በውጭ ምንዛሪ እጥረት ሳቢያ አደጋ ውስጥ መግባቱ ለውሳኔው ምክንያት ሆኗል።
ባለፉት ጥቂት አመታት ወደ ውጭ ከተላኩ ምርቶች የሚገኘው ገቢ በአማካይ ሶስት ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር ላይ ሲቆም፥ ከውጭ ምርቶችን ለማስገባት የሚወጣው የውጭ ምንዛሪ ደግሞ 16 እና 17 ቢሊየን ዶላር ደርሷል።
ከውጭ ለሚገቡ ምርቶች ሙሉ ለሙሉ የሚገኘው የውጭ ምንዛሪ ከተላኩት ምርቶች የማይገኝ መሆኑም፥ ኢኮኖሚውን ጤነኛ አላደረገውም፤ ይህ ደግሞ ሀገሪቱን የእዳ ጫና ውስጥ ጨምሯታል።
የእዳ ጫና፦ የአለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (አይ ኤም ኤፍ) የኢትዮጵያ የብድር ጫና ከመካከለኛ ወደ ከፍተኛ የብድር ጫና እንደገባና፥ የብድር ምጣኔዋም የአጠቃላይ አመታዊ ምርቷን 59 በመቶ መያዙን ይገልጻል።
የውጭ ምንዛሪ ዕጥረት፦ በሌላ በኩል ሀገሪቱ ለቀጣይ ሁለት አመታት ብድር ለመክፈል ስድስት ቢሊየን እንዲሁም፥ የመንግስት ፕሮጀክቶችን ለሁለት አመታት ለማከናወን ደግሞ ሰባት ቢሊየን የአሜሪካ ዶላር ያስፈልጋታል።
ይህ በመንግስት በኩል የሚፈለግ ሲሆን እንደ ነዳጅና ሌሎች የፍጆታ ሸቀጦችን ማስገቢያና የሁሉም ዘርፍ ሲታይ ደግሞ የሚያስፈልገውን የውጭ ምንዛሪ ፍላጎት እጅጉን ከፍ ያደርገዋል።
እንደ ስኳር ላሉ ፕሮጀክቶች የተወሰደው ብድር ደግሞ ወደ ምርት ሳይገባ እዳ መክፈያው ጊዜ ደርሷል፤ ኮሚሽነሩም እነዚህ ምክንያቶች ተደማምረው የፈጠሩት ችግር ለውሳኔው ምክንያት መሆኑን ገልጸዋል።
ዶክተር ይናገር እንደሚሉት ኢትዮጵያ የውጭ ምንዛሪ ክምችቷን በሚፈለገው ደረጃ ለማስቀጠል ጥረት አድርጋ ቢሳካላትም አሁን ላይ ግን መንገዳገድ ውስጥ በመገባቱ እርምጃው አስፈልጓል።
ሀገሪቱ እዚህ እጥረት ውስጥ የገባችው በግብርናና ኢንዱስትሪው ዘርፍ ላይ የታሰበው ባለመሳካቱ መሆኑን ያነሱት ኮሚሽነሩ፥ እነዚህን ለማስተካከል የረጅም ጊዜ አቅጣጫ ተቀምጧልም ነው ያሉት።
የአሁኑ እርምጃም የአጭር ጊዜ መሆኑን የጠቀሱት ኮሚሽነሩ፥ ኢኮኖሚው በቀጣይ አመታት በወጭ ንግድ አፈጻጸም ታግዞ እንዲቀጥል በተለይም ግብርናውን እና አምራች ኢንዱስትሪውን ለመደገፍና ለውጥ እንዲመጣ አቅጣጫ ተቀምጧል ብለዋል።
ላለፉት አመታት በጥሩ ሁኔታ የመጣውን የሀገሪቱን ኢኮኖሚ በውጭ ምንዛሪ እጥረት ምክንያት ውድቀት ውስጥ እንዳይገባም የአሁኑ ፕራይቬታይዜሽን እንደ መፍትሄ መቀመጡንም አንስተዋል።
ለዚህ ነው ባለፈው ሣምንት ኢሕአዴግ ያሣለፋቸውን የሃገር ንብረትና ጥሪቶችን ለሃራጅ ሺያጭ የማቅረቡ ጉዳይ የመጭውን ትውልድ ዕጣ ፈንታ አጉል እንዳያደርገው እሠጋለሁ! !
ውድ ማዕድናትና የውጭ ገንዘቦችን በሻንጣ እያስጭኑ ወደ ውጭ ሃገር ዘመዶቻቸውና ደንበኞቻችችድው ሲያሸጋግሩ የነበሩት እነማን እንደሆኑ የሕወሃት አገዛዝ ያውቃል! ለምን እነዚያ ግለሰቦችና ተባባሪዎቻቸው በዚህ ዐይነት ያሸሱትን ገንዘብ እንዲመልሱና — መንግሥትም ሂሣቡን ካሰላና ከተረከበ በኋላ —ምህረት አይሰጣቸውም?ለምን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ብዬ ሳስብ፡ የሕወሃቶች ደባ እንዳይሆን እሠጋለሁ!
እግራቸው ገና አዲስ አበባን እንደረገጠ ነበር የኢትዮጵያን አየር መንገድ ከነስሙ ጭምር ስለጠመዱት፣ ‘የአፍሪካ ቀንድ አየር’ እንዲባል ሃሣብ እንደነበራቸው እስከ ኒውዮርክ ድረስ ይወራ እንደነበር አስታውሳለሁ!
በከፍተኛ ደረጃ ማሽቆልቆል እያሳየ ያለውን የወጪ ንግድ ገቢን ለማረቅና የወጪ ንግድ ምርቶች አቅርቦት እንዲጨምር ለማበረታታት፣ ኢትዮጵያ የብር የምንዛሪ ምጣኔን እውነተኛውን የኢኮኖሚ አቅሟን በሚያመላክት ደረጃ ማስተካከል ይገባታል ሲል የዓለም ባንክ ምክር ሰጠ፡፡
ባንኩ ማክሰኞ ኅዳር 27 ቀን 2009 ዓ.ም. በሸራተን አዲስ ይፋ ያደረገው አምስተኛው የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ሪፖርት ካነጣጠረባቸው ጉዳዮች አንዱና ዋነኛው፣ ሚዛኑን የሳተው የብር የምንዛሪ ምጣኔ ጉዳይ ነበር፡፡ ከሪፖርቱ አዘጋጆች አንዱ የሆኑት ማይክል ጋይገር እንደሚሉት ከሆነ፣ የኢትዮጵያ የምንዛሪ ምጣኔ በተለይ እ.ኤ.አ. በ2010 ከተደረገው የምንዛሪ ማስተካከያ (Devaluation) በኋላ በዝግታ እየቀነሰ መሆኑ የታየ ቢሆንም፣ አገሪቱ በምትከተለው ቅይጥ ምንዛሪ ፖሊሲ ምክንያት (Managed Floating) አሁንም እውነተኛው የብር የምንዛሪ ምጣኔና በሥራ ላይ ያለው ምጣኔ በእጅጉ የተዛነፈ ነው፡፡
ልማት ባንክ ብድር የሚወስዱ “ደንበኞች ስኬታማ እስኪሆኑ የወለድ ምጣኔ ማበረታቻዎችን አልሰጥም አለ”! ገንዘቡም የለም! እንዲጠቀሙ የሚፈለጉት ግለሰቦችና ትሥሥሮች ብቻቸውን በልተዋል! ከእንግዲህ በሌለ ገንዘብ በዝርያ በመጠቃቀም ሕወሃቶችን ማድለቡን ማቆሙ ከሆነ ግልጽ ይደረግ፤ ኢሣይያስ ባህረም ያዘረፈው ሃብት ይመለስ!
አዲስ አበባ፣ መጋቢት 5፣ 2008 (ኤፍ ቢ ሲ) በወጪ ንግድ ላይ ተሰማርተው የውጭ ምንዛሪን ለማምጣትና ከውጭ የሚገባን ምርት ለመተካት ብድር የሚወስዱ ደንበኞቼ ስራቸው ስኬታማ እስኪሆን የወለድ ምጣኔ ማበረታቻዎችን መስጠት አቆማለሁ አለ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ።
ኦስሎ ኖርዌይ በጫጉላ ወይም በእረፍት ጊዜያትን ለመጎብኘት አስበው የመጀመሪያ አፍቃሪ ጥንዶች ሊሆኑ አይችሉም, ወደ ጥንታዊው እና ፀሀያማ ስካንዲኔቪያን ዋና ከተማ መጓዝ አይታለፉ.
ከቤት ውጭ ለሚወዱ ባልና ሚስት, ለስለስ ያሉ መልክአ ምድራት, በጣም አስገራሚውን ዓሣ እየተመገቡ እና በሁሉም ዓይነት ስፖርቶች ውስጥ የሚሳተፉ ጥንዶች, ኦስሎ ለተቀረው ኖርዌይ ድንቅ መግቢያ ነው. የከተማ ህይወት, ባህል, ታሪክ, ቤተ-መዘክሮች, ምግብ ቤቶች እና የሚመለከቷቸው ሰዎች ቢወዱ በኖርዌይ ኑሮዎን በኦስሎ ጉዞዎች ቢያንስ ለትንሽ ቀናት ጊዜ ለማሳለፍ ያስባሉ.
የእርስዎ ጉብኝት በአቅራቢያው ከሚገኝ የኖርዌይ አየር መንገድ ወደ ኦስሎ በበረራ ይጀምራል. እና ከአውሮፕላን ማረፊያው በቀጥታ እስከ ኦስሎ ማዕከላዊ ጣቢያ ድረስ እርስዎን ሊያጓጉዝ በሚችል በተገቢው የዎልቴቾት ፈጣን ባቡር ትደነቃላችሁ.
አሁን በሚከተሉት ገጾች ላይ ለሚኖሩ ባልና ሚስቶች ኦስሎ ልዩ ልዩ ባህሪዎችን ይፈልጉ. በኦስሎ ፓስ አማካኝነት ብዙ ለወደፊቱ የተዘዋዋሪ አውቶቡስ, የጀልባ ማራመጃ, ነፃ መዋጭ ወደ መዋኛ ገንዳዎች, ነፃ የመራመጃ የእግር ጉዞ እና በአውቶቡስ, ትራም, የመሬት ውስጥ, ጀልባ ያለ ገደብ ነጻ ጉዞ እና በከተማ ውስጥ በአካባቢው ባቡር.
ክብሬን እስኪያገኙ ድረስ ስትሬንደንን መከተልዎ እራስዎን ወደ ከተማው ለመቃኘት ጥሩ መንገድ ነው. የኦስሎ ማህበራዊ ጉብኝት, ስትራንድን ለመብላት እና ለሰዎች የመረከብ ዋና ቦታ ነው.
በበጋ ወቅት, ባለትዳሮች በክፍት ስፍራዎች በሚገኙ ምግብ ቤቶች ውስጥ ይመገባሉ ወይም በውሃ ዳር ፊት ለፊት ለሽፋጭ ምግቦች ለዊክልች ወይም ለ አይስክሬም ምግብ ይመገባሉ. በሺዎች የሚቆጠሩ ተሳፋሪዎችን የሚያጓጉዙ መርከቦችን ለመጓዝ ከአሳ ነባሪዎች እስከ ካይከርስ, ለመርከቦች እና ለሞተር ጀልባዎች ሁሉንም በእይታ ያደረጉ ቦታዎችን ለመያዝ በእንጨት ላይ ብዙ ቦታ አለ.
Stranden ወደ ከተማ መገንባትና ከጀልባ ያገናኛል. እዚያም በጀልባ ጉብኝት ማድረግ, ወደ ሙዚየም ደሴት መሄድ ወይም የእራት ጉዞ ለመጀመር መርጠው መግባት ይችላሉ.
መቀመጫዎቹ በማይመች ሁኔታ አጠገብ ሲሆኑ, ጆአና የተባለችውን የድሮ የጀልባ መርከብ ላይ ተጭናለን. ምንም እንኳን በኖርዌይ ውስጥ ስለ ሁሉም ሰው እንግሊዝኛ እና ኖርዌጂያን ቢናገሩም, እንግዳ መቀበያ መስጠቱ እኛ ጋር ተመሳሳይ እንደሚሆን አላመንንም ነበር - ስለዚህ በቋሚነት እና በኡታሊ መመገብ ጀመርን.
በኦስሎ ውስጥ ሱቅ የት አለ? በቋንዳን በኩል ወደ ጎዳና ባለው ትይዩ ላይ የተዘረጋ ነው. በጣም የታወቀ ሱቅ H & M ነው. በካርል ጆሀንስ በር እና በኦስሎ ሲቲ ማሻሻጫ ማእከል አካባቢ ተጨማሪ ቸርቻሪ ያግኙ.
የቅርጻ ቅርጽ ጉብታ ጉስታቭ ቪግላንድ (1869-1943) የዓለማችን ትልቁ የስነ-ቅርፅ ፓርክ ነው. ይህ የውጭ ሙዚየም በውስጡ ከ 40 ዓመታት በላይ የፈጠሩት ቪጌኔትን ለመውሰድ ከ 200 በላይ ስራዎችን የያዘ ነው.
ቫይግላንድ በአጎት ሪዱን ተጽእኖ በመነካቱ የተወለዱበት እና እስከ ዳግም መወለድ "የህይወት ክምችት" ጭብጦችን ለመግለፅ የቅርጻ ቅርፅ ፓርክን ይጸልቃሉ. ሁሉም ሐውልቶች ከትንሽ ካራቴል ሕፃናት, ከወጣት ወንዶችና ሴቶች, ነጠላ እና ባለትዳሮች, ለተጎዱ አረጋውያን የሚሰጧቸው ስዕሎች እና ስም የለሾች ናቸው.
የቫይላድ ፓርክ ቤተ መፃህፍት ዋናው ቁመት 56 ፎቅ የሞላሎቴድ ሲሆን ከሶጣጣጣ ቅርፅ የተሰሩ 121 እቃዎችን ያካተተ አንድ መለኪያ ነው. ጎብኚዎች ለመድረስ ጎብኚዎች በደንብ የተገነጠሉና በዛፍ የተሸፈኑ ሜዳዎች ይጓዛሉ.
በበጋ ወቅት, በተቀነባጭ ቀለሞች ውስጥ ያሉት ቁጥቋጦዎች የስነ ጥበብ ስራውን ለማድነቅ እና በህይወት ክበብ ውስጥ የራስዎን ቦታ እንዲመለከቱ የፍቅር ጉዞዎን ከፍ ያደርጋሉ.
እ.ኤ.አ በ 2010 እና በዓለም ላይ ብረት ብረታ ብረት ብቻ የሆሎንኮልሰን ስኪጅ ዝላይ የበረዶ ቅንጣቶች ሳይኖሩም እንኳን በኦሎ ውስጥ የ # 1 የቱሪስት መስህብ ለመሆን በቅተዋል.
ለሆልማኮን ዚፕ መስመር ምስጋና ይድረሱ ጎብኚዎች ከኪሎ ጫፍ ጫፍ አንስቶ እስከ ኮረብታው ግርጌ ድረስ ወደ 1,200 ጫማዎች ይጓዛሉ. የዓይናቸው ዓይናቸውን ዘግተው የማያውቁ ሰዎች የኦስሎ "ሰማያዊ እና አረንጓዴ እና በመካከለኛው ከተማ ውስጥ" የወፍ ዕይታ ይይዛሉ.
በተጨማሪም በቦታው ላይ - በ 4,000 ዓመታት የግጥሚያ ሙዚየም, የሮአል አሙንንድሰን እና ሌሎች አሳሾች የፖለር ጉዞዎች, የተለያዩ የቀዝቃዛ አየር መገልገያ መሳሪያዎች, እና ህይወት ሰጪ ፖል ድብል ያለው የዶሮማስ ጉዞዎች ናቸው.
በዝላይው ግርጌ ላይ ባለው ካፌ ውስጥ ሞቅፈው ወይም ቀዝቀዝ ያድርጉ. እና ረዘም ላለ ጊዜ ለመቆየት ከፈለጉ, በ 1894 በዛንጣው የ "ስነ-ዎንግ" ስነ-ሕንጻ ውስጥ የተገነባው የሆማንኮልደን ፓርክ, ቀደም ሲል የተገነባ የሕፃናት ሆቴል, በቅርብ ጊዜ ውስጥ ጥሩ ስሜት እንዲሰማዎት ይረዳዎታል. በተጨማሪም ለሠርግ ሥነ ሥርዓቶች ተስማሚ የሆኑ በርካታ የመመገቢያ ክፍሎች አሉ.
የሆሎኮስት ማዕከል - በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የተያዘው በኖርዌይ የናዚ መሪ ቪካር ክዊስሊንግ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ ያለው ማዕከል የዘር ማጥፋት ዘገባዎችን ያቀርባል እንዲሁም በአናሳ ሃይማኖቶች ላይ ያተኩራል
በ 14 ኛው መቶ ዘመን መጀመሪያ ላይ በአከሮች ደሴት የተገነባው እያንዳንዱ የከበባ ቁፋሮ የተያዘ ሲሆን ይህ የቫይኪን የትውልድ ሀገር ለዘመናት ሲጠበቅበት ቆይቷል. ከጊዜ በኋላ በባሕር ኃይል ምሽግ እና ማረሚያ አገልግሏል.
ዛሬ ለአደባባይ ክፍት እና የአመራር ጎብኝዎችን በማቅረብ የአኮርስሱ ፎሴት ቤተ መንግስት የአከሮች ሰስቶች ቤተ መንግስት, የሮያል ዋሻዎች, የቅርንጫፍ የመዝናኛ አዳራሾች, እና የጦር ኃይሎች ሙዚየም እና የኖርዌይ ራሽድ ሙዚየም ናቸው.
የተቃውሞው ሙዚየም ስብስብ በሀገሪቱ የአምስት ዓመት የናዚ ስራዎች ላይ በማመፅ ለተነሳው ንቅናቄ ነው. በ 1945 መገባደጃ ክሱ ቪካን ኩዊንግሊንግ በአቅራቢያው በሚገኙ ቅጥር ግቢዎች ውስጥ በአሸናፊነት ተኩስ ተገድሏል.
ስመ ጥር የሆነው ኤድቫርድ ሙርክ ሙዚየም ከግማሽ በላይ የሚሆኑትን የልምጎ ባለሙያ ሸራዎችን እና አብዛኛዎቹን የእራሱ ህትመቶች ይዟል. እሱ አንድ ቀለም ያለው ጩኸት እና አንድ የሸማኔ ድራግ አለው. እና በ Munch ምግብ ከተሰማዎት, የሙዚየሙ ቡና ቤት ቡና እና የጭራ ሻጭን ያቀርባል.
ዘመናዊው የውስጠኛ ሐሳብም በኦስሎ ብሔራዊ ማዕከለ-ስዕላት ውስጥ ሁለት አርቲስቶችን እና ሌሎች በርካታ የኪነ-ጥበብ ስራዎችን እንዲሁም በኖርዌይ ትልቁ የህንፃ ስብስቦች, ስእሎች እና ቅርጻ ቅርጾችን የያዘ ነው.
የከተማው አዳራሽ ከስትራንደን በማይታወቁ በቀላሉ የሚገነዘቡና በእጥፍ የሚሠራ የጡብ ሕንፃ ነው. የኖቤል የሰላም ሽልማት የተገኘበት እዚህ ነው (ሌሎቹ የኖቤል ሽልማቶች በስቶኮልሆልም ይሰጣሉ).
በሕንፃው ውጫዊ ውስጣዊ አሠራር ውስጥ የሚገኙትን ዋጋ የሌላቸው የኖክ እንጨቶች አያምልጡ. ጊዜ ካገኙ በከተማው መዘጋጃ ቤት ውስጥ ይግቡ. የመግቢያ ዋጋ ከተከፈለ ግን ግድግዳው ግድግዳ ላይ ቢያስገድል ነው. የአራት ቱን ግድግዳዎች ክፍሎችን ሲሸፍኑ, የኖርዌይን እና ህዝቦቿን ታሪክ በድምቀት እና በትዕይታቸው ያዛምታሉ.
የኖርዌይ ናሽናል ኦፔራ እና ባሌት ሕንፃ መጫወት ለመነኩት ኦፔራ አፍቃሪዎች መሆን የለብዎትም. የኒውሆታ ኩባንያ ልዩ በሆኑ የመስታወት ግድግዳዎች የተገነባው, ጣሪያው ጎብኚዎች መራመዳቸው እና በባህር ውስጥ የሚወርዱ አስገራሚ ማዕዘናት, የኦፔራ ቤት በ 2008 ተከፍቷል.
በአምስት ደቂቃ የሚመሩ ጉብኝቶች ጎብኚዎች ከመድረክ በስተጀርባ እንዲመጡ እና የእንደገና ንድፎችን እና የኪነ-ጥበብ ሥራዎችን ይበልጥ ግልፅ በሆነ መንገድ እንዲረዱ ያደርጋቸዋል.
የባህር ምግብነት በኖርዌይ ጠረጴዛ ዋነኛ ምግብ ሆኖ ቆይቷል, እና በቲፍሆልመን ሴጆጋገን በሚገኘው ምግብ ቤት ውስጥ ያሉ ባለሞያዎች ዝግጅትን እና የምግብ ማብሰል ወደ ስነ-ጥበብ ያደርሳሉ.
በቲቪሆልሜም ደሴት ላይ የሚገኘውን የውሃ ዳርቻውን ይዘርጉ, ከላይ የሚታየው ጠፍጣፋ ቤት ያለው ምግብ ቤት በግልጽ የሚታይ ሲሆን ክፍሉ በኩሽና. እዚያም በጀልባዎች ምርጥ ጣፋጭ ምግቦችን በጫካ ጣፋጭነት የተመረጡ ዓሦች እና ሾጣጣ ዓሦችን ያቀላቅሉ. ምናሌው ትንሽ ነው, ስለዚህ ከመሄድዎ በፊት ሁሉንም ይግባኛል.
በበጋ ወቅት ምግባችን ከኦፕሎፐስ ጋር በተቀራረቡ አሻንጉሊቶች ይጀምራል. ከዚያም በትንሹ የተጠበሰ ሳልሞን እና የንጉሥ አስቡ ጣፋጭ ምግቦች እና በሸንኮራ አገዳ ይጎዱ ነበር.
አስገቢው በሀምፓውስ ላይ በአራት ፎቅ ላይ በሚገኝ አልጋ ላይ በአኩሪ አተር የተሰራ እቃ ነው. ምጣኔው ብቸኛው አሳዛኝ ነበር: ብስጭት የበጋ ፍሬ አትክልቶችና ሪባብሎች በተሰበረ ጥቁር ሜሪንገር ብስኩቶች የተጌጡ ጥቁር የቫኖና የበረዶ ክሬያት ተወስዶባቸዋል. በስታምቤሪያ እና ክሬም ባልታወቀ የስኒ ጣፋጭ ምግብ ነበር.
የኦስሎ ዘመናዊ እና በጣም ዘመናዊ ሆቴል, ሌቪው በቅርቡ የቲቪሆልሜም ደሴት ላይ አንድ የእግር ቧንቧ ንጣፍ በማከል ከስትራንድን ጥቂት ርቀት በእግር ጉዞ ላይ ይገኛል.
በክረምት ሙት ውስጥ በቤት ውስጥ ለመዋኘት ቢፈልጉ, ከመጋባታቸው በፊት ወይንም በባህር ዳርቻው ላይ ከአንድ ቀን በኋላ አስቂኝ, ፊት, መታሸት ወይም ባለትዳሮች ህክምና ያድርጉ, እዚህ ሊያደርጉ ይችላሉ. ህንፃው የኦስሎውን የመጀመሪያውን ሓምማ ይሞላል.
ይሁን እንጂ ኦስሎን ለማየት እና ለመጥራት ከፈለክ, ንጹህ አየር ውስጥ መተንፈስ, በአካባቢው ውብ እይታ መንፈስህን ከፍ በማድረግ እና ለቆዳህ ጤናማ ብሩህ ያመጣል, በቀላሉ ወደ ውጪ ወጥ በፍጥነት ይራመዱ. እዚህ እዚህ የሚያገኟቸው እና የሚያደንቁ ነገሮች አሉ.
የጥጃ ሥጋ በአብዛኛው ከስድስት ወር እስከ አንድ አመት ከሆናቸው የላም ጥጃዎች ነው የሚገኘው። የጥጃ ሥጋ አስራ ሁለት ወር ከሞላው ከብት ከሚገኘው ቀይ የበሬ ሥጋ ጋር ሲነፃፀር ነጣ ብሎ ለስለስ ያለ ጣዕምና ገፅታ ሲኖረው፡ ከጤንነት አስተያየት ደግሞ በጠቅላላው ወደ ግማሽ ገደማ የስብ ይዞታ እንዳለው ይመለከታል። የገበያ ዋጋውም ከበሬ ስጋ የወደዳል። የጥጃ ስጋ ከሁለቱም ጾታ ማግኘት ቢቻልም፡ በብዛት የሚሸጠው ግን ከወንድ ጥጃ የተገኘ የጥጃ ሥጋ ነው።
የመንግሥትም ሆኑ የግል ትምህርት ቤቶች ተማሪዎቻቸውን ከጥቅምት 30 ጀምረው በቀናት ፈረቃ ሰኞ፣ ረዕቡ እና ዓርብ ሌሎቹን ደግሞ ማክሰኞ፣ ሐሙስ እና ቅዳሜ ብቻ እንደሚያስተምሩ የአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ አስታወቀ።
የአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ አዲሱ ሻንቆ በተለይ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል እንደተናገሩት፤ ትምህርት የሚጀመረው በሁለት ዙር ነው። የመጀመሪያው ዙር የ8ኛ ክፍል የክልል ፈተና፣ የ12 ኛ ክፍል የብሔራዊ ፈተናን ለማካሔድ ከጥቅምት 16 ቀን እስከ ጥቅምት 30 ድረስ ያለፈረቃ ሳምንቱን ሙሉ የክለሳ የማጠናከሪያ ትምህርት የሚሰጥ ይሆናል። ይህ ለፈተና እንዲዘጋጁ ያመለጣቸውን እንዲማሩ ለማድረግ ነው።
ሁለተኛው ዙር ማለትም ቀሪዎቹ ተማሪዎች በቀናት ፈረቃ የሚማሩ ሲሆን፤ ይህ የሆነው ከአዋጭነት አንፃር ታይቶ መሆኑን አስረድተዋል። ቀድሞ ጠዋትና ከሰዓት በሚል ታስቦ የነበረ ቢሆንም፤ የቀናት ፈረቃ የተሻለ ይሆናል ተብሎ ውሳኔ የተላለፈው ምልልሱን፣ መውጣት መውረዱን፣ የትራንስረፖርት ሁኔታን፣ ወጪውን እና ለወላጆች ያለውን አመቺነት ታሳቢ በማድረግ መሆኑን አብራርተዋል።
በቀሪዎቹ ቀናት ተማሪዎቹ ለብቻቸው ከንክኪ ነፃ ሆነው በቤታቸው መልመጃዎችን እና የቤት ሥራዎችን እንደሚሠሩ እንዲሁም ጥናት እንደሚያከናውኑ ታሳቢ መደረጉን ጠቅሰው፤ በፈረቃ ሲማሩ እንደየክፍሉ ስፋት በክፍል ውስጥ የሚኖራቸውን ንክኪ ለመቀነስ ቁጥራቸው ከ20 እስከ 25 ብቻ እንደሚሆኑ ገልጸዋል።
አቶ አዲሱ እንደተናገሩት፤ ተማሪዎች ተራርቀው እንዲማሩ አሁን ባሉት ክፍሎች ላይ ተጨማሪ 2ሺህ 300 ክፍሎች እንደሚያስፈልጉ ታውቋል። ሆኖም በአዲስ አበባ ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በትምህርት ቤቶች ግቢም ሆነ በአካባቢያቸው በቂ ይህን ያህል ክፍሎችን የመገንቢያ ቦታ ባለመኖሩ 1ሺህ 720 ክፍሎችን በአዲስ ቴክኖሎጂ ለመገንባት ዲዛይኑ ተከናውኖ፤ ውል የተገባ ሲሆን፤ ግንባታውን እስከ ጥቅምት 30 ለማጠናቀቅ ጥረት እየተደረገ ይገኛል።
የከተማ አስተዳደሩ ለእያንዳንዱ ትምህርት ቤት ቢያንስ ሁለት ሁለት የሙቀት መለኪያ በልዩ ሁኔታ በቀጥታ ግዢ እንዲከናወን ውሳኔ ያስተላለፈበት ሁኔታ መኖሩንም ገልጸው፤ ከ ጋር በመግዛት ለትምህርት ቤቶች ተደራሽ እንዲሆን ይደረጋል ብለዋል። አያይዘውም ከትምህርት ሚኒስቴር፣ ከክፍለ ከተማ እና ከትረስት ፈንድ በማፈላለግ እያንዳንዱ ተማሪ ማስክ እንዲያገኝ ጥረት መደረጉን በመጠቆም፤ ማስኩ ለሁሉም እንደሚዳረስ አመልክተዋል።
ባለፉት ሁለት ዓመታት ዩኒፎርም መስጠት እና ምገባ ማከናወን እንዲሁም የትምህርት ቤቶች ዕድሳት ላይ በመሥራት ታሪካዊ ውሳኔዎች ተላልፈዋል በማለት ያስታወሱት አቶ አዲሱ፤ ዘንድሮ ደግሞ ትምህርቱ ላይ ትልቅ ለውጥ የሚያመጣ የትምህርት ጤና (school health) ፕሮግራም እንደሚተገበር ጠቁመዋል።
በትምህርት ዘርፉ ላይ የተማሪዎች የጤና ክትትልን ለማካሄድ በካቢኔው ልዩ ውሳኔ 2ሺህ 52 በአካባቢ ጥበቃ እና በጤና ላይ የሚሠሩ ነርሶች በኮንትራት እንዲቀጠሩ በመፈቀዱ ቅጥር እየተፈፀመ ነው ብለዋል።
ውሳኔው ጤናማ ተማሪዎች በጤናማ አካባቢ እንዲማሩ ትልቅ አቅም የሚፈጥር መሆኑን ጠቅሰው፤ የከተማው አስተዳደር ከሁሉም ጉዳይ በላይ ለትምህርት ትኩረት ሰጥቶ እየደገፈ በመሆኑ ትምህርቱን እየዘመነ እንደሚገኝ አመልክተዋል።
ፕሮፌሰር ሒሩት ወ/ማርያምን ይቅናዎ እንበላቸው? ፕሮፌሰር ሒሩት ወልደማርያም ኢትዮጵያን ወክለው የአፍሪካ ህብረት የትምህርት፣ የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን...
ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የመሬቱ መከላከያ ፊልም እንደ አዲስ ታዋቂው የጌጣጌጥ ምስል መከላከያ ቁሳቁሶች አንዱ ሆኖ ሊያገለግል ይችላል. የመከላከያ ውጤቱ መዘንጋት የለበትም. አለው...
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ ንኤርትራውያን ቅድም ኮነ ሎሚ፡ ቀንዲ ጉዳይና ኤርትራዊ ዋኒን እዩ። ክሳብ ሕጂ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ከኣ ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን እዩ። እዚ ኣብ መጻኢ እውን ዘይቅየር እዩ። ከምቲ ንኣደ ብዘይዝኾነ ይኹን ተወሳኺ ...
ናይ ሓባር እትበጽሖን እተዕውቶ ዓላማን ሸቶን ክህልወካ እንከሎ፣ ብሓባር ምጉዓዝ ዝተለምደን ኣዕዋትን እዩ። እዚ ኣዕዋቲ ዝኸውን፡ ዝተበተነ ድሌት ዝእክብ፡ ግዜ ...
ትምህርቲታት ካብ ዑዉት ምስግጋራት ብ ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን ሰርጅዮ ቢታርን ቶርኋሚ ሰመረ ተስፋሚካኤል ሃብተማርያም ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን: ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ትካል ብሩኪንግስን፡ መስራቲ ኣመ ...
ሰኸምሬኹታዊ ኻውባው ላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1783 እስከ 1781 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የሆር አዊብሬ ተከታይ ነበረ።
ስሙ በቶሪኖ ቀኖና ነገሥታት ዝርዝር ላይ የለም። ሆኖም ከሥነ ቅርስ ረገድ ፈርዖንነቱ እርግጥኛ ነው። ስሙ ከቶሪኖ ዝርዝር ጠፍቶ የሆር አዊብሬ ተከታይና ልጅ እንደ ነበር ይታስባል፤ ስሙም ከሆር አዊብሬ ስም አጠገብ በአንዱ ምሰሶ ላይ ስላለ ነው።
ፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት 19ኛ ወንጀል ችሎት ሁለት ጋዜጠኞችን ጨምሮ በ19 የሙስሊም ማኅበረሰብ ጥያቄዎች መፍትሔ አፈላላጊ ኮሚቴ አባላት በተያያዘ በተከሰሱ ተከሳሾች ላይ የጥፋተኝነት ውሳኔ አስተላለፈ። ፍርድ ቤቱ ተከሳሾቹ የቅጣት አስተያየታቸውን በጽቤቱ በኩል እንዲያስገቡ ትእዛዝ ሰጠቶ ለፍርድ ውሳኔው ለታህሳስ 25 ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጠቷል። ጠበቃቸውን አነጋግረናል።
[Read] ➭ ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል By Roman Procházka – 3monthpaydayloansnow.co ባሮን ሮማን ፕሮቻዝካ ለሁለት ዓመታት በአዲስ አበባ የኦስትሪያ ቆንስላ ውስጥ ተመድቦ ሠርቷል፡፡ ከአዲስ አበባ የወጣው ከ�[Read] ➭ ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል By Roman Procházka – 3monthpaydayloansnow.co ባሮን ሮማን ፕሮቻዝካ ለሁለት ዓመታት በአዲስ አበባ የኦስትሪያ ቆንስላ ውስጥ ተመድቦ ሠርቷል፡፡ ከአዲስ አበባ የወጣው ከ? ባሮን ሮማን ፕሮቻዝካ ለሁለት ዓመታት በአዲስ አበባ የኦስትሪያ ቆንስላ ውስጥ ተመድቦ.
ኢትዮጵያ free የባሩድ download በርሜል pdf ኢትዮጵያ የባሩድ ebok ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል PDFሠርቷል፡፡ ከአዲስ አበባ የወጣው ከዲፕሎማት ሥራውና መብቱ ጋር የሚፃረር ተግባር ሲያከናውን በመገኘቱ በ ዓም ተባርሮ ነው፡ፕሮቻዝካ Abessinien Die schwarze Gefahr በሚል ርእስ በ ቪየና ላይ አውሮፓውያን ትዮጵያን ሊወርሩና ሊይዙ የሚገባበትን ምክንያት የሚያቀርብ መጽሐፍ አሳተመ፡፡ መጽሐ.
ሠርቷል፡፡ ከአዲስ አበባ የወጣው ከዲፕሎማት ሥራውና መብቱ ጋር የሚፃረር ተግባር ሲያከናውን በመገኘቱ በ ዓም ተባርሮ ነው፡ፕሮቻዝካ Abessinien Die schwarze Gefahr በሚል ርእስ በ ቪየና ላይ አውሮፓውያን ትዮጵያን ሊወርሩና ሊይዙ የሚገባበትን ምክንያት የሚያቀርብ መጽሐፍ አሳተመ፡፡ መጽሐ.
ረዥሙ መተላለፊያ ላይ ድንግዝግዝ ባለ መልኩ ብርሃን አለ። ድቅድቅ ጨለማ ከዋጠው ክፍል የአንድ ሰው ድምፅ ይሰማል። ወደ ጨለማው ክፍል ለሚገቡ ሰዎች አንድ እጃቸውን ከፊታቸው ያለ ሰው ትከሻ ላይ አድርገው ወደፊት እንዲራመዱ ትእዛዝ ይሰጣል። ሁሉም ሰው ስልኩን እንዲያጠፋም ቀደም ብሎ ተነግሯል።
“ጅቡቲ ድረስ ወስደው አስለምነውኛል” እናንዬ ያለው 36 ዓመቷ ነው። “ቱጌዘር” ከሚደግፋቸው ሴት ዓይነ ስውራን አንዷ ነች። ሁለት ልጆቿን ለብቻዋ ታሳድጋለች። የተወለደችው ሰሜን ጎንደር ወቅን በሚባል ቦታ ሲሆን የዓይን ብርሃኗን ያጣችው የስምንት ዓመት ህፃን ሳለች ነው። በወቅቱ በአካባቢያቸው ወረርሽኝ ገብቶ በየቤቱ ሁለት ሦስት ሰዎች በዓይን በሽታ መታወራቸውንና ከእነሱ ቤትም እሷና ወንድሟ ላይ ይህ ክፉ እጣ መድረሱን ትናገራለች። እናንዬ እንደምታስታውሰው “መንግሥት ልኮን ነው” ያሉ ግለሰቦች እናስተምራቸዋለን ብለው እሷና ወንድሟን ወደ አዲስ አበባ ለማምጣት ጉዞ ይጀመራሉ። ሰዎቹ ወንድሟን ሁመራ ላይ እንዲለምን ሲያደርጉ እሷን ደግሞ እያስለመኑ ወደ አዲስ አበባ አመጧት። ያኔ የዘጠኝ ዓመት ልጅ ነበረች። ከዚያም በአስራ ሦስት ዓመቷ ድሬደዋ ከዚያም ደወሌ ወስደዋት ባልጠና የልጅ ጉልበት በእግር ጉዞ ጅቡቲ ይዘዋት ይገባሉ። አዲስ አበባም ጅቡቲም መሪም ተቆጣጣሪም የሚሆን አንድ ሰው እየተመደበላት ከጠዋት እስከ ማታ እየለመነች ለሰራቂዎቿ የለመነችውን ገንዘብ እያስረከበች ዓመታት አስቆጥራለች። ሰዎቹ ከሚያስለምኑት ሌላ አካል ጉዳተኛ ህፃን ጋር ጅቡቲ ውስጥ ለሦስት ዓመታት ቆይታለች። ስቃዩ ሲበረታባት ከአጋቾቿ ጠፍታ እዚያው ጅቡቲ ሃበሾች ከሚኖሩበት ሰፈር ሄደች። ሃበሾቹ እረድተዋት አምልጣ ወደ ድሬዳዋ ሄደች። አጋቾቿ ግን ብዙም ሳትቆይ በጥቆማ ደርሰውባት ወደ አዲስ አበባ ይዘዋት መጡ። እንደገና ረዥም ዓመታትን አስለመኗት። “በአጠቃላይ ከዘጠኝ እስከ አስራ ሰባት ዓመቴ ለእነሱ አገልግያለሁ” ትላለች። የሚያስለምኑሽ እንዴት ያሉ ሰዎች ነበሩ? “ባልና ሚስት ናቸው። የምትቆጣጠረን ደግሞ አንዲት ሴት ልጅ ነበረች” እናንዬ “ቱጌዘር ኢትዮጵያ” ከሚደግፋቸው ሴት አይነ ስውራን አንዷ ስትሆን ዓይነ ስውራን ተደራጅተው የእደ ጥበብ ሥራዎችን ከሚያመርቱበት ድርጅት ውስጥ እየሰራች በምታገኘው እጅግ አነስተኛ ገቢ ልጆቿን ለማሳደግ ትታገላለች። እንደ እሷ ያሉ ዓይነ ስውራን እናቶች ልጆቻችሁን እንዴት ነው የምታለብሱት? የምታጥቡት? በአጠቃላይ መንከባከብ የምትችሉት የሚሉ ጥያቄዎች ሁሌም ይቀርቡላቸዋል። ዓይነ ስውር መሆን በተለይም ሴት ሆኖ ብዙ ከባድ ነገሮች ቢኖሩትም እናት ለልጇ የምታደርገውን ሁሉ ማድረግ እንደሚችሉ እናንዬ ትናገራለች። “ቢሆንም ግን ህብረተሰቡ ሴት ዓይነ ስውራንን ማገዝ አለበት” ትላለች። ዓይነ ስውራንበትራቸውን ይዘው ሊመሯችው ሲሞክሩለምን ይቆጣሉ? ዓይነ ስውራንን ለመምራት በትር ወይም ኬን መያዝ እንደሌለበት የሚናገሩት አቶ ብርሃኑ “በትሩ የዓይነ ስውራኑ ዓይን ነው” ይላሉ። ምንም እንኳ ዓይናሞች በቅንነት የሚያደርጉት ቢሆንም ይህ ድርጊት “ዓይንህን ይዤ ልምራህ” እንደማለት እንደሆነ ያስረዳሉ። ልብሳቸውን ይዘው እየጎተቱ ሊመሯቸው የሚሞክሩም ራሳቸውን አጋጥመዋቸዋል። ይህ ደግሞ በዓይነ ስውራኑ ዘንድ ተፀይፈውን ነው አይነት ስሜት ይፈጥራል። የሚገባው እጅ መያዝ አልያም ከዓይነ ስውራኑ ጋር እጅ ለእጅ ተጣምሮ መምራት ተመራጭ ነው ይላሉ። “ልርዳህ? ልምራህ?” ብሎ የዓይነ ስውሩን ፍላጎት መጠየቅም ጥሩ እንደሆነ ይሰማቸዋል። ልምራችሁ ተብለው የተሰረቁ ዓይነ ስውራንም እንዳጋጠሟቸው ይናገራሉ። “ቱጌዘር” ዓይናሞችና ዓይነ ስውራን በአንድ ላይ የሚሰሩበት ድርጅት ነው። የዓይነ ስውራንን አቅም መገንባትና ዓይነ ስውራንን ተወዳዳሪ ማድረግ አንዱ አላማቸው ነው። ተደፍረው ትምህርታቸውን ያቋረጡ ሴት ዓይነ ስውራንን ወደ አዘጋጀው መጠለያ ማስገባትና ወደ ትምህርት ገበታቸው መመለስ የድርጅቱ ቀዳሚ አላማ ነው። ብዙዎች በዚህ መልኩ ድጋፍ ተደርጎላቸው ከፍተኛ የትምህርት ተቋም መግባታቸውን የሚናገሩት አቶ ብርሃኑ በመጠለያው ያዘጋጁት የህፃናት ማቆያ ደግሞ የሚማሩ ሴት ዓይነ ስውራንን ብቻም ሳይሆን ሎተሪ የሚያዞሩና የሚለምኑ ዓይነ ስውራን ሴት ልጆችንም እንደሚያውልና እንደሚመግቡ ይገልፃሉ። ለአይነ ስውር እናቶቹ ብቻ ሳይሆን ለልጆቻቸውም ጭምር የትምህርት ድጋፍም ይደረጋል።
የቱጌዘር መሰረታዊ የኮምፒውተር ትምህርት ሰልጣኞች በ ቤል ካሽ (በቀድሞ ስሙ ሄሎ ካሽ) ድርጅት የስራ ቦታ ላይ በመገኘት በተለያዩ የቴክኖሎግጂ ፈጠራዎች ላይ ውይይት አካሂደዋል። ከዚህ በተጨማሪም አይነ ስውራን በባንክ አገልግሎት አጠቃቀም ላይ ቴክኖሎጂ ሊያበረክት የሚችለው ሚና ላይ ሃሳቦች ተንሸራሽረዋል። ከጉብኝቱም በኋላ የቱጌዘር ተማሪዎች በቴክኖሎጂ ውስጥ በመሳተፍ የራሳቸውን ሚና የመወጣት ፍላጎታቸው ከፍ ማለቱን ለዝግጅቱ አስተባባሪዎች ተናግረዋል።
ስንክሳር (Senksar): የገና ጾም - ጾመ ነቢያት: እንኳን ለጾመ ነቢያት በሰላም እና በጤና አደረሳችሁ ነቢዩ ኢሳይያስ ነቢያት ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ መወለድ፣ ወደ ግብፅ ስለ መሰደድ፣ በባሕረ ዮርዳኖስ ስለመጠመቅ፣ በትምህርተ ወንጌል ጨለማውን ዓለም ስለ...
ለጃፓን ቢራ አምራች የመፍላት መርከቦችን ፣ ብሩህ ታንኮችን ጨምሮ ትዕዛዙ በቅርቡ ዝግጁ ይሆናል ፡፡ የምርት ቡድናችን ሊቧጨሩ ቢችሉ በምርት ውስጥ በእያንዳንዱ ዝርዝር ላይ በከፍተኛ ሁኔታ ያተኩራል ፡፡ በዝቅተኛ ህዳግ ላይ እየሰራን ነው ማለት ከአነስተኛ ወይም መካከለኛ ጥራት ጋር እንወዳደራለን ማለት አይደለም ፡፡ በእነሱ በጣም እኮራለሁ ፡፡
ሓደ በተኽ በጽሒ ጎበዝ ሰብ ካብ ክቱር ዓቅሊ ጽበት ናብ ነዊሕ ጎቦ ደይቡ ( ንፈጣሪ ብዝያዳ ቀሪቡ እሂን-ምሂን ክብል ) ኣንታ ፈጣሪ ኣነ ብድኽነት ስለ ዝላደኹስ ሎሚ ካባኻ ፍታሕ ንኽረክብ መጺአካ’ሎኹሞ : እግሪ መትከሊ ዝኾነኒ ሓደ-ሽሕ ቅርሺ እንተሂብካንስ : እንታይ ዝይረኸብኩ ኣይብን’የ ብምባል ትጽቢቱ ቀጸለ : ገንዘብ ስለዝይመጾ ዋእ እሞ ዋላ ሓሙሽተ ሚኢቲ ግበሮበል ካኣ በሎሞ እንደገና መልሲ ተጸበየ : መልሲግን ኣይረኸበን : ከላእ እንታፈጣሪ ለጋስ ክብሉኻ እሰምዕ ከምቲ ዝብሉኻ ግን ኣይኮንክን ከምዚ ዝሪኦ ዘለኹ :እሞ በልስኪ መምለስ እግሪ ገለ ሰንድወለይ በሎሞ : መምለስ እግሪውን ኣይረኸበብ ::
ሓደ ነገር ብኾፍካ ትምነዮን : ትምኒትካ ንምርካብ ትገብሮ ጻዕርን ሰማይን ምድርን ኢዩሞ : ክትረክብ ጽዓር ናይእንዳማትካ ካኣ ኣይትመነ ምስትምነ ግን ከምቲ በጽሒ ጎበዝ ንዘንተ-እለት ክትጥፍሽ ምኻንካ ፍለጥ :: ብዝተረፈ ኤርትራ ንኤርትራውያ እምበር ንመንነቶም ዘይተጻረየ ጥፋሻት ሃገራውያን ብሃልቲ ኣይኮነትን:: ብዝተረፈ ካኣ ብርሑቅ ውጥም ቅልቅል ምባል ዘይኮነስ ሓሞት ዘለዎ እግሩ ናብ መሬተ-ኤርትራ ምንባር’ውን የድሊ:: ህዝቢ ኤርትራ ናይ 30 ዓመት ቃልሱ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ኮይኑ ብሃለዉን ኣይኮነን ነጻነቱ ኣምጺኡ: ኣብ ባይታ ኢዩ ተረጋሪጉ::
መልሲ ንንጉሰ መለስ ፥ እቲ ኩሉ ዝበልካዮ ወላ ሓቂ ይኩንድአምበር ኣብ አመሪካን ይሩብን ኮንካ ለዉጢ ከምዘይመጽእ ዝስሕቶ ሰብ ዘሎ አይመስለንን። ብብዝሒ እንተ ሪኢናዮ ተሰዲዱ ዘሎ ሓደ ዕማኾ ናይ ህዝቢ ኤርትራ አይከውንን እዩ ኢለኤ ዝሓስብ ። ተስፋ አይትቁረጽ ፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኤርትራን ከባቢኡን እዩ ዘሎ ። ሕጂስ ቃልሲ ይጅምር አሎ ።ለውጢ ከምጽእ ተበጊሱሎሞ አጆኻ ንበሎ ደገፍና ከአ ነፍን ነበራትዕን።
በኦሮምያ እየተካሄደ ያለውን አድማ ተከትሎ ክልሉን አቋርጠው ወደ አዲስ አበባ ለመጓዝ ከተለያዩ ከተሞች የተነሱ ወደ ሥልሳ አውቶብሶች በደብረ ብርሃን ከተማ መቆማቸውን ትናንት ዘግበናል፡፡
በሀገራችንም ኾነ በብዙ ታዳጊ ሀገራት ለዘመናት ያጣነው ነገር ሙሉ አካል ያለው የሰው መንግሥት ነው፡፡ እንደሰው ስብስብነቱ በነጠላ ያለውን በጋራ የሚይዝ፡ ከነጠላ በላይ የጋራ ፍላጎትና ግብ (Autonomous Goals) ለማሳካት ቀን ከለሊት የሚተጋ መንግሥት፤ ይህም የኹሉ ኹለንተናዊ ማዕከል እንዲሁም የኹሉ ነገር መለኪያ (a standard for everything) ሊኾን የሚገባው ባጭሩ አካል ጉዳተኛ ያልኾነ መንግሥት ነው፡፡
የሰው ልጅ የትላንት፣ ዛሬና ነገ ኹለንተናዊ – ፍላጎት/ቶች እና ኹለንተናዊ መስተሳስራዊ ግንኙነት/ቶች ውጤት በመኾኑ በጊዜ ሂደት ውስጥ በተለያየ ኹኔታ ውስጥ በኹኔታዎች አስገዳጅነት፣ በሂደት ውጤት፣ በፍላጎትም ኾነ በመወራረስ ውስጥ ኾኖ የመንግሥት ምስረታ ሂደትን የታሪኩና የአኗኗሩ ሂደት አካል አድርጓል፡፡
ከጽንሰ ሀሳባዊ ገለጻ ባሻገር መሬት ላይ በወረደ ኹለንተናዊ መስተሳስር መንግሥት በምስል (Image) እና በተግባር (Practice) ደግሞ ከተለያዩ ዕይታ/ዎች (Perspectives) በመነሣት እንደሚቀረጽና እንደሚቀርጽ በማስተዋል ይኾናል፡፡
አንድ ሰው ከእምነቱ፣ ከእውቀቱና ከተግባሩ በመነሣት ግልጽ – ድብቅ፣ ደግ – ክፉ፣ የሠለጠነ – የሰየጠነ፣ የዋህ – መሰሪ፣ ቅን – አስመሳይ፣ ታማኝ – ከሃዲ – – – ወዘተ ተብሎ ሰው በባሕሪው አንድ ኾኖ በጠባያት እጅጉን እንደሚለያይ ኹሉ የሰው ስብስብ የኾነው መንግሥትም ከእምነቱ፣ ከእውቀቱና ከድርጊቱ በመነሣት ነጻ – ባሪያ፣ ዲሞክራሲያዊ – ኢ-ዲሞክራሲያዊ፣ ግልጽ – ድብቅ፣ ተጠያቂነት ያለበት – ተጠያቂነት የሌለበት፣ የሠለጠነ – የሰየጠነ፣ ሕዝባዊ – ግላዊ (ቡድናዊ)፣ ፍትሃዊ – ኢ-ፍትሃዊ፣ የነጻ ፍቃድ አክባሪ/አስከባሪ – አፋኝ፣ ነጻነት አስከባሪ – አሳሪ፣ – – – ወዘተ ተብሎ መንግሥታት በባሕሪያቸው ተመሳሳይ ኾነው በጠባያት ግን እጅጉን ይለያያሉ፡፡
ከዚህ በመነሣት የመንግሥት ሕልውና ከሰው ስብስብ (ሕዝብ) ጋር የተሳሰረ በመኾኑ የማንኛውም መንግሥት መነሻና መዳረሻ የኾነው፣ እየኾነ ያለው፣ የሚኾነውና ሊኾን የሚገባው የሰው ስብስብ (ሕዝብ) ነው፡፡ ምክንያቱም ኹሉ ነገር ከሕልውና በኃላ ስለሚኾን ከግላዊና ቡድናዊ ወደ ሕዝባዊነት፤ ከርስ በራስ መባላት ወደ ገዥነት – ከገዥነት ወደ መሪያዊነት፤ ከሥልጣን ፖለቲካ ወደ ፖለቲካ የሚያድግ መንግሥት ይኖረን ዘንድ ምን ያስፈልጋል?
ሰው አምስት የስሜት ህዋሳት (ማሽተት /በአፍንጫ/፣ መቅመስ /በምላስ/፣ ማየት /በዓይን/፣ መዳሰስ /በእጅ/፣ መስማት /በጆሮ/፣) እንዲሁም “ስድስተኛ” የስሜት ህዋስ ተብሎ የሚጠራ ፍቅር /በልብ/ የተሰኘ ኃያል ተፈጥሯዊ ባለቤት ከመኾኑም በላይ እነዚህን የተሸከመና መሸከም የሚችል ሕልውናቸውንና ሕልውናውን ከርሱ ጋር ያስተሳሰረ ሰባት ባሕሪያት (አራት ባሕሪያተ ስጋ (ከአፈር፣ ውሃ፣ ነፋስና እሳት) እና ሶስት ባሕሪያተ ነፍስ (ነባቢት /ተናጋሪነት/፣ ለባዊት /አሳቢነት/ና ህያውነት /ዘላለማዊነት/) ያሉት ታላቅ ፍጡር መኾኑ ይታወቃል፡፡
ስለኾነም የሰው መንግሥት – የሰው ስብስብና የሰው ስብስብን ማዕከል ማድረጉ የግድ ነውና በነጠላ ያለውን በስብስብ መያዙ ሂደትን ማዕከል ያደረገ አካሄድ ነው፡፡ ብዙ ሀገራትና ሕዝቦች ግን በዚህ አውድ ይህን በእጅጉ ተርበው፣ ተጠምተው፣ ታርዘው፣ ታመውና ጠያቂ አጥተው ይገኛሉ፡፡
ሕዝባዊ መንግሥት ኹለንተናዊ የትላንት፣ የዛሬና የነገ ሕዝባዊ ጉዳዮችን እንደሰው አምስት ህዋሳት ያለው (የሚያሸትበት /አፍንጫ/፣ የሚቀምስበት /ምላስ/፣ የሚያይበት /ዓይን/፣ የሚዳስስበት /እጅ/፣ የሚሰማበት /ጆሮ/) እንዲሁም “ስድስተኛ” የስሜት ህዋስ ሕዝባዊ ፍቅርን በዕምነት፣ በዕውቀትና በድርጊት ደረጃ በኹለንተናዊ መንገድ የሚያሳይበት /ልብ/ በኃያል ሕዝባዊ ውግንና፣ መርህ፣ ዲሲፕሊኒን (discipline)ና ዕሴት (Values) ሊኖረው ግድ ይላል፡፡
ምድራዊ መንግሥት ያለ ሰው ፈጽሞ እንደማይመሰረት ኹሉ፤ ሕዝባዊ መንግሥት ያለ ሕዝባዊ ባሕሪያትና ጠባያት ሊመሰረት ከቶ አይችልም፡፡ ሕዝባዊነት በአንጻሩ የግለሰቦች ስብስብ እንደመኾኑ መጠን ግለሰቦች እንደግለሰብ ያላቸው ፍጹም ባሕሪያዊ ተመሳሳይነት (ባሕሪ/ያት የማይቀየር – ጠባይ/ያት በአንጻሩ የሚቀያየር የመኾኑን ዕሳቢያዊ ዐውድ በማስተዋል!) በስብስብ ሊቀየር እንደማይችልና እንደማይገባ ሊሰመርበት የሚገባ ታላቅ ቁም ነገር ነው፡፡
አንድ ሰው ከስሜት ህዋሳቱ አንዱ ቢጎድል እንደጉዳቱ አይነትና መጠን ተቀጽላው እንዳለ – አካል ጉዳተኛ ተብሎ ሲጠራ ተመሳሳይ ጉዳት ያለባቸው አካላት ደግሞ በብዛት – አካል ጉዳተኞች ተብለው ይጠራሉ፡፡ እንደዚሁም ያለ ልዩነት የሰው ስብስብ – መንግሥታት በዋና አካላቶቻቸው – ሕግ አውጪ፣ ሕግ ተርጓሚና ሕግ አስፈጻሚ በኩል በነጠላ የስሜት ህዋሳቶች ያሏቸው ኾነው በስብስብ ሲያጎድሉና ሲያጠፉ፤ ሲበድሉና ሕዝብን ሲያጉላሉ – – – “የመልካም አስተዳደር ችግር ይባላል” እንጂ አካል ጉዳተኞች አይባሉም፡፡
ትልቁ ተቃርኖ ወዲህ አለ! 1. በነጠላ ጆሮ፣ ዐይን፣ አፍንጫ፣ ምላስና እጅ ብሎም ልብ ያላቸው በስብስብ የጋራን ጉዳይ በጋራ ለጋራ ስለጋራ የሚሰሙበት ጆሮ፣ ዐይን፣ አፍንጫ፣ ምላስና እጅ ብሎም ልብ ከሌላቸው “የሰው ስብስብ ናቸውን?” የሚለውን ትርጉም ያለው ጥያቄ እንድናነሣ ያስገድዳል፡፡
በተፈጥሮም ይኹን ሰው ሰራሽ በኾነ፣ በመወለድ ይኹን በሂደት፣ በዘር ይኹን በእድገት፣ በማጣት ይኹን በመታጣት፣ በአቅም ማነስ ባለመታከም ይኹን ባለማወቅ፣ በህክምና ስህተት ይኹን በመድኃኒት ጎንዮሽ ጉዳት፣ ባለማየት ይኹን ባለማስተዋል፣ በእንክብካቤ ማጣት ይኹን በቸልተኝነት፣ – – – መስማት ሲገባው ያልሰማ – መስማት የተሳነው፣ ማየት ሲገባው ያላየ – ማየት የተሳነው፣ ማሽተት ሲገባው ያላሸተተ – ማሽተት የተሳነው፣ መዳሰስ ሲገባው ያልዳሰሰ – መዳሰስ የተሳነው፣ – – – ወዘተ እየተሰኘ በጥቅሉ ከአይነት ባሻገር አካል ጉዳተኛ ተብሎ ይጠራል፡፡
ታድያ ሕዝባዊነትን መነሻና መዳረሻ አድርጎ ሕግ ማውጣት፣ ሕግ መተርጎምና ሕግ ማስፈጸም ሲገባው ማውጣት፣ መተርጎምና ማስፈጸም ሲያቅተው፣ አካል ኖሮት አካል አልባ ሲኾን፣ በወረቀት ሰምሮ በተግባር ሳይሰምር ሲቀር፤ መግባባት ሲገባው ሳይግባባ ሲቀር፤ መናበብ ሲገባው ካልተናበበ፤ አርቆ ማሰብ ሲገባው ካላሰበ፤ መምራት ሲገባው ወደ መግዛት ከወረደ – ኸረ ይባስ ብሎ ከመግዛት ወደ እርስ በራስ መበላላት ከዘቀጠ – – – አንዲህ አይነት መንግሥት አካል ጉዳተኛ መንግሥት ያልተባለ ማን ሊባል ነው? በአንድ የትርጓሜ ዐውድ አካል ጉዳተኝነት አካልን በተለያየ ምክንያት ማጣት ከኾነ – አካል ጉዳተኝነት በነጠላና በቡድን ብቻ ሳይኾን በተቋም ደረጃ መኖሩ እርግጥ ነው፡፡
መንግሥት – ለሰው ስብስብ፡ በሰው ስብስብ፡ ስለሰው ስብስብ የሚተጋና ሊተጋ የሚገባው እንደመኾኑ በጋራ ስለጋራ ለጋራ ኹለንተናዊ ጉዳዮች እንደሰው ኹሉ እንደመንግሥትነቱ አምስቱ የስሜት ህዋሳት ሕዝባዊነትን ትርጉም ባለው መንገድ በሶስቱ ዋነኛ አካላቱ (ሕግ አውጪ፣ ሕግ ተርጓሚና ሕግ ፈጻሚ):- የሚያይበት /ዓይን/፣ የሚሰማበት /ጆሮ/፣ የሚያሸትበት /አፍንጫ/፣ የሚዳስስበት /እጅ/፣ የሚቀምስበት /ምላስ/ ብሎም ኹሉን ማዕቀፍ የሚያደርግለት ሕዝባዊ ፍቅር /ልብ/ ከሰባቱ ባሕሪያት ጋር ሊኖረው ግድ ይላል፡፡ አለበለዚያ ሕዝባዊ መንግሥትነት ከቶ በሌላ መንገድ ሊመጣም ኾነ ሊስተናገድ አይችልም፡፡
ብዙ ታዳጊ ሀገራት ግን ጆሮ እያላቸው የማይሰሙ፣ ቢሰሙ እንኳ መስማት ሚፈልጉትን ብቻ የሚሰሙ፣ ሰሙ እንኳ ብንል የማያደምጡ፣ አይን እያላቸው የማያዩ፣ አዩ እንኳ ብንል ማየት ሚፈልጉትን ብቻ የሚያዩ – አይተው የማያስተውሉ፣ ማሽተት ሚፈልጉትን ብቻ የሚያሸቱ፣ መቅመስ ሚፈልጉትን ብቻ የሚቀምሱ፣ መዳሰስ የሚፈለጉትን ብቻ የሚዳስሱ፣ ከአርቆ ማሰብ ይልቅ በጊዜያዊ ነገሮች የተጠመዱ፣ ቀድመው ከመዘጋጀት ይልቅ በኹኔታዎች የሚመሩ፣ ከመምራት ይልቅ መግዛትን የሙጥኝ የሚሉ፣ አልፎ ተርፎ ከመግዛት ወርደው እርስ በራስ የሚበላሉ – – – ኾነው እንደተቸገርን ታሪካችን፣ ዕይታችንና አኗኗራችን ዐቢይ ምስክር ነው፡፡
ስለኾነም ሰው እንዳለው 7 ባሕሪያት ያሉት መንግሥት፤ ሰው በባሕሪ ፍጹም አንድ ኾኖ በጠባያት እንደሚለያይ በጠባዩ ከሌሎች የሚለይ ብሎም ከጊዜ ጋር ዘመኑን የሚዋጅ፤ ጠባይ በእድሜ እንደሚቀየር የመንግሥቱ ጠባይም በጊዜ ሂደት የሚቀያየር፤ 5 የስሜት ህዋሳትን በውስጡ የያዘ – ስድስተኛ የስሜት ህዋስ የኾነውን ፍቅር – በውስጡ የያዘ ሰው-ሰው ጠረን ያለው መንግሥት መኾን ከተዘፈቅንበት እንደጣዖት ቢናገሩት/ቢያናግሩት ከማይሰማ፣ ቢያዩት ከማያይ፣ ቢያነቡ ከማይሰማው፣ ቢጠይቁት ምላሽ ከማይሰጥ፣ ፈራሽና በስባሽ ከኾነ የራቀና የላቀ – ስብዕና የተላበሰ መንግሥት ማሰብ ዘላቂ የመፍትሔ አቅጣጫ ነው፡፡
በአንድ የተወሰነ የድንበር ክልል ውስጥ ያለ ሕዝብ መንግሥት ያስፈልገዋል፡፡ ይሄ የመውደድና የመጥላት፣ የመፈለግና ያለመፈለግ፣ የማወቅና ያለማወቅ፣ የመሠልጠንና ያለመሠልጠን ጉዳይ ሳይኾን የሰው ልጅ በዘመናትና በትውልዶች ሂደት ውሰጥ የደረሰበት የእምነት፣ የእውቀትና የድርጊት ኹለንተናዊ የአስተሳሰብና አመለካከት ደረጃው መገለጫ ነው፡፡ በሁሉም ውሰጥ መንግሥት አለ፡፡ መንግሥት ያስፈልጋል፡፡ ልዩነት የሚፈጥረው ምን ዓይነት መንግሥት?ከቅርጽ፣ ከይዘት፣ ከመጠን፣ ከዓውድ፣ ከመገለጫ (ከእምነቱ፣ እውቀቱና ድርጊቱ መገለጫዎች)፣ ከአድማስ፣ ከውጤታማነት አንጻር ያሉ ኹለንተናዊ ነጥቦች ብቻ ናቸው፡፡
ዳዊት በዓለም እንደሱ ያለ ጠቢብና ባለጸጋ እንዳልነበረ፣ እንደሌለ ብሎም ሊኖር እንደማይችል ለተነገረለት ልጁ ሰለሞን “ልጄ ሆይ! ሰው ኹን!” (ልብ እንበል! – ልጅ ብሎ መቼስ ከሰው ውጪ እንደማይታሰብ የታወቀ ዕውነትም (Truth) እውነታም (Reality) ነው፡፡ ‘ሰው ኹን!’ ብሎ ስለመኾን አጽንዖት መስጠቱ ከመፈጠር፣ ከመወለድና ከመባል ባሻገር ስለአኗኗር መኾን ማንሣቱ ግልጽ ነው፡፡ መንግሥት ማለት የሰው ስብስብ መኾኑን መነሻና መዳረሻ አድርገን ከመመስረትና ከመባል አንጻር እኛም እንግዲህ ብዙ ጊዜ ለዘመናት ስለተጠማነው፣ ሰለተራብነው፣ ስለታረዝነው፣ ስለተሰደድንበት፣ ስለታሰርንበት፣ ስለታመምንበት፣ ስለናፈቅነው የአኗኗር ሰው የመኾን ስብስብ (የሰው መንግሥት) ብለን “ገዥያችን ሆይ! መንግሥት ኹን!”፤ “መንግሥታችን ሆይ! መንግሥት ኹን!”፤ “መንግሥታችን ሆይ! የሰው መንግሥት ኹን!” ብንል መልካም ይኾናል፡፡ ፈጣሪ ሀገራችን ነጻ ፍቃድን የኹሉ ነገር ማዕከል ወደ ሚያደርግ የዕሳቤ ሂደት ትገባ ዘንድ ይርዳን!
በህወሃትም በኩል እሳቸውን ወደ ፊት ለማምጣት ፍላጎት አለ። ይህንኑ ተግባራዊ ለማድረግ የኢህአዴግ ምክር ቤት የድርጀቱን ሊቀመንበር ሲመርጥ ህወሃትና ደህዴን ሙሉ...
ንሕና ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ኣብ ደብረ ዘይት፡ ካብ 7-17 ሓምለ 2012 ተኣኻኺብና፡ ዘተን ልዝብን ዘካየድና፡ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ተቓለስቲ መንእሰያት “ኩሉ ዓቅምታት መንእሰያት ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ይቕናዕ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፡ ብዲሞክራሲያዊ መገዲ ግሉጽን ክፉትን ክትዕ ብምክያድ ነዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ነጥብታት ኣብ ግምት ብምእታው፡- ማለት
ሀ – ብሰንኪ እቲ ንሃገርና ናብ ዓቢ ቤት ማእሰርቲ ለዊጡዋ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ይርከብ ኣሎ። እዚ ድማ ንመንእሰያት ሃገርና ካብ ጭቆና ንምርሓቕ ዓዶም ገዲፎም ከም ዝስደዱን ግዳይ ምድረበዳታትን ባሕርን መሸጣ ክፋላት ኣካላትን ከም ዝኾኑ ብምግባር ነታ ሃገር ናብ ፍጹም ውድቀት ይመርሓ ብምህላዉ፣
ለ – ናይቲ ኣብ ኩሉ ዓለም ዝዕምብብ ዘሎ ምንቅስቓስ መንእሰያት፡ ኣወንታውን ኣሉታውን ገጻት ብምግምጋም፡ ብቑዕ ርክባትን ምትእስሳርን ብዘይ ምህላወን ከኣ ናይ ግዜ ምብኻን የኸትል ብምህላዉ፡
ሐ – ነቲ ናይ ህግደፍ ገባቲ ስርዓት ክምክት ዝኽእል ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ብሓፈሻ ናይ መንእሰያት ምንቅስቓስ ከኣ ብፍላይ መደባትን ትልምታትን ብምግንዛብ ነቲ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ከምኡውን ንብዙሓት መራሕቲ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካልኦት ፖለቲካውያን ውድባት ብምስማዕን፡ ዘተ ምክያድን፡ ሃገርና ኣብ ገምገም ጸድፊ ከምዘላን ኣብቲ ምህላውን ዘይምህላውን ማለት ካብ ዝኸሰረት ሃገር ናብ ውድቕቲ ሃገር ትሰጋገር ምህላዋ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ጉዳዩ ህጹጽነት ኣለዎ ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሕና።
ናይዚ ማሕበር እዚ ሕመረት፡ ንግዚኡ እተን ኣብ ኣኼባ ደብረዘይት እተሳተፋ ማሕበራት መንእሰያትን ውልቀ ሰባትን ይኸውን። ናይዚ ማሕበር እዚ ቅርጽን ኣካላትን፡ ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ዓመት ዝካየድ ኣብ ውሽጢ ሃገርን (እንተተኻኢሉ) ካብ ኩሉን ሃገራት ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን ዝጠርነፈ ሓፈሻዊ ጉባኤ ይካየድ። እዚ ትጽቢት ዝግበረሉ ሰፊሕ ናይ መንእሰያት ጉባኤ፡ ነቲ ናይ ህዝብና ብዙሕነት ዘንጸባርቕ ኪኸውን፤ እቲ ማሕበር ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣልዩ ንድሌትን ክብርን ህዝብና ዘዕግብ ዲሞክራሲያዊ ኣማራጺ ንምምስራት ኩሉ ዝከኣሎ ይገብር።
2. ናይቲ ማሕበር መሪሕነት፡ ምስ እቲ ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተሓዝአ ሓደ ቦታ ወሲካ፡ ብዕስራ ኣባላት ይቐውም። ነቲ ሓፈሻዊ ኤርትራዊ ጉባኤ መንእሰያት ንምድላው ከኣ ሓላፍነት ይወስድ። ነዚ ንምግባር ከኣ ምስ ኩለን ናይ መንእሰያት ማሕበራት ርክብ የካይድ፡ ጨንፈራት ይምስርት፡ ፋይናንሲያውን ሞራላውን ደገፍ ንምርካብ ይንቀሳቐስ፡ ንምዕዋት መጻኢ ጉባኤ ዝሕግዝ ኣድለይቲ ጽሑፋት ከኣ የሰናድእ።
ኣብ ልዕሊዚ ብዛዕባ ጉዳይ ስደተኛታትን መከራ ናይቶም ኣብ ግብጽን ሊብያን ካልኦት ሃገራትን እተኣስሩ ግዳያት መሸጣ ክፋል ኣካላት ዝኾኑን መንእሰያት ንጡፍነት የርኢ፤ ንስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ድማ ኩሉ ዓይነት ቓልሲ ማለት ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ዲፕሎማስን ወተሃደራዊ ኣማራጽን ይጥቀም።
3. እዚ ማሕብር እዚ፡ ናይቶም ገዳይም ተቓለስቲ መቐጸልታ ብሙዃኑ ብሓፈሻ ነቲ ቓልስታት ተቓውሞ ብፍላይ ድማ ንቓልስታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም መመላእታ ይኾኖ። እዚ ማሕበር እዚ ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብኽብ ዝበለ ደረጃ ይተሓባበር። ከምዚ ምግባሩ ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኣልጊስካ ዲሞክራሲ ንምምስራት ኣብ ዚግበር ቓልሲ ንምሕጋዝን ንቕድሚት ንምድፋእን ኢዩ።
በዚ መሰረትዚ ንኹሉ ክፋላት ህዝብና፡ ነዚ ማሕበር እዚ ብሞራልን ብንዋትን ኪድግፉዋ ንጽውዕ። ከምኡውን ነቶም ኣብ ካልእ ማሕበራት መንእሰያት ንዘለዉን፡ ነቶም ኣብ ተቓውሞ ዚነጥፉን ኩሎም ነዚ ማሕበርዚ ኣብቲ ውሽጣውን ዞባዊ ጻዕርታቱ ብምሕጋዝ፡ ነቲ ዚመጽእ ንኹሉ ዘሳትፍ ጉባኤ ንምዕዋት ኪተሓባበሩዎ ንጽውዕ።
ኤርትራ ናይ ኩሉ ዜጋ ብማዕረ እትብጽሖን እትጽበዮን ሃገር ሙዃና ከነዘካኽር ንፈቱ። ነቲ ስርዓት ምእላይን ዲሞክራሲያዊ ኣማራጺ ምምስራትን ከኣ፡ ንጻዕርታት ኩሉ መንእሰይ ከይኣስመርካ ኪብጻሕ ኣይከኣልን። እቲ ዝሓለፈ ወለዶ ተራኡ ተጻዊቱ ጌና ይጻወትን ኣሎ።
ኣብ መደምደምታ፡ እዚ ጉባኤ፡ ኣብዚ ዲሞክራሲያዊት ሃገር ንምምስራት እንገብሮ ዘሎና ቃልሲ፡ ኩለንተናዊ ደገፍን ምትሕብባርን ንዝገበሩልና፡ ከምኡውን ንስደተኛታት ህዝብና ዘዕቐቡልና ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፡ ኣመስጊኑ።
1 ካብ’ቶም 3 ብኮቪድ-19 ዝጥቅዑ ሰባት ምልክት ሕማም ኣየርእይን እዩ። ስለዚ ነዚ ሕማም እዚ ብወዝቢ ናብ ካልኦት ሰባት ከተመሓላልፍዎ ጸኒሕኩም ክትኰኑ ትኽእሉ ኢኹም።
መስርሕ መርመራ ውሑስ፡ ቅልጡፍን ካብ ክፍሊት ናጻን ኰይኑ፡ ኣብ መላእ ከባባያዊ ምምሕዳር ከተማ እተዘርግሑ ነቝጣታት መርመራ ድማ ኣለዉና። ስለዚ ኣብ ቀረባኹም ሓደ ነቝጣ መርመራ ክህሉ እዩ።
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ትማሊ ሰንበትን ሎሚ ሶኒይን ቃለ-መሓላ ፈፂሞም ካልኣይ ናይ ኣርባዕተ ዓመት እዋን ስልጣን ጀሚሮም።ምክትሎም ሚስተር ጆ ባይደን‘ውን ንቃለ-መሓላ ፈፂሞም‘ዮም ትማሊ።
ባዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ሚሸል፣ደቆም ማልያን ሳሻን ከምኡውን ሒደት ጋዜጠኛታት ተዓዘብቲ ኣብ ዝነበሩሉ ስነ-ስርዓት ዋና ዳኛ ፈዴራላዊ ቤት ፍርዲ ጆን ሮበርትስ፣ነቲ መሓላ መሪሖምዎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምክትል ፕረዚደንት ጆ ባይደን‘ውን ዳኛ ፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ሶንያ ሶቶማየር ኣብ ዝመርሐኦ ስነ-ስርዓት ንቃለ-መሓላ ፈፂሞም‘ለው ትማሊ ሰንበት።
አሃዳዊ ስርአት ለመገንባት የሚደረገው ሽርጉድ ድካም ቴተርፉ እንደሆነ እንጂ በፍፁም ሊሳካላቹ አይችልም። ስዩም አንተ ለራስህ ሞልቶ የሚፈሰው የጥላቻ በሽታህን ያበሽታክን በየ ፌስቡኩ እየዘራህ ሰውን ለማፋጀት ሊት ከቀን እየሰራህ ነው። ሆነም ቀረም በዝች አገር አንተና መሰሎችህ አብዬቱ ካልበላቹ በስተቅር አገራችን ሰላም አናገኝም በቅርቡም መበላታቹ አይቀርም።
ኣብ ምብራቓዊ ቱርኪ ኣብ ጥቓ መደብር ፖሊስ ኣብ መኪና ዝተፃወዱ ክልተ ቦምብታት ሎማዕንቲ ሓሙስ ንጉሆ ተተኲሶም እንተወሓደ ሽዱሽተ ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት ልዕሊ 120 ድማ ቆሲሎም።
ፈላማይ ቦምብ ኣብ ከባቢ ቫን ዝተተኮሰ ኮይኑ ሓደ ፖሊስን ክልተ ስቪላትን ቀቲሉ 20 ኣባላት ፖሊስ ሓዊሱ ዓሰርተታት ቆሲሎም።ድሕሪ ሒደት ስዓታት ኣብ መደብር ፖሊስ ኤላዚግ ኣብ መኪና ዝተፃወደ ካሊእ ቦምብ ተተኲሱ ሰለስተ ሰባት ሞይቶም እንተወሓደ ካልኦት 100 ሰባት ቆሲሎም።
መቐለ ከተማ ውስጥ የተቋቋመው የኢትዮጵያ ሞተር ማምረቻ ፋብሪካ የሞከራ ስራውን ኣጠናቆ ውጤቱን ወደ ገበያ ለማቅረብ መዘጋጀቱን ገልጿል። ሦስት ደረጃ ያላቸውን ሞተሮችን ማምረቱን የገለፁት የፋብሪካው ሃላፊ በቅርቡ ለሃገር ውስጥ ብቻም ሳይሆን ለአፍሪካና መካከለኛ ሃገሮች ገበያ እንደሚያቀርብ ዛሬ ለአሜሪካ ድምፅ ዘጋቢ ኣሳውቀዋል። ፋብሪካውን የጐበኘው ግርማይ ገብሩ የፋብሪካውን ሃላፊ አነጋግሮ ቀጣዩን ጥንቅር ልኳል።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ የዋይት ኃውስ ቤተ መንግሥትን በትርምስና በሥራ አግባብ ጉድለት የታመሰ አድርጎ በሚያቀርበው መጽሃፍ ላይ እየወረዱበት ነው። የተሳሳቱ ወሪዎችን ለመካለከል ሲባል የመቅጫ ህጎቹ መለወጥ አለባቸው የሚል ሃሳብ ዛሬ አቅርበዋል።