Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቁርስ ተመግበው ወደ ቅፍርናሆም ጉዞ ያደርጋሉ :: በቅድሚያ በዮርዳኖስ ወንዝ መውረጃ ጫፍ ላይ በተዘጋጀው መጠመቂያ ሥፍራ ጸሎተ ወንጌል ተደርሶ ፣ውሃው በካህናቱ ተባርኮ በረከት ለማግኘት በሥነ ሥርዓት ገብተው ይነከራሉ :: በመቀጠል ወደ ቅፍርናሆም መንደር በመጓዝ ጌታችን አንቀጸ ብፁዓንየተባለውን ትምህርት ለሕዝቡ ያስተማረበትን ተራራማ ቦታና ቤተ መቅደስ፣(የሐዋርያው ማቴዎስ ቤት)ቅዱስ ማቴዎስን ከቀራጭነት ለሐዋርያነት የመረጠበት ቅዱስ ሥፍራ እና ጌታችን ሁለት አሣና አምስት ህብስት ባርኮና አበርክቶ የመገበበትን የበረከት ሥፍራ እንዲሁም ጌታችን ለደቀ መዛሙርቱ በዳግም ትንሣኤ ለሦስተኛ ጊዜ የተገለጠበትን፣ ቅዱስ ጴጥሮስ ሊቀ ካህን ሆኖ የተሾመበተን ቤተ ክርስቲያን ይጎበኛሉ :: በመቀጠልም “ኮራዚንና ቤተሳይዳ”የተባሉትን የጠፉ ከተሞች በሩቅ እየተመለከቱ ቅፍርናሁም መንደር ይደርሳሉ። ከዚያ ጌታችን ያስተማረበትንና ታላላቅ ገቢረ ተአምራት ያከናወነበት ከተማ፣ የከተማዋ ፍርሰራሽ ጥንታዊውን የአይሁድ ምኩራብ ታሪካዊ ቦታ እየተዘዋወሩ ይመለከታሉ::ይህ ብዙዎቹ ሐዋርያት ለሐዋርያነት ተልዕኮ የተመረጡበት የባህር ዳርቻ ነው።ብዙ ህመምተኞች በጌታችን እጅ ፈውስ ያገኘበት መንደር ነው።በባሕሩ ዳርቻ ምሳ ይመገባሉ :: ከዚያ በመርከብ ላይ ተሳፍረው በባሕሩ ላይ የተፈጸመው ትምህርት እየተሰጠ፣ ዝማሬ እየተዘመረ ጉዞ ይደረጋል :: በመጨረሻ ወደ ሆቴል ተመልሰው እራት ይመገቡና አዳር ይሆናል::
ጧት ቁርስ ይመገቡና ወደ ናዘሬት ከተማ ጉዞ ያደርጋሉ :: በቅድሚያ በደብረ ታቦር ተራራ ብርሃነ መለኮቱ የተገለጠበትን ሥፍራ:- በቃና ዘገሊላ መንደር ጌታችን በሠርጉ ቤት ተገኝቶ ውሃን ወደ ወይን በመለወጥ የመጀመሪያውን ተአምራት የፈጸመበትን ሥፍራ ተሳልመው ይጎብኛሉ:- በአካባቢው ምሳ ይመገባሉ :: በመቀጠልም
በናዝሬት እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ብሥራት የተቀበለችበትን እና ቤተ ዮሴፍ የተባለውን ሥፍራ እንዲሆም እመቤታችን ውሃ ትቀዳበት የነበረውን ምንጭ ቦታና በላዩ ላይ የታነፀውን ቤተ ክርስቲያን እየተዘዋወሩ ጎብኝተው ከዚያ ወደ ሆቴል በመመለስ እራት ተመግበው አዳር ይሆናል::
ጧት ቁርስ ቁርሰ ተመግበው ክፍል ይለቁና ቁልፍ ያስረክባሉ :: ወደ ቴል አቪብ ከተማ ጉዞ ለማድረግ ይንቀሳቀሳሉ ::ሐይፋ ከተማ እንደደረሱ በቀርሜሎስ ተራራ ነቢዩ ኤልያስ ጣዖታቱን ድል ያደረገበት ቤተ ክርስቲያን ይጎበኛል :: የሐይፋን የባሕር ወደብ በርቀት በማጉሊያ መነፅር ይመለከታሉ :: በአካባቢው ምሳ ከተመገቡ በኋላ የሜዲትራንያንን ባህር እያማተሩ፣ የአካባቢውን ልምላሜ እያደነቁ፣የቴል አቪቭን ከተማ አቋርጠው በያፎ (ጅፋ)ከተማ ጥንታዊውን የባህር ወደብ ጎብኝተው በአሮጌው መንደር ውስጥ የቅዱስ ጴጥሮስን “ጣቢታ ቁሚ” የተባለበተን ቤተ መቅደስ ይጎበኛሉ ::(ይህ የባሕር ወደብ በመጽሐፍ ቅዱስ ኢዮጴ ተብሎ የሚጠራው ነው።ንጉሥ ሰሎሞን ቤተ መቅደሱን ባሠራ ጊዜ ከሊባኖስ ተጭኖ የመጣው ዝግባ የተራገፈው በዚህ ወደብ ሲሆን ፣ነቢዩ ዮናስም በመርከብ ተሣፍሮ ወደ ተርሴስ ለመሄደ የተነሣው ከዚህ ሥፍራ ነበር።) እንዲሁም ሉድ ወደ ተባለው ከተማ በማምራት የሰማእቱ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያንን ጎብኝተው ወደኢየሩሳሌምይጓዙናበ Dan ሆቴልቁልፍይቀበላሉ:: እራት ተመግበው አዳር ይሆናል::
ጧት ቁርስ ይመገቡና ወደ ቤተ ልሔም ያመራሉ :: በቤተ ልሔም ጌታችን የተወለደበትን ዋሻ ቤተ መቅደሱንና የወተቱ ዋሻ የተበለውን ቤተ መቅደስ እንዲሁም መካነ ሰላም ኢየሱስ የኢትዮጵያን ገዳም በቅደም ተከተል ይጎበኛሉ::
ምሳ በኣባቢው ተመግበው ወደ ሄብሮን ከተማ ያመራሉ :: በሄብሮን “የአበው መቃብር” የአብርሃምና ቤተ ሰቦቹ መቃብር የተባለውን በጥንቱ ቤተ ክርስቲያን አሁን ቤተ ምኩራብ እና ቤተ መስግድ የሆነውን ታላቅ ሥፍራ ይጎበኛሉ :: ደገኛው አብራሃም ሥላሴን ተቀብሎ ያስተናገደበትን ሥፍራ “አጸደ መምሬ” ይጎበኛሉ :: ከዚያ ወደ ሆቴል በመመለስ እራት ተመግበው አዳር ይሆናል::
ጧት ቁርስ ይመገቡና ወደ ኢያሪኮ ከተማ ይጓዛሉ :: በቅድሚያ በቢታንያ መንደር የአልአዛርን ቤተ ክርስቲያንአልአዛር የተቀበረበትን ዋሻ እንዲሁም የተክለ ሃይማኖትን ገዳምና ቤተ አረጋውያኑን ይጎበኛሉ :: ምሳ በገዳመ ቆሮንቶሰ አካባቢ ይመገባሉ :: በመቀጠል ወደ ሎጥ በህር በማምራት በዚያ ቆይታ ያደርጋሉ :: በጨዉ ውሃ መታጠብ መነከር የሚሹ ሁሉ ቅድም ዘግጅት አድርገው መምጣት እንዳለባቸው ይነገራል :: ምሽቱ ላይ ወደ ሆቴል በመመለስ እራት ተመግበው አዳር ሆናል::
የዳግም ተንሣኤን በዐል በዴር ሡልጣን ገዳም በማስቀደስ ያከብራሉ :: ቁርስ በአካባቢው ተመግበው ወደ ዓይነ ከርም መንደር ይጓዛሉ:: በዚያ የዘካርያስንና የኤልሳቤጥን እንዲሁም የቅዱስ ዮሐንስን ቤተ መቅደሶች:- እንዲሁም እመቤታችን ከኤልሳቤጥ ጋር የተገናኘችበትን ቅዱስ ሥፍራ ይሳለማሉ ::በመቀጠል ያድ ባሼም (YAD VASHEN)ወይም ሆሎኮስት (Holocaust)ተብሎ ወደ ሚጠራው በሁለተኛው ዓለም ጦርነት ላለቁት የ 6 ሚልዮን አይሁዳውያንን ታሪክ የያዘውን መካነ መዘክር እየተዘዋወሩ ይጎበኛሉ።
ምሳ በአካባቢው ተመግበው ወደ አሮጌው ከተማ ገብተው እቃ እንዲገዛዙ ጊዜ ይሰጣል:: ምሽቱ ላይ ወደ ሆቴል ተመልሰው እራት ይመገባሉ:: በዚህን ጊዜ መንገደኞቹ ሁሉ እንደተለመደው በአንደነት ተሰባስበው የመሰነባበቻ ጸሎት ያደርሳሉ:: ምስጋናና የሐሳብ ለሐሳብ ልውውጥ ተደርጎ አዳር ይሆናል::
መንገደኞች በመጡበት መስመር እንደ በረራ ሰዓታቸው ወደ አየር መንገድ ይጓዛሉ::- የፕሮግራሙ መሪና አስተናጋጁ አጅቦ በመሸኘት ፕሮግራሙ ይጠቃለልና የመጨረሻ ስንብት ይሆናል:: ፍጻሜውን እግዚአብሔር ያሳምረው::
ማሳሰቢያ:- በፕሮግራማችን መሠረት የረጅም ዓመታት ልምድና እውቀት በላቸው መሪዎች (ጋይዶች) አማካኝነት በየጉብኝቱ ሥፍራዎች ሁሉ ታሪካዊ ይዘቱ ገለጻ ይደረጋል:: መንፈሳዊ ትምህርቱ በምሑራን ይሰጣል:: ከሁሉም በላይ ልዩ ትኩረትና እንክብካቤ በማድረግ መንገደኞቻችንን ለማስደሰት ጥረት እናደረጋለን :: እግዚአብሔር ጉዞአችንን ይባርክልን::
ዘይሕጋዊን ብዝብል መንበሪ ገዛውቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝፈረሱዎም ዜጋታት ረድኤት ንኸይነቕርብ ዝኸልከለና ኣካል የለን ክብል ጨንፈር ቀይሕ መስቀል ኣዲስ ኣበባ ኣፍሊጡ።ብጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ዝተውሃበ ሪኢቶ ዝተጋገየ ምዃኑ ዝገለፁ ፀሓፊ እቲ ማሕበር ኣቶ ኤሊያስ ኣያና ሓገዝ ዘይሃብናሉ ምኽንያት መረዳእታ ብዘይምቕራቡ እዩ ኢሎም።
ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት /ሰመጉ/ ትማሊ ሓሙስ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክፍለ ከተማ ንፋስ ስልኪ ጣቢያ ቀርሳን ኮንቶማን ዘይሕጋዊ ብዝብል ምኽንያት መንበሪ ኣባይቶም ዝፈረሱዎም ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ሸውዓተ ሽሕ ነበርቲ ከምዘለውን ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ሓዊሱ ናይ ሓገዝ ትካላት ነቲ ጉድኣት ንምፅራይን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምሃብን ኣብዝኸድሉ እዋን ናይቲ ከባቢ ሰበስስልጣን ንኽወፁ ከምዘገደዱዎምን ንሰመጉ ገሊፆም ይብል እቲ ሪፖርት።
ዳይረክተር ሰመጉ ኣቶ እንዳልካቸው ሞላ ነዚ ንምፍፃም ኣብዝፈተነሉ እዋን ከምኡ ንኸይገብር ብሓይልታት ፀጥታ ተኸልኪልና ኢሎም።’’ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ንኦፊሰራት ሰመጉ ብቃል ሪፖርት ገይሩሎም እዩ።’’
ናይ ኣዲስ ኣበባ ጨንፈር ማሕበር ቀይሕ መስቀል ግን እቲ ሓበሬታ ዝተጋገየ እዩ ኢሉ’ሎ።ንቶም ተመዛበልቲ ሓገዝ ከምዘይተውሃበ ንቪኦኤ ዝገለፁ ዋና ፀሓፊ እቲ ማሕበር ኣቶ ኤሊያስ ኣያና ምኽንያቱ ድማ ተኸልኪልና ከይኮነስ መረዳእታ ስለዘይቐይረበ እዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም ‘’ዝኸልከለና ኣካል’ውን የለን።ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ገዛውቲ ዝፈርሶም ሰባት መፂኦም ንኽንሕግዞም ሓቲቶምና ብትኽእል ዝተጎዳእኹም ንምዃኑኹም ካብዘለኹምሉ ጣቢያ ክንደይ መራሒ ስድራ፣ክንደይ ቤተሰብ ከምዝተፈናቐለ እንታይ ዓይነት ረድኤት ከምዘድልየኩም እንድሕ ኣምፂኢኹም ክንዲ ዝከኣለና ክንሕግዘኩም ኢና ኢልናዮም።’’
ከምዚ ዝበልሉ ምኽንያት ዝኾነ ይኹን መንገደኛ ሰብ መፂኡ ሓግዙና ስለዝብልን ንምፍላይ ኣፀጋሚ ስለዝኾነን እዩ ኢሎም ኣቶ ኤሊያስ።ዛጊድ ካብዝኾነ ይኹን ኣካል መረዳእታ ከምዝየመበፅሖምን ዝርዝርን ዝተረጋገፀን ሰነድ እንተቐሪቡሎም ግን ንምሕጋዝ ቁሩባት ምዃኖምን ኣቶ ኤሊያስ ሓቢሮም።
ሐሞና ትምህርት ቤት የልጆችዎን የንባብ ክህሎት እና ልምድ ለማዳበር የሚያደርገውን ጥረት ለመደገፉ በቤት ውስጥ ለልጆችዎ በእድሜ ደረጃቸው መሰረት የሚያነቡትን በአማርኛ ሆነ በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተጻፉ መጻሕፍትን በመግዛት እንዲያበረታቷቸው በትህትና እንጠይቃለን ።እርስዎም መጻሕፍትን ሲያነቡ ልጆችዎ በማየታቸው ስለሚበረታቱ አርዐያ በመሆን ለሚያደርጉት አስተዋጽኦ እናመሰግናለን።
ሐሞና ትምህርት ቤት የልጆችዎን የንባብ ክህሎት እና ልምድ ለማዳበር የሚያደርገውን ጥረት ለመደገፉ በቤት ውስጥ ለልጆችዎ በእድሜ ደረጃቸው መሰረት የሚያነቡትን በአማርኛ ሆነ በእንግሊዝኛ ቋንቋ የተጻፉ መጻሕፍትን በመግዛት እንዲያበረታቷቸው በትህትና እንጠይቃለን ።እርስዎም መጻሕፍትን ሲያነቡ ልጆችዎ በማየታቸው ስለሚበረታቱ አርዐያ በመሆን ለሚያደርጉት አስተዋጽኦ እናመሰግናለን። Read More...
የሐሞና ትምህርት ቤት ተማሪዎች የዛሬ 82 ዓመት በየካቲት 12 ቀን 1929 ዓ.ም በፋሽስት ጣሊያን ለሀገራችን እና በአጠቃላይ ለጥቁ ህዝቦች ነፃነት ሲሉ የተሰው ኢትዮጵያዊ ሰማእታትን በመዘከር በባንዲራ መስቀል ስነስርዓት ላይ የህሊና ፀሎት አድርገዋል። Commemoration of the 82nd Martyr’s day – Yekatit 12 with students Read More...
ለውንብድናም ባይሆን ለውትድርና፤ ለወንበዴም ባይሆን ለወታደር ትልቅ ክብር አለኝ። ውትድርና ለእኔ፦ ዓይን የሚያየው አቅም እና ጉልበቱ ውስን የሆነው የሰው ልጅ፡ የማይደማ የማይቆስለውን፣ ስውር እና ጨካኝ የሆነውን የሞት መላዕክት በድፍረት የሚጋፈጥበት ክቡር ሙያ ነው። ወታደር ደግሞ ሞቶ የሚያኖር ደፋር ፍጡር። እንደ ዕድል ሆኖ ለውትድርና ሙያ ስልት እና ብልሃት መሀይም ነኝ። ነገር ግን የወታደርን ውሎ እና ገድል ማዳመጥ ዛሬም ድረስ ደሜን ያሞቀዋል።
ወያኔ እንደዛሬው ደርቆ፣ ጥርስ አውጥቶና ሰይጥኖ ነፍስ መብላት ሳይጀምር፤ ያኔ ገና ከተማ እንደገባ፣ ለጋ እርጥብ እንዳለ፡ አንጀት እና ልብ ለመብላት ሲዳዳ፡ በየመንገዱ እና በየሰፈሩ ያሳዩን የነበረው መልካምነት ጆሮአችንን እንድንሰጣቸው አስገድዶን ነበር። እንደዛሬው መሰብሰባችን ለደህንነታቸው ስጋት ሆኖ በጅምላ እየፈጁ ወደ መቃብር ሳያወርዱን፡ ድሮ መሰብሰባችን ለደህንነታችን አስግቷቸው “ከተማው ሰላልጠራ ደርግ-ኢሰፓ ለእኛ የምትተኩሰው ጥይት፣ የምትወረዉረዉ ቦምብ እናንተን ሊጎዳችሁ ይችላል” ብለው በፍቅር ወደየቤታችን ይሽኙን በነበረበት ጊዜ፤ በየአጋጣሚው የምናገኛቸውን “ተጋዳላይ” ወያኔዎች ለመታዘብ ተሰብስበን ከበናችው ስንዉል፡ በኩራት ይተርኩልን የነበረውን የውጊያ ስልት (ስትራቴጂ) ዛሬም ድረስ አስታውሰዋለሁ ፦ቆረጣ!
ቆረጣ ምን እንደሚመስል በተግባር ሜዳ ላይ ወይንም ደግሞ በተውኔት መድረክ ላይ ለማየት ባልታደለም፡ ከጀሌዎቹ አፍ ያዳመጥኩትን የተሰባበረ የአማርኛ ወግ ገጣጥሜ ስዕላዊ ምናብ ለማግኘት ግን አልተቸገርኩም። አንድ ወጥ የሆነን ሠራዊት ቢቻል ብዙ ቦታ ካልተቻለም ደግሞ ቢያንስ ሁለት ቦታ ከፈሎ፣ ጉልበት አሳጥቶ ማጥቃት።
ወያኔ ሜዳ ላይ ግዙፉን የደርግ ሻለቃ እና ብርጌድ በዳዴ አስኬድኩበት ብሎ የሚመጻደቅበትን፣ የግሌ የሚለውን የጦር ሜዳ ቆረጣ፡ ዛሬም በከተማው የሰላማዊ ትግል ውጊያ ላይ የተካነበት መስሎ መታየት ጀምሯል። በተለይ በጎጥ እና በሀይማኖት ተደራጀተው በሚከወኑ እንቅስቃሴዎች ውስጥ።
ነገር ግን ሰላማዊ ሰለፉ በተጓዳኝ ምን ፍላጎት እና አላማ ነበረው? እነማን ሾፈሩት? እነማንስ በቆረጣ ስልት ተሳፈሩት? የሚለውንም በጥሞና መመልከት ከተመሳሳይ ሀዘን ይታደገናል ብዪ አምናለሁ።
የኦሮሞ ተወላጅ ተማሪዎችን ሰልፍ ተታኮ በድህረ ገፅ ላይ የምናነባችው፣ በመገናኛ ብዙሃን ላይ የምናደምጣቸው፡ ከአዲስ አበባ አካባቢ ገበሬዎች መፈናቀል ጋር ዝምድናም ሆነ ጉርብትና የሌላቸው ፀረ-አማራ፣ ፀረ-ኦርቶዶክስ፣ ፀረ-አፄ ምንሊክ አመለካከቶች እና መፈክሮች የማን ናቸው? የኦሮሞ ተወላጅ የሆኑት ተማሪዎች? ወይንስ የቆረጣው ቅጥረኞች?
ለየትኛውም ዘር ወይንም ሃይማኖት መብት በተናጥል የሚንቀሳቀስን ሰላማዊ ትግል በቆረጣ ማጥቃት ለወያኔ አይከብድም። አንድነትን ያላማከለ የመብት ጥያቄ የቱንም ያህል እውነታ እና አግባብነት ያለው መስሎ ቢታይም፡ ወያኔ “የራሴ” የሚላቸውን – የኣንድን ጓሳ ባህል እና ቋንቋ በደም የተዋሃዱ አሊያም በስም የተላበሱ ቅጥረኞችን በቆረጣ አቀላቅሎ፡ ዓላማን ለማጣመም፣ ጩኸትን ለማፈን ችግር አይኖርበትም። ምክንያቱም፦ በጓጥ ተከፋፍሎ የወጣ ለቆረጣ ይመቻልና።
የውጊያ ስልት የሆነውን “ቆረጣ“ በኢ-ሰብአዊ “ግድያ” ቃል ብንተረጉመው እንኳ፡ በዘር ተደራጅቶ ጓጠኝነትን ለማንገስ በወጣ ማህበረስብ ላይ ስለሌላው ብሔረሰብ ደህንነትና ጥበቃ ሲባል የሀይል እርምጃ ፈጽምኩ ብሎ፡ መራር እውነታን በጣፋጭ ውሽት እንዲዋጥ ለማስገደድ አይከብድም። ለዚህም ነው በሁለተኛ ትርጉሙ፡ በጓጥ የሚወጣ … ይመቻል ለቆረጣ ( ለግድያ) ያልኩት።
አዲሱን የአዲስ አበባ ከተማ መስተዳድር ማስተር ፕላን በመቃወም የተሰለፉት ወጣቶች፡ የከፈተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎች አንጂ የአፀደ-ህፃናት መዋያ ጨቅላዎች አይደሉም። ክፉና ደጉን በጅምላ መለየት ብቻ ሳይሆን፡ ክፋትንም ሆነ ደግነትን ከፋፍሎ በደረጃ ለማስቀመጥ የሚያሰችል በሳል አእምሮ ያላቸው ጎልማሶች ናቸው። አሁንም ቢሆን፦ ዓላማቸውንም ሆነ ህልማቸውን፣ መነሻቸውንም ሆነ መድረሻቸውን፣ አስተባባሪዎቻቸውንም ሆነ ተባባሪዎቻቸውን በከፈተኛ ጥንቃቄ ማሰተዋል ይገባቸዋል። የተፈናቃይ ገበሬዎችም ሆነ ነዋሪዎች ደህንነትና የወደፊት ዕጣ-ፈንታ፡ የመላው ኢትዮጵያ ተማሪዎች ጥያቄና ግዴታ እንጂ፡ የኦሮሞ ወይንም የአንድ ጓሳ ብቻ ተድርጎ መወሰድ የለበትም። የአዲስ አበባን መስፋት ከአማራው ብሔረሰብ መስፋፋት ጋር አቆራኝቶ ደም ለመፋሰስ መውጣት፡ ለወያኔ ቆረጣ ከመመቸት ባሻገር የተማሪዎቹን ጥያቄና ፍላጎት ግምት ውስጥ የሚያስገባ ነው።
የፋሺስት ገነት ዘውዴን አስተዳደር ተከትሎ፡ የወያኔ የዘር ፖለቲካ በትምህርት ተቋማት፡ በተለይም በኮሌጅ እና በዩኒቨርሲቲ የካምፓስ ህይወት ውስጥ ምን እንደሚመስል ለማወቅ ነጋሪ የሚያስፈልገን አይመስለኝም፡ ሁላችንም አልፈንበታልና። ከማደሪያ ዶርምተሪ አንስቶ እስከ መመገቢያ ጠረፔዛ መለየት ድረስ፡ ጎጠኝነት፦ ፋከልቲ እና ዲፓርትመንት ሳይለይበት – ከሰኞ እስከ እሁድ በሰባት ክሬዲት ሃወር (credit hour) የሚሠጥ ኮመን ኮርስ (common course) ቢሆንም፡ መውደቅም ሆነ ማለፍ ግን በኢንስትራክተሩ (በአስተማሪው) ሳይሆን በራሱ በተማሪው መመዘኛ የሚወሰን ነው። መከፋፈልን በህብረት፣ መለያየትን በአንድነት አጣፍቶ ለማለፍ ደግሞ ተማሪው ብቁ የስሌት ዕውቀት ያለው ይመስለኛል። የከፍተኛ ትምህርት ተቋም በር እንደ መርፌ ቀዳዳ በጠበበበት ምድር ሾልኮ ገብቶ እራሱን የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ያደረገ ዜጋ፣ በምናባዊ ሳይንስ እና ፍልስፍና “ጢባ-ጢቢ” የሚጫወት ጭንቅላት፡ ነባራዊ ታሪክን ለመረዳት ብስለት ይጎለዋል የሚል ግምት የለኝም። ሰለዚህ፦ የኦሮሞ ብሔረሰብ ተማሪዎች፡ ለለውጥም ይሁን ለነውጥ አንድነት ሀይል መሆኑን ተገንዝበው፡ ከሌሎች ተማሪዎች ጋር በመተባበር ፍላጎታቸውን ከተዛባ ትርጉም አፅድተው – በኣንድ ድምፅ፣ በኣንድ ሃይል፣ ለኣንድ አላማ በመሰለፍ ራሳቸውንም ሆነ ጥያቄያቸውን ከቆረጣ (ከነፍስ ግድያ እና ከአላማ ቅልበሳ) በጋራ ሊከላከሉ ይገባል እላለሁ።
እኔ በግሌ፡ ከጥቂት ወራት ወዲህ በሃገሪቱዋ ውስጥ እየሰፋ በመጣው የጎሳ ጥላቻ ለሚጠፋው ነፍስም ሆነ ለሚወደመው ንብረት፡ ከጄነራሉ ወያኔ እኩል ከሃገር ውጭ ተቀምጠው ዘመቻውን በስካይ-ፒ እየመሩ ያሉትን ኣስር-አለቆች ተጠያቂ አደርጋለሁ። በዱላ እና በገጀራ ተደብደቦ ለጠፋው የአዛውንት አማራ ገበሬ ህይወትም ሆነ በግፍ በአደባባይ ለተጨፈጨው የኦሮሞ ተማሪዎች ነፍስ፣ ከሰው በላው ኣጋዚ እኩል፡ የጥፋት እሳቱን ለማንደድ ኣጋዥ ሆነው ሰፊ አፋቸውን እንደ ወናፍ እየተጠቀሙ ያሉት የዲያስፖራው ፖለቲከኞችም ሃላፊነት ሊወሰዱ ይገባል።
በሃገር ወስጥ የሚፈሰው ንጹህና ክቡር የኦሮሞ ህዝብ ደም በውጭ ሃገር ለሚኖሩ ጥቂት ተወላጆች ነን ባይ ጎጠኞች፡ የጥገኝነት ጥያቄቸውን አለበለዚያም ስምና ዝናቸውን የሚያደምቁበት ርካሽ ቀለም ነው። ጥቂቶች በባዕድ ምድር ተንደላቀው ለመኖር፡ ብዙሀኑ ደሃ በትውልድ ሀገሩ በግፍ ተጨፍጭፎ ማለቅ አለበት። ያኔ ነው የቅርብ እና አዳዲስ መረጃ (recent and new facts) የሚለውን የየሃገራቱን የስደተኞች ቢሮ መመዘኛ ጥያቄን በአባሪ ድብዳቤ በብቃት መመለስ የሚቻለው። ያኔ ነው ሰላማዊ ሰልፍ ጠርቶ መሪ የመሆንን የዘመናት የጓዳ-ህልም ለደቂቃም ቢሆን በአደባባይ መኖር የሚቻለው። ያኔ ነው “ለጉዳተኞች መቋቋሚያ“፣ “ለተራፊዎች መከላከያ” በሚል ሰበብ ጨዋታው ካልገባው የዋህ ተወላጅ ገንዘብና ንብረት በሀራጅ መንጠቅ የሚቻለው። የደሃው ሞት ለእነሱ ትንሳዔ፣ የደሃው መርገመት ለእነሱ በረከት ነው። እነዚህ በጣም ጥቂት፡ በኣስር እና ሃያ የሚቆጠሩ የዘር ዛር የሚጋልባቸው የፍቅር መካን በቅሎዎች – “በእኛ ይብቃ” የሚል ቀና መንፈስ ያላቸው ዲያስፖራዎች ሳይሆኑ፡ ደም እንደ ካባ የሚያደምቃቸው ዲያብሎሶች ናቸው። ከራሳቸው አስቀድመው ለመጪው ትውልድ ከማሰብ ይልቅ – “እኔ ያልኖርኩበትን ሰላምና ፍቅር ሌላው ሊያየው አይገባም” የሚል ሰይጣናዊ ቅናት የሚንጣቸው።
ከእዚህ ባሻገር ግን፡ በጓጥ ተደራጅቶ “ለምን አትከተለኝም?“, “እኔ ስሰለፍ አንተ ለምን ትማራለህ?” ብሎ መጠየቅ፡ በአቡኑ ቋንቋ “መናፍቅነት” ነው። የኢትዮዽያን ህዝብ ወክዪ ለመናገር ባልደፍርም፡ እኔና የእኔ የሆኑት፣ እኛንም የመሰሉት ግን ከሌላው ኢትዮዽያዊ ኦሮሞ ጋር በጋራ ለሃገር ጥቅም የምናፈሰው ኢትዮዽያዊ ደም እንጂ፡ ለመንደር የሚሆን ጠብታ ጓጣዊ የውሃ ላብ የለንም፤ አይኖረንምም። እኔና የእኔ የሆኑት፣ እኛንም የመሰሉት ግን፡ ከሌላው ኢትዮዽያዊ ኦሮሞ ጋር በጋራ ለአንዲት ኢትዮዽያ የምንሰዋት አንዲት እና ብቸኛ ህይወት እንጂ፡ ከውጭ ሃገር በተልዕኮ የሚሰበከውን የጓጠኝነት ጥላቻ ለሚያቀነቅን በቀቀን በረከት የሚሆን ትርፍ ነፍስ የለንም፤ አይኖረንምም።
የኣንድ ወገን ብቻ ፍቅር እና ትዕግስት ለዘመናት ሲሰበክ፡ ትውልድ የማይዋኘው ወንዝ፣ የማይወጣው ገድል ውስጥ ተወርውሮ አልቋል። ችሎ-አዳሪነት እንደ አድሃሪው ስርዓት ላይመለስ አልፏል። ዘረኝነት የሥነ-አእምሮ ህመም ነው – ዕብደት! ዕብድ ደግሞ ይሻለዋል እንጂ አይድንም። ዛሬ በአጉል ሆደ-ሰፊነት ሸፍነን እና አለባብሰን የምንኖረውን ጥላቻ ሳይሆን፣ በድፍረት ገልጠን እና ተጋፍጠን፡ አስፈላጊም ሲሆን ተጣፍተን የምንሞተውን ፍቅር መርጠናል። እኔና የእኔ የሆኑት፣ እኛንም የመሰሉት ለመጪው ትውልድ ልናቆየው ቃልኪዳን የገባነው፦ የሚያስነክሰውን ያመረቀዘ ቁስል ሳይሆን፡ የሚያሰተምረውን የዳነ ጠባሳ ነው።
ከትምህርት-ቤት-ውጪ-ጊዜ፣ የገንዘብ እርዳታዎች እና የወጣቶች ውጤቶች ቢሮ (Office of Out of School Time Grants and Youth Outcomes) የተመረጠው የወጣት ፕሮግራም ጥራት ግምገማ (The Youth Program Quality Assessment (PQA)®፣ እንደ ዲስትሪክቱ ማዕቀፍ ሆኖ የፕሮግራም ጥራትን ለመርዳት ከአገልግሎት ሰጪዎች ጋር በመነጋገር ይሰራል። የወጣት ፕሮግራሞችን ጥራት ለመመዘን እና የሰራተኞች የሥልጠና ፍላጎቶችን ለመጠቆም PQA፣ እውቅና አግኝቶ የተነደፈ መሣሪያ ነው። በማህበረሰብ ድርጅቶች፣ ትምህርት ቤቶች፣ ካምፖች፣ እና ወጣቶች በሚዝናኑባቸው ሌሎች ቦታዎች፣ የስራ ቦታ እና ከዐዋቂዎች ጋር በአንድነት መማሪያዎች ውስጥ ጥቅም ላይ ሲውል ቆይቷል።
የወጣቶች እና በትምህርት ቤት ውስጥ የመገኛ ዕድሜ ላይ ያሉ (school-Age) የPQA ማስረጃን መሠረት ያደረጉ የግምገማ መሣሪያዎች ናቸው። ማስረጃዎች የሚሰበሰቡት፣ ትኩረት ባለው አስተውሎ በተመራ ክትትል እና በቃለ መጠይቅ ነው። በፕሮግራሙ ሰራተኛ እና ከውጪ በመጣ ጥልቅ እውቀት ባለው ባለሙያ አማካኝነት፤ ማስታወሻ በመያዝ፣ እና ከዚያም በመቀጠል ከፕሮግራም አስተዳዳሪዎቹ ጋር ቃለ መጠይቅ በማድረግ የፕሮግራሙን እንቅስቃሴዎች ትኩረት ባለው አስተውሎ ይከታተላሉ። ማስታወሻዎቹ፣ ትኩረት ባለው አስተውሎ የተደረገባቸው ክትትሎች፣ እና የቃለ መጠይቅ የመረጃ ስብስብ፣ ነገሮችን ነጥብ ለመስጠት እንደማስረጃ ሆነው ያገለግላሉ። የነጥቦቹ ስብስብ በአንድነት የፕሮግራሙን አጠቃላይ የጥራት ገጽታ (program quality profile) ለመፍጠር እና ማሻሻያዎችን ለማቀድ ይጠቅማሉ። ስለPQA የበለጠ ይማሩ።
← የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ባለሙያ ፕሬዝዳንት ሆኖ ተሾመለት! የዐቢይ መንግሥት ጉድ ከሕወሃትም በከፋ—ወንጀለኞች ከቅጣት እንዲያመልጡ—አምባሳደርነት መሸሸጊያ መደረጉ ነው!
የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር በኢትዮጵያ የፊልም ዕድገት ላይ በተሠሩ ጥናቶች "ፊልማችን ለባህል ኢንዱስትሪ ዕድገታችን!" በሚል መሪ ቃል ለፊልም ባለሙያዎች፣ ለዘርፉ በጎ ተፅዕኖ ፈጣሪ የድምፅ፣ የምስል፣ የህትመትና የማህበራዊ ሚዲያ ጋዜጠኞችና የሚዲያ ተቋማት እንዲሁም የሚመለከታቸው የባለድርሻ አካላት ጋር ለማወያየት ህዳር 14/2010ዓ.ም. በቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን አዳራሽ የተዘጋጀው አውደ ጥናት ተካሄደ፡፡
በአውደ ጥናቱ በ5 ርዕሰ ጉዳዮች ጥናታዊ ጽሑፎች የቀረቡ ሲሆን፣ እነዚህም የኢትዮጵያ ፊልሞች ተግዳሮቶችና ዕድሎች(በዶ/ር ወንድሙ ለገሠ)፣ የአማርኛ ፊልሞች መስተዎት ወይስ መጋረጃ (በአቶ ምስጋናው ዓለሙ)፣ እኛ ወዲህ ፊልሞቻችን ወዲያ(በአቶ ስመኘው ሽፋራው)፣ የኢትዮጵያ ፊልሞች ላይ የሚስተዋሉ ችግሮችና የመፍትሔ ሀሳቦች(በአቶ ሄኖክ አየለ)፣ የፊልም ሙዚቃ ምንነትና ታሪካዊ መሠረት፣ በኢትዮጵያ ፊልሞች ውስጥ ያለው ስዕለ-ሂሊናና ትግበራ ምጥን ምልከታ( በአቶ ሠርፀ ፍሬሰንበት) የጥናቶቻቸውን መነሻ ሀሳብ የተደረሱባቸውን ግኝቶች በተሰጣቸው ጊዜ በቅደም ተከተል ለተሳተፊዎች ገለፃ አድርገዋል፡፡
በእያንዳንዱ ርዕስ ጉዳይ ላይ አንዳንድ ተሳታፊዎች ያላቸውን አስተያየት ሰጥዋል፡፡ የዚህ ዓይነት መድረኮች በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ መዘጋጀቱና እንድንሳተፍ መደረጉ በጣም ያስደሰተን ነው፡፡ በተለይ የፊልም ፖሊሲያችን መጽደቁ ለፊልሙ ኢንዱስትሪ ትልቅ አቅም ነውና ሥራዎቻችንን ይበልጥ እያጠናከርን የምንሄድበት ዕውቀት ያገኘንበት ነው በማለት በአድናቆት ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያ ፊልም የደረሰበት ደረጃ በጥራትም ሆነ በመጠን ሲታይ በቂ ነው ባይባልም ጅምሮቹ መልካም መሆናቸውንና በተደራጀ መልኩ በመንቀሳቀስና ያሉትን አቅሞች በመጠቀም ወደ ላቀ ደረጃ ለመድረስ አሁንም ቢሆን የመንግስት ድጋፍ እንደሚያስፈልጋቸው ጠይቀዋል፡፡
በመጨረሻም መድረኩን ያጠቃለሉት አቶ ደስታ ካሳ የባህል ኢንዱስትሪ ልማትና ትብብር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ሲሆኑ፣ በዕለቱ ያስተላለፉት መልዕክት "የፊልም ኢንዱስትሪውን በተሻለ መንገድ ለማልማት ለተያያዝነዉ የልማት አቅጣጫ ከቀረጥ ነፃ ከውጭ የሚገቡ የፊልም መሣሪያዎች በሚመለከት ንግድ ኮድ የሚገባበት ሁኔታ እያመቻቸን ሲሆን፣ የባህል ኢንዱስትሪው ዘርፍ ውጤታማነት የዕውቀት፣ የክህሎትና የአመለካከት ለውጥ ሊኖር ይገባል፡፡ የሌሎች አገሮችን ልምድ ስናይ ለምሳሌ የናይጀሪያን የፊልም ኢንዱስትሪ በቀን አዳዲስ ፊልሞችን እስከ 50 ለተመልካች ያቀርባል፡፡ የእኛን አገር ስናይ ደግሞ የብዛሃ ባህል ሀገር ሆነን ፊልሞቻችን በጥራትም ሆነ በብዛት እየወጡ አይደሉም፡፡ ይህ የሚሆንበት ዘርፉ የባለሙያ እጥረት ያለበት መሆኑ ነው፡፡ ስለሆነም በአሁኑ ወቅት ከትምህርት ሚኒስቴር ጋር በመነጋገር ለፊልም ኢንዱስትሪው የሚያግዝ ትምህርት ስርዓተ ትምህርት ተቀርፆ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት የፊልም ትምህር እንዲጀመር ተደርጓል በማለት ተሳታፊዎችን በማስገንዘብ የእለቱ መድረክ ተዘግቷል፡፡
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ካብ 3 ናብ 4 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውግሕ ናብ ጎንጺ ከም ዝማዕበለ ብማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ምስ ተሓበረ ኣዝዩ ኣሕዚኑና። ብፍላይ ድሕሪ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ክልላዊ ምርጫ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣብ ሕድሕዶም፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከም ዘይፈልጦ ዝገልጽ ኣዋጃት ከውጽኡ እንከለዉ ስክፍታና መሊሱ ክውስኽ ጸኒሑ እዩ። እንተኾነ ብሰላም ክፈትሕዎ እዮም ዝብል ተስፋ’ውን ነይሩና።
ውግእ ክሳብ ክንደይ ኣዕናውን ንልምዓትን ህድኣትን ዝዘርግን ምዃኑ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ኰነ ንህዝቢ ትግራይ ኣዝዩ ብሩህ እዩ። እቲ ብሰላም ክፈትሕዎ ይኽእሉ እዮም ዝብል ተስፋና ከኣ ካብዚ ተረድኦ ዝነቅል’ዩ ነይሩ። እዚ ከይኮነ ተሪፉ ናብ ውግእ ምምዕባሉ ከኣ ኣዝዩ የሕዝን። ምስዚ ኩሉ ሕጂ’ውን በዚ ሓደገኛ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ምቕጻሉ ዝያዳ ዕንወት ዝፈጥር እምበር ፍታሕ ዘየምጽእ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ መሰረታዊ ፍታሕ ዘየምጽእ ውግእ ጠጠው ኣቢሎም ናብ ክልቲኦም ተዓወቲ ዝኾንሉ ዘተን ልዝብን ክምለሱ ፓሓኤ ይምሕጸን።
እዚ ኩነታት ብባህሪኡ ብሓፈሻ ንዞባና፡ ብፍላይ ድማ ንሃገርና ኤርትራን ህዝባን ከም ዝጸልዎም ንርዳእ ኢና። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና፡ እቲ ፍልልይ ናብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ከይበጽሐ ክፍታሕ ናብ ኩሎም እዚ ጉዳይ ዝምልከቶም ኣካላት ክንጽውዕ ዝጸናሕና። ህዝብን መረሕትን ኢትዮጵያ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክሳብ ክንደይ ጉዳይ ኤርትራ ኣበላሽዩ ኣብ ዘይጉዳዩ እንዳኣተወ ከም ዝዘርግን ከምዘበላሹን ብግቡእ ይርድእዎ እዮም ዝብል እምነት ኣለና። ንህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከርብሕ እዩ ዝብል እምነት ከየሕድሩ ከኣ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሕጂ እውን የዘኻኽሮም። ስለዚ እቲ ምስኡ ምዝማዶምን ኣብ ጉዳዮም ኢዱ ከእቱ ዕድል ምሃቦምን ጽባሕ ዋጋ ከኽፍሎም ምዃኑ ከይዝንግዑ ኣትሪርና ነተሓሳስቦም።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፡ ናይ ትግራይ ከኣ ብፍላይ፡ ክሳብ ክንደይ ብኣውንታ ይኹን ብኣሉታ ከም ዝጸልወና ካባኻ ዝተሰወረ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ሃገርና ንሰላም፡ ልምዓትን ዲሞክራስን ዘይበቐዐን ነታ ብደምካን ኣዕጽምትኻን ብነዊሕን መሪርን ቃልሲ ዝጨበጥካያ ልዑላውነት ናብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረዳ ከኣ ባዕሉ ተጠሊዑ ይነግረካ ስለ ዘሎ፡ ካብ ካልእ ሓበሬታ ትደልየሉ ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ቅድሚ ሕጂ ብመንጽር ረብሓኻ ቀዳምነት ኣብ ዘይወሃቦ ምስ ዝተፈላለያ ጐረባብቲ ሃገራት ውግእ እናካየደ ከድምያካ ከም ዝጸንሐን፡ ኣብቲ ውግኣት መላምል ደቅኻ ከም ዝኸፈልካን ባዕልኻ ትፈልጦ ኢኻ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ውግእ ኣብ ዘይብሉ ክነብርን ስልጣኑ ክቐጽልን ስለ ዘይክእል ናብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝእጐድ ዘሎ ውግእ ጐቲቱ ከየእትወካ እሞ ተጣዒስካ ዘይምለስ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከየምጸኣልካ ነጠንቀቕካ። ስለዚ ኩሉ ዓቕምታትካ ብዘፍቅዶ፡ ሰላም ጐረባብትኻ ሰላምካ እዩ’ሞ ዓራቓይን ዓገብ በሃላይን ኩን። ካብኡ ሓሊፉ ህርፋን ኢሳያስ ከተርዊ ኣብ ዘይጉዳይካ ኣይትእቶ።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመክሮ ኲናት ዝነብርካሉን ከቢድ ዋጋ ዝከፈልካሉን ኢኻ። ምረት ናይቲ ምእንቲ ናጽነትን ምውሓስ ልዑላውነትን በብእዋኑ ዘካየድካዮ ውግኣት እውን ትፈልጦ ኢኻ። ቅድሚ ሕጂ ኢሳያስ ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕ ብሰንኪ ዝኣጐዶ ውግኣት ዝኸፈልካዮ ዋጋ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ስንብራቱ ከኣ ክሳብ ሕጂ ምሳኻ ኣሎ። ሎሚ’ውን ኢሳያስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጣልቃ ከእትወካ ይወጣወጥ ከም ዘሎ ትዕዘቦ ኣለኻ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ “ንጉዳይ ኢትዮጵያ ኣእዳውና ኣጣሚርና ንርእዮ ኣይኮነን” ንዝበሎ ኣይትዘንግዓዮ። ስለዚ ሎሚ’ውን እንተደኣ ኢሳያስ ኣጋግዩካ ሳዕቤኑ ንዓኻ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንመጻኢ ወለዶ እውን ሕማቕ ውርሻ ስለ ዝኸውን ናብ ሓድሽ ዘይምልከተካ ኲናት ከይትጥበስ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ንምሕጸነካ። ንስኻ ብጌጋ ኣብዚ ጉዳይዚ ኢድካ እንተ ኣእቲኻ ኤርትራ እውን ዓውዲ ውግእ ናይ ምዃና ዕድል ክፉት ምዃኑ ኣይትዘንግዕ።
ዞባውን ኣህጉራውን ትካላትን ሕብረተሰብ ዓለምን፡ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተከሲቱ ዘሎ ናይ ወግእ ሃዋህው፡ ሳዕቤኑ ኣብ ሜዳ ውግእ ጥራይ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኰነን። ኣብዚ እዋን ብፍላይ ዓለም በቲ ኣብ ኣመሪካ ዝካየድ ዘሎ ውድድር ፕረዚደንታዊ ምርጫን፡ ከም ብሓድሽ ምልባዕ ኮቪድ-19ን ተሻቒሉ ምህላው ብምግንዛብ፡ ኣጉራዊ ኣስተብህሎ ኣብ ዝበዀረሉ ክኸውን ዝተመርጸ ዘምስል ምናልባታት ኣለዎ። ይኹን’ምበር እዚ ክባራዕ ጀሚሩ ዘሎ ኲናት፡ ሳዕቤናቱ ኣብ ዞባ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን ከምኡ’ውን ኣብ መላእ ዓለም ቀሊል ከም ዘይከውን ዝግመት እዩ’ሞ ጠጠው ኣብ ምባሉ፡ ኩሉ ዓቕምታቶም ብምውፋር፡ ተጽዕኖታት ክገብሩን ነቲ ሽግር ኣብ ምፍታሑ ግደኦም ክዓሙን ንጽወዖም።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ሰበር ዜና - የምዕራብ አፍሪካዊቱ ሀገር የቡኪና ፋሶ መንግስት ወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት ተደረገበት።
የቡኪና ፋሶ ፕሬዝዳንታዊ ዘብ ከሰአታት በፊት መንግስቱን መቆጣጠሩን እና በድንገቱም አስር ሰዎች መሞታቸውን ለማወቅ ተችሏል።ቢቢሲ ወታደሮቹ የመንግስቱን የቴሌቭዥን ጣቢያ መቆጣጠራቸውን እና የእድገት እና የዲሞክራሲ ምክርቤት ፓርቲ መሪ ፕሬዝዳንት ብሌር ካምፓዌሪ ( B. Compaore) የቅርብ ሰው ጀነራል ግልበርት ዴንደረ ( Gen Gilbert Diendere) የሀገሪቱ መሪ እንደሚሆኑ ወታደሮቹ ማስታወቃቸው ተዘግቧል።
ጊዜያዊ የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት እና ጠቅላይ ሚኒስትር ፕሬዝዳንት ሚቸል ካፋንዶ ( Michel Kafando) እና ጠቅላይ ሚኒስትር ኢሳቅ ዝዳ (Isaac Zida) ቀደም ብለው በካቢኔ ስብሰባ ላይ ሳሉ ድንገት ዘው ብለው በገቡ ወታደሮች መታገታቸው እና የአስር ወራትን ያስቆጠረ ጊዜያዊ መንግስታቸው መፈፀሙ እንደተነገራቸው ተሰምቷል።የቀድሞ የቡኪና ፋሶ ቅኝ ገዢ ፈረንሳይ ድርጊቱን ተቃውማለች።
የአፍሪካ መሪዎች ዲሞክራሲያዊ አስተዳደርን በአግባቡ መዘርጋት ሲያቅታቸው የጦር ሰራዊቱ ሃገራቱ ''ወደ ባሰ ትርምስ ከመግባታቸው በፊት''በሚል ሰበብ የስልጣን ኮርቻውን ሲቆጣጠሩት ይታያል።በቅርቡ በምስራቅ አፍሪቃዊቷ ሀገር ቡሩንዲ ተመሳሳይ ያልተሳካ መፈንቅለ መንግስት ሙከራ መደረጉ እና ከእዚያን ጊዜ ወዲህም የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት ካለፈው ለመማር አለመቻላቸው ሌላው አስገራሚ ጉዳይ ነው።
ቅጥ ያጡ ጎጠኞች እና ሙሰኞች መሪዎችን ለማስወገድ ብዙ ሺዎች ከሚያልቁ እውነተኛ ወታደሮች ሃገርን ወደ ባሰ ትርምስ ከሚመሩ ጉልበተኞች ማዳናቸው ክፉ ሥራ አይደለም የሚሉ አሉ።የቡኪናው ጉዳይ ግን ከእዚህ የተለየ ይመስላል።ምክንያቱም ጊዜያዊ ጠቅላይ ሚኒስትር እና ፕሬዝዳንት በመጪው ጥቅምት ወር ላይ በሚደረገው ምርጫ ስልጣን ያስረክባሉ ተብሎ ይጠበቅ ነበር።እውነት ሊያስረክቡ ነበር? ወይንስ እንደ ህወሃት ምርጫ አጭበርብረው ስልጣን ላይ ሊቀመጡ አስበው ነበር? የሚለው ጥያቄ እንዳለ ሆኖ።
አብቹ የ16 አመት ጉብል ነው፤ ግን ደግሞ የራስ ዳሽንን ያህል ግዙፍ ታሪክ ባለቤት፡፡ ግን ደግሞ ተንኮል፣ ግብዝነትና ቅናት በወለዱት ከንቱ አስተሳሰብ የሰናፍጭ ቅንጣት ያህል ቦታ ያልተሰጠው ምስኪን ጀግና! አብቹ በቼኮዝሎቫኪያዊው ጸሐፊ አዶልፍ ፓርለሳክ ብዕር በአጭሩ እንዲህ ይገለፃል፡፡
አብቹ የተወለደው በ1912 ዓ.ም ነው፤ ቦታው ደግሞ የዛሬው ሰሜን ሸዋ (ኦሮሚያ ክልል) ወረጃርሶ ወረዳ፡፡ አባቱ የወረጃርሶ ጦር መሪ ነበሩ፡፡ በጣሊያን ወረራ ዋዜማ ላይ በተፈጥሮ ህመም ሞቱና ዘመድ አዝማድ አልቅሶላቸው በወጉ ተቀበሩ፡፡
አባት ሲሞት ልጅ በአባቱ እግር ተተክቶ ኃላፊቱን መወጣት የቆየ ልማድ ነበረና የጃርሶን ጦር የአብቹ ሁለት ወንድሞች እንዲመሩት ይደረጋል፡፡ የሰላሌና የበጌምድርን ጦር በበላይነት የሚመሩት ራስ ካሳ ቢሆኑም የጃርሶ ጦር መሪዎች የሚታዘዙት ግን ለራስ ካሳ ልጅ ደጃዝማች አበራ ነበር፡፡ በ1928 ዓ.ም ፋሽስት ጣሊያን አገራችንን መውረሩ እንደተሰማ ዘገራቸውን በቁጣ ከነቀነቁ እውነተኛ ኢትዮጵያን መሃል የአብቹ ወንድሞች ተጠቃሽ ሆኑ፡፡ የሁለቱን አናብስት ወንድሞቹን ወኔ የተመለከተው የ16 አመቱ ጉብል (አብቹም) “ከወንድሞቼ ጋር ካልዘመትሁ ሞቼ እገኛለሁ” አለና ቤተሰቡን አስቸገረ፡፡ እንኳን ጥይትን ራሱ ሞት ጥርሱን አግጥጦ ቢመጣበትም ፈርቶ አንዲት ጋት መሬት እንኳ ወደኋላ ላያፈገፍግ በምኒሊክ ስም ማለ፡፡
የልጃቸውን ከብረት የፀና አቋም የተረዱት እናትም “የአብቹን ነገር አደራ!” ብለው ለደጃዝማች አበራ አስረከቡ፡፡ ደጃዝማች አበራ አውሮፓ ሄዶ ሲማር የነበረ ብልህና ወጣት መኮንን ነው፡፡ አብቹም አገሩ ላይ በወቅቱ ይሰጥ የነበረውን ዘመናዊ ትምህርት አጠናቅቆ ለከፍተኛ ትምህርት ወደ አውሮፓ ሊሄድ ሲሰናዳ አውሮፓዊ ጠላት መጣና ሩቅ የነበረ ህልሙ ተደናቀፈ፡፡
ስለዚህ አብቹ ያገሩን ጠላት ለመፋለም ከወንድሞቹ ጋር መዝመት አለበት፤ ዘመተ፡፡ ከወንድሞቹ ጋር ይዝመት እንጂ የደጃዝማች አበራና የእሱ ፍቅር ለጉድ ነው፡፡ አብቹ አዕምሮው ብሩህ ጉብል ነው፡፡ እድሜውና ድርጊቱ በፍፁም ሊገናኙ የሚችሉ አይመስሉም፡፡
ከሰላሌ የተንቀሳቀሰው ጦር የቻለ ስንቁን በፈረስ፣ በበቅሎና በአህያ ጭኖ፤ ያልቻለ ደግሞ በትከሻው ተሸክሞ ለሰባት ወራት በእግሩ ሲኳትን ከቆየ በኋላ ለጦርነት የተፈጠረ ከሚመስለው የትግራይ ተራራማ ግዛት አምባላጌ ደረሰ፡፡ የአንበሳው አሉላ አባነጋ የትውልድ ቦታ ከሆነው ቆላ ተምቤን በመውረድም አምባራዶም ከተባለ ቦታ ላይ ከወራሪው ኃይል ጋር የሞት ሽረት ትግል አካሄደ፡፡
በውጊያው ላይ እጅግ በርካታ የፋሽስት መንጋ አንገቶችን እንደ ጐመን የቀነጠሱ ጀግኖች የአገራቸውንና የወገናቸውን ቀጣይ ውርደት ሳያዩ በክብር ወደቁ፡፡ ከእነዚህ አንበሶች መሃል የአብቹ ወንድሞች ይገኙበታል፡፡ አንደኛው ወንድሙ ይማረክ ወይም ይሙት እርግጡ ያልታወቀ ሲሆን የሌላኛውን ወንድሙን አስከሬን ግን ከአንዲት ዋርካ ዛፍ ስር ቀብሮ እርሙን ተወጣ፡፡
ሆኖም ደጃዝማች አበራን ክፉኛ የፈተነ አጋጣሚ ተፈጠረ፡፡ አብቹ በአደራ የተሰጠው ጓደኛውም የአደራ ልጁም ነው፡፡ ይህ እንደ ነፍሱ የሚወደው የክፉ ቀን ባልደረባው ከወንድሙ መቃብር አጠገብ ካለች አንዲት ድንጋይ ላይ ቁጭ ብሎ ሌት ከቀን ይተክዝ ጀመር፡፡ እህል ውሃ ሳይቀምስ ለሁለት ቀናት በመቆየቱም ደጃዝማች አበራን እጅግ አሳሳቢ ሁኔታ ገጠመው፡፡
አብቹ “እህልም ሆነ ውሃ አልቀምስም” ብሎ ያስቸገረው ሞቱን አይቶ ለቀበረው ወንድሙ አዝኖ ሳይሆን ሞቱም ሆነ ህይወቱ ያልታወቀው ሌላኛው ወንድሙ ምን እንደነካው፣ የት እንደደረሰ ቁርጡን ሳያውቅ እህል ውሃ እንደማይቀምስ ለራሱ ስለማለ ነው፡፡ በዚህ ላይ የጃርሶ ጦር መሪ የለውም ወንድማማቾች በጋራ ይመሩት ነበር፤ እነሱም በአንዲት ጀንበር ጦርነት ተለዩት፡፡
ደጃዝማች አበራን ያስጨነቀውም የአብቹ እህል ውሃ ለመቅመስ “አሻፈረኝ” ማለትና የጃርሶ ጦር መሪ ማጣቱ ነው፡፡ እርግጥ መሪነቱን ለሌላ ሰው መስጠት ይቻላል፤ ግን አብቹ ቢቀየመውስ? መጀመሪያ ለብዙ ዘመናት አባቱ፤ ከዚያም “የማይጨው ዘመቻ” የሚባለው ግዳጅ ከተጀመረበት ጊዜ ጀምሮ ደግሞ ወንድሞቹ በጋራና በፍቅር ሲመሩት ነበር፡፡ ይህንን የቆየና ህዝቡ አምኖ አክብሮት የቆየውን ልማድ እንዴት መሻር ይቻላል? “አብቹ ይምራው” እንዳይባል ገና የ16 አመት ጉብል ነው፡፡ በ16 አመት ጉብል የሚመራ ጦርስ እንዴት ከሰለጠነ፣ ከተደራጀና በመሳሪያ ፍፁም የበላይነት ካለው የአውሮፓ ጦር ጋር ውጊያ ማካሄድ ይቻላል? የደጃዝማች አበራ ጭንቅላት በሃሳብ እንደ እንቧይ ሊፈርጥ ምንም አልቀረውም፡፡
የሚያደርገው ቢያጣ ሽማግሌዎችንና ሌሎች አማካሪዎቹን ሰብስቦ በጉዳዩ ላይ ሰፊ ጊዜ የፈጀ ውይይት ተካሄደ፡፡ መጨረሻ ላይ አንድ የጃርሶ ጦር አባል “እኔ አሳምነዋለሁ፤ እህል ውሃ እንዲቀምስም አደርጋለሁ” ብሎ ኃላፊነቱን ወሰደ፡፡ በምን ዘዴ እንዳሳመነው ባይታወቅም እውነትም አብቹ ሁለት ቀንና ሁለት ሌት ብቻውን ከተቀመጠበት ድንጋይ ላይ ተነስቶ ከጦሩ ጋር ተቀላቀለ፡፡ ግን እህል የሚቀምሰው ጥያቄው ከተመለሰለት ብቻ መሆኑን አስገነዘበ፡፡
ጥያቄውም “ሁለት መቶ ወጣቶች ይሰጡኝና ወንድሜን ከጣሊያን ምርኮ ነፃ ላውጣው” የሚል ነው፡፡ የጃርሶን ጦርም አጐቱ ቀኛማች ገለታ እና ቀኛዝማች ሼህ ሁሴን አባወርቁ እንዲመሩት ፈቀደ፡፡
ወጣቶችን ብቻ ከጐኑ ለማሰለፍ ያቀረበው ሃሳብ በቦታው የነበሩ አንዳንድ አዛውንቶችን ቢያስቀይምም ደጃዝማች አበራን ግን ከህሊና ምጥ ገላገለው፡፡ የጠየቀው እንደሚሟላለትም ቃል ገባለት፡፡
የደጃዝማቹን ፈቃድ ሲያገኝ የአብቹ ደስታ ወሰን አልነበረውም፡፡ እንዲያውም ያንን የልጅነት አዕምሮውን ክፉኛ የበጠበጠውን ሀዘኑን እርግፍ አርጐ ትቶ በሚገርም ደስታ ቀየረው፡፡ የቀሩትን ሦስት በሬዎች አርዶም ጦሩን ሲጋብዝ፣ ሲዘፍንና ሲያዘፍን አመሸ፡፡ ሊነጋጋ ሲል የተመረጡለትን 200 ያህል ወጣቶች አስከትሎ በሞቀ ቀረርቶና ፉከራ ወደ ጣሊያን ምሽግ ገሰገሰ፡፡ ከዚያን ቀን ጀምሮ “አብቹን አየሁ” የሚል ጠፋ፡፡
ከተወሰነ ጊዜ በኋላ የአብቹ ዝና በትግራይ ሰማይና ምድር ብቻ ሳይሆን በሮማ ከተማ ጭምር በመናኘቱ እጅግ በርካታ ወጣቶች አለቆቻቸውን፤ ማለትም ራስ ካሳን፣ ራስ ሥዩም መንገሻንና ደጃዝማች አበራን በመክዳት ከእሱ ጦር ጋር ይቀላቀሉ ጀመር፡፡
በአብቹ የሚመራው ጦር ጠላቱ ላይ ጥቃት የሚፈፅመው ጠላት ባላሰበው አሳቻ ስፍራና ሰዓት በመሆኑ ነፍሰ በላዎቹን ፋሽስቶች ብርክ ያስይዛቸው ጀመር፡፡ የአብቹን ጥቃት መቋቋም የተሳነው ፋሽስት፤ ሰላማዊውን ሰውና እንስሳትን ሳይቀር በአረመኔነት መጨፍጨፉን ስላጠነከረ ንጉሡና ራሶች አብቹ በቁጥጥር ሥር እንዲውል ወሰኑ፡፡ ግን አብቹን ማን ይይዘዋል? አብቹኮ በለጋነቱ የሚታወቀው ጉብል ሳይሆን ተዓምር ሊባል በሚችል ሁኔታ እሳተ ነበልባል ሆኗል፡፡
አብቹን አባብለውም ሆነ በሃይል ይዘው እንዲመጡ የሚላኩት ሰዎች ሁሉ የአብቹ አመራር እየማረካቸው በዚያው እየቀሩ ራሶችንና ደጃዝማቾችን አስቸገሩ፡፡ ከሁሉ የሚገርመው ኢትዮጵያን ለመውጋት ከጣሊያን ፋሽስቶች ጋር የመጣ አንድ ባታሊዮን ኤርትራዊ ጦር አዛዡን ጣሊያናዊ ገድሎ ከአብቹ ጦር ጋር መቀላቀሉ ነው፡፡ከጣሊያን በሚማርከው ትጥቅና ስንቅ የአብቹ ክንድ እየፈረጠመ፤ እግረ መንገዱንም በጣሊያኖችና አሽቃባጮቻቸው ላይ የሚፈፅመው ቅጣት እየጠነከረ በመሄዱ ጣሊያኖች በመርዝ ጋዝ ህዝቡን ያሰቃዩት ጀመር፡፡ በዚህ የተነሳ አብቹ በወገኖቹም በጠላቱም እጅግ ተሳዳጅ ሆነ፡፡
ንጉሡም ሆኑ ራሶች “ልጁን እሰሩት!” የሚል ቀጭን ትእዛዝ ለበታች ሹሞቻቸው በተደጋጋሚ ቢያስተላልፉም አብቹ የእሳት አሎሎ ሆነ፡፡ እንዲያውም ከትግራይ በጄኔራል ተስፋ ጽዮን፣ ከኤርትራ በጄኔራል ሃብቶም፣ ከጐጃም በጄኔራል ጋሹ፣ አንዲሁም ከሰላሌ በጄኔራል ወርቁ የሚመራ አንድ አንድ በድምሩ አራት ባታሊዮን ጦር ተቀላቀለውና በንጉሡም ሆነ በፋሽስት ጠላቶቹ ዘንድ ቁጥር አንድ ስጋት እየሆነ መጣ፡፡ “የልጁ ሠራዊት በዚህ በኩል አለፈ” ከተባለ ምድረ ፋሽስትና ባንዳ እንደ ቄጠማ እየራደ የሚይዝ የሚለቀውን ማጣት የየእለት ተግባሩ ሆነና አረፈው፡፡ የአብቹን እጅ በቀላሉ መያዝ አልሆንለት ያለው ደጃዝማች አበራ፤ አንድ ቀን የተሻለ ዘዴ ተጠቀመና ተሳካለት፡፡ እሱም “አበራ በጠና ታሟልና በነፍሱ ድረስ ብላችሁ ንገሩት፡፡ በእኔ የሚጨክን አንጀት የለውም” የሚል መልእክት በታማኝ ወዳጁ አማካይነት ለአብቹ እንዲደርሰው ማድረግ ነበር፡፡
መልእክቱ ሲደርሰው እውነትም አብቹ መዋል ማደር አልቻለም፡፡ ድንገት ከደጃዝማች አበራ ዋሻ ዘው ሲል ደጃዝማቹም ሆነ አብረውት የነበሩ መኳንንትና አሽከሮች ልክ መብረቅ የወረደባቸው ያህል ክው ብለው ቀሩ፡፡ ከጥቂት የመረጋጋት ጊዜ በኋላ ደጃዝማች አበራ በአይን ጥቅሻ ለአሽከሩ የሆነ ምልክት ሰጠው - “እሰሩት” የሚል ነው መልእክቱ፡፡
የደጃዝማቹ አሽከር ተጨማሪ አሽከሮችን ለመጥራት ከድንኳን በፍጥነት ቢወጣም በሌላ ሃይል እየተነዳ በምርኮኛ መልክ ሁለት እጁን ወደላይ ሰቅሎ ሲመለስ ጊዜ አልፈጀበትም፡፡ በዚህ ጊዜ “ኮሌኔል ኮኖቫሎቭ” የተባለ ሰው (ዋሻው ውስጥ ከነበሩት አንዱ) ደንግጦ “ምርኮኞች ሆንን ማለት ነው?” ብሎ አብቹን ሲጠይቀው አብቹ የተሟላ ህሊና ያለውን ሰው ቀርቶ የግራኞችን ባህር አንጀት ሳይቀር የሚያላውስ መልስ ይሰጣል፡፡ እንዲህ ሲልም ይጠይቃል፡-
“ደጃዝማች ገና ከሰላሌ ስንነሳ ታማኝነቴን በምኒሊክ ስም ቃል የገባሁት ላንተ እንጂ ለሽማግሌዎች (ራስ ሥዩምንና ራስ ካሣን ማለቱ ነው) ወይም ለንጉሡ አይደለም፡፡ እኔ ንጉሥ አይደለሁም፤ ተራ ወታደር እንጂ፡፡ እና እኔ ሁለት ሦስት ወር ደሴ ተጐልቼ (ቆላ ተምቤን፣ አምባራዶምና አቢአዲ አካባቢ ዘግናኝ ጦርነቶች ሲካሄዱ ንጉሡ ደሴ ሆነው “ተከላከሉ እንጂ አትዋጉ” ሲሉ ስለነበር ያንን በአሽሙር ለመግለጽ ፈልጐ ነው) ጣሊያኖች እጄን እስኪይዙኝ አልጠብቅም፡፡ ላንተ ግን አሁንም በምኒሊክ ስም፣ በምኒሊክ አምላክ በድጋሚ ቃሌን እሰጣለሁ፡፡ ላንተ እሞታለሁ፡፡ ተመለስ! ላልኸው ግን የት ነው የምመለሰው? ምንስ መመለሻ ቤት አለኝና? እዚህም እዚያም እሳት እየነደደ እንዴት ቁጭ ልበል? ሽማግሌዎቹ ጦር ሊሰዱብኝ አስበው ከሆነ ደግ፤ ምንም ችግር የለም፡፡ ግን እኔ ከእነሱ ጠብ እንደሌለኝና የሀገሬ ታማኝ ወታደር እንደሆንኩ አስረዳልኝ፡፡ ደጃዝማች ስማኝማ! ምንአልባት ካልተገናኘን እማማን ደስተኛ እንደነበርኩ ንገራት፡፡ በእሳተ ገሞራ መሃል ማለፍ ቢኖርብኝም ወደ ሰላሌ እመለሳለሁ” አለና የደጃዝማች አበራን ዋሻ ለቅቆ ወጣ፡፡ የት እንደሄደ ግን የሚታወቅ ነገር የለም፡፡
ብቻ ከሁለት ሺህ በላይ ወታደሮቹን በትግራይ በረሃዎች እያዟዟረ ጣሊያኖችንና ባንዳዎችን ድባቅ መምታቱን ቀጠለ፡፡ አቢአዲ አለ ሲባል አምባ አራዶም፤ አምባራዶም ታየ ሲባል መቀሌ፣ መቀሌ አለ ሲባል ማይጨው እየተወረወረ እንኳን ጠላቱን ወዳጆቹን እነደጃዝማች አበራንና ሁለቱን ራሶች፣ እንዲሁም ንጉሠ ነገሥቱን ግራ አጋባቸው፡፡
እንዲያውም አንዳንዴማ በሌለበት ቦታ ሁሉ “እዚህ አካባቢ አብቹ ታየ” ከተባለ ጣሊያን ጓዙን ሸክፎ መፈርጠጥ ይጀምራል፡፡ ግና ምን ያደርጋል፤ አብቹ ጦርነት ውስጥ የገባው ከጣሊያን ጋር ብቻ ሳይሆን ከገዛ ወገኖቹ ጭምር ነው፡፡ እሱ “ጣሊያንና ባንዳን ቀጥቼ ሀገሬን ከወረራ አድናለሁ” ሲል የንጉሡን ትእዛዝ ያለምንም ማቅማማት የሚፈፅሙት ራሶች ደግሞ “ምን ሲደረግ?” ባዮች ናቸው፡፡ ይህ ደግሞ ለአንድ የ16 አመት ጉብል የማይታሰብ ቢሆንም አብቹ ግን እንደ ብረት ጠንካራ በመሆን ሁሉንም የመከራ አይነቶች በፅናት መጋፈጡን ቀጠለ፡፡
በአስቸጋሪዎቹ የተምቤን ተራራዎች ጣሊያንን አይቀጡ ቅጣት ሲቀጣ ቆይቶ የወገን ጦር ወደማይጨው እንዲሰባሰብ በመታዘዙ ምንም እንኳ ከጦሩ እዝና ቁጥጥር ውጭ የሚንቀሳቀስ፣ በንጉሡና በራሶች ዘንድ ባለጌና ወሮበላ ተደርጐ የሚታይ ቢሆንም ለደጃዝማች አበራ የተለየ ፍቅር ስለነበረው ጀግኖቹን እየመራ ለወሳኝ ፍልሚያ ወደማይጨው ተጓዘ፡፡
ጉዞው ግን በቃል ሊገለፅ የማይችል መራራና ሌት ከቀን ከሞት ጋር በመጋፈጥ ሞትን ራሱን አሸንፎ ማለፍን የሚጠይቅ ነበር፡፡ የመጨረሻው የኢትዮጵያ ዕጣ ፈንታ የሚወሰነው ማይጨው ላይ በመሆኑም በራስ እምሩ ኃይለሥላሴ ከሚመራው ጦር በቀር የሶስቱ ራሶች (ራስ ሥዩም መንገሻ፣ ራስ ሙሉጌታ ይገዙና ራስ ካሣ ኃይሉ) ጦር አንድ ቦታ ላይ በመቀናጀት ጠላትን ቀጥቶ ዳግማዊ አድዋን በማይጨው ለመድገም ተወስኗል፡፡ ምንም እንኳ ራሶችና ደጃዝማቾች በእድሜም ሆነ በስልጣንና በጦር ብዛት የተራራ ያህል ቢበልጡትም አብቹ ለዚህ ወሳኝ ጦርነት አስፈላጊነቱ ጥርጥር የለውም፡፡ አብቹም ሆነ በእሱ የሚመሩት አንበሶች መንገድ ላይ የሚገጥማቸውን መሰናክል ሁሉ በከፍተኛ ወኔ እየተጋፈጡ ማይጨው ደረሱ፡፡
ከፊት ነፍሰበላው የጣሊያን ጦር ከኋላ ደግሞ መንጋ የባንዳ ግባሶ የጥይት በረዶ እያዘነበባቸው ከሰው የተፈጠሩና በሞት የሚረቱ ሳይመስሉ ግዳጃቸውን ተአምር በሚመስል ሁኔታ ተወጡ፡፡ ከጣሊያን ምሽግም እየዘለሉ ገቡና የተወለደበትን ቀን ያስቆጥሩት ጀመር፡፡ ግና ምን ይሆናል ከወገን በኩል ምንም አይነት አጋዥ ኃይል ማግኘት አልቻሉም፡፡ ስለሆነም ጄኔራል ተስፋ ጽዮንና ጄኔራል ጋሹ የተባሉትን ምርጥ አዛዦችንና በርካታ አባሎቻቸውን አጥተው ወደ ሰላሌ መመለስ ግድ ሆነባቸው፡፡
ሰላሌ ከመጡ በኋላ ከደጃዝማች አበራና ከሌሎች ወዶ ዘማች ፈረንጆች ጋር ተሰነባብተው ወደ ጃርሶ አመሩ፡፡ በተለይ አብቹ ከአንድ የጣሊያን ጀኔራል የማረከውን ሽጉጥ ለደጃዝማች አበራ፣ ሁለት ጐራዴዎችን ለሁለት ፈረንጆች በሽልማት መልክ ሰጥቶ በጥቁር ፈረሱ ላይ ወጣና ቁልቁል ወደ ጃርሶ ከነፈ፡፡ ግን የት ደርሶ ይሆን? የሳምንት ሰው ይበለን፤ እንመለስበታለን፡፡
(ካለፈው የቀጠለ) ባለፈው ሳምንት በዚሁ ርዕስ ስለ አብቹ ማንነት፣ የት ተወልዶ የት እንዳደገ፣ ገና የ16 ዓመት ጉብል ሳለ ስለፈፀመው ተዓምራዊ ጀብዱ፣ በንጉሡና በራሶች ዘንድ ስጋት ሆኖ ስለመታየቱ፣ የጣሊያኖችንም ሆን የባንዳዎችን ቅስም እየሰበረ ወደፊት ስለመገስገሱ፣ ከማይጨው ሽንፈት በኋላም የሚወደውን አለቃውንና ጓደኛውን ደጃዝማች አበራን እና ሁለት ወዶ ዘማች ፈረንጆችን (አንደኛው የአብቹን ታሪክ በመጠኑም ቢሆን የጻፈውን አዶልፍ ፓርለሳክ ነው) ተሰናብቶ በጥቁር ፈረሱ ላይ ሆኖ፣ ከሁለት የጦር ሜዳ ጀግኖቹ (ጀኔራል ወርቁና ጀኔራል ሃብቶም) ጋር ቁልቁል ወደ ዓባይ ሸለቆ ሽምጥ መጋለቡን ገልጬ ነበር በቀጠሮ የተለየኋችሁ፡፡ ቀጣዩን ክፍል እንዲህ አቅርቤዋለሁ፡፡ ከቅስም ሰባሪው የማይጨው ሽንፈት በኋላ፣ንጉሡና ምርጥ አሽከሮቻቸው ወደ አውሮፓ በባቡር ሲኮበልሉ መጀመሪያም የፋሽስቶችን አረር በደረቱ እየመከተ የሀገርን ክብር ለማስጠበቅ የተዋደቀው ምስኪን ድምር ህዝብ ግን የሚያሰባስበው አላገኘም፡፡
በመሆኑም በአግባቡ የተደራጀውንና በዘመናዊ ትጥቅ ጡንቻውን ያፈረጠመውን የጠላት ኃይል በተናጠል መመከት አልቻለም፡፡ የኋላ ኋላ ግን ምንም እንኳ ንጉሡ ሜዳ ላይ በትነውት ቢፈረጥጡም፣ ምንም እንኳ አቅሙ ደካማ መሆኑን አሳምሮ ቢያውቅም፤ አያት ቅድመ አያቶቹ በባዕድ ተገዝተው አያውቁምና “አሜን” ብሎ መገዛት የሞት ሞት ሆኖ ታየው፡፡ ስለሆነም በየአካባቢው የጐበዝ አለቆችን እየመረጡ ከጣሊያን ጋር ፊትለፊት መጋፈጡን በቁርጠኝነትና በፍጹም ጽናት ተያያዘው፡፡ አብቹም ለተመሳሳይ ዓላማ ጃርሶ ወረደ፡፡
ከዚያስ? ሃሳቡ ተሳክቶለት በለመደው የጀግንነት ወኔ ጣሊያንን ተፋለመ? ተፋልሞስ ለድል በቃ? ወይስ በጠላት አረር ከሆነ፣ ከማይታወቅ ቦታ ወድቆ የጆቢራ ራት ሆነ? ወይስ መንግስት ቂም ቋጥሮ ቆይቶ እንደነበላይ ዘለቀ በድብቅ ቀበረው? ለፈፀመው ጀብዱስ ከድል በኋላ መንግሥት ምን ወሮታ ከፈለው? በአብቹና መሰል አርበኞች ለዘውድ የበቁት ንጉሥ እንዴት ረሱት? በአስጨናቂዎቹ የጦርነት ወቅቶች “እሰሩት! ገንዙት!” ሲሉ የነበሩ ልዑላን ራሶች ከድል በኋላ እንዴት ስሙ እንኳ ትዝ አላለቸውም? አምባራዶምም ሆነ ማይጨውና መቀሌ አካባቢ በተካሄዱ ውጊያዎች ላይ በዘግናኝ ሁኔታ ያለቁት ምስኪን ዜጐች ቀድሞውንም በሥርዓት ስላልተመዘገቡና ስለማይታወቁ፣ ስማቸው በወርቅ ቀለም አለመጻፉ ላያስደንቅ ይችል ይሆናል፡፡
ሆኖም አገራቸውና ቤተሰባቸው እንዲሁም ታሪክ በነሲብ ሲያወሳቸው ይኖራል፡፡ ግን አብቹ እንዴት ይረሳል? በወዶ ዘማችነት ከራስ ካሳ ጦር ጋር ዘምቶ የነበረው ቸኮዝሎባኪያዊው አዶልፍ ፓርለሳክ እንኳ ከዚያ ሁሉ ሠራዊት መሃል እንደ አብቹ በህሊናው ታትሞበት የቀረ ምርጥ ጦረኛ ያለ አይመስልም፡፡ በዚያ አስከፊ ሰዓት እንዲህ ዓይነት ተዓምር የሠራ የ16 ዓመት ጉብል መኖሩን የነገረንም እሱ ብቻ ነው፡፡ ብዙ ሰዎች ስለማይጨው ጦርነት ጽፈዋል፡፡ ብዙ የመጻፋቸውን ያህል የንጉሡንና የራሶችን “እንከን አልባ” ታሪክ ሊነግሩን ደከሙ እንጂ እንዲህ እንደ አብቹ ያሉ ሳተናዎችን ታሪክ እየመዘዙ አላሳዩንም፡፡ ይልቁንም “ንጉሡ ወደ አውሮፓ የሄዱት ሸሽተው ሳይሆን የተባበሩትን መንግሥታት (ሌግ ኦፍ ኔሽን) እርዳታ ለማግኘት ነው” የሚል ስብከት ደጋግመው ይነግሩንና የትየለሌ ኢትዮጵያውያን በመርዝ ጋዝ እየተጠበሱ አምስት ዓመት ሙሉ ፍዳቸውን አይተው ያስመዘገቡትን ድል ለንጉሡ በገጸበረከትነት ያቀርባሉ፡፡ “ፀሐዩ ንጉሠ ነገሥት በድል አድራጊነት መጡ” እያሉም ድሉን በኪሳቸው ውስጥ ይዘው የመጡ በማስመሰል ከኬኩ ላይ ክሬሙን እንዲልሱ ያደርጓቸዋል፡፡ በመሠረቱ እንዲህ ዓይነቱ ዘገባ ስህተት ሳይሆን ክህደት ይመስለኛል፡፡ በጣሊያን የመርዝ ጋዝ በየበረሃው አካሉ እንደ ቅጠል ረግፎ የቀረው፣ በወንድሙ ሬሣ ላይ እየተራመደ የሀገሩን ጠላት አናዝዞ ለድል የበቃው አርበኛው የኢትዮጵያ ህዝብ እንጂ ንጉሡ አይደሉም፡፡ ንጉሡማ አውሮፓ ውስጥ ከቤተሰባቸውና ከምርጥ አሽከሮቻቸው ጋር የሞቀ ኑሮ እየኖሩ ነበር፡፡ ጦርነት ደግሞ በርቀት መቆጣጠሪያ ሊካሄድ የሚችል ቀላል ጨዋታ (ጌም) አይደለም፡፡ እንዴት አርጐ ነው ታዲያ ድል ከአውሮፓ ያውም ከእንግሊዝ ይዘውልን የሚመጡት? ቀድሞ ነገር ጣሊያን የወረረችንኮ የእንግሊዝን ሙሉ ድጋፍ አግኝታ ነው፡፡ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዳጅና ጠላትን ሳይለይ አውሮፓን ስላመሳቀለው፣ ጣሊያንም በምስራቅ አፍሪካ አካባቢ የእንግሊዝን ጥቅም የሚነካ ተግባር በመፈፀሟ ነው ፊት የተዟዟሩት፡፡ ያም ሆኖ ድሉ የተገኘው አብቹን በመሰሉ ቆፍጣና ጀግኖች መራራ ትግልና መስዋዕትነት እንጂ ከእንግሊዝ ወይም ከንጉሡ አይደለም፤ ሊሆንም አይችልም፡፡
ንጉሡ በእንግሊዞች አጃቢነት ገና መንገድ ላይ ሳሉኮ ኢትዮጵያውያን አርበኞች ጣሊያንን አርበድብደው መጋቢት 28 ቀን 1933 ዓ.ም አዲስ አበባ ላይ የደሙላትን፣ በርካታ ወገኖቻቸውን ጭዳ ያደረጉላትንና ምንጊዜም ተዋርዳ የማታውቀውን ሰንደቅ ዓላማቸውን አውለብልበዋል፡፡ ይህ ቀን በደርግ ዘመን በክብር ሲታሰብ እንደነበረ አስታውሳለሁ፡፡ ኢህአዴግ አዲስ አበባ ሲገባ ግን ቀኑን ወደሚያዝያ 27 ቀይሮታል፡፡ ቀኑ ደግሞ ንጉሡ አዲስ አበባ የገቡበት ነው፡፡ ግን ለምን? ትክክለኛው የድል ቀን አርበኞች የገቡበት ነው፡፡ ሚያዝያ 27 ማለት ንጉሡ ሳያስቡት ተገፍትረው ያጡትን ዙፋን መልሰው ያገኙበት እንጂ እንደ አጼ ቴዎድሮስ፣ እንደ አፄ ዮሐንስ ወይም እንደ አጼ ምኒሊክ ጦራቸውን መርተው፣ በጀግንነት ተዋግተው ለድል ያበቁበት ዕለት አይደለም፡፡ ይልቁንም ሚያዝያ 27 ቀን 1928 ዓ.ም ጣሊያን አዲስ አበባን የተቆጣጠረችበትና የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ አዋርዳ የራስዋን ሰንደቅ ዓላማ በክብር ያውለበለበችበት ዕለት ነው፡፡
ስለዚህ የምናከብረው የማንን የድል ዕለት ለማስታወስ ይሆን? የጣሊያንን ወይስ…? ለነገሩ ይህኛው ሃሳብ በጠለፋ ገባ እንጂ የጽሑፌ ዓላማ ብሔራዊው አርበኛ አብቹ ከማይጨው የሽንፈት መልስ በኋላ የት እንደገባ መጠየቅና የላሊበላን ታሪክ ቀባሪዎች ለማወቅ መትጋት ነው፡፡ አምስት የፍዳ ዓመታት በገድል ከተፈፀሙ በኋላ ንጉሡ “በድል አድራጊነት” ሳይሆን በእንግሊዞች አጃቢነትና በጀግኖቻችን ድል አድራጊነት ወደ ሥልጣን ሲመለሱ በብዛት ይሾሙና ይሸልሙ የነበሩት ለዘውድ ያበቋቸውን የቁርጥ ቀን ጀግኖች ሳይሆን የወገኑን አንገት እንደ ጐመን ያስቀነጠሰ ባንዳንና ስደተኛውን ነበር፡፡ አንዳንዶችን እንዲያውም ማዕረጋቸውን ብቻ ሳይሆን ህይወታቸውንም በመሪር ግፍ ነጥቀዋቸዋል፡፡ ከህይወታቸውም ከማዕረጋቸውም በላይ ታሪካቸውን የተነጠቁት ደግሞ እጅግ የሚያሳዝኑ ናቸው፡፡ እንዴት ታሪክ ይገደላል? ስለአብቹም ሆነ አምባራዶም ላይ በተካሄደው ዘግናኝ ጦርነት ተዓምር ስለሰሩት ጀግኖች የነገሩን ቼኮዝሎባኪያዊው አዶልፍ ፓርለሳክና ኪውባዊው ኮሎኔል ዴል ባዬ ብቻ ናቸው፡፡ “ሐበሽስካ ኦዲየሳ” የተሰኘው የታሪክ መጽሐፍ ወደ አማርኛ እስከ ተመለሰበት 1989 ድረስ አብቹ የሚባል ጀግና ስለመፈጠሩም የሚያውቅ ሰው ያለ አይመስለኝም፡፡ እውነተኛ ጀግኖች በመብራት በሚታሰሱበት በዚያ ዘግናኝ ወቅት ተዓምር የሚመስል ጀብዱ እየፈፀመ ጣሊያንን ሲያርበደብድ የነበረ ጀግና፣ የመከራው ጊዜ ሲያልፍ ስሙ እንኳ ለምን ተረሳ? የሚገርም ጉዳይ ነው፡፡
የጃጀ የመከላከል ሃሳብ ለነበራቸው ጁጁዎች ባለመታዘዙ ሹመት ሽልማቱ ይቅርበት፤ ግዴለም፡፡ ግን እንዴት በስህተት እንኳ ስሙ አይነሳም? የሃገራችን ታሪክ ጸሐፊዎችስ (በተለይ ስለማይጨው ዘመቻ የጻፉና በግንባሩ የነበሩ) ለምን ንፉግ ሆኑ? አብቹኮ ህይወቱን አልነፈገንም፡፡ አብቹ ከጣሊያን ጋር ሲዋጋ በአንዱ የሃገሩ ሸለቆ ውስጥ ወድቆ ያገሩ አሞራ በልቶታል፤ ወይም “እሰሩት ገንዙት” ሲሉ የነበሩ ወግ ጠራቂ መኳንንት አስገድለውታል፤ ወይም ድምጹን አጥፍቶ ኖሮ በህመም ሞቷል፤ ወይም ዕድለኛ ከሆነ ዛሬ የዘጠና ሶስት ዓመት አዛውንት ሆኖ ትውልዱንም ዘመኑንም ይታዘባል፡፡ ለነገሩ ሰውን ገድሎም ሆነ በቁሙ መቅበር አዲስ ነገር አይደለም ግን ታሪክን እንዴት መቅበር ይቻላል? አብቹን የመሰለ ብሔራዊ አርበኛ ታሪክስ ከምን ዓይነት ጥልቅ ጉድጓድ ውስጥ ቢቀበር ነው ፍንጩ እንኳ የታጣው? ለነገሩ ታሪክን መቅበር የዳበረ ልምድ ያለን ይመስለኛል፡፡
እንኳን የአብቹን የአንድ ፍሬ ልጅ (ግን ወኔ ሙሉ ጀግና) ታሪክ የዓለም ማህበረሰብ “… ቅርሴ ነው” ብሎ በክብር የመዘገበው የላሊበላ ታሪክስ መች በቅጡ ይታወቃል? የሚታወቀው “ላሊበላ የሚባል የተቀደሰ ንጉሥ በእግዚአብሔር ትዕዛዝ ከድንጋይ ሠራው” የሚል ነው፤ በቃ፡፡ ግን መጀመሪያ እንዴት ሃሳቡን አፈለቀው? ወይም እኒያን አይነት ተዓምረኛ ቤተክርስቲያኖችን ለመሥራት ያነሳሳው ሰበብ ምን ነበር? የዚያ ዓይነት ድንጋይ በአካባቢው እንደሚገኝ በምን ተገነዘበ? የከርሰ ምድር መመርመሪያ ቴክኖሎጂ በወቅቱ ነበር? በእርግጥ በመጥረቢያ ነበር የሠራው? በመጥረቢያ ከሰራውስ ለምን ምልክቱ ቤተ ጊዮርጊስ ላይ አልታየም? ድንጋዩን እንደ እንጨት አለስልሶ የሚጠርብ መሳሪያስ ምን ዓይነት ነው? ድንጋዩ ሲጠረብ (በተለይ ማዕዘን አካባቢ) ለምን አንድ ቦታ ላይ እንኳ አይሸረፍም? እጅግ ብዙ ጥያቄዎች ሊነሱና ተገቢው መልስ ሊሰጥባቸው ይገባ ነበር፡፡ ትክክለኛውን መልስ መስጠት የሚቻለው ግን ትክክለኛ ታሪኩ ሲገኝ ነው፡፡ የዚያ ግዙፍ ተግባር ባለቤት (የላሊበላ) ታሪክ የት ተቀበረ? በምን ያህል ጥልቀት ተቀበረ? ማን ቀበረው? ለምን? እጅግ የሚገርም ጉዳይ ነው፡፡
ከእሱ በፊት የኖሩት የአክሱም ነገሥታት ዝርዝር ታሪክ ሲጻፍና ሲተነተን፤ ሌላው ቀርቶ በጦርነት ድል ያደረጓቸው ህዝቦች፣ የወጉት ሀገር፣ ያደሱት ዕልቂት መጠን፣ ወዘተ በሰፊው ሲነገርና ሲዘከር የላሊበላና ቤተሰቦቹ ትክክለኛ ታሪክ እንዴት ተዳፍኖ ቀረ? ለማን ጥቅም? ለምን ዓላማ? ይህ ዓይነት ቅጥራት የሚፈፀመው ምን አልባት “ከሰሎሞን ዘር የወጣን እኛ እንጂ የላሊበላ ዘር አይደለም” በሚሉ ግብዝ ጸሐፊዎች ሊሆን ይችላል፡፡ ግንኮ በዚያው ግብዝ ሥራቸውም ቢሆን የላሊበላን ዘር (በእናቱ በኩል ገረድ ቢያደርጉትም) አባታቸው ሰሎሞን መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ታዲያ ያን የመሰለ ድንቅ ጥበብ ለዓለም ያስተማረውን ጀግና ታሪክ መቅበር ለምን አስፈለገ? ታሪክ መቅበር የጀመርነው በላሊበላ ሳይሆን ይቀራል? በላሊበላ ዘውድ ወራሾችና በ “ሰሎሞናዊው” ይኩኖአምላክ መሃል የከረረ፣ የመረረ ውጊያ ሳይካሄድ በአባ ተክለሃይማኖትና በአባ ኢየሱስ ሞዐ ፖለቲካዊ ጥበብ ሥልጣን ወደ ሸዋ መሻገሩን ብዙዎች ጽፈዋል፡፡ ለከፈሉት ፖለቲካዊ ውለታም ለአባ ተክለ ሃይማኖት የዕጩጌነት፣ ለአባ ኢየሱስ ሞዐ ደግሞ የዓቃቤ ሰዓትነት ክብር ከይኩኖአምላክ ተቸሮአቸዋል፡፡
በሽግግሩ ወቅትም ሆነ በኋላ ላሊበላ ላይ ብቻ ያተኮረ የውጭ ወራሪ አልተነሳም፡፡ ታዲያ ምን መዓት ወረደና ታሪኩን ቀበረው? ምን አልባት ወርቃማውን የላሊበላ ታሪክና ጥበብ ጥልቅ ጉድጓድ ውስጥ የቀበሩት ተንኮልን ማደሪያቸው ያደረጉ እበላ ባይ ደባትር ሊሆኑ ይችላሉ - የሚያፎደፉዱላቸው ነገሥታት ከላሊበላ የተሻለ ሳይሆን ጫፉ ጋ የሚደርስ ተግባር ማከናወን ስለማይችሉ፡፡ የጀግናውን አብቹን ታሪክ ጥልቅ ጉድጓድ ውስጥ የቀበሩትም የእነሱ የልጅ ልጆች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ እናም እባካችሁ የጀግናውን አብቹንም ሆነ የላሊበላን ምሉዕ ታሪክ ያያችሁ ና ወዲህ በሉኝ! ከታሪክ ቀባሪዎች ይሰውረን፡፡
እንደው በማሪያም ይሄንን ሁሉ ያነቡታል ብለህ ነው የጻፍከው? እንኩዋን አብቹ አባይ ራሱ ቢጠፋ አላነብልህም ሙት :lol: :lol: :lol: ይልቅ የአብቹን የበላው ነገር አሳሳቢ ከሆነ ጽሁፉን ራፕ አርግልን ... እኔ ስክሮል አርጌ መጨረስ ራሱ አቅቶኛል .. :lol: :lol:
recho wrote: እንደው በማሪያም ይሄንን ሁሉ ያነቡታል ብለህ ነው የጻፍከው? እንኩዋን አብቹ አባይ ራሱ ቢጠፋ አላነብልህም ሙት :lol: :lol: :lol: ይልቅ የአብቹን የበላው ነገር አሳሳቢ ከሆነ ጽሁፉን ራፕ አርግልን ... እኔ ስክሮል አርጌ መጨረስ ራሱ አቅቶኛል .. :lol: :lol:
ቅቅቅቅ ፕሮፌሰር :lol: :lol: ከምር ግን አንበህዋል? አረዛዘሙ .. ባይሆን በ ኤፒሶድ እና ሲሪስ ከፋፍልልን .. እንጂ ይሄንን ሁሉ ማን ያነባል ... አይናችንም እየደከመ ነው እንደምታውቀው :lol: :lol:
ያው ዋርካ ቅጥ ሲያጣ ጠፋሁ እንጂ በህይወትስ መኖሩን አለሁ::የአቢቹን ታሪክ እያዘጋጀሁ እያለሁ ሌሎች መረጃዎች እጄ ስለገቡ ....የችኮላ ስራ እንዳይሆን ...ከቀረበ አልቀር ክብሩን ጠብቆ እንዲቀርብ በማሰብ ነው የዘገየሁት ::አይዞን እያለቀ ነው ! ዘመዶቻችንን ሰላም በልልን
እንደ ተጋባዥ ቸኩያለሁ ... ... አንተ ደግሞ እንደ ደጋሽ ተረጋግተህ የሚጥም ነገር ይዘህ መቅረብ አለብህ ... የነ ቶሎ ቶሎ ቤት እንዳይሆን ... ... .. በተረፈ ያለቀ መስሎኝ ለዘመዶቻችንም በዛ መልኩ ነበር የነገርኳቸዉ ... በጉጉት እየጠበቁ ነዉ .... ... ለሁሉም ሳገኛቸዉ ሰላምታህን አደርሳለሁ ...
የት ቦታ ነው አብቹ ይጥፋ ያለችው ? ግርም ይለኛል ይህን የኢትዮጵያ ታሪክ ልክ እንደ ግልህ ሀብት ለራስህ ለማረግ አትሞክር በመተጎርምህ ልትመስገን ይገባል እንደ እድል ሆኖ ኢትዮጵያ ያስተማረቻቸው ሰዎች ልህዝባቸው ክብር ሳይሰማቸው ሳይማር ባስተማራቸው ህዝብ ታርክ እራሳቸውን እንደ ጀገና ሲቀቡ ይታያሉ እንደ ደራሲነትህ ወይም እንደ ተርጋሚ ሀላፊነት ያለው ጻፍ ደጋፊም ሆነ ተቀዋሚ ተቺም ሆነ ገንቢ ኡሉ ሁሉንም በመልካም መቀበል አለብህ እኔ እንዳንበብኩት ሁሉ ሪቾ በድንብ አንበዋለች የፍለገችው የአቡን መጨረሻ ለማወቅ ካላት ጉጉት ይህን ሁሉ ማን ያነባል አሳጥረው ማለታ የአብቹ ጉጉት ያሳደረባት እንጂ ሳታነበው ቀርታ አይደለም ::ያውም ሆነ ይህ ታሪካችን የማወቅ መብታችን እንደሆነ እውቅ :: ምስጋና ለማሞ ውድነህ ምስጋና ለአቤጉበኛ መስጋና ታሪክን ጽፈውልን ላለፉት ሁሉ የዛሬው ትውልድ ግን መጻፍ መተርጎም ቢዝነስ አድርገውታል ::
ሓደ ኣባል ናይቶም ኣብ ከባቢ ጎልጅ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ፣ ንሓንቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ከምዝዓመጹ፣ ስድራቤት እታ መንእሰይ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ገሊጾም።
እታ ሄለን ዳኒኤል ዝተባህለ ኤርትራዊት ናይ ዓይኒን እግርን ስንክልና ዘለዋ እኳ ኣንተኾነ፣ ፍቓዱ ዝተባህለ መራሕ መኪና ናይቶም ተቓወምቲ ‘ክማልኣኪ’ ኢሉ ሒዝዋ ድሕሪ ምኻዱ ኣካላውን ጾታውን ዓመጽ ወሪዱዋ ኣብ ከባቢ ገርገፍ ተደርብያ ብነበርቲ እቲ ከባቢ ከምዝተረኽበት፣ ሓዋ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ጓል 23 ዓመት ኤርትራዊት መንእሰት መንእሰይ ብ17 ሓምለ 2015 ፍቓዱ ብዝተባህለ መራሒ መኪና ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ከምዝተወስደትን ንጽባሕቲ ከኣ ኣብ ከባቢ ገርገር ተደርርብያ ከምዝተረኽበትን’ውን ሓያሎ ነበርቲ ጎልጅ ይጠቕሱ።
እታ ጾታውን ኣካላውን ዓመጽ ዝወረደ መንእሰይ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ተሰነይ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ተሰነይ ሕክምና ይግበረላ ምህላዉ ዝጠቀሰ ሓዋ፣ እቲ ነቲ ገበን ዝፈጸመ ጥርጡር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ብዛዕባ ምእታዉን ዘይምእታዉ ከረጋግጽ ከምዘይክኣለ ኣረዲኡ።
ግርማዊት ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ ቅዳሜ ሚያዝያ ፳፪ ቀን ፲፰፻፷፰ ዓ.ም ከሸዋ ንጉሥ ምኒልክና ከወረኢሉ ተወላጅ ከወይዘሮ አብቺው በተጉለትና ቡልጋ አውራጃ ጅሩ እነዋሪ ከተማ ተወለዱ። ሐምሌ ፲፩ ቀን ሰኞ ሥርዓተ ጥምቀት ተፈጽሞላቸው፣ የክርስትና ስማቸው አስካለ ማርያም ተባለ። ግርማዊት ንግሥተ ነገሥት ዘውዲቱ ለዳግማዊ ምኒልክ ሦስተኛ ልጅ ሲሆኑ ከልጅ ኢያሱ ቀጥለው መኳንንትና ሕዝቡ መክሮና ዘክሮ በምርጫ በኢትዮጵያ ዙፋን ላይ የተቀመጡ ብቸኛዋ ንግሥት ናቸው።
አባታቸው የሸዋው ንጉሥ ምኒልክ (በኋላ ዳግማዊ ዐፄ) ዘውዲቱ የስድስት ዓመት ሕጻን እንደነበሩ ለአሥራ ሁለት ዓመቱ የዐፄ ዮሐንስ ልጅ ለአርአያ ሥላሴ ዳሩዋቸው። ጋብቻቸውም ጥቅምት ፲፫ ቀን ፲፰፻፸፭ ዓ.ም. በተክሊልና በቁርባን ተፈጸመ፡ የሠርጉም ማማርና የሽልማቱ ብዛት ሊነገር አይቻልም። ልጅ ኢያሱ መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፱ ዓ.ም ከስልጣን ሲወርዱ፤ መኳንንቱና ሕዝቡ መክሮና ዘክሮ በምርጫ ወይዘሮ ዘውዲቱን ግርማዊት ንግሥተ ነገሥት፤ ራስ ተፈሪ መኮንንን አልጋ ወራሽ እና ባለሙሉ ሥልጣን እንደራሴ እንዲሆኑ ወስነው መስከረም ፳፩ ቀን "ግርማዊት ዘውዲቱ፣ ንግሥተ ነገሥት ዘኢትዮጵያ" ተብለው ነገሡ። በመኳንንቱም ምክር መሠረት ጳጳሱና እጨጌ ወልደጊዮርጊስ "ኢያሱን የተከተልክ፣ ያነገሥናትን ዘውዲቱንና ራስ ተፈሪን የከዳህ፣ ውግዝ ከመአርዮስ" እያሉ በአዋጅ አወገዙ፡[1]
ከዚህ በኋላ በጥቅምት የሰገሌ ጦርነት ከተደረገ በኋላ የዘውድ በዓሉ የካቲት ፬ ቀን ፲፱፻፱ ዓ.ም እንዲሆን ታዞ፣ ለዘውዱ በዓል በኢትዮጵያ አዋሳኝ ያሉት የእንግሊዝ ሱዳንና የእንግሊዝ ሱማሌ ገዥዎች፤ የፈረንሳይ ሱማሌ ገዥ እና በኢትዮጵያም ታላላቅ ራሶች እንዲሁም የየአውራጃው ገዥዎች በተገኙበት በዕለተ እሑድ አባታቸው ባሠሩት በትልቁ ደብር በመናገሻ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን በሊቀ ጳጳሱ በአቡነ ማቴዎስ እጅ ቅብዐ መንግስት ተቀብተው የንጉሠ ነገሥቱን ዘውድ ጫኑ። ከዚህም በኋላ እንደ ሥርዓተ ንግሡ ሕግ፤ ንግሥተ ነገሥት ዘውዲቱ በአባታቸው ዙፋን ተቀምጠው መንገሣቸውን፤ ደጃዝማች ተፈሪም ራስ ተብለው አልጋ ወራሽና ባለሙሉ ሥልጣን እንደራሴ መሆናቸውን በቤተ ክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ በተሰበሰበው ሕዝብ ፊት አዋጅ ተነገረ።
የንግሥተ ነገሥታትን ሥልጣን ለማሳወቅ ሲባል ራስ ወልደ ጊዮርጊስ የካቲት ፲፩ ቀን ራስ ወልደ ጊዮርጊስን ንጉሠ ጎንደር ብለው አንግሠው ዘውድ ደፉላቸው። እንደዚሁም መስከረም ፳፯ ቀን 1921 ዓ.ም. ብዙ መኳንንትና መሣፍንት፤ ሊቃውንትና ጳጳሳት ባሉበት የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽ ራስ ተፈሪ መኮንንን አዲስ አበባ መካነ ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን፣ ንጉሥ ተፈሪ ተብለው ዘውድ ተጫነላቸው።
ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ በነገሡ በአሥራ ሦሥት ዓመት ተኩል በ፶፬ ዓመት ዕድሜያቸው ረቡዕ መጋቢት ፳፬ ቀን ፲፱፻፳፪ ዓ.ም በ ፰ ሰዓት ዐረፉ። የሞታቸው ዜና እንደተሰማም በከተማው የሐዘን ጥላ አጠላበት። አባታቸው ዐፄ ምኒልክ በተቀበሩበት በታዕካ ነገሥት በዓታ ቤተ ክርስቲያን ተቀበሩ።
የዓለም መንግሥታት ማኅበር (ሊግ ኦፍ ኔሽንስ) ጠቅላላው ጉባዔ በ28 ሴፕቴምበር በ1923 እ.ኤ.አ. (መስከረም 17 1916 ዓ.ም.) ስብሰባውን ቀጠሉና የስድስተኛውን ኮሚሲዮን ማስታወቂያ ተደግፎ ኢትዮጵያ ማኅበርተኛ እንድትሆን ፈቃዱ መሆኑን አስታወቀ። በዚህ ጊዜ ዋናው መልእክተኛ ደጃዝማች ናደው የደስታ ስሜታቸውን ለመግለጥ ንግግር ማድረጊያው ስፍራ ላይ ቆመው የሚከተለውን ዲስኩር ተናገሩ፡፡
ጠቅላላው ጉባኤ በበጎ ፈቃደኝነትና በትክክለኛ ፈራጅነት፣ በጥልቅ አስተሳሰብ መርምሮ ወደ ማኅበሩ ስለመግባት ያቀረብነውን ጥያቄ ስለ ተቀበለው፣ የኢትዮጵያ መልእክተኞች በግርማዊት ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱና በልዑል ራስ ተፈሪ መኰንን የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽና ባለ ሙሉ ሥልጣን እንደራሴ ስም፣ እንዲሁም በመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ስም ምስጋና ያቀርባሉ።
የሰውን ልጅ ወንድማማችነት የመመሥረት ዓላማ ባለው ውሳኔያችሁ የተሰማንንም ልባዊ ደስታ እንድገልጽላችሁ ይፈቀድልኝ ዘንድ እለምናለሁ። ኢትዮጵያ ባለፈው የጀግንነት ታሪክና በከፍተኛ ሥልጣኔዋ የምትኮራ አገር መሆንዋ፣ የዘመናዊ ድርጅቶች ከሚያስገኙላትም ፍሬ ተካፋይ ለመሆን ብርቱ ጥረትና ሙሉ ፈቃደኛነት እንዳላት የታወቀ ነው።
ልዑል አልጋ ወራሽ ራስ ተፈሪ መጋቢት ፲፮ ቀን ፲፱፻፲፮ ዓ.ም በግርማዊት ንግሥት ዘውዲቱ ፈቃድ ስለ ባሮች ነፃነት አንድ ደንብ አወጡ። ደንቡ «ስለ ባሮች አስተዳደርና ነፃነት የቆመ ደንብ» የሚል አርእስት ተሰጥቶትና እንደ መጽሐፍ ሆኖ በልዑል አልጋ ወራሽ ማተሚያ ቤት ታትሞ ወጣ። መጽሐፉ ባለ 10 ገጽ ሲሆን የደንቡ ቃል በ45 ቁጥሮች ተመድቧል፡፡
ባለብዙ ባሮች የሆኑት ሰዎች ግን በልባቸው ቅሬታ ገብቶ አዘኑ። ለምሳሌ የጦር ሚኒስትሩ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ በዚያው ሰሞን የልባቸውን ቅርታ በጨዋታ ላይ ሲናገሩ «እንግዲህ ምን አለ አልታየ ወርቅ (ሚስታቸው) ወደ ወንዝ እየወረደች ውሀ መቅዳት ነው፣ እኔም እንጨት እየፈለጥሁ አቀርብላታለሁ» አሉ እየተባለ ሲወራላቸው ከረመ፡፡
ከእንግሊዝ አገር የመጣው የአፄ ቴዎድሮስ ዘውድ ሐምሌ 4 ቀን 1917 ዓ.ም ቅዳሜ ለግርማዊት ንግሥት ዘውዲቱ ተመለሰ። በዚህም ጊዜ የተፈጸመው ሥነ ሥርዓት እንደሚከተለው ነበር፤
ከጧቱ በ4 ሰዓት የግቢ ሚኒስትር ደጃዝማች ወልደ ገብርኤል በሻህ በጦር ልብስ ያጌጡ ጭፍሮች አስከትለውና በአራት ፈረሶች የሚሳብ ሠረገላ አሲዘው ከአቶ ሣህሌ ፀዳሉ ጋር ወደ እንግሊዝ ሌጋሲዮን ሄዱ። የእንግሊዝ መንግሥት ሚኒስትር ሚስተር ቻርልስ ቤንቲንክም ዘውዱን በሠረገላው ላይ አስቀመጡትና ሁሉም ዘውዱን አጅበው ወደ ቤተ መንግሥት መጡ።
ግርማዊት ንግሥት ዘውዲቱና ልዑል አልጋ ወራሽ በቤተ መንግሥታቸው ውስጥ በተለይ በተሰናዳው ስፍራ ከመኳንንት ጋር ተቀምጠው ይጠብቁ ነበር። የግቢ ዘበኞችም በግቢው ውስጥ በቀኝና በግራ ተሰልፈው ነበርና ሠረገላው በሰልፉ መካከል አልፎ ከመንግሥት ፊት ደረሰ። እዚያም አንድ ጠረጴዛ ተዘጋጅቶ ነበርና ሚስተር ቤንቲንክ ዘውዱን ከሠረገላው አውርደው በጠረጴዛው ላይ አስቀመጡትና ከዚህ ቀጥሎ ያለውን ቃል ተናገሩ፤
ግርማዊት ሆይ በንግሥት ቪክቶሪያ መንግሥት በ1860 ዓ.ም ከመቅደላ የተወሰደውን የአፄ ቴዎድሮስን ዘውድ የታላቂቱ ብሪታንያና የአየርላንድ፣ ከባሕር ማዶ ያሉት ግዛቶች ንጉሥና የህንድ ንጉሠ ነገሥት በሆኑት በግርማዊ ጌታዬ በንጉሡ ትዕዛዝ ለግርማዊት ንግሥት በማክበር እመለስሁ።
ጣልያንን ለዘጠኝ ዓመታት የመሩት የቀድሞው የጣሊያን ጠቅላይ ሚኒስትር፣ የኤሲ ሚላን እግር ኳስ ክለብ ፕሬዚዳንትና ባለቤት እንዲሁም ቢሊየነሩ ሲልቪዮ ቤርሎስኮኒ በተከሰሱበት የታክስ ማጭበርበር ወንጀል ጥፋተኛ ሆነው በመገኘታቸው በሚላን ከተማ የሚገኘው ፍርድ ቤት ቤርሎስኮኒ የአራት ዓመታት እስራት ቢፈረድባቸውም የእስራት ቅጣቱ በተለያዩ ምክንያቶች ቀርቶ በተቃራኒው ቤርሎስኮኒ በአረጋውያን ማቆያና መንከባከቢያ ማዕከል ውስጥ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት እንዲሰጡ እ.ኤ.አ. በ2013 መወሰኑ ይታወቃል፡፡ በውሳኔው መሠረትም ቤርሎስኮኒ ሴሴኖ ከተማ ውስጥ በሚገኘውና ከ2000 በላይ በእድሜያቸው የገፉ፣ የአእምሮና የአካል ጉዳተኛ የሆኑ አረጋውያን በሚገኙበት ማዕከል ውስጥ ለአንድ ዓመት ያህል በሳምንት ለአራት ሠዓታት በማዕከሉ እየተገኙ አረጋውያኑን እንዲመግቡ፣ እንዲንከባከቡ፣ እንዲያንሸራሽሩ እንደ አጠቃላይም በማንኛውም መልኩ ከአረጋውያኑ ጎን እንዲሆኑ ተወስኖባቸው ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎቱን ፈፅመው አጠናቀዋል፡፡
ታዋቂው አሜሪካዊ የሙዚቃ አቀንቃኝ ቦይ ጆርጅም በመኖሪያ ቤቱ የኮኬይን ዕፅ ይዞ መገኘትና በሀሰት የመኖሪያ ቤቴ ተዘርፏል በሚል ካቀረበው የሀሰት ጥቆማና ሪፖርት ጋር በተያያዘ እ.ኤ.አ. በ2006 በማንሀተን የወንጀል ችሎት ጥፋተኛ ከተባለ በኋላ የተወሰነበት ቅጣት ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት እንዲሰጥ ይኸውም በኒውዮርክ ከተማ ለአምስት ቀናት ያህል የከተማዋን መንገዶች እንዲያፀዳ ሲሆን ከኒውዮርክ ከተማ የፅዳት አገልግሎት ክፍል ጋር በመሆን የከተማዋን አውራ ጎዳናዎች ለአምስት ቀናት ያህል በማፅዳት ቅጣቱን ፈፅሟል፡፡
ሆላንዳዊው የእግር ኳስ ተጫዋች የነበረውና ለአያክስ አምስተርዳም፣ ኤሲ ሚላንና ባርሴሎና እግር ኳስ ክለቦች ተጫውቶ ያሳለፈው ፓትሪክ ክላይቨርትም የ19 ዓመት ወጣት በነበረበትና ለአያክስ አምስተርዳም እግር ኳስ ክለብ በሚጫወትበት ወቅት በአምስተርዳም ከተማ ከፍጥነት ወሰን በላይ መኪና ሲያሽረክር ባደረሰው የመኪና አደጋ የቲያትር ዳይሬክተር የነበሩ የ56 ዓመት ጎልማሳ ሕይወታቸው እንዲያልፍ በማድረጉ በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ተብሎ ዕድሜው ገና 19 ዓመት የነበረና ተስፈኛ ስፖርተኛ መሆኑ ከግምት ገብቶ የተጣለበት የሶስት ወራት የእስራት ቅጣት በሁለት ዓመት የፈተና ጊዜ እንዲገደብ፣ ለ18 ወራት መኪና ከማሽከርከር እንዲታቀብ እና ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት እንዲሰጥ ተወስኖበታል፡፡ በሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎቱም ፓትሪክ ክላይቨርት ለ240 ሰዓታት ታዳጊ ሕፃናትን በእግር ኳስ ስፖርት እንዲያሰለጥንና ለሕፃናቱ መልካም አስተዳደግ አስተዋፅኦ እንዲያደርግ ተወስኖበት ቅጣቱን መፈፀሙም ይታወቃል፡፡ ከእነዚህ ሠዎች በተጨማሪ ሌሎች ሠዎችም ለፈፀሙት የወንጀል ድርጊት ቅጣት እንሆን ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት እንዲሰጡ ሲወሰንባቸው ይታያል፡፡
ለመሆኑ የወንጀል አጥፊዎች ላይ የሚጣሉ ቅጣቶች ምን ዓይነት ናቸው? ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ ምን ዓይነት ቅጣት ነው? ዓላማውስ ምንድን ነው? በኢትዮጵያ የወንጀል ሕግስ ሽፋን ተስጥቶታል ወይ? ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ የሚወሰነው ምን ምን ሁኔታዎች ሲሟሉ ነው? ስንት ዓይነት የግዴታ ስራዎች አሉ? ፍርድ ቤቶችስ የግዴታ ስራን አስመልክቶ በሕግ ተለይቶ የተሰጣቸው ሥልጣን ምንድን ነው? ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራን አስመልክቶ የሚስተዋሉ ችግሮችና መፍትሔዎቻቸው ምንድን ናቸው? የሚሉና ተያያዥ ነጥቦችን በዚህ ፅሁፍ በአጭሩ እንዳስሳለን፡፡
በወንጀል ጉዳይ ተከሰው በእምነት ቃላቸው ወይም በቀረበባቸው ማስረጃ መሠረት በፍርድ ቤት ጥፋተኛ የተባሉ ሠዎች ላይ የሚጣሉ ቅጣቶች ዓይነታቸው ዘርፈ ብዙ ነው፡፡ እነዚህም አጥፊውን በሞት ቅጣት እንዲቀጣ የሚወሰንበት፣ ነፃነትን በሚያሳጣ የቀላል ወይም ፅኑ እስራት ቅጣት የሚቀጣበት ወይም በገንዘብ መቀጮ የሚቀጡበት እንዲሁም የግዴታ ሥራ እንዲቀጣ የሚደረግባቸው የቅጣት ዓይነቶች ዋነኛ ተጠቃሽ ናቸው፡፡ በተጨማሪም እደ ተግሳፅና ወቀሳ፣ ከመብት መሻር እና ሌሎችም ይገኙበታል፡፡
ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ በፍርድ ቤት ውሳኔ ጥፋተኛ የተባለ ወንጀል ፈፃሚ ሕብረተሰቡ ላይ ላደረሰው በደልና ጥፋት መካሻ እንዲሆን ያለክፍያ ለሕብረተሰቡ ጠቀሜታ ያለው ሕዝባዊ አገልገሎት እንዲሰጥ የሚደረግበት አጥፊው በእስራት ከሚቀጣ ይልቅ በአማራጭነት የግዴታ አገልግሎት እየሰጠ እንዲቀጣ ለማድረግ የተቀመጠ የወንጀል ቅጣት ዓይነት ነው፡፡
ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ እንደ ወንጀል ቅጣት የተጠቀመበት ዓላማ በአደገኝነት ዝቅተኛና መካከለኛ የሆኑ ወንጀል ፈፃሚዎች የሚጣልባቸው ቅጣት ነፃነታቸውን የሚያሳጣ እስር ከሚሆን ይልቅ የተበደለው ማሕበረሰብ ወንጀል ፈፃሚው ያለክፍያ በሚሰጠው ሕዝባዊ አገልግሎት ቀጥተኛ ተጠቃሚ እንዲሆን ማስቻል፣ ወንጀል ፈፃሚውን በማሰር የሚወጡ ወጪዎችን መቀነስ፣ ተቀጪውን ፍሬያማና አስተማሪ በሆነ መልኩ እንዲቀጣ ማስቻል መሆኑን በዘርፉ የተፃፉ ፅሁፎች ያስረዳሉ፡፡
በወንጀል ሕጉ አንቀፅ 103 እና ተከታዮቹ ድንጋጌዎች ላይ እንደተመለከተው ፍርድ ቤቶች በወንጀል ጥፋተኞች ላይ ሕዝባዊ አገልግሎት እንዲሰጡ የሚያስገድድ ውሳኔ ሊወስኑ የሚችሉት የሚከተሉት ሁኔታዎች በአስገዳጅነት ተሟልተው ሲገኙ ነው፡፡ እነዚህም፡ -
· ጥፋተኛው ለሕብረተሰቡ አደገኛ የማይመስል ከሆነ እንደሆነ ነው፡፡ ሆኖም እነዚህ መመዘኛዎች ባተሟሉበትም ሁኔታ ቢሆን ፍርድ ቤቶች ተቀጪው ላይ ነፃነትን በሚገድብ ሁኔታ የግዴታ ሥራ ቅጣትን መወሰን እንደሚችሉ በወንጀል ሕጉ አንቀፅ 104 ላይ ተመክልቶ ይገኛል፡፡
ፍርድ ቤቶች በአንድ የወንጀል ጉዳይ ጥፋተኛ የተባለው ሠው ላይ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠትን በቅጣት መልክ ከወሰኑ ውሳኔው በዋናነት የሚከተሉትን ነጥቦች ማከተት ይኖርበታል፡፡ እነዚህም፡ -
በወንጀል ሕጉ ላይ ተቀጪዎች በፍርድ ቤት ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ እንዲሰሩ ሲወሰንባቸው የሚሰሯቸው ሥራዎች ዓይነት ሕዝባዊ ጠቀሜታ ሊኖረው የሚገባ መሆኑ ከመመልከቱ ውጪ የሕዝባዊ አገልግሎቱ ወይም ስራው ዓይነት ተለይቶ አልተጠቀሰም፡፡ ሆኖም በሀገራችን እና በሌሎች ሀገራትም የተለመዱና ተቀጪዎች የሚሰሯቸው የግዴታ ሥራዎች የሚከተሉት ናቸው፡፡ እነዚህም፡ -
በወንጀል ሕጉ ወይም ሌላ ሕግ ላይ ፍርድ ቤቶች በአጥፊዎች ላይ የሚወስኑትን ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት ወይም የግዴታ ሥራ እንዲያስፈፅም በግልፅ ተለይቶ ሥልጣን የተሰጠው ተቋም የለም፡፡ እንደ ደቡብ አፍሪካ፣ አየርላንድ እና የመሳሰሉ ሀገራት ፍትሕ ሥርዓት ውስጥ በማሕበራዊ ሥራዎች በሰለጠኑ ባለሙያዎች የተደራጁ ወንጀልን በመከላከል፣ አጥፊዎችን በመከታተል፣ የወንጀል ተጎጂዎችን በመንከባከብ፣ በተፈፀሙ ወንጀሎች ዙሪያ አስፈላጊ ተግባራትን የሚፈፅሙ፣ እንደ ግዴታ ሥራ የመሳሰሉ ቅጣቶችን ከፖሊስና ሌሎች አካላት ጋር ሆነው በዋናነት የሚያስፈፅሙ ከፍርድ ቤቶች ጋር ቀጥተኛ የሥራ ግንኙነት ያላቸው ራሳቸውን የቻሉ መንግስታዊ ተቋማት በሕግ የተቋቋሙ ሲሆን በሀገራችን በዚህ አግባብ የተቋቋመ ተቋም የለም፡፡ ሆኖ በፍርድ ቤቶች በኩል አጥፊዎች ላይ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት እንዲሰጡ ውሳኔ የሚሰጥበት አግባብ ብዙም ያልተለመደ ቢሆንም በጥቂት አጋጣሚዎች በተወሰኑ ውሳኔዎች ላይ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራዎችን ተከታትለው እንዲያስፈፅሙ የሚታዘዙት የወረዳ አስተዳደር ፅ/ቤቶች ናቸው፡፡ ነገር ግን ፍርድ ቤቶች ሕዝባዊ የግዴታ አግልግሎት አሠጣጡን ውጤታማ ለማድረግ እንዲቻል ያመኑበትን ማንኛውንም ተቋም ወይም አካል የግዴታ ቅጣቱን ተከታትሎ እንዲያስፈፅምና ውጤቱን እንዲገልፅ ከማዘዝ የመከለክላቸው ሕግ የለም፡፡
ፍርድ ቤቶች በወንጀል ጥፋተኛ የተባለ ተቀጪ ላይ የሚወስኑት ቅጣት ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት በሚሆንበትና አጥፊው የተወሰነበትን ቅጣት መፈፀም ጀምሮ ካቋረጠ ውሳኔውን የሚስፈፅመው አካል በሚያቀርበው ሪፖርት ወይም በሌላ የሚመለከተው አካል ጠቋሚነት ተቀጪው ሳይሰራ በቀረው ጊዜ ልክ ቅጣቱ ወደ ቀላል እስራት ሊለወጥ እንደሚገባ የወንጀል ሕጉ አንቀፅ 104 /3/ ያመልክታል፡፡ ሆኖም ተቀጪው የግዴታ ሥራውን በሚፈፅምበት ጊዜ የታመመ እንደሆነ ተቀጪው ከሕመሙ እስከሚድን ድረስ የግዴታ ሥራው ተቋርጦ ተቀጪው ከሕመሙ ሲድን የግዴታ ሥራውን ካቆመበት እንዲቀጥል እንደሚደረግ ነገር ግን ተቀጪው ከሕመሙ ካልዳነና የግዴታ ሥራውን መቀጠል ከጤንነቱ ጋር ተስማሚ የሆነ ሌላ ሥራ እንዲሰራ እንደሚያደርገው ተቀጪውም በድጋሚ የተሠጠውን ተለዋጭ ትዕዛዝ መፈፀም ካልቻለ ፍርድ ቤቱ ሌላ ቅጣት እንደማይሰጥበት ሕጉ ያስገነዝባል፡፡
በወንጀል ጥፋተኛ የተባለ ተቀጪ ላይ የሚጣለው የግዴታ ሥራ ቅጣት የሚፈፀመው ተቀጪው ዘወትር በሚሰራበት ስፍራ ወይም በሕዝባዊ ተቋም ወይም ሕዝባዊ ሥራ በሚካሄድበት ሥፍራ ሊሆን ይችላል፡፡ /የወንጀል ሕጉ አንቀጽ 103 /2// ተቀጪው በግዴታ ሥራነት እንዲሰራ የተወሰነበት ለዘወትር የሚሰራውን ሥራ ለተወሰነ ጊዜ በቅጣት መልክ እንዲሰራ ከሆነና ስራውን በመስራቱ ሊከፈለው ይችል ከነበረው የድካም ዋጋ /ደመወዝ/ ወይም በሥራው ፍሬ ከሚገኘው ጥቅም ላይ እስከ ሶስተኛ /ሲሶ/ የማይበልጠው ሒሳብ እየተቀነሰ ለመንግስት ገቢ መደረግ እንዳለበት ሕጉ ያስገነዝባል፡፡ ተቀጪው በሚሰራው የግዴታ ሥራ የሚገኝ ጥቅም ወይም ገቢ ካለም ከጥቅሙ ወይም ገቢው ላይ ሊቀነስ ስለሚገባው የገንዘብ ልክና ተያያዥ ዝርዝር ነጥቦች ውሳኔውን የሚሰጠው ፍርድ ቤት በፍርድ ላይ በዝርዝር የማስፈር ግዴታ ተጥሎበታል፡፡
ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ በወንጀል አጥፊዎች ላይ ሲወሰን ተቀጪው የግዴታ ሥራውን በሁለት መንገድ እንዲፈፅም ሊወሰን ይችላል፡፡ እነዚህም የግል ነፃነትን ከመገደብ ጋር የሚወሰን የግዴታ ሥራ እና የግል ነፃነትን የማይገድብ የግዴታ ሥራ ናቸው፡፡
ተቀጪዎች ላይ የሚወሰነው የግዴታ ሥራ ቅጣት የተቀጪውን የግል ነፃነት በሚገድብ ሁኔታ ሊሆን ይችላል፡፡ የግዴታ ሥራው ነፃነትን በሚገድብ መልኩ የሚሆነውም ውሳኔውን የሚሰጠው ፍርድ ቤት ነፃነት የማሳጣት ቅጣቱ ከግዴታ ሥራው ጋር መጣመር እንዳለበት አስፈላጊ ነው ተብሎ ከታመነ በተለይም በወንጀል ሕጉ አንቀፅ 103 ወይም በዚህ ፅሁፍ የግዴታ ሥራን በቅጣትነት ለመወሰን መመዘኛ ተደርገው የተቀመጡ ግዴታዎችን ተቀጪው ሳያሟላ ከቀረ ወይም ተቀጪውን ከጎጂ አከባቢ ወይም መጥፎ ጠባይ ካላቸው ሰዎች ማግለል ሲያስፈልግ እንደሆነ በሕጉ ተመልክቷል፡፡
የግል ነፃነትን ከመገደብ ጋር የሚፈፀም የግዴታ ሥራ ተቀጪውን ከአንድ ቦታ ወይም ከአንድ አሰሪ ዘንድ ወይም ከአንድ የሥራ ተቋም ሳይለቅ ወይም ከመኖሪያ ስፍራው ሳይወጣ ወይም በመንግስት ባለስልጣኖች ተቆጣጣሪነት በሚጠበቅ ከአንድ የተወሰነ ስፍራ ሳይለይ የግዴታ ሥራውን እንዲያከናውን የሚያደርግ ሊሆን እንደሚችል ተመልክቷል፡፡
ይህ የግዴታ ሥራ ዓይነት የተቀጪውን ነፃነት የማይገድብ ተቀጪው በተቆጣጣሪው አካል የግዴታ ሥራውን እየሰራና ቅጣቱን እየፈፀመ ስለመሆኑ ከሚደረግበት ክትትልና ቁጥጥር ውጪ የግል ነፃነቱ የማይገደብበት የግዴታ ሥራ ዓይነት ነው፡፡
በፍርድ ጥፋተኛ የሚሰኙ አጥፊዎች ላይ በቅጣት መልክ የሚጣለውን የግዴታ ስራ አስመልክቶ ሙሉ ሥልጣን ያላቸው ፍርድ ቤቶች ሲሆኑ የመወሰን ስልጣናቸው ዓይነቱ ዘርፈ ብዙ እና ሰፊ ነው፡፡ ይኸውም፡ -
· ከመነሻው በተቀጪው ላይ ሊጣል የሚገባው ቅጣት እንደ ሕጉ ሁኔታ የሞት ቅጣት ወይስ የእስራት ቅጣት ወይስ የገንዘብ መቀጮ ወይስ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም ሌላ መሆኑን ምክንያቱን በመዘርዘር የመወሰን፤
· ተቀጪው በግዴታ ሥራነት እንዲሰራ የተወሰነበት ለዘወትር የሚሰራውን ሥራ ለተወሰነ ጊዜ በቅጣት መልክ እንዲሰራ ከሆነና ስራውን በመስራቱ ሊከፈለው ከሚችለው ከነበረው የድካም ዋጋ /ደመወዝ/ ወይም ከሥራው ፍሬው ከሚገኘው ጥቅም ላይ እስከ ሶስተኛ /ሲሶ/ ከማይበልጠው ሒሳብ ውስጥ ምን ያህሉ እየተቀነሰ ለመንግስት ገቢ መደረግ እንዳለበት የመወሰን ፍቅድ ስልጣን ተሠጥቷቸዋል፡፡
· በፍርድ ቤቶች በኩል ወንጀለኛ ተብለው ጥፋተኛነታቸው በተረጋገጠ አጥፊዎች ላይ የእስር ቅጣትን መወሰንና አጥፊዎችን ማሰር እንደ ብቸኛና አስገዳጅ የቅጣት አማራጭ በመውሰድ የሚጣሉ እስራት ቅጣቶችን ወደ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠት ወይም የግዴታ ስራ መቀየር የሚቻልባቸውን የህግ ድንጋጌዎች በበቂ ሁኔታ ተግባራዊ አለማድረግና ጥፋተኛ የተባሉ ሠዎችን በብዛት እንዲታሰሩ መወሰን፤
· በፍርድ ቤቶች የሚወሰነውን ሕዝባዊ የግዴታ ስራ ተከታትሎ የሚያስፈፅም ስራውን እንደዋና ሥራ የሚሰራ በሕግ ተለይቶ የተቋቋመ ተቋም አለመኖሩ በዋነኛነት የሚጠቀሱ ችግሮች ናቸው፡፡
· የወንጀል ጥፋተኞችን የሚያርመው የግዴታ አጥፊዎችን በማሰር ብቻ አድርጎ ከማሰብ ይልቅ በተለይ የመጀመሪያ አጥፊዎች ሲኖሩና ከነገሮች አጠቃላይ ሁኔታ አንፃር አጥፊዎች የበደሉትን ሕብረተሰብ በቀጥታ ሊክሱና ራሳቸውም ሊታረሙ የሚችሉባቸው ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት መስጠትን የሚመለከቱ የሕግ ድንጋጌዎች በተሻለ ሁኔታ ተግባራዊ የሚደረግበት ሁኔታ በፍርድ ቤቶች በኩል ተግባራዊ ቢደረግ፤
· በፍርድ ቤቶች የሚወሰኑ ሕዝባዊ የግዴታ አገልግሎት የመስጠት ውሳኔዎች በውጤታማነት ተከታትሎ የሚያስፈፅ ተቋም ቢቋቋም የሚሉት እንደመፍትሔ ተደርገው ሊወሰዱ ይችላሉ፡፡
ጥያቄው ላለፉት ከሃያ በላይ ዓመታት ያለ እንደሆነ እንደሚያውቁ የተናገሩት የመድረክ ሊቀመንበር ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ችግሩን ለመፍታት በሚታወቁት ቀላል በሆኑት መመዘኛዎች መሠረት መንቀሣቀስ እንደሚገባ መክረዋል፡፡
ምግራመይ ካብዚ እዩ ዝጅምር። ይሁዳ ንየሱስ ኣሕሊፉ ክህቦ ምስ መኸረ፣ ናብ ፈርሳውያንን ጸሓፍትን መጺኡ ተዛረቦም። ዓስቢ ዕይኡ ድማ ዋጋ ተመንሉ። ይሁዳ ድማ ብመጠን እቲ ዋጋ ምስ ተሰማምዐ፣ ንየሱስ ከትሕዞ ምቹእ ግዜ ይደለ ነበረ። ይሁዳ ምቹእ ግዜ ዘይረኸበ፣ የሱስ ዝተሓዘሉ ግዜ ስለ ዘይበጽሐ ጥራይ እዩ። ኩሉ ኣብ ግዜ ኣምላኽ ድኣ እምበር፣ ሰይጣን ኣብ ዝደለዮ ግዜ ስለ ዘይፍጸም እዩ። እንተዝኸውን ነይሩ፣ የሱስ ገና ካብ ማህጸን ከይወጸ ሰይጣን ክቀትሎ ፈቲኑ እዩ። እ/ሔር ብዓል ስልጣን ምኻኑ ነዚ ወለዶ መታን ክግለጽ፣ እ/ሔር ኣይፈቀደሉን። የሱስ ገዛእ ርእሱ ንመስዋእቲ ሓጢኣት ኣኽሉፉ ዝህበሉ ግዜ ምስ መጸ ከኣ፣ ይሁዳ ንፈርሳውያንን ጸሓፍትን ከምዚ ክብል ምልክት ኣቦም፣ "እቲ ኣነ ዝስዕሞ ንሱ እዩ እሞ ንዕኡ ሓዝዎ"። የሱስ ገዛእ ርእሱ ብጸሎት ነቲ ኩሉ ዝኽእል ምስ ኣዕቆበ፣ ይሁዳ ምስቶም ጭፍራ ናብ ጌተሰማንየ መጸ። ናብ የሱስ ቀሪቡ ድማ፣ "መምህር ከመይ ኢኻ ኢሉ ሰዓሞ"። የሱስ ግና ኣይትቅረበኒ ኣይበሎን። የግዳስ ከምዚ ክብል ኣዝዩ ዕሙቅ ዝበለ ዘረባ ተዛረቦ፣ "ዓርከይ ብምንታይ ነገር መጻኻ" (ማቴ26፣50)። ድሕሪዚ ድማ ገዛ ርእሱ ንውርደትን ስቃይን ሞትን ኣሕሊፉ ሃበ።
ይሁዳ ንሰለስተ ዓመትን ፈረቃን ምስ የሱስ በሊዑን ሰትዩን፣ ምስ የሱስ ድማ ተመላሊሱ’ዩ። ካብ የሱስ ተማሂሩ እዩ። ካብታ የሱስ ዝጽውዖ ግዜ ኣትሒዙ ካብኡ ኣይተፈለየን። ስለዚ ኩሉ ምእታውን ምውጻእን የሱስ ይፈልጥ ነበረ። ሓደ ግዜ ግና ሰይጣን ብጉርሑ ነቲ ግሩህ ሓሳቡ ከበላሽዎ ስለ ዝጀመረ፣ ብሕማቅ ሓቀና ምስ የሱስ ክኣቱን ክወጽእን ጀሚሩ። ዝገብሮን ዝሓስቦን በቲ እኩይ ክዝወር ስለ ዝጀመረ፣ ካብ ገርህነት ርሒቁ። ስለዚ ንየሱስ ክዛረቦን ክሓቶን ከሎ ብጉርሒ እዩ ዝነበረ። ንየሱስ ክተናዀለሉ ካብ ዝጅምር ግዜ ኣቁጺሩ እዩ። ዝሓቶ ዘበለ ንኹጎድኦ እዩ ነይሩ። ዝፈለጦ ዘበለ ነቶም ገለ ጌጋ እንተረኸብሉ ዝጸናወትዎ ዝነበሩ ግቡዛት ፈርሳውያን መገዲ ንሙኻን እዩ። እቲ ዘገርም ግና የሱስ ከምኡ ምኻኑ እናፈለጠ ክነሱ፣ ኣብ ይሁዳ ዝነበሮ ኣቀራርባ ኣጠማምታን ፈጺሙ ኣይተቀየረን። ይሁዳ ብሓሳብ ሰይጣን የዒንቱ ተሰዊረን ስለ ዝነበራ፣ ዝሓስቦን ዝኸዶ ዝነብረ ኣካይዳ ካብ የሱስ ዝተሰወረ ይመስሎ ነበረ። ዝኸዶ ዝነበረ ጎደና፣ ጎደና ውርደትን ጥፍኣትን ምኻኑ ምስትውዓል ተሳኢንዎ። ንኽብሪ ኣምላኽ ገዛእ ርእሶም ዝሃቡ ምጽራር ስርሑ ኰይኑ ነበረ (ዮሃ12)። ንኸትሕዞ: ኣእሕሊፉ ንኽህቦ ንየሱስ ኣበይ ከም ዘምሲ ምስ ሓተቶ፣ የሱስ ግርሑን ተንኰሉን ይፈልጦ እኳ እንተነበረ ንምንጋሩ ሰገጥ ኣይበለን። ይሁዳ ንጉድኣት፣ ዓርኪ መሲሉ ቀሪቡ። ብልቡ እናተቃጸዎ ክነሱ፣ ፍሽሕ ይብል ነበረ። ዝበልዓሉ ጻሕሊ ክሰብር ምኻኑ እናፈለጠ፣ ኣብ ናይ ፍቅሪ መኣዲ ብድፍረት ተቀሚጡ። የሱስ ግና እናፈለጠ ከም ዘይፈለጠ፣ እናርኣየ ከም አይረኣየ ስቅ ኢሉ ይዕገስ ነበረ። ስለምታይ ግን?
ይሁዳ ንየሱስ የሕሉፉ ንኽህቦ ስሙ እናጸውዐ “ሰዓሞ”። የሱስ ዝኸውን ዝነበረ ይፈልጥ ነበረ። እናፈለጠ ድማ ንይሁዳ “ዓርክይ” በሎ። ከም ሰብ የሱስ ዝሕጭጭ ወይውን ኣሽሙር ዝዛረብ ኣይመስለንን። “ዓርከይ” ክብሎ ከሎ ይሁዳ ዓርኩ ስለ ዝዀነ እዩ። የሱስ ቀረባይ መማኽርተይ ዝብሎ፣ ልቡ ዘውድቀሉ ዓርኩ ጌሩ ይቆጽሮ ስለ ዝነብረ “ዓርከይ” በሎ። ንስቃይን ንውርደትን ኣሕሊፉ እናሃቦ ክነሱ፣ “ዓርከይ” ምባሉ ኣዝዩ ዘደናግር እዩ። ብፍላይ እኳ ንጴጥሮስ ዝበሎ ምልስ ኢልና ክንዝክር ምስ እንፍትን፣ ብሓቂ ንሓሳብካ ዘቃውስ እዩ። የሱስ ክሳቀን ክመውትን ምኻኑ ንደቀ መዛምርቱ ምስ ነገሮም፣ ጴጥሮስ ካብ ሓልዩት ዝተላዕለ፣ “ጎይታይ ይባልህካ፣ እዝስ ኣይውረድካ” በሎ (ማቴ16፣21-23)። የሱስ ናብኡ ግልጽ ኢሉ “ሰይጣን” ካብይ ረሓቅ። ነቲ ካብ ፍቅርን ሓልዮትን ተበጊሱ ይባልህካ ዝበሎ፣ “ሰይጣን”፣ ነቲ ብጉርሒ ብተንኰል ተበጊሱ ኸትሕዞ ዝመጸ ግና “ዓርከይ” ምባሉ ኣዝዩ ዘሕስብ እዩ። ብሓቂ ስጊንጢር ይመስል። ንኣእምሮ ሰብ ዘደናግር እዩ። እምበርከ የሱስ ምስ ኣእምርኡ ምንባሩ ክትሓትት ይገብረካ። የሱስ ዝዓሸወ ይመስል። ዕሽነት ምዕጋሱ ግና ጸጋ ኣምላኽ እዩ። ግን ስለምታይ?
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ የሱስ ዝገብሮ ዝነበረ ብመንጽር እቲ ካብ ኣምላኽ ዝተቀበሎ ፍቃድ እዩ። ናብ ፍቃድ ኣብኡ ዘቅርቦን ዘበለ፣ ንየሱስ ዓርኩ እዩ። ኣንተ ብፍላጥ ወይስ ብዘይፍላጥ፣ ኣብ ይሁዳን ጴጥሮስን ዝዀነ ድማ እዚ እዩ ነይሩ። የሱስ ናብዚ ምድሪ ዝመጸ፣ ምእንቲ ደቂ ሰባት ገዛእ ርእሱ ንመስዋእቲ ምምጣው እዩ። ንዝጠፍአ ውሉድ ኣዳም፣ ብሞቱ ንምምላስ እዩ። ናብዚ ዕላማ ኣቢሉ ዘቅርቦ፣ ንየሱስ ፈታዊኡ እዩ። ብዘየገድስ እንተ ብጽቡቅ ብግሩህ ሓሳብ፣ ወይስ ንሕማቅ ብዝተበላሸወ ሕልና፣ የሱስ ዓርከይ ኢሉ ክስዕሞ ኣይተሸገረን። ዋላ እዃ ካብ ሓልዮት ይኹን፣ ጴጥሮስ ዝተዛረቦን ዝመኸሮን ምኽሪ፣ ካብ ሓሳብ ኣምላኽ ዘውጽእን ዘርሕቅን ስለ ዝነብረ፣ ኣሜን ኣይበሎን። ደሓን ካብ ፍቅሪ ዝተላዕለ እዩ ኢሉ ጎስይዎ ክሓልፍ ኣይደለይን። ከም ቆፍኡ ዝተተንከየ ንህቢ ደኣ፣ “ሰይጣን” በሎ። ናይ ሰብ እምበር ናይ ኣምላኽ ኣይትሓስን ኢኻ ብምባል ከም ዘይተቀበሎ ብግልጺ ተዛረቦ። ነቲ ጥቅሚ ርእሱ ደሪኽዎ ዝመጸ ይሁዳ ግና፣ “ዓርከይ” በሎ። ምኽንያቱ ፍቃድ ኣምላኽ ንኽፍጸም መገዲ ስለ ዝዀነ። ዋላ እኳ ብተንኰል ዝተበገሰ እንተነበረ፣ መፈጸምታኡ ግና ንየሱስ ናብ ፍቃድ ኣምላኽ ዘቅርብ ስለ ዝነበረ፣ ብውሽጡ ኣይተመረረን። “ዓርከይ” ብምባል ክስዕሞ ኣይተሸገረን። ምርዳእ ፍቃድ ኣምላኽ፣ ንየሱስ ሓራ ገይርዎ።
እዚ ድማ ንየሱስ ፍሉይ ይገብሮ። ንሕናውን ኣሰሩ ክንስዕብ ይድለየና። ሓው/ሓፍቲ ዝብሃል ገዛእ ርእሱ ቀቲሉ፣ ንፍቃድ ኣምላክ ፈጺሙ ዝተዋህበ እንተዘይኰይኑ፣ ልቡ ብኽፍኣትን ብጉርሕን ክምላእ ይኽእል እዩ። መጋብሮ ሰይጣን ብምዃን ድማ ምኽንያት መከራ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሰብ ንጥቅሙ መጋብሮ ክገብረካ፣ ብጉርሑ ውሽጥኻ ክፍትሽ ምፍታኑ ብሓቂ ስቅ ኢልካ ክትሓልፎ ይኸብድ እዩ። ኣብ ውግእ ዝወዓለ ይንገርካ እዩ ነገሩ። ዝኣመንካዮ ክጠልመካ፣ ዝተጎንጎንካዮ ሻምቡቆ ክዀነካ ጥዑም ተመኩሮ ኣይኰነን። ግና ብኣምላኽ በቲ ጸጋ ዝህበና ኩሉ ይከኣል እዩ። ደሓር ከኣ፣ ፍቃድን ዕላማ ኣምላኽ ንኽፍጸም እንተኰይኑ፣ “ኣሜን” ጥራይ ክተርፎ ኣለዎ።፣) ነዚ ኩነት ግና ክንቅይሮ ኣብ ኢድና ኣይኰነን። ሓደ ነገር ግና ኣሎ ክንገብሮ ንኽእል። ኣጠማምታና ከንቅይር። ኩሉ ብምንጽር ሓሳብ ኣምላኽ እንተሪናዮ ካብ ብዙሕ ሓዘንን መስበርትን፣ ጽልእን ቅርሕንትን ክንድሕን ንኽእል ኢና። እዚ ድማ እቲ ዮስየፍ ነሕዋቱ ዝበሎም ይሰማማዕ፣ “ንስኻትኩም ንኽፉይ ሓሳብኩም፣ ኣምላኽ ግና ከምዚ ኰይኑዎ ዘሎ ንብዙሓት መታን ከድሕን ንጽቡቀይ ሓሰበ” ብምባል ሕነ ክፈዲ ኣይድለየን ወይውን ብውሽጡ ኣይተመረረን። እዚ ድማ ናይ ሓቂ ጸጋ እዩ። ተቢዕና ድማ “ነቶም ንኣምላኽ ዘፍቅሩ ከም ምኽሩ ድማ ዝተጸውዑ ኩሉ ኩሉ ንሰናይ ይድግፎም እዩ” ክንብል ንኽእል ኢና።
በዩናይትድ ስትቴትስ፣ በዋሽንግተን ዲሲ ከተማ እና አካባቢዋ የሚኖሩ በርካታ ኢትዮጵያዊያን እና ትውልደ - ኢትዮጵያዊያን የእስልምና ዕምነት ተከታዮች የኢድ አልፈጥር በዓልን ሰብሰብ ብለው አክብረዋል፡፡ ፈርስት ሂጅራ ፋውንዴሽን ያስተባበረው የዘንድሮ ልዩ አከባበር የተከናወነው ሮክ ክሪክ በተሰኘ መናፈሻ ውስጥ ነው፡፡
በዮናይትድ ስቴትስ የኢትዮጵያ አምባሳደር በክብር እንግድነት በተገኙበት በዚህ አከባበር ላይ ሰላም፣አንድነት እና ልግስና ሲሰበክ ተሰምቷል፡፡ አከባባሩን በመጠኑ የሚያስቃኝ እና ከተሳታፊዎች ጋር የተደረገ ቆይታ በተከታታይ ይቀርባል፡፡ እነሆ የመጀመሪያው ምዕራፍ፡፡
በተለያዩ ግዜያት ህጋዊ እና ህገወጥ በሆነ መንገድ ተሰደው ወደ ሳውዲ አረቢያ ከሚገቡ ኢትዮጵያውያን መሃከል ጥቂት የማይባሉ የኦርቶዶክ እምነት ተከታይ ወገኖቻችን የህዝብ ሙስሊሙን ሃይማኖታዊ ደንብ እና ስረአት አክበረው እንደሚኖሩ ይታወቃል። እነዚህ በሃገሪቱ ግዛቶች ሪያድ፣ ጅዳ፣ ደማም እና ጅዛን በሚባል ክፍለ ግዛቶች ውስጥ በተለያዩ ስራዎች ላይ ተሰማርተው እንደሚኖሩ የሚነገረው የእምነቱ ተከታዮች በደስታም ሆነ በሃዘን ግዜ ሃይማኖታቸው የሚያዘውን የፀሎት ስረአት ሃይማኖታዊ ወግ እና ስረአት ጠብቀው ለፈጣሪያቸው ጸሎት ማድረስ እንደማይቸሉ የሚገልጹ ምንጮች ሳውዲ አረቢያ በእስላማዊ ህግ የምትመራ እንደመሆኗ መጠን ሌሎች ሃይማኖቶችን ማራመድ በጥብቅ የተከለከለ በመሆኑ በመንግስት ዘንድ በይፋ ከሚታውቀው ሃይማኖት ውጭ ምንም አይነት አማራጭ የጸሎት ስፍራዎች ባለመኖራቸው በኢትዮጵያውያኑ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታይ ወገኖቻችን ላይ ከፍተኛ መንፈሳዊ ተጸዕኖ እንዳሳደረባቸው ይነገራል።
እንደ ኢትዮጵያውያኑ በሳውዲ አረቢያ የሌላ እምነት ተከታይ ወገኖች እንዳሉ የሚጠቅሱ ምንጮች እንደ ፊሊፒንስ፣ ኔፓል፣ ህንድ፣ ወዘተ የክርስትና እምነት ተከታይ እና ሌሎች መንፈሳዊ እምናተ ተከታይ የውጭ ሃገር ዜጎች በኤምባሲያዎቻቸው በኩል በሚደረግላቸው ሁለንተናዊ ትብብር እና ድጋፍ ህይወቱ ያለፈች ዜጋን አስክሬን ተባብረው ለሃሀገሩ አፈር ሲያበቁ ከፈጣሪው ተማጽኖ የራቀውንፈሪሃ እግዚአብሄር በየሃገሮቻቸው ኮሚኒቲ ተቋማት ሰር ተሰባስቦ በሳምንት አንዴ «ከፈጣሪው ጋር ተገናኝቶ» ፀሎት የሚያደርስበት ስፍራ እንደተዘጋጀለት የሚገልጹ እንዚህ ወገኖች በሪያድ እና በጅዳ የሚገኙ የመንግስት ተወካዮቻችን ለዜጎቻቸው ደህነት የሚጨነቁ ከሆነ በጅዳ ቆንስላ ጽ/ቤት በጂዛን የኮሚኒቲ ግቢ እና በሪያድ የኢትዮጵያ የኮሚኒት ካፍቴሪያ አዳራሾች ለዚህ የተቀደሰ ተግባር የሚውል ቤቶቻቸው የማይለየው ግቢ ውስጥ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የፀሎት ቦታ ሊፈቀድላቸው እንደሚገባ ይናገራሉ።