Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከዚህ በፊት “ጐንደርን ለአገር ቤት” የተሰኘ የጐንደር ቱሪዝም ማውጫ በእንግሊዝኛ መውጣቱ የሚታወስ ሲሆን የአገር ውስጥ ጐብኚዎችና የጐንደር ከተማ ነዋሪዎች ስለጐንደር ቅርሶች ጥሩ ግንዛቤ እንዲኖራቸውና ቅርሶቹን እንዲንከባከቡ በማሰብ ወደ አማርኛ ተተርጉሞ መቅረቡን የፕሮጀክቱ አስተባባሪ ወ/ት ህይወት ሀብታይ ተናግራለች፡፡ ማውጫው በዋናነት የጐንደርን ዋና ዋና መስህቦች ያካተተ ሲሆን በተለይም የአፄ ፋሲለደስ ግንቦችን፣ ደብረ ብርሃን ስላሴን፣ የአፄ ፋሲለደስ መዋኛን እንዲሁም ጐንደር ያሏትን ፓርኮችና ሙዚየሞች የሚያስቃኝ ነው፡፡
በዚሁ እለት “ጐንደርን ለህፃናት” የተሰኘ መጽሐፍም የተመረቀ ሲሆን ህፃናት የጐንደርን መስህቦች እንዲያውቁና በቂ ግንዛቤ እንዲያገኙ በሚያስችላቸው መንገድ መዘጋጀቱ ተገልጿል፡፡ ሀገሬ ሚዲያና ኮሚዩኒኬሽን በዚህ አመት ብቻ የቱሪዝም ማውጫ ሲያስመርቅ ለሶስተኛ ጊዜ ሲሆን ቀደም ሲል “የሰሜን ሸዋ የቱሪዝም ዳይሬክተሪ” እና “የኢትዮጵያ የተፈጥሮ ፓርኮች ዳይሬክተሪ”ን አስመርቋል፡፡ ድርጅቱ በየሁለት ወሩ የሚወጣና ቱሪዝም ላይ አተኩሮ የሚሰራ “ቱባ” የተሰኘ መጽሔት እንደሚያዘጋጅም ይታወቃል፡፡
ካለፈው አመት ጀምሮ መቅረብ የጀመረው “ግጥምን በማሲንቆ” ባለፈው ሳምንት በጎንደር ተካሄደ፡፡ ለሁለተኛ ጊዜ ጐንደር ከተማ በሚገኘው አፄ በካፋ ሆቴል አዳራሽ የተካሄደው ፕሮግራሙ፣ በየአመቱ በወርሃ ጥር በጥምቀት መዳረሻ ላይ እንደሚካሄድ የፕሮግራሙ አዘጋጅ ገጣሚ ትዕግስት ሲሳይ ተናግራለች፡፡ በዝግጅቱ ላይ ገጣሚና ፀሐፌ ተውኔት ጌትነት እንየው፣ ገጣሚና ጋዜጠኛ ባንቻየሁ አለሙና በርካታ ወጣት ገጣሚያን ስራዎቻቸውን አቅርበዋል፡፡ ግጥምና ማሲንቆ አንዳቸው ያለ አንዳቸው መኖር አይችሉም ያለችው አዘጋጇ፣ፕሮግራሙን የማስፋፋት አላማ እንዳላት ተናግራለች፡፡
“አይ እማዬ የኔታን አታውቂያቸውም፡፡የየኔታ ጉዳቸው መች ያልቃል? - ሀ ስትይ ሁ በይ ይሉሻል። ሁ ስትይ ሂ በይ ይሉሻል…እንዲህ እያሉ እስከ “ፐ” ያለፉሻል!...”
ጣጣው የማያልቅ ችግር ለትውልድ ይተርፋል፡፡ በትምህርት ከሀ እስከ ፐ መጓዝ የማይናቅ መሆኑ ባይካድም፤ ውጣ - ውረዱ፣ መከራው ሰቆቃው አይጣል ነው፡፡ ችግርን ከምንጩ መንቀል ብልህነት ነው። ከፊደልም ከህይወትም መማር ሙሉ ያደርገናል፡፡ ለለውጥ ዝግጁ የምንሆነው አንድም ዕውቀታችን ወደ ጥበብ ሲበስል፤ አንድም ለአዲስ ነገር አዕምሮአችን ክፍት ሲሆን፤እንዲሁም ከስህተታችን ለመማር እንችል ዘንድ ግትርነትን ስናስወግድ ነው፡፡
“ወዳጅን አንዴ መክዳት ይቻላል ሁለት ጊዜ ግን አይቻልም” ceasy to rat but not to re – rat) ይላሉ ዊንስተን ቸርችል፡፡ ትግል ሲከር፣ ዘመን ሲከዳ፣ አቋም ሲሟሽሽ፣ ተስፋ ሲጠፋ፣ በተለይም ወኔ ሲከዳ፤ አሊያም አቋም ሲለወጥ፤ እናት - ክፍልን ትቶ ወደሌላ ሠፈር ይገባል፡፡
መደራደር፣ ዕርቅና መስማማት ከጦርነት እኩል ሜዳ ላይ ናቸው ይባላል፡፡ ጂኬ ቴስተርተን እንደሚለን “መደራደርና መስማማት ማለት ግማሽ ዳቦ ማግኘት ከምንም ይሻላል ነበር፡፡ አሁን ግን በዘመናዊ መንግሥታት ዘንድ ግማሽ ዳቦ ከሙሉ ዳቦ ይሻላል በሚል ተለውጧል”፡፡ ተደራድሮ አንድ ነገር ማግኘት ታላቅ ነገር ነው፡፡ ሆኖም መደራደርን እጅ ከመስጠትና ከክዳት ለይቶ ማየት ያሻል፡፡ ከማጐብደድ መለየት የስፈልጋል፡፡
ደራሲና ፀሐፌ - ተውኔት ፀጋዬ ገ/መድህን “በምኒልክ” ተውኔቱ ያለውን አለመርሳት ደግ ነው። “ሸዋም ያው ያባት ልምዱን፣ የባህል ግብሩን፣ በጐበና ሹመት ላይ አጉተመተመ፡፡ አጉረመረመ፡፡ ያኑ የሆድ ክፋት ቅርሱን፣ ምሱን፣ የምቀኛ ተውሳኩን፣ ውስጥ ውስጡን አቀረሸ፡፡ “ማናቸውን ንጉሥ እንበል?!” እያለ፤ ይሄ አዲሱ ጐበና፣ የልቼው ሳይሆን፣ ራሱን እንደንጉሥ ላስጠራ ባይ ተቆናኝ ሆኗል፤ መሾሙንስ ምኒልክ ሾመው፣ መሻሩንስ ማን ይሽርለት ይሆን? እያለ…”
ወገን ሳይኖር፣ አጋር ሳይኖር፣ በዙሪያ ደግ - አሳቢ ሳይኖር፤ ሹመት የዛፍ ላይ እንቅልፍ ነው! በእርግጥ አያሌ ከእናት ፓርቲያቸው የተለያዩ የጥንት የጧት ሰዎች እናውቃለን፡፡ ምናልባትም እነሱም የራሳቸው ምክንያት ይኖራቸው ይሆናል፡፡ ለአንድ የእንግሊዝ ፓርላማ ቀዳማዊት ኤልሣቤጥ አደረጉት የሚባል ንግግር ላይ “እንደኔ ከሆነ፤ ለምን መኖርን መውደድ እንዳለብኝ ወይም ለምን መሞትን መፍራት እንዳለብኝ አንዳችም ምክንያት የለኝም፡፡ የዚህችን ዐለም በቂ ልምድ አግኝቻለሁ፡፡ ዜጋ መሆንም፤ መሪ መሆንም ምን ማለት እንደሆነ አውቄያለሁ፡፡ መጥፎም ጥሩም ጐረቤት ኖሮኝ ያውቃል፡፡ ስለዚህ በራሴ ዕምነት መክዳት ጥሩ እንደሆን ተገንዝቤአለሁ፤ ብለዋል፡፡ ደግና ክፉ መለየት ያለበት ራሱ ባለቤቱ ነው።
የዱሮም ይሁን የአሁን ወዳጅ፣ ከጊዜ በኋላ፤ አቋም ለውጠው ሲገናኙ እንዴት እንደሚገናኙ፣ እንዴት እንደሚወያዩ፤ ግራ ሊገባቸው ይችላል፡፡ ሆድ ለሆድ ተግባብተው? ተቂያቂመው? ወይስ ይቅር ለእግዚሃር ተባብለው፤ ስለአገር ጉዳይ ተስማምተን እንሥራ ተባብለው?
በየትኛውም የሹመት ደረጃ ብንሆን፤ አገርን የሚጐዳ ከሆነ ሥልጣን በቃኝ ማለት መክዳት አይደለም የእንግሊዝ ተወላጁ የአውስትራሊያ ጠቅላይ ሚኒስትር አንዴ ሀይለኛ ግምገማ ተደርጐ አይምሬ የሆነ ግልጽ ሂስ ሲካሄድባቸው፤ “እኔምኮ ዶሮ እስኪጮህ ነበር የምጠብቀው ሥልጣኔን ለመልቀቅ” አሉ፤ አሉ፡፡ የፖለቲካ ሥልጣንን፤ ተዋግተንም እናምጣው፣ በሰላማዊ ድርድር፤ አሊያም ደጅ ጠንተን፤ ዳገት ቁልቁለት የሌለበት፣ በወርቅ አልጋ፣ በእርግብ ላባ ላይ መተኛት ነው ብሎ ማሰብ፤ ቢያንስ የዋኅነት ነው። “ሳያሽ የጐረሠ ዝንጀሮ በሳል ይመታል” ማለት ይሄው ነው፡፡
አቶ ጌትነት አማረ ይባላሉ፡፡ የጐንደር ከተማ ከንቲባ ናቸው፡፡ ባለፈው ዓመት በምርጫ ተወዳድረው ከንቲባ ከመሆናቸው በፊት ከ2003 ዓ.ም ጀምሮ በምክትል ከንቲባነትና በተቀዳሚ ምክትል ከንቲባነት አገልግለዋል፡፡ በቢዝነስ አድሚንስትሬሽንና በዴቨሎፕመንት ማኔጅመንት ሁለት ዲግሪዎች ያገኙት ከንቲባው በኧርባን ማኔጅመንት ደግሞ የማስተርስ ድግሪያቸውን ተቀብለዋል፡፡ ባለፈው ሳምንት ለጥምቀት በዓል ወደ ጎንደር የሄደችው የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፣ የከተማዋን ከንቲባ አቶ ጌትነት አማረን በቢሮቸው አግኝታ በተለያዩ የከተማዋ ጉዳዮች ላይ አነጋግራቸዋለች፡፡
ጐንደር ባሏት ታሪካዊ ቅርሶች የተነሳ በአለም አቀፍና በአገር ውስጥ ቱሪስቶች በየጊዜው የምትጎበኝ ከተማ ናት፡፡ ከተማዋና ህዝቧ ከቱሪዝም ምን ያህል ተጠቃሚ ሆነዋል ይላሉ?
እንዳልሽው በየጊዜው በቅርሶቿ ከመጐብኘቷም ባሻገር በወርሀ ጥር፣ ጥምቀት በድምቀት የሚከበርባት ከተማ ናት፡፡ በመሆኑም ህዝቡን የኢኮኖሚ ተጠቃሚ ከማድረግና የከተማዋን ገጽታ ከመገንባት ባለፈ የአገር ውስጥና የውጭው አለም ጐበኚዎችን የቆይታ ጊዜ ለማራዘም በማሰብ፣ ከ2003 ዓ.ም ጀምሮ የባህል ፌስቲቫል እያዘጋጀን ቆይተናል፡፡ በነዚህ ፌስቲቫሎች አገራችንን በደንብ ማስተዋወቅና የቱሪስቶችን ቁጥርም መጨመር ተችሏል፡፡ የቱሪስቶች የቆይታ ጊዜያቸውም አንፃራዊ በሆነ መልኩ እየጨመረ መጥቷል፡፡ ሰሞኑን አይተሽ ከሆነ----አዳዲስ ሆቴሎች፣ ሎጆች፣ የባህል ምሽት ቤቶች እየተገነቡና እየተከፈቱ ቢሆንም አሁንም በቂ አይደለም፣ አሁን ባለው ሁኔታ አልጋ በቀላሉ ማግኘት አይቻልም፡፡ የቱሪስት ቁጥር መጨመር፣ የቆይታ ጊዜው መራዘምና መሰል ነገሮች ለከተማዋም ሆነ ለነዋሪዎቿ ተጠቃሚነት መጨመር ጉልህ ሚና አላቸው፡፡ ለምሳሌ የታክሲና የባጃጅ ሹፌሮች ሰፊ ስራ ያገኛሉ፣ ባለሆቴሎች በምግብና በመኝታ በኩል ተጠቃሚ ናቸው፤ የባህል ቡና የሚያፈሉት፣ አዝማሪ ቤቶች፣ ሊስትሮ ሳይቀር-- የገቢ መጠኑ ይጨምራል። የስጦታ እቃ ሻጮች፣ ባህላዊ አልባሳትና ቁሳቁስ አምራቾችም እንዲሁ ተጠቃሚ ይሆናሉ፡፡ ባለሀብቱ ሎጅና ትልልቅ ሆቴል ለመገንባት ፍላጐት እያሳየ በመሆኑ ለነዋሪው የስራ እድል በመፍጠርም ሚናው የጐላ ነው፡፡
ሰሞኑን በከተማዋ ሶስት በዓላት (ዝግጅቶች) ነበሩ፡፡ አንዱ አመታዊው “አገር አቀፍ” የባህል ፌስቲቫል ሲሆን ሁለተኛው “ኢትዮጵያን በጐንደር” የተሰኘ አመታዊ ካርኒቫል ነው ሶስተኛው ጥምቀት፡፡ በዓላት እንዲህ ሲደራረቡ ለጐብኚዎች የሚደረገውን መስተንግዶ ጥራት አይቀንሰውም ?
አንደኛው በዓል በቅንጅት የተከበረ ነው፡፡ በባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር፣ በብሔራዊ የባህል ማዕከልና በጐንደር ከተማ አስተዳደርና ባህል ቱሪዝም መምሪያ ማለት ነው፡፡ እኛ ይህንን በዓል ስናከብር አንደኛ የባህል ፌስቲቫሉ ሲከበር ነበር። እኛ ከዚያ ቀደም ብለን “ኢትዮጵያን በጐንደርን” ስናከብር ቆይተናል፡፡ ዘንድሮ ለየት የሚያደርገው አንድ አይነት አላማ የያዘ በመሆኑና ከቀድሞው ትንሽ የእንግዳ ቁጥር መጨመሩ ነው፡፡ ሌላው ልዩነት ዘንድሮ ከዘጠኙ ክልል እና ከሁለቱ ከተማ አስተዳደሮች ሰዎች መጥተው የእንግዳውን ቁጥር በተወሰነ መጠን ጨምረውት ነበር፣ እግዚቢሽንም ነበር፣ ከዚያ በፊትም ባዛር ነበረ፡፡ ባዛሩ “አዘዞ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት” ለመገንባት የተዘጋጀ ነበር፡፡ እንዳልሽው በዓሉ ተደራራቢ ነው፤ አዎ ይሄ እርግጥ ነው፡፡ ነገር ግን የባህል ማዕከሉና የእኛ ከተማ አስተዳደር ያዘጋጀው በዓል በአብዛኛው ተመሳሳይ ነው፡፡ ቀጥሎ ጥምቀቱ ነው፡፡ የከተማ አስተዳደሩ ፍላጐት ምንድነው--- የቱሪስቱ ቁጥርም ሆነ የከተማ አስተዳደሩ ቁጥር እንደሚጨምር ነው፡፡ በሌላው ዓለም ለምሳሌ ብራዚልን ብትወስጂ--- በሚዲያ እንደምንሰማው በዓመት አንዴ ለሳምንታት የሚያከብሩት ፌስቲቫል በዓመት ውስጥ የማይሰበስቡትን ገቢ ያገኙበታል፡፡ አላማውም ይሄው ነው፡፡
ሌላው አለም ምናልባትም በቂና የተደራጀ የመስተንግዶ አገልግሎት የተሟላ ስለሚሆን በርካታ እንግዳ ቢጠራም ተደራራቢ በዓላት ቢያዘጋጅም ችግር ላይገጥመው ይችላል፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አዳጊ አገራት ግን የምንገነባውን ገጽታ እንዳናፈርሰው የሚያሰጋ ይመስለኛል ----
የሆስፒታሊቲውን ሁኔታ በተመለከተ አንዱና ዋነኛው ነገር፣ በባህልና ቱሪዝም በኩል አገልግሎት ሰጪ ተቋማትን በስልጠና ማገዝ፣ ሁለተኛ ሰርቪሱን መጨመር ከተቻለ ለጐንደር ከዚህም በላይ እንግዳ መጥራት ይቻላል፡፡ ጀማሪ ከመሆናቸው አኳያ በግንዛቤ እጥረትና በልምድ ማነስ የተነሳ መስተንግዷቸው አርኪ ላይሆን ይችላል እንጂ እንግዳው ስለበዛ፣ በዓል ስለተደራረበ ሆስፒታሊቲ መጥፎ ይሆናል የሚል እምነት የለኝም፡፡ ግንዛቤና ልምድ ከሌለ ጥቂት እንግዳ መጥቶ መስተንግዶውና ሁኔታው ላይመቸውና ቆይታውንም ላያራዝም ይችላል፡፡ ስለዚህ ቀስ በቀስ በልምድና በስልጠና በሆስፒታሊቲ ዘርፍ የተሰማሩ ተቋማትን ማስተካከል ይቻላል፡፡ ለምሳሌ በ2003 ዓ.ም በተደረገው አጠቃላይ የመስተንግዶ ግምገማ፣ 2004 ዓ.ም እና 2005 ዓ.ም ላይ የተሻሉ የመስተንግዶ ስራዎች ተሰርተዋል፡፡ ከባለፈው ዓመት የዘንድሮው የተሻለ እንደሆነ አምናለሁ፣ ስለዚህ በዓላት መደራረባቸው ሳይሆን የግንዛቤው ጉዳይ ነው ሆስፒታሊቲው ላይ ችግር የሚፈጥረው የሚል እምነት አለኝ፡፡ በዓላት ተደራርበውም ግን ያን ያህል ጐንደር በእንግዳ ተጥለቀለቀች ለማለት ያስቸግረኛል፡፡ ቀደም ብዬ እንደተናገርኩት፣በበዓላቱ መደራረብ ከወትሮው የእንግዳ ቁጥር ትንሽ ጨምሯል፡፡ በሌላው ዓለም እኮ በአንድና በሁለት ቀን የሚገባው ቱሪስት መጠን የሚያስደነግጥ ነው፡፡
እኔ በቅርቡ እስራኤል አገር ሄጄ ነበር፡፡ እየሩሳሌም ኦልድ ሲቲ የሚባል ቦታ አለ፡፡ በአንድ ቀን የሚገባው ቱሪስት አካባቢውን የሚያጨናንቅ ነው፡፡ ታሪካዊ ቦታዎችን ለማየት ወረፋው በጣም በጣም የሚያታክት ነው፡፡ ያንን ያየ ሰው፣ጐንደር እንግዳ ያጨናነቃት፣ አስተናጋጆች መውጫ መግቢያ አጥተው የሚዋከቡባት ናት ሊል አይችልም፡፡ ነገር ግን አገልግሎት ሰጪ ተቋማት በተፈለገው ደረጃ ተገንብተው፣ በጥራት ደረጃቸውም ልቀው ሄደዋል ለማለት አንችልም፡፡ ይሄ ቀስ በቀስ ከልምድም ከኢኮኖሚ አቅምም ጋር ተያይዞ የሚስተካከል ነው፡፡
ህዝቡ ከቱሪዝሙ ተጠቃሚ ሆኗል ብለውኛል፡፡ ቱሪስቱ የሚመጣው ቅርሶች ስላሉ ነው፡፡ ነገር ግን ህዝቡ ለቅርሶቹ ያን ያህል ጥንቃቄና ጥበቃ ያደርጋል የሚል እምነት አላደረብኝም፡፡ አንዳንድ ታሪካዊ ቅርሶች በጥንቃቄ ጉድለት ጉዳት ደርሶባቸው ይስተዋላል፡፡ የአስተዳደሩ ጽ/ቤት ህዝቡ በቅርስ አጠባበቅ ላይ ግንዛቤ እንዲኖረው ምን ያህል ጥረት አድርጓል?
ትክክል! አንደኛ በባለቤትነት የጐንደር ከተማ ባህልና ቱሪዝም አለበት፡፡ ከእኛ ጽ/ቤት ጋር በትብብር የሚሰሩም አሉ፡፡ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ቅርሱ እንዲጠገንም እንሰራለን፡፡ ሁለተኛ ቅርሱን ለመንከባከብ፣ ጥፋት እንዳይደርስበት የምንሰራቸው ስራዎች አሉ፡፡ ለምሳሌ በፊት የሰርግ ስነስርዓት ሲኖር፣ በፋሲል አብያተ መንግስታት ጭፈራና የሞንታርቦ ጩኸት ይደረግበት ነበር፡፡ ድምፁና ጭፈራው ቅርሱን እንዳይጐዳው ያንን ማስቀረት ችለናል፡፡ እዛው አካባቢ ባዛርም ይካሄድ ነበር፡፡ መስቀል አደባባይ ላይ ሁከቱና ባዛሩ ቅርሱን እንዳይጐዳው እሱንም አስቀርተናል፡፡ የፓርኪንግ ስራም ነበረው፡፡ አሁን በአካባቢው ምንም ስራ አይሰራም፡፡ በከተማ አስተዳደሩ በኩል የጐደሉ ነገሮችን ማስተካከሉ እንዳለ ሆኖ ቅርሶችን የመንከባከብ ስራ እየሰራን ነው፡፡ ከግንዛቤም አኳያ አጠቃላይ ለህዝቡ ግንዛቤ ፈጥረናል ብለን አናስብም፣ ግን በዘርፉ እየተሰሩ ያሉና የተጀመሩ እንቅስቃሴዎች አሉ፡፡ የአመቱን እቅዳችንን ለፈፃሚ አካላት በምናስተዋውቅበት ጊዜና በተለያዩ ዎርክሾፖች ላይም ቅርሱን መታደግ የከተማ አስተዳደሩና የተወሰኑ አካላት ብቻ ሳይሆን የህዝቡም እንደሆነ ግንዛቤ ለማስጨበጥ የጀመርናቸው እንቅስቃሴዎች አሉ፡፡ በአጠቃላይ ግን የተሟላ ግንዛቤ ህዝቡ ልብ ውስጥ አኑረናል የሚል እምነት የለንም፡፡ በቀጣይ ከፍተኛ ስራን መስራት ይጠይቃል ማለቴ ነው፡፡
የተባበሩት መንግስታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት /UNESCO/ አንድ ቅርስ የአለም ቅርስ ነው ብሎ ሲመዘግብ የቅርሱን ዙሪያና አጠቃላይ ድባብ /Buffer Zone/ ብሎ ይከልላል። በፋሲል አብያተ መንግስታት ዙሪያውን ያሉ የድሮ ክብክብ ድንጋይ ቤቶች በባፈር ዞኑ የተከለሉ ይመስለኛል፡፡ እዛ አካባቢ ግን ስጋቶች አሉ?
ሰሞኑን በእንኮዬ በር በኩል እነ እመት አበቅየለሽ መንደር ሄጄ ነበር፡፡ እዛ አካባቢ ያሉ የድንጋይ ክብክብ ጥንታዊ ቤቶች ሲፈርሱ ነበር፡፡ የህንጻ ግንባታ ሊካሄድ ነው የሚል ስጋትም አለ፡፡ ይሄ ከዩኔስኮ ጋር አያጋጫችሁም?
ጥሩ! አንደኛ በጐንደር ከተማ ላይ እየሰራን ያለነው ስራ ምንድነው---ህንጻ በአካባቢው ሲገነባ ከፍታው አልፎ አልፎ ችግር ነበረው፡፡ ይህ የሆነው ከግንዛቤ ማነስ ነው፡፡ የፋሲልን አጠቃላይ እይታ የሚከልሉ ፎቆች ተሰርተው ነበር፡፡ ነገር ግን ባለፉት አመታት የባህል ፌስቲቫሎቹን ስናከብር እግረ መንገዱን ልዩ ልዩ የፓናል ውይይቶች ይካሄድ ነበር፡፡ እዚያ ላይ ትኩረት ሰጥተን ያየነው ነገር ምንድነው--- በግንቡ ዙሪያ እይታውን የሚከልሉ ፎቆች በተሰሩ ቁጥር፣ ግንቡ ቱሪስትን የመሳብ አቅሙ ይቀንሳል፡፡ በተጨማሪም ዩኔስኮ ከዝርዝር ውስጥ ያወጣዋል የሚለውን ጉዳይ ተመልክተናል፡፡ ከዚያም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከመጡ ምሁራን ጋር በመተባበር በተደረገ ውይይት፣ ከግንቡ በተወሰነ ሬዲየስ ላይ የሚገነቡ ፎቆች ከፍታ መጠን እንዲወሰን የሚያደርግ ሥራ ተሰርቷል፡፡ ሌላው ቅድም ያልኳቸው እንኮዬ መስክ አካባቢ ያሉ ቤቶች እንዳይፈርሱ ጥብቅ ክትትል እናደርጋለን። ሌላው ቀርቶ ፊት ለፊት ቅድም ያየሻቸው ቤቶች በመኖራቸው፣ የጐንደር ዋና ዋና መንገድ አይተሽው ከሆነ ድሮ በጣሊያን የተቀየሰ ነው፡፡ በዚያ ምክንያት ትንሽ የትራፊክ መጨናነቅ አለ፡፡ አሁን የእግረኛ መንገድ እየሰራን ነው፡፡ መንገዱን ስንሰራ እነዚህን የድንጋይ ክብክብ ቤቶችን አገኘን፡፡ እነዚህን ቤቶች ማፍረስ በቅርሱ ላይ የሚያደርሰውን ጥፋት ስለምናውቅ እንዳይነካ አድርገናል፡፡ እንኮዬ መስክ ላይ ያሉ ተመሳሳይ ቤቶችንም እንዲሁ የምንነካበት ምክንያት አይኖርም፡፡ ሁለተኛ የኮር ዞንና በፈር ዞን የሚለውን በተመለከተ ከፌዴራልም ከክልሉም ጋር እየተነጋገርንበት ነው፡፡ ባለሙያዎችም ያጠኑት ነገር አለ፡፡ በፈር ዞኑ እስከየት ድረስ ነው? የሚለውን ጉዳይ ማለት ነው፡፡ የት የት ድረስ መከለል አለበት የሚለውንም ያጠኑት ባለሙያዎች ለከተማው ባህልና ቱሪዝም ገልፀዋል፡፡ በቅርቡም ለከንቲባ ኮሚቴ ቀርቦ መልክ የምናስይዘው ይሆናል፡፡
ቀደም ሲል የመፍረስ ስጋት ብቻ ሳይሆን ይፍረሱ የሚል ትዕዛዝ ተሰጥቶ ላለፉት ስድስት አመታት ክርክር ላይ ያሉ ባለ ይዞታዎችን አግኝተናል፡፡ “እነዚህ ደብር ያላቸውና ከግንቡ ጋር ልዩ ታሪክ ያላቸው በመሆኑ ሊፈርሱ አይገባም፣ ሲፈርሱም ከ300 ሰዎች በላይ ይፈናቀላሉ” ሲሉ ቅሬታ አቅርበዋል፡፡ ይህን ያውቃሉ?
የምትይውን ቦታ በትክክል አላወቅኩትም ነገር ግን ዩኔስኮ እንዲጠበቁ በበፈር ዞን የያዛቸው ቤቶች እንደማይሆኑ እርግጠኛ ነኝ፡፡ ሌላው ቀደም ብዬ እንደነገርኩሽ እዛ አካባቢ ፎቅ ይገንባ ቢባል እንኳን የከፍታው ሁኔታ የተመጠነና የግንቡን ሁኔታ በማይከልል ሁኔታ ነው፡፡ ይፈርሳል የሚባሉ ቤቶች ካሉም ዝም ብሎ በግለሰቦች የተያዙ ነገር ግን ከተማዋ ደረጃዋን የጠበቀች እንድትሆን የመልስ ማልማት ስራ የሚካሄድባቸው ይሆናሉ እንጂ እነዚህ ዩኒስኮ ጥብቅ ያደረጋቸው “ጅጌ” የተባሉት ክብ የድንጋይ ቤቶች አይነኩም፡፡ የቀበሌ ቤቶች ይኖራሉ- በግለሰብም የተያዙ ሆነው ጐስቋላ ቤቶች፡፡ እነሱ ለመልሶ ማልማት ሊፈርሱ ይችላሉ፡፡ ይህ ደግሞ አዲስ አበባም ሆነ ሌላ የትኛውም ከተማ ላይ የሚካሄድ ነው፡፡
ሌላው የአካባቢው ነዋሪዎች ያነሱት ቅሬታ “እዛው መንደር ውስጥ እመት አበቅየለሽ ጠጅ ቤት ፊት ለፊት አቢሲኒያ ባንክ ያለበት ህንፃ የተገነባው ሌሎች ጥንታዊ ቤቶች ፈርሰው ነው፡፡ የህንፃው ሶስት አራተኛ ክፍል ግን አልተከራየም፡፡ ሰው ከቦታው የተፈናቀለው በከንቱ ነው” የሚል ነው፡፡ በዚህ ላይ የእርስዎ አስተያየት ምንድነው?
ያልሽው ህንፃ ከተገነባ ቆይቷል፡፡ ያን ጊዜ እኔም አልነበርኩም፡፡ ግን ህንፃው ሲገነባ የምትያቸው ጥንታዊና መፍረስ የሌለባቸው ቤቶች እንደፈረሱ የሚያሳይ ሪፖርት የለም፡፡ በየሶስት ወሩ ህዝቡን በሲኒማ አዳራሽ እያገኘን እንወያያለን፡፡ ሆኖም እንዲህ ዓይነት ቤቶች ፈረሱ የሚል ቅሬታ ሳይሆን ቅድም ከቅርስ ጥበቃ ጋር ያነሳሽው አይነት ሃሳብ ያቀርባሉ፡፡ ይህ ማለት እንዴት ቅርሶች ከጉዳት ይጠበቁ፣ ህዝቡ እንዴት የባለቤትነት ስሜት ይሰማው በሚልና በመሰል ጉዳዮች ህዝቡ ሃሳቦችን እያነሳ እንወያያለን፡፡ አሁንም አቢሲኒያ ባንክ ያለበትን ህንፃ በተመለከተ በፋሲል ግንብ ፊት ለፊት እንደመሆኑ ከG+1 በላይ እንዳይገነባ በወቅቱ የነበረው አመራር መከልከል ነበረበት፡፡
ትክክል ነው፣ ሶስት ፎቅ ነው፡፡ ይህንን እንደ ስህተት ነው የምንወስደው፣ አሁንም የማረጋግጥልሽ ለቅርስ ተብለው የተያዙ ቤቶች አይፈርሱም። ከዚያ ውጭ ያሉ የግል ጐስቋላ የቀበሌ ቤቶች በመልሶ ማልማት ግን ይፈርሳሉ፡፡
ከተማዋ የአለም አቀፍ ቱሪስቶች መዳረሻ ከመሆኗ አንፃር ጽዳት ይጐድላታል፣ የሚሸቱ ቱቦዎች አሉ፣ ይሄ ደግሞ ቱሪስቶችን ያሸሻል፡፡ ይሄን ለማሻሻል ምን አስባችኋል?
ለምሳሌ አንዱ ያደረግነው ነገር ምንድነው--- የደረቅ ቆሻሻ ማኔጅመንቱ በፊት በማዘጋጃ ቤቱ ነበር የሚካሄደው፡፡ ነገር ግን ውጤታማ ባለመሆኑ፣ እንዲህ አይነት ስራዎችን በሌላ አካል (አውት ሶርስ) በማሰራት የስራ እድል መፍጠርና ህዝቡንም ማሳተፍ ይቻላል በሚል ከባለፈው አመት ጀምሮ በምክር ቤታችን አጽድቀን እየተሰራበት ነው፡፡ እዚህ ላይ ያጋጠመን ችግር ማህበራቱ የጠነከሩ አለመሆናቸው ነው፡፡ አንደኛ ተሽከርካሪ የላቸውም፣ ተከራይተው ነው የሚሰሩት፡፡ ሁለተኛ የልምድም ማነስ ችግሩን ሙሉ በሙሉ ለመቅረፍ እንቅፋት ሆኗል፡፡ አሁን የትኛውን አማራጭ እንጠቀም የሚለውን እያጠናን ነው፡፡
ሁለተኛ ከፍሳሽ ቱቦዎች መሽተት ጋር ያነሳሽው ችግር፣ ብዙዎቹ በተለምዶ ፒያሳ በሚባለው አካባቢ ያሉት ድሮ በጣልያን ጊዜ የተሰሩ ፍሳሽ ማስወገጃዎች በመሆናቸው የመጣ ችግር ነው። ከባለፈው አመት ጀምሮ የእግረኛ መንገድም የፍሳሽ ማስወገጃ ቦይዎችም እየሰራን ነው፡፡ እሱን ስንሰራ ሴፕቲክ ታንካቸው በቀጥታ ከድሬኔጅ ጋር የተገናኘ ሆኖ ነው ያገኘነው፡፡ እነዚህ ችግሮች በአብዛኛው ያለባቸው ቤቶችና አካባቢዎች የኪራይ ቤቶች ይዞታ ናቸው፡፡ አሁን ሳያልቅ ስለመጣችሁ ነው እንጂ እሱን የማስተካከል ስራ ጀምረናል፡፡ ሴፕቲክታንክ እንዲቆፈር፣ ከድሬኔጅ ጋር የተያያዙ ስዌሬጆች እንዲላቀቁ የማድረግ ስራ ተጀምሯል፡፡ አንቺ እንዳልሽው የተወሰኑ ቅሬታዎች ይደርሱናል፣ ነገር ግን ኪራይ ቤቶች በቅርቡ እልባት ይሰጠዋል ብለን እናምናለን፡፡ በአጠቃላይ ያለውን የከተማ ጽዳት ወደተሻለ ደረጃ ለማድረስ፣ውሃና ፍሳሽ ባለስልጣን የፍሳሽ ማስወገጃ መኪኖችን ገዝቶ በቅናሽ ዋጋ ለማህበረሰቡ መስጠት ጀምሯል። ያየሽውና የጠየቅሽው ትክክል ነው፡፡ ጐንደር ከተማ በተፈለገው ደረጃ አልፀዳችም፡፡ ግን ይህንን ለማስተካከል እየተሰራ ነው፡፡
ሌላው እጅግ አሳሳቢው ነገር የቢራ ፋብሪካዎች የፉክክር ትንቅንቅ ነው፡፡ በየምሽት ቤቱ ቢራዎችን እየጠጡ የሚያስተዋውቁት 18 አመት ያልሞላቸው ታዳጊዎች ናቸው፡፡ በሁሉም ቢራ በሚሸጥባቸው ምሽት ቤቶች ቢራ ስፖንሰር ያደርጉና “ይሄ የእከሌ ቢራ ቤት ነው ይሄኛው ራስ ምታትና ሀንግኦቨር አለው” እያሉ ህፃናቱ ሲናገሩ አንገት ያስደፋል። ይህን ጉዳይ የእርስዎ ጽ/ቤት ያውቀዋል? ይሄ ትውልዱን ወዴት ይወስደዋል?
ይሄ ጉዳይ ከማስታወቂያ አለጣጠፉ ጀምሮ ቅድም ያልሽውን ነገር ያመጣል፡፡ አሳሳቢም ነው። ሰሞኑን ከበዓሉ ጋር ተያይዞ በየኮርነሩ ያለው ማስታወቂያ ይገርማል፡፡ የነፃ ገበያ አስተሳሰብና ግንዛቤ ልክ እንዳልሆነ እየገባን ነው፡፡ በቀደም ዕለትም በጨረፍታም ቢሆን አሁን አንቺ ያልሽኝን ነገር ሰምቼዋለሁ፡፡ አንድ የቢራ ኩባንያም ሆነ ሌላ ባለምርት ምርቱን ማስተዋወቅ ያለበት ተጽእኖ በማሳደር አይደለም፡፡ ለምሳሌ ዳሽን ምርቱን ለማስተዋወቅ የራሱ ጋርደኖች አሉት፡፡ አሁን በየምሽት ቤቱ ህፃናቱን እያሰማሩ እንዲህ አይነት ስራ ስለማሰራታቸው በጨረፍታ ሰምቻለሁ፡፡ ስህተቱ ግን የወጣቶቹ ነው የሚል እምነት የለኝም። ይህ ችግር የቢራ ኩባንያዎቹ ነው፡፡ የቅስቀሳውም ሁኔታ ትክክል አይደለም፡፡
በአንድ የአዝማሪ ምሽት ቤት “ይሄን ቢራ አትጠጡ ራስ ምታት አለው” እያሉ ህፃናት ልጆች ሲናገሩና የሚያስተዋውቁትን ቢራ እየጠጡ ሲጨፍሩ እዚያው ሆኜ በዓይኔ አይቼአለሁ---
ለዚህ ችግር በአስቸኳይ እልባት መስጠት ይኖርብናል፣ ካልሆነ ችግሩ የከፋ ይሆናል፡፡ የትኛውም ቢራ ሲያስተዋውቅ አግባብ በሆነ መንገድ እንጂ ሌላውን እያጥላላና ተጽእኖ እየፈጠረ መሆን የለበትም፡፡ አንዱን እየጠጡ፣ ሌላውን ይፈልጥሃል ይቆርጥሃል፣ ማለት ተገቢ አይደለም፡፡ ይሄ የተሳሳተ አካሄድ ነው፡፡ ዳሽን ብቻ የሚሸጥበት ወይም ሜታ ብቻ የሚሸጥበት ሆቴል የለም፡፡ ሁሉም ቢራ ይሸጣል፡፡ ሰው የሚፈልገውን መርጦ ይጠጣል ወይም የራሳቸው ቢር ጋርደን ሊኖራቸው ይገባል። በእርግጠኝነት የምነግርሽ ግን የእኛ ንግድ መምሪያ አለ፡፡
በመምሪያው በኩል አቅጣጫ እናስቀምጣለን። በሌላ በኩል የኩባንያዎቹን ተወካዮች ጠርተን ከፍተኛ ማስጠንቀቂያ እንሰጣለን፡፡ ጉዳዩ ችላ የሚባል አይደለም፡፡ ጥቆማውና መረጃው ግን በጣም ይጠቅመናል፡፡ ይሄ ጉዳይ አይቀጥልም፡፡ በቅርቡ ህጋዊ እርምጃዎችን እንወስዳለን፡፡
የጥምቀት እለት የቻይናውን አምባሳደር ጨምሮ በርካታ እንግዶች ሞባይል፣ ካሜራ፣ ፓስፖርትና ሌሎች ንብረቶች ተሰርቆባቸዋል፡፡ ይህ ደግሞ የፀጥታና ደህንነት ስራው ላይ ክፍተት እንዳለ የሚጠቁም ነው፡፡ በበዓሉ ላይ ምን ያህል ንብረት እንደተሰረቀ መረጃው አለዎት? በዕለቱ የሶስት የካሜራ ጋዜጠኞች ሞባይል መጥፋቱንም አውቃለሁ፡፡ ይሄ የጎንደርን ገፅታ አያበላሽም?
ይህን በዓል ስናስብ በተለይ የፀጥታ አካሉ እና የአስተዳደር ፀጥታ፣ እንዲሁም ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካላት ከፍተኛ ዝግጅት አድርገዋል፡፡ በበዓሉ ብቻ ሳይሆን ቱሪስቶች በየጊዜው ስለሚገቡና ስለሚወጡ አመቱን ሙሉ ከፍተኛ ጥንቃቄ ይደረጋል፡፡ እሱ እንደተጠበቀ ሆኖ ቀደም ሲል የጠቀስሻቸው ችግሮች ተከስተዋል፡፡ ይህም የተከሰተው ጥምቀተ ባህሩ ላይ የሚገባው ህዝብ ከመጠን በላይ የተጨናነቀ ስለነበረ ነው። እዛ ላይ የሞባይል እና የመሳሰሉ እቃዎች ንጥቂያ ተፈጽሟል፡፡ የሚገርምሽ ከሰዓት በኋላ ብዙዎቹ እጅ ከፍንጅ ተይዘዋል፡፡
27 ናቸው፡፡ የሚገርምሽ ይህን በዓል በማሰብ ከሌላ ክልል ተደራጅተው መጥተው ነው የያዝናቸው፡፡ 13 ያህል ተንቀሳቃሽ ስልክ እጅ ከፍንጅ ተይዞ ለባለቤቶቹ ተመልሷል፡፡ ፓስፖርትና መንጃ ፍቃድ ተመልሷል፡፡ ከ27ቱ ውስጥ የዚህ ከተማ ነዋሪ ሆኖ ያገኘነው አንድ ሰው ብቻ ነው፡፡ ከ26ቱ ደግሞ 11ዱ ከአንድ ክልል የመጡ ናቸው፡፡
እኔ ጐንደር ከመጣሁ ዛሬ ዘጠነኛ ቀኔ ነው፡፡ እስካሁን መብራት ጠፍቶ አያውቅም፣ ውሃም ሄዶ አላየሁም፣ የኢንተርኔት አገልግሎቱም ግሩም ነበር፣ ነገር ግን አንዳንድ ነዋሪዎች በከተማዋ የውሃ ችግር እንዳለና በየተራ ውሃ እንደሚያገኙ፣ መብራት እንደሚቆራረጥ የሚናገሩ አሉ፡፡ ለበዓሉ እና ለእንግዶች ሲባል በውሃና መብራት ላይ ጥንቃቄ ተደርጐ ነው? ወይስ--
Thank you! ጐንደር ላይ አንዱ ቅሬታ የውሃና የመብራት መቆራረጥ ችግር ነበር፡፡ የችግሩ መንስኤ የውሃም ሆነ የመብራት አለመጠገን ነበር። የሚገርመው ከባለፈው አመት ሚያዚያ በፊት በሳምንት በአማካይ ሶስትና አራት ጊዜ መብራት ይጠፋ ነበር፡፡ ይህንን ለማስቀረት ከሰሜን ምዕራብ ሪጂን መብራት ሃይል ጥገና ክፍል ጋር በመነጋገር ከፍተኛ ስራ ሰርተናል፡፡ በፊት መቆራረጥ ብቻ ሳይሆን ሃይል የለውም፡፡ በተለይ ትልልቅ ሆቴሎች ላይ ደብዛዛ ሆኖ ነበር የሚበራው፡፡ በዚህ ምክንያት ለተከታታይ ሶስት ወራት ጥገና ተካሄደ፡፡ ከዚያን ጊዜ በኋላ ጐንደር ላይ መብራት አይጠፋም፡፡ በውሃም በኩል ከአንገረብ ወንዝ ውሃው የሚገፋው በኤሌክትሪክ ፓምፕ ስለነበር መብራት ሲቋረጥ ውሃም ይቋረጥ ነበር፡፡ ከባለፈው ሰኔ ወር ጀምሮ ግን የውሃም የመብራት መቋረጥም በእጅጉ ቀንሷል፡፡
ኢትዮጵያውያን ከራሳቸው የሃይማኖት አባት እንይሾሙ የተጣለባቸው ገደብ ትክክል አይደለም፣ በሚል ውሣኔው ይሻርና ይታረም ዘንድ ጥያቄ ላነሱ ኢትዮጵያዊን ክብር ይግባቸው፡፡ ከሰላሣ ዓመት በላይ የወሰደው ሙግትና ድርድር ለፍሬ በቅቶ ኢትዮጵያዊያን ከራሳቸው የሃይማኖት አባቶቻቸውን ለመሾም በቁ፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ከ1600 ዓመታት በኋላ ለእኩልነትና ለነጻነት በቃች፡፡ አገሪቱ ለዚህ ማዕረግ እንድትበቃ ላደረጉት ለንጉሱ አጼ ኃይለ ስላሴና ረዳቶቻቸው ነፍስ ይማር ልባዊ ጸሎቴ ነው፡፡
እስከማውቀው ድረስ እስልምና እንደ ካቶሊኮችና ኦርቶዶክሶች አንድ ማዕከል የለውም። ይህ በመሆኑም ወደ ግብጽና ወደ ሌሎች አገራት ተጉዘው ተምረው የመጡ ሙስሊም ወንድሞቻችን የግብጽን ወይም የሌላ አገር ተጽዕኖ አላመጡምና እድለኞች ነን፡፡
ከግብጽ ተጽዕኖ ነጻ የመውጣት ሁለተኛው የትግል ምዕራፍ ደግሞ ታላቁ የኢትዮጵያ የሕዳሴ ግድብ መሆኑ የታወቀ ነው፡፡ ግብፆች “በአባይ ወንዝ ላይ ምንም አይነት ኘሮግራም ይኑራችሁ መጀመሪያ የእኛን ፈቃድ ወይም ይሁንታ ማግኘት አለባችሁ፣ ይህን ታደርጉ ዘንድም አስገዳጅ አለም አቀፍ ስምምነት አለ፡፡ ለአባይ ወንዝ ታሪካዊ ባለመብቶች ነን” ይሉናል፡፡ ኢትዮጵያ የምታውቀው፣ የፈረመችውና የሚያስገድዳት ውል ባለመኖሩ የግብጽ ይሁንታ አትፈልግም በማለት የሕዳሴውን ግድብ በራሷ ጊዜ ጀምራለች፡፡ ይሄንንም በተግባር እንዲገነዘቡት አድርጋለች፡፡
አፈሩን ገለባ ያድርግላቸውና ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ፤ የሕዳሴውን ግድብ የመሠረት ድንጋይ ባስቀመጡበት ጊዜ፣ “ግድቡ ኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን ግብጽንም፣ሱዳንንም ስለሚጠቅም መሠራት የነበረበት በሶስቱም አገሮች ገንዘብ ነበር” የሚል መንፈስ ያለው ንግግር ማድረጋቸው ይታወሳል፡፡ ግብፆች የግድቡን ትክክለኛ ባህሪ ከመረዳት ይልቅ እንደ አንድ የመቅሰፍት ኃይል በማየት ወደ ማጥላላት ዞሩ እንጂ፡፡
የግድቡ መሠራት ለሱዳንም ሆነ ለግብጽ ቋሚና የተመጣጠነ የውሃ ፍሰት እንደሚያስገኝ፣ አደጋ ሳይሆን ጥቅም መኖሩን ኢትዮጵያ አጠንክራ ለማስረዳት ብትጥርም፣ በተለይ ግብፆች የሚሰማ ጆሮ፣ የሚያገናዝብ አእምሮ ያገኙ አይመስልም፡፡
መረዳት የተቸገረው አእምሮአቸው ግን ጥያቄ በመጫር ሰነፍ ስላልነበረ የግድቡ ዝርዝር ጥናት ተሰጥቶን በራሳችን ባለሙያዎች እናስፈትሸው የሚል ጥያቄ አነሱ፡፡ ይህን ጤነኛ ያልሆነ ጥያቄ፣ ትክክለኛ አላማና ፍላጐት የተረዳው የኢትዮጵያ መንግስት “ ሲያምራችሁ ይቅር” የሚል ቁርጥ ያለ መልስ በመስጠት ምራቃችው አፋቸው ውስጥ እንዲደርቅ አደረጋቸው፡፡
ምን እየሠራች እንደሆነ የምታውቀው ኢትዮጵያ፣ ያለባቸውን ስጋት ማጥፋት ካልሆነም መቀነስ ይችሉ ዘንድ አንድ የባለሙያዎች ቡድን ተቋቁሞ ስለታላቁ የሕዳሴ ግድብ እንዲያጠና ፈቃደኛነቷን አሳየች። እያንዳንዱ አገር ከየራሱ ሁለት ሁለት ሰው እንዲያቀርብ፣ በሶስቱም አገራት ተቀባይነት ያገኙ ሌሎት አራት ሰዎች በቡድን ውስጥ እንዲካተቱ ተደረገ፡፡ ኢትዮጵያ በዚህ አቋሟ በድምጽ የሚተላለፍ ውሣኔ ቢኖር የበላይነቱን እንደምትይዝ ልብ ይሏል፡፡ ይህም ሆኖ ኢትዮጵያ በውሣኔዋ ገፍታ አለም አቀፍ የሙያተኞች ቡድን ወደ ሥራ እንዲገባ ተደረገ፡፡ ቡድኑ ሥራውን እስኪያጠናቅቅ ለመጠበቅ ትዕግስት ያጡት ግብፆች፤ ኢትዮጵያን መረጃ እየደበቀች ነው በማለት ከሰሱ፡፡ ከአንድ ጊዜም ሶስት ጊዜ ግድቡ በሚሠራበት ቦታ በመገኘትና ሂደቱን ለመከታተል የቻለው አለም አቀፉ የባለሙያዎች ቡድን፤ ሥራውን አጠናቆ ለሶስቱም መንግስታት ሪፖርቱን አስረከበ፡፡ ሱዳንና ኢትዮጵያ ለሪፖርቱ ቀና አስተያየት ሲሰጡ፣ ግብጽ ብቃት ይጐለዋል በማለት አጣጣለችው፡፡
አለም አቀፉ የሙያተኞች ቡድን፤ ሪፖርቱን ለየሀገራቱ መስጠት እየተዘጋጀ ባለበት ጊዜ፣ የግድቡ ሥራ ከአንድ ደረጃ ላይ እየደረሰ ስለነበር፣ አባይ ድሮ ይፈስበት ከነበረው ወጥቶ አዲስ በተሠራለት መስመር እንዲፈስ ተደረገ፡፡ ግብፆች በዚህም ተናደዱ። በግብጽ የወቅቱ ኘሬዚዳንት መሐመድ ሙርሲ የሚመሩት የእስላም ወንድማማች ፓርቲ ከሌሎች ተቃዋሚዎች ጋር ስብሰባ ተቀምጦ ስብሰባውም በቀጥታ የቴሌቪዥን ሥርጭት እንዲተላለፍ ተደረገ። በዚህ ስብሰባ ላይም በአሁኑ ወቅት ከስልጣን ተወግደው በእሥር ላይ የሚገኙት መሐመድ ሙርሲ ነገሩን በድርድር ለመጨረስ እንደሚፈልጉ ጠቁመው “አስፈላጊ ከሆነ ግን እያንዳንዷን የአባይ ጠብታ ውሃ በደም ጭምር እናስከብራለን” ሲሉ ተናገሩ፡፡
የኢትዮጵያ መንግስት በዲኘሎማሲያዊ ቋንቋ ተገቢ እርምጃ ከመውሰዱ በላይ፣ ባልሳሳት ተወካዮች ምክር ቤት ደርሶ እየተንከባለለ የነበረው የናይል ተፋስስ አባል አገሮች የትብብር ማዕቀፍ ስምምነት ሕግ ሆኖ እንዲጸድቅ አደረገ፡፡ ስምምነቱ የመጨረሻ ጉዞውንም ጀመረ፡፡ አሁን ኡጋንዳም አጽድቃለች፡፡ ሌሎች እየተጠበቁ ናቸው፡፡
የባለሙያዎች ቡድን ያደረገውን ጥናት ወደ ተግባር ለማሸጋገር የሶስቱ አገሮች የጋራ ስብሰባ ከብዙ መጓተት በኋላ ካርቱም ላይ ሲጀመር፣ ግብፆች አሁንም የተለመደውን ፈቃደኝነት የማጣት ባህሪያቸውን ይዘው ቀረቡ፡፡ የትናንት አጋራቸው ሱዳን ወደ ኢትዮጵያ አቋም በማዘንበሏ፣ እንደ ከዳተኛ ቆጥረው ከመዝለፋቸውም በላይ፣ (የጠቅላይ ሚኒስትር መለስን ንግግር አስበው ሊሆን ይችላል)፣ በግድቡ ሥራ በቀጥታ ለመሣተፍ እንደሚፈልጉ ገለጡ፡፡ ይህንንም ተከትሎ ግድቡ የሚይዘው የውሃ መጠን እንዲቀንስ፣ የሚያመነጨው የኃይል መጠንም በዚያው መጠን እንዲያቀዘቅዝ ጥያቄ አቀረቡ፡፡ ይኸኛውም ፍላጐታቸው ተቀባይነት ሳያገኝ ቀረ፡፡ የኢትዮጵያ መንግስት፤ ግብፆች ቢሰሙትም ባይሰሙትም የሕዳሴው ግድብ ግንባታ ለአንድ ሴኮንድ እንኳ እንደማይቆም በተደጋጋሚ ተናገረ፡፡
ግብፆች ግን አልተዋጠላዋውም፡፡ የግድቡ ግንባታ በ30% ተጠናቋል የሚለውን የመንግስት መግለጫ “ውሸት” ነው ማለት ያዙ፡፡ ሕዝቡ ድሀ ስለሆነ መንግስትም የገንዘብ አቅም ስለሌለው ግንባታው መቆሙ አይቀርም ሲሉም ተነበዩ፡፡ መንግስት ቀድሞ ነገሩን “የጠላት ወሬ ነው” አለው እንጂ እኔ የሚኖረኝ መልስ “ልክ ናችሁ እንዲያውም ከመሬት አልተነቃነቀም” የሚል በሆነ ነበር፡፡ በአገራችን “ሽል ከሆነ ይገፋል ቂጣ ከሆነ ይጠፋል” የሚል ምሣሌ አለና ጊዜ ለሚመሰክርው ጉዳይ የማንም ራስ ሊታመም አይገባውም ማለቴ ነው፡፡ ለዚህኛውም የግብፆች ቧልት የኢትዮጵያ መንግስት የሰጠው መልስ፣ “በድጋሚ ቁርጣችሁን እወቁ” የሚል ዓይነት ነበር፡፡ “በሚቀጥለው ዓመት ግድቡ የመጀመሪያውን የኤሌክትሪክ ሃይል ያመነጫል” የሚል መግለጫ መስጠት ትርጉሙ ይሄው ነው። እስከአሁን ላነሷቸው ጥያቄዎችና ፍላጐቶች በኢትዮጵያ በኩል ተቀባይነት ያጡት ግብፆች፤ “ማንም ከማድረግ አያድንም” ወዳሉት እርምጃ ገብተዋል፡፡
አዲስ ባረቀቁትና 98% የሕዝብ ይሁንታ አግኝቷል በተባለው ሕገ መንግስታቸው ውስጥ ለአባይ (ናይል) አንድ አንቀጽ በመስጠት፤ “መንግስት የአባይን (ናይልን) ወንዝ ደህንነት ይጠብቃል፤ ግብጽ በወንዙ ላይ ያላትን ታሪካዊ መብት ከማስከበሩም በላይ እስከመጨረሻው ድረስ ተጠቃሚ ያደርጋታል….” የሚል ሃሣብ እንዲካተት አድርገዋል፡፡ ይህ ቃል እንደ ከዚህ ቀደሞቹ የግብጽ ባለሥልጣናት መግለጫዎች ተራና ዋጋ ቢስ ቃል አይደለም፡፡ በዚህ ህገ-መንግስት መሠረት የሚቋቋመው የግብፅ መንግስትና የመከላከያ ኃይሉ በአጠቃላይ የግብጽ ሕዝብና መንግስቱ የሚለፉለት ጉዳይ ነው፡፡ ግብጽና ኢትዮጵያ ቀጥተኛ የሆነ የድንበር መዋሰን ባይኖራቸውም፣ እንዲህ በቀላሉ ወታደራዊ ወረራ ያካሂዳሉ ተብሎ ባይታሰብም፣ ብዙ ደባ ለመጠንሰስ ግን የሚያገለግል መሆኑ ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡
በተለያዩ የሀገሪቱ የውስጥ ጉዳዮች ጣልቃ በመግባት እንዲሁም የአለም አቀፍ ግንኙነቷን በማደናቀፍ፣ ይህን ሁሉ የምናደርገው በሕገ መንግስታችን ተደነገገውንና ግብጽ በአባይ ላይ ያላትን ጥቅም ለማስጠበቅ ነው ሊሉን ይችላሉ። አሁንም የጀመሩት ስለሆነ ወደ ኋላ ይመለሳሉ ተብሎ አይጠበቅም፡፡
ይህ የግብፆች “አዲስ የምስራች”፤ ለኢትዮጵያ መንግስትና ሕዝብ አዲስ ነገር ይዞ አልመጣም፡፡ የቀድሞውንና ያለውን እውነት ነው ያጐላው፡፡ አዲሱ ህገ መንግስት፤ ኢትዮጵያ ከግብጽ ጋር ተደራድራ፣ የግብጽን አቋም ለመለወጥ የምታደርገው ጥረት ብዙም ለውጥ እንደማያመጣ ያሳያል፡፡
የኢትዮጵያ መንግስትም ሆነ ሌሎች የናይል ተፋሰስ የትብብር ማዕቀፍ ፈራሚ አገሮች፣ ይህን የግብጽ ሕገ መንግስት እንደ ተራ ጉዳይ ሊያዩት የሚገባ አይመስለኝም፡፡ ጉዳዩን በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚና በማህበራዊ መድረኮች ላይ በማቅረብ መወያያና መከራከሪያ ሊያደርጉት፣ ያረገዘውን ደባም ሊያጋልጡ ይገባል፡፡ ይሄ ህገ መንግስት ነገ የሚያመጣውን መዘዝ አለም እንዲያውቅ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡
ባለፈው ሳምንት፣ “ወደ ፍቅር ጉዞ” በተሰኘው የሙዚቃ ኮንሰርቶች ዝግጅት ላይ በተፈጠረው ችግር ዙሪያ ከድምፃዊ ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) ጋር ያደረግነውን ቃለምልልስ ያቀረብን ሲሆን፤ ስላለፈው ዘመን ታሪክና ስለአዲሱ ትውልድ ፍላጎት ያለውን አስተሳሰብ መግለፁ ይታወሳል። ሁለተኛውን ክፍል እነሆ፡-
የአገሪቱን የሩቅና የቅርብ ጊዜ ታሪክ እየጠቀስክ፣ ታሪካዊ ሰዎችንም እያነሳህ የሰራሃቸው ዘፈኖች፣ ኢትዮጵያውያንን በፍቅር የሚያቀራርቡ ናቸው ብለህ ታምን ይሆናል። ነገር ግን፤ ብዙውን ጊዜ የምናየው ከዚህ የተለየ ነው። የተለያዩ ወገኖች ጎራ ለይተው፣ ታሪክን እየጠቀሱ ሲወዛገቡ ነው የምናየው። እንደማጥቂያ መሳሪያ ይጠቀሙበታል። የውዝግብ ማራገቢያ ከሚሆን፣ ቢቀር አይሻልም?
ታሪክን የፖለቲካ መጠቀሚያ ማድረግ ተገቢ ነው ብዬ አላምንም፡፡ ነገር ግን ታሪክ ጥቅም የለውም ማለትም አይደለም፡፡ ከታሪክ ውስጥ በአድናቆት አክብረን የምንወስደውና የምናሳድገው ነገር እንዳለ ሁሉ፣ ከታሪክ ውስጥ እንዳይደገም አድርገን የምናስተካክለውና የምናሻሽለው ነገር ይኖራል፡፡ ዛሬ በህይወት የሌሉ ሰዎች በጊዜያቸው ካሰቡት፤ ከተናገሩት፣ ከሰሩትና ከፈፀሙት ነገር የምንወርሰውና የምንማረው ብዙ ነገር አለ። ነገር ግን፤ ሁሉንም ነገር መውረስ የለብንም። ከሞቱ ሰዎች ላይ፣ ህይወት ያለው መልካም ስራቸውን መውሰድ እንጂ፤ ከነሱ ጋር አብሯቸው የሞተ መጥፎ ነገርን ማውጣትና ማግዘፍ ምን ይጠቅመናል? በጎ በጎውን እንጂ፣ ክፉ ክፉውን ማጉላት ጥቅም የለውም።
በጨላለመው አቅጣጫ ላይ ካተኮርክና ከተጓዝክ ጨለማ ይውጥሃል፡፡ ወደ ብርሃናማው አቅጣጫ አተኩረህ ስትንቀሳቀስ ደግሞ፣ ትንሿ ጭላንጭ እንኳ እየፈካች እየሰፋች ትመጣለች፡፡ የወደድከው ነገር ወዳንተ ይመጣል የሚባለው ለዚህ ነው፡፡ አንተ ስትቅርበው ወዳንተ ይመጣል፡፡
ታሪክ አበላሽቷል ብለን የምናስበውንና ከብዙ አመታት በፊት የሞተውን ሰው እያነሳን፤ አፈር የተጫነው አፅሙ ላይ ክፉኛ እንጨክናለን። የሞተ ሰው ላይ እንዲያ ከጨከንን፣ በሕይወት ባሉ ሰዎች ላይ ጭካኔያችን ምን ሊሆን እንደሚችል ስታስበው ያስፈራል፡፡ ይሄ ጥሩ አይደለም፡፡
ከምንም በላይ፣ ለሚቀጥለው ትውልድ፣ ለሚቀጥሉት ልጆች ማሰብ ያስፈለጋል፡፡ ሲሆን ሲሆን፣ ታላላቆቻችን የድሮ ቅሬታና አስወግደው፣ ‘አዲሱ ትውልድ የራሱን ታሪክ እንዲሰራ መልካም ነገር እናውርሰው’ ብለው ሲያስቡልን ብናይ እንወዳለን፡፡ ታላላቆቻችን ይህ ካልሆነላቸው፣ ቢያንስ ቢያንስ ብሩህ ዘመን እንዲፈጠር መመኘት አለባቸው ብዬ አስባለሁ፡፡
ፈጣሪ ፍቅር ነው ስለሆነም ከፍቅር ማምለጥ አንችልም። የእለት ተእለት ኑሮ ላይ የማያግባቡን ጥቃቅን ነገሮች ይኖራሉ። ግን የጥላቻ አጥር አናድርጋቸው። ከፈጣሪ ጋር እንግባባለን የምንል ከሆነ፤ ፈጣሪ ሁሉንም የሚያቅፍ ስለሆነ፤ ሁላችንንም የሚያግባባ ፍቅር አለን ማለት ነው፡፡
ሰው መሆንን አሳንሰን፣ ታሪክንም አሳንሰን፣ ፈጣሪንም እንዲሁ ወደ እለታዊ ስሜት አውርደን፣ ወደ ፖለቲካ ንትርክ ደረጃ አጥብበን ማየታችንን ማቆም አለብን። የትኛው ሃይማኖት ነው ፍቅርን የማይሰብከው? የትኛው ሃይማኖት ነው እርቅን የማይደግፈው?
የገብረክርስቶስ ግጥም ላይ አንዲት ጥንቸል አለች፡፡ ጥንቸሏ ከመሬት ጋር የተዋዋለችው ብድር ነበረ፡፡ መሬት የተጠየቀችውን ሰጠች፡፡ ጥንቸሏ አቅም ስላላገኘች ይሁን ፍላጐት ስላጣች አይታወቅም፡፡ ቃሏን አላከበረችም፡፡ እና ለማምለጥ ትሮጣለች፡፡ አሁንም ትሮጣለች፡፡ ከመኖሪያዋ ከመሬት ነው ለማምለጥ የምትሮጠው፡፡ እኛስ እንዴት ነው ከፈጣሪ ፍቅር ለማምለጥ የምንሮጠው? ማን በዘረጋው መሬት ማን ባሰፋው ሰማይ ነው፤ ቂም እያወረስን አሳዳጅና ባለዕዳ ለመሆን የምንሞክረው? በታላላቆቻችን አለመግባባት ምክንያት የመጣ አውድ መሃል የተፈጠረ ትውልድ ሆነን፣ በፍቅርና በመግባባት መቀጠል ስንፈልግ እንዴት በክፉ ይታያል? እንዴት ታናናሾች ይህንን ለታላላቆች ይነግራሉ? እንዴት ታናናሾች ታላላቆችን ይሸከማሉ? ይሄ ከባድ ጥያቄ አለብን፡፡ በየአጋጣሚውና በሰበቡ በሚፈጠር ንትርክ ላይ ሳይሆን፤ ያንን ከባድ ጥያቄ ለመፍታት ነው መነጋገር ያለብን፡፡ ታላላቆቻችንን፤ አለመግባባት እንዲወገድና ፍቅር እንዲሆን፣ አዲሱ ትውልድ በተስፋ አይን፣ አይናቸውን እየተመለከተ ይጠይቃቸዋል፡፡
ቂምን ተሸክሞ አለመግባባትን የሙጢኝ ማለት ውጤቱ ምን እንደሆነ አብረን እያየነው፤ ለምን ወደሚቀጥሉት ልጆች እንዲሸጋገር እናደርጋለን? አንዳንዴ ቆም ብሎ ማሰብ ያስፈልጋል፡፡ ይህ ቀና ትውልድ የድርሻውን እንዳይሞክር ማወክ፣ የፍቅር ሃሳቡንም ማፍረስ የለብንም፡፡ መድሃኒት አይገፊም፡፡ ፍቅር መድሃኒት ነው፤ ረዥም ጊዜ ከተማመንበት በሽታ የሚያድነን፤ ፈውስ ነው፡፡
የድሮ ሰዎችን ትልቅ ታሪክና ጀግንነት እየጠቀስን የምንኮራ ከሆነ፤ በስህተታቸው ማፈርና የጥፋታቸው ባለዕዳ መሆን የግድ ነው፡፡ ሁለት ወዶ ይሆናል? ከወላጆቼና ከታላላቆቼ ያኛውን ትቼ ይህኛውን ብቻ ልውረስ ማለት ያስኬዳል?
የቅርብ ጊዜ ታሪካችን ላይ’ኮ አይተናል፡፡ ለዚህም አይደለም እንዴ፤ ዳህላክ ላይ ያለው ሰውዬ፤ ለተለያትና ለተለየችው ባለቤቱ፤ አለመግባባትና ፀብ በኛ ላይ ያቁም፤ ቅሬታን ለልጃችን አናውርሰው፤ ጥላቻንና ቂምን አናስተምረው የሚላት፡፡ ፍቅርንና መግባባትን ብናስተምረውና መልካም ችግኝ ብናደርገው፤ እኛን መልሶ የሚያቀራርብና የሚያስታርቅ ታላቅ ሰው ይሆናል ይላታል፡፡ አለመግባባት ሊያጋጥማቸው አይገባም ነበር በለን ታላላቆችን ሁሉ መውቀስ ስህተት የመሆኑን ያህል፤ አለመግባባትን ማውረስ ስህተት ነው፡፡ አለበለዚያማ፤ መሻሻልና ማደግ አይኖርም፡፡ እንደ ዳህላኩ ሰውዬ ታላላቆች ለአዲሱ ትውልድ መልካም ሲጨነቁ፣ ከወረሱት ቂም ይልቅ የሚያወርሱት ፍቅር እንደሚበልጥ አስበው መልካም ነገር ሲያስተምሩ፤ የታናናሾች እና የልጆች ስሜት ብሩህ፤ የአገሬው መልክና መንፈስ ያማረ ይሆናል፡፡ የአገር ታሪክ፣ ፖለቲካና መንግስትም ደግሞ፣ የአገሬውን ሕዝብ መምሰሉ የማይቀር ነው፡፡ በቅንነት የወደድከው ሳይመጣ አይቀርም፡፡ አዲሱ ትውልድ ቅን ስለሆነ፤ መልካም ዘመን፣ ድንቅ ታሪክ እየመጣ ነው፤ እድል እንስጠው፡፡
የትውልድ ድምጽ፤ የትውልድ ራዕይ ነው። ራዕይ ደግሞ አስቀድሞ የተፈፀመ ነገር ግን አሁን የሚገለጥ ነው፡፡ ፍቅር እጅግ ሃያል ስለሆነም ጉዞውን ይቀጥላል፡፡ አገራችን በታሪክም በህዝብም ሰፊ ነች፡፡ አለመግባባት አይፈጠርም ብሎ ማሰብ አይቻልም፡፡ ሰው፤ እንደተገነዘበውና እንዳወቀው መጠን፤ እንደመጣበትና እንደመረጠው መንገድ፤ በመሰለውና በኮረኮረው መጠን ያስባል፡፡ ይሄ ተፈጥሯዊ ነው፡፡ ፍቅር ይህንን ሰፊ ተፈጥሮ ስለሚያቅፍ፣ በየአጋጣሚው የሚያደነቃቅፍ ነገር ያጋጥመዋል ግን ይጓዛል፡፡
ወደ ፍቅር ጉዞ ተጀምሯል ትላለህ። ግን፣ ዙሪያችንን ስናየው፤ ብዙም ለውጥ የለም። በየምክንያቱ ግጭት፣ በየሰበቡ ውዝግብ ነው፤ በሃይማኖት፣ በፖለቲካ...። ጉዞው ቢጀመር እንኳ ስንዝር መራመድ የሚችል አይመስልም።
ወደ ፍቅር የምትጓዘው መንገዱ ተመቻችቶ ሲዘጋጅ ብቻ አይደለም፡፡ መንገድ ከጠበበ እያሰፋህ መንገዱ ካልተመቸ እያስተካከልክ ነው የምትጓዘው። በአለም ደረጃም ልታስበው ትችላለህ፡፡ ከባድ አለም ውስጥ ነው የምንኖረው፡፡ በየአገሩ ለጦር መሳሪያ የሚውለው ሃብት፣ ለጦርነት የሚወጣው የገንዘብ ሲታይ፣ ሰላምን ማጣጣም ወይም መፍትሔ ማግኘት ምን ያህል ከባድ እንደሆነ ይነግርሃል። ፍቅር ያሸንፋል ሲባል፤ ክብደት የለውም ብሎ ለማቃለል አይደለም፡፡ ብዙ ነገር የመሸከም ሃይል ስላለው ነው። “ቀላል ይሆናል” የሚለው ዘፈንም’ኮ የተራራው ጫፍ እያለ ከባድነቱን ያሳያል፡፡
የተስፋ ጭላንጭሏ ማነስ፣ የተራራው አናት ርቀት፣ የመንገዱ አለመደላደልና አስቸጋሪነት ባይካድም፤ በብርሃን የተሞላው መስክና የተራራው ጫፍ ላይ ለመድረስ መጓዝ አለበት፡፡ ለምን ብትል፤ “ፍቅር ያሸንፋል” ካልን፤ “ለፍቅር እንሸነፋለን” ማለት ነው፡፡ ወደ ወደድከው ነገር ትጓዛለህ፡፡ ለፍቅር ብለህ፡፡
ሁላችንም አሸናፊ ለመሆን እንፈልጋለን፡፡ ነገር ግን አሸናፊነት ማለት የመጨረሻው ውጤት ብቻ አይደለም፡፡ ጉዞውም ጭምር ነው፡፡ “ገዳዩ፣ ገዳዩ” የሚሉ ብዙ ዘፈኖች አሉን፡፡ አሸናፊነን ለመግለጽ ነው፡፡ ግን መተውም ቢሆን የሚያሸንፉ አሉ፡፡ ኢየሱስ ይህንን ያስተማረን ይመስለኛል፡፡ ጥላቻን በይቅር ባይነት ድል በሚያደርግ ቀና የፍቅር መንገድ መጓዝ አሸናፊነት ነው፡፡ “ፍቅር ያሸንፋል” እና “ፍቅር አሸንፏል” ብሎ መናገር ልዩነት የለውም፡፡ ገና ከጅምሩ ጉዞው ውስጥ አሸናፊነት አለ፡፡
አንድ በጣም ስሜትን የሚነካ ታሪክ ላስታውስህ። በእስራኤልና በፍልስጥኤም መካከል ለዘመናት ያላበራው ግጭት፣ ጥፋት እና ሃዘን አሁንም ከየእለቱ ዜና ጠፍቶ አያውቅም፡፡ ነገሩ፤ የሙስሊሞች በዓል የሚከበርበት ቀን ላይ ያጋጠመ ነው፡፡ የታሪካቸው ቅርበት ያህል የብዙዎቹ ኑሮም ቅርብ ለቅርብ ነው፡፡ ከመንገዱ ወዲህ ፍልስጤኤማውያን፣ ከመንገዱ ወዲያ ደግሞ እስራኤላዊያን ይኖራሉ፡፡ ጥዋትም ከሰዓትም በኋላም ማዶ ለማዶ ይተያያሉ። ፋታ የሌለው ጥርጣሬ ግን በሰላም እንዲተያዩ አላደረጋቸውም፡፡
እና በዚያ የበዓል ቀን፤ አባት ለልጁ አዲስ ልብስ ገዝቶለታል፤ አዲስ መጫወቻም አምጥቶለታል፡ በተገዛለት መጫወቻ የተደሰተው ህፃን፣ አዲስ ልብሱን እንዳደረገ ከቤት ውጭ ይጫወታል፡፡ ቦታው ትንሽ ከፍ የለ ነው፡፡ ወደ ታች ብዙም ሳይርቅ የእስራኤላዊያን መንደር አለ፡፡
ከመሃል ባለው መንገድ ላይ ለጥበቃ የተመደቡ የእስራኤል ወታደሮች አካባቢውን ይቃኛሉ። እና ከወታደሮቹ አንዱ፣ ከጉብታው አካባቢ የሰው እንቅስቃሴ ሲመለከት፤ አደጋ ተሰማው፡፡ የተነጣጠረ መሳሪያ ታየው፡፡ ሳይቀድመኝ ልቅደም ብሎ ይተኩሳል፡፡
በአስቸኳይ ሄሊኮፕተር ተጠርቶ ልጁ ወደ ሆስፒታል እንዲወሰድ አደረጉ፡፡ ነገር ግን ወደ ሆስፒታል የተወሰደውን ህፃን ለማዳን ሃኪሞች ቢጣጣሩም አልተሳካላቸውም፤ ህይወቱ አለፈ፡፡ ይሄ አባት፣ ከዚያች ቅጽበት በኋላ ምን አይነት ሰው እንደሚሆን አስበው፡፡
“እንግዲያውስ፣ በልብ ህመም ለሚሰቃዩ እስራኤላዊ ሕፃን አስተላልፉለት” አላቸው፡፡ ያልተለመደ በጣም አስገራሚ ታሪክ ነው፡፡ ሁሉም ሰው ውስጥ ይበዛም ይነስ በጐ ነገር አለ፡፡ አደገኛነት ብቻ ሳይሆን ታላቅነትም የሚወለደው እንዲህ ካለ ጥልቅ ጉዳት ውስጥ ነው፤ ምክንያቱም ፍቅር ሳይሰቃይ አያሸንፍምና፡፡
ሕብረት ኣፍሪካን ሕቡራት መንግስትታን ኣብ ሱማሊያን ሱዳንን ንዝገብሩዎ ፃዕርታት ዝሕግዙ 370 ኣባላት ዓቃቢ ሰላም ከምትልእኽ ዝገለፁ ናይ ብሪታኒያ ቀዳማይ ምንስቴር ዴቪድ ካምረን ብዛዕባ እቲ ትልሚ ብዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስትታ ባን ኪ-ሙንን ብፕሬዝዳንት ኦባማን ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ኒው ዮርክ ዝካየድ ኣብ ዝተኣናገድ ኮንፈረንስ ክእውጁ እዮም።
እቲ ትልሚ ትማሊ ሰንበት ንጋዜጠኛታት ዕላዊ ዝገበሩ ካምረን 70 ወታደራዊ ሰራሕተኛታት ናብ ሱማሊያ ክልኣኹ እዮም።ንተልእኾ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ መዳያት ሕክምና፣ምህንድስናን ሎጂስቲክስን ሓገዝ ከክህቡ እዮም።ብሪታኒያ ካብዚ ብተወሳኺ ክሳብ 300 ዝኾኑ ወታደራት ናብ ደቡብ ሱዳን ክትልእኽ እያ፤እቶም ኣባላት ዓቀብቲ ሰላም ኣብ ምህንድስና ሓገዝ ክህቡ እዮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝዳወብ ናይ ሶማሊላንድ ከባቢ ቡሖድል ብሰንኪ ኮሌራ ብውሑዱ ትሽዓተ ሰባት ሞይቶም ካልኦት 31 ሕሙማት ድማ ናብ ሆስፒታል ከምተዓቕቡ ሚኒስትር ጥዕና ዓብዲ ኣዳም ኑር ገሊፆም።
ሚኒስትር ጥዕና ሶማሊላንድ ዓብዲ ኣዳም ኑር ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዳወብ ከባቢ ብዱሖል ዝተለዓለ ኮሌራ ምስ ምንቅስቓስ ሰባት ኣብ ዶብ ዝተፈጥረ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ ኢሎም።ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ሶማሊላንድ ዶባ ከምዝዓፀወት እውን ገሊፆም።
ሚንስትር ኑር እቲ ሕማም ናብ ካልኦት ከባቢታት ከይላባዕ ተዳሊና ኣለና ኢሎም ኣለው።ንሕፅረት ኣመጋግባ ዝከታተላ ተንቀሳቐስቲ ጉጅለታት ከምዝተጣየሻን ኮሎራ ንዝሓመሙ ሰባት ዝሕክሙን ሕፅረት ኣመጋግባ ንዘለዎ ሰባት ድማ ናይ ምምጋብን ስራሓት ይሰርሑ እዮም ኢሎም።
ተጋዳሊት ኣለም ተስፋይ (ጓል-ተስፋይ) በዓልቲ ቤቱ ነቲ ካብ 2001 ኣትሒዙ ብፖለቲካዊ ምኽንያት ኣብ ዒራዒሮ ምስተሓየረ ደሃይ ዘይብሉ ሕዩር ተጋዳላይ ኪሮስ ዓወር ዓሪፋ
ከም ዝዝከር ብዕለት የካቲት 19, 2019 ኣብ ኣሰና ዳትኮም “”ሃገረ ሰብከት ኣሜሪካን ካናዳን ኣብዘይ ሕጋዊ ገንዘብ ምትሕልላፍ ተጸሚዱ ዘሎ ገበነኛ ትካል ህግደፍ እዩ”ብዝብል ኣርእስቲ ሓደ ሓበሬታ ተጻሒፉ እዩ። እቲ ሃገረ ሰብከት ብኸመይ መግድታት ነቲ ግብሪ ዘይተኸፈለሉ ገንዘብ ካብ ቤተ ክርስቲያናት ዝኣከቦ ናብ ካዝና ህግደፍ ከም
ጸብጻብ ፈስቲቫል ይኣክል ማኒቶባ ካናዳ 2019 ፈስቲቫል ይኣክል ማኒቶባ ካናዳ ኣስታት 400 ካብ ዊኒፔግ፡ ብራንዶንን ዊንክለርን ዝመጹ ህዝብን ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኽበሉ ኣጋጣሚ ብውዕውዕን ድሙቅን ኣገባብ ቀዳም ዕለት 28 መስከረም 2019 ኣብ ከተማ ዊኒፔግ ካናዳ ተኻይዱ። እቲ ፈስቲቫል ብዝክረ ሰማእታት ድሕሪ ምኽፋቱ ግዝያዊት ሽማግለ ይኣክል ከተማ
ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምዝራግን ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕን፡ ማእለያ ዘይብሉ ባጀት ብምስላዕን ዓቅሚ ሰብ ብምምዳብን፡ ዝርአን ዘይርአን ተንኮላትን ንጥፈታትን’ዩ ዘካይድ። ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ሕሰም ዘሕልፍ ዘሎ ህዝብና፡ ብሓይሊ ብረት፡ ብማእሰርቲ፡ ዝብላዕን ዝስተን ብምኽላእን ዝርካቡ ማእበራዊ ኣገልግሎት ብምሕራምን፡ እኩይ መደባቱ
የህግ የበላይነት እንዲረጋገጥ እና እንደ አገር የሚፈለገው የፍትህ ስርዓት እንዲሰፍን ሁሉም ሃላፊነቱን ሊወጣ እንደሚገባ የአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ነዋሪዎች ገለፁ
የልዑካን ቡድኑ አባላት አዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ሲደርሱም የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁን ጨምሮ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት አቀባበል አድርገውላቸዋል።
ወደ አዲስ አበባ የመጣው የኤርትራ ልኡክም የፕሬዘዳንት ኢሳያስ አፍወርቂ አማካሪና የፖለቲካ ጉዳዮች ኃላፊ አቶ የማነ ገብረአብ እና የኤርትራ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር አቶ ኦስማን ሳለህ ናቸው።
የኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ባሳለፍነው ሳምንት በድንበር ጉዳይ ላይ የሚነጋገር የሀገራቸውን ልዑክ ወደ አዲስ አበባ ለመላክ ማሰባቸውን መናገራቸው ይታወሳል።
የፓርክ ሞዴል ራቪስ (RVs) ለደንበኛዎች አስደሳች የሆነ የቪኤፍ ተጨባጭ ናቸው. ለመጠለል, ለጉዞ ጉዞ አልፎ ተርፎም ለግንባታ እንደ መሸጋገሪያ ቦታ ሆነው ተወስደዋል. በዕለታዊ ጉዞዎ ላይ ሳይቀር የፓርክ ሞዴል ሪቪዎችን አልፈዋል, እና ምናልባት በመንገዱ ላይ በሬቪቭ ፓርክ ወይም ካምፕ አቀማመጥ በአንዱ ቆመው ይሆናል. መናፈሻ ሞዴል (RV) የተገነባው በአንድ መንኮራኩር ላይ የተገጣጠመ ብስክሌት ነው, ነገር ግን በአብዛኛው ከ 400 ካሬ ጫማ በስተቀር አጠቃላይ አይደለም.
ምንም እንኳን የፓርክ ሞዴል ሬቪ ዎች ሙሉ በሙሉ ተጭነው ቢመጡም, የበረዶ ወለል ላይ በዩናይትድ ስቴትስ ደቡባዊ ክፍሎችን በቋሚነት ተለዋዋጭ ቋሚ ተሽከርካሪዎች ላይ ቢያስገቡም, በሙሉ ጊዜ ውስጥ ለመኖር የግድ አይደለም.
አንዳንዶች የፓርክ ሞዴል መጓጓዣ ሞዴሎች (RVs) አይደሉም, እነሱ ግን ተንቀሳቃሽ ናቸው, ተጓዦችን ያገኛሉ እና እንደ ሌሎች ሞተር ተሽከርካሪዎች እና ተጎታች ገበያዎች በገበያ ደረጃዎች የተገነቡ ናቸው. በፓርክ ሞዴል RV እና በተለምዶ በሚታወቀው የ RVing አይነት መካከል ያለው ቁልፍ ልዩነት አንድ ተሻማ (RV) በአንድ ጊዜ ይቆያል. ተለምዷዊ መጓጓዣዎች በሂደት ላይ እንዲሆኑ ነው የተሰሩት. ከመጠለያዎዎችዎ ጋር ግንኙነትዎን ያቋርጡ, ነገሮችዎን ያሽጉ እና መንገዱን ይምቷቸው, በፓርክ ሞዴል ሬቪቭስ ላይ አይደለም. የፓርክ ሞዴል አርዲ ቫሎች ለተጨማሪ የረጅም ኗሪነት የተነደፉ ናቸው. እንደ ተለምዷዊ ተሽከርካሪ ተንቀሳቃሽ አይደሉም.
ብዙ ሰዎች የፓርክ ሞዴል ሬቪ የሞባይል ቤቶችን ወይም በትንንሽ ተሽከርካሪዎች ላይ በትናንሽ ቤቶች ውስጥ ይቆያሉ. ብዙ የአከባቢ ሞዴል አርቪ ቫልች ብዙ አሠራሮችን የያዙ እና ከዋና ከተማ ፍጆታ ጋር የተገናኘ በመሆኑ በጣም ረጅም አይደለም. ትላልቅ የሬቭ (RV) የመዝናኛ ቦታዎች ለበረዶ ወፍጮዎች ወይም ለተወሰኑ ወራት ለጥቂት ጊዜ ለመግባት ለሚፈልጉ የፓርክ ሞዴል (RVs) ማረፊያ ቤቶችን ያስቀምጣሉ.
ሌሎች የፓርክ ሞዴል (RVs) እንደ የእረፍት ጊዜ ቤቶች ወይም የሳምንቱ መድረሻዎች ሊጠቀሙ ይችላሉ. የፓርክ ሞዴል (RV) የረጅም ጊዜን ወይም በየወቅቱ ይከራዩ ወይም በአንድ የ RV ፓርቻ ወይም ካምፕ ላይ ከተቀመጠው ዕጣ ጋር በአንድ ጊዜ ይግዙ.
ፕሮቲፕ ጠቃሚ ምክር: በመዋዕለ ንዋይ ማምረቻ ዓይነት ላይ በመዋዕለ ንዋይ ፈርጅ በመምረጥ በአገሪቱ ዙሪያ መሄድም ሆነ ማቆም ላይችሉ ይችላሉ. ብዙውን ጊዜ በዓመት አንድ ጊዜ, በበረዶ ወፍጮዎች ላይ በመመርኮዝ ለማንቀሳቀስ ይመርጣሉ.
መስቀያ ቦታዎች እና ቦታ- አብዛኛው የፓርክ ሞዴል RV ዎች እጅግ በጣም ትልቅ, እስከ 400 ስ.ሜ ጫማ. ይህ ከተለመደው የጡብ እና የኖራ ድንጋይ ቤት ትንሽ ጋር ሊመሳሰል ቢችልም, በ RVing ዓለም ውስጥ ቤተ መንግስት ነው. በእንዲህ ዓይነቱ ክፍተት, የፓርክ ሞዴል ለመስተንግዶ ማመቻቸት የሌላቸው ባህርያት ጋር ተያይዞ ሊወጣ ይችላል.
ሊከራይ የሚችለው-ብዙ የፓርክ ሞዴል ነዋሪዎች የፓርክ ሞዴሉን ከመግዛት ፋንታ ለመከራየት ወይም ለማከራየት መምረጥ ይችላሉ. አዘውትረዎት ተጓዥ ከሆንክ በተለምዶ ተለዋዋጭ የቪኤፍ ኪራይን መክፈል ተገቢ አይሆንም, ነገር ግን ለፓርክ ሞዴሎች ትርጉም ይሰጣል. ለጥቂት ሳምንታት ወይም ለወራት በአንድ ፓርክ ሞዴልዎን ይከራዩ እና ሌላ ሰው ስለ ጥገና እና ተመሳሳይ ገጽታዎች እንዲጨነቁ ያደርጋል.
ተንቀሳቃሽነት- ቴክኒካዊ የቪኤፍ (RV) ቢሆንም, በእረፍት ጉዞዎ ላይ የፓርክ ሞዴልዎ RV መውሰድዎን አይጠብቁ. የፓርክ ሞዴሎች ለክፍሎች ቋሚ መኖሪያ ቤቶች እንጂ በተደጋጋሚ ለመጓዝ አይደለም. የመናፈሻውን ሞዴል ለማጓጓዝ ብዙ ጊዜ ልዩ ትራንስፖርት ማድረግ ያስፈልጋል. በተደጋጋሚ ወደ ተለያዩ ስፍራዎች ለማንቀሳቀስ በሚችሉበት ጊዜ, ትክክለኛውን መነሳት እና ባህላዊ ተሽከርካሪዎችን (ተለዋዋጭ) መጓጓዣን ይገድባል.
ወጪ- ልክ እንደተናገርነው የፓርኮቹ ሞዴሎች ሰፋ ያሉና የበለፀጉ ናቸው, እናም ለእሱ መክፈል ይችላሉ . በፓርኮች ሞዴሎች ዋጋዎች ሊለያዩ ቢችሉም, እንደ ተጓዥ ተጎታቾች ከሌሎች የሪቪ ቫይሎች ዓይነቶቹ በጣም ውድ ናቸው. በተጨማሪም የሬቨን ቴሌቭዥን (RV) የመጠጥ ቤት ቦታ ለመከራየት እና የአርሶ አዯርጎችን ሇማመጣው ከሚያስከፍሌው ተጨማሪ ዋጋ ይከፌሊለ.
በመጨረሻም የፓርክ ሞዴል አርቪ (RVs) ለመጥፎ ክረም እንዳይገባና ለጥቂት ወራት ለመቆየት ለሚፈልጉ ሰዎች በጣም ጥሩ አማራጭ ነው, ነገር ግን ለመንቀሳቀስ ለሚመቻቸው ለ RVers የማይፈለጉ ምርጫ አይደለም. የአሳማ ሞዴሎች አንድ ትንሽ ሳንቲም እንዲመልሱዎት ይደረጋል, ስለዚህ ምርምር ለማድረግ እና ምርጡን ለማግኘት በጣም አስፈላጊ ነው. የመንከን ሞዴል ለርስዎ እና ለቤተሰብዎ ጥሩ መሆኑን ለማወቅ የአፓርትመንት ሞዴል ነጋዴ ወይም የሬቪ (RV) መናፈሻ ይነጋገሩ.
እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ከም ናይ ወትሩ ንመዓልቲ ናጽነት በብኸባቢኡ ዳሳት ብምትካል ዝተፈላለየ መደባት ሰሪዑ ክጽንብላ እንከሎ፣ ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን ግና ኣብ ክልተ ደምበታት ተገማሚዕም’ዮም ንናጽነት ኤርትራ ዘኽብሩ ዘለዉ።
እቶም ሓደ ወገን ደገፍቲ መንግስቲ ኮይኖም፣ ብኤምባሲታት ኣብ ዝተወደበ ናይ ጓይላን ሳዕስዒትን መደባት ከዳልዉ እንከለዉ፣ ደምበ ተቓውሞ ድማ እዋኑ ብሳዕስዒትን ጓይላን ጥራይ ዝሕለፍ ዘይኮነ፣ ጠንቒ ስደትን ብርሰት መንእሰያትን ኮይኑ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ብምእላይ፣ ምሉእ ናጽነትን ሓርነትን ንምስትምቓር ክንሰርሕ ኣሎና ክብሉ ይስምዑ።
እቶም ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኾኑ ኤርትራውያን፣ ናይ ነዊሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ናጻ፣ ሉኣላዊትን መሰልን ክብርን ዜጋታት ድማ ብማዕረ ዝሕለወላን ሃገር ንምርግጋጽ እኳ እንተነበረ፣ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዝተራእየ ክውንነት ግና በንጻሩ ምዃኑ ብምዝኽኻር፣ ተሪፉ ዘሎ ዕማማት ንምምላእ’ውን ቃልሶም ክቕጽሉ ምዃኖም የቃልሑ።
Next Postየሱዳኑ ሉዓላዊ ወታደራዊዉ ገዥ አል ቡሩሃን የሱዳን ጦር ወደ ኢትዮጵያ እንዲገባ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ፈቃድ ነው ማለታቸው አነጋጋሪ ሆኗል፡፡ (አሻራ ጥር 9፣ 2013 ዓ.ም) አልጀዚራ በአረ…
[በኦሮሚያ በተካሄዱ]” …ሰልፎች ላይ የተነሱ ንግግሮች እና መፈክሮች በህጋዊነት ተመዝግበው፣ በፖለቲካ ፓርቲነት የሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎችን ማለትም አማራ ብሔራዊ ንቅናቄ፣ ባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ እና የኦሮሞ ነጻነት ግንባር በአመፃ ተግባር በመሳተፍ ከምርጫ ቦርድ ከተሰረዘው ጁንታ በማለት ከሚጠሩ ህወሃት ፓርቲ ጋር አንድ በማድረግ፣ የኢትዮጵያ ጠላት ናቸው ብሎ በመፈረጅ እና ህገወጥ ናቸው በማለት የምርጫ፣ ፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ እና ስነምግባር ህግ 1162/2011 ላይ ያሉ ድንጋጌዎችን ጥሰዋል።..”
ጥር 25 ቀን 2013 ዓ.ም በተለያዩ የኦሮሚያ ከተሞች ለብልጽግና ፓርቲ ድጋፍ ለማሳየት የተለያዩ ሰልፎች መካሄዳቸው ይታወቃል። እነዚህን ሰልፎች ተከትሎ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) “ፓርቲያችን ያለአግባብ ተወንጅሏል፣ ይህም ፓርቲዎች የፈረሙትን የጋራ የስነምግባር ደንብ የጣሰ ነው” ሲል አቤቱታውን ለቦርዱ አቅርቧል።
ብሔራዊ ምርጫ ቦርድም ከአቤቱታው በተጨማሪ በእለቱ የተደረጉ የተለያዩ ሰልፎችን በሚዲያ ክትትል ክፍሉ አማካኝነት ክትትል በማድረግ በአሜሪካ ድምጽ፣ በዋልታ፣ በፋና፣ በኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትወርክ እንዲሁም በነዚሁ ሚዲያዎች የማህበራዊ ሚዲያ ገጾች በቀጥታ የተላለፉ መልእክቶችን በማየት
– ሠልፎቹ በዋልታ ቴሌቪዥን እና በኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትወርክ በቀጥታ መተላለፋቸውን እንዲሁም የመንግስት አመራር አካላት፣ የብልፅግና ፓርቲ አመራሮች እና ደጋፊዎች መሳተፋቸውን ተረድቷል።
– በሰልፎቹ የተለያዩ መፈክሮች፣ በተወሰኑ የመንግስት የዞን፣ የከተማ አስተዳድር አመራር አካላት እና ብልጽግና ፓርቲ ሃላፊዎች ንግግሮች በኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የተመዘገቡ እና የምርጫ ምልክቶቻቸውን የመረጡ ፓርቲዎች በአሉታዊ መልኩ መነሳታቸውን ተገንዝቧል።
ቦርዱ ሰልፎቹ ላይ የተንጸባረቁት ንግግሮች እና መፈክሮች በአዋጁ አንቀጽ 132 ንኡስ 2(ሀ) ላይ የተጠቀሰውን ስም የሚያጠፋ ንግግርን ክልከላ ድንጋጌ አንዲሁም በዚሁ ህግ አንቀጽ 143 (2) ላይ የተጠቀሰውን ሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ሀሳባቸውን በነጻነት እንዳያሰራጩ ስጋት እና ፍርሀት የመፍጠር የስነምግባር ጥሰት ፈጽሞ አግኝቶታል።
ከዚህም በተጨማሪ ከላይ ስማቸው የተጠቀሱት የፖለቲካ ፓርቲዎች እና ገዥው ፓርቲ በጋራ ተስማምተው በፈረሙት የቃልኪዳን ሰነድ አንቀጽ 8 ንኡስ አንቀጽ 1 ላይ የተጠቀሰውን “የሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በየትኛውም ጉዳይ ላይ ሊኖር የሚችል የዓላማ፣ የሃሳብ ወይም የዘር ልዩነትን፣ ወይም ሌላ ምክንያት መሰረት በማድረግ የሌሎች ፓርቲዎችን መብቶች የሚፃረሩ ወይም የሚያጣብቡ ድርጊቶችን ከመፈፀም የመቆጠብ ግዴታ አለባቸው” የሚለውን አንቀጽ የሚጥስ ተግባር ነው።
ይህ ተግባር በተለይ ቦርዱ የመጨረሻ የጊዜ ሰሌዳ አውጥቶ የምርጫ ተግባራት በይፋ መፈጸም ከጀመረ በኋላ በምንገኝበት የምርጫ ወቅት መከሰቱ በምርጫ ውድድር ላይ ፓርቲዎች በእኩልነት የመወዳደር መብታቸውን ችግር ላይ የሚጥል በመሆኑ ቦርዱን በእጅጉ አሳስቦታል።
በመሆኑም ኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በየደረጃው ያሉ የገዥው ፓርቲ አመራሮች እና በየአስተዳደር እርከኑ ያሉ የመንግስት ሃላፊዎች በተመሳሳይ ተግባራት ከመሳተፍ እንዲቆጠቡ ያሳውቃል።
ለኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ መሣሪያው ባለቀለም ባዮሚሽነሽን ክፍል ለትርፍ እንዲሠራ ፣ በሚቴን ምርት ውስጥ የፍሬያማ ምርቶችን በጥልቀት ማጥናት አስፈላጊ ነው ፣ በተለይም በፈሳሹ ደረቅ ይዘት ይዘት የተመሰከረ ነው ፡፡ ከዚያ ከባዮጋዝ ክፍሉ የጋዝ ልቀት መጠን ጋር ተስተካክሎ የኃይል ማመንጫ ሞዱል አለ ፡፡
ገ buዎች ሊሆኑ የሚችሉ የኑክሌር ኃይልን የበለጠ ትርፋማነት በመጥቀስ በምርት ወጪው ፣ የወደፊቱን እጽዋት ማበላሸት ፣ በአጠቃላይ የታዳሽ ኃይልን እድገት እና የአሳማ ፍጆታ የኃይል ፍጆታ የሚዘረዝር ሁኔታን ይጥሳሉ ፡፡ በተለይ
በአውሮፓ ኤሌክትሪክ ኤሌክትሪክ ታሪፍ በ ‹0,10 € / kWh› ውስጥ ለአምራቹ በተከፈለበት ጊዜ የ‹ ‹X››› ዘር እና የሰብል ማድለብ በአንድ ተንሸራታች ባዮጋዝ አምራች ላይ አንድ ተዋናይ ትርፋማ ሊሆን ይችላል ፡፡ ግን በፈረንሣይ የግ purchase ዋጋ በ 350 € / kW ፣ በግማሽ ያህል ፣ የበለጠ ከባድ እየሆነ ይሄዳል…
በሉክሰምበርግ ፣ ጀርመን ፣ ቤልጂየም እና ስዊዘርላንድ ካሉ ጎረቤቶቻቸው በተለየ መልኩ የፈረንሣይ የአሳማ አርሶአደሮች እና አርሶ አደሮች ባዮካዎችን ከእጽዋት ለመትከል ፕሮጄክቶችን ሲያቀርቡ የእግድ መሰናክል አጋጥሟቸዋል ፡፡ ሆኖም ይህ ሁኔታ በግሪን ሃውስ ውስጥ ያሉትን የጋዝ ልቀትን ፣ የናይትሬት ልቀትን እና የእርሻዎችን የፋይናንስ ጥንካሬ ማጠናከሪያን ጨምሮ በተከታታይ ብዙ ችግሮችን ይፈታዋል ፡፡ ሚቴን በተፈጥሮ ማዳበሪያ ጉድጓዶች እንደተለቀቀ ልብ ይበሉ ፣ ካልተመለሰው ፣ ከ XXXX እንደ የበለጠ የጋዝ ጋዝ ከ CO21 የበለጠ ነው ፡፡ እ.ኤ.አ. በኖ Xምበር ወር (እ.ኤ.አ.) በ አውሮፓ ህብረት ኮሚሽን የታተመ ነጭ ወረቀት (እ.ኤ.አ.) (እ.ኤ.አ. (2))
በቅርቡ በሎራይን የተባሉ የአሳማ አርሶአደሮች ቡድን በአናሮቢክ የምግብ መፈጨት እና የዘር ፍሰት ክፍሎች ትርፋማነት ጥናት ፕሮጀክት ውስጥ ተሰብስበዋል ፡፡ የአዋጭነት ጥናቱ የ 170 ሄክታር የቆዳ ቀለም ፣ ልደት እና የ «350 ዘሮችን» ማባትን ጨምሮ የ 55 ሄክታር እርሻ ላይ ነው። የሙያ EARL በ Cillery (XNUMX)
እስቲ በሁለት ቃላት እናስታውስ ፡፡ በተንጣለለው ማጠራቀሚያ ውስጥ አናቶቢክ (አየር አልባ) መፍጨት ይከሰታል ፡፡ የአናሮቢክ ሂደት የካርቦን ሞለኪውሎችን ወደ ትናንሽ ነጠላ-ካርቦን ሞለኪውሎች ፣ CH4 ሚቴን እና C02 ካርቦን ዳይኦክሳይድን ወደ መበስበስ ይመራል ፣ ይህም የመረጠው የኃይል ጋዝ ነው።
የተንጣለለ ጉድጓድ ወደ መፍጨት የመቀየር መርህ ቀላል ቢሆንም ውድ ነው ፡፡ ጋዞቹን ለመሰብሰብ ጉድጓዱ በቀላሉ በባዮ ጋዝ በተጣበቀ የታርጋሊን መሸፈን ይችላል። እርሾን ለማነቃቃትና ለዳጋዎች ለማነቃቃያ እና ለዳጋዎች - ለ 35 - 45 ° ሴ - ከ 300 - 1 ° ሴ ጋር ቀስቃሽ እና ማሞቂያ ማመቻቸት አስፈላጊ ነው ፡፡ የጉድጓዶቹ መጠን ከ 000 እስከ 3 ሜ 1700 ሊደርስ ይችላል ፡፡ ዘመናዊ ፣ ቀልጣፋ ቀላጮች እስከ 3% ሜ 15 የሚደርሰውን እስከ XNUMX% የሚደርሰውን ደረቅ ንጥረ ነገር ያካተቱ ናቸው ፡፡
የንድፈ ሃሳቡ ተንሸራታች ማቆየት ጊዜ ወደ 28 ቀናት ያህል ነው። አፈፃፀምን ለማመቻቸት ብዙውን ጊዜ የ 50 ቀናት ይወስዳል። ይህ ለምግብ ማቆያ እና ለቅድመ-ጉድጓድ አዲስ ጉድጓድን መትከልን ያካትታል ፣ ሁሉም ጋዞቹን ለመሰብሰብ ይሸፍናል ፡፡
የተሰበሰበው ሚቴን ​​በመጀመሪያ ከ ‹ሰልፌት› ውህዶች (H2S) ፣ ከተቆረጠው በቆርቆሮ (ከ 3% አየር) ጋር በመርጋት ከሚወጣው የሰልፈር ውህዶች ንፁህ መሆን አለበት ፡፡ ጋዙ በመጨረሻም የሞተርን ተጓዳኝ ለኤሌክትሪክ ጀነሬተር ማቅረብ ይችላል ፡፡ የኃይል አቅርቦቱ አንድ ላይ የተንሸራታች እና የቀለም ንጣፍ ለማሞቅ ጥቅም ላይ ይውላል።
በ 350 ዘሮች እና ማድለብ ወይም በ 415 ዩጂቢ በሜሴ የተጠናው የአሳማ ሥጋ በየቀኑ 16,4 ሜ 3 ለስላሳ (በዓመት 6000 ሜ 3) ያስገኛል ፡፡ በተለያዩ ጥናቶች መሠረት የ 0,925 ሜ 3 የባዮጋዝ / ዩጂቢ / ቀን ምርጥ የመፍላት ጋዝ ምርት በ 9% ዲኤምኤ (በደረቅ ንጥረ ነገር) ላይ በሸፍጥ ተገኝቷል ፡፡ ይህ የዲኤምኤ ደረጃ በተለይም አሳማዎቹ በሚመገቡት ምግብ ዓይነት ፣ በጠንካራ ወይም በሾርባ መልክ ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ ሾርባው ከ 4 እስከ 5% ዲኤምኤ በተጫነ አነስተኛ ማሽተት ያስከትላል ፡፡ በዚህ ጊዜ የመፍላት ምርትን ለማመቻቸት ከዲኤም ጋር የሚንሸራተትን ማሟያ ማሟላት አስፈላጊ ነው - ከጫካ መሬት ፣ ከማህበረሰቦች አረንጓዴ ቆሻሻ ወይም ከምግብ ኢንዱስትሪዎች ፣ ወዘተ ፡፡ የዲኤምኤ መጠን የባዮ ጋዝ ምርት ትርፋማነትን የሚገድብ አካል ነው ፡፡
በሉክሰምበርግ ውስጥ የባዮጋዝ እጽዋት በእሳተ ገሞራ ፍንዳታ እና በመገጣጠም ይሠራል ፡፡ የአውሮፓ ህጎች በሥራ ላይ የዋሉት (Nr: 1251 / 1999) ለዚህ የኃይል ዓላማ ፍንጮችን ለመጠቀም ያስችላሉ። በማረስ ላይ የተቀበረው የበቆሎ ገለባ እንዲሁ ዋጋ ሊሰጠው ይችላል ፡፡
የ 65 kW ሞዱል በየዓመቱ 465 000 kWh ያመርታል ፡፡ የ ‹390 000 kWh› ን ለ hog barns እና ለግጦሽ ማሞቂያዎች አመታዊ መስፈርት ማንኛውንም ትርፋማነት ይገድባል።
በሁለተኛው ጉዳይ ላይ ፣ የ ‹100 kWh› ሞዱል በ‹ 9% MS› ከሚያንሸራትተው ዓመታዊ ምርት ወደ 840 000 kWh ይደርሳል እና ውጤታማ የ 450 000 kWh ትርፍ ያረጋግጣል ፡፡
በዚህ እርሻ ጉዳይ ላይ ፣ ለነዳጅው የ 800 m3 ታንክን መጨመር ፣ የጉድጓዱን ወደ ፍሰት ቆጣሪ ፣ ቅድመ-ጉድጓዱ እና የምግብ መፍጫውን (ጉድጓዱን) መለወጥ ያለበት አሁን ካለው እርሻ ላይ ያለው የኢንቨስትመንት ዋጋ ( 2500 m3) ፣ የ ‹100 kW› ህብረት ሞጁል ፣ እና በመጨረሻም የኤሌክትሪክ መሳሪያ እና ተንሸራታች ቧንቧዎች ወደ 280 000 € ይሆናል።
በጀርመን ፣ ቤልጂየም እና ሉክሰምበርግ ውስጥ የተተገበው የአውሮፓውያን የሽያጭ ዋጋ 0,10 € / kWh ነው። በፈረንሣይ ከታዳሽ ምንጮች (በኤክስኤክስኤክስኤክስኤክስኤክስXXXXXXX ታትመው ከነበሩ ምንጮች) ኤሌክትሪክ የመግዛት ግዴታን እንደመሆኑ መጠን በፈረንሣይ ውስጥ ከእጽዋትና ከእንስሳት አመጣጥ ቁሳቁሶች ጋር የታሪፍ ቅደም ተከተል የግ of ዋጋን ይሰጣል። 16 € / kWh, ግማሽ ያህል ነው።
በዚህ የአዋጭነት ጥናት መሠረት በዚህ እርሻ ላይ መጫኛ ከግዥ ዋጋ እስከ 0,09 € / kWh ድረስ ትርፋማ ሊሆን ይችላል። የፈረንሣይ ኤሌክትሪክ ኃይል አንቀሳቃሾች በተሰጡት ዋጋ ፋሲሊቲውን ትርፋማነት ለማሳደር የአሳማውን ፣ የ 800 ዘሮችንና ማድለብን ጨምሮ እጥፍ ይጨምራል ፡፡
ገ buዎች ሊሆኑ የሚችሉት የኑክሌር ኤሌክትሪክን ከፍተኛ ጠቀሜታ በመጥቀስ በዋናነት ውጤታማነታቸው ላይ በትክክል ማካተት ባለመቻላቸው እና ቆሻሻን ማበላሸት እና ማበላሸት በህይወቱ መጨረሻ ላይ ያጠፋል።
የኑክሌር ኃይል የማይቻል ነው ብሎ መቀበል ያለበት ቢሆንም በኑክሌር ኃይል ፊት በቂ ያልሆነ ትርፋማነት ላይ የታዳሽ ኃይል እድገትን መቀጣት የለበትም ፣ ትርፋማነቱ ለጊዜው በትክክል መገምገም አይችልም ፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED flood 30W በውኃ የማይፈካም IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED flood 30W በውኃ የማይፈካም IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED flood 30W በውኃ የማይፈካም IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED flood 30W በውኃ የማይፈካም IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹነተ ኹናት ብኣዋጅ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ምብቕዑ ስዒቡ፡ ዋላ’ዃ ትሕተ ቅርጺ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ነቲ ናይ ኹናት በሰላ ዘንጸባርቕ እንተኾነ እዛ ንናይ ዓለምና ዕሙር ናይ መራኽብ መተሓላለፊ አፍደገ ዝኾነት ወደብ ባጽዕ ዳግማይ ንበጻሕቲ ክፍቲ ኾይና’ላ።
ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ድሕሪ 20 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ ናብ ኣስመራ ኣብ ዝበረርሉ ዝሓለፈ ሰሙን ዝበዝሑ ካብ ተሳፈርተን ናብታ ውሑዳት በጻሕቲ ሃገር ክርእይዋ ዕድል ዝረኸቡ ከተማ ባጽዕ ክበጽሑ ዝደልዩ ኢትዮጵያዊያን ይርኸብዎም።
ኢትዮጵያዊ ቱሪስት ኣሸናፊ ጉታ ብዛዕባ ዝተዓዘቦ “ እዚ ቦታ ገና ኣይተተንከፈን። ብዙሓት ናይ ቱሪስት መዓልቦ ቦታታት ብምድላው ምስ ኢትዮጵያ ከምዝራኸቡ ምግባር ይክኣል’ዩ። ንኣብነት ምስ ኣክሱም፡ጎንደር፡ላሊበላ ዝአመሰሉ ናይ ቱሪዝም መዓልቦ ቦታታት ምስ ባጽዕን ደሴታት ዳህላክን ከምዝተታሓሓዙ ምግባር’ዩ። እዚ ድማ ኣብ ቁጠባ ዓብይ ጽልዋ ዘለዎ እዩ ብፍላይ ድማ ኣብ ዓውዲ ቱሪዝም”
ኤርትራዊ ጸሃየ ከበደ “ ሓጎሰይ ወሰን የብሉን። ሕጂ እዚ ቦታ ክዕንብብ’ዩ። ኢትዮጵያዊያን ኣሕዋትና ናብዚ መጺኦም ክበጽሑ ከለው ንግዲ ድማ ክዓብይ’ዩ። ንሕና ድማ ብጽቡቕ ኣቀባብላ ክንቕበሎም ኢና። ብሓፈሻ እዚ ቦታ ዳግማይ ህይወት ክረኽብ’ዩ” ይብል።
ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ትምህርቲን ስነ ፍልጠን ባህልን ትካል ዩነስኮ ዝሓለፈ ዓመት ንዋና ከተማ ኣስመራ ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ ጥንታዊ ስነ ቅርጻ ውርሻታት ዓለም ምስፋሩ ይዝከር።
ተግባርና ምግባር እንጂ ዕድሜና ስልጣን አያስከብርም። በእኛ መካከል፦ በምድር ላይ ቀድሞ የተራመደም ሆነ የሚራመድ፥ በሉሲፈር ዘመን እና ስልጣን ልክ የተፈጥረ ማን ሰው አለ? ይህን ብርሃን–ተሸካሚ የነበረ መላዕክት ሲመጣ እጅ ነስተን፣ ሲሔድ ከመቀመጫችን ተነስተን ልናስተናግደው ይገባልን?
ሐቁን ግብረ–ገባዊ ለመሆን የቱንም ያህል ገፍተን ልናርቀው ብንሞክር እንኳ፥ እንደ “አማራ” ተፈጥሮ እንደ “አሳማ” እየኖረ ያለውን አዴፓ ለመግለፅ የተገራ ቃል ከመፈለግ አልማዝ ቆፍሮ ማውጣት ይቀላል። ስለዚህም “ክብር ለሚገባው ብቻ ክብርን እንሰጣለን” ብለን እሪያዎቹን በተግባርና ምግባራቸው ልክ መግለፅ ዋልጌነት አይሆንም።
በመጀመሪያ ግን ስለ ፅሑፌ ርዕስ ምንጭ ትንሽ ፍንጭ ልስጥ። ከግለሰቡ ጋር ያለን ትውውቅ በድህረ–ገፅ የተጀምረ ቢሆንም፥ የዓላማ አንድነት ግን ኣንድ ደረጃ አሻግሮት አልፎ አልፎም ቢሆን በቀጭኑ ሽቦ “ሃሎ” እንባባላለን። ቤተሰቡ፥ በተለይም እናቱ እንዲያነብላቸው ከሚመርጧቸው መጣጥፎች መካከል እኔም ድርሻ እንዳለኝ ነግሮ አስተዋውቆኛልና በመስቀል አወደ–ዓመት ማምሻ “እንኳን አደረሶዎት!” ለማለት ደውዬ ጥቂት አወጋን። እኚህ እናት ስለፖለቲካ ያላቸው ጥልቅ ግንዛቤ እንደ ኑሮ–ዘዴ ፆታዊና ተፈጥሮአዊ ይመስላል። ለነገሩ … ኑሮ–ዘዴም በሉት የአካል እንቅስቃሴ ደግሞም ውዝዋዜ፥ ከረጅሙና ከሰፊው የፖለቲካ እጅ ሮቆ ያለው የሰማዩ ዙፋን ብቻ ነው። ይህ ያልተዋጠለት አንባቢ፥ በየአመቱ በየአህጉሩ የሚደረጉትን የስፖርትም ሆነ የሙዚቃ ውድድሮችና የአሽናፊዎች ምርጫ (ለምሳሌ Eurovision Song Contest) መመልከቱ ግንዛቤውን ያሰፋለታል።
እናም … ከእኚህ እናት ጋር ጥቂት እንዳወራን … “ምን እስኪሆን ነው የምትጠብቁት ልጄ? ኑ እንጂ … ይኸው እሱም ታናሹም አለ … ውጡ! ቢገድሏችሁም ለሀገራችሁ፣ ለሀይማኖታችሁ ነው!” አሉኝ መረር ብለው። እኔም ፍርሃት እንዳይመስላቸው ብዬ “ልክ ብለዋል እናት፤ ግን አደባባይ ወጥቶ የሚናገር ጀግና አሁንስ መች ጠፋ? ቢደነዝዙና ቢደንዙ ነው እንጂ በጠቅላይ ሚንስትሩም ሆነ በየቢሮው የተቀመጡትስ ባለስልጣናት የዚሁ የሚሳደደው፣ የሚገደለውና የሚቃጠለው ዘርና ሀይማኖት ክፍይ አይደሉ” ብዬ መልስኩ። ከዚያኛው የስልክ ጫፍ በብስጭት … “ኤጭ! የሰው ልጣጭ!” የሚል መልስ ተቀበልኩ። ወዲያውም … “ይቅርታ አድግልኝ ልጄ … ስራቸው ሁሉ አልጥምሽ ቢለኝ ንድድ ብሎኝ ነው” አሉኝ። እውነት ለመናገር የእኚህን እናት ጆሮ አክብሬ እንጂ በተራዬ እኔም … “ሽንታም!” ብዬ ብጨምርበት ከተራ ስድብ አይቆጠርብኝም ነበር። አዎና … “ለሀጫም፣ ሽንታም” ሌላም ሌላም አዴፓ ከራሱ አልፎ ለሰፊው የአማራ ህዝብ ያወረሰው የወል መጠሪያ ነው። ዛሬ ላይ ደግሞ ከኦህዴድ የሚጣልላቸውን የተጋጠ አጥንት ሲቆረጥሙ አፋቸው አፍታ አግኝቶ ተከፍቶ “አለን!” እንኳን ማለት ስላልቻሉ … እዚህም እዚያም “ኣማራ የለም!” የሚል single እያዳመጥን ነው። ህወሃት በዘረኝነት፣ አዴፓም በዘረ–ቢስነት እኩል የሚከሰሱ እኩይ ድርጅቶች ናቸው።
ያለፉትን ሃያ–ሰባት አመታት በጋራ የመከራ ምዕራፍ ብንደመድመው እንኳ፤ የመደመር አብዮት ከፈነዳ (ከመጣ) ወዲህ ኣማራው ከስድብ፣ ከመፈናቀል፣ ከእስር፣ አልፎም ከግድያ ሌላ ከዚህ መንግስት ምን በረከት ወረደለት? በክልሉ፦ ከባለስልጣን እስከ ገበሬው እንደ ገበሎ ታድኖ ይወድቃል። እውነት ለመናገር፥ በምክትል ጠቅላይ ሚንስትሩ እግር ኣንድ የሱማሌ ወይንም የትግራይ ክልል ባለስልጣን ቢሆን ኑሮ፥ አቶ ሽመልስ አብዲሳ በጓዳቸው እንኳ ለትዳር አጋራቸውም ደፍረው በጆሮዋ የማይተነፍሱትን ስድብ በብሔሩ ላይ እንደወረደ በአደባባይ አያወርዱበትም ነበር። ይህ ሁሉ ሲሆን ግን አሳማው አዴፓ እንዳልሰማ ዛሬ ድረስ የእሬቻን ግብር ያኝካል። አዴፓ አደባባይ ወጥቶ እንደ ውሻ ቡችላ የሚያላዝነው ወንበሩን ሲነጠቅ ወይንም ደግሞ በዝውውር ሰብበ ጥቅሙ ሲጓደል ብቻ ነው። አንዳንዴ የአቶ ደመቀ መኮንን’ን አንደበት–አልባነት፣ የአቶ ንጉሱ ጥላሁን’ን ጥላ–ቢስነት ስመለከት፥ በእውነት እነ አቶ ታደሰ ጥንቅሹ በከንቱ ታሰሩ እላለሁ።
ኣማራውን ወክሎ ለመናገር ድምፅ ባይኖረኝም ደም አለኝና፥ እስቲ እግረ–መንገዴን ለአቶ ሽመልስ አብዲሳ ይኸቺን ላቀብላቸው። ነፍጥ አንስቶ መተኮስ፥ mic ጨብጦ ከመፎከር በእጅጉ ይለያል። በኢትዮጵያዊ ባህላችን የሚያሳፍረው ንፍጣምነት እንጂ ነፍጠኛነት አይደለም። እኚህን ግለሰብ ሳስባቸው፥ አንድ የቢሮ ወረቀት ለመፈረም ምክር ፍለጋ ወደ ጠቅላይ ሚንስትሩና ወደ ክቡር ዶክተር ለማ መገርሣ ኣንድ መቶ የስልክ ጥሪ የሚያደርጉ ይመስለኛል። ከተሳሳትኩ ፀሐፊያቸው ታርመኝ። የጊዜ ሹመት “በራስ የመተማመንን ብቃት” ሚዛን ውስጥ ስለማያስገባ ነው እንጂ፥ አቶ ሽመልስ አብዲሳም ሆኑ አቶ አዲሱ አረጋ – አይደለም ለሰፊው የኦሮሞ ህዝብ – ለራሳቸው ቆዳም እጅግ በጣም ይጠባሉ።
አዲስ–አበባ ትላንትም፣ ዛሬም፣ ወደፊትም “ኢትዩጵያ” የሚባል ባለቤት አላት፤ ለጋብቻም ሆነ ለጉዲፈቻ እጅግ ረፍዷል። እንደው የZeus ልጅ Ares ጦር አዝምቶብን ይህን ቅዥት እናልመው ብንል እንኳ፦ ሸገር የአቶ ሽመልስ አብዲሳ “ሞጋሳ” በሆነች ጀንበር እናት ሀገር ትፈታለች። እርግጥ ነው … እናት ሀገር በተፈታች ዕለት ደግሞ ኦሮሚያ ትፀነሳለች። እናት ሀገር በተፈታች ዕለት የተፀነሰችው ኦሮሚያ ደግሞ ውልደትን ሳታይ በወራት ዕድሜ ትጨነግፋለች። ያ ደግሞ የምስራችነቱ ለግብፃዊው ኦሮሞ እንጂ ለኢትዮጵያም ሆነ ለኢትዮጵያዊው ኦሮሞ መሽቶ በነጋ ቁጥር በየማለዳው የምናለቅሰው መርዶ ሆኖ ይቀራል።
ከጽሑፌ መነሻ ምክንያት ብዙ ሳልርቅ፥ በአዴፓ በረት ላሉት እሪያዎች ለእርማትም ባይሆን ለግንዛቤ የመጨረሻ መልዕክቴን አስተላልፌ ላብቃ፦ በነፃነት እየተመላለሱ በቀን 40 ጊዜ ቁጭ ብሎ ከመሽናት – እንደ ክርስቲያን ታደለ በእስር ሆኖ፣ ጠመንጃ ባቀባበለ የኦህዴድ ወታደር ፊት በቀን አንድ ጊዜ ቆሞ መሽናት የወንድነት ክብር፣ የኣማራነት ደም ነው!
እውነት ለመናገር “ይውደም – ይለምልም” የሚል መፈክር ያልኩብት ጊዜ የለም። ዛሬ ግን … ለወደፊቱ ትውስታዬ የሚሆነኝ ኣንድ እንዲኖረኝ እፈልጋለሁ። የአደርባዩ አዴፓ የስልጣን ወንበር ይውደም! የጄነራል አሳምነው ፅጌ አፀደ–መቃብር ይለምልም!
ጨው ለራስህ ስትል ትጣፍጣለህ ኣለበልዚያ ድንጋይ ብለው ይወረውሩሃል ፣ ከምዝበሃል መራሕቲ ህወሓት ንባዕሎም ክብሉ ጎሓፎም ይደብርዩ እንተዘደኣለ፣ ቐፃሊ ጉባዔ ህወሓት ኣይክህሉን.
3. ክልላዊ ሀፍቲ; ሀገራዊ ብፅሒት; ዓለማዊ ሓገዛት እና ናይ ተወልድቲ ዓቅምተታት አዋዲድካ ብሓፂር ጊዜ አእሚኑ ድኽነት አብ ሕድሕድ ወረዳ ክፈትሕ ዝኽእል አመራራሓ ናብ ቅድሚት መፂኡ ካብ አሰልቺ ስብሰባ ዝተላቀቀ ገስጋሳይ ; ጎያዪ ; መእመኒ አመራራሓ ዕድል ክወሀቦ አለዎ; ትግራዋይ በየ በትኡ እናተሰደተ ብዓርሰ እምነቱ እናተደሀለ; መንነቱ እናሓብአ ካብ ቀፃሊ ናይ ስደት አባዜ እንተዘይተላቂቁ ሐደግኡ ከቢድ አዩ:: ንአብነት: መሰቦ ሲሚንቶ መሰረተ እምኒ እንትቅመጥ ዝተበሀለ” ትግራይ ሓፅብታት ; መትረባት እና ድልድያት ብምስራሕ ካብ ድኽነት ክነላቅቃ ኢና” ተባሂሉ; አበይ አሎ እዚ?
4. ብዙሓት ዝተመሀሩ መናእሰይ ተጋሩ ንምንታይ ሰደት የቀድሙ; አየስርሑናን ኢሎም ንምንታይ ተስፋ ይቆርፁ? ንምንታይ አብ ተቋውሞ ዓምዲ ይስለፉ? ንምንታይ ሕድሕድ ዓቅሚ መንእሰይ ዘይንጥቀመሉ? ንምንታይ ዝተወደበ ናይ ሰብ ዓቅሚ አጠቃቅማን ትንታነ ዘይህሉ; እዚ ንምትንታንም ግዜ ንምርካብ ዓመት ከብ ዓመት ካብ ስብሰባ አባዜ ዘይንላቀቅ? ብስብሰባ ክንደይ ግዜ; ጉልበት; ሀፍቲ ይጠፍእ አሎ?
5. ብንእሽተይ ነገር ንምንታይ ንዘናጋዕ? ሓንቲ ናይ ሓምለዋይ ዓለም ለኸ ሽልማት በብወረዳ ትግራይ ዓመት ሙሉእ እናዘርካ ምጭፋር ትኽክል ድዩ? ድኽነት ትግራይ አብ ሕድሕድ መንገድና እናረኣናዮ ንምንታይ ንዘናጋዕ? ለውጥታት የለውን አይበልኩን ግን ካብዚ ንዓቀብ ተዓፃፃፊ ምኾነ ነይሩ;
6. አብ ዓለም ብዝሓት ናይ ልምዓት ድርጅታትን መንግስታትን አለው; ነዚ አእሚኑ ልምዓት ትግራይ ከጉዪ ዝኽእል ፅዕንቶ ፈጣሪ አመራራሓ አሎ ዶ? ምኽንያቱ ናይ ትግራይ ዋና ሽግር ድኽነት እዩ; ብኻሊእ ብተነፃፃሪ ዘተሓሳስብ ነገር ውሱን እዩ; ሰለዚ አብዚ ንፅባሕ ዝብሀል ችግር አይኮነን; ድኽነት ንምድርባይ ኩሉ መማረፂ ክንጥቀም አለና; ሰብ ኩሉ ናብ ሀይሀይታ ክአቱ አለዎ; አሰራራሓና ክዝምን አለዎ; ሰራሕተኛታት መንግስታውን ግላውን አብ ኔትወርክ ምጉድዳእን ተንኮልን ከይውዕል ፃዕሪ ይገበር::
7. አብ ትግራይ ዘሎ ዓቅምታት ብደንቢ ንፍለጦ ንተንትኖ; ዓቅሚ ትግራዋየይ በዓል ሀፍቲ ወዲብና ንጠቀመሉ; ካብ ስግአት ነፃ ኾይኑ ዓዱ የልምዕ; መራሒ ሰለ ዘይረኸበ ናይ ፋሽን መኪናን መነባብሮን በብመዓልቱ እናቀያየረ ይ ውዕል አሎ; ናብ ከባቢ ትውልዱ ተመሊሱ ህዝቡ ክሕግዝ አይጋየን; መንነቱ አጥፊኡ ተሓቢኡ ክነብር እዩ ዝረአ ዘሎ::
8. ህወሓት ህዝቢ ትግራይ ብዝተኸአለ ሓድነቱ ናብ ሐደ ክቸምፀኦ አለዋ; አብ ድርጅት ይኹን አብ ግሊ እናተጠላለፍካ ናብ ትሕቲ ዓቅሚ ምውራድ ካብ ሕሉፍ ምምሀር የድሊ; ኩሎም ሓይልታት ትግራዋይና ትግራዋይ ጥራሕ ይኹን እንበር ከብ ምጥፋእ; ምድኻም ንድሕሪት አይብሉን: ነዚ ንምምካት ድማ ድኽነት ኣብ ትግራይ ምድኻም; መንእሰይ ብስራሕ መምፅማድ ; ዓርሰ እምነት አብ ክልሉ ምፍጣር ብቀፃልም ለገራዊ ግቡእኻ ምውፃእ ዝሐሸ መማረፂ ይመስለኒ:: ንሀገራዊ ጉዳይ ኣብ ቀፃሊ ሓሳብ ንምሀብ ክምኩር እየ
ይሄ መልእክት ወይም የክርክር ዓምድ ለኢትዮጵያ ህዝብ ነው ወይስ ለውጭ ዓለም ለነጮቹ? ለምንድነው ዓምዱ በእንግሊዝ ቋንቋ የሆነው? መልሶች፡ አስተያየቶች፡ ክርክሮቹ፡ ደግሞ በእንግሊዝ ቋንቋ፡ ለምን???? ለምን በአማርኛ ብሔራዊ ቋንቋ አይሆንም???? ቋንቋችን አሟጠን መጠቀም አለብን። እንግሊዝ እኮ ልክ እንደ አማርኛ፡ ትግርኛ፡ ኦሮምኛ፡ ቋንቋ ነው እንጂ፡ የትምህርት፡ የስልጣን፡ የስልጣኔ፡ የዘመናዊነት መግለጫ ና መለኪያ አይደለም።
የኢህአደግ/ህወሐት ባለስልጣናት ሲሰበሰቡ ፡ በአገር እና ህዝብ ጉዳይ ከማቶከር ይልቅ አብዛኛው ጊዜውን የሚያባክኑት: በከፍተኛ “የእንግሊዝ ቃላቶች ውድድር እና የአመራረጥ” ነው:: እንደ አዲስ ተማሪ፡ ስብሰባው “የእንግሊዝ ቃላቶች የውድድር መድረክ” ነው የሚሆነው የሚመስለ። ምንድነው ጥርት ባለ በቋንቋችን የማይወያዩና የማስረዱን????? ቋንቋችን አሟጠን መጠቀም አለብን። እንግሊዝ እኮ ልክ እንደ አማርኛ፡ ትግርኛ፡ ኦሮምኛ፡ ቋንቋ ነው እንጂ፡ የትምህርት፡ የስልጣን፡ የስልጣኔ፡ የዘመናዊነት መግለጫ ና መለኪያ አይደለም። 85% ህዝባችን በእርሻ ነው የሚተዳደረው በገጠር ነው የሚኖረው ይላሉ ግን መልእክቱን የሚያስተላሉፉት በእንግሊዝ ቋንቋ የተደባላለቀ፤ የተጨማለቀ!!!!
ኣብ`ቲ ኣብ ምዕራባዊት ከተማ ኦክላንድ ዝካየድ ዘሎ መበል 32 ዓመት ውድድራት ስፖርት ኤርትራውያን ሰሜን ኣመሪካ 20 ናይ ዓበይቲ ጋንታታትን 24 ናይ ናእሽቱን ይሳተፋ`ለዋ ክብል ኣቦ-መንበር ፈደረሽን ስፖርት ኣቶ ደስታ እምባየ ንቪኦኤ ገሊጹ።
ናብ ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል ስፖርት ናይ ክብሪ ኣጋይሽ ኮይኖም ካብ ኤርትራ ዝተዓደሙ ፍሉጣት ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ዝነበሩ ነጋሽ ተኽሊትን ብርሃነ ዓንደብርሃን(ከርካሳን) እዮም።
ኣብ ትግራይ ከተማ መቐለ ዝርከብ ኦፕን ቴክኖሎጂ ማይ ዝተብሃለ ትካል ምስ ማይን መስኖን ዝተዛመደ ክእለት ዘጥረዩ 360 መናእሰይ ኣሰልጢኑ’ሎ፡፡ ካብ ውሽጢ እዚኦም እቶም 116 ብስራሕቲ መስኖ ተግባራዊ ስልጠና ዝጨበጡ እዮም፡፡
ሓላፍን ወናንን እቲ ኮለጅ ኣይተ ኣበራ መስፍን ብዛዕባ እዚ እንትዛረቡ 42 ተምሃሮ ብናፃ 316 ድማ 50 ሚኢታዊ ታሓጊዞም ዝተምሃሩ እዮም ይብሉ፤ ነዚ ድማ እቲ ኮለጅ 1.4 ሚልዮን ቕርሺ ወፃኢ ከምዝገበረ ይገልፁ፡፡ ኣይተ ኣበራ ትካሎም ልዕሊ ኹሉ ኣብ ልምዓት ሓይሊ ሰብ ጠመተ ሂቡ ይሰርሕ ምህላዉ ተዛሪቦም ኣለዉ፡፡
እቶም ተምሃሮ በቲ ሞያ እኹል ዓቕሚ ከምዘጥረዩ ገሊፆም፤ ናብ ገጠር ወፊሮም ንኽሰርሑ ድማ ብምሉእ ድልየት ከምዝተሰናድኡ ኣፍሊጦም እዮም፡፡ እቲ ኮለጅ ዝግባእ ሞያዊ ዕጥቂ ከምዘስነቖም ድማ እቶም ምስ ድምፂ ኣመሪካ ቃለ ምልልስ ዘካየዱ ኣርባዕተ ተምሃሮ ይገልፁ፡፡
ኣብ ፊላደልፍያ ክፍለ ግዝኣት ፐንስልቫን ያ ዝቃናዕ ዘሎ ዋዕላ ደሞክራት ልዑል ወጥሪ ኣብ ሞንጎ ደገፍቲ ተቐናቐንቲ ሂላሪ ክሊንተንን ሰነተር በርኒ ሳንደርስን ልዑል ወጥሪ ዝተራእዮ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
ቀንዲ ተቐናቓኒ ሂላሪ ክሊተን ብምዃን ልዑል ተቐባልነት ዝረኸበ እንተኾነ ኣብ መባእታዊ ምርጫ ሰልፊ ደሞክራት ዘይተዓወተ ሰንተር በርኒ ሳንደርስ ትማሊ ምሸት ኣብ ዝተኸፈተ ሃገራዊ ዋዕላ ዴሞክራት "ብዘመዝገብናዮም ታሪኻዊ ዓወታት ዝለዓለ ኩርዓት ከምዝስምዓኩም ተስፋ ኣለኒ" ኢሎም። ንሶም ናብ መድረኽ ምስ ወፁ ነዊሕን መብረቓውን ጣቒዕት ዝተሓወሶ ፋፅን ጭደራን ደገፍቶም እዩ ተቐቢሉዎም። ሰንተር በርኒ ሳንደርስ ኣብ መደረኦም ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ብምጅማሮም ንደገፍቶም ኣመስጊኖም።
​​መራሕቲ ዴሞክራቲክ ፓርቲ ናብ ሂላሪ ክልንቴን ዘዛዘዩ ምዃኖም ዝሕብሩ ኢሜይላት ምስ ወፁ ንብዙሓት ደገፍቲ ሳንደርስ ኣቖጢዑ ኣብዝርከበሉ እዋን: ሰንተር በርኒ ሳንደርስ: እቲ ዝተፈጥረ ምግምማዕ ከሕውዩ ፈቲኖም። ዕላዊ ሕፅይቲ እቲ ፓርቲ ክኾና ትፅቢ ንዝግበረለን ሂላሪ ክልንቴን ክድግፉ ድማ ንስዓብቶም ተማሕፂኖምዎም ።
ንሶም ብዛዕባ ሂላሪ ክሊንተን ኣመልኪቶም: "ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሰኔት ምስሂላሪ ብሓባር ኣገልጊለ እየ፤ንመሰላት ህፃናት፣ደቂ ኣንስትዮን ኣካለ ስንኩላንን ሓያል ተሓላቒት ምዃነን እፈልጥ።ሂላሪ ክልንቴን ብጣዕሚ በላሕ ፕሬዝዳንት ክኾና እየን፤ሎምሸት ኣብ ጎነን ጠጠው ምባለይ ክኣ ኩርዓት ይስምዓኒ" ክብሉ መዲሮም።
ኣብ መንጎ ደገፍቲ ሳንደርስ ዝተፈጥረ ቁጥዐ እቲ ዋዕላ ይካየደሉ ካብዘሎ ኣዳራሽ ማእኸል ዌልስ ፋርጎ ውፅእ ኢሉ ይርአ።ኣማእቲ ሰለፈኛታት ምስ ፖሊስ ተጋጪዮም፣ብዙሓት ድማ ተኣሲሮም ኣለው።
ካብ ቬርሞንት ዝመፀ ናይ ሳንደርስ ወኪል ሪቻርድ ካስዲ ብምኽንያት ሪፓብሊካዊ ዶናልድ ትራፕ ዴሞክራት ኣብ መወዳእታ ክሓብሩ እዮም ይብል። "ንሂላሪ ክልንቴን ድምፁ ዘይህብ ኣዚዩ ንእሽተይ ክኸውን እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።ምኽንያቱ እቲ ካሊእ መማረፂ ዘይጥዕም ስለዝኾነ።"
ኣብቲ መኽፈቲ ስነስርዓት መደረ ካብ መንጎ ዘስምዑ ቀዳመይቲ እመቤት ሚሸል ኦባማ ሓንቲ እየን።ዴሞክራት ንሂላሪ ክልንቴን ክድግፉ ፀዊዐን ኣለዋ።ፕሬዝዳንታ እታ ሃገር ክስከሞም ዝግብኡ ሓላፍነት ክስከማ ዝእኽእላ ሂላሪ ክልንቴን ጥራሕ እየን እውን ኢለን።
ንሰን: "ኣብዚ ምርጫ እዚ ነዞም ሓላፍነታት እዚኦም ክስክመ ዝኽእል ሓደ ሰብ ጥራሕ ኣሎ።ንፕሬዝዳንትነት ዩናይትድ ስቴትስ ዝበቅዕ ሰብ ሓደ ሰብ ንሱ ጥራሕ እዩ ኢለ ካብ ውሽጠይ ዝኣምነሉ ዓርከይ ሂላሪ ክልንቴን እየን" ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ: ሂላሪ ክልንቴን ጓል ኣንስተይቲ ዝኾነ ይኹን ነገር ካብ ምፍፃም ዝኽልክላ ከምዘየለ ንኹሉ ዘምሃረት እያ እውን ኢለን ። "ሳላ ሂላሪ ክልንቴን ደቂ ኣንስትዮ ደቀይ፣ከምኡ እውን ኩለን ደቂ ኣንስትዮን ኩሎም ደቂ ተባዕቲዮን ደቅና፤ጓል ኣንስተይቲ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ምዃን ትኽእል እያ ዝብል ብርግፀኝነት ክኣምኑ ገይረን ኣለዋ " ክብላ ንብዙሓት ዝተንከፈ መደረ ኣሚዐን።።
ንሰን: "ከም ዶናልድ ትራምፕ ዝኣመሰሉ ሃፍታም ሰባት ንባዕሎም ተወሳኺ ግብሪ ክንኪዩ ክደፍእሉ ከለው ኢና ንሰምዕ።እዚ እንተኾይኑ ክኣ ኣብያተ ትምህርትና ንምሕጋዝ ወይ ኣውራ መንገድታትና መሊስና ንምሃንፅ ወይም ኣብ መፃኢ ወለዶ ኢንቨስት ንምግባር እኹል ገንዘብ ፈፂሙ ኣይህልወናን" ኢለን።
ዶናልድ ትራምፕን መወዳድርቶም ማይክ ፔንስን እውን ድሕሪ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ዋዕላ ሪፓብሊካዊያን ኣብ ቨርጂንያ ወፍሪ ምረፁኒ ኣካይዶም ኣለው። "ንመርሕ ኢና ዘለና።ብመሰረት መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ብርግፀኝነት ንመርሕ ኢና ዘልና" ኢሎም ዶናልድ ትራምፕ መግለጺ ሂቦም።።
‘ኮቪድ-19 በእናቶችና በልጆችና በወጣቶች ስነ ተዋልዶ ጤና አጠባበቅ ላይ ያደረሰው ተጽዕኖ’ በሚል መሪ ሀሳብ 29ኛው የኢትዮጵያ የፅንስና የማኅፀን ሐኪሞች ማኅበር አመታዊ ኮንፈረንስ እየተካሄደ ነው።
ይህንንም ለማሳካት በቤተሰብ ምጣኔ እቅድ ላይ በጋራ መስራት እንደሚያስፈልግ ገልጸው፤ በስነ ተዋልዶ ጤና ላይ የሚሰሩ የመንግሥትና የግል የጤና ተቋማት ተመሳሳይ የሆነ አገልግሎት ለመስጠት አብሮ መንቀሳቀስ ይጠበቅባቸዋል ማለታቸውን ኢዜአ ዘግቧል።
በዘርፉ የተሰማሩ ባለሙያዎችም ኮቪድ-19 በእናቶችና በልጆችና በወጣቶች ስነ ተዋልዶ ጤና አጠባበቅ ላይ እያደረሰ ያለውን ተጽዕኖ ጥናት በመስራት መፍትሔ ማፈላለግ እንደሚገባቸው ነው ያመለከቱት።
በመድረኩ አለም አቀፍ ባለሙያዎች የተሳተፉበት ኮቪድ-19 በእናቶችና በልጆችና በወጣቶች ስነ ተዋልዶ ጤና ላይ ያደረሰውን ተጽዕኖና ዘርፉን የተመለከቱ የተለያዩ ጥናታዊ ጽሑፎች እንደሚቀርቡ ታውቋል።
ዓለምለኻዊ ክስተት ኤል-ኒኞ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለም ድርቅን ከቢድ ውሕጅን እናስዓበን ከቢድ ጥፍኣት እናውረደን ይርከብ።ብፍላይ ድማ አብ ቀርኒ ኣፍሪካ ብሰንኪ ኤል-ኒኞ ንከቢድ ድርቂ ስለ ዝተቓልዑ ሚሊዮናት ሰባት ተጸበይቲ ህጹጽ ረድኤት ይኾኑ ኣለው፤እንስሳትድማ ይሞቱ አለው።
ዶ/ር ሳራ ተወልደ-ብርሃን ገብረእግዚአብሄር ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ተሓባባሪት ፕሮፌሰር ስነ-ዱር፣ዶ/ር ጽጋቡ ኣስመላሽ ገብረህይወት ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ዝርክብ ዩኒቨርስቲ ቶውሰን ፕሮፌሰር መጽናዕቲ ኩነታት መሬትን ተፈጥሮኣዊ ጸጋታትን ብዛዕባ'ዚ መብርሂ ሂቦምና ኣለው።
ከትውልደ ኢትዮጵያወያኑ እናት እና አባት የተወለደው የ 20 ዓመት ወጣቱ የመስመር ተጫዋች ዮናስ ከእስራኤሉ ክለብ ማካቢ ኔታንያ ወደ ቤልጅዬሙ ጌንት ክለብ ለአራት ዓመታት ለመጫወት መስማማቱ ይፋ ሆኗል ።
• ዮናስ ማለደ በዘንድሮው የውድድር ዓመት ከቀኝ መስመር እየተነሳ በአስራ አምስት ጨዋታዎች ሰባት ጎሎችን አስቆጥሮ ሁለት ለግብ የሚሆኑ ኳሶችን አመቻችቶ ማቀበል ችሏል ።
• ዮናስ ከቀናት በፊት በይፋ ፊርማውን ሲያኖር የክለቡ ስፖርት ሀላፊ ከፊርማው ስነ-ስርዓት በኋላ ዪናስ ፈጣን እና ከመስመር እየተነሱ ከመጫወት አልፎ በሀሰተኛ ዘጠኝ ቁጥር ጥሩ የመጫወት አቅም እንዳለው ገልፀዋል ።
የአላባ መብት ከአንድ ግዙፍነት ያለው የሚንቀሳቀስ ወይም የማይንቀሳቀስ ንብረት ወይም ግዙፍነት ከሌለው የባለቤትነት መብት ተቀንሶ በንብረቱ ለመገልገል (usus) ወይም ፍሬውን የመሰብሰብና መውሰድ (fructus) መብት በመስጠት የሚቋቋም የንብረት ግንኙነት ነው፡፡ ይሄውም አንድ ሰው ካለው የባለቤትነት መብት ቀንሶ ለሌላ ሰው የሚያስተላልፈው መብት ነው፡፡ አንድን ንብረት በአላባ የማስተላለፍ መብት በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ህገ መንግስት አንቀጽ 40/1/ ". . . ወይም በሌላ መንገድ የማስተላለፍ መብቶችን ያካትታል" በሚለው ስር የሚወድቅ ህገ-መንግስታዊ ሽፋን የተሰጠው መብት ነው፡፡ አላባ ከፍ/ብ/ህጉ አንፃር ሲታይም ከቁጥር 1309-1358 ባሉ ድንጋጌዎች ሰፊ ሽፋን ተሰጥቶት የምናገኘው በንብረት የመገልገል ወይም ፍሬው የመሰብሰብና የመውሰድ ወይም ሁለቱ መብቶች አንድ ላይ ተዳብለው ልናገኛቸው የምንችል የንብረት ማስተላለፍያ አገባብ ነው፡፡
የአላባ መብት መሰረቱ (subject matter) ግዙፍነት ያላቸው (corporeal things) የሚንቀሳቀሱና የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችና ግዙፍነት የሌላቸው (incorporeal things) እንደ ቅጅ መብትና ፈጠራ ያሉ የንብረት መብቶች ናቸው፡፡ (በፍ/ብ/ህ/ቁ. 1204/1/፣ 1126፣ 1309/1/ /2/ እና 1347 እና ቀጠቀዮቹ) የአላባ መብት ምንጭ (source) ውል፣ ኑዛዜ ወይም ሕግ ሊሆን ይችላል፡፡(ፍ/ብ/ህ/ቁ 1184 እና 1185) የአላባ መብት መሰረት የሚንቀሳቀስ ንብረት በሆነ ግዜ ተጠቃሚው ንብረቱን በእጅ ማድረግ ይጠበቅበታል፡፡ (ፍ/ብ/ህ/ቁ 1186/1/) የአላባ መብት መሰረቱ የማይንቀሳቀስ ንብረት በሚሆንበት ግዜ ግን የአላባ መብት ምንጭ የሆነው ውል ወይም ኑዛዜ መመዝገብ ስለሚኖርበት በይዞታው ስር በማድረግ ብቻ የአላባ ተጠቃሚነትን መብት ሊያገኝ አይችልም፡፡ (በፍ/ብ/ህ/ቁ. 1184 እና 1185) በኢትዮጵያ ፍ/ብሄር የፍትህ ስርዓት የአላባ መብት ከህግ የሚመነጨው ከማይንቀሳቀስ የውርስ ሃብት ጋር በተያያዘ መንገድና፣ ለአካለ መጠን ባላደረሰ ልጅና ሞግዚቱ ወይም በባልና ሚስት መካከል ያለን ግንኙነት መሰረት በማድረግ ሲሆን የሚተላለፍበት ስርዓትም በማግኘት (acquisition, Possession etc.) በፍ/ብ/ህ/ቁ. 1310 እና 1311 ላይ በተደነገገው መሰረት ነው፡፡