Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“የህወሃት የፖለቲካ-ኢኮኖሚ ፖሊሲ፤ መቀሌን እያሳደገ ጅግጅጋን በመቅበር፣ ኦሮሚያን በማድማት ትግራይን እያለማ፣ … ይቀጥላል ማለት ዘበት ነው” በማለት ለጎልጉል አስተያየታቸውን የሰጡ የክልሉ ነዋሪ “እኛ አሁን “የረሃብን ጉንፋን እየሳልን”፣ እያለቀስን፣ እየሞትን ነው፤ ነገርግን የግፍ ጽዋው የሞላ ቀን የትግራዮች የብቻ ዋይታ የበዛ እንደሚሆን ዛሬ ላይ ቆሞ በርግጠኝነት መናገር ይቻላል” ይላሉ፡፡ (የመግቢያ ፎቶ: በዋርዴር ወረዳ ሕዝብ ምግብና ውሃ ሲጠብቅ – በሙሉጌታ አያና/AP )
የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት ከዋናው የኤሌክትሪክ መረብ (ግሪድ) በመስመር ዝርጋታ የማያዋጣ የኤሌክትሪክ አገልግሎት ቦታዎች ላይ በአማራጭ የኃይል አቅርቦት ለደንበኛቹ ለማቅረብ ስምምነት ተፈራረመ።
የኤሌክትሪክ ኃይል ለኅብረተሰቡ በኹለት መንገድ እንደሚደርስ እና ከዋናው መስመር በጣም የራቁ እንዲሁም በመስመር ኃይል ለማቅረብ እጅግ ከፍተኛ ወጭ ለሚጠይቁ 25 የገጠር ከተሞች ከፀሃይ ኃይል በሚገኝ የኤሌክትሪክ ኃይል መብራት በስድስት ወራት ውስጥ እንዲያገኙ የሚያደርግ ስምምነት መፈራረማቸውን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት የኮርፖሬት ኮሙኒዩኬሽን ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር መላኩ ታዬ ገልጸዋል።
ዳይሬክተሩ አክለው 25ቱ የገጠር ቀበሌዎች የተመረጡት የፌዴሬሽን ምክር ቤት በወሰነው መሰረት እና ለክልሎች ኮታቸውን ተጠቅመው በራሳቸው መስፈርት ቦታ መርጠው ይልካሉ ብለዋል። አሁን አገልግሎት ከሚያገኙ 25 የገጠር ቀበሌዎች መካከል ስምንት ከኦሮሚያ ክልል አምስት ከአማራ ክልል እና አራት ከደቡብ ክልል የሚገኙ ከተሞች እንደተካተቱበት ለማወቅ ተችሏል። ፕሮጀክቱ ሲጠናቀቅ የሥራ እድል በመፍጠር እና የእውቀት ሽግግር ከማምጣት ባለፈ ሙሉ ለሙሉ ተጠናቆ ሥራ ሲጀምርም ከ145 ሺሕ በላይ አዳዲስ ደንበኞች የኤሌክትሪክ ኃይል ተጠቃሚ እንደሚያደርግ ታውቋል።
ስምምነቱን የውሃ መስኖ እና ኢነርጂ ሚኒስትሩ ስለሺ በቀለ (ዶ/ር) እና የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ዋና አስፈፃሚ ሽፈራው ተሊላ በተገኙበት ከስራ ተቋራጮቹ ጋር ተፈራርመዋል። ፕሮጀክቱ በአፍሪካ ልማት ባንክ በተገኘ 20 ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር እና ከኢትዮጵያ መንግስት ማለትም ከተቋሙ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት 161 ሚሊየን ብር የሚሸፈን መሆኑ ተገልጿል። አጠቃላይ ስምንት ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው ይህ ኘሮጀክት 68 ነጥብ ሰባት የመካከለኛ እና 233 ነጥብ ሦስት ኪ.ሜ የዝቅተኛ መስመር ዝርጋታ ይከናወንበታል ተብሏል።
ይሕንን ሥራ ለመሥራት ዓለማቀፍ ጨረታ ወጥቶ አሸናፊ ለሆኑ ሦስት የቻይና እና አንድ የኮሪያ ድርጀት መሰጠቱን የኮርፖሬቱ የኮሚውኒኬሽን ዳይሬክተር መላኩ ተናረዋል። ሥራው በስድስት ወራት ውስጥ በስድስት ምዕራፍ ተከፈሎ ይገነባል ተብሏል። በምዕራፍ አንድ በአማራ ክልል ታች አርማጭሆ ወረዳ ደለሳ ከተማ (ቀበሌ) ፣ምስራቅ በለሳ ወረዳ አርባ ፀጉር ከተማ፣ ተኩሳ ወረዳ በግ መንክር ከተማ፣ አለፍ ወረዳ ፈንጅት ከተማን እንዲሁም በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክል ጉባ ወረዳ አልማሃል ከተማ በዚህ ፕሮጀክት ተጠቃሚ ይሆናሉ ተብሏል።
በምዕራፍ ኹለት በኦሮሚያ ክልል አሬሮ ወረዳ መልካሃሉ ከተማ ሲሆን በምዕራፍ ሦስት በሶማሌ ክልል በምዕራፍ አራት በኦሮሚያ ክልል አና ሶራ ወረዳ አደሌ ከተማ፣ ጎሎልቻ ወረዳ ድሬ ሸክ ሁሴን ቀበሌ፣ ሃዊ ጉዲና ወረዳ ቢሊቃ ከተማ፣ ሃዊጉዲና ወረዳ ቃበናዋ ከተማ፣ አና ሶራ ወረዳ ሳይ ከተማ፣ ጉራዳሞሌ ወረዳ ሆኮልቱ ከተማ ተጠቃሚ ይሆናሉ ተብሏል።
በ2013 የበጀት ዓመት የመጀመሪያ ስድስት ወራት ብቻ ለ125 አዳዲስ የገጠር መንደሮች እና ትንንሽ ከተሞችን የኤሌክትሪክ ተጠቃሚ ማድረግ እንደተቻለ ተገልጿል። የኤሎክትሪክ መረብ በማይደርስባቸው የአገሪቱ አካባቢዎች የሚገኙ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ተጠቃሚ ለማድረግ በታቀደው መሰረት ባለፈው 2012 የበጀት ዓመት ግንባታቸው ተጀምሮ ከነበሩት 12 ያህል የፀሐይ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች ውስጥ ስምንት ያህሉ ተጠናቀው ሥራ መጀመራው ተገልጿል። ከቀሪዎቹ አራቱ ውስጥ አንዱ በትግራይ ክልል በተፈጠረው ችግር ምክንያት ሳይጠናቀት መቆየቱን መላኩ ገልጸዋል።
መላኩ አክለውም በጄኔሬተር ኤሌክትሪክ ኃይል የሚያገኙ የአገራችን ክፍሎች መኖራቸውን አስታውሰው በተለይ ደግሞ በሱማሌ ክልል የሚገኙ አካባቢዎች በጂኔሬቴር የኤሌክትሪክ ኃይል በስፋት ያገኛሉ ብለዋል። አሁን ካለው የነዳጅ ዋጋ መናር ጋር ተደማምሮ በጄኔሬተር የኤሌክትሪክ ኃይል ሙሉ በሙሉ አገልግሎት ማግኘት እንደማይቻል ገልጸዋል።
በጭንቀት ሀሳቦች ፣ በጭንቀት ወይም በነርቭ ስሜት የሚሰቃዩ ከሆነ እርስዎ ብቻ አይደሉም ፡፡ በእውነቱ ከሩቅ ፡፡ በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ ከ 1 ሰዎች ውስጥ 6 ቱ በአሁኑ ጊዜ ጭንቀት ወይም ከጭንቀት ጋር ተያያዥነት ያላቸው ምልክቶች እያዩ ነው
እኛ በገበያው ውስጥ ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ተዋጽኦዎች ሥነ ምግባራዊ ምንጭ ላይ ልዩ ነን ፡፡ የእኛ መድሃኒቶች በኃይለኛ ዕፅዋት እና በተፈጥሯዊ እጽዋት ፍንዳታ ፣ በተፈጥሮ ዕለታዊ ነርቮች እፎይታን እና የጭንቀት ሀሳቦችን ይረዳል ፡፡ሙከራ ውጤቱን ለራስዎ ለመለማመድ ዛሬውኑክስ።
የ Anxt ምርቶች ለእርስዎ ምርጥ ምርቶች መሆናቸውን ለማየት የደንበኛ አገልግሎት ቡድናችን እዚህ አሉ ፡፡ እባክዎን ኢሜል ይላኩልን sales@anxt.co.uk, ለማንኛውም ጥያቄዎች.
የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባና ሌሎች ሹማምንት ከስልጣናቸው ይነሳሉ። ዋዜማ ራዲዮ ባለስልጣናቱ የሚነሱበት ምክንያት ምንድ ነው? በሚል የነበሩትን ሂደቶች ተመልክተናል። አንብቡት
ዋዜማ ራዲዮ- ዋዜማ ራዲዮ ከምንጮቿ ያገኘችው መረጃ እንደሚያሳየው በአዲስ አበባ ካቢኒ አባላት በተለይ በታከለ ኡማ እና እንዳወቅ አብጤ መካከል የነበረው የእርስ በርስ አለመተማመንና ተደጋጋሚ መወቃቀስ የከተማው አስተዳደር የሀላፊዎች ለውጥ ውስጥ እንዲገባ አስገድዶታል።
በተለይ የአማራ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ( አዴፓ) አባሎቼ በከተማው መዋቅር ውስጥ የነበራቸውን ቦታ እንዲያጡ ተደርገዋል ብሎ ተደጋጋሚ አቤቱታ ሲያቀርብ ተሰምቷል። የማህበራዊ ዘርፍ ምክትል ከንቲባ ሆነው ሲያገለግሉ የቆዩት እንዳወቅ አብጤ በመገናኛ ብዙሀን ላይ የአዴፓ አመራሮች ከላይ እስከ ታች ባለው የከተማው አስተዳደር መዋቅር እንደተገፉ መናገራቸውም የሚታወስ ነው።
ዋዜማ ከታማኝ ምንጯ እንደሰማቸው ታድያ ከዚህ የአዴፓ የከተማ አስተዳዳደሩ ወኪሎች የሚያነሱትን ቅሬታ ተከትሎ ግምገማ እንዲረግ ፣ በከተማ አስተዳደሩ ያለው በተለይም በኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኦዴፓ ) እና የአማራ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ( አዴፓ) አባላት መካከል ከላይኛው እስከ ታችኛው የከተማው አስተዳደር መዋቅር ድረስ ያላቸው የስልጣን ክፍፍል እንዲገመገም ተወስኖ ነበር። በዚህ የግምገማ ሂደት ላይ አዴፓንና ኦዴፓን ወክለው ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን እና የመከላከያ ሚኒስትሩ ለማ መገርሳ መገኘታቸውን ማወቅ ችለናል።
የስልጣን ክፍፍሉ ላይ በተደረገ ግምገማም ሁለት ነገሮች ተገኝተዋል።በጥቅሉ በከተማ አስተዳደሩ ያሉ የሀላፊነት ቦታዎች ሲቆጠሩ አዴፓ መጠነኛ ብልጫ እንዳለው ተለይቷል። ነገር ግን በከተማ አስተዳደሩ ቁልፍ ቦታ ተብለው በሚወሰዱ ተቋማት ውስጥ ባለ የስልጣን ክፍፍል ግን ኦዴፓ ብልጫ እንዳለው ታውቋል።በዚህም ምክንያት አዴፓ በከተማው ያለው ተጽእኖ ዝቅተኛ እንደሆነ ማሳመን ችሏል።
በሌላ በኩል በታከለ ኡማ እና እንዳወቅ አብጤ መካከል ተደጋጋሚ አለመግባባቶች እንዳሉ ሰምተናል። አቶ እንዳወቅ በየመድረኩ አቤቱታን በተደጋጋሚ የሚያቀርቡ ሰው ሆነዋልም ተብሏል።ይህም በታከለ ዘንድ በስልት የሚታገልና አማራጭ የሚያመጣ አመራር ሳይሆን በአቤቱታ የሚያምን ነው እንደሚባሉም ከምንጫችን ሰምተናል።እንዳወቅ አብሯቸው ባይሆን የታከለ ምርጫም ነበር።
በከተማ አስተዳደሩ የተለያዩ ሴክተር መስሪያ ቤቶች ያለ አመራር በብሄርም ሆነ በሌላ መንገድ የሚቀርበውን ሰው መሰግሰግ ላይ ትኩረት እየተረገ ለህዝቡ የሚሰጥ አገልግሎት ላይ በፊትም ያለ መዳከም መቀጠሉ ፣ በዚህም ምክንያት በተለያዩ የከተማው መስሪያ ቤቶች ያሉ ሰራተኞች ተረጋግቶ ከመስራት ይልቅ ለቀው የመውጣት ከፍተኛ አዝማሚያን አሳይተዋል ተብሏል። ነገር ግን በዚህ ሂደት ውስጥ ምክትል ታከለ ኡማ የከተማ አስተዳደሩ የበላይ እንደመሆናቸው እንጂ በግለሰብ ደረጃ ለነበረው ብልሽት ምን አስተዋጽኦ አድርገዋል ተብሎ እንደተለየ ለማወቅ አልቻልንም።
በግምገማው ላይም ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን እና የመከላከያ ሚኒስትሩ ለማ መገርሳ በተገኙበት የግምገማ ስብሰባ ላይ ሁለቱ ምክትል ከንቲባዎቹ እና የፓርቲ ጽህፈት ቤት ሀላፊዎች ” እናንተ የከተማውን ነዋሪ አቀረርቦ ለመምራት አትሆኑም ” በሚል አይነት ንግግር ውረፋ ደርሶባቸዋል።
በዚህም ሳቢያ ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ እና እንዳወቅ አብጤ እንዲሁም የከተማው የአዴፓ እና የኢህአዴግ ጽህፈት ቤት ሀላፊዎች ጸጋ አራጌ እና ተስፋዬ በልጅጌ ከሀላፊነታቸው እንዲነሱ ተወስኗል። የከተማ አስተዳደሩ ስራ አስኪያጅ አወቀ ሀይለማርያምም ከሀላፊነታቸው እንዲነሱ ከተወሰነባቸው ውስጥ ናቸው።
የኢኮኖሚ ክላስተር አስተባባሪ ምክትል ከንቲባና የትራንስፖርት ቢሮ ሀላፊው ሰለሞን ኪዳኔ የዚህ ውሳኔ አካል ይሁኑ አይሁኑ ግን ዋዜማ ራዲዮ ማረጋገጥ አልቻለችም። የተነሱት አመራሮችም ለትምህርት ወደ ውጪ ሀገር ሊሄዱ ይችላሉ ተብለናል።
በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ውስጥ ከተነሳ የቁልፍ ስልጣን ክፍፍል ኢ- ፍትሀዊነት ውጭ ፣ የከተማው ነዋሪ ላልሆኑ ግለሰቦች በገፍ መታወቂያ መስጠት ፣ በስመ ተፈናቃይ አርሶ አደር የጋራ መኖርያ ቤቶችን በመጠቃቀም ለመስጠት የመፈለግ አዝማሚ በከፍተኛ የፌዴራል መንግስት አካላት ጭምር ሊታወቅ እንደቻለ ተረድተናል። እነዚህ ጉዳዮች እንደ ተጨማሪ ታዩ እንጂ ዋና መገማገሚያ እንዳልነበሩ የዋዜማ ምንጮች ገልጸውልናል።
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ ከጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ጋር መልካም ግንኙነት የላቸውም ፣ እንዲነሱ የመወሰኑም ምክንያት ይኸው ነው የሚሉ አስተያየቶች ተሰምተዋል።ለምንጫችን በዚህ ላይ ላነሳንላቸው ጥያቄ የሰጡን ምላሽ ; ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአዲስ አበባ ከንቲባ አሿሿም ላይ ተዘዋዋሪ ስልጣን ያላቸው ቢሆንም የአሁኑ ውሳኔ ግን በታከለና አብይ ግንኙነት ላይ የተመሰረተ ሳይሆን በተነሱ አጨቃጫቂ ጉዳዮች ላይ ነው ብለውናል።
ታከለ ኡማ ወደ አዲስ አበባ ከተማ ሀላፊነት ሲመጡ ለሳቸው ሲባል የከተማው ቻርተር ተሻሽሎ በመሆኑ ከፍተኛ ተቃውሞ ከዚህም ከዚያም ሲሰማባቸው ቢቆይም የሰሯቸው መልካም የስራ ጅምሮች እንዳሏቸው ግን ይታወቃል። ለባለሀብቶች የኢንቨስትመንት ቦታ የመስጠት ፍጥነት እንዲጨምር አድርገዋል። በቅርቡ ብዙዎች በመልካም የሚያነሱላቸው ደግሞ ለከተማው ተማሪዎች ደብተርና ዩኒፎርም በነጻ እንዲሰጥ የማስተባበር ስራ መስራታቸው አስመስግኗቸዋል። በተለይ ለ300 ሺህ ተማሪዎች የዘወትር ምሳና ቁርስ ምገባ እንዲጀመር ማድረጋቸውም በጉልህ የሚጠቀስላቸው ነው።የዚህ የምገባ መርሀ ግብር ተቋማዊነትና ዘላቂነቱ ላይ ጥያቄ ቢነሳም የዚህ አመት ምገባ ግን አስተማማኝ ሆኖ እንደሚቀጥል ከምንጫችን ተረጋግጦልናል። በከተማው አዳዲስ የመሰረተ ልማት ስራዎች እንዲጀመሩና የተጀመሩትም እንዲፋጠኑ ጥረዋል ።
ታከለ ኡማን የሚተኩ ሶስት እጩዎችም መቅረባቸውንም ዋዜማ ራዲዮ ሰምታለች ። የገቢዎች ሚኒስትሯ አዳነች አቤቤ ፣ የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስትር ዲኤታ ካሳሁን ጎፌ ፣ የአዳማው ከንቲባ አሰግድ ጌታቸው ታከለን ለመተካት በእጩነት ቀርበዋል። ማን የመጨረሻ ተመራጭ እንደሆነ ግን እስካሁን ስለመለየቱ አልሰማንም። ለገቢዎች ሚኒስትሯ አዳነች አቤቤ ሰፊ ግምት ቢሰጥም በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የተለያዩ መስሪያ ቤቶች ውስጥ በሀላፊነት በመስራትና ከተማውን በተሻለ ሁኔታ በመገንዘብ የማይታሙት አሁን የአዳማ ከንቲባ ሆነው በማገልገል ላይ ያሉት አሰግድ ጌታቸውም የታከለ ምትክ የመሆናቸው እድል ቀላል ግምት የሚሰጠው አይደለም።
ነገር ግን ተተኪዎቹ በሙሉ የኦዴፓ ሰዎች በመሆናቸው ፤ ለታከለ ኡማ በተስተካከለው ቻርተርም ስልጣን የሚይዙም በመሆኑ አሁንም የስልጣን ጊዜያቸው ከውዝግብ አያመልጥም። [ዋዜማ ራዲዮ]
ግብረ ናቡቴ ቁጥር-1: የንብ ማነብ ፕሮጀክት የያዘ ሲሆን ይህንኑ ፕሮጀክት ቀደም ሲል በየቡ ቅ/ሚካኤል እና በናትሪ ደ/ሰ/ቅ/ገብኤል ቤ/ክ አምሳ አምሳ የንብ ቀፎ በማስቀመጥ ስራው ሲካሄድ ቆይቷል።ነገር ግን የበለጠ ምርታማ ሆኖ ለመገኘት ይህንኑ ፕሮጀክት በተመረጡ 20 ደብራት ላይ ተግባራዊ ቢደረግ አሁን እየታየ ካለው ውጤት የተሻለ ሊሆን እንደሚችል ከባለሞያ በመጣው የመስክ ጥናት ሊረጋገጥ ችሏል። ስለሆነም የማህበሩ አመራር በተሰጠው ሞያዊ አስተያየት መሰረት ከነሐሴ 2007 ዓ.ም. ጀምሮ በጅማ ሀ/ስ በገጠር ካሉ አብያተ ክርስቲያናት መካከል ለዚህ ስራ በተፈጥሮዊ አቀማመጣቸው አመቺነታቸው የተለዩ 20 ደብራት ላይ ምርጫ በማካሄድ አስፈላጊውን በቂ ስልጠና ደረጃ በደረጃ እንዲሰጣቸው በማድረግ እና ለስራው የሚያስፈልጉ ቁሳቁስ በመለገስ ስራው በጥሩ ሁኔታ እየተካሄደ ይገኛል። የንብ ማነብ ስራው ምርት እስከሚሰጥበት ጊዜ ድረስ በከፍተኛ ባለሞያዎች ደረጃ ክትትል የሚደረግበት ይሆናል። በስተመጨረሻ ለየደብራቱ ርክክብ በማካሄድ ከልማት የሚጠቀሙበት ሁኔታ ይመቻችላቸዋል።
ሊቢያ በሰሜን አፍሪካ የምትገኝ ሀገር ስትሆን ከሜድትራኒያን ባሕር ፣ ግብፅ ፣ ሱዳን ፣ ቻድ ፣ ኒጄር ፣ አልጄሪያ ፣ እና ቱኒዚያ ጋር ድንበር አላት። ሀገሪቱ ሕገ መንግስት የላትም። የምተመራው በእስላም ሕጎች ነው። ለ42 አመታት እስከ 2003 ዓ.ም. ሕዝባዊ ጦርነት ድረስ አገሪቱን በብቸኝነት ያስተዳድሩት ሞአመር ጋዳፊ የአፍሪካ አገሮች አንድ አገር መሆን አለባቸው ስማቸውም «የተባበሩት የአፍሪካ አገራት» ተብሎ መጠራት አለበት ብለው ያምኑ ነበር።
በዛሬው የሙዚቃ ቃና ፕሮግራም በአሜሪካ የቢል ቦርድ ሰንጠረዥ ላይ ከመቶዎቹ ምርጥ ዜማዎች መካከል በዚህ ሳምንት ከአንድኛ እስከ አስረኛ ደረጃ የወጡትን ምርጥ ዜማዎች እና ሙዚቃ ነክ ዜናዎችን ያጠቃልላል፡፡
ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ በጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኛ አንተኒ ስካሊያ ሞት ምክንያት የተፈረውን ባዶ ቦታ ለመሙላት ሕግ በሚያዝዛቸው መሠረት ትናንት ሜርሊክ ጋርላንድን መርጠው አሳውቀዋል።
ፕሬዚዳንቱ ዳኛ ጋርላንድ ምርጫቸው መሆናቸውን ከማሳወቃቸው በፊት ከሪፐብሊካኑም ከዴሞክራቶቹም የሕዝብ እንደራሴዎች፣ እንዲሁም ከዳኝነት ጉዳዮች ሊቃውንት ጋር መምከራቸውን በቤተ መንግሥቱ ሮዝ መናፈሻ ውስጥ ንግግር ባደረጉበት ጊዜ ገልፀዋል።
የሕግ መወሰኛ ምክር ቤቱ ሪፐብሊካን አባላት የተሰናባች፣ የሥልጣን ዘመኑ ሊጠናቀቅ ከአንድ ዓመት ያነሰ ጊዜ የቀረው ፕሬዚዳንት ያቀረበውን ዕጩ ሹመት ጨርሶ እንደማያዩ ተናግረዋል።
ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ዳኛ ሜሪክ ጋርላንድን ለጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ማጨታቸውን ካሳወቁ በኋላ የተናገሩት የሪፐብሊካን ፓርቲው የሴኔቱ መሪ ሚች ማክኮኔል የፕሬዚዳንቱን ዕጩ ጉዳይ እንደማያዩ በድጋሚ አረጋግጠዋል።
ለህይወት ዘመን የተረጋገጠ ሥራ፣ የማይሻር፣ የማይቀለበስ ኃላፊነትና ሥልጣን ያላቸው ሰዎች ጥቂት ናቸው። በዩናይትድ ስቴትስ እንዲህ ያለ ሥልጣን ያለው የዳኝነት ሁሉ የበላይ የሆነው የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኝነት ነው። ወይ በሞት አልያም በራስ ፈቃድ ካልሆነ ይህ ሹመት የህይወት ዘመን ሹመት ነው።
በዩናይትድ ስቴትስ የዕድሜ ዘመን የዳኝነት ሹመት አሠራር ላይ ሕዝባዊ ክርክር እየተካሄደ ነው። አንዳንድ ባለሙያዎች እንዲያውም ሕገ-መንግስታዊ ማሻሻያ እንዲደረግ እየጠየቁ ነው። የሥልጣን ዘመኑ ገደብ ይበጅለት ሲሉ ይሟገታሉ። ለመሆኑ የከፍተኛ ፍርድቤቱ አሰራር ምን ይመስላል?
ብመሰረት እቲ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ እቲ መጥቃዕቲ ብሱዳን ከምዝተፈጸመ ስለዝኣመነ ዘይኮነ፣ ሱዳን ኣብ ዘበነ ስርዓት በሺር ምስ ሽበራውያን ጉጅለታት ትተሓባበር’ያ ብዝብል ተጠቒሳትሉ ካብ ዘለ መዝገብ ኣመሪካ ንምስራዛ ‘ዩ።
ቀ/ሚ ዓብደላ ሓምዶክ፣ እቲ ስምምዕ፣ ኣካል ናይቲ ብኣመሪካ ዝቐረበ፣ ንሱዳን ካብ መዝገብ ሽበራ ንምስራዝን ዝምድና ክልቲኤን ሃገራት ናብ ንቡር ንምምላስን ዝቐረበ እማመ ምዃኑ ኣረዲኡ።
ኣብ ጥቅምቲ 2000፣ the USS Cole ዝተሰምየት ወትሃደራዊት መርከብ ኣመሪካ፣ ነዳዲ ንምምላእ ናብ ወደብ ዓደን ናይ የመን ኣብ ዝተጸግዓትሉ እዋን፣ ነታጕ ብዝተዓነት ንእሽቶ ጃልባ ብዝተኻየደላ ርእሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ 17 ኣባላት ባሕርያ ኣመሪካ ከምዝተቐትሉ ይዝከር።
ኣብ 2014 ኣብ ኣመሪካ ኣብ ዝተኻየደ መጋብኣያ፣ ሱዳን እቲ መጥቃዕቲ ብኣልቓዒዳ ንኽካየድ ተኣፋፊ ሓበሬታ ከምዘመሓለለፈት ብምጥቃስ፣ ስድራቤት ግዳያት እቲ መጥቃዕቲ 35 ሚልዮን ዶላር ክከሓሱ ከምዝበየነ ይዝከር።
የጁንታው ቃል አቀባይ የሆነው ጌታቸው ረዳና መሰሎቹ ከመከላከያ ሰራዊት የተሰነዘረባቸውን ጥቃት ለማምለጥ ሲጠቀሙባቸው የነበሩት እነዚሁ ተሽከርካሪዎች በሀገር መከላከያ ሰራዊት ቁጥጥር ስር መግባታቸውን የ32ኛ ክፍለ ጦር አዛዥ ኮሎኔል ደጀኔ ፀጋዬ አስታውቀዋል።
ተሽከርካሪዎቹ ውስጥ በተደረገው ፍተሻም የከሀዲው ቡድን አመራር አባላት መታወቂያ፣ ፓስፖርትና የተለያዩ የግል ሰነዶቻቸው መገኘታቸውን ኮሎኔል ደጀኔ አስታውቀዋል።
ህብረተሰቡ ለመከላከያ ሰራዊት አባላት ፍተኛ ድጋፍ እንዳለው ገልጸው፤ በተለይም ከ10 ሺህ ህዝብ በላይ በማይጨው ስታዲየም ሰብስበው የማረጋጋት እና የማወያየት ስራ መከናወኑን ተናግረዋል።
በዚሁ ከህዝብ ጋር በተደረገ ውይይት ጁንታው በስልጣን ላይ ለመቆየት ሲያደርገው ለነበረው መፍጨርጨር ከመንግስት ሰራተኞች የወር ደመወዝ ላይ በመቁረጥ ለሚሊሻውና ለታጣቂዎቹ ደመወዝ ይከፍል እንደነበር ህዝቡ በምሬት መናገሩን ኮሎኔሉ አስታውቀዋል።
ህዝቡ እንደ ስልክና መብራት ያሉ የመሰረተ ልማት ጥያቄዎችን መንግስት በፍጥነት እንዲመልስላቸው ማንሳታቸውን ገልጸው፤ በመንግስት በኩል እየተደረገ ባለው ርብርብ እስከ ኮረም ያለው ጥያቄ መልስ ማግኘቱንና በቀጣይም የተቀሩት ከተሞች ጥያቄ እንደሚመለስ አስታውቀዋል። (በእያሱ መሰለ፤ ኢፕድ)
ዴላ ወረዳ ከማይጨው ከተማ ወደ የት አቅጣጫ ነው የሚገኘው? ጁንታው መኪና እያሽከረከረ ወደ ማይጨው አካባቢስ እንዴት ሊመጣ ቻለ? አሁን ተደብቆበታል እየተባለ ወደ ሚነገረው ተንቤን ቆላማ አካባቢዎችስ እንዴት ሄደ? እንደሚገባኝ ከሆነ ከማይጨው እስከ ተንቤን እጅግ በጣም እሩቅ ነው። ግልጽ አይደለም። እኔ እንደሚመስለኝና ጁንታው አምልጧል።
ቀደም ሲል ፣ ቢኪሁስ ፣ ዳሳራህስ ሙዲጋጋ የሚባል ከበሮ ነበራቸው። የዳሳራህ ከበሮ በሚሰበርበት ጊዜ አንድ ሚስማር ያስገቡ ነበር። የሙዲጋጋ ከበሮ የመጀመሪያ ቆዳ እና አካል የጠፋበት ጊዜ ፣ ቢኪክሁስ ነበር ፡፡ የተከማቸ መዥገሮች ብቻ ቀረ።
በተመሳሳይ ሁኔታ ፣ ቢሂክሹስ ፣ ለወደፊቱ ፣ የታታጋታ ቃላት ፣ ጥልቅ ፣ ትርጉም ያለው ፣ ከዓለም ባሻገር የሚመራ ፣ ከባዶነት ጋር የተገናኘ እንደዚህ ያሉ ንግግሮች ሲናገሩ የማይሰማ ቢሂክሁስ ይኖራል ያበድራሉ ፣ አእምሯቸውን በእውቀት ላይ አይተገብሩም ፣ እነዚያን ትምህርቶች እንደ ተወሰዱ እና እንደ ተማሩ አይቆጠሩም ፡፡
በተቃራኒው ፣ እንደዚህ ባሉ ንግግሮች ውስጥ በቅኔዎች ፣ በጥበብ ቃላት ፣ በጥበብ ደብዳቤዎች ፣ በውጭ ባሉ ሰዎች (በደማቁ) ወይም በደቀ መዛሙርት ቃል የተጻፉ ጽሑፋዊ ድርሰቶች ሲናገሩ ያዳምጣሉ ፣ ይሰማሉ ፣ ይተገበራሉ አእምሮአቸውን በእውቀት ላይ እንዳሉ ፣ እነዚያን ትምህርቶች እንደተወሰዱ እና እንደተካኑ ይቆጠራሉ። ስለዚህ ፣ ቢኪሁስ ፣ የታታጋታ ቃላት ፣ ጥልቅ ፣ ትርጉም ያለው ፣ ከዓለም ባሻገር የሚመሩ ፣ ከባዶነት ጋር የተገናኙ ንግግሮች ይጠፋሉ።
እንደነዚህ ያሉ ንግግሮች የሚናገሩትን እናዳምጣለን ፣ የታታጋታ ቃላት ፣ ጥልቅ ፣ ትርጉም ያለው ፣ ከዓለም ባሻገር የሚመራ ፣ ከባዶነት ጋር የተቆራኘ ፣ ጆሮ እንሰጣለን ፣ አእምሯችንን በእውቀት ላይ እንተገብራለን ፣ እነዚያን ትምህርቶች እንመለከታለን እንደ ተወሰደ እና እንደተካነ ፡፡
“ አስፋ ጫቦ የተባ ብዕር ስለነገም ቢናገር!” በሚል ይገረም አለሙ የጻፈው በየድሕራተ ገጾች ወጥቶ ነበር። እኔ መውጣቱን የሰማሁት በስልክ ከእመቤት አሰፋ ነበር። “በላይ መጀመሪያ ሥራ ቦታ አንብቦት ነገረኝና አንብቤ አሁን ልጆቹ እያነበቡት ነው…” አለች። በላይ ባለቤትዋ ነው። ”ምንድነው የሚለው?” አልኳት። ”ብቻ አንብበው ጥሩ ነው የጻፈው። ሥነስርዓት ያለው ሰው ነው” አለች። ሥነስርዓት የምትለው የአያቷ የማቱኬአጆ መለኪያ (ሰው መመዘኛ) መሆኑ ነው። ማቱኬ ነች ያሰደገቻቸው። በማቱኬ ቤት፣ ልጆቿን፣ ዘመድ አዘማድም ጨምሮ፣ ሰው ሁሉ በሁለትይመደባል። ሥነስርዓት ያለውና ሥነስርዓት የሌለው!
ከስልኩ መልስ እኔም አነበብኩት። ከዚህ ሌላ ብዙ ወዳጆቼና ጓደኞቼም ደውለው አስተያየት ሰጡ። እዚህ ከአሜሪካ፣ ከኒውዚላንድ፣ ከአውስትራሊያ፣ ከአዲስ አበባ፣ ከካናዳም ደውለው ተነጋገርንበት።በመጠኑ ይለያይ እንጅ ተቀራራቢ አስተያየት ነበር የሰጡት።የተለመደው“ጠርጥር ገንፎም ውስጥ አይጠፋም ስንጥር!” የሚለው ለስለስ ባለ መልኩ ነበረበት። “ለመሆኑይገረም አለሙ ማነው? ምን ፈልጎነው?” የሚለው አይነት መሆኑ ነው።
እኔ ይህንን አይነቱን “ማነው? ምን ፈልጎ ነው?” የሚለው አይነት ውስጥ ገፍቶ ካልመጣ በስተቀረ አልገባበትም። እዚያው ተጽፎ ወይም ተቀርጾ የተቀመጠውን ለበጎ ነው (Posetive Outlook) በሚል አይቼ ተገቢ የመሰለኝን ተመን እሰጣለህ።”ማነው?” ለሚለው ሰው መሆኑ በቂ ነው። “ምን ፈልጎ ነው (Motive)?” የሚለውን አላጠያይቅም።
ሁላችንም አንድ አይነት ነገር ላንፈልግ እንችላለን። የምንፈልገው አንድ አይነት ነገር ቢሆንም ግላዊ ቅላጼና ቃና ሲጨመርበት የተለየ ሊመስል ይችላልእንጅ አንድ ነው። አባይ፣ አዋሻ የብዙ ተፋሰስ ወንዞች (Tributaries) ውጤት ናቸው። አደፍራሽ ጎርፍና ናዳ የሚፈጥር ጉዳንጉድ ይዘውየተቀላቀሉ ጅረቶችም ይኖራሉ። በትግስት ከተያዘ፣ ማለትም ረባዳው መሬት ላይ ሲደረስ ያ ላይዘልቅ የተሳፈረው ግሳንግስ በየእዳሪው ይጣልና ይዘቅጣል። ዘላቂው አባይ ሱዳንንም ግብጽንም እያለማ ወደ ባሕር ይገባል።
ለጠጥከው እንዳልባል እንጅ ዲሞክራሲ ወይም ዲሞክራሲያዊ ውይይት የሚሉት የሐሳብ መንሸራሸርና ማንሸራሸር ከዚህ ጋር የሚሔድ ይመስለኛል። የጠራው ይዘልቃል! ግብስብሱ ይሰምጣል ወይም ይዘቅጣል! ብቻ ለማለት የፈለኩት ይገረም አለሙንም ሆነ ማንንም፣”እንዲህ ያሰኘው የውስጥ ምክንያቱ (Motive) ምንድነው?” ብዬ አላጠያይቅም። ግለስቦችን የሚገፋቸውን ምክንያት ለነሱ እተዋለሁ። አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ከፍተን እንድናየው የምንገደድ ይመስለኛል። ሰው ምክንያታዊነትና (Reasonable and Rational) የውስጥ ግፊት(Motive) ካሌለውማ ”ጉድ ፈላ!” ወደማለት ሳይወስደን የሚቀር አይመስለኝም። ሰው ሊያሰኘው ከሚገባው ውስጥ መሠረታዊና ዋንኛ ቅመማት ተነፍጓል እንደማለት የሚሆን ይመስለኛል።
ይገረም አለሙ ስለ እኔ ጽሁፎች ብዙ ነገር አንስቷል። ሁሉንም ባይሆነ ዋናና (በኔግምት) መልስም፣ ማብራሪያያና ከመጋረጃው ጀርባ የነበር ምክንያት የሚመስሉኝን ለመመለስ እሞክራለሁ።
ይገረም አለሙ “የእገሌ ጽሁፍ ኮርኩሮኝ ነው ብቅ የምለው… በቅርቡ ደግሞ ልጽፍ ብዬ አስቤ ሳይሆን ብልጭ ሲልብኝ ወይም ሲልልኝ ነው የምጽፈው ብለው እቅጩን ስለነገሩን…” ከሚለው ልጀምር።ይገረም የጠቀሰው ያልኩትን ነው። እውነትም ነው! ይህ “ብልጭ ሲልብኝ!” የሚለው ነው የዚህን ጽሁፍ ርዕስ ራስን ፍለጋ ያሰኘው።
አሁን ወደ ሁለት ዓመት ሊሆነው ነው። በአንድ ወዳጄ ምክር አንድ ኮሌጅ ውስጥ የሥነልቡና ሳይንስ (Psychology) ትምህርት ተከታተልኩ። የወዳጄ ምክር የሚለው “አስተማሪው (ፕሮፌሰሩ) የሥስነልቦና ሐኪም (Psychiatrist) ሆኖ ለ25 አመት የሰራ ነውና ይጠቅምሐል!” የሚል ነው። ለጠቅላላ እወቀት (General Knowledge) እንደማለት ነው። ተመዘገብኩና ተካፈልኩ። ከሁለተኛው ሳምንት በኋላ ጥያቄ አበዛሁ መሰለኝ። ወደሶስተኛ ሳምንት ገዳማ “ሚስተር ጫቦ ሁለተኛ እንዳትጠይቅ!” አለኝ። ደንግጬ “ምን አጠፋሁ?” ብለው “ያጠፋኸው ነገር የለም። ጥፋቱ ያለው እምነትህ ላይ ነው። መልሱ እዚህ መመሪያው መጽሐፍ (TextBook) ውስጥ ያለ መስሎህ ነው። ወይም እኔን ያውቃል ብለህ ነው። አናውቅም! የሰው ልጅ አእምሮ፣ ጭንቅላት (Brain)፣ ብትፈልግ አንጎል (Mind) እንዴት ነው የሚሰራው? ለመሆኑ አንጎል (Mind) ጭንቅላት (Brain) የሚባለውስ ምንድነው? ለመሆኑ የምናስበውና የምናመዛዝነው በአንጎላችን ነው? በልባችን? ወይ በስሜታችን? ወይ በኩላሊታችን? ወይም በአንጀታችን? ይህንን ለመለየት ጥናቱ ቀጥሏል! ይህ መጽሐፍ ከአንድ አመት በኋላ በሌላ ይተካ (Obsolite or Revised) ይሆናል። እኔ የማውቀውም እንደዚያው! አሁን ጥናቱ ያተኮረው ድሮ በትእቢት (Supriority)፣እኛው ብቻ እናውቃለን ተሞልተን፣ ንቀንና ኋላ ቀር ብለን በተውናቸው ሥልጣኔዎችና ሕዝቦች ታሪክ፣ተረት፣ እምነት ላይ ነው። “ያንን ያሉትን ለምን አሉ?” ያንን ያመነቱን እንደዚያ ለምን አመኑ?” የሚል።ለጊዜው የምናውቀው፣ ሰው የሚያስበው በጭንቅላቱ ወይም በአንጎሉ ሳይሆን፤ ወይም ብቻ ሳይሆን የሰራ አካላቱ ውስጥ ያሉ የተለያዩ ብልቶች በጋራ መሆኑን ነው። እንዴት ነው የተቀናጀው? ለዚህ ገና “ከማወቁ በር” (The Tip of the Iceberg) ላይ ነን!” አለ። ወይም ያለውን ሳሳጥረው ይህንን ይመስላል።
“ያንን ያሉትን ለምን አሉ፧” ”ያንን ያመኑትን እንደዚያ ለምን አመኑ?” የሚለውን የኛ ሰው በየቀኑ የሚለው ነው። “ዛሬ ሆዴን ባር ባር አለው! ከአንጀቴ ነው የምናገረው! ልብ ያለው ልብ ያድረገው! ልቤ ጠረጠረ! ዛሬ ቀፈፈኝ! እና የመሳሰለውን ሲል ይህንኑ ማለቱ ነው። አንዳንዴ “ነገሩ ራስ ያዞራል!” ሲል ወደአንጎል፤ ወይ ወደጭንቅላት ወይም ራስ (የፈለገው ስም ይኑረው) መሔድ መሆኑ ነው። ሁለንተናችን ለምንለው፣ ለምናደርገው፣ ለማናደርገው ሁሉ ተባባሪና ተሳታፊ መሆናቸውን የሚያመለክት ነው።
እንግዲህ “ብልጭ ሲልብኝ እጽፋለሁ!” ማለቴ፣ “ከአንጀቴ ነው!” ማለቴ መሆኑ ይመስለኛል። ከሆነ ደግሞ ሳይንሱም ባሕሉም ይደግፈኛል ማለት ነው። ፈረንጅ ሁሉ ማለት አለማለቱን አላውቅም እንጅ አሜሪካኖቹ፤ “ሰውነትን አዳምጠው! አይዋሽም እውነቱንም ይነግርሃል! (Listen to Your Body! It will Tell You the Truth!) የሚሉት አላቸው። እኔ ስጽፍ ሰውነቴን አዳምጭ፣ ያንን የነገረኝን “የኔን እውነት!” መጻፌ ነው ማለት ነው። “የኔ እውነት!” የኔ ቢሆንም፣ ያንን እውነት ከሌሎችም ጋር እጋራለሁ ማለት ነው። እንዳልኩት ማንም ሰው ብቸኛና አንድ ደሴት አይደለም። ከልዩነታችን ይልቅ አብረን የምንጋራው ያመዝናልና።
ሌላው ይገረም አለሙ ጽሁፍ ላይ ያስተዋልኩት “ነካ ነካ አድርጎ እመልስበታለህ ብሎ ሳይመለስበትም ይቀራል“ የሚለው ነው። ይህም እውነት ነው! ለማስረዳት ልሞክር።
አስተማሪ ለመሆን ነበር ብቸኛ ምኞቴ። ሻሽመኔ ስምንተኛ ክፍል ስንፈተን “ሰከንደሪ ማዶ!” (ያኔ ሰከንደሪ ማዶ፣ ይጥላል በርዶ የሚል ዘፈን ብጤ የነበር ይመስለኛል)። ምን ለመማር እንደምትፈልግ ሶስት ይሁን አራት ትምህርት ቤትና አይነት ምረጥ የሚሉት ነበራቸው። እኔ ሁሉንም “መምህራን ማሰልጠኛ” ብዬ ሞላሁ። እግረመንገዴንም ሐረርንም ለማየት። በስምም ቢሆን የማውቀው መምሕራን ማስልጠኛ የነበረው ሐረር ነበርና! ከዚህም ሌላ ስምንተኛ ክፍል እያለሁ አስተማሪ በጎደለ ጋሽ ሚካኤል፣ዳይሬክተሩ ይልከኝ ነበር። ሐረር አይሆን እንጅ መምሕራን ማሰልጠኛ አዲስ አበባ ኮከበ ጽባሕ ደረሰኝ። የዚያን አመት መከፈቱ ነበር። ሁለተኛ ድረጃ ትምህርቴም ከአስረኛ ክፍል አላለፈም። የመምህርነት ትምህርቱም ያሰብኩትን አይነት አልሆነም። Education የሚል የሚያስተምር የዞረበት የሚመስል ሲድኒይ የሚባል ሕንድ ነበርና አንዱ ምክንያትም ያ ሊሆን ይችላል። ባሕር ዳር በሌላ ሙያ ሥራ ሔጄ እዚያም በትርፍ ጊዜ 7ኛ፣ 8ኛ አስተምር ነበር። ዲሬክተሩ ሐረገወይን የካርምቦላም የቢራም ጓደኛዬ ስለነበረ ሊሆን ይችላል። ዩኒቨርሲትም ስገባ የገባሁት ልክ እንደኮከበ ጽባሁ Faculty of Education ነበር። አልጥም አለኝና ወደሕግ ቀየርኩት። ይህንን ማምጣቴ እዚያም እዚያም መረጃ ለማምጣት መሔዴና የመሳሰለው አስተማሪ ሊሆን ፈልጎ የተቀጨው ፍላጎቴ እየገባበት ሳይሆን አይቀርም እላለሁ። ከሰው ጋር ሳወራም ሆነ ብዙ በተሌቪዥንና ራዲዮ የሰጠሁትን ቃለ መጠይቅ ያዳመጠ ይህንን አንዳንዴ ሀራምባና ቆቦ የመርገጥ ነገር የሚያይ ይመስለኛል።
አንድ ሌላ ለዚህ ሀራምባና ቆቦ (እኔ ነኝ ያልኩት) የመርገጥ ነገር ምናልባትም ከአንባቢዎቹ ጋር ተሰባስበን የምናወጋ ስለሚመስለኝም ይሆናል።የሚያነቡኝ ሳይሆን የሚያዳምጡኝ ሳይመስለኝ አይቀርም። “ብልጭ ሲልብኝ!” ወረቀት አነሳና ወይም ወደኮምፒውተር እሔድና የሆነውን እናገራለሁ። ወይም እላይ “ከአንጄተ ነው!” ያልኩት መሆኑ ነው። በምጽፍበት ጊዜ እኔ እዚያ ያለሁ አይመስለኝም። ያለው አስፋ ቃል ተቀባይ(Trnscriber) ወይም ጸሐፊ ነው። የተነገረውን እንዳለ ያስፍራል። ልክ ጽፌ ስጨርስ አለቀ ማለት ነው። የቃል ተቀባይነቱ ሥራ አለቀ ማለት ነው። ተመልሽ ፊደልም ሆነ ሌላ ግድፈት ካለ ማስተካከሉ ወይ ይደክመኛል፤ ወይም ያስጠላኛል፤ ወይም “እኔ ቅድም ሥራዬን ጨርሻለሁ!” የማለት ነገር የሚመጣብኝ ይመስለኛል። ከዚህ የተነሳ በጻፍኳቸው ውስጥ ብዙ የፊደል ግድፈት ይገኛል።
የሀራምባና ቆቦው ሌላው ምክንያት አንድ ሰው ከሌላ ወይም ከሌሎች ጋር ሲያወራ እየተናጠቀ ወይም እየተቀባበለ ብልጭ የሚለውን እየጨመረ እየቀነሰ እንደአመጣጡ ስለሆነ በጽሁፌ ውስጥ የሚታየው “ነካክቶ ማለፍ፣ ያንንም ያንንም መነካካት” እዚያው ቁጭ ብሎ ከማውጋት ጋር የሚገናኝ ይመስለኛል። ይህ መልስ መላምትነት የሚያጣው አይመስለኝም።
ይህ “እመለስበታለህ!” ብሎ አለመመለስ ሳይንሳዊ መሠረት፣ የተፈጥሮ ህግ የሚገዛው ይመስለኛል። የምናውቀውን የምናስቀምጥበት ጊዚያዊና(Short Memory) ዘላቂ (Long Term Memory) ሳጥን አለ። ዘላቂ የምንለው ዘለዓለማዊ ባይሆንም እንደጉዳዩ ክብደት ከዘመናት በኋላም፣ አንዳንዴ በልጅነታችን የሆነውን እናስታውሳለን። ጊዚያዊው ሳጥን ውስጥ የሚቀመጠው ከደቂቃ ወይም አንዳንዴድ ከስኮንዶች በኋላ ሊተን ይችላል። “አሁንኮ ምላሴ ላይ ነበር!” ስንል ያንን ማለታችን ነው። ይህ የተፈጥሮ ህግ ዛሬ እዚህ ከገባሁበትም ለመውጣት አገለገለኝ ማለት ነው!
ይገረም አለሙ ስምንት ጥያቄዎች ሰንዝሮልኛል። ከአንድ እስከ አራት ያለው ጥያቄ ተቀራራቢነት ያለው ስለመስለኝ አንድ መልስ ልስጥ ፈለግሁ። ተቀራራቢነቱ “በጽሕሁፎችህ ውስጥ “ያም ሆነ፤ ይህም ሆነ እያልክ ነካክተህ ተውካቸው እንጅ እንዲህ ቢሆን፤ እንዲያ ቢሆን የሚል ቁልጭና ጥርት ያለ ምስል ጠልቀህ አልሳልክም“ የሚል ነው። ቃል በቃል ባይሆንም መንፈሱ ይኸው ይመስለኛል። አባባሉ በከፊል ልክ ነው። በከፊል ልክ አይደለም። ለማስርዳት ልሞክር።
አሁን ወደሁለት አመት ይጠጋዋል። ዋሺንግቶን ዲሲ ሔጀ ነበርና ያሬድ ጥበቡ “መወያየት መልካም“ በሚለው ፕሮግራሙ ለረዥም ሰአታተ ጠይቆኝ ነበር። ከውልደቴ፣ እደገቴ ጀምሮ እስከአሁን ዝቅጠት ድረስ። እኔ ተከታትዬ አላዳመጥኩትም። የራሴው ስለሆነ የምማረበት አዲስ ነገር የለውም በሚል ይመስለኛል። በዚህ ሰሞን በሆነ ምክንያት youtube ስገባ ያ ከያሬድ ጥበቡ ጋር ያደረግነው ”መወያየት መልካም“ እዚያ ተለጥፎ አብዛኛውን ቦታ ይዞ አገኘሁት። ከዚህም በላይ ከ35,000 በላይ እስካሁን አዳምጦታል የሚልም አነበብኩና እስቲ እኔም ላድምጠው ብዬ አንድ ሶስቱን ያክል አዳመጥኩ። በስድስት ክፍል ተከፋፍሎ ነበር የቀረበው።
እኔ ሳዳምጠው ወደድኩት። እንደዚያ በዝርዝርና በጥልቀት መሔዳችን ትዝ አይለኝም ነበር። የነበረውን የኦሮሞ እንቅስቃሴ ይዳስሳል። ይህ የሆነው የአሁኑ ሕዝባዊ አመጽ ከመጀመሩ ከአመት በፊት ነበር።
ይሕ ሕዝባዊ አመጽ እንደሚነሳ በግልጽና በማያሻማ ተናግሬአለሁ። በሁለት ምሳሌ ነበር ያስረዳሁት። በደርግ ዘመን “ውስጥ ውስጡን ሲብላላ ቆይቶ የካቲት 1966 አብሮት ፈነዳ” የሚለውንና “መከራ ሲመጣ አይነግርም አዋጅ፤ ሲገስግስ አድሮ ከተፍ ይላላል እንጅ!” የሚለውን። በነዚህ ምሳሌዎች ወያኔን “የመጥፊያህ ቀን ተቃርቧልና መጀመሪያ ራስክን አድን። ለራስህ መዳን የምታደርገው ከተነጋገርነበት ዘልቆም ለጋራ ቤታችን መዳንም ይረዳል” የሚል ነው። ለማጋነን ብፈልግ “ትንቢት ተናገረ” ተብሎ ሊውሰድ የሚችል ይመስለኛል። ተቃዋሚ ፓርቲዎች ላይም ያተኮረ ረዥምና ሰፋ ያለ ትንተናና ምክርም ሰጥቻለህ።
ይህ “የመወያየት መልካም” ፕሮግራም የተላለፈው በድሕረገጾች ላይ ነው። ከዚህም የተነሳ ምንም እስከዛሬ ከ35,000 በላይ ሕዝብ ያዳምጠው እንጅ ይገረም አለሙን ጨምሮ ብዙዎች ያዳመጡት አልመስለኝም። በዚህ ጉዳይ ላይ የምሰጠው ምክር ወይም ማሳሰቢያ ቢኖር እባካችህ “መወያየት መልካም” ቃለ መጠይቅ አዳምጡት የሚል ነው። እኔ በዚህ ድሕራተ ገጾችን በመኮርኮር ይህንንም ያክል የላቀ እውቀት የሌለኝ youtube ላይ ያለችግር ማግኘት ከቻልኩ ለአብዛኛው ሰው ቀሎ የሚታይ ይመስለኛል።
ሌላው የይገረም አለሙ ጥያቄ “አሁን ባለው ሕዝባዊ አመጽ ጉዳይ በቀጥታ ለምን አትጽፍም?” የሚል አንድምታም አለው። በነሐሴ ወር 2008 አንድ “ግልጽ ደብዳቤ” ለኢትዮጵያ መንግስት መሪዎች የተዘጋጀ ረቂቅ ለመነጋገሪያ ርእስ ይሆናል በሚል፤ ከዚያም ተነስቶ የአማራጭ መንገድ አዘጋጆች ማደራጀት የሚችል የሽምግልናና የሁከት አስወጋጅ አካል (Conflict/Dispute Resolution) ለማቋቋም በማሰብ ለዚህ ይመጥናሉ ለምላቸው ወደ አስራ አምስት ለሚሆኑ በቅርብም፣ በሩቁም፣ በስምም ለማውቃቸው በEmail ላኩኝ። ከአንድ ሰው በስተቀር ደርሶኛል የሚል ተራ መልስ የሰጠኝም አልነበረም። የዚህ የአንዱ ሰውዬ መልስም የለበጣ ነበር። ይህንን “ግልጽ ደብዳቤ” አደባባይ ላይ እንዲነበብ ሰሞኑን ከትንሽ ማብራሪያ ጋር ድሕረገጻት ላይ እለጥፋለሁ። ለአዲስ አድማስም እልካለሁ።
ከዚያ በኋላ ይህ “የሕዝብ አመጽ” የ”አማራ”ና “የኦሮሞ” “ምሁራንና ብሔርተኞች ነን” የሚሉ ፈለፈለ። ሁሉም የዚህ “የሕዝቡ አመጽ ጠንሳሽ አነቃናቂ፣ መሪ እኔ ነኝ!” የሚል ሆነ። ከዚህም ሌላ ይህ ግልጽ ደብዳቤውን ከላኩላቸው ወዳጆቼ ሌላ በግል የማውቃቸው፣ ቢያንስ በሳምንት አንዴ ስልክ የሚደውሉልኝና የምደውልላቸውም ሰዎች ሸሹኝ። እንኳንስ ስልክ ሊደውሉ ስደውልም አላነሳም አሉ። አንዳንድ የሕዝብ መገናኛዎች (Massmedia) እኔንም ስልኬንም አናውቅም ያሉ መሰለኝ። በዚህ ላይ የሚጽፉትንና የሚናገሩትን ሳነበው ሳዳምጠው “ይህ የመጨረሻው እውነት ነውና ወይ ተከተለኝ ወይም አርፈህ ተቀመጥ! ያለበለዚያ…!” የሚል አንድምታም ያለው ሁኖ አገኘሁት። በዚህ ላይ “የሚያልፍ ቀን የማያልፍ ስም ይሰጣል!” አይነት ዘለፋ መዘላለፍ በአደባባይ ላይ አየሁ። “የውሻን ጥርስ ማየት አጥንት ሲግጥ ነው!” የሚባለውንም አስታወስኩት። የሾለ ጥርሱንም አየሁት!
ይህ ጅምላ ጩኸት ደርግ “የታሪክ ሽሚያ” ያለው አይነቱ ጋብ እስኪል እስቲ ጋብ ልብል ብዬ መለስተኛ ሱባዔ (Introspection) ውስጥ ያለሁይመስለኛል። ወዳጄ የነበረው ጸጋዬ ገብረመድኅን “የከረሞ ሰው” ውስጥ አብዬ ዘርፉን ያናገራቸውንም ያስታውሰኛል። ”ምኞቴ እንደጉም ፈንጥቆ፤ተስፋዬ እንደጉዱፍ ወድቆ…” ይላሉ አብዬ ዘርፉ። እነኝህም “ቅዠቴ እንደጉም መንጥቆ፤ እውነቱ ግን እዚሁ ፊታችን ተደብቆ…” የሚሉ ወይም ማለት ያለባቸው ይመስለኛል።
ያም ሆኖ መሀል ለመሀል ሰንጥቄ አልሂድ እንጅ ዙሪያውን ማንዣበቤ አልቀረም። ይገረም አለሙ የሚጠቅሳቸው ጽሁፎቼ የዚህ ተአቅቦ (Introspection) ውጤቶችም ሳይሆኑ አይቀሩም ብዬ አስባለሁ።
አሁን እኒህ የኢትዮጵያን ሰፊ ሕዝብ አመጽ ባለቤትና መቆራመት የፈለገው መጯጯህ ጋብ ወደማለት የመጣ ይመስለኛል። “ሽል ከሆነ ይገፋል፤ቦርጭ ከሆነ ይጠፋል!” የሚባለው አይነት መሆኑ መሰለኝ። ቦርጭ ነውና የሚግበሰበስ ሲጠፋ ወይም ሲያልቅ መሟሸሹ ያለ ነው። ለመጠባባቂያ ብለው መጋዘን ውስጥ ያስቀመጡት፤ ይህም ማለት ታሪክ፣ ትምህርት፣ ተመክሮ፣ የፖለቲካ ንድፈሐሳብ (Theory)፣ እምነት፣ እና የኢትዮጵያ ፍቅር በአብዛኛው የሚጎለው ስለነበረ መሟሸሹ ባይገርመኝም “እስኪያልፍ ያለፋል!” ማለቴም አልቀረም።
የ”አማራ” ንቅናቄ፣ “የኦሮሞ” እንቅስቃሴ “ያ ይህ” እያሉ መድረኩን አጣበው በነበሩት ላይ የጻፍኩት ”የጋራ ቤታችን፤ ሳይደፍርስ አይጠራም!” የሚል ሰሞኑን አወጣለሁ። በመጠኑ “ከፈት አድርጎ ለማየት!” ነው። በአውራ ጎዳናው መጓዝ ለምንፈልገው መነጋገሪያ ይሆናል ብዬ አስባለሁ።
አሁን ደግሞ ወደይገረም አለሙ ስድስተኛ ጥያቄ ልሂድ። ”ወያኔ አዲስ አበባ እንደገባ፣ ለፖለቲካው ጫወታ በየጎሳችህ ተደራጁና ኑ ሲል በአንድ ጀንበር ሊባል በሚችል መልኩ ከደቡብ ወደአስራ አምስት ድርጅቶች ተመሠረቱ። ከነዚህ አንዱ የርሶ ነበር” ይላል።
በ”አንድ ጀንበር” ላለው አንድ የማውቀውን ብናገር ጥሩ ይመስለኛናል። ምክር ቤት እንደተገባ ሕዝብ ደሕንነት ውስጥ የሚሰሩ ይመስሉኛል ሁለት ወላይታዎች የወላይታን ህዝብ እንወክላለን ብለው መቀመጫ ያዙ። በኋላ በወያኔ መለኪያ መሠረት “ንክኪ” ናቸሁ ተባለ። ንክኪ ማለት የደርግ ጠረን ኢሰፓ የሚሉት መሆኑ ነበር። ቢል ቢደርግ የተንዛዛ ክርክር ፈጥረው አንወጣም አሉ። በነጋታው ይሁን እንዲያ ኢትዮጵያ ሆቴል ፊትለፊት አቶ ሙሉ ማጃን አገኘሁት። የከፍተኛ ፍርድ ቤት ዳኛ ሆኖ አርባምንጭ በመጠኑ አውቀዋለሁ። ወላይታ ነው። ይህንኑ ችግር ነገርኩት። በነጋታው ሶስት ሰዓት አራት ኪሎ ምክር ቤት በራፍ ላይ አገኘሁትና “ምን ታደርጋልህ?” ስለው “የወላይታን ሕዝብ ወክለን መጣን!” አለ። አብሮት በኋላ ስሙን ያወኩት አቶ ሉለሥላሴ ቴማሞ ነበር። ሉለሥላሴ ባለቤቱ የትግራይ ሰው ነች ያሉኝ መሰለኝ። በኋላ የባህል ሚኒስቴር ሆነ። ከስንት አመት በኋላ ሙሉ ማጃ ከዶክተር በየነ ጴጥሮስ ጋር ስለደቡብ ሊያስርዳ አሜሪካን መጥቶ ነበር። አላገኘሁትም። ሙሉ በዚያ ሽፋን ዘመድ ለመጠየቅ ነው የመጣውና ካናዳ ሔደ ብሎ በየነ ነገረኝ። ፊታውራሪ መኮንን ዶሪም አብሮ መጥቶ ነበር። ለደቡብ ጉዳይ! ፊታውራሪ መኮንን ከኦሞቲክ “ውሐ ቀጠነ!” ብሎ ለቆ ኢሕአደግ ሁኖ የማስታውቂያ ምክትል ሚኒስቴር ሁኖ ተሹሞ ነበር። ይህ ነገርን ነገር ያነሳዋል ነው። እገረ መንገዱን በየነ ጴጥሮስ የደቡብ ሕብረትን እንዴት እንደቀበረው የሚጠቁምም ይመስለኛል።
እኔ ምክር ቤት የገባሁት በጎሳ አይደለም። “ጎሳ”ቃሉንም ሲባል ከመስማቴ በስተቀር ተጠቅሜበት አላውቅም። በተፈጥሮ ሕግ መሠረት “ቆሞ- ቀር” ነገር የለም። ይወለዳል፤ ያድጋል፤ ይተካል፤ ይሞታልም።ይህ ለሰውም ለሕበረተሰብም ለፍጡራን ሁሉ የሚያገለግል ነው። እኔም፣ ወደድኩም ጠላሁም፣ በዚሁ ሕግ መሠረት እጓዛለሁ። ይህንን ሕግ አንቀበልም የሚሉ ዛሬ በኢትዮጵያ ውስጥ በግልጽ በአደባባይ ላይ ይታያሉ። ወደ”ዘመነ መሣፍንት” ለመጓዝ መፈለጋቸውን በተለያያ መንገድና ቃላትም ይገልጹታል። ”የጎበዝ አለቃ” የሚለው ከነዚህ ውስጥ አንዱ ይመስለኛል። ጉድ የሚያክል መጽሐፍም የጻፉም አሉ። ለክፉም ለደጉም የኢትዮጵያ ተማሪዎች ንቅናቄ አካል ነበርኩ። አምሳልም ባልሆን። ግራ ዘመም የፓለቲካ እምነት አለኝ። ገና ለገና ሶቭየት ሕብረት ወደቀ ብለው “ቅሌን ጨርቄን!” ሳይሉ ፈርጥጠው ዕምነት አልባ የሆኑት ውስጥ አይደለሁም። የምኖረውም በ21ኛው ምዕተአመት ውስጥ ነው። ”ብሔረሰብ” ነው የምለው። “ጎሳ” ማለት ዘመናይ አባባል አይመስለኝም። የሕብረተሰብን እድገት አያንጸባርቅማና! ይህንን ጥያቄ፣ እላይ ባነሳሁት “መወያየት መልካም” ውይይት ውስጥ ያሬድ ጥበቡም አንስቶብኝ ስመልስ በሳቅ የፈነዳ ይመስለኛል። ያንን መመልከቱ ጥሩ ነው። ከጅምላ መደመር (Generalization) የመጣ ጥያቄ ይመስለኛል። ”ከነእንትና ጋር ነበርና … ስለዚህም…” (by Association) እንደማለት።
የኦሞን ወንዝ ሥም ተከትሎ የወጣ ስም ይመስለኛል። የኦማቴ ሕዝቦች ዝርያ ማለት ነው። ከሲዳማ ይጀምርና ዛሬ አሶሳ አካባቢ ያለው ባምባሲ ድረስ የሚደርስ ህዝብ ነበር። ማእከሉ የከፋ ንጉሥ ነበር። የከፋው ንጉስ ጋኪ ሸረቾ በራስ ወለደጊዮርጊስ፣ ደጃዝማች ደምሰው ነሲቡና ደጃዝማች ተሰማ ናደው በሚመራ የምንሊክ ጦር ተሸንፈው በግዞት በ1911 አመት ሞቱ። የጅማው አባጅፋር የራሱን 30,0000 ጦር ይዞ የዚህ ዘመቻ አካል ነበር።ለአባጅፋር ሁለተኛ ዙር መሆኑ ነው!
ጂማ ጅማ የሆነው፣ ማለትም የተፈጠረው፣ የኦሮሞን የ16 ምእተ አመት ወረራ ተከትሎ ነው። በዚያ ወረራ የአካባቢውን ሕዝብ ደምሰሰዋል ማለት ነው። አሁን የምንሊክ አካልና አምሳል ሆነው ከፋን ሲወር ሁለተኛ ዙር መሆኑ ነው። አባጅፋር ምናልባትም በመላው አለም ተዋዳዳሪ የማይገኝለት የባሪያ ፈንጋይና ነጋዴ ሆነ። የተለያዩ ጸሐፊዎች በዚህ የባሪያ ንግድ ላይ ጽፈዋል። ከተዋቁት ውስጥ ታዋቂው ሪቻርድ ፓንክራስት ይገኙበታል። የበለጠ በጥልቀት ለመረዳት Ethiopian Slave Export at Matama, Massawa and Tajura c1850-1885 by Abdussamad H.Ahmed የሚል ጥናት ማንበብ ሙሉ ምስሉን ይስጣል ብዬ አምናለሁ።
በዚያን ዘመን ከኢትዮጵያ ውደ 500,000 ባርያ ወደመካከለኛው ምስራቅ እንደተሸጠ ተመዝግቧል። ባሪያዎቹ የተፈነገሉት በአብዛኛው ከዚህ የከፋ ግዛት ወይም ተባባሪ ግዛት ከነበሩት ሁሉ ነው። ይህም ማለት ከጋሞም የተፈነገሉ እንዳሉ የተፈነገሉበት አገርና ስም ጭምር ተመዝግቧል። የጋሞ ባሪያዎቹ ብርቱ ሠራተኛ ስለሆኑ ጥሩ ዋጋ ያወጣሉ ይላል። ከሁሉም የሚደንቀው አባጆብር ለጥርስ ሀኪማቸው የከፈሉት አምስት ባሪያ ነው። አንድ ውሻ በሁለት ባሪያ ለውጧል። የሰውን ልጅ በውሻ ሲለውጥ ነበር። ከዚህም ሌላ አባጆቢር ምንሊክ ወላሞ (በወቅቱ አጠራር) ሲመቱ 10,00 ወታደር አሰልፎ የዘመተና ወላይታ ለመሸጥ መለወጡ አባልና አካል ነበረ።
ጅማ የአባጆቢር ቤተመንግስት ያለበት፣ ሔርማታ፣ ምንልባትም በዓለምም ደርጃ ትልቁ የባሪያ መሸጫ ገበያ ነበር። ከዚህ ገበያ የተገዙ ባሪያዎች በመተማ፣ በታጁራ፣ በምጽዋ በኩል ለመካከለኛው ምስራቅ ገበያ ይቀርባሉ። የጉዞው መንገድ ከሔርማታ ወደ ጂረን ወደሰቃ፣ ወለጋ ሌቃ-ነቀምቴ ውስጥ ቢሎ በሆሮ ጉድሩ ውስጥ አሳንዳቦ፣ ጎጃም ውስጥ ባሶ ትግራይ ውስጥ አድዋ ነበር። ጥቂቶችን ለመጥቀስ!
ከነዚህ አጥኒዎችና ጸሐፊዎች መረዳት የሚቻለው በኢትዮጵያ ውስጥ ለተፈጸመው ባሪያ ፍንገላ፣ ማጓጓዝ፣ መሸጥና መለዋወጥ ትልቁ ድርሻ የሚወደቀው ዛሬ ከፋ፣ ኢሊባቦርና ወለጋ በሚለው አካባቢ በሚገኙ ኦሮሞዎች ላይ መሆኑ ነው። ምንሊክም፣ ጎጃም፣ ጎንደርና ትግሬም የዚያው ንግድ ሰንስለት አካልና አባል ነበሩ። የሚገርመው ለክርስቲያኖቹ እምነታቸውም፤ ሕጋቸውም ባሪያ መሸጥ መለወጥን ይፈቅድላቸዋል። ፍተሕነገሥቱ የሚለው ይህንኑ ነው። ፍትሐነገሥቱ የተቀዳው ደግሞ ከኦሪት (Old Testament) ነው።
የዚህ Afroasiatic Languages ብለው የሚያጠኑትን የቋንቋ ሊቃውንት የጥናት ወጤት ማንበብ የሚጠቅም ይመስለኛል። ከነዚህ አንዱ M.Lionel Bender ብዙ መጽሐፍ ጽፏልና Comparative Merphology of the Omotic Languages የሚለውን ማነበቡ ያግዛል። ከነዚህ ሕዝብ ዛሬ መላው ኢሉባቦርና ወለጋ የተረፉትን በቁጥር ይመዘግባል። አንፊሎ፣ ወለጋ፣ ደምቢዶሎ፣ ውስኪ በመለኪያ ሳይሆን በጠርሙስ በሚቀርብበት ከተማ (1967 ክረምት አይቻለሁና) የኦሞቲክ ተናጋሪ 50 ያህል ቀርተዋል። ዶክተር ግርማ ደመቀ፣ የቋንቋ ምሁር፣ አንዴ ለጥናት ሔዶ አንፊሎ ቋንቋን በመጠኑ የሚናገሩ ሁለት ሽማግሌ እንደአገኘ ነግሮኛል። ባምባሲ ወደ 500 ተርፈዋል ይላል ቤንደር። አንዴ፣ በ1967 ወዳጄ ከነበረው የደርግ አባል፣ በኋላም ምክትል ፕሬዚዳንት ሆነ ከነበረው ሻለቃ ደበላ ዲንሳ ጋር ወለጋ፣ ነጆ ከተማ በተደረገ፣ ወደ100,000 ሕዝብ በተካፈለበት ስብሰባ ላይ አንድ የዚህ የኦማቴ ሕዝብ ተራፊ ሽማግሌ ተነስተው “ዛሬ ለማመን የሚያዳግት ነገር ሰማሁ! ኦሮሞ ተጨቆንኩ ሲል ሰማሁ! እኛ በአለም ላይ የምናውቀው አንድ ጨቋኝ ቢኖር ኦሮሞ ብቻ ነው!” ብለው ነበር።
ሁሉም የሚያየው ከራሱ አንጻር መሆኑ ነው። ግና ለእኩልነት እንታገላለን የምንል፤ በተለይም ተማርን ተመራመርን የምንል በአንጻራዊ መልኩ (In Context) ሙሉውን ስዕል ብናይና ብናሳይ ቢያሳዩን ለሁላችንም የሚበጅ ይመስለኛል።
በነገራችን ላይ ዛሬ ይህ የኦሞቲክ ሕዝብ አናኗር ልክ በአፓርታይድ ዘመን ደቡብ አፍርቃ ውስጥ Homeland እንደሚሉት ወይም እዚህ አሜሪካ ቀይ ሕንዶች ብለው የሰየሟቸውን የጥንት ባለርስቶችን Reservetion ብለው በሰየሙት ውስጥ እንደሚያኖሩት ነው! የሞትና እልቂት ፈፋ ላይ ማለት ነው!
አጥኝዎቹ ይህንን የኦሞቲክ ሕዝብ የአፍሪቃ ቀንድ (Horn of Africa) የመጀመሪያው ሕዝብ ይሉታል። ዝሪያዎቻቸው ጥቂትም ቢሆን ታንዛኒያ ውስጥ እንደሚገኙ ጽፈዋል።
ጅማ፣ ሔርማታ ሴነጋል ወስጥ ያለ ደሴት ላይ ያለ አንድ በባርነት እየተፈንገሉ ለተሸጡ አፍርቃውያን የቆመ ሐውልት አስታውሰኝ ። Gore Island! Home of “The Door Of Never Return!” ይላል። ጅማ ከተማ በሙሉ ባይሆንም ሔርማታ ላይ “ተፈንግለው ወጥተው ለቀሩ!” መታሰቢያ ሐውልት ማቆም ተገቢ ይመስለኛል። ቢያንስ ከአንድ ታሪካዊ እድፋችን የሚያነጻን ይሆናል ብዬ አስባለሁ። እገረመንገዱን ለጅማም የቱሪስት ትኩርት የሚፈጥር ይመስለኛል። የዚህ የሴነጋሉን “የማይመለሱበት በር”ን The Door Of No Return ሐውልት የአለም ቱሪስቲ ይጎበኘዋል። ፕሬዚዳንት ባራክ ኦቦማም ጎብኘቶታል።
ይህ ሁሉ እኔ ተካፋይነቴ “በጎሳ” ሳይሆን ኦሞቲክ በሚል ነበር ለማለት ነው። ወዳጄ የነበረው ጸጋዬ ገብረመድኅን “ማነው ምንትስ?” በሚለው ግጥሙ ውስጥ ዝም ብንል፤ ብናደባ ዘመን ስንቱን አሸክሞን፤ ተርስተንኮ አይደለም እንድናንቻቻል ብለን ነው…” የሚለው አለው። እውነቱ ታውቆ ለዚህ አይናችን ስረ ቁጭ ብሎ በመውደም ላይ ላለ ሕዝብ “ለመሆኑ ማድረግና መደረግ የሚቻል ምን አለ” ብሎ ለማጠያየቅ አስቤ ነበር ኦሞቲክ ያልኩት።
• በኹለቱ ዓመታዊ ክብረ በዓላት፣ ከ23 ሚ. ብር በላይ የስዕለት ገቢ ተሰብስቧል • ማሠልጠኛዎች እንዲገነቡና የማኅበራዊ ልማት ተሳትፎው እንዲጠናከር ተጠይቋል...
20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ, የኃይል ባትሪ ጥቅል, ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, 3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል,
ማንነታቸው ያልታወቀ 40 የታጠቁ ወታደሮችን ይዞ ትግራይ ክልል የገባ አንቶኖቭ አውሮፕላን በመቀሌ አሉላ አባ ነጋ አውሮፕላን ማረፊያ ተያዘ። – Arts TV World
Home/Ethiopia/ማንነታቸው ያልታወቀ 40 የታጠቁ ወታደሮችን ይዞ ትግራይ ክልል የገባ አንቶኖቭ አውሮፕላን በመቀሌ አሉላ አባ ነጋ አውሮፕላን ማረፊያ ተያዘ።
ከሁለት ቀናት በፊት ከሱዳን በኩል ወደ ኢትዮጵያ እንደገባ የተጠረጠረው አንቶኖቭ አውሮፕላንና አሳፍሯቸው የነበሩት 40 የታጠቁ ወታደሮች በመቀሌው የአሉላ አባ ነጋ አውሮፕላን ማረፊያ መያዛቸውን የክልሉ ደህንነት ምንጮች በአካባቢው ለሚገኘው የቢቢሲ ዘጋቢ ገልፀዋል።
ምንጮቹ ጨምረው ወታደሮቹ አንቶኖቭ ተብሎ በሚታወቀው ግዙፍ አውሮፕላን በአሉላ አባ ነጋ አየር ማረፊያ በድንገት ያረፉት በስህተት መሆኑን ገልፀው፤ የክልሉ ፖሊስ ጉዳዩን እየመረመረው እንደሚገኝ ተናግረዋል።
በሃዋሳ የሰላምና የእርቅ ውይይት እየተረደገ ይገኛል። ከቀናት በፊት በደቡብ ብሄር ብሄረሰቦች መንግሰት ምክትል ርዕሰ መስዳደር በአቶ እርስቱ ይርዳው መሪነት ከወረዳዎቹ ዋና አመራሮች ጋር እየተደረገ ያለው ውይይት ፍሬያማ ውጤት እያመጣ መሆኑ ተሰማ።
የአርቅና የሰላም ውይይቱን የተካፈሉት የመስቃን ወረዳ የስራ ሃላፊዎች ወረራና ጥቃት የተፈጸመብን በእኛው ላይ ሆኖ ሳለ የመስቃን ተወላጆች እና በተለያየ መንግስት መዋቅር ውስጥ የሚሰሩ የቤተ መስቃን አመራሮች እና የስራ ሃለፊዎች ለእስር መዳረጋቸው የፍትህ መዛባትን ያሳያል በሚል ለአቶ እርስቱ ይርዳው ያቀረቡ ሲሆን የማረቆ ወረዳ የስራ ሃላፊዎች በበኩላቸው ሰላሙ እና እርቁን የምንፈለገው ቢሆንም ፌደራል ውስጥ የሚሰሩ የማረቆ ተወላጆች ከውይይቱ ውስጥ ካልተካተቱ የማረቆን ህዝብ ሊያሳምጽቡን ይችላሉ ብለው ባቀረቡት አቤቱታ መሰረት ከግለሰቦቹ አንዱ ከመንግስት ጥሪ ተደርጎላቸው የሰላሙን ውይይቱን በመካፈል ላይ የውስጥ አዋቂ ምንጮች ጠቁመዋል።
በፌደራል መዋቅር ውስጥ የሰላም እርቁ እንዳይደረግ ተጽእኖ እየፈጠሩ የሚገኙትን ግለሰቦች ማንነታቸውን የምናጣራ ሲሆን የእርቅና የሰላሙን የሂደት ደረጃን ጭምር ለማሳወቅ ጥረት እናደርጋለን።
በጎንደር ዩኒቨርስቲ መጪው ህይወታቸው ያሳሰባቸውና ጥያቄ ያነሱ ተማሪዎች ታሰሩ። ተማሪዎቹ ላነሱት ጥያቄ በውይይት መፍትሄ መፈለግ ያልተቻለበት ምክንያት አልታወቀም። አሜሪካ ሬዲዮ...
ዛሬ ጳጉሜ 1 ቀን 2009 ዓመተ ፍዳ ነው፤ በእስካሁኑ ጉዞ ከቀጠልን አዲሱንና ግፍና በደል ተባብሶ በወያኔዎች የሚወርድብንን የመከራ ዘመን ልንቀበል አራት ቀናት ብቻ ቀርተዋል። ለማንኛውም “ደግ ተመኝ ደግ እንድታገኝ” ይባላልና መጪው ዓመት የኢትዮጵያ ጠላቶች ድል የሚሆኑበት፣ ሀገራችን ከገባችበት ማጥ ነፃ የምትወጣበት፣ የወያኔው ዘረኛ አገዛዝ አብቅቶ ለሁላችንም እኩል የምትሆን ኢትዮጵያ የምትመሠረትበት፣ ጉግማንጉጎች ከነሰንኮፋው ተነቃቅለው የሚጠፉበት፣ ሃይማኖት ለግብር ይውጣ ሳይሆን በሃቅ እውን የሚሆንበት፣ የጠፉብንን የፖለቲካና የእምነት እረኞች የምናገኝበት … እንዲሆንልን አምላካችን ይርዳን። የዕዳ ደብዳቤያችን የሚቀደድበት ዘመን ይሁንልን። መልካም አዲስ ዓመት።
ዕብደት ዓይነቱ ብዙ እንደሆነ የሙያ ዘርፉ ባለቤቶች ሲናገሩ ይሰማል፤ ከትበውትም ይነበባል። የአእምሮ መቃወስ ዓይነቱና ደረጃው ከሰው ሰውና ከሀገር ሀገር ሊለያይ ቢችልም ማንኛውም ሰው ከነዚህ በመዝገብ ከሚታወቁ የዕብደት ዓይነቶች በአንዱ ወይ በሌላው ቢያንስ ለተወሰነ አጭር ቅጽበት – አንድ ጊዜ ብቻም ሳይሆን በሚመላለስ መልኩ – እንደሚጠቃ ጠቢባኑ ያስረዳሉ፤ እኛ የዘርፉ ማይምናንም በተግባራዊ ኑሯችን ሳንረዳው የምንቀር አይመስለኝም። ለጠቅላላ ግንዛቤያችን ያህል በፈረንጅኛው ስያሜ እነዚህን መሰል የዕብደት ዓይነቶች በሥነ ልቦናው የትምህርት ዘርፍ በአራት ተከፍለው እንደሚጠኑ ክፋት ያለው አይመስለኝም – Bad-mad, Mad-mad, Sad-mad, and Glad-mad.
በግርድፍ ንባባዊ ግንዛቤየ የሰው ልጅ እስካሁን መቶ በመቶ ማበዱ እንዳልተረጋገጠ መረዳት ችያለሁ። የመቶ በመቶ ዕብደት የተመዘገበው በውሻ ነው ይባላል። ልብስን ሽክ አድርጎ ለብሶ በመሄድ ከሰው ጋር ተደባልቆ ማውራትና መጫወት አእምሮን ጨለፍ የሚያደርግ ነገር ሲመጣ ደግሞ ግምኛ ነገር በመናገር ወይም ከርዕስ የወጣን ነገር በመዘብዘብ ሰዎችን ማስደመም የዐውቆ አበዶች ወይም የንኮች ጠባይ ሲሆን ለይቶለት ጨርቁን የጣለና የትሚናውን የሚያድር ግን የዕብደት ደረጃው አርባና ሃምሳን አልፎ ወደ ሰማንያና ዘጠና በመቶ የተጠጋ “ጥሩ” ዕብድ ነው። በውሻ ዕብደት ግና አንዴ አይጀምር እንጂ ከጀመረ ራስን ያስትና መብላት፣ መጠጣት፣ አቅጣጫን ለይቶ መጓዝ፣ መራብና መጠማት የመሳሰሉ የባሕርይና የስሜት መገለጫዎች የሉም። ስለሆነም ሂደትን ጠብቆ መሞት ብቻ ነው። የሰው ዕብድ ግን ይርበዋልና ይበላል፤ ይበርደዋልና ይለብሳል ወይም ጥጋት ላይ ቁጭ ብሎ በብርድ ይንቀጠቀጣልል። ስለዚህ ዕውቀቱንና ሙሉ ስሜቱን አልተገፈፈምና ወሰድ መለስ እያደረገው እንደምንም ይኖራል – መኖር ተብሎ።
በተለምዶ ጤነኛ የሚባሉ ሰዎች (ዕብደታቸውን ማወቅ የማይፈልጉ ብላቸውም ግዴለኝም) ዕብዶችን በጣም ይፈራሉ። ሁሉም ዕብዶች ሊፈሩ እንደማይገባ ግን ከፍ ሲል የተጠቀሱትን የዕብደት ዓይነቶች ዝቅ ሲል በተቀመጠው አድራሻ ሄዶ ማንበብ ጠቃሚ ነው። አንዳንድ ዕብዶች አዛኝና ሩህሩህ ናቸው – ያላቸውን የሚያካፍሉና ለተቸገረ የሚንሰፈሰፉ። ያገኙትን ነገር እያነሱ አጠገባቸው ወደሚገኝ ሰው የሚወረዉሩና አደጋ የሚያስከትሉ አንዳንድ ዕብዶችም አሉ። አንዳንዶች በሣቅ እየተንከረከሩ ራሳቸው ለራሳቸው በሚፈጥሩት ደስታ የሚዝናኑ አሉ። አንዳንዶች በሀዘን ድባብ ተውጠው ዘላለማቸውን እንደቆዘሙና እንደጨፈገጋቸው የሚኖሩ አሉ። አያድርስ ነው …
ከነዚህ ሁሉ የዕብደት ዓይነቶች ወያኔ የተያዘበትን የአእምሮ ደዌ ለማወቅ ሞክሬ በመጠኑ የተጠጋጋልኝ የመጀመሪያው የዕብደት ዓይነት ነው – “ክፉ ዕብድ” ወይም “መጥፎ ዕብድ” የሚለው። መጥፎ ዕብድ እየሣቀ መጥቶ በደቦል ድንጋይ ደረትህን ወይም ማጅርህን መትቶ ሲጥ ያደርግህና በሞትህ እየሳቀና እየተዝናና በመጣበት መንገድ ሊመለስ ይችላል። ይህ ዓይነቱ ዕብድ ቀድሞውን የተለከፈበት የአእምሮ ህመም ከግድያና ስቃይ ጋር የተያያዘ በመሆኑ የሚያስደስተው ነገር ግድያና ስቃይ ነው። ለዚህ ዕብድ ሰዎችን ማሰቃየት ብቸኛው የደስታ ምንጩ ነው – እንደሕወሓት።
ትክክለኛ የባለሙያ ምክርና አስተያየት ነው። የተራ ዕብድን ጥቃት ታግለህም ሆነ ሮጠህ ትከላከላለህ። ይሁንና በመንግሥት መልክ ተደራጅቶ የመጣብህን ጎጠኛ ዕብድ እንዴት ትጋፈጠዋለህ? ከዚህ ዓይነቱ በጠላት ድጋፍ ከተደራጀ ዕብደት እንዴት ታመልጣለህ ? በቀላሉ መልስ የማይገኝለት ከባድ ጥያቄ ነው። ለዚህ ነው እንግዲህ ኢትዮጵያውያን ከዕብዶቹ ሕወሓታውያን የሲዖል ግርፋት ይልቅ በበረሃ አውሬዎች መበላትን እስከመምረጥ የደረሱት። ለዚህ ነው ኢትዮጵያውያን ውብ ሀገራቸውን በቀንና በሌሊት እየለቀቁ የባሕር እንስሳት ሲሳይ ሆነው መቅረትን የመረጡት። ለዚህ ነው ውድ የሀገሬ ወጣቶች ከዕብዱ የወያኔ አፓርታይድ አገዛዝ ይልቅ የዐረብ ጀማላ የቤት ውስጥ ገረድ መሆንን የሚመርጡት። ለዚህ ነው ሀገራቸው የማትበርድ እቶን የሆነችባው ኢትዮጵያውያን በሚሊዮኖች እየተሰደዱ በሰው ሀገር እንደሁለተኛና ሦስተኛ ዜጋ ሆነው መኖርን የሚመኙትና በተግባርም እየሄዱ የሚማገዱበት። ለዚህ ነው ወገኖቻችን ከዚህ ከወያኔዎች የዕብደት ሥራ ለመዳን ሲሉ የአይሲሶች ካራ ሰለባ የሚሆኑት።
በአሁኑ ሰዓት ኢትዮጵያ ውስጥ ከመኖር የለየለት ገሃነምም ሳይሻል አይቀርም። መብላት መጠጣት፣ መጥገብ መራብ፣ ማግኘት ማጣት ሌላ ጉዳይ ሆኖ ሰው ሆነህ እንደሰው መኖር የማትችልባት ሀገር ሆናለች – ኢትዮጵያ (የምለው ግልጽ ከሆነልህ በገንዘብ ሀብታም ሆነህም ወያኔ ካልሆንክ ኢትዮጵያ ውስጥ መኖር አትችልም እያልኩህ ነው ወዳጄ።) እንደሰው ለመኖር ቢያንስ በቅድሚያ የማሰብ ነፃነትህ ሊገፈፍ አይገባም፤ እንደዜጋ ይቅርና ቢያንስ እንደሰው የሚቆጥርህ የራሴ ነው የምትለው መንግሥት ሊኖርህ ይገባል። የራሴ ነው የምትለው የፖሊስ፣ የፀጥታና ደኅንነት፣ የመከላከያ ወዘተ. ኃይል መኖር አለበት። አንዱን የእንጀራ ሌላውን የሠይፍ ልጅ አድርጎ ማኛውንና ቁርጡን ለዘሩ፣ ዘንጋዳውንና ሳላይሰጡን ለአሽከሩ የሚሰጥ የመንግሥት መዋቅር ስታይ ምን ሊሰማህ ይችላል? እነዚህን ዓይት የተንሻፈፉ አካሄዶች ሲስተካከሉ ያኔ ነው ሀገሬ ልትል የምትችለው። እንጂ ስታየው የሚያቅርህ ባንዴራና እንደጠላት እያዬ የሚደበድብህ መለዮ ለባሽ ይዘህ በየትኛው አእምሮህ የሀገር ስሜት ይመጣልሃል? ምን መናገርና መጻፍ ቀርቶ ምን ማሰብ እንዳለብህ ተለክቶ የሚሰጥህ በወያኔዎች ነው። ኧረ ባይገርምህ ይህ መንግሥታችን ማመልከቻም የሚጽፍልህ ራሱ ሆኖ አርፎልሃል! ንቀት ሲበዛ እንዲህ ነው።
በየቀበሌው ለጉዳይ ስንሄድ እኛ እንደምንፈልገው ሣይሆን እነሱ እንደሚፈልጉት ተጽፎ “ማመልከቻችን” ግርጌ ላይ እንደ ቅጽ ፈርመን እንድናስገባ እንገደዳለን፤ ራስህ መጻፍ አትችልም፤ በዚህስ ተገላግለናል – ሰሜን ኮሪያንም ሳናስንቅ አንቀርም ( እነሱ የሞተውን መሪ ትተው ልጁን ሲያመልኩ እኛ በሞተ ባምስት ዓመቱ በዐፅም እንገዛለን – ለዐፅምም እንድንሰግድ እንገደዳለን! ይቺ ናት የ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ንቃትና ዕውቀት ማለት! ዱሮ መፈክራችን “ወደፊት!” ነበር፤ አሁን ደግሞ “ወደኋላ!” ሆኗል፤ የማመልከቻውን ናሙናው ከሥር ተመልከት) ዜጎች በሁለት ጎራ ተከፍለው አንዱ ነዋሪ ሌላው አኗኗሪ የሆነባት ብቸኛ ሀገር ኢትዮጵያ ብቻ ናት። የዕብደት ውጤት እንደዚህ ነው። ዕብደት ማለት አእምሮን በአግባቡ ያለመጠቀም እስከሆነ ድረስ በሆዳቸው የሚያስቡት ደናቁር ወያኔዎች ሀገራችንን እንዳታንሰራራ አድርገው እየገደሏት ነው። የዕብድ ገላጋዩ ድንጋይ አቀባይም ከሀገር ውስጥ እስከ ውጭ ሀገር እጅግ በዝቷል። መጨረሻችንን እንዲያሳምረው ለአንድዬ መጸለይ ነው።
በርዕሴ ከጠቀስኩት “ካላበዱ ወይ ካልነገዱ…” ከሚለው ሀገርኛ ብሂል በተጨማሪ ስለዕብድ ሌላም አባባል አለ። እሱም “ዕብድና ዘበናይ የልቡን ይናገራል” የሚለው ነው። አንድ ሰው ካላበደ መቼም በአንድ ጊዜ ጨለማና ብርሃን ለመሆን አይሞክርም፡- ዕብዱ ወያኔ አንዴ “የፍቅር ዓመት ይሁንልን” ይልና በዚያው አንደበት ስለፍቅር ብቻ የሚያዜመውን ብላቴና የሙዚቃ ምረቃውን መከልከሉ አላንስ ብሎ ልጁን በአሸባሪነት መፈረጁና በጦር ለመውጋት ሲዘጋጅ ማየቱ ስም የማይገኝለት ዕብደት ነው። በአንዲት ትልቅ ሀገር ውስጥ አንድ ግዙፍ መንግሥት ከአንድ ተራ ዜጋ ጋር የእልህ ግብግብ ውስጥ ገብቶ ሲዳክር ማየት ዓለምን ሳያስገርምና የመጀመሪያው ትንግርት ሳይሆን አይቀርም። ቴዎድሮስ ካሣሁን ከጊታርና ከማሲንቆ ያለፈ መሣሪያ ሳይኖረው ወያኔን በፍቅር ስብከቱ ብቻ እንዲያ ሲያንበጨብጨው መታዘብ አስደማሚ ከመሆን አልፎ የወያኔን ሰብኣዊ ተፈጥሮ እንድንጠራጠር የሚያደርግ ልዩ ክስተት ነው። ወያኔ እንደሚመስለኝ ከጦር መሣሪያና ከጉራ ይልቅ ይህን መሰሉን እንደሐምሌ ዝናብ እየሰረሰረ የሚገባን የፍቅር መዓዛና ጠረን በጣም ይፈራል። ፍቅር የሚያርደውና የሚያሸብረው ደግሞ ሰይጣንንና የሰይጣን የሆነን ብቻ ነው። እናም ወያኔ ባጭር ቃል ሰይጣን ነው።
ከሰሞነኛ ጉዳዮች ጥቂት ልበልና ላብቃ። የወያኔው ጉጅሌ ያማረውን ሁሉ በዐዋጅ እየቀማ 26 ዓመታትን በመንግሥትነት ዘልቋል። ፈጣሪም መጨረሻውን ሊያጃጅልለት ያቀደ ይመስላል እስካሁን እንደልቡ እንዲፈነጭ ሜዳውንም ፈረሱንም ሰጥቶታል። እነሂትለርም፣ እነሙሶሊኒም፣ የኛው ማፈሪያ ጉድ መንግሥቱም እንዲሁ ቅጥ አምባራቸው የጠፋ ባለጌዎችና ቅል ራሶች ነበሩ። መጨረሻቸው ግን አላማረም። አምባገነኖች ዋልጌዎች ናቸው፤ አምባገነኖች ታህተ-ሰብዕ (sub-humans) ናቸው – ለዚህ አባባሌ እነኢዲያሚን ዳዳና እነአፄ ቦካሣ ምሥክሮቼ ናቸው። ሁሉ ነገር በጉልበትና በወኔ የሚያልቅ ይመስላቸዋል፤ ጭንቅላታቸው የገማ ነጭ ጭቃ እንጂ የሰው ልጅ አንጎል የለበትም። እውነቱ ታዲያ ሌላ ነው። ሥልጣንና ዝና የሚቆየው ወይም የማይቆየው በመሣሪያ ብዛት አይደለም፤ በዕውቀት ብዛትም አይደለም፤ በወታደር ብዛትም አይደለም፤ በዓላማ ጽናትም አይደለም። በሀብትና በገንዘብ ብዛትም አይደለም። ይህን ምሥጢር አምባገነኖች አያውቁትም፤ ለምን ቢባል ድንጋይ ራስ ናቸውና። ቀኑ ሲደርስ ሁሉም ነገር ይከዳቸውና እንደወጡ ተንኮታኩተው ይወርዳሉ፤ እንደወፈሩ ሟሽሸው ይኮሰምናሉ፤ እንደታበቱ በሀፍረት ተሸማቀው ይዋረዳሉ። ቀኑ ነው፤ አለቀኑ ዝናብ አይጥልም። አለቀኑ እህል አይበቅልም፤ አያፈራምም። አለቀኑ ሽልም አይወለድም። “ጊዜ ገቢር ለእግዚአብሔር” ይላል መጽሐፉም።….
ወያኔዎች በሁሉም ረገድ ትግራይን አሳብጠው ወደሚቃዡበት “የትግራይ ሪፓፕሊክ” የሚያደርጉትን ጉዞ ቀጥለዋል – ያላንዳች ሀፍረትና ይሉኝታ፤ ክፉ ዕብድ ሀፍረትም ሆነ ይሉኝታ የለውምና። ኢትዮጵያውንን ርስ በርስ አባልተው እነሱ ጎጆ ለመቀለስ ሽር ጉድ እያሉ ናቸው። ይህ ግን ቅዠት ነው። የቅዠት ቅዠት። እኔ ትንሹ ሰው እንዴት እንደምስቅባቸው ቢያዩ ምናልባት እነሱም እኔን ዐበደ ይሉኝ ነበር። ኢትዮጵያን ገድለው እነሱ በሰላም የሚኖሩ ከሆነ በርግጥም እግዚአብሔር በመንበሩ የለም። የአማራን ሕዝብ ጨርሰውና የአማራን መሬት ለሱዳንና ለ”ትግራይ ሪፓፕሊክ” ሰጥተው እነሱ በሰላም እንኖራለን ብለው አስበው ከሆነ ይህም ሃሳባቸው ደረጃ ሊወጣለት የማይችል ዕብደት ውስጥ መግባታቸውን በግልጽ የሚናገር ነው። የሚያደርጉትን ሁሉ ስታዘብ የወያኔነት ቫይረስ የሌለብኝ ጤናማ ትግሬ ነኝ የሚለውም ሆነ ሌላው ሕዝብ ቁጭ ብሎ እህህ ማለቱን ስቃኝ እነዚህ ሰዎች በዚህች ሀገር ሊያመጡ የፈለጉትን መቅሰፍት አስባለሁ። እነዚህ ዕብዶች የሚያስቡትንና የሚያደርጉትን ነገር የሕጻን አእምሮ እንኳን ይጠየፈዋል፤ ይንቀዋል።
የማይምነታቸው አሰቃቂነት የሚገዝፈው ደግሞ ብሔረሰቦችን ለማናከስ አዲስና ያልነበረ የማንነት ጥያቄ በነሱው ሠርጎ ገቦችና በገንዘብ ኃይል በማስነሳት የረጋውን ኩሬ ለማደፍረስ የሚያደርጉትን ጥረት ስንታዘብ ነው። ቅማንት የሚል ሕዝብ የለም አልተባለም። ግን ግን በቅማንት የማንነት ጥያቄ ሰበብ 12 ቀበሌዎችን ወደ ትግራይ ለመውሰድ ማለም – አሁን ሕዝበ ውሳኔም ሳያስፈልጋቸው እንዲሁ ሊወስዱትም ይችላሉ – “አያ ጅቦ ሳታመካኝ ብላኝ” ያለችውን ተረት ያስታውሰናል። ሥራቸው ሁሉ የሚገርም ነው። ከዚህ አንፃር የፊታችን መስከረም ሰባት ሊካሄድ ዕቅድ የተያዘለት የቅማንት የማንነት ጥያቄ ተብዬና የሕወሓት መፍትሔ ለትግራይ ተጨማሪ የእቶን እሳት የሚያወርድባት እንጂ አንድም ዕድገትና ብልጽና አያስገኝላትም። ወያኔ ዕድገቱን ጨርሶ ሊሰናበት የቀረው ጊዜ ትንሽ ነው። በዚህችን አጭር ጊዜ እንኳን አደብ ሊገዛ አልቻለም። ምክንያቱም ወያኔ ማለት ለኢትዮጵያ ውድመት ሲባል በፈረንጆች ተረግዞ በፈረንጆች የተወለደና ለወግ ማዕረግ የበቃ የድውያን ቡድን በመሆኑ ግብዓተ መሬቱ እስካልተፈጸመ ድረስ ከጥፋት ሊቆጠብ አይችልም። የነጋበት ጅብ ያገኘውን እየዘነጠለ ወደ ጎሬው እንደሚገባ ወያኔም ያገኘውን ኢትዮጵያዊ ሁሉ ከምድር በታች ሳያስገባ ማንንም ፈርቶ ከጥፋት ተልእኮው ይታቀባል ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው።
በየጊዜው ችግር እየተፈጠረለት ለስቃይ የሚዳረገው የትግራይም ሆነ ሌላው ሕዝብ ግን ቆም ብሎ ማሰብ አለበት። ለምሣሌ የወያኔን ችግር ፈጣሪነት ይረዳዋል ብዬ የምገምተው ሰፊው የትግራይ ሕዝብ በራያና በወልቃይት ሰበብ የተጠመቀው መርዘኛ ጠላ ተጠጥቶ ሳያልቅ ሌላ አስካሪ መጠጥ ሊያስተናግድ እንደማይገባው ማወቅ ይኖርበታል። የዛሬ ገናናነት ነገ አይኖርም፤ የዛሬ ሁሉን አዛዥነት ነገ አይደገምም፤ የዛሬ እዩኝ እዩኝ ማለት ለነገ ሀፍረትና አንገት መድፋት እንደሚዳርግ የማይረዳ ሰው ባይፈጠር ይሻለዋል። አንገት የተፈጠረው አዙሮ ለማየት ነበር። አሁን ግን ብዙ ወንድሞቻችንን ስናይ አንገታቸው ቦርጫቸው ውስጥ ተወሽቆ ሁሉን ነገር የሚመለከቱት በሆዳቸው ሆነና ከሰብኣዊ የይሉኝታ ማዕቀፍ በፀሐይ ብርሃን ፍጥነት እየራቁ ሄዱ። ስለዚህ ጤናማ ነኝ የሚል የትግራይ ሰው ልጆቹ ጥጋባቸውን በልክ እንዲያደርጉት በጸሎትም በምክርም ሊሣተፍ ይባል። ነገር ከተበላሸ በኋላ – እስካሁን ተበላሽቶ ካልሆነ – ቢጸጸቱ ዋጋ የለውም። የፈሰሰ አይታፈስምና። በወያኔ ጥጋብ ትግራይ ብትነድ ጉዳቱ የሁሉም ኢትዮጵያና ኢትዮጵያውያን ነው። እንዲህ የምለው ማንንም ለማስፈራራት አይደለም። “የተሸነፈ” አያስፈራራም፤ የዕልቂት ዐዋጅ ታውጆበት “ጅራቱን ወትፎ” እግር አውጭኝ የሚል አያስፈራራም። ከሥር ያለ ከላይ ያለ የሚመስልን አያስፈራራም። ግን ግን ቀኝ ኋላ ዙር መኖሩን አለማሰብ የለዬለት ድንቁርና ነው። መጽሐፉም “ፊተኞች ኋለኞች፣ ኋለኞችም ፊተኞች ይሆናሉ” ይላል። ግን ማን ሲያስተውለው!
ወያኔዎችን እኔ ልምከራቸው። ምንም ወጪና አታካራ ሳያበዙ ኢትዮጵያን በሙሉ ትግራይ ይበሏትና በአንዴ ይገላገሉ። ዕብድ የያዘው ገንዘብ አንዴውኑ የተረገመ ነውና ሰውንም ገንዘቡንም ተቆጣጥረው እንዲህ አበሳችንን ከሚያሳዩን ከተቻለ ሁላችንንም እንዳወጣን ሸጠው ይረፉ። እኛም እንረፍ። ከመጥፎ አሸናፊ የማይሻል ክፉ ነገር የለም።
“የሌባ ዐይነ ደረቅ መልሶ ልብ ያደርቅ” ይባላል የነሱ ዓይነት ልብ አውልቅ። የሚፈልጉትን ለማድረግ የሚከለክቸው ህግም ሆነ ሌላ ኃይል በሌለበት ሁኔታ ማንን ለማታለል እንዲህ እንደሚቸገሩና እንደሚለፉ አይገባኝም። ምርጫውን እንደሚያጭበረብሩ ሁሉ ምንም ነገር ከማጭበርበር አይመለሱምና ለታይታና ለይስሙላ የሚያደርጉትን ክርክርና ህዝበ ውሳኔ ተብዬ የሚባል ጡት ያልጣለን ሕጻን ሳይቀር ማታለል የማይችል ቁጩ ነገር ትተው መውሰድ የሚፈልጉትን ተራራም ይሁን ሜዳ፣ ህንጻም ይሁን አስፋልት መንገድ፣ ከተማም ይሁን ገጠር በወሬ ቱማታ ሳያደነቁሩን ዝም ብለው ይውሰዱ። የተቸገሩትም በዚህ ጉዳይ ይመስለኛል – ሕንጻና መንገድ ዘርፎ መውሰድ የሚያስችል ዘዴ ባለመገኘቱ ሳይናደዱ አይቀሩም። ሌላውንማ አጓጉዘው ጨርሰዋል። ለነገሩ ማጓጓዝ ለማይችሉት መሬትንና ምርጥ የሀብት ምንጭን ለመቀራመት ሰዎቻቸውን ከትግራይ እያመጡ በመላው ሀገራችን አስፍረዋል – ሌላውንና ባለመብቱን እያፈናቀሉና እየገደሉ። የማስመሰያ ቲያትር ሳያስፈልጋቸው ያሻቸውን እያደረጉ እንደኖሩት አሁንም እንደዛው ማድረግ ይችላሉ። የማንም ቡራኬም አያስፈልጋቸውም። በቀሺም ድራማ ሰውን ይበልጥ ከማናደድ ቢቆጠቡ ለኛም አንድ ዕርዳታ ነው። በጣም ያንገሸገሽን ወዝ የሌለው ቲያትራቸው ነው። በነገራችን ላይ መሬትና ሕንፃ እንዲሁም መንገድ ተነቅሎ ቢወሰድ ኖሮ ይሄኔ ኢትዮጵያ ባድማ ሆና ነበር – ምን ዓይነት ስግብግብ ናቸው በእግዚአብሔር! የማይጠግቡ እምብርት የለሾች።…
ለማንቻውም መስከረም 7 2010 ጎንደር ላይ ሊያካሂዱት ያቀዱትን የቅማንት ማንነት ህዝበ ውሳኔ ተብዬ ነገር ይተውትና የሚፈልጓቸውን መንደሮች እንዲሁ ይውሰዱ። ከፈለጉ ሸዋሮቢትንም፣ ደብረ ብርሃንንም፣ ሞላሌንም፣ የኔይቱን ቅምብቢትንም … ወስደው ትግራይ ላይ ይለጥፏቸው። ማን ይቆጣቸዋል? እነዚህንና ሌሎችንም ቦታዎች ከመሬት ሰቅስቆ ማንሳትና ማዛወር የሚችል ክሬን ካገኙ አዲስ አበባንም ወስደው መቀሌ ላይ ይለጥፏት። እንጂ አንዴ ፊንፊኔ ሌላ ጊዜ አዲስ አበባ እያሉ ልባችንን አያውልቁ። ለትግራይ ትልቅነት ስንል መከራችንን በላን – አንዳንዶቻችን ያልበላንን አከክን፤ አንዳንዶቻችን ባልገባንና በማይገባን ነገር ከወዳጆቻችን ጋር ተቆራረጥን፤ አንዳንዶቻችን እንደኤሣው ለቁራሽ እንጀራ ስንል ታሪክ ይቅር የማይለው ወንጀልና ምሕረትን የሚያስከለክል ኃጢኣት ሠራን። ግልብነታችንን በገሃድ ያወጅን በሚሊዮን የምነቆጠር ተማርን የምንል ወገኖች አገር ምድሩን ሞልተናል።
ፌዴራል ተብዬ የሌለ መዋቅር እንዳለ በማስመሰል በዚህ ወያኔ ብቻ በሚቀናጣበት የማስመሰያ ጭምብል ኢትዮጵያ መታመስ ከጀመረች ጀምሮ ሁላችንም መቅኖ አጥተን፣ ሰላምና የአምላክ በረከትም ርቆን በስቃይ እንኖራለን። እምብርት የሌላቸው ወያኔዎችን ተሸክመን የድቅድቅ ጨለማውን መንገድ እየተጓዝን ነው። መቼ እንደሚያልቅ ዕንቆቅልሽ ሆኖብናል። ( netsanetz28@gmail.com )
እኔ ነፃነት ዘለቀ የክ/ከ 75 ወረዳ 128 የቤት ቁጥር 1219 ነዋሪ ስሆን ያለኝን መኖሪያ ቤት መንግሥት በፈለገው ጊዜ ለቅቄ ለመሄድ የተስማማሁ መሆኔን በፊርማየ አረጋግጣለሁ።
ማጣሪያ ቢያንስ ለ 3 ወራቶች ጥሩ ለፔተርነር አልትራ 2 ሊት የመጠጥ eachuntainቴ እያንዳንዳቸው በ 3 የጽዳት ማጣሪያዎች ተስተካክሏል ፡፡ የላይኛው ማጣሪያ ion መለዋወጫ ፣ የካርቦን ማጣሪያ እና ጥሩ ፍርግርግ ይጠቀማል። ለፓም pump ሁለቱ ማጣሪያዎች ተካትተዋል ፡፡ ማጣሪያዎቹ የፓም pumpን ዕድሜ ያራዝማሉ እንዲሁም መጥፎ ጣዕምን ፣ ሽታ እና ሌሎች አላስፈላጊ ቅንጣቶችን ከውሃ ውስጥ ይቀንሳሉ ፡፡ በዚህ መንገድ የቤት እንስሳዎ ሁል ጊዜ ጤናማ ፣ ንፁህ እና ንጹህ ውሃ ይገኛል ፡፡
በቤቱ ውስጥ ባለው የመጠጥ ስርዓት በጣም ረክቻለሁ ፣ ግን ያለ ተጨማሪ ስጦታ መግባቱ የሚያሳዝን ይመስለኛል ፣ ምን እንደሚጨምር ፣ በሚያሳዝን ሁኔታ ፣ እዝነት አልነበረም ግን ግን እኔ በእሱ እርካለሁ ፣ ይመከራል ለጤናማ እንስሳት
ኣቦታትካ ኣያታትካ ሰብ ማዓንጣ እዮም ኔሮም ከምኦም ሰብኣይ ኩን ማዓንጣኻ ሽጥ ኣብል ነቲ ሓቂ ብትብዓት ተቐበሎ ሽዑዑ ብዛዕባ አሪትራ ዘለካ ሕህልሚ ክጋሃድ እዩ
★ እኔ ዘመዴ ጦማሬን የሐሰት ቅብ አልቀባውም። ነጭ ነጯን እነግራችኋለሁ። ስትፈልግ መቀበል ሳትፈልግ ያለመቀበል የአንተ የአንባቢው ፈንታ ነው። ጦማሬ እንደ ኮሶ መድኃኒት ያለ መራራ ነው። ለበሽታው መፍትሄ የሚገኘውም ይሄን መራራ እውነት ስንጠጣው ነው። እውነቱን ስንነጋገር ብቻ ነው። እኔ አልሸነግላችሁም። ሃቋን ቁጭ አደርግላችኋለሁ። ተቀበላችሁ አልተቀበላችሁ እሱ የራሳችሁ ደንታ ነው።
★ በህወሓት እየተጠበጠብክ አነ ወዲ ትግራይ፣ ወዲ ጅጋኑ፣ አነ ወዲ ተጋሩ፣ ቅብጥርሶ፣ ምንጥሶ እያልክ ስትሸልል ብትውል መሬት ያለው እውነታ ግን ሌላ ነው። እና እሱን ዋጡት። መድኃኒቱን ይኸው ሰጠኋችሁ። ጨልጣችሁ ተጋቱት። ትፈወሳላችሁ። አከተመ።
የጊዜ ጉዳይ እንጂ ህወሓትና ህወሓት መራሹ የኢህአዴግ መንግሥት በዚያች ምድር በህይወት እስካሉ ድረስ በአንድም በሌላ መልኩ በኢትዮጵያ ያሉ ነገዶች ተራ በተራ ደም እንባ ማልቀሳቸው አይቀርም። የህወሓት ቆሪጥ እንኳን በጉያው ላለው የትግራይ ህዝብ በሩቅ ያለው የሲዳማን ህዝብ ራሱን በራሱ ቆርጥሞ እንዲበላ ከማድረግ አልቦዘነም።
መነሻውን ከዓደዋ ትግራይ ያደረገው ህውሓት፣ መጀመሪያ ትግራይን ከዚያም መላዋን ኢትዮጵያን እንደ ገል አድቅቆ፣ እንደብረት ቀጥቅጦ፣ እንደ ድንጋይ ፈልጦ አንቀጥቅጦ የገዛው ቡድን ነው። ከዓደዋም ያውም የአንድ ሰፈርና ከአንድ ቤተሰብ የተገኘ የአቦይ ስብሐት ነጋ ቤተሰብ የሆነው ሥርወ መንግሥት ነው የዚህ የሁሉ ኮተት አድራጊ ፈጣሪ።
ህወሓት መላውን ኢትዮጵያ በብሔር ከፋፍላ ትግራይን ግን በብሔር መከፋፈሉ ዛሬ በመላው ኢትዮጵያ የተነሳው ዓይነት እሳት ወደፊት ይነሳብኛል ብላ በመስጋት ነበር ትግሬን በዘር ሳይሆን በአቅጣጫ ከፋፍላ የሸነሸነችው። መእከላዊ ትግራይ፣ ምሥራቅ ትግራይ፣ ደቡብ ትግራይ በማለት ነበር የሸነሸነችው። ነገር ግን በትግራይ ብሔር ብሔረሰቦች ሳይኖሩ ቀርተው አይደለም። እንዲያ ማድረጉ አደጋ እንዳለው ስለገባት እንጂ። አደጋውን ለኢትዮጵያውያን አሻምታ፣ ሻሞ አድርጋ እሷ ግን ብልጥ ሆና አደይ ትግራይን ሀገር ለማድረግ አብዝታ ሠራች። በተከፋፈለች ኢትዮጵያ ላይ ጠንካራ ሲንጋፖር የሆነች ትግራይን ለመገንባት በብዙ ደከመች። ትግሬዎችም በወቅቱ ተደሰቱ።
የተምቤን ህዝብ፣ የራያ ህዝብ፣ የወልቃይት ህዝብ በግድ ትግሬ የተደረገ ህዝብ ነው። የኢሮብ ህዝብ የራሱ ባህልና ቋንቋ ያለው ህዝብ ነው። አሁን ዋና ከተማ ሆና የተገነባችው መቀለ ያለችበት ቦታ የ70 አንደርታ ህዝቦች ርስት ነው። ነገር ግን እንደርታዎች በገዛ ከተማቸው ተጠቃሚዎች አይደሉም። ሥልጣኑም፣ ሥራውም፣ ንግዱም ሁሉ በዓድዋ ልጆች የተዋጠ ነው። ከቀበሌ ጥበቃ እስከ ክልል አስተዳደር የዓደዋ ልጆች ናቸው የተቆጣጠሩት። እናም እንደርታ በገዛ ከተማው የበይ ተመልካች ነው። የአንደርታ ሥራ መቃም፣ ማጨስ፣ ራያ ቢራ እና ስዋ መቐለ ሲጠጣ መዋል ማደር ነው። የመቀሌ ወጣት እንዲጀዝብ የተፈረደበት ወጣት ነው።
ትግራይ ደሴት አይደለችም። ትግራይ የኢትዮጵያ አንዷ የሰውነት ክፍል ናት። እጅም፣ አንገትም፣ አይንም አፍንጫም ልትሆን ትችላለች። በኢትዮጵያ የሚፈጠር ማንኛውም ችግር እሷንም ይገጥማታል። ይነካታልም። ኢትዮጵያ ስትታመም ትግራይም ትታመማለች። ነገር ግን የህወሓት ሰዎች ትግራይን እንደልዩ ወደብ ነበር የቆጠሯት። ትግራይን በተለየ ሁኔታ ገንብተው ሌላውን የኢትዮጵያ ክፍል በጣጠሱት፣ ከፋፈሉት፣ ፈንጂ ቀበሩበት። የማይነጋ መስሏቸው በቋት ውስጥ ተጸዳዱ።
የመሪዎቹ ሌብነት ለተራው ትግሬ ተረፈው። ተራው ትግሬ ያልበላውን ትፋ ተባለ። በዓባይ ፀሐዬ ስኳር መቋም እሱ ተሰደበ። በጌታቸው አሰፋ ጭካኔ እሱ የቀን ጅብ የሚል ስያሜ በሀገሪቱ ጠቅላይ ሚንስትር በኮሎኔል አቢይ አማካኝነት በይፋ ስም ወጥቶለት ሀገር ሁሉ ትግሬን ሰደበበት። ኦሮሞው ጠቅላይ ሚንስትር ትግሬ ጓደኞቹን በስም ጠቅሶ መስደብ ሲገባው መላው ትግሬን ሰድቦ ለሰዳቢ ሰጠው።
በመላዋ ኢትዮጵያ እየዞረ ልዋጭ፣ ልዋጭ እያለ አፈር ግጦ ይበላ የነበረው ትግሬ በህወሓት ጦስ በየደረሰበት ሰላይ፣ የቀንጅብ፣ እየተባለ ተቀጥቅጦ ተባረረ። ያለፉትን 27 ዓመታት በኢትዮጵያ በተለየ ሁኔታ እየጨፈሩ ሀገር ምድሩን በአንድ እግሩ ያቆመው የትግሬ ወጣት፣ በፒያሳ፣ በቦሌ፣ በካዛንቺስ፣ በ22 እና በቺቺንያ ዓለማቸውን 24/7 ሲቀጩ የነበሩ ትግሬዎች ከለውጡ በኋላ አብዛኛው ተሰድዶ ወደ ትግራይ ተመመ። አዛውንቶቹ እነ አቦይ ስብሐትም ወደ መቀሌ ተሰደዱ። ሥልጣኑን አባቶርቤዎች ተቆጣጠሩት።
አሁን ለሁሉም ማጠፊያው አጥሮባቸዋል። ትግሬዎቹ በሥልጣን ዘመናቸው ወንድም የሆነውን፣ ጎረቤት የሆነውን ዐማራን ጠላት አድርገው ሌሎች ኢትዮጵያውያንም ዐማራን ጠላት እንዲያደርጉ በሰፊው ስለቀሰቀሱ ለጊዜው ዐማራ በተገኘበት እንደ እባብ ተቀጠቀጠ። ተዋረደ። ተዘረፈ። ተሰደደ። በገፍም ተገደለ፣ ታሰረ። ይሄ ሁሉ ሲሆን የህወሓት ደጋፊዎች ጮቤ ረግጠው ይዘፍኑ ነበር። ከበሮ እየመቱ እየዘለሉ ይጨፍሩ ነበር።
አብዛኛው ትግሬ ነገ ክፉ ቀን ይመጣል ብሎ የሚያስብበት አእምሮ አልነበረውም። ሁሌ ፋሲካ ነበር። ሁሌ ጭፈራ ነበር። ተቃውሞ የትም ሲነሳ በለው። ሌባሁላ። የደርግ ርዝራዥ። አሸበርቲ ሁላ፣ የግብጽና የሻአቢያ ተላላኪ እያሉ ከግፈኛው ህወሓት ጋር ተደርበው ከመሳደብ በዘለለ የሚጎዳው ህዝብ ወገናችን ነው ብለው የማዘን ልብ ተነፍገው ነበር። በተለይ በውጭ ሀገር የነበሩ ትግሬዎች ኢትዮጵያ የግል ርስታቸው ትመስል ትግሬነታቸውንና አግአዚ ጦራቸውን በመተማመን ስደተኛውን ኢትዮጵያዊ ሁላ “ ቅይ ትገባታለህ ” ሲሉ ቅሽሽ አይላቸውም ነበረ። ዛሬ ያ ሁሉ ትዕቢት ተንፍሶ እንደ ጉድ እጥፍጥፍ ብለው ተኮራምተው ሳያቸው ያሳዝኑኛል። በተለይ አንድ ኬቢ አብ ይባል የነበረ ትግሬ ይዝትብኝ የነበረውን ዛቻ ሳስታውስ አሁን ሳቄ ሁላ ይመጣል። ተነፈሰ መሰለኝ። ብጽፍለት እንኳ አይመልስልኝም። የሆነው ይሄው ነው።
ዘመን ተለዋዋጭ ነው። ሁሉም ትግሬ ጨካኝ አልነበረም። ለምሳሌ እኔ ወደ ጀርመን ስወጣ ለኤንባሲ የጻፈልኝ ትግሬ ጓደኛዬ ነው። ትግሬ ወንድሜ ነው። ዘመዴ የእኛ ሰዎች የሆነ ቀን ይበሉሃል እያለ የሚጨነቅልኝ በአባቱም በእናቱም ትግሬ የሆነ፣ እየተታከሶ አዲስ አበባ የገባ ታጋይ ነው። ክርስቲያን ታጋይ። አጎት ወንድም እህቶቹን በጦርነት ያጣ ተጋይ ነው። አሉ እንዲህ ዓይነት አርቆ አሳቢ ትግሬዎች። የማይነጋ መስሏቸው ቧ፣ አንተ ሙንአባትክ ነው እያሉ ያቅራሩ የነበሩ እንደነበሩ ሁሉ ደግሞም አሉ። አዛኞች። ይመጣ ያለው ነገር ያስፈራቸው የነበሩ አሉ።
በኤንባሲ ሁሉ ትግሬ፣ በአየርም፣ በምድርም ነጋዴው ሁሉ ትግሬ፣ ከእድር ዳኛ እስከ ቀቤሌ ሊቀመንበር፣ ከታክሲ ተራ አስከባሪ እስከ የትኛውም ማኅበራት መሪዎች ድረስ ትግሬ ያልገባበት ማኅበር ፈራሽ ነበር። ትግሬ ልክ እንደ ቡዳ መድሃኒት ይቆጠር ነበር። ይሄ ሁሉ ሲሆን ኧረ ይሄ ነገር ግፍ ነው። ነገ በልጆቻችን ላይ ጣጣ ያመጣል ብሎ የሚጠይቅ ትግሬ እምብዛም ነበር። ትግሬ ከዓመት በፊት የታሰረ ወንጀለኛ ከእስርቤት የማስፈታት ሥልጣን ነበረው። ዳኛ፣ ዓቃቤ ሕግ፣ ፖሊስና ወታደር የማዘዝ ሙሉ ሥልጣን ነበረው። መንገድ የሚለቅለት ኢትዮጵያዊ፣ ሳይናገር የሚስቅለት ሚሊዮኖች ነበሩ። ግብር ያስቀንሳሉ። ከጉምሩክ ዕቃ ያስወጣሉ። ከቀበሌ እስከ ክልል ትግሬን የተጠጋ ተጠቃሚ ነበር። ያው ነበር ነው እንግዲህ እንዲህ ባይሰበር።
በጎጃም ነጭ ጤፍ እንጃራ ውድ ነበር። በትግራይ ግን ርካሽ። አምርተው አይደለም። ሸምተው እንጂ። እንዴት ሸመቱት? ብሩ ከየት መጣ እሱን እነሱ ነበር የሚያውቁት። በኢትዮጵያ ሙሉ ቢራ ብርቅ ነበር በመቀሌ ግን እጅ መታጠቢያ ነበር። ኮንዲሚንየም ከዓደዋ በመጡ የትግሬ ሰዎች ሲወረር ኧረ ይሄ ነገር የሚል ልባም ትግሬ ጠፋ። አሳምነው ጽጌ በኮንዲሚኒየም ቤት ሲሰቃይ እነ አብርሃ ማንጁስ ዋና ያለው ቪላ ገንብተው ይቀማጠሉ ነበር። የኢትዮጵያ ኤምባሲዎች የትግራይ ኤምባሲ እስኪመስሉ ድረስ በትግሬ ልጆች ሲወረር ኧረ ይሄ ነገር ከሌሎች ኢትዮጵያውያን ወንድሞቻችን ያጣላናል። ፍትሃዊ አይደለም የሚል አንድም ትግሬ አልነበረም። በፈለጉት ቦታ ህንፃ እንደ ችግኝ ሲተክሉ ብሩ ከየት መጣ ብሎ የሚጠይቅ ብልህ ሰው አልነበረም።
የቤተ ክርስቲያን ጳጳሳት ከትግሬ ተመርጠው ሲሾሙ። የገዳማትና የአድባራት አስተዳዳሪዎች ከትግሬ ተመርጠው ሲሾሙ፣ ባንኩ፣ ቴሌው፣ ኮንትራቱ ሁሉ ለትግሬ ሲሰጥ ኧረ ይሄ ነገር እንዴት ነው ብሎ የሚጠይቀው እየተሰደበ፣ እየተዋረደ፣ እነሱው ናኙበት። ተሾሙ ተሸለሙበት። አሁን ያ ሁሉ እንዳልነበር ሆኗል። ትግሬን ያሰደበችዋ ህወሓት አሁን ምሽጓን መቀሌ ላይ ቆፍራ ትግሬን ወደ መቃብር አብራው ይዛው ለመውረድ እየሠራች ነው።
አሁን ህወሓት የጠመቀችውን ጠላ የቀመሱ የኢትዮጵያ ሰዎች መጠጡ አናታቸው ላይ ወጥቶ በስካር ላይ ናቸው። ትግሬ በመስታወት ቤት ተቀምጦ ዐማራ ከቅማንት፣ ኦሮሞ ከዐማራ፣ አፋር ከሱማሌ፣ ቤኒሻንጉል ከዐማራና ከኦሮሞ። ደቡብ እርስ በእርሱ ድንጋይ ሲወራወር ከዳር ተቀምጦ ሊያይ ነበር ፍላጎቱ። በኢትዮጵያ ሰላማዊው ክልል ትግራይ ክልል ብቻ ነው ብሎ እስከማወጅ ደረሰ። ነገር ግን ሌሎቹን ነገዶች ድንጋይ እንዲወራወሩ የጆከር ሥራ የሠራው ትግሬው ህወሓት የገነባው መሥታወት ቤት ላይ ሌሎች ብሔሮች የሚወራወሩት ድንጋይ የማረፊያ ጊዜው የደረሰ ይመስላል።
በሱሉልታ፣ በሐና ማርያም፣ በሰበታ፣ በለገጣፎ፣ በቡራዩ፣ በአራት ኪሎ የዐማራ ህዝብ ሰፍሮበታል የተባለን ቦታ ሁሉ ስታፈርስ የከረመችው ህወሓት ልማድ አይለቅምና ከመሃል ሀገር በእሷ ጦስ ምክንያት ተሰድደው ወደ ትግራይ የገቡ የትግሬ ኢትዮጵያ ዜጎችን ቤት በግሬደርና ዶዘር ስትንደው ውላለች። የረሃብ ጊዜን የገዛ ታጋይ ልጆቿን አርዳ በመብላት የክፉ ቀን ያሳለፈችዋ ህወሓት ዛሬም እንደዚያው የክፉ ቀኑን ልጆቿን ደም እንባ እያስለቀሰች ለማለፍ እየሞከረች ነው። የተዘረፈውም ብር ሲያልቅ ምን ታድርግ?
ስለ ዛሬው ሁኔታ የአረናው አቶ አምዶም ገብረ ሥላሴ እንዲህ ይላል። “ የህወሓት መንግሥት በሮማናት ከተማ እንደርታ ወረዳ(መቐለ ዙርያ) “ሕገወጥ ግንባታ” በሚል ምክንያት ከ10,000(ዓስር ሺ) በላይ ቤቶች እያፈረሱ ይገኛሉ።
የማፍረስ ተግባሩ ዛሬ 09/11/11 ዓ/ም ከጥዋቱ 12:00 የጀመረ ሲሆን በ4 ዶዘሮች በመቶዎች የመቆጠሩ ልዩ ሃይሎች፣ መደበኛ ፖሊሶች ምሊሻዎች የታጀበ ነው። የማፍረሱ ተግባር ኑዋሪዎች ያለ ማስጠንቀቅያና ድንገት በመሆኑ ቤቶቹ ከነ እቃቸው ወድመዋል።
አቧወራ ቤቶች ከነንብረቱ የወደመ ሲሆን የማፈረሱ ተግባር ተጠናክሮ ይቀጥላልም ተብሏል። የሚገርመው ነገር ቤቶቹ እየፈረሱ ያሉት በክረምት በመሆኑ የትግሬ እናቶች እና ህፃናት ላልተፈለገ እንግልትና ችግር በክረምት ወቅት እየተቀበሉ ይገኛሉ።
በእውነት ለእኔ እንደትግሬ ህዝብ አሳዛኝ ፍጥረት የለም። እንደ እሳት የተጠበሰ ህዝብ። ሽማግሌዎቹ በስሙ ገድለው። አፈናቅለው፣ አስረው፣ ዘርፈው እሱ እንዲጠላ አደረጉት። አሁን የትም ክልል ሄዶ በነጻነት ሠርቶ መብላት አይችልም። የት ሂደው ይሰደዱ? የት ይግቡ? በቀይ ባህር ወደ የመን ከሚሰደዱት አብዛኞቹ ትግሬዎች ናቸው። ዐማራም ኦሮሞም በስደቱ ቢኖርበትም አብዛኛው ተሰዳጁ ህዝብ ግን በብዛት ትግሬ ነው። መሪዎቹ ትግራይን ገነት አድርገው ለሌላው ኢትዮጵያዊ በቴሌቭዥን ፕሮፓጋንዳ ይሠራሉ። ተራው ዜጋ ትግሬው ግን መሬት ላይ መከራውን ይበላል።
ከእንግዲህ በኋላ የሚመጣው ጊዜ ደግሞ ከአሁኑ የባሰ ይከፋል። የተማረ የሰው ኃይል በሙሉ የተከማቸው ትግራይ ላይ ነው። እንደበፊቱ በመላው ኢትዮጵያ ተሯሩጦ ለመሥራት ጊዜው አልፈቀደለትም። በመቀሌ፣ በአዲግራት ከተሞች ዘረፋ ተስፋፍቷል። የሥራ አጡ ቁጥር ከዕለት ወደ ዕለት ጨምሯል። በውኃ እጥረት ብዙ ትግሬ እያሰቃየ ነው። ረሃብና በሽታም እየተሰማ ነው። የስንዴ ዱቄት እጥረት በመግጠሙ የዳቦ ዋጋ በእጥፍ ጨምሯል። ጤፍ እንደልብ አይገባም። እናም ትግራይ ችግር አለ። ችግሩ ግፍ የወለደው ችግር ነው። የተጠራቀመ ችግር ነው። አደባባይ እንዳይወጣ ግን ዐማራ ይሰማል ተብሎ የታፈነ ችግር ነው።
ታዲያ ይሄ ሁሉ ሆኖም ገና ስለ ትግሬ በህወሓት መቀጥቀጡን መናገር ስትጀምር ችግራችንን ለምን ዐማራ ይሰማዋል። ልቅሶዋችንንማ ዐማራ መስማት የለበትም። ሞት፣ መፈናቀልና መራብ መጠማታችንን ዐማራ መስማት የለበትም በማለት የጨነቀው ኑሮ እየገፋ የሚንበጫበጨው ትግሬ ይበዛል። ህወሓትም ይሄን አውቃ በደንብ ታሻቸዋለች። ርግጥ አድርጋ ትገዛቸዋለች። እኔ ከሌለሁ ዐማራ ይመጣና ይወጣችሁል። ቅርጥፍ አድርጎም ይበላችኋል ብላ እያስፈራራች ትረግጣቸዋለች።
አንዳንድ ደፋር ትግሬዎች ጉዳዩን፣ ችግሩን በድፍረት ወደ አደባባይ ሲያመጡት እንኳ ራሱ ትግሬው እሪሪሪ ነው የሚለው። ለምን ችግራችንን በአማርኛ ትጽፉታላችሁ? ለምን የዐማራ መሳቂያ ታደርጉናላችሁ? በቃ እንቻለው። ዋጥ እናድርገው ይላሉ። ነገር ግን ነገርየው መፈንዳቱ አይቀርም። በተው ቻለው ሆዴ ዘፈን የሚሸወድ አይደለም። ሌሎች ኢትዮጵያውያን የቀመሱትን ትግሬም ይቀምሳታል። ፅዋውንም ይጎነጫታል። በጠመቁት ጠላ ሌላውን አስክረው እነሱማ ሳይሰክሩ አይቀሯትም። በሌሎች ቤት የገባው ልቅሶ፣ እየዬ፣ እሪታ፣ ረሃብ፣ መፈናቀል፣ መታሰር፣ መገደል እነሱንም ይገጥማቸዋል። ያውም በዓደዋዎቹ የአቦይ ስብሐት ሥርወ መንግሥቱ ህወሓት በገዛ ልጆቹ ትግሬ መከራውን ይበላል።
በትግራይ የሚገኙት፣ እነ #ኢሮብ፣ #ሰበእንደርታ፣ #ተንቤን፣ #ትግረ፣ #ኩናማ፣ #ሳሆ፣ #ዐማራ፣ #አገው ወዘተ የመሳሰሉትም በቅርቡ ልክ እንደ ሲዳማ፣ ወላይታ፣ የመብት ጥያቄ ማንሳታቸው አይቀርም። መቀሌ በሰበ እንደርታ ልጆች ትተዳደር የሚለው ተቃውሞም በቅርቡ ይፈነዳል። እስከዚያው ግን ህወሓት ትግሬን ሱሪውን ዝቅ አድርጋ በሳማ መግረፏን ትቀጥላለች። ኢትዮጵያም ትግሬም አብረው ያለቅሳሉ። ተረኛው ኦሮሞ ነው። ኦሮሞም ትግሬው ባለቀሰበት መንገድ ነገ እሪሪ ብሎ ማልቀሱ አይቀርም። ኢትዮጵያ ግን ሁሉን አምባገነን አራግፋ በቅርቡ ትነግሳለች። ይኸው ነው።
ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ በ2012 ዓ.ም የትምህርት ዘመን በርቀት መርሐ ግብር የመጀመሪያና የሁለተኛ ዲግሪ አዲስ የግል አመልካቾችን ተቀብሎ ማስተማር ይፈልጋል፡፡ ስለሆነም የመግቢያ መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች መማር የምትፈልጓቸውን ኘሮግራሞችና ሌሎች ዝርዝር ሁኔታዎችን በዩኒቨርሲቲው ድረ-ገጽ https://bdu.edu.et ወይም በርቀት ማስተባበሪያ ኘሮግራም ጽ/ቤት ድረ-ገጽ https://bdu.edu.et/cde ላይ መመልከት የምትችሉ መሆኑን እናሳውቃለን፡፡ የመግቢያ መስፈርት  በትምህርት ሚኒስቴር የመግቢያ መስፈርት መሠረት ማሳሰቢያ፡-  የማመልከቻ ጊዜ ከነሐሴ 15/2011 ዓ.ም እስከ መስከረም 30/2012 ዓ.ም  ኦፊሺያል ትራንስክርቢት ከምዝገባ በፊት ቀድሞ መድረስ አለበት  በ2011 ዓ.ም መሰናዶ ያጠናቀቁ ለመጀመሪያ ዲግሪ አመልካቾች ማመልከት የሚችሉት የከፍተኛ ትምህርት መግቢያ ነጥብ ከታወቀ በኋላ ይሆናል::
ሜሪላንድ (እንግሊዝኛ፦ Maryland) በአሜሪካ የምትገኝ ስቴት ስትሆን ምዕጻረ ቃሏ MD ወይም Md. ነው። ሜሪላንድ ከአሜሪካ አስራሶስት ጥንታዊ ስቴቶች አንዷ ናት። ከሜሪላንድ ጋር የሚገናኙ ስቴቶች ፔንስልቫኚያ ፣ ቨርጂኚያ ፣ ዌስት ቨርጂኚያ ፣ እና ዴላዌር እያሉ፤ ደግሞ በኮለምቢያ ክልል (ዋሽንግተን ዲ.ሲ.)ና በአትላንቲክ ውቂያኖስ ትወሰናለች። የቼሳፒክ ወሽመጥ ስቴቱን መሃል ለመሃል ይከፍለዋል። የሜሪላንድ ከፍተኛ ቦታ የባክቦን ተራራ ጫፍ ነው። የሜሪላንድ አየር ሁኔታ ከቦታ ቦታ ይለያያል። የምስራቅ ክፍሉ ሞቃታማ በጋና መካከለኛ ክረምት የአየር ሁኔታ ሲኖረው የምዕራብ ክፍሉ ደግሞ መካከለኛ በጋ እና በጣም ቀዝቃዛ ክረምት አለው። የሜሪላንድ ጠቅላላ ምርቶች በ2003 እ.ኤ.ኣ. ወደ 212 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር የሚገመት ነው። በዚሁ ዓመት የአንድ ሰው የዓመታዊ ገቢ በኣማካይ 37,446 የአሜሪካን ዶላር ነበር ፣ ከአገሩ 5ኛ። ከፍተኛ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ፣ ወታደራዊ ካምፖች እና የሳይንስና የሕክምና ተቋማት በዚሁ ክፍላገር ይገኛሉ። የስቴቱ ዋና ያውሮፕላን ማረፊያ ባልቲሞር-ዋሽንግተን ዓለም አቀፍ ያውሮፕላን ማረፊያ (BWI) ነው። በ1996 የሜሪላንድ ጠቅላላ የህዝብ ብዛት 5,558,058 ነው ተብሎ ይገመታል። ከዚሁ ውስጥም 583,900ቹ ወይም 10.6 በመቶ ሌላ ስቴት ወይም አገር የተወለዱ ነዋሪዎች ናቸው። አብዛኛው ህዝብ የስቴቱ መዓከላዊ ክፍል ውስጥ ይኖራል።
“የሶሪያ መንግስት ኃይሎች በፓልሚራ አይሲስ’ን ድል ለመንሳትና ብሎም ቡድኑ ያወደመውን መልሶ ለመገንባት የያዙት እቅድ በሰብዓዊነት ላይና በባሕል እሴቶች ላይ የተቃጣን ለመከላከል መቻሉ አበረታች ነው። የተናገሩትን ተግባራዊ ማድረግ ይሳካላቸዋል ብዬም ተሥፋ አደርጋለሁ።” የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሃፊ ባን ኪሙን
የሶማልያ ምክር ቤት አፈ ጉባዔ ሞሐመድ ኡስማን ጃዋሪ ከሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ጋር ለሦስት ሳምንታት ያህል የሥልጣን ትግል ሲያካሄዱ ከቆዩ በኋላ ከሥልጣን መሰናበታቸውን ተነገረ።
የህገ-መንግስት ሚኒስትር አብዲራሕማን ሆሽ ጂብሪል አፈ-ጉባዔ ጃዋሪ ከሥልጣን የመሰናበት ደብዳቤ አቅርበዋል ሲሉ በትዊተር አስታውቀዋል። የምክር ቤት አባል ሑሴን አረብ ኢሴም አፈ ጉባዔው ከሥልጣን እንደተሰናበቱ የአሜሪካ ድምፅ የሶማልኛ አገልግሎት ተናግረዋል።
Badawi ነበር በሸንጎ ውስጥ 2012 ግምገማ ጥቅመኝነት መንገድ "በቀዳሚ. የሚሰጡዋቸውን የኤሌክትሮኒክ ጣቢያዎች" ሽጦ ወደ ፍርድ ቤት በግራ በርካታ ክፍያዎች ጨምሮ apostasy. ውስጥ 2013 ነበር convicted ሊይ በርካታ ክፍያዎች እና ተከሶ ሰባት ዓመት እስር ተፈርዶበታል እና 600 ግርፋትን. በ2014 የእርሱ ዓረፍተ ነገር ነበር ተይዟል ጋር 10 ዓመት እስር ተፈርዶበታል, 1000 ግርፋትን,. ወደ flogging ነበር አሁን እንደ የሚሰጡዋቸውን 20. የመጀመሪያው 50 ግርፋትን ነበሩ የሚተዳደረው በግራ 9 ጥር 2015.[3] ሁለተኛው flogging አሁን postponed አፕሊኬሽን ዐስራ.[4] ታጋይና አብዛኞቹ በቅርቡ postponement አይታወቅም ነገር ግን ከባለፈው ይታያል floggings ነበሩ. የሚሰጡዋቸውን Badawi ' ግምገማዎች.[5] Badawi በቀዳሚ ግምገማዎች ጋር ይገናኛሉ hypertension, የራሱን ጤና አለው worsened በቀዳሚ ግምገማዎች flogging ጀመረ.[6]
ወደ Raoul Wallenberg ማዕከል ሰብዓዊ መብቶች ግብረ እንደ Badawi ' አለም አቀፍ የህግ ምክር.[9] ከድርጅቱ እያመረቱ ሁለቱም የህዝብ advocacy ዘመቻዎች እንደ የግል diplomatic ጥረት ለማገዝ የተጠበቀ Badawi ' መልቀቅ ነው እስር ቤት.
Raif Badawi የተወለደው በግራ ጥር 13, 1984 ውስጥ Khobar, ሳዑዲ አረቢያ ጋር Najwa, አንድ ክርስቲያን: በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ Badawi, ጥምረቱ.. የእርሱ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን አንድ ለእርሱ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ወጣት ዘመን መሆኑን ጥምረቱ ማኅበረሰብ ከታሪክ ግምገማዎች አሁን በቀዳሚ ግምገማዎች እና ወንዶች እና ሴቶች ጥቅም ላይ አብረው.
Badawi ' እናት ሞተ ወጣት ቢያንስ አንድ ያልታወቀ. እሱ አንድ መሆን አድጎ ውስጥ ዝቅተኛ ገቢ ነው አባቱን የሚሰጡዋቸውን. Badawi ጋር ትምህርት ቤት ድረስ እድሜ thirteen አሁን አባቱ ይገናኛሉ በእርሱ ላይ የወላጅ disobedience, ከወንጀል ውስጥ ሳዑዲ አረቢያ እና ስለጀመሩ ስድስት ወራት ውስጥ ይታያል የማሰሪያ በቀዳሚ bullying, Wahhabi indoctrination, flogging አስተያየት ከእርሱ ጋር scarred ቅድሚያ.
እርሱ ነበር influenced ነው ይገናኛሉ መፅሐፍቶች ነው የታዘዘ ደራስያን ዘንድ እንዳልገባ መገለጫዎ ጋር ዓለም ግምገማ ይገናኛሉ ሃይማኖታዊ ሆኖ ጨምሮ . ዳኞች እግዚአብሔር ነው በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ Qasemi, የታዘዘ ባህል ውስጥ እድሜ Globalization ነው Turki አል ግብጽእና Prisoner 32 ዓም አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ አዲስነገር አንድ ጸሐፊ መሆኑን Raif ይገናኛሉ admires ነበር ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የእኔ.
በተጨማሪም ነበር influenced ነው Diwaniya, ባህላዊ ምሽት ስብሰባ ነው ጋዜጠኞች, ጫን, thinkers, philosophers, ደራስያን: ሁሉም discussing ግምገማ ህልም ነው የበለጠ ክፍት, tolerant, ሃይማኖታዊ እና ተጠቃሚ ማኅበረሰብ ውስጥ ሳዑዲ አረቢያ. Raif frequented እነዚህ ስብሰባዎች ላይ ያለው በእነዚህ ስብሰባዎች ላይ ስለ እድገት የሲቪል ያለው oppression ስም ሃይማኖት. ፈለገ ለማስተማር ቅድሚያ ዜጎች አሁን መብቶች እና ኃላፊነቶች እና ሕዝብ ገዝቶ.
Badawi የሚሰጡዋቸውን. ነፃ ተጠቃሚ በኋላ ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን Saudis ግምገማዎች ነፃ መናገር ስለ liberalism ውስጥ conservative አገር እንደ custodian ነው ነፃ እና አዲስነገር ሁለቱ holiest ጣቢያዎች ነው .. ብለዋል ውስጥ ዓረብኛ, "ለእኔ, liberalism ማለት ግምገማዎች ለመኖር እና ቅድሚያ." አዳዲስ ግምገማዎች አሁን Saudis dared እንደ መናገር ስለ liberalism, ግምገማዎች constitutes apostasy, ከወንጀል ለማየት ነው ሞት ነው: በጉዳዩ Raif ነበር እንደቀጠለበት ነው ዘወትር የሚሰጡዋቸውን ግምገማ devout የተሰራ እና የሚያምነው ነፃነት ነበር ምን አዲስ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን መስዋዕት.