Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከጥቂት ደቂቃዎች በኃላ አቶ ዳዊት ቀደም ብሎ ''በአሜሪካ ያሉት ተቃዋሚዎች ከ 9 እስከ 10 የሚሆኑ ናቸው'' ያለውን እረሳው መሰለኝ ''የሚቃወሙት በኢሳት ዙርያ ናቸው'' አለ እና የማይገናኝ ነገር ማውራት ጀመረ ''የኢሳት አማካሪዎች እነ ካሳ ከበደ እና ሻለቃ ወልደ ጊዮርጊስ ናቸው'' በማለት አስቂኝ ንግግሩን ቀጠለ።አላማው ''ኢሳት የደርግ ነው'' የሚል መልዕክት ለማስተላለፍ ነው።እዚህ ላይ ልብ ማለት ያለብን ሁሉንም ነገር ደርግ ደርግ እያላችሁ ደርግን የማያውቀውን ትውልድ ደርግን አስወድዳችሁት ይሄው ባለፈው ግንቦት በሊብያ ላለቁት ወገኖቻችን አዲስ አበባ ሰልፍ የወጡ ወጣቶች ''መንጌ ና!'' እያሉ እንዲዘፍኑ አደረጋችሁ።ኢሳት ደርግ ነው ካሉ ደርግ ጥሩ መንግስት ነበር።ብለው የሚያስቡ ኢህአዴግ ከገባ የተወለዱ ብዙ ወጣቶች አሉ።ዛሬ አቶ ዳዊት ኢሳትን የሚያማክሩ የደርግ ከፍተኛ ባለስልጣናት ናቸው ሲል ተሰማ።እዚህ ላይ ግን ህወሃት የቤላሩስ የአየር ኃይል አብራሪ እየቀጠረ ሀገር እየጠበኩ ነው የለን የለም እንዴ? በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት የደርግ መኮንኖች ያላቸውን በልመና ከየሀገሩ እየሰበሰበ አማክሩኝ ማለቱን አቶ ዳዊት አላወቁ ይሆን? ኢሳት የሚተዳደረው በሕዝብ የምመከረውም በሕዝብ መሆኑን በአንድ ወቅት አቶ ዳዊት በምድረ አሜሪካ ስለ ኢሳት ታላቅነት በአሜሪካ ለኢሣት በተዘጋጀ መርሃ ግብር ላይ እንዲህ ብሎ ነበር ''ኢሳት ሲጀምር ሀገር ቤት ነበርኩ።መንግስት የተገለበጠ ነበር የሚመስለው።ትልቁ ትግል መሆን በሚድያ ነው።ኢሳትን መደገፍ አለብን'' ብሎ ነበር።የአቶ ዳዊትን ከሁለት ዓመት በፊት ውዳሴ ኢሳት ያሰሙበት የፊልም ድርሳን ለመስማት ይህንን ይጫኑ።
የዛሬ የኢቲቪ ፕሮግራም ቀጠለ። አቶ ዳዊትም እንዲህ አለ '' እነኝህ (ተቃዋሚዎችን ማለታቸው ነው) ዜግነት የቀየሩ ናቸው እና ስለ ኢትዮጵያ ምን አገባቸው?''። ዳዊት አሁን 'ወጥ' ቢጤ እረገጠ።አቶ ዳዊት ጋዜጠኛ በመሆኑ በመጠኑም ቢሆን የውጭውን ዓለም አይቶታል የሚል ያነበብኩ መስሎኝ ነበር። በምሳሌ ላስረዳው መሰለኝ።ለመረጃ ያህል በውጭ ሀገር ብዙ ኢትዮጵያዊ ''የአምነስቲ ኢንተርናሽናል'' አባል አለ።እኔም እራሴ አባል ነኝ። አምነስቲ በርማ ለታሰረው ለማላውቀው ወንድሜ ድምፄን እንዳሰማ ይጠይቀኛል።ጠይቆኛልም።እኔም ሳላቅማማ ድምፄን አሰማለሁ፣ፔቲሽን እፈርማለሁ፣ ካስፈለገ ሰልፍ እወጣለሁ።ሌላ ምሳሌ ልጥቀስለት በኖርዌይ ቀይ መስቀል አባልነቴ ደግሞ ለሶርያ ሕፃናት በኦስሎ ጎዳና ''የሶርያ ሕፃናትን እርዱ'' እያልኩ ገንዘብ አሰባስቤ ሰጥቻለሁ።እና እንደ አውራ አምባው ዳዊት በአንዱ ክፍለ ዓለም ያለው ጉዳይ ሌላው ዓለም አያገባውም ሊለን ነው።ትውልደ ኢትዮጵያዊ ስለ በርማ ነፃነት፣ስለ ሶርያ ሕፃናት እልቂት አያገባውም ሊለን ነው።
የዳዊት በእርግጥ ደፈር ይላል።ዳዊት ትውልደ ኢትዮጵያዊው እትብቱ ስለተቀበረባት ኢትዮጵያ አያገባውም የሚል የትምክህት ንግግር ነው በማን አለብኝነት ያሰማን።አቶ ዳዊት ይህንን ዘመን አለፍነው እኮ! አሸባሪ እና ህዝብን በጎሳ የሚከፋፍል መንግስት ከስልጣን መውረድ አለበት ብሎ መጮህ ዓለም አቀፍ ግዴታን መወጣት ነው።አይደለም በደሉ የተፈፀመበት ሀገር ተወላጅ ቀርቶል ዳዊትን የምጠይቀው ኢህአዴግ/ህወሓት ለምንድነው አንዴ ሱማሌ፣ሌላ ጊዜ ደቡብ ሱዳን የኢትዮጵያን ወጣቶች እየላከ በጦርነት የሚማግደው? በእዚህ አነጋገር ፕሬዝዳንት ኦባማም አፍሪካ ህብረት ላይ ቆመው የአራት ኪሎ ቅምጥሎችን ''ስልጣን ልቀቁ ለአዲሱ ትውልድ አስተላልፉ'' ብለው እስከአንገታቸው የነገሯቸው ኢትዮጵያዊ ሆነው እንዴ? አቶ ዳዊት ዓለም ተቀየረ። አራት ኪሎዎች በጎሳ ሲከፋፍሉት ዓለም አንድ ሆነ።እዚህ ላይ ፕሬዝዳንት ኦባማ ሉሲን ካለነገራቸው የጎበኙት የጎጥ ፖለቲካ ድንቡሽት ላይ እንደተሰራ ለወቅቱ ባለሥልጣኖቻችን ለመንገር መሆኑን መጠርጠሬን መደበቅ አልችልም።ሉሲን ከጎበኙ በኃላ በንግግራቸው ''ሁላችን ቅድመ ምንጭ ሉሲ'' በማለት የጎጥ ፖለቲካን ''አንድነት 101'' ኮርስ መስጠት እንደፈለጉ የገባን ገብቶናል።
ዳዊት ግን አቶ ኦባማን እርስዎ አሜሪካዊ ነዎት ስለ አፍሪካ ምን አገባዎት ብሏቸው ይሆን? ይህ ማለት አቶ መለስ የሱማልያ ፓስፖርት ነበራቸው።ይህ ማለት በስህተት ነው ጠቅላይ ሚኒስትርነታቸው ማለት ጋር እኩል ነው።
በእዚሁ የቅዳሜው ኢቲቪ ፊልም ላይ ዋሽንግተን መጥቶ የተወቀሰ ባለስልጣን ሁሉ እንዳይቀር የተባለ ይመስል አቦይ ስብሃትም ታድመው ነበር። ለሚሉት ነገር ጠያቂ እና ተቆጪ የሌለባቸው አቦይ ስብሐት ''እነኝህ ሰዎች (ተቃዋሚዎች ማለታቸው ነው) የሚናቁ አይደሉም'' ብለው ፈርጠም ብለው ተናገሩ።የአቦይ ይሻላል።ቢያንስ አቦይ በተደጋጋሚ መግለጫ የሚሰጡበትን ኢሳትን አልተሳደቡም። ተቃዋሚዎችን የሚናቁ አይደሉም ሲሉ ግን የተቃዋሚዎችን አቅም እንደሚፈሩትም ከፊታቸው ይታይ ነበር።
በእዚሁ ፊልም ላይ አስቂኝ የኢቲቪ አዘጋገብም ትመለከቱ እና አሁን ማንን ነው የሚያታልሉት? የሚያስብል ትዕይንት ታያላችሁ።ቴሌቭዝኑ የኦባማን ንግግር እየቀነጠበ ሲያቀርብ የአፍሪካ ህብረት ንግግራቸውን አንዲት ቃል አላሰማም።የአፍሪካ ህብረት የፕሬዝዳንት ኦባማ ንግግር አሁንም ድረስ በአምባገነኞቹ ጆሮ በምሽትም ያስገመግማል መሰል።በጣም ሲፈሩት ያስታውቃል።ኢቲቪ ፕሮፓጋንዳ አልተሳካለትም። አቦይ ስብሐት፣አቶ ሬድ ዋን እና የሱማልያው ክልል ፕሬዝዳንት ተጠያቂነት አለባችሁ ያሉ አክትቪስቶች በአሜሪካ ሆቴሎች በግልፅ ሲጠይቁ ለኢትዮጵያ ሕዝብ አሳየው።የኢትዮጵያ ሕዝብ ደግሞ ''ለካ እዚህ አንበሳ ትመስላላችሁ ውጭ ስትሄዱ ግን...'' እንዲል አደረገው።በነገራችን ላይ አክቲቪስቶች የሀገራቸውን መሪዎች እና ባለስልጣናት በውጭ ሀገር ሲያገኙ ማሸማቀቃቸው በኢትዮጵያ የተጀመረ አይደለም በርካታ የአፍርካ እና የእስያ መንግሥታት ያጋጠማቸው ነው።የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ቡሽ ይልቁንም በአደባባይ ጫማ ተወሯሮባቸዋል።ሆኖም አንዳቸውም ተደፈርን ብለው አልፎቀሩም እንደ ኢቲቪ በውጭ የሚኖር ዜጋቸውን ዝቅ የሚያደረግ ፕሮግራም አላዘጋጁም።ውጭ የሚኖረውን ኢትዮጵያዊ በሆነ ባልሆነ ከመስደብ እና ዝቅ አድርጎ ከመመልከት (አቶ ሃይለማርያም ዶሮ ላደርስ ጀርመን ሄጄ ያሉትን ጨምሮ) እና የስድብ ናዳ ከማውረድ በሊብያ ለተሰዉት ወገኖቻችን ሰልፍ የወጡ የአዲስ አበባ ወጣቶች ይዘው የወጡት መፈክር መጥቀስ እፈልጋለሁ።''ሉዓላዊነት ማለት በውጭ የሚኖር ኢትዮጵያዊን መብት ማስክበርም ጭምር ነው''።
ጋዜጠኛ ምናላቸው ስማቸው በ“አፈርሳታ” ዝግጅቱ ጃዋርን አቅርቦ አነጋግሮት ነበር። ለጃዋር የቀረበለት አንዱ ጥይቄ “. . . የግንቦት ሰባት እና የኦሮሞ ደሞክራሲያዊ ግንባርን ጥምረት እንዴት አየኸው?” የሚል ነበር። ጃዋር “. . . ቅን አመለካከት ነው ያላቸው. . .ጥሩ ሙከራ እያደረጉ ነው. . . ኢንቴንሽናቸው ቅን ነው. . .” ብሎ በተናገረው ውስጥ “. . . በትክክል የተሰራ ግን አይደለም፣ የፖለቲካ ብስለት ያለበት ግን አይደለም” የሚል እና ያልተናገረውንም ነገር (between the lines) ትሰማለህ። ነገሩ “ከኛ ወዲያ ፉጭት አፍ ሟሞጥሞጥ ነው. . .” ወይም “. . . ፖለቲካ ከኔ ወዲያ ላሳር ነው” የሚል ድምጸት አለው።
ጃዋር ሌላም ጥይቄ ቀርቦለት ነበር፡- “. . . አሁን በዚህ ወቅት በብሄረሰቦች መሃከል . . .ችግሩን የጋራ አድርጎ የማየት ነገር ይታያል። ነገር ግን ቀደም ብሎ አንተ. . . ለኦሮሞ ህዝብ ችግር በደል ጭቆና . . . ትኩረት አድርገህ ነው ስትታገል የነበረው እና ለምን ከሰብዓዊነት አንጻር . . . ለምን ጠበብ አድርገህ አየኸው፣ ለምን ከማንነት፣ ከኦሮሞነት መነሳት ፈለግህ . . . አሁን ራስህ ብለኸኛል . . . ኮንሶ፣ ጋምቤላ . . . ተመሳሳይ ጭቆና እየደረሰባቸው ነው፣ . . . የኦሮሞን ህዝብ ብቻ “ኮዝ” (cause/ምክንያት) አድርገህ የተነሳሃው ለምንድን ነው?”
የጃዋር መልስ “. . . ብዙ ቤቶች በመደዳ አሉ ልበል፣ እና እሳት ተለኮሰ፣ መጀመሪያ የራስህን ቤት እሳት ማጥፋት የመጀመሪያ የሰዎች ሰብዕና ተፈጥሮ ነው. . .” ሲል ነበር የመለሰው። ይኼ መልሱ፣ ህወሃት አ.አ. ገብቶ መንግስት ከመሆኑ አንድ አመት በፊት፣ ጎጃም ውስጥ ያገኘሁት አንድ የህወሃት ነፍጥ አንጋች የሰጠኝን መልስ ነበር ያስታወሰኝ።
የህወሃቱ ነፍጥ አንጋች፦ “. . .ባልና ሚስት አብረው የሚኖሩት እስከተስማሙ ድረስ ብቻ ነው፣ ካልተስማሙ መፋታት ነው ያለባቸው. . .” ነበር ያለኝ (በዚህ አጋጣሚ በኤርትራ እና ኢትዮጵያ ጉዳይ ቁጥር አንድ ተጠያቂው ህወሃት ነው)።
የሃገርን ጉዳይ ከባልና ሚስት ፍቺ ጉዳይ ጋር እኩል የሚያነጻጽር የፖለቲካ ትንተና ከአንድ የህወሃት ነፍጥ አንጋች መስማት አይገርምም፣ ፖለቲካል ሳይንስ ካጠናው ጃዋር፣ የፖለቲካ ተንታኝ ከሆነው ጃዋር፣ የህዝብ ደህንነት (public safety)፣ የማህበራዊ ፖለቲካን ጉዳይ እሳት ከማጥፋት ጋር ከማነጻጸር በላይ ይጠበቃል።
ቢያንስ ከተሸከመው “የፖለቲካ ተንታኝ፣ አክቲቪስት፣ የማህበረሰብ ተመራማሪ. . .” ማዕረግ አንጻር ሲታይ፣ ጃዋር የፖለቲካ ድሃ ነው። ወይም እያወቀ በፖለቲካ የደኸየ ሰው ነው። ሲመስለኝ፣ ኢትዮጵያዊያን በተለይም የኦሮሞ ተወላጆች፣ ጃዋርን ሰቅለው ሰቅለው፣ አሁን ማውረጃው ያጠረባቸው ይመስለኛል፣ እየተጋፈጡት ያሉ በርካታ ኢትዮጵያዊያን፣ በተለይም ከኦሮሞ ነገድ አባላት በየቦታው የመውጣታቸው ጉዳይ እንዳለ ሆኖ።
እስኪ አሁን “. . . ህዝብ እግር ከሆነ፣ የፖለቲካ አመራር ጭንቅላት ከሆነ . . . ህዝቡን እግሩም አስረን አንድ ላይ እንዲንቀሳቀስ ነው ያደረግነው. . .” የሚባል ትንተና ምን ማለት ነው? እንዲያው ምን የሚሉት የፖለቲካ ትንተና ነው? ለመሆኑስ “ኦሮሞና አማራ ሲርየስሊ መነጋገር አለባቸው. . .” ሲል፣ ኢትዮጵያን የሚወክሉት ኦሮሞ እና አማራ ብቻ ናቸው? ደግሞስ አሁን ህዝብ ላይ እየደረሰ ያለውን ግድያ፣ እስራት፣ አፈና፣ የሃገር ሃብት ዝርፊያ . . . እና ይኼ ሁሉ በዚህ ከቀጠለ እና የህወሃት እድሜ ከተራዘመ ሊያስከትል የሚችለውን ምስቅልቅል ለማስቀረት፣ እውነት ይኼን ያህል የፖለቲካ መራቀቅ ያስፈልገዋንል? . . . ምንስ አይነት የአማራ እና የኦሮሞ ሲርየስ ንግግር ነው የሚያስፈልገው? ምን አይነት ውይይት ነው የሚያስፈልገው? ቢያንስ እሱ እወክለዋለሁ የሚለው የኦሮሞ ብሄረሰብ ብሄረተኞች የነበሩ እና ኦሮሞን የሚወክሉ አንጋፋ መስራቾች የተሳተፉበት፣ የኦሮሞ ብቻ ሳይሆን የአፋር እና የሲዳማ ህዝቦችን (አማራም በግለሰብ ደረጃም ቢሆን የተወከለበት) ስብሰባ በተደረገ ማግስት “. . . ኢትዮጵያን እናፈራርሳለን. . .” ብሎ የሚፎክር የፖለቲካ ተንታኝ እውነት የፖለቲካ ተንታኝ ነው?
ጃዋር አገር ቤት ውስጥ ህዝብ ከፍተኛ መስዋዕትነት እየከፈለ እና ትግሉ እጅግ በተጧጧፈበት፣ እና በሞቀበት ሰዓት፣ ቀዝቃዛ ውሃ መቸለስን ያውቅበታል። ለህወሃት መተንፈሻ ቦታ መክፈት (ፋታ መስጠት)፣ በእንግሊዝኛ “pent up emotion”ን ማስተንፈስ እንደሚሉት ነው (ይኸን በዝርዝር እና ከነማስረጃዎቹ ይዤ ለመቅረብ እሞክራለሁ)።
ከወር በፊት አፈርሳታ ላይ “. . .ህወሃት የአማራን ህዝብ አያውቀውም፣ የኦሮሞን ህዝብ አያውቀውም. . .” ሲል ምን ማለቱ ነው? ጃዋር እንደ ግለሰብ ኦሮሞን እና አማራን የሚያውቀውን ያህል መንግስት የሆነው ህወሃት፣ ያገሪቱን ደህንነት፣ ሃብት እና ሰራዊት የያዘው ህወሃት የአማራን እና የኦሮሞን ህዝብ አያውቀውም? ይኼ ለኔ እንቶ ፈንቶ ነው። ደግሞስ “. . . የአማራ እና ኦሮሞ ህዝብ ከሺ አመት በላይ አብሮ የኖረ ህዝብ ነው. . .ከማንም በላይ የሚተዋወቀው ደግሞ ሁለቱ ነው. . .” ያለን ጃዋር፣ ሁለት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ለንደን ላይ አማራን፣ ትግሬን፣ ከንባታን ሲዳማውን . . . ወዘተ በጥቅሉ ኢትዮጵያን ስለማፈራረስ ይነግረናል። የሚናገራቸውን በሙሉ ላዳመጠ ሰው፣ ምንም አይነት “consistency” እና “integrity” የላቸውም። ጃዋር ለንደን ላይ “ኢትዮጵያን ስለ መበተን” የተናገረው፣ በአራቱ ድርጅቶች የተመሰረተውን፣ እንዲያውም የኦሮሞን ህዝብ የሚወክል ድርጅትም የተሳተፈበት የኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ በተመሰረተ ማግስት መሆኑ፣ ለህወሃት ትልቅ ፋታ፣ ለኢትዮጵያዊያን ደግሞ ሞት፣ እልቂት፣ እስራት እና መከራ መራዘም ነው ውጤቱ።
የልጃቸው አስከሬን በማዳበሪያ ተጠቅልሎ የተሰጣቸው እና “. . .የሞተ አይመለስም. . .የተበታተኑትን ልጆቼን መልሱልኝ. . .” ሲሉ የሚናገሩት የሟች እናት ወ/ሮ ሎሚ ዋቀዮ የሜዲያ አጋጣሚውን ስላገኙ ነው እንጂ፣ ምንም አይነት የስልክም ሆነ ማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን መንገዶች ሁሉ ሆን ተብለው በተዘጉበት ሁኔታ፣ እያለቁ፣ እየተሰቃዩ ያሉትን ወጣቶች፣ አንጀታቸው ተቆርጦ በየመንደር እና ገጠሩ ሁሉ እያለቀሱ ያሉ የወ/ሮ ሎሚ አይነት እናቶች በርካታ ናቸው።
አገሪቱ በሙሉ ወደ እስር ቤትነት ተቀይራለች፤ አደባባይ ሳይወጣ እና ለዜና እና ቀባሪ ሳይበቃ በየከተማ እና ገጠሩ እያለቀ ያለውን ህዝብ እግዜር/አላህ ይቁጠረው (መቼም መቁጠር አይሰለቸውም)።
ስለዚህ አሜሪካ እና ለንደን ውስጥ ሆኖ “ኢትዮጵያን እናፈርሳለን. . .” ብሎ የሚናገር ሰው እና አገርቤት ውስጥ እየደረሰ ያለውን እና ለወደፊትም ሊሆን የሚችለውን ግድያ፣ እስራት እና በአጠቃላይ ህወሃት እያደረሰ ያለውን ሽብር፣ ከሁሉም በላይ እያደረሰ ያለውን ማህበረሰባዊ የሞራል ቀውስ፣ (ለ25 አመታት የሆነውንማ በየቀኑ እየሰማን እያየን እየለመድነው. . . አለን። አሁን ትላንት ወዲያ በኢሳት የቀረበውን፣ ዶ/ር ካሳሁን በዛብህን እንዴት እንደገድሏቸው እና የዶ/ሩንም ወንድም፣ ዶ/ሩ ራሳቸውን እንደገደሉ አድርጎ ካልተናገረ ምን እንደሚደርስበት በዚህ ቃለ-መጠይቅ ላይ ዛሬ የሰማሁት፣ እንደ ህዝብ “. . .በአጠቃላይ የኢትዮጵያዊያን ማህበረሰብ የሞራል መሰረት እንደገደሉት” ነው የምለው እኔ) እንዴት እንደገደሏቸው ለማገናዘብ የማይችል ጃዋር ለኔ የፖለቲካ ተንታኝ አይደለም።
“ሳትፈጨው እኮ እንጀራ አታደርገውም፣ አይደለም እንዴ. . ..”፣ “ኦሮሞ እና አማራ በመተባበሩ [ህወሃቶች] . . . መምቦቅቦቅ አለባቸው. . .” ብሎ የሚጠቀምበት ቋንቋ ራሱ የፖለቲካ ተንታኝ ነኝ የሚል ሰው የሚጠቀምበት ቋንቋ አይደለም።
“Discourse analysis” ያጠና ሰው የለንም ይሆን? ጃዋር የሚናገራቸው ነገሮች “ኢንተግሪቲ”፣ እና “ፍሰት (መፍሰስ) የሌላቸው መሆናቸው (ለምሳሌ ዋሺንግተን ዲሲ ላይ ይመስለኛል “Ethiopia out of Oromya” እላለሁ ብሎ “Oromya out of Ethiopia” . . . ብሎ የተናገረው አይነት የንግግር መምታታት) [‘አንድ ሰው ከልቡ፣ በእውነት እና በከፍተኛ ስሜት ተመስጦ genuinely & honestly የሚናገረው ነገር፣ ንግግሩ እንደ ዘይት ይፈሥሳል፣ አይቆራረጥም፣ ቃላትም ሊጠፉበት አይችልም’ የሚል ማንበቤ ትዝ ይለኛል]፤ ጃዋር ባደረጋቸው እጅግ በርካታ ንግግሮች ውስጥ እንዲህ አይነት ንግግሮች በርካታ ናቸው)፤ ጃዋር ሲናገር በፊቱ ላይ የምታየው ኢሞሽን፣ ፈገግታው ተጀምሮ የሚያልቅበት ቅጽበት፣ የሰውነቱ እንቅስቃሴ እና የሚያደርጋቸውን ንግግሮች ይዘት እና መቼት (ጊዜ እና ቦታ) ላስተዋለ ሰው፣ የጃዋር ንግግሮች እና አቋሞች እና ሁለንተና እና ሁኔታው ለ“Discourse analysis” የሚጋብዝ ነው።
አቶ ሽመልስ በተናገሩት ክፉ እሳቤን ያዘለ እና አደገኛ እቅዶች የተገለጹበት ንግግር ላይ ግልጽ ማብራሪያ ሊሰጡበት ይገባል። ግለሰቡ የተናገሩት ነገር ፓርቲውን እና የሚመሩትን ክልል የማይወክልም ከሆነ ምክንያቱ በበቂ ሁኔታ ተገልጾ ፓርቲው እና አመራሮቹ እራሳቸውን ከእኝህ እና እሳቸውን ከመሰሉ ግለሰቦች ሊያጸዱም ይገባል። ነገርየው ከአፍ ወለምታም ባለፈ መልኩ የፖሊሲ ሃሳቦችን ጭምር የያዘ ስለሆነ እንደ ተራ ወሬ የሚታይ አይደለም። የተነገረበት ጊዜ መርዘምም ሆነ የተናገሩበት አውድ ምንም ይሁን ምን የተነገሩትን ነገሮች ግን ጥናት እና ዝግጅት ተደርጎባቸው እየተፈጸሙ ያሉ አደገኛ እቅዶች ስለሆን ፓርቲው በቂ ማብራሪያ ሊሰጥበት ይገባል።
በተለይም አዲስ አበባን በተመለከተ፣ ከቋንቋ ጋር በተያያዘ፣ ሥልጣን የዞ ለመቆየት የተነደፈውን ሥልታቸውን እና ዲሞግራፊን አስመልክተው የተናገሩት ነገር ከአፍ ወለምታም አልፎ የሕግ ተጠያቂነትንም የሚያስከትል፣ የመብት ጥያቄዎችንም የያዘ እና በዜጎች መካከል መበላለጥን እና ጥርጣሬን የሚያጭር እቅድ ጭምር ነው። እነዚህን ነገሮች የተናገረው አንድ በዝቅተኛ ደረጃ ላይ ያለ ካድሬ ወይም የፓርቲው ደጋፊ ቢሆን ችግር የለውም። አቶ ሽመልስ ግን የፓርቲው ከፍተኛ አመራር እና የክልሉም ም/ል ሊቀመንበር መሆናቸው የተነገረውን ነገር ችላ ተብሎ እንዳይታለፍ እና ትክክለኛ የፓርቲው አቋም አድርጎ ለመውሰድም በቂ ምክንያት ይሆናል።
ኣቱም ሰብ ይሁዳን ኣብ የሩሳሌም እትነብሩን፡ ብሰሪ ኽፍኣት ግብርኹም ቊጥዓይ ከም ሓዊ ኸይነድድ እሞ ሓደ እኳ ኼጥፍኦ ኸም ዘይኽእል ኰይኑ ሃልሃል ከይብልሲ፡ ንእግዚኣብሄር ተገዘሩ፡ ልብኹም ግዘሩ።
ኣብ ይሁዳ ንገሩ፡ ኣብ የሩሳሌም ኣውጁ እሞ፡ ኣብታ ሃገር መለኸት ንፍሑ፡ በሉ። ዓው ኢልኩም ከኣ፡ ተኣከቡ እሞ ናብተን ጽኑዓት ከተማታት ንእቶ፡ ኢልኩም ጨድሩ።
በቲ ዘመን እቲ ነዚ ህዝቢ እዝን ንየሩሳሌምን ከምዚ ኺበሀል እዩ፡ ሃሩር ዘለዎ ንፋስ ካብቲ በረኽቲ ምድረ በዳ ናብታ ጓል ህዝበይ ኪመጽእ እዩ፡ ንምምስኣይን ንምዝራውን ዚኸውን ኣይኰነን፡
ኣምዑተይ፡ ኣምዑተይ ተበጠሰ፡ ኣየ ኣፍ ልበይ፡ ልበይ ኣብ ውሽጠይ ትርግርግ ይብል ኣሎ። ነፍሰይ ደሃይ መለኸትን ህማም ውግእን ትሰምዕ ኣላ እሞ፡ ትም ኣይብልን።
ካብቲ ድዋዕዋዕ ምባል ፈረሰኛታትን ወርወርቲ ፍላጻን እተላዕለ፡ ኲሉ እቲ ኸተማታት ይሀድም። ኣብ ዕሙር ዱር ይሰዃዅዑ፡ ኣብ ኣኻውሕ ከኣ ይሐዂሩ፡ ኲሉ ኸተማታት ተሐደጉ፡ ዚነብሮ ሰብ ከኣ የልቦን።
ኣቲ ዝዐኖኺኸ፡ እንታይ ኽትገብሪ ኢኺ? ጁዂ እንተ ተኸደንኪ፡ ስልማት ወርቂ እንተ ተሰለምኪ፡ ኲሕሊ እንተ ተዀሐልኪ፡ ንኸንቱ ኢኺ እተጋይጺ ዘሎኺ። ፈተውትኺ ንዒቖምኺ ነፍስኺ ይደልዩ ኣለው።
ነቲ ቕልውላው ዝሐዛ፡ ነቲ ምዕሉባጥ ፈለማያ እትወልድ ሰበይቲ ዚመስል ኣደድ ምባል እሰምዕ ኣሎኹ እሞ፡ ደሃይ እታ ዓቕሊ ኣጽቢባ፡ ኢዳ ዘርጋሕጋሕ እተብል፡ ዋይ ደኣ ነፍሰይ ብሰሪ እዞም ቀተልቲ ሰልከየት፡ ኢላ እተድሂ ዘላ ጓል ጽዮን እዩ።
ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ንእኒ ጀነራል ሰዓረ መኮነን ቀቲሉ ተባሂሉ ዝተጠርጠረ ሓዊሱ ንሕገ መንግስትን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ብምፍራስ ገበን ኣብ ልዕሊ ዝጠርጠሮም 13 ሰባት ክሲ መስሪቱ።
ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣብዘቕረቦ ናይ ክሲ ጥርዓን 15 ሰነ 2011 ኣብ ባህርዳርን ኣዲስ ኣበባን ዝተፈፀመ ቕትለት ክገልፅ ከሎ እቶም ተኸሰስቲ ብጉጅለ ብምውዳብ ንሕገ መንግስታዊ ስርዓት ብምፍራስ ንክልል ኣምሓራን ፌደራልን ስልጣን ብሓይሊ ንምቁፅፃር ፈቲኖም ይብል።
እቲ ኽሲ ንኣባላት ብምምልማል፣ብምስልጣን፣እቲ ገበን ንኽፍፀም ንህዝቢ ብምልዕዓል፣ወዲቦም ተልእኾ ብምሃብን ኣብቲ ገበን ብቐጥታ ብምስታፍን ህይወት 17 ሰባት ክጠፍእን ልዕሊ 20 ሰባት ክቖስሉን ከምኡ እውን ብርክት ዝበለ ንብረት ክዓንውን ገይሮም ይብል። ድሕነት ህዝቢ ኣብ ዝለዓለ ቅልውላው ክወርድ ስለዝገበሩ ተከሲሶም ኣለው ይብል።
ካብ ወርሒ ሚያዚያ 2011 እቲ ትልሚ ተፈፃሚ ክኸውን ክውድቡ ከምዝፀንሑ ብምግላፅ 15 ሰነ 2011 ምኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማ ባህርዳር ሓላፊ ቢሮ ፀጥታንድሕነትን እቲ ክልል ዝነበሩ ብርጋዴር ጀነራል ኣሳምነው ፅጌ ንሕገ መንግስታዊ ስርዓት ብሓይሊ ንምፍራስ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ዶር አምባቸው መኮነን ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣን ቕትለት ክፍፀም ገይሮም ይብል።
ኣብዚ ዕለት ኣብ ኣዲስ ኣበባ እውን ኣብ ልዕሊ ኤታማዦር ሹም ሓይልታት ምክልኻል ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ጀነራል ሰዓረ መኮነንን መሓዝኦም ሜጀር ጀነራል ገዛኢ ኣበራን ቀዳማይ ተኸሳሲ መሳፍን ጥበቡ ብዝተውሃቦ ተልእኾ ከምዝቐተሎም እቲ ኽሲ ይሕብር።
ናይ ተኸሰስቲ ጠበቓታት ዓማዊሎም ክሳብ ሎሚ ዝርከብሉ ኩነታት ስለዘይፈልጡን ኣብ ጉዳዮም ከምዘይተዘራረቡን ብምሕባር ንዓማዊሎም እኹል ሕጋዊ ኣግልግሎት ንምሃብ ዘኽእሎም ኩነታት ቤት ፍርዲ ከመዓራሪየሎም ሓቲቶም።
ሁል ጊዜም አንዳንድ ውሳኔዎችን እወስናለሁ፡፡ እኔ የምወስናቸው ውሳኔዎች በአቅሜ ልክ ስለሆኑ ላስፈጽማቸው አልቸገርም፡፡ አቅሜን ማወቄ ግን ሌላም ጥቅም ያገኘሁበት ይመስለኛል፡፡ ደስተኛ ሆኛለሁ፡፡ ምክንያቱም ድንበሩን አውቆ የሚኖር ሰው ስጋት የለበትም፤ ጣርም የለበትም፡፡ እናንተ ምናልባት ድንበር የውዝግብ ምክንያት እንደሆነ ሊሆን ይችላል የምታውቁት፡፡ ድንበሩን ለተቀበሉት ግን የእረፍት ምክንያት ሳይሆን አይቀርም፡፡ ለማንኛውም ደስታዬን ለሌሎች ለማጋራት እንደምጥር ልነግራችሁ እወዳለሁ፡፡
ዛሬ የወሰንኩት ውሳኔ ይህ ነው፡፡ በእጄ ላይ ወርቃማ ሰአት አለ፡፡ ይህንን ሰአት በእጄ ላይ ካሳለፈው ጥቂት ወራት በላይ ማንጠልጠል እንደሌለብኝ ተረድቼያለሁ፡፡ ይህን እጅግ በጣም የምወደውን የወርቅ ቅብ ሰአት ለማከብረው ሰው ልሸልም አስቤያለሁ፡፡ በዚህም ለመልካም ነገር መጐልበት የራሴን አስተዋጽኦ አበረክታለሁ፡፡ ለራሴም የመንፈስ እርካታ አገኛለሁ፡፡ የሰአቱ ይዞታ ገና አዲስ ነው፤ እንዳልኳችሁም የወርቅ ቅብ ነው፡፡ ለማን ልስጥ? ለማን ልሸልም?...ይህ ሰአት የሚገባው ሰው በየመንገዱ ማፈላለግ ጀመርኩ፡፡
በአትሌቲክስ ውጤታማ ለመሆን በየማለዳው ተነስተው የሚሮጡትን አገኘሁ፡፡ ብሸልማቸው በምን ያህል ሰአት ምን ያህል እንደሚሮጡ ለማወቅ ይረዳቸዋል፡፡ ከዲስኮ ሰአት ይልቅ የበለጠ ሊያምኑት ይችላሉ፡፡ ማበረታቻም ሊሆናቸው ይችላል፡፡ በማለዳ ተነስተው ወደ ትምህርት ቤት፣ ወደ ንግድ እና ወደተለያየ ጉዳይ የሚቸኩሉትን አየሁ፡፡ ለነሱም ቢሆን የእጄን ሰአት የአድናቆቴ መግለጫ አድርጌ ብሰጣቸው ልባቸው እንደሚፈካ ተረዳሁ፡፡
በመጨረሻም ከሊስትሮነት ተነስቶ ግዙፍ የገበያ አዳራሽ ከፈተ ተብሎ የሚወራለትን ጐልማሳ ለማግኘት አቅጣጫዬን አስተካከልኩ፡፡ በዚህ መንገዴ ላይ ሳዘግም በረንዳ ላይ አድሮ ድሪቶውን የሚሰበስብ ሌላ ጐልማሳ ሰው አገኘሁ፡፡ ይህ ሰው ምናልባት እኔ ቀልቤ ያረፈበትን ሰው ያውቀው ይሆናል፡፡ ምናልባትም አንድ በረንዳ ላይ አድረው፣ በአንድ ብርድ ተበርደው በአንድ ጀብ ተባረው ያውቁ ይሆናል፡፡
አሁን መኝታቸው ተለያይቷል፡፡ ይህኛው አሁንም ይበርደዋል፡፡ የኔን እጩ ግን በስሱ የሚነፍስ ንፋስ ካልሆነ በቀር ብርድ አያገኘውም፡፡ ታዲያ ሰው ማለት ይህ አይደል? እናም የሰማዩን ባላውቅም በምድር ግን ሊሸለም ይገባል፡፡ ይህም የበረንዳ አዳሪ ሊረዳኝ ይችላል፡፡ ምናልባትም የቀድሞ ወዳጁ ቢሆንስ? ይህ ከሆነ ደግሞ ልሰጠው ስላሰብኩት ሰው አነሳስ በመንገር ሽልማቱ በእርግጥም የሚገባው መሆኑን ሊያፀናልኝ ይችላል፡፡
“ሽልማት ያስገኛል ጌታዬ፡፡ ምን መሰልዎት ጉብዝና ካለዎት የሚሰሩት አለም ሁሉ እያጨበጨበልዎ ነው፡፡ ሰው ሁሉ ያበረታታዎታል፡፡ ሰነፍ ከሆኑ ግን ሰው ሁሉ ፊቱን ወደርሶ የሚመልሰው ለቁጣ፣ ለተግሳጽና ከአጠገባቸው እንዲርቁ ለማስጠንቀቅ ነው፡፡ ቀለብዎት ተግሳፅና ቁጣ እንዲሁም ውርደት ነው፡፡ ውጤታማ ሲሆኑ ሳር ቅጠሉ ከርሶ ጋር ነው፤ ውጤት ከራቆት ግን እናቴ የሚሉዋትም ከእርሶ ጋር አትሆንም፡፡ ታዲያ ሽልማት የሚገባው ጉብዝናን የተሸከመ ነው ወይስ ስንፍናን?...የቱ ነው ብርቱ?...ተመልካች የሌለበትን ማራቶን ውድድሩ ካለቀ ከሳምንታት ልዩነት በኋላ መጨረስ አይገርምም…እኔና መሰሎቼ ማለት እንደዛ ነን፤ ተመልካች የለንም ግን እንሮጣለን”
“እንዴታ! እንደሌላው መኖራችንና መሞታችን እስካልቀረ እኛም የህይወት ሩጫ ሩዋጮች ነን፡፡ ግን የምንሮጠው በራሳችን እንጂ በጐበዞች ትራክ አይደለም፡፡ የኛ ትራኩ እራሱ ለየት ይላል፡፡ በመሆኑም ሁኔታዎች እየታዩ ልንሸለም ይገባል”
“ጉብዝናን የምትሸከሙት ሁላችሁም በፍላጐታችሁ ነው፡፡ ስንፍናን የተሸከምኩት ግን ሳልወድ በግድ ነው፡፡ ሆኖም በጽናት ተሸክሜዋለሁ፡፡ ማን ደስ ብሎት ደሃ ሚሆን አለ?...ጐበዝ በልቶ እና አጊጦ ይውላል፡፡ ሰነፍ የሚበላው የለው፤ የሚዞረው በድሪቶ ነው፡፡
“ረሃብ ሳንጃውን መዞብኝ ይመጣል፡፡ ምን የማደርግ ይመስሃል?...ሆድቃዬን አመቻችቼ አሳየዋለሁ፡፡ እሱ ምን የሚያደርግ ይመስልሃል? ምህረት የሚባል ነገር አያውቅም፡፡ የቻለውን ያህል ይወጋኝና ይሄዳል፡፡
NEWS: ትላንት በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ለድጋፍ ሰልፍ በወጡ ዜጎች ላይ ከፈነዳው ቦንብ በቁጥጥር ስር የዋሉ ተጠርጣሪ ግለሰቦች ቁጥር 30 ደረሰ፡፡ – መጽሔት
ለቤት ውስጥ ሙቅ ውሃ በኤሌክትሪክ ማጠራቀሚያ ላይ በተከታታይ የ 200 ሊትር APPER የሶላር ኩማስ ግንኙነት ፡፡ የግንኙነቶች ዝርዝሮች 2 የቀዝቃዛ መግቢያዎች እና 2 የሙቅ መውጫዎች (አውታረመረብ ውሃ እና ሶላር)።
አንድ ንፅፅር ለዲኤችኤች ወረዳ ከ “ቀዝቃዛ” ጎን ጋር ታንኳው እና በ 1000 ኤል ቋት ማጠራቀሚያ ውስጥ ካለው “ቀዝቃዛ” ጎን ጋር አንድ ንፅፅር ለማሞቂያ ዑደት ይጫናል ፡፡
በገበያው ላይ ካገኘነው ጋር ሲወዳደር እነዚህ ደንቦች ለእርስዎ በጣም መሠረታዊ ሊመስሉዎት ይችላሉ ፣ ግን በመጨረሻ ይህ ዓይነቱ ደንብ ብዙ መቶ ዩሮዎችን ከሚፈጅ ደንብ የበለጠ ለአካባቢ ተስማሚ ነው ...
ተጨማሪ እወቅ: ከእንጨት ምድጃ ምድጃዎች ስዕሎች ወይም ከጂን ጋር ይወያዩ forums በርዕሰ-ጉዳዩ ላይ ፡፡ በሎሪን ውስጥ ከትርፋሽ ፋብሪካዎች ውስጥ የፀሐይ ኀይል ማቀነባበሪያ ተከላ
ብርግጽ ኣብ ዙርያ ዝፋን ጐይታ ዚቖሙን ዘመስግኑን ክቝጸሩ ዘይከኣሉ ኣእላፈ ኣእላፋት ሠራዊተ መላእክት ከምዘለዉ በዓል ራእይ ነቢይ ዳንኤል(ዳን. 7፡10) ደኣ…
ታሪክን ከነስህተቶቹና ስኬቶቹ በመቀበል ማወቅና መማር የሚያስፈልገው፣ለዛሬ ስምረትና ለነገም ተስፋ ያስቀመጠው ፣መጪውን ጊዜ የተሻለ ለማድረግ የሚያስችል ኃይል፣ ለዛሬ ማንነትና ለነገ ብሩኅ ግንኙነት የሚያስቀረው በረከት ስላለው ነው፡፡
በተለይ በኢትዮጵያ ሁኔታ ከታሪካችን ጋር ተያይዞ ባለው መረዳት የተለያዩ ጽንፎች የመኖራቸው እውነታ ዘመናችንን ዕጅ ለዕጅ በመያያዝ በሠላም፣ በፍቅርና በአንድነት ከመምራት ይልቅ በጥላቻ፣ በንትርክ ፣ በጥርጣሬ፣በመቆሳሰልና በመገዳደል መቀጠሉ፣ውጤቱ ተስፋ አስቆራጭ መራራ የድህነት ጽዋን እንድንጎነጭ አስገድዷል፡፡ ትናንትን መድገም ወይም የጊዜን ወደፊትነት ሕግ ሽረን ፣ምንጠላውንም ሆነ ምንወደውን ልንደግመው ባይቻልም፣ ጥቂቶች ዛሬን በትናንት ሂሣብ ለማወዳደቅ ብዙሃኑን ፍዳ እያበሉ የሚገኝበት አሳዛኝና አሳፋሪ ምዕራፍ፣ የሁላችንም ኢትዮጵውያን የዘወትር ዐቢይ መነጋገሪያ ጉዳይ ሆኗል፡፡
ታሪክ ትናንት በብዙ ትውልዶች ውጣ ውረድ ያለፈ ረዥም ማህበራዊና ተፈጥሯዊ ሂደት ነው፡፡ ዛሬ ዛሬ ነው ፣ወደ ትናንትና ሊቀለበስ አይችልም፡፡ ትናንትም ያለፈና ስለነገም የትናንት ትውልዶች ተስፋ የማያደርጉበት እውነታ ነው ታሪክ፡፡ ስለ ታሪክ ያለንን የምዘና ፋይዳ በዚህ መነጽር ከተመለከትን አንዱ በክብርና በኩራት ሌላው ደግሞ በቁጭትና በጸጸት የሚያስቡትና የሚገልጹት የሰው ልጆች ሕይወት ዘርፍ ነው፡፡
ኢትዮጵያውያን ነባር ሕዝቦች የብሄራቸው ወይም ጎሳ መሪያቸው ማንም ይሁን ማን ፣ለዘመናት እርስ በርስ ያስተሳሰራቸው የፈጠሩት ባህል፣ልማድ፣ ያቆራኛቸው ጥብቅና ረቂቅ ሥነልቦናዊ ትስስር አለ፡፡ አብረው እየሰሩ፣ እየነገዱ፣ እየተዋጉ፣ እየተጋቡ በሺ የሚቆጠሩ ዘመናት በማኅበራዊ መስተጋብር ተቀላቅለው ጉራጌነታቸውን፣ አማራነታቸውን፣ ትግሬነታቸውን፣ ኦሮሞነታቸውን ፣ ጋምቤላነታቸውን፣ ሶማሌነታቸውን፣ አፋርነታቸውን ወዘተ እንደያዙ በልዩነት የተዋበ፣ በጋራ የሚታወቁበት ኢትዮጵያዊ የወል ማንነት ፈጥረዋል፡፡ የተዛባ የታሪክ ትርክታቸውን ለፖለቲካ ዓላማቸውና ቅጥ ላጣ የሥልጣን ጥማቸው ማሳኪያ ማድረግ የሚሹ የጎሳ ፖለቲከኞች ሊቀበሉት የማይፈልጉት፣ ግን ሕይወታቸውና መገለጫቸው ሆኖ የሚኖሩት ይሄ ሂደት አሁንም ድረስ አለ፣ ወደፊትም ይቀጥላል፡፡
ታሪካዊውን ኢትዮጵዊነት ለማደብዘዝ፣ ጥቂት የጎሳ ፖለቲከኞች ብድግ ብለው ራሳቸውን የዚህ ወይም የዚያ ብሄር ወኪል በማድረግ የራሳቸውን ፍላጎት ‹‹የብሄሩ ጥያቄ›› እንደሆነ በማንገብ፣ ማንነት የአንድ ብሄር አባላትን ብቻ የሚያቅፍ አድርገው በማቅረብ፣ የኢትዮጵያን የረዥም ጊዜ የተከበረ ታሪክ በውስን የትንታኔያቸው ፍረጃ በመበየን ትልቅ ስህተት በመፈጸም ላይ ይገኛሉ፡፡
በጽንፈኛ ብሄረተኝነት ታውረው ታሪካችን የፈጠረልንን የአሁን ኢትዮጵዊ ማንነት በመካድ የሁሉንም ኅልውና በሚያናጋ ድርጊት ተጠምደዋል፡፡ ለዚህም ታሪክ አባይ ግብር፣ ሽፋን ይሆናቸው ዘንድ ትናንት የነበረውን አንድ አስከፊ ገጽ ብቻ ለይተው ከልክ በላይ በማራገብ ፣ሠላማዊ አብሮነትን ልማትና ተስፋችንንም በጨለምተኛ ከፋፋይነት ለማዳፈን ያላሰለሰ ጥረት በማድረግ ላይ ታች ሲሉ ይታያል፡፡
ታሪክን የጠሉና ከታሪክ የተጣሉ ከየትኛውም ጎሳና ብሄረሰብ የወጡ ጽንፈኛ ብሄረተኞች ለአዲሱ ትውልድም ይሄንኑ የተሳሳተ አስተሳሰብና አመለካከት በመመገብ ረገድ ያለ እረፍት በመሥራት ላይ ናቸው፡፡ እነዚህ ራሳቸውን በምሁርነት ማዕረግ የሚጠሩና የሚያስቀምጡ ሀኬተኞች፣ በቋንቋ መለያየታችንን እንደ ሀብትና ውበት ተቀብለው፣ በየቋንቋው ውስጥ ያለውን ዕውቀትና ጥበብ አንጥሮ በማውጣት እንወክለዋለን የሚሉትን የኅብረተሰብ ክፍልንም ሆነ መላውን ኢትዮጵያዊ ከመጥቀም ይልቅ፣ ቋንቋን የጠብና የመለያያ መሣሪያ በማድረግ ወጣቱን ትውልድ በማደናገር ረገድ አይዘልቅም እንጂ ለጊዜውም ቢሆን የተሳካላቸው ይመስላል፡፡
በተለይም እንደእኔ በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ (አጋነንክ ባልባል አዳም ከተፈጠረ ጀምሮ) እንደ ኦሮሞ ሕዝብ ወደር የሌለው ባሕላዊ የአስተዳደርና የፖለቲካ ድንቅ አገር በቀል አስተዳደራዊ ሥርዓት የዘረጋ ስለመኖሩ የሚጠራጠር ሰው ፣ ሁኔታው ልብን በሚነካ ሀዘን እንደሚደቀድቅ ይታመናል፡፡ ዛሬ ቀለም ቀመስ ልጆቹ አስቀድመው ‹‹ የኦሮሞ ገዳ ሥርዓት በማይታይ ቅርስነት በዩኔስኮ ይመዝገብልን›› ብለው ወደ ዓለም አቀፉ ተቋም ከመጮኽ ይልቅ፣ በጥልቅ መርምረውና ዘመኑን በሚዋጅ አግባብ አዘምነውት ትሩፋቱ ለኢትዮጵያውያን፣ ለአፍሪካና ለዓለምም በደረሰ እንዴት መልካም ነበር፡፡
በዚህ ዘመን መልስ ያጣሁለት ጥያቄዬ ፣ ምነው ይህንን ህዝብ የሚመጥን የፖለቲካ ፕሮግራምና ዓላማ ያለው የበቃ ፓርቲና ተጽዕኖ ፈጣሪ ፣ሩቅ አሳቢ መሪ እንዴት ሊፈጠር አልቻለም ? የሚለው ነው፡፡ ልጆች አባቶቻቸውን አልሰሙም ይሆን ? ወይስ አባቶች ለልጆች እንዲሰርጽ አድርገው አልተናገሩም ? እስኪ የባዕድ ርዕዮተዓለሙንና ፍልስፍናውን ተወት በማድረግ፣ ወደ ቦረናና ጉጂ ባሕላዊ ማኅበረሰብ ወርደን በአገር በቀል አስተዳደራዊ ጥበባቸው ሥልጣን እንዴት እንደሚከፋፈሉና እንደሚጋሩ፣ ያለሁከት ወቅት ጠብቀው በትረ-ሥልጣኑን እንዴት እንደሚለዋወጡና ኅ/ሰቡም በፍጹም ልቡ እንዴት እንደሚምናቸው እንመልከት፡፡ ከዚህ ገሃድና አኩሪ እውነታ ጀርባ፣ ተምሬያለሁ ተመራምሬያለሁ የሚል፣ ልብና ልቦናውን በጥላቻ፣ በፍቅረ-ንዋይና ሰቀቀነ-ሥልጣን የሞላው የጎሳ ፖለቲከኛ፣ምንያህል ልቦናው ወደ መንደር ደረጃ ጠቦ እያደረሰ ያለው ጥፋት፣ ለኅሊናና ለታሪክ ፍርድ ፣ሞትና መቃብር በእማኝነት የሚቆጥሩት የውርደት ሪከርድ እንዳስመዘገበ መግለጽ ለማንኛችንም ግልጽ የአደባባይ ትርዒት ነው፡፡
ዛሬ የወገኖቹን ደም በከንቱ ከሚያፋስስ ነውጠኛ አማራጭ ይልቅ፣ በቀናው የመግባባት ፣ የመከባበርና የመረዳዳት መንገድ ቢሰለፍ፣ እወክላቸዋለሁ ከሚላቸው ወገኖቹ እግር ስር ቁጭ ብሎ ከዳበረ ዕውቀታቸው ቢማር ፣ከምን ‹‹ነፃ›› ሊያወጣቸው እንደሚገዳደር በአስቂኝ ሁኔታ ለመረዳት ዕድል ባገኘ ነበር፡፡ ቀደምቶች ከፈጣሪ የተሰጣቸውን የዕውቀት ፀጋና በረከት ቢያውቅ ቢያከብረውም ፣ከሥልጣንና ሀብት የበለጠ ክብር የሚያጎናጽፈው ማዕረግ ባገኘ፡፡ ሲሆን ሚታየው ግን ተቃራኒው ነው፡፡
በሠላም ከወገኖቻቸውና ከመላው ዓለም ጋር በፍቅርና በትጋት መኖር የሚገባቸውን የብሄረሰባውን ወጣቶች ልብ በጥላቻ መሙላት፣ ማስጨነቅና ግራ ማጋባት፣ በየትኛውም ሚዛን ተገቢ የሚሆንበት ዕድል ባይኖርም ሲያደርጉት ግን ይታያል፡፡ ሁልጊዜ በስሜታዊነት ተናግሮና ሰንዝሮ በመፀፀት ከማጎንበስ ይልቅ ፣ ቢመርምና ትዕግሥትን ቢፈታተንም ከፍጻሜ በፊት አብዝቶ ማሰላሰል ለሁሉም እንደሚበጅ ይታመናል፡፡
ቀደምት ኢትዮጵውን የኖሩበት አገረ-ምድር አሁን ያለውና ወደፊትም የምንኖርበት መሆኑን ዓለም ሁሉ የሚያውቀውና የሚመሰክረው ገሀድ እውነት ሆኖ ሳለ፣ ዛሬን እንዴት መኖር እንዳለብን በማያመለክት የክፋት አቅጣጫ እየገፉ እንዳችን ከሌላው ወገናችንና ቤተሰባችን እንዳንደራረስ ከውስጣቸውም ሆነ ከውጪ ደመኞች በሚፈጠር ግፊት ስለመለያየት ተግተው ይሰራሉ፡፡ በታሪክ ፀብ ምክንያት፡፡
አብሮ አለመኖር ለተወሰኑ የማኅበረሰብ ክፍሎችም ሆነ ለጠቅላላው ሕዝብ ፍላጎትም ሆነ ችግር መፍትሄ እንደማይሆን ቢያውቁም ፣ ትናንትም ዛሬም በተቃራኒው ያለዕረፍት ይሰራሉ፡፡ የኛም የነሱም የሆነውን የጋራ ታሪካችንን ባለመቀበል፣ ማንም ሊለየውና ሊለውጠው የማይቻለውን ሕብረ ብሄራዊ የሆነውን ውብ ኢትዮጵዊነት፣ ለዚያውም በ‹‹ነፃነት›› ስም የመኮነናቸውና የመጥላታቸው ውጤት ምን እንደሆነ ከየክልሉ በየቀኑ የምንሰማውና የምናየው፣ ሰብዓዊነትን ያዋረደ አሳዛኝ ክስተት ሆኗል፡፡
የጎሣ ፖለቲካ አራማጅነት ፣ትናንት ከነበረና ዛሬም እየተሳተፍነው ካለ ታሪክ መጣላት ፣ራስን ያለማወቅና ማንነትን የመክዳት ያህል ከባድ ከመሆኑ በላይ፣ አይደለም ሰፊ ማኅበረሰብን ግለሰብን እንኳ የመቆሚያና የመለያ መሠረት እስከማሳጣት የሚወርድ፣ አበሰኛ የአስተሳሰብ ዝንፈት ነው፡፡ በአንድ ኢትዮጵያዊ የማንነት ዘርፈ ብዙ ሕይወት ውስጥ በባህሉ፣ በሥነ-ልቦናውና በደሙም ተዋሕዶ ያለውን ኦሮሞነት፣ አማራነት፣ ትግሬነት፣ እስላምነት፣ ክርስቲያንነት የቄፈታነት፣ እንደምን ባለ ምድራዊ ጥበብ መለየት ይቻላል ?
ነፃነት፣ ፍትህ፣እኩልነት፣ ብልጽግና ለእያንዳንዳችን፣ ለሁላችንም ኢትዮጵውያን ያለልዩነት የሚገቡን ሆነው ሳለ፤ እንወክለዋለን ወይም ቆመንለታል ለሚሉት የተለየ ብሄረሰብ ወይም ጎሣ ከሱም በቤተሰብ ደረጃ ወርደው ከአንዱ ነጥቀው ለሌላ፣ ከልጅ ነጥቆ ለአባት፣ ከሚስት ነጥቆ ለባል የሚሰጡት ዓይነት የመሆኑ እንቆቅልሽ ደግሞ፣ ግራ አጋቢና ከግርምትም በላይ፣ የሚባል ሚያሳጣ መሆኑን፣ በልቅሶም ሆነ በዘፈን ለመግለጽ የሚቸግር የመሆኑ ነገር፣ የአደናጋሪነቱን መባባስ የት እንደደረሰ ፍንትው አድርጎ ያሳያል፡፡
የጋራ መገለጫ የሆነ የኢትዮጵዊ ማንነት ፣የተመሠረተበትን ዕምነት ባህልና ወግ፣ ማለትም በሀዘንም ሆነ በደስታ፣ በሠርጉም ሆነ በለቅሶው፣ በልደቱ፣ በምርቃቱ፣ በደቦው በጉዲፈቻው፣ በሰንበቴውና በተዝካሩ፣ በሠደቃውና በዘካው፣ በእነዚህና በሌሎችም የመንፈስና የነፍስ መጋራትና ጉድኝቶች የተጣመረ ተራክቦ ፣በታሪክ ዘመናት ሁሉ በውስጣችን አትመው ያስቀመጡት የማይነዋወጽ የአንድነት ፣የኑሮ መርህና ፍልስፍና ፣ አይደለም ለምድሩ ለሠማዩም መተማመኛችን የመሆኑን ነገር ቢያስተውሉ፣ ዛሬ ለዛሬው ትውልድ በሕብረት ልንሰራ የሚገባንን በማደነቃቀፍና በማጓተት ሊያውኩን ባልደከሙ ነበር፡፡ ከታሪክ ተጣልቶ ትውልድ ላይ ቀን ማጨለም ማለት ይህ ነው፡፡
በጎሣ ጥላቻ ሆድና ጀርባ ሆኖ መኖርና መጠላለፍ ምን ያህል ጎጂ እንደሆነ፣ የደረሰብን አሳምረን ከነህመሙ አይተነዋል እናውቀዋለን፡፡ የትናንት ታሪክ ፣ የዛሬ ዘርፈ ብዙ ግንኙነቶቻችንና የነገም መድረሻ ግባችን፣ መነሻና ዕምብርት ከመሆኑ አንጻር ፣የጋራ ሀብታችንን የኢትዮጵያን ልዕልና ባከበረ/በተቀበለ ሚዛናዊነት ልናውቀውና በተግባራዊ ትምህርት ሰጪነቱ ልንገለገልበት በተገባ፡፡ እውነተኛ የታሪክ ምሁራን ሆይ የፍርሃት ካባችሁን በማውለቅ የሁላችንም የጋራ ሀብት ስለሆነው ታሪክ ወደ አደባባይ ወጥታችሁ ለትውልዱ ለመንገር ተነሱ፡፡
አንድ ሆነን በሠላምና በፍቅር መነጋገር የተከለከልን እስኪመስል ድረስ፣ ጫፍና ጫፍ ይዘን ከተማ ገጠሩን፣ ተማሪ ሠራተኛውን በጠቅላላው አገር ምድሩን በጥላቻ፣ በመለያየት፣ በዕምባና በደም በክለን ስናበቃ፣ እንደ እንደበጎ አድራጊ ፣ያለሀፍረት በሸንጎ ፊት የምንቆምና የምንናገር፣ የገዛ ወገናችንን ቅስም ሰብረን ፣ደርሶ እንደ ጥሩ ሕግ አስከባሪና ፍትህ አደላዳይ የምናስመስል፣ ባቃጠልነው፣ ባፈረስነው፣ ባወደምነው፣ በገደልነውና ባስገደልነው ሳንፀፀትና ሳናፍር፣ በየሚዲያው አደባባይ በድል አድራጊነት መንፈሥ የምንቦርቅ፣ በየማዕዘኑ በዘር ጥላቻ ተሰነካክለን ፣ለአዲሱ ትውልድ የምናቀርብለት ስጦታ ዱባ ሲባል ቅል፣ ሎሚ ሲባል ዕምቧይ እየሆነ የዓለም መዘባበቻና የትውልዶች ማፈሪያ የመሆናችን ነገር አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡
ወገኖቼ ! በጎሳ ተለያይቶ በጋራም ይሁን በተናጥል ስኬታማ መሆን እንደማይቻል ለመረዳት፣ በቂ ጎጂና ከንካኝ መክሸፎች በየዘመናቱ አስተናግደናል፡፡ ግን የሚበቃን መቼ ይሆን ? አሸናፊ በሌለው የርስ በርስ ጦርነት መቆራቆሳችን ምን አተረፈልን ? ግዴለም አባቶቻችን ወዳቆዩልን ወደ ቀድሞ ፍቅራችን እንመለስ፡፡ ይሄ አማራ፣ኦሮሞ ፣ትግሬ፣ሱማሌ ፣ሲዳሞ፣ ወላይታ አፋር በመባባል፣ ከዚህም ዝቅ ብለን ከኦሮሞም ጉጂ ቦረና፣ ወለጋ አሩሲ፣ ከአማራም ሸዌ ጎንደሬ፣ ወሎ ጎጃሜ፣ ዝቅ ሲልም ቡልጌ ተጉለቴ፣ ዳሞት ጋይንቴ፣ በአፋሩም በሱማሌውም በሌላውም ሁሉ እንዲህ በሽርፍራፊ እየተቀናነስን፣ በወረደ አስተሳሰብ መነታረኩ እስከመቼ ?? ከታሪክ በመማር ቀደምቶች ያቆዩልንን መልካሙን በመኮትኮት፣ የቆሰለውን በማከም፣ ክፉውንም በመንቀል እንትጋ፡፡ ከሁሉም በላይ በኛና በልጆቻችን የወደፊት በተስፋ ላይ እንስማማ፡፡ በፍቅር አንድ ከሆንን ፣በሠላምና በብልጽግና ፣ከነበረውም የተሻለ በዓለም ፊት እናበራለን፡፡ በልጆቻችንና በልጅ ልጆቻችንም ፊት ሞገስ ይሆንልናል፡፡
ልብ በሉ ! በምጥ የፈሰሰው የወላድ እናቶቻችን ደም፣ በዚህች ምድር ሰርጓል፡፡ በጀግንነት፣ በፍቅር፣ በክብር፣ በችግርና በሀዘንም የኖሩና ያረፉ አባቶቻችን፣ ወንድምና እህቶቻችን አጽም በአፈሯ ውስጥ አለ፡፡ ሕይወት አስተሳሳሪ እትብታችንም በዚህች ቅድስት ሀገር ተቀብሯል፡፡
ኢትዮጵያውያን ልባችን በፍቅር፣ በተስፋና ትዝታ ሠንሠለት፣ከሀገራችን ሁለንተና ጋር በብርቱ ተቆራኝቷል፡፡ ለዚህ ነው ሞትን ያህል የፍጻሜ ዕዳን በናቀ ጽኑ ጀግንነት የምንወድቅላትና፣ሌሎችን ግር በሚያሰኝ ትንግርት አብዝተን የምንወዳት፡፡ ለዚህ ነው ዕጅ ለዕጅ ተያይዘን ትውልዳዊ ቁም ነገር ለመሥራትና ቋሚ አሻራ ለመተው በአንድነትና በፍቅር ደፋ ቀና የምንልላት፡፡ ‹‹..ፍቅር የሁሉ ነገር በኩርና ማሰሪያ ነው፡፡›› እንዲል መጽሐፍ፡፡
የዛሬ ኢትዮጵያውያን ቀደምት ወላጆቻችን ያቆዩልንን፣የአብሮነት ውበትና ኃይል፣ለዘመናት ደክመው በውስጣችን ያነጹት፣ ጉራማይሌ ሕብረ-ብሔራዊ ማንነት፣የዕውቀትና ንጹሕ የሰብዓዊ አመለካከት ትሩፋቶች፣ በውስጣችን ምንጊዜም ይኖራሉ፡፡ለልጆቻችንና ለልጅ ልጆቻችን ካላስተላለፍናቸው ግን ይጠፋሉ፡፡ ስለዚህ ዘወትር በምንምና በማንም በማይነዋወጽ ሥጋዊና መንፈሣዊ ሕይወት፣ እርስ በራሳችን እንከባበር፣እንዋደድ፡፡ ሌሎችንም እንዲሁ በፍቅር፣በእውነትና በአክብሮት እንቅረብ እንያዝም፡፡ ለሺህ ዘመናት ከተቀመመ ኢትዮጵያዊነት የወረስነው መለያ ቅርሳችን ይሄው ነውና፡፡
በመጨረሻም ! በሥጋ ባልተወለድንበት፣ በአያት ቅድመ-አያቶቻችን ዘመን፣ እኛን በፀነሰ የኅልውናቸው ማኅጸን ውስጥ ነበርን፡፡ በዚህም አማካይነት የእነሱንና የሀገራችንን ፍቅርና በረከት ሁሉ፣ ልክ አብረን ያለን ያህል ተቋድሰናል፡፡ የዚህን እውነተኛ ትስስራዊ የፍቅር ምሥጢር ልባችን በትክክል ያውቀዋል፡፡ ወደፊትም በማንኖርበት የትውልዶች ዕድሜ፣በሥጋዊ አካል ባንኖር እንኳን፣በልጅ ልጆቻችን የመንፈሥና የደም ጽኑ ኢትዮጵያዊ ቅስም ውስጥ፣በግልጽና በስውር በታሪክ ዘላለም እንኖራለን፡፡
በዓለም ላይ ሁሉም ነገር ይቀየራል። ሁሉም ነገር ሂደቱን ጠብቆ ይለወጣል። በእርግጥ በዓለም ላይ የማይለወጠው አንድ ነገር ነው። እሱም “ለውጥ” ራሱ ነው። ኢትዮጲያ ውስጥ ግን ሁለት የማይለወጡ ነገሮች አሉ። እነሱም “ለውጥ” እና “ሕገ-መንግስት” ናቸው። አሁን ላይ ሀገራችን ከዴሞክራሲና ብሔራዊ መግባባት አንፃር እያሳየችው ላለው የኋሊት ጉዞ ዋናው ምክንያት የእነዚህ የማይለወጡ ነገሮች ግጭት ነው።
በመሰረቱ ለውጥ አይቀሬ (inevitable) ተፈጥሯዊ ኃይል ነው። የኢህአዴግ ሕገ መንግስት ደግሞ ፍፁም ፀረ-ለውጥ በሆነ እሳቤ የተመሰረተ ነው። እነዚህ ሁለት ተፃራሪ ኃይሎች በአንድ ግዜና ቦታ ላይ በፍፁም አብረው ሊኖሩ አይችሉም። ስለዚህ ሀገራችን ከዴሞክራሲና ብሔራዊ መግባባት አንፃር ለገጠማት ችግር ዋናው መስንዔ በአይቀሬው የለውጥ ኃይል እና በኢህአዴግ ፀረ-ለውጥ አቋም መካከል የተፈጠረው ግጭት ይመስለኛል።
ሕገ መንግስቱ በፀረ-ለውጥ እሳቤ ላይ የተመሰረተ እንደሆነ ስገልፅ ለአንዳንድ የኢህአዴግ መንግስት አመራርና ደጋፊዎች አይዋጥላቸውም። ነገር ግን፣ የተናገርኩት ነገር ሃቅ ነው። የትኛውንም የኢህአዴግ አመራር “ሕገ-መንግስቱ ይሻሻል” ወይም “ሕገ-መንግስቱ ለውይይትና ድርድር ይቅረብ!” የሚለውን ሃሳብ ልክ እንደ ጦር ይፈራዋል። ለምሳሌ ባለፈው አመት አዲስ አድማስ ጋዜጣ “ሕገ መንግስቱ ለውይይትና ድርድር መቅረብ ይችላል?” በሚለው ጥያቄ ዙረያ ሃሳቤን እንድሰጥ ጠይቆኝ ነበር። በወቅቱ በሰጠሁት ምላሽ ትልቁ ችግር ያለው “ሕገ መንግስቱ ለውይይትና ድርድር አይቀርብም” በሚለው እሳቤ ላይ እንደሆነ ገልጬ ነበር።
ከሁለት አመት በፊት “ሕገ መንግስት፤ ዴሞክራሲና ብሔራዊ መግባባት” በሚል ርዕስ በአንድ ጥናታዊ ፅሁፍ ላይ ዙሪያ የቀረበ ዘገባ የአቶ በረከት ስምዖን ስለ ሕገ መንግስቱ የተናገሯትን ዓ.ነገር መነሻ አድርጎ አቅርቧታል። ዓ.ነገር እንዲህ ይላል፡ “ሕገ መንግስታችን በጥልቅ ዴሞክራሲያዊ መሰረት ላይ የተዋቀረ፣ በልካችን የተሰፋ ችግር ፈቺ ሰነድ ነው”
ከፀደቀበት ዕለት አንስቶ አብዛኞቹ የኢህአዴግ አመራሮች “ሕገ መንግስቱ ለውይይትና ድርድር አይቀርብም” እያሉ በእርግጠኝነት ሲናገሩ ማየት የተለመደ ነው። እኔ ግን እንዲህ ጥራዝ ነጠቅ የሆነ ነገር በሰማሁ ቁጥጥር ሽምምቅ እላለሁ። ምክንያቱም ለውጥ አይቀሬ የተፈጥሮ ሕግ ነው። ይህን ተፈጥሯዊ ሕግ ለመሻር የሚጥር ሁሉ መጨረሻ ላይ ወድቆ ሲያጣጥር ታገኘዋለህ። ታዲያ የኢህአዴግ አመራሮች “ሕገ መንግስቱ አይሻሻልም” የሚል ነገር በተናገሩ ቁጥር እኔ ለእነሱ አዝናለሁ።
ለምሳሌ የአሜሪካ ሕገ መንግስት የፀደቀው እ.አ.አ. በ1789 ዓ.ም ሲሆን ሥራ ላይ ከዋለ 228 ዓመታት ሆኖታል። በእነዚህ አመታት ውስጥ ግን አስራ አንድ ሺህ (11000) የማሻሻያ ሃሳቦች ቀርበዋል። በመሆኑም ሕገ መንግስቱ ስራ ላይ ከዋለ ግዜ ጀምሮ በየአንዳንዱ አመት በአማካይ አርባ ስምንት (48) የማሻሻያ ሃሳቦች ቀርበዋል ማለት ነው። ከ11ሺህ የማሻሻያ ሃሳቦች ውስጥ ተቀባይነት አግኝተው ሕገ መንግስቱ የተሻሻለው ግን ሃያ ሰባት (27) ግዜ ብቻ ነው። ይሁን እንጂ፣ የአሜሪካ ሕገ መንግስት በአማካይ በየስምንት (8) አመቱ አንድ ግዜ ተሻሽሏል ማለት ነው።
በአሜሪካ መስራች አባቶች፣ በእንግሊዝ ፈላስፎች፣ በፈረንሳይ አብዮተኞች እገዛና ድጋፍ የረቀቀው የአሜሪካ ሕገ መንግስት በእያንዳንዱ አመት በአማካይ 48 የማሻሻያ ሃሳቦች ይቀርቡበታል። የኢፊዲሪ ሕገ መንግስት ተግባር ላይ በዋለባቸው ሃያ ሶስት (23) ዓመታት ውስጥ አንድ የማሻሻያ ሃሳብ እንኳን ለውይይት አልቀረበም። የአሜሪካ ሕገ መንግስት ግን በእነዚህ 23 አመታት ውስጥ ከሞላ ጎደል ለሦስት ግዜ ይሻሻል ነበር።
አቶ በረከት ስምዖን እንዳሉት የኢፊዲሪ ሕገ መንግስት “በጥልቅ ዴሞክራሲያዊ መስረት ላይ የተዋቀረ ነው” ቢባል እንኳን ልክ እንደ አሜሪካን ሕገ መንግስት በጥልቅ ዕውቀትና የፍልስፋና መርህ ላይ የተመሰረተ ነው ለማለት ይከብዳል። ኢህአዴግ በሕገ መንግስቱ የማሻሻያ ሃሳቦች ላይ ለመወያየት ሆነ ለመደራደር ፍቃደኛ አለመሆኑ ምን ያሳያል።
የመጀመሪያው ነገር በሕገ መንግስቱ ድንጋጌዎችና መርሆች ላይ የተለየ አቋምና አመለካከት ያላቸው የህብረተሰብ ክፍሎች የማሻሻያ ሃሳባቸውን ማቅረብ አለመቻላቸው ነው። ሕገ መንግስቱ በተለየ ሃሳብና አመለካከት ተፈትሾ ትክክለኝነቱን ማረጋገጥ አልተቻለም። በዚህ መልኩ በውይይትና ክርክር ተፈትሾ በሃሳብ ወይም መርህ የበላይነቱን ማረጋገጥ አለመቻል ከሁሉም በፊት የሚጎዳው ሕገ መንግስቱን ነው። ምክንያቱም በየግዜው በተለያዩ የማሻሻያ ሃሳቦች እየተፈተሸ ተቀባይነቱን ማረጋገጥ ካልተቻለ የሕገ መንግስቱ ድንጋጌዎችና መርሆች ትርጉም አልባና ፋይዳ ቢስ ይሆናሉ።
አቶ በረከት ሕገ መንግስቱ “በልካችን የተሰፋ ችግር ፈቺ ሰነድ ነው” ብለው የተናገሩት በ2008 ዓ.ም ሲሆን ሕገ መንግስቱ የፀደቀው ደግሞ በ1987 ዓ.ም ነው። በሁለቱ ክስተቶች መሃል 21 ዓመታት አሉ። በእነዚህ አመታት ውስጥ በኢትዮጲያና በዓለም አቀፍ ደረጃ እጅግ በጣም ብዙ ለውጦች ታይተዋል።
ለምሳሌ፣ ሕገ መንግስቱ በፀደቀበት አመት በኢትዮጲያ ሞባይል ስልክ እና ኢንተርኔት የለም ነበር። አቶ በረከት ከላይ የተጠቀሰውን ዓ.ነገር በተናገሩበት ዓመት ግን 43 ሚሊዮን የሞባይል ስልክ፣ 11.5 ሚሊዮን የኢንተርኔት ተጠቃሚዎች አሉ። ሌላው ቀርቶ ከአስር አመት በፊት እንኳን ኢትዮጲያ ውስጥ 10 ሚሊዮን ተማሪዎች የነበሩ ሲሆን ዛሬ ላይ ከ21 ሚሊዮን ናቸው።
በተለይ በትምህርትና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ረገድ የታዩት ለውጦች አዲሱን ትውልድ በሀገራዊና አለም አቀፋዊ ጉዳዮች ላይ በቂ ዕውቀትና ግንዛቤ እንዲኖረው አስችለውታል። በ1987 ዓ.ም በሀገር ውስጥ እና በውጪው ዓለም፣ እንዲሁም በገጠርና ከተማ መካከል የነበረው ድንበር ሙሉ በሙሉ ተሰብሯል ማለት ይቻላል።
በመሆኑም፣ የሀገር ውስጥ ዜጋ በውጪው ዓለም ስላለው ኑሮና አኗኗር ዘይቤ ያውቃል። በገጠር ያለው የአርሶ አድር ልጅ በአቅራቢያው አልፎ እንደ አዲስ አበባ ባሉ ትላልቅ ከተሞች ያለውን የቅንጦት ሕይወት ያውቃል። በዚህም ከራሱ ጋር ያለውን ልዩነት ይፈትሻል። በመንግስት ሥራና አሰራር ውስጥ የሚስተዋሉ ክፍተቶችና ግድፈቶችን የማወቅ እድል ይፈጠርለታል። ይህ በአስተዳደርና ሃብት ክፍፍል ረገድ ያለውን ኢፍትሃዊነት በግልፅ እንዲረዳ ያስችለዋል። በመሆኑም የተሻለ ነፃነትና አገልግሎት ይጠይቃል። የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ ይዞ ለተቃውሞ አደባባይ ይወጣል።
ለዚህ ትውልድ “ሕገ-መንግስቱ በልካችን የተሰፋ ችግር ፈቺ ሰነድ ነው” ማለት በአንድ (1) አመት ሕፃን ልክ የተሰፋን ልብስ ለ23 ወጣት “ልኩ ይሆናል” ብሎ እንደመከራከር ነው። የአሜሪካ ሕገ መንግስት 11ሺህ ግዜ የማሻሻያ ሃሳብ እንደቀረበበት ለሚያውቅ ወጣት “ሕገ መንግስቱ አይሻሻልም” ማለት ራስን ከመስደብ የዘለለ ትርጉም የለውም። ይህ ትውልድ ለጥያቄው ምላሽ መስጠት የተሳነውን ሕገ-መንግስት በመጨረሻ ቀድዶ ይጥለዋል፡፡
ምኽትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ኣብቲ መብዛሕቲኡ ብማዕዶ ወይ ብቨርችዋል ዝካተድ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንኻልኣይ ዙር ሕፀ ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ተቐቢሎም።ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኣሜሪካ ስቪላዊ ዘይምርግጋእ ይርኣይ ኣብዘለሉ ፔንስ ናይ ተስፋ መልእኽቲ ብምሃብ ብዛዕባ ተቐናቐቶም ዴምክራቲ ፓርቲ ኣጠንቂቖም ኣለው።
ፔንስ ኣብ ሳልሳይ ማዕልቲ ሃገራዊ ጉባኤ ሪፓብሊካዊያንፓርቲ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ኣብ ባልቲሞር ኣብ ዝርከብን ኣብ 1814 ኣ\ፈ ኵናት ዝተኻየደሉን ከም ምልክት ዝርኣይን ፎርት ሚክሄነሪ መደረ ኣስሚዖም ኣለው።
ብፖሊስ ዝተቐትሉ ብርክት ዝበሉ ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ሓል ሓሊፉ ናዕቢ ዝተሓወሶ ተቓውሞታት ይገጥሞም ንዘለውን ኣብ ቅድሚት መስመር ተሰሪዖም ንዝርከቡን ፖሊሳት ዝድግፉ ናይ ሓርበኝነት መግለፂታት ተሰሚዖም ኣለው።ኣማሓዳሪ SouthDakota ክርስቲኖም ’’ህወከት ተጋፊሑ ኣሎ።ወራር ንብረት፣ናዕቢ፣ዕንወት ኣሎ’’ኢለን።
ባይደን ናይ ፖሊስ በጀት ክንኪ ከመዘይደልዩ ብምግላፅ ኣብ መዳድባ ፖሊስን በጀት ክስራሕ ኣለዎ ይብሉ። ንኩነታት ናይቶም ከባቢታት ዝርድኡ ፖሊሳት ክምደቡን ንሰራሕተኛታት ጥዕና ኣእምሮ ዝኸውን ተወሳኺ ገንዘብይደልዩ።
ንትራሞ ዝድግፉ ወታደራት ዝነበሩ ታሪኾም ከዘንትው ኣምሲዮም ኣለው።ቻይናዊ ተቓዋሚ ቸንጓንግቸን ባይደን ንኮሚኒስት ፓርቲ ቻይና ንምሕጓስ ይሰርሑ ክብል ኸሲሱዎም።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ ናይ ተስፋ መልእኽቲ ኣስሚዖም። ‘’ጆ ባይደን ኣብ ፀላም እዋንንነብር ኣለና ኢሉ። ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከምዝበሉዎ ንጆ ባይደን ፀልማት ኣሜሪካ እያ ትርአዮ፤ንዓና ግን ዓባይ ኣሜሪካ ትርኣየና።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሃገራዊ ጉባኤ ሪፓብሊካዊያን ፓርቲ ይካየድ ኣብዘለሉን ኣብታ ሃገር ሓዱሽ ናዕቢ ዝተሓወሶ ተቓውሞታት ኣብዝተልዓለሉ እዋን ቀንዲ መልእኽቲ ወፍሪ ዳግመ ምርጫ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ምኽባር ‘’ሕግን ስርዓትን’’ ዝብል ኮይኑ ኣሎ።
ግርማይ ገብሩ ናብ ኸባቢ ራያ ኸይዱ ምስ ጸሞቕትን ሰተይትን ኮሬፈ ዝገበሮ ዕላል፡ ካብ`ዚ ካብ ስትድዮ ድማ፡ ተወልደ ወልደገብሬል ናብ ኣስመራ ደዊሉ ምስ ስነ-ጥበባዊት መንእሰይ ብስራት ኣረጋይ ዝገበሮ ዕላል ብቕደም-ሰዓብ ተዳልዩ`ሎ፡
አዲስ አበባ፣ የካቲት 14፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የፌዴራል ማረሚያ ቤትን በመወከል የተወዳደረችውአትሌት ሰምበሬ ተፈሪ በድሬዳዋ በተካሄደው 14ኛው የኢትዮጵያ ግማሽ ማራቶን ውድድር አሸንፋለች፡፡ ዓለም አቀፍ...
በትግራይ ክልል ለ2 ነጥብ 5 ሚሊየን ሰዎች እርዳታ ለማቅረብ በቂ ዝግጅት ተደርጓል – የብሔራዊ የአደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን – EthioExplorer.com
አዲስ አበባ ፣ ጥር 13 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በትግራይ ክልል በሕግ ማስከበር ሥራው ሰብዓዊ ቀውስ ገጥሟቸዋል ተብሎ የተገመቱትን 700 ሺህ ሰዎች ጨምሮ ለ2 ነጥብ 5 ሚሊየን ሰዎች እርዳታ ለማቅረብ በቂ ዝግጅት መደረጉን የብሔራዊ የአደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን ገለጸ።
ኮሚሽነሩ ምትኩ ካሳ ዛሬ በሰጡት መግለጫ በክልሉ የሕግ ማስከበር ሥራው ከመጀመሩ በፊት 1 ነጥብ 8 ሚሊየን ሰዎች እርዳታ እየተደረገላቸው እንደነበረና ይህም ድጋፍ ተጠናክሮ መቀጠሉን ገልጸዋል።
ከእነዚህ ውስጥ 1 ነጥብ 1 ሚሊየን የሚሆኑት የልማታዊ ሴፍቲኔት ተጠቃሚዎች ሲሆኑ 600 ሺህ ሰዎች ደግሞ የዕለት ደራሽ እርዳታ እየተደረገላቸው መሆኑን ተናግረዋል።
ቀሪዎቹ 110 ሺህ ሰዎች ደግሞ ቀደም ሲል በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ተከስቶ በነበረው ግጭት ተፈናቅለው በክልሉ የሚገኙ ተረጂዎች መሆናቸውንም ኮሚሽነሩ አስረድተዋል።
በክልሉ በተካሄደው ሕግ የማስከበር ሥራ ሊረዱ የሚችሉ ተጨማሪ ሰዎችን ለመለየት በደቡባዊ፣ ማዕከላዊና ምሥራቃዊ ትግራይ መንግስትና የተለያዩ ዓለም አቀፍ የረድኤት ተቋማት በጥምረት የዳሳሳ ጥናት ማካሄዳቸውንም ጠቁመዋል።
ይህንን ቁጥር በክልሉ ከዚህ ቀደም ከነበሩት 1 ነጥብ 8 ሚሊየን ተረጂዎች ጋር በመደመር፤ በጥቅሉ ለ2 ነጥብ 5 ሚሊዮን ሰዎች ድጋፍ ለማቅረብ መዘጋጀታቸውን ጠቁመዋል።
እንደኮሚሽነሩ ገለጻ፤ ልዩ እርዳታ ለሚሹ የማኅበረሰብ ክፍሎች (ህጻናት፣ አረጋዊያን፣ አካል ጉዳተኞችና ህሙማን) የአየር ትራንስፖርት በመጠቀም አፋጣኝ እርዳታ እየቀረበ ይገኛል።
አንዳንድ ዓለም አቀፍ ተቋማት በክልሉ የተረጂዎች ቁጥር ‘ይህን ያህል ደርሷል’ እያሉ የሚያወጧቸው ቁጥሮች የፌደራል መንግስቱ ያላጸደቀውና ትክክል ያልሆኑ መሆናቸውንም አረጋግጠዋል።
የኢትዮጲያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በዚህ ወቅት የምርጫ ቁሳቁሶችን ለማጓጓዝ አልቻልኩም ማለቱ ተፎካካሪ ፓርቲዎች ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ እንደሚያሳድር አሀዱ ያነጋገራቸዉ ፖለቲካ ፓርቲዎች ገለጹ፡፡
Next Postየጠ/ሚ ዐቢይ አሕመድ ደህንነት እና ጤንነት ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚናፈሰው ወሬ ሀሰት ነው – ጽ/ቤቱ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ደህንነት እና ጤንነት ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚናፈሰ…
የአማዞን ደን በህገ-ወጥ መንገድ ፌስ ቡክ ላይ ለሽያጭ መቅረቡ ብዙዎችን አስገርሟል፡፡የዓለማችን ዋና እስትንፋስ ነዉ በሚል የሚገለጸዉ የአማዞንን ደን ሻጭ ነን የሚሉ ወገኖች ብቅ ብለዋል፡፡በ…
ከሳምንታት በፊት በኅዳሴው ግድብ ዙሪያ ሲካሄድ የነበረው የግብፅ፣ የሱዳንና የኢትዮጵያ ውይይት ሲቋረጥ ሱዳን ተጨማሪ ጊዜ ከጠየቀች በኋላ የሦስቱ ሃገሮች የቴክኒክ ባለሞያዎች እንደገና ለድርድር መቀመጣቸው ተነገረ።
ፎቶ ፋይል፦ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ከሱዳን አቻቸው አብደላ ሀምዶክ ጋር ጅቡቲ ውስጥ ታህሳስ 20 ቀን 2020፣ በ38 ኛው የኢጋድ የመሪዎች ጉባኤ ላይ በጎን ለብቻቸው ተገናኝተው ነበር፡፡
የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር ዛሬ ባወጣው መግለጫ ደግሞ፣ በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል የተፈጠረው የድንበር ውዝግብ በመካረሩና ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ በምታስገነባው ግድብ ዙሪያ ያለው ሁኔታ ለመምከር ሱዳን በኢትዮጵያ የሚገኘው አምባሳደሯን መጥራቷን አስታውቋል፡፡
የድንበር ውዝግቡ፣ ግብጽና ሱዳን “የተፈጥሮ ውሃ አቅርቦታችንን አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል” በሚል ፣ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ በምትገነባው ግዙፍ የኃይል ማመንጫ ግድብ ዙሪያ፣ በሚያነሱት ክርክር ላይ፣ ሌላ ተጨማሪ ጫና ፈጥሯል፡፡
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ቃል አቀባይ መንሱር ቡላድ አብደላ፣ ለፈረንሳዩ የዜና ወኪል እንደተናገሩት፣ ሱዳን በሁለቱ አገሮች ግንኙነት ዙሪያ ለመምከር በኢትዮጵያ የሚገኙት አባሳደሯን ወደ ካርቱም ጠርታለች፡፡ የውይይቱን ምንነት በዝርዝር ባያብራሩም ምክክሩ እንደተጠናቀቀ መልዕክተኛው አምባሳደር ወደ ሥራቸው ቦታ እንደሚመለሱ አስታውቀዋል፡፡
መግለጫው የኢትዮጵያ ወታደሮች በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያና በምስራቅ ሱዳን ድንበር አቅራቢያ አልፋሽጋ አካባቢ የሚገኘውን ድንበር አቋርጠው ገብተዋል በማለት ከሷል፡፡
የኢትዮጵያ መንግሥት ባለፈው ወር ባወጣው መግለጫ፣ ሱዳን የኢትዮጵያን ድንበር ዘልቃ መግባቷን አስታውቋል፡፡ ሱዳን ድንበር እያቋረጠች የምትፈጽመውን ወራራም ማቆም አለባት ሲልም ጥሪውን አቅርቧል፡፡
ከሱዳን የተገኘው ዘገባ እንደሚያሳየው በአልፋሽጋ አካባቢ ያለው ውዝግብ የ50 ዓመታት ታሪክ አለው፡፡ ይሁን እንጂ እንደገና የተቀሰቀሰው በኢትዮጵያ ትግራይ ክልል የተነሳውን ጦርነት በመሸሽ በአስርሺዎች የሚቆጠሩ ስደተኞች በምስራቅ በኩል ድንበሩን አቋርጠው ወደ ሱዳን መግባት ከጀመሩበት ጊዜ አንስቶ ነው፡፡
ባፈው ጥር ወርም እንዲሁ ሱዳን የኢትዮጵያ ጦር አውሮፕላን የሱዳንን የአየር ክልል ጥሶ በሯል ስትል ኢትዮጵያን የከሰሰች ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ደግሞ የሱዳን ወታደሮች ድንበር ጥሰው በመግባት በኢትዮጵያ ዜጎች ላይ ዝርፊያ ፈጽመዋል ስትል ክሷን አሰምታለች፡፡
በኳታር የሚኖሩት የሱዳን ፖለቲካ ተንታኝ ሞሀመድ አህመድ እንደሚሉት ከሆነ ኢትዮጵያም ሆነች ሱዳን የትክክለኛውን ጦርነት ዋጋ መሸከም የሚችሉ አይደሉም ይላሉ፡ ይህን ሲያስረዱም
“በኢትዮጵያና በሱዳን ያሉት ውሳኔ ሰጭዎች ወደጦርነት ማምራት የማይረባ ነገር መሆኑን ያውቃሉ፡፡ በኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ልማት ያለ ሲሆን በሱዳንም የዴሞክራሲ ለውጥ አለ፡፡ ማንኛውም ጦርነት በሁለቱም አገሮች የተገኘውን ውጤት አደጋ ላይ ይጥላል፡፡ ይሁን እንጂ ግን መሪዎቹ በአገር ውስጥ ያሉ ግጭቶችን ለማርገብ ጠላት እያፈላለጉ ነው፡፡”
የድንበሩ ውዝግብ ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ በምትገነባው የኃይል ማመንጫ ግድብ በተነሳው አለመግባባት ላይ ተጫማሪ ውጥረት ይፈጥራል፡፡ ሱዳንና ግብጽ ግድቡ ከወንዙ የሚያገኙትን ተፈጥሯዊ የውሃ አቅርቦታቸውን እንዲቀንስ ያደርገዋል ብለው ይሰጋሉ፡፡
“የውዝግቡ ሁሉ ምክንያት የህዳሴው ግድብ ነው፡፡ ያ አለመግባባትና ውዝግብ ምንም እንኳ በጦርነት የማይገባደድ ቢሆንም ሁለቱንም ወገኖች በጠረጴዛ ዙሪያ አብረው ተቀምጠው እንዲነጋገሩ ሊያስገድዳቸው ይችላል፡፡"
ሱዳንና ኢትዮጵያ በድንበር ውዝግቡ ላይ ለመነጋገር በደቡብ ሱዳን የቀረበውን ሽምልግልና እንደሚቀበሉ አስታውቀዋል፡፡ ይሁን እንጂ ግን ኢትዮጵያ ድርድሩ ከመጀመሩ በፊት ሱዳን ከያዘቻቸው የኢትዮጵያ መሬቶች በአስቸኳይ ለቃ እንድትወጣ ጠይቃለች፡፡
የሱዳን ኃይሎች ዛሬም ወደ ኢትዮጵያን ድንበር ተጠናክረው እየገፉ መሆናቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ። የሱዳን እርምጃ ዓለም አቀፍ ሕግን የጣሰ ድርጊት እንደሆነም አስገንዝቧል።
በሌላ በኩል የኢትዮጵያ፣ ግብፅ እና ሱዳን የውጭ ጉዳይ እና የውሃ ጉዳይ ሚኒስትሮች ከትናንት በስቲያ በበይነ መረብ ስብስብባ ቢያካሂዱም ሱዳን በህዳሴ ግድብ ዙሪያ አዲስ አቋም ማንፀባረቋ ተገልጿል። በዚህ ጉዳይ ላይ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቃለ አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ የሰጡትን ጋዜጣዊ መግለጫ በተመለከተ የተሰናዳውን ዘገባ ከምሽቱ 3 ሰዓት በአሜሪካ ድምፅ ታዳምጣላችሁ።
ጄኔራል አብዱልፈታህ አል ቡርሃን በኢትዮጲያ ቆይታቸው ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ጋር የሁለቱን ሃገሮቻቸውን ግንኙነት በማጠናከር ላይ ያተኮሩ ውይይቶች እንደሚያደርጉ ከጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት የተገኘው መረጃ አመልክቷል ።
በአምቦ ዩኒቨርስቲ አዋሮ ግቢ ካለፈው አርብ ጀምሮ ውሃ መቋረጡን፣ መብራት ከዕረቡ ጀምሮ መጥፋቱን እንዲሁም በምስራቅ ወለጋ መነሲቡ ወረዳ ከሠላሳ በላይ ሰዎች መታሠራቸው በዚህ ዘገባ ተካቷል።
በዕረቡ ምሽት ዘገባችን ካለፈው አርብ ጀምሮ ውሃ በመቋረጡ ምክንያት ችግር ውስጥ መኾናቸውን የገለጹት አምቦ ዩኒቨርስቲ አዋሮ ግቢ ተማሪዎች በተጨማሪም መብራት እንደተቋረጠና ይህንንም ተከትሎ የግቢው ተማሪዎች በሙሉ ተቃውሞ ሲያቀርቡ አስለቃሽ ጭስ እንደተወረወረባቸውና እንደተደበደቡ አንዳንድ ተማሪዎች ገለጹ፡፡
በአምቦ ዩኒቨርስቲ አዋሮ ግቢ ካለፈው አርብ ጀምሮ ውሃ በመቋረጡ ተማሪዎች የሚጠጡትም ኾነ የሚታጠቡበት እንደሌላቸው፣ በመፀዳጃ ቤቶቹም ውሃ ስለሌ ከፍተኛ ችግር ውስጥ መኾናችውን ተማሪዎች ገለጹ፡፡
በምስራቅ ወለጋ መነሲቡ ወረዳ ውስጥ ሰኞ እና ማክሰኞ በተማሪዎችና በመንግሥት ኃይሎች መካከል ግጭት መፈጠሩን ነዋሪዎች ገለጹ። ከግጭቱም በኋላ ከሰላሳ ሰው በላይ መታሰሩን ተናግረዋል። የከተማው ፖሊስ ምንም የተፈጠረ ነገር የለም ይላል።
የጥቅምት ወር 2013 ዓ.ም አጠቃላይ የዋጋ ግሽበት ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር በ19 ነጥብ 3 በመቶ ከፍ ማለቱን ማዕከላዊ ስታስቲክስ ኤጀንሲ አስታወቀ።
በዳቦ፣ እንጀራ፣ ስኳር፣ ከውጭ የሚገባ የምግብ ዘይት፣ ድንች፣ በርበሬ እና የቡና ዋጋ ላይ ጭማሪ መታየቱም ለዋጋ ግሽበት መጨመር ምክንያት መሆኑን መግለጫው አመልክቷል።
ምግብ ነክ ያልሆኑ ምርቶች የዋጋ ግሽበት የጥቅምት 2013 ዓ.ም ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር የ14 ነጥብ 4 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን ኤጀንሲው ገልጿል።
በአልኮል፣ ትምባሆ፣ ጫት፣ የቤት ማፅጃ እና ኢነርጂ (የማገዶ ከሰል)፣ የቤት መስሪያ ቁሶች፣ የህክምና እና ጌጣገጥ ምርቶች ላይ የዋጋ ጭማሪ በመኖሩ ምግብ ነክ ያልሆኑ ምርቶች ላይ የዋጋ ግሽበት ከፍ እንዲል ማድረጉም ተመልክቷል፡፡
የምርት እና የጥራት ቁጥጥር አሠራርን ለመማር አውደ ጥናት አውጭ ሳይኖር በቀጥታ ከደንበኞች ጋር በቀጥታ የሚገናኝ የለም ፡፡ “ስሜ የእኔ ዋስትና ነው” ፡፡ ------ ሴንተር
ምክር ቤት ምርጫን በተመለከተ የተቀመጡ ሶስት አንቀጾች ላይ የሕገ መንግሥት ትርጓሜ እንዲሠጥ የቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ አፀደቀ | THE ETHIOPIA OBSERVATORY (TEO)
አዲስ አበባ፣ ሚያዚያ 27፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግ፣ ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምርጫን በተመለከተ የተቀመጡ ሶስት አንቀጾች ላይ የሕገ መንግሥት ትርጓሜ እንዲሰጥ ያቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ አፀደቀ።
ምክር ቤቱ በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት የመሰብሰቢያ አደራሽ ባካሄደው ስብሰባው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ምርጫን በተያዘለት ጊዜ ማካሄድ እንደማይችል ማስታወቁን በተመለከተ የቀረቡ የመፍትሄ አማራጮችን የውሳኔ ሃሳብ እንዲሁም የብድር ስምምነቶችን ተመልክቷል።
የህግ፣ ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ንዑስ ሰብሳቢ አቶ አበበ ጌዴቦ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በኮቪድ 19 ወረርሽኝ የተነሳ 6ኛውን ሃገራዊ ምርጫ ለማከናወን አለመቻሉን አስመልክቶ ለምክር ቤቱ ቋሚ ኮሚቴው ያቀረበው የውሳኔ ሃሳብ በምክር ቤቱ መጽደቅን ተከትሎ ቀጣይ ሕገ መንግሥት የመፍትሄ ሃሳብ እንዲያቀርብ በተመራለት መሰረት ያቀረበውን ሪፖርትና የውሳኔ ሃሳብ ለምክር ቤቱ አቅርበዋል።
የውሳኔ ሀሳቡ የሕገ መንግሥቱ አንቀፅ 54/1 አንቀፅ 58/3 እና አንቀፅ 93 ከሕገ መንግሥት ዓላማና ግቦች እንዲሁም መሰረታዊ መርሆች ጋር ለማስተሳሰር ትርጉም እንዲሰጥባቸው የሚል ሕገ መንግሥታዊ የመፍትሄ ሃሳብ ነው ያቀረበው።
በቀረበው የውሳኔ ሀሳብ ላይ የምክር ቤት አባላት ጥያቄዎችንና አስታያየቶችን የሰጡ ሲሆን፥ በውሳኔ ሃሳቡ ላይ ሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ለምን እንዲሳተፉ አልተደረገም? በሕገ መንግሥቱ ስለምርጫ በግልጽ የተቀምጠ ውሳኔ ለምን ሕገ መንግሥዊ ትርጉም አስፈለገው የሚሉ ጥያቄዎችንም አንስተዋል።
በተጨማሪም የምክር ቤቱ አባላት በህግ ባለሙያዎች ምክር ቤቱን መበተን፣ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መደንገግ፣ ሕገ መንግሥት ማሻሻልና ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜን መጠቀም እንደሚቻል ማስቀመጣቸውን ጠቁመው፤ ቋሚ ኮሚቴው ሕገ መንግሥታዊ ትረጓሜን መሰረት በማድረግ ያቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ ተገቢነት ያለው መሁኑንም ያነሱም አሉ።
ከዚህ ቀደም ሕዝቡ ያላመነባቸው አወጆችና ሕገ መንግሰታዊ ማሻሻዎች ይደረጉ እንደነበር ያስታወሱት የምክር ቤቱ አባል አቶ ተስፋዬ ዳባ፥ ሕገ መንግሥቱን መሰረት አድርጎ የቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ መቃረን ተገቢነት የለውም ብለዋል።
በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 102 ምርጫን ማካሄድ የፌዴራል መንግስትና የምርጫ ቦርድ ሥልጣንና ተግባር መሆኑን ጠቁመው፤ ቦርዱ ምርጫን ለማራዘም ያቀረበው የውሳኔ ሃሳብ ተጋቢና ህገ መንግስታዊ ነው፤ ከዚህ ውጭ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች ኢ-ህገ መንግስታዊ ናቸው ብለዋል።
የምክር ቤቱ አባል አቶ ጫላ ለሚ በበኩላቸው፥ ምክር ቤቱ የሚወያይትበት አጀንዳ ሀገርንና ሕዝብን የሚጠቅም፤ እንዲሁም ሕገ መንግሥታዊ መሆኑን አመልክተው፤ ቋሚ ኮሚቴው ያቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ መቀበል ተገቢ መሆኑንም ገልጸዋል።
ከምክር ቤት አባላት ለቀረቡ ጥያቄዎችና አስተያየቶች ላይ ማብራሪያ የሰጡት የቋሚ ኮሚቴው ንዑስ ሰብሳቢ አቶ አበበ ጌዴቦ፥ ኮሚቴው የተሰጠውን ሃለፊነት ተቀብሎ ከህገ መንግስቱ ጋር የማይጣረስና አማራጭ የመፍትሄ ሃሳብ ያቀረበ መሆኑን ገልጸው፥ ምክር ቤቱም የቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ ተቀብሎ እንዲያጸድቅ ጠይቀዋል።
በመቀጠልም ምክር ቤቱ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክና በጣሊያን ሪፐብሊከ መንግስት መካከል ለቴክኒክና ሙያ ስልጠና ክህሎት ማሻሻያና ስራ ምክር ቤቱም የህግ፣ ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ 6ኛውን ሀገራዊ ምርጫ ማከናወን አለመቻሉን አስመልክቶ ለምክር ቤቱ ያቀረበው የውሳኔ ሀሳብ በምክር ቤቱ መጽደቅን ተከትሎ ቀጣይ ህገ መንግስታዊ የመፍትሄ ሀሳብ እንዲያቀርብ በተመራለት መሰረት ያቀረበውን የህግ፣ ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ምርጫን በተመለከተ የተቀመጡ ሶስት አንቀጾች ላይ የሕገ መንግሥት ትርጓሜ እንዲሰጥ ያቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ መርምሮ በ25 ተቃውሞ በአብላጫ ድምጽ አፅድቋል።
በመቀጠልም ምክር ቤቱ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክና በጣሊያን ሪፐብሊከ መንግስት መካከል ለቴክኒክና ሙያ ስልጠና ክህሎት ማሻሻያና ስራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ እንዲሁም የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወን በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የተደረጉ ሁለት የብርድ ስምምነቶችን አፅድቋል።
የሚኒስትሮች ም/ቤት ለሕ/ተ/ም/ቤት አርብ የመራውና ፋና ያወጣው የብድር ዝርዝሮች አልተገጣጠሙም! ሕዝቡ ማወቅ የሚሻው ብድር መገኘቱን አይደለም! ስንት? ከማን የሚሉት ከዕዳ ከፋዩ ሕዝብ ለምን ሚሥጢር ተደረጉ? https://t.co/70LTWbZU19
በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ከጃፓን አለም አቀፍ የትብብር ኤጀንሲ መካከል ለጅማ- ጭዳ እና ሶዶ-ሳውላ የመንገድ ፕሮጄክት ማስፈጸሚያ ያደረገውን የብድር ስምምነት፣ ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ጋር ለአዲስ አበባ ከተማ ፈጣን አውቶቡስ መስመር ግንባታ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ እንዲሁም ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጄክት ማስፈጸሚያ የተደረጉ የብድር ስምምነቶችን በሙሉ ድምጽ አፅድቋል።
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ሕዝብ ለዘመናት የታገለለትን የፍትሃዊ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ምስረታ ግቡን እንዲመታ ለማገዝ ከየትኛውም በሀገራችን ካለ የፖለቲካ ፓርቲ በላይ እራሱን በማደራጀት እያዘጋጀ የሚገኝ የፖለቲካ ፓርቲ ነው።
የፓለቲካዊ ለውጥ ወይንም ሽግግር አስተማማኝ ዋስትና ተቋማት ብቁ፣ ነፃ እና ገለልተኛ ሆነው መቆም መጀመራቸው እና መቀጠላቸው ትልቁን ድርሻ እንደሚይዝ አያጠራጥርም። እነዚህ ለአንድ ሀገር ሕዝብ በሰላም እና በአንድነት የመኖር ዋስትናን የሚያረጋግጡ ተቋማት ከየትኛውም የግለስብም ሆነ የፓርቲ ፍላጎት እራሳቸውን በማላቀቅ በሂደት በሕግና በሕግ ብቻ የሚሠሩበት ሁኔታ እየፈጠሩ መሄድ እንዳለባቸው ኢዜማ ያምናል፤ ለሂደቱም ውጤታማነት በፅናት ይታገላል። በተለይም የሕግ የበላይነትን ማስከበር ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ፤ የዜጎችን ደህንነት ለማስጠበቅ እና የሀገር አንድነትን ለማረጋገጥ ዋነኛው ግብዓት ነው። በዚህ ደረጃ የሚሠሩ ተቋሞችን መገንባት የረጅም ጊዜ ሥራ እንደሚፈልጉ ብንረዳም ሕግን ማስከበር የሚገባቸው ተቋማት የሕግ የበላይነትን የሚሸረሽር ተግባር ላይ ሲሳተፉ መመልከት ደግሞ አሰዛኝ ክስተት ይሆናል፡፡
ባለፉት ሁለት ዓመታት ከአንባገነናዊ ሥልጣኑ የተባረረው እና ለውጡ የመጣባቸው ኃይሎች እንዲሁም ለውጡን ራሳቸው በቆፈሩት ቦይ ብቻ እንዲፈስ የፈለጉ ቡድኖች በጋራም ሆነ በተናጥል በፈጠሯቸው ትርምሶች ክቡር የሆነው የዜጎች ሕይወት ጠፍቷል፤ አካል ጎድሏል፤ ንብረት ጠፍቷል። በእነዚህ ግዚያት ውስጥ የክልልም ሆነ የፌደራል መንግሥት አስተዳደሮች እንዲሁም የፀጥታ እና የፍትህ አካላት ባሳዩት ከፍተኛ የዝግጅትና የአፈፃፀም አቅም ውሱንነት ለደረሰው ከፍተኛ ጉዳት በግልፅ ይቅርታ ሊጠይቁና አስፈላጊውን ካሳ ሊከፍሉ እንደሚገባ ማሳሰባችን ይታወሳል።
ሕዝብ ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እስክንሻገር ድረስ ከቀጥተኛ ውክልና ፍጹም ባነሰ ስምምነት ሥልጣን ላይ እንዲቆይ ፈቅዶ ከለውጡ በፊት ያጠፋውን ጥፋት ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የምናደርገውን ሽግግር አግዞ እንዲክስ ሌላ ዕድል የተሰጠው ገዢው ፓርቲ እንዲሁም ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች (እኛንም ጨምሮ) ከዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሊያዘገዮን ከሚችሉ እንቅስቃሴዎች ሁሉ መታቀብ የሚገባን ወቅት ላይ ደርሰናል። በተለይ ገዢው ፓርቲ ከመቼውም ጊዜ በላይ የያዘው ሥልጣን የሰጠውን የሕግ የበላይነትን የማስከበር ዋነኛ ኃላፊነት እና ታሪካዊ አደራ አሁን የደረስንበት ወቅት ግድ የሚለውን ከፍተኛ ጥንቃቄ እና ብስለት ጋር መወጣት ይገባዋል። የሕግ የበላይነትን ማክበር በጣም አስፈላጊው ግን ደግሞ በጣም ትንሹ ግዴታው ነው ብለን እናምናለን።
በሀገራችን ያሉ የፍትህ ተቋማት በተግባር የሚፈተኑበት ወቅት አሁን ነው። ከየትኛውም አካል የተፈጠርን ወይምን ሊፈጠር ይችላል ከሚሉት ሥጋት ወይንም ከግለሰብም ሆነ ከየትኛውም የፓለቲካ ፓርቲ ከሚመጣ ሙገሳም ሆነ ወቀሳ በራቀ መልኩ ፓሊስ በቁጥጥር ስር ያዋላቸው ዜጎች የተቀላጠፈ እና እውነተኛ ፍትህ የማግኘት ሕገ መንግሥታዊ መብት የሚከበርበትን መንገድ በማረጋገጥ ማኅበረሰቡ በፍትህ ተቋማት እና ሥርዓቱ ላይ ለረጅም ጊዜ ያጣውን ዕምነት መልሶ መገንባት የሚጀምሩበት ወቅት መሆን ይገባዋል።
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) ሥራ እስፈፃሚ አባል እና የሙያ ማኅበራት ተጠሪ ሂሩት ክፍሌ ከሐምሌ 7 ቀን 2012 ዓ.ም ጀምሮ ለ22 ቀናት በፓሊስ ቁጥጥር ሥር ቆይተው ሐምሌ 29 ቀን በ6000 ብር ዋስ ከእስር ተለቀዋል። ሂሩት በቁጥጥር ስር ከዋሉበት ቀን ጀምሮ «ለምን ታሰሩ?» ወይንም «ይፈቱ!» የሚል ጥያቄ ከማቅረብ ይልቅ ጉዳዩን በቅርበት ስንከታተል እና ሁሉም ተጠርጣሪዎች ሰብዓዊ መብታቸው ተጠብቆ የተፋጠነ ፍትህ እንዲያገኙ ስንጠይቅ ቆይተናል።
ፓሊስ የዜጎችን መብት ለማስከበር እና አጥፊዎችን ለመለየት የሚረዳው ዜጎችን ከማሰሩ በፊት ከጥርጣሬ በላይ በወንጀል መሳተፋቸውን የሚያስረዳ ማስረጃ እንዲኖረው የሚያስገድደውን መሰረታዊ መርህ በመተው ሂሩት በወንጀል ድርጊት ተሳታፊነት ጠርጥሬያቸዋለው በማለት ለሁለት ግዜ የምርመራ ጊዜ ጠይቆ ተፈቅዶለታል። ለሁለተኛ ጊዜ ተጨማሪ የምርመራ ቀን ለፖሊስ የፈቀደው ፍርድ ቤት በተጨማሪው ቀናት ፖሊስ ምርመራውን አጠናቆ እንዲቀርብ ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር። ፖሊስ የተሰጠውን ትዕዛዝ ሳያከብር ተፈጽሟል ያለው ወንጀል 35 ቀን ካለፈው በኋላ ሐምሌ 28 ቀን 2012 ዓ.ም ለሦስተኛ ጊዜ ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ጠይቋል። የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ 2ኛ ወንጀል ችሎት የፖሊስ ጥያቄን ውድቅ አድርጎ ሂሩት በ6,000 ብር ዋስ ከእስር እንዲለቀቁ ትዕዛዝ ሰጥቷል። ፖሊስ ፍርድ ቤቱ በግልጽ የሰጠውን ትዕዛዝ የመፈቻ ወረቀቱን አልቀበልም በማለት ጥሷል። ሂሩትንም ያለምንም ምክንያት በእስር እንዲቆዩ በማድረግ መሠረታዊ መብታቸውን ረግጧል። ይህ ድርጊት በምንም ዓይነት ተቀባይነት የሌለው እና ሕግን አስከብራለው ከሚል ተቋም በፍጹም የማይጠበቅ እንዲሁም አልፈነዋል ያልነውን የፖሊስ እራሱን ከሕግ በላይ አድርጎ የመቁጠር ፍጹም የሆነ የማን አለብኝነት ትዕቢት አሁንም እንዳለ የሚያረጋግጥ ተግባር ሆኖ አግኝተነዋል። ፖሊስ ተመሳሳይ ድርጊት ሌሎች ዜጎች ላይ በተከታታይ ይህ ድርጊት ለሕግ ግድ የማይሰጠው አንድ ፖሊስ ወይንም ጥቂት ፖሊሶች ያደረጉት ሳይሆን እጅግ አሳሳቢ የሆነ ተቋማዊ ችግር እንደሆነ ተገንዝበናል።
አሁንም ፖሊስ የፍርድ ቤት ትዕዛዝን ያለመቀበል መደበኛ ተግባር እንዳያደርገው ስጋት ያለን ሲሆን፤ ፖሊሶች በመንገድ ላይ ዜጎችን ስብዓዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብት እንዲሁም ዜጎች ሃሳባቸውን በሚመቻቸው መንገድ የመግለፅ መብትን ለማፈን የሚያደርጉት እንቅስቃሴ፤ ተቋሙ ለለውጥ ሩቅ መሆኑን የሚያመላክት ሆኖ አግኝተነዋል። መንግሥት ይህን ተቋም በማረም ማስተካከያ የማያድረግ ከሆነ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ጅምሮቻችን አደጋ ላይ እንደሚወድቁ ሊታወቅ ይገባል፡፡
ፖሊስ በኅብረተሰቡ ዘንድ ያለውን አመኔታ መልሶ መገንባት ትልቁ የቤት ሥራው መሆኑን የሚገነዘብ እና ቅንጣት ታክል የሚያሳስበው ጉዳይ ከሆነ፤ ይህንን ድርጊት የፈጸሙ አባላቱ ላይ የማያዳግም እርምጃ ወስዶ ለሕዝብ ይፋ እንዲያደርግ፣ ለሂሩት እና ተመሳሳይ ድርጊት ለፈጸመባቸው ዜጎች ሁሉ በይፋ ይቅርታ እንዲጠይቅ እንዲሁም ከእንደዚህ ዓይነት አይን ያወጣ ማንአለብኝነት ከአሁን በኋላ እንዲታቀብ እናሳስባለን።
በዚህ አጋጣሚ የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ እና ከፍተኛ ፍርድ ቤቶች ፖሊስ ለዜጎች መብት ግድ ሳይሰጥ በእስር ላይ ለማቆየት ያቀረበውን ጥያቄ ውድቅ በማድረግ የሕግ የበላይነትን ለማስከበር እና የዜጎችን መብት ለመጠበቅ ለሰጡት ውሳኔ ያለንን አክብሮት እና ምስጋና እንገልጻለን።
በመጨረሻም ከፍትሃዊ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ውጪ አሰተማማኝ ሰላም፣ ዕድገት እና አንድነት የተጎናፀፈች ኢትዮጵያን መገንባት የማይታሰብ መሆኑን ሁላችንም ተረድተን ለፍትሃዊ እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መገንባት ሁላችንም ባለድርሻ አካላት የበኩላችንን አውንታዊ አስተዋፅዖ እንድናደርግ አጥብቀን እንጠይቃለን።
Previous Post: ኦባንግ ሜቶ የጥቃት ዛቻ እየደረሳቸው ነው ” 16 ዓመት ሙሉ ሞቼ ለስብአዊነት እየሰራሁ ነው አልፈራም፤ የተጀመረው ስራ ይቀጥላል” ኦባንግ
የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት እ.ኤ.አ በ1976 በኢትዮጵያና በጀርመን መንግስት መካከል በተደረገው የትብብር ስምምነት መሠረት የእጽዋት ጀነቲክ ሀብት ማዕከል (A Plant Genetics Resource Center) በሚል ለመጀመሪያ ጊዜ ተቋቋመ፡፡ በመቀጠልም ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ. አፕሪል 5/1994 54ኛዋ ሀገር ሆና የዓለም አቀፍ የብዝሀ ሕይወት ስምምነት ስትፈርም ይህንን ለማስፈፀም ይቻል ዘንድ በእጽዋት ላይ ብቻ ሲሰራ የቆየውን የእጽዋት ጀነቲክ ሀብት ማዕከል (PGRC/E) የእንስሳትና የደቂቅ አካላት እንዲጨምር ተደርጎ ሕይወታዊ ሀብት ጥበቃና ምርምር ኢንስቲትዩት (IBCR) በሚል በአዲስ መልክ ተቋቋመ፡፡ እ.ኤ.አ በ2004 በአዲስ መልክ ጥብቃ ላይ እንዲያተኩር ታስቦ የብዝሀ ሕይወት ጥበቃ ኢንስቲትዩት (IBC) በሚል ተቋቋመ፡፡
ሕይወታዊ ሀብትና ተያያዥ ነባር እውቀት እንዲሁም እነዚህን አቅፎ የያዘውን ስርዓተ-ምህዳር የመጠበቅ፣ የማልማትና በዘላቂነት ጥቅም ላይ እንዲውል ሁኔታዎችን ማመቻቸት በሚል አቅጣጫ ተይዞ ስራዎች እንየተከናወኑ ነው፡፡
በሀገራችን የአየር ንብረት ለውጥ መከሰት፣ ድርቅና በረሀማነት መስፋፋት፣ የህዝቡን ቁጥር ከልማት እድገር ጋር ባልተመጣጠነ ሁኔታ መጨመር እንዲሁም ብዝሀ ሕይወት ጥበቃን ያላገናዘቡ ልማቶችንና ሀብቶችን ዘላቂነት ባለው መንገድ ለመጠቀም ካለመቻል የተነሳ ይህ ሀብት መልሶ ሊተካ የማይችልበት ሁኔታና እየተመናመነ የሚገኘውን የሀገሪቱን ብዝሀ ሕይወት በሚገባ የመቃኘት፣ የመሰብሰብ፣ ጠብቆ በዘላቂነት የማቆየትና ተረባርቦ ቀጣይነት ባለው መልኩ ጥቅም ላይ የማዋል ስራ ቅድሚያ ትኩረት ተሰጥቶ እየተተገበረ ይገኛል፡፡
በዚህም መሠረት የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት በጀነቲክ ሀብትና ተያያዥ የማህበረሰብ እውቀት እንዲሁም የሚኖሩበትን ስርዓተ-ምህዳር ተለያይነቱን በጠበቀ ሁኔታ ለመጠበቅና በዘላቂነት ጥቅም ላይ እንዲውሉ ለማድረግ ማህበረሰቡንና ባለድርሻ አካላትን በማሳተፍ ይሰራል፡፡
ኢንስቲትዩቱ የሀገሪቱን ብዝሀ ሕይወት ሀብትና ተያያዥ የማህበረሰብ እውቀቶች ጥበቃ፣ ዘለቄታዊ አጠቃቀም እና ፍትሀዊና ሚዛናዊ ጥቅም ተጋሪነትን የሚመለከቱ የፖሊሲና የህግ ሀሳቦችን በማመንጨትና ሲፈቀዱም ስራ ላይ ማዋልና መዋላቸውን የመከታተል እንዲሁም በሀገሪቷ የሚገኘውን የእጽዋት፣ የእንስሳትና ደቂቅ አካላት ተለያይነትንና ስርጭትን በመቃኘትና በማሰስ የሀገሪቷን ብዝሀ ሕይወት ሀብት መጠንና ባህሪያትን መለየትና መገምገም እንዲሁም የሚገኙበትን ሁኔታ በየጊዜው የመከታተል ሀላፊነት የተሰጠው ነው፡፡
By: Staff Writer Date: February 22, 2021 Categories: ዜና Tags: አዲስ አበባ ትምሕርት ቤት ውስጥ በኮቪድ 19 በሽታ የተያዙ ተማሪዎች እየተገኙ ነው
በራስ አምባ ትምህርት ቤት በኮቪድ 19 ያለባቸዉ አራት ተማሪዎች በመገኘታቸዉ በየክፍሉ ምርመራ መደረግ መጀመሩን የትምህርት ቤቱ ርእሰ መመህር አቶ ስንታየዉ ገለታ ለአሀዱ ተናግረዋል፡ አሁን ናሙና ከተወሰደላቸዉ 22 ተማሪዎች በተጨማሪ በሁለተኛዉ ዙር በነገዉ እለት ማክሰኞ ከሶስት ክፍሎች ናሙና እንደሚወሰድ አስታዉቀዋል፡፡ አራቱ ተማሪዎች ኮቪድ እንዳለባቸዉ የታወቀዉ ቤተሰቦቻቸዉ ናሙና ሰጥተዉ ነዉ ተብሏል፡፡ተማሪዎቹ ከየክፍሉ አንድ አንድ 4 በመሆናቸዉ ከሁሉም…
ኦሮምኛ ወይም አፋን ኦሮሞ በአፍሪካ ደረጃ ከአረብኛ እና ሃውዛኛ ቀጥሎ በብዛት የሚነገር ቋንቋ ነው። 263,000 የሚደርሱ ተናጋሪዎች በጎረቤት ሃገሮች ሶማሊያ እና ኬኒያ እንዳሉ ታውቋል። በአጠቃላይ ከ25 ሚሊዮን በላይ ተናጋሪዎች በኢትዮጵያ እና በኬኒያ ይገኛሉ። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቋንቋውን ለመጻፍ የሚጠቀመው የላቲን ፊደል ነው። ኬንያ ውስጥ የኣሉት ኦሮሞዎች ኦርማ በሚባል የነገድ ስም ይታወቃሉ።
እቲ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ቁሸት ኣቶ ዝካየድ ዘሎ ግጭት፣ ሰራዊት ኢትዮጵያን ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ብሓባር ኣንጻር ዕጡቓት ኣልሸባብ ድሕሪ ዝኸፈትዎ መጥቃዕ’ዩ ተወሊዑ።
ምክትል ኣምሓዳሪ ናይዚ ዞባ ኢብራሂም ሉግቡር ንሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቶም ዝተቐትሉ ሰባት ብምሉኦም ዕጡቃት ኣልሸባብ ምዃኖም እኳ እንተሓበረ፣ ብናጻ ኣካል ክረጋገጽ ግና ኣይከኣለን።
ኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያን፣ ጅቡቲ፣ ርዋንዳ፣ ብሩንድን ሰራልዮንን ዝተዋጽኢ ሰራዊት ኣብ ሶማል ብዘካይዶ ዘሎ ወትሃደራዊ ስርሒታት፣ ኣልሸባብ ሓያሎ ከተማታት ክለቕቕ እኳ እንተተገደደ፣ ኣብ ብዙሕ ክፋል ቁሸታት ዓስኪሩ ከምዘሎ’ዩ ዝንግረሉ።
ኣብተን ኣብ ሶማል ሰራዊተን ኣዋፊረን ዝርከባ ሃገራት ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኬንያ ተደጋጋሚ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ዘካይድ ዘሎ ኣልሸባብ፣ ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ከካይድ ምዃኑ’ዩ ዘጠንቕቕ።
ኣልሸባብ ኣቐዲሙ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘዳውብ ከባቢ ኣብ ዘካየዶ ናይ ድብያ መጥቃዕቲ፣ 30 ወትሃደራውት ኢትዮጵያን ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ከምዝተቐትሉ ምክትል ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ንሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝሃቦ ተወሳኺ መብርሂ ኣፍሊጡ።
ቆንጆ ዘፈን› ዲጄ ዜማ› ለኔ የምታወራኝ ሆኖ ተሰማኝ…በገና በዓል ስራ ላይ ብቻየን ሆኜ እንዳልተክዝ ረድቶኛል› ምስጋናየ ይድረስ› መልካም የፈረንጆች ገና ፡ ዜማ!
ኤለክትሮኒካዊ መርበብ ማእከል እስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ፡ ብኣጋጣሚ መበል 30 ዓመት ምፍራስ ናደው እዚን ምሕራር ከተማ ኣፍዓበትን ምስ ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። ዕላማ ናይ’ዚ ቃለ መጠይቕ’ዚ ድማ ትርጉምን ዕምቆትን ናይ`ዚ መሰረታዊ ወታደራውን ፓለቲካውን ዓወት እዩ። ከምዝዝከር፡ እንግሊዛዊ ናይ ታሪኽ ተመራማሪ ባዚል ደቪድሰን፡ ኣገዳስነት ኲናት “ናደው እዝ” ልክዕ ምስ ኲናት ድያን ቢያንፉ ኣወዳዲሩዎ። ኲናት ምሕራር ከተማ ኣፍዓበት ኣብ 1988 ንቅኑዕነት ናይ’ቲ ኣብ 1978 ዝሓለፈ ውሳነ እስትራተጂያዊ ምዝላቕ ዘመስከረ’ዩ ነይሩ። እዚ ድማ ንምሕራር ከተማ ምጽዋዕ ኣብ 1990 መገዲ ከፊቱ። መግዛእታዊ ህላዌ ኢትዮጵያ ኣብ መላእ ኤርትራ ኣብ 1991 ምሉእ ብምሉእ ንኽጽረግ…
በማዕከላዊ እና በምዕራብ ጎንደር ዞኖች የተፈጠረውን ግጭት ለማረጋጋትና አካባቢውን ወደ ቀደመው ሰላም ለመመለስ፤ የክልሉ መንግሥት ጉዳዩን ጣልቃ ገብቶ እንዲያስተካክል ለፌዴራል መንግሥት ባቀረበው ጥያቄ መሰረት የፌዴራል የፀጥታ ኃይል መከላከያን ጨምሮ ማንኛውንም ሕጋዊ እርምጃ ወስዶ ቀጠናውን በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ተሟላ ሰላም እና መረጋጋት እንዲያሸጋግር መመሪያ መተላለፉን የአማራ ክልል ደኅንነትና የጸጥታ ምክር ቤት ባወጣው መግለጫ አስታወቀ።
ምክር ቤቱ ዛሬ ማምሻውን ባወጣው ባለ 11 ነጥብ መግለጫ በማዕከላዊ እና በምዕራብ ጎንደር ዞኖች፣ በጎንደር ከተማ እንዲሁም በቅማንት ብሔረሰብ አስተዳድር ማንነትን ሽፋን በማድረግ ባለፉት አምስት ዓመታት የዘለቀው የጸጥታ መደፍረስ ለሰው ህይዎትና ለንብረት ጥፋት ምክንያት ሆኖ መቀጠሉን አስታውሷ።
ጉዳዩን ሕግን በተከተለ አሠራር መፍታት እየተቻለ በኢ - ሕገ መንግሥታዊ እንቅስቃሴ አካባቢውን ለግጭትና መዳረጉን በውጤቱም ከፍተኛ ቀውስ መከሰቱን የሚያወሳው የመግለጫው ሐሳብ አጠቃላይ ጉዳዮቹ በስፋይ ይዘረዝራል።
ከመስከረም 15/2012 ዓ.ም ጀምሮም በሰው ህይዎትና በንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት መድረሱን በመጠቆም ይህ ጉዳት እንዳይቀጥል የአካባቢው ሰላም በዘላቂነት የአማራ ክልል መንግሥት ለፌዴራል መንግሥት ጉዳዩን ጣልቃ ገብቶ እንዲያስተካክል ባቀረበው ጥያቄ መሠረት የፌዴራል የፀጥታ ኃይል መከላከያን ጨምሮ ማንኛውንም ህጋዊ እርምጃ ወስዶ ቀጠናውን በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ተሟላ ሰላም እና መረጋጋት እንዲያሸጋግር መመሪያ መተላለፉን መግለጫው ይዘረዝራል።
የምክር ቤቱ መግለጫ እንደሚለው፤ የተላለፈውን መመሪያ በመከተል የክልሉ የፀጥታና ደኅንነት ካውንስል በማዕከላዊ፣ በምዕራብ ጎንደር፣ በቅማንት ብሔረሰብ አስተዳድር እና በጎንደር ከተማ የተደረጉ ክልከላዎችን ዘርዝሮ ያስቀምጣል።
በዚም መሰረት፤ “ማንኛውም የኃይል እንቅስቃሴን የኃይል እርምጃ በመውሰድ የሰው ህይወትና ንብረትን ከአደጋ ማዳን፣ በድርጊቱ ላይ የተሳተፉትን በኃይል መቆጣጠር፣ ለህግ ማቅረብ፣ ተመጣጣኝ የኃይል እርምጃን በመውሰድ የኃይል ተግባርን ፍፁም እንዳይቀጥል ማድረግ” ከተግባራቱ መካከል አንዱ መሆኑ ተገልጿል።
“ማንኛውም ግለሰብ ወይም ቡድን በቀጠናው ላይ ለሚደረገው የፀጥታ ኃይል ስምሪት የመተባበር፣ ወንጀለኛን አሳልፎ የመስጠትና የአከባቢውን ሰላም ለማረጋገጥ የሚደረገውን ሁለንተናዊ እንቅስቃሴ ድጋፍ የማድረግ ግዴታ አለበት፡፡” የሚለው የመግለጫው ሦስተኛ ነጥብ ደግሞ “ይህንን የሚያደናቅፍ ማንኛውም ተግባር በህጋዊ እርምጃ የሚስተካከል ይሆናል፡፡” ሲል ያጠናክራል።
የትጥቅ አያያዝን በተመለከተም “በግልፅ በታወቁ የፀጥታ ኃይሎች ከተያዙት ትጥቅና መሳሪያ ውጪ በተጠቀሱት የክልሉ ዞኖች ላልተወሰነ ጊዜ ትጥቅ ይዞ መንቀሳቀስ የተከለከለና የሚወረስ ይሆናል፡፡” ሲል አስፍሯል።
በአጠቃላይ በመግለጫው የሰፈረው በተጠቀሱት አካባቢዎች ከፍተኛ ቁጥጥር እንደሚደረግና በማንኛውም ሕገወጥ እንቅስቃሴዎች ላይ እርምጃ እንደሚወሰድ ነው። የአካባቢውን ሰላም ለመጠበቅም ሁሉም አካል ተባባሪ እንዲሆን ምክር ቤቱ ጠይቋል።
ኮቪድ-19 መጀመሪያ የታየባት ዉሃን ከተማ ምርምር ለማድረግ የሄዱ የዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት ባለሞያዎች፣ ለሁለት ሳምንታት ተቀምጠውበት ከነበረ ለይቶ ማቆያ ሆቴላቸው ሲወጡ
ኮቪድ-19 መጀመሪያ የታየባት ዉሃን ከተማ ምርምር ለማድረግ የሄዱ የዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት ባለሞያዎች፣ ለሁለት ሳምንታት ተቀምጠውበት ከነበረ ለይቶ ማቆያ ሆቴላቸው ዛሬ ወጡ።
እነዚህ ዓለም አቀፍ ቡድኖች ዛሬ ከሰዓት በኋላ ከነበሩበት ሆቴል ሲወጡ ታይተዋል። የኮሮና ቫይረስ መነሻን ምክኒያቱን ለማወቅ ምርምር እንዲደረግ ይቀርብ የነበረውን ጥያቄ ቻይና ለረዥም ወራት ስትከላከል ቆይታ የነበረ ሲሆን በመጨረሻም ፈቃድ ሰጥታለች።
ቡድኑ ከዚህ በኋላ በሚኖረው ቆይታ ከምርምር ማዕከል ተቋማት፣ ከሆስፒታሎች፣ ከገበያ ቦታ እና ቫይረሱ ተነስቶበታል ከሚባለው አካባቢ የሚገኙ ሰዎችን በማነጋገር ብዙ ሳምንታትን ያሳልፋሉ ተብሎ ተገምቷል።
ዶ/ር አብይ አህመድ ከቀናት የኢህአዴግ ስብሰባ በኃላ የድርጅቱ ሊቀመንበር ሆነው መመረጣቸውን የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን በሁለት ሰዓቱ የዜና እወጃ ላይ ይናገራል ተብሎ ሲጠበቅ ምንም ሳይናገር ማለፉ የመጋቢት 18/2010 ዓም ግርምታ በሕዝቡ ዘንድ ፈጥሮ አመሸ።በእርግጥ ቀደም ብሎ ከቀኑ አስር ሰዓት ጀምሮ የተመረጡ ጋዜጠኞች ተጠርተው መግለጫ እየተጠባበቁ መሆናቸውን እና ኢህአዴግ በስብሰባው ላይ የአቶ ኃይለማርያምን መልቀቅያ መቀበሉን ሸገር በአስራ ሁለት ሰዓት ዜና ላይ በቀዳሚነት አሰምቶ ነበር።ከእዚህ ሁሉ በኃላ ግን ከሁለት ሰዓቱ ዜና በኃላ የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን በሰበር ዜናነት ዶ/ር አብይ የድርጅቱ ሊቀመንበር መሆናቸውን አስደመጠ። ዶ/ር አብይ በ108 ድምፅ፣ አቶ ሽፈራው በ59 ድምፅ እና ዶ/ር ደብረ ፅዮን በሁለት ድምፅ ብቻ መመረጣቸው ተከትሎ በማኅበራዊ ሚድያ ጭምር ተገለጠ።
ዶ/ር አብይ አህመድ የኢትዮጵያን ነባራዊ ፖለቲካ ሁኔታ መቀየር ይችላሉ ወይ? የሚለው ጥያቄ የብዙዎች ጥያቄ ነው።ከእዚህ በፊት ግን መሬት ላይ ያለውን እውነታ ዶ/ር አብይ ወደ ሊቀመንበርነቱ የመጡት በህወሓት በጎ ፈቃድ አለመሆኑ ነው።ህወሓት ለደጋፊዎቹ አቶ ሃይለማርያም የመጨረሻ ከህወሓት ውጭ የሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትር እንደሚሆኑ እየማለ እና እየዛተ ደጋግሞ ተናግሮ ነበር።ለእዚህም ነበር ዶ/ር ደብረ ፅዮን የህወሓት ሊቀመንበር እንዲሆኑ የፈለገው እና ወደፊት ያመጣበት አንዱ ዓላማም ይሄው ነበር።ሆኖም ግን ይህ ሁሉ ጥረት በህዝባዊ አመፁ ከጥቅም ውጭ ሆኗል።ዶ/ር አብይ አህመድ የድርጅቱ ሊቀመንበር መሆናቸውን ዘግይቶም ቢሆን ለመግለጥ ተገዷል።
ዶ/ር አብይ ነባራዊውን የፖለቲካ ሁኔታ ለመቀየር ይችላሉ? ለሚለው ጥያቄ ዶ/ር አብይ የመቀየር እና ያለመቀየር እድላቸው የሚወሰነው በሚመርጡት የትኩረት አቅጣጫ የሚወሰን ይሆናል።ኢትዮጵያ በህወሓት ለለውጥ አለመዘጋጀት ምክንያት አሁን ያለችበት ሁኔታ ወደ አደገኛ ሁኔታ ውስጥ ልትገባ ጫፍ ላይ ያለችበት ወቅት ነው። በኃይል የሚመጣ የለውጥ ሂደት ይዞት የሚመጣው የስልጣን መመንጨቅ ተከትሎ የሚመጣው የደም መፍሰስ እና የሚፈጥረው መቃቃር፣ምጣኔ ሃብታዊ ድቀት እና ቀውስ ሁሉ በአደጋ ያልተከበበ ነው ማለት አይቻልም።በእዚህ ላይ የጎሳ ፖለቲካው እንደ ነዳጅ ሀገር እንዲያቀጣጥል እየተርከፈከፈ ነው።የጎሳ ፖለቲካ በምጣኔ ሀብት በተቃወሰ እና የሀብት ክፍፍል አድሏዊ በሆነበት ማህበረሰብ ውስጥ ደግሞ ትልቅ ቀውስ እንደሚከተለው ማወቅ ተገቢ ነው። ስለሆነም ዶ/ር አብይ የህዝብ ድጋፍን ተንተርሰው ሊያተኩሩበት የሚገባው በሚከተሉት ስልታዊ ነጥቦች ላይ ነው።እነኝህ ስልታዊ ነጥቦች በእራሳቸው የጎሳ ፖለቲካውን ሕዝባዊ መሰረት የማሳጣት ተልኮ የያዘ ይሆናል። እነርሱም : -
1ኛ) በጎሳ ፖለቲካ የተጎሳቆለውን ማኅበራዊ፣ፖለቲካዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ግንኙነት ወደ ሃገራዊ የጋራ ደረጃ ማድረስ። ይህንንም የፖለቲካ ድርጅቶች ከጎሳ ፖለቲካ ወደ ሃገራዊ አጀንዳ እና አደረጃጀት እንዲቀየሩ ሁኔታውችን ማመቻቸት።ሀገር አቀፍ የሙያ ማኅበራት፣የሰራተኛ ማህበራት እና የዩንቨርስቲ እና ኮሌጅ ተማሪዎች ህብረቶች ሁሉ ከጎሳዊ አደረጃጀት ይልቅ በሃገራዊ አደረጃጀት እንዲጠናከሩ ማድረግ፣
3ኛ) የፍትህ ስርዓቱ፣የመገናኛ ብዙሃን፣ጋዜጦች እና ጋዜጠኝነት ደረጃቸውን የጠበቁ እና ነፃነት ያላቸው ሙያዎች እንዲሆኑ በብቁ የሰው ኃይል ማጠናከር እና በቂ ጥበቃ እና ዋስትና መስጠት፣
4ኛ) ሙስና የኢትዮጵያን ምጣኔ ሃብታዊ፣ማህበራዊ እና መንግስታዊ ድርጅቶች ሁሉ የጎዳ በመሆኑ በሙስና የተተበተቡ ሁሉ ለፍርድ የማቅረብ ሥራ መስራት ለእዚህም ሕዝባዊ ንቅናቄ መፍጠር እና እርምጃው በሕዝብ የጀርባ ድጋፍ እና ደጀንነት እንዲታገዝ በማድረግ ወደ ማይቀለበስ ደረጃ ማድረስ፣
6ኛ) የጦር ሰራዊቱ ከመስመር መኮንኖች ጀምሮ እስከጠራው ድረስ ከላይ በምተገበሩት ተግባሮች ሁሉ በሃሳብ እንዲሳተፍ በሕዝብ መገናኛ ሚድያ አማካይነት ድጋፍ እንዲሰጥ ድምፁን ለሕዝብ እንዲያሰማ የሚያደርጉ ልዩ ልዩ መርሃ ግብሮች ማዘጋጀት እና የተናበበ እንዲሆን ማድረግ፣
7ኛ) የጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮ ቃል አቀባይ ከፍተኛ ባለሙያ እና የሚሰሩትን ስራዎች በእየሳምንቱ ለሕዝብ የምገልጡበት መድረክ ማዘጋጀት፣ እርሳቸው በማይመቻቸው ጊዜ በሕዝብ አእምሮ ሊቀር በሚችል መልክ በተክለ ሰውነት፣በአገላለጥ ጥራት እና የሚለውን ወይንም የምትለውን በመግለጥ ሕዝብ የሚያስደምም ወይንም የምታስደምም ቃል አቀባይ መመደብ፣
10ኛ) ጠንካራ እና ታማኝ የምርጫ ቦርድ መመስረት እና ከላይ የተጠቀሱት ስራዎች ወደ ኃላ እንዳይመለሱ ዋስትና የሆነ ስልታዊ አደረጃጀት ላይ መስራት እና የህዝቡን አቅም ማጎልበት የሚሉት አስፈላጊ ስራዎች ናቸው።
ባጠቃላይ ዶ/ር አብይ ሁሉን ሥራ እንዲሰሩ አንጠብቅም።ያለባቸውን ተግዳሮት ይታወቃል።ሆኖም ግን ኢትዮጵያ በኃይል በሚፈጠረው ቅራኔ ወደ አልታወቀ መንገድ እንዳትሄድ የሚያስፈልጋትን የሽግግር ወቅት ላለፉት 27 አመታት የተጎሳቆሉት ዋና ዋና እሴቶቻችንን ማስመለስ እና ማጠናከር በእራሱ የህወሓትን የጎሳ ፖለቲካ የሚያደክም ብቻ ሳይሆን ነገ ለሚመጣው ዘገምተኛ ወይንም ፈጣን ለውጥ ዋስትና መስጠት ነው። ዶ/ር አብይን ብዙ ከባድ ነገሮች አንጠብቅም ከላይ የጠቀሱትን በፅኑ መሰረት ላይ ካስቀመጡ ትልቅ ሥራ ሰሩ በማለት ታሪክ ያስታውስዎታል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን በውጭ ሃገራት ያላት ይዞታዎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ነው።በያዝነው 2010 ዓም በአውሮፓ ብቻ ቤተ ክርስቲያኒቱ በአራት ሀገሮች ውስጥ የራሷ ይዞታ የሆኑ አብያተ ክርስቲያናትን ገዝታለች።እነርሱም በእንግሊዝ፣ለንደን የደብረ ገነት ቅድስት ስላሴ ቤተ ክርስቲያን፣ በኦስሎ፣ኖርዌይ የቅዱስ ገብርኤል አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን፣በጀርመን ፍራንክፈርት የመድሃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ሲሆኑ በእዚህ ዜና ላይ ትኩረት የሚደረግበት አዲሱ ገዳም ደግሞ በግሪክ አቴንስ ከስድስት ሺህ ካሬ በላይ ስፋት ያለው ገዳም ነው።
በጥንታዊቷ ግሪክ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የገዛችው ገዳም የመሬቱ ስፋት ብቻ ሳይሆን ግቢውን አልፎ የሚሄድ ክረምት ከበጋ የሚፈስ ወንዝ ፣ባለ አንድ ፎቅ ሰፊ ህንፃ ቤተ ክርስቲያን፣የዘንባባ እና የወይራ ዛፎች ያሉት ሲሆን የወይራ ዘይት ለማምረት የሚያስችል አቅም የፈጠረ ነው። ክረምት ከበጋ የሚፈሰው ወንዝ ከግማሽ በላይ የሚሆነው የገዳሙ ይዞታ የመስኖ ልማት ለማልማት የሚያስችለው ነው። ገዳሙ የተገዛበት ቦታ ከአቴንስ ዋና ከተማ ወደ አየር መንገዱ ወጣ ያለ በመሆኑ ፍፁም የሆነ ፀጥታ የሰፈነበት እና ለፀሎትም ሆነ ለአርምሞ የተመቸ ነው። ከእዚህ በተጨማሪ ገዳሙ በቂ የእንግዶች ማረፍያ ክፍሎች እና ሽንት ቤት ስላለው ለሱባኤ የሚመጡ ምእመናንን ወደፊት የማስተናገድ አቅም እንደሚኖረው ይታሰባል።
ከሀገር ውጭ ገዳማትን በመግዛት የሚታወቁት የግብፅ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናን በአውሮፓ፣አሜሪካ እና አውስትራልያ ገዳማት እየገዙ እንደሚያለሙ ይታወቃል።የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በሚልዮን የሚቆጠሩ ምዕመናን ይዛ አጥብያ አብያተ ክርስቲያናት ማስፋፋት ላይ እንጂ ገዳማትን መገደም ላይ ብዙ እንዳልሰራችበት ይታወቃል። የገዳማት መኖር ግን ጥቅሙ ዘርፈ ብዙ ነው።የመጀመርያ ጥቅሙ ለመንፈሳዊ ሕይወት ነው።ሁከት በመላበት ዓለም ውስጥ የሚኖሩ ምዕመናን አእምሮ የሚያረጋጋ፣አርምሞ የተሞላበት ህሊና የሚሰበሰብበት ገዳማት ሄደው ከአምላካቸው ጋር መነጋገር ይፈልጋሉ።ሆኖም ግን ገዳማት ባለመኖራቸው ይቸገራሉ።
ሁለተኛው ጥቅም ካህናትን ለማሰልጠን ይረዳል።ይሄውም ኢትዮጵያዊም ሆኑ የውጭ ሀገር ዜጎችን ስልጠና ለመስጠት ገዳማት ያስፈልጋሉ።ሶስተኛው በውጭ ለተወለደው ትውልድ ገዳማት ማለት ብዙ ነገር ናቸው።በገዳማት የአጭር ጊዜ ስልጠና በውጭ ለተወለዱ ወጣቶች መስጠት ይቻላል።በውጭ የተወለዱ ወጣቶች በእረፍት ሰዓት የአጭር ጊዜ ስልጠና ለመስጠት ለተወሰኑ ቀናት ገዳማቱ ውስጥ እያደሩ ማስተማር እና ለአገልግሎት ማብቃት ይቻላል።ከእዚህ ውጭ ማንነታቸውን የሚረዱበት አይነተኛ ቦታም ገዳማት ናቸው።በውጭ ከተወለዱት ኢትዮጵያውያን በተጨማሪም ቤተ ክርስቲያን ወደ ውጭ ሀገር ዜጎች አገልግሎቷን ለማድረስ የገዳማት ሚና ቀላል አይደለም።ይህ እንግዲህ ከመንፈሳዊ ጥቅሞቹ ሁሉ ጋር ነው።