Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በዛሬው በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ 24፡33-44 ላይ ሲነበብ እንደሰማነው የጌታችን እየሱስ ከርስቶስ ደቀ መዛሙርት ኣሁንም የእርሱን ከሞት መነሳት ይጠራጠሩ ነበር እርሱ ግን ቀርቦ በምስማር የተቸነከረበትን ቁስሎቹን በጦር የተወጋ ጎኑን ኣሳያችው እንደውም ሙሉ በሙሉ ጥርጣሬኣቸውን ለማስወገድና የሙት መንፈስ እንዳልሆነ ሊያረጋግጥላቸው የሚበላ ነገር ጠየቃቸው እነርሱም ኣቀረቡለት እርሱም በፊታቸው በላ በዚህ ጊዜ በእርግጥም የሙት መንፈስ እንዳልሆነ ኣረጋገጡ። እንግዲህ ከዚህ በኋላ ነው ደቀ መዛምርቱ ጥርጣሬኣቸው ተወግዶ ውስጣቸው በተስፋ የተሞላው። ሁልጊዜም ቢሆን ውስጡ በጥርጣሬ የተሞላ ሰው በሙሉ እምነት ለመጓዝ ኣይችልም ምክንያቱም ሙሉ እምነት ባለበት ቦታ ብቻ ነው ራስን ሙሉ በሙሉ ለኣምላክ መስጠት የሚቻለው ራስን ሙሉ በሙሉ ለእርሱ መስገዛት የሚቻለው። ስለዚህ እኛም ይህ የጥርጣሬ ሓሳብ ካለን ሙሉ በሙሉ በማስወገድ በ 1ኛ ቆሮንጦስ ምዕራፍ 15 ላይ እንደሚለው በስተመጨረሻ ልክ እንደ ጌታችን እየሱስ ክርስቶስ ኣዲስ መንፈሳዊ ኣካል በመልበስ በዘለዓለማዊ ሕይወት ውስጥ ተሳታፊዎች አንድንሆን ያስፈልጋል። በዚህ የዘለዓለማዊ ጥሪ ውስጥ በሙላትና በእርግጠኝነት ተሳታፊዎች እንድንሆን የዘወትር ኣጋዣችን እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከጌታችን እየሱስ ክርስቶስ ይህንን ጸጋና በረከት ታማልደን ዘወትር በእግዚኣብሔርም ፊት ጠበቃ ሁናም ትቁምልን።
ሙራ ናይ ሰሜን ዳላርና ዞባዊት ማእከል እያ። እዛ ኮምዩን ጥቓ ናይ ሲልያ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ብሓምላይ ዱርን ሰማያዊ ኣኽራንን ብግሩም ተፈጥሮ ተኸቢባ ትርከብ።
ኣብዚ ሃብታም ናይ ባህልን ስፖርትን ህይወት፡ ንጡፍ ናይ ንግዲ መንፈስን ንኹሉ ዚጥርንፍ ቀረብ ናይ ዕዳጋ ኣቕሑን ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብዚ ናብ ዓበይቲ ከተማታት፡ ጎደቦ ከተማታትን ኣኽራናትን ጽቡቕ መራኸቢታት ኣሎ። ቱሪስት ነቲ ጽቡቕ ኣካባቢ ከስተማቕርዎ፡ ኣብቲ ካብ ዓለም ዝነውሐ ብቫሳሎፐት ዝፍለጥ ኣብ በረድ ናይ ምንሽርታት ቅድድም ንምስታፍ፡ ከምኡ'ውን ነቲ ብስም እቲ ብኣህጉራዊ ደረጃ ውሩይ ዝኾነ ስነ-ጥበበኛ ኣንደሽ ዞርን እተሰምየ ቤተ መዘክር ዞርን ንምብጻሕ ምሉእ ዓመት ናብ ሙራ ይመጹ። ኣብ ሙራ ያታ፡ ምሕዝነትን ናይ ንቕድሚት ምስጓም መንፈስን ኣሎ። ናይ ሙራ ኮምዩን ራኢ፡ ሰባት ሞያዊ ስራሕ ምስ ንጡፍን ጥዑይን ሃብታም ትሕዝቶ ዘለዎን ህይወት ንምሕዋስ ዚውሕዙላ፡ ሓንቲ ናይ ዘመናዊ ኣነበብራ ኣብ ሓደ ሓቀኛ ኣካባቢ ዕድል ትህብ ብቐጻሊ ትሰፍሕ ዞባዊት ከተማ ንምፍጣር እዩ።
ኣብ ሙራ ሓደ ሰብ ኣብ ናይ ባዕሉ ገዛ፡ ኣብ ኮምዶሚንዩም ወይ ኣፓርትማ ኪነብር ይኽእል። ኣብ ከተማ ሙራ 12,000 ሰባት ይነብሩ። 8000 ኣብ ነኣሽቱ ቁሸታት ይነብሩ። ኣብኡ ግሩም ዝኾነ ገጠራዊ መነበሪ ኣባይቲ ኣሎ።
ኣብ ሙራ ኮምዩን ሃብታም ማሕበራዊ ናብራ ኣሎ። ናይ ስፖርት፡ ናይ መጽናዕቲ፡ ናይ ዘይመንግስታውን ባህላንውን ማሕበራት፡ እተፈላለየ ንጥፈታትን ተሳትፎነትን መራኸቢ ቦታታትን ኣለወን። ብዛዕባአን ነቲ ናይ ሙራ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ተወከስ።
ሰፊሕን ጠርናፍን ማሕበራዊ ህይወት ንሙራ ክትምዕብልን ንተቐማጦ ድማ ምሽእቲ ንኽትከውንን ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ። ስለዚ ከኣ እዩ ናይ ሙራ ኮምዩን ብእተፈላለየ መገዲ ንማሕበራዊ ህይወት ዚሕግዝ፡ ንኣብነት ብእተፈላለየ ፊናንስያዊ ሓገዝን ብእተደጎመ ቀረጽ ክራይን።
ኣብ ማእከላይ ስፍራ ሙራ፡ ቤት ጽሕፈት ዕዮ፡ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ምስ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት/መድሕን፡ ባንክታት፡ መደበር ፖሊስ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት ከምኡውን ካፈታትን ድኳናትን ከም ንኣብነት ሊድልን፡ ኢካን ሱፐርማርከት፡ ናይ ቀዪሕ መስቀል ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኩፓን፡ ዘለወን ነኣሽቱ ጎደናታት ይርከብ።
ኣብ ማእከል ሙራ፡ ቤትንባብ፡ ባህላዊ ኣደራሽን ሲነማን ኣሎ። ኣብኡ ናይ ቫሳሎፐትን ዞርን ቤተመዘክር ኣሎ። ካብ ሙራ ወጻኢ ኣብ ቁሸት ኑስናስ ናይ ኢደጥበብ ባህሊ ኣሎ፡ ኣብኡ ናይ ዳላ ናይ ፈረስ ቅርጺ ይስራሕ፡ ንሱ ከኣ ናይ ዳላርናን ሽወደንን ኣርማ ኮይኑ የገልግል። ኣብ ሙራ ኮምዩን ሓያሎ ናይ ስፖርት መሳለጥያታትን መሐምበስን ኣሎ። ኣብኡ ናይ እግሪ ዙረት መገድን ካልእ ደጋዊ ንጥፈታትን ኣሎ።
ኣብ ሙራ ኮምዩን 17 ኮሙናውያንን 11 ብሕታውያንን ኣብያትትምህርቲ ህጻናት ከምኡውን ን1-5 ዝዕድመኦም 6 መውዓሊ ስድራቤት (ሓንቲ ብሕታዊት) ይርከብ። ኣብኡ ን6-13 ዝዕድመኦም መእለዪ ዚኸውን (ኣብ ቀውዓዊ ሰመሰተር እቲ ህጻን 13 ዓመት ምስ መልአ) 13 ናይ ዕረፍቲ ኣባይቲ ኣሎ። ብዛዕባ ነፍስወከፍ ቤትትምህርቲ ተወሳኺ ሓበሬታ ወይ ርክብ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ 13 ኣሃዱታት ተወጊነን ኣብ ኩሉ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን ተኻፋፊለን ኣለዋ። ዝበዝሓ ኣብ ቁሸት እየን፡ ካብ 20 ክሳዕ 200 ተመሃሮ ድማ ኣለዉወን። ኣብታ ዓባይ ከተማ ግን እቲ ቍጽሪ ክሳዕ 600 ይድይብ።
ናይ ሙራ መባእታ ቤትትምህርቲ ንናይ ተመሃሮ ናይ ሽቶ ምውቃዕ ብዚምልከት ግሩም ውጽኢት የርኢ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ከኣ 93% ተምሃሮ ናብቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ሃገራዊ ፕሮግራም ብጽቡቕ ሓሊፎም። ብዛዕባ ኩለን ኣብያተትምህርቲ ናይቲ ኮምዩን፡ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ኣብ ሙራ፣ ሙራ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዚብሃል ቤት ትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ናይ ሞያ ምድላውን ናይ ኮለጅ ስልጠናን ይህብ። ካብ ኩሉ ሃገር ሽወደን ተመሃሮ ዚስሕብ ናይ ስፖርት ትምህርቲውን ኣለዎ።
ኣብ ፋሉን/ቦርለኘ፡ ፍሉይ ኮርሳት ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘለዎም ሓደሽቲ መጽእቲ፡ ከምኡ'ውን ቀረብ ናይ ሰፊሕ መደብ ትምህርትታትን ካልኦት ኮርሳትን ዘለዎ ዩኒቨርሲቲ ዳላና ኣሎ። ብመንገዲ ናይ ሙራ ሆግስኩለሰንትሩም፡ ኣብ ሙራ ናይ ምቕማጥን ብርሑቕ ናይ ምምሃርን ዕድላት እውን ኣሎ። ናይ ሙራ ሆግስኩለሰንትሩም ምስ ብዙሓት ኮለጃትን ዩኒቨርሲታትን ናይ ስራሕ ምትሕብባር ኣለዎ። ብኡ ኣቢሉ ድማ ናይ ብዙሕ ትምህርቲ ፕሮግራማትን ኮርሳትን ዕድል ክህብ ይኽእል እዩ።
ናይ ሙራ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ሓደ ካብተን ክልተ ናይቲ ወረዳ ሆስፒታላት እዩ። ኣብኡ እተፈላለየ ናይ ስፐሻሊስት ክንክንን ናይ ህጹጽ ረድኤትን ማእከል ጥዕናን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ክሊኒካት፡ ህዝባዊ ሕክምና ስንን ፋርማስን ኣሎ። ኣብ ሙራ ሰንትሩምውን ህዝባዊ ሕክምና ስኒ፡ ፋርማሲ ከምውን ብሕታዊ ናይ ስኒ ሕክምና ክሊኒክ ኣሎ።
ክንረዳዳእ እንተ ደኣ ኴንና ተርጓማይ ኪህልወና ኣገዳሲ እዩ። እዚ ከኣ ምስ ቤትትምህርቲ፡ ሕክምና፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ ወይ ካልእ ትካላትን ናይ ኮምዩን ሰበሰልጣን ኣብ እንራኸበሉ እዋን ይኸውን። ዝብዝሐ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ብተለፎን እዩ ዚካየድ። ምስ ተርጓማይ ቆጸራ ምግባር ድማ ናይቲ ትካል ወይ ውድብ ሓላፍነት እዩ።
ሙራ ማእከል ነቝጣ ዳላርና እያ፡ ምስ ካልኦት ክፍልታት ሃገር ድማ ናይ መኪናን ኣውቶቡስን ባቡርን ነፈርትን ግሩም መራኸቢታት ኣለዋ። Dalatrafik ነቲ ናይቲ ከባብን ዞባውን መስመራት ኣውቶቡስን ባቡርን የመሓድሮ። ኣብቲ ወብሳይት ብዛዕባ ናይ ኩሉ ገጠራትን ከተማታትን ሰሌዳ ሰዓታት ኣሎ።
ኣብ ሙራ እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ፡ ናይ ሙራ ኮምዩንን (ኣስታት 1800 ሰራሕተኛታት) ናይ ዳላርና ዞባን እዮም። እተን ሰለስተ ዓበይቲ ብሕታውያን ኢንዱስትሪ፡ ናይ ምስናዕ ኢንዱስትሪን ናይ ቱሪዝምን ናይ ንግድን እየን። ብዛዕባ ናይ ሙራ ኢንዱስትሪን ንግድን ኣብ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ሓበሬታ ብዝያዳ ኣንብብ። ውልቃዊ ዋኒን ክትጅምር ንእትደሊ፡ ብመገዲቲ ኮምዩን ደገፍን ሓገዝን ክትረክብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣብ ሙራ ብዙሓት ተቐማጦ ኣብ ካልእ ቦታታት ሰሪሖም ይምለሱ። ግሩም ናይ ጕዕዞ መስመራት ብምህላዉ፡ እቶም ኣብ ሙራ ዚቕመጡ ኣብዘን ከም ኣብነት ተጠቒሰን ዘለዋ ዚስዕባ ከተማታት እናሰርሑ ኣብ ሙራ ኪቕመጡ ይኽእሉ እዮም፤ ረትቪክ፡ ኡርሻ፡ ኣልቭዳለን፡ ለክሳንድ፡ ቡርለንገ፡ ፋሉን፡ ማሉንግ፡ ሳለንን ቫንስብሩን።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” በምል አርእስት የተጻፈ አንድ ቃለ ምዳን በሚያዝያ 01/2010 ዓ.ም. ለንባብ ማብቃታቸው ተገለጸ።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” በምል አርእስት የተጻፈ አንድ ቃለ ምዳን በሚያዝያ 01/2010 ዓ.ም. ለንባብ ማብቃታቸው ተገለጸ። ይህ ቃለ ምዕዳን የመጥሪያ ስሙን ያገኘው በማቴዎስ ወንጌል 5፡12 ላይ በተጠቀሰው “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” ከሚለው የወንጌል ክፍል የተወስደ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን አሁን ባለው ዘመናዊ ዓለማችን ውስጥ የሚኖሩ የሰው ልጆች ሁሉ ወደ ቅድስና ሕይወት እንዲመለሱ ጥሪ የሚያቅርብ ቃል ምዕዳን እንደ ሆነ ለመረዳት ተችሉዋል። “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” በሚል አርእስት ቅዱስነታቸው በዛሬው ቀን በይፋ ለንባብ ያበቁት ሐዋሪያዊ ቃለ ምዕዳን በአምስት ምዕራፎች እና 177 አንቀጾችን አቅፎ የያዘ ቃለ ምዕዳን እንደ ሆነም ለመረዳት ትችሉዋል።
ኢየሱስ በእርሱ ምክንያት የሚስደዱ እና የሚዋረዱ ሰዎችን በሙሉ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” በማለት የማበረታቻ ቃል ተናግሮዋቸው እንደ ነበረ፣ እግዚኣብሔር ሁሉም ነገሮቻችን ወደ እርሱ እንድንመልስ ጥሪ እንደ ሚያቀርብልን እና በአንጻሩም እርሱ ለእኛ እውነተኛ የሆነ ሕይወት እንደ ሚሰጠን የሚያወሳ ሐዋሪያዊ ቃለ ምዕዳን ሲሆን ትክክለኛውን ደስታ የሚሰጠን እግዚኣብሔር ብቻ እንደ ሆነም በስፊው የሚያትት ቃለ ምዕዳን ነው። የቅድስና ሕይወት እንድንንሮ መጠራታችንን የሚገልጹ መልእክቶች እና ጥሪዎች ከመጽሐፍ ቅዱሳችን የመጀመሪያው ገጽ አንስቶ እስከ መጨረሻው ድረስ በስፊው መጥቀሱን የሚያትተው ይህ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ’ የተሰኘው የቅድስነታቸው ቃለ ምዕዳን ይህም እግዚኣብሔር ራሱ ለአብርሃም ተገልጦለት እንደ ነበረ እና “እኔ ኤልሻዳይ” ነኝ፤ በፊቴ ተመላለስ፤ ነቀፋም አይኑርብህ” በማለት እንደ ሚጀምር ያትታል።
ይህ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤት አድርጉ” በሚል አርእስት በርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ተጽፎ በዛሬው እለት በይፋ ለንባብ የበቃው ቃለ ምዕዳን አሁን ባለው ዘመናዊ ዓለማችን ውስጥ የሚኖሩ የሰው ልጆች ሁሉ ወደ ቅድስና ሕይወት እንዲመለሱ ጥሪ ከማድረጉ ባሻገር ወደ ቅድስና ሕይወት ለመመለስ የሚያስችሉ መንገዶችን በመጠቆም በእነሩሱ ላይ ማብራሪያ የሚሰጥ ቃለ ምዕዳን ሲሆን የተለያዩ ዓይነት የቅድስና መንገዶችን በመጠቆም በተለይም ደግሞ አሁን ባለንበት በእኛ ዘመን እግዚኣብሔር በፊቱ ቅዱሳንና ነውር አልባ እንድንሆን ዓለም ከመፈጠሩ አስቀድሞ በእርሱ መርጦናልና” በማለት ለሚይቀርብልን ጥሪ በቂ የሆነ ምላሽ መስጠት የሚያስችሉንን መንገዶች የሚያመላክት ቃለ ምዕዳን እንደ ሆነ ለመረዳት ተችሉዋል። ይህ “ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤትም አድርጉ” በሚል አርእስት በቅዱስነታቸው ተጽፎ በዛሬው እለት በይፋ ለንባብ የበቃው ሐዋሪያዊ ቃለ ምዕዳን ቀድም ሲል እንደ ገለጽነው በአምስት ምዕራፎች የተከፋፈለ እና 177 አንቀጾችን አቅፎ የያዘ ነው።
በምዕራፍ አንድ እግዚኣብሔር በአሁን ወቅት ባለው ዘመናዊ ዓለማችን ውስጥ ለሚኖሩ ሰዎች እግዚኣብሔር ለእነርሱ ስላቀረበው የቅድሳና ጥሪ ያመለክታል። በምዕራፍ ሁለት ላይ ደግሞ ሁለት ቀንደኛ የቅድስና ጠላቶችን ያትታል። በምዕራፍ 3 በጌታ ብርሃን እይታ በሚል አርእስት ስፊ ትንታኔ ተቀምጡዋል፣ በምዕራፍ 4 ላይ ደግሞ በዛሬው ዓለማችን ውስጥ የሚታዩ የቅድስና ምልክቶች የሚል አርእስት የተሰጠው ሲሆን በአምስተኛው እና በመጨረሻው ምዕራፍ ደግሞ መንፈሳዊ ውጊይ ማድረግ፣ ነቅቶ መጥበቅ ኣና በማስተዋል ጥበብ የተሞላ ውሳኔ ማድረግ በሚል አርእስት ስፊ ትንታኔ ይዞ ቀርቡዋል።
ቅዱስነታቸው በእዚህ በአምስት አመታት የርዕሰ ሊቃነ ጵጵስናቸው ዘመን ሦስት ይህ አሁን “ደስ ይበላችሁም ሐሴትም አድርጉ” በሚል በዛሬው እለት ለንባብ ካበቁት ሐዋሪያው ቃለ ምዕዳን ጨምሮ በአጠቃላይ ሦስት ቃለ ምዕዳኖችን ለንባብ ማብቃታቸው የሚታወቅ ሲሆን ከእዚህ ቀደም የፍቅር ሐሴት በሚል አርእስት ለንባብ ያበቁት ሀዋሪያዊ ቃለ ምዕዳን የመጀመሪያው ሲሆን ከእዚያም በመቀጠል በወንጌል የሚገኝ ደስታ የሚል ቃለ ምዕዳን አሁን ደግሞ “ደስ ይበላችሁ ሐሴትም አድርጉ” በሚል አርእስት ለንባብ የባቁት ቃለ ምዕዳን ደግሞ ሦስተኛው እንደ ሆነ ይታወቃል።
እቶም ድሮ ብግዴታ ናብ ታዕሊም ክወርዱ ጀሚሮም ዘለዉ ኣቦታት፣ ማይላም ናብ ዝተባህለ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዝርከብ ቦታ ከምዝወረዱ ዘረጋገጹ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና፣ እቶም ገና ናብ ታዕሊም ዘይወረዱ’ውን ስድራቤታት ወርሓዊ መቑነን ዝረኽባሉ ኩፖን ብምኽልካልን ብግፋን ንምውራዶም መደብ ምህላዉ’ዩ ዝግለጽ።
እቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 40 ክሳብ 60 ዝግመቱ ብረት ዝዓጠቑ ኣቦታት፣ ዋኒንኩም ሕርሻኩምን ጠንጢንኩም ናብ ታዕሊም ውረዱ ዝበል ትእዝዛ፣ ንናብራ ስድራቤታት ኣብ ግምት ዘየእቱን ዕላምኡ ዘይንጹርን ክብሉ ክቃወምዎ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክሰጋገር ዝጸንሐ ብረት ዝዓጠቑ ኣቦታት ናብ ታዕሊም ክወርዱ ዝጽውዕ ትእዛዝ ካብ ሎሚ 12 ጥሪ ግና ኩሎም እቶም ዝምልከቶም እንተዘይወሪዶም ከቢድ መቕጻዕቲ ከምዝጽበዮም ብምምሕዳራት ተሓቢርዎም ኣሎ።
ሆሴዕ የኖረበት ዘመን እጅግ አስቸጋሪና ከባድ ነበር። ምንም እንኳ የተወለደው ከሰሎሞን ዘመን በኋላ እስራኤል አይታ የማታውቀው የተትረፈረፈ ብልጽግናና ሰላም በሞላበት ጊዜ ቢሆንም ሆሴዕ ግን የእስራኤልን ጥፋትና ውድቀት መስክሯል። ሆሴዕ ከአሦራውያን ጋር ውጊያ በተካሄደበትና የእስራኤል መንግሥት በተደመሰሰበት ዘመን ኖረ። ከእስራኤል ውድቀት በኋላ ምን እንዳደረገ የምናውቀው ነገር የለም። ከእስራኤል ውድቀት በኋላ የይሁዳ ንጉሥ እስከነበረው እስከ ሕዝቅያስ ዘመነ መንግሥት ድረስ እንደኖረ ተገልጾአል።
ሆሴዕ በተወለደ ጊዜ ንጉሡ ዳግማዊ ኢዮርብዓም ነበር። ኢዮርብዓም ከኢዩ ወገን የሆነ የነገሥታት ዘር ነበር። በፖለቲካ አንጻር ታላቅ ንጉሥ ነበር። አባቱ ዮአስ እስራኤልን ከሶርያ ጭቆና ነጻ ያወጣ ሰው ነበር። ዳግማዊ ኢዮርብዓም በዳዊትና በሰሎሞን ዘመነ መንግሥት የእስራኤል የነበሩትን ግዛቶች ሁሉ ለማስመለስ ችሏል። እስራኤል በጳለስጢና ምድር ከነበሩ ነገሥታት ሁሉ እጅግ ኃያል ሆነች። ዳግማዊ ኢዮርብዓም ዋና ዋና የንግድ መተላለፊያዎችን ሁሉ ስለተቆጣጠረ እስራኤልን ባለጠጋ መንግሥት አድርጓት ነበር። ትልልቅ ሕንጻዎችን፥ ወታደራዊ መከላከያዎችን ገንብቶ ነበር። የዳግማዊ ኢዮርብዓም ዘመነ መንግሥት በሰው አመለካከት ለእስራኤል ሕዝብ እጅግ መልካም ጊዜ ነበር።
በመንፈሳዊ ረገድ ግን ነገሮች ሁሉ እጅግ ተበላሽተው ነበሩ። እግዚአብሔርን በማምለክ ረገድ በታማኝነት የጸኑ ጥቂት ሰዎች ነበሩ ሕዝቡ በአልን የመሳሰሉ ሐሰተኞች አማልክትን ያመልኩ ነበር። ሃይማኖታዊ መሪዎች በሥነ-ምግባር እጅግ የተበላሹ ነበሩ። ሕዝቡ ወደ እግዚአብሔር እንዳይመለስ ውሸትን የሚያስተምሩ ሐሰተኞች ነቢያት ነበሩ፡፡ ነገሥታቱ ሰካራሞችና የገዛ ሕዝባቸውን የሚያስጨንቁ ነበሩ። የእስራኤል ሕዝብ ነገሮች ሁሉ መልካም የሆነለት ቢመስለውም፥ ሆሴዕ የእስራኤል ሕዝብ ፈጥኖ እንደሚደመሰስና የኢዩ ንጉሣዊ የዘር ሐረግም እንደሚያበቃ ተናገረ። ነቢዩ ትንቢቶቹ ምን ያህል ፈጥነው እንደሚፈጸሙ ምናልባት አልተገነዘበም ይሆናል።
3. ምናሔም መንገሥ በጀመረ ጊዜ አገሪቱ ባለጠጋ ነበረች። በ745 ዓ.ዓ. ግን ቴልጌልቴልፌልሶር የአሦርን በትረ መንግሥት በመጨበጥ የአሦርን መንግሥት ወደ ምዕራብ አሰፋ። ይህ የአሦር መንግሥት ታላቁ የዓለም መንግሥት በመሆን ለ100 ዓመታት ገናና ሆኖ ቆየ።
አሦራውያን የንግድ መሥመሮችን ሁሉ እየተቈጣጠሩ በሄዱ ቍጥር እስራኤል ከፍተኛ የኢኮኖሚ ድቀት ያሠቃያት ጀመር። አሦራውያን ያሸነፏቸውን ሕዝቦች የሚቆጣጠሩበት አዲስ ዘዴ ማበጀት ጀመሩ። ካሸነፏቸው ሕዝቦች መካከል በከፍተኛ ቊጥር የሚገመቱትን ወደ ሌላ አገር በመውሰድ ያሰፍሯቸው ጀመር። ሌሎች ዝርያዎችን ደግሞ በጦርነት ወደ ያዙአቸው አገሮች ያመጡ ጀመር። በዚህ ዓይነት የተለያዩ ዝርያዎች እንዲቀላቀሉ በማድረግ በአሦር ላይ ማመፅን አስቸጋሪ አደረጉት። በ722 ዓ.ዓ. በእስራኤል ላይ የተፈጸመው ይህ ነበር።
5. ፋቁሑ የአሦርን መንግሥት አገዛዝ ለማስወገድ ሞከረ። ከሶርያ ጋር በመተባበር አሦርን ለማጥቃት ያልተባበረችውን ይሁዳን ወጉ። ይህም ድርጊት አሦርን እጅግ ስላስቈጣት ሶርያን በማጥቃት በ732 ዓ.ዓ. ፈጽማ አጠፋቻት። ከዚያም ፋቁሑ ተገደለ።
6. የእስራኤል የመጨረሻ ንጉሥ የሆነው የኤላ ልጅ ሆሴዕ በአሶር ቊጥጥር ሥር የሚኖር የአሦር መንግሥት መሣሪያ ነበር። ይሁን እንጂ በ727 ዓ.ዓ. ቴልጌልቴልፌልሶር ሲምት ለማመፅ ወሰነ። አዲሱ የአሦር ንጉሥ ሰልምናሶር አምስተኛ እስራኤልን ወጋ። ከሦስት ዓመታት ጦርነት በኋላ የሰማርያ ከተማ ተያዘችና ተደመሰሰች። የእስራኤል መንግሥት በ722 ዓ.ዓ. ተደመሰሰ። አብዛኛው ሕዝብ በመካከለኛው ምሥራቅ ወደሚገኙ የአሕዛብ መንግሥታት በምርኮ ተወሰዱ። አሦራውያን ሌሎች ሕዝቦችን ይኖሩ ዘንድ ወደ እስራኤል አመጡ። እነዚህ አሕዛብ ከእስራኤላውያን ጋር በመጋባት በአዲስ ኪዳን ዘመን ሳምራውያን ተብለው የሚጠሩትን ሕዝቦች አስገኙ። ሆሴዕ የንጉሥ ሕዝቅያስን ስም ስለሚጠቅስ በምርኮ የተወሰደ አይመስልም ለመኖር ወደ ይሁዳ ሳይሄድ አልቀረም። የሚያውቃቸውና የሚወዳቸው በርካታ ሰዎች ግን በምርኮ ሳይወሰዱ አልቀሩም። እግዚአብሔር በእርሱ በኩል የተናገራቸው ትንቢቶች ሲፈጸሙ በማየት ልቡ በኃዘን ሳይሞላ አልቀረም። ሆሴዕን የሚያበረታታው ብቸኛው ነገር ሕዝቡ ከምርኮ እንደሚመለሱ እግዚአብሔር የሰጠው የተስፋ ቃል ብቻ ነበር።
ሆሴዕ የነበረበት ዘመን ብዙ አለመረጋጋትና ለውጥ የሚታይበት ነበር። እግዚአብሔር የሰጠውን መልእክት በቅድሚያ መንገር ሲጀምር ሕዝቡ በሰላምና በታላቅ ብልጽግና ውስጥ ስለነበሩ አይሰሙትም ነበር።
ሕዝቡ በአሦራውያን ምክንያት አለመረጋጋትና ጭቆና በነበረባቸው ጊዜ እንኳ ሰምተው ንስሐ ለመግባት ፈቃደኞች አልነበሩም። ሆሴዕ ግን ለእግዚአብሔር ባለው ታማኝነት በመጽናት እርሱ የሰጠውን መልእክት በግልጽ ያስተላልፍ ነበር።
ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ ስኮላ ይህን የገለጹት በሰሜን ምስራቅ ኢጣሊያ ከተማ በሆነችው በሪሚኒ ሲካሄድ የቆየው ዓመታዊ ስብሰባ በተገባደደበት በትናንትናው ዕለት መሆኑ ታውቋል። ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ በዕለቱ የግል ሕይወት ታሪካቸውን የሚገልጽ መጽሐፍ ለንባብ ማድረሳቸው የታወቀ ሲሆን ከቫቲካን የዜና አገልግሎት፣ የጣሊያንኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል ጋርም ቆይታ አድርገዋል።
ካርዲናል አንጀሎ፣ ከረጅም ጊዜ ጀምሮ በኢጣሊያ የነጻነትና የአንድነት እንቅስቃሴ መስራች ከሆኑት ከአባ ሉዊጂ ጁሳኒ ጋር የነበራቸውን የሥራ ጊዜን በማስታወስ ባሰሙት ንግግር ከአባ ሉዊጂ ጋር ከልጅነት ዕድሜ ጀምሮ ለአንድ ዓላማ ሲሰሩ መቆየታቸውን አስታውሰው፣ በእነዚህ ዓመታት ኢየሱስ ክርስቶስ የሕይወታቸው መሪ እንደነበር ተናግረው ዛሬም ቢሆን ነገ ኢየሱስ ክርስቶስ የሕይወታቸው መሪ መሆኑን አያቋርጥም ብለው፣ ይህን በግልጽ በማስረዳት ክቡር አባ ጁሳኒ በቂ ጥበብና ችሎታ አላቸው ብለዋል።
የስነ መለኮት ትምህርት አዋቂ የሆኑት ክቡር አባ ሉዊጂ ጁሳኒ በቅድስት መንበር የሕዝቦች እምነት ጉዳይ ጳጳሳዊ ምክር ቤት አማካሪ በመሆን ባገለገሉባቸው ዓመታት ውስጥ ማለትም ከ1963 ዓ. ም. ጀምሮ ከርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ቅዱስ ዮሐንስ ጳውሎስ ዳግማዊና ከርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ 16ኛ ጋር የነበራቸው ግንኙነት፣ ዓለም አቀፋዊ ሕብረት የተሰኘ መጽሔት ማሳተም እንዲጀምሩ መልካም አጋጣሚ እንደሆናቸው ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ ገልጸዋል።
ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ ስኮላ በንግግራቸው እንደገለጹት ከርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ ጋር ያላቸው ግንኙነት፣ የቅዱስ ዮሐንስ ዘ ላተራን ጳጳሳዊ ዩኒቨርሲቲ አስተዳዳሪ ሆነው ካገለገሉበት ዓመት ጀምሮ የዘለቀ እንደሆነ አስታውሰው፣ በተለይም በቅድስት መንበር ጳጳሳዊ ምክርቤቶች የአገልግሎት ዓመታትና በጳጳሳት ሲኖዶስ ወቅትም የነበራቸው ግንኙነቶች ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስን የበለጠ እንዳውቃቸው አግዞኛል ብለዋል። ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በወቅት በነበራቸው የሐዋርያዊ አገልግሎት ዓመታት ቤተክርስቲያንን የሚያሳድጉ ሃሳቦችን በማፍለቅ የሚታወቁ ገልጸው እነዚህ የቅዱስነታቸው ሃሳቦች መላዋ ቤተክርስቲያናችንን በማገዝ ወደ ተሻለ ደረጃ ላይ እንደሚያደርሳትና በዘመናችን ካጋጠማት ችግሮች እንድትወጣ የሚያግዛት እንደሚሆን ያላቸውን ተስፋ ገልጸዋል።
ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ ስኮላ ከቫቲካን ዜና አገልግሎት፣ የጣሊያንኛ ቋንቋ ዝግጅት ክፍል ጋር ባደረጉት ረጅም ቃለ ምልልስ ወቅት እንደገለጹት፣ ቤተክርስቲያንን እያስጨነቃት ያለውና በአንዳንድ የቤተክርስቲያን አባቶች ወሲባዊ ጥቃቶች ለመሸፈን ያደረጉት ጥረት በእርግጥም ስህተት እንደነበር ገልጸው፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በቅርቡ “የእግዚአብሔር ሕዝብ” በማለት መልዕክት ማስተላለፋቸውን ብጹዕ ካርዲናል አንጀሎ ስኮላ ገልጸዋል። ይህንና ቤተክርስቲያን ከወደቀችበት ከዚህ ችግር ለመውጣት በምታደርገው ጥረት በርካታ እርምጃዎችን መውሰድዋንና በመውሰድም ላይ እንነምትገኝ ጠቁመው ጊዜ ይውሰድ እንጂ በጋራ በመሥራት ወደ መልካም ጎዳና የሚመልስ ተስፋ አለ ብለው የቤተክርስቲያን ቅድስና በልጆችዋ ስህተት የተነሳ ሊጠፋ ወይም ሊፋቅ አይችልም ብለዋል።
በሪሚኒ ከተማ ሲካሄድ የቆየው ስብሰባ መንደርደሪያ ርዕስ “ታሪክ ቀጣይነት እንዲኖረው እና የሰው ልጅም እውነተኛ ደስታን እንዲያገኝ የሚያደርግ አንድ ሃይል እግዚአብሔር ብቻ ነው።” የሚል ሲሆን ብጹዕ ካርዲናል ፔትሮ ፓሮሊን፣ የቅድስት መንበር ዋና ጸሐፊ ለስብሰባው በላኩት መልዕክታቸው እንዳስገነዘቡት፣ በርካታ ምዕመናን የተሻለ ዓለምን እውን ለማድረግ ከእምነታቸው በሚያገኙት ጸጋ እንደሚተማመኑ ገልጸው በሌላ ወገን ደግሞ ዓለም ለሰው ልጅ የተሻለ የመኖሪያ ስፍራ ለማድረግ የነበረው ምኞት ዓለም የሰውን ልጅ በሙሉ የሚያገናኝ ድልድይን ከመገንባት ይልቅ የሚከፋፍል ግድግዳን መገንባት ስለመረጠ የሚመኘውን ሕይወት እውን ማድረግ አልቻለም ብለዋል።
እቲ ብመንግስቲ ኤርትራን ሓባራዊ ዕዳጋ ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ማለት ኮሜሳን ተወዲቡ ካብ 26 ክሳብ 28 ሓምለ ዝተኻየደ ዞባዊ ዋዕላ፣ ብዛዕባ’ቲ ኤርትራ ንእትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ዓቢ ብድሆ ኮይኑወን ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ገንዘብ፣ ሳዕቤናቱን መግቲኢታትን’ዩ ዘትዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ባጤራ ናቕፋ ኣብ ዝቐየረሉ እዋን፣ 40 ሚእታዊት ካብ ጠቕላላ ናይቲ ኣብ ዑደት ዝነበረ ገንዘብ ከምዘይተመልሰን እዚ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ጎረባብትን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ተወኒኑ ምጽንሑን ዘግህድ ምዃኑን ሚኒስተር ፋይናንስ ብርሃነ ሃብተማርያም ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየዶ ቃል መጠይቕ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከም ክረዲት ካርድ፣ ቪዛን ቸክን ዝኣመሰለ ዘመናዊ መሰጋገሪ ገንዘብ ክጥቐማ ብዘይምኽእለን ግዳያት ፍኑውን ዘይሕጋውን ምንቕስቓሳት ባጤራታታት ይኾና ምህላወን መጽናዕታት ይሕብሩ።
ሀምሳ ኪሎ ሜትር የኢትዮጵያ ግዛት ( 31 miles deep inside Ethiopian territory) ሲያዝ ስንት ኢትዮጵያዊ የአይን እማኝን አፈናቀለ ፣ አስዘረፈ፣አስደፈረ፣አስገደለ፣አሳሰረ ወይም ለእራሱ አሰለፈ የሚሉት ወቅታዊ ጥያቄዎች አፅኖት ተሰጥቶዋቸው ሊመረመሩ ይገባል።
ወያኔን ከሰላሳ እመታት በላይ ስለታገስን የዛሬ ዘመን ኢትዮጵያኖች ስንባል አጉል ጊዜን ያለ አግባብ የመፍጀት መጥፎ ባህል እንደተጠናወተን ተገንዝበን ይህንን ጎጂ ባህል ከአሁኑ አስወግደን ዲፕሎማሲውን ፍጥነት ጨምረንበትም ቢሆን በአስቸኳይ ወደ ግዛታችንን ማስክበር ካልሄድን በኋላ ከታሪክ ተወቃሽነት አናመልጥም። ግብፅም ሆነ ሱዳን ወይም ሌላ አልሻባብም እንኳን ቢሆን የወረረን ድርድር የለም በእናት ሀገር። ለሁሉም ነገር ልክ እና ጊዜ አለው።
• ሕዝብ እየተገደለና አገር እየጠፋ ያለው፣ በፖሊቲካው ትርምስ በመኾኑ፣ በቅራኔ የተፋጠጡ ኃይሎች ሰላም እንዲያወርዱ ይማፀናሉ፤ ለተገደሉ ኦርቶዶክሳውያን ካሳን፣ ለተፈናቀሉት መመለስን፣ በሐሰት ተከሰው በእስር ለሚንገላቱት መፈታተን፣ ለተደፈሩት ይዞታዎች መከበርን እንዲያነብር መንግሥትን ይጠይቃሉ፤
• የቅድመ አደጋ ማስጠንቀቂያ ሥርዓትን የመዘርጋቱ ሥራ፣ ቀደም ሲል በተላለፈው ውሳኔ መሠረት በአስቸኳይ እንዲጀመር፣ ምልአተ ጉባኤው ጠቅላይ ጽ/ቤቱን አሳስቧል፤
• ለድንገተኛ አደጋዎች እና ችግሮች ፈጣን ምላሽ እና ርዳታ የሚሰጥ አስተባባሪ አካል፣ በጠቅላይ ጽ/ቤቱ በማእከል እንዲቋቋም መመሪያ ሰጥቷል፤ በተለይ የውጪ አህጉረ ስብከት፣ ፋይናንሳዊ፣ ማቴሪያላዊ እና ሞያዊ ድጋፎችን እንዲያስተባብሩለት ተስማምቷል፡፡
እናት ፓርቲ የምርጫ ሰሌዳ አስመልክቶ የአዲስ አበባ እና የድሬዳዋ ከተሞች ምርጫ ከሀገራዊ ምርጫው ጋር አብሮ እንዲደረግ የሚጠይቅ ደብዳቤ ለምርጫ ቦርድ መላኩን ጉዳያችን አውቃለች።
የተከበራችሁ የጉዳያችን ተከታታዮች፣ከእዚህ ደብዳቤ በተጨማሪ የአዲስ አበባ እና የድሬዳዋ ምርጫ በተመለከተ ከሁለቱ ከተሞች ተፅዕኖ ፈጣሪነት አንፃር የተለያዩ ሃሳቦች ከተለያዩ ሰዎች እንደሚሰጡ ጉዳያችን ተገንዝባለች።ከእነኝህም ውስጥ የሚከተሉት ይገኙበታል።እነርሱም -
3) የሁለቱ ከተሞች ምርጫ ከሀገራዊው መለየቱ ሌላው ጋር የመረጡ መልሰው አዲስ አበባ እና ድረዳዋም መጥተው እንዲመርጡ ዕድል ይሰጣል።ይህም ለፅንፍ ኃይሎች የማጭበርበር በር ይከፍታል።
በቤንሻንጉል፣መተከል በቡለን ወረዳ በኩጅ ቀበሌ ከትናንት በስቲያ ማንነትን መሰረት ባደረገ በአራት አቅጣጫ በታጠቁ ኃይሎች በደረሰ ጥቃት እስከዛሬ ምሽት ድረስ ከቀይ መስቀል ምንጮች በተገኘው መረጃ መሰረት 222 ኢትዮጵያውያን ከዓማራ፣ሽናሻ፣አገው እና ኦሮሞ ተወላጆች በአሰቃቂ ደረጃ ህይወታቸውን አጥተዋል።ግድያው በክልሉ ልዩ ኃይል ጭምር መከናወኑን የአይን ምስክሮች ገልጠዋል።በግድያው ላይ አንድ አባት ዘጠኝ ልጆቻቸውን ካጡት ጀምሮ በአንድ ቤተሰብ እስከ 12 የሚደርሱ የቤተሰብ አባላት ተገድለዋል።
ግድያው ከተፈፀመ በኃላም አሁን ውጥረቱ እንዳለ መሆኑ እየተነገረ ሲሆን በመንግስት በኩል ክልሉን ተከትሎ የተወሰደ እርምጃ ገና አልተሰማም። በዛሬው ዕለት በሌ/ጄኔራል አስራት ድኒሮ የሚመራ ከፍተኛ የመከላከያ ባለስልጣን የተመራ ልዑክ ወደ መተከል ተጉዞ በዝግ ስብሰባ የወንጀሉ ተባባሪ እንደሆኑ ከሚታሙት ከክልሉ ፕሬዝዳንት እና ሌሎች ከፍተኛ ባለስልጣናት ጋር ስብሰባ ተቀምጠው እንደነበር ተነግሯል።
ይህ በእንዲህ እያለ በግፍ የተገደሉት ኢትዮጵያውያንን አስከሬን ክልሉ ለጅምላ መቃብር በተቆፈረ መቃብር እና በግሬደር ከአፈር ጋር እየለወሰ እንዲቀበሩ ሲያደርግ የሚያሳዩ ፎቶዎች በማኅበራዊ ሚድያ ሲዘዋወር ታይቷል።ድርጊቱን የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ከፍተኛ ባለሙያ በኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቭዥን አዲስ አበባ ዜና እወጃ ላይ ቀርበው የተሰራው ከሰብዓዊ መብት ጥሰት በላይ መሆኑን ገልጠዋል።በእዚህ የጅምላ ቀብር 207 ኢትዮጵያን በአንድ ላይ በግሬደር እየተጠረጉ መቀበራቸውን በመቃብራቸው ላይ እንደዋዛ በብጣሽ ወረቀት የተፃፈው ፅሁፍ ያሳያል (ከላይ የምትመለከቱት ፎቶ በመቃብራቸው ላይ የተፃፈው ጽሁፍ ነው)።የጅምላ አቀባበሩ በራሱ ከኢትዮጵያዊነት ሃይማኖታዊ እና ባህላዊ ስርዓት የወጣ ከመሆኑም በላይ የቤተሰቦችን እርማቸውን አውጥተው የመቅበር መብት የተጋፋ፣ጥላቻ እና ዘረኝነት የተንፀባረቀበት እና በፋሺዝም ዘመን የነበረውን ድርጊት የሚያስታውስ ነው።ይህንን የፈፀሙ የክልሉ ባለስልጣናት ላይም ሆነ አስፈፃሚዎቹ ሊመረመሩ ይገባል።
የጅምላ መቃብሩ ሌላው የሚያሳየው ጉዳይ ሆን ብሎ ከግድያው በተጨማሪ የስነ ልቦና ተፅኖ በሟች ቤተሰቦች እና ኢትዮጵያውያን ላይ ለመፍጠር የታሰበ ይመስላል።የግድያው ሃዘን በራሱ የሚፈጥረው የስነ ልቦና ተፅዕኖ እንዳለ ሆኖ፣በግሬደር አስከሬን እየገፉ በጅምላ መቅበር ይህንንም በፎቶ አንስቶ ማሰራጨት ሌላው የስነ ልቦና ጦርነት በሕዝቡ ላይ የመክፈት ዓላማ ያዘለ ይመስላል።ስለሆነም ከድርጊቱ ጀርባ ከክልሉ ባለስልጣናት ሌላ እነማን አሉ? ለምን ለቤተሰብ አስከሬን እንዲሰጥ አልተደርገም? በጅምላ ቢቀበሩስ ለምን ስርዓት በያዘ መልክ ቢያንስ የቤተሰብ ወኪል እንዲገኝ እና እንደ እየእምነታቸው እንዲቀበሩ ለምን አልተደረገም? ቀብር የኢትዮጵያውያን ማኅበራዊ ጉዳይ አንዱ እና ዋናው ክንውኖች ውስጥ ነው።ይህ ማለት ሁሉም የሚተባበርበት ጉዳይ ነው።ስለሆነም ለምን በተቻለ መጠን ህዝቡ ተረባርቦ እንዲቀብር አልተደረገም?
በመጨረሻም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን፣የእስልምና እምነት እና ሌሎች የዕምነት አካላት ሁሉ ግድያውን ከማውገዝ በላይ የጅምላ አቀባበሩ ኢትዮጵያዊ ብቻ ሳይሆን ሰውኛ መልክ የሌለው በመሆኑ ድርጊቱን አውግዘው መግለጫ መስጠት እና ተመሳሳይ ድርጊት እንዳይፈፀም ማሳሰቢያ መስጠት አለባቸው።አሁንም የተፈፀመውን ስህተት ለማረም መንግስት ሶስት አማራጭ መንገዶች ሊኖሩት ይችላሉ። እነርሱም -
2) ይህ ካልተቻለ በተቀበሩበት ቦታ ላይ ቤተ ዕምነት መትከል እና ቦታውን አጥሮ ማክበር በቦታው ላይ ቤተሰብ እርም የሚያወጣበት የሃይማኖት አባቶች ተገኝተው በፀሎት የሚሳተፉበት መርሃግብር በቶሎ ማዘጋጀት ወይንም
3) እነኝህ ሁሉ ካልሆኑ ግን የቀብር ቦታው አሁንም በሥርዓት ታጥሮ እና ልዩ የማስታወሻ የቀብር ምልክት ከተደረገ በኃላ የክልሉ መንግስት በቀጥታ ስርጭት ስለ ድርጊቱ ስህተቱን አምኖ ሕዝብን ይቅርታ እንዲጠይቅ ማድረግ ያስፈልጋል።
ይህንን ሁሉ የማድረግ ፍላጎት ከሌለ ግን በኢትዮጵያ ሕግ ለአስከሬን የሚሰጠው ክብር አንፃር አቃቢ ሕግ ከገዳዮቹ ጋር ከሚከፈተው የክስ ቻርጅ ጋር ክስ መመስረት አለበት።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዓቢይ አህመድ የጎሳ ፖለቲካን ለማገድ ከሕገ መንግሥቱም አንፃር ያለውን ቀዳዳ በሙሉ ተጠቅመው በተግባር ላይ የሚያውሉበት ወርቃማ ጊዜ አሁን ነው።
ኢትዮጵያ የሕዝቧን ባሕል፣ታሪክ እና ማንነትን ያማከለ የመንግስት ስርዓት ከመመስረት ይልቅ ተለማምዳው የማታውቀው የጎሳ ፖለቲካ ታውጆባት ወደ ጥፋት እንደሚወስዳት እያወቀች ዛሬ ላይ ደርሳለች።የጎሳ ፖለቲካውን በህወሓት ተፅዕኖ ስር በሚገኘው በኢህአዴግ ስብስብ ላለፉት ሠላሳ ዓመታት ያህል ታውጆ ኢትዮጵያን ለመበጣጠስ የደረሰ ብዙ መከራ በሕዝቧ ላይ አስከትሎ ከዛሬ ደርሷል።
'' እኛ የኢትዮጵያ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች፣ ሕዝቦች፡በሀገራችን ኢትዮጵያ ውስጥ ዘላቂ ሰላም፣ ዋስትና ያለው ዴሞክራሲ እንዲሰፍን፣ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ እድገታችን እንዲፋጠን፣ የራሳችንን ዕድል በራሳችን የመወሰን መብታችንን ተጠቅመን፣...''
የጎሳ ፌድራሊዝም ማለት በራሱ የፌድራል አስተዳደር ብቸኛ መንገድ ማለት አይደለም።ጎሳን መሰረት ያደረገ ፌድራሊዝም አንዱ መገለጫው ጎሳን መሰረት ያደረገ የክልሎች አከላለል አንዱ መነሻው ነው።የጎሳ ፖለቲካ እና የጎሳ ፌደራሊዝም በኢትዮጵያ ስላስከተለው ጥፋት የተለየ ጥናት ማድረግ የሚጠይቅ አይደለም።ከእዚህ ሳምንቱ የመተከል ጭፍጨፋ እስከ ሐረር እና አርሲ፣ከሻሸመኔ እስከ ማይካድራ የደረሱትን ጥፋቶች ብቻ መጥቀስ ይበቃል።አሁን ጥያቄው የጎሳ ፖለቲካንም ሆነ የጎሳ ፌዴራሊዝምን ኢትዮጵያ ከእዚህ በኃላ ልትሸከምበት የምትችለው ትከሻ አላት ወይ? የሚለው ነው።
በሀገር ውስጥ የጎሳ ፖለቲካ ዋና አቀንቃኝ የነበረው የቀድሞው የፅንፈኛው ህወሓት በዋና ሞተርነት ስያንቀሳቅሰው ሌሎች ላለፉት አርባ ዓመታት በላይ በየጎሳቸው ሲያቀነቅኑ የነበሩ በዋናነት ከኦሮሞ፣ኡጋዴን፣ሲዳማ እና በቅርብ ደግሞ ከዓማራ አጋዦች አላጣም።ሆኖም ግን በኢትዮጵያ ሕዝብ ማኅበራዊ፣ታሪካዊ እና ፖለቲካዊ ታሪክ አንፃር ያልተለመደ እና ወደ ህዝቡ ለመስረፅ ከሃያ አመታት በላይ ፈጅቶበታል። ይህም ሆኖ ግን አሁንም በሕዝብ ውስጥ ሰርፆአል ማለት የሚቻልበት ደረጃ አይደለም።ይልቁንም ዘመን በሄደ ቁጥር ከህዝብ እየተነጠለ የጥቂት ጥቅመኞች ስብስቦች ዙርያ እየቀረ የመጣ እና በተቀረው ሕዝብ ዘንድ ግን እጅግ የሚጠላ እና ለሞት እና ለግጭት የሚዳርገው ዋነኛ ጠላቱ ሆኗል።ስለሆነም በሀገር ውስጥ ለጎሳ ፖለቲካ እና ለጎሳ ፈድራሊዝም ዘብ የሚቆሙ አካላት ከሕወሓት መደምሰስ በኃላ የቀሩት አቀንቃኞቹ በክልል ደረጃ በኦሮምያ፣በዓማራ እና በቤንሻንጉል ፅንፍ በያዙ አካሎች ዙርያ ተኮልኩሎ እና ተነጥሎ ብቻውን መንምኖ ቆሟል።
የኢትዮጵያን የጎሳ ፖለቲካ እና ይህንኑ መሰረት አድርጎ የተመሰረተው የክልሎች አመሰረታተት በውጭ አካላትም ሆነ በዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ዘንድም አድናቆት አላገኘም።በእርግጥ በኢትዮጵያ ጠላቶች በኩል ኢትዮጵያን ይበትናል ከሚል ምኞት ህወሓትን ሲያደንቁ እና ሲያበረታቱ ታይተዋል።ከእዚህ በተለየ የአፍሪካ ሀገሮች የኢትዮጵያን አካሄድ በፍርሃት ሲመለከቱት ኖረዋል።ለእዚህም ምክንያቱ የኢትዮጵያ አካሄድ ወደ ሀገራቸው እንዳይመጣ ከመፍራት የመነጨ ነው።የቀረው ዓለም ግን ቢያንስ የጎሳ ፖለቲካን አላደነቀም።ይህ ማለት ኢትዮጵያ የጎሳ ፖለቲካዋን ሙሉ በሙሉ ብታግድ በተለይ በእዚህ ህወሓት በተወገደበት ጊዜ እና ሕዝቡም በጎጥ ልዩነት የሚነሱ ግድያዎች ባንገሸገሹት ጊዜ ከኢትዮጵያ መንግስት የጎሳ ፖለቲካን የሚያግድበትን አንዳች ዓይነት መንገድ መቀየስ እና ተግባራዊ ማድረግ አለበት።
የኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም አከላለል አንዱ እና ዋናው ችግር ጎሳን መሰረት ማድረጉ ነው።ይህ ደግሞ ክልሎች የተካለሉበት መንገድ አስተዳደራዊ አመችነቱን ሳይሆን ጎሳን እና ቋንቋን መሰረት ያደረጉ ናቸው።በኢትዮጵያ ህገ መንግስት አንቀፅ 48 ቁጥር 1 ላይ ''ክልሎች በመካከላቸው የሚነሳ አለመግባባት በተመለከተ የፌድሬሽን ምክር ቤት የህዝብ አሰፋፈርና ፍላጎት መሰረት በማድረግ ይወስናል'' ይላል።ይህ ማለት ግጭት ሳይፈጠር የህዝብ አሰፋፈርና ፍላጎትን መሰረት የማያደርግ እና ጎሳን መሰረት የሚያደርግ።ክልሎቹ ሲጋጩ ግን ፈድሬሽን ምክር በት የህዝብ አሰፋፈርና ፍላጎት መሰረት ያደርጋል ማለቱ በራሱ ግራ የሚያጋባ ነው።ክልሎች በሕዝቡ ፍላጎት መሰረት ለመከለል መጋጨት ያለባቸው ይመስላል።
የጎሳ ፖለቲካ እና ጎሳን መሰረት ያደረገው ፖለቲካ ለማስተካከል አንዱ የሚነሳው ጉዳይ የሕገ መንግስቱ መሻሻል ነው።ሕገ መንግስቱ አንቀጽ 105 ሕገ መንግሥቱን ስለማሻሻል የሚከተሉትን ነጥቦች ያስቀምጣል።
1 በዚህ ሕገ መንግሥት ምዕራፍ ሦስት የተዘረዘሩት መብቶችና ነጻነቶች በሙሉ፣ይህ አንቀጽ፣ እንዲሁም አንቀጽ 104 ሊሻሻሉ የሚችሉት በሚከተለው አኳሁአን ብቻ ይሆናል፡፡
ለማጠቃለል ኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት የጎሳ ፌድራሊዝምን ለማገድ ሀገራዊም ሆነ ዓለም አቀፋዊ ሁኔታም ይፈቅድላታል።በሀገር ውስጥ የጎሳ ጠበቃው እና ትርምስ ለመፍጠር በብዙ ወንጀሎች የጠነከረው የፅንፈኛው የህወሓት ቡድን በኢትዮጵያ ጦር ሰራዊት መደምሰሱ፣በኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ የጎሳ ፖለቲካ የመሰደዱ፣የመገደሉ፣የእርስ በርስ ግጭት እና አጠቃላይ መጪውን ጊዜ የሚያጨልም ብቻ ሳይሆን ወደ አደገኛ የጥፋት መንገድ የሚወስድ መሆኑን ከምንጊዜውም በላይ በተግባር ያረጋገጠበት መሆኑ፣የአፍሪካ ሀገሮች በተለይ ከሳሃራ በታች ያሉ ሀገሮች የኢትዮጵያ የጎሳ ፖለቲካ ወደ ሀገራቸው የውስጥ የጎሳ ቁርሾ ተምሳሌት እንዳይሆን ብቻ ሳይሆን አዳዲስ ጥያቄ ይዞ እንዳይመጣ በስጋት ሲያዩት የነበረ መሆኑ እና የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ በመተከል ሰሞኑን የተፈፀመው እልቂት ተከትሎ ኢትዮጵያ በጎሳ ፖለቲካ ላይ የምትወስደው እርምጃ ተደማጭ ነቱን ይጨምረዋል ብቻ ሳይሆን እርምጃውን ለመውቀስ ሊያነሱት የሚችሉት የሞራል ጥያቄ ሊኖር አይችልም።ስለሆነም የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አህመድ የጎሳ ፖለቲካን ለማገድ ከሕገ መንግሥቱም አንፃር ያለውን ቀዳዳ በሙሉ ተጠቅመው በተግባር ላይ የሚያውሉበት ወርቃማ ጊዜ አሁን ነው።
ሱዳን እና ግብፅ በህወሓት መደምሰስ የሆነ የተደበላለቀ እና የተደናበረ ስሜት ውስጥ ገብተዋል።ሱዳን እና ግብፅ ብቻ ሳይሆኑ በኢትዮጵያ ላይ የነበራቸውን እኩይ ዓላማ ለማስፈፀመ የሚያልሙ ኃይሎች ሁሉ አብረው ''እንባ እንባ ይለኛል'' ዓይነት ስሜት ውስጥ ገብተዋል።በመጀመርያ ኢትዮጵያ አበቃላት እያሉ ይናገሩ የነበሩ ሁሉ የሕግ ማስከበሩ ተግባር ከሰብዓዊ ከፍተኛ ጥፋት በራቀ መልኩ ሲጠናቀቅ እራሳቸው ገብተው ሊያቦኩ የሸሚዛቸው እጅጌ ሲሰበስቡ መመልከት አስገራሚ ሆኗል።
ይህ በእንዲህ እያለ ሱዳን ከግብፅ ጋር ወታደራዊ ልምምድ በሰሜናዊ ካርቱም ግዛት በህዳር ወር መጨረሻ ጀምሮ ሲያደርጉ ነበር።የወታደራዊ ልምምዱ ዓላማ ግልጥ ባይሆንም በዋናነት በኢትዮጵያ እና ኤርትራ ላይ ያነጣጠረ ለመሆኑ ግን አያጠራጥርም።የሱዳን እና የግብፅ ፖለቲካም ሆነ ወታደራዊ እንቅስቃሴ ሁሉ በራሱ በሁለት እግሩ ያልቆመ ነገር ግን ከመካከለኛው ምስራቅ የትርምስ የፖለቲካ ኮተቱን በአፍሪካ ላይ ለማራገፍ የሚጥር የተሳከረ የአጉል ጀብደኝነት ሁሉ ውጤት ነው።
ከሰሞኑ ሱዳን የኢትዮጵያን የድንበር ቦታዎች እየጣሰች ጥቃት ስትፈፅም የአካባቢው የሚልሻ እና የፋኖ ኃይል በከባድ የአፀፋ ምት መልሷት ነበር።በመቀጠል ግን የሱዳን ወታደራዊ ኃላፊዎች የተሰማቸውን እፍረት ለመመለስ ተጨማሪ ጦር ከተሽከርካሪዎች ጋር ወደ ቦታው ላኩ።ከፍተኛ አመራሮችም ወደ ድንበሩ ወርደው እስከ ሶስት ቀኖች የሚቆይ ቆይታ እያደረጉ ግፋ በለው ሲሉ ከረሙ።በሌላ በኩል የኢትዮጵያ መንግስት ጉዳዩን ለማብረድ በመጀመርያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ጉዳዩ የሁለቱን መንግሥታት እና ሕዝብ የማይወክል እና ሁለቱን ሀገሮች ወደ ግጭት የሚያመራ አይደለም የሚል ማብራርያ በማኅበራዊ ሚድያ ከመልቀቅ ጀምሮ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን የተመራ ከፍተኛ የመንግስት ልዑክ እስከ ትናንት ድረስ በካርቱም ከሱዳን ባለስልጣናት ጋር ውይይት ሲያደርግ ቆይቶ ካለአመርቂ ውጤት ተመልሷል።
እስከ ውይይቱ ድረስ ግን የሱዳን ወታደሮች እስከ 25 ኪሎ ሜትር ድረስ የኢትዮጵያን ድንበር አልፈው መግባታቸው እና የኢትዮጵያውያን ባለሀብቶችን ንብረት ማውደማቸው ተሰምቷል።ከሱዳን ጋር ትናንት በተደረገው ውይይት የውጭ ጉዳይ ምኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ የተደረገው ውይይት የመጀመርያ ደረጃ እና ዝርዝሩ በቀጣይ የሚደረግ ነው የሁለቱ ሀገሮችን ወደ ግጭት መግባት ላይ የሚሰሩ ሀገሮች አሉ በማለት የተናገሩ ሲሆን፣በሌላ በኩል ግን ሌሎች መገናኛ ብዙሃን ኢትዮጵያ ሱዳን ከአላስፈላጊ የግጭት ሂደቶች እንድትታቀብ አስጠንቅቃለች በማለት ዘግበዋል።
በዛሬው ዕለት የኢትዮጵያ ማስጠንቀቅያ ተራ ንግግር አለመሆኑን ሱዳኖች የተረዱት ይመስላል።ካርቱምን ከማሳሰቢያ ጋር ለቆ የወጣው የኢትዮጵያ ልዑካን ቡድን አዲስ አበባ እንደገባ ሱዳንን በሚገባት መንገድ እያናገራት ነው።ይህንን ደግሞ ራሷ ሱዳን አምናለች።ሱዳን ትሪቡን ስሜን አትጥቀሱ አለኝ በማለት የሱዳን ወታደራዊ ባለስልጣን ጠቅሶ ኢትዮጵያ ''ጃባል አቡ ታዩር'' የሚገኘው ጦሯ በኢትዮጵያ ጦር ኃይል በከባድ መሳርያ መደብደቡን አምናለች።ሱዳን ይህንን የምትለው ኢትዮጵያን የፀብጫሪ አድርጎ ለማቅረብ ሊሆን እንደሚችል ግምታቸውን የሚሰጡ አሉ።የዛሬው ዘገባ ግን ከእዚህም ያለፈ ነው።ሱዳን በዛሬው የኢትዮጵያን ክንድ የቀመሰችበት መንገድ በአንድ በኩል ብቻ አለመሆኑን ጨምራ ነው የገለጠችው ።ግንባሩ በሁለት በኩል እንደነበር ዜናው ያትታል።ሁለተኛው ግንባር በወዲቃሊ በኩል ያለው ግንባር እንደሆነ የሚያትተው ዜና በሁሉም ግንባሮች በኢትዮጵያ መደበኛ ሰራዊት ጋር ሃገሩን እየተከላከለ ያለው የአማራ ፋኖ እንደሆነ የሱዳኑ ጋዜጣ ሱዳን ትሪቡን ያትታል።
በመጨረሻም ሱዳን ትሪቡን በኢትዮጵያ እና በሱዳን በኩል ያለው ድርድር ዋና ነጥብ።በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ የተመራው የኢትዮጵያ ልዑክ ጥያቄ ሱዳን ወርራ ከያዘችው የኢትዮጵያውያን የእርሻ ቦታዎች ለቃ እንድትወጣ እና ወታደሮቿ ላደረሱት ጥፋት ካሳ እንድትከፍል ሲሆን፣ሱዳን ደግሞ የድንበር መካለሉ አሁኑኑ ይፈፀም ባይ ነች።የኢትዮጵያ እና የሱዳን ድንበር የማቃለል ሥራ ጥናት ከንጉሡ ጊዜ ጀምሮ የነበረ ሲሆን ስራው ረዘም ያለ ጊዜ የሚወስድ እና የምድር ላይ ምልክቶች ሙሉ በሙሉ ለማድረግ ጊዜ እንደሚጠይቅ እያወቀች ኢትዮጵያ በተወጠረችበት ሰዓት ዛሬውኑ ማለቷ በግርግር እና በችኮላ የማይገባትን መሬት ለመውሰድ እንደሆነ ማንም የሚረዳው ነው።ለማንኛውም የኢትዮጵያ ''የዱላ እና ካሮት'' ፖሊሲ ሱዳንን ከጎረቤት ጋር እንዴት እንደሚኖር ሳያስተምራት አይቀርም።
ኢትዮጵያ በህወሓት ፅንፈኛ ቡድን ላይ የወሰደችው የሕግ ማስከበር እርምጃ ተከትሎ በኢትዮጵያ ላይ የሐሰት ዜና ከማሰራጨት ጀምሮ እስከ የውጭ ባለስልጣናት ጉትጎታ ድረስ የፅንፍ ኃይሎች ከውጭ ሀገር ተወላጆች ጋር በመጣመር ዘመቻ ሲያደረጉ ሰንብተዋል።ዘመቻው ከትዊተር እስከ ፔቲሽን ማስፈረም ሲቀጥል ዋና ዓላማው የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ በተለይ የምዕራቡ ዓለም እና ዓለም አቀፍ ድርጅቶች በዋናነት የተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት በጉዳዩ እንዲገባ የተደረገ ቅስቀሳን ሁሉ ያካተተ ነበር።
የተባበሩት መንግሥታትም ሁለት ጊዜ ''መደበኛ ያልሆነ'' የተባለ ንግግር አደረገ የሚል ዜናም ተለቆ ነበር።በእነኝህ የተባበሩት መንግሥታት መደበኛ ያልሆኑ ስብሰባዎች በተመለከተ የአፍሪካ ዲፕሎማቶችም ሆኑ የራሱ የድርጅቱ የዓለም አቀፍ ሕግ ባለሙያዎች የተባበሩት መንግሥታት አካሄድ ትክክል አለመሆኑን ተናግረዋል።ይሄውም የአንድ ሀገር ጉዳይ ወደ ተባበሩት መንግሥታት አጀንዳነት ከመሄዱ በፊት በአህጉራዊ ድርጅት ችግሩ መፍትሄ ለማግኘት ጥረት ተደርጎ ካልተሳካ መሆን አለበት የሚለው ሃሳብ ነው።በእዚህ መሰረት የተባበሩት መንግስታትን መቆምያ እና መቀመጫ አሳጥተው የነበሩ መንግሥታት አይናቸውን ወደ አፍሪካ ሕብረት እና ኢጋድ ላይ ጥለው በተስፋ ሲጠብቁ ቆዩ።
ይህ በእንዲህ እያለ የኢትዮጵያ ጦር ኃይል የሰላም ማስከበር ስራውን አጠናቆ ቀንደኞቹን ማደን ላይ አተኮረ።ባሳለፍነው ሳምንት መጨረሻ ደግሞ የአፍሪካ ሕብረት ''ኢትዮጵያ በትግራይ የወሰደችው የሕግ ማስከበር ተግባር ሕጋዊ ነው'' ማለቱ እና በሳምንቱ መጨረሻ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ በጅቡቲ የአፍሪካ ቀንድ በየነመንግሥታት ሀገሮች (ኢጋድ) ስብሰባ ላይ ከተገኙ በኃላ የኢጋድ ሀገሮች የኢትዮጵያን ሕግ ማስከበር ሂደት መረዳታቸው እና መደገፋቸውን ያመሰገኑበት መልዕክት እና ኢጋድም በራሱ የሕግ ማስከበር ሂደቱን መደገፉ የተባበሩት መንግስታትን ሲጎተጉቱ የነበሩትን ሁሉ ከመንገድ ያጨናገፈ ብቻ ሳይሆን ለኢትዮጵያ ትልቅ ዲፕሎማሲያዊ ድል ያስመዘገበ ነው።
- ብልጥግና ፓርቲ በውስጡ ያሉትን የፅንፍ የጎሳ ኃይሎች በተለይ በኦሮምያ እና ቤንሻንጉል አለመረጋጋት እንዲፈጠር የበለጠ የሚጥሩበት እና በተለይ በኦሮምያ ያሉ የፅንፍ ኃይሎች የመንግስትን መወጠር እንደ መልካም አጋጣሚ በመቁጠር እንደ አሜባ ለመስፋፋት የሚጥሩበት፣
- ኢኮኖሚው አነሰም በዛ በአጭር ጊዜ ጦርነት ሳብያ እና በህወሓት እና በርሱ ዙርያ በነበረው መረብ የሚንቀሳቀሱ የንግድ ድርቶች ገንዘብ እንዳይንቀሳቀስ ከመደረጉ አንፃር ለጊዜውም ቢሆን የሚፈጥረው ተፅኖ በስራቸው በያዙት የሰው ኃይል ሳብያ ክፍተት የሚያሳይበት፣
- ሩስያ በያዝነው ሳምንት በአፍሪካ የመጀመርያዋ የሆነው የባህር ኃይል ጦር ሰፈር በሱዳን የመሰረተችበት እና ሶስት መርከቦች ከ 300 ወታደሮች ጋር ያሰፈረችበት፣በእዚህም መሰረት ውሉ እስከ 25 ዓመታት እንደሚቆይ የተነገረበት፣
- ሱዳን የጦር ኃይሏ ሙሉ በሙሉ በአንድ ዕዝ ስር ነው ለማለት የሚያስቸግር በመሆኑ የህወሓት ተረፈ-ጁንታም ሆነ የጠገበ ነጋዴ በገንዘብ እንደፈለገ የሚመራው ጦር መሆኑ እና የጦሩ ሂደት የሱዳን የውስጥ መከፋፈል ነፀብራቅ መሆኑ የታየበት፣
- የምዕራቡ የዜና ማሰራጫዎች ከምንጊዜውም በላይ የፀረ-ኢትዮጵያ ዜናዎችን በተጋነነ መልኩ እያቀረቡ ያለበት እና የኢትዮጵያን ገፅታ ለማጠልሸት እየጣሩ ያለበት እና
- የተረፈ-ጁንታ ቡድኖች በውጭ ሀገር የኢትዮጵያን ገፅታ ለማጠልሸት እና የዲፕሎማሲ መስመሯን ለማበላሸት ከፔቲሽን እስከ ስም ማጥፋት ዘመቻ የተሰማሩበት ጊዜ ነው።
ኢትዮጵያ አሁን የምትገኝበት ወሳኝ ከሆኑ ታሪካዊ ወቅቶች ውስጥ በአንዱ ላይ ነች።በቅርብ ታሪካችን ውስጥ ኢትዮጵያ ሳትጠቀምባቸው ያለፉት ነገር ግን ወደፊት ሊያስፈነጥሯት የሚችሉ ዕድሎች ሲመክኑባት ኖረዋል።የ1967 ዓም እና የ1983 ዓም ለውጦች መጠለፋቸው እና አስፈላጊውን ለውጥ ሳያመጡ መምለጣቸው እና የ1997 ዓም ምርጫ ውጤት በህወሓት/ኢህአዴግ መካዱ ኢትዮጵያን ዋጋ አስቀፍሏታል።አሁን ያለውም የለውጥ ሂደት በውጭም ሆነ በውስጥ አደናቃፊ እንዳይሰናከል የሁሉም ትጋት እና ንቃት ያስፈልጋል።በተለይ የአሁኑ የለውጥ ሂደት ላይ የሚደርስ እንቅፋት በቀላሉ በእንቅፋትነት ብቻ ተወስቶ የሚያልፍ ሳይሆን ካልወጣንበት መርዛማ የጎሳ ፖለቲካ አንፃር ለውጭ ተጋላጭነት ስለሚያጋልጥ
በኢትዮጵያ የገንዘብ ተቋማት ላይ ዓመታዊ ግምገማ የአይ ኤም ኤፍ አዲስ ሪፖርት Latest IMF Report on Financial Soundness of Ethiopia
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የምርጫ ክልሎችን እና የምርጫ ጣቢያዎችን በመላው ሀገሪቱ እንዲያቋቁም በአዋጅ ቁጥር 1133/2011 አንቀፅ 7 ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ በዚህ መሠረት የተቋቋሙ የምርጫ ክልሎች በአዋጅ ቁጥር 1162/2011 አንቀጽ 14 መሠረት አንድ የምርጫ ክልል ቦርዱ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሠረት፦የምርጫ ቁሳቁሶችን ለምርጫ ጣቢያዎች ያሰራጫል፣ ዕጩዎችን ይመዘግባል፣ መስፈርቱን ለሚያሟሉ ዕጩዎች የመታወቂያ ካርድ ይሰጣል።
በያዝነው ዓመት እንደሚደረግ የሚጠበቀው የኢትዮጵያ ምርጫ አሁን እየተጠበቀ ያለው የጊዜ ሰሌዳው ነው።ምናልባት ከምርጫው በፊት መንግስት የህዝብ ቆጠራ ማድረግ ይችላል ወይ? የሚሉ ጥያቄዎች እዚህም እዚያም ይነሳሉ።በተለይ የህዝብ ቆጠራ ለማድረግም ሆነ ምርጫውን ለማድረግ አብዛኛው ዝግጅቶች በመጠናቀቃቸው ሁለቱንም በአንድ ዓመት ሊያከናውን ቢያስብ ይችላል።የሚሉ የመኖራቸውን ያህል አሁን ምርጫው ላይ ነው በቀዳሚነት ማተኮር ያለበት የሚሉ ሃሳቦች የሚሰጡም አሉ።
ምርጫው በእዚህ ዓመት መደረግ እንዳለበት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይም ምርጫውን ማድረግ አስፈላጊ መሆኑ ላይ በቅርቡም ደግመው ተናግረዋል።አሁን ጥያቄው አዲሱ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ እና ዋናው የምርጫ ጊዜ መቼ ቢሆን ይሻላል? የሚለው ጥያቄ ነው። አንዳንድ ጊዜ የሚወሰኑት የጊዜ ሰሌዳዎች የህዝቡን ማኅበራዊ ጉዳዮች ያላገናዘቡ መሆናቸው በራሱ ችግር ስለሚፈጥር ከአሁኑ ጥንቃቄ የሚፈልግ መሆኑን ካለፈው ምርጫ የጊዜ ሰሌዳ መቀየር መረዳት ይገባል።ለምሳሌ ባለፈው የጊዜ ሰሌዳ በኮቪድ ምክንያት ከመቀየሩ በፊት መጀመርያ ነሐሴ የመጀመርያ ሳምንት ውስጥ ሆኖ በኃላ ወቅቱ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ተከታዮች የፆም እና ሱባኤ ወቅት መሆኑ ተገልጦ በማኅበራዊ ሚድያ ተቃውሞ ከተሰማ በኃላ ወደ ነሐሴ ሶስተኛ ሳምንት መዞሩ ይታወሳል።በመጪው ምርጫ ላይም ታሳቢ የሚሆኑ ጉዳዮች ከአሁኑ ቀድሞ መጠቆሙ አስፈላጊ ያደርገዋል።
የዘንድሮው ምርጫ ወደ ክረምቱ ባይገባ፣ከግንቦት የመጀመርያ ሳምንት ባይቀድም ነገር ግን በግንቦት ወር አጋማሽ የተሻለ ጊዜ ይመስላል።ምክንያቶቹ ሶስት ናቸው። እነርሱም -
1) በመጪው ክረምት ኢትዮጵያ የዓባይን ግድብ የምትሞላበት ጊዜ ነው።ይህ ጊዜ ደግሞ ካለፈው ዓመት ተሞክሮ እንደምንማረው የግብፅ ብቻ ሳይሆን የእርሷ ደጋፊዎች የሆኑ የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ጫና የሚበዛበት ነው።ስለሆነም ኢትዮጵያ ምርጫዋን በጊዜ አጠናቃ ወደ ውሃ ሙሌቱ መሄዱ ከውስጥ ጥንካሬ አንፃር አስፈላጊ ነው።
2) ሚያዝያ 24/2013 ዓም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን የትንሣኤ በዓል ነው።ይህ ማለት ከበዓሉ በፊት ያለው ሳምንት የሰሞነ ሕማማት ሳምንት ነው።ይህ ማለት በኢትዮጵያ በርካታ ከተሞች እና ገጠሮች ብዙ ሕዝብ በነቃ ሁኔታ የማይሳተፍበት ሁኔታ አለ ማለ ትነው ።
3) ግንቦት 5/2013 ዓም የኢትዮጵያ እስልምና ዕምነት ተከታዮች የረመዳን ፆም የሚፈታበት ጊዜ ነው።በመሆኑም ከግንቦት 5 በፊት ያለው አንድ ወር የፆም ወቅት በመሆኑ አሁንም በርካታ ኢትዮጵያውያን በእዚህ ወቅት በተገቢ መልክ በምርጫው ሂደት ሊሳተፉ አይችሉም ማለት ነው።
በመሆኑም የዘንድሮው ምርጫ ቀን ከተወሰነ በኃላ የማኅበራዊ ሚድያውም ሆነ ህዝቡ ቅሬታ እንዳያቀርብ ከላይ የተጠቀሱት ሶስት ሁኔታዎች ከግንዛቤ ውስጥ መግባታቸው እንደ ሀገር ጠቃሚ ነው።
ትግራይ ወደ አዲስ እና የተሻለ ሕይወት ጉዞ ጀምራለች።የክልሉ ጊዜያዊ አስተዳደር ካቤኔ በ24 ሰዓት ውስጥ ወደ ሥራ ይገባል።በትግራይ የሚገኙ የመንግስት ሰራተኞችም ከፊታችን ሰኞ ጀምሮ ሥራ ይጀምራሉ።
የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ካቤኔ ከነገ ጀምሮ ወደ ስራ እንደሚገባ የክልሉ ጊዜያዊ አስተዳደር ዋና ስራ አስፈጻሚ ዶክተር ሙሉ ነጋ አስታወቁ።የክልሉ ጊዜያዊ አስተዳደር ዋና ስራ አስፈጻሚ ዶክተር ሙሉ ነጋ በትግራይ ክልል ያለውን ወቅታዊ ሁኔታ አስመልክተው ለመገናኛ ብዙሃን መግለጫ ሰጥተዋል።
በመግለጫቸውም በትግራይ ክልል ሁሉም የመንግስት መስሪያ ቤቶችና የንግድ ድርጅቶች አገልግሎት መስጠት እንዲጀምሩ ከሚለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት እየተሰራ መሆኑን ገልጸዋል።
ጊዜያዊ አስተዳደሩ የአገልግሎት መስጫ ተቋማት ለህዝብ ክፍት እንዲሆኑና ነዋሪዎች ደህንነታቸው ተጠብቆ ወደ እለት ተለት እንቅስቃሴያቸው እንዲመለሱ በትኩረት እየሰራ መሆኑን ተናግረዋል።
“የመንግስት ሰራተኞች የህዝብ አገልጋይ እንጂ የፖለቲካ ፓርቲ አጀንዳ አስፈጻሚ አይደሉም” ያሉት ዶክተር ሙሉ፤ ሰራተኞች ይህን ተገንዝበው ሙያዊ ግዴታቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል።
መቐለን ጨምሮ አብዛኛው የክልሉ ከተሞች ላይ ሰላምና መራጋጋት መፈጠሩን ጠቁመው፤ “የንግድ ድርጅቶች ከነገ ጀምሮ ወደ መደበኛ ስራቸው መመለስ አለባቸው” ብለዋል።
በተጨማሪም በህጋዊም ሆነ በህገ ወጥ መንገድ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ማንኛውም ግለሰብ እስከማክሰኞ ታህሳስ 6 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ ትጥቁን በአቅራቢያው ለሚገኝ የጸጥታ አካል እንዲያስረክብ ዶክተር ሙሉ ማሳሰባቸውን ኢዜአ ዘግቧል።
ለአንድ ወር የሚቆይ በሁሉም የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን በቀጥታ የሚተላለፍ፣ሁሉም ቤተ ዕምነቶች የሚሳተፉበት የጸሎት እና የትምህርት መርሐ ግብር ስለ ሶስት ምክንያት ያስፈልጋል።
ባለፈው ዓመት የኮቪድ 19 ወረርሽኝ እንደጀመረ መላው ዓለም በተጨነቀበት ጊዜ በኢትዮጵያም ከፍተኛ መረበሽ ይታይ ነበር።በወቅቱ ጉዳያችን ቤተ ዕምነቶች በወረርሽኙ ከተዘጉ የመንግስት ሚድያዎች የቀጥታ የጸሎት እና ትምህርት መርሃ ግብር አስፈላጊነት ላይ ፅፋ ነበር።የኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት ጉባኤም ከመንግስት ጋር ተነጋግሮ ሁሉም ቤተ ዕምነቶች የቴሌቭዥን የአየር ጊዜ አግኝተው መርሃ ግብሩ በሚገባ ተከናውኖ ነበር።በእዚህም ህዝቡ ከአምላኩ ጋር የተገናኘበት ጊዜ ብቻ ሳይሆን ዕምነቱን የዘነጋውም ጭምር ወደ ቀልቡ እንዲመለስ አድርጎ አልፏል።በእዚህ ጸሎት ጭምር ነው ኮቪድ 19 በኢትዮጵያ ብዙ የተያዘ ሰው ቢኖርም ነገር ግን ሕይወት እስክያገድ ድረስ የማይደርስ ደረጃ ደርሶ ይሄው ክትባቱ መገኘቱ የተሰማበት ዘመን ደርሰናል።
ሕዝብ በትግራይ ሲደረግ በነበረው የሕግ ማስከበር ዘመቻ ተከትሎ ስለ ማይካድራ የዘር ፍጅት፣በህወሓት የፅንፍ ኃይል በወታደሮች ላይ ስለተፈፀመ አሰቃቂ ስቃይ፣ሲሰማ የከረመ ሕዝብ ነው ያለው።ከድርጊቱ አሰቃቂነት፣ከክህደቱ ግዝፈት እና ሌሎችም አንፃር የብዙ ሰው ልቦና አዝኗል።ስለሆነም ይህ የጸሎት መርሐ ግብር መኖሩ ሕዝብ ያፅናናል፣ተስፋ ያለመልማል፣ሕዝብ ለሕዝብ ያቀራርባል፣በሕዝብ ውስጥ ያለ የቁጣ ስሜት ያበርዳል።
3) ስለመጪው ሁለት ወሳኝ ጉዳዮች ለመፀለይ።መጪዎቹ ሁለት ሃገራዊ ወሳኝ ጉዳዮች አንዱ የአባይ ግድብ ቀሪ የመሙላት ተግባር ማከናወን ሃገራዊ ምርጫ የሚሉት ይጠቀሳሉ።
ስለሆነም የመንግስት ሚድያዎች የአየር ሰዓት ለሁሉም ቤተ ዕምነቶች ሰጥተው፣ባለፈው የታዩት ችግሮች አርመው ለአንድ ወር የሚቆይ የፀሎት እና ትምህርት የቀጥታ ስርጭት መፈቀዱ የህዝብ አዕምሮ ከማነቃቃቱ በላይ ትልቅ ሀገራዊ መረጋጋት እና በረከት ያወርዳል።
የ200 ብር ካርድ ከላኩ ተቀባይ ወዳጅዎ ወይንም ቤተሰብ 300 ብር ካርድ ያገኛል እንዲህ እያለ ይቀጥላል።ይህ ጉርሻ ለጥቂት ቀናት የሚቆይ ስለሆነ በዕድሉ ይጠቀሙ
ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አሕመድ በያዝነው ሳምንት አጋማሽ ማለትም በመጪው ረቡዕ ወደ ኬንያ እንደሚሄዱ እና ጉብኝት እንደሚያደርጉ ጉዳያችን ሰምታለች።ይህ ጉብኝት በትግራይ የሕግ ማስከበር እርምጃ ከተጀመረ ወዲህ የመጀመርያው የውጪ ጉዞ ነው የሚሆነው።በእዚህ ጉዞ ላይ ከኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ጋር በመሆን ሁለቱ መሪዎች በሞያሌ የተከፈተውን አዲሱን የሁለቱን ሀገሮች መንገድ ይመርቃሉ።መንገዱ በኢትዮጵያ እና በኬንያ መካከል በሚኖረው የመሬት ላይ ጉዞ አንድ ቦታ ብቻ የሚቆምበት እና ከእዚህ በፊት ከነበራቸው ግንኙነት በተሻለ መንገድ የሁለቱንም ሀገሮች ህዝቦች ግንኙነት እንደሚያቀላጥፍ ታምኖበታል።
በሌላ በኩል ሁለቱ መሪዎች በእዚህ ግንኙነታቸው በገንባት ላይ ያለውን ለኢትዮጵያ እና ለደቡብ ሱዳን አገልግሎት እንዲሰጥ የታሰበውን የላሙ ወደብ ሥራ ይጎበኛሉ።የላሙ ወደብ የኬንያ የባህር ዳር ወደብ ስትሆን ከሞምባሳ ወደብ በተሻለ ለኢትዮጵያ እና ለደቡብ ሱዳን ቅርበት ያላት ወደብ ነች።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አሕመድ በመጪው ረብዕ በቀጥታ የሚሄዱት ወደ ሞያሌ ሲሆን፣የኬንያው ፕሬዝዳንትም አቀባበል የሚያደርጉላቸው በእዚችው በመርሳ ቤት ክፍለሀገር ውስጥ በምትገኘው የኬንያ ዝነኛ የወደብ ከተማ ነው።
ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ልማት ባንክ የ1ነጥብ 2 ሚልዮን ዶላር ገንዘብ ድጋፍ ወደ አዲሱ የኬንያ ወደብ እና ወደ ደቡብ ሱዳን እንደሚዘረጋ በሚጠበቀው የባቡር መስመር ግንባታ የመጀመርያ ጥናት የሚውል አግኝታለች።የአሁኑ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጉዞ የወደቡን ሁኔታ ለመገምገም አንዱ አጋጣሚ እንደሚሆን ታምኖበታል።ኢትዮጵያ እና ኬንያ በአሁኑ ጊዜ እጅግ የሰመረ ግንኙነት ካላቸው ሀገሮች ውስጥ የሚመደቡ ሀገሮች ናቸው።በህወሓት ዘመን ኬንያን ጨምሮ የብዙ ጎረቤት ሀገሮች ጭንቀት ከምር የማያምኗቸው ባለስልጣናት በአዲስ አበባ ቤተ መንግስት መኖር ነበር።
ሀገር ቤት ለሚገኝ ቤተሰብ ወይንም ወዳጅ ስልክ በሞሉ ቁጥር የሀገር ቤት ተቀባይ የስልክ አገልግሎቱን ብቻ ሳይሆን የኢንተርኔት የመጠቀሚያ ጊዜውን አንድ ላይ እያሳደጉ መሆኑን ይወቁ።
ክፍያውን እንደፈፀሙለት በሀገር ቤት የሚገኘው ተጠቃሚ ወዲያውኑ ከኢትዮጵያ ቴሌኮምኒኬሽን የስልክ እና ኢንተርኔት ገንዘቡ በላኩት የገንዘብ መጠን ወደ ብር ቀይሮ የስልክ ሂሳቡ ማደጉን የሚገልጥ መልዕክት ይደርሰዋል።
በሀገር ውስጥ የሚገኙ የማኅበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎችም ሆኑ በአውሮፓ፣አሜሪካ እና በተለይ መካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ የማኅበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች ከምንጊዜውም በላይ ትዕግስት፣አስተዋይነት እና ንቃት! ሊኖራቸው ይገባል።ይሄውም በኢትዮጵያ ካለው ፖለቲካዊ፣ማኅበራዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ለውጦች እና ሰሞናዊ ሁኔታዎች እየተከተለ የማኅበራዊ ሚድያውንም አንዱ ሕዝብ የማወኪያ መንገድ እንዳይሆን ጥንቃቄ ከወዲሁ ማድረጉ ተገቢ ነው።
የሕግ ማስከበሩ ሂደት ውጤት የሚፈጥረው ስሜታዊ ሁኔታዎች ይኖራሉ።እነኝህን ስሜታዊ ሁኔታዎች በጊዜ እስኪሰክኑ ማሳለፍ ያስፈልጋል።በሂደት ነገሮች በአንድ ጊዜ ግልብጥ ሲሉ የሚፈጠሩ ስሜቶች የሚፈሩት ጉዳይ አለመሆኑን ወይንም ይልቁንም የተሻለ ሁኔታ መኖሩን ሲረዱ የቀደመውን ስህተት ያርማሉ።
እነኝህ ወገኖች የበዛ የዘረኝነት ቪድዮዎች የሚለቁበት ዋና ዓላማቸው የሚሰድቡት አካል ከእዚህ የበለጠ የዘረኝነት ቀስቃሽ ቪድዮ እንዲለቅ ለመቀስቀስ እና በውጤቱም የራሳቸውን ጎሳ አበሳጭተው 'ይሄው እነእንቶኔ እንዲህ እያሉህ ነው' ብለው መልሰው ለማነሳሳት ነው።ስለሆነም ከፍተኛ ትዕግስት፣አስተዋይነት እና ንቃት ያስፈልጋል።እነኝህ ለረጅም ጊዜ በእዚሁ ተግባራቸው ተሰማርተው መገኘታቸውን ካወቅን በፍጥነት ባሉበት ሀገር ላለው የፀጥታ አካል ማሳወቅ ያስፈልጋል።ምክንያቱም እነኝህ በጊዜያዊ ስሜት ወይንም ካለማወቅ ሳይሆን ስራዬ ብለው እየሰሩ ስለሆነ ለሕዝብ አደገኞች ናቸው።
በማኅበራዊ ሚድያ ላይ ብዙ ሰው በአማርኛ፣ኦሮምኛ ወይንም ትግርኛ ወይንም ሌሎች ሀገርኛ መግባቢያ በመፃፉ ብቻ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይንም ኢትዮጵያዊ ነው ብሎ የማመን ችግር አለ።በአሁኑ ጊዜ አንድ ሀገር ለማተራመስ እንደ ማኅበራዊ ሚድያ አመቺ የሆነ ቀላል ግን ትልቅ ትርምስ የሚፈጥር ጉዳይ የለም።ስለሆነም ኢትዮጵያን የማይፈልጉ እና በውስጥ ሀገር ለማተራመስ የሚፈልገውን አካል ለመርዳት የሚያስቡ ባዕዳን በከፍተኛ በጀት የሚንቀሳቀሱበት እና የሚሰሩበት ጉዳይ የማኅበራዊ ሚድያ ነው።ስለሆነም እጅግ የከፉ ከፋፋይ የዘርኝነት መርዞች የሚረጩት፣ሃሳቡ የሚመነጨው ኢትዮጵያን በሚገባ ባጠኑ ከፍተኛ ባለሙያዎች ሁሉ እንደሆነ መረዳት ያስፈልጋል።
በመሆኑም የማኅበራዊ ሚድያው የኢንተርኔት አገልግሎት ቆሞባቸው የነበሩ የሰሜን ኢትዮጵያ አካባቢዎች ሲለቀቁ የሚኖሩትን ሁኔታዎች በመረዳት የሚከተሉትን ሶስት ተግባራት በመተግበር ሕዝብን ማረጋጋት ያስፈልጋል።እነርሱም -
የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት እና የትግራይ ሕዝብ ታሪክ ሰርተዋል! አሁን ርዝራዥ ህወሓት ማኅበራዊ ሚድያው ላይ ሊያስነሳቸው የሚችላቸውን ሶስት ቀዳዳዎች ቀድመን እንወቅ!
ዛሬ ህዳር 19/2013 ዓም የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ከ600 ኪሎሜትር በላይ በእግሩ ተጉዞ የመቀሌ ከተማ እና የትግራይ ክልልን ከህወሓት ነፃ አውጥቷል።ይህ ድል የትግራይ ሕዝብ ህወሓት እንደሚለው ሳይሆን ለዲሞክራሲ፣ለፍትሕ እና ለእኩልነት ያለውን ፅኑ ፍላጎት የመከላከያ ሰራዊቱን በማክበር አሳይቷል።በእዚህም የትግራይ ሕዝብ ባለፉት 25 የዘመቻ ቀናት ውስጥ ድምፁን ከፍ አድርጎ ለኢትዮጵያ ሕዝብ አሰምቷል።ከሁሉም ደግሞ ነፃነቱ በነፃ አውጪ የመጣ ሳይሆን የሁሉም የጋራ በሆነው በመከላከያ ኃይል መምጣቱ እንደሀገር ትልቅ ቁም ነገር አለው።በእርግጥ በእዚህ ዘመቻ ላይ የዓማራ እና የአፋር ልዩ ኃይሎች ቢካፈሉም በዋናነት የመከላከያ ሰራዊት የመራው እና ያጠናቀቀው መሆኑ እንደ ሀገር ትልቅ መልዕክት አለው።ይህንን ለመዘርዘር ብዙ ማለት ይችላል።አሁን ጊዜ ስለሌለ አልፈዋለሁ።
ስለሆነም ከላይ የተጠቀሱትን ከግንዛቤ ውስጥ በማስገባት ሁሉም ጥንቃቄ ከማድረግ ባለፈ መሬት ላይ መሰራት ያለባቸው፣የሕዝብ ስሜት፣ሃዘን፣መቃቃርን የሚያርቁ ስራዎች ላይ በቶሎ መሰማራት አስፈላጊ ነው።
ይህ በእንዲህ እያለ ለኢትዮጵያ ብዙ የመሰከሩ፣የተሰደዱ እና የተሰዉላት ምስጋና እንደሚገባቸው ሳንረሳ፣ዛሬ ኢትዮጵያ ባለችበት ፈታኝ ጊዜ ለሰጡት ብቃት ላለው አመራር ለጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ታላቅ ምስጋና ይገባቸዋል።
በክልሉ በተለይ ከመኖሪያቸው ለተፈናቀሉ ዜጎች የሚያስፈልጋቸውን ድጋፍ በአፋጣኝ ለማድረስ የሰላም ሚኒስቴር ከሌሎች የፌዴራል ተቋማት ጋር በጋራ እየሰሩ መሆኑ ተገልጿል።
በዚህም የምግብ፣ የመጠጥ ውሃ፣ መድሀኒት እና ሌሎች ምግብ ነክ ያልሆኑ አቅርቦቶችን የፌዴራል መንግስቱ በተቆጣጠራቸው አካባቢዎች በመጠለያ ጣቢያዎች ውስጥ ለሚገኙ ተፈናቃዮች ማቅረብ ተጀምሯል።
በስፍራው በአሁኑ ወቅት ስደተኞችን ተቀብሎ ለማስተናገድ የሚሆኑ አራት መጠለያ ጣቢያዎች ለማቋቋም እየተሰራ ሲሆን ይህን ለማስተባበር የተቋቋመው ኮሚቴም ዜጎችን በፍቃዳቸው መልሶ ለማቋቋም እንደሚሰራ ተገልጿል።
መንግስት የተሰደዱ ኢትዮጵያውያንን መልሶ ለማቋቋም እና የተባበሩት መንግስታት ኤጀንሲዎችን ጨምሮ ከሁሉም ዓለም አቀፍ የተራድኦ ድርጅቶች ጋር በጥምረት ለመስራት ያለውን ቁርጠኝነት አረጋግጧል።
ቢቢሲ እንግሊዝኛ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ያላሉትን ለጥፎ የኢትዮጵያ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የመረጃ ማጣርያ ያዘው።ቢቢሲ ከየት እንዳመጣው ባልታወቀ ፅሁፍ ላይ በገፁ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ''የፈለገው ይሙት'' አሉ የሚለውን የውሸት ዜና ጨምሮ በገፁ ላይ ለጥፎ የነበረ ሲሆን የኢትዮጵያ መንግስት መረጃ ማጣርያ ከደረሰበት እና ውሸቱን ካጋለጠ በኃላ ከገፁ ላይ ማንሳቱ ለማወቅ ተችሏል።ለንፅፅር ቀደም ብሎ ተለጥፎ የነበረው ዜና እና የመንግስት መረጃ ማጣርያ ሐሰት መሆኑን ጠቅሶ የፃፈውን ከስር ይመልከቱ።
ባለፈው ሐሙስ አሥመራ የገባውና በካቢኔ ጉዳዮች ሚኒስትሩ ዶ/ር ዴንግ የተመራው የደቡብ ሱዳን ልዑካን ቡድን አባላት ከፕሬዚዳንት ኢሣያስ ጋር ተገናኝተው አዲሲቷን ደቡብ ሱዳንን በመገንባት ላይ ተሞክሮ መቅሰማቸውን ለመገናኛ ብዙኃን ገልፀዋል፡፡
የጉብኝቱ ዓላማ በሁለቱ ሃገሮች መካከል ያለውን የመተጋገዝ ዝምድና ከማዳበር አልፎ በሁለቱ ሃገሮች ዜጎችና በንብረት ላይ ስለሚኖረው ነፃ እንቅስቃሴ ለመፈራረምን እንደሚያካትት የቡድኑ መሪ ገልፀዋል፡፡
ፕሬዚዳንት ኢሣያስ በሃያኛው የኤርትራ ነፃነት በዓል ምክንያት ከሃገራቸው መገናኛ ብዙኃን ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ ስለሱዳን እንደተናገሩት የደቡብ ሱዳን ሕዝብ ከረጅም ጊዜ ጀምሮ ሲታገልለት የቆየውን እራሱን የመቻል ጥያቄ ኤርትራ ብትደግፍም ከዚህ የሚሻለው ግን የሰሜንና የደቡብ ሱዳን ሕዝቦች አንድነት በመሆኑ በዚሁ ላይ አተኩራ ስትሠራ መቆየቷን ገልፀዋል፡፡
“በአፍሪካ ቀንድ ሃገሮች መካከል የነበረው መተጋገዝ እየተዳከመ በመምጣቱ በተፈጠረ ክፍተት የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነት የሱዳንን ሁኔታ ወደማይሆን አቅጣጫ ወስዶታል” ሲሉ ኢሣያስ አፈወርቂ ተናግዋል፡፡
ሰላም እሳቶች፣ የኢትዮጵያ አይንና ጀሮዎች፣ ከሆናችሁ ኢትዮጵያንና ህዝቧን ያልበደሉ ሰዎችን ነወ ማክበር ያለባችሁ። ታዲያ መንግስቱን፣ ካሳ ከበደን፣ ጃዋርን፣ ተስፋየን፣ አሁን ደግሞ እርምያስን ሲታመጡ ዕያየን እንዴት ብለን ነው እናንተን የኢትዮጵያውያን አይንና ጀሮ ናችሁ ብለን ሊኒቀበል የሚንችለው? ለማንኛዉም ታሪክ ይፍረደን
በፍትሕ ሥርዓቱ ውስጥ የሚስተዋሉ የፍርድ ውሳኔ መዘግየትና መዛነፍ፣ የዳኛን ውሳኔ በሐሰተኛ ሰነድ ማስቀየርን ጨምሮ የዳኞችና የጠበቆች ኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከትና የመልካም አስተዳደር መጓደል፣ ለፍትሕ ሥርዓቱ ተጠቃሽ አደጋዎች መሆናቸውን የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪዎች ተናገሩ፡፡
ከሰኞ ሚያዝያ 30 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ ለሰባት ቀናት የሚከበረውን የፍትሕ ሳምንት አስመልክቶ በተለያዩ ክፍላተ ከተሞች ውስጥ የሚገኙ የወረዳ ነዋሪዎች እንደተናገሩት፣ የተለያዩ ወንጀሎች በመፈጸም ክስ የሚመሠረትባቸው ግለሰቦችም ሆኑ የመንግሥት ተቋማት ኃላፊዎች ያሉ ቢሆንም የተፋጠነ ፍትሕ ሲሰጥ አይታይም፡፡ ማስረጃ በማሰባሰብ፣ ምስክሮች በመስማት፣ ዳኞች ባለመሟላትና ችሎቶችን በተገቢው የሥራ ሰዓት አለመጀመርን ጨምሮ በተለያዩ ምክንያቶች ክርክሮች ዓመት ሁለት ዓመትና ከዚያም በላይ ይወስዳሉ፡፡
‹‹የዘገየ ፍትሕ እንደቀረ ይቆጠራል›› እንዲሉ፣ ተከሳሹ የቀረበበትን የወንጀልም ሆነ የፍትሐ ብሔር ክስ ማስተባባል ካልቻለ ፍርድ ቤቱ አፋጣኝ ውሳኔ መስጠት ሲገባው፣ በራሱም ሆነ በጣልቃ ገቦች ምክንያት ተከሳሹ በክሱ የተጠቀሰበት የወንጀል ሕግ ድንጋጌ አንቀጽ ከሚያስቀጣው ጊዜ በላይ ታስሮ እንደሚቆይም አስረድተዋል፡፡ አብዛኛውን ጊዜ ባይሆንም አልፎ አልፎ የዳኞች ውሳኔ በሐሰተኛ ሰነድ እየተቀየረ ተከሳሾች ያላግባብ የሚለቀቁበትና የሚታሰሩበት አጋጣሚ እንዳለ አክለው፣ መንግሥትም ሆነ የሚመለከታቸው የፍትሕ አካላት በዚህ ላይ ጠንክረው በመሥራት የፍትሕ ሥርዓቱን መታደግ እንዳለባቸው ተናግረዋል፡፡
የጉለሌ፣ የአራዳና የቂርቆስ ክፍላተ ከተሞች ነዋሪዎች ትኩረት ሰጥተው ያነሱት ጥያቄ በወንጀል የተጠረጠረን ግለሰብም ሆነ የመንግሥት ባለሥልጣን ለምን ለፍርድ ማቅረብ እንደሚፈራ፣ በቁጥጥር ሥር ውለው በእስር ላይ የሚገኙትንም የተፋጠነ ፍትሕ መስጠት እንደማይቻል ነው፡፡ ነዋሪውም ሆነ የፖሊስ አካል በወንጀል የተጠረጠረን አካል እጅ ከፍንጅ ይዞ ሲያቀርብ ‹‹መረጃ አልተገኘም›› በማለት መልቀቅ፣ ማስረጃ ቀርቦባቸውና ተመስክሮባቸው ባሉ ተከሳሾች ላይ አፋጣኝ ውሳኔ መስጠት ሲገባ የፍትሕ መዘግየትም በስፋት እንደሚስተዋል አክለዋል፡፡
ኅብረተሰቡ በተለይ ደሃው የኅብረተሰብ ክፍል ፍትሕ ፍለጋ ወደ ፍርድ ቤቶች በሚያመራበት ጊዜ በፍርድ ቤት ሬጅስትራሮች በር ላይ የሚገኙና በየክፍላተ ከተሞቹ የተደራጁ ራፖር ጸሐፊዎች በጥቅም በመተሳሰር ለአንድ ገጽ ማመልከቻ ከ200 ብር እስከ 300 ብር እንደሚጠይቁ ጠቁመው፣ መንግሥት ጥልቅ ተሃድሶ እያለ በተደጋጋሚ ቢናገርም በጥልቅ ተሃድሶው ያልታረሙ እንዲያውም የባሰባቸው አካላት በፍትሕ ሥርዓቱ ውስጥ መኖራቸውን አስረድተዋል፡፡
የመልካም አስተዳደርና የሕግ ጥሰት ችግሮች በፍትሕ ዘርፍ የሚስተዋሉና ያልተፈቱ መሆናቸውን የጠቆሙት ነዋሪዎቹ፣ በፍርድ ቤት ለምስክርነት የሚቀርቡ ሰዎች የሕግ ከለላ አለማግኘት፣ በአንዳንድ የፖሊስ አባላት ላይ የሚታዩ የሥነ ምግባር ጉድለቶች፣ በሴቶችና በሕፃናት ላይ አስገድዶ መድፈር በፈጸሙ ጥፋተኞች ላይ የሚሰጠው ቅጣት አስተማሪ አለመሆን፣ በየፖሊስ ጣቢያዎቹ የተመደቡ ተሽከርካሪዎችን ለወንጀል መከላከል ሥራ ከማዋል ይልቅ ለኃላፊዎችና ለሠራተኞች እንደሚገለገሉባቸው ጠቁመዋል፡፡ በከተማው የተንሰራፋውን የልመናና የማጭበርበር ተግባርን በተመለከተ በትራፊክ መብራቶችና በመተላለፊያ መንገዶች ላይ የትራፊክ ፖሊሶች ሕግ አለማስከበራቸው፣ ለፖሊስ የድረሱልኝ ጥሪ ሲደወል ስልኩ ካለመነሳቱም በተጨማሪ ቢነሳም ፈጥነው ባለመድረሳቸው ኅብረተሰቡ የሚተማመንበት ነገር እያጣ መሆኑንም አክለዋል፡፡
በቂርቆስ፣ በጉለሌና በአራዳ ክፍላተ ከተማ ሰባተኛውን የፍትሕ ሳምንት አስመልክቶ በተደረገው ውይይት ላይ የተገኙት የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ረዳት ኮሚሽነር ሽመልስ ሽፈራው፣ የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ጉለሌ ምድብ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ አበራ አሰፋ፣ የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ ችሎት አስተባባሪ አቶ ሙሉ ክንፈ ለከተማው ነዋሪዎች ጥያቄ ምላሽና አስተያየት ሰጥተዋል፡፡
ኅብረተሰቡ ፍትሕን ለማረጋገጥ ትልቁን ድርሻ ካልወሰደ ችግሩን መፍታት እንደማይቻል የገለጹት ረዳት ኮሚሽነር ሽመልስ፣ የተጠቀሱት አብዛኛዎቹ ችግሮች የሚደርሱት ራሱ ሕዝቡ ለፖሊስ መረጃ ባለመስጠቱና ለፍርድ ቤት ምስክር ሆኖ እንዲቀርብ ሲጠየቅ ፈቃደኛ ባለመሆኑ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
የፍርድ ውሳኔ መዘግየቱን በሚመለከት ኅብረተሰቡ ያነሳው ጥያቄ ትክክል መሆኑን ያረጋገጡት ደግሞ፣ በጠቅላይ ፍርድ ቤት የቂርቆስ ምድብ ዳኞች አስተባባሪ አቶ አርዓያ በየነ ሲሆኑ፣ ለፍርድ መጓተት ከዳኞች በተጨማሪ የባለጉዳዩ እጅ እንዳለበትም ተናግረዋል፡፡
ኅብረተሰቡ የሚያነሳቸው የመልካም አስተዳደር ችግሮችን ለመፍታት እየተሠራ መሆኑን ጠቁመው፣ ፍትሕን ከማስፈን ጋር በተያያዘ ግን ኅብረተሰቡ ወንጀለኛ መሆንን እንጂ ወንጀለኛን መጠቆም መፍራት እንደሌለበትና መተባበር እንዳለበት የተናገሩት፣ የአራዳ ምድብ ችሎት አስተባባሪ ዳኛ አቶ ሙሉ ክንፈ ናቸው፡፡ የቅጣት ውሳኔ ከወንጀሉ ጋር ተመጣጣኝ እንዲሆን ለማድረግ የወጣ የቅጣት አወሳሰን መመርያ መኖሩን፣ ዳኞችም ውሳኔ ሲሰጡ መመርያውን መሠረት በማድረግ እንጂ፣ ‹‹ቅጣቱን መጨመርም ሆነ መቀነስ አይችሉም›› በማለት በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የአራዳ ምድብ ኃላፊ አቶ ተስፋዬ አባቡ ለከተማው ነዋሪዎች ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
የፍትሕ ሳምንት ከሚያዝያ 30 ቀን እስከ ግንቦት 6 ቀን 2009 ዓ.ም. ድረስ ‹‹የሕግ የበላይነት ለዘላቂ ሰላምና ለሕዝቦች አንድነት›› በሚል መሪ ሐሳብ ይከበራል፡፡
የተለያየ የጥራት ደረጃ የሚወጣላቸው ዛላ የበርበሬ ዓይነቶች በየማዳበሪያው ተሞልተው ተደርድረዋል፡፡ አንደኛ የሚባለውና በኪሎ 60 ብር የሚሸጠው፣ ዛለው ረጃጅምና ደማቅ ቀለም...
– በተለይም የግብጽ ወጣቶች በምን ዘይቤና ብልሃት ወደ ህዝቡ ልቦናና መንፈስ ወስጥ ሰርጾ በመግባት፣ በሰላማዊ አመጽ፣ በአልገዛም ባይነት፣ ያን እስተአፍጢሙ ድረስ የታጠቀን
– መንግሥት በሰላማዊ ታጋይነታቸው ብቻ ፈርቶዋቸው (መንግሥት የታጠቀ ቡድን አይፈራም!) በእስር ላይ የሚያማቅቃቸው፣ የመብት ተሟጋች ወገኖቻችንን በሙሉ፣ መንፈሳቸውን ያጠናክርልን እያልን፣
ጃክ በዋነኝነት በፋብሪካዎች ፣ በማዕድን ማውጫዎች ፣ በትራንስፖርት እና በሌሎች ክፍሎች እንደ ተሽከርካሪ ጥገና እና ሌሎች ማንሻ ፣ ድጋፍ እና ሌሎች ስራዎች ያገለግላል ፡፡ አወቃቀሩ ቀላል ፣ ጠንካራ ፣ ተለዋዋጭ እና አስተማማኝ ነው ፣ በአንድ ሰው ተሸክሞ ሊሠራ ይችላል ፡፡
ጃክ በትንሽ የማንሳት ቁመት (ከ 1 ሜትር በታች) ያለው በጣም ቀላሉ የማንሳት መሳሪያ ነው ፡፡ ሁለት ዓይነቶች አሉት-ሜካኒካል እና ሃይድሮሊክ። ሜካኒካዊው መሰኪያ የመደርደሪያ ዓይነት እና የመጠምዘዣ ዓይነት አለው ፡፡ በአነስተኛ የማንሳት አቅሙ እና አድካሚ ሥራው በአጠቃላይ ለሜካኒካል ጥገና ብቻ የሚያገለግል ስለሆነ ለድልድይ ጥገና ተስማሚ አይደለም ፡፡ የሃይድሮሊክ መሰኪያ የታመቀ መዋቅር ፣ የተረጋጋ ሥራ እና የራስ-መቆለፊያ ተግባር አለው ፣ ስለሆነም በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። ጉዳቱ የማንሳት ቁመት ውስን እና የማንሳት ፍጥነት ቀርፋፋ መሆኑ ነው ፡፡
በተለያዩ የማኑፋክቸሪንግ መርሆዎች መሠረት ሜካኒካዊ መሰኪያ እና የሃይድሮሊክ መሰኪያዎች አሉ ፡፡ መርሆዎቹ የተለያዩ ናቸው ፡፡ በመርህ ደረጃ ፣ የሃይድሮሊክ ስርጭት በጣም መሠረታዊው መርህ የፓስካል መርህ ነው ፣ ማለትም ፣ የፈሳሹ ግፊት በሁሉም ቦታ ተመሳሳይ ነው ፡፡ በተመጣጠነ ስርዓት ውስጥ በትንሽ ፒስተን ላይ የሚደረገው ግፊት በትልቁ ፒስተን ላይ ካለው ያነሰ ነው ኃይሉም ትልቅ ነው ፣ ፈሳሹንም ጸጥ እንዲል ያደርገዋል።
ስለሆነም በፈሳሽ ማስተላለፍ በኩል የተለያዩ ጫፎችን በተለያዩ ጫፎች ማግኘት እንችላለን ፣ ስለሆነም የለውጥ ዓላማን ለማሳካት እንችላለን ፡፡ የጋራ የሃይድሮሊክ መሰኪያችን ይህንን መርህ በመጠቀም የኃይል ማስተላለፍን ለማሳካት ነው ፡፡ የመጠምዘዣ መሰኪያው ሜካኒካዊ መርህ እጀታውን ወደ ፊት እና ወደ ፊት ለመሳብ ፣ የሮጥ መጥረጊያውን ለማሽከርከር ጥፍሩን ይጎትቱ ፡፡
ትንሹ የቢቨል ማርሽ ትልቁን የቢቭል ማርሽ የሚያሽከረክረው እና የማንሳት እጀታውን እንዲሽከረከር ያደርገዋል ፣ ስለሆነም ማንሻ እጀታው እንዲነሳ ወይም እንዲወርድ
በአግድም መሰኪያ እና በአቀባዊ መሰኪያ መካከል ያለው ልዩነት-ለመስራት ቀላል ፣ የአግድም መሰኪያ ትልቅ የማንሳት አቅም ፣ ለትላልቅ ተሽከርካሪዎች ተስማሚ ነው ፡፡ ቀጥ ያለ ጃክ ለመሥራት ቀላል እና ለትሮሊ ተስማሚ ነው ፡፡
ቀጥ ያለ ጃክ: - ከባህላዊ ሜካኒካዊ ጃክ የተለየ የሃይድሮሊክ መርህን በመጠቀም በቀላል አሠራር ፣ ደህንነት ፣ አስተማማኝነት ፣ የጉልበት ቆጣቢነት እና ጠንካራ ፈሳሽነት ያለው የጭነት መጫኛ መሳሪያ ነው ፡፡
ዛሬ ፣ በመኪና ማቆሚያ ቦታ ወይም በነዳጅ ማደያ ውስጥ እስካለ ድረስ ፣ የሃይድሪሊክ ክሬን ማየት ይችላሉ ፣ የህፃናትን ጥንካሬ በመጠቀም መኪናን ከፍ ሊያደርግ ይችላል ፡፡
“ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምህናጽ ቃልስታትና ነበራትዕ “ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ወከልቲ 13 ውድባትን ፣ወከልቲ ናይ ዜና ማዕከናትን ፣ ወከልቲ ማሕበር ምትእኽኻብ ሰንዓ ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ ትማሊ ዝጀመረ 1ይ ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራሲታዊ ኪዳን ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ይቕጽል ኣሎ ። ወኪል ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ኣብቲ ቦታ ተረኺቡ ኣብ ዝለኣኾ ጸብጻብ እቲ ጉባኤ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ንምእላይ ጻዕርታትና ነበራትዕ ፣ ንነባሪ ዞባዊ ሰላም ምስ ጎረባብትና ዝምድናታትና ነደልድል ዝብሉን ካልኦትን ንህሉው ኩነታት ሃገርና ዝገልጹ ብትግርኛን ዓረብን እንግሊዘኛን ዝተጻሕፉ ጭርሖታት ማዕሪጉን ኣብ ጽቡቕ መንፈስ ከምዝርከብን ገሊጹ ።
ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ስነስርዓት ኣቦ መንበር ኤ.ዲ.ኮ ብርሃነ የማነ ዕላማ ናይዚ ጉባኤ ክገልጽ ከሎ “ ዕላማ ናይዚ ጉባኤ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ውዱዕ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታት ብዝግባእ ብምግምጋም ንዕኡ ዝበቕዕ መፍትሒ ንምንዳይ እዩ “ ክብል ገሊጹ ። ተጋዳላይ ብርሃነ የማነ ንህሉው ኩነታት ሃገር ክገልጽ ከሎ ሃገር ብሓደ ስብ ትምራሕ ስለዘላ ንሃገርና ኩለንተናዊ ዕንወትን ፣ ዋህዚ መንእሰያት ናብ ስደትን ገለ ካብቲ ነሃገርና ዘሳቕዩ ዘለዉ ተሃወስቲ ኩነታትዮም ድሕሪ ምባል ኩለን ኣብ ኤ.ዲ.ኪ ተጠርኒፈን ዘለዋ ውድባት ኩሉ ዓቕምታተን ብምውህሃድ ዲክታቶርነት መኸተምታ ንምግባር ቃልስታትና ከነነጣትፍ ድሉዋት ኣሎና ክብል ናይ መእተዊ ቃሉ ዛዚሙ ። ከምኡውን ኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤ.ዲ.ኪ ተጋዳላይ ሓሰን ከሊፋ ኣብ ዘስመዖ ቃል እቲ ኪዳን ዘመዝገቦም ዓወታት ድሕሪ ምግላጽ ንመጻኢ ክህልዎ ዝኽእል ዓወታት መታን ክዕቀብ ብሓድነት ክቕጽል ተላብዩ ።
ኣብ ተመሳሳሊ ህሞት ወኪል ማሕበር ሰንዓ ኣብ ዘስመዖ ቃል እንቓዕ ደሓን መጻእኩም ድሕሪ ምባል ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ህጂ እዋን ኣብ ሕማቕ ተነጽሎን ፍርሕን ተሸሚሙ ካብ ግዜ መግዛእቲ ዘሕልፎ ዝነበር ሕሰም ዝኸፈኣ ይሕልፍ ስለዘሎ እስኹም ኣብዚ ተኣኪብኩም ዘለኹም ውድባት ውዳብኹም ብምጽፋፍ ጸቢብ ውድባዊ ማሕለኻታት ብምስጋር ህጹጽ ፍታሕ ንህዝብኹም ክትገብሩ ኣለኩም ድሕሪ ምባል ማሕበር ምትእኽኻብ ሰንዓ ነዚ ዝተባህለ ዕላማ ዕዉት ንምግባት ኣብ ኩሉ ፖለቲካውን ዲፕሎማሲያውን ስርሓት ኣብ ኮንኹም ኣሎ ክብል ናይ ደገፍ መልእኽቱ ኣስሚዑ ።
ጉባኤ ኤ.ዲ.ኪ ንሽዱሽተ መዓልታት ዝቕጽል ኮይኑ ኣብዘን ዝቕጽላ መዓልታት ሰፋሕቲ ክትዓት ኣብ ቻርተርን ሕጊ ህንጻ እቲ ኪዳን ብምግባር ሓድሸ ናይ ስራሕ ትልምታት ብምውጻእ ሓድሽ መሪሕነት መሪጹ ክወጽእ ትጽቢት ይግበረሉ ።
ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተርውን በዚ ኣጋጣሚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ንተጋባእቲ እቲ ጉባኤ ኸኣ ብፍላይ እንቛዕ ኣብዚ ኣብቀዓና ብምባል ዓወትን ኣሳልጦን ዘለዎ ጉባኤ ክኾነልና ትምነ ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: 11ኛው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ስብሰባ አዲስ አበባ ላይ ዛሬ ተጀምሯል።በጭብጨባ የታጀበው የክቡር ጠቅላይ ምኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ንግግር እና የመክፈቻው ስነ ስርዓት (ቪድዮ)
ዋዜማ ራዲዮ- መቀመጫውን በውጭ ሀገር ያደረገውና በአንጋፋዎቹ የኦሮሞ ብሄርተኞች አቶ ሌንጮ ለታ እና ዶክተር ዲማ ነገዎ የሚመራው የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኦዴግ) ከመንግሥት ጋር የፖለቲካ ድርድር መጀመሩን ካሳወቀ ጥቂት ዐመታት ተቆጥረዋል፡፡ ሆኖም ስምምነት ሊደረስ ባለመቻሉ ኦዴግ ነፍጥ ካነሳው አርበኞች ግንቦት-7 ጋር የጋራ ጥምረት እስከ መመስረት ደርሶ ነበር፡፡
የኦዴግ መሪዎች ከአንዴም ሁለቴ ወደ አዲሳባ ተመላልሰው ለኢሕኤግ-መራሹ መንግስት የድርድር ጥያቄ አቅርበውና ከሦስት ዐመታት በፊትም መለስተኛ የድርድር ሙከራ አድርገው ውጤት አላገኙበትም ነበር፡፡ በኢሕአዴግ-መራሹ መንግስት እና በሀገሪቷ አንዳንድ ፖለቲካዊ ለውጦች መከሰታቸውን ተከትሎ በቅርቡ የተደረጉ ውይይቶችና ድርድሮች ግን ፍሬ ማስገኘታቸው ሲገለጽ ሰንብቷል፡፡ ሁለቱም ወገኖች አስተማማኝ ሊባል የሚችል የመጀመሪያ ደረጃ ስምምነት ላይ መድረሳቸውንም ይፋ አድርገዋል፡፡
ድርድር ተቋጭቶ ገና አጠቃላይ ስምምነት ያልተፈረመ ቢሆንም ባሁኑ ወቅት ወደ ስምምነት እንዲዳረሱ ያበቋቸው ምክንያቶች ምንድን ናቸው? ኦዴግ ወደ ሀገር ቤት ተመልሶ ሰላማዊ ትግሉን መቀጠሉስ በኦሮሞ ብሄር እና በሀገሪቱ ፖለቲካ ላይ ምን አንድምታዎች ይኖሩት ይሆን? የሚሉትን ጥያቄዎች በመጠኑ መፈተሸ ተገቢ ይሆናል፡፡ [ተጨማሪ የድምፅ ዘገባ ይመልከቱ አልያም ንባብዎን ይቀጥሉ]
ኢሕአዴግ-መራሹ መንግስት እና በአንጋፋው የኦሮሞ ብሄርተኛ አቶ ሌንጮ ለታ የሚመራው የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኦዴግ) ባጭር ጊዜ ተደራድረው ለውጤት መብቃታቸውን እየገለጹ ነው፡፡ በደርድሩም የኦሕዴድ መሪዎች ቅድሚያ ተሳታፊ እንደነበሩ መንግስት ገልጧል፡፡ ሁለቱ ወገኖች እዚህ ውጤት ላይ ሊደርሱ የቻሉት ደሞ በተለይ ባለፉት ጥቂት ወራት በኦሮሞ ብሄር እና ብሄሩ በኢትዮጵያ ሀገረ መንግሥት እና ፖለቲካ ውስጥ ባለውን ሚና ላይ ጉልህ አሻራ ያሳረፉ ፖለቲካዊ ክስተቶች ከመከሰታቸው ጋር የተያያዘ እንደሆነ መናገር ይቻላል፡፡
አንዱ ክስተት በአቶ ለማ መገርሳ የሚመራው አዲሱ የኦሕዴድ እና ኦሮሚያ ክልል አመራር የኦሮሞን ብሄር ከሚወክል በውጭ ካለ ተቃዋሚ ጋር ለመደራደር ፍቃደኛ መሆኑ ነው፡፡ ፌደራል መንግስቱ ሁለት አስቸኳይ ጊዜ አዋጆችን አውጆ ጸጥታ ሃይሉ ማሰማራቱ ለኦሕዴድ በረከተ መርግም ነበር የሆነለት፡፡ ምክንያቱም በኦሮሚያ ክልል ለተደረገው ጅምላ እስር እና የንጹሃን ተቃዋሚ ሰልፈኞች ግድያ ከተጠያቂነት እንዲድን አስችሎታልና፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህም ሊቀመንበሩ አብይ አሕመድ ጠቅላይ ሚንስትር መሆን መቻላቸው የድርጅቱን ብቻ ሳይሆን በጠቅላላው የኦሮሞ ብሄርተኞችን ሞራል ከፍ አድርጓል ማለት ይቻላል፡፡ በጠቅላላው ኦሕዴድ በኢሕአዴግ ውስጥ የሃይል ሚዛኑን በአንጻራዊነት ለማጎልበት የቻለ ይመስላል፡፡ ለዚህም ሊሆን ይችላል ውጭ ባሉ ተቃዋዎች ሳይቀር አዲስ ትርክቶቹ እና የሰላም ጥሪው ለጊዜው ተዓማኒ ያገኘለት፡፡ ኦዴግ ሲመኘው የነበረውና ድንገትም ግማሽ ምዕተ ዓመት ያስቆጠረውን ትልሙን የሚያሳካበት የመጨረሻው ዕድል ይመስላል።
ሌላኛው ክስተት ዋናው ተቃዋሚ የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግሬስ አመራሮቹ እነ ዶክተር መረራ ጉዲና እና በቀለ ገርባ ከእስር ከተለቀቁለት ወዲህ ለኦሕዴድ በጎ አመለካከት ማሳደር ብቻ ሳይሆን ውለታ ጭምር የተሰማው ሆኖ መታየቱ ነው፡፡ የኦፌኮው አቶ በቀለ ገርባም ሰሞኑን በሀገረ አሜሪካ ለመገናኛ ብዙሃን በሰጡት ቃለ ምልልስ የአሁኑ ኦሕዴድ እንደ ጠላት ሳይሆን መልካም ሃሳብ እንዳለው እና ሃላፊነትን መወጣት እንደሚችል ተፎካካሪ ፓርቲ እንደሚያያቸው የገለጡ ሲሆን ይህኑንም በንግግር ብቻ ሳይሆን በተግባርም እያዩት መሆኑን መስክረዋል፡፡
እነዚህ ጉልህ ክስተቶችም በድምሩ ጠለቅ ያለ ፖለቲካዊ አንድምታ ያላቸው ናቸው፡፡ ባንድ በኩል የኦሮሞ ብሄርተኞች በብሄሩ የዴሞክራሲ፣ የእኩልነት፣ የመልካም አስተዳደር፣ ፍትሃዊ የሃብት ክፍፍል ተጠቃሚነት እና ኦሮምኛ ቋንቋን የፌደራል ቋንቋ ማድረግ በመሳሰሉ አንኳር ጥያቄዎቹ ላይ ከሞላ ጎደል መስማማት ብቻ ሳይሆን ተባብረው ለመስራትም ምቹ ሁኔታ እየፈጠረላቸው ነው ማለት ይቻላል፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በኦሕዴድ እና በኦፌኮ መካከል ያለው ልዩነት ሳስቷል ማለት ይቻላል፡፡
የክስተቶቹ ሌላኛው አንድምታ ኦሮሞ ብሄርን ከእናት ሀገሩ መገንጠል የሚለው ፖለቲካዊ ግብ የኦሮሞ ብሄርተኝነት መስበኪያ እና የፖለቲካ ማደራጃ ሃሳብ ሆኖ እንዳይቀጥል ጉልህ ተጽዕኖ መፍጠራቸው የማይቀር መሆኑ ነው፡፡ አቶ ሌንጮና ዶክተር ዲማ ነግዎም የኢትዮጵያ ይቅርና የምስራቅ አፍሪካ ክፍለ አህጉር ሕዝቦች በታሪክ፣ ባህል እና ቋንቋ የተሳሰሩ በመሆናቸው ወደ ውሀደት እንጅ ወደመገነጣጠል የሚሄዱበት ዕድል እንደሌለ በመግለጽ ነበር ከእናት ድርጅታቸው ኦነግ የተለዩት፡፡ እናም የአሁኑ የአዴግ ውሳኔ የመገንጠል አላማን ይዞ የሚንገታገተውን ኦነግን ከምንጊዜውም በላይ እንዲገለል ያደርገው ይሆን? ብሎ ማሰብ ይችላል፡፡
በርግጥ አስመራ የመሸጉ የኦነግ መሪዎችም ይህንኑ አዝማሚያ በመገንዘብ ይመስላል ለሁለት ዐመታት የዘለቀውን የኦሮሚያውን ሕዝባዊ አመጽ የሚመራው ድርጅታቸው እንደሆነ መስበክ ጀምረው ነበር፡፡ ዳሩ ሌላው ይቅርና ውጭ ሀገር በርዕዮተ ዐለም ለኦነግ የሚቀርቡ የብሄሩ ብሄርተኞች ሳይቀሩ ሕዝቡ በራሱ እያካሄደው ያለውን መራራ ትግል በዋዛ የመንጠቅ ፖለቲካዊ ብልጣብልትነት እንደሆነ ጠቅሰው ነው ያጣጣሉባቸው፡፡
ባጠቃላይ ኦሕዴድ ከተዘፈቀበት አሳፋሪ ማጥ ማገገም በመጀመሩ፣ ኦፌኮ ደሞ ምንም እንኳ ሕዝባዊ አመጹን ባይመራውም የሕዝቡን ብሶት በቻለመው መጠን በማስተጋባቱ እና ኦዴግም ወደ ሀገር ለመመለስ በመስማማቱ ግንባር ቀደሙ ተጎጅ ኦነግ እንደሚሆን አንድና ሁለት የለውም፡፡
ሌላው የኦዴግ ወደ ሀገር ቤት መመለስ የሚያስከትለው ተጠባቂ አንድምታ ከኦሮሞ ብሄር ፖለቲካ ወጣ ያለ ነው፡፡ የአቶ ሌንጮ ለታ ኦዴግ ከአርበኞች ግንቦት-7 ጋር ጥምረት ከፈጸመ ገና አንድ ዐመቱ ነው፡፡ ኦዴግ ከአርበኞች ግንቦት-7 ጋር ጥምረቱን ሲፈርም በአርበኞች ግንቦት-7 ሽፋን የሕዝብ ግንኙነት ሥራውን እንዲሰራ እንዲሁም የማይገባውን የገንዘብ እና የፖለቲካ ድጋፍ እንዲያገኝ ከማድረግ ባለፈ ለግንቦት-7 ጠሜታ እንደማይኖረው ያስጠነቀቁ ወገኖች ነበሩ፡፡ አርበኞች ግንቦት-7 ግን ከብሄር ተኮር ደርጅት ጋር ጥምረት መፍጠሩን እንደ ትልቅ ፖለቲካዊ ድል ነበር የቆጠረው፡፡
በርግጥ ኦዴግ ለአርበኞች ግንቦት-7 ያበረከተው ሽምቅ ተዋጊ ሃይል የለም፡፡ እንዲሁ “ኢሕአዴግ-መራሹን መንግስት በማናቸውም ስልት ከሥልጣን እናስወግደው” በሚል የጋራ ጥላ ስር የተስማሙ በመሆናቸው ማለታችን ነው፡፡ እናም የኦዴግ ወደ ሀገር ቤት መመለስ በአርበኞች ግንቦት-7 ላይ የሚኖረው አንድምታ በዋናነት ፖለቲካዊ ነው የሚሆነው፡፡
የኦዴግ አመራሩ ሌንጮ ባቲ ሰሞኑን ሲናገሩ ድርጅታቸው ከአርበኞች ግንቦት-7 ጋር መስራቱን እንደማያቆም ገልጸዋል፡፡ ይሁን እንጅ የመጨረሻውን ስምምነት ከመፈራረማቸው በፊት ግን ሙሉ ፍች እንዲፈጽሙ ሊጠየቁ እንደሚችሉ ነው በስፋት የሚጠበቀው፡፡ ትጥቅ ትግልንም በይፋ ማውገዛቸው አይቀርም፡፡ መሪዎቹም ድሮ የኦነግ ከፍተኛ አመራሮች ሳሉ በአሸባሪነት የተፈረጁበት ወንጀል ሊነሳላቸው የሚችለውም ይህንኑ ቅድመ ሁኔታ ካሟሉ ብቻ እንደሚሆን አንድና ሁለት የለውም፡፡ ምናልባት ኢሕአዴግ በኦዴግ አቀራራቢነት ከአርበኞች ግንቦት 7 ጋር ድርድር ይጀምር እንደሆነም ወደፊት ይታያል፡፡
መንግስት ከኦነግ ጋር ያደረጋቸው ድርድሮች ፍሬያማ አለመሆናቸው አንዱ ምክንያት ነው፡፡ የመንግስት እና ኦነግ ድርድር ደሞ ታሪካዊ ዕዳ የተጫነው እንደነበር ግልጽ ነው፡፡ ምክንያቱም ኦነግ ከሸግግር መንግስቱ ተገፍቶ እንደወጣ ስለሚናገር ለዐመታት በሕወሃት/ኢሕአዴግ ላይ ቂም ቋጥሮ የኖረ ድርጅት ነው፡፡ ይህም ለመተማመን እንቅፋት መሆኑ አልቀረም፡፡ ብዙም አላዋጣውም እንጅ ኦነግ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ማግስት በኤርትራ መጠለያ በማግኘቱ ለተወሰነ ጊዜ በትጥቅ ትግል ላይ ተስፋ ጥሎ እንደነበርም መገመት አያዳግትም፡፡
ኦነግ በሦስት አንጃዎች መከፈሉም ሌላው እንቅፋት ነው፡፡ በተለይ ኦዴግ ከአብራኩ መውጣቱ ለሕወሃት/ኢሕአዴግ ከሰማይ የወረደ መና ነው የሆነለት፡፡ ምንም እንኳ የኦዴግ አመራሮች የኦነግ መሪዎች የነበሩ ቢሆኑም ኦዴግ እንደ ድርጅት ግን የተጠቂነት ስነ ልቦና ሰለባ አይደለም፡፡ እንዲያውም የኢትዮጵያን አንድነት የተቀበለና ወደፊት የሚያይ ፖለቲካዊ አላማ መያዙ ከኦነግ በተለየ ለጊዜው የሚመጥን አድርጎታል፡፡ እናም መንግስት ኦነግን ትቶ ከኦዴግ ጋር ቢደራደር ተጠቃሚ እንደሚሆን ስላሰበ ይሆናል ስምምነቱን የፈለገው፡፡ ኦዴግ አሁን ባለው አቋሙ የመንግስት ስጋት ባልሆነበት ሁኔታ መንግስት ግን ፈጥኖ ወደ ስምምነት መድረሱም ይህንኑ ስሌት ነው የሚያጠናክርልን፡፡
አሁን መንግስት ወደ ለውጥ እንቅስቃሴ ለመግባት መዘጋጀቱን ኦዴግ ያመነ ስለመሆኑ ከመግለጫው መታዘብ ይቻላል፡፡ እንደ ፖለቲካ ድርጅት መሬት ላይ ያለውን ተጨባጭ ሁኔታ እና የወደፊቱንም አስቀድሞ በመተንበይ ሁነኛ ተወናይ ሆኖ ለመቀጠል ሲል ከመንግስት ጋር መስማማት ምትክ የሌለው ፖለቲካዊ ስሌት ሳይሆንለት አልቀረም፡፡ ከእንግዲህ የፖለቲካ ትግል ማካሄድም በኦሮሞ ሕዝብ ውስጥ ተሁኖ ብቻ እንደሆነ አምኗል፡፡ በዚህ ውሳኔው ሳቢያም ምናልባት ከኦነግ ካልሆነ በስተቀር ከደጋፊዎቹና በውጭ ካሉ የብሄሩ መብት ተሟጋቾች የጠነከረ ትችት የሚገጥመው አይመስልም፡፡
መቼም መሪዎቹ አንዴ ሀገር ውስጥ ከገቡ የሚመጣውን ሁሉ ለመቀበል ተዘጋጅተው እንጅ ሁኔታዎች ካልተመቿቸው ድርጅታቸውን ይዘው ዳግም ሊሰደዱ እንደማይሆን መጠበቅ ይቻላል፡፡
ምንም እንኳ የድርድር ጥያቄውን ቀደም ብሎ ያቀረበ ቢሆንም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የኦሮሞ ብሄር ተቃውሞ መንግስትን ማስጎብደድ መቻሉም የኦዴግ መሪዎች “አሁን ሕዝባችን ስለነቃ የከፋ ነገር ቢመጣብንም ለመንግስት አሳልፎ አይሰጠንም” ወደሚል ድምዳሜ ሳያደርሳቸው አልቀረም፡፡
ሌላው ለስምምነቱ ምቹ ሁኔታ የፈጠረው ኦዴግ ከብሄር ተኮሩ ፌደራላዊ ሥርዓት ጋር ጠብ የሌለው መሆኑ ነው፡፡ እናም የሥርዓቱ መሃንዲስ ሕወሃት “ኦዴግ ለሥርዓቱ አደጋ ይሆናል” የሚል ስጋት እምብዛም አይኖርበትም፡፡ እንዲያውም ስምምነቱ የሕወሃት አንጋፋ መሪዎች በዕድሜ ሳቢያ ከመድረኩ ገለል እያሉ የመሪነቱን ሚና ለኦሕዴድ ከማስረከባቸው ጋር እንደሚያያዝ ቢገመት ከእውነት የራቀ አይሆንም፡፡ ኦዴግን መሳብ ሥርዓቱን ከአንድነት ሃይሎች የሚጠብቅ ጠንካራ የኦሮሞ ብሄርተኛ ሃይል ከወዲሁ ለማደራጀት ይጠቅማቸዋልና፡፡
ኦዴግ ለሕወሃት/ኢሕአዴግ ሁነኛ ስጋት ቢፈጥር እንኳ ኦሕዴድ ቁመናውን እያሻሻለ ከሄደ በነጻ ምርጫ ጭምር ተቀባይነቱን አስጠብቆ እንደሚቀጥል እምነት ተይዞ የተገባበትም ይሆናል፡፡
ኦዴግ ገና ከተመሰረተ አምስት ዐመታት ቢሆነውም መሪዎቹ በብሄሩ ፖለቲካ ግማሽ ክፍለ ዘመን ሙሉ ጥርሳቸውን የነቀሉ መሆናቸው ጠንካራ ጎናቸው ቢሆንም አሁን ኦሕዴድ እና ኦፌኮ ካላቸው አቋም አንጻር ግን የኦሮሞን ሕዝብ ማማለል መቻላቸው ጥርጣሬ ማጫሩ አይቀርም፡፡ በሌላ በኩል መሪዎቹ የኦነግ ከፍተና አመራር ሳሉ ከኦሮሞ ሕዝብ ጋር ያላወራረዱት ሒሳብ አለባቸው የሚሉ የተቃውሞ ድምጾች አሉባቸው፡፡ በርግጥም ይሄ ዋናው የኦዴግ መሪዎች የፖለቲካ ጠባሳ ሆኖ መቀጠሉ አይቀርም፡፡ ታሪካዊ ቅሬታው ራሱን ኦዴግን፣ ኢሕአዴግን እና በተለይም ኦሕዴድን ምን ያህል ዋጋ እንደሚያስከፍላቸው ግን ከወዲሁ ለመገመት ይከብዳል፡፡ [ተጨማሪ የድምፅ ዘገባ ከታች ይመልከቱ ]
በቤትኪንግ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ቡና ጅማ አባ ጅፋርን በረታበት ጨዋታ በሁሉም ጎሎች ላይ ተሳትፎ ከነበረው እና የሊጉ ክስተት መሆን ከቻለው ዊልያም ሰለሞን ጋር ቆይታ አድርገናል።
ከወራት በፊት ስለዚህ ድንቅ ተጫዋች በሶከር ኢትዮጵያ የተስፈኛ አምዳችን ነግረናችሁ እንደነበር ይታወሳል። ጊዜው ደርሶ በአሰልጣኝ ካሣዬ እና ረዳቶቹ ክትትል ይህ ወጣት በኢትዮጵያ ቡና ማልያ መድመቁን ቀጥሏል። ሀረር ከተማ የተወለደው ዊልያም በፕሮጀክት ጀምሮ በኢትዮጵያ ወጣቶች ስፖርት አካዳሚ በመግባት በስልጠና አልፏል። በአንድ ወቅት እግርኳስን እስከማቆም ያደረሰ ተስፋ አስቆራጭ ጊዜ አሳልፎ የነበረው ዊልያም ዳግም ወደ ኳስ ከተመለሰ በኋላ በመከላከያ ተስፋ እና ዋናው ቡድን ሲጫወት ቆይቶ ዘንድሮ ቡናማዎቹን ተቀላቅሏል። በኢትዮጵያ ቡና መለያ ተቀይሮ በመግባት ጀምሮ በየጨዋታው ባሳየው መሻሻል ወደ መጀመርያ አሰላለፍ የገባው ዊልያም በዛሬው ዕለት በፕሪምየር ሊጉ የመጀመርያ ጎሉን ማስቆጠር ችሏል። የሊጉ ክስተት በመሆን ላይ የሚገኘው ወጣቱ ሁለገብ ተጫዋች ዊሊያም ከጨዋታው በኃላ አግኝተነው ተከታዩን ሀሳብ ሰጥቶናል።
” ወደ ኢትዮጵያ ቡና ስመጣ በፍጥነት የመሰለፍ እድል አገኛለው ብዬ አላሰብኩም። ተቀይሮ በመግባት በአንዳንድ ጨዋታዎች ላይ እሰለፋለው ብዬ ነበር የማስበው። ምስጋና ለአሰልጣኞቹ ይሁንና በኔ አምነውብኝ አሁን መጫወት ችያለው። ይህ ለኔ በጣም ትልቅ ዕድል ነው። በኢትዮጵያ ቡና ማልያ የመጀመርያ ጎሌን ማስቆጠሬ ትልቅ ደስታ ፈጥሮብኛል። ይህን ማንም ተጫዋች የሚመኘው ነገር ነው። ይህም በመሳካቱ ደስ ብሎኛል። በራስ መተማመኔ እየጨመረ የተሻለ ነገር አውጥቼ ለመጫወት የዛሬው ጎል ይረዳኛል። አብረውኝ እንዲጫወቱ ከምፈልጋቸው ተጫዋቾች ጋር መጫወቴ ነገሮች ቀለውልኛል። ከዚህ በኃላም ከኔ ብዙ ነገር ይጠበቃል።”
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ በሀገሪቱ ለሚገኙ 16 ባንኮች 100 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር አከፋፍሏል። መንግስት ከዚህ ቀደም የውጭ ምንዛሬ እጥረት ሲከሰትም ሆነ ለሌላ አላማ በኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ በኩል የውጭ ምንዛሬን ገበያ ውስጥ ሲያስገባ ቆይቷል።
ካለፉት ሁለት ሳምንታት ወዲህ ግን ባልተለመደ ሁኔታ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ ለግል ባንኮች ቅድሚያ ለሚሰጧቸው ዘርፎችና ለሌሎች ጉዳዮች ለደንበኞቻቸው እንዲያቀርቡ የውጭ ምንዛሬን አቅርቧል።
የዳሽን ባንክ ዋና ስራ አስፈጻሚ አቶ አስፋው አለሙ ብሄራዊ ባንኩ ካከፋፈለው የውጭ ምንዛሬ ውስጥ ዳሽን ባንክ 15 ነጥብ 1 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር እንደደረሰው ተናግረዋል።
አሁን ላይ የታየው ጅምር በጎ ነው የሚሉት ዋና ስራ አስፈጻሚው 100 ሚሊየን ዶላሩ ሀገሪቱ ውስጥ ላለው የምንዛሬ ችግር አጥጋቢ መልስ ባይሰጥም ለግል ባንኮች ጥሩ እይታ መጀመሩን የሚያሳይ መሆኑን ጠቅሰዋል።
የኢትዮጵያ ባንኮች ማህበር የቦርድ ሊቀመንበርና የደቡብ ግሎባል ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ አዲሱ ሀባ እርምጃው በጎ ጅምር መሆኑን ጠቅሰው፥ ለባንኩ ዘርፍም በጎ እይታ እየመጣ ስለመሆኑ ማሳያ ነው ይላሉ።
ለ16 የግል ባንኮች 100 ሚሊየን ዶላር የተከፋፈለበት መንገድም ባንኮች ያላቸውን የውጭ ምንዛሬ ግኝት እና ያሰለፏቸውን ደንበኞች ብዛትን በዋናነት ታሳቢ ያደረገ መሆኑንም ገልጸዋል።
ከዚህ በፊት በማዕከላዊ ባንኩ የሚደረገው የውጭ ምንዛሬ አቅርቦት ለመንግስት የፖሊሲ ባንክ ብቻ የሚሰጥ በመሆኑ በግል ባንኮች ላይ ብዙ ችግር ሲያስከትል ታይቷል፥ አዲሱ ጅምርም ለግል ባንኮቹ መልካም ነገርን ይዞ መጥቷል።
የግል ባንኮቹ ደንበኞቻቸው ከውጭ ማምጣት ለሚፈልጉት እቃ የውጭ ምንዛሬን ለማግኘት ለምንዛሬው ተመጣጣኝ የኢትዮጵያ ብር ማስገባት ስለሚኖርባቸው፥ በግል ባንኮቹ ያስቀመጡትን ቁጠባ በሙሉ ያወጡት እንደነበር ይገልጻሉ።
ነባሩ የውጭ ምንዛሬ አለቃቀቅ ባልተገባ ሁኔታ የግል ባንኮችን የሚጎዳ እንደነበር በተደጋጋሚ ስንናገር ነበር የሚሉት ደግሞ የደቡብ ግሎባል ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ አዲሱ ናቸው።
ወደ አንድ አቅጣጫ ባዘነበለ መልኩ የውጭ ምንዛሬን መልቀቁም ውድድርን በአገልግሎት ሳይሆን በሌላ መንገድ የገበያ አሸናፊነትን የፈጠረ በመሆኑ ተገቢ አለመሆኑ በተደጋጋሚ ሲነሳ ቆይቷል።
ይህም ብቻ ሳይሆን ለፖሊሲ ባንክ ብቻ የውጭ ምንዛሬ ተሰጥቶ የግል ባንክ ደንበኞች ለዚሁ ምንዛሬ ገንዘባቸውን አውጥተው ወደዛው ባንክ ባመሩ ጊዜ፥ የግል ባንኮች ባጋጠማቸው የተቀማጭ ገንዘብ እጥረት ምክንያት መልሰው ከብሄራዊ ባንክ የሶስት ወር ጊዜ ብድር እስከመውሰድ ደርሰዋል።
አሁን በብሄራዊ ባንክ የተወሰደው እርምጃ በባንኮች ገበያ ላይ ሊኖር የሚችልን የአጭር ጊዜ መዛባት ሊያስቀር ቢችልም፥ በዋናነት የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሬ ችግር ይቀርፋል ተብሎ ግን አይታመንም።