Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በተለይ ደግሞ የዴሞክራሲውን ምኅዳር ማስፋት፣ የሐሳብ ነፃነትን ማክበርና የሰዎች መሠረታዊ ነፃነቶች መጠበቅ ለሚታሰበው የፖለቲካ ውይይት ጠቃሚ ቅድመ ሁኔታዎች መሆናቸውን መግለጫቸው ያትታል፡፡
በአካባቢው ሰላምና ደኅንነት፣ በሽብርተኝነት፣ በንግድና በኢንቨስትመንትና በመሳሰሉት ኢትዮጵያ ከካናዳ ጋር ያላት ግንኙነት ተጠናክሮ እንዲቀጥል ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ለሚኒስትሩ እንደገለጹላቸው በመንግሥት ሚዲያዎች የተዘገበ ሲሆን፣ ከዴሞክራሲና ከሰብዓዊ መብቶች ጋር ተያይዞ ከሚኒስትሩ ስለተነሱ ሥጋቶች የኢትዮጵያ መንግሥት ምላሽ ምን እንደሆነ ማወቅ አልተቻለም፡፡
የሁለቱ አገሮች ግንኙነት እ.ኤ.አ. ከ1956 የሚጀምር ነው፡፡ ካናዳ ኢትዮጵያን ከሚረዱ ግንባር ቀደም ለጋሽ አገሮች መካከል ነች፡፡ ካናዳ በኢትዮጵያ ኤምባሲዋን የከፈተችው እ.ኤ.አ. በ1957 ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ደግሞ በካናዳ ኤምባሲዋን እ.ኤ.አ. በ1962 ከፍታለች፡፡ እ.ኤ.አ በ2007 ካናዳ ለኢትዮጵያ የሰጠችው ዕርዳታ 90.52 ሚሊዮን ዶላር ነበር፡፡ ይህ ዕርዳታ ከኢትዮጵያ የሁለትዮሽ ዕርዳታ ሰጪዎች አራተኛዋ አገር ያደርጋታል፡፡
እንዲሁም ደግሞ ከኢትዮ-ኤርትራ የድንበር ግጭት በኋላ፣ በሁለቱ አገሮች ድንበር ከተሰማሩት የተመድ የሰላም አስከባሪ ወታደሮች መካከል 450 ያህሉ የካናዳ ወታደሮች እንደነበሩ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
· ኣብ መጀመርያ ሰሙን ወርሒ ሕዳር ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ክልል ትግራይ ብጃንዳ ወያነ ዝተወስደ ሰፊሕን ኣዳህላሊን መጥቃዕቲ፡ ወተሃደራዊ ግጭትን ምእላይ ናይቲ ጃንዳን ኣስዒቡ ኣሎ። እዚ ኩነታት እዚ ኣመቱ ኣብ ኢትዮጵያ እንታይ ክኸውን ይኽእል? ጽልዋኡ ብደረጃ ዞባና ብፍላይ ከኣ ኣብ መስርሕ ሰላምን ዝምድናን ኤርትራን ኢትዮጵያን ከመይ ይግምገም?
= ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዕረያ ወይ ጽገና ተበግሶ ምስ ተወስደ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ፡ ምስ ኤርትራ ጽቡቕ ዝምድና ምምስራት፡ ‘ፍቕሪ፡ ሰላም፡ ምትሕግጋዝ’ ዝብል ምርጫ ምውሳዱ፡ ከም መቐይሮ ዝሕሰብ እዩ። ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ምስተኣወጀ ዝነበረ ህዝባዊ ስምዒት ኩልና ንዝክሮ እዩ። ሰላም ኮይኑ፡ ቀሲንና ክንነብር ኢና፡ ኣብ ልምዓት ከምዝን ከምቲን ክንገብር ኢና ዝብል ተስፋ ፈጢሩ። ኣመት ናይዚ ሃዋህው’ዚ፡ ጸወታታት ጃንዳ ወያነ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዘብቀዐ ዘረጋግጽ እዩ ነይሩ።
እዚ ሕጂ፡ ቅድሚ ሰለስተ ወርሒ ዝተኸስተ፡ ሰብ ክጽበዮን ክሓስቦን ዘይክእል ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ከመይ ኢሉ መጺኡ? እንታይ እዩ ናብኡ ዘብጸሐ? ብዕምቆት ክፍለጥ ዘለዎ እመስለኒ። ከም ኣርእስቲ ንበይኑ ሒዝካ ብስፍሓት ክዝረበሉ ዝኽእል እውን እዩ። እዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣብ ውሽጢ’ቲ ጃንዳ ናይ ምርባጽ ግዜ እየን ነይረን። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክፍጠር ዝኽእል ልዙብ ዝምድና፡ ሰላም፡ ምርግጋእ ኮነ ዞባዊ ጽልዋኡ፡ ኣብቲ ጃንዳን ዘራያቱን ብዙሕ ጭንቀት እዩ ፈጢሩ። ስለ’ዚ ብኣንጻር’ቲ ዝተፈጥረ ሃዋህው፡ ናይ ኲናት ምድላዋት ጀማሚሩ ጥራይ ዘይኮነ ክጋልብ ተራእዩ። ክንዕዘቦ ዝጸናሕና እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ‘ነቲ ፍርዳዊ ውሳነ፡ ተቐቢልናዮ፡ ሰላም’ዩ ድሌትና’ ድሕሪ ምባሉ፡ ብወገንና ነቲ ተበግሶ ከምዝተቐበልናዮ፡ ኣብ ናይ ‘ሰነ መዓልቲ ሰማእታት’ መደረ ተገሊጹ ነይሩ። እዚ ኩነታት’ዚ ነቲ ጃንዳ ኣየቕሰኖን። በዚ ድማ፡ ነቲ ናይ ዶብ ጉዳይ – ከም መጣልዒ ወረቐት ሒዙ ክሰርሓሉ ስለዝፈተነ፡ ሓደ ዓቢ ፖለቲካዊ ብድሆ ተፈጢሩ።
ብወገንና ንጉዳይ ዶብ ብዙሕ ኣይተሃወኽናሉን። ባድመ ይኹን ካልእ ቦታና ናብ ዝኸዶ የብሉን። እቲ ዝዓበየ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ኩነታት ናብ ቅኑዕ መኣዝን ምምጻእ እዩ ነይሩ። ንዕኡ ከነሐይልን ክንድግፍን ኣለና፡ ናይ ዶብ ጉዳይና ተፈቲሑ-ኣይተፈትሐን፡ ተመልኪቱ-ኣይተመልከተን ዘጸግም ስለዘይኮነ፡ ንሓዋሩ ዘላቒ ሰላም ንምፍጣር፡ ነቲ ናይ ዶብ ጉዳይ ብትዕግስቲ ንርኣዮ፡ ነዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሃዋሁው ግን ብንጥፈት ክንድግፎን ክንደፍኣሉን ናህሪ ወሲኽና ክንሰርሓሉን ኣለና ኢልና ተበጊስና። ብኣንጻሩ፡ እቲ ጃንዳ ንኲናት ኣብ ምድላው፡ ክፍጠር ዝኽእል ዝምድና ኣብ ምዕንቃፍን ጉዳያት ኣብ ምሕንካርን ኣትዩ። እቲ ዝግበር ዝነበረ ወተሃደራዊ ምድላዋት ንከታተሎ ነይርና ኢና። ብወገን ፈደራል መንግስቲ ናይ ኢትዮጵያ እውን ምክትታል ኣይነበረን ክበሃል ኣይከኣልን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ብዙሕ ግዜ፡ ብባህጊ ጽቡቕ ሓሳባት የቕርብ’ዩ። ንሕና ድማ ምስ ሕሉፍ ተሞኩሮና ኣዛሚድና፡ ህድእ ኢልና ንርእዮም ጉዳያት ኣለዉ። ደድሕሪ’ቲ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን ስምምዕ፡ ብሸነኽ ዓሰብ፡ ዛላምበሳ፡ ኦምሓጀር ዘሎ ዶባት ምኽፋት፡ ነቲ ርክባት ከምቖ ይኽእል’ዩ፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሃዋሁው ድርኺት ክውስኽሉ ይኽእል’ዩ ብዝብል ሓሳብ ዝተወስደ ስጉምቲ ነይሩ። ኣብቲ እዋን’ቲ፡ ኣቢይ ብቐጻሊ ንደብረጼን ዘይትረኽቦ ይብለኒ ነይሩ። ኣነ ክረኽቦ እንተደልየ ሞንጎኛ እውን ኣይደልየሉን’የ። ግን ብዙሕ ዝዕዘቦ ነገራት ስለዝነበረ፡ ደሓን ቅድም ነቲ ሃዋህው ነጠዓዕሞ እሞ፡ ቀስ ኢልና ነርክበሉ ዝብል ሓሳብ ነይሩኒ። ምኽንያቱ ብወገን’ቲ ጃንዳ ተጻይ ዝዀነ ኣካዪዳን ወተሃደራዊ ምድላዋትን፡ መሰረት ዘይብሉ ኣናቛቲ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተታት እዩ ዝካየድ ነይሩ። በዚ ድማ፡ ኣብ ዛላምበሳ ኣብ ዝተኻየደ ዶብ ናይ ምኽፋት ስነ-ስርዓት ብዙሕ ሸውሃት ኣይነበረንን። ኣብ ምዕራብ፡ ኣብ ዶብ ኦምሓጀር ርክብ ክግበር’ዩ ምስተባህለ ግን፡ ኣብ መወዳእታ ሰዓት’ዩ – ከምዚ ጽባሕ ንራኸብ ‘ሕራይ ደሓን ክንራኸብ ንኽእል ኢና’ ኢለ። ኣብ ኦምሓጀር ንደቒቕ ክልተ ደቒቕ ዝኸውን ተራኺብና። ጎድኒ-ጎድኒ’ቲ ዝነበረ ድግስ ማለት’ዩ። ብወገነይ ሓንቲ መልእኽቲ ነይራትኒ። ንሳ’ውን ሰጋእ-መጋእ፡ የድሊ’ዶ ኣየድልን እናበልኩ። “ደብረጽዮን ንምንታይ ኢኹም ንውግእ ትዳለዉ ዘለኹም? ንውግእ ትዳለዉ ኣለኹም። እዚኣ ኣይትኸውንን እያ። ኣብ ካልእ ጉዳያት ሕጂ ክንዛረብ ኣይንኽእል ኢና። ንዓይ ዘምጽኣትኒ ቀንዲ ጉዳይ እዚኣ እያ” ኢለዮ። ኣብ ከብደይ ሒዘዮ ክኸይድ ስለዘይደለኹ እየ። ኣቢይ እውን ነቲ ርክብ ይደፍኣሉ ስለዝነበረ፡ ከም መልእኽቲ ምትሕልላፍ ወሲደ’የ “ወተሃደራዊ ምድላዋት ኣየድልየኩምን’ዩ” ዝበልኩዎ።
ማዕረ ማዕረ’ቲ ወተሃደራዊ ምድላዋት፡ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ናይ ጀሆ ስምዒት ንምእታዉ ‘ብደቡብ ተወረርና፡ ፈደራል መጽአ፡ ብኤርትራ ከምዚ ክመጻና እዩ’ እናበልካ ምርስሳን ነይሩ። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ ናበይ ከምርሕ’ዩ፡ ደሓን እስከ ቀሰይ ኢልና ንከታትሎ ተባሂሉ፡ ከምዚ እንተዀነ፡ ከምቲ እንተዀነ ዝብል ሲናርዮታት ክጽናዕ ጀሚሩ። ኣብ መወዳእታ እቲ ብ3 ሕዳር ዝተፈጸመ ርኢናዮ። ከምኡ ክፍጸም ይኽእል’ዩ ኢሉ፡ ዝዀነ ሰብ ክሓስቦ ዝኽእል ኣይኮነን። ምስቲ ዝነበረ ኣናቛቲ ዘመተታት ይኹን ወተሃደራዊ ምድላዋት፡ እቲ ተኽእሎታት እንታይ ኰን ክመስል ይኽእል? እንተበልካ እውን፡ ከምዚ ዓይነት ፍጹም ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ክግበር ይከኣል’ዩ ኢልካ ክሕሰብ ዝከኣል ኣይነበረን። በየናይ ተኣምር ከምኡ ዓይነት ሲናርዮ ክረኣየካ? እቲ ዝነበረ ውጥን፡ ሕጂ ንድሕሪት ተመሊስካ ክትርእዮ ከለኻ ብሓቂ ዘገርም’ዩ። ኣቋውማ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ልኡላዊ ወይ ፈደራል ኣሃዱታት ዝበሃልን ኣብ ክልላትን ሕጂ ክንዛረበሉ ኣይንኽእልን። ንሱ ንገዛእ ርእሱ ነዊሕ ዛንታ እዩ። ሰሜን እዝ ካብ 30-32 ሽሕ ዝኸውን ዓቕሚ ሰብ ነይሩዎ። ሓደ ሲሶ ካብኡ ተጋሩ እዮም ነይሮም። ከም ቀዳማይ ፕላን ዝተወስደ (ብዘይካ’ቲ ቅድሚኡ ዝግበር ዝነበረ)፡ ኣብቲ ክልል ደሞክራሲያዊ ምርጫታት ተኻይዱ ኢልካ፡ ነቲ ፈደራል መንግስቲ ሕጋውነት የብሉን ምባል ነይሩ። እዚ መጀመርያ ናይቲ ጸወታ እዩ ነይሩ። ንሱ ተወዲኡ። ብዛዕባኡ ዝተገብረ ጐስጓሳት ብዝተፈላለየ መንገድታት ኩሉ ሰብ ርእዩዎን ሰሚዑዎን እዩ።
እዚ ቀዳማይ ውጥን፡ ነቲ ድሕሪኡ ክውስድ ዝተሓስበ መጥቃዕቲ – ኣነ እኳ ዕብዳን’የ ዝብሎ – መጽረጊ መገዲ እዩ ነይሩ። ካብኡ ቀጺልካ፡ ነቲ ዶባት ክሕሉን ክከላኸልን ኣብቲ ክልል ዝሰፈረ ልኡላዊ ትካል ናይ ሰሜን ፈደራላዊ እዝ፡ ዝቕተል ቀቲልካ፡ ዝማረኽ ማሪኽካ ተጥፍኦ። ወይ ኢዱ ሂቡ ኢልካ ትእውጅ። ድሕሪኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ትኸይድ። ካብኡ እንተሰለጠካ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መንግስቲ እውን ትቕይር። ከምዚ ዓይነት ዕቡድ ኣተሓሳስባ ሒዝካ፡ ኣብ ኲናት ክትኣቱ፡ ዓቢ ናይ ቅማረ (miscalculation) ጸገም’ዩ። ኣብ ኩሉ ወተሃደራዊ ግጥማት ጸገም ዘምጽእ miscalculation እዩ እሞ፡ ከምዚ ዓይነት ግጉይ ቅማረ ግን ተራእዩ ኣይፈልጥን። ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ኣነ ታሪኻዊ እየ ዝብሎ። ብዝኾነ ዝተቐትለ ተቐቲሉ፡ ነቶም ክማርኹዎም ዝኸኣሉ ማሪኾሞም። ኣብ መወዳእታ ግን፡ ውሑድ ዘይኰነ ቁጽሪ፡ ነቲ መጥቃዕቲ መኪቱዎ። እታ መቐይሮ ኣብኣ’ያ ትመጽእ።
ክሳብ ሕጂ ዳርጋ ሰለስተ ወርሒን ክልተ ሰሙንን ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ’ዚ ግዜ’ዚ ዝመጸ ምዕባለታት ዝርዝራቱ ሓደ ብሓደ፡ እቶም ኣብኡ ዘለዉ ናይ ሰሜን ፈደራላዊ ኣሃዱታት ኣጸቢቖም ስለዝፈልጡዎ ንሳቶም ክዛረቡ ይኽእሉ። ብወገንና ከምኡ ዝኣመሰለ ሃንደበት ክመጽእ ኣብ ኣእምሮና ኣይነበረን። ኣማዕባብላ ናይቲ ኩነታት ምናልባት ንዳሕራይ እዋን፡ ግዜ ተረኺብሉ ነዊሕ ፊልምታት ክስራሓሉ ይኽእል ይኸውን። ግን ከምዚ ዓይነት ዕንደራ፡ ከምዚ ዓይነት ዓቕሊ ጽበት፡ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ግጉይ ቅማረ (miscalculation) ኣብጺሑ፡ ክንድ’ዚ ዝኣክል ዕንወት ከውርድ ኣብ ናይ ዝዀነ ሰብ ኣእምሮ ኣይነበረን።
እዚ ሕጂ ኣብዚ ክልተ ዓመታት ዝመጸ ምዕባለ እዩ። ስለምንታይ ናብ ከምዚ ዓይነት ዓንዳሪን ኣዕናዊን ሕርያ ተበጺሑ? ብዙሕ ክዝረበሉ ዝከኣል ብዙሕ ነገራት ኣሎ። እቲ ጉዳይ ኣብዘን ዝሓለፋ ልዕሊ ክልተ ዓመታት ጥራይ ዝሕጸር ኣይኰነን። ናይ 30 ዓመታት ውጽኢት’ዩ። ምናልባት ክንዮኡ’ውን ክኸይድ ይኽእል። ብቐንዱ ግን ሳዕቤን ናይቲ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዝነበረ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ኢትዮጵያ እዩ። ሓድሽ ትማሊ ዝመጸ ኣይኰነን።
ናቱ ክወና ኣዕሚቚና ክንርድኦ፡ ናይዘን ክልተ ሰለስተ ዓመታት ጥራይ ክንርኢ የብልናን። ጠንቁ እንታይ እዩ? ክበሃል ኣለዎ – ኣብ መወዳእታ ፍታሕ እውን ክንደሊ ስለዘለና። እዚ ትማሊ ዝተፈጸመ፡ ኣነ ናይ ፈንጂታት ፖለቲካ ዘምጸኦ ጸገም’የ ዝብሎ። ሰነዳቱ ተመሊሰ ክርእዮ እንከለኹ መመሊሱ የተሓሳስበኒ እዩ። ምናልባት ን80-70-60-50 ዓመታት ድሕሪት ተመሊስና ክንዛረብ ንኽእል ኢና። ንሱ’ውን ናቱ ጽልዋ ስለዘለዎ። ብቐንዱ ግን፡ ኣብዘን 30 ዓመታት ዝማዕበለ ናይ ጃንዳ ወያነ ዝምቡዕ ኣተሓሳስባ ዘምጸኦ ጸገም’ዩ። በቲ ቅድም ምስ ወያነ ዝነበረና ዝምድና፡ ብቐጻሊ ንመኻኸረሉ፡ ኣብ ገሊኡ ንሰማምዓሉ ኣብ ገለ ዘይንሰማምዓሉ ብዙሕ ጉዳያት ነይሩ እዩ። ሓደ ካብኡ፡ ማለት ምስ’ዚ ኩነታት እዚ ኣጋጢምካ ወይ ኣዛሚድካ ክዝረበሉ ዝከኣል ናይ 94 ሓደ ኣገዳሲ ፍጻመ እዩ። ኣነን መለስን ንፈልጦ። “እመጽእ ኣለኹ ጉዳይ ኣለኒ።” ኢሉኒ። ምስ መጸ፡ “ንድፊ ሕገ-መንግስቲ ወይ ቅዋም ኣዳሊና ኣለና’ሞ፡ ቀዳማይ ቅዳሕ’ዩ፡ ብዝሕ ሰብ ኣይረኣዮን፡ ርእይቶኻ ክሰምዕ ስለዝደለኹ እየ” ኢሉኒ። ኣንቢበዮ። ካልኣይ ግዜ ድሕሪ ምንባብ፡ ነቲ ርእይቶ ክህበሉ ዝደለኹ ነጥቢታት ኣድሚቐ (highlight ገይረ)፡ ደጊመ ደጋጊመ ምስ ኣንበብኩዎ፡ ኣብ ኣእምሮይ ዝተራእየኒ ናይ ሓደጋ ነገር እዩ። ዓንቀጽ 39 ጥራይ ኣይኰነን። ብምሉኡ እቲ ስርዓት ናበይ ገጹ ክኸይድ ከምዝኽእል ኣመታት ዝህብ እዩ ነይሩ።
ድሕሪኡ ተራኺብና። “እዚ ፈጺሙ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኸውን ቅዋም ኣይኰነን። ብዝዀነ ይኹን መለክዒ። ንዝኾነ ካልእ ሃገር ካልእ ህዝቢ እውን ዝኸውን ኣይኮነን” ኢለዮ። ንሱ ከኣ፡ “ከምኡ ከምእትብል እፈልጥ’የ፡ ዘይተጸበኹዎ ኣይኰነን። ግን ክንመኻኸር ስለዘለና እየ። ንዓኻ ከምኡ ከምዝረኣየካ ይርድኣኒ’ዩ። ንዓና ዝጥዕመና ግን ንሱ እዩ። ኣብ ኩለን እተን ክልላት ፈንጂ ትተክል፡ ኩነታት ጽቡቕ እንተኸደ ጽቡቕ፡ እንተዘይከደ ከኣ ንኹለን ሓደ ብሓደ ነባርዐን።”
ብኸምዚ ዓይነት ቅኒት ኣእምሮ፡ ሃገር ክትሃንጽ ስርዓተ-መንግስቲ ክትምስርት ከመይ ኢልካ ይሕሰብ? እዚ ናይ ክልላት ፍልስፍናን ኣተሓሳስባን፡ ሓደ ስርዓተ-መንግስቲ ንምፍጣር ዘይኮነ፡ ብናይቲ ጃንዳ ኣጠማምታ ዝተቐየሰ ወይ ዝተሰርሐ መጻወድያ እዩ ነይሩ። ኣብ ውሽጢ’ዚ 25 ዓመታት ካብ 1995 ክሳብ 2020 ወይ ክሳብ’ቲ ናይ እርማት ስጉምቲ ዝመጻሉ፡ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ባህሊ’ዩ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ተሃኒጹ ወይ ተዀስኲሱ እንድሕር ኢልና፡ ኤትኒካዊ ጽልኢ፡ ኣተፋናኒ ዝዀነ ኣናቛቲ ባህሊ እዩ ተዀስኲሱ። ነታ ሃገር ዝሓመሰ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደጋ ዘውደቐ ብመሰረቱ እዚ ኣተሓሳስባ’ዚ እዩ። ሱር መሰረት ናይቲ ጉዳይ ግን ኣብ 94–95 ዝሕጸር ኣይኰነን። ክንዮኡ እውን ዝኸይድ’ዩ። ካብ 70ታት ጀሚርካ ዝነበረ ኣተሓሳስባ፡ ንሕና ካብ ዝዀነ ካልእ ወገን ንላዕሊ ንፈልጦ። ብዛዕባ’ዚ ናይ ትማሊ ክልተ ሰለስተ ወርሒ ዓንዳሪ ስጉምቲታት ጥራይ ምዝራብ፡ ኣጽቢብካ ምርኣይ እዩ ዝኸውን። ጠንቅታቱ ንድሕሪት ተመሊስና ክንምርምሮ ኣለና። ብልክዕ ፍታሕ ክንረክብ። ናይ ክልል ትግራይ ጥራይ ኣይኮናንን ንርኢ። ኣብ ኢትዮጵያ ብኣጠቓላሊ ናይ ብሓቂ ኣሰካፊ ፖለቲካዊ ባህሊ እዩ ክዂስኰስ ጸኒሑ። ከምዚ ዝኣመሰለ ባህሊ ሒዝካ፡ ብሰላም ብሓባር ክትነብር ዝከኣል ኣይኮነን። ከም ጎረባብቲ እውን ተኸባቢርና፡ ተሓጋጊዝና ክንነብር ዘኽእል ኣይኮነን።
ምናልባት ናብ ካልእ ገፊሕ ዓውዲ ክወስደና ይኽእል ይኸውን እምበር፡ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት፡ ኣብ ሶማል፡ ዒራቕ፡ ሊብያ፡ ሊባኖስ፡ ኣብ ሱዳንን ካልእን ክዂስኰስ ዝተፈተነ ከምኡ እዩ። ኣብ ክላን፡ ኤትኒክ፡ ብሄር ዝተመርኰሰ፡ ጸቢብ ትሕተ ሃገራዊ ኣካዪዳን ኣቋውማን፡ ብዎር ሎርድስ (ጎይቶት ኲናት) ዝእዘዝ ናይ ምምሕዳር ስርዓት ፈጢርካ፡ ሃገር ፋሕፋሕ ምባል። ሃገር ይሕመስ። ሃገር ምስ ተሓመሰ፡ ነቲ ሕንፉሽ ኩነታት፡ ወኪል ኮይኑ ዘመሓድር ብደገ ይመጽእ። ሓደ-ሓደ እዋን ናይ ሃይማኖት ካባ ዝተኸድነ ውድብ መጺኡ ነቲ ኩነታት የመሓድሮ። ዘይመንግስታውያን ውድባት፡ ናይ ረድኤት ማሕበራት ዝበሃላ ይመጽኣ። ካብኡ ንድሓር፡ ሃገራዊ ልኡላዊ ትካላት ናይ ምህናጽ ዕድል የለን። ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ እተሓመሰ፡ መመሊሱ ዝገማምዕ፡ ኣብ ጽልኢ ኣብ ቅርሕንቲ ዝሸምም ሃዋህው ዘመሓድሮ፡ ናይ ደገ ኣጀንዳታት እዩ።
ናይዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ኩነታት ኢትዮጵያ ካብዚ ፈሊኻ ዝረአ ኣይኰነን። ከም ኣቃውማ (ፓተርን) እንተሪኢኻዮ ተመሳሳሊ እዩ። ንሕና’ኸ ካብ መን ንሓይሽ? ኢልና ክንዛረብ እውን ግቡእ እዩ። ምኽንያቱ ንሕና እውን ካብቶም ካልኦት ህዝብታት ዝተፈለና ኣይኮናን። እዚ ከምዚ ዓይነት መቓቓሊ ኣናቛቲ ፖለቲካ ከም ተመኩሮ ሓሊፍናዮ ኢና። ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር እንግሊዝ ከለና፡ ነዛ ሃገር ብሃይማኖትን ካልእ መገዲን ኣብ ክልተ – ሰለስተ ንምምቕቓል ዝተገብረ ነገራት፡ ነቲ ህዝቢ ዓቢ ትምህርቲ ምሂሩዎ እዩ። ድሕሪኡ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ካብ 60’ታት ክሳብ 81 ዝነበረ ኩነታት እውን ርኢናዮ ኢና። 1ይ ክፍሊ፡ 2ይ ክፍሊ፡ 3ይ ክፍሊ፡ 4ይ ክፍሊ እናበልካ ብወገን ብኣውራጃ ዝነበረ ናይ ምፍልላይ ፖለቲካ ዓቢ ትምህርቲ ተማሂርናሉ ኢና። ከምኡ ጌርና ናጽነትናን ልኡላውነትናን ከነረጋግጽ ንኽእል ኣይነበርናን። ኣብ ውሽጢ ከምዚ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ዝተጠራቐመ ተመኩሮ እዩ፡ ንዓና ካብ ሓደጋ ኣድሒኑና እምበር፡ ካብ ካልኦት ኣብ ጎደቦና ዘለዉ ህዝብታት ንፍለየሉ ምኽንያት የለን።
ዘላቒ ሰላም፡ ርግኣት ክህሉ፡ ምትሕብባር ምትሕግጋዝ ክሰፍን እንተኾይኑ እምበኣር፡ እዚ መሰረታዊ ጸገም’ዚ ብሓባራዊ ጻዕሪ ክእረም ኣለዎ። ከምዚ ዓይነት ፖለቲካን መርዛም ባህሊን ኣብ ሕብረተሰባት እንተ ሰሪጹ ከተዕርዮ ወይ ክትእርሞ ኣጸጋሚ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ክልተ-ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝተወስደ ናይ እርማት ስጉምቲ ዝደገፍና፡ ኣብዚ ከባቢ ናይ ሓዋሩ ዘላቒ ርግኣትን ሰላምን ንምምጻእ ክንተሓጋገዝ ስለዘለና እዩ። ሕርያ ኣይኮነን፡ ወይ ኬር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ሓቀኛ ርግኣት ክመጽእ እንተኾይኑ፡ እዚ ኣከያዪዳ’ዚ ክእረም ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ንሓድሕዱ ክናቖት፡ ብሄራትን እንዳታትን ንሓድሕደን ክናቖታ ረብሓ የብልናን? ንዓና እውን ከቕስነና ኣይክእልን። ሰላምን ርግኣትን ክርከብ ዝኽእል ኣይኮነን። ኣመለኻኽታና ቀዋሚ ወይ ነባሪ ፖሊሲና ንሱ እዩ። ብኡ ኢና ክንሰርሕ ጸኒሕና።
እዚ ናይ ትማሊ ናይ ዕብዳን ፍጻመ ዓቢ ትምህርቲ ቀሲምናሉ ኣለና። እቲ ጸገም ተወዲኡ ኢልና እውን ክንዛረብ ኣይንኽእል። ነቲ ዘሎ ምዕባለ ንምቕልባስ ከም ብሓድሽ ትርፍራፍ ናይ ጃንዳ ኣኻኺብካ፡ ኣላሕላሒ ናይ ኣትሪሽን (ምርብራብ) ኩነታት ፈጢርካ፡ ድሕሪኡ ናብ ጸረ-መጥቃዕቲ ትኸይድ ዝብል ናይ ደገ ይኹን ናይቶም ኣለና ዝብሉ ናይ ውሽጢ ወገናት ኣጀንዳ ኣሎ። ስለዚ ነቲ ፍጻመ ዘርዚርና ክንርድኦ፡ ካብ’ቲ ንዕኡ ዝፈጠረ ሃዋህው እንታይ ተማሂርና? ንመጻኢ’ኸ እንታይ ክንገብር ኣለና? ወይ ከመይ ጌርና ንኸይድ ክንፈልጥ ኣለና። ሓደስቲ ምህዞታት የብልናን። ግን፡ ካብ ተሞኩሮና ዝተማሃርናዮ መለበሚ ስለዘሎ፡ ንዘላቒ ሰላምን ርግኣትን ክንጥቀመሉ ምእንቲ ኣነባብባና ብዕምቈት ኮይኑ፡ መረዳእታና ናብ ንጡፍ ተበግሶታት ከምርሓና ክኽእል ኣለዎ።
ናይ ኢትዮጵያ ቦታ ኣብዚ ዞባ’ዚ ንእሽቶ ኣይኮነን። እዚ ጉዳይ’ዚ፡ ሕጂ ወይ ሎሚ ዝተራእየና ኣይኮነን። ኣብዚ ዞባ ርግኣት ክመጽእ እንተኾይኑ፡ ናይ ብሓቂ ናይ ኢትዮጵያ ቦታ ንርግኣት ዝድግፍን ንርግኣት ዝሕግዝን ክኸውን ኣለዎ። ቅድም ቀዳድም ከኣ፡ ዘቤታዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ነዚ ሓላፍነታት’ዚ ዝስከመሉ ኩነታት ክፍጠር ኣለዎ። ንሕና ከኣ፡ ን80 ዓመታት ተደጋጋሚ ሽግር ዝረኣናሉ ስለዝኾነ፡ ናይ ኢትዮጵያ ቅሳነትን ርግኣትን ካብ ካልኦት ህዝብታት ናይዚ ጎዶቦ ብዝተፈልየ ዝያዳ የገድሰና። ብኡ መጠን ድማ ግዴታናን ግቡእናን ከነበርክት ኣለና ኢልና ንሰርሕ ኣለና።
· ምስዚ ዝተኣሳሰር፡ ብዝተፈላለዩ ናይ ግዳም ሓይልታት ንወያነ ከም መጋበርያ ተጠቒምካ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣንጻር ኤርትራ ናይ ተነጽሎን ምስይጣንን ዘመተ ክካየድ ጸኒሑ እዩ። እዚ ዘይምኽኑይ ተጻብኦታት’ዚ፡ ኣብዚ ውሁብ ኩነታት እንታይ ኣንፈት ክሕዝ ይኽእል?
= እዚ’ውን ኣብ ውሽጢ ታሪኻዊ ክወናዊ ስእሊ (ፐርስፐክቲቭ) ክንርእዮ ኣለና። ኣብ ውሽጢ’ዚ ክግለጽ ዝጸንሐ ናይ 80 ዓመታት ተሞኩሮን ክንዮኡን ኣእቲኻ ዝርአ እዩ። ሃገራት ኣብ ግዜ መግዛእቲ ብዝተሓንጸጸ ዶባት እየን ቈይመን። ስለምንታይ ከምኡ ኮይኑ ዝበሃለሉ ኣይኮነን። እዘን ብመግዛእቲ ዝቘማ ሃገራት፡ ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ናጽነተን ክጎናጸፋ ከለዋ፡ እተን ናጽነት ዝግበአን ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃ ፍሉጣት እየን ነይረን። ኤርትራ ሓንቲ ካብአን እያ። እኳ ድኣ ካብተን ቀዳሞት ኣብ መወዳእታ 19 ዘመን ብመግዛእቲ ዝቘማ ሃገራት እያ። እንተኾነ ናጽነት ኤርትራ ንስትራተጂያዊ ረብሓታት ኣየገልግልን እዩ፡ ተባሂሉ ብበዓል ፎስተር ዳላስ ዕድልና ተወሲኑ። ክሳብ 1952 ናይ መሰጋገሪ ግዜ ናይ እንግሊዝ ምምሕዳር ነይሩ። ድሕሪኡ፡ እቶም ጎብለላት ዝሓረዩዋ ወኪል ናይ ኣጀንዳታቶም ኣብዚ ከባቢ ኢትዮጵያ ስለዝነበረት ንሕና መሰልና ተነፊግና። ብሰንኪ’ዚ ናይ ግዳም ኣጀንዳ ኣብ ቃልሲ ዘሕለፍናዮ ዛንታ ናይ ትማሊ ዝኽርታት እዩ። ብሰበቡ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ቀሊል ነገር ኣይኰነን። ኣብ ግዜ ስርዓት ሃይለስላሰ ይኹን ደርግ።
ዝተፈላለየ ዘረባታት ክዝረብ ይኽእል ይኸውን፡ ግን ስርዓታት ኣዲስ ኣበባ ናይ ግዳም ኣጀንዳታት’ዮም ዘተግብሩ ነይሮም። ናይ ብሓቂ እንተርኢናዮ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘባእስ ነገር ነይሩ ድዩ? እንታይ ዘባእስ ኣሎ? ገዛእቲ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ስለዝመሰሎም፡ ብዝያዳ ግን ናይ ደገ ኣጀንዳታት ስለዘተባብዖምን ስለዝደገፎምን፡ ንዕኡ ከተግብሩ’ዮም ዝሰርሑ ነይሮም። ናቶም ኣጀንዳ ነይሩዎም ኢልካ ክዝረብ ኣይከኣልን። በቲ ናይ ደገ ኣጀንዳ ዝድገፍ ነይሩ እንተዘይከውን ክንድኡ ዝኣክል ዓመታት እውን ክኸይድ ኣይምኽኣለን። እቲ ናጽነት ኤርትራ ንስትራተጂያዊ ረብሓና ኣየገልግልን’ዩ – ስለ’ዚ ብወኪልና ተገዚኣ ክትነብር ኣለዋ ዝብል ውሳነ እዩ እቲ ኩሉ ሽግር ፈጢሩ። ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ዝነበሩ ስርዓታት ውሳነ ኣይኰነን። ነዚ መኪትና ኣብ ሃገራዊ ናጽነት ክንበጽሕ ዝተኸፍለ መስዋእቲ፡ ነዚ ሃገር’ዚ፡ ሃገር ዝገበሮ ተሞኩሮ እዩ። ተጠሚርና ክንቃለስ እንተኾይንና ንውሽጣዊ ምክፍፋል፡ ንኣናቛቲ ፖለቲካ ክንሰግሮ ነይሩና። ክሳብ 1991 ኣብ ዝተኻየደ ናይ 50 ዓመት ቃልሲ ዝተዋህለ ተመኩሮ ቀሊል ኣይነበረን።
ኣጋጣሚ ምስ ናጽነትና፡ 1991 ዝሑል ኲናት ተወዲኡ። ደምበታት ምብራቕ-ምዕራብ፡ ሶቬት-ኣመሪካ ዝበሃል ተሪፉ፡ ኩነታት ተቐያይሩ። ናብ ሓድሽ መዋእል ኣቲና። ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት፡ ምስ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ጉርብትና ክንምስርት፡ ቀስ ብቐስ ድማ እቲ ዝምድና ብዞባ ደረጃ ጽልዋኡ እናኣሐየልናዮ ክንከይድ ኢልና፡ ብጽሩይ ኣተሓሳስባ ጉዕዞ ጀሚርና። ብግስ ከይበልና፡ ኣነ ምስምስ እየ ዝብሎ፡ ናይ ዶባት ሽግር መጺኡ። ናይ ሓንሽ ጉዳይ መጺኡ። ብናይ መን ኣጀንዳ? ስለምንታይ? ናይ የመን ኣጀንዳ ኣይኰነን። ናይቶም ዓለማውያን ጎብለላት ኢና ዝብሉ ኣጀንዳ እዩ። እዛ ሃገር’ዚኣ ሕጂ’ውን ክትድቅስ የብላን ተባሂሉ – በዚን በቲን ሽግራት ምፍጣር ተጀሚሩ። እቲ ናይ ሓንሽ ምናልባሽ ቀልጢፉ ተወዲኡ ተደቓቒሱ ኢልና ክንዛረብ ንኽእል።
ድሕሪኡ ናይ ባድመ መጺኡ። ባድመ እውን ናይ ፈጠራ ሽግር’ዩ። ባድመ ምስምስ’ዩ። ነቲ ክፍጠር ወይ ክምዕብል ዝግብኦ ዝነበረ ዝምድና ንዕኡ ንምብካልን ንምብራዝን ተባሂሉ ዝመጸ እዩ። ከመይ ተማሂዙ፡ ከመይ ማዕቢሉ፡ ኣብ መወዳእታ ብኸመይ ናብ ዓቢ ግጭት ኣምሪሑ፡ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ከመይ ከይዱ፡ ድሕሪ ብይን ናይ 2002 ከመይ ኢሉ ቀጺሉ፡ እንተድኣ ኢልና፡ ድራኸኡ ናይ ደገ ኣጀንዳታት እዩ። እቲ ኣጀንዳ ናይ ደገ ኰይኑ ግን፡ ጃንዳ ነቲ ኩሉ ታሪኻዊ ዝምድና፡ ነቲ ኩሉ ዝነበረ ናይ ቃልሲ ምሕዝነት ጠሊሙ፡ ኣንጻር ኤርትራ ተበጊሱ። ናቱ ናይ ገዛእ-ርእሱ ጸገም ጥራይ ኣይነበረን። ገዚፍ ናይ ደገ ደገፋት እዩ ኣተባቢዕዎ። ብኣመሪካ ጥራይ ነቲ ጃንዳ ዝተገብረ ድጎማ እንድሕር ገምጊምና፡ ልዕሊ 20 ቢልዮን ዶላር’ዩ። እዚ ብረድኤትን ካልእን ኣምሲልካ ዝተዋህበ ሓገዝ እዩ። ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣናቚትካ ብድሕሪኡ ናብ ኣጀንዳታትካ ተምርሕ። እዚ ሜላ’ዚ ድሕሪ 1991 ምኽታም ናይ ዝሑል ኲናት ዝተማህዘ እዩ።
ፉክያማ እንታይ ኢሉ፡ ካልኦት ዝተፈላለዩ ናይ ምዕራብ ፈላስፋታት እንታይ ይብሉ ኢልና ክንዛረብ ንኽእል። ተጠቓሊሉ ግን እቲ ሓሳባት እንኮ ቁጥባዊ (ዩኒ-ፖላር) ስርዓት ክንምስርት ኢና፣ ንነዊሕ ዓመታት ዓለም ክንገዝኣ ኢና፣ ዓለም ክንገዝኣ ምእንቲ ከኣ፡ ኣብ ክሊታት ናይ ጽልዋ (spheres of influence) ክንከፋፍላ ኣለና፣ ኣብቲ ክሊታት ናይ ጽልዋ ከኣ፡ ወኪላት ይህልዉና ዝብል ኣብ ሰነዳቶም ብጭብጢ ሰፊሩ ዘሎ ኣጀንዳ እዩ። ነዚ ኣጀንዳታት እዚ ኣብዚ ከባቢና ከተግብሩዎ ዝተኸተልዎ ብልሓት፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮነ ካልኦት ጎረባብቲ ብምስምስ ዶብን ካልእን ኣናቛቲ ዝዀነ ኩነታት ምፍጣር እዩ ነይሩ። ኣብተን ሃገራት ዘለዉ መንግስታት ፈሊጦምን ተረዲኦምን መንግስትን ዘበጋገስዎ ነገር እዩ ክበሃል ኣይከኣልን። እቲ ዛዕባን እቲ ምስምሳትን ብቐንዱ ናይ ደገ እዩ። ነዚ ንምትግባር ኣብ ውሽጢ’ዘን 25 ወይ 30 ዓመታት፡ ነቲ ጃንዳ ዝተገብረሉ ድጎማ ቀሊል ኣይኰነን። ብስምዒታት፡ ብትንታነ ዘይኰነ ብጭብጢታት ክትዛረበሉ ትኽእል ኣርእስቲ እዩ።
ካልኦት ዝተፈላለዩ ዞባዊን ዓለማዊን ጉዳያት ዝበሃሉ ካብ 1991 ዝጀመሩ፡ ኣውራ ድማ ካብ 2000 ንድሓር ዝማዕበሉ ኣሃዝ ብኣሃዝ፡ ቦታ ብቦታ፡ ፍጻሜ ብፍጻሜ እንድሕር ጸብጺብናዮም፡ ነዚ ኣጀንዳታት ዝድርኹ ዝነበሩ ናይ ግዳም ሓይልታት እዮም። ክሳብ ሕጂ እውን ንሳቶም እዮም። እዚ ናይ ትማሊ ፍጻሜ፡ ነቲ ጃንዳ ኣሰናቢዱዎ ወይ ኣጉህዩዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ካብኡ ንላዕሊ ግን እቶም ንሕና ዘራያት እናበልና ንገልጾም ብከም ጃንዳ ወያነ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ኣጀንዳኦም ዘተግብሩ ሓይልታት እዮም ተረቢጾም ዘለዉ። ኣብ ውሽጢ’ዚ ሰለስተ ወርሒን ልዕሊኡን በጨቕ-በጨቕ ዝብል ዝነበረ፡ ዝተፈላለየ ናይ ምስይጣን ዘረባታት እንተጸብጽቢናዮ፡ ነጸብራቕ ናይዚ ጭንቀትን ቅብጸትን እዩ ነይሩ። እዞም ሕጂ ከም ጨንፈራዊ ጉዳያት ተመሲሎም ኣብዚ ዞባ ዝረኣዩ ዘለዉ ሽግራት እውን፡ ካብኡ ፈሊኻ ክትርእዮም እትኽእል ኣይኰኑን።
ስለዚ፡ ዝዀነ ፍጻሜ ወይ ምዕባለ ኣብ ዝቕልቀለሉ ኣስፊሕናን ኣዛሚድናን ክንርእዮ ክንክእል ኣለና። በይንና ኣይኰንናን ተዋሳእቲ። ናይ ብዙሓት ተዋሳእቲ መድረኽ’ዩ። እቶም ዝዓበየ ጽልዋ ዘለዎም ከኣ እቶም ጎብለላት ኢና ዝብሉ እዮም። ናይ ጃንዳ ጉዳይ ግን ብዙሕ ኣተዓባቢኻ ዝርአ ነገር ኣይኰነን።
እቲ ጃንዳ እውን ናቱ ጸገም ነይሩዎ እዩ። ንድሕሪት ተመሊስና ኣብ 1970ታት ዝነበረ ኩነታት ክንርኢ ንኽእል ኢና። “ንሕና ምስዚኦም ክንነብር ኣይንኽእልን ኢና፣ ናትና ሃገር ክንምስርት ኣለና. . .” ዝብል ፕሮግራም ሒዙ እዩ ተበጊሱ። ክኸውን ዘይክእል ነገር እዩ፡ ንሕና ሕጂ ሓድሽ ዶባት ክንስእል ኣይኰናን፡ እዚ ፕሮግራም’ዚ ኣየስርሕን’ዩ ተባሂሉ፡ ድሕሪ ክንደይ ምይይጥ እዩ እቲ ሓሳብ ተለዊጡ። እቲ ጃንዳ ካብ ፈለማ ንናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ እዩ ተበጊሱ ነይሩ ኢልካ ክትዛረብ ኣይትኽእልን። ምስቲ ዝነበረና ዝምድናታትን ምሕዝነትን ግን እቲ ኣተሓሳስባ እናማዕበለ መጺኡ፡ ተቐይሩ። ድሕሪ 1991 እውን፡ ወያነ ነዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት ኢትዮጵያ ናብ ምፍጣር ክኸይድ ከሎ፡ ነቲ ኣተሓሳስባ ንምቕያር ዝከኣለና ጽዒርና ኢና። ብእኡ ጥራይ ግን ክኸይድ ዝኽእል ኣይነበረን። ማዕረ ማዕረኡ ናይ ደገ ኣጀንዳታት ኣሎ። ኣብ ዞባና ጥራይ ዘይኮነ ኣብ በበይኑ ከባቢታት ዝፍጠር ኩነታት ክንርእዮ እንተዄይንና ከምኡ እዩ።
ስለዚ፡ እዚ ሕጂ ትማሊ ዝርኣናዮ እውን ኣብ መዕለቢኡ በጺሑ እዩ፣ ተወዲኡ እዩ ኢልና ክንዛረብ ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ፡ እዞም ኣጀንዳታት እዚኣቶም ጽባሕ ንግሆ ክድቅሱ ድዮም? ኰይኑ እዩ’ሞ ንቀበሎ ኢሎም ክኸዱ ድዮም? ሓቂ እዩ ጅሆ ናይ ተሞኩሮታትና ኣይንኸውንን። ግን ኣብ 80 ዓመታት ተጠራቒሙ ዝተኣከበ ዝተማሃርናሉ ጉዳያት ስለዘሎ፡ እዚ ኣጀንዳ’ዚ ጽባሕ ንግሆ ክተርፍ’ዩ፡ ሕጂ ክቕየር’ዩ፡ ኢልና ክንሓስብ ኣይንኽእልን። እቲ ምዕባለታት እውን ንርእዮ ዘለና እዩ። ኣብ ውሽጢ’ዚ ዞባ’ዚ ጥራይ ዘይኰነ፡ ወጻኢ ካብዚ ዞባ ዘሎ ኩነታት እውን ንሱ እዩ። ኣብ ዒራቕ፡ ሶርያ፡ ሊባኖስ፡ ሊብያ፡ ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳን ዘሎ ዝተፈላለየ ምትእትታዋትን ምሕንካራትን መግለጺኡ እዩ። እንተኾነ እዚ ትማሊ ብወገን ጃንዳ ወያነ ዝተፈጸመ ዕንደራ ብዙሕ ነገር ተማሂርናሉ ኣለና። ንዝመጽእ ግን ከመይ ጌርና ንኸምዚኦም ዝኣመሰሉ ዘረግቲ ጉዳያት ንገትኦም ናብኡ ዝጠመተ መደባት ከነውጽእ ኣለና።
እዚ ሕጂ ዘሎ ኣጀንዳታትን መግለጺታትን ….. ኣሰይጥን፡ ሃድድ፡ በትሪ ኣወጣውጥ፡ ደስቕ፡ ኣካፍእ፡ ኣጸልም…. ምስ ተሞኩሮና ኣዛሚድና ከም ንቡር ክንወስዶ ንኽእል። እገዳ ክሓልፍ ከሎ ከመይ ገይሮም ነቲ እገዳ ኣሕሊፎሞ ናይ ቀረባ ተዘክሮ እዩ። እቲ ጉዳይ ውዱእ’ዩ ነይሩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዕላማ ፍሉጥ ስለዝዀነ። ንኤርትራ ከመይ ጌርካ ተዳኽማ፡ ትድህካ፡ ተርዕማ….። ነዚ ንምግባር ትጥቅን፡ ትሕሱ፡ ሓሰውቲ መሰኻኽር ተምጽእ፡ መሰኻኽር ተፈራርሕ፡ መሰኻኽር ትድልል፡ ኣብ መወዳእታ ባዕልኻ ዳኛ ትኸውን፣ ባዕልኻ ቀጻዒ ትኸውን። ሕጂ ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ወርሒ ዝተራእየ ተመሊስና ምስቲ ናይ እገዳ ዓመታት እንተርኢናዮ፡ እቲ ኣካይዳ፡ እቲ ቅኒት ናይ ኣእምሮ ሓደ እዩ። ከመይ ገይርካ ተጸልም፡ ተካፍእ፡ ተሰይጥን፣ ከመይ ጌርካ ትኹንን፡ ብኸመይ መሰኻኽር ተምጽእ፡ ትፈርድ….። ነዚ ኣብ መቓን ናይቲ ንነዊሕ ጠሚትና ክንሃንጾ ዘለና ርግኣት፡ ከነደልድሎ ዘለና ልኡላውነት ከመይ ጌርና ክንሰርሓሉ ኢና – ዓቢ ትምህርቲ ቀሲምና ኣለና። እዚ ናይ ደገ ኣጀንዳታት ክተርፍ’ዩ፡ ጽባሕ ክቕየር’ዩ፡ ጽቡቕ ድሌት ክህሉ’ዩ፡ ከይበልና ብናትና ንጡፍ ኣከያይዳ ጥራይ ክንቆጻጸሮ ከምእንኽእል ታሪኽ ምሂሩና እዩ።
· ክቡር ፕረዚደንት ከምዚ ክትጠቕሶ ዝጸናሕካ፡ ነቲ ኣብ ዞባና ዝበጋገስ ዘሎ ሓድሽ ናይ ሰላምን ምትሕብባርን ሃዋህው ብኣሉታ ክጸልዉ ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ምዕባለታት ክርኣዩ ጸኒሖም ኣለዉ። ዶባዊ ምስሕሓብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ብጉዳይ ማይ ኒል ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ግብጽን ዘሎ ዘይምቅዳው ካብቶም ቀንዲ እዮም። እዚ ምስሕሓባት’ዚ ኣብ ፍትሒን ሕግን ሓባራዊ ረብሓን ተመርኲሱ ዘላቒ ፍታሕ ክርከቦ ብዞባ ደረጃ እንታይ ክግበር ይከኣል? ኤርትራ ክትጻወቶ እትኽእል ምቕሉል ኣበርክቶ’ኸ እንታይ ኣሎ?
= ነዛ ሕቶ’ዚኣ ክንምልሳ – እንታይ’ዩ መወከሲ ወይ መርሓ ናይ ወጻኢ ፖሊሲና? እቲ መርሓ ኣብ ምንታይ ዝተመርኰሰ’ዩ ክንርኢ ኣለና። ዘይርግኣት ኩሉ ግዜ ካብ ዘይምውዳን ዝመጽእ’ዩ። ሚዛንውነት (ባላንስ) ኣብ ዘይብሉ ዘይርግኣት ይመጽእ፡ ግጭት ይመጽእ፡ ዝተፈላለየ ጌጋ ቅማረ ይምዕብል። ስለዚ፡ ኣብ ዞባና ርግኣት ክመጽእ፡ ውዳነ ወይ ሚዛን ክህሉ ኣለዎ። ሚዛን እንታይ ማለት እዩ? ንሕና ብሓፈሻዊ ብጆግራፊያዊ ኣገላልጻ፡ ጎደቦና እንብሎ ኣርባዕተ ኣቖምቲ ኣካላት (components) ኣለዉዎ። ሓደ ናይ ኒል ተፋሰስ ወይ basin እዩ፣ ኣብኡ ሃገራት ተፋሰስ ኒል ኣለዋ። ካልኣይ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ እዩ። ወጻኢ ካብ ተፋሰስ ኒል ዝዀና ወይ ኣብ ክልተኡ ዘለዋ ሃገራት ዝርከብኦ። ሳልሳይ፡ ኣዝዩ ስትራተጂያዊ ጎዶቦ ቀይሕ ባሕሪ እዩ። መዳውብቲ ቀይሕ ባሕሪ ዝኾና ሃገራት ዝሓቊፍ። ራብዓይ ኸሊጅ ወይ ወሽመጥ ዓረብ እዩ። እዚ ንሓድሕዱ ተወሳሲቡ ሓደ ጎደቦ እዩ። በይኑ ተሓጺሩ ዝኸይድ ኢልና ግን ክንዛረብ ኣይንኽእልን።
እታ ኣቐዲመ ምውዳን ዝበልኩዋ ምእንቲ ክትህሉ እምበኣር፡ ነፍሲ-ወከፍ ሃገር ቦታኡ ክሕዝ ክኽእል ኣለዎ። እዚ ዓቢ እዩ፣ እቲ ንእሽቶይ እዩ፣ ሃብታም’ዩ፣ ድኻ’ዩ ዘይኰነ፡ ናይ ምትሕግጋዝ፡ ናይ ምርድዳእ ሃዋህው ፈጢርካ ሃናጺ ዝዀነ ስጉምቲታት ክትወስድ ምእንቲ፡ እቲ ባላንስ ወይ እቲ ምርግጋእ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ። ኣብዚ ናይ ነፍሲ-ወከፍ ሃገር ተራ ክህሉ ኣለዎ። ንሕና ከም ንእሽቶ ሃገር፡ ኣብ ውሽጢ’ዚ ጎደቦ’ዚ ካብ ዓቕምና ንላዕሊ ዝተጋነነ ተራ ክህልወና እንሓስበሉ ምኽንያት የለን። ንሓስቦ ነገር እንድሕር ኣሎ፡ ኣብ ውሽጢ ርጉእ ሃዋህው፡ ኣብ ውሽጢ ሰላም ዝሰፈኖ ሃዋህው ምንባር እዩ። ልምዓት ካልእ ረብሓታትን ክንረክብ እንተዀይንና፡ ኣብ ውሽጢ’ዚ ጎደቦ ሰላምን ርግኣትን ክህሉ ዝያዳ ንዓና የገድሰና። ምናልባት ነቶም ዓበይቲን ሃብታማትን ዘይክርኣዮም ይኽእል ይኸውን፣ ንዓና ግን ዝያዳ ይረኣየና። ከምኡ ክፍጠር ክኽእል ኣለዎ ክንብል ከለና፡ ካብ ጽቡቕ ድሌት ዝተበገሰ ጥራይ ዘይኰነ፡ ክዉን ኣረኣእያ እዩ። ስለዚ፡ እቲ ጎደቦ እዚ ክህሉዎ ክኽእል ኣለዎ። እቲ ጸገም እንታይ እዩ – ኣብ ውሽጢ’ቲ ጎደቦ ዘሎ ዘይምምዝዛን እዩ። ብናይ ተፋሰስ ኒል እንድሕር ጀሚርና፡ ግብጺ ኣብቲ ምዕሪት (equation) ኣበይ ኣላ? ሱዳን? ደቡብ ሱዳን? ኢትዮጵያ ብዓቢኡ ኣበይ ኣላ? ሶማል፡ ጅቡቲ የመን ኣበይ ኣለዋ? ስዑዲያ ኣበይ ኣላ? ኩሎም’ቶም ኣብ ውሽጢ’ዚ ጎደቦ ዘለዉ ሃገራትን ህዝብታትን ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለዉ? ቦታኦም ሒዞም ኣለዉ ድዮም? ንዓኣቶም ኣሳንዩ ከተሓባብሮም ዝኽእል ሃዋህውን ባይታን ኣሎ ድዩ ናይ ብሓቂ? ውሽጣዊን ጎደቦኣዊን ኩነታቶም ሚዛኑ ምዕሩይ ድዩ ኣይኰነን? ነፍሲ-ወከፍ ቦታኡ ሒዙዶ ኣይሓዘን? ናይ ደገ ረቛሒታት’ከ ክሳብ ክንደይ እዩ ጽልዋኡ? ክንርእዮ ዘለና እዩ።
በዚ መንጽር ምስ ዝጥመት፡ እዚ ጎደቦ እንብሎ ዘለና ናቱ ናይ ገዛእ-ርእሱ ናጻ ህላወ ኣለዎ ድዩ? ኣብቲ ጎደቦ እንብሎ ንባዕሉ ዞባውያን ጎብለላት ኢና ዝብሉ ኣለዉ። እዞም ዞባውያን ጎብለላት እዚኣቶም ነናቶም ክሊ ናይ ጽልዋ ክፈጥሩ ስለዝደልዩ፡ ኣብ ውሽጢ’ዚ ንሕና ጎደቦ እንብሎ ዝፈጥሩዎ ጸገማት መወዳእታ የብሉን። ኣብ ርእሲኡ ብዓለም ደረጃ ጎብለላት ኢና ዝብሉ ዘለዎም ምትእትታው፡ ነቲ ሚዛን ክሳብ ክንደይ ከምዝሓቑኖን ከምዘናውጾን ክንግንዘብ ኣለና። ስለዚ፡ እቲ ህሉው ኩነታት ናበይ ገጹ የምርሕ ኣሎ? ኩሎም እዞም ተዋሳእቲ እንብሎም ኣብ ውሽጢ’ቲ ጎደቦ እንታይ ተራ ኣለዎም? ዝሕንክሩ ዝጽይቑ፡ ዘባእሱ፡ ዘናቑቱ፡ ዝተፈላለዩ ኣጀንዳታት ስለዘለዉ፡ ነዚኣቶም ከይሰገርካ ናይ ብሓቂ ርጉእ ጎደቦ ክትፈጥር ንህዝቢታትካ ዝጠቅም ባይታ ክትፈጥር ኣጸጋሚ እዩ።
እዚ ሕጂ ናይ ዶባት ሽግር ተመሲሉ ዝቀላቐል ዘሎ፡ ኣጽብብ ኣቢልና ጥራይ ክንርእዮ የብልናን። ኣብ ውሽጢ’ዚ መቓን’ዚ ክርአ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። መን’ዮም እቶም ተዋሳእቲ? ዘቤታውያን ይኹኑ ካብኡ ወጻኢ ብዞባ ደረጃ ወይ ብዓለም ደረጃ ዝጥመቱ ተዋሳእቲ? እንታይከ ይገብሩ? በዚ ዘሎ ኣካይዳ፡ እዚ ሕጂ ኣብ ኣርባዕተ ኣቖምቲ ኣካላት ከፊልና ንርእዮ ዘለና ጎደቦ ናብ ከመይ ገጹ ከምርሕ ይኽእል? ዝሓለፈ 10፡ 30 ዓመታት ከመይ ነይሩ? እቲ እንኮ ቁጠባዊ ዓለም ክንፈጥር ኢና ተባሂሉ ዝተበገሰ ኣጀንዳታት ከመይ ጸልዩዎ? እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት’ከ ከመይ ይጸልዎ ኣሎ? ኣብ ውሽጢ’ዚ መቓን’ዚ፡ ከም ኣብነት ናይ ተፋሰስ ኒል እንተወሲድና፡ ምስ ሓጽቢ ሚለንየም ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ዘሎ ጸገም ከመይ ጌርና ንርእዮ?
ኣነ ኣብ መዛግብተይ ዝሓዝክዎ ብዙሕ ነገራት ኣሎ። እዚ ናይ ኒል ጉዳይ ኣቓልቦይ ዝሰሓበ ኣብ 1993 ረፈረንደም ተኻይዱ ከም ናጻ ሃገር ምስ ተፈለጥና፡ ኣብ ካይሮ ናይ መራሕቲ ሃገራት ኣኼባ (summit) ስለዝነበረ – ንመጀመርያ ግዜ ኣብኡ ተሳቲፍና። ናይ ናይል ጸገም ምናልባት ከንብቡ ንዝደልዩ እቲ ጂኦ-ፖለቲክስ እንታይ’ዩ? ኣብኡ ዝጸንሑ ግጭታት እንታይ እዮም? በብዘመኑ መጺእካ ክዝረብ ይከኣል ይኸውን። ጽሑፋት ስለዘለዉ ክንበቡ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ኣኼባ ምስ መለስ ብሓንሳብ ኢና ነይርና። ኣብ ሎቢ ኮፍ ኢልና ብዙሕ ነዕልል። ሽዑ ግብጺ ብመትረብ ስዌዝ ካናል ገይሮም ማይ ኒል ንእስራኤል ክሸጡላ እዮም ዝብል ዘረባ ነይሩ። ቤላ-ቤለው ድዩ ሓቂ ዝፍለጥ ኣይነበረን። መለስ “እዚ ጉዳይ’ዚ፡ ምስ’ዞም ግብጺ ክዛረበሉ ሓሲበ ኣለኹ” ይብለኒ። “ሕጂ ኢና ንብገስ ዘለና፣ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ዓበይቲ ጉዳያት እሞ ከኣ ብቐጥታ ዘይምልከተና ንምንታይ ተልዕሎ። ኣብዚ ናይ መጀመርያ ሱታፌና ከምዚ ከተልዕል ዘድሊ ኣይኮነን?” ተባሃሂልና። ንሱ እውን “ሓቅኻ ኢኻ፡ ዘሀውኽ ምኽንያት’ውን የብሉን፣ ኣብ ዝዀነ ኣጋጣሚ ከነልዕሎ ኢና” ኢሉኒ። ካብኡ ናብ ምሳሕ ኬድና፣ ድሕሪ ምሳሕ ኣብ ሎቢ ኮፍ ኢለ ከለኹ፡ ነዲሩ መጺኡ። እንታይ ደኣ ኴንካ ምስ በልኩዎ “እዋእ ከምታ ዝተረዳዳእናያ ሱቕ ከይብል፡ ንዑመር ሱሌማን ከይደ ረኺበዮ። ከምዚን ከምቲን ይበሃል ኣሎ’ሞ ንምንታይ እዩ ኢለ ምስ ተዛረብኩዎ፡ ብንዕቀት “መን ኢኻ ንስኻ?” ኢሉኒ። ድሓን እዚኦም ከርእዮም እየ፣ ከምቲ ቱርኪ ንሶርያን ዒራቕን ዝገበረቶ…..” ብዙሕ ዘረባታት መጺኡ።
ኣብ ናይ ደርጊ ግዜ፡ ብዛዕባ ማይ ኒል ዝዝክሮ፡ ኣብቲ ናይ ናጽነት ቃልሲ ዓረብ ንኤርትራ ይድግፉዋ እዮም ይበሃል ስለዝነበረ – በቲ ናይ ሽዑ ዝነበረ ግምታት – መንግስቱ እንታይ ዝብል መደረ ገይሩ ‘ዓረብ ነዳዲ እንተልዩዎም፡ ንሕና ድማ ማይ ኣለና’፣ እዚ ማለት 80% ካብ ማይ ኒል ካብ ኢትዮጵያ ስለዝምንጩ፡ ከም ፖለቲካዊ ሓይሊ (political weapon) ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና ማለቱ እዩ። እዚ ዝብል ዘለኹ፡ ኣብቶም ስርዓታት ዝነበረ ኣተሓሳስባታትን ጸገማትን ንምግላጽ እዩ። ሕጂ ክሓስቦ ከለኹ፡ እቲ ናይ ኒል ጉዳይ፡ ናይ ጃንዳ ወያነ ጉዳይ ኣይነበረን። ኣብቲ ግዜ’ቲ ነዚኣ ጉዳይ ዝደፋፍኡዋ ዝነበሩ መን’ዮም እንተ ተባሂሉ፡ ምስቲ ዝነበረ ዞባዊ ወይ ጎደቦኣዊ ቅልስ ዝበሃል፡ ናይ ግብጺ ተራ ንምድራት ወይ ንምሕናቕ፡ ብኡ ኣቢሎም ድማ ንምቁጽጻር ዝደልዩ ሓይልታት ኣብዚ ዞባን ወጻኢ ካብዚ ዞባን ከምዝነበሩ ናቱ መግለጺታት ኣሎዎ። ኣብ ዝርዝር ክኣቱ ኣይደልን እየ። ግን፡ እዚ ናይ ኒል ዝበሃል ጉዳይ፡ ብናይ ደገ ምድፍፋእ እዩ እቲ ፕሮጀክት ተጀሚሩ።
ካብ 2011፡ ሚለንየም ግድብ ክስራሕ ካብ ዝጅምር፡ መነመን’ዮም ኣብኡ ዘበርክቱ ነይሮም? መነመን’ዮም ዝድጉሙዎ ነይሮም? ብኸመይ መገዲ’ዩ ኣብዚ ደረጃ’ዚ በጺሑ? ናይ ብሓቂ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ፡ ዝተጠናነገ ምትእትታዋት ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ሕጂ፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ናይ ሱዳንን ኢትዮጵያን ግብጽን ሽግር እንተ ኢሎምኒ – የዋሃት ምናልባሽ ከምኡ ኢሎም ክሓስቡ ይኽእሉ ይዀኑ፣ ኣብኡ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኰነን። እቲ ጉዳይ ናይ ፒ.ኣር መቆራቘሲ መኣዲ ኰይኑ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ፡ ወይ ድማ ናይ ዝተፈላለዩ ተጋጨውቲ ኣጀንዳታት መሐመሲ እዩ ኰይኑ ዘሎ። ከምኡ ስለዝዀነ ከኣ፡ እቲ ናይ ብሓቂ ሽግር ክፍታሕ ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ እዩ ዘሎ። ብፍላይ እቲ ግድብ ክዉን (accomplish fact) ይኸውን ስለዘሎ፡ እቲ ጉዳይ ሕጂ ኣጸቢቑ ይጓሃሃር ኣሎ። ስለምንታይ ቅድሚ 5 ዓመት ኣይተላዕለን? ስለምንታይ ቅድሚ 10 ዓመት ኣይተላዕለን? ብሕልፊ ከኣ ስለምንታይ ምስራሕ ክጅምር ከሎ ዘይተላዕለ? ተላዒሉ ነይሩ እዩ ይበሃል፡ ዝተፈላለየ ምስምሳት ይቐርብ’ዩ። ግን ነዚ ንምፍትሑ ብዕቱብ ተላዒሉ ዝተዝርበሉ ኣይነበረን። እቶም ሕጂ ዝዛረቡ ዘለዉ፡ ሽዑ ርዒሞም ትም ዝበሉ፡ ወይ ንዞባውያንን ጎብለላት ወይ ንዓለማውያን ጎብለላት ከሐጉሱ ተቐቢሎሞ ዝነበሩ እዮም። ሕጂ ምስ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ናይ ምስግጋር መድረኽ እዩ ዝለዓል ዘሎ። ነዚ ጉዳይ’ዚ ክፈትሑ ናይ ብሓቂ ድልየት ኣሎዎም እንተኾይኑ’ኸ ብኸም’ዚ ጌርካ ክፍታሕ ይከኣል ድዩ? እዚ ናትና ኣረኣእያ’ዩ፡ ብኻልኦት ቅቡል ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ እዚ ሕጂ ዘሎ ኣተሓሕዛ ናይ’ቲ ጉዳይ መፍትሒ ኣይኮነን። ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ናብ ሕቡራት ሃገራት ክንወስዶ ኢና ዝባሃል ዘረባ፡ ወይ ድማ ኣመሪካ ከም ዓራቒትን ሸምጋሊትን ክንወስዳ ንኽእል ኢና ወይ ካልእ ዝተፈላለየ ዝበሃል. . . ኣነ መናውሒን ነቲ ሽግር ከይተፈትሐ ከም ዝቕጽል ዝገብርን’ዩ።
ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ፡ ናይ ኒል ተፋሰስ ሓደ ካብ ኣቖምቲ ኣካላት ጎዶቦና ስለዝዀነ፡ ጉዳይ ርግኣቱ ዋላ ብቐጥታ ኣይኹን ብተዘዋዋሪ ይጸልወና እዩ። ነዚ ዝገለጽክዎ ድሕረ ባይታ ገዲፍካ፡ ከመይ ገይሩ ክፍታሕ ይከኣል፡ ብቀዋሚ ዝጸንሐ ፖሊስና ኣሎ። እዚ ከባቢ’ዚ ናይ ኢትዮጵያ 110 ሚልዮን፡ ናይ ሱዳን 40 ሚልዮን፡ ናይ ግብጺ 100 ሚልዮን ህዝቢ እንተወሲኽናሉ፡ 250 ሚልዮን ህዝቢ ዘለውዎ እዩ። ኣብ ዝመጽእ 25 ዓመታት እዚ ቁጽሪ’ዚ ብዕጽፊ ክዓቢ’ዩ። ስለ’ዚ እዞም ጸጋታት ናይ ማይ ዝበሃሉን ካልኦት ጸጋታትን ኣብ ውሽጢ ንመጻኢ ወለዶታት ከገልግል ብዝኽእል ቴኪኒካዊ ገምጋማት ጥራይ፡ እቲ ማይ ከመይ ጌርካ ተተኣኻኽሎ ከመይ ጌርካ ትጥቀመሉ፡ ንጸዓት፡ ንሕርሻ፡ ንዝስተን ንጽርየትን ወዘተ. . . ኮፍ ኢልካ ሓደ ብሓደ ክዝረበሉ ክኽእል ኣለዎ። እንተዘየሎ ኣነ ዘራይ ኣለኒ፡ ኣነ ደጋፊ ኣለኒ፡ እናበልካ፡ እቲ ሓደ ናቱ ናይ ጸወታ ወረቓቕቲ የምጽእ፡ እቲ ሓደ ናቱ ኣዳልዩ ይመጽእ፡ ኣብ ኮለል ምእታው፡ ማዕረ’ቲ ዝኸይድ ዘሎ ምዕባለታት ስለዘይኰነ፡ ሃዲእካ ናይ ብሓቂ ዕቱብ ፍታሕ ክግበረሉ ኣለዎ። ነዚ ሕጂ ዘሎ 250 ሚልዮን ጥራይ ዘይኰነ ን500 ሚልዮን ከም ዘገልግል ሓሲብካ ስለምንታይ ዘይዝረበሉ። ተክኖለጂታት ከተተኣታቱ ትኽእል፡ ናይ ጸዓት መወሃሃዲታት ከተምጽእ ትኽእል፡ ካልኦት ዝተፈላለዩ ናይ ምትሕግጋዝ ንግዳዊን ወፍራዊን መደባት’ውን ክትሓስበሉ ትኽእል። ስለዚ ብኣሃዛት እናተገምገመ እቲ ዝበለጸ ንኹሉ ከርብሕ ዝኽእል ሓደ ፍታሕ ክቐርብ ይግባእ። እንተዘየለ፡ በዚ ሕጂ ዘሎ፡ ናይ ዜናን ህዝባዊ ርክባትን ቅሩቁሳት እቲ ሽግር ክፍታሕ ዘለዎ ዕድል ኣብ ኣድማስ ኣይርአን ዘሎ። እዚ ጉዳይ’ዚ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ውሽጢ’ዚ ጎዶቦ ዘለዉ ኣሰከፍቲ ጸገማት እዩ።
ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝጎሃሃር ዘሎ ጉዳይ ዶብ’ውን ናይ ብሓቂ ዘስደምም’ዩ። ብኸመይ መጺኡ? ስለምንታይ ኣብዚ ሓጺር ግዜ ከም’ዚ ኢሉ ማዕቢሉ? ስለምንታይ መመሊሱ ኣርእስቲ ናይ ዜና ይኸውን ኣሎ? ናይ ብሓቂ ዘስክፍ እዩ። ነዊሕ ዓመታት ተንጠልጢሉ ዘጸንሐ ጉዳይ’ዩ። ኣብ ሱዳን ዝጸንሐ ሰልፊ “ሙእተመር ኣልወጠኒ” ብፍላጥ ክጻወተሉ ዝጸንሐ፡ ምስ ጃንዳ ወያነ ይኹን ምስ ካልኦት ዘቀራርብዎም ዝነብሩ ናይ ዓለም ይኹን ናይ’ቲ ዞባ ሓይልታት ተደቓቒሱ ዝጸንሐ ጉዳይ’ዩ። ስለምንታይ ሽዑ ኣይተፈትሐን፡ ንፈልጦ ብዙሕ ዝርዝራት ኣሎ። ስለምንታይ ሕጂ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ምስግጋር ኣብ ዝርከባሉ ግዜ ከም ሽግር ይጎሃሃር ኣሎ። ናብ ወተሃደራዊ ረጽሚ ከምርሕ’ከ እንታይ ምኽኒት ኣሎ። ህድእ ኢልካ ነቲ ዘጓሃህር ዘሎ ረቛሒታት ምርኣይ የድሊ። ኢድካ ናብ እከለ ወይ ካልእ ምምልካት ትርጉም የብሉን። ክሳብ ክንድኡ ዘረብጽ ጉዳይ እውን ኣይኮነን። ተወንዚፉ ክጸንሕ፡ መዓልቲ ፈሊኻ ድማ፡ ሃዲእካ ክፍታሕ ዝኽእል እዩ። ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያን ካርቱምን ዝነበሩ ስርዓታት ክጻወትሉ ዝጸንሑ ጉዳይ ስለዝዀነ፡ ንነባሪ ወይ ዘላቒ ፍታሕ እንታይ ክግበር ይከኣል ክሕሰበሉ ኣለዎ። ናብ ረጽሚ ምእታው ንመን የርብሕ? እዚ እውን ካልእ ኣብዚ ጎዶቦ ዘሎ ኣሰካፊ ጉዳይ’ዩ። ናይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ሽግር እውን ኣይኰነን። ጋዜጠኛታት፡ ክኢላታት፡ ፈሊጣት ኢትዮጵያ ከምዚ በለት ሱዳን ከምዝበለ እናበሉ ዘረሳንዎ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ። ግን ምኹኑይ ኣይኮነን። ሃዲእካ ብቐሊሉ ክፍታሕ ዝከኣል እዩ። ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘባእስ ዝዀነ ምኽንያት የለን። ክልቲአን ሃገራት ኣብ ናይ ምስግጋር ግዜ እየን ዘለዋ። ቅድሚ ነቲ ምስግጋር ናብ ዝሓሸ ባይታ ከብጽሖ ዝኽእል ኩነታት ይኺድ’ሞ፡ ብድሕሪኡ ናይ ፈሸጋ ይኹን ካልእ ከባቢታት ጸገም ኮፍ ኢልካ ክፍታሕ ዝኽእል እዩ። ቀዳምነት ክወሃቦ ዝግባእ ዝዓበየ ጉዳይ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ዝምድና እዩ።
ከም’ዚኦም ዝኣመሰሉ ሽግራት ኣብዚ ዞባ፡ ኣተሓሕዛኦም ናይ ባዶ እኩብ ጸወታ’ዩ ዝኸውን ዘሎ። ንሕና ኣብ ከምዚ ጉዳያት ሓደ ቀዋሚ ፖሊሲ ኣለና። ብዘይ ስሰዐ፡ ብዘይ ጸወታ፡ ኣነ ይኸስብ – ንስኻ ትኸስር፡ ካብ ዝዓይነቱ ኣካይዳ ወጺእካ፡ ኣብ ምቹእ ባይታ ናይ ምርድዳእ ቅኑዕ ኣገባባት ወጺኡዎም ክፍትሑ ዘለዎም እዮም። እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘለና ግን ናይ ብሓቂ ንኣእምሮናን ሕልናናን ጸርፊ ጥራይ’ዩ። ብወገንና ነዚ ጉዳያት’ዚ ክንግደሰሉ ግቡእ’ዩ። ልክዕ እዩ ዓቕሚናን ጽልዋናን ኣይነጋንን፡ ዓቕምና ንፈልጥ ኢና። እቲ ዘሎ ኩነታት ኣሰካፊ ብምዃኑ ግና ጎስኻዮ ዝሕለፍ ኣይኰነን። ስለ’ዚ፡ ነቲ መሰረታዊ ፖሊሲናን መርሓናን ከም መወከሲ ሒዝና፡ ናይ ፍታሕ ሓሳባትና ነቕርብ። ናይ ሶማል ጉዳይ ይኹን ናይ ደቡብ ሱዳን፡ ናይ የመን ይኹን ካልኦት ዝተፈላለዩ ጉዳያት፡ ብህድኣት ብቕኑዕ ኣገባብ ፍታሕ ክርከበሎም ዘይክእለሉ መገዲ የለን።
እዚ ሽግራት’ዚ ናይ ደገ ኣጀንዳታት ዝጸልዎን መመሊሱ ዝሕንክሮን፡ ናይ ውሽጢ መጋበርያ ክረክብ እንከሎ ድማ ኣጸቢቑ ዝጉህር ዘሎ ብምዃኑ፡ ተስፋ ዘቚርጽ’ዩ እኳ እንተዘይተባህለ፡ ነቲ ጸገም ብዕምቈት ተረዲእካ ንዝሓየለ ተበግሶታት ዝድርኽ እዩ። ምኽንያቱ ተወንዝፎ ወይ ፍታሕ የብሉን ኢልካ ትገድፎ ኣይኮነን። ግድን ፍታሕ ክርከበሉ ኣለዎ። ኣብ ምፍትሑ ድማ፡ እቶም ቀዳምነታት ክፍለጡ ኣለዎም። ንኣብነት ቀዳምነት ናይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ጉዳይ ፈሸጋ ወይ ጉዳይ ዶብ ድዩ? ኣይኮነን። ነቲ ቀዳምነት ዘይኮነ ጉዳይ ቅዳምነት ሂብካ፡ ካልኦት ቀዳምነታት ኣወንዚፍካ ክፍጠር ዝኽእል ምትሕልላኻት’ከ ተመሊስካ ኣብ ሕላፍ ሰዓት ክእረም ይኽእል ድዩ? ናይ ሕላፍ ሰዓት ፍታሕ ክንጽበየሉ ዘይብልና ሕጂ ብዝሓየለ ንጥፈት ክንሰርሓሉ ዘለና እዩ። ምኽንያቱ እዚ ጎዶቦ’ዚ ጥጡሕ ሃዋሁውን ድልዱል ባይታን ከይተመስረተሉ፡ ኣብ ገፊሕ ናይ ምትሕግጋዝ መደባት ክትኣቱ ዝከኣል ኣይኮነን።
ስለ ፓንቶን አሠራር እራስዎን ለመሞከር ሳይደናገጡ ሰምተው ያውቃሉ? መኪና አለህ ስለዚህ ብዙ ነገር የሰማኸውን ሂደት መሞከር ይፈልጋሉ? እነዚህ ገጾች ለእርስዎ ናቸው!
የ “መጀመሪያ” ሞተርዎን እንዲቀይር ይረዱዎታል ፣ ይህም ብክለት እንዲቀንስ እና ትንሽ አነስተኛ ነዳጅ እንዲወስድ ( እውነታው በተጣራ ላይ ሊነበብ ከሚችለው 70 ወይም 80% ውሃ ጋር ምንም ግንኙነት የለውም… ቆሻሻ ነው!)
ስለዚህ ይህ ሰነድ የጳውሎስ ፓንቶን “ፈጠራ” ፈጣን አቀራረብ ሲሆን የመጀመሪያ ንድፍዎን ለመገንባት ዕቅዶች እና ምክሮች ይከተላሉ ፡፡ የታየው ስብሰባ በአነስተኛ ማጭድ ሞተር ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡
ይጠንቀቁ ፣ እነዚህ ምክሮች ለተሽከርካሪዎ (መኪና ወይም ሞተር ብስክሌት) በጣም ተፈፃሚነት ያላቸው ናቸው ፣ ይህም ብዙ ተጨማሪ ሥራን ይፈልጋል። በተጨማሪም ፣ ይህ በአጠቃላይ “የውሃ ዶፒንግ” ጉዳይ ሲሆን ይህም በተሽከርካሪው ላይ ማሻሻያ በሚደረግበት ጊዜ ነው ፡፡ በ ላይ የፓንቶኒዝ ተሽከርካሪዎች ተጨባጭ ምሳሌዎችን ለማየት forum, እዚህ ጠቅ ያድርጉ
ማኅበረ ቅዱሳንን በተመለከተ ያወጣሁት ጽሑፍ ያሳዘናችሁ መሆኑን የገለጣችሁልኝ ወዳጆች አላችሁ፡፡ በእውነቱ ኀዘናችሁን እረዳለሁ፡፡ ይሰማኛልም፡፡፡ ይህ እንዳይሆንም የበኩሌን ሁሉ ጥረት አድርጌያለሁ፡፡ ግን ጥረቱ ሁሉ መና ሆኖ ቀረ፡፡
ማኅበሩ ብዙ የሠራ፣ ብዙም ይሠራል ተብሎ የሚታመን ነው፡፡ በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ላይ ለውጥ አምጥቷል፡፡ ምንም የሚጠበቅበትን ያህል ባይሆን፡፡ ነገር ግን የሰዎች ማኅበር ነውና ያጠፋል፡፡ ይሳሳታልም፡፡ ለእኔ ከባዱ ችግር ማጥፋቱ አይደለም፡፡ ጥፋቱ የሚታረምበት ውስጣዊ አሠራር ከሌለው እንጂ፡፡
ለብዙ ዓመታት እኔም እንደ እናንተ ነበር የማምነው፡፡ ችግሮችን ዝም ብንላቸው ይፈታሉ ብዬ፡፡ ከዝምታም በላይ በአካል እና በጽሑፍ ለሚመለከታቸው ሁሉ ገልጫለሁ፡፡ ከአንዳንዶቻችሁም ጋር በጥልቀት ተወያይቻለሁ፡፡ የአመራር አካላቱ ይሰሟቸዋል በምላቸው አካላት በኩል አማላጅ ልኬያለሁ፡፡ ጥረቴ ሁሉ ግን አልተሳካም፡፡
ነገሮች ሁሉ እየባሱ እንጂ እየተሻሻሉ አልመጡም፡፡ በተለይም የቤተ ክርስቲያን ፈተናዋ እየጨመረ ሲመጣ ራሳችንን ወደ ውስጥ የምናይበት ዕድል አጣን፡፡ ሁሉም ነገር ለሌላ ጊዜ ይተላለፍ ጀመር፡፡ የቤተ ክርስቲያን ችግሮችን ለመፍታትኮ ከምንም በላይ ውሳጣዊ አንድነትን ይጠይቃል፡፡ የዓላማ ጽናትን ይሻል፡፡ ይህንን ለማግኘት ደግሞ ራስን ፈትሾ ይበልጥ መዘጋጀቱ ወሳኝ ነው፡፡
እንደ እኔ እምነት ራስን ማሻሻል የውጭን ፈተና ከመቋቋም መቅደም ነበረበት፡፡ ያለበለዚያ የውጭው ፈተና ማዘናጊያ ይሆናል፡፡ ተሐድሶ ማዘናጊያ ሆነ ያልኩትም ይህንኑ ነው፡፡ ተሐድሶ የቤተ ክርስቲያን ችግር ሳይሆን ቀርቶ አይደለም፡፡ የተሐድሶ ንቅናቄ ግን የሌላ ችግር ውጤትም ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር አለመስተካከል፡፡ የእኛም በጊዜ አለመንቃት እና አለመሥራት፡፡ የቤተ ክህነቱ መዋቅር በሚገባ ቢሠራ ኖሮ ለተሐድሶ የሚስማማ ከባቢ አይኖርም ነበር፡፡ እርሱ እንኳን ባይሠራ እኛ በጊዜ ብንነቃ ኖሮ እንዲህ አይብስም ነበር፡፡
እንደ እኔ እምነት ማኅበረ ቅዱሳንን ያቆመው መዋቅሩ ብቻ አይደለም፡፡ መዋቅሩ ደጋፊ ነው፡፡ የቆመበት ዋናው መሠረት የተመሠረተባቸው መሠረተ ሃሳቦች ናቸው፡፡ እነዚህ መሠረተ ሃሳቦች ከፈረሱ ማኅበሩ አይኖርም፡፡ አንዳንድ ጊዜ የተዘረጋ መዋቅር መስፋት አንድን ተቋም ያለ ሊያስመስለው ይችላል፡፡ ፀጉራም ውሻ አለ ሲሉት እንደ ሚሞተው፡፡
በሌላም በኩል አሁን ለመጻፍ የተገደድኩት እኔ ስለተነካሁ አይደለም፡፡ ምንም እንኳን ስለተነካሁ መጻፍ ነውር ባይሆንም፡፡ ስለ ሐውልት የጻፍኩት እኔ ተነክቼ አይደለም፡፡ ሰሞኑንም የማበሩን የጥናት መጽሔት በተመለከተ ለነጋድራስ ጋዜጣ ሃሳብ ያበረከትኩት የማኅበሩ መሠረታዊ ሃሳብ ተጣምሞ ስለቀረበ እንጂ እኔ ተነክቼ አይደለም፡፡ እኔማ በጽሑፌ እንደገለጥኩት ብዙ ነገሮች ሲመጡ ችያቸው ኖሬያለሁኮ፡፡ አሁን መናገር የጀመርኩት ማኅበሩ ራሱን በራሱ ስለነካ ነው፡፡ የተመሠረተበትን መሠረተ ሃሳብ ስላፈረሰም ነው፡፡
በማኅበሩ ውስጥ ሁለት ነገሮች የአባላት መለኪያዎች አይደሉም፡፡ ዘር እና ፖለቲካ፡፡ አባላቱ የየትኛውም ጎሳ ይሁኑ፣ የትኛውንም ርእዮተ ዓለም ይከተሉ ማኅበሩ ይሁነኝ ብሎ አይከታተለውም፡፡ አባላቱም በእነዚህ በሁለት ነገሮች አይገለጡም፡፡ የማኅበሩ አባላት የየትኛው ዘር የየትኛውስ ፖለቲካ ድርጅት አባል ናቸው? ሲባል መልሳችን ይህንን ለማወቅ የሚያስችል ደንብም መሥመርም የለንም የሚለው ነበር፡፡
አሁን ግን ሁለቱም የማኅበሩ ዋና ጉዳዮች ሆነው ብቅ ሲሉ «ሃይ» ማለት ግድኮ ነው፡፡ ለመሆኑ ስለ ቤተ ክህነት፣ ስለ ሲኖዶስስ ስንናገር እና ስንጽፍ አልነበረም? ለምን ተናገርን? ለምንስ ጻፍን? ቤተ ክርስቲያናችንን ስለምንጠላት ነውን? ፈጽሞ፡፡ ስለምንወዳት እንጂ፡፡ ዝምታው ችግሩን ለመፍታት ስላልቻለ አይደለምን? ታድያ ዛሬ ምን አዲስ ነገር መጣ? ማኅበሩ የቤተ ክህነቱ አካል አይደለም? ሊተችስ አይገባውምን?
ለመሆኑ የቤተ ክህነትን ነገር ስንጽፍ እና ስንናገር ኦርቶዶክሳውያን ብቻ እንዲያነቡት እና እንዲሰሙት እያደረግን ነበርን? ሌሎቹ ማግኘታቸው ተፈጥሯዊ ነበር፡፡ ስለ ማኅበሩም እንዲሁ ነው፡፡ መቼም ጳውሎስ በአንጾኪያ ኬፋን ፊት ለፊት መናገሩን ከገላትያ መልእክት እያነበብን ፊት ለፊት መናገርን እንጠላለን ብዬ አላስብም፡፡ ምናልባትም ያ መልእክት ዛሬ ቢጻፍ ኖሮ ብዙ ይወጣለት ነበር፡፡
በአጻጻፌ ስሜታችሁን ነክቼው ይሆናል፡፡ እዚህ እና እዚያ እንዲህ ባይሆን ብላችሁም ይሆናል፡፡ መቼም ተነጋግረን በኮሚቴ ስላልጻፍነው እንጂ በክፋት አይደለም፡፡ በዚህ ስሜታችሁ የተነካ ሞራላችሁም የደቀቀ ካላችሁ ይቅርታ፡፡
ያነሣኋቸው ነጥቦች እውነት እንደሆኑ አሁንም አምናለሁ፡፡ ከመጻፌም በፊት ብዙ አስቤባቸዋለሁ፡፡ ለአንድ ወር ያህልም አመራሩ በጉዳዩ ላይ እንዲነጋገር ወትውቻለሁ፡፡ ሰብሳቢውን እና የኦዲት እና ኢንስፔክሽን ኃላፊውን ለምኛለሁ፡፡ ሁሉም ግን ከዚህ በኋላ በጉዳዩ መነጋገር እንደማይቻል እና የተበላ ዕቁብ መሆኑን ነግረውኛል፡፡ የጻፍኩትንም ከሦስት ሳምንት በፊት ለአመራሩ ልኬያለሁ፡፡ የተመረጠው ግን በር መዝጋት ነው፡፡ ምናልባት ባለ አእምሮ ናቸው ለምላቸው አባላትም በኢሜይል ልኬያለሁ፤ ሁሉም ግን ከማንበብ በቀር መፍትሔ መስጠት፤ ባይችሉ እንኳን መፍትሔ ማፈላለግ አልሞከሩም፡፡ ያደረግኳቸውን ጥረቶች በሙሉ የሚያሳዩ ዶክመንቶች ለታሪክ በእጄ ናቸው፡፡
አንዳንድ አጽራረ ቤተ ክርስቲያን ጽሑፉን ለራሳቸው ዓላማ ተጠቅመውበት ይሆናል፡፡ ይህ እንግዲህ በዚህ የተጀመረ አይደለም፡፡ ሐዋርያት በእውነት ምክንያት የጻፏቸውን የወንጌል ታሪኮች እያጣመሙ ለራሳ ቸው የታሪክ ማስረጃ አድርገው አጽራረ ቤተ ክርስቲያን ተጠቅመውባቸዋል፡፡ አራቱም ወንጌላውያን ስለ ክርስቶስ መከራ፣ሞት እና ትንሣኤ ተካፍለው በመጻፋቸው ይህ ከዚያ ይጋጫል ለማለት በር ከፍቷል፡፡ ይህ ግን እውነቱን አይቀይረውም፡፡ ስለዚህም ብዙም አልገረመኝም፡፡
ለእኔ ማኅበረ ቅዱሳንን ማንም አልሰጠኝም፡፡ ማንም አይወስድብኝም፡፡ አባል የሆንኩት ለዓላማው እና ለመሠረተ ሃሳቦቹ እንጂ ለቢሮው እና ለግቢው አይደለም፡፡ እኔን ከማኅበሩ ቢሮ እንጂ ማኅበሩን ከእኔ ልብ የሚያወጣው ማንም አይኖርም፡፡
አሁንም ቢሆን እየጸለይን ብንወያይ ችግሮች ይፈታሉ ብዬ አምናለሁ፡፡ በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ግን ጠንቋይ ይመስል የተጻፈን ነገር መፍራት የለብንም፡፡ ለእኔ ጽሑፍ አንዱ መነጋገርያ ነው፡፡ መተራረሚያ ነው፡፡ መማማርያ ነው፡፡
«ያንድ ትውልድ ታሪክ» የሚል አንድ መጽሐፍ አዘጋጅቼ ነበር፡፡ ማኅበሩ እንዴት ተመሥርቶ፣ በየት አልፎ እዚህ እንደ ደረሰ የሚያሳይ፡፡ ማኅበሩ ባለፈባቸው አብዛኞቹ ምእራፎች ነበርኩ፡፡ ከድክመቱም ሆነ ከብርታቱ ተካፍያለሁ፡፡ በአመራር እስከቆየሁባቸው ቀናት ድረስ ለስሕተቱ ከሚጠየቁትም አንዱ ነኝ፡፡ እስካሁን ዝም ብዬ ረቂቁን ያቆየሁት ስሕተቶቻችንን ተወያይተን በማረም የመጽሐፉን የመጨረሻ ገጽ እናሳምረው ብዬ ነበር፡፡ ግን አልሆነም፡፡
ምንም እንኳን የተናገርኩት እውነት ቢሆን በዚህ ወይንም በዚያ መልክ ቢሆን፣ በዚህ ወይንም በዚያ መንገድ ቢገለጥ፣ ወይንም በዚህ እና በዚያ መንገድ ባይሆን ያላችሁትን ሁሉ ከልቤ ተረድቼዋለሁ፡፡ ሃሳባችሁ ሁሉ ለበጎ ነውና፡፡
በድጋሚ በሁኔታዎች ለተረበሻችሁ እና ላዘናችሁ ሁሉ፤ ከሌሎች ነገሮች ጋር ተገጣጥሞባችሁ ለተደናገጣችሁም ሁሉ፤ ስለ ጻፍኩ ሳይሆን ስላሳዘንኳችሁ ይቅርታ እጠይቃችኋለሁ፡፡
ለመጀመርያ ጊዜ ጽሑፉን ሳይ ከደነገጡት ሰዎች አንዱ ነበርኩ፡፡ ምነው ዳንኤል ባላንስ ሳያደርግ ጻፈው? ብያለሁ፡፡ እየቆየሁ ስረዳ ግን ምናልባት በዚህ መንገድስ ችግሩ ከተ ፈታ ብዬም አሰብኩ፡፡ መደንገጣችንን አንጥላው እንዲህ ያለ ነገር ገጥሞን አያውቅ ምና፡፡ ነገር ግን ከጠላት ምርቃት የወዳጅ ቁጣ ይሻላልና አሁንም ነገሮችን በርጋታ ብናያቸው፡፡ ውይይታችን ለምን ተጻፈ በሚለው ሳይሆን ምን ተጻፈ በሚለው ቢሆን፡፡
ዳንኤል እንዳለው ሲኖዶሱ መወያያችን ከሆነ ነማህበረ ቁዱሳንስ ለምን አንወያይበትም፡፡ ለመሆኑ ዳንኤል ባይጽፍ እንደነግጥ ነበር? ለጉዳዩስ ቱኩረት እንሰጥ ነበር፡፡ ይህንን እንዳ መልካም አጋጣሚ እንጠቀምበት፡፡
ዲ/ን ዳንኤል መጀመሪያ ስለሁሉም ነገር አያመሰገንኩ አግዚአብሔር ይበልጥ አንዲያበረታህ አመኛለሁ። አኔ ምንም አንኩዋን የማህበረ ቅዱሳን አባል ባልሆንም ሳነበው በጣም ነበር ያዘንኩት የተረበሽኩት። ምክንያቱም ማህበሩ ለቤተክርስቲያን አያደረገ ያለውን መልካም ነገር አንጂ ያለበትን ችግር አላቅም አና ነው። በዛላይ ደግሞ አሁን በምናየው አና በምንሰማው የ ቤተክህነት ችግር አና የተሃድሶን ፈተና ሊያቃልል ይችላል መአመናንንም ያበረታል ብዬ የማስበው ማህበር ስለሆነ አና የቤተክርስቲያን ጠላቶች ይህንን አጋጣሚ ተጠቅመው ሌላ ፈተና አንዳይቸምሩበት በመፍራት ነው። አንተም ለቤተ ክርስቲያን አና ለማህበርህ በመቅናት አንዳደረከው ይሰማኛል። አስኪ አምላክ ድካምህን ይቁጠርልህ ሌሎች ወንድሞች አና አህቶችም በመፍትሄው ላይ ይወያያሉ ችግሩ የሚፈታበትንም መንገድ ይፈልጋሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ።አምላከ ቅዱሳን ከናንተ ጋር ይሁን።
አሁን ወደ መፍትሄዉ ብናተኩር ይሻላል፡፡የደፈረሰዉ መጥራት አለበትና፡፡ለዚህም እንደ አባልነቴ ማድረግ ያለብኝን/የሚጠበቅብኝን ለማድረግ እንድችል እግዚአብሔር ይርዳኝ.....
በመጀመሪያ ጽሁፉን ሳነብ እጅግ ተወዛግቤ ነበር ምክንያቱም የነብር ጅራት ከያዙ አይለቁ…. የሚለውን ያልተረዳኸው እንደሆነ ብዬ ስጋት ስለገባኝ ፤ በዚህም ተነሳስቼ ላንተ መልዕክት ለመላክ ሞክሬ ነበር፡፡ ዳንኤል ቀጣዩ እርምጃ እስከመጨረሻው ካልሔደበት ማህበራችንም ፣ አገልግሎታችን እና ቤተ ክርስቲያናችን እጅግ የከፋ አደጋ ላይ እንደሚሆኑ በመገመት አንተ በርትተህ ድክመቱን በማውጣት እንድትተባበረን እና ከዚህ በኋላ ወደ ኋላ ማለት እንደሌለብህ በማለት ብዙ ለመፃፍ ሞክሬ ነበር፡፡ ግን በኋላ ላይ ጓደኛዬ ጋር ስንወያይ እንዴት በዚህ ሰዓት እንዲህ ያደርጋል ፣ በገጠር በየአጥቢያው ስንት የሚቸገሩ ወንድሞችንና እህቶች እንዴት ረሳቸው በማለት ከፊቴ ሲያለቅሰብኝ እኔን የሁለት ቀን ሐዘን ሰጥቶኛል፡፡
ይሁንም እንጂ ዳኒ ፅሁፉ በማሕበሩ አባላት ላይም ይሁን በማህበሩ ደጋፊዎች ዘንድ ከፍተኛ የሆነ የስነ ልቦና ጫና እና ሐዘን ፈጥሯል፡፡ ዛሬ ነገ ሳንል ደግሞ ተቀራርበን በመወያየት ለምዕመናንም ይሁን ለማሕበሩ አገልጋዮች ተስፋ የሚሆን የማሰተካከል ስራ መስራት ይጠበቅብናል፡፡ እኔ ሙሉ የማህበረ ቅዱሳን ትውልድ ነኝ ፤እኔን የሚመስሉ ደግሞ ብዙ ወንድሞችና እህቶች አሉ፡፡ ስለዘህ ቤተ ክርሰቲያናችንን ከፊት አስቀድመን ማሕበራችንን በዓላማው የማስኬድ ግዴታ አለብን፡፡ ለዚህ ደግሞ ከዚህ በኋላ ወደ ኋላ የምንልበት ምንም ዐይነት መንገድ እንዳይኖር አደራዬ የጠበቀ ነው፡፡ አምላካችን የቤተ ክርስቲያንን ጥፋት አያሳየን፡፡
እኔ በግሌ ጥረት አድርጊያለሁ::ያንተን ጥረት ያህል ሊሆን አይችልም ምክንያቱም ለዓመታት ስትሞግት አውቃለሁና:: እነዚያን ሁሉ አላወጣሀቸውም ያም መልካም ነበር:: መልእክቱ የደረሳቸውና ለምላሹ ይመለከታቸዋል ያልኳቸው FB ላይ ጥቅስ ከመጻፍ ያለፈ ምንም አላደረጉም:: የሆነ ሆኖ ወንድሜ አንተ እይታዎችህ ልዩ ናቸው አንድን ሁነት ለመግለጥ ብዙም አትቸገርም:: እኔ እንዳየሁት ወንድሞቻችን ሊሰሙ ያልፈለጉበት ምክንያት አለ:: ግልጽነትና ቅንነት ጎድሎ ተመልክቻለሁ:: ያም ቢሆን መታገስ ያስፈልጋል መልእክቶችህ እንደ እኔ ተገቢ ናቸው:: ሚድያ ላይ ግን ይከብዳሉ:: ከተደራሹ አንጻር ::
ጽሑፉን ሳነበው ብዙ ነገር ተምታቶብኛል። በተለይ እኔ የአንተን ከማኅሩ ያሉህን ጉልህ እንቅስቃሴዎች ቀንሰህ ወይም ትተህ ማዬቴ ለራሴ መልስ ሰጥቼ እኖር ነበር። ለምሳሌ እኒያን የዩኒቨርስቲ ተማሪ እያለሁ ለማንበብ እጓጓላቸው የነበሩትን ጽሑፎችህን አለማውጣትህ እንዲሁም ወሳኝ ስራዎች ላይ አለመሳተፍህ ምን አልባት ለተተኪ አባላት መስጠትና ወጣ ብሎ ለማዬት የተከተልኸውም ስልት ይመስለኝ ነበር። አንዳንዴ ውስጥ ሆነን ከማዬት ወጣ ብለን ስናዬው እየተከወነ ያለውን ነገር በቀላሉ ለመገምገም ይመቻል። እናም የሆነው ሁሉ ለስልት ይመስለኝ ነበር። የይመስለኝን ጉዞ አሁን ብን አድርገህ አጠፋኸው። ጽሑፉን ሳነበው ነገሩ ሁሉ ሌላ ሆነብኝ። እውነቱን ለመናገር በዚህ በቴክኖሎጂ ዘመን በስምህ አንዱ ጽፎት ይሆን ብዬም አስቤ ነበር። ለካስ አይደለም። ምንም ይሁን ምን እንዲህ ለረጅም ጊዜ መራኮቱ ባይኖር መልካም ነበር። ስለ መቻቻል የሚሰብኩ ወንድሞቻችን ተቻችለው አንተ ትብስ አንቺ ትብሽ ተባብለው ማሳዬት ነበረባቸው። ወንድሞቻችንና እህቶቻችን አንዱ አንዱን እየቻሉ እየመከሩ መሰረታዊ አላማቸው ላይ ማተኮር አስፈላጊ ነበር። ሰው ነንና አልሆነም። ውጊያችንም ከሰይጣን ጋር ነው። ችግር ሲኖር ውስጥ ለውስጥ ከማርመጥመጥና ከአላንዳች መፍትሔ አፍኖ ከማስቀረት አውጥቶ መወያዬት ማለፊያ ነው። ከአባቶቻችን ጸሎት በተጨማሪ የተማርነው ትምህርት ቢያንስ የውስጥ ችግራችንን ነቅሰን ለማውጣት ያስችለናል ብዬ አምናለሁ። ስለዚህም የችግሮችን መንስኤ በዝርዝር አውጥተን ምን እናድርግ የሚለውን ማዬት መልካም ነው እንጂ ይህ ባይሆን ያ ቢሆን በሚል ችግሮችን የማቅረቢያው መንገድ ላይ ጊዜ ማጥፋቱ ወሳኝ አይደለም። ዋናው ቁም ነገሩ ችግሮች መኖራቸውን ማወቁ ላይ ነው። ይህን ካወቅን በዃላ የችግሮችን መንስዔ መለዬትና መፍትሔ ማፈላለግ ነው የእኛ ድርሻ። ሁላችንም የምንሰራው ለአንድ አላማ ነው። ለመንፈሳዊ አላማ። ለእውነተኛዋ መንገድ። አሁን በእውነት መሳይ “እውነት“ ውስጥ ራሳችንን የከተትን ካለን ቆም ብለን እናሰብ። ወደ የት እየሄድን ነው? በተለይ ችግሩን አድበስብሶ ለማለፍ የምንሞክር እህቶች፤ወንድሞች አባቶች ካለን በእውነት የምናገለግለው አምላክ ያየናል፤ ያዝንብናል፤ ያጠፋናልም። ለመፍትሔ እንዘጋጅ። ሁሉም እንደብቃቱ ይረባረብ። በፆም፤በጸሎት፤ሐሳብን በማካፈል እንረባረብ። እግዚአብሔር ከእኛ ጋር መሆኑን አንዘንጋ። አለቅንና አለቀልን የሚልን አእምሮ አስወግደን ለፍትሔ የተዘጋጀ እናድርገው። የወጣውን ጽሑፍ ለሌላ መጠቀሚያ ለማድረግ የሚቋምጦ ሰዎች እንዳሉ አይቻለሁ። ያወጡትንም አንብቤያለሁ። የትም አይደርሱም። አፍረው ይቀራሉ። ምክንያቱም ከእኛ ጋር ያለው ከእነሱ ይበልጣልና።
እውነቱን ለመናገር እኔ ምንም አልደነገጥኩም: ይህ ማለት ግን ለማህበሩም ሆነ ለቤተክርስቲያን የማይገደኝ ሆኖ አይደለም:: በእምነቴ ላይ ቅንጣት ጥርጣሬ የሌለኝና ማህበሩንም በሚሰራው ስራ በተለይም የአብነት ትምህርት ቤቶችን በማጠናከርና የግቢ ጉባኤያትን ጥሩ አድርጎ በመያዙ እጅግ የምወደው ነው:: ነገር ግን ማህበሩ ውስጥ ያሉትና የሚያገለግሉት ሰዎች ሰዎች መሆናቸውን ስለማውቅ ነው ያልደነገጥኩት:: ሰዎች ሲሳሳቱ የምንደነግጥ መሆን የለብን:: ሰዎች ፍጹማን አይደለንም ልንሳሳት እንችላለን:: መሳሳቱ ሳይሆን ችግር የሚፈጥረው ስህተትን ለማረም ወይም ለመቀበል ፈቃደኛ አለመሆን ነው ትልቁ ወንጀል:: እኔ እስከማውቀው ድረስ ማህበሩ ለቤተክርስቲያን ትልቅ አስተዋጽኦ እያበረከተ ነው:: በዚህ ማህበር ውስጥ እንደዚህ አይነት ነገር ሲፈጸም አይደለም ለወራት ለአንድ ቀን ማለፍ ተገቢ አይደለም:: ማህበሩ ውስጥ ያሉ ሰዎች አብዛኛዎቹ ከዩኒቨርሲቲ በመጀምሪያ ዲግሪ: በማስተርስ: በዶክትሬት የተመሩቁና ሀገሪቱ ውስጥ አሉ የሚባሉ ሰዎች ያሉበት ነው:: እንደዚህ አይነት ሰዎች ደግሞ ለቤተክርስቲያን ብቻ ሳይሆን ለሀገሪቱ ትልቅ የአስተሳሰብ: የአሰራር: ወዘተ ለውጥ ያመጣሉ ተብሎ ይጠበቃል:: ስለዚህ ማህበሩ ከተመሰረተበት አላማ ለአንድ ቀን እንኳን መዛነፍ የለበትም::ዝንፍ ካለ ደግሞ ሳይውል ሳያድር ማስተካከል ነው:: በዚህ ደግሞ ባሰራር ብልሽትና በሙስና ወንጀል ለተዘፈቁ መስሪያ ቤቶች ጥሩ ምሳሌ መሆን መቻል አለበት:: አንድ ሰው ጥፋት ሲያጠፋ እኛ ሀገር የተለመደው ጥፋቱን በድብቅ ውስጥ ውስጡን መጨረስ ነው:: ግን ለምን? የተሰራው ጥፋት ሰው ቢያውቀው ምንድነው ችግሩ? በኔ እይታ ምንም ችግር የለውም እንዲያውም ጥሩ መማሪያ ይሆናል:: ማህበረ ቅዱሳን ውስጥ ያሉ ሰዎች አይሳሳቱም ያለው ማነው? እኔ ግን ለሁሉም ሰው ምክሬ ሰውን ፍጹም አድርገን መመልከት የለብንም: አለበለዚያ ግን ፍጹም አድርገን የቆጠርነው ሰው ወይም ማህበር የወደቀ ቀን ሰውዬውን ወይም ማህበሩን ፍጹም አድርገው የሚመለከቱ ሰዎች አወዳደቃቸው የከፋ ነው:: የሰይጣን ጆሮ ይደፈንና ይህን ማህበር በሌላ መንገድ ሲጓዝ ብናገኘው ለምሳሌ ባልጠበቅነው መንገድ ከመናፍቃን ጋር መተባበር ቢጀምር በነን ልንጠፋ ነው ማለት ነው? ለምን? ይህ እኮ ለአንድ አላማ በሰዎች የተመሰረተ ማህበር ነው:: እንኳን በሰዎች የተመሰረተን ማህበር ቀርቶ ክርስቶስ በደሙ የዋጃት ቤተክርስቲያን ውስጥ ገብተው መናፍቃን/ተሐድሶ ሊያውኩን እንደሚችሉ ማሰብ ለምን ይሳነናል? ሁሉም ሰው ግን መሆን ያለበት እምነታችሁን ጠንቅቃችሁ እወቁት:: ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን ጋ ተጠግተን እንማር: እምነታችንን በሚገባ እንወቃት:: ያን ያረግን እንደሆነ በጣም ትልቅ አድርገን የምንመለከተው ሰው ወይም ማህበር ቢወድቅ ወይም ቢፈርስ እኛ ግን እዚያው ጸንተን እንቆማለን:: ሰዎችን መከተል የለብንም ግን ከሰዎች ጋር እየተራረምን አብረን እንጓዝ::
የማህበሩ ስም በኔጋቲቨ ነገር ሲነሳ የሚያራግቡ ሰዎች (መናፍቃን) በጣም አሉ ለምሳሌ ፌስቡክ ላይ ብዙ ግለሰቦች (ካስፈለገም መጥቅስ ይቻላል): እንዲሁም ቤተክሀነት የተባለ ብሎግ: የሰንበት ትምህርት ቤቶች መምሪያ ብሎግ....:ካልሰለቻቸው ይቀጥሉ: ማህበሩ ግን ውስጡ አሉ የሚባሉትን ችግሮች መፍታት አለበት:ቤተክርስቲያንም እንደዚያው:: ማህበሩ ብቻ ሳይሆን በሌላም ጊዜ የሰራነው ነገር ሰዎች ፊት ሲቀርብ መፍራት የለብንም:: እኔ በበኩሌ ዳንኤል ያንን ጽሁፍ (ስለማህበሩ የተጻፈውን) ስላወጣኸው ጥሩ ነው ባይ ነኝ:: ይልቅስ ችግሩ ስር ሳይሰድ የሚፈታበትን መንገድ ባስቸኳይ መፈለጉ ብልህነት ነው::
ዲ/ን ዳንኤል እውነትን መናገር ምን ያሳዝናል? በእርግጥ እኛ አብዛኛውን ጊዜ እንኳን ብዙ ደጋፊ ያለው ማህበር ይቅርና በያለንብት እውነትን ሳይሆን የተድበሰበሰ ነገርንና ማስመሰልን በስሜት መነዳትን ስለሆነ የምናውቀው እውነትን ለመቀበል ባለመቻላችን የምናዝን ሰዎች ልንኖር እንችላለን። እኔ በበኩሌ ማህበሩን በጣም በሩቅ ነው የማውቀው ብል ማጋነን አይሆንብኝም። እንኳን ለማህበሩ ለቤተ-ክርስቲያኔም ሩቅ ነኝ። ነገር ግን በውጪ በማየው ነገር ብቻ የተረዳሁት ነገር ስላለ ማህበረ ቅዱሳን ለቤተ- ክርስቲያን ምንም አልሠራም ለማለት ባያስደፍርም ካለው ነዋይና መብት አንፃር ለቤተ- ክርስቲያን ያደረገው ጥበቃና የሠራው ሥራ ሲታይ አባይን በጭልፋ እንደማለት ይቆጠራል። ማህበሩ ለቤተ- ክርስቲያን ከመሥራትና ከመቆርቆር ይልቅ በቤተ-ክርስቲያን የሚሠራውን ነገር መናገር ይቀናዋል። በተለይ ማህበሩ ምንም አይነት ነቀፌታና አስተያየት አይቀበልም። እኔ በበኩሌ ለማህበሩ ብዙ ግዜ በዌብ ሳይት ላይ በማህይም ሁኔታዬ አስተያየት ሰጥቻለሁ። አስተያየት የሰጠሁት ግን ማህበሩን ስለምጠላው ሳይሆን ለቤተ-ክርስቲያን አለኝታ እንደመሆኑ ያልሠራቸውና እያየ ዝም ያላቸው ጉዳዮች ስላሉ ነው። ለዚህም ከተለያየ ወገን ያገኘሁት አላስፈላጊ ምላሽ ነበር።
እና ዲ/ን ዳንኤል አሁንም በዝርዝር የማውቀው ነገር የለም ነገር ግን ስለሚሰማኝ ነገር አስተያየት ለመስጠት ነው። አንተ ስለ ማህበሩ ፅሁፍ ማቅረብህ የመሠረትከውን ማህበር ለማጥፋት እንዳልሆነ ግልፅ ነው። ስለዚህ እውነትን ይዘህ እስከተነሳህ ድረስ እውነትን ለማይቀበል ሰው “እውነትና ንጋት እያደር ይጠራል።” ተብሏልና ቅር የሚለው ሰው ነገ እውነቱን እስከሚያውቅና አለን የምንለው ማህበርም ታርሞና ጉዳዩ ጠርቶ እስከሚያይ ድረስ በሚሰጠው አስተያየት ብዙም ሊሰማህ አይገባም። ደግሞስ ይህንን ማህበር ካንተ ወዲያ ማን ሊያውቀው ይችላል?
ዳኒ ስሜታችንን ተረድረህ ይቅርታ ስለጠየክ ልቤ ታላቅነትህን አከበረው፡፡ እኔ የማህበሩ አባል አይደለሁም፡፡ ነገር ግን ለማህበሩ በፍጹም ልቤ የእኔነት ስሜት አለኝ፡፡ ለዚህም ነው በተፈጠረው ነገር ከመደንገጥም አልፎ የቅርብ ወዳጄ አንዳች ጉዳት የደረሰበት ያክል ያዘንኩት፡፡
ዳኒ አሁንም አንድ ነገር አምናለሁ፡፡ ማህበረ ቅዱሣን ማለት ማነው? ዳንኤል ነው ወይስ የማህበሩ ሊቀመበር /ስሙ ስለጠፋብኝ ነው/ ወይስ አበባ… ከበደ….. ኤልያስ…. ኃ/እየሱስ…… ሁላችሁም በተናጠል የማ/ቅ አባል አንጂ ማህበረ ቅዱሳን አይደላችሁም፡፡ የማህበሩ ሊቀመንበርም ቢሆን ማህበሩን ሙሉ በሙሉ ይገልጻል/ይወክላል ብየ አላምንም፡፡ ለዚህም ነው አንተም የተቃወምከው፡፡
በመሆኑም ማህበሩን እንደ ማህበር ለማቆየት ካስፈለገ ማናችሁም የምትሳሳቱትን ስህተት የግላችሁ እንደሆነ ማመን አለባችሁ፡፡ የማኀበሩ ሊ/መንበርም ቢሆን የተናገረው ነገር ከማህበሩ አላማ እና ደንብ ውጭ ከሆነ የግሉ አስተያየት እንደሆነ መግለጽ አለበት፡፡ በሚዲያ የተናገረውን በሚዲያ ማረም አለበት ብየ አምናለሁ፡፡
ሰላም ወንድማችን ዳንኤል ክብረት ፦ በመንፈሳዊ ህይወታቸውና ትምህርታቸው ለኛ ለኦርቶዶክሳውያን ክርስቲያኖች በዚህ ዘመን አብነት ከሆኑት የቤተክርስቲያን ጥቂት ሰወች አንዱ መሆንህን ለመመስከር አላፍርም፡፡ አሁንም ከብዙወቻችን ይልቅ መንፈሳዊውን የተዋህዶ አስተምሮ የምታውቅና አክብረህም የምታስከብር እንደሆንክ እገነዘባለሁ፡፡ እንዲህ እያልኩ ግን በምን እውቀቴና ስርአት አክባሪነቴ ተነሳስቼ ይህን አስተያየት ላንተ ለመስጠት እንደተነሳሁ አላውቅም፡፡ ነገር ግን ስለማህበረ ቅዱሳን የፃፍከውን ነገር ባነበብኩ ጊዜ እንዳልከው አዘንኩ፡፡ ላዘናችሁ ብለህ የፃፍከውም ግን እንዳሰብከው ከሃዘኔ አላወጣኝም፡፡ መምህር ፦ ለሁሉ ጊዜ አለው የሚለውን የሰለሞንን ንግግር እንዴት ትረዳዋለህ? መድሃኒት ያለወቅት ቢወሰድ ከፈዋሽነቱ ይልቅ መራዥነቱ እንዲበዛ ላንተ ልናገርን? ወይንስ አንዲት ሃገር በውጭ ወራሪ ተወራ በጦርነት ላይ በሆነችበት ሰአት ላይ አንድነትን ፈጥሮ ጠላትን መዋጋት እያለ ነገር ግን ወራሪ ጠላት የበለጠ እንዲበረታ ዜጎቿ ሃገራቸው ላይ ሌላ ፈተና ቢያመጡ መልካም ትላቸዋለህ? ወይንስ የተወደደ የእግዚአብሄር አገልጋይ ሙሴ አንድ እስራኤላዊ ና ግብፃዊ ቢጣሉ ለእስራኤላዊው እንዳገዘ ደግሞም ሁለት እስራኤላዊ ቢጣሉ ግን “እናንተ ደግሞ አትስማሙምን?” ያላቸውን እንዴት ታየዋለህ? እንደኔ እስራኤላውያኑ አንተና አንተን የመሰሉ ለቤተክርስቲያን አሳቢወች እንዲሁም ማህበረ ቅዱሳን ናቸው ፤ ግብፃውያንም የተሃድሶ መናፍቃን ማህበርን የተቀላቀሉ በግብር ከግብፅ ጋር የሚስማሙ ናቸው፡፡ እንግዲህ ምን ትላለህ? ተሃድሶወችን አንተ ከማንም በላይ ታውቃቸዋለህ፡፡ እነርሱ አይደለም የተቃወማቸውን ደስ ያላላቸውን ሁሉ ላይ በጠላትነት እንደሚነሱ ያገኙትን የዲያቢሎስ መሳሪያ እንደሚጠቀሙ እያወቅክ የተሃድሶ ዋና ጠላት የሆነባቸውን ማህበረ ቅዱሳንን በዚህ ወቅት መቃወምህ ለጠላት መሳሪያነት እየሆንክ እንደሆነስ አይሰማህም? ትላንት በፍፁም ሲጠሉህና ሲያንቋሽሹህ የነበሩት ተሃድሶወች ዛሬ የሚቃወሙትን ተቃውመህላቸዋልና ደስ ተሰኙ ፣ ማጥቂያ መሳሪያም አደረጉት፡፡(ቤተክሀነት የተባለ ብሎግ) እንደኔ እምነት ስለ ቅዱስ ፓትሪያርኩ ቢወራ ፣ ስለ ቅዱስ ሲኖዶስ ቢወራ ወሬው መልካም የሆነውና የሚሆነው ሁሉም ለቤተክርቲያን በመቅናት ስለሚያደምጠውና ስለሚናገረው ነው ፤ ነገር ግን በዚህ ወቅት እደግመዋለሁ በዚህ ወቅት ስለ ማህበረ ቅዱሳን እንዲህ አይነት ወሬ መወራቱ ማህበሩን ለማሳደግ ለሚሹት መልካም ሆኖ ሳለ የሚከፋው ግን ይህን ማህበር እናፍርስ ለሚሉት ትልቅ ቀዳዳ ለማበጀት ስለሚጠቅም ነው፡፡ጥበብን ለሚያውቃት እንዴት ጥበብን እናስተምራለን? መምህር ፦ ውሳኔወችን ስንወስን የውሳኔውን ጥቅምና ጉዳት ማመዛዘን የሚገባ እንደሆነ ጉዳቱ ካመዘነ ወሳኔውን ለጊዜውም ቢሆን ማዘግየት የአስተዋይ ስራ እንደሆነ አናስተውልምን? መምህር ፦ የቤተሰብና የባዳ ልዩነቱ ምንድን ነው? ቤተሰብ ከባዳ ይልቅ የራሱ ወገን ጥፋት ተሰምቶት ለመፍትሄ ሳይታክት እንደሚተጋ የወገኑንም ጥፋት በአደባባይ አዋርዶ በአዋራጅ እንዳያሰድብ ፣ ሰድቦ ለሰዳቢ ወገኑን አሳልፎ እንዳይሰጥ እጅግ መጠንቀቅን ያለጥቅም ስለፍቅርና ስለቤተሰብነት ብቻ እንዲያደርግ እናውቃለን ፤ ይህ የቅርብ ቤተሰብ ግብር ነውና፡፡ መምህር ፦ ወይንስ ይህ ማህበር ቤተሰብህ አይደለምን? እግዚአብሄር አምላካችን ጥበቡንና ማስተዋሉን ይግለፅልን፡፡ አክባሪህ ታምራት ፍስሃ፡፡
ማኅበረ ቅዱሳን እስከዛሬ የደረሰው የማንም ጋሻ ፈተናውን መክቶለት አይደለም፡፡ ይበልጡኑ ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት መሳካት አስተዋዕፆ ማድረግ የሚገባቸው አገልጋዮች የማኅበሩ ‹‹ማይግሬይን›› ሆነውበት አሉ፡፡
ከዚህም ባሻገር በሕገ መንግሥቱ መሠረት ‹‹ገለልተኛና ነጻ እንዲሆን›› የሚፈለገው ‹‹ፖለቲካ›› ቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ውስጥ የሚያካሂደው ማንኛውም ሹም ሽር ማኅበሩን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ይነካዋል፡፡
ፈተናው እኛ የዳር ተመልካቾች ከምናውቀው በላይ እንደሆነ አውቃለሁ፡፡ ፈተናው በዚህ ጊዜ እየከረረ የመጣ ይመስለኛል፡፡ ማኅበሩ እስከዛሬ የቆመለትን ‹‹ከማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ጋር ማንኛውም ዓይነት ግንኙነት ማድረግ›› መርሕ እንዲጥስ አስገድዶታልም ብዬ አምናለሁ፡፡ ይህ ለኔ አስደንጋጭ ነበር፡፡
ማኅበረ ቅዱሳንን እወደዋለሁ፡፡ የምወድበት ምክንያትም በግቢ ጉባዔ አገልግሎት ውስጥ ስላለፍኩ ነው፡፡ የሚያደርጋቸውን ነገሮች ሁሉ እደግፋለሁ፡፡ ይህ ማለት ግን ስህተቱን አልቃወምም ማለት አይደለም፡፡ ማኅበረ ቅዱሳን እስከዛሬ የቆየው በእግዚአብሔር ፈቃድ እንጂ በየትኛው ርዕዮተ ዓለም አይደለም!!
ማኅበሩ እንደመንፈሳዊ ስብስብ ብዙ ውጣውረዶችን ያልፋል፡፡ ስኬታማነቱንም የሚያስመሰክረው በመከራ ውስጥ በሚያደርገው ተጋድሎ ነው፡፡ ‹‹የብርሃን ጥንካሬ በጨለማ ይፈተናል›› እንደሚባለው፡፡
እኔ የማሀበረ ቀዱሳን አባል አይደለሁም፡፡ ነገር ግን ዘወትር ማህበሩ የሚደርጋቸውን ክንውኖች እከታተላለሁ፡፡ መቼም ሁላችንም እንደምናውቀው በየትኛውም ቦታ ላይ በአመራርነት የሚሰሩ ሰዎች የራሳቸው ጠንካራ ጎኖችና ደካማ ጎኖች አሉት፡፡ እስቲ ሁላችንም በምንሰራበት ቦታ ወይም መስርያ ቤት ስንት መልስ ማግኘት የሚጋባቸውን ችግረች አሰቀምጠን ሌሎች ነገሮችን ስንሰራ እረስተናቸው ቀርተዋል? ቀርተውስ ምን ችግር ፈጥረዋል? እኔ በማህበረ ቅዱሳንም ውስጥ የተፈጠረው ይሄንኑ ነው፡፡ መቅደም ያለበትን ነገር ሳንሰራ ሌላ ነገሮችን ስንመለከት የተፈጠሩትን መመልከት ይቻላል፡፡ እንደባህል ሆኖ ሁሌም ጠንካራ ጎናችን እንጂ ደካማ ጎናችን ሲነገረን አንወድም፡፡ በመሆኑም ዲን ዳንኤል የጠቀሳቻው ችገሮች ካሉ እግሮቹን ፈትቶ የበለጠ ለመስራት መጣር ይኖርባችሁአል፡፡ አለበለዚያ ግን እንዲህ ተብለናልና እንዲህ ማድረግ አለብን እያላችሁ አሁንም ሌላ ስህተት እንዳተሰሩ፡፡ እኔም የምጋራውን ነገር እሰከመቼ የተፃፈን ፈርተን እንኖራለን? እውነታውንማ መቀበል አለብን፡፡ በመጨረሻም ማሀበረቅዱሳንንም ዲን ዳንኤልንም አደራ የምለው እስቲ ተወያይታችሁ ችግሮችን ፍቱአቸውና ለእኛም አርያ ሁኑን፡፡
ውድ ወንድሜ፤-ካፍ የወጣ አፋፍ እንዲሉ የማጀቱ ምስጢር የአደባባይ ሆኗል።ለዚህም ጥፋት የአንበሳውን ድርሻ የሚወስደው ሥራ አመራሩ እና ይህን ችግር እንዲፈቱ ሃላፊነት የተሰጣቸው "ታላላቆች" ናቸው። በተለይም እጅግ አወዛጋቢው የመ/ር ሙሉጌታ ቃለ ምልልስ ከወጣ በኋላ በአንድም በሌላም መንገድ አስተያየት ከሰጡት መሃል ነኝ። ምላሻቸውን ከመስማቴ በፊት ምንም አልናገርም። ሁላችንም ወደልቦናችን እንመለስ። ሰለዚህ ነገር ጸሎት እናድርግ አባቶችም በጸሎት እንዲያስቡን እናድርግ።ለውይይት እና ከውይይቱ በኋላ ለሚወሰነው ውሳኔ ራሳችንን እናዘጋጅ። ከኔ ሀሳብ የወንድሞቼ እና የእህቶቼ ይሻላል ማለት እና እግዚአብሔር ስራ ለመስራት የራሱ ጊዜ እንዳለው አንርሳ።
ወንድሜ ዳኒ! ይቅርታ ለመጠየቅ ያለማፈርህ በጣም ጥሩ ነው ፡፡ ይቅርታህም ከልብ የመነጨ እንደሚሆንና ስልታዊ ማፈግፈግ እንደማይሆንም ተስፋ አደርጋለሁ (ለፈገግታ)፡፡ እኔ የማኅበሩ አባልና ማኅበሩንና የአንተንም ማንነት (ከአንተ እኩል) በሚገባ የማውቀው ነኝ፡፡ የማኅበሩ ችግሮች ለምን አደባባይ ይወጣሉ? የሚል ጭፍን አመለካከትም ይለኝም፡፡ማኅበሩ የመላው ኦርቶዶክሳዊያን እንጂ የተመዘገብነው አባላት ብቻ አይደለምና፡፡ ባነሳሃቸው አብዛኛዎቹ ሂሶችም እስማማለሁ፡፡ የአንተን አቀራረብ የተሳሳተ ነው የምለው
1ኛ) ዛሬ ለአደባባይ የበቁት ችግሮች አንተ በአመራር አባልነት ስታገለግል በነበረበት ወቅትም የነበሩ ድካሞች እንደሆኑ ሁሉም የሚያውቀውን እውነታ ክደህ ጥፋቱን ሁሉ አሁን በአመራር ላይ ያሉት ወንድሞችና እህቶችህ ጥፋት ብቻ አድርገህ ማቅረብህ
2ኛ)አንተ የተሰጠህን መረጃዎችን በሚገርም ፍጥነትና ማስተዋል የመረዳትና የማገናዘብ ጸጋ ሁሉም የማኅበሩ አመራር አባላት ሁሉ እንዲኖራቸው የግድ እንደሆነ በመገመት ወደ መመካት ማዘንበልህ (ለምሳሌ ማኅበሩ ያስፈልጉታል የምትላቸውን መረጃዎች በማቅረብ ለመረዳት ለምን አልሞከርክም?)
4ኛ)ያነሳሃቸውንና በተደጋጋሚ ስትገልጻቸው የነበሩትን ችግሮች የሚጋሩ ብዙ ወንድሞችና እህቶች እያሉ ጉዳዮቹን በማኅበሩ አሠራሮች እንዲታዩልህ ለማድረግ ካደረገክው ጥረት በላይ ለምን አልሞከርክም? ጉዳዩን ለብቻህ አደባባይ ይዘህ መውጣትህ እንዴት መፍትሔ ይሆናል? ለምሳሌ የሁሉም ማዕከላት ተወካዮች ለሚገኙበት ለማኅበሩ የሥራ አመራር ጉባኤ ችግሮቹን እስከመፍትሔ ሃሳቦቹ ከወቀሳና ከሰሳ በጸዳ ሁኔታ ለማቅረብ ለምን አልሞከርክም
ዳኒ ይህን ሁሉ የምልህ ሐዋርያው እንዳለው "ላሳፍርህ" እንጂ አንተን ለመኮነን እንዳልሆነ እንድታምነኝ እፈልጋለሁ፡፡ ግን አንተ አላስተማርከኝምና በማባበል ልጽፍልህ አልወደድኩም፡፡ ይህንንም አስተያየት በብሎግህ ማውጣት አይጠበቅብህም፡፡ዳኒ በግልጽ ልንገርህ እየተፈተንክ ነው! ከተደማመጥን ይህን ፈተና ደግሞ አብረን እናልፈዋልን ብዬ አምናለሁ፡፡ ግን ወንድሞችህን ሳትንቅ አዳምጠን!! በፍጹም ልብህ የምታምነውና የምታገለግለው አምላክ የቀናውን ጎዳና ይምራህ ወላዲተ አምላክ ከአንተ ጋር ትሁን! አይዞን!
ወንድማችን መቸስ ሰው ነህና አበጀህ ፣ ደግ አደረግህ ፣ ጎበዝ ፣ ጀግና መባልን መፈለግህ እንግዳ ነገር አይደለም ፤ ቢሆንም አንዳንዴ ደግሞ ይህን ብታስተካክል ፣ እንዲህ ብታደርግ መባልንም አትጥላ ፤ ምክንያቱም የምትፈልገውን ሙገሳ እንኳ ቢጨምርልህ እንጅ አይጎዳህምና። በጣም አሳዛኙ ስህተትህ አንዳንድ ተሳቢዎችህ ካስቀመጡህ የማይገባ ቦታ ለመውረድ አለመፈለግህ ነው። ለመሆኑ ብትሳሳት ችግር አለው እንዴ? እንኳን በሃይማኖት መንገድ የቆመና ፈተና የሚበዛበት ሰው ይቅርና ሌላውስ ሁሉ ስህተት የሚስማማው አይደለም እንዴ? ተመልከት እስቲ ለእግዚአብሔር አምላክ ቤተ መቅደስ የሰራ ፣ ሁለት ጊዜ ያህል እግዚአብሔር የተገለጠለት የእግዚአብሔር ሰው ሰሎሞን ፤ ከዚህ ሁሉ በኋላ አምላኩን ክዶ ጣዖት አላመለከም እንዴ? ለሐዋሪያነት የተመረጠ ፣ የወልደ እግዚአብሔርን ማንነት በሚገባ ስለመናገሩ የተመሰከረለት ስምኦን ጴጥሮስስ አልካደም እንዴ? ለመሆኑ አንተ ከእነዚህ ታናሽ ስትሆን ፤ ጥቂት ነገር ልትሳሳት እንደምትችል እንኳ ለምን ዘነጋህ? በአንድ ወገን አላጠፋሁም እያልክ በአንድ በኩል ደግሞ ይቅርታ ማለትህ ምን ማለትህ ይሆን? አሁንም ድረስ ለራስህ ጥብቅና ስለመቆምህ የሚያሳብቅብህን እና እኔ እንዲህ አስቤ ፣ እኔ እንዲህ ተናግሬ ፣ እኔ እንዲህ ሰርቼ እያልክ በሞላኽው በዚህ ጽሑፍህ እንኳ ምን ያህል መሳሳትህን አትረዳምን? ደግሞስ እኔ ስለተነካሁ አይደለም ይህን መጻፌ ማለትህ ፤ ቀድሞውኑ ነገር ስሜ ያላግባብ ተነሳ ብለህ ቅሬታህን ባደባባይ የገለጽከው አንተ አይደለህም እንዴ? መቸም ስለ ስምህ ባስጨነቀህ መግለጫ ላይ ዐቢይ ጉዳይ የነበረው የተሃድሶዎች ጉዳይ በሚገባ አልተገለጸም ብለህ እንዳይደለ የአደባባይ ሐቅ ነው። እናም ወንድሜ አስተውል ፣ አስተውል ፣ አስተውል!
ዳን ይቅርታ መጠየቅህ ትልቅ ነገር ነው። በ ንዴት ሰዓት ላይ የሚፃፉ ፅሁፎች ሁሌ መረጋጋት ያሳጣሉ። አንተ ያልካቸው ችግሮች ቢኖሩ አንኩአ አቀራረብህ አና ያቀረብቅበት መንገድ ነው ስህተቱ። ትልቁ ነገር ይቅርታ ማለትህ ነው። አንተ የ አዚህ ትውልድ ''አይኮን'' ነህ አና አንኮራብሃለን። ከተቀስከው ችግር ውስጥ ''አብዛኛው የ ማህበሩ አባላት የ አህአዴግ አባላት ናቸው'' የሚለው ጉዳይ የሁሉንም ስሜት የነካ አና መታረም የሚገባው ነው።አሰራሮችን በተመለከተም ያልከው ጥሩ ነው። ሌሎቹ ላይ ግን አኔ በስሜተአዊነት የተጠቀምካቸው ቃላት ጥሩ አደሉም። በ አርግጥ ስምህን ለማጥፋት ቀን የሚጠብቁ ሁሉ ተረባረቡብህ።አና አይዞህ ወንድሜ። አንወድሃለን። ብታጠፋ አንኩአ ላንተ ሚልዮን ጊዜ ይቅር አንልሃለን። በ ቢልዮን ሰርተህ አንድ ጥፋት ብታጠፋ ከጥፋት አይቆጠርም።ያውም ይቅርታ ብለህ።
እኔ የማኀበረ ቅዱሳን አባል ባልሆንም ራሴን ግን የማኅበሩ ውጤት አድርጌ ነው የማየው፡፡ ማኅበሩ በዩኒቨርሲቲ ቆይታዬ ወቅት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን እንዳውቅና ህይወቴን በተቻለ መጠን በእግዚአብሔር ቃል መሰረት እንድመራ አድርጎኛል፡፡
‹‹ላዘናችሁ ሁሉ›› የሚለውን የአንተ ጽሁፍ ሳነብ ምን ተጽፎ ይሆን ብዬ ደጀ ሰላም ብሎግን ከፈትሁ፡፡ ጽሁፉ ግን የለም፡፡ ጽሁፉን ለማግኘት የቤተ ክርስቲያንን ድክመት እንደመልካም ዜና ከሚወስዱት ብሎጎች እንደማይጠፋ በማማን ወደ እዚያ ስሔድ አገኘሁትና አነበብኩት፡፡ በመጀመሪያ ነገር ደጀ ሰላም ጽሁፉ መውጣት እንዳለበት ከወሰነችና ካወጣች በኋላ መልሶ ማውረድ ድክመትን ለመሸፋፈን ወይም የተወሰነ ክፍልን ለማስደሰት የተደረገ የአድማ ስራ ይመስላል፡፡
ነገ ግን ጽሁፍህን ሳነበው ምንም ድንጋጤ ሆነ ኃዘን አልተሰማኝም፡፡በማኅበሩ ውስጥ የተፈጠረው ነገር የማያሳዝን ሆኖ አይደለም፡፡ ብዙ ጊዜ በአገራችን የት ይደርሳሉ ተብለው የተመሰረቱ ማኅበራት በአመራር ድክመት ፈራርስው የጭቅጭቅ ዜናቸው መስማት ስለለመድኩ መሰለኝ፡፡
መልካም አመራር በኅብረተሰባችን ውስጥ ስር የሰደደ ታሪክ ስለሌለው የማኅበሩ አባላት ከኅብረተሰቡ የቀዱትን ይዘው ወደማኅበሩ መምጣታቸው የማይቀር ነው፡፡ እንዲህ አይነት የእስተዳደር ችግሮች መርህን መሰረት ባደረገ አስተሳሰብ፤ ሂስና ና ድርጊት እየታረሙ፤ ከሄዱ መልካም አመራር ባህል እየሆነ ይሄዳል ብዬ አስባለሁ፡፡ ከዚህ አንጻር በማኅበሩ ላይ ያየሃቸውና መታረም ይገባቸዋል ያልካቸውን ችግሮች ማንሳትህ ማኅበሩን ይጠቅመዋል እንጂ አይጎዳውም፡፡ ምናልባትም በተመሳሳይ መንገድ እየተጓዙ ያሉ ማዕከላትና ግለሰቦች ሊኖሩ ስለሚችሉ በጊዜ እንዲታረሙ ይጠቅማል፡፡ እኔ እንደማስበው ስለማኅበሩ ችግር በግልጽ መነጋገር ማኅበሩን እንደሚጠቅመው ሁሉ ችግሮችን ማድበስበስና ማፈን እንዲሁም ሰዎችን አጀንዳ አድርጎ መናገር ጉዳቱ ቀላል አይሆንም፡፡
ማኅበረ ቅዱሳ በእኔ እምነት ወንጌል ከመስፋት በተጨማሪ በዚች አገር የመልካም አስተሳሰብና አሰራር ምሳሌ መሆን አለበት፡፡ ብዙዎቹ የቤተ ክህነትና የአገራችን ችግሮች የተፈጠሩት ከመልካም አስተሳሰብና አሰራር እጦት እንደሆነ ለማንኛችንም ግልጽ ነው፡፡ ስለዚህ ማኅበሩ ያሉበትን ችግሮች በግልጽ በአባላቱ ገምግሞ መልካሙን አጠናክሮ ጉድለቶቹን ቀርፎ ለመሄድ ሁሌም ለማዳመጥና ለማስተካከል ዝግጁ መሆን አልበት፡፡
በበኩሌ ድርጊትህን አንድ ቅን አሳቢ፡ ለአገሩና ለቤተ ክርስቲያን ተቆርቋሪ የነገሮችን አካሔድ ተመልክቶ ሊመጣ ያለውን መጥፎ ነገር ለማሳወቅና ለማስጠንቀቅ ያደረገው ኃላፊነት የተመላ ስራ እንደሆነ ነው፡፡
ሁሉ ነገር በዚህ ይብቃ መፍትሄ እንጂ ንትርኩ ለማንም አይረባ የቆጡን...ብለን የብብታችንን እየጣልን መሆናችንን አንዘንጋ ስራ ይጀምር ከኔ ጀምሮ መድኃኔዓለም ይባርክልናል ለፍሬም ይሆናል እንደኔ እምነት ሁሉም ትክክል ነው፡፡
ወንድማችን ዲ.ን ዳንኤል በጣም እንባ እየተናነቀኝ ነው የምጽፍልህ አንተ አሁን ያለውን ችግር የሚፈታበት ሁኔታ ይፈጠራል ብየ አስባለው ነገር ግን አንተ ከማኀበራችን መራቅ የለብህም በስብከቶችህ በማኀበርህ ድረ ገፅ እንደተለመደው ማውጣት አለብህ፡፡ በተለይ የማህበራችን አመሰራረት ሳይ አንት ብላቴ ላይ የተናገርካቸው ቃላት እና ያለህን ፅናት ሳስታውስ በጣም ከአእምሮየ አትጠፋም ፡
በቅድሚያ በደምብ አብራርቶ የመጻፍ ልምዱ ስለሌለኝ ይቅርታ እጠይቃለሁ። አሁን እንዲህ ቢሆና ንሮ እንደዚያ ቢደረግ ንሮ እያልን የምንነጋገርበት ጊዜ አይመስለኝም። ምንም እንኳ የማህበራችሁ አባል ባልሆንም ቤተክርስቲያኔን እንዳውቅና በማንነቴ እንድኮራ ያደረገኝ ማህበር ስለሆነ ምንም እንዲደርስበት አልፈልግም። የማህበሩ አላማ ሁሌም አንድ ነው። አላማውን ለማስፈጸም የተቀመጡት ሰዎች የአመራር ችግር አለባቸው የሚል ወቀሳ ከተነሳ እሱን እንዴት እንፍታው ከሚለው ላይ ማተኮሩ የሚሻል ይመስለኛል። አሁን ቅኔ የምንቀኝበት፤ ቃላት አሳምሮ የወቀሳ ናዳ የምናወርድበት ጊዜ አይደለም። ጎራ ለመለየትም የሚዳዳቸው ኮመንቶችን አይቻለሁ። ማንንም አይጠቅምም። በተለይ እውነተኛ ክርስቲያን ለሆኑ ሰዎች። ቤተክርስቲያንን ዞር ብለን ብናይ በብዙ ችግር ውስጥ አልፋ ተፈትና ነው ለዚህ የደረሰችው። የሚደርስባትን ፈተና በቀላሉ መቋቋም እንድትችል በአምላካችን ፍቃድ ተሰባስበን እንድረስላት ካልን በአንድ ልብ ሆነን መነሳት አለብን። ካለበለዚያ የሚቀርብን እኛው ነን እንጅ ጠባቂ አምላኳ ሁሌም ይጠብቃታል። ትናንት ከስንት ሴራና ተንኮል የታደጋት አምላክ ዛሬም በመንበሩ አለ። ሁሉንም ያያል። ሁሉንም እንደ ስራው ይሰጠዋል። ፈተና ሲመጣ የበለጠ መጠንከር እንጅ እንዲህ የቃላት ጋጋታና ውረጅብኝን ምን አመጣው? እውነትን በአደባባይ እየገለጡ መሄድ ነው የሚያዋጣው። አይ ችግር የለም እንዲሁ ግለሰቦች የፈጠሩት ነው የሚል ካለ “ታህድሶ የሚባል ነገር የለም“ እያሉ ከሚያደርቁን ሰዎች ለይቼ አላየውም። እናም ስለ ሃያሉ እግዚአብሔር ብላችሁ አንድ ወደ ሆነው አላማችሁ ተመለሱ። ካለበለዚያ ይህን ይጠብቁ የነበሩና በዙሪያችሁ ሆነው ለሚቋምጡ ወገኖች አስረክባችሁ እንዳትቀመጡ!!!!! አሁን አመራር ላይ ያላችሁ ሰዎች ትልቅ ሃላፊነት አለባችሁ። የትውልድ ተጠያዊዎች ትሆናላችሁ!!!! ሙታችሁ እንኳን ነፍሳችሁ የምታርፍ አይመስለኝም! ምክንያቱም ባለ ታላቁን ራዕይ መና ያስቀሩ እየተባላችሁ ትወቀሳላችሁ! ከዚህ ያድናችሁ!
እንዲህም አለ ለካ። ለመጀመሪያ ጊዜ ችግርን ባደባባይ ማዬት ምን ያህን እንደሚያስደነግጥ ላንባቢው ሁሉ ትቸዋለሁ። ቆዬት ብየ ሳስበው ግን ምንም ችግር የለውም። ሁሉም በፍቃደ እግዚአብሔር የሚከናወን ነው። ማህበረ ቅዱሳን የተቋቋመው በእግዚአብሔር ፍቃድ ነው። ያ ባይሆን ብዙ ጠመዝማዛ መንገዶችን አልፎ ለዚህ ባልበቃ ነበር። አሁን የሚፈራና ብዙዎች አይናቸውን የአፈጠጡበት ማህበር ነው። በተለይ ከመናፍቃኑ ጎራ ምን ያህል ጥርስውስጥ እንዳለ እነሱ እራሳቸው ያውቁታል። ማህበረ ቅዱሳን ከተመሰረተበት ጀምሮ ስላደረገው የቤተክርስቲያን አስተዋጽኦ ማንም እውነተኛ ክርስቲያን የሚናገር ይመስለኛል። ለምሳሌ እኔን ከመናፍቃን ጉሮሮ ፈልቅቆ ያወጣኝ ማህበር ነው። ያኔ ገና ምኑንም ሳላውቀው በመናፍቃንን የተከበበ ዩኒቨርስቲ ስገባ ከማጡ ውስጥ ያወጣኝ ማህበረ ቅዱሳን ነው። ዛሬ በራሴ ድክመት ለማህበሩ አንዳች ነገር አላደረግሁም። ወደ ዕለት ከዕለት ኑሮዬ ዞርኩኝ። ምን አልባትም ቤተክርስቲያን አሁን ካለችበት ችግር አንጻር የሚጠበቅበትን ያህል እንዳይሰራ ካደረጉት ወንድሞች አንዱ ነኝ ብዬም አስባለሁ። እኔ እና መሰሎቼ ገብተን በሚፈልገን ነገር ብናግዝ ኑሮ ለዚህ ባልበቃ ነበር። ለእዚህ እግዚአብሔር ይቅር ይበለኝ። እንዲህ አይነት ስር የሰደደ ነገር ሳነብ ውስጤ አነባ። ደማሁም። ወንድሞቼና እህቶቼ ጊያዊ ማንቀላፋት ውስጥ ስለገቡ የማስተማሪያ አርጩሜ በማህበሩ ወረደበት። ሰይጣናዊ ስራቸውን ያጋለጠባቸው ግለሰቦች ይህን ማህበር አንዳች ነገር ለማድረግ ሁሌም ይደክሙና ሲሰሩ ነበር። ማህበሩ ካልጠፋ ስራቸውን መቀጠል እንደማይችሉም ባደባባይ አንብቤላቸው አውቃለሁ። እናም እነሱ አጋጣሚውን ተጠቅመው አቅጣጫ እንዳያስቀይሱ ምን ይደረግ? አሁንም እንዴት እንደሚያራግቡት የአደባባይ ሚስጢር ነው። የአመራር አባላት ያለባችሁን ችግር በወ.ዘ.ተ ሳታስቀምጡ ተነጋገሩበት፤ራሳችሁን መርምሩ፤ተወያዩ። የሐሳብ ፍጭት ወደ ተሻለ አቅጣጫ ያመራል። ስህተት የሰራ ባደባባይ ይቅርታ እየጠየቀ ወደ ስራው ይመለስ። ድርቅ ብሎ ምንም ችግር የለም የሚል ካለ ግን ሌላ ነገር አለ ማለት ነው። ሁላችንም ያሰባሰበን የቤተክርስቲያን፤የእግዚአብሔር ቤት ጉዳይ ነው። መሰባሰባችን ለሌላ ለማንም አይደለም። ለሌላ ተሰባሰቡ ከተባልን በግልጽ ይነገረን። እኔ ዲን ዳንኤል ፍጹም ነው ያኛው ደግሞ ችግር አለበት ማለቴ አይደለም። ነገር ግን ቢያንስ ያለውን ችግር በግልጽ ነግሮናል። ለምን አደባባይ ወጣ። ይህ ችግሩን የሰሙ ሰዎች በወቅቱ ምላሽ አለመስጠት ይሆናል። ምን አልባት አኮ ባደባባይ ተነግሮ ወደ ተሻለ ነገር ሊሄድም ይችላል። ማን ያውቃል? ችግሩን እንዴት እንፍታው ወደሚለው እንሂድ። ችግር የለም ብሎ ብቅ የሚል ካለ፤አደጋ አለ ማለት ነው። መሸፈን የመጨረሻው ግቡ ምን እንደሆነ ሁላችንም እናውቃለን።ስለዚህ መነጋገርና መወያየት ያስፈልጋል። እግዚአብሔር ከእኛ ጋር መሆኑን አንዘንጋ
ለመሆኑ ስለ ቤተ ክህነት፣ ስለ ሲኖዶስስ ስንናገር እና ስንጽፍ አልነበረም? ለምን ተናገርን? ለምንስ ጻፍን? ቤተ ክርስቲያናችንን ስለምንጠላት ነውን? ፈጽሞ፡፡ ስለምንወዳት እንጂ፡፡ tank you D/n Dane may God be with you
ዳኒ ምንም አልተሳሳትክም! ችግሩ ሁላችንም ለሙገሳ እንጂ ለትችት ገና ዝግጁ አይደለንም፡፡ በጽሁፍህም ምንም አልደነገጥኩም፤ ግን የብዙ አባላቶቻችን የሥነልቡና ስስነት በጣም አሳስቦኛል፡፡ እንደዚህ በቀላሉ ኩርምት የምንል ከሆነ ነገ ማ/ቅ ሥራውን ያቁም ሲባል ምን ሊኮን ነው? እባካችሁን እንዲሁ በቀላሉ አንናወጽ!!! አንተን ቃለ ህይወት ያሰማልን!!!
የመጀመሪያ ጠፋት የማነው ? ዳኒ ምንም አይደለም ማን ከምን ማገድ እንዳለባቸው ማን ማን ማገድ እንዳለበት የማያውቁ ናቸው እኛም እነሱን አላገድንም የሚጫወቱብንን አንተ ግን አይዞህ እናየዋልን እውነት መስሎን ነበር የሚሉን ለካም ውሸት ነው ሁሉም እንደት እንድህ ይደረጋል መልካም ለሁሉም ጊዜ አለው ሁሉም ያሉትን ይውጣሉ እኛ ከሌለን እነሱ አይኖሩ ምን ይባላል እንደህ አይነት ውሳኔ? አዝናለሁ....
የሆነው ሆኗል።ሰውን ሲወዱ ከነኮተቱ ነው ይባል የለ። ጉዳዩ የሁላችንም ነው።አንድ በጎ ያደረጉ መሪን በመደገፍ የተሰበሰበውን በርካታ ህዝብ የተመለከተ ሰው ተገርሞ ይህን ያህል ሰው እርስዎን ለመደገፍ በመሰብሰቡ ምን ይሰማዎታል ቢላቸው፤ ምንም አይሰማኝም፤ መጥፎ ስራ ብሠራ ከዚህ ሶስት እጥፍ ህዝብ ይሰብሰባል አሉ ይባላል። እናም ዳኒ እዚ ደረጃ እንድትደርስ ከረዱህ ሰዎች ይልቅ አሁን ውድቀትን የሚያፋጥኑ ይባዛሉና፤ መጀመሪያ ለራስህ ፤ከዚያም ለኛ ስትል መለስ ዘንበል በል። ምንም ከአንተ ባናውቅም በዓይኖች በጆሮዎች በጭንቅላቶች ብዛት ብዙሃኑ የበልጥሃል።
በቃ አንተ ምንም አላጠፋህም ማለት ነው??? ስተት አንተ ጋር የለም ማለት ነው??? እንግዲህ ሰው አይደለህም ማለት ነው:: ግን ካንተ ጋር ያገለገልን ሁላችንን ስህትትህን ከስማህ እንንግርሃለን::
ዳኒ take deep breath ከዚያ ሰውን ያስደነገጡትን ነጥቦች በግልጽ አለመሆናቸውን አስተባብል። ከዚያ የቀረውን ከማህበሩ አባላት ጋር በዝግ ተወያይቼ ለመፍታት ዝግጁ ነኝ በል። አስተያየቶቹን አንብበሃቸው ከሆነ በዋና ፍሬ ጉዳይ ላይ ብዙዎች ይስማማሉ። ስለዚህ የማሸነፍ የማስተካከል እድሉ ከፍተኛ ነው። አስደንጋጭ ነጥቦችን በግልጽ ካስተባበልክ ዓለም ካንተ በስተጀርባ ይሰለፋል።ሰውን ያስደነበረው ውጭ መውጣቱ እና ውጭ እንወያይ የሚለው ነው።ይህን ሃሳብ ከለወጥከው ቀድሞ ያላገኘኸውን የመወያያ መድረክ ታገኛለህ።
በመቀጠል ግዜያዊ ስምምነት ከማህበሩ ጋር አድርግ እና ሃሳብህን በየማዕከላቱ(በሀገር ውስጥም በውጭም በገጠርም በከተማም) ላሉ ሁሉ አስተጋባ። ከዚያ ሁሉም ያንተን ሃሳብ ተቀብሎ ተመንሱስን የበሉ ያህል ይሆናሉ።ከዚያ መሰረታዊ ለውጥ ወይ በቅርብ ወይ በጠቅላላ ጉባኤ ተካሄዶ ይመጣል። አንተ ችግሮችን ለመፍታት እዚያው መገኘት አለባችሁ ትለን የለ እንዴ? ሀገር ሁሉ አንተን እየደገፈ ይህን እድል ካልተጠቀምክ አንተው ራስህን አሸነፍክ እንጂ ሌላው አላሸነፈህም።ታዲያ መቶ መቶ ውጤት አትጠብቅ፤ እስከ 70% ካገኘህ ጥሩ ጅምር ነው። ሁሉም አባላት የማህበሩ ህልውናን ከሁሉም ስለሚያስበልጡ፤ በምታደርጋቸው interactions ሁሉ የማህበሩን integrity አንጸባርቅ።