Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እራሱን ለብቻቸው በማስተዋወቅ "ለወንዶች የመጀመሪያውን እና አንድ ጊዜ ማቆሚያ የሞተርሳይክል መድረሻን ለወንዶች ብቻ ነው" ማእከላዊ ማእከል ማኑኤን ለወንዶች የተሰሩ ልዩ ልዩ የሆስፒታል ህክምና እና የአሻንጉሊት አገልግሎቶችን ያቀርባል, ከሰዎች የማጣቀሻ አገልግሎት ወደ ኋላ, የሰውነት እንክብካቤ እና የፀጉር ህክምናዎች እና ማንኛውም ጥሩ ስፓርት ሊሰጥ የሚችለው የሕክምና እርካታ. የማሳ ማጥፊያ ዘዴ ስዊድንኛ, ጥቃቅን ቲሹዎች እና ሞቃት ድንጋይዎች ያካትታል.
እንደ MANN እና MISTER MANN ያሉ ፓኬጆችን እንደ ፓኬጅ እና ሚስተር ሚን የመሳሰሉ ውቅያኖሶች በዘመናዊ ሰውዮ-ፒዲስ እና በ 60 ደቂቃ ማሽኖች አማካኝነት የየዕለ ገሞቹን ገንዘብ በእያንዳንዱ አገልግሎት ላይ በማቆየት ያጣመሩ ናቸው. ለትክክለኛው የንጽሕና-ጥሩው, በጥፍርዎትን, በማቅለጥ, የእርግዝና, ፈጣን ፊትን, እና << ደስተኛ ዓይን አይኖች >> መልክን የሚያንፀባርቅ የ 150 ደቂቃ ህክምና ያደርጉታል.
በተፈጥሮ እና በተፈጥሯዊ ሁኔታ የተከበበ ኖርዲክ ስፓርት ማግኘት እና በከተማ የመሃል አካባቢ መረጋጋት ከፍተኛ ቅደም ተከተል ነው. ስትሮም ስፔን ዳንስክ ከናኒስ ደሴት ጋር በመኖሪያ አካባቢ እና በመሬቱ ፊት ለፊት ከሚታወቀው የሞንቱቤል ሰፈር የመጡ አስደሳች ደጋፊዎችን ለማግኘት ይጥራል. ነሐሴ ውስጥ ከኩንትስ ባርቼ ጠርዝ አቅራቢያ በሚገኘው ሞንትሪያል ማእከላዊ ከተማ ሞንትሪያል ውስጥ 20 ደቂቃ ያህል ርቀት ያለው ሞተር በመጓዝ, የደሴት የባህር ሐይቅ ብቻ.
እንደ ፋንሽኖች, የሰውነት እድሎች እና የእርሳክ ህክምና የመሳሰሉ መደበኛ ስፖንሰር አገልግሎቶችን ከመስጠት ባሻገር ወርሃዊ እና የሁለት ወራት ዝግጅቶችን ያቀርባል, ከ zen ሙያዊ ልዩነት ጋር የተጣመረ ማህበራዊ እንቅስቃሴዎች-የሙቅ መታጠቢያዎች. የቤተሰብ ቁሳቁሶች, የምግብ ቁርስ እና ገላ መታጠቢያዎች, እና የአንድ ቀን የእረፍት ጊዜያቸውን ሲያጠናክሩ ስብሰባዎች, ማሰላሰል, ዮጋ እና ጤናማ ምግቦች ያቀርባሉ.
ለክፍለ አየር የምሽት ክረም, ስትሮም ክውዝ ሀሙስ ይፈልጉ. የሙቀት መታጠቢያዎች, ወይን ጠጅዎች እና ለዓርብ ስራዎች እስከ 11 ሰዓት ድረስ ሙዚቃን ያዳምጡ ወይም ከሰርብ የዲ ኤም የሙዚቃ ስብስቦች, ማርቲን ባር እና እራት እስከ ጠዋቱ 1 ሰአት ድረስ ይሞከሩ.
የቤሪው ክፍል ሙት ባሕርን ወደ ሞንትሪያል ሞልቶ በመሄድ ክብ ቅርጽ ያላቸውን መታጠቢያ ገንዳዎች በ Epsom ጨው በመሙላት ደንበኞችን ያለ ህዋስ ማራዘም, ለጉዳት የተቆራረጠው ቁልፍ የአእምሮ-የሰውነት ዘጋቢነት ውጤት.
በአቅራቢያ በሴንት ዲኒስ ላይ በአቅራቢያው የሚገኘው ፕላተ ጎረም ፓርክ, ቤ ታች የሚገኘው ክፍል ገላ መታጠብ ብቻ አይደለም. ከአንድ ደርዘን በላይ የተለያዩ የእርቃን ቴክኒኮች ይከናወናሉ. ለአንዳንድ እንግሊዝኛ ተናጋሪዎች አንድ ማስጠንቀቂያ. ሁሉም የድረ-ገጽ መረጃዎች በፈረንሳይኛ ብቻ ነው.
ሁለት ቃላቶች-የቾኮሌት መታጠቢያ የቤልጂየም ቸኮሌት እና አስፈላጊ የሆኑ ዘይቶች የተቀረጹ, የፓተርሴ ማእከላዊ ፓርክ የራሱ ልዩ የቾኮሌት መታጠቢያ መድረክ የተዋቀረ ሲሆን ይህም በሁለቱም ፐሮግራም ስሜቶች እና ፀረ-ጭንቀት ላይ ተጽእኖ ያሳድራል.
ፓትራ ፎሉታይን የሚመለከት የፓርኩ ሰፈር ማሳለጫዎች, ስፓው ሴንትራል በተጨማሪም የፍየል ወተት እና የጭቃ ውሃ መታጠቢያዎች እንዲሁም የኢንፍራሬድ ሳውና መድረሻ, ኦስቲዮፓይ, ፊዚዮቴራፒ, orthotherapy እና ናቱሮፓቲክ ህክምናዎችን ያቀርባል.
እንደ ፋንጅ, ሞኒ-ፒዲስ እና ሰውነት ሕክምናዎች የተለመዱ የባህር ማከሚያ ዓይነቶች የተሰጡ ናቸው. የጥቅሉ ድምቀቶች? የሴል ቸኮሌት ሥነ-ስርዓቶች በመጀመር ይመረጣሉ, በስኳር ማለብለሽ እና በአካል መቆራረጥ ይጀምሩ, ከዚያም የቤልጂየም ቸኮሌት መጠቅለያ እና ማሸት ይከተላሉ.
የሮዝመርስ መኖሪያ ሠፈር ኦቫሪየም ውስብስብ ሁኔታን ለማሟላት የሚያደርገውን ጊዜ እና ጉልበት ከሚጥለው ህክምና ይልቅ ፑል ዳሽን ለመያዝ እና ለመዝናናት በከፍተኛ ደረጃ የተራቀቀ ቴክኖሎጂን ይወስዳል. ደንበኞች የብርሃን መብራቶችን በጆሮ ማዳመጫዎች ውስጥ በተፈጥሯቸው በተፈጥሯዊው የብርሃን መብራት እና የብርሃን መብራቶችን በመጠቀም የጆሮ ደወል የጆሮ ማድመጃዎችን እና የጆን ጋዝን ያስቀምጣሉ.
ኦቫሪየም NeuroSpa ን ደግሞ "የአእምሮ እና የሰውነት ማመሳሰልን የሚያመቻች የዜሮ የመጠጥ መቀበያ እና የተዘረጋ ጠረጴዛ ነው." የተሸከሙ የጆሮ ማዳመጫዎች (ጆሮዎች), ደንበኛው ከትክሌት (ኮርነሪንግ) ጋር የተገናኙት "ብዙ-ምጥ ግር-ነጠብጣብ ድምፆች" እንደ ሚያስተላልፍ ያዳምጣሉ. ይህም በሰውነት ላይ የሚሰማውን የጡንቻ እከክን ይነካዋል እናም በሰውነት ውስጥ ውጥረት እንዲቀንስ ያደርጋል.
ኦቫሪየም በጣም የሚታወቀው የእንፋሎት ገላ መታጠቢያዎች, የእንቁ ቅርጽ ያላቸው የዓሳ የመንጠፍ መከላከያ መቀመጫዎች በውሃ የተሞሉ እና 2,000 ኩባጭ የኤስፕስ ጨው ነው. የአስተዳደሩ የይገባኛል ጥያቄ ይህ የኦቮርየም ፕሬዚዳንት እና የፓርክ መሥራች ቤርናርድ ሜላኬ በ 1974 ወደ ሞንትሪያል የጀመሩት, በአሜሪካን ኒውሮሳይንቲስት John C. Lilly በ 1954 በገለልተኛ ገነቴነት ፈጠራቸው.
የፓስ ስካንዲኔቭ ንቅናቄ አንድ ክፍል በዱሮ ሞንትሪያል ልብ ውስጥ የቤት ውስጥ የኖርዲክ ስቴስ ማሳለጫ የተለያዩ የመዝናኛ ዓይነቶች, ምርጥ ምግብ ቤቶች, ሆቴሎች እና የምሽት ሕይወት አማራጮች ጋር ቅርበት ነው.
ስፓው ራሱ ራሱ ስፓንዲንቨ በተባለ የባሕር ዛፍ የውሃ ማጠራቀሚያ, የፊንላንዳ ሳና, ሞቃት መታጠቢያ, ቀዝቃዛ ሙቅ መታጠቢያ, የጨርቃ ማቆሚያዎችን እና የመዝናኛ መስመሮችን ያካትታል. የተለያዩ የህክምና ዓይነቶችም ይገኛሉ.
ከሁሉም በላይ የሞንትሪያል ተወዳጅ የሆስፒታል ማራቢያ, ቦታ ላታ (ባዮታ ቦታ) የመርከብ ልዩነት አለው. የፓተርኔት ጀልባ. በቦን McGill አቅራቢያ በአሮጌው ወደብ በስተምሥራቅ በኩል በስተደቡብ በኩል በቆመችው በቦንታ ቦታ የውሃ ወለል ውስጥ በሚንቀሳቀሱበት ጊዜ ወደብ ወደብ, ወደ ሞንት ሞንትሪያል እና ወደ ዙሪያውን ለመጓዝ በሚታለፉ የውኃ ዳርቻዎች ላይ የሚገርሙ እይታዎችን ይያዙ.
እንደ ሳልሞን ታርትሬር, የተጠበሰ ሸላጣ እና የቡና ስኳር የተሸፈኑ ስጋዎች የመሳሰሉ ምግቦች, ማቅለጫዎች, የሰውነት እንክብካቤዎች, የፊት ገጽታ, ማኒ-ፒዲስ እና በገበያ ላይ ያሉ ምግብ ቤቶች ያቀርባሉ.
ከሞንትሪያል ውጪ ከሁለት ሰዓት ያነሰ የአንድ ቀን ጉዞን ለማግኘት ስፓይ ቦልተንን ይሞክሩ. የምስራቅ ማላዊ ከተሞች ኖርዲክ የውሃ ወለል ፔምፓስ በተቃራኒ ጐብኝዎች የመገናኛ ብዙኃን ዘመቻዎችን በመደገፍ ችላ ይባላል, ነገር ግን ቦልተን የሌላቸው የሆነ ነገርን ያቀርባል: ከሜሲሴሊዩ ወንዝ ጀርባ ያለውን የተፈጥሮ ፏፏቴዎች ማግኘት. በወንዙ ውስጥ ጥልቀት ባለው ውሃ ውስጥ የቫይረስ መታጠቢያ ውሀ ይከርክሙ. በበጋው ላይ ወደ ታች መውጣትና በእራስዎ አደጋ ስር ሆነው ይዋኙ. (ማሳሰቢያ በጣም ብትጠነቀቁ, አለቶች በጣም ረግረጋማ ናቸው).
በባህር ዳርቴልት የሆድ ገላ መታጠብ, በደረቁ ሳውናዎች, በጋዝ ውሃ ማሞቂያዎች እና በበረዶ ውስጥ በ 130 የሚሞሉ የበረዶ እቃዎች የተገጣጠሙ ተጓዳኝ እቃዎች ሲታጠቡ እና ሲሞሉ ውሃው ውስጥ ሲሞሉ, ስፓን ቦልተን በካናዳ ውስጥ የዚህ አይነት ብቸኛ ሳውሶናና ነው. ሰሜን አሜሪካ. የእንጨት ማቃጠያ ፊንላንዳዊ ጭስ ነው. ጭስ ማውጫ በሌለበት ጭስ ማውጫው ውስጥ ይሞላል. በሳውሳኑአን ዘና እያደረጉ የአበባ ቅርንጫፎች ቆዳን ለማርካት ያገለግላሉ.
ሌሎች በወቅቱ የሚሰሩ አገልግሎቶችም የተለመዱት ተጠርጣሪዎች-መታሸት, የዓይን ፊት, ማኒ-ፒዲስ እና የሰውነት እንክብካቤ ህክምናዎች. የውሃ ማጠራቀሚያዎች በጅማሬው አቅራቢያ ከሚገኙ ቦታዎች ወይም የውሃ መስመሮች አቅራቢያ ሜዳዎች ማግኘት ይችላሉ.
በከተማ ውስጥ በደቡብ በሞሪራክ ክልል ውስጥ በብሪራርድ ውስጥ, ስኪስፓን የፊንላንድ ሳናውያኖች, የእንፋሎት መታጠቢያዎች, የካሊፎርኒያ መታጠቢያዎች, የኖርዲክ ፏፏቴዎች እና የእረፍት ቦታዎችን በመታገዝ በጣሪያው ላይ ያለውን የሙቀት ልምምድ ያቀርባል.
ማሳያዎች እና የተለያዩ የውበት ማከሚያዎች በቦታው ይገኛሉ. እና ለስኪፋፋ አፉጊሱ ሳውናም ትኩረት ይስጡ. በአፍሪቃ ጀልባዎች ውስጥ የውሃ እና የኦርጋኒክ ዘይቶች ወደ ጀርመን የሚስረዱበት አንድ የውኃ ማሞቂያ ምግብ የሚያስተላልፍ የውኃ ማጠራቀሚያ (ሾጣጣ ማብሰያ) ውስጥ ይገኙበታል.
በሞንትሪያል ኢስት ስታንድስ ውስጥ ሁሉን አቀፍ ያካተተ የነቀርሳ ልምምድ በማቅረብ, ስፓሻል ኢስቴልቴራቴቴዝ እንደ ቁሳቁስ, አይስላንድ ፔትስ ጣቢያ, ኖርዲክ የውኃ ማጠቢያዎች, የሰውነት ህክምና, የሰውነት ክብካቤ, ማኒ-ፒዲስ, ፊዚዮተራፒ, የውሃ ኦስቲዮፓቲ ሕክምናዎችን የመሳሰሉ በርካታ አገልግሎቶችን ያቀርባል. ለአንዲት ነፍሰ ጡር ሴቶች, ለማርያም የወለዷቸውን ልጆች, ወይንም በመጀመሪያ ልጅ የመውለድ አቅማቸው ለሴቶቹ ተስማሚ ናቸው.
ኤሌክትሮጊጅግ በመባል የሚታወቀው ያልተለመዱ የሕክምና ዓይነቶች በምግብ ዝርዝር ውስጥም ይገኛሉ. የሮሴሳ እና የተበላሸ የፀጉሮ ቁሳቁሶችን ለመከላከል የታቀደ ሕክምና ነው. የደመወዝ መጠጦችን (ያሻሽሎችን ጨምሮ) እና የቪዲዮ መዝናኛ ቦታ ከድፋዩ አካል ናቸው.
ቪክቶሪያ ፓርክ ፓርክ ውስጥ በጣም ሀብታም ከሆኑት ክልሎች አንዱ በሆነው በዌስትሞንት ውስጥ የሚገኝ ሲሆን ሁለቱንም ደረጃውን የጠበቁ የሕክምና እርዳታዎች (የመታሻ ህክምና, የእንፋሎት-ሳና-ቀዝቃዛ ክፍል ማሞቂያ ወዘተ, የአካል ክፍል, የሰውነት ክብካቤ) ግን ሁለቱንም ያቀርባል. በዚህ ዝርዝር ውስጥ.
ከሌሎች የፓርኮች ውጭ የቪክቶሪያ ፓርክ ምን ምን ነገሮችን ያካትታል, ከሕዋሳት (የደም-ማስወገጃዎች, ቦክስክስ), የሰውነት ቅርፅ ወደ ላቦራ ህክምናዎች. እንዲያውም በቪክቶሪያ ፓርክ ውስጥ እንኳን በዮኮ, ባሬ እና በፔልስ / ክፍሎች ላይ በጤና ማእከል የሚገኝ የጤና ክበብን ያቀርባል. በተጨማሪም ለወንዶች ብቻ የሚቀርቡ መድኃኒቶችም በምግብ ዝርዝር ውስጥ ይገኛሉ.
ሰላም ይህን መጽሃፍ እውቀት ለማስፋፋት ለምትታገሉ ሰዎች በቅድሚያ ምስጋናዬን አቀርባለሁ:: ከዚህ በተጨማሪ ለአማርኛው ዊኪፐዲያ ጸሃፊዎች በብዛት ምናሳትፍበትን መንገድ እንድንፈልግና እንድናመቻች ጥሪ አቀርባለሁ::
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ የ2009 የውድድር ዘመን የእጣ ማውጣት ስነ ስርአት ፣ የአምናው ውድድር ሪፖርት እና ውይይት ዛሬ በካፒታል ሆቴል ተካሂዷል፡፡ ረፋድ 3:30 የተጀመረው ፕሮግራም እስከ ምሽት 1:00 የዘለቀ ሲሆን በውይይቱ የተወሰኑ ውሳኔዎች ክና ዋና ዋና ጉዳዮች እንዲሁም የመጀመርያው ሳምንት ጨዋታዎች እንደሚከተለው አቅርበንላችኋል፡፡
በካፒታል ሆቴሉ ውይይት ከፍተኛውን ቦታ የያዘው የውድድሩ ፎርማት ጉዳይ ነበር፡፡ በውይይቱ ላይ 4 አይነት ፎርማቶች የቀረቡ ሲሆን አምና የነበረው የ2 ምድብ ውድድር እንዲቀጥል ከውሳኔ ተደርሷል፡፡ በ3 ምድቦች ማካሄድ ፣ በ2 ምድቦች ተከፍሎ ነገር ግን የመልክአ ምድራዊ አቀማመጣቸውን ያላመማከለ ድልድል እንዲሁም የየክልሎቹን ክለቦች ያመጣጠነ ድልድል በውይይቱ ላይ የተነሱ ሌሎች አማራጮች ነበሩ፡፡
በከፍተኛ ሊጉ ምድባቸውን በ1ኝነት የሚያጠናቅቁ 2 ክለቦች በቀጥታ ወደ ፕሪሚየር ሊጉ ሲያልፉ ምድባቸውን በ2ኝነት የሚያጠናቅቁ ክለቦች በሚያደርጉት የመለያ ጨዋታ 3ኛው ክለብ ወደ ፕሪሚየር ሊጉ ያድጋል፡፡
በከፍተኛ ሊጉ ከሚወዳደሩ ክለቦች መካከል ሙገር ሲሚንቶ እና ዳሽን ቢራ ክለቦቻቸውን አፍርሰዋል፡፡ በዳሸን ቢራ ምትክ በምድብ ሀ 15ኛ ሆኖ ያጠናቀቀው አክሱም ከተማ ሲተካ ሙገር ሲሚንቶ ግን በእጣው ውስጥ እንዲካተት ተደርጓል፡፡ የምድብ ሀ በ15 ክለቦች ይቀጥል አልያም የሙገር ተተኪ ማን ይሁን የሚለው ምላሽ ሳይሰጠው ታልፏል፡፡
የ2009 የውድድር ዘመን የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ የሚጀመርበት ቀን በ2 ሳምንታት ተራዝሞ ህዳር 17 እንዲጀመር ተወስኗል፡፡ ክለቦች ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት በተሰጠው አብላጫ ድምጽ ነው ውድድሩ እንዲራዘም የተደረገው፡፡ የውድድሩ መራዘምን ተከትሎ ሰኔ 7 ይጠናቀቃል የተባለው ውድድር ወደ ሰኔ 21 የሚገፋው ይሆናል፡፡
ከ2002 በኋላ በፕሪሚየር ሊግ ክለቦች መካከል ብቻ ሲካሄድ የቆየው የኢትዮጵያ ጥሎ ማለፍ ውድድር በዚህ አመት የከፍተኛ ሊግ ክለቦችንም እንዲያሳትፍ ተደርጓል፡፡ በዛሬው ውይይት ላይ በተነሳው ሀሳብ መሰረት የከፍተኛ ሊግ ክለቦች በሙሉ ይሳተፉ ወይም አይሳተፉ በሚለው ላይ ድምጽ ተሰጥቶ አለመሳተፍ የሚለው ሀሳብ በ1 ብቻ ድምጽ ልዩንት ተቀባይነት ቢያገኝም በመጨረሻ በተሰጠው ሀሳብ በውድድሩ ላይ መሳተፍ የሚፈልግ እንዲወዳደር ፣ የማይፈልግ ያለመሳተፍ መብቱ እንደሚከበርለት ከውሳኔ ተደርሶ በቀጣዩ አመት ግን ሁሉም የከፍተኛ ሊግ ክለቦች የመሳተፍ ግዴታ እንዳለባቸው ተጠቅሷል፡፡
ብዛዕባ’ታ ናባና ገጻ ትቀራረብ ዘላ’ሞ ንሕና ከዓ ክንቅበላ ኢድና ንዝርገሓላ ዘለና ሓዳስ ዓመት 2015 ቅድሚ ምዝራብና ብዛዕባ’ዛ ኣብ ኣጋ መወዳእትኣ ዘለና ዓመት 2014 ሓደሓደ ነጥብታት ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። ዓመተ 2014 ብመንጽር ሃለዋት ህዝብና ኣብ ገዛእ ሃገሩን ደንበ ተቓውሞን ምስቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመታት ክወዳደር እንከሎ መሰረታዊ ፍልልይ ኣይነበሮን። ግና ድማ ብድፍኑ ከምቲ ዝሓለፈ ዓመታት ነይሩ፡ ኢልካ ጥራይ ምሕላፉ እኹል ስለ ዘይኮነ ሓደሓደ ነጥብታት ምጥቃስ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ዝጥቀስ ግና ኣብ’ዛ ኣብ መወዳእታ ምዕራፋ ትርከብ ዓመት ካብ ዝተባህለ መሪጽካ ንምድጋም እንተዘይኮይኑ ከቶ ማይ ዘይጠዓመ ኣይኮነን።
እቲ ስሩ ካብ ዝሰድድ ነዊሕ ዝዕድሚኡ ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክወርድ ዝጸንሐን ዘሎን እዚ ይጐድሎ ዘይበሃል በደል ኣብ 2014 እውን ቀጺሉ’ዩ። እቲ ስእነት፡ ስግኣት፡ ግዱድ ዕስክርናን፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዘይትቐርበሉን ምኽንያቱ ዘይትፈልጠሉን ማእሰርትን ኣብ’ዛ ኣብ ኣጋ ምውዳኣ ዘለና ዓመት እውን ገዲዱ እምበር ኣይነከየን። እቲ ንኹላትና ምስጢሩ ጠፊኡና ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ስደት እውን ቀጺሉ። ብሰንክ’ዚ ዘይውሑስ ዋሕዚ ናብ ስደት ኣብ ዶባት፡ ምድረበዳን ባሕርን ዝጠፍእ ኤርትራዊ ህይወት እውን ወሲኹ እንተዘይኮይኑ ኣይነከየን። ናይ’ዚ ዝዛሪ ዘይመስል ዋሕዚ ናብ ስደት ሓደጋኡ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ኣብተን ኤርትራውያን ከም ናይ መወዳእታ መዕረፊኦም ዝመርጽወን ሃገራት ምዕራብ’ውን ኣዝዩ ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩ ስለ ዘሎ፡ ዝተወሰና ሃገራት ክሓስባሉ ጀሚረን ኣለዋ። ብሓፈሻ 2014 ኣብ ህዝብና ዝጸንሐ ሻቕሎት መሊሱ ዝወሰኸሉ ኩነታት እዩ ጸኒሑ።
ብዛዕባ ፖለቲካዊ ሃለዋት ኤርትራ ክለዓል እንከሎ፡ ንኩነታት ደንበ ተቓውሞ ከይጠቐስካ ምሕላፍ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። ብመንጽር እዚ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ብደረጃ ውድባት ኮነ ግንባራት ክረአ እንከሎ ኣብ’ዛ ዳርጋ ወዲእናያ ዘለና ዓመት ዘተባብዕ ስጉምቲ ኣይሰጐመን። ምናልባት እውን ብዙሓት ፖለቲካዊ ምርሕሓቓት ዝተራእየሉ ናይ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ክልተ ስጉምቲ ንድሕሪት ጉዕዞ ዓመት ነይራ ምባሉ ዝከኣል ይመስለና። እቲ ብዙሕ ግዜ ዝተፈተነ ንሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ንብዙሓት ዘሳትፍ ናይ ኣብ ዝተሓተ ነጥብታት ምስምማዕውን ስጉምቲ ማዕረቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣይተረጋገጸን። በዚ ኣቢልካ ኣብ ሓደ መኣዲ ተኣኪብካ፡ ቅድም ንጉጅለ ህግደፍ ንምውጋድ፡ ደሓር ድማ ክፍጠር ንዝኽእል ሃጓፍ ናይ ምምላእ መሕለውታ ናይ ምዃን ዓቕሚ ኣይተጠርየን። ኣብ’ዛ ኣብ ምፍናዋ ንርከብ ዘለና ዓመት እቲ ትልኽ ምባል ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ዘተኣማምን ቀጻሊ ህይወት ግና ኣይተሰዅዐን። ሓቢርካ ንምሕያል ዝተገብሩን ዝግበሩ ዘለዉን ፈተነታት፡ ብሰንኪ ኣብ ጽኑዕ ባይታን ሰፊሕ መድረኽን ብዘይምድኳኖም፡ ንድሕሪት ዝተመልሱ ውዳበታት ክንርኢ ጸኒሕናን ኣለናን። እዚ ዘይምዕዋት ወድዓውን በዓል ቤታውን ምኽንያታት ዘለዎ ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ዘተሓሳስብ ዝምልከቶም ተዋሳእቲ ኣካላት፡ ነቲ ወድዓዊ ምቹእነት ዝተረደአ በዓል ቤታዊ ዓቕሚ ብዘይምውናኖም ክፍጠር ዝጸነሓ ርኡይ ድኽመት እዩ። ዋላ’ኳ ከም ባህሊ ተወሲዱ፡ ንኹሉ ደንበ ተቓውሞ ብሓደ ዓይነት ናይ ድኽመት መለክዒ ክግለጽ ላህመታዊ ሚዛን እንተጸነሓ፡ ውድባትን ግንባራትን ብመንጽር ነናቶም ፋይላት ኣብቲ ኣውንታ ኮነ ኣብቲ ኣሉታ ፈሊኻ ምምዛኑ ኣገዳሲ እዩ። ሽዑ እዩ ኸዓ ኩሉ መን ምዃኑ ዝርዳእን ተሓታትነቱ ዝስከምን።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ሓደ ጸላዊ ኣካል ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ኣብ 2014 ብቐጻሊ ናይ ኣባላቱን ናይ ህዝብን፡ እሞ ድማ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት’ዛ ዓለም ኣኼባታት ኣካይዱ’ዩ። ኣብዚ ኣኼባታቱ ብዘካየዶ ዘይሕለል ጻዕሪ፡ ኣብ ጉዳይ ንህልዊ ኩነታት ኤርትራ ዝምጥን ኣገባብ ቃልሲ ምኽታል፡ ኣብ ምንጻር ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ መሰረታዊ ለውጢ፡ ንኤርትራ ከም ዘይትሓልፍ ሃገርን፡ ነቲ ሓላፊ ጉጅለ ህግደፍን ፈሊኻ ኣብ ምርዳእ፡ ኣብ ኣገባብ ምእካብ ነዚ ተበቲኑ ዘሎ ሓይልታት ተቓውሞ ናብ ሓደ ንምምጻእ ዘለዎ መርገጽታት ኣብ ምስራጽ ደሓን ባይታ ዝረኸበሉ ዓመት’ያ ነይራ። ናይ’ቲ ካብ ደንበ ተቓውሞ ክሃድም ዝጸንሐ ኤርትራዊ መንእሰይ ልቢ ኣብ ምምላስ እውን ከምኡ። ፈስቲቫል ፍራንክፈርት ድማ ከም መንጸባረቒ መድረኽ ናይዚ ዝተጠቕሰ ጻዕርታትን ዝተመዝገበ ጽልዋታትን ብኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል እዩ። ናይዚ ሰልፊ ማእከላይ ባይቶ ኣብ 4ይ ስሩዕ ኣኼባኡ ናብ ዝምልከቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት ዘቕረቦ ናይ “ኩላትና ኣብ ሰፊሕ መድረኽ ተራኺብና መዋጸኦ ንድለይ” መጸዋዕታኡ’ው ካልእ ኣብነት እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣካል ናይቲ ብደረጃ ዓለም ዝካየድ ናይ ሰላም፡ ልምዓትን ደሞክራሲን ቃልሲ ክነሱ፡ ቆላሕታ ስኢኑ ከም ዘሎ ፍሉጥ እዩ። ሰደህኤ ኣብ’ዛ ንጠቕሳ ዘለና ዓመት 2014፡ ነዚ ዓለምለኻዊ መድረኽ ሃሲሱ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ለውጢ ምስ ሕብረተሰብ ዓለም ንምልላዩን፡ ዓለም ለኻዊ ኣጀንዳ ከም ዝኸውን ንምግባሩ’ውን ሰፊሕ ጻዕሪ ኣካይዱ ብዙሓት ተስፋ ዝህቡ ኣፍደገታት ከፊቱ ኣሎ። ናይ’ዚ ቀረባ መዓልታ ተሳትፎኡ ኣብ ዓውደ መጽናዕቲ ጆሃንስበርግ ከዓ ኣብዚ መዳይ’ዚ ኣገዳሲ ኣብነት እዩ። ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ልዕሊ እቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ ቃልስና ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ህልውና መጻኢት ኤርትራ እውን ተጽዕኖ ከም ዝህልዎ ብምርዳእ ግቡእ መልክዕ ንምትሓዙ፡ ሰደህኤ ናብ ብዙሓት እዚ ጉዳይ ዝምልከተን ሃገራትን ኣህጉራዊ ትካላትን ጥርዓናቱ ከቕርብ ጸኒሑ እዩ። ምስ እዚ ኩሉ ግና እዚ ሰልፊ ብመንጽር ንኤርትራዊ ኩነታት ዝምጥን ሰልፊ ኮይንካ ምቕራብ ዝተርፍዎ ዕማማት ከም ዘለዉ ፍሉጥ እዩ። ሰልፍና ንሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ዘተኣማምን ባይታ ንምስራት ካብኡ ዝድለ ክገብር እንተዘይኮይኑ፡ በይኑ ዝዓሞ ዕማም ከም ዘይኮነ ይኣምን እዩ።
እቲ ዝያዳ ክንዛረበሉ ዝግበኣና እምበኣር ብዛዕባ’ታ ጉዕዘኣ ወዲኣ ትሓለፍ ዘዛ ዓመት ዘይኮነ፡ ብዛዕባ’ታ መጻኢ ሓላፍነት ክትርከብ ተቐሪባ ዘላ ዓመት ምዃኑ ኩላትና እንርደኦ እዩ። ሓድሽ ዓመት ክትርከብ እንከለኻ “ ኣብ ሓድሽ ዓመት ከምዚ ክገብር እየ” ኢልካ ቃል ምእታው ዝተለምደ እዩ። ንሕናውን ሰብ ብዙሕ ዕማምን ሓላፍነትን ስለ ዝኾና ኣብዚ ናይ ሓድሽ ዓመት ኣጋጣሚ “ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ከምዚ ክገብር እየ” ኢልና ቃል ክንኣትው ናይ ግደን እዩ። ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚ እንኣትዎ ቃል ንኩለመዳያዊ ዓቕምናን ከባቢናን ኣብ ግምት ዘእተወን ዝትግበር ክኸውን ይግበኦ። እቲ ቃል ክንኣትዎ እንከለና ኣብ ግምት ከነእትዎ ዝግበኣና፡ ዓቕምናን ኩነታት ጸላኢናን ጥራይ ዘይኮነ ንከባቢያዊ ኩነታት እውን ኣብ ግምት ኣእቲና ክንትልምን ክንሕንጽጽን ይግበኣና። ብመንጽር እዚ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ገምጋሙ ተበጊሱ፡ ዝሓዞም ዕማማት እሞ ድማ ኣብ ዝሐለፈት ዓመት ዘይተግበሮም ዕማማት ኣብዚ ቀጻሊ ዓመት እውን ኣብ ከባቢኡ ንዝረአ ምዕባለታት ኣብ ግምት እንዳእተወ ክቕጽሎም እዩ።
ንሰልፍና ኣብ ዓመተ 2015 ካብ ዝጽበይዎ ዕማማት እቲ ቀንዲ፡ ምዕዋት እቲ ኣብ መጻኢ ወርሓት ክረምቲ ከካይዶ ከም መደብ ሒዝዎ ዘሎ 2ይ ሰልፋዊ ጉባአ እዩ። ነዚ ተኣሚሙ ዘሎ 2ይ ጉባአ ክትከደሉ ዝጸናሕካ መንገዲ ደጊምካ እትረግጸሉ ዘይኮነስ ናብ ሓደ ምዕራፍ ዘሰጋግር ከም ዝኸውን ንምግባሩ ስኑ ነኺሱ ክቃለስ እዩ። ብፍላይ ከዓ ነዚ ተበቲኑ ዘሎ ሓይሊ ተቓውሞ፡ ኣብቲ ዘራኽቦ ውሱን ነጥብታት፡ እሞ ድማ ንኹሉ ዝቃወም ኤርትራዊ ሓይልታት ከሳትፍ ብዘኽእል ሰፊሕ መድረኽ ከም ዝዕወት ንምግባሩ ምስ ከምኡ ሰፊሕ ርኢቶ ዘለዎም ኣካላት ኮይኑ ከይተሓለለ ክቃለስ እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ነዚ ዓብይ ዕማም በይኑ ክዓሞ እዩ ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ሓይልታት ተቓውሞ ብሓባር ከም ዝቃለሱ ንምኽኣሎም ዝግበር ቃልሲ ናይ ኩሎም ተሻረኽቲ ኣካላት ቅሩብነት፡ ተወፋይነትን ሕድገትን ከም ዝሓትት ሰደህኤ ብግቡእ ይኣምን። ኣባላት ሰደህኤ ከምቲ ዝተለምደ፡ ነዚ ዝጽበየና ዘሎ ዕማማት ንምዕዋት ኣብ ኩሉ ዓውድታት ብሰልፋዊ ጽንዓትን ኤርትራዊ ሓልዮትን ተሰንዮም ተሳትፈኦም ከም ዘሕይሉ ሰልፍና ዘለዎ እምነት ዘየማትእ እዩ።
መጽሐፍ ቅዱሳችንን ልናነብብ ስንከፍት ለብቻችንን አይደለንም ። መንፈስ ቅዱስ ለክርስቶስ ክብር ሲል ልባችንን ሊያነሳሳ አዕምሮአችንን ሊያበራ ሕይወታችንን ሊቀይ...
የዚህን መልስ ማወቅ ሁላችንም እንፈልጋለን አይደል? ከዚህ በላይ ውጥረትን ሊፈጥር የሚችል ርዕስ ሊኖር ይችላል? ስለፈጠረን ፣ ደግሞም በሕይወት እያቆየን ስላለ...
ይህ ድረ-ገጽ የተዘጋጀው ቴክኖሎጂን በቀላሉ ተምረው ሥራ ላይ እንዲጠቀሙበት ታስቦ ነው። ምናልባትም መክፈል የማይችሉ ከሆነ ወይንም ተማሪዎች ከሆናችሁ በቅናሽ ዋጋ ወይንም በነፃ እንዲታገኙ ኢሜይል ያድርጉልን። በተለይም ኢትዮጵያ ባሉ ተቋማት ለምትማሩ ተማሪዎች ስልካችሁን ከላካችሁልን፣ ኮዱን በዚያ በኩል እንልክላችሁና በነፃ መጠቀም ያስችላችኋል።
ሥጋዊ ዓለምና መንፈሳዊው ዓለም በአላማ ልዩነት ቢኖራቸውም አንድ ላይ ሆነው ዘመናትን ተሻግረዋል:: ምግብ ለህልውናችን እና ለጤናችን አስፈላጊ መሆኑን ሁለቱም ያውቃሉ ። የምንመገብበት ሁኔታ: ዓይነትና የመመገቢያ ወቅታችን ከመለያየቱ የተነሳ: ከምንመገበው ምግብ የምናገኘው ስጋዊ ጠቀሜታ በሁላችንም ዘንድ ይለያያል:: ከምግብ ጋር ጥሩ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ የሚያደርጉ ሰዎች የተመገቡት ምግብ የሰውነታቸውን ጡንቻ ገንብቶት ጤናማ ህይወትን ሲመሩ ይታያሉ: በአንፃሩ ምግብን ተመግበው የሚተኙ ብዙም የአካል እንቅስቃሴ ሥራ የማይሰሩ ሰዎች ደግሞ ለጥቅም ብለው የተመገቡት ምግብ ሆዳቸው ላይና ሌላም የሰውነት አካላቸው ላይ ለጤና መታወክ ሲግጥማቸው ይታያል ።
ይህ በሥጋዊ አካሄድ ሲሆን በመንፈሳዊ ሥርዓት ደግሞ ሰው በምግብ ብቻ አይኖርም በግዚአብሔር ቃል ነውንጅ ሁልጊዜ ለምግብ ብቻ የሰው ልጅ ክቆመ ክሥጋ በሽታ አልፎ ለነፍስ በሽታ ይዳረጋል ። ምክንያቱም ፈቃደ ነፍሳቺንን ለፈቃደ ሥጋችን ካስገዛን ነፍስ ትታመማለች በተቃራኒው ግን ፈቃደ ሥጋችንን ለፈቃደ ነፍሳችን ካስገዛን ነፍሳችን ብቻ ሳይሆን ሥጋችንም ክልዩ ልዩ ደዌ ይድናል ። < ጾም የነፍስን ቁስል ታድናለች ነውና › ቅ.ያሬድ
የፆማችን እና የፀሎታች ምላሽ ለምን ዘገየ? እንዲያውም ለምን በተቃራኒው በመከራ ላይ ወደቅን? ለምንስ የአህዛብና የወደረኞቻችን መሳቂያ ሆንን? ይህ የብዙ ክርስቲያኖች ጥያቄ ነው:: ለጥያቄያችን መልስ ያጣን የመሰለን ጾምን እምንለው ከእህልና ከውሃ ብቻ ስለሆነ ነው ። መጽሐፍ ግን ልብ ይጹም ፣ ልሳን ዪጹም፣ዓይን ይጹም፣ጆሮም ይጹም፣ እጅና እግር ይጹም በጠቅላላ የሰውነት ህዋሳቶች ይጹሙ ነው እሚለው ። ልብ እንበል! ሙሉ ሥራ ሣይሠሩ ሙሉ ደመወዝ አይገኝም ። እስራኤላውያን ፈጣሪያቸውን በተደጋጋሚ ጠይቀዋል እግዚአብሔርም ህዝቦቹ ይሰሙት ዘንድ በሚችሉት ደረጃ እራሱን ዝቅ አድርጎ በተደጋጋሚ መልስ ሰጥቷቸዋል:: ለምሳሌ ነቢዩ ኢሳይያስ የእስራኤልን ጥያቄ እና የእግዚአብሔርን መልስ እንዴት እንዳስቀመጠው እንመልከት::
ታዲያ ነቢዩ ኢሳይያስ ለእስራኤል የነገራቸው ለምን ፆማቸው እንዳልተሰማ እና ምላሽ እንዳላመጣ ብቻ አልነበረም ይልቁንስ በእርግጠኝነት የጾማቸውን እና የእንባቸውን ምላሽ በፍጥነት የሚያገኙበትን ብቸኛ አምላካዊ ምሥጢር እጅግ በሚደንቅ ሁኔታ ገልፆላቸዋል::
ክርስቲያኖች ልብ እንበል ይህ መልዕክት ለእኛም ጭምር ነው እና በጾማችን እና በጸሎታችን ውስጥ ለእስራኤል የተነገረው የሚከተለውን አምላካዊ መመሪያ መፈፀማችንን እርግጠኞች እንሁን::
“እንጀራህን ለተራበ ትቈርስ ዘንድ፥ ስደተኞቹን ድሆች ወደ ቤትህ ታገባ ዘንድ፥ የተራቈተውንስ ብታይ ታለብሰው ዘንድ፥ ከሥጋ ዘመድህ እንዳትሸሽግ…ከመካከልህ ቀንበርን
ብታርቅ፥ ጣትህንም መጥቀስ/መቀሰር/ ብትተው፥ ባታንጐራጕርም፥ …ነፍስህንም ለተራበ ብታፈስስ፥የተጨነቀውንም ነፍስ ብታጠግብ፥ የበደልን እስራት ትፈቱ ዘንድ፥ የቀንበርንስ ጠፍር ትለቅቁ ዘንድ፥ የተገፉትንስ አርነት ትሰድዱ ዘንድ፥ ቀንበሩንስ ሁሉ ትሰብሩ ዘንድ..” በተጨማሪም “በድሆችና በምስኪኖች ዘንድ ልታየው ያልቻልከውን ክርስቶስን ቤተክርስቲያን ውስጥ አታገኘውም::” የሚለው የአበው ምክርም የመንፈሳዊ ህይወት ወሳኝ እሴቶቻችንን እንድናስብ የሚያደርገን ነው::
ከላይ የተመለከትነው የእስራኤላውያን ደካማ የጾም አስተሳሰብ በጌታችን መዋዕለ ሥጋዌም እጅግ ተስፋፍቶ ነበር:: ለምሳሌ ጌታችን ካስተማራቸው ትምህርቶች መካከል የማቴዎስ ወንጌል 6፥16 “ስትጾሙም፥ እንደ ግብዞች አትጠውልጉ፤ ለሰዎች እንደ ጾመኛ ሊታዩ ፊታቸውን ያጠፋሉና፤ እውነት እላችኋለሁ፥ ዋጋቸውን ተቀብለዋል።” የሚለው ትምህርት ትልቅ ማሳያ ነው:: እውነት ነው ሥጋን ማስራብ ብቻ ነፍስን ማጥገብ ሊሆን አይችልም:: ይልቅስ በፆም ወራት የነፍስ ምግብ የሆነውን ቃለ እግዚአብሔርን እና ጸሎትን አብዝተው ሊጨምሩላት ይገባል::
የሥጋ በምግብ እጦት መድከም ለነፍስ ፈቃዷን ለመፈፀም እድል ይሰጣታል እና ምግባረ ትሩፋቱን በጾም ወራት ለመለማመድ እና ባለውም ላይ ለመጨመር የተመቸ ነው:: በጾም የታጀበች ጸሎት ቅድመ እግዚአብሔር ትደርሳለች:: ቅድመ እግዚአብሔር የደረሰች ጸሎት ደግሞ ሁልግዜ የምሥራች ይዛ ትመጣለች::
የጾም ሌላው መለኪያ ደግሞ ስጋችን ለመብላት እና ለመጠጣት እየቻለ ነገር ግን መብላት እያማረ ስትተወው እና እራስ መግዛትን ገንዘብ ስታደርግ ነው:: ይህን ዓይነት የፆም ልምምድ ያረገች የክርስቲያን ነፍስ ሌሎችንም ተመሳሳይ ተጋድሎዎችን እና በሥጋዊ ሥልጣናችን ማድረግ እየቻልን ለመንፈሳዊው ጥቅም ብለን የምንተዋቸውን ነገሮች ሁሉ መለማመድ ይቻላል:: ለምሳሌ:- ለሰደቡን መስደብ ስንችል: ክፉ ላደረጉብን ክፉ ማድረግ ስንችል: ጠላቶቻችን ብለን ያልናቸው ሰዎች መከራ ሲደርስባቸው ጮቤ መርገጥ ስንችል: በቂ ገንዘብ አለን ብለን ማባከን ስንችል: ሰው አላየንም ብለን ኃጢአት መሥራት ስንችል እናም ሌሎችን ተመሳሳይ ክፉ ነገሮች ማድረግ ስንችል ልክ ምግቡን መመገብ እየቻልን ታግሰን ባለመመገብ እንዳለፍነው ሁሉ አሁንም እግዚአብሔርን ከመፍራት የተነሳ እነዚህን የሥጋ ፈቃዳቻችንን ወደን ፈቅደን ብንተዋቸው እና ይልቅስ ክርስቲያን እንደመሆናችን መከራን በፈቃዳችን ለመቀበል እራሳችንን ያዘጋጀን ከሆንን ጽድቅ ይሆንልናል::
ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስም ይህን ሲያስረግጥልን በአንደኛ መልዕክቱ 4፥15 “ከእናንተ ማንም ነፍሰ ገዳይ ወይም ሌባ ወይም ክፉ አድራጊ እንደሚሆን ወይም በሌሎች ጒዳይ እንደሚገባ ሆኖ መከራን አይቀበል፤ ክርስቲያን እንደሚሆን ግን መከራን ቢቀበል ስለዚህ ስም እግዚአብሔርን ያመስግን እንጂ አይፈር።” የጸሎት እህት የተባለች ጾምን ምን ያህል ኃይል ያላት መሆኗን ሲገልጽም እግዚአብሔር እንዲህ አለ “ይህ ዓይነቱ ከጾምና ከጸሎት በቀር አይወጣም” ማቴ 17፥21 የምግባረ ትሩፋት አክሊል እና የመንፈሳዊ ተጋድሎ የመጨረሻዋ ብርቱ ጉልበት የሆነችውን ቅድስት ጾማችንን በሚገባ ፈጽመን ቅድመ መንበረ ሥላሴ ጸሎታችንን አድርሳ ሁነኛ መልስ የምታስገኝልን ትሆን ዘንድ የእግዚአብሔር ቅዱስ ፈቃድ ይሁንልን::
የሥነ-ሥርዓት ሕግ ሰዎች መሠረታዊ የሆኑ የፍትሕ አቤቱታዎች ሲቀርቡ የሚመሩበትን እና መብቶች ጥቅሞችና ግዴታዎች በሚመለከታቸው የፍትሕ አካላት የሚወስኑበትንና ተፈፃሚ ሊሆኑ የሚችሉበትን ሥርዓት የሚያሳይ ጽንሰ ሀሳብ ነው። የሥነ-ሥርዓት ሕግ መብቶች ጥቅሞችና ግዴታዎች በምንና እንዴት ባለ አኳኋን ወደ ተግባር ሊፈፀሙ እንደሚችሉ የሚዘረዝር የሕግ ክፍል ነው። የእነዚህን መብቶች ጥቅሞችና ግዴታዎች ይዘትና አይነት ተንትኖ የሚያቀረበው የሕግ ክፍል መሠረታዊ ሕግ (Substantive Law) ተብሎ የሚጠራ ነው። መሠረታዊ ሕግ የሰው ልጆችን መብቶች ጥቅሞችና ግዴታዎች በግልፅ የሚደነግግ በመሆኑ ጠቀሚታው ከፍተኛ እንደሆነ ይታመናል። ይሁን እንጅ እንዚህ ዝርዝር መብቶችና ግዴታዎች በተግባር ተፈፃሚ እንዲሆኑ ካልተደረገ የመኖራቸው ጉዳይ ትርጉም የለሽ ይሆናል ማለት ነው። እነዚህ መደበኛና ልዩ መብቶች ጥቅሞችና ግዴታዎች እንዲፈፀሙ የማድረጉ ሐላፊነት የሥነ-ሥርዓት ሕግ ቢሆንም ውጤታማ የሥነ-ሥርዓት ሕግ ከሌለ ግን መብቶችንና ግዴታዎችን የማስፈፀሙ ዓላማ እረብ የለሽ ይሆናል። ለዚህም ነው የሥነ-ሥርዓት ሕግ ከመሠረታዊው ሕግ ባላነሰ አስፈላጊና ጠቃሚ ነው የሚባለው።
በግልፅ መረዳት እንደሚቻለው ለትክክለኛ ፍትሕ አሰጣጥ የሥነ-ሥርዓት ሕግ ያለው አስተዋፆ በጣም ከፍተኛ ነው። የሥነ-ሥርዓት ሕጉን ዓላማና መንፈስ መከተል ተከትሎም ተፈፃሚ ማድረግ በራሱ ፍትሕን ማረጋገጥ ነው የሚሆነው። የፍትሕ ጉዳይ ‹‹የትም ፍጪው ዱቂቱን አምጭው›› የምንለው ነገር ሣይሆን ከመነሻው እስከ መዳረሻው ያለውን ሂደትና ሥርዓት በመከተልና በመተግበር የሚገኝ ፍርድ ስለሆነ የሥነ-ሥርዓት ሕጎችን እውቀት ማሳደግ ለትክክለኛ ፍትሕ አሰጣጥ ቁልፍ ሚና አለው።
የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥዓት የወንጀል ጉዳዩች የሚመሩበት የሚከሰሱበት የሚዳኙበት የሚቀጡበትን ሥርዓቶች የሚገዙ ደንቦች ናቸው። ይህም ትንሽ የማይባሉትን የመሠረታዊ ወይም የዋና መብቶች ደረጃ አግኝተው በሕገ-መንግስት እና በዓለም-አቀፍ ኮቬናንቶች ጥበቃና አውቅና ያገኙትን የተከሣሾች የሥነ-ሥርዓት መብቶች ያካትታል።
የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት መሠረታዊ ዓላማ የወንጀል ሕጉ በተግባር የሚፈፀምበትን ሥርዓት መዘርጋት ነው። ንፁሐን ባልፈፀሙት ወንጀል ተስበው እንዳይከሰሱ ወይም እንዳይቀጡ የሚደረገው እንዴት ነው? ወንጀል ፈፃሚዎች ለፈፀሙት የወንጀል ተግባር የጃቸውን እንዲያገኙ ለፍርድ ለማቅረብ በሚደረገው ጥረት ሕግ አስፈፃሚ አካላት የንፁሐንን መብት እንዳይጥሱ ምን መደረግ አለበት? በወንጀል ሕጉ ላይ የተዘረዘሩትን ወንጀሎች ለመፈፀሙ በበቂ ማስረጃ የተረጋገጠበት ፍርደኛ እንዲፈፀም የታዘዘው ቅጣት ወይም ሌላ የጥንቃቂ እርምጃ ተግባራዊ የሚሆነው በምን አይነት ሁኔታ ነው? ለሚሉትና ለሌሎችም ጥያቄዎች መልስ የሚሰጠው የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት ነው።
የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት የወንጀል ድርጊት ከተፈፀመበት ጊዜ ጀምሮ በወንጀል ድርጊት ፈፃሚው ላይ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት ተገቢው ፍርድ እስኪሰጥበት ድረሰ በየደረጃው መከናወን የሚገባቸውን ልዩ ልዩ ሥነ-ሥርዓቶች የሚገልፅ ነው። የወንጀል የሥነ-ሥርዓት ሕግ ወንጀል አድራጊው ከእዝቡ ውስጥ በጥንቃቂ ተለይቶ የሚወጣበትንና ለፍርድ የሚቀርብበትን እንዲሁም ንፁሐን ያለአግባብ እንዳይታሰሩና እንዳይጉላሉ ሊወሰድ የሚገባውን ጥንቃቂ ይገልፃል። ሕግ እንዲከበርና ወንጀለኞች ለፈፀሙት ወንጀል ተመጣጣኝ ቅጣት እንዲያገኙ ለሚደረገው ጥረት የፖሊስ፣ የዐቃቤ ሕግና የዳኞች ሚና ወሳኝ ነው። የፖሊስ ቁልፍ ተግባር ወንጀል እንዳይፈፀም መከላከልና ተፈፅሞ በሚገኝበት ጊዜም ወንጀሉን ማን እንደፈፀመው የሥነ-ሥርዓት ሕጉ በሚፈቀደውና በሚያዘው መሠረት መመርመርና የምርመራ መዝገቡን ሥልጣን ላለው ዐቃቤ ሕግ ማስረከብ ነው። የዐቃቤ ሕግ ተግባርና ሥልጣን ደግሞ ፖሊስ የምርመራ ስራውን በሥነ-ሥርዓት ሕጉ መሠረት ማከናወኑን መቆጣጠር፣ ወንጀል ፈፅሟል በተባለው ሰው ላይ አግባብ ያለው የክስ ማመልከቻ ማዘጋጀት፣ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ማቅረብና ጉዳዩ በሚሰማበት ጊዜ ፖሊስ ያጠናቀረውን ማስረጃ በሥርዓት ለችሎቱ እያቀረበ ማስረዳት ነው። የዳኛም ተግባር ዐቃቤ ሕግና ተከሣሽ ያቀረቡትን ክስና መልስ ከቀረበው ማስረጃና ለጉዳዩ አግባብነት ካለው ሕግ ጋር አገናዝቦ በገለልተኝነት ተገቢውን ፍርድ መስጠት ነው። እነዚህ ሕግ የማሰፈፀምና የመተርጎም ኋላፊነት የተጣለባቸው አካላት የሥነ-ሥርዓት ህጉ በሚያዘው መሠረት ኋላፊነታቸውን መወጣት ይጠበቅባቸዋል። በመሰረቱ ማንኛውም ሰው ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሕይወቱን ነፃነቱንና ንብረቱን ማጣት የለበተም። ሥርዓቱን ባለጠበቀ ሁኔታ ተመርምሮና ተሟግቶ የተፈረደበት ሰው ፍትሕ እንደተጓደለበት ይቆጠራል። በሕግ የተቀመጠው ሥርዓት ሥለተጣሰም ፍርዱ ይሻራል።
ለዚህም ነው ‹‹ሥነ-ሥርዓት ሕጉን ጥሶ ንፁሐን ሰዎችን ከማንገላታት ይልቅ ወንጀለኛው ሣይያዝ ቢቀር ይሻላል›› የሚለውን የሕግ መርዕ ሕግ አስፈፃሚ አካላት ዘወትር የስራቸው መመሪያ ሊያደርጉት የገባል የሚባለው። ወንጀል ፈፅሟል ተብሎ የተጠረጠረ ማንኛውም ሰው ፍርድ ቤት የጥፋተኝነት ውሣኔ እስካለሰጠበት ድረስ እንደ ንፁሕ ሰው የመቆጠር መብት አለው። የሰው ልጅ በሳይንስና በቴክኖሎጄ በመጠቀበት በዚህ ዘመን ዐቃቤ ሕግ ወንጀል ፈፅሟል በማለት ክስ በመሰረተበት ሰው ላይ ጥፋተኛነቱን በማያጠራጥር ማስረጃ አረጋግጦ መርታት አለበት እንጅ ወንጀል ፈፅሟል ተብሎ ክስ የቀረበበት ወገን ንፀሕነትህን አስረዳ ተብሎ ሊገደድ አይገባም። ተከሣሽ በሚንቀለቀል የእሳት ነበልባል ውስጥ አቋርጦ በማለፍ፣ ከአናብስት ጋር ታግሎ በማሸነፍ ወይም ከከሣሽ ባላጋራው ጋር በመፋለም ንፀሕነቱን ያረጋግጥ የነበረበት ያ የኡሪት ዘመን ካከተመ ብዙ ዘመን ሆኗል። የአሁኑ ሰው የክስተቶችንና የሁኔታዎችን ምክንያትና ውጤት (Cause and Effect Relationship)መርምሮና አመዛዝኖ ከሳይንሣዊ ድምዳሜ ላይ መድረስ አለበት እንጅ ምክንያት በሌለው ጭፍን አስተሣሰብ ሊመራ አይገባውም።
በጥንት ሮማውያን አሠራር መሠረት ማንም ሰው የወንጀል ተግባር ፈጽሟል በሚለው ወንጀለኛ ላይ ክስ ለማቅረብ መብት ነበረው። አንድ የወንጀል ድርጊት ተፈጽሞ የግል ተበዳዩ ወይም የግል ተበዳዩ የቅርብ ዘመዶች በወንጀለኛው ላይ ክስ ለማቅረብ አለመፈለጋቸው ሌሎች ግለሰቦች በተፈፀመው ወንጀል ክስ ለማቅረብ ያላቸውን የከሣሽነት መብት አያሣጣቸውም ነበር። እንደ እንግሊዝ ባሉ የኮመን ሎው የሕግ ሥርዓትን በሚያራምዱ አገሮች የግል ተበዳዩች በወንጀል ክርክር ያላቸው የተፋራጅነት ድርሻ ዛሬም ቢሆን ቀላል ግምት የሚሰጠው አይደለም። የአሜሪካ የወንጀል የሥነ-ሥርዓት ሕግ በብዙ መልኩ ምንጩ ከሆነው የእንግሊዝ ሕግ ጋር ተመሳሳይ ነው። የወንጀል ክስን የማቅረብ መብት በመርህ ደረጃ የግል ተበዳዩች እንደሆነ ዛሬም ይታመናል። ነገር ግን ከበድ ባሉ ወንጀሎች ዋነኛው ባለቤት መንግስት ነው። የሲቪል ሎው የሕግ ሥርዓትን ወደሚከተሉት የአውሮፓ አገራት ታሪክ ስንመለስ ምንም እንኳ የሕግ ሥርዓታቸው የተመሠረተው በጥንቱ የሮማውያን የሕግ ፍልስፍና ላይ ቢሆንም በኋለኛው የሮማውያን ዘመን እየጎላ የመጣውና በምንግስት አስተዳደራዊ መስሪያ ቤቶችና የዳኝነት አካላት መሀል ያለውን ልዩነት አስቀርቶ በአንድ ወጥ አሰራር የወንጀልን ክስ አቀራረብ ከግል ተበዳዩቹ እጅ አውጥቶ በቀጥታ ወደ መንግስት እጅ የማዛወርን ውጤት ያስከተለው ሂደት በብዙ የአውሮፓ አገሮችም ተቀባይነት እያገኘ መጣ። ከዚህም ጋር ተያይዘው ከዚህ በፊት የማይታወቁ እንደማሰቃየት (torture)፣ ማስረጃን ከተከሣሹ መሰወር፣ ክስን በሌለበት መስማት፣ ወዘተ የመሰሉ የምርመራ ዘዴዎችና እነዚህን ዘዴዎች የሚያስፈጽሙ ተቋማት ተፈጠሩ።
በኢትዮጵያ ዘመናዊ የፍትሕ አስተዳደር ከመመስረቱ በፊት በነበሩት ጊዜያት የወንጀል ክስ አቤቱታ የሚቀረበው በግል ተበዳዩ ወይም በእርሱ የቅርብ ዘመዶች አማካኝነት ነበር። የወንጀል ክስ አቤቱታ የሚቀረበው፣ ማስረጃ የሚፈለገው፣ ምስክሮች የሚያቀርበው፣ ወንጀል ፈፃሚ ነው የተባለ ሰው ታድኖ እንዲያዝ የሚደረገውና አንዳንዴም በዳኛ የተሰጠው ፍርድ ራሱ ይፈፀም የነበረው በግል ተበዳዩ ወይም በቅርብ ዘመዶቹ ነበር። ቀደም ባሉት ዘመናት የወንጀል ክስ በማን መቅረብ አለበት በሚለው አስተሳሰብ ላይ ሁለት አይነት ክርክሮች ነበሩ።
አንደኛውን አስተሳሰብ በሚያራምዱ የሕግ ሊቃውንት እምነት ወንጀል በዋነኛነት በግል ተበዳይ ሳይሆን የጠቅላላውን ማዕበረሰብና መንግስት ጥቅም ደህንነትና እልውና ላይ የሚፈፀም ጠንቀኛ ድርጊት ስለሆነ የወንጀልን ክስ በባለቤትነት ተረክቦ እፍፃሚ ማድረስ ያለበት እራሱ መንግስት መሆን አለበት የሚሉ ናቸው። በዚሁ እሳቤ መሰረት በምንግስት አካላት ክትትል እና ምርመራ የወንጀል ክስ ለዳኞች የሚቀርብበትና ዳኞችም ቢሆኑ ወንጀል መፈፀሙን ለማረጋገጥ ጠንካራ የማጣራት ሥራ የሚሰሩበት አካሄድ ነው። ይህም በብዙ የሕግ ጥናቶች ‹‹Inquisitorial System Of Prosecution ›› እየተባለ የሚታወቀው አሰራር ነው።
በሁለተኛው አመለካከት ደግሞ ወንጀል ምንም እንኳን በእብረተሰቡ ወይም በአባላቱ ላይ የሚፈፀም ሕገ-ወጥና ተገቢ ያለሆነ ድርጊት ቢሆንም የምንግስት ሚና በዳይና ተበዳይ ናቸው የሚባሉትን ወገኖች በገለልተኝነት አይቶ ተገቢውን ማድረግ በመሆኑ ክሱ ሊቀርብ የሚገባው በተበዳዩ ወይም በእርሱ የቅርብ ዘመዶች ተፋራጅነት ነው። የመንግስትም ድርሻ ከዚህ እሰጣ እገባ ውስጥ እውነትን አንጥሮ ፍትሕ መስጠት ነው የሚሉ ሀሳቦች ለብዙ ምዕተ-ዓመታት ሲንፀባረቁ ቆየተዋል። ለዚህ ለሁለተኛው
አካሄድ መሠረት የሆነው በግል አቤቱታ መነሻነት የሚቀርበውን የወንጀል ክስ አመሠራረት የሚደግፈው የጥንቱ የሮማውያን የሕግ መርሆ ነው። የግል ተበዳዩች የሚያቀርቧቸው የወንጀል ክሶችም በዚህ አይነት ለንግስታቱ ወይም እነርሱ የዳኝነት ሥልጣን ለሚሠጡዋቸው ሰዎች እያቀረቡ ይታይ ነበር። ማስረጃ የማፈላለጉ የማቅረቡና በሚያቀርበው ማስረጃ ክሱን የማስረዳቱ ሸክም የሚወድቀው በራሱ በተበዳዩ ጫንቃ ላይ ነበር። በዚህ እሳቤ መነሻነት የወንጀል ጉዳይ በአመዛኙ በግለሰቦች በተለይም በግል ተበዳዩች ተፋራጅነት ለፍርድ ቤት የሚቀርብበት ሄደት ‹‹ Accusatorial System of Prosecution ›› እየተባለ የሚታወቀው ሥርዓት ነው።
የግል ባህሪ ያላቸው ወንጀሎች የተፈፀመበት ሰው ስለነዚህ ወንጀሎች ጉዳይ ለምርማሪ አካላት ሲመለክትና ወንጀል የፈፀመበት ሰው እንዲቀጣለት ሲጠይቅ የግል አቤቱታ ይባላል። የኢፌዲሪ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 1 ላይ እንደተመለከተው የወንጀል ሕግ ዓላማ ለጠቅላላው ጥቅም ሲባል የአገሪቱን መንግስት የሕዝቦቹን የነዋሪዎቹን ሰላም ደህንነት ሥርዓት መብትና ጥቅም መጠበቅና ማስጠበቅ ነው። የወንጀል ሕግ ይህን ዓላማውን ተፈፃሚ የሚያደርገው ስለ ጠቅላላው ጥቅም በሚል ሕገወጥነቱና አስቀጭነቱ በሕግ የተደነገገውን ድርጊት ፈጽሞ በተገኘ ሰው ላይ ነው። የወንጀል ድርጊት ሊፈጸም የሚችለው በሕግ የተከለከለውን በማድረግ (by Commission) ወይም በሕግ የታዘዘውን ባለማድረግ (by Omission) ነው። ስለዚህ ማንም ሰው በሕግ የተከለከለውን በማድረጉ ወይም በሕግ የታዘዘውን ባለማድረጉ ለጠቅላላው ማሕበራዊ ኑሮ በኋላፊነት ያስጠይቀዋል ማለት ነው።
መንግስት በእዝብ ስም ሆኖ ለዜጎች ተወክሎ የወንጀልን ክስ እንዲያቀርብና ተከራክሮ እንዲያስቀጣ ዓላፊነት ሊወድቅበት የቻለው በዚህ ምክንያት ነው። ዳሩ ግን የጠቅላላውን ሕዝቦችና ነዋሪዎች ስላምና ፀጥታ የማያውኩ ወንጀሎች አሉ። እነዚህ ቀለል ያሉ ወንጀሎች ከሕብረተሰቡ ጥቅምና ደህንነት ይልቅ የተበዳዩን ግለሰብ ጥቅምና ደህንነት ብቻ የሚመለከቱ እንዲሁም የወንጀሉ አፈፃፀም የመጨረሻ ውጤት ከተጎዳው ሰው ጥቅምና ደህንነት በላይ ተሻግሮ በመንግስትና በነዋሪዎች መብትና ጥቅም ላይ ጉዳት አያስከትልም። ምንም እንኳን በጠቅላላው ተበዳዩ ቢስማማም ባይስማማም የወንጀል መርምራና ክስን መከታተል የመንግስት ኋላፊነት ቢሆንም በግል አቤቱታ ብቻ የሚያስቀጡ ወንጀሎች ከሕብረተሰቡ ጥቅምና ደህንነት ይልቅ የተበዳዩን ግለሰብ ጥቅምና ደህንነት የሚመለከቱ በመሆናቸው በሕጉ ልዩ ክፍል በተለይ በሚደነግገው መሠረት እንደዚህ ያለውን ክስ የግል ተበዳዩ ወይም ስለእርሱ ሆኖ የመክሰስ መብት ያለው ሰው7 የክስ አቤቱታውን ካላቀረበ በቀር በዐቃቤ ሕግም ቢሆን ክስ ሊቀርብ አይችልም።
የግል ተበዳይ በዳዩ ተከሶ በፍርድ አደባባይ እንዲቀጣለት አቤቱታ በቅድሚያ እንዲያቀርብ ያስፈለገበት ምክንያት አንደኛ ወንጀሉ የጠቅላላውን የሕዝብ ጥቅም ስለማይጎዳ፤ ሁለተኛ የግል ተበዳዩ ምርመራ እንዲጣራለትና ክስ
እንዲቀርብለት ስምምነቱን በአቤቱታው ሳይገልጽ በተከሣሽ ላይ ክስ ቢቀርብ በግል ተበዳዩ ማሕበራዊ ኑሮ ላይ ጉዳትን ስለሚያስከትልበት ነው። የግል ተበዳይ ሚስጥር አድርጎ ለመያዝ የሚፈልገው ጉዳይ ከእሱ ስምምነት ውጭ ሙግቱ በፍርድ ቤት በሕዝብ ፊት በአደባባይ ቢሰማበትና ቢታወቅበት ሊደርስበት የሚችለው ጉዳት፣ የተፈፀመበት ወንጀል ካደረሰብት ጉዳት ይልቅ ከፍተኛ ሊሆን ስለሚችል ነው። ለምሳሌ የግል ተበዳይ ባል ከሌላ ሰው ጋር የግብረ ሥጋ ግንኙነት ቢፈጽምም የግል ተበዳይ በተፈፀመባት ያመንዝራነት ወንጀል ባሏን ከሳ ከማስቀጣት ይልቅ ይቅርታ አድርጋለት በትዳር አብሮ መቀጠልን ልትመርጥ ስለምትችል ነው። በግል አቤቱታ አቅራቢነት የወንጀል ምርመራ ሊጀመር ወይም ክስ ሊቀርብ የሚችለው በግል ተበዳዩ ፍላጎት ብቻ እንደሆነ ሊታወቅ ይገባል።
ጠቋሚው ሳይታወቅ በሚቀርብ የወንጀል ክስ እና በግል አቤቱታ አቅራቢነት ብቻ በሚያስቀጣ ወንጀል መካከል ግልጽ ልዩነት ያለ ሲሆን ጠቋሚው ሳይታወቅ በሚቀርብ የወንጀል ክስ ማንም ሰው ማንነቱን ደብቆና ሸሸጎ በተለያዩ የመገናኛ ዘዴዎች በመጠቀም ስለወንጀሉ አፈፃፀም በመረጃ መልክ ክስ ለምርማሪ አካላት የሚያቀርብበት ሥርዓት ነው። እንዲሁም ምርማሪ አካላት ከማይታወቅ ጠቋሚ የቀረበውን የወንጀል ጥቋማ መነሻ በማድረግ የወንጀል ምርመራ መጀመር ያለባቸው በግል አቤቱታ አቅራቢነት በሚያስቀጣ ወንጀል (Compliant) ላይ ሳይሆን ከፍ ያለ የሕግ ጥሰት በሚፈፀምበት የወንጀል ክስ (Accusation) ላይ ብቻ መሆን አለበት። የማይታወቅ ጠቋሚ በግል አቤቱታ አቅራቢነት በሚያስቀጣ ወንጀል ላይ የሚያቀረበውን ጥቆማና ክስ ምርማሪ አካላት መቀበል የለባቸውም። ምክንያቱም በወንጀል ሕግ አንቀጽ 212 መሠረት በግል አቤቱታ በሚያስቀጣ ወንጀል የግል ተበዳዩ ወይም ስለእርሱ ሆኖ የመክሰስ መብት ያለው ሰው የክስ አቤቱታውን ካላቀረበ በቀር በዐቃቤ ሕግም ቢሆን ክስ ሊቀርብ አይችልም ተበሎ ከተደነገገው መሠረታዊ ሕግ ጋር ስለሚጋጭ ነው። በምርማሪ አካላት ሁልጊዜ መረሳት የሌለበት ነገር በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ አንቀጽ 13 መሠረት በግል አቤቱታ የሚያስቀጣ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ የመጀመሪያውን የወንጀል ምርመራ ለመቀጠል የግል ተበዳዩ አቤቱታ ማቅረቡ መሟላት ያለበት ቅድመ ሁኔታ መሆኑን ነው።
በኢፌዴሪ የወንጀል ሕግ ልዩ ክፍል ውስጥ የሚገኙ አንዳንድ ድንጋጌዎች ‹‹ማንም ሰው - - - - - ወንጀል የፈፀመ እንደሆነ የግል አቤቱታ ሲቀርብበት በ- - - - - ቀላል እስራት ወይም መቀጮ ይቀጣል›› ሲሉ ይደነግጋሉ። በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል ከሌላ በማንኛውም ሰው አቅራቢነት ከሚያስቀጣ ወንጀል ጋር በጣምራ /በተደራራቢነት/ ቢፈጸምና የግል አቤቱታ አቅራቢ ባይኖር ምርማሪ አካላት በማንኛውም ሰው አቅራቢነት በሚያስቀጣ ወንጀል ብቻ ነው ምርመራ ማጣራት ያለባቸው። ፍርድ ቤት እንደተደራራቢ ወንጀል በመቁጠር ለቅጣት ማክበጃ ሕጋዊ ምክንያት አድርጎ መውሰድ አይችልም።
የተፈፀመው ወንጀል የእጅ ተፍንጅ ወንጀል (Flagrant Offence) የሆነ እንደሆነ መጀመሪያ በግል ተበዳዩ አቤቱታ ካልቀረበ በስተቀር የፍርድ ቤት የመያዣ ትህዛዝ ሳይኖር አጥፊው የሚያዝ አይመስልም። እጅ ተፍንጅ የተፈፀመ ወንጀል የሚባለው አድራጊው ወንጀሉን ሲሰራ የተያዘ ሲሆን ወይም ለመስራት ሲሞክር ወይም የወንጀሉን ሥራ እንደፈፀመ ወዲያውኑ የተያዘ ሲሆን ነው። ወንጀል አድራጊው የወንጀሉን ሥራ ከፈፀመ በኋላ ወዲያውኑ ሲሸሽ ምስክሮቹ ወይም ሕዝቡ የተከታተሉት ወይም የሕዝቡ ጩሆትና እሪታ የተሰማ እንደሆነ ወንጀሉ የእጅ ተፍንጅ መሰል (Quasi-Flagrant) እንደሆነ ይቆጠራል በማለት ይደነግጋል። ከድንጋጌው መረዳት የሚቻለው እጅ ተፍንጅ ወንጀል ማለት አንድ ሰው ወንጀሉን በመፈፀም ላይ እንዳለ ወይም ለመስራት ሲሞክር ወይም ወንጀሉ ከተፈፀመ በኋላም ለድርጊቱ እጅግ ቅርብ በሆነ ጊዜና ሁኔታ ሲያዝ ነው።
በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 21 ንዑስ-አንቀጽ 1 ‹‹ በአንቀጽ 19 እና 20 በተዘረዘሩት ወንጀሎች መሠረት ወንጀሉ የክስ አቤቱታ ሳይቀርብ ክስ ሊቀርብበት የማይችል ካልሆነ በቀር ክስ ወይም የክስ አቤቱታ እንዲቀርብበት አስፈላጊ ሳይሆን ክስ ለማቅረብ ይቻላል። የዚሁ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ 2 እንደዚህ ያለው ሁኔታ በሚያጋጥምበት ጊዜ ፍርድ ቤት የሚሰጠው የመያዣ ትህዛዝ ሳይኖር በአንቀጽ 49ና በተከታዩቹ አንቀጾች መሠረት ወንጀለኛውን ለመያዝ ይቻላል ›› ተብሎ ተመልክቷል። ከንዑስ-አንቀጽ(1) የሕግ ድንጋጌ መንፈስና ይዘት መገንዘብ የሚቻለው የእጅ ተፍንጅ ወይም የእጅ ተፍንጅ መሰል ወንጀሎች በተፈጸፀሙ ጊዜ ወንጀሉ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል ከሆነ ተበዳዩ በፍላጎቱ አቤቱታ ካላቀረበ በቀር ዐቃቤ ሕግ የወንጀል ክስ ሊያቀርብ የማይችል ሲሆን ነገር ግን የተፈፀመው ወንጀል በማንኛውም ሰው አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል ከሆነ፣ ጠቋሚ ወይም የግል ተበዳይ የክስ አቤቱታ ሳያቀርብ ዐቃቤ ሕግ የወንጀል ክስ ለማቅረብ ይችላል።
በሌላ በኩል በንዑስ-አንቀጽ (2) ውስጥ ‹‹ እንደዚህ ያለው ሁኔታ በሚያጋጥምበት ጊዜ . . . . ›› የሚለው የሕጉ ሐይለ ቃል ስለ እጅ ተፍንጅ ወይም የእጅ ተፍንጅ መሰል ወንጀሎች ወይም ባልታወቀ ጠቋሚ ወይም የክስ አቤቱታ አቅራቢ ሳይኖር ክስ ሊቀርብባቸው የሚችለውን ክሶች ማለቱ ለመሆኑና ላለመሆኑ ግልጽነት የሚጎለው ስለሆነ ድንጋጌው ለተለያየ ትርጉም በር የከፍታል። የእጅ ተፍንጅ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ የወንጀል ድርጌት ፈጻሚውን እጅ ተፍንጅ በመያዝ ክሱ በፍርድ ቤት መሰማት ሊጀመር ይችላል። ነገር ግን ተፈጸመ የተባለውን የወንጀል አይነት መለየት አስፈላጊ ነው። ምክንያቱም የተፈጸመው የእጅ ተፍንጅ ወንጀል በግል አቤቱታ አቅራቢነት ብቻ የሚያስቀጣ ወንጀል ሲሆን ያለ ፍርድ ቤት ትህዛዝ (Arrest Without Warrant) ወንጀለኛው እንዲያዝና እንዲቀጣ ማድረግ በግል አቤቱታ አቅራቢነት ለሚያስቀጣ ወንጀል ተበደልኩ ባይ (ከሣሽ) በመጀመሪ አቤቱታ ካላቀረበ በዐቃቤ ሕግም ቢሆን ክስ ሊቀርብ አይችልም ተበሎ ከተደነገገው መሠረታዊ ሕግ ጋር የሚፋለስ ይሆናል። ሌላው የእጅ ተፍንጅ ወንጀል ሲፈጸም ወንጀለኛው ያለ ፍርድ ቤት ትህዛዝ እንዲያዝ የተደረገበት ዋና ምክንያት የሕዝብ ሰላምና ደሕንነት በባሰ ሁኔታ ሳይታወክ ወንጀለኛውን ወዲያውኑ ለመያዝ እንዲቻል ታስቦ ነው። ሆኖም በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ የሕዝብን ሰላምና ጸጥታ አይታወከም። በአጠቃላይ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ የእጅ ተፍንጅ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ ያለ ፍርድ ቤት የመያዣ ትህዛዝ ወንጀለኛው እንዲያዝ ማድረግና መፍቀድ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጡ ወንጀሎች የተለዩበትንና የቆመበትን የሕግ መርህ ትርጉም አልባ ያደረገዋል።
በግል አቤቱታ የሚያሰቀጣ የእጅ ተፍንጅ ወንጀል የፈጸምን ወንጀለኛ በቀላሉ ለመያዝ እንዲያመች በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 14 በተገለጸው መሠረት አቤቱታ በጽሁፍ ማቅረብ አያስፈልግም። መርማሪ አካላት የግል ተበዳዩ በቃሉ
ያቀረበውን አቤቱታ በኋላ በጽሑፍ መዝግቦ ከመርመራ መዝገቡ ውስጥ ማስቀመጥ ይኖርባቸዋል። የወንጀል ሕግ አንቀጽ 211(1)ና 212ን በጋራ አጣምረን ስናነብ በግልጽ መረዳት የምንችለው የግል አቤቱታ መቅረቡ የሚያስከትለው የሕግ ውጤት መርማሪ አካላት ምርመራ እንዲ ጀምሩና ዐቃቤ ሕግ ክስ እንዲመሰርቱ ማድረግ ነው። ስለዚህ በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ በፍርድ ቤት ተከራክሮ የቅጣት ውሣኔ ለማሰጠት የሚችለው በመርህ ደረጃ ዐቃቤ ሕግ ቢሆንም በሕግ በተለየ ሁኔታ በግልጽ ተደንግጎ ሲገኝ የግል ተበዳይ የወንጀል ክስ የማቀረብ መብት እንዳለው መረዳት ይቻላል።
በቀድሞው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ አንቀጽ 217 ስያሜ ‹‹ በግል ከሣሽ አቤቱታ ስለሚቀርብ የወንጀል ክስ » የሚል የነበረ ሲሆን ከግለሰቦች የግል አቤቱታ ሊቀርብ ከሚችል በቀር በቀጥታ የወንጀል ክስ ለማቅረብ ስለማይቻል ስያሚው ተሰርዞ በኢፌዴሪ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 212 « በግል አቤቱታ ብቻ የሚያስቀጡ ወንጀሎች » በሚል ድንጋጌ ተተክቷል። በግል አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስቀጣ ወንጀል በተፈጸመ ጊዜ የግል ተበዳዩ የግል ክስ በፍርድ ቤት አቀርቦ የወንጀል ሙግቱን በኋላፊነት ተከታትሎ ሊፈጽም ይችላል። ይህ ሊሆን የሚችለው ዐቃቤ ሕግ ተከሣሽን ጥፋተኛ ለማደረግ የሚያስችል በቂ የሆነ ማስረጃ የሌለ ስለሆነ ክስ አይቀርብም የማለት ውሣኔ ሲሰጠ ነው። ዐቃቤ ሕግ በተቻለው መጠን የግል ተበዳይ መብት ጠባቂና ደጋፊ ሆኖ ይሰራል። የግል ተበዳዩ በወንጀል ጉዳይ የግል ክስ ለማቅረብ የሚችለው ይህ አፈፃፀም ሊጠበቅ በማይችልበት ሁኔታና ጊዜ ብቻ ነው። ስለዚህ በግል አቤቱታ ብቻ የሚያስቀጡ ወንጀሎች የግል ተበዳዮች ፍትሕ ለማገኝት ጉዳዩን በሚያንቀሳቅሱበት ጊዜ በወንጀል ሕግ አንቀጽ 213ና በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 13ና ተከታዩቹ መሠረት ክሱን መከታተል ይኖርባቸዋል። አካለ መጠን ያለደረሰ ወጣት የፈፀመው ወንጀል ከአስር ዓመት በላይ በሆነ ጽኑ እስራት ወይም በሞት የሚያስቀጣ ካልሆነ በቀር በዐቃቤ ሕግ ክስ ሊመሠረትበት አይችልም።
የቀድሞው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ አንቀጽ 218 ስያሜ ‹‹ የክስ አቤቱታ የማቅረብ ተገቢ መብት ›› የሚል ሲሆን የግል ጠባይ ባላቸው ወንጀሎች የግል አቤቱታ ማቅረብ የሚችሉት በሕጉ መሰረት ችሎታ ያላቸው ሰዎች መሆናቸውንና ተበዳዩቹ ችሎታ የሌላቸው ሲሆኑ ሕጋዊ ወኪሎቻቸው ወይም ሞግዚቶቻቸው እንዲሆኑ የሚደነግግ ነበር። ሌላው የቀድሞው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ አንቀጽ 219 ስያሜ « በሕብረት የሚቀርብ የክስ አቤቱታ » የሚል ሲሆን የግል ጠባይ ያለው ወንጀል ቁጥራቸው ከአንድ በላይ በሆኑ ሰዎች ላይ በሚፈጸምበት ጊዜ እያንዳንዳቸው በግል ወይም ሁሉም በሕብረት አቤቱታ ሊያቀርቡ እንደሚችሉ ይደነግግ ነበር። ሌላው የቀድሞው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ አንቀጽ 221 ስያሜ «የቀረበውን ክስ ስለመተው » የሚል ሲሆን ከሣሽ የግል አቤቱታ ካቀረበ በኋላ ክሱ እንዳይቀጥል ማድረግ እንደሚችል የሚገልጽ ነው። በሌላ አነጋገር ከሣሽ በወንጀል አድራጊው ላይ የተጀመረው ምርመራ እንዲቋረጥ ወይም ፍርድ ቤት እንዳይፈረድበት የሚያደርግ የእርቅ ማመልከቻ ጽፎ ማቅረብ እንደሚችል ይደነግግ ነበር። ሌላው የቀድሞው የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ አንቀጽ 222 ስያሜ «ክስ የማይከፋፈል ስለመሆኑ » የሚል ሲሆን የግል ጠባይ ባለው ወንጀል ተካፋዮቹ ከአንድ በላይ ሲሆኑ ከእነርሱ መካከል በአንዱ ላይ ብቻ የግል
አቤቱታ ማቅረብ ሁሉንም እንደመክሰስ የአንዱን ክስ መተው ደግሞ የሁሉንም ወንጀል አደራጊዎች ክስ እንደመተው የሚቆጥር ድንጋጌ ነበር። ሆኖም ከላይ የተመለከቱት ድንጋጌዎች በይዘታቸው ሥነ-ሥርዓት ነክ ሕጎች ስለሆኑ ትክክለኛ ቦታቸው ከወንጀል ሕጉ (Substantive Law) ይልቅ የወንጀል ሥነ-ሥርዓት ሕጉ (Procedural Law) ለመሆኑ ታምኖበት በአዲሱ የኢፌዴሪ የወንጀል ሕግ ውስጥ ሳይካተቱ ቀርተዋል ። ነገር ግን ከላይ የተመለከቱት ድንጋጌዎች እረቂቁ የወንጀል የሥነ-ሥርዓት ሕግ ታውጆ ተፈፃሚ ሲሆን አብረው ተግባራዊ የሆናሉ ቢባለም እስካሁን የሥነ-ሥርዓት ሕጉ ያልወጣ በመሆኑ የሕግ ማዕቀፎቹ በወንጀል የፍትሕ ሥርዓት ውስጥ ክፍተት ፈጥረዋል ወይም የነበራቸው ሚና ቀሪ ሆኗል ማለት ይቻላል።
በወንጀል ሕግ አንቀጽ 213 መሠረት ማንም ሰው የግል አቤቱታ ማቅረብ ያለበት ተበዳዩ የወንጀሉን ድርጊት ወይም የወንጀል አድራጊውን ማንነት ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ሦስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። ተበዳዩ የግል አቤቱታውን ለማቅረብ ያልቻለው የግል አቤቱታ ለማቅረብ በማያስችል ጉልሕ በሆነ ምክንያት ካልሆነ በቀር ይህ ጊዜ ካለፈ የግል አቤቱታ ለማቅረብ እንዳለፈለገ ይቆጠራል። ተበዳዩ የግል አቤቱታውን ለማቅረብ ያልቻለው በበቂ ምክንያት ከሆነ ጊዜው መቁጠር የሚጀምረው ያጋጠመው ችግር ከተወገደበት ጊዜ ጀምሮ ነው። ነገር ግን ወንጀሉ ቀላል ቢሆንም ድርጊቱ የተፈፀመው በመንግስት ሐብትና ንብረት ላይ ሲሆን ክሱ የመንግስት ክስ ስለሚሆን የይርጋው ጊዜ አቆጣጠር የተለየ የሆናል። የወንጀል ክስ የማቀረቢያ ዘመን መቁጠር የሚጀምረው መቼ ነው፣ የይርጋ ዘመኑ መቁጠር የሚያቋረጠው በምን ሁኔታ ነው የሚለው ፍሬ-ነገር አከራካሪ የነበረ ሲሆን ጉዳዩ ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ቀርቦ ውሣኔ ያገኘ በመሆኑ በማሳያነት ቀርቧል።
በአመልካች እነ ሀይላይ ተክሉ ሁለት ሰዎች እና በተጠሪ የመቀሌ ከተማ ሰሜን ምድብ ዐቃቤ ሕግ መካከል በሰበር መዝገብ ቁጥር 77097 በፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ጥቅምት 20 ቀን 2005 ዓ/ም በተደረገ የወንጀል ክርክር ጉዳይ ዐቃቤ ሕግ በአመልካቾች ላይ ያቀረበው ክስ የክስ ማቀረቢያ ጊዜ በይርጋ ይታገዳል ወይስ አይታገደም የሚለው ጭብጥ የሕግ ክርክር አስነስቶ ነበር። ዐቃቤ ሕግ አመልካቾችን ጨምሮ በ 8 ተከሳሾች ላይ ነሐሴ 11 ቀን 2002 ዓ/ም ያቀረበው ክስ፡ ተከሳሾች በትግራይ መንገዶች ባለሥልጣን የመኪና ግዥ የጨረታ የቴክኒክ ኮሚቴ ሆነው ሲሰሩ መሥሪያ ቤቱ ያወጣውን ባለ 11 ቴክኒካል መስፈርቶችን ወደ ጎን በመተው ከተጠየቀው መለኪያ በታች ያቀረበውን ሐግቤስ የተባለው ተወዳዳሪ ድርጅት ቅናሽ ዋጋ አቅርቧል በሚል ጨረታውን እንዲያሸንፍ አድርገው መስፈርት ያላሟላ መኪና እንዲገዛ በማድረጋቸው መኪናው የሚፈለገውን አገልግሎት ሳይሰጥ የተበላሸ በመሆኑ መንግሥት አስፈላጊ ያልሆነ ወጪ እንዲያወጣ በማድረግ በወ/ሕ/አንቀጽ 420/2/ የተደነገገውን በመተላለፋቸው ተከሰዋል የሚል ነው፡፡
ተከሳሾችም ባቀረቡት የክስ መቃወሚያ፡- ከሳሽ ጠቅሶ ያቀረበብን የወንጀል ህግ አንቀጽ 420 /2/ በእስራት የሚያስቀጣ ሲሆን የእስራት ጊዜውም በወንጀል ህግ አንቀጽ 106(1) ሥር እንደተደነገገው ከአስር ቀን እስከ ሶስት ዓመት በመሆኑና የቀላል እስራት ይርጋ ዘመንም በወ/ህ/አንቀጽ 217(1)(ሠ) መሰረት አምስት ዓመት በመሆኑ ከሳሽ የወንጀሉ ድርጊት ተፈጽሟል በማለት በክሱ ከጠቀሰበት 29/04/1997 ጀምሮ ክሱ እስከቀረበበት እስከ 11/12/2002 ዓ/ም ድረስ አምስት ዓመት ከስምንት ወር ያለፈ በመሆኑ ክሱ በይርጋ የሚታገድ ነው ሲሉ ተከራከረዋል፡፡
ዐቃቤ ሕግ የቀረበውን የይርጋ መቃወሚያ በተመለከተ በሰጠው መልስ፡- ተከሳሾች የተከሰሱበት ወንጀል እስከ ሶስት ዓመት የሚያስቀጣ ቢሆንም ወንጀሉን ስለመፈጸማቸው የታወቀው በ29/04/1997 ዓ/ም ሳይሆን በ14/04/2001 ዓ.ም. ነው፡፡ በክሱ የተጠቀሰው ቀን 29/4/1997 ዓ.ም. ተከሳሾች የሚሰሩበት መ/ቤት ጨረታ ያወጣበት ሲሆን ጉዳዩ የታወቀበት 14/04/2001 ዓ.ም. በመሆኑ ከዚሁ ጊዜ ጀምሮ ሲቆጠርም የይርጋ ጊዜው ያላለፈ ስለሆነ ያቀረቡት የክስ መቃወሚያ ተቀባይነት የለውም ሲል ተከራክሯል፡፡ የወረዳው ፍርድ ቤትም ዐቃቤ ሕግ ተከሳሾች ወንጀሉን የፈጸሙት በ29/04/1997 ዓ/ም ሲሆን የወንጀሉ ድርጊት የታወቀው ደግሞ በ14/4/2001 ዓ/ም ነው ቢልም የክልሉ ኦዲተር ለክልሉ ፍትሕ ቢሮ በ24/9/2001 ዓ.ም. የጻፈው ደብዳቤ በ14/4/2001 ዓ/ም መሆኑን አይገልጽም፣ በክሱ ወንጀሉ ተፈጽሟል የተባለው በ29/04/1997 ዓ/ም በመሆኑ ዐቃቤ ሕግ ክሱን መመስረት የሚገባው በ29/04/1997 ዓ/ም ነው፣ ተከሳሾች የተከሰሱበት ወንጀልም እስከ ሶስት ዓመት ቀላል እስራት የሚያስቀጣ ሲሆን ከአንድ ዓመት በላይ የሚያስቀጣው ቀላል እስራትም የይርጋው ዘመን አምስት ዓመት በመሆኑ ወንጀሉ ከተፈጸመበት ከ29/04/1997 ዓ/ም ጀምሮ ክሱ እስከቀረበበት ድረስም ያለው ጊዜ ሲቆጠር ከአምስት ዓመት በላይ ስለሆነ ክሱ በወ/ህ/አንቀጽ 216 (ሠ) መሰረት በይርጋ የሚታገድ ነው ብሏል፡፡
ጉዳዩ በይግባኝ የቀረበለት የመቀሌ ከተማ ማዕከላዊ ፍርድ ቤትም ይግባኝ ባይ ያቀረበውን ይግባኝ በወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ/195(1) መሰረት በመሰረዙ ይግባኝ ባይም በሥር ፍርድ ቤቶች ብይን ላይ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት ተፈጽሟል በሚል የሰበር አቤቱታውን ለክልሉ ሰበር ሰሚ ችሎት ያቀረበ ሲሆን ችሎቱም የግራ ቀኙን ወገኖች ካከራከረ በኋላ በሰጠው ፍርድ፡- በዚህ ጉዳይ ወንጀሉ ተፈጽሟል የተባለው በ29/04/1997 ዓ.ም. በመሆኑ ክሱ እስከቀረበበት እስከ 11/12/2002 ዓ/ም ያለው ጊዜ የሚቆጠር ነው፡፡ ሆኖም አመልካቾች ወንጀል ፈጽመዋል ተብለው ፖሊስና ዐቃቤ ህግ ምርመራ ማጣራት የጀመሩት በ14/04 2001 ዓ.ም. መሆኑን የምርመራ መዝገቡ የሚሳይ ሲሆን የምርመራው መጀመር የይርጋውን መቆጠር የሚያቋርጥ ስለመሆኑ የወንጀል ህግ አንቀጽ 221 ስለሚደነግግ አመልካች ያቀረበው ክስ የክስ ማቅረቢያ ጊዜ ያላለፈበት በመሆኑ በይርጋ የሚታገድ አይደለም በሚል የስር ፍርድ ቤቶችን ብይን ሽሯል፡፡
አመልካቾችም በክልሉ ሰበር ሰሚ ችሎት ውሳኔ ላይ መሰረታዊ የሆነ የህግ ስህተት ተፈጽሟል ሲሉ የሰበር አቤቱታቸውን ለዚህ ችሎት ያቀረቡ ሲሆን በዋናነት የጠቀሱዓቸው የቅሬታ ነጥቦችም፡- ፖሊስ በተጠርጣሪዎች ላይ ምርምራ ለማድረግ ከፍርድ ቤት የመያዣ ወይም የብርበራ ትዕዛዝ ሳያገኝ የምርምራ መቅደም በ14/04/2001 ዓ/ም መክፈቱን በመግለጹ ብቻ የይርጋ መቆጠርን ያቋርጠዋል በሚል ሰበር ሰሚው ችሎት መወሰኑ በወ/ህ/አንቀጽ 219 እና 221 የተደነገገውን የሚቃረን ነው፣ ፖሊስ በአመልካቾች ላይ ምርመራ ጀምሯል ሊባል የሚችለውም በጉዳዩ ላይ የተከሳሽነት ቃላችንን እንድንሰጥ ደብዳቤ ከተጻፈልን ከ27/05/2002 ዓ.ም. ጀምሮ ስለሚሆን ወንጀሉ ተፈጸመ ከተባለበት ከ29/04/1997 ዓ/ም ጀምሮ ደብዳቤው እስከተጻፈበት ድረስም ያለው ጊዜ ሲቆጠር አምስት ዓመት ያለፈው ስለሆነ ክሱ በይርጋ የሚታገድ ነው የሚሉ ናቸው ፡፡ ተጠሪው በበኩሉ በጉዳዩ ላይ መልሱን እንዲያቀርብ ታዞ መጥሪያ የደረሰው ቢሆንም ቀርቦ መልስ ያልሰጠ በመሆኑ መልስ የመስጠት መብቱ ታልፏል፡፡
የጉዳዩ አመጣጥ ከዚህ በላይ የተመለከተው ሲሆን እኛም፡- በአመልካቾች ላይ የቀረበው ክስ በይርጋ የሚታገድ ነው? ወይስ አይደለም? የሚለውን ጭብጥ ይዘን ክርክሩን እንደሚከተለው መርምረናል፡፡ ዐቃቤ ሕግ አመልካቾች የተጣለባቸውን የስራ ኃላፊነት ባለመወጣት በመንግሥት ጥቅም ላይ ጉዳት አድርሰዋል በሚል በወንጀል ህግ አንቀጽ 420(2) ሥር ክስ ያቀረበባቸው ሲሆን በዚህ ድንጋጌ ጥፋተኞች ሆነው ቢገኙ ሊወሰንባቸው የሚችለው ቀላል እስራቱና መቀጮው በህጉ እስከተወሰነው ከፍተኛው ቅጣት ሊደርስ እንደሚችል ከድንጋጌው መገንዘብ የሚቻል ነው፡፡ ቀላል እስራትም ከአስር ቀን እስከ ሶስት ዓመት የሚያስቀጣ መሆኑን የወንጀል ህግ አንቀጽ 106(1) የሚደነግግ ሲሆን በወንጀሉ ከባድነት የተነሳ በህጉ ልዩ ክፍል ተደንግጎ ሲገኝ ወይም በቀላል እስራት የሚያስቀጡ ተደራራቢ ወንጀሎች ሲኖሩ ወይም ወንጀለኛው በተደጋጋሚ ሲቀጣ ቀላል እስራቱ አስከ አምስት ዓመት ሊደርስ እንደሚችል የድንጋጌው 2ኛው ፓራግራፍ ያመለክታል፡፡ ከአንድ ዓመት በላይ ቀላል እስራት ለሚያስቀጣ ወንጀል የክስ ማቅረቢያ የይርጋ ዘመን አምስት ዓመት መሆኑ በወንጀል ህግ አንቀጽ 217(1)(ሠ) ስር የተደነገገ ሲሆን የይርጋ ዘመኑም መቆጠር የሚጀምረው ጥፋተኛው የወንጀሉን ድርጊት ከፈጸመበት ቀን አንስቶ ስለመሆኑ የወንጀል ህግ አንቀጽ 219(2) ይደነግጋል፡፡ ወደ ተያዘው ጉዳይ ስንመለስ አመልካቾች ወንጀሉን ፈጽመዋል በሚል በክሱ የተጠቀሰው 29/04/1997 ዓ/ም ሲሆን ከዚሁ ጊዜ ጀምሮ ክሱ እስከቀረበባቸው እስከ 11/12/2002 ዓ/ም ያለው ጊዜ ሲቆጠርም የክስ ማቅረቢያው አምስት ዓመት ማለፉ ግልጽ ነው፡፡ ይሁን እንጂ ወንጀሉ ተፈጽሟል የተባለው በ29/04/1997 ዓ/ም ቢሆንም ወንጀሉ መፈጸሙ የታወቀውና ፖሊስ ምርመራ እንዲያጣራባቸው የተደረገው በ14/4/2001 ዓ/ም ስለመሆኑ በስር ፍርድ ቤቶች በተደረገው ክርክር የተረጋገጠ ፍሬ ነገር ነው፡፡ ፖሊስ በአመልካቾች ላይ ከ14/04/2001 ዓ/ም ጀምሮ ምርመራ ማድረጉ እስከተረጋገጠ ድረስም በወንጀል ህግ አንቀጽ 221 እንደተደነገገው የይርጋ ዘመኑን መቆጠር የሚያቋርጠው ሆኖ ይርጋው እንደ አዲስ መቆጠር የሚጀምር ይሆናል፡፡ በመሆኑም የክልሉ ሰበር ሰሚ ችሎት በአመልካቾች ላይ ፖሊስ ምርመራ ማጣራት የጀመረው በ14/4/2001 ዓ/ም በመሆኑ ክሱ በወ/ህ/አንቀጽ 221 መሰረት በይርጋ የሚታገድ አይደለም በሚል የሰጠው ፍርድ የህግ ስህተት ያልተፈጸመበት በመሆኑ ፀንቷል ሲል ውሣኔ ሰጥቶ ጉዳዩን ቋጭቶታል።
የግል አቤቱታ ከቀረበ በኋላ መርማሪ አካላት በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ አንቀጽ 22ና ተከታዩቹ መሠረት የወንጀል ምርመራቸውን ያከናውናሉ። ከመርማሪ አካላት የሚቀርበውን የምርመራ ውጤት መነሻ በማድረግ ዐቃቤ ሕግ አጠራጣሪ በሆኑ ጉዳዩች ምርመራ እንዲቀጥል ያዛል ወይም ካልመሰለው የፖሊስ የምርመራ መዝገቡን በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ ቁጥር 39 መሠረት ይዘጋል። ዐቃቤ ሕግ የፖሊስን የምርመራ መዝገብ ሲዘጋ የዘጋበትን የውሣኔ ግልባጭ ለበላይ ዐቃቤ ሕግ፣ ለግል ተበዳይ ያለ እንደሆነ እና ምርመራውን ላደረገው ፖሊስ መላክ አለበት (አንቀጽ 39/3/)። ዐቃቤ ሕጉ በወ/መ/ሥ/ሥ/ሕ/ አንቀጽ42 መሠረት የሚከለክለው ሌላ ነገር ከሌለ በቀር አያስከስስም የማለት ውሣኔ ይሰጣል። ዐቃቤ ሕግ ክስ ሊያቀርብ የሚችለው የግል ተበዳይ ክስ እንዲቀርብለት የፈለገ እንደሆነ ነው። አሁን ባለው ሁኔታ የግል ተበዳዩ ክሱ እንዲቋረጥ ቢፈለገ ይህን መብቱን ተፈፃሚ ለማድረግ የሚደግፈው የሕግ ማዕቀፍ የለም። በሌላ በኩል የግል ተበዳዩ ክሱ እንዲቋረጥ ያቀረበውን አቤቱታ ተከሣሽ በመቃወም ክሱ መቋረጥ የለበትም በማለት መከራከር የሚችል አይመስልም። ተከሣሽ በክሱ መቋረጥ ምክንያት መዝገቡ ከሚዘጋ ይልቅ ተከራክሮ በፍርድ አደባባይ ነፃ መባልን ቢፈልግ ክሱ እንዳይቋረጥ የሚያደርግበት የሕግ ማዕቀፍ አለመኖሩ ተገቢነት የለውም።
በሰንጠረዥ 3 ፎርም 5ን መሠረት በማድረግ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 43 በሚያዘው መሠረት ዐቃቤ ሕግ ክስ አይቀርብም ያለበት ውሣኔ በጽሁፍ ሆኖ ከነ ሕጋዊ ምክንያቱ የግል ክስ ለማቅረብ መብት ለተሰጣቸው ሰዎች መግለጽ አለበት። ዐቃቤ ሕግ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 42/1/ ከ(ለ) እስከ (መ) የተመለከቱትን ድንጋጌዎች መነሻ በማድረግ በግል አቤቱታ በሚያስቀጡ ወንጀሎች ላይ ክስ ላያቀርብ ይችላል። በዚህ ጊዜ ልክ እንደሌላው የወንጀል ክስ ውሣኔው የመጨረሻ ስለሚሆን የግል ተበዳይ የግል ክስ ማቅረብ አይችልም። ዐቃቤ ሕግ ተከሣሽን ጥፋተኛ ለማድረግ በቂ ማስረጃ የለም በማለት በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 42(1)(ሀ) መሠረት ክስ ለማቅረብ ባይፈልግ የግል ተበዳይ የግል ክስ የማቅረብ መብት አለው። የግል ተበዳይ የግል ክስ ለማቅረብ የሚችለው በቅድሚያ ዐቃቤ ሕጉ ክስ አላቀርብም በማለት የሰጠው ውሣኔ እና የግል ክስ እንዲያቀርብ በጽሁፍ የፈቀደለትን ማስረጃ ሲይዝ ነው። ይህ የጽሁፍ ማስረጃ ይዘቱ የሚገልፀው ዐቃቤ ሕግ በተፈፀመው ወንጀል ክስ አለማቅረቡን እና የግል ከሣሽ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 44(1) መሠረት በራሱ ሙግቱን ሊመራና ይህንንም ሲፈጽም ለሚደርስበት የኪሣራ ወጪ ኃላፊነቱን የሚወስደው እራሱ መሆኑን ነው። እንዲሁም የግል ከሣሽ በክስ ማመልከቻው ተከሣሽ ተላልፎታል በማለት የጠቀሰው ወንጀል ዐቃቤ ሕግ ፍቃድ ከሰጠው ወንጀል ጋር ተመሳሳይ መሆኑን ፍርድ ቤቱ ማረጋገጥ አለበት። ይህ ሲባል ግን ዐቃቤ ሕግ በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 113(1) መሠረት ባማራጭ የሚቀርቡ ክሶችን ከማቅረብ የሚያግደው ነገር የለም። ሁሉም ወንጀሎች ግን በግል አቤቱታ የሚያስቀጡ መሆን አለባቸው። ስለዚህ የግል ክስ ለማቅረብ የሚፈቅደው ማስረጃ ተከሣሽ ባማራጭ በሚያስከስሰው ወንጀል ላይ ገደብ የሚጥል መሆን የለበትም።
ብሔራዊ የመረጃ እና ደህንነት አገልግሎት የስያሜ ለውጥ ሊያደርግ ነው! | Amhara Fano Movement Support Site - የአማራ ፋኖ ደጋፊዎች ድህረ ገጽ
የተቋሙ ዋና ዳይሬክተር አቶ ደመላሽ ገብረሚካኤል፥ ስር ነቀል ተቋማዊ ለውጥ በማድረግ ላይ ያለው አገልግሎቱ የስያሜ እና አሰራር ለውጥ የሚያደርግበት ረቂቅ አዋጅ መዘጋጀቱን ገልጸዋል። ረቂቅ አዋጁ የብሔራዊ መረጃ እና ደህንነት አገልግሎት ስያሜን ወደ ብሔራዊ መረጃ ማዕከል (ኤን አይ ሲ) እንዲሻሻል ይጠይቃል።
ረቂቅ አዋጁ ከፖለቲካ፣ ብሔር እና ሃይማኖት ጥገኝነት የተላቀቀ ነፃ የመረጃ እና ደህንነት ተቋም የመፍጠር የማሻሻያ ስራ አንዱ አካል መሆኑንም ተናግረዋል። ተቋማዊ ማሻሻያውን ተከትሎ የብሄራዊ መረጃ እና ደህንነት በአስር አመት ወስጥ ሊደርስበት የሚችለውን ደረጃ የሚያመላክት የአስር አመት ስትራቴጂክ እቅድም ተዘጋጅቷል።
ጥቅምት 18 ቀን 2013 ዓ.ም በአማራ ክልል ከተሞች በሚካሄዱ ሰላማዊ ሰልፎች ላይ የሚያዙ መፈክሮች ከዚህ በታች የተገለፁት ሲሆኑ ከእነዚህ መፈክሮች ውጭ በሰልፉ ላይ ማስተጋባት ፈፀሞ የተከለከለና ድርጅቱን የማይወክሉ መሆናቸውን እንገልፃለን፡፡
❗️በሰልፉ ላይ መሳተፍ የሚፈልግ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባላቶችም ሆነ አደረጃጀቶች መሳተፍ እንደሚችሉ ነገር ግን ተጨማሪ ጉዳዮችን ላይ ከአስተባባሪዎች ትዕዛዝ መውጣት እንደሌለባቸው!
“ባለፉት ሁለት ዓመታት ዘራቸው እየተቆጠረ ብቻ በመቶወች የሚቆጠሩት ታርደዋል፣ በሺወች የሚቆጠሩት ተፈናቅለዋል፣ የብዙወች ንብረት ወድሟል። መንግስትም ዘላቂ መፍትሄ ከመፈለግ ይልቅ ነገሮችን እያድበሰበሰ እያለፈ ለብዙወች አሰቃቂ ሞት ምክንያት ሆኗል!!”
…አዎ… አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናትን ብቻ ላይቶ የሚያጠቃ “የአመራር ወጥመድ” (Leadership Trap) የሚባል የሥነ-ልቦና ችግር አለ። ይህን ፅሁፍ አንብባችሁ ስትጨርሱ፣ ከላይ የተጠቀሱት ችግሮች በሙሉ የተፈጠሩት የተቋማቱ አመራሮች በአመራር ወጥመድ ተጠልፈው በመውደቃቸው እንደሆነ ትረዳላችሁ….
ከአስር ቀን በፊት አዲስ አድማስ ጋዜጣ በመንግስት አመታዊ ሪፖርቶች ዙሪያ ያቀረበውን ዘገባተመልክታችኋል? ነገሩ “ስህተትን መደባበቅና ማስመሰል መደበኛ የአሰራር ስልት ሆነ እንዴ?” ያስብላል። በእርግጥ ሁሉም ባለስልጣናት ያው እንደ እኔና እናንተ “ሰው” ናቸው። እንደ ማንኛውም ሰው ስህተት ሊሰሩ ይችላሉ። ችግሩ የእኛ ባለስልጣናት እንደ አምላክ ፍፁም መሆን ይቃጣቸዋል። በስህተት ላይ ስህተት እየሰሩ፤ “ተሳስታችኋል” ሲባሉ አይሰሙም፣ “ተሳስተናል” ብለው አያምኑም። እንዴ…ከደቂቅ […]
ከአስር ቀን በፊት አዲስ አድማስ ጋዜጣ በመንግስት አመታዊ ሪፖርቶች ዙሪያ ያቀረበውን ዘገባተመልክታችኋል? ነገሩ “ስህተትን መደባበቅና ማስመሰል መደበኛ የአሰራር ስልት ሆነ እንዴ?” ያስብላል። በእርግጥ ሁሉም ባለስልጣናት ያው እንደ እኔና እናንተ “ሰው” ናቸው። እንደ ማንኛውም ሰው ስህተት ሊሰሩ ይችላሉ። ችግሩ የእኛ ባለስልጣናት እንደ አምላክ ፍፁም መሆን ይቃጣቸዋል። በስህተት ላይ ስህተት እየሰሩ፤ “ተሳስታችኋል” ሲባሉ አይሰሙም፣ “ተሳስተናል” ብለው አያምኑም። እንዴ…ከደቂቅ እስከ አዋቂ የሚያውቀውን ነገር የእኛ ባለስልጣናት አያውቁትም፣ ቢያውቁትም እንኳን በግልፅ አይናገሩም። ይኼው በየግዜው ይሳሳታሉ፣ ሲነግሯቸው ስለማይሰሙ ስህተታቸውን መልሰው ይሳሳታሉ። በዘገባው መሰረት፤ የስኳር ኮርፖሬሽን፣ የብረታ-ብረት ከርፖሬሽን፣ የኤሌክትሪክ ኮርፖሬሽን፣ የከተማ ልማትና የቤቶች ሚኒስቴር እና የማዕድን ሚኒስቴር፣ በአመቱ ውስጥ ያስመዘገቡት ዝቅተኛ አፈፃፀም እንዳለ ሆኖ፣ በሪፖርታቸው ውስጥ ከፍተኛ የአስመሳይነት ችግር (Impostor syndrome) ይታያል።
በአጠቃላይ፣ ተዓማኒነት የሌለው የአፈፃፀም ሪፖርቶች፣ ከልክ ያለፈ የፖለቲካ ቁማር፣ ዕርስ-በዕርስ አለመተማመን፣ የክትትልና ባለቤትነት ስሜት ማጣት፣ የተለያዩ የአፈፃፀምና የሥነ-ምግባር ችግሮች ችላ የማለት እና የመሳሰሉት በአብዛኞች የመንግስት ባለስልጣናት ላይ ይስተዋላሉ። ነገሩ በጣም ስላሳሰበኝ፣ በመጀመሪያ “ባለስልጣናት ብቻ ለይቶ የሚያጠቃ ችግር ይኖር ይሆን?” ብዬ ራሴን ጠየቅኩ። በመቀጠል የተለያዩ የፍልስፍና፣ ሥነ-ልቦና እና የሥራ-አመራር ፅሁፎችን ማገላበጥ ጀመርኩ። በመጨረሻ የደረስኩበት እውነት ግን ለአብዛኞቻችን አስደንጋጭ፣ ለአንዳንዶቻችን ደግሞ የሚያስቆጭ ሊሆን ይችላል።
አዎ… አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናትን ብቻ ላይቶ የሚያጠቃ “የአመራር ወጥመድ” (Leadership Trap) የሚባል የሥነ-ልቦና ችግር አለ። ይህን ፅሁፍ አንብባችሁ ስትጨርሱ፣ ከላይ የተጠቀሱት ችግሮች በሙሉ የተፈጠሩት የተቋማቱ አመራሮች በአመራር ወጥመድ ተጠልፈው በመውደቃቸው እንደሆነ ትረዳላችሁ።
አንድ ደቡብ አፍሪካዊ የፖለቲካ ተንታኝ “Getting out of the Political Leadership Trap” በሚል ዕርስ የአፍሪካ ሀገራት በማህበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ዘርፎች ያሉባቸውን መሰረታዊ ችግሮች በመለየት ዘላቂ መፍትሄ መስጠት የሚያስችል ብቃት ያለው አመራር እንደሚያስፈልጋቸው ይገልፃል። ምክንያቱም፣ በበለፀጉ ሀገራት ሕብረተሰብ ውስጥ የዳበረ የዕውቀትና ልምድ ክምችት ከመኖሩ በተጨማሪ፣ የላቀ የአመራር ብቃት የሌላቸውን የፖለቲካ መሪዎች በቀላሉ ለማስወገድ የሚያስችል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መኖሩን ይጠቅሳል። ነገር ግን፣ አንደ ኢትዮጲያ ያሉ አብዛኞቹ የአፍሪካ ሀገራት፣ መሪዎቻቸው በአመራር ወጥመድ ውስጥ መውደቃቸውን ለማወቅ እንኳን ዕድሉ የላቸውም።
ግን ይህ የአመራር ወጥመድ (Leadership Trap) መቼና እንዴት ነው የሚጀምረው? በጉዳዩ ዙሪያ ጥናት ያደረጉ የሥራ-አመራር እና የሥነ-ልቦና ምሁራን እንደሚሉት የአመራር ወጥመድ ችግር መነሻው “ለምን መምራት ፈልግኩ?” (Why do I want to lead?) ከሚለው ጥያቄ ነው።
አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡበትን ምክንያት ሲጠየቁ ከራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎት ይልቅ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል የብዙሃንን ጥቅምና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እንደሆነ ሲገልፁ መስማት የተለመደ ነው። ነገር ግን፣ ይህ እሳቤ በምክንያታዊ ግንዛቤ ላይ የተመሰረተ አይደለም። በመሰረቱ፣ ምክንያታዊነት የሚጀምረው ከውስጣዊ ማሰላሰል (introspection) ነው። “ለምን መምራት ፈልግኩ?” የመሳሰሉ ጥያቄዎች ደግሞ በራስ፥ በውስጣዊ ማሰላሰል የሚመለሱ ናቸው። ሆኖም ግን፣ አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት “ለምን ወደ ፖለቲካ/አመራርነት እንደመጡ” ሲጠየቁ “ሕዝብን ለማገልገል” የሚል በውጫዊ ማሰላሰል (extrospection) ላይ የተመሰረተ ምላሽ ይሰጣሉ።
አሜሪካዊ ፈላስፋ “Ayn Rand” አገላለፅ፣ ማንኛውም ሰው በእውን ስላለበት ሁኔታ ለምንና እንዴት የሚሉትን ጥያቄዎች ራሱን-በራሱ ጠይቆ ምክንያታዊ የሆነ ግንዛቤ ማዳበር ከተሳነው፣ ስላለበት ሁኔታ፣ የተግባራዊ እንቅስቃሴውን ምክንያትና ውጤት በሚገባ ማወቅ እንደማይችል ትገልፃለች። በዚህ ረገድ “Philosophical Detection” በሚለው ፅሁፏ እንዲህ ትላለች፡-
ብዙውን ግዜ የሀገራችን ባለስልጣናት “ለምን ወደ ፖለቲካ እንደገቡ?” ወይም “ለምን ባለስልጣን እንደሆኑ?” ሲጠየቁ ከሚሰጧቸው ምላሾች ውስጥ “ሕዝብን ለማገልገል” የምትለዋ ሐረግ አትጠፋም። “ባለስልጣን የሆንኩት በግሌ ስልጣን የመያዝ ከፍተኛ ፍላጎት ስላለኝ ነው!” የሚለው ምላሽ ግን አልተለመደም። ነገር ግን፣ ባለስልጣናቱ ስለ “ስልጣን” (Authority) የተሳሳተ ግንዛቤ ስላላቸው ነው እንጂ ለጥያቄው ትክክለኛ ምላሽ መሆን የነበረበት ሁለተኛው ነው። እንደ ፕሮፌሰር “Bill George” ያሉ የዘርፉ ምሁራን፣ የመጀመሪያው ዓይነት አመለካከት ያላቸው ከፍተኛ አመራሮች/ባለስልጣናት “በአመራር ወጥመድ” ውስጥ የመውደቅ ዕድላቸው ከፍተኛ እንደሆነ ይገልፃሉ።
በመጀመሪያ ደረጃ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት ሲመጣ ከራሱ ጋር በማሰላሰል “ለምን ስልጣን ፈለግኩ?” ወይም “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” እና የመሳሰሉ ጥያቄዎችን መመለስ አለበት። በዚህ መልኩ ስለ ስልጣንና ነፃነት ግልፅ የሆነ ግንዛቤ ሊኖረው ይገባል። በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ግልፅ የሆነ ግንዛቤ ያለ አይመስለኝም። “ስልጣን ነፃነት፣ ነፃነት ስልጣን ነው” በሚለው ፅሁፌ በዝርዝር ለማሳየት እንደሞከርኩት፣ ስልጣን ከኃላፊነት (responsibility) በተጨማሪ በውስጡ በራስ የመወሰን ወይም የምርጫ ነፃነትን (freedom of choice) ያካትታል። ነፃነት የመብትና ግዴታ ጥምርታ ነው። ስልጣን ደግሞ የመወሰን ነፃነት እና ኃላፊነት ጥምርታ ነው። በተፈጥሮ የእያንዳንዳችን መብት የሌሎች ሰዎች ነፃነትን ከማክብር ግዴታ ጋር ተጣምሮ እንደተሰጠን ሁሉ፣ ለእያንዳንዱ ባለስልጣን የሚሰጠው የመወሰን ነፃነት የሌሎች ሰዎችን ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ ኃላፊነት/ግዴታ ጋር የተጣመረ ነው። በዚህ መሰረት፣ “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” ለሚለው ጥያቄ ትክክለኛ ምላሽ የሚሆነው “በራሴ የመወሰን ነፃነት እንዲኖረኝ ስለምፈልግ” የሚለው ነው። ምክንያቱም፣ ሁሉም ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡት ለራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎትና እርካታ ብለው እንጂ ለሌሎች ሰዎች ፍላጎትና ተጠቃሚነት ብለው አይደለም።
በዚህ መሰረት፣ የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብትና ተጠቃሚነት ማረጋገጥ ለአንድ ባለስልጣን ግዴታ ነው። ይህም በስልጣን ውስጥ በራሱ እንዲወስን ለተሰጠው ነፃነት የተጣለበት ግዴታ እንጂ በራሱ ፍላጎትና ምርጫ የወሰደው ኃላፊነት አይደለም። በመሆኑም፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው የራሱን ውስጣዊ ፍላጎት ለማርካት ነው። የዜጎችን መብትና ተጠቃሚነት የማረጋገጥ ኃላፊነቱ ደግሞ ግዴታው ነው። ስለዚህ፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” የሚለውን ጥያቄ በውስጡ ማሰላሰል ከቻለ፣ “በራሱ ለመወሰን” ያለው ፍላጎትና ጉጉት “ሕዝብን ለማገልገል” ከሚለው የላቀ እንደሆነ ይረዳል። በአጠቃላይ፣ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው የራሱን ውስጣዊ ፍላጎት ለማርካት ስለሆነ “ባለስልጣን የሆንኩት ስልጣን የመያዝ ከፍተኛ ውስጣዊ ፍላጎት ስለነበረኝ ነው!” የሚል እሳቤ ሊኖረው ይገባል። ነገር ግን፣ በተለምዶ “ሕዝብን ለማገልገል” የሚለው እሳቤ፣ እንደ “Ayn Rand” አገላለፅ፣ በረጅም አመታት ውስጥ የተገነባ ውል-አልባ ራስን-በራስ የማታለል (a vicious illusion produced by years of self-deception) ውጤት ነው።
”Jungian Type inventory” በተባለው የሰዎች ሥነ-ልቦና መለያ ዘዴን በመጠቀም፤ በውስጣዊ ማሰላሰል (introspection) ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው ግለሰቦች “Introverts” የሚባሉ ሲሆን፣ በውጫዊ ማሰላሰል (extrospection) ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው ደግሞ “Extroverts” ይባላሉ። በዚህ መሰረት፣ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል እሳቤ ላይ የተመሰረተ አመለካከት ያላቸው አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extroverts” የሚባለው ሥነ-ልቦና እንዳላቸው መገንዘብ ይቻላል። የዚህ ዓይንት ሥነ-ልቦና ያላቸው አመራሮች የሥራቸውን ውጤታማነት የሚመዝኑት በራሳቸው ውስጣዊ እርካታ (Internal Satisfaction) ሳይሆን በሌሎች ሰዎች ዘንድ በፈጠሩት ደስታ (External Gratification) ነው።
ፕሮፌሰር “Bill George” – “Why Leaders Lose Their Way” በሚለው ፅሁፋቸው እንደገለፁት እንደ አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extroverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው አመራሮች እንዴት በአመራር ወጥመድ (Leadership Trap) ውስጥ እንደሚወድቁ እንደሚከተለው ይገልፃሉ፡-
የፖለቲካ ስልጣን በብዙሃን ሕይወት ላይ ስር-ነቀል የሆነ ለውጥ ለማምጣት ያስችላል። ይሁን እንጂ፣ የፖለቲካ ሥራና ስርዓቱን በበላይነት የሚመሩት ባለስልጣናት አሳታፊ የሆነ አሰራር (participative approach) ሊኖራቸው የግድ ነው። ነገር ግን፣ “በስልጣን ውስጥ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት” ፈልገው ወደ ፖለቲካ የገቡና “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል ወደ ፖለቲካ የገቡ አሰራራቸው የተለያየ ነው። የመወሰን ነፃነት የሚፈልጉት ”Introverts” በቅድሚያ ነገሮችን በጥልቀት አጢነው ውሳኔ የመስጠት ባህሪ ስላላቸው አሳታፊ የውሳኔ አሰጣጥ የመተግበር እድላቸው ከፍተኛ ነው። በተቃራኒው የ“Extraverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው ደግሞ ውሳኔ ከሰጡ በኋላ ማሰብ የሚመርጡ አመራሮች ናቸው።
ከላይ ለመግለፅ እንደተሞከረው፣ “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል አመለካከት ያላቸው አብዛኞቹ የሀገራችን ባለስልጣናት የ“Extraverts” ሥነ-ልቦና ያላቸው እንደመሆኑ አሳታፊ የውሳኔ አሰጣጥን ተግባራዊ የማድረግ ዕድላቸው ዝቅተኛ ሊሆን እንደሚችል መገመት ይቻላል። አሳታፊ የሆነ የውሳኔ አሰጣጥ በሌለበት ሁኔታ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ ተቀባይነት የሌላቸው ውሳኔዎች ይወሰናሉ። አሳታፊ ያልሆኑ ውሳኔዎች የሚፈፀሙ ስህተቶች ባለስልጣናቱን ለትችትና ነቀፌታ ያጋልጣቸዋል። ከራሳቸው ይልቅ ሌሎች ሰዎችን በማስደሰት (External Gratification) ላይ ስለሚያተኩሩ፣ እነዚህ ባለስልጣናት ለትችትና ነቀፌታ በሥራቸው ደስተኛ እንዳይሆኑ ያደርጋቸዋል። በመሆኑም፣ በቀጣይ ስህተት-አልባ የሆነ ሥራ ለመስራት (perfectionism) ጥረት ያደርጋሉ። ነገር ግን፣ ከታች ባለው ጥቅስ ውስጥ በግልፅ እንደተጠቀሰው፣ ስህተት-አልባ የሆነ ሥራ ለመስራት የሚደርጉት ጥረት ድክመቶቻቸውን እንኳን ተለይተው እንዳያውቁ ያደርጋቸዋል።
በእርግጥ የሁለቱም ዓላማ በህዝቡ ውስጥ የተሻለ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት ነው። ነገር ግን፣ በስልጣን ውስጥ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት ፈልጎ ወደ ፖለቲካ የገባ ባለስልጣን፤ ሥራውን የሚሰራው በራሱ ውሳጣዊ ፍላጎት ሲሆን ውሳኔዎቹም በራሱ ምርጫና አመለካከት ላይ የተመሰረቱ ናቸው። “ሕዝብን ለማገልገል” በሚል ወደ ፖለቲካ የገባ ባለስልጣን፤ ሥራውን የሚሰራው ሌሎችን ለማገልገል ሲሆን ውሳኔዎቹም በሌሎች ሰዎች ምርጫና አመለካከት ላይ የተመሰረቱ ናቸው።
የመጀመሪያዎቹ ባለስልጣናት በሥራቸው የሚያገኙት እርካታ ውስጣዊ (Internal Satisfaction) ስለሆነ፣ የተሳሳተ ውሳኔ ከወሰኑ ወይም ዝቅተኛ የሆነ አፈፃፀም ካስመዘገቡ፣ ስህተታቸው በብዙሃኑ ሕብረተሰብ ዘንድ ቢታወቅም-ባይታወቅም በሥራቸው እርካታ አያገኙም። “ሕዝብን ለማገልገል” የሚሉት ባለስልጣናት ግን በሥራቸው የሚያገኙት እርካታ ውጫዊ (External Gratification) ስለሆነ፣ የተሳሳተ ውሳኔ ከወሰኑ ወይም ዝቅተኛ የሆነ አፈፃፀም ካስመዘገቡ፣ ብዙሃኑ የሕብረተሰብ ክፍል እውነቱን እስካላወቀ ድረስ በሥራቸው ይረካሉ። በዚህም የተሳሳቱ ውሳኔዎችን ትክክል እንደሆኑ ወይም የጎላ ተፅዕኖ እንደሌላቸው አድርጎ በማቅረብ፣ ለምሳሌ ዝቅተኛ አፈፃፀምን በሪፖርት ላይ የተሻለ አስመስሎ ለማቅረብ ጥረት ያደርጋሉ፡፡ ይህ “ለአስመሳይነት ችግር” “Impostor syndrome” ይባላል። ፕሮፌሰር “Bill George”፣ ለዚህ ዓይነት የአመራር ሥነ-ልቦና ችግር የተጋለጡ ባለስልጣናት ብቃትና ክህሎት እንዳላቸው ለማሳየት በሚያደርጉት ጥረት ተደጋጋሚ ስህተቶችን እንደሚሰሩ፣ ስህተትን በሌላ ስህተት ለማስተካከል እንደሚጥሩ፣ በዚህም ለከፍተኛ ውድቀት እንደሚዳርጉ ይገልፃሉ።
በመጨረሻም የተወሰኑ የመፍትሄ ሃሳቦችን ለመጠቆም እሞክራለሁ። በእርግጥ ከላይ የችግሩን መሰረታዊ መንስዔ በግልፅ መለየት ስለቻልን መፍትሄው መጠቆም ከባድ አይሆንም። አንድ ባለስልጣን በውጥመድ ውስጥ ለመውደቁ ዋናው ምክንያት ልክ ወደ አመራርነት እንደመጣ፤ “ለምን ባለስልጣን ሆንኩ?” ብሎ ራሱን መጠየቅ ባለመቻሉ እንደሆነ በዝርዝር ተመልክተናል። በተመሣሣይ፣ መፍትሄው ጥያቄውን በድጋሜ ማሰላሰል ነው። በመሰረቱ እያንዳንዱ ባለስልጣን ወደ አመራርነት የመጣው በውስጡ ያለውን በራስ የመወሰን ነፃነት ለመቀዳጀት ፈልጎ እንጂ ኃላፊነትን – “ሕዝብን ለማገልገል” ፈልጎ አይደለም።
ሁሉም ባለስልጣናት ወደ አመራርነት የመጡት ለራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎትና እርካታ ብለው እንጂ “ሕዝብን ለማገልገል” ብለው እንዳልሆነ በውስጣቸው አምነው መቀበልና ይህንንም በይፋ ለመናገር መድፈር እንዳለባቸው በችግሩ ላይ ጥናት ያደረጉ ምሁራንይገልፃሉ። በዚህም በሌሎች ሰዎች ዘንድ እውቅና እና ተቀባይነት ለማግኘት ሳይሆን ለራሳቸው ህሊና እና ውስጣዊ እርካታ (Internal Satisfaction) ሲሉ መስራት ይጀምራሉ። ይህ ሲሆን፣ አሁን በውስጣቸው ያለው የዝነኝነት ስሜት ወደ ሕዝብ አገልጋይነት ይቀየራል። ፕሮፌሰር “Bill George”፣ ባለስልጣናቱን ከራሳቸው ሕሊና እና ከሕዝብ ጋር የሚታረቁበትን የመፍትሄ ሃሳብ “Values-centered Leadership” በማለት እንዲህ ይገልፁታል።
ለሁሉም የመንግስት ባለስልጣናት፣ በተለይ ለገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ከፍተኛ አመራሮች፣ አብዛኞቹ የድርጅቱ አመራሮች “በአመራር ወጥመድ” (Leadership Trap) ውስጥ ወድቀዋል። በእርግጥ በአመራር ወጥመድ ውስጥ ተጠልፈው የወደቁ አመራሮች ያለባቸው መሰረታዊ ችግር ከማህብረሰቡ የሚሰጣቸውን ትችትና አስተያየት ለመቀበል ዝግጁ አለመሆን ነው። በተመሣሣይ፣ በዚህ ፅሁፍ የቀረበላቸውን ሃሳብና አስተያየት ተቀብለው ራሳቸውንና አሰራራቸውን ለመፈተሽ ፍቃደኛ ባይሆኑ አይገርመኝም። ይሁን እንጂ፣ የተወሰኑ ቅንና ራሳቸውን ለመፈተሽ ዝግጁ የሆኑ አመራሮች ይጠፋሉ ብዬ አላስብም።
በመሆኑም፣ ይህን ፅሁፍ ለማንበብ እድሉ የገጠማችሁ አመራሮች፤ አንደኛ፡- የምትመሩትን መስሪያ ቤት የሥራ የአፈፃፀምና የሪፖርት አቀራረብ በጥሞና በማጤን ራሳችሁንና አመራራችሁን እንድትፈትሹ፣ ሁለተኛ፡- ሌሎችም ከፍተኛ አመራሮች በተመሣሣይ ራሳቸውን እንዲፈትሹ ግፊት እንድታደርጉ እለምናችኋለሁ። ይህ ሳይሆን ቢቀር ግን፣ እንደ መንግስትና ሀገር አወዳደቃችን የከፋ እንደሚሆን ጥርጥር የለኝም። ከዚህ በመቀጠል ችግሩን ለመዳሰስ የሚደረገው ጥረት ከዬትና እንዴት መጀመር እንዳለበት ለመጠቆም እወዳለሁ።
በአመራር ወጥመድ ውስጥ የወደቁ አመራሮችን በአፈፃፀም ሪፖርታቸው ውስጥ ካለው የአስመሳይነት ችግር እና በሥራቸው ከሚያሳዩዋቸው አፍራሽ ባህሪያት አንፃር በቀላሉ መለየት ይቻላል። ለምሳሌ በቅርቡ በመንግስት ኮሚዩኒኬሽን ጉዳዮች ፅ/ቤት በኩል ተዘጋጅቶ የቀረበው የመንግስት አመታዊ ሪፖርትን እንደ መነሻ መውሰድ ይቻላል። በዚህ መሰረት፤ በስኳር ኮርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 116)፣ የብረታ-ብረት ከርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 112)፣ የኤሌክትሪክ ኮርፖሬሽን ሪፖርት (ገፅ 224-226)፣ የከተማ ልማትና የቤቶች ሚኒስቴር ሪፖርት እና የማዕድን ሚኒስቴር አመራሮች በአመራር ወጥመድ ውስጥ ስለመውደቃቸው አይነተኛ ማሳያ ነው።
በተለይ ከቅርብ ግዜ ወዲህ፣ በአብዛኞቹ የመንግስት ባለስልጣናት ከሚስተዋሉ ባህሪያት/ተግባራት ውስጥ የሚከተሉት በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው፡- ተዓማኒነት የጎደላቸው ውይይቶች (a lack of honest conversations)፣ ከልክ ያለፈ የፖለቲካ ጨዋታ (too much political game playing)፣ ዕርስ-በዕርስ መረጃዎችን አለመለዋወጥ (silo thinking)፣ የክትትልና ባለቤትነት ስሜት ማጣት (lack of ownership and follow-through)፣ እና መጥፎ ባህሪያትን መታገስ (tolerating bad behaviors) ናቸው። በጉዳዩ ላይ የተሰራ ጥናት እንደሚያረጋግጠው ከላይ የተጠቀሱት የአስመሳይነት ችግሮች እና አፍራሽ ባህሪያት በቀጥታ በአመራር ወጥመድ ምክንያት የተፈጠሩ ችግሮች ስለመሆናቸው በጥናት ተረጋግጧል።
የተከበሩ አቶ ዓባይ ወልዱ የትግራይ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ፕሬዚደንት፣ ክቡራን ሚኒስትሮች፤ የተከበራችሁ የአማራና የትግራይ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስታት ልዩ ልዩ አመራሮች፣...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።
መንግስት ከመጋቢት ጀምሮ ነዳጅን በዱቤ መግዛት እንዲቀር በሚል ያስተላለፈው ውሳኔ እንዲዘገይለት የኢትዮጵያ ነዳጅ አዳዮች ማህበር ጠየቀ። – Ethio FM 107.8
መንግስት በንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚንስቴር በኩል ከመጋቢት 1 ቀን 2013 ዓ.ም ጀምሮ የነዳጅ አከፋፋይ ኩባንያዎች ነዳጅ በዱቤ ይወስዱ የነበረውን አሰራር እንዲቀር መወሰኑ ይታወሳል።
የነዳጅ አቅራቢ ኩባንያዎች ከመንግስት በዱቤ የሚቀበሉት ነዳጅ ከመጋቢት አንድ ጀምሮ በተዋረድ አየቀነሰ በሚቀጥለው አመት ደግሞ ሙሉ ለሙሉ አንዲቀረ ሆኖ በመታቀዱ ነዳጅ አዳዮች ከነዳጅ አቅራቢዎች በዱቤ አንዳይቀበሉ አድርጓል።
ነዳጅን በቀጥታ ለሸማቹ ማህበረሰብ የምሸጠው እኛ ሆነን ሳለ በውይይቱ ላይ ሳንጋበዝ አቅማችን ሳይታይ መወሰኑ አግባብ አይደለም ብለዋል የማህበሩ ሊቀመንበር አቶ ሔኖክ መኮንን።
ነዳጅ በዱቤ ስንቸረችር ከርመን በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ካሽ ሽያጭ ግቡ ስንባል ጊዜ ያስፈልገናል የምንዘጋጅበት ተጨማሪ ጊዜ ይፈቀድልን ሲሉ መንግስትን ጠይቀዋል።
መንግስት ከነዳጅ ትርፍ ባታገኙም ከመኪና ዘይት ትርፍ ታገኛላቹ ቢልም ዘይት አከፋፋይ ኩባንያዎች የመኪና ዘይቱ በየኪዎስኩ እንዲከፋፈል በማድረጋቸው ፍትሀዊ እና በውድድር ላይ ያልተመሰረተ ንግድ እየተካሄደ በመሆኑ ከውድድር እንድንወጣ እየተደረግን ነው መንግስት ህግ ያስከብር ሲሉም ጠይቀዋል።
ቆማጣ ነጩ ሀውስ (white house) ስለማይገባ የወሬውን ሀሰትነት አረጋግጠናል፡፡ ነገር ግን እነ እግሌ በሽብርተኝነት ይፈረጁ እያሉ ዶሴ ይዘው በየቀበሌው እየዞሩ የዕድር ጠላ የሚጠጡ ነፍጠኛ ቆምጨዎች አጋጥመውናል፡፡ አሀሳ ስንላቸው ግን ማንነት የለንም ቆምጬ አትበለን ብለዋል፡፡
ሙhe ግሌነር ፣ እንዴት ሰውየውን እና ድርጊቱን እንኳን መግለፅ ይጀምራል? እንግዲያው ከሚስቱ ከነሃማ እንጀምር ፣ በሞ Mos መሠረት የበጎ ፈቃድ ሥራዎችን በተመለከተ በቤተሰብ ውስጥ ሕያው መንፈስ ነው ፡፡ 75 ዓመቱ ሙhe በ 1988 ደም መለገስ ጀመረ ፡፡
ኣብ ኤርትራ ወደብ ዓሰብ ናይ ዓረብ ኢማራት ድሮን ማለት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣለዋ ግን ኣብ ኩናት ክልል ትግራይ ተሳቲፈን ዝብል መረዳእታ የለን ኢሉ ሓደ ተንታኒ ጸጥታ። መራሕቲ ህወሓት ናይ ዓረብ ኢማራት ድሮን ኣብ ክልል ትግራይ ደብዲበን ምባሎም ይዝከር። ብኻልእ ወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ኩናት ናይ ባዕሉ ድሮን ኣዋፊሩ ምንባሩ ብወግዒ ኣፍሊጡ'ዩ።
ብናይ ኣሜሪካ ‘ፕላነት ላብ’ ዝተባህለ ዝውሰድ ናይ ሳታላይት ስእልታት ከጽንዕ ጸኒሑ'ሎ። ንሱ ብዓረብ ኢማራት ዝእዘዛ ድሮን ማለት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ኣብ ኤርትራ ወደብ ዓሰብ ከምዘለዋ ይገልጽ። እተን 20 ሜትሮ ክንፊ ዘለወን ዊንግ ሎንግ ቁጽሪ 2 ዝተባህላ ስርሒት ቻይና ዝኾና ነፈርቲ ፥ ቦምብ ንምድርባይን ንሚሳይላት ናይ ምህራምን ብቕዓት ከምዘለወን'ውን ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንሓሙሽተ ሽሞም ዘይጠቐሶም ዲፕሎማት ከም ምንጪ ተጠቒሙ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ዝዘርግሖ ዜና፡ ወታሃደራት ኤርትራ ኣብ ግጭት ክልል ትግራይ ምስታፎም ዘመልክት ኮይኑ'ሎ።
ሮይተርስ: ኣብቲ ወርሒ ዝገበረ ብመሰረት እምነት ኣሜሪካ ተሳትፎ ኤርትራ ምንባሩ ዘርኢ ኩናት ፥ናይ ሳታላይት ስእልታትን ዝተጠልፈ ርክባትን መረዳእታ ኣሎ ካብ ክልል ትግራይ ዝስማዕ'ውን ኣሎ ይብል ።
ኢትዮጵያ ንስትራተጂካዊ ዒላማታት ክልል ትግራይ ከምዝደብደበት ኣፍሊጣ'ያ። ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ሜጀር ጀነራል ዪልማ መርዳሳ፥ ንድምጺ ኣሜሪካ ክገልጽ ከሎ፥ ነፈርቲ ኩናትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ምጥቃሞም ኣፍሊጡ'ዩ።
ሜጀር ጀነራል ይልማ መርዳሳ"ንባዕላትና ኣሰልጢናን ዓጢቕናን ኢና፡ ካብ ማእከል ኢትዮጵያ ድማ ስራሕና ንፍጽም ኣለና፡ ካልእ ዝብሃል ንምድንጋር'ዩ። ንጸላኢ ባዕልና ብዝሃነጽናዮ ሓይሊ ኢና ንድምስሶ ዘለና" ኢሉ ።
ኣብቲ ኩናት ዓወት ዝኣወጀ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ፥ ሰሜናዊ እዚ ስለ ዝተጠቕዐ እቲ ኩናት ኣብ ልዕሊ ገለ መራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝተወስደ ስጉምቲ'ዩ ይብል።
ሊድዎልድ ሙሉውን ስብስብ የምርት መስመር ዲዛይን ያቀርባል-የታሸገ የቱና ምርት መስመር ፣ የታሸገ የፀጉር ጨርቅ ምርት መስመር ፣ ቆዳን ተስማሚ የምርት መስመር እና የመሳሰሉት ፡፡ ከቁሳዊ ነገሮች ፣ ከመታጠቢያ ገንዳ ፣ ከሳጥን ጭነት ፣ ከጭነት ማውረድ ፣ ማምከን እና ሙሉ ስብስብ የምርት መስመርን በተመለከተ የምርት ሂደት ፡፡ ፣ በንጽህና ጊዜ ኩባንያችን ይፈልጋል ...ተጨማሪ ያንብቡ »
ጊዜያት እንዲያዳብሩ መጠን, ሰዎች በፍጥነት እንደተረሱ ሕይወት የሕይወት እና ምቾት ጥራት ከፍተኛ ማሳደድ አለው. ማንም ሰው ምግብ አሻፈረኝ, ነገር ግን አመቺ ምግብ እንዲያከማች እና ለማራዘም እንዴት ምርቱን መደርደሪያውን ሕይወት የምግብ ክፍተት ማሸጊያ ማሽን ያለውን ጥቅም ነው. የሚከተሉት ትንሽ ተከታታይ ... ለመስጠት ተጨማሪ ያንብቡ »
በቻይና አሞላል ማሽነሪዎች ኢንዱስትሪ ልማት አዝማሚያ እና ትንበያ, በዛሬው አሞላል ማሽኖች, በተለይ መጠጥ, ቢራ መሙላትን ማሽነሪዎች እና በከፍተኛ ፍጥነት, ሙሉ ስብስቦች, ደግሞ አውቶማቲክ እና መልካም አስተማማኝነት ከፍተኛ ደረጃ ናቸው የአሁኑን አሞላል ማሽነሪዎች ጋር የምግብ ማሸጊያ ማሽኖች ... ተጨማሪ ያንብቡ »