Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ትናንት በዝሆኖቹ ማዶ ይዘውት ያደሩት እንግዳ ለጨበራ ጩርጩራ ብሔራዊ ፓርክና ለኮይሻ ኢንቨስትመንት ምን ትርፍ እንደሚኖረው ወቅቱ ሲደርስ እናያለን፡፡ እንዲህ ያለውንተግባር ሀገር ለማፍረስ ጫካ ከተገባው በላይ ደጋግመን ብናወራውና ሀገር ለመስራት ዱር ማደርን ብናከብረው ዛሬ ሆቴል አድሮ ማልማት ዳገት የሆነበትን ብዙ ሹም ብዙ ያስተምራል፡፡
ገበታ ለሀገር የተረሱትን ቀጠናዎች ያስታወሰ የልማት እቅድ ነው፡፡፡ ወንጪን ያበለጽጋል፤ ጎርጎራን ያለመልማል፡፡ ሀገር በየቀኑ ካልለማ በየቀኑ ይሞታል፡፡ ከብዙ ችግሮቻችን ጋር የቀደሙት መሪዎች ምቹ ያልሆነ ሁኔታን ተጋፍጠው ያለሙትን ልማት ዛሬ እናጣጥመዋለን፡፡ ገበታው ገበታችን ነው የምንለው ለዚህ ነው፡፡
እኛ የቻይና ትልቁ የባለሙያ አምራች እና የእጅ ግፊት ከፍተኛ ግፊት አየር የሌለው ቀዝቃዛ ቀለም የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ነን ፡፡ LXD-9L ከቀዝቃዛው የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖቻችን መካከል በጣም ፈጣኑ ነው ፣ የሥራው ፍጥነት 13kh / h ሊደርስ ይችላል ፣
እኛ የቻይና ትልቁ የባለሙያ አምራች እና የእጅ ግፊት ከፍተኛ ግፊት አየር የሌለው ቀዝቃዛ ቀለም የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ነን ፡፡ ለመደበኛ የሙቀት ቀለም ቀለም ግንባታ ልዩ መሣሪያ ነው ፡፡ ለመንገዶች ፣ ለሀይዌይ ፣ ለመኪና ማቆሚያ ፣ ለአውሮፕላን ማረፊያ ፣ ለጣቢያ ተስማሚ ነው ፡፡ ቀጥ ያለ መስመር ፣ የነጥብ መስመር ፣ ኩርባ ፣ የሜዳ አህያ መሻገሪያ ፣ ቀስቶች ፣ ወዘተ ምልክት ማድረግ ይችላል ፡፡
እኛ የቻይና ትልቁ ባለሙያ አምራች እና የኤሌክትሪክ ቀዝቃዛ ቀለም የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ፋብሪካዎች ነን ፡፡ በአንድ ሙሉ ክፍያ ለ 4 ሰዓታት ሊሠራ ይችላል ፣ ለመሥራት እና ለማቆየት ቀላል ነው ፡፡ እንደ እግር ኳስ ሜዳ ፣ ትምህርት ቤት ፣ ማህበረሰብ ፣ የመኪና ማቆሚያ ቦታ ፣ ፋብሪካ ፣ የመኪና መንዳት ትምህርት ቤቶች ፣ ነዳጅ ማደያ ፣ ወዘተ ባሉ ብዙ ቦታዎች ላይ በስፋት ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል ፡፡
እኛ የቻይና ትልቁ የባለሙያ አምራች እና ከፍተኛ ግፊት ያለው አየር የሌለበት ቀዝቃዛ ቀለም የሚረጭ የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ፋብሪካዎች ነን ፡፡ ለመደበኛ የሙቀት ቀለም ቀለም ግንባታ ልዩ መሣሪያዎች ናቸው ፡፡ እሱ ለመንገዶች ፣ ለአውራ ጎዳና ፣ ለመኪና ማቆሚያ ፣ ለአውሮፕላን ማረፊያ ፣ ለጣቢያ ተስማሚ ነው ፡፡ ቀጥ ያለ መስመር ፣ የነጥብ መስመር ፣ ኩርባ ፣ የሜዳ አህያ መሻገሪያ ፣ ቀስቶች ፣ ወዘተ.
እኛ የቻይና ትልቁ የባለሙያ አምራች እና የጭነት መኪና የተጫነ ባለ ሁለት ሲሊንደር ሁለት ፓምፕ ቀዝቃዛ ቀለም የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ነን ፡፡ ለትልቅ መንገድ መንገድ የተቀየሰ ነው ፣ በተለይም ለከተማ መንገድ ፣ ለአውሮፕላን ማረፊያ እና ለፈጣን መንገድ ወዘተ ይተገበራል ትክክለኛ መስመርን ፣ የነጥብ መስመርን ፣ ባለ ሁለት ቢጫ መስመርን ወዘተ ምልክት ማድረግ ይችላል ፡፡ ተጨማሪ በእጅ የሚረጭ ሽጉጥ ፣ በተመሳሳይ ጊዜ በተለያዩ ቀለሞች ውስጥ መስመሮችን ምልክት እንዲያደርግበት ፡፡
እኛ የቻይና ትልቁ የባለሙያ አምራች እና የመንዳት አይነት የቀዝቃዛ ቀለም እርጭ የመንገድ ምልክት ማድረጊያ ማሽኖች ፋብሪካ ነን ፡፡ የመስታወት ዶቃዎች ማሰራጫ-የአየር ግፊት ማሰራጫ (የሥራ ጫና ሊስተካከል የሚችል) ፡፡ የሃይድሮሊክ ቀስቃሽ-እያንዳንዱ የሃይድሮሊክ ቀስቃሽ መሳሪያ የታጠቀ እያንዳንዱ የቀለም ማጠራቀሚያ ፡፡
ሐበሻ ማርኬቲንግ ሐበሻ ልብሰ መሽጫ :-በኔዘርላንድ ሐገር የተመዘገበ ድርጅት ሲሆን ፥ የሐበሻ ልብስና ልብስ የሞባይል ቀፎ ላይ የህትመት አገልግሎት እና ልሎችም አገልግሎት ያገኛሉ
አዲስ አበባ ፣ ጥቅምት 16 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ፈርዖኖች ከአሁን በፊት በዓለም ባንክ አሁን ደግሞ በቢሊየነሩ ፕሬዚዳንት በኩል መጥተዋል። የዓባይ (ናይልን) ውሃ የመጠቅለል ዲፕሎማሲያቸውን በትናንት ሁነት ለማንበር እየተሯሯጡ ነው።
አወዛጋቢው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከቀናት በፊት በታላቁ የህዳሴ ግድብ ዙሪያ የሰጡት አስተያየት ኢትዮጵያውያን እና የኢትዮጵያን ወዳጆች አስቆጥቷል። በፍትህ የሚያምኑ ሀገራት፣ ፖለቲከኞች፣ ዲፕሎማቶች እና ምሁራን ተንታኞች ደግሞ የፕሬዚዳንቱን እብሪት የተሞላበት ንግግር ሲሰሙ ፕሬዚዳንቱን ምን ነካቸው እያሉ ነው።
ፕሬዚዳንት ትራምፕ በህዳሴው ግድብ የተሳሳተ አቋም እና አካሄድ መከተል የጀመሩት አሁን ሳይሆን ሃራቸው በግድቡ ዙሪያ በሚደረገው ድርድር ከዓለም ባንክ ጋር ታዛቢ ሆና በቀረበችበትና ድርድሩ በዋሽንግተን መካሄድ በጀመረበት ወቅት ነበር፡፡
ትራምፕ ከታዛቢነት ወደ አደራዳሪነት እና ጉዳዩን እንዲይዙት ያደረጓቸው የገንዘብ ሚኒስትሩ አካሄድም ከራሳቸው ሀገር ህገ መንግስት ጋር ሳይቀር የተጣረሰ ነው፤ የታዛቢነቱ እና አሸማጋይነቱን ሚና መወጣት የነበረባቸው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ እንጅ የገንዝብ ሚኒስትሩ አልነበሩም።
ይህን የትራምፕ ስህተት ከአሜሪካ ህገ መንግስት አንቀፆች አንጻር መሰረት በማድረግ የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት እና የገንዘብ ሚኒስቴር የኮንግረንሱን ማቋቋሚያ አዋጆች መመልከት ያስፈልጋል።
በአሜሪካ ዩኒቨርሲቲዎች የዓለም አቀፍ ህግና የህገ መንግስት ጉዳዮች ምሁር ፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማርያም አሜሪካ በአባይ ጉዳይ እያሳየችው ያለው አቋም ከራሷ ህገ መንግስት ጋር የሚጋጭ መሆኑን በስፋት አትተው ፅፈዋል፡፡
በፈረንጆቹ ሐምሌ 20 ቀን 1789 በኮንግረንሱ የተቋቋመው የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ከተሰጡት ሃላፊነቶች መካከል አሜሪካ ከማንኛውም የውጭ ሀገራት ሚኒስትሮች እና ዲፕሎማትና ባለስልጣኖች ጋር የምታደርገውን ውይይት በበላይነት ይመራል የሚለው ይገኝበታል፡፡
በአንጻሩ መስከረም 2 ቀን 1789 የተቋቋመው የአሜሪካ የገንዘብ ሚኒስቴር የአሜሪካን ገቢ ለማሻሻል ህጎችን ማርቀቅ እና ገቢ መሰብሰብ ከተሰጡት ሃላፊነቶች መካከል ዋነኛው እና ቀዳሚው ነው፡፡
ፕሬዚዳንት ትራምፕ ግን ይህን እያወቁ አልያም ሆን ብለው ኢትዮጵያ ላይ የእርዳታ ዲፕሎማሲ ጫና ለመፍጠር ድርድሩን የገንዘብ ሚኒስትራቸው እንዲይዙት አደረጉ። ይህ የትራምፕ ቀዳሚ ስህተት እና በግልፅ የውግንና አካሄድ የመከተላቸው ጅማሮም መደምደሚያም ተደርጎ የሚወሰድ ነበር።
ፕሬዚዳንት ትራምፕ በአንዲት ሉዓላዊት ሀገር ላይ ጦርነት እንዲታወጅ የሚያደርግ አስተያየት ሰንዝረዋል። ይህ ደግሞ ለዓለም ሰላም እና ደህንነት የተቋቋሙ የድድርጅቶችን መርህ እና ሀገራቸው የፈረመቻቸውን ህጎች በአደባባይ የሳቱ መሪ አድርጓቸዋል፤ በእርግጥ ለፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዓለም አቀፍ ህግን መጣስ አዲስ አይደለም።
በወሎ ዩኒቨርሲቲ የህግ ትምህርት ቤት መምህሩ እና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በህግ ሶስተኛ ዲግሪያቸውን እየተከታተሉ ያሉት አቶ ደጀን የማነ የትራምፕ አስተያየት ላለፉት ወራት በእርሳቸው ሰዎች እና በዓለም ባንክ ሲደረግ የነበረው ጫና እና መግለጫ ማጠቃለያ መሆኑን ይገልፃሉ፡፡ ንግግራቸው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት መመስረቻ ቻርተርን የጣሰ መሆኑን በማብራራት፡፡
ትራምፕ ያደረጉት ጦርነት ቀስቃሽ ንግግር የተመድን ቻርተር አላማዎችን እና መርሆዎችን የጣሰ በመሆኑ ፕሬዚዳንቱ ሐገራት የዓለም አቀፍ የሰላምና ደህንነት ስጋት ከመሆን እንዲርቁ፣ ከወረራ እንዲታቀቡ እና ፍትህንና የዓለም አቀፍ ህግን መሰረት አድርገው አለመግባባቶችን እንዲፈቱ ከሚያዘው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት መሰረታዊ ዓላማ ያፈነገጠ ንግግር አድርገዋል ነው የሚሉት የህግ መምህሩ አቶ ደጀን።
ከዚህ ባለፈም በሐገራት መካከል በህዝቦች እኩልነት ላይ የተመሰረተ ወንድማማቻዊ ግንኙነት (friendly relations) እንዲኖር የማስቻል ዓላማን የተቃረነ ነውም ይላሉ የትራምፕ ንግግር።
የፕሬዚዳንቱ ንግግር የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን ዓላማዎች መቃረን ብቻ ሳይሆን ዓላማዎችን ለማስፈጸም የተቀመጡ መርሆችንም የጣሰ ነው። በግልፅ ለግብፅ በኢፍትሃዊ አካሄድ እና ጥያቄ በመወገን የሐገራት ሉዓላዊ እኩልነት መርህን ጥሷል።
ፕሬዚዳንት ትራምፕ በተመድ ቻርተር አንቀፅ 2(4) ላይ የተቀመጠውን የሌሎች ሐገራትን ግዛታዊ አንድነት ወይም ፖለቲካዊ ነፃነት በሀይል የመጠቀም ዛቻ ከማድረግ የመቆጠብ ግዴታን የሚጥለውን መርህ ተላልፈው ግብፅ የኢትዮጵያን ግድብ ልታፈርስ ትችላለች ብለዋል።
የህግ መምህሩ እንደሚናገሩት ይህ የትራምፕ አካሄድ በርካታ ዓለም አቀፍ መርሆችን እና ህጎችን የጣሰ ነው። ሌላው ትራምፕ የጣሱት ህግ የአንዲትን ሉዓላዊት ሀገር መብት በመጋፋት የተፈጥሮ ሃብቷን ሌላ ሀገር ይገባኛል የሚል ጥያቄ እንዲያነሳበት ያውም በሃይል መናገራቸው ነው፤ ካይሮ ትጠቀምበት ያሉት ወንዝ ዓባይ የሚፈሰው ከኢትዮጵያ እንጂ ከግብፅ ባለመሆኑ።
የህግ ጉዳይ ባለሙያው ትራምፕ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን የሚገዛውን የቬናውን የ1969ን ስምምነት ጥሰዋል። ይህ ስምምነት ሐገራት አንድ ስምምነት ውስጥ ለመግባት የድርድሩን ሂደት ለመቆጣጠር እና የድርድሩን ውጤት ለመቀበል በራሳቸው መልካም ፍቃድ ብቻ እንዲወስኑና ይህም የሉዓላዊነታቸው መገለጫ እንደሆነ ይደነግጋል።
ትራምፕ ሁልጊዜም ለአፍሪካ የሚሰጡት ግምት የተሳሳተ ነው፤ የግድቡ ድርድር በተጀመረበት ወቅት ካነሱት ሃሳብ ባለፈ አሁን ላይ ግድቡ በአፍሪካ አሸማጋይነት ተመልሶ ሳለ እኔ ካልሆንኩ በሚል ራስ ወዳድ አካሄድ ለአፍሪካውያን አሸማጋዮች የሰጡት ቦታና ግምት በርካቶችን ያስቆጣ ነው።
የትራምፕ አካሄድ ቀጠናዊ ትብብር ከማምጣት ይልቅ አፍራሹን እና ለግጭት የሚዳርገውን የቅኝ ግዛት ዘመን እሳቤ የሚመልስ ነው ይሉታል። የዲፕሎማሲ ጉዳይ አጥኝው እንደሚሉት የካይሮ ሰዎችም ከዚህ የቅኝ ግዛት መንፈስ እሳቤ አልወጡም፤ አፍሪካውያንም ይህን ጊዜ ያለፈበትን እሳቤ በጋራ ለመዋጋት መነሳት ይገባቸዋል ነው የሚሉት።
አያይዘውም ትራምፕ የአፍሪካ ህብረት ያስቀመጠውን አፍሪካውያን የውስጥ ችግራቸውን በራሳቸው ይፍቱ የሚለውን የሚለውን አህጉራዊውን አጀንዳ 2063ንም አጣጥለዋልም ይላሉ፡፡
የተግባቦት እና የዓለም አቀፍ ግንኙነት መምህሩ እና በሩሲያ የአፍሪካ ዳያስፖራ ማህበር ፕሬዚዳንት ፕሮፌሰር ዘነበ ክንፉ በበኩላቸው አፍሪካውያን አሁንም ሄድ መለስ የሚለውን የቅኝ ግዛት ዘመን እሳቤ ለማክስም ከተናጠል አካሄድ ይልቅ ትብብራዊ የዲፕሎማሲ መንገድን መምረጥ እንደሚገባቸው ይሄው የትራምፕ እና የዓለም ባንክ አካሄድ ማሳያ መሆኑን አንስተዋል።
የምጣኔ ሀብት ጉዳዮች ምሁሩ ትውልደ ኢትዮጵያዊው ፕሮፌሰር ተሾመ አበበ ደግሞ አፍሪካ በእርዳታ ዲፕሎማሲ ስም ሉዓላዊነቷን አሳልፋ እንዳትሰጥ መጠንቀቅ ያሻታል ነው የሚሉት።
እስካሁን በአፍሪካ የተሰሩ ትላልቅ ግድቦች የእርዳታ ዲፕሎማሲ ተፅእኖ ያረፈባቸው ናቸው። የኢትዮጵያው ግን በራስ አቅም እየተገነባ ያለ ክፍለ አህጉራዊ የምጣኔ ሀብት ትስስር የሚፈጥር ፕሮጀክት ነው።
ከአሁን በፊት ኢትዮጵያ በቅኝ ግዛት ቀንበር ስር ባለመውደቅ ለአፍሪካውያን የነፃነት አብዮት ለኳሽ የሆነችበትን የፓን ኢትዮጵያኒዝም በኋላ ላይም የፓን አፍሪካኒዝም እሳቤን ዳግም በምጣኔ ሀብት በተለይም በግድብ ፖለቲካ መድገም አለባት እነርሱም ከእርዳታ ዲፕሎማሲ ወጥተው ይህን አዲስ የተስፋ ጮራ ማየት ይኖርባቸዋልም ይላሉ፡፡
የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲው የታሪክ ተመራማሪ ዶክተር ተፈሪ መኮንን መፍትሄው የህዳሴውን ግድብ ኢትዮጵያውያን ከኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫነት የዘለለ ፋይዳ እንዳለው ከመረዳት ይጀምራል ባይ ናቸው።
በዓባይ ውሃ ጂኦ ፖለቲካ ላይ የነቃ ተሳትፎ ያላቸው እና በቅርቡም አንድ መፅሃፍ እያዘጋጁ ያሉት የባህር ዳር ዩኒቨርሲቲው የፖለቲካ ሳይንስ መምህር አቶ ውብእግዜር ፈረደ እንደሚናገሩት ከሆነ ደግሞ የካይሮ ሰዎች የእጅ አዙር ጦርነት የሀገር ውስጥ የፖለቲካ ልዩነቶችን በማስፋት ብቻ የተገደበ አይደለም።
እርሳቸው ግብፅ ጠንካራ ሀገረ መንግስት ያልፀናባቸውን ጎረቤት ሀገራት በመጠቀም የሴራ ፖለቲካዋን ልታራምድ ትችላለችና ከወዲሁ ጠንካራ ዝግጅት ማድረግ ይገባል ነው የሚሉት፤ የፈርዖኖችን የ1958 በሱዳን ላይ የሰሩትን የሴራ ፖለቲካ እና በእነርሱ ድጋፍ የተቀነባበረውን መፈንቅለ መንግስት በማስታወስ።
መደረግ ያለባቸው አዋጭ የጥንቃቄ ስራዎች ከመንግስት ይጀምራል። አሁን ላይ እዚህም እዚያም የሚታዩ የታጣቂዎች እንቅስቃሴ እና በንፁሃን ላይ የሚፈፅሙትን አሰቃቂ ግድያዎች በፍጥነት ሊያስቆም እንደሚገባም ያነሳሉ።
ከእነዚህ ታጣቂዎች እና ከጥቂት የፖለቲካ ነጋዴዎች በስተጀርባ እነማን አሉ የሚለውን መመርመር ይገባዋል ባይ ናቸው። ሰላም እና ፀጥታን በማስጠበቅ የሀገር ውስጥ ፖለቲካው እንዲሰክን በማድረግ፣ ለብሔራዊ ጥቅም በጋራ ዘብ መቆም የሚያስችል ሁነት መፈጠር ይገባዋልም ነው የሚሉት አቶ ውብእግዜር ፈረደ፤ የውስጥ ጥንካሬ ለውጭው ተጋላጭነት መመከቻ ዋናው ጋሻ ነው በሚል።
እነዚህ አስተያየት ሰጭዎች በቅርቡ ግድቡን ለማጠናቀቅ 40 ቢሊየን ብር እንደሚያስፈልግ መነገሩን እንደ መነሻ ወስደው አሁናዊውን የህዝብ ስሜት በመጠቀም የገንዘብ ማሰባሰቡን ሂደት ማጠናከር ይገባልም ይላሉ፤ ትልቁ የዲፕሎማሲ ስኬት የግድቡ መጠናቀቅ እና ውሃ መያዝ መሆኑን በመጠቆም።
የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እየተገነባ ያለው በታላቁ ወንዝ ዓባይ ላይ ነው። ሎሬት ፀጋዬ ገብረ መድህን ከአሁን በፊት እንደተናገሩት ታላላቅ ወንዞች ደግሞ የየሀገሩ ማንነት መገለጫዎች የትውልድ ቅብብሎሽ ምልክቶች ናቸው። ዓባይም ለኢትዮጵያ እንዲያ ነው።
አዲስ አበባ፣ ታህሳስ 6፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የ”አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ” ተመራማሪ ዶክተር ትምኒት ገብሩ ሰሞኑን ከጎግል ኩባንያ ጋር ውዝግብ ውስጥ መግባቷ የትኩረት ማዕከል አድርጓታል።…
አዲስ አበባ፣ ታህሳስ 5፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ተቋርጦ የነበረው ዩቲዩብን ጨምሮ የጎግል መተግበሪያዎች አገልግሎት ዳግም ጀመረ፡፡ ከዩቲዩብ በተጨማሪ የመልዕክት መላላኪያው ጂሜይል፣…
አዲስ አበባ፣ ህዳር 27፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ትውልደ ኢትዮጵያዊቷ የላሊበላ ኔትወርክ መስራች ዶክተር ውለታ ለማ ፖርቹጋል በተካሄደው የ2020 የዌብ ሰሚት ዓለም አቀፍ ውድድር ላይ…
አዲስ አበባ፣ ህዳር 25፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ጎግል ትውልደ ኢትዮጵያዊቷን የ”አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ” ተመራማሪ ዶክተር ትምኒት ገብሩን በማሰናበቱ በመቶዎቹ የሚቆጠሩ የተቋሙ ሰራተኞች…
አዲስ አበባ፣ ሕዳር 10፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ለሙስና ጥቆማና ሃብት ምዝገባ አገልግሎት ያበለጸገውን መተግበሪያ ይፋ አደረገ። በዓለም ለ17ኛ ጊዜ…
አዲስ አበባ፣ ህዳር 10፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ፌስቡክ ሰራተኞቹን ወደ ስራ ገበታቸው እንዲመለሱ አስገድዷል የሚል ክስ እንደቀረገበበት ተገለጸ፡፡ የፌስቡክ ኩባንያ የኮሮና ቫይረስ መከሰቱን…
አዲስ አበባ፣ ህዳር 7፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ተቋማት የበይነ መረብ ደህንነታቸውን ለማስጠበቅ ሊወስዱ የሚገባቸው የመፍትሄ ሃሳቦችን የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ይፋ አድርጓል።…
አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 27፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የፌስቡክ ኩባንያ የትራምፕ ደጋፊዎችን ቡድን ማገዱን አስታወቀ፡፡ ይህ በትራምፕ ደጋፊዎች የተከፈተውን "ስቶፕ ዘ ስቲል" የተሰኘው ቡድን…
ድሕሪ ፅባሕ ቀዳም ኣብ ከተማ መቐለ ሰንበት 22 ሓምለ 2010 ዓ/ም ድማ ኣብ ምሉእ ከተማታት ትግራይ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝካየድ ማሕበር መናእሰይ ትግራይ፣ማሕበር ናይ አካል ጉዱኣት ትግራይ፣ማሕበር ነጋዶ መቐለን ማሕበር ደቂ ተጋደልትን ብሓባር ገሊፆም።
ዓለምለኸ ኮንፈረስ ምሁራን ተወላዶ ትግራይ ሎሚ ኣብ ከተማ መቐለ አዳራሽ ሓውልቲ ሰማእታት ተጀሚሩ። “ትግራይ ናበይ?” ብዝብል ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ኣብ መላእ ዓለም ዝመጹ ኣስታት 1,300 ምሁራን ይሳተፉ ኣለው።
የኢትዮዽያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ባለፉት ሺ ዘመናት በሀገራችን በኢትዮጽያ መንግስታዊ ሃይማኖት በመሆን በሀገረ መንግስት ግንባታና ህዝብ አስተዳደር ከሚነገራው በላይ ታላቅ አስተዋጽኦ ማድረጓ እሙን ነው፡፡ ይሁን እንጂ ባለፉት ሃምሳ አመታት በሀገሪቱ በተነሱ ስሁት ፖለቲከኞችና የባእዳን ትርክት በተጠመቁ ጥራዝ ነጠቅ ተከታዮቻቸው በእጅጉ እየተፈተነች ትገኛለች፡፡ ከዚህ በተጓዳኝ ደግሞ በጠንካራ ምእመኖቿ በመታገዝ ኦርቶዶክሳዊነትን በማስፋፋት በአሁኑ ሰአት አገልግሎቷን በሃምሳ ሦስት (53) አህጉረ ስብከት (በአገር ውስጥ አርባ አራት (44) እና በውጭ አገር ዘጠኝ (9))፤ ከ40 ሺህ በላይ ገዳማትና አድባራት፣ ከ500 ሺህ ያላነሱ ካህናትን እያስተዳደደረች፤ ከ45 ሚሊዮን በላይ ተከታይ ምዕመኗን በማገልገል ላይ ትገኛለች፡፡ በኢትዮጵያ ካሉት ሌሎች እምነቶች አንጻር ከፍተኛ ቁጥር ያላቸውን ምእመናን የያዘች ስትሆን ወጣቶችን በሰንበት ትምህርት ቤት የተለያዩ ሃይማኖታዊ ትምህርት በማስተማር በሥነ ምግባር እንዲታነጹ በማድረግ፤ በአብዛኛዎቹ አብያተ ክርስቲያናት እና ገዳማት የአብነት ትምህርት ቤቶችን በመክፋት፣ በአጥቢያ በሚሰጡ ስብከተ ወንጌል በማስተማር ትውልዱ እግዚአብሔርን እንዲያውቅ፣ እንዲያመልከውና ትዕዛዙን እና ህጉን አውቆ እንዲተገብርና እንዲድን ስታደርግ ቆይታለች። ይሁን እንጂ የቅድስት ቤተክርስቲያን በጎ እድገትና የምእመናን አንድነት በቀንና በለሊት የሚያቃዣቸው የባእዳን ቅጥረኞች፤ የዲያቢሎስ ጉዳይ አስፈጣሚዎች ቅድስት ቤተክርስቲያንን ክፉኛ እየተፈታተኗት ይገኛሉ፡፡ በቅርቡም በሰኔ ወር 2012 ዓ.ም በኦሮሚያ ክልል ተከስቶ በነበረው ጥቃት በርካታ በሺዎች የሚቆጠሩ ምእመናን ከመኖሪያ ቤታቸው ተፈናቅለዋል፤ 197 ምእመና ሕይወታቸውን በአሰቃቂ ሁኔታ አጥተዋል፣ አምስት ቢሊየን የተገመተ የኦርቶዶክሳውያን ንብረታቸው በቃጠሎ ወድሟል፤የተረፈውም ተዘርፏል፣ በህየወት የተረፉ ምእመናንም ለአካል እና ለሥነ ልቦናዊ ጉዳትም ተዳርገዋል፡፡
በመሆኑም ማኀበረ ቅዱሳን እንደ አንድ የቤተክርስቲያኒቱ አካል ከበጎአድራጊ ምእመናን እና ከአበላቱ በማስተባበር ለተጎጂ ምእመናን የተቻለውን ጊዚያዊ ድጋፍ ሲያደር ቆይቷል፡፡ ነገር ግን ችግሩ ዘርፈብዙና በቀላሉ የማይቀፈር ሆኖ በመገኘቱ ደረጃ በደረጃ የሚፈጸም ዘለቄታዊ የማቋሚያ ፕሮጀክት ተግባራዊ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል፡፡ ይህንንም ለመፈጸም ይረዳ ዘንድ ይህ የመነሻ አነስተኛ የፕሮጀክት ሃሳብ ተቀርጿል፡፡
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ተከታዮች ላይ በተዘራው እጅግ አደገኛና በዘረኝነት የተለወሰ የፖለቲካ ዲስኩርስ የተነሳ ምእመናን በለፉት ሃምሳ አመታት በተለየ መልኩ ደግሞ ባለፉት ሁለት አስርት አመታት እየደረሰ የሚገኘው ድንገተኛ እና እጅግ አሰቃቂ አደጋዎች በምእመናን ላይ ከፍተኛ እንግልትና የኑሮ ምስቅልል አስከትሏል፡፡ ችግሩም ወደ እስከፊ ደረጃ መድረሱን ባለፉት ሁለት አመታት በተከታታይ በደረሱት ዉድመቶች ለማየት ተችሏል፡፡ አጽራረ ቤተክርስቲያኑ በየክልሉ የመንግት መዋቅር ውስጥ ባላቸው ሃላፊነት በመጠቀም ምእመናንን ተስፋ የማስቆረጥና እምነታቸውን እንዲቀይሩ በማስገደድ፤ የስራ እድል ኢንዲያጡ በማድረግ፤ ማህበራዊና ፖለቲካዊ ጫና በማሳደር፤ መንፈሳዊ አገልግሎቶችን በመስተጓጐል፤ እንዲሁም ካህናቱና ምእመናኑ ከአከባቢያቸው ተሰደው እንዲወጡ በማድረግ እጅግ የተቀናጀና ዘርፈ ብዙ ጥቃት እያደረሱ ይገኛል፡፡ በመሆኑም ለችግሩ ዘለቄታዊ መፍትሄ ለመስጠት የተጠናና የተጠናከረ ፖለቲካዊ፤ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ መፍትሄዎች ማፈላላግ የግድ የሚልበት ደረጀ ላይ ተደርሷል፡፡ ችግሮቹም ስር የሰደዱና ደረጃ በደረጃ የሚቀረፉ እንደሆኑ ይታመናል፡፡ ከዚህም ባሻገር
በአጠቃላይ እስካሁን ለተጎጂዎች የተደረጉ ድጋፎች ጊዚያዊ እርዳታ ተኮር በመሆናቸው ተጎጂ ምእመናን አሁንም በእንግልት ላይ የሚገኙ መሆኑ እና ለተጨማሪ አደጋ የሚጋለጡበት ሁኔታ መኖሩ፤ ዘላቂ መፍትሄ መፈለግ እንደሚገባ ያሳያል፡፡ ለምሳሌ የዚህ ፕሮጀክት ታሳቢ ተጠቃሚዎች በአጠቃለይ ከሃያ የቤተሰብ አባላት በላይ የሚያሰተዳድሩ በሚሊዮን የሚገመት ንብራት የወደመባቸው ቢሆንም ምንም በዘለቄታው የሚቋቋሙበት ሁኔታ ባመፈጠሩ በየመቃብ ቤቱ ተጠልልው ይገኛሉ፡፡
ፕሮጀክቱ በዋናናት በተጎጂዎች የቀደመ የንግድ ክህሎት እና ልምድ ላይ ተመስሩቶ የተሰነደ ሲሆን፤ የጥፋቱ ሰለባዎች ህይወታቸውን በተለያ የንግድ ስራዎች ላይ ተሰማርተው ይመሩ እንደነበረ ተረጋግጣል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የሻሸመኔ ከተማ ከፉተኛ የሆነ የንግድ እንቅስቃሤ የሚካሄድበት ፤ የበርካታ የደቡብና የደቡብ ምእራብ የዞንና የወረዳ ከተማዎች መገናኛ መስቀለኛ ከተማ በመሆኑ ጥሩ የንግድ ስራ ገቢ የሚገኝበት ከተማ ናት፡፡ በመሆኑም የተጎጂዎችን የቀደመ የስራ ልምድ እና የከተማውን ነባራዊ ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ ፕሮጀክቱ ቢተገበር አዋጪ ይሆናል ወይም ተጎጂዎችን በተገቢው መንገድ አትራፊ ደርጋል ተብሎ ታምኖበታል፡፡
የጥፋት ሰለባ የሆኑ ኦርቶዶከሳዊያን ክርስቲያኖች አስፈላጊው የመልሶ መቋቋም ድጋፍ ተደርጎላቸው፣ ወደ ቀደመ የኑሮ ዘይቢያቸው እንዲመለሱና ተረጋግተው እነዲኖሩ ማሰቻል
ይህ ፕሮጀክት ሊተገበር ከታሰበው የመልሶ ማቋቋም ፕሮጅክት አንጻር አነስተኛ እና የሙከራ ፕሮጅክት ነው፡፡ በመሆኑም ፕሮጀክቱ ለተጎጂዎች የቀጥታ የመቋቋሚያ ድጋፍ በማድረግ የሚተገበር ይሆናል፡፡ ፕሮጅክቱ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ ባገናዘበ መልኩ ለእያዳንዱ ተጎጂ መጠነኛ የስራ ማንቀሳቀሻ ወይም ማስጀመሪያ ወጪዎችን ብቻ የሚሸፍን ይሆናል፡፡
ተጎጂዎች በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ቀደመ የኑሮ ዘይቢያቸው ተመልሰው እና ተረጋግተው መኖር መጀመራቸው የዚህ ፕሮጀክት ዋነኛ ውጤት ተደርጎ የሚወሰድ ይሆናል፡፡ በፕሮጅክቱም አራት ተጎጂ ምእመናን ተጠቃሚ የሚሆኑ ይሆናል፡፡
የፕሮጅክቱ የትግበራ ቦታ በኦሮሚያ ክልላዊ መስተዳድር በምእራብ አርሲ ዞን በሻሸመኔ ከተማ ይሆናል፡፡ ኦርቶዶክሳዊያን ላይ በደረሰው አሰቃቂ ሁኔታ ተጆጂ ከሆኑት መካካል ለተማረጡ አራት ተጎጂ ምእመናን የሚውል ይሆናል፡፡
የፕሮጅክቱ ተጠቃሚዎች በኦሮሚያ ክልላዊ መስተዳድር በምእራብ አርሲ ዞን በሻሸመኔ ከተማ ኦርቶዶክሳዊያን ላይ በደረሰው አሰቃቂ ሁኔታ ተጆጂ ከሆኑት መካካል ለተማረጡ አራት ተጎጂ ምእመናን ይሆናሉ፡፡
ተጎጂዎች በአዲስ መልክ ለመቋቋም በሚያደርጉት ጥረት ነገሮች በፉጥነት ለመስተካከል ካልቻሉ ሊገጥማቸው የሚችል የስነልቦና ጫና መፈጠሩና ምእመናን ወደ ቀቢጸ ተስፋ ሊያመሩ ወይም የመሰደድ እጣፈንታ ሊደርስባቸው መቻሉ ዋነኛው ስጋት ሲሆን ፖለቲካዊ ግርሻቱ የሚፈጥረው ችግርም የሚጀምሩትን ንግድ በቀላሉ እንዳያድግ ሊደርገው ይችላል፡፡ ስለሆነም ማኀበሩ ከሎሎች ስራዎች ጎን ለጎን የስነልቦናና ትክኒካዊ የሙያ ድጋፍ በማድረግ ችግሩን ለመቋቋም የሚሰራ ይሆናል፡፡
ፕሮጅክቱ በሚተገበርበት እና ከትግበራውም በኃላ በማኅበሩ የክትትልና ምዘና ባለሞያዎች የፕሮጅክቱን አጠቃለይ ሂደት፤የተገኘውን ውጤት፡ የተጠቃሚዎችን የለውጥ ሁኔታና መሰል ጉዳዮችን የመከታታልና የድጋፍ ስራ የሚሰራ ይሆናል፡፡ የክክትትልና ምዘና ሪፖርትም ለሚመለከታቸው አካላት በተገቢው ጊዜ የሚያቀርብ ይሆናል፡፡
ፕሮጀክቱ በማኅበረ ቅዱሳን የሙያና ማኅበራዊ አገልግሎት ዋና ክፍል እና በተዋቀረው የመልሶ ማቋቋም አብይ ኮሚቴ የሚመራ ይሆናል፡፡ እንደስፈላጊነቱም ኮሚቴው ከዋና ክፍሉና ከማኅበሩ ጽ/ቤት በሚሰጠው አቅጣጫ ፕሮጅቱን የሚፈጽም ይሆናል፡፡
ባለፈው ዕሁድ በሻሸመኔ “ቦምብ ይዘሃል” በማለት ግድያ የተፈፀመበትን ግለሰብ ጉዳይ በተመለከተ ፖሊስ ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ሥር በማዋል ምርመራ እይከናወነ መሆኑንና ስለሟች ማንነት ፉንጭ መገኘቱን የኦሮምያ ክልል መንግሥት ኮሙዮኒኬሽን ገለፀ።
አዳማ — ባለፈው ዕሁድ በሻሸመኔ “ቦምብ ይዘሃል” በማለት ግድያ የተፈፀመበትን ግለሰብ ጉዳይ በተመለከተ ፖሊስ ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ሥር በማዋል ምርመራ እይከናወነ መሆኑንና ስለሟች ማንነት ፉንጭ መገኘቱን የኦሮምያ ክልል መንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ገለፀ።
ZhongShan LED የተቀበሩ መብራቶች 1 ደብልዩ የተቀበሏቸው መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED የተቀበሩ መብራቶች 1 ደብልዩ የተቀበሏቸው መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED የተቀበሩ መብራቶች 1 ደብልዩ የተቀበሏቸው መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ መሸፈኛ መብራቶች 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 20 (እ.ኤ.አ.) የሺያዥሁንግ የሃንጋሪ የንግድ ኮንፈረንስ በእስያ ፓስፊክ ሆቴል የስብሰባ አዳራሽ ውስጥ ተካሂዷል ፡፡ የሽያዥሁንግ ማዘጋጃ ቤት ንግድ ቢሮ ዳይሬክተር እና የንግድ መሪዎቹ በንግዱ ድርድር ላይ ለመሳተፍ ቲያን ጂአይ ፡፡ የስብሰባው ይዘት በሃንጋሪ ፣ በቻይና ፣ በሄቢ እና በሺያዙአንግ ውስጥ እንደ ኢኮኖሚ ፣ ትራንስፖርት ፣ ባህል እና የመሳሰሉትን የተለያዩ መስኮች ማስተዋወቅን ያጠቃልላል ፡፡ ስብሰባውን ለመከታተል የቻይና ተወካይ የሆኑት SJZ CHEM-PHARM CO LTD
መጽሐፈ ኢዮብ የተጻፈው፥ በዚህ ዓለም ላይ ያለውን መከራና ሥቃይ፥ በተለይም ደግሞ ቅዱሳን ወንዶችና ሴቶች ለምን መከራ እንደሚቀበሉ ለማስረዳት ነው። የምንኖረው መከራና ሥቃይ በሞላበት ዓለም ውስጥ ነው። መከራ የሚመጣው ከየት ነው? እግዚአብሔር ሉዓላዊና ጻድቅ ከሆነ፥ በምድር ላይ መከራና ሥቃይ የሚኖረው ለምድን ነው?
የሰው ልጅ ባለፈበት የዓለም ታሪክ ውስጥ ሁሉ ከመከራና ከክፋት ጋር ሲታገል ኖሯል። መከራና ክፋት በብዙ ልዩ ልዩ ዓይነት መንገዶች ይመጣሉ። መከራና ሥቃይን የሚያመጡ እንደ ጐርፍና ድርቅ ያሉ የተፈጥሮ አደጋዎች አሉ፤ በተጨማሪ በሽታም አለ። እንደ አስገድዶ ሴትን መድፈር፥ ነፍስ መግደል፥ ጦርነት፥ ወዘተ ያሉ ሰው-ሠራሽ መከራዎችና ሥቃዮችም አሉ። እነዚህ ነገሮች ሁሉ የሚመነጩት ከየት ነው? እግዚአብሔር እነዚህ ነገሮች ይቀጥሉ ዘንድ ለምን ፈቀደ? የተለያዩ ሰዎችና የሃይማኖት ክፍሎች ስለ መከራ ያላቸው አስተሳሰብ ወይም የሚሰጡት መልስ የተለያየ ነው።
1. አንዳንዶች፡- እግዚአብሔር መከራን ለመቆጣጠር ብቁ አይደለም፤ ይልቁንም የእግዚአብሔርን ያህል ኃይል ያለው፥ እንደ ዲያብሎስ ያለ የክፋት ኃይል አለ፤ ስለዚህ እግዚአብሔርን በማሸነፍ ክፋትን ወደ ምድር ያመጣል ይላሉ። አብዛኛዎቹ የምሥራቅ ሃይማኖቶች (የሂንዱ፤ የቡድሀ ሃይማኖት) አስተሳሰብ የዚህ ዓይነት ነው።
2. ሌሎች ደግሞ፡- እግዚአብሔር በእርግጥ ጻድቅ አምላክ አይደለም፤ ስለዚህ ያለ አንዳች ምክንያት ክፋትን ወደ ሕይወታችን ያመጣል ይላሉ። እግዚአብሔር በጣም ተለዋዋጭ አምላክ ነው። አንዳንድ ጊዜ ደግ ይሆናል፤ በሌላ ጊዜ ደግሞ ያላንዳች ምክንያት ክፉ ነገርን ያመጣል። እኛ በምንፈጽመው ተግባርና እግዚአብሔር ወደ ሕይወታችን በሚያመጣው ነገር መካከል ቀጥተኛ ግንኙነት የለም። የብዙ ሙስሊሞች አስተሳሰብ ይህ ነው። እግዚአብሔር ኃይል እንዳለው የሚያውቁት እነዚህ ሙስሊሞች መከራና ክፋትን የሚያመጣው እግዚአብሔር ራሱ እንደሆነና በዚህም ምክንያት ፍትሐዊ እንዳልሆነ ለመቀበል ተገድደዋል።
3. አንዳንድ ሰዎች ብዙ ዓይነት አማልክት ወይም መናፍስት እንዳሉ ይናገራሉ። ከነዚህም አንዳንዶቹ መልካም፥ ሌሎቹ ደግሞ ክፉዎች ናቸው። በእነዚህ ሁለት ዓይነት አማልክት መካከል የማያቋርጥ ትግል ይካሄዳል። ሰዎቹ ክፉ የሆኑት አማልክት እንዳይጐዱአቸው የእህልና የመጠጥ መሥዋዕት በማቅረብ ደስ ሊያሰኙአቸው ይገባል። ሰዎች ከአማልክት ችሮታን ለመግዛት ይፈልጋሉ። በመላው ዓለም ላይ የነገድ ሃይማኖት የሚከተሉ ሰዎች የተለመደ አመለካከት ይህ ነው።
4. አንዳንድ ሰዎች፡- እግዚአብሔር ዓለምን ከፈጠረ በኋላ እንዲሁ እንደተዋት ያስተምራሉ፤ ስለዚህ ክፉ ነገሮች የየትኛውም የእግዚአብሔር ተግባር ውጤት አይደሉም፤ ነገር ግን እግዚአብሔር በማይቆጣጠርበት ወይም በኃላፊነት በማይጠየቅበት መንገድ ሰውና ተፈጥሮ ባደረጉት ተፈጥሮአዊ ግንኙነት የሚፈጸም ነው ይላሉ። የአብዛኛዎቹ ምዕራባውያን ምሁራን አመለካከት ይህ ነው።
5. እግዚአብሔር የለም የሚል እምነት ያላቸው (ኤቲስቶችና እግኖስቲኮች)፡ መከራ በተፈጥሮ ሥርዓት የሚከሠት እንደሆነ ለማመን ተገድደዋል። መከራ ምንም ዓላማ የለውም፤ ከእርሱም የማምለጥ መንገድ የለም። የእኛ ኃላፊነት የሚያደርስብንን ተጽዕኖ ውሱን ለማድረግ መጣር ብቻ ነው።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ስለ መከራ ከላይ ከተመለከትናቸው አመለካከቶች ውስጥ በአንዱ የሚያምኑ የምታውቃቸው ሰዎችን በምሳሌነት ጥቀስ። ለ) ስለዚህ አመለካከታቸው ከመጽሐፍ ቅዱስ የምትሰጠው መልስ ምንድን ነው? ከአመለካከቶቹ አንዱን ውሰድና በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የተመሠረተ መልስ ጻፍ።
በመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት መሠረት ከፍ ሲል የተመለከትናቸው አምስቱ አመለካከቶች በሙሉ ስሕተት ናቸው። እግዚአብሔር ራሱ በሰጠው መገለጥ መሠረት አይሁድና ክርስቲያኖች የሚከተሉትን እውነተች ያምናሉ፡-
1. እግዚአብሔር የዓለም ፈጣሪና በውስጥዋ ላይ የሚገኙ ነገሮች ሁሉ ተቆጣጣሪ ነው። በእያንዳንዱ ሰው ሕይወትና በዓለም ክሥተቶች ውስጥ ራሱን የሚያገልል አምላክ አይደለም። ሕይወት እግዚአብሔር ወደ መልካም ፍጻሜ በሚመራው በጎ ዓላማ የተሞላ እንጂ ትርጕም የለሽ አይደለም።
2. እግዚአብሔር ታላቅ ኃይል ያለው ነው፤ ስለዚህ ክፋትን ሁሉ ለመቈጣጠር ይችላል። ክፋት ግን እርሱን ሊቈጣጠረው አይችልም። ደግሞም እግዚአብሔር ጻድቅ ስለሆነ በባሕርይው ክፉ የሆነውን ነገር ሊያደርግ አይችልም።
3. እግዚአብሔር በዓለማት ሁሉ «ሰው የሚዘራውን ያንኑ ደግሞ ያጭዳልና፤» (ገላትያ 6፡7 ተመልከት) የሚል መመሪያ መሥርቷል። ይህ ማለት አንድ ሰው መልካም ሕይወትን ከኖረ ከእግዚአብሔር ሽልማቱን ይቀበላል፤ የኃጢአት ሕይወት ከኖረ ግን ከእግዚአብሔር ዘንድ ቅጣትን ይቀበላል ማለት ነው።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ይህ የመጨረሻ ሥነ-ምግባራዊ መመሪያ በሕይወት ውስጥ እውን የሆነው እንዴት ነው? ለ) የዚህን መመሪያ ተግባራዊነት ያየኸው እንዴት ነው? ምሳሌዎችን ጥቀስ። ከኦሪት ዘዳግም ጥናታችን እንደምታስታውሰው፥ ያኛው የሙሴ ሕግ ክፍል ለእግዚአብሔር ለሚታዘዙ በረከትን፥ ለማይታዘዙት ደግሞ መርገምን የሚያመጣ እንደሆነ የሚያሳይ ነበር።
አይሁድ በዚህ የሥነ-ምግባራዊ ሕግ መመሪያ ላይ ሌላ ከራሳቸው ጨመሩበት። እግዚአብሔር ሉዓላዊ ከሆነ፥ መከራና ሥቃይ የሚመጣው ከእርሱ ብቻ ነው በማለት አይሁድ ይከራከሩ ነበር። እንዲሁም እግዚአብሔር ጻድቅ ስለሆነ መከራና ሥቃይ ከርሱ ዘንድ የሚመጣ ቅጣት ነው። እግዚአብሔር ሙሉ በሙሉ ጻድቅ ከሆነ፥ መከራውና ሥቃዩ ከሚቀበለው ሰው ኃጢአተኝነት ጋር ተመጣጣኝ መሆን እንዳለበት ያስቡ ነበር። አንድ ሰው ያለው ሀብትና በረከት የሰውዬውን ጻድቅነት የሚያረጋግጥ ነው። የሚደርስበት መከራና ሥቃይ ደግሞ የኃጢአተኝነቱ ማረጋገጫ ነው የሚል እምነት ነበራቸው። አንድ ሰው ሀብታም ከሆነ በእግዚአብሔር ፊት ትክክለኛ ነው ማለት ነው፤ ዳሩ ግን አንድ ሰው በሕመምና በደዌ የሚሠቃይ ከሆነ በኃጢአቱ ምክንያት እግዚአብሔር እየቀጣው ነው ማለት ነው፤ ዳሩ ግን ጻድቃን ሆነው መከራን የሚቀበሉ፥ ኃጥአን ሆነው መልካም ነገርን የሚለማመዱ ሰዎች ስላሉ፥ ይህኛው አቀራረባቸው ስሕተት ነበር።
የውይይት ጥያቄ፥ ዮሐንስ 9፡1-3 አንብብ። ሀ) ደቀ መዛሙርቱ ኢየሱስን በጠየቁት ጥያቄ ውስጥ ስለ መከራ የነበራቸው አስተሳስብ የዚህ ዓይነት መሆኑን እንዴት ታያለህ? ለ) የዚህ ዓይነቱ አስተሳሰብ ዛሬም በበርካታ ክርስቲያኖች የሚደገፈው እንዴት ነው?
4. በጎነት ሽልማትን፥ ከፋት ደግሞ ፍርድን ማምጣቱ ዓለም አቀፋዊ መመሪያ ቢሆንም፥ እግዚአብሒር ሽልማት ወይም ፍርድ መቼ እንደሚመጣ አይናገርም። አንዳንድ ጊዜ ወዲያውኑ ይሆናል። እግዚአብሔርንና ቤተ ክርስቲያንን በመቃወማቸው የተመቱ ሰዎች እንዳሉ ሁላችንም ምስክሮች ነን። ይሁን እንጂ፥ ሀብታሞች የሆኑ ብዙ ኃጥአን እንዳሉና ድሆች የሆኑ ብዙ ጻድቃን እንዳሉ ለሁላችንም ግልጽ ነው፤ ስለዚህ ኃጥአን ሁሉ ወዲያውኑ ይቀጣሉ ጻድቃንም ወዲያውኑ ሽልማታቸውን ያገኛሉ ማለት አንችልም። እግዚአብሔር የመጨረሻውን ሽልማት ወይም ቅጣት ለዘላለም ይሰጣል። ክርስቲያኖች እንደ መሆናችን መጠን «እገሌ ሀብታም ነውና እግዚአብሔር ሸልሞታል፤ ወይም እገሌ ታሞአልና በሕይወቱ ኃጢአት አለ» ብለን ከመናገር መቆጠብ አለብን (መዝሙር (73) ተመልከት)። ክፉ ሰዎች ብዙ ጊዜ የክፋታቸውን ያህል አይቀጡም፤ መልካም ሰዎችም እንደ መልካምነታቸው አይሸለሙም።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) አንዳንድ ክርስቲያኖች የታመመ፥ ወይም ድሀና አካለ-ስንኩል የሆነ ክርስቲያን ሲያዩ፡- እንደዚህ የሆነው በሕይወቱ ኃጢአት ስላለ ነው ሲሉ ሰምተህ ታውቃለህን? ሁኔታውን ግለጽ። ለ) ይህ አባባል ትክክል ነውን? ሐ) ይህንን በምትሰማበት ጊዜ ለእነርሱ የምትሰጠው መልስ ምንድን ነው?
5. መከራ በብዙ ልዩ ልዩ ምክንያቶች ሊመጣ ይችላል። ምክንያቶቹ ሁሉ ግን በእግዚአብሔር ቁጥጥር ሥር ናቸው፤ ዳሩ ግን መከራ ሁሉ የኃጢአት ውጤት ነው ለማለት አንችልም። መከራ ሊመጣ የሚችልባቸውን የሚከተሉትን ሁኔታዎች ተመልከት፡-
ሀ. የተፈጥሮ አደጋዎች፡- አንዲት አገር በድርቅ ከተመታች እግዚአብሔር ቀጣት ማለት ነውን? አንዴትስ አገር ስትበለጽግ ከሌሎች የበለጠ ጻድቅ ነች ማለት ነውን? አይደለም። እንዲህ ብለን መናገር አንችልም። ድርቅ ወይም ሌሎች የተፈጥሮ አደጋዎች ሲኖሩ፥ አብዛኛዎቹ በአዳምና በሔዋን ኃጢአት የተነሣ በዓለም ላይ በደረሰው መርገም ምክንያት የመጡ ናቸው። እነዚህ ነገሮች ሰዎች ንስሐ መግባት እንዳለባቸው ለማስታወስ በምድር ላይ ይሆኑ ዘንድ በእግዚአብሔር የተፈቀዱ ቢሆኑም፥ ሁልጊዜ በአንድ አገር ውስጥ ካለ በጎነት ወይም ኃጢአት ጋር በቀጥታ የተዛመዱ አይደሉም። የሰው ልጅ የኃጢአት ውድቀት ውጤት ስለሆነው በሽታም ተመሳሳይ ነገር ማለት ይቻላል። ሁላችንም ብንሆን እንታመማለን ደግሞም እንሞታለን። ይህም ተፈጥሮአዊ ሂደት እንጂ በእኛ ዘንድ ካለ ኃጢአት ጋር ሁልጊዜ የሚያያዝ አይደለም።
ለ. በሰው ልጅ ክፋት ወይም መጥፎ ውሳኔ ምክንያት የሚከሠቱ የተፈጥሮ አደጋዎች፡- የመጨረሻ ምሳሌ የሆነው ጦርነት የሚመጣው በሰው ልጅ ራስ ወዳድነትና በኃጢአት ምክንያት እንጂ በእግዚአብሔር ሊመካኝ የሚችል አይደለም። ስለዚህ እኛም በሠራናቸው ስሕተቶች ወይም ባደረግናችው መጥፎ ውሳኔዎች ምክንያት ብዙ ጊዜ መከራን እንቀበላለን። በጥንቃቄ ሳንጓዝ ቀርተን የመኪና አደጋ ቢገጥመንና እግራችንን ብናጣ የእግዚአብሔር ጥፋት አይደለም፤ ግራና ቀኝን አይቶ በጥንቃቄ ያለማቋረጥ ወይም በኃላፊነት ያለማሽከርከር ውጤት ነው።
ሐ. መከራና በሽታ ቀጥተኛ የኃጢአት ውጤት ሊሆን ይችላል። ለምሳሌ፡- የሥነ-ምግባር ጕድለት አንድን ወጣት በኤድስና በሌሉች የአባለዘር በሽታዎች እንዲያዝ ማድረግ ብቻ ሳይሆን፥ እነዚህን በሽታዎች ጥፋት ወደ ሌላት ሚስቱና ልጆቹ እንዲተላለፍ ምክንያት ሊሆን ይችላል። ይህ የአንድ ሰው ኃጢአት ውጤት ቢሆንም፥ በዚህ ሰው ኃጢአት ምክንያት ጥፋተኛ ያልሆኑ ሰዎችም ሊሠቃዩ ይችላሉ።
መ. መከራና በሽታ አንድ ሰው በኃጢአቱ ምክንያት በሕይወቱ ላይ የሚያመጣው ቀጥተኛ የእግዚአብሔር ቅጣት የሚሆንበት ወቅት አለ። ሰው ኃጢአት በሚሠራበት ጊዜ እግዚአብሔር በቀጥታ በሰውዬው ላይ የሚፈርድበት ጊዜ አለ። እግዚአብሔር በበሽታ ወይም በሞት እንኳ ሰውዬውን ወዲያውኑ የሚቀጣበት ወቅት አለ።
6. የእግዚአብሔርና የልጆቹ ጠላት የሆነው ሰይጣን በሰው ልጆች ላይ በሚደርሰው መከራ ውስጥ ድርሻ አለው። የእግዚአብሔርን ልጆች እምነት ለማጥፋት ይፈልጋል፤ ነገር ግን ያለ እግዚአብሔር ፈቃድ ሰይጣን የእግዚአብሔርን ልጆች ሊነካ አይችልም። በእግዚአብሔር ልጆች ላይ ሊያደርስ የሚችለው ነገር በእግዚአብሔር የተወሰነ ነው። ሰይጣን እንደፈለገው ሊሠራ አይችልም።
7. መከራ የማንወደው ነገር ቢሆንም እንኳ እግዚአብሔርን የመምሰል ባሕርይ እንዲኖረን እግዚአብሔር እኛን ከሚያሳድግባቸው ዐበይት መንገዶች አንዱ ነው። መከራ ሰውን እንደ ወርቅ አንጥሮ የሚያወጣ ነው (ኢዮብ 23፡10)። መከራ ባሕርይን የሚቀርጽና የሚያሳድግ፥ መንፈሳዊ ብስለትንም የሚያመጣ ነው (ያዕቆብ 1፡2-4)። የምንቀበለው መከራ፥ ሌሎች በመከራ ውስጥ በሚሆኑበት ጊዜ ለማጽናናትና ለማበረታታት ያስችለናል (2ኛ ቆሮንቶስ 1፡3-7)። የተፈጥሮ ዝንባሌያችን ከመከራ መሸሽ ቢሆንም፥ መከራ በምንቀበልበት ጊዜ በክርስቶስ መከራ ስለምንካፈል ደስ እንድንሰኝ ተነግሮናል (ፊልጵስዩስ 3፡10፤ ቈላስይስ 1፡24)።
8. እግዚአብሔር በክፋት ሁሉ ላይ ሥልጣን ያለው የበላይ ተቈጣጣሪ ስለሆነ፤ አንድ ቀን ክፋትን ከምድረ-ገጽ ያጠፋል፤ ዳሩ ግን መጨረሻው እስኪደርስ ድረስ መከራና ክፋት በምድር ላይ ይኖራል። የትም ብንሄድ ልናመልጠው አንችልም፤ በየሄድንበት ይከተለናል። ክርስቲያኖች እንደመሆናችን መጠን መከራን ከመሸሽ ይልቅ ለመንፈሳዊ ሕይወታችን ዕድገት ልንጠቀምበት ያስፈልጋል። በመጽሐፈ ኢዮብ ውስጥ፥ ኢዮብ ስለተባለ አንድ ሰው ትግል እናነባለን። ይህ ሰው የነበረውን እጅግ ከፍተኛ ሀብትና ብልጽግና፥ ቤተሰቡን በሙሉ እንዳጣና ከፍተኛ ሕመምና ሥቃይ እንደደረሰበትም እንመለከታለን። በዚህ መከራ ውስጥ እያለ ሦስት ወዳጆቹ ሊያጽናኑት መጡ። በማጽናናት ፈንታ ግን፥ በሐሰት ኃጢአት ሠርቶአል ብለው በመክሰስ ሥቃዩንና ኃዘኑን እንዳባባሱ እንመለከታለን። እግዚአብሔር ኢዮብ ጻድቅ ሰው መሆኑን ያውቅ ነበር። ወዳጆቹ ግን በኃጢአተኝነት ከሰሱት። (ክርስቲያን ወንድሞቻችንና እኅቶቻችን በመከራ ውስጥ በሚሆኑበት ጊዜ ኃጢአት ባይሠሩም እንኳ፥ ይህ የሆነው በኃጢአታቸው ምክንያት ነው እያልን በምንናገርበት ጊዜ መከራቸውንና ሥቃያችውን እናባብሳለን)። የኢዮብ ወዳጆች ንስሐ እንዲገባ ኢዮብን መከሩት። እነርሱ ያሉት ነገር ሁሉ ከመሠረታዊ ትምህርት አንጻር ስናየው ትክክል ነው። ዋናው አሳባቸው ፍርድ የሚመጣው በኃጢአት ምክንያት ነው የሚል ነበር፤ ዳሩ ግን በሰው ልጆች ላይ መከራ የሚደርሰው ግለሰቦች ራሳቸው በሚፈጽሙት ኃጢአት ምክንያት ነው ወደሚል አስተሳሰብ ርቀው ሄደው ነበር። የኢዮብ ወዳጆች የኢዮብን ጉዳይ ሳያውቁ የራሳቸውን አስተሳሰብ በማንጸባረቃቸው ንስሐ መግባት እንዳለባቸው እግዚአብሔር በመረጃ በግልጽ አሳውቆአቸዋል።
መከራን በምንቀበልበት ጊዜ ብዙዎቻችን እንደምናደርገው፥ ጻድቅ የሆነው ኢዮብም እግዚአብሔር ያለ ኃጢአቱ ለምን ይህ ሁሉ መከራ እንዲደርስበት እንደፈቀደ በመገረም ይናገራል። በእግዚአብሔርና በሰይጣን መካከል በሰማይ ስለ ተደረገው ንግግር ኢዮብም ሆነ ወላጆቹ አያውቁም ነበር። ኢዮብ መከራ የሚቀበለው በኃጢአቱ ሳይሆን፥ በጽድቁ ምክንያት እንደሆነ ወዳጆቹ አልተገነዘቡም ነበር። መከራ የሚቀበለው ለምን እንደሆነ እግዚአብሔር ለኢዮብ ጨርሶ አልነገረውም ነበር። ኢዮብ ስለ እግዚአብሔር ለጠየቀው ጥያቄ ሁሉ እግዚአብሔር መልስ አልሰጠውም፤ ነገር ግን ኃይሉንና ታላቅ ጥበቡን አሳየው። ኢዮብ በመከራ ውስጥ እያለ ለጠየቀው ጥያቄ እግዚአብሔር የሰጠው መልስ፡- ትንሽ የሆነው ሰው የእግዚአብሔርን ጽድቅና ኃይል መጠየቅ አይችልም የሚል ነበር። የሰው ልጆች የእግዚአብሔርን ምክርና ዓላማ ለማወቅ ከቶ አይችሉም። እናውቃለን ብለን የቅድሚያ ግምት መውሰድ ወይም እግዚአብሔር የሚሠራው ሥራ ትክክል እንዳይደለና አድልዎ እንዳለበት ማሰብ ከእግዚአብሔር እበልጣለሁ እንደማለት ነው። ኢዮብና ወላጆቹ በእግዚአብሔር ላይ የሠሩት ኃጢአት ይህ ነበር። ኢዮብ የእግዚአብሔርን አእምሮ ለመረዳት የጥበብ ጉድለትና የችሎታ ማነስ እንዳለበት ለመቀበል ተገዶ ነበር። እግዚአብሔር ለኢዮብና ለእኛ ያስተማረን ነገር፡- መከራን ስንቀበል እርሱን በመጠየቅ ጊዜ ማጥፋት እንደሌለብንና አፍቃሪው እግዚአብሔር ለእኛ ከሁሉ የተሻለውን ነገር እንደሚያደርግልን ማወቅንና በእምነት መራመድ እንዳለብን ነው። ጥያቄዎች ቢኖሩንም እንኳ ለእግዚአብሔር ታማኞች ልንሆን ያስፈልጋል፤ ኢዮብ ያደረገው ይህንን ነበር። በጥያቄዎቹ ሁሉ መካከል ኢዮብ ሁልጊዜ ወደኋላ በመመለስ አንድ ቀን በእግዚአብሔር ፊት ነፃ እንደሚሆን ያስብ ነበር።
እግዚአብሔር ልጆቹን መባረክ ደስ ይለዋል። ክፉዎችንም ይቀጣል። ዳሩ ግን ይህን መመሪያ በሚመለከት እጅግ ርቀን እንዳንሄድ መጠንቀቅ ይኖርብናል። ይህንን መመሪያ እግዚአብሔር እኛንም ሆነ ሌሎችን በጽድቃችን መሠረት እንዲባርከን ወይም ኃጥአንን ወዲያውኑ እንዲቀጣቸው ለመጠየቅ ልንጠቀምበት አንችልም። በተጨማሪ መከራን በምናይበት ጊዜ የኃጢአት ውጤት ነው ብለን ለማሰብ አንችልም። ነገሮች ሁሉ ፈር በሚይዙበት ጊዜም ይህ የሆነው የተቀደሰ ሕይወት ስለኖርንና እግዚአብሔር ለዚህ ሕይወታችን የሰጠው ሽልማት እንደሆነ አድርገን ማሰብ አንችልም። ወይም አንድ ሰው መከራ የሚቀበለው በኃጢአቱ ምክንያት ነው ብለን በፍጹም ማሰብ የለብንም። እንደ ኢዮብና ወዳጆቹ ሁሉ የጉዳዮቹን ጭብጥ ሙሉ በሙሉ ስለማናውቅ ትልቅ ስሕተት ልንሠራ እንችላለን። እግዚአብሔር ከገለጠልን በላይ እንዳንናገር መጠንቀቅ አለብን። እኛም ሆንን ሌሉች መከራ የምንቀበለው ለምን እንደሆነ በግልጽ ለይተን ባናውቅም፥ መከራ ሁሉ የሚመጣው ጠቢብና አፍቃሪ በሆነው በእግዚአብሔር እጅ በኩል እንደሆነ በመገንዘብ ልንጽናና እንችላለን። ብዙ ጊዜ መከራና ሥቃይ የምንቀበለው በምን ምክንያት እንደሆነ የምንረዳው ከዓመታት በኋላ ነው። ከዚያ በኋላ እንድንቀበል ያደረገንን ነገር ብንጠላም እንኳ በመከራ ውስጥ ስላደረገው ነገር እግዚአብሔርን እናመሰግናለን።
ከኢዮብ 1-2 ባለው ክፍል የተጻፈ አንድ ሌላ አስፈላጊ ትምህርት አለ። ይኸውም የስሙ ትርጒም «ከሳሽ» የሆነው ሰይጣን፥ እግዚአብሔር ጻድቅ የሆነውን ሰው በመባረኩ ትክክል እንዳልሠራ አድርጎ ሲከስ እንመለከታለን። ሰይጣን፥ ኢዮብና ሌሎች ጻድቃን እግዚአብሔርን የተከተሉት ስለባረካቸው እንደሆነ ይናገራል። እግዚአብሔር ባይባርካቸው ኖሮ አይከተሉትም ነበር ይላል።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ይህ ክስ ብዙውን ጊዜ እውነት የሚሆነው እንዴት ነው? ለ) ብዙ ሰዎች ነገሮች ሁሉ በመልካም እስከተከናወኑላቸው፥ ሥራ እስካላቸው፥ ከኃጢአትና ከበሽታ እስከተፈወሱ ድረስ ብቻ በእግዚአብሔር የሚታመኑት እንዴት ነው?
አዎን፥ ከእርሱ የሚያገኙትን መልካም ነገር ብቻ ተስፋ አድርገው እግዚአብሔርን የሚከተሉ በርካታ ክርስቲያኖች አሉ። የዚህ ዓይነቱ እምነት እጅግ በጣም ደካማ ነው። ስደት፥ በሽታና ሞት የሚፈጸሙባቸው አስቸጋሪ ጊዜያት ሲመጡ፥ እምነታችን በሥጋ ከምናገኘው በረከት የበለጠ ጠልቆ መሄድ አለበት። በእግዚአብሔር ዘላለማዊ የተስፋ ቃሉ ላይ ማረፍ አለበት። አስተማሪዎች እንደመሆናችን መጠን ማድረግ ያለብን አንድ ነገር፡- ክርስቲያኖች በምድር በሚቀበሏቸው በረከቶች ከመታመን ይልቅ የእግዚአብሔር ልጆችና የእግዚአብሔር ቤተሰብ አባላት በመሆናቸው እንዲረኩ ማድረግ ነው። እግዚአብሔር አሁኑኑ ሊባርከን ወይም መከራን የማይጨምር በረከት ብቻ ይሰጠን ዘንድ አይገደድም።
ኢዮብን በሚመለከት ሰይጣን እንደተሳሳተ እግዚአብሔር ማረጋገጥ ፈለገ። እግዚአብሔር ከኢዮብ እጅ ላይ ንብረቱን ቀጥሎም ጤንነቱን እንዲወስድ ለሰይጣን ፈቀደለት። በዚህ ሁሉ ግን ኢዮብ በእግዚአብሔር ላይ በነበረው እምነቱ ጸና። ኢዮብ በመከራው ምክንያት በመንፈሳዊ ሕይወቱ አደገ። እግዚአብሔር ጻድቅ ሰውን እንደሚባርክ፥ ኢዮብ በመከራው ውስጥ ባሳየው ሁኔታ የእግዚአብሔርን ስም ከፍ ከፍ ማድረጉን በግልጽ አረጋግጦአል።
የሙዚቃ ዘርፎች ማኅበራት ኅብረት በርካታ አርቲስቶች የተሳተፉበት የሙዚቃ አልበም ለአዲስ አበባ መስተዳድር አስረከበ። ማኅበሩ በምርቃት እና በርክክብ ፕሮግራሙ ወቅት እንዳሳወቀው በአልበሙ ውስጥ አስራ ሦስት ድምጻዊያን የተሳተፉባቸው አስራ አምስት ዘፈኖች ተካተዋል።
አልበሙ እንዲሰራ የማነሳሻ ሐሳቡን ያነሳችው ድምጻዊት ዘሪቱ ከበደ ስትሆን በቅንብሩ ላይ ሚካኤል ኃይሉ፣ አበጋዝ ክብረወርቅ፣ ካሙዙ ካሳ፣ ማሩ፣… እና ሌሎችም ተሳትፎ አድርገዋል። በግጥም እና ዜማ ረገድም አሉ የተባሉ በርካታ ባለሙያዎች መሳተፋቸው ተነግሯል። ዘሪቱ ከበደ፣ ሄኖክ መሀሪ፣ ሞገስ ተካ፣ ጌቴ አንለይ፣ ጆኒ ራጋ፣ ቤቲ ጂ፣ ዘሩባቤል ሞላ፣ ፍቅርአዲስ ነቅአጥበብ፣… በድምጽ ከተሳተፉት ውስጥ ይገኙበታል።
የአልበሙ ሙሉ ገቢ የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል ዓላማ የሚውል ሲሆን በአውታር የበይነመረብ ግብይት አማካንነት በመላው ዓለም ለሚገኙ ታዳሚያን ለሽያጭ ይቀርባል ተብሏል። የአዲስ አበባ ከንቲባ ኢንጅነር ታከለ ዑማ የአልበሙን ቅጂ በተረከቡበት ወቅት አርቲስቶቹ በሙያቸው ላበረከቱት አስተዋጽኦ ምስጋና አቅርበዋል።
የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ዓለማቀፋዊነት ላይ የሚሰራ ፎረም ምስረታ ላይ ውይይት ተካሄደ። የኢትዮጵያ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ዓለማቀፋዊ መሆን የሚያስችሏቸው ሁኔታዎች ላይ የተካሄደውን ውይይት የመራው የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚንስትር ነው። የአዲስ አበባ፣ ሃዋሳ፣ መቐለ፣ ጅማ፣ ጅግጅጋ፣ ባህርዳር እና ሰመራ ዩኒቨርሲቲዎች የዓለም አቀፍ ቢሮ ዳይሬክተሮች እና አመራር አባላት፣ የጅግጅጋ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንት እንዲሁም የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ምክትል ፕሬዚዳንት በውይይቱ ላይ መሳተፋቸውን የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር አስታውቋል።
የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትር ዲኤታ ፕሮፌሰር አፈወርቅ ካሱ ውይይቱን በንግግር በከፈቱበት ወቅት፤ በከፍተኛ ትምህርት ዓለም አቀፋዊነት ዙሪያ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ ከዓለም አቀፍ፣ ቀጠናዊ እና ሃገራዊ ምልከታዎች ጋር አያይዘው አቅርበዋል። በከፍተኛ ትምህርት ዓለም አቀፋዊነት ዙሪያ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ በሃገራዊ ምልከታዎች እንዲሁም በቀጣይ ሂደቶች ላይ መኖር የሚገባቸውን አቅጣጫዎችን ከማስቀመጣቸው በተጨማሪ በዓለም አቀፋዊነት ላይ በሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ እየተከናወኑ ያሉ የፖሊሲ እና ስትራቴጂ የማርቀቅ ሥራዎች ያሉበት ሁኔታ መቅረቡን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
የፊታችን ሰኔ 14 በሃገራችን የፀሐይ ግርዶሽ ይታያል። እንደ Space.com መረጃ ከሆነ ባለንበት የፈረንጆቹ 2020 ላይ ሁለት ፀሐይ ግርዶሾች በዓለማችን ላይ የሚታዩ ሲሆን፤ ጁን 21 እና ዲሴምበር 14 እንደሚታዩ ይጠበቃል። ከሁለቱ የፀሐይ ግርዶሽ በኢትዮጵያ ሰማይ የሚታየው የእሳት ቀለበት ተብሎ የሚታወቀው የግርዶሽ ዓይነት ነው። ሰኔ 14 ቀን 2012 ዓ.ም. ከንጋቱ 12፡45 – 6፡33 ባለው ጊዜ ውስጥ ይታያል ተብሏል፡፡
የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር እንደተናገሩት ተቋሙ ከአማራ ክልል ጋር በመተባበር ተቋሙ በላሊበላ ከተማ የዕይታ ፕግራም ይዘጋጃል። የዓይን መከላከያዎችን ሳያደርጉ ለመመልከት መሞከር በፍጹም እንደማይገባ ያሳሰቡት ዋና ዳይሬክተሩ፤ የመመልከት ፍላጎት ያላቸው ሰዎች እንደ መነጽር ያሉ መከላከያዎችን እንዲያደርጉ መክረዋል፡፡
በ2020 የሚታየው ሌላኛው የፀሐይ ግርዶሽ በዲሴምበር 14 በደቡብ አሜሪካ ደቡባዊ ጠርዝ ላይ የሚታይ ሲሆን፤ በእኛ ሃገር በጁን 21 ከታየው የሚለየው፤ ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ በመሆኑ ነው።
እነሆ ይሄው ገና የተባለው በዓል ሆነ፡፡ ይህን ተገን ያደረገው የፈረንጆች ዘመን መለወጫም ሆነ፡፡ ዘመንን ለመቁጠር መነሻ ከሆኑት ጥንታትም (Epochs) አንዱ የሆነው ይሄው የኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ነው፡፡ እንደ ኢትዮጵያውያን ያሉት ከሌሎቹ በተለየ ቀን የሚያከብሩበትና ከልደቱ ተጀምሮ የሚቆጠረውን የዓመት ቁጥር በሰባትና በስምንት ዓመት ተለይተው የሚገኙበት መሠረትም ይሄው አንዱ ዕለት ነው፡፡ለዚህ ለኢትዮጵያውያኑ የቁጥር መለየት ሌሎች የቀረባቸውን አንድ ምክንያት ሲያሰሙ ኖረዋል፡፡ ኢትዮጵያ በብሔራዊ ደረጃ የምትጠቀምበት ሐሳበ ዘመን የጁሊያን ካሌንደር በመሆኑ ነው ብለው ይዘጋሉ፡፡
ይህንኑ የተመለከቱ ሙግቶችና ሥራዎች እስኪታክቱ ድረስ “የኢትዮጵያ ሚሌኒየም” የተባለ በዓል መንግሥት በአዋጅ ባከበረበት ጊዜ ተነስተው ነበር፡፡ ይህ የኢትዮጵያ መቁጠሪያ ጁሊያን ያለመሆኑን በተጨባጭ የገለጡት ባይስተዋሉ፣ በዓሉን ሊያስከብር የተሰየመው አካል እንዲከናወን ባደረገውና በቀጥታ በቲቪ ይተላለፍ በነበረ የምሁራን ጉባዔ ከጁሊያንነት ወደ አሌግሳንድሪያንነት የተቀየረበት ጥናት ቀርቦ ነበር፡፡ ይህ መቁጠሪያ የታላቁ አሌክሳንደር ስም እንዲያዝበት የፕሮፌሰር ኤፍሬም ይስሃቅ ጥናታዊ ወረቀት አስገንዝቦ ነበር፡፡ያም ሁሉ ዋጋ አልነበረውም፡፡ ዘንድሮ ከሳምንታት በፊት በተከናወነው “ታሪካዊ”ው የአይካሳ ስብሰባ ላይ የተለቀቁ የቱሪዝምና ባህል ሚኒስቴር መፅሄትና ዲቪዲ ያንኑ ነባር ስሙን የያዙ ነበሩ፡፡ “ኢትዮጵያ - ዘ ክራድል ኦፍ ማንካይንድ“ ተብሎ የተጠራው ዲቪዲ “ለየት ያለው ጁሊያን ካሌንደር” ብሎ በሦስት የውጭ ቋንቋዎች ያስተዋውቀዋል፡፡ “ዲስከቨር ኢትዮጵያ” የተባለው መጽሔትም እንዲሁ ይጠራዋል፡፡ ከዚህ በፊት በዚህ ጉዳይ ዙሪያ በዚሁ ጋዜጣ ላይ ብዙ ተብሏል፡፡ አሁንም ይኼው ጉዳይ እንዲነሳ ግድ የሚለው፣ ስለ አገሪቱ ቅርሶች የሚመለከተው ሚኒስቴር በበተነው ፅሁፍ ያንኑ በሌላ መንገድ ይበልጥ ገባ ብሎ አመጣው፡፡ ስለዚህ እያንዳንዱ መቁጠሪያ ሊጠናባቸውና ሊመረመርባቸው በሚችሉ መመልከቻዎች መሞገትን ያዝን፡፡ በቀጥታ ወደዚያው እንለፍ፡-
አንድ “ካሌንደር” በቅድሚያ የሚለካውንና የሚቆጥረውን ጊዜ ምንነት ተረድቶ - አስረድቶ፣ በዚያው ፍቺውና ግንዛቤው መሰረት ዘመናቱን ከፍሎ ዓመት፣ ወር፣ ዕለት…. በማለት መሰረታዊ የሆኑ ክፍሎቹን ይይዛል፡፡ መሰረታዊ አሐዶችን (units) በመያዝም፤ የእነዚያኑ ዓውዶች ወደመለየቱና ወደመለካቱ - መቁጠሩም ያመራል፡፡
በዓለም አቀፍ ደረጃም ሆነ ከዚያ ወዲህ፣ አንድን መቁጠሪያ ‘የተሟላ’ እና ‘የተጠናቀቀ’ (complete & full) የሚያስብሉ መመልከቻ ነጥቦችም ከነዚህ መሠረታውያን ጉዳዮች በመነሳት የሚጠየቁ ናቸው፡፡ ማለትም፡- ‘የሚቆጠረውን ጊዜ ወይም ዘመን እንዴት አድርጐ ይፈታዋል?’ እንዲሁም፣ “ዘመኑንስ እንዴት አድርጐ ይከፍለዋል?’ በሚሉዋቸው ጥያቄዎች፡፡ ከነዚሁ ተከትሎ የሚመጣው ጥያቄ ደግሞ የየመቁጠሪያው አሐዶች (ክፍላተ ዘመን) ብዛትና አይነት ናቸው፡፡
እነዚህ ነጥቦች አንዱን ካሌንደር ከአንዱ ለመለየትና አንዱን ራሱን ለማወቅና ለማጥናትም መነሻና መሠረታዊ ጉዳዮች ይሆናሉ፡፡ አሁንም እያንዳንዱን መሰረታዊ ጉዳይ ቀዳሚ አድርገን፣ በጥቅል - ጥቅሉ፣ በማነሳሳት የኢትዮጵያውያንን ከጁሊያን ዓይነቱና ሌሎች በርሱ ከሚለጠፉ ካሌንደሮች ጋር እያናፀርን እንመለከታለን፡፡
የዘመን አገላለጽ (አፈታት)፡- ጊዜ ወደሚቆጠርበት ደረጃ ወርዶ ሲገኝ ዘመን ይባላል፡፡ ግር ሊያሰኝ ቢችልም፣ ‘ዴት’ የሚሉትም ይኼንኑ ነው፡፡ ይህን በሌላ አገላለጽ፡- “ቁጥር (መለያ፣ መቁጠሪያ፣ …) ያለው ጊዜ ዘመን ይባላል” ሲል ጋዜጠኛውና የሐሳበ ዘመን መምሕር የሆነው ሄኖክ ያሬድ ገልፆታል፡፡ (በቅንፍ ያሉት የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ተጨማሪ ማብራሪያዎች ናቸው፡፡) ይበልጥ አንድ ባንድ በመጥራት ስንገልጻቸው፡- ዓመት፣ ወቅት፣ ወር፣ ዕለት፣ … እያልን የምንጠራቸው የጊዜ ክፋዮች ሁሉ የዚሁ የዘመን ክፍሎች፣ ዓይነቶች ይሆናሉ ማለት ነው፡፡
“ካሌንደሮቹ ይህን ዘመን የተባለ ምንት ምን ብለው ይገልጿቸዋል?” የሚለው ጥያቄም ለያንዳንዱ መቁጠሪያ ቁልፍ ጥያቄ ይሆናል፡፡ ወይም መሆን አለበት፣ አሊያም ነበረበት፡፡ ምክንያቱም ይህንኑ ሊለኩ፣ ሊቆጥሩ፣ ለይተው ሊጠቁሙ ነውና በቅድሚያ ምንነቱን ማወቅ አለባቸው፡፡ ምናልባትም ከዚሁ መረዳታቸው ጀምሮም ይሆናል አንድነቱም ይሁን መለያየቱ የሚጀምረው፡፡
የኢትዮጵያ ሐሳበ ዘመን ቁልጭ ያለ ፍቺን አስቀምጦለት ይነሳል፡፡ በሐሳበ ዘመኑ መምሕራን ዘንድ በአቀራረቡ ተወዳጅነት የተነሣ መጽሐፉ በደራሲው ስም እየተጠራ የሚገኘው “አቡሻክር”፤ በተለይ በምክር መልክ የጻፈው በመሆኑ የሱን እንዳለ በመጥቀስ የሐሳቡ የዘመን አገላለጥ እንዴት እንደሆነ እንመለከታለን፡፡
ከዓለም መፈጠር ጀምሮ፣ “(የፈጣሪ) የሥራው መቁጠሪያ የሆነ ጊዜ” (ብርሃኑ አድማሱ፣ በዓላት) ውስጥ የሚገኝ “ወሰነ ጊዜ” ወይም “የቀጠሮ ጊዜ” ነው ይለዋል፡፡ በሌላ ስሙም “ጊዜ ዕድሜ” ብሎ ይጠራዋል፡፡ የኢት/ሐሳብ እንዲህ አድርጐ በመግለጽና በዚሁ ገለጻ ላይ በመመሥረት የተዋቀረ፣ የተሠራ ሐሳበ ዘመን ነው፡፡
በሌሎቹ፣ ከዚህ ከኢትዮጵያ ሐሳበ ዘመን ጋር በማይጠፉ ስሞች፣ በተለይም በዚህ ሐ.ዘ ላይ እንደ ንግድ ምልክት እየተለጠፉ ከሚገኙት የጁሊየስ ቄሣራዊውም ሆነ የታላቁ እስክንድር መቁጠሪያዎች ላይ ግን ቀድሞ ነገር ምን ማለት እንደሆነ በቀጥታ ፈትተው የሚጀምሩት ሆነው እንኳን አናገኛቸውም፡፡ በቀጥታ ዘመኖች የተባሉትን በመያዝ ወደ ልኬታቸው እና ቆጠራቸው ሲገቡ ብቻ እናገኛለን፡፡ ዓመት፣ ወርና ዕለት የተባሉትን እንዳሉ አንስተው ወደ መለያ - መቁጠሪያቸው ሲገቡ ነው የምናገኛቸው፡፡
እነዚህ ሐሳባት አስቀድሞ ከተመሠረተ ሐሳብ ላይ ተነሥተው የተሠሩ፣ የተጠሩና የታወጁ መሆናቸውን ያመለክተናል፡፡ በእርግጥም ከልደት በፊት በ319ኛው ዓመት ላይ፣ ራሱ የነገሠበትን ዘመን የዓመት ዘመን ቁጥር መነሻ (epoch) ያደረገው የአሌክሳንድሪያን ሐሳብ አምጭ ታላቁ እስክንድርም ሆነ፣ ከልደት በፊት በ46ኛው ዓመት ጂሊያን የተባለውን የዘመን መቁጠሪያ ሐሳብ አሠርቶ ያወጀው የሮማው ጄኔራል ጁሊየስ፤ ዓመት፣ ወር እና ዕለት የሚባሉትን ዘመኖች እንዳሉ ይዘው የተነሡ መቁጠሪያዎች ነበሩ፡፡ ከሥር ከመሠረቱ የራሳቸውን የዘመን አፈታት ገልጸው የተነሡ አልነበሩም፤ ሊሆኑም አይችሉም … ግና በቃለ ነቢብ ባይገልጹት፣ እያንዳንዱ ሐሳብ ስለየትኛውም ዘመን ያለውን ግንዛቤ፣ ዘመን/ዘመናት ብለው መርጠው በያዟቸው ላይ ያላቸው አያያዝ ምን ዓይነት የዘመን አገላለጥን እንደያዙ ለመረዳት ያስችለናል፡፡ ዓመታቸው ምንድነው? ወራቸውስ? … ብለን ለመጠየቅ ስለሚቻል፣ በቀጥታ ገልጸው ያላስቀመጡትን የዘመን/ዘመናት ግንዛቤያቸውን እንገልጥባቸዋለን፡፡
ዓመትም ይሁን ወር፣ ዕለትም ይሁን ሌላ፣ በነዚህ ዕድሜ ልክ ኢትዮጵያዊው የዘመን መቁጠሪያ ላይ ተለጥፈው በኖሩት ሐሳባት ዘንድ በምድርና በብርሃናት (ፀሐይ፣ ጨረቃ …) ሥርዓት ወይም ከነዚህ አንዱ በሌላው ዓውድ በሚያደርገው ተፈጥሮአዊ እንቅስቃሴ (ዑደት) የሚፈጠር የጊዜ መጠን ነው፡፡ ሳይንስ ዘዋሪቷ ምድር እንጂ ፀሐይ አይደለችም እስካለበት ጊዜም ሆነ ከዚያ በኋላ በተቃራኒው ዘዋሪቷን በማስቀመጥ፣ ወራቸውንና ዕለታቸውን ከተፈጥሮዓዊያኑ አካላት እንቅስቃሴ ጋር አያይዘው የሚቆጥሩ ናቸው፡፡ የነዚያኑ ውጤት የሆነ የጊዜ ርዝመት “ዓመት/ዓውደ ዓመት”፤ ምድሪቱ ገጿን ተራ በተራ ለፀሐይ የምትሰጥበትን ሹረት ደግሞ “ዕለት” የተባለ ዘመን (ዴት) እያደረጉ ወደ መቁጠር-ማስቆጠሩ እንደገቡ የታወቀ ነው፡፡ ስለዚህ የትኛውም ይሁን፣ በነሱ ዘንድ ዘመን የተባለው ምንት የሰማይ አካላትና ምድር ባላቸው ተፈጥሮአዊ እንቅስቃሴ አማካኝነት የሚከሠት የጊዜ መጠን ነው ማለትን ብቻ የሚያውቁ ናቸው፡፡
የኢትዮጵያ ሐሳበ ዘመን ግን እንዲህ ካለ የወረደና የቀረበ፣ የጊዜንና የዘመንን ተፈጥሮ ከተወሰኑ ዓለማት እንቅስቃሴ የሚያይዝ፣ ጊዜ ከዓለማቱ እንቅስቃሴ የሚወለድ አድርጐ አይነሳም፡፡ ዓለማት ከጊዜም ሆነ “ከዘመን የቀደሙ አያደርግም፡፡ የጊዜና ዘመን ወላጅ አባት - እናቶች የምድሪቱ በፀሐይ ዙሪያ መዞር ወይም በራሷ ዛቢያ መሾር በማድረግ የሚነሳ ተራና ምሉዕነት የሌለው ሐሳብ አይደለም፡፡ (ከብርሃናት አንፃር በምናነፃፅርበት ጊዜ የምንመለከተው ስለሆነ፣ ከአፈታታቸው ጀምሮ እየቅል መሆናቸውን ለመያዝ ያህል የጠቆምነው ይብቃን፡፡)
ዘመን የተባለን ምንት ከላይ በተጠቀሰው መልክ፣ ደረቅ ዘላለማዊና ፍፁማዊ ባልሆነ (ኒውተን እንዳሰበው external & absolute ሳያደርግ) የሚፈታው የኢት/ሐ/ዘመን ቀጥሎ ዘመን የተባለውን ክፍሎች ወደመቁጠሩ፣ ከፍሎ ወደ መመልከቱ ይገባል፡፡
“እነዚህም፡- ዘኃለፈ (ያለፈው)፣ ወዘይመጽእ (የሚመጣው)፣ ወዘሀሎ (ያለው) ይላል፡፡ ይህ ማለት ትናንት፣ ዛሬና ነገ” ማለት ነው፡፡ ወይም “ያለፈው ጊዜ፣ ያለው (የአሁን) ጊዜና የሚመጣው (የወደፊት) ጊዜ” ማለቱን ያስተውሏል፡፡
ይህንን ቀዳሚ አከፋፈል፣ እንደ አንድ መሠረታዊ የዘመን ክፋዮች አድርገው ለማስቀመጥ “ጁሊያን” እና “አሌግዛንደራዊው”ን ሐሳባት የሚበቁ አድርገን ካሰብን ቀድሞ ነገር የያዝነው ጉዳይ ገና አልተገለጸልንም እንደ ማለት ይመስላል፡፡ እነዚህ ሐሳባት እንደ መሠረተ ሐሳብ እነዚህን ሦስት ክፍላት ገልጸው ለማስቀመጥ ከመነሻቸው በተፈጥሮአዊዎቹ አካላት ላይ የወደቀ ዘመንን መያዝ የለባቸውም፡፡ በሌላ ግንዛቤ፣ በሳይንሳዊው አገላለጽ “ሊኒየር” የተባለ ኒውተናዊ ጊዜን ሊቆጥሩ የተነሡ መሆናቸውን ስናስብ፤ ከዚህ ውጭ የሆነ ጊዜን በእነደነስቴፊን ሆውኪንግ ዓይነቱ፣ (“ሊኒየር” ያልሆነ ባለሦስት አቅጣጫ፡- the past, present & future) በሥዕልም የተገለጸውን ዓይነት አለመሆናቸውን ሠርሥረን ስናይባቸው ከዚህ ዓይነቱ አገላለጽ የማይደርሱ መሆናቸውን እንረዳለን፡፡
እንዲህ ሳንመራመርም፣ ዓመት፣ ወር … ተብለው የተጠሩትን አንጠልጥለው የገቡ እንደሆነ ስናውቅ፣ ከዚህ አስቀድሞ የነበሩትን እነዚህን ሦስት አከፋፈሎችን እናገኝባቸዋለን ብለን አናስብም፡፡ በእርግጥም፣ በሚገባው ስፋትና ብዛት በተጠናውና በተገለጸው ጁሊያን ካሌንደር ላይ እንዲህ “በሦስት መንገላት ይወሰዳል” የሚለውን አገላለጽና አከፋፈል አታገኙበትም፡፡ የዚህን ያህል ባይጸናም፣ እንደ ፕሮፌሰር ኤፍሬም ይስሃቅ ያሉት በወረቀቶቻቸው አዲስ ሊለጥፉት የሞከሩት “አሌግዛንድሪያን”ም ቢሆን ይህን ያህል የተጠበበ መቁጠሪያም አይደለም፡፡ …
የኢ/ሐ/ዘመን ይህን ዘመንን እንዲህ በሦስት መንገድ ከፍሎ የመገኘቱን ነገር እንደዋዛ ዐይተን የምናልፈው ጉዳይ አለመሆኑን ተከታዮቹን ሁለት ሳይንሳዊ ጥቅሻዎችን ስናገኝ እንረዳዋለን፡፡
ጊዜን በዘመን ከፍሎ መለየት መቁጠር እንዴት ተጀመረ? - ሳይንሳዊ የሆኑ፣ ስለ ጊዜ አጠቃላይ ገለጻን የሚሰጡ ድረገጾችንም፣ የታተሙ መዝገበ ዕውቀቶችን (ኢንሳይክሎፔዲክ ቡክስ/ራይቲንግስ) ክፈቱና የሰው ልጅ ጊዜን በዘመን መቁጠርን እንዴት እንደጀመረ የሚገልጹትን ልቀሙ፡፡ ሁሉም አንድ ሐሳብን ነው በመላ የሚያቀርቡላችሁ፡- የጥንቱ ሰው “ያለፈው፣ ያለው(ያሁኑ) እና የሚመጣው (የወደፊቱ)” የሚሏቸውን ከመገንዘቡ የተነሣ ጊዜውን በዘመን ከፍሎ የመለየትና የመቁጠር ሐሳቡ ጐነቆለበት! ይሏችኋል፡፡
በእርግጥ የሰው ልጅ እነዚህን ሦስት የዘመን መንገዶች ከተረዳ በኋላ ዘመን በሚባል መቁጠሪያ ጊዜውን መለየት - መቁጠር ጀመረ ወይ? የሚለውን ማጣራት ጉዳያችን አይደለም፡፡
እዚህ ላይ፡- እነዚህ ሦስቱ አከፋፈሎች ወይም ግንዛቤዎች ጊዜን በዘመን የመከፈሉና የመቆጠሩ መሠረት ተደርገው መወሰዳቸው፤ ብቻ የምንረዳቸውን ነጥቦች እንጥቀስ፡-
ይህ አከፋፈል ደግሞ የመላው የሰው ዘር የጋራ ግንዛቤ መሆኑ (ዓለምዓቀፋዊና ከመላው የሰው ዘር የጋራ ከሚሆን አንድ ቤት የነበረ መሆኑን) እናጤናለን፡፡ ጥንታዊነቱንና የጋራ መሆኑን ከተገለጸው እንደምንረዳ አስተዋይ ልቡና ይገነዘበዋል፡፡
እንዲህ ተረድተን ስናበቃ ይህን የመሠለው ጥንታዊና የጋራ የሆነ ግንዛቤ ዛሬ ካሉት ካሌንደሮች ሁሉ በሌሎች የትኛውም ዘንድ ያለመገኘቱ፤ በዚሁ በኢት/ሐ/ዘመን ላይ ብቻ ተገልጾ ስናገኘው ደግሞ ምን ይሆን የምንለው …
የጁሊየን ነው! - የአሌክሳንድሪያን … እየተባለ እንዳይገለጥም፣ እንዳይጠናም የተደረገው ይህ ሐሳብ ምን ያህል የራቀ፣ የረቀቀ፣ የሰው ልጆች የጋራ ኃብትም እንደነበር፣ አንመለከትም? በእርግጥም በሳይንሳውያኑ እንደ መላምት የቀረበውንም ለማስረዳት ሕያው መቁጠሪያ ሆኖ እንደሚገኝም ሁሉ ልብ ያለው ልብ ያደርገዋል!
በሌላ በኩል ደግሞ፣ በዘመናዊው ሳይንስ ጊዜ በነዚህ ሦስት ገጾች የተወሰደበትን ስንመለከት ደግሞ ይህ ሐሳበ ዘመን ከሺ ዓመታት በፊት ይዞት እንደነበረ ስናውቅ የበለጠ ግራሜ ይፈጠርብናል፡፡ ከላይ የቀረበው ከነ አልበርት አነስታይን በፊት ለዘመናት ተገልጾ የቆየ ነው፡፡ ያን ጊዜ በሦስት የተከፈለበትን ግንዛቤ “የጥንቱ ሰው ግንዛቤ” ብቻ አድርጐ የሚተወው ነው፡፡ በ20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ላይ ግን ሳይንስ ስለጊዜ ከነበረው የተለየ አገላለጽ ይዞ ተገኘ፡፡ ያም ስቴፈን ሆውኪንግን የጊዜ አጭር ታሪክ የተባለ መጽሐፉን ለመጻፍ አስገደደው፡፡ በዚያ ጽሑፉ ጊዜን ለመግለጽ ቀዳሚዎች አድርጐ ያቀረባቸው እነዚህኑ ሦስት አቅጣጫዎችን ሆነ፡፡ ስለነሱም ሳይንሳዊ መግለጫዎችን ጻፈና ጊዜ በነዚህ ሦስት “መንገላት” የሚወሰድ ተፈጥሮ ወይም “ጠባይዓት” እንዳሉት አቀረበ፡፡
ለ. አምስቱ ክፍላተ ዘመኖችን በአሐዶች -የኢ/ሐ/ዘመን አስቀድሞ በ3ቱ “መንገላት” የሚወስደውን ዘመንን፣ እንደገና በ5 የዘመን ክፍሎች ከፍሎ፣ በስም ስማቸው በመለየት ወደ ተግባራዊ ዒላማው ይጠጋል፡፡
እነዚህኑ አምስቱን ክፍለ ዘመንም ነው ሐሳበ ዘመኑ መሠረታዊ አሐዶች ያደረገው፡፡ ለሌሎቹ ደግሞ ሦስቱ ብቻ ለምሣሌ በበርካታ ጽሑፎች ውስጥ ጁሊያንና ግሪጐሪያን “ሰዓት” የተባለውን ክፍለ ዘመን (አሐድ) የየመቁጠሪያው መሠረታዊ አሐድ (fundamental unit) አድርገው አለመያዛቸው ይገለጻል፡፡ ሲጠቀሙበት መገኘታቸውን ግን አልደበቁላቸውም፡፡ …
- በጁሊያን፣ በአሌክዛንድሪያንና ከነዚህ ወዲህ ከተሠሩትም ላይ የማናያቸው ናቸው፡፡ በተለይ በዛሬው ዓለም ብቸኛው ባለ አምስት መሠረታዊ አሐድ የቀን መቁጠሪያ ቢኖር ይህ የኢትዮጵያ ሐሳበ ዘመን ብቻ እንደሆነም መታወቅ አለበት፡፡
ሐ. ደቂቃን አሐዶች፡- በፈረንጆቹ “ሚሊኒየም” ምክንያት ዴቪድ ዱንካን በተባሉ ጸሐፊ “History of calendar” የሚል መጽሐፍ በ1999 ኤ.ዲ ወጥቶ ነበር፡፡ በዚያ መጽሐፍ “ግሪጐሪያን” የሚባል የዘመን መቁጠሪያ ያስፈለገበትን ወይም የጁሊያኑ ላይ ምን እንከን ተገኝቶበት ማሻሻል እንደተፈለገ ይገለጻል፡፡ የአንድ ፀሐያዊ ዓመት ርዝማኔ በጁሊያን 365.25 ቀኖች ሆኖ መገኘቱ እንደነበር ይጠቁምና ይህም ከዓመታት በኋላ (በ16ኛው መቶ ክ/ዘመን መጨረሻ ላይ) የ11 ቀን እላፊ ጊዜን አስቆጥሮ እንደተገኘ በማስላት ማሻሻያው እንደተሠራ ያስረዳል፡፡ ማሻሻያው፡- ግሪጐሪያን የተባለው ሲሆን በዚህ መቁጠሪያ መሠረት አንድ ዓመት 365.2324 መሆን እንዳለበት እና እላፊ የተሄደበት የ11 ቀን ጊዜም ቀኑን በ11ቀን ወደ ኋላ፣ ወስዶ በመቁጠር እንዲስተካከል አደረገ፡፡ እዚህ ላይ ተለይቶ መጠቆም የተፈለገው ጁሊያን የተባለው ያንድ ዓመት ርዝመቱን 365.25 ብቻ ለምን አደረገው ተብሎ የተጠቀሰውን ነው፡፡ ጸሐፊው ዋቢዎችን በማስቀመጥም የገለጹት ጁሊያን በተሠራበት ወቅት የሰው ልጅ ሩብና ግማሽ ከማለት ሌላ ከነጥብ በኋላ ሊቀመጡ የሚችሉትንም ከሁለት አኃዞች በላይ ማስቀመጥ ገና ያልቻለበት ዘመን ስለነበር ነው ይላሉ፡፡ አጠቃላይ ድምዳሜው ልክ ባይሆንም ጁሊያን ግን ይበልጥ የደቀቁ ቁጥሮችን የሚያስታምምበት ብልሃት የሌለው መሆኑ ትክክል ነበር፡፡ ከዚህ ስህተት የሆነ አጠቃላይ ድምዳሜ የምንረዳው አንድ ዕውነትም ጁሊያን የደቀቁ መጠኖችን የሚቆጥርበት ደቂቃን አሐዶችንም የማያውቅ መሆኑን ነው፡፡ የሰው ልጅ ደቂቃን የጊዜ መጠኖችን ከጁሊያን በፊት ከ5ሺ ዘመኖች አስቀድሞ፣ በመቁጠሪያ ቁጥሮች ቀይሮ ይቆጥርባቸው የነበሩ መስፈሪያዎች እንደነበሩት የሚያሳውቁ በርካታ ትውፊታዊ የሃይማኖትና ሌሎች መጽሐፎች አሉ፡፡ (ለምሣሌ ክንድ፣ ስንዝር፣ ጋትና …) ባለማስተዋል የተሰነዘረውን ሐሳብ የኢ/ሐ/ዘመንን ለመሰለው አለመሥራቱን በዚሁ ሐሳበ ዘመን በሚገኙት “ደቂቃን” አሐዶች እንረዳለን፡፡ የኢት/ሐሳበ ዘመን ከማይክሮ ማይክሮ ሰከንዶች በታችም እጅግ የደቀቁ የረቀቁ የጊዜ መጠኖችን በመቁጠሪያ ቁጥሮች ቀይሮ የሚቆጥርባቸው ደቂቃን አሐዶች ያሉት ነው፡፡ እነዚህ ደቂቃን የተባሉት፡- ካልዒት (12 ሰከንዶች ያህል ነው)፣ ሣልሲቲ (0.2 ሰከንዶች)፣ ራብዒት (0.003 ሰከንድ)፣ ኃምሴት (የራብዒት አንድ ሳልሰኛ)፣ ሳድሲት (የኃምሲት አንድ-ስልሳኛ) ይባላሉ፡፡ እነዚህም በሐሳበ ዘመኑ ተቆጥሮባቸው የተገኙትን ብቻ በመያዝ እንጂ፣ ከዚህ በታች የወረዱትን መጠኖች በሙሉ ቁጥሮች ለመቁጠር ክፍት ሆኖ የሚገኝ መሆኑን እንመለከታለን፡- ሳብዒት፣ ሳምኒት … እያለ የሚቀጥል ይመስላልና፡፡
አንባቢ ሆይ! የዚህ ሐሳበ ዘመን ጁሊያንም፣ አሌግዛንድሪያን አለመሆን እንዲህ ሳይታይ በድፍኑ የተነገረ መሆኑን ለማሳየት እስካሁን የቀረበው ሁሉ የመቁጠሪያዎች መሠረቶች በሆኑት የዘመን አገላለጥ፣ አከፋፈልና አሐዶች ላይ ባተኰሩ ነጥቦች የታዩ ናቸው፡፡ ከአዕዋዳቱ፣ ከብርሃናቱ፣ እንዲሁም ከአቆጣጠራቸውና ከመለያ-መቁጠሪያቸው አንፃር ደግሞ ከነዚህ የበዙ ልዩነቶችን የምንቆጥርለት ሆኖ እንደሚገኝ እንዲሁ ዕድሉን ካገኘን እንመለከታቸው ይሆናል፡፡
ግና እንዲሁ በመላ ብቻ ይህ ዘመን መቁጠሪያ የጁሊያንና የእከሌ እገሌ መባሉ እስከመቼ ይሆን? የሚመለከተው አካልስ ማን ይሆን? በየቱሪስት መጽሐፉና በሌሎችም በየአጋጣሚው እየተቀባበሉ የሚገልጹት ሰዎችስ ለምን ይሆን የዚህን ሐሳበ ዘመን ልዩነትና ዓለም ዓቀፋዊ ቅርስነት የሚያጠፉት?
እያሱ ፭ኛ (ልጅ እያሱ) (ጥር ፳፯ ቀን ፲፰፻፹፱ (Feb. 4, 1897) እስከ ኅዳር 15 ቀን 1928 (Nov. 25, 1935)) ከ1905 እስከ 1908 ድረስ የኢትዮጵያ መሪ ነበሩ።
አርኬዮሎጂ ወይም ሥነ-ቅርስ የሰው ልጆች ባሕል ጥናት ነው። ይህም የድሮ ሰዎችን አንደ ቁሳቁሶች ፣ ስዕሎች እና ጌጦች የመሳሰሉ ቅሪቶችን በመፈለግ፣ መሰብሰብ፣ እና ማጥናት ይከናወናል። «አርኬዮሎጂ» የሚለው ቃል የወጣ ከ2 ግሪክ ቃላት፣ αρχαίος (አርቃዮስ) = «አሮጌ» እና λόγος (ሎጎስ) = «ጥናት» (ወይም «ቃል») ሆኗል።
- - መግለጽ: ቀን ማጥለያ አንዳንዶች የሚያመለክተው ገዢዎች ካሳ ለመቀበል ነው, ነገር ግን ሁሉም, ነጋዴዎች. የቀን ጅራት እራሱን የቻለ የ “PressFunnels” ተባባሪ ነው, ሠራተኛ አይደለም. ከጠቅታ ጠቅታዎች የማጣቀሻ ክፍያዎችን እንቀበላለን. እዚህ የተዘረዘሩት አስተያየቶች የራሳችን ናቸው እና የ ClickFunnels ወይም የወላጅ ኩባንያው ኦፊሴላዊ መግለጫዎች አይደሉም, Etison LLC.
ወደ LifeBogger የአርጀንቲና እግር ኳስ ንዑስ ምድብ እንኳን በደህና መጡ። እዚህ እኛ ከአርጀንቲና የመጡ የእግር ኳስ ተጫዋቾች የልጅነት ታሪኮችን እና ያልተጨመሩ የሕይወት ታሪኮችን እናቀርባለን ፡፡ የእኛ የአርጀንቲና ንዑስ ምድብ የ LifeBogger ምርት ነው የሰሜን እና የደቡብ አሜሪካ እግር ኳስ ታሪኮች.
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የቅድስት መንበር እንደራሴ እና ቋሚ ታዛቢ የሆኑት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ በመንግሥታቱ የጸጥታው ምክር ቤት ስብሰባ ላይ ተገኝተው ባደረጉት ንግግር ለመካከለኛው የምሥራቅ አገሮች ክርስቲያኖች ጠንካራ ጥበቃ እንዲደረግላቸው በማለት ማሳሰባቸውን የቫቲካን የዜና ማሰራጫ አስታወቀ።
በሦስት አበይት ርዕሠ ጉዳዮች ላይ በማትኮር ንግግራቸውን ያደረጉት ሊቀ ጳጳሳ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ በአካባቢው አገሮች ውስጥ በተከታታይ የሚነሱ አመጾች የመካከለኛው ምስራቅ አገሮች ሕዝቦች ሕይወትን አስቸጋሪ እንዳደረገው አስረድተዋል። በመሆኑም ነፍሳትን ከሞት አደጋ ማትረፍ፣ የአመጹ ተጠቂ የሆኑ ሰዎች ሰብዓዊ ክብራቸውን ማስጠበቅ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ተናግረው፣ ተከላካይ ለሌላቸው አቅመ ደካሞች ጥበቃን ማቆም፣ ማሕበራዊ ተቋማትን በተለይም ሆስፒታሎችን፣ የትምሕርት ተቋማትን፣ የአምልኮ ሥፍራዎችን እና የጥገኝነት ጠያቂዎች መጠለያ ጣቢያዎችን ከጥፋት መከላከል እንደሚያስፈልግ ሊቀ ጳጳስ ቤርናዲቶ አውዛ አሳስበዋል።
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት በቅርቡ የመን የምትገኝበትን ሰብዓዊ ቀውስ አስመልክቶ ያቀረበውን ሪፖርት ዋቢ በማድረግ የተናገሩት ሊቀ ጳጳስ ቤርናዲቶ አውዛ በየመን በርካታ ሕጻናት እንደሚራቡ፣ ሕዝቡ በንጹሕ የመጠጥ ውሃ እጦት እንደሚሰቃይ፣ ኤኮኖሚው ክፉኛ መጎዳቱን፣ በጦርነቱ ምክንያት የማምለጫ መንገድ የተዘጋባቸው በርካታ ሰዎች መሠረታዊ የዕለት ቀለብ ማግኘት ሳይችሉ መቅረታቸው እና የእርዳታ ሠራተኞችም በጦርነት ወደ ተጠቁ አካባቢዎች እንዳይደርሱ መከልከላቸው ችግሩን አባብሶታል ብለዋል። በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰብዓዊ እርዳታ አስተባባሪ ጽሕፈት ቤት ሪፖርት መሠረት ያለፈው መስከረም ወር በየመን ከፍተኛ ስቃይ የደረሰበት፣ በቀን በአማካይ 13 ሰዎች በጦርነት አደጋ የሚሞቱበት ወር እንደነበር ሪፖርቱ አመልክቷል። በየመን የሚካሄደው የእርስ በእርስ ጦርነት ያበቃ ዘንድ፣ የተኩስ አቁም ስምምነት እንዲደርግ በማለት ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል አገሮች በኩል ተደጋጋሚ ጥሪ መደረጉ በጎ ነው ያሉት ሊቀ ጳጳስ ቤርናዲቶ አውዛ የየመን ሕዝብ መከራ እና ስቃይ ፍጻሜን ማግኘቱ አስፈላጊ መሆኑን ተናግረዋል። ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ አክለውም በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል አገሮች በኩል በተደጋጋሚ የቀረበው የተኩስ አቁም ጥሪ በአካባቢው አገሮች የተስፋፋውን የጦር መሣሪያ ዝውውር ለማስቆም ሐቀኛ ፍላጎትን ማሳየት ያስፈልጋል ብለዋል።
በቅርቡ በሰሜን ምሥራቅ ሶርያ የተቀሰቀሰው አመጽ ከፍተኛ ስጋትን ፈጥሯል ያሉት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ፣ እሑድ ጥቅምት 2/2012 ዓ. ም.፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በቫቲካን በሚገኘው ቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ላይ የመልአከ እግዚአብሔርን ጸሎት በመሩመት ወቅት ለምዕመናኑ ባሰሙት ንግግር፣ በሶርያ በመካሄድ ላይ በሚገኝ ጦርነት እጃቸው እንዳለበት የሚጠቀሱ አገሮች እና ዓለም አቀፉ ማሕበረሰብም መፍትሄን ሊያስገኙ የሚችሉ ቅንነት ፣ ሐቀኝነት እና ግልጽነት ያለባቸውን ውይይቶችን እንዲያድርጉ ማሳሰባቸወን አስታውሰዋል። ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ ንግግራቸውን በመቀጠል በጦርነት ምክንያት በመከራ ውስጥ ለወደቁት እና ከመኖሪያ አካባቢያቸው ለተፈናቀሉት በተለይም በሺዎች ለሚቆጠሩ ሕጻናት እና አቅመ ደካሞች ዘላቂ የሆነ ሰብዓዊ እርዳታን ማቅረብ እና ከለላን መስጠት፣ መሠረታዊ የሆነው ሰብዓዊ መብታቸውን እና የማንነት ክብራቸውን ማስጠበቅ አስፈላጊ መሆኑን አስረድተው ተጨማሪ አመጾች እንዳይቀሰቀሱ ጥረት ማድረግ ያስፈልጋል ብለዋል።
የፍልስጤምን ጉዳይ አንስተው ንግግር ያደረጉት፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የቅድስት መንበር እንደራሴ እና ቋሚ ታዛቢ የሆኑት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ቤርናዲቶ አውዛ ከሦስት ዓመት በፊት በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት በአንቀጽ 2334 ያስተላለፈውን ውሳኔ በማስታወስ ባደረጉት ንግግር ከፍተኛ ጉዳትን የሚያስከትሉ አመጾች እና የሽብር ተግባራት መበራከታቸውን፣ ከጸጥታ አስከባሪዎች በኩል የሚሰነዘሩ የመከላከያ መንገዶች ጉዳት እያስከተሉ መሆኑን አስታውሰዋል። ሊቀ ጳጳስ ቤርናዲቶ አውዛ ከዚህም ጋር አያይዘው በጦርነቱ ምክንያት በርካታ የክርስቲያን ማሕበረሰብ ለራሳቸው እና ለልጆቻቸው ሰላም እና ደህንነት ሲሉ የሚኖሩበትን እና እምነታቸውን የሚያካሂዱበትን የትውልድ አገራቸውን ለቀው እንደሰደዱ መገደዳቸውን አስታውሰው ለክርስቲያን ማሕበረሰብ እና ለእምነታቸው ሕልውና መከበር በቂ ከለላ እንዲደረግላቸው ጠይቀው ለሌሎች ዜጎች እንደሚደረግ ሁሉ በእሥራኤል እና በፍልስጤም ለሚገኙ ዜጎች በሙሉ የተሟላ ሰብዓዊ እድገት ሊረጋገጥላቸው ይገባል ብለዋል።
ሜዳየ ለመጫወቻ ብቁ ነው ሲል የወልዋሎ አዲግራት ዩንቨርሲቲ ያስገባውን ቅሬታ ፌደሬሽኑ ምላሽ ሰጥቷል። በዚህም አብይ ኮሚቴው የ13ኛ ሳምንት ጨዋታ ማለትም ወልዋሎ አዲግራት ዩንቨርሲቲ እና ቅዱስ ጊዮርጊስን የሚያስተናግድበት ጨዋታ ቀደም ብሎ በተወሰነው መሰረት ትግራይ አለም አቀፍ ስታዲየም እንዲያደርግ ፌደሬሽኑ በላከው ደብዳቤ አሳውቋል። የሜዳ ለውጥ ማድረግ እንደሚቻል እና በቀጣይ ለሚደረገው መደበኛ ስብሰባ እንደሚቀርብ ደብዳቤው ያትታል። የፌደሬሽኑ ደብዳቤ በተጨማሪም ሜዳው አይደለም ለፕሪምየር ሊግ ኢንተርናሽናል ጨዋታ የማስተናገድ አቅም እንዳለው በአድናቆት ገልጿል።
በኦሮሚያ በየደረጃው የተካሄደውን ግምገማ ተከትሎ ሃላፊነታቸውን አልተወጡም የተባሉ ከ 800 በላይ አመራሮች ከደረጃ ዝቅ ብለው እንዲሰሩ የማድረግና ከሀላፊነት የማንሳት እርምጃ መወሰዱን የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት አስታወቀ። በክልሉ የተጀመረው የተቃውሞ እንቅስቃሴ መነሻ የመልካም አስተዳደር ችግር መሆኑን የኦሮሚያ ክልልና የፌደራሉ መንግስት ማስታወቃቸው ይታወሳል። ዘጋብያችን እስክንድር ፍሬው ከአዲስ አበባ የላከው ዘገባ ዝርዝሩን ይዟል።
“ሠራተኞቻችን ከቤት እየሠሩ ውጤታማ መሆናችንን አይተናል፤ ስለዚህ ተቀጣሪዎቻችን ከዚህ በኋላ ወደ ቢሮ ሳይመጡ መሥራት ከፈለጉ ሁኔታዎችን እናመቻችላቸዋለን” ሲል የትዊተር መስራችና ኃላፊ ጃክ ዶርሲ ለሠራተኞቹ ኢሜል ልኳል።
የኢትዮጵያ ከ20 ዓመት በታች የሴቶች እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን የቡሩንዲ አቻውን 2 ለ 1 አሸነፈ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ ጥር 24፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ) የኢትዮጵያ ከ20 ዓመት በታች የሴቶች እግር ኳስ ብሔራዊ ቡድን ዛሬ በባሕር ዳር ዓለማቀፍ ስታዲየም ከቡሩንዲ አቻው ጋር ተጫውቷል።
ቡድኑ ፓናማ እና ኮስታሪካ በጥምረት በሚያዘጋጁት የ2020 ከ20 ዓመት በታች የሴቶች የዓለም ዋንጫ ለመሳተፍ የቅድመ ማጣሪያ ውድድር ነው ከቡሩንዲ ጋር የደርሦ መልስ ጨዋታውን ያካሄደው።
የኢትዮጵያ ከ20 ዓመት በታች ሴቶች ብሄራዊ ቡድን ከሁለት ሳምንታት በፊት በመጀመሪያ ቅድመ ማጣሪያው ወደ ቡጁምቡራ በማቅናት 5 ለ 0 በሆነ ውጤት አሸንፎ መመለሱ ይታወሳል።
በሁሉም መጠለያ ጣቢያዎች የሚገኙ የኦሮሚያ ክልል ተፈናቃዮች ዘግናኝ የሆነ ጉዳትና እንግልት አድርሶ እንድንፈናቀል ያደረገንና በወገኖቻችን ላይ በደል የፈጸመው የሶማሌ ክልል...
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 5 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የምስራቅ ኢትዮጵያ አጎራባች ክልሎች ገለልተኛና ከፖለቲካ ነጻ የሆኑ የህዝብ አገልግሎት ሰጭ ተቋማት በሚፈጠርበት ሁኔታ የሚወያዩበት...
አዲስ አበባ ፣ ጥር 13 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ኮርፖሬሽን ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ሳንዶካን ደበበ በኢትዮጵያ እና ብሩንዲ የእስራኤል አምባሳደር...
ከአንተነህ መርዕድ ሃምሌ 2020 ዓ ም በኢትዮጵያ አቆጣጠር 1990 ዓ ም ህወሃቶች ጋዜጠኞችን በሙሉ ለቃቅመው ያሰሩበት ወቅት ነበር። ማዕከላዊ ሁላችንም ከክፍላችን እንዳንወጣ ተገድበን እያለ ሶስት...
ካለፈው ታኅሣሥ ወር ጀምሮ ሶማሊያ ውስጥ አርባ ሺህ ሰዎችን በኮሌራ እንደታመሙና ከእነዚህ ገሚሱ የዚህ የደቡብ ምዕራብ ግዛት ነዋሪዎች እንዲሆኑ ታውቋል፡፡ አብዛኞቹ የበሽታው ሰለባዎች በረሃብ የተጠቁ ልጆች ናቸው፡፡
ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ናብ ኢጣልያን ማልታን ገኒንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት ጥራት ኣስታት 400 ስደተኛታት ዝጸዓና ሰለስተ ጀላቡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዘድሓነ መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እታ ቀዳመይቲ ጃልባ፣ ሓሙሽተ ደቂንስትዮ ዝርከብኦም 41 ዜጋታት ጋናን ናይጀርያን ዝጸዓነት ምንባራ ዝሓበሩ ሰበ ስልጣን ኢጣልያ እታ ካልኣይቲ ድማ 133ኤርትራውያንን ሶርያውያንን ጽዒና ምንባራ ጠቒሶም።
ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ትጽቢታ ንላዕሊ ኮይኑ ምህላዉ እትጠቕስ ኢጣልያ፣ ኣብ ጉዳይ’ቶም ካብ ባሕሪ ድሒኖም ኣብ ግዝያዊ መዕቖቢታት ዝርከቡ ኣሽሓት ስደተኛታት ምስ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ሊብያን ክትዘራረብ ከምእትደሊ’ያ ትገልጽ።
ባለፉት ቀናት በኦሮሚያ ሲካሄድ የነበረው የተቃውሞ ሰልፍን የታለመለትን ግብ ስለመታ ለጊዜው ቆሟል። እነዚህ ሰልፎች በሞቶዎች የሚቆጠሩ ከተሞች ውስጥ ፍጹም ሰላማዊ በሆነ መልኩ የተካሄዱ ሲሆን ምንም አይነት ጉዳት በሰውም ሆነ ንብረት ላይ ሳይደርስ ተጠናቋል።
የአዲስ አበባ መስተደድር በትናንትናው ዕለት ከ51 ሺህ በላይ የጋራ መኖርያ ቤቶችን በዕጣ ማስተላለፉን ተከትሎ በኦሮሚያ ክልል የተለያዩ ከተሞች የተቃውሞ ሰልፎች በመካሄድ ላይ ይገኛሉ።
የተቃውሞ ሰልፎቹ በሻሸመኔ፣ በጅማ፣ በአዳማ፣ በባሌ ሮቤ፣ በጭሮ፣ በሻምቡ፣ በአሰላ፣ በአጄ፣ በአዳባ፣ በጉደር፣ በሂርና፣ በከሚሴ(ወሎ)፣ በቁሉቢና በመሳሰሉት ከተሞች በመካሄድ ላይ ይገኛሉ።
ተቃውሞው ከመስተዳድሩ ወሰን ውጭ የነበሩና አርሶ አደሮችን በማፈናቀል በኮዬ ፈጬ፣ በቦሌ አራብሳና ቱሉ ዲምቱ በመሳሰሉ አከባቢዎች የተገነቡት የጋራ መኖርያ ቤቶች እየቀረበባቸው የነበረው ቅሬታ ተገቢው ምላሽ ሳይሰጥበት በዕጣ ለማስተላለፍ መወሰኑ እንደሆነ ታውቋል።
መስተዳድሩ የተወሰኑ የጋራ መኖርያ ቤቶችን ያለዕጣ ለተፈናቃዮች እና ቤተሰቦቻቸው ማስተላለፉን ቢገልፅም ሕገ መንግሥታዊው የወሰን ጉዳይ እልባት ባላገኘበት ሁኔታ በድንገት መፈጸሙ የሕዝቡን ቁጣ ቀስቅሷል።
በተለይ የኦሮሚያ ክልል መንግሥት አርሶ አደሮቹ በግፍ በተፈናቀሉበት ወቅትም ሆነ አሁን በሁነቱ ላይ እንደውጭ ተመልካች ዝምታን መምረጡ ብዙዎችን ያነጋገረ ጉዳይ ሆኗል። አስቸኳይ የመፍትሔ እርምጃ ካልተወሰደም ሁኔታው ተባብሶ ወደ አደገኛ አቅጣጫ ሊሄድ እንደሚችል ሁኔታዎች እያመለከቱ ይገኛሉ። ይህ በእንዲህ እንዳለ የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት በተከሰተው ሁኔታና በአዲስ አበባ ጉዳይ ላይ በዛሬው ዕለት መግለጫ ሊሰጥ ይችላል ተብሎ ይጠበቃል። Source: Gulale Post
በፊንፊኔ ላይ የሚደረግ ማንኛውም ውይይት፣ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ነጥቦች ታሳቢ ቢያደርግ ፍሬያማና ውጤታማ ይሆናል። እነዚህን ታሳቢ ባናደርግ፣ ውይይቱም ፍሬ-ቢስ፣ ፖለቲካውም ውጤት አልባ ሆኖ ይቀጥላል።
ከዚህም ባሻገር፣ የኦሮሚያ መንግሥት ዋና ከተማ፣ የፌደራል መንግሥቱም መቀመጫ ነች። ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች በተለያየ ወቅትና ምክንያት፣ ለተለያየ ዓላማ፣ የፈለሱ ነዋሪዎችን የያዘች፣ የህዝቦች መዲና፣ እና የንግድና የፖለቲካም ማዕከል መሆኗም ይታወቃል። በማንኛውም ከተማዋን በሚመለከት ውይይት ውስጥ፣ ይሄ ታሳቢ ሊሆን ይገባል።
2. በታሪክም፣ በመልክዓ-ምድራዊ ተጠየቅም፣ ሆነ በሕግ፣ ፊንፊኔ በኦሮሚያ ክልል የምትገኝ የፌደራል መንግሥቱ መቀመጫ ነች እንጂ እራሷን የቻለች ክልል አይደለችም።
በተደጋጋሚ የምናየው ከተማይቱን እንደ ክልል የመቁጠር ስህተት ሊታረም ይገባዋል። አገሪቱ በሽግግር ጊዜ በቻርተር በተዳደረችበት ዘመን (ከ1983-1987 ዓም፣ ወይም እኤአ ከ1991-1995) እራሷን የቻለች ክልል የነበረች ቢሆንም ሕገመንግሥቱ ከፀናበት ጊዜ ጀምሮ ይሄ ክልልነት አብቅቷል።
አሁንም (በታከለ ኡማ አስተዳደር ሥር እየተሞከረ እንዳለው)፣ ከተማዋን ከኦሮሚያ ለመንጠቅ በማሰብ ብቻ፣ (“ብራስልስን እንደ ሞዴል ወስደን) እራሷን የቻለች ከተማ-ክልል (city-state) እናድርጋት” የሚለው አካሄድ ሊታረም ይገባል።
3. የከተማው አስተዳደር ተጠሪነቱ (በቅድሚያ ለኦሮሚያ መሆን ሲገባው፣ ሕገመንግሥቱ ሲረቀቅ በተፈፀመ ስህተት ምክንያት) ለፌደራል መንግሥት የሆነና እራሱን በቻርተር የሚያስተዳድር የከተማ አስተዳደር (municipality) ነው። ተጠሪነቱ (በስህተት) ለፌደራል መንግስቱ (ብቻ) መሆኑ ግን፣ ከተማዋ ከኦሮሚያ ውጭ የሆነች ራስ-ገዝ ከተማ ነች፣ ወይም የፌደራሉ መንግሥት ይዞታ የሆነች ከተማ ነች ማለት አይደለም።
4. አንዳንዶች አልፎ አልፎ ለመከራከር እንደሚዳዱት፣ የከተማው አስተዳደር ተጠሪነቱ ለፌደራል መንግሥት በመሆኑ ብቻ ከክልሎች (ማለትም ከኦሮሚያ) ነፃ የሆነች የፌደራል ግዛት (Federal District, or Federal Capital Territory) አያደርጋትም፣ አላደረጋትም። በነገራችን ላይ፣ በኢትዮጵያ ውስጥ አንድም የአገሪቱ ክፍል በቀጥታ ‘የፌደራል ግዛት’ ተብሎ በሕገመንግሥቱም ሆነ በሌላ ከዛ ወዲህ በወጣ ህግ፣ ወይም በሌላ ህጋዊ አስገዳጅነት ባለው ስምምነት የተሰየመ አካባቢ የለም። ከተማዋ የፌደራል መንግሥት መቀመጫ ስትደረግም እንኳን ይህ የተፈፀመው፣ ጥልቀት ባለው ውይይት፣ ወግ ባለው ድርድርና፣ በውል ሳይሆን እንዲሁ ከቀድሞ ዘመን በተወረሰ ልማዳዊ ተጠየቅ ብቻ ነው። የፌደራል መንግሥቱ ‘መቀመጫ የት ይሁን?’ የሚለው ጥያቄ፣ ዛሬም ቢሆን እንደ አዲስ ተነስቶ ውይይት ቢደረግበትም ለአገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ብዙ ፋይዳ ይኖረዋል። በዘረፋ የተያዘ ቋሚ ንብረት ላይ ብዙ መቆየት ባለቤት አያደርግምና፣ ባለቤቱ ጥያቄውን ባነሳ ቁጥር ከመበርገግና ሰላም ከማጣትም ያድናል።
5. የከተማው ነዋሪዎች ባለሙሉ መብት ዜጎች ናቸው፤ ሆነውም ይቀጥላሉ። እራሳቸውንም፣ በመረጡት ተወካይ የማስተዳደር መብት አላቸው። (ይሄ ማንም የማይነፍጋቸው [እና ማንም የማይቸራቸው] ሕገመንግሥታዊ መብታቸው ነው።) በፌደራል ፓርላማ ውስጥ ባሉት ተወካዮቻቸው በኩልም አገሪቱን ከሌሎች ሕዝቦች ጋር በጋራ ያስተዳድራሉ።
‘አልተወከልንም’ የሚለው የዘወትር አነጋገር፣ ፍፁም ስህተት ብቻ ሳይሆን፣ ለማምታታት የተፈጠረ የፖለቲካ ግነት (political hyperbole) ነው። እውነቱ ግን፣ የከተማው ነዋሪ፣ በተወካዮች ምክር ቤት ውስጥ፣ በ23 ወይም 24 ድምፅ ተወክሎአል። በከተማው ምክር ቤትም እንዲሁ ሙሉ ውክልና አለው (ያው፣ ተመራጮቹ በዴሞክራሲያዊ ምርጫ ያልተመረጡ መሆናቸው፣ እንደሌሎቹ ክልሎች ተወካዮች ሀሉ፣ የተመራጮቹ ትክክለኛ ሕዝባዊ ውክልናቸው ጥያቄ ውስጥ የሚገባ ቢሆንም!)
በተጨማሪም፣ ነዋሪዎቿ የየብሔራቸውን የወል መብትና ጥቅም ለማስከበር የሚያስችል ውክልና በፌደሬሽን ምክር ቤት ውስጥ ባሉ፣ የሁሉም የኢትዮጵያ ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝቦች ተወካዮች ተወክለዋል። በመሆኑም፣ በከተማዋ ውስጥ የሚኖሩ አማሮች እንደ አማራ፣ ኦሮሞዎች እንደ ኦሮሞ፣ ጉራጌዎች እንደ ጉራጌ፣ ስልጤዎች እንደ ስልጤ፣ ተጋሩ እንደተጋሩ፣ ወዘተ፣ ለቁጥራቸው ተመጣጣኝ በሆነ መንገድ ተወክለው አሉ። እርግጥ፣ የፌደሬሽን ምክር ቤት አባላት ምርጫ፣ እስካሁን ሲደረግ እንደቆየው፣ በክልሎች ምክር ቤት ከሚሆን ይልቅ በቀጥታ በሕዝብ ቢሆን ኖሮ፣ ውክልናው የተሻለ ይሆን ነበር። ነገር ግን እስካሁን ባለው አሰራርም ቢሆን ማንም በፌደሬሽን ምክር ቤት ውስጥ ያልተወከለ ብሔር እስከሌለ ድረስ–ሁሉም ብሔር በምክር ቤቱ ውስጥ ተወክሏል ባልን መጠን የከተማይቱ ነዋሪዎችም ተወክለዋልና–‘የከተማዋ ነዋሪዎች አልተወከሉም ብሎ ማለት ብዙ ርቀት የሚያስኬድ ክርክር አይሆንም። ብሔር የሌለው የከተማ ነዋሪ የለምና። ከብዙ ብሔር የተወለደም ሰው እንኳን ቢኖር፣ ባለብዙ ብሔር ሆኖ በብዙ ተወካዮች ይወከል ይሆናል እንጂ፣ ሳይወከል የሚቀርበት ምንም ዓይነት ሁኔታ የለም። (በመሆኑም፣ አንዳንዴ በውሸት ‘ብሔር የለንም’ በማለት፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ ‘እንደ ብሔር፣ ወይም በወል እንደ ሕዝብ፣ አልተውከልንም’ እያሉ አቅል-የለሽ ጩኸት ማሰማት፣ ተራ የፖለቲካ መደዴነት ነው።)
የከተማው ሕዝብ እንደ ግለሰብ ዜጋም፣ እንደ ህዝብም (በወል) ሙሉ መብት ያለው ሕዝብ ነው። ከተማዋ፣ በእርግጥም የአገሪቱ ሕዝቦች ሁሉ መዲና በመሆኗ እውነተኛ የሕብራዊነት(የብዝሓነት) ተምሳሌት ሆና መኖር ትችላለች፣ ልትሆንም ይገባል። ከዚህ ይልቅ፣ በአንድ ብሔር ማንነት ልክ በተሰራ አፋኝ ኢትዮጵያዊነት ጭምብል ሥር ተደብቆ፣ ‘እኔ ኢትዮጵያዊ ነኝ እንጂ ብሔር የለኝም’ እያሉ መመፃደቅና ‘ያው…ብሔር አለኝ ግን በብሔሬ አትጥሩኝ’ ማለት ተገቢ አይሆንም። (ይሄ የከተማዋ ‘በረራ’ነት አሉባልታም የበረከተው እንደዚህ ዓይነት ወገኖች ብቻ መሆኑም ይሄንን በግልፅ የሚያሳይ ይመስለኛል።)
6. ፊንፊኔ የኦሮሚያ ከተማ ነች ማለት፣ ኦሮሞ ያልሆነ ሰው በእኩልነት አይኖርባትም ማለት አይደለም። እንዲህ ሊባል አይገባም። ተብሎም አያውቅም። እንዲህ ያለ አስተሳሰብ፣ በሕግም በፖለቲካ ሥነምግባርም ዓይን ሲታይ ነውር የሆነና መቼም ቢሆን፣ በፍፁም ሊስተናገድ የማይገባው አስተሳሰብ ነው። (ታድያ፣ በሌሎች ላይ–በተለይ በከተማው ባለቤት በሆኑ ሕዝቦች ላይ–የበላይ ሆኖ ለመኖርና ያልተገባ መብት [privilege] መጠየቅም እንደዚሁ ነውር ነውና፣ ይሄም አብሮት ሊወገዝ ይገባዋል።)
ይሄ የከተማዋን የኦሮሚያ መሆን ተቀብሎ እንደ ባለ ሙሉ መብት ዜጋ፣ በእኩልነት ተከብሮ መኖር ማለት፣ በተጨባጭ ሲታይ ምን ማለት ነው ቢባል፣ የከተማው አስተዳደር ተጠሪነቱ ለኦሮሚያም ይሆናል ማለት ነው እንጂ፣ ነዋሪው ሁሉ በግድ ኦሮምኛ ተናጋሪ ይደረጋል ማለት አይደለም። ነገር ግን፣ ለምሳሌ የከተማው መስተዳድር የሥራ ቋንቋ አማርኛና ኦሮምኛ ቢሆን ለአሰራር ቅልጥፍና ጠቃሚነት አለው፣ ለኦሮሞ ነዋሪዎችና ለክልሉም ተገቢውን አክብሮት መስጠትን ያሳያል። እንደእውነቱ ከሆነ ይሄን ማድረግ፣ ከከተማው ህሕብራዊነት አንፃር፣ ሌሎች ቋንቋዎችንም የስራ ቋንቋ ለማድረግ መንገድን አመላካች ነው። በኔ ምርጫ ቢሆን፣ ፊንፊኔ፣ የሁሉም የኢትዮጵያ ሕዝቦች መናኸሪያ በመሆኗ የከተማው መስተዳድር የሥራ ቋንቋ፣ ሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ቢሆኑ ይሻላል እላለሁ። አዲሱና እውነተኛው ሁሉን አቃፊ ኢትዮጵያዊነትም በዚህ ሕብራዊ ቀመር ላይ ይመሠረታልና። በዛ ላይ፣ እራሱን እንግዳ ተቀባይ ብሎ ከሚያንቆለጳጵስና ለውጭ አገር ቋንቋዎች እንኳን መስሪያ ቤቶቹን፣ ሕጎቹን፣ የልጆቹን ትምህርት ቤቶች እና የግል ጓዳውን ጭምር (በቴሌቪዥን ለሚተላለፉ የውጭ ፕሮግራሞች) ክፍት አድርጎ ለሚኖር ማሕበረሰብ፣ ‘የራሱ የሆኑ’ ሕዝቦችን ቋንቋዎች በሥራ ቋንቋነት አለመቀበል ግብዝነት ይሆንበታል።