Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በብሔራዊ የአደጋ ስጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን መንግሥት አስፈላጊውን ድጋፍ እያደረገ መሆኑን በመጥቀስ «ኢትዮጵያ ውስጥ በአሁኑ ሰአት ረሃብ የለም» ብሏል። በብሔራዊ የአደጋ ስጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን ሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ደበበ ዘውዴ፦ የምግብ እህሎችን በትግራይም ሆነ በቤኒሻንጉል አካባቢ ለተፈናቃዮች ሁሉ እየደረሰ በመሆኑ በአሁን ሰዓት ረሃብ እየተባለ የሚነገረዉ ነገርም ሆነ፤ ኢትዮጵያ ውስጥ ተርቧል ብሎ ለመናገር የሚያስችል ነገር የለም ብለዋል።
ኃላፊው ይህን ያሉት ሰሞኑን የተለያዩ የውጭ ብዙኃን መገናኛዎች፣ የዓለም የምግብ ድርጅት እና የውጭ የርዳታ ድርጅቶችን ጠቅሰዉ በትግራይ የረሃብ አደጋ ተደቅኗል፤ አደጋው ሕጻናት ላይ የጠና ነው ሲሉ የተለያዩ ዘገቦችን ማስነበባቸውን በተመለከተ ከዶይቸ ቬለ (DW) ለቀረበላቸው ጥያቄ ነው። በትግራይ «በሕግ ማስከበር ዘመቻው» ለተፈናቀሉ 485 ሺህ ሰዎች የሚሆን ሰማንያ ሺህ አራት መቶ ሰማንያ ኩንታል የምግብ ርዳታ መንግሥት ማቅረቡን ኃላፊው አክለው ተናግረዋል። ለዶቸቨለ የድምጽ ዘገባ ይህን ሊንክ ይጫኑ፡፡
ድሬድዋ ከተማ በዝውውር መስኮቱ ከዘሪሁን አንሼቦ፣ዋለልኝ ገብሬና አማኑዔል ተሾመ ጋር ዛሬ በይፋ የተለያየ ሲሆን በነሱ ምትክም አዳዲስ ተጫዋቾችን እያስፈረመ ይገኛል።
በሁለተኛው የሊጉ የውድድር አጋማሽ ላይ ጠንክረው ለመገኘት በርካታ ተጫዋቾችን እያስፈረሙ የሚገኙት ድሬድዋ ከተማዎች ሄኖክ ኢሳያስን ማስፈረማቸውን ይፋ አድርገዋል ::
ህወሃት የተባለው ብልጣብልጥ ፓርቲ ኢህአዴግ በሚባለው መጋረጃ ተከልሎ የልቡን ሲሰራ እንደኖረ አያነጋግርም፡፡ኢህአዴግ በሚባለው ማዕቀፍ ውስጥ ያሉ አጋር ሆኑ አባል ፓርቲዎችም ህወሃት የሚተርከው የአስራ ሰባት አመት ጠመንጃ ነክሶ ዱር የማደር ታሪክ የላቸውምና የተጋዳላዮቹን ወንበር ከመሸከም የዘለለ ተግባር አልነበራቸውም፡፡ ፓርቲው አድራጊ ፈጣሪ ሌሎቹ አቤት ባይ ተላላኪ ሆነው የኖሩበት ዘመን ህወሃት በጎ ሊሰራ የተዘጋጀ ፓርቲ ቢሆን ኖሮ ብዙ እድሎች ነበሩት፡፡ሆኖም ህወሃት ለበጎ አልተተከለምና በጎ ሊያፈራ አልቻለም፡፡ አሁን ሞቱን እያፋጠነለት ያለውም የራሱ የእበልጣለሁ ባይነት አካሄድ እንጅ ሌላ አይደለም፡፡በሰለጠነ የእኩልነት ዘመን ‘እኔ እና ቤቴ ብቻ እንግዛችሁ’ ማለት ሩቅ የሚያስኬድ ሃሳብ አይደለም፡፡ እንደውም እንዲህ ያለ ውዳቂ ሃሳብ ይዞ እስካሁን እንዴት ቆየ የሚለው ነው ማስገረም ያለበት፡፡
ትልቅ ምሥጋና ለዚህ ጥልቅ እና የበሰለ ትንተና። እውቀቴ እውነትም ጨምርሮአል። እኔ ህወሃትንና ባንዳዎቻቸውን የማመሳስለው ገንዳ ውስጥ ከሚኖሩ ፍጡራን ነው። ገንዳው ዓለማቸው ነው። ከገንዳው ውጭ ባዕድ ስለሚሆንባቸው ይፈሩታል፣ ይጠሉታል፣ ይሸሹታል። እዚያው የገንዳው ዓለማቸው ውስጥ ሆነው የራሳውቸውን ትውከት፣ ተቅማጥና ፍሳሽ መልሰው መላልሰው የሚያመነዥኩ ፍጡራን ናቸው። ከጊዜ በሁዋላ የራሳቸው የተደጋግመ ትውከት መርዞ እንደሚያጠፋቸው ስለሚያውቁ አልፎ እልፎ በመንፈራገጥ ያሉበትን የተበከለ ፍሳሽ የሚያፀዱ እየመሰላቸው የበለጠ ይበክሉታል። መጥፊያቸውም የሚወጣው ከራሳቸው ከሚወጣው የተመረዘ ቆሻሻ ነው። በአጥፍቶ መጥፋት ድርጊታቸው አንዳንመረዝ እንጠንቀቅ።
ህዝብ እንስራ ከመጽሐፍ ያለፈ ሃሳብ ነው፣ ልክ እንደ ፕሮጀክት ወይንም ንቅናቄ አይነት፡፡ እዚህ ሃገር ላይ የምር ምሁር ካለ ምሁር ህዝብን መስራት ላይ የሚሰራ ነው! ምሁር ህ...
የትምህርት ሚኒስቴር ፈተናው የሚሰጥበት ቀን ለአንድ ሳምንት ማራዘሙ ሀገር ውስጥ ለሚገኙ መገናኛ ብዙሃን አስታውቋል። ምክንያቱ ደግሞ የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ምክር ቤት ፈተናው ከረመዳን ጾም ፍቺ በኋላ እንዲሰጥ በመጠየቁ ነው ብሏል። የአሜሪካ ድምፅ ይህንኑ በተመለከተ በውጭ ሀገር የሚገኙ የኦሮሞ ተቃውሞ አስተባባሪዎች አቶ ጃዋር መሐመድን የድምጻችን ይሰማ የድጋፍ ግብረሃይል አቶ ሳዲቅ አሕመድን አነጋግሯል።
ከዚህ ቀደም የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መግቢያ ፈተናው ሾልኮ በመውጣቱና በግንቦት ወር ሊሰጥ የነበረ ከሰኔ 27 እስከ ሰኔ 30 እንዲሰጥ መወሰኑን ካስታወቀ በኋል ጉዳዩ ለሁለት ሳምንት ሲያወዛግብ መቆየቱ ይታወሳል።
የውዝግቡ ማጠንጠኛም ለፈተናው ሾልኮ መውጣት ኃላፊነቱን ወስደው የነበሩት በውጭ አገር የሚገኙ የኦሮሞ ተቃውሞ አስተባባሪዎች ፈተናው ለሁለት ወር እንዲራዘም ሲጠይቁ፣ በውጭ ሀገር የሚገኙ የድምፃችን ይሰማ የድጋፍ ግብረሃይል አባላት የፈተናው ጊዜ ከረመዳን ጾም እና ፍቺ ጋር የተገናኘ መሆኑን በመግለጽ ሲቃውሙት እንደነበር መዘገባችን ይታወሳል።
አሁን የትምህርት ሚኒስቴር ፈተናው የሚሰጥበት ቀን ለአንድ ሳምንት ማራዘሙ ሀገር ውስጥ ለሚገኙ ብዙሃን መገናኛ አስታውቋል። ምክንያቱ ደግሞ የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ምክር ቤት የፈተናው ጊዜ ከረመዳን ጾም ጋር የተገናኘ መሆኑን በመግለጽ ለተማሪዎች ከጾሙ በኋላ ፈተናው እንዲሰጥ በመጠየቁ ነው ብሏል።
​ጽዮን ግርማ ይህንኑ በተመለከተ በውጭ ሀገር የሚገኙ የኦሮሞ ተቃውሞ አስተባባሪዎች አቶ ጃዋር መሐመድን እና በውጭ ሀገር ከሚገኙ የድምጻችን ይሰማ የድጋፍ ግብረሃይል አቶ ሳዲቅ አሕመድን አነጋግራ ተከታዩን ዘግባለች።
ስርናይ ዝተተለመት ጽግኢ፣ ስርናይ ኢያ እትፈሪ። ክርዳድ ዝተተለመት ቃድራ ድማ ከም ትልማ ክርዳድ። እነሆ’ምበኣር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቅድሚ 40 ዓመታት ብዝተለሞ ዘርኢ ክርዳድ ንሕና ኤርትራውያን ክርዳድ ፈሪና።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ሎሚ ንመጀመርያ ግዜ እጽሕፍ ኣለኹ። ነቲ ብግዱሳት ዜጋታት ኤርትራ ወትሩ ዝጸሓፍ ዝነበረ ሃገራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮን ዘለዎን ጽሑፋት ግን ከየንበብኩዎ ኣይሓለፍኩን። ሎሚ ካብ ምንጋጋ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘምለጥኩሉ ግዜ ከም ህዝበይ ዝከኣለኒ ኣበርክቶ ንክገብር ድማ እጅገይ ሰብሲበ ኣለኹ።
ሎሚ 18 መስከረም 2010 እዩ። እቶም ኤርትራ ካብ ምልካዊ ስርዓት ድሒና፡ መዳርግቲ መብጽዓ ስዉኣትና ንኽትከውን ፡ ቅዋማዊ ስርዓት፡ ፍትሒ፡ ግዝኣተ-ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን ክነግስ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት ኤርትራውያንን፡ ኣፍ ዝኾኑዎም መንእሰያት ጋዜጠኛታትን፡ ኣብ ምስጢራዊ ቤትማእሰርቲ ህግደፍ ተሓይሮም ሃለዋቶም ካብ ዝጠፍእ ትሽዓተ ዓመቶም ኮይኑ ሎ።
ካብ ኤርትራ ተበጊሶም ንሱዳን ብምቁራጽ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ዝጉዓዙ ዝነበሩ ሓደ ጉጅለ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ብናይ ሱዳን ቤዳዊን ራሻይዳ ኣብ ምብራቓዊ ሱዳን ተጨውዮም። ኣብ ዶብ ኤርትራን ሱዳን ብተደጋጋሚ ዝረአ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምቁጽጻር ኣብቲ ቦታ ዝንቀሳቀሱ ዝነበሩ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ድማ ነዞም ጉጅለ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ነጻ ምውጽኦም ይገልጹ።
(ኢሳት ዜና–ጥቅምት 10/2010) ሁለቱ የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች በሀገሪቱ ያለው የፖለቲካ ድባብ እንዳሳሰባቸውና አለመቻቻልና ከፋፋይ ፖለቲካ እየተባባሰ መምጣቱ ለሀገሪቱ አደጋ ነው አሉ።
ባራክ ኦባማና ጆርጅ ቡሽ የወቅቱን ፕሬዝዳንት ስም ሳይጠቅሱ አሁን ያለው አስተዳደር እየፈጠረ ያለው የከፋፋይና የማስፈራራት ፖለቲካ በሀገሪቱ ላይ አሉታዊ ተጽእኖ እያሳደረ ይገኛል ብለዋል። ባራክ ኦባማና ጆርጅ ቡሽ በተለያየ ወቅት በተለያየ መድረክ ላይ ስለወቅቱ የሀገራቸው ጉዳይ ንግግር አድርገዋል።
የቀድሞ ፕሬዝዳንቶች ንግግር ባደረጉበት ወቅትም የፕሬዝዳንት ትራምፕን ስም ባይጠቅሱም አስተዳደሩ እየፈጠረ ያለው የከፋፋይና የማስፈራራት ፖለቲካ በሀገሪቱ ላይ አሉታዊ ተጽእኖ እያሳደረ ይገኛል ብለዋል።
ሁለቱ ፕሬዝዳንቶች የዶናልድ ትራምፕን ስም ሳይጠቅሱ ሀገሪቱ እየተመራች ያለችበትን አካሄድ ነቅፈዋል። የቀድሞ ፕሬዝዳንቶች በዘልማድ ተከታዮቻቸውን ከመንቀፍ የሚቆጠቡ ቢሆንም ባራክ ኦባማ የረጅም ጊዜ ዝምታቸውን በመስበር ንግግር አድርገዋል።
ኦባማ በተለይ የትራምፕ አስተዳደር ኦባማ ኬር በመባል የሚታወቀውን ብሎም በእሳቸው የአስተዳደር ዘመን የጸደቀውንና አሜሪካኖች ክፍያው ተመጣጣኝ የሆነ የጤና ኢንሹራንስ እንዲያገኙ የሚያደርገውን ሕግ ለመሻር መንቀሳቀሳቸውን ነቅፈዋል። እንዲሁም ከሙስሊም ሀገራት ወደ አሜሪካ በሚመጡ ተጓዞች ላይ የጣሉት ማዕቀብን አስመልክተው ትችታቸውን ሰንዝረዋል።
አሜሪካኖች የመከፋፈልና የፍራቻ ፖለቲካን እንደማንቀበልና እንደምንቃወምም ለአለም በግልጽ ማሳወቅ ይገባናል ሲሉ ኒውጀርሲ ውስጥ በምትገኘው ኒው ዋርክ ከተማ ውስጥ በተካሄደ የዲሞክራቲክ ፓርቲ የምርጫ ቅስቀሳ ዘመቻ ላይ መናገራቸውን ቢቢሲ ዘግቧል።
አክለውም ለዘመናት የቆየና ያረጀ ከፋፋይ ፖለቲካ አሁን መልሶ ሲመጣ ልንቀበለው አይገባም ብለዋል። ከ50 አመት በፊት መፍትሄ የተሰጠው የከፋፋይ ፖለቲካ አካሄድን መልሶ ለማምጣት እየተሞከረ ነው።- አሁን ግን 21ኛው ክፍለ ዘመን እንጂ 19ኛው ክፍለ ዘመን አይደለም ብለዋል።
ከባራክ ኦባማ ቀደም ብለው በኒዮርክ በሌላ መድረክ ላይ ንግግር ያደረጉት ጆርጅ ቡሽ ግትርነትና የሌላውን የተለየ የፖለቲካ እምነትና አመለካከት ያለመቀበል ባህል እየተስፋፋ መምጣቱንና ፖለቲካችን ለፈጠራ ወሬዎች፣ለሴራና አሻጥር እየተጋለጠ ነው ሲሉ ተናግረዋል።
የምንዛሪ መጠኑ ከ44 ሚሊየን ብር በላይ የሆነ የአሜሪካ ዶላር ወደ ውጭ ሊወጣ ሲል መያዙን በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን የጅግጅጋ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት አስታወቀ፡፡ ጥቅምት 8 ቀን 2010 ዓ.ም ከአዲስ አበባ ተነስቶ በሀረር ባቢሌ መግቢያ ቶጎ ጫሌ ኬላ አካባቢ ድምሩ 1 ሚሊየን 625 ሺህ 100 የአሜሪካ ዶላር ወደ ውጭ ሊወጣ ሲል ተይዟል፡፡
ዶላሩ ከሃረር ከተማ በሚኒባስ ሲጓጓዝ የነበረ ሲሆን፥ ከሃረር እስከ ቶጎ ጫሌ ድረስ በተለምዶ ኮስትር ተብሎ በሚጠራው ተሽከርካሪ ከተጓጓዘ በኋላ በህብረተሰቡ ጥቆማ ቶጎ ጫሌ ኬላ ላይ ተይዟል፡፡ ተጠርጣሪዎቹም በቁጥጥር ስር ውለው ጉዳያቸው በህግ እየታየ መሆኑን፥ የቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቱ የትምህርት እና ኮሙዩኒኬሽን ቡድን አስተባባሪ አቶ ፍስሃ አብርሃም ገልጸዋል፡፡
በተያያዘም 580 ሺህ 509 የሳዑዲ ሪያል፣ 32 ሺህ 750 የተባበሩት ዓረብ ኢሚሬትስ ገንዘብ፣ 1 ሺህ 851 የኳታር ገንዘብ እንዲሁም በተጨማሪነት 31 ሺህ 164 የአሜሪካ ዶላር ቶጎ ጫሌ ኬላ ላይ መያዙንም ጠቅሰዋል።
ብሔረ አማራ ዴሞከራሲያዊ ንቅናቄ /ብአዴን/ ከክልል ውጪ በከፍተኛና መካከለኛ ኮር አመራሮች የጥልቅ ተሃድሶ አፈጻጸም ግምገማና በ2010 ዓ.ም ቀጣይ አቅጣጫዎች ላይ የሚመክር ጉባኤ ማካሄድ ጀመረ። የድርጅቱን ጥልቅ ተሃድሶ አፈጻጻም በሚያሳየው ሰነድ ላይ ትናንት የቡድን ውይይት የተካሔደ ሲሆን፥ ዛሬ የተጀመረው የጋራ ጉባኤ እስከ ጥቅምት 13 ቀን 2010 ዓ.ም የሚቆይ ይሆናል።
በቡድን ውይይቱ ወቅት ከተሳታፊዎች በተነሱ ጥያቄዎች ላይም ውይይት ተደርጓል። በድርጅቱ ሊቀመንበር አቶ ደመቀ መኮንን የሚመራው ይህ ጉባኤ ከጥልቅ ተሃድሶው በኋላ በታዩ ለውጦችና ሊሻሻሉ በሚገባቸው ጉዳዮች ላይ ተወያይቶ መፍትሄ ያስቀምጣል ተብሎ ይጠበቃል።
የድርጅቱን የ2010 ዓ.ም ቀጣይ አቅጣጫዎች አስመልክቶም ሰፊ ውይይት እንደሚደረግ ተገልጿል። በጉባዔው ከአማራ ክልል ውጪ ያሉና ከሁሉም የሃገሪቱ ክልሎች የመጡ አንድ ሺህ የሚሆኑ የድርጅቱ ከፍተኛና መካከለኛ ኮር አመራሮች እየተሳተፉ መሆኑን ኢዜአ ዘግቧል።
(ኢሳት ዜና–ጥቅምት 10/2010) በፋሲል ከነማ የክለብ አርማ ስም ዳሽን ቢራ ፋብሪካ ጃኖ የሚል ቢራ ለማስተዋወቅ ነገ በጎንደር ባዘጋጀው ኮንሰርት ላይ ህብረተሰቡ እንዳይካፈል የአካባቢው ወጣቶች አስጠነቀቁ።
ባላገሩ በሚል ይዞ የመጣው ቢራ ተቀባይነት ባለማግኘቱ ለኪሳራ የተዳረገው ዳሽን ቢራ ፋብሪካ አሁን ደግሞ ጃኖ በሚል አዲስ ቢራ ለማስተዋወቅ መዘጋጀቱ ከንቱ ሙከራ ነው ሲሉ ወጣቶቹ ተቃውሞአቸውን ገልጸዋል። ኮንሰርቱ የኦሮሞ ወገኖቻችን እየተገደሉ ባሉበት መዘጋጀቱና ከጃኖ ቢራ ሽያጭ በሚገኝ ገቢ የጦር መሳሪያ እንዲገዛም አንፈቅድም ብለዋል የጎንደር ወጣቶች።
ከዳሽን ቢራ የሚገኝ ብር ለገዳዮቻችን የጥይት መግዣ እንዲሆን አንፈቅድም በሚል የጎንደር ወጣቶች ጃኖ በሚል ቢራ ስም የተዘጋጀውን ኮንሰርት ተቃውመዋል። ይህ አዲሱ ጃኖ ቢራ ባላገሩ በሚል ሊሸጥ ታስቦ የነበረው ምርት በባህርዳር ወጣቶች ከከሸፈ በኋላ ሕዝብን ለማታለል የተፈጠረ መሆኑን ወጣቶቹ ይናገራሉ።
ጃኖ ቢራን ሆን ብሎ በሕዝብ ዘንድ ከሚወደደው ፋሲል ከነማ ጋር ለማስተሳሰር መሞከሩም አገዛዙ ምን ያህል መሰሪና አጭበርባሪ መሆኑን ያሳያል ሲሉ ወጣቶቹ ተናግረዋል። በዚሁ ቢራ ስም ነገ መስከረም 11/2010 የተዘጋጀውን የሙዚቃ ኮንሰርትም ተቃውመዋል።
በአሁኑ ጊዜ የኦሮሞ ወገኖቻችን በሕወሃት አጋዚ ሃይሎች እየተገደሉ ባሉበት ጊዜም የሙዚቃ ኮንሰርት በጎንደር መዘጋጀቱንም አጥብቀን እንቃወማለን ነው ያሉት። እናም የጎንደርና የአካባቢው ሕዝብ በኮንሰርቱ እንዳይሳተፍ ወጣቶቹ ጥሪ አቅርበዋል። በኮንሰርቱ ለመሳተፍ በሕወሃት አባላት የሚታገዙ የፋሲል ከነማ ደጋፊዎች ነን የሚሉ ሁሉ ከድርጊታቸው እንዲቆጠቡም ወጣቶቹ አስጠንቅቀዋል።
በኮንሰርቱ 3 ወጣት ድምጻውያን ዝግጅታቸውን እንደሚያቀርቡ ለዚሁ ተብሎ የተዘጋጀው የማስታወቂያ ፖስተር ይገልጻል። እነሱም ያሬድ ደጉ፣ሳሚ ደንና ብስራት ሱራፌል የተባሉ ሙዚቀኞች ናቸው። ወጣቶቹ በሕዝብ ደም ላይ ለመዝፈን ያቀዱትን ሙዚቀኞች በመቃወም ሕብረተሰቡ በኮንሰርቱ እንዳይሳተፍ ጥሪ አቅርበዋል።
ፕረዝደንት ኣሜሪካ ኮይኖም ዝተመርፁ ዶናልድ ትራምፕ ኣባላት ካብኒኦም ይመርፁ ኣብዘለውሉ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መንጎ ኣባላት ከይዲ ምስግጋር ስልጣን ምስሕሓብ ኣሎ ንዝብል ሪፖርት ‘’ኣዚዩ ዝተወደበ መስርሕ’’ ይካይድ ኣሎ ክብሉ ብናይ ቲዊተር መልእኽቶም ነፂጎምዎ።
ዛጊት ጉጅለ መስርሕ ምስግጋር ስልጣን ይመርሑ ዝነበሩ ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ኒው ጀርሲ ክሪስ ክርስቲ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኮይኖም ብዝተመርፁ ማይክ ፔንስ ተኪኦም ኣለው።ላዕለዋይ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ትራምፕ ዝነበሩ ናይ ቀደም ኣባል ኮንግረስ ማይክ ሮጀርስ ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ርእሶም ካብቲ መስርሕ ኣግሊሎም ኣለው።ትራምፕ ሓላፊ ስትራተጂስት ዋይት ሃውስ ገይሮም ዝሸሙዎም ሰብ ተቓውሞ ኣጋጢሞዎም ኣሎ።ሰለስተ ደቆምን ሰብኣይ ጓሎም ኣብቲ መስርሕ ይፃወቱዎ ብዘለው ተራ እውን ሕቶታት ይቐርብ ኣሎ።ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ የስምዕዎ ዝነበሩ መደረታት መጥቕዓታት ከፋፋላይን ነይሩ ዝብሉ ተራ ኣሜሪካዊያን እውን ተቓውምኦም ቀፂሉ’ሎ።
ተማሃሮ ዪኒቨርስቲ የል ሕጋዊ ሰነዳት ንዘይብሎም መማህርቶም ብምድጋፍ ትማሊ ረቡዕ ካብ ክፍልታት ትምህርቶም ረጊፆም ወፂኦም።ኣዳለውቲ ናይቲ ተቓውሞ ክባረሩ ዝኽእሉ ሰባት መዕቖቢ ክዳልወሎም ንኣብያት ትምህርቶም ይፅውዑ ኣለው።
ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ኣብ ሓደ እዋን ዶናልድ ትራምፕ ይውንኑዎም ኣብ ዝነበሩ ሰለስተ ናይ መንበሪ ህንፃታት ዝነብሩ 600 ነበርቲ ኣብ ኦን ላይን ፐቲሽን ስለፈረሙ ብወርቃዊ ሕብሪ ተፃሒፉ ዝነበረ ሽም ትራምፕ ተላዒሉ’ሎ።ካብቶም ፈረምቲ ሓደ ማርጆሪ ጃኮብስ ከምዚ ይብል።
“ክብሪ ደቂ ኣንስትዮ ምውራድን ዘርኣዊ ርእይቶታት ክህቡ ምስጀመሩን ብሓፈሻ ግን ፍፁም ውርደት ስለዝኾነ ኣብቲ እንነብረሉ ህንፃ ናቶም ሽም ተፃሒፉ ከሎ ደሕንነት ከምዘይስምዐና ንፈልጥ ነይርና።”
ገለ ሪፓብሊካዊያን ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ሕሉፍ ንዶናልድ ትራምፕ ነቒፎምዎም እዮም።ትማሊ ረቡዕ ግን ስሙር ግንባር ኣርኢዮም ኣለው።መራሒ ብዙሃን ኣባላት ሰኔት ሚች ሚኮኔል ዶናልድ ትራምፕ ኣማኻሪ ዋይት ሃውስ ገይሮም ብዛዕባ ዝመረፁዎም ባነን ተሓቲቶም ክምልሱ ከለው ከምዚ ኢሎም።
ዴሞክራሲያዊያን ድሕሪ ትፅቢት ዘይተገበረሉ ስዕረት ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ፓርቶም ንምንቕቓሕ ፃዕርታት ጀሚሮም ኣለው።ሓድሽ መራሒ ውሑዳን ሰኔት ዝኾኑ ሰኔተር ቻርለስ ሹመር ሓደሽቲ መራሕቲ እቲ ፓርቲ ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም ኣለው።
ለንደን የሚገኘው በእንግሊዝ የኢትዮጵያ ኤምባሲ ዛሬ፤ ማክሰኞ ሰኔ 23/2020 ዓ.ም. ጥቃት እንደተፈፀመበት የሚሲዮኑ ምክትል መሪ አምባሳደር አባቢ ደምሴ ለቪኦኤ ገልፀዋል።
“በድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ሞት የተቆጡ ብረትና ተቀጣጣይ ነገሮችን የያዙ” ያሏቸው ሃምሳ የሚሆኑ ወጣቶች ኤምባሲውን መውረራቸውን፣ የሃገሪቱን ባንዲራ አውርደው ሌላ ባንዲራ መስቀላቸውን፣ ሲወጣ ያገኙትን አንድ ተገልጋይ መደብደባቸውን፣ በሩን በኃይል ጥሰው ለመግባትና ጉዳት ለማድረስ መሞከራቸውን፣ መስኮት መስበራቸውን ገልፀዋል።
አምባሳደሩ ፖሊስ መጥራታቸውንና ለእንግሊዝ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ደውለው የጥበቃና የፀጥታ ድጋፍ መጠየቃቸውንና በሥፍራው የተገኙት የፖሊስ አባላት አስፈላጊ ናቸው የሚሏቸውን መረጃዎች መሰብሰባቸውን ተናግረዋል።
"ፍርጥ አድርጌ ነው የምናገረው፥ ከኔ በፊት የነበሩት ፕሬዚዳንት ለብዙ ሚሊዮን ህዝብ ክትባቱን በማቅረብ ረገድ ያለውን የከበደ ፈተና ለመጋፈጥ ጥሩ ሥራ አልሰሩም" በማለት የነቀፉት ጆ ባይደን ያን ማስተካከሉ ጊዜ ይጠይቃል፤ ታገሱኝ " ሲሉ ተማጽነዋል።
አክለውም ባይደን ዩናይትድ ስቴትስ ከሦስት መቶ ሃያ ስምንት ሚሊዮኑ ህዝብ መካከል ሦስት መቶ ሚሊዮኑን እስከ መጪው ሃምሌ በሚኖረው ጊዜ ውስጥ ለማዳረስ የሚበቃ ክትባት አግኝታለች ብለዋል።
ጆ ባይደን በመጀመሪያው የአስተዳደራቸው የአንድ መቶ ቀን ጊዜ አንድ ሚሊዮን ሰው ይከተባል የሚል ግብ ይዘው ነበር፤ አሁን ባለው አካሄድ እንደሚታየው ከዚያ በላይ ህዝብ ይከተባል።
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ዝወሓዙ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ብወደባት ፈረንሳን ቤልጁምን ኣቢሎም፣ ኣብ ናይ ጽዕነት መኪና ተሓቢኦም ናብ ብሪጣንያን ክሰግሩ ከምዝፍትኑ ዝፍለጥ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብ ግብጺ ከተማ ካይሮ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ብምስታፎም ካብ ዝተኣስሩ ሓሙሽተ ኤርትራውያን፣ ትማሊ 29 ጥቅምቲ ብዋሕስ ተፈቲሖም።
ኮኮብ ዋርስ ወይም ስታር ዋርስ (በእንግሊዝኛ: Star Wars) የጆርጅ ሉካስ በጣም የታወቀ የሳይ-ፋይ ድራማ ተከታታይ ፊልሞች ነው። ቴሌቪዥን ትርዒቶችም እና ቪዲዮ ጌሞችም አሉ።
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ከትርፍ ነፃ የሆነና በጀርመን አገር ስልጠና ላደረጉ ሰዎች የተዘጋጀ ማህበራዊ ድረ ገፅ ነው። ማንኛውም በጀርመን አገር ጥናት፤ ሪሰርች ያደረገ፤ ስራ የስራ ወይም በጀርመን አገርም ሆነ በውጭ አገር ማንኛውንም አይነት የቋንቋም ሆነ ሌላ አይነት ስልጠና ያደረገ አሉምኑስ ሊጠቀምበት የሚችል ድረ ገፅ ነው። ፖርታሉ ለግልም ሆነ ሙያን ላስመለከተ ጉዳይ የተዘጋጀ ነው። ስኮላርሺፕ ላገኙም ሆነ ላላገኙ፤ በአለም አቀፍ የጥናት ፕሮግራሞች ለተሳተፉም ሆነ ላላልተሳተፉ ግለሰቦች ክፍት የሆነ መድረክ ነው። የግል ድርጅቶች በነፃ ድረ ገፁን ለመጠቀም ይችላሉ። ፕሮጀክቱ በአምስት የጀርመን አገር ድርጅቶች እንዲሁም በጀርመን አገር መንግስት ትብብር ተዘጋጅቷል።
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ለጀርመን አሉምኒዎች ከሎሎች አሉምኒዎች እንዲሁም ከጀርመን አገር ጋር ግንኙነት ካላቸው ድርጅቶች ጋር ግንኙነት እንዲኖራቸው ይረዳቸዋል።
ከተለያዩ የኰሚውኒቲ ፕሮግራሞች በተጨማሪ ፖርታሉ አለም አቀፍ የሆኑ የስራ እንዲሁም የሙያ ማታወቂያዎችን ባህልን ትምህርትን ሳይንስን ኢኮኖሚን ያስመለከተ የስነ ፅሁፍ ክፍል አለም አቀፍ የሆኑ ዝግጅቶችን ያስመለከተ ክፍል በተጨማሪም ጀርመንኛ ቋንቋን መማሪያ መሳሪያዎች ያስመለከቱ ፕሮራግሞችን አካቷል።
አሉምኒ ፖርታል ለድርጅቶች በጀርመን አገር የሰለጠኑ አለም አቀፍ የሆኑ ኤክስፐቶችን ማግኛ መንገድ ሊሆናቸው ይችላል። ድረ ገፁ እነዚህ ድርጅቶች ኤክስፐርቶችን እንዲሁም ቢዝነስ ፓርትነሮችን የሚያገኙበት መድረክ ነው።
አሉሚኒዎች ለረዥም ጊዜ ከአገር ውጭ በመሄድ የስራ ልምዳቸውን ለማዳበር ሙከራ ሲያደጉ ቆይተዋል። ይህም ቢሆን ወደ 80% የሚደርሱ ወደ ጀርመን አገር ለጥናት ከሚሄዱት መካከል ወደ 14,000 የሚጠጉት የራሳቸውን ወጪ ችለው የሚንቀሳቀሱ ናቸው። ከነዚህ ግሩፖች ጋር ግንኙት ለመፍጠር አስቸጋሪ ሙከራ ነበር።
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ከማንኛውም ድርጅት ለሚመጡ ለጀርመን አገር አሉምኒዎች የተዘጋጀ ድረ ገፅ ነው። ዋነኛው አላማ እነዚህን ግለሰቦች ነፃ ትምህርት ሰጪ ድርጅቶችን እንዲሁም በጀርመን አገር የሰለጠኑ ተቀጣሪዎችን የሚፈልጉ ድርጅቶን አንድ ላይ ማምጣት ነው።
የፕሮጀክቱ ፅንሰ ሃሳብ ከተጀመረበት 2008 እ.ኤ.አ. ጀምሮ 65.977 አባላት 1.369 ድርጅቶች 306 ዩኒቨርቲዎች 392 ክፍት የራ ቦታ ማስታወቂያዎች 3.876 የግል ፐሮፋይሎች 915 ግሩፖችን 1.541 ብሎጎችን አጠቃሎ ይዟል (April 2013 እ.ኤ.አ.)
ኦንላይን ኮሚኒቲ የማህበራዊ መገናኛ ክፍል ነው። ይህ ክፍል ፖርታሉ ውስጥ ለተመዘገቡ አባሎች ብቻ ክፍት ሲሆን እነዚህ አባሎች ከሌሎች አባሎች እንዲሁም ከድርጅቶች ጋር በግሩፖች በብሎጎች በፕሮፋይሎች በተጨማሪም በፎረሞች ወዘተ በመጠቀም ሃሳባቸውን ለመለዋወጥ የሚችሉበትን መንገድ ፈጥሮላቸዋል።
ኢንፎ ፖይንት ላልመዘገቡ አባላትም ክፍት የሆነ መድረክ ነው። ይህ መድረክ ውስጥ ከጀርመን አገር ጋር ግንኙነት ያላቸውን መልእቶች ማግኘት ይቻላል። ተጠቃሚዎች የጀርመንኛ ቋንቋ ችሎታቸውን የጎተ ኢንስቲቲዩት በሚሰጣቸው ፕሮግራሞች በመጠቀም ለማሻሻል ይችላሉ። በኢንፎ ፖይንት ውስጥ ሙያቸውን ወይም ትምህርታቸውን ለመቀጠል የሚፈልጉ ግለሰቦች እንዲሁም አለም አቀፍ ስራ የሚፈልጉ የተለያየ ኢንፎሜሽን ለማግኘት ይችላሉ። የኤዲቶሪያል ክፍሉ ውስጥ ስለ ኢኮኖሚ ሳይንስ ጥናት ባህል እና ወዘተ ማንበብ ይቻላል።
የጀርመን ድርጅቶች በኢንፎ ፖይንት በመጠቀም በጀርመን አገር ውስጥ የሰለጠኑ አዲስ ተቀጣሪዎችን ለማግኘት ይችላሉ። ድርጅቹ አሉምኒ ፖርታል ውስጥ ከተመዘገቡ በኋላ ክፍት የስራ ቦታቸውን ማስተዋወቅ ሬዙሜዎችን ማመሳሰል እንዲሁም ድርጅታቸውን ያስመለከቱ አዲስ ዜናዎችን በነፃ ማስተዋወቅ ይችላሉ።
በቁጥር ከአስር የበለጡ ስራቴጂክ አባሮች ከላይ የተጠቀሱትን የአሉምኒ ፖርታል ዶችላንድን ስፖንሰሮች በመደገፍ ላይ ይገኛሉ። ከነዚህም መካከል የጀርመን አገር ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር፤ የጀርመን አገር ትምህርት ሚኒስትር እንዲሁም የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች እንደ ፍሪድሪሽ ኤበርት ኮንራድ አደናወር እና ሃይንሪሽ ቦል ድርጅቶች ይገኙበታል።
ኣድላይነት ናይ ምትእምማን ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ብሓፈሻ ፣ ብፍላይ ድማ በቶም ኣብዚ ግዜዚ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንዝቃለሱ ዘለዉ ማሕበራትን ፖሊቲካዊ ውድባትን፣ ብዝሕ ተዘሪቡሉን ተጻሒፉን ኢዩ፣ ብተግባር ግን ኣብ ባይታ ኣብ ስራሕ ይርኤ የለን፡፤ እንተኾነ ግን ኣብዚ( It is important to evaluate and assess to ensure ” windows of opportunity” ህልዊ ኩነታትና እቲ ዝሓለፈ ክንምዝንን ሕጂ እውን እንተኾነ ምፍታኑ መስኮት ናይ ዕድላት እምበር መስኮት ናይ ጸገማት ክኸውን ኣይኽእልን ብዝብል በዛ ሕጽር ዝበለት ጽሕፍቲ ንኣንብበተይ ከቅርብ እፈቱ።
ዘተ ኩሉ ግዜ ኣድላዪ ኢዩ፣ እቲ ዘገድስ ዕላማ ዘተን ጉዳያትን እምበር ቦታን ግዜን ኣይኮነን ዝውስኖ። ኣብ ቀረባ ግዜ ብ EGDI( Expert Group On Development Issues) ኣካደምያዊ መጽናዕትታት ከምዝምስክሮ ምትእምማን ብዘተ ክፍጠር ይከኣል፣ ዘተ ከተካይድ ድማ ቀሊል ከምዘይኮነ ኣብ መጽናዕትታቶም ብሰፊሑ ይገልጹ፣ እቲ ኣብ ፍራንክፎርት ይኹን ኣብ ናይሮቢ ዝተኻየደ ውዱእ ነገር ዘይኮነስ መቐጸልታ ናይ ዝሓለፈ ዜተታት ኢዩ። ዜተ ኣብ መንጎ ውሑዳት ወይ ኣብ መንጎ ብዙሓት ክካየድ ይክኣል፣ እቲ ዘተ ዘካየዶ ዛዕባታት ብጉሁድን ንጹርን ድኣ ክካየድ ኣለዎ እምበር መን ኣካዪድዎ በዓል መንከ ተሳቲፎም ኢልካ ምስሕሓባትን ዘይምርድዳኣትን ንሃልኪ እንተዘይኮይኑ ዘምጽኦ ኣዋንታዊ ረብሓ የብሉን።
እቲ ኣብ ፍራንክፎርት ይኹን ናይሮቢ ዝተኻየደ መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ ኣብ ዝኾነ ሃገራት ክግበር ዝጽንሔ ዝፍለ ኣይኮነን፡፤ ዘተ ኣብ ጉዳያት እዩ ዘትኰር እምበር ኣብ ሰባት ኣይኮነን፣ ዓወቱ ግን ኣብቲ ብቅዓት ወደብቱን ተሳተፍቱ ኢዩ፡፤ ጥዑይ መስርሕ ዘተ ናይቶም፣ ተገራጨውቲ ዝምድና ዘዕቢ ክኸውን ኣለዎ፣ እዚ ማለት ጸላእቲ ዝነበሩ ኣዕሩኽ ይኹኑ ማለት ዘይኮነስ እንታይ ድኣ መታን ብዝተሓተ ክረዳዱኡሉ ዝኽእሉ ደረጃ እምነት ብምፍጣር ህያው ዝኾነ ናይ ስራሕ ዝምድና ኣብ መንጎቶም ተቀናቀንቲ ሰልፍታት ምምስራት ማለት ኢዩ፡፤ በዚ እምነቶ እዚ ድማ ኢዩ እቲ በቲ ናይ ስራሕ ጥዑይ ዝምድና ኣቢልካ ድማ ኢኻ እምነት ሓድሕድ ተደልድል። ኣብ ኤርትራ ካብ ምውላድ ኤርትራዊ ሃገራውነት ጀሚርና ክሳብ ሎሚ ዝወርስናዮ ባህሊ እሞ ምግዳፉ ኣብዩና ዘሎ ነንሕድሕድካ ምጽልላምን ምንሻውን እዚኦም እስላም እዚኦም ክርስትያን፣ እዚኦም ተረፍመርፍ፣ እዚኦም ጅሃዳውያን፣ እሎም ሓበሽ፣ እዚኦም ሰረቅቲ እዚኦም ከለው ንሕና ሰላም ክንረክብ ኣይኮናን ዝብል ገና ኣብ ኣተሓሳስባና፣ስለዘሎ እዚ ከምዚ ኣተሓሳስባ ድማ ከይዱ ከይዱ ኣብ ውግእ ሓድሕድን ከምጸላእትን ገሩ ተቀባልነት ብምርካብ ነቲ ሕዝቢ ኣብ ነንሕድሕዱ ክምዝመናጨት ይገብሮ፣ እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘሎና ዘይምትእምማን ድማ ከም ባህሊ ሒዝናዮ ክሳብ ሎሚ ብሓባር ንክንሰርሕ ከልኪሉና ዘሎ።
መጀምርያ መታን ዘተ ክህሉ እቲ ኩሉ ነንሕድሕድካ ምንሻውን፣ ጽልእን፣ ጥርጠራን ክውገድ ኣለዎ፣ ኣራኣእያና ኣብ ሓድሕድና ክቅየር ኣለዎ፣ ንኣሽቱ ምውርራድ ምስቲ ሓቀኛ ክብሪ ወድሰብ ዝሕሉን፣ንመስርሕ ዘተ ንምዕዋት መብጽዓ ዝትግበርን ምስዝኸውን ምልክት ናብ ዘተ ዝዝንብል ተረድኦ እናተፈጥረ ይመጽእ፣ድሕሪኡ ድማ በብቅሩብ ምትእምማን እናዓበየ ይኸይድ፡፤ ተራ ናይ ሓቀኛ ሓበረታ ናይ ሓድሕድ ኣፍልጦ ኣገዳሲ ኢዩ፡፤ ናይ ሓድሕድ ኣፍልጦ ነቲ ዘይቅኑዕ /ጥርጠራ /ኣራኣእያ ክሰብሮ ይኽእል፣ ብካልእ ኣዘራረባ ክፉትን ልባዊ ቅንዕናን ዘለዎ መስርሕ ልዝብ ካብቲ ሒዞሞ ዝጸንሑ ዘይምትእምማን ናብ ምትሕግጋዝን ምርድዳእን ዝመልኦ መድረኽ ከምጽኦም ይኽእል፣ ብዘይ ምትሕግጋዝ ኣዋንታዊ ውጽኢት ኣይርከብን፣ ልዝብ ወይ ድማ ዘተ ማለት ምንቅስቃስ ማለት ኢዩ እዚ ማለት ድማ ጸገማትካ ንምፍታሕ የንቀሳቅሰካ፣ ተዛተይቲ ሰብ ጉዳይ መታን ጸገማቶም ፍታሕ ክረኽቡ ብመጠኑ ክተሓጋገዙ ኣለዎም፣ እቲ ኣብነታዊ ናይ ዘተ መስርሕ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ሮልፍ መየርን ናይ ሃገራዊሰልፊ ኣፓርተይድን ሲሪል ራማፎዛ ናይ ኣፍሪቃ ሃገራዊ ኮንግረስ ዝተረኽበ ናይ ስራሕ ዝምድና ኢዩ፣እቲ ሓቀኛ ቁምነገሩ ናይ ኣቀራርቦኦም እዩ ነቲ መስርሕ ናይ ዘተ ካብ ፍሽለት ዘድሓኖ፣ ኣብ ኤርትራናኸ ኣለዉናዶ ሰባት ከምዚ ናይ ሲሪል ራማፎዛን መየርን ክእለት ናይ ምዝታይ ካብ ፍሽለት ከድሕኑን ዝኽእሉ፡፤ እቲ ኣብ መንጎ ANCን Apartheidን ዝካየድ ዝነበረ ምናልባት ርክብ እዞም ክልተ ሰባት እንተ ዘይህሉ ነሩ እቲ መስርሕ ናይ ዘተ ኣይምተዓወተን ነሩ።
ተዛተይቲ መታን ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ከማዕብሉ ናይ ነፍሰ- ወከፍ ኣቋም ክፈልጡ ይግባእ፣ እዚ ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ድማ ናብ ምትእምማን የብጻሓካ፣ ኣብዚ ንክትበጽሕ ድማ ምስቲ መዛተይትኻ ኣብ ሳእኑ ክትወድቅ ማለት ናይ እንካን ሃባን ስልቲ ሃሉዩካ ናይ ምቅርራብ ናብ ዕዉት ዘተ ክመርሓካ ይኽእል፡፤ ኣብ ኤርትራ ተሳኢኑ ዘሎ መንፈስን ጥበብን ኣካያይዳ ልዝብ ናብ ዘላቂ ኣፈታትሓ ጸገማት ዘትኰረ ዘይኮነስ ኣብ ግዜያዊ ጥቅምታት ስለዝምርኰስ ቀልጢፉ ይፈርስ፡፤እዚ ድማ ካብ ፖሊቲካዊ ቃልሲ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ሕጂ ድማ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዝወረስናዮ ልምዲ ናይ ዘይምስምማዕን ጥርጠራን፣ዘይምትእምማን ክሳብ ሕጂ ንምልጋሱ ጸጊሙና ኣሎ።
ኣብ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ካብ 1999 ጀሚሩ ናይ ብሓንሳብ ምስራሕ ክሳብ ሎሚ 2015 ዘምጽኦ ተግባራዊ ውጺኢት ክሳብ ሎሚ ኣይተራእየን፣ እቶም ብፖሊቲካዊ ውድባት ተጠርኒፎም ይኹኑ ብብርገሳዊ ናይ ስራሕ ዝምድናኦም ክንዲ እናደልደለ ዝኸይድ እናላሕላሔን እናተፈንጨለን ኢዩ ኸይዱ ናይዚ ኣብነት ድማ እዚ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ብዝብል ዝቆመ ጽላል ፖሊቲካውን ብርገሳውን ውልቀሰባትን እውን ኣይሰርሔን፣ ንድሕሪ ሕጂ እውን ክሰርሕ ኢዩ ኢልካ እምነት ተሕድረሉ ባይታ የለን፣ ሰለዚ ካብዚ ዕንክሊል ምውጻእ እዋኑ ኢዩ። እቲ ናይ ዝሓለፈ መስርሕ ናይ ብሓባር ንስራሕ ዝብል ውሽጣውን ግዳማውን ዕንቅፋታትን ተጽዕኖታትን ሰለዘነበሮ ክሰርሕ ኣይከኣለን፣ እቲ ኣብ ጉባኤ ኣዋሳ ዝጸደቀ ሰነዳት ኣገዳስን እዋናውን ንብዙሓውነት ኤርትራ ዘንጸባርቅ ኢዩ ነሩ ግን እቲ ኣብ ግብሪ ከወዕሎ ዝነበረ ደረጃ ውዳበታት ካብ ላዕላላዋይ ጸፍሒ ሓላፍነት ወሲዱ ዝነበረ ኣብ ሓድሕዳዊ ቁርቁስ ኣትዩ ባዕሉ ኣይሰርሔን፣ ንታሕታዋይ ጸፍሕታት እውን ኣየስረሔን፣ ኣብ መጨረሽታ ድማ ኣብ ዕጹው ኣይንቅድሚት ኣይንድሕሪት ኮይኑ ኣብ ነንሕድሕዱ ክካሰስ ተራእዩ፣ መሰረታት ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ካብዚ ዕጽው ንምውጻእ ብዙሕ ተበግሶታት ናይ ምቅርራብ ኣካዪዱ ከብቅዕ፣ብሓደ ሸነኽ ናይ ባይቶ ኣባላት ካብ ሕጊ ወጺኩም ተባሂሎም፣ንምቅርራብን ንዘሎ ዘይምርድዳት ምዝታይሲ እቶም ኣባላት እቲ ሕጊ ናይ ባይቶ ሓደ ኢዩ ዝብጽሖም ብፍላይ ድማ እቲ ፈጻሚ ዘይኮነ እቲ ሕዝብን እቲ ሓጋጊ ኣካል ባይቶን ኢዮም፣ ብዛዕባ ሕግን ዘይሕግን ኣብ ዙርያ ጠረበዛ ኰንካ ኢኻ ትርእዮ እምበር ብማዕዶ ምፍርርሕን፣ ኣነባ እፈልጥ እናበልካ ዘረባታትን ኩባያተትን ኣብ ብጾትካ ምድርባይ ባይቶኣዊ ሰነ ምግባር ኣይኮነን።
እቲ ካብ 2010 ክሳብ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ዝጸንሔ ካብ ኣቃቂ፣ ጸኒሑ አዋሳ ጸኒሑ ደብረዘይት፣ዝተኻየደ መጋባእያታት ኤርትራውያን ተቃወምቲ ምፍንጫላትን፣ዘይምትምማን ድኣ ኣብዚሑ እምበር ምሕዝነትን ናይ ሓባር ስራሕን ኣየስረጸን፣ እዚ ኢዩ ድማ ክገምገምዘለዎን ክርኤ ዘለዎን፣ እቲ ጸገም እታ መጋባእያታት ዝተኻየዳ ሃገር ዘይኮነስ እቶም ላዕላዋይ ጸፍሒ ሒዞም ዝጸንሑ ናይ ምምራሕ ብቅዓት የብሎምን፣ ሎሚ የብሎምን ጽባሕ እውን ብቅዓት ከጥርዩ ድልየት ሰለዘይብሎም፣ መሰረታት ሃገራዊ ባይቶ ብመሰረት ውዕልታት ስምምዓትን ባይቶ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ገሩ፣ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝቃወምን ምስ ኤርትራዊ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ተላዚቡ ሓደ ዓቢይ ምሕዝነት Eritrean Grand Coalition/ ተቀባልነት ዘለዎ ተቃውሞ ክቅውም ክቃለስ ኣለዎ፡፤ እዚ ምስዝግበር እቲ ምልካዊ ስርዓት እውን ሓደ ዘዋጽኦ ኣፍደገ ክኸፍት ኢዩ፣ ሕዝቢ ድማ ምስቲ ንለውጢ ዝደሊ ደው ክብል ኢዩ። በዚ ኣገባብዚ ድማ ኢዩ እቲ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ብሰላም ዝዕወት፣ ኤርትራዊ መደረኽ ንሃገራዊ ዘተ ከምቲ ናይ ቱኒስያ….National dialogue Quartet ኣብነት ወሲዱ ብሓላፍነት ንኩሎም ደለይቲ ለውጢ ዝእከበሉ ክእለትን ዓቅምን እንተድኣ ኣርእዮም፣ ድሕረ- ባይቶም ብዘየገድስ ሎሚ ንድሕነት ሕዝብና እንተሰሪሖም፣ ናይ ሰላምን ዕርቅን ኣፍደገ ብምኽፋቶም ናይ ዕድል ሕዝቢ ኤርትራ መስኮት ኢዮም፣ ደንበ ተቃውሞ ኣብ ገዛእ ርእሱ ብዜጋታቱ እንተሰሪሑ ነቲ ቃልሲ የቀላጥፎ፣ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ናይቶም ክልተ ሲሪል ሞፎዛን መየርን ወይ ድማ ከምቲ ናይ ቱኒስያ National Dialogue Qauret እንተሰሪሖም እቲ ካብ ታሪኽና ዝወርሰናዮ ናይ ሓድሕድ ጥርጠራን ፍርሓትን ጠፊኡ ስኒትን ውሕደትን ሃገራውያን ነቶም ሕሉፋት ኣብ ማእከል ሒዙ ክቃልሶም ይኽእል ብኸምዚ ኣገባብ ድማ እቲ ዝርከብ ለውጢ
እታ ጃልባ ብሓገዝ ሓይሊ ባሕሪ ናብ ገማግም ባሕሪ ሲሲልያ ድሕሪ ምጽግዓ፣ ኣብ ትሕቲኣ ኣብ ዘሎ ከፋት ቦታ ሬሳ ናይ 30 ሰባት ተደራሪቡ ከምዝጸንሖም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣረጋጊጾም።
እቶም ካብ ሰሜን ኣፍሪቃ ከምዝተበገሱ ዝተገልጹ ስደተኛታት፣ ኣብ ንእሽቶ ጃልባ ተጸቓቒጦም ስለዝመጹ፣ ኢጣልያ ጠንቂ ሞት እቶም 30 ስደተኛታት ሕጽረት ትንፋስ’ዩ ዝብል መደምደምታ ሂባትሉ ኣላ።
ኣብዛ ዓመት እዚ ብድምር 60 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ከምዝኣተዉ ዝሓበረ ጸብጻብ እታ ሃገር ድማ፣ ምስ ናይ ዓመት 2011 ክነጻጸር እንከሎ ብክልተ ዕጽፊ ይዛይድ።
ብምትሕብባር ዓርቢ ሓርነትን ኣብ ስደት ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ህቡብት ኤርትራውያን ተዋሳእቲን ስነጥበበኛታትን ዝተዳለወት ‘ስዉእ ተዛሪቡ’ ዘርእስታ ሓዳስ ፊልም ኣብዚ ቀረባ እዋን ንምርኢት ክትቀርብ ምዃና ተሓቢሩ።
እዛ ኣብ ስደት ኣብ ኢትዮጵያ ብዝርከብ ህቡብ ተዋሳኣይ፣ ፋኣድ ኣልኣሚን ዝተኣልየትን ዝተደርሰትን ሓዳስ ናይ ትግርኛ ፊልም፣ ከም በዓል ሓምዛ ዓንደልቃድር፣ ሳምሶን ተወልደብርሃን፣ ሚኪኤል እምባየ፣ ሰምሃር ግርማይ፣ ሚኪኤል ምሕረትኣብን ሰሎሞን ፍቓዱን ዝኣመሰለኡ ስነጥበበኝእታት ዝተሳተፉዋ ኮይና፣ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ መከራን በደልን ብዓይኒ እቶም ምእንቲ ራህዋ ሃገርን ህዝብን ህይወቶም ዝኸፈሉ ስውኣት እትመዝን ንህሉው ኩነታ እትንጸባርቕ’ያ።
እታ ካብ ሳንሱር ናይ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍን ሚኒስትሪ ዜናን ናጻ ኮይና ንመጀመርያ እዋን ናብ ህዝቢ እትቐርብ ዘላ ናይ ኤርትራ ፊልም፣ ብዲቪዲ ተሓቲማ ናብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ክትዝርጋሕ ምዃና’ውን ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ይሕብር።
ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ጄኔቭ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ብኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተወደበ ዓውደ ዘተ’ውን ምእንጋዱ ተሓቢሩ።
እቲ ዝተፈላለያ ሃገራውያንን ኣህጉራውያንን ተጠበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፍኦ ትማሊ ሮቡዕ 24 ሰነ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዝተኻየደ ዘተ፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ዋሕዚ ስደትን ንስደተኛታት ዘጋጥሞም ዘሎ ብድሆታትን ከምኡ ድማ፣ ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ኣብ ፖሊስ ስደተኛታት ሃገራት ኤውሮጳ ዝህልዎ ጽልዋን’ዩ ኣተኩሩ።
እቲ ዜና ኣብ ግንባር ምዕራብ ንዝነበረ ናይ ህወሓት ኃይሊ ኣጥቂዑ፣ ድሕሪ ሽረ ኣብ ሰለኽለኻ መሺጉ ንዝነበረ ኃይሊ ህወሓት ሰይሩ ንኣኽሱም ከምዝተቆጻጸረ’ውን ይሕብር። ብርክት ዝበሉ ተዋጋእቲ ህወሓት ኢዶም ከምዝሃቡ’ውን ገሊጹ።
ለመዋኛ ገንዳ ጥቅም ላይ የዋለ ሙቅ ሽያጭ 12 ሚሜ ሙቀት ያላቸው የመስታወት ፓነሎች - ሂደት የሙቀት መስታወት, የተንቆጠቆጠ የመስታወት ተንሸራታች በር, የክፈፍ ሻወር ክፍል አቅርቦት ማምረቻ ፋብሪካ
ኣዲስ አበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ክሊ ድርድር ዓቢዪ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣድሂቡ ካብ መንግስቲ ዝተውሃበ መግለፂ። ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ፌዴሬኢን ሚኒስቴር ማይ መስኖን ኢነርጂ ፌዴሬኢን፥ ሴክሬታሪ ዲፓርትመንት ቤት ግምጃ ኣሜሪካ 21 ለካቲት 2012 ዓ.ም (ከም ኣቆፃፅራ…
ኣዲስ ኣበባ ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቫይረስ ኮሮና ንምክልኻል ክትትል ዝገብር ብሄራዊ ኮሚቴ ሚኒስትራት ተጣይሹ። ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዘሳለጦ መበል 80 ስሩዕ ኣኼብኡ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ብምዝታይ ውሳነ ኣመሓላሊፉ። በቲ ቤት ምኽሪ ካብ ውሽጢ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል 11 ለካቲት ህዝቢ ትግራይ ዝኸነ ወፅዓ ዘይቅበልን ብሽርሒ ዘይስኮን ህዝቢ ምዃኑ ዘረጋገፀሉ በዓል ከምዝኾነ ምክትል ኣቦ መንበር ህወሓትን ፈትለወርቅ ገብረእግዚኣብሄር ገሊፀን። ፅምብል በዓል 11 ለካቲት ኣብ ማእከል ሃገርን ካለኦት ክፍሊታት…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ማሕበር ኣክስዮን ማይክሮ ፋይናንስ ምድረ ግእዝ ሎሚ መዓል ተጣይሻ። ኣብ ስነ-ስርዓት ምጥያሽ እታ ማይክሮ ፋይናንስ ተረኺቦም መልእኽቲ ዘመሓላለፉ ብመዓርግ ምኽትል ርእሰ ምምሕዳርን ሓላፊ ቢሮ ንግድን ኢንዱስትሪን ክልል ትግራይ ዶክተር…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012(ኤፍ.ቢ.ሲ)መዛዘሚ ፅምብል በዓል መበል 45 ዓመት 11 ለካቲት ኣብ ኣዳራሽ ሚሌኒየም ኣዲስ ኣበባ ብድሙቕ ስነ-ስርዓት ሎሚ መዓልቲ ክካየድ ኢዩ። ነቲ በዓል ንዘተሓባብሩን ፀጥታ ዘኽብሩን ኣካላት ኣቐዲሙ መደብ ኦሬንቴሽን ከምዝተውሃቦም ማሕበር መናእሰይ ትግራይ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኢትዮጵያ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝተሳለጠ መበል ሻድሻይ ጉባኤ ፓወሪንግ ኣፍሪካ ተሳቲፋ። ሚኒስትር ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጂን ዶክተር ኣብርሃም በላይ ጎድኒ ንጎድኒ እቲ ጉባኤ፥ ምስ ኣመራርሓታት ባንኪ ኤግዚም ኣሜሪካን ባንኪ ዓለምን፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ንግዲ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ቀረባ እዋን ካብ ኔዘርላንድስ ናብ ኢትዮጵያ ዝተመለሰ ዘውዲ ንጥንታዊ ቤተ ክርስትያን ስላሴ ጨለቖት ሎሚ መዓልቲ ከምዝርከብ ሚኒስቴር ባህልን ቱሪዝምን ኣፍሊጡ። “ብዝተፈላለዩ ምኽኒያታት ብምስራቕ ናብ ወፃኢ ዓዲ ዝወፅኡ ቅርስታት ምምላስን…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሓይሊ ኤሊክትሪክ ትማሊ ምሸት ኣብ መላእ እዛ ሃገር ተቛሪፁ ነይሩ። ትማሊ ደሕሪ ውሱናት ሰዓታት ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝረኸቡ እንትኾኑ፥ ዝተረፉ ድማ ክሳብ ሐዚ እቲ ኤሌክትሪክ ተቛሪፁ ኣሎ። ዳይሬክተር ኮርፖሬት ኮሙዩኒኬሽን…
በዛሬ ዕለት (ግንቦት 20 ቀን 2012 ዓ.ም.) 29ኛ ዓመት የሞላውንና በአገር አቀፍ ደረጃ በበዓልነት እንዲከበር በገዥው ፓርቲ ተወስኖ የነበረውን የግንቦት 20 በማስመልከት መግለጫ ከሰጡት ውስጥ የሶማሌ ክልላዊ መንግሥት ምክትል ርዕሰ መስተዳድር የኾኑት አቶ ሙስጠፌ መሐመድ ዑመር አንዱ ናቸው። አቶ ሙስጠፌ ይህንን ቀን፤ “ግንቦት 20 ለሶማሌ ሕዝብ ካስገኘለት ጥቅም ይልቅ፤ ጉዳቱ ያመዝናል” በማለት ነበር የገለጹት።
የሶማሌ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ሙስጠፌ፤ በሶማሌ ሕዝብ ላይ በታሪኩ ተፈጽሞበት የማይውቀ ግፍ፣ ግድያ፣ መንገላታት አድርሶበታል በማለት ገልጸው፤ በተደራጀ መልኩ ሕዝባችንን የማዋረድ ሥራ ተሠርቷል በማለት ተናግርዋል።
ግንቦት 20 ለሶማሌ ክልል ሕዝብ በቋንቋው ከመማርና ራሱን በራሱ ከማስተዳደር መብት ካስገኘለት ጥቅም ይልቅ፤ ከፍተኛ የኾነ የሰብአዊ መብት ጥሰትና የጸጥታ ችግር በመፍጠር መጥፎ አሻራ ማሳረሩን በመጥቀስ ግንቦት 20ን አስታውሰዋል።
የፖለቲካ ሳይንስ ምሁሩ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ደግሞ በአንድ ቡድን የሥልጣን ስስት በአገሪቱ ባለፉት 27 ዓመታት በእኩልነት ላይ የተመሠረተ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ባለመገንባቱ፤ ለግንቦት 20 ድል የተከፈለው መሥዋእትነት ሊመክን ስለመቻሉ ገልጸዋል።
በዛሬው ዕለት ለተለያዩ የመገናኛ ብዙኀን ስለግንቦት 20 ሐሳባቸውን ካጋሩት መካከል ረዳት ፕሮፌሰር ዶ/ር ሲሳይ መንግሥቴ አንዱ ናቸው። እንደ ፕ/ር ዶ/ር ሲሳይ ገለጻ፤ ግንቦት 20 ብሔራዊ በዓል ተደርጎ መከበር የለበትም የሚል እምነት አላቸው።
የፕ/ር ዶ/ር ሲሳይን ሐሳብ የተጋሩት የብልጽግና ፓርቲ ጽሕፈት ቤት የፖለቲካን ርዕዮተ ዓለም ቢሮ ኃላፊ የኾኑት አቶ ሚሊዮን አብርሃ፤ ግንቦት ሃያ ሁሉም ኢትዮጵያውያንን ከአምባገነን ሥርዓት ለማላቀቅ ዋጋ ከፍለው ለድል የበቁበት ዕለት ቢኾንም፤ ለሁለት አሥርት ዓመታት ሲከበር ከአንድነት ይልቅ አሸናፊና ተሸናፊነትን በሚሰብክ መልኩ መኾኑን ኮንነዋል። (ኢዛ)
ማጣሪያ 14 ካራት ወርቅ 14k 925 ሰው ሰራሽ ድንጋይ ሰማያዊ ኦፓል Chai ጨረቃ / ጨረቃ / ኮከብ / ፀሐይ ኩብ Zirconia አልማዝ ቁረጥ Hamsa የሃምሳ ተንጠልጣይ እጅ ወጥቷል በጣም ቀዝቃዛ የይሁዲ የአይሁድ እምነት ወንዶች መካከለኛው ምስራቃዊ ኦፓል ቅንብርን ይለውጡ Pendant ግልጽ ኃይማኖታዊ ሮዝ ወርቅ ክብ ብር ኮከብ ስታር ዴቪድ የዳዊት ኮከብ ስታርኪ ግሩም ሲልቨር Unisex ነጭ ሴቶች ቢጫ ቢጫ ወርቅ
አዲስ አበባ ፣ ጥር 19፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)የሽሮ ሜዳ – ቁስቋም ክፍል አንድ መንገድ ፕሮጀክት የአስፋልት ማልበስ ስራ በመጠናቀቅ ላይ መሆኑን የአዲስ አበባ መንገዶች ባለስልጣን አስታወቀ።
Next Postበሀገረ ሲዊዲን የሚኖሩት ወ/ሮ ዘውዲቱ የማነ ለፋኖ ብርሃኑ ፈረደ በአማራ ሚዲያ ማዕከል ስም አምስት ሽህ ብር በመለገስ የወገን ትብብር እንዲደረግለት ጠየቁ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ…
የጥንታዊቷና ታሪካዊቷ መርጡለ ማርያም ገዳም አመታዊ ክብረ በዓል በዛሬው ዕለት እየተከበረ ነው። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ጥር 21 ቀን 2013 ዓ.ም አዲስ አበባ ሸዋ…
ንኢማም ምቅዳም እቲ ዝገደደ እዩ። ምኽንያቱ ከምዘሕለፍናዮ ዝበለ መጠንቀቕታ ስለዝመፆ። ብተወሳኺ እቲ ሚዛነዊ ዝኾነ ቃል ዑለማታት ብዛዕባ አብ እዋን ሶላት ንኢማሙ ብሓደ ደረጃ ይኹን አብ ምስግጋር ዝቅድም ሶላት ናቱ ትበላሾ ዝብል ስለዝኾነ እዩ። አብ ዒባዳ ሓራም ነገር ስለዝገበረ።
ነቲ ስምምዕ፣ ብወገን ህንዲ፣ ጸሓፊ ቁጠባዊ ዝምድናታት ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቲ.ኤስ. ቲሩሙርትን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ህንዲ ኣቶ ኣለም ጸሃየን ‘ዮም ብ20 ሚያዝያ፣ ኣብ ከተማ ደልሂ ከቲሞም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ቀዋሚ ኣምባሳደር ህንዲ ኣብ ሱዳንን ተንቀሳቐሳ ኣምባሳደር ህንዲ ኣብ ኤርትራን ራቪንድራ ጀይስዋል ሃገሩ ምስ ሱዳን ዘለዋ ቁጠባዊ ዝምድናታት ንምዕባይ ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎ ብዝምልከት ምስ ሚኒስትር ኢንዱስቱሪ ሱዳን ዶ/ር ሙሳ መሓመድ ካራማ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ከምዝተዘራረበ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ይጠቕስ።
የተዳፈነዉ ብሶት: የአፋር መስተዳድር ባለሥልጣናት በህዝብ ላይ ያደርሱታል የሚባለዉን በደል በመቃወም ህዝቡ በተለይም ወጣቱ እንቅስቃሴ ከጀመረ ዓመታት አስቋጥሯል
አፍሪቃ በአሜሪካ በጋዜጦች የተሰኘው ፕሮግራማችን ስለ አፍሪቃ ከተጻፉት የተወሰኑትን ጨምቆ ያቀርባል። ማእከላዊ የአፍሪቃ ሪፑብሊክን ከጥፋት ለማትረፍ ሴት መሪ ተመረጡ የሚል ይገኝባቸዋል።
አዳነች ፍሰሀየ — New York Times ጋዜጣ በግጭቶች በመናወጥ ላይ ባለቸው ማዕከላዊት አፍሪቃ ሪፑብሊክ የመዲናይቱ ከነቲባ የሆኑት ሴት ለጊዚያዊ ፕረዚዳንትንት ባለፈው ስኞ እንደተመረጡ የደስታ ጩኸትና እልልታ እንዳስተጋባ ዘግቧል።
ግብጽ ለረዥም ጊዜ ሀገሪቱን የገዙት የቀድሞውን ፐዚዳንት ሆስኒ ሙባረክን ከስልጣን ያሰወገድውን ህዝባዊ አመጽ ሶስተኛ አመት ለማክበር በምትዘጋዝጅበት በአሁኑ ወቅት ብሄራዊ አንድነት እንደማንጸባረቅ ፋንታ በሀገሪቱ ያለው ቁጣ የታከለበት ልዩነት በጉልህ እንዲታይ እያደረገ ነው ይላል ሎስ አንጀለስ ታይምስ ጋዜጣ ላይ የወጣ ጽሁፍ።
ዋሽንግተን ፖስት ጋዜጣ በበኩሉ ደቡብ ሱዳን እአአ በ 2011 አም ከሶስት አመታት በፊት ማለት ነው ከሱዳን በተገነጠለችበት ወቅት ውጥረት አስፍኖ አዲሲቱን ሀገር ያሽመደምዳል የሚል ስጋት ያሳደረው ነዳጅ ዘይት ነበር። አሁን ግን ሀገሪቱን ከውድቀት ለማዳን ለሚደረገው ጥረት ዋና አነሳሽ ሀይል ሆኗል ይላል። ዝርዝሩን ያድምጡ።
ፈር መያዣ:- “በታላቁ የሥነጽሑፍና የቋንቋ ሊቅ በዶ/ር ዮናስ አድማሱ ሕይወትና የኑሮ ልምድ ዙሪያ አንዳች ነገር የሚጽፍ እርሱ ማን ነው?” ብላችሁ ስትጠይቁት ተሰማው፡፡ እርሱም ቀድሞ ጠርጥሮ ነበር - ጋሽ ዮናስ ለዚህ ጽሑፍ ቅራቢ በድህረ ምረቃ መርሃ ግብር አስተማሪውና አማካሪው ነበር፡፡ በተለይ ይህ ፀሐፊ፣ የመመረቂያ ወረቀቱን ከ1951-1960 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በንጉሱ ፊት ሣይቀር ይቀርቡ በነበሩ “የኮሌጅ ቀን ግጥሞች” እና ገጣሚያን ማህበረ ፖለቲካዊ አመለካከትና ሂስ ላይ በማድረጉ ጋሽ ዮናስን የበለጠ ለማወቅ እድል አገኘ፡፡
ጋሽ ዮናስ የታላቅ ወንድሙን የዮሐንስ አድማሱን ፈለግ ተከትሎ፣ ከነሐይሉ ገብረዮሐንስ (ገሞራው)፣ ታምሩ ፈይሳ፣ አበበ ወርቄ፣ ኢብሣ ጉተማ ወዘተ. ጋር በውድድር ያሸነፈባቸውን ግጥሞች በኮሌጅ ቀን አቅርቧል፡፡ ዶ/ር ዮናስ እራሱም ተጠኝ የኮሌጅ ቀን ገጣሚ ስለነበረ የዚህን ጽሑፍ አቅራቢ ነፍስ ገዝቶ፣ በነፈስም በስጋም ተጣብቷል፤ ስለዚህ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ፣ ስለሞጋቹ የሥነጽሑፍ ባለሟል ሕይወትና ክህሎት በወፍ በረርም ቢሆን ለመመስከር፣ ለአቅመ ፀሐፊነት ደርሷል፡፡
ለዛሬ በሕይወት ልምዱና ገጠመኞቹ ዙሪያ በጥቂቱ እናወጋለን፡፡ በአማርኛ ሥነጽሑፍ ንድፈ ሃሳብ አፍላቂነቱና በምርምር ሥራዎቹ ዙሪያ መረጃዎችን እያጣቀስን አካዳሚያዊ መጣጥፍ ለማስነበብ ደግሞ ለሣምንት ቀጠሮ እንይዛለን፡፡
ፀሐፊው፣ የእስከዛሬ አንቱታውን ትቶ፣ “አንተ” እያለ የተረከው፣ የመገናኛ ብዙሐን ቀልብ የሚስበው የዶ/ር ዮናስ የኪነጥበብ ሰውነት ሙያው ከሚፈቅደው የአነጋገር ዘልማድ ጋር እንደሰመረ እንዲፀና በሚል የተደረገ ትጋት እንጂ፣ አጉል ድፍረት እንዳልሆነ በትሁትነት ይገልፃል…
በወርሃ ጥር፣ 2000 ዓ.ም ጋሽ ዮናስ የግማሽ መንፈቀ ዓመቱን ኮርስ ማጠቃለያ ሲያስተምር እጅግ ተመስጦ ነበር፡፡ “ለማስተማር ብቻ ተብለው የሚፈጠሩ የተለዩ ሰዎች አሉ፤ ሁሉም መምህር መሆን አይችልም!” የሚለውን የሥነ ትምህርት ፈላስፎችን አባባል ለማመን ከፈለጉ፣ ዶ/ር ዮናስ ሲያስተምር መመልከት ነበረብዎት… የውጭና የሀገር በቀል ንድፈ ሃሳቦችን እያረቀቀ፣ የአማርኛ ሥነጽሑፍን ሲያስተነትንና ሲፈክር ተማሪዎቹ አፋችንን እንደከፈትን እንቀራለን… በአካዳሚክ እውቀቱና በሕይወት ልምድ እውነቱ የሚያረቃቸው የሥነጽሑፍና የቋንቋ ሀቲቶች (ዲስኩርስ) እንደ ባህርማዶ ለስላሳ ሙዚቃ በተመስጦ ነው የምናዳምጣቸው፡፡ የሀቲቶቹን እና/ወይም የንድፈ ሃሳቦቹ ረቂቅነትን የምንመረምረው፣ የተመስጦ ሰበካውን ገታ አድርጐ እነዛኑ ሀቲቶች ገልብጦ “በፈርሱ” የጠየቀን ጊዜ ነበር…
ጋሽ ዮናስ ለማድነቅም ንፉግ አይደለም፡፡ ከተመስጦው መለስ ብሎ የሚጠይቀውን ውስብስብና አመራማሪ ጥያቄ የመለሰን ተማሪ፣ እስከ ጥግ ነው በአድናቆት የሚያመሰግነው፡፡
ያን ጊዜም አንድ ተማሪ የጋሼን ውስብስብ ጥያቄ መልሶ፣ ወሰብሰብ ያለ ሌላ ጥያቄ ጋሼን ሲጠይቀው …ጋሼ በሀሴት ፊቱ በራ… ወዲያው “…በዚህ ኮርስ A (ኤ) ሰጥቼሃለሁ… በዚህ ክፍለ ጊዜ አለመምጣት ትችላለህ! በቃ! ” አለው፡፡ የጋሽ ዮናስን ውስብስብ ጥያቄ መልሶ አድናቆት ማግኘት ትልቅ ክብር ስለሆነ፣ ሁላችንም በመላሹ ተማሪ ቀንተናል፡፡
በዚህ ጊዜ ታዲያ፣ ጋሽ ዮናስ ከኪሱ የተለያዩ ከረሜላዎችን አውጥቶ ለእያንዳንዳችን የድህረ ምረቃ ተማሪዎቹ በፍቅር ሰጠን፤ ወዲያው፣ በደስታና በአክብሮት ከረሜላችንን መብላት ጀመርን፤ ምክንያቱም፣ የያን ጊዜው የ65 ዓመቱ ጋሽ ዮናስ እሱም ከኛ ጋር ከረሜላውን ወደ አፉ ብሎ ነበርና፡፡ በነገራችን ላይ ዶ/ር ዮናስ ተማሪዎቹን ለመፈተን ሲጠራ፣ ቀድሞ በመፈተኛ ክፍሉ የእያንዳንዳችንን የፈተና ወረቀት በየመቀመጫችን አስቀምጦልን ይቆያል፡፡ ከፈተና ወረቀቶቹ ላይ ታዲያ ከረሜላ፣ ማስቲካና ቸኮሌት አይጠፉም…
ዶ/ር ዮናስ፣ ተማሪዎቹ ይሁኑ የሥራ ባልደረቦቹ፣ በእውቀትም ይሁን በድንገት አማርኛና እንግሊዝኛ እየቀላቀሉ ጉራማይሌ ሲያወሩ ከሰማ፣ እንደሁኔታው ለዘብ አድርጐ በስላቅ ሊተቻቸው ይችላል፤ “ኧረ ይኼ አማርዝኛ አልገባኝም” በማለት፡፡ ወይም በቁጣ ሊወርፋቸው ይችላል፤ ‹‹አንጀባ አታብዙ!... ይኼ አማርዝኛችሁ አገር አጠፋ›› በማለት፡፡ “አማርዝኛ” ጋሽ ዮናስ፣ ለአማርኛና ለእንግሊዝኛ ድብልቅ የቋንቋ አጠቃቀም የሰጠው ስያሜ ይመስላል… ጋሼ ዮናስ የግዕዝ፣ የአማርኛና የእንግሊዝኛ ቃላት ስንጽፍ ወይም ስናነብ ከተደናቀፍን የቃሉን ስርወቃል (ወይም ግንድ) ከምንጩ እየቀዳ በየትኛውም ጊዜና ቦታ ሳይታክት ያርመናል… በቋንቋዎቹ ካለው ጥልቅ እውቀቱ የበለጠ፣ እኛ ተማሪዎቹን ለማረም ያለው ቀናነቱ በብዙዎቻችን አዕምሮ ገዝፎ ይታያል…
የጋሽ ዮናስ ቢሮ፣ በስድስት ኪሎ ግቢ በማህበራዊ ሳይንስ ህንፃ ውስጥ፣ ከባህር ጠለል በላይ ሦስተኛ ፎቅ ጋ ይገኛል፡፡ በበርካታ መጻሕፍት የተጨናነቀው ይህ ቢሮ፣ ከበሩ ፊት ለፊት ሲቆሙ በስተቀኝ፣ ታዋቂው የሥነጽሑፍና ፎክሎር መምህርና ተመራማሪ የዶ/ር ፈቃደ አዘዘ ቢሮ ያዋስነዋል፡፡ በፊት ለፊት የታዋቂው የሥነልሣን ሊቅ የፕሮፌሰር ባየ ይማምና ባልደረቦቻቸው ቢሮዎች ያዋስኑታል… “ያለ ቀጠሮ ወደ ጋሼ ቢሮ መዝለቅ ፈጽሞ የተከለከለ ነው” ባይባልም፣ እንዲሁ ዘው ማለት የሚያስከፍለው ነገር ይኖራል፡፡ ዶ/ር ዮናስ በተለይ አጣዳፊ ሥራ ይዞ፣ ኮምፒውተሩ ላይ ተጥዶ ካገኙት ዝም ብሎዎት ሥራውን ሊሠራ ይችላል፤ በተለይ ያለ ቀጠሮ ከሆነ የመጡት፡፡ በሩን ደጋግመው እየቆረቆሩ ሰላም ከነሱት “የለሁም!” በማለት በመጀመሪያ በለሆሳስ ሊመልስ ይችላል፡፡ ደግመው ከቆረቆሩ ብስጭት ብሎ በመነሳት “የለሁም ስል አትሰማም!” በማለት ሊቆጣ ይችላል፡፡ ድንግጥ ብለው ከቆሙ፣ አያስችለውም ወዲያው መለስ ይልና፣ “ምን ፈልገህ ነው?“ ይላል… የጋሼን ጸባይ ያለመደ ተማሪ እንኳን ቢሮው ድረስ ሄዶ ቀርቶ፣ በመንገድ ሲያገኘው ሁሉ ይሸሻል፣ ይርበተበታል … ጋሽ ዮናስ ግን ይሄን አይነት መሸማቀቅ አይፈልገውም፤ ባህሪውን ያወቀ ተማሪ ግን የምሩን ተናዶ ቢቆጣ እንኳ፣ ሳይፈራ የደቂቃዎችን ክፍልፋይ ዝም ብሎ ካሳለፈው ወዲያው ምልስ ይላል… ጋሼ ሆዱ ገርና ቅን እንደሆነ፣ በአፉ ቢቆጣ እንኳን በሆዱ እንደማይቆርጥ ታዲያ፣ ከተወሰነ የጊዜ ቆይታ በኋላ ሁሉም ተማሪዎቹ ያውቃሉ፤ ያውቁታልም…
ጋሽ ዮናስ ሲቀልድ፣ በዘመንኛ ቋንቋ “ሲፎግር”፣ ሲጫወት… ይችልበታል፤ ተማሪዎቹ የማታለል ሙከራ ካደረግን፣ “እሣት የላስኩ የሱማሌ ተራ ጩልሌ ነኝ… ” በማለት ስቆብንና ተሳልቆብን ያልፋል…
አንድ ቀን የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ተመካሪው እያለ፣ ደውሎ ለመምጣት ቀጠሮ ይቀበላል፡፡ በበነጋው ጋሽ ዮናስ ወደ ቢሮው ሲገባ ጠብቆ በቀጠሮው መሠረት ወደ እዚያው ያቀናል፡፡ ቢሮው ገርበብ ብሎ ሲያገኘው ከፈት አድርጐ ይገባና ይቆማል፡፡
ጋሽ ዮናስ “ምን ልታደርግ መጣህ?” አለው በቁጣ፡፡ ቀጠሮ እንዳለው ተናግሮ ተዝናንቶ ሲቆም፣ ጋሼ፣ “እኔ በእናንተ ማበድ አለብኝ… ደውለህ ነው መምጣት አላልኩህም!” በማለት ብስጭት ብሎ የሚማታበት “አለንጋ” ከጠረጴዛው ሲፈለግ፣ ተመካሪ የድህረምረቃ ተማሪው ፍንጥር ብሎ ከቢሮው ወጣ፡፡
የጋሽ ዮናስን ጸባይ ስለሚያውቅ ብዙ አልተደናገጠም፡፡ አንድ ሁለት እርምጃ ተራምዶ ሞባይሉን አወጣና ደወለ… ጋሼ ከቢሮው ውስጥ ሲስቅ ይሰማዋል፡፡ ወዲያው ስልኩ ተነሳ፤ “ምን ፈለግህ?” የሚል የለሆሳስ ድምጽ ተሰማ… “አይ ዛሬ ቀጠሮ ነበረኝ፤ ደውዬ እንዳስታውስ ተነግሮኛል!” ከማለቴ የጋሼ ሣቅ፣ ከሞባይሌም ከቢሮውም ተሰማኝ፡፡ እየሳቀ፣ “ና! አሁን ” አለኝ፡፡
ስህተቴ ሲገባኝ፣ ከቢሮው ሣልርቅ ወዲያው ደውዬ መጠየቄ ገርሞታል… በመልካም ፈገግታ ለ40 ደቂቃ ስመከር ቆየሁ… ወደ ዶ/ር ዮናስ ቢሮ ለመጀመሪያ ጊዜ ከሆነ የሚገቡት ብዙ የሚገርምዎት ነገር ሊያጋጥምዎት ይችላሉ… ጠረጴዛው በካኪ ፖስታ ታሽገው የሚታረሙ ወይም የታረሙ ወረቀቶች ተቆልለው ያያሉ - በአንድ ጠርዝ ላይ፡፡ የተለያዩ የታሸጉ ምግቦች፣ በጠርሙስ የተሞሉ የተለያዩ የከረሜላ፣ የቸኮሌት አይነቶች ይመለከታሉ፡፡
በጠረጴዛው መካከል ላይ የተለያዩ መፃሕፍት ለንባብ ተሰድረዋል … ገሚሶቹ መፃሕፍት ተገልጠው ተገልጠው በአፋቸው ተደፍተው ያያሉ… በጠረጴዛው በውስጥ በኩልም (በግርጌው) የተለያዩ መዝገበ ቃላት፣ የጥናት መጽሄቶች /ጆርናሎች/… መቆለላቸውን የሚያዩት፣ አንድ መጽሐፍ ገልጦ ከእንግዳ መቀበያ ወንበር ተነስተው ወደ እርሱ ጠረጴዛ ቀርበው ካነበቡ ወይም የተሰወረበትን መፃሕፍት እንዲያፋልጉት ከፈቀደ ነው፡፡
ከጠረጴዛው ጀርባ ታዲያ፣ ከምሣ በኋላ የሚያርፉበት ይመስለኛል ባለ ሦስት ቀጫጭን ስፖንጅ ተጣጣፊ ፍራሽ፣ በስርአት ተጣጥፎ የጠረጴዛውን እግር ተደግፎ ሊያዩ ይችላሉ፡፡
ትንሽ የኤሌክትሪክ ምድጃ፣ ተቀምጧል፡፡ የአንድ የመካከለኛ ሰው እጅ መዳፍ የሚጨብጠው ዓለት የሚመስል ድንጋይ ጠረጴዛው ስር ወይም ላይ ቁጭ ብለው ቢያዩ አይደንግጡ… ጋሼ ተማሪዎቹ ቶሎ ከቢሮው አንወጣለት ስንል ድንጋዩን እያሳየ ያስፈራራናል - እየቀለደና እየሳቀ ነው፡፡ ተማሪዎቹም ጋሽ ዮሐንስ ለየት ያለና ዘመናዊ ሰው እንደሆነ እናውቃለን… በነገራችን ላይ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ የጠረጴዛውን ጀርባ ለመጨረሻ ጊዜ ያየው በሀምሌ ወር 2002 ዓ.ም ነበር፡፡
በጥር ወር 2004 ዓ.ም በዋቢሸበሌ ሆቴል፣ የበድሉ ዋቅጂራን (ዶ/ር) ሁለተኛ የግጥም መጽሐፍ /“እውነት ማለት የኔ ልጅ”ን/ ለማስመረቅ “ዛጐል ቤተመፃሕፍት” ዝግጅቱን አጠናቋል፡፡ ዶ/ር በድሉ የግጥም ስብስቡ “መታሰቢያነቱ ሀውልት ላልቆመላቸው ለዮሐንስ አድማሱ እና ለደበበ ሰይፉ” እንዲሆንለት በማድረጉ፣ ዶ/ር ዮናስ በዚህ ዕለት በመድረክ ላይ ንግግር እንደሚያደርግ ይጠበቃል፡፡ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ፣ ወደ መድረኩ ሲመለከት፣ የመጽሐፍ ምረቃ በሚያበስረው “ባነር” ላይ አንድ ቃል ያያል፤ የዛጐል ቤተመፃሕፍት ሥራ አስኪያጅ የሆነውን እንዳለጌታ ከበደን ጠርቶ፣ “ዶ/ር ዮናስ ያን ካየ መናገሩ አይቀርም - መላ ፈልግ” ይለዋል፡፡
ጋሽ ዮናስ ወደ መድረክ ሲጋበዝ፣ “… ይኸው! የግጥም ‹መድብል› አይባልም፤ መድበል እንጂ!” በማለት የቃሉን ሥርዎ አመጣጥ በማብራራት ንግግሩን ጀመረ፡፡ ስለ ዮሐንስ አድማሱ ሕይወትና ሥራዎች አብራራ… በተለይ ዮሐንስ በባለቅኔውና ፀሐፌ ተውኔቱ ዮፍታሔ ንጉሴ ሕይወትና ሥራዎች ዙሪያ የሠራውን የምርምር ሥራ “በአሰናኝነት” አሰናድቶ እያጠናቀቀ መሆኑን ተናገረ፡፡ በመጨረሻ፣ “…ይኼ መጽሐፍ ታትሞ ሳላየው እግዚአብሔር እንዳይገለኝ!” በማለት “ፈጣሪውን” በሰከነ መንፈስ የተማፀነበት አጋጣሚ በቦታው የነበረን ሰው ሁሉ አሳዝኗል፡፡
ጋሽ ዮናስ፣ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበረ ባሳተመው “የዘመን ቀለማት” የግጥም መድበል ላይ፣ “ህዳር 6 ቀን 1935 ዓ.ም ቅዳሜ ሌሊት በዐሥር ሰዓት በአዲስ አባ ከተማ በደጃች ውቤ ሠፈር” መወለዱን እራሱ በከተበው የሕይወት ታሪኩ ተናግሯል፡፡ ከመጽሐፍ ቅዱሱ ገድለኛ፣ ከነቢዩ ዮናስ ስሙን ብቻ ሳይሆን ግብሩንም የወረሰ የሚመስለው ዶ/ር ዮናስ አድማሱ፣ ህልፈቱ እስከታወቀበት የካቲት 1 ቀን 2005 ዓ.ም ድረስ፣ የዶክትሬት ዲግሪ ተማሪዎቹን እያማከረ፣ እያነበበ፣ እየፃፈ ያለፈ ታላቅ ምሁር መሆኑ በተግባር አሳየ፤ እስከመጨረሻዋ የሕይወት ጠብታ መፃሕፍት ታቅፎ ለዘላለሙ ያንቀላፋ የቀለም ቀንድ!
እውቀት የሚቀምርባት አስገራሚ ቢሮውም ወዳጇ ጋሽ ዮናስ ለዘላለሙ ከተለያት በኋላ ሁሉ፣ የሥነጽሑፍ ሊቀሊቃውንቷ ህልፈት በስድስት ኪሎ ዩኒቨርሲቲ እስከታወጀበት የደቂቃዎች ክፍልፋይ ድረስ፣ ይህቺ የቀለም መጥመቂያ ቢሮው፣ በበር ሥር የተላከላትን የተመካሪ ተማሪዎች የምርምር ፕሮፖዛል በአደራነት ስትቀበል ነበር… የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ የዶ/ር ዮናስን እርፈት ከቀኑ 8 ሰዓት አካባቢ ከመስማቱ በፊት፣ የጋሽ ዮናስ የዶክትሬት ዲግሪ ተመካሪ ተመሪው የፕሮፖዛል ወረቀቷን ወደ 5 ሰዓት አካባቢ በበር ስር ማስገባቱን ሰምቷል…
ታዋቂው ባለቅኔና ለውጥ አራማጁ መምህር ዮሐንስ አድማሱ በ1967 ዓ.ም በድንገት በ37 ዓመቱ ሲቀሰፍ፣ በዮፍታሔ ሕይወትና ክህሎት ዙሪያ እያገባደደው የነበረውን የምርምር ሥራ አጠናቆ ማሳተም፣ በታናሽ ወንድሙ በጋሽ ዮናስ አድማሱ ትከሻ ላይ አረፈ፡፡
የተለያዩ ሃገራዊ ጉዳዮችን የሚያወሱ ዘመን ተሻጋሪ መጻሕፍት፣ ከተቀበሩበት ጉድጓድ እየወጡ፣ ከሻገቱበት ቦታ እየተራገፉ እንዲታተሙ ያደረጉትና ለዘላቂ የህትመት ሥራ መሠረት የጣሉት እነ ፕሮፌሰር ማስረሻ እና የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፕሬስ የቦርድ አባላት፣ ፕሮፌሰር ማስረሻ፣ በዶ/ር ዮናስ አሰኛኘት ለህትመት የበቃውን መጽሐፍ፣ በልዩ ሁኔታ ለማስመረቅ ከሌሎች ባልደረቦቻቸው ጋር የቁርጥ ቀን ቀጠሮ ይዘዋል… የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፕሬስ አርታኢና የጋዜጣ አምደኛው ብርሃኑ ደቦጭ የካቲት 13 ቀን 2005 ዓ.ም “በብሔራዊ ትያትር” አዳራሽ የዮሐንስን መጽሐፍ ለማስመረቅ ደፋ ቀና እያለ፣ ከዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ ጋር ተገናኙ፡፡
ጋሽ ዮናስ የመጽሐፉን ህትመት ሳላይ እንዳልሞት በማለት በጉጉት የሚጠብቃትን ዕለት፣ የሦስት ታላላቅ የሥነጽሑፍ ባለሟሎች ጠንካራ የኪነት ክንድ ያረፈበት መጽሐፍ የሚመረቅባትን ያቺን ቀን እኔም በጉጉት እየጠበቅሁ ነው፤ በዚች ታሪካዊ ዕለት፣ ዮሐንስ አድማሱን የሚዘክር አንድ የሥነ ጽሑፍ ሥራ ለማቅረብ እየተሰናዳሁ ነበርና፡፡
የዶ/ር ዮናስ አድማሱ ነፍስም ከ35 ዓመት በላይ ታግሣ የጓጓችለትን የተስፋ ቀን ለማየት 12 ቀናት ብቻ ቀርተዋት እያለ፣ እኔም ወጉ ደርሶኝ ከመምህሬ ከጋሽ ዮናስ ፊት፣ አብዮተኛው የኮሌጅ ቀን ገጣሚ ዮሐንስ አድማሱን ለማውሳት 12 ቀናትን እየተጠባበቅሁ እያለ፣ የታላቁ የቀለም ቀንድ የጋሽ ዮናስን ህልፈተ ሕይወት በድንገት መስማት ምን ያህል ያስደነግጥ!?
አንድ ጊዜ አንድ መንገደኛ ቡድሀ ላይ ያለ የሌለውን የስድብ መዓት ያወርድበታል፡፡ ቡድሀ ዝም ብሎ በእርጋታ ሲያዳምጥ ይቆይና ለመንገደኛው ጥያቄ ያቀርብለታል፡፡ “ስጦታ የተበረከተለት ሰው ስጦታውን አልቀበልም ካለ ስጦታው የማን ይሆናል?” ሰውየውም፤ የሰጪው በማለት መለሰ፡፡ ቡድሃም፤ “ስጦታህን አልቀበለም፤ እነሆ ተረከበኝ” ብሎት ጥሎት ይሄዳል፡፡ አቶ ቶማስ ባለፉት ጥቂት ሳምንታት ከታሪክ ጋር ተመሳሳይ ስለሆኑ የመፅሐፍ ቅዱስ ታሪኮች ሊነግሩን ወይም ሊሰብኩን ከፈተኛ ተጋድሎ አድርገዋል፡፡
በእርግጥ ከክፋት ሳይሆን ከበጐነት በመነጨ ነው ይሄን ያደረጉት፡፡ እንዴት ቢሉ እኛ የሀገራቸው ልጆች አለም የደረሰበትን ሚስጥር እንድናቅላቸው በመጓጓት ነው ታሪኮቹን የነገሩን፡፡ የአቶ ቶማስ ሀሳብ ምንም እንኳን ተራና በጣም ካለማወቅ የመጣ እንደሆነ ቢገባኝም እንደ ቡድሀ ፊቴን አዙሬ መሄድ ግን አልቻልኩም፡፡ ምክንያቱም ይሄ ለከት ያጣ ሃሳባቸው አንዳንድ ሰዎችን ሲያሳስት አስተውያለሁና ፀሃፊው ምን ያህል እንደተሳሳቱ እንዲያውቁ ማድረግ ይገባል ብዬ አምናለሁ፡፡እንግዲህ ለወደፊቱም አንድ ሰው በእግዚአብሔር ቃልና በዚህች የእግዚአብሔር ቅኔ በሆነች ሀገር ላይ አንዳች ፍልስፍናዊ ወይም ሳይንሳዊ አልያም በአለማዊ ምልከታ የተሞላ ተጠራጣሪና ተቺያዊ አስተያየት ከማቅረቡ በፊት በደንብ በነገሩ እንዲያስብበት እመክራለሁ፡፡
የሚስጥራዊ ነገሮች አነፍናፊ የሆነው ግርሀም ሀንኩክ በመጨረሻ አክሱም ላይ መስገዱን መዘንጋት አይገባም፡፡ ሰውየው የሰገደው ለፅላቱ መኖር ከመሰለን አሁንም ሰውየውን አተኩረን አላየነውም ማለት ነው፡፡ (በቅዱስ መፅሀፍ የሚያምን ቢሆን እንኳን እሱ ያለው አለማዊ እውቀት ይሄ ዘመን ለታቦቱ የመስገጃ ጊዜ እንዳልሆነ እንዲያስብ የሚገደድ ሰው ነው) ሀንኩክ የሰገደው ላጠቃላዩ የአምላክ ቅኔ ነው፡፡ የአምላክ መንገድ ቀላል ነው፤ ቅኔውንም መፍታት ቢሆን፡፡ ግን በቅንነት መፈለግ ይገባል፡፡ አንድ ሰው ይህንን መንገድ ሲፈልግም በመጀመሪያ ማድረግ ያለበት በአለማዊ እውቀቶች የተቃኘውን አይምሮ ለጊዜው ገለል አድርጐ አዲስ በሆነ አጀማመር ቅዱስ ቃሉን ማየት ነው፡፡ ብዙ ጊዜ ሀሳቦች የሚጋጩት (በእግዚአብሔር ቃሎች ውስጥ) በብዙ የአለም እውቀቶች ተወጥሮ በዛ መነፅር መፅሐፍ ቅዱስን ከማንበብ እንዲሁም ራሱን መፅሐፍ ቅዱስን ትኩር ብሎ ካለማየት ነው፡፡
ይህን ደግሞ በዚህ ሀሳብ ዙሪያ በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ላይ በተከታታይ አስተያየታቸውን ከሰጡና በሁለት አፅናፍ ባሉ ሰዎች በተካሄደው እሰጥ አገባ በትክክል መረዳት ይቻላል፡፡ አንዱ (አቶ ቶማስ) በቂ ባልሆነ አለማዊ እውቀት ተዓብዮ፣ ሌላው (ዶ/ር ፈቃደ) ሃይማኖቱ ሊነካ አይገባም በሚል መነፅር እየተመለከቱ ነው ሀሳባቸውን የሰነዘሩት፡፡ በሁለቱም ሰዎች ሀሳብ ውስጥ ግን በተለይ በአቶ ቶማስ ፅሁፍ ትክክለኛዎቹ መልሶች ቁልጭ ብለው ተቀምጠዋል፡፡ ሆኖም ያጠለቋቸው መነፅሮች እነዛን መልሶች ሊያሳዩአቸው አልቻሉም፡፡ አሁን እንግዲህ የእነዚህን ሰዎች መነፅር እናውልቅና መልሶቹን ከፅሁፎቹ ውስጥ እየነቀስን እናውጣቸው፡፡ በእርግጥ አቶ ቶማስ በጣም ቅንና ስሜታዊ መሆናቸውን መገንዘብ አልተሳነኝም፡፡ ልክ መሆናቸውን ለማሳየት ማናቸውንም መስዋእትነት ከመክፈል ወደኋላ አይሉም፡፡ ይሄን ወድጄላቸዋለሁ፡፡ ነገር ግን ያሳስታሉና እፈራቸዋለሁ፡፡
አሁን ወደ ዋናው ጉዳይ እንግባ፤ እንግዲህ አቶ ቶማስ በሦስት ሳምንት ከፃፏቸው ሀሳቦች ውስጥ ሁለት ነገሮችን መምዘዝ ይቻላል፡፡ 1ኛው፡- በመፅሀፍ ቅዱስ ወስጥ የተፃፉ የተወሰኑ ታሪኮች ከዛ በፊት በነበሩ ዘመናት በተመሳሳይ ሁኔታ ተፈፅመዋል፤ ስለዚህም በመፅሀፍ ቅዱስ ውስጥ ያሉ የተወሰኑ ታሪኮች ካለፉ ታሪኮች የተኮረጁ ናቸው የሚል አንደምታ ያለው ነው፡፡ 2ኛው፡- ሀሳብ ደሞ እራሱ መፅሀፍ ቅዱስ ውስጥ ብዙ የተጋጩና የማይመስሉ ታሪኮች አሉ የሚል ሲሆን እነዛንም ሀሳቦች ከመፅሀፍ ቅዱስ ውስጥ እያወጡ ሊያስረዱን ሞክረዋል፡፡ እኔም እሳቸው እየለቀሙ ያወጧቸውን ታሪኮች ዋና ዋናዎቹን ከሳቸው ፅሁፍ ውስጥ ለቅሜ አውጥቼ ምን ያህል እንደሳቱ ለማሳየት እሞክራለሁ፡፡ ፀሃፊው ሀሳባቸውን ለማስረዳት ከተጠቀሟቸው ማስረጃዎች የተወሰኑትንና ዋና ዋናዎቹን ከራሳቸው ፅሁፍ እጠቅሳለሁ፤ ከዛም ይህንን በስህተት የተሞላ ትንታኔያቸውን ለማስተካከል እሞክራለሁ፡፡ 1ኛ/ “…ከአራት ሺህ አመት በላይ እድሜ ባስቆጠረው ጥንታዊ የግብፅ ሃይማኖታዊ ፅሁፍ ውስጥ የሰፈረውን ዝርዝር አንብቡ፡፡
3ሺህ አመት እድሜ እንዳለው ከሚነገርለት የሙሴ አስርቱ ትእዛዛት ጋር ተመሳሳይ ሆኖ ታገኙታላችሁ” 2ኛ/ “…ለምሳሌ የኦሪት መፅሐፍትንና የጥንት ግብፃውያንን የሃይማኖት ፅሁፎች በማስተያየት ስለ አማልክት ታሪክ ተመሳሳይነት መገንዘብ ይቻላል፡፡ ቃል በቃል አንድ አይነት የሆኑ የሃይማኖት ህግጋትና ትእዛዛት እንደሏቸው በማመሳከር እናያለን፡፡” 3ኛ/ “…እንግዲህ የአምላክ ልጅነት፣ ንግስና፣ ውልደትና የሰላሳ አመት ጥምቀት፤ የሞትና ትንሳኤ በጥንታውያኑ የግብፅ ሃይማኖት ውስጥ ምን ያህል ቦታ እንዳለው የሆረስ ታሪክ ከኢየሱስ፣ ከሚትራ፣ ከክሪሽናና ከዲየስየስ ይመሳሰላል የሚባልበት አንዱ ምክንያት ከእንደዚህ አይነት ትረካዎች የተነሳ ነው፡፡” ሌላው ደሞ ይህንን መኮራረጅ እንደ አቶ ቶማስ ሀሳብ፣ በክርስቲያኑ አለም ያሉ ሰዎችም (ጳጳስ ቤኔዴክት የመሰሉ) ተቀብለውታል በሚል ምን እንዳሉ ሳይገባቸው ለሀሳባቸው ማረጋገጫነት ተጠቅመውበታል፡፡ ለሳቸው ቅኔ የሆነባቸው የጳጳሱ ትክክለኛ ሀሳብ ምን ያህል ከእሳቸው ምልከታ ጋር እንደሚለያይ በስተመጨረሻ ላይ አሳያለሁ፡፡
አቶ ቶማስ ለሦስት ሳምንት ያህል ብዙ ቢዳክሩም ዋናው ሀሳባቸው ከዚህ በላይ እየለቀምኩ ባወጣኋቸው ጉዳዮች ላይ የሚያጠነጥኑ ናቸው መጀመሪያ በዓምላክ ቃል ላይ ነው የተገዳደሩትና ከሱ ስም እንጀምር፡፡ እሳቸው የዓምላክ ስሞች ብለው የጠቀሷቸው ያህዌ፤ ኤሎሄ፣ አብና ወልድን ነው፡፡ ይሄ ደግሞ መፅሐፍ ቅዱስን በወፍ በረር አንብበው ሊተቹ መሞከራቸውን ያረጋግጣል፡፡ ከጠቀሷቸው አራት የተከበሩ ቃላቶች ውስጥ የአምላክ ስም (ምንም እንኳን በትክክል እየጠራነው እንደሆነ እርግጠኞች ባንሆንም) አንዱ ብቻ ነው፡፡ ይሄውም ያህዌ የሚባለው ነው፡፡ በተረፈ ኤሎሄ ማለት “አምላኬ” ማለት እንጂ ስም አይደለም፤ የመለኮት መገለጫ ነው፡፡ አብና ወልድ ደሞ አባትና ልጅ ማለት ሲሆን የአምላክን ሦስትነትና በምድር መገኘት የምናውጅበት ምሳሌ ነው፡፡ አሁን ደግሞ ፀሃፊው ግራ ተጋብተው ግራ ሊያጋቡን ወደሞከሩበት የኦሪት ዘፍጥረት ትንታኔያቸው እንሂድ፡፡ እሳቸው እንዲህ ነው የፃፉት፤ 2ኛ/ “…አንደኛው ትረካ በፍጥረት ምዕ.1 ላይ መጀመሪያ ቀንና ሌሊት፣ በሁለተኛው ቀን ሰማይን፣ በሦስተኛው ቀን ምድርን፣ ባህርን እንዲሁም እፅዋትን፣ በአራተኛው ቀን ፀሐይ፣ ጨረቃን ኮከቦችን ፈጠረ” አቤት ጉድ! በአምላክ ጥበብ በጣም በጣም ተሰብስቦና አጥሮ (ምን ሊባል እንደተፈለገ ሳይዘነጋ) የተሰጠንን አቶ ቶማስ የበለጠ አሳጥረው ሲነግሩን፣ በዚህ የማሳጠር ጥበባቸው ውስጥ ምን ያህል እንደሳቱና ምን ያህል የተሰጡንን መልእክቶች እንደገደፉ ቢገነዘቡ ኖሮ እንዴት ክው ብለው እንደሚደነግጡ እገምታለሁ፡፡
እስቲ የመጀመሪያዋን የመፅሐፍ ቅዱስ ክፍል (ዘፍ.1.1-5) እንጥቀስና ትልቁን ስህተታቸውን እንመልከት፡- መፅሀፍ ቅዱስ በኦሪት ዘፍጥረት 1፡1-5 እንዲህ ነው የሚለው፡- “በመጀመሪያ እግዚአብሄር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ፡፡ 2/ምድርም ባዶ ነበረች፤ አንዳችም አልነበረበባት፤ ጨለማማም በጥልቁ ላይ ነበረ፤ የእግዚአብሄርም መንፈስ በውሃ ላይ ሰፍኖ ነበር፡፡ 3/እግዚአብሄርም ብርሃን ይሁን አለ ብርሃንም ሆነ 4/እግዚአብሄርም ብርሃኑ መልካም እንደሆነ አየ፤ እግዚአብሄርም ብርሃንና ጨለማን ለየ 5/እግዚአብሄርም ብርሃኑን ቀን ብሎ ጠራው፣ ጨለማውንም ሌሊት አለው፡፡ ማታም ሆነ ጥዋትም ሆነ፣ አንድ ቀን…” እንግዲህ እዚህች ጋ የተሰራች ግድፈት እንዴት መላውን ሃሳባቸውን እንዳበላሸ እናያለን፡፡ የዘፍጥረት ታሪክ እንደሚነግረን እና መላውን መፅሀፍ ቅዱስ ስናነብ እንደሚገለፅልን በምዕራፍ 1 ቁ 1-2 እና ከቁጥር 3-5 ባለው ክፍተት ውስጥ ብዙ ጉዳዮች አሉ፡፡ ሰማይና ምድር በመጀመሪያው ቀን ሳይሆን የተፈጠሩት ቀደም ባለው ሌላ ጊዜ ውስጥ ነው፡፡ አምላክ ሰውንና በምድር ላይ ነዋሪዎችን ለመፍጠር ሲነሳ ምድርን ከፈጠራት ቆይቶ ነበር፤ በመጀመሪያው ቀን እግዚአብሔር የፈጠረው ነገር ብርሃንና ጨለማን መለየት ነው፡፡ ይህንንም በትክክል አተኩሮ ያነበበው ሰው ይረዳዋል፡፡
ለርስዎ አላዋቂነት ስንል ግን አንዳንድ መረጃዎች እንስጥዎት፡፡ አዳምና ሄዋንን አሳሳተ ብለው የጠቀሱት እባብ ወይም ሰይጣን (ከየት መጣ አለማለትዎ ገርሞኛል) የአጥቢያ ኮከብ ይለዋል መጽሐፍ ቅዱስ፡፡ የተፈጠረው እንደመልአክት ነበር፤ ትልቅ ስልጣን ነበረውም፡፡ በትምክህቱና መመለክንም ስለፈለገ ከሰማይ ወደ ምድር ተጥሏል፤ ስለዚህም መባረሩ ብዙ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች ይነግሩናል፡፡ እናም ሰይጣን ወደ ምድር የተጣለው በዚህ ክፍተት መሀል ባሉት ዘመናት ነው፤ ከዛም ምድር ጨለማ ሆና ለዘመናት ቆይታለች፡፡ ከዛ ነው እንግዲህ እግዚአብሔር ጨለማ የነበረችውን ምድር ከብዙ ዘመናት በኋላ ብርሃን ትሁን ብሎ ፈጠራውን የጀመረው፡፡ ሌላው እርስዎ በጥበብዎ አሳጥረው “በሶስተኛው ቀን ምድርን ባህርን እንዲሁም እጽዋትን ፈጠረ” ያሉትን በቀጥታ ከመጽሐፍ ቅዱስ ስንገለብጠው እንዲህ ይላል፡- ምዕ 1-11 “እግዚአብሔርም ምድርን ዘርን የሚሰጥ ሣርንና ቡቃያን፣ በምድርም ላይ እንደወገኑ ዘሩ ያለበትን ፍሬን የሚያፈራ ዛፍን ታብቅል አለ” እንዲሁም ሆነ፡፡
ሌላው አስደንጋጭ ግድፈትዎት ደግሞ ይሄ ነው፡፡ እግዚአብሔር በሶስተኛው ቀን እጽዋትን አልፈጠረም፤ እንዲበቅሉ አዘዘ እንጂ፡፡ ይህ ፈጠራ ሳይሆን ትእዛዝ የተሰጠበት ምክንያት የእጽዋት ዘር በምድር መሀፀን ውስጥ ስለነበሩ ነው፡፡ አዎ ቀደም ብሎ ብርሃን ይሁን ከማለቱ ብዙ ዘመን በፊት ምድርን ሲፈጥር እጽዋትን ፈጥሮ ነበር (አንዳንድ ብርሃነ ልቦና የሆኑ የእግዚአብሔር ሰዎች እንደሚያስቡትም ከሰው ውጭ ሌሎች ፍጥረታት ከብዙ ዘመናት በፊት ተፈጥረው ነበር) በመሃል ሰይጣን በማመፁ እግዚአብሔር እቅዱን እንዳዘገየ ይታመናል፤ ያም ሆነ ይህ እግዚአብሔር የነገረን እጽዋትን በዛ ጊዜ እንዳልፈጠረ ነው፤ እንዲበቅሉ አዘዘ እንጂ፡፡ ስለዚህ ጌታው አቶ ቶማስ የማያውቁትን ታላቅ ሚስጥራዊ መጽሐፍ ለመተንተን መነሳትዎ ትልቅ ስህተት ነው ባይ ነኝ፡፡ ሌላው “አፈር ነህና ወደ አፈር ትመለሳለህ ይለዋል፤ ይሄ ታዲያ የእግዚአብሔር አምሳል ነው” እና “…በእርግጥ እባቡ እንዳለው ፍሬውን ሲበሉ አልሞቱም፤ አይኖቻቸው ተከፈቱ…” የሚለው ነው፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ ምን ይላል መሰልዎት? “ለናንተ ወተት ወተቱ ነው መሰጠት ያለበት፤ ለጠንካራ ትምህርት ገና ናችሁና” ቅዱስ ጳውሎስ ይሄንን ያለው አማኞች ለሆኑት ግን በመንገዳቸው ገና ላልጠነከሩት ነው፡፡ ለእርስዎ ምን እንደሚሰጥዎ ግራ መጋባቱ አይቀርም፡፡ አምላክ ይህን ህግ ባፈረሳችሁ ግዜ ወይም ከዚህች ተክል በበላችሁ ግዜ ትሞታላችሁ ሲላቸው፣ ስለመንፈሳዊ ሞት እየነገራቸው ነው - ስጋ መንፈሳዊ ክብርን ተሸካሚ ነው፡፡
እኛ መንፈሳዊ አካላትነታችን የበዛ ፍጥሮች ነን፡፡ እግዚአብሔር መንፈስ ነው፡፡ የተናገረውም ስለመንፈሳዊ ሞት ነው፡፡ ከዛ መንፈስ የተገነጠለ ሰው ጐስቋላ ነው፡፡ ሁሉንም የሚተች ደግሞ ሁሉን የሚጠላ ነው፡፡ ለዚህም ነው አይናቸው የተከፈተው አዳምና ሄዋን በአካላቸው እራቁትነት አፍረው ከአምላክ ለመሸሸግ የሞከሩት፡፡ በመቶዎች ለሚቆጠሩ የምድር ፍጥረታት ስም ማውጣት የቻለውና የዳበረ አይምሮ ባለቤት የነበረው አዳም፤ በገነት ዛፎች ውስጥ ከአምላክ ለመሸሸግ ሞከረ፡፡ አዎ ብዙዎቻችን እስካሁንም እየሸሸን ነው፡፡ ከምን እንደምንሸሽ ባናውቅም፡፡ ወደ ታሪካዊ መኮራረጁ ከመሄዳችን በፊት የአቶ ቶማስ ታላቅ ስህተት የሆነው የኖህ ታሪክ እንመልከት፡፡ አንዱ ጥያቄያቸው ወይም ለመተቸት የሞከሩት እንዲህ ብለው ነው፡- “ኖህ ከአዳም አስረኛ ትውልድ ነው፤ እንዴት በ10 ትውልድ አለም በሰው ልጆች ቆሻሻ ተሞላች” ሲሉ የጠየቁት ግራ የሚያጋባ ነው፡፡ ወይስ መደመርም አይችሉም ልበል? ኖህ እኮ የነበረው አዳም ከገነት ከወጣ በኋላ 2ሺህ 1 መቶ 56 አመት (2156) በኋላ ነው፡፡ ምናልባት ከመቶ አመት በኋላ መስሎዎት ይሆን እንዴ? በኖህ ጊዜ ህዝቦች በምድር ላይ ለ2156 አመታት ያህል ኖረዋል፡፡
ሌላው አንድ ሚሊዮን እንኳን አይደርሱም ነው ያሉት (እንዴ? ትንሽ ያስቡ እንጂ!) አንድ ሚሊዮን ሊሞሉ እንደማይችሉ ለማስረዳት የተጠቀሙት ደሞ በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ያለዎትን እውቀት የሚያስገምት ነው፡፡ አዳም ስድስት ልጅ ነው የወለደው ነው ያሉት፡፡ እስቲ ስለዚህ ጉዳይ መጽሐፍ ቅዱስ የሚለውን እንይ፡- ዘፍጥ ም5፡ 4 እንዲህ ይላል “አዳም ሴትን ከወለደ በኋላ የኖረው ሰባት መቶ ዓመት ሆነ፤ ወንዶችንም ሴቶችንም ወለደ፤ አዳም የኖረበት ዘመን ሁሉ ዘጠኝ መቶ ሰላሳ አመት ሆነ” አዪ ምን ያህል ቅዱሱን መጽሐፍ እንዳላነበቡ!! ዓምላክ ለእብራውያን በሰጠው ቅዱስ ቃሉ ላይ በስም የገለፃቸው አባቶች የመሲሁን (የክርስቶስን) ግንድ የያዙትን ብቻ ነው፡፡ በኖህ ሰዓት ስለነበሩት ህዝቦች ብዛት ግን ትንሽ ሂሳብ ቢሰሩ ተቀራራቢ ግምት ይኖርዎት ነበር፤ ነገር ግን አዳም የ500 አመት ሰው በነበረበት አካባቢ እስከ 10.000 ሰዎች እንደሚኖሩ ይገመታል፤ ይህም በትክክለኛ ሂሳብ የተቀመጠ ነው፡፡ ያንን ሂሳብ ለእርስዎ ለማሳየት ብሞክር ግን የጋዜጣውን ቦታ መሻማት ይሆናል፡፡ ነገር ግን በኖህ ዘመን ከ50 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ሊኖሩ እንደሚችሉ ይገመታል፡፡
(አስፈላጊ ከሆነ ሂሳቡ እንዴት እንደሚሰራ በግልዎ ልልክልዎት እችላለሁ፡፡) ሌላው ስለኖህ መርከብ ጉዳይ ነው፡፡ እንዴት አንድ ኳስ ሜዳ የሚያህል መርከብ ያን ሁሉ ፍጥረታት ቻለ፡፡ አይ የኢንተርኔት ዘመን - ችግሩ ይሄ ነው ጥራዝ ነጠቅ ያደርጋል! የአለም የኳስ ሜዳዎች ምን ያህል ህዝብ እንደሚይዙ አያውቁም ልበል፡፡ ከ5000 አመት በፊት አምላክ መርከቡን እንዲህ አድረገህ ስራ ነው ያለው ዘፍጥ 7፡16 ላይ “…የመርከቢቱን በር በጐንዋ አድርግ፤ ታችኛውንም ሁለተኛውንም ሦስተኛውንም ዓርብ ታደርግለታለህ” ከዓርቡም በተጨማሪ በጣራው ወጋግራ ላይ ብዙ ፍጥረታት ሊቀመጡ እንደሚችሉ ሊያስቡ ይገባል፡፡ ሌላው ደሞ ስለ ፍጥረቶቹ ብዛት የገለፁት የተሳሳተና ከ5000 ዓመታት በላይ የጊዜ ልዩነትን ያላገናዘበ ነው፡፡ ለምሳሌ የድመት ዘሮች የሚባሉትን ካወቁ ከዚህ በታች ያለው ለኖህ የተነገረው የእግዜአብሔር ቃል ይገባዎት ይሆናል፡፡ ቁጥር 20 ላይ “ከወፍ እንደ ወገኑ ከእንስሳም እንደወገኑ ከምድር ተንቀሳቃሽ ሁሉ እንደወገኑ በህይወት ይኖሩ ዘንድ ሁለት ሁለት እየሆኑ ወደ አንተ ይግቡ” በተጨማሪም የአለማት ፈጣሪ ፀጋ በመሃላቸው እንዳለ አይዘንጉ፡፡ ወደ ሁለተኛው የመኮራረጅ ነገር ስንሄድ አቶ ቶማስ እንደማስረጃ የተጠቀሙበት የጳጳስ ቤኔዴክት አባባል እሳቸው እንዳሰቡት እንደማይል ከራሳቸው ትርጉም ተነስቼ ለማብራራት እሞክራለሁ፡፡ በነገራችን ላይ አቶ ቶማስ ስለፃፉት የግብፆችም ሆነ የባቢሎን ሙሴ የኦሪት መጽሐፍት ከመፃፉ በፊት ስላሉ ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር የሚመሳሰሉ ታሪኮች በህዝቦች ታሪክ ላይ ስለመፃፉ አንዳችም ተቃውሞ የለኝም፡፡ እንደውም እነዛ ታሪኮች ባይኖሩ ነበር አስገራሚ የሚሆነው፡፡ አሁን ወደ ጳጳሱ አባባል ልመለስ፡፡ እንዲህ ነው ያሉት፣- “የሰው ልጅ ነፍስ በአንዳች መንገድ እጁን ወደ አዳኝ አምላኩ እንደዘረጋ ነው” ይህ ምን ለማለት ነው? ይህን ለማብራራት ወደ ዘፍጥረት ታሪክ መመለስ ይኖርብናል፡፡
እግዚአብሔር አምላክ አዳምን በሰራው ሀጥያት ከገነት ሲያስወጣው ያደረገው ነገር ቢኖር ለአዳምና ለሄዋን ቆዳ ማልበስ ነው፡፡ አዎ ቆዳው ዝም ብሎ የመጣ አይደለም፡፡ እግዚአብሔር አንድ እንስሳን በመሰዋት ለአዳም ያለ መስዋዕት እንደማይድን ሲያመላክተው ነው፡፡ በመጨረሻው ዘመንም ልጁን ልኮ በልጁ መስዋዕትነት እንደሚያድነው ሲነገርው ነው፡፡ አቶ ቶማስ እንደመሰላቸው በሙሴ የተፃፉት ህጐች ከ3000 አመታት በፊት የታወቁ ሳይሆን አዳም ገና ከገነት ሲወጣ ከዛሬ 7500 አመታት በፊት ይታወቁ ነበር፡፡ ለሙሴ የተሰጡ ህጐች ስለመሲሁ የተሰጡ ተስፋዎች፣ ከአዳም ስህተት በኋላ ለው ልጅ መዳኛ የተዘጋጁ እቅዶች ናቸው፡፡ አዳም ከገነት ሲወጣ ይህንን ተስፋ ተሸክሞ ነው፡፡ አምላክ ያጠፋ ፍጥሩን ዝም ብሎ ሜዳ ላይ አለቀቀውም፡፡ ህጉንና ተስፋውን ሰጥቶት እንጂ፡፡ ስለዚህም ነው እሱ የነገራቸው አቤልና ቃየል መስዋዕትን የፈፀሙት፡፡ በሀዲስ ኪዳን ዘመን ጳውሎስ እንዳለው፤ “በእግዚአብሔርና በሰው ውስጥ ያለው መንፈስ ቅዱስ አሰራሩ አንድ ስለሆነ፣ ለእግዚአብሔር ያለውን ወስዶ በመንፈሱ አማካኝነት ለሰዎች ይነግራቸዋል” ስለዚህም ከአዳም በኋላ ያሉ ህዝቦች የአምላክን ተስፋ፣ የአዳኛቸውን የእግዚአብሔር ልጅ በምድር ላይ የሚያደርገውን ድርጊት በሙሉ ያውቁ ነበር፡፡ ምርጦቹ ያንን ተስፋ በሩቅ እያዩ ሩጫቸውን አስተካክለው ይጓዙ ነበር፡፡ ስለዚህም ነው ህጉን ስላላከበሩ፣ የሰጠውን ተስፋውን ስለናቁ በኖህ ጊዜ ሰዎች በጥፋት ውሃ የተቀጡት፡፡ ኖህ መንገዱን ከእግዚአብሔር ጋር ስላደረገ ይህንን ህግና ተስፋ ለልጆቹ ነግሮአቸዋል፡፡ ልጆቹም ለልጅ ልጆቻቸው፡፡ እንግዲህ ከኖህ በኋላ ያሉ ከዛሬ (550) አመት በፊት መሆኑ ነው፡፡
አንዳንዶች መንገዱን ሲከተሉ (እንደ ኢዮብና አብርሃም ያሉት) ሌሎቹ ደሞ በራሳቸው መንገድ ተርጉመው ተጠቀሙበት፡፡ አንዳንዶቹም “እኔ ነኝ ያ ነብይ” ብለው ታሪክ ፃፉ፤ ታሪክ አስፃፉ፡፡ ንጉሱ በሀውልቱ ላይ የፃፈውን ከድንግል ነው የተወለድኩት፣ በሰላሳ አመቴ ተጠመቅሁ ወይም በትክክል የእግዚአብሔር ልጅ (እውነተኛው) የሚያደርገውን የሰው ልጆችን ተስፋ ጽፎ ወይም አስጽፎ፡፡ ከኖህ የተላለፈውን የእግዚአብሔርን ህግም የኛ ነው ብሎ አስፍሮ ቢገኝ ምን አስገራሚ ይሆናል፡፡ እንግዲህ ሙሴ ከ3000 አመት በፊት የፃፈው ከአዳም ጀምሮ የሚታወቅ ህግና ተስፋን ነው፡፡ ሙሴ የክርስቶስን መንገድ የሚያመቻቹ ህዝቦች አሰልጣኝ ነው፡፡ እግዚአብሔር በሰይጣን የተታለለው ህዝብ በትክክል እንደምኞቱ ሊሆንለት ስላልቻለ፣ ከመረጠው ሰው (ከአብርሃም) ከሀጥያት የራቀ ህዝብ ለማሰልጠን ጀመረ እናም ያንን ለዘመናት በልቡ የነበረውን ለአዳም የሰጠውን ህግና ተስፋ ሰጣቸው፡፡ ስለዚህም ጳጳሱ ሊሉ የሞከሩት “በዘመናት ሁላ የሰው ልጆች በትክክልም ይሁን በተሳሳተ መንገድ እጃቸውን ወደ አምላካቸው እንደዘረጉ ነበር” ነው፡፡ በኖህና በሙሴ መካከል ባለው ዘመን የኖሩ የዓለም ህዝቦች በሙሉ አምላክ ለአዳምና ለነብያቱ የነገራቸውን ህግና ተስፋ በተለያየ መንገድ (በተለያየ አረዳድ ሰምተው ነበር፡፡) ስለዚህም አቶ ቶማስ፤ ግብፆች ይሁኑ ባቢሎናውያን ከማርስ ወይም ከጁፒተር እስካልመጡ ድረስ ለአዳም የተሰጠው ተስፋ አካል ናቸው፡፡
ምንም እንኳን ነገስታቶቻቸውና ካህናቶቻቸው ቢያምታቷቸውና ተስፋዎቹን ቢበሩዙባቸውም ወይም ታላቁን ተስፋ ከሌሎች አማልክት ቢሰጡባቸውም ስለ ሁሉም ነገር ያውቁ ነበር፡፡ (በተጣመመ መንገድ ቢሆንም) አሁን እንግዲህ እዚህ ጋ የሚመጣው ጥያቄ፤ ከነዚህ ሁሉ በዘመናት ካለፉ የእውነተኛውን የአምላክ ልጅ ታሪክ የኛ ነው ካሉ የአዳም ልጆች መሀል ትክክለኛው የእግዚአብሔር ልጅ አዳኙ ማነው የሚል ነው፡፡ ለዚህ መንገድ ማሳያ ከሐዋሪያት ስራ አንድ ሃሳብ እጠቅሳለሁ፡፡ እነ ጴጥሮስን ስለ ክርስቶስ በመስበካቸው ሊያስሯቸው ፈልገው ለያዟቸው ፈሪሳውያን አንድ ገማልያል የተባለ ፈሪሳዊ ሊቅ እንዲህ አላቸው፤ “ከዚህ ዘመን በፊት አንዱ እንዲሁ ተነሳ፤ ብዙዎችን አስከተለ፤ ከእግዚአብሔር ስላልሆነ ጠፋ፡፡ እነዚህም ከእግዚአብሔር ካልሆኑ ይጠፋሉ፡፡ ከእግዚአብሔር ከሆኑ ግን ምንም ልታደርጓቸው አትችሉም፡፡ ይልቁንስ ከእግዚአብሔር ስትጣሉ እንዳትገኙ” እንግዲህ ነገሩ እንዲህ ነው፡፡ ከእግዚአብሔር የሆነው የክርስቶስ ወንጌል በሚያስገርም ፍጥነት በመላው አለም ተሰብኳል፡፡ ተስፋፍቷልም፡፡ ለእውነትነቱ ምስክርም ህያውነቱ ነው፡፡ ለዛሬ ይሄን ያህል ካልኩ ይበቃኛል፡፡ ከአቶ ቶማስ ጋርም የተግባባን ይመስለኛል፡፡ ለነገሩ ባንግባባም ችግር የለውም፤ እውነቱ ግን ይሄው ብቻ ነው!!
ከእለታት አንድ ቀን አንድ ተፈላሳፊ ሰው ታርኖፖል የሚባል ቦታ ይኖር ነበር፤ ይላል አንድ የአይሁዶች ተረት፡፡ ይህ ፈላስፋ እያነበበና እየተመራመረ ሳለ የሰፈር ወጣቶች መጥተው “ምክር ስጠን፣ አስተምረን፣ አንድ ታሪክ ንገረን” እያሉ አስቸገሩት፡፡ ፈላስፋውም “ለምን አንድ የውሸት ተንኮል ፈጥሬ አላባርራቸውም?” ሲል ያስብና፤ “ልጆች ወደዚያ አሮጌ የእምነት ቦታ፣ ወደ ምኩራቡ ሂዱ፡፡ እዛ አንድ ትልቅ የባህር ጭራቅ ታያላችሁ፡፡ አምስት እግር፣ ሶስት ዐይን እና እንደ ፍየል ያለ ጢም ያለው ሲሆን መልኩ አረንጓዴ ነው” አላቸው፡፡ ልጆቹ ወደተባለው ቦታ ሮጡ፡፡ ፈላስፋው ምርምሩን ይሠራ ጀመር፡፡ እነዚያን ደደብ ወጣቶች ተጫወትኩባቸው እያለ በሆዱ ፈገግ አለ፡፡ ሆኖም ጥቂት እንደቆየ የብዙ ሰዎች ዱካ ሰማ፡፡ በመስኮት ሲመለከት መአት አይሁዶች ሲሮጡ ተመለከተ፡፡ “ወዴት ነው የምትሮጡት?” ሲል ጠየቃቸው “ወደ አሮጌው የእምነት ቦታ” አሉት፡፡ “አልሰማህም እንዴ? አንድ አረንጓዴ፣ ባለአምስት እግር የባህር ጭራቅ ታየኮ?” ሲሉ ጠየቁት፡፡ ፈላስፋውም በሆዱ “ተንኮሌ ሠራ ማለት ነው!” ብሎ ተደሰተ፡፡
ጥናቱን ቀጠለ፡፡ ከጥቂት ደቂቃ በኋላ ግን ሌላ ግርግር ሰማ፡፡ በመስኮት ሲመለከት፤ ሴቱ፣ ህፃኑ፣ ሽማግሌው ሁሉ ይሮጣል፡፡ “ምን ተፈጠረ?” ብሎ ጠየቀ፡፡ “አንተ ፈላስፋ አይደለህም እንዴ? ስለ ጭራቁ አላወቅህም? አንድ ትልቅ የባህር ጭራቅ ከእምነቱ ቦታ ፊት ለፊት አለ፡፡ እሱን ልናይ መሄዳችን ነው! እንደ ፍየል አይነት ጢም ያለው አረንጓዴ ጭራቅ!!” ፈላስፋው እየሳቀባቸው ሳለ ዋናው አይሁዳዊ ቄስ - የእምነቱ ቦታ ኃላፊ፤ ከህዝቡ ጋር ሲሮጡ አያቸው፡፡ “የሰማያቱ ያለህ! ዋናው የእምነት አባት ካሉበትማ አንድ የታየ ጭራቅ ቢኖር ነው፡፡ እሳት ከሌለ ጭስ አይታይም!” አለና ፈላስፋው ባርኔጣውን አድርጐ፤ ካፖርቱን ደርቦ፤ ከዘራውን ይዞ፤ “ማን ያውቃል የጭራቁ መታየት እውነት ቢሆንስ?” እያለ ከህዝቡ ጋር መሮጥ ጀመረ፡፡ *** “አካፋን አካፋ እንጂ ትልቅ ማንኪያ ነው አንበል” ይላሉ ኬንያውያን፡፡ ይህን አባባል ስለማንነታችን፣ ስለዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታችን፣ ስለፓርቲያችን፣ ስለሀገራችን፣ ስለመከላከያችን፣ ስለሥልጣናችን፣ ስለልማታችንም ሆነ ስለዲሞክራሲያችን ስናወሳ ብናስታውሰው ይበጀናል፡፡
የመዋሸት መጥፎነቱ ልክ እንደፈላስፋው እኛኑ ተብትቦ መልሶ እውነት እንዲመስለን ማድረጉ ነው፡፡ ስለግልፅነት እያወራን የበለጠ ሚስጥራዊ የምንሆን ከሆነ ያው መዋሸት ነው፡፡ ዛሬ ያልነውን ነገ ካልደገምነው ያው መዋሸታችን ነው፡፡ ሰውን በሸራ ኳስ እያጫወትን እኛ በካፖርተኒ የምንጫወት ከሆነ ያው ማጭበርበራችን ነው፡፡ ያለአቅማችን ጉልበተኛ ነን ማለትም ሆነ ጉልበተኛ ሆነን ምስኪን ኮሳሳ ነን ማለትም ያው መዋሸት ነው፡፡ እያየን አላየንም፣ እየሰማን አልሰማንም፣ እያጠፋን አላጠፋንም ማለትም ያው መቅጠፍ ነው! “ያብዬን እከክ ወደ እምዬ ልክክም” ያው መዋሸት ነው! “ካፈርኩ አይመልሰኝ” ማለትም ያው መዋሸት ነው! አስገድደን የምንፈፅመውም ሆነ ዋሽተን የምናሳምነው፣ አሊያም በገንዘብ የምንደልልው፤ የዘወትሩን ሰው ቢያስጨበጭብልንም የክቱን ሰው ያሳዝናል፡፡
በመዋሸት የተገነባ አመኔታ ከጥርጣሬ የፀዳ አይሆንም፡፡ አንድ ፀሀፊ እንዲህ ይለናል፤ “የመጠራጠር አዝማሚያችን፤ ከምክንያታዊነታችንና ከእውነታው እያራቀ እሚወስደን፤ በቡድናዊ አመለካከት ውስጥ ስንገባ ነው፡፡ ሁላችንም በየውስጣችን ያለውን ጥርጣሬ፤ የህዝብ ሞቅ-ሞቅና የመንገኝነት ባህል ያበረታታዋል፤ ያጋግለዋል፡፡ ዕምነተ-ሰብ (cultist) የሚያጠቃው ደጋፊ (ቲፎዞ) በቀላሉ ሥልጣን ይሰጣል የሚባለው ለዚህ ነው፡፡ ተንኮለኛ አገዛዝን በፈለግህ ጊዜ፡- በሰዎች ያልተፈፀሙ ምኞቶች ላይ በመጫወት እነዚያን ህዝቦች እንደመንጋ ልትነዳቸውና ፍፁም ሠልጣን ልትጐናፀፍባቸው ትችላለህ፡፡ በፅኑ ማስታወስ የሚገባህ ነገር ደግሞ፤ እጅግ ስኬታማ የምትሆነው ሃይማኖትን ከሳይንስ ጋር ቀላቅለህ ስትጠቀም ነው፤ በጣም የረቀቀውን ቴክኖሎጂ ወስደህ፤ ከአንዳች ክቡር ዓላማ፣ ከማይጨበጥ እምነት ወይም አዲስ አይነት ፈውስ ጋር አጣብቀው፡፡ ያኔ መንጋው ህዝብ ይከተልሃል፡፡ አንተ ሳትሻ ልዩ ልዩ ትርጉም ይሰጥልሃል፡፡ አንተ የሌለህንና ያላሰብከውን ችሎታና ሥልጣንም ሰጥቶህ ቁጭ ይላል!” ይሄ እርግማን ነው፡፡ እርግማኑ በመንግሥትም፣ በተቃዋሚም፣ በሰባክያንም፣ በምዕመናንም አንፃር ብናሰላው ያው ነው፡፡ ህዝብን ማታለል ክፉ እርግማን ነው፡፡ የማታ ማታም ያስከፍላል፡፡
የሌለ ጀግና መፍጠርም ሆነ፤ ያለን ጀግና መካድ ሁለቱም ማታለል ነው፡፡ በከፋ መልኩ ሲታይ ራስንም ማታለል ነው፡፡ የሰው ዓላማ የኔ ነው ማለትና የሌላውን ስም የራስ ማድረግ፤ ከኢኮኖሚ ዘረፋም የከፋ ዘረፋ ነው፡- “ገንዘቤን የወሰደ ሰው፣ ወሰደ እንበል ከንቱ ነገር የእኔም የእሱም የዚያም ነበር፡፡ ግና ስሜን የሰረቀኝ፤ የማያከብረውን ወስዶ፣ እኔን በግልፅ አደኸየኝ!” ይለናል እያጐ፤ በፀጋዬ ገ/መድህን ብዕር ልሳን፡፡ ውሸት እንደማግኔት መግነጢሳዊ ኃይል አለው፡፡ ማግኔት፤ በአንዳች የማይታይ ኃይል ባካባቢ ያሉ ነገሮችን ይስባል፡፡ እነዚያ ነገሮችም በፈንታቸው የመሳብ ኃይል ያበጃሉ - ባካባቢያቸው ያሉትን ነገሮች በተራቸው ይስባሉ፡፡ ያንን ኃይል ይዘው ይቆያሉ፡፡
ሰዎችም በአንድ ውሸት ሲሳቡና ያንን ውሸት የራሳቸው ሲያደርጉ ከዚያ የሚለያቸው ኃይል አይኖርም፡፡ ኦርጅናሌ ዋሾውን እንደተአምረኛ ያዩታል፡፡ በዙሪያው ይከባሉ፡፡ እንደመንጋም ይነዳሉ፡፡ (ግሬት ዴ ፍራቼስኮ) በየፖለቲካና ኢኮኖሚያዊ ጉዳያችን አንፃር የሌለንን አለን፣ ያለንን የለንም ብለን ከዋሸንና ካሳመንን፤ ተከታያችን ሊደሰትበት፣ አልፎም ሊኮራበት ይችላል፡፡ ያም ሆኖ እንደማናቸውም ነገር ውሸትም ከጥቅም ውጪ የሚሆንበት ጊዜ (expiry date) አለው፡፡ የዘንድሮ ካፒታሊዝማችን በሶሻሊዝማችን ላይ፤ ዲሞክራሲያችንም በፊውዳላዊ መሰረታችን ላይ፣ “ቫለንታይን ዴይም” በሌለ ፍቅራችን ላይ የተጣደ ከሆነ፤ በሽሮ ላይ ቅቤ ባናቱ ጠብ እንደማድረግ አይነት ነው፡፡ ሹሯችን ዛሬም ያችው ሹሯችን ናትና! ዋናው ነገር እውነቷን፣ እቅጯን አለመርሳት ነው፡፡ “ሸንጐ ተሰብስቦ ለሚስቱ እውነቱን የማያወራ ባል አያጋጥምሽ!” ነው ነገረ-ዓለማችን!
በከፍተኛው ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ችሎት በሽብርተኝነት ወንጀል ተጠርጥረው የተፈረደባቸውና በማረሚያ ቤት የሚገኙት የጋዜጠኛ እስክንድር ነጋና የአንድነት ዋና ፀሐፊ የእነ አንዷለም አራጌ የይግባኝ ጉዳይ ለ40 ቀን ተራዘመ፡፡ ባለፈው ወር ክርክሩ ለውሳኔ ተቀጥሮ የነበረ ሲሆን የአንድነት ፓርቲ የባህር ዳር አመራሮች ሻምበል የሺዋስ ይሁንአለምና አንዷለም አያሌው ከእነ እስክንድር ነጋ ጋር በአንድ መዝገብ ቢከሰሱም ይግባኝ የጠየቁት ግን በተለያየ መዝገብ በመሆኑ መዝገቡን አንድ ላይ ለማየትና ውሳኔ ለመስጠት ለትናንትና ተለዋጭ ቀጠሮ መሰጠቱ ይታወሳል፡፡
በትላንትናው ዕለት የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የግራ ዳኛ የሆኑት ዳኛ ብላቸው አንሶ የእነ እስክንድር የውሳኔ ቀጠሮ ለ40 ቀናት የተራዘመበትን ምክንያቶች ሲያስረዱ፤ አንደኛ:- የዕለቱ የመሀል ዳኛ ዳኜ መላኩ በሌላ ዕክል ምክንያት አለመገኘታቸውንና የእነ እስክንድር መዝገብም ሰፊ ውይይትና ጊዜን የሚፈልግ በመሆኑ ከሥር ፍርድ ቤት እንዲመጣ ታዝዞ፣ ሰፊ ውይይት እየተደረገበት በመሆኑ ይህ ሁሉ ተጠናቆ ውሳኔ ለመስጠት ለመጋቢት 18 ቀን 2005 ዓ.ም ተለዋጭ ቀጠሮ መሠጠቱን ተናግረዋል፡፡
በእነ አንዱአለም አራጌ የክስ መዝገብ ሥር ያሉትና ተፈርዶባቸው ቂሊንጦ ማረሚያ ቤት የሚገኙት ሻምበል የሺዋስ ይሁንአለም፣ ክንፈሚካኤል ደበበ፣ ናትናኤል መኮንን እና ዮሐንስ ተረፈ ችሎቱ ከተበተነ በኋላ ፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የደረሱ ቢሆንም ይህንኑ ውሳኔ በመስማት ወደ ማረሚያ ቤት ተመልሰዋል፡፡
የስድስተኛው ፓትርያሪክ አስመራጭ ኮሚቴ፤ ካህናትና ምእመናን ስድስተኛው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አባት ሊኾን ይገባል የሚሉትን ዕጩ እንዲጠቁሙ ያወጣው የስምንት ቀን መርሐ ግብር ትላንት፣ ከቀኑ 10 ሰዓት ላይ የተጠናቀቀ ሲሆን ለፓትርያሪክነት የተጠቆሙት ዕጩዎች ዛሬ ይለያሉ፡ እግዚአብሔር ለቤተ ክርስቲያን ቅን መሪ እንዲሰጥ፣ የወደደውንና የፈቀደውን በመንበረ ፕትርክናው እንዲያስቀምጥ ካህናትና ምእመናን አምላካቸውን በጸሎት እንዲጠይቁ የታዘዘው የአንድ ሳምንት የጸሎት ሱባኤ እስከ ምርጫው ፍፃሜ የካቲት 21 ቀን 2005 ተጠናክሮ እንዲቀጥል መልዕክት ተላልፏል፡፡ ዐዋጅም መፈጸሙ ተነግሯል፡፡ በምርጫው መሪ ዕቅድ መሠረት፣ በዛሬው ዕለት ካህናትና ምእመናን የዕጩ ፓትርያሪክ ጥቆማ የሰጡበትን ቅጽ የያዘው የታሸገ ሣጥን ተከፍቶ ተጠቋሚዎቹን የመለየት ሥራ እንደሚሠራ የአስመራጭ ኮሚቴው ሕዝብ ግንኙነት ሓላፊ ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል፡፡
በዕጩ ፓትርያሪክ ጥቆማው ካህናት፣ ምእመናንና ገዳማውያን ሳይቀሩ በንቃት መሳተፋቸውን የተናገሩት ሓላፊው አቶ ባያብል ሙላቴ፤ ጥቆማውን ኮሚቴው በዕጩነት ለሚለያቸው አምስት አባቶች ዋነኛ ግብአት አድርጎ እንደሚጠቀምበት ገልጸዋል፡፡ ኮሚቴው በዛሬው ዕለት ለጥቆማው አቀባበል በተዘጋጀው ቅጽ ላይ ካህናትና ምእመናን የጠቆሟቸው አባቶች ለፓትርያሪክነት ለሚመረጡ ዕጩዎች የተቀመጡትን መመዘኛዎች ማሟላት አለማሟላታቸውን ከግል መረጃዎቻቸው ጋር እያነጻጸሩ የመለየትና የማጣራት ሥራዎች እንደሚሠራ አቶ ባያብል አስረድተዋል፡፡
ሓላፊው አያይዘውም በፓትርያሪክነት መመዘኛው መሠረት ተጠቋሚዎቹን የመለየትና ተጨማሪ የማወዳደር ሥራዎች ከተሠሩ በኋላ፣ ኮሚቴው የካቲት 16 ቀን 2005 ዓ.ም ለተጠራው የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ የሚቀርቡትን አምስት ዕጩዎች ለይቶ የካቲት 14 ያስታውቃል ብለዋል፡፡
‹‹በአንድ ሰውም ይኹን በአንድ ሺሕ ሰው የተጠቆሙ የተለያዩ አባቶች ቢኖሩ ኮሚቴው የሚወስደው ለዕጩነት መጠቆማቸውን ነው፤›› የሚሉት አቶ ባያብል፣ ተጠቋሚው በዕጩነት ሊያዝ የሚችለው፣ በምርጫ ሕገ ደንቡ የፓትርያሪክነት መመዘኛውን አሟልቶ ሲገኝ እንጂ በብዙ ሰው ስለተጠቆመ ብቻ ባለመኾኑ የዕጩ ጥቆማውን ጥያቄ ከመምረጥ ወይም ምርጫ ሂደት ጋር ማሳሳት ተገቢ አለመኾኑን ገልፀዋል፡፡
ኮሚቴው ባለፈው ሳምንት ባወጣው መግለጫ ላይ የተጠየቁትን የድጋፍ ደብዳቤዎች አሟልተው የቀረቡ ዕጩ ጠቋሚዎች የተስተናገዱት በግላቸው እንደነበር የጠቆሙት አቶ ባያብል፣ በተለያዩ አጋጣሚዎች እገሌን ለዕጩነት ጠቁመናል ወይም እገሌን መርጠናል በሚል በቡድን የቀረቡ ማመልከቻዎችን ሳይቀበሉ መመለሳቸውን አስታውቀዋል፡፡
ከዚህ አኳያ የቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ደቀ መዛሙርት ብፁዕ አቡነ ሳሙኤልን በዕጩ ፓትርያሪክነት በመጠቆም እንዳቀረቡት የተገለጸው ደብዳቤ ተቀባይነት የሚኖረው፣ ደቀ መዛሙርቱ በነፍስ ወከፍ የኮሌጅ ተማሪነታቸውን ከኮሌጁ አስተዳደር በተጻፈ ደብዳቤ አስደግፈው ለጥቆማ ሲቀርቡ እንደኾነ ሓላፊው አስረድተዋል፡፡
አስመራጭ ኮሚቴው ባለፈው ሳምንት መግለጫው፣ የካቲት 21 ቀን በሚካሄደው የስድስተኛው ፓትርያሪክ ምርጫ የሚሳተፉት የመራጮች ብዛት 800 እንደኾኑ ካስታወቀ በኋላ በሂደት እየተለዩና ዕውቅና እየተሰጣቸው የተጨመሩ መራጮች መኖራቸው ተመልክቷል፡
በዚህም መሠረት ቤተ ክርስቲያኒቷ በሀገር ውስጥ ካሏት 53 አህጉረ ስብከት መካከል 790 መራጮች ይሳተፋሉ፤ ከሀገር ውጭ ባሏት ስምንት አህጉረ ስብከት ከእያንዳንዳቸው አራት (ከሥራ አስኪያጁ ጋር ካህናትን፣ ምእመናንን፣ ሰንበት ት/ቤቶችን የሚወክሉ አንድ አንድ) መራጮች፣ ከግብጽ ኮፕት ቤተ ክርስቲያን ጋር ባለው የሁለትዮሽ ስምምነት መሠረት አራት መራጭ ተወካዮች በአጠቃላይ ማስተካከያው እስከተነገረበት ጊዜ ድረስ 826 መራጮች እንደሚሳተፉ ታውቋል፡፡
የሩሲያዊው ሐኪምና ደራሲ የአንቶን ቼሆቭ 153ኛ የልደት በዓል የፊታችን ሰኞ ከቀኑ 11 ሰዓት ጀምሮ በፑሽኪን አዳራሽ በሙዚቃ ዝግጅት እንደሚከበር የሩስያ የሳይንስና የባህል ማዕከል አስታወቀ፡፡ በዕለቱ የሩስያ የፒያኖ እና የኦፔራ ሙዚቀኞች ናታሊያ ኮርሹኖቫ እና አሌክሲ ፓርፌኖቭ ሥራዎቻቸውን ለታዳሚው ያቀርባሉ ተብሏል፡፡“ሥነፅሁፍ ውሽማዬ ሕክምና የሕግ ሚስቴ” ይል የነበረው ሩስያዊው ሐኪምና ደራሲ አንቶን ቼሆቭ፣ ሩስያ ካፈራቻቸውና ሥራዎቻቸው በዓለም ዙርያ ከናኙ የአጭር ልቦለድ ፀሐፍት አንዱ ነው፡፡ የሰኞ አመሻሹ ዝግጅት በሩስያ የባህላዊ ሻይ አፈላል (ሳሞቫር) የሚታጀብ ሲሆን ለታዳሚዎች የሻይ ግብዣ እንደሚኖር የባህል ማዕከሉ ጠቁሟል፡፡
የኢትዮጵያ ደራስያን ማህበር ጐንደር ቅርንጫፍ ባለፈው ሳምንት አርብ መፅሐፍ ሲያስመርቅ የቀረበ አንድ የግጥም መፅሐፍ በስድስት ሺህ ብር ተጫርቶ ተሸጠ፡፡ “አፈርሳታ” የተሰኘው ይኸው መፅሐፍ በጐንደር ከተማ ሲመረቅ ጨረታውን አሸንፎ የገዛው ቅዱስ ጊዮርጊስ ቢራ ነው፡፡ “አፈርሳታ” በከተማዋ ኗሪ ወጣት በሪሁን አሰፋ የተገጠሙ ማህበራዊ ጉዳዮችን ያካተተ የግጥም መፅሐፍ ነው፡፡
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የኢትዮጵያ የትምህርት ፍኖተ ካርታ ለአንድ መቶ ዓመታት የተሰሩ ስህተቶች እንዳይደግም ጥንቃቄ ይደረግ።ችግራችን የትምህርት ጥራት ጉዳይ ብቻ ሳይሆን ሀገራዊውን ዕውቀት የመግፋት ችግርም ነው።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የአውሮፓ አህጉረ ስብከት ከስኖዶሳዊ አንድነት በፊት የነበሩ ችግሮች እየተቀረፉ ነው።(ጉዳያችን ዜና)
ከ1966 ዓ.ም. ጀምሮ በምርመራ ሰበብ እጅግ በርካታ እስረኞች የሚሰቃዩበት ‘ማዕከላዊ’ በመባል የሚታወቀው ማረፊያ ቤት ተዘግቶ ሙዚየም እንደሚሆን ጠቅላይ ሚኒስቴር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ይፋ አድርገዋል፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህም በፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጉዳያቸው በመታየት ላይ ያሉ ተከሳሾች የተለያዩ ድብደባና ሌሎች ኢሰብዓዊ ድርጊቶች እንደተፈጸሙባቸው ለችሎቱ ጉዳት የደረሰበትን አካላቸውን ጭምር እያሳዩ እንደሆነ በተለያዩ ሚዲያዎች ተዘግቧል፡፡