Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ክልቲአን ሃገራት ኣብ ባይቶ ጸጥታ መደረአን ኣብ ዘስምዓሉ ጊዜ፡ ጅቡቲ ተደናገጽቲ ሃገራት ንምርካብ ብመዓልታት ንዝቝጸር ጊዜ ብጻዕቂ ክትወሳወስ ቀንያ። ኤርትራ ግን፡ ከምቲ “ጸማምስ’ያ ሓደ ደርፉ” ዝበሃል፡ ን12 ዓመታት መመላእታ እትደርፎ ዝነበረት መረረ ሒዛ ቀሪባ። ንሱ ድማ እቲ ብሰንኪ ኢትዮጵያ ዝብል’ዩ፦ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጅቡቲን ዝራኸባሉ እምባ ሙሳ ዓሊ ዝበሃል ቦታ ናብ ኤርትራ ዝዓለመ ኣርሒቑ ዝውንጨፍ ከበድቲ ኣጽዋራት ኣግዒዛ ክትብል ገሊጻ። እዚ ክሲ እዚ ሓቅነት እንተዝህልዎ ‘ውን፡ ምስቲ ዘዛርብ ዝነበረ ጕዳይ፡ ማለት፡ ምስቲ 52 ማይላት ርሒቑ ዝርከብ ራስ ዱሜራ ዝበሃል ግርጭት ዝተራእየሉ ቦታ ዘራኽብ ኣይነበሮን።
ፈለማ፡ ስርዓት ኤርትራ ነቲ ጅቡቲ ዝፈተነቶ ጻዕሪ ስለ ዝዀለፎ፡ ነቲ ግርጭት ካብ ክልተኣዊ ዝርርብ ብናህሪ ናብ ዞባዊ ዝርርብ ከምዝድይብ ገይሩዎ። ኣብቲ ዞባዊ ዝርርብ ‘ውን ከምኡ፡ ነቲ ብሓድነት ኣፍሪቃ ይኹን ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ከምኡ’ውን ብከም በዓል የመን ዝመሰሉ ደለይቲ ስኒት ዝተፈተነ ምስዳድ ሓቂ ዘጻርያ ልኡኻት ብስርዓት ኤርትራ ምስ ተዓንቀጻ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናህሪ ንድሕሪት ክመልሶ ኣብ ዘይክእለሉ ኵነታት በጺሑ፡ ምእላዩ ተሳእኖ።
ብዙሓት መስደመም ኰይኑ ዝረኽቡዎ ነገር፡ እዚ ኣብ ሓደ መስመር ተነቚቱ ዝቕጽልን ካብኡ መዋፍሮ’ኡ ክቕይር ዝሕርብቶን፡ ካብ ዝሓለፈ ጌጋታቱ ፍጹም ክመሃር ዘይኽእል ምዃኑን ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ናይ ሓባር ዶብ፡ ምስ ጅቡቲ ምግርጫው፡ እዚ ናይ ሕጂ ተረኽቦ፡ በዅሪ ተርእዮ ኣይኰነን።
ስርዓት ኤርትራ ጸጸኒሑ ዝደግሶ ሕማቕ ባህርያት ኣለዎ፦ ኣብ ግርጭት ክጽመድ እንከሎ፡ ኣብቲ ብዝቐለለ ክፍተሓሉ ዝኽእል ኣፈናዊ መድረኽ፡ ነቲ ግርጭት ምንእኣስ፡ ነቲ ዝግበር ፈተነ ምንዳይ ፍታሕ ድማ ምዕንቃጽ ዝሕመረቱ ብሂል ይኽተል፣ እቲ ጕዳይ ናብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን መድረኻት ምስ ተሰጋገረ ግን ይግዕር። ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘጋጠመ ናይ 1994 በዅሪ ግርጭት ብዝምልከት ይኹን፡ ብ1995 ምስ የመን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ካብ 1998 ጀሚሩ ገና ዝቕጽል ዘሎ ባእሲ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ባህርታቱ ምስ እንምልከት፡ ነቲ ባእሲ ክቀላቐል ከሎ ኰነ ኢሉ ንጐኒ ይገድፎ’ሞ፡ ግድን ኰይኑ ቈላሕታ ኣህጉራውያንን ዓለም-ለኻውያንን ኣካላት ረኺቡ ምስ ተዋዓወዐ፡ ናብቲ ኣቐዲሙ ብክልተኣዊን ብከባቢያዊን ርክብ ከመዝግቦ ዝኽእል ዝነበረ ደምዳሚ ፍታሕ ይምለስ። ዓለም ነዚ ገታር ባህርያት’ዚ ክትፈልጦ ዝኸኣለት፡ ተግባራቱ ንልዑላውነት ካልኦት ሃገራት ‘ውን ደጋጊሙ ብምፍትታኑ ክኸውን እንከሎ፡ ኤርትራውያን ከኣ ጠባያቱ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ ስለ ዘእቱን ካብቲ ስልጣን ዝጨበጠሉ፡ 1991፡ ጀሚሩ መነባብሮኦም ብቐጻሊ ኣብ ምንቍልቋል ብምጽንሑን ክስወጦም ግድን ኰይኑ ኣሎ።
ተጋዲሙ ነዚ ዕላል እዚ ብጎቦ እዝኑ ንዝሰምዕ ዝነበረ በዓል ቤት፣ ሚስተር ፕኖም ኣብ መንጎ እቲ ናይ ኣሓት ዕላል መሬትን ሃብትን ተቀርቒሩ፣ ክንዲ ግራት ሰማይ ዝኸውን መሬት እንተዝውንን ንሰይጣን ንባዕሉ እኳ ከምዘይምፈርሖ ሓሰበ። ካብዛ ግዜ’ዚኣ ኸኣ፣ ገሽላዕ መሬት ክውንን ካብ ዝነበሮ ክቱር ህንጥዩነት ንገዛእ ርእሱን ንሰይጣንን ድቃስ ከልአ። ሕልሙ ከይረኸበ ሕልሚ ኩልና ዘረከቦ ሚስተር ፕኖም ኣብ መወዳእታ፣ ክንድምንታይ መሬት ከምዘድልዮ ተፈጥሮ ባዕላ’ያ ወሲናትሉ። ክንዲ ቁመቱን ክንዲ ግዙፍን ኣብ እትኣክል መሬት፣ ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። መስኪናይ ሚስተር ፕኖም!
ኔፓላዊ ጋዜጠኛ ሳማንታ፣ ኣብ ካልኣይ ደርቢ ካብ ዝርከብ መንበሪ ገዝኡ ፊት ንፊቱ ኣብ ባይታ ተሰጢሑ ዝርአ መቓብር’ዩ። ኣብ ሓደ እዋን ዝተላለና ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ጋዜጠኛታት ከኣ፣ መግቢ ኔፓል ክጋብዘና ስለዝተዓደምና’ዩ ኣብ ቤቱ ተረኺብና ዘሎና። ዕላላት ኣብ ስደት ናይ ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ተመሳሳሊን ተደጋጋምን ብምዃኑ፣ እዚ ኣርእስቲ’ዚ ደጊሙ ከይልዓል ምንዮተይ ነበረ። ካብዚ ዕላላት እዚ ንምህዳም ከኣ’የ ኣብ ፊትና ተሰጢሑ ናብ ዘሎ መቓብር እናተኮርኩ ንኔፓላዊ ጋዜጠኛ ብዛዕባ ሩስያዊ ሊዮ ቶልስተይን ‘ንሰብ ክንዲ ምንታይ መሬት የድልዮ?’ እትብል ድርሰቱን ከም ኣርእስቲ ዘልዓልክሉ። መቓብር እንክርኢ ወትሩ ዝክራ ኣርእስቲ’ያ።
ፊትና ዘሎ መቓብር፣ ሃብታማት ዝውንኖ ናይ ብሕቲ መቓብር ምስ ምዃኑ ስፍሓቱ ውሱን’ዩ። ብምምሕዳራት ዝውነን ህዝባዊ መቓብራት ገለ ገሊኡ ስፍሓቱ ክንዲ ከተማ ኣስመራ ዝኸውን’ዩ። ምምሕዳር ፓሪስ ብጉዳይ መቓብር ፍሉይ ውሳኔ ንምሕላፍ ዝተጸገመሉ እዋናት ኔሩ’ዩ።
ውሑዳት ብርዥዋታት ፈረንሳ፣ ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ ዝርከብ ታሪኻዊ መካነ መቓብር ‘ፔር ላሸዥ’ ሄክታር ዝኸውን መሬት ሓዚኦም’ዮም። ቅድሚ ሙሟቶም ንዓኣቶምን ንስድራቤታትኦም ዝሓዝእዎ መቓብር’ዩ። ኣብ ገሊኡ’ውን ክሳብ ቪላታት ተሃኒጽዎ ይርአ። ጥቓ’ቲ ሬሳ ህቡብ ደራሲ ኦስካር ዋይልድ ዝዓረፈሉ መቓብር መሬት ምውናን ምስ ክብሪ’ዩ ዝጽብጸብ። ንመቓብር እዚ ኣይረላንድ ዝመበቆሉ ኦስካር ዋይልድ ንምብጻሕ ዓመታዊ ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ናብቲ ቦታ ይርከቡ’ዮም። ሓደ ሓደ እዋን’ውን እቲ መቓብር ኣብ ርእሲ’ቲ ዘለዎ ናይ ሓጺር ሓጺር፣ ፖሊስ ከተማ ክሕልውዎ ይርኣዩ። እዚ ኹሉ ንመቓብር’ዩ። ንዝሞተ ሰበ?
ምምሕዳር ከተማ ፓሪስ ንመቓብር ዝከውን መሬት እናወሓደ ይኸይድ ኣሎ ዝብል መረረ ኣስሚዑ። ወሰንቲ ኣካላት ፈረንሳ ንሰብ ምስ ሞተ ክንዲ ምንታይ’ መሬት’ዩ ዘድልዩ ክዝትዩ ተገዲዶም።
ምምሕዳር ዞባ ማእከል፣ ኣብ ዘካየዶ ናይ ባይቶ ኣኼባ፣ መቓብራት ይመልእ ኣሎ ኣሞ ንመቓብር ዝኸውን መሬት ብኣግኡ ይተሓሰበሉ ክብል ዘሕለፎ ለበዋ ዘከርኩ። መቓብር ሓዝሓዝ እንተመሊኡ፣ ህዝቢ ኣስመራ ዝቕበረሉ መሬት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣይተወሰነን ዘሎ። ናይ መንበሪ መሬት ጥራይ ዘይኮነ ናይ መቕበሪ መሬት’ውን ጸገም ከይህሉ ይኽደነና’ዩ ዘብል ሎሚ ኣብ ኤርትራ።
ሳማንታ ነዚ ሰብ ብህወቱን ብሞቱን የባኽኖ ኣሎ ዝብሎ መሬት ንምድሓን፣ ካብ እምነቱ ዝተበገሰ ሓሳብ ኣለዎ። “ሰብ ምስ ሞተ ክቕበር ዘይኮነ ሓዊ ክነድድ’ዩ ዘለዎ።” ዝብል ሓሳብ። ምስ ተፈጥሮ ዘራኽቦ መንገዲ ድሕሪ ሞቱ ሓዊ ምስ ዝነድድ ጥራይ’ዩ ብምልኣት ዝፍጽሞ በሃላይ’ዩ ሳማንታ። ንመቓብር ክብል መሬት ኣየባኽን። እቲ ንመንደዲኡ ዝባኸነ ዕንጸይቲ ከኣ በቶም ዝተክኦም ሰብ ስለዝትካእ ምብራስ ኣግራብ’ውን ኣየኸትል። ኣብ ፓሪስ’ውን ኣብ መሬት ካብ ዝቕበሩ ብሓዊ ክነዱ ዝመረጹ ብዙሓት ሰሚዐ ኣለኹ። ካብ ብኽነት ዕንጸይቲ ናጻ ዝኾነ ዘመናዊ ምንዳድ’ዩ።
‘ሓመድ ኢኻ’ሞ ናብ ሓመድ ከኣ ትምለስ’ ዝብል ፍልስፍና ኣብ ሳምንታ ገለ ክፋሉ ጥራይ ቅኑዕ። ሰብ ሓመድ ጥራይ ኣይኮነ። ሓዊ፣ ንፋስ፣ ማይ…ወዘተ ዝኣመሰሉ’ውን ምልኣት ሰብነቱ’ዮም። እዚ ናይ ሳማንታ ሓሳብ ምሉእ ብምሉእ ዝኣምንክሉ ኮይኑ’ኳ እንተተሰምዓኒ ዘዕበየኒ ባህልን እምነትን ግና ፍርሒ ፈጠረለይ። ስለዚ ኸኣ ሰብ እንተስ ብህይወቱ እንተስ ብሞቱ ክንዲምንታይ መሬት’ዩ ዘድልዮ ዝብል ሕቶ ሊዮ ቶልስቶይ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ሕቶይ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
ሕጻን ተወሊዱ ኣሎ’ሞ ግዓት ክትበልዑ ዝብል ካብ ብሓንቲ ካብ ቀረብትና ዕድመ ካብ ዝልኣኸኒ ሰሙኑ ጌሩ’ዩ። ገዓት ምብልዑ ብዙሕ ዘብህገኒ እኳ እንተዘይኮነ፣ ናብ ስደት ካብ ዝወጻእክሉ፣ ኤርትራውያን ኣብ ውራያት ተኣኪቦም ርእየ ስለዘይፈልጥ ግና ኣብታ ዕለት እቲኣ ክርከብ ህንጡይ ነበርኩ። ካብ ማእከል ፓሪስ ብባቡር ናይ 40 20 ደቓይቕ ዘይከውን ርሕቀት’ዩ። ህጡር ሓጋይ’ዩ። ዝወርድ ውርጪ ከም ልብኻ ላዕልን ታሕትን ዘብል ኣይኮነን። ግና ኣብ ሰዓተይ ተረኺበ ኣለኹ። ቤት ብዝቑሎ ቡንን ብዝሃገገ ዕጣንን፣ ብወኻዕታን ጸዋታን ቆልዑ፣ መንእሰያትን ዓበይትን ፉሕ ፉሕ ክትብል’ያ ጸኒሓትኒ። ፓሪስ ደጊኣ’ደኣ’ምበር ውሽጠኣ ጸብጻብ ከተማ’ያ። ናይ ፓሪስ መንበሪ ኣባይቲ ከኣ ከሙኡ ጸበብቲ ምስ ምዃኑ፣ ነቲ ሙቀት ሙቀት’ዩ ወሲኽሉ። ብዛሕሊ ዝኸርደደት ፓሪስ፣ ኣብዛ ቤት እንተትኣቱ ተመነኹላ።
ኣብ ኩርናዕ ናይታ ቤት መቃምጦይ ሒዘ ኣለኹ። ገዛኢት ቦታ’ያ። ንነፍሲ ወከፍ ኣብታ ቤት ዝተረኽበ ሰብ ዓይንኻ መሊእካ ንምጥማት ይኹን ዕላላቱ ክትቖጻጸር እተኽእል ቦታ። ካብ የመንን ጸጋምን ዝውሕዙ ዕላላት መሊኦም’ዮም። መብዛሕቶም እቶም ዕላላት ኣብ ዝነበረ ዛሕልን በረድን’ዮም ዘተኩሩ። ምዕርግቲ ኣደ ድማ ቡን ናይ ምፍላሕ ሓላፍነት ወሲደን። ናውቲ ቡን ኣብ ምቅርራብ ተጸሚደን። ግደ ሓቂ ማዕረግ እተን ኣደ ኣብ መልክዐን ኣይነበረን። ባህላዊ ኣለባብስአንን ዘርኣያና ሓልዮትን ግና ንማዕረግ ኤርትራውያን ኣዴታት ዘንጸባረቀ’ዩ። ደሓር ከኣ ማዕረግን ግርማን ምስ መልክዕን ጽባቐን እንታይ ዘራኽብ ኣለዎ።
ቅድሚ ቡን ገዓት ክብላዕ ስለዘለዎ ዳርጋ ተዳልዩ’ዩ። ብኢዱ ክበልዕ ዝመረጸ ኣይነበረን። ግርማ ገዓት ብኢድ ክትገሓጥ እንከላ’ዩ፣ ኣብ ባህሊ ዓድና። ዘመነ ማንካን ፋርኬታን ኣርኪቡዋ ግና ኣብ ፓሪስ’ውን እንሆ ብደርዘን ማናኩ ተኸቢባ’ያ ቀሪባ። ኣተኩሮይ ካብ ናብታ ድሮ ዝፈራረሰት ገዓት ንላዕሊ ውሕልና እተን ኣደን ዘዋድድኣ ዘለዋ ቡንን ቀልበይ ሰሓበ። መንበረይ ስሒበ ኸኣ ኣብ ጥቃ’ተን ኣደ ክኸውን መሪጸ።
ኣደይ ቅዱሳን’የን ዝብሃላ። ናብ ፈረንሳ ካብ ዝስደዳ ዳርጋ 40 ዓመትን ቀሪቡ ኣሎ። ግፍሕ ዝበለ መኻፍቲ ኣፈን ንፍሽኽትአን ኣጋኒኑለን’ዩ። ወትሩ ሕጉስቲ’የን ዝመስላ።
ናይ ነገር ኣጋጣሚ መብዛሕትና ኣብታ ቤት ዝነበርና፣ ጉዕዞ ስደትና ፍርቁ ብእግሪ ፍርቁ ከኣ ብነፋሩት’ዩ። ብባሕሪ ዝሰገረ ኣይነበረናን። እንተስ ብባሕሪ እንትስ ብምድሪ፣ ስደት ምዃኑ ስለዘይተርፎ ግና፣ ብዛዕባ ጉዕዞ ስደትን ምረቱን ብዙሕ ኣካዕና።
ዓላ’የን እተን ኣደ። እናሻዕ እንክጥምተን ዝፈልጦ ሰብ’የን ዘዘኻኽራኒ። ኣብ መንጎ ካብ ዕላላትና ኸኣ፣ ቅድሚ ስደት ኣበይ ከምዝነበርኩ ሓተታ እሞ፣ ተመዲበ ዝሰርሓሉ ዝነበርክሉ ቦታ እንዳዜና ምዃኑ ሓበርኩወን። ዝበዝሐ ናብ ስደት ዘምርሕ ዘሎ መንእሰይ ኣባል ሰራዊት ምዃኑ’ዩ ግንዛበ ኣዘን ኣደ። ኣይተጋገያን ከኣ። ዋላ’ቶም እንዳዜና ዝተመደብና ጋዜጠኛታት’ውን ወትሃደራት ኢና ዝነበርና። ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሐይ መሳርሕተን ነበር ብሓደ ኢዶም እርሳስን ወረቀትን ብሓደ ኢዶም ከኣ ጠበንጃ ሒዞም ዝምክቱ ዘለዎ ጀጋኑ ምዃኖም ተዋዚናሉ ኢና።
‘እንዳዜና’የ ኔረ’ ዝብል ዕላል፣ እዘን ኣደ ክብልኦ ዝደልያ ተወሳኺ ነገረ ከምዘለወን ካብ ገጸን ከንብቦ ኣይጸገመንን። ምናልባት እንዳዜና ምስ ምንባርካ ብዙሕ ሰብ ብዙሕ ቀንጠመንጢ ይሓትት’ዩ።
እታ ሕቶ ናብ እዝነይ ከይበጽሐት ግና ምስ ኣደይ ቅዱሳን ክመሳሰለኒ ዝጸንሐ ሰብ ዘኪረ። ምስ ሕቶአን ተደሪባ ኸኣ ወይ ኣሕዋት’ዮም ወይ ከኣ ቀራባ ኣዝማድ ናብ ዝብል መደምደምታ በጻሕኩ። መደምደምታይ’ውን ቅኑዕ ነበረ።
ብኣካል ደኣ ኣይፍለጠን’ምበር ምስ ኣደይ ቅዱሳን ቅድሚ ናብ ፓሪስ ምምጽአይ ሌላ ጸኒሑኒ’ዩ። ኣውራ ሌላና ግና ምስአን ዘይኮነ፣ ምስቲ ኣብ ሓዝሓዝ ዘስርሖ ገዛ’ዩ። በዓል ክልተ ደርቢ ዘመናዊ ቤት ኣደይ ቅዱሳን መሰረት ካብ ዝተነብሮ ክሳብ ኣብ ኣጋ ምዝዛም ዝበጽሓሉ፣ ክልተ ወይ ሰለስተ ግዜ ተመላሊሰዮ’የ። ብጽባቐን ዘመናውነትን ናይቲ ቤት ከይተደነቕኩ ኣይተረፍኩን።
ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብመጠን እቲ ንመንግስቲ ዘርእይዎ ደገፍን ዘለዎም መጠን ገንዘብን ዝደለይዎ ብዝሒ ቤትን መሬት ክውንኑ ምኽኣሎም ናይ ዓይኒ ምስክር’የ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣስመራ፣ ክልተ ወይ ሰለስተ መንበሪ ኣባይቲ ንመዛወሪ ኸኣ ኣብ ባጽዕ ተወሳኺ ቤት ዝወነኑ ሰብ ወጻኢ ብኣካል’የ ዝፍለጥ። እዚ ገና ወኒኖም ዘይጸገብዎ መሬት፣ መን ይሕልዎ ኣይንታዮምን’ዩ። ግደ ሓቂ ሓደ ዜጋ ናብ ሃገሩ ከኣቱ እንተኮይኑ ርእሱ ዘጽልለላ መዕረፊት ክትህልዎ ቅኑዕ’ዩ።
መእተዊ ክኾነካ ዑና እናዳቦኻ ሓንቲ ቤት ስርሓላ እናበሉ ንሓደ ብኣካል ዝፈልጦ መቕርበይ ወግሐ ጸብሐ ድቓስ ዝኸልእዎ ኣብ ገጠር ዝምቕማቕቶ ኣቦ ኣለዉ።። መእተዊ ዘይብሉ ሰብ ዓዱ ንኽኣቱ ኣጸጋሚ’ዩ። ኤርትር ልዕሊ 20 ዓመታ ናጽነታ ካብ እትርከብ፣ ናብ ስደት ዝጓረት ደኣ’መብር ንዑናይ ዓዲ ዝብል ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ምስ ምዃኑ ኣሻቓሊ’ዩ።
ኣደይ ቅዱሳን ኣብ ስደት ኣስታት 40 ዓመታት ጸኒሐን’የን። እናሻዕ’ውን ናብ ኤርትራ እናተመላለሳ ነዛ ብምንዮት ዝሃነጽኣ ቤት ዓይነን መሊኤን ከምዝርኣያኣን ኣብ ውሻጥኣ ማሙቐን ከምዝሓደራን ብሓበን’የን ዘውግዓሉ። ቤተን ከም ናይ ኤምባሲ ሰራሕተኛታት ንዝኣመሰለኡ ወጻእተኛታት ከካርይኦ ምሕሳበን ግና ከየተሓሳሰበኒ ኣይሓለፈን።
ኣደይ ቅዱሳን፣ ብሰንኪ እዚ ቤት’ዚ ኣብ ቃኘው ምስ ዝርከብ ተጋዳላይ ሓወን ከምዝተቐያየማ ኣብ ፈለማ ሌላይ ምስቲ ቤት ሰሚዐ ኣለኹ። ክንድዚ ዝኣክል ቤት ሃኒጸን፣ ክልተ ክፍሊ ንሓወን ክልግሳሉ ዘይምድላየን ብዙሓት ቆልዑ ስለዘለወን’ዩ ዝመስለኒ ዝነበረ። ፍልጠትና ብኣካል ምስ ኮነ ግና ኣደይ ቅዱሳን ብሰፊሕ ቤት ደኣ’ምበር ብውላድ ሲ እዛ ዓለም በረኸታ ኣይለገሰትለንን።
ብሕጊ ፈረንሳ፣ ኣብታ ሃገር ዝነብር ዝኮነ ሰብ ዓይኒ ምድሪ፣ መሕጸብ ሰብነትን ክሽነን ዘጠቓለለት እታ ዝነኣሰት 3 ብ 3 ሜትሮ ዝዓቀና መጽለሊት ክረብ መሰረታዊ መሰሉ’ዩ። እቶት ዘለዎ 10 ሚእታዊት ካብኣታዊኡ ይኸፍለላ። ዝኾነ ኣታዊ ከምዘይብሉ ዝተረጋገጸ ሰብ ከኣ ክሳብ ርእሱ ዝኽእል፣ ኣገልግሎት ማይን ኤሌክትሪክ ደሚርካ ብናጻ ክሰፍራ ይፍቐዶ።
ኣደይ ቅዱሳን እሞ ኸኣ ኣርባዓ ዓመት ኣብ ፈረንሳ ዝተቀመጣን መሰል ጥሮታ ዘለወንን ግዳ ክንደየናይ ካብዛ መሰረታዊት መሰል መጽለሊት እትብሃል ቤት እትሰፍሕ ንምውናን ዘይክእላ። ኣብ ዓደን ክልተ ደርቢ ህንጻ ምስ ቪላን ሰርቪስን ብምውናን ክፍስሃን ከሳፍሓን’የም ዝመርጻ እዘን ክብርቲ ኣደ። ሓቀን ከኣ፣ ኣብ ዓድኻ ምስ ሰብካ ኣሳፊሕካ ብሰላም ምንባር ዘየመኒ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉዳይ መሬትን መንበሪ ኣባይትን ምስ ቤተሰብ ብሰላም ከንብር እንተኽእሉ ማለተ’ዩ።
ክንድዚ ዝኣከል ዓመታት ኣብ ስደት ጸኒሐን፣ ዘዝረከብኣ ሳንቲን እናጠራቐማ ዝሰርሕኦ ጽባቀን ስፍሓትን ዝወነነ ቤተን ፈለማ ምስ ገዛእ ርእሰን ከምዘራጸመን ካብ ፍልስፍና ዕላለን ዝተረዳእኩ መሰለኒ። “ክንድዚ ዝኣከል ቤት ስለምንታይ? ወረግ እንቋዕ ተሰርሐ ዓይነይ እኳ ጽቡቕ እርኢ። ኣብ ኣዝማዳይ ድማ ክብሪ እረክብ። እቶም ኣብ ቤተይ ዝነበሩ ኣዝማዳይ ይኹኑ ተኻረይቲ ድማ ከም ጎይታኦም የኽብሩኒ…..’ ባዕላዊ ሕቶን ርእይቶን ከይተሓዋወሰን ኣይተርፍን።
ኣብ ፈረንሳ ናይ ጥሩታ ግዜአን ስለዝኣኸለ፣ ካብ ስራሕ ክፋንዋ’የን ምዃነን ፍሽክ እናበላ’የን ዝደጋግማኣ። ንፈረንሳውያን ጥሩታ ምውጻእ ማለት፣ እኹል ግዜን ገንዘብን ንምዝንጋዕን ዕረፍትን ማለት’ዩ። ነደይ ቅዱሳን ጥሮታ እንታይ ማለት ምዃኑ ብልክዕ ኣይፈለጥኩን። ምናልባት ጠቕሊለን ናብ ዓደን ክኣትዋ’ሞ ኣብቲ ዝሃነጽኦ ቤት ከሳፍሓን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሽዱሽተ ወርሒ ናብ ፈረንሳ እናተመላለሳ ናይ ጥሮታ መሰልን ክረኽባን ዝብል ግምት’ዩ ዘሎኒ። ኣበየናይ ዓይነት ስራሕ ተዋፊረን ምንባረን ዝፈለጥክዎ ነገረ የብለይን።
“ብሕጊ ሰራሕተኛታት ፈረንሳ እቲ ዝወሓደ ወርሓዊ ደሞዝ ሓደ ምዱብ ሰራሕተኛ 1200 ኤሮ ስለዝበጽሕ፣ ብመሰል ጥሮታ 900 ኤውሮ ንወርሒ እንተረኺበን ኣብ ዓደን ከም ልበን ከገላብጠን’ዩ። ኣብ ልዕሊኡ’ውን ዝካረ ሰፊሕ ቤት ኣለወን። ኣደይ ቅዱሳን ናብ ዓደን ተመሊሰን እንተነበራ የዋጽአን’ዩ። ምዃን ከኣ እንታይ ክዓብሰለን? ነዛ ዓለም ካብ እግራ ክሳብ ርእሳ፣ ካብ ባሕራ ክሳብ ምድራ እንተዞርኣ ዶ ምሐሸን? ምዃን እቲ ውሽጣዊ ዕረፍቲ ዝህበንን ንድሌታተን ዘርውን ባዕለን ፈሊጠንኦ ኣለዋ።” ኣብ ዝብል ናይ ገዛእ ርእሰይ ህውተታ ኣተኹ። ካብ ሓልዮት ናይዘን ክንዲ ወላዲተ ዝኾና ኣደ ዝነቀለ ህውተታ’ዩ።
ክንዲ ወላዲተይ ዝኾና ኣደ ዝበዝሐ ዕድሚኤን ኣብ ስደት እሞ ኸኣ ብዘይ ውላድ ክብደቱ፣ ኣመና ኣጨነቀኒ። ዓድና’ሞ ብሩኽ እንድዩ፣ እቲ ህዝቢ ኸኣ ጥዑም ተፋቒሩ’ዩ ዝነብር፣ ውላድ ጎረቤት ተኾነ’ውን ውላድካ’ዩ ዝብል ሓረግ ንነዊሕ እዋን ዝሰማዕክዎን ዘዕበየንን’ዩ። ነዘን ኣደ ከምኡ ክኾነለን ተመነኹ። ቀዲመ ዝረኸብክዋ ሓበሬታ ግና መንበሪ ጨኒቕዎ ኣብ ቃኘው ተሰኽሲኹ ምስ ዝነብር ዘሎ ተጋዳላይ ሓወን ብሰንኪ እዚ ዝሃነጽኦ ሰፊሕ ቤት ክቓደዋ ዘይምኽኣለ ሰላም ከልኣኒ። “ዘዕርፋሉ ዕድመ ጥሮታ፣ ናብ ታዕታዕን ፈቐዶ ቤት ፍርድን ከይመላለሳ ደኣ ይስተረን።” ሰጋእኩ። ንነገሩ ኣብያተ ፍርዲ ኤርትራ’ውን ብጉዳይ ፍትሕን ውርሻ መሬትን ንዝተሃናኾቱ ሰብ ሓዳር፣ ኣዝማድን ቤተሰብን ካብ ምስሳይ ዝሓልፍ ካልእ ቁምነገር’ውን የብሉን።
ኣብ ምዕራባዊ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያ ዝብሃል ዞባ ኣሎ። ሓድ እዋን ኣብ ታሪኽ ንጉስ ብሪጣንያ ንጓል ንጉስ ፈረንሳ ስለዝተመርዓወ፣ ከም ኣካል ግዝኣቱ ስለዝጸንበሮ’ዩ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዞባ ብሪጣንያ እናተባህለ ዝጽዋዕ። ፈረንሳውያን እኳ ‘ብሪታኝ’ዮም ዝብልዎ። እዚ ቦታ’ዚ ኣውራ ዝፍለጠሉ ብመገሻ ባሕሪ። ኣብ ገማግም ናይቲ ናብ ኣትላንቲክ ውቅያኖስ ቦታ ንምርኣዮም ዝምስጡ ደሴታት ኣለዎ። ካብ ሓደ ኪሎሜተር ኣይርሕቑን’ዮም። እዞም ደሴታት እዚኣቶም፣ ባሕሪ ኣብ ዝገሸሉ ብእግሪ’ዮም ዝብጽሑ። ምጋሽ ባሕሪ ናይቲ ከባቢ ክሳብ 5 ኪሎሜተር ዝበጽሓሉ ግዝያት ኣሎ። ምልኣት ባሕሪ ድማ ናብ ደንደስ እተን ከተማታት እናተጸግዐ ንነበርተን ብመሳኹቲ እናተቀልቐለ ዘፋጥጠሉ ወቕቲ ውሑድ ኣይኮነን።
ኣብ ሓንቲ ካብዘን ደሴታት፣ ኣብ እዋን ማእከላይ ዘመን ‘ቅዱስ ሚኪኤል ዝተሰምየ ቤተክርስትያን ተሃኒጹላ’ዩ። ቤት ክርስትያን ቅዱስ ሚኪኤል- ሳን ሚሸል- ኣብ እዋን ምልኣት ባሕሪ ብማዕበል ብዝናወጽ ውቅያኖስ’ያ ትኽበብ። በጻሒኣ ካብ ርሑቕ’ዩ ዝፋነዋ። ባሕሪ ኣብ ዝገሸሉ ኸኣ በጻሕቲ በእጋሮም እናተጓዕዙ ናብ ውሻጠ እቲ ቤት መቕደስ ይበጽሑ። ባሕሪ ካብ መገሻኡ ከይተመልሰ ድማ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ሰዓታት ናብ መንቀሊኦም ይቐዳደሙ። ኣብዚ ቦታ’ዚ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሽዱሽተ ሰዓት፣ መገሻን ምልኣትን ባሕሪ ኣሎ።
ካብ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ሚኪኤል ወይ ሳን ሚሸል ብማዕዶ ተፈናቲተን ዝርኣያ ንኣሽቱ ደሴታት ብዙሓት’የን። ገሊኤን ናይ ብሪጣንያ ገሊኤን ድማ ናይ ፈረንሳ’የን። በቲ ናይ ፈረንሳ ወገን ብዙሕ ታሪኽ ዘለወን ክልተ ንኣሽቱ ደሴታት’ውን ኣለዋ። ንእሽቶ በን ዓባይ በ’የን ዝብሃላ። ፊደላት ግእዝ ኣብ ዝተማሃርክሉ እዋን፣ በ በጊዕ ክብሃል ደ’ኣምበር ንእሽቶ በ ወይ ዓባይ በ ዝብሃል ሲ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። እንሆ ኣብ ፈረንሳ ግና ይርእየን ኣለኹ። ናብዘን ደሴታት እተምርሓሉ መንገዲ በቲ ብዙሓት በጻሕቲ ንምዝንጋዕ ዝመርጽዎ ሳን ማሎ ዝተባህለ ገማግም ባሕሪ ፈረንሳ’ዩ። ሳን ማሎ ሓደ ካብቲ ሚልዮናት በጻሕቲ ሃገር ዘዘውትርዎ ምራዩ ዘብህግ ከባቢታት እታ ሃገር’ዩ።
ንታሪኽ ንእሽቶ በን ዓባይ በን ከም ኣቡጊዳ ዝሸምድድዎ ብዙሃት ገጢሞሙኒ ኣለዉ። ብፍላይ ደሴት ዓባይ በ፣ መቓብር ናይቲ “ዝሰፍሐ ዓለም እናሃለወኒ በእማን ኣብ ዝተሃንጸ ቤት ጸቢቡኒ ዝብለሉ ምኽንያት የሎን።” ዝብል ፍልስፍና ዝነበሮ ፈረንሳዊ ደራሲን ፖለቲከኛን ሻቶብርያን ኣሎ። ሻቶብርያን፣ ዝበዝሐ ህይወቱ ኣብ ስደትን ቃልሲ ንለውጥን ዘሕለፈ’ዩ። ኣውራ’ኳ ኣብ ግዜ ሰውራ ፈረንሳ። እጹብ ነቓፊ ናፖልዮን’ዩ ዝነበረ። ንናፖልዮን ምስ ኔሮ ብምውድዳር ዝጸሓፈሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ። እዚ ኣቦ ሮማንቲካዊ ስነ ጽሑፍ ፈረንሳ እናተባህለ ዝግለጽ ደራስን ፖለቲከኛን ምስ ዓባይ በ ፍቕሪ ኔርዎ’ዎ። ናብ ገማግም እቲ ዝዓበየሉ ባሕሪ ሳን ማሎ እናመጸ’ውን ኣብቲ ንማዕበል ከህድእ ተባሂሉ ዝተተኽለ ናይ ዕንጸይቲ ኣዕኑድ ከም ቆልዓ ይጻወት ምንባሩ ይዝንቶ።
ሻቶብርያን ብጽኑዕ ኣብ ዝሓመመሉ ድማ ሓንቲ ነገር ጥራይ’ዩ ለሚኑ። ንሳ ድማ ኣማሓዳሪ ሳን ማሎ ኣብታ ብፍቕራ ዝዓበደ ደሴት ዓባይ በ ክቕበር ክፈቕደሉ ነበረ። ኣማሓዳሪ’ውን ንምሕጽንታ እቲ ኣብታ ከተማ ዓቢ ዝና ዝነበሮ ሻቶብርያን ተቀቢልዎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኸኣ ነታ ኣብ እዋን ምልኣት ባሕሪ ባይና ንላዕሊ ዊጥ ዝበለት መቓብር ሻቶብርያን ንምርኣይ ሚልዮናት በጻሕቲ’ዮም ዝውሕዙ።
ኣደይ ቅዱሳን ታሪኽ ሻቶብርያንን ደሴታት እዛ 40 ዓመታት ዝተቀመጣላ ፈረንሳን እኹል ኣፍልጦ ብዛዕባ ምህላወን ርግጸኛ ኣይኮንኩን። ታሪኽ ገድሊ፣ እብ እዋን ቃልሲ ንሰውራ ዘበርከትኦ ወፈያታት፣ ናጽነት ምምጽኣ ዝፈተረለን ሓጎስን ካልእ ዕላላትን መሊኡወን’ዩ። ብናተንን ናይ ኩለን ኣዴታትን ደገፍ መጺኣ ዝብልኣ ናጽነት፣ ኣውራ ዝፈየደቶ ነገር እንትሃለወ ስደት ዜጋታታ ዋላ’ኳ እንተኾነ።
ዘሎ ስርዓት ንመሬትን ፖለቲካን ኣብ ሓደ ዘጣመረ’ዩ። ኣደይ ቅዱሳ’ውን ካብዚ መስመር’ዚ ክወጻ ኣይከኣላን። ናብ ኤርትራ ኣብ ዝተመላለሳሉ ሓያሎ ግዜ ዘዕግብ ምሕደራ ከምዘይሎ ተዓዚበን’የን። ብእዝነን ዝሰምዖ ወረ ሃገርን’ውን ሕማቕ ጥራይ’ዩ። ኣፈን መሊኤን ነቓፊቱ ክኾና ስኽፍታ ኣለወን። ኤርትራውያን ኣብ ዝተኣከበሉ ኣጋጣሚታት ዝበዝሐ ዕላሎም ሓደ ነቔፌታ ነቲ መንግስቲ’ዩ ሓደ ደገፍ’ዩ። ኣብዛ ብምኽንያት ልደት ሕጻን ኣብ ፓሪስ ተዓዲመላ ዘለኹ ኣጋጣሚ’ውን ከምኡ’ዩ። ኣደይ ቅዱሳን ግና ካብዚ ክልትኡ ናጻ ክኾና ዝደለያ መሰላ። ናብቲ ግሁር ዕላል ክስሕበን ዝደሊ ወገን፣
በዓል ክልተ ደርቢ፣ ቪላን ሰርቪስን ዝኣመሰለ ቤት ሃኒጸን፣ መቓብር ምዝካረን ንባዕሉ ፍልስፍና ኮይኑ ረኺበዮ። ኤርትራውያን ኣብ መሬት ዘለዎም ኣረኣእያ ብብዙሕ መልክዓቱ ከስተንትን ከኣ ሓጊዙኑ። እቲ ምስትንታን ቀጻሊ’ዩ። ኤርትራዊ ክንድምንታይ መሬት’ዩ ዘድልዩ?
ፅባሕ ቀዳም 24 ጥቅምቲ ዓለምለኸ መዓልቲ ፖሊዮ እዩ።ዋላ'ኳ ዕንቅፋትን ለበዳ ቫይረስኮሮናን እንተጋጠመ'ውን ዓለም ነዚ ኣብ ክልተ ሃገራት ጥራሕ ዝርከብ ዘልምስ ሕማም ንምጥፋእ ጉዕዝኡ ቀፂሉ ይርከብ።
ኣብ ሓደ እዋን ፖሊዮ \ሕማም ኣልምሲ\ ኣብ ዓመት ንኣማኢት ኣሽሓት ህፃናት የልምስ ነይሩ። ኣብ ኣፍሪካ ጥራሕ ኣብ ነፍሲ ወከፍ 75,000 ቆልዑ የጥቅዕ ነይሩ። ሎሚ እቲ ጉዳይ ከምኡ ኣይኮነን።
ዝማዕበላ ሃገራት ብክታበት ካብ ፖሊዮ ነፃ ዝወፃሉ ልዕሊ ሓምሳ ዓመት ኮይኑዎ ኣሎ።ኣብ 1988 ዓለምለኸ ተበግሶ ምጥፋእ ፖሊዮ ኣብ ምምዕባል ኣብ ዝርከባ ሃገራት ተመሳሳሊ ስራሕ ንምስራሕ ወሲኑ።
ማእለያ ዘይብሉ ወለንተኛነት፣ብሓገዝ ብዙሓት ትካላት ረድኤት ዓለምለኸ መሪሕነት፣ከባቢያዊ መሪሕነት ብዙሕ ስራሕ ወሲዱ። ቫይረስ ፖሊዮ ሎሚ ኣብ ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ጥራሕ ይርከብ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብሰንኪ ህውከትን ግጭትን ሰባት ብምምዝባሎም ዝተመዛበሉ ሰባት ኣብ ዘዕቖብሉ ከባቢ ድማ ትሑት ኣገልግሎት ጥዕናን ጽሬትን ስለዘሎ ኣብ ክልቲአን ሃገራት እቲ ቫይረስ ዳግም ተላዒሉ።
ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዞባ ምብራቓዊ ሜድትራኒያን ዳይረክተር ምጥፋእ ፖሊዮ ዝኾኑ ዶክተር ሓሚድ ሰይድ ጃፋሪ ብዙሓት ሰባት ኣብ ሓደ ከባቢ ተፃቢቦም ኣብዝነብርሉ እሞ ድማ እኹል ኣገልግሎት ጥዕናን ጽሬትን ኣብዘይብሉ ቫይረስ ፖሊዮ ክባዛሕ ጥጡሕ ባይታ ዝፈጥር እዩ ይብሉ።
ፖሊዮ ካብ ዓለም ንምጥፋእ ዝካየድ ወፍሪ ንምዕዋት ይቀራረብ ኣሎ።ዛጊት ዓብይ ስራሕ ተሰሪሑእቲ ሕማም ካብ ኣፈጋኒስታንን ፓኪስታንን እንተድኣ ተፀሪጉ ዘይጠፊኡ ብደረጃ ዓለም ዳግም ክባዛሕ እዩ።ቫይረስ ከመይ ክባዛሕ ከምዝኽእል ድማ ኮቪድ-19 ኣብነት እዩ።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብ`ቲ ክልቲኣዊ ርክብ፡ ኤርትራ ምስ ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ምትሕብባራ ብሓጎስ ከምዝተቐበልዎ ድሕሪ ምግላጽ፡ ምስ ከምኦም ዝበሉ ኣገባባት ጽምዶኣ ክተሐይል`ውን ጸዊዖም።
ገዥውን ኢሕአዴግን ጨምሮ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በመካከላቸው የሚካሄደው ውይይት በሚመራበት ሥርዓትና ደንብ ላይ ተወያይተው ተስማምተዋል።
"--ዘመን የራሱ ባህል፣ የራሱ እውነት አለው፡፡ ታሪክ እንደሚያስረዳን፤ የሰው ልጅ በለውጥ ሂደት አልፎ ፍላጎቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ ሰፍቶ የሳይንስና የፍልስፍና ዘመን ላይ ደርሷል፡፡ ዛሬ ነገሮች የሚዳኙት ፍልስፍና ካለ ብቻ ነው፡፡ ዛሬ ነገሮች እውነት ተብለው የሚፀድቁት ወይም ሀሰት ተብለው የሚወገዱት በምክንያት…
ባለፈው ሳምንት አሜሪካውያን ለ59ኛ ጊዜ መሪያቸውን መርጠዋል። የ78 ዓመቱ የደላዌር ሴናተርና የቀድሞ ምክትል ፕሬዚዳንት በሶስተኛው ሙከራ ተሳክቶላቸው በሀገሪቱ ታሪክ በዕድሜ የገፉ ተመራጭ ሆነዋል። በአንፃሩ ተፎካካሪያቸው ፕሬዚዳንት ትራምፕ፣ ውጤቱን ባለመቀበል፣ ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት ለመውሰድ እየዛቱ ይገኛሉ።ለመሆኑ በየአራት አመቱ የሚካሄደው ምርጫ…
‹‹ሰማይ ተቀደደ ቢለው፣ ተወው ሽማግሌ ይሰፋዋል›› አለ አፄ ቴዎድሮስ የጭካኔ ቅጣት የጀመሩት ወደ ሥልጣን ገና ሳይመጡ ነው፡፡ ከዱኝ ያሏቸውን ሽፍታ ጓደኞቻቻውን እግራቸውን እየጎመዱ ነው ያሰናበቷቸው፡፡ ደረስጌ ማርያም ላይ ዘውድ ጭነው ከነገሡ በኋላ አዋጅ አስነገሩ። አዋጁ አባት ያለህ በአባትህ ሥርዓት እደር፣…
እንዲህ እናድርግ፡- ልማትና እድገት ሶስት ምዕራፎች እንዳሏቸውና ሶስቱም ምዕራፎች የየራሳቸው ጄኔራሎች እንደሚኖራቸው እናስብ፡፡ እንደምታውቁት፣ “ወቅት” “የጎበዝ ያለህ! የመሪ ያለህ! የሰው ያለህ!” ብሎ ሲጣራ “የቁርጥ ቀን ጄኔራሎች” ሆነው ከተፍ፣ ከች የሚሉ ግለሰቦች ሁሌም አሉ፡፡ “የጊዜን ጥሪ” ከሌሎች ቀድመው ለመስማት ንቁዎች የሆኑ፤…
ግጥምን ሁሉም ሰው አንብቦ ለየራሱ የሚሰጠው ትኩስ ስሜት አለ፤ ወይ ይጠላል፤ ወይ ይወድዳል - ይላሉ የስነ ግጥም ሂስ ምሁር የሆኑት ኤስ ኤች በርተን፡፡ ይህ ግን ገና ድስቱ ምድጃ ሲነካ ነው፡፡ ደጋግመው ሲያጣጥሙትና፣ የቅመማውን ስልትና ይዘት ሲያጤኑ የሰውም ልዩነት፣ የጥበብም ቃና…
(የዛሬ 3 ሳምንት ምን ተጽፎ ነበር?) ከሕወሓት አመራር መካከል የትግራይ ሕዝብ፣ ከገዛ አገሩና ከወገኑ መለየት አለበት የሚል እምነት የያዘ ቢኖር፣ በሕገ መንግሥቱ መሠረት መጠየቅ ይችላል። ይህን ለማድረግ ጸብ አያስፈልግም፤ ጦርነት አያስፈልግም። ከሕግ ውጭ ሕዝቡን በውሸት ሰበካ ወደ ግጭት ለማስገባት መሞከር፣…
ይህ አይነቱ ትንበያ ፍጥረተ ዓለሙ ላይ የሚከሰቱ የአላህ ሱናዎች (ልማዳዊ አሰራር) በማስተዋልና ክትትል በማድረግ የሚመጣ ነው ማለት ነው ብለን መናገር እንችላለን?
ጥያቄ(35): ይህ አይነቱ ትንበያ ፍጥረተ ዓለሙ ላይ የሚከሰቱ የአላህ ሱናዎች (ልማዳዊ አሰራር) በማስተዋልና ክትትል በማድረግ የሚመጣ ነው ማለት ነው ብለን መናገር እንችላለን?
አዎን። ይህ ማለት ፀሐይ ወደ መጥለቂያዋ ስታዘነብል የዙሑር ወቅት ደርሷል ብለን እንደምንናገረው ማለት ነው። ፀሐይ ስትጠልቅ ደግሞ መግሪብ ሰላት ገብቷል ወዘተ …. ብለን እንደምንተነብየው ማለት ነው።
ርእሰ ሊቃነ-ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ሮማ ጳጳስ ፍራንሲስ ናይ ኣፍሪቃ መገሽኦም ኣብ ኬንያ ጀሚሮም። ዝቅጽል መገሽኦም ኡጋንዳን ሪፐብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ክኾና’የን።
ተሓለቕቲ ሰብዓዊ መሰላት እቶም ርእሰ ሊቃነ ጳጳስ ኣብዚ ዑደቶም ፖለቲካዊ መሰል ሰባት ክክበር፡ ሃይማኖታዊ ምኽእአልን መሰላት ውሁዳን ክኽበር ዝብሉ ዛዕባታት ክጸቕጥሉ ተስፋ ጌይሮም አለዉ።
ከሐገር ዉስጥ፤ ከአፍሪካ እንዲሁም ከአለም ትኩስና አዳዲስ መረጃዎችን ለማግኘት ሰብስክራይብ ያድርጉ:: ለአጫጭር እና ትኩስ መረጃዎች የፌስቡክ እና ቴሌግራም ቻናላችንን ይቀላቀሉ::
ዉድ የዩቲዩብ ቻናል ተከታታዮች ይህ ቻናል በየጊዜዉ የሚለቀቁ አዳዲስ እና ትኩስ የኢትዮጵያ ፤ ከአፍሪካ እንዲሁም ከአለም የተዘጋጁ መረጃዎች ሚቀርቡበት ቻናል ነዉ፡፡
የድሬዳዋ አስተዳደር የኮሮናቫይረስን ለመከላከል ዝግጅት ማድረጉን አስታወቀ። በቻይና የተገኘውና ወደ 13 ሃገራት የተስፋፋው የኮሮናቫይረስ ወደሃገራችን እንዳይገባ አስፈላጊውን ጥበቃ ለማድረግ ሀገርቀፍ ቀደመ ዝግጅት ተደርጓል ተብሏል።
የእነ ኦሊያድ መዝገብ ለዛሬ ታህሳስ 18/2010 በአዳሪ ተቀጥሮ የነበረው ቀሪ የአቃቤ ህግ ምስክሮችን ለመስማት በሚል ነው። በአዳሪ ቀርበው እንደሚሰሙ የተነገራቸው ሶሰት ምስክሮች እና አንድ በዛሬው እለት የቀረበ ምስክር በአጠቃላይ አራት የአቃቤ ህግ ምስክሮች መቅረባቸው ተረጋግጧል። አቃቤህግም የቀረቡት አራቱም ምስክሮቹ በተለያየ ጭብጥ የሚመሰክሩ መሆናቸውን አሳውቆ፤ በመጀመሪያ የምስክርነት ቃሉን የሚሰጠው ዘነበ የተባለ ምስክር መሆኑን እና ከ1ኛ ተከሳሽ ኦሊያድ በቀለ እንዲሁም ከ4ኛ ተከሳሽ ኢፋ ገመቹ ኢሜል ውስጥ ( 358 ገፅ ከኦሊያድ እና 27 ገፅ ከኢፋ ) የተገኘ ማስረጃ ሲወጣ የታዘበውን የሚያስረዳ መሆኑን በጭብጥነት አስመዝግቧል።
ምስክሩ (ዘነበ) የኮልፌ ክፍለ ከተማ የኢህአዴግ ድርጅት አመራር እንደሆነ እና በኦሊያድ እና በኢፋ ላይ ሊመሰክር መምጣቱን ፍርድ ቤቱ ባቀረበለት ጥያቄ መልሷል። በመቀጠልም ታህሳስ 5 ቀን 2009 ዓም ከሰአት 8 ሰአት ላይ ማእከላዊ ወንጀል ምርመራ ቢሮ ቁጥር 31 መገኘቱን፣ ከኦሊያድ በቀለ ከኢሜሉ የወጣ በኦሮምኛ የተፃፈ 358 ገፅ ፕሪንት ተደርጎ ሲወጣ 1ኛ ተከሳሽ ኦሊያድ የኔ ነው ብሎ ሲፈርም እሱም መፈረሙን፤ ፅሁፎቹን ምስክሩም ተከሳሹም እንዳላነበቧቸው፤ ፕሪንት የተደረጉት የተለያዩ የኦሮምኛ ፅሁፎች፣ ግጥሞች እና 3ት የኦሮምኛ ዘፈኖችን የያዙ ሲዲዎችም እንደ ነበሩ፤ ይዘታቸው ለሽብር የሚያነሳሱ እና በአንድም በሌላም ነውጥ ሊያነሳሱ እንደሚችሉ መረዳቱን፤ በሲዲው ላይ የነበሩት ዘፈኖችም በአንድም በሌላም ለሽብር እና ለብጥብጥ ሊያነሳሱ የሚችሉ መሆናቸውን፤ ከ4ኛ ተከሳሽ ኢፋ ገመቹ ኢሜል ውስጥም 27 ገፅ መውጣቱን፤ ተከሳሹ ከኔ የተገኘ ነው ብሎ ሲፈርም እሱም መፈረሙን፤ ሁለቱም ተከሳሾች ሲፈርሙ ነፃ እንደነበሩ ምስክርነቱን ሰጥቷል።
የኦሮምኛ ቋንቋ ሳይችል የሲዲዎቹን ይዘት እና ፅሁፎቹን ሳያነብ አጠቃላይ ይዘቱ ሽብር እና አመፅ ያነሳሳል ሊል የቻለው እንዴት እንደሆነ ከዳኞችም ከጠበቃም ጥያቄዎች ቀርበውለት፤ ከተከሳሾቹ ኢሜል ፕሪንት ሲደረግ በወቅቱ የነበረው መርማሪ ኦሮምኛ የሚችል በመሆኑ ከሱ እንደተረዳ ተናግሯል።
ምስክሩ ሲሳይ ስሜ እንደሚባል፤ ጉለሌ ክፍለ ከተማ የሞይቡን ምስጋኑ ቤት ሲፈተሽ ከወረዳ ሃላፊ የሆነ ሰው ያስፈልጋል ተብሎ እንደተጠራ፤ ቤቱ ሲፈተሽ ፦ዘጠኝ መፅሃፍት –ኦሮምኛ እና አማርኛ ፣ ቶሺባ ላፕቶፕ፣ ሁለት ሳምሰንግ ተች ሞባይሎች፣ ሶስት የባንክ ደረሰኝ፣ ሁለት የባንክ ደብተር ፣ ሲዲኤምአር ፣ ቀይ ፍላሽ እና ሁለት ሚሞሪ ካርድ ሪደር ሲገኝ ማየቱን ፤ ቤቱ ሲፈተሽ የፍርድ ቤት የብርበራ ፈቃድ ይኑር አይኑር እንደማያውቅ ገልፇል።
በሶስተኝነት የሚመሰክረው ጥላዬ ይርጋ እንደሚባል እና የሚመሰክረው ከ2ኛ ተከሳሽ ሞይቡኑ ምስጋኑ ኢሜል ውስጥ 27 ገፅ መረጃ ሲወጣ በማእከላዊ ወንጀል ምርመራ ቢሮ ቁጥር 31 ተገኝቶ የታዘበውን የሚያስረዳ መሆኑን አቃቤ ህግ አስረድቷል።
ምስክሩ ጥላዬ ይርጋ ቀርቦም ከማእከላዊ ስሙን የረሳው መርማሪ ኮማንደር ፖሊስ ደውሎለት ታዛቢ እንዲሆን ጠርቶት ታህሳስ 5/2009 8 ሰአት አካባቢ ቢሮ ቁጥር 31 እንደተገኘ፤ ከ2ኛ ተከሳሽ ኢሜል 37 ገፅ የቅስቀሳ ወረቀቶች ፕሪንት ሲደረግ ተከሳሹ የኔ ነው ብሎ ሲፈርም እሱም መፈረሙን፤ ተከሳሹ ፅሁፉን ሳያነብ እንደፈረመ፤ ፕሪንት ከተደረገው ውስጥ በአማርኛ የተፃፈው አመፅ የመቀስቀስ ዝንባሌ እንዳየበት፤ ተከሳሹ እና መርማሪው በአማርኛ ቋንቋ ሲግባቡ እንደነበር መስክሯል። የተከሳሽ ጠበቃ በመስቀለኛ እንዲታዘብ የጠራው መርማሪ ምን ብሎ እንደጠራው ጠይቆት፤ “ለስራ ጉዳይ እፈልግሃለው ብሎ ጠራኝ” ብሎ የመለሰ ሲሆን ተመሳሳይ ጥያቄ ከዳኞች ቀርቦለት “የምርመራ ስራ እንሰራለን እሱን ትታዘባለህ ብሎ ነው የጠራኝ” ብሎ መልሷል። ምስክሩ ተከሳሹ ሞይቦን ከመርማሪው ጋር በአማርኛ ይግባባ እንደነበረ በዋና ጥያቄ ሲጠየቅ መልሶ ነበር። አቃቤ ህግ በድጋሜ ጥያቄ “ተከሳሹ ከመርማሪው ጋር ምን ያክል ይግባባ ነበር?” ብሎ ላቀረበለት ጥያቄ፤ ተከሳሹ አማርኛ ብዙም እንደማይናገር እና ኢሜሉን እና ፓስወርዱን እንዲያስገባ መርማሪው ሲነግረው ብቻ በአማርኛ እንዳወሩ ገልፇል።
በመጨረሻ የቀረበው ምስክር በትላንትናው እለት ቀርባ ከመሰከረችው (አመለወርቅ ገመቹ) ጋር ተመሳሳይ ጭብጥ (3ኛ ተከሳሽ ቀነኒ ታምሩ የእምነት ቃሏን በነፃ ፈቃዷ እንደሰጠች የሚያስረዱ) መሆኑን አቃቤ ህግ ተነግሯል።
ምስክሩ ሳሙኤል ተሾመ እንደሚባል፤ የካቲት 16/2009 ለግል ጉዳይ (ጉዳዩን አልናገርም ብሏል) ማእከላዊ ወንጀል ምርመራ ሄዶ መርማሪ ታዛቢ እንዲሆን ጠይቆት ከጠዋቱ 4:00 ላይ ቢሮ ቁጥር 30 መገኘቱን፤ እዛም 3ኛ ተከሳሽ የሆነችው ቀነኒ ቃሏን ስትሰጥ እንደሰማ፤ የኦነግ አባላትን እንደምታደራጅ፣ ከደምቢ ዶሎ ቦንብ ለማምጣት መስማማቷን እንደገለፀች፣ ሰባት የደምቢዶሎ ልጆች በኦነግ አባልነት እንደመለመለች፣ ለሷ እና ለሰባቱ ክላሽ እንደሚያስፈልግ መናገሯን፣ ለኦነግየ ወጣቶች ድምፅ በዜና ዘጋቢነት ስትሰራ እንደነበር፤ የኦነግ አባላትን ስትመለምል የኦሮሞ ህዝብ እየተበደለ እንደሆነ እና መብቱን እንደተቀማ እየገለፀችላቸው መሆኑን፤ የመለመለቻቸውን ሰባት ሰዎች ስም እና ስልክ ቁጥር እንደተናገረች፤ እድሜዋን አድራሻዋን እና የቤተሰቧን ሁኔታ መናገሯን ነገር ግን እንደማያስታውሰው፤ እንዲሁም በምትፈርምበት ሰአት የመጨናነቅ እና የመፍራት ሁኔታ ይታይባት እንደነበር መስክሯል።
የተከሳሽ ጠበቃ ተከሳሿ እድሜዋን፣ አድራሻዋን እና የቤተሰብ ሁኔታዋን ብትናገርም ምስክሩ አላስታውሰውም ማለቱን አስታውሶ፤ የተቀሩትን ዝርዝር ጉዳዮች እንዴት ሊያስታውሰው እንደቻለ ጠይቆት ሲመልስ በወቅቱ የምትናገረውን ነገር ትኩረት ሰጥቶ ሲሰማ እንደነበረ ገልፇል።
አቃቤ ህግ በድጋሜ ጥያቄ ተከሳሿ ለምን የፍርሃት ስሜት እንደታየባት ምስክሩን ሲጠይቀው፤ “ፖሊስ ጣቢያ ማናችንም ስንሄድ የመረባበሽ ነገር ይኖራል፤ ነፃ አንሆንም።” የሚል ምላሽ ሰጥቷል።
በእለቱ የቀረቡት የአቃቤ ህግ ምስክሮች ተሰምተው በማለቃቸው መዝገቡን የሚያየው 19ኛ ወንጀል ችሎት ቀሪ የአቃቤ ህግ ምስክሮችን ለመስማት ተለዋጭ ቀጠሮ ለሚያዚያ 24 እና ለሚያዚያ 25/2010 ይዟል።
ሓጋዚ ፕሮፌሰር ወልደኣብርሃ ንጉሰ ምሁር ስነዜጋን ስነምግባርን ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ'ዩ። ንህሉው ኩነታት ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ንኣካታዒን ኣሰሓሓብን ኮይኑ ዝቕጽል ዘሎ ጉዳይ ውህደት ኢህወደግ፡ ነዚ ዝቃወም ዘሎ ህወሓትን ጸዊዕዎ ዘሎ ህጹጽ ጉባኤን፡ ብሓፈሽኡ መጻኢ ዕድል ኢህወደግን ክንምልከት ኢና። ኣብ'ዚ ዕላል ዝተኻተቱ፡* ኢህወደግ ዝብል ስም ድሕሪ ደጊም ዝደልዮ ኣሎ ዶ? ህወሓት ከ ነቲ ስም ክገድፎ ድዩ?* እቶም ናይ ኢህወደግ ወተሃደራዊ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ወዘተ ዝነበሩ ዓርሞሸሽ መሓውራትን ሃብትታትን መን ክወስዶም’ዩ?* ህወሓት ብደገፍ ህዝቢ ጥራይ ዘይኮነ ብኣጽዋርን ንብረትን ሓይሉ ክጸንሕ ኢሉ ሰሪሕሉ ድዩ?* "ብልዝብ ሓደ መዕለቢ እንተዘይረኺቡ ናብ ሓደገኛ ኩነታት ክኸይድ ይኽእል’ዩ፡ ማእከላይ መንግስቲ ክሳብ ሕጂ ናይ ምጉባጥ ስጉመቲ ኣብ ትግራይ ዘይወሰደ ናይ ተመጣጣኒ ስጉምቲ ግብረመልሲ ስግኣት ስለዘለዎ’ዩ፡"* ናይ ህላወ ሕቶ ኣብ ዝዕብልለሉ እዋን ነቲ ፖለቲካዊ ባይታ ኣየጽብቦን ዶ? እቶም ፍሉይ ሓሳብ ዘለዎም ተቓወምቲ ሰልፍታት ኣብ ውሽጢ ትግራይ ክስምዑ ይኽእሉ ዶ?“ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ራዲካላዊ ዝኾነ ናይ ፖለቲካ ኣሰላልፋ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ተቐባልነት የብሉን። ምናልባት ብውልቆም ደረጃ’ዮም እምበር ዘንጸባርቕዎ ዘለው እቲ ድሌት ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ንዕኡ ደጊፉ ጠጠው ዝብል ማሕበራዊ መሰረት የለን።”
የአዘጋጆቹ ማስታወሻ፤ ባለፉት ዓመታት ከህወሓት እየኮበለሉ የወጡ የቀድሞ አባላት በርካታ ናቸው። እንዳንዳቸው የሚወጡበት ምክንያት ቢኖራቸውም ህወሃትን በማጋለጥና ማንነቱን ለኢትዮጵያ ሕዝብ በማሳወቅ የአቶ...
በመድረኩ የተገኙት የትግራይ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል የዘንድሮ ዓመት ግንቦት 20 ሲከበር የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረስቦች ሀገሪቷ ከመፍረስ አደጋና ከአዙሪት እንድትወጣ አብረን ልንታገል ይገባል ብለዋል።
ለብዙ ዘመናት ድርቅና የአየር ጸባይ ለኢትዮጵያ የምግብ እጥረት ምክንያት ቢሆኑም ባሁኑ ወቅት አለም ላይ የሰፈነው የኢኮኖሚ ቀውስና የምግብ ዋጋ መናር እንዳባባሰው የአለም ምግብ ፕሮግራም የUnited States ተወካይ Allan Jury ተናገሩ።
የኢትዮጵያ መንግስት ለለጋሽ አገሮች በሚያቀርበው አመታዊ ሪፖርት ባለፈው የካቲት ወር 5.2 ሚሊዮን ህዝብ ዘንድሮ አስቸኳይ የምግብ እርዳታ እንደሚያስፍልገው ግልጿል። በአለም የምግብ ፕሮግራም የአሜሪካ ተወካይ Allan Jury ዘንድሮ ለ4.7 ሚሊዮን ህዝብ የእርዳታ እህል እንደሚያክፋፍል ተናግረዋል።
ኢትዮጵያ ውስጥ በተለይም በምስራቅ ሶማሌ ክልል በኦጋዴን ለረሃብተኞች ምግብ መድረሱን ለማረጋገጥ የነበረው ችግር ከመንግስት ጋር በመውያየትና የእርዳታ ማከፋፈያ ማእከሎችና ቅርንጫፍ ጣቢያዎችን በመመስረት ተስማምተን ተፈትቶአል ብለዋል።
የዓለም ምግብ ፕሮግራም ባለስልጣን በአገሪቱ የረሃበተኞችን ትክክለኛ አሀዝ የመግለጽም ችግር እንደነበርና አሁንም ቢሆን የእርዳታ እህል ከጂቡቲ ወደብ ወደ አገር ውስጥ የማጓጓዝና በተለይም ወደቡ በስራ ብዛት በሚጨናነቅበት ጊዜ የማከማቻ ችግር እንዳለ አብራርተዋል።
በአለም የምግብ ፕሮግራም የአሜሪካ ተወካይ Allan Jury በኢትዮጵያ የምግብ ችግር መፍትሔ ስለሚያገኝባቸው መንገዶችም ዘርዝረዋል። ዝርዝሩን ዘገባ በአማርኛ ማድመጥ ይችላሉ።
ቀባሪው የነገ ሞቱን በሟች ሞት እያየው፤ ዛሬን ሞቶ ባያድርም ሟችን ቀብሮት አሟሟቱንም አይቶታልና – ለዚህ ነበር እኒያ “አያልቅባቸው” አብናቶቻችን “አሟሟቴን አሳምረው” ማለታቸው። በሞታቸው ቋሚው እረፍት እንዳይነሳቸው፤ ሠላም እንዲሰጣቸው። ‘ኖረና ተሞተ’ን እንዳይተርትባቸው . . . አላስ! . . . ኦሮማይ!
እነሆ በዩቶፒያ ኢትዮጵያ ግና ‘ኖረና ተሞተ’ ተረት ሳይሆን ዕለት ተዕለት ዓመት ተዓመት ‘ለልማታዊው መንግሥት’ የሚከፈል ግብር ሆኗል። የምናብ ዓለሟን – ዩቶፒያ ኢትዮጵያ – የገነባው የትግራይ ነፃ አውጪ ግንባር ገዢ በበኩሉ ‘ሁሉ በእጄ ሁሉ በደጄ ሆኗል ፤ አሥራ አንድ በመቶ ሮኬታዊ ዕድገት ተመዝግቧል፤ ያለ ወደብ ማደግ መመንደግ ሲቻል ወደባችን ይመለስ እያላችሁ የቁራ ጩኸት አታብዙ፤ ሀብቱን በመቶ ሳይሆን በሚሊዮን የሚቆጥር ገበሬ ተፈጥሯል ፤ የንግድ መነሻ ካፒታል የፈለገ ሠፌዱን ይዞ ወርቅ ካለበት ሄዶ ማፈስ ይችላል፤ ኢኮኖሚያችን አስተማማኝ በመሆኑ እርዳታ ለጋሾች ሳይቀሩ ከኢትዮጵያ ላይ የርጥባን እጃቸውን ሰብስበዋል፤ በሀገረ ኢትዮጵያ በፖለቲካ አመለካከቱ የተነሳ ወህኒ የወረደ እስረኛ የለንም፤ በምድረ ኢትዮጵያ በብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች አንድነት ፤ ፍቅርና እኩልነት ላይ የተገነባ ፌዴራሊዝም መስርተናል፤ እና ወዘተርፈዎችንም ሁሉ ይላል።
ቅዠትና ዕውነት በዩቶፒያ ኢትዮጵያ ተደባልቀዋል። ዕውነቱ ቅዠት ሲባል ቅዠቱ ዕውነት ሆኗል። ሚሊዮን ወሚሊዮናት ሲራቡ ጥቂቶች ቁንጣን ያቁነጠንጣቸዋል። አእላፍ ታዛ ሲያጡ ጥቂቶች በፈጠሩዋት ዩቶፒያ ኢትዮጵያ በተንጣለለ ቪላ በተንቆጠቆጠ ‘ማንሽን’ ውስጥ ይኖራሉ። ባይሆንማ ኖሮ በዩቶፒያዋ ኢትዮጵያ እኒያ ሁሉ ግፉዐን በቆሼ ሱናሚ ታፍነው አያልቁም ነበር። ኮልፌ ቀራኒዮ ክፍለ ከተማ የህወሃት/ኢህአዴጓ ዩቶፒያ ኢትዮጵያ ተምሳሌ ናት፤ መስተዋት። በዕውኗ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን የህይወት መናኸሪያ ተምሳሌ። የቆሼ ተምሳሌነቱ በድፍን ኢትዮጵያ ውስጥ ቢሆንም ቅሉ በተለይ እና በአስከፊ መልኩ ግን በትግራይ ነፃ አውጪ ግንባር አፈሙዝ በምርኮ የወደቀው ህዝብ ህይወት ገፅታ ይንፀባረቅበታልና ወይንም ተንፀባርቆበታልና። (ፎቶው በኮልፌ ቀራኒዮ ክፍለ ከተማ የቆሼ ነዋሪዎች መኖሪያ ሰፈር ነው፤ ወይም ነበር)
እነሆ ደግሞ ቀጣዩ በዩቶፒያ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩት ዘመነኞች መኖሪያ እንጂ በሆሊ ዉድ ፊልሞች ወይም ለትንግርት የሚታዮት የናጠጡ ቢሊየነሮች መኖሪያ አይደለም፤ የሚገኘውም በኮልፌ ቀራኒዮ ክፍል ከተማ መሆኑን ልብ ይሏል። በአንድ ክፍለ ከተማ የሁለት ዓለም ነዋሪዎች ገፅታ !! * (ፎቶ 1)
እነሆ በዕውኗ አትዮጵያ ውስጥ የግፍና የሥቃዩ፤ የድህነቱና የዘር መድልዖው፤ የእስሩና የቶርቹ ፤ የምዝበራውና የፍንገላው ፤ የእናቶች ዋይታና የወጣቶች ሰቆቃ ጠርዙና ገደቡ ለፅሁፍም ሆነ ለስሚ ወይም ለንግግር ወደማይቻልበት ደረጃ ተሸጋግሯል። በተለይ በማዕከላዊ እስር ቤት ከአራቱም ማዕዘናት በታፈኑ ኢትዮጵያውያን ላይ እየደረሰ ያለው የበደል የሥቃይና የግፍ ጣራ ሰው የመሆንን ተፈጥሯዊ መለኪያዎች ሁሉ የጣሰ በመሆኑ አንደበትን ከፍቶ ለመግለፅ እንኳን አልተቻለም። ለዩቶፒያ ኢትዮጵያ ገዢዎች ግና ይህ ሁሉ የህልውናቸው ዘፈን ፤ የግዛት ዘመናቸው ግብር ፤ የጀግንነታቸው ኒሻን መሆኑ እንጂ ሌላ ትርጉም አይሰጣቸውም።
የዩቶፒያ ኢትዮጵያ አጋፋሪው የትግራይ ነፃ አውጪ ግንባር (ህወሃት) ስብሰብ ሰው ከመሆን የሰብዕና ተፈጥሮ መለኪያዎች ጠቅልሎ የወጣ የሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ያፈራቸው ሰዋዊ አውሬዎች ስብስብ ነው። የትግራይ ነፃ አውጪ ግንባር (ህወሃት) ባለሟሎች በዋናነት የተገኙትም – ከአማራው አብራክ የብሄረ አማራ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ (ብአዴን)፤ ከኦሮሞው አብራክ የኦሮሞ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦህዴድ)፤ ከደቡብ ብሄረሰቦች አብራክ የደቡብ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ደህዴግ) – ሲሆኑ እነሆ አጋፋሪያቸው ሲያስነጥስ እነርሱን እያሳላቸው፤ አጋፋሪያቸው ሆዱን ሲቆርጠው እነርሱን እያስቀመጣቸው፤ አጋፋሪያቸው ሲያዛጋ ከያብራካቸው የወጡትን ወጣቶች ግብር እያቀረቡ … ይኸው የትግራይ ነፃ አውጪ ግንባር (ህወሃት) ምሶሶ ሆነውና እንኮኮ ተሸክመውት ሩብ ምዕተ ዓመት አኑረውታል። በኢትዮጵያ ውስጥ ለተፈጠረው እልቂት ፤ ግፍ ፤ ሰቆቃ ፤ ቶርች ፤ የዘር ማፅዳት ፤ የሀገር ንብረት ዘረፋ እና ወዘተርፈዎች ሁሉ እኒህ የህወሃት ሎሌዎች ከህወሃት እኩል ተጠያቂዎች ናቸው። የቆሼው ዕልቂትም የህወሃትና የባለሟሉቹ ውጤት ነው።
በዚያ ቀነ ጎደሎ – ቅዳሜ መጋቢት 2 ፤ 2009 ዓ/ም ሌሊት – (መቼም ቢሆን ባለፈው ሩብ ምዕተ ዓመት ለኢትዪጵያውያን ሞልቶ አያውቅም) በዚያ የቆሼ ናዳ ታፍነው በሲቃ ያለቁትን ህፃናት፤ እናቶች፤ አረጋውያንና ወጣቶች ጣዕር እንደው ለሚሊ ሰከንድ እንኳ ሰቆቃውን በእዝነ ህሊና ለማየት የሚቻል ከሆነ እነሆ አንባቢ ሆይ ይህንን ታደርግ ዘንዳ እጠይቅኻለሁ……..አፍህን ግጠም አፍንጫህንም በሁለት ጣቶችህ ግጥም አድርገህ ያዝ እና ቆይ ……. ለምን ያህል ሰከንድ ቆየህ? ምን ተሰማህ? ልብህ ከደረትህ ልትፈነቀል ስትንደፋደፍ ደምህ ወዳናትህ ሲምዘገዘገ አልተሰማህም? ጭንቅ ጥብብ አላለህም? እንግዲህ በዚያ ድቅድቅ ጨለማ እንደጨለማ የጠቆረ ቆሼ አፍኗቸው መሪር በሆነ ሲቃና ጣዕር ታፍነው ያለቁትን ወገኖቻችንን ሞት እንደምን “ሞት” የሚለው ቃል ሊገልፅላቸው ይችላል?! አዎ ቀደምቶቻችንን መስማት ካቆምንና ታሪካቸውን ክደን ማዋረድ ከጀመርን አምስት አሥርታትን አስቆጠርንና አንጂ እነሱስ “አሟሟቴን አሳምረው” ብለው ነበር። ደግሞም እስከዛሬ ምሥጢሩ ያልሰረፀብንን ዘመን አይሽሬ ፍልስፍና እንዲህ በማለት አስተምረውን ነበር – እናት አባት ቢሞት በሀገር ይለቀሳል / እህት ወንድም ቢሞት በሀገር ይለቀሳል / ሀገር የሞተ’ለት ወዴት ይደረሳል?! – ለመሆኑ ያለ ምክንያት ይሆን እንዴ የተረቱት? “ኖረና ተሞት” መባሉስ ምሥጢሩ እስከምን ገብቶናል? ለመሆኑ እኛ ኢትዮጵያውያን (በተለይም በዚህ ዘመን) ኖረን እምንሞተው መቼ ነው?!
ዕውነት ነው የዕውኗ ኢትዮጵያውያን “ከሞቱት በላይ ከቆሙት በታች” (አበው እንዳሉት) ሆነን መኖር የጀመርነው በተለይና በዋናነት ዩቶፒያ ኢትዮጵያ ከተመሰረተችበት ዘመን አንስቶ ነው ፤ 1983 ዓ/ም። እነሆ ባሳለፍናቸው ሁለት ዓሥርታት ተኩል ቆሼ በህወሃት/ኢህአዴግ ዘመነ አገዛዝ የምንገኝበትን አኗኗራችንን እና አሟሟታችንን ማሳያ ሐውልታችን ሆኗልና ከቶም ሌላ ምሳሌ አናነሳም። ቆሼ ለታሪክ ነጋሪ ካበቃቻቸው አንዱ አሸናፊ እንዳለ የተባለ ወጣት ነው። እርሱ ያንን የቆሼን የሰቆቃ ህይወት ኖሮታል ፤ የቆሼን ቁጣ ግን አምልጧል። ቆሼ ተወልዶ ቆሼ መኖር ምን እንደሆን ለጋዜጠኛ ጌጡ ተመስገን እንዲህ ብሎታል።
“ክፉ ነው ደሃ መሆን (ለቆሼ ሠፈር ልጆች) የችግሩ ጥግ ቆሻሻ ላይ የላስቲክ ቤት ያሰራሃል፡፡ መሠረት ስለሌለህየሚያውቅህ የሚያስብልህ መንግስት አይኖርህም፡፡ ጥሩ መልበስ ንፁህ መብላት ያንተ የልብ መሻቶች አይሆኑም፡፡አንገትህን ደፍተህ ነገን ትናፍቃለህ፡፡ ተፈጥሮ ፊቷን አዙራብህ ስትፍጨረጨር ሠዎች በፈጠሯቸው ተልካሻ ምክንያቶችሕይወትህ ያልፉል፡፡ ቤትህ ተንዶ ማቅ ላይ ብትሆን እንኳን ጩኸትህን የሚሰማ አምቡላንስ እንጂ የሚያድን ወገንየለህም፡፡ ምክንያቱም አንተ ደሃ ነህ! ‹‹ምስኪን›› (ትርፍራፊ) እየበላህ ያደክ ፤ የተማርክ ደሃ ! ይሄ ነው የኔና የሠፈሬልጆች ኑሮ፡፡ ይሄም ኑሮ ሆኖ ይሄ ሁሉ ሃዘን ታዲያ ስለምን? … ዳሩ አንድ ቀን እንደ ሠው የምንታይበትና የምንኖርበትቀን ይመጣል፡፡ የሟቾቹ ቁጥር ከፍና ዝቅ ማለት አይጠቅመንም፡፡ … ለሞቱት ነፍስ ይማርልን ! … በጣር ላይ ላሉትምእግዚአብሔር ይሁናቸው፡፡ … ወይ ቆሼ ምግባችንም፤ ሞታችንም አንተው ትሆን ! …›› *(2)
ይሀ አንጀት የሚበላው ገለፃ የቆሼ ህይወት ገፅታ ነው። ይህ ደግሞ የሚሊዮናት ኢትዮጵያውያንም ህይወት ነፀብራቅ ነው። የዩቶፒያ ኢትዮጵያ ገዢዎችና ዝርያዎቻቸው ግን ይህንን ህይወት አያቀውቁትም። ለእነርሱና ለዝርያዎቻቸው የማይገባውን እንዲህ ያለ አኗኗርና አሟሟት መኖሩን ሰምተው ለሞቱት የሀዘን ቀን ቢያውጁም ሀዘኑ ተሰምቷቸው ኑሮውም ገብቷቸው ግን አይደለም። እነርሱ የሚኖሩት በዩቶፒያ ኢትዮጵያ ነውና!!
ቆሼ በዩቶፒያ ኢትዮጵያ ለሩብ ምዕተ ዓመት የሰፈነው የኢፍትሃዊው ዘረኛ አገዛዝ ውጤት ነው። በቆሼው ዕልቂት እንደ ሀገር እና እንደ ህዝብ ቅስማችን ተሰብሯል። ኢትዮጵያ ከዚህ የከፋ ቅስም ሰባሪ ሀዘን ሊገጥማት አይችልም። በዩቶፒያ ኢትዮጵያ የሰፈነው አግላይና ጨቋኝ፤ ግፈኛና ዘራፊ፤ እኩይና ጨካኝ ፤ ፀረ ኢትዮጵያና ፀረ ኢትዮጵያውያን … የጥፋቶችና የክፉ ተግባራት ሁሉ ቁንጮ የሆነ ሥርዐት ነው – የህወሃት/ኢህአዴግ ሥርዐት።
ይህ ሥርዐት ከወልቃይት እስከ ቦረና ከጋምቤላ እስከ ሐረር ሲገድል ሲያስገድል ሲያስር ሲያሳድድ ሲያፈናቅል ሲዘርፍ ሲያዘርፍ በንፁሀን ደም እየዋኘ በእናቶች እንባ እየታጠበ ሩብ ምዕተ ዐመት ጨርግዶ እነሆ ደግሞ ለሁለተኛው ሩብ ምዕተ ዓመት ሀሌታ ደርሷል። እነሆ ደግሞ የቆሼ ደም ይጣራል ፤ የሆራ ቢሾፍቱ ደም ይጣራል ፤ የወልቃይት ፀገዴ ደም ይጣራል ፤ የአኝዋኹ ደም ይጣራል ፤ የኮንሶው ደም ይጣራል … እንግዲህስ አይበቃንም እንዴ?! ወይስ ሰቆቃችን ገና ይቀጥላል ?!
በአገራችን ታሪክ ላይ ብዙ መጽሃፍት የተጻፉ ቢሆንም በዘመናዊ ጥናትና ምርምር ከቀረቡት ውስጥ በ1927 ዓም እአአ በእንግሊዝ አገር ውድፎርድ በተባለው ቦታ የተወለዱት የፕሮፌሶር ሪቻርድ ፓንክረስት ስራዎች ትልቁን ድርሻ ይይዛሉ።እኝህ የታሪክ ምሁር ለኢትዮጵያ ታሪክ ትኩረት የሰጡት ገና በወጣትነት ሳሉ ከወላጅ እናታቸው ከወረሱት አፍቅሮ ኢትዮጵያ በመነሳት ነው።እናታቸው ወ/ሮ ሲልቪያ ፓንክረስት ኢትዮጵያ በጣልያኖች በተወረረችበት ጊዜ ከአጼ ሃይለስላሴ ጎን በመሆን የኢትዮጵያን ጉዳይ በእንግሊዞች አእምሮ ውስጥ ሰርጾ እንዲገባና ለነጻነት ትግሉ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያበረከቱ የቁርጥ ቀን የኢትዮጵያ ወዳጅ ናቸው።በዚህ የኢትዮጵያ ፍቅር የተጠመቀው ልጃቸው ሪቻርድም የእናቱን ፈለግ ተከትሎ ለኢትዮጵያ ያለውን ፍቅር እስከመጨረሻው ባለው የብእር መሳሪያ ታሪኳን እየጎለጎለ/እያወደሰ ሲከላከልና ለተተኪው ትውልድ ሲያስተምር ፣ልጆቹንም ሄለንና አሉላ በማለት በስምና በግብር ከኢትዮጵያ ጋር አስተሳስሮ እንደሱ በአፍቅሮ ኢትዮጵያ የተራቸውን እንዲወጡ ያደረገ ትልቅ ምሁርና የኢትዮጵያ ባለውለታ ነው።ይህ ታላቅ የታሪክ ሰው በተወለደ በሰማንያ ዘጠኝ ዓመቱ ….….[ሙሉውን ለማንበብ እዚህ ይጫኑ] ——
የሰው መጨረሻው ሞት እንደመሆኑ ሞት በራሱ አያሳዝንም፣አሟሟቱ እንጂ፤ያለ ግዜው መቀጨት፣በአሳቃቂ ሁኔታ መሞት፣እውቀቱን ፣ልምዱን ችሎታውን ለሀገር ጥቅም ሳያውል ወይንም ጀምሮ ሳይጨርስ መሞት ወዘተ የሳዝናል ያስቆጫል፡፡ ሟች በህይወት በነበረበት ግዜ ለቤተሰቡ ምሰሶ ከሆነ ቤተሰቡ ለአንድ ሰሞንም ቢሆን ያዝናል፡፡ለሀገር ለወገን ጠቃሚ የነበረ ከሆነ ህዝብ ያዝናል፡፡ በእኛ ባህል ደግሞ ሰው ሲሞት ክፉው ደግ፣ ጨካኙ ሩህሩህ፣ ንፉጉ ቸር፣ ፈሪው ጀግና ተደርጎ ይነገርለታል የህይወት ታሪክ ተብሎ ይነበብለታል፡፡ ምን መጥፎ ቢሆን ሙት አይወቀስም፡፡ ሙት ወቃሽ አታርገኝ ይላሉ አበው ፡፡
የአቶ አሰፋ ጫቦ ሞት መርዶ የደረሰን ህመማቸውን ሳንሰማ መሆኑ አስደንጋጭ ነበር፣ ገለጥለጥ በሚል ርዕስ January 12, 2017 በጻፉት ጽሁፍ “ያጋራ ቤታችንን” ጨርሼ በ10 ቀን ውስጥ አደባባይ አዋጣለሁ። አማራና ኦሮሞየሚመለከት ነው የሚል Facebook ላይና ሌላም ቦታ ጠቃቀስኩ። ይህ እርግማንና ዘለፋ የተጀመረው ገናባልታየ፤ባልተነበበ ጹሁፍና አስተያየት ላይ ነበር።ያ ነው ይበልጥ የገረመኝ። ከማንውቀው ይሰውረን ማለት ይሆን ?ከምናውቀው ግን ከሸሸነው እውነት ሰውረን ነው? አውቀን የካንደነውን እውነት አታስታውሰን ማለት ይሆን? ይህንንደህና ያጧጧፍነውን ሥራና ገበያ ይሻማብናል ማለት ይሆን? ሥራ ያሰኘኝ በተለየ አንዳንድ ዲያስፖራው ኗዋሪዎችመተደዳደሪያም ወደ መሆን የተቃረበ የሚያስመስል ፍንጭ ስለሚታይ ነው። በተፈጠረው የሕዝብ አመጽ ሳቢያ ታዋቂሆነን፤አገር አውቆን ፣ፀሐይ ሞቆን፤ አንቱ የተባልንበትን ልታፈርስብን ነው የሚል ስጋት ፈጥሮ ይሆን? የሚል መላ ምትይፈጥራል። ” ብለውን ስለነበር 10 ቀኑ አልፎ ወራቶች በመቆጠራቸው አቶ አሰፋ የነገሩንን ምነው አዘገዩት የሚል ጥያቄ ለመሰነዝር ዛሬ ነገ እያልኩ ባለሁበት ሰአት ነበርና ሞታቸውን የሰማሁት በጣም ነው የደነገጥኩት፡፡
ከአቶ አሰፋ ጋር ያስተዋወቀችን ጦቢይ መጽሄት ከአስር አመት በፊት ሞተች፣ እነሆ ዛሬ ደግሞ በጦቢያ ያወኩት ያለፈበትን በድፍረት ይነግረን በጽሁፉ እንደ የፊልምና የትያትር ያህል ነገሮች በአይነ ህሊናችን ለማየት ያስችለን የነበረው ሰው የብእሩ ቀለም ሳያልቅ ሳይነጥፍ ብእር የሚጨብጠው እጁ በሞት ተሸነፈ፡፡ ቋሚ የእርሱም ወር ተራ እስኪደርስ ሟችን ሸኝቶ ነብስ ይማር፣ቤተሰብና ወዳጅ ዘመድን አግዚአብሄር ያጥናችሁ ማለት ነውና ወግ ልማዱ ነብስ ይማር!
የአቶ አሰፋ ጫቦ ሞት ዜና ከናኘ በኋላ ኢሳት ያነጋገራቸው አቶ ያሬድ ጥበቡ የተናገሩት ደግሞ በሁለት መንገድ በጣሙን የሚያሳዝንና በኢትዮጵያዊነት የሚያሳፍር ሆኖ ተሰማኝ፡፡ አንደኛው አቶ አሰፋ ታመው ሆስፒታል ተኝተው የሚጠይቃቸው ቀርቶ ታመው መተኛታቸውን ለወዳጅ ዘመድ የሚነግር ሰው መጥፋቱ ሲሆን፣ ሁለተኛውና ይበልጥ አሳዛኝና አሳፋሪው ነገር ለዚህ ምክንያት የሆነው እንደ አቶ ያሬድ ጥበቡ አገላለጽ የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት መሆኑ ነው፡፡ አንደኛ የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት የአንድ ሀገር ልጆችን እዚህ ደረጃ ማደረሱ ሁለተኛ ደግሞ ከአርባ አመት በላይ ቆይቶ አለማርጀቱ ያ ትውልድን የሚያስወቅስ መድረኩ ቢገኝም የሚያጠያቅ ይመስለኛል፡፡
አቶ ያሬድ እንደነገሩ አቶ አሰፋ የተኙበት ሆስፒታል በሚገኝበት ከተማ የሚኖሩት በአብዛኛው ኢህአፓ የነበሩ ሰዎች ናቸው፣ እግዜር ይማርህ ባይሉዋቸውም የሞታቸው ዜና የተነገረው በእነዚሁ ኢህአፓዎች ነው፡፡ አቶ አሰፋ ኢጭአት እንደነበሩ ነው የሚታወቀው፡፡ ሁለቱም በግዜው ሥልጣን ላይ የነበረው ደርግ ተቀዋሚዎች ነበሩ፡፡ ዛሬ ሲቃወሙት የነበረውም ደርግ እነርሱ የተሰለፉባቸው ፓርቲዎችም (ኢህአፓም፣ኢጭአትም፣መኢሶንም፣ወዝ ሊግም፣ ማልሬድም) የለሙ፣ ነገር ግን ሰዎቹ ቢያረጁም የጥላቻ ስሜታቸው አላራጅ ብሎ እስከ ሞት አብሮአቸው ይኖራል፡፡ በሁለት የተቀዋሚ ፓርቲ አባላት መካከል እዚህ ደረጃ የደረሰ እድሜ የማይሽረው ጥላቻ ከተፈጠረ በወያኔና በተቀዋሚዎች መካከል ያለው ሁኔታ ሊደንቀንም ሊያስገርመንም አይችልም፡፡ ግን የሳዝናል ያሳፍራል፡፡ ለመሆኑ ይህ መጠላላት ፋይዳው ምንድን ነው? ለማነውስ የሚጠቅመው? ምንድስ ነው ጥቅሙ? መስዋዕትነት ከፍለንለታል ለሚሉት በነበር ለሚያስታውሱት ዓላማቸውም ሆነ ምን አልባት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን ይመኙ ያስቡ ከሆነ ለዛ የሚያበረክተው አስተዋጽኦስ አለ?
ከወያኔ ጋር እርቅ እያሉ ከማላዘን ይህን እንደ መልካም ነገር ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተሸጋገረ ያለ እርጅና የማያስረጀው ስደት የማያስቀረው የአንድ ሀገር ልጆችን ለክፎ መድሀኒት ያልተገኘለት መጥፎ በሽታ ጸብና ቁርሾ ማስወገዱ ነበር ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ የሚሻለውም፡፡ ከእነ ጥላቻችሁ ወደ ሞት ከምትሄዱ በመጨረሻው ሰአትም ቢሆን ይቅር ተባባሉ፡፡
ለኢሳያስ አፈወርቄ እድሜ መራዘም ጸሎት የያዙ ሰዎች ተክሌ የሻዉ እንዲሞት ጸሎት መያዛቸዉን በአደባያይ እየደሰኮሩ ነዉ::ሳያፍሩ እና ቅር ሳይላቸዉ ተክሌ የሻዉ ደጋግሞ እንዲሞት በአደባባይ እየሰበኩ ነዉ:: ስለ ኢትዮጵያ እቆረቆራለሁ የሚል ቡድን የፖለቲካ ስራዉን ትቶ በአደባባይ ወጥቶ እክሌ ይሙትልኝ ይላል? በእግዚአብሄር ስራ ገብቶ እንዲህ ይፈተፍታል? ምን አይነት ጥላቻ ነዉ? ምን አይነት ስር የሰደደ ነቀርሳ ነዉ?
ሻቢያ የኢትዮጵያን ተቃዉሞ ለመቆጣጠር የማይፈነቅለዉ ድንጋይ አይኖርም::በኢትዮጵያ ተቃዉሞ ዉስጥ ጎላ ያለ ሰዉ ካዬ ከምድረ ገጽ አጥፍቶ እርሱ የጠፈጠፋቸዉን እና እርሱ የሚቆጣጠራቸዉ ሀይሎች ብቻ ገነዉ እንዲወጡ የማይሰራዉ ደባ የለም::እናም አሁን ተክሌ የሻዉ ጥቂት እየጎላ መጣ መሰለኝ:: እናም መጀመሪያ ተክሌ የሻዉ ይሙት የሚል ጸሎት በአደባባይ ተይዟል::
ተክሌ የሻዉን አናምነዉም::ኢሳያስ አፈወርቂን ግን እናምነዋለን ይሉሃል:: ተክሌ የሻዉ ደርግ ስለ ነበረ አናምነዉም ይሉህና::የኢትዮጵያን ክብር አዋርዶ ኢትዮጵያን ብትንትኗን ያወጣትን ኢሳያስ አፈወርቂን ግን የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅ ነዉና እመኑት ይሉሃል::ባንዳ ከባህሪዉ ሁሉ የሚያስጠላዉ እፍረትም የለዉምና ሳያፍሩ የኢሳያስን ሬሳ በአደባባይ ይዘዉ እየዞሩ እዉነተኛ ኢትዮጵያዉያንን ግን ይሙቱልን : ይጥፉልን ይሉሃል:: እዉነተኛ ኢትዮጵያዉያንን በደርግነት ይከሷቸዋል::
ደርግ ለኢትዮጵያ አንድነት ሲጋደል የወደቀ መንግስት ብሎም ወያኔን እና ሻቢያን ልክ ለማስገባት መከራዉን ያዬ የኢትዮጵያ ልጅ እንጅ የኢትዮጵያ ጠላት አይደለም::ደርግ ስህተት ቢሰራም ስህተቶቹን የሰራቸዉ ኢትዮጵያዊ ሆኖ ነዉ እንጅ እንደ ወያኔ እና እንደ ሻቢያ ኢትዮጵያን ለምጥፋት ብሎ አይደለም::
ኢሳያስ አፈወርቂ ለኢትዮጵያ አንድነት ሲጨነቅ ዉሎ ሲጨነቅ ያድራል ይሉሃል::ለኢሳያስ አፈወርቂ እድሜ መራዘም ጸሎት ያዙ::ለተክሌ የሻዉ ቶሎ መሞት ደግሞ እኛ እያሟረትን ነዉ ብለዉህ ቁጭ:: ጉድ እኮ ነዉ::
ለምደዋላ::እነዋለልኝን መልምሎ እና አሰማርቶ የአማራን ህዝብ እና የኢትዮጵያን ህዝብ ሆድና ጀርባ አድርጎ እስከዛሬ ድረስ መርዛማ ጽንሰ ሀሳብን በኢትዮጵያ ፖለቲከኞች አዕምሮ የጠቀጠቀዉን እና ወያኔን ጭንቅላታን ላይ ያስቀመጠብንን ኢሳያስ አፈወርቂን ሲማልዱ ዉለዉ ሲማልዱ የሚያድሩት ጸረ ኢትዮጵያዉያን ሀይላት እራሳቸዉን በኢትዮጵያ አንድነት ስም ጠርዘዉ ኢሳያስ አፈወርቂን እመኑት ተክሌ የሻዉን ግን አትመኑት የሚል ለቅሶ ያላዝናሉ::ኢሳያስ አፈወርቂ ለምዷል::እዉነተኛ ኢትዮጵያዉያንን ከኢትዮጵያ ተቃዉሞ በማስወጣት የኢትዮጵያን ፖለቲካ በምናምንቴዎች ቁጥጥር ስር እንዲሆን ማድረግ ለምዶበታል::አሁንም እንደዚያ ማድረግ የሚቻል እየመሰላቸዉ ዘጥ ዘጥ የሚሉ ሀይሎች አሁንም አፍርቷል::
ከስንቱ አስመሳይ እና ባንዳ ጋር እንዋጋ ጃል? ጠላት ላለማብዛት ብዙ ዝም ስንል እያንዳንዱን የሻቢያን ደባ የማናዉቅ መስሏቸዋል:: ለኢሳያስ አፈወርቂ እድሜ መራዘም ጾሎት ይዘዉ ተክሌ የሻዉ ግን ይሙት የሚል መዝሙራቸዉን በአደባባይ ለቀዋል::
የኢትዮጵያን ህዝብ በተለይም ደግሞ የአማራን ህዝብ እንዴት ቢንቁት ነዉ ግን ከተክሌ የሻዉ ይልቅ ኢሳያስ አፈወርቂን እመኑት እያሉ ሳያፍሩ ልሃጫቸዉን የሚያዘሩት?
ኃይሌ በኢትዮጵያ ብቻ የሚገኘውን ጤፍ (The Ethiopian endemic crop) ከወንድሙ ጋር በመሆን እና ከሆላንድ ባለሀብቶች ጋር በመመሳጠር ባለቤትነቱ በሆላንዳዊያን አንዲ መዘገብ አድርጓል፡፡ሀይሌ እና ወንድሙ ከሆላንድ ባለሀብቶች ጋር በፈጠሩት ሽርክና ጤፍን ከኢትዮጵያ ውጭ በማምረት እና በማሰራጨት ሀገሪቱ በዚህ ብርቅየ አዝዕርት ማግኘት የነበረባትን ጥቅም አሳጥቷታል፡፡
ኃይሌ በወቅቱ ስለዚህ ጉዳይ የወያኔውን ሪፖርተር ጋዜጣን ጨምሮ የተለያዩ ሚዲያዎች ጥያቄን ቢያቀርቡለትም መልስ ለመስጠት ፍቃደኛ አልነበረም፡፡ “የኢትዮጵያ የዘረመልህ ባንክ” የሚባለው ተቋም የስራ ኃላፊዎች እና ባለሙያዎች የኃይሌን ተግባር ቢቃወሙም፤ የህወሓት የዘረፋ ሸሪክ በመሆኑ ምንም የተባለው የለም፡፡ እንዲያውም ይህ ጉዳይ በVOA ቀርቧል፡፡
የኢትዮጵያ አንጡራ የተፈጥሮ ፀጋን የዘረፈው እና ያዘረፈው ኃይሌ፤ እንደ መደኃኔት በአለም አቀፍ ደረጃ ከሚሸጠው ጤፍ ላይ ሀብት እያካበተ ነው፡፡ በአለም አቀፍ ደረጃ አንድ ሀገር በብቸኝነት ላላት የተፈጥሮ ፀጋ ልዩ መብት የሚሰጥ የባለቤትነት መብት አለ፡፡ ኃይሌ ኢትዮጵያ ያሳጣት ይህንን ልዩ መብት ነው፡፡ የማምረት እና የመሸጥ ፍቃድ በመስጠት ብቻ ኢትዮጵያ በአመት ሚሊዮን ዶላርሮችን ማግኘት የምትችልበትን መብት ነው ያሳጣት፡፡
ሌላኛው የኃይሌ እና የወያኔ የንግድ ሽርክና “ማራቶን ሞተርስ” ነው፡፡ ይህ የኮሪያን ቅንጡ ተሽከርካሪዎችን የሚያስመጣው ተቋም ዋንኛ ሸማቾች የወያኔ መከላከያ ሚንስቴር መስሪያ ቤት ነው፡፡ ሌሎችም የወያኔ የመንግስታዊ ተቋማት ሸማቾች ናቸው፡፡ኃይሌ በአንድ ወቅት የመኪና ንግድ በወራት በመቶ ሚሊዮኖች የሚታፈስበት ነው ብሏል ለሪፖርተር ጋዜጣ፡፡ በመቶ ሚሊዮኖች የሚታፈሰው ለኢትዮጵያ ህዝብ ሸጦ ሳይሆን ለመንግስታዊ ተቋማት በተመቻቸለት የልዩ ተጠቃሚነት መብት ነው፡፡ በኢትዮጵያ አንደኛ የመኪና ሻማቾች የመንግስት ተቋም ተብየዎች መሆናቸው ግልፅ ነው፡፡
ኃይሌ ከሩጫ የተሸለመው ጥቂት ምሊዮኖች ነው፡፡ ከስፖንሰር የሚያገኘውም ቢሆን እዚህ ግባ የሚባል አይደለም ምክነያቱም ስፖንሰር የሚያደርጉት አለማከፍ ኩባንያዎች ኢትዮጵያ ውስጥ የሚያጓጓ የገብያ ድርሻም የላቸውም፤ ምርታቸውም ለአብዛኛዎቹ ተጠቃሚዎች የሚቀመስ ዋጋ አይደለም፡፡ የኃይሌ ሀብት ግን በቢሊዮኖች የኢትዮጵያ ብር ነው፡፡
ሌላው የሀይሌ ገራሚ ነገር ለአፍሪካውያን በተለይም ለኢትዮጵያውያን ያለው የተዛባ አመለካከት ነው፡፡ ይህንንም በBBC ላይ ለአፍሪካውያን ዲሞክራሲ አያስፈልግም ብሏል፡፡ ምክነያት እሱ ከጨቋኞች እና ከዘራፊዎች ጋር መሞዳሞድ ስለሚችል ነው፡፡
ከፌስ ቡክ እንድለይ ያስገደደኝ ነገር ክብሬ ስለተነካ ወይም ፎቶዬን ጥቂት ወረበሎች ለጥፈዉ ስም ለማጥፋት ስለሞከሩ አይደለም፤ እንደዛማ ቢሆን ኑሮ የግንቦት ሰባትና የወያኔ ቡችሎች ፎቶዬን ለጥፈዉ ለማሸማቀቅ በሞከሩ ጊዜ ነበር ከፌስ ቡክ ሆነ ከትግል አለም የምሰናበተዉ።ለማታዉቁኝ ጎንደሬ ነኝ፤ ከጎንደርም ከጀግናዉ የቆላ ወገራ ጸለምትና ሰሜን ጃናሞራ ህዝብ ለራበዉ እንጀራ ለጠገበዉ ጥይት ከሚሰጥዉ የተወለድኩ፤ በአማራነቴ ሆነ በኢትዮጵያዊነቴ የምኮራ ግለሰብ ነኝ።
እኔ አንድ ተራ ሰዉ ነኝ፤ ከኔ ክብር ይልቅ የአማራ ህዝብ ደህንነት በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚበልጥ እረዳለሁ፤ ይሁንና ከሁሉም ነገር ያሳሰበኝና ተስፋ ወደ መቁረጥ አዝማሚያ የወሰደኝ፤ የአማራዉ የራስ አድን እንቅስቃሴ፤ አማራን ከወያኔ መዳፍ ለማዳንና የራሱን ህልዉና ሆነ ጥቅም ለማስጠበቅ እንደሆነ ሳይሆን፤ ሆነ ተብሎ አማራዉ ኢትዮጵያን አፈራርሶ የራሱን መንግስት ለመመስረት ተደርጎ ሲቀርብ በመመልከቴና፤ ይህን ተግባር የሚያራምዱት በግንባር ቀደምት አማራ ነን ባዮች መሆናቸው ነዉ።
እንደሚታወቀዉ የአማራዉ ትግል በትግራይ ፋሽሽቶች ከተደቀነበት የጅምላ ጭፍጭፋ እራሱን ማዳን ትግል እንጅ ወያኔና የኦሮሞ ጽንፈኞች እንደሚፈልጉት ኢትዮጵያን አፈራርስ ትንንሽ ሃገሮች ለማቋቋም አይደለም። ሃ እራስን ማዳን ነዉ እንዲሉ አማራዉ መጀመሪያ እራሱን ከጥቃት መከላከል፤ ከዛም እንደሁኔታዎች በሂደት መስመር የሚያስዛቸውን ነገሮች የራሱን ጥቅምና ህልዉና በማይጋፋ ሁኔታ ማስያዝ ነዉ የሚሆነዉ።
በዚህም ሂደት ዉስጥ ከሌሎች ኢትዮጵያኖች ወገኞቹ ጋር በሰላምና ጥቅሙን በማይጋፋ ሁኔታ የጋር መንግስት መስርቶና ሁሉም በየመጠኑ ተወካይ የሚኖርበት፤ የህዝብ ድምጽ የተከበረበትና ሰዉ ሳይሆን ህግ ወይም ህገ መንግስት ንጉስ የሆነበት ስርአት መስርቶ መኖር የሚችልበት ሁኔታ ይኖራል፤ ያ ካልሆንነና አብሮ የመኖር በሩ ተዘግቶ፤የሁሉም ህዝብ ፋልጎት ተነጣጥሎ መኖርና የየራሱን ትንንሽ ሃገር መስርቶ መኖር ከሆነ ደግሞ አማራዉ የራሱን ሃገር መስርቶ ይኖራል።
ይህ ሁኔታ ወያኔ የከፈፍለህ ግዛዉ ተግባሩን ለማጠናከር የሚጠቀምበትና አማራዉ መሬትንህን ነጥቆ የራሱን ሃገር ሊገነባ ነዉ በማለት አማራ መንግስት እንመሰርታለን ባዮች በካርታቸው ባጠቃለሉት ህዝብ ላይ ከፈተኛ ቅስቀሳ እንዲያደርገና የነሱን ጸረ አማራ ድጋፍ ለማግኘት የሚጠቀምበት ነዉ፤ ስለዚህ እንደዚህ አይነት ሁኔታዎች እንዲኖሩና አማራዉ ኢትዮጵያን አፍርሽ ተብሎ እንዲቀርብ እየተደርገና ሌሎች የኢትዮጵያ ብሄሮች ከነበራቸው በላይ ከፍተኛ የሆነ ጥላቻ እንዲያሳድሩና; አማራ መጣብህ አይነት ማስፈራሪያ ወያኔ እንዲጠቀም እየተደረገ ነዉ።
በዚህ ላይ ወያኔ ካድሬዎችን በማሰለፍ አማራ መስለዉ እንዲሳደቡና በተለይም ከአማራ ህዝብ የማይጠበቁ ጸያፍና አሳፋሪ ቃላቶችን በመጠቀም የአማራዉ ስብስብ ተራ የወሮበላ ስብስብና በሌሎች አስተዋይ አማራዎች ድጋፍ እንደሌለዉ አድርጎ ለማቅረብ ከፈተኛ ዘመቻ እያደረገ ነዉ፤ ለዚህም ተግባሩ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ ብዙ የአማራ ልጆች የስድብ ባለሙያወች ሆነዉ ወጥተዋል፤ በተለይም የአማራ ምሁራንና በሳል ሰዎች ወደ ትግሉ ጎራ እንዳይቀላቀሉ ሆን ተብሎ የሚሰራ ተንኮል ነዉ።
ይህ የተሳሳተ ግንዛቤ ነዉ ምክንያቱም ጽንፈኞችን የሚፈራዉ በሌላ ጎራ ያለው ጽንፈኞ ሳይሆን፤ አብሮ የመኖር ፍላጎት ያለዉ ህዝብ ነዉ። በሌላ ጎራ ያለዉ ጽነፈኛማ የመገንጠል አላማ ስላለዉና አብሮ የመኖሩን ሰንሰለት የሚበጣጥስለት ከሌላዉ ጎራ ጽንፈኛ መኖሩ የራሱን ፍላጎት ያጎለብትለታል፤ ደስም ይለዋል፤ ህዝቦችን ለዘመናት አስተሳስሮ የኖረዉን መረብ ሌላ መጋዝ ይዞ የሚቆርጥለት ሲያገኝ እንዴት ነዉ የሚፈራ፤ ድግስ በድግስ ይሆናል እንጅ።
ወያኔ ሆነ ሌሎች አምባገነኖችን የሚያስፈራቸው በህዝቦች መካከል የሚኖረዉ የጠነከረ ግንኙነት ነዉ፤ ለዛም ነዉ ወያኔ ሁሌ በርግጠኝነት በአማራን በኦሮሞ ህዝብ መካከል ያለዉ ግንኙነት ምንም አይነት ጥንካሬ እንዳይኖረዉ በከፍተኛ ሁኔታ የሚሰራዉ፤ ምክንያቱም ሁለቱ ህዝቦች በጋር ጠላት ላይ ቢነሱ፤ የወያኔ ቀን ቁጥር እንደሚሆን ያዉቀዋል።
ለጽፈኞች መልሱ ጽንፈኝነት ሳይሆን፤ ጽንፈኝነትን ያጋለጠና የራስን ፍላጎት ያስጠበቀ ህዝባዊ ድጋፍ ያለዉ አቋም መያዝ ነዉ፤ ሁለት ተቃራኒ ሃሳብ ያላቸው መሳሳብ አይችሉም፤ ስለዚህ ይህ የጽንፈኛ አቋም ወያኔም ሆነ የ ኦሮሞ ጽንፎኞች የሚያስቡት ኢትዮጵያን አፈራርሶ ትንንሽ መንግስት መመስረት ህልም እዉን እንዲያደርጉ የሚረዳና ጽንፈኛ ተግባራቸውን በ አማራዉ ህዝብ ህጋዊነት እንዲያገኝ የሚረዳ አካሄድ ነዉ። እናነተም ተገንጠሉ እኛም እንገነጠላለን ነዉ ነገሩ።
ዋናዉ ቁም ነገር ግን ትንንሽ ሃገራት መመስረቱ ሳይሆን እንደ ኢትዮጵያ አይነት ክልሎች በዉል ያልታወቁበትና ህዝቦች ተሰባጥረዉ በሚኖሩበት ምድር ሃገር ምስረታዉ ቀጣይ የእርስ በእርስ ጦርነት እንደሚያስከትልና ሃብስ (Hobbes- war of all agisnt all) እንዳለዉ ጦርነቱ ሁሉም ከሁሉም ጋር የሚዋጋበት ይሆናል፤ ማለትም ቀጣይና የማያባራ ጦረንት ይገጥመናል።
አብሮ የመኖር ሁኔታ በርግጥ በ አብዛኛዉ የሚደገፍና በተለይም እንደ ኢትዮጵያ አይነት ድሃ ሃገር ህዝቦች አብሮ መኖሩ ከመበታተኑ ጠቀሜታ ይኖረዋል፤ ለዚህም ሁሉም ብሄሮች ተስማምተዉ የሁሉንም ጥቅም ማስጠበቅ የሚችልና አድል ኦ የሌለዉ፤ ሁሉም የየራሳቸው ተወካይ የሚኖርበት፤ አንዱ የ አንዱን ጥቅም የምያጋፋበት የጋር መንግስት መመስረቱ ወሳኝ ነዉ።
በዚህም የጋር መንግስት ምስረታ አማራዉ የራሱን ድርጅት ኑሮት ከሌሎች ጋር በወንድማማችነት የራሱን ጥቅም በማስጠበቅ የሚቀጥለበት ሁኔታ ይኖራል፤ ለዛም ነዉ አማራዉ በ አማራነት ተደርጅቶ የ አማራዉን ህዝብ ፍላጎት ማስጠበቅና አማራዉ ከጥቃት መከላከል የግድ የሚለዉ።
ይሁንና የ አማራዉ የብሄር ድርጅት መኖር የግድ የሚልና አማራዉ ከሌሎች ጋር በሚፈጥረዉ የጋር መንግስት የራሱን ድርሻ የሚወጣበትና ጥቅሙን የሚያስጠብቅበት ስለሆነ፤ የ አማራ ድርጅት መኖሩ ክርክር ዉስጥ የሚገባ አይሆንም።
አንዳንዶች ሃገር መመስረት እንደ ኬክ መቁረስ አቃልለዉ ሲያዩት እንመለክታለን፤ ይህ የተሳሳተ አመለካከት ብቻ ስያሆን፤ ግንዛቤ የጎደለዉ አ እሞሮ የሚያፈልቀዉ ቅዥት ነዉ።
ሃገር ምስረታ በተለይ ከስለጣኔ አለም ለተጣላዉ አፍሪካ ከባድ መሆኑን መረዳትና ሃገር መሰረትን ያሉት ኤርትራያኖች ለምን የ አዉሮፓንና የ አርብን መንገዶች እንዳጣበቡና፤ በሜድትራንያንና በቀይ ባህር ስንቶቹ ህየወታቸው እንዳለፈ መወቅ የግድ ይላል።
ሃገር ምሰረታ ብዙ ቅድመ ባንዴራ ማዉለበልብ ወይም መዝሙር መዘመር አይደለም፤ ነገር ግን ቅድመ ሁኔታዎች ያስፈልጉታል፤ ህዝቦች እራሳቸውን የሚያስችል ነገሮች መኖራቸውንና በተለይም አሁን አለም በካፒታሊስቱ ማርኬት ቁጥጥር ስር ባለችበት ሁኔታ፤ ከባርነት ሊያላቅ የሚችለ የሰዉ ሃይል ማለትም አምራችና ፈጣሪ የሆነ፤ ብሎም ብቁ የሆነ አንጡራ ሃብት ያስፈልጋል፤ ይህ በሌለበት ሁኔታ ሃገር ለመመስረት መሞክር በራስ ላይ ገመድ እንደ ማስገባት ይቆጠራል።
ወያኔ አማራዉን ጭራቅና ሰይጣን አድርጎ ላለፉት አርባ አመታት የሰራበትና አሁን ደግሞ አማራዉን እንደ ጸረ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያን አፍራሽ አድርጎ በማቅረብ የሌሎችን ብሄሮች ድጋፍ ለማግኘትና አማራዉን ነጥሎ ለመምታት ትልቅ ስራ እየሰራ ነዉ።
ባጠቃላይ የአማራዉን ትግል ለማኮላሽትና አማራዉን ለመነጠል ወያኔ በከፍተኛ ሁኔታ እየሰራ ስለሆነ፤ ለ አማራ ህዝብ እናስባለን የምንል ከስሜት በወጣ ሁኔታ ነገሩን በ አበክሮ መመልከትና፤ በተለይም አስተዋይ ሰዎች ያለዉን ሻጥር ከመጋረጃዉ በስተጀርባ መመልክት ጥሩ ነዉ።
ባለፈው ወር አካባቢ የቦርከና ድረ ገፅ ባለቤት የእለት ስራውን እያከናወነ እያለ ከሌላኛው የአለም ጫፍ ከወደ አውስትራሊያ አንድ አጠር ያለች መልእክት ትደርሰዋለች ። ይች መልእክት ቦርከና የመልእክት ሳጥን ውስጥ በገባችበት ሰአት በሌላኛው የአለም ጫፍ አንድ በሙሉ ጤንነት ላይ የሚገኝ ሰው ዳላስ ውስጥ ምናልባት ራሱ ያፈላውን ቡና ከሲጃራው ጋር እያወራረደ ይሆናል ወይም ደሞ ብዙውን ጊዜውን የሚያዘወትርበት ቤተ መፅሃፍት ቤት ውስጥ ይሆናል ። ሁለቱንም ልማዶቹን በጣም ይወዳቸዋል ። ይህ ሰው በሙሉ ጤንነት ይገኝ የነበረው አሰፋ ጫቦ ነበር ።
” ሰላም ጠና ይስጥልኝ ። ስሜ ግሪጎሪ ማኬንዚ ይባላል ። አቶ አሰፋ ጫቦ ጋር እንተዋወቃለን ። ሁለታችንም በዓለም በቃኝ እስር ቤት ጓደኛ ነበርን ። እባክህ የአቶ አሰፋ ጫቦን የኢሜይል አድራሻ ላክልኝ። ከምኖርበት አውስትራሊያ ወደ አሜሪካ ስለምጓዝ አሰፋን ማግኘት እፈልጋለሁኝ ። ሁለታችንም ስላረጀን የመጨረሻ እድሌ ሊሆን ይችላል ። ” ይላል
” ጋሼ አሰፋ ሰላም ነዎት ወይ? አንድ ግሪጎሪ ማኬንዚ የሚባል ሰው ከወደ አውስትሪሊያ ኢሜሎትን ጠየቀኝ ። ሰውየው በአለም በቃኝ እስር ቤት አብረን አሳልፈናል እያለ ነው ። ጓደኛየ ነበሩ ብሏል ። ግለሰቡን ያውቁታል ወይ ? ” በማለት ይፅፍላቸዋል ።
ከቀናት በኋላም አቶ አሰፋ ወደ ቦርከና በላኩት መልእክት ” ግሪጎሪ ማኬንዚ በስልክ እንዳገኛቸው እና ወደ አሜሪካ ሲመጣ ዳላስ ቴክሳስ ለመገናኘት እንደተቀጣጠሩ ይነግሩትና ። ” ምስጋና ጨምረው ይፅፉለታል ።
በወቅቱ ሁለቱ ግለሰቦች ሲገናኙ አቶ አሰፋ ጫቦ ምንም አይነት የህመምም ሆነ የድካም ምልክት ያልነበራቸው እና እንዲያውም ለእድሜያቸው በጣም ጠንካራ የሚባል ሁኔታ ላይ እንደነበሩ ነበሩ ።
በማግስቱ አቶ አሰፋ ጨቦ ታመው ሆስፒታል ሄዱ። አቶ አሰፋ ጫቦ የመጨረሻዋን ኤሜይል ለግሪጎሪ ፃፉ “በምግብ መመረዝ” ። እንደታመሙ እና ስለህመማቸው ስሜት በዝርዝር ከፃፉለት በኋላ ዳግም ሊያገኙት ያልቻሉበትን ምክንያት ሆስፒታል መግባታቸው እንደሆነ ገለፁለት ። ”
ከአውስትሪሊያ ወደ አሜሪካ አቶ አሰፋን ጫቦን ለማግኘት ብዙ ሺህዎች ማይል አቋርጦ ዳላስ የደረሰውና አብሮአቸው ራት የበላው ግሪጎር ማኬንዚ ምንም የሆነው ነገር የለም።
ከዚያ በኋላ አቶ አሰፋ ከሆስፒታል አልተመለሱም። የግሪጎሪ ማኬንዚን እራት ተከትሎ ወደ ሆስፒታል የገቡት አቶ አሰፋ ከሆስፒታሉ ድነው ሳይሆን የወጡት ህይወታቸው አልፎ ነበር ።
ለአለፉት 40 አመታት አቶ አሰፋ ጫቦ ከተለያዩ የፖለቲካ ሃይሎች ጋር ግልፅና ስውር ሽኩቻ ሲያደርግ ቆይቷል ። ዋጋም ከፍሎበታል ። ኢትዮጵያ ውስጥ እና በአካባቢው ያሉ የፖለቲካ ሃይሎች ወያኔ ፣ ኦነግ ፣ሸአቢያ ፣ ኢህአፓ እና መኢሶኖች አሰፋ ጫቦ ላይ ብዙ ክሶችን ፅፈውበታል ። እሱም የሚያውቀውን የድርጅቶችን ገበና ሳያቅማማ ሲፅፍ ነበር ። እነዚህ ፓርቲዎች በግለሰብ ደረጃ እንደ አሰፋ ጫቦ በእጅጉ የሚፈሩት አልነበረም፡፡ የሸአቢያን ፣ የወያኔንና የኦነግን ሴራ የሚያጋልጠው ፅሁፉ ፅፎ ካሰራጨና በመላው አለም መነጋገሪያ ከሆነ እንኳን ሁለት ወር አይሞላውም ነበር ።
አሰፋ ጫቦ በብሩህ አዕምሮውና በላቀ የእውቀት ደረጃው ብዙዎቹን ፖለቲከኞች በእጥፍ ድርቡ ያስከነዳቸው ነበር ፡፡ በዚህ የተነሳም አሰፋ ጫቦን ለአመታት ሲሰሩት የነበረውን ድብቅ ሴራ አውጥቶብናል ገና ወደፊትም ያወጣብናል እያሉ አጥብቀው ይፈሩትና አምርረው ይጠሉት ነበር ።
አሰፋ ጫቦ ጠንቃቃና የማስታወስ ችሎታ የነበረው አዛውንት ስለነበር በኢትዮጵያ ውስጥ እና በኢትዮጵያ ላይ የተሰሩ የድብቅ ሴራዎችን በጥንቃቄ ይዟቸው ኖሮ እያወጣ መጎልጎል ጀመረ ።
በመለስ ዜናዊ የውሸት ክስ ሀገር የተባረረው አሰፋ ጫቦ በአሜሪካ አገር በስደት መኖር ጀመረ፡፡ የተለያዩ የፖለቲካ ሃይሎች ግን በብዙ ሺ ኪሎ ሜትሮች ርቆ በሰው ሀገር የሚኖር ቢሆንም የአሰፋ ጫቦ ነገር እንቅልፍ ሊሰጣቸው እንዳልቻለ ብዙ ጠቋሚ ምክንያቶች ነበሩ ።፡ አቶ አሰፋ ጫቦ በተለያዬ ጊዜ በሚፅፋቸውና በሚያጋልጣቸው ድብቅ ሴራዎች “የቀን ቅዠት ሆኖ እያባነነና እያስበረገጋቸው እንደነበር ይታወቃል። ሌሎቹንም የተደበቁ ሴራዎች እየፃፈ እንደነበር ተናግሯል ።
እንደ ቆሰለ ጅብ የመበላላት አባዜ የተጠናወተው ነው ። ሸፍጡን እና ሴራውን ለመደበቅ አንዱን ገድሎ ስልጣኑን ማደላደል የተለመደ ነው ። ይሄ ለአመታት የተለመደ መርዘኛ ሂደቱን ቀጥሏል ። ከአንድ ሰሞን ከንፈር መምጠጥ ባለፈ “ ይሄ ሰው እንደት ሞተ? “ለምን ተገደለ?” በማን ተገደለ? ገዳዩ ለፍርድ ይቅረብ ወዘተ” የሚል ባህል የለንም ።
የአሰፋ ጫቦ ጉዳይ ገዳይ ተገዳይ ድራማ ያለበት መስሎ ይሰማኛል ፡፡ በዚህ የገዳይ ተገዳይ ድራማ ውስጥ ብዙ ተሳታፊዎችን መጥቀስ ይቻላል ። አሰፋ ጫቦ በብእሩ ጫፍ ያቆሰላቸው ብዙ ናቸው ። “የትዝታ ፈለግ ” በሚለው መፅሃፉ CIA ኢትዮጵያን ለማፍረስ ሱዳን ካርቱም ላይ መሰርቶት የነበረውን ጣቢያ አጋልጧል ።
“የተሰነይ ጉባኤ ” በሚለው ፅሁፉ ወያኔ ፣ሸአቢያ እና ኦነግ በኢትዮጵያ ላይ የሰሩትን ሴራ ለህዝቡ አሳውቋል ። ለወደፊቱም የሚያጋልጣቸው ብዙ ሚስጥሮች እንዳሉት እና እያዘጋጃቸው እንደነበር ነግሮናል ።
ስታሊን ከአባት ሀገር ያባረረውን ሊዮን ትሮትስኪ በብዙ ሺ ኪሎ ሜትሮች ርቆ በሰው ሀገር ሜክሲኮ የሚኖር ቢሆንም የሊዮን ትሮትስኪ ነገር እንቅልፍ ሊሰጠው ስላልቻለ በመጥረቢያ አስፈልጦ አስገደለው ። ወያኔ በኬኒያ እና በሱዳን የሚኖሩ ተራ ስደተኞች እረፍት ሲነሷት ወደ አገሮቹ ጎራ በማለት እንደምትገድል ይታወቃል ። CIA ም ቢሆን ጠላቴ ትንሽ ነው ብሎ አይንቅም ። ኦነግም አቶ አሰፋ ጫቦ በሚፅፋቸው መራራ ሃቆች ሲቆስል ኖሯል ። ዛሬ አሰፋ ጫቦን አጥተነዋል ነገር ግን ስለአሟሟቱ እንድንጠይቅ የሚያስገድዱ ብዙ ጥርጣሬዎች አሉ ። አሰፋ ጫቦ ተገደለ ወይስ ” ሞተ? ” ። ይሄ እንቆቅልሽ ይፈታ ዘንድ ሁላችንም መጠየቅ እና ትክክለኛውን መልስ ማግኘት አለብን ።
ጋሼ አሰፋ አገሩን አጥብቆ ይናፍቅ ነበር። “ሕልም ባየሁ ቁጥር፣ ሰመመን ባየሁ ቁጥር የኢትዮጵያ መሬት፣ የኢትዮጵያውያን ፊት ብቻ ነው የሚታየኝ” ብሎ ጽፏል። ይህም ሞቱን የመለጠ አሳዛኝ ያደርገዋል። ይህ የገፋፋቸው ወዳጆቹና ጓደኞቹ ቢያንስ ቀብሩን በኢትዮጵያ መሬት ለማድረግ በጎ ፈንድ ገንዘብ ማሰባሰብ ጀምረዋል።
ዶ/ር መረራ ጉዲና, ኢትዮጵያ እና የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ሊቀመንበር በማድረግ ረገድ ግንባር ቀደም የተቃዋሚ ቁጥር, እሱ በሽብርተኝነት እና ሌሎች የወንጀል ክስ ላይ የሙከራ ቆሞ ባለበት የፌዴራል ፍርድ ቤት መቅደም የተቃውሞ አቅርቧል.
ጉዲና ሁለት ሌሎች ሰዎች, ጃዋር መሐመድ, አንድ ታዋቂ የኦሮሞ ተሟጋች, እና በኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ዋና ዳሬክተር እና ብርሃኑ ነጋ ጋር ክስ ነበር. ክሶቹ የካቲት 23, 2017 ላይ ይታወቅ ነበር.
የአዲስ መደበኛ ዜና መተላለፊያውን በአሁኑ የተቃውሞ ጉዲና ያነሳው ጋር ዓቃብያነ ወደ የተቃውሞ ምላሽ ለመስጠት ያህል, ጉዳዩ ቅደም ግንቦት 4 ድረስ ከተበተነ ዘግቧል.
ዶክተር መረራ ፍርድ ቤት ወረቀቶች መሠረት ቤልጂየም እና የአውሮፓ ፓርላማ አድራሻ የሚያደርገውን ጉዞ የእርሱ ቀጠለ በእስር ምክንያቶች መሆን የለበትም በማለት ይከራከራሉ. እሱም ጉዞ ዓቃብያነ እጨነቃለሁ ሊሆን ክሶች አንዱ የሆነውን የአስቸኳይ ሁኔታ, በደል ጋር ምንም ግንኙነት ነበረው መሆኑን ታክሏል.
በተጨማሪም እርሱ restive ክልሎች ውስጥ ተቃውሞዎች ውስጥ መጨመር ለምን ነበር መሠረት የሆነውን መካከል ፀረ-መንግስት ማሰራጫዎች, ወደ ቃለ ለስፔን claimes ተከልክሏል.
ባለፈው ዓመት ታህሳስ ውስጥ የአውሮፓ ጉብኝት ጀምሮ ሲመለስ ላይ ተይዞ የነበረው የትምህርት እሱ ቀደም ሲል የአስቸኳይ ደንቦች ሁኔታ መመሪያችሁን ምክንያት ተካሄደ እንኳ በሽብርተኝነት ክስ ነበር.
እርሱ በጣም ለሕዝብ ተሳትፎ ብራሰልስ ውስጥ የአውሮፓ ህብረት ፓርላማ ላይ አንድ አድራሻ የመላኪያ ባይሆንም እንኳ ጉብኝት ወቅት ፀረ-ሰላም አባሎች ጋር ተገናኝቶ ሊሆን ይነገራል. እሱም አቃብያነ ማስረጃ ለመሰብሰብ ስንቀጥል ጊዜ በርካታ የዋስ ተከልክሏል.
የ እላፊ መስጠትን ትእዛዙ ፖስት አንጻራዊ ሰላም አገር ተመልሶ ሆኗል ይላል. ፓርላማ በቅርቡ ጥቅምት 2016 ውሳኔ ጋር የመጡትን ገደቦች በአብዛኛው ዘና በኋላ የአስቸኳይ ሁኔታ ይዘልቃል.
በተጨማሪም አገር አብዛኛዎቹ ክፍሎች ውስጥ የዘገየ ኢንተርኔት ጋር ግንኙነት መዳረሻ ዙሪያ ጉዳዮች አሉ. በአንዳንድ የአውሮፓ አገሮች ጋር ኢትዮጵያ ያላቸውን የጉዞ ምክር ከፍ ባደረጋችሁት ‘ሰላም መመለስ.’
ዋዜማ ራዲዮ- ዛሬ ሚያዚያ 17 ቀን 2009 ዓ.ም አለም አቀፍ ፕሬስ ኢንስቲትዩት ከቪየና በወጣው መግለጫ መሰረት እስክንድር ነጋ የግል ህይወታቸውን መስዋዕት በማድረግ ለንግግር ነፃነት የጎላ አሰተዋፅዎ ያበረከቱ ጋዜጠኞችን ለማክበር እና ለማወደሰ በየአመቱ የሚሰጠውን የዓለም የፕሬስ ነፃነት ጀግና ሽልማት እንዲሰጠው ተወስኗል። የሸልማቱ ሰነስርዓት በግንቦት 10 ቀን 2009ዓ.ም በጀርመን አገር ሃምቡርግ ከተማ ይከናወናል።
ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ተደላድሎ የጋዜጠኝነት ስራውን ከሰራባቸው አመታት ይልቅ የታሰረባቸው አመታቶች ይልቃሉ፡፡መንግስት ብቻውን ማሰር አልበቃ፣ አላጠግብ ሲልው ከነመላው ቤተሰቡ አስሮታል በ1997ዓ.ም።
እስክንድር ነጋ ብቸኛ ልጁንም ወልዶ ለመሳም እንድ ማንኛውም ዜጋ የታደለ አልነበረም፡፡ በአዲስ አበባ ቃሊቲ ማርሚያ ቤት ከማዶ በተለምዶ “የእምጫት” ቤት ተብሎ በሚጠራው የሴት እስረኞች ክልል ባለቤቱ ሰታምጥጥ እስክንድር ቀበቶውን ፈቶ አብሯት አላማጠም። ለብቻዋ እስር ቤት ውስጥ አምጣ እንድትወልድ የተገደደችው ባለቤቱ ጋዜጠኛ ሰርክዓለም ፋሲል በሰላም መገላገልን በወሬ ወሬ በሶሰተኛ ወገን ስማ እንጂ።
ልጁንም ክርስትና ለማስነሳት የሚያሰችል ወግ እና ማዕረግም አልደረሰው፡፡ ተወልዶ በአይኑ ያላየውን በእጁ ለማቀፍ የጓጓውን ልጁን ናፍቆት ብሎ የስየመውም ለዚሁ ነበር፡፡ ኢትዮጲያ ውስጥ በጋዜጠኝነት ሙያ እና ለንግግር ነፃነት መከበር ለሚደርስ በደል፣ ግፍ፣ መከራና ኢፍታዊነት የመጨረሻውን ፅዋ በትዕግስት በትህትና እንዲሁም በልዕልና ዜጎች የሚከፍሉትን የህይወት ዘመን ዋጋ እንድ ማሳያ ከሚሆኑ በርካታ ጋዜጠኞች መካከል አንዱና ዋንኛው ነው እስክንድር ነጋ፡፡
መስከረም ሶስት ቀን 2004 ዓ.ም ልጁን ናፈቆት ከትምህርት ቤት ወደ ቤት እያመጣ ሳለ በማዕከላዊ ወንጀል ምርመራ ፖሊሶች ከልጁ ፊት ተይዞ ለእስር የተዳረገው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ከታሰረ 2 ሺህ 35 ቀናቶች ተቆጥረዋል፡፡ የህግ ጠበቃ፣ የሃይማኖት አባት፣ ቤተስብ እንዲሁም ወዳጅ ዘመድ መንገደኛ እንዳይጠይቀው እገዳም ተጥሎበታል፡፡
በአሁኑ ሰዓት በአዲስ አበባ ቃሊቲ ማረሚያ ቤት እስኪርቢቶ፣ ወረቀት እና መፀሃፍ በጭራሽ እንዳይዝ የተከለከለው ጋዜጠኛ እስክንድር፣ ቃሊቲ አብረውት የከረሙ ሁሉ ስለመልካም ትህትናው፣ ለሰላማዊ ትግል ሰላለው ቆራጥነት እንዲሁም ከፍተኛ የፍትህ ጥማት በአንድ ቃል የሚመሰክሩ ቢሆንም መንግስት ግን እስክንድርን በሽብር ክስ ከመክሰስ ወደ ኃላ አላስቀረውም።
ጦማሪ እና ጋዜጠኛው እስክንድር ነጋ የሽብር ቡድን ተበሎ በፓላማ ከተሰየመው የግንቦት ሰባት ከፍተኛ አመራሮች ጋር በህቡዕ ግንኙነት በማደርግ፣ ሁከትና ብጥብጥ ለመፍጠር በማሰብ እና ቀሰቃሽ ፁሁፎቹን በመፃፍና በማሰራጨት የሚል ክስ በመንግስት ይመስረትበት እንጂ ወደ እስር ቤት እንዲገባ ዋንኛ መነሾ የሆነው የፀረ ሸብር አዋጁን መንግስት የተለየ ድምፆችን ለማፈን እንድሚጠቀምበት እስክንድር በተደጋጋሚ በመተቸቱ ነበር።
ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ የቀደሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የፀረ ሸብር አዋጁን አላግባብ በመጠቀም ጋዜጠኞችን እና ተቃዋሚዎችን ድምፅ ለማፈን እየተጠቀሙበት ሰለመሆኑ፤ ጋዜጠኛ ውብሸት ታዬ፣ ርዕዮት አለሙ እንዲሁም የኢትዮጲያ መንግስት ያሰራቸው ሁለቱ የስዊዲን ጋዜጠኞች ማርቲን ሽብዬ እና ጆሃን ፐርሰን የፀረ ሽብር አዋጁ ተገን በማደረግ መንግስት የንግግር ነፃነታቸውን ተጠቅመው በመፃፋቸው ለእስር እንደዳረጋቸው በተደጋጋሚ ተችትና አሰተያየት መሰነዘሩን ተከትሎ እርሱም ለእስር ተዳርጓል።
የጋዜጠኞቹን መታሰር አሰመልክቶ እስክንድር በጊዜው ለአለም አቀፍ ፕሬስ ኢንስቲትዩት “የጋዜጠኞቹ መታሰር የፍራቻን ዘር ለመዝራት በስሌት የተደረገ እስራት ነው፡፡ አምባገነኖች የሚተማመኑበት መቋሚያቸው በህዝባቸው ውስጥ ፍርሃትን መንዛት ነው” ብሎ ነበር።
ጋዜጠኛ ውበሸት ታዬ በከፍተኛው ፍርድ ቤት የ14 ዓመት እስራት ሲፈረድበት፣ ሁለቱ የሲውዲን ጋዜጠኞች ማርቲን ሽብዬ እና ጆሃን ፐርሰን ድግሞ አስራ አንድ አመት ተፈረዶባቸው ነበር፤ እስክንድር ነጋ ከሁሉም ከፍተኛ የሆነውን የአስራ ስምንት አመት ፍርድ ተሸክሟል።
የፌደራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት እስክንድር ላይ በ 2004 ዓ.ም የአስራ ስምንት ዓመት ፅኑ እስራት እና የአምስት አመታት ህዝባዊ መብቶች እግድ ቢጥለበትም የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የዘፈቀደ እሰራቶችን የሚመለከተው ክፍል የጋዜጠኛ እስክንድር እሰራት ዓለም አቀፍ ህግጋቶችን የሚፃረር እንድሆነ በመገለፅ እስራቱን ኮንኗል።
የፍርድ ቤቱ አሰራር ከፍትህ የአሰራር ስርዓት ውጪ በአሰፈፃሚው ኢህአዴግ እንድሚዘወር ለማንም ሰው ግልፅ ቢሆንም ሁለቱ የሲውዲን ጋዜጠኞች ማርቲን ሽብዬ እና ጆሃን ፐርሰን በይቅርታ እንዲፈቱ ገዢው መንግስት ሲፈቅድ ጋዜጠኛ ውበሸት ታዬ እና እስክንድር ነጋ ግን በዝዋይ እና በቃሊቲ እስር ቤቶች መንግስትን በፅኑ በመተቸታቸው ብቻ አመታትን ይቆጥራሉ።
“አምባገነኖች ፊት ለንግግር እና ለሃሳብ ነፃነት ሲል ያለፍርሃት በእውነት በመቆሙ እና ለዓላማው ፅናት ፣ የኢትዮጲያ መንግስት የፀረ ሽብር አዋጁን ተቃዋሚዎችን እና የተለየ አተያይ ያላቸውን ወገኖች ለማፈን እየተጠቀመበት ስለመሆኑ በድፍረት በመናገሩ ለዚህም ላሳየው ትጋት ተሸልሟል፡፡” ብለዋል በመገለጫቸው የአለም አቀፍ ፕሬስ ኢንስቲትዩት ዳይሬክተር ባርባራ ትሪዊኒፊ።
ሽልማቱ የእስክንድር ነጋ ጀግንነትን ለማሰብ፣ መንግስት በተደጋጋሚ የሚያደርስበትን ጫናና ጭቆና እንዲያቆም ለመጠየቅ እንዲሁም መንግስት እስክንድር ነጋን እና ሌሎች እንደ እርሱ ሃሳባቸውን በነፃነት በመግለፃቸው ብቻ የታሰሩ ጋዜጠኞችን እንዲፈታ ለማሳሰብ እና ለአለም አቀፉ ማህበረሰብ ኢትዮጲያ ለሰብዓዊ መብቶች መከበር የገባችውን ቃልኪዳን እንድታከብር ጥሪ እንዲያቀርብ ለማስታወስ ያለመ ነው።
የእስክንድር ነጋ ባለቤት ጋዜጠኛ ሰርክዓለም ፋሲል በበኩሏ እስክንድር የተሸለመውን ሽልማት አሰምልክታ በመግለጫው “ለመናገር ነፃነት የከፈለው ከፍተኛ ዋጋ በአለም አቀፍ መደረኮች ትኩረት ሰላገኘ እጅግ በጣም ደስ ብሎኛል። የሚከፈለው መሰዋዕትነት እንደሁ በከንቱ አልቀረም። “
“እርሱ በእስር ቤት የሚከፍለው ዋጋ እና መሰዋዕትነት ምንም እንኳን ለእኔ እጅግ አሰቸጋሪ ቢሆንም ሌሎችን ስለሚያበረታ እና ተከታዬችንም ሰለሚያፈራ ያሰደሰተኛል። ይህም ሽልማት የእርሱን ነፃነት የሚያፋጥን እና ለረጅም እስሩ መቋጫ እንድሚሆን ተስፋ አደርጋለሁ።”ብላለች።
ለንግግር ነፃነት መከበር ዝብ ለቆሙ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚሰጡ ከፍተኛ ሽልማቶችን ሁሉ በየዓመቱ የሚሸለመው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ መንግስት ለስምንተኛ ጊዜ ሲያሰረው በተቃራኒው በ2004ዓ.ም ፔን አሜሪካ ከተባለ አለማቀፍ ድርጅት በአደገኛ የመገናኛ ብዙሐሓን ድባብ ውስጥ ሆኖ በመፃፍ ላደረገው አስተዋፅዎ “የመፃፍ ነፃነት ሽልማትን” ስጥቶታል።
በታህሳስ 2005ዓ.ም ደግሞ የሂውማን ራይትስ ዎች የነፃ ንግግር ሽልማት አሸናፊ ነው። በ36ተኛው አለማቀፍ የፀሃፊዎች ፌስቲቫል ላይም እስክንድር ነጋ የፔን ካናዳ “የአንድ ስብዓዊነት ሽልማት” አሸናፊ ነው።
የአርባ ስምንት አመት ጎልማሳው ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ በመሰከረም ወር 2004 ሲታሰር አብሮት የታሰረው እና በጋራ ክስ የተመሰረተባቸው የቀደሞ አንድነት ለዲሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ምክትል ሊቀመንበርና የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አንዱዓለም አራጌም የእድሜ ልክ እስራቱን በአዲስ አበባ ቃሊቲ ማረሚያ ቤት እየገፋ ይገኛል።
ምሁራን የሆናችሁ ኢትዮጵያኖች እባካችሁ ለኢትዮጵያ አገራችን ስትሉ ዶር አብይን እርዱት ብቻውን ብዙ ስራ ለመሥራት ምን ያህል ከባድ ስለሆነ የእናንተን ድጋፍ ይሻል ይሄ ለውጥ እንዲቀጥል።አመሰግናለሁ።ከቀን ጅቦች በስተቀር ሁላችሁንም እወዳችሏለሁ።በርቱ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
ኦነግች እባካችሁ ለእግዚአብሄር ስትሉ ከድርጊታችሁ ብትቆጠቡ ጥሩ ነው።ዶ/ር አብይ በአንድነት ዙሪያ እየደከመ ኢትዮጵያኖችን ወደ አንድነት ለማምጣት ባለበት ሁኔታ እናንተ ደግሞ ከቀን ጅቦች ጋር ሆናችሁ ህዝቡን ለመከፋፈል አትሞክሩ።በጥቂት ጊዜያት ውስጥ በሰራው ስራ አለምን ያስደመመ ታላቅ መሪ የማይዋጥላችሁ ከሆነ ከቀን ጅቦች ጋር ተቀላቀሉ።የቀን ጅቦች እንደ ሸንቆራ አገዳ አኝከው ሲተፏችሁ ወይኔ አገሬ እያላችሁ ከማልቀሳችሁ በፊት ጭንቅላታችሁን ተጠቀሙበት።ሲጀመር አገሩን የሚወደውን ኢትዮጵያዊውን የኦሮሞ ህዝብ የዶ/ር አብይን ደጋፊ የሆነውን ህዝብ አትውክሉም።ሰለዚህ የትም አደርሱም። አማራንና ኦሮሞን መከፋፈል እንደማይቻል አብያችን ቢነግራችሁም የምትሰሙ አይደላችሁም።እንዴት ነው ጀርመን በተደረገው ዝግጅት ጀርመን ያለው በቀን ጅቦች የሚመራው በአሁኑ ሰአት የሚገኘው ኢምባሴ እናተንም በመተት የተበከለ ምግብ አበሉአችሁ ??????????????????????????????????????????????????????????????????????????? ስታሳዝኑ እግዚአብሄር ልቦና ይስጣችሁ።
ማንኛውም አገራችንን ኢትዮጵያ በሚመለከቱ ዝግጅቶች ለዚህ ለመጣው ለውጥ መስዋትነት ለከፈሉት ሁሉም ኢትዮጵያኖች ንግግሮች ከመተላለፋቸው በፊት በፀሎት አናስታውሳቸው
ለማያውቕ ታጠን ሚባል..... ሶርሰሪ ማጂክ........ የያዘች cybercriminal ቁጭራ ፍራቻን ብታለብሰኝ ኣዎ ኣዎ ብዬ የታጠንኩ ክፉ ጠረን ተሚያወጣው ነገር ና ኩል ተተዋበው ሰይጣናዊ ግዝት መሆኑን ሳልነግራት ፈጥሞ በየሱስ ስሚ ኣመኒ...
የ AU ኣባልነትዋ እንደተጠበቀ ሁኖ ኢትዮጵያ ወይንም ብላክ ቻይና ኣይነት ሶቨሪን ነገር በ ሁለት ሺ ሃያ ሰባት ከቻይና ሚሲዮነሪ ብቻ ወደ ኣንድ መቶ ኣምሳ ሺ ኢትዮጵያውያን ፍልፈሎች ወይንም ዩኒቨርስት ምሩቃን መላ ኣፍሪካ ውስጥ በቻይና ኢንቬስተሮች ብቻ ልክ እንደህንድ በንጂኔሪንግ ምናምን ፍረሽ ተዩኒቨርሲቲ ሳይውቀር ይቀጠራሉ ሬንዲንግ በሚባለው ስድሳ ፐርሰንት ያህሉ ግራጁወአት ኣዴገኛ ምላጭ ፕላትፎርም ልክ የኢትዮጵያ ያህል ወድያው ስራ ተፈላጊነታቸውን ጨምሮ ኢትዮጵያ ቢያንስ ኣስራ ዘጠኝ ወደ ሃያ ስድስት ኣየር መንገዶችን ታስተዳድራለች ማለት ነው::
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ግብፅ የህዳሴ ግድብን እንደምታፈርስ መናገራቸውን ተከትሎ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደርን በመጥራት ማብራሪያ ጠይቋል።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ገዱ አንዳርጋቸው በኢትዮጵያ ተቀማጭ የሆኑትን የአሜሪካ አምባሳደር ማይክ ሬይኖርን የጠሩ ሲሆን ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከሱዳንና ከእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትሮች ጋር በስልክ ባደረጉት ውይይት ስለ ግድቡ የተናገሩትን ነገር ማብራሪያ እንዲሰጡ ጠይቀዋቸዋል።
ዶናልድ ትራምፕ በስልክ ንግግራቸው “ግብፅ ግድቡን ታፈነዳዋለች” ከማለት በተጨማሪ ኢትዮጵያ የገነባችው የህዳሴ ግድብ “ውሃ ወደ ናይል እንዳይፈስ ያቆማል ማለታቸው ከእውነት የራቀና ስህተት ነው” ያሉት አቶ ገዱ “የህዳሴ ግድብ የናይልን ፍሰት አያስቆመውም” ብለዋል።
አቶ ገዱ አክለውም በግብፅና በኢትዮጵያ መካከል እንዲህ ጦርነት የሚያጭር ነገር ከተቀማጭ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት መሰማቱ የሁለቱን አገራት የቆየ ግንኙነትና አጋርነት አያሳይም እንዲሁም አገራቱን በሚገዛው የአለም አቀፍ ህግም ተቀባይነት የለውም ማለታቸውንም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መግለጫ አመላክቷል።
ሚኒስትሩ ኢትዮጵያ በሉዓላዊነቷ የመጣ ለማንኛውም ማስፈራራያ እንደማትንበረከክና አሁንም ቢሆን በአፍሪካ ህብረት በተጀመረው የሶስትዮሽ ድርድር ፀንታ እየሰራች መሆኑንም ለአምባሳደሩ መንገራቸውን ከውጭ ጉዳይ የተገኘው መረጃ ያስረዳል።
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በትናንትናው እለት ጥቅምት 13፣ 2013 ዓ.ም ሱዳን እና እስራኤል ግንኙነታቸውን ለማደስ የደረሱበትን ስምምነት አስመልክቶ ከሱዳን ጠቅላይ ምኒስትር ዐብደላ ሐምዶክ እና ከእስራኤሉ ጠቅላይ ምኒስትር ቤኒያሚን ኔታንያሁ ጋር በስልክ በተነጋገሩበት ወቅትም ነው የህዳሴ ግድብን ጉዳይን ያነሱት።
“ግብፅ በዚህ መንገድ መቀጠል ስለማትችል ሁኔታው አደገኛ ነው። ግብፅ የህዳሴ ግድብን ታፈነዳለች፤ አሁንም በግልፅ እናገረዋለሁ ግብፅ በድጋሚ ታፈነዳዋለች” በማለት በተደጋጋሚ የተናገሩት ትራምፕ “ስምምነት ለአገራቱ ባቀርብም ኢትዮጵያ ስምምነቱን ሳትቀበል ቀርታለች። አንደዚያ ማድረግ አልነበረባቸውም ይህ ትልቅ ስህተት ነው። በዚህም ምክንያት የምንሰጣቸውን ብድር አቁመናል። ስምምነቱን ካልተቀበለች በስተቀር ኢትዮጵያ ያንን ገንዘብ አታየውም ” ብለዋል።
“ውኃ ወደ ናይል እንዳይፈስ የሚያቆም ግድብ ገንብተዋል። ግብጽ ትንሽ በመበሳጨቷ ልትወቅሷት አትችሉም” በማለትም “ግብፅ የህዳሴ ግድብ እንዲገነባ መፍቀድ አልነበረባትም” በማለት ፕሬዚዳንቱ ተናግረዋል።
ይህንንም በማስመልከት የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት በግድቡ ዙሪያ የሚሰጡ ማስፈራሪያዎች ከመረጃ ክፍተት የሚነሱ፣ ውጤታማ ያልሆኑ እና የዓለም አቀፍ ሕግን የጣሱ ናቸው በማለት መግለጫ አውጥቷል።
የጠቅላይ ሚኒስቴር ዐብይ ጽህፈት ቤት የትናንት ማታውን የፕሬዝዳንት ትራምፕ አስተያየት ተከትሎ ማለዳውን ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው ኢትዮጵያ ከግድቡ ግንባታ ጎን ለጎን የናይል ውሃ ፍትሃዊ ክፍፍል ላይ ያላትን ቁርጠኝነት መግለጿን አመልክቷል።
የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ “የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ከሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር ጋር ያደረጉት ንግግር በግድየለሽነት የተሞላ ነው። ይህንን በማለቴ አዝናለሁ ግን ፕሬዚዳንቱ ስለሚያወሩት ነገር አያውቁም። ኢትዮጵያና ኢትዮጵያውያን እንዲህ ባለ ኃላፊነት በጎደለው አስተያየት ፍራቻ አይገባቸውም። ታሪክ ሁሉንም ያስተምራል” በማለትም መልእክታቸውን በትዊተር ገፃቸው አስፍረዋል።
Previous Post: ኦባንግ የትራምፕን የጦርነት አዋጅ ” ከዝንብ ቆሻሻ እንጂ ማር እንደማይጠበቅ ሁሉ፣ ከዝንብ ፖለቲካም መልካም ነገር አይወጣም ” አሉዋቸው
“አሜሪካ እንዲህ ያለ ቀላል ሰው የመረጠች ጊዜ ተዋርዳለች። አሜሪካ የገነባቻቸው ተቋማትና ዓለም ላይ የነበራት ክብር ወድሟል። አሜሪካ ተሰሚነቷ ላሽቋል። በጥቅሉ...
ብቀደሙ’ውን እንተኾነ ቅዱስ መርዓስ ኣይነበረን!!! ሓደ ሰሙን ኣቢሉ ይኸውን ኣብታ ኩሉ ዘይሰኣና ሃገርና ኤርትራ ሓደ ነገር ተኸሲቱ። ብርግጽ እቲ ተርእዮ መኣስ ይትኮስ ደኣ’ዩ ኔይሩ እቲ ሕቶ እምበር ከም ታይም ቦምብ ቲክ-ቲክ ክብል ዝጸንሐ ጉዳይ’ዩ። ሞላ ኣስገዶም ምስ 800 ዝኾኑ ሰዓብቱ ካብ ኤርትራ ዶብ ሱዳን ሰጊሮም ኣብ ገዳርፍ ኣትዮም። መንግስቲ ሱዳን ብዝገበረሎም ምትሕግጋዝ ከኣ ምስ ምሉእ ኣጽዋሮም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለዉ። ኣብ ጉዕዞኦም ምስ ወተሃደራት ኤርትራ እናተታኾሱ እናቐተሉን እናተቐትሉን ከም ዝሰገሩ’ውን ካብ ዝተፈላለየ ምንጭታት ሓበሬታ ክንግንዘብ ክኢልና ኣለና። ሕጂ’ውን ንሸውሃት ገባቲ ህግደፍ ንምርዋይ ኣሕዋትና ኣብ ዘይምልከቶም ጉዳይ ኣብዚ ኲናት’ዚ ንመስዋእትን መውጋእትን ተዳሪጎም ኣለዉ።