Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ታዲያ ይህ ሃይል እያለ ከሶማሌ ክልል የነሳሉ የተባሉ ታጣቂዎች ይህንን ያህል የከፋና የተደጋገመ ጥቃት እንዴት ሊያደረሱ ቻሉ? አዲሱ የክልሉ ካቢኔ እንዳለው በሁለቱ ክልሎች አጎራባች ቀበሌዎችና ድንበሮች ላይ የሚካሄደው ጥቃት በክልሉ ባለስልጣናት መመሪያ የሚሰጥበት እንደሆነ እስከመግልጽ ደርሰዋል። በይፋ መግለጫም አውጥተዋል።
የተለያዩ መገናኛዎች የኦሮሚያን ባለስልጣናት ጠቅሰው እንደሚሉት ከሆነ በአንድ አካባቢ ብቻ ከሰላሳ በላይ ሰዎች ሞተዋል። ንብረት ወድሟል። በቀላሉ ሊገመት የማይችል ኪሳራ ደርሷል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ወርቅነህ ገበየሁ የሚመሩት ኦህዴድ የሚመራውን ክልል ህዝብ እንዴት ከጥቃት መከላከል አቃተው? ጥቃቱ እየተደራረበ መሆኑና ነዋሪዎች ለጀርመን ድምጽ እንዳስታወቁት በአካባቢው በሰላም መቶ መግባት አስጊ ደራጃ መድረሱ ሲጠቁሙ ኦህዴድ ምን እየሰራ ነው?
የቀደሞ ባለስልጣን እንደሚሉት ትልቁ ችግር የተፈጠረው በኦሮሚያ የተቀሰቀሰውን ህዝባዊ ዓመጽ ተከትሎ የክልሉ ልዩ ሃይል ሙሉ በሙሉ በኮማንድ ፓስቱ እዝ ስር መውደቁ፣ ይህንኑ ተከትሎ ክልሉ ከጸትታና ከወታደራዊ ጉዳዮች ጋር በተያያዘ መመሪያ የመስጥት ስልጣኑ ስለሌለው ነው።
በኦሮሚያ ተቀጣጥሎ የነበረውን ተቃውሞ ተከትሎ የክልሉ ልዩ ሃይልና ፖሊስ በይፋ ለተቃውሞው ድጋፍ እንደሰጠ በተለያዩ ሚዲያዎች ሲዘገብ እንደነበር የሚታወስ ነው። በዚሁም ይሁን በሌላ ኦሮሚያ የገናባችው 60 ሺህ የልዩ ሃይል በኮማንድ ፓስት እዝ ስር መውደቁ ከሶማሌ ክልል በሚነሱ ሃይሎች የሚሰነዘረውን ተደጋጋሚ ጥቃት ክልሉ ሊያስቆም አለመቻሉ መነጋገሪያ ሆኗል። የኮማንድ ፖስቱም ቢሆን በራሱ የእዝ እርከን ይህንን ተደጋጋሚ ግጭት መላ ሊለው አለመቻሉ ግርታን ፈጥሯል።
አዋራማ ሪንጀር የሚለብሱት የኦሮሚያ ልዩ ሃይል በእርግጥም 60 ሺህ ያህል ሰራዊት እንዳለው አሁን በከፍተኛ አመራር ላይ ያሉ የኦህዴድ ሰዎችም ያምናሉ። ዛጎል ያናገራቸውና ለጊዜው ስማቸው እንዳይተቀስ የጠየቁ ዲፕሎማት ይህ ሃይል በኮማንድ ፖስት የእዝ ሰንሰለት ውስጥ እንደገባ ይናገራሉ። እኚሁ ዲፕሎማት እንደሚሉት ወደፊትም ቢሆን ክልሎች የራሳቸውን ሃይል የመገናብታቸው ጉዳይ በዚሁ ሊያከትምለት እንደሚችል ግምታቸውን ሰጥተዋል።………
የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልልን የሚያዋስኑ የኦሮሚያ ክልል ወረዳዎች ከታህሳስ 20 ቀን 2009 ዓ.ም ጀምሮ አለመረጋጋት ዉስጥ እንደሚገኙ ለመረዳት ተችሏል። «ልዩ ፖሊስ» በመባል የሚጠራዉና የሶማሌ ክልል ታጣቂ ኃይል መሆኑ የሚነገረዉ በኦሮሚያ ክልል በሚገኙት 14 አዋሳኝ ወረዳዎች ዉስጥ ሰርጎ በመግባት በነዋሪዎች ላይ ጥቃት እየፈጸመ እንደሚገኝ ዘገባዎች ያመለክታሉ። ከዚሁ ከሶማሌ ክልል ተነሱ የሚባሉት «የታጠቁ ኃይሎች» በእነዚህ ወረዳዎች የሚፈፅሙት ጥቃት ምን ዓላማ አንግቦ ነዉ? ለሚለው ጥያቄ በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት የኮሙኒኬሼን ጉዳዮች ጽ/ቤት ኃላፍ የሆኑት አቶ አዲሱ አራጋ ”ይህ ጥቃት የወሰንና የንብረት ዓላማ ያለው ነው” ባይ ናቸው።
በምስራቅ ሃረርጌ ዞን ቁምቢ ወረዳ ጥቃቱ እንደተጀመረና ከዛም በኋላ ወደ ጭናግሳን፣ ምዳጋ ቶላ፣ ጉርሱም፣ ማዩ ሙሉቄና ባቢሌ ወረዳዎች መስፋፋቱን አቶ አዲሱ ለዶይቼ ቬሌ ተናግረዋል። በዚህ ጥቃት በሰዎች ሕይወትና በንብረት ላይ ጉዳት መድረሱን አቶ አዲሱ አስረድተዋል። “ለጊዜዉ ግን ምን ያህል ሰዉ እንደተጎዳ በቁጥር መረጃ የለኝም” ብለዋል።
ሰሞኑን በጉርሱም ወረዳ ግጭቱ መባባሱን የአከባቢዉ ነዋሪዎች ይናገራሉ። የጭናግሳን ወረዳ ነዋሪ የሆኑና ስማቸዉ ለግዜዉ እንዳይጠቀስ የጠየቁ ግለሰብ፣ ወረዳቸዉ ከጉርሱም ወረዳ ጋር እንደሚዋሰንና በሁለቱም ወረዳዎች የሚፈፀሙ ጥቃቶች “በጣም አሳሳቢ” ሲሉ ነው የገለጹት። ከባለፈዉ ሳምንት ጀምሮ በሁለቱም ወረዳዎች የመከላከያ ሰራዊት ሰፍሮ እንዳደሚገኝ የገለፁት እኚህ ነዋሪ “በየእለቱ ሰዉ ሳይሞት የቀረበት ቀን የለም” ሲሉም ያክላሉ።
” ወጥቶ መግባት አሁን አሰፈሪ ሆኗል። ተማሪዎችም ሆኑ አስተማሪዎች ለነፍሳቸዉ ስለሚፈሩ ብዙ ትምህርት ቤቶች የማስተማር ስራ አቁመዋል። ግጭቱ ከተባባሰ ከአንድ ወር ወዲህ ከ30 በላይ የሚሆኑ የአከባብዉ ነዋሪዎች በዚህ ግጭት ህይወታቸዉን አጥተዋል”
“ለዚህ አሳሳቢ ግጭት መፍቴ ለመስጠት በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስትም ሆነ በእትዮጵያ ሶማሌ ክልል በኩል የተሰራ ስራ አለየሁም” የሚሉት የጭናግሳን ወረደ ነዋሪ፣ ” ጉዳዩ ኮማንድ ፖስትን ይመለከታል መባሉን ሰምቻለሁ” ብለዋል። አቶ አዲሱ ግን የክልል መንግስታት ሆኑ የፊደራል መንግስት ለዚህ ጉዳይ መፍቴ ለማምጣት ስምምነት አድርገዉ እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ ብለዋል።
ልዩ ፖሊስ የተሰኙት በሶማሌ ክልላዊ መንግስት እዉቅና እንደሚንቀሳቀሱና የክሉልም መንግስት ለዚህ ጥቃት ተጠያቂ መሆን አለበት ሲሉም ቅሬታቸዉን የሚያሰሙ አሉ። አቶ አዲሱ ይህን እንዴት ይመለከቱታል?
ይህ ግጭት በምዕራብ ሃራርጌ ዞን ቦርዶዴ ወረዳ፥ በባሌ ዞን ደግሞ በዳዌ ሰረር፣ በሳዌና፣ በማዳ ዋላቡና ራይቱ ወረዳዎች፥ በጉጅ ዞን ጉሚ፣ ኤሌሎና ሊዮን ወረዳዎች፥ እንዲሁም በቦራና ዞን ሞያሌ ወረዳ ዉስጥም እንደምታይ አቶ አዲሱ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልላዊ መንግስት በኩል ማብራርያ ለማግኘት ያደረግነዉ ሙከራ አልተሰካም።
የጀርመን ድምጽ እንዳለው የሶማሌ ክልል ሃላፊዎች በዚህ ጉዳይ መልስ ለመስጠት ከተለያዩ መግናኛዎች ለሚቀርብላቸው ጥያቄዎች በአድራሻቸው አይገኙም። አቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ በብሄር ብሄረሰቦች በአል ላይ ባደረጉት ንግግር ግጭቱ በአስቸኳይ እንዲቆም መመሪያ መስጥታቸውን ፋና የዘገበው ከወር በፊት ነበር።
“ጎቤ ሲሰዋ አዳዲስ ጎቤዎች ትግሉን ተቀላቅለዋል’’ “አርበኛ ጎቤ መልኬ ተሰዋ” ሲሉ በአካባቢው የሚገኙ የጎልጉል መረጃ አቀባዮች ገለጹ። ህወሃት የሚመራው ሰራዊት...
ሰሞኑን በለገጣፎ ብዙሃን ዜጎቻችን የመኖሪያ ቤቶቻቸው ፈርሰውባቸዋል። ዜጎች ሳይወዱ በግድ ወደ ጎዳና እንዲወጡ ተገደዋል። ይህ ክስተት እጅግ አሳዛኝና በጣምም አሳሳቢ ነው። ዜጎቻችንን ማዕከል ያላደረገ ልማት ምኑን ልማት ነው? የፈረሱትና ለመፍረስ እቅድ የተያዘላቸው ቤቶች ህገ ወጥ በሆነ መልኩ ተሰርተው ቢሆን እንኳ በምላሹ ዜጎች ለጎዳናና ለችግር መዳረግ የለባቸውም። ቤቶቹ የተሰሩት አስተዳደሩ እያየ ነው። ስለዚህ ችግሩ የነዋሪዎቹ ብቻ አይደለም። ጥፋትን በጥፋት ለማረም መሞከር ለማንም አይጠቅምም። የክልሉ መንግስትም ሆነ የፌደራል መንግስት ለጉዳዩ ትኩርት ሰጥቶ ተገቢውን ምላሽ ሊሰጠው ይገባል። እቅድ በእቅድ ይሻራል። አዎ ሰው ያወጣውን እቅድ ሰው ሊሽረው ይችላል። ለችግሮች አማራጭ መፍትሄ ይፈለጋል እንጂ እኔ ብቻ ያልኩት መሆን ያለበት ካልን ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። የእኔ ሃሳብ ብቻ ነው ትክክለኛ ሃሳብ ማለት አያዋጣም:: የመነጋገርና የመተማመን ባህል ሊዳብር ይገባል።
ባለፉት ፲ ወራት በሀገራችን ያየነው ለውጥ እጅግ አበረታች ነው። ይህንን ለውጥ ዘላቂ በማድረግ ዜጎቻችን ተጠቃሚ እንዲሆኑ የማድረግ ስራ ሊሰራ የሚገባ ሲሆን ለስኬቱም የሁሉም ቀናና ሀገር ወዳድ ዜጋ ትብብርና ድጋፍ ከምንም በላይ ወሳኝ ነው። ለውጡን ለማደናቀፍ ሌት ተቀን ተግተው የሚሰሩ ግለሰቦችና ቡድኖች መኖራቸው የአደባባይ ሚስጥር ነው። ስለዚህ ጥንቃቄ ማድረግ ይገባል። በህይወት ዘመናችን ያገኘነውን መልካም አጋጣሚ ተጠቅመን ህዝብን ማዕከል ያደረገ ስራ መስራት ጠቀሜታው ለሁላችንም ነው።
ወደ ስልጣን ለመምጣት ሓውዜንን በቦንብ አስደብድቦ 2500 ንጹሐንን ያስጨፈጨፈው ፋሽስት ወያኔ በግፍ ስልጣኑ ላይ ለመቆየት ሲል በነቀምቴ ከተማ ውስጥ የሚገኙ ትግሬዎችን በመግደል [እውነት ትግሬዎች ከተገደሉ] በትግራይ ተወላጆች ላይ ጥቃት እየተሰነዘረ እንደሆነ ለማሳየት የተካነበትን ድራማ ለመስራት ደፋ ቀና እያለ ይገኛል።
ራሱ በሚገድላቸውና በሚያስገድላቸው የትግራይ ሰዎች ነፍስ ሌሎች ንጹሐንን በዘር ማጥፋት ለመወንጀልና የአፓርታይድ አገዛዙን ቀንበር ለመጫን ይጠቀምበታል። ደርግን በዘር ማጥፋት የከሰሰው በሓውዜኑ ጭፍጨፋ ነው። የሓውዜኑን ጭፍጨፋ ግን ያቀነባበረው ራሱ ወያኔ ነበር። ባለፈው ሰሞንም በመቶዎች የሚቆጠሩ ጎንደር የሚኖሩ ትግሬዎችን የማድ ቤት ብረት ድስት ሳይቀር አስጭኖ ወደ ትግራይ አጓጉዞ ነበር። ከዚያ «ትምክሕተኞች በትግሬ ላይ ባነጣጠሩ ጥቃት ተፈናቀሉ» ያላቸውን ሙሉ የቤት እቃ የሸከፉ ተዋንያንን በቴሌቭዥን መስኮት እያሳየ ድራማ ሰራ።
አደጋ ተጥሎበት የሚያመልጥ ሙሉ የቤት እቃውን ተሸክሞ አይንገዛገዝም። ቲያትረኛው ወያኔ ራሱ ያፈናቀላቸውን ትግሬዎች በትግሬነታቸው የተሰነዘረ ጥቃት ለማምለጥ እንደተፈናቀሉ አድርጎ በማቅረብ የደረሰውን ኮሜዲ «ትምክሕተኞች» ባላቸው አላክኮ ትራጄዲ አደረገው። ትግሬ በትግሬነቱ ከጎንደር ቢፈናቀል ኖሮ ከ20ሺ በላይ ጎንደር ውስጥ የሚኖር ትግሬ ሁሉ ይፈናቀል ነበር።
ትናንትና ነቀምቴ ውስጥ የሆነውም ከዚህ የተለየ አይደለም። ባገራችን ያለወያኔ ፍቃድ ሰጪነት የሚካሄድ ግድያ እስካሁን አላየንም። ትግሬዎች ተገደሉ እያሉ ያዙኝ ልቀቁኝ የሚሉት ጅራፍ ራሱ ገርፎ ራሱ ይጮሃል ነው።
የደብረ ታቦር ዩኒቨርሲቲ ለ2010 በጀት ዓመት የኤሌክትሪክ ዕቃዎችን /ፓምፕ እና የፓምፕ መለዋወጫዎችን/ እና የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች /ኤልሲዲ ፕሮጀክተር እና ፕሪንተር/ በዘርፉ ከተሰማሩ ሕጋዊ ከሆኑ አቅራቢ ድርጅቶች በግልጽ ጨረታ አወዳድሮ ማስገንባት ይፈልጋል።
2. ለሎት 02 የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች /ኤልሲዲ ፕሮጀክተር እና ፕሪንተር/ ብር 25,000 ሆኖ በባንክ በተመሰከረለት ሲፒኦ ወይም በሁኔታ ላይ ያልተመሠረተ የባንክ ዋስትና በደብረታቦር ዩኒቨርሲቲ ስም ማስያዝ የሚችል ማንኛውም ተጫራች ለሎቱ የማይመለስ ብር 100.00 በመክፈል ለዚሁ ጨረታ የተዘጋጀውን የጨረታ ሰነድ ደብረ ታቦር ከሚገኘው የዩኒቨርሲቲው ግቢ አስተዳደር ሕንፃ ቁጥር 026 ቢሮ ቁጥር 201 መግዛት ይችላሉ።
8. ተጫራቾች ጋዜጣው ከወጣበት ቀን ጀምሮ ለተከታታይ 15 ቀናት ሰነዶቹን መግዛት ይችላሉ። ከዚያም ከዚህ በታች ለሎቱ የተሰጠውን የጨረታ ሳጥን መዝጊያ የጊዜ ሠሌዳ መሠረት በማድረግ የመወዳደሪያ ሰነዳቸውን ሞልተው ደብረ ታቦር ዩኒቨርሲቲ ዋናው ግቢ አስተዳደር ሕንፃ ለዚህ ጨረታ ተብሎ ለሎቱ በተዘጋጀው ጨረታ ውስጥ ማስገባት ይችላሉ።
ለ.ሎት 02 ጨረታው በዚህ ጋዜጣ ከወጣበት በ16ኛው ቀን ከቀኑ 8፡00 ሰዓት ተዘግቶ በዚሁ ዕለት 8፡10 ላይ ይከፈታል። በጨረታ አሸናፊው አሸናፊነቱ ከተገለጸለት በኋላ በወቅቱ ውል ያልያዘ የጨረታ አሸናፊ ያስያዘው የጨረታ ማስከበሪያ አይመለስለትም።
(Amharic VOA) – በቀድሞ በኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ/ኦፌኮ/ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር በአቶ በቀለ ገረባ ላይ ዓቃቤ ሕግ ያቀረበው የሲዲ ወይንም የድምፅ ከምስል ማስረጃ ዛሬም በቴክኒክ ችግር ምክንያት ሊታይም፣ ሊደመጥም እንዳልቻለ ተገለፀ፡፡
አዲስ አበባ —በቀድሞ በኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ/ኦፌኮ/ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር በአቶ በቀለ ገረባ ላይ ዓቃቤ ሕግ ያቀረበው የሲዲ ወይንም የድምፅ ከምስል ማስረጃ ዛሬም በቴክኒክ ችግር ምክንያት ሊታይም፣ ሊደመጥም እንዳልቻለ ተገለፀ፡፡
የዘርፍ ጽ/ቤቱ ለፍትሐብሔር እና ልዩ ልዩ ወንጀል ጉዳዮች ዘርፍ ምክትል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ድጋፍ የሚሰጥ የስራ ክፍል ነው፡፡ ጽ/ቤቱም በስሩ አማካሪዎችን እና ሶስት ቡድኖች ያሉት ሲሆን እነኚህም የቅሬታ ማስተናገጃ ቡድን፣ የአስተዳደር እና ፋይናንስ ማስተባበሪያ እና የዘርፍ የመዝግብ አያያዝ አስተዳደር ቡድን ናቸው፡፡ የጽ/ቤቱ ተግባር እና ኃላፊነት፡-
11.ከዘርፉ ኃላፊ የሚመሩ እና ከተለያዩ አካላት ለሚቀርቡ ጉዳዮች ወይም ለዘርፉ ኃላፊ የሚቀርቡ ቅሬታዎችን ያስተናግዳል፣ ቅሬታው ሰንሰለቱን ጠብቆ መቅረቡን ያረጋግጣል፣ በሕግ መሰረት በሚመለከታቸው አካላት እንዲፈታ ይመራል፣ በዘርፉ ኃላፊ ለሚወሰኑ ጉዳዮች አስተያየትና የውሳኔ ሓሳብ ያቀርባል፣
15.ለዘርፍ፣ ለድሬዳዋ ቅርንጫፍ እና አዲስ አበባ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች እንዲሁም ለክልሎች በውክልና በተሰጠ ጉዳይ ላይ ክትትል እና ድጋፍ ያደርጋል፣ ለሚቀርቡ የድጋፍ ጥያቄዎች በወቅቱ ምላሽ እንዲያገኙ ይከታተላል፣ የሚስተዋሉ ክፍተቶች እንዲቀረፉ ያደርጋል፤ግብረ መልስ ይሰጣል፣
በደቡብ ክልል አማሮ ወረዳና በኦሮሚያ ክልል ምዕራብ ጉጂ ዞን ገላና ወረዳ አዋሳኝ ላይ ዳግም በተቆሰቆሰ ግጭት ትላንት የሦስት ሰዎች ህይወት ማለፉንና ንብረት መውደሙን የአማሮ ወረዳ የፀጥታ ፅ/ቤት አስታወቀ፡፡
በደቡብ ክልል አማሮ ወረዳና በኦሮሚያ ክልል ምዕራብ ጉጂዞን ገላና ወረዳ አዋሳኝ ላይ ዳግም በተቆሰቆሰ ግጭት ትላንት የሦስት ሰዎች ህይወት ማለፉንና ንብረት መውደሙን የአማሮ ወረዳ የፀጥታ ፅ/ቤት አስታወቀ፡፡
የገላና ወረዳ ፀጥታ አስተዳደር በበኩሉ የአስተዳደር ወሰን የሚያስከትለው ችግር አንጂ እንደሚባለው የታጠቁ ሃይሎች የሚያደርሱት ጥቃት አይደለም ።የህዝብየአርስ በርስ ግጭት ነው ብሏል፡፡
ZhongShan የመኪና ጎርፍ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመኪና ጎርፍ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመኪና ጎርፍ 220W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ሰላም እንዴት ናችሁ ቤተሰቦቼ በዛሬ video ላይ አርፍ ነገር አገኝታችኋል ብዬ ተስፋ አደርጋለው ለyoutube ቻናሌ ቤተሰብ ካልሆናችሁ subscribe ይህ video ከተመቻችሁ Like እንድሁም ይህ video ለሌሎች ይጠቅማል ብላችሁ ካሰባችሁ share ሰብስክራይብ ያድርጉ እንዲሁም የደውል
Home / Amharic / የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቁጠባ ቤቶች ልማት ዕግድ የተጣለባቸውን የ40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶች ለይቶ እንዲያሳውቅ በፍርድ ቤት ታዘዘ፡፡
Admin July 25, 2019	Amharic, News Comments Off on የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቁጠባ ቤቶች ልማት ዕግድ የተጣለባቸውን የ40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶች ለይቶ እንዲያሳውቅ በፍርድ ቤት ታዘዘ፡፡ 215 Views
ትዕዛዙን የሰጠው የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ስምንተኛ ፍትሐ ብሔር ችሎት ነው፡፡ ኢንተርፕራይዙ ባለሦስት፣ ባለሁለትና ባለአንድ መኝታ የ40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶች በየትኞቹ ሳይትና ብሎክ እንደሚገኙና የተሰጣቸውን የቤት ቁጥር ጭምር ለይቶ እንዲያሳውቅ ተነግሮታል፡፡ ኢንተርፕራይዙ ትዕዛዙን ፈጽሞ የሚቀርበው ሐሙስ ሐምሌ 18 ቀን 2011 ዓ.ም. ነው፡፡
የ40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶች ዕግድ የተጣለባቸው በምዝገባ ወቅት መቶ በመቶ ክፍያ የፈጸሙ በርካታ ተመዝጋቢዎች ቅድሚያ የዕድሉ ባለቤቶች እንደሚሆኑ ተነግሯቸው ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ጋር ውል ከፈጸሙ በኋላ፣ የካቲት 27 ቀን 2011 ዓ.ም. የከተማ አስተዳደሩ ከ18 ሺሕ በላይ የሚሆኑ 40/60 የጋራ መኖሪያ ቤቶችን፣ ከ40 በመቶ በላይ የቆጠቡ ሁሉ በዕጣው በማካተቱና በማውጣቱ ምክንያት ክስ በመመሥረቱ መሆኑ ይታወሳል፡፡
ፍርድ ቤቱ መጀመርያ ክስ ባቀረቡት 98 ሰዎች አቤቱታ መሠረት ሁሉንም ዕጣ የወጣባቸውን የጋራ መኖሪያ ቤቶችና በቀጣይ የሚወጡትም ጭምር ዕግድ የጣለ ቢሆንም፣ ቆይቶ ክስ ባቀረቡት ልክ ብቻ በማገድ የሌሎችን ቤቶች ዕግድ ማንሳቱ ይታወሳል፡፡ በአሁኑ ጊዜ መቶ በመቶ መክፈላቸውን በመግለጽ ለፍርድ ቤት ክስ ያቀረቡ ተመዝጋቢዎች ቁጥር 700 መድረሱ እየተነገረ ነው፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የጋራ መኖሪያ ቤቶችን ለተጠቃሚዎችና ለልማት ተነሺዎች ለማስተላለፍ ያወጣው መመርያ ቁጥር 1/2008 አንቀጽ 44 (ሐ እና ሠ)፣ የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ (40) እና ሌሎች መርሆችን የሚቃረን መሆኑ ተገለጸ፡፡
መመርያው የሕገ መንግሥቱን ድንጋጌና መርሆች እንደሚቃረን የገለጸው የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ሲሆን፣ መመርያውንና የሕገ መንግሥቱ ተቃርኖዎች በመለየት ውሳኔ እንዲሰጥበት ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ልኳል፡፡
አጣሪ ጉባዔው ተቃርኖውን ለማጥናትና ለማረጋገጥ የቻለው፣ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 150818 ሰኔ 28 ቀን 2010 ዓ.ም.፣ በአንድ አመልካችና በከተማ አስተዳደሩ ቤቶች ልማትና አስተዳደር ኤጀንሲ መካከል፣ ሲካሄድ የነበረን ክርክር ሲመረምር ከቆየ በኋላ ውሳኔ ከመስጠቱ በፊት፣ ተፈጻሚነት ያለውን መመርያ ቁጥር 1/2008 እና የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 44 ጉባዔው መርምሮ እንዲያሳውቅ ከላከለት በኋላ መሆኑን፣ ጉባዔው ለምክር ቤቱ የላከው ውሳኔ ይገልጻል፡፡
ጉባዔው የጉዳዩን ሕገ መንግሥታዊነት በመረመረበት ወቅት የጉዳዩን ክብደት በመረዳቱ፣ የከተማው አስተዳደር ቤቶች ልማት ኤጀንሲ ኃላፊንና ባለሙያ አስቀርቦ በጉዳዩና በድንጋጌዎቹ ዙሪያ ተጨማሪ ማብራሪያ መቀበሉን አስታውቋል፡፡
መመርያ ቁጥር 1/2008 አንቀጽ 44 ላይ፣ ‹‹የቤት ዕድለኛ በሞተ ጊዜ ዕድሜያቸው 18 ዓመት የሞላቸው የሟች ልጆች በሟች ስም የወጣውን ዕጣ አይወርሱም፤›› በማለት መደንገጉን ጉባዔው አስታውሷል፡፡
ይኼ ደግሞ በወራሾች መካከል ልዩነት በመፍጠር ቤት የሌላቸው ግለሰቦች፣ በውርስ መልክ የሚያገኙትን መብት የሚያጣብብና ከሌሎች የሕገ መንግሥቱ መርሆች ጋር የሚጋጭ ሆኖ እንዳገኘው በዝርዝር አስረድቷል፡፡
በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 40 ሥር የተደነገገውን የዜጎችን የንብረት መብት የሚያጣብብ፣ ከሌሎች የሕገ መንግሥት መርሆዎች ጋርም ይጋጫል ብሏል፡፡ በመሆኑም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የጋራ መኖሪያ ቤቶችን ለተጠቃሚዎች ለማስተላለፍ የወጣው መመርያ 1/2008 አንቀጽ 44 (ሐ እና ሠ) ከሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 40 እና ከሌሎች የሕገ መንግሥቱ መርሆዎች ጋር ስለሚቃረን፣ የሕገ መንግሥት ትርጉም እንዲሰጥበት ጉዳዩን ለፌዴሬሽን ምክር ቤት መላኩን አስታውቋል፡፡
ከልጆቼ ጋር ዝናብ እየደበደበኝ ነው - ወ/ሮ ዘውድነሽ ቆሻሻ እንኳን በክብር ነው ተከፍሎ የሚደፋው ሁለት ሰዎች በድንጋጤ ወድቀው ተጐድተዋል አራት ኪሎ ባሻ ወልዴ ችሎት ሠፈር” ለበርካታ ዓመታት ነዋሪ የሆኑት ወ/ሮ አፀደ ተሰማ” በ4ብር ተከራይተው በሚኖሩባት አንዲት የቀበሌ ክፍል ቤት ውስጥ…
ካሳንቺስ አካባቢ የምትኖረው ወ/ሮ ሔዋን” የአንድ አመት ህፃን ልጅዋን የላም ወተት ነበር የምታጠጣው፡፡ ሆኖም መኖሪያ ቤትዋን ስትቀይር ከወተት አከራዮችዋ ጋር በመራራቁዋ ልጅዋን የታሸገ የላስቲክ ወተት ለማጠጣት እንደተገደደች ትናገራለች፡፡ የላስቲክ ወተቱን የምትገዛው ከቤቷ አጠገብ ካለ ሱቅ ቢሆንም እንደፈለገችው አታገኝም፤አንዳንዴ ደሞ የገዛችው…
ስንቅነሽ ታመነ ተወልዳ ካደገችበት ደቡብ ጎንደር ንፋስ መውጫ ከመጣች ሁለት አመት ሊሞላት ጥቂት ቀናት ብቻ እንደቀራት ነገረችኝ፡፡ ፊቷ በድካም የመወየብ ምልክቶች ቢታዩበትም ጠይምና መልከ መልካም ነች የ14 አመቷ ስንቅነሽ፡፡ ያገኘኋት በአዲስ አበባ ሰፊ የቤቶች ግንባታ በሚካሄድበት ቦሌ ክፍለ ከተማ ሲ…
ወ/ሮ አልማዝ አስፋው እና አቶ ዘመረ ጀማነህ የትዳር ህይወት የጀመሩት የዛሬ 50 ዓመት ገደማ ነበር፡፡ ወ/ሮ አልማዝ የ19 አመት” አቶ ዘመረ የ23 አመት ወጣቶች ሳሉ፡፡ ያኔ አባት የባንክ ሰራተኛ ሲሆኑ እናት አየር መንገድ ነበር የሚሰሩት፡፡ ከ27 ዓመት የትዳር ህይወት በሁዋላ…
ወደ አረብ አገር ተመዝግበው የሚሄዱት ቁጥራቸው ከእጥፍ በላይ አድጓል አሰሪዋ ሊደፍራት ሲል ወደኋላ ስትሸሽ ከ4ኛ ፎቅ ላይ የወደቀችው ማህሌት የቆሻሻ ገንዳ ውስጥ ገብታ ህይወቷ አልፏል “ባለቤቴን ስታይ ትስቂያለሽ፣ ያልተገባ አለባበስ ትለብሻለሽ” በሚል ፀጉሬን ይዛ ደረጃ ለደረጃ ትጐትተኝ ነበር ብላለች -…
“እውነት ነፃ ያወጣል፤ ቴዲም የሚለው ነው” - አዲካ በሽምግልና ስለተያዘ መናገር አንፈልግም - የቴዲ አፍሮ ተወካይ ቅሬታ እስካልቀረበ አዲካ ህጋዊ ነው - ኦዲዮ ቪዥዋል ቴዲ ኢትዮጵያዊ ወንድሜ ነው፤ መልካሙን ይግጠመው - አዲስ ገሰሰ በቴዲ አፍሮ እና በአልበሙ አሳታሚ በአዲካ መካከል፤…
ቤት እና የቅርብ ጊዜ አርእስቶች ገንዘብ ፣ ኢኮኖሚ እና ፋይናንስ ምግብ እና እርሻ. ዘላቂ ልማት ፣ የአየር ብክለት እና አደጋዎች ፡፡ የቆሻሻ አያያዝ. የቆሻሻ እቃዎችን ቆሻሻ እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል እና እንደገና መጠቀም
የህይወት ማምረት ውጤቶችን በአካባቢያዊ ተጽእኖዎች: ፕላስቲኮች, ኬሚካሎች, ተሽከርካሪዎች, የግብርና-ግብይት ግብይት. በቀጥታ (recycle or recycling) እና በድጋሚ ጥቅም ላይ ማዋልን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል እና ቆሻሻን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል.
እንደ ተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዘገባ መሠረት፣ በዓለማችን ከ663 ሚሊዮን ሰዎች በላይ ባሁኑ ጊዜ በሚኖሩበት አካባቢ በቂ ውሃን ካለማግኘታቸው የተነሳ ውሃን ፍለጋ ወደ ሩቅ መንገድ እንደሚጓዙ፣ ሌሎችም ለረጅም ሰዓታት ያህል ተሰልፈው ወረፋን እንደሚጠብቁ ገልጿል። ለውሃ እጥረት ዋነኛው ምክንያት በዓለማችን የተከሰተው የአየር ለውጥ እንደሆነ የተባበሩት መንግሥታት ድረጅት ሪፖርት ገልጾ፣ የአየር ለውጡ አሁን ከሚታየው በላይ የከፋ ችግር እንዳያስከል ስጋቱን ገልጿል።
ከዛሬ ሰኞ ጥር 6 ቀን 2011 ዓ. ም. ጀምሮ ውሃን አስመልክቶ የሚወያይ ዓለም አቀፍ ጉባኤ በአረብ ኤምረቶች ዋና ከተማ በሆነችው በአቡዲቢ በመካሄድ ላይ መሆኑን የቫቲካን ዜና አገልግሎት ጋዜጠኛ አድሪያና ማሶቲ ገልጻለች። ጉባኤው እስከ ሐሙስ ጥር 9 ቀን 2011 ዓ. ም. የሚቆይ ሲሆን ጉባኤው የሚወያየው በመካከለኛው የምስራቅ አገሮች ውስጥ የሚታየውን የውሃ እጥረት ለማቃለል የሚያስችል መንገድ ለመፍጠር እንደሆነ ታውቋል።
በጉባኤው ላይ የሚገኙትም፣ በዓለማችን የሚታየውን የውሃና የተፈጥሮ ሃይል ማነስ በማቃለል ለዓለማችን ሕዝቦች በቂ ውሃን ለማዳረስ ጥረት የሚያደርጉ 35 ዓለም አቀፍ ድርጅቶችና ከተለያዩ አገሮች የመጡ ባለሞያ ግለሰቦች መሆናቸው ታውቋል። ድርጅቱ ከዚህ በፊት ይፋ ባደገው ሪፖርቱ ከዓለማችን ሕዝቦች መካከል ሁለት ሚሊያርድ ሰዎች በቂ ውሃን እንደማያገኙ መግለጹ ይታወቃል። ለአካባቢው ሕዝብ የውሃ መጠን ዝቅተኛ በሚሆንባቸው አገሮች መካከል ለምሳሌ በእስራኤልና በፍልስጥኤም፣ በእስራኤልና በሊባኖስ፣ እንዲሁም በሕንድና በቻይና መካከል የግጭት መንሴ እየሆነ መምጣቱን ድርጅቱ ገልጿል።
እንደ ተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዘገባ መሠረት፣ በዓለማችን ከ663 ሚሊዮን ሰዎች በላይ ባሁኑ ጊዜ በሚኖሩበት አካባቢ በቂ ውሃን ካለማግኘታቸው የተነሳ ውሃን ፍለጋ ወደ ሩቅ መንገድ እንደሚጓዙ፣ ሌሎችም ለረጅም ሰዓታት ያህል ተሰልፈው ወረፋን እንደሚጠብቁ ገልጿል። ለውሃ እጥረት ዋነኛው ምክንያት በዓለማችን የተከሰተው የአየር ለውጥ እንደሆነ የተባበሩት መንግሥታት ድረጅት ሪፖርት ገልጾ፣ የአየር ለውጡ አሁን ከሚታየው በላይ የከፋ ችግር እንዳያስከል ስጋቱን ገልጿል። በደቡብ አፍሪቃ ከሶስት ዓመት ወዲህ በቂ ዝናብ እንደማይዘንብ፣ በዚህም ምክንያት ከተሞች በውሃ እጥረት ችግር እንደሚገኙ ታውቋል። አሁንም በአፍሪቃ ውስጥ፣ በሰሃል አገሮች መካከል 135 ሚሊዮን ሰዎች፣ የከባቢ አየር ሙቀት መጨመር ባስከተለው አደጋ ምክንያት ለከፍተኛ ችግር መጋለጣቸው ታውቋል። በዓለማችን ከ11 ሰዎች መካከል አንዱ ንጹሕ ያልሆነ ውሃን ለመጠጥ እንደሚጠቀምና በበሽታ ከሚጠቁት ሰዎች መካከል 52 ከመቶ የሚሆኑትም ንጹሕ የልሆነ ውሃን ለመጠጥ የሚጠቀሙ መሆናቸው ታውቋል።
ጥራት ያለው ንጹሕ ውሃ እንዳይኖር ተጽዕኖን የሚያሳድሩ በርካታ ምክንያት መኖራቸውን፣ የሜዲተራኒያን አካባቢ አገሮች የእርሻ ጥናትና ምርምር አስተባባሪ የሆኑት ኢንጂኔር ኒኮላ ላማዳለና ገልጸዋል። እኝሁ ባለሙያ እንደገለጹት፣ የዓለማችን ሕዝብ ቁጥር ባሁኑ ጊዜ ወደ 6.5 ቢሊዮን እንደሚጠጋና ይህ ቁጥርም በጎርጎሮሳዊያኑ 2050 ዓ. ም. ወደ 9 ቢሊዮን ይደርሳል የሚለውን የተባበሩት መንግሥታት የምግብና የእርሻ ድርጅት ሪፖርት ጠቅሰዋል። የሕዝብ ቁጥር መጨመር ማለት የመጠጥ ውሃም አቅርቦት ጨመር እንዳለበት ያመለክታል ብለው ከውሃ አቅርቦት ማደግ በተጨማሪ የበቂ ምግብ ፍላጎት ማደግ፣ በሌላ ወገን ደግሞ የአየር ለውጥ የሚያስከትለው በረሃማነት ሲታከልበት የበቂ ውሃ አቅርቦት ችግርም እየሰፋ መምጣቱ እንደማይቀር አስረድተዋል።
ውሃ ለመጠጥ ብቻ ሳይሆን ለምግብ ምርትና ለእንስሳት እርባታ ባደጉት አገሮች ዘንድ በከፍተኛ መጠን በጥቅም ላይ እንደሚውል የተገለጸ ሲሆን በእነዚህ አገሮች ውስጥ እጅግ ከፍተኛ የሆነ የምግብ መጠን በከንቱ ባክኖና ተጥሎ እንደሚቀር ታውቋል። በተባበሩት መንግሥታት የምግብና የእርሻ ድርጅት በቅርቡ ይፋ ባደረገው ሪፖርቱ በበርካታ የዓለማችን ክፍሎች የታየው የውሃ መጠን መቀነስ በምግብ ምርት ላይም ተጽዕኖን እንዳስከተል ገልጾ፣ የዓለማችን እርሻ የምግብን ምርት ለማቅረብ 70 ከመቶ የሚሆን የውሃ መጠን እንደሚፈልገው ገልጾ፣ በውሃ ፍለጋ ከቦታ ወደ ቦታ የሚንቀሳቀሱ በርካታ ሕዝቦች መኖራቸውን፣ በንጹህ የመጠጥ ውሃ ምርት ላይ የተሰማሩ ግዙፍ የግል ኩባኒያዎች የሚያስከትሉትን ተጽዕኖ እንዳለ መዘንጋት እንደሌለበት ያስረዳው የተባበሩት መንግሥታት የምግብና የእርሻ ድርጅት ሪፖርት፣ ፍትሃዊ የፖለቲካ ስርዓት በኖር፣ የሰብዓዊ መብት ጥበቃ መሻሻል፣ የማሕበራዊ እድገት እቅዶችን በተገቢ መልኩ በተግባር ማዋል ለአካባቢ እድገት ትልቅ አስተዋጾን እንደሚያበረከ ገልጿል።
የሜዲተራኒያን አካባቢ አገሮች የእርሻ ጥናትና ምርምር አስተባባሪ የሆኑት ኢንጂኔር ኒኮላ ላማዳለና እንደገለጹት የውሃን አቅርቦት በተመለከተ ጂኦ ፖለቲካዊ ጉዳዮች መኖራቸውን ገልጸዋል ለዚህም ምሳሌ የሚሆኑ ከቱርክ ግዛት የሚመነጩና በኋላም ግብጽን፣ ኢራንንና ኢራቅን በሚያቋርጡ የጢሮስና የኤፍራጥስ ወንዞች ላይ የተገነቡ ግድቦች በአገሮች የምግብ ምርት ላይ ያስከተሉት ጫና፣ በተመሳሳይ መልኩ ከዮርዳኖስ የሚነሳው የዮርዳኖስ ወንዝ በእስራኤልና በፍልስጥኤም ውስጥ ያስከተለው የውሃ እጥረት፣ እንዲሁም ከኢትዮጵያ የሚነሳ የናይል ወንዝ ለሱዳንና ለግብጽ የውሃ እጥረት ስጋትን እንደፈጠረ ገልጸዋል።
ር. ሊ. ጳ. ፍራንችስኮስ የውሃን ጥቅም በማስመልከት በተለያዩት አጋጣሚዎች መልዕክት ማስተላለፋቸው የሚታወስ ሲሆን ባለፈው የጎርጎሮሳዊያኑ 2018 ዓ. ም. በተከበረው ዓለም አቀፍ የውሃ ቀና ባስተላለፉት መልዕክታቸው፣ ለውሃ ልዩ ትኩረትን መስጠት እንደሚያስፈልግ አሳስበው ውሃ በቀላሉ ሊገኝ የሚችልና እጅግ አስፈላጊ የእግዚአብሔር ስጦታ ቢሆንም በሚያሳዝን ሁኔታ በርካታ ሕዝቦች በቀላሉ የሚያገኙት ሆኖ አልተገኘም። እያንዳንዱ ሰው ንጹሕ የመጠጥ ውሃን ማግኘት ያለበት ዋናው ምክንያት በሕይወት በመቆየት ሌሎችንም መሠረታዊ የሆኑ መብቶቹን መለማመድና ማስከበር እንዲችል ስለሚያደርግ ነው። በዓለማች ውስጥ የሚገኙ በርካታ ሰዎች ንጹሕ የመጠጥ ውሃን የማግኘት መብት ተቀምተዋል ብለው ለዚህም ትልቅ ካሳ ሊከፈለው ይገባዋል ማለታቸው ይታወሳል።
ር. ሊ. ጳ. በመልዕክታቸው፣ ዛሬ በዓለማችን ከሁሉም በላይ ቅድሚያን ሰጥተን ማየት ያለብን ጉዳይ ቢኖር የሰዎች ውጤታማነትና ምርታማነት በሙሉ ለማሕበራዊ እድገት ከመዋል ይልቅ ለግል ጥቅም መዞሩን ነው። በመሆኑም እነዚህ ወደ ግል ጥቅም ብቻ ያዘነበሉ የምርት ውጥኖች ለጋራ ጥቅም እንዲውሉ በማድረግ፣ ወደ ግል ይዞታነት የዞሩ የመጠጥ ውሃ ማምረቻዎችም ሳይቀሩ የሰው ልጅ ውሃን የማግኘት መሠረትዊ መብቱን ያከበሩ መሆን እንደሚገባቸው ጥሪን ማቅረባቸው ይታወሳል፣
የሜዲተራኒያን አካባቢ አገሮች የእርሻ ጥናትና ምርምር አስተባባሪ የሆኑት ኢንጂኔር ኒኮላ ላማዳለና በመጨረሻም የውሃ መጠን ማነስ የሚያስከትለውን ችግር ለማቃለል ተግባራዊ የሚሆኑ ሕጎችን ማርቀቅና፣ የውሃ መጠን ዝቅተኛ በሆነባቸው ተጎራባች አገሮች መካከል ሰላማዊ ውይይቶች እንዲደረጉ፣ በከንቱ የሚባክን የውሃ መጠንን መቀነስ እንደሚያስፈልግ አሳስበዋል።
የብሉይ ኪዳን ታሪክ የሚደመደመው በመጽሐፈ ነህምያ ሲሆን፥ ትንቢታዊ መልእክቶች የሚጠቃለሉት ደግሞ በትንቢተ ሚልክያስ ነው። እግዚአብሔር ለሕዝቡ ለእስራኤላውያን የሚሰጠው መልእክት ተፈጸመ። እግዚአብሔር ኤልያስንና መሢሑን እንዲጠባበቁ ለእስራኤላውያን መልእክት ከሰጣቸው በኋላ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚያክሉት ሌላ ተጨማሪ መልእክት አልሰጣቸውም። የመጽሐፍ ቅዱስ ምሁራን ከሚልክያስ ዘመን ጀምሮ (400 ዓ.ዓ.) ኢየሱስ እስከ መጣበት (5 ዓ.ዓ.) ድረስ የነበረውን ጊዜ «400 የጸጥታ ዓመታት» ብለው የሚጠሩት ስለዚህ ነበር። አይሁድ የአዋልድ መጻሕፍት (አፖክሪፋ) በመባል የሚታወቁ ሌሎች ተጨማሪ መጻሕፍት የጻፉ ቢሆንም፥ እነዚህ መጻሕፍት ከብሉይ ኪዳን 39 መጻሕፍት ጋር እኩል እንዳይደሉ ተገንዝበው ነበር።
እነዚህ አራት መቶ ዓመታት ለአይሁድ እጅግ ወሳኝ ስለነበሩ በእነዚህ ዓመታት ምን እንደተደረገ ማወቅ አስፈላጊ ነው። እነዚህን አራት መቶ ዓመታት የበለጠ በተረዳን ቁጥር፥ በአዲስ ኪዳን ውስጥ የተፈጸሙትን አንዳንድ ነገሮች በይበልጥ እንረዳለን። ከጊዜና ከቦታ እጥረት የተነሣ በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ጥቂት አሳቦች ብቻ ተጠቃልለው ቀርበዋል።
1. የፋርስ ንጉሠ ነገሥት ግዛቶች (539-331 ዓ.ዓ.)፡- የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት በተደመደመበት ጊዜ፥ የፋርስ መንግሥት ነገሥታት አይሁድን ራቅ ብሎ እንደሚገኝ የግዛታቸው ክፍለ ሀገር ይዙዋቸው ነበር። በፖለቲካ ረገድ ከታላቁ የፋርስ የሥልጣን ማዕከል እጅግ ርቀው ይገኙ ስለነበር የፋርስ መንግሥት አይሁዳውያንን የራሳቸውን ጉዳይ እንዲያከናውኑ ትተዋቸው ነበር። ኢየሩሳሌም ከፍተኛ የንግድ ዕከልና የጳለስጢን ዋናዋ የፖለቲካ ሥልጣን ቁንጮ ነበረች። በፋርስ የንጉሠ ነገሥት ግዛት የሥልጣን ዘመን ውስጥ፥ የኋላ ኋላ በአዲስ ኪዳን ዘመን ላይ ተጽዕኖ ያሳደሩ ብዙ ነገሮች ተፈጽመዋል።
ሀ. አይሁድ በዓለም ዙሪያ ሁሉ መሠራጨታቸውን ቀጠሉ። አብዛኛዎቹ አይሁድ የሚኖሩት ከኢየሩሳሌምና ከይሁዳ ውጭ ነበር። እንደ ሀገራችን የጉራጌ ብሔር አባሉች የተዋጣላቸው ነጋዴዎች በመሆን፥ በጥንቱ ዓለም በነበሩ በአብዛኛዎቹ ከተሞች ይገኙ ነበር። ይህ በየስፍራው ተበትኖ የመኖር ነገር በሚቀጥለው የግሪክ ንጉሠ ነገሥት ግዛትም እየጨመረ ሄዶ ነበር። በአዲስ ኪዳን ዘመን በግልጽ እንደሚታየው ጳውሎስ ወንጌልን ይዞ በተዘዋወረባቸው ስፍራዎች ሁሉ፥ በቅድሚያ ይሰብክ የነበረው የተበተኑት አይሁድ ወደሚሰበሰቡበት ምኩራብ በመሄድ ነበር።
ለ. የአይሁድ ዋና ቋንቋ ተለወጠ። አብዛኛዎቹ አይሁድ በእስራኤል ውስጥ ይኖሩ የነበሩት ሳይቀሩ አራማይክ የተባለውን የንግድ ቋንቋ ይናገሩ ነበር። የብሉይ ኪዳን ቋንቋ የሆነውን ዕብራይስጥ ይጠቀሙ የነበሩት በአምልኮ ፕሮግራም ብቻ ነበር። ለምሳሌ የእግዚአብሔር ቃል በሚነበብበት ጊዜ ዕዝራ የተረጐመበት አንዱ ምክንያት ይህ ነበር (ነህምያ 8፡7-8)። ኢየሱስ አገልግሎቱን የሰጠው በአራማይክ ቋንቋ ነው።
ሐ. የምኩራቦች አጀማመር፡- የአይሁድ ማኅበረሰብ ባሉበት ስፍራ ሁሉ፥ የማኅብረሰብ ማዕከልና ምኩራብ የተባለ የአምልኮ ስፍራ ይሠሩ ጀመር። በእነዚህ ምኩራቦች ውስጥ መሥዋዕት ባያቀርቡም እንኳ የእግዚአብሔርን ቃል ለመስማት ይሰበሰቡ ነበር። እነዚህ ምኩራቦች በኋላ የጣዖት አምልኮ የሰለቻቸው አሕዛብ ስለ እውነተኛው አምላክ ለመስማት የሚሰበሰቡባቸው ስፍራዎች ሆኑ። ጳውሎስና ሌሎች አገልጋዮች ወንጌልን ለመስበክ ወደ እነዚህ ስፍራዎች እንደሄዱ እነዚህ አሕዛብ ፈጥነው በክርስቶስ በማመን ተለወጡ፡፡
መ. የካህናት ሥልጣን እየጨመረ መምጣት፡- ገና ከመጀመሪያው በኢየሩሳሌም የነበረው የአይሁድ ማኅበረሰብ አንድ የፖለቲካ (ለምሳሌ ዘሩባቤል)፥ ሌላ የሃይኖት (ለምሳሌ ታላቁ ካህን ኢያሱ) መሪ የነበረው ቢሆንም፥ ካህናቱ የፖለቲካና የሃይማኖት መሪነቱን ጠቅልለው ለመያዝ ብዙ ጊዜ አልፈጀባቸውም ነበር። ይህም ካህናቱ ሕዝቡን በመንፈሳዊ ረገድ ከመምራት ይልቅ በፖለቲ ጉዳይ ላይ በማተኮር በሥልጣን እንዲባልጉ አደረጋቸው።
ሠ. “ጸሐፍት” የተባሉ አይሁድ ያሉብት መደብ ፈጠር፡- ጸሐፍት በሕግ እውቀትና ትርጓሜ ሥራ የተካኑ ነበሩ፡፡ እነርሱም የእስራኤል ቁልፍ የሕግ መምህራን ሆኑ፡፡ ሕዝቡ የብሉይ ኪዳንን ተዛዛት እንዳይጥሱ ለማረጋገጥ በመፈለጋቸው፣ ሕዝቡ ለተጻፉት ሕግጋት አንታዘዝም እንዳይሉ ለመጠበቅ ሲሉ እንደ “አጥር” የሚሆኑ ሌሎች ሕግጋትን ጨመሩ፡፡ በኋላ ለእነዚህ ሕግጋት ወግ ከመጀመሪያው የእግዚአብሔር ሕግ የበለጠ ስፍራ ይሰጣቸው ጀመር፡፡ ይህም ወዲያውኑ ይሑዲነትን ልባዊ ሳይሆን ሕጋዊነት ወደሚንጸባረቅበት “አድረግ፣ አታድርግ” የአይሁድ የሃይማኖት ሥርአት ለወጠው፡፡ ጸሕፍትም በተራቸው የፖለቲካ መሪዎች እስኪሆኑ ድረስ በስልጣን መጥቀው ሄዱ፡፡ በመጨረሻም ጸሐፍት፣ ካህናትና የአይሁድ ሽማግሌዎች “ሸንጎ” የተባል ጉባኤ በማቋቋም የአይሁድን የአስተዳደር አካል መሠረቱ፡፡
ረ. የሳምራውያንና የአይሁድ ጥላቻ አጀማመር፡- እስራኤላውያን በአሦር እጅ በወደቁና በተማረኩ ጊዜ ከሌላ ስፍራ አሕዛብን ወደ እስራኤል በማምጣት ከቀሩት አይሁድ ጋር ለመቀላቀል እንደሞከሩ ታስታውሳለህ፡፡ አይሁድና አሕዛብ በመጋባታቸው ምክንያት የተወለዱት ልጆች ሳምራውያን ተባሉ፡፡ ከአይሁድ ወደባቢሎን ተወስደው የነበሩት አይሁድ ወደ እስራኤል በተመለሱ ጊዜ የእስራኤል ሃይማኖት ከይሁዲነትና ከአሕዛብ የጣዖት አምልኮ ጋር ተደባልቆ ነበር። እነዚህ ሳምራውያን ከአይሁድ ጋር ተባብረው ቤተ መቅደሱን ለመሥራት በመጡ ጊዜ አይሁድ ተቃወሙ። አምልኮአቸው ንጹሕ ሆኖ እንዲቆይ ይፈልጉ ነበር። ይህም ሳምራውያንን አስቆጣቸውና የአይሁድ ጠላቶች እንዲሆኑ አደረጋቸው። ቆየት ብለው ሳምራውያን ከአይሁድ ተለዩ። ገረዚም በተባለ ተራራ ላይ የራሳቸውን ቤተ መቅደስ ሠሩ። ከአይሁድ የአምልኮ ሥርዓት ጋር የሚመሳሰል የራሳቸው የአምልኮ መዋቅር አበጁ። በተቀዳሚ አምስቱን የሙሴ መጻሕፍት የያዙ የራሳቸው የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ነበሯቸው። ይህም አይሁድን እጅግ አስቆጥቷቸው ስለነበር በነጻነታቸው ጊዜ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ሳምራውያንን ገደሉ። በአይሁድና በሳምራውያን መካከል የነበረው ይህ ጠላትነት፥ በአዲስ ኪዳን ዘመን ኢየሱስ በሰማርያ ሲያልፍና በተለይ ከሳምራዊቷ ሴት ጋር ሲነጋገር ደቀ መዛሙርቱ አይተው በመደነቃቸው ይስተዋላል (ዮሐንስ 4)።
ሰ. ምሁራን የአይሁድ መሠረታዊ ትምህርቶች በአንዳንድ መንገዶች የፋርስ ሃይማኖት ተጽዕኖ አድሮባቸዋል ብለው ያስባሉ። በፋርስ ዘመን የፋርስ ሰዎች ያደርጉት እንደነበረው አይሁዶች በመለኮታዊ ፍርድ፥ በሙታን ትንሣኤ፥ በአጋንንትና በመላእክት ሕልውና፥ ወዘተ. ላይ ያተኩሩ ነበር።
የግሪክ ንጉሠ ነገሥት ግዛት በታላቁ እስክንድር መሪነት፥ በዓለም ላይ እስከዚያ ዘመን ድረስ ተነሥተው ከነበሩ መንግሥታት ሁሉ በላቀ ሁኔታ ተስፋፍቶ ነበር። የፋርስን የንጉሠ ነገሥት ግዛት በሙሉ ከመጠቅለል አልፎ፥ ወደ ታች ወደ ግብፅና ሕንድ ድረስ ተስፋፋ። በጥንት ታሪክ ለመጀመሪያው ጊዜ አንድ የአውሮፓ አገር ግዛቱን እስከ ትንሹ እስያ ድረስ በማስፋፋት፥ በአንዳንድ ረገድ ከነበረው ተመሳሳይነት በስተቀር በወረራቸው ሕዝቦች ላይ በእጅጉ የተለየ ባህል አመጣ። ሆኖም ታላቁ እስክንድር የፋርስን መንግሥት መዋቅርንም ሆነ የክልል መንግሥታት አደረጃጀትን ለመደምሰስ አልሞከረም። ታላቁ እስክንድር በዘመኑ የታወቁ የዓለም ክፍሎችን በሙሉ ወርሮ ከያዘ በኋላ አንዳንዶች እንደሚያስቡት ገና በወጣትነት ዘመኑ በ323 ዓ.ዓ. ሞተ።
በ301 ዓ.ዓ. የታላቁ እስክንድር ጦር ሜጀር ጄኔራሎች እያንዳንዳቸው አንዳንድ ከፍል በመያዛቸው መንግሥቱ ለአራት ተከፈለ። በይሁዳ ላይ ተጽዕኖ አሳድረው የነበሩት ሁለቱ መንግሥታት ግብፅንና ሊቢያን ይዞ የነበረው የፕቶሎሜካዊ ንጉሠ ነገሥት ግዛትና ሶርያና ፋርስን ተቆጣጥሮ የነበረው የሲሉሲድ ንጉሠ ነገሥት ግዛት ነበሩ። በእነዚህ ሁለት የግሪክ ንጉሠ ነገሥት ግዛቶች መካከል ወዳጅነት አልነበረም። እነዚህ ሁለት መንግሥታት ጳለስጢናን ለመቆጣጠር በመምከር ያለማቋረጥ ይዋጉ ነበር። ይህ ማለት አይሁድ ያለማቋረጥ እርስ በርሳቸው በሚጋጩና አብረዋቸው እንዲምቱ በሚጠይቋቸው ባዕዳን ሠራዊት ይጠቁ ነበር ማለት ነው።
ከ320-200 ዓ.ዓ. ፕቶሎሚዎች ጳለስጢናን ተቆጣጠሩ። በይሁዳ ይኖሩ የነበሩትን አይሁድ እንደፈለጋቸው እንዲኖሩ ለቀቋቸው። በዚህ ጊዜ የአይሁድ ገዢዎች ካህናት ነበሩ።
ከ200-142 ዓ.ዓ. ሲሉሲዶች ጳለስጢናን ተቆጣጠሩ። ከፍተኛው ትኩረታቸው አይሁድ የግሪክን ባህል እንዲለምዱ ማድረግ ነበር። ቀረጥ እንዲከፍሉ አይሁድን አስገደዷቸው። በጭካኔ ከሁሉ የከፋው መሪ፥ ከ175-164 ዓ.ዓ. የገዛው አንቲዩከስ 4ኛ ኤፒፋነስ የተባለው ነው። አይሁድ የጣዖት አምልኮ ያካትት የነበረውን የግሪኮችን ባህል እንዲለማመዱ ለማስገደድ ሞከረ። በኃላፊነት ላይ የነበረውን የአይሁድ ሊቀ ካህን አባርሮ የግሪክን ባህል ለመቀበል ይፈልግ የነበረውን የራሱን አይሁዳዊ ሊቀ ካህን በሕዝቡ ላይ ሾመ። ከግብፅ ጋር ይዋጋ ለነበረው ጦሩ ለመክፈል በቤተ መቅደስ የነበረውን ገንዘብ ሁሉ ወሰደ። ሮማውያን ግብጽን ወርሮ እንዳይዝ በከለከሉት ጊዜ እጅግ ተቆጥቶ ወደ ኢየሩሳሌም ተመለሰ። በቤተ መቅደስ ውስጥ ይቀርብ የነበረው መሥዋዕት ሁሉ እንዲቆም በማድረግና በመሠዊያው ላይ አሳማ በመሠዋት መሠዊያውን አረከሰው። ዚዩስ ለተባለው የግሪክ ጣዖት መሥዋዕት ማቅረቢያ የሚሆን መሠዊያ በማሠራት ለዚዩስ መሥዋዕትን እንዲያቀርቡ አዘዘ። (በዳንኤል 11፡31-36 ስለዚህ ዘመን የተነገረውን ትንቢት ተመልከት)።
ይህ የአንቲዩከስ ተግባር አይሁድን ለዓመፅ አነሣማቸው፡፡ መቃብያን ተብለው ይጠሩ በነበሩ በአንድ ካህንና በሁለት ልጆቹ መሪነት አይሁድ በመካከላቸው የነበረውን የግሪክ ባህል መስፋፋት መቃወም ጀመሩ፡፡ ከዚያ ቀጥሎ በነበሩት ዓመታት በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ አይሁድ ሕይወታቸውን አጡ። ዳሩ ግን በመጨረሻ በ162 ዓ.ዓ. ሴሉሲድስ የተባሉትን የሶርያ ግሪኮች በማሸንፍ በከፊል ነጻነታቸውን ለማግኘት ችለው ነበር። በ142 ዓ.ዓ. እስራኤል ሐስሞኒያንስ በሚባሉ ካህናት የምትመራ ነጻ መንግሥት ሆነች። አይሁድ ለ79 ዓመታት ከአሕዛብ ነጻ ሆነው ኖሩ።
ግሪኮች ይገዙ ከነበረበት ወቅት ቆይታ በአዲስ ኪዳን ዘመን ላይ ብዙ ተጽዕኖ ያሳደሩ በርካታ ነገሮች ተለውጠዋል። ከእነዚህም ዋናው የግሪክ ቋንቋ ሁሉም ስፍራ የሚነገር የንጉሠ ነገሥቱ ዋና ቋንቋ መሆኑ ነበር። በአይሁድ አፈታሪክ መሠረት በ250 ዓ.ዓ. 72 ምሁራን ብሉይ ኪዳንን በ72 ቀናት ውስጥ ወደ ግሪክ ቋንቋ ተረጐሙ። ይህም ሴፕቱዋጀንት በመባል የሚታወቀው የግሪክ ብሉይ ኪዳን፥ የዕብራይስጥ ወይም የአራማይክ ቋንቋ ለማይናገሩና ከጳለስጢና ውጭ ይኖሩ ለነበሩ አይሁድ ዋና መጽሐፍ ሆኖ ነበር። ደቀ መዛሙርት በሚገባ ያውቁትና በአምልኮአቸው ይጠቀሙበት የነበረው ይህንን ብሉይ ኪዳን ነበር፡፡ አዲስ ኪዳን በአጠቃላይ የተጻፈው በግሪክ ቋንቋ ነበር። ስለዚህ በግሪክ የነበሩ አብዛኛዎቹ ሕዝቦች ሊረዱት የቻሉ ሲሆን፥ በኋላም በሮም የንጉሠ ነገሥት ግዛት ውስጥ የወንጌል ሥራ በቀላሉ እንዲካሄድ ረድቶአል።
በመጨረሻ አይሁድ ነፃነታቸውን በተጎናጸፉ ጊዜ፥ ወዲያውኑ የአይሁድ ባህል እንቅስቃሴ ተጀመረ። የግሪክ ባህል የሚመስል ነገር ሁሉ ለጊዜው ተደመሰሰ፡፡ የሐሰት አምልኮ ይፈጽሙ የነበሩ በብዙ ሺህ የሚቈጠሩ ሳምራውያን ተገደሉ። በእነዚህ ዓመታት ይሁዳ በጳለስጢና ውስጥ ከሚገኙ ሕዝቦች ሁሉ ገናናዋ አገር ሆነች። እስከ ሶርያና ግብፅ ወደብ ድረስ የነበረውን ምድር ሁሉ አሸንፋ ያዘች። ይሁዳ፥ ሰማርያና ገሊላ በአይሁድ ቁጥጥር ሥር ሆኑ።
ዳሩ ግን ይህ ጊዜ የተለያዩ የአይሁድ ካህናት ለመሪነት የሚታገሉበት ጊዜ ነበር፡፡ ሥልጣን ለመያዝ ወይም የበላይ ለመሆን ብሎ አንዱ መሪ ሌላውን ያስገድል ነበር፤ ወይም ሌላኛውን መሪ ለመዋጋት ጦር ያደራጅ ነበር፡፡ የሃይኖትና የፖለቲካ መሪዎችና ቡድኖች እርስ በርሳቸው ይዋጉ ነበር፡፡ የራሳቸውን ጥቅም ከማራመድ ሌላ ስለተራው አይሁዳዊ ምንም ግድ አልነበራቸውም፡፡ ስለዚህ ተራዎቹ አይሁዳውያን ከአሕዛብ አገሮች ነጻነታቸውን ያገኙ ቢሆኑ እንኳ እነዚህ ዓመታት ለእነርሱ የሰላም ዓመታት አልነበሩም፡፡ ሕዝቡ እነዚህን በሥነ-ምግባር የተበላሹና ሥልጣን የጠማቸውን መሪዎች በማየት የጽድቅና የሰላም መንግሥት የሚያመጣላቸውን የመሲሑን መምጣት እጅግ በጉጉት ይጠባበቁ ነበር፡፡
በእነዚህ ዓመታት በሕዝቡና በአዲስ ኪዳን ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳደሩ ሁለት የካህናት ቡድኖች መቋቋም ጀምረው ነበር፡፡ መጀመሪያ፥ የግሪክን ባህል በብዛት ያዛመዱ ካህናት የሚገኙበት ቡድን ነበር፡፡ እነዚህ ሀብታሞችና ዘመናውያን የነበሩት ካህናት የእስራኤልን የሊቀ ካህንነት ስፍራ ይዘው ነበር፡፡ ሀብታሞችና ከፍተኛ ሥልጣን ያላቸው ቢሆኑም ብዙዎች አይሁድ ግን አያከብሯቸውም ነበር፡፡ ነገር ግን ሕዝቡን በኃይል መምራት ችለው ነበር፡ ከአምስቱ የሙሴ መጻሕፍት በስተቀር በየትኞቹም የብሉይ ኪዳን መጻሕፍትና በሙታን ትንሳኤ አያምኑም ነበር፡፡ እዚህ ካህናት የፈሪሳውያን፥ የዮሐንስና ኢየሱስ ቀንደኛ ጠላቶች ነበሩ።
በሁለተኛ ደረጃ የፈሪሳውያንን ቡድን እናገኛለን። ፈሪሳውያን የዕዝራን፥ በኋላም የሃዚዲም የተባለውን ቡድን ባህልና ወግ የተከተሉ አክራሪ የአይሁድ ካህናት ነበሩ፡፡ ፈሪሳውያን የብሉይ ኪዳንን ሕግጋት ለመከላከል ወይም ለማስጠበቅ የሚቀኑ ወግ አጥባቂዎች ነበሩ፡፡ ስለሆነም ማንም ሰው የብሉይ ኪዳን ሕግጋት እንዳይተላለፍና የእግዚአብሔርን ሕግጋት በመጠበቅ ጻድቅ ሆኖ ከፍርድ እንዲያመልጥ ይጠብቁታል ብለው ያመኑባቸውን በሺህ የሚቆጠሩ ሕግጋት አዘጋጅተው ነበር። የባዕድ የሆነውን ማንኛውንም ነገር ይቃወሙ ነበር። ፈሪሳውያን በቁጥር አነስተኛ ቢሆኑም እንኳ በጣም መንፈሳዊ ሰዎች ናቸው ብለው በሚያምኑባቸው መካከል እጅግ የተከበሩ ነበሩ። ባህላቸውን በመከተል ፈንታ፥ የአሕዛብን መንገዶች ስለተከተሉ ፈሪሳውያን ሰዱቃውያን ይጠሏቸው ነበር። እንደ ብዙዎቹ የሃይማኖት መሪዎች ትኩረታቸው እነርሱ ወይም ሕዝቡ ከእግዚአብሔር ጋር ትክክለኛ ግንኙነት በማድረጋቸው ላይ ሳይሆን፥ ውጫዊ የሆኑ ሕግጋትን በመጠበቃቸው ላይ ነበር። በመሆኑም መንፈሳዊ ትዕቢት አድሮባቸው ነበር። መጥምቁ ዮሐንስና ኢየሱስ ውጫዊ የሃይማኖት መልካቸውን የሚቃወሙና ለእነርሱም ለመታዘዝ የማይፈልጉ ስለነበሩ ፈሪሳውያን ጠሉዋቸው። ኢየሱስ ክርስቶስን ለመስቀል ሤራውን ያቀነባበሩት እነርሱ ነበሩ።
አይሁድ ለጥቂት ጊዜ አግኝተውት የነበረውን ነፃነት በ64 ዓ.ዓ. ተቀሙ። የሮም ሠራዊት ወደ ኢየሩሳሌም በመግባት የይሁዳን ሕዝብና መንግሥት ተቋጣጠረ። ሮማውያን ወደ ቤተ መቅደሱ በመግባት ስላረከሱት በአይሁድ ዘንድ ጥላቻን አተረፉ። ሆኖም እነኝሁ ሮማውያን እስከ 70 ዓ.ም. ድረስ የፈለጉትን ጉዳይ እንዲፈጽሙ ለአይሁድ ሰፊ ነጻነት ሰጥተዋቸው ነበር። ሮማውያን ጳለስጢናን እንደ አንዲት ትንሽ ከፍለ ሀገር አድርገው ይቆጥሯት ነበር። አይሁድ ግን በሮማውያንም ሆነ በሌሎች አሕዛብ ቁጥጥር ሥር መሆናቸው አያስደስታቸውም ነበር። ነጻነትን ቀምሰው ነበር፡፡ ስለዚህ ሳይታክቱ ሮማውያንን አሽቀንጥረው ለመጣል ሞከሩ። ተቃወሚ የሆኑ ተዋጊዎች አብረዋቸው እንዲሰለፉ አይሁድን ለመሰብሰብ ጣሩ። በዚህም አይሁዳውያን ሕይወታቸውን አጡ። እንደነዚህ ካሉ የተቃዋሚ እንቅስቃሴዎች መካከል በዋናነት የሚጠቀሰው የ«ቀናተኞች» ቡድን ሳይሆን አይቀርም። (ከደቀ መዛሙርት አንዱ የሆነው ስምዖን የኢየሱስ ደቀ መዝሙር ከመሆኑ በፊት ቀናተኛ ነበር፤ ማቴዎስ 10፡4።)
ከይሁዳ በስተደቡብ በኩል ኤዶምያስ የሚባል ስፍራ ነበር። ኤዶማውያን በከፊል አይሁዳውያን በከፊል ደግሞ አሕዛብ (ዐረቦች ወይም ኤዶማውያን) ነበሩ፡፡ አንቲፓተር የተባለው መሪያቸው ከሮማውያን ጋር ወዳጅ ሆነና የአይሁድ ገዥ ሆኖ ተሾመ። ልጁ ታላቁ ሄሮድስ ባዘጋጀው የማታለል ዘዴ ሮማውያን «የአይሁዳውያን ንጉሥ» ብለው እንዲሰይሙት አደረገ። እርሱም ከ40 ዓ.ዓ. ጀምሮ እስከሞተበት እስከ 4 ዓ.ዓ. ድረስ ይሁዳን፥ ሰማርያንና ገሊላን ገዝቷል።
ሄሮድስ ብርቱ መሪ ነበር። በጳለስጢና ብዙ ከተሞችን በድጋሚ ሠርቶ ነበር። ይሁዳን ወደ ብርቱ አገር ለመለወጥ ታላቅ ጦር አደራጀ፡፡ በጳለስጢና ውስጥ ታላላቅ የመታሰቢያ ሐውልቶችን ሠራ። በዋናነት የሚጠቀሰው ሥራው ግን የሄሮድስ ቤተ መቅደስ የሚባለውን ሕንጻ መሥራቱ ነበር። የቤተ መቅደሱ ሥራ የተጀመረው በ20 ዓ.ዓ. ነበር። ከዘጠኝ ዓመታት በኋላ የቤተ መቅደሱ ሥራ ተጠናቀቀ። ቤተ መቅደሱን የማስዋብ ሥራ ግን እስከ 63 ዓ.ም. ቀጠለ። አይሁድ ሄርድስን ቢጠሉትም፥ እርሱ የሠራውን ቤተ መቅደስ ግን በጣም ይወዱት ነበር። ሄሮድስ አይሁዳውያንና ሃይጎኖታቸው በመላው የሮም ንጉሠ ነገሥት ዝት ውስጥ የተከበሩ እንዲሆኑ አድርጎ ነበር። በዚያን ጊዜ በርካታ አሕዛብ የይሁዲነትን እምነት በመከተል እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሆኑ። ኢየሱስ በቤተ መቅደሱ ላይ አሉታዊ የሆነ ንግግር ሲያደርግ አይሁድ የተቆጡት ስለዚህ ነበር (ዮሐንስ 2፡18-19፣ ማርቆስ 14፡57-58)። ይህ ቤተ መቅደስ ሲጓተት ቆይቶ በተጠናቀቀ በ7 ዓመቱ ማለትም በ70 ዓ.ም. በሮማውያን ተደመሰሰ እስከ ዛሬ ድረስም አልተሠራም።
ዳሩ ግን ሄሮድስ ጨካኝ ንጉሥ ነበር። የአመራር ሥልጣኑን ለመጨበጥ ባደረገው ትግል ከ45 በላይ የሆኑ ሰዱቃውያን ካህናትን ገድሏል። ሄሮድስ በዕድሜው እየገፋ ሲሄድ፥ አንድ ሰው ዙፋኔን ይወስድብኛል ብሎ መስጋት ጀመረ። ከዙፋኔ ያፈናቅሉኛል ብሎ ያሰባቸውን አብዛኛዎቹን ልጆቹንና ሚስቱን ገደለ። «የአይሁድ ንጉሥ» በቤተልሔም ተወልዷል የሚለውን ወሬ በሰማ ጊዜ በዚያች ከተማ ውስጥ የነበሩትን የአይሁድ ሕፃናት ሁሉ አስገደለ። ሄሮድስ በ4 ዓ.ዓ. ተገደለና ልጁ አርኬላዎስ ስፍራውን ወሰደ። ሄሮድስ የሞተው በ4 ዓ.ዓ. ስለሆነ ኢየሱስ የተወለደው ከዚህ በፊት መሆን አለበት። ምናልባትም ከ6-4 ዓ.ዓ. በነበረው ጊዜ ሳይሆን አይቀርም።
ማስታወሻ፡- ኢየሱስ የተወለደበት ጊዜ እኛ እንደምንጠብቀው 1 ዓ.ም. እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ያልሆነበት ምክንያት፥ የክርስቲያን ቀን አቆጣጠር እስከ 526 ዓ.ም. ድረስ ያልተጀመረ በመሆኑ ነው። ይኸውም ዛሬ አብዛኛው የዓለም ክፍል የሚጠቀምበትን የክርስቲያን የቀን አቁጣጠር የጀመረው መነኩሴ የቀን መቁጠሪያውን በሚወስንበት ጊዜ አምስት ዓመት ወደ ኋላ ሄዶ በመጀመሩ ነው።
1. አይሁድ መሢሑ እንዲመጣ ከፍተኛ ፍላጎት ነበራቸው። የሚጠባበቁት ስለ ኃጢአታቸው መመሞት የመጣ ትሑት መሢሕ አልነበረም፡፡ እነርሱ የሚጠብቁት መሢሕ በጠላቶቻቸው በአሕዛብ ላይ ድልን በመንሣት ለምድራቸው ሰላም የሚያመጣውን ነበር። መጥምቁ ዮሐንስ አገልግሎቱን በጀመረ ጊዜ መሢሑ እንደተወለደና ቶሎ መግዛት እንደሚጀምር ሕዝቡን ለማስጠንቀቅ የብሉይ ኪዳን ትንቢቶችን ስለተጠቀመ ወዲያው ከፍተኛ ተቀባይነት አግኝቶ ነበር፡፡ ዳሩ ግን ኢየሱስ አገልግሎቱን የጀመረው ከተጠላው ከገሊላ ስለነበረና እንደ ድል አድራጊ ንጉሥም ሆኖ ስላልመጣ አልተቀበሉት፡፡ በእርሱ ላይ በመቆጣትም በመስቀል ላይ ቸነከሩት፡፡
አይሁድ ነጻ ለመውጣት በውስጣቸው ይቃጠል ነበረው ስሜት በመጨረሻ በ68 ዓ.ም. ፈነዳና በሮም ላይ አመጹ። እጅግ ከባድና አስቸጋሪ የሆነ ጦርነት ከተካሄደ በኋላ በ70 ዓ.. ኢሩሳሌምና ቤተመቅደሱ ተደመሰሱ፡፡ የይሁዳ መንግሥት ህልውና አከተመ። አዲሲቱ እስራኤል በ1948 ዓ.ም. እስከ ተመሠረተች ድረስ አይሁድ በዓለም ሁሉ ተበትነውና የጥቃት ኢላማ ሆነው ለብዙ አመታት ኖሩ፡፡
2. በሃይማኖት መሪዎች መካከል ያለማቋረጥ ይታይ የነበረው ልዩነት፡- የሰዱቃውያንና የፈሪሳውያን አጀማመር እንዴት እንደነበረና በመካከላቸው የነበረውን ጥላቻ ተመልክተናል፡፡ በአዲስ ኪዳን ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ ያሳደረ ኤሰነስ በመባል የሚጠራ ሌላ የሃይማኖት ቡድን ነበር። እነዚህም በአይሁድ ካህናትና ሕዝብ የፖለቲካና የሃይማኖት ሥነ-ምግባር የተሰላቹ ወገኖች ነበሩ፡፡ ስለዚህ በበረሃ የሚኖር አንድ አነስተኛ ማህበረሰብ አቋቁመው ነበር። ራሳቸውን እንደ እውነተኛ የእስራኤላ ቅሬታ በማየት በግል ቅድስና ላይ ያተኩሩ ነበር። መሢሑ በሚመጣበት ጊዜ በብርሃን (መልካም) እና በጨለማ (ክፋት) መካከል ስለሚካሄድ ጦርነት ያስተምሩ ነበር። ይህ ቡድን በመጥምቁ ዮሐንስና በኢየሱስ አገልግሎት ላይ ስላሳደረው ተጽዕኖ ምሁራን የተለያየ አስተያየት አላቸው። አንዳንዶች መጥምቁ ዮሐንስና ኢየሱስ የዚህ እምነት ክፍል አባሎች ነበሩ ይላሉ፡፡ ይህ ግን የማይሆን ነው፡፡
3. የአዋልድ መጻሕፍት መጻፍ፡- አይሁድ በእነዚህ ዓመታት በአብዛኛው ወደሚመጣው መሢሕ የሚያመለክቱ የተለያዩ መጻሕፍትን ጽፈዋል። አብዛኛዎቹ መጻሕፍት የተጻፉት ከ200 ዓ.ዓ.-100 ዓ.ም. ነበር። አይሁድ እነዚህ መጻሕፍት የእግዚአብሔር ቃል ናቸው አላሉም። ነገር ግን መጻሕፍቱን ሰብስበው በአንድ ላይ ጠረዟቸው። በኋላም አይሁድ እነዚህን መጻሕፍት ወደ ግሪክ በተረጐሙ ጊዜ ከጳለስጢና ውጭ የሚኖሩ አይሁዶችና ክርስቲያኖች መጻሕፍቱን ስለወደዷቸው በብሉይ ኪዳን ትርጉሞች ውስጥ አካተቷቸው። ከዓመታት በኋላ የኦርቶዶክስና የሮማ ካቶሊክ አብያተ ክርስቲያናት እነዚህን መጻሕፍት የእግዚአብሔር ቃል አድርገው ተቀበሏቸው። ፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያናት ግን የቀድሞውን የአይሁድ (እንዲሁም የጥንት ክርስቲያኖች) አመለካከት በመያዝ፥ እነዚህ መጻሕፍት የእግዚአብሔር ቃል አይደሉም በሚለው አቋም ጸንተዋል። እነዚህን መጻሕፍት በሚመለከት በጥንቃቄ የሚደረግ ጥናት፥ ከቀረው የቅዱሳት መጻሕፍት ክፍል ጋር የማይስማሙ ትምህርቶች እንዳሉባቸው ያረጋግጣል። በኦርቶዶክስና በካቶሊክ አብያተ ክርስቲያናት ከሚከሰቱ ልዩ ትምህርቶች የአብዛኛዎቹ ምንጮች እነዚህ መጻሕፍት ናቸው (ለምሳሌ፡- ዐፀደ ንስሐን የሚመለከተው ትምህርት)።
የውይይት ጥያቄ፥ በ400 ዓመታት የተፈጸሙትን ታሪኮች የሚናገረውን ይህንን ክፍል ከልስ። እነዚህ ታሪኮች በኢየሱስ ዘመን በነበሩት አይሁድ ላይ ተጽዕኖ ያሳደሩባቸውን መንገዶች ዘርዝር።
ኣብ ገምገም ባሕሪ ኬንያ ንልዕሊ 48 ሰባት ዝቐተለ መጥቓዕቲ ፈፃሚኡ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ እዩ ክብሉ ሰበ ስልጣን ኬንያ ገሊፆም።ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፀጥታ ንቶም ቐተልቲ ንምህዳን ናብቲ ቦታ ተዋፊሮም ኣለው ኢሎም።
ትማሊ ሰንበት ለይቲ ዕጡቓት ኣብ ገምገም ባሕሪ ንእትርከብ ንእሽተይ ከተማ ፔከቶኒ ድሕሪ ምውራሮም ሓደ ፖሊስ ሓዊሱ ዓሰርተታት ተቐቲሎም፣ካልኦት ደርዘናት ሰባት ድማ ቖሲሎም።
ሰራሕተኛ ቀይሕ መስቀል ኬንያ ማይክል ዪበይ ናብቲ ቦታ ንረድኢ ዝተዋፈሩ ሰራሕተኛታት ተተኵሱዎምን ብበሊሕ ተወጊኦምን ዝሞቱ ሰባት ፈቖዶ ጎደናታት ተደርቢዮም ከምዝረኸቡ ሓቢሮም።
ምንስቴር ውሽጢ ሃገር ጆሴፍ ኦሌ ግን ፖሊስ ንቶም ኣጥቓዕቲ ከምዘባረሩዎም ካብ ናይሮቢ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ‘’ሓይልታት ፀጥታ ነቲ መጥቓዕቲ ግብረ መልሲ ንኽህቡ ተዋፊሮም፤ ድሕሪ ፅዑቕ ቶኺስ ድማ እቶም ሽፍታታት ናብ ጫካ ሃዲሞም’’ኢሎም።
የአርሰናሉ አለቃ አርሰን ዌንገር ቡድናቸው በፕሪሚየር ሊጉ መክፈቻ አርብ ምሽት ከሌስተር ሲቲ ጋር ከሚያደርገው ጨዋታ አስቀድመው በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል።
” ዘንድሮ የተሻለ መስራት አለብን ፡፡ እቅድህን ማስቀመጥ ከባድ ነው ስድስት ወይም ሰባት የሚሆኑ አሰልጣኞችን ኢንተርቪው ብታደርግ ሁሉም ዋንጫውን ማንሳት እንደሚፈልጉ ነው የሚነግሩህ :: ሌላው ቡድን ምን ያህል እንደጠነከሩ አላውቅም እኛ ስለ ራሳችን ነው ትኩረት ማድረግ ያለብን ”
” በጉዳት የታጀበ ጥሩም እንዲሁም መጥፎ የእግርኳስ ህይወት አሳልፏል ፡፡ ይመስለኛል ይሄ ነገር ብቃቱን እንዳያሳይ አድርጎታል ፡፡ ከባለፈው የውድድር ዓመት ጀምሮ ደግሞ ያለውን አቅም እያሳየ ይገኛል ለወደፊቱ ጥሩ ተጫዋች የመሆን አቅም አለው ”
ራሽድ በንቁ መንፈስና ስሜት በጉያው መጽሐፍ እንደ ሸጎጠ ላፕቶፑን ተሸክሞ ወደ ወዳጆቹ አቀና . . ቀረብ እንዳለም በችኮላ ሠላምታ አቀረበላቸውና ምላሽ ሳይጠብቅ መናገር ጀመረ፦
ዛሬ ለወዳጄ ለማይክል ጥያቄ ምላሽ መስጠት እጀምራለሁ . . እነሆ የእስላምን አበይት መገለጫዎች አብራራላችኋለሁ። ከነዚህ አበይት መሰረታዊ ጉዳዮች መካከል አንደኛው በእስላም ነቢይና መልእክተኛ በሙሐመድ ﷺ ማመን መሆኑን ማንም አለ አይልም . . አንድ ምዕራባዊ ርእዮተኛ ስለ ሙሐመድ የጻፈውን ታነቡት ዘንድ መጽሐፉን አምጥቼላችኋለሁ . . ጸሐፊው የሚለውን ስሙት . .
እስላም የመልእክተኛው ﷺ መልእክት ከመሆኑ አንጻር፣አምላክን አስመልክቶ የሚያራምደውን እሳቤ የእስላም ነቢይ ያመጡት አዲስ ግኝት ነው አይልም። እሳቤው ከኣደም ጀምሮ እስከ አልመሲሕ እና ሙሐመድ ]በሁሉም ላይ የአላህ እዝነትና ሠላም ይውረድ [ድረስ የሁሉም ነቢያት ሃይማኖት መሆኑን ነው እስላም የሚያረጋግጠው። ይልቁንም እሳቤው የመላው የሰው ልጆች ሃይማኖት ስረ መሰረት ነው . . የሃይማኖት ስረ መሰረት ይህ ሆኖ ሳለ ግን የሰው ልጆች ናቸው ከዚህ ሃይማኖት የተዛነፉትና እሳቤውንም እንዲዛባ ያደረጉት። እስላም ሲመጣ የተዛባውን እሳቤ በማረም በአላህ ማመንን መልሶ፣መላው የሰው ልጅ ወደ አላህ ﷻ ተውሒድ ተመልሶ እንዲመጣና በአምልኮ ከርሱ ጋር ማንንም ምንንም እንዳያሻርኩ ጥሪ አደረገ . . በአላህ ማመንና ተውሒድ እስላም ውስጥ፣ከሰው ልጅ መፈጠር ጋር የጀመረና በዓለም ፍጻሜ ምድሪቱን እስኪሰናበት ድረስ የሚቀጥል፣በመላው የሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ተያይዞ በተዘረጋ ሰንሰለት ውስጥ የሕዳሴ ዘለበት ነው . . የእስላም ነቢይ ﷺ ከመወለዳቸው በፊት የነበረ ሃይማኖት ነው።
ራሽድ፦ ጥሩ . . በእስላም አመለካከት የሰውን ልጅና ዓለማትን ሁሉ ካለመኖር አውጥቶ የፈጠረው አንድ አምላክ ብቻ ነው። በዓለማትና በፍጥረታት ውስጥ ካሉት እርሱን የሚመስል ምንም ነገር የለም። ‹‹የተፈጥሮ ሕግጋት›› ብለን የምንጠራቸውን የዩኒቨርስ ሕግጋትን ያኖረው እርሱ ነው። ነገሮችን ሁሉ በልካቸውና በመጠናቸው ወስኖ፣ነገሮችን ሁሉ በልካቸውና በመጠናቸው አቀናጅቶና አቀናባብሮ የዘረጋው እርሱ ነው። እርሱ ከሁሉም በላይ ኃያል፣ከሁሉም በላይ ታላቅና ከሁሉም ነገር በላይ ነው . .
በእርሱነቱ፣በባሕርያቱና በተግባሮቹ እርሱን የሚመስለው ምንም ነገር የለም። የፍጹማዊ ምሉእነት ባለቤት ሲሆን፣በየትኛውም በኩል ፈጽሞ እንከን ወይም ጉድለት አይጠናወተውም። ጥራት ይገባውና አልወለደም፣ አልተወለደምም፤አንድም ብጤ ሆነ አቻ የለውም። የሚያኖርና የሚገድል እርሱ ብቻ ነው። በማንምና በምንም ፍጥረታቱ ውስጥ አይሰርጽም፤ማንምና ምንም ነገር ፈጽሞ በእርሱነቱ ውስጥ አይሰርጽም . .
ይህ ፈጣሪ ጌታ ከርሱ በስተቀር ሌላ ፈጽሞ ሊመለክ የማይገባ አንድያ ብቸኛ እውነተኛ አምላክ ነው። በንግሥናው ምንም ሸሪክ፣ተጋሪም ሆነ ተጠሪ፣አጋዥም ሆነ አማካሪ የሌለው፣ከርሱ ፈቃድ ውጭ እርሱ ዘንድ ማንም አገናኝም ሆነ አማላጅ ተቀባይነት የሌለው፣አምልኮት (ዕባዳ) በሁሉም መልኮቹና መገለጫዎቹ ሙሉ በሙሉ ለርሱ ብቻ የሆነ አንድ አምላክ ነው።
ራሽድ፦ በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ ስለታዩት ታላላቅ ሰዎች ነው የሚናገረው። የተጻፈው በአሜሪካ የጠፈር ምርምር ተቋም ናሳ ውስጥ ይሠራ በነበረ የስነፈለክና የማቴማቲክስ ሊቅ በዶክተር ማይክል ሃርት ነው።
ራሽድ፦ የታሪክ ጥናት የዚህ ምሁር ተወዳጅ ሆቢ ነው። ምሁሩ ከብዙ ሺህ ሚሊዮን ሰዎች ውስጥ ኢንሳይክሎፔዲያዎች ውስጥ ስማቸው የተወሳው ሃያ ሺህ ግለሰቦች ብቻ መሆናቸውን አስተውሎ፣ከነዚህ መካከል የታላቆች ታላቅ የሆነ አንድ ሕያው ሰብእና ለመምረጥ መስፈርቶችን አስቀመጠ። ከመስፈርቱ ውስጥ ዋነኞቹ፦ ግለሰቡ ተረታዊ ወይም የማይታወቅ ሳይሆን ተጨባጭ ታሪካዊ ሰው መሆን፣ገንቢም ይሁን አፍራሽ ጥልቅ የሆነ ተጽእኖ ያሳደረ፣ተጽእኖውና አሻራውም ዓለም አቀፋዊ የሆነ፣የተጽእኖው አሻራ በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ ሁሌ የማቋርጥና ቀጣይነት ያለው . . የሚሉ ናቸው። ለርእሱ የሚመጥን ግሩም መስፈርት ይመስለኛል።
ራሽድ፦ ጸሐፊው በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ ታላቆቹ አድርጎ ከመረጣቸው አንድ መቶ ሕያው ባለ ታሪኮች መካከል የእስላም ነቢይ የሆኑትን ሙሐመድን ﷺ ቁጥር አንድ የታላቆች ታላቅ አድርጓቸዋል። ለዚህ ምርጫው እርሱ ራሱ ያብራራቸው ምክንያቶች አሉት . .
‹‹በዚህ ዝርዝር ውስጥ ሙሐመድን ቁጥር አንድ አድርጌ መርጫለሁ። ብዙዎች በዚህ ምርጫ እንደሚገረሙ እሙን ነው፤ለዚህም እውነት አላቸው። ዳሩ ግና ሙሐመድ ﷺ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ በሃይማኖታዊም ሆነ በዓለማዊው መስክ ፍጹም የሆነ ስኬታማነትን ያስመዘገበ ብቸኛው ሰው ነው።
ወደ እስላም ጥሪ አድርጎ ከታላላቅ ሃይማኖቶች ውስጥ አንዱ እስኪሆን ድረስ አሰራጭቶታል። ፖለቲካዊ፣ወታደራዊ እና ሃይማኖታዊ መሪ ሆኗል . . ከሕልፈቱ ከ13 ምእተ ዓመታት በኋላ የሙሐመድ ﷺ ተጽእኖና አሻራው ዛሬም ጠንካራና ታዳሽ ሆኖ ቀጥሏል።››
‹‹ . . የክርስቲያኖች ቁጥር የሙስሊሞች ቁጥር እጥፍ ቢሆንም፣የሙሐመድ በዚህ ዝርዝር ቁንጮ ላይ መቀመጥ ምናልባት እንግዳ ነገር መስሎ ሊታይ ይችል ይሆናል። ምናልባትም ዒሳ  ቁጥር 3 ላይ፣ሙሳ  ደግሞ ቁጥር 16 ላይ ሲቀመጥ፣በዚህ ዝርዝር ውስጥ ነብዩ ሙሐመድ ﷺ ቁጥር አንድ መሆኑ አስገራሚ መስሎ ታይቶ ይሆናል።
ይህ ግን የራሱ ምክንያቶች አሉት። ዋነኞቹ እስላምን በማሰራጨት፣በማጠናከርና የሸሪዓውን መሠረቶች በመትከል ላይ የመልእክተኛው የሙሐመድ ሚና፣በክርስትና ሃይማኖት ውስጥ ኢየሱስ ከነበረው ሚና ይበልጥ ከባድና ይበልጥ ታላቅ የነበረ መሆኑ ነው። በክርስትና ውስጥ ኢየሱስ የስነምግባር መርሆዎች መሪ ቢሆንም፣ለክርስትና ሕግና ሥርዓት መሠረቶችን ያነጸው ቅዱስ ጳውሎስ ነው። በተጨማሪም በአዲስ ኪዳን መጽሐፎች ውስጥ ለቀረቡት ብዙ ጉዳዮች መጻፍም ኃላፊነቱ የርሱ ነው።
መልእክተኛው ነቢዩ ሙሐመድን በተመለከተ ግን፣የእስላምን መሠረቶች ለማቆም፣የሸሪዓውን ሕግጋት ለመደንገግ፣ማሕበራዊና ሞራላዊ ስነምግባራትን ለማነጽ፣የሰዎችን ሃይማኖታዊና ዓለማዊ ሕይወት የሚያደራጁና የሚመሩ የበይነሰባዊ ግንኙነት መርሆዎችን ለማኖር የመጀመሪያውና ብቸኛው ኃላፊነት የነቢዩ ﷺ ነበር። ቅዱስ ቁርኣንም የወረደው በነቢዩ ላይ ብቻ ሲሆን፣ሙስሊሞች ለዓለማዊ ሕይወታቸውም ሆነ ለወዲያኛው የኣኽራ ሕይወታቸው የሚያስፈልጋቸውን ሁሉ ያገኙት ከርሱ ]ከቁርኣን [ነው። . . ›› በዚህ አነጋገር አልተገረማችሁም?!
ራሽድ፦ የሰብአዊ ሳይንሶች ጥናት ባለሞያ ባይሆን እንኳ፣አነጋገሩ አሳማኝና በተጨባጭ መሠረቶች ላይ የተንተራሰ ነው። ይሁዲ በመሆኑ ለሙሐመድ ﷺ የሚያዳላ ወገንተኛ ነው ተብሎ የሚታማም አይደለም። የሌሎችን ምስክርነት የምትፈልግ ከሆነም ፍቀድልኝና የአንዳንዶቹን ልደርድርልህ . .
ፈረንሳዊው ባለቅኔ ላ ማርቲን እንዲህ ይላል፦ ‹‹ከሰው ልጅ ታላቅነት ደረጃ ሙሐመድ ከደረሰበት የደረሰ የትኛው ሰው ነው?! እርሱ ከደረሰበት የመጠቀ የምሉእነት ደረጃ የትኛው የሰው ልጅ ነው የደረሰው?! በፈጣሪና በፍጡር መካከል አገኛኝና አማላጅ የሚይዙ የተሳሳቱ እምነቶችን መልእክተኛው ደምስሷቸዋል።››
ተቀዳሚው ጀርመናዊ ባለቅኔ ጎቴህ ደግሞ ፦ ‹‹ለሰው ልጅ ምጡቅ የሆነ ምሉእ ተምሳሌት የሚሆን ሰብእና ለማግኘት ታሪክን ፈትሼ፣ዐረባዊውን ነቢይ ሙሐመድን ﷺ አገኘሁ›› ይላል።
ሩሲያዊው ዓለም አቀፍ የጥበብ ሰው ሊዮ ቶልስቶይ ፦ ‹‹የመለኮታዊ መልክቶች ማጠቃላያ የርሱ መልክት እንዲሆንና እርሱ ራሱም የነቢያት መደምደሚያ ይሆን ዘንድ አላህ በመረጠው በነቢዩ ሙሐመድ በእጅጉ ከተደመሙ ሰዎች መካከል እኔ አንዱ ነኝ›› ይላል።
‹‹የእስላምን ነቢይ የሕይወት ታሪክ በሚገባና ደጋግሜ አንብቤያለሁ። መሆን የሚገባውን ታላቅ ስነምግባር እንጂ ሌላ አላገኘሁበትም። እስላም የዓለም መንገድ ይሆን ዘንድም በጽኑ ተመኘሁ። እጅግ አሰደናቂ ሰው ከመሆኑ አንጻር ሙሐመድን አጥንቻለሁ። ኢየሱስን ከመቀናቀን በጣም የራቀ ሆኖ ነው ያገኘሁት፤ይልቅዬም ‹የሰው ልጆች መድህን› ተብሎ መጠራት ይገባዋል›› ብሏል።
ራሽድ፦ ወዳጄ፣ስዊዘርላንዳዊው የስነመለኮት ሊቅ ሃንዝ ኮንግ የሚናገሩትን አዳምጥ፦ ‹‹ሙሐመድ በትክክለኛው የቃሉ ትርጉም እውነተኛው ነቢይ ነው። ወደ መድህን መንገድ የሚያደርስ መሪ እርሱ መሆኑን ማስተባበል የምንችልበት መንገድም ፈጽሞ የለም።››
ሙሐመድ ﷺበእውነት የአላህ መልእክተኛ መሆናቸውን ከሚያረጋግጡት ማስረጃዎች መካከል፣ወደፊት እንደሚመጡ በቀደምት መለኮታዊ መጽሐፍት ውስጥ የሰፈረው ብሥራት አንዱ ነው። ኦሪት ዘዳግም ውስጥ እግዚአብሔር ለሙሴ  እንዲህ ብሏል፦ ((ከወንድሞቻቸው መካከል እንደ አንተ ያለ ነቢይ አስነሣላቸዋለሁ፤ቃሌንም በአፉ አደርጋለሁ፣ያዘዝሁትንም ቃል ሁሉ ይነግራቸዋል፤በስሜም የሚናገረውን ቃሌን የማይሰማውን ሰው እኔ እበቀልለታለሁ።)) [ዘዳግም 18፣15-30] እንደሚታወቀው ሁሉ የእስራኤላውያን ወንድሞች የእስማዒል  ልጆች (ዐረቦች) ናቸው። በተጨማሪም በሙሴ  እና በሙሐመድ ﷺ መካከል ያለው ተመሳስሎ ከሌላ ማንኛውም መልእክተኛ ነቢይ ጋር ካለው ተመሳስሎ በጣም የበዛ ነው። ‹‹ቃሌንም በአፉ አደርጋለሁ›› የሚለው አባባልም ነቢዩ ሙሐመድ ﷺ የማያነቡና የማይጽፉ ነቢይ መሆናቸውን የሚጠቁም ነው።
አዲስ ኪዳን ውስጥ ደግሞ ሚከተለውን እናገኛለን፦ ((ብትወዱኝ ትእዛዜን ጠብቁ። እኔም አብን እለምናለሁ ለዘላለም ከናንተ ጋር እንዲኖር ሌላ አጽናኝ ]ጰራቅሊጦስ[ ይሰጣችኋል፤)) [ዮሐ. 4፣15] PERIQLYTOS የሚለው የግሪክ ቃል ብዙ የተመሰገነ፣ምስጉኑ የሚል ትርጉም ያለው አበላላጭ ቅጽል ሲሆን፣ትርጉሙ ‹‹አሕመድ›› ከሚለው የዐረብኛው የነቢዩ ሙሐመድ ስም ጋር ተመሳሳይ ነው።
በተጨማሪም ‹‹እርሱ ስለ እኔ ይመሰክራል፤እናንተም ደግሞ ከመጀመሪያ ከእኔ ጋር ኖራችኋልና ትመሰክራላችሁ። (ዮሐ.15፣26) (( የሚለውንና ‹‹ግን እርሱ የእውነት መንፈስ በመጣ ጊዜ ወደ እውነት ሁሉ ይመራችኋል፤የሚሰማውን ሁሉ ይናገራል እንጂ ከራሱ አይናገርምና፤የሚመጣውንም ይነግራችኋል።)) [ዮሐ. 16፣13-14] የሚለውንም እናገኛለን።
ራጂቭ፦ እንግዲያውስ ከዚህ ቁርኣን ጋር መተዋወቅ በጣም አስፈላጊ ይሆናል ማለት ነው። በርሱ አማካይነት የነቢያችሁ እውነተኛነት እስከምን እንደሆነና የዚህ ሃይማኖት መሰረታዊ መርሆዎች ምን እንደሆኑ ማወቅ እንችላለን።
ራሽድ፦ ይህ መጽሐፍ አብሮኝ ብዙ የኖረ የቆየ እትም ነው። ካረፍንበት ማእከል በቅርብ ርቀት ላይ በሚገኝ አንድ መጽሐፍ መሸጣ ውስጥ የመጽሐፉን አዲስ እትም አይቻለሁና ከሚቀጥለው ውይይት በፊት መጎብኘት እንችላለን።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የምርጫ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ችሎቶች ምሥረታ ሂደት ያለበትን ደረጃና በዚህ ረገድ ከባለድርሻ አካላት የሚጠበቁ የተለያዩ ሚና እና ኃላፊነቶች ላይ ከፍርድ ቤቶች ፕሬዘዳንቶች ጋር ውይይት አደረገ | የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የምርጫ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ችሎቶች ምሥረታ ሂደት ያለበትን ደረጃና በዚህ ረገድ ከባለድርሻ አካላት የሚጠበቁ የተለያዩ ሚና እና ኃላፊነቶች ላይ ከፍርድ ቤቶች ፕሬዘዳንቶች ጋር ውይይት አደረገ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ዛሬ ጥር 3 ቀን 2013 ዓ.ም የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ የሆኑት አቶ ውብሸት አየለና የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምክትል ፕሬዝዳንት የሆኑት አቶ ሰለሞን አረዳ በተገኙበት ከክልል ፍርድ ቤቶች ፕሬዝዳንቶችና ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ጋር የምርጫ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ችሎቶች ምሥረታ ሂደት ያለበትን ደረጃና በዚህ ረገድ ከባለድርሻ አካላት የሚጠበቁ የተለያዩ ሚና እና ኃላፊነቶች ላይ ውይይት አደረገ። መድረኩ አቶ ውብሸት አየለና አቶ ሰለሞን አረዳ በተከታታይ ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር የተከፈተ ሲሆን፤ አቶ ውብሸት በንግግራቸው የመድረኩን አስፈላጊነት ገልጸው የቦርዱንና የፍርድ ቤቶችን የጋራና የተናጠል ኃላፊነቶች ለያይቶ ማየቱ እንዲሁም የቦርዱን የሥልጣን ኃላፊነት ወሠኑን መረዳት አስፈላጊ መሆኑን አስረድተዋል። አቶ ሰለሞን አረዳ በበኩላቸው ምርጫ የሕግ የበላይነት መኖሩን ማረጋገጫ መሆኑን ገልጸው፤ የምርጫን ቅቡልነት ማረጋገጥ የሚቻለው የምርጫውን ፍትሐዊነት ማረጋገጥ ሲቻል ነው ሲሉ አጽንኦት ሰጥተዋል።
የመድረኩን የመክፈቻ ንግግር ተከትሎ የባለሞያዎች ማብራሪያ የቀጠለ ሲሆን፤ የሕግ ባለሞያ የሆኑት ጌታቸው አሰፋ (ዶ/ር) በምርጫ፤ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ-ምግባር ዐዋጅ ቁጥር 1162/2011 ላይ ማብራሪያ የሰጡ ሲሆን፤ ጌታቸውን (ዶ/ር) ተከትሎ በምርጫ ጉዳዮች የአቤቱታ ሰሚ አካላት አወቃቀርን፣ አደረጃጀትና የሥልጣን ተዋረድን አስመልክቶ በህግ ባለሞያው በሰለሞን ግርማ ማብራሪያ ተሰጥቶበታል። የሁለቱ ባለሞያዎች ማብራሪያ እንዳበቃ በአቶ ተስፋዬ ንዋይ አወያይነት ከመድረኩ በርካታ ሀሳብ አስተያየቶች የተሰጡ ሲሆን፤ የክልል ፍርድ ቤቶች ፕሬዝዳንቶች የመድረኩን መዘጋጀት አመስግነው በቀጣይም የተለያዩ ተመሳሳይ መድረኮች መኖር እንዳለባቸው ገልጸዋል። ፕሬዝዳንቶቹ በዋነኛነት አሉብን ያሏቸውን የሎጀስቲክና የሃብት እጥረቶች የገለፁ ሲሆን፤ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምክትል ፕሬዝዳንት የሆኑት አቶ ሰለሞን አረዳ ያሉባቸውን ችግሮች መናገራቸው እየተናበቡ ችግሮችን ለመፍታት የሚደረገውን ጥረት እንደሚረዳ ገልጸው በትብብር ችግሮቹን ለመፍታት ጥረት እንደሚደረግ ገልጸዋል። በሁለት ዙር የተለያዩ ጥያቄዎች እና ሃሳቦችም ቀርበዋል።
አቶ ሰለሞን አረዳ የመዝጊያውን ንግግር ያደረጉ ሲሆን፤ በውድድር መኻል አለመግባባቶች እንደሚኖሩ ጠቅሰው በተፎካካሪ ፓርቲዎችም መሃል በሚደረገው ውድድር ሊፈጠሩ የሚችሉት አለመግባባቶችም ከዚህ ተለይተው እንደማይታዮና ዋናው ነገር አለመግባባቶች ሲፈጠሩ ቀልጣፋና ውጤታማ ውሣኔዎችን ለመስጠት የሚያስችሉ በቂ ዝግጅቶች ማድረግ መቻል ነው ሲሉ አብራርተዋል። አክለውም ግንቦት ላይ ለሚደረግ ምርጫ ሊያጋጥሙ የሚችሉ ክርክሮች የግድ ግንቦት ላይ ብቻ ያጋጥማል ማለት እንዳልሆነና ከወዲሁ ዝገጅት ማድረግ ያለውን አስፈላጊነት፤ መሰል መድረኮች መኖራቸውም በሀገር ዐቀፍ ደረጃ ወጥ የሆነ ዝግጀት ለማድረግ ትልቅ አስተዋዕኦ እንዳለቸው ገልጸው ለመድረኩ መሳካት አስተዋጽኦ ያደረጉ ባለድርሻ አካላትን አመስግነው የመድረኩን የማጠቃለያ ሰጥተዋል።
በኢትዮጵያ ‹‹ፖለቲካ›› ከታጋይ ለገሠ (መለስ) ዜናዊ በላይ – የትግራይን ህዝብ ያሳነሰ ሰው ከየት ተፈልጎ ይገኛል?! (አሰፋ ሀይሉ) | EthioReference >
ላለፉት ሃያ ምናምን ዓመታት በቀጠለው ‹‹የብሔር ብሄረሰቦች›› እየተባለ በሚጠራው በዘር ላይ የተመሠረተ የጎሳ ሥርዓት ዘመን – የትግራይ ህዝብ ቁጥር አንድ ጠላት – ሌላ ማንም ሳይሆን – ማን እጅ እንደሚገባ፣ ማን እንደሚተኩሰው፣ እና ማንስ እንደሚሞትበት በማይታወቅ ግዑዝ ጠብመንጃ ተመክቶ – ‹‹ክላሻችን እስካለ ማንም ምንም አያመጣም!›› በሚል ትዕቢት ተወጥሮ – መጥፊያ ገመዱን በትግራይ ህዝብ ላይ ያጠለቀው መለስ ዜናዊ ነው!
መለስ ዜናዊ ሀገርን በወንዴ ዘር ርጭትና በዲኤንኤ ምርመራ እየተለየ – ጎሳ ከጎሳ ጋር እየተቧደነ ከሚፈነጭባት የዱር እንስሳት ‹‹ፖለቲካ›› ይልቅ – በአይዲዎሎጂዎች፣ ወይም ወሳኝ በሆኑ ሀገራዊ ሀሳቦች፣ ወይም ሌላው ሀገር እንዳለው ዲሞክራትና ሪፐብሊካን፣ ፕሮግሬሲቭና ኮንሰርቫቲቭ፣ ህዝባዊና ብልጽግናዊ፣ ወዘተ ወዘተ በሚሉ በሀገራዊ አጀንዳዎች ዙሪያ የተደራጁ፣ በፓርቲ አባልነት መስፈርታቸው ለየትኛውም ኢትዮጵያዊ ክፍት የሆኑ፣ ዘመናዊ የፖለቲካ ፓርቲዎች በነፃ ሃሳባቸውን አቅርበው ተወዳድረው፣ በሀሳባቸው ላይ ተመሥርቶ በመረጣቸው ህዝብ ሥልጣን የሚይዙበትና፣ ህዝብን የሚያስተዳድሩበት ፖለቲካ ፈጥሮ ቢሆን ኖሮ – የትግራይ ህዝብ (እና ወያኔ) ዛሬ ከጠብመንጃ ሌላ ምንም አማራጭ የሌላቸው፣ ቢጮሁ ሰሚ የሌላቸው፣ ከታሪካቸውም ከሁለነገራቸውም አንሰው የተዋረዱ የፖለቲካ አናሳዎች ሆነው አይቀሩም ነበር፡፡
የትግራይ ጎሳ የሚባል ካለ (የለም እንጂ!) የሌሎቹ የትልልቆቹ ጎሳዎች (ብሔሮች ብለው ራሳቸውን የሚጠሩት ህዝቦች) መጫወቻና ማላገጫ አድርጎ ያስቀረው – ሌላ ሳይሆን ይሄው መለስ ዜናዊ ጽፎ ያነገሰው – በዘር ላይ የተመሠረተ ህገመንግሥት ነው!! አሁንም ደግሜ እናገረዋለሁ፡- የትግራይን ህዝብ የፖለቲካ አናሳ አድርጎ ያስቀረው፣ የአማራና የኦሮሞ እና የ‹‹ደቡብ›› ሕዝቦች የፖለቲካ መጫወቻ እንዲሆን ቸንክሮ ያስቀረው – ሌላ ምንም ነገር ሳይሆን – መለስ ዜናዊ ፅፎት ያለፈው ህገመንግሥት ተብዬው የኢትዮጵያ የዘረኝነት አገዛዝ ሰነድ ነው!!
መለስ ዜናዊ ኢትዮጵያን በጎሳ ከፋፍሎ ለመሸንሸን ካለው ጉጉት የተነሳ – በትግራይ ህዝብ ላይ የማይወጣውን የአናሳነት ሸምቀቆ በአንገቱ ላይ አስገብቶበት ሞተ፡፡ የትግራይ ልሂቃንና ፖለቲከኞች መረዳት ያለባቸው ነገር – እንዲህ ሰሚ ያጣ አናሳ አድርጎ ያስቀራቸው ነገር – ሌላ ማንም ሳይሆን – ራሱ መለስ ዜናዊ በቃል እየመራ አፈሙዝ ደግኖ ያስፃፈው ህገመንግሥቱ ራሱ መሆኑን፡፡ ይህ የጎሳ ‹‹ፖለቲካ››ን (በትዕምርተ ጥቅስ ውስጥ – ምክንያቱም በጎሳ የተደራጀ ነገር በትክክል ይጠራ ከተባለ ‹‹ፖለቲካ›› ለመባል ስለማይበቃ!) በኢትዮጵያ ምድር ያሰፈነው ህገ አራዊት (ወይም ህገመንግሥት) ከኢትዮጵያ ምድር ተወግዶ – በዘር መቧደን ላይ የተመሠረተው የመለስ የክላሽ ፖለቲካ በዘመናዊ የአስተሳሰብ ፖለቲካ እስካልተቀየረ ድረስ – ወያኔም ሆነ (በህይወት ካለ ወደፊት ማለቴ ነው)፣ አጠቃላዩ የትግራይ ተወላጅ የሆነው ህዝብ – እስከ ዝንተዓለሙ አናሳ ሆኖ መኖሩ አይቀሬ ነው፡፡
ይህን የምናገረው ምናልባት አሁን ለ1000ኛ ጊዜዬ ቢሆንም፣ አሁንም ግን አዕምሯቸውን ለእውነት ለመክፈት ለሚፈቅዱና ለፈለጉ የትግራይ ልሂቃን ወዳጆቼ – ሰክነው በአስተውሎት እንዲያጤኑት ስል ደጋግሜ እወተውታለሁ፡፡ በዚህም የጭንቅ ሰዓታቸው ላይ ቆም ብለው ደጋግመው እንዲያስተውሉት በአክብሮት እጠይቃቸዋለሁ! እንደ ጅል መላልሼ እያስረገጥኩ የምናገረው እውነቱን አሁንም አሁንም ደጋግመው እንዲያስተውሉት ነው፡፡
የምናገረው ነገር ግልጽ ነው፡፡ የትግራይን ህዝብ የሌሎች ተላላኪ፣ ታዛዥ፣ ሎሌና ጭፍራ ሆኖ እንዲቀር ያደረገው ወይም ይህ እንዲሆን የደነገገው – ሌላ ምንም ነገር ሳይሆን – ራሱ መለስ ዜናዊ አስቦ አሰላስሎ የቀመረው ወይም የቆመረው – እና በህይወትም እያለ በስም ካልሆነ በቀር በትክክል ለመተግበር ሲተናነቀው የቆየው ወይም አፈሙዝ ደግኖ ባሻው መልኩ ሲዘውረው የቆየው – ህገመንግሥት ነው! ህገመንግስቱ የትግራይ ህዝብ የውርደት ምንጭ ነው! ህገመንግሥታዊ ሥርዓቱ የትግራይን ህዝብ አሽከር አድርጎ ያስቀረ ዘረኛ ህገመንግሥት ነው!
17 ዓመት ሙሉ ከደርግ ጋር ስታገል ደሜን አፍስሼያለሁ ለሚለው – እና የተለየ የተሻለ መብት ይገባኛል ለሚለው የወያኔ ህዝባዊ ሠራዊትና – ለአጠቃላዩም የትግራይ ህዝብ – መለስ ዜናዊ የዋለለት ብቸኛ ውለታ ቢኖር ህገመንግሥቱን ከሠማይ የወረደ ሥጦታ አስመስሎ ማበርከቱ ብቻ ነው፡፡ ያውም እስከ ፍጻሜው በትግራይ ህዝብ ደም ተጠብቆ እንዲኖር ከአደራ ጋር ጭምር አስረክቦትና ተናዝዞ ማለት ነው!! መለስ በህገመንግሥቱ በጥቂት እፍታ የትግራይን ህዝብ ጠቅሞታል ከተባለ… ምናልባት (እሱም ከሆነ ነው!) ከነሶማሌና ቤኒሻንጉል ወዘተ በላይ የትግራይ ህዝብ ከቁጥሩ አንፃር ብልጫ የሚታይበት ጥቂት የፓርላማ ወንበሮች ያለአግባብ እንዲኖሩት ማድረጉ ብቻ ነው!
እነ ደብረ ጽዮን፣ እነ አዲስዓለም ቤሌማ፣ እና ሌሎች ብዙ ዶክትሬትን ያህል የዕውቀት እርካብ ላይ የወጡ የህወሃት ነባር ታጋዮች፣ እና በሺህ የሚቆጠሩ በሥርዓቱ የአካዳሚክ ኢንተረስታቸው ተጠብቆላቸው ጥሩ ጥሩ በሆኑ ዓለማቀፍ ተቋሞች ውስጥ ላቅ ያለን ዕውቀት ለመገብየትና በአካዳሚ ከፍ ያለ ደረጃን ለመቀዳጀት የቻሉ የህወሃት ወጣት አባላትና ደጋፊዎችስ… እንዴት ይህን ፍጥጥ ያለ እውነታ ማወቅ እና ማየት ተሳናቸው? እንዴት ህዝባቸውን በገዛ ሀገሩ፣ ዘር እየቆጠረ፣ ከሌሎች ህዝቦች ያነሰ መብትና ድምጽ የሚሰጠውን፣ የለየለት አናሳ አድርጎ የሚያስቀረውን ይሄን ህገመንግሥት እንደ ዳዊት ጧት ማታ እያነበነቡ የሚኖሩ የመለስ በቀቀኖች ሆነው እንዴት ሊቀሩ ቻሉ? ምን ዓይነት ድግምት ቢያስነካቸው ነው እነዚህ ሁሉ አዋቂዎች የመለስ የውርደት ካባ የሆነውን ህገመንግሥት ለብሰው በመለስ የውሸት መንገድ ዕድሜያቸውን ለመፍጀት፣ ህይወታቸውን ለመባጀት የመረጡት? ምን ዓይነት እውነትን የማያሳይ፣ ዳፍንታም ልክፍት ነው?
በአሁን ወቅት የምፈራው ነገር ቢኖር – ይህን የትግራይን ህዝብ የሌሎች ዘሮች (የእነ አማራ፣ ኦሮሞ፣ ‹‹ደቡብ››!) ተላላኪ ጩሎ አድርጎ ያስቀረ የትግራይ ህዝብ የአናሳነት ማረጋገጫ የሆነው ዘረኛ ህገመንግሥት – የትግራይ ልሂቃን አዕምሯቸው በርቶ የተገለፀላቸው ቀን – እና ህገመንግሥቱ ይቀየርልን፣ ህገመንግሥቱን አንፈልገውም፣ ህገመንግሥቱ ለትግራይ ህዝብ በደሎች ሁሉ ምንጭ ሆኗል፣ ህገመንግሥቱ የትግራይ ህዝብ ዕድሜ ልኩን በሌሎች ሰጥ ለጥ ብሎ እንዲገዛ ሁኔታዎችን ያመቻቸ የባርነት ምንጭ የሆነ ህገመንግሥት ነው – ብለው በሆታ የተነሱ እለት – ሌሎቹ ደግሞ… ‹‹ኖኖኖ… በህገመንግሥቱማ ቀልድ የለም! አሁን ገና በዓይናችን መጣችሁ!›› እንዳይሏቸው ብቻ ነው የምፈራው!!!
ይሄ ዘረኝነትን በምድራችን ህጋዊ ዕውቅና ሰጥቶ ያነገሠ፣ ዜጎች ዲኤንኤያቸውን በመቁጠር ብቻ – ሳይሰሩ፣ ሳይዘሩ፣ ሳያጭዱ፣ በስፐርም ርጭትና በዲኤንኤ ምርመራ ብቻ – የሀገሪቱን የፖለቲካ ወንበር እንዲቆጣጠሩ የሚያስችላቸው – የተወሰኑት የሀገሪቱ ህዝቦች በደማቸው እየተለዩ የሀገሪቱን ፖለቲካ በአዛዥነትና በበላይነት እንዲመሩ፣ እንደ ትግራይ ያሉ አናሳዎች ደግሞ እነርሱን ደጅ እየጠኑ፣ እየተለማመጡ፣ ሲልኳቸው ወዴት – ሲጠሯቸው አቤት እያሉ አንገታቸውን ደፍተው እንዲኖሩ የሚያደርገው – ይህ ዘረኛ ህገመንግሥት ሥልጣን የሰጣቸው ትላልቆቹ ብሔሮች (ጎሳዎች ወይም ነገዶች) – ህገመንግሥቱማ የደም ሥራችን ነው! ህገመንግሥቱ ከሚለወጥ – ሠማይና ምድር ቦታቸውን ቢለዋወጡ ይሻላል – ህገመንግሥቱ የመጨረሻው ምሽጋችን ነው፣ ለህገመንግሥቱ መከበር እስከዘለዓለም ዘብ እንቆማለን – ብለው እንዳይነሱና – ትግራዮች (ወይም ህወሃቶችና ደጋፊዎቻቸው) የህገመንግሥት ተቃዋሚዎች፣ ሌሎቹ እነ አማራና ኦሮሞ ደግሞ ህገመንግሥቱን በደማችን እናስከብራለን ባዮች ሆነው እንዳናየቸው ብቻ ነው የምፈራው!
እንዴ! በዘርህ አማራ ወይም ኦሮሞ ሆነህ በመገኘትህ ብቻ ትግሬንና አደሬን እንደ ጩሎ ያሻህን እያዘዝካቸው የሚፈጽሙ ተላላኪ የማድረግ መብትን የሚያጎናፅፍህ፣ አንተን ጌታ፣ ሌላውን ሎሌ የሚያደርግልህ የመለስ ህገመንግሥት እያለልህ – ጌትነትን መተው እኮ ከባድ ነው! አያደርጉትም አይባልም! አይሆንም አይባልም! ሁሉንም አይተናልና ከፀሐይ በታች የማይሆን ነገር ምን አለ? ማየት ብቻ ነው!
አይ መለስ! እንዲያው ሰው እንዴት በገዛ ህዝቡ ላይ ይሄን ያህል ህገመንግሥታዊ ሸር ቀምሮ ይሞታል? ወይስ የዘረኝነት ልክፍት፣ የዘረኝነት አባዜ ነው የተጸናወተው? እና ዘረኝነትን ሳላነግስ ከምቀር… የትግራይ ህዝብ የአማራ ተላላኪ፣ የኦሮሞ ጩሎ፣ የኢትዮጵያ አናሳ ሆኖ ጥንቅር ብሎ ይቅር – ብሎ ወስኖ ነው?? ግራ ያጋባል!
አፈር ቅሞ፣ አፈር ልሶ፣ አፈር መስሎ… በመራኸው መንገድ ነጉዶ… ደሙንና አጥንቱን ከስክሶ… ገና ለገና ጥሩ ጭንቅላት አለህና አንተ ትሻላለህ የሚበጀንን አምጣልን ብሎ ነፍሱን ሳይሳሳ የሰጠህን የገዛ ህዝብህን… ‹‹አፈር ላበደረ ጠጠር›› አድርገኸው… የሌሎች ቋሚ ጩሎ እንዲሆን ፈርደህበት… በህገመንግሥት ቀፍድደኸው.. ወደምትሄድበት ተቀየስክ!? አሁን ነፍስህ ይማራል አንተ? አንተንስ የእውነት ኃጢያት ባይሆን እንዲያው – እውነት እግዜር ካለ… ነፍስህን አይማረው – ማለት ነበር! በእግዜሩ ሥራ አታስገባኝ ብለን እንጂ – ስንት ያስመኛል!!!
ሰው ጮሆ ጮሆ ጮሆ… ልሳኑ እንደሚዘጋው፣ እኔም ቸክችኬ፣ ቸክችኬ… ከመቸክቸክ ብዛት የተነሳ ጣቶቼ ደረቁ!! በምን ቃል ብናገር፣ በምንስ ቋንቋ ብንናገር ነው ግልጽ ያለውን እውነት ለሰው በጥሞና ማስረዳት የሚቻለው ይሆን? ፈጣሪ ይወቀው! ችግር ነው! ጌትነት! በቃኝ አሁንስ!
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በአዲሱ የአውሮፓውያን 2015 ዓም ዓለም ለአዲስ የፖለቲካዊም ሆነ የምጣኔ ሀብታዊ የቅርፅ እና የይዘት ለውጥ እየተዘጋጀች ይመስላል (የጉዳያችን ጡመራ ምልከታ)
ዛሬ ሮብ ታህሳስ 8/2007 ዓም አዲሱ የፈረንጆቹን ዓመት ሊገባ አስራ ሶስት ቀናት ብቻ ቀርተውታል።በእዚሁ ዕለት ግን ላለፈው ግማሽ ክ/ዘመን ያልተፈቱ የፖለቲካ ውጥረቶች አዲስ ቅርፅ እና ይዘት መያዛቸው ተነግሯል።ከእዚህ ውስጥ የመጀመርያው የአሜሪካ እና የኩባ ግንኙነታቸውን ሊያድሱ መሆኑ ዛሬ መነገሩ ነው።ይህ ማለት አሜሪካ እና ኩባ ከ1954 ዓም ወዲህ ለመጀመርያ ጊዜ የዲፕሎማሲ ግንኙነት ይኖራቸዋል ማለት ነው።
ሁለተኛው በስዊድን የተጀመረው እና ለዓለማችን ትልቁ የፀጥታ ችግር የሆነውን የፍልስጤም ግዛት በመንግስትነት የመታወቅ ጥያቄ ጉዳይ ነው።ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት ፍፃሜ በኃላ የፍልስጤም ጉዳይ በተባበሩት መንግሥታት ውሳኔ ቢተላለፍበትም ተግባራዊ መሆን ያልቻለው የፍልስጤም የመንግስትነት የመታወቅ ጉዳይ ዛሬ የአውሮፓ ሕብረት ''በመርህ ደረጃ'' የፍልስጤምን መንግስትነት ማወቁን በመግለፅ ድምፅ ሰጥቷበታል።የሩስያ የመገናኛ ብዙሃን ''ለይምሰል'' (symbolic) በማለት የጠሩት ይህ ውሳኔ ምን ያህል በመካከለኛው ምሥራቅ የኃይል ሚዛን ላይ ተፅኖ እንደሚኖረው በሂደት የሚታይ ጉዳይ ይሆናል።
በሌላ በኩል ይህ ዕውቅና የመስጠት ሂደት ከእስራኤል የሚገጥመው የተግዳሮት ደረጃ የከፋ እንደሚሆን ይጠበቃል።ከእዚህ ጋር በተያያዘ የአውሮፓ ህብረት ፓርላማ ለዘመናት አሸባሪ ያለውን ''ሐማስን'' ከአሸባሪነት መዝገብ መፋቁ ሌላው ከፍልስጤም ጉዳይ ጋር በተያያዘ ዛሬ የተደመጠ አዲስ ዜና ነው።እስራኤል በተለይ የሀማስ ከሽብርተኛ መዝገብ መነሳት ''መውጊያው ባንተ ይብሳል'' የሚል ቃና ያለው ንግግር ተናግራለች።''የሐማስ ችግር ከእስራኤል ይልቅ ለእራሱ ለአውሮፓ ይከፋል'' ነበር እስራኤል ያለችው።
ሌላው ከላይ ከተጠቀሱት የዛሬው የሃገራት የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ለውጦች ጋር በቀጥታ ግንኙነት የሌለው የሚመስለው ግን የቀዝቃዛው ጦርነት መፋፋም አመላካች የሆነው እና በክረምያ ጉዳይ ሳብያ በሩስያ ላይ እቀባ ያወጀው የምዕራቡ ዓለም የሩስያ ገንዘብ ሩብል መውረዱን በመገናኛ ብዙሃኑ ደጋግሞ እየተናገረ ነው።የሩስያ ቲቪ (አር ቲ) በተቃራኒው የሩብል መውረድ ''የሩብልን ትክክለኛ ዋጋ አያሳይም።ጊዜያዊ 'ንዝረት' ነው'' እያለ ነው።ነገ ሐሙስ ታህሳስ 9/2007 ዓም የሩስያው ፕሬዝዳንት ፑቲን በጉዳዩ ላይ የቀጥታ ንግግር ለህዝባቸው ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል።
በሌላ በኩል ዛሬ የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር ዴቪድ ካሜሩን ''ሩስያ ከዓለም ኢኮኖሚ እየተገለለች ነው።ይህም ለዓለም ሕግ ያለመገዛቷ ውጤት ነው'' ሲሉ ለፓርላማ ተሰብሳቢዎቻቸው ተናግረዋል።ሁኔታውን ለተመለከተ ግን ሩስያ ከምዕራቡ ገበያ በእቀባ ስምም ይሁን በሌላ መራቋ የበለጠ የማጠንከር ከእዚያም አልፎ ከደቡብ እስያ ሃገራት ጋር ልትመሰርት ካለችው የገበያ ቀጠና ጋር ከምዕራቡ ምጣኔ ሀብት ያላትን ትስስር እያላላ ወደ እስያ አድማሷን ያሰፋላት እንደሆነ እንጂ ትልቅ ንዝረት ይፈጥራል ተብሎ ማሰብ ይከብዳል።ይልቁንም ሩስያ ከምዕራቡ ገበያ በተገለለች ቁጥር የእራሷን የንግድ ቀጠና ለመፍጠር እና ወደ ባልካን ሀገሮች መስፋፋቷ ልትቀጥል ትችላለች።ከእዚህ ሁሉ ጋር ግን የዓለማችን ትልቁን የመሬት የቆዳ ስፋት የያዘች ባለ 146,300,000 ሕዝብ (የአለምን 2.03%) የያዘች ሀገርን ማግለሉ እና ትንሿን ኩባ ማቅረቡ ውጤቱ ምን እንደሚሆን ወደፊት የምናየው ነው።
ለእዚህም ይመልሳል ጅም ዮንግ ኪም የዓለም ባንክ ፕሬዝዳንት ዛሬ ''ለሲ ኤን ኤን'' ቴሌቭዥን እንዳሉት ''የሩስያ ኢኮኖሚ ግዙፍ ኢኮኖሚ ነው በአለማችን ምጣኔ ሀብት ላይም ተፅኖ አለው'' በማለት በጉዳዩ አሳሳቢነት ላይ አፅንኦት የሰጡት።
የነገሮች መፍጠን ግን ዓለም በ2015 እ አውሮፓውያን አቆጣጠር ለሆነ ነገር እየተዘጋጀች ይመስላል።ለሆነ ነገር።ለምን? የሚለውን አሁን መግለፅ አይቻል ይሆናል።ነገር ግን ለግማሽ ክ/ዘመን የቆዩ ጉዳዮች በውስጥ ድርድር አልቀው አዲስ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ይዘው ብቅ የሚሉት ከመጪው ዓመት የሀገራት ስልታዊ አካሄድ ጋር የትዛመደ እንደሚሆን መገመት ይቻላል።እርግጥ የፍልስጤም ጉዳይ የምዕራቡ ዓለም ከመካከለኛው ምስራቅ በተደጋጋሚ የሚነሳው የሽብርተኝነት ትንኮሳ አንዱ መነሻ የሚያደረገው የፍልስጤምን ጉዳይ በመሆኑ ጉዳዩን ለማስተንፈስ አይነተኛ መልስ መስጠት አስፈላጊነቱ ታምኖበት ይሆናል።ሆኖም ግን ጉዳዩ ከእስራኤል አንፃር የሚኖረው ምላሽ እና ከአሜሪካ ጋር ያላት የጠበቀ ግንኙነት ያለው ተፅኖ ገና አልተለካም።በተለይ በሐማስ አንፃር ያለው ጉዳይ ትልቅ የዓለማችን ትኩሳት መሆኑ አይቀርም።
በእዚህ ሁሉ መካከል የአፍሪካ እና የመካከለኛው ምስራቅ ስልታዊ ተፈላጊነት እና የተፈጥሮ ሀብት ያላቸው ሀገሮች የውስጥ ቅራኔዎቻቸውን ተከትሎ የዓለም አቀፉ የምጣኔ ሀብት ጦርነትም ሆነ ፖለቲካዊ ግፍያ ሳይነካካቸው ማለፍ አይችልም።ለእዚህ ደግሞ አንዱ ምክንያት የሚሆነው ዓለም አቀፍ ሕግ ቀስ በቀስ እንደ ተባበሩት መንግሥታት ካሉት ዓለም አቀፍ ተቋማት እጅ እየተንሸራተተ መምጣቱ ነው።ከ1982 ዓም ከሩስያው ሚካኤል ጎርባቾቭ ''ግልፅነት ወይንም ግላስኖስ'' ፖሊስ ወዲህ በዓለም አቀፍ የፀጥታ ጉዳይ ላይ ከተባበሩት መንግሥታት ይልቅ ቀድማ አሜሪካ እና የጦር ሸሪኮቿ ''ናቶ'' በአለማችን ላይ የተነሱትን የፀጥታ ችግሮች መፍትሄ ጉዳይ ላይ መክረው ከጨረሱ በኃላ ወደ ተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክርቤት የሚወስዱበት አግባብ ተለምዷል።ለእዚህ ብዙ አብነቶችን መጥቀስ ይቻላል።የኔቶ ወረራ በኢራቅ (አንደኛ እና ሁለተኛው)፣በቀድሞዋ ዩጎዝላቭያ ላይ የኔቶ ጣልቃ መግባት ፣በአፍጋኒስታን ላይ እና በሊብያ ላይ የተደረጉት ዘመቻዎች ሁሉ ከተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት ውይይት ይልቅ የኔቶ ቁርጠኝነት ተጠብቆበታል።
ሆኖም ግን ሩስያ ዘግይታም ቢሆን የምዕራቡን ዓለም የተገዳደረችው ፕሬዝዳንት ፑቲን ለሁለተኛ ጊዜ ወደ ስልጣን ከመጡ በኃላ ያውም በሶርያ ጉዳይ ላይ ሩስያ የፀጥታው ምክር ቤትን ውሳኔ ድምፅን በድምፅ የመሻር መብቷ ውድቅ አድርጋ ''ሶርያ ሊብያ እንድትሆን አልፈቅድም'' ብለው ፕሬዝዳንት ፑቲን ከተናገሩ በኃላ ነበር።ፕሬዝዳንት ኦባማ ደጋግመው ፕሬዝዳንት ፑቲንን ለማግባባት ሞከሩ ፑቲን ይብሱን ''ከአልቃይዳ የባሱ አሸባሪ ሰው በላዎች'' ያሏቸውን የሶርያ ፅንፈኛ አማፅያንን ''የምዕራቡ ዓለም መደገፉ ምን ያህል ሰዋዊ አስተሳሰብ እንደራቀው ያሳያል'' ሲሉ በግልፅ ተናገሩ።የምዕራቡ ዓለም ሩስያን ማግለል ጀመረ።በቡድን ስምንት ጉባኤ ላይ ሩስያ ለመጀመርያ ጊዜ ወደኃላ ቀረች።በቅርቡ በተደረገው የቡድን 20 ስብሰባ ላይ እንደ አልጀዝራ ጋዜጠኛ አባባል ''ፑቲን ምሳ ሲበሉም እንዲገለሉ ተደረጉ'' ካለ በኃላ ጋዜጠኛው ''ግን ፑቲንን አጥብቀው የምፈልገው ማን ነው የምዕራቡ ዓለም ነው ወይስ? እና ያገለለው ማነው ፑቲን የምዕራቡን ዓለም አገለሉ ወይስ ምዕራባውያን ሩስያን አገለሉ?'' ብሎ ይጠይቃል።
ከሶርያ ጉዳይ በኃላ የሩስያ ዳግም ''ለአቅመ ልዕለ ኃያልነት'' ሰውነቷን እያሟሟቀች መሆኑን ምዕራቡ ዓለም አወቀ።ትንሽ ዘግይቶ ቅርቡ በዩክሬን ጉዳይ የክሬምያን ጉዳይ ሩስያ የያዘችበት አግባብ የምዕራቡን ዓለም የበለጠ አስደነገጠው።የኢኮኖሚ እቀባ ታወጀ፣የሩስያ የጋዝ ሽያጭ የሚያሳስባት ጀርመንም እያቅማማችም ቢሆን ገባችበት። ሩስያ ባንፃሩ ከአውሮፓ እና አሜሪካ ምንም አይነት የእርሻ ምርት ላለመግዛት ወሰነች።በተለይ ይህ ውሳኔዋ የአሳ ምርት እና የእርሻ ምርት ለሩስያ ያቀርቡ የነበሩ የአውሮፓ ሃገራት የገበያ ቀውስ መፈጠሩ አልቀረም ለአውሮፓዊው ግን አሳ እና አትክልት አንፃራዊ በሆነ መልክም ቢሆን ከቀድሞው ረከስ ባለ ዋጋ መግዛት ቻለ።
መጪው 2015 የዓለማችን ሃያላን የበለጠ የገበያ እና የፖለቲካ ፍትግያ ውስጥ የሚገቡበት፣የመካከለኛው ምስራቅ ሃገራት የህዝብ ብዛት፣ሥራ አጥነት የፅንፈኛ ኃይሎች ወደ ስልጣን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መቅረብ እና ከነዳጅ ቀውስ ጋር ተያይዘው የሚመጡ ችግሮች ወደ በለጠ ቀውስ ሊያመሩ የሚችሉበት ዓመት ሊሆን እንደሚችል መገመት ይችላል።ለእዚህም ማሳያ የሚሆነው እነኚሁ የመካከለኛ ምስራቅ ሃገራት የመንግስት ስሪታቸው በፍፁም ፈላጭ ቆራጭነት ላይ የተመሰረተ የቤተሰብ ስልጣን ስለሆነ አሁን በስልጣን ላይ ያሉት በሆነ አጋጣሚ ከስልጣኑ ዘወር ሲሉ ቀውስ እና የጎሳ ግጭት መከተሉ የተለመደ ነው።ለእዚህ ምሳሌ የምትሆነን የጋዳፊዋ ሊብያ ነች።የሊብያ የአሁኑ ጥያቄ የአንድነት እና የሰላም ጉዳይ ነው።የምዕራቡ ዓለም ደግሞ ጋዳፊ ከወረዱ በኃላ የሊብያን ጉዳይ ከዜና ርዕስነትም ጭምር አውጥቷቷል።
ተመሳሳይ ጉዳይ ለአፍሪካ ሀገራትም ሊገጥማቸው ይችላል።ሆኖም ግን የአፍሪካ ሃገራት ሙስናን ቀንሰው ሰላማዊ የስልጣን ሽግግር እና ጠንካራ የመንግስት ስርዓትን መመስረት ከቻሉ ከሁኔታዎች የሚጠቀሙበት ዕድል ቀላል አይደለም።ወደ ሀገራችን ኢትዮጵያ ስንመጣ ኢህአዲግ/ወያኔን የሚገዳደር ጠንካራ ተቃዋሚ ነጥሮ መውጣቱ የግድ አስፈላጊ የሚሆንበት ጊዜ ነው።ይህ ተቃዋሚም የኢትዮጵያን አንድነት ላይ የማያወላውል አቋም ያለው መሆኑ እና ከጎሳ ፖለቲካ የራቀ መሆኑ ነገ ከኢህአዲግ/ወያኔ በኃላ ለምትኖረው ኢትዮጵያ ብቸኛ ዋስትና ነው።ለሁሉም ግን 2015 የፈረንጆቹ ዓመት አጀማመሩ በአለማችን የፖለቲካም ሆነ የምጣኔ ሀብት ጉዳይ ላይ ብዙ የይዘትም ሆነ ይቅርፅ ለውጦች ይዞ እንደሚመጣ ከወዲሁ እየጠቆመ ነው። በአካባብያችንም ያላለቁ ብዙ አጀንዳዎች አሉ።የደቡብ ሱዳን ጉዳይ ከዑጋንዳ እና ኢትዮጵያ ጉዳይ ጋር መያያዙ፣የሱማልያ ጉዳይ፣ከኤርትራ ጋር ያለው ሁኔታ እና የግብፅ የፍላጎት ትኩረት ከፍተኛ መሆን የሚጠቀሱ ናቸው።
Nahoo TV: በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ታላቅ ስም ያላቸው አቶ ቡልቻ ደመክሳ ስለ ጃንሆይ ምን ይላሉ? በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ታላቅ ስም ያላቸው አቶ ቡልቻ ደመክሳ ስለ ጃንሆይ ምን ይላሉ? PlanetEthiopia.com formerly ...
እግዚአብሔር ዝፈትወኩም ሕፃናት ከመይ ኣሎኹም፧ ናብዚ ሰዓትን እዝን ዕለትን ብሰላም ዘብጸሓና እግዚአብሔር ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን። ልበ ኣምላክ ኣቦና ቅዱስ ዳዊት ንዑ ደቂቅየ ወስምዑኒ ፈሪሀ እግዚአብሔር... ይቕጽል
ብኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖና ኣብ ዓመት ፯/7ተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ኣለዉ። ካብዚኦም ሓደ ዓቢይ ጾም (ጾመ ፵/40) እዩ። እዚ ጾም እዚ መሥራቲኡ ፈጣሬ... ይቕጽል
ትሕትና ማለት ብኃይሊ፡ ምሕረት፡ ጸጋ ፡ ጥበብን ፍቓድን እግዚአብሔር እንተዘይኮይኑ ከንቱ ምዃንካ ፈሊጥካ፡ ንርእስኻ ምትሓት፡ ዘይምዕባይን ዘይምኽራዕን እዩ። እትፈልጥ ከሎኻ ከምዘይፈልጥ፡ ክቡር ከሎካ ከም ኅሱር፡... ይቕጽል
ብዕለት 15 የካቲት 2013 ዓ.ም.ግ (22/02/2021 ዓ.ም.ፈ ) ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ንልምዓታዊ መደባት ዝረድእ ዑደት ብኣባላት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ተኻዪዱ!
16 የካቲት 2013 ዓ.ም. ዓመታዊ ክብረ በዓል ኪዳነ ምሕረት ኣብ ኵለን ኦርቶዳክሳውያን ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስቲያን ኣብ ውሽጢን ወፃኢን ሃገር ክኽበር ከሎ፡ ኣብ ቅድስት ኪዳነ ምሕረት... ይቕጽል
ብዕለት 13 የካቲት 2013 ዓ.ም. ኣብ ደብረ ደናግል ሰማዕት ቅድስት ድምያና ብኣቕራብነት እመምኔት ገዳም ኢታይ ወለተ መስቀልን ሽማግለ ገዳምን፡ ዓቃቤ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስን ብፁዕ... ይቕጽል
ኪዳን ፦ “ተካየደ” ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝወፅአ ኾይኑ፡ “ተመሓሓለ፡ ተሰማምዐ፡ ተወዓዓለ” ማለት እዩ። ኪዳን፥ ንኽልተ ሓደ ዝገብር ናይ ፍቕርን ሓድነትን መሓላ፣ መተኣማመኒ ውዕልን ዘይብተኽ... ይቕጽል
እቲ ክቡር ንጉሥ፡ መልእኽቲ ጥፍኣት ሃገሩ ምስ ሰምዐ ፈርሐን ረዓደን። ነዚ መልእኽቲ ብግብሪ እንተዘይፈጺምዎ፡ ሃገሩ ከምዘይነበረት ከም እትከውን፡ ካብ ሰብ ክሳብ እንስሳ ከምዝጸንት ኣብ ቅድሚ... ይቕጽል
ጾመ ነነዌ ሓደ ካብቶም 7ተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ቤተ ክርስቲያን እዩ። ጾመ ነነዌ ኵል ሳዕ ዓቢይ ጾም ቅድሚ ምእታዉ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ዘሎ ካብ ሰኑይ... ይቕጽል
ጾመ ነነዌ ሓደ ካብቶም ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት እዩ። ኣብ ነነዌ ዝቕመጡ ዝነበሩ ሕዝቢ ጾይሞም ምሕረት ከምዝረኸቡ፡ ሕዝበ ክርስቲያን ድማ ከምኡ ምሕረት ንክረኽቡን ንመዘከርታ ጾም... ይቕጽል
ኵሉ ካብ እግዚአብሔር ዝተረኽበ፡ ናይ እግዚአብሔር ዝኾነን ንእግዚአብሔር ዝወሃብን እዩ። ንሱ ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ኣምጺኡ፡ ብፍቕሪ ዝምግብን ናብቲ ዘዳለዎ ዝእክብን እዩ። “እግዚአብሔር ንምድሪ ኣብ... ይቕጽል