Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የታሪክ መፋለሱ መነሻም ወሳኟን የአቻነት ግብ ከሉቺያኖ ይልቅ የቡድን አጋሩ መንግሥቱ ወርቁ እንዳስቆጠረ በአፍሪካ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ካፍ ህትመቶች ጭምር መፃፉ ነበር። በሌላ በኩል ግን ሉቻኖ ቫሳሎ የአቻነቷን ግብ ለማስቆጠር ያስቻለችውን ኳስ ከጌታቸው ወልዴ ሲቀበል የሚሳይ የምስል ማስረጃ ኢትዮጲያዊው ፎቶ አንሺ በዛብህ አብተው በካሜራቸው አስቀርተዋል።
የፍፃሜው ጨዋታም በዚህ መልክ ቀጥሎ መደበኛው የጨዋታ ሰዓት 2 ለ 2 በሆነ አቻ ውጤት ተፈፀመ። በወቅቱም ከጨዋታው ጋር በተያያዘ በመላው አዲስ አበባ የነበረው ውጥረት እስካሁንም ተደጋግሞ ሲነሳ ይደመጣል። ጨዋታው በዚህ መልክ በቀጠለበት ሁኔታ ላይም የጨዋታውን ውጥረት መቋቋም ያልቻሉት ግብፆች በ 101ኛው ደቂቃ የፈፀሙትን የመከላከል ስህተት ተጠቅሞ ኢታሎ ቫሳሎ ለራሱ ሁለተኛውን ለቡድኑ ደግሞ ሦስተኛውን ግብ አስቆጥሮ ጨዋታው ወደ ኢትዮጵያ የ 3 ለ 2 መሪነት ተቀየረ።
በጨዋታው 117ኛ ደቂቃ ላይም የኢትዮጵያን የማሸነፍ ዕድል ያሰፋች በሌላኛው ፅንፍ የእንግዳዎቹን ፈርኦኖች ልብ የሰበረች ግብ ተቆጠረች። የቡድኑ ቁልፍ ሰው መንግሥቱ ወርቁ ያገኛትን ኳስ በግሩም ሁኔታ እየገፋ ሔዶ አራት የግብፅ ተከላካዮችን በቄንጥ በማለፍ ጨዋታውን ወደ 4 ለ 2 የቀየረች ግብ ከመረብ ላይ አሳረፈ።
የጨዋታው መጠናቀቂያ የኢትዮጵያን አሸናፊነት ሲያበስር አዲስ አበባ ስታዲየም ከጭንቀት ተላቆ በሆይታና ሁካታ ተሞላ። የድሉም ብስራት ያኔ ብርቅ በነበረው ብቸኛው የኢትዮጵያ ሬዲዮ ሞገድ በመላው አገሪቱ ከጫፍ እሰከ ጫፍ ናኘ። የደስታ አገላለፅ መንገዱም ከአፍሪካ ዋንጫ አሸናፊነት ይልቅ የዓለም ዋንጫ አሸናፊነትን መንፈስ ያዘለ ብርቱ ፌሽታ ነበረ።
በስታዲየሙ ሁሌም ከጎናቸው ከማትለየው የቤት ውሻቸው ጋር በስታዲየሙ ተገኝተው ጨዋታውን የተከታተሉት የወቅቱ ንጉሰ ነገሥት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በደስታ መንፈስ ተውጠው የአሸናፊነት ዋንጫውን ሉቺያኖ ቫሳሎ አበረከቱ።
ብሔራዊ ቡድኑ ድሉን ካሳካበት የፍፃሜ ጨዋታ በኋላም ስብስቡ ስታዲየሙን በመልቀቅ ለውድድሩ ዝግጅት ወደ ከተመበት የእቴጌ ጣይቱ ሆቴል በሚያመራበት ወቅት የቡድኑን አባላት የያዘው አውቶብስ በደስታ በሰከሩ ደጋፊዎች ተከቦ ብዙ ሰዓትን መንገድ ላይ ለማሳለፍ ተገዶ ነበር።
በወቅቱም ድል ላደረገው ስብስብ በጣም ትልቅ የሚባለው የ500 ብር ሽልማት ለእያንዳንዱ የቡድኑ አባል ተበርክቷል። በሽልማቱም የቡድኑ አባላት በጊዜው ውድ የተባለውን የጣሊያን ጫማ በ20 እና 30 ብር ሲሸምቱ እያንዳንዳቸው እስከ 120 ብር ወጪ በማድረግም ሙሉ ልብስ እንደገዙ ይነገራል።
እዚህ ላይ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን መሪ የነበሩት ይድነቃቸው ተሰማ ግብፆች በሰሩት ደባ ስብስባቸው ተገቢ ባልሆነ መልኩ ተረቶ ከሁለተኛው የአፍሪካ ዋንጫ ውጪ ሲሆን ለተጫዋቾቻቸው በአንድ ዓረፍተ ነገር የገቡት ትልቅ ቃል ኪዳን ተደጋግሞ ይነሳል።
በ3ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ኢትዮጵያን ከወከሉ ተጫዋቾች አንዱ የሆኑት አቶ አዋድ መሀመድ ታሪኩን አስታውሰው በአንድ ወቅት እንደተናገሩት ከሆነ “አይዟችሁ፤ 3ኛው የአፍሪካ ዋንጫ የሚዘጋጀው እኛ ጋር በመሆኑ በተንኮል ሳይሆን በጨዋታ አሸንፈን ብድር እንመልሳለን” ነበር የክቡር ይደነቃቸው ተሰማ ቃል። ‘የጂብራልተሩ አለት’ ያሉትም አልቀረ የሚመሩት ስብስብ ከአስቆጪው ሽንፈት ሦስት ዓመታት በኋላ በሜዳው እና በንጉሱ ፊት የአህጉሩን ትልቁን ዋንጫ ከፍ አድርጎ አነሳ፡፡
ተከላካዮች : አስመላሽ በርሄ (ከኢትዮ-ሴመንት፣ ድሬድዋ)፣ አወድ መሀመድ (ከኦሜድላ፣ አዲስ አበባ)፣ በርሄ ጎይቶም (ከቴሌ፣ አስመራ) እና ክፍሎም አራያ (ከቴሌ፣ አስመራ)
አጥቂዎች : ግርማ ዘለቀ (ከኮተን፣ ድሬድዋ)፣ መንግስቱ ወርቁ (ከቅዱስ ጊዮርጊስ፣ አዲስ አበባ)፣ ኢታሎ ቫሳሎ (ከኮተን፣ ድሬድዋ) እና ጌታቸው ወልዴ (ከኮተን፣ ድሬድዋ)
ከፖለቲካ እንዲሁም ከማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ጋር በተገናኘ የሴቶች የእኩልነትና የመብት ጥያቄ ብዙ ነው። ለብዛቱና ሳይፈታ ለመቆየቱ ለሴቶችና በሴቶች ዙሪያ ያለው የማኅበረሰብ አመለካከት ክፍተት ተጠያቂ ሊሆን ይችላል። ሕሊና ብርሃኑ የፖለቲካ ተሳትፎ ላይ በማተኮር፣ ፖለቲከኞች የሴቶችን ጉዳይ ማንሳት ካለመምረጣቸው በላይ ጉዳዩን ያነሱ እንደሆነ እንኳ መዝጊያና መቋጫ ሐሳብ እንደሚያደርጉት ያመላክታሉ። በኢትዮጵያ ከሚስተዋሉ ከሴቶች ጋር የተገናኙ የተዛቡ አመለካከቶች በመነሳትም፣ የታዩ ንፍገቶችን ዘርዝረው፣ ነጥቦቹን ያላማከለ የፖለሲ አቅጣጫና አሠራር፣ የሴቶች ፖለቲካዊ ተሳትፎን ለማሳደግ የሚደረገውን ጥረት አያግዝም አልፎም ውጤታማ እንዳይሆን ያደርገዋል ሲሉ ይሞግታሉ።
ብዙ የፖለቲካ ሰዎችን ያገናኘ ስብሰባ ላይ የሴቶች ጥያቄን በተመለከተ አንዳንድ አስተያየቶችን ሰጥቼ፣ ስብሰባውም ተገባዶ ስንወጣ በር ላይ ያገኘኋቸው የተፎካካሪ ፓርቲ መሪዎች (ሁሉም ወንዶች ናቸው) ያነሱልኝ ጥያቄ ነበር።
ለነገሩ እነርሱ የፖለቲካ ውይይት ላይ ‹‹አገር ልትፈርስ ነው እየተባለ ይሄን ጥያቄ (እኩል ውክልናና የሴቶች መብት) ምን ስትሆኚ ታነሺያለሽ?›› ዓይነት የአጀንዳ ደረጃ ማውጣት አባዜና ግሰፃም ጭምር ነበር። እናም ከብዙ አሰጣ-አገባ በኋላ፣ ከዚህ ቀደም የተወሰዱ የእኩልነት እርምጃዎች በቂ ናቸው ብለው ማሰባቸው፣ ‹‹እኩልነት ዛሬ የለችም ነገ ተመለሱ›› በሚመስል መልክ የሴቶች ፖለቲካን ለይደር መተው መፍቀዳቸው ከልብ አስከፋኝ። በዚህ አካሄድ ማንን ይሆን የምመርጠው?
‹‹የሚያውቁት ሰይጣን›› ወደሚለው ላመራ ይሆን? ብዬ እንዳስብም ሳያደርገኝ አልቀረም። በነገራችን ላይ የኢትዮጵያ ሴቶች ጥያቄ ማንሳት የሚያስደነብራቸውና የሚያቅለሸልሻቸው እንዳሉ ሳላውቅ ቀርቼ አይደለም። ኧረ እንዲያውም ‹‹ሴቶችን አካቱ ተብለናል፣ ምን ግዴታ አለብን?” ያሉ በብሔር የተደራጁ ፓርቲዎች ቅሬታቸውን በፓርላማ ውይይት ላይ ሲያቀርቡም ሰምቻለሁ። ነገሩ ይህን ያህል አፍጦ፣ በተቃውሞ መልክ ይመጣል ብዬ አላሰብኩም ነበር እንጂ። መራጭ መሆናችንን ዘንግተውት ይሆን?
አገራችን ባለችበት የለውጥ ሂደት ውስጥ የሴቶች እኩልነት ጥያቄዎችን በተመለከተ ፖለቲካዊ ውይይትን ያነሳሱ፣ ለምሳሌነት የሚተርፉ መልካም ጅማሮዎች መኖራቸው የማይካድ ነው። ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ስህተቶች ሲኖሩም የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ በኅብረተሰቡ ከፍተኛ ውትወታ ሲደረግ፣ ይህን ተከትሎም ፈጣን የሚባል ምላሽ ሲሰጥ ይታያል። ይህ የሚበረታታ ተግባር ነው። ይሁን እንጅ በሴቶች መብት ላይ የተደረጉ ለውጦችና ንቅናቄዎች ላይ ግን ግትር የፖለቲካ ዳኝነት ይታይባቸዋል።
በማኅበረሰባችን እይታ የሴቶች ፖለቲካ ተሳትፎ ጥያቄን የሚያነሱ ቡድኖችና ግለሰቦች የልሂቃን የቅብጠት ጥያቄ እንዳነሱ ይቆጠርባቸዋል። ይባስ ብሎም በለውጡ ሒደት ‹‹የት የተዋጋሽውን፣ መቼ የተሰዋሽውን›› የሚሉ የሴቶችን ሚና የሚክዱና የመብት ጥያቄን መስዋዕትነት ከመክፈል ጋር የሚያቆራኙ አስተያየቶች ሲሰነዘሩ ይስተዋላል። ‹‹አሁን የእገሌ ብሔር ተራ ነው፤ ተራሽን ጠብቂ›› የሚል አልያም ‹‹ሴትነትሽን አውልቂና ብሔር ብትሆኚ ይበጅሻል። አለበለዚያ እነ እንትና ሊገድሉሽ ነው፣ መጡብሽ›› ዓይነት ማስፈራሪያ የሚጠቀሙም አይጠፉም።
‹‹ሴቷ ለምን ሥልጣን ተሰጣት? በበጎ አድራጎት ሥራ ችግሯ በቅድሚያ ይቀረፍ፤ ሴቶች ከቡና ማፍላትና ስብሰባ ማድመቅ ያለፈ ተግባር እንደሌላቸው እያወቁ፣ የአስተናጋጅ ዳሌ ቸብ ከማድረግ ልምድ ሳንላቀቅ ጠሚው ምን ሲሉ ወደሥልጣን አመጧቸው?›› ብለው በመጽሐፍ ደረጃ ጭምር ይህን ፆተኝነት ያሳተሙ እንደ ኢያሱ ገብረመስቀል አይነት ‘ጸሐፊዎች’ እንዳሉ ሳንረሳ ማለት ነው። በዚህ አገላለፅ ስለ አንዱ ብሔር ጽፎ ቢሆን ኖሮ ‹ስውር መፈንቅለ መንግሥትና የዐቢይ ቀጣይ ስጋቶች› የሚለው መጽሐፉ ከያለበት ይለቀም እንደነበር ጥርጥር የለኝም።
ከማኅበረሰባዊ እይታ ወደ ገዥው ፓርቲ ስንመጣም የፆታ እኩልነት ላይ የሚሠሩ ሥራዎችን ተከታትሎ የማረምና ተጨማሪ የመሥራት ፍላጎቱ የተዳከመ ነው። አበረታች መነሻዎቹ እንደ መድረሻ ግብ ተወስደው በጅምሩ የተቀጩ ይመስላሉ። ሴቶች እኩል ውክልና እንዲኖራቸው በጥቂቱ የተሠራ ቢሆንም፣ ወደ ሥልጣን ቀረብ ሲሉ ግን ‹ከዚህ ግድም አትለፊ› ዓይነት መስመር የተሰመረላቸውም ጭምር። ሌላውን እንኳ ትተን የሴቶች ፖለቲካ ውክልና ላይ የተሠሩ ሥራዎችን ብንመለከት የሴቶች እኩል ተሳትፎ ሲባል የወሰዱትን ኃላፊነት ለመወጣት አቅማቸውን አሟጠው መሥራት ይችሉ ዘንድ ምቹ የሆነ የሥራ ከባቢን መፍጠር እንደሚጠይቅ ገዥው ፓርቲ የዘነጋው ይመስላል።
እናም ይህን ለማስተካከል ታዋቂዋ የፖለቲካ ሳይንስ ምሁር Drude Dahlerup ‘Has Democracy Failed Women?’ በሚለው መጽሐፏ እንዳስቀመጠችው፣ ማንኛውም ዴሞክራሲያዊ ለውጥ ስኬታማ ሆኖ እንዲዘልቅ ከተፈለገ ከስር [ከዚህ አንቀጽ ስር] የምተነትናቸውን የፖለቲካ የወንዶች የበላይነትን ልብ ሊል፣ ትኩረት ሰጥቶም ሊያርም ይገባል። ከታች የተዘረዘሩትን ፍሬ ነገሮች ያላማከለ የፖለሲ አቅጣጫና የአሰራር ሒደት፣ የሴቶች ፖለቲካዊ ተሳትፎ ላይ የሚደረገው ጥረት ውጤታማ እንዳይሆንና ለሕገሥመንግሥቱ ዓላማ እንዳይገዛ ያደርገዋል።
በተለምዶ ‹ከሞላ ጎደል ሕዝቡን ይመስላሉ› በሚል አገላለፅ ታጅበው ለሕዝብ የሚገለጹ ሹመቶች፣ የኮሚቴ አወቃቀሮች በወንዶች የተያዙ ናቸው። ይህን ለማየት ብዙም ሳንሄድ የጠቅላይ ሚኒስትር ገፅን ፎቶዎች ማየት ብቻውን በቂ ነው። የተለያዩ የመንግሥት ጉዞዎችና ስብሰባዎች ላይ የወንዶች እግር ኳስ ቡድን በሚመስል መልኩ ተደርድረው ለሚያዩ ሴቶች 51 በመቶ የሕዝቡ አካል መሆናቸውን እንዲጠራጠሩ የሚያደርግ ነው።
ከሴቶች የእኩል ውክልና ፖለቲካዊ ተሳትፎና ሕገ-መንግሥታዊ መብት ጋር ተያይዞ ከዚህ ቀደም በተለያዩ አጋጣሚዎች ብዙ የተባለ ቢሆንም፣ ከሁሉም ግን የሴቶች ተሳትፎ ጥያቄን ከብቃት አለመኖር ጋር አንድ አይነት ወሬ አድርገው የሚያቀርቡ ብዙዎች ምላሽ ያሻቸዋል። በቅድሚያ አገሪቱ ውስጥ ከፍተኛ ብቃት ያላቸው ተምሳሌታዊ ሴቶች መኖራቸው የማይካድ ሃቅ ነው። ስለዚህም ‹ሴቶች አጣን፣ የሉም፣ ብቃት የሌላቸው ሴቶች ይምጡ ነው የምትይው?› የሚለው አጓጉል ምክንያት አይሠራም።
በየሥራ ዘርፉ ብቃት ያላቸው ሴቶች ነበሩ፣ አሉ፣ ይኖራሉም። ይህን ፈልፍሎ ማውጣት፣ ከያሉበትና ታሪካቸውን ከሚያጋሩ መዋቅሮች ተከታትሎ መመልመል የመንግሥትና መንግሥት ለመሆን የሚጥሩ ተፎካካሪ ፖርቲዎች ግዴታ ነው። ሲቀጥል የብቃት ማነስን ጥያቄ ለምን ሴቶች ላይ ብቻ? ስንት የሥራ መደቡን/ሹመቱን የማይመጥን ወንድ አመራር ባስተናገደች፣ አሁንም ቢሆን እያስተናገደች ባለች አገር አንዱ ፆታ ላይ ብቻ ተጠያቂነትን ማኖር ለምን? እዚህ ጋር ታዋቂው የእንግሊዝ ፈላስፋ ጆን ስቱዋርት ሚል ‘The subjection of women (1869)’ በሚለው መጽሐፉ እንዲህ ይላል፤
‹‹… የአንድ አገር የፖለቲካ ስርዓት ብቁ ያልሆኑ ወንዶችን ገሸሽ ካደረገ፥ ብቁ ያልሆኑ ሴቶችንም መግፋቱ አይቀሬ ነው። ይህ ካልሆነ ግን ብቃት የሌለውን ግለሰብ ወንድም ይሁን ሴት ሥልጣን ቢወስድ የሚያመጣው ተጨማሪ ክፋት የለም።››
ይህም ሲሆን መታወቅ ያለበት የሴቶች ሥልጣን ላይ መኖር የችግር ሁሉ መዳኛ ተደርጎ ያለምንም በቂ ማስረጃ ከሙስና ቁጥብ፣ እናትነትና የመንግሥት ኃላፊነትን ያቀላቀለ ሩህሩህነት ባለቤት አድርጎ የሚስል ትርክት ሰለባዎች እንዲሆኑ አይደለም። እንዲህ ያለው ትርክት ለጊዜው በጎና ሴቶችን ደጋፊ ቢመስልም ቀጣይ ውጤቱ ግን ‹ይሔው ሴቶችን አስገብተን መች ወርቅ ዘነበልን› የሚል ተአምራት ጥበቃ መሆኑ አይቀሬ ነው። ይህም ሴቶችን የአንድ አይነት ባህሪይ ባለቤት አድርጎ በጎራ ከመጨፍለቁ ባሻገር፣ የሥልጣን ጥያቄያችንን ከመብት ጉዳይ ወደ ጥቅም ላይ ያተኮረ ችሮታ ይቀይረዋል።
ሌላው በሚኒስቴር ደረጃ የተስተካከለው የሥርዓተ ፆታ ጉዳይ ወደ ታች ወርዶ እያንዳንዱን የመንግሥት ተቋማት ካላዳረሰ ምንም ትርጉም አይኖረውም። ይህን ስንል ከከፍተኛ ባለሥልጣን አካላት ተነስቶ እስከ ወረዳ እና ቀበሌ የአስተዳደር ቦታዎች ላይ ሴቶች እኩል ተሳትፎ ሲያገኙ ማለት ነው። ስለዚህ ከመንግሥት የበለጠ ቁርጠኝነት ያስፈልጋል እንጂ የዘጠኝ ሴት ሚኒስትር ውክልና የእያንዳንዷን ሴት ሕይወት ሊቀይር አይችልም።
ብዙ ጊዜና በተደጋጋሚ ሴቶች ወደ ፖለቲካው ዓለም ለመቀላቀል ፍላጎት እንደሌላቸውና እንደሚፈሩ ሳይቀር ሲነሳ እንሰማለን። አመራር ላይ ያሉ ሴቶች ከሚገጥሟቸው ከባድ ፈተናዎች መካከል በማኅብረሰቡ እንዲሁም በሚዲያዎች የሚሰጡ ጅምላ ፍረጃዎችና ፆተኛ አስተያየቶች ይባስ ብሎም ፆታን መሰረት ያደረጉ ማስፈራሪያዎችም እንደሆኑ የተለያዩ ጥናቶችና ከሴት ፖለቲከኞች አንደበት የሰማናቸው ምስክርነቶች ይጠቁማሉ።
ለሴቶች የማኅበራዊ መደብ የማውጣት አባዜ፤ ‹‹የቤቱንስ ለማን ትተሽ፣ የእድሩን ወጥ ማን ሠርቶልሽ›› ዓይነት ፍረጃ ከፍተኛ ሥልጣን ላይ ያሉ ሴቶችም ጭምር የሚገጥማቸው ጥያቄ ነው። እንደውም በቅርቡ አንድ ይህ ባህሪይ የተጠናወተው የፋና ጋዜጠኛ፣ በስትራቴጂካዊ አመራርነት ላይ ለሴት ሚኒስትሮች የተሰጠ ሥልጠናን ‹‹ሴት አመራሮች የቤት ውስጥ ኃላፊነታቸውን ከውጪው ጋር እንዴት ሊያጣጥሙ እንደሚችሉ የተዘጋጀ ሥልጠና›› ሲል ዘግቦታል። የሥልጠና መርሃ ግብር ላይ የሌለውን ያልተጻፈውን ሲያነብ ማለት ነው።
እዚህ ጋር ልብ ሊባል የሚገባው የቤትና የውጪ ተብሎ የተቀመጠው የሥራ ክፍፍል አሁንም ብዙ ሴቶችን እየጎተተ ያለ እሳቤ ነው። የትምህርት አቅርቦትን እኩል የማግኘት፣ ‹ተምራ የት ልትደርስ› ከሚለው አመለካከት ጀምሮ ሴት ልጅ በምርጫዋ እንዳትኖርና ሕይወቷን እንዳትቀይር የሚያደርጉ እክሎች የሚወለዱትም ከመሰል አስተሳሰቦች ነው።
ከዚህም አልፎ በቅርብ ጊዜ እንኳ ፖለቲካ ውስጥ በተሳተፉ ሴቶች ላይ እንዳየነው፣ ከወንድ የሥራ አጋሮቻቸው በተለየ የወሲብ ነክ የጥላቻ ንግግር፣ በሥራ ላይ ስላለው አፈፃፀም ትችት ሳይሆን ውበታቸው ላይ፣ ግለሰባዊ ምርጫቸውንና የግል ሕይወታቸውን የሚጋፉ አስተያየቶች ይሰጣሉ። በሴቶች የጋብቻ ሁኔታ፣ ከሌሎች ወንዶች ጋር የነበራቸውን የሥራ ቅርርብ አልያም እድሜያቸው ላይ በመመርኮዝ ተቃዋሚዎችና ጋዜጠኛ ነን ባዮች እነዚህን ሴት አመራሮችን ‹ቆሞ ቀሮች› ‹ጋለሞታዎች› ‹መውለጃ ጊዜዋ ያለፈባት› በማለትም ሲያንጓጥጡ ሰምተናል።
በነገራችን ላይ ሴቶችም ቢሆኑ ከወንድ የበላይነት ስርዓት ነጻ የወጡ አይደሉምና ይህን መሰል አስተያየቶች በሴቶችም ጭምር ይሰጣሉ። በጅምላው ‹‹አይ እንዲህ ያለችዋን ማን ያገባል?፣ እስካሁን ሳታገባ ለአገር ተረፍኩ ምን ይበጃል? አርፋ ለወንዶቹ አትተውም? እኛ እኮ በተፈጥሯችን ይሄ አይሆነንም›› የሚሉ ብዙዎች ናቸው። ወደ ኃላፊነት የሚመጡ ሌሎች ሴቶችን ያለአግባብ መጠራጠር ብሎም ሰዋዊ ያልሆኑና ከሌሎች ወንዶች የማይጠብቁትን እንከን የለሽ፣ እግዜራዊ ሥራ መጠበቅም የተለመደ ነው።
ሴቶች ይበልጥ የተማሩ ከሆነም፣ የልሂቅነት ማዕረግን አልብሶ ልክ የኢትዮጵያን ችግር የማትረዳ አድርጎ መተቸትም እንዲያው፤ በተቃራኒው የተማሩ ወንዶችን በየቦታው እያሞገሱና የአዋቂነት ካባ እያለበሱ ማለት ነው።
አድናቆት እንዲቸራት የምትፈልግ፣ ተወዳጅ መሆን የተመኘች ሴት በማኅበረሰቡ ልክ የምታስብና የምትንቀሳቀስ እንድትሆን ይጠበቅባታል። በተለይ በተለይ የሃይማኖትና የብሔር ካባዋን ከፍ አድርጋ የለበሰች ቀን አሞጋሿ ብዙ ነው። ከሃይማኖት ጋርም ተያይዞ ሙስሊም ሴት ስትሆን ደግሞ ድርብርብ በደል ይስተዋላል። ከአለባበሷ ምርጫ እስከ አዋዋልዋ እና የእውቀት አቅሟ፣ እስከ ምግብና መጠጥ ምርጫዎቿ ጭምር አግባብነት የሌላቸው ትችቶች ይቀርቡባታል። ይህ ዓይነቱ የፖለቲካ ትንኮሳ በጊዜ ሂደት ሴቶች ከፖለቲካ ሕይወት ራሳቸውን እንዲያገሉ በመጫን የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታን አደጋ ላይ ይጥላል።
በርካታ የመንግሥት ሥራዎች በኮሚቴዎች ይሠራሉ። እኚህ ኮሚቴዎች በፓርላማም ይሁን በእያንዳንዱ ሚኒስትር መሥሪያ ቤት ውስጥ፣ የፖለቲካ ውይይቶችና ውሳኔዎችን የሚያስተናግዱ ቁልፍ ስፍራዎች ናቸው። በዚህ ውስጥ ታዲያ በቀጥታው መስመር ተዋረድ ስንመለከት አብዛኛውን የሊቀመንበርነት፣ የምክትል ሊቀመንበርነትና የመሳሰሉት ከፍተኛ ቦታዎች በወንዶች የተያዙ ናቸው።
እነዚህ በወንዳዊው ስርዓት የተሻለ ዕድል የተሰጣቸው ወንዶች የኮሚቴ፣ የሥራ አመራር የመሳሰሉት መሪ በመሆናቸው ምክንያት ብቻ የተለያዩ የሥራ ልምዶች፣ የስብሰባና የውይይት ተሳተፉልን ግብዣዎች፣ የውጭ አገራት ጉዞን ጨምሮ የገንዘብና የእውቀት ጥቅማጥቅሞች የመጀመሪያ ተጠቃሚ ይሆናሉ። ‹ላለው ይጨመርለታል› ነውና የጥቅም ትስስሩ ለሌላ ትልቅ ሹመት እና ጥቅማ ጥቅም የሚያበቃ ነገር ይጨምርላቸዋል።
ሴቷ ግን እነዚህን ቦታዎች ቀድማም አትታደልም፤ ከዚያም በኋላ ቦታውን ባለማግኘቷ ተጨማሪ እሴቶቹን አታገኝም። በመሆኑም መነሻው ላይ ከሷ ትይዩ አቅም የነበራቸው ወንዶች ሲያድጉና ሲመነደጉ፣ እሷ ባለችበት እንድትረግጥ ወይም ዝቅ እንድትል ትደረጋለች።
የአግድመት መድሎ ማለት በሚኒስቴር ደረጃ ወይም በኮሚቴዎች ውስጥ ሴቶች እና ወንዶች የሥልጣን ማዕረጋቸው አንድ አይነት ይሆንና፣ ሥራቸው የሚከፋፈልበትን የፆተኝነት ዕይታን ይገልፃል። ይህ የፆተኝነት እይታ ሴቶች በተፈጥሮ ‹አይችሉም› ወይም ‹ቀለል ያለውን የሥራ ድርሻ ቢወስዱ ይሻላል› ከሚል በሳይንስ ያልተረጋገጠ ፆታን መሰረት ያደረገ ፍረጃ የሚነሳ ሲሆን፣ ከዚህም ጋር ተያይዞ ወንዶች ‹ይችሏቸዋል› ተብለው የሚታሰቡትን የሥራ ክፍሎች የበለጠ አስፈላጊ እንደሆኑ የሚቆጠርበት ስርዓትም ጭምር ነው።
ለምሳሌ ኢኮኖሚያዊ፣ መሠረተ ልማት፣ ባንኮችን ጨምሮ የተለያዩ የገንዘብ ተቋማትን፣ መከላከያን፣ ስፖርት እና የጸጥታና ደኅንነት ጉዳዮችን መምራትና ማስተዳደር በብዛት በወንድ የተያዙ ናቸው። ሴቶች በዋነኛነት ከማኅበራዊና ባህላዊ ጉዳዮች ጋር የሚገናኙ ቦታዎች ላይ በብዛት ሲወከሉ ይታያል። ማለትም ማኅበራዊ ጉዳዮች፣ ሴቶችና ሕጻናት፣ ትምህርት እና ባህል የመሳሰሉት የሚኒስትርነትና የኮሚቴ ሰብሳቢነት ኃላፊነቶች። ይህ ሲባል ትምህርትን ወይም የማኅበራዊ ጉዳይ ሥራዎችን ለማሳነስ አይደለም። በማኅበረሰቡ ቅድሚያ እና ክብደት የሚሰጣቸውን የትኞቹ ዘርፎች እንደሆኑ ለማሳየትና ሴቶች ይህን ማኅበራዊ አጥር ፈንቅለው ወደ ሌላው (ወንዶች በተለምዶ ወደሚይዟቸው) መሻገር ቢፈልጉ የሚገጥማቸውን ትችትና ፈተናዎች ከግምት ውስጥ በማስገባት ነው።
‹‹ሴቶችን የመከላከያ ሚኒስቴር ማድረግ ርህራሄ የተሞላው ተፈጥሮአቸውን መጋፋት ይሆናል›› ከሚሉ ተራና መሰረተ ቢስ አስተያየቶች እስከ በመንግሥት ደረጃ ለእነዚህ የተለያዩ ሥራዎች የሚኖሩ የበጀት ድልድሎች ስንመለከት፣ ለወንዶችና በተለምዶ ወንዶች ይይዙታል ለሚባሉ የሥራ ክፍሎች ያደሉ ሆነው እናገኛቸዋለን።
በነገራችን ላይ ከለውጡ በኋላ በመጡ የሚኒስቴር ማዕረጎች እነዚህ ዘልማዳዊ ድንበሮች የተገፉ ቢመስልም፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያየን እንደመጣነው ግን እነዚህ ቦታዎች ላይ የተቀመጡ ሴቶች በአግባቡ እንኳ አቅማቸውን ሳይጠቀሙ፣ ችሎታቸውን ሳያሳዩ፣ ያለ በቂ ምክንያትና የሥራ ግምገማ የሹመት ቅያሪ የሚያደርጉበት እድል ከፍ ያለ ነው።
ፖለቲካ በአሠራሩ ወንዳዊ ነው ስል በግልፅ ያልተጻፉ ፆተኛ አሰራሮች ላይ የማተኩር ይሆናል። ከላይ እንደጠቀስኩት አብዛኞቹ የፖለቲካ አደረጃጀቶች ሴቶች ለፖለቲከኝነት ብቁ እንዳልሆኑ፣ የመሳተፍ ፍላጎት እንደሌላቸውና ቢሳተፉም ሴቶች ሌሎች ሴቶችችን አይደግፉም፣ አይመርጡም የሚል ድምዳሜን ይዘው የሚነሱ ናቸው። ይህንም ሰበብ በመጠቀም የምልመላ መረቡን ራሳቸውን ለሚመስሉ ወይም ለእነሱ ታማኝ ለሆኑ ሰዎች ያመቻቻሉ።
ይሄኔ የሥርዓተ ፆታ ተመራማሪዎች ‘አሃዳዊ ማኅበራዊነት’ (homosociality) የሚሉትን ማለትም የአመለካከት ወጥነት ያለውና የማኅበራዊ መደቦችን በመመርኮዝ በተለይም ፆታዊ ትስስሮችን መሰረት ያደረገ ሌሎችን አግላይ የሆነ የጥቅም ኢ-መደበኛ ግንኙነት መዋቅርን ሲገነቡ ይስተዋላል። ይህ መዋቅር እንደ መደበኛ ማኅበራት ግልፅ ሥምና ሎጎ ባይኖረውም፣ የዛን ቡድን ጥቅም ሕጋዊ ባልሆነና ወጥነት በጎደለው መልኩ የማስቀጠል አቅሙ ግን የሚናቅ አይደለም።
ለምሳሌ ያህል ጠቅላይ ሚኒስትሩ አልያም አንድ የሚኒስትር ቢሮ ሙያዊ አማካሪ መቅጠር ቢፈልጉ ለነማን ያሳውቃሉ? እነማን ቀድሞ የኤሌክትሮኒክስ መልእክት ያላክላቸዋል? እነማንስ ይጠራሉ? የትኛው የፆታ ቡድን በብዛት ይህ መልዕክት ይደርሰዋል? ብሎ ማሰብ ነው። ከቅጥር ውጪም ቢሆን በመንግሥት ተቋማት የሚታተሙ ጽሑፎች፣ የሚዘጋጁ የውይይት መድረኮች ከተጋባዥ ተናጋሪዎች እስከ ዝግጅት ታዳሚዎች በወንድ የሚሞሉት እነዚህ መረጃዎች በቅድሚያና በብዛት ለወንዶች ሲለሚላኩ ሲሆን፣ የተላከላቸውም ወንዶች ቢሆን በአብዛኛውም የሚያጋሩት እነርሱን ለሚመስሉ ሌላ ወንዶች ስለሆነ የትስስር ሰንሰለቱን ሰብሮ ለመግባት እጅግ አዳጋች ይሆናል።
ሴቶችን ያካተቱ ጊዜም ቢሆን (በአብዛኛው ሴቶችን የሚያካትቱት ከምር የፆታ እኩልነትን የተረዳ ሥርዓት ኖሮ ሳይሆን በሕዝብ ዐይን ሥልጡን፣ ዘመናዊ ሆኖ ለመታየት መሆኑን ሳንረሳ ማለት ነው) ወደ ሥልጣን የሚመጡ ሴቶችን አጎብዳጅ የሚያደርጉ ያልተጻፉ አሠራሮችን አኑረው ይጠብቃሉ። ይህም ሲሆን ሴቶች ሆን ብለው ግር እንዲሰኙ አልያም በወንዶች ችሮታ የገቡ መሆናቸውን እንዳይረሱ የሚደረጉ ወንዳዊ መጥለፎች እና አሉታዊ ተፅእኖዎችም ይኖራል።
እነዚህ የአሠራር እንቅፋቶችን ችለው ቅሬታ ለማሰማት እንኳ በማያመች መልኩ በኖረ ስርዓት ውስጥ እንዲሰሠሩ ይገደዳሉ። አልያም ‘የተሰጠው’ ሊወሰድ እንደሚችል እንዲታወሱ ይደርጋል። የውስጥ አሠራሩ ይህን መስሎ በጎን ደግሞ ማኅበረሰቡ ለውጥን፣ በተሰማሩበት የመሪነት የሥራ ድርሻና ዘርፍ ውጤትን መጠበቁ አይቀሬ ነውና፣ ይህን ለማድረግ ተመሳስሎ መሥራቱን፣ ለወንዳዊ ስርዓት መገዛትን የመሰንበቻ አማራጫቸው አድርገው ይቀበሉታል።
ብዙውን ጊዜ በተለያዩ የፖሊሲ ውይይቶች ወይም መድረኮች ላይ ስለፆታ እኩልነት የሚነሳው በስተመጨረሻና ከሌሎች የፖለቲካና ልማት ጥያቄዎች ተነጥሎ እንደ ተቀጥያ ሐሳብ እና እንደትርፍ አጀንዳ ነው። ይህም የሆነው በንፍገት አምስት ላይ እንዳስቀመጥኩት፣ በብዙ ቆይታ የተገነባ ወንዳዊ ስርዓት በመኖሩና የስርዓተ ፆታ እኩልነት ለፖለቲካ ወይም ለልማት አስፈለጊ እንደሆነ መሰረታዊ ሐሳብ ስለማይታይ ነው። ስለዚህም በአብዛኞቹ በመንግሥት አመራርነት የሚካሄዱ ችግርን የመፍታት ሙከራዎች፣ ሁሉን ከሠሩ በኋላ የሚያስቀምጡት ስለሆነ የእኩልነት ጥያቄ በአግባቡና ስትራቴጅካዊ በሆነ መልኩ እንዳይመለስና እንደው የይድረስ ይድረስ ለይስሙላ እንዲሠራ ያደርገዋል።
በዚህም ምክንያት ሕግና ፖሊሲዎች ሲነደፉ እንዲሁም የመንግሥት በጀት ሲያዝ፣ በወንድ ዐይን ልኬት የሚመዘን ይሆናል። ለምሳሌ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች በተሟላ መልኩ የሕጻናት ማቆያን የሚመለከት ግልፅ ፖሊሲ ለረጅም ጊዜ አለመኖሩ፣ ሶፍትና ሳሙና የሚያድሉ መሥሪያ ቤቶች ሥርአተ ፆታን ያገናዘበ የበጀት አሠራርን ዘይደው ሞዴስ ለማደል አለማሰባቸውን መጥቀስ እንችላለን። ከመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ወደ አጠቃላይ ሕግ ስንሄድም፣ መሠረታዊ የሴቶች ስጋቶች የሆኑትን ለምሳሌ ፆታን መሰረት ያደረጉ ጥቃቶችን፣ በሥራ ላይ የሚደርሱ ትንኮሳዎችን ጨምሮ ሁሉን አቀፍና ፍትሃዊ ሕግ አልወጣላቸውም። የወጡትም አጥጋቢ ያልሆኑ ሕጎች በትክክል ሲተገበሩ አይታይም።
ይልቁንስ የሴቶችን የተለየ ፍላጎትና ጥቅምን የሚያስከብሩ ሕጎች ይቅርና ከጊዜ ወደ ጊዜ ያለውንም የሚቀንሱ፣ በተለይ የማኅበረሰብ ሞራልን ታከው የሚወጡ ሴቶችን የበለጠ የሚጨቁኑ ወንድ ተንከባካቢ ሕጎችንም እናያለን። እዚህ ጋር ለምሳሌ በቅርቡ ለሕዝብ ውይይት የቀረበውን የጎዳና ልመናና የወሲብ ንግድን ለማገድ የወጣውን ረቂቅ ሕግ መመልከት እችላለን።
እርግጥ ይሄ ሕግ የእነዚህ ሴቶች ኑሮና ፍላጎት በሚገባ ለመረዳት ሞክሯልን? እንኳን ሕግ ወጥቶ ድሮውንም በወንድ ፖሊስና በጉልበተኛ ወንዶች ጥቃት የሚደርስባቸው ሴቶች፣ ብር እንዲካፈሉ የሚገደዱ፣ በደንበኛ የሚደርስባቸውን ጥቃት ለማምልከት ሲሄዱ ‹ከኔም ጋር ካልተኛሽ› የሚል ጥያቄ የሚገጥማቸውን ሴቶች ሕይወት፣ በእርግጥስ ታሳቢ አድርጓልን? ለመሆኑ ተጠቃሚው ወይም ገዢው በተለምዶ ወንዶች ናቸው፣ ለምንስ ተጠያቂ አልሆኑም? ወይስ የማኅበረሰብ ሞራል ኃላፊነትን መወጣት እነርሱን አይነካም?
ሥርዓተ-ፆታ በማንኛውም ማህኅበረሰብ ውስጥ ልብ ሊባሉ ከሚገባ ማኅበራዊ ስሪቶችና የማኅበራዊ ሥልጣን እርከን ክፍፍል መንስኤዎች አንዱና ዋነኛው ነው። መንግሥትም ይህን በመረዳትና ፆታን መሰረት ያደረጉ ኢ-ፍትሃዊ አሰራሮችን ለመቀየር ማቀዱ መልካም ሆኖ ሳለ፣ በኢትዮጵያ የፖለቲካና ማኅበራዊ ዲ ኤን ኤ ውስጥ ሰርፆ የገባው የወንድ የበላይነት ባህል ጥቂት ሴት ሚኒስትሮችን ከመሾም በላይ ሥራ እንደሚጠይቅ ልብ ሊባል ይገባል። እርግጥ ነው የሴቶች ኃላፊነት ላይ መሆን የማይካድ ምሳሌያዊ እና ተጨባጭ ዕድሎችን ይፈጥራል። ነገር ግን ፆተኝነት የመሰሉ ስር የሰደዱ አመለካከቶች ጠንካራና ሁሉን አቀፍ የመፍትሔ አቅጣጫዎችን ይጠይቃሉ።
ከላይ የጠቀስኳቸው ንፉግነቶች የፖለቲካ ጥያቄ ላይ በተደጋጋሚ ከሚስተዋሉት ነው እንጂ ከዚህ በላይ ብዙ ሌላም ብዙ ቀዳዳዎች መኖራቸው እሙን ነው። ለጊዜው ግን እነዚህ ላይ ማኀበረ-ባሕላዊ እንዲሁም ሕጋዊና የፖሊሲ እርማቶች ቢወሰዱ መልካም ነው እላለሁ።
መሕለፊ ወረቀት ናብ ድምጺ መውሃቢ ኣብ ኔዘርላንድ ናይ ሓደ ሰብ ናይ ውልቁ መሕለፊ ኮይኑ፡እዚ ሰብ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ኣከባቢ ወይ ምምሕዳራት ከድምጽ ዘኽእሎ ወረቀት እዩ
ኮድ ቀይሕ፡ ናይ ምሸት ኣብ ደቡባዊ ወገን በረድ ክወድቅ እዩ ከምኡ ውን ደቡባዊ ምብራቅ ንእስ ዝበለ ናይ ዛዕዛዕታ።ካብ ፍርቂ ለይቲ ጀሚሩ ድማ ቀይሕ ኮድ ኩነታት ኣየር ክጅምር እዩ።
የደቡብ ሱዳን ግጭት አምስተኛ ዓመቱን ቢያስቆጥርም በሚሊዮኖች የሚቆጠረውን ሕዝቧን ወደተዘፈቀበት እጅግ የከፋ ሥቃይ የሚገፋ ካልሆነ በስተቀር አንዳችም የሚያናፅናና መፍትኄ እየታየ እንዳልሆነ ነው እየተሰማ ያለው።
ብረት አንጋቾቹ አማፂያን ግድያና መድፈርን መሣሪያ አድርገው በሲቪሉ ላይ እያደረሱ ያሉት ሥቃይ ከሸክም በላይ መሆኑን፣ ከአራት ሚሊየን በላይ ደቡብ ሱዳናዊያን ከቤቶቻቸው መፈናቀላቸውን የሚያሳዩ መረጃዎች ብዙ ናቸው።
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሚያወጣቸው ሪፖርቶች እንደሚናገሩት ደግሞ ከሕዝቧ ከግማሽ በላይ የሚሆነው ቁጥሩ ወደ ሰባት ሚሊየን የሚጠጋ ሰው ሰብዓዊ እርዳታ ያስፈልገዋል።
የሰላሙ ሂደት አንዳች ያሳየው ፍሬ አለመኖሩንና ጦርነቱ መቀጠሉን የመንግሥታቱ ድርጅት የአጣዳፊ እርዳታ መርኃግብር አስተባባሪ ማርክ ላውኮክ ተናግረዋል። የሰብዓዊ መብቶች ጅምላ ረገጣና የሕዝቡ መከራ ማየላቸውን አመልክተዋል።
"የበረቱት ተዋጊዎችና አዋኪዎች - አሉ ላውኮክ - ሰላምንና የሰዉን ደህንነት ከቁብ አይጥፉትም። ጦሩን በሚያዝዙት ሰዎች የገንዘብ ጥቅም ላይ ይበልጥ በቀጥታ ያነጣጠሩ እርምጃዎች መወሰድ አለባቸው ሲሉ ላውኮክ ከቪኦኤ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ አሳስበዋል።
“በሌሎች አካባቢዎች ቪዛ እንዳያገኙ ይደረጋል፤ የተለያዩ የገንዘብ ማዕቀቦች ተጥለዋል፤ የደቡብ ሱዳን የተለያዩ ፓርቲዎች የሃገሪቱን የከርሰ-ምድር ዘይት፣ ወርቅ፣ ዝግባዎቿንና ሌሎችም የተፈጥሮ ኃብቶቿን እራሳቸውን ለማበልፀግ የመጠቀማቸው ነገር ብዙዎችን እያሳሰበ ነው። እጅግ የበዛ የደቡብ ሱዳን ወረት ወደ ውጭ እንዲወጣ መደረጉም የብዙዎች ሥጋት ምክንያት ሆኗል” ብለዋል ላውኮክ።
አንዳንድ መንግሥታት እነዚህን የተደበቁ የሃብት ክምችቶች ምንነትና ምንጭ እንዲፈትሹ የሚያስችሏቸውን ሕጎች እያወጡ መሆናቸውን ሚስተር ላውኮክ አመልክተው ዩናይትድ ስቴትስ ለደቡብ ሱዳን የምትሰጠውን እርዳታ ለመፈተሽ ሰሞኑን መወሰኗ እንዳስደሰታቸው ገልፀዋል። ተመሣሣይ እርምጃም በአውሮፓ የሰብዓዊ ጉዳዮች ኮሚሽን እየተወሰዱ መሆናቸውንም ጠቁመዋል።
በእርዳታ አቅርቦት ላይ ለውጦችን የማድረግ አስፈላጊነት ግምት ውስጥ ቢገባም ለደቡብ ሱዳን ሕዝብ ሊደርስ የሚገባ እርዳታ ግን እንዲቋረጥ ማንም እንደማይጠይቅ የሚገልፁት የመንግሥታቱ ድርጅት የአጣዳፊ እርዳታ መርኃግብር አስተባባሪ ማርክ ላውኮክ አጣዳፊ ድጋፍ ካልደረሰ ሁኔታዎች ሊባባሱና ብዙ ሰውም ሊሞት እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።
በሌላ በኩል ደግሞ ዩናይትድ ስቴትስ ያቀረበችው በደቡብ ሱዳን ላይ የተጣለው ማዕቀብ ለተጨማሪ 45 ቀናት እንዲራዘም የሚጠይቀው ሃሣብ ባለፈው ዓርብ በፀጥታ ጥበቃ ምክር ቤቱ ፀድቋል።
የተለያዩ የቢዝነስ፣ የሞቲቬሽን እና መሰል መፅሀፍት በማዘጋጀት የሚታወቁት ዶ/ር አቡሽ አያሌው፤ ያዘጋጁት “ካይዘን” የተሰኘ መፅሀፍ በትላንትናው እለት በግራንድ ዮርዳኖስ ሆቴል ተመርቋል፡፡ ሩቅ ምስራቃዊያን ሳይንሳዊ እውነታውን ቀድመው በመረዳት ካይዘንን ተለውጠውበታል የሚሉት ዶ/ር አቡሽ፤ ሀገራችንም ካይዘንን ተግባራዊ ካላደረገች ያሰበችው ለውጥ ላይ እንደማትደርስ በማሰብ፣ የካይዘንን ግንዛቤ በህብረተሰቡ ውስጥ ለማስረፅ እንደተዘጋጀ ተናግረዋል በመፅሀፉ ምረቃ ላይ የተለያዩ እንግዶች የተገኙ ሲሆን በመፅሀፉ ዙሪያም ውይይት ተካሂዷል፡፡
ነዋሪነታቸውን በለንደን ባደረጉት ኢ/ር ወንድሙ ነጋሽ ተፅፈው የተዘጋጁት “የአዕምሮ አስተዳደር ሞዴል” እና “ፍቅር ምንድን ነው” መፃህፍት ዛሬ ረፋድ ላይ በብሄራዊ ቴአትር አዳራሽ ይመረቃሉ፡፡
መፃህፍቶቹ ስሜትን ስለመቆጣጠር፣ በራስ ስለመተማመን፣ በአላማ ስለመፅናት፣ ስለ ደስታና የፍቅር ያለንን ግንዛቤ የሚያሰፉ ሲሆን “ፍቅር ምንድነው?” በሚለው መፅሀፍ ውስጥ ፍቅር ምንነትና መሰል ጉዳዮች ተዳስሰውበታል፡፡ መፃህፍቱ በብሔራዊ ቴአትር አዳራሽ ዛሬ ሲመረቁ ውይይት ይደረጋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡
ፀሐፊው ኢንጂነር ወንድሙ ነጋሽ ላለፉት 15 ዓመታት በእንግሊዝ የጦር መርከቦችን ከአደን የመከላከል ሲስተም መሀንዲስ በመሆን ከመስራታቸውም በተጨማሪ በስነ-ልቦና ላይ የተመሰረቱ ተከታታይነት ያላቸው ጥናታዊ መፃህፍት በመፃፍ ላይ እንደሚገኙ ታውቋል፡፡
የተለያዩ የኢትዮጵያ ታሪክ፣ ቅርሶችና የብሔር ብሄረሰቦችን ባህልና ትውፊት በአንድ ላይ በማሰባሰብ ለማስጎብኘት የሚያስችል ነው የተባለ የባህል ማዕከል የፊታችን ሐሙስ ሊከፈት ነው፡፡
“ብርሃን ኢትዮጵያ የባህል ማዕከል” የሚል ስያሜ የተሰጠው የባህል ማዕከል፤ ኢትዮጵያን ቀደምት ታሪኮች የሚያወሱ ቅርሶች፣ ለአገሪቱ ታሪካዊ ቦታዎች ምሳሌ የሚሆኑ ስራዎች፣ ከአፄ ቴዎድሮስ እስከ አሁን ድረስ ያሉ የአገሪቱ መሪዎች ምስሎችና አጫጭር ታሪኮችና ብሔር ብሔረሰቦች ባህላዊ ቤቶችን አካቶ የያዙ መሆኑ ታውቋል፡፡
የማዕከሉ ዋና ስራ አስኪያጅ ወ/ሮ ሳቤላ በላይነሽ አባይ ለአዲስ አድማስ እንደገለፁት፤ ማዕከሉ ህብረተሰቡ ባህሉን በአግባቡ ለማወቅና ጎጂውን ለማስቀረት፣ ጠቃሚውን ደግሞ ለመያዝ እንዲችል የሚያግዝ መሆኑን ጠቅሰው፣ ቱሪስቶች በአንድ ጊዜ ሁሉንም አካባቢዎች ለመጎብኘት እንዲችሉ እድሉን ያመቻቸ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
በየመን በረሃ የአልቃይዳ ድብቅ ካምፕ ውስጥ የነበሩ 55 የቡድኑ መሪዎችና ታጣቂዎች ሰሞኑን መገደላቸውን የዘገበው አሶሼትድ ፕሬስ፣ ጥቃቱ የተፈፀመው በአሜሪካ ሰው አልባ አውሮፕላን (ድሮን) እንደሆነ ገልጿል፡፡
የአሜሪካ ሰው አልባ አውሮፕላኖች ከነባር የስለላ ቅኝት በተጨማሪ የሚሳኤል ጥቃት መፈፀም የጀመሩት በቀድሞው ፕሬዚዳንት ጆርጅ ቡሽ ትዕዛዝ ቢሆንም፤ የአውሮፕላኖቹ ስምሪት እጥፍ ድርብ የተበራከተው በፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ዘመን ነው - በአፍጋኒስታን፣ በኢራቅ፣ በፓኪስታን፣ በየመን፣ በሶማሊያ፣ በሊቢያ ወዘተ፡፡
የሰው አልባ አውሮፕላኖች ስምሪት ለማበርከትም ነው፤ አውሮፕላኖቹን የሚቆጣጠሩ አብራሪዎችም በብዛት እየሰለጠኑ ሲመረቁ የቆዩት፡፡ ዛሬ ወደ 10ሺ ከሚጠጉ የአሜሪካ የጦር አውሮፕላን አብራሪዎች መካከል 5ሺ ያህሎቹ ሰው አልባ አውሮፕላኖችን ለመቆጣጠር የሰለጠኑ ፓይለቶች ናቸው፡፡
አሜሪካ የጦር ካምፕ ውስጥ በኮምፒዩተሮች ቁሳቁሶችና ስክሪኖች ያሸበረቀ ቢሮ ውስጥ በስራ የተጠመዱት የድሮን ፓይለቶች፤ ጌም የሚጫወቱ ነው የሚመስሉት፡፡ ግን የምር ጦርነት ውስጥ ናቸው፡፡ በየመን ሰማይ የስለላ ካሜራዎችንና ሚሳዬሎችን የተሸከመ ሰው አልባ አውሮፕላን አልቃይዳ ካምፕ ላይ ጥቃት እንዲሰነዝር ትዕዛዝ እየሰጡት ነው፡፡
ከአስር ሺ ኪሎ ሜትር ርቀት ሆነው ይዋጋሉ፡፡ ምን አለፋችሁ? የአልቃይዳ ዋና መሪዎችና ወታደራዊ መሪዎች በአብዛኛው የተገደሉት በድሮን ሚሳዬል ነው፡፡ ውጤታማነታቸውን በማየትም፤ የአሜሪካ ኮንግረስ፣ ለውጤታማ ድሮን አብራሪዎች የጦር ሜዳ ኒሻን ለመስጠት የሚያስችል ህግ አዘጋጅቷል፡፡ በአካል የጦር ሜዳን ባይረግጡም፤ ለውጊያ አደጋዎች ባይጋለጡም፤ በውጊያ የጦርነት ድል ሲያስመዘግቡ የጀብድ ኒሻን ሊበረከትላቸው እንደሚገባ ይገልፃል - አዲሱ ህግ፡፡ ግን በዚሁ የሚያበቃ አይመስልም፡፡ የዛሬዎቹ ሰው አልባ የጦር አውሮፕላኖች፣ የርቀት ተቆጣጣሪ ፓይለት ያስፈልጋቸዋል፡፡
አሁን እየተሰሩ የሚገኙ አዳዲስ የጦር አውሮፕላኖች ግን የርቀት ተቆጣጣሪ ፓይለት አያስፈልጋቸውም፡፡ ራሳቸው ችለውታል እኮ! ሃላፊነት እየተቀበሉ የመሰማራትና ወታደራዊ እርምጃ የመውሰድ አቅም አላቸው፡፡ ያኔስ የጀብድ ኒሻንና ወታደራዊ ማዕረግ ለማን ይበረከታል? ለአውሮፕላኖቹ፡፡
ከኢትዮጵያ በእጥፍ የሚበልጥ ሕዝብ የያዘችው ናይጄሪያ በአንድ ምሽት፣ ተዓምረኛ የኢኮኖሚ እድገት አስመዘገበች - 90 በመቶ እድገት። እውነት ነው። ግን፣ “አስመዘገበች” የሚለውን ቃል በቸልታ አትዝለሉት።
ነገሩ ቀላል አይደለም። በፈጣን እድገት እየተንደረደረች መሆኗ የሚነገርላት ኢትዮጵያ፣ አሁን ካለችበት ደረጃ ተነስታ በተዓምረኛ ፍጥነት የ90 በመቶ እድገት እውን ለማድረግ፣ ሰባት አመታት ይፈጅባታል - ከ2500 ቀናት በላይ መሆኑ ነው።
ዎልስትሪት ጆርናል (wsj) እንደዘገበው፤ እስከ መጋቢት 20 ቀን ድረስ፣ በጠቅላላ የኢኮኖሚ ምርት፣ ደቡብ አፍሪካ የአህጉሩ ቀዳሚ ነበረች። የደቡብ አፍሪካ አመታዊ የምርት መጠን 370 ቢሊዮን ዶላር ይገመታል። ከኢትዮጵያ በአስር እጥፍ የሚበልጥ ማለት ነው። በሁለተኛ ደረጃ ላይ ደግሞ ናይጄሪያ ነበረች - በ270 ቢሊዮን ዶላር አመታዊ ምርት።
ይሄ የደረጃ ሰንጠረዥ ከመጋቢት 21 ቀን በኋላ ተቀይሯል። ናይጄሪያ በጠቅላላ አመታዊ ምርት፣ የአፍሪካ ቁንጮ መሆኗን አውጃለች - ለዚያውም በሰፊ ልዩነት። የአገሪቱ አመታዊ ምርት 510 ቢሊዮን ዶላር እንደሆነ ነው የተገለፀው። በሌላ አነጋገር፤ ናይጄሪያ በአንድ ምሽት የ240 ቢሊዮን ዶላር (ወደ ሩብ ትሪሊዮን ዶላር የተጠጋ) እድገት አስመዝግባለች። ኢትዮጵያ በፈጣን እድገት ብትገሰግስ፣ አመታዊ ምርቷ ሩብ ትሪሊዮን ዶላር የሚደርሰው ከ20 ዓመት በኋላ ነው። በናይጄሪያ የአንድ ምሽት ጉዳይ ሆኗል።
ጉደኛውን የናይጄሪያ ዜና የዘገቡ እነ wsj እና ዘ ኢኮኖሚስት የመሳሰሉ የሚዲያ ተቋማት፤ ነገሩ ትንግርት ወይም ምትሃት እንደሚመስል ገልፀዋል። ግን፣ “ሐሰት ነው” ወይም “ስህተት ነው” ብለው አልተቹም። የናይጄሪያ አመታዊ ምርት፣ ከግማሽ ትሪሊዮን በላይ ነው በሚል ተስማምተዋል።
ግን፤ በምንኖርባት ዓለምም ሆነ በሌላ ዓለም፤ “ተዓምር”፣ “ትንግርት”፣ “ምትሃት” የሚባል ነገር የለም። እና ናይጄሪያ በአንድ ምሽት ያስመዘገበችው ወደ ሩብ ትሪሊዮን ዶላር የተጠጋ እድገት፣ “የናይጄሪያ ብሔራዊ ተዓምራት” ውስጥ የማይካተት ከሆነ ምን ተብሎ ሊሰየም ነው? ትክክለኛው ስያሜ፣ “የናይጄሪያ መንግስታዊ ዝርክርክነት” የሚል ነው።
የአንድ አገር አመታዊ ምርት ምን ያህል እንደደረሰ የሚታወቀው፣ ጓዳ ጎድጓዳውን፣ ፋብሪካና ገበያውን፣ የእርሻ ማሳና የከብቶች በረትን ሁሉ እያግበሰበሱ ቆጠራ በማካሄድ አይደለም። በየአመቱ አገር ምድሩን ማሰስ አይቻልም። ታዲያ በመላ አገሪቱ፣ 15 ሚሊዮን የገበሬ ቤተሰቦች ቢኖሩ፤ የሁሉንም አመታዊ ምርት በድምር ለማወቅ ምን መላ አለ? ለምሳሌ፣ ከአንድ ሺ ገበሬዎች መሃል የአንዱ ገበሬ ምርት ላይ በማተኮር ጥናት ማካሄድና በአንድ ሺ ማባዛት ነው መፍትሄው። በዚህ የናሙና ጥናት፣ የ15ሺ ገበሬዎችን የምርት መጠን ላይ መረጃ ይሰባሰባል። ከዚያ፤ ይህ ውጤት በአንድ ሺ ይባዛል - ጠቅላላ የአገሪቱ ገበሬዎች አመታዊ ምርት ለማወቅ። በአንድ ሺ ማባዛት የሚያስፈልገው፤ የአንድ ገበሬ ምርት፣ የአንድ ሺ ገበሬዎችን ምርት ይወክላል ከሚል የጥናት መነሻ ስለተነሳን ነው።
አስር ሺ ትልልቅና ትናንሽ ፋብሪካዎች ቢኖሩ፤ የአንድ ሺ ናሙና ፋብሪካዎችን እንቅስቃሴ በማጥናት በመቶ ማባዛት ይቻላል። የትራንስፖርት፣ የጤና፣ የስልክ፣ የኤሌክትሪክ፣ የባንክ፣ የሸቀጥ አቅርቦት የመሳሰሉ አገልግሎቶችም ላይ ተመሳሳይ የናሙና ጥናት ይካሄድና፤ እንደ ውክልናው ክብደት (weighted mean) በመቶም ይሁን በሺ እያባዛን ጠቅላላ አመታዊ የአገልግሎት ወይም የምርት መጠን ላይ እንደርሳለን። በሌላ አነጋገር፤ እያንዳንዱ ዘርፍና ንዑስ ዘርፍ፤ እያንዳንዱ አካባቢና መረጃ ... ከላይ እስከ ታች በኢኮኖሚ ውስጥ ምን ያህል ድርሻ እንዳለው በቅጡ ተገንዘበን፣ እንደ የድርሻ ተገቢውን የውክልና ክብደት እስከሰጠነው ድረስ፤ አስተማማኝ ቀመርና ስሌት ይኖረናል ማለት ነው።
በሆነ ምክንያት፣ የውክልናው መጠን ወይም ክብደት ከአመት አመት ቢቀያየርስ? ከጊዜ ወደ ጊዜ ብዙ ነገሮች እንደሚቀየሩ አይካድም። የሕዝብ ብዛትን መጥቀስ ይቻላል። ግን ችግር የለውም። በየአመቱ የሚከሰቱና የተለመዱ ጥቃቅን ለውጦችን ሳንዘነጋ በቀመራችንና በስሌታችን ውስጥ በማስገባት መስመር እናስይዘዋለን። በየአመቱ የገጠር የሕዝብ ብዛት በምን ያህል እንደሚጨምር ይታወቃላ። ግን ባልተለመደ ሁኔታና ፍጥነት፤ ለምሳሌ የአገሪቱ የገበሬዎች ብዛት ወደ አስር ሚሊዮን ቢቀንስ ወይም ወደ ሃያ ሚሊዮን ቢያሻቅብስ? ያኔ ለናሙና ጥናት የምንጠቀምበት ቀመርና ስሌት ላይ ችግር ይፈጠራል። ለምሳሌ፤ ከሃያ አመት በፊት፣ የአበባ እርሻ በአገሪቱ ኢኮኖሚ ውስጥ ከቁጥር የሚገባ ድርሻ አልነበረውም።
የፊልምና የቪዲዮ ዝግጅትም እንዲሁ። የዛሬውን የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ፤ በቀድሞው ቀመርና ስሌት ለመመዘን ስንሞክር፣ የምናገኘው ውጤት የተሳሳተ ይሆናል። የናይጄሪያ መንግስት ሲጠቀምበት የቆየው ቀመርና ስሌትም እንዲሁ፤ ከሃያ አመታት በፊት የነበረውን የኢኮኖሚ መዋቅር ላይ የተመሰረተ ስለሆነ የዛሬውን ሁኔታ በትክክል የማሳየት አቅም አልነበረውም። በናይጄሪያ ባልተለመደ ፍጥነት የተስፋፉት የቴሌኮምና የባንክ አገልግሎት፤ የቴክኖሎጂና የኮንስትራክሽን ቢዝነስ፣ እንዲሁም የፊልምና የቪዲዮ ሥራዎች፤ በኢኮኖሚ ውስጥ ያላቸው ድርሻ እየፈረጠመ መጥቷል። ለሃያ አመታት ያልተለወጠው የመንግስት ቀመርና ስሌት ግን፤ በኢኮኖሚ ውስጥ እየጎሉ ለመጡት ለውጦች ተመጣጣኝ የውክልና ክብደት የሚሰጥ አይደለም። እናም የአገሪቱን አመታዊ ጠቅላላ ምርት በትክክል የማወቅ ወይም የመገመት አቅም አልነበረውም። በየአመቱም የግምቱ ስህተት እየተደራረበ ነው የመጣው። ከሳምንት በፊት የመንግስት ቀመርና ስሌት ተለወጠ። ለሃያ አመታት የተጠራቀመው ስህተትም ተስተካከለ። ይሄ ተዐምር አይደለም። ለበርካታ አመታት የዘለቀ ዝርክርክነት እንጂ።
“ካዛኪስታን” የምትባለውን አገር እስከነመፈጠሯ ባታውቋት ችግር የለውም፡፡ የትም ብትሄዱ፣ የካዛኮችን ምድር የሚያውቅ ብዙ አታገኙም፡፡ እንዲያውም፤ ቱሪስቶች ወደ አገራችን ዝር የማይሉት ለምንድነው በማለት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ማማረር ከጀመሩ ውለው አድረዋል፡፡ ለነገሩ እንኳን በአካል ይቅርና ካዛኪስታንን በስም የሚያውቁ ሰዎች ጥቂት ናቸው፡፡ እነዚህ ጥቂት ሰዎችስ እንዴት አወቋት? እንግሊዛዊው ኮሜዲያን “ቦራት”፣ በካዛኪስታን ላይ የሚሳለቅ ፊልም ስለሰራ ነው፡፡
ፊልሙ በመላው አለም መታየት የጀመረ ጊዜ፣ የካዛኪስታን መንግስት የእገዳ መመሪያ አውጥቶ ነበር፡፡ ለምን መሰላችሁ? በካዛኮች ምድር፣ ያለመንግስት ፈቃድ፣ ያለ ባለስልጣን ይሁንታ መጽሐፍ ማሳተምም ሆነ ፊልም መሥራት አይቻልም፡፡ በአገራችን በደርግ ዘመን እንደነበረው፤ በሳንሱር ጽ/ቤት ታይቶና ተመርምሮ፣ ተቆራርጦና ተበርዞ ነው ለፊልምና ለመጽሐፍ ዝግጅት ፈቃድ የሚሰጠው፡፡ ያው፣ ካዛኪስታንም እንደኛው አገር፣ በኮሙኒዝም ውስጥ የነበረች እና በራሺያ ቅኝ ግዛት ስር የቆየች አገር ስለሆነች፣ የሳንሱር አሰራር ገና አልለቀቃቸውም፡፡ አሁንም የመንግስት ስልጣን በአንድ ፓርቲና በአንድ መሪ የተያዘ ነው፡፡ አሁንም ኢኮኖሚው በአብዛኛው በመንግስት ቁጥጥር ስር ነው፡፡ ቱሪስት እና ኢንቨስተር ወደ ካዛኪስታን ዝር የማይለው በዚህ ምክንያት አይደለም እንዴ?!
የአገሪቱ ፕሬዚዳንት በዚህ አይስማሙም፡፡ አንደኛው ችግር የአገሪቱ የህዝብ ቁጥር 7 ሚሊዮን ብቻ መሆኑ ነው ይላሉ ፕሬዚዳንቱ፡፡ ነገር ግን ሁለት ሚሊዮን ህዝብ ያላት ሞንጐሊያ፣ በርካታ የውጭ ቱሪስቶችንና ኢንቨስተሮችን ለመሳብ ችላለች፡፡ ሞንጐሊያማ ምን ሃሳብ አላት እድለኛ ነች፡፡ የአገር ገጽታን የሚያበላሽ እዳ የለባትም፡፡ ካዛኪስታን ግን እድሏ አልሰምር ብሎ ገጽታዋን ጥላሸት የሚቀቡ ነገረኞችን ተጐራበተች፡፡ ይህ አልበቃ ብሎ ስሟን አሳደፉት፡፡ እነ ማን? እነ ፓኪስታን፣ አፍጋኒስታን ናቸዋ፡፡ ስማቸው ተመሳሳይ ስለሆነ ብቻ፣ ካዛኪስታን የሽብርና የትርምስ አገር ትመስላለች፡፡ ሞንጐሊያ ከዚህ ጥላሸት ነፃ ነች፡፡ ስለዚህ መፍትሔው እንደሞንጐሊያ መሆን ነው፡፡ አፍጋኒስታን ማለት የአፍጋን ቦታ እንደማለት ነው፡፡ ካዛኪስታን ደግሞ የካዛክ ቦታ፡፡ ሞንጐሊያ ማለት የሞንጐል ምድር ስለሆነ፣ የካዛኪስታንን ስም ወደ ካዛኪያ እንቀይረው ብለዋል - ፕሬዚዳንቱ፡፡
የፌደራል መንግስት በትግራይ ክልል በአሁኑ ወቅት የሚያከናውናቸው ተግባራት ወንጀለኞችን ለህግ ማቅረብ ህግና ስርዓት ማስከበርና መልሶ ማቋቋም መሆኑን የጠቅላይ ሚኒስትር ፅህፈት ቤት አስታወቀ።
በአሁኑ ወቅት የፌደራል መንግስት ተግባራት ወንጀለኞችን ለህግ ማቅረብ፣ በአካባቢው ሕግና ስርዓት እንዲኖር እንዲሁም መልሶ ማቋቋም መሆኑም ፅህፈት ቤቱ አስታውቋል።
እንዲሁም ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ዜጎች የሰብዓዊ እርዳታ እንዲያገኙ፤ ከአካባቢያቸው ርቀው ድንበር አቋርጠው የተሰደዱ ዜጎችን መልሶ ማቋቋምና በወንጀለኛው ቡድን የፈረሱና አገልግሎት ያቋረጡ የትራንስፖርትና መገናኛ መሰረተ ልማቶችን መልሶ መገንባት እየተከናወኑ መሆኑንም ነው የገለጸው።
የትግራይ ህዝብ የሚፈልገው ዕድገት፣ ሰላም፣ ነጻነትና ደህንነት ቢሆንም የህወሓት ጁንታ ቡድን በፍትሃዊና እኩልነት የተመሰረተች ኢትዮጵያን ለመመስረት አጋር መሆን የማይችል እንደሆነም አውስቷል፡፡
ቡድኑ ከተጠያቂነት ለማምለጥ መንግስት የወሰደውን የህግ ማስከበር እርምጃ በተመለከተ የተሳሳቱ መረጃዎችን በማሰራጨት ዓለም አቀፍ ተቋማት ጣልቃ ገብተው ድርድር እንዲደረግ ጥረት ሲያደርግ መቆየቱም ተመልክቷል።
የጁንታው ህወሓት ቡድን በሚገባ የተሸነፈ እና የደፈጣ ውጊያ ለማድረግ ምንም አቅም የሌለው መሆኑ እየታወቀ ቡድኑ ግን ከእነሙሉ አቅሙ እንዳለና ስልታዊ ማፈግፈግ አድርጎ የደፈጣ ውጊያ ለማድረግ ዝግጁ መሆኑን የሚያትቱ የሐሰት ፕሮፖጋንዳ ሲነዛ መቆየቱንም ፅህፈት ቤቱ አስታውሷል።
ቡድኑ ዓለም የተለያዩ የሐሰት ውንጀላዎችን በማቅረብና የሕግ ማስከበር ዘመቻው ዓለም አቀፍ መልክ እንዲይዝና ከተጠያቂነት ለመምለጥ ጉዳዩ ወደ ድርድር እንዲወሰድ ፍላጎት አሳይቶ እንደነበርም አስታውቋል።
የህወሓት ቡድን በሰሜን እዝ የመከላከያ ሰራዊት አባላት ላይ ጥቃት ከመፈጸሙም ባሻገር በማይካድራ ሰላማዊ ዜጎች ላይ ጥቃት መፈጸሙ፣ እንዲሁም ወደ ባህርዳርና ጎንደር ጅምላ ጨራሽ የጦር መሳሪያ መላኩ ለሰላማዊ ዜጎች ምንም ግድ የሌለው ቡድን መሆኑን ግልጽ ያደርጋል ብሏል ፅህፈት ቤቱ።
በትግራይ ክልል በተደረገው የሕግ ማስከበር ዘመቻ ጉዳት ለደረሰባቸው ዜጎች እንዲሁም በክልሉ በስደተኞች ካምፕ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ላልሆኑ ስደተኞች ድጋፍ ለማድረግ የኢትዮጵያ መንግስት ከሰብአዊ ድጋፍ ሰጪ ተቋማትና ከመንግስታቱ ድርጅት ኤጀንሲዎች ጋር በትብብር እየሰራ ነውም ብሏል፡፡
Previous Post: “ወደባለእርስቱ የገቡ አካባቢዎች (repossessed lands) ላይ የሚነሳውን ማንኛውንም ጥያቄ በስርአቱና በአግባቡ በቀጣይ ማየት ይቻላል” የአማራ ብልጽግና
የህግ የበላይነት ለማስከበር ፣ የሀገር ሉአላዊነት ለማጽናት በተደረገ ሁሉ አቀፍ የትግል ጀብዱ በታሪክ አጋጣሚ ወደባለእርስቱ የገቡ አካባቢዎች (repossessed lands) ላይ...
ከ17 አመት በታች ቡድኑ ከግብፅ ጋር የመጨረሻ የማጣሪያ ጨዋታ ካደረገ በኋላ ለአንድ ሳምንት ዕረፍት በማድረግ ለተወሰኑ ቀናት በአአ ዝግጅት በማድረግ ከቆየ በኋላ አርብ ወደ ሀዋሳ በማቅናት ማረፊያውን ሴንትራል ሆቴል አድርጎ በተጠናከረ ሁኔታ በቀን ሁለት ጊዜ ልምምድ እየሰራ ይገኛል፡፡
ባሳለፍነው እሁድ ፍፃሜውን ካገኘው አራተኛው አገር አቀፍ የታዳጊ ወጣቶች ስልጠና የምዘና ውድድር ላይ ጥሪ ከተደረገላቸው ከ10 በላይ ተጨዋቾች መካከል የMRI ምርመራውን በተሳካ ሁኔታ ያለፉት የደቡቦቹ ጃፋር ሙደሲ እና ምንተስኖት ዮሴፍ እንዲሁም የወላይታ ድቻው ፍቅረ ስላሴ ደሳለኝ እና የዲላ ከተማው ፋሲል አበባየሁ ከነገ ጀምሮ ከቡድኑ ጋር የሚቀላቀሉ ይሆናል፡፡
ብሄራዊ ቡድኑ ወደ ማሊ ከማቅናቱ በፊት የአቋም መፈተሻ ጨዋታ ከሱዳን አቻው ጋር ለማድረግ የተደረገው ጥረት ያልተሳካ ሲሆን በቀሩት ቀናት በሀዋሳ ከሚገኙ ቡድኖች ጋር ለማድረግ እንደታሰበ ለማወቅ ችለናል፡፡
Next Postየከተራና የጥምቀት በዓል በሁሉም የአማራ ክልለ አከባቢዎች ያለምንም ችግር በሰላም መከበሩ ተገለፀ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ጥር 11 ቀን 2013 ዓ.ም አዲስ አበባ ሸ…
ናይ ዚንባበወ ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋቤ ንዝሓለፈ ዓመት ሒዞሞ ዝነበሩ ስልጣን ኣቦ-መንበርነት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘረከብሉ እዋን ኣብ ባይቶ ጸጥታ ሕ/ሃ ለውጢ እንተዘይሓልዩ ኣፍሪቃ ሓደ መዓልቲ ካብ ሕ/ሃ ክትወጽእ’ያ ኢሎም። ኣፍሪቃ ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ቀዋሚ ኣባል ኣይኮነትን።
‘ንክብርናን መንነትና ክንቃለስ ኢና። ከም ኣፍሪቃዊያን ንሕብረትናን ስብእናናን ክንቃለስ ኢና። ካልኦት ናይ ብሓቂ ኣባላት ንሕና ከአ አርቲፊሻል ኣባላት ኢና። በዚ ክንቅጽል ኣይንክእልን። ብኸመይ ብኣጻብዕቲ ዝቁጸሩ ጥራይ ንባይቶ ጸጥታ ዝቆጻጸርዎ ኣሜሪካን ኣውሮጳዊያን ጥራይ’ዮም። ሕ/ሃ ክነብር እንተደአ ኮይኑ መሰል ማዕረ ኣባልነት ክህልወና ኣለዎ’ ኢሎም።
ለምስክር ሰሚ ሸንጎ ቀርበው ምስክርነታቸውን የሰጡት ስድስት ሰዎች የኢትዮጵያ መንግሥት የዜጎቹን "ዴሞክራሲያዊና ሰብዓዊ መብት ይጥሳል። ከአሜሪካ በእርዳታ የወሰድውን ገንዘብ ለፖለቲካ ፍጆታው መጠቀሚያ ያውለዋል” ሲሉ ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል።
በፊንላንድ ተምፔሬ የወጣቶች አትሌቲክስ ሻምፒዮና በመሳተፍ የነሀስ ሜዳሊያ ባለቤት የሆነችው የአስራ ስድስት አመት ታዳጊ ግርማዊት ገብረእግዚእብሄር በመገናኛ ብዙሀን ስሟ እየተነሳ እየተጣለ ነው።
በአማራ ክልል በምንጃር ሸንኮራ ወረዳ በአረርቲ ከተማ አስተዳደር ለ15 ቀናት ያህል መብራት በመጥፋቱ ምክኒያት ነዋሪዎች የተቃውሞ ሰልፍ ማካሄዳቸውን ገልፁ። ሰልፉም ወደ ግጭት አምርቷል።
በትላንትናው ዕለት የተጀመረው ሰልፍ በዛሬ ዕለት መቀጠሉንና ሰልፉም ወደ ግጭት ማምራቱን ጠቁመዋል። በተፈጠረው ግጭት ቁጥራቸው ለጊዜው ያልታወቁ ወጣቶች የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል ተብሏል። በተጨማሪምም ከአረርቲ ከተማ ወጥጣ ብሎ የሚገኝ የችፑድ ፋብሪካ መቃጠሉ ታውቋል።
ስማቸውና ማንነታቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ በሰልፉ ላይ ተሳታፊ እንደነበሩ የተናገሩ ነዋሪዎች እንደገለጹት፤ በተቃውሞ ሰልፉ ላይ የመብራት መጥፋቱ ችግር ተደጋጋሚ በመሆኑ ዘላቂ መፍትሄ እንዲሰጣቸው የሚጠይቅ መፈክር አሰምተዋል።
በተጨማሪም የዘይትና ስኳር አቅርቦት ይስተካከል፣ ትክክለኛ የግብር አከፋፈል ሥነ ሥርዓት ይኑር፣ የሚሉና በወጣቶች የሥራ ዕድልና በከተማዋ ፍትሐዊ የሀብት አጠቃቀምን በተመለከተ ጥያቄዎች ሲነሱ ነበር ተብሏል።
ይህንኑ ሰልፍና ግጭት በተመለከተ ከአማራ ክልል መንግስት ቃል አቀባይ አቶ ንጉሱ ጥላሁን መረጃን ለማግኘት በእጅ ስልካቸው ላይ ደውለን የነበረ ቢሆንም ስልካቸውን ባለመነሳቱ ምላሻቸውን ማግኘት አልቻልንም።
በፌስቡክ ገፃቸው ላይ ግን ሰልፉና ግጭት መኖሩን አረጋግጠው “በምንጃር ወረዳ አረርቲ አካባቢ በነበረው ሁከት በአካባቢው በመገንባት ላይ የሚገኘውን ኢንዱስትሪ ፓርክም ጀነሬተሮች ለማቃጠል ሙከራ የተደረገ ሲሆን ይህ ህብረተሰቡ በመከላከሉ ምንም ጉዳት አልደረሰም። የችፑድ ፋብሪካው ግን ከመኪናዎቹ ጭምር ጉዳት ደርሶበታል። ሁለቱ ጉዳት የደረሰባቸው ወጣቶች በአረርቲ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል እርዳታ እየተደረገላቸው ይገኛሉ።” ብለዋል።
በርካታ የአፍሪካ ቀንድ ሀገሮች የአውሮፓ ኅብረት የመደበውን የእርዳታ ገንዘብ ለመቋደስ የመጀመሪያዎቹ ይሆናሉ። ሁለት ቢሊዮን ዶላሩ ያስቸኳይ ጊዜ ዕርዳታ የሚውለው ባለፈው ዓመት በብዙ ሺህ የተቆጠሩ ፍልሰተኞች ወደ አውሮፓ እንዲጎርፉ ያደረገውን ሥርወ-ምክንያት ለመዋጋት ነው ተብሏል።
የአውሮፓ ኅብረት ዕቅድ በየሃገሩ የተሻለ የድንበር ጥበቃ መመሥረት፣ ምጣኔ ሃብትን ማሻሻል፣ ተፈናቃዮችና ስደተኞችን እንደ ደቡብ ሱዳን፣ ኢትዮጵያና ዩጋንዳ ባሉ ሃገሮች ማስፈር ነው።
ለዚህ ፍርድ መነሻ የሆነዉ ከሳሽ ጥቅምት 28 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ ያቀረቡት የክስ አቤቱታ ሲሆን ይዘቱም ተከሳሽ ኩባንያ በ16/01/2010 ዓ/ም በደብዳቤ ቁጥር EWG/01/270/17 ብር 135,000 የያዘ የቃል ኪዳን ሰነድ የሰጧቸዉ መሆኑን በቃል ኪዳን ሰነዱ ላይ የተመለከተዉን የገንዘብ መጠን በሶስት ወር ጊዜ ዉስጥ ለመክፈል ግዴታ የገቡ መሆኑን ይሁን እንጂ ተከሳሽ ላለፉት ሁለት አመታት ገንዘቡን ሳይከፍላቸዉ የቀረ መሆኑን ገልጸዉ ተከሳሽ ገንዘቡ መከፈል ከነበረበት ጊዜ ጀምሮ ከሚታስብ ህጋዊ ወለድ ጋር እንዲከፍላቸዉ እንዲወሰንላቸዉ እንዲሁም በዚህ ክስ ምክንያት የደረሰባቸዉ ወጪና ኪሳራ እንዲተካላቸዉ ዳኝነት ጠይቋል፡፡ በማስረጃነትም ሰነዱን አያይዘዉ አቅቧል፡፡፡
ከሳሽ ያቀረቡት የክስ አቤቱታ ከነ አባሪዎቹ ለተከሳሽ ድርሶ ተከሳሽ ህዳር 20 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ የመከላከያ ማስፈቀጃ ያቀረበ ሲሆን ፍርድ ቤቱም ተከሳሽ ያቀረበዉን የመከላከያ ማስፈቀጃ ከመረመረ በኃላ ህዳር 21 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለዉ ችሎት ተከሳሽ ክሱን እንዲከላከል ፈቅዷል፡፡ በዚህም መሰረት ተከሳሽ በቀን 09/4/11ዓ/ም በተጻፈ የመካለከያ መልስ የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ እና የፍሬ ነገር መልስ የሰጠ ሲሆን ተከሳሽ ያቀረበዉን የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያ ፍርድ ቤቱ ጥር 23 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለዉ ችሎት ወድቅ ያደረገዉ ስለሆነ ከዚህ ማስፈር ሳያስፈልግ ታልፏል፡፡
ተከሳሽ በፍሬ ነገሩ ላይ በሰጡት የመከላከያ መልስ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን የመተማመኛ ሰነድ ፈርሞ ለከሳሽ የሰጠዉ የማህበሩ ተወካይ የተሰጠዉ ውክልና ጠቅላላ ውክልና መሆኑን የመተማመኛ ሰነዱ እንደ የሚተላለፉ ሰነዶች የሚቆጠር በመሆኑ ሰነዱን ለመፈርም ልዩ ውክልና የሚያስፈልግ መሆኑን የዕዳ አለብኝ ሰነዱን ፈርሞ ለከሳሽ የሰጠዉ ግለሰብ ተራ የድርጅቱ ተወካይ ወይም ጉዳይ አስፈጻሚ መሆኑን ግለሰቡም በደርጅቱ መመሰረቻ ጽሁፍ እና መተዳደሪያ ደንብ መሰረት ስልጣን የተሰጠዉ ዳሬከክተር አለመሆኑን ተከሳሽ ስልጣን ባልተሰጠ ሰዉ የሚገደድበት ህጋዊ ምክንያት የሌለ መሆኑን፤ተከሳሽ ከሳሽ ስራ የሰራ መሆኑን የማያውቅ መሆኑን እንዲሁም ተከሳሽ ከከሳሽ ጋር የገባዉ ውል የሌለ መሆኑን በመግለጽ የመከላከያ መልሱን አቀርቧል፡፡
ፍርድ ቤቱም የካቲት 11 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለዉ ችሎት ክስ የሰማ ሲሆን በዚህም መሰረት ከሳሽ ባቀረቡት ክርክር ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን ሰነድ የፈረሙት ህጋዊ የተከሳሽ ስራ አስኪያጅ መሆናቸዉን የመተማመኛ ሰነዱን የፈረመዉም ግለሰብ በዬትኛዉም መስሪያ ቤት ቀርቦ ውል ለመዋዋል የሚያስችለዉ ውክልና የተሰጠዉ መሆኑን እንዲሁም ክፍያዎችን እንዲፈጽም በተከሳሽ ውክልና የተሰጠዉ መሆኑን ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን የመተማመኛ ሰነድ ግለሰቡ መፈረም የሚችሉ መሆኑን ገልጸዉ ሲከራከሩ ተከሳሽ በበኩላቸዉ ግለሰቡ ውክልና ያላቸዉ መሆኑን ነገር ግን ሁሉንም ነገሮች የመፈረም ስልጣን የተሰጣቸዉ አለመሆኑን ውል መዋዋል የሚችሉ መሆኑን ክፍያ መፈጸም የሚችሉ መሆኑን ነገር ግን የዕዳ መተማመኛ ሰነድ መስጠት የማይችሉ መሆኑን ግለሰቡ የመተማመኛ ሰነዱን የፈረሙት በፍ/ሕ/ቁ 2205(2) መሰረት የተሰጠ ልዩ ውክልና ሳይኖራቸዉ መሆኑን በተፈረመዉም የመተማመኛ ሰነድ ተከሳሽ ሊገደድ የማይችል መሆኑን ከሳሽ ስራ ሰርተናል ከሚል በቀር ሰራ የሰሩ ስለመሆኑ ያቀረቡት ማስረጃም ሆነ ውል የሌለ መሆኑን በመግለጽ የከሳሽ ክርክር ወድቅ እንዲደረግ ጠይቋል፡፡
የግራ ቀኙ ክርክር ከላይ የተመለከተዉን ሲመስል ፍርድ ቤቱም ለክርክሩ መነሻ በሆነዉ ሰንድ ላይ የተመለከተዉን የገንዘብ መጠን ተከሳሽ የመክፈል ሃላፊነት አለበት ወይስ የለበትም የሚለዉን ነጥብ እንደሚከተለዉ መርምረናል፡፡
እንደመረመረዉም ከሳሽ የሚከራከረዉ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ የተስፋ ሰነድ ነዉ በመሆኑም ለክርክሩ መነሻ በሆነዉ ሰነድ ላይ የተመለከተዉን ገንዘብ ተከሳሽ ሊከፍለኝ ይገባል በማለት ሲሆን ተከሳሽ የሚከራከረዉ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን ሰነድ ፈርሞ ለከሳሽ የሰጠዉ ግለሰብ ከተከሳሽ የተሰጠዉ ልዩ ውክልና የለም ሰነዱም እንደሚተላላፉ ሰነዶች የሚቆጠር በመሆኑ ሰነዱን ለመፈረም በፍ/ሕ/ቁ 2205(2) መሰረት ልዩ ውክልና ያስፈልጋል በመሆኑም ይህ አይነት ውክልና ባልተሰጠበት የተፈረመ ሰነድ ሊያስገድድን አይገባም በማለት ነዉ፡፡
ወደ ዋናዉ ጭብ ከመግባታችን በፊት ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ እንደሚተላላፉ ሰነዶች(የተስፋ ሰነድ /የሐዋላ ወረቀት) የሚቆጠር ሰነድ ነዉ ወይስ አይደለም የሚለዉን ነጥብ መየቱ ጠቃሚ ነዉ፡፡
በንግድ ህጉ አንቀጽ 715(1) እንደተመለከተዉ የሚተላለፍ የገንዘብ ሰነድ ማለት መብቱ ከሰነዱ ተለይቶ ሊሰራበት ወይም ሊተላለፍ የማይችል ያገልግሎት መብት ያለበት ሰነድ ሁሉ ስለመሆኑ የተመለከተ ሲሆን የድንጋጌዉ ንዑስ ቁጥር 2 ደግሞ የንግድ ወረቀቶችም እንደሚተላለፉ ሰነዶች የሚቆጠሩ ስለመሆኑ ተደንግጓል፡፡
በንግድ ህጉ አንቀጽ 732(1) ደግሞ የንግድ ወረቀቶች ማለት በገንዘብ መክፈል የሚሆነዉን ግዴታ የሚናገሩ ሰነዶች ስለመሆናቸዉ የተመለከተ ሲሆን የድንጋጌዉ ንዑስ ቁጥር 2 ደግሞ የተሰፋ ሰነድ ከንግድ ወረቀቶች መካከል አንዱ መሆኑን ያስቀምጣል፡፡
በንግድ ህጉ አንቀጽ 823 እንደተደነገገዉ አንድ ሰነድ የተሰፋ ሰነድ ለመባል በሰነዱ ዉስጥ የተስፋ ወረቀት የሚል ቃል መገኝትና ሰነዱ በተጻፈበት ቋንቋ መገለጽ ያለበት መሆኑን የተወሰነ ገንዘብ ለመክፈል ሀተት የሌለበት መሆን አንዳለበት፤የሚከፈልበት ጊዜ መገለጽ ያለበት መሆኑን ገንዘቡ ሊከፈልበት የሚገባዉ ቦታ መገለጽ ያለበት መሆኑን ገንዘቡ የሚከፈለዉ ሰዉ ስም ወይም የታዘዘለት ሰዉ ስም ወይም ወረቀቱ ለአምጪዉ መክፈል የሚገባዉ መሆኑ መገለጽ ያለበት መሆኑን ሰነዱ የተጻበት ቀንና ቦታ እንዲሁም ሰንዱን ያወጣዉ ሰዉ ፊርማ በሰነዱ ላይ መኖር ያለበት መሆኑን ይደንግጋል፡፡ ከነዚህ ከላይ ከተገለጹት ነገሮች አንዱ እንኳን ቢጎል ሰነዱ እንደ ተስፋ ሰነድ የማይቆጠር መሆኑን የንግድ ህጉን አንቀጽ 824 ይደነግጋል፡፡ ወደ ተያዘዉ ጉዳይ ስንመለስ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን ሰነድ ስንመለከተ የተስፋ ሰነድ መገለጫዎች ከሆኑት መካከል ሰነዱ ላይ የተስፋ ወረቅት በሚል የተመለከተ ነገር የለም፤ገንዘቡ ሊከፈልበት የሚገባዉ ቦታ በሰነዱ ላይ አልተገለጸም እንዲሁም ሰነዱ የተጻፈበት ቦታ አልተገለጸም፡፡ይህ ከሆነ ደግሞ በንግድ ህጉ አንቀጽ 823 እና 824 ጣምራ ንባብ (cumulative reading) ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ የተስፋ / የቃልኪዳን ሰነድ ሊባል አይችልም ፡፡
በተመሳሳይ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ በንግድ ህጉ 735 የተቀመጡትን ቀድመ ሁኔታዎች የማያሟላ በመሆኑ እንድ ሐዋለ ወረቀት (bill of exchange) ሊቆጠር እንደማይችል ከንግድ ህጉ አንቀጽ 735 እና 736 መረዳት ይቻላል፡፡
ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ የተስፋ ሰነድ/የሐዋለ ወረቀት አይደለም የሚተላላፉ ሰነዶች ባህሪም የለዉም ከተባለ ደግሞ ሰነዱን ለመፈረም ልዩ ውክልና አያስፈልግም ከሰነዱ ላይ ለመመለከት የሚቻላዉ ሰነዱን ፈርሞ የሰጠዉ ግለስብ ያረጋገጠዉ ነገር ቢኖር ከሳሽ ያለዉን ቀሪ ተከፋይ ገንዘብ ነዉ ግለሰቡም በማህበሩ ስም ክፍያ እንዲፈጽም፤ሰነዶችን እንዲፈርም እንዲሁም ውል እንዲዋዋል ስልጣን የተሰጠዉ ስለመሆኑ የቀረበዉ የውክልና ሰነድ ያረጋግጣል፡፡ይህ ከሆነ ደግሞ የተከሳሽ ማህበር ተወካይ አቶ አያልነህ አበበ ቀሪ ተከፋይ ገንዘብ መኖሩን ማረጋገጡ በተሰጠዉ ውክልና ውል የማዋዋል እና ሰነዶችን የመፈረም ሰልጣኑ በማህበሩ ላይ ግዴታን የሚያስከትሉ ተግባራት መፈጸም የሚችል መሆኑን መረዳት አያዳግትም፤ለክርክሩ መነሻ የሆነዉም ሰነድ በተከሳሽ ላይ ግዴታን የሚፈጥር ነዉ ይህ ደግሞ አንደ ውል የሚቆጠር መሆኑ ገልጽ ነዉ፡፡
ሲጠቃለልም የሚተላላፉ ሰነዶችን ለመፈረም ልዩ ውክልና የሚያስፈልግ መሆኑ በተለይም ከአንግሊዘኛዉ የፍ/ሕግ 2205 (2) በተለይም to signs bill of exchange ከሚለዉ ሀረግ መረዳት የሚቻል ቢሆንም ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ሰነድ የሚተላላፉ ሰነዶች ባህሪ የሌለዉ እና ከሚተላላፉ ሰነዶች መካከል አንዱ ባለመሆኑ ተከሳሽ ሰነዱን የፈረመዉ ሰዉ ልዩ ውክልና የሌለዉ ስለሆነ በሰነዱ ልንገድድ አይገባም በማለት ያቀረበዉን ክርክር ፍርድ ቤቱ አልተቀበለዉም ሰነዱን ለፈረመዉ ግለሰብ የተሰጠዉን ውክልና ይዘትም ስንመለከተ ግለሰቡ ውል ለመዋዋል፤ ሰነዶችን ለመፈረም እና ክፍያ ለመፈጸም ስልጣን የተሰጠዉ ከመሆኑ አንጻር ቀሪ ተከፋይ ገንብብ መኖሩን በማረጋገጥ ለከሳሽ የሰጠዉ ሰነድ ከስልጣኑ ውጭ የተሰጠ ነዉ ሊባል አይችልም፡፡ ስለሆነም ተከሳሽ በክሱ ላይ የተመለከተዉን የገንዘብ መጠን ሊከፍል ይገባል ተብሎ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡
ተከሣሽ ብር 135,000.00(አንድ መቶ ሰላሳ አምስት ሺህ) ገንዘቡ መከፈል ከነበረበት ከ16/4/2010 ዓ.ም ጀምሮ ከሚታሠብ 9% ወለድ ጋር ለከሣሽ ይክፈሉ፡፡
More in this category: « የኮ/መ/ቁ 173282 - ወ/ሮ ሙሉእመቤት ፀጋዬ (ሞግዚት) እና የምነዉሸዋ ኢንተርቴመንት ባለቤት አቶ ሸዋቀና በንቲ ኢታና	የኮ/መ/ቁ 161457 - የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር እና አፍሪካ ጁስ ቲቪላ አ/ማ »
የህንድ ክብረ በዓላት እና በዓላት ብዙውን ጊዜ ጫጫታ, ኃይለኛ, የተዋቡ እና ሞቅ ያሉ ናቸው - ሁሉም በተመሳሳይ ጊዜ. በህንድ በየጊዜ መጓዝ ቀድሞውኑ አስደሳች ነው, ነገር ግን ከእነዚህ ድንቅ ክብረ በዓላት በኋላ ካዩ በኋላ የፎቶ እድሎች እጥረት ወይም ታሪኮችን ማጣት አይቀርም.
ብዙዎቹ የህንድ ክብረ በዓላት በመላው የደቡብ ምስራቅ እስያ እና ሌሎች የህንድ ወይም የሂንዱ ማኅበረሰቦች የሚገኙባቸው ሌሎች የአለም ክፍሎች ይከበራሉ. እንደ ማሌዥያ እና ሲንጋፖር ባሉ ቦታዎች ለመጓዝ ከሄዱ ብዙ ተመሳሳይ ክብረ በዓሎችን ማግኘት ይችላሉ.
ደቡብ እስያ በዓለም ውስጥ ህዝብ ብዛት ሲጨመረ እና ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ ሆኗል. ትላልቅ የህንድ ክብረ በዓላት እና ብሔራዊ በዓላት በእስያ ከሚገኙ ትላልቅ ፌስቲያዎች ይገኙበታል. ብዙ ሰዎች ስራን ለማክበር እና ቤተሰቦችን ለመጎብኘት ከሥራ ሰዓት በመውሰድ ወደ መሬቱ መጓጓዣ ለመቀነስ ይችላሉ. እንደዚሁም እቅድ አውጣ. በተለይም በባቡር ጉዞ ላይ.
የህንድ ሀብታም ባህሎች እና ሀይማኖቶች ቅልቅል በመጓዝ ላይ ሳሉ ያልተጠበቁ የክብረ በዓላት እድልዎን በጣም ያስደስታል. ህንድ ብዙ የሃይማኖት በዓላት አሏት, አንዳንዴም በጣም ጥሩ ነገርን እንደ ንግድ ውስጥ ይቆጥራሉ.
ምንም እንኳን ሕንድ ሦስት ጊዜ ብሔራዊ ብሔራዊ በዓላት ብቻ (የጋንዲ የልደት ቀን, የብሄራዊ ቀን እና የመባባስ ቀን) ቢጠብቅም, አንድ ሰው በዓመቱ ውስጥ አንድ ነገርን ያከብር ይመስላል!
መሐመድ ጋንዲ አሁንም በህንድ በጣም ተወዳጅ ነው . የእርሱ ምስል በምዕራባዊ ሩዥ ውስጥ ይገኛል. የጋንዲ የልደት ቀን ከሕንድ ሀገራዊ ብሔራዊ ክብረ በዓላት አንዱ ነው.
ሆዲ, የሂንዱ የቀለማት ክብረ በዓል, ውሃን እና ቀለም ያሸበረቁ ኃይላትን በመወርወር በጎዳናዎች ላይ በሚጨፍሩ ሰዎች መካከል ቅልጥፍና እና ውሸት ነው. ሆሊ ግራ የሚያጋባ, የሚያምር እና የማይረሳ ነው, ነገር ግን የሚጨነቁትን ምንም ነገር አይለብሱ!
በአንዳንድ መንገዶች ዳዋሊ የሕንድ የቻይናውያን አዲስ ዓመት ተብሎ ሊጠራ ይችላል. በዓሉ የሚከበረው ስለቤተሰብ, ስለነሱ ለመጀመር, ለመመገብ እና መጥፎ ዕድልን ለማስከበር ነው. የበዓላቶቹ እና የእሳት ቃጠሎዎች በዓሉን ያበጃሉ.
በዓሉ በዋነኝነት እንደ ወተት ማቅለጫ መስጠትን ያካተተ ቢሆንም አንዳንድ ተሳታፊዎች እንደ ሽርሽር-አዙሪት ውስጥ ለመግባት እና ፊታቸውን እና አካላቸውን በመክፈል ይመርጣሉ. ካቫድ ተብለው የሚጠሩ ከባድ እና የተንቆጠቆጡ ሥፍራዎች ከአምልኮዎች ጋር በማያያዣ እና ተጣጣፊዎች ላይ ተጣብቀዋል.
የትኛውም ቦታ በህንድ, በስሪ ላንካ እና በትልቅ የታሚል ማህበረሰብ ውስጥ ያሉ ቦታዎች. ከአንድ ሚሊዮን የሚበልጡ አምላኪዎች ማሌዥያ ውስጥ ከኩዋላ ላምፑር ውጭ ባሉ የባቱ ዋሻዎች ይሰበሰባሉ.
የካምማ ዘር, የፖሎ, ውድድሮች, ሻጭዎች, የውበት ሽሚያዎች እና የተለያዩ ክስተቶች በየዓመቱ ከ 200,000 በላይ ሰዎች በህንድ ህንድ በረሃ እስቴት ውስጥ ወደ ፑሽካር ይጎነበሳሉ. ካርኒቫል-እንደነዚህ ዓይነቱ አካባቢያዊ አስደሳች እና የተዋቡ ናቸው.
ሥነ ፈለክ (አስትሮኖሚ) ከመሬት ከባቢ አየር ውጪ የሚገኙ ክስተቶችን የሚያጠና የሳይንስ ክፍል ነው። ቃሉ አስትሮኖሚ ከግሪክ የመጣ ሲሆን የፀሐይ የከዋክብትና የጨረቃዎች ሕግ ማለት ነው። ሥነ ፈለክ ከጥንታዊ ሳይንሶች አንዱ ነው።
የቀድሞው የደቡብ ሱዳን ምክትል ፕረዚዳንት ሪያክ ማቻር ደጋፊ አማጽያን ትላንት ከሀገሪቱ መንግስት ጋር በመዲናይቱ ጁባ የተፈረመው የስልጣን ክፍፍል ስምምነት ሃገሪቱ ወደ ሰላም እንድትቃረብ የሚያደርግ አንድ ተጨማሪ እርምጃ ነው በማለት ትልቅ ስኬት እንደሆነ እየገለጹ ነው። የእንግሊዘኛው ክፍል ባልደራባችን ጀምስ ባቲ ያጠናቀረውን ዘገባ አዳነች ፍሰሀየ ታቀርበዋለች።
ሞዴል YS15 በአየርም ሆነ በሜካኒካዊ እገዳ ከፍተኛ ጥራት ያለው ምትክ መቀመጫ ነው። በዝቅተኛ ወጭ በምቾት እየተጓዙ እንዲቆዩ ለማድረግ ለመሣሪያዎችዎ ቀጥታ ተስማሚ ምትክ ኪት ለመሆን የተነደፈ
የመተኪያ ሣር ማጨጃ ወንበር, የብረት የትራክተር መቀመጫዎች, አዲስ ዩኒቨርሳል የትራክተር መቀመጫ, የግብርና የትራክተር መቀመጫ, የጭነት መኪና አሽከርካሪ ወንበር, የሣር ትራክተር ትራክ መቀመጫዎች,
የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት በስራ ላይ የሚገኘው የዲፕሎማሲ መምሪያ በ2015 መጨረሻ በርካታ ኢትዮጵያውያን ሃገራቸውን ጥለው በጅቡቲ ወደብ በሶማሊያና በሱዳን አቋርጠው ወደ የመንና መካከለኛው ምስራቅ አሁንም እየተሰደዱ እንደሚገኙ አስታውቋል።
በዚህ ፈታኝ ጉዞ ውስጥ ወጣቶች እንደወጡ ይቀራሉ፣ ከሞት የተረፉትም ለዘረፋ፣ለብዝበዛ ይጋለጣሉ፣ ሴቶችና ህፃናት ይደፈራሉ ለወሲብ ንግድም ይጋለጣሉ። ታዲያ የመንገዱን መከራ ሲያልፉ በገቡበት ሃገር ደግሞ ሌላ መከራ ይጠብቃቸዋል። ሕጋዊ የመኖሪያና የስራ ፈቃድ የላቸውም፤ ለማግኘትም መንገዱ በጣም ጠባብ ነው።
በእግርና በጀልባ ለወራቶች ተጉዘው ሳውድ አረቢያ ከገቡት ጥቂት ወጣቶች ውስጥ አንዱ ነው ሰኢድ። በኢትዮጵያ ሳለ ተማሪ ነበር። የራሱንና የቤተሰቡን ህይወት ለመለወጥ ፈለገና፤ ወደ ውጭ ተመለከተ፤ ወደ መካከለኛው ምስራቅ። የአረብ ሀገር ጉዞ ፈተናውን ጨረስኩ ሲል በሳውዲ አረቢያ ሰርቶ ለማደር የሚያስችል ፈቃድ ስለሌለው አሁን የየዕለት ፈተና ውስጥ ይገኛል። ስላለበት ሁኔታ ለመስታወት አራጋው እንዲህ አጫውቷታል።
ተሓጋጋዚት ዋና ጸሓፊ ንሰብኣዊ ጉዳያትን ምክትል ኣተሓባባሪት ህጹጽ ሓገዝን ኣብ ሕ/ሃ ዩን-ዋ ካንግ፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ናይ ስራሕ መገሻ ከምዝፈጸማ ተፈሊጡ።
ኣብ መንጎ ሕ/ሃን መንግስቲን ዘሎ ዝምድና ንምሕያል ዘሎ ዕድላት ኣሞጊሰን፣ ትካላት ሕ/ሃን ኤርትራን ውጽኢታዊ ምትሕብባር ንትግባረ ውጥናት 2013-16 ዓ.ም.ፈ ከምዘሕግዝ ገሊጸን።
ንዝተገበረለን ድሙቕ ኣቀባብላን መገሻን ንሰበ-ስልጣን’ታ ሃገር ዘመስገና ዩን-ዋ ካንግ፣ ምዕባለ ሕ/ሃን ሰብኣዊ ትካላትን ንምዕዋት ስትራተጂካዊ ውጥናት 2017-20 ዓ.ም.ፈ ኣብ ኤርትራ ሓቢሮም ክሰርሑ ምኻኖም ሓቢረን።
ካብ ሕ/ሃ ዝመጸና ዜና ንሰን ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸሓሉ እዋን ምስ ሚኒስትር ወጻኢ፣ ሓላፊ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንት፣ ሚኒስትራት ዜና፣ ሕርሻ፣ ጥዕና፣ ትምህርቲን ዕዮን ተዘራሪበን ይብል ።
ዳናካሊ ናይ ኣውስትራልያ ኩባንያ፣ ኣብ ኤርትራ ከባቢ ደናክል ናይ ዘካይዶ ዘሎ ፕሮጀክት ዕደና ፖታሽ ናይ ዋንነት ፍቓድ ንምርካብ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዝሓተተ ሮይተርስ ሓቢሩ።
እቲ ናይ ኣውስትራልያ ኩባንያ፣ ኣብ ኤርትራ ከባቢ ዳናክል ናይ ዘካይዶ ናይ ፖታሽ ዕደና፣ ፍርያት ኣብ 2019 ናብ ዕዳጋ ከቕርብ ትጽቢት ከምዘለዎ ፈጻሚ ስራሕ እቲ ኩባንያ ፖል ዶናልድሶን ዝጠቕስ።
60 ሚእታዊት ናይቲ ናይ ቢሻ ፕሮጀክት ወኒኑ ዘሎ ኩባንያ ዕደና ኔቭሶን ናብ ዕዳጋ ካብ ዘቕረቦ ፍርያት ወርቂ፣ ኣብ ቁጠባ ኤርትራ ናይ ኣስታት 2 ቢልዮን ዶላር ከበርክት እንከሎ፣ ኣብዚ 3 ዓመታት ንመንግስቲ ኤርትራ ኣስታት 700 ሚልዮን ዶላር ጽሩይ መኽሰብ ከምዘረከበ ሓለፍቲ እቲ ኩባንያ ይሕብሩ።
ኣብ ከተማ ዓድዋ ኣብ ንግስተ ሳባ ማእኸል ቴክኒክን ስልጠናን ሞያ ምምሕዳር ሆቴልን ምስንዳእ ምግብን ዝምህራ መምህር ሂወት ሃይሉ ካብ ቀይሕ ሱር መስተ ወይኒ ኣሰናዲአን ኣለዋ::
በኤርትራ ተከሰተ የተባለውን ግጭት ተከትሎ የተለያዩ መረጃዎች እየወጡ ቢሆንም ማስታወቅያ ሚኒስትሩ አቶ የማነ ገ/መስቀል ” ጉዳዩ ለሰበር ዜና የማይበቃ ነው” ሲሉ አጣጥለውት ነበር። አልጀዚራ የ24 ሰዎች ህይወት አለፈ ቢልም ቢቢሲ በስፍራው ያሉ ምንጮችን ጠቅሶ፣ በስም የጠራቸውን በአስመራ የጣሊያን ኤምባሲ ሰራተኛ ዋቢ በማድረግ የሰው ህይወት አለመጥፋቱን ይፋ አድርጓል። የቢቢሲ ዘገባ እንዲህ ይነበባል
Ethiopia ሰበር ዜና, Miko የገዛዉን መኪና ሰብሮ ፍቅረኛዉን ፕራንክ አደረጋት | Miko Mikee 2020, ሰበር አስደሳች መረጃ!! ሰምተነውም አይተነውም አስበነውም አናውቅም! ዘመድኩን እና ዮኒ ማኛ የተረባረቡበት አስገራሚ ሰርፕራይዝ! , ኤቫና ከቤት ጠፋች😳 !!!! MAHI&KID VLOG 2020, ጉድ ሆንኩላቹ! | እውነት እውነቱን ከBBOY ጋር ,
ባለፉት ሰላሳና አርባ ዓመታት አማራ-ጠል ኃይሎች የፈጠራ ትርክቶች ደርሰውና የአማራን ሕዝብ ድምጽ-አልባ አድርገው ለከፍተኛ ጉዳት ዳርገውት ኖረዋል። ይሁንና ሕዝባችን ድምጽ እንዲያገኝ አሥራት በተቆርቋሪ ልጆቹ ተመስርቶና በአማራ ሕዝብ ወዳጅ ኢትዮጵያውያን ተደግፎ ለፍትሕ፣ ለእኩልነትና ለዲሞክራሲ ድምጽ በመሆን ይኸው ከአንድ ዓመት በላይ አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል።
ይህንን የሕዝብ ሚድያ ከምሥረታው አንስቶ ሕዝብን በማስተባበር ከዚህ ያደረሰው መሥራች ኮሚቴ፤ በዘላቂነት አመራር ሊሰጥ የሚችል፤ የማኅበረሰባችንን አስረጫጨት፣ ስብጥርና አደረጃጀት ያገናዘበ ጠቅላላ ጉባዔ አዋቅሯል። ይህ ፶፩ (ሃምሳ አንድ) አባላት የሚኖሩት ጠቅላላ ጉባዔ በኢትዮጵያ ካለው ሕዝብ የተውጣጡ ግለሰቦች፣ በተለያዩ ክፍላተ-ዓለም ከሚኖረው የዳያስፖራ ማኅበረሰብ ከተውጣጡ ግለሰቦችና በማኅበረሳባችን ከተለያዩ አደረጃጀቶች ወኪሎች የተዋቀረ ነው። ጠቅላላ ጉባዔው የተለያዩ የስራ ክፍሎች ሲኖሩት፤ በሰብሳቢ፣ በምክትል ሰብሳቢና በጸሐፊ ይመራል።
ጠቅላላ ጉባዔው ከአባላቱ መካከል፤ ፲፭ (አሥራ አምስት) ግለሰቦች የሥራ አስፈጻሚ ቦርድ አባላት በማድረግ በድምጽ ብልጫ መርጧል። ከ፲፭ቱ መካከል ዶ/ር ሰማኸኝ ጋሹና ዶ/ር አበበች በላይ ቦርዱ እራሱን እያዋቀረ በነበረበት ሂደት ላይ በመልቀቃቸው ምክንያት በምትካቸው በተጠባባቂነት በጠቅላላ ጉባዔው ተመርጠው የነበሩት አቶ ፍስሐ ወርቁና አርቲስት ቤተልሔም ዳኛቸው ተተክተው በቦርድ አባልነት እንዲያገለግሉ ተወስኗል።
አሥራት የሕዝብ ሚድያ እንደመሆኑ መጠን፤ የሕዝብ ተሳትፎ የሚጠይቅ በመሆኑ፤ ቦርዱ ጠቅላላው ሕዝብ የሚሳተፍባቸው የቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች መዋቅር ዘርግቷል። እንዲሁም፤ በተለያዩ የዓለማችን ክፍሎች፤ ሕዝቡ በየአካባቢው የሚሳተፍባቸውን ድጋፍ ሰጭ ማዕከሎች በማዋቀር ለመሥራት ዕቅድ ይዟል።
በመሆኑም፤ መላው የአማራ ሕዝብና የአማራ ወዳጅ ኢትዮጵያውያን በሙሉ ይህንን ቦርድና የአሥራትን ሚድያ ለማስቀጠል፣ እንዲሁም አገልግሎቶቹ ሰፍተው ለሕዝብና ለሀገር የሚኖረው ፋይዳ ይጎለብት ዘንድ በሚደረገው ጥረት ሕዝባዊ ተሳትፎና ትብብር እንዳይለየው በሕዝባችን ስም እንጠይቃለን።
ፋሲል ከነማ እግር ኳስ ቡድንን ለማጠናከር የደጋፊ ማኅበሩ የገቢ ማሰባሰብና ሀብት ማፈላለግ ሥራዎችን እያከናወነ ይገኛል፡፡ የፋሲል ከነማ ደጋፊዎች ማኅበር ሊቀ መንበር ኃይለማርያም ፈረደ ለአብመድ እንደተናጋረው ቡድኑን ለማጠናከር ማኅበሩ በሀብት ማፈላግ ሥራ ላይ አተኩሮ እየሠራ ነው፡፡
እንደ አቶ ኃይለማርያም ገለጸ የአማራ ክልል የብልጽግና ፓርቲ ፋሲል ከነማ የእግር ኳስ ቡድንን ለማጠናከር የ10 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ከሰሞኑ ቃል ገብቷል፤ ከኢትዮጵያውያን ባለሀብቶች መካከል ደግሞ አቶ ወርቁ ዓይተነው ትናንት ከደጋፊ ማኅበሩና ከቡድኑ አባላት ጋር ተነጋግረው 10 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ለማድረግ ቃል ገብተዋል፡፡
ፋሲል ከነማ እግር ኳስ ቡድን በገንዘብ አቅሙ ተጠናክሮ የሚያስፈልገውን ሁሉ ማሟላት ወደሚችልበት ደረጃ እንዲደርስ ደጋፊ ማኅበሩ የድጋፍ የመነሻ ሐሳቦችን (ፕሮፖዛል) ቀርጾ ለተቋማትና ግለሰቦች እየሰጠ መሆኑን የተናገረው ሊቀ መንበሩ ከተናጠል የድጋፍ ጥያቄው በተጨማሪ እንደ ጎዳና ላይ ሩጫ ያሉ የገቢ ማስገኛ ዝግጅቶች መታቀዳቸውንም አስታውቋል፡፡
የጎዳና ላይ ሩጫው መቼና የት፣ በማን ስፖንሰር አድራጊነት እንደሚካሄድ ወደፊት እንደሚያስታውቁ የገለጸው አቶ ኃይለማርያም ሌሎችንም ተጨማሪ የገቢ ማስገኛ ዝግጅቶችን በመፍጠር ፋሲል ከነማ እንዲጠናከር እንደሚሠሩ አመልክቷል፡፡
ፋሲል ከነማ የዘንድሮውን የኢትዮጵያ የወንዶች እግር ኳስ ፕሪሚየር ሊግ እየመራ ይገኛል፤ በውጤታማነቱ እንዲቀጥል ደግሞ የገንዘብ አቅሙን ማጎልበትና የተጫዋቾቹን በራስ መተማመን መገንባት፣ የስታዲዬሙን ደረጃ ማሳደግ ያስፈልገዋል፡፡ ለዚህም ከቡድኑ በተመጨማሪ የደጋፊ ማኅበሩ ጉልበት ሆኖ እየሠራ እንደሆነ ነው ሊቀ መንበሩ ያመለከተው፡፡
እስከ 16 ሜፒ እና 1080ፒ ኤችዲ የሚደርሱ ያልተገደቡ የፎቶዎች እና የቪዲዮዎች ምትኬን በነጻ ያስቀምጡ። ከማንኛውም ስልክ፣ ጡባዊ ወይም ኮምፒውተር በphotos.google.com ላይ ሆነው ይድረሱባቸው – የእርስዎ ፎቶዎች በጥንቃቄ ይቀመጣሉ፣ ደህንነታቸው ይጠበቃል እና ሁልጊዜ ከእርስዎ ጋር ይሆናሉ።
የእርስዎ ፎቶዎች በውስጣቸው ባሉ ነገሮች የተደራጁ እና ሊፈለጉ የሚችሉ ናቸው – ምንም መለያ መስጠት አያስፈልግም። ሁሉንም የቡችላዎን ፎቶዎች ለማግኘት በቀላሉ "dog" ብለው ይፈልጉ።
ኢትዮጵያ ከሱዳን ጋር ባለው የድንበር ውዝግብ የትኛውንም ወገን አስታርቁኝ ብላ አለመጠየቋን የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር አስታወቀ። Archives - Ethiopian Intercept
የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንዳስታወቀው የሱዳን ወታደራዊ ክንፍ የያዘውን መሬት ለቆ በፊት ወደነበረበት ቦታ ከተመለሰ ኢትዮጵያ... Continue reading ኢትዮጵያ ከሱዳን ጋር ባለው የድንበር ውዝግብ የትኛውንም ወገን አስታርቁኝ ብላ አለመጠየቋን የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር አስታወቀ
ብዙ ጊዜ ከድርቅ በኋላ የጎርፍ አደጋ ስለሚከሰት፤ አሁንም የጎርፍ አደጋ ስጋት እንዳለና በጅግጅጋና በአፋር በደረሰው የጎርፍ አደጋ ለተጎዱት እርዳታ እየተሰጠ መኾኑን የብሔራዊ አደጋ ሥጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ምትኩ ካሳ ለአሜሪካ ድምፅ ተናገሩ። አስክሬን ፍለጋው ቀጥሏል ተብሏል።
እቲ ኣብ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ትካል፣ ብ10 መስከረም ኣብ ዝዘርግሖ፣ ዝርዝር ናይተን 10 ብጽጸያ ሓበሬታ ዝተፈልጣ ሃገራት፣ ንኤርትራ ኣብ ቅድሚት ክሰርዓ እንከሎ፣ ንሰሜን ኮርያን ቱርኪመኒስታንን ድማ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ሰሪዑወን።
ካብ 18መስከረም 2001 ኣትሒዙ፣ ንናይ ብሕቲ ጋዜጣታት፣ “ንግዝኡ” ብዝብል ምስምስ ዝዓጸወን መንግስቲ ኤርትራ፣ ንኣዳለውተን’ውን ካብቲ እዋን ኣትሒዙ፣ ን18 ዓመታት ኣሲሩ ደሃዮም ኣጥፊእዎም ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ሓበሬታ ክረኽበሉ ዝኽእል እንኮ መንገዲ፣ ብሳትላይት ዲሽ ዝፍኖ ዘሎ ናይ ናይ ኤርትራውያን ናይ ከባቢናን መደባርት ሬድዮን ቴሌቪዥንን ጥራይ’ዩ።
አዎ፣ አሁን ስለ ውበት ብዙ ነገር አውቀናል፤ በእርግጠኝነት የተማርነው ደግሞ ምርጥ መምህራን ከሆኑት እናቶቻችን ነው፡፡ የ Dove አድናቂዎቻችን ከእናቶቻቸው ከተማሯቸው ታላላቅ የውበት ትምህርቶች መካል የሚከተሉት ይገኙበታል፡፡
ውብና ከልብ የመነጨ ፈገግታ ምንጊዜም ከስርዓት ውጭ አይሆንም፡፡ አዎንታዊነትን ለመግለጽ ምርጥ አማራጭ ሲሆን የደስታ ስሜት በፍጥነት እንዲሰማዎ ለማድረግ ተመራጭ ነው፡፡ እንዲያውም ጤናዎን በማሻሻሉና የወጣትነት ገጽታ እንዲኖርዎ በማድረጉም ይታወቃል፡፡
እናቴ ብዙ ጊዜ ስትናገር ቀለል ያለ ነገር ተመራጭ እንደሆነና እኔም የተሻለ ውበት የሚኖረኝ ብዙ ሜክ አፕ በማልጠቀምበት ወቅት ነው፡፡ የጽዳት አጠባበቅ መመሪያዎትንና የሜክ አፕ አጠቃቀም ጊዜን ማቅለል ውብ የመሆን ስሜት የሚፈጥርብዎን ጽዱ፣ አንጸባራቂና እናትዎ የሚወዱት ገጽታን ያጎናጽፍዎታል፡፡
ደረቅ፣ ቅባታም፣ ጤናማ ወይም ስሱ ቆዳ ቢኖርዎት፣ ጤናማና ውብ ቆዳ እንዲኖርዎ ማድረግ ከሚችሏቸው በጣም ጠቃሚ ነገሮች መካከል አንዱ ቆዳን ማለስለስ ነው፡፡ ቢያንስ ጠዋትና ማታ በየቀኑ ቆዳ ማለስለሻን ይጠቀሙ፤ ሰውነትዎን ከውስጥ በደንብ ለማራስ ከፍተኛ መጠን ያለው ውሃ ይጠጡ፡፡
እያንደንዷ እናት ጥሩ የሰውነት አቋምን ታበረታታለች፡፡ ቀጥ ብሎ መቆም የጀርባን አጥንት ጤናማ ሲያደርግ በጥቂት ሰከንዶች ውስጥ ራስዎ የመተማመን ስሜት እንዲሰማዎና አክብሮት እንዲያገኙ ያስችልዎታል፡፡
ውብ ገጽታና ስሜትን መላበስ ጎን ለጎን የሚጓዙ ጉዳዮች ናቸው፡፡ ለአንድ ሰው መልካም ነገር ማድረግ ጥሩ ስሜት ይፈጥርብዎታል፤ ደስተኛ ጸባይ ደግሞ ብሩህ ገጽታን ያላብስዎታል፡፡
በዚያን ጊዜ ሮማዊው ንጉሥ ቄሣር በግዛቱ በነበረው የሕዝብ ቁጥጥር እንዲደረግ በአዋጅ አዘዘ፡፡ ይህን ትዕዛዝ ሲሰማ ሰው ሁሉ ወደ የትውልድ ሀገሩ ሊጻፍ ሄደ፡፡ ቅዱስ ዮሴፍ (ከዳዊት ዘር ስለ ነበር) ይቀመጥባት ከነበረችው ናዝሬት ከተማ ነፍሰ ጡር ከነበረችው እጮኛው ከእመቤታችን ድንግል ማርያም ጋር ወደ ዳዊት ከተማ ወደ ቤተልሔም ሄዱ፡፡ በዚያን ሳሉ እመቤታችን ድንግል ማርያም የመውለጃዋ ቀን ደርሶ የበኩር ልጅዋን ኢየሱስ ክርስቶስ ወለደች፡፡ በእንግዳ ማደሪያ ሥፍራ ስላልተገኘ በከብቶች በረት ወልዳ በጨርቅ ጠቅላላ በግርግም ውስጥ አስተኛችው፡፡ በዚያ ሥፍራ ሌሊት መንጋቸውን እየጠበቁ በሜዳው የሚያድሩ እረኞች ነበሩ፡፡ እነርሱም የሚያንጸባርቅ ግርማውን ካዩ በኋላ በጣም ፈሩ፡፡ መልአኩ ግን ወዲያው “አይዞአችሁ አትፍሩ፣ አትደንግጡ፣ ለሁሉ ሕዝብ የሚሆን ታላቅ ዜና የምስራች ይዤላችሁ መጥቼአለሁ፡፡ ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኃኒት ተወልዷል፤ እርሱም ጌታ ክርስቶስ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ምልክቱ በጨርቅ የተጠቀለለ አንድ ሕፃን በግርግም ተኝቶ ታገኙታላችሁ” አላቸው፡፡
ከዚህ በኋላ መላእክት ከሰማይ መጥተው ከመላአኩ ጋር በመሆን “በሰማይ ለእግዚአብሔር ክብር ይሁን፡፡ በምድርም እግዚአብሔር ለሚወዳቸው ሰላም ይሁን$ እያሉ በምስጋና ዘመሩ፡፡ መላእክት ተሰውረው ከሄዱ በኋላ እረኞቹ “እግዚአብሔር የገለጠልን ድንቅ ነገር ለማየት ወደ ቤተልሔም እንሂድ” (ሉቃ. 2፣1-20) ብለው ጉዞ ጀመሩ፡፡ እዚያ ከደረሱ በኋላ ቅዱስ ዮሴፍንና እመቤታችን ማርያምን በከብቶች በረት በግርግም ውስጥ ተኝቶ ከነበረው ሕፃን ጋር አገኙአቸው፡፡ ሕፃኑንም ግርማ ሞገሱ መልአኩ እንደነገራቸው ሆኖ አገኙት፤ ካዩት በኋላ ተደስተው ወደ መንጋቸው ተመለሱ፡፡
በጨለማ ይኖር የነበረ ሕዝብ ታላቅ ብርሃን አየ፡፡ ሰው የአምላክን ትዕዛዝ አፍርሶ ከተከለከለው ፍሬ ቀንጥሶ ከበላ በኋላ መዓት ወደረበት፤ ለመከራ ተጋለጠ፤ በአምላክ ጥላቻና እርግማን ወደቀ፡፡ ኑሮው ደኀነት፣ ትግል፣ ስቃይ ብቻ ሆነ፡፡ ጥቅጥቅ ያለ ጨለማ ከበበው፡፡ በቀን የፀሐይን ብርሃን እንደማያይ ዓይነ ሥውር ሆነ፡፡ እግዚአብሔር ምንም እንኳን ያን ጊዜ እጅግ አዝኖና ተቆጥቶ ሰውን ከፊቱ በመከራና በድኀነት እንዲሰቃይ ቢተወውም መሐሪ ስለሆነ መከራውንና መጥፎ ሁኔታውን ተመልክቶ አሳዛኝ ኑሮውን አይቶ ራራለት፡፡
አስቀድሞ በደግነቱ ከኢምንት እንደፈጠረው እንዲሁም ደግሞ ፊቱን መልሶ በምሕረቱ በጣም ከሚያሳዝን የኃጢአትና የባርነት ከባድ ኑሮው ነጻ ሊያወጣውና ከወደቀበት ጉድጓድ አውጥቶ ከፍ ሊያደርገው ወሰነ፡፡ እንደገና በልጅ አድርጐ የዘለዓለማዊ ደስታው ተካፋይ እንዲሆን ጠራው፡፡ ሰው ለዚህ ከአምላክ በተሰጠው ተስፋ ተጽናንቶ በጨለማ ኑሮ ሲጋደል ሳለ የደኀንነት ብርሃን ጮራ ፈነጠቀለት፡፡ “በጨለማና በሞት ጥላ ይኖር የነበረ ሕዝብ ትልቅ ብርሃን አየ” (ኢሳ. 9፣3) ይላል ነቢዮ ኢሳይያስ፡፡ እግዚአብሔር ከረጅም ዘመናት በፊት ለሰው አሰምቶት የነበረውን አዳኝ ከሰማይ ላከለት፡፡ “ጊዜው ሲደርስ እግዚአብሔር እነዚያን ከሕግ በታች የነበሩትን ለመዋጅት ከሴት የሚወለድ ሕግንም የሚከተል ልጁን ላከልን” (. ገላ. 4፣4) እያለ ቅዱስ ጳውሎስ ይናገራል፡፡
መልአኩ ለእረኞች “ታላቅ የምሥራች ዛሬ መድኃኒት ተወልዶላችኋል፤ ለሕዝብ ሁሉ የሚሆን ታላቅ ደስታ የምስራች አመጣሁላችሁ፡፡ በዳዊት ከተማ መድኃኒት ተወልዶላችኋል$ አላቸው፡፡ የክርስቶስ ልደት ፍጹም ደስ የሚያሰኝ ታላቅ የምሥራች ነው፡፡ ምክንያቱም እርሱ ዓለምን ሁሉ ሊያድን ነው የመጣው “ሕፃን ተወልዶልናል ወንድ ልጅም ተሰጥቶናል፡፡$ እያለ ነቢዩ ኢሳይያስ ከፍ ያለ ደስታውን አድናቆቱን ይገልጣል፡፡ (ኢሳ. 9፣7) “ቃል ሥጋ ኮነ ወኃደረ ላዕሌነ ቃል ሥጋ ለብሶ ሰው በመሆን በእኛ አደረ$ ይላል ቅዱስ ዮሐንስ፡፡
ከላይ በተገለጠው ሁኔታ ክርስቶስ የአዳምን ልጆች ከኃጢአት ኑሮና ከሰይጣን ባርነት ነጻ ሊያወጣቸው ከውድቀት ሊያነሣቸው ከስንት ዘመናት ጥላቻ በኋላ ከአምላካቸው ሊያስታርቃቸው በድንግል ማኀጸን በማደር የሰው ሥጋ ለብሶ ወደ ምድር ወረደ፡፡ ሕፃን ሆኖ ከእነርሱ ጋር አንድ በመሆን ከሰው ልጆች እስከ ዕለተ ሞቱ በመስቀል ላይ የሕይወቱን ዘመን እንደማንኛውም ተራ ሠራተኛ ለመኖር ሥራ እየሠራ አሳለፍ፡፡ ለወንድሞቹ ለአዳም ልጆች የጨለማን የውድቀት ጊዜ አስወግዶ የብርሃን ተስፋ ከፈተላቸው፤ የስቃይና የኃዘን ዘመን ደምስሶ የደስታና የምቾት ዘመን እንዲያመጣላቸው ከድንግል ማርያም ተወለደ፡፡ በዚህ የምሕረት ተግባር የመድኃኒታችንና የአምላካችን ደግነት ተገለጠ፡፡ “ባደረግነው የጽድቅ ፍሬና የግል ጥረት ሳይሆን በደግነቱና በምሕረቱ አዳነን” (ገላ. 3፣4 ) እያለ ቅዱስ ጳውሎስ ይናገራል፡፡
በትዕቢት የተኰነነው ሰው በአምላክ ልጅ ትሕትና ከወደቀበት ገደልና አዘቅት ወጥቶ ተነሣ፡፡ ምስኪን በዲያብሎስ ተታሎ በሞኝነት እከብራለሁ ብሎ ለውርደት የተዳረገው ሰው በአምላክ ልጅ ውርደት በበደሉ ያጠፋውን ክብር እንደገና አገኘ፡፡
ከመጀመሪያ ይበልጥ ከፍ አለ፤ በልዑላዊ ወንበር ከመላእክት ጐን ሊቀመጥ ቻለ፡፡ “ወልድ የእግዚአብሔር ልጆች እንዲያደርገን ሰው ሆነ” ይላል ቅዱስ ልዮነ፡፡ በኢየሱስ ልደት አምላክና ሰው ታርቀው ሰላም ያደረጉበት የተባረከና የተቀደሰ ቀን ነው፡፡ ኢየሱስ ተወልዶ ወደ ዓለም ሲመጣ በሰማይም በምድርም ታላቅ ደስታ ሆነ፡፡ “ለእግዚአብሔር በሰማይ ክብር ይሁን በምድርም እግዚአብሔር ለሚወዳቸው ሰዎች ሰላም ይሁን$ እያሉ መላአክት ዘመሩ፡፡
በኢየሱስ ልደት እግዚአብሔር ከበረ ተመሰገነ፡፡ የፈለገው ካሣ እንደ መስዋዕት ቀረበለት፡፡ ሰው ደግሞ ከሰይጣንም ባርነት ነጻ ወጥቶ ሰላምን አገኘ፡፡ ዛሬ በቤተክርስቲያን በክርስቶስ ልደት ምክንያት ተደስተን እንገኛለን፡፡ የልደት በዓል ስናከብር፣
ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለ የጨለማን ሥራ ትተን የብርሃን ጦር እንልበስ፡፡ እንድንለብሰው ክርስቶስ ያመጣልን ሰማያዊ መንፈስ መልበስ አለብን፡፡ ሕፃኑን ኢየሱስ ለምመስል መንገዱን መያዝ ያስፈልጋል፡፡ “ይእዜኒ ለሰላም ንትልዋ መድኃኒነ ተወለደ ነዋ ይኤዜኒ ለሰላም ንትልዋ፡- አሁን አዳኛችን ተወልዶልናልና ሰላምን እንከተላት$ በዚህ በመለኮታዊ ሕፃን አማካይነት ሰላምና የአምላክ ደኀንነት መጣልን፡፡ የተገኘውን ሰማያዊ ሀብት በጥንቃቄ እንድንጠብቅ ግዴታ አለብን፣ ያስፈልጋልም፡፡ ምክንያቱም ዋጋው አለመጠን ውድ ነው፡፡ ይህን እንወቀው ለዚህ ዋስትና የሚሆን ይህን ሰማያዊ ሰላም እንድናጠፋ ከዚህ ከተባረከ መለኮታዊ ሕፃን አንራቅ ጠበቅ አድርገን እንከተለው፡፡
የትግሬ-ነፃ አውጭ ግንባር (ወያኔ) የዐማራውን ሕዝብ በጠላትነት ፈርጆ ላለፉት 42 ዓመታት የዘር ማጥፋትና የዘር ማጽዳት ወንጀል የፈጸመበትና አሁንም እየፈጸመበት እንዳለ በግልጽ ይታወቃል። በመሆኑም በነዚህ ዓመታት ከአምስት ሚሊዮን በላይ ዐማሮችን ከምድረ-ገጽ እንዳጠፋ የተለያዩ መረጃዎች ያስረዳሉ። በርካታ ቁጥር ያለው በደቡብ፣ በደቡብ ምዕራብ ፣ በምሥራቅና በመሀል አገር ይኖሩ የነበሩትን ዐማሮች፣ ሀብት ንበረታቸውን ነጥቆ በማፈናቀል ለከፍተኛ ችግር የዳረጋቸው...Read more
ዛሬ በኢትዮጵያ ምድር ዘረኛው የትግሬ ወያኔ አገዛዝ በሕዝባችን ላይ፣ በተለይም በዐማራው ነገድ ላይ የሚፈጽመው የዘር ማጥፋትና የዘር ማጽዳት ወንጀል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በ«አርበኞች ግንቦት 7» እያመካኘ ነው። ለዚህም ምክንያት የሆነው አርበኞች ግንቦት ሰባት፣ በሚቆጣጠረው የብዙኃን መገናኛ ያላደረገውን አደረኩ፣ ያላዘመተውን ወታደር አዘመትኩ፣ «የክተት አዋጁ ፊሽካ ተነፋ»፣ በሁሉም ሕዝባዊ እንቢተኝነት እንቅስቃሴዎች እኔ አለሁበት፣ የምመራው እኔ ነኝ...Read more
ድንገተኛ ጎርፍ አምጥቷቸው የጀግንነት ከበሮ ሲደልቁ የቆዩት ወያኔዎች እራሳቸው ተደልቀው የታሪክ ትቢያ የመሆናቸው ጊዜ ብዙ ያዘግማል የሚል ግምት የለም። እነዚህ ጎጠኞች የዘሩት የጎጥ ዘር እራሱ ሊጠራርጋቸው አፉን ከፍቷል። ወትሮውንም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ብሄረሰቦች ባሉበት አገር እንኳን እንደወያኔ ያለው የለየለት ዘረኛ ጉጅሌ ይቅርና አናሳዎች ፤ስልጣን ላይ ሲወጡ እምነት በማጣት ሌሊት ተቀን ሲባንኑ ፣ሲገድሉ ፣ ንጹሃንን ወደ ወህኒ ማጋዝ ስራቸው እንደሆነ...Read more
ቀበሮ ኢትዮጵያና አለም ውስጥ የሚገኝ አጥቢ እንስሳ ነው። ሌሎች እውነታዎች ቀበሮዎች ብዙውን ጊዜ ነጠላ ናቸው ፡፡ ይህ ማለት በሕይወት ዘመናቸው አንድ የትዳር ጓደኛ ብቻ አላቸው ማለት ነው ፡፡ እንዲሁም በኩሬዎቻቸው ለመርዳት ናኖኒዎችን ይጠቀማሉ ፡፡ ኑናኒዎች የዘር ፍጥረታት ያልሆኑ ሴት ቀበሮዎች ናቸው ፡፡ አንዳንድ ጊዜ ፣ ​​አንድ ወንድ ቀበሮ በርካታ የሴት ጓደኞች ይኖሩታል ፡፡ አንድ ወንድ ወንድና አንዲት ሴት ያሏት ሴት በጋራ በአንድ ዋሻ ውስጥ እንደሚኖሩ ይታወቃል ፡፡ ቀበሮዎች ልክ እንደ ሰዎች አንዳቸው የሌላውን ድምፅ መለየት ይችላሉ ፡፡ ቀይ ቀበሮው ለመግባባት የሚጠቀሙባቸው 28 የተለያዩ ድም soundsች አሉት ፡፡ እነዚህ ድምzationsች ማሰራጫዎችን ፣ ቡሽዎችን እና ጩኸቶችን ያካትታሉ ፡፡ የቀይ ቀበሮ ትንሽ ቀጭኔ አካል ወደ 30 ሚ.ሜ. ከ 1500 ዎቹ ዓመታት ጀምሮ ቀበሮ አደን በእንግሊዝ ውስጥ ተወዳጅ የመዝናኛ ስፖርት ነበር ፡፡ ቀበሮዎችን ያለ ውሾች እርዳታ ቀበሮዎችን ማደን አሁንም በዩናይትድ ኪንግደም እና አሜሪካን ጨምሮ በሌሎች በርካታ ሀገሮች ውስጥ አሁንም ይሠራል ፡፡ በአፈ ታሪክ ውስጥ ቀበሮዎች አንዳንድ ጊዜ አስማታዊ ፍጥረታት በመሆናቸው ይገለጣሉ ፡፡ በዱር ውስጥ ቀበሮዎች ግልገሎች በንስር ላይ ይወድቃሉ ፡፡ ኮyotes ፣ ግራጫ ተኩላዎች ፣ ድቦች እና የተራራ አንበሶች ሁሉ ለአዋቂ ቀበሮዎች አዳኞች ናቸው ፡፡ ቀበሮዎች ጥሩ የመስማት ችሎታ አላቸው ፡፡ ዝቅተኛ-ድግግሞሽ ድም soundsችን እና ከመሬት በታች ሲቆፍሩ ይሰማራሉ ፡፡
እንዲሁም የውሻ ወገን ውስጥ 2 ሌሎች ዝርዮች «ቀበሮ» ተብለዋል፤ እነርሱም ወርቃማ ቀበሮና ጥቁር ጀርባ ቀበሮ ናቸው። ቀይ ተኩላ ደግሞ አንዳንዴ «ቀይ ቀበሮ» ቢባልም፣ እሱም የውሻ ወገን አባል ነው።
ቀይ ቀበሮ በዓለም ላይ በጣም የተለመደና የተስፋፋ ቀበሮ ዝርያ ነው ፡፡ ቀበሮዎች በእግራቸው ላይ ቀለል ያሉ አጥቢ አጥቢ እንስሳት ናቸው ፡፡ እነሱ ተኩላዎችን ፣ ተኩላዎችን እና ውሾችን ያካተቱ ሌሎች የካናዳ ቤተሰብ አባላት ብዙውን ጊዜ የተሳሳቱ ናቸው ፡፡ ረዣዥም ቀጫጭን እግሮቻቸው ፣ አንጸባራቂ ክፈፋቸው ፣ አፍንጫው እና በተሰነጠቀ ጅራታቸው ምክንያት ከዘመዶቻቸው ተለይተዋል ፡፡ እነዚህ እንስሳት በጣም ማህበራዊ እና ተለዋዋጭ ሕይወት ያላቸው ናቸው ፡፡ እነሱ በዓለም ዙሪያ ይገኛሉ - በሰሜን አሜሪካ ፣ በአውሮፓ ፣ በእስያ እና በሰሜን አፍሪካ - እና ብዙ ሰፈር ቤቶችን ይደውሉ። እንዲሁም እጅግ በጣም የተለያዩ ምግቦችን ይመገባሉ ፡፡ መጠን አብዛኛዎቹ ቀበሮዎች ልክ እንደ መካከለኛ መጠን ያላቸው ውሾች ተመሳሳይ መጠን አላቸው ፡፡ ቀበሮዎች ትናንሽ አጥቢ እንስሳት ስለሆኑ እነሱ እንዲሁ በጣም ቀላል ናቸው ፡፡ እነሱ እስከ 1.5 ፓውንድ ያህል ሊመዝኑ ይችላሉ ፡፡ (680 ግራም) እና እስከ 24 ፓውንድ። (11 ኪ.ግ.) የፎንክስክ ቀበሮ አነስተኛ ህያው ቀበሮ ነው እና ከድመት የሚበልጥ አይገኝም - 9 ሴንቲ ሜትር (23 ሴንቲ ሜትር) እና ክብደቱ ከ 2.2 እስከ 3.3 ፓውንድ ፡፡ (ከ 1 እስከ 1.5 ኪሎግራም) በብሔራዊ ጂኦግራፊክ መሠረት ፡፡ ሌሎች ዝርያዎች ከጭንቅላቱ እስከ ክንድቻቸው ድረስ እስከ 86 ሴንቲ ሜትር (86 ሴ.ሜ) ድረስ ሊያድጉ ይችላሉ። ጅራታቸው ተጨማሪ ከ 12 እስከ 22 ኢንች (ከ 30 እስከ 56 ሳ.ሜ.) ርዝመታቸውን ሊጨምር ይችላል ፡፡ ሐበሻ ቀበሮዎች በተራሮች ፣ በሣር ሜዳዎች እና በረሃማ አካባቢዎች የሚገኙት ቢሆንም ብዙውን ጊዜ ጫካ ደኖች ውስጥ ይኖራሉ ፡፡ መሬታቸውን በመሬት ውስጥ ጉድጓዶችን በመቆፈር ቤታቸውን ይሠራሉ ፡፡ እነዚህ ቋጠሮዎች (ዳኖች) ተብሎም ይጠራሉ ፣ ለመተኛት አሪፍ አከባቢን ፣ ምግብን ለማከማቸት ጥሩ ቦታ እና ምሰሶቻቸው ለመያዝ አስተማማኝ ቦታ ይሰጣሉ ፡፡ ቀበሮዎች ለ ቀበሮው እና ለቤተሰቡ የሚኖሩበት ክፍል ያላቸው የተቆፈሩ ጉድጓዶች ናቸው ፡፡ አዳራሾቹ ወደ ቋጥኝ ከገቡ ሸሽተው ለመሸሽ ብዙ መውጫዎች አሏቸው ፡፡ ልምዶች ቀበሮዎች በፓኬቶች ውስጥ የሚኖሩ በጣም ማህበራዊ ፍጥረታት ናቸው ፡፡ የዩናይትድ ስቴትስ የአገር ውስጥ ጉዳይ መምሪያ አንድ ቀበሮ ቡድን “leas, skulk or land” ተብሎ ይጠራል ፡፡ እነሱ ደግሞ ፓኮች ተብለው ይጠራሉ ፡፡ ምንም ነገር ብትጠሯቸው-ቀበሮዎች የቤተሰብ አባላትን ቅርብ ማድረግ ይወዳሉ ፡፡ እሽግ በዕድሜ የገፉ እህትማማቾችን ፣ የመራቢያ ዕድሜ ቀበሮዎችን ፣ የትዳር ጓደኞቻቸውን እና እናቶችን ሊያካትት ይችላል ፡፡ ወንድ ቀበሮዎች ውሾች ፣ ቶኖች ወይም ሬንቶች በመባል ይታወቃሉ ፣ ሴቶቹ ደግሞ ቫይረሶች ይባላሉ ፡፡ እነዚህ አጥቢ እንስሳት ማታ ማታ ማደን ይወዳሉ እና ቀትር ናቸው ፡፡ ይህ ማለት በቀኑ ውስጥ ይተኛሉ ማለት ነው ፡፡ ምንም እንኳን ፣ ቀበሮው በሚኖርበት ቦታ ላይ በመመስረት ይህ ሊለወጥ ይችላል ፡፡ የአየርላንድ ብሔራዊ ፓርኮችና የዱር እንስሳት ጥበቃ አገልግሎት እንዳመለከተው ደህና በሚሰማቸው ቦታ የሚኖሩ ከሆነ የቀበሮ እሽግ በቀን ውስጥ ሊያድኑ ይችላሉ ፡፡ ቀበሮዎች ታላቅ የማየት ችሎታ አላቸው ፡፡ እነሱ ልክ እንደ ድመት ማየት ይችላሉ ፡፡ ዓይኖቻቸው ቀጥ ብለው ላሸልitቸው ተማሪዎቻቸው ዓይኖቻቸው እንደ ድመት ምስጋና ናቸው ፡፡ ቀበሮዎችም እንዲሁ በጣም ፈጣን ናቸው ፡፡ እስከ 45 ማይል / 72 ኪ.ሜ በሰዓት ድረስ መሮጥ ይችላሉ ፡፡ ያ በዓለም ከዓለም እጅግ ፈጣን ከሆኑት እንስሳት መካከል አንዱ እንደ ጥቁር ቡርክ አንቶሎፕ ማለት ነው ፡፡ አመጋገብ ቀበሮዎች ሁሉን ቻይ ናቸው ፡፡ ይህ ማለት ሥጋንና እፅዋትን ይበላሉ ማለት ነው ፡፡ የቀበሮ አመጋገብ እንደ እንሽላሊት ፣ lesይሎች ፣ አይጦች ፣ አይጦች ፣ ጥንቸሎች እና እርባታዎች ያሉ ትናንሽ እንስሳትን ሊይዝ ይችላል ፡፡ አመጋገባቸውን በአእዋፍ ፣ በፍራፍሬዎች እና ሳንካዎች እንደ ሚድሰንሰንያን ገለፁ ፡፡ በውቅያኖሱ አቅራቢያ የሚኖሩት ቀበሮዎች ዓሳ እና ስንጥቆች ይበላሉ ፡፡ ምግብ የማግኘት ችግር ካጋጠማቸው ቀበሮ ቆሻሻ መጣያዎችን ለማግኘት የቆሻሻ ማጠራቀሚያዎችን በማሽከርከር ላይ ምንም ችግር የለውም ፡፡ ቀበሮዎች በቀን እስከ ብዙ ፓውንድ ምግብ ሊበሉ ይችላሉ ፡፡ የማይበሉት ነገር ፣ አብዛኛውን ጊዜ በኋላ ላይ በቅጠሎች ወይም በረዶዎች ይቀመጣሉ። ዘሮች ቀበሮ ሕፃናት ፓኮች ተብለው ይጠራሉ ፡፡ በመጋባት ወቅት ሴቷ ዝግጁ መሆኗን ለወንዶች ለማሳወቅ ትጮኻለች ፡፡ ከተጋቡ በኋላ ሴቶቹ ምሰሶዎቻቸውን የሚይዙበት በመኖሯ ውስጥ ጥቂት ቅጠሎችን ያዘጋጃሉ ፡፡ በመቃብሩ ውስጥ ያለው ይህ ልዩ ክፍል ጎጆ ጎጆ ተብሎ ይጠራል። ነፍሰ ጡርዋ ሴት እንክብሎ carriesን ለ 53 ቀናት ለማህፀን ፅንስ ብቻ ተሸክማለች ፡፡ በአንድ ሊትር ውስጥ ብዙውን ጊዜ ከሁለት እስከ ሰባት እንክብሎች አሉ ፡፡ የጤፍ እንክብካቤ የቤተሰብ ጉዳይ ነው ፡፡ ሁለቱም እናቶች እና አባት የእንቁላል እንክብካቤን ይጋራሉ ፡፡ በዕድሜ የገፉ እህቶች እንኳን ታናሽ ወንድማቸውን እና እህቶቻቸውን ምግብ በማቅረብ ይንከባከባሉ ፡፡ ቀበሮዎች በዱር ውስጥ በጣም አጭር ህይወት ይኖራሉ ፡፡ በእንስሳት እንስሳት ልዩነት ድር መሠረት ብዙውን ጊዜ የሚኖሩት በሶስት ዓመት አካባቢ ብቻ ነው ፡፡ በግዞት ውስጥ ረዘም ላለ ጊዜ መኖር ይችላሉ ፡፡ ለምሳሌ በአራዊት ውስጥ ያሉ ቀበሮዎች ፣ ከ 10 እስከ 12 ዓመት ሊኖሩ ይችላሉ ፡፡