Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የአማራ ጠላቶች አሁን በሙሉ አጋንንታዊ አቅላቸው እየተንቀዠቀዡ ናቸው፡፡ ዘመኑ የመጨረሻቸው መሆኑን ሳይረዱ አልቀሩም፡፡ በአዲሱ አገላለጽ ከውጪም ከውስጥም ሆነው በከፍተኛ መናበብ አማራንና ኢትዮጵያን በነባሩ አነጋገር ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ድባቅ ለመምታት እየተራወጡ ይገኛሉ፡፡ የፌዴራል ተብዬውን የመንግሥት መዋቅሮች ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል ሁኔታ ከላይ እስከታች ተቆጣጥረው ያለ ቆንጣጭ ያለ ገልማጭ ያሻቸውን እያደረጉ ነው – ማግኘት ብርቁ የሆነ ሰው አያግኝ ወገኖቼ – ሰው አያስቀምጥማ! ሌላው ቀርቶ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ወደ ኦሮሚያ ንግድ ባንክ ለመለወጥ በሚያሣዩት ቅጥየለሽ ሩጫ የወጪና ገቢ ቫውቸሮች ላይ የማንንም ቡራኬና ፈቃድ ሳይጠብቁ አማርኛንና እንግሊዝኛን አስከትሎ ኦሮምኛ በላቲን ፊደላት ከፊት እንዲጻፍ አድርገዋል፡፡ ኦሮምኛን ቀርቶ ቻይንኛንና ኩናምኛን ቢጽፉ ለኔ ግድ የለኝም፡፡ የቋንቋ ጠብ የጅሎችና የደደቦች ጠብ መሆኑን ስለምረዳ የኦሮምኛው መጨመር በራሱ ምንም ማለት አይደለም፡፡ ቋንቋ ባለቤት የለውም፡፡ የሁሉም ነው፡፡
ችግሩ ሌላ ነው፡፡ ችግሩ ሽመልስና ቡድኑ አማርኛንና አማራን በእግረ መንገድም ኢትዮጵያን በአካልም በመንፈስም በሥነ ልቦናም አጥፍተው ኦሮሙማ የሚሉትን አዲስ ዘይቤ በመትከል ሰማንያውንም ብሔር ብሔረሰብ በአንድ አዳር ኦሮሞ እንዲሆን ካልፈለገም አንገቱ በሜንጫ ተቀልቶ እንዲሞት የሚያደርጉት ሁለገብ ዘመቻ ነው፡፡ በንግግራቸውም በድርጊታቸውም የምናየው ይህንኑ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ለቀሪው የኢትዮጵያ ሕዝብ የኅልውና አደጋን ይደቅናል፡፡ በተወደደ የዘመናችን ምድራዊ ዕድሜ ሰማንያው ነገድና ጎሣ በአንድና በሁለት ወር ውስጥ ኦሮምኛን ለምዶ አማርኛን ደግሞ ረጋግጦ ሲጥል ይታያችሁ – ወይ ሞኝነት፡፡
አማርኛን ከአማራ ያለመለየት ድንቁርና መዘዙ ብዙ ነው፡፡ ቀደምት ገዢዎች ከየትም ጎሣ ቢመጡ የሚጠቀሙት የአስተዳደር ቋንቋ አማርኛን ነበር – የቅርቡን ወያኔን ጨምሮ፡፡ ያን ያደርጉት የነበረው የራሳቸውን ልሣን መጠቀም አቅቷቸው ወይም አማራ የተባለው ሕዝብ የርሱን ቋንቋ የጋራ እንዲያደርጉለት ለምኗቸው ሣይሆን ለአገዛዛቸው ከሌሎቹ ይበልጥ ምቹ ሆኖ ስላገኙት ነው፡፡ በዚያም ምክንያት አማርኛ እስከቅርብ ዓመታት ድረስ እጅግ ብዙው የኢትዮጵያ ሕዝብ ይናገረዋል፤ ከኢትዮጵያም ባለፈ አሜሪካንንና ጀርመንን በዋናነት ጨምሮ በሌሎች ሀገራት ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት እናያለን፡፡ ይህ ክስተት አክራሪ ኦሮሞዎችን ከማስቀናትና ከማስመቅኘት ይልቅ የራሳቸው ሀብት የሆነውን ይህን ቋንቋ በመግዣ መሣሪያት ቢገለገሉበት የአማርኛ ተናጋሪውን ብቻ ሣይሆን በዚህ ቋንቋ እንደሰምና ፈትል ተዋህዶ ከሚኖረው ቀሪው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጋር ዕርቅና ስምምነት በፈጠሩ ነበር፡፡ ለዚህ አልታደሉም፡፡
አሁን ሁሉም የአቢይ ልጆች ከፍተኛ ሥራ ላይ ናቸው፡፡ የማነ ንጉሤ የተባለው የአቢይ የጡት ልጅ ሳይቀር ጦርነት በባለ አራትና አምስት ኮከብ ሆቴል እየተንፈላሰሱ በሀገር ሀብት ፒዛ እንደመግመጥና ከቆነጃጅት ጋር እንደመማገጥ መስሎት “ልዩ ኃይላቸውን ከራያና ከወልቃይት ካላስወጡ አማሮችን ለመደምሰስ እኔም እንደሕወሓት በረሃ እገባለሁ!” በማለት ይሄን መከረኛ ጥርሳችንን ሳንወድ በግድ እያስገለፈጠ ነው፡፡ አማራ የፍየል ሥጋ የሆነባቸው አካላትና ግለሰቦች ሁሉ በአሁኑ ወቅት ከምን ጊዜውም በላይ ወብርተዋል፤ ለያዥ ለገራዥ አስቸግረው ያዙኝ ልቀቁኝ እያሉ ነው፡፡ ታዬ ደንደኣ፣ አዲሱ አረጋ፣ ሕዝቅኤል ጋቢሣ፣ ፀጋየ አራንሣ፣ አሉላ ሶሎሞን፣ … ሁሉም እንደቀትር እባብ እየተቅነዘነዘ ነው፤ የታየው ነገር መኖር አለበት፡፡ አዎ፣ መጽሐፉም እኮ “አፍ ይፀውዖ ለሞት” ይላል፡፡
ለነሱ ባይታይ እኔ እማየውን ልንገራቸው፡፡ ከዚያ በፊት ግን አቢይ አህመድ ጀምበሩ ሳታዘቀዝቅ በተቻለው አቅም ሁሉ አማራን ይጨፍጭፍ፤ ያስጨፍጭፍ፡፡ ጠፍጥፈው የፈጠሩት የቀድሞ ጌቶቹ ለይስሙላ ያቆሙትን ወልጋዳ ህገ መንግሥት ተብዬ ሳይቀር እንዳሻው እየደፈጠጠ ኦሮሙማን በአፋጣኝ ይገንባ፡፡ ወትሮም ልጅ ያቦካው ለእራት አይበቃም – እሱና እሱን መሰሉ ሽመልስ አብዲሣ ገና ንፍጣቸው ሳይደርቅ አባታቸው ሉሲፈር ፈቅዶ በሰጣቸው ሥልጣን ደጋግ አባቶቻቸው ያቆዩዋትን ሀገር ተል ተሎ ብለው ያፍርሱ፡፡ የደቡብ ሱዳን ዜጋ መሆኑ በሚነገርለት በቤንሻንጉሉ የቁጩ ፕሬዝደንት በአሻድሊ አማካይነት በመተከል የሚገኘውን አማራ ይጨርሱ – ከዚያ ሰሞኑን በ“ምን ታመጣላችሁ” የልጆች ዓይነት ብሽሽቅ እንዳሳዩን ኬክ እየቆረሱ ሲፈልጉ በለስላሳ ሳይፈልጉ በሻምፓኝ ይራጩ፤ ኦነግ ሸኔም ያለውዴታው በግድ በሠፈራ ፕሮግራም በደርግ መንግሥት ተወስደው በወለጋና በሌሎች አካባቢዎች የሚኖሩ አማሮችን ቶሎ ቶሎ ይግደል፡፡ ኦነጎችም ይባሉ ኦህዲዶች ጊዜ የላቸውም፡፡ አበቅቴያቸው አልቋል፡፡ ሃሳዩ መሲሕ በእውነተኛው የሕዝብ ልጅ የሚተካበት ወርቃማ ዘመን እየገሰገሰ ነው፡፡
በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የመሰ(ሸ)ጋችሁ ጳጳሣትና ኤጲስ ቆጶሣት እንዲሁም ምድረ ትብታባም ደባትርና ካህናትም ውስልትናችሁንና ዘሟችነታችሁን በርቱና ቀጥሉ፡፡ የእናንተ ብልግናና የሰይጣን አገልጋይነት ነው ሀገራችንን ለዚህ ያበቃት፡፡ (ቅናት አይደለም – እኔ 33 ዓመታትን ሥራ ላይ ቆይቼ ብስክሊት የለኝም – ዕድሜው 30 ዓመት ያልሞላ የ… ቤ/ክርስቲያን ካህን ግን ቪትዝ አለው – አንድ ወይ ሁለት ብቻ ደግሞ እንዳይመስሉህ፤ ብዙ ጉድ መዘርገፍ እችላለሁ፤ ሕዝቡም ያውቃል) ጥምጥምን ማሳመርና ቃለ እግዚአብሔርን ቀን ከሌት መቀለጽ ብቻውን የትም እንደማያደርስ በተለይ ባለፉት 40 ዓመታት አየነው – ለዕውቀትማ ሊቀ ሣጥናኤልንስ ማን ያማዋል፡፡ በኖኅና በሎጥ ዘመናት የፈጣሪ መቅሰፍት የተላከው ልክ እንዳሁኑ መልካም እረኞች በዓለማዊነት ጠፍተው በጎች በቀበሮና በተኩላ በመበላታቸው እግዚአብሔር ተቆጥቶ ነው፡፡ የአሁኑም ከዚያ የተለዬ አይደለምና ራስህ ፍቅር ሳይኖርህ ዐውደ ምሕረት ላይ ቆመህ “ተአምሁ በበይናቲክሙ…፤ ፍቅርሰ ሰሃቦ ለወልድ ወልድሰ ሰሃቦ ለአብ…” እያልክ ከእዳሪ ለማያልፍ እህል ውኃ ብለህ አንተ እማትተገብረውን ቃለ እግዚአብሔር ካንተው ለማይሻለው ጠፍ ምዕመን የምትሰብክ ወምበዴ ሁላ ቀንህ ቀርቧል፤ ያንተን የተሳሳተ የሕይወት ጎዳና ተመልክቶ ባንተ የተሳሳተ አርአያነት ምክንያት በሰፊው ጎዳና የሚነጉደው “ሕዝበ ክርስቲያን” ወደ አምልኮ ቦታዎች ሄዶ “አንቺ ቅድስት ማርያም፣ የእገሌንና የእገሊትን መጨረሻ እስከዛሬ ወር ካሳየሽኝ አንድ ባኮ ሻማ ስለት አስገባልሻለሁ” እያለ በቀነ ገደብ የተወሰነ “ጸሎት” አድርሶ ሊመጣ የቻለው በእውነተኛ አባቶች መጥፋት ነው፡፡ ይህ አሁን የበሰበሰና የተግማማ የፖለቲካና የሃይማኖት ተቋም ሁሉ በመለኮታዊ ሠይፍ ድራሹ የሚጠፋበት ዘመን እየመጣ ነው፡፡ ዘረኝነት ታሪክ የሚሆንበት ተባራሪና ተሳዳጅ ሀገርን ተረክቦ በፍትኅ የሚያስዳድርበት ጊዜ ከፊት ለፊታችን ተገሽሮ ይታየኛል፡፡ ከተባለው የቀረ የለም፤ ከሚባለውም የሚቀር አይኖርም፡፡ ስብሃት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል፡፡ አሜን፡፡
የኢትዮጵያ ልሂቅ የፖለቲካ ስልጣንን በመግራት ሂደት ውስጥ ከህዝብ ጎን ቆሞ አያውቅም። የፓሊቲካ ፓወርን ከተጋጨም የሚጋጨው በመንበሩ መቀመጥ ሲፈልግ ብቻ ነው። ከዚያ ውጭ መንግስት ጨቋኝ እና አምባገነን ሆኖ ዜጎችን እንዲረግጥ እጀታ (enabler) በመሆን ሲያገለግል ነው የኖረው። አጭበርብሮ ያገኛትን እፍኝ የማትሞላ እውቀት ያለ ልክ አጋኖ እና አሽሞንሙኖ ወደ ባለጊዜው በመጠጋት፣ ባለጊዜው በድፍረት እና በእብሪት ለሚወስደው እርምጃ አፕሩቫል በመስጠት እንጀራውን የሚያበስል ነው።
እስክንድር እድገቱ እና ትምህርቱ ከየትኛው ደጅ ጠኚ ልሂቅ በተሻለ ወደስልጣን ሊያቀርበው የሚችል ነበር። ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በስታንፎርድ የተማረ እና በአሜርካን ሀገር ፖለቲካን ያጠና ሆኖ ሳለ ህዝብን በመምረጡ ህዝብን በጋዜጠኝነት ማገልገል ከጀመረ ሰነባብቷል። ከህዝብ ጋር ያለውን ህብረት ፖለቲካል ስልጣንን ፊትለፊት በመጋፈጥ ጭቆናን በመቃወም አረጋግጧል። እስር፣ ግርፋት፣ እንግልት የፖለቲካ ስልጣን በኢትዮጵያ ስርዓት እንዲይዝ የሚያደርገውን ጥረት አልገቱትም።
በህዝባዊ አመፅ ይቅርታ ጠይቆ ፍትሃዊ ምርጫ እስኪካሄድ ስልጣን የያዘው የአብይ አህመድ መንግስት ከምርጫ በፊት፣ አሁን ያለው ፓርላማ ፊት እንኳን ከመቅረባቸው በፊት መሰሪ የሆኑ አረመኔያዊ ተግባሮች እየፈፀመ ይገኛል። ከዚህ ውስጥ አንዱ የአዲስ አበባ ጉዳይ ነው። መንግስት ላጠፋው ጥፋት ይቅርታ ጠይቆ ለሽግግር ሲባል ብቻ የቆመ መሆኑን ዘንግቶት አውሬነት በተሞላ መልኩ ከተማዋን ስሪት እየሰራ ይገኛል። ይህንን ተግባሩን ልክ አይደለም የሚል የፖለቲካ ማኀበርም ሆነ ግለሰብ በጠፋበት ሰዓት የህዝብ ልጅ እስክንድር ነጋ እኔ አለኹ ብሏል።
ይህ በአርያነት ሁሉም ዜጋ ሊከተለው የሚገባ ተግባር ሆኖ ሳለ ልሂቁ የተለመደ የአድርባይነት እና እበላባይነት እድሉን የሚጨናግፍበት እየመሰለው ይቃዥ ጀምሯል። እስክንድርን ካልሰለጠነ የሞብ መሪ በማስተካከል ይተች ጀምሯል። የእስክንድርን የጋዜጠኝነት ስልት እና አክቲቪዝም መተቸት በራሱ ችግር የለውም። በዚህ ላይ ውይይት ማካሄድ ይቻላል። እንደኔ እንደኔ ይህ ዝንባሌ የልሂቁ የተለመደ ወራዳነት መገለጫ ነው። ከአውራ ሆድ አደር ልሂቃን እስከ አፍላ አንበጣ ልሂቃን(በወያኔ እስከ እስር፣ ስደት የሚደርስ ስቃይ የደረሰባቸው እና የአምናውን ባለጊዜ አበርቺ ልሂቅን አብዝተው ይተቹ የነበሩ) ሀገርን የመዝረፍ እቅዳቸው እንዳይፈርስ ሲሉ የሚያደርጉት ነው።
ይህ የልሂቃን መርከብ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ተለዋዋጭ እና አታላይ የአደባባይ ገፅታ ምክንያት በርካታ ባለሙያዎች እና እንደብርቱካን ሚደቅሳ ያሉ በቀድሞ ጊዜ የህዝብ ልጅነታቸውን ያስመሰከሩ ሰዎችን/ ልሂቃንን ጭኗል። ይህ የጎራ መደበላለቅ ፈጥሯል። እንደኔ እንደኔ አዲሱ አስተዳደር ምንም አይነት እገዛ የማያስፈልገው መፍረስ ያለበት መንግስት ነው የሚል ድምዳሜ ላይ አልደረስኩም። ከዚህ በመነሳት በሀገር ግንባታ ሂደት ውስጥ በባለሙያነት እና ከፍተኛም ሆነ ዝቅተኛ ኃላፊነቶችን በመውሰድ ሀገርን እና ለህዝብ የሚሰራ መንግስትን ማገልገል ተገቢ ነው ብዬ አምናለኹ። ይሁንና የጋራ ቤትን አብረው እየሰሩ ሳሉ በመንግስት የሚፈፀሙ ከባድ ጥፋቶችን ባላየ ባልሰማ ማለፍ አይገባም። ከቀድሞ የሀገሪቱ የቆየ ልማድ እና ባለፉት ወራት እንዳየነው ልሂቁ ከዴሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት በበረታ ዝምታ እና ክህደት ላይ ይገኛል።
ይህ የአድርባይነት እና አስመሳይነት ባህል ካልተሰበረ መቼም ቢሆን የፖለቲካ ስልጣንን መግራት አንችልም። ስለዚህ የእስክንድር ፈለግ ተከተለን እርሱን በርታ እያልን ሌሎች በመንግስት ውስጥ የሚገኙ እና ከመንግስት ውጭ ያሉ ሁሉንም አይነት ልሂቃንን በስም በመጥራት ማንቃት ይገባናል። እስክንድር የዚህ የሰለጠነ ማኀበረሰብ እሴት(የፖለቲካ ስልጣንን መግራት) መተከል ሂደት ምልክታችን እና የልሂቅነት ሞዴል ነው።
ብዝሃነትን ለማስተናገድ እና ስልጣንን ወደ ታችኛው የመንግስት መዋቅር ለማከፋፈል የፌደራል ስርዓት ተመራጭ እንደሆነ እንዳንድ ፀሃፍት ቢያተቱም፤ በተቃራኒው ደግሞ የፌደራል ስርዓት በተፈጥሮዎ ግጭትን እንደሚጋብዝ እና ተመራጭ እንዳልሆነ የሚያትቱም ተመራማሪዎች አሉ(አለማንተ, 2003).
ብዝሃነትን ከማስተናገድ አንፃር እንዳንድ የአፍሪካ አገራት (ኮንጎ, ከ1960-1965፣ ማሊ, 1959፣ ኬንያ, 1963-1965፣ ዩጋንዳ, 1962-1966፣ ካሜሮን, 1961-1972) ከነጻነት በኃላ የፌደራል ስርዓት መርጠው መተግበር ቢጀምሩም አስከፊነቱን ተረድተው የፌደራል መዋቅርን ትተውታል(ኢርከ, 2014)፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ሶስት የአፍሪካ አገራት(ደቡብ አፍሪካ፣ ናይጀሪያ፣ እና ኢትዬጲያ) በፌደራል ስርዓት የሚተዳደሩ አገራት ቢሆኑም የጎሳ የፌደራል ስርዓት የምትተገብረው አገር በዓለም ላይ ኢትዬጲያ ብቻ ናት፡፡
ምንም እንኳን የፌደራል ስርዓት በዘርፉ ተመራማሪዎች ዘንድ አወዛጋቢ ቢሆንም የጎሳ የፌደራል ስርዓት ግን ግጭትን እንደሚፈጥር እና አገርን እንደሚበትን ከአወዛጋቢነት ባለፈ የተረጋገጠ ሃቅ ነው፡፡ የጎሳ ፌደራሊዝም እንደ ዩጎዝላቪያ፣ የድሮዋን ሩሲያ(USSR)፣ ችኮዝላቫኪያን በመበታተን የሚታወቅ ስርዓት ሲሆን በእኛ አገርም እንዲተገበር የተፈለገበት ዋናው ምክንያት አገሪቱን ለመበታተን ታስቦ ነው፡፡ እኛ እና እነሱ፣ ነባርና መጤ፣ አፈናቃይና ተፈናቃይ በሚል የጎሳ ፖለቲካ ትርክት ውስጥ እንድንገባ ያደረገን የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ አገርን በቋንቋ ከፋፍሎ ወጣቱ ለአገሩ ሳይሆን ለብሄሩ ብቻ ታማኝ እንዲሆን ያደረገው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ ጥርጣሬን፣ አለመተማመንን፣ ለጎሪጥ መተያየትን ያመጣው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡ አገርን ብቻ ሳይሆን ቤተሰብን (ባልና ሚስትን፣ አባትን ከልጁ፣ ልጆችን ከወላጆች) እንዲለያዩ ያደረገው የጎሳ ፌደራሊዝም ነው፡፡
የኢትዬጲያ የጎሳ ፌደራሊዝም መስራቾች እና አቀንቃኞች አገሪቱን ለመበታትን የተጠቀሙበት ስልት እንደሆነ እየታወቀ፤ ይህን የጎሳ ፌደራሊዝም ማፍረስ ሲገባን በዶ/ር አብይ አስተዳደርም የብሄር ፖለቲካው፣ አድሎዓዊነት፣ ጎጠኝነቱ፣ መታየቱ እጅጉን ልብን ይሰብራል፡፡ ህወሃት የተጠቀመበትን የከፋፍለህ ግዛው የጎሳ ፖለቲካ እንዴት እንደነፃነት ምልክት አድርገን እንጠቀምበታልን? ሰብዓዊነትን ተላብስን፣ ኢትዬጲያዊነት ተጫምትን መቆም ሲገባን እንዴት ለጎሳ አባላቶቻችን ያደረግንላቸውን ነገር እንደ ታላቅ ጀብድ በሚዲያ እንተርካልን? ኢትዬጲያዊነት ሱስ ነው ብሎ የተረከ መሪ እንዴት ብሄርተኝነትን ያራምዳል? ልብ ይስጠን!!!
ከቅርብ ግዜ አንስቶ በሀገራችን በከፍተኛና በአስፈሪ ሁኔታ አንደወረርሽኝ እየተዛመተ ያለዉን በዜጎች ላይ ማንነትን መሰረት ያደረገ ጥቃት፤ማፈናቀል ፤በደቦ መግደል ፤ሀብት ንብረት መዝረፍ የእምነት ተቋማትን ማቃጠል ..ወ.ዘ.ተ በአፋጣኝ የሚቆምበት ሁኔታ ላይ ሃላፊነት የሚሰማቸዉ ዜጎች ካልተረባረቡ እጃቸዉን አጣጥፈዉ ሜዳዉን ፅንፈኞች አንዲጋልቡበት ከፈቀዱ ዉጤቱ ሶርያ፤የመን፤ሊቢያ፤ደቡብ ሱዳን ነዉ ፡፡ ምንም አንኳን የአበራሽን ጠባሳ ያየ በእሳት አይጫወትም ብንልም ሌት ተቀን በሰንት አሳር ፤ዉጣ ዉረድ በትዉልድ ቅብብሎሽ የተገነባችዉን መተኪያ የሌላትን ሀገራችንን አሳልፈን ለበላተኛ ለመስጠት እየተጣደፍን እንገኛለን ፡፡ አንገታችንን ዞር አድርገን አለም-አቀፉ ማህበረሰብ ሶርያና፤የመን ፤ሊቢያ ላይ የደገሰዉን ድግስ ጠጋ ብለን ብንመረምር ሀቁን እናገኘዋለን የሶርያና የመን ፖለቲከኞች ፤ሊሂቃን ልዩነታቸዉን በጠረቤዛ ዙርያ ፈተዉ ሀገራቸዉንና ህዘባቸዉን ማዳን ሲችሉ ለዉጭ ጣልቃ-ገብነት ሌማታቸዉን በርግደዉ ዛሬ ሩሲያና፤አሜሪካ ጡንቻ ሚለካኩበት ዘመናዊ የወታደራዊ አቅርቦቶች የሚፈተኑበት ቤተ-ሙከራ ሆነዉ ቁጭ አሉ ሃያላኖቹ ጋር አንደዉ ዘላቂ ጥቅም አንጂ ቋሚ ወዳጅና ጠላት የላቸዉም መመሪያቸዉ ግልጥ ነዉ የጂ-ኦ ፖለቲካ የበላይነት፤ጥሬ ሀብት ፤ርካሽ ጉልበት ፤ሸቀጦቻቸዉን ማራገፊያ ገብያ ማፈላለግ ነዉ የሚለዉ ፡፡ ዛሬም የተለያዩ የሃያላኑ ሀገራት ወኪሎች ቤታችን በተለያየ ዳቦ ስም እየጎበኙት ነዉ ሱዳን አሜሪካ አልበሽርን ወርዱ ስትል ሩሲያ ከአልበሽር ጎን መቆመዋን ለማወጅ ሰከንድ አልፈጀባትም ሱማሊያ በአሜሪካ፤በኢራን፤በኳታር፤በሳዉዲ እምሮት ተዉጣለች ፤ ሀገራችን ኢትዮጲያችን ላይም አሜሪካ፤ፈረንሳይ፤ሩስያ፤ሳዉዲአርብያ፤ቱርክ ፤ኳታር አይናቸዉን ከጣሉባት ቆዩ ለነገሩ በዚህ ደረጃ አለም-አቀፉ ማህበረሰብ ሲጎመጅብን ዛሬ የመጀመሪያዉ አይደለም ትላንት በሃይማኖት ፤ ሀገር በማዘመን ፤ በህክምና አቅርቦት ፤ በብድር ፤በወታደራዊ ድጋፍ አቡጀዲ ሞክረዉናል ፤ ዛሬ በርእዮተ-ዐለም ፤ በብድር አቅርቦት ፤ ሽብርተኝነት በመዋጋት ፤ በኢኮኖሚ ፍልስፍና ፤ በድህንት ቅነሳ ፤ በጤና ፤በዲሞክራሳዊ ስርአት ግንባታ….ወ.ዘ.ተ ዛጎል ዉስጥ ተደብቀዉ እዉነተኛ መልካቸዉ ሲገለጥ ግን ጥሬ-ሀብት ፤ርካሽ ጉልበት ፤የጂ-ኦ ፖለቲካ የበላይነት ፤ ገብያ ፍለጋ ነዉ ፡፡ ጥያቄዉ በዚህ ደረጃ አለም-አቀፉን አሰላለፍ ተገንዘበን አንዴት ምላሽ አንስጥ ነዉ ቅደመ-አያቶቻችን በዲፕሎማሲም ፤በመረጃ የበላይነት ፤በወታደራዊ ሰልት ሁለንተናዊ በሆነ መልኩ በየአቅጣጫዉ ደልን የተገናጸፉበት ምክንያት በቅድሚ የቤት-ስራቸዉን በሚገባ ሰርተዉ በአለም-አቀፍ ደረጃ ለሚጠብቃቸዉ ተግዳሮት ራሳቸዉን በማዘጋጀታቸዉ ነዉ ፡፡ ዉስጣዊ ሽኩቻቸዉን ፤የወንበር(የስልጣን ሽሚያ) ቅራኔያቸዉን ባዳበሩት ሀገር-በቀል የግጭት አፈታት ባህል መሰረት አድረገዉ በይቅርታ ተካክሰዉ ጠላት ይጠቀምበታል የተባለዉን ቀዳዳ ሰፍተዉ በጋራ አቅማቸዉን በማይመች ሁኔታ ዉስጥ አስተባብረዉ ተጠቅመዉ ነዉ ፡፡ በቂ የመሰረተ-ልማት አቅርቦት በሌለበት ፤ የመገናኛ አዉታሮች ባልተዘረጉበት በአይነ-ስጋ ለመገናኝት አንኳን አባይ እስኪጎደል በሚጠበቅበት ፤ ህብረተሰቡ በተለያየ አስቸጋሪ መልከ-ምድር ተሰባጥሮ በሚኖርበት ፤ …ወ.ዘ.ተ በአንዚህ ሁሉ ተግዳሮቶች ዉስጥ አልፈዉ ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ተወጥቶ ሀገርን ለትዉልድ አሻግረዋል ፡፡ ዛሬ እኛ በዘመነ ሉላዊነት አለም የአኗኗር ዘይቤያችን በተለያዩ የቴክኖሎጂ ዉጤቶች የቀለለ መረጃዎች በሽርፍራፊ ሰከንዶች ከተለያዩ የአለማችን ክፍሎች በሚዘዋወሩበት ወቅት አፍንጫችን ሲመታ አይናችን እንባ አላመነጭ ብልዋል ፡፡ የአኩሪ ታሪክ፤ባህል፤እሴቶች ሆነን ሳለ በእጅ ያለ ወርቃችንን አንደመዳብ እየቀጠርን ካለን ግዙፍ ታሪክ፤ባህል፤እሴት የወረደ የማይመጥነን ድርጊት ፤የአኗኗር ዘይቤ ዉስጥ አንገኛለን ጽንፈኘት መለያችን ሆንዋል ፤ዘረኝነት ፤ጠባብነት ንባባችን ሆንዋል በቂ የሆነ መነሻ ካፒታል ይዘን ዛሬም አንራባለን እንጠማለን ይሄ ሁኔታ አንዲቀየር ሃላፊነት የሚሰማን ዜጎች የበኩላችንን ደርሻ ለመወጣት በቅድሚያ በእምንት፤በቋንቋ፤በነገድ ለምድ ተወሽቀዉ አፍራሽ ቅስቀሳ የሚያደርጉ ተኩላዎችን ፤ጽንፈኞችን አምርረን ልንዋጋ ፤አንጋለን ልንተፋቸዉ ይገባል ፡፡
በችግር-ፈቺ አስተሳሰብ ፤ በአማራጭ ፖሊሲ ሳይሆን ተፈጥሮአዊ በሆኑት ነገድ፤ቋንቋ፤ጎሳ፤እምነት ፤መልከዓ-ምድር አቀማመጥ መሰረት አድረገዉ አፍራሽ ቅስቀሳ ያካሄዳሉ ፡፡
የጽንፈኝነት በሽታ የሚያጠቃቸዉ ጠባብ ፖለቲከኞች፤ጥራዝ-ነጠቅ ሊሂቃን ፤ የሃይማኖት ተቋማት፤ የመገናኛ ብዙኋንና ባለሙያዎች አክትቪስት ካባ የሚሽቀረቀሩ ..ወ.ዘ.ተ
በተለያዩ የመገናኛ አማራጮች (በማህበራዊ ደረ-ገጾች፤በህትምት ዉጤቶች ፤በመካነ-ድሮች፤በብሮድካስት) የምንመለከታቸዉን ፤የምንሰማቸዉን መረጃዎች ከተለያዩ ምንጮች አበርይቶ ፍሬዉን ከገለባዉ በመለየት
ነገድን፤ጎሳን፤ቋንቋን ፤እምነትን መሰረት አድርገዉ የሚያንቋሽሹ ፤አንዱን አግዝፈዉ ሌላኛዉን የሚያኮስሱ መልእክቶች እግር-በእግር እየተከታተሉ ማዉገዝ ፤ተጨባጩን ሀቅ ማስረዳት ፤አንድነትን ፤መከባበርን የሚገልጹ መልእክቶችን ማኖር
ማጠቃሊያ ፡-በየትኛዉም ጎራ ያሉ ጽንፈኞች አስተደደራዊ ቅራኔዎች የነገድና የጎሳ መልክ በመስጠት እርስ-በእርስ ዘመናትን በክፉ በደጉም ግዜ ምራቅ ተላልሶ ልዩነቱን አንኳን ለመለየት እስኪያቅት ድረስ ተዋህዶ የሚኖረዉን ማህበረሰብ ለመለያየት ሲያደቡ ሃላፊነት የሚሰማዉ ማነኛዉም ዜጋ አጁን አጣጥፎ ማየት የለበትም ፡፡ እነሱ በጥቃቅን ልዩነቶች የቅራኔ መነሾ ሲያደርጉ ሃላፊነት የሚሰማወቸዉ ዜጎች ገድሞ ግዙፉን ያስተሳሰረንን አሴቶች መሰረት አድርገን አብሮነታችንን ማስቀጠል አለብን ፡፡ ጽንፈኞች ለእኩይ ዓላማ ተደራጅተዉ ሲንቀሳቀሱ እኛ ሃላፊነት የሚሰማን ዜጎች ለሀገር ህልዉና በአመለካከት ዙሪያ ተደራጅተን እግር-በእግር እየተከታተልን ሚና አልባ ማድረግ አለብን ፡፡
ፍ/ቤት የቆመችው የፍትህ ምስል / Lady Justice / ተጠሪነቷና ምሳሌነቷ ለፍ/ቤት ስራ ብቻ አይመስለኝም ፡፡ አይኗን ሸፍና ያላጋደለ ሚዛን የያዘችው አስተዳዳሪዎች በሞራል ህግ ተመርተው ለዜጎች ሁሉ ሚዛናዊ አገልግሎትና ውሳኔ እንዲያስተላልፉ ነው ፡፡
ዶ/ር አብይ አህመድ ደጋግመው ስለሚዛናዊነት ይሰብካሉ ፡፡ ጋዜጠኞች የተመጣጠነ ዜና እንዲያቀርቡ ፣ አክቲቪስቶች ከዋልታ ረገጥ ሀሳብ ወደ መሃል እንዲመጡ ፣ ፖለቲከኞች እኔ ብቻ ነኝ አዳኝህ ወይም የማውቅልህ ከሚለው አባዜ ተላቀው ለሌላውም ስራ እውቅና እንዲሰጡ ወዘተ ወዘተ…
የሚዛን መንሻፈፍ ግለሰብን ፣ ማህበረሰብንና ሀገርን እየቆየ እንደሚጎዳና ለማይጠገን ቀውስ እንደሚዳርግ የሚገነዘብ ሁሉ በዚህ ሀሳብ ይስማማል ፡፡ ችግሩ ዶ/ር አብይ እንዳሉት ሁሉም ቀድሞ ጣቱን የሚቀስረው ሌሎች ላይ የመሆኑ አባዜ ነው ፡፡ ይህ የጣት ቅሰራ ራሳቸው ዶ/ር አብይንም ይመለከታል ፡፡ አንዱን ትልቅ ጥፋት ሸፋፍነህ ሌላው ላይ ጣትህን ስትቀስር ሚዛናዊነት ይንጋደዳል ፡፡ አንዱን ትልቅ ጥፋት አላየሁም ብለህ አይንህን ከሸፈንክ ሌላኛው ጥፋት ላይ የአይንህን መጋረጃ ቀደህ ለመጣል ሞራል ታጣለህ ፡፡
ከብዙ ምሳሌዎች የተወሰኑትን ብቻ እናንሳ ፡፡ ገና በጠዋቱ ሀገሪቱ መሪ እያላት ስርዓት አልበኝነት ነገሰ ፣ ህግ ረከሰ ፣ የንፁሃን ደም በከንቱ ፈሰሰ የሚል ጩኸት ብዙዋች ቢያሰሙም የሽግግር ባህሪው ነው በሚል ሚዛናዊ ምላሽ መስጠት አልተቻለም ፡፡ ከዚህ ይልቅ በቅድሚያ ለውጡ ያመጣቸውን ትሩፋቶች ሳትደባብቁ አሞግሱ ማለት መጣ ፡፡ ትክክል ነው ሚዛናዊ ለመሆን የበርካታ ባህሪያት/ ጥሩ ተናጋሪ ፣ ትዕግስተኛ ፣ ይቅር ባይ ፣ ትሁትና የሰላም አጋር / መሆናቸውን መመስከር ይቻላል ፡፡ በዚህ ጥሩ ባህሪ በመታገዝም መንግስታቸው አስደሳች ፖለቲካዊ ድሎች አስመዝግቧል ፡፡ ይህ ማለት ግን ለውጡ መሳ ለመሳ እየተጓዘ ያለው ከነውጥ ጋር ነው ነው ማለት ስህተት አይደለም ። ህገወጥነት ሀገሪቷን የወረረው ይቅርባይነት ስለበዛ ነው የሚል የቄለ ግምገማ የለኝም – በዚህ ረገድ መንግስታቸው ስትራተጂካዊ ብቃት የለውም የሚለው ሀሳብ የበለጠ ቅርብ ነው ። አሁን በቅርቡ እንኳን የሀገራችን ስርዓት አልበኝነት ተግባር ከ 8 እስከ 10 ወራት ይቀጥላል በማለት እንደ አመታዊ እቅድ ነግረውናል ፡፡ ህገወጥነትን አምርሮ ከመታገል ይልቅ ከህገወጥነት ጋር ተቻቻሎ ለመኖር ማሰብ ገራሚ አቋም ነው ፡፡ በተሸፋፈነች ፍትሃዊ አይን ሚዛናዊነትን እንይ ከተባለ ከዚህም በላይ ነው ፡፡
መንግስት ባለበት ሀገር አስራ ምናምን ባንኮች በጠራራ ፀሃይ ሲዘረፉ የሽግግር ሂደት ባህሪው ነው የምትል ከሆነ ሌላውን ሌባ ወይም ሙሰኛ ለመገሰጥም ሆነ ፍርድቤት ለማቆም ይከብዳል ፡፡ ምክንያቱም ፍ/ቤት የቆመችው የፍትህ ምስል ስለምትታዘብ ፡፡ ለተቃውሞ ዱላና ገጀራ አደባባይ ይዞ የወጣ ማህበረሰብ በቸልታ አልፈህ ያለዱላ ስብሰባ የከተመውን ወጣት በማያሳምን ምክንያት አስረህ የምታሸማቅቅ ከሆነ የሚዛናዊነት መሰረትህ ተናደ ማለት ነው ፡፡ ይከበር እየተባለ የሚለፈፈው ህግ ባለመከበሩ ዱላና ገጀራው አድጎ እነሆ ዛሬ የጦር መሳሪያ ይዞ አደባባይ መውጣት ተጀምሯል ፡፡ በገዛ ፍቃድህ ሚዛናዊ ካልሆንክ ብሎም ቸልተኝነት እንደ ኩይሳ ካሳደግክ ሌሎች አደባባይ የተገተረውን የፍትህ ሚዛን በሌላ ጡንቻ ይሰብሩብሃል ፡፡ ትርፉና ውጤቱም ይሄው ነው ፡፡
የቸገረው የከተማ ህዝብ ከሰውነት ተራ ወጥቶ በሰራው ኮንዶሚኒየም አትገባም ተብሎ ገጀራ ሲወደርበት< < የባለገጀራዋች ሀሳብ ይለምልም >> ብሎ መግለጫ ማውጣት እንዴት ሚዛናዊ ሊሆን ይችላል ? በቡራዩና ለገጣፎ ሰላማዊ ዜጎች ላይ የደረሰው መፈናቀል ፣ እንግልትና አግላይ ርምጃዋች ከልብ ሳታወግዝ ሌላ ታፔላ ለጥፎ አደባብሶ ማለፍ የሚዛናዊነትን ጥያቄ ያስነሳል ፡፡ ጠ/ሚ/ሩ ሀገር የሚበትኑ ሀሳቦች ይወገዙ ይላሉ ፡፡ በሀገሪቱ ያለው ሁለት መንግስት የአብይና የቄሮ ይባላል የሚል ትንታኔ የሚሰጠው ጃዋር የበርካታ በታኝ ሀሳቦች ባለቤት ቢሆንም ውግዘት አይመለከተውም ፡፡ ኦሮሞ ከቋንቋው ውጭ ሌሎችን ማነጋገር የለበትም ፣ ከሌሎች ጋር መጋባትም ማቆም አለበት የሚለው የ < ምሁሩ > በቀለ ገርባ አፖርታዳዊ አስተያየት ለመመርመርም ሆነ ለመተቸት አልተፈለገም ፡፡ በተቃራኒው የአዲስ አበባ ነዋሪዎችን ጥቅም ለማስጠበቅ በሚንቀሳቀሰው እስክንድር ነጋ ላይ ግልጽ ጦርነት እናውጃለን ተብሏል ፡፡ ሲጠቃለል ዶ/ር አብይ በበቀለ ፣ በኦነግ ፣ በጃዋር ፣ በህገወጥ ፖለቲከኞችም ሆነ በእስክንድር ሀሳብ ላይ ሚዛናዊ መሆን አልቻሉም ፡፡
ለዚህም ነው ማንኛውም ሚዛናዊ ለመሆን የሚጥር ስው ለምን የሚል ቀጥተኛ ጥያቄና እንዴት የሚል የጀርባ ምፀት ለማንሳት የሚገደደው ፡፡ ግዜ የሰጠው ቅል ድንጋይ እንዲሰብር ብሂሉ ስለሚያስገድድ ? ምንም ቢሆን ዘር ክልጓም ስለሚስብ ? … ኢትዮጵያዊነትን መርህ አድርጌያለሁ የሚል መሪ ለጃዋርም ሆነ ለእስክንድር ሀሳቦች እኩል የድጋፍም ሆነ የተግሳጽ መስፈርት ማበጀት ካልቻለ መርሁ ሁሉ Backfire ያደርግበታል ፡፡ ዶ/ር አብይ ከግዜ ወደግዜ እየገረጣ የመጣባቸውን ህዝባዊ እምነት ስር ሳይሰድ ለማከም ከፈለጉ ሚዛናዊነት ከራሳቸው መጀመር ያለባቸው ይመስለኛል ፡፡ ጥሩ መሪ ደግሞ እንደዛ ነው ፡፡ መንገዱን የሚያውቅ ፣ በመንገዱ የሚሄድ እና መንገዱን የሚያሳይ ስለሚሆን ፡፡ ባለግዜ ነን በሚሉ ቡድኖች የሚሰሩ አስከፊና አቀያያሚ ጉዳዮችን አደብ ማስገዛት ፣ አቅም ቢያጥር እንኳን በግልጽ አካፋን አካፋ በማለት ማውገዝ መጀመር አለባቸው ፡፡ ከዚህ ከጀመሩ ሌላኛውን ብልሹ ሀሳብና ተግባር ለማረቅ ምቹ መደላድል ይፈጥራል ፡፡ ይህ አካሄድ ልበ ሙሉነትን በቀላሉ ማትረፍ የሚያስችል ሲሆን ከሁሉም አቅጣጫ በቂ ድጋፍ ያስገኛል ፡፡ አክባቢዋን በሚያውቋቸው ሰዋች መሙላት ብቻ ሳይሆን ገለልተኛና ሚዛናዊ ሀሳብ የሚሰጡትንም አማካሪዋች ቢያበዙ ጭልጥ ብሎ ከመሳሳትም ያድናል ፡፡
ዛሬ አብይ አህመድ የጌዲኦ ተፈናቃዮችን ጎብኝቷል፤ ከተፈናቃዮቹ ጋርም ወይይት ‹‹አድርጓል!›› ተብሏል፡፡ የተፈናቃዮቹ ችግር ለ8 ወራት ያህል የዘለቀ ቢሆንም፣ ከቅርብ ሳምንታት ወዲህ ግን አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ አብይ ስለጉዳዩ ባሳዬው ቸልተኝነት ሊወቀስና ሊከሰስ፣ አለፍ ሲልም ሊወገዝ ይገባዋል፡፡ የዛሬው ጉብኝትና ውይይት እርሱና እርሱ የሚመራው ስርዓት ለፈፀማቸው ኢ-ሰብዓዊ ድርጊቶች ማለባበሻ መሆን የለባቸውም፣ አይገባቸውምም፡፡
ስለጌዲኦ ወገኖቻችን ረሃብ በተራድዖ ድርጅቶች በኩል ለበርካታ ሳምንታት ሲነገር ቆይቷል፡፡ ወደ አካባቢው ዕርዳታ ይዘው ለመሄድ የሞከሩ ድርጅቶች፣ መንገድ በመዘጋቱ ምክንያት (ሆነ ተብሎ፣ በስርዓቱ ባለሟሎች የተፈፀመ ነው፡፡) ለተረጂው ህዝብ ተፈላጊውን አገልግሎት ማድረስ አልቻሉም፣ አሁን ከአብይ ጉብኝት በኋላ መንገዱ ሊከፈት ይችላል፡፡ ድርጅቶቹም ገብተው ተልዕኳቸውን መፈፀም ይችላሉ፡፡ ያለፉት የችግር ወራት ግን ከረሃብተኛውና የሰብዓዊ መብት ተቆርቋሪዎች አዕምሮ አይረሱም፡፡
ከረሃቡ ፈቀቅ ሲል፣ የጌዲኦ ወገኖች ላይ ማፈናቀል የተፈፀመው በምዕራብ ጉጂ ዞን አመራሮች ቆስቋሽነትና በኦነግ ሰራዊት አማካይነት ነው፡፡ ስርዓቱ በተፈናቀሉበት ሰሞን መልሶ የማስፈር ሙከራ ቢያደርግም፣ የጌዲኦ ወገኖች የሚፈፀምባቸውን ዛቻ፣ ግድያና ዘረፋ በመሸሽ ወደ ጌዲኦ አካባቢ አምርተዋል፡፡ የማይረሳው ነገር የጌዲኦ ወገኖች ‹‹ሂዱ!›› ወደ ተባሉበት አካባቢ ሲሄዱ፣ የዞኑ አስተዳደር አውቶብስ መድቦ ማጓጓዙ ነው፤ ይህ የተተለመ ዘር-ተኮር ጥቃት ለምን ሚዲያ ላይ እንዳይቀርብ ተለባበሰ? ስርዓቱ እርቃኑን ስለሚቀር!
ትናንትና ወይዘሮ ሙፈሪያት ካሚል በተራቡ ወገኖቻችን ላይ ተሳልቃለች፡፡ ‹‹በረሃብ ስለመጎዳታቸው እናጣራለን!›› ብላለች፡፡ ከዚህ በላይ ምኑ ነው የሚጣራው? አንድ ቄስ ለጀርመን ድምፅ ራዲዮ እንደተናገሩት፣ በቀን ከ3 እስከ 4 ሰዎች በምግብ ዕጥረት ይሞታሉ፡፡ ወይዘሮ ሙፈሪያት ደግሞ የይሉኝታ እንጥፍጣፊ በሌለበት አነጋገሯ ስለ‹‹ማጣራት›› ታወራናለች፤ ቅጥ ያጣ ኢ-ሰብዓዊነት!
ለምሳሌ ያህል 3 ነጥቦችን በተርታ ያነሳሁት አብይ አህመድ የስርዓቱ ዘዋሪ ሆኖ ሳለ በማወቅና በቸለልተኝነት ያስፈፀማቸው የህዝብ ክብር ላይ የተሰሩ ደባዎች ናቸው፡፡ ደባ ባይሆኑም እንኳ፣ ስላቅ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ዋናው ነጥቤ ምንድን ነው? አብይ አህመድ ስለሞቱትና ስለተራቡት ወገኖች ተጠያቂ ነውና ዛሬ ባደረገው ጉብኝት ሰበብ እርሱን ማወደስ አያስፈልግም፤ በሰራው ወንጀል ልክ መተቸት አለበት፡፡
ባህር ዳር መጋቢት 7/2011በአማራ ክልል ይገነባሉ ተብሎ በፌደራል መንግሥት የታቀዱ የባቡር መሥመር ፕሮጀከቶች በፍጥነት እንዲጀመሩ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር አምባቸው መኮንን ጠየቁ።
በወረታ ከተማ በ20 ሄክታር መሬት የሚያርፈው የደረቅ ወደብና ተርሚናል ግንባታም አስፈላጊው የመሠረተ ልማት አቅርቦት ካልተሰራለት ውጤታማ ሊሆን እንደማይችል ተናግረዋል፡፡
በክልሉ ከ420 ሺህ በላይ ሕጋዊ ነጋዴዎች እንዳሉ ያስረዱት ርዕሰ መስተዳድሩ፣ ነጋዴዎቹ ተገቢ የመሠረተ ልማት ባለመኖሩ ወደ ክልሉ የሚያስመጡትንም ሆነ ወደ ውጪ የሚልኩትን ምርት በመንገድ መሠረተ ልማት እጥረት አለመሟላት ችግር እንደሚያጋጥመው ተናግረዋል።
የትራንስፖርት ሚኒስትሯ ወይዘሮ ዳግማዊት ሞገስ በበኩላቸው በክልሉ ለመገንባት የታቀዱትን የባቡር መሥመር ዝርጋታ ለማስጀመር ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን አስታውቀዋል።
ለዚህም የወረታ-ጎንደር-መተማ 504 ኪሎ ሜትር፣በሱዳን በኩል ጋላባት፣ ገዳሪፍ፣ከሰላና ሃያ ሱዳን ወደብ የሚዘረጋ ደረጃውን የጠበቀ የባቡር መሥመር ፕሮጀክት ግንባታ እውን ለማድረግ ከሱዳን መንግሥት ጋር ስምምነት ላይ ተደርሷል።
የወረታ የደረቅ ወደብና ተርሚናል ግንባታ በ20 ሄክታር መሬት ላይ የሚያርፍ ሲሆን፣ ለመጀመሪያው ምዕራፍ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ ይደረጋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡
የተከሰከሰው የአየር መንገድ የመረጃ ሳጥን ሙሉ መረጃው ልገኝ በሚችል ደረጃ ላይ መሆኑን ምርመራውን ያከናወነው የፈረንሳዩ ቢ.ኢ.ኤ የአውሮፕላን አደጋ ምርመራ ኤጀንሲ አስታወቀ፡፡
ከመረጃ ሳጥኑ የሚገኙ መረጃዎች በቅርቡ ለ157 ሰዎች ህይወት ማጣት ምክንያት ለሆነው የቦይንግ 737 ማክስ 8 አውሮፕላን መከስከስ ምክንያት ፍንጭ እንደሚጠቁም የሮይተርስ ዘገባ ያስረዳል፡
አዲስ አበባ የወቅታዊ ፖለቲካችን የልብ ትርታ እየሆነች ነው፡፡ለወትሮው የሃገራችን ፖለቲካዊ አሰላለፍ የዜግነት ፖለቲካ እና የዘውግ ፖለቲካ የሚራመድበት ተብሎ በሰፊው ለሁለት የሚከፈል ነበር፡፡ሁለቱም የፖለቲካ ሰልፈኞች አዲስ አበባን መዲናቸው አድርገው የሚያስቡ ናቸው፡፡ከዘውግ ፖለቲከኞች ውስጥ ‘ትልቅ ነን፣ሰፊ ነን፣ፍላጎታችንን ለማስጠበቅ የምችል ክንደ ብርቱ ነን’ ባዮቹ የኦሮሞ ብሄርተኝነት ፖለቲከኞች ደግሞ በአዲስ አበባ ላይ በለጥ ያለ ባለቤትንት አለን ይላሉ፡፡ይህንንም በገልፅ ሲያስቀምጡት “አዲስ አበባ ንብረትነቷ የኦሮሞ ሆና ሌላው ሰውም በከተማዋ መኖር ይችላል” ይላሉ፡፡
እዚህ ላይ ዋናው ጥያቄ “አዲስ አበባ የኦሮሞ ንብረት በሆነችበት ከባቢ ውስጥ መኖር ትችላለህ የተባለው ኦሮሞ ያልሆነው ኢትዮያዊ የሚኖረው እንዴት ነው?” የሚለው ነው፡፡መኖርማ ኢትዮጵያዊ የትም ይኖራል::መኖር ከተባለ በየመንም፣በሊቢያ፣በደቡብ አፍሪካ፣በአፍጋኒስታን፣በቤሩትም ከፖሊስ ጋር አባሮሽ እየገጠመ ይኖራል፡፡መኖር ሁሉ ግን መኖር አይደለም!የሆነ ምድር ባለቤት ነኝ ያለ፤”በችሮታው” እንዲኖሩ የፈቀደላቸውን ህዝቦች እንዴት ሊያኖር እንደሚችል የሚጠፋው የለም፡፡በሰው ቤት ሲኖሩ ሁሉን እሽ ብሎ፣አጎንብሶ፣ከክብርና መብት ጎድሎ ነው፡፡ለዛውም ባለቤት ነኝ ባዩ የፈለገ እለት አጎንቦሶ ተለማምጦ መኖርም ላይቻል ይችላልና በሰው ግዛት ዋስትና የለውም፡፡
“ሌላው ኢትዮጵያዊ መኖር ይችላል እኛ ግን ባለቤት ነን” የሚሉት የኦሮሞ ብሄርተኞች የተመኙት ሰምሮ ባለቤት ቢሆኑ ሰውን እንዴት እንደሚያኖሩት ዶ/ር አብይ ስልጣን እንደያዙ መንግስታቸው በአዲስ አበባ ወጣቶች ላይ ያደረገው እና የሰሞኑ ይዞታቸው ፍንጭ ሰጭ ነው፡፡ሰሞኑን የአዲስ አበባ ህዝብ ራሱን በራሱ ለማስተዳደር እንዲችል ለመምከር ተሰብስቦ ሲመለሰ ተኩስ ተከፍቶበት የታሰረ ሰው ነበረ፡፡ይህ የወደፊቱ የሚብስ እንደሆነ የሚያመላክት ነው፡፡ዛሬ ባለቤትነቱ ሳይረጋገጥ፣ምኞቱን ተከትሎ ብቻ እንዲህ ያደረገ አካል ነገ የተመኘውን ባለቤትነት ቢያገኝ ምን ሊያደርግ እንደሚችል ማሰብ ነው፡፡ ነገሩን በሰፊው እንየው ከተባለ ደግሞ በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች እየገጠማቸው ያለውን ችግር ብናስተውል የኦሮሞ ብሄርተኞች “ሌላው መኖር ይችላል” ሲሉ በምን መንገድ ሊያኖሩ እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡
በታሪክ ገፅ የተመዘቡት በኦሮሚያ ክልል በሌሎች ህዝቦች ላይ የተደረጉ በደለሎችን ሳናነሳ በዚች ቅፅበት የሚደረገውን ብቻ ብናነሳ እንኳን በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የሚኖሩ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ጌዲኦዎች በቄሮ እና በታጣቂው ኦነግ “ከሃገራችን ውጡ” ተብለው መከራ እያዩ ነው፡፡ይህ ዓለም ሁሉ የዘገበው፣በባዕዳን ሁሉ ዘንድ ትዝብት ላይ የወደቅንበት ገበናችን ነው፡፡በገዛ የሃገራቸው ሰዎች በጭካኔ ከቀያቸው ተባረው፣ምግብ አጥተው፣ የከሳ ሰውነታቸውን እያሳዩ ስለ ጌዲኦ ተፈናቃዮች የሚዘግቡ የምዕራባዊያን መገናኛ ብዙሃን የሚነዙት ገበና የሚያሳየው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች “የእኛ” ባሉት ምድር ኦሮሞ ሳይሆኑ መኖር ምን እንደሚመስል፣ምንያህል ዋጋ እንደሚያስከፍል ነው፡፡
በተመሳሳይ በአሁኑ ወቅት በቄለም ወለጋ በ1977 ዓ.ም (ምናልባትም ዛሬ ባለ ሃገር ነን ብለው የሚያፈናቅሉት ቄሮዎች ሳይወለዱ) ወደ ስፍራው ያቀኑ የአማራ ክልል ተወላጆች እና የልጅ ልጆቻቸው አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ እተገደዱ ነው፡፡በዚህ ማስገደድ ውስጥ ቄሮ፣የክልሉን መንግስት የሚመራው የኦዴፓ ባለስልጣናት እና የክልሉ የፀጥታ ሃይሎች በትብብር እንደሚሰሩ ተጎጅቹ ተናግረዋል፡፡በነዚህ የአገር ባለቤት ነን የሚሉ ሃይሎች አማራ በመሆናቸው ብቻ ሴቶች ይደፈራሉ፣ወንዶች እግራቸው ወደመራቸው ጫካ እየገቡ እንደሆነ ነው እማኞች ለኢሳት የተናገሩት፡፡ክልሉን የሚያስተዳድረው “የለውጥ ሃይል ነኝ” ባዩ ኦዴፓ ታዲያ በቦታው ደርሶ ሰዎቹን ከመታደግ ይልቅ ችግሩን ሽምጥጥ አድርጎ መካድን መርጧል፡፡ጭራሽ ነገሩን የዘገበውን ጣቢያ ኢሳትን እከሳለሁ እያለ ነው፡፡
በጉጂ ዞን የሚኖሩ ጌዲወችን እና በቄለም ወለጋ የሚኖሩ አማሮችን ጉዳይ ወቅታዊ ስለሆነም አነሳሁት እንጅ ኦሮሞ ሳይሆኑ በኦሮሚያ ክልል መኖር ያለው ፈተና ብዙ ነው፡፡ሌላው ቀርቶ በየቀኑ የሚንቆለጳጰሰው ወያኔን የጣለው ትግል አካል በሆነው የቄሮ እንቅስቃሴ ወቅት በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ወገኖች በትልቅ ችግር ውስጥ እንደነበሩ የሚናገሩ በርካቶች ናቸው፡፡ስለዚህ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ከሆነች በኋላ መኖርን አንከለክልም የሚለው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ስብከት አጓጉል ማስመሰል እንደሆነ ለገጣፎን፣ሰበታን እና ቡራዩን ያየ ሁሉ መረዳት የሚችለው ነገር ነው፡፡
አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ስትሆን አዲስ አበባን ሊያስተዳድሩ የሚመጡት እንደ ለገጣፎዋ ከንቲባ ወ/ሮ ሃቢባ ሲራጅ ያሉ በግፍ የተፈናቀሉ ሰዎች ቤተክርስቲያን እንኳን እንዳይጠለሉ የሚያደርጉ “ግፍ ልብሱ” የሆኑ፣ ህወሃትን የሚያስከነዱ ዘረኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ሰብዓዊነት በዞረበት ያልዞሩ ሰዎች የሾሙት መለዓክ ናቸው በሚባሉት አቶ ለማ እና ሙሴ የተባሉት ዶ/ር አብይ በሚመሩት ኦዴፓ ነው፡፡እነዚህ ሰዎች በፊት በስህተት ተሹመው ይሆናል ከተባለም ይህን ሁሉ ግፍ ከሰሩ በኋላም እዛው ስልጣን ላይ መቀመጣቸው አዲስ አበባን ንብረቴ ላድርግ የሚለው ኦዴፓ ለሰለጠነ የከተሜ ፓለቲካም ሆነ ለአዲስ አበባ እንደማይመጥን ነው፡፡አዲስ አበባን የሚመጥናት በማህፃኗ ተወልዶ ያደገ/የኖረ፣ችግሯን በውል የሚረዳ፣የሰለጠነው ዘመን ውስብስቦሽ ሰውን በዘሩ ብቻ ለተመን እንደማያስችል የሚያውቅ፣ከሁሉም በላይ የከተማውን ህዝብ ይሁንታ ያገኘ ሰው ነው፡፡መሆን ያለበት ይህ ሆኖ ሳለ “አዲስ አበባ ለኦሮሞ ከፈጣሪ የተሰጠችን እርስት ነች” እንደማለት የሚሞክረው ነገር ከኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ዘንድ እየተደመጠ ይገኛል፡፡
አቶ ለማ መገርሳን ጨምሮ እነዚህ ሃይሎች አዲስ አበባ ለእነሱ እንደምትገባ ሲከራከሩ በዋናነት የሚጠቅሱት ታሪካዊ እና ህገ-መንግስታዊ ማስረጃዎችን ነው፡፡ከሁለቱም ማስረጃዎች የሚበረታው ግን የደመነፍስ ለእኔ ብቻ የሚያስብል ጉጉታቸው እና ሌላውን ገፍትሮ ራስን ብቻ የማስቀደም አስገማች አካሄዳቸው ነው፡፡ ከታሪክ አንፃር አዲስ አበባ የኦሮሞ የግል ንብረት የምትሆነው አለም የተፈጠረው፣ታሪክ የተቆጠረው ከአስራ አምስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ቢሆን ነበር፡፡በህገ-መንግስቱም ቢሆን አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ዋና ከተማ እና ራሷን የምታስተዳድርበት ምክርቤት ያላት ከተማ እንጅ በጨፌ ኦሮሚያ ስር የምትተዳደር ከተማ ነች አልተባለም፡፡አዲስ አበባን ለመውሰድ የሚቋምጠው የኦሮሞ ብሄርተኛ ሁሉ ይህን አይክደውም፤ ያምታታዋል እንጅ!
የኦሮሞ ብሄረተኝነት ልሂቃን አዲስ አበባ የኦሮሞ ለመሆኗ ታሪክ እና ህገ-መንግስት ምስክራችን ነው ይበሉ እንጅ ታሪክንም ሆነ ህገ-መንግሰቱን ተንተርሰው ጠበቅ አድርገው የሚያስረዱት ብርቱ ክርክር አያመጡም፡፡ ምክንያቱም ታሪክም ከ15ኛው ክፍለ ዘመን ያልፋል፤ ህገ-መንግስቱም አዲስ አበባ ባለቤቷ ጨፌ ኦሮሚያ ነው አይልምና ነው፡፡ይህ ነገር ሩቅ እንደማያስኬዳቸው ያወቁት ለአዲስ አበባ ባለቤትነት ጥያቄ ሲሆን ብቻ የሚስማሙት የኦሮሞ ብሄርተኛ ልሂቃን ሌላ አዳዲስ ግማሽ እውነቶች እያመጡ ጥያቄያቸውን ትክክለኛ ለማስመሰል እየሞከሩ ነው፡፡
አንድ አመት እያስቆጠረ ያለው የዶ/ር አብይ አስተዳደር እና የለውጥ ምሪት ገና ከአሁኑ መንገዳገድ ጀምሯል። ለውጡ የተጋረጡበትን ፈተናዎች እና ያፈጠጡ አደጋዎችን ቀደም ሲል ባወጣኋቸው ተከታታይ ጽሁፎች ለመዳሰስ ሞክሬያለሁ። ሂደቱን እየተገዳደሩ እና መስመር ሊያስቱትም እየሞከሩ ናቸው ያልኳቸውን ዋና ዋና ኃይሎችም በእነዚህ ጽሑፎች ጠቃቅሻለው። አክራሪ ብሔረተኞች፣ ጨለምተኛና ጭፍን ተቃዋሚዎች፣ እራሱ በመደናበር ላይ ያለው የለውጥ ኃይል እና የገዢው ፓርቲ አባል ድርጅቶች የጀመሩት የእርስ በርስ ሽኩቻ ዋነኛ ምክንያቶች ተደርገው ሊጠቀሱ ይችላሉ። እነዚህ ኃይሎች ለውጡ በተፈለገው መልኩ እና ሲጀመር በነበረው ፍጥነት እንዳይቀጥል እየተገዳደሩት መሆኑን በሁለት ተከታታይ ጽሁፎች በዝርዝር ለመግለጽ ሞክሬያለሁ። ችግሮቹ አሁንም አፍጠው እና አግጠው እየወጡ ነው።
የለውጡ ሂደት ላይ እጅግ የተለያዩ ምልከታዎች እየተንጸባረቁ ነው። ይህ ውይይት በበርካታ ሚዲያዎች እና በማህበራዊ ድህረ ገጾች ላይም በጎላ ሁኔታ እየተንጸባረቀ መምጣቱ ሕዝቡ ግራ እንዲጋባ፣ የለውጥ አመራሩም ላይ የነበርው እምነት እንዲቀንስ ወይም እንዲጠፋ እና እርስ በእርስም የመከፋፈል አዝማሚያ እንዲታይ አድርጓል።
የመጀመሪያዎቹ ሁለቱ ሃሳቦች አንድ መስመር ላይ ሲሆኑ ከስጋት እና በመሬት ላይ እየሆነ ካለው ነገር በመነሳት የተሰነዘሩ ወይም በለውጥ ኃይሉ ላይ ተስፋ ከመቁረጥ የመነጩ መደምደሚያዎች ናቸው። እነዚህን በቅጡ መመርመር እና ምላሽ ማግኘት የግድ ይላል። የመጨረሻዎቹ ሁለቱ ደግሞ፤ ለውጡ በጥሩ ሁኔታ ቀጥሏለ እና ጭርሱኑ ለውጥ የለም የሚሉት ምልከታዎች ከስሜት እና ምኞት በዘለለ በአመክንዮ ያልተደገፉ እና በግልጽ መሬት ላይ የሚታዩ ተጨባጭ እውነታዎችን መሰረት ያላደረጉ ወይም የሚታዩ እውነታዎችን ከመካድ የመነጩ የስሜት አቋሞች ይመስሉኛል። በእነዚህ ሃሳቦች ዙሪያ ውይይት ማድረግ ጊዜ ከማጥፋት ያለፈ ፋይዳ ያለው አይመስለኝም።
በመጀመሪያዎቹ ስጋቶቻችን ላይ በግልጽ ልንነጋገር ይገባል ብዮ አምናለሁ። ቁጥሩ ቀላል የማይባል ሰው፤ ታዋቂውን የሰብአዊ መብት ተሟጋች እና ምሁር ፕ/ሮ መስፍን ወልደማሪያምን ጨምሮ ለውጡ በራሱ የለውጥ ሃይሉ ተቀልብሷል የሚል አቋም ተንጸባርቆ አይቻለሁ። ለእዚህም በቂ የሚባሉ ማሳያዎችንም ከግራና ቀኝ ተጠቁመዋል። እኔ ይህን መደምደሚያ ሙሉ በሙሉ አልጋራውም። ስጋታቸው ግን ስጋቴ ነው።REPORT THIS AD
በእኔ ምልከታ ለውጡ ገና አልተቀለበሰም። ሊቀለበስ የሚችልበት አፋፍ ላይ ደርሷል በሚለው ሃሳብ ግን ሙሉ በሙሉ እስማማለሁ። ከላይ የዘረዘርኳቸው ተገዳዳሪ ኃይሎች እርስ በርስ ሲጓተቱ እና አንዳንዴም እየተመጋገቡ ለውጡ ሊቀለበስ የሚችልበትን ስጋት ከፍ አድርገውታል።
እንግዲህ እንደሚባለው ሙሉ በሙሉ ተቀልብሶ ከሆነ ምንድን ነው ቀጣዩ እጣ ፈንታችን? ወይም አልተቀለበሰም ነገር ግን አደጋ ተጋርጦበት ከሆነ ግምገማችን እንዳይቀለበስ ምን ማድረግ እና በምን መልኩ መታደግ ይቻላል? የሚሉት ጥያቄዎች ዋና የመወያያ ነጥቦቻችን ሊሆኑ ይገባል።
ለውጡ ተቀልብሷል ማለት የዶ/ር አብይ አስተዳደር ከሽፏል ወይም ለኢትዮጵያ ሕዝብ የገባውን ቃል አጥፏል ወይም በአቅም ማጣት የተነሳ ቃሉን መጠበቅ ተስኖታል ወይም አንዳንዶች እንደሚሉት በኢትዮጵያዊነት ስም ድብቅ ተልዕኮ ይዞ ለአጭር ጊዜ አታሎናል። ይህ ማለት የአገሪቱ ሥልጣን ሙሉ በሙሉ እየተዘወረ ያለው በኦዴፓ ነው። ኦዴፓ ደግሞ ሰሞኑን በአዲስ አበባ እና በሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ እያሳየ ያለው ባህሪ እና እየወሰዳቸው ያሉ አንዳንድ እርምጃዎች ድርጅቱ በአክራሪ ኦሮሞ ብሄረተኞች የተጠለፈ ሰለመሆኑ ማሳያ ተደርጎ እየቀረበ ነው።
አቶ ለማ ዲሞግራፊን አስመልክተው የተናገሩ፣ በተቀነባበር መልኩ በሚመስል ሁኔታ በክልሉ ውስጥ እየተካሄደ ያለው ዜጎችን የማፈናቀል እርምጃ፤ በተለይም የለገጣፎ ክስተት፣ የአዲስ አበባ ጥያቄ እና የኮንደሚንየም እጣ አወጣጥን በተመለከ ክልሉ የሰጠው መግለጫ፣ የክልሉ ፖሊሶች እና የጸጥታ ኃይሎች ዱላ እና ሜጫ ከያዙ የቄሮ ወጣቶች ጋር ወደ አደባባይ ወጥተው ሕዝብ እና መንግስትን አስፈራርተው መመለሳቸው እና ቀደም ሲልም በቡራዩ ጭፍጨፋ ላይ ክልሉ ያሳየው ዳተኝነት ተደማምረው ኦዴፓ የህውሃትን ቦታ ለመተካት ደፋ ቀና እያለ ያለ ይሆን የሚል ጥያቄን በብዙዎች ዘንድ አጭሯል። ብዙዎች ይህ ሁሉ ሊሆን የሚችለው ከኦዴፓ በኩል ለውጡን በመምራት ግንባር ቀደም የሆኑት ዶ/ር አብይ እና አቶ ለማ የሃሳቡ ተጋሪዎች በመሆናቸው ነው ብለው ደምድመዋል። ሕዝብ በእነኚህ ቀንዲል የለውጥ ሃዋሪያ ተደርገው በተወሰዱ ሰዎች ላይ ያለው እምነት በዚህ መልኩ ማቆልቆሉ ለውጡ ተቀልብሷል የሚለውን መደምደሚያ ጎልቶ እንዲወጣ አድርጎታል።
እንደ እኔ እምነት ኦዴፓ በሁለት ኃይሎች ቅርምት ውስጥ የወደቀ ይመስለኛል። አንደኛው አክራሪ በሆኑት ብሔረተኞች የሚመራው እና ሁሉን ኬኛ የሚለው የቄሮ ክንፍ ሲሆን የድርጅቱን መዋቅር ከቀበሌ አንስቶ እስከ ክልሉ ምክር ቤት እና ከፍተኛ አመራሮች ድረስ ስር የሰደደ ኃይል ይመስላል። ይህ ኃይል ቀደም ሲልም በተወካዮች ምክር ቤት የሚገኙ የኦዴፓ ተወካዮች ላይ ያሳድር የነበረውን ተጽእኖ ልብ ይሉዓል። ይህ ኃይል መጀመሪያውም ሆነ መጨረሻው ኦሮሞ እና ኦሮሚያ ስለሆነ ኦዴፓ ኢትዮጵያዊነትን በማጠናከር እረገድ ጀምሮት እና እያሳየ የነበረው ግንባር ቀደምነት አይዋጥለትም። ይህ ቡድን በኢትዮጵያዊነት ስም ኦሮሞነት ሊዋጥ ይችላል የሚል ስጋት እንዳለበት በተደጋጋሚ በየመድረኩ ሲገለጽ ተስተውሏል። ቢያንስ በኦሮሚያ ክልል የኦሮሞ የበላይነት መስፈን አለበት ብሎ የሚታገል ኃይል መሆኑንም የክልሉ ፖለቲከኞች ያለ ምንም ሃፍረት በመንግስት ሚዲያ ሳይቀር ሲናገሩ ተደምጧል።REPORT THIS AD
ሁለተኛው ኃይል እና ኦዴፓ ውስጥ ቁጥሩ እየመነመነ የመጣው ኃይል እነ ዶ/ር አብይ የሚያራምዱትን ኢትዮጵያዊነትን የማጎልበት እና የኦሮሞ ሕዝብ ልክ እንደ ሌላው ኢትዮጵያዊ ማንነቱ ተከብሮለት እና መብቱም ተጠብቆለት የሚኖርባት ትልቅ አገር ለመፍጠር እና ልዩነቶቻችንን እንደ ውበትና የህብር ኃይል አድርጎ የሚቆጥረው አስተሳሰብ ባለቤት ነው። ይህ ኃይል በአክራሪ ብሔረተኞቹ ዘንድ ክፉኛ ሲወቀስ እና ሲወገዝ ቆይቷል። ከውግዘትም አልፎ አክራሪው ኃይል በሚያራምደው የሃሰት ትርክት የተነሳ በከልሉ ውስጥ ያለውን ድጋፍ እና ቅቡልነት እንዲያጣ ተደርጓል። ይህ ኃይል እንደ ድፎ ዳቦ በኢትዮጵያዊነት እና መቀመጫው በሆነው ክልል ውስጥ እንደ ሰደድ እየሰፋ በመጣው አክራሪ ብሔረተኛነት መካከል ከላይም ከታችም እሳት ላይ የተጣደ ቡድን ነው። ደጋፊዎቹን እና አባላቱን ለማስደሰት የሚወስዳቸው እርምጃዎች ቀሪውን የኢትዮጵያ ሕዝብ እያስከፋበት እና አመኔታም እያሳጣው፤ ኢትዮጵያዊነትን ባቀነቀነ ቁጥር በክልሉ ያለውን ድጋፍ እያቆለቆለበት አጣብቂኝ ውስጥ ያለ ኃይል ይመስለኛል።
ሁለቱን ተገዳዳሪ ሃሳቦች፤ አክራሪ ብሔረተኝነትን እና እትዮጵያዊነትን አጣጥሞ መሔድ ለማንም ቀላል አይደለም። የኦዴፓ አመራርም በዚህ እየተፈተነ ይመስለኛል። መሪዎቹ ኢተዮጵያዊነት ላይ ያላቸውን እምነት አጎልብተው እና ለቃላቸው ቆመው ከመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጎን ከቆሙ ለውጡን በመሪነት የማስቀጠልም ሆነ ኢትዮጵያን እኩልነት፣ ፍትህ እና ርትዕ የሰፈነባት ዲሞክራሲያዊት አገር ለማድረግ ትልቁን ሚና ሊጫወቱ ይችላሉ። ለውጡም የሰመረ ይሆናል። ኦዴፓም ሆነ የክልሉ ልሂቃን ይህን እድል በአግባቡ ሳይጠቀሙበት ከቀሩ እና አሁን በጀመሩት አካሄድ ከትልቋ ኢትዮጵያ ይልቅ ኦሮሚያ ከበለጠችባቸው ለውጡ ይቀለበሳል።
የህውሃት ዘመን በኦዴፓ ታድሶ የሚቀጥልበት እድል የለም። ህውሃት ወደ ስልጣን ሲመጣ የነበረችዋ ኢትዮጵያ ዛሬ የለችም። ዛሬ ያለችው ኢትዮጵያ እጣ ፈንታ በተፎካካሪ የፖለቲካ ኃይሎች እጅ ነው። ኦዴፓ መንገድ ቢስት አዴፓ እና ሌሎች ኃይሎች አብረውት ካልተመሙ በቀር ለውጡ ሙሉ በሙሉ በአንድ ቡድን እጅ ሊወድቅ አይችልም። ለዚህም አዴፓ እና ኦዴፓ በአዲስ አበባ ላይ ያላቸው አቋም ልዩነት ብቻ ጥሩ ማሳያ ነው።REPORT THIS AD
ለውጡ የመቀልበስ አደጋ እንዳንዣበበበት ከላይ እንደጠቀስኩት እና ቀደም ሲል ባወጣዋቸው ጽሑፎች በዝርዝር ስለገለጽኩት እዚህ መድገም አልፈልግም። በዚህ ዙሪያ ማንሳት እና መፈተሽ የሚገባን ነገር አደጋው ሊቀለበስ እና ልንቆጣጠረው የምንችል አይነት ነው ወይስ ከአቅማችን በላይ ስለሆነ ግብአተ ተመሬት እስኪፈጸም ቆመን መታዘብ ብቻ ነው?
እንደ እኔ እምነት እና አቋም የተጋረጠብን አደጋ ልንቋቋመው የምንችል አይነት ነው። ትልቁ እና ዋናው ቁምነገር ከዚህ በሚከተሉት ነጥቦች ላይ ያለን አቋም እና ግንዛቤ ነው።
፭ኛ/ የለውጥ ኃይሉ የኢትዮጵያን ሕዝብ የዘመናት ጥያቄ መላሽ አካል ወይስ ጥያቄዎቹን የሚመልስ በሕዝብ እና በዲሞክራሲያዊ መንገድ የሚመረጥ መንግስታዊ ሥርዓት የሚመጣበትን እድል የሚያመቻች አሸጋጋሪ ኃይል?
ኢትዮጵያ ዛሬም መስቀለኛ መንገድ ላይ ነች። በአንድ አቅጣጫ ዶ/ር አብይ የሚመሩት ኢትዮጵያዊ የለውጥ ሂደት ያለ ሲሆን በተቃርቅኒው የኢህአዴግ አንባገነናዊ ሥርዓት እድሜውን አድሶ በኦዴፓ መሪነት መቀጠል የሚችልበት እድል። በሌላኛው መስመር ደግሞ አክራሪ ብሔረተኞች የሚፈነጩባት እና ክልሎች አገር ለመሆን የሚራኮቱባት አገር ወይም የመጨረሻው አማራጭ የሽግግር መንግስት እንዲመጣ በሥልጣን ላይ ካለው መንግሥት ጋር በሁሉም መንገደ መታገል ነው።
እንደ እኔ እምነት የመጀመሪያው አማራጭ፤ እነ ዶ/ር አብይን ስህተቶችቃቸውን እየነገርን፣ ደካማ ጎኖቻቸውን እያሟላን እና እንዲያሻሽሉ እየወተወትን እና አቅጣጫ ሲስቱም ጮኸን እያነቃን የለውጡ ባቡር ሃዲዱን ስቶ ኢትዮጵያን እና ሕዝቧን ይዞ ገደል እንዳይገባ ወይም ከመንገድ እንዳይቀር ማገዝ ነው። በአጠቃላይ ለውጡ አልተደንናቀፈም። ተባብረን እንዳይቀለበስ ማድረግ አለብን። ኪሳራው የሁላችንም ነው።
እርስዎ ጥቅስ ወይም ትብብር በተመለከተ ማንኛውም ጥያቄ ካለዎት, እኛን ኢሜይል እባክህ ነጻ cathrine89@winwinea.com ወይም በሚከተለው የመረጃ ቅጽ ይጠቀሙ. የእኛን የሽያጭ ወኪል በ 24 ሰዓት ውስጥ ማነጋገር ይሆናል. የእኛን ምርቶች ላይ ፍላጎት እናመሰግናለን.
ጥበብ ኢቴ ፊልም ፕሮዳክሽን እና ኤምቢ ዲጂታል ስቱዲዮ ያዘጋጁት “ተሜው” የልብሰቀላ ኮሜዲ ፊልም በአዲስ አበባና በክልል ከተሞች ይመረቃል፡፡ ዮሐንስ ሙልጌታ፣ ዳንኤል ንጉሴና መልካሙ ማሞ የፃፉትን ፊልም መልካሙ ማሞና ዮሐንስ ሙልጌታ አዘጋጅተውታል፡፡ በዘጠና ደቂቃ ፊልሙ ላይ ዳንኤል ንጉሴ፣ ሃና አበበ፣ አብነት ዳግም፣ ደስ ይበልህ መንበሩና ሌሎችም ተውነውበታል፡
የ SMP811S የድንጋይ ከለላ የተስተካከለ የባህር ጠለል አንድ-አካል እና የአየር ሁኔታን የሚያረጋግጥ የባህር ውሃ ነው ፡፡ የተሰራው ከውጭ ከሚመጡ ጥሬ ዕቃዎች ሲሆን መርዛማ ያልሆነ ፣ ብክለት እና አፀያፊ ያልሆነ ፣ ምክንያቱም መደበኛ ያልሆነ ፣ ቤንዚን ፣ ቶሉሜን ወይም ኬይሊን ስላልያዘ ነው። የባህር ውስጥ የባህር ጠባይ ጥሩ የመቻቻል አቅም እና የውሃ መቻቻል አለው ፡፡ በክፍል ሙቀት ውስጥ ይፈውሳል እና ከቀዘቀዘ በኋላ ሙቀትን የሚቋቋም ፣ ሙቀትን የሚቋቋም እና የማይበላሽ ኤለክትሪክ ይሠራል ፡፡ እጅግ በጣም ጥሩ የአየር ሁኔታ መቋቋም ፣ ፀረ-እርጅና ፣ የአልትራቫዮሌት መቋቋም ፣ የኦዞን መቋቋም እና ከፍተኛ የሙቀት መጠን መቋቋም የሚችል ሲሆን ከ -40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ እስከ 80 ድ.ግ. ድረስ በጥሩ የመለጠጥ ችሎታ ሊያገለግል ይችላል። መዋቅራዊ ባልሆነ የአየር ሁኔታ ተከላካይ ማጣበቂያ እና የድንጋይ ንጣፍ የእምነበረድ ግራጫ መጋረጃ ግድግዳ ፣ የአሉሚኒየም ፓነል መጋረጃ ግድግዳ እና የብረት መዋቅር ፕሮጄክቶች ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል።
በበጎ ሰው ሽልማት ከ2005 ዓ.ም አንሥቶ በተካሄዱት አምስት የሽልማት ወቅቶች፤ አገራችን የምትኮራባቸውና የላቀ አርአያነት ያለው ተግባር ያከናወኑ ሰዎች ዕውቅና የተሰጣቸው ከሕዝብ በቀረቡ ጥቆማዎችና በዳኞች ውሳኔ መሠረት ነው፡፡ የበጎ ሰው ሽልማትን ለዚህ ያበቃውም በሽልማቱ ሂደት የሕዝብ ተሳትፎ በመኖሩና ይህም ከዓመት ዓመት እያደገ በመሄዱ የተነሣ በአክብሮት እንገልጻለን፡፡ ይህ ተሳትፎ አሁንም እንደሚቀጥል ጽኑ እምነት አለን፡፡
የበጎ ሰው ሽልማት ዓላማ ለሀገራችን ለኢትዮጵያ መልካም የሚሠሩ፣ ሀገራዊ ተልዕኳቸውን በብቃትና በልዩ ልዕልና የሚወጡ፣ የሕዝቡን ኑሮ ለማሻሻል ለውጥ አምጪ ተግባር የፈጸሙ፤ በብዙ ሰዎች የማይደፈረውን ተግባር በተነሣሽነት የከወኑ፣ለድጋፍ ፈላጊ የማኅበረሰቡ ክፍሎች ትኩረት በመስጠት ሀገራዊ ኃላፊነት ወስደው የሠሩ፣ የሀገሪቱ ታሪክ፣ ቅርስ፣ ባሕል፣ እንዲጠበቅ፣ የሀገሪቱ ሥልጣኔ ከፍ እንዲል የሠሩ ኢትዮጵያውያንን በማበረታታት፣ ዕውቅና በመስጠትና በመሸለም ሌሎች በጎ ሠሪዎችን ለሀገራችን ማፍራት ነው፡፡
ስለዚህ ይህን የበጎ ሰው ሽልማትን ዓላማ ከግምት ውስጥ በማስገባት ከላይ በተገለጹት መስኮች ግንቦት 2 ቀን 2010 ዓም እስከ ሰኔ 1 ቀን 2010 ዓ.ም ድረስ ሕዝቡ ለዚህ ሽልማት ብቁ ናቸው የሚላቸውን እጩዎች ከሁሉም የሀገራችን ክልሎች እንዲጠቁም ጥሪያችንን እናቀርባለን፡፡ ጥቆማ የምንቀበለው በስልክ፣ በኢሜይልና በፖስታ ነው፡፡ አድራሻዎቹም፤
3. በሥነ ጽሑፍ፣ በኪነ ሕንጻ፣ በሥነ ጥበብና በመሳሰሉት መስኮች ለኢትዮጵያውያን የሚጠቅሙ፣ የኢትዮጵያን ስም ከፍ የሚያደርጉ፣ የሀገሪቱን ሥነ ጥበብ ወደ አንድ የላቀ ደረጃ የሚያደርሱ ሥራዎች የሠሩ፣
4. በግብርና፣ በቢዝነስ፣ በኢንዱስትሪና በመሳሰሉት መስኮች አዲስ፣ የራሱ ወጥነት ያለውና ያልተደፈረ የሚመስለውን ሥራ ያከናወኑ፣ ለሀገሪቱ ዕድገትና ሥልጣኔም ለውጥ አምጭ አስተዋጽዖ ያደረጉ፣
7. በመንግሥትና በሥራ ተቋሞቻቸው የተሰጧቸውን የተለያዩ ሀገራዊ ግዳጆችን በብቃት የተወጡ፣ መሥዋዕትነት የሚጠይቁ ተልዕኮዎችን ያከናወኑ፣ ለትውልድ አርአያ የሚሆኑ ብቁ አመራሮችን የሰጡ፣ በአመራሮቻቸውም ድርጅታቸውንና መሥሪያ ቤቶቻቸውን የለወጡ፣
10. በሌሎችም መስኮች የሚጠቀስ፣ ለሀገር የሚጠቅም፣ ለትውልድ አርአያነት ያለው፣ የሀገርን ክብር የሚጨምር፣ ታሪክና ማንነትን የሚያጎላ ተግባር ያከናወኑ ሌሎችንም ኢትዮጵያዊ ዜጎችን ይጠቁሙ፤
ጠቋሚዎች እጩዎችን በሚጠቁሙበት ጊዜ እጩው ግለሰብ ለአገርና ለህዝብ ያከናወኑትን ተግባር በዝርዝር እንዲገልጹልንና የሚገኙበትንም አድራሻ እንዲጠቁሙን እንጠይቃለን፡፡ ምዝገባው ከተጠናቀቀ በኋላ አስፈላጊው ማጣራት ተደርጎ ለመጨረሻው ውድድር ተመርጠው ስማቸው ለዳኞች የሚላከውን እጩዎች ማንነት ሕዝብ እንዲያውቀው ለማድረግ፤ ዐውቆም ለሀገርና ለሕዝብ ባበረከቱት አስተዋጽዖ እንዲያከብራቸው ለማድረግ ዝርዝራቸውን በመገናኛ ብዙኃን አማካይነት ይፋ እናደርጋለን፡፡
የመጨረሻውን የየዘርፎቹን የበጎ ሰው ተሸላሚ ምርጫ የሚያደርጉት ለእያንዳንዱ የሽልማት ዘርፍ በዳኝነት የተመረጡ ባለሙያዎች ናቸው፡፡ ዳኞቹ በዕውቀታቸውና በሙያቸው አንቱ የተባሉ፣ የረጅም ጊዜ ልምድ ያላቸውና በታማኝነት ምርጫውን ያከናውናሉ ተብለው የታመነባቸው ናቸው፡፡ ለእያንዳንዱ ዘርፍም ሦስት ዳኞች ተመርጠው ምርጫውን ያከናውናሉ፡፡
አምና በሜዲትራኒያን ባሕር ላይ ተከስክሶ በወደቀው የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን ላለቁት ኢትዮጵያውያን በመንበረ ፀባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል የተገነባው ሐውልት የፊታችን እሑድ ጥር 8 ቀን 2003 ዓ.ም. ይመረቃል፡፡
የአዲስ አበባ አስተዳደር 560 ተጨማሪ አውቶቡሶችን ተከራይቶ ወደ ሥምሪት ማስገባቱን ምክትል ከንቲባዋ አዳነች አቤቤ አስታውቀዋል። እርምጃው የኅብረተሰቡን የኮሮናቫይረስ ተጋላጭነት ለመቀነስ የታሰበ መሆኑንም የከተማዪቱ የትራንስፖርት ቢሮ ገልጿል።
‘ቻይና ሸሸ ወይስ አፈገፈገ?’ ብዬ ልፃፍ እስኪ በቅርቡ በሃገራችን የተደረገውን ለውጥ ተከተሎ ብዙ ሀገራት እንደየጥቅማቸው ደግፈዋል፡፡ አንዳንዶች ድግሞ ፍዘት ይዟችዋል፡፡ የ’ልማቱ’ ሁሉ የበላይ መሀንዲስ የነበሩት ቻይኖች ምናልባት በይፋ በሚያራምዱት ‘በሀገራት የውስጥ ፖለቲካ ጣልቃ ያለመግባት’ ፖሊሲ ምክንያት ሊሆን ይችላል ፍዘት ይታይባቸዋል፡፡ ምንም ባለማድረግ ለውጡን የጎሪጥ እንደሚያዩት አስተውለናል፡፡ የኢትዮ-ቻይና ግንኙነት መሰረት የሁለቱን ሀገራት ግንኑነት የሚያሳልጠው ምክንያታዊ ነገር … Continue reading ‘ቻይና ሸሸ ወይስ አፈገፈገ?’፡ በፓርቲና ግለሰብ ደረጃ የወረደው የኢትዮ-ቻይና ግንኙነት →
ኣሜሪካ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ ሱዳንን ግብጺን ንናይ ኢትዮጵያ ግድብ ህዳሴ ብምምላእን ኣገልግሎቱ ንምጅማር ዘክእል አማራጺታት ንዝካየዱ ምትሕብባርን ነባሪ ዝኾነናይ ሓባር ረብሓ ዘምጽኡ ረብሓታት ስምምዓት ንምብጻሕ ንዝካየዱ ጻዕርታት ከምትድግፍ ኣፍሊጣ።
ክፍሊ ፕረስ ቤተ መንግስቲዋይት ሃውስትማሊ ምሸት ዘውጽኦ መግለጺ ኩለን እተን ተዳወብቲ ሃገራት ፈለግ ኒል መሰል ቁጠባዊ ምዕባለን ብልጽግናን ኣለወን። እቲ ምምሕዳር ኩሎም ወገናት እወታዊ ጻዕርታት ብምክያድ ነቶም መሰላት ከማልኡ ብዝኽእሉ መገዲ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ከምዝግብኦም ብተወሳኺ ኣፈሊጡ። እዚ ድማ ናይ ንሓድሕዶም ተጠቃምነት ፈለግ ኒል ብምውሓስ ክኸውን ከምዝግብኦ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ፈረንሳ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ብዘጋጠመ ዋሕዚ ስደተኛታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብስደተኛታት ዝተመስረቱ ግዝያዊ መዓስከራት ብዝሒ ዘለዎም ስደተኛታት ከዕቑቡ ጸኒሖም’ዮም።
“ እቲ ኩነታት ዝተሓላለኸ’ዩ። መንበሪ ፍቓድ እንተዘይተዋሂቡና ናብ ጎደናታት ምውጻእና ዘይተርፍ’ዩ። ስለዝኾነ ድማ ዝልወጥ ነገር ኣሎ ኢለ ኣይኣምንንን” ይብል።
ሰበ ስልጣን ፈረንሳ እቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት’ታ ሃገር ዘለው ነአሽቱ መዕቖቢታት’ውን ከምዝብተኑ ይሕብሩ ኣለው። ኣብ ከባቢ ዋና ከተማ ፈረንሳ ፓሪስ ጥራይ ኣስታት 3 ሽሕ ስደተኛታት ከምዝነብሩ ተፈሊጡ’ሎ።
ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማርኮ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ተሪር መርገጺ ዘለዎም ክኾኑ ከለው ንጉዳይ ምሕታት ዑቕባ ዝምልከት ድማ ፓርላማ’ታ ሃገር ሓድሽ ሕጊ ምሕላፉ ይፍለጥ።
ውሻል ከቦታ ቦታ ይዘውት ሊዞሩ የሚችል ተዳፋት ነው። ዋና ጥቅሙም ሁለት እቃወችን ለመለየት ወይም አንድን እቃ ለመሰንጠቅ፣ ወይም እንደ ታኮ በማገልገል ነገሮች እንዳይንቀሳቀሱ ይረዳል። ለምሳሌ መጥረቢያ የውሻል አይነት ነው፣ ለእንጨት መሰንጠቂያ የሚያገለግሉ ሌሎች እጀታ የሌላቸው ውሻሎች አሉ። ምስማርና ሹካ ማንኪያም እንዲሁ የውሻል ማሽን አይነቶች ናቸው።
መንደፈራ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ብሰንበት ዕለት 29/03/2025 ኣብ ከተማ መንደፈራ ኣባይቶም ክፈርስ ተመዲቡ ንዘሎ ዜጋታት ናይ መጠንቀቕታ ደብዳቤታት ከም ዝዘርገሐ ካብ‘ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ። እዚ ንልዕሊ 70 ዝኾኑ ስድራ ቤታት ዝተዘርገሐ ደብድቤታት፡ ገዛውቶም ብቕጽበት ክለቁ ከም ዝግበኦምን እቲ ናይ ምፍራስ መደብ ኣብ ዝኾነ ግዜ ክፍጸም ምዃኑን ተሪር ምጕቡዕባዕ ዝሓዘለ መልእኽቲ ምንባሩ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብተወሳኺ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዘካይዶ ዘሎ ኣሬማናዊ ተግባራት ብምቕጻል፡ ካብ 420 ዘይውሕድ ኣባይቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ፡ ከምኡ‘ውን ቍጽሩ ዘይተፈልጠ ኣባይቲ ኣብ ዓዲ ኳላን ዓረዛን ሕምብርትን ከፍርስ ይሸባሸብ ምህላዉ ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ።
ምስ‘ዚ ብዝተኣሳሰረ፡ ሓላፊ ጉዳይ መሬት ኣብ ዓዲ ቀይሕ ካብ ኤርትራ ክወጽእ ኣብ ዝፍትነሉ ዝነበረ ግዜ ብጸጥታ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ. ክተሓዝ ከሎ፡ የውሃንስን (ጆንን)፣ መሓመድ ዓብዱ መደበርን ዝተባህሉ ክልተ ካልኦት‘ውን ከም ዝተዳጎኑ ካብ ዓዲ ቀይሕ ዝበጸሓና ዜና ኣፍሊጡ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ዝፈጸሞ ናይ መእሰርቲ ስጉምታት ክወስድ ዝደረኾ፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ እቲ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዝተፈጸመ ገበን እዞም ውልቀሰባት ዝስከምዎ ኢዩ ብምባል፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ስርዓቱ ኣብ ህዝብና ሰፊኑ ዘሎ ዓቢ ጽልእን ቅርሕንትን ንከፋኹስ ኢሉ ዝገብሮ ዘሎ ከንቱ ፈተነ ኢዩ ተባሂሉ ብሰፊሑ ዝዝረበሉ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ኣስመራ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ብሰንኪ ናህሪ ናይ ኣመሪካ ዶላር ብምንጽጻር ምስ ቦታዊ ባጤራ፡ ብሚልዮናይ ዶላር ዝቕጸር ገንዘብ ክሳራ ከም ዘስዓበሉ ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ካብ ማእከላይ ባንክ ናይ ወጻኢ ባጤራ (Hard Currency) መንዚዑ፡ ነቶም ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣብ ጁባን (ደቡብ ሱዳን) ልዋንዳን (ኣንጎላ) ዘዋፍሮም ባእታታት ነቲ ገንዘብ ኣሰኪሙ ከዋፍርሉ ለኣኾም። እቲ ሒዘሞ ዝኸዱ ገንዘብ ናብ ቦታዊ ባጤራ ብምቕያር ከዋፍርዎ ጀመሩ፤ እንተኾነ ግን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዘይገመቶ ምዕባሌ፣ ዶላር ሰማይ ስለ ዝዓረገ፡ ሰፍ ዘይብል ክሳራ ኣስዓበሉ። ካብ’ዚ ዝተበገሰ ኣብ መንጎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.ን እቶም ከዋፍሩ ዝላኣኾም ባእታታትን በቲ ሓደ ወገን፣ ኣብ መንጎ’ቲ ስርዓትን ኣብ መንጎ’ቶም ገንዘብ ህዝቢ ክዕቅቡ ጌዴታ ክህልዎም ዝግባእ ሓለፍቲ ማእከላይ ባንክን በቲ ካልኣይ ወገን ዓቢ ነውጺ ተፈጢሩ ምህላዉ እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣረጋጊጹ።
ብተወሳኺ፡ ጸጥታ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ብዕለት 28/03/2015 ተስፋልደት መሓሪ ዝተባህለ ሸቃጣይ ኣብ ቀይዲ ከም ዘእተወ ተረጋጊጹ። ምኽንያት መእሰሪኡ ከኣ፡ ምስ ገለ ቻይናውያን ብምትሕብባር ኣብ ብልሽውናን ገንዘብ ኣብ ምጥፍፋእን ተጠላቕዩ ዝብል ክሲ በቲ ስርዓት ከም ዝቐረበሉ ተሓቢሩ። ቅድሚ ኣብ ኢድ ጸጥታ ህ.ግ.ደ.ፍ. ምውዳቑ፡ ንገለ መዓልትታት ተሰወሩ ስለ ዝነበረ፡ ጸጥታዊ ማሓውር ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታትን ብሎኮታትን፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ከተማ ምጽዋዕ ጽዑቕ ፍተሻ ከካይድ ከም ዝጸንሐ ብተወሳኺ ተፈሊጡ። ምስ’ዚ ብምትእስሳር መቕረብ ናይ ተስፋልደት ዝኾነ ሓሙሽተ ሰባት’ውን ኣብ ቀይዲ ኣቲዮም ምህላዎም’ውን ተፈሊጡ።
3 የተየያየ ቀለም ያላቸውን ኳሶች አጠቃላይ መሰደሪያ (መደርደሪያ) ዘዴዎች -- በሥነ ጥምረት ሲሰሉ 3!= 3*2*1 = 6 ናቸው። ማለት ኳሶቹን ለመሰደር 6 አይነት መንገዶች አሉ ለማለት ነው
ሥነ ጥምረት የሒሳብ ቅርንጫፍ ሲሆን የሚያጠናውም ሊቆጠሩ የሚችሉ ጠጣር የሂሳብ ነገሮችን (መዋቅሮችን) ነው። ሥነ ጥምረት በውሱን ወይም አእላፍ ተቆጣሪ ስብስቦች ላይ ተግባራዊ ሲሆን ይታያል።
ሥነ ጥምረት የጠጣር ሒሳብ አካል ሲሆን ትኩረቱ የሚያይለው ከአንድ ስብስብ ሊወጡ የሚችሉ ምርጫዎችን በመቁጠር፣ ነገሮች ሊይዙት የሚችሉትን ቅጥ አይነት በሒሳብ በመድረስ፣ እኒህ ቅጦች እንዴት ሊደረስባቸው ይቻላል የሚለውን ጥያቄ በመመለስ ነው። በሥነ ጥምረት ስር ከሚገኙ የሒሳብ ዘርፎች፣ ግራፍ ኅልዮት እና ሥነ መካለል ዋና ዋናዎቹ ናቸው።
ኪርጊዝኛ (кыргызча /ቂውርሕዊውስቻ/) በኪርጊዝስታንና በጎረቤት አገሮች በተለይም በቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ በ4.3 ሚሊዮን ያሕል ተናጋሪዎች የሚነገር የቱርኪክ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባል ነው። በኪርጊዝስታን እስከ 1920 ዓም ድረስ በአረብኛ ጽሕፈት (በፋርስኛ አልፋቤት) ይጻፍ ነበር፤ ከ1920 እስከ 1932 ዓም ድረስ በላቲን ጽሕፈት (የአንድ አይነት ቱርኪክ አልፋቤት) ተጻፈ፣ ከ1932 ዓም እስካሁን በቂርሎስ ጽሕፈት (የኪርጊዝኛ አልፋቤት) ተጽፏል። በቻይና ውስጥ ግን ምንጊዜም እስካሁን በፋርስኛ (በአረባዊ) አልፋቤት ተጽፏል።
በአገር አቀፍ ደረጃ፡ ለጥገኞች፣ ለጥገኝነት ጠያቂዎችና በሰብአዊ ርህራሄ ምክንያት ላገኙ የሚሰጠው ይህ አገልግሎት፡ በፕሮጀክቱ ውስጥ የተካተቱ አካላት ኦኑ (ONU) ዩኤንኤችሲአር (UNHCR) እና አርቺ ኑሜሮ ቨርደ ጥገኝነት ለሚጠይቁና ለጥገኞች የተዘጋጀ።
«የስደተኞች የመረጃ አገልግሎት» ማለት የጥገኝነት አሰጣጡን ተዋንያኖች በሙሉ ለማስተናገድ ትልቅ እቅድ አለው፡ ቀጥሎም ወድያው እነሱን ለሚያስተናግዱና እነሱን ለማስተናገድ ሃላፊነት ላላቸው ድርጅቶች ለትምህርት ቤቶችና ለጤና ጣብያዎች የተዘጋጀ ነው።
የሚሰጡት አገልግሎቶችና ስራዎች ማሳወቅ (ሁሉም በማፑ ያልተመዘገቡ የሕዝብ ወይም የግል አገልግሎት ሰጪዎች፡ አገልግሎታቸውን ለማሳወቅ የመመዝገብያ ቅጹን በመሙላት መላክ ይችላሉ)።
የመኝታ ቦታ፣ ለእናቶችና ለህጻናት የቤተሰብ መኖርያ ቤቶች፣ በማዛጋጃ ቤቶች ወይም በበጎ አድራጊ ተቋማት በማሕበራዊ የአስቸኳይ ግዜ እርዳታ፣ ለአዋቂዎች ወይም ለአረጋውያን ወይም ለታመሙ ሆስፒታሎች። እነዚህ አገልግሎቶች በተለይ ለተገን ጠያቂዎች ወይም ለስደተኞች ከሚሰጠው የማቆያ ስርዓት ተጠቃሚ ውጭ ለሆኑ ነው።
የጤና እንክብካቤ ለሚፈልጉ የጤና አገልግሎት ስርዓትን ለማመቻቸት ነጻ የሕክምና ወይም ልዩ የሕክምና አገልግሎቶችን የሚሰጡ የሆስፒታሉ ፋሲሊቲዎች በቀላሉ ለማግኘት የሚረዱ፡ በፈቃደኝነት የተመሰረቱ ማሕበራትና ድርጅቶች ናቸው።
የጣልያን ቋንቋ ዕውቀት በጣልያን ለሚገኙ ስደተኞች ሕብረተሰቡን ለመቀላቀል ወሳን መሳርያ ነው። ትምህርት ቤቶችና ማህበራት፡ ነጻና ጥራት ያለው የጣልያን ቋንቋ ኮርስ ላይ ለመሳተፍ የተለያዩ አማራጮች ያቀርባሉ። ኮርሱ ለአዋቂዎችና ለህጻናት ሲሆን፡ አሰጣጡ በየደረጃቸው ይለያያል።
የስራተኛ ማሕበራት፣ ማሕበራት፣ የቅጥር ማእከላትና (CPI) የስራ አመልካቾች ማእከል (COL)፡ ስራ ለማስገባት ነጻ መረጃና መመርያ ይሰጣሉ። እያንዳንዶቹ ወደ ስራ ዓለም ለመግባት አስፈላጊ የሆኑትን ተከታታይ ክህለቶች ለማጠናከር የሚያስችሉ የስራ ምደባዎች ወይም የስራ ማበረታቻዎች በማንቃት፡ ማበረታታት ይቻላል።
የሳይኮሎጂ እርዳታ ከተለያዩ ሆስፒታሎች፣ ክሊኒኮች፣ እርዳት ከሚሰጡ ወይም ከየሚያዳምጡ ማእከላት፡ የተለያዩ አገልግሎቶች በመስጠት፡ የስነልቦና ወይም የስነአእምሮ ድጋፍና የሃኪም ሰርቲፊኬት ይሰጣሉ።
በጾታ ላይ የተመሰረቱ ጥቃት ለሚደርሳቸው ሴቶችና ከዕድሜ በታች ለሆኑ ልጆቻቸው ለመቀበልና ድጋፍ ለማድረግ የተሰማሩ ፕሮጀክቶችናቸው ። ሴቶችንና ልጆችን የሚቀበለው ቡድን፡ በብዱኑ ውስጥ ያሉትን ልዩ ልዩ ሙያተኞች ብቃት ይጠይቃል፡ ይህም የባህል ልዩነትንና የእያንዳንዱ ሴት ታሪክ በማክበር ድጋፍ ለመስጠት ያስችላል።
የኣካል ጉዳተኝነት፡ ማለት በኣካላቸው ወይም በኣእምሮኣቸው ችግሮች ምክንያት፡ ከማሕበረሰቡ ጋር በእኩልነት እንዳይሳተፉ ወይም ሙሉ ውጤታማ መሆን እንዳይችሉ የሚወስናቸው ነው።
ግዴታዊ አስተጠጠብ፤ ሙሉ ገላን ውሃ በማዳረስ ማጠብ፣ከዚህም ጋር መጉመጥመጥ፣በአፍንጫ ውሃ ማስገባትና ማስወጣት ያካትታል። በየትኛውም ሁኔታ ይሁን መላ አካሉን በውሃ ካዳረሰ ትልቁ ሐደስ (ጀናባ) ይነሳለታል።
መልክተኛው (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ) ከጀናባ ትጥበት ሲታጠቡ፤ መጀመሪያ መዳፋቸውን ያጥባሉ፣ከዚያም ሀፍረታቸውን ፣ቀጥሎም በጀናባው የተነካካውን የሰውነት ክፍል ያጥባሉ። ከዚያም የውዱእ አደራረግ ላይ በጠቀስነው መሰረት ሙሉ ውዱእን ያደርጋሉ። ከዚያም ራሳቸውን ውሃ እንዲደርስ አድርገው ሦስቴ ያጥባሉ፣ቀጥሎም የተቀረውን ገላቸውን ያጥባሉ። የተሟላው አስተጣጠብ ይህን ይመስላል።
ትጥበትን ግዴታ ከሚያደርጉ ነገሮች መካከል፦ በእውን ይሁን በእንቅልፍ ልብ የፍትወት ውሃን ማፍሰስ፣ ነገር ግን በእንቅልፍ ልብ ሲሆን የዘር ፈሳሽ ሲፈሰው ስሜት ባይኖረውም መታጠብ ግዴታ ነው። ምክንያቱም እንቅልፍ ላይ ያለ ሰው ሳይታወቀው የዘር ፈሳሽ ሊፈሰው ይችላልና። በየትኛውም ሁኔታ ላይ ሆኖ በስሜት ፈሳሽ ከወጣው ትጥበት ግዴታ ነው።
ሁለተኛው ትጥበትን ግዴታ የሚያደርገው ነገር ደግሞ፦ ግብረ ስጋ ግንኙነት ነው፤ ባል ህጋዊ ሚስቱን ከተገናኘ ሁለትም ላይ ትጥበት ግዴታ ነው። ግንኙነት የሚከሰተው የወንዱ ብልት ጫፍ ከሴቷ ብልት ከተነካካ ሁለቱም ትጥበት ግዴታ ይሆንባቸዋል። ምክንያቱም የአላህ መልዕክተኛ (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋልና፦ “በውሃ ትጥበት ግዴታ የሚሆነው ውሃ(የዘር ፈሳሽ ሲገኝ) ነው።” ሌላኛው ሐዲስ ላይ ደግሞ ፦ “ባል ሚስቱ አራት ቅርንጫፍ(የሰውነት ክፍል፤ ሁለት እግሮችን ሁለ እጆች መካከል) ላይ ሆኖ ከዚያም ከታገላት (በሁለቱም) ላይ ትጥበይ ግዴታ ይሆናል፤ ባያፈስም።” ብለዋል።
ይህ ቁም ነገር ማለትም የዘር ፈሳሽ ባያፈሱም መታጠብ እንደሚገባ ከብዙ ሰዎች ሸሪዓዊ ብይኑ የተሰወረ ነው። አንዳንድ ሰዎች ምናልባትም ሚስቱን ለወር ወይም ለሳምንት ያህል ይገናኝና የዘር ፈሳሽ ስላልፈሰሰው ባለማወቅ ትጥበት የማይፈፅም አለ። ይህ ጉዳይ እጅግ አደገኛ ጉዳይ ነው። ስለዚህም በሰዎች ላይ አላህ በመልክተኛው ላይ ያወረደውን ሸሪዓ ጠንቅቆ ማወቅ ግዴታ አለባቸው። ስለሆነም ከላይ ያሳለፍነው የሐዲስ መረጃ መሰረት አንድ ሙስሊም ሚስቱን ከተገናኝ ባያፈስም እንኳ በርሱም ሆነ በሚስቱ ላይ ትጥበት ግዴታ ይሆናል።
ትጥበትን ግዴታ ከሚያደርጉ ነገሮች መካከል፦ የወር አበባ ደምና የወሊድ ደም መፍሰስ ናቸው። አንዲት ሴት የወር አበባ ደም ከፈሰሳት በኋላ ከደሙ ከፀዳች ትጥበት በሷ ላይ ግዴታ ይሆናል። ለሚከተለው የአላህ ቃል ሲባል ፦
በተጨማሪም የአላህ መልክተኛ (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ) የበሽታ ደም ያለባት ሴት የወር አበባ ጊዜዋን ቆጥራ ከጨረሰች በኋላ እንድትታጠብ አዘዋታል። የወሊድ ደም ላይ ያለች ሴትም እንዲሁ ደሙ ሲቆምላት መታጠብ ይኖርባታል።
አንዲት ሴት ከወሊድ ደም እና ከሀይድ ደም ስትጠራ የምትታጠበው አስተጣጠብ እንደ ጀናባ ትጥበት ነው። ሆኖም አንዳንድ ዑለማዎች አንዲት ሴት ከሀይድ ስትጠራ ይበልጥ ንፅህና እና ፅዳት ይገኝላት ዘንድ በሲድር(ቁርቁራ) ቅጠል መታጠብ ይወደዳል ይላሉ።
አንዳንድ ዑለማዎች ትጥበትን ግዴታ ከሚያደርጉ ነገሮች መካከል ብለው ከጠቀሷቸው ውስጥ ሟችን ማጠብ ይገኝበታል። ማስረጃቸውም፦ መልክተኛው (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ) ልጃቸው በሞተች ጊዜ ሲያጥቧት ለነበሩ ሴቶቹ፦ “ሦስቴ እጠቧት፣ወይም አምስት፣ወይም ሰባት ወይም አስፈላጊ ሆኖ ከታያችሁ ከዚያም በላይ እጠቧት።” እንዲሁም ዐረፋ ላይ ሳለ ከፈረሱ ላይ ወድቆ የሞተውን ሃጅ ላይ የነበረውን ሰው አስመልክቶ ለአጣቢዎቹ የአላህ መልዕክተኛ (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ) እንዲህ ብለዋቸዋል፦ “በውሃና በቁርቁራ እጠቡት፤በሁለት ዝርግ ጨርቆች ከፍኑት(ገንዙት)።” ስለዚህም ዑለማዎች ሟች መሞቱ ትጥበት ግዴታ የሚያደርግ ክስተት ነው ይላሉ። ሆኖም ትጥበቱ ግዴታ የሚሆነው በህይወት ያሉ ሰዎች ላይ ነው ሟች በመሞቱ ግዴታው ከርሱ ላይ ተነስቶለታል። ትጥበቱ ግዴታ የሚሆነው በህይወት ያሉ ሰዎች ላይ ነው ሲባል በህይወት ላይ ያሉ ሰዎች ሟችን ማጠብ ትዕዛዙ እነሱን ነው የሚመለከተው፤ ስለዚህም በህይወት ያሉ ሰዎች ሟችን ማጠብ በነሱ ላይ ግዴታ ስለሆነ ግዴታቸውን ሊወጡ ይገባል። መልዕክተኛው (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ) ይህን እንዲያደርጉ አዘዋቸዋልና።
ዝቕባበ እቲ ባጤራ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ኮይኑ፣ ናይ ምዕዳግ ዓቕሙ ምስ ጸንቐቐ ከኣ፣ ህዝቢ፣ ባጤራ ሃገሩ ሓዲጉ ዶላር ኣመሪካን ራንድ ባጤራ ደቡብ ኣፍሪቃን ክጥቐም ስለዝመረጸ፣ ባጤራ ዚምባብዌ ኣብ 2009 ካብ ብወግዒ ካብ ስራሕ ደው ኢሉ።
ዚምባብዌ፣ ቁጠባዊ ፖሊሲታታት ብምስትኽኻልን ካብ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎታት ብምውጻእ ናይ ባዕላ ባጤራ ንምትእትታው ኣብ ክንዲ ትሰርሕ፣ ናይ ቻይና ባጤራ ክትጥቐም ምምራጻ፣ ንመጻኢ’ውን ዝበኣሰ ሳዕቤን ከምጽኣላ ከምዝኽእል ተንተንቲ ቁጠባ የጠንቕቑ።
ወዲ 91 ዓመት ፕረዚደንት ሮበትር ሙጋበ፣ ባይታ ዘቢጡ ንዘሎ ቁጠባ እታ ሃገር ንምብርባር ካብ ዝገብሮ ጻዕሪ ንላዕሊ፣ ናይ 35 ዓመታት ስልጣኑ ንምዕቃብ ዘህልኾ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ጻዕርታት ከምዝዛይድ ይንገር።
ኩነታት ሚዲያን ጋዜጠኝነትን ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ብዝምልከት ሓላፊ ሬድዮ ድምፂ ወያነ ትግራይ ኣቶ ኣበበ ኣስገዶም፣ ኣብ ክልል ትግራይ ቤት ጽሕፈት ርክብ መንግስትን ሓላፊ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምምሃርን ምብቃዕን ሚዲያን ርክብ ህዝብን ኣቶ ግዛቸው ግርማይ፣ወናኒን ማኔጂንግ ኤድተርን ናይ ውልቂ መፅሄት ውራይና ጋዜጠኛ ጌታቸው ኣረጋዊን ኣብ ጋዜጣ ሪፖርተር ኣሰናዳኢ ፖለቲካዊ ዓምዲ ጋዜጠኛ የማነ ናግሽን ክትዕ ኣካይዶም ኔሮም።
ኣጋጣሚታት ወይ ፍፃመታት ክህልው ከለው ቤት ጽሕፈት ርክብ መንግስትን ህዝብን ክልል ትግራይ ንኩሎም ሚዲያታት ኣይዕድምን ንዝብል ርእይቶ፣ ኣቶ ግዛቸው ሌላን ጉሌላን ኣይነውፅእን፤ንኹሉ ንዕድም ኢና ክብል ንዝሃቦ መልሲ ኣቶ ጌታቸው እዚ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ኢሉ ሞጊቱዎ ነይሩ።
ትማሊ ሰንበት ዕጡቓት ኣብ ሰሜን ኬንያ ኣብ እትርከብ ከተማ ጋሪሳ ንዝርከቡ ክልተ ኣብያተ ክርስቲያናት ብምጥቓዖም እንተወሓደ 17 ሰባት ምማቶምን ልዕሊ 40 ሰባት ድማ ምቑሳሎምን ተፈሊጡ።ቀዳማይ ምንስቴር ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ነቲ መጥቓዕቲ ኮኒኖምዎ ኣለው።
ኣርባዕተ ዑጡቓት ትማሊ ሰንበት ንጉሆ ኣብታ ከተማ ንዝርከብ ኣፍሪካን ኢንላንድ ቸርች ንዝተብሃለ ቤት ክርስቲያን ኣጥቒዖም።እቶም ፈፀምቲ ገፆም ተሽፊኖም ከምዝነበሩ ናይቲ ከባቢ ኣዛዚ ፖሊስ ፊሊፕ ዶሎ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሮም።ክልተ ናይ ኢድ ቦምብታት እውን ኣብ ጥቕኡ ናብ ዝርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ከምዝደርበዩ ተገሊፁ’ሎ።ካብቶም ዝተቐተሉ ክልተ ፖሊሳት እዮም።
ወይኑ የመጣው በቅዱስ ጆሴፍ ውስጥ እጅግ አስደናቂ እና ብቸኛ ከሆነው አድናቆት ነው ፡፡ ጥልቅ ጥቁር ቀለም። ጥቅጥቅ ባለ አፍንጫ ፣ በመጀመሪያ የአሸባሪነት ግንዛቤዎች የበላይነቱን ይቆጣጠራሉ ፣ ከዚያ በኋላ ቁጥራቸው እየጨመረ የሚሄድ ጥቁር የቤሪ ፍሬዎች ፣ የበሰለ ጥቁር ቼሪ እና ጥሩ የኦክ ዛፍ ፡፡ በአንደኛው ጣዕምና ውስጥ ጣውላዎች እና የፈቃድ ፍንጭ ፍንጭ ፣ ከእሱ ቀጥሎ ፍጹም የተስተካከለ መዋቅር አለው ፡፡ ጥሩ እና ጥቅጥቅ ያሉ ይመስላል ፣ ከዚያ እንደገና በጥብቅ እንዲጣበቅ እንደገና ይፈቅድለታል። በጣም ጥልቅ እና ረጅም። በመጨረሻው ላይ በጣም ጥሩ የእፅዋት መዓዛዎች አሉ ፡፡ በብርሃን መብራቶች ከሚታወቁት በዚህ ውሸት ውስጥ እጅግ በጣም ከፍተኛ እምቅ መሆን አለበት ፡፡
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ/ኮሚሽን) በጋምቤላ ክልል ያለው የእስረኞች አያያዝና የፖለቲካ ፓርቲዎች በነጻነት የመንቀሳቀስ መብት በተመለከተ በቂ ማሻሻያዎች አለመደረጋቸው እንደሚያሳስበው ገለጸ።
ኮሚሽኑ ከታኅሣሥ 12 እስከ ታኅሣሥ 15 ቀን 2013 ዓ.ም. ድረስ በጋምቤላ ከተማ እና በአኝዋህ ዞን በመገኘት፣ በአካባቢው ስላለው የሰብአዊ መብቶች ጥበቃ ክትትል አድርጎ ከሚመለከታቸው የክልሉ ኃላፊዎች ጋር ተወያይቷል።
ኮሚሽኑ በጎበኛቸው የክልሉ ማረሚያ ቤቶች በእስር ላይ የሚገኙ ሰዎች አያያዝና ሰብአዊ መብቶች ጥበቃ ሁኔታ በአፋጣኝ ሊሻሻል የሚገባው ነው። በተለይም በኦነግ ሸኔ አባልነት ተጠርጥረው በጋምቤላ ከተማ ማረሚያ ቤት ከታኅሣሥ ወር መግቢያ ጀምሮ በእስር ላይ የሚገኙ ሁለት የ 11 እና የ 12 ዓመት ሕፃናት ወንዶች፣ እንዲሁም አንድ የ14 ዓመት ሕፃን ሴት በአፋጣኝ ከእስር እንዲለቀቁ አሳስቦ፣ በተጠርጣሪዎች ሕፃናት ወንዶች ላይ ከፍተኛ ድብደባ ያደረሱ የፀጥታ አባላት ላይ አፋጣኝ ምርመራ በማካሄድ ተገቢው እርምጃ እንዲወሰድ ጠይቋል። ይህ ሪፖርት እስከወጣበት ጊዜ ድረስ ሕጻናቱ በእስር ላይ ናቸው።
በተጨማሪም “ሕወሓትን በገንዘብ እና በተለያየ መንገድ ይረዳሉ፣ በክልሉ ውስጥ በሕዝብ መካከል ግጭት የመቀስቀስ ዓላማ ይዘው ተንቀሳቅሰዋል” በሚል ምክንያት፣ ከጥቅምት 25 ቀን 2013 ዓ.ም. ጀምሮ በአቦቦ ከተማ፣ በአኝዋህ ዞን ማረሚያ ቤት 20 ሰዎች፤ እንዲሁም በጋምቤላ ከተማ ማረሚያ ቤት 70 ሰዎች፣ በአጠቃላይ በአብዛኛው የትግራይ ተወላጅ የሆኑ 90 ሰዎች፣ በክልሉ ፖሊስ ቁጥጥር ስር ይገኛሉ።
በኢሰመኮ ጉብኝት ወቅት፣ በእነዚህ 90 ተጠርጣሪዎች ላይ በፌዴራል ፖሊስም ሆነ በክልሉ ፖሊስ በኩል የተጀመረ የወንጀል ምርመራ ሂደት አለመኖሩ በመገለጹ፣ ኮሚሽኑ ይህንኑ አሳሳቢ ጉዳይ ለሚመለከታቸው የክልሉ ኃላፊዎች አሳውቆ በተጠርጣሪዎቹ ላይ በአፋጣኝ ምርመራ እንዲጀመርና የዋስትና መብታቸው ተጠብቆ ከእስር እንዲለቀቁ አሳስቦ የነበረ ቢሆንም፣ ይህ ሪፖርት እስከወጣበት ጊዜ ድረስ በእስር ላይ የሚገኙ መሆናቸው ታውቋል።
ኢሰመኮ ያነጋገራቸው ፖለቲካ ፓርቲዎች ‘የምርጫ ሥነ ምግባር መግባቢያ ሰነድ’ የፈረሙ መሆናቸውን ገልጸው፣ ቢሮና የመሳሰሉ አገልግሎቶችን ለማግኘት፣ በክልሉ ልዩ ልዩ አካባቢዎች ተንቀሳቅሶ ለመስራትና፣ የፓርቲያቸውን ዝግጅቶችን ለማድረግ እንግልት እንደሚገጥማቸውና በአንዳንድ አባላቶቻቸው ላይ ዛቻና ማስፈራሪያ መድረሱን ገልጸዋል።
በተጨማሪም አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በተለያየ ወቅት 35 አባላቱ በተለያዩ የክልሉ ከተሞች ለእስር መዳረጋቸውን ገልጿል። እንዲሁም የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲ አባል ቤተሰብ በመሆናቸው ከመንግስት ስራ የታገዱ እና ያለፈቃዳቸው ‘ለብልጽግና ፓርቲ መዋጮ’ በሚል ከደሞዛቸው ላይ የመዋጮ ክፍያ የተቆረጠባቸው ሰዎች መኖራቸውን አስረድተዋል። የፖለቲካ ፓርቲዎቹ በክልሉ የሚገኙ የምርጫ ወረዳ ተወካዮች ብዛት አወሳሰን ዙሪያ ያላቸውን ቅሬታ ለክልሉ ባለሥልጣናት ቢያሳውቁም፣ ምላሽ አለማግኘታቸውንም ለኮሚሽኑ አሳውቀዋል።
ኢሰመኮ በእነዚህና ሌሎችም የሰብአዊ መብቶች ጉዳዮች ላይ ከክልሉ ከፍተኛ ኃላፊዎች ጋር በተወያየበት ወቅት፣ የክልሉ ኃላፊዎች ለሰብአዊ መብቶች መሻሻል በጎ ምላሽ ሰጥተው፣ በተለይም የገዢው ፓርቲ አባል ካልሆኑ የመንግስት ሰራተኞች ላይ ሲሰበሰብ የነበረው የፓርቲ አባልነት ክፍያ በተመለከተ አስፈላጊው የእርምት እርምጃ እንደተወሰደ ገልጸዋል።
በክልሉ ስላለው አጠቃላይ የሰብአዊ መብቶች ጥበቃ ሁኔታና ኮሚሽኑ ያቀረባቸውን ምክረ ሃሳቦች አተገባበር በተመለከተ፣ የኢሰመኮ ዋና ኮሚሽነር ዶ/ር ዳንኤል በቀለ እንደገለጹት “የጋምቤላ ክልል መንግስት ትኩረትን የሚሹ በርካታ ጉዳዮች መኖራቸው የሚታወቅ ቢሆንም፣ የሕፃናት እስረኞችና የተጠርጣሪ ታሳሪዎችን የዋስትና መብት ማረጋገጥ እጅግ አፋጣኝ ትኩረት ይሻል” ብለዋል።
ስለሆነም በሁሉም የክልሉ ማረሚያ ቤቶች በእስር ላይ የሚገኙ ሕፃናት በአፋጣኝ ከእስር እንዲለቀቁና ጉዳያቸውን ከእስር ውጭ ሆነው እንዲከታተሉ እንዲደረግ፣ በእስር ላይ የሚገኙ ተጠርጣሪዎች ምርመራ እንዲጀመርና የተጠርጣሪዎቹ የዋስትና መብት በአፋጣኝ እንዲከበር፣ እንዲሁም ኮሚሽኑ በክልሉ የሚገኙ እስረኞችን አያያዝ በተመለከተ ያቀረባቸው ምክረ ሃሳቦች እንዲተገበሩ ዋና ኮሚሽነሩ አሳስበዋል።
ዶ/ር ዳንኤል በቀለ አክለውም “ሀገራዊ ምርጫው እየተቃረበ በመሆኑ፣ ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከታቸው የክልሉ እና የፌዴራል መንግስት አካላት የፖለቲካ ፓርቲዎች በሙሉ ነጻነት የመንቀሳቀስ መብታቸውን እንዲያረጋግጡ ያስፈልጋል” ብለዋል።
በመጥሪያው ቀን ለማገልገል የማይቻል ከሆነ ወዲያውኑ የ eJuror ስርዓትን ይጠቀሙ ወይም የፍትህ ቢሮን በ 202-879-4604 ያነጋግሩ (የዘገየውን የመረጃ አማራጭ ይምረጡ) ፡፡ አንድ አገልግሎት መለወጥ ወይም ለሌላ ጊዜ ማስተላለፍ ይፈቀዳል።
ከመጀመሪያው የመጥሪያ ቀን ከ 90 ቀናት መብለጥ የለበትም እባክዎን ለዳኞች ጽ / ቤት እርስ በእርሱ የሚስማማ የአገልግሎት ቀን ያቅርቡ ፡፡ አዲሱ የተመረጠው የሳምንቱ ቀን ከመጀመሪያው መጥሪያ ተመሳሳይ ቀን መሆን አለበት ፡፡ ለምሳሌ ፣ የመጀመሪያው የመጥሪያ ቀን ማክሰኞ ላይ ከሆነ ፣ ለሌላ ጊዜ የሚሰጥበት ቀን ማክሰኞም መሆን አለበት።
ፍርድ ቤቱ በፌደራል በዓላት ወይም በአርብ ቀናት ላይ ለአገልግሎቶች አዲስ ሹማሮችን አይመዘግብም. በተለምዶ, ገና ከኒውስ ቂል ቀን በፊት በሳምንቱ ውስጥ አዲስ የፍርድ ሂደት አይኖርም, ስለዚህ ለማገልገል ዝግጁ መሆን ያለብዎበትን ቀን (ዎች) በሚመርጡበት ጊዜ በዚሁ መሰረት እቅድ ያውጡ.
ምንም እንኳን ፍርድ ቤቱ ለሌላ ጊዜ ማስተላለፉን ማረጋገጫ በራስ-ሰር በፖስታ ቢልክም ፣ የመልእክት አቅርቦቱ በበዓላት እና / ወይም በአስቸጋሪ የአየር ሁኔታ ሁኔታዎች ላይ ተጽዕኖ ሊኖረው ይችላል ፡፡ የቀን መቁጠሪያ ወይም የጊዜ ሰሌዳ ላይ አዲሱን የአገልግሎት ቀን ጎላ ብለው ምልክት እንዲያደርጉ ይመከራል። የማረጋገጫ ማስታወቂያው በፖስታ ቢደርሰውም ባይዘገይም በተዘገየበት ቀን ሪፖርት ማድረግ የነዋሪው ሀላፊነት ነው ፡፡
አዲሷ የኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት በኃላፊነት ቆይታቸው ዋነኛው ትኩረታቸው ሰላምን ማስፈን እንደሆነ ገለፁ፡፡ ሀገር ለመገንባትም የሰላም አስፈላጊነትን ከመግለፅ አልፈው በብርቱ ተማፅነዋል፡፡
ሙስናን ለመመርመር በ FBI ቅርጽ ልዩ የምርመራ ቢሮ ተቋቋመ፤ የጸረ ሙስና ኮሚሽን ምን ሊሰራ? – የባለስልጣናት ሃብት ምዝገባ ይፋ ይሆናል ተባለ፤ ከግማሽ ምዕት በሁዋላ ኦሮሚያ በአዲስ አበባ ላይ ያላትን ጥቅም የሚወስነው ህግ የመጀመሪያው ረቂቅ ተዘጋጀ፤ የደሞዝ ጭማሪ በጥር መጨረሻ!! የነዳጀ ዋጋ ጨመረ፤ – ZAGGOLE – ዛጎል
ኢህአዴግ አደገኛ ደረጃ ላይ ደርሷል ያለውን የሙስና ወንጀል ለመመርመር በአሜሪካኑ የኤፍቢአይ ቅርጽ የተደራጃ የምርመራ ቢሮ ማቋቋሙን አስታወቀ። ዜናው ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትር ሃይመለማሪያም የሆነውን የፌደራሉ የስነ ምግባርና የጸረ ሙስና ኮሚሽን ምን ሊስራ ነው የሚል ጥያቄ እንደሚያስነሳ ይጠበቃል።
ዛሬ በጽህፈት ቤታቸው መርጃ የሰጡት አቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ እንዳሉት በየትኛውም ደረጃ ያለ ባለስልጣን በሙስና ወንጀል የሚያስከሠው መረጃ ከተገኘ ህግ ፊት ይቀርባል። አቶ ሃይለማርያም ይህንን ያሉት “ኢሕአዴግ እንደ ገዢ ፓርቲና እንደ መንግሥት ባደረገው ተሃድሶ ሙስና ፈጽመዋል በተባሉ ግለሰቦች ላይ በቂ እርምጃ አልወሰደም የሚል ጥያቄ ቀርቦላቸው በሰጡት ምላሽ ነው።
“መንግሥት ሙስና ፈጽሞ ማስረጃ በሚቀርብበት ማንኛውም ግለሰብ ላይ ሕጋዊና አስተዳደራዊ እርምጃ ይወሰዳል” ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ፤ ሙስና በባህርይው ውስብስብና ፊት ለፊት የሚደረግ ባለመሆኑ መረጃዎችን በቀላሉ ለማግኘት አስቸጋሪ እንደሆነ አልሸሸጉም። ያም ቢሆን በተቻለ ሁሉ መረጃ በቀረበባቸው ላይ ርምጃ መወደሰዱንና ይህ እርምጃ ወደፊትም ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አመልክተዋል።
“ማስረጃ ቀርቦበት በሕግ ተጠያቂ ከመሆን የሚድን አንድም ሰው አይኖርም” ሲሉ ማብራሪያ የሰጡት አቶ ሃይለማርያም ” በባህሪው ውስብስብ ” ያሉትን ችግር ለመመርመር በፌደራል ፖሊስ ስር በኤፍቢአይ ቅርጽ የተደራጀ የምርመራ ቢሮ መደራጀቱን አመልክተዋል። የተጠናከረ መሆኑንን የመሰከሩለትን የጠቅላይ አቃቤ ህግን፣ በጨረፍታ የፌደራሉን የጸረ ሙስና ኮሚሽን ያስታወሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ህዝብ ተሳታፊ እንዲሆን የሚያስችል አሰራር መዘርጋት አስፈላጊ በመሆኑ ቢሮው እንደተቋቋመ አመልክተዋል።ከዚህ አኳያ መንግሥት የዴሞክራሲ ተቋማት ግንባታ ማዕከል በማቋቋም ህዝቡ በየጊዜው መረጃ የሚሰጥበትን ሁኔታ ለማመቻቸት መወሰኑን ይፋ አድርገዋል።
“መንግሥት ባገኘው መረጃ ልክ ሙስና ፈፃሚዎችን ሕግ ፊት እያቀረበ ቢሆንም በቂ ነው ብሎ ግን አያምንም” ሲሉም አፈጻጸማቸው በዙ እንደሚቀረው ገልጸዋል። መንግሥት የችግሩን ውስብስብነት ተገንዘቦ ሙስናና የሥነ-ምግባር ብልሹነትን ለመታገል በጥናት የተደገፈ ሥራ በመስራት ላይ እንደሚገኝ አመልከተዋል።
በሌላም በኩል የመንግሥት ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ኃብትና ንብረት ለህዝብ ይፋ እንደሚሆን ያመለከቱት አቶ ሃይለማርያም፣ ከተመዘገበው ውጭ በግል፣ በዘመድ፣ በወዳጆች ወይም በተለያየ መንገድ የተያዘ ተጨማሪ ኃብት “አለ” የሚል አካል ካለ ይህን እንዲጠቁም የማመቻቸት ሥራ መንግሥት እያከናወነ መሆኑንን ጠቁመዋል። ይሁንና ይህ መቼና እንዴት ተግባራዊ እንደሚሆን አላብራሩም። ሟቹ አቶ መለስም በተመሳሳይ የባለስልጣናት ሃብት ምዝገባ ይፋ ይሆናል በማለት ለዓመታት ሲናገሩ ነበር። በተጨማሪም ህዝቡ በኢንፎርሜሽን ኮምዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ የተደገፈ ጥቆማ እንዲያደርግም ሁኔታዎች እንደሚመቻቹ ተናግረዋል። ” ሙስና የአመለካከት መሸርሸር ውጤት እንደሆነ መረዳት ይገባል” ሲልም ተደምጠዋል።
አቶ ስብሃት ነጋ አሁን ያለው ሙስና ርምጃ ካልተወሰደበት አገር ያፈራርሳለ ሲሉ ከሳምንት በፊት ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ መናገራቸው አይዘነጋም። በሌላም በኩል ህዝብ ስማቸውን የሚያነሳቸው ባለስልጣናት እስካልተነኩ ድረስ የሚባለው ዘመቻ የማስመሰል እንደሆነ የሚገለጹ በርካታ ናቸው። ይህ በአገር ቤት ሚዲያዎችም በስፋት ውይይት የሚነሳ ጉዳይ ነው።
በቅርቡ የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በሙስና ወንጀል የተጠረጠሩ 130 ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር ማዋሉ ይታወቃል። ኮሚሽኑ የሙስና ወንጀሎችን መመርመር ከጀመረ በኋላ ከህዝብ፣ ከመንግሥትና መንግሥታዊ ካልሆኑ ተቋማት 260 የሙስና ወንጀል ጥቆማዎች ደርሰውታል።
በተመሳሳይ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን በሙስና ወንጀል የተጠረጠሩ 125 ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር ማዋሉን መግለጹ የሚታወስ ነው። በቁጥጥር ሥር ከዋሉት መካከል 22ቱ አመራሮች፣ 99ኞቹ ሠራተኞች ሲሆኑ አራቱ ደግሞ ተገልጋይ ግለሰቦች መሆናቸው በወቅቱ ተገልጿል።
በመግለጫቸው አቶ ሃይለማረያም አካባቢያዊ ጉዳዮችን አንስተዋል። ከግብጽ ጋር ንግግር እየተደረገ መሆኑንና ቀጣይ ውይይት ለማድረግ ቀጠሮ መያዙን ጠቁመዋል። “በየመን የተፈጠረውን ቀውስ ተከትሎ በቀይ ባህር ላይ እየተከማቸ ያለ ሀይል አለ፤ ይሄ ሀይል እነ ሳዑዲ አረቢያ፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ እና ኤርትራ ያሉበት ነው፤ በዚህ ሀይል የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ እና ሳኡዲ አረቢያ መኖራቸው ከኢትዮጵያ ጋር ባላቸው ስትራቴጂካዊ አጋርነት ምክንያት ይህ ሀይል ለደህንነታችን አስጊ አይሆንም” ሲሉ መናገራቸውን ፋና ዘግቧል። “የሻዕቢያ መንግስትን በተመለከተ ግን እየተከታተለን የሚወስደውን እርምጃ ምላሽ እየሰጠን እንቀጥላለን” ማለታቸውንም አመልክቷል።
ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ዛሬ ከጋዜጠኞች ለቀረቡላቸው ጥያቄ በሰጡት ማብራሪያ በረቂቁ ላይ የሚመለከታቸው አካላት ተወያይተውበት ይጸድቃል ብለዋል። ጉዳዩ ህገ መንግስታዊ ስለሆነ መውጣቱ አከራካሪ አይሆንም ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፥ ህጉ በበሰለ ሁኔታ ኦሮሚያ ከአዲስ አበባ የምታገኘውን ጥቅም በሚያሳይ መልኩ መውጣት እንዳለበት ተናግረዋል። ረቂቅ ህጉ በቀጣይ ከህዝቡ እና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ውይይት ይደረግበታልም ብለዋል።
ከአመታዊ አጠቃላይ ምርቷ 40 በመቶውን ለኢንቨስትመንት በምታውል ሀገር የውጭ ምንዛሬ እጥረት ቢኖር አይደንቅም ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፥ አሁን ላይ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ እንዳከማቹ የሚነገርላቸው እነ ቻይና እና ደቡብ ኮርያ በኢትዮጵያ የእድገት ደረጃ ላይ በነበሩበት ወቅት የሴቶቻቸውን ጸጉር ለውጭ ምንዛሬ ሲሉ እንደሸጡ አስታውሰዋል። ኢትዮጵያ ላለፉት ሶስት አመታት የውጭ ምንዛሬ ግኝቷ የቀነሰው የምትልካቸው የግብርና ምርቶች መጠንም ጨምሮ ነው።
ምክንያቱም የአለም የግብርና ምርቶች ዋጋ ከኢትዮጵያ ቁጥጥር ውጭ ነው፤ ኢትዮጵያ ግን የሚጠበቅባትን የምርት ጭማሬ አድርጋለች፤ ስለዚህም ነገሩን በትክክለኛው መነጽር ማየት ይገባል ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም። የአምራች ኢንዱስትሪው አሁንም የውጭ ምንዛሬ ግኝትን ለማሳደግ ተስፋ የተጣለበት መሆኑንና እንደ ሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ያሉትን ማስፋፋት ልዩ ትኩረት ተሰጥቶታል ብለዋል ።
በሌላ በኩል የውጭ ምንዛሬ ግኝትን ከፍ ለማድረግ የባህረ ሰላጤው ሀገራትን የመሳሰሉ የኢትዮጵያ ወዳጆች ገንዘባቸውን በኢትዮጵያ እንዲያስቀምጡ በማድረግ ረገድ ባለፈው አመት ስኬታማ ስራ ተሰርቷልም ነው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ። ሀገሪቱ የውጭ ምንዛሬ ግኝቷ እንዲያድግ ተመኗን ትቀንስ የሚሉ ምሁራን ሙሉ ለሙሉ ተሳስተዋል ማለት አይቻልም፤ ምክንያቱም ይህን ማድረግ በጥቂቱም ቢሆን የውጭ ምንዛሬ ግኝትን ስለሚያሳድግ ነው ብለዋል ።
ሆኖም የውጭ ምንዛሬ ተመን እንዲቀንስ ቢደረግ ግን ከውጭ የሚገቡ እቃዎች የሀገር ውስጥ ዋጋቸው ከፍ ስለሚል የሀገር ውስጥ ባለሀብቱን ይጎዳዋል፤ ስለዚህ ምርጫው ተመኑን አለመቀነስ ይሆናል የሚል ሀሳባቸውን ሰንዝረዋል። በሁለቱ ጽንሰ ሀሳቦች መካከል አማካኝ የሆኑ ጉዳዮች ከተገኙ ግን መንግስት ሊያየው እንደሚችል ነው የተናገሩት።
መንግስት አሁን ላይ የተከለሰውን የወጣቶች ፓኬጅ ለክልሎች እንዲተገብሩ ልኮላቸዋል። ፓኬጁ ወጣቱ መንግስት በመደበው ገንዘብ ተገቢውን ስራ እንዲያከናውን ያደርጋል፤ ወጣቱም በጉዳዩ ላይ አምኖበት እንዲሰራ ይጠበቃል ብለዋል አቶ ኃይለማርያም።
ከዚህ ቀደም መንግስት ለስራ ፈጠራ ብሎ ብዙ ገንዘብ ቢመድብም የማሳመን ስራ ባለመከናወኑ የተሳካላቸው ቢኖሩም ያልተከካላቸውም ጥቂት አይደሉም ነው ያሉት። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወጣቶች ለሚገቡበት ስራ ድጋፍ እንዲሁም የፕሮጀክት ቀረጻ ያስፈልጋቸዋል፤ የገንዘብ ብክነት እንዳይኖርም አሰራር ተዘርግቷል ብለዋል።
ከሰፋፊ እርሻ ባለሀብቶች ጋር በተያያዘ መንግስት ያጋጠመው የፖሊሲ ሳይሆን የአፈጻጸም ችግር መሆኑን ጠቁመዋል። በዚህ ዘርፍ ላይ 46 ባለሀብቶች ብቻ በጥሩ አፈጻጸም የቀጠሉ መሆናቸውን አንስተው፥ 220 ባለሀብቶች ግን መንግስት ዘርፉ ላይ ስኬታማ እንዲሆኑ ያቀረበላቸውን ድጋፍ ለግል ጥቅማቸው እንዳዋሉት ተናግረዋል።
አሁን ላይ መንግስት ቀድሞ የነበረው የግብርና ኢንቨስትመንትና የመሬት አስተዳደር ኤጀንሲን በመተካት በዘርፉ ላይ ሰፊ ቁጥጥርን የሚያደርግ የግብርና ኢንቨስትመንት ባለስልጣንን አቋቁሟል። ባለስልጣኑ የሙያ ድጋፍ የሚያደርግ ሲሆን፥ የባንክ ብድራቸውን በአግባቡ እየተጠቀሙበት መሆኑን ይከታተላል ብለዋል።
ባለሃብቶች ከቀረጥ ነፃ ያስገቧቸውን ሀብቶች በአግባቡ እየተጠቀሙባቸው መሆኑንም ይቆጣጠራል ነው ያሉት። በሌላ በኩል ለመንግስት ሰራተኞች በዚህ አመት አጋማሽ ይደረጋል የተባለው የደሞዝ እና የጥቅማጥቅም ጉዳይም በጥር ወር መጨረሻ ምላሽ እንደመኪያገኝ ይጠበቃል ብለዋል ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም።
በሌላ ዜና የነዳጅ ምርቶች የችርቻሮ ዋጋ መጨመሩ ተገልጿል። በዚሁ መሰረት ቤንዚን በሊትር 16 ብር ከ61 ሳንቲም የነበረው በተከለሰው ዋጋ 17 ብር ከ92 ሳንቲም፣ ነጭ ናፍጣ 14 ብር ከ16 ሳንቲም የነበረው 15 ብር ከ18 ሳንቲም፣ ኬሮሲን በሊትር 13 ብር ከ65 ሳንቲም፣ ቀላል ጥቁር ናፍጣ 13 ብር ከ57 ሳንቲም፣ ከባድ ጥቁር ናፍጣ 12 ብር ከ93 ሳንቲም ሲሆን የአውሮፕላን ነዳጅ ደግሞ በሊትር 15 ብር ከ49 ሳንቲም መደረጉን ንግድ ሚኒስቴር አመልክቷል። የዋጋ ማስተካከያው ከጥር 2 እስከ ጥር 30 2009 ዓ.ም ድረስ ተግባራዊ የሚሆን ነው።
በዚህ ሳምንት የአቶ ሥብሐት ነጋን ንግግርና ተያያዥ ክስተቶች እንዲሁም ሎሎች ሰሞኑን ትኩረት የተሰጣቸውን ጉዳዮች ስታዘብ ነበር፡፡ እንደ እውነቱ እኔን ብዙም...
ደርግ ከዝርፊያ የጸዳ ነበር እነሱ ግን የሀገርን ካዝና አራቆቱ ብቻ ሳይሆን ሀገሪቱን ተከፍሎ ከማያልቅ የዕዳ ማጥ ውስጥ በማስመጥ አሁን በአካል የሌሉትንና ገና ወደፊት የሚመጡትን የሚቀጥሉትን ትውልዶችን ሳይቀር አራቁተው በመዝረፍና አገሪቱን በአጽሟ በማስቀረት በዓለም ላይ ታይቶና ተሰምቶ የማይታወቅ የሌብነት፣ የዝርፊያና የውንብድና ዓይነት ለዓለማችን አሳዩ፡፡
ደርግም በዜጎች ላይ ሰቆቃ (ቶርቸር) በመፈጸም የሚታወቅ ቢሆንም ቶርቸር የሚፈጽመው ግን ሰለባዎቹን ፍርድ ቤት ከመቅረባቸው በፊት ነበር፡፡ ደርግ በታሪኩ የፍርድ ቤትን ነጻነት ተጋፍቶ አያውቅም ነበር፡፡ የሚፈጽማቸው የቶርቸር (የሰቆቃ) ዓይነቶችም ከወያኔ የሰቆቃ ዓይነቶች ያነሱ ነበሩ፡፡ በደርግ የቶርቸር ዘመን ወንድ ልጅ አልተደፈረም ወይም ግብረሰዶም አልተፈጸመበትም ነበር፡፡
በወያኔ ዘመን ግን ፍርድ ቤት ወይም የፍትሕ አካል የሚባል ጠፍቶ ፍርድ ቤቱ የወያኔ አንባገነናዊ ፈቃድ ብቻ የሚፈጸምበት፣ የወያኔ ኢፍትሐዊ ጥቅም ብቻ የሚጠበቅበት እጅግ ነውረኛና አሳፋሪ ተራ የዱለታ መድረክ ሆነ፡፡ እሱም አልበቃው “ከምን ጋር የዋለች ጊደር ምን ተምራ ትመጣለት!” እንዲሉ በበሬ ወለደ ውሸቱ፣ ዓይን በሚያወና ክህደቱ፣ ምን ይሉኝን በማያውቀው ቅጥፈቱ፣ ነውረኛነት በተሞላ ዕብለቱ ለሕዝቡ መጥፎ አርአያ በመሆንና ሥነ ሥርዓት፣ ሥነ ምግባር፣ መታመን፣ መታፈር፣ ይሉኝታ፣ ለክብር ዋጋ መስጠት ወዘተረፈ. ከማኅበረሰቡ እንዲጠፋ በርትቶ በመሥራት እነኝህ ማኅበራዊ እሴቶቻችን ወድመው ማኅበረሰባችንን ጉድ አድርጎታል፡፡ በዚህም ምክንያት ዛሬ አጭበርባሪነት፣ አወናባጅነት፣ አታላይነት፣ ክህደት፣ ዕብለት የብልሹ ሥነምግባር መገለኛነታቸው ቀርቶ ብልጠት፣ ብልህነት፣ አዋቂነት፣ አስደናቂ ችሎታ ተደርጎ የተቆጠረበት ዘመን ላይ ደርሰናል፡፡ ወያኔ ከደርግ በተለየው የሰቆቃ ዓይነቱ ማለትም ወንዶችን የመድፈር ጥቃትን ዋነኛ ቅስም የመሥበሪያ ዘዴው አድርጎ ተጠቅሟል፡፡
እንደውም ወያኔ ትግሮችን ከጎኑ ለማሰለፍ እንዲረዳው ደርግን የትግሬ ጠላት አድርጎ ይለፍፍ እንጅ ደርግ ትግሬን በማባበል የመያዝ ስትራቴጂ (ስልት) ይከተል ስለነበረ ትግሬ በተለየ የተጠቃበት አጋጣሚ አልነበረም፡፡ እንዲያውም ለማባበል ብሎ በሚያደርጋቸው ነገሮች ትግሮች በተለየ ተጠቃሚ የሆኑበት ሁኔታ ነው የነበረው፡፡
ወያኔ ግን በማኒፌስቶ (በዓላማ አቅድ) አማራን “ጨቋኝ አማራ የማጠፋት ጠላቴ ናት!” ብሎ በመነሣት ከበረሃ ጀምሮ እስከዚህች ሰዓት ድረስ በበርካታ ሚሊዮኖች (አእላፋት) የሚቆጠር አማራን በግልጽና በስውር በሚፈጽመው አረመኔያዊ ጥቃቶች አጥፍቷል፡፡