Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሶስተኛው እና እጅግ አደገኛው መርዝ ደግሞ የራያን ጥያቄ ከእንደርታ ጥያቄ ጋር አገናኝተው ሁለቱ አካባቢዎች ወይ ከትግራይ ተለያይተው ራሳቸውን የቻሉ ክልለሎች እንዲሆኑ ወይ ደግሞ ከአፋር ጋር እንዲዳበሉ ያወሩት ነገር ነው፡፡ ይህ ነገር ራያ ወደ አማራ ክልል ከሚቀላቀል ይልቅ ወደ አፋር ወይም ወደ ሌላ እንዲሄድ የሚፈልግ ነው፡፡የዚህ ምንጩ ደግሞ የአማራ ክልልን የግዛት ግዝፈት ሸራርፎ የትግራይ ጓደኛ የማድረግ የህወሃት ዘፍጥረታዊ ምኞት ነው፡፡ህወሃቶች ራያ ወደ አማራ ክልል ከገባ የአማራ ክልልን የሚጠናከር ይመስላቸዋል፡፡ ህወሃቶች ቢጣሉም የሚስማሙበት ዋነኛው ነገር በአማራ ዘውግ /ክልል ላይ ያላቸው አቋም ነው፡፡
የመጨረሻው ትዝብቴ “ትግርኛ ከተናገረ ጅብም ቢሆን ወንድምህ ነው” እያሉ ያሳደጓቸው የአቶ ሊላይ አባት ፍፁም ኢትዮጵያዊነትም አብሮ ሊነገር የተሞከረበት ነገር ነው፡፡ በነገራችን ላይ ይህ ንግግር ዘውገኝነት እንዴት ከቤት ወጥቶ ገበያ እንደሚውል የሚያሳይ ነው፡፡ አቶ ሊላይንም ከሃመር ባኮ አብርሮ አይተዋት ወደማያውቁት ትግራይ፣ህወሃትን ፍለጋ ያባዘናቸው ይሄው ከአባት ወደ ልጅ የተላለፈ ጥብቅ ዘውገኝነት ነው………
የመጨረሻው ትዝብቴ መንግስትን ይመለከታል፡፡ ለውጥ ለውጥ ሲባል አንድ ተስፋየ የነበረው ሚዲያዎች እንዲህ ካለ የፕሮፖጋንዳ ስራ ወጥተው ዲሞክራሲን ለመገንባት የሚያስችሉ ይሆናሉ የሚል ነበር:: አሁን የተያዘው ግን ወያኔ ሞላ አስገዶምን አምጥታ ታስቀባጥር የነበረውን የመድገም ነገር ነው፡፡ መጥፎውን አዙሪት የመዞር ትልቅ እርግማን!
ፖሊስ በምርመራ ጊዜ መጠየቂያ መዝገብ ላይ ለክሱ መነሻ አድርጎ ያቀረበው የመደራጀት ምክንያት “መብት” እንጂ “ወንጀል” አይደለም ሲሉ የአምነስቲ የአፍሪካ ቀንድ ተመራማሪ አቶ ፍሰሃ ተክሌ ለቪኦኤ ገልፀዋል።
በአገር አቀፍ ደረጃ በፌዴራል ፍ/ቤቶች እየተሰጡ ያሉ አገልግሎቶችን ለማሻሻል በመከናወን ላይ ከሚገኙ ተግባራት እንዱ ችሎቶችን በጉዳያቸው አይነት በማደራጀት ጉዳዮችን በአፋጣኝ እና ጥራት ባለው መንገድ እልባት ለመስጠት የሚስችል አሰራር መዘርጋት ሲሆን ይህንኑ ለማሳካት በየደረጃው ባሉ ፍ/ቤቶች የፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤትን ጨምሮ የንግድ ጉዳዮችን ብቻ የሚያስተናግዱ ችሎቶች እንዲቋቋሙ ተደርጓል። የንግድ ጉዳዮችን ብቻ የሚያስተናግዱ ልዩ ችሎቶች እንዲቋቋሙ ከማድረግ ባለፈ ችሎቶቹና የችሎቶቹ ዳኞች የሚመሩበትን ልዩ ሥርዓተ ችሎት ማዘጋጀት በዘርፉ የታለመውን ውጤት ለማምጣት እንደሚያስችል በኢትዮጵያ የፍርድ ቤቶች መዋቅር ከፍተኛው የስልጣን አካል በሆነው በፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አስተዳደር ታምኖበት ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ በአዋጅ ቁጥር 25/1988 አንቀጽ 16(1) ስር የተሰጠውን ስልጣን መሰረት በማድረግ ይህ ስርዓተ-ችሎት በፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት እውቅና እና ፈቃድ ለፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ንግድ ችሎቶች ሊዘጋጅ ችሏል።
ይህን የንግድ ችሎቶች ሥርዓተ-ችሎት (Commercial Proceedings Code) ማዘጋጀት ያስፈለገበት ዋና ዓላማ በችሎቶቹ የዕለት ተዕለት ተግባር ላይ ሊያጋጥሙ የሚችሉ ተግዳሮቶችን ዳኞች በቀላሉና ሊፈቱ የሚችሉበትን መሪ ማጣቀሻ ለማዘጋጀት፤ ተከራካሪ ወገኖች እና የህግ ባለሙያዎችም በንግድ ችሎቶች የሚታዩ ጉዳዮችን እና ከጉዳዩ ጋር ተያያዥነት ያላቸውን ህግጋት በቀላሉ መለየት የሚችሉበትን ምቹ ሀኔታለመፍጠር፤ የንግድ ጉዳዮችን የተመለከቱ ክርክሮች መደበኛውን የፍትሐብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ተከትሎ ወጪ ቆጣቢ፤ ፈጣን እና ጥራት ባለው መንገድ በልዩ ሁኔታ የሚታዩበትን እድል ለማመቻቸት እንዲሁም በንግድ ችሎቶች ወጥነት ያለው የህግ አተረገጓጎም፤ የችሎት ሥነ ሥርዓት አተገባበር እና ቀጠሮ አሰጣጥ እንዲኖር ለማስቻል በማሰብ ነው።
ይህ ሥርዓተ-ችሎት አራት ዋና ዋና ክፍሎችን የያዘ ሆኖ የመጀመሪያው ክፍል በንግድችሎቶች የሚታዩ ጉዳዮችን ዓይነት በዝርዝር የያዘ ሲሆን በችሎቶቹ የሚታዩ ጉዳዮች ህጋዊ መሠረታቸው ምን እንደሆነ፤ የመብት ጥያቄዎቹ በማን እና በምን ሁኔታ ሊቀርቡ እንደሚገባ በአጭሩ ተብራርቷል። ለፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በአዋጅ ቁጥር 25/1988 በፍትሐ ብሔር ጉዳዮች የገንዘብ ግምታቸውን መሠረት በማድረግ የተሰጣቸው የዳኝነት ስልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ የንግድ ችሎቶች ከንግድ ተቋማት እና ከንግዱ ማህበረሰብ የእለት ተለት የንግድ እንቅስቃሴዎች ጋር በተያያዘ በገንዘብ ሊተመኑ የማይችሉ ነገር ግን በውጤታቸው ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ አንድምታ ያላቸው ክርክሮች የሚታይባቸው ችሎቶች በመሆናቸው ይህን የችሎቶቹን ልዩ ባሕሪይ ታሳቢ በማድረግ የሚቀርቡ የመብት ጥያቄዎችን በዚሁ ክፍል ላይ ለመዳሰስ ተሞክሯል። visit or download👇 https://mhaagodinajimmaa.files.wordpress.com/2021/01/proc-no.-25-1996-federal-courts.pdf
የንግድ ጉዳዮችን የተመለከቱ ክርክሮች እንደማንኛውም ፍትሐብሔራዊ ጉዳይ ለጉዳዮች እልባት በመስጠት ሂደት የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ህጉን የሚተገብሩ ሲሆን የንግድ ችሎቶች ከባሕሪያቸው አኳያ ጉዳዮችን ለማየት የሚከተሉት ልዩ ስነ- ስርዓት በስርዓተ ችሎቱ ክፍል ሁለት ላይ በዝርዘር ተመልክቷል። ይህ የሥርዓተ-ችሎቱ ክፍል በአመዛኙ በፍ/ቤቶች ማሻሻያ ፕሮጀክት እና በፍትህ አካላት ስልጠና ማዕከል ትብብር በ1997 ዓ.ም ከተዘጋጀው “የፍትሐብሔር ክርክሮች ሥርዓተ ችሎት” ላይ የተወሰደ ሲሆን በንግድ ችሎቶች ከሚታዩ ጉዳዮች ልዩ ባህሪይ አኳያ የተጨመሩ ነጥቦችን እና በችሎቶቹ የጉዳዮችን ሂደት ለመቋጨት የሚያስፈልገውን የጊዜ ስታንዳርድ አካቷል።
የሥርዓተ ችሎቱ ሶስተኛ ክፍል በንግድ ችሎቶች የሚተገበሩ የቀጠሮ ፖሊሲዎችን የሚመለከት ሲሆን በቀጠሮ አሰጣጥ ረገድ የችሎቱ ዳኞች ምን የተለየ ስርዓት መከተል እንደሚገባቸው እንዲሁም የቀጠሮ ፖሊሲ አተገባበር ላይ የባለድርሻ አካላት ሚና እና ኃላፊነት ምን ሊሆን እንደሚገባው ተብራርቷል። ይህ ክፍል የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ቀደም ሲል ካዘጋጀው ረቂቅ “የፌደራል ፍ/ቤቶች የፍትሐብሔር እና መሠል ጉዳዮች ፍሰት አስተዳደር ትግበራ መመሪያ” ላይ ለንግድ ችሎቶች አግባብነት ያላቸውን ጉዳዮች በመውሰድ እና ሌሎች ከችሎቶቹ ልዩ ባህሪይ አኳያ በቀጠሮ አሰጣጥ ሂደት ሊተገበሩ የሚገባቸውን ነጥቦች በማካተት የተዘጋጀ ነው።
የስርዓተ-ችሎቱ መጨረሻ ክፍል የንግድ ጉዳዮችን የተመለከቱ ዋና ዋና ህግ ምንጮችን እና የፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በንግድ ጉዳዮች ላይ የህግ ትርጉም የተሰጠባቸውን አብዬት ውሣኔዎች በአባሪ መልክ የያዘ ሲሆን የንግድ ጉዳዮችን የተመለከቱ ህግጋትን በቀላሉ ለማግኘት እንደሚያግዝ ይታመናል።
የዚህ ሥርዓተ-ችሎት ዋና መሠረቶች በዋነኝነት የንግድ ጉዳዮችን የሚመለከቱ መሠረታዊ ህጎች፤ የፍትሐብሔር ሥነ ሥርዓት ሕጉ፤ በንግድ ችሎቶች ለሚታዩ ጉዳዮች የተሰጠውን ልዩ ትኩረት ተከትሎ የተወሰዱ አስተዳደራዊ እርምጃዎች እንዲሁም በችሎቶቹ የዳበሩ የአሰራር ተሞክሮዎች ሲሆኑ በንግድ ችሎቶች ከሚታዩ ጉዳዮች ልዩ ባሕሪይ አኳያ በመሰረታዊ ህጎቹም ሆነ በስነ-ስርዓት ህጉ አተገባበር ላይ ማብራሪያ የሚሹ ጉዳዮችን በመጠኑ ለማብራራት ተሞክሯል። በሕጉ የተሸፈኑ ሆነው ነገር ግን በአተርጓጎምና በአተገባበር ረገድ ልዩነት የሚታይባቸውን የተወሰኑ ስነ-ስርዓታዊ ሂደቶችን በተመለከተ በተቻለ መጠን ልዩነቶቹ የሚጠቡበትን እና ሕጎቹ ወጥነት ባለው መልኩ የሚተገበሩበትን አቅጣጫ ለማሳየት ተሞክሯል
‹‹በዚህ አንድ ዓለም ውስጥ፣ዛሬ ሙስሊምና ክርስቲያን ዐረቦች ከአውሮፓውያን ጋር ያላቸው ትስስር እየጨመረ በመጣበት በዚህ ወቅት፣እስላም በአውሮፓ ላይ ያሳደረውን ተጽእኖና የተዋቸውን አሻራዎች የሚመለከት ጥናት ይፋ መደረጉ በጣም ተገቢ ነው። አንድ ወቅት ላይ በመካከለኞቹ ክፍለ ዘመናት የአውሮፓ ክርስቲያን ጸሐፍት በተለያዩ ጎኖች የእስላምን ገጽታ አበላሽተው ማቅረባቸው የሚታወቅ ነው። በተገባደደው ክፍለ ዘመን ግን ተመራማሪዎች ባደረጉት ጥረት የበለጠ ተጨባጭነትና ሚዘናዊነት ያለው የእስላም ምስል በምዕራባውያን አእምሮ ውስጥ መቀረጽ ጀምሯል። ከዐረቦችና ከሙስሊሞች ጋር መልካም ግንኙነት ይኖረን ዘንድ፣ሙስሊሞች በኛ ላይ ያላቸውን ትሩፋት ሁሉ አምነን መቀበል ይኖርብናል። ያንን ለመካድ የምናደርጋቸው ጥረቶች ግን ራስን በውሸት ከማሞካሽትና ከግብዝነት ምልክቶች አንዱ ከመሆን አያልፍም።››
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራትን ዞባታትን ዝርከቡ ኣምባሳደራት ሓያሎ ሃገራት ዓለም፣ ነዚ ብምኽንያት ምምራት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣብ 25 ግንቦት 1963፣ ንመበል 54 ዓመቱ ዝተኸብረ መዓልቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ብሓባር ተኣኪቦም’ዮም ዘኪሮሞ።
ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ድሕሩ ድማ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ካብ ዝምስረት ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ኣቑጺሩ እኳ እንተሎ፣ ንሽግራት እዛ ኣህጉር ብፍላይ ድማ ንምስሊ እዛ ኣህጉር ደዊኑ ዘሎ ሕሉፍ ምልካዊ ስርዓታት ከወግድ ኣይክኣለን።
ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ንዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ፣ ፕረዚደንት ዙምባብዌ ሮበርት ሙጋበ ኸውን እንከሎ፣ ን38 ዓመታት ነዛ ሃገር ዝመርሐ ሙጋበ፣ ኣብ ዓለም እቲ ዝሸምገለ መራሒ’ውን’ዩ።
ንፕረዚደንት ሙጋበ ተኸቲሎም፣ መራሕቲ ኢኳቶርያን ጊኒ፣ ኣንጎላ፣ ኮንጎ ብራዛቪል፣ ካሜሩን፣ ስዋዚላንድ፣ ኡጋንዳ፣ ሱዳንን ኤርትራን ከኣ እቶም ንልዕሊ 25 ዓመታት፣ ኣብ ስልጣን ዝነውሐ ዓመታት ዝጸንሑ፣ ዕሉላት መለኽቲ ኣዛ ኣህጉር ተባሂሎም ኣብ መዝገብ ሰፊሮም ይርከቡ።
በይርጋለም የተቀናጀ የግብርና ምርቶች ማቀነባበርያ ኢንዱስሪ ፓርክ የተሰማሩ ባለሀብቶች ከማህበራት ጋር ትስስር መፍጠራቸው ተገለፀ – EthioExplorer.com
አዲስ አበባ ፣ ጥር 19፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ይርጋለም የተቀናጀ የግብርና ምርቶች ማቀነባበርያ ኢንዱስሪ ፓርክ የውጭ ምንዛሪ ግኝት ላይ የሚኖረው አስተዋፅኦ ከፍተኛ ነው ተባለ፡፡
ኢንዱስትሪ ፓርኩ የሚጠቀምባቸው ከ90 ከመቶ በላይ የሚሆኑትን ግብዓቶች የሀገር ውስጥ ምርችን የሚጠቀም በመሆኑ የእሴት ጭማሪ እና የተጣራ የውጭ ምንዛሪ ግኝት ላይ የሚኖረው አስተዋፅኦ ከፍተኛ መሆኑን ንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ገለጸ፡፡
ፓርኩ በመጀመርያ ምዕራፍ 300 ሄክታር ላይ እየለማ የሚገኝ ሲሆን የገጠር ማዕከላቱ እያንዳንዱ በ10 ሄክታር ላይ እየለሙ ሲሆን ፓርኩ የምግብ ምርቶች ማምረቻ ኢንዱስሪዎች ሊያሟላቸው የሚገቡ መሰረተ ልማቶች እና የግንባታ ደረጃዎች በተሟላ መልኩ በመከናወን ላይ መሆኑ ተገልጿል፡፡
ኢንዱስትሪ ፓርኩ 11 የማምረቻ ሼዶችን ለሙከራ ማሳያነት የገነባ ሲሆን ፓርኩ ለባለሀብቶች ሁለት አማራጮችን በማስቀመጥ የተገነቡ ማምረቻ ህንፃዎችን ማከራየት እና የለማ መሬትን በማስተላለፍ አምራቾች የራሳቸውን የማምረቻ ሼድ እዲገነቡ በማድረግ የሚያስፈልጉ የመንገድ እና ሌሎች መሰረተ ልማቶችን ፓርኩ በመገንባት ላይ ነው፡፡
በፓርኩ ውስጥ ሰንቫዶ ማኑፋክቸሪንግ ኃላ/የተ/የግ/ማህበር የተባለ የኔዘርላንድ ባለሀብቶች ንብረት የሆነ የአቮካዶ ዘይት አምራች እና ዶሊ ፉድ ፕሮሰሲንግ ኃላ/የተ/የግ/ማህበር ወተት የሚያቀነባብር የቻይናውያን ባለሀብቶች ንብረት የሆነ ድርጅት ስራ ጀምረዋል፡፡
ሰንቫዶ ማኑፋክቸሪንግ ለምርት ግብአትነት የሚጠቀምበትን የአቮካዶ ምርት ለማግኘት ከህብረት ስራ ማህበራት ከተውጣጡ 78 ሺህ ገበሬዎች ጋር ትስስር በመፍጠር በአሁኑ ወቅት በቀን 52 ቶን አቮካዶ እየሰበሰብ ዘይት በማምረት ላይ መሆኑ ተገልጿል፡፡
በቀን 12 ሺህ ሊትር ወተት የማቀነባበር አቅም ያለው ዶሊ ፉድ ፕሮሰሲንግ ኃላ/የተ/የግ/ማህበር ይህንን ግብአት ለማግኘት ከአስራ ሁለት ሺህ በላይ ገበሬዎች ተለይተው ከአምስት ሺህ ገበሬዎች ጋር በመተሳሰር ወደ ስራ ተገብቷል፡፡
ፓርኩ ከስራ እድል ፈጠራ አንፃር አረንጓዴ ልማት እና የፓርክ ማስዋብ ስራዎች በአከባቢው ወጣቶች ከማስራት በተጨማሪ በአከባቢው ከሚገኙ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በመተባበር አከባቢው ባሉት እምቅ አቅሞች ላይ ጥልቅ ጥናት እና ባለሀብቶችን የማማከር ስራ በማከናወን ላይ ይገኛል፡፡
በተጨማሪ ለአከባቢው ነዋሪዎች ማህበራዊ ሀላፊነቱን ለመወጣት በባለሀብቶቹ ተሳትፎ አዳሪ ትምህርት ቤት ያቋቋመ ሲሆን ለነዋሪዎችም ንፁህ የመጠጥ ውሀ በማቅረብ ላይ መሆኑ ታውቋል፡፡
Previous Postበአዲስ አበባ ድንገት በተከሰተ የእሳት አደጋ የ ሁለት ሰዎች ህይወት አለፈ።የእሳት እና የአደጋ ስጋት ስራ አመራር ኮሚሽን ለኢትዮ ኤፍ ኤም እንዳስታወቀው በትላንትናው እለት በደረሰ ድንገተኛ…
ኣብ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈረት ናይ ግብጺ ጃልባ ንኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዘዋስን ክሊ ማይ፣ ብቀዳም 30 ጥሪ 2016 ከምዝጠሓለት ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሓቢሩ።
ኤምባሲ ግብጺ ኣብ ሱዳን፣ ኣብ ፖርት ሱዳን ብዝርከብ ወኪሉ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቲ ሓደጋ ምጥሓል ዘጋጠመሉ ክሊ ማይ ንኤርትራን ሱዳንን ዘዋስን ብምዃኑ፣ ሓደ ሓደ ካብቶም ዝጠሓሉ ግብጻውያን ናብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ኣንሳፊፎም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ገሊጹ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን ኣብ’ቲ ንሱዳንን ኤርትራን ዘዋስን ክሊ ማይ ቀይሕ ባሕሪ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምግፋፍ ዓሳ ተዋፊሮም ዝጸንሑ ግብጻውያን ብሓይሊ ባሕሪ ሱዳን ከምዝተታሕዙ ኣይርሳዕን።
ለ2012 ዓ.ም ምርጫ ማፈጸሚያ 3.7 ቢሊዮን ብር በጀት መያዙ ታውቋል፡፡ ይህ የበጀት መጠን ከዚህ ቀደም በተደረገው የምርጫ በጀት በስምንት ዕጥፍ ከፍ ያለ ነው። በውይይቱ የተሳተፈው የዋዜማ ሪፖርተር እንደዘገበው
ዋዜማ ራዲዮ- የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ በምርጫ ወቅት መገናኛ ብዙሃን ሊኖራቸው የሚገባውን ሚና በተመለከተ ባዘጋጀው የምክክር መድረክ ላይ “ሚደያ እና ምርጫ፤ ከባለፈው ተሞክሮ እና ልምድ ሊወሰድ ስለሚገባው ትምህርት” እና “የዲጂታል ሚዲያ ዕድሎች እና ተግዳሮቶች” በሚል ርዕስ ጥናታዊ ጽሁፎች ቀርበው ውይይት ተደርጓል፡፡
የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ወ/ሪት ብርቱካን ሚደቅሳ ምርጫ ቦርዱ በአዲስ መልክ ከተዋቀረ ከታሕሳስ 2011 ጀምሮ እየሰራ ያለውን ስራዎች ባስረዱበት ጋዜያዊ መግለጫ “መገናኛ ብዙሃን የምርጫ ቦርድን ያክል ገለልተኝነት ይጠበቀባቸዋል” ብለዋል፡፡
“የ2012 ምርጫ በተያዘለት እቅድ መሰረት ይከናወናልወይ?” የሚል እና “የሲዳማ ዞንን የክልልነት ጥያቄዎችን ምርጫ ቦርዱ እንዴት እያተናገዳቸው ነው?” በሚል ከጋዜጠኞች ለቀረበላቸው ጥያዎች ላይ መልስ የሰጡት ወ/ሪት ብርቱካን በአሁን ወቅት የምርጫ ቦርድ አባላት ጥቆማ እየተከናወነ በመሆ ቦርዱ በሙሉ ሀይሉ ስራ ለመስራት አለመቻሉን ጠቅሰው የ2012 ምርጫን በተመለከተ “በህገ መንግስቱ መሰረት በተያዘለት እቅድ እንደሚከናወን አድርገን እየሰራን ነው፤ የቦርድ አባላት ሲሟሉ በአገሪቱ ያሉት ነባራዊ ሁኔታዎች ምርጫ ለማሄድ የሚያሥችሉ ናቸው ወይ የሚለው የሚወሰን ይሆናል” ብለዋል፡፡
የሲዳማ ዞንን የክልልነት ጥያቄ በተመለከተ ጉዳዩ መነሳት ከጀመረ የቆየ መሆኑን ጠቅሰው በህገ መንግስቱ መሰረት ህዝበ ወሳኔ ለማደረግ ቦርዱ መሟላት እንዳለበት ገልጸዋል ፡፡
የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ኮምኒኬሽን አማካሪ ወ/ሪት ሶልያና ሽመልስ የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ከመገናኛ ብዙሃን ጋር ሊኖረው ስለሚገባ የአሰራር ማብራሪያ ገለጻ ያደረጉ ሲሆን፤ ቦርዱ የሚጠቀምባቸውን ትክክለኛ የማህበራዊ ትስስር ገጾችን በተመለከተ እንዲሁም ዜና፣ ቃለ መጠይቅ ፣ የምርጫ ሪፖርቶችን እና ጋዜጣዊ መግለጫዎችን በተመለከተ ምርጫ ቦርዱ ከመገናኛ ብዙሀን ጋ ሊኖረው ስለሚገባ ግንኙነት ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡
ለ2012 ምርጫ ከዚህ በፊት ከተደረጉ ምርጫዎች በእጅጉ በላቀ ሁኔታ ከፍተኛ ገንዘብ የተበጀተ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን በአጠቀላይ ለምርጫ ሂደቱ 3.7 ቢሊዮን ብር ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የበጀት እና ፋይናንስ ቋሚ ኮሚቴ ጥያቄ የቀረበ መሆኑን የገለጹት ወ/ሪት ሶልያና ከተያዘው በጀት ውስጥ 900,000,000 (ዘጠኝ መቶ ሚሊየን ብር) ግምት ያለው እገዛ ከአለም አቀፍ አጋር አገራት ለማሰባሰብ የታቀደ መሆኑን ገልጸዋል፡፡
ይህ መጠን ከዚህ ቀደም ከተከናወኑ ምርጫዎች በጀቱ ከፍተኛ ልዩነት ያሳየበት ምክንያት፤ በአንድ ምርጫ ጣቢያ ይደረግ የነበረውን አንድ ኮረጆ ወደ ሁለት ለማሳደግ፣ ቀድሞ የነበሩትን የሸራ ኮረጆዎች በግልጽ በሚያሳዩ ሳጥኖች ለመቀየር ፣ እያንዳንዱ የድምጽ መስጫ ወረቀት የደህንነት መለያ ቁጥር እና የተወዳዳሪ ምስልን የያዘ ሆኖ እንዲሰራ መታቀዱ ፣ የመራጮች ቁጥር 53.9 ሚሊዮን እንደሚደርስ ሲገመት ከዚህም መካከል 45.3 ሚሊየን መራጮች እንደሚሳተፉ ፣ በአጠቃላይ በአገሪቱ 41,600 ምርጫ ጣቢያዎችን ለድረግ መታሰቡ ተገልጽዋል፡፡ በእነዚህ በተጠቀሱት እና በሌሎችም በርካታ ምክንያቶች የ2012 ምርጫ የተያዘው በጀት ከመቼውም በላይ ከፍ ማለቱ ተገልጽዋል፡፡
* ትላንት ነፃ አዉጥቸሀለዉ ዛሬ ልዝረፍህ ንብረትህን ላዉድም መንገድ ልዝጋ ያ ካልሆነ ግን ዘቅዝቄ እሰቅልሀለዉ የሚል ቡድን በፍፁም የኦሮሞ ህዝብ ወኪል ሊሆን አይችልም…!!!
“እኔ ኦሮሞ ነኝ! በኦሮሞ ስም ከሰዉነት ወርዶ የሚንቀሳቀስ ሰዉ ሳይ እናደዳለሁ…፡፡ አሁን እየታየ ያለዉ ኦሮሞን በጭራቅነት ኦሮሚያን ደሞ በገሀነም እሳትነት የሚያስፈርጅ እንቅስቃሴን እቃወማለሁ…፡፡ ትላንት ነፃ አዉጥቸሀለዉ ዛሬ ልዝረፍህ ንብረትህን ላዉድም መንገድ ልዝጋ ያ ካልሆነ ግን ዘቅዝቄ እሰቅልሀለዉ የሚል ቡድን በፍፁም የኦሮሞ ህዝብ ወኪል ሊሆን አይችልም…፡፡
ኦሮሞ በራሱ ትልቅ ታሪክና ቱፊት ያለዉ ህዝብ ሆኖ ሳለ ምክንያት እየፈለጉ ከሌሎች ወንድሞቹ ጋር በማናከስ ራሳቸዉን በ ፓለቲካ ንግድ ላይ ያሰማሩ ግለሰቦችን መንግስት ሀይ ሊል ይገባል፡፡
“በነዚህ ልጆ እድሜ አባቶቻችን ዶሮ ወይም ፍየል ለምግብ ሲያርዱ ዐይናችን አንገልጥም፤ ፍርሀት ሳይሆን ነፍስ ስለሆኑ።የእንስሳዎቹ ህይወት ሲጠፋ ለማየት እንኳን የማይደፍር ከሰው ልጅ የማይጠበቅ ጨካኝ ህሊና ስለሌለን ነው። ሰው በአጋጣሚ ሞቶ እንኳን አስከሬኑ ወደ ቤተክርስቲያን ሲሄድ ቤተሰብ ሲያለቅስ እንዳንሰማ ቤት ውስጥ እንደበቅ ነበር። ባጋጣሚ እንኳን ለቅሶውን ከሰማን የተመለከትነው የቤተሰብ ሀዘን እያንዳንዷን የለቅሶ ቃላት፣ የፊታቸው ገፅታና ድርጊት እያሰብን ለወራት ያህል ከሌሎች ልጆች ስንገናኝ በዛ ቤተሰብ ሀዘን ዙሪያ እያወራን እንላቀሳለን።
ሌት አልጋ ሆነን እንቅልፍ እስኪመጣ እያምሰለሰልን እናነባለን። በጥቅሉ ያየነው ሁሉ ለዓመታት ቢሆን ከጭንቅላታችን አይጠፋም። የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ስሜት የትም ቦታ እንደዚህ ነው። ይኼ ሰብአዊነት ነው! ተመልከቱ በተፈጥሮ የሰው ጨካኝ አይደለም። ነገር ግን ጨካኝ እንድትሆን የሚያለማምድህና የሚያበረታታህ አካል ካለ ጭካኔን ትማራለህ። እኔ በጊዜ ሂደት ዶሮም፣ ፍየልም ማረድና መበለት ለመድኩ ።
የአሁን ልጆች ደግሞ በየሄዱበት፤ በሚያድጉበት አካባቢ ሁሉ ገና ከጨቅላ እድሜያቸው ጀምሮ ከእንስሳት አልፎ በሰው ህይወት ላይ አረመኔያዊ ተግባር እንዲፈፅሙ የሚያለማምዱና የሚያበረታቱ ነገሮችን በጥላቻ መልክ ያያሉ፣ ይሰማሉ፣ ይሰበካሉ። ይህን የሚያደርጉት ደግሞ ለስርዓቱና ለሀገር ደንታ የሌላቸው ግለሰቦች ናቸው ።
አሁን ላይ እኔ በአደግኩበት ተመሳሳይ ቦታ እየሆነ ያለው ዘግናኝ ነገር ህፃናትንና ለጋ ወጣቶችን ከተፈጥሮአዊ (natural) ሰብአዊ ማንነታቸው ያፈነገጠ ስሜት እንዲሰማቸው እና የትውልድ ኪሳራ በፍጥነትና በብዛት እንዲፈጠር እየሰሩ ያለ ውጫዊ (nurturing) ጨካኝ አካላትና ሱሶች መኖራቸውን በግልፅ ያሳያል።
ስለዚህ ሀገርን ትውልድን ለማዳን ሲባል ለጊዜው ተጠያቂ አካላትን ለይቶ መንግስት እርምጃ መውሰድ አለበት። በዘላቂነት ደግሞ መንግስት መሰረታዊ ችግሮችን ተረድቶ የትምህርትና ሌሎች ማህበራዊ ፖሊሲዎችን ማስተካከል አለበት።
ምሁራን ጉዳዩ የትውልድን ማዳን ጥሪ እንደሆነ አስበንና ትኩረት ሰጥተን የመፍትሄ ግብአቶችን ማቅረብ አለብን።መላው የኢትዮጵያ ወላጆች ለልጆቻችሁ አስተዳደግ ትኩረት መስጠታችሁን እንደ ቀላል አትዩት!
ነዚ ዳሕራዋይ ስጉምቲ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝነኣደ ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፡ “ኤርትራ ዓሰርተታት ዓመታት ዝጸንሐ ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ዘለዋ መትከል ነቕ ዝብል ኣይኮነን፡ እዚ መትከል`ዚ ድማ ካብ`ቲ ግዳማዊ ምትሕብባር ንላዕሊ፡ ካብ ሃገራዊ ጸጥትኣ ዝብገስ ዘይቕየር መትከል`ዩ” ኢሉ።
ምስ`ተን ኣብ`ቲ ናይ ዘይተሓባበራ ዝብል ዝርዝር ዘለዋ ከም በዓል ሶርያ፡ ሰሜን ኮርያ፡ ኢራን ዝበላ ሃገራት ዝጸንሐት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኤርትራ`ምንባራ ይፍለጥ።
ምኽትል ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ዝነበረ ሄርማን ኮሀን፡ ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዋ ኣቀማምጣን፡ ምስ የመን ከምኡ ምስ ሃገራት ወሽመጥ ዘለዋ ናይ ቦታ ቅርበትን፡ ኣገዳሲት ወታሃደራዊት መሻርኽቲ ይገብራ ይብል።
“ኤርትራ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ኣዝዩ ስትራተጂካዊ ቦታ እትርከብ ሃገር`ያ። ኣብ ማዕዶ ስዑዲ ዓረብን የመንን`ያ ትርከብ። ንኣሜሪካ ክጠቕሙ ዝኽእሉ ወደባት ኣለውዋ። ፈጻሚ ጉዳይ ኤምባሲ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምሉእ ኣምባሳደር ክህለወና ይግባእ : ኣብ`ቲ ኣገዳስን ተኣፋፍን ከባቢ፡ ነቲ ኩነታት ዝከታተሉ ወታሃደራዊ ሰባት ክህልውና ኣገዳሲ`ዩ። ቅድሚ ሎሚ`ውን ኣብ ኣስመራ ወታሃደራዊ መደበር ኔሩን`ኳ`ዩ። ንዕኡ ዳግም እንተቐጸልናዮ ጽቡቝ `ዩ ዝመስለኒ”
እቲ እገዳታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሳዕቤናት ጸኒሕዎ`ዩ- ምኽንያቱ ኣብ ኣጠቓቕማ ዶላር ኣሜሪካ ይኹን ኣብ ናይ ወጻኢ ምልውዋጥ ሒሳባት ከቢድ ማህሰይቲ ኣውሪዱ`ዩ- ወላ ኣብ`ቲ ሕጋዊን ሰላማውን ዕላማታት ከይተረፈ” ይብል።
ካብ 2015 ጀሚራ ኤርትራ፡ ስዑዲ ዓረብን ኢማራት ዓረብን፡ ንመደበራት ሓይሊ ባሕሪን ክሊ ኣየርን ኤርትራ ተጠቒመን፡ ንዕጡቓት የመን ክሃርማ ኣፍቂዳትለን`ያ ዝበለ ዶ/ር ዓወት፡ እዚ`ውን ብዓይኒ ኣሜሪካ፡ ከም ወታሃደራዊ መሻርኽቲ ንረብሓ`ታ ሃገር ክብ ኣቢልዎ ክኸውን ይኽእል`ዩ ይብል።
ኤርትራ፡ ገና ኣብ ጽኑዕ ቁጽጽርን ትርከብ፡ ብዘይ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ መንግስቲ፡ ጽኑዕ ደረት ናጽነት ፕረስን ሃይማኖትን ዘላ ሃገር ምዃና፡ ከምኡ`ውን ካብ ደረት ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሃድሙ ኣሸሓት መንእሰያት ካብ`ታ ሃገር ከምዘወጹ ነቐፍቲ ይገልጹ።
እንተኾነ፡ ም/ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበረ ሄርማን ኮሀን፡ ቁጠባ`ታ ሃገር ይመሓየሽ ከምዘሎ ይእምን። ኣብ ወደባት ባጽዕን ዓሰብን ዝወሰኸ ምንቅስቓስን፡ ምስ ኢትዮጵያ ዝግበር ዶብ-ሰገር ንግድታትን ከምኡ`ድማ፡ ኣብ`ታ ሃገር ዘሎ ሃብታም ማዕድናዊ ጸጋታት ከም ኣብነት ይጠቅስ።
“ ብሓፈሽኡ፡ ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ዝቕጽል ዘሎ ቁጠባዊ ዕብየት ኣሎ። ተወሰኽቲ ናይ ዕደና ኩባንያታት ናብ ኤርትራ ይኣትዋ ኣለዋ። ኣዝዩ ዓቢይ ዝኾነ ናይ ማዕድን ጸጋታት ኣሎ። ስለዚ ሕጂ እቲ ውጥረት ኮነ እቲ ተጻብኦታት ኣዝዩ ስለዝጎደለ፡ ነገራት ብሓቂ ብጽቡቕ ክሰፍሑ ይግባእ”
“ንኤርትራ ከም መሓዛን፡ ኣገዳሲት ስትራተጂካዊት ሃገራን ብምርኣይ፡ ነዚ ዕድላት ክንጥቀመሉን፡ ኣብ ቁጠባዊ መዳያት ክንሕግዞምን ኣለና። ምኽንያቱ ንቁጠባኦም ዘመናዊ ንምግባር`ዮም ዝሰርሑ ዘለዉ።”
እዚ ብሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ዝተወስደ ስጉምቲ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኣህጉራዊ ማሕበረሰብን ዝነበረ ዘይምርድዳእ ዘዝሕል ዳሕራዋይ ስጉምቲ`ዩ። ዝሓለፈ ዓመት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ 20 ዓመታት ምስሕሓበን ከም ዝዓርፍ ጌረን ሰላም ድሕሪ ምፍጣረን፡ ባይቶ ጸጥታ ኣብ`ታ ሃገር ኣንቢርዎ ዝጸንሐ ማዕቀብ ኣልዒልዎ፡ዝሓለፈ መጋቢት ድማ፡ ሓደ ጉጅለ ልኡኽ ባይቶ ኣሜሪካ፡ ኣብ ውሽጢ 14 ዓመታት ንመጀመርያ ግዚኡ ኣብ ኤርትራ ዲፕሎማሲያዊ ዑደት ጌሩ ኔሩ`ዩ።
በስዊስሰን ሕብረቁምፊዎች ኦርኬስትራዎችን በመምራት በአሥራ ስድስት ዓመቴ ውስጥ በመገኘቴ በጣም ደስ ብሎኛል እናም ፕሮግራሙን ለማጠናከር እና የበለጠ ለማስፋፋት ከተማሪዎች ጋር እንዲሁም አብሮ ለመስራት በጉጉት እጠብቃለሁ ፡፡
የስዋንሰን ኦርኬስትራ የቀን መቁጠሪያ ከትምህርት ዓመቱ መጀመሪያ በፊት ይለጠፋል። እባክዎን የኮንሰርቱን እና የበዓሉን ቀናት በቤተሰብዎ የቀን መቁጠሪያ ውስጥ ያስገቡ እና ስለማንኛውም ችግሮች ወይም ግጭቶች ያሳውቁኝ። በአፈፃፀም መርሃግብር ላይ በሚደረጉ ማናቸውም ለውጦች ወይም ጭማሪዎች ወቅታዊ መረጃን አቀርብልዎታለሁ። ተማሪዎቹ ቀድሞውኑ ሥርዓተ ትምህርቱን የተቀበሉ ሲሆን እርስዎም ቅጂውን መቀበል አለብዎት ፡፡ ጊዜዎቹ የሚታወቁት በጣም ዘግይተው በሚጠናቀቁበት ደረጃ ላይ ብቻ ስለሆነ እባክዎ የቅዳሜውን አውራጃ ምዘና ቀኑን ሙሉ መያዙን ያረጋግጡ። ጊዜው እንደወጣ አሳውቃለሁ ፡፡
ቀደም ሲል የስዋንስሰን ባንድ እና የኦርኬስትራ ቡራጆችን ተቀላቅለው ሊሆን ይችላል ፡፡ ከሌለዎት ፣ እንደምትሰጡት ተስፋ አደርጋለሁ ፡፡ በሙዚቃ ክፍል ወክለው ያደረጉት ጥረት በጣም አስፈላጊ እና እኛ የሁሉም ሰው ድጋፍ እንፈልጋለን ፡፡
መንነትካ ታሪኽካ ብሓዊ ኣንዲድካን፤ መንነትካ ታሪኽካ ውርሻ ኣብሓጎታትካ ፈንፊንካ ዝህነጽ ሃገር የልቦን። ብናይ ሓሶት ናይ ክራይ ናይ ግብጺ ስዑድያ መንነት ወደኽደኽ ምባል ፋያድኡ እዚ እንርእዮ ዉርደት ስደት ሕፍረት ስቓይ ጥራይ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ንነብስና ከም ኣል-ኣኽዳም ወይ ኣል-ዓቢድ ናይ ካለኦት እንተዘይረኣናያ ይሓሽ ፤ እሞ ለብሙ፤ ነብስኹም ኣይተሕፍሩ።
እግዚብኣብሄር ኣብ ታሪኽ ናይ ደቂ ሰባት ባህሪያቱን ኣክይዳኡን ዘይልወጥ ስለ ዝኾነ፣ ይጽውዕ አምበር ኣይጽዋዕን፡ ይስሕብ አምበር ኣይሰሓብን።ነዚ ቃሉ፣ መዝ119:89-90 ከነጽረልና ከሎ፣ “ዎ እግዚኣብሄር፣ ቃልካ ንዘለአለም ኣብ ሰማይ ጸኒዑ ኣሎ። ሓቅኻ ኻብ ወለዶ ንወለዶ እዩ” አንዳበል ቃሉ ፍጹም ከም ዘይልወጥን እታ ናብ ሂወት ትመርሕ ሓቂ ውን ኣብ ዘመናት ከምዘይተቐየረት ይገልጸልና። ስለዚ ክንድሕን አንተድኣ ኾይንና፥ ናብቲ ዘይናወጽ ከረኑ ክንድይብ ከም ዘለና ደጋጊሙ ይምዕደና። አግዚኣብሄር ንሎጥ ካብቲ ቁጥዓ ናይ ሶዶምን ጎሞራን ክንሕፎ ምስ ደለየ፥ ናብቲ ከረን ኣቢሉ ክድሕን ኣብ ዘፍ 19:17 ከም ዝኣዘዞ ይነግረና። እዚ ልክዕ ከምቲ ኣብ መዝ 91: 9-12, “ጐይታይ፣ ንስኻ መዕቈብየይ ኢኻ፣ ኢልካ ኢኻ እሞ፣ ንልዑልሲ መጸግዒኻ ስለ ዝገበርካዮ፥ እከይ ዘበለ ኣይኪረኽበካን፣ ስቓይውን ኣብ ድንኳንካ ኣይኪቐርብን እዩ።አብ ኵሉ መገድኻ ኺሕልዉኻ፣ ንመላእኽቱ ኺእዝዘልካ እዩ እሞ፣ እግርኻ ብእምኒ ኸይትዕንቀፍሲ፣ አብ ልዕሊ ኣእዳዎም ኪጾሩኻ እዮም።” ዝበሎ አግዚኣብሄር ንሎጥ መላአኽቱ ሰዲዱ፥ ብኢዶም ሒዞም ክሳዕ ዘውጽእዎም ካብቲ ከቢድ ጥፍእት ከመይ መዕቆቢ ከም ዝኾኖም ይገልጸልና። ካብዚ አቲ ዝዓበየ ክንርድኦ ንኽእል አምበኣር፥ አግዚኣብሄር ባዕልና ብዝገበረናዮ ጽቡቕ ስራሕ ዘይኮነ፥ ቅድም ናብቲ ንድሕነሉ ከረን ዝዓደመናን ዝጸውዓናን ንሱ እዩ። ከድሕነና ከሎ ገና ሓጥኣን ከሎና አዩ ኣብ መስቀል ሞይቱልና፥ ምስ ኣመንናዮ ድማ ብሞቱ ተጠሚና ኣብ ቅዱስ ከረኑ ክንቅመጥን ንኩሎም ቅዱሳን ውን ደቂ ዓዶም ክንከውን ኣኽኢሉና። ስሙ ይመስገን። ኣብ አብ12:20-24,” ንሳቶም፡ እንስሳ እኳ ነቲ ኸረን እንተ ተንከየ፡ ብዳርባ እምኒ ይሙት፡ ዚብል ትእዛዝ ኪጸርዎ ኣይተኻእሎምን። ሙሴ እኳ፡ እፈርህን እምብድበድን አሎኹ፡ ክሳዕ ዚብል፡ እቲ ትርኢቱ ክሳዕ ክንድዚ ዜፍርህ ነበረ። ንስኻትኩም ግና ናብ ከረን ጽዮንን ናብታ ኸተማ ህያው ኣምላኽ ሰማያዊት የሩሳሌም ናብቶም ኣእላፋት መላእኽትን ኢኹም ዝበጻሕኩም፡ ናብ ጉባኤ ዅሉ፡ ናብ ማሕበር እቶም ኣብ ሰማያት ተጻሒፎም ዘለዉ በዅራት፡ ናብ ኣምላኽ ፈራድ ኵሉ፡ ናብ መናፍስቲ እቶም ፍጹማን ጻድቃንን፡ ናብ የሱስ ማእከላይ ሓድሽ ኪዳንን ናብቲ ኻብ ደም ኣቤል ዝሔሸ ዚዛረብ ምንጻግ ደምን በጺሕኩም አሎኹም።” እንዳበለ ብደም ገንሸል ጎይታና የሱስ ካብቶም ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ቅዱሳን ዝበልጽ ክቡር ስፍራ ከም ዘቐመጠናን ኣገልገልቲ ሓድሽ ኪዳን ክንከውን ባዕሉ ከኣልቲ ከም ዝገበረና ይነግረና።
እምበኣር እቲ እግዚኣብሄር ዝነብረሉ ከረን፥ ንሰብ እቲ እንኮ መዕቆብን መህድእን ምዃኑ ኣብ መዝ46:10-11፥ “ህድእ በሉ እሞ ኣነ ኣምላኽ ምዃነይ ኣስተብህሉ፣ ኣብ ማእከል ኣህዛብ ልዕል ክብል፣ ኣብ ምድሪ ልዕል ክብል እየ። ጐይታ ሰራዊት ምሳና እዩ፣ ኣምላኽ ያእቆብ እምባና እዩ።” እንዳበለ ኣብኡ ጥራይ ክንውከል ይምዕድ። እዚ ከረን አዚ ግን ኣምላኽ ሓንሳአ ብጸግኡ ምስ ኣደየበና ውረድ ዝብሉና ብዙሓት ስለ ዝኾኑ ኩሉ ግዜ ኣብዚ ከረን እዚ ምስ አግዚኣብሄር ጥቡቕ ሕብረት ክህልወና ይግባአ። ኤልያስ ሓደ ግዜ ብዘይ ፍቓድ ኣምላኽ ውረድ ዝብልዎ ምስ መጹ፥ ሓዊ ካብ ሰማይ መጺኡ ከም ዝበልዕም ኣብ 2 ነገ 1:9-10 ይነግረና። ኣብዚ ከረን እምበኣር ሰይጣን ክቐርቦ ፍጹም ዘይክእል፥ ግና ብሓሶትን ክፉእ ሓሳስባትን ንሰባት ከርዶም ወትሩ ምስ ጸዓተ እዩ። ኣምላኽ ሓደ ህያው መኣዝን ሓደ ህያው ከውሕን ክርስቶስ ምዃኑን ህዝቡ ድማ ኣብኡ ፍጹም ክንውከሉ ይምዕድ። ጸላኢ ኸኣ ብዙሕ ናይ ጥፍኣት በረኽቲ አንዳኣርኣየ፥ ከምቲ ንይሁዳን አስራኤልን ንዘመናት ዘጋገዮም፥ ነቶም ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዘርከብና ድማ ናይ ክርስቶስ ትውክልቲ ዘይብሉ ትምህርቲ አንዳ ኣርኣየ ናብ ዓሞቕቲ ከውርደና ይደሊ። ሓደ እኳ ካባይ ዘይብለሉ ፍጹም ምድሓን ኣምላኽ ብጸጋኡ ንኹላ ዓለም ተገሊጹ ክነሱ፥ ጸጋ ኣምላኽ አንታይ ምዃኑ ብልክዕ ዘይርድኦ መእመን ውሑድ ኣይኮነን። ጸጋ ኣምላኽ ከም ዘድሕን ጥራይ እምበር ከም ዝምዕድ ዘይነስተውዕ ክንደይ ኢና። ኣብ ቲቶ 2:11-13,” ጸጋ ኣምላኽ ተገሊጹ እዩ እሞ፡ ንዅሉ ሰብውን ምድሓን ኣምጺኡ፡ እቲ ብሩኽ ተስፋን ናይቲ ዕዙዝ ኣምላኽናን መድሓኒና የሱስ ክርስቶስን ምግላጽ ክብሪ እናተጸቤና፡ ግፍዕን ዓለማዊ ትምኒትን ክሒድና፡ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ብጥንቃቐን ብጽድቅን በምልኾን ክንነብር ይምህረና አሎ።” አንዳበለ ልብና ኩሉ ግዜ በዚ ጸጋ አዚ ክጸንንዕ አሞ፥ ሰይጣን ክረኽቦ ኣብ ዘይክእል፥ ምስ ክርስቶስ ኣብ ኣምላኽ አተሰወረት ሂወት ሒዝና ክንመላለስ ይደልየና። መንፈስ ቅዱስ እምበኣር ኣብዚ ውሑስ ከረን፥ ኣብ ጸግኡ ኩሉ ግዜ ክንውከል ይምዕደና እዩ። ኣምላኽ ከም ፍቓድ ዘይብሎም ሓወልቲ ዘይኮነስ ኣብቲ ቕዱስ ከረኑ ተኺሉና፥ ኩሉ ግዜ ኣቦን ወድን ኮይንና ንኹሉ ሓሶት ሰይጣን ጸማም እዝኒ ክንህብ ይደልየና። ዘማራይ ዳዊት እቲ ቐንዲ ምስጢር ናይ ዓወቱ ኣብ ኣምላኽ ምውካል እዩ ኔሩ። ኣብ መዝ 52:8, “ኣነ ግና ኣብ ቤት ኣምላኽ ከም ልምዕቲ ኣውሊዕ እየ፣ ኣብ ጸጋ ኣምላኽውን ንዘለአለም ኣለም እውከል።” እንዳበሉ ንፍቓድ እምላኽ ኣገልጊሉ ከም ዝሓለፈ ንርኢ።
እምበኣር ከምቲ ብዙሕ ግዜ ኣብ መዝሙር ንሰምዕዖ፥ ኣብ በረኽቲ ቦታ ነግዚኣብሄር ክንዝምረሉ ኢና ክንብል ከሎና፥ ምስ ሓውና ሓፍትና እንዳተዃረናን እንዳተቐያየምናን ፥ ወይ ኣብ ድላይና እንዳወዓልና ዘይኮነ ንኹሉ ግፍዕን ዓለማውነትን ክሒድና እንተገበርናዮ እዩ። ኣብ መዝ 15፡1-5, “ዎ እግዚኣብሄር፣ ኣብ ድንኳንካ ዚሐድር መን እዩ፧ ኣብቲ ኸረን ቅድስናኻ ዚነብርከ መን እዩ፧ እቲ ብቕንዕና ዚመላለስን ጽድቂ ዚገብርን ብልቡ ሓቂ ዚዛረብን፣ ብልሳኑ ዘይሐሚ፣ ንመሓዛኡ ገለ ኽፉእ ዘይገብሮ፣ ንብጻዩ ዘይጸርፎ፣ እቲ ጽዩፍ ንዑቕ ኰይኑ ዚረአዮ፣ ንፈራህቲ እግዚኣብሄር ግና ዜኽብሮም፣ ዚጐድኦ እኳ እንተ ዀነ፣ ነቲ ዝመሐለሉ ዘይልውጦ፣ ገንዘቡ ብሓረጣ ዘይህብ፣ ንጕድኣት ንጹህ ከኣ መማለጃ ዘይቕበል፣ እቲ ኸምዚ ዚገብርሲ ንዘለአለም ኣይናወጽን እዩ።” እንዳበለ ኣምላኽ ብምሕረቱ ናብዚ ከረን ከደይበና ከሎ ንዑ እንዳመስልና፥ ከም ሙሴ ብርሃንና ክደምቕ እምበር፥ ሓሳባት ገዛእ ርእስና ክንገብር ኣይኮነን። ክርስቶስ የሱስ መሰልናን ነገርና ክውድእ ከሎ ንስጋን ዓለምን ሰይጣንን ፍጹም ስዒሩ እዩ ኣብ ዙፋኑ ተቐሚቱ። እቶም ናቱ ዘበሉ ድማ ኣብዚ ቅዱስ ከረኑ ብመንፈስ ንኹሉ ሰዓርቲ ኮይኖም ክመላለሱ ይደሊ። ሰሙን ምሉእ ልብናን ሓሳብናን ብናይ ሓልዮት ሓዳርን ካልእ ነገራትን መሊኡ ከሎ፥ ሰምበት ተቓሊስና ናብ ቤት-ክርስትያን ብምርካብና፥ ኣብቲ ቅዱስ ከረን ንመላለስ ዘሎና ኮይኑ ከይስምዓና ነዚ ነስተውዕሎ።ከምቲ ቅዱስን መዕረፍን ከረን ዘሎ፥ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ናይ ሂወት ኣይትሓልፍን ኢኻ ዝብሉ ከለከልቲ ኣኽራናትውን ከም ዘለዉን፥ ብመንፈስ ኣምላኽ እንተዘይኮይኑ ብሓይልን ብኽእለትን ከም ዘይስገሩን ዘካ 4:6-7 ይነግረና። ከምቲ ጎይታ መንፈስ እዩ ህያው ዝገብር ዝበሎ በቲ ዘይጠቅም ስጋዊ ሂወት ምንባር ሓዲግና ብመንፈሱ ምስ ተመላለስና ጥራይ እዩ ኣምበኣር እዚ ከልካሊ ከረን ጎልጎል ዝኸውን። ስለዚ ብስጋ እንተተዋጋእናን፥ ናይ ዂናት ቃላት እንተኣብዛሕናን እቲ ኣብ ሃዋርያት ዝሰርሐ ቅዱስ ስም ንሕና ብዘይምቕዳስና ኣብ ሂወትና ኣየስልጥን።
ካብቲ ኣዝዩ ባህ ዘብል ነገር ናይዚ ከረን፥ እዚ ቅዱስ ስፍራ ንኹሉ ዝርአ ኣብ ዝበረኸ ቦታ ኮይኑ ዝበርህ፡ ሰብ ካብ ርሑቕ ስፍራ ርእይዎ ከይተጋገየ ክቐርበሉ ዝኽእል ግሉጽ ስፍራ ምዃኑ እዩ። ሰብ ግና ካብ ብርሃን ጸልማት ስለ ዝመርጽ ነቲ ንኹሉ ሰብ ምድሓን ዘምጽአ ጸጋ ኣምላኽን ሓቁን ገዲፉ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ በረኽቲ ይመላለስ ኣሎ።ሰብ ጥበብ ካብ ምብራቕ ካብ ርሑቕ ስፍራ ፥ በቲ ብርሃን ናይቲ ኮኾብ ተመሪሖም ናብ ጎይታ ከመጹን ክሰግዱን፥ እቶም ጸልማት ዝመረጹ ብዙሓት ደቂ ዓዱን ፈሪሳውያንን ግና ነዚ ህያው ከውሒ ከም ዝነዓቕዎ ኢና ኣብ ቃሉ ነንብብ። ከምቲ ለባማት ኢና እዳበሉ ዓሸዉ ዝብሎ ግና፥ ዓለም ብጥበብ ጌራ ንኣምላኽ ክትረኽቦ ከም-ዘይትኽእል ንርዳእ። እዛ ጥበብ ናይ እምላኽ እምበኣር ኣብ በረኽቲ ኮይና ትጽውዕ ኣላ። ኣብ ምሳ 8:1-7፣ “ጥበብ ኣይትጭድርንዶ እያ ዘላ∶ ኣእምሮውን ድምጻዶ ኣይተስምዕን እያ∶ ኣብ ጫፍ በረኽትን፡ ኣብ ቀራናታት መገድን ደው ኢላ፡ ኣብ ጥቓ ደጌታት፡ ኣብ መእተው ከተማ፡ ኣብ ኣፍ ደጌታት ትጭድር፡ ኣቱም ሰባት፡ ንኣኻትኩም እጽውዓኩም ኣሎኹ፡ ንደቂ ሰብ እየ ዘድህዮም ዘሎኹ። ኣቱም ዓያሱ፡ ኣእምሮ ተምሀሩ፡ ኣቱም ደናቝርቲ ኸኣ፡ ለብሙ። ክቡር ነገር ክዛረብ እየ፡ ከናፍረይ ከኣ ቅኑዕ ዘበለ ንምዝራብ ክኸፍት እየ፡ ኣፈይ ሓቂ ኽዛረብ እዩ፡ ንኸናፍረይ ከኣ ረሲእነትሲ ጽያፈን እዩ እሞ፡ ስምዑ።” አንዳበለ እቲ ለባም ሃዲሙ ዝጽግዓሉ ከረን እግዚኣብሄር ከመይ ግሁድን ንኹሉ ዝኸውን መዕረፍን ምዃኑ ይነግረና። ስለዚ ከምቲ ሙሴ ኣብቲ ቅዱስ ስፍራ ዝፈርህን ዝምብድበድን ዝነበረ፡ እቶም ኣብ ሓድሽ ኪዳን ብክርስቶስ የሱስ ዝበለጸን ዝኽበረን ኣገልግሎት ዝረኸብና ብጥንቃቐ ክንመላለስን በቲ ናይ ጥበብ መጀመርታ ዝኾነ ፍርሃት ኣምላኽ ክንነብርን ኣምላኽ ምስትውዓልና ይኽፈት።
ጥበብ ጠቢባን ከጥፍእ እየ፡ ምስትውዓል እቶም ኣስተውዓልቲውን ከፍርስ እየ፡ ዚብል ጽሑፍ እዩ እሞ፡ቃል መስቀል ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዩ፡ ንኣና ንንድሕን ግና ሓይሊ ኣምላኽ እዩ ። 1ይ ቆሮንቶስ 1:18-19
እስራኤላውያን ንሕጊ ዘፍረሰ ሰብ ዝቐጽዑሉ ኣገባብ ኔርዎም። ብዳርባ እምኒ ፈጽፊጾም ይቐትልዎ ኔሮም። ግናኸ እቲ ሰብ ኣዝዩ ሕሱም እንተ ዀነ፡ ንገዛእ ርእሱን ነቲ ህዝብን ዝልክም መርገም ዘምጽእ እንተ ዀነ፡ መሰኽሒ ምእንቲ ክኸውን ኣብ ዕንጸይቲ እዩ ዝስቀል። (ዘዳ.21:22-23) እምበኣርሲ መስቀል "ንርጉም ሰብ" ምቕጽዒት እያ፡ እንበር ንተራ ፍርዲ እትፈርዶ ሰብ ምቕጽዒ ኣይነበረትን። የሱስ ክርስቶስ በጃና ዝሓልፍ መድሓኒ ስለ ዝኾነ ንሕና ከንሞቶ ዝግበኣና ሞት ርጉም ሰብ ሞይቱልና። "መርገም ኰይኑ፡ ካብ መርገም ሕጊ ተሻይጡና።" (ገላ.3:13-14) ስለዚ ሞት የሱስ ታራ ሞት ኣይነበረን።
ክሳብ ክርስቶስ የሱስ መጺኡ ዘድሕኖ፡ ሰብ ብምኽንያት ሓጢኣት ምስ ኣምላኽ "ኣብ ጽልኢ" እዩ ዝንብር። እቲ ምስ ኣምላኽ እተባእሰ ኸኣ፡ ምስ ገዛእ ርእሱ፡ ምስ ብጻዩን ምስ ፍጥረትን ኪበኣስ እዩ ዝነብር። ኣዳም ኣብ ሓጢኣት ምስ ወደቐ፡ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ርክብ ተበትከ። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ዕሩቕ ኮይኑ ንገዛእ ርእሱ ኪርኢ ዝሓፍር ሰብ ተቐይሩ። ድሒሩ ኸኣ፡ ምስታ ደጋፊት ክትኮኖ እተዋህበቶ ሄዋን ኣብ ምክሳስ ኣትዩ። ምድሪ ድማ ብሰሪ ኣዳም ተረጊማ፡ "ሓሪስዋ ሓይላ ዘይትህቦ፡ መኣዲ ጻዕሪ ተቐዪራቶ። እምበኣርሲ ኣብ መስቀል "ኣምላኽን ሰብን" ተዓሪቖም፡ ኢና እንብል ዘሎና። ኣብ መጽቀል ኣምላኽን ሰብን ተዓሪቖም ክንብል ከሎና፡ እቲ ምስ ኣምላኽ እተዓቀ ሰብ፡ ምስ ገዛኣ ርእሱ ድማ ስለ ዝተዓረቕ. ምስ ገዛእ ርእሱ ተዓሪቑ ሰላም ረኺቡ ማለት እዩ። እቲ ምስ ገዛእ ርእሩ እተዓርቀ ድማ ምስ ብጻዩ ምእንቲ ኪተዓረቕ፡ 'ኣይትሓዘለይ' ኣብ ዝመሃረሉ ኮለጅ ተማሂሩ ስለ ዝወጽእን፡ 'ኣይትሓዘለይ' ኪብል ዘኽእሎ ሓይሊ ስለ ዝቕበልን ምስ ብጻዩ ይተዓረቕ እዩ። ምስ ንሓድሕዶም እተዓረቑ ሰባት ድማ፡ ንፍጥረት ጽቡቕ ጌሮም እዩም ዝሕዝዎ። ስለዚ መስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ "ሰብን ኣምላኽን" ኣተዓሪቑ ክንብል ከሎና፡ ምስ ገዛእ ርእስናን፡ ምስ ሓድሕድናን፡ ምስ ፍጥረት ከይተረፈ፡ ንምሉእ ዕርቂ እዩ ኣምጺኡና፡ ኢና እንብል ዘሎና። እምበኣርሲ፡ መስቀል ኣውራ ስብከት እንተ ዘይኰይኑ፡ ኣየናይ ኣውራ ክኸውን? ስለዚ እቶም ቅኑዓት ኣገልገልቲ መስቀል ከይጠቐሱ ስብከቶም ኪውድኡ ኣይኮነሎምስ እዩ።
ዘርኢ ኣዳም በቲ ዘበሮ በደል፡ ኣብ ክኸፍሎ ዘይክእል ዕዳ ናይ ሓጢኣት እዩ ኣትዩ። ነዚ ዕዳ ኸኣ ዝገበረ እንተገበረ ኪፈድዮ ኣይክእልን እዩ። ነዊሕ ቁመት ዘለዎ ናይ ጽቡቕ ግብሪ መሳልል እንተ ሃነጽና ኣይነርክቦ፡ ሃይማኖታዊ መገዲ እንተ ቐየስና ኣይንበጽሖ። የሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ብምማሟቱ ግና፡ ኣብ መስቀል ደሙ ብምፍሳስ ንጠለብ ቅድስና ኣቦ ኣዕጊብዎ፡ ኣዋጅ ምሕረት ተኣዊጁ። ነቲ ሕጊ፡ "በጃ ዝሓልፍ መስዋእቲ እንተ ተረኺቡ ምድሓን ይኸውን። ዝብል፡ ጠለብ ተማሊኡ። ሓጢኣት ዓለም-ልኻዊ ባህርይ ኣለዎ፡ የሱስ ክርስቶስ ከኣ ኣብ መስቀል፡ ዓለም-ለኻዊ ምድሓኒ ንሓጢኣት ኣርሒቕዎ። እምነኣርሲ እቲ እተሰቕለ ክርስቶስ፡ ዓለም-ለኻዊ መድሓኒ ንዓለም-ለኻዊ ሕማም ደቂ ሰብ እዩ።
ምሕጣእ፡ ከም ኣብ ልዕሊ ሓደ ሰብ ወንጀል ምፍጻም እዩ። እቲ ዝበደልካዮ ሰብ እኳ ይቕረ ኢለሉ እዩ እንተ በለ፡ እቲ ዓቃብ ሕጊ፡ ዓንቀጽ ናይ ሕጊ እናጠቐሰ፡ ነዚ ሰብ እዚ ክትብድል ነዚ ሕጊ እዚ ኣፍሪስካ ኢኻ እሞ ገበነኛ ኢኻ ይግልካ እዩ። ስለዚ ኣብ ሕጊ፡ ንሰብ ምብዳል ሓደ ነገር እዩ፡ ሕጊ ምፍራስ ከኣ ካልእ ነገር እዩ። ከምኡ ኸኣ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ይቕረ ኢለ እየ እኳ እንተበለ፡ እቲ ሕጊ ዝጠልቦ ከይተመለሰ እንተ ተረፈ ሓነትና ምሉእ ኣይምዀነን። ኣብ መስቀል ግና የሱስ ክርስቶስ ንኽልቲኡ ጠለባት ቅድስና እግዚኣብሄር ኣቦ ኣማሊኡ፡ ሓራ ኢሉና።
ስም የሱስ ክርስቶስ ካብ ኵሉ ስም ንላዕሊ ልዕል ዝበለ እዩ። (ፊሊ.2:9-11) እዚ ልዕል ዝበለ ስም ግና፡ "ክሳዕ ሞት ተኣዚዙ ዝረኸቦ እዩ።"(ፊሊ.2:8) ስለዚ በዚ ስም እዚ፡ "ኣብ ሰማይ፡ ኣብ ምድሪ፡ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ዘሎ ዅሉ ብስም የሱስ ይንብርከኽ።" እቶም ዝኣመንናዮ ብምንብርካኽ ጀሚርና፡ ኣብ ምንብርካኽ ንነብር ኣሎና። ኣብ ሰማይት ዘለዉ ኣብራኽ ድማ በዚ ስም እዚ ይንብርከኹ። ድያብሎስን ኣጋንንቱን ብስም የሱስ ይንብርከኹ።
ምእንቲ ክንድሕንን ክንቅደስን ብዘይካ ኣሚንና ክንቅበል እንገብሮ ነገር የለን። ንምድሓንናን ንንጽህናናን ዝኸውን ብቑዕ ግብሪ ክንገብር፡ ኪንዮ ዕቕሚ ደቂ ሰብ እዩ። ግናኸ፡ ኣብ መስቀል ብዝተገብረ ዕዮ ኣሚንና ንድሕን፡ ኣብ መስቀል ብዝፈሰሰ ደም ተሓጺብና ንነጽህን ንቕደስን።(እብ.13:12) መስቀል፡ ከም ብኽሪ ውሉድ፡ ዕጽፊ በረኸት ተመክሮ ዝረኸብናሉ ቦታ እዩ። "የሱስ ክርስቶስ ብሰሪ ሓጢኣትና በጃ ተዋህበ፡ ስለ ጽድቅናውን ተንስኤ።"(ሮሜ.4:25) ሞት የሱስ ክርስቶስ - ኣዋጅ ህያውነት እዩ። ትንሳኤኡ ኸኣ ኣዋጅ ጽድቅና እዩ። ንሱ ሞይቱ ንሕና ድሒንና ህያዋን ኰይና፡ ንሱ ተንሲኡ ጻድቃን ኰይና።
ኣብ ሞንጎ ምድሓንን ጽድቅን ዘሎ ምትሕሓዝ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ምድሓን ተሞክሮ እዩ። ብምድሓን ለውጢ ህይወት ንረክብ፡ ብጽድቂ ድማ ዝተቓንዐ ናብራን ምምልላስን ይህልወና። ጽድቂ ውሉድ ምድሓን እዩ። ስለ ዝደሓንና ኢና እንጸድቕ እንበር፡ ስለ ዝጸደቕና ኣይኮንናን እንድሕን። ምድሓንን ጽድቅን፡ ኣብ መስቀል እንቕበሎም በረኸታት እዮም።
ጳውሎስ በቲ መስቀል ይብል፡ "በቲ መስቀል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ፡ ዓለም ንኣይ ብእኡ እተሰቕለት ኣነውን ንዓለም እተሰቐልኩ እንተዘይኰይኑስ፡ ትምክሕቲ ዘመለስ ካባይ ይርሓቕ።"(ገላ.5:14-15) ትርጉም መስቀልን ኣብ መስቀል እተገብረ ዕዮ ምጃነት ብግቡእ እተረድኦ ሰብ፡ ምስ ዓለም ብወግዒ እዩ ዝፈላለ።
ዓለም ክንብል ከሎና መጸውዒ ናይቲ ርኽሰትን ስሕተትን ዝመልኦ ኣካይዳ፡ ንስርዓት ኣምላኽ ብምድራውን ሃይማኖታውን ሕጊ ኪልውጥ ንዝደሊ ዕልወት፡ እዩ። ስለዚ ጳውሎስ ይብል፡ "ኣነ ከም ኣገልጋሊ ምውት እየ። ካብዚ ረኺበዮ ዘለኹ መንፈሳዊ ህይወት ዝበለጸ ዓዛሚ እምነት፡ ስርዓት፡ ፓሊሲ፡ ሕጊ፡ የለን። ዓለም እንተ ተከፈትኒ ግብረ መልሲ ክህብ ኣይክእልን እየ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ዓለምውን ንኣይ ቀቢጻትኒ ስለ ዝዀነት ኣይትደልየንን እያ። እዚ ኸኣሳላ መስቀል ክርስቶስ ዝረኸብክዎ በረኸት እዩ።
መስቀል፡ ኣዋጅ ምድሓንና ቅድስናናን እተኣወጀሉ መድረኽ እዩ። ሎሚ ድማ ነዚ ኣዋጅ እዚ ኣብ ቅድሜኹም ኣዊጀዮ ኣለኹ። እንታይ ግብረ መልሲ ትህቡሉ? እግዚኣብሄር ኣምላኽ ይባርኽኩም!!
ኒል አርምስትሮንግ አሜሪካዊ የህዋ መንኩራኩር አብራሪ ሲሆን በጁላይ 20፣ 1969 እ.ኤ.አ. በአፖሎ ፲፩ የመንኩራኩር ጉዞ ጨረቃ ላይ በመራመድ የመጀመሪያ የሰው ልጅ ነው። ይህ በጣም ጎበዝ ሥራ ነው። ናሳን እ.ኤ.አ በ1962 ከመቀላቀሉ በፊት የአሜሪካ ባህር ሃይል ውስጥ የተዋጊ ጀት አብራሪ ሆኖ በኮሪያ ጦርነት ወቅት ተሳትፎ ነበር። ናሳን ተቀላቅሎ ከአራት አመት በኋላ ወደ ህዋ የመጀመሪያውን ጉዞ ያደረገ ሲሆን በዛም ጉዞ የመጀመሪያውን በሰው ልጅ የታገዘ የመንኩራኩሮች መያያዝ አከናውኗል። ከዚህ ጉዞው በኋላ ወደ ህዋ ያልሄደው ኒል በተወለደ በ 82 አመቱ በኦገስት 26፣ 2012 ዓ.ም ከዚህ አለም በሞት ተለይቷል። [1]
በሐምሌ ፳፱ ቀን ፲፱፻፳፪ ዓ.ም. (ኦገስት 5, 1930 እ.ኤ.አ.) በኦሃዮ ክፍላገር፣ አሜሪካ የተወለደው ኒል አርምስትሮንግ ከወላጆቹ እና እሱን ጨምሮ ሶስት ልጆች ባሉበት ቤተሰብ ውስጥ አደገ።
ከውትድርና በኋላ ወደ ኮሌጅ ገብቶ ትምህርቱን የተከታተለው ኒል ከተመረቀ በኋላ ለምርምር ፕሮግራሞች ሞካሪ አብራሪ ለመሆን ተመዝግቦ እ.ኤ.አ በJuly 1955 ተሳክቶለት ስራ ጀመረ።
^ "ጨረቃ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ የተራመደው ኒል አርምስትሮንግ ከዚህ አለም በሞት ተለየ". thearadaonline.com (26 Aug 2012). በ28 Aug 2012 የተወሰደ.
ኢዴፓ በጽ/ቤቱ በሰጠው መግለጫ እንዳስገበዘበው፣ 7ኛው የፓርቲው ጉባዔ በሚካሄድበት ወቅት በሀገሪቱ ታሪክ እጅግ የተለየ እንደሆነ ከመነሻው ለማስገንዘብ ይሞክራል፡፡
የዋልድባ ገዳም በህዋሓት መሪዎች በዓይነ ቁራኛ የወደቀው ገና ትግሉ እንደተጀመረ ነው። የዋልድባ ገዳም የህወሓት መሪዎች እንዲወድም ሃሳብ ያቀረቡት በ1973 መጨረሻ አካባቢ ሲሆን፣ አቅማራ ተብሎ በሚጠራ ቦታ በወቅቱ የህወሓት መናኸሪያ ነበር። በተመቤን ውስጥ የሚገኘው ቦታ በፕሮፓጋንዳ ጽ/ቤት ተሰብስበው ወሰኑ፤ በስብሰባ የነበሩት አመራር ፖሊት ቢሮው በሙሉ ነበር። እነሱም፣ ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርሄ፣ ገደይ ዘርአጽዮን፣ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፍን እና መለስ ዜናዊ ነበር። በወቅቱ ማ/ኮሚቴ የነበሩ ናቸው።
በዚህ ስብሰባቸው የዋልድባን ገዳም እጣ ፈንታ ወሰኑ። ዋልድባ እንዲወደም! የዋልድባ ገዳም ለብዙ መቶ ዘመናት የቅዱሳን፣ ብፁአን፣ ባህታውያን፣ ቀሳውስት፣ አባቶች፣ ደናግል፣ ዲያቆናት ወዘተ ሰፈር በመሆን በኢትዮጵያ ቅዱስና በታሪክ ትልቅ ምእራፍ የያዘ ገዳም ነው። ይህ ቅዱስ ገዳም የቅዱሳን ማረፊያ በመሆኑ በታላቅነቱ የሚታወቅ ነው። ገዳሙ የታነጸው በ12ኛው ክፍለ ዘመን በብፁእ ወቅዱስ አቡነ ዮሴፍ ነው። ቅዱሳን ወደ ኢትዮጵያ እንደገቡም ያረፉበት፣ የተሰባሰቡበት ቦታ እንደሆነ በርካታ አማንያን ይናገራሉ። ዋልድባ ገዳም ታሪካዊ ቅርሶች፣ የግዕዝ ብራና፣ ታላላቅ መጻሕፍት፣ ጥናታዊና ታሪካዊ መዛግብት የሚገኙበት ስፍራ ነው።
በሰሜን ኢትዮጵያ የክርስትና መስፍፋት ዋና መሰረቱ በዋልድባ ገዳም እየተማሩ የሚወጡት ናቸው። በተለይ በትግራይ የሚገኙት አብያተ ክርስትያናት መሪዎች በዚሁ ገዳም የተማሩ ናቸው። ቀሳውስት፣ ዲያቆናት በዚሁ ገዳም የተማሩ ናቸው። ይህ ገዳም እያለ የክርስትና ሃይማኖት ከትግራይ ውስጥ ለማስወገድ አይቻልም። ለወደፊቱ ከድል በኋል ለምናቋቁመው የትግራይ መንግሥት ትልቅ መሰናክል የሚሆኑት የእስልምና እና የክርስትና ሃይማኖቶች ናቸው። ስለሆነም ዋልድባ ገዳም የክርስትና ሃይማኖት መፈልፈያ ስለሆነ ከምንጩ ማድረቅ አለብን በማለት የህወሓት ፖሊት ቢሮ አባላት፣ ማለትም፣ ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርሄ፣ ግደይ ዘርአጽዮን፥ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፍን እና በወቅቱ ማ/ኮሚቴ የነበረው መለስ ዜናዊ በገዳሙ ላይ ውሳኔ አስተለለፉ። ውሳኔውም፤
ለዚህ ጥናት ወደ ዋልድባ ገዳም አስርገን የምንልከው ታጋይ ቢያንስ ቢያንስ የድቁና ማእረግ ያለው፣ የቤተክርስቲያን ትምህርት ያለውና ያጠናቀቀ ታጋይ መሆን አለበት በማለት የህወሓት አመራር በአቅማራው ስብሰባ ወሰኑ። በዚህ ስብሰባ ሃላፊነቱ የተሰጠው ለስብሃት ነጋና ለግደይ ዘርአጽዮን ነበር። ሁለቱ የፖሊት ቢሮ አባላት፣ የህወሓት ሊቀመንበር እና ም/ሊቀመንበር ናቸው። በውሳኔው መሰረት ወደ ሥራቸው ተሰማሩ። ይህን የሥራ ሃላፊነት የተረከቡት የቤተ ክህነት ብቁ እውቀት ያለው ሰው ማግኘት ካባድ ቢሆንባቸውም፣ በየዞኑ የሚገኙትን የሕዝብ ግንኙነት ታጋይ ሃላፊዎችን በማነጋግር በምስጢር ደብዳቤ በመላላክ ብዙ ጊዜ ፈጁ። በ1974 መጨረሻ አካባቢ በተምቤን አውራጃ ጣንቋ አበርገሌ ውስጥ የድቁና ማእረግ ያለው ብቁ ወጣት ዲያቆን ተገኘ። አበርገሌ ተወልዶ ያደገ፣ የቤተ ክህነት ትምህርቱን ያጠናቀቀ ቀዳሽ ነው። ዘመናዊ ትምህርት የለውም። የዞኑ የሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ የነበረውና አራት ጓዶቹን አሰባስቦ ድርጅታችን ህወሓት እናንተን ለትግል ይፈልጋችኋል ተብለው ተገደው ወደ ወታደራዊ ማሰልጠኛ (02) ተላኩ። ይህ የቤተ ክህነት ድቁና ያለው ወጣት ልዩ ዳብዳቤ ለአስገደ ግብረስላሴ ተላከለት። በደብዳቤው የተካተተው ለልዩ ሥራ ስለሚፈለግ ጥሩ እንክብካቤ እንዲደረግለት የሚል ነበር።
የ02 አስልጣኞችም በተላከው ደብዳቤ መሰረት ተንከባክበው ያዙት። የአንድ ወር ወታደራዊ ትምህርቱን አጠናቀቀ። ይህ ታጋይ በርሄ መብራህቱ ይባላል። በርሄ መብራህቱ ከማሰልጠኛው ጣቢያ አስወጥተው ሰው በማያገኘው አንድ ገበሬ ቤት ደበቁት። በዚሁ ድብቅ ቦታ የሚገናኘው ከኪሮስ ሃይለ (ወዲ ሃይለ) ጋር ብቻ ነበር። ኪሮስ ሃይለ የወታደራዊ ማሰልጠኛ አስተዳዳሪ ሃላፊ ነው። አስፈላጊ እንክብካቤም አደረገለት። ከአስር ቀናት በኋላም ካንድ ትልቅ አመራር ጋር እንደሚገናኝ ነገረው። ከማንም ሰው ጋር እንዳይገናኝ አስጠነቀቀው። እንዲሁ እያለ ከ13 ቀናት በኋላ ስብሃት ነጋ መጥቶ እዛው ድብቅ ቤት ተገናኙ። ስብሃት ነጋና በርሄ መብራህቱ ለ9 ቀናት አብረውት በመቆየት ስብሃት ታጋይ ዲያቆን በርሄ መብራህቱ ወደ ዋልድባ ገዳም ለስለላ እንደሚላክና እገዳሙ ወስጥ ገብቶ የስለላ ጥናቱን እንደሚያካሂድ፣ ምን ምን መስራት እንዳለበት አሰለጠነው። የሚፈጸሙትን ተግባራትም በዝርዝር አስጠናው። ከሚፈጽማቸው ተግባራት መካከል፣ በዋልድባ ገዳም ያሉትን ጥናታዊ ቅርሶች፣ የብራና መጻህፍት፣ መዛግብት፣ የገዳሙን የሚንቀሳቀስና የማይንቀሳቀስ ንብረት፣ ዋና ግምጃ ቤቱ ወስጥ ያለውን ወርቅ ወዘተ የሚቀመጥበትን፣ የዋልድባ ገዳም ሃላፊዎችን ስም ዝርዝር፣ ቀሳውስት፣ ዲያቆናትና ሌሎች አስፈላጊ ናቸው የምትላቸውን ስም ማሳወቅ ወዘተ ተብሎ ተነገረው። ይህንን ጥናት ወደኛ ለማስተላለፍ ጥሞናና ጊዜ የሚጠይቅ ሥራ መሆኑን ማወቅ አለብህ። መኖሪያህ ገዳሙ ውስጥ ነው። ቀናት የፈጀ ገለጻውን ትምህርቱን ሲጨርስ ከሳምንታት በኋላ እንገናኛለን ተባለ። ግደይ ዘርአጽዮን መጥቶ ያነጋግርሃል በማለት ለጊዜው ተሰናበተው። ግደይ ዘርአጽዮን ከሁለት ቀን በኋላ ወደ ወታደራዊ ማሰልጠኛ በመሄድ ኪሮስ ሃይለን በማግኘት ኪሮስ ሃይለም ታጋይ በርሄ መብራህቱን ወደተደበቀበት ቦት ይዞ በመሄድ አገናኘው። ግደይም ለቀናት ታጋይ በርሄ መብራህቱን ስለ ስለላ ሥራው አሰለጠነው። መገናኛው የምስጢር ቃል ኮድ መሆኑን አስረግጦ አስተማረው። ከማን እንደሚገናኝ፣ የምስጢር ኮዱ ስብሃት ተመልሶ ስለሚገናኝህ ይነግርሃል በማለት ተሰናበተው።
ስብሃት ነጋ ከሳምንት በኋላ ተመልሶ መጣ። ሲመጣም በቀረጢት የተቋጠሩ እቃዎችን ይዞ መጣ። ከረጢቱን ፈትቶ ለታጋይ በርሄ መብራህቱ አሳየው፤ መስቀል፣ የቄስ ጥምጥምና ቆብ፣ የቄስ ዘንግ፣ መቁጠሪያ፣ ጭራ፣ ሙሉ የቄስ ልብስ፣ ጋቢ ወዘተ ለአንድ ቄስ የሚያስፈልገውን ሁሉ በተሟላ ሁኔታ ሰጠው። ታጋይ በርሄ መብራህቱም የመጣለትን ተረከበ። ከአሁን በኋላ ስምህ አባ ገብረሥላሴ ነው። ዋልድባ ገዳም ስትገባ አባ ገ/ሥላሴ መሆንህን አስተዋውቅ። በርሄ መብራህቱን እርሳው ተባለ፣ በጉዳዩም ላይ ማስጠንቀቂያ ተሰጠው። ከኔም ሆነ ከግደይ ዘርአጽዮን ጋር የምትገናኝበት የምስጢር ኮድ ይህ ነው ብሎ ሰጠው። የሚላኩልህን መልእክቶች ተቀበል፣ የተሳሳተ ኮድ ከሆነ አትቀበል፣ የሚመጣውን ሰው ሁሉ አታነጋግር ተባለ። ከአንተ ጋር የሚገናኘው ብስራት አማረ ብቻ ነው። ሲመጣ አስተዋውቅሃለሁ። በዓመት ሁለት ጊዜ ብቻ ትገናኛላችሁ። የተገኘውን ምስጢር ሁሉ ጽፈህና አሽገህ ትልክልናለህ። ከኔም ሆነ ከግደይ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ በምስጢር በአካል በድብቅ ቦታ እንገናኛለን ተብሎ መመሪያ ተሰጠው።
አሁን የለበስከውን ልብስ ለብሰህ እስከ ተከዜ ትሄዳለህ። ተከዜን ከተሻገርክ በኋላ የለበስከውን ልብስ አውልቀህ ሙሉ የቄስ ልብስህን ትለብሳለህ። የዱሮው ልብስህን ተመልሰህ እኛን ለመገናኘት ስትመጣ የቄስ ልብስህን ደብቀህ የዱሮ ልብስህን ለብሰህ እንገናኛለን። ሰው በማያገኘው ጥሩ ቦታ ደብቀው ተባብለው በዚሁ ተለያዩ። አባ ገ/ሥላሴም ዋልድባ ገዳም ገቡ።
ታጋይ በርሄ መብራህቱ (አባ ገ/ሥላሴ) ገዳም ገብተው ሰፈሩ። ከ1975 እስከ ሐምሌ 1983 ለ8 ዓመታት ዋልድባ ገዳም የኖረው ታጋይ በርሄ መብራህቱ ሰላዩ በዋልድባ ገዳም የሚታወቀው አባ ገ/ሥላሴ ሲሆን የተሰጣቸውን የስለላ ተግባር በተሳካ ሁኔታ ቀጠሉበት። በዋልድባ ገዳም አባ ገ/ሥላሴን የሚያውቋቸው የገዳሙ አባላት በርካታ ናቸው። ቢሆንም፣ ገዳሙን ለማጥቃት በህወሓት የተላኩ ሰላይ መሆናቸውን ግን አያውቁም። ስምንት ዓመት በገዳሙ ሲኖር ማንነቱ እንዳይታወቅ በጥንቃቄ የኖረ ሰላይና መልእክተኛ ነው። ታጋይ በርሄ መብራህቱ (አባ ገ/ሥላሴ) በዋልድባ ገዳም ባካሄደው የስለላ ጥናቱ ለስብሃት ነጋና ለግደይ ዘርአጽዮን በማስተላለፍ ዋልድባ ገዳምን ለካባድ ጥፋትና ውድመት የዳረገ ሰው ነው። ግደይ ዘርአጽዮን በማለሊት ምስረታ ጉባኤ በሃሐምሌ 1977 ቢባረርም፣ ሰላዩን በተገቢው መንገድ አሰጥኖታል። አባ ገ/ሥላሴ (ታጋይ በርሄ መብራህቱ) በሚያስተላልፈው የስለላ መልእክቶች በብስራት አማረ እጅ በመላክ ለስብሃት ነጋና ለውውይት ለዘርአጽዮን ይደርሳል። ከዚሁ በመነሳት የሚፈለገውን ጥቃት ሁሉ በስምንት ዓመታት ቆይታው ገዳሙ ከሚጠቀምባቸው የምንጭ ውሃ እስከ እርሻ መሬት፣ በብዛት የጋማ ከብትና ማንኛውንም ሃብት በዝርዝር አሳልፈው የሰጡና ያስተላለፉ ሰላይ ዛሬ ገዳሙ እየደረሰበት ያለው መፍትሄ የሌለው ውድቀትና ችግር የአባ ገ/ሥላሴ (ታጋይ በርሄ መብራህቱ) የስለላ ውጤቶች ናቸው። በወቅቱም ቢሆን በብስራት አማረ የሚመራው አፋኝና ሽብርተኛ ገዳይ ቡድን አድፍጠው በመጠባበቅ ብዙ ብፁአን አባቶችን፣ ቀሳውስቶችን፣ በርካታ ዲያቆናትን ደብዛቸውን አጥፍቷል። ሙታኖችን ገዳሙ ይቁጠራቸው። ለዚህ ሁሉ ወንጀል ተጠያዎቹ ስብሃት ነጋና ግደይ ዘርአጽዮን ናቸው።
ዛሬ በዋልድባ ገዳም ላይ እየደረሰያለው ጥፋትና ውድመት በስብሃት ነጋና በግደይ ዘርአጽዮን በታቀደ የስለላ መረብ ምክንያት ነው። በጠቅላላ ለጥንታዊውና ባለታሪኩ ገዳም መውደም ተጠያቂዎቹ የህወሓት ከፍተኛ መሪዎች ናቸው። ለጥፋት ውሳኔው ዋናዎቹ ተባባሪዎች፣ አረጋዊ በርሄ፣ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፍን እና በወቅቱ የማእከላዊ ኮሚቴ አባል የነበረው መለስ ዜናዊ ናቸው። በዋልድባ ገዳም ዛሬ እየደረሰ ላለውውድመት የገዢው ስርዓት ህወሓት ሙሉ ለሙሉ በሃላፊነት ተጠያቂ ናቸው። ወንጀሎቻቸውም፤
በሥልጣን ላይ ያለው ፋሽስትና ሽብርተኛ ህወሓት ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛቱ ሥር ከጠላት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ በዋልድባ ገዳም እየደረሰ ያለው ፋታ የሌለው ጥቃት ስብሃት ነጋና ግደይ ዘርአጽዮን በሸረቡት ተንኮል የዋልድባ ገድማ ጥፋት እንደቀጠለ ነው። ዛሬ የዋልድባ ገዳም በውድመት አፋፍ ላይ ተንጠልጥሎ ይገኛል። ክብሩና እና ህልውናው ተገፎ የባንዳዎችና የህወሓት አመራር የግል ንብረታቸው አድርገውታል።
የዚህ ቅዱስ ቦታ ጥቃትና ውድመት፣ ሃብትና ንብረት መዘረፍ፣ የብፁአን አባቶች ሕይወት መጥፋት ወዘተ ተጠያቂው ህወሓት ነው። የዚህ ፋሽስትና ዘራፊ መሪዎች ሁሉ ለቅዱስ ገዳሙ መጥፋት በሕግ ተጠያቂዎች ናቸው።
ኡጋንዳ፣ ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ንዝርከብ ሙሴቬኒ ክብድህ ይኽእል’ዩ ዝተባህለ ሕጹይ ተወዳዳሪ፣ ኣብ ውስጢ ሓደ ወርሒ ንኻልኣይ እዋኑ ድሕሪ ምእሳሩ፣ ኣብታ ሃገር ተቓውሞም ናዕቢን ተጎሃሂሩ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ካምፓላን ካልኦት ከተማታትን ዝተጎሃሃረ ናዕቢ፣ ብውሕዱ 16 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፣ ሓያሎ ቆሲሎም ኣስታት 100 ድማ ተኣሲሮም። ዝተቓጸከ ትካላት ኣሎ።
ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ፣ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፣ ዘየቋርጽ ውጽኣት ብምስዓብ ኣካላት ዘድክም ሕማም ዘጥቕዖም ሰባት ናብ ሆስፒታል ከምዝተወስዱን፣ ሰብ ሞያ ሕክምና ከኣ እቲ ሕማም፣ ሸሮኽ ወ ኮሌራ ምዃኑ ከምዝረጋገጹን ዝበጽሓና ሓበሬታ የመለክት።
እዚ ብጉድለት ጽሬትን ጥዕንኡ ብዘይተረጋገጸ መግብን ማይን፣ ተቕማጥ/ውጽኣት ብምስዓብ ዝኽሰት ተላባዒ ሕማም ሸሮኽ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ኣብ ምብራቕ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከምዝተራእየ ክግለጸ ጸኒሑ’ዩ።
ብፍላይ ኣብ ሱዳን፣ ዞባ ብሉ ናይል፣ ከባቢ ደማዚን ኣማኢት ሰባት በቲ ሕማም ከምዝተጠቕዑን 10ታት ከኣ ከምዝሞቱን ሬድዮ ዳባንጋ ንምንጭታት ሕክምና እቲ ከባቢ ብምውካስ ኣረጋጊጻ።
እንተኾነ፣ ንሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት፣ 12 ሰባት ብሕማም ሸሮኽ ከምዝሞቱ ዝሓበረት ሬድዮ ታማዙ፣ ሓካይም እቲ ዞባ መንግስቲ ሱዳን፣ ለብዒ እቲ ሕማም ከምዘሎ ክእውጅን ሓገዝ ውድብ ጥዕና ዓለም ክሓትትን ከምዝጸውዑ ጠቒሳ።
ኣብ ኤርትራ’ውን እቲ ሕማም ሓያሎ ሰባት የጥቕዕ ምህላዉ ሰብ ሞያ ጥዕና እኳ እንተረጋገጹ፣ ሚኒስትሪ ጥዕና ግና ዝኾነ መግለጺ ይኹን ህዝቢ ክጥንቐቐሉ ብዛኦባ ዝግባእ መብርሂታት ኣይሃበሉን።
ከ 20 ዓመታት የማያቋርጥ መንገድ ጋር, ከፍተኛ ቴክኖሎጂ ጋር profundity ፍች በማዋሃድ, qunfeng ወደ ያልተገደበ እምቅ ጋር የማገጃ በማድረጉ ማሽን አምራቾች መካከል ያለውን ተአምር ፈጥሯል.
ከ 20 ዓመታት የማያቋርጥ መንገድ ጋር, ከፍተኛ ቴክኖሎጂ ጋር profundity ፍች በማዋሃድ, qunfeng ወደ ያልተገደበ እምቅ ጋር የማገጃ በማድረጉ ማሽን አምራቾች መካከል ያለውን ተአምር ፈጥሯል. እና የቻይና አግድ ማሽን አምራቾች መካከል የኖንሳች መላክ ለመሆን ይህም በእስያ, አሜሪካ, አውሮፓ እና በአፍሪካ ከ ደንበኞች, ምርጥ-የተመረጠውን አቅራቢ ይሆናሉ.
ከ 20 ዓመታት የማያቋርጥ መንገድ ጋር, ከፍተኛ ቴክኖሎጂ ጋር profundity ፍች በማዋሃድ, qunfeng ወደ ያልተገደበ እምቅ ጋር የማገጃ በማድረጉ ማሽን አምራቾች መካከል ያለውን ተአምር ፈጥሯል. [..]
የምስራቅ ባህር ብሪጅ Nanhui ካውንቲ ውስጥ ይገኛል, የሻንጋይ Luchaogang ከተማ የጀልባ ተርሚናል ስለ 4 Nanhui Tsui ኪሎ ምስራቅ, የ ሃንግዙ ቤይ Shengsi ካውንቲ በመላ, በቀጥታ አነስተኛ Yangshan ደሴት ወደ ዠይጂያንግ ግዛት, ስለ 32.7 ኪሜ. ፕሮጀክት ዲሴምበር ውስጥ ተጀምሯል 2002, የተጠናቀቀው በነሐሴ ወር ላይ ነው 2005.
እስከሚችል ድረስ፤ ማለትም ጥሩ ሙሰኛ በነዚህ ማስታወቂያዎች ሊነሳሳና አዲስ ፀር ሆኖ ሊጨመር እስከሚችል ድረስ በተቀባዩ ሊተረጐሙና ሊፈፀሙም ይችላል፡፡ እነዚህ ማስታወቂያዎች መነገር የለባቸውም ብል ጥቅማቸውንም ልናጣ ነው፡፡ ስለዚህ ይዘታቸው በቅጡ ቢመረመር ዓላማቸውን ሳይስቱ ለተቀባዩ ሊደርሱ ይችላሉ፡፡ይህ ሁፍ ታሪካችንን በዚሁ መነጥር ለመመልከት ያለመ ነው፤ በክርክር ሳይሆን በመካፈል መንፈስ፡፡
እንደመንደርደሪያ የተጠቀምኩት ሃሳብ በያኔያችን እና በአሁናችን መሃል ያለውን ግንኙነት ለመዳሰስ ስለሚጠቅም ነው፡፡ ይህን ግንኙነት መነሻዬ ላይ በተጠቀሰው መነጥር ብናየው፣ በተቃርኖ ላይ የተመሰረተ ነው ለማለት የሚያስቸግር አይሆንም፡፡ ጉዞው በተወሰኑ አዎንታዊ እርምጃዎች ግን በብዙ የቁልቁለት ሩጫዎች፤ በጥቂት ድሎች ግን በእልፍ ሽንፈቶች የታሸ፤ ያኔ ብለን ስናወራ ውስጣችንን በሚያላሽቁ መዝገቦች፤ ሐውልቶች፣ ወዘተ የተለበጠ፤ አሁን ብለን ስንል በሚያሸማቅቁ እውነታዎች የተሞላ ነው፡፡
አሁን ስለ ኢትዮጵያ ስንጠየቅ፤ ..የሰው ልጅና የቡና መጀመሪያ፣ የጥንታዊ ስልጣኔ መገኛ ወዘተ.. ልንል መዝገብ ለመግለጥ በመትጋት የዚህን ጉዞ አሉታዊ ገታዎች አውጥቶ ለመናገር ድፍረት የማጣት ሁኔታ ውስጥ ወድቀናል፡፡ በቅርብ በጊዜያችን እንደ ቀድሞው ውስጥን የሚያላሽቁ ክስተቶችን ለማምጣት በእኛም፣ ከእኛም በፊት ባለፍንበት መንገድ ምክንያት ብዙም እንደ ልብ የሚያራምድ ሁኔታ እንዳይፈጠር ሆኗል፡፡ በያኔያችን ውስጥ አዎንታዊነትን አጥብቆ የመሻት መንፈስ የመነጨው ባሁናችን ካለው የዛ አሉታዊነትን ከሚያወርሰው ልመት ለመዳን ካለን ደመነፍሳዊ ፍላጐት ነው፡፡ ታሪክ እንደ አደንዛዥ እ ከእውነታው መደበቂያ፤ ..ነበርን..ን ከ..ነን.. ማምለጫ አድርገን የቁልቁለት ግልቢያችን ላይ ተጨማሪ ማቀጣጠያ ሆኖ ከጥቅሙ ጉዳቱ መዝኖ፣ ቢቀር ባይነገረን የሚያስብል ሆኗል፡፡ ኩራት ተጭኖን ከአሁናችን ሲያቆራርጠን፣ ከ..ነበርን.. ማጥ ከትቶ ሲያላቁጠን፤ ዝም አልን፡፡ ይህ ደግሞ አሁን ካለንበት ችግር ለመውጣት ለሚደረጉ ጥረቶች ተገቢውን ምላሽ ከመስጠት ገደበን፡፡ ደግመን ለመስራት በማንችለው ሳይሆን በማንፈልጋቸው የያኔያችን ፈርጦች በማድከም አስተኛን፤ ታላቅነት የሚመለስበት ሳይሆን የሚወራበት ልዥቀት ውስጥ ገባን፡፡ እኛ ተቀባዮቹ ያኔያችንን ወደ ቅድስና በተጠጋ ክብደት፤ ከአክብሮት ባለፈ እምነት በራሳችን ላይ ጫንነው፡፡ ታሪክን ያኔ የነበሩት ወገኖች እንደሰሩት በመዘንጋት እንደተአምር ወደ ማየት የመኮላሸት ጫፍ ደረስን፡፡
በእኔ ሃሳብ የታሪክ መዝገቡ በራሱ ምንም ነው፤ አክሱም፣ ላሊበላ፣ የፋሲል ግምብ ድንጊያ ናቸው፤ አባይ ወንዝ ነው፡፡ ግን እኛ ስንይዘው አክሱም፣ ላሊበላ፣ የፋሲል ግምብ ትርጉም አላቸው፡፡ ተምሳሌት ናቸው፤ እንዴት ተሰሩ? ሲጠየቅ እና ሲታወቅ የልምድ መቅሰሚያ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ አባይ መስኖ የሚያለማ፣ ሃይል የሚተፋ ወንዝ ይሆናል፡፡ ከፈለግን ደግሞ አባይን የምሳሌ እና የቅኔ ምንጭ፤ አክሱም፣ ላሊበላ፣ የፋሲል ግምብን ዛሬያችንን መርሸያ መሳሪያ ብቻ ልናደርጋቸው እንችላለን፡፡ እንደ መጀመሪያው ምሳሌ የፀረ-ሙስናውን ማስታወቂያ ከፈለግን ወንጀል መማሪያ (ሙስናን ማስታወቂያ) ካሻን መከላከያ (ፀረ-ሙስናን ማስተዋወቂያ) ማድረግ እንደምንችል ሁሉ በተመሳሳይነት ለታሪክ ባለን አቀራረብ ላይ የሚታውን ያኔውን የማግዘፍ፣ ከማክበር ያለፈ መፍራት፣ ለዛሬ መቋምያ ብቻ ሆኖ ..ያኔ ይገርምሃል አንደኛ ነበርን!.. በሚል መኩሪያ ብቻ አድርጐታል፡፡ ይህ ደግሞ ዛሬስ ለሚለው ጥያቄ ዝምታን አስከትሏል፡፡ታሪክ ካለፈው መማሪያ እና መንገድ ከፋች ከመሆን ይልቅ አድካሚ የእንቅልፍ ክኒን የሆነበትን ሁኔታ ፈጥሯል፡፡ ታሪካችንን ለዛሬ መነሻችን ለአሁኑ ..ትልቅ እንሆናለን.. ውጥናችን መሳሪያነት ካላዋልነው፣ የተኬደውን መንገድ አንጥረን ካላየንበት፣ ውድቀቱን ካልተናገርነው፤ ሽቅብ ተኪዶ ቁልቁል የመውረዱን ምስጢር ካልተረዳን፤ ለምን? እንዴት? ካላልነው፤ የሦስት ሺህ አመት ሳይሆን የአምስት ቀን መንገድም ብዙ ሊኮራበት ይችላል፡፡ ነገር ግን በቀጣዩ ቀናት ለሚደረገው ጉዞ ልምድ ካልተቀመረበት በስተቀር አሁንም ..ይገርምሃል ከአምስት ቀን በፊት አንደኛ ነበርን.. ብለን ዛሬ ለተገኘንባት ለስድስተኛዋ ቀን መለገሚያ ካረግነው፤ ባይነገር ይሻላል ከሚያስብል ሁኔታ ከመውደቅ አያድነንም፡፡ አክሱም የማይደገም የአንድ ጊዜ ተአምር አይደለም! የአባይ ልጅ በጥማት አይሞትም! ለማለት የስልጣኔያችን ምስጢር ሊፈታ ግድ ነው!
ፕሬዝዳን ትራምፕ ባቀረቡላቸው ጥሪ ነው ደጋፊዎቻቸው ለተቃውሞ ወደ ኮንግረሱ በማምራት ያመጹት፡፡ በአመጹ ስብሰባው ቢስተጓጎልም ኮንግረሱ የትራምፕ ቡድን በ 5 ግዛቶች ያቀረበውን ቅሬታ ውድቅ አድርጓል፡፡ ሴኔቱና ኮንግረሱ በጋራ ባደረጉት ስብሰባ ቀድሞ ይፋ የሆነውን ድምጽ በማጽደቅ ጆ ባይደን ምርጫውን ማሸነፋቸውንም አረጋግጠዋል፡፡
የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ደጋፊዎች በዋሽንግተን የአሜሪካን ካፒቶል ደህንነት ከጣሱ በኋላ አንድ የፕሬዚዳንቱ ደጋፊ በአሜሪካ ምክር ቤት አፈ ጉባዔ ናንሲ ፔሎሲ ጠረጴዛ ላይ ተቀምጦ
በአሜሪካ ኮንግረስ የ 2020 የአሜሪካ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውጤትን ለማረጋገጥ የተደረገውን ስብበባ ለመረበሽ የትራምፕ ደጋፊች ወደ ውስጥ ለመግባት ከ ‹ካፒቶል ፖሊስ› ጋር ሲጋጩ
የዩኤስ ምክትል ፕሬዝዳንት ማይክ ፔንስ እና የምክር ቤቱ አፈ-ጉባኤ ናንሲ ፔሎሲ የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ደጋፊዎች ካፒቶልን ከወረሩ በኋላ የ 2020 የምርጫ ኮሌጅ ውጤትን ለማረጋገጥ የኮንግሬስ የጋራ ስብሰባን ሲመሩ
ዕላማ ቤተ-ፈውሲ መርበብ ሓበሬታ፡ ንኤርትራውያን ንምግልጋልን ምዕጣቕን ዝተዳለወ ኣገልግሎት እዩ። ኣብ ህይወት ዝገጥመና ማህሰይቲ፡ መስበርቲ፡ ኣብ መንፈሳዊ፡ ኣእምሮኣዊ፡ ስምዒታዊ ጥዕናና ዘለዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ክንርድኦ ብምግባር፡ መገዲ ሕውየት፡ ፈውሲ፡ ክንጎዓዝ ብምሕጋዝ፡ ዝተለወጠ ህይወት ንምንባር ዘኽእነና ትምህርቲ ንምምሃር እዩ። ቤተ-ፈውሲ፡ ካብ ሓቀኛ ተመክሮ፡ መስበርትን መከራን ዝመልኦ መገዲ፡ ካብኡ ሓሊፉውን ፈውሲ መንፈስ ቅዱስ ዘለዎ ተመክሮ ዝተወልደ ኣገልግሎት እዩ። ኣብ ህይወትና ዘለው ውሽጣዊ መስበርትን ኣቁሳልን ብግቡእ እንተዘይተኣልዮም፡ ብመስርሕ ሕውየት እንተዘይሓሊፎም፡ ካብ እግዚኣብሔር ከኣ ፈውሲ እንተዘይተቀቢልና፡ ኩሉ ክፋል ህይወትና፡ መንፈስና፡ ኣእምሮና፡ ቀልብና፡ ስምዒታናን ኣካልናን፡ ብኣሉታ ክጽለዉን ንህይወትና ከበላሽዎን ተኽእሎ ኣለዎ። ክንእመን፡ ክንክፈት፡ እግዚኣብሔር ውሽጥና ክፍውስ ብትብዓት እንተዘይ ኣፍቂድናሉ፡ ምስ ኣምላኽ ኰነ ምስ ኣብ ከባቢና ዘለው ሰባት ዝህልወና ርክብን ዝምድናን፥ ክበላሸወናን ክፈሽለናን ግድነት ይኸውን። ቤተ-ፈውሲ፡ ኩሉ ምንጪ ፍልጠታ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኰይኑ፡ ንሰብ ናብ ኣምላኽ መጺኡ ክፍወስን ክልወጥን፡ ዕረፍቲ፡ ሰላም፡ ህድኣት፡ በረኸት ንኽወርስ ናብ ኣምላኽ ንኽቀርብ ዝሕግዝን ኣነጺሩ ዘረድእን ኣገልግሎት እዩ።
የጋዜጠኞች ሙያና ተግባር ለገዥው መደብ ማሞገሻና ማወደሻ ብቻ በነበረበት አገር እና ዘመን ከዚህም በላይ የሕዘዊ ጋዜጠኝነት ባህል እና ልምድ ጨርሶ ባልነበረበት ኅብረተ-ሰብ ጥቂትም ቢሆን ሕዝባዊያን ጋዜጠኞች ነበሩ ብሎ መናገር እርስ በርሱ የሚቃረን ሊመስል ይችላል። ነገር ግን አንድ የማይካድ ዓለም አቀፋዊ የሕይወት እውነታ አለ። በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ ስግብግቦች፣ ሌቦች እና ቀጣፊዎች መካከል ጥቂቶች እንኳንስ ሊሰርቁ እና ሊያታልሉ የራሳቸውን ጥቅምም ሕይወታቸውን ጭምር ለሌሎች አሳልፈው የሚሰጡ ሐቀኞች አሉ። በፍርሃትም ሆነ በጥቅም ለአንድ አምባገነን የፖለቲካ ሥርዓት ሰጥ ለጥ ብለው ከሚገዙት መካከል ያን ሥርዓት በአደባባይ በመቃወም ለፍትሀዊ ትግል አርአያ ሆነው ራሳቸውን የሚሰዉ ጥቂቶች ቢሆኑም አሉ። ይህ ባይሆን ኖሮ ፀረ-አምባገነን እና ፀረ-ጭቆና ትግሎች ጨርሰው በየትኛውም የዓለም ክፍል ባልታዩም ነበር። ኢትዮጵያም ከዚህ ዓለም አቀፋዊ እውነት ውጭ ልትሆን ባለመቻሏ የአምባገነኖችን ጨቋኝ እና መዝባሪ ሥርዓት የታገሉ እና ለዓላማቸው መሳካት ሕይወታቸውን ሳይቀር የሰዉ ልጆች እንደነበሯት እና ዛሬም እንዳሏት አሌ ሊባል የሚችል አይሆንም። አሳምነው ገ/ወልድ ናደው ከነዚህ ዓይነት ብርቅ ሰዎች አንዱ ነበር።
በተወለደ በ37 ዓመቱ በነሐሴ ወር 1965 ዓ.ም. ሲመኘውና ሲጓጓለት የነበረውን የፊውዳሉን ሥርዓት በ1966 ዓ.ም. መደምሰሱን ሳያይ ለሞተው ሕዝባዊ ጋዜጠኛ አሳምነው ገ/ወልድ የሙት ዓመት መታሰቢያ በወጣ ጽሑፍ በአንድ ስሙ ባልተገለጸ ወዳጁ የተዘጋጀ አንድ አስተያየት እንዲህ ይላል፣ “መወያየት መልካም” በሚል ፕሮግራም የተነሳ የሞት ድግስ እንደተዘጋጀለት ያውቅ ስለነበረ ሁኔታውን ሲገልጽልኝ ‘ለምን?’ የሚል ጥያቄ ባቀርብለት “ዓላማዬን ለኢትዮጵያውያን ወገኖች ካበረከትኩ በኋላ ሞት ለኔ ሕይወት መሆኑን ስለማምንበት የኢትዮጵያ ህዝብ አንድ ቀን ያለቅስልኛል” በማለት የነገረኝን ሳስታውስ ህሊናዬ በሀዘን እየተነካ ነው። ከቃሉም እንደተረዳሁት በእውነትም የኢትዮጵያ ሕዝብ እንባ እንደ ጎርፍ ወረደለት። ከልብ በመነጨ ሀዘን አለቀሰለት። ይህንንም በሥርዓተ-ቀብሩ በመገኘት በዐይኔ ለማየት ቻልኩ” ይላል ያ ጽሑፍ።
አሳምነው ገ/ወልድ ለዕውነት እና ለፍትሕ የቆመ ለኢትዮጵያ ህዝብ ሕይወት መሻሻል፣ ለአገር ደህንነት እና ዕድገት ተቆርቋሪ ነበር። ግፍንና ጭቆናን በጽናት የሚቃወም እና በዛ የሀሳብ ነጻነት መግለጽ በማይቻልበት ‘ፊውዶ ሞናርኪ’ ሥርዓት በቻለው መንገድ ሁሉ የሚታገል ስለነበር በወቅቱ ዓላማውን በሚጋሩና በሚደግፉ ሙህራንና ተማሪዎች ከዚያም አልፎ በሰፊው የኢትዮጵያ ህዝብ ዘንድ እጅግ በጣም ተወዳጅ ጋዜጠኛ እንደነበር ብዙ ማረጋገጫዎች አሉ። ስለሆነም ከላይ የተጠቀሰው ስሙ ያልተገለጸው ወዳጁ የሰጠው የምስክርነት ቃል ባብዛኛው በዚያ ዘመን በነበረው ሕዝብ ዘንድ የሚጉላላ ሀሳብ ሆኖ እስከዛሬ ይገኛል። ስለ አሳምነው ይባል የነበረውን እኔ እንዲህ ተባለ እያልኩ ከምጠቃቅስ ይልቅ አስተያየት ሰጪዎቹ ራሳቸው ካሉት ጥቂቶቹን እንደወረደ ማቅረቡ ይሻላል።
ከ53 ዓመት በፊት አንዲት እታፈራሁ ታደሰ የተባለች ተማሪ ኅዳር 6 ቀን 1957 ዓ.ም. ለአቶ አሳምነው እንዲህ ስትል ጽፋ ነበር፣ “የተከበሩ አቶ አሳምነው እኔ አንዲት ተማሪ መሳይ ነኝ። በፕሮግራሞችዎ በጣም ስለምደሰት ይህንኑ እንዲያውቁልኝ ስለምፈልግ ይህችን ደብዳቤ ጽፌልዎታለሁ። በፕሮግራሞቹዎ የሚደሰቱ ብዙዎች እንዳሉ እርግጠኛ ነኝ። እኔ ግን በተለይ “መወያየት መልካም” የሚለውን ፕሮግራም በጣም እወደዋለሁ። እደሰትበታለሁም። የሚጠይየቋቸው ጥያቄዎች በሙሉ የአዲስ አበባ ሰው ግማሹ ሊጠይቅ የሚፈልገው ነው ብዬ አምናለሁ። የፕሮግራሙ ዓላማ ደግሞ በጣም ጥሩ ነው። መቸም ፕሮግራሙ በሆነ ወይም ባልሆነ ምክንያት ቢለወጥ የሚያዝኑት ብዙዎች ናቸው።” አክባሪዎ እታፈራሁ ታደሰ
“መወያየት መልካም” የተባለው የሬድዮ ፕሮግራም እንዲቋረጥ ተደርጎ አቶ አሳምነው ከሬድዮው ሥራው ተነሳ። አሳምነው ገ/ወልድ በሕዝብ ዘንድ ምን ያህል ተወዳጅ የሬድዮ ጋዜጠኛ እንደነበረ የታፈራሁ ትሁት ደብዳቤ ከብዙዎቹ ምስክርነቶች አንዱ ነው። ‘ፊውዳሎች’ እና አምባገነኖች በሚመሩት ሥርዓት በሕዝብ ዘንድ ተወዳጅ መሆን በሥርዓቱ የሚያስጠላ እና የሚያስጠምድ ለመሆኑ ለማንም ግልጽ ነው። ስለሆነም እታፈራሁ ታደሰ የፈራችው ነገር አልቀረም።
አቶ አሳምነው በጊዜው የሀረር ጠቅላይ ግዛት እንደራሴ የነበሩት ሌፍትናንት ጀነራል ከበደ ገብሬ ቀደም ብለው ለጻፉለት የግል ደብዳቤ ኅዳር 1 ቀን 1959 ዓ.ም. በጻፈው መልስ፣ “…ለብሔራዊ ችግራችን መወገድ ያደረግሁት ትግል እንደ ኃጢአት ተቆጥሮ የውይይቱ ፕሮግራም እንዲቋረጥ፣ እኔም በሬድዮ እንዳልናገር በአለቆች በመወሰኑ አሁን ደግሞ አገልግሎቴን በጽሑፍ ሳልቀጥል አልቀረም” ይላል። ስለዚህ ፕሮግራሙ የተጀመረበትንና የተቋረጠበት ቀኖች እዚህ ላይ በትክክል መጥቀስ ባይቻልም ከኅዳር 1 ቀን 1959 ዓ.ም. በፊት እንዲቋረጥ መደረጉን ከራሱ ከአሳምነው ደብዳቤ እንረዳለን።
ከእታፈራሁ ደብዳቤ የምንረዳቸው አንዳንድ ቁምነገሮችና የሚያስደንቁ ነገሮች አሉ። አንደኛ “እኔ አንዲት ተማሪ መሳይ ነኝ” የሚለው አነጋገር በዘመኑ የነበረውን ሌሎችን የማክበርና ራስን ለፍጹም ትህትና የማስገዛት መልካም ባህርይ ያንጸባርቃል። ከዚያም አልፋ እታፈራሁ ራሷ “መወያየት መልካም” የተባለውን ፕሮግራም የምትወደው ከመሆኑም በላይ የሚወዱትም ሌሎች ብዙዎች እንዳሉ ጥያቄዎቹም የአብዛኛውን ሕዝብ አስተያየት የሚወክሉ እንደሆኑና ፕሮግራሙ ቢቋረጥ ግን የሚያዝኑ ብዙዎች እንደሚሆኑ በሚገባ ትመሰክራለች።
ለአቶ አሳምነው ይጻፉለት የነበሩት ደብዳቤዎች የተለያዩ ዕድሜን፣ ጾታን፣ ሥራንና የጉዳዮችን ትኩረት የሚያንጸባርቁ ነበሩ። የሚላኩትን በወቅቱ ይታወቅ እንደነበረው በዚያ ዘመን አጠራር ከተለያዩ ጠቅላይ ግዛቶች ስለነበር የማናቸውንም ኢትዮጵያዊ ብሔር፣ ብሔረ-ሰብ አመለካከት የሚያንጸባርቁ ቢሆንም የጥያቄዎቹ ኢላማም ሆነ መንፈስ ግን በጠንካራ ኢትዮጵያዊነት አመለካከት ላይ ያተኮሩ እንደነበሩ ግልጽ ነው።
አንድ “አበራ ወልዴ የተባልኩ ነባር ወታደር ነኝ” የሚል የጦር ሠራዊት አባል “በራሴ እና በሥራ ባልደረቦቼ ስም ይህችን ደብዳቤ ጽፌልዎታለሁ።” ሲል በጻፈው ደብዳቤ፤ “በኦጋዴን አምበሳ ጦር ሠራዊት ዘንድ በአማርኛ ፕሮግራም አቀራረብ ወይንም አነጋገርዎ ከፍ ያለ ዝናና ሞገስን ላተረፉት አሳምነው ገ/ወልድ ይህችን ደብዳቤ የጻፍንልዎ በኦጋዴን ጠረፍ ለአገር ፍቅር እና ክብር ስንል ጠረፍን በማስከበር የምንገኝ ወገኖችዎ በራድዮ ዜናን ሲያቀርቡ በኦጋዴን ጠረፍ የተሰማራው ሠራዊት ምን ያህል በታላቅ ፍቅር እና አድናቆት እንደሚያዳምጥዎት ለመግለጽ ነው። “ዜናውን የሚያሰማችሁ አሳምነው ገ/ወልድ ሲባል በአንድ ራድዮን ለማዳመጥ የሚሰበሰበው የሰራዊቱ ቁጥር ከ60 እስከ 70 ይደርሳል።” ይላል።
ሌላው በላይ ካሳሁን የተባለው የአሳምነው አድናቂ ከአጋሮ ከፋ ጠቅላይ ግዛት (በወቅቱ አጠራር) በ13/2/1958 ዓ.ም. በጻፈው ደብዳቤ፣ “በጣቢያው በኩል ከሚተላለፉት ሁሉ አብልጬ የምከታተለው የርስዎ ፕሮግራም ስለሆነ በተለይም እንደተዳፈነ እሳት በልቤ ውስጥ አምቄ የያዝኩዋቸውን ነገሮች በዚህ ፕሮግራም አማካኝነት ፍርጥርጥ ብለው በይፋ ስለሚገለጹ ደስታዬ የበዛ ነው።” ብሏል።
አንድ ተወዳጅ የሕዝብ መሪ ወይም አርቲስት በሕዝብ መካከል ሲገኝ ሊጨብጡት እና ሊነኩት የሚፈልጉ ሰዎች እጅግ ብዙ እንደሚሆኑ ሁሉ አሳምነውን በአካል አግኝቶ ለማየት፣ ለመተዋወቅ እና ለማነጋገር የሚፈልጉ ብዙ ነበሩ። እንደ ቅርብ ጓደኛው ይህንን ዕውነት ብዙ ጊዜ እኔም ታዝቤአለሁ።
በባህርዳር ከተማ የፖሊስ ሠራዊት አባል የነበረው ወታደር ካሳሁን አልማው በ11/1/1959 ዓ.ም. የጻፈው ደብዳቤ ደግሞ እንዲህ ይላል። “በሬድዮ ድምጽዎን ስሰማ በጣም ደስ ይለኛል። ስለዚህ መልክዎን ባለማወቄ ቅር ሲለኝ ይኖራል። አሁን የክቡርነትዎን መልካም ፈቃድ ሆኖልኝ አንድ መታሰቢያ ፎቶዎን እንዲልኩልኝ በትህትና እለምናለሁ።”
የአሳምነው አድናቂዎች አብዛኛዎቹ ስለ ፕሮግራሙ ያላቸውን ፍቅር ሲገልፁ ሌሎች ደግሞ መነሳት ያለባቸውን የሕዝብ ጥያቄዎችን እንዲያቀርብላቸው የሚማጸኑ ነበሩ። አንዳንዶቹ ደግሞ ችግር ሲደርስባቸው፣ የህይወት ውጣ ውረድ እንቆቁልሽ ናላቸውን ሲያዞራቸው፣… እንዲመክራቸውና ከዚያም አልፎ እንዲረዳቸው የሚማጸኑት ነበሩ።
ሴተኛ አዳሪነት እየተስፋፋ ወጣቱን ትውልድ ሲበክለው ለጋብቻ፣ ለጤና፣ ለቤተሰብ ምስረታ፣… ጠንቅ እየሆነ ሲሄድ መንግሥት እንዴት ዝምብሎ ያያል? በፋብሪካ ፈንታ መጠጥ ቤቶች ሲስፋፉ፣ ስራፈት ሲበዛ፣… ባለሥልጣኖቻችን እንዴት “ጆሮ ዳባ ልበስ” ይላሉ። በዚህ ጉዳይ ላይ “የሚመለከታቸውን ለምን አታነጋግርልንም” ብሎ አንደኛው ሲጽፍ ሌላኛው ደግሞ የአሜሪካን ፊልድ ሰርቪስ የሚባለው ፕሮግራም ወጣቶቻችንን ባህላቸውን እና የኑሮ ዘይቤአቸውን እንዲረሱ፣ የአሜሪካን የኮካኮላንና የአደንዛዥ ዕጽ ሱሰኝነት ባህል እንዲላበሱ፣… እያደረገ ነው። ስለዚህ ለነኝህ ወጣቶችና በጠቅላላውም ለኅብረተ-ሰባችን ምክር ስጥልን” ሲል ይማጸናል። አንዳንዱ ደግሞ የግሉን ችግር በማስቀደም “ሕይወቴን እንዴት እንደምመራው ምከረኝ፤ ስላላገባሁ እንዴት ወደ ጋብቻ እንደምሸጋገር አስተምረኝ። መሥሪያ ቤታችን የደሞዝ ጭማሬ ለትጉኃን ሠራተኞች አያደርግምና እስቲ አስታውስልን” ሲል ሌላው ደግሞ በነፃ ትምህርት አሰጣጥ (ስኮላርሺፕ) አድልዎ እየተፈፀመ ነው። የወረዳ እና የአውራጃ ገዥዎች በአንድ ቦታ ከ20 እስከ 25 ዓመት በመቆየት ህዝቡን በጉቦ ይገፉታል። መሬቱን በየምክንያቱ ይቀሙታል። ምርጥ ምርጡን የከተማ ቦታ በምሪት ስም እየተሻሙ ዛኒጋባ በመስራት እና በማከራየት ሕዝቡን ይመዘብራሉ የሚሉ ጥቆማዎች ይልኩ ነበር።
ለአሳምነው ከሕዝብ ይላኩለት የነበሩትን የአድናቆትም ሆነ የጥቆማ ደብዳቤዎች ይዘትም ሆነ አጠቃላይ መንፈስ በዚች አነስተኛ ጽሑፍ እንዳለ ማቅረብ አይቻልም። ከላይ የተጠቃቀሱት አሳምነውን ሕዝቡ ምን ያህል ያፈቅረው፣ ያደንቀው እና ያምነው እንደነበረ በመጠኑም ቢሆን ሊፈነጥቁ ይችሉ ይሆናል በሚል እምነት ነው።
ሌላው ስለ አሳምነው ገ/ወልድ ስናነሳ የሚያስገርመው ነገር የዚያ አንደበተ-ርቱዕና ብልህ ጋዜጠኛ ተወዳጅነት በተራው ህዝብ ብቻም አልነበረም። ከዘመኑ ትልልቅ ባለ ሥልጣኖች መካከል አንዳንዶቹ ምናልባት ደብቀው ይወዱት እና ያከብሩት ነበር ማለት ይቻላል። ከሕግ እስረኞች እስከ ሥራ አጥ ተማሪዎች፣ ከኢንዱስትሪ ወዝ- አደሮች እስከ መንግሥት ሠራተኞች፣ ከጦር ኃይል አባሎች እስከ ከፍተኛ የጦር መኮንኖች፣ ከተራ ተማሪዎች እስከ ዩኒቨርሲቲ መምህራንና ባለ ሥልጣኖች ለአሳምነው የአድናቆት ጽሑፎች እና የውይይት ግብዣ የሚያበረክቱ ደብዳቤዎች ይልኩለት ነበር። በተለይ አንዳንድ ሰዎች የማይገባ ፍርድ ተሰጠ፣ ግፍ ተፈጸመብን፣ አድልዎ ተደረገብን፣… በማለት እስከ ጠቅላይ ሚንስትሩ ድረስ አቤቱታዎች ሲጽፉ ግልባጭ ለአቶ አሳምነው ገ/ወልድ ይደረግ እንደነበር ስለዚህ ታዋቂና ተወዳጅ የሕዝብ ሰው ቤተ-ሰቦቹ ያጠናቀሩት የሰነዶች ስብስብ ያስረዳል። ለምሳሌ መጋቢት 28 ቀን 1958 ዓ.ም. 3,500 የሚሆኑ የአዲስ አበባ ወኽኒ ቤት እስረኞች፣ የወኽኒ ቤቱ አስተዳደር የአመክሮ አንቀጽን በሥራ ላይ አያውልም። በአመክሮ መለቀቅ ሲገባን ጉዳዩን የሚመለከቱትን የሕግ አንቀጾች በመተው በእስር ያቆዩናል፣ በአመክሮ ልንለቀቅ ሲገባን ያለ ሕግ በእስር ያቆየናል። አንድ ጊዜ እስረኞች የወኽኒ ቤቱ አስተዳደር ከተወሰነው ጊዜ በላይ በእስር ስላቆየን ኪሣራ እንዲከፍለን ብለው በመጠየቅ ለክቡር ጸሐፌ ትዕዛዝ አክሉሊሉ ሀብተወልድ አራት ገጽ አቤቱታ ሲያቀርቡ ለአቶ አሳምነው ገ/ወልድ ግልባጭ አድርገው እንደነበር ከሰነዱ መረዳት ይቻላል።
ሌላ አንድ ግብር ከፋይ ነኝ የሚሉ በኅዳር ወር 1958 ዓ.ም. ለገንዘብ ሚንስቴር የመሬት ገቢ ዲሬክሲዮን በጻፉት ደብዳቤ የመሥሪያ ቤቱ ባለሥልጣኖች በመወያየት መልካም ፕሮግራም ላይ ስለ መሬት ግብር አከፋፈል ሥርዓት እና ተግባር የተሰጠው መልስ ትክክል አይደለም ሲሉ የጻፉ ሰው ግብርን ሊከፍል የሚገባው ባለ ርስቱ ሲሆን በባርነት የሚያርሰውን ድሀ ገበሬ ግብር ክፈል በማለት ጭቃ ሹሞች እና ዝቅተኛ የመንግሥት ሹማምንት በድሀው ገበሬ ላይ የሚያደርሱት ግፍና ጭቆና አሳዛኝ መሆኑን ለመጠቆም በጻፉት ማመልከቻ ላይ ግልባጭ ለአቶ አሳምነው እንዳደረጉለት ይታወቃል። በሌላ በኩል ደግሞ ከሦስት በጅሮንዶች ጋር ኅዳር 10 ቀን 1958 ዓ.ም. ምሽት በተደረገ የ“መወያየት መልካም” ፕሮግራም ስለ መሬት ግብር አከፋፈል የተሰጠው መልስ ከዕውነት የራቀ ነው ሲሉ ግራዝማች አብዱላሂ ገልሞ የተባሉ ሰው ኅዳር 13 ቀን 1958 ዓ.ም. ለአቶ አሳምነው ገ/ወልድ ሲጽፉ ግልባጭ ለክቡር የሐረር ጠቅላይ ግዛት እንደራሴ ማድረጋቸው ተመዝግቧል።
ሌሎች ለአሳምነው ይደርሱት የነበሩት ደብዳቤዎች ደግሞ ወይ በውይይት እንዲካፈል አለዚያም ውይይቶችን በሊቀ-መንበርነት እንዲመራ እንደ መንፈሳዊ ኮሌጅ፣ እንደ ኃይማኖተ-አበው የኢትዮጵያ ተማሪዎች ማኅበር እንደ ዳግማዊ ምኒልክ መታሰቢያ መንፈሳዊ ትምህርት ቤት፣ እንደ ምስራቅ አዲስ አበባ መንፈሳዊ ድርጅቶች፣ እንደ ኮከበ-ጽባህ የቀ.ኃ.ሥ ትምህርት ቤት፣ እንደ ዳግማዊ ምኒልክ የመምህራን ቀሳውስት ማሰልጠኛ መንፈሳዊ ትምህርት ቤት፣ እንደ መድኃኒዓለም ትምህርት ቤት፣ እንደ ዳግማዊ ምኒልክ ትምህርት ቤት ያሉት የትምህርት ተቋማት ይጽፏቸው የነበሩት ደብዳቤዎች ጥቂቶቹ ሲሆኑ ዛሬ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሚባለው የቀድሞው የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች በክረምት ወራት እረፍት ጊዜያቸው ጊዚያዊ ሥራ እንዲያገኙ ላደረገው አስተዋጽኦ የተጻፈለት የምስጋና ደብዳቤም በጋዜጠኛው የሕይወት ታሪክ ማህደር ተመዝግቦ ይገኛል።
ከግለሰቦች፣ ከቡድኖች፣ ከትምህርት ተቋሞች፣ ከኢንዱስትሪ ወዛደሮች እና ከመንግሥት መሥሪያ ቤት ሠራተኞች፣ ከጦር ኃይል እና ከፖሊስ ሠራዊት ባልደረቦች እና መኮንኖች ለአሳምነው ገ/ወልድ የፕሮግራሙን ይዘት በማድነቅ የውይይት ርዕሶችን በመጠቆም፣ በቡድንም ሆነ በተናጠል ለሚደርሱት ችግሮች እርዳታውንና ምክሩን እንዲለግስ በመጠየቅ እንዲሁም በልዩ ልዩ ውይይቶች እንዲካፈልና ውይይቶችንም በሊቀ-መንበርነት እንዲመራ የሚጠይቁት ደብዳቤዎች ሁሉ ዓላማቸው የተለያየ ይሁን እንጂ ያለ ጥርጥር የሚያረጋግጡት አንድ ዐቢይ ጉዳይ ነው። ይኸውም በተለይ ከነኝህ ልዩ ልዩ የኅብረተ-ሰቡ ወገኖች ባጠቃላይም በአሳምነው ገ/ወልድ ሀቀኛነት እና ህዝባዊነት ከፍተኛ እምነት የነበራቸው መሆኑን ነው። ስለዚህም ነው ይህ ጸሐፊ ይህችን አጭር ታሪካዊ ዳሰሳ ጽሑፍ አሳምነው ገ/ወልድ “የመጀመርያው ሕዝባዊ ጋዜጠኛ” የሚል ርዕስ በድፍረት ሊሰጣት የቻለው።
በአንድ ሥራ አጋጣሚ ይህ ጸሐፊ ከአንዲት ወጣት የሬድዮ ጋዜጠኛ ጋር ተገናኘና ሲተዋወቅ ስለ አሳምነው ገ/ወልድ ምን ታውቂያለሽ ሲል ጠየቃት። መልሷ የማታዳግምና የማታጠራጥር አጭር ቃል ነበረች። “አላውቅም” አለች። “የኛ ትውልድ ስለ እንግሊዝ ሥነ-ጽሑፍ (ሊትሬቸር) ስንማር ስለ ዊልያም ሼክስፒር ወላጆች፣ ስላስተዳደጉ፣ ስለ ትምህርት ጊዜው፣ ስለ ፈጠራ ሥራዎቹ እና ስለ ግላዊ ሕይወቱ ሳይቀር ለማወቅ ያገኘነውን ጽሑፍ ሁሉ በሽሚያ እናነብ ነበር።” ቻርለስ ዲከንስ ስለተባለውም የእንግሊዝ ደራሲ ለማወቅ የነበረን ጉጉት እንደዚሁ ነበር። ስለሆነም መሐንዲሱም አርኪተክቱም፣ ኤኮኖሚስቱም ሆኑ የህክምና ባለሙያዎች በየሙያቸው ስለሚታወቁ አበይት ምሁራንና ስመጥር አስተዋጽኦ ያደረጉ ሰዎች በብዛት ያነባሉ፣ ያውቃሉ። ታዲያ ዛሬ ጋዜጠኛ ነኝ የሚል ኢትዮጵያዊ ወጣት ሌላ ቢቀር ለኢትዮጵያ ጋዜጠኛነት ታሪክ በዚህ ሙያ ውስጥ ስላለፉ እንደነ አሳምነው ገ/ወልድ፣ ብርሃኑ ዘሪሁን፣ አሐዱ ሳቡሬ፣ ነጋሽ ገ/ማርያም፣ ጳውሎስ ኞኞ፣ ሮማንወርቅ ካሳሁን፣ ተስፋዬ ካብትህ ይመር፣ ተገኝ የተሻወርቅ፣ ያዕቆብ ወልደማርያም ወዘተ… ያሉት ስመጥር ጋዜጠኞች ታሪክ ተግባር ካላወቀ፣ ሥራዎቻቸውንም ሆነ ስለነሱ የተጻፉትን ጽሑፎች ካላነበበ፣ የጋዜጠኝነት ሙያው እንዴት የተሟላ ሊሆን ይችላል የሚለው ጥያቄ መነሳት የነበረበት ዛሬ ሳይሆን ቀደም ብሎ ነበር። በአንድ በኩል በጋዜጠኛነት ሙያ የሚሰማሩት ወጣቶች ይህን እንዲያውቁ ማድረግ የነበረባቸው አጋጣሚውንና ዕድሉን ቢያገኙ ኖሮ ሌላ ቢቀር ከሙያውም ሆነ በነበራቸው ሰፊ ልምድ የበለጸጉት አዛውንት ጋዜጠኞች የሙያው ተቋሚ አጣቃሽ ሰዎች መሆናቸውን ይገነዘቡ ነበር። አንዳንዶቹ እድሉንም አግኝተው ይህንን ለማድረግ ሳይችሉ ቀርተው ይሆናል። ከወቀሳ አይድኑም። ሌላው ለዚህ ተጠያቂ የሀገሪቷ የትምህርት ሥርዓት ምሁራን ባለሙያዎች ናቸው። የሙያው መምሕራን ስላለፉት ትላልቅ ጋዜጠኞች በሙያ መስካቸው እንዲታወሱ፣ ያደረጓቸውም አስተዋጽኦዎች እንዲታወቁ እና በሚገባ በጥቅም ላይ እንዲውሉ የሚያደርጉት ጥረት የሚያበረታታ ነው ወይ? የዚህ ጸሐፊ መልስ ከላይ እንደጠቀሰችው ወጣት ጋዜጠኛ ባጭሩ “አይደለም” የሚል ነው።
በዚህ በልዩ ልዩ የኪነት ዘርፍ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደረጉትን የህይወት ታሪክና ሥራ ለማስተዋወቅ ሙከራ ባደረገው “ኅብረ-ጥበብ” በተባለው መጽሔት የመጀመርያው እትም ስለ አሳምነው ገ/ወልድ ለመጻፍ የተሞከረው ቀደም ብሎ በተጠቀሰው ምክንያት ነው። መላው የወጣት ኅብረተ-ሰብና በተለይም በጋዜጠኝነት ሙያ የሚመረቁ በሥራው የተሰማሩ ወጣቶች ለምሳሌ ስለ አሀዱ ሳቡሬ፣ ስለ ብርሃኑ ዘሪሁን፣ ስለ ነጋሽ ገ/ማርያም፣ ስለ አሳምነው ገ/ወልድ ምን ያውቃሉ?
አሳምነው ገ/ወልድ ጢቾ ከተማ እንደ ቀድሞው አጠራር አርሲ ክ/ሀገር የካቲት 29 ቀን 1928 ዓ.ም. ተወለደ። አባቱ በመንግሥት ሥራና በኋላም በጥብቅና ይተዳደሩ የነበሩ አቶ ገ/ወልድ ናደው የተባሉ በአከባቢያቸው የተከበሩ የቤተ- ክህነት ምሁር ሰው ሲሆኑ እናቱ ደግሞ ወ/ሮ ጀማነሽ ደምሴ የሚባሉ ይህ ጽሑፍ ሲዘጋጅ ከ80 ዓመት በላይ የዕድሜ ባለፀጋ የነበሩት አዛውንት ናቸው። ከሦስት ወንዶች እና ከሁለት ሴቶች ቤተ-ሰብ ውስጥ አንዱ የሆነው አሳምነው ገ/ ወልድ የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን አሰላ ከተማ በሚገኘው በራስ ዳርጌ ትምህርት ቤት ካጠናቀቀ በኋላ በ22 ዓመቱ በ1940 ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ በመምጣት ድሮ የማስታወቂያ ሚኒስቴር ይባል በነበረው ተቀጠረ። አሳምነው ለትምህርት ከፍተኛ ፍቅርና ጉጉት ቢኖረውም ከርሱ ይልቅ ትንንሽ ወንድሞቹንና እህቶቹ ከፍተኛ ዕውቀት ይበልጥ እንዲቀስሙና እንዲማሩ ይመኝ ስለነበር እና ታናናሾቹ እህቶቹንና ወንድሞቹን ከአሰላ ከፍ ባሉ ከተሞች ተቀብሎ ሊያስተምርና ሊረዳ የሚችል የቤተ-ሰብ አባል ባለመኖሩ እርሱ ሥራ ይዞ እነርሱን ወደ ከፍተኛ ደረጃ እንዲደርሱ ለማድረግ ኃላፊነቱን እንደ ግዴታ አድርጎ ነበር የተቀበለው።
ሥራን ማግኘት በሚመለከት ማስታወቂያ ሚንስቴር እንዲገባ የገፋፉት አንዳንድ ምክንያቶች ነበሩ። መጀመርያ ለአጭር ጊዜ በሚኒስቴሩ መሥሪያ ቤት አጠገብ ይገኝ በነበረ ያገር ውስጥ ገቢ መስሪያ ቤት ቢቀጠርም በነበረው የሥነ- ጽሑፍ ዝንባሌ ብዙ ጊዜ በልጅነቱ የተካፈለባቸው የትምህርት ቤት ቴአትሮች ባሳደሩበት ተጽዕኖ በተፈጥሮም በነበረው የአማርኛ ቋንቋ ችሎታና አንደበተ-ርቱዕነት ሳቢያ ካገር ውስጥ ገቢ ወደ ማስታወቂያ ሚኒስቴር ለመሸጋገር ጊዜ አልፈጀበትም። በማስታወቂያ ሚኒስቴር ከመቀጠሩም በፊት በጋዜጦች ላይ አስተያየቶችን ይጽፍ ስለነበር የሚንስቴር መስሪያ ቤቱ ለሱ እሱም ለመስሪያ ቤቱ ባይተዋር አልነበሩም። ስለሆነም መጀመርያ በኢትዮጵያ ራድዮ አድማጭ ዘንድ በዜና አንባቢነት፤ ቀጥሎም “መወያየት መልካም” የተባለውን ፕሮግራም በማቀድና በማዘጋጀት በመላው አገሪቱ ሬድዮ አድማጭ ዘንድ ተወዳጅና ተናፋቂ የራድዮ ጋዜጠኛ ሆነ። በዚህ ፕሮግራም አማካኝነት የመንግሥት ባለሥልጣናትን በወቅታዊ ሕዝባዊ ጉዳዮች ላይ እየጠራ በማወያየት አከራካሪ የሆነ ጉዳዮች ላይ የሚመለከታቸውን ባለሥልጣናትም ሆነ ባለሙያዎች በማቅረብ፣ በግምባር በማወያየትና በማከራከር ይፈጽመው የነበረው አገልግሎት በሀገሪቱ ምሁራን፣ ተማሪዎች እና በሰፊው ሕዝብ እየተወደደ በሄደ ቁጥር በአንጻሩ በመንግሥታዊ ሥርዓቱ ላይ ሂስና ጥያቄ መቅረቡ ያስደነግጣቸው የነበሩት የመንግሥት ባለሥልጣኖች ፕሮግራሙን በክፉ ዐይን ይመለከቱት ገባ። ስለሆነም ብዙም ሳይቆይ ፕሮግራሙ እንዲዘጋ እርሱም ከሬድዮ ጋዜጠኝነት ወደ ህትመት ጋዜጠኝነት ማለት ወደ አዲስ ዘመን ጋዜጣ ተዛውሮ በምክትል አዘጋጅነት እንዲሠራ በ1959 ዓ.ም. ተወሰነ።
በአዲስ ዘመን ጋዜጣም ቢሆን “ህይወት ተስፋዬ” በሚል የብዕር ስም በሚያዘጋጃቸው ዜናዎችና አስተያየቶች፣ በሚያቀርባቸው ጥያቄዎችና ሂሶች ተደናቂነቱ ዕየታየ በመምጣቱ እንደገና ወደ ሬድዮ ተመልሶ በዜና አንባቢነት ብቻ ተወስኖ እንዲሠራ ተመደበ። የህዝብን አንገብጋቢ ጥያቄዎች ሳያነሳ መኖር የሚያስቸግረው አሳምነው አረሳስቶ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን “ባለሙያ ይናገር” የሚል ምሁራንና ልዩ ልዩ ባለሙያዎችን የሚያወያይና የሚያከራክር ፕሮግራም ይዞ ብቅ አለ። ይህ ፕሮግራም በቴሌቪዥን ሊቀርብ የቻለው በሬድዮና በቴሌቪዥን የአማርኛ ፕሮግራም ምክትል ኃላፊ ተብሎ በመመደቡ ነበር። ከዚህም በላይ ምንም እንኳ አልፎ አልፎ በሚያቀርባቸው ፕሮግራሞች የተነሳ በመሥሪያ ቤቱ ላይ ቁጣ የሚያስከትሉ ሁኔታዎች ቢከሰቱም ፕሮግራሙ ያልተዘጋው ከባለሥልጣኖቹ ወገን እርሱን የሚያደንቁና የሚያከብሩ ምሁራን ሹማምንት በመኖራቸው ነው።
አሳምነው በማስታወቂያ ሚኒስቴር ባበረከታቸው አገልግሎቶች መወደዱና መደነቁ የሚያስገርም አይደለም። ገና በልጅነቱ በመምህራኑ እና በአከባቢ የሚያውቁት ሰዎች ሁሉ “የልጅ አዋቂ” የሚል ስም ተሰጥቶት ነበር። አብዛኛውን የህፃንነት ጊዜውን እንደማናቸውም የዕድሜ ጓደኞቹ ኳስና ሌሎች ጨዋታዎችን በመጫወት ሳይሆን ከአስተማሪዎቹ ጋር ቁምነገር ያላቸው ንግግሮችንና ውይይቶችን ሲያካሂድ እንደነበረ አጎቱ የሆነው ሌላው እውቅ እና ሐቀኛ ጋዜጠኛ ጋረደው ደምሴ በተመስጦ እያስታወሰ ይናገራል።
“አሳምነው ከልጅነቱ ጀምሮ ቁምነገረኛ፣ አልባሌ ቦታ የማይታይ፣ ደግ፣ ለሁሉም ሰው ርህሩህ፣ ሰው እንዳይበደል የሚሟገት፣ ለፍትሕ የመቆም ጠባይ ያለው ልጅ ሲሆን፤ በመምህራኑም ዘንድ እንደ ጓደኛ የሚታይ ነበር።” ይላል ጋረደው ስለ እህቱ ልጅ ጠባይ እና አስተዳደግ ወደኋላ መለስ ብሎ ኢ-ጊዚያዊ ሞቱን በሀዘን እያሰበ።
አሳምነው ከላይ ከተጠቀሱት ሌላ እንደ የ“አፍሪካ ፕሮግራም” ያሉ ዝግጅቶችንም በራድዮ በማቅረብ በሕዝብ ዘንድ ተወዳጅ ነበር። አቶ ገብረህይወት የተባሉ የአፍሪካ ፕሮግራሞች ተከታታይ እና አድናቂ የነበሩ ሰው ከአስመራ ከተማ በ17/12/1958 ዓ.ም. በጻፉት 5 ገጽ ደብዳቤያቸው “ለክቡር አቶ አሳምነው ገ/ወልድ ታላቁ እና የማደንቅዎ የኢትዮጵያ ራድዮ ዜና አብሳሪ፤ ክቡር ሆይ! ክቡር ብዬ ስጽፍልዎ ማዕርጌ አይፈቅድልኝም ብለው አይንቀፉኝ። ከርስዎ በላይ ሥያሜ ያላቸው ክቡር እምክቡራን ናቸው። ለርስዎ ግን ክቡርነት ያንስዎታል ብዬ አላምንም” ካሉ በኋላ “በአሁኑ ጊዜ የአፍሪካ ነፃ መንግሥታት ከደቡብ አፍሪካ፣ ከሞዛምቢክ እና ከኖዴዝያ አፍሪካዊያን” ህዝቦች ጎን ተሰልፈው ዘረኝነትንና ቅኝ ገዥነትን ለማስወገድ መዝመት እንዳለባቸው ለማሳሰብ እወዳለሁ ሲሉ ደብዳቤያቸውን ይደመድማሉ።
ከጊዜ ወደ ጊዜ የኢየሱስ ዝና እየጨመረ በመምጣቱ፥ ሰዎች የኢየሱስን ትምህርትና ተአምር ለመከታተል ከይሁዳ (80 ኪሎ ሜትር)፣ ከጢሮስና ከሲዶና (ከ60-80 ኪሎ ማትር) ይጎርፉ ነበር። አንድ ቀን ብዙ ሕዝብ በተሰበሰበበት ስፍራ ኢየሱስ ለደቀ መዛሙርቱ እርሱን ስለ መከተል አስተማረ። ይህ የኢየሱስ ስብከት በማቴዎስ ምዕራፍ 5 ውስጥ የተጠቀሰው ሳይሆን አይቀርም፡፡ ለዚህም ምክንያቱ ሁለቱም ስብከቶች በብፅዕና አሳቦች ጀምረው፥ በቤት ሠሪዎች ታሪክ የሚጠቃለሉ መሆናቸው ነው። ነገር ግን በሉቃስ ወንጌል ውስጥ የሚገኘው ስብከት በማቴዎስ ውስጥ ከሚገኘው አጭር ነው። በማቴዎስ 5-7 ላይ ከቀረቡት ትምህርቶች አንዳንዶቹ በሉቃስ ወንጌል ውስጥ በሌላ ስፍራ ይገኛሉ።
ሀ. በነገር ሁሉ በእግዚአብሔር ላይ የሚደገፉና በመከራም ጊዜ ኢየሱስን የሚከተሉ ብፁዓን ናቸው (ሉቃስ 6፡17-26)። እንደ ማቴዎስ ሁሉ፤ ሉቃስም ኢየሱስ ያስተማረውን አሳብ ጠቅለል አድርጎ በማቅረብ ይህንን አጭር ስብከት አመልክቷል። አንደኛው፥ ደቀ መዛሙርቱ የመንፈሳዊ መንግሥቱ አባላት እንደ መሆናቸው መጠን፥ እንዴት መመላለስ እንደሚጠበቅባቸው ገልጿል። ሁለተኛው፣ ኢየሱስ ለዚህ ዓለም ውድ የሆነውን ነገር ለእግዚአብሔር መንግሥት ውድ ከሆነው ነገር ጋር አነጻጽሯል። ሦስተኛው ኢየሱስ ለግል ጥቅም የሚከተሉትን ሰዎች በእውነተኛ ሕይወት ለዋጭ እምነት ከሚከተሉት ጋር አነጻጽሯል። አራተኛው፣ ኢየሱስ ሰዎች በመጭው መንግሥት እንዴት እንደሚመላለሱ አሳይቷል።
በማቴዎስ ወንጌል ውስጥ ኢየሱስ በዋነኛነት ያስተማረው፥ በሥጋዊ ነገር ደሀ ስለሆኑ ሰዎች ሳይሆን፥ መንፈሳዊ ድሆችን ማለትም በመንፈስ ድሆች እንዲሁም «ጽድቅን ስለሚራቡና ስለሚጠሙ» ነው። ኢየሱስ ያስተማረውን መረዳት ያለብን በዚህ መንገድ ነው። መንፈሳዊ ብቃቶች የደቀ መዛሙርቱ መገለጫዎች ናቸው። በዚህ ስፍራ ግን ኢየሱስም ሆነ ሉቃስ በድሆች ላይ ሲያተኩሩ እንመለከታለን። እዚህ ላይ ግን ሉቃስ ሀብታሞች አይድኑም፥ በአንጻሩም ድሆች ደሀ በመሆናቸው ብቻ ይድናሉ የሚል ነገር አልተናገረም። እርሱ የተናገረው ስለ ውስጣዊ አመለካከታቸው ነው። ድሆች በእምነት ወደ እግዚአብሔር የመመልከትና በእርሱም ላይ የመታመን ዝንባሌ ያሳያሉ። ትሑታንና በእግዚአብሔር ላይ የሚደገፉ ናቸው። ስለሆነም ድሆች መንፈሳዊ ሽልማታቸውን የሚቀበሉት በሰማይ ነው። እዚህ ላይ ሉቃስ የሚናገረው በሥጋዊ ነገር ደሀ ስለ ሆኑ ሰዎች ሳይሆን፥ ኢየሱስን ስለሚከተሉ ድሆች እንደሆነ ግልጽ ነው። በሉቃስ 6፡22 በሰው ልጅ ማለትም በክርስቶስ ምክንያት ሰዎች እንደሚጠሏቸው ተመልክቷል።
በአንጻሩም ሀብታሞች በራሳቸው የሚተማመኑና ራስ ወዳዶች ወደ መሆን ያዘነብላሉ። ገንዘብንና ገንዘብ የሚያመጣውን ምቾት ይወዳሉ። ሀብታሞች ከኢየሱስ ጋር ከመተባበር ይልቅ ከሌሎች ሰዎች ጋር መደሰትን ይመርጣሉ። ስለሆነም ብቸኛው መጽናናታቸው በዚህ ምድር የሚያገኙት ነገር ይሆናል። ሀብታሞች በእግዚአብሔር ፊት ለፍርድ በሚቆሙበት ጊዜ ሀብታቸው ተወስዶባቸው በሐዘን ያለቅሳሉ።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ክርስቶስን ለመከተል በወሰኑትና ባልወሰኑት ሰዎች መካከል እነዚህን ሁለት ዝንባሌዎች እንዴት እንደ ተመለከትህ ግለጽ። ለ) ይህ ወንጌልን ማን እንደሚቀበል ለወንጌላውያን የሚሰጣቸው ግንዛቤ ምንድን ነው?