Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይህ ሁሉ አንሶ አሁንም በእብሪት የተወጠሩ ጥቂት ስግብግብ ልጆቹ የትግራይን ህዝብ ወጣት ልጆች በፕሮፓጋንዳ ውርጅብኝ አእምሯቸውን አጨልመው ሌላ ዙር እልቂት ውስጥ ሞጅረውታል፡፡ በቂ ስልጠና ሳይወስድ፣ በቂ ስንቅና ሎጂስቲክስ ሳይዘጋጅለት፣ የተደራጀ የእዝ ሰንሰለት እንኳን ሳይፈጥሩለት “በድንጋይ ኮሎኔል ማርከህ ና” ብለው እየላኩ ሌላ ዙር ማቅ ለትግራዋይ እናቶች ደርበውላቸዋል፡፡
ለመሆኑ ይህ ምድር የምንጊዜም የአኬልዳማ መሬት እንዲሆን ያደረገው ምክንያት ምን ይሆን? ትግራዋይ እናቶች እንደማንኛውም ኢትዮጵውያን እናቶች ልጆቻቸውን ቆንጥጠው፣ መክረው ዘክረውና ገስጸው እንደሚያሳድጉ ለማየት ሽሬ ወይም አክሱም አካባቢ ከከተማ ወጣ ብሎ ያለ ገጠራማ ቦታ የሚኖሩ እናቶች ደሳሳ ጎጆ ዘለቅ ብሎ አንድ ቀን መዋል በቂ ነው፡፡
የትግራይ እናቶች ለልጆቻቸው ሰፍሰሄር ጂጂ በግጥምና በዜማ “በኩራት፣ በክብር፣ በደስታ፣ በፍቅር በድል እኖራለሁ ይሄው በቀን በቀን…” ያለችውን ምስጢር በዝርው ቀን በቀን እየነገሩ እንደሚያሳድጓቸው እዚህ መሀል ሀገር ሆኖ ማመን ይከብድ ይሆናል፡፡
የትግራይን ህዝብ በድምጺ ወያኔና በትግራይ ቴሌዝቭን ብቻ ለሚያውቅ ለአንድ የሸዋ ሰው ግን ከራማ እስከ ማይጨው፣ ከአዲግራት እስከ ሽሬ እንዳስላሴ፣ ከእንጢጮ እስከ ውቅሮ፣ ከመቀሌ እስከ አድዋ፣ “ኢትዮጵያ” ሲባል የሚነዝራቸው ብዙዎች እንዳሉ ማሳመን ሞኝነት ይመስል ይሆናል፡፡
የትግራይ ምድር ኢትዮጵያን የሚወዱ፣ ከሌሎች ህአዝቦች ጋር በኩራት በክብር፣ በደስታ፣ በፍቅር መኖርን የሚውቁበት አያሌ ልጆችን ቢያፈራም በየዘመኑ ጥቂት የሆኑ፣ ነገር ግን ህዝባቸውን ብረት እያስነከሱ፣ ከጎረቤቶቻቸው ጋር የቂም ልቃቂት የሚጎትቱ፣ እነሱ ዘርፈው ድሃውን ትግራይ ገበሬ አንገት የሚያስደፉ፣ ባንዳ ሆነው ሀገር ወዳዱን የትግራይ ህዝብ ያለስም ስም የሚያሰጡ ጥቂት እንክርዳዶችም ይወለዳሉ፡፡
ከቀናት በፊት ህወሃት የሞት ሞቷን እያጣጣረች፣ በእብሪት የማገደችው ወጣት ልዩ ሃይል ሲፈጅባት፣ ህዝቡ በሙሉ በነቂስ ወጥቶ በመከላከያ ሰራዊቱ አፈሙዝ ፊት እነዲቆምና እንዲያድናቸው በተማጸኑባት መግለጫቸው ላይ፣ የአጼ ምኒሊክን ስም በሚያስቅም በሚያሳቅቅም ሁኔታ አንስተው ነበር፡፡ “አባቶቻቸው እነአጼ ምኒሊክም የልጆቻችንን ብልት እየቆረጡ ዘራችን ለማጥፋት እንደሞከሩት፣ አሁንም የመጡት ወራሪዎች ዘራችንን ሊያጠፉን ነው” የሚል ህዝቡን ወደ እሳቱ አንቀልቅሎ የሚከት ፕሮፓጋንዳ ለመስራት ሞክረዋል፡፡ ይሄኛውስ የተሳካላቸው አይመስለኝም፡፡
ይህ አይነቱ ፕሮፓጋንዳ ቀደም ሲልም በአጼ ምኒሊክ ላይ የሚነዙት የውሸት ትርክቶች እንደዚህ ላሉ ህዝብን ለእልቂት መጋበዣ እኩይ ፈጠራዎች መሆናቸውን ከማጋለጥ ባለፈ ዋጋ የላቸውም፡፡ ጠቅላይ ምኒስቴር አብይ አህመድም፣ ትግራዋይን እንደሚጠሉ፣ ዘራቸውንም ሊያጠፉ እንደሚሹ፣ አረመኔና እርጉም እንደሆኑ አሰልቺ በሆነ ሁኔታ የሚነዙት ፕሮፓጋንዳ የዛሬ 120 ዓመት አጼ ምኒሊክ የትግራዋይን ዘር ለማጥፋት እንደሞከሩ ተደርጎ ከቀረበው የፈጠራ ትርክት የሚለይ አይደለም፡፡
ታሪክ እንደሚነግረን ግን፣ በጊዜው ምኒሊክን ከድተው ባመጹ ጥቂት እበሪተኞች የተነሳ ንጉሱ ለትግራይ ህዝብ የነበራቸውን ክብር ቅንጣትም እንዳልነካው ይመሰክራል፡፡ አጼ ምኒሊክም ሆኑ አጼ አቢይ የትግራይን ህዝብ ከባለጌ ለጆቻቸው ለይተው፣ አመጸኞችን በመቅጣት ህግን ከማስገበር ያለፈ ምናምኒት አላማ የላቸውም፡፡
ከአጼ ዮሃንስ በመተማ መሰዋት በኋላ በትግራይ ባላባቶች መካከከል የስልጣን ሽሚያ፣ መከፋፈልና መካካድ ነገሶ ነበር፡፡ አጼው መተማ ላይ ከመሞታቸው በፊት ራስ መንገሻን መዙፋን ወራሻቸው እንደሆነ ተናግረው ቢሞቱም ሌሎችም መሳፍንት ስልጣኑ ይገባናል በማለታቸው ቁርቁሱ የትግራይን ህዝብ እርስ በርሱ ሊባላው ደረሰ፡፡
አንዱ ካንዱ ጋር ሲያበር፣ ሌላው በምቀኝነት ከውጪ ሀገራት ጋር ሲዶልት፣ ሌላው ደግሞ ከንጉስ ምኒሊክ ጋር ተባብሮ ሌላኛውን ለመጣል ሲሞክር የተከሰተው ፍጅት በእንዲት ትንሽ ግዛት ላይ የተከናወነ የስልጣን ሽኩቻ አይመስልም፡፡ በተለይ በራስ መንገሻ፣ በራስ ሀጎስ፣ በደጃች ስዩምና በራስ ስብሃት መካከከል የነበረው ፍጥጫ እስከሸዋ ድረስ አስጨንቆ ነበር፡፡ ይህም ክስተት በሁሉም መስፈርት፣ ማለትም በክብረ ነገስቱ፣ በጦር ሀይል፣ በግዛት ስፋት ንጉሰ ነገስትነቱ እንደሚገባቸው ሀገር የመሰከረላቸው የሸዋው ንጉስ ምኒሊክ ንጉሰ ነገስትነቱን በቀላሉ እንዲጨብጡ አስቻለቸው፡፡
ንጉስ ምኒሊክ የሸዋ ንጉስ ብቻ ይባሉ እንጂ አጼ ዮሃንስ በህይወት እያሉም ግዛታቸው ስፋት ከአጼው በብዙ እጥፍ ይሰፋ ነበር፡፡ በደፈናው ሸዋ የሚባለው ግዛታቸው በምስራቅ ከአዳል ወይም አፋር ጫፍ እስከ ምዕራብ ወለጋ፣ ከበቡብ ምእራብ ሃረር እስከ ሰሜን ምዕራብ ጀማ ወንዝ አፋፍ፣ ከሰሜን ምስረቅ ወሎ እስከ ደቡብ ምዕራብ ከፋ፣ በደቡብ ጫፍ ከኦጋዴን በረሃ ዋቢሸበሌንና ኦሞ ወንዝን አልፎ እስከ ቱርካና ሀይቅ፣ ከጊቤ ማዶ ጂማ እስከ አርሲና ባሌ እንዲሁም ቦረናን የሚሸፍን በመሆኑ ቀጣዩ ንጉስ የብርቱው አንኮበር ሰው ንጉስ ሳህለስላሴ የልጅ ልጅ እንደሚሆን አገር ሁሉ ያወቀው፣ ጸሃይ የሞቀው ሀቅ ነበር፡፡
ንጉሰ ነገስቱ ከንጉሰ ነገስትነታቸው በተጨማሪ፣ ከሚገዙት ከትግራይና ከቤጌምድር በስተቀር ምኒሊክ ከራስ ዳሽን በታች ያለው ሀገር ራሳቸው ጥረት አብዛኛውን በሰላምና በድርድር፣ እምቢ ያለውን በነፍጥ ወደ ሸዋ አከማችተው ስለነበር በይፋም ባይሆን በውስጠ ታዋቂ ቀደም ብለው ንጉሰ ነገስት ሆነው ነበር ማለት ይቻላል፡፡ በዚያ ላይ ደግሞ ከጎጃሙ ንጉስ ተክለሀማኖትና ከሌሎችም ነገስታት ገር ጥሩ ግንኙነት መስርተው ወደ ሰለሞን ዙፋን የሚወስደው መንገድ ወለል ብሎ ተከፍቶ እየጠበቃቸው ነበር፡፡
ከአጼ ዮሃንስ ሞት በኋላ በትግሬ ምድር የተፈጠረው የስልጣን ሸኩቻ ሁሉንም መሳፍንት መኳንንት ስላዳከማቸው በቀላሉ ራሳቸውን ንጉሰ ነገስት ዘኢትዮጵያ ብለው መሃል ሸዋ እንጦጦ ላይ ተቀቡ፡፡ ራስ መንገሻም ከብዙ ውጣ ውረድ በኋላ የትግራይ ክፍለ ሀገር ገዢ ሆነው ተሾሙ፡፡ ወዲያው ግን ምኒሊክን ክደው አመጹ፡፡ እንደገና ይቅርታ ጠይቀው ከታረቁ በኋላ ትንሽ ቆይተው በድጋሜ አመጹ፡፡
ጳውሎስ ኞኞ ስለሁኔታው ሲያስረዳ “የአድዋ ድል በተገኘ ባመቱ ገደማ ራስ መንገሻ “ናፍቄያለሁና መጥቼ አይንዎን ልይ” ብለው ወደ አጤ ምኒሊክ ልከው ካስፈቀዱ በኋላ በታህሳስ ወር አዲስ አበባ ገቡ፡፡ በዚህ ጊዜ ራስ መንገሻ የእቴጌ ጣይቱ የወንድም ልጅ ወይዘሮ ከፈይን አግብተው ስለነበረ ለምኒሊክ ቤተመንግስት ቤተኛ ሆነዋል፡፡ አዲስ አበባም በታላቅ ክብርና ደስታ ከርመው፣ ተሸልመው፣ ለሰራዊታቸው ደመወዝ 60 ሺህ ብር ተቀብለው ወደ ግዛታቸው ወደ ትግራይ ሄዱ፡፡ ትግራይ ሲደርሱ እንደገና የመሸፈታቸው ወሬ ተሰማ፡፡
ለአጼ ምኒሊክም “ከእንግዲህ ወዲያ የምንገናኘው በጦርነት ነው” የሚል መልዕክት ላኩ፡፡ አጼ ምኒሊክም የወሎውን መምህር አካለወልድን፣ የግሼኑን ግራጌታ ውቤንና አባ ወልደ ገብርኤልን መስቀል አስይዘው “የትግሬን አድባራትና ታቦት ሁሉ ይዛችሁ እኔ በድዬህ እንደሆነ ማረኝ፣ ይቅር በለኝ፣ ብላችሁ መስቀሉን ይዛችሁ ውደቁና አስታርቁኝ” ብለው ላኩ፡፡ እቴጌ ጣይቱም ልብ የሚነካ ረጅም ደብዳቤ ጽፈው ለሽማግሌዎቹ ላኩ፡፡
ደብዳቤውም “.. እኛ ያንተን ቤት እንሰራለን ብለን ስንደክም አንተ የእኛን ቤት አፈርሳለሁ ብለህ አሰብከውን? ይሄንን ነገር እግዚአብሄር ይወደዋልን? ሰይጣን ያደረበት ሰው አነሳስቶሃል እንጂ አንተስ ይሄንን ነገር አታደርገውም፡፡ አሁንም ልጄ፣ ስለመድሃኔዓለም፣ ስለተሰቀለው ጌታ፣ ስለወደላዲተ አምላክ አማጥኜሃለሁ፡፡ ይህንን ክፉ ሃሳብህን ተው፡፡
ሰይጣናትን ክንፋቸውን ስበረው፡፡ … ደግሞም ከአሁን በፊት ከአድዋ አንስቶ እስከ እንቲጮ ድረስ የፈሰሰው ደም ወደ እግዚአብሄር ቢጮህ አያስጎዳህም? ደግሞ ሁለተኛ የሸዋና የትግሬ ወንድማማቾች ደም ይፍሰስን? እኔ የእናትነቴን መከርኩህ፡፡ እግዚያብሄር ደግሞ ይጨመርበት፡፡”
ከእቴጌ ጣይቱ ደብዳቤ ጋር ጉዳዩ ያሳሰባቸው የደብረ ሊባኖስ ሊቃውንትና መምህራን እንዲህ የሚል ደብዳቤ ጽፈው ላኩ፡፡ “አጼ ዮሃንስ የትግሬን ሰው ረግመውታል ሲሉ እንሰማ ነበር፡፡ ይሄውም ይታወቅ ዘንድ ከመተማ ከገባችሁ ወዲህ የትግሬ ሰው መኳንንቱም ወታደሩም፣ ባላገሩም እርስ በርሱ ሲተላለቅ ኖረ፡፡
ያው ያጼ ዮሃንስ እርግማን እስከዛሬ ድረስ ከትግሬ ሰው ላይ አልተነሳምና እርስዎን በጤና አላስገዛም ብሎ ነው እንጂ፣ ሌባ፣ ቀማኛ፣ ወንበዴ በጠፋበት ጊዜ፣ ሴት ወርቅ በራሷ ላይ አድርጋ ብትሄድ በማትነካበት፣ እህልና መሬት ሰውና እህል በተስማማበት ጊዜ፣ ዳር እስከዳር ሀገሩ ሁሉ ጸጥ ብሎ በተገዛበት ጊዜ፣ በሥሜን፣ በበጌምድር፣ በጎጃም ነቅዐ አልወጣ፣ ደርቡሽ እንኳን ኤጼ ዮሃንስን ያህል ንጉሰ ነገስት ገድሎ ዳግመኛ በእግዚአብሄር ቸርነት ባገራችን ብቅ አላለብንም፡፡
እንደ እርስዎ ያለ ሰው የጌታ ልጅ፣ መሰረተ ጌታ፣ ለበጎ አርዓያ አብነት ይሆናሉ እንጂ፣ ራስ መንገሻ ሸፈተ ይባላሉን? ለክፉ አርዓያ መሆን መቼ ይገባል?…. አጤ ምኒሊክ እንደሆኑ እንደ ፈጣሪቸው ነቅዓ ምህረት ናቸው እንጂ ክፉ ነገር መቼ በሰው ይሰራሉ? ይህንን ሰይጣን ያነቃውን ነግር እናጥፋው፡፡ ክንፉን እንስበረው፡፡ ስለተሰቀለው ጌታ፣ ስለኩርዓተ ርዕሱ ብለው ይተዉልን” የሚል ደብዳቤ ለሽማግሌዎቹ ላኩ፡፡
እነዚህን ሁለት ደብዳቤዎችና የአጤ ምኒሊክን የቃል መልዕክት የያዙት መልዕክተኞ መቀሌ እንደገቡ ከትግራይ ጌታ ሀይሉን፣ ጌታ ገብረ ጊዮርጊስንና ሌሎችንም መኳንንትና መምህራን ጨምረው ከራስ መንገሻ ዘንድ ገብተው “ጃንሆይ ልከውን ነው… እሳቸው እንዳሉት መማር የሚገባ ለእኔ ነበር፡፡ ግን አንተ ማረኝ…. ብላችሁ መስቀሉን ተሸክማችሁ ውደቁ ብለውናል” ብለው መስቀሉን በየቆባቸው እየያደረጉ ወደቁ፡፡
ራስ መንገሻ ግን ሳቁባቸው፡፡ አጤ ምኒልክም በ1891 በጥቅምት ወር ደሴ ሄደው ወረኢሉ ነበሩና ወደ ራስ መንገሻ የተላኩት መልእክተኞች “እኛ አልሆነልንም፡፡ የሚያደርጉትን ያድርጉ፡፡” ብለው ላኩባቸው፡፡ ከዚህ በኋላ አጤ ምኒሊክ በራስ መንገሻ ቦታ ላይ ራስ መኮንንን ሾሟቸው፡፡ ወዲያውም ቀጥሎ ያለውን አዋጅ በመላው ትግራይ አሳወጁ፡፡
“…ራስ መንገሻ ስወደው ጠልቶኛልና ግፌን እይልኝ፡፡ እኔ ግን የአጤ ዮሃንስን ውለታ እመልሳለሁ ብዬ መኳንንትና ወታደር ሳይወደው በግድ ሹሜው ነበርና መሬት አሰናበተችው እንጂ እኔ በድዬው አደለም፡፡ አሁንም የትግሬ ሰው፣ አንተ ወዳጄ ነህ፡፡ ራስ መንገሻ ከዳኝ ብዬ በሱ፣ ተናድጄ አላጠፋህም፡፡ እግዚአብሄር የሰጠኝን አገሬን በእጄ አድርጌ አለማዋለሁ፡፡ ደስ አሰኝሃለሁ፡፡ ከእንግዲህ አራሽ እረስ፣ ነጋዴም ነግድ … ከዚህ በኋላ ከራስ መንገሻ ጋር የተገኘህ ሰው ግን በነፍስህ ተገዝተሃል፡፡ በስጋም እኔ እቀጣሃለሁ፡፡”
አጤ ምኒሊክ ይሄንን አዋጅ በመላው ትግራይ ካሳወጁ በኋላ ምናልባት ራስ መንገሻ ጦርነት ያስነሱ እንደሆነ በማለት ከአዲሱ ተሹዋሚ ራስ መኮንን ጋር ራስ ሚካኤልን፣ ራስ ጓንጉልንና ደጃዝማች አባተን አብረው እንዲሄዱ አዘዟቸው፡፡
እነዚህ መኳንንት መቀሌ ሲደርሱ ራስ መንገሻ ከመቀሌ ወጥተው ጣሊያኖች ከሰሩት እዳጋ ሀሙስ ካለ ምሽግ ውስጥ ገቡ፡፡ ከራስ መኮንን ጋር የሄደው ጦርም እዳጋ ሀሙስን ከቦ ተቀመጠ፡፡ ጦርነቱ ከመጀመሩ በፊት ራስ መንገሻ በሰላም እጃቸውን እንዲሰጡ በድጋሜ ተጠየቁ፡፡
በተለይም ራስ ሚካኤል የአጤ ዮሐንስ ክርስትና ልጅ በመሆናቸው ከራስ መንገሻ ጋር ልዩ ወዳጅነት ነበራቸውና “እባክህ እኔ ላስታርቅህ፡፡ ምን ሆንክና ነው? ያንተን ሀገር የሚሾምብህ የለ፣ አትታሰር፡፡ አጤ ምኒሊክንና እናትህን እቴጌ ጣይቱን ትተህ ለምን እምሽግ ትገባለህ?” ብለው ደግግመው ደበብዳቤ ጻፉላቸው፡፡ ራስ መንገሻ ግን ሁሉንም አልሰማ ብለው እምቢ አሉ፡፡
ከዚህ በኋላ ከራስ መኮንን ጋር ያሉት መኳንንት መክረው ለመዋጋት ወሰኑ፡፡ ወስነውም እነሱ በፊት ለፊት በግንባር፣ ከበስተኋላ በአጋሜ በኩል ደግሞ አራት ሺህ ጠብመንጃ የያዘ ሰራዊት አሰለፉ፡፡ ለመሰለል የወጣ ጥቂት የራስ መንገሻ ሰራዊት በአጋሜ በኩል ከተሰለፉት ወታደሮች ጋር ተገናኝቶ ተኩስ ከፈቱ፡፡ የራስ መንገሻም ሰዎች ተጎድተው ተረፉት ወደምሽጋቸው ተመለሱ፡፡
ስለመጨረሻው ሁኔታ ጸሃፌ ትዕዛዝ ገብረ ስላሴ በጻፉት ታሪክ እንዲህ ይላሉ፡፡ ራስ መንገሻ የሰፈረበት ምሽግ አጠገብ ያለ ተራራ፣ በሰማይ ደመና ሳይዞር፣ ዝናብም ሳይኖር፣ በጠራራ ጸሃይ ከቀኑ ስድስት ሰዓት ሲሆን ገደሉ ተናደበት፡፡
የተቀመጡበት መሬት እንደከዳቸው ያንጊዜ አወቁት፡፡ ገደሉም በተናደ ጊዜ እነራስ ሚካኤልና ራስ መኮንን ካሉበት ሰፈር ድረስ ተሰማ፡፡ እነሱም ይህ ነገር የመድፍ ተኩስ ነውን? ጦር መጣ ይሆን? ብለው ታጥቀው ተሰልፈው እስኪወጡ ድረስ የመሬቱ ጩኸት ድምጽ ሲሰማ አንድ ሰዓት ያህል ቆየ፡፡ ከዚያ በኋላ ራስ መንገሻ “ጃንሆይ ትግሬ አገራቸውን ለወደዱት ይሹሙበት፡፡ ብቻ እኔን ለእጄ አስምሩኝ” ብለው አስተማምነው ገቡ፡፡” አጼ ምኒሊክም ትግሬን ለሶስት ከፍለው ከወር ወንዝ ወዲያ ያለውን ሀገር ለደጃዝማች ገብረስላሴ፣ ከወር ወንዝ ወዲህ ያለውን ሀገር ለደጃች አብርሃ፣ አጋሜን ለሹም አጋሜ ደስታ ሰጡት፡፡ ራስ መንገሻ ግን አንኮበር ላይ ታሰሩ፡፡
አንዳንድየየ ስትሸነፍ፣ ምድር ስትከዳህ፣ መረዳትና አምኖ መቀበል ጥሩ ነው፡፡ እንደ ራስ መንገሻ ቆራጥ ውሳኔ ወስነህ ህዝብህን ከእልቂት ማዳንም ብልህነት ነው፡፡ አሁን የተሰጠው የመጨረሻው የ72 ሰዓታት ማሰቢያ ጊዜ የዛሬ መቶ ሰላሳ አመት የራስ መንገሻን ጦር ምሽግ ውስጥ ከቦ ቀናትን እንደጠበቀው የራስ መኮንንና የራስ ሚካኤል ጦር ያለ እውነትን የመቀበያ ጊዜ ነው፡፡
የነራስ መኮንን ጦር ተቻኩሎ ጦርነቱን ወዲያው ጀምሮ ቢሆን ኖሮ ብዙ ሰው ካለቀ በኋላ ራስ መንገሻም መያዛቸው አይቀርም ነበር፡፡ ምሽጉን ከበው የማሰቢያ በመስጠታቸው ግን ብዙ ህዝብ ከእልቂት አዳኑ፡፡ አሁንም የማሰቢያ ጊዜ አለ፡፡
ህዝብን የማዳኛ ጊዜ አለ፡፡ ያለዚያ ዘርህን ሊያጠፉ መጡ የምትለውን ህዝብ በጩቤና በቢላዋ ተዋጋ ማለት ዘሩን ለማጥፋት እንደቆረጥክ ፍንትው አድርጎ ያሳያል፡፡ እንዲያውም በማይካድራ የተፈጸመው ጭፍጨፋ በጩቤና በመጥረቢያ የተፈጸመ እንደመሆኑ ያንን አረመኔት ማን እንደፈጸመው እየተናዘዝክ ነው፡፡
ሲቪሊያንን በመሰዊያ ላይ በማቅረብ ድል መድረግ እንደምትችል ካመንክ በሀውዜን ለተጨፈጨፉ ንጹሃንም ተጠያቂ ነኝ እያልከን ነው፡፡ መሬት እንኳን እንደከዳችህ አውቀህ እንደ ራስ መንገሻ ህዝብህን ማዳን እንኳን ቢያቅትህ ጩቤ ይዘህ ውጣ ትለዋለህን? ተርቦስ እሳት ሙቅ ትለዋለህን?
የሆነው ሆኖ ለጥቂት ሽፍቶችን ከጥቂት ዓመታት በኋላ ደግሞ ደጃች አብረሃ ለጥቂት አመታት ያህል ከምኒሊክ ጋር ወዳጅ ሆነው ከቆዩ በኋላ ከድተው ሸፈቱ፡፡ እንደጋነ ጦር ታዞ ደጃች አብረሃ ድል ሆነው ተይዘው ታሰሩ፡፡
ይህን የተደጋገገመ የክህደት በደል ያየው ህዝብም በትግሬዎች ላይ ቂም ይዞ በያገኘበት በታ ሁሉ ይሰድብ ጀመር፡፡ ይህንንም ድርጊት አጼ ምኒሊክ እንደሰሙ የሚከተለውን አዋጅ በህዳር ወር 1902 አወጁ፡፡
“አንድ ሰው ደጃች አብርሃ ቢከዳ እዚህ የተቀመጠውን እኔን የሚወደኝን የትግሬን ሰው ሁሉ ታስቀይማለህ አሉ፡፡ ሰነፍ ወንድሙ የታሰርበታል እንጂ ይታረዳልን? አሁንም ዳግመኛ ባደባባይ የትግሬን ሰው የሚያስቀይም ነገር የተናገርህ ትቀጣለህ! አንተም የትግሬ ሰው፣ የሚያስቀይም ነገር የተናገረህን ሰው ተያይዘህ አምጣልኝ፡፡ ዳኝነት ይታይልሃል፡፡”
አሁንም የትግሬ ሰው ስማ፡፡ አመጸኛ ልጆችህ ዛሬም ለግላቸው ስልጣንና ጥቅም ብለው በከንቱ ደምህን ማፍሰስ ይፈልጋሉ፡፡ በእነሱ እብሪት አስራ ሰባት አመት ልጆችህን ገበርክ፡፡
በእነሱ ጎትጓችነት ብረት ነክሰህ፣ አጥንትህን ከስክሰህ፣ ደመህን አፍሰህ ምኒሊክ ቤተመንገስት ካስገባሃቸው በኋላ ኢትዮጵያን ህዝብ ጨቁነው፣ ዘርፈውና በዘር ከፍፍለው ስምህን አነወሩት፡፡ ይህም አንሶህ እነሱን ቤተመንግስት አስገብተህ ወደቤትህ በገባህ በ7 ዓመቱ በእነሱው እብሪት ያለአግባብ በተካሄደው የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ምድርህን በደም አረከሱት፡፡ ዙሪያህን ካለ ህዝብ ጋር አቆራርጠው ብቻህን ሊያስቀሩህ ቆርጠዋል፡፡
ዛሬ ደግሞ አማራ መጣብህ፣ ኢሳያስ መጣብህ፣ አውሬው አቢይ ዘርህን ሊያጠፋ መጣ እያሉ አንድ ፍሬ ልጆችህን ከትምህርት ቤት እያስወጡ፣ ጠብመንጃ እያሸከሙ ጦርነት ውስጥ ማገዷቸው፡፡
የትግራዋይን ዘር ሊያጠፋ የተነሳው ሌላ ማንም ሳይሆን እነሱ ራሳቸው ናቸው፡፡ እነሱ መቀሌ ውስጥ መሽገው መግለጫ እየሰጡ የትግራይ ወጣት በሰላሳ ዓመት ውስጥ ብቻ በአንድ ትውልድ ለሶስተኛ ጊዜ የደም ግብራቸውን እየገበሩ ነው፡፡
የምትወዳትን ኢትዮጵያን ክደው፣ ባለውለታህን መከላከያ ሰራዊቷን አዋርደው፣ የማይሆን ጦርነት ከፍተው ከተሸነፉና ከተከበቡም በኋላ በአልሞት ባይ ተጋዳይነት ሁሉም ትግሬ እስኪሞት ድረስ እንዋጋለን እያሉ ነው፡፡ ሁሉም ትግራዋይ ተሰውቶ እነሱ ጥቂት ቀን ከከረሙ ደንታ የላቸውም፡፡
የማይነካ ነክተው፣ ጨለማ ውስጥ ከተውህ፣ አስርበውህና አስጨንቀውህ ሲያበቁ እንትና እንዲህ አረገህ ይሉሃል፡፡ በላብህ እንጥፍጣፊ የሰራኸውን መንገድ አፍርስው፣ አየር ማረፊያህንና ድልድዮችህንም አውድመው እጉያህ ተደበቁ፡፡ ከተማህ ውስጥ መሽገው፣ በልጆችህ ተከበው፣ ቢችሉ ዘርህን ሊያጠፉ፣ ባይችሉ ግን ከመላው ኢትዮጵያውያን ጋር ሊያቆራርጡህ ምለዋል፡፡
እባክህ የትግሬ ሰው ስማ… ከበደልንህ ይቅር በለን፡፡ የሰነፍ ወንድሙ ይታሰርበታል እንጂ ይታረዳልን? እኛ ግን ከጥቂት ስግብግብ ከሃዲዎች በቀር አንተ አልበደልከንም፡፡ እባክህ ለሺህ ዘመናት አብረን በኖርንባት ሀገር፣ አብረን በተወደቅንባት አንዲት ሰንደቅ አላማ፣ አብረን ድል ላደረግንባቸው ቀናት፣ አብረን አመድ ለአመድ ለሄድንባቸው ቀናት፣ አብረን ለወደቅንባቸው፣ አብረን ለተነሳንበቸው ቀናት፣ አብረን ፈጣሪን ለበደልንባቸው፣ አብረን ምህረትን ለጠየቅንባቸው ቀናት፣ አብረን ላዘንባቸው፣ አብረን ለተደሰትንባቸው ጊዜያት ስትል እነዚህን ከሃዲ ጁንታዎች ከከተማህ መንግለህ አባራቸው፡፡ እምቢ ካሉህ ከተማይቱን ለቀህላቸው ውጣ፡፡ ያንዬ ያንተም የኛም ጠላቶች ሆኑትን እነዚህን አሰዳቢዎች አይቀጡ ቅጣት እንቀጣቸዋለን፡፡
ከዚያም ከመላው ኢትዮጵየያውያንና ኤርትራዊን ህዝቦች ጋር በሰላም ለመኖር ድልድዩን አብረን እንጠግነዋለን! መንገዱንም እንደገና እንሰራዋለን፡፡ እኛን እንግዶችህን የምትቀበልበትን አየር መረፊያውንም እንደገና አሳምረን እንሰራዋለን፡፡ ድልድዩን መልሰን እንጠግነዋለን፡፡ አብረን እንለማለን፣ አብረን እንበለጽጋለን፡፡ በሞቴ!ይህን ክፉ ቀን በጥበብ ታልፈው ዘንድ የጺዮኗ ማሪያም ጸጋን፣ ማስተዋልን፣ ብርታትን እንድትሰጥህ እንማጸናለን፡፡ ከኢትዮጵውያን ህዝቦች ለትግራዋይ ወንድሞቹ የተላለፈ ጥሪ! (ተስፋ ጽዮን በድሬቲዩብ)
በፈረስ ስማቸው ጎራው በመባል ይታወቃሉ፣ ከአድዋ በፊት ከኢጣሊያ ጋር በተደረጉ የአምባላጌ እና የመቀሌ ጦርነት ላይ በጀግንነት የተዋጉ የጦር መሪም ናቸው ፊታውራሪ ገበየሁ!
በአምባላጌ ጦርነት ወቅት ጎራው ገበየሁ የጠላትን የጦር ሰፈር እንዲቃኙ በተላኩበት ጦርነቱን አስጀምረው በዚያ መሽጎ የነበረውን የኢጣሊያ ጦር ድል አደርገዋል ለዚህም፥
ምንም እንኳን የአምባላጌው ድሉ የኢትዮጵያ ቢሆንም ፊታውራሪ ገበየሁ ግን ገና ያልታዘዘ ጦርነት ነው ያስጀመሩት ተብለው እንዲታሰሩ ተወሰነባቸው። እርሳቸውም “ጀግና የጦር መሪ የምኒልክ አብሮ አደግ ነኝ እንዴት ይሆናል” ሳይሉ ፍርዱን ተቀብለው በሰንሰለት ታሰሩ። በኋላ ላይም በመቀሌው ጦርነት ወቅት ተፈትተው በጀግንነት ተሳተፉ።
በመጨረሻም በአድዋ ላይ በአምባ ኪዳነምሕረት በኩል የኢጣሊያ ጦር ጥቃት በጨመረ ጊዜ የኢትዮጵያ ሠራዊት ማፈገፈግ ሲጀምር ፊታውራሪ ገበየሁ “እንዴት ትሸሻላችሁ እንዴት እንደምሞት ሂዱና ለንጉሥ ተናገሩ” ብለው መድፍና ጥይት በሚዘንብበት መሐል ተወርውረው ገቡ። ሲያፈገፍግ የነበረው ሌላው ሠራዊትም እርሳቸውን እያየ ተከትሏቸው ወደ ጦሩ ገባ፤ ጎራው ገበየሁ ግን በመትረየስ ተመትተው ወደቁ ሕይወታቸውም በዚያ አለፈ። ከሰባት ዓመት በኋላም በቃላቸው መሠረት አጽማቸው በትውልድ መንደራቸው አንጎለላ እንዲያርፍ ተደረገ።
ፊታዉራሪ ገበየሁ ገቦ (አባ ጎራዉ) በነሐሴ 12.1836 አ.ም በሸዋ ክፍለ ሃገር በተጉለትና ቡልጋ አዉራጃ አንጎለላ ልዩ ስሙ *አስታ ቆላ ጌጠር* በምትባል ስፍራ ተወለዱ። ክርስትናም የተነሱት በፅርሀ አርያም አንጎለላ ኪዳነ ምህረት ነዉ። ፊታዉራሪ ገበየሁ ዉልተታቸዉምም እድገታቸዉም ብሎም የእምዬ ምኒልክ የጦር ሚንስተር እስከመሆን የበቁት እዚሁ አንጎለላ ነዉ።እኚህን ጀግና ስናስታዉስ ኢትዮጵያዊነት ምን ያክል እረቂቅ መሆኑን እንረዳለን ፊታዉራሪ ስለሀገራቸዉ ደማቸዉን የገበሩ ጀግና የጦር አበጋዝ እንደነበሩ ታሪክ ይነግረናል። የንጉሰ ነገስቱ የመሀል ጦር አዛዥ ፊታውራሪ ገበየሁ ከጣልያኖች ጋር በተደረገው በሁሉም ጦርነት የተመሰከረላቸው ጀግና ነበሩ፡፡ የአምባላጌውን ምሽግ በመስበር በጣሊያን ላይ የመጀመሪያውን የድል ደውል ያሰሙት እና ዋናው የድሉ ባለቤት እሳቸው ነበሩ
በዚህም ምክንያት በወቅቱ የፈረንሳይ ጋዜጦች “የአምባላጌው የኢትዮጵያ ጀግና” በማለት እንዳወደሷቸው ተክለፃዲቅ መኩሪያ ፅፈዋል፡፡ የመቀሌውንም ጦርነት በደንብ ተካፍለው በጀግንነት ሲዋጉ እጃቸውን የቆሰሉ ሲሆን ፣ ከጦርነቱ በፊትም ራስ መኮንን ስለ እርቅ ጉዳይ በሚነጋገሩበት ጊዜ ገበየሁ እየተዋጉ ስላስቸገሩ እንደ አምባላጌው እንዳይዋጉ አስረዋቸው ሳለ በኋላ ግን ላይዋጉ አስምለው አስለቀቋቸው፡፡ በኋላም ጦርነቱ ሲጀመር የአምባላጌ የገፈቱ ድል ቀማሽ ፊታውራሪ ገበየሁ አባ ጎራ ነበር።
በእለቱ ታሞ ስለነበር ዱላ እየተመረኮዘ ነው ገደሉን የወጣው፤ ግና ይህ ሁኔታው ድልን ከመቀዳጀት አልከለከለውም። ስሙን ትንሹም ትልቁም ወዲያው አወቀው እና ገጣሚም እንዲህ ሲል አሞገሰው፦
በኢትዮጵያ ዘመናዊ ታሪክ ውስጥ የአድዋ ድል ጉልህ ድርሻ አለው፡፡ በጦርነቱ ላይ የተሳተፉ ጀግኖች ኢትዮጵያውያንም እንዲሁ፡፡ የአደዋ ጦርነት የተጀመረው በየካቲት 23 ቀን 1888ዓ.ም ከማለዳው ነበር፡፡ ውጊያው ከጠዋቱ 11፡30 ላይ በአራት ጄኔራሎች የሚመራው የጠላት ጦር በፊታውራሪ ገበየሁ ፣ በዋግሹም ጓንጉል ፣ በራስ ሚካኤል እና በራስ መንገሻ ጦር ላይ በሰነዘረው ጥቃት ተከፈተ፡፡
ፊታውራሪ ገበየሁ በዚህ ጦርነት ፊት ለፊት የገጠሙት በእንዳ ኪዳነ ምህረት በኩል የመጣውን እና በጄኔራል አልበርቶኒ የሚመራውን የጠላት ጦር ነበር፡፡ በጦርነቱ ፊታውራሪ ገበየሁ ከሰራዊቶቻቸው በመለየት ጎራዴያቸውን መዘው በዋናው የትግል አውድማ ፣ በተፋፋመ እና በቀለጠው ውጊያ ላይ ተወርውረው ገቡ፡፡ ዘለው እንደገቡም ከጀግናው ጓደኛቸው ከቀኝ አዝማች ታፈሰ ጋር እየፎከሩ የጠላትን አንገት በጎራዴ ሲቆርጡ እና ሲገነድሱ ቆይተው ከርቀት በተተኮሰ ጥይት ተመተው ወደቁ፡፡
ከዚህም በተጨማሪ ስለ ፊታውራሪ ገበየሁ አዲስ አበባ ድረስ ተማርኮ መጥቶ የነበረው የኢጣልያ መኰንን ፣ጆቫኒ ቴዶኒ የጻፈው ማስታወሻ እንዲህ ይላል….. “በቢያን ኪኒና በማዘቶ ለሚመሩት መድፎች እየተመቱ አበሾች ወደ ኋላ ሲያፈገፍጉ አይቶ “ፈሪ እንዴት ትሸሻላችሁ? እኔ እንዴት እንደምሞት ለንጉሱ ሄዳችሁ ንገሩ” በማለት ፈረሱን በአለንጋ አስነስቶ በግልቢያ በሚዘንበው የመድፍ ጥይት መካከል ገባ፡፡
እንዲያውም በተክለ ፃዲቅ መኩሪያ መፀሃፍ ላይ እንደተከተበው ፦ “ጦርነቱም አጅግ በበረታ ጊዜ የኢትዮጵያ ጦረኞች ወደ ሇላ እንደማፈግፈግ ሲል ቀይ የክብር ልብስ የለበሰዉ ፊታዉራሪ ገበየሁ “ወደ ሸዋ በህይወት የተመለሰ አሟሟቴን ይናገር” ብሎ ዘሎ ወደ ተፋፋመዉ ዉጊያ ገባ በዚያም እየተዋጋ ሳለ ተመትቶ ወደቀ የጣልያንም ወተደሮች አብረዉ ወድቀዉ ሬሳዉን አከበሩት ድሉም ለኢትዮጵያ ሆነ።” እሱን ሲያይ ሁሉም እየሮጠ ተከታትሎ ገብቶ ከመድፈኞቹ ጋር ተጨፋጭፎና ገድሎ መድፈኞችን ማረከ፡፡ የገበየሁ ሬሳ ከወደቀበት ቦታ የእኛዎቹ ጀግኖች አብረው በመውደቅ የእርሱን ሬሳ አከበሩት” በማለት ገልጾታል፡፡
ፊታውራሪ ገበየሁ ገና ወደ አድዋ ሲዘምቱ ተናዘውም ነበር “ስሸሽ ከኋላዬ ከተመታሁ አሞራ ይብላኝ፣ እኔ እንደ አባቶቼ አይደለሁምና ወግ አይገባኝም፤ ከፊት ለፊት ስፋለም ከወደቅሁ ግን እሬሳዬን /አፅሜን/ ትውልድ ቦታዬ ውሰዱልኝ” አሉ፡፡ እንደተባለውም ሆነ በፅኑ ሲፋለሙ ስለ ሀገራቸው ነፃነት አደዋ ላይ ወደቁ፡፡ በሕይወት እያሉ:-“የአድዋ ሥላሴን ጠላት አረከሰው ገበየሁ በሞቴ ግባና ቀድሰው” የተባለላቸው ገበየሁ(በአካባቢው አጠራር ጎራው ገበየሁ)፤ አድዋ ሥላሴ ተቀብረው ከቆዩ በኋላ አፅማቸው ወደ አምባላጌ ጊዮርጊስ ተወሰደ፡፡ በቃል ኪዳናቸው መሠረት ከሰባት ዓመት በኋላም አፅሙ በትውልድ አካባቢያቸው በአንጎለላ ኪዳነ ምህረት ቤተ ክርስቲያን አረፈ፡፡
ከአድዋ ድል በኋላ በጃንሜዳ የጦር አበጋዞች በፈረስ ሲያልፉ የፊታውራሪ ገበየሁ ፈረስ ብቻውን ከፊት ሲያልፍ ያዩት አፄ ምኒልክ ተንሰቅስቀው እንዳለቀሱም ይነገራል፡፡ ፊታዉራሪ ገበየሁ ነፍሱን ሰጥቶ ሀገሩን በታላቅ ተጋድሎ ያከበራት ጀግና ነዉ።ይህ ጀግና የሰራዉን ገድል ያክል አልተዘመረለትም በስሙም የተሰየመ ቤተ መዘክር እንኳን የለም የታሪክ ተወቃሽ እንዳንሆን ያስከበሩንን ጀግኖቻችንን እናክብር። የገበየሁ እንጉርጉሮ የሚለውን መነባንብ ለማድመጥ ይሄንን ሊንክ ይጫኑና ያድምጡ።
ይህ የታሪክ መዛባት ነው የሚያሳዝነን። ሁሉንም ጠቅለል አድርጎ የሚፅፍ ታሪክ በለመኖሩ የሁሉም ርብርብ ዐፄ ምንሊክ ላይ ሆነ የዛሬው የእርስበርስ መቃቃር ምንጩ የታሪክ መዛባት ነው። የኢትዮጵያ ታሪክ ፀሓፊዎች ሊያስቡበት የሚገባ ትልቅ ኃላፊነት ነዉ።
ከአሰልጣኝ አሸናፊ በቀለ ጋር ከተለያዩ በኋላ ከበርካታ ተጫዋቾቻቸው ጋር እየተለያዩ የቆዩት አዳማ ከተማዎች የፊት መስመር አጥቂያቸውን ውል ማራዘማቸው ታውቋል ።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED የማንቂያ መብራት 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED የማንቂያ መብራት 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED የማንቂያ መብራት 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED የማንቂያ መብራት 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ምንጭ ለ LED flood floodlights 25 ዋ 48 ዋ ካምፕ ተከላካይ የ LED flood flood lisht በቻን ዳንግ, ቻንግች ውስጥ በጅች ከተማ ከተማ የሚገኙ አምራቾች
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED flood floodlights 25 ዋ 48 ዋ ካምፕ ተከላካይ የ LED flood flood lisht አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED flood floodlights 25 ዋ 48 ዋ ካምፕ ተከላካይ የ LED flood flood lisht ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED flood floodlights 25 ዋ 48 ዋ ካምፕ ተከላካይ የ LED flood flood lisht ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED flood floodlights 25 ዋ 48 ዋ ካምፕ ተከላካይ የ LED flood flood lisht ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በመጫን ላይ ... በድር ላይ በመቶዎች የሚቆጠሩ የዩኬ የመስመር ላይ ካሲኖ አቅርቦቶች አሉ ፡፡ ግን የትኛው በብሪታንያ ውስጥ ምርጥ የመስመር ላይ የቁማር ነው? USA-Casino-Online.com ን ይጠይቁ! የእኛ ባለሙያ የዩኬ ገምጋሚዎች ለእርስዎ የቅርብ ጊዜ እና በጣም የተከበሩ ካሲኖዎችን ለማግኘት ድሩን በተከታታይ እየቃኙ ነው ፡፡ ብሪታንያ የመስመር ላይ የቁማር ጣቢያዎችን ጥብቅ ደንቦችን እና ቁጥጥርን ስለማድረግ በጣም ጥሩዎቹ የዩኬ የመስመር ላይ ካሲኖዎች እንዲሁ በመላው በይነመረብ በጣም ታዋቂ ጣቢያዎች ውስጥ ናቸው ፡፡
ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ካሲኖዎች የ 100% ደህና እና ደህንነቱ የተጠበቀ ፣ ሙከራ የተደረገባቸው ፣ የተገመገሙ እና በተሞክሮ ሰራተኞቻችን የተቀመጡ ናቸው። የእንግሊዝ ከፍተኛ የመስመር ላይ ካሲኖዎች የብሪታንያ ፓውንድ እንደ ምንዛሬ አማራጭ እና ሰፊ የቁማር ጨዋታዎች ያቀርባሉ ፣ የቀጥታ blackjack እና ሩሌት ፣ የቁማር ቦታዎች ፣ የዩኬ የእንግዳ ፍራፍሬዎች ፣ የሞባይል ካሲኖ ጨዋታዎች እና ብዙ!
ከላይ በተጠቀሱት አንዳንድ ነጥቦች ላይ የበለጠ እንዲስፋፋ እፈልጋለሁ እና ጥሩ ምክንያት ነው. በመጀመሪያ, በመስመር ላይ የካሲኖ ፍቃድ መረጃ ለማንኛውም ልምድ ካለው ቁማርተኛ ቅድመ ሁኔታ ነው. ይህ የመረጃ እትም የመስመር ላይ ካሲኖውን, አሮጌውን የሲሲኖ ጣቢያ ያደርገዋል, የተሻለ ይሆናል. የሲሲኖል ፈቃድ ማለት የመጫወቻውን መስፈርት ለማሟላት የካሲኖዎች ቁርጠኝነት ማሳያ ነው እንዲሁም ስለ ካሲኖዎች ስማቸውን በተመለከተም ብዙ ይናገራል.
የመስመር ላይ የካኖዳያን ሪፖርቶች በእያንዳንዱ እና በእያንዳንዱ የመስመር ላይ የኪንሶ ማጎራኘት መንገድ የዩናይትድ ኪንግደም እይታ በጣም አስፈላጊ ወሳኝ ክፍል ነው. ከጨዋታዎቹ ጋር ሲነጻጸር በጨዋታው ውስጥ ያለ የጨዋታ የመስመር ላይ የካርታ ጨዋታዎች በጣም የተሻለ እና የበለጠ ታማኝነት ያለው ነው, ከኔፕኪን ዶሮዎች ጋር እደባለሁ. በቁማር ዓለም ውስጥ, የአንድ ተቋም ስም መልካም ስም ሊሆን ይችላል. የሲሲኖዎች ጣቢያዎች የሚጠቀሙባቸው ሶፍትዌሮች በኢንተርኔት መስመር ላይ ቁማር መጫወት በጣም አስፈላጊ ነገር ናቸው. የቀረበው የጨዋታዎች ዓይነት እና የመዝናኛ እሴት ከካይኖኒው ጣቢያ ጋር ለመሄድ የሚመርጠው ሶፍትዌር ነው.
እንደ Microgaming ያሉ አንዳንድ ዋና የሶፍትዌር ኩባንያዎች በጣም የተሻሉ እና በጣም የታወቁ የቁማር ሶፍትዌር ኩባንያዎች ምርጥ የጨዋታ ደስታን ብቻ ማምረት የሚቀጥሉ ናቸው። አብዛኛዎቹ እውነተኛ ገንዘብ የመስመር ላይ ካሲኖዎች የተጫዋቾችን ግምቶች በማሟላት ፍትሃዊ ጨዋታዎችን ለማቅረብ የታሰቡ ናቸው እናም በመስመር ላይ ቁማር ሲጫወቱ ሁል ጊዜ የምመለከተውን ግዴታ ነው። የታከሉ ባህሪዎች ግሩም ግራፊክስን ፣ ጥሩ የድምፅ ጥራት እና መስተጋብራዊ በይነገጽ ሁል ጊዜ አስደሳች አካል ናቸው። እኛ ጉርሻዎች እና ማስተዋወቂያዎች የመስመር ላይ ካሲኖዎችን ደጋግመን የምንጎበኙባቸው ምክንያቶች እንደሆኑ ሁላችንም እናውቃለን።
እኔ በግሌ የመስመር ላይ የሲኬኖ ጉርሻ አቅርቦቶችን አነጻጽራለሁ; ይህ ማለት የተጠያቂነት ዕውቀት ወይም ማጫወት አለመሳካቱ ዋነኛ ሚና ነው. የቀረቡት የተዘረዘሩት አገናኞች ዝርዝር ጠቃሚ እና ልዩ ስለሆኑ ዋጋዎች መረጃዎችን ያካትታል. የተለያዩ የብቃት ስጦታዎች ማለት የተሻሉ የሂሳብ ተቀማጭ ገንዘቦች እና እንዲያውም በተሻለ ሁኔታ የምዝገባ ቅናሾች ማለት ነው. ለእነዚህ ጉርሻዎች የሚጫወቱ አንዳንድ ጨዋታዎች ቀላል እንደማይሆኑ መዘንጋት የለብዎትም. እነዚህም እንደ ጥቁር ጃክ, ሮለር እና ፖዚር የመሳሰሉ የሚታወቁ ጨዋታዎች ያካትታሉ, እንዲሁም ፊልሞች ላይ ነፍስ ወደ ሕይወት የሚያመጡ ትንንሽ ፊልሞች ከሚነሱ ጨዋታዎች የተውጣጡ በርካታ ጨዋታዎችም አሉ.
ስለዚህ ጥሬ ገንዘብ አሸንፈዋል እና የቁማር ጣቢያውን የደንበኞች አገልግሎት ለማነጋገር ችግር እያጋጠሙዎት ነው? ይህ ለእንግሊዝ አንባቢዎቼ እና ለተጫዋቾቼ ሁሌም አፅንዖት የምሰጥበት አንድ ነገር ይህ ነው ፡፡ የመስመር ላይ ካሲኖ የተጫዋች ድጋፍ ተቋም ለካሲኖው የሕይወት መስመር ነው ፡፡ ተጫዋቾች በጣም ጥሩውን የደንበኛ ድጋፍ ብቻ መጠበቅ አለባቸው እና የተገመገሙ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ይህንን መስፈርት ያሟላሉ። ከገንዘብ ነክ ጉዳዮች እና ክፍያዎች ጋር ሲገናኝ ጥሩ የደንበኞች አገልግሎት ዋና ሚና ይጫወታል ፡፡ የእኔ ምክር ነው ፣ በሚጠራጠርበት ጊዜ - ይጠይቁ ፡፡ በጣም ጥሩ የደንበኞች አገልግሎት የሚጠብቁትን ለማሳካት ከዚህ በላይ እና ከዚያ በላይ ይሄዳል ፡፡ ›
ከዚህ በላይ ያለውን ዝርዝር ከገመገሙ በኋላ, በእያንዳንዱ የመስመር ላይ ካሲኖ (ካርታ) ቀጥታ በቀጥታ በመነጋገር እና ለካናዳ የዩናይትድ ኪንግደም አንባቢዎች የተወሰኑ ልዩ ማቅረቢያዎችን ማቅረብ ቢፈልጉ እና ብዙዎቹ በጥሬ ገንዘብ ጉርሻ. የትኞቹ ልዩ አቅርቦቶች በዚህ ጣቢያ በኩል አገናኝን በመጫን በቀላሉ ሊሳተፉ እንደሚችሉ ለማየት የግለሰብ ገጾችን ይመልከቱ.
ኰሙኒስም በፖለቲካ ወይም [[ኅብረተሠብ ጥናት ማለት የምረታ ባለቤትነት ሁሉ የጋራ እንዲሆን የሚጥረው ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም፣ ፍልስፍናና እንቅስቃሴ ነው። ቃሉ ከሮማይስጥ /ኮሙኒስ/ «የጋራ» ደርሷል።
በአለማችን የታወቀው ኰሙኒስም ማርክሲስም-ሌኒኒስም ሲሆን የኰሙኒስት ርዕዮተ-አለም ካሉት አምስቱ መንግሥታት አራቱ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ናቸው። እነርሱም ቬትናም፣ የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ፣ ኩባ፣ እና ላዎስ ናቸው። አምስተኛው ወይም ስሜን ኮርያ «ጁቼ ኰሙኒስም» የተባለው ርዮተ አለም ሲኖረው ከ1937 እስከ 1983 ዓም ድረስ እርሱ ደግሞ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ይባል ነበር፤ እንዲሁም በርካታ ሌሎች አገራት ከ1983 አስቀድሞ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ሆነው ነበር። ሆኖም ብዙ ጊዜ የማርክስ መርሆች በተግባር ወደ እውነትኛ ኰሙኒስም ወይም ለሕዝቡ ጸጥታና ደኅንነት ሳይሆን ወደ ግፍና አምባገንነት ይመሩ ነበር።
ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ የጠራው ጋዜጣዊ መግለጫ ፖሊስ በጉልበት እንደበተነው ተሰምቷል። እስክንድር መግለጫውን በቦታው ለተገኙት ጋዜጠኞች ከራስ ሆቴል ውጭ ለመስጠት ሙከራ አድርጎ ነበረ። ሆኖም ፖሊሶች ሐይል አጠናክረው በመጨመር ቦታውን ወርረው መግለጫው እንዲቋረጥ አድርገው ሕዝቡን በትነውታል።
~ የክልከላው ምክንያት አስመልክቶ በቦታው ላይ በዋነኛነት መመሪያ ሲሰጥ የነበረው አዛዥ ፖሊስ “ክልከላው ከበላይ አካል የተሰጠ ትዕዛዝ ነው”ከማለት ውጪ ለጋዜጠኞችም ሆነ ጋዜጣዊ መግለጫ ላዘጋጅቱ አካላት ምንም ዓይነት ምላሽ ለመስጠት ፍቃደኛ አልነበረም ለውጥ መጥቷል ብሎ ለሚያስበው አፍቃሬ ዲሞክራሲ ወገን ይሄ የፓሊስ ድርጊት አሳፋሪም አስደንጋጭም ነው። በአንድ በኩል ለውጥ አለ እያልክ በሌላ በኩል ዲሞክራሲያዊ መብቶችን የምትገድብ ከሆነ የለውጥን ምንነት በቅጡ አልገባህም አልያም ከቃላት ማሰማመር ጀርባ አምባገነንት አሁንም አድፍጣለች ማለት ነው።
እስክንድር ባለፈው እሁድ ህዝባዊ ስብሰባ ጠርቶ ይህ ህዝብን ጉዳት ላይ የሚዳርግ መሆኑ ሲሰማው በሀላፊነት መንፈስ ስብሰባውን የሰረዘ ሰው ነው። የዛሬውን መግለጫ የከለከሉት ባለስልጣናት የእስክንድርን ድምጽ ያፈኑ መስሎ ተሰምቷቸው ይህንንም እንደ ድል ቆጥረውት ይሆናል። ከእስክንድር ሀሳብ ጀርባ ሚሊዮኖች እንዳሉ ፣ ለውጥ የተባለው ሂደት ለአንዱ በማንኪያ ለሌላው በአካፋ የሚታደል ወገንተኛ ድጎማ እንደሆነ እየተረዱ እንዲሄድ ያደርጋል። ይህ ስሜት ህዝብ የበለጠ እንዲጠራጠር ከእለት እለት ወዳልተፈለገ መንገድ እየተገፋ እንዲሄድ ያደርገዋል።
ስናጠቃልለው ዛሬም ቢሆን ዱላ ጨብጠው መግለጫ የሚከለክሉት ጀብደኞች ሳይሆኑ ብዕሩን የያዘው እስክንድር አሸንፏል። እኛም ፓሊስ ተብዬው ተቋም ጥቂት ፊቶች ቀየረ እንጂ ውስጡ ያው የድሮው ከህግ ይልቅ በባለስልጣናት ትዕዛዝ የሚመራ ተቋም እንደሆነ ታዝበናል።
በዛሬው እለት መግለጫ እንዳይሰጥ ክልከላ የተደረገበት ባለአደራ ምክር ቤት /ባልደራስ/ በመጪው አጭር ቀናት ውስጥ ጉዳዩን አስመልክቶ እንዲሁም ተያያዥ በሆነ ነገሮች ቦታው እና ሰዓቱ ኮሚቴው ግልጽ በሚያደርገው ቀን ለህዝብ መግለጫ እንደሚሰጥ ጋዜጠኛና የሰብዓዊ መብት ተሟጋች እስክንድ ነጋ መልዕክቱን አስተላልፏል።
ለካስ ከጉባኤው አስተናጋጆች መካከል አንዱን አግኝተውት ነው፡፡ ‹‹እንዴት ከስልክ ዐቅም የሀገር ሰውና የውጭ ትለያላችሁ፤ ሌላ ሀገርኮ ስልክ በሳንቲም ከሱቅ የሚሸመት ነው፤ የኛ ሳይሠራ እንዴት የናንተ ብቻ ተለይቶ ሠራ›› ባለሥልጣን እንዳጀበ መኪና ጥያቄው ተከታትሎ ወረደ፡፡ ‹‹ተአምኁ በበይናቲክሙ›› እንደተባለ አስቀዳሽ አንገቱን በአራቱም አቅጣጫ አዞረ፡፡ የቴሌውን ሰው ከሩቁ አየው፡፡ ክበቡን ጥሶ መሄድ ስለከበደው ሞባይሉን አወጣና በማዶ ለሚያየው የቴሌ ሹም ደወለ፡፡ ‹‹የደወሉላቸው ደንበኛ ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ ናቸው›› ስትለው ደንግጦ ዘጋው፡፡ እንግዶቹ በእንግሊዝኛ የምትለውን ቢሰሙ ጭራሽ ያብዳሉ ብሎ ፈራ፡፡ ‹‹ይኼ ታላቅ ስብሰባ የሚደረግበት አዳራሽ ራሱ ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ ነው ማለት ነው›› አለና አፈረ፡፡ ታድያ የቱ ነው ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውስጥ የሆነው? ለመሆኑ ይኼ ቴሌ የመሠረታቸው ‹የአገልግሎት ክልል› እና ‹ከአገልግሎት መስጫ ውጭ የሆነ ክልል› በሕገ መንግሥቱ ዕውቅና ያገኙ ክልሎች ናቸው? ቴሌስ የራሱን ክልል መመሥረት ይችላል እንዴ? ስንት ባልና ሚስት ‹የት ሄደህ ነበር፣ የት ሄደሽ ነበር› እየተባባለ የተጣላው ያቺ የቴሌ ሴትዮ ‹‹ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ ናቸው›› እያለች የሌለ ነገር አውርታ አይደል እንዴ?
አስተናጋጁ ይቅርታ ጠየቀና የቴሌውን ሹም ሊጣራ ሄደ፡፡ ‹‹እርሱ የቴሌ ባለሞያ ነው፤ ጠይቁት›› ብሎ ሹልክ ብሎ ከክበቡ ወጣ፡፡ ወደ መድረኩ ሲያቀና ‹‹እንኳን እኔ አለቆቹ የማያውቁትን ጥያቄ ያዘንቡብኛል እንዴ›› ወደ መድረኩ ሲወጣ የቴሌውን ሹም የከበቡት እንግዶች የላምበረትን አውቶቡስ ተራ ጠሪዎች የመሰለ መዓት ድምጽ ሲያወርዱበት ሰማ፡፡ ‹‹ቻለው እንግዲህ፤ ኔት ወርኩ ያልቻለውን እናንተ ቻሉት›› አለ በልቡ፡፡
‹‹እንዴት ትናንትና የገዛነው ስልክ እስከ ዛሬ አይሠራም፤ የተሳሳተ ሲም ካርድ ነው የሰጣችሁን፤ አታላችሁናል፤ ገንዘባችንን መልሱ›› እንደ ሲሚንቶ አቡኪ ከየማዕዘኑ እንደ አሸዋ የበዛ ጥያቄ ጣሉበት፡፡ ፈገግ ለማለት ሞከረ፡፡ ፈረንጅ ፈገግታ ይወዳል የሚባለው ትዝ ብሎት፡፡ ‹‹ችግራችሁ ይገባኛል፡፡ በጥቂት ሰዓታት ውስጥ አገልግሎቱን እንድታገኙ እናደርጋለን፤ ለተፈጠረው ችግር ይቅርታ እንጠይቃለን›› ሲል አሁኑኑ መፍትሔ አምጣ የሚል ወጣሪ ገጠመው፡፡ የሚያደርገውን ሲያጣ ስልኩን አወጣና ‹‹አንዴ ኃላፊውን ላናግረው›› አለና ደወለ፡፡ ‹‹የደወሉት ቁጥር የተሳሳተ ነው›› ስትለው እንግዶቹ እንግሊዝኛውን እንዳይሰሙ ሰግቶ እዘጋለሁ ሲል ጭራሽ ድምጽ ማጉያውን ከፈተውና አሰማቸው፡፡ ሰሚዎቹ ጎል እንደገባበት ስታዲዮም አንድ ላይ ጮኹ፡፡
እያመመው ፈገግ አለና ‹‹ሶሪ›› ብሎ ቀና ሲል የስብሰባው መጀመር ገላገለው፡፡ እንግዶቹ ወደመቀመጫቸው ሲያመሩ እርሱም አንገቱን ደፍቶ ወደ ቢሮው ገባ፡፡ ‹‹ምን ዓይነት መከራ ነው፡፡ ባለፈው ጊዜ ከስድስት መቶ ቦታዎች ስድሳውን ሠርተን ጨርሰናል ተብሎ ተነገረ፤ ሰውም ‹ጤፍ እየዘራን ነውና ራብህን ቻለው ማለት ነው› ብሎ ተረተብን፡፡ አሁን ደግሞ ምን ሊባል ነው፡፡ ያ የመሥመር ስልክ ይሻለን ነበር፡፡ በሞባይል የተላከ ቴክስትና በፖስታ የተላከ መልእክት እኩል እየደረሱ ቴሌ ምን ያደርጋል?
የጉባኤው የመጀመሪያ ክፍል አብቅቶ እንግዶቹ የሻሂ ግብዣ ላይ ናቸው፡፡ መድረክ አካባቢ የነበሩት ባለ ሥልጣናትም ወደ እንግዶቹ መጥተው አብረው ሻሂ መጠጣት ጀመሩ፡፡ ሁለት ባለ ሥልጣናት ክብ ሠርተው ወደሚገኙ እንግዶች መጡና ተቀላቀሉ፡፡ ሁለቱም ራሳቸውን አስተዋወቁ፡፡ አንደኛው የቴሌ ዋናው ሰው ነበሩ፡፡ ‹የሰው ሁሉ ዓይን አንተን ተስፋ ያደርጋል› እንዲል መጽሐፍ ሁሉም ዓይናቸውን በእርሳቸው ላይ ተከሉ፡፡ ሁሉም ቅሬታውን አዘነበ፡፡ ባለ ሥልጣኑም ራሳቸውን እየነቀነቁ ሰሙና ስልካቸውን አወጡ፡፡ ደወሉ፡፡
‹‹ቴሌፎኑ ለጊዜው ጥሪ አይቀበልም፣ ወይም ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ ነው›› ሲል ሰሙት፡፡ እንደገና ወደ ሥራ አስኪያጁ ሞከሩ ‹‹የደወሉት ቁጥር አገልግሎት ላይ ያልዋለ ነው፡፡›› የቴሌው ሥራ አስኪያጅ ቁጥር እንዴት አገልግሎት ላይ አልዋለም፤ እነዚህ ሰዎች ጠንቋይ ይመስል ለረሳቸው አያውቁም እንዴ›› ብለው ፈገግ አሉና ለመጨረሻ ጊዜ ሌላ ኃላፊ ጋ ደወሉ ‹‹ይህንን ጥሪ ለማድረግ የሚያስችል በቂ ሂሳብ የለዎትም›› ስትል ደነገጡና ‹‹ዋት፣ ይኼኮ ካርድ የሚሞላበት ስልክ አይደለም፤ ምን ማለቷ ነው›› የከበቧቸው ሰዎች የሚሉት ነገር አልገባቸውም፡፡
‹‹ስብሰባው ያልቅና አገራችሁ ትገባላችሁ፤ ያን ጊዜ ሲም ካርድ ለምን አልሠራም? ማለት ታቆማላችሁ፤ ጥያቄውን መመለስ ካልተቻለ ሌላው አማራጭ ጥያቄውን እንዳይጠየቅ ማድረግ ነው››
‹‹ቴሌፎኑ ለጊዜው ጥሪ አይቀበልም፣ ወይም ከአገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ ነው›› ‹‹የደወሉት ቁጥር አገልግሎት ላይ ያልዋለ ነው፡፡››ዳኒ በአንድ ወቅት የሆነ ቦታያነበብኩ ትዝ አለኝ፡፡ "ቴሌ አለ ኮሚኒኬሸን የለም ኔት አለ ወርክ የለም ሀላፊ አለ ስራ የለም"፡፡
ዳንየ እምየ አገሪ ባጋጠማት የሰልክ አገልግሎት ሁዋላ ቀርነት ባዝንም ፤ ባሕር ማዶ ላለነው የዋጋ መናሩም አስመርሮናል። ሲሰተካከል ለዚሑም ቦታ ሰጥተው ቤያሻሽሉት መልካም ነበር።
በትክክል እይታህ የንስር መሆኑን ለመመስከር የሚያስችሉኝን እይታዎችህን አብሬ አይቻለሁ...በመጸሐፍሕ ምረቃ/ድሬ ዳዋ/ ተገኝቻለሁ በርከት ያሉ ስብከቶችህን አድምጫለሁ በሥራዎችህ በተለይ የራስን ሰዎች ማክበር በኔ በኩል የሚያስመሰግንህ መሆኑን በአክብሮት እና በትህትና እየገለጽኩ ማሕበርህን ደግሞ የማልወደው መሆኑን አልደብቅህም፡፡ሞክሼህ ከድሬ ደዋ
philxNUMX እንዲህ ጻፈ: በቪየነ ውስጥ በሚገኝ አንድ ቤተሰብ ውስጥ ባለው የመኝታ ክፍል መንደር ውስጥ ወደ መቃብር የሚመራው መንገድ የእኩልነት ጎዳና ተብሎ ይጠራል!
የሳይንስ መረጃዎች: በፍጥነት መብላት ለጤና ችግር ያጋልጣል፤ ከጥልቁ ሕዋ የመጣው እንግዳ አለት ጉዳይ እና ነፍሰጡር ሴቶች በተለይ በእርግዝና የመጨረሻዎቹ 3 ወራት በጀርባ አትተኙ መባሉ:: – መጽሔት
ወታደራዊ ኣዘዝቲ ዞባ ፑንትላንድ ካብ ረቡዕ ጀሚሩ ሱጅ ኣብ ዝተበሃለ ቦታ ድሕሪ ዝተኻየደ ከቢድ ውግእ ን71 ዕጡቓት ቐቲልና ንካልኦት 31 ድማ ማሪኽና ኣለና ኢሎም።ሰለስተ ወታደራቶም ተቐቲሎም ካልኦት ስለስተ ድማ ከምዝቖሰሉውን ገሊጾም ኣለው።
ሰበስልጣን ፑንትላንድ ሎሚ ንጋዜጠኛታት ናብቲ ቦታ ወሲዶም ተማሪኾምን ተቐቲሎምን ንዝበሉዎም ኣባላት ኣል-ሸባብ ኣርእዮም ኣለው።ኣብቲ ከባቢ ኣዛዚ ሓይሊ ፑንትላንድ ጀነራል ሙሕያዲን ኣሕመድ ሙሴ እቲ ስርሒት ከምዝተዛዘመን ዝሃደሙ ሽዱሽተ ዕጡቓት ንምሓዝ ጻዕሪ ከምዝቐጸለን ሓቢሮም።
እዚ ጉዳይ እዚ ብቅልጡፈ ፍታሕ ክረከበሉ ይግባእ ምክንያቱ ብኣማቲ ዝቑፅሩ ሓተትቲ ዕቕባን ስደተኛታትን በዚ እዋን እዚ አብ ብዘሕ ፀገም ዝርከብሉ ኹኔታት አቀባብላን ኣለሻ ምምሕዳራዊን ፍትሓዊን ምትሕባበርን፣ ዝተወሰኑ ፍጹም ሓገዝ ኣብ ዘይረኽብሉ ማእከላት ተሰዲዶም ነይሮም፣ ብዙሓት ድማ ኣብ ዝባኣሰ ኹኔታ ኣብ መንገዲ ወዲቆም ይርከቡ፣ ስለዚ ገዛ መንበሪ ንኹሉ ብቕሊሉ ክዋሃብ ከም ዘይተኽኣለ ምርኣይ ይከኣል :: ዓላማ ናይ እዚኦም ጽሑፋት ሕቶ ዑቕባ ከመይ ጌርካ ክተቐረብ ከምዝግባእ፣ ግቡእ መሰልካ ከመይ ክተኽብር ከምዝትኽእልን ከምኡ ድማ ምምሕዳር ፈረንሳ ዘለዎ ዝተወሳሰበ ኣሰራርሓ ተረዲእኻ ብጥንቃቐ ንምክያድ ንምኽኣል እዩ ::
Response to COVID-19 and One Day Eritrea series 4 ሉላ መ. ዓሊ Nov. 25, 2020 ዐድ ራኪ ለእግል ስኒን ልታከወ ለዐለው ፈርሐቶም ዱረ ክምሰል መጽአ ተመት እሎም። አስቡሕ መርዓዊሆም እንዴ አስመደው ዐቅድ እግል ልውደው መእዙን ልታከው ዐለው። ዐድ ወለት ወዐድ ሕጻን አቃርብ ወዲብ ሐቴ አካን ሰበት ነብሮ፡ እምበል ሰብ ኖስ እስዎምቶም ዐድ ወለት ወእስዎምቶም ዐድ
Response to COVID-19 and One Day Eritrea series 1 ከዲጃ መሐመድ Nov. 14, 2020 ሼኽ ሓምድ እግለ ሸቃለ፡ “ግድም አነ ፈጅር ህዳይ ህላ ዲቡ እግል እትአኸር ቱ። ለጃርዲን ማይ ለተሐዜ አስቱ ወሱግማ ለትገይስ እንዴ አዳሌኩመ ጽንሖ። ለመኪነት እግል እንደእ እትክምቱ” እንዴ ቤለዮም ትፋነዮም። ወእብ መኪነቱ አስክ ዐድ ተሀርበበ ምኖም። ፊነ በዓል-ዳር ተ እት ኢኮን እሎም
ሺሻይ ሽመንዲ* ሓምለ 9 2020 ሰለስተ ጥቅምቲ እንክትመጽእ ኣብ ነብሰይ ዝክዖ ዝተሓናፈጸ ስምዒት ኣሎ። ከምቲ ብዙሕ እዋን ዝገብሮ፡ እንተ ፈዀሰኒ ብማለት ነቲ ዝተሰመዓኒ ቀዘዝታን ዝኽርን ንምሕንጣጡ’የ ዝፍትን። ሕጂ’ውን ኣብቲ ኣብ ቅድመይ ዘሎ ወረቐት ኣፍጢጠ፣ ነቲ ቅዘተይን ዝኽሩን ክገልጽ ዝኽእል ቃላት ኣይስእንን እኸውን እናበልኩ’የ ዝእልሽ ዘለኹ። ከም ዝመጸለይ እሓናጥጥ’ሞ፡ እቲ ኣብ መወዳእታ ዝረኽቦ ዘለኹ ጽሑፍስ ንጋድምን
ክብሮም ደሞዝ* ሓምለ 5 2020 ድምጺ ምጽላል ጥራይ’ዩ ዓው ኢሉ ዝስማዕ ነይሩ። እቶም ካብ ምእራይ ዕንጨይቲ ዝተመለስና፡ ብድኻምን ጥምየትን ተሰኒፍና ብምንባርና፡ ኣብቲ ከም እቶን ዝልብልብ ሑጻ ዛሕ በልና። ምጽላል፡ ነተን ካልኦት ደቂ ኣንስትዮ ማይ ንኽህባና እናተደህየት፣ ንሳ ድማ ድራር ክትቅርበልና ሸበድበድ ትብል ከምዘላ ካብቲ ሸፋሕ ሸፋሕ ድምጺ ተበጊሰ’የ ብሓሳበይ ቀሪጸዮ። ዓይነይ ቛሕ ኣቢለ ክርእያ ዓቕሚ
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕቶ ማዕርነትን፡ ናይ ምውዳብ ነጻነትን፡ መሰል ምጽሓፍን ምዝራብን፡ ብሓጺሩ ኣካል ዲሞክራስን ሓርነታዊ መሰላትን ዝኾኑ ኩሎም፡ ዲሞክራስያዊ ባህልን ምሕደራን ኣተኣታቲኻን መንገዱ ተኸቲልካን ደረጃ ብደረጃ ናብ ብትካላት ዝሰረተ ምዕቡል ዲሞክራሲ ዘይምስጓም፡ ንኣህዛብ ዞና ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ሃገርና ኤርትራ ካብ’ቲ ብኣሉታ ከምዝኖምን ክገልጾምን ዝጸንሐን ዘሎን ኣሰካፊ ጉዳይ’ዩ። እዚ ወድዓውን መሰረታውን ዝኾነ ሕቶታት ከይተመለሰ እንከሎ፡ ካብ ባርነትን ድኽነትን ክትገላገል ይኹን፡ ቁጠባዊ ርእሰ-ተኽእሎ ከተረጋግጽ፡ ከምኡ’ውን ብቑዕ ምምሕዳራዊ ዓቕምታት ክትውንን፡ ከቶ ዘይሕሰብ ምዃኑ ጌና ከሎ ኣጸቢቕና ከነስተውዕሎን ክንሓስበሉን የድልየና።
ከም’ዚ ሎሚ ንሪኦን ንዕዘቦን ዘለና ከይኮነ ከሎ፡ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ካልኦት ስልጡናት ሃገራት እስያን፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝሓለፈ መዋእለን ምዕባሌአን ድሑራት ከም ዝነበራ ዝሓለፈ ቀረባ ታሪኸን ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። ነቲ ከቢድን መሪርን ዝነበረ ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን ሰብኣውን ኩነታተን ክሰግረኦ ዝኸኣላ፡ ኣብ ነዊሕ ዘመናት ሰፍ ዘይብል መስዋእትነት እናተኸፍሎ ዝተኻየደ ደም ምፍሳስን፡ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰ ዝቐጸለ ውፉይን ዘይሕለልን ህዝባዊ ቃልስን ምዃኑ ይረጋግጽ። ክንዲ ዝኾነ፡ ነዚ ሎሚ በጺሐንኦ ዘለዋ ቁጠባዊ ጸጋታትን፡ ሰላምን፡ ራህዋን፡ ቅሳነትን ዲሞክራስያዊ ምዕባለን ባይታ ዝጸረገለን ንሱ ምንባሩ ታሪኽ ዘረጋግጾ ሓቂ’ዩ። ካብ’ዚ ተመኩሮ’ዚ ንመሃሮ እንተልዩ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ አርዑት ግናይ ምሕደራን፡ ኣፍራሲ ቅዋምን፡ ግዕዙይ ኣተሓሳስባን፡ አዕናዊ ተግባራትን መራሕቲ ህግደፍ ኮይኑ፡ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ዘሕልፎ ዘሎ ጸበባን ስቅያትን ንሓዋሩ ዝቕጽልን ነባርነት ዘለዎን ከምዘይኮነ ይበርሃልና። ነዚ ኣብነት ከነቕርብ እንተዀንና፡ ትማሊ ንኤርትራ ምውራርን ምጭፍጫፍን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ቅድም ክብል ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንዘመናት ዝጭቁኑ ዝነበሩ ዓመጽቲ ሃጸያውያን ነገስታትን፡ ድሒሮም እግሮም ብምኽታል ስልጣን ዝጨበጡ ፋሽሽታውያን ደርጊ ሰብ ጽሩራን ተሳዒሮም ኣሰር ዘይብሎም ድሕሪ ምድምሳሶም፡ ጐረቤትና ዝኾነት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ 19 ዓመታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ንቕድሚት ክትስጉም ምጽናሓን ምህላዋን ንምልከት ምህላውና’ዩ። ሎሚ ኢትዮጵያን ህዝባን ካብ ድቕድቕ ጸላም ናብ ብርሃን ኣትዮም ይርከቡ ኣለዉ እንተተባህለ ምግናን ኣይመስለናን። እቲ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን በብእዋኑ ክካየድ ዝጸንሐ ተኻታታሊ ምርጫታት፡ ምስ’ዚ ሕጂ ዝተኻየደ ምርጫታት ደሚርና ክንሪአ እንከሎ ድማ፡ ሰላም ድምክራስን እናሓደረ ይስስን ምህላዉ ዝሕብር እኹል ኣብነት ምዃኑ የመላኽተና።
ጉዳይ ምርጫ ንበይኑ ኣልዒልካ ክረአ እንከሎ ግን፡ ኣብ መንጎ ዓመጻውን ፍትሓውን ኣገባብ ምርጫታት ዘሎ ፍልልያት ጽቡቕ ጌርካ ምፍላጥ ዘድሊ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፡ ነዚ ተገንዚብካ ቅኑዕን ፍትሓውን ምርጫ ምክያድን፡ ውሳኔ ህዝቢ ብጸጋ ምቕባልን ፖለቲካዊ ሓላፍነት ኩሉ ወዲ ሃገር ምዃኑ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። እዚ ዘብለና ዘሎ ምኽንያት ድማ፡ ዕርቃኑ ወጺኡ ዘሎ ኣረሜናዊ ስርዓት ኤርትራ፡ መላኽን ብሕታውን ስልጣኑ ንምሕላውን፡ ብመጠኑ’ውን ካብ’ቲ ኣትዩዎ ዘሎ ክቱር ተነጽሎ ወጺኡ ገለ ትንፋስ ዝህቦ ተቐባልነት ንምርካብን ክብል፡ በቲ ዘለዎ እደወነናዊ ስልጣን ተጠቒሙ፡ ንይምሰል ዝኣክል ታህዲድን ምፍርራሕን ዝነገሶ ዘይፍትሓዊ ምርጫ ከሰላስል ከም ዝኽእል ካብ ክህልዉና ዝግብኦም ምናልባታት ከነርሕቖ ስለ ዘይብልና’ዩ። ካብ’ዚ ዝበኣሰ ድማ፡ ካብ’ዚ ዘካይዶ ምስሉይ ምርጫ ተበጊስካ፡ እቲ ስርዓት ካብ ዲክታቶርነት ናብ ዲሞክራስያውነት ተሰጋጊሩ’ዩ ብምባል፡ ካባ ከተልብሶን፡ ከበሮን ዳንኬራን ክትሃርመሉን እንተዀንካ፡ ይቕረ ዘይበሃሎ ፍጹም ገበን ምፍጻም ክኸውን’ዩ። ዋላ’ኳ እቶም ነቲ ስርዓት ክውድስሉን ከጣቖሉን ዝርከቡ ዘለዉ ሰዓብቱን መጋበርያታቱን፡ ንረብሓኦም ክብሉ ከምኡ ኣምሲሎም ከቕርብዎ እንተፈተኑ፡ ካብ’ቲ ጥሒልዎ ዘሎ ዓዘቕትን መቀራቕሮን ንምውጻእ እቲ ስርዓት ዝገብሮ ተዋስኦ ዘይሓልፍ ስለ ዝኾነ፡ ህዝብና ፈሊጡን ነቒሑሉን ክግራህ ወይ ክህመል ፈጺሙ የብሉን።
ብዘይካ’ዚ፡ ምርጫ እቲ ኣብ ድሮ ሰላማዊ መስግጋር ስልጣን ዝካየድ መላእ ህዝቢ ዝሳተፎ መዛዘሚ መስርሕ ደኣ’ምበር፡ ከም መስፈርቲ ደሞክራስያውነት ንበይኑ ቁንጭል ኣቢልካ ክውሰድ እንተኾይኑ፡ ንባዕሉ መላእ ዲሞክራስያዊ ትሕዝቶ ዝገልጽ ከም ዘይኮነ ምፍላጥ የድሊ፡፡ ብካሊእ ኣዘራርባ፡ ምርጫ ብምክያድ ጥራሕ ዲሞክራሲ ብምልኣት ኣተኣታቲኻ ማለት ከስምዕ የብሉን። ስለምንታይ፡ ቅድሚ ኣብኡ ምብጻሕ ክማላእ ዘለዎ ኣገዳሲ ቅድመ ኵነት ምርግጋጽ ሕቶ ዝተፈላለዪ መሰላትን ሓርነታትን ስለ ዘሎ’ዩ። ካብ’ዚ ሓቅታት’ዚ ተበጊስና ድማ፡ እቲ ኣብ’ዘን ክልተ ጎረባብትና ሃገራት ዝተኻየደ ምርጫታት ኣብ መነጽር ኣእቲና ክንምርምሮ እንከለና፡ እቲ ኣብ ሞንጎ ሰልፍታት ዝተኻየደ መስርሕ ደሞክራስያዊ ውድድርን ስዒቡ ዝተረጋገጸ ሰላማዊ ምቅብባል ስልጣንን፡ ናይ ገዛእ ርእሱ መንገዲ ዝሓዘን፡ ብኣድማሳዊ ሕግታትን ሰናይ ስነ-ምግባርን ኣብ መረጻ ዝተሳተፉ ሓይልታት ከም ቅድመ-ኲነት ዝተቐየዱሉን’ዩ ነይሩ ካብ ዝብል ተገንዝቦ’ና ክንብገስ ንኽእል። ኣብ ሱዳን ኮነ ኢትዮጵያ ተራእዩ ዘሎ ብልጫታትን ኣርኣያነትን ዝምስክሮ እንተልዩ፡ ብተናጸል ወይ ልፍንታዊ ስምምዕ መንግስቲ ክመርሑ ዝጸንሑ ሰልፍታት፡ ሕጂ’ውን ተቓወምቶምን ተዋዳደርቶምን ኣብ ዉሽጢ ሃገር ኮይኖም ክሰርሑ ዘለዎም ሕጋዊ መሰል ኣሚኖምን ተቐቢሎምን ብTolerance ሃገሮም ክመርሑ ይሸባሸቡ ምህላዎም ብኣድናቖት ንዕዘብ ምህላውና’ዩ። ኣብ ኤርትራ ሓደ ዕስሪት ናይ’ቲ ኣብ’ዘን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተራእየ ተጸዋርነት Tolerance እንተዝህሉ ነይሩ፡ ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን፡ ሰልፍታትን፡ በርገሳዊ ማሕበራትን ኣብ ማእከል ሃገረን መደበራተን ተኺለን ክነጥፋ ይኽእላ ምንባረን ዘጠራጥር ኣይኮነን። እዚ መሰላት’ዚ ግን ተነፊጉወን ጸንሑን ኣሎን።
ብካሊእ ካብ’ዚ ፍልይ ዝበለ መንገዲ ኲነታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ተመሊስና ክንዕዘብ እንከለና፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ብጋዜጣታት ኣቢሎም ተቓውሞኦም ከስምዑ፡ ሰላማዊ ሰልፍታት ከካይዱ፡ ህዝቢ ኣኪቦም ዕላምኦም ከነቓቕሑ፡ ክንዲ ዓቕሞም ኣብ ፖለቲካዊ ምልዕዓላት ክነጥፉ፡ ዋላ ብመጠኑ’ውን ይኹን ነዚ ዕድላት’ዚ ተጠቒሞም ወከልቶም ንውድድር ብምቕራብ ኣብ ምርጫታት ውድድር ስልጣን ክሳተፉ ርኢና። እዚ ክንብል ከለና ግን፡ በዚ ጥራሕ ፍጹም ዲሞክራሲ ተረጋጊጹ ወይ ነጊሱ’ሎ ዝብል ተረድኦ ኣለና ማለት ከስምዕ የብሉን። የግዳስ ዲሞክራስያዊ ኣገባብን ባህልን ድሮ ተኣታትዩ፡ ካብ ዝቐደመ ምርጫ ናብ ዝሰዓበ እናተኸታተልናዮም ዝመጻና ኣወንታዊ ምዕባሌታት ምህላዎም ክኽሕዶ ዘይክእል ሓቂ ምህላዉ ንምምልካት’ዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሰላማዊ ሃዋህውን ምቹእ ክውንነትን፡ ብቕድመ ተኸተል ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ኣብ ወርሒ ግንቦት 2010 ዝተኻየደ ምርጫታት፡ ንዓና ኤርትራውያን ቅንኢ ዘሕደረልና ኣገዳሲ ምዕባሌ ገርና ክንወስዶ ንኽእል ኢና። ኣብ ኤርትራ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝትክእ ግዜን ኩናታትን ጸብጺቡ ክውን ስጋብ ዝኸዉንን፡ ህዝቢ ብነጻ ድልየቱን ውሳኔኡን ዲሞክራስያዊ ምርጫ ኣካይዱ ወከልቱ ክሳብ ዝመርጽን፡ እቶም ደለይቲ ሰላምን ስኒትን ዝኾና ተቓወምትን ተቓለስትን ኤርትራውያን ንዖኦም የማስለና ካብ ምባል ሓሊፍና እንብሎ የብልናን። ምስ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእል ጉድለታት፡ እዚ ኣብ ጎረባብትና ኣሕዋት ሃገራት ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተሰላሰለ ምርጫታት፡ ብሓደ ወገን ደስ ዘብል ሓዲሽ ተርእዮ ኮይኑ፡ በቲ ካልኣይ ገጹ ድማ ንዓና ነቶም ቅድሚ ሰብ ጀሚርና ከነብቅዕ፡ ከም ‘ሽንቲ ግመል ንድሕሪት ተመሊስና’ ንርከብ ዘለና ኤርትራውያን፡ መንፈሳዊ ቅንኢ ኣሕዲሩልና ዘሎ ተርእዮ ገርና ክንወስዶ ዘሕንኸና ኣይኮነን።
በቲ ቀዳማይ ጀሚርና፡ ባህርያዊ ኣቀማምጣ መሬት ኤርትራ ኣብ ግምት ምስ ነእቱ፡ ምስ’ዘን ክልተ ሃገራት ትዳወብን፡ ንዘመናት ታሪኻውን ባህላውን መበቆላውን ዝምድና ዝጸንሓ ሃገር ምዃና’ዩ። ‘ሕማም ጎረበት ተላጋባይ ከም ዝበሃል’ ድማ፡ ናይ ግዜ ሕቶ እንተ ዘይኮይኑ፡ ነዚ እናለሓመ ዝጐዓዝ ዘሎ ማዕበል ደሞክራስያዊ ለዉጢ ማንም ክዓግቶ ዝኽእል ሓይሊ ክህሉ ከም ዘይኮነን፡ ውዒላ ሓዲራ ኤርትራ ከም ሃገራ ነዚ ስልጡን ኣገባብ ምቅብባል ስልጣን ክትቅበሎ ምዃናን ዘይተርፍ’ዩ። ነዚ ኣብ’ዚ ቅንያት’ዚ ኣብ’ዘን ክልተ ሃገራት ዝተኻየደ ምርጫታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ክዕዘቦን ክከታተሎን ከም ሓጥያት ስለ ዝተቖጽረ፡ ኣብ ከም ‘ትቪ አረ’ ዝኣምሰሉ መንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን ብዝኾነ ስእሊ ዝተሰነየ ሓበሬታ ከይዝነ እገዳ ተገይሩ ምንባሩ ፍሉጥ’ዩ። ይኹን’ምበር፡ ብካልኦት ማዕከናት ዜና ዓለም ዝተዘርገሐ ጸብጻባት ኣቢሉ፡ ፖለቲካዊ ተልእኾኡ ሕርሕራይ ገሩ ኣብ ኣእምሮን ልብን ህዝብና ከም ዝሰረጸ ንጠራጠረሉ ኣይኮነን።
ናብ’ቲ ካልኣይ ሰጊርና ክንትንትን ከለና ድማ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ምርጫ ኣዚዩ ደስ ዘብል ኮይኑ ንረኽቦ። ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ነዊሕ ታሪኽ ኢትዮጵያ፡ ህዝቢ ወጊሓ ክሳብ ትዓርብ ከም ጻጸ ባይታ ምሉእ መዓልቲ ተሰሪዑ፡ ንየርብሓኒ ዝበሎ ሰልፊ ብሰላማውን ደሞክራስያውን ኣገባብን፡ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ተጽዕኖን ማልዶን ድምጹ ክህብ ምውዓሉ ዝተዓዘበ ኩሉ፡ ከም ብሓዲሽ ዝተፈጥረ ሕብረተሰብ ገይሩ ዘቚጸሮ ሓዲሽ ተርእዮ’ዩ ክብል ዘገርም ኣይኮነን። ካብ ጽልእን ቅርሕንትን ዝረሓቐን፡ ካብ ሰናይ ድሌትን ባህግን ቅኑዕ መንፈስን ዝተበገሰ ቅንኢ ክሳብ ዝኾነን ድማ፡ ነዚ ዘይተዓደልና ቅንኢ ሓዲሩና ምባል ነውሪ ዘለዎ፡ ወይ ዘሕፍር ኮይኑ ኣይረኣየናን። በንጻር’ኳ ደኣ ንህዝቢ ሱዳንን ኢትዮጵያን እንቋዕ ኣብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ደረጃ ምዕባሌ ኣብጸሓኩም፡ ደስ ኢሉና ደስ ይበልኩም ኢልና ክነምጒሶም ክብርናን ልቦናናን ብስለትናን ዘድምቕ ደኣ’ምበር፡ ሕመቕና ዘመልክት ፈጺሙ ኣይኮነን። በንጻሩ ን30 ነዊሕ ዓመታት ዝኣክል ተጋዲልናን፡ ካብ ዓቕሚ ህዝብና ንላዕሊ ዝተዓጻጸፈ መስዋእቲ ከፊልናን ከነብቅዕ፡ ናብ’ዚ ምዕቡል ደረጃ ክንበጽሕ ጌና ዘይምኽኣልና እዚዩ ከሕዝነና ዝግባእ’ዩ። ከም’ዚ ዝኣመሰለ ለውጥን ምዕባሌን ኣብ ድሮ ነጻነት ኤርትራ ኣንጊሁ ክረአን ክዕንብብን ዝነበሮ ክንሱ፡ ብኣንጻሩ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ማዕቢሉ ኣብ ኤርትራ ንድሕሪት ክጕተት ምርኣይና፡ ብሓቂ ዘሕዝን ኩነት’ዩ ኣጋጢሙና ዘሎ ክንብል ምግናን ኣይኮነን።
ኣብ 40ታት ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ተመሊስና ታሪኽ ሃገርና ከነንብብ እንከለና፡ ሰልፊ ናጽነትን፡ ራቢጣ ኢስላምያን፡ ካልኦት ዝተፈላለዩ ሃገራውያን ሓይልታትን ኣብ ቀጽሪ ነጻነት Independence block ተኣኻኺቦም ዝካየድዎ ዝነበሩ ርሱን ቃልሲ፡ መንነትን ሓድነትን ኤርትራ ንምርግጋጽን፡ ኣብ ዲሞክራስያዊ ትካላት ዝተሃንጸ ምሕደራ ንምምስራትን ዝዕላምኡ ምንባሩ ናይ ሽዑ ተዘክሮታት ይሕብረና። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ሰልፍታት ኣቋቝሞም፡ ነጻ ጋዜጣታት መስሪቶም፡ ኣስላሞም ክስታኖም ከይፈላለዩ ካብ ሓደ መኣዲ ቀሚሶም፡ ሰላማዊ ሰልፍታት ናይ ምክያድ ምዕቡል ባህሊ ኣተኣታቲዮም ዘበገስዎ ዘይሕለል ሃገራዊ ቃልሲ ብምክያድ ጀጋኑ ኣቦታትና ዘውረሱና ክቡር ታሪኽ ምንባሩ ክርሳዕ ዘይብሉ’ዩ። ምስ ሃጸያዊት ኢትዮጵያ ኣብ ውዑል ፈደረሽን ክኣትዉ እንከለዉ’ውን፡ ብመሰረቱ ዓጊቦሙሉን ኣሚኖሙሉን ዘይኮነስ፡ ነቲ ንኤርትራ ኣብ ክልተ ከፊልካ ሓድነትን ኣሃዱነትን ሃገርና ብምፍራስ፡ መብዝሕትኡ እስልምና ዝኽተል ምዕራባዊ ሸነኽ ናብ ሱዳን ክሕወስ፡ እቲ ኣባዝሕኡ ክርስትያን ዝኾነ ከበሳዊ ሸነኽ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ክጽንበር፡ ተኣሊሙ ዝነበረ ብፕሮጀክት በቪን-ስፎርሳ Bevin-Sforza ዝፍለጥ ኣህጉራዊ ውዲት ንምፍሻልን ኤርትራዊ ኣሃዱነት ንምዕቋብን ኣብ ትሕቲ ኣስላምና ክርስትያንና “ኣይንፈላለ” ዝብል ጭርሖ ምሒሎም ጥሒሎም ዝኣተውዎ ማእከላይ ፍታሕ ምንባሩ ዝከሓድ ኣይኮነን። ምስ’ቲ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ንሃገርና ከቢቡ ዝነበረ ጽንኩር ውሽጣውን ግዳማውን ኩነታት ኣመዛዚንካ ክረአ እንከሎ፡ እቲ ክበጽሕዎ ዝኽእሉ ዝነበሩ ዝለዓለ ፍታሕ ንሱ ምንባሩ ዘጠራጥር ኣይነበረን። እቲ ኩነታት ኣገዲድዎም ክበጽሕዎ ዝኸኣሉ ፍታሕ ንሱ ይኹን ደኣ’ምበር፡ መላእ ነጻነትን ሓርነትን ሃገርና ከነረጋግጽ ንዓና ንደቆም ሕድሪ ገዲፎሙልና ከም ዝሓለፉ ክንርስዖ የብልናን።
ነዚ ኣቦታትና ብእምነት ዝኣተውዎ ውሱን ውሽጣዊ ነጻነት ምጻር ስኢኖም፡ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሃጸያዊት ኢትዮጵያ ብኢደወነኖም ምስ ኣፍረስዎ ከኣ’ዩ፡ ነዚ ናብ ንቡር ቦታኡ ንምምላስ፡ ቅድም ክብል ብማሕበር ሸውዓተ (ሓረካ) Eritrean Liberation Movement ዝተፈለመ፡ ስዒቡ ከኣ ብተጋድሎ ሃርነት ኤርትራ-Eritrean Liberation Front-ዝተበገሰ ብረታዊ ቃልሲ ዝተላዕለ። ኮይኑ ግን፡ እቲ ደቂ ሃገር ን30 ዓመት ዝኣክል ዘካየድዎ መሪር ሓርነታዊ ዕጥቃዊ ቃልስን፡ ክቡር ዋጋ ከፊሎም ዘረጋገጽዎ ሃገራዊ ነጻነትን፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ጨውዩ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝበኣሰ ጭቆናዊ ምሕደራ ብምምስራት ኣጉል ገይርዎ ይርከብ። እዚ ብምዃኑ፡ ሕድሪ ዝሓለፉ ኣቦታትና ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሕድሪ’ቶም ኣብ ሓርነታዊ ውግእ ዝሰዓቡ ማእለያ ዘይብሎም ስውኣትና’ውን ተጠሊሙ’ዩ። ስለ’ዚ፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ደኺምና ከይበልናን፡ ንድሕሪት ክምህ ከይበልናን፡ ተስፋ ከይቆረጽናን ነዚ ኣረሜናዊ ስርዓት ካብ ሱር መሰረቱ ሓግሒግና ንምልጋስን፡ ንሰላምን ስኒትን ምዕባሌን ዲሞክራስያዊ መሰላትን ኣብ ሃገርና ንምርግጋጽ፡ ክንቃለስ ዝጸናሕናን ዘለናን ተቓወምቲ ደቂ ሃገር፡ ነዚ መሊእና ክዉን ክንገብሮ ምእንቲ፡ እቶም ክሳብ ሕጂ እጃሞም ዘየልዓሉ ሃገራውያን ክጽንበርዎ ተደላይነቱ ዕዙዝ ምዃኑ፡ ብስም ጀጋኑ ኣቦታትን ክቡራት ስዉኣትናን ንጽውዕ። ሓድነት ሃገርናን ህዝብናን ሓሊና ብሓባር መንገዲ ድሕነት ክንጐዓዝ ምእንቲ፡ ብልዑል ድምጺ ምሕጽንታና ነቕርብ። ብሰንኪ ኣዕናዊ ተግባራቱ፡ ስርዓት ኤርትራ ካብ ህዝቡን ከባብኡን ኣህጉራዊ ሕብረተሰብን ተነጺሉ ዘሎ ፍንፉን ስርዓት’ዩ። ውድቀቱ እናቐረበ ይመጽእ ምህላዉ ዝሕብሩ ብስራታውያን ምልክታት ከብለጭልጩ ጀሚሮም ምህላዎም ከነስተብህለሎም ይግባእ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ተመሊሶም ዝድገሙ ዕድላት ክኾኑ ከም ዘይክእሉ ፈልጥና፡ ጌና ከሎ ኣብ ረብሓ ደሞክራስያዊ ተቓውሞ ከነውዕሎም ወዓል ሕደር ዘይብሉ ክንረባረብ ዝግበኣና’ዩ።
ኣብ ፓርላማ ሱዳን 27 ግንቦት 2010 ዝተጋበአ ጽምብል፡ መመረቕታ ስነ ስርዓት ዝተመርጸ ፕረሲደንት ዑመር በሺር ተኻይዱ። ሓያሎይ መራሕቲ ሃገራት ዓለምናን፡ ከምኡ’ውን ብዙሓት ምስለኔታት ሃገራት ኣፍሪቃን አዕራብን ዝተሳተፍዎ፡ ብተለቭዝዮን ዝተቓልሐ ጽምብል ተኸታትልናዮ፡፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ምርጫታት፡ ኣብ’ቲ ጽምብል’ውን ብዙሕ ናእዳን መጎስን ተሰሚዑ’ዩ። ኣብ’ቲ ጽምብል ዝተሳተፈ ፕረሲደንት ኢሳያስ እንተዝሕተት እንታይኮን ምበለ? ዝብል ኣብ ሓንጎልና ኤርትራውያን ክዝንቢ ባህርያዊ’ዩ። መንጸብረቕታኡ ካብ ዶባት ኣንዊሑ ዝሰገረን፡ ኣብ መላእ’ቲ ዞና ጽልዋ ዘሕደረን ሓያል ፖለቲካዊ መልእኽቲ ምዃኑን፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘተባብዕ ምዕባሌ ይዕንብብ ምህላዉ ዝእምት ሓባሪ ምልክት ምዃኑን፡ ነቲ ዝነበረና ሕዱር ተስፋታትን ባህግታትን ክውን ንምግባር ዝያዳ ዘተባብዕ ደራኺ ምዕባሌ ምዃኑ ንግንዘብ።
መንገዲ ህዝባዊ ምርጫ ምሓዝን፡ ብኡ ኣቢልካ ስልጣን ንህዝቢ ምርካብ ወሳንነት ህዝቢ ምርግጋጽን፡ እቲ እንኮ ናብ ጐደና ሰላምን ደሞክራስን ምዕባሌን ዘምርሕ ኣማራጺ መንገዲ ምዃኑ፡ ኩሉ ምእንቲ ሃገሩን ህዝቡን ካብ ልቡ ዝሓስብን ዝጭነቕን ወዲሰብ ኣዐርዩ ክግንዘቦን፡ ብሰነ-ሓሳብን ግብርን ክድግፎን ዘለዎ እምር’ዩ፡፡ ሓደ ብህዝቢ ዘይተባረኸ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝጨበጠ መራሕ ሃገር ወይ መንግስቲ ከባብና፡ ኣብ ሃገሩ ኮነ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብጠቕላላ፡ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ምርግጋጽ ኣወንታዊ ተራ ክህልዎ’ዩ ኢልካ ምጽባይ ፈጺምካ ዘይሕሰብ’ዩ። ኣብ ጉዳይ ደቡብን ምብራቕን ሱዳን ከምኡ’ውን ዳርፉር፡ ካብ’ዚ ሓሊፉ ድማ ኣብ ሶማልን ጅቡትን ካልኦት ሃገራት ዞናና፡ ስርዓት ኤርትራ ከካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ኣዕናዊ መርሆ ኢደኣእታውነትን ሽበራነትን፡ ሓደን መቐጸልታን ናይ’ቲ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክኽተሎ ዝጸንሐ ዘሎን ኣስካሕካሒ ጭቆና ምዃኑ ብሩህ’ዩ። ካብ ክቱር ንዕቀትን ጉራን ትምክሕትነትን ተበጊሱ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጭፍጭፈላ ዘሎ ሓለንጊ ዲክታቶርነት፡ ናብ ከባቢ ሃገራት ከይተረፈ ከወጣውጣ ከም ዝጸንሐን፡ ካብ’ዚ ሓሊፉ ተናዳፊ ፖሊስታቱን ተግባራቱን ሰላም ዞናና ዘሪጉ ከም ዘሎን፡ ተመኩሮ ዝሓለፉ 19 ዓመታት ደጋጊሙ ኣመስኪርዎ። ክንዲ ዝኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሰልፍታት ኣቑሙ ነጻ ምርጫታት ከካይድ ዕድል ተነፊግዎ ጸኒሑን ኣሎን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ትሕቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ ጭቆናን ሕሱም ምሕደራን ወዲቑ ነዳይ መነባብሮ የሕልፍ ምህላዉ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ እንተልዩ፡ እቲ ንጸቢብ ረብሕኡ ክብል እናሰምዐ ክጸምም፡ ኣናረኣየ ዓይኑ ክጸቅጥ ዝመረጸ መጋበርያ ስርዓት ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ ኤርትራ፡ ሰልፍታት ክምስረቱ፡ ህዝባዊ ምርጫ ክካየድ፡ ስርዓተ ሕጊ ክነግስ፡ ሰብኣዊ መሰላትን በርገሳዊ ሓርነታትን ክኸብር፡ ኮታ ብሓጺሩ ሕቶ ዲሞክራሲ ብሓፈሻ ክለዓል ዘየፍቅድ ወታሃደራዊ መግዛዕቲ’ዩ ንህዝብና ዓፊኑ ዝገዝእ ዘሎ። ዝሓዝዎ ዘይብሎም ጥራይ መናፍሶኦም ዝዕበዩን፡ ካብ ተመኩሮ ከባብኦም ክመሃሩ ዘይደልዩን ዘሕፍሮምን መራሕቲ ምዃኖም ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዘሽካዕልሉ ዘለዉ፡ ኩሉ ሕርሕራይ ገይሩ ፈሊጥዎ ዘሎ ጉዳይ’ዩ። ኣብ ስነ-ኣእምሮ ንኤርትራ ዝመርሑ ዘለዉ ሰብ-ስልጣን ይኹን መዛግብተ ቃላት ስርዓት፡ ንደሞክራሲ ከም ስነ-ቃል ይኹን ጽንሰ-ሓሳብ፡ ከም ሓንቲ መቦቆል ዘይብላ ጓና ነገር ይሮም ከም ዝገልጽዋን፡ ካብ’ዚ እምንቶ’ዚ ተበጊሶም ንካልኦት ከደንቊሩ ወትሩ ከም ዝፍትኑን ብዙሓት ዝፈልጥዎ’ዩ።
ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ብፍላይ፡ ሕቶ ደሞክራሲ ክለዓል እንከሎ ዝብህርርን ድቃስ ስኢኑ ዝሓድርን ምዃኑ፡ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ወጻእተኛታት ተመራመርትን፡ ቃለ-መጠይቕ ዘካየድሉ ጋዜጠኛታትን ጽቡቕ ገሮም ኣለልዮሞ ዘለዉ ጉዳይ’ዩ። ተቓወምቲ ሓይልታት ከም ዘለዉ ክኣምንስ ይትረፍ፡ ምንቅስቓስ ካልኦት ሰልፍታት ክፈቅድስ ይትረፍ፡ ንአህዛብ ጐረባብቲ ሃገራት ከይተረፈ ለኪሙ ንህዝቢ ኤርትራን ኩርኳሕ ኮይንዎ ዘሎ ሓደ ጽላሎቱ ከይተረፈ ዘይኣምን ስግንጥራዊ ዝኾነ ስርዓት’ዩ። እዚ ኩሉ እናተፈልጠ እንከሎ፡ ናይ’ቶም ኣብ ሞንጎ ተቓውሞን ስርዓት ኣስመራን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ንምስፋን ተበግሶ ክንወስድ ኢና እናበሉ ክህውትቱ ዝወርሑ ይገርመና።
ከአስፈፃሚ የሽያጭ ኃይላችን ጋር ለመደወል እና ለመነጋገር ነፃነት ይሰማዎ እና ጥያቄዎችዎ እና ጭንቀትዎ በባለሙያ ዕውቀት እና በቅንነት በታማኝነት መልስ ያገኛል። * መረጃዎ በእኛ ደህንነት የተጠበቀ ይሆናል ፡፡
ለአሸዋ ካርቦሃይድሬት አረንጓዴ ሽክርክሪት, አልማዝ መፍጨት ጎማዎች ለቱንግስተን ካርበይድ, አልማዝ / ሲቢኤን የማፅዳት አንግል መፍጨት መንኮራኩር ለማሽን መሳሪያ, 5inch Resin Bindin Broinding Carbide መሳሪያዎች ብረት ዲስክን ለመጠምዘዝ የጎማ መፍጨት ጎማ, ለብረታ ብረት ለመቁረጥ የካርበሪ ክብ ክብ ቅርፊት, ለካርቦሃይድሬት ጎማዎች መፍጨት,
የኢትዮጵያና የሱዳን እህትማማችነት ለጋራ እድገት ወሳኝ መሆኑን ምክትል ጠ/ሚ ደመቀ መኮንን ገለፁ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ታህሳስ 13፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የኢትዮጵያና የሱዳን እህትማማችነት ወደላቀ ደረጃ እንዲሸጋገር ኢትዮጵያ መልካም ፍላጎቷ መሆኑን ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን ገለፁ፡፡
ሁለተኛው የኢትዮ- ሱዳን የድንበር ጉዳዮች የከፍተኛ አመራር የፖለቲካ ውይይት በካርቱም ሁለተኛው የኢትዮ- ሱዳን የድንበር ጉዳዮች የከፍተኛ አመራር የፖለቲካ ውይይት በካርቱም ተካሄደ፡፡፡፡
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን በመድረኩ መክፈቻ ላይ ባደረጉት ንግግር አሜሪካ በሱዳን ላይ ጥላው የነበረውን ማዕቀብ በማንሳቷ ሱዳን የተሻለ ዕድገትና ግንኙነት እንዲኖራት ያስችላል ብለዋል፡፡
በፌደራል መንግስት የተወሰደው የህግ ማስከበር ዘመቻ በስኬት መጠናቀቁን አስረድተው፣ በክልሉ ሰላም መስፈኑን፣ መሰረተ ልማቶችን ጠግኖ መልሶ ወደ ስራ የማስገባትና ሰብዓዊ ድጋፍ የማቅረብ ስራ እየተሰራ ስለመሆኑም ገልፀዋል፡፡
በሱዳን ከተጠለሉት ውስጥ ወደ ሀገር ቤት እየተመለሱ መሆናቸውን አንስተው፥ ቀሪዎቹም በፍላጎታቸው ወደቀያቸው ተመልሰው እንዲቋቋሙ መንግስት አስፈላጊውን ድጋፍ ሁሉ ያደርጋል ብለዋል፡፡
የኢትዮጵያ እና የሱዳን ህዝቦች ወንድማማችና እህትማማች ህዝብ መሆናቸውን ያነሱት አቶ ደመቀ፥ አብሮ ለማደግ ግንኙነቱ ከፍ ወዳለ ደረጃ ማሸጋገር እንደሚያስፈልግ አንስተዋል፡፡
በዚህ ላይ የተጀመሩ ስራዎችን በማጠናከር ወደ ተግባር መግባት ይገባል ያሉት አቶ ደመቀ፥ ከሀያ አመታት በፊት የተፈረመውን የድንበር ላይ ንግድ በማሻሻል ወደ ተግባር መቀየር አፍሪካ ለጀመረችው ነፃ የንግድ ቀጠና እንደ ጥሩ ምሳሌ ማሳያ ሊሆን እንደሚችልም አስረድተዋል፡፡
ሁለቱ ሀገራት አንድም ሁለትም ናቸው፤ አንዱ ውስጥ የሰላም እጦት ቢኖር ጫናው አንደኛው ጋር መድረሱ አይቀርም፤ ሰሞኑን ድንበር አካባቢ ያጋጠመው ችግርም ይህንን ያላገናዘበ ነው ሲሉም አብራርተዋል፡፡
ካለፉት ሁለት ሳምንታ አካባቢ ጀምሮ ድንበር ላይ የሱዳን ጦር በከባድ መሳሪያዎች በመታገዝ ጥቃት ሲፈፀም መቆየቱን በመጥቀስም የኢትዮጵያ አርሶ አደሮች ምርት መዘረፉን እና ሰላመዊ ሰዎች ላይ ጉዳት መድረሱንም አንስተዋል፡፡
ባለፈው ግንቦት ወር የድንበር ጉዳይን አስመልክቶ አዲስ አበባ ላይ ውጤታማ ውይይት መደረጉን አስታውሰው፥ በዚህ መሰረት ሰላምና ደህንነትን ማስጠበቅ አስፈላጊ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡
ለችግሩ የጋራ መፍትሄ በማመንጨት በዘላቂነት መፍታት አስፈላጊ ነው ብለዋል፤ ግጭትን ማባባስ ሁለቱን ህዝቦች እና ሀገራት የሚጎዳ እንጂ የሚጠቅም እንደማይሆን በመጥቀስ፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የአዋጅ ቁጥር 1162/2011 እና በቦርዱ ፓርቲዎች ማሟላት ሚገባቸው ግዴታዎች በሚደነግገው መመሪያ መሰረት የሰጠው ውሳኔ | የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በአዋጅ 1162/2011 እንዲሁም ፓርቲዎች ማሟላት የሚገባቸውን ግዴታዎች በሚደነግገው መመሪያ 03 መሰረት የተመዘገቡ እና በሂደት ላይ ያሉ ፓርቲዎች በአዲሱ አዋጅ ላይ የተቀመጡ መስፈርቶችን ማሟላታቸውን የማጣራት ስራ ሲያከናውን እንደነበር ይታወቃል፡፡ በዚህም ሂደት
1- ሁሉም ፓለቲካ ፓርቲዎች ማሟላት ያለባቸውን መስፈርቶች በጽሁፍ እንዲደርሳቸው እንዲሁም ማምጣት ያለባቸውን ተጨማሪ የመስራች ፊርማ ቁጥር በመጥቀስ እንዲያቀርቡ ተጠይቀዋል፡፡ በዚህም መሰረት ማሟላት ያለባቸውን ሰነዶች ያላቀረቡ 26 ፓርቲዎች ተሰርዘዋል፡፡
2- የመስራች አባላትን ያቀረቡ ፓርቲዎች መካከል ሳምፕል በመውሰድ በሁሉም ክልሎች እና ሁሉም ወረዳዎች የመስራች አባላትን ማጣራት ስራ አከናውኗል፡፡ ስራው የተከናወነው በቦርዱ የክልል ቅርጫፍ ጽህፈት ቤቶች አማካኝነት ሲሆን በዚህም መሰረት በሁሉም ወረዳ ላይ የቦርዱ ባለሞያዎች በግንባር በመገኘት የነዋሪነት ማረጋገጫ ለመስጠት ስልጣኑ ካላቸው የአስተዳደር አካላት ጋር በመተባበር መስራች አባላት እውነተኛነት እና መረጃዎችን ትክክለኛነት አረጋግጠዋል፡፡ በዚህ ሂደት ያጋጠሙ ችግሮች
በዚህም የተነሳ የማጣራት ሂደቱ ረጅም ጊዜ ከመውሰዱም በተጨማሪ በሂደቱ የተገኘው የማጣራት ውጤት ቦርዱ በፈለገው መንገድ ሊሆን አልቻልም፡፡ እንደአዲስ አበባ ባሉ የአስተዳደር አካላት የመስራች ፊርማን ለማጣራት ባልቻሉበት ሁኔታ ፓርቲዎች እንዳቀረቡት ትክክለኛ ፊርማ እንዲቆጥር ተደርጓል፡፡
ከዚህም በመነሳት 35 በመቶ በላይ መስራች ፊርማቸው ትክክል የሆኑ ፓርቲዎችን ምዝገባ ለማጽደቅ የወሰነ ሲሆን ከ35 በመቶ በታች የሆኑ ትክክለኛ ፊርማ ያመጡ እና የተለያዩ በቦርዱ የተጠየቁትን መስፈርት ያላሟሉ ፓርቲዎችን እንዲሰረዙ ወስኗል፡። በዚህም መሰረት
6. የኦሮሞ ነፃነት ዴሞክራሲያዊ ግንባር - የመሥራች አባላት ናሙናን አስመልክቶ በተደረገው ማጣሪያ 24% ያገኘ እና በቦርዱ በተሰጠው የጊዜ ገደብ መሠረት ጠቅላላ ጉባኤ ባለማካሄድ
7. የኦሮሚያ ነፃነት ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ - የመሥራች አባላት ናሙናን አስመልክቶ በተደረገው ማጣሪያ 14% ያገኘ እና በቦርዱ በተሰጠው የጊዜ ገደብ መሠረት ጠቅላላ ጉባኤ ባለማካሄድ
21. የኢትዮጵያ ሰላማዊ የዴሞክራሲያዊ ፓርቲ - የመስራች አባላት ብዛትና ስብጥር ባለማሟላት እና በቦርዱ በተሰጠው የጊዜ ገደብ መሠረት ጠቅላላ ጉባኤ ባለማካሄድ
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ GuangDong LED አመት ክብደት 20 የተበጀ አይነት አመራር በረዶ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan GuangDong LED አመት ክብደት 20 የተበጀ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong GuangDong LED አመት ክብደት 20 የተበጀ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ GuangDong LED አመት ክብደት 20 የተበጀ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
የግብር ነገር ሕዝባዊ መነጋገሪያ ከሆነ እየሰነበተ ነው፡፡ ስለምን መነጋገሪያ እንደሆነ ለሚጠይቅ በርካታ ምክንያቶችን መዘርዘር ይቻላል፡፡ የመጀመርያውና ዋናው አዲሶቹ የገቢ ግብርና የታክስ አስተዳደር አዋጆች ሥራ ላይ መዋል ሲጀምሩ ይዘውት የመጡትን ለውጦች መጥቀስ ይቻላል፡፡
የግብር ከፋዮች ደረጃ መሻሻል፣ የደረጃ ‘ሐ’ ግብር ከፋዮች የግብር አሰላል ከቀድሞው መለየት፣ አዲስ አበባ ላይ የገቢ ግመታ ከተካሔደ ስድስት ዓመታት መሆኑ (በየሦስት ዓመቱ አለመገመቱ)፣ አዋጆቹን ለማስፈጸም የሚረዱት ደንቦችና መመርያዎች በወቅቱ አለመውጣታቸው፣ የመንግሥት ከወትሮው በተለየ ከፍ ያለ ገቢ ከግብር ከፋዩ ለመሰብሰብ ማቀዱ እንዲሁም የተለመደው የግብር ሰብሳቢው መሥሪያ ቤት የግብር አስተዳደር ድክመትና የፖለቲካ ድባቡን መጥቀስ ይቻላል፡፡
በቅድሚያ ለተያዘው የበጀት ዓመት የመንግሥትን የገቢ ፍላጎት እንመልከት፡፡ የዓመቱ በጀት ከመጽደቁ አስቀድሞ በተለምዶ የገንዘብና ኢኮኖሚ ሚኒስትሩ የበጀት ንግግር ያደርጋል፡፡ በዚህም ዓመት ሚኒስትሩ አብርሃም ተከስተ (ዶ/ር) ንግግር አድርገዋል፡፡ ከግብር ጋር የተያያዙት በተለይም የመንግሥትን ፍላጎትና ሥጋት ብቻ እንመልከት፡፡
መንግሥት ለ2010 የበጀት ዓመት ከያዘው 320 ቢሊዮን ገደማ የሚሆን ብር ውስጥ ከታክስ የሚጠበቀው ገቢ ብር 196.4 ቢሊዮን ብር እንዲሆን ይፈልጋል፡፡ ይህ ደግሞ ለ2009 ታቅዶ ከነበረው የታክስ ገቢ የ15.1 በመቶ ብልጫ እንዳለው ተናግረዋል፡፡ በ2009 በጀት ዓመት ለመሰብሰብ የታቀደው 170.6 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ እንደሚኒስትሩ ገለጻ፣ በ2009 ዓ.ም. ገቢ ይደረጋል ተብሎ ታቅዶ ከነበረው በዘጠኝ ወራት ውስጥ መሰብሰብ የተቻለው 98.1 ቢሊዮን ብር ሲሆን፣ ይህም በበጀት ዓመቱ ከተያዘው ዕቅድ 57.4 በመቶ ብቻ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ከ42 በመቶ በላይ የሚሆነው በሦስት ወራት እንዲሰበሰብ ይጠበቃል፡፡
ይሁንና የታክስ ገቢ ግምቱ የታክስ አስተዳደሩ እመርታዊ ለውጥ እስካላመጣ ድረስ የገቢ አሰባሰቡ አሁን ካለበት ዝቅተኛ አፈጻጸም በበጀት የተያዘውን ገቢ መሰብሰብ እንደማይቻል ተናግረዋል፡፡
እንግዲህ ይኼ ግብርን በተመለከተ የመንግሥት ፍላጎትና ሥጋት ነው፡፡ ከሚኒስትሩ ንግግር መረዳት የሚቻለው ሌላው ቁምነገር ደግሞ ከውጭ የሚገኘው የልማት ዕርዳታ እየቀነሰ መምጣቱ ነው፡፡ በተጨማሪም ከውጭ የሚደረግ ብድርም ቢሆን የአገሮች የመክፈል አቅም እየተመዘነ ስለሚፈጸምና በዚህ ረገድ የነበራት ደረጃ እየቀነሰ መምጣቱ ከግምቱ መግባት እንዳለበት ገልጸዋል፡፡
እንግዲህ እነዚህ የበጀት ዓመቱ የመንግሥት የገቢ ፍላጎትና ዋና ዋና ሥጋቶች ናቸው፡፡ በዚህ ጽሑፍ የሚዳሰሰው ግን በዋናነት ከግብር ሕጎቹ ጋር በተያያዘ የመንግሥት የግብር አስተዳደር ድክምት ምንጮችንና የግብር ፍትሑን እየተፈታተኑት ያሉትን ነጥቦች አጠር በማድረግ መዳሰስ ነው፡፡
የግብር ፍትሕን ለመተርጎም የሞከሩ ጸሐፍት ቁርጥ ያለ ትርጉም መስጠት ቢሳናቸው “የግብር ፍትሕ እንደ ዝሆን ነው” ይላሉ፤ የሚታወቅ ነገር ግን የማይተረጎም ለማለት ሲፈልጉ ነው፡፡ የግብር ፍትሕን አንድ ወጥ ብያኔ ለመስጠት ከመሞከር ይልቅ ግብርን በተመለከተ ግዴታና መብት (ሥልጣን) ያላቸውን አካላት በመለየት ከሚኖራቸው መስተጋብር አንፃር መመልከቱ ነገሩን ያቀለዋል፡፡
ስለሆነም፣ የግብር ፍትሕ በዋናነት የግብር ከፋይና የመንግሥት እንዲሁም የአንድ አገር ከሌላ አገር ጋር በግብር ጉዳይ የሚኖራቸው የግንኙነት ሁኔታን ወይንም የእርስ በርስ ግዴታዎችና ኃላፊነትን ይመለከታል፡፡ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ “ግብር” የሚለው ቃል ግብር፣ ታክስና ቀረጥንም ያካትታል፡፡ ግብር ከፋይ ሲባልም እንዲሁ እነዚህን የመክፈል ግዴታ ያለበትን ማንኛውንም አካል ያጠቃልላል፡፡ ግብር ከፋዩን በተመለከተ በቅድሚያ በማቅረብ የመንግሥትን ግን ወረድ ብለን እንመለስበታለን፡፡ የአገሮች የእርስ በርስ ግንኙነት ግን የዚህ ጽሑፍ አካል አይደለም፡፡
ለግብር ከፋዩ የግብር ፍትሕ ማለት መንግሥት በሕግ መሠረት ማንኛውም ሰው ባለንብረት በመሆኑ፣ በመነገዱ፣ ገቢ በማግኘቱ፣ የተለያዩ አገልግሎቶችን ከመንግሥት በማግኘቱ ወዘተ ለመንግሥት ግብር የመክፈል ግዴታ ጋር ይያያዛል፡፡ ሳያጭበረብሩ፣ ሳይሰውሩ፣ ሳይደብቁ ትክክለኛውን መጠን ሕግ በሚያዘው መሠረት መክፈልን ይጠይቃል፡፡ ይህ ከግብር ከፋዩ የሚጠበቀው ነው፡፡ ይህንን ተግባራዊ ለማድረግ ደግሞ የግድ የግብር ሕግ መኖርን ይጠይቃል፡፡ ያለ ሕግ ግብር አይጣልም፡፡ ግብር የሚከፈልበት ማንኛውም ነገር ማለትም የግብር መሠረት እንዲሁም ምጣኔውም ቢሆን አስቀድሞ በሕግ የተለየና የታወቀ ሊሆን ይገባዋል፡፡
በመሆኑም፣ የግብር የሕጋዊነት መርሕን ማስፈን ያስፈልጋል፡፡ በአገራችን የሕጋዊነት መርሕ በሰፊው የሚታወቀው ከወንጀል ሕግ በተያያዘ ቢሆንም፣ በሌሎች አገሮች ግን ግብርንም ይጨምራል፡፡ ለግብር ሕግ ሲሆን ጽንሰ ሐሳቡ በተወሰነ መንገድ በወንጀል ሕግ ከሚታወቀው ልዩነት አለው፡፡ ዞሮ ዞሮ ግን ግብር ከፋዩን ለመጠበቅ የሚረዳ መርሕ ነው፡፡
የግብር ፍትሕ ሲነሳ አብሮ መነሳት ካለባቸው ነጥቦች ውስጥ አንዱ የግብር ሕጋዊነት መርሕ ነው፡፡ መርሑ የሚጠይቀው የግብር ሕግጋት በሚወጡበት ጊዜ በማናቸውም መልኩ መተላለፍ የሌለባቸውን ዝቅተኛ መስፈርቶችን ማሳየት ነው፡፡
የግብር ሕጋዊነት መርሕ፣ ቀደም ባሉት ጊዜያትና አሁንም ቢሆን በአንዳንድ አገሮች ‹‹ሳይወከሉ ግብር መክፈል የለም!›› የሚለውን ሐሳብ ያካትታል፡፡ ነገሩ ግብር ከፋይ የሆነ ማኅበረሰብ በመንግሥት ዘንድ ወኪል እንዲኖረው የሚጠይቅ ነው፡፡ ከፋይ ሌላ፣ ገዥው ደግሞ ሌላ ሊሆን አይገባም፡፡ ለምሳሌ የአሜሪካ ዋና ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነዋሪዎች ራሳቸውን በራሳቸው ማስተዳደር የማይችሉ ስለነበር፣ ለሕዝብ ተወካዮችም ይሁን ለሴኔት አባላት ምርጫ ድምፅ መስጠት የሚችሉበት ሥርዓት ስላልነበር ‘’እንደራሴ ሳይኖረን ግብር መክፈል የለብንም፤’’ ይሉ ነበር፡፡ ይህ ሁኔታ ሥልጣን ላይ ካለ መንግሥት የተለየ፣ ሰፋ ያለ ማኅበራዊ መሠረትና መዋቅር ያለው ኅብረተሰብም ሲያነሳው ይስተዋላል፡፡ በተለይም የፖለቲካና የምርጫ ሥርዓቱ አግላይ በሆነባቸው ሁኔታዎች ይዘወተራል፡፡ ስለሆነም ግብር ከፋዩ ኅብረተሰብ የበኩሉን ግዴታ ሲወጣ የሚፈልገውን ፖሊሲ ለማስፈጸም የሚረዱትን እንደራሴዎች የሚወክልበት የዴሞክራሲ ሥርዓት ማስፈኛ ሲሆን ይታያል፡፡ ይህ በሚጠፋበት ጊዜ ማጉረምረምም፣ ማጭበርበርም እንደሚበራከት ሲበዛ ደግሞ ማመጽም እንደሚኖር አንዳንድ ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡
ዋናው የግብር ሕጋዊነት መርሕ የሚያርፈው ግን ‘’ያለ ሕግ ግብር የለም’’ የሚለው ላይ ነው፡፡ የወንጀል ሕግ “ሕግ ሳይኖር ወንጀል የለም!” እንደሚለው ለግብርም መሠረቱ እንዲሁ ሕግ ነው፡፡ ‘ያለ ሕግ ግብር የለም’ ነው ነገሩ፡፡ ሕግ የማውጣት ሥልጣን ያለው አካል አስቀድሞ በሕግ ግብሩን ለይቶ ሳይጥል ግብር ከፋዩ እንዲከፍል ሊጠየቀው የሚገባ ክፍያ መኖር የለበትም፡፡ ሕግ የግብርንም ጨምሮ ወደፊት የሚሆነውን እንጂ ቀድሞ የተከናወነን ሊመለከት አይገባም፡፡
ይሁን እንጂ፣ ባለፈው ዓመት ክረምት ላይ የወጡት የገቢ ግብርና የታክስ አስተዳደር አዋጆች ወደኋላ ተመልሰው ተፈጻሚ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ ይባስ ብሎ ደግሞ በዚህ ዓመት የሰኔ ወር መገባደጃ ላይ የወጣው የገቢ ግብር ደንብ ወደኋላ ተመልሶ ከ2008 ዓ.ም. ሐምሌ ጀምሮ ተፈጻሚ እንደሚሆን የደንቡ የመጨረሻ አንቀጽ ይናገራል፡፡ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣንም በተለይም የደረጃ “ሐ” ግብር ከፋዮችን ግብር የገመተው ባልጸደቀ ደንብ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ በዚህ ደረጃ ውስጥ የሚገኙ ነጋዴዎች ላይ የሚወሰነው የትርፍ ምጣኔ ሰንጠረዥ የጸደቀው ከደንቡ ጋር ስለነበር ማለት ነው፡፡
ስለሆነም ሕጉ አስቀድሞ ነበር ማለት አይቻልም፡፡ ግብር ከፋዮቹም አስቀድመው መከፈል ያለባቸውን መጠን የሚያውቁበት ሁኔታ አልነበረም፡፡ ባለሥልጣኑም በኦፊሴል ድረ ገጹ እንዴት እንደሚሰላ ያሳየው የግብር መጠኑን ለከፋዮች ይፋ ካደረገ በኋላ ነው፡፡ አስቀድሞ መገለጽ እንደነበረበት ለየባለሥልጣኑ ዋና ዳይሬክተር ለሪፖርተር ጋዜጣ በሰጡት ቃለ ምልልስ መግለጻቸው ይታወቃል፡፡
ይሁን እንጂ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ እስከሚያወጣ ድረስ የመሸጋገሪያ ሕግ ማውጣት እንደሚችል የግብር አዋጁ ላይ ቢገለጽም የወጣ ደንብ የለም፡፡ ስለዚህ ባለሥልጣኑ እንደሚጸድቅ በማመን ነገር ግን ባልጸደቀ ደንብ ወስኗል ማለት ይቻላል፡፡ እዚህ ላይ ልብ ሊባል የሚገባው በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የወጣ አዋጅ ላይ ደንብና መመርያ እንዲያወጡ ውክልና የተሰጣቸው የሚኒስትሮች ምክር ቤትና ሌሎች አካላት በሦስት ወራት ውስጥ የማውጣት ግዴታ እንዳለባቸው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አሠራርና የአባላት ሥነ ምግባር ደንብ ላይ መደንገጉን ነው፡፡
ሌላው የግብር ሕጋዊነት መርሕ የግብር ሕግ የማውጣት ሥልጣን ለአስፈጻሚው በውክልና አይሰጥም የሚለው ነው፡፡ በተለይም የግብር መሠረት፣ ምጣኔና ግብር የማይከፈልባቸውን ጉዳዮች በተመለከተ አስፈጻሚው የመወሰን ሥልጣን ሊኖረው አይገባም፡፡ በኢትዮጵያ ከዚህ መርሕ በተቃራኒው የሚኒስትሮች ምክር ቤትና የገንዘብና ኢኮኖሚ ሚኒስቴር አዳዲስ የግብር መሠረቶችን መወሰን (ለምሳሌ ንፋስ አመጣሽ ግብር አዲሱ የገቢ ግብር ከመውጣቱ በፊት)፣ ከግብር ነፃ የማድረግ ተግባር ውስጥ በሰፊው ተሰማርተዋል፡፡ በተለይ ከተጨማሪ እሴት ታክስ ነፃ የተደረጉት በዝርዝር ላጤነው የተጨማሪ እሴት ታክስ አጽሙ ብቻ መቅረቱን ይረዳል፡፡
ለነገሩ ባለፈው ዓመት ክረምት ላይ ከጠቅላይ ሚኒስትሩና ከሌሎች ከፍተኛ ባለሥልጣናት ጋር ውይይት ያደረጉት የዓለም ዓቀፉ የገንዘብ ተቋም (International Monetary Fund) ኃላፊዎችም በተለይ የውጭ ባለሀብቶችን ለመሳብ በሚል ሰበብ የተደረጉ የግብር እፎይታዎች መነሳት እንዳለባቸው አስተያየት ስጥተዋል፡፡ እነዚህ እፎይታዎች ወይንም በተጨማሪ እሴት ታክስ ነፃ የማድረግ ሥራ የተፈጸሙት በአስፈጻሚው መሆኑን ልብ ይሏል፡፡ በበርካታ አገሮች እንዲህ ዓይነት ጉዳዮች ለአስፈጻሚው በውክልና አይሰጡም፡፡ በእኛ አገር የሚከለክል ሕግ የለም፡፡
በአንዳንድ አገሮች (ለምሳሌ አውስትራሊያ) የግብር ሕጋዊነት መርሕ የግብር ሕግጋት ግልጽነት ጋርም ይያያዛል፡፡ ‘ግልጽ ያልሆነ ሕግ አውጥቶ ግብር አይጠየቅም’ ማለት ነው፡፡
ከላይ የተነሳው ከግብር ከፋዩ አንፃርና የግብር ሕጋዊነት መርሕ በተጨማሪ ግብር ከፋዩ ያለቡትን ግዴታዎች በትክክል ካልተወጣ ግብር የመሰብሰብ ኃላፊነት የተጣለበት አካል ግብር ሰብሳቢው የግብር ሕጉ የሚጠይቀውን በሙሉ ማስፈጸም ይጠበቅበታል፡፡ በአገራችን ያለውን ላጤነ ሰው ግብር ከፋዩ ለግብር መሠረት የሆነውን ወይንም ግብር የሚከፈልበትን ነገር ይወቀውም አይወቀውም በትክክለኛው መጠን የመክፈል ፍላጎትና አዝማማያ ስለመኖሩ የሚያረጋግጡ ጥናቶች የሉም፡፡ ይልቁንስ የተቃራኒውን እውነት የሚደግፉ በርካታ ናቸው፡፡ ምክንያቶቹ ደግሞ ዘርፈ ብዙ ናቸው፡፡ ከግብር ሰብሳቢው ጋር የሚያያዙም አሉ፡፡
የግብር ፍትሕን በተመለከተ ሁለተኛው ግብር ሰብሳቢው ወይንም መንግሥት ያሉበት ተነፃፃሪ ግዴታዎችን የሚመለከት ነው፡፡ መንግሥት ግብር ከፋዩ የሚጠበቅበትን የግብር ክፍያ መክፈል የሚችልበት ምቹ ሥርዓት መዘርጋት አለበት፡፡ ክፍያው የግብር ሕጉ የሚጠይቀውን ለመወጣት አላስፈላጊ የሆኑ ተጨማሪ ወጪዎችን የማያስወጣ መሆን አለበት፡፡ በተቻለ መጠን ምን ያህል መክፈል እንደሚጠበቅባቸው በእርግጠኝነት ቀድመው የሚያውቁት መሆን አለበት፡፡ መንግሥት ግብር ለመሰወር ምቹ ሁኔታዎችን ማጥፋት አለበት፡፡ አንዱ በትክክል ሌላው ደግሞ እንዳሻው የሚከፍልበት ሁኔታ መሆን የለበትም፡፡
የግብር ሕግጋትና ሕጉን ተከትለው የሚዘጋጁ ሌሎች የሒሳብ መግለጫዎች፣ ማስታወቂዎች፣ ቅጾች የተቻለውን ያህል ግልጽና እጥር ምጥን ሊሉ ይገባቸዋል፡፡ ግልጽ ባለሆኑበት ጊዜ ደግሞ በቀላሉ ማብራሪያ የሚገኝበት ዘዴ መዘርጋት አለበት፡፡ በከፋዩና በአስከፋዩ መካከል አለመግባባት ሊፈጠር ስለሚችልም ቀልጣፋና ተደራሽ የግጭት መፍቻ ሊኖር ግድ ነው፡፡ የግብር አስተዳደሩም ከሙስና የፀዳ፣ በሕጉ መንፈስ የሚፈጸምበት፣ ግልጽነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት ሊሆን ይገባዋል፡፡ የገቢ ምንጭ የሆኑ ሥራዎችን የሚያበረታታ እንጂ የማያጠፋ መሆንም አለበት፡፡ ተመሳሳይ ገቢ፣ ንብረትና ንግድን በተለያየ መጠን ከመቀረጥም መራቅ አለበት፡፡
እነዚህ ጥቅል የመንግሥት ኃላፊነቶች ናቸው፡፡ በሌላ አገላለጽ ለግብር ፍትሕ ሲባል ከመንግሥት የሚጠበቁና መከናወን ያለባቸው ናቸው፡፡ ከእነዚህ ግዴታዎችና ኃላፊነቶች አኳያም ይሁን በሌላ መለኪያ፣ የአገሪቱ የግብር አስተዳደር ውጤታማ የሚባል አይደለም፡፡ ለደካማነቱ ደግሞ ብዙም ዋቢ መጥቀስ ሳያስፈልግ የገንዘብና ኢኮኖሚ ሚኒስትሩን የበጀት ንግግርና ሪፖርት ያደረጉትን መውሰዱ ብቻውን በቂ ነው፡፡ መጨመር ካስፈለገ ደግሞ ሰሞኑን የግብር ከፋዮች ሁኔታ መውሰድ ይቻላል፡፡ “ግብር ሰብሳቢ ልክ አበባ አንደምትቀስም ንብ ተክሉን ሳትጎዳ ለማር የሚሆናትን እንደምመጠው ሁሉ ግብሩ ከፋዩን ሳያመውና ሳይጎዳ መሰብስብ አለበት፤” ይላሉ የዘርፉ ምሁራን፡፡ የግብር ከፋዩ ቅሬታ ምናልባትም የግብሩ አገማመትና አሰባሰብ አሳምሞት እንዳይሆን ማጣራት ይገባል፡፡ ስለሆነም እጅግ በርካታ ሥራዎችን ማከናወን ይጠበቅበታል፡፡
ከሚቀሩት ሥራዎቹ ውስጥ የሕጎቹን ራሳቸውን እንመልከታቸው፡፡ የጥሩ የግብር ሕግ ባሕርይ ውስብስብ አለመሆን ነው፡፡ በሌላ አገላለጽ ቀላልና ማንኛውም ግብር ከፋይ የሚረዳው መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ የሕጎቹ ግልጽነት፣ ማንም ግብር ከፋይ የሚኖርበትን የግብር ዕዳ ቀድሞ ማወቅ እንዲችል እንዲሁም ግዴታውን በአግባቡ መወጣት ይረዳዋል፡፡ ይህ ደግሞ ተመልሶ ለግብር ሰብሳቢው ውጤታማነት ያግዘዋል ማለት ነው፡፡
የግብር ሕጎቹ፣ ውስብስብ መሆናቸው የግብር አስተዳደሩን ውጤታማ እንዳይሆን እንደሚደርገው ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ የውስብስብነቱ መነሻም ሆነ መገለጫዎች ብዙ ናቸው፡፡
በመጀመርያ ከሕጉ አረቃቀምና አቀራረጽ ጋር ይያያዛል፡፡ ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነው የተጨማሪ እሴት ታክስ አዋጅ ነው፡፡ የአዋጁ አንቀጽ አራትን አቀራረጽ እንመለክት፡፡ አንቀጽ 4 ንዑስ አንቀጽ 1 ፊደል ሀ ቁጥር 1 በሚል አኳኋን ተቀርጿል፡፡ ይኼ ዓይነት የሕግ አቀራረጽ መርሑን ከልዩ ሁኔታው ለይቶ ለማወቅ አይደለም ለግብር ከፋይ ለሕግ ባለሙያም አስቸጋሪ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነት አንቀጾችን መቀነስና ማስተካከል አንዱ ነው፡፡
ሌላው የግብር ሕጎቹን ውስብስብ የሚያደርጋቸው የማሻሻያዎቹ መብዛት ነው፡፡ ይኼንን ለመቀነስና በሌሎችም ምክንያት የገቢ ግብር አዋጁ ተሻሽሏል፡፡ የተጨማሪ እሴት ታክስ አዋጁም ቢሆን የተሻሻለውን ካልተሻሻለው መለየት እንዲሁ አስቸጋሪ ነው፡፡