Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 32W 48W ኤልያጅ የ LED የመስሪያ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 32W 48W ኤልያጅ የ LED የመስሪያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 32W 48W ኤልያጅ የ LED የመስሪያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 32W 48W ኤልያጅ የ LED የመስሪያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ZhongShan የመነሻ ዋሻ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የመነሻ ዋሻ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የመነሻ ዋሻ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 500W መረባ IP65 LED flood flood አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 500W መረባ IP65 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 500W መረባ IP65 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 500W መረባ IP65 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በአትሌቲክስ ጃማይካዊው ሁሴን ቦልት አሁንም በዓለም ፈጣኑ ሯጭ መሆኑን እያስመዘገበ ነው፤ በሞናኮ ዲያመንድ ሊግ 1 መቶ ሜትሩን ከአስር ሰክንድ በታች ገብቷል፡፡
እቶም ሳልሕ ጋማን ተስፋልደት ኪዳነን ዝተባህሉ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜናን ከምኡ ድማ ሳምሶን ዝተባህለ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ እስላማዊ መጋብኣያታት ሶማልን መጥቃዕቲ ኣብ ዝፈነወትሉ’ዮም ኣብ 2006ናብ ሞቛድሾ ኣትዮም።
እንተኾነ፣ ድሕሪ ምድምሳስ እስላማዊ መጋብኣያታት ሶማል ብሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሞቛድሾ ዝነበሩ ጋዜጠኛታትን ካልኦት ኣካላትን ብመንገዲ ኬንያ ክሃድሙ እኳ እንተፈተኑ፣ መንግስቲ ኬንያ ነቶም ኤርትራውያን ኣብ ዶብ ድሕሪ ምሓዙ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘረከቦም ይዝከር።
እቶም ኤርትራውያን ናጽ ድሕሪ ምውጽኦም፣ ኣብ ንጥፈታት ሰራዊት ዘተኮረ መደብ ዋልታ ዘዳሉ ዝነበረ ጋዜጠኛ ሳልሕ ገማ ናብ ኤርትራ ክምለስ ክውስን እንከሎ፣ ሰኣላይ ተስፋልደት ኪዳነን ኣባል ሓይልታት ምክልካል ሳምሶምን ግና ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ክተርፉ ከምዝወሰኑ ክረጋገጽ ክኢሉ ኣሎ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ 2011’ውንብተመሳሳሊ ኣገባብ ካብ ሶማል ናብ ዞባ ኦጋዴን ዝኣተዉ ክልተ ሽወደናውያን ጋዜጠኛታት ሒዛቶም እኳ እንተነበረት፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ከምዝፈትሐቶም ይዝከር።
ማክሰኞ መጋቢት 18 ቀን 2010 ዓ.ም. ምሽት እኩለ ሌሊት እየተቃረበ እያለ የተሰማው ሰበር ዜና በአገር ውስጥና በውጭ የሚገኙ ኢትዮጵያዊያንን ያነጋገረ ነበር፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ከኢሕአዴግ ሊቀመንበርነታቸውና ከጠቅላይ ሚኒስትርነታቸው በገዛ ፈቃዳቸው ለመልቀቅ መወሰናቸውን ይፋ ካደረጉ በኋላ፣ ተተኪያቸው ማን ይሆን የሚለው በመላ አገሪቱ ዋነኛ መነጋገሪያ እንደነበር አይዘነጋም፡፡ በተለይ ማክሰኞ መጋቢት 11 ቀን 2010 ዓ.ም. ተተኪውን የግንባሩን ሊቀመንበር ለመምረጥ ስብሰባ የተቀመጠው የኢሕአዴግ ምክር ቤት ለአንድ ሳምንት በመቆየቱ፣ በርካቶች በመላ ምቶችና በሴራ ንድፈ ሐሳቦች እንዲጨናነቁ አድርጓቸዋል፡፡ የአገሪቱ ፖለቲካ ለትንተና እስከሚያስቸግር ድረስ የተለያዩ መረጃዎች ከተለያዩ አቅጣጫዎች በመሰማታቸው፣ የተተኪው ማንነት ብዙዎችን ቢያሳስብ አይገርምም ነበር፡፡ ሰዎች በአካል ተገናኝተው ከሚለዋወጡት ሐሳብ ጀምሮ፣ በማኅበራዊ ሚዲያዎች የነበረው ውዝግብና ግራ መጋባት የተተኪው ማንነት ላይ ያነጣጠረም ነበር፡፡ ሰበር ዜናው ከተሰማ በኋላ ግን በርካታ ግምቶችና ትንተናዎች ፉርሽ ቢሆኑም፣ ውጤቱን በተለያዩ ስሜቶች በሚጠበቁት ዘንድ ግን መገረምን ፈጥሯል፡፡ የ42 ዓመቱ ጎልማሳ ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የኢሕአዴግ ሊቀመንበር እንዲሆኑ መመረጣቸው ይፋ ከሆነ በኋላ፣ በኢሕአዴግ አሠራር መሠረት ሦስተኛው ጠቅላይ ሚኒስትር የሚሆኑበት የፓርላማ ሥነ ሥርዓት ብቻ ነበር የሚጠበቀው፡፡ ተተኪው ጠቅላይ ሚኒስትር ማን ናቸው? የት ተወለዱ? የት አደጉ? እዚህ ደረጃ ከመድረሳቸው በፊት ያለውን የሕይወት ታሪካቸውን ከቤተሰቦቻቸውና በቅርበት ከሚያውቋቸው ጋር በትውልድ ሥፍራቸው በመገኘት በዳዊት እንደሻውና በዳዊት ቶሎሳ የተጠናቀረውን ዘገባ ይመልከቱ፡፡
ልክ እንደ አብዛኛዎቹ የአገሪቱ ከተሞች በኦሮሚያ ክልል በጅማ ዞን በምትገኘው የገጠር ከተማ በሻሻ ኑሮ የሰከነና የተረጋጋ ነው፡፡ ከ6,000 በላይ ለሆኑ ነዋሪዎቿ መጠለያ የሆነችው የበሻሻ ከተማ፣ በአገሪቱ እየተካሄደ ካለው የፖለቲካ ውጥንቅጥ ርቃ የምትገኝ ትመስላለች፡፡
የበሻሻ ከተማ ላለፉት ሦስት ዓመታት በኦሮሚያ ክልል የብዙኃኑን ሕይወት ቀጥፎ የበርካቶችን ንብረት ባወደመው ብጥብጥና ተቃውሞ ብዙም የተነካች አትመስልም፡፡ ሕይወት እንደ ወትሮ ቀጥሏል፡፡ ንግዱም እንደ ጦፈ ነው፡፡ ከሌሎች የኦሮሚያ ክልል አካባቢዎች በተለየ ሰዎች በእርጋታ ወጥተው ቡናቸውን ሸጠው ይመለሳሉ፡፡
በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ የምትገኘው በሻሻ ዕምቅ የተፈጥሮ ሀብት ያላትና የአገሪቱንም ሆነ የወጪ ንግዱን በዋናነት በሚያንቀሳቅሱት ቡናና ጫት የታደለች ናት፡፡ በዚህም ምክንያት አብዛኛው ማኅበረሰብ ከእነዚህ ምርቶች በሚያገኘው ገቢ ነው የሚተዳደረው፡፡
በበሻሻ ወጣቶች ቀጣዩ ሀብታም የቡና ነጋዴ ለመሆን፣ መኪና ለመግዛትና ከአዲስ አበባ 497 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የምትገኘው አጋሮ ከተማ ወጥተው ሌላ ንግድ ለመጀመር ያልማሉ፡፡ የበሻሻ ነዋሪዎች በአብዛኛው ሙስሊም ሲሆኑ፣ ልጆችም ቁርዓን እየቀሩ ያድጋሉ፡፡ ምንም እንኳን የክርስቲያንና የሙስሊም ማኅበረሰቡ ክፍሎች ተጋብተውና ተዋልደው የኖሩ ቢሆንም፣ በከተማዋ አሳዛኝ ክስተት ማጋጠሙ አይዘነጋም፡፡
በሻሻ በቡና ንግድ የታወቀች ብትሆንም ብዙዎች የሚያስታውሱት በሙስሊሙና በክርስቲያን ማኅበረሰቡ መካከል በጥቅምት 1999 ዓ.ም. ተፈጥሮ የነበረው ግጭት፣ የዚህችን ትንሽ የገጠር ከተማ ስም በተደጋጋሚ እንዲጠራ አድርጓል፡፡ በተለይ በአክራሪ ሙስሊሞች አነሳሽነት በኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ላይ በተቃጣ ጥቃት በርካቶች መሞታቸው አስከፊ ትዝታ ነው፡፡
በጊዜው የፌዴራል መንግሥት ጣልቃ ገብቶ ጉዳዩን ካረጋጋ በኋላ ለዘመናት አብረው ከመኖር በላይ በሰላም የሚኖሩ፣ በድንገት ወደ እንዲህ ዓይነት አሳዛኝ ሁኔታ ውስጥ የገቡትን የአካባቢውን ሙስሊሞችና ክርስቲያኖች ለማስታረቅ ዕቅድ ይነደፋል፡፡
በዚህን ጊዜ ነው ታዲያ ከስምንት ዓመታት በፊት የፌዴራል መንግሥት የዕርቀ ሰላሙ አስፈጻሚ በማድረግ፣ የ34 ዓመቱን አፍቃሬ ቴክኖሎጂ የሆኑትን ወጣት ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ከውጤት ጋር እንዲመለሱ ወደ አካባቢው የላከው፡፡
ይህም አጋጣሚ በወቅቱ የመረጃ መረብ ደኅንነት ኤጀንሲ ተጠባባቂ ዋና ዳይሬክተር የነበሩትን ወጣቱን ዓብይ፣ በተወለዱበት ሥፍራ አስታራቂ ሆነው በመሄድ ባስመዘገቡት አርኪ ውጤት ትኩረት ውስጥ እንዲገቡ አደረጋቸው፡፡
‹‹በወቅቱ ከተደረገው ዕርቅ በኋላ በሁለቱ ማኅበረሰብ ክፍሎች መካከል ግጭት ቀርቶ በጠላትነት መተያየት የሚባል ነገር እንኳን የለም፤›› ሲሉ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዩ የ76 ዓመት አዛውንቱ አቶ ብርሃኑ ኃብተ ማርያም ጉዳዩን ያስታውሳሉ፡፡ በወቅቱ በተፈጸመው ጥቃት ተጋላጭ የነበሩት አቶ ብርሃኑ በዕድል እንደተረፉም ይናገራሉ፡፡
በእርግጥም ይኼ ክስተት ነበር ዓብይ የዶክትሬት ዲግሪ ጥናት የሠሩበትን ርዕስ እንዲመርጡ ያነሳሳቸው፡፡ ‹‹የማኅበረሰብ ካፒታልና በኢትዮጵያ በባህላዊ መንገድ ግጭቶችን ለመፍታት ያለው ሚና በጅማ ዞን በነበረ ሃይማኖታዊ ግጭት›› የሚል ነበር የጥናታቸው ርዕስ፡፡
ዓብይ አህመድ የ1966 ዓ.ም. አብዮት ከፈነዳ በኋላ ስለተወለዱ በልጅነታቸው ‹አብዮት› በሚል መጠሪያ ነበር የሚታወቁት፡፡ በርካታ ቁጥር ካለው ቤተሰብ የተገኙት ዓብይ፣ አራት ሚስቶች ላሉዋቸው አባታቸው 13ኛ ልጅ ናቸው፡፡ ዓብይ በአካባቢያቸው የተከበሩ ሽማግሌ የሆኑትና ለበሻሻ ክሊኒኮች እንዲገነቡና የስልክ አገልግሎት ይገባ ዘንድ፣ የቡና ተክል መሬታቸውን ለመስጠት ያላቅማሙት የአህመድ አባ ፊጣ ወይም አባ ደብስ አባ ፊጣ ልጅ ናቸው፡፡
አባ ደብስ አባ ፊጣ ለአካባቢያቸው እጅግ ብዙ አስተዋፅኦዎችን ማድረጋቸውን፣ ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ አውቃቸዋለሁ የሚሉትን አቶ ብርሃኑን ጨምሮ በርካታ የበሻሻ ነዋሪዎች ይመሰክራሉ፡፡
የዓብይ እናት ወ/ሮ ትዝታ ወልዴ ይባላሉ፡፡ ከቡራዩ የተገኙት ወ/ሮ ትዝታ ለዓብይ አባት አራተኛ ሚስት ሲሆኑ፣ ስድስት ልጆች ወልደዋል፡፡ ዓብይ ደግሞ የመጨረሻ ልጅ ናቸው፡፡
‹‹ልጅ እያለ ቁርዓን ሲቀራ እጅግ ጎበዝ ነበር፣›› ሲሉ አቶ አህመድ ስለልጃቸው ያስታውሳሉ፡፡ ‹‹ሁሌም ቢሆን መማር፣ ማጥናትና ከታላላቆቹ ጋር መዋልን የሚወድ ነበር፤›› ይላሉ፡፡
ከመንፈሳዊ ትምህርቱ ጎን ለጎን ዓብይ ትምህርታቸውን በበሻሻ የመጀመርያ ደረጃ ትምህርት ቤት ይከታተሉ ነበር፡፡ በሻሻ እስከ ስድስተኛ ክፍል ከተማሩ በኋላ፣ 17 ኪሎ ሜትር ወደምትርቀው አጋሮ ከተማ ሄደው ትምህርታቸውን ቀጠሉ፡፡
ቡና በመሸጥ ሀብታም መሆንን ከሚያልሙት ጓደኞቻቸው ዓብይ ልዩ እንደነበሩ እህታቸው ያወሳሉ፡፡ ጓደኞቻቸው ሁሉ እንደሚሉት በትምህርት ነፃ አውጭነት በፅኑ ያምኑ የነበሩት ወጣቱ ዓብይ፣ ወደ ፖለቲካው የተቀላቀሉት በለጋ ዕድሜያቸው ነበር፡፡ ወቅቱ አገሪቱ ከደርግ አገዛዝ ተላቃ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢሕአዴግ) መራሹ መንግሥት ሥልጣን ለመያዝ ዋዜማ ላይ ነበር፡፡
ለ17 ዓመታት በዘለቀው የእርስ በርስ ጦርነት የተሰላቹ የፖለቲካ ኃይሎችም፣ የአገሪቱ ዕጣ ፈንታ ላይ ለመወሰን በጠረጴዛ ዙርያ የተቀመጡበት ወቅት ነበር፡፡ በዚያን ጊዜ እንደ ኸርማን ኮኸን ያሉ ታዋቂ የአሜሪካ ዲፕሎማቶች አገሪቱ ውስጥ ሰላማዊ የሥልጣን ሽግግር ለማምጣት የሚደረገውን ውይይት ከጀርባ ሆነው ይደግፉ ነበር፡፡
በወቅቱ በአገሪቱ ዕጣ ፈንታ ላይ ለመወሰን በዋናነት ይወያዩ የነበሩት አሁን ብሔረ አማራ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ (ብአዴን) የሆነው የኢትዮጵያ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ (ኢሕዴን)፣ ሕዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ሕወሓት) እና የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) ነበሩ፡፡
ሆኖም በኦሮሚያ ክልል ሰፊ ተቀባናይነት ከነበረው ኦነግ ጋር የሚደረገው ድርድር ፍሬያማ መሆን ሳይችል ሲቀር፣ እንደ ኦሮሞ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦሕዴድ) ያለ አማራጭ ኦሮሚያን የሚወክል ድርጅት እንዲሆን ተቋቋመ፡፡
የወቅቱ ምስክር ሆነው ያለፉ ሰዎች ልክ እንደ ሌላዎቹ የኦሮሚያ አካባቢዎች፣ አሁን ከ37,000 በላይ ነዋሪዎች ያሉባት አጋሮ ውስጥም ኦነግ ከፍተኛ ድጋፍ ነበረው ይላሉ፡፡
በዚህ ወቅት የዓብይን ቤተሰብ ቀጥተኛ ተጠቂ ያደረገ ክስተት ይፈጠራል፡፡ የዓብይ አባት ከታላቅ ልጃቸው ከአቶ ከድር አህመድ ጋር ተይዘው ይታሰራሉ፡፡ ይሁንና አባትየው ሲፈቱ አቶ ከድር ግን ይገደላል፡፡ ግድያው በፖለቲካ ቂም ተነሳስተው ሌሎች ወገኖች የፈጸሙት ድርጊት እንደሆነም ለቤተሰቡ ቅርበት ያላቸው ግለሰቦች ይናገራሉ፡፡ በጊዜው አጋሮ ለኦነግ ፅኑ መሠረቱም ነበረች፡፡
‹‹የወንድሙ መገደል ለዓብይ ሕይወት ወሳኝ ምዕራፍ ነው ብዬ አስባለሁ፤›› ሲል የዓብይ የልጅነት ጓደኛ አቶ ሚፍታህ ሁዲን አባ ጀበል ይናገራል፡፡ ‹‹ወጣቶች ስለነበርን አንድ ማታ ዓብይ ጠርቶኝ ትግሉን እንቀላቀል አለኝ፡፡ እውነት ለመናገር የሚለውን ለመረዳት ለእኔ እጅግ ከባድ ነበር፤›› ብሏል፡፡ ከዚያ በኋላ ዓብይ በ1982 ዓ.ም. ደርግ ከመውደቁ ከጥቂት ወራት አስቀድሞ በ15 ዓመታቸው ኦሕዴድን መቀላቀላቸውን በርካታ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡
ድምፃዊ ጌትሽ ማሞ ከዓብይ ጋር ከልጅነት ጀምረው የሚተዋወቁ ሲሆን፣ ኦሕዴድን አብረው እንደተቀላቀሉ ይናገራል፡፡ ‹‹በዚያን ጊዜ በጣም ወጣቶች ነበርን፡፡ እኔ፣ ዓብይና አንድ ቆሚጣስ እያልን የምንጠራው ሾፌር ነበርን፤›› ሲል ቢፍቱ ኦሮሚያ የሚባለው የኦሕዴድ የሙዚቃ ቡድን አባል የነበረው ጌትሽ ያስታውሳል፡፡ ‹‹ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አቶ አባዱላ ገመዳ ጋርም እጅግ ቅርብ ነበርን፤›› የሚለው ጌትሽ፣ ዓብይ ያኔ የሬዲዮ ቴክኒሻን እንደነበሩ ያስረዳል፡፡
በፖለቲካውና በውትድርናው ውስጥ በነበራቸው ተሳትፎ ምክንያት ዓብይ ወደ ሩዋንዳ የዘመተው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰላም ማስከበር ሠራዊት አባል ሆነው ተልከዋል፡፡ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ተልዕኮ በሩዋንዳ ከ1985 ዓ.ም. እስከ 1987 ዓ.ም. ሲዘልቅ በ1987 ዓ.ም. የተመለሱት ዓብይ፣ በኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ወቅት ከተሠለፉት የሠራዊቱ አባላት መካከል በሬዲዮ ኮሙዩኒኬሽን ባለሙያነት ነበሩበት፡፡
በውትድርናው ዓለም እስከ 2000 ዓ.ም. የቆዩት ዓብይ፣ የሻለቅነት ማዕረግ እስከ ማግኘት ደርሰዋል፡፡ በ2008 ዓ.ም. በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የአቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ካቢኔ አባል ሆነው ሲቀርቡ አጭር የሕይወት ታሪካቸው ላይ ይኼ ማዕረግ ተገልጾ የነበረ ቢሆንም፣ በተለያዩ ዘገባዎች ደግሞ ሌተና ኮሎኔል መድረሳቸው ይነገራል፡፡
በ2000 ዓ.ም. ነበር የአገሪቱን የሳይበር ደኅንነት ለማስጠበቅ ያለመው የመረጃ መረብ ደኅንነት ኤጀንሲ የተቋቋመው፡፡ ባላቸው የሬዲዮ ግንኙነትና የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እውቀት ዓብይ ከመሥራቾቹ አንደኛው እንደነበሩ ይነገራል፡፡ በኤጀንሲው በተለያዩ የኃላፊነት ቦታዎች የሠሩት ዓብይ፣ የለውጥ ኃይል እደነበሩም ይነገርላቸዋል፡፡
እስከ 2002 ዓ.ም. ዓብይ በኤጀንሲው የቆዩ ሲሆን፣ በመጨረሻዎቹ ሁለት ዓመታት በተጠባባቂ ዳይሬክተርነት አገልግለዋል፡፡ በ2002 ምርጫም ተሳትፈው አጋሮ ወረዳን በመወከል ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልነት ተመርጠዋል፡፡
ዓብይ ለአጋሮ ወረዳ ዕድገት ኢንቨስተሮችን በማሰባሰብ አስተዋፅኦ ያደርጉ የነበረ ሲሆን፣ በሸራተን ሆቴል የገቢ ማሰባሰቢያ ቴሌቶን ጭምር እንዲዘጋጅ ማድረጋቸው ይነገራል፡፡ ዶ/ር ዓብይ በተመረጡባቸው በእነዚህ ጊዜያት በሻሻ ከተማ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የተሠራ ሲሆን፣ አጋሮ ደግሞ ሆስፒታል አግኝታለች፡፡
‹‹ብዙ ቃል የገባቸውን ጉዳዮች ፈጽሟል፤›› ሲሉ በአጋሮ ኢንቨስተርና የሆቴል ባለቤት የሆኑት አቶ ቴዎድሮስ ደበላ ይናገራሉ፡፡ ‹‹ይሁን እንጂ ጅማና አጋሮን ለሚያገናኘው መንገድ ቃል ቢገባም እስካሁን አልተሳካም፤›› ብለዋል፡፡
ሪፖርተር በሥፍራው ተገኝቶ መታዘብ እንደቻለው ምንም እንኳን አካባቢው በግብርና ምርቶችና በተፈጥሮ ሀብት የታደለ ቢሆንም፣ ምቹ የሆኑ መንገዶች ባለመኖራቸው መዋዕለ ንዋያቸውን ለማፍሰስ የሚመጡ ሰዎችን ተስፋ ያስቆርጣል፡፡ ‹‹አካባቢው ደካማ የመንገዶችና የኤሌክትሪክ ኃይል መሠረተ ልማት ስላለው ችግሮች ይገጥሙናል፤›› ሲሉ የጎማ ወረዳ አስተዳዳሪ አቶ ሬይስ ዓሊ ይናገራሉ፡፡ የአካባቢው ማኅበረሰብ የኤሌክትሪክ ኃይል እንዲገባለት በሚሊዮኖች የሚቆጠር ገንዘብ ቢከፍልም፣ ሰባት ዓመታት ሙሉ በጥበቃ ላይ መሆኑም ይነገራል፡፡
ምንም እንኳን ዓብይ ለቴክኖሎጂ ፍላጎትና ቅርበት ቢኖራቸውም፣ በእነዚህ ጊዜያት ከሌሎቹ የምክር ቤት አባላት በተለየ ለምክር ቤቱ የሚቀርቡ ሪፖርቶችን አብጠልጥለው በማንበብ፣ የተድበሰበሱ ሪፖርቶችን በመተቸትና የሰላ አስተያየቶችን በመስጠት ይታወቃሉ፡፡
ከዚህ በመቀጠል የሳይንስና ቴክኖሎጂ ማዕከል ዳይሬክተር በመሆን ያገለገሉት ዶ/ር ዓብይ፣ ከሥልጣናቸው በገዛ ፈቃዳቸው በለቀቁት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር እንዲሆኑ ተሾሙ፡፡
በሚኒስቴሩ ለአንድ ዓመት ያህል ቢቆዩም፣ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስ ሶሳይቲን እንደገና በማዋቀር በሚኒስቴሩ ሥር በማድረግ የኤሮ ስፔስ ኢንስቲትዩት ብለው ሰይመውታል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ዶ/ር ዓብይ ሚኒስቴሩን በፖለቲካ ብቻ ከሚነዳ ተቋምነት ወደ ምርምር ማዕከልነት አሳድገውታል የሚሉ አሉ፡፡
ዓቢይ አህመድ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ማዕከል ዳይሬክተር በነበሩበት ጊዜ የማዕከሉ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ የነበሩት አቶ ዋሲሁን ዓለማየሁ፣ ‹‹ዓብይ ለትምህርት ያላቸው አመለካከትና ቆራጥነት ውስጤ የቀረ ማንነታቸው ነው፤›› በማለት ያስታውሷቸዋል፡፡
አቶ ዋሲሁን እንደሚሉት በአገሪቱ ለመንግሥት ሠራተኞች የሚሰጥ የትምህርት ዕድል (ስኮላርሽፕ) እንዲኖር በማድረግ፣ ሠራተኞች መማር የሚችሉበትን ዕድል ያመቻቹ ናቸው፡፡ ‹‹ሁሌም ቢሆን እንድንማርና ራሳችንን እንድናሳድግ ያበረታቱን ነበር፤›› ይላሉ አቶ ዋሲሁን፡፡
በዓብይ አህመድ በተጀመረው የትምህርት ዕድል መሠረት 1,500 የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ሠራተኞች፣ በተለያዩ አገሮች በሳይንስና ቴክኖሎጂ ዘርፍ ትምህርታቸውን እየተከታተሉ ይገኛሉ ይላሉ፡፡ አቶ ዋሲሁን ሁለተኛ ዲግሪያቸውን በውጭ ቋንቋዎች ክፍል ትምህርት ተከታትለው ተመርቀዋል፡፡ ‹‹እኔ የሁለተኛ ዲግሪ ትምህርቴን ስጀምር ከ3.5 በታች ካመጣሁ ደስተኛ እንደማይሆኑ ገልጸውልኝ ነበር፤›› ሲሉ አቶ ዋሲሁን ያስታውሳሉ፡፡
ዶ/ር ዓብይ ወደ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ሲሄዱ አቶ ዋሲሁንም ተከትለዋቸው በሚኒስቴሩ በሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተርነት ተሾሙ፡፡ ‹‹በእርሳቸው አበረታችነት ተነሳስቼ 3.7 ነጥብ አምጥቼ ተመረቅሁ፤›› ይላሉ አቶ ዋሲሁን፡፡
ይሁንና የዶ/ር ዓብይ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ቆይታ በኦሮሚያ ክልል በተከሰተው መጠነ ሰፊ ተቃውሞና ብጥብጥ ምክንያት በአጭሩ ተቋጨ፡፡ በርካታ የኦሕዴድ የፌዴራል መንግሥት ባለሥልጣናት ወደ ክልል ሲሄዱ፣ እርሳቸውም ክልሉን ለማረጋጋት ወደ እዚያው አቀኑ፡፡
ዶ/ር ዓብይ ከሌሎች የኦሕዴድ አባላት ጋር በመተባበር በክልሉ ተንሰራፍቶ የነበረውን ተቃውሞና አመፅ ማርገብ ችለዋልም ይባልላቸዋል፡፡ አስተያየት ሰጪዎች አሁን ኦሕዴድ ከመቼውም ጊዜ በተሻለ የሕዝብ ተቀባይነት ማግኘት ችሏል ይላሉ፡፡
ዶ/ር ዓብይ ከሚኒስትርነታቸው ከለቀቁ በኋላ የኦሮሚያ ክልል የከተማና ቤቶች ልማት ቢሮ ኃላፊ በመሆን ከሠሩ በኋላ፣ አቶ አብዱላዚዝ መሐመድን በመተካት የኦሕዴድ ጽሕፈት ቤት ኃላፊም በመሆን አገልግለዋል፡፡
ምንም እንኳን በስኬቶቻቸው የሚመሠገኑ ቢሆኑም፣ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ሲፀድቅ በምክር ቤቱ ሳይገኙ በመቅረታቸው በእጅጉ ሲተቹ ነበር፡፡ ይህም በተለይ በማኅበራዊ ሚዲያዎች በስፋት ተንፀባርቆ ነበር፡፡
የ42 ዓመቱ ዓብይ በጋብቻ የተሳሰሩት ከወ/ሮ ዝናሽ ታያቸው ጋር ነው፡፡ ዶ/ር ዓብይና ወ/ሮ ዝናሽ የተገናኙት ዓብይ ውትድርና ውስጥ በነበሩበት ወቅት ሲሆን፣ ወ/ሮ ዝናሽ የወታደራዊ የሙዚቃ ቡድን አባል ነበሩ፡፡ ዶ/ር ዓብይና ወ/ሮ ዝናሽ ሦስት ሴት ልጆችን አፍርተዋል፡፡
ዶ/ር ዓብይን በቅርበት የሚያውቋቸው ለስፖርትና ለአካል ብቃት እንቅስቃሴ ትኩረት የሚሰጡ እንደሆኑና ወደ ጂምናዝየሞች በመሄድ እንቅስቃሴ እንደሚያደርጉ ያወሳሉ፡፡ በብዛትም በአዲስ አበባ በቦዲ ዋይዝ ዌልነስና ፊትነስ ሴንተር፣ ቀጥሎም በጥላ ኸልዝ ክበብ ስፖርት ይሠሩ እንደነበር ማወቅ ተችሏል፡፡
ማክሰኞ መጋቢት 18 ቀን 2010 ዓ.ም. የኢሕአዴግ ሊቀመንበር በመሆን የተመረጡት ዶ/ር ዓብይ፣ አቶ ኃይለ ማርያምን በመተካት ሦስተኛው የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ይሆናሉ፡፡
ዶ/ር ዓብይ በብሔርና በፖለቲካ አመለካከት የተከፋፈለውን ሕዝብ ወደ አንድ በማምጣት ዘላቂና አስተማማኝ ሰላም እንዲሰፍን መሥራት ትልቁ የቤት ሥራ ይሆንባቸዋል የሚሉ በርካቶች ናቸው፡፡ ከእነዚህ መካከል ዶ/ር ዓብይ የሚሄዱበት የኢትዮጵያ ሙሉ ወንጌል ቤተ ክርስቲያን መጋቢ ተመስገን ብርሃኑ አንዱ ናቸው፡፡
መጋቢ ተመስገን ተቋማቸውን ሳይወክሉ በግላቸው ስለ ዶ/ር ዓብይ በሰጡት አስተያየት፣ ‹‹ዶ/ር ዓብይ እግዚአብሔርን የሚወድ ቅንና ትሁት ሰው ሲሆን፣ ባገኘው ጊዜ የእግዚአብሔርን ቃል መማር የሚወድና ዕድል ሲያገኝም ቃሉን የሚያስተምር ነው፤›› ብለዋል፡፡
‹‹ዶ/ር ዓብይ የኢሕአዴግ ሊቀመንበር ከመሆኑ በፊት የመንግሥት ሥልጣን ላይ የቆየ ነው፤›› የሚሉት መጋቢ ተመስገን፣ ‹‹ልዩ ትኩረት የማይፈልግና በሥልጣኑም የማይኩራራ ነው፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹ከእዚያም በላይ ሕዝቡንና አገሩን የሚወድና ከበላይም ሆነ ከበታቹ ካሉ ሰዎች ጋር አብሮ ለመሥራት የማይቸገር ነው፤›› ብለዋል፡፡
አገሪቱ ከገባችበት ቀውስ እንድትወጣና ሰላም እንዲመጣ ሙሉ ወንጌል ቤተ ክርስቲያንን ጨምሮ ሁሉም ቤተ ክርስቲያኖች ሲፀልዩ ነበር ያሉት መጋቢ ተመስገን፣ አሁን እግዚአብሔር ፀሎታቸውን ሰምቷል ብለው እንደሚያምኑ ተናግረዋል፡፡ መጋቢው አክለውም ዶ/ር ዓብይ ብቻቸውን ለአገሪቱ ሰላም ማምጣት ስለማይችሉ፣ አብረዋቸው ያሉት ባለሥልጣናት በአንድነትና በመግባባት እንዲሠሩ ምክራቸውን ለግሰዋል፡፡
ሰዎች!! ከረፋዱ ላይ ተገናኘን መሰል!! ኣበቃ!! ኣበቃ!! እበቃ!!! ብትፈልጉ ዋሽንታችሁን፣ ካሻችሁ መለከታችሁን፣ ከሰመረላችሁ ከበሯችሁን፣ ኣልያም በገናችሁን፣ እንዲያም ሲል መሰንቆም ይሁን ክራር ይዛችሁ ማንጎራጎር ትችላላችሁ!!! ጥሩንበኞች!!
ሙሌው ምነ በሰላም አገር ነገር ነገር ነገር ‘ጠብ ያለሽ በዳቦ’ ያስብሎታል ከመሬት ተነስተው? የእርሶ ጀጋኑዋ ኢሕአዴግ ወ ወያኔ ራዲዎኑን፣ ቴሌቭዥኑን፣ አንድ-ለ-አምስቱን እንደው ያለ የለለ ገገማ ፕሮፖጋንዳዋን ስትነዛ እኛ ደግሞ ትንሽ መተንፈሻ – ዕድሜ ለኢንተርኔት – ብናገኝ እርሶን እንዲህ አብሰለሰሎት? ሃሰት ከመስሎት፡ ጥሩንበኛም ከሆነ እንደው ካልተስማማዎት ምክኛቶን ዘርዝረው ይጣፉ። እንደው ናድ ናድ ባያርጎት ምን አለበት? እንደ እርሶ ያሉ ‘ሁለቴ እንዴት አደሩ አንዱ ለነገር ነው’ ባይ የሠፈራችን ሙጢ ‘ወ/ሮ ማሲንቆ’ ነበር የሴትዬይቱ ስም። ምነዋ ባልተቃኘ ማሲንቆዎ ጆሮ ሰቅጣጭ ‘ድምፅ’ ለቀቁንብንሳ? ተዚህ በፊት እንደ ጣፉት – የወያኔይቱን ጀግንነት ያሳመሩ መስሎት – በአገር ክህደት የሚያስጠይቅ ውንንጀል ከሻቢያ ጋር ገጥመው የኢትዮጵያን ሠራዊት መውጋቶን አወጉን። ታዲያ በዛ ባሰላው የዕድሜ ባለጠጋ መሆኖን ያሳያል። ዛዲያሳ ምነ እንደ ዕድሜዎ አቅል ቢገዙ ጌታው ሙሌ? ኤዲያ! ያድምጡማ! ረጋ ይበሉዪ?
[11/4, 11:04 PM] temimtiyub123456789: https://youtu.be/77WWaH37cWIወደቻናላችን ጎራ በማለት ውብን ማራኪ የሆኑ የጂ ስራወችን እንደት በቀላሉ በቤት ውስጥ ማዘጋጀት/መስራት እንደምንችል ይመልከቱ
ውይ ማዘርዬ ዚፕ ላክ ስትሉ እማዬ ትዝ አለችኝ ልክ እንደ እርሶ ብልጥ ነበረች አንዳንዴ አነጋገራ እንደ እርሶ ነው እድሜ ለደርግ መስረተ ትምህርት አስተምሮናል ትል ነበር ስማንም ስልክ ቁጥርም መፃፍ ትችላለች ha .ይመቾት ማዘርዬ .
የአርጎባ ማህበረሰብ፣ በኢትዮጵያ በሰሜናዊ ክፍል ትግራይና ወሎ፣ በደቡብ እስከ ባሌ፣በምስራቅ እስከ ሐረር ቆላማ ስፍራና አፋር፣ ሰሜን ሸዋ አካባቢ የሚኖሩ ሕዝቦች ናቸው፡፡
አርጎባዎች በኤርትራም እንደሚኖሩ ሲጠቆም “ጀበርት” የሚል መጠሪያ አላቸው፡፡ “አርጎቦ” የብሔረሰብ እና የቋንቋ መጠሪያ ነው፡፡ በ13ኛው ክፍለ ዘመን የይፋት ወላስማ ሥርወ መንግሥት ንግድን መሥርቶ በነበረ በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን እስላማዊ መንግሥትን እንዳቋቋመ የሚገለጸው በኋላም በሁለተኛው ሂጅራ በነብዩ መሐመድ የእስልምና እምነት ተከታዮች ከቁረሾች ጋር በነበረው ግጭት ወደ ኢትዮጵያ የገቡ አረቦችን ተቀብሎ ያስተናገደ የመጀመሪያው የሙስሊም ማህበረሰብ የአርጎባ ማህበረሰብ እንደሆነም ይጠቁማሉ፡፡ “አርጎብኛ” የሴሜቲክ ቋንቋ ዝርያ ሲሆን በውል የተለዩ ሁለት ዘዬዎች አሉት፡፡ የመጀመሪያው በደቡብ ወሎ አካባቢ የሚነገረው “ሾንኬ ጦልሃ” እና በአፋር ክልል አርጎባ ልዩ ወረዳ ና በሰሜን ሸዋ የሚነገረው “ሸዋ ሮቢት ልዩ አምባ ዘዬ” በመባል ይታወቃሉ::
ከሰሜን እስከ ደቡብ ምስራቅ ተበታትነው በስብጥርና በኩታገጠምነት የሚገኙት አርጎባዎች ሙሉ በሙሉ የእስልምና እምነት ተከታዬች ሲሆኑ “አርጎባ” የሚለው የብሄረሰቡ መጠሪያ ስያሜ እንደ አካባቢው ነዋሪዎች እምነት የአፄው መንግስት እስልምን ላለመደገፍ… “አረብ ገባ” ለማለት የተፈለገ ነው፡፡
እንደ ጥናቶች ግን “የአርጎባ ህዝብ በኢትዮጵያ ይኖር የነበረ ጥንታዊ ህዝብ መሆኑንና ከዚህ በፊት የተለያዩ ስያሜዎች እንደነበሩትና እስልምናን በተለያዩ ጊዜዎች የተቀበለ ያስፋፋ ህብረተሰብ ነው” በሚል ይገለፃል::
ነገር ግን በሚኖሩባቸው የተለያዩ አካባቢዎች አሁን የሚገኙት የብሄረሰቡ አባላቶች የተለያዩ የብሄሩ ጎሳዎች ጋር ትስስር ያላቸው የአረባዊ የዘር ሀረግ ያለቸው እንዳሉም ታሪክ ያስረዳል።
የአርጎባ ማህበረሰብ መተዳደሪያው ከሆነው ንግድ፣ እርሻና የሽመና ስራ ከኢትዮጵያ የመን ድረስ በመጓጓዝ ትስስሩ በጋብቻም ተዋልደዋል:: በአርጎባዎች በሚኖሩበት አካባቢ የልጅ ልጆቻቸው ይገኛሉ፡፡
አርጎብኛ ከቋንቋው በተጨማሪ የማህበረሰቡ መገለጫ የሆኑ የሰርግ፣ የሐዘን፣ የአመጋገብ ስረዓቶቻቸው፣ ለቱሪስት መስህብነት ከፍተኛው ድርሻ ያለው ሲሆን የተለየ ጥበብ ያረፈባቸው እና ከአንድ ሺህ ዓመት በላይ ያስቆጠሩ የመኖሪያ ቤቶች፣ መስጊዶቻቸው ባህላዊ የስነ ጥበብ ህንጻ ውበት ጥንታዊውን፣የታሪክ፣ የቋንቋ፣ የእምነት፣ የአኗኗር ፍልሥፍና የሥልጣኔ ዘመን ያስታውሳሉ፡፡
ጥቅምት ፳ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፶ኛው እና የመፀው ፳፭ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፫፻፲፮ ቀናት ሲቀሩ፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፲፭ ቀናት ይቀራሉ።
ግዙፉ የደቡብ ኣፍሪካ ባንክ ስታንዳርድ ባንክ ቢሮውን ኢትዮጵያ ከፈተ:: ስታንዳርድ ባንክ የሚያንቀሳቀሰው ኣሴት ባጠቃላይ 184, 518 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን በ32 ኣገሮች ቋሚ ቢሮዎች ኣሉት የ 2015 ስታቲክስ አንደሚያስረዳው ባንኩ 69000 ተቀጣሪዎች ያሉት ሲሆን የባንኩ ዋና ስራ ኣስኪያጅ ቤን ክሩገር እንዳሉት በምስራቅ ኣፍሪካ እየታየ ያለው እድገት ኢንቨስትመንትን በከፍተኛ ደረጃ እየሳበ መመጣቱን ባንኩ ተገንዝቧል እኛም በፓርተርነት የኣካካቢውን ገበያ ለማገናኘት ኔት ዎርክ ወይም መረብ በመፍጠር እንሰራለን ብለዋል::
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴ የመታሰብያ ሃውልት በአዲስ አበባ የአፍሪካ ኅብረት ዋና መስርያበት በመጪው ሳምንት መጨረሻ ይመረቃል
ሠላሳ ሁለተኛው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች መደበኛ ስብስባ በመጪው ሳምንት መጨረሻ የካቲት 2 እና 3/2011 ዓም (february 9 & 10/2019) አዲስ አበባ ላይ ይከፈታል።በቅዳሜው መክፈቻ ስብሰባ ላይ የአፍሪካ ኅብረት ''በአፍሪካ ጤና ላይ መዋለ ንዋያችንን እናፍስስ'' በሚል ርዕስ የሩዋንዳው ጠቅላይ ሚኒስትር ፖል ካጋሜ በሚመሩት እና በሸራተን አዲስ በሚደረገው ልዩ የከፍተኛ ልዑካን ስብሰባ ላይ ከአፍሪካ መሪዎች በተጨማሪ የኖርዌይ ጠቅላይ ሚኒስትር ወ/ሮ አርና ሶልበርግ እና ቢልንየሩ ቢል ጌት በልዩ እንግዳነት ይገኛሉ። ይህ ከቀትር በኃላ በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር ከ9 ሰዓት እስከ 12 ሰዓት የሚደረገው ስብሰባ ከግማሽ በላይ የሚሆነው የአፍሪካ ሕዝብ ከጤና አገልግሎት የማያገኝ ከመሆኑ አንፃር ይመክራል ተብሎ ይጠበቃል።የመሪዎቹ ስብሰባ በሌላ በኩል የያዘው ዓብይ አጀንዳ የአፍሪካ ስደተኞች (ወደውጭ እና በሀገራቸው የተፈናቀሉትን) አስመልክቶ የሚያደርገው ውይይት የስብሰባው አንዱ አካል እንደሆነ ተሰምቷል።
በተያዘው መርሐግብር መሰረት የዕሁዱ ማለትም የካቲት 3/2011 ዓም የጧት የመሪዎች ስብስባ መርሐግብር በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር ከረፋዱ 5 ሰዓት ከሩብ ጀምሮ ያለው ጊዜ የቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴ ሐውልት በሕብረቱ ፅህፈት ቤት በሚገኝበት ቦታ የአፍሪካ መሪዎች በተገኙበት የሚመረቅበት ጊዜ ነው።የአፍሪካ መሪዎች ከእዚህ ቀደም የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ወደ ኅብረትነት ሲሸጋገር የቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴን ሐውልት ቻይና ሰራሽ በሆነው በአዲሱ የኅብረቱ ፅህፈት ቤት ለመስራት ፍላጎት በድርጅቱም ሆነ በአፍሪካ መሪዎች ዘንድ ቢኖርም በወቅቱ የነበሩት አቶ መለስ ደስተኛ አለመሆናቸው በርካታ አፍሪካውያንን እና ኢትዮጵያውያውንን ያሳዘነ ጉዳይ ሆኖ አልፏል። ለእዚህም ማስረጃው አቶ መለስ በጉዳዩ ላይ ተጠይቀው በሰጡት ምላሽ የጋናው ክዋሜ ንኩማ ሃውልት ምን ያህል ከቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴ በላይ አስፈላጊ እንደሆነ ለማስረዳት የደከሙበት መንገድ ከፍተኛ ትዝብት ላይ ጥሏቸው አልፏል።
በግንቦት ወር 1963እኤአ ዓም የአፍሪካ ኅብረት ምስረታ ጉባኤ ላይ ልዩነቶችን በመዳኘት ቻርተሩን ሳንፈርም አንወጣም የሚለው የንጉሡ ተማፅኖ ለድርጅቱ መመስረት ወሳኙ ጉዳይ ነበር።
ሆኖም ግን አቶ መለስ ከእዚህ ዓለም በሞት ከተለዩ በኃላ የአፍሪካ ሕብረት መስርያ ቤትም ሆነ አፍሪካውያን መሪዎች እንዲሁም የንጉሡ የልጅ ልጅ ልዕልት ማርያም ስነ አስፋወሰን ታሪክ ተቀብሮ መቅረት የለበትም በሚል ሲሟገቱ የነበሩ ሲሆን በሌላ በኩል በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ሃውልቱ ይሰራ የሚል የፊርማ ማሰባሰብ ሥራ ሰርተው መንግሥትን ሞግተዋል።ቀድሞም የአፍሪካ ኅብረት እንደዋና ቢሮም ሆነ የአፍሪካ መሪዎች ፍላጎት የነበረው የሃውልቱን መስራት ጉዳይ አሁን ለኢትዮጵያ ታሪክ ታላቅ ዋጋ የሰጠው የክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ መንግስት ዘመን ሃውልቱ ለምርቃት የበቃበት ሁኔታ በርካታ ኢትዮጵያውያንን የሚያስደስት ተግባር እንደሚሆን የሁሉም ዕምነት ነው። ይህ ታሪክ የመላው የኢትዮጵያውያን ታሪክ ብቻ አይደለም።የአፍሪካውያን ታሪክም ነው።ኢትዮጵያውያን በክብር ልንጠብቀው የሚገባን ቅርሳችን ነው።
የቀ/አፄ ኃይለስላሴ የልጅ ልጅ ልዕልት ማርያም ስነ አስፋወሰን እና የአፍሪካ ኅብረት ምክትል ሊቀመንበር አምባሳደር ክወሲ ካርታይ (Kwesi Quartey) ፎቶ የአፍሪካ ኅብረት (Photo=Africa Union)
በመጨረሻም ልዕልት ማርያም ስነ አስፋወሰን የአፍሪካን ኅብረት ለማመስገን እኤአ ጥር 22/2019 ዓም በድርጅቱ ፅህፈት ቤት በተገኙበት ወቅት የአፍሪካ ኅብረት ምክትል ሊቀመንበር አምባሳደር ክወሲ ካርታይ (Kwesi Quartey) የንጉሰ ነገሥቱን ሃውልት ምረቃ አስመልክተው ሲናገሩ የቀዳማዊ አፄ ኃይለ ስላሴ ሃውልት መሰራት የፓን አፍሪካ መኖርን ያሳያል ብለዋል። ልዕልት ማርያም ስነ አስፋወሰን በበኩላቸው የአፍሪካ ኅብረት ሃውልቱን ለመስራት መወሰኑና መተግበሩ በራሱ የአፍሪካ መሪዎች አንድነትን አመላካች ነው ብለዋል።ንጉሰ ነገስቱ የደርግ አባላት ልይዟቸው ወደ ቤተ መንግስታቸው በሄዱበት በ1966 ዓም የክረምት ወር ሃምሳ አለቃ ደበላ ዴንሳ ንጉሡን ወደ ማረፍያ ክፍል ለመውሰድ እንደሚያስቡ ሲነግሯቸው የሰጡት ምላሽ '' ካልተሳካላችሁ የእኔ ታሪክ እንደ አዲስ ይነሳል'' የሚል ንግግር አድርገው ነበር።አርባ ዓመት ያልተሳካላት ኢትዮጵያ እንዳሉት የእርሳቸው ታሪክ ተነሳ ማለት ነው።ይህ ማለት የድሮው ስርዓት ተመልሶ መጣ ማለት አይደለም።ሀገር በፍቅር፣በአንድነት እና በመተሳሰብ የመምራት ጥበብ እንደገና ትንሣኤ የማግኘቱ ፋይዳ ነው። ዛሬ ሰዎች ስለ ክልላቸው እና ጎጣቸው በማውራት ብቻ ሳይሆን ጎጥ ፖለቲካ በሆነባት ሀገር ላይ ሆነን ኢትዮጵያን አንድ አንድ የማድረግ ልዩ የፖለቲካ እና መንፈሳዊ ፀጋ ብቻ ሳይሆን አፍሪካን አንድ የማድረግ ጥበብ ያሳዩን ቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴን የማናደንቅበት ምን አዕምሮ አለን? ሃውልታቸው ለትውልድ ብዙ ማለት ነው።አዲስ አበባም መሃል አደባባይ ላይ አንድ የንጉሡ ሃውልት ያስፈልጋታል።
….የታሪክ አዋቂ በኢትዮጵያዊነቱ የሚቆረቆር በትግሉ ዘመን ተመልሶ እንዳያንሰራራ ተመልሶ እንዳይፈጠር አድርገው በመምታት አጥፍተዉታል። በጣም የሚያስገርም ሁኔታም የተፈፀመው በወልቃይት፤ ጠለምት፤ ጠገዴ ብቻ በሰሜን ጎንደር አማራው በተመሳሳይ ሁኔታ አዛውንቶች እየተፈለጉ በስውር እየታፈኑ፣ የት እንደገቡ የማይታወቁ ማን ተያዘ ማን ተገደለ የሚለው በግልጽ ለማወቅ አስቸጋሪ ቢሆንም ብዙ የሰሜን ጎንደር አዋቂ ሽማግሌዎች የውሃ ሽታ ሆነው የቀሩ አሉ፤ ይህን ለማወቅ የሚችሉት የየአካባቢው ነዋሪዎች ናቸው። የታሪክ አዋቂ ሲጠፋም ተተኪው ትውልድ ይቸገራል። የህ.ወ.ሓ.ት. መሪዎች ይህ እንደፖሊሲያሳቸው የሚጠቀሙበትም የቆየውን ታሪክ ለማጥፋትና ለማክሰም ነው ……ጉጅሌያቸውን ይዘው በሶስቱ ቦታዎች ተሰማርተው ቀደም ሲል ከመኮነን ዘለለው የነበሩ የህዝብ ግኑኝነት መሪነት በድብቅ በዘዴ የተቃወሙት የሰሜን ጎንደር አማሮች አንድ በአንድ በተናጠል እያፈኑ ሰውን በመልቀም ያፈኑዋቸውን ሓለዋ ወያኔ በማስገባት ወንድ፣ ሴት ሳይሉ ገደሉዋቸው። ሃብት ንብረታቸውም እየተወረሰ ዝርፍያው ቀጠለ ቀስ በቀስም የጀመሩት ጥቃት እየተስፋፋ ሄደ።…
የአዘጋጆቹ ማስታወሻ፤ ባለፉት ዓመታት ከህወሓት እየኮበለሉ የወጡ የቀድሞ አባላት በርካታ ናቸው። የሚወጡበት ምክንያት ቢኖራቸውም አንዳንዳቸው ህወሃትን በማጋለጥና ማንነቱን ለኢትዮጵያ ሕዝብ በማሳወቅ የአቶ ገብረመድኅን አርአያን ያህል ታላቅ ሥራ የሠራና መስዋዕትነት የከፈለ አለ ለማለት ያስቸግራል። አብዛኛዎቹ የቀድሞው አባላቱ የህወሓትን ምሥጢራዊ አሠራር እና እጅግ አረመኔያዊ ግፍ፤ ኤፈርት በኢትዮጵያ ሐብት ላይ የፈጸመውንና እስካሁንም እየፈጸመ ያለውን የኢኮኖሚ ደባ፣ ዝርፊያ፣ ሌብነት፣ … የመሳሰሉ ጉዳዮች በአደባባይ ከመናገር ሲቆጠቡ ተስተውለዋል። አንዳንዶቹም በህወሓት ከፍተኛ አመራር ላይ የነበሩ የቀድሞ አባላት ቢሆኑም፤ ኤፈርትም ሲያስተዳድሩ የቆዩ ቢሆኑም ስለጉዳዩ ሲጠየቁ የሚሰጡት ምላሽ አባይ ጸሐዬ ወይም ስብሃት ነጋ ከሚሰጡት ምላሽ ያልተለየ ሆኖ ተገኝቷል። አቶ ገብረመድኅን አርአያ “ዝሆን ላይ የሚጮህ እብድ ውሻ ብቻ ነው” በሚል ርዕስ ያቀናበሩትን ዳጎስ ያለ ሠነድ በድረገጻችን ላይ እንድናትመው በላኩልን መሠረት ከጥቂት ወራት በፊት ክፍል አንድን አቅርበን ነበር። (ይህንን ዕትም ለመረዳት ክፍል አንድን ማንበብ አስፈላጊ በመሆኑ እዚህ ላይ በመጫን እንዲያነቡ እናሳስባለን)። ስማቸው የግድ መገለጽ ስላለበት ስማቸው የወጣ ለዚህ ጽሁፍ ምላሽ መስጠት ለሚፈልጉ በራችን ክፍት ነው። የዝግጅት ክፍላችን ለአቶ ገብረመድኅን ምስጋናውን እያቀረበ ሌሎችም የህወሓት የቀድሞ አባላት ተመሳሳይ እርምጃ እንዲወስዱና በዚህ መልኩ ከሕዝብ ጋር እንዲታረቁ ሃሳብ እንሰጣለን። ያለ እውነት ዕርቅ የለም፤ ያለ ዕርቅ አብሮ መኖር የለም።
የህ.ወ.ሓ.ት . መሪዎች አሁን የገጠማቸው ክሽፈትና ወርደት አጸፋውን ለመመለስ ዝግጅታቸው አሰቀመጡ። ቀደም በማለት በትግራይ ሕብረተሰብ የአፈና ዘዴ በመጠቀም አነስተኛ ሀይል አፋኝ ጉጅሌ በማደራጀት ክፉና አረመኔው ጨካኞች አፋኝ ቡድን ሶስት አቅጥጫ ተሰማራ። ይህ ጊዜም በ1969 ዓ.ም. ወደ መጨረሻው አካባቢ በሶስት አቅጣጫ በማሰማራት
ከዚህ ቀጥሎ ያሉት ደግሞ በየተዋጊው ሰራዊ ተመድበው ትእዛዝ በመስጠት በአማራው ላይ ጥቃት በመክፈት የአማራ ዘር ማጥፋት ከባድ እርምጃ በመውሰድ፤ አማራው ሊቋቋመው በማይችል ሁኔታ ሰላማዊው ኢትዮጵያዊ ዜጋ ዘሩን ለማጥፋት ያለው የሌው ሃይላቸው አጠናክረው ግፍ የፈጸሙ የህ.ወ.ሓ.ት. መሪዎች፤ 1. አረጋዊ በርሄ፤ 2. ግደይ ዘራጽዮን፤ 3. ስብሃት ነጋ፤ 4. አባይ ጸሃየ፤ 5. ሥዩም መስፍን፤ 6. መለስ ዜናዊ፤ በሰሜን ጎንደር አማራ በትንሹ ከ1969ዓ.ም. የጀመረው ጥቃት በክፉ መልኩ ተጠናክሮ ከታህሣስ ወር 1972 ዓ. ም. የተጀመረው የአማራ ዘር ማጥፋት ዘመቻ እስከ 1977 ዓ .ም. በቀጠለበት ጊዜ በዋናነት የዘር ማጥፋት ወንጀሉን በአማራው ላይ የፈጸሙ ዋናዎቹ እነዚህ ናቸው። በዚሁ የወያኔ ጥቃት ከ2 ሚልዮን በላይ ነብሰ ጡር አራስ ህፃናት ሽማግሌዎች ወጣቶች ወንድ ሴት ልዩነት በሌለው በወያኔ እጅ ተገድለዋል። አገዳደሉም በተለያየ ስልትና ዘዴ ተፈጽሞባቸውል። ቀሪው ለስደት ተዳርጓል፤ የመጣ ይምጣ ከቤቴ ወጥቸ አልንገላታም ያለም አለ።
ለትግሉ ወገናዊ የሆኑ ኢትዮጵያዊያን ሁሉ ፣-የአርበኞች ግንቦት ሰባትና የደሚሂት የጋራ መገለጫ በሚመልከት በትክክሉ፡ በጥልቀትና በረጅሙ በማሰብም የኢትዮጵያ ሀገራችን የወደፊት ሰላም...
አፈንዲ ሙተቂ አስቡት እስቲ! የቴዲ አፍሮን ኮንሰርት ለመታደም ድሬዳዋ ስቴድየም በተገኘው ህዝብና እርሱን በሚቃወመው ህዝብ መካከል ግጭት ቢፈጠር ውጤቱ ምን...
በዓለም ደረጃ ደግሞ በያዝነው ዓመት ቢያንስ 58 ጋዜጠኞች ተገድለዋል። ብዙዎቹ ግጭት በሚካሄድባቸው ሶርያ፣ ኢራቅ፣ የመን፤ ሊባያና አፍጋኒስታን የተገደሉ ናቸው።
አንድ መጠን / ቢዩ / ሲኤን - 75.83 ዶላር አንድ መጠን / ቢዩ / ዩናይትድ ስቴትስ - $ 75.83 ዶላር አንድ መጠን / አረንጓዴ / ሲኤን - 75.83 ዶላር አንድ መጠን / አረንጓዴ / አሜሪካ - $ 75.83 ዶላር አንድ መጠን / ነጭ / ሲኤን - 75.83 ዶላር አንድ መጠን / ነጭ / አሜሪካ - $ 75.83 ዶላር
ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ናብ ከተማ ሰቲት ኢሎሑመራ ይጓዓዛ ዝነበራ ንብረት 68 ነጋዶ ዝፀዓና 2 መካይን፤ ከተማ ደባርቅ ምስ በጽሓ ፖሊስ ሒዙ እቲ ንብረት ብምርጋፍ ክእገድ ተገይሩ ክብሉ ንብረቶም ዝተትሓዞም ነጋዶ ጠሪዖም።
ኣዛዚ ፖሊስ ከተማ ደባርቅ ዋና ኢንስፔክተር ውቤ ተዘራ እቲ ንብረት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝወዓለ ብጉጅለ ኮይኖም ንብረት ንምቅፃልን ንምዝራፍን ካብ ዝፈተኑ ንምድሓን እዩ ኢሎም።
እቶም ዝፈተኑ ኣካላት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም ዶ? ተባሂሎም ተሓቲቶም “ ብዙሓት መናእሰይን ህዝብን ከመይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ክተውዕል ትኽእል” ዝብል ምላሽ ሂቦም።
*… እነ ዐቢይም ብልጭልጭ ነገር እያሳዩ የአዲስ አበባን ሕዝብ አፍዝዘውና አደንዝዘው ጥሬ ቆርጥሞ ለዘመናት በመቆጠብ የገነባውን ኮንደሚንየም ቤቱንና የከተማውን መሬት እየዘረፉት እንዲሁም ቤቱን እያፈረሱ እንደቆሻሻ እየጠረጉት ይገኛሉ.. !!!
እነኝህ ሰዎችማ እውነትም እንዳሉት ቁማሩን ተክነውበት የለም እንዴ??? የኦሕዴድ ጎጋዎች እንኳ ሰው ሆነው እንዲህ አፍዝዘውና አደንዝዘው ጭራሽ ከፊሉን ሕዝባችንንም ደጋፊያቸው አድርገው እንዲህ በነፍስ በሥጋችን ይጫወቱብን??? እጅግ በጣም ያሳዝናል!!!
“እችም የኔ እችም የኔ!” የሚባል በካርታ የሚጫወቱት የቁማር ጨዋታ ታውቃላቹህ አይደል? ልጁ ሦስት ካርታዎች አንዷን ያሳያቹህና ዓይናቹህ ላይ እንዴት አድርጎ እንደቀየራት ሳታውቁት “እሷ ናት!” ብላቹህ ገንዘባቹህን ስታስቀምጡ እሷ ሳትሆን ትቀርና ገንዘባቹህን ትበላላቹህ፡፡ ገንዘባቹህን ተሞልጫቹህ እያረራቹህ ትሔዳላቹህ!!!
እነ ዐቢይም ብልጭልጭ ነገር እያሳዩ የአዲስ አበባን ሕዝብ አፍዝዘውና አደንዝዘው ጥሬ ቆርጥሞ ለዘመናት በመቆጠብ የገነባውን ኮንደሚንየም ቤቱንና የከተማውን መሬት እየዘረፉት እንዲሁም ቤቱን እያፈረሱ እንደቆሻሻ እየጠረጉት ይገኛሉ፡፡ ይሄ ሁሉ ሲሆን ግን የአዲስ አበባ ሕዝብ ፈጽሞ ሊነቃና በህልውናው እንደመጡበት ተረድቶ የግድ ወደ የሞት ሽረት ትግል መግባት እንዳለበት፤ ይህ ካልሆነ በስተቀር ግን ፈጽሞ ሊያስቆማቸው እንደማይችል ሊረዳ አልቻለም!!!
እነ አቶ በቅዠት አሻግሬ (አቶ ዐቢይ አሕመድ) ባዶ ስፍራ ላይ መብራት አብለጭልጨውና ድንጋይ አንጥፈው “ቢሊዮን ብር ጨረሰ!” እያሉ ሲያጭበረብሩትና ሲዘርፉት እየተታለለ አብሮ ሲጨፍርና ሲያደንቅ እነሱ ግን አሁንም የአዲስ አበባ ሕዝብ በኑሮ ውድነት እየተጠበሰ ለዓመታት ቆጥቦ የገነባውንና ከዛሬ ነገ ይሰጡኛል ብሎ በተስፋ ሲጠብቀው የኖረውን 21 ሽህ የኮንደሚኒየም ቤቱን ለሦስተኛ ጊዜ ከባለቤቱ ከአዲስ አበባ ሕዝብ ዘርፎ ወይም ነጥቆ በልማት በተነሡ ገበሬዎችና ቤተሰቦቻቸው ስም ከተለያየ ስፍራ ላስመጣቸው በሽዎች ለሚቆጠሩ ካድሬዎቹ አድሎታል፡፡ ይሄንንም አቶ ታከለ ኡማ በቀደም ለታ በግልጽ “21 ሽህ የኮንደሚኒየም ቤቶችን በልማት ለተነሡ ገበሬዎችና ቤተሰቦቻቸው ሰጥተናል!” ሲል ሰምታቹህታል!!!
“ለልማት ተነሡ!” የተባሉ ገበሬዎች ግን ከወሬ ውጭ ምንም የደረሳቸው ነገር እንደሌለና በስማቸው እየተነገደ መሆኑን ከሰሞኑና ቀደም ብሎም በተደጋጋሚ በኅብረት ተሰብስበው በኢሳት አቤቱታቸውን ለኢትዮጵያ ሕዝብ እወቁልን ብለዋል!!!
ከዚህ አሁን ከወሰዱት 21ሽህ ኮንደሚኒየም በተጨማሪ ባለፈው ሀጫሉ ከመገደሉ አስቀድሞ ሌላ 20 ሽህ ኮንደሚንየም ቤቶችን ዘርፈው ከናዝሬትና ከተለያዩ ቦታዎች ላመጧቸው የኦሕዴድ አመራሮችና ካድሬዎች በማደላቸው ሕዝቡ ሲቆጣ የሕዝቡን ቁጣ ለማዳፈን ሀጫሉን ገደሉትና የሆነው ሁሉ እንዲሆን አደረጉ፡፡ እንዳሰቡትም አዳፍነው አስቀሩት፡፡ ማንም ተመልሶ ይሄንን ለማንሣት የደፈረ አልነበረም!!!
አሁን ደግሞ የአዲስ አበባን ዲሞግራፊ ለመቀየር ላላቸው ዓላማ ሽመልስ አብዲሳ “በሕገወጥ መንገድም ሕዝባችንን እያስገባን እያሰፈርን ነው!” እንዳለው ሁሉ ይሄንን ሁሉ ቤት ዘርፈው ለካድሬዎቻቸውና ለወገኖቻቸው ሲሰጡ ሕዝቡ ቁጣውን እንዳያሰማ ገና ያልተጠናቀቀ ፕሮጀክት “የእንጦጦ፣ የሸገር መናፈሻ መዝናኛ!” እያለ በጩኸት በማደናቆር እንደምታዩት ሕዝቡን በነፍስ በሥጋው እየተጫወተበት ይገኛል!!!
ለነገሩ ሕዝቡስ ቢሆን የሚያስተባብረውና የሚያነቃንቀው አካል ሳይኖር እንዴት ብሎ የሚጠበቅበትን በማድረግ ይጋፈጣቸውና መብቱንና ጥቅሙን ያስከብር??? እንዴት ብሎ ይፋለማቸው??? እነ እስክንድርንስ ያሰሯቸው ለዚህ አይደል??? ሕዝቡን እንዳያስተባብሩትና ለተቃውሞ ወጥቶ መብቱንና ጥቅሙን እንዳያስጠብቅ ለማድረግ አይደል ያሰሯቸው??? ደግሞም እንዳሰቡት አዲስ አበባን በሕገወጥም በምንም ብለው በእጃቸው አስገብተው እስኪያረጋግጡ ድረስ አይፈቷቸውም!!! ሌላ ታዲያ ማን ያስተባብረው ማን ያነቃንቀው ሕዝቡን???
ሌሎቹንማ እያያቹሃቸው እኮነው ነገሩ ጋል ሲል ለማስመሰል የሆነ የሆነ ነገር አውርተው ሕዝቡ “በቃ ጉዳዩን ይዘውልናል!” አስብለው ያቀዘቅዙትና ከማግስቱ ጀምሮ ግን የሉም፡፡ ብትጠሯቸው እንኳ አይሰሙም፡፡ ኢዜማ ከሀጫሉ መገደል አስቀድሞ ለተዘረፈው ኮንዶሚኒየም መግለጫ በማውጣት ጭምር ኮንዶሚኒየም መዘረፉን በመግለጽና ተቃውሞውን በማሰማት ምን ያህል ቤቶችና የት ቦታ እንደተዘረፉ በሚገባ ካረጋገጠ በኋላ ለሕዝቡ ይፋ እንደሚያደርግና ሕዝቡን አነቃንቆ የተፈጸመው ስሕተት እንዲስተካከል እንደሚያደርግ ቀባጥሮ እንደነበረ ታስታውሳላቹህ፡፡ አብንም እንደዚያው በተመሳሳይ ሰዓት ተመሳሳይ ነገር ለማድረግ መግለጫ አውጥቶ ቀባጥሮ እንደነበረ ታስታውሳላቹ፡፡ ዛሬ ላይ አገዛዙ ሌላ ተጨማሪ ዝርፊያ ፈጽሟል እነሱ ግን የሉም!!! እነኝህ የአገዛዙን ጥቅም አስጠባቂ ቡችሎችና አጫዋቾች ኢዜማና አብን ያኔ እንዲያ ያሉትም ሕዝቡን “በቃ ጉዳዩን ይዘውልናል!” አሰኝተው ለማቀዝቀዝና ለማዘናጋት እንጅ ኢዜማም ሆነ አብን ለሕዝቡ በማሰብ፣ ከሕዝብ ጎን ቆመው የሕዝብን ጥቅም ለማስጠበቅ ለመታገልና ዋጋ ለመክፈል እንዳልሆነ ይገባቹሃል ብየ አስባለሁ!!!
እንደምታዩት አሁን ባለው ሁኔታ እዚህ ሀገር ውስጥ ሆኖ ሕዝቡን በማስተባበርና በማነቃነቅ የአዲስ አበባ ሕዝብ ዝርፊያውንና ወረራውን በማስቆም ጥቅሙንና መብቱን እንዲያስከብር ለማስቻል ይሄንን ኃላፊነት መወጣት የሚችል አካል የሚኖር አይመስለኝም፡፡ ስለሆነም ከዳያስፖራው በአስቸኳይ የሆነ ግብረኃይል ተቋቁሞ ሕዝቡን መምራትና ማነቃነቅ እንዳለበት ለዳያስፖራው ጥብቅና አስቸኳይ ማሳሰቢያየን ማቅረብ እወዳለሁ!!!
አገዛዙ ይባስ ብሎ ከዚህ ዝርፊያውና ወረራው በተጨማሪም ከየካ እስከ ጉለሌ ያሉ ክፍለ ከተማዎችን ከፊል ከፊል ክፍላቸውን በመውሰድ ዙሪያዋን አዲስ አበባን ከሰላሣ በላይ ወረዳዎችን ኦሮሚያ ወደሚሉት ከልሏል፡፡ የአዲስ አበባ ሕዝብ ይሄ ምን ማለት እንደሆነና ምን ዓይነት አሳር መከራ እየጠበቀው እንደሆነ ፈጽሞ ሊገባው አልቻለም!!!
እባካቹህን ዳያስፖራዎች አድርባዩ፣ ቅጥረኛው፣ ተደማሪው፣ ተለጣፊው፣ ተነጣፊው፣ ተደጋፊውና ምናምንቴው ሁሉ እንዳይገባባቹህ ተጠንቅቃቹህ አስተዋዮቹ፣ ብልሆቹ፣ ጽኑዎቹ፣ እውነተኞቹ፣ ቆራጦቹ፣ ቁርጠኞቹ ብቻ ፈጥናቹህ ተመራርጣቹህ የሆነ ግብረ ኃይል አቋቁሙና ተንቀሳቀሱ አነቃንቁንም???
እዚያው ባላቹህበት የሰላማዊ ሰልፍና የአድማ ጥሪዎችን በማስተባበር ከዚህም በላይ ሁኔታው ባስገደደውና በጠየቀው ነገር ሁሉ ለመብታችንና ለጥቅማችን አንባገነኖችንና ዘራፊ ሌቦችን ታግለን በመሠዋት ጭምር የሞት ሽረት ትግል በማድረግ መብታችንንና ጥቅማችንን ለማስከበር አነቃንቁን??? ፍጠኑ አትዘግዩ!!! ከዚህ ውጭ ምንም አማራጭ የለንም!!!
እነሱ በሕገወጥና በውንብድና መንገድ እንደዚህ በሰፊው እየተንቀሳቀሱ እኛ በሕጋዊ መንገድ ሔደን ልናስጠብቀውና ልናስከብረው የምንችለው መብትና ጥቅም አይኖርም!!! ዳኞችም፣ ገዥዎችም፣ የጸጥታ አካሎችም ሁሉም እነሱው ናቸውና!!!
የፖለቲካና የኢኮኖሚ የበላይነት ሕገወጥነቱን ላለመነጠቅ የሚታገለው የጀኔራሎችና የደህንነት ሹሞች ቡድን ሃገሪቷን ከገደል አፋፍ አቁሞ በኣፈጢሟ ሊደፋት እየተሯሯጠ ነው። በኢትዮጵያ የሲቪል አስተዳደር ለሚዲያ ፍጆታ ካልሆነ በስተቀር ከበፊቱ የታመመው አሁን ሞቷል።
በሃገሪቱ መደረግ ያለበት መገደል ያለበትን መታፈን ያለበትን መወረር ያለበትን ቀጥታ መመሪያ ሰጥተው የሚያስደበድቡ የሚያሳፍኑና የሚያስገድሉ ወታደራዊና ደህንነታዊ መዋቅሮች የኮማንድ ፖስት ተብሎ የተጠፈጠፈውን አፋኝ ቡድናቸውን ለስራቸው ሲጠቀሙበት አግዓዚ የተባለውን ባለ ቀይ ኮፍያ ሲሻቸው የፌዴራል ካሻቸው የክልል ፖሊሶችን ከፈለጉም የራሱን ዩኒፎርም አስለብሰው ዜጎችን በገዛ ምድራቸው በጥይት እየፈጇቸው ነው።
ስለመብቱና ነጻነቱ የሚታገለውን የኦሮሞን ሕዝብ ለመበቀል ሆን ብለው ባበጁት መንገድ በሶማሌ ክልል ታሪክ ይቅር የማይለው ወንጀል የፈጸሙት ወታደራዊ ጄኔራሎችና የደህንነት ሹሞች ሃያ አምስት ሺህ የሚጠጉ የሕወሃት አባላት በኮንትሮባንድ ንግድ ላይ እንዲሰማሉ በሶማሌ ክልል ለማስፈር ዝግጅታቸውን እያካሄዱ ነው።
የሃገሪቷ ኢኮኖሚ በባለስልጣናት ከመመዝበሩም አልፎ ሕገወጥ ስራዎችን በማበረታታት በኢኮኖሚ ላይ ባለስልጣናት ሽብር እየፈጠሩ ይገኛሉ። እጅግ አደገኛ መስመር የሚከተሉትና ቅኝ ገዢ ነጮች የማይሰሩትን ወንጀል በመፈጸም ላይ የሚገኙት ወታደራዊ ጄኔራሎችና ደህንነቶች ስራቸው ስለተባነነበት ወደ መፈንቅለ መንግስት እንደሚያመሩ የታወቀ ጉዳይ ነው። ይህንን እና መሰል መንግስታዊ ሽብር እያስተናገዱ የሚገኙት ሃገር እና ሕዝብ የተረገሙ ክፉዎችን በጀርባው ማዘል ስለደከመው ትግሉን ተያይዞታል። እኛም በጠንካራው አለንልህ ልንለው ይገባል።
ናሚቢያ በደቡባዊ ምእራብ አፍሪካ የምትገኝ ሀገር ናት። በጀርመን ቀጥሎም በደቡብ አፍሪካ አፓርታይድ ቅኝ ትገዛ ነበር። በደቡብ አፍሪካ ኣፓርታይድ ቅኝ ግዛት በነበረችበት ጊዜ ይገዧት የነበሩት የአፓርታይድ ፍልስፍና አራማጆች ህዝቡን በቀለም በቋንቋ በብሔረሰብ እና በዘር ከፋፍለዉ እያንዳንዱ ብሔረሰብ በሀገሪቱ ላይ የራሱ የሆነ ክልል እንዲኖረው አድርገው ነበር። (ሙሉውን ለማንበብ እዚህ ላይ ይጫኑ)
ለብዙ ሰዎች ብሉይ ኪዳን በምስጢር የተንቆጠቆጠና የተሞላ ነው። በአብዛኛው እንደተለመደው አንድ ሰው ክርስቲያን ሲሆን መጽሐፍ ቅዱስን እንዲያነብ ሲነገረው ከአዲስ ኪዳን እንዲጀምር ይነገረዋል፤ አለፍም ካለ መዝሙረ ዳዊትን ያነብባል። አንዳንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ህትመቶች አዲስ ኪዳንንና መዝሙረ ዳዊትን ብቻ ይዘው ይታተማሉ።
ብዙ ክርስቲያኖች ለረዥም ዘመን አዲስ ኪዳንን ብቻ ያነብቡና ብሉይን ሊያነብቡ ጎራ ሲሉ መረዳት ስለሚያቅታቸው ጥቂት የኦሪት መጽሐፍትን ከማንበብ በቀር እልፍም ማለት ያቅታቸዋል። ያን ጊዜ ተመልሰው ወደ አዲስ ኪዳናቸው ይመለሳሉ።
የዚህ ችግር መንስኤው ብሉይ ኪዳን የተረዱ ጥቂቶች መሆናቸውና በብሉይን በአዲስ ኪዳን መካከል ያለው ግንኙነት ስለማይታያቸው ነው። ማንኛውንም መደበኛ መጽሐፍ ለማንበብ ስንጀምር ከመሃል አይደለም። እንደዚያ ሲሆን የመጽሐፉ ሙሉ ታሪክን መረዳት አንችልም ማለት ነው። በአለም ላይ ልዩ የሚባለውን መጽሐፍ መጽሐፍ ቅዱስንም ስናነብብ ልንረዳ የሚገባን 66 መጽሐፍት በውስጡ ያሉት፥በ40 ጸሃፊዎች የተጻፈ፤2000 አመት በላይ ያስመዘገበ አንድ ወጥ መጽሐፍ መሆኑን ልንረዳ ይገባል።
ዕብ.10፡1 እንደሚነግረን ብሉይ ኪዳን የአዲስ ኪዳን ጥላ ነው። ጥላው ሁልጊዜ የሚያመለክተው ገሃድና እውን የሆነውን አዲስ ኪዳንን ወይን አካሉን የሚጠቁም ነው። (ቆላ.2፡16~17፤ ዕብ.8፡5)
የመጀመሪያዎቹ የመጽሐፍ ቅዱሳችን ሁለት ምዕራፎች እና የመጨረሻዎቹ የአዲስ ኪዳን መጽሐፍ መደምደሚያ የሆነው የዮሃንስ ራዕይ መዝጊያ ምዕራፎች የሃጢአትን መጀመሪያንና መደምደሚያን ያበስራሉ። በመካከል ያሉት ምዕራፎች ሁሉ የሚያወሩት በክርስቶስ ስለመዋጀት ነው። ስለዚህ ሙሉ መጽሐፍ ቅዱሳችንን የኢየሱስ ክርስቶስ መገለጥ መጽሐፍ ብንለው አንሳሳትም።
ብሉይ ኪዳን ብለን የምንጠራው ከፍጥረት እስከ ኢየሱስ ክርስቶስ መምጣት ድረስ ያለውን ታሪክ የሚተርከውን ክፍል ሲሆን በውስጡ 39 መጽሐፍትን ይዟል። ቅዱሳን መጻሕፍት የተጻፉት ከ1,600 ዓመታት በሚበልጥ ጊዜ ውስጥ በኖሩ 40 የሚያህሉ ሰዎች ነው። የሚገርመው ነገር ግን እነዚያ ሰዎች በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኘው መልእክት ምንጭ እንደሆኑ አልተናገሩም። ከጸሐፊዎቹ አንዱ "የእግዚአብሔር መንፈስ ያለበት መጽሐፍ ሁሉ" በማለት በእግዚአብሔር መንፈስ አነሳሽነት እንደተጻፉ ተናግሯል። (2 ጢሞቴዎስ 3:16)
(2 ሳሙኤል 23:2 እንደሚነግረን "የእግዚአብሔር መንፈስ በእኔ ተናገረ፤ ቃሉ በአንደበቴ ላይ ነበረ" ብሏል። ከዚህ ለመመልከት እንደምንችለው ጸሐፊዎቹ፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኘው መልእክት ምንጭ የአጽናፈ ዓለሙ የበላይ ገዥ የሆነው አምላክ እንደሆነ እንደተናገሩ ጥርጥር የለውም።
የመጀመሪያዎቹ 5 የኦሪት መጽሐፍት በሙሴ እንደተጻፉ የአዲስ ኪዳን ጸሐፊዎች ተናግረዋል። (ዘጸዓት. 17:14፤ 34:27፤ ኢያሱ. 8:31፤ ዳንኤል. 9:13፤ ሉቃስ 24:27፣ 44) ።
ከዚያም ኢያሱ፣ ሳሙኤል፣ ዳዊት፣ እና ሌሎችም ተከታዮቹን መጽሐፍት በአምላክ መንፈስ ተመርተው ጻፉ። እንደ ኢሳይያስ፣ ኤርምያስ፣ ህዝቅኤል የመሳሰሉትም ነቢያት የትንቢት መጽሐፍቱን ጽፈዋል።
ከመጀመሪያዎቹ 39 መጻሕፍት መካከል አብዛኞቹ በዕብራይስጥ ቋንቋ የተጻፉ ሲሆን የተወሰኑት ክፍሎች ደግሞ በአረማይክ ቋንቋ ትእነዚህ ተጽፈዋል። እነዚህ 39 ቅዱሳት መጽሐፍ የዕብራይስጥ ቅዱሳን መጻሕፍት ወይም “ብሉይ ኪዳን” በመባል ይታወቃሉ።
በሶስተኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ብሉይ ኪዳንን ከዕብራይስጥ ወደ ግሪክኛ 70 የሚሆኑ የአይሁድ ሽማግሌዎች ተረጎሙት። ይህም ትርጉም በእንግሊዘኛ Septuagint በግዕዝ ደግሞ ትስዓቱ ቅዱሳን የተረጎሙት በመባል ይታወቃል።
ብሉይ ኪዳንን ስናስብ ሌላው ዋና ነገር ሊታወቅ የሚገባው ጉዳይ ቢኖር የተጻፈበት ህብረተሰብ ይኖርበት የነበረውን የአኗኗርና ባህል ነው። ብሉይ ኪዳንን አንድ ዘመናዊ ሰው በራሱ ዘመን ባህልና ማህበረሳዊ ግንዛቤ ካነበበው የቅዱሳት መጽሐፍትን ትርጉም የሚያዛባ ይሆናል። ሆኖም ግን ብሉይ ኪዳን የተጻፈበትን ቀደምት ባህልና አኗኗር መረዳት መልዕክቱ በሚገባ ለመረዳት ይረዳል። ብሉይ ኪዳን የተጻፈው በመካከለኛው ምስራቅ ባህልና ቋንቋ ነው። ለምሳሌ፡ የብሉይን ጋብቻ ታሪክ ስናነብ የመካከለኛው ምስራቅ ጋብቻ ስርዓት እንደሆነ ልንረዳ ይገባናል።
የሕግ መጻሕፍት ፦ እነዚህ መጻሕፍት የሌሎቹ የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት መሠረት የሆኑት አምስቱ የሙሴ መጻሕፍትናቸው። የእስራኤል ሕዝብ አጀማመር ታሪክንና የሕይወትና የአምልኮን መመሪያ የያዙ ናቸው። እነርሱም የሚከተሉት ናቸው፡
የታሪክ መጻሕፍት ፦ በነዚህ መጻሕፍት ውስጥ የእስራኤል ሕዝብ በተስፋዪቱ ምድር ውስጥ ያሳለፉትን ታሪክይተርካሉ። በዚህም ውስጥ እንዴት የተስፋዪቱን ምድር እንደያዙ፣ ራሱን የቻለ መንግሥት መመሥረታቸው፣ ወደስደት በምርኮ መሄዳቸውና ስኬታማው የመቃብአውያን አብዮትን ያካትታሉ።
የጥበብ መጻሕፍት ፦ ይኼኛው ጎራ ላይ የተካተቱት መጻሕፍት በሥነ ፍጥረት ላይ ልዩ እይታንና ጽብረቃንየሚያደርጉና በቤተሰባዊ ሕይወትና በአስተዳደራዊ ሂደት ሞራላዊ ማለትም ግብረ ገባዊ የአናኗር መመሪያዎችን፣መልካም የሆኑ መስተጋብሮችንና ፈሪኀ እግዚአብሔርን የሚመለከቱ ጽሑፎችን ይዘዋል።
ይህ አጠናን ደግሞ በብሉይ ኪዳን የመሲሁ ጥላ የሆኑትን ነገሮች በማየትና መሲሃዊ ትንቢቶችን በመመርመር የሚደርግ ጥናት ነው። በአጭር ቃል በብሉይ ኪዳን ውስጥ ኢየሱስን እያገላበጡ መፈለግ ማለት ነው።
ለወንድነት ስደት አስተዋጽዖ ካደረጉት በርካታ ምክንያቶች መካከል የአንበሳውን ድርሻ የሚይዙት እ.ኤ.አ. በ1950ዎቹ እና 1960ዎቹ መካከል የተነሱት ሁለት ዐበይት አብዮቶች ናቸው፡፡እነሱም የሴቶች መብት ንቅናቄ እና የወሲብ ነጻነት ናቸው፡፡
ከዚህ በፊት እንደጠቀስነው ትዳር በፈጣሪ ታቅዶ ተወጥኖ እና ተመስርቶ ለሰው ልጅ የተሰጠ ነው ብለናል፡፡ በዚህም ውስጥ አንድ ወንድ እና አንዲት ሴት ሲፈጥራቸው በሰጣቸው ሚና ክልል ውስጥ ሆነው እንዲተጋገዙ እንዲረዳዱ ዘራቸውን እንዲተኩ በዚህም ደስታቸው ምሉዕ እንዲሆን ነው፡፡ በዚህ ሚናው ተለያይቶ በተሰለፍንበት ትዳር ሚናን የሚያስተካክል ሚናን የሚያቻችል የመብት ጥያቄ ቢነሳ ውጤቱ ሊያምር ይችላልን፡፡
አንድ የእግርካስ ቡድንን እንደ ምሳሌ ብንመለከት ቡድኑ ውጤታማ መሆንን እንደግብ አስቀምጦ በአስራ አንድ ተጫዋቾች ወደ ሜዳ ይገባል፡፡ የቡድኑ አሰልጣኝ (መስራች) እንደልጆቹ ጥያቄ ሳይሆን የተጫዋቾቹን ችሎታ በሚገባ በማወቅ አሰላለፍ (ሚና) ይነድፍላቸዋል፤፡ማ ምን ጋር ቢሰለፍ ምን ሚና ቢጫውት ቡድኑ ውጤታማ እንደሚሆን ያውቃልና፡፡ እነሱም የተሰጣቸውን የቡድናቸውን አሰላለፍ (ሚና) ከዋናው ጨዋታቸው ውጭ ተለማምደውት ሚናውንም ተዋህደውት ሚናውም ተዋህዳቸው እርስበእርሳቸውም ተዋህደው ወደ ሜዳ ይገባሉ ውጤታማም ይሆናሉ፡፡
ይህ ማለት ግን ቡድናቸው ሲጠቃ አጥቂዎች ተቃራኒ ሜዳ ላይ ቁጭ ብለው በቆሎ እሸት ይበላሉ ማለት አይደለም፡፡ አንዳንዴም እኮ ከውጤት ፍለጋ የተነሳ አንድ ቡድን ሲያጠቃ በረኞችም ወደ ፊት ሄደው ትርፍ ሰው በመሆን ጫና ሲፈጥሩ እናስተውላለን፡፡ ይህንንም ለማድረግ ከሜዳ ውጪ ያለውን አሰልጣኛቸውን ማስፈቀድ አይጠበቅባቸውም፡፡
ነገር ግን ተጫዋቾቹ ቦታ ካልተቀያየርን ቀሪውን ግማሽ ጨዋታ አጥቂዎች ተከላካይ ይሁኑ ተከላካዮች ደግሞ አጥቂ በረኛም የፊት አጥቂ ይሁን ምክንያቱም ጨዋታው ሁሉን ያስተካከለና ሸከሙንም ሚዛናዊ ያደረገ እንዲሆን ቢሉ፤ ደግሞስ ሜዳ ላይ ሁላችንም እኩል ለቡድናችን መድከማችን እንዴት ይታወቃል የሚል የመብት ጥያቄ ቢያመጡ ምን ሊሆን እንደሚችል አስቡት፡፡ እንደዚህ አይነት ጥያቄ የሚጠይቁ ተጫዋቾች ከአሰልጣኙ እንበልጣለን የሚሉ፤ እሱ ሚናን ከያዙት ተፈጥሮአዊ ተክለሰውነት ከቀሰሙት የጨዋታ ዕውቀት አንፃር እያየ እንደ ቡድን ውጤታማ የሚሆኑበትን ሲያድላቸው እነርሱ እርስ በርሳቸው የሚፎካከሩ ናቸው፡፡
አጥቂ፡- ለምንድነው አሰልጣኛችን ጎል የማግባትን(የመጨረስን) ሸክም ለኔ ብቻ ሰጥቶ የሚያደክመኝ ለምን ሌሎቹንም ምን ያህል ጎል ማግባት እንደሚያደክም ቦታ እየለዋወጠ አያሳይልኝም በረኛው ሳይሮጥ ቆሞ ውሎ እኔ ባስገባሁት እሱ ይጨፍራል፡፡
እነዚህ ከላይ የጠቀስናቸው ተጫዋቾች ያሉት ቢፈጸምላቸው ለጊዜው ፍላጎታቸው መሳካቱ ደስ ቢያሰኛቸውም ለዘለቃው ግን ቡድናቸው እንደ ቡድን አይሳካለትም፡፡ ተከላካዮቹ አጥቂ ቦታ መጥተው የተቃራኒ ቡድን ተጫዋቾችን ማለፍ ሲሳናቸው አጥቂዎች ካስ ማስጣል ሲቸገሩ እንታዘባለን፡፡ ምክንያቱም አጥቂዎቹ ምንም ያጥቂ ባሕሪ እና ወኔ የሌላቸው ተከላካዮቹም እዲሁ ናቸውና፡፡ የሚገረማችሁ እነዚህን ተጫዋቾች የተቃራኒ በድን ሳይንቃቸው በፊት ቀድመው እርስበርስ ይናናቃሉ፡፡ ያንዱንም ጥረት አንዱ አያደንቅም፡፡ ውጤቱ ሲበላሽም እርስ በእርስ ይካሰሳሉ ጥፋቱ ያንተነው ያንተነው ይባባላሉ፡፡ ሲጀመር አሰልጣኛቸው ያላቸውን ለጋራ ስኬት እርሱ እንደሰጣቸው ሚናቸውን ሳያበላልጡ ጠብቀው ቢጫወቱ ኖሮ ይህ ባልሆነ ሲቀጥል ከፊተኛው የባሰው ደግሞ ስህተቱ የእኔ ነው ብለው ራሳቸውን እንደመውቀስ እርስ በእርሳቸው መካሰሳቸው፤ ችግሩን ከድጡ ወደ ማጡ ወስዶ በድኑን ያፈርሰዋል፡፡
ከልጅነት ጀምሮ መሆን/መጫወት የሚፈልጉት ሚና ቢኖርም እነርሱን የሚመርጠው አሰልጣኝ ግን አንተ ተክለሰውነትህም ሆነ ካስ አገፋፍህ ለዚህ ቦታ አንተ ደግሞ ለዚህ ቦታ የሰጣችሁ ናችሁ ቢላቸው እሺ ብለው ይሰለፋሉ፡፡ ይህንንም ሚና በዕውቀትም ሆነ በልምምድም በማሳደግ ቡድኑን ውጤታማ በማድረግ ራሳቸውንም ያስጠራሉ፣ የመለመላቸውንም አሰልጣኝ ያኮራሉ፡፡ ምንም እንካ ለአንድ ቦታ/ሚና ቢመለመሉም ቡድናቸው ሲጠቃ/ሲያጠቃ ግን ተጨማሪ ተከላካይ/አጥቂ ሆነው ያግዛሉ፡፡
ታዲያ በትዳራችንም የመብቱ ጥያቄ ያመጣው ተመሳሳይ የሚና መደበላለቅ ነው፡፡ ወንድ በትዳር ውስጥ በወንዳወንድ ባሕሪው ሴትም በሴታሴት ባሕሪዋ ሊረዳዱ ሲገባ ይህ የሚና መደበላለቅ ግን ወንዳወንድነትን ከወንዱ ሴታሴትነትንም ከሴቲቱ አራቀ፡፡ ይህም ለጊዜው ፍቅርና መተጋገዝ ይባላል እንጂ በጊዜ ሂደት ከወንዱ የበለጠ ሴቶችን ደስታቸውን እያሳጣ ባላቸውንም እያስናቀ ወደ ንዝንዝ ሲቀጥልም ወደ ፍቺ እየመራቸው ነው፡፡
በጋብቻ ኢዮቤልዩን ማክበር ብርቅና ታሪክ እየሆነ በትዳር ጉዞ አሥር አመት መቆየት ረዥም ሆኖ ከመቸውም የሰዉ ልጅ ከኖረባቸው ዘመናት ለጥንዶች ፈታኝ እየሆነ ነው፡፡በተጋቢዎች መካከል የተፈጠረው የተፈጥሮ ሚናን አለማወቅ የተረዳዳንና የተግባባን መስሎን ልንረዳዳና ልንተጋገዝበት የሚገባንን አስተወን፡፡ እኛው የፈጠርነው የሚና መደበላለቅ እርሱንም ትክክል ነው ብለን መቀበላችን ችግራችንንም እንካ እንዳንረዳው አደረገን፡፡
ወንዶች ስሜታዊ መሆን፣መልፈስፈስ(ስጋዊም ሆነ ስነልቦናዊ)፣ለውሳኔ መቸገር፣በውሳኔ አለመጽናት፣ሲታይባቸው እንዲሁም ሌሎች ወደፊት የወንድ ብለን የምናስቀምጣቸውን ባሕሪዎች ሲተው በብዛት ሴቶች የሚታወቁባቸውን የተፈጥሮ ባሕሪያት እየተላበሱ ይገኛሉ፡፡ በሌላው ጎን ምንም ሴቶች ወሳኞች እየሆኑ የወንድን ባሕሪያት ቢላበሱም የወንዶቻቸው ስሜተ ስስነትና ወንዳወንድ አለመሆን የእነርሱን የውስጥ ሴትንት አያግዝም/አይገዛምምና በመካከላቸው ያለውን ግንኙነት ያሻክረዋል፡፡
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንግንባር ሓርነት ኦሮሞ፡ ብሄራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ከምኡ`ውን ግንቦት-7 ብሽበራነት ክውንጅሎም መጀመሪኡ ኣይኮነን። ኣብ ፓርላማ ተጸዋዒት መንግስት ሚንስተር ወ/ሮ ኣስቴር ማሞ ክገልጻ ከለዋ፡ “መንግስትን ህዝብን ዝገብሮ ጸረ-ሽበራ ቃልሲ፡ ብሕጊ ንምድጋፍ መታን ክከኣል፡ ባይቶ፡ ጸረ-ሽበራ ኣዋጅ ኣውጺኡ`ሎ፡ እቶም ውድባት ብሽበራነት ዝስየምሉ ስርዓት`ውን ደንጊጉ`ሎ” ኢለን።
ግንባር ሓርነት ኦጋደን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ “መንግስቲ ወያነ ከምኡ ዓይነት ናይ ፕሮፓጋንዳ ስርሓት ዝሰርሕ ክጭነቕ ከሎ`ዩ…ስለ ነቲ ውጥረት ኣንፈቱ ንምስሓት ዝገብሮ ዘሎ ከንቱ ጻዕሪ`ዩ” ኢሉ።
ግንቦት-7 ብወገኑ፡ መንግስታት ናይ መጨረሻ መዓልትታቶም ክበጽሕ ኸሎ ዝገብርዎ ስራሕ`ዩ ኢሉ። “ ሎሚ ዘሎ ኩነታት ዓለም፡ ንውልቀ-ምልካውያን ስርዓታት ዕድል ዘይህብ ምዃኑ ግልጺ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ” “ሂላሪ ክሊንተን`ውን ለንቅነ ነጊራቶም`ያ ዝሰምዑ እንተኾይኖም” ኢሎም መስራትን ኣቦ-መንበርን ግንቦት-7 ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብወገኑ ነቲ መንግስቲ ዘቕረቦ ክሲ ምላሽ ክህበሉ ኸሎ መንግስቲ ንባዕሉ ሽብርተኛ`ዩ፡ ኣብ ኦጋደን በብመዓልቱ ጾታን ዕድመን ከይፈለየ ሰለማውያን ሰባት ዝቐትል ዘሎ መንግስቲ ወያኔ`ዩ ኢሉ። “ኣብ ምርጫ 2005 እንተዘየሸነፍኩ ኢሉ 200 ሰባት ዝቐተለ`ዩ”።
የፕሬዚደንትነት ኃላፊነት “በተገቢው ሁኔታ ጥቅም ላይ አልዋለም” የሚሉ አንድ የሲቪክ ማኅበረሰብ መሪ አዲሱ ተሿሚ ዶክተር ሙላቱ ተሾመ በተሻለ ሁኔታ ሊሠሩበት እንደሚገባ መክረዋል።
በአሁኑ ወቅት የኢኒሺየቲቭ አፍሪካ ዋና ዳይሬክተር ቀደም ሲል ደግሞ የአዲስ አበባና የኢትዮጵያ ንግድ ምክር ቤቶች ፕሬዚደንት የነበሩትን አቶ ክቡር ገናን ያነጋገረውን የእስክንድር ፍሬውን ዘገባ ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ያዳምጡ።
መሬታቸው ለልማት ከተወሰደባቸው የአዲስ አበባ አርሶአደሮች መካከል ሃያ ሁለት ሺህ የሚሆኑት የኮንዶሚኒየም ዕጣ ውስጥ እንዲገቡ መደረጉንም ከንቲባው አስታውቀዋል።
“ጌታህም (እንዲህ ሲል አዘዘ) እርሱን እንጂ ሌላን አትገዙ። በወላጆቻችሁም መልካምን ሥሩ። በአንተ ዘንድ ኾነው አንዳቸው ወይም ሁለታቸው እርጅናን ቢደርሱ ‘ኡፍ’ አትበላቸው። አትገላምጣቸውም። ለነርሱም መልካምን ቃል ተናገራቸው። ለሁለቱም ከእዝነትህ የመዋረድን ክንፍ ዝቅ አድርግላቸው። ጌታዬ ሆይ! በህፃንነቴ (በርህራሄ) እንዳሳደጉኝ እዘንላቸውም በል …. ለዝምድና ባለቤትም መብቱን ሥጥ ለምስኪንና ለመንገደኛም (ስጥ) ማባከንንም አታባክን …. ልጆቻችሁንም ድህነትን በመፍራት አትግደሉ። እኛ እንመግባቸዋለን። እናንተም እንመግባለን። እነርሱን መግደል ታላቅ ሃጢያት ነውና።” (አል-ኢስራዕ፤ 23-31)
ቤተሰብ አላህ የፈጠረው የሰው ልጆች የፍቅር፣ የርህራሄ፣ የእዝነትና የእንክብካቤ ተቋም ነው። ቤተሰብ ብልፅግናን፣ ዕድገትን፣ ሰላምና መረጋጋትን ይፈጥራል። ህብረተሰብን የሚያሰለጥነውና የሚያፋፋውም ቤተሰብ ነው። ይህን የማህበራዊ እሴቶች መፍለቂያ ተቋም ለመፍጠር አንድ ወንድ እና አንድ ሴት በህጋዊ ውል ይጋባሉ። ያን ውል ከገቡበት ዕለት አንስቶ ቤተሰብ የተባለው ተቋም ይፈጠራል። አዲስ ትውልድ ያቆጠቁጣል። የቤተሰብ መመስረት ዝምድናን ያጠነክራል። ህብረተሰብን ይፈጥራል። የቤተሰቡ (የተቋሙ) አባላትም የሚቀጥለው ትውልድ ከነሱ የተሻለ እንዲሆን ይመኛሉ። በግልፅ እንደሚታየው ወላጆች ልጆቻቸውን ከነሱ የበለጠ ደስተኛ፣ ከነሱ የበለጠ የተማሩ፣ በአጠቃላይ ከነሱ የላቀ ደረጃ እንዲደርሱ ይተጋሉ። ስለሆነም ኢስላምም ለቤተሰብ ከፍተኛ ቦታ ሰጥቷል።
ዳሩ ግን ምዕራባውያን በተለይም አሜሪካ ዛሬ ከፍተኛ የቤተሰብ ቀውስ ውስጥ ገብታለች። ከሚወለዱት ህፃናት ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ከቤተሰብ ውጪ የሚወለዱ ናቸው። ይህ በየትኛውም የሥልጣኔ ዘመን ታይቶ አይታወቅም። የቤተሰብ ግጭትም ማንም መገመት ከሚችለው በላይ ሆኗል። በዚህም ምክንያት ብዙ ምዕራባውያን ጉዳዩ ስላስጨነቃቸው በየሀገራቸው የቤተሰብን ቦታ ለመመለስ የራሳቸውን ጥረት ያደርጋሉ። ሆኖም ይህ ቀውስ በሞኞችና በተራ ሰባኪዎች ሊሻሻል አይችልም። ቤተሰባዊ ሥርዓት ሊመለስ የሚችለው በህብረተሰቡ ሞራል፣ ሥነ-ምግባርና መንፈሳዊ እሴት በአዕምሮው ሲሰርጽና ህብረተሰቡም በልቡ ማሳደር ሲችል ብቻ ነው። በዚህም ተገቢና ቅንነት ያልጎደላቸው ህፃናትን ማፍራት ሲቻል ነው። ከዚህም በተጨማሪ ቤተሰባዊ ተቋም ወደ ተፈለገው ደረጃ እንዲደርስና ስራውን በአግባቡ እንዲከውን መሟላት ያለባቸው ጉዳዮች አሉ። ከሁሉ በፊት ኢ-ሰብዓዊ ወሢባዊነትን የሚፈጥረውን እርቃናዊነት፣ ልቅ ቅልቅል፣ አልኮለኝነት፣ የዝሙት ፊልሞችና ምስሎች እንዲሁም ፅሁፎች፣ ወዘተ በሙሉ መወገድ አለባቸው። ቤተሰብ በአግባቡ ትውልድ የመቅረፅ ሥራውን እንዲሰራ፣ የእነዚህ እኩይ ነገሮች መወገድ “ሐሳብን በመግለፅ መብት” ና “በባህልን በመጠበቅ” ሥም መደናቀፍ የለበትም። ከዚህ በተጨማሪም ፍፁም መረሣት የሌለበት ጉዳይ ደግሞ ሰዎች ጊዜያቸውን ከቤተሰብ ጋር ማሳለፍ መልመድ አለባቸው። አሁን አሁን “ቤት” ማለት ሰዎች ለመኝታ ብቻ የሚጠቀሙበት ሆቴል ሆኗል። ከቤት ይልቅ በዓላትና በትርፍ ጊዜም ጭምር ከውጭ መመገብ፣ በልጅና በወላጅ መካከል ያለውን የመግባባት ችግር ከማስፋቱም በላይ የቤተሰብን ህልውናም አፍራሽ ነው።
ሰፊ ቤተሰብ መፍጠር የራሱ የሆነ ከፍተኛ ጥቅም አለው። በዛሬው ጊዜ ቤተሰብ ማለት ወላጆችና ልቻቸው ብቻ ወይም ወላጅና ልጅ ብቻ ነው። ይህ በራሱ አደጋ ነው። ብቸኝነት ይፈጥራል። በህመም፣ በሃዘንና በኢኮኖሚ ችግር ጊዜ የሚፈጥረው ውጥረት ቀላል አይደለም። አንዳንዴም በቤተሰቡ መካከል ግጭት ከተፈጠረ ከባድ ችግር ሊፈጠር ይችላል። ከነዚህም መካከል ጭንቀት እና የአዕምሮ ውጥረት ይከሰታል። የዚህ ምክንያቱ ደግሞ በቅርቡ ነገሮችን የሚያክም ሰው አለመኖሩ ነው። ስለዚህ ከቅርብ ዘመዶች ጋር ቀረብ ብሎና ተግባብቶ መኖር ያስፈልጋል።
ኢስላም፣ ቤተሰብ ከመተሣሰብና ከፍቅር በተጨማሪ ስርዓትና ሃላፊነት የተጠበቀበት ተቋም እንዲሆን ይሻል። የቤቱ አባውራም ስርዓትና ዲሲፒሊን በማስጠበቅ ረገድ ከፍተኛ ሃላፊነት ተጥሎበታል። በምንም መልኩ ቢሆን ኢስላም ቤተሰብ ውስጥ የሚፈጠርን ችላ መባባልንና ከመልካም ሥነ-ምግባር ያፈነገጠ ነፃነትን አይፈቅድም። ይህ ማለት ግን ባል በቤተሰብ ህይወት ላይ አምባገነን ወይም ፈላጭ ቆራጭ ነው ማለት አይደለም። አባውራ ሥልጣኑን በፍቅርና በእንክብካቤ መንገድ መጠቀም አለበት። ከዚህ በተጨማሪ ማዘንንና ማማከርንም መርሳት የለበትም። ነብያችን /ሰ.ዐ.ወ/ እንዳሉትም “ከናንተ ውስጥ ምርጡ ሰው፣ ለቤተሰቡ ምርጥ የሆነው ነው። እኔ ለቤተሰቦቼ ከናንተ የላቅሁ ምርጥ ነኝ።” ነብዩ ቤተሰባቸው ውስጥ ፈፅሞ አምባገነን አልነበሩም። የርሳቸው ሥልጣን በርህራሄና በፍቅር የተሞላ ነበር። ቤተሰብ እዝነት ከሌለበት ወይም የእልህ ቤት ከሆነ በአግባቡ ይቆማል ማለት ዘበት ነው። ሚስት ባሏን መታዘዝ ሲኖርባት ባል ደግሞ በቤቱ ጉዳይ ሚስቱን ማማከር አለበት። ልጆችም ወላጆቻቸውን መታዘዝና ማክበር ይጠበቅባቸዋል። ወላጆችም ልጆቻቸውን ማፍቀር፣ ስሜታቸውን መረዳት፣ ችሎታቸውን እንዲያዳብሩ መርዳት ይገባቸዋል። በልጆቻቸውም መካከል ማዳላት፣ ሴቶችን ከወንዶች ማሳነስ አይገባም። ሁሉንም እኩል ማየት ያስፈልጋል። ልጆች ያፈቀራቸውንና ያከበራቸውን ወላጅ ያፈቅራሉ። እኛም ልጆች፣ የወደፊቱ ልጆቻችን እንዲያክበሩን ዛሬ ወላጆቻችንን ማክበር ይገባናል።
ኢስላም ፍቺን አያበረታታም ። ነብዩም /ሰ.ዐ.ወ/ እንዳሉት፡- “አላህ እየጠላ የፈቀደው ነገር ፍቺን ነው።” ፍቺ የተፈቀደው እጅግ ከባድና በቀላሉ ሊፈታ የማይችል ችግር ሲያጋጥም ብቻ ነው። ሁሉም ቤተሰብ ውስጥ የማያስማማው ችግር አለበት። “ፍቺ” የሚባለው ቃል መነሣት ያለበት መሰረታዊ መፍትሄ ለመሻት ሲታሰብ ብቻ ነው። ተመሳሳይ ስህተት ላለመፈጸምም ሲባል፣ ፍቺ ከመፈጸሙ በፊት፣ የሚከሰተውን አወንታዊና አሉታዊ ነገር ቀድሞ ጠንቅቆ ማወቅና መገንዘብ የግድ ነው።
ጥንዶች ከምንም በፊት ጋብቻ ማለት ቋሚ ጉድኝት እንደሆነ ማወቅ ይገባቸዋል። ፍቺ የሚባል ነገር ከማሰባቸው በፊት ለችግሮች ሁሉ ትክክለኛውን መፍትሄ ማፈላለግና ባለሙያ ማማከር ሊለምዱ ይገባቸዋል። የተራዘመ ንትርክና አለመግባባት በጊዜ መፍትሄ ካልተበጀለት በስተቀር የማይሻር ጠባሳ ይፈጥራል። ለችግራቸውም መፍትሄ ከተገኘለት በኋላ ከሁለቱ ማናቸውም ቢሆኑ ያለፈውን ችግር ማንሳትና ማስታወስ የለባቸውም። በብዛት እንደምናስተውለው የፍቺ መንስኤዎች፣ ራስ ወዳድነት፣ ጨለምተኝነት፣ ለሌላው መስዋዕት ለመሆን ፈቃደኛ አለመሆን፣ አለመከባበር ወይም ኢስላማዊው ቅንነትና ታዛዥነት አለመኖር ናቸው። በትክክል አላህን የሚፈሩ ሰዎች ምርጡን ቤተሰብ ይመሰርታሉ።
የግንቦቱ ምርጫ ሲቃረብ ተቃውሞ ላይ ጥቃት ሲበረታ ስድስቱ ወጣት ጦማሪያን እና ሶስቱ ጋዜጠኞችም በእስር ላይ እንዳሉ ነው ::ነገርግን ምእራባዊያን ዝም ብለው ይመለከታሉ::
በ2004 ዘጠኝ ኢትዮጵያዊያን ወንዶች እና ሴቶች ዞን 9 የተሰኘ የጦማሪዎች ቡድን ለመመስረት ተሰባሰቡ። የፖለቲካ ሙሰኝነት በሰፊው በተንሰራፈበት： የመገናኛ ብዙሃን በመንግስት ፍጹም ቁጥጥር ስር ባሉበት እና አምባገነን ስርአት ስር በሰደደበት ሀገር ላይ ይህ በጣም ድፍረት የሚፈልግ ተግባር ነው።
በአማርኛ እና በእንግሊዘኛ በመጻፍ ጦማሪዎቹ የአገሪቷን አንዳንድ ፈታኝ ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች በመዳሰስ በሃገሪቷ መገናኛ ብዙሃን ለማይነገሩ ታሪኮች ህይወት ሰጥተዋል።
ዞን 9 የመናገር ነጻነትን እና የመሰብሰብ መብትን በማስከበሩ ስለሚወደሰው፣ እንዲሁም በየአምስት አመቱ ምርጫ እንዲደርግ ስለሚያስገድደው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ህገ መንግስት በአደባባይ መናገር አስፈላጊ ነው ብለው ያምናሉ። ጦማሪዎቹ ዜጎች ነጻ የመገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም መንግስታቸውን ተጠያቂ ቢያደርጉ የሃገሪቷ ማህበራዊ ትስስር ጠንካራ ይሆናል ብለው ያስባሉ። ዜጎች ሃገራቸው እንዴት እንደምትተዳደር ድምጻቸውን የማሰማት መብት ሊኖራቸው ይገባል።
መግባባት ባለመቻላችን የኢትዮጵያ መንግስትና ህዝብ ተለያይተናል ብዬ አምናለሁ። የህዝብ ተወካይ ተብለው ምክር ቤቶችን ጨምሮ በተለያየ ቦታ የሚገኙ ሰዎች ጥረታቸው ገዢው ፓርቲው የሚለውን ሁሉ ለህዝብ ለማሳመን እንጂ የወከላቸውን ሃሳብ ለመንግስት ሲያቀርቡ አይደለም። በስም ብቻ የህዝብ ተወካይ ተባሉ እንጂ በስራቸው የገዢው ፓርቲ ተወካዮች ናቸው ማለት ነው።
የጋዜጠኞች ጠባቂ ኮሚቴ የጋዜጠኞች መብት ተካራካሪ ድርጅት በዚህ ሳምንት ባወጣው ሪፖርት መሰረት ከአለማችን ከባድ ቅድመ ምርመራ ከሚካሄድባቸው ሃገራት ዝርዝር ውስጥ ኢትዮጵያ አራተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።
እስከ ግንቦቱ ምርጫ መዳረሻ ድረስ መንግስት “አሸባሪነትን ያበረታታሉ” ብሎ በመውንጀል ስድስት የህትመት ውጤቶች ላይ ክስ መመስረቱን፣ 16 ጋዜጠኞች ለስደት መዳረጋቸውን ፣ የአገሪቷ ብቸኛ ኢንተርኔት አገልግሎት ሰጪ ድርጅት ኢትዮቴሌኮም ትችታዊ ሀተታ የሚጽፉ የዜና ድረ ገጾችን በሃገሪቷ እንዳይነበቡ ዘውትር እንዲገዱ ማድረጉን ዘገባው ያሳያል።
ምንም አዲስ ነገር የለም ላለፉት 24 አመታት ሀገሪቱን እየመራ ያለው የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዲሞክራሲ ግንባር (ኢሀዴግ) ማህበረሰባዊ እና ፖለቲካዊ ቁጥጥሩን በረቀቀ መንገድ ሲዘረጋ በምእራባዊያን መንግስታት ዘንድ ግን ከድህነት ጋር ተያይዞ የሚነሳውን የሀገሪቱን ስም በመለወጥ በማደግ እና በለውጥ ላይ ያለች የተረጋጋች ሀገር እንደሚመራ ሁሉ ምስጋና ተቸሮታል::
ዞን ዘጠኞች የመጀመሪያ አይደሉም:: ኢትዮጵያን በተከታታይ የመሩ እርስ በርስ እጅግ የሚቃራኑ ሶስት የተለያዩ አገዛዞች ማለትም – 1991 ላይ ከስልጣን የተባረረውን የመንግስቱ ሀይለማሪያም ወታደራዊ አገዛዝን ጨምሮ በአጼ ሀይለስላሴ የሚመራው የአጼው ስራአት እና አሁን ስልጣን ላይ ያለው አገዛዝ የሚያመሳስላቸው አንድ የጋራ ገጽታ አላቸው:–ይህውም ሁሉም ጋዜጠኞችን: የተቃዋሚ ፖለቲካ አራማጆችን: እና የመብት ተሟጋቾችን አስረዋል ወይም ገድለዋል::
የዞን ዘጠኝ ስም በከፊልም ቢሆን ከዚህ ታሪክ መነሻነት የመጣ ነው። ቃሊቲ የተባለው ከአዲስ አበባ ከተማ መውጫ ላይ የሚገኘው እስር ቤት በስምንት የተለያዩ ዞኖች የተከፋፈለ ሲሆን የመጨረሻው እና በመጥፎነቱ የሚታወቀው ስምንተኛው ዞን የጋዜጠኞች፣ የሰባአዊ መብት ተሟጋቾች እና የተቃዋሚዎች ማጎሪያ ነው።
እንዳልክ የተባለው ካልታሰሩት ሶስት የዞን ዘጠኝ አባላት አንዱ የሆነው ስለ ጦማሩ አመሰራረት ሲናገር “የጦማሩን ስያሜ ያወጣነው ሁሉም ኢትዮጵያዊ የሚኖርበትን ምሳሌያዊ እስር ቤትን ከግምት ውስጥ በማስገባት ነው። ይህ ዞን ዘጠኝ ነው።”
ጦማሪያኑ በዚህ አመት ግንቦት ወር አጋማሽ ላይ የፍርድ ሂደታቸው ይቀጥላል። ጥፋተኛ ሆነው ከተገኙ በእያንዳንዳቸው በትንሹ የስምንት አመት እስር ሊፈረድባቸው ይችላል።
ኢትዮጵያ ካደጉት ሃገራት ወታደራዊ እና የበጎ አድራጎት እርዳታ ተጠቃሚ ናት። ይህም በብሔሮች መካከል ያለ ውጥረት፣ ሙስና እና ወንጀለኝነት በከፍተኛ ደረጃ በሚገኝበት በአፍሪካ ቀንድ ሃገሪቱን የጸጥታና የደህንነት ስፍራ ለማድረግ በማሰብ የተደረገ ነው።
ከጎረቤት ሃገር ሶማሊያ በሚመጣው እውነተኛ የሽብርተኝነት ስጋት መንግስት ከአለም አቀፍ መንግስታት ባገኘው እርዳታ ጠቅላይ የጸረ ሽብር አዋጅ አውጥቷል። ነገር ግን እነኚህን ህጎች በአብዛኛው ጊዜ መንግስት የራሱን ህዝቦች ለማፈኛነት ይጠቀምባቸዋል።
ከ1997 መጨረሻ እስከ 2005 በተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች የተደረግ ምንም አይነት የህዝብ ሰላማዊ ሰልፍ የለም። በተጨማሪ በኢትዮጵያ በጣት የሚቆጠሩ ለህልውናቸው የመንግስት ይሁንታን ያገኙ ኤፍኤም ራዲዮ ጣቢያዎች እና ከአንድ የመንግስት ቴሌቭዝን ጣቢያ በስተቀር ምንም አይነት ነጻ በየቀኑ የሚታተም የግል ጋዜጣ የለም።
ከ1997ቱ ብሔራው ምርጫ በኋላ አገዛዙ ተቃዋሚ ቡድኖችን እና የሰራተኛ ማህበራትን እና የሐይማኖታዊ ተቋማትን በማገድ መንግስታዊ ቁጥጥር በድረ ገጾቻቸው ላይ አድርጓል።
መንግስት 99% በፓርላማው የሚገኙትን ወንበሮች አሸንፊያለሁ ካለበት ከ2002 ምርጫ በኋላ አገዛዙ የሀገሪቷን ተቋማት ማለትም ፍርድ ቤቱን፣ መገናኛ ብዙሃንን፣ መስጊዶችን፣ አቤያተ ክርስቲያናትን ፣ ትምህርት ቤቶችን እና ዩኒቨርስቲዎችን በቁጥጥሩ ስር አስገብቷል። በ2002 ብቸኛው ለማህበራዊ ተዋጽኦ የሚጠቅም የመገናኛ ብዙሃን አማራጭ ኢንተርኔት ብቻ ነበር::
ከ8 እስከ 18 አመት እስራት በተፈረደባቸው አለም አቀፍ የጋዜጠኝነት ሽልማት አሸናፊ ጋዜጠኞች እንደ እነ እስክንድር ነጋ፣ ሪዮት አለሙ፣ ውብሸት ታዬ እና ሌሎች ዘጠኝ ጋዜጠኞች ላይ መንግስት በሚያደርስባቸው ጫና የተነሳ ስጋት ውስ ነበሩ። በ2006 አጋማሽ ላይ ዞን 9ኞች ማስፈራራቱ እና ክትትሉ ሲጨምርባቸው ጦማራቸውን ለስድስት ወር ያህል አቁመውት ነበር። ነገር ግን በሚያዚያ 2006 ጥማሪያኑ ከዛ በላይ እንደማይቆዩ ወሰኑ። የጠፉበትንም ምክኒያት ምን እንደነበር የሚያብራራ ደብዳቤ ለጠፉ።
“ከዞን 9 ነዋሪዎች ለመጨረሻ ጊዜ ከዞኑ ጽሑፍ ያነበቡት ደሞ የዛሬ ስድስት ወራት ገደማ ነው። አገራችን ኢትዮጵያ ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት በሚገባ የሚታፈንባቸውአገራት አንዷ መሆኗን ከዚህ ቀደም ከምናውቃቸው ምሳሌዎች በተጨማሪ በተለይ ባለፋት ስድስት ወራት በተግባር አይተነዋል። ለነገሩ የዜጎች ሐሳብን መግለጽ በገዢዎቻችን ዓይን የነውር ያክል እንደሚቆጠር የተረዳነው ገና ቡድናችን ሥራውን በይፋ የጀመረ ሰሞን አንድ ዞን ዘጠኛዊ ላይ በደረሰ ግልጽ ማስፈራሪያ ነበር፡፡ከማኅበራዊ አውታሮች እምብዛም ያልወረዱ እንቅስቃሴዎችን ዝም ብለን ስንቀጥል፣ በከፊል የተረሳን መስሎንም ነበር፡:” ነገር ግን አልተረሱም
ይህው ከአንድ አመት በኋላም የፍርድ ሂደታቸውን እየተከታተሉ ነው። በጦማሪያኑ የክስ መዝገብ ላይ ሴኪዩሪቲ ኢን ኤ ቦክስ የተባለ የግንኙነት መስመር ማመስጠሪያ የዲጂታል ደህንነት መሳሪያዎች ልምምድ እንደ ወሰዱ ያትታል:: በተጨማሪም በርካታ ኢትዮጵያዊያንን በማህበራዊ ተዋጽኦ እንዲሳተፉ እና ስለ ሰብአዊ መብቶች እና ማህበራዊ ጉዳዮች አንዲወያዩ የበይነ መረብ ዘመቻ ማዘጋጀታቸውን ያመለክታል።
በተጨማሪም በርካታ ኢትዮጵያዊያንን በማህበራዊ ተዋጽኦ እንዲሳተፉ እና ስለ ሰብአዊ መብቶች እና ማህበራዊ ጉዳዮች አንዲወያዩ የበይነ መረብ ዘመቻ ማዘጋጀታቸውን ያመለክታል።
በእስር ቤት ስላጋጠመው እና ስለ ወደፊት ተስፋው ናትናኤል በቅርቡ ከእስር ቤት በጻፈው ደብዳቤ እንዲህ ይላል “እውነቱን ለመናገር በአሁኑ ሰአት በጣም የሚያስጨንቀኝ ነገር በእስር ቤት ምን ያህል ጊዜ እንደማሳልፍ አይደለም። የሚያሳስበኝ ነገር የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ለኢትዮጵያ መንግስት የሚያፈሰው ዶላር በምርህ ላይ የተመሰረተ እና ዲሞክራሲያዊ እድገተቻንን ከግምት ሳያስገባ ከቀጠለ እንዴት እንደምሆን ነው”
ማንኛውም ሰው በወንጀል ልጠረጠር ይችላል። በወንጀል ተጠርጥረው የተያዙ ሰዎች ደግሞ በአለማቀፍ ህግና በህገመንግስታችን የተደነገገ የዋስትና መብት አለው(FDRE cons 17(2))። የዋስትና መብት ማለት ደግሞ በወንጀል ተጠርጥሮ የተያዙ ሰዎች ለጊዜ ተለቀው ሳይታሰሩ ጉዳያቸውን ከውጭ ሆነው እንድከታተሉና በተፈለጉበት ሰዓት ለመገኘት የምሰጠው ማረጋገጫ ነው(warranty | Wex | US Law | LII / Legal InformationInstitute)።
-ወንጀሉ ስለመሠራቱ አጠራጣሪ ሁነታ ስገጥም ወይም ወንጀል ሰርቷል የምያስብል በቂ መረጃ ስታጣ በመርማሪ ፖልስ አስፈርሞ ወይም የገንዘብ ዋስ የምሆን ዋስትና ወረቀት በማስፈረም የምቀርብበትን ቀን ወስኖ ይለቃል።
የዋስትናውን አቤቱታ በ64 መሠረት ለማንኛውም ፍ/ቤት ማቅረብ ወይም ማመልከት ይቻላል።የዋስትና መያዣ መጠን በፍ/ቤት የምወሰን ብሆንም የወንጀሉ ከባድነት ፣ ቀጠሮ አክባሪነት ፣የሀብት መጠኑ እና የዋስትና ቆይታ ጊዜ ፍ/ቤቱ ከግንዛቤ ውስጥ ያስገባል ።
ተከሳሽ በቀጠሮ ቀን ካልቀረበ የዋስትና ገንዘብ ለመንግስት ገብ ይደረግና ያልቀረበ ተከሳሽ በፖሊስ ተገዶ እንድቀርብ ይደረጋል ። ከዚያም ለላ ከባድ ዋስትና ይገባል ካልሆነ ውሳኔ እስክአገኝ ድረስ ማረፍያ ቤት ይቆያል (የወ/ሥ/ሥ/ሕ/አንቀፅ 73(23¾)።
የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በኢትዮጵያ አገራችን ጊዜ ለሚካሄደው አገራዊ ምርጫ የወጣውን የጊዜ የድርጊት መርሐ ግብር መሠረት በማድረግና የጊዜን ወሳኝነት /Time is of an essence/ ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት ከምርጫ ጋር ተያይዞ የሚነሱ አለመግባባቶችን ፈጣን፣ ቀልጣፋ፣ ተደራሽ፣ ውጤታማ የሆነ የዳኝነት አገልግሎት ነጻ፣ ገለልተኛ፣ ፍትሐዊና ህጋዊ በሆነ መልኩ ለመስጠት ከወዲሁ ዝግጅት እያደረገ ይገኛል፡፡
በምርጫ ምክንያት የሚነሱ አለመግባባቶች ላይ በተለይም በቦርዱ በሚሰጡ ውሳኔዎች ላይ የሚቀርቡ አቤቱታዎችን በግልጽነትና በተጠያቂነት ለማየት ጉዳዮቹን በአንድ ዳኛ ከማያት ይልቅ ሦስት ዳኞች በተሰየሙበት ችሎት መታየት የተሻለ በመሆኑ ይህ እንዲሆን ስለሚቻልበት ሁኔታ ቀደም ሲል ለዳኞች አስተዳደር ጉባኤ በሦስት እንዲታይ እንድወሰን የቀረበውን የውሳኔ ሃሳብ በዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ተቀባይነት በማግኛቱ ነው፡፡
በሌላ በኩል ለሁሉም ፍርድ ቤቱ ዳኞች የአቅም ግንባታ በፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ እና የምርጫ ሥነ-ምግባር አዋጅ ቁጥር 1162/2011 እና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ማቋቋሚ አዋጅ 1133/2011 ላይ የግንዛቤ ማስጨበጫ ስልጠናዎች እንዲሰጡ ተደርጓል፡፡
በመሆኑም በምርጫ ቦርድ በወጣው የጊዜ ሰሌዳ የድርጊት መርሃ ግብር ባገናዘበ ሁኔታ ፈጣን፣ ውጤታማ፣ ነጻ፣ ገለልተኛ፣ ፍትሐዊና ህጋዊ የዳኝነት አገልግሎት ለመስጠት ዝግጁ መሆኑን እየገለፀ ከዚሁ ጋር ተያይዞ በሚቀርቡ ክርክሮች ላይ ተገቢውን ፍትህ መስጠት ይቻል ዘንድ የሚመለከታቸው አካላት በተለይም ተከራካሪ ሆነው የሚቀርቡ አካላት ከወዲሁ በቀናነትና በቅን ልቦነ እና በትጋት በመከራከር የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ማበርከት እንዲችሉ ፍርድ ቤቱ ጥሪውን ያስተላልፋል፡፡
ፍርድ ቤቱ በምርጫ ምክንያት የሚነሱ አለመግባባቶችን የተፋጠነ የዳኝነት አገልግሎት ለመስጠት በተደራጁ ችሎቶች ለተመደቡ ዳኞች አገልግሎት የሚውል የተለያዩ ሰነዶች ማለትም ጉዳዩን የሚያስተዳድሩበትን አጀንዳዎችን፤ የስልጠና ሰነዶች፤ እና ከአዋጆቹን ጥራዝ ጋር እንዲደርሳቸው አድርጓል፡በቀጣይም አጫጭር ህጎቹ እና አለም አቀፍ ተሞክሮዎቹ ላይ ለሪፍሬሽንግ የሚሆን መድረኮችን ከባለሙያዎቹ እና ከ International Foundation for Election System/ IFES ጋር በመተባባር አስፈላጊውን በቂ ዝግጅት በቀጣይነት ያደርጋል፡፡
በመጨረሻም ፍርድ ቤቱ ፍትህን በ6ኛው አገራዊ ምርጫ በተሻለ መልኩ በማረጋገጥ የተገልጋይ እርካታን እና የህዝብ አመኔታን ለመረጋገጥ እየተገ ያለ መሆኑን እና ምርጫው ውጤታማ እና ፍትሐዊ እንዲሆን ከወዲሁ መልካሙን ይመኛል፡፡
የፍትህና የህግ ጥናትና ምርምር ዘርፍ ከሚያከናውናቸው ዋና ዋና ተግባራት መካከል የጥናትና ምርምር ስራ አንዱና ዋንኛው ነው፡፡ በመሆኑም ተቋማችን በፍትህ ሥርዓቱ ላይ የሚታዩ ችግሮችን በመለየት የህብረተሰቡን ወቅታዊ የፍትህ ችግሮች ለመቅረፍ የሚረዱ ችግር ፈቺ ጥናትና ምርምሮችን በጥራትና በስፋት እያከናወነ ይገኛል፡፡፡
የፍትሕና የሕግ ሥርዓት ጥናትና ምርምር ዘርፍ ም/ዋና ዳይሬክተር የጥናትና ምርምር ስራዎችን ለመስራት የተደራጀ ሲሆን፣ በስሩ ሶስት ዳይሬክቶሬቶች የያዘና ተጠሪነቱም ለኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር ሲሆን የሚከተሉት ተግባራት ያከናዉናል፡-
• የፍትሃብሄር ፍትህ፣ የወንጀል ፍትህ እና የአስተዳደር ፍትህ ተቋማት አፈጻጸም ከቅልጥፍና፣ ውጤታማነትና ተደራሽነት፣ ፍትሃዊነት፣ ምላሽ ሰጭነት፣ ግልጽነት እና ተጠያቂነት አንጻር የሚገኝበትን ሁኔታ በማጥናት አፈጻጸማቸውን ለማጠናከር የሚረዱ የማሻሻያ ሃሳቦችን ማቅረብ፤
• በሕግ ትምህርት እና ሥልጠና ሥርዓቱ ላይ ጥናት በማካሄድ በእውቀቱ፣ በክህሎቱ፣ በአመለካከቱ፣ እንዲሁም በሥነ ምግባሩ ብቁ የሆነ አመራር እና ባለሞያ ለማፍራት የሚቻልበትን ሁኔታ ለማጠናከር የሚያግዙ ሃሳቦችን ማመንጨት፤
• በባህላዊ የፍትህ ተቋማት እና በአሰራራቸው ላይ ጥናት በማካሄድ ከመደበኛው የፍትህ ሥርዓት ጋር ተጣጥመው ስራ ላይ እንዲውሉ ለማድረግ የሚረዱ ምክረ ሃሳቦችን ማቅረብ፤
• በሥሩ የሚገኙ የጥናትና ምርምር የስራ ክፍሎችን ጥረት ለማስተባበር፣ጥንካሬና ድክመቶቻቸውን ለመገምገምና በጋራም መፍትሄ ለመስጠት የስራ ክፍሎችን ስብሰባ ይመራል፣
ፍርቀት ማትኣ እት ሰነት 1966 እበ ለዐቤት ጀውለት ምን አስመረ አስክ አዲስ ጌሰት። መስኡለ ፍርቀት ለዐለ አሰይድ አርአየ በላይ አስሉ አቶብያይቱ ለዐለ። እሊ ለኣመረው እቡ ህዬ እተ ጀውለት አቶብየ ጋይሳም እት እንቶም ዐዙመት ወደ እግሎም ወህቱ እት ዐደጋ ዐርቢ ትወለደ። ወለተረደ ሽዕር እብ ትግርኛ ዐለ። ሐቆ ምን ማትአ ትሳርሐ ህዬ ሙዚዕ ገብአ ወምነ ድድ ንዳል ሸዐብ ኤረትርየ ደዓያት ነሽሮ ለዐለው ሰበት ዐለ ህዬ፡ ዲብ ደንጎበ እብ እዴ ጀብሀት ሸዕብየት ትቀተለ። ህቱ አቶብየ ትቅደም ልብል ዐለ። ወእብሊ ወጠንያይ መባጥሩ ድራር ረሳሰት ገብአ። ለወቅት ለሀይ አልአሚን እት ልብናን (በይሩት) እት እንቱ ከበር ሞቱ ሰምዐ ወምስለ ፍንጌ ክሊሆም ዐለ ክላፍ ወጠኒ ሰበት ዐለ እሎም፡ መረ ተአለመ አልአሚን። ሐሬመ ሐቆ ሕርየት አልአሚን እት አሜሪከ እት እንቱ ክልኤ አዋልዱ መጸያሁ ወህተን ምን እም ኤረትርየት ውሉዳት ተን ወጅንስየተን ኤረትርየ ትከለአየ። ሐር ላኪን እት አልአሚን እንዴ መጽአየ እብ ስድፈት ናይለ ዐለ ሐል ደግመየ እግሉ። ወህቱ እት ጃልየት እንዴ መጸአ እበን፡ እብ እመን ልትሀየበን
ባለፉት ጥቂት ወራት ውስጥ ስለ ዋልድባ ብዙ ነገሮችን ከአንባቢያን ጆሮ ማድረሳችን ይታወሳል፥ አሁንም በዋልድባ ዙሪያ በመንግሥት ሃይሎች ዋልድባ ገዳምን እና አካባቢውን በማናለብኝነት እያረሰ እና አጽመ ቅዱሳኑን በማፍለስ የስኳር ፋብሪካውን ግንባታ እናደርጋለን በማለት ሥራውን በከፍተኛ ፍጥነት እያካሄዱ እንደሆነ ከአካባቢው የደረሱን መረጃዎች ያመለክታሉ፥ ዋልድና ገዳም ውስጥ ያሉትም አባቶችን መንግሥት በተለያየ ዘዴ ተጠቅሞ ከአካባቢው ለማስወገድ ጥረት ማድረጉን ቀጥሏል። እናንተ ለተቃዋሚዎች የምትሰሩ ጸረ ልማት እና ጸረ ሰላሞች ናችሁ፣ ስኳር ስለተወደደ ስኳር ቢለማ ምናችሁ ይነካል በማለት ማዋከቡን ቀጥሏል፤ ይህ በእንዲህ እንዳለ ዋልድባን ለመታደግ የሚንቀሳቀሰው ዓለም አቀፍ ጊዜያዊ ኮሚቴ በዓለም አቀፍ ደረጃ የጠራው የሰላማዊ ሰልፍ ጥሪ ጥሩ ምላሽ ማግኘቱን ከተለያዩ ከተሞች በቦታው የተከታተሉት ዘግበውልናል፣ ትላንት ጠዋት ከጠዋቱ 8:00 am. ጀምሮ በሁናይትድ ስቴትስ ሕህ መወሰኛው ምክር ቤት ፊት ለፊት የተሰባሰቡት የዋሽንግተን ዲሲና አካባቢው ነዋሪዎች ከተለያየ የአሜሪካን ግዛቶች የተሰባሰቡ ኢትዮጵያውያን በተገኙበት ተደርጓል፣ ከነዚህም ግዛቶች መካከል ዋነኛዎቹ ቦስተን፣ ሻርለት ኖርዝ ካሮላይና፣ ቺካጎ፣ ሜኖሶታ፣ አትላንታ፣ ፊላደልፊያ፣ እንዲሁም የኒው ዮርክ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አማኞች ተገኝተው መንግሥት እያደረሰ ያለውን ከፍተኛ የታሪክ እና የሃይማኖት ማጥፋት ዘመቻ በጥብቅ ተቃውመዋል።
በዚህ ገዳም ላይ ደረሱ ከተባሉት አንዳንዶቹን ለመጥቀስ ለስኳር ፋብሪካ ፕሮዤክትና ለሸንኮራ-አገዳ ልማት ቦታው እየታረሰ ነው፤ የአበው መካነኩሳት አረፈ አጽማቸው እየተቆፈረ እና እየፈለሰ ወዳልታወቀ ስፍራ እየተወሰደ ይገኛል፣ አያሌ አብያተ-ክርስቲያናት ሊፈርሱ በዕቅድ ተይዘዋል፣ የገዳሙ ንብረት የሆነ በርካታ ገንዘብ ባልታወቁ ታጣቂዎች ተዘረፈ፣ ብዙ ኲንታል የእጣን ምርት ባልታወቁ ሰዎች ተቃጠለ፤ እናም ይህን አባቶች «በደል» ያሉትን በዝርዝር ለተለያዩ መገናኛ ብዙኃን የሚገልጹ መነኮሳት አደን፣ ወከባና እንግልት እየደረሰባቸው ነው የሚሉ ይገኙባቸዋል።
የተባለው ልማት በእርግጥም በዕቅድ ላይ መሆኑን መንግትም ሆነ ጠቅላይ ቤተ-ክህነቱ ያምናሉ። መንግሥት፣ «ልማቱ ከገዳሙ ብዙ እርቅት ላይ ስለሆነ አይነካውም» ሲል፣ ወደ ስፍራው የተላኩት የጠቅላይ ቤተ-ክህነቱ የዐይን ምስክሮችም ይህንኑ አረጋግጠው፣ «ቤተ-ክህነት የመንግስቱን የልማት ዕቅድ ትደግፋለች" ብለዋል።
የገዳሙ ይዞታ እንዳይነካ ጥያቄ የሚያቀርበው ሕዝብ በአካባቢው ብቻ አልተወሰነም። «ዋልድባን ለመታደግ የተቋቋመ ዓለማቀፍ ኰሚቴ» የተሰኘው ስብስብ የየአካባቢው ተጠሪዎች ለቪኦኤ እንደገለጹት፣ ዛሬ አንድ ዓለማቀፍ ሰላማዊ ሰልፍ በመካሄደ ላይ ነው። ሰሜን አሜሪካ ውስጥ ቶሮንቶ-ካናዳ፣ ሎስ-አንጀለስ-ላኪፎርኒያ፣ ኒው-ዮርክና ዋሽንግተን ዲሲ። አውሮፓ ደግሞ ጀርመን፣ ብሪታንያ፣ ብራስልስና አውስትሬሊያ መሆኑን አስተባባሪዎቹ ተናግረዋል።