Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይሁን እንጂ ቁጥጥርን መሰረት ያደረጉ የላቦራቶር ሙከራዎቻችን እንደሚያስረዱት የግል ጥቅማቸውን ለማሳደግ ሲሉ ወደ ህብረት ስራ የሚገቡና በትልቅ ገበያ ውስጥ ተግተው የሚሰሩት እነኚሁ ግለሰቦች ናቸው፡፡ በሚያደርጉት የግብይት እንቅስቃሴዎች ሳያውቁና ሳያቅዱ የቡድኑን አጠቃላይ የጋራ ጥቅም የሚያሳድጉትም እነዚሁ ሰዎች ናቸው፡፡ ለምን? ምክንያቱም የንብረት ባለቤትነት መብት መኖሩ ነው፡፡ በግላዊ ልውውጥ ውስጥ ገዢ የሆኑ ሕጎች በተሳታፊ ወገኖች ፍቃድ ከሚገኝ ስምምነት ይመነጫል፡፡ ግላዊ ባልሆኑም የገበያ ልውውጥ ውስጥ ገዢ የሆኑ ሕጎች ማለትም ሳይሰጡ መውሰድን የሚከለክል እንዲሁም የንብረት ባለቤትነት መብት የመሳሰሉት በተቋማዊ የሕግ ማዕቀፍ ውስጥ ተካትተው ይገኛሉ፡፡ በመሆኑም ሁለቱም የልውውጥ ዓለማት በተመሳሳይ መንገድ የሚሰሩ ናቸው፡፡ እናም ለመቀበል መስጠት ይኖርባችኋል ማለት ነው፡፡
የሐብት ፈጠራ መሰረት የሆኑት የሸቀጥና የአገልግሎት ገበያዎች ፣ በሙያ የመጠበብ ደረጃን ይወስናሉ፡፡ በተደራጁ ገበያዎች ውስጥ ያሉ አምራቾች የማምረቻ ወጪዎችን በአንፃራዊነት የመተንበይ ተሞክሮን ያዳብራሉ ፤ ሸማቾች በአንፃራዊነት በሚተነበይ ዋጋ የወጣላቸው ሸቀጣሸቀጦች አቅርቦት ይመራሉ፡፡ ሳይቋረጡ የሚከናወኑ እነዚህ የገበያ እንቅስቃሴዎች ለማመን በሚያዳግት ደረጃ በብቃት የሚሰሩ ናቸው ፤ የዘርፈ ብዙ ሸቀጣሸቀጦች ግብይት በሚካሔድባቸውና በጣም ውስብስብ የገበያ ትስስሮች ባሉበት ስፍራ ጭምር ሁሉ ብቃታቸው የሚደንቅ ነው፡፡ በገበያ ሙከራዎቻችን ያረጋገጥነው ሌላው ነገር ደግሞ ሰዎች የሚገዙትንና የሚሸጡትን ሸቀጣሸቀጦች (ዕቃዎች) ብዛትና የመጨረሻ መሸጫ ዋጋዎች መተንበይ የሚችል ሞዴል ይኖራል የሚለውን በአጠቃይ አይቀበሉም፡፡
በእርግጥ የገበያ ብቃት የተሳታፊዎች ቁጥር እጅግ መብዛት ፣ የተሟላን መረጃ ፣ የኢኮኖሚ ዕውቀትን ወይም በአይነቱ በጣም ልዩ የሆነ ዓለማዊ ጥበብን የሚጠይቅ አይደለም፡፡ ከመነሻው ስናይ ሰዎች በገበያዎች ውስጥ የንግድ ስራን ሲያከናውኑ የነበረው ከረጅም ዘመናት በፊት አንድም የገበያን ሒደት የሚያጠና ኢኮኖሚስት ባልነበረበት ጊዜ ነበር፡፡ በቃ የሚያስፈልጋችሁ ነገር ፣ በንግድ ስራችሁ ብዙ ገንዘብ ወይም አነስተኛ ገንዘብ እየፈጠራችሁ ባላችሁበት ጊዜ አሰራራችሁን የማሻሻል (የመቀየር) ዕድል እንዳላችሁ ማወቅ ነው፡፡ የሸቀጥና የአገልግሎት ገበያዎች ውበት ብዝሃነት ነው፡፡ የፍላጎት ማርኪያ አማራጮች ፣ የሰው ልጅ ሙያዊ ችሎታዎች ፣ የዕውቀት ፣ የተፈጥሮአዊ ሐብቶችና የአየር ንብረት ብዝሃነት።
የልውውጥ ነፃነት በሌለበት ፣ ብዝሃነት ድህነትን ያመላክታል፡፡ አንድ ሰው በአንድ ሙያ የተትረፈረፈ ፀጋ ቢሰጠው ወይም ተዝቆ የማያልቅ አንድ አይነት ሐብት ቢኖረው እንኳ ያለ ንግድ ከቶውንም መበልፀግ አይችልም፡፡ ሁላችንም በነፃ ገበያዎች አማካይነት በማናውቃቸው ፣ ልብ በማንላቸውና ወይም ከዚህም አልፎ በማንግባባቸው ሌሎች ሰዎች ላይ የተመሰረትን ነን፡፡ ይህ ዕውነት ነው፡፡ ገበያዎች ከሌሉ የቁስና የዕውቀት ድሃ እንሆናለን ፤ ኑሮአችንም የሰቆቃ ይሆናል ፤ እኛም ጨካኝ እንሆናለን፡፡
ገበያዎች የኢኮኖሚ ልውውጥና የማህበራዊ መስተጋብር ስምምነታዊ ሕጎችን ተፈፃሚነት ይጠይቃሉ፡፡ ይህን ከዛሬ 250 ዓመት በፊት ዴቪድ ሂዩም ከተናገረው በላይ ጥሩ አድርጎ የገለፀ የለም፡፡ እንደ ዴቪድ ሂዩም ገለፃ ሶስት አይነት ተፈጥሮአዊ ሕጎች አሉ፡፡ እነርሱም የባለቤትነት መብት ፣ በስምምነት (በፈቃደኝነት) ማስተላለፍና ስምምነቶችን (ሕጎችን) ተፈፃሚ ማድረግ ናቸው፡፡ እነዚህ ገበያዎችን እንዲሁም ብልፅግናን መፍጠር የሚያስችሉ የስርዓት ዋነኛ መሰረቶች ናቸው፡፡
የሂዩም የተፈጥሮ ሕጎች ከጥንታዊው (ኦሪት) ዘመን ትዕዛዛት ይመነጫሉ፡፡ አትስረቅ ፣ የጎረቤትን ንብረት አትመኝና በሐሰት አትመስክር ከሚሉት የወጣ ነው፡፡ “የሥርቆት” ጨዋታ የሌላን ሰው ሐብት መቀራመት ያመጣል ፤ ሐብትን የማሳደግ ተስፋን ያጨልማል፡፡ የሌሎችን ንብረት መመኘት ፣ የሌላን ሰው ሐብትን አስገድዶ ለመከፋፈል ድርጊት ይጋብዛል ፤ ይህ ደግሞ የነገውን ምርት የማምረት ተነሳሽነት አደጋ ውስጥ ይከታል፡፡ በሐሰት መመስከር ማህበረሰብን ያዋርዳል ፤ የአስተዳደርን ተአማኒነት ፣ የኢንቨስተርን አመኔታ ፣ የረዥም ጊዜ የትርፋማነትን ዕቅድና ግላዊ ልውውጦችን ዝቅ ያደርጋል ፤ ይህ ደግሞ የሰብአዊነት መገለጫዎችን ይበልጥ ያጎድፋል፡፡
ግንቦት አምስት ቀን በአስራ ስምንት አስራ ስምንት ዓ/ም የተወለደ ጀርመናዊ ፈላስፋ እና አብዮተኛ የማያውቅ ኢትዮጵያዊ ጎልማሳ ይኖራል ብየ አልጠረጥርም። ሙሉ ስሙ ነው። ካርል ሄነሪ ማርክስ ይባላል። ካርል ማርክስ ምጡቅ ጭንቅላት የነበረው ሰው መሆኑ ማንንም እንደማያከራክረው ሁሉ ከልጅነቱ እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ ከራሱ ጋር የተጣላ እና አይምሮው ያልተረጋጋ ሰው እንደነበርም እንደዚሁ ጥያቄ አያስነሳም። ካርል ማርክስ ቡርዣ የሚጠላ ግን በቡርዣ ቤተሰብ ውስጥ ያደገ፣ ካፒታሊዝምን ለቴክኖሎጅ እድገት እና ለሃብት ፈጠራ የተመቸ ብሎ ካሞገሰ በኋላ በካፒታሊዝም ስር የሚኖረውን ማህበረሰብ ግን በዝባዥ ሲል የኖረ፣ እራሱን የሰራተኛው መደብ ቻርለስ ዳርዊን (ፈጣሪ እንደ ማለት) አድርጎ የሚያይ እና ለላብ አደሩ ሁልጊዜ የሚያስብ ነገር ግን በህይዎት ዘመኑ ሁሉ ቋሚ ስራ ያልነበረው እና ስራ የሚጠላ፣ ጅዎችን አጥብቆ የሚጠላ ነገር ግን በእናቱም በአባቱም ጅው የሆነ፣ የሃይማኖትን አይረቤነት እና አላስፈላጊነት ሲሰብክ የኖረ እራሱ ግን ከጁዳይዝም ወደ ሉተራን የክርስትና እምነት ቀይሮ የተጠመቀ፣ በዝባዥ የሚለውን ካፒታሊዝም ሲያጣጥል የኖረ፣ እርሱ ግን እድሜ ልኩን በድጎማ የኖረ እንዲሁም በዙሪያው የነበሩትን ሰዎች ሁሉ ሚስቱን እና ልጆቹን ጭምር ሲበዘብዝ የኖረ ሰው ነው።
ካርል ማርክስ ‘ዘ ዩኒየን ኦፍ ፌይዝፉል ዊዝ ክራይስት’ በሚል ጽሁፉ ፈጣሪን ስለመፍራት ጽፏል። ‘ኦን ዘ ጅዊሽ ኩዌሽን’ የሚለው ጽሁፉ ደግሞ ጸረ-ጅውነቱን የገለጠበት ሲሆን እኤአ በአስራ ስምንት አርባ ሶስት ዓ/ም በፓሪስ ጋዜጣ ላይ አውጥቶታል። ማርክስ ‘አዲሲቱ እየሩሳሌም’ የምትመሰረተው በማርክሲዝም ሶሻሊስታዊ አብዮት ብቻ እንደሆነ በጽሁፉ ላይ አትቷል። ካርል ማርክስ በስደት ላይ ሳለ በጋዜጣ ላይ በሚያወጣቸው ጽሁፎቹ ጀርመን ውስጥ አመፅ እየቀሰቀሰ ስላስቸገረ ከፈረንሳይ ተይዞ እንዲባረር ተደረገ። እናም ወደ ቤልጀም አቀና። በፈረንሳይ ፓሪስ ሳለ ከረጅም ጊዜ ወዳጁ ፍሬደሪክ ኤንግልስ ጋር ከመተዋወቁም በላይ ከቡርዣ ቤተሰብ ከተወለደችው ሚስቱ ጋርም መጋባት ችሏል።
“ዘ ጄነራል” በሚለው ልዩ ስሙ የሚታወቀው ፍሬደሪክ ኤንግልስ እስከ ማርክስ እለተ ሞት ድረስ ኑሮውን ሲደጉም እና ስራውን በገንዘብ ሲደግፍ የኖረ ከሃብታም ጀርመናዊያን ቤተሰብ እንግሊዝ ውስጥ የተወለደ በሴት አውልነቱ የሚታወቅ ቱጃር ነበር። ካርል ማርክስ በቤልጀም ስደት ላይ ሳለ በፍሬደሪክ ኤንግልስ ገፋፊነት እና ደጋፊነት እኤአ በየካቲት ወር አስራ ስምንት አርባ ስምንት ዓ/ም ዘ ኮምዩኒስት ማኒፌስቶ የተባለውን አብዮታዊ የሶሻሊዝም መመሪያ ጻፈ። የዚህን ጽሁፍ ህትመት ተከትሎ በፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ኦስትሪያ እና ጣሊያን ሰራተኞች እና ላባደሮች አመጹ። ካርል ማርክስ በስደት በሚኖርበት ቤልጀምም ሰራተኞችን ማሳመጽ ብቻ ሳይሆን ከአባቱ በወረሰው ስድስት ሽሕ የወርቅ ፍራንክ የጦር መሳሪያ ገዝቶ መሳሪያ ሲያስታጥቅ ይደረስበትና እኤአ እስከ አስራ ስምንት አርባ ዘጠኝ ዓ/ም ድረስ ወህኒ ይወረወራል። እስሩን እንደጨረሰ ወደ ሃገሩ የተባረረው ማርክስ በዚያው ዓመት ነሃሴ ወር ላይ ሃገሩ ጀርመንም አሳደደችው።
ካርል ማርክስ ከሃገሩ ጀርመን እንደተባረረ ያቀናው የበርካታ ቡርዣዎች መኖሪያ ወደ ነበረችው ለንደን ነበር። በለንደን መጽሃፍትን ሲያነብ፣ ሲመራመርና ሲጽፍ የኖረው ማርክስ እኤአ በአስራ ስምንት ስልሳ ሰባት ዓ/ም “ዳስ ካፒታል” የተባለውን መጽሃፍ በጀርመንኛ ጽፎ በጓደኛው ፍሬደሪክ ኤንግልስ አማካይነት ለህትመት በቃ። ይህኛው ስራው ነባሩን የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ፍልስፍና ቢያንስ ለመቶ ያህል አመታት ጨለማ ውስጥ የከተተ ነበር። ካርል ማርክስ በዳስ ካፒታል ከዚያ በፊት ያልነበሩ በርካታ ቃላትን የተጠቀመ ሲሆን ከነዚያ ቃላቶች ውስጥ አምርሮ የሚኮንነውን ካፒታሊዝም ሳይቀር ለመጀመሪያ ጊዜ የተጠቀመው እና ቃሉንም የፈጠረው እራሱ ነው። ይሁን እንጅ ካፒታሊዝም ከአዳም ስሚዝ “ዘ ዌልዝ ኦፍ ኔሽን”ጋር እንዳልተወለደው ሁሉ በካርል ማርክስ “ዳስ ካፒታል”ም ሊሞት አልቻለም።
ካርል ማርክስ በ ‘ዳስ ካፒታል’ አዳዲስ የኢኮኖሚ ሞዴል ፍልስፍናዎችን ለማስተዋወቅ እና የካፒታሊዝምን ስርዓት ‘በዝባዥነት’ ለማስረዳት ሞክሯል። ማርክስ የማይለወጥ ሳይንሳዊ ህግ ባለው ሞዴሉ የካፒታሊዝም ስርዓት በእንከን የተሞላ፣ ካፒታሊስቶችን እና ትላልቅ ቢዝነሶችን ብቻ የሚጠቅም፣ ሰራተኞችን የሚበዘብዝ እንዲሁም መጨረሻ ላይ እራሱን የሚያጠፋ ስርዓት በመሆኑ መወገድ እና በኮምዩኒዝም መተካት አለበት ይላል። ማርክስ በ ‘ዳስ ካፒታል’ ላይ ካፒታሊዝም ለቴክኖሎጅ መስፋፋት ምቹ መሆኑን ይገልጽና ቴክኖሎጅ መስፋፋቱ ግን ማሽነሪዎች ሰራተኛውን ከስራ ውጭ በማድረግ ስራ አጥ ያደርጉታል ይላል። የሃገሩ ልጅ እና የኒዎ-ሊበራሊዝም አባት አሌክሳንደር ሩስቶ ይህን ምልከታውን በመጋራት “ቴክኖሎጅ የሰውን ልጅ አርቲፊሻል ብልፅግና በማላበስ ሰብዓዊነቱን ያጓድልበታል።” በማለት ተናግሯል።
ካርል ማርክስ የሰራተኛውን ጉልበት እና ዋጋ አስመልክቶ በ“ዳስ ካፒታል” ላይ ያሰፈረው ሃሳብ ከእሱ በፊት የኖረው እንግሊዛዊ ኢኮኖሚስት ዴቪድ ሪካርዶ አመለካከት ነጸብራቅ ሲሆን ሁለቱም “የሰራተኛ ጉልበት የምርትን ዋጋ ይወስናል።” የሚል የተንሸዋረረ ሃሳብ ይጋራሉ። እስካዛሬ ምድር ላይ ከነበሩ እና ካሉ ኢኮኖሚስቶች ሁሉ በሃብት የሚስተካከለው የሌለው ዴቪድ ሪካርዶ ከካርል ማርክስ ቀደም ብሎ የክላሲካል ኢኮኖሚክስ ፍልስፍናን መንገድ ያሳተ ነው።
ማርክስ ሰራተኛውን የዋጋ ሁሉ ቁልፍ በማድረግ ስለትርፍ እና ወለድ ደግሞ እንዲህ ይለናል። በመጀመሪያ ትርፍንም ሆነ ወለድን ማርክስ ጠቅለል አድርጎ እራሱ በፈጠረው ቃል ‘ሰርፕለስ ቫልዩ’ ሲል ይጠራቸዋል። ይህን በሂሳብ ስሌት ሲያስቀምጠውም ፕሮፊት(ፒ)=ሰርፕለስ ቫልዩ(ኤስ)/ፕሮዳክት(አር) በማለት ለምሳሌ በአንድ መቶ ብር ጃኬት የሚሸጥ የጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካ ለሰራተኛው ጉልበት ሰባ ብር ያወጣ ከሆነ ትርፉ ፒ=ሰላሳ/መቶ=ዜሮ ነጥብ ሶስት ወይም ሰላሳ በመቶ ነው ይላል። ካርል ማርክስ የቢዝነስ ትርፍን ብዝበዛ ሲል ይጠረዋል። ይህ ተራ የሚመስል የካርል ማርክስ ስሌት በዚያ ዘመን ለነበሩ ክላሲካል ኢኮኖሚስቶች ትልቅ ዱብዳ እና ገደል ሆኖባቸው ቆይቷል።
ከአዳም ስሚዝ እስከ ጆን ስቱዋርት ሚል ድረስ እንቆቅልሽ ሆኖ የኖረው እና ኋላም ላይ በማርክስ እንቆቅልሻዊ ሂሳብ ጥያቄ ውስጥ የገባው የዋጋ(ቫልዩ) ምንነት እኤአ በአስራ ስምንት ሰባ አንድ ዓ/ም በሶስት የተለያዩ ኢኮኖሚስቶች ምላሽ አገኘ። የሶስቱም ምላሽ በ“ማሪጅናል ዩቲሊቲ ሪቮሉሽን” ላይ የሚያጠነጥን ሲሆን በዚህ ቲዎሪ መሰረት ‘ዋጋ’ን የሚወስነው የሰራተኛው ጉልበት ሳይሆን የተጠቃሚ ፍላጎት መሆኑ ታወቀ። ካርል ማርክስ የፈጠረው ትልቅ ገደልም በእዚህ መልኩ ትልቅ ድልድይ ተበጀለት። ኢኮኖሚክስ ግን ከዚያን ጊዜ ጀምሮ እንደ ባዮሎጅ ወይም ኬሚስትሪ ወይም ደግሞ ፊዚክስና ሂሳብ ወጥ ሳይንስ መሆኑ አከተመ።
ካርል ማርክስ ጠጭ፣አጫሽ እና እጅግ ሲበዛ ደንታ ቢስ የነበረ ሲሆን የውስጥ ልብሶቹን ሳይቀር የማይቀይር፣የቤቱ ወለል በሲጋራ ትርኳሽ እና የጣቶቹ ጥፍርም በቆሻሻ የተሞሉ እንደነበሩ በአንድ ወቅት በቤቱ ብርበራ ያደረጉት የፈረንሳይ የፖሊስ ባለስልጣናት ገልጸዋል። ማርክስ ሶስት ህጻናት ልጆቹ በራብ ሲሞቱ በዓይኑ እያየ ስራ ሰርቸ ላብላቸው ያላለ ሰው ነው። ማታ ማታ ሚስቱ ዳቦ ይዞ ይመጣል ብላ ስጠብቅ እሱ ሁልጊዜ አዳዲስ የፖለቲካል ኢኮኖሚ ፍልስፍና አገኘሁ እያለ ይተርክላት ነበር። ስለቤተሰብ ሲናገር ለሚሰማው ግን አፍ ያስከፍታል።ካርል ማርክስ በፍሬደሪክ ኢንግልስ ብቻ ሳይሆን በሁለት ትላልቅ ልጆቹ ይጦር ነበር። ማርክስ ከቤት ሰራተኛው ፍሪዲ የሚባል ወንድ ልጅ ወልዶ የካደ ሲሆን በቤተሰቡ በተነሳበት አታካራ ፍሬደሪክ ኤንግልስን አሳምኖ የኔ ልጅ ነው እንዲልለት አድርጓል።የማርክስ ኑሮው ብቻ ሳይሆን የቤተሰቡ ፍጻሜም አሳዛኝ ነው። ሚስቱ እኤአ በ1881ዓ/ም በካንሰር ከሞተች ከሁለት ዓመት በኋላ በችጋር እና ስፍር ቁጥር በሌለው የበሽታ መዓት ተሰቃይቶ መጋቢት 17ቀን 1883ዓ/ም እስከወዲያኛው አሸለበ። ለመቀበሪያ የሚሆን ገንዘብ እንኳ ያልነበረው ማርክስ ወዳጁ ፍሬደሪክ ኢንግልስ ነው ያስቀበረው። በቀብሩ ላይም 20የሚሆን ሰው እንኳ አልተገኘም። ከዚህ በተጨማሪ ፍሬደሪክ ኤንግልስ ማርክስ ጀምሮ የተዋቸውን የዳስ ካፒታል ክፍል ሁለትና ሶስት መጽሃፍት ጨርሶ ለህትመት አብቅቶለታል። ፍሬደሪክ ኤንግልስ እኤአ በ1895ዓ/ም ሲሞት ፍሪዲ የተባለው ልጅ ማርክስ ከሰራተኛው የወለደው እንጅ የእውነት ልጁ እንዳልሆነ በኑዛዜው ላይ ተናግሯል። ኢሊያኖር የምትባለው የማርክስ ሴት ልጅ እኤአበ1898ዓ/ም ፍሪዲ ማርክስ ከሰራተኛቸው የወለደው ወንድሟ መሆኑን ስታውቅ ሩጣ አንገቷን ገመድ ውስጥ ከተተች። ቆንጆዋ ላውራ ማርክስ ብቻ ፈረንሳዊ ባሏ ጋር ተረጋግታ የኖረች ቢሆንም እኤአ1911ዓ/ም እራሷንና ባሏን ገድላ የማርክስን ቤተሰብ የህይዎት ታሪክ ቋጨችው። የካርል ማርክስ ስም ግን ገና ለሚመጡት ብዙ ዘመናት ከኮምዩኒዝም ጋር ጠቁሮ በታሪክ ሲታወስ ይኖራል። በካርል ማርክስ አጓጊ ግን እውን መሆን የማይችል ፍልስፍና ምክንያት በዓለም ዙሪያ በትንሹ መቶ ሃምሳ ሚሊዮን ህዝብ ለሞት ተዳርጓል።ሂውማን ራይትስ ዋች እና አምንስቲ ኢንተርናሽናል በኢትዮጵያ ከ500,000 ሺህ እስከ አንድ ሚሊዮን የሚገመት ሰው መሞቱን ይገልጻሉ።
እየውልህ ካርል ማርክስ በሕይወት ከነበረበት ጊዜ አንስቶ በዛ ዘመን ከነበሩት ገዥዎች አንስቶ እስከ አድር ባይ ቡችሎቻቸው ጨምሮ የሰላ ትችትና የስም ማጥፋት ዘመቻ ተከፍቶበት ሰው ነበር። ታድያ ይሔ ትችትና ጥላቻ ዛሬም ድረስ በኢፔርያሊስቶች አገሮች መልኩንና ቅርፁን እየቀያየረ ሥራዎቹ እዲጠሉ ባጀት ሳይቀር እየተያዘላቸው ቀጥሏል።
ምነው ከሚስቱ ጄኒ ታናች ወንድም ጋር እና ከባልንጀራው ፍሬድሬክ ጋር ግብረ ሰዶም ይፈፅም ነበር ብለው የፃፉትን አላነበብከውም ወይስ ግብረ ሰዶማዊነት በአውሮፓ አስነዋሪነቱ ስለቀረ ተውከው??
የማርክስን ሥራዎች ሰብስቦ እስከ ማቃጠል ከዚያም አልፎ እዲጠላና ሥራዎቹ በትውልድ ተቀባይነት እዳይኖራቸው እና ከታሪክ ለመፋቅ ትውልድ የኩልነትን ጥያቄ ዕዳያነሳ ጥረት ተደርጓል እየተደረገም ነው።
ሥራ የሚጠላ አልነበረም እስከ ዶክትሬት ያጠናውን የፍልስፍና እዳያስተምር ሲገፋና ሲሰደድ የኖረ ቆራጥ ነው። እንጀራውን ጋዜጠኝነት አድርጎ ለራሱ ባይደላውም ለሰው ልጆች እኩልነት ይበጃል ያለውን አስተምህሮ ለማሰራጨት ብዙ ለፍቷል። እናተ እተምትሉት ሥራ ዓይጠላም።
መሳርያ ገዝቶ አስታጠቀ የምትሉት ፍፁም ውሸት ነው። ተከሶ ማስረጃው ስላልተሟላ አልታሰረም። ከአገር ነው ያባረሩት። ደሞ ካርል በነውጥ አያምንም። በዓለማችን ላይ ተጀምረው በእጭጩ የቀሩት የሶሻሊስት እንቅስቃሴዎች ሁሉ ያልተሳኩበት ምክንያት ጊዜቸው ያልጠበቁና የካርል ማርክስን አስተምህሮ ስላልተከተሉ ነው። ሊዚህ ነው የብዝዎች ሕይወት በከቱ ያለፈው በነውጥ ሶሻሊዝምን እንገነባለን የሚሉትን ካርል ጀብደኞች ነው የሚላቸው። የካርል ማርክስ የኃሳብ ፈጠራዎች የሰው ልጅ የመጨረሻ መረዳትም ዓይደሉም ሊታረሙና ሊጉለብቱ የሚገባቸው አንዳን ሀሳቦች እዳሉ አምናለው። ትልቅ በር ግን ከፋተዋል ሊዘጋ የማይችል በር። እደኔ የካርል ድክመት ብዬ የማስበው ከሱ እሳቤ ተነስቼ የፈለገውን ለውጥ በራሱ ዘመን ለማየት መሞከሩ ስተት ነው።
የዳስ ካፒታል የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ፍልስፍናው ለጅቦቹ ቡርዧዎች ና ለካፒታሊስቶቹ ነበር ገደል የሆነው። ለድሐው ህዝብ ግን ተስፋን የሰጠ ነው። እናም እየሰጠ የሚኖር ፍልስፍና ብቻ ሳይሆን ጊዜውን ጠብቆ አካል የሚለብስ ግኝት ነው።
ሥርዓተ ማህበሮች የሰው ልጅ የእጅ ስራ ናቸው እና ልክ እንደ ሰው ልጅ ይወለዳሉ ያድጋሉ ከከፍታም ላይም ይደርሳሉ እድገታቸው ከዛ ቡሐላ ያሽቆለቁላል እናም አርጅቶ ይሞታል።
የሰው ልጅ የዛፍ ፍሬ እና የምድርን ዕፀዋት እየለቀመ እንስሳትን እያደነ ይኖርበት የነበረውን ጥንታዊ የጋርዮሽ ሥርአት ያከተመበት ምክንያት የንብረት ማፍራት መጀመሩ ነው። አቅምና ጉልበታቸው የበዛ ንብረት እየጠቀለሉ ያሸነፏቸውንም ሁሉ ንብረት በማድረጋቸው የጥንታዊት የጋርዮሽ ሥርአት ሞቶ የባርያ አሳዳሪ ሥርአት ተፈጠረ።
የሰው ልጅ ባንድ ቦታ እረግቶ እያረሰ ሰብል ማምረት መጀመሩ ከብትም ማርባቱ ከባርያ አሳዳሪው ሥርአት የተፈጥሮ ቁመና ጋር አብሮ የማይሔድ በመሆኑ የመሬት ከበርቴ ሥርአት (ፊውዳሊዝም) ለመወለድ ምክንያት ሆነ።
ካፒታሊዝም ወደ ከፍተኛው ደረጃ ኢፔርያሊዝም ሲደርስ ይበሰብሳል በጨቋኞቹ የፋብሪካ ባለቤቶችና በሰራተኛው መካከል በሚደረገው ትግል ኢፔርያሊዝም ይሞታል ብዙሐኑ ሰራተኞች በጋራ የንብረት ባለቤት ሆነው ሁሉም የሰው ልጅ በኩልነት የሚኖርበት የኮሚኒስት ሥርአት ይፈጠራል።”
ስለቤተሰብቡ እና ሥለ ስብዕና ምንም ባልል እመርጣለው ምክንያቱም አንተ ከፃፍከው ጨምሮ አራት አይነት ነገር ስለሚነገር የታሪኩ አጥኚዎችም በግል ታሪኩ ላይ ሥምምነት ስለሌለ በሁለት ፅንፍ የተከፈሉ ናቸው። ማደናገርህን ብትተው ጥሩ ይመስለኛል።
ትልቅ አቅም ክፈፍ የሚንቀሳቀስ ዓይነት የሳንባ ምች የመቀላቀል ድብልቅ - የቻይና ትልቅ አቅም ክፈፍ የሚንቀሳቀስ ዓይነት የሳንባ ምች ቀላቃይ አቅራቢ,ፋብሪካ – ኤክስ
· የታመቀ አየር የኃይል ምንጭ ነው, 100% ፍንዳታ-ማስረጃ, ደህንነቱ የተጠበቀ እና አስተማማኝ.እንደ ነበልባል እና ፈንጂ ያሉ አንዳንድ አደገኛ የሥራ ሁኔታዎች ውስጥ ያለማቋረጥ እና በአስተማማኝ ሁኔታ ሊሠራ ይችላል. ደረጃ የተሰጠው የአየር ግፊት 0.6 ሜፒ ነው (0.1-0.6ሜፓ ለማደባለቅ ሊያገለግል ይችላል).
· ከፍ ሊል እና ዝቅ ሊል ይችላል, ሦስተኛው ማርሽ ወደ ላይ ከፍ ለማድረግ እና ዝቅ ለማድረግ በእጅ ተቆጣጠረዋል።, ለማጓጓዝ ቀላል እና ደህንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን በማድረግ.
3. የሳንባ ምች ማቀነባበሪያው የሥራ አካባቢ በንዝረት አይጎዳውም, high temperature, ኤሌክትሮማግኔቲክ, ጨረር, ወዘተ. ለከባድ የሥራ አካባቢ ተስማሚ ነው እናም በተለምዶ የእሳት ነ�ከፍተኛ ሙቀት�ለዋወጥ ሁኔታዎች ስር ሊሠራ ይችላል, ፍንዳታ, high temperature, ነዛሪ, እርጥበት እና አቧራ.
6. የሳንባ ነክ ማደባለቅ ለመስራት እና ለማቆየት ቀላል ነው. የአየር ሞተር ቀላል መዋቅር አለው, አነስተኛ መጠን, ቀላል ክብደት እና ትልቅ የፈረስ ጉልበት. አየር እንደ መካከለኛ ያገለግላል, ለመስራት ቀላል እና ለመጠገን ቀላል.
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ 30ኛ ሳምንት ላይ ሰኔ 29 ሊደረጉ የነበሩ ጨዋታዎች ወደ ሐምሌ 3 መሸጋገራቸው ታውቋል፡፡ በምድብ ሀ የሚደረጉ ጨዋታዎች መጓተት ለመራዘሙ ዋንኛ ምክንያት ሆኗል፡፡
በምድብ ሀ ሱሉልታ ከተማ ከ መቀለ ከተማ ሰኞ ሊጫወቱ የነበረው ጨዋታ ወደ ማክሰኞ ከዛም ወደ ረቡዕ መሸጋገሩን ተከትሎ በሌሎች ተስተካካይ ጨዋታዎች ነርሀ ግብር ላይ መፋለስ አስከትሏል፡፡ ትላንት መደረግ የነበረበት የመቀለ ከተማ እና ባህርዳር ከተማ ጨዋታ ወደ ሰኔ 27 ሲሸጋገር ሰኔ 29 ሊደረጉ የነበሩት 4 ጨዋታዎችም ወደ ሐምሌ 3 ተሸጋግረዋል፡፡ የምድብ ለ ወሳኝ ጨዋታዎችም በተመሳሳይ ሐምሌ 3 የሚደረጉ ይሆናል፡፡
በርካታ አይሁዳዊያን በግፍ የተጨፈጨፉበት ቀን በሚታወስበት ጥር 19 ቀን በጣሊያን የሚገኙ የተለያዩ ተቋማት እና የአገሪቱ ዜጎች በሙሉ እየተስፋፋ ያለውን አመጽ የታከለበት የፀረ-ሴማዊነት እና የዘረኝነት መንፈስን አጥብቀው እንዲቃወሙት፣ ዋና ጽሕፈት ቤቱ በሮም የሚገኝ የቅዱስ ኤጂዲዮ ማኅበረሰብ አሳሰበ።
የቅዱስ ኤጂዲዮ ማኅበረሰብ ፣ ጣሊያንን ጨምሮ በበርካታ የአውሮፓ አገሮች ውስጥ የአመጽ፣ የልዩነት፣ የብሔረተኝነት፣ የበላይነት እና የተወለዱበትን አገር መሠረት ያደረጉ የጥላቻ ስሜቶች እያደጉ መምጣታቸውን አስታውቋል። በማከልም በማጎሪያ ካምፖች ውስጥ በነበሩ አይሁዳዊያን ላይ የደረሰውን የጭፍጨፋ ተግባር ከመላው ዓለም ጋር በሐዘን በማስታወስ የተሰማውንም ፍርሃት እና ጭንቀት ገልጿል። ማኅበሩ ጥር 19/2013 ዓ. ም. በጻፈው መልዕክቱ በሕዝባዊ ውይይቶች መካከል ታሪክን እና ባሕላዊ እሴቶችን የሚገልጹ ጥናታዊ ምርምሮች ይፋ እንዲሆኑ አሳስቦ፣ ዛሬ ስለደረሱበት ማኅበራዊ ሕይወት ማወቅ የሚቻለው ያለፈውን ታሪክ በጥልቀት ስናውቅ ነው በማለት አስረድቷል።
በአይሁዳዊያን ላይ የደረሰውን የጥፋት መጠን ማስታወሱ እርስ በእርስ በመረዳዳት ለመኖር፣ በእንግድነት ለመቀባበል እና ለማኅበራዊ ሕይወት ዝግጁዎች ለመሆን እንደሚረዳ ማኅበሩ አስረድቷል። እያሳሰበ የመጣውን እና በማኅበራዊ ሚዲያዎች በስፋት የሚገለጸውን የጥላቻ መልዕክቶችን እና ስሜቶችን በመቃወም እና በማውገዝ፣ ወጣቶችም ከቀድሞ አባቶች ለወረሷቸው መልካም እሴቶች ምስክርነትን በመስጠት በአዲሱ ትውልድ መካከል መልካም ግንኙነት መፍጠር እንደሚያስፈልግ አሳስቧል።
የቅዱስ ኤጂዲዮ ማኅበረሰብ በተለያዩ ደረጃዎች ለሚገኝ ወጣት ማኅበረሰብ ከሰላም ማስተማር ተግባር ጀምሮ የእርስ በእርስ ግንኙነት እና የትውውቅ ባሕል እንዲያድግ በማድረግ፣ ወጣቶች በመካከላቸው ከጊዜ ወደ ጊዜ መልካም ተግባራትን በመፈጸም ማንኛውንም ዓይነት የፀረ-ሴማዊነት እና የዘረኝነት መንፈስን አጥብቀው እንዲቃወሙት ማድረግ መሆኑን አስታውቋል።
የቅዱስ ኤጂዲዮ ማኅበረሰብ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ያስከተለውን አሳዛኝ ሁኔታ በማስመልከት ባስተላለፈው መልዕክቱ፣ ወረርሽኙ ከዚህ በፊትም ሆነ ዛሬ በሕዝቦች መካከል ፍርሃት እና ልዩነት እንዲኖር ካደረጉት ከሀገር፣ ከጎሳ እና ከሃይማኖት ልዩነቶች ባሻገር የሰው ልጅ የጋራ ዕጣ ፈንታ ያለው መሆኑን አስታውሶናል ብሏል። በመሆኑም የአውሽዊትዝ የጥፋት ካምፖች ጥልቅ ትዝታ፣ ያለፈውን ታሪክ ብቻ የሚመለከት እንዳልሆነ አስረድቷል። የናዚዎችን የጥፋት እና የስቃይ ወቅትን መቋቋም የቻለች፣ ኤዲት ብሩክ በጽሑፏ እንዳስገነዘበችው “ፀረ-ሴማዊንት ዛሬም ቢሆን በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ አዲስ ጥቁር አሻራ ነው” ማለቷ ታውቋል። ባለፈውን የፀረ-ሴማዊነት እና የዘረኝነት ታሪክ ላይ ማስተንተኑ፣ በከፍተኛ ለውጥ ሂደት ውስጥ በሚገኝ ዓለማችን የሚታዩ የዛሬ ችግሮች ነገ በምናያቸው መልካም ገጽታዎች የሚተኩ መሆናቸውን ማኅበሩ አስረድቶ፣ ከሁሉም በላይ ሰብዓዊ ቤተሰብን፣ ምኞቱን እና ክብሩን ማስቀደም እንደሚያስፈልግ አሳስቧል።
ሴቶች አጫጭር ቀሚሶችን መልበስን በተመለከተ ለታላቁ ፈቂህ አል-አል’ላማህ ሸይኽ ሙሀመድ ሷሊህ አል-ዑሰይሚን (ረሂመሁላህ) ጥያቄ ቀረበላቸውና በጥበባዊው ምላሻቸው እንዲህ መከሩሽ።
“ በቤቷ ከሆነና ከባሏ ውጭ ሌላ ወንድ የሌለ ካልሆነ በስተቀር አጭር ልብስ መልበስ አይገባትም። (ባሏ) ከሌላ ሰው ጋር ባለበት ሁኔታ አጭር ልብስ ወይም ጠባብ እንዲሁም ገላዋን የሚያሳይ ስስ የሆነ ልብስ መልበስ አይፈቀድላትም።
በመሆኑም ሴት ልጅ አጭር ልብስ ወይም ጠባብ ወይም ከውስጡ ቆዳን የሚያሳይ ስስ ልብስ ከለበሰች በትክክልም ይህች ሴት “ለብሰው ያልለበሱት ሴቶች” ከተባሉት ትመደባለች።
“ ሴት ልጅ ሴቶች ዘንድ መሸፈን የሚገባት የሰውነቷ ክፍል ከመዳፎቿ ማብቂያ እስከ ተረከዟ የሆነውን ክፍል ነው። የተደነገገውም ይኸው ነው። ነገር ግን በቤት ውስጥ ሴቶች ዘንድ ለስራና ለመሳሰሉት ጉዳዮች ከዚህ በላይ መግለጥ ካስፈለጋት ቀሚሷን እስከ ጉልበቷ ብትሰበስብ እንዲሁም ለእጆቿም እጅጌዋን እስከ ክርኗ ብትሰበስብ ላስፈላጊ ጉዳይ ብቻ እስከሆነ ድረስ ይፈቀድላታል። ይሁንና ይህንን አለባበስ (ሴቶች ዘንድ ብቻ ቢሆንም) የሁል ግዜ ባህሏ አድርጋ መልበሱ ግን አይሆንም።”
እምዩ የህ ነገር እንደሳልሳ ማለት ነው ወይስ የሳልሳ አሳራር የተለየ ነው ከቻሉ ሳልሳ ተስርቶ ለቡዙ ቀን የምቆይ አሳይን ከይቅርታ ጋ ስለሁሉም ስራቸው ትምህርታቸው በጣም እናመስግናለን እግዚአብሔር ጤና ይስጣቸው
ታሪክ የሀገር ቅርስ ከትውልድ ወደ ትውልድ ይተላለፋል፡፡ ዛሬ የታሪክ ላፒሶች ሊክዱት ቢነሱም ኢትዮጵያ የራሷ ፊደል ሲኖራት አያሌ ዘመን ያለፈ በመሆኑ ታሪካችን፤ ቅርሳችን፤ ባህላችን በጽሁፍም ሰፎር ይገኛል፡፡ መንጎል ከብራና ተገናኝቶ፤ ቀርክሃም ተቀርጾ ከቀለሙ ተጠቅሶ ታሪክ የላትም የሚሏትንም ማፈሪያዎች ወላጆች ታሪክ ጽፋላቸዋለች፡፡ ወያኔና ሻዕቢያ፤ ከነሱም ሁሉን የቀዱት ኦነጋውያን እንደሚሉት ኢትዮጵያ የመቶ ዓመት ታሪክ ብቻ ያላት ሀገር አልነበረችም፤ አይደለችም ፡፡ ለማንኛውም ዛሬ መሃይሙም፤ ጥራዝ ነጠቁምም፤ ገና ፊደል የቆጠረውም፤ ቀጣፊውም ሁሉ መጽሃፍ ከታቢ ሆኗልና ጸጋ እንበለው መርገም ግልጽ ሳይሆን ይዳክራል፡፡ በኢህአፓ ላይ ለምሳሌ ከ22 በላይ መጽሃፍት ተጽፈው 24ኡ ሀሰት የተሞሉ ናቸው ማለት እንችላለን፡፡ ትውስታ ተባሉ ትረካ፤ ትውልድ ይወቅ አሉ ምስክርነት፤ የደም ዘመን አሉ ከናይሮቢ ሰንጋ ተራ እስከ ቤተ መንግስት፤ ትግላችን አሉ ሌላ አብዛኞቹ ብዙ ገጾችን የሞሉትና እንቆቅልሽ በሚልም ወረቀት ያባከኑት በቅጥፈት ምዝገባ ነው፡፡ በየጊዜው ልንመልስላቸው ልናስተካክላቸው ሞክረናል፤ ከዋናው የትግል ትኩረታችንም ዕይታችንን ወደ ሌላ ሳብ አድርገውብናል፡፡ ሲተቹ ይበሳጫሉ፤ አትጻፉ አሉን ብለውም የምንቲታ ተቆጢታም ሲሆኑ ታዝበናል፡፡ መጻፉ ባይከፋም መሠረታዊ መንስዔው ሀቅ ሲሆን ጠቀሜታው ከፍ ያለ ይሆናል፡፡ መለስን፤ ስዩም መስፍንን ወዘተ በማወደስና የወያኔን ርኩስ ተልዕኮ ደብቆ ለማሳለፍ የተጻፉ መጽሃፍት ሁሉ ቋቅ የሚሉና የሀቅን ተራራ በሀሰት ሊንዱ የቃጡ ናቸው፡፡ የመንግስቱ፤ ፍቅረሥላሴና ፍስሃ ደስታ መጽሃፍት ባይጻፉ ቢቀሩ ምን ይጎድልብን ነበር ? እንጻፍ ከተባለ መጻፍ ያለበት ሀቅ ብቻ ነው መሆን ያለበት፡፡ ትርጉምና ግምገማ ሌላ ነው፤ ውሸትን ሀቅ ብሎ ማስፈሩ ግን ወንጀልም ሊባል ይገባዋል፤ የወገንን ደም መርገጥ ነውና፡፡ የሻዕቢያው ባለ ቡርቃ መጽሃፍት ዓይነቶቹ ለምሳሌ ህዝብን ለማጋጨት የተጻፉ ርኩስ መጽሀፍት ናቸው፡፡ ኢብሳ ጉተማ ጣሊያን ቢገዛን ይሻል ነበር ያለበት መጽሃፍ ገዢና አንባቢ ማጣቱ እሰይ ያሰኛል። በኢህአፓም ላይ አንጎለ ሸንካላዎችና ሀቅ ገዳዮች ሁሉ ብዙ መቶ ገጾችን ጥርሳቸውን ነክሰው ውርጅብኝ ሰደውበታል ፡፡ ከዓመታት በፊት ይድረስ ለባለታሪኩ ተብሎ የቀረበውን ተረትና መስል ጽሁፎችን አጋልጠን የተቸን ሲሆን በቅርቡም የቀረቡትን ኢህአፓ ነክ ሀሰት ሙሉ ጥራዞች አስፈላጊ ባልንበት በሚገባ ከመተቸት ወደኋላ አላልንም፡፡
ኢህአፓን በተመለከተ ቅጥፈቱ የሚጀምረው ገና ምስረታውን በሚመለከት ነው፡፡ መጋቢት 24 የተመሰረተበትን 48ኛ ዓመት አክብሯል፡፡ በቅድሚያ መስራች ነን ባዮቹ መብዛታቸው ! ቀጥለውም በነእገሌ ተመሰረተ ብለው ቀጣፊዎቹ መበርከታቸው ! የኢህአፓ መሪ የሚባሉ ከየስርቻው ወጥተዋል ፤ ብዙዎቹን አናውቃቸውም እኛ ኢህአፓዎቹ ። ሊያውቁ የሚገባቸው ሳይቀሩ ሲደባለቅባቸው እያነበብን ነው፡፡ የወያኔና ደርግ አሽከሮች የአረብ የቤንዚን ዶላር መሰረታቸው ሲሉ ነበር፡፡ አሜሪካ ደግሞ ሶቭየት ህብረት ድርጅቱን መሰረተ ብላ በኮንግሬሷም በነስፔንሰር አማካኝነት ስታጮህ ነበር፡፡ የድርጅቱ መሪዎችም እንድርያስ እሸቴና እሸቱ ጮሌ ናቸው ብለውንም ነበር ፡፡ ቀጥለውም ድርጅቱን የመሰረተው ኦስማን ሳሌህ ሳቤና ሻዕቢያ ነው ብለው ማሉ ተገዘቱ ፡፡ በቅርቡ አንድ የኢህአፓ መስራች ነኝ ሊል ሚዳዳው መደዴ ምሁር ለምሳሌ ኢህአፓ የተመሰረተው በአዲስ አበባ በነበር ቡድንና አልጄርያ በነበሩት ውህደት ነው ሲልም ጽፏል ፡፡ በአዲስ አበባ የነበሩት እነ ጸጋዬ ገብረ መድህን በአልጄሪያ ከነበሩት ጋር አብረው ከመጀመሪያው የሰሩ እንጂ ሌላ ቡድን አልነበሩም ፡፡ ከኢህአፓ ምስረታ በኋላ ወደ ድርጅቱ የተደባለቀው አብዮት የተባለው ቡድን ደግሞ ሌላ ነው ከናካቴው ፡፡ ይህን ታሪክ ሰሪ የመጀመሪያ የፖለቲካ ድርጅት ኢትዮጵያውያን መሰረቱት ማለቱ የሚከብዳቸው በዝቅተኝነት ስሜት የተዋጡና በወያኔ ሻዕቢያ ተሸነፍን ብለው የተደፉ እንዳሉም እናውቃለን ፡፡ የተማሪውም እንቅስቃሴ ቢሆን በነዚሁ ጠባቦች የተመራ ነው ብለው የሌላውን ኢትዮጵያዊ ታጋይ ሁሉ ታሪክ ይደመስሳሉ፡፡ ወደዱም ጠሉም ግን ኢህአፓን የመሰረትነው የኢትዮጵያ ልጆቿ ነን ፡፡ በየካቲት የአድዋ ድል በዓል ስናከብር ድሮ የተሸነፉና ያፈሩ ቅኝ ገዥዎች ይሉት የነበሩት ንግግር እንደገና አንገቱን ቀና ማድረጉን መታዘብ ተገደናል ፡፡ የጣሊያን ቅኝ ገዢ ሀይል በጥቁሩ ሰውና ጥቁር አርበኞች ድባቅ ሲመታ እንዴት ጥቁር ነጭን አሸነፈ እንላለን ብለው ኢትዮጵያውያን አፍሪካውያን አይደሉም የሚል ትረካ አስፋፍተው ነበር፡፡ በዚህም ዓመት እንደገና በአውሮፓ ይህ ንግግር ተደምጧል ፡፡ በዚሁ መንፈስ ነው በተማሪው እንቅስቃሴም ሆነ በኢህአፓ ምስረታና ትግል የተካፈልነውን ነጋ ጠባ ከማናውቀው ኤርትራ ወስደው የዚያን ማንነት ሊሰጡንና ውልደተ ኤርትራ ሲሉን ሚደመጡት፡፡ ለነገሩ እንጂ በርካታ ትውልደ ኤርትራ ኢትዮጵያውያን ለውድ ሀገራችን ተሰውተዋል፤ ድሮም ዛሬም ከዚህ መጣን ከዚያ ለእኛ ጉዳያችን አይደለም፡፡ አብርሃም ደቦጭ፤ ዘርዓይ ደረስና ሊሎችንም ያስታውሷል፡፡ ለእኛ ውልደት ቋንቋ ነው የሆነው ለዚህ ነው ፤ ዘር ቆጠራንም ሳንማር ዩኒቨርስቲዎችንም ወደድንም ሆነ ሳንወድ ለቀናል ፡፡ ኢትዮጵያዊም ፤ አፍሪካዊም፤ ዓለም አቀፋዊም ነን፡፡ ትግላችንም የአድዋውን ድል ዜጋ ታሪክ ተቀብሎ በአንድነት በኢትዮጵያዊነት የታገለ ስለሆነ መታፈርና ማፈር ካለበት ዛሬ በደም ጥራት ምርመራና ዘር ቆጠራ እርስ በርሱ የተሸነሸነው ነው ፡፡ በታሪካችን ማፈር ከተባለ ማፈር ያለባቸው ትላንትም ዛሬም ባንዳ የሆኑት ብቻ ናቸው ፡፡ በኢትዮጵያዊነት መኩራት፤ሀገርን ለማሻሻል መጣር ስንል ኢህአፓን መጥቀስ ግድ ይሆንብናል ፡፡ በኢትዮጵያ እንጂ በጎጥና ብሄረሰብ አንገለጽም በሚል ከመነሻውም ስንሰየም የኢትዮጵያ ነን ያልነውም ለዚህ ነው ፡፡ ኢትዮጵያዊነት እስካዛሬ መለያችን ሆኖ ቆይቷል ፡፡ ኢትዮጵያ በማለታችና የሀገርን ጥቅም ለግልና ጊዜያዊ ጥቅም አሳልፈን ባለመስጠታችን ወይም ወደ ጎጥ ባለመዝቀጣችን የኢትዮጵያ ጠላቶች ይኸው እስከዛሬ በጋራም በተናጠልም ጠላት ብለው ያጠቁናል፡፡ በበሬ ወለደም የራሳቸውን ባንዳነት በእኛ ሊያልክኩ በመጣር ለባዕዳን ሰገደ ሊሉን ዛሬም እየጣሩ ናቸው ።
አህያን ለቻይና እንደሸጥነው ሁሉ ከርስ አደሮችን ፤ የሰው ባዶ የሆኑ መሃይም ምሁሮችን መሸጥ ብንችል ኖሮ ሀገራችን ትርፍ በትርፍ ባገኘች ነበር፡፡ ፈልተውብናል፤ ይርመሰመሱብናል፡፡ አደብ ከሚባል ነገር ሳይተዋወቁም እያረጁ ናቸው፡፡ ቆመንለታል፤ ዓይንና ጆሮ ሆነንለታል ብለው የተመጻደቁበትን ህዝብ እየከዱ ከህዝብ ጠላቶች ጎን ሲቆሙ ቅንጣትም አልሰቀጠጣቸውም፡፡ ይባስ ብለው እንዲያውም የሽግግር ሂደትና ህዝባዊ መንግሥት የሚሉትን በጠላትነትና ለውጥ አጋጅነት ዋነኛው ወንጃዮች ሆነዋል፡፡ ኢህአፓን በተመለክተ ደግሞ የጎዳን የራሳችን ጠማማ ነው ያሉትን ዛፎች የሚያስታውስ ሁኔታ ነው ያለው፡፡ በድርጅቱ የነበሩና የከዱ ወይም በአንጃነት የተሰማሩ ናቸው ከፍተኛ ጉዳት ያደረሱበት፡፡ ነበርን ባዮች ናቸው ሀሰት እያጠነጠኑ የዘመቱበት፡፡ ወጥተው ከቀሩ ዘመን ያለፋቸው ወጥተን አልወጣንም ብለው በማያውቁት ድርጅት ላይ ትችታቸውን መጫን አላቆሙም። የነዚህን ቀጣፊዎች ውሸት ማጋለጥ የተገደድነው አዲስ ትውልድ 17 ዓመት በደርግ ና 27 ዓመት በወያኔ ውሸት ሲዘንብበት ስለከረመ ሀቁን ለማስፈር ስንል ብቻ ነው። እንጂማ ትኩረታችን በዘንድሮዎቹ ሸረኞችና ከታሪክ ምን ትውልዱ ይማር በሚለው ላይ ቢሆን ደስተኞች በሆንን ነበር። ሁሌም ደግሞ ማናቸው ማለቱን ምንገደደው ማንነታቸው ሀሰታቸውን ገላጭ በመሆኑ ነው። ህዝብ እንዲያውቃቸው መደረጉ አስፈላጊ ስለሆነ እንጂ ለሰኮንድም ቁም ነገር ለኢምንቶቹ የምንሰጣቸው አይደሉም።
በቅርቡ አንድ ከአዜብ ጎላ ጋር ሆኖ የህክምና መሣሪያዎችና መድሃኒት ሲሸጥ ከርሞ መለስ ሲሞት በበረከት ተይዞ የተለቀቀ ግለሰብ የድርጅት መሪ ነኝ ሊል ከመከጀሉ ባሻገር ያልሆነን ነገር ሆነ ብሎ በለመደበት ክህደትና ቅጥፈት በአውሮፓ በፓርቲው ሳለሁ በአጼው ላይ አብዮት ይሻላል ወይስ ጥገና በሚል ተከፋፍለን ነበር፤ በሶማሊያም ጥያቄ እንዲሁ ሲል ቃለ መጠይቅ ሰጥቷል። አብዮት ወይስ ጥገና ለውጥ በሚል የነበረ ክፍፍል በእንዳልካቸው ጊዜ በመኢሶንና ኢህአፓ በሚሆኑት መሀል የተነሳ ሲሆን ይህ ዋሾ የደርግ የጦር አይሮጵላን አብራሪ በየትና የት በዚያን ጊዜ የድርጅቱም የክፍፍል የሚለውም አካል እንደሆነ ግልጽ አይደለም። ስር ነቀል ለውጥና አብዮት ብሎ ኢህአፓ ወስኖ የተደራጀውና ትግል የጀመረው በ1964 ስለነበር ግለሰቡ ያኔ በድርጅቱም አልነበረም። በኢህአፓ ውስጥ ሶማሊያን እንደግፍ አንደግፍ የሚል ውይይት ወይም ክፍፍልም መቸም አልተመዘገበም፤አልነበረም። በዚህ እንተወው እንጂ የዚህን ቀጣፊ ዝርዝር ታሪክና የወያኔ ሎሌነት እንተች ካልን ብዙ ገጽ ይወስዳል። የሠራዊቱም መስራች እየተባሉ ያሉ ስላሉ (አልነበርንም ሲሉ አልተደመጡም )እንዲሁ እርምት ማስፈለጉ አልቀረም። ኢሕአሠ የተመሰረተው በኢሕአፓ ነው። በድርጅቱ ውሳኔ። በዚህ ተዋጊ ሆነው የሚገቡትን አባላት ከየቦታው መርጦ ለስልጠና የላከው ድርጅቱ ነው። በውሳኔውና ሂደቱ የነበርነው እኛ ነን እንጂ ነበርን ባዮቹ በቦታው አልነበሩም። በዚህም ከነበሩት አንዱ ራሱን እንደ ሠራዊት መስራች አቅርቧል። የመጀመሪያ የሠራዊት አባል አካል እንጂ መሥራች ግን አልነበረም። የሰራዊት እርሾ ሆነው ወደ አሲምባ ሲጓዙ በኤርትራ መሬት ከሻዕቢያ ጋር አግኝተው ይዘዋቸው ወደ አሲምባ የዘለቁት ደግሞ በሩቁም መሥራች ነን ሊሉ የሚችሉ አይደሉም። ኤርትራዊው በረከት ሀብተስላሤ ዲሞክራሲያ በምስጢር ሲሰራጭ በነበረበት ጊዜ ከተወዳጅነቱ ስም ለማትረፍ አንደኛው የዴሞክራሲ ጸሓፊ እኔ ነኝ ብሎ ለጓዶች ለራሳቸው በየመን እንደቀደደ አስታውሳለሁ። ውሸት ምን ያደርጋል ፤ በኢህአፓስ ከታገሉ መስራች ነኝ፤ መሪ ነበርኩ ብሎ ጉራው ምንስ ያደርጋል ? ሊቀመንበር ነበርኩ ነኝ ብሎ መዋሸቱ ? ኢህአፓ መሆን መታገል፤ ጸንቶም መቀጠል በራሱ እኮ የሚያኮራ ነው እላለሁ። በታሪክ አጋጣሚ መሥራች ሊኮን ይችላል። ታዲያ ምን ይሁን? ድርጅቱን ከለቀቁ ከሰላሳ ዓመት በላይ የሆናቸው እንዴትስ ዛሬ ስለ ኢህአፓ–ትግሉን በጽናት ቀጥሎ ዛሬን ያስተናገደውን እናውቀዋለን ብለውስ በድፍረት ይተቻሉ? እነዚህ በሞላ ሆነ በተናጠል በድርጅቱ ለብዙ ዓመት የታገሉም አይደሉም። ከእለታት አንድ ቀን ነበርን ማለቱ ምንም ባይፈይድም ማለት ግን ይችላሉ። ኢህአፓ የተባለው ጎርፍ እኛንም ጠርጎ ወስዶን ነበር ማለት ይችላሉ–በቃ! ሞክረው ያኔም ያልተሳካላቸውን የማፍረስ ስራ ዛሬም ለምንስ ይገፉበታል? እኩይ ስራን ትተው ወደ ቀና ስምሪት ቢሰማሩ ምንኛ ለራሳቸው የአንጎል ዕረፍት በሰጡ።
በድርጅቱ ላይ ያልተነዛ የሀሰት ክስ አልነበረም፤ አሁንም ቀጥሏል። አንዳንዱ የሞኝ ለቅሶ ነው፤ መልሶ መልሶ ችክ ያለ። ኢህአፓ ዚያድ ባሬን ሶማሊያን ደገፈ የሚለውን የደርግ ቅጥፈት ዛሬም አምነው ወይም ድርጅቱን የጎዱ መስሏቸው ሚያነበንቡ አሉ። ቁንጮ ዋሾውና የሽማግሌ ቀላሉ ስብሐት ነጋም ይህን ሀሰት ሊሸጥ ሲሞክር ከአንዴም ሁለቴም ተደምጧል። ሌላው ደግም ድርጅቱ ኤርትራን አስገነጠለ የሚለው ነው ። ደግመን ደጋግመን ይህን ማለት ምን ያህል የፖለቲካና የታሪክ እውርነት መሆኑን ብናስረዳም ጆሮአቸውን ደፍነው ይህን ክስ እንደ ጸሎት መደጋገሙን የመረጡ አሉ ። የሥርዓቶቹን ጥፋት በድርጅቱና በኢትዮጵያዊው ታጋይ ዋለልኝ ላይ ለመለጠፍ አሁንም ይሞክራሉ ። እዚህም ላይ የሰሙትን በጭፍን ደጋሚዎች፤ ጭራሽ አላዋቂዎች፤ ወገበ ነጮች መድረኩን አጣበዋል።
ከዚህ በተያያዘ ኢህአፓ ቢትወደድ አዳነን ገደላቸው የሚል ክስም ሊጠቀስ የሚገባው ነው። ይህን ክስ ከሚደረድሩት ጥቂቶች ውስጥ አብዛኞቹ እሳቸውንም የሆነውንም አያውቁም። ይህን ክስ ደርድሮ መጽሀፍ የጻፈ አንድ የኢሕዴአ ድርጅት አባል ነኝ ብሎ ሱዳን የነበር ግለሰብ ወያኔ በንግድ አባብሎና ወደ ሜዳ አስገብቶ በጉድጓድ እስር ቤት እስኪገረጣና ጢሙ እምብርቱን እስኪያልፍ አቆይተው የለቀቁት ዛሬ በሳን ሆሴ አሜሪካ ነዋሪ የሆነ የሰው ከንቱ ነው። ስላሰቃየው ወያኔ ማጋለጡን ፈርቶ–ሲለቁት ትንፍሽ ትልና ብለው አስፈራርተውታል ይባላል– መጽሃፍ ከተብኩ ብሎ ተሽቀዳድሞ ኢህአፓን ከሷል። ይህን የሃሰት ክስ ያመኑ የቢትወደድ ዘመዶችም በድርጅቱ ላይ ቂም ይዘው እንደቆዩም የምናውቀው ነው። ቢትወደድ አዳነ ስመ ጥር ከተባሉት የኢትዮጵያ አርበኞች አንዱ ሲሆኑ ኢህአፓ ለምን እንደሚገድላቸው ማንም እስከዛሬ መልስ ሊሰጥ የቻለ የለም። በግሌ በገዳሪፍ አውቂያቸው ወዳጅም ሆነን ልጄ ይሉኝ እንደነበር ምስክር ሞልቷል። በዘጠና ዓመት ወደ ጠገዴ ገብቼ ልርዳችሁ ያሉትን በተመለከተ ይህን ግዳጅ ለእኛ ተዉት፤ እርሶ በበቂ ታግለዋል (ኢዲህ መሪ ሆነውም ደርግን በጎንደር ተፋልመዋልና )፤ ሀገር ሲረጋጋ ይመጣሉ ፤ የአሁኑን ትግል ለወጣቶች ይተዉት ብያቸው የተስማሙኝ መስሎኝ ነበር ። ነገር ግን ሜዳ እያለሁ ተከታዮች ይዘው ከሱዳን ወደ ጠገዴ ሊዘልቁ መጓዛቸውንም ያወቅነው ሞቱ ተገደሉ ሲባል ነው። ዘመነ በሪቅ በተባለው ቦታ ቢትወደድና ሌሎች ላይ ተኩስ ከፍተው የገደሏቸው በርግጥም ቀደም የኢህአሠ አባል የነበሩ የሰሜን ልጆች ሲሆኑ (የሰባቱንም ስም ወዲያውኑ አትመን አጋልጠናል ) ወደ ሱዳን ከድተው ሊወጡ ሲሉ እነ ቢትወድድን በድንገት አግኝተው ተኩስ ከፍተው ገድለዋቸዋል። ከሃዲዎቹ የፈረጠጡት ድርጅቱ ከኢዲህ ያደረገውን ግንባር ተቃውመው ይሁን በትግሉ ተስፋ ቆርጠው በሚገባ ግልጽ ባይሆንም ሱዳን ደርሰው አራቱ ወዲያውኑ ወያኔን መቀላቀላቸው ታውቋል። የአርማጨሆ ህዝብ ታጋይ ነን እያሉ ያስቸገሩትን አለሌዎች አሳርፉልን ባለን መሠረት ሥነስርዓት ልናስይዛቸው ተነስተን ነበርና የቢትወደድን መገደል ሲሰሙ በድርጅቱ ላይ አመቺ ጊዜ አገኝን ብለው ዘመቻን መረጡ። የተወሰኑ ጓዶች (ያውም ድርጊቱን ያልሰሙትን ጨምረው) አባላትን ገደሉብን ። ይህ ድርጊት ወደየት እንደሚያመራ በመገመት ለቢትወደድ ዘመዶችና ኢዲህ መሪዎች በደምብ አውቀው በነበረው በዋግ ሹም ነወጠ አማካኝነት ተገናኝተን እንወያይና ችግሩን በሰላም እንፍታ፤ድርጅቱ አዛውንቱን አልገደለም ከሀዲዎች አንጂ በሚል ጻፍንላቸው። በህዝብ ላይ ፏልለው የነበሩት እነ ሻለቃ ዘለቀና ሻለቃ በሪሁን ግን አሻፈረን አሉ። ለማንኛውም የውይይት ቀንና ቦታ ተወስኖ በቀኑ ወደ ቦታው የተወሰኑ አመራሮችና ሀይል ሲጓዝ በደፈጣ ተኩስ ተከፈተብን። በውጊያ ዋግ ሹም ነወጠም ሻለቃ ዘለቀም ተገደሉ፤ ከእኛ በኩልም እነ ጓድ ብርሃኑ ዴንጀር ተሰዉ ። ስለ ሂደቱ ባጠቃላይ የሚያውቁ ምስክሮች ዛሬም በአሜሪካም በሀገር ቤትም እያሉ ነው የሀሰት ክሱ የሚውጠነጠነው። በበኩላችን በትግል የተሰማራነው ክፋሺስት አገዛዝ ጋር ለመፋለም እንጂ ከመንደር ፏሉሎችና ከሀገሬው ጋር ለመዋጋት ባለመሆኑ ጦርነቱን ልንቀጥለው ትጥቁም ብዛቱም ቢኖረንም ግጭቱን ትተን ወደ ቋራ መሻገሩን መረጥን ። በዚህም ወቅት ነው ሁለት ብርክ የያዛቸው (ዛሬ የአንጃ መሪና ተባባሪ የሆኑ )ትግሉን እናቁም ጥሪም ለአመራሩ ያቀረቡት። ተቀባይ ቢያጡም ውሎ አድሮ አንዱ ወደ ሱዳን ወጥቶ በዚያው ሲሰናበት ሌላው ደግሞ ትግሉን ለመቀጠል ያመነ መስሎ አድብቶ የመጨረሻውን አንጃ አደጋ ድርጅቱ ላይ አድርሷል።
ትግላችን በህዝብና በሀገር ፍቅር የተነሳ የተጀመረ ነው። ግን ጭቆናን በመጥላት። ስለዚህም ፋሺስትና ባንዳን መጥላትና፤ ፍትህ ሲጠፋ መናደድ መቃወም ከነፍሳችን ከራቀማ ለምንስ ብለን ትግል ጀመርን? ጭቆናን ጥላቻ የትግላችን ቤንዚን ነው ። ዛሬም ያኔም ጠላትን አትጥሉ፤ በደፈናው ፍቅር ይስፈን፤ ብረት አታንሱ አታምጹ የሚሉን የህዝብ ነጻነት ጠር ናቸው ባይ ነኝ ። ወያኔ ሥልጣን ይዞ ሀገር ሲያጠፋ ብረት አታንሱበት ብለው የቧረቁብንን ሁሉ የተቃወምናቸው ለዚህ ነው ። የጃንሆይን ባለሥልጣኖች ከደርግ ጋር አብረው በእስር ላይ እያሉ በምርመራ ያሰቃዩአቸውና ግደሏቸው፤ ለሲቪል ሥልጣን አትልቀቁ ብለው የመከሯቸው ፕሮፌሰር መስፍን ለምሳሌ መለስ ዜናዊና ወያኔን ልጆቼ ብሎ ለእስር የተዳረጉትን እነ ጸጋዬን (ደብተራውን) አላውቃቸውም ከማለታቸው ባሻገር ኢሰመጉ ይባል በነበረ እንድርያስ እሸቴ ምክርና ግፊት በተመሰረተው ተቋም አንዴም ሳያነሱና ይፈቱ የት ደረሱ ሳይባል መቅረቱ (እስከ ዛሬም አያነሷቸውም) የሚጠቀስ ነው። ፐሮፌሰር መስፍን አስተማሪዬ ስለነበሩ አንቱ ብላቸውም የአንቱነትን ክብር ከነሳኋቸው ዓመታት አልፈውኛል ። ሚኒሶታ በተባለ የአሜሪካ ከተማ አግኝቼም ለምን ደብዛቸው ለጠፋው ለነ ጸጋዬ አልቆሙላቸውም ብዬ ብጠይቃቸው የክንፈ ገብረ መድህን ጥሩ ሰው መሆን ሊያስረዱኝ መሞከሩን መርጠው ላንዴም ለሁሌም ዓይኖትን ላፈር ልል አብቅተውኛል ። ከደርግ ጋር ሆነው በህዝብ ላይ ትንሽም ግዙፍም ወንጀል የፈጸሙት ዛሬም በዚያው በከፋው አቅዋምና ጎዳና ላይ መገኘታቸው በጣም የሚያሳዝንና የሚያስቆጭ ጉዳይ ነው ። የኢህአፓ ታጋዮች ስንቱ ጀግና ለመስዋዕትነት ተዳርገው፤የት
እንደተቀበሩ እንኳን ወላጅ ዘመድ የማያውቅበት ሁኔታ ሰፍኖ፤ፋሺስቶችና ሽብርተኞች ግን በነጻ በገራችን ሲፏልሉ፤እነ ፍስሃ ደስታና ፍቅረስላሤ ይባስ ብለው ወንጀላቸውን ደግፈው አሁንም ሲለፍፉ፤ ሲንደላቀቁ ማየቱ የምጸትም ምጸት መሆኑ አልቀረም ። የደርግ ቡችሎች–ተስፋዬ ርስቴ ተባለ ተክሌ የሻው–መጽሃፍ ጽፈው ኢህ አፓና መኢሶን ተጨራረሱ ብለው ደርግን የዳር ተመልካች ሊያደርጉ እንደ ጣሩት ሁሉ አንድ የዘመኑ ጋዜጠኛ በሉኝ አሳቻ ሰው ደግሞ በቅርቡ ይህንኑ ደግሞታል ። ኢህአፓ የተጋጨው ካገዛዙ ዋና ከደርጉ/ከመንግሥቱና ጭፍሮቹ ሲሆን የመኢሶን ሚና ደግሞ የደርግ ደጋፊና ባንዳ በመሆን በግፉና ግድያው ተሳታፊ መሆኑ ነው ። ደርጉ ድርጅቶቹ በነጻ ቦክስ ሲፋለሙ የሚያይ አርቢትሮ ነው ሊሉ የሚጥሩት ሁሉ ሀሰተኞች ናቸው ። ተክሌ የሻው የተባለው ባንዳ የደርግ አመራር አባል ሆኖ፤የጋዜጣቸው ሠርቶ አደር ዋና አዘጋጅ ሆኖ ከመነከሩ ሌላ በትግራይ ተመድቦ ሳለ ወያኔ ተጫውቶበት ስንቱን ለኢትዮጵያ የቆመን የትግራይ ተወላጅ የወያኔ ሰላይና ካድሬ እያለ የረሸነ ጅል ነፍሰ ገዳይ ነው። በአማራው ላይ አሁን ሆን ብሎ የመጣ መርገምና አላዋቂ ሳሚ ። ስደት ከወጣም በኋላ ሞረሽ የሚል ተቋም መሰረትኩ ብሎ ዋና ስምሪቱ ወያኔ ላይ ሳይሆን ኢህአፓ ላይ መሆኑን ሁሉም ታዝቦታል። ዛሬም ወደ አዲሱ ኮለኔል ተጎንብሶ ሀገር ውስጥ እንዳለና ዘመቻውም ያው መሆኑን፤ ለአማራው ህዝቤ ለሚለው ለቅንጣትም ጠበቃ ሆኖ ሊቆም አለመቻሉን ታዝቢያለሁ። ጓደኛውና የቀድሞው መኢሶን–ደምሴ በለጠ– ከላስ ቬጋስ ተመልሶ በተድበሰበሰ ሁኔታ አዲስ አበባ በኮለኔሉ ጊዜ ሲገደል ትንፈሽ ማለትም አልደፈረም። የኢሕአፓን የፖለቲካ አቅዋም ለመተቸት ችሎታውም ብስለቱም ባይኖረውም የፈረደበትን ዋለልኝ በመወንጀል ግን ዋና ሆኖ የኤርትራን መገንጠል ከቦታው ያደረሰው ጥፋት የእሱና አለቆቹ አገዛዝና ወያኔ መሆናቸውን ይሸፋፍናል። ባለ አምስት ስድስት መቶ ገጾች መጽሃፍትን የቸከቸኩብን ብዙዎቹ (መንግሥቱ፤ ፍቅረሥላሴ፤ የዕንቆቅልሹ መቶ አለቃ፤ ብርሃኑ ነጋና ጓደኛው፤ ወዘተ) ይህ ሁሉ ውሸት እንዴትስ መጣላቸው እንዳንል የተካኑ ቀጣፊዎች በመሆናቸው አግዚኦ ብለን ትተናቸዋል ። እንጂ ብዙ ልንላቸው ልንተርክ መረጃውም ችሎታውም አለን።
ፍስሀ ደስታ በደርግ ውስጥ ሆኖ ለወያኔ ሲረዳ የቆየ ቆሻሻ ሰው ለመሆኑ መረጃ የሚጠይቅ ካለም መረጃው ሞልቷል። ከወያኔም ከደርግ አካባቢም ያገኘነው መረጃና የምናውቀው ብዙ ነው። ወደ ትግራይ እየዘለቀ ወያኔን ትታችሁ (“የመንደር አይጥ!” ) በኢህአፓ ላይ አተኩሩ ይልም ነበር። ድርጅቱን ለማጥፋትና ወያኔ ላይ ትኩረት እንዳይደረግ ያቅሙን ሁሉ አድርጓል። አንድ የወያኔ ተቃዋሚ ግለሰብ በለንደን ከተማ አግኝቶት ከደርግ ሊተባበር መፈለጉን ሲገልጽለት ይህንን ዜና ለወያኔ አሹልኮ ከማቅረቡና ከመሻጠሩ ሌላ ዘንዶም ሠራዊት ተብሎ በነ ኮለኔል ቃለክርስቶስ አባይ የተቁቋመውን ሀይል መንግሥቱ እንዲያፈርሰው እንዳይረዳው ያደረገም ፍስሃ ደስታ ነው። ፋሺስቱንና ቡከኑን ኮለኔል “ነገ በእኛስ ላይ ቢነሱ?” በሚል በማስፈራት። በዚሁም መንፈስ ከኤርትራው ጀብሃ ወጥተው ጀብሃን ሊወጉት በተደራጁት ፋሉል ላይ የሀሰት ዘመቻ ለመንግሥት አድርሶ ጀብሃን አንቀጥቅጠው የነበሩት እንዳይረዱና እንዲከስሙ አድርጓል ። ወያኔ አዲስ አበባን ሊይዝ ሲደርስም ከሀገር እናውጣህ ላሉት የሰጠው መልስ ወያኔ እኔን አይነካኝም የሚል ሲሆን ወያኔ ለእሱም ለተስፋዬ ወልደ ሥላሴ በአሜሪካ በኩል የሰጠውን ቃል አፍርሶ ለእስር ሲዳርጋቸው ከርቸሌ ሆኖ በደርግ ጓደኞቹ ላይ ስለላ እያካሄደ መረጃ ለወያኔ ሲያቀርብ መክረሙም የሚታወቅ ነው ። ሲለቀቅም ስብሃት ነጋ አቅፎ ደግፎ ትግራይ የወሰደውና መጽሃፉንም ያሳተሙለት አለምክንያት አይደለም ። የወያኔ አጋርና ዘረኛ ትግሬ ሆኖ ይኸው እነ ጸጋዬን፤ መምህር አግማሴና ስንቶቹ ደብዛቸው በጠፋበት ሀገር ነጻ ሆኖ እየተንደላቀቀ አለ ። በቀይ ሽብር ጊዜ እርምጃ ይወሠድ ብሎ የፈረመባቸው አያሌ ሰነዶች የእሱ መሆናቸውም የሚካድ አይደለም ። በጻፈው መጽሃፍ ግን ኢህአፓን አጥፊ ብሎ ሊከስ ከመነሳቱ አልፎ ሽብርተኞችና ባንዳዎች፤ እንዲሁም አንዱ የአንጅ ግሳንግስ መጽሃፉን አቅድነቅውለት ሲቸከችኩ ለመታዘብም ደርሰናል ። አንዳድን የፖለቲካ መሃይሞችም ይባስ ብለው ጓዱ ጓዱ ሲሉት ለጻፈው ሀሰት ሁሉ ኢህአፓ ማስተባበያ እንዲያቀርብ ሊያስገድዱን ሲሞክሩም ለመታዘብ በቅተናል ። መበደል ወታደር በድሏል ግን ባለገር ይካስ ወይም ይቅርታ ይጠይቅ ዓይነት አጓጉል ፈሊጥ። ታሪክን ከመቅጽበት መርሳትና የማይሆን ይሆናል ብሎ ቅዠት ። ከዚህ በፊት በመድረክ ድንገት ብቅ ብሎ ያዙኝ ልቀቁኝ ያለን አንድ ግለሰብ-ማለትም ኦባንግ ሜቶ የሚባልን– ገበና አስጠተን ወገን ጠንቀቅ ብለን ነበር ። ብዙ ሰሚም አልነበረም። የጋምቤላው ጀግና ብሎ አድናቆት ለፋፊዎች በዝተውብን አስቸገሩ ። ያን የአፋሩን አጭበርባሪ መኢሶን ማህሙዳ ጋስን ሲያዳንቁ እንደነበሩት ማለት ነው። ኦባንግ አመጣጡም ሆነ ስራውም ከፈረንጆቹ ፤ ከወንጌለኞች ጋር ነው፤ ንዋይ አፍቃሪ ነው፤ ሀቀኛ የሰብዓዊ መብት ድርጅቶችን ልክ እንደ ዶክተር መስፍን ጥግ ሊያስይዝ የተላከ ነው ብንል ማን ሊሰማ? ከውሁዳን ቢወለዱም እኮ ከሀዲ ባንዳዎችን ማውገዝ ምንም ጥፋት የለውም ኢትዮጵያዊ እስከሆንን ድረስ ! አሜሪካ ኮለኔሉን አምጥታ የህዝብ አመጽ ልታከሽፍ ስትመከርና ስታሴር አማካሪ የነበሯት ውስጥ ሁለቱ ዋናዎቹ ካሳ ከበደና ኦባንግ ሜቶ መሆናቸውን ቀደምም ገልጸን አጋልጠን ነበር ። ይኸው የለመደች ጦጣ ነውና ኦባንግ አዲስ አበባ ሄዶ ሊሰግድ ሲዝለፈለፍ ስለናቁትና ስለዘጉት ማምረር ሲገባው ገልበጥ ብሎና በሀፍረት ጎዳናው ቀጥሎ ደርግ ኢትዮጵያን ሊጎዳ የመጣ ሀይል ወይም አገዛዝ አልነበረም ሲል በይፋ ለፍፎ በወገን ደምና መስዋዕትነት ላይ ተሳልቋል፤ ቀልዷል። የራሳችንን የመወናበድ ዝንባሌ በሚገባ ሳይወድ አጋልጧል። ሰዎቹ ግን ያው ናቸው ። ምንም አልተማሩም፤ ምንም አልተቀየሩም ። ደርጎቹ የከፉ ደርጎች ናቸው ዛሬም፤ ወያኔዎቹም ቆሌ ቢስ ዘረኛ ዛሮች ናቸው ምንም እንኳን ዛሬ ግደይ ሳይሆን መገርሳ ቢባሉም።
ቀደም የህዝብን ትግል በወያኔ ጊዜ በ1997 ዓ.ም. አፈር ያበሉትን ከሀዲዎች ዛሬ ሀገር ወዳድ ሀገር አድን ብሎ ለመቀበል መቅበዝበዝ ይታያል። የወያኔ መጋዣዎችን ዳግም ለማቀፍ ክጀላ ። በአሁኑ ጊዜ የሽግግር ሂደትን ደጋፊ መስለው ብቅ ብለዋል አንዳንዶቹ ። የለየላቸው ለምሳሌ እንደ ግንቦት 7 ዓይነቶቹ ኮለኔሉን ደግፈው ሽግግር ማለት ጸረ ለውጥ መሆን ነው ብለው ይፋ ወጥተዋል ቢያንስ። አስመሳዮቹና ግን ከወያኔ ሲያሴሩ ቆይተው የሽግግር ሂደት ደጋፊ መስለው ብቅ ሲሉ ትላንትን የረሱ ደግሞ ጥሩ አቅዋም ያዙ ብለው ክህደቱዎችን ሊደግፉ ደፋ ቀና ሲሉ መታዘብ ተገደናል ። ገና ከጥዋቱ አነሳሱም ሂደቱም የወያኔ ነው ብለን ያጋለጥነው ኢዴፓ የተባለ ቡድን መሪ ዛሬ ሀገር ወዳድ ከቶም ሊሆን እንደማይችል ሊታወቅ ሲገባ ያደረሰውን ጉዳትና ጥፋት ዘንግተው አንድ መፈክር ሰርቆ ስላስታጋባ ደህና ሆነ፤ አቅዋሙ ተሻሻለ ማለት ብቻ ሳይሆን ሽግግር ሂደት ሲል ኢህአፓ ምን ማለቱ እንደነበር እንደሆነ ዳግም ያስረዳ በሚል የተባለውን ሁሉ ረስተው ክህደቱን ደጋፊ ቅብጥርጥር ሲያሰሙ ማድመጥ ተገደናል ። ይህ ጉዳይ የተጠናወተንን አሳሳቢ ድክመት ጠቋሚ ከመሆን አልፎ ምንኛ የሀገራችንን ሁኔታ እንደማንከታተል፤ በብልጭታ እንደምንደናበር፤ የፖለቲካ ብስለት እንደጎደለን ፤ የአልጫ ፍቅር ሰለባ መሆናችንንም የሚያጋልጥ ሆኗል። ያ የሚተቹት ትውልድ ቢያንስ የነበረው የፖለቲካ ንቃት ሩቡን ባገኙት የሚያሰኝ ነው ። ይህን ቡድንና መሪዎቹን ያኔ ከጅምራቸው ስናጋልጥ መረጃችን መቶ በመቶ ጠንካራና ከወያኔ ራሱ ጉያ የተገኘ ነበር። በመረጃችን አቅዋም ላይ በእራሱ ምክንያት ያጀበን ዶክተር ታዬ ወልደ ሰማያት ብቻ ነበር። በየጊዜው ለሚደርሰው ሀገር ጎጂ ውዥንብር ተጠያቂ ራሳችን መሆናችንን መካድ አንችልም። ችግሩ ከፖለቲካው ጦመኛ፤ ከወሬውና ሁካታው ፈሳኪ በመሆናችን መሆኑንም መቀበል አለብን ። ዘመን ሲያልፍ በዓለም ደረጃ የፖለቲካ ንቃትና ብስለት ውድቅ ሆኗል። ቀደም በዚያ ትውልድ እንደነበረው ርዕዮታዊ ግንዛቤን ለማጠናከር ማንበብ ማጥናትን ማንም ዛሬ ጠያቂ የለም፤ ቢያንስ ግን ተጨባጩን ሁኔታ ማወቅ መከታተልን ዛሬም መጠየቁ አልቀረም ። ታዲያ ህሊናውም ግንዛቤውም ላይ ተኝቶ በባዶ ሚንጣጣ በበዛበት ሁኔታ ንቃት ቢጠፋ አስገራሚ አልሆነም። ትላንት ተረስቶ፤ ዛሬን ማወቅ ተስኖ ነገን እንዴት ልንረዳው? እንዴትስ ልናወቀውና ልንዘጋጅለት? ሽግግር ስንል ሸግግር ሲሉ በሚል ከዓመታት በፊት ያወጣነው ጽሁፍ በዚህ በሽግግር ርዕስ መባል ያለበትን የጨረሰው ስለሆነ የምጨምርበት የለም።
ካለም በዚህ ጉዳይ ዕንቅፋት የሆኑትን መጥቀስ ብቻ አስፈላጊ ይሆንብኛል ። ደርግ ለጊዜያዊ ህዝባዊ መንግሥት የተቃወመው ሥልጣኑን የሚቃረነው በመሆኑ ነበር ። ወያኔ ሽግግር ሲል በራሱ ቁጥጥር ስር የፈለገውን መፈጸም በመሆኑ ስብሰባ ከመስሎቹ ጠርቶ ራሱን በሥልጣን በነሌንጮ ለታ አጨብጫቢነትና በሻዕቢያና አሜሪካ ድጋፍ እነ ኢዴኅቅን አግልሎ እውን አድርጓል ። ውሸት አይታክቴው ወያኔ (ጌታቸው ረዳ የተባለው የሰው ቃርዳ) ከደርግ በቀር ሁሉን ለሽግግር ጉባኤ ጋብዘን የሽግግር መንግሥት መሰረትን በሚል በሰሞኑም ሳይቀር ሲዋሽ ተደምጧል ። የዛሬው ዘረኛ ደግሞ ራሱን ኮለኔል አሻግሬ ብሎ ሰይሞ ከነአካቴው ሽግግር ማለት ለእኔ ኮሶ ነው ብሎ ተሰይሞ ይገኛል ። የደርግ አገዛዝ አክትሞ በሀገር ላይ አደጋ ሊመጣ ሲል በድርጅት ደረጃ ባደረግነው ጥረት የፈረንሳይና ጣሊያንን ድጋፍ አግኝተን የተሞከረውን ከዚህ በፊትም ገልጠነዋል ። የጣሊያን ጠቅላይ ሚኒሲቴር አንድሮዮቲን አግኝተን በሀሳቡ ተስማምቶ መንግሥቱ ሀይለማርያምን ወደ ሮማ ጠርቶ (ካስፈለገም ለመንግሥቱ ጣሊያን ጥገኝነት ሰጥቶ ሊያግባባው ተስማምቶ) የሽግግር ሀሳብ ተቀበል ብሎ ካነጋገረው በኋላ ፋሺስቱ ኮለኔል ተስማማሁ ብሎ ወደ ሀገር ሲመለስ ክተት ማወጁንና ሸብረክ ማለቱንም ገልጸናል ። ፈረንሳይም የወያኔ ወደ አዲስ አበባ ግስጋሴ ቆሞ፤ ካስፈለገ ጅቡቲ ካለው የፈረንሳይ ጦር የተወሰነው በገላጋይነት አዲስ አበባ ገብቶ፤ ሁሉም የኢትዮጵያ የፖለቲካ ሀይሎች በፈረንሳይ ምድር ስብሰባ አድርገው የሽግግር ውሳኔ ላይ ይድረሱ ስትል ያቀረበችውን ሀሳብ አሜሪካ በክፉ ወስዳ ወያኔ ባስቸኳይ ወደ አዲስ አበባ እንዲገሰግስ ከመግፋቷ በላይ በነተስፋዬ ወልደ ስላሴ፤ ካሳ ከበደ ወዘተ አማካይነትም ከደርግ በኩል ምንም ተቃውሞ እንዳይኖር ለማድረግ የመንግስቱንም ሽሽት ሳይቀር አዘጋጅታ ኢትዮጵያን ለወያኔና ሻዕቢያ አስረክባለች፤ የሽግግር ጥረታችንን አክሽፋለች ። ተስፋዬ ወልደ ሥላሴ በዘረጋው ኬላ ብዙዎች ሊያመልጡ የጣሩ ደርጎች ተይዘው ለወያኔም ተሰጥተዋል።
በዚህ ቀውጢ ግዜ ኢትዮጵያን ለመታደግ የወስድናቸው ልዩ ልዩ እርምጃዎች ጊዜ ሲፈቅድ የሚተረክ ይሆናል ። የወቅቱ የአሜሪካ ምክትል ፕሬዚዳንትም ሞስኮ ድረስ ሄዶ ጎርባቾቭ የተባለው ህዝብን ከሀዲ መንግሥቱን እንዳይረዳ አስማምቶታል ። ድርድር በሚል ለንደን የመጡትን የአገዛዙ ወኪሎች የተባሉ ቅጥረኞችዋን ከሞላ ጎደል ወዲያውኑ ጥገኝነት ሰጥታ እነ አሻግሬ ይግለጡን፤ ቢሊሊኝ ማንደፎን፤ ተስፋዬ ታደሰን አሜሪካ ማስገባቷን ልንረሳ አንችልም። ከለንደኑ ስብሰባ በፊት ኢዴኅቅ አግኝቶ ቢመክራቸውማ ያው ለአሜሪካ እጅ ሰጥተዋል ። የሽግግር ሂደት የኢትዮጵያን የቀውስና ግጭት ሁኔታ አስወግዶ ወደ ብሄራዊ መንግሥት መመስረት ዋነኛውና ብቸኛው መንገድ በመሆኑ እስከዛሬ ድረስ የሥልጣን ጥመኞችና በተለይም ባዕዳን ቢቃወሙት የሚያስገርም አይሆንም።
በመሆኑም የነሱ ጥቅማቸውን ለመጠበቅ መዋደቀቻው የሚጠበቅ ቢሆንም የእኛ ግን የራሳችንን፤ የሀገራችንን ጥቅም ነጋ ጠባ አሳልፎ መስጠት ወይም ማስበላት በዝምታ ሊታለፍ የሚገባው ሊሆን አይችልም። በአጭሩና በእቅጩ ለሰፈነው ውዥንብር ተጠያቂው እኛም ራሳችን ነን ብዬ አምናለሁ። ባለሜንጫውና ገንጣዮች የክብር እንግዳ ሲባሉና እነ ቡርቃ ዝምታን ደራሲዎች ባለጌ ሻዕቢያዎች ቤተ መንግሥት ሲጋበዙ የኢትዮጵያ ሀቀኛ ልጆች ግን አሁንም የቂሊንጦ የጠዋት ማታ ታዳሚዎች መሆን ተገደዋል። ለኢትዮጵያ የደሙላት እስካዛሬ ህቡዕ ወይም ስደተኛ ናቸው ። ከወያኔ ጋር ሆነው የፈጁን፤ ከደርግም ጋር ሆነው የጨፈጨፉን፤ አሶሳ በደኖዎችን የቀፈቀፉት ጭራቆች፤ የባድሜ ደም አፍሳሾች፤ ሁሉም ጸረ ኢትዮጵያ ጭራቆች አልፎላቸዋል። ይህ እንዳለ ሆኖ የሚያስተዛዝበው ግን እኛው ራሳችን ጠላቶቻችን ወዳጅ ብለን አቅፈን የሰማዕትን ደም ዳግም ስናረክስ ስናፈስ ነው ማለት ይቻላል። ታሪክ የሠራውን ትውልድ እያወገዝን ገዳዮቹን፤ ሀገር አጥፊዎችን እርሶና እሳቸው ስንል መሰማቱ ያሳዝናል ። የኢትዮጵያ ታሪካ የህዝብ ትግል ዋና አካል የሆነውን ኢህአፓን በተደረገበት አፈና ተባብሪ ሆነው የህዝብ ጠላቶችን የመድረክ አባወራ ማደርጋቸውን ሁሉም ሊታዘብ የሚችለው ሁኔታ ነው ። ድርጅቱን የሚመለከትን ጉዳይ እንኳን አብራሪ ብለው የሚያቀርቡት ድርጅቱን ከካዱ ዘመን ያለፈናቸውን ወይም ከታሪክ እውቀት አንጻር ግልቦችን ነው። በሰሞኑ ስዩም መስፍን የተባለውን የውሸት ቋት ቃል መጠይቅ አድርገውለት ቀደም በመጽሃፍ ሳይፍር እንደቀጠፈው ሁሉ በስፋት ሳያፍር ዋሽቷል ። የሚያስገርመው እንበልና ዓመታት አልፈው የረሳና የማያውቅ ትውልድ ብቻ ሀገራችንን ሳይሞላት ሁሉን የምናውቀው ባለንበት ሲዋሹ ነው።
በዚህ ጎን መነሳት ያለበት ሌላ ነጥብ ጋዜጠኛነትን ይመለከታል። በሀገራችን ዘንድሮ ጋዜጠኛ መሆን–ያው እንደ ፖለቲከኛ- ምንም ዕውቀትንና ስልጠናን የማይሻ መስክ ተደርጎ ተወስዷል ። የጦር ሠራዊት መድፈኛው፤ የደህንነቱ ሰላይ መኮንን፤ ነጋዴው፤ የደርግ እስክስታ መቺና ጮቤ ረጋጭ ሁሉ ጋዜጠኛ ነኝ ብሏል ። ቃለ መጠይቅ አቅራቢ፤ ሰበር ዜና ብሎ ቀጣፊ፤ የእውነትን ጭራ ይዞ በሀሰት ጋላቢ ሁሉም ጋዘጠኛ ሆኖብናል ። ቅጥረኛ ጋዜጠኛን እንኳን ድሮም የምናውቀው ነው ። እነኝህ ጋዜጠኞች ቃለ መጠይቅ ሲያቀርቡ ስለጉዳዩ ምንም አያውቁም፤ መጠየቅ ያለባቸውን አይጠይቁም፤ የጋዜጠኛ ስነ ምግባር ጋር ማንም አላስተዋወቃቸውምና ብዙ ጉዳት እያደረሱ ናቸው። ሀሰትን በማሰራጨቱ መስክ ማንም አይደርስባቸውም፤ የአሉባልታ ዋና አሰራጮችም ናቸው፤ ሀቁን ማቅረብ ሲገባቸው የራሳቸውን ጥላቻና ጎባጣ አቅዋም ማራገቡን ይመርጣሉ ። በዚህም መስክ ኢህአፓ ላይ በየፊናቸው ዘምተዋል። የሚያቀርቧቸው ከንቱዎች ኢህአፓን ሲዘልፉ ምላሽ ስጡ ብለው ድርጅቱን አይጋብዙም፤ አንጃ ግራንጃውን ኢህአፓ ሊቀመንበር መስራች ወዘተ ብለው በማቅረብ ለኮለኔሉና ገንጣዮች ይረዳሉ ። የአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ የተባለው ያው የአሜሪካ በመሆኑ ቢዘምትብንና ሊይለየን ቢሞክር ባንገረምም ሊሎቹ ደግሞ ጀርባቸውን ስንመረምር ወይም የደርጉ ርዝራዦችና ወንጀለኞች ሲሆኑ አሊያም የወያኔ ቅጥረኛና አገልጋይ ሆነው እናገኛቸዋለን ። ለቃለ መጠይቅ የሚያቀርቧቸው የደርግና የወያኔ ወንጀለኞች ናቸው ። ቀባብተው ያቀርቧቸዋል፤ አውሬዎቹን ሰው ሊያስመስሉ ደፋ ቀና ብለው መድረክም ሰጥተው ህዝብን ያደናግራሉ ። መንግሥቱ፤ ፍቅረ ሥላሴና ፍስሃ ደስታ በኢህአፓ ላይ እንዲዘምቱ መድረክ ሰጥተው የተከሰሰውንና ሰለባ የነበረውን ድርጅት መሪዎች ሆኑ አባሎች አንዴም ጋብዘው ሲጠይቁ አይታዩም። በተወሰነ ጊዜ በዜጎች ግፊት አንድ የአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ የአማርኛ ባልደረባ ቃለ መጠይቅ ላቅርብልህ ብሎ ስለ ኮለኔሉ አመጣጥና የአሜሪካ ሴራ የነገርኩትን ሆነ አንጃውን ያጋለጥኩትን ማሳለፍ አትችልም ብለው ከልክለውት ሊክደው የሞከረውን ሀቅ (ራዲዮው የአሜሪካ መንግሥት መሳሪያ መሆኑና ጸረ ኢህአፓዎች ሚርመሰመሱበት መሆኑን ) ግተውታል። 44 ዓመታት ይህ ራዲዮ በኢህአፓ ላይ ዘማቾችን ሲያቀርብ ኢህአፓን አምስቴም መጠየቁና ማቅረቡን አላስታውስም ። አንጃዎቹን ማነንታቸውን እያወቁ የኢህአፓ አመራር ብለው አቅራቢዎች የለየላቸው ብቻ ሳይሆኑ ከነሱም ተለይተናል ብለው ሚመጻደቁትም መሆናቸውን ታዝበናል።
ወደ ቁምነገሬ ለመመለስ ወያኔና ህብረት አፍራሾችን ጋባዥ የሆኑት የሚዲያ ሰዎች (በሀገርም በውጭም) በቅርቡ ስዩም መስፍን የተባለውን ቀጣፊ ከአንድ መሰሉ ጋር በቃለ መጠይቅ አርበው አይተናል፤ ሰምተናል። በቅድሚያ ስለ ውሸትና ውሸታሞች አንድ ልበል ። እኛ ገና ሲመሰረት ወያኔን የሟርተኛ ዋሾዎች ግንባር እንለው የነበር ነው ። የመጀመሪያ መርሃ ግብራቸው ራሱ ውሸት አዘል የግንጠላ ሰነድ ነበር ። ሀብታሟን ትግራይ ያደኸያት የምኒሊክ የሸዋ አማራ ጦር ነው የሚል ታሪክ ከመፈብረካቸው በተጨማሪ የኢትዮጵያ ህዝብ አብሮ መኖር አይችልም፤ አማራው ጨቁኖታልና ብለው ከመጀመሪያው የቀጠፉ ናቸው ። መለስ ዜናዊ ኤርትራ የኢትዮጵያ ቅኝ ግዛት ናት ብሎ ሲከራከር ከሶስት መቶ ገጽ በላይ የያዘ መጽሃፍን ጽፎ አሰራጭቷል ። 10 መጽሃፍ ከማነብ ከኢሳያስ ጋር መወያየቱ ይበልጥ ያስተምረኛል ያለም ጉድ መሆኑን መርሳት አይገባም ። ወያኔን የሻዕቢያ ልብ ወለድ ስንለው የቆየነውም ልብ ወለድ አጠንጣኝ ስለነበርም ነው ። ባጭሩ ወያኔ እንደ ድርጅት የወጣለት ዋሾና፤ ትግሉም በውሸት ላይ ማጠየቂያ የገነባ መሆኑ ይታወቃል ።ስለዚህ የሚገርመው ስዩም መስፍን ባይዋሽ ነበር ። ይህን ግለሰብ የማውቀው በሱዳን ሳለና ስዩም ሙሳ ይባል በነበረበት ጊዜ ነው ። አናግሬው አላውቅም፤ቢሆንም ስራ ነውና ማን መሆኑን አውቅ ነበር ። የውጭ ጉዳይ ስራቸውን የሚሰራ ነበር በሱዳን ። የሱዳን ባለስልጣኖች ስዩምን አህያ ማለት አህያን መስደብ ነው ይሉ እንደነበረው ችሎታ ቢስ ቀትረ ቀላል የሆነው ይህ ግለሰብ በመለስ ዜናዊ መመሪያና ትእዛዝ ስር ይሰራ የነበር ነው ። መለስ ውጭ ጉዳይ ሚንስቴር ሲያረገው ስራውን በሚገባ እንደማይሰራ ስላወቀ በፓትሪክ ጂልክስ የሚመራ የንግሊዝ ቡድን አማካሪ ተደርጎለት አብዛኛውን የወጭ ጉዳይ ስራ (መግለጫ እስከማርቀና ማሰራጨት ድረስ) ሲሰሩ የቆዩት እንግሊዞቹ ናቸው ። የስዩም ዝምታ መጨመትና የማዳመጥን ችሎታ የሚያሳይ ሳይሆን የመሀይምነቱን መሸፈኛ ሆኖ ነው የቆየው። ሞኝ ዝም ሲል አዋቂ ይመስላል ሚባለው በትግርኛም አለ። ስዩም ቢያንስ ጅል መሆኑን ያውቃል፤ ቢሆንም ግን ከወያኔያዊ ውሽትና ቅሌት ሊርቅ መቸም አልቻለም። ከዚህ ተያይዞ መታወቅ ያለበት ሀቅ ደግሞ ውሸት የለመደበት ሰው ሆነ ድርጅት ለቅጥፈቱ ምክንያት ወይም አስገዳጅ ሁኔታ ባልታየበትም ዝም ብሎ መሸምጠጡ የሚታይ ሊሆን መቻሉ ነው ። ኮለኔሉም ይኸ ተነቅቶበት እያለ ውሸት ያዘንብብን የለ? ስዩም ጨንባሳውን በጨው አጥቦ ሱዳንና ሶማሊያን በኢትዮጵያዊነት ተቃውመን ስንቆም ኢህአፓ ግን በብዙ መስክ እነሱን ይተባበርና የነሱንም እርዳታ ያገኝ ነበር ብሎ ሳያፍር ዋሽቷል። መንግሥቱ ኢህአፓን ለማስጠላት ዚያድ ባሬን ደገፈ ብሎ ምድረ ደርግ ሲያናፋ የቆየውን ሀሰት ስብሓት ነጋም አልፎ አልፎ ሊያጮኽው መሞከሩን ጠቅሰን ማውገዛችን ይታወሳል። ስዩም በልማድ ብቻ አይደለም መዋሸት የተገደደው። ከዚያድ ባሬ ጋር፤ ከአረቦች ሁሉ አብረው፤ ኢትዮጵያንም ክደው (አልፎም መለስ ለጋዳፊ አረብ ነን ብሎት) የፈጸሙትን ጸረ ኢትዮጵያ በደል ሰው የረሳ መስሏቸው ኢህአፓን በመክሰሰ ክልስ የተከለሰ ታሪክ ሊጽፉ መጣራቸው ብቻ ሳይሆን ዛሬም የህዝብ ትግል አኮሳምኗቸውና ጥግ ይዘው ሲያቃስቱ ቅጥረኞቻቸውን ን(እነ በቀለ ገርባ ወዘተ) ለመልስ ምት አሰማርተው ሀገር ወዳድ ሊመስሉ ሲጥሩ ማነታቸውን ወንጀላቸውን አልረሳ ብሎ ያስቸገራቸው ኢህአፓ በመሆኑ ድርጅቱ ላይ መዝመታቸው ነው።
ሞኝ አያውቁብኝ ባይ እንዲሉ ነው። አልጄርስ ሄዶ የኢትዮጵያን መሬት ለሻዕቢያ ለቆ አሌ ብሎ ሲዋሽ በህዝብ የተጋለጠ ኢህአፓ ሳይሆን ስዩም መስፍን ራሱ ከነአለቃው ነው ። ስዩም መስፍን የኢትዮጵያ ዋና ጠላት፤ ዘረኛ፤ በሙስና የተጨማለቀ፤ በርግጥም ባለጌ ፍጡር ነው። ለነዚህ መድረክና ድምጽ ሰጥተው ዳግም ኢትዮጵያን ሊጎዱ ሊያስጎዱ የተነሱትን ማውገዝ ተገቢ ነው። ለሀገር ቆመናል እያሉ ከርሳቸውን ሊሞሉ ብቻ ቆርጠው የተነሱት ከወያኔም ከወንጀለኞች ሁሉ ጎን ቆመው ኢትዮጵያን እየጎዱ ነው። የኢህአፓ መርሁ ስልጣን በሆነው መንገድ፤ ማለትም ሀገርንም ሸጦ፤ የሚል ቢሆን ኖሮ የታሪክ ጎማ ሚሄድበት መንገድ ሌላ ሊሆን ይችል እንደነበር ግልጽ ነው ። የሥልጣን ጥምና ዘረኝነት ወያኔን ወደ ወንጀልና ውድቀት እንዳመራው ሁሉን ዛሬም ኮለኔሉ ተመሳሳይ በሽታና ደዌ ይታይበታልና መጨረሻውን ከወዲሁ መናገር እንችላለን። ዋሽተው ለስልጣን የበቁና የቀጠሉ ዋሽተው ከትቢያ ሊነሱ መፈቀድ የለበትም። ወያኔና ዘረኞች ሁሉ ይውደሙ።
አዎን! ከማንም በላይ በትዝታ ባህር ውስጥ የመወርወር ሀይል ያለው የድሬ ቡቃያ ክቡር ዶ/ር ዓሊ ቢራ ነው፡፡ በሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደ ተወደደ አምሳ ዓመታትን ያስቆጠረ የኪነ-ጥበብ ሊቅ! በጣፋጭ አንደበቱና በምትሀታዊ ድምጹ “ሙዚቃ የዓለም ቋንቋ” የሚለውን ብሂል በተግባር ያስመሰከረ የዜማ ንጉሥ፡፡
ዓሊ ቢራን ከድሬ ነጥሎ ማየት አይቻልም፡፡ ድሬ ዳዋም ከዓሊ ቢራ ጋር ዘወትር ትነሳለች፡፡ እርሱም ይህችን ውብ ከተማ በጣም ይወዳታል፡፡ ያሞካሻታል፡፡ ይዘክራታል፡፡ ይህ አጃዒበኛ ሰው በቦክስ ጊታር ደህና አድርጎ መጫወት እንደለመደ ለድሬ ዳዋ እንዲህ ብሎላት ነበር፡፡
በዚህ ግጥም ነው እንግዲህ ዓሊ ቢራ ድሬ ዳዋን በጥበብ ስራዎቹ መዘከር የጀመረው፡፡ ዓሊ በዚህ ባህላዊ ግጥም ሁለት ተቃራኒ ባህሪያትን ነው እንደ አንድ አምሳያ አድርጎ ለመግለጽ የፈለገው፡፡ የድሬ ዳዋ ጭልፊት እና የድሬ ዳዋ ጉብል፡፡ የያንዳንዳቸው ፍላጎት ምን እንደሆነ ለማወቅ የግጥሙን መልዕክት ወደ አማርኛ መልሰን እንየው፡፡
ጭልፊቷ አጥንት አትብሉ ያለችው ለውንብድና ተግባሯ እንደሚያመቻት በማሰብ ነው፡፡ ሰዎች ስጋውን ትተው ወደ አጥንቱ ጎራ ካሉ እርሷ ጦሟን ማደሯ ነው፡፡ ከሰዎች እጅ እየሞጨለፈች ከርሷን የምትሞላበት ስጋ ብርቅ ሊሆንባት ነው፡፡ ስለዚህ ያ እንዳይሆን ለድሬ ነዋሪዎች “የምን አጥንት ማሳደድ ነው? ስጋውን ጠንከር አድርጋችሁ ያዙ እንጂ” እያለች “የብልጠት” ምክር ትሰጣለች፡፡
ታዲያ ዓሊ ቢራ “አጥንት አትብሉ ትላለች” ያለው ነገር ጨዋታ ብቻ እንዳይመስላችሁ፡፡ የድሬ ዳዋ ነዋሪዎች ልክ እንደ ሀረሪዎቹ አጥንትን በሁልበት መረኽ (የአብሽ ወጥ) ውስጥ መጨመርን እንደ ባህል ከያዙት በጣም ቆይቷል፡፡ እናቶች ወደ ሱጉያ ቤት (ልኳንዳ) ሄደው በስጋው ፈንታ አጥንት ሸምተው የሚመለሱበት ጊዜ ብዙ ነው፡፡ ይህ ነገር ቀጣይ ሆኖ ከዘለቀ የጩልሌዋ ህልውና አደጋ ውስጥ መውደቁ ነው፡፡ ይህንን አደጋ ለመከላከል ነው አጅሪት “ምክር እንካችሁ” በሚል አኳኋን “ስጋውን ተመገቡ” እያለች የምትለፍፈው፡፡
የድሬ ቆንጆ “ከኔ በቀር አታናግሩ” የማለቷ ሚስጢር ግን ከጭልፊቷ “እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል” ብሂል ይለያል፡፡ በዓሊ አንደበት ሊነገረን የተፈለገው “የድሬ ዳዋ ጉብል ከሁሉም ትበልጣለች” የሚል መልዕክት ነው እንጂ “የድሬ ጉብል ራስ ወዳድ ናት” ለማለት አይደለም፡፡ የድሬ ልጅ በራስ ወዳድነት በጭራሽ አትታማም፡፡
ዓሊ ቢራ የተወለደባትንና አፈር ፈጭቶ ያደገባትን ድሬ ዳዋን በዘፈኖቹ ጣልቃ ማንሳቱነረ ይደጋግመዋል፡፡ ስለ “ለገሀሬ” ባወሳበት ዘፈን እንደገና ድሬን እንዲህ ብሎአት ነበር፡፡
ድሬ ዳዋን ከልቡ ለሚወዳት ሰው ድሬ ትበቃዋለች፡፡ ከድሬ ሁሉንም ያገኛል፡፡ ከድሬ ሁሉንም ማየት ይቻለዋል፡፡ የዚህ ግጥም መልዕክትም እንዲያ ነው፡፡ ወደ አማርኛ ስንመልሰው እንደዚህ ይሆናል፡፡
ዓሊ ቢራ በመጀመሪያው መስመር “ድሬ ዳዋ ከጅቡቲ አታንስም” የሚል መልዕክት ለማስተላለፍ ነው የፈለገው፡፡ በሁለተኛው መስመር ደግሞ የድሬ ዳዋ ጉብል አስተውሎ ለሚመለከታት ሰው ከኩሬንቲም በላጭ ሆና እንደምትገኝ ነው የገለጸልን፡፡ በርግጥም በላጭ ናት!
በነገራችን ላይ በሁለተኛው መስመር ያለውን “ኩሬንቲ” የሚል ቃል አስተዋላችሁልኝ አይደል? እስከ ቅርብ ዘመን ድረስ የኤሌክትሪክ መብራት በአማርኛ በዚህ ስም ነበር የሚጠራው፡፡ ወደ ድሬ ዳዋ ወይንም ወደ ሌሎች የሀረርጌ ከተሞች ከወረዳችሁ ግን መብራቱ “ትሪክ” እየተባለ ሲጠራ ትሰማላችሁ፡፡
ዓሊ በዚህ ዘፈኑ ድሬ ዳዋ ያለፈችበትን ጥንታዊነትና ዘመናዊነት በአንድ ላይ አገናኝቶ ነው ያወሳው፡፡ ለምሳሌ የ“ለገሀሬ” ውሃ የሚጠጣው ጥንት እንጂ በዚህ ዘመን አይደለም፡፡ “ትሪክ” ደግሞ ዘመናዊነት ያስገኘው የስልጣኔ በረከት ነው፡፡ ታዲያ ዓሊ ቢራ በዚሁ ዘፈን ማብቂያ ላይ ወደ ኋላ ርቆ ይሄድና ድሬ ዳዋ ራሷን የቻለች ከተማ ሆና ከመጠንሰሷ በፊት አካባቢዋ የሚታወቅበትን የከብት እርባታ ባህል እንደ ዋዛ ይጠቅሰዋል፡፡ እንዲህ እያለ!
አንድ ከብት ሌላኛውን ከብት ያግዳል እንዴ?… እኛ በምንኖርበት ዓለም እንዲህ አይደረግም፡፡ ነገር ግን በኦሮሞ ባህል ውስጥ የአድማጩን ጆሮ ለመሳብ ሲባል ከእውነታው ወጣ እያሉ እንዲህ ዓይነት ግጥሞችንም መግጠም ይቻላል፡፡
ይህ ነው እንግዲህ ዓሊ ቢራ- እውነተኛው የድሬ ዳዋ አውራ፡፡ ይህ ክቡር ሰው ወደ ሙዚቃው ዓለም የገባው እንዴት ይመስላችኋል? ደስ የሚል ታሪክ አለው፡፡ ነገር ግን እርሱን እዚህ ከማወጋችሁ እናንተው ራሳችሁ ብትደርሱበት ይሻላል፡፡ ታሪኩን በዚሁ መጽሐፍ ውስጥ ስለምታገኙት ጠንቀቅ ብላችሁ ጠብቁ፡፡
ዓሊ ቢራ በ1940ዎቹ መጀመሪያ ላይ “ገንደ ቆሬ” በተሰኘው የድሬ ዳዋ ሰፈር ነው የተወለደው፡፡ ሙዚቃን በዚያች የትውልድ መንደሩ ውስጥ ሲጫወት ከቆየ በኋላ ወደ አዲስ አበባው ማዕከላዊ እዝ ኦርኬስትራ (የድሮው “ክቡር ዘበኛ ኪነት”) ተሻገረ፡፡ በማዕከላዊ እዝ እያለም የመጀመሪያ አልበሙን በሸክላ አስቀረጸ፡፡ ከማዕከላዊ እዝ ከለቀቀ በኋላ በ1970ዎቹ ዝነኛ በነበሩት “አይቤክስ” እና “ኢትዮ-ስታር” ባንዶች ሲሰራ ሰነበተ፡፡ በ1977 ግን ስዊድናዊት ባለቤቱ ባደረገችው ጉትጎታ ሀገር ጥሎ ወጣ፡፡ በ1980ዎቹ መጀመሪያ ላይ ወደ አሜሪካ ተሻገረ፡፡ እንዲህ ከተዟዟረ በኋላ በሀገረ-ካናዳ ተደላድሎ ተቀመጠ። ከዚያም ወደ ትውልድ ሀገሩ ተመለሰ። እነሆ ዛሬም በቋሚነት የቢሾፍቱ ከተማ ነዋሪ ነው፡፡
ዓሊ በሄደበት ሁሉ ድሬ ዳዋን ረስቶአት አያውቅም፡፡ ከመድረክ ላይ በሚወጣባቸው አጋጣሚዎች ሁሉ የድሬ ትዝታዎቹን እያነሳ መጫወት የዘወትር ልማዱ ነው፡፡ ወደ ሀገር ቤት መመላለስ ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮም ድሬን ይጎበኛታል፡፡ ይጫወትባታል፡፡ ይደሰትባታል፡፡
ዓሊ ቢራ በሙዚቃው አንቱታን ለመጎናፀፍ የበቃው ገና በታዳጊነቱ ነው፡፡ የሰውን ፋይዳ እና ደረጃ መመዘን የሚችለው የድሬ ህዝብ ነው ክብርና አድናቆቱን የደራረበለት፡፡ ከየትኛውም ሽልማት የሚበልጠው ደግሞ የህዝብ ፍቅር ነው፡፡ በተለይ በሚያውቁትና በተወለዱበት ህዝብ መወደድን የመሰለ ክቡር ነገር የለም፡፡
ፍቁራት ሰማዕተይ! በሉ ካብዚ ዘንበብናዮ ብሥራት ሕልፍ-ሕልፍ ኢለ ሓደ-ሓደ ነገር ከብርሃልኩም። ኣብ ሉቃ 2፡7 ቦኽሪ ወዳ ወለደት ይብል። ቅድስት ድንግል...
እታ ኮሚተ ኣብ ዝገበረቶ ዘይሕለል ጻዕሪ እቲ ጉዳይ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ካናዳ ኣቅሪባቶ። ቅዳሕ’ውን ንዝተፈላለዩ ኣካላት መንግስቲ ካናዳን ሽዑ ኣምባሳደር...
ወይ ጉድ፡ ሎምዘበን ገለ ክንርእይ ኢና!! ሬሳ’ዶ ንሬሳ ይሓዝነሉ’ዩ ደቀይ። ውጩ ደኣ ናይ 20 ዓመት ተጋዳላይ፡ ናይ 23 ዓመት ጉሒላን በላዕ ሰብን፡ ተሓጺቡ ናብ ጭቃ። መሳኪን ህግደፍ፡ ብሓይሊ ብኸያ ክብልወን’ዮም ነዚ ቀዳመ-ሰንበት። ከመይ ለካሚኹም ይግበሮ።
የቅ/ሲኖዶሱ አባላት የኾኑ ሊቃነ ጳጳሳትን ጭምር ያካተተው የዚህ ተቃውሞ መነሻ÷ የአስመራጭ ኮሚቴው መቋቋም በሀገር ውስጥ በሚኖሩትና በውጭ አገር በስደት በሚገኙት አባቶች መካከል ለሚካሄደው የዕርቀ ሰላም ውይይት መሰናክል ይኾናል በሚል ነው፡፡
የቅ/ሲኖዶሱ የዕርቀ ሰላም ልኡክ በመኾን ወደ አሜሪካ ከተጓዙትና በዳላስ ቴክሳስ ከኅዳር 26 - 30 ቀን 2005 ዓ.ም በሰላምና አንድነት ጉባኤ አመቻችነት በተካሄደው የዕርቀ ሰላም ውይይት ላይ የተሳተፉት የደቡብ ወሎ ሀ/ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ አትናቴዎስ ከትናንት በስቲያ ምሽት ለአሜሪካ ድምፅ ሬዲዮ በሰጡት አስተያየት÷ ቅ/ሲኖዶሱ እንደላካቸውና በሰላሙ ጉዳይ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር እየተነጋገሩ ‹‹ስንዝር ያህል መራመዳቸውን›› ገልጸዋል፡፡ የዕርቀ ሰላም ልኡካኑ ይህን እያደረጉ ባለበት ኹኔታ ስለ ፓትርያሪክ ምርጫ መወያየትና አስመራጭ ኮሚቴ ማቋቋም ‹‹ኾኗል ብለን አናምንበትም፤ ኾኖ ከተገኘ ግን አንቀበለውም፤ እንቃወመዋለን›› ብለዋል - በቅ/ሲኖዶሱ ውሳኔ ቅር የተሰኙት ብፁዕ አቡነ አትናቴዎስ፡፡
በሰሜን አሜሪካ የዋሽንግተን ዲሲ እና ካሊፎርኒያ አህጉረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ፋኑኤል በበኩላቸው÷ የጥቅምት ቅ/ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ የወሰነው የፓትርያሪክ ምርጫ ሕገ ደንብ ተዘጋጅቶ የአሁኑ ስብሰባ እንዲጠራ እንጂ አስመራጭ ኮሚቴ ማቋቋም አዲስ ሐሳብ መኾኑን ለሬዲዮው በሰጡት ቃለ ምልልስ ተናግረዋል፡፡ በጥር ወር አጋማሽ በካሊፎርኒያ ሎሳንጀለስ ቀጣይ የሰላም ጉባኤ ለማካሄድ ቀጠሮ መያዙን ያስታወሱት ብፁዕ አቡነ ፋኑኤል፤ የኮሚቴው መቋቋም የዕርቁን ሂደት እንዳያበላሸው ስጋት እንዳላቸው በመግለጽ ቅ/ሲኖዶሱ ከዕርቀ ሰላም ጉባኤው በፊት ሰፋ ያለ ሥራ ከማከናወን እንዲከለከል አሳስበዋል፡፡
የጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ምንጮች ለአዲስ አድማስ እንደገለጹት÷ ቅዱስ ሲኖዶስ የስድስተኛው ፓትርያሪክ አስመራጭ ኮሚቴ ባቋቋመበት ስብሰባ ላይ የተገኙ አንዳንድ ሊቃነ ጳጳሳት÷ ‹‹አስመራጭ ኮሚቴውን ከመሠየማችን በፊት ቢያንስ ወደ አሜሪካ የተጓዘው ልኡክ እስኪመለስ መታገሥና ሪፖርቱን መስማት አለብን›› በማለት የቅ/ሲኖዶሱን ውሳኔ ተቃውመዋል፡፡ የተቃውሞውን አቋም ለማስቀየርና በውሳኔው ቃለ ጉባኤ ላይ ለማስፈረም እንዲሁም ውሳኔው ለብዙኀን መገናኛ እንዲገለጽ ለማድረግ የጠቅላይ ቤተ ክህነቱና ከመንግሥት ተወክለዋል የተባሉ ከፍተኛ ሓላፊዎች በተለይ በቅ/ሲኖዶሱ ዋና ጸሐፊ ብፁዕ አቡነ ሕዝቅኤል ላይ ጠንካራ ጫና በማድረግ ላይ እንደሚገኙ ምንጮቹ ለዝግጅት ክፍላችን ገልጸዋል፡፡
ቤተ ክርስቲያኒቱ በመንፈሳዊ ልዕልናዋ፣ ለትውልድ ባላት አርኣያነትና ለዓለም አቀፍ ሐዋርያዊ ተልእኮዋ መጠናከር ልታስቀድመው ከሚገባት የዕርቅና ሰላም አጀንዳ አንጻር ‹‹ከፓትርያሪክ ምርጫው በፊት አንድነቱ ይቅደም›› በሚል የተያዘው አቋም ‹‹መደገፍ ይኖርበታል›› የሚሉት ምንጮቹ÷ የሊቃነ ጳጳሳቱን አቋም ለማስቀየር የሚካሄደውን ርብርብ በጣልቃ ገብነት ነቅፈዋል፡፡ የዕርቀ ሰላም ልኡካኑ ሪፖርታቸውን ለማቅረብ ዘግይተዋል የሚሉ ሌሎች ወገኖች በአንጻሩ÷ አስመራጭ ኮሚቴ መቋቋሙ የዕርቀ ሰላሙን ሂደት ሊያደናቅፈው እንደማይችል በመጥቀስ የፓትርያሪክ ምርጫ ሂደቱ መቀጠል እንደሚገባው ይከራከራሉ፡፡
በዳላስ ቴክሳስ ለሦስተኛ ጊዜ በተዘጋጀው ጉባኤ አበው ላይ ከኢትዮጵያና ከሰሜን አሜሪካ ቅዱስ ሲኖዶስ በተሠየሙ የሰላም ልኡካን ኅዳር 30 ቀን 2005 ዓ.ም የወጣው ባለሰባት ነጥብ የጋራ መግለጫ÷ አራተኛው ፓትርያሪክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ ወደ ኢትዮጵያ ስለሚመለሱበት ኹኔታ ከሁለቱም ወገኖች የተሰጡ ምክንያቶች በዝርዝር ታይተውና ተጠንተው እየተመከረባቸው የመጨረሻ ውሳኔ እንዲያገኙ፤ የሰላሙ ጥረት ለፍጻሜ እስከሚደርስ ድረስ ሁለቱም ወገኖች ለሰላሙ መሰናክል የሚኾኑ ማናቸውንም ሥራዎች ከመሥራት ተቆጥበው ትዕግሥት እንዲያደርጉ፤ ከጥር 16 - 18 ቀን 2005 ዓ.ም በካሊፎርኒያ ሎሳንጀለስ ለሚካሄደው አራተኛው ዙር የዕርቀ ሰላም ውይይት የሰላምና አንድነት ጉባኤው ልኡካን ወደ ሁለቱም ወገኖች ተልከው የማግባባትና የማቀራረብ ሥራ እንዲሠሩ ከስምምነት ላይ መደረሱን ያመለክታል፡፡
ይኹንና ከታኅሣሥ 1 ቀን ጀምሮ ከሳምንት በላይ ሲካሄድ የቆየው የቅ/ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ የፓትርያሪክ ምርጫ፣ ሕገ ደንብ አጽድቆ ምርጫውን የሚያስፈጽም 13 አባላት ያሉት አስመራጭ ኮሚቴ መሠየሙ ተገልጧል፡፡ የኮሚቴው አባላት ከቅ/ሲኖዶስ አባላት፣ ከጠቅላይ ቤተ ክህነቱ መምሪያዎች፣ ከታላላቅ ገዳማትና አድባራት፣ ከሰንበት ት/ቤቶች እና ከማኅበረ ቅዱሳን እንዲሁም ከታዋቂ ግለሰቦች የተውጣጡ ናቸው ተብሏል፡፡
በሌላ በኩል÷ በሰሜን ወሎ ሀ/ስብከት በደብረ ሮሃ ቅዱስ ላሊበላ ገዳም ከብልሹ አሠራርና ሙስና እንዲሁም እየተባባሰ ነው ከሚባለው የቅርሶች ጉዳት ጋር ተያይዞ÷ አስተዳደሩ ከካህናቱና ምእመናኑ ጋር የገባበት ያልተፈታ ውዝግብ ከቁጥጥር ውጭ ኾኖ ወደ አላስፈላጊ ግጭትና ደም መፋሰስ እንዳያመራ ታላቅ ስጋት እንዳላቸው የከተማው ምእመናን ገልጸዋል፡፡ በቁጥር ከአንድ ሺሕ በላይ በሚደርሱ የገዳሙ ካህናትና ምእመናን ፊርማ የተደገፈውን አቤቱታቸውን በአዲስ አበባ ተገኝተው በድጋሚ ለቅ/ሲኖዶስ ጽ/ቤት ያቀረቡት የምእመናኑ ተወካዮች÷ ከዐቃቤ መንበረ ፓትርያሪኩ ጋር መወያየታቸውን ገልጸዋል፡፡ ‹‹በርግጥ አንድ ሰው በአንድ ቦታ ለስምንት ዓመት መቀመጡ አግባብነት የለውም፤ እንጀራም ይሻግታል›› ያሉት ዐቃቤ መንበረ ፓትርያሪኩ፤ ከሀ/ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ጋር በመነጋገር መፍትሔ እንደሚሰጧቸው እንደነገሯቸው ምእመናኑ ለዝግጅት ክፍሉ አስታውቀዋል፡፡
በደብረ ሮሃ ቅዱስ ላሊበላ ገዳም በደማቅ ኹኔታ የሚከበረውና በቱሪስት መስሕብነቱ የሚታወቀው የገና (ቤዛ ኵሉ) እና የቅዱስ ላሊበላ ልደት በዓል በቀረበበት ኹኔታ በአስከፊ አስተዳደራዊ በደላቸውን መቀጠላቸው የሚነገርባቸው የገዳሙ አለቃ÷ አቤቱታ አቅራቢ ምእመናን እንዲታሰሩና እንዲንገላቱ ማድረጋቸውን፣ ካህናቱንና ምእመናኑን ከደመወዝና ከሥራ ማገዳቸውን እንደቀጠሉ መኾኑ ከከተማው ጸጥታ አንጻር ስጋት እንደሚፈጥር፣ ከሀ/ስብከቱና ከተማው አስተዳደር አቅም በላይ ኾኗል የተባለው ይኸው ጉዳይም በሰሜን ወሎ ዞን የፍትሕ፣ የፖሊስ እና የጸጥታ ጽ/ቤቶች እንደሚታወቅና በእነርሱም በኩል የክልሉ መንግሥት እንዲያውቀው መደረጉ ተመልክቷል፡፡
ኣብ መልእኽቲ ናይቲ ዕለት ብትሪ ከም እተገልጸ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ጀኔቫ ሓደ መሰረታዊ ሓቂ’ዩ ኣነጺሩ – ድምጺ ደለይቲ ፍትሒ ዘይዕፈን ምዃኑ! ብርግጽ፡ ሓይሊ ሚዛን ብርኡይ ይሰፍል ኣሎ። ኣብ ሞንጎ ድንጉራት ኣፍቀርቲ ምልክን ህግደፍን በቲ ሓደ ወገን፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ብፍቕሪ ሃገር ዝነደዱ ደለይቲ ፍትሕን፡ ይካየድ ኣብ ዘሎ ከቢድ ናይ ፍትሕን ዓመጽን ጥምጥም፡ እቲ ሓይሊ ሚዛን ናብ ረብሓ ደለይቲ ፍትሒ ዘቢሉ’ዩ። ስርዓት ህግደፍ፡ ድንጉራት ደገፍቱ ኣኪቡ ዝፈጥሮ ዘሎ ናይ ቅብጽት ጫውጫውታ፡ ደጊም ንዓለም ኣይክዕብልላን’ዩ። ብኣንጻሩ፡ ደለይቲ ፍትሒ ፈጢሮሞ ብዘለዉ ዘናውጽ ናይ ፍትሒ ጻውዒት፡ ንዓለም ብዘይማትእ መገዲ ኣስሚዖማስ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ንምብቃዕ ህጹጽ ስጉምቲ ክትወስድ ብዓውታ ይጽውዑ ኣለዉ። እቲ መልእኽቲ፡ ንጹርን ደሚቕን’ዩ። ይኣክል! ኢና ንብል ዘለና። እቲ መላኺ ይኣኽሎ፡ ይኺደልና። ንዝፍጸም ዘሎ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ድማ ምሉእ ሕጋዊ ተጸባጻብነት ይገበር።
እቲ መደብ፡ ልዕሊ ትጽቢት ብዝኸደ መዐቀኒታት ንኽዕወት ብዝተፈላለየ ኣገባባት ንዘበርከቱ ወገናት ኩሎም፡ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣወሃሃዲት ሽማግለ ብልቢ ተመስግኖም።
ኣብዚ ዓለም ንገበናት ስርዓት ህግደፍ ኩሉ ፈሊጣቶስ፡ ሕጋዊ ተጸባጻብነት ክትገብረሉ ብዓውታ እትዛረበሉ ዘላ ወሳኒ መድረኽ፡ ህግደፍ ንኣንዒትን ኣእዛንን ማሕበረሰብ ዓለም ክደፍን ህርድግ ይብል ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንዓና ንደለይቲ ፍትሒ ውን ድምጽና ክዕፍን ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ። ድምጽና ግን ኣይክዕፈንን’ዩ።
ከምቲ ደጋጊምና ንብሎ፡ ንሕና፡ ኣብቲ ቅኑዕ ጎደና ታሪኽን ኣብ ጸግዒ ፍትሕን ኢና ዘለና። ተሞክሮ ጨፍለቕትን መለኽትን ስርዓታት ከም ዝምህረና ድማ፡ ንምሸቱ ኣብ ፍትሒ ዝተወከለን ኣብ ሓቂ ዝተማእከለን ቃልሲ ዝዕወት ምዃኑ’ዩ።
ርድኢትና፡ ካብ ስምዒታውነትን ግዚያዊ ጦብላሕታን ሓሊፉ ናብ ግሁድ ክውንነት ክቕየር እንሆ በዒንትና ንርኢ፣ በእዛዝና ንሰምዕ፣ ብሕልናናን ኣእምሮና ድማ ነስተብህለሉ ኣለና። ደጊም ብምረትን እህህታን እንቑዝመሉ እዋናት ሓሊፉ፡ ገፋዕቲ ናብ ፍርዲ ዝቐርቡሉ እዋን ኢና ተገማጊምና ዘለና’ሞ፡ ባህ ብዘብል ስምዒት ከይተሃመልና፡ ናህሪ ቃልስና ብዝተዓጻጸፈ ክነሐይሎ ይግባኣና። ንምሸቱ ዓለም ድምጽናን ኣውያትናን ሰሚዓቶ እያ’ሞ፡ ነዚ ተረኽቦ’ዚ ናብ ወሳኒ መድረኽ ከም ዘሰጋገረና ነጥበ-መቐይሮ ጌርና እንተመዘንናዮ ምግናን ኣይኮነን።
እዚ ክንብል እንከለና ግን፡ ዕዮ ገዛና ጠቕሊልና ዛዚምና ማለት ኣይኮነን። ገና ብዙሕ ስራሕ ተሪፉና ከም ዘሎ ኣይንዝንግዕን። እቲ ናይ መወዳእታ ሸቶና በጺሕናዮ እንብል ድማ፡ ገፋዕቲ ዝግብኦም ፍርዲ ምስ ወሰዱ፡ ተገፋዕቲ ድማ ፍትሒ ምስ ተፈረደሎም’ዩ። እዚ ብናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መርማሪት ኮምሽን ቀሪቡ ዘሎ ጸብጻብ ድማ፡ ንቓልስና ናህሪ ዝውስኽ፡ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ዓይነታዊ ለውጢ ዘደልበና ፍሉይ ዕድልን ኣጋጣምን ብምዃኑ፡ ነዚ ንምርጋግጽን፡ ናይ ቃልሲ ወንና ንምሕዳስን ኢና ሎሚ ኣብዚ ተራኺብና ዘለና። ማዕረ ማዕርኡ ድማ፡ ማሕበረሰብ ዓለም፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ብገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት (crimes agnainst humanity) ዝግለጽ መጠን ዝሓለፈ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ቅልውላው፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ፍታሕ ከናድየሉ ንምጽዋዕ’ዩ።
እዚ ክንብል እንከለና፡ ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ይሰጋገረሉ ኣብ ዘሎ ህሞት ኮይንና ንብሎ ዘለና ምዃኑ ብምስትብሃል እንኮላይ’ዩ። ብኣንጻሩ ግን ህግደፍ ነዚ ክዕፈን ዘይክእል ድምጽና ንምዕፋን ዝገብሮ ዘሎ ናይ ዓቕሊ ጽበት መናውራታት፡ ካብቲ ዘለዎ ዓቕሊ ጽበታዊ ወስታ ዝሓልፍ ከም ዘይኮነ ብዕምቆት ንርዳእ።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ክፍጽሞ ዝጸንሐ ገበናት ከይኣኽሎ፡ ሎሚ ሕሉፍ ሓሊፉ ናብ ኣባላት ናይታ መርማሪት ኮምሽን ሰጊሩ፡ ዘይሓላፍነታዊ ናይ ምፍርራሕን ምጉብዕባዕን ተንኮል ጀሚሩ ኣሎ። እንተኾነ እዚ ስንጊጥራዊ ባህርይ’ዚ ናብ ዝኸፍአ ተንጽሎ ኣእትይዎ ይርከብ ኣሎ።
ኣብ ሊባኖስ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ንሽዱሽተ ወርሒ ዝስርሓት ኢትዮጵያዊት ገነት እንግዳሰው ኩነታት ስርሓ ከምቲ ዝገመተቶ ብዘይምጽንሑ ናብ ሃገራ ክትምለስ ምውሳና ትገልጽ። ንሳ ንነዊሕ ሰዓታት ብዘይ ዕረፍቲ ትሰርሕ ከምዝነበረት፡ ኣስራሕታ ካብ ገዛ ክትወጽእ ከምዘየፍቕዱላ ዝነበሩ ትገልጽ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ገነት በዓልቲ ሓዳርን አደ ሓደ ቆልዓን ኮይና በዓል ቤታ ስራሕ ከምዘይብሉን ንሳ ድማ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ተዋፊራ ከምትርከብ ትገልጽ።
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕ ካብ ዝተዋፈሩ ዜጋታት ወጻኢ ሃገር ብብዝሒ ዓመጽ ካብ ዘጋጥመን ዜጋታት ኢትዮጵያዊያን ምኳኖም ይሕብር።
እቲ ትካል ብተወሳኺ መብዛሕትአን ናብ ሊባኖስ መጺአን ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝወፈራ አካላዊ ወይ ስነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ከምዘጋጥመን፡ ከም ዕረፍቲ ዝአመሰለ መሰረታዊ መሰል’ውን ከምዘይረኽባ ይገልጽ።
“አብቲ ሃገር ኮይነ ዘስተውዓልኩ ነገር እንተሃልዩ መብዛሕትኦም ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ጽልኢ ኣለዎም። ከም ሰብ ኣይቆጽሩናን፡ ኣትሒቶም’ዮም ዝርእዩና። ከም ሰራሕተኛ ኢኺ ኣብዚ ዘለኺ፡ ስለዚ ነብስኺ ከተልዕሊ ወይ ጽቡቕ ክትኽደኒ የብልኽን ይብሉ። እዚ ክትሓስቦ’ውን ዘጸግም’ዩ። ብዛዕባ መሰልኻ ምሕሳብ ኣይኸአልን።ኹሉ መሰል ዝተሓረመ’ዩ። ስለዚ ንገዛእ ርእስኻ ኣብዚ ዘለኹ ንምስራሕ’ዩ ክሰርሕ ጥራይ’ዩ ዘለኒ ኢልኻ ከተእምና ትግደድ።”
ኣብ 2012 ዓ.ም ዓለም ደቼሳ ዝተባህለት ኢትዮጵያዊት ነፍሰ ቕትለት ፈጺማ፡ ሰሙን ድሕሪ እቲ ፍጻመ ቴሌቭዥን እታ ሃገር ነዛ ውልቀሰብ ብጭካነ ኣብ ጎደና ብሓደ ውልቀሰብ ክትጉተትን ኣብ መኪና ክትጸዓንን ዘርእይ ምስሊ ኣውጺኡ።
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ኩዌት ሓንቲ ኣብ ስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝተዋፈራት ኢትዮጵያዊት ካብ ህንጻ ክትጸድፍ አስራሕቲ ቪድዮ ምስኣሎም ተሓቢሩ። ብመሰረት ዝተረኽበ ጸብጻባት ንሳ አስራሕታ ክቐትልዋ ከምዝፈተኑ ክሲ ኣቕሪባ ምንባራ ይገልጽ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኢትዮጵያ ዜጋታት ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ከይከዱ ዝኽልኽል ሕጊ ኣውጺኣ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ምስግጋር ሰባት ዝተዋፈሩ ከቢድ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱ ዝገልጽ ሕጊ ኣውጺኣ እንተኾነ ሕጂ’ውን ሰባት ናብዘን ሃገራት ይስደዱ ኣለው።
“ሓሓንሳብ እቲ ጸገም ብሰንኪ ናይ ባህሊ ፍልልይ ዘጋጥም’ዩ። እዚ ድማ ቀንዲ ምንጪ ዝበዝሑ ካብቶም ግጭታት’ዩ። ቕድሚ ካብዚ ምብጋሶም ገለ ስልጠና ንህቦም ኔርና እዚ ድማ ነቲ ኣብኡ ዝገጥሞም ነገራት ክርድኡ ብምባል እዩ። ስለዚ ንባህልን ልምድታትን ናይተን ሃገራትን እንተተረዲኦም እቲ ዘጋጥም ግጭታት ክጎድል ይኽእል’ዩ።”
ብመንግስቲ እታ ሃገር ዝምራሕ ኢንዳስትራላዊ ተበገሶ ንኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ዝቀልጠፈ ቁጠባዊ ዕብየት ካብ ዘመዝግባ ዘለዋ ሃገራት እንተሰርዓ፡ ብመሰረት መዓቐኒ ድኽነት ባንክ ዓለም ሓደ ሲሶ ካብ ህዝባ ብትሕቲ ሒሳብ 1 ዶላርን 90 ሳንቲም ንመዓልታዊ አታዊ ይነብር።
ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ሪፖርት ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ድማ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ዝኸዳ ኢትዮጵያዊያን ካብ አካላዊያን ስነ ኣእምሮኣዊን ዓመጽ ብተወሳኺ ከም ምምንጣል ፓስፖርትን ምክልኻል ክፍሊትን ዝአመሰለ በደል ከምዝበጽሓን ይገልጽ።
እዘን ሃገራት ወሽመጥ ኣብ መዳይ ስራሕ ዘለወን ሕግታት ክቕይራ ተደጋጋሚ ጸቕጢ ኽካየድ ምጽንሑ ብፍላይ እቲ ብ”ካፍላ” ዝፍለጥ ሕጊ ሰራሕተኛታት ኣብ ሓደ ኣስራሒ ጥራይ ዝውስን ሕጊ ክቕየር ተደጋጋሚ ጥርዓን ኽቀርብ ምጽንሑ ይፍለጥ።
“እቲ ብ”ካፍላ”ዝፍለጥ ሕጊ ነተን ካብ ኢትዮጵያ ብስራሕ ኣገልግሎት ገዛ ዝመጻ በአጸጋሚ ኩነታት ወይ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ክነብራ ዘፍቕድ ሕጊ እዩ። ብመሰረት እዚ ሕጊ ድማ ኣስራሕቲ ንሰራሕተኛታትን ግዚኦምን ክውንኑ ዘፍቕድ እዩ። ነዚ ጉዳይ ክርድኡ ኾነ ክጻወርዎ ምስ ዘይክእሉ ድማ ካብ ነፍሲ ቅትለት ክሳብ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰባት መጥቓዕቲ ምፍጻም ዝአመሰሉ ስጉምታት ኣብ ምውሳድ ይጽመዱ።”
ኣብዚ ጉዕዞ ድማ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ነዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ይሃርሙ፡ ደቂ ኣንስትዮ ይዕምጹ ከምኡ’ውን ንዝደኸሙን ዝሓመሙን ካብ ጀላቡ ይስንድዉ።
ሰብ ሞያ፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ብሚልዮናት ዶላር ዝቑጸር አታዊ ዘለዎ ንግዲ ኮይኑ ከምዘሎን ሰባት ንሓደገኛን አሰቃቂ ጉዕዞ ክፍጽሙ ድማ ቀንዲ ተራ ከምዘለዎ ይሕብሩ። ኣብ ገለ እዋን እውን ስድራቤታት ደቆም ዝሓሸ አታዊ ዘለዎ ስራሕ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ክረኽቡ ጸቕጢ ይገብሩ እዮም።
“ ሰባት ንክስደዱ ዝገድዶም ብዙሕ ጸቕጢ ኣሎ። ስደት ድማ ነዊሕ ሱር ኣለዎ። ገለ ስድራ ቤታት ንስደት ዝደፋፍኡ አለዎ፡ገለ ድማ ካብ ወጻኢ ሃገራት ገንዘብ ብምስዳድ ኣብ ስደት ሰባት ዓብይ አበርኽቶ ይገብሩ። ስለዚ እዚ ናይ ስደት ውሳኔ ናይ ውልቂ ውሳኔ ኣይኾነን ። ናይ ብዙሓት አባላት ማሕበረሰብ አበርኽቶ ዘለዎ’ዩ።”
“ ኣብ ሃገረይ ስራሕ ረኺበ ክሰርሕ ደስ ይብለኒ ግን እቲ ኩነታት ነዚ ዘፍቕድ ኣይኮነን። ሰባት ካብ ሃገሮም ወጺኦም ክሰርሑ ይደልዩን ይሓልሙን ይኾኑ ከም ኣብ ሃገርካ ኮይና ምስራሕ ዝመስል ግን የለን። ትዕድልቲ ኮይኑ ኣብዚ ንዓና ዝሓይሽ የለን ስለዝኾነ ድማ ነቲ ናይ ምምላስ ሓሳብ ንድግፍ።”
ብመሰረት ሁማን ራይትስ ዎች ኣብ 2016 ዓ.ም ዘውጽኦ ጸብጻብ አስታት 40,000 ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ኣብዚ ምስ ጊልያነት ዝመሳሰል ኩነታት ኣብ መዳይ ስራሕ ተዋፊሮም ይርኸቡ።
በመተከል ዞን ድብቅ የፖለቲካ ዓላማ ያላቸው አካላት እየተፈጸሙ ያለውን የዜጎች ግድያና መፈናቀል መንግስት ሊያስቆም ይገባል – ምክር ቤቱ | የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት
አዲስ አበባ፣ ጥር 13 ቀን 2013 (ኢዜአ) በመተከል ዞን ድብቅ የፖለቲካ ዓላማ ባላቸው አካላት እየተፈፀመ ያለውን የዜጎች ግድያና መፈናቀል ችግር በመንግስት ሊፈታ እንደሚገባ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አሳሰበ።
ምክር ቤቱ ዛሬ ባካሄደው 8ኛ መደበኛ ስብሰባ በውጭ ግንኙነትና ሰላም ጉዳዮች እንዲሁም የህግ፣ ፍትህና ዴሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴዎች በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞንና በሌሎች አካባቢዎች የተፈጸመውን የዜጎች ግድያ አስመልክቶ በቀረበለት የውሳኔ ሃሳብ ላይ ተወያይቷል።
ቋሚ ኮሚቴዎቹ በምርመራ ሂደታቸው ከደረሱባቸው ዋና ዋና ጭብጦች መካከል በመተከል ዞንና በሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች በተከሰተው የጸጥታ ችግር ማንነትን መሰረት ያደረገ የንጹሃን ዜጎች ህይወት መቀጠፉን፣ የአካል ጉዳትና የንብረት ውድመት መድረሱን ጠቅሰዋል።
የተፈጠረው ችግር የተወሳሰበና በፍጥነት ሊገታ ያልቻለው የፖለቲካ ዓላማ ባላቸው አካላት ስለመሆኑ የውጭ ግንኙነትና የሰላም ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ ዶክተር ነገሪ ሌንጮ አስረድተዋል።
ህገ-መንግስታዊ መብትን ጥያቄ ውስጥ በሚያስገባ መልኩ ሲነዛ የነበረው የጥላቻ ፕሮፓጋንዳ በህዝቦች መካከል ከአንድነት ይልቅ ልዩነትን በሚሰብኩ የፖለቲካ ፍላጎት ባላቸው የውስጥና የውጭ የጥፋት ሃይሎች መሆኑንም አንስተዋል።
እንደ ዶክተር ነገሪ ገለጻ፤ መንግስት ባለፉት ሁለት ዓመታት የዴሞክራሲ ምህዳርን ለማስፋት አሳሪ ሕጎችን የማሻሻልና አዳዲስ ሕግጎችን በማውጣት ምቹ ሁኔታ ለመፍጠር ጥረት አድርጓል።
በሚኒስትሮች ምክር ቤት የወጣውና የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያጸደቀውን የትግራይ ክልል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የተፈጻሚነት ወሰን ማስፋትና ማጥበብ እንደሚቻል መደንገጉን በመጥቀስ አዋጁን በመተከል ዞን የሕግ የበላይነትን ለማረጋገጥ መጠቀም እንደሚቻል ገልጸዋል።
በተለያዩ አካባቢዎች የሚታየውን የዜጎች መፈናቀልና የንብረት ውድመት በአስቸኳይ ስለሚቆምበት ሁኔታና ተጎጂዎች ተገቢውን ድጋፍ እንዲያገኙ ከምክር ቤቱ በተወጣጡ አባላት ቡድን እንዲቋቋም ቋሚ ኮሚቴዎቹ የውሳኔ ሀሳብ አቅርበዋል።
አማርኛ, (Amharic): ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥር ይደውሉ 804-897-2100
ወደር የማይገኝላቸው ምርጥ የሙዚቃ ስራዎቹ ከትውልድ ትውልድ እየተተላለፉ ዛሬም ይደመጣሉ፡፡ በሚያምረው አዘፋፈኑ ያልዳሰሰው ሃሳብ የለም ፣ ዘላለም በሙያቸው ከምናከብራቸው ድምፃዊያን መካከል አንዱ ነው፡፡ ተውዳጁና አንጋፉው ድምፃዊ "#ፀሃዬ_ዩሃንስ"
#ስለሃገር_ፍቅር #ስለመተባበርና #መከባበር ማዜም ከጀመረ አመታት ተቆጥረዋል፡፡ የሃገር ፍቅር ምንነትንና የሙዚቃ አቅምን በህዝብ ለህዝብ መድረክ ካሳዩን ድምፃዊያን መካከል አንዱ ነው ፡፡
ይህ ዘፈን ዳግም የቤተሰብ እና የሃገር ፍቅርን ይቀሰቅሳል፡፡ ናፍቆትን አብሶ ጉንጭን በእንባ ያርሳል፡፡ ይህ ተወዳጅ ስራም ሁላችንም በተደመርንበት በአሁን ጊዜ የዚህ ዘፈን የሙዚቃ ቪዲዮው ተሰርቶ ተጠናቋል፡፡
ኣብ ጁባ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ናብ ትማሊ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ድሕሪ ዝትኻየደ ከቢድ ናይ ተዅሲ ምልውዋጥ፣ ኣብታ ከተማ ሰዓታት እቶ እቶ ከምዝትኣወጀ ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር ብዛዕባ እቲ ኩነታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኣብ ምሉእ ቁጽጽር እታ ከተማ ከምዘሎ እኳ እንተሓበረ፣ ንግዚኡ ግና ካብ ሰዓት ሽዱሽተ ናይ ምሸት ዝኾነ ሰብ ከይንቀሳቐስ መጠንቐቕታ ተመሓላልፉ ኣሎ።
ድሕሪ’ዚ ንከተማ ጁባ ዘናወጸ ከቢድ ናይ ተዅሲ ምልውዋጥ፣ እታ ከተማ ብድሩዓት መካይንን ዝተዓጀቡ ብብዝሒ ሰራዊት ትሕሎ ምህላዋ ኣፈኛ ሰራዊት እታ ሃገር ኮለነል ፊሊፕ ኣጉዌር ኣፍሊጡ።
እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምፍሕፋሕ፣ ብቀንዱ፣ ኣብ መንጎ ካብ ዓለት ዲንካ ዝኾነ ፕረዚደንት ሳልቫኪርን ካብ ዓሌት ኑዌር ዝኾነን ካብ ስልጣኑ ዝተባረረን ምክትሉ ነበረ ሬክ ማሻር’ዩ’ዩ።
ኣብታ ጁባ ኣሸሓት ኤርትራውያን ኣብ ንግድን ወፍርን ይሳተፉ ምህላዎም ዝፍለጥ ኮይኑ፣ በዚ ኣብታ ከተማ ተኸሲቱ ዘሎ ዘይርጉእ ሃዋሁ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዘለዉ ዝተወከስናዮም ወገናት የረድኡ።
ሚኒስትሪ ሕርሻ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ዋሕዲ ኣፍራስን ዓሌትን ብቁጽርን ዓይነትን ብምምሕያሽ ብርትዓዊ ዋጋ ንተጠቀምቲ ንምቕራብ ዘመናዊ ሜላ ምድቓል ከምዝተኣታተወ ኣብቲ ሚኒስትሪ ሓላፊ ኣሃዱ ልምዓት ስጋን ቆርበትን ፡ኣካያዲ ስራሕ ማእከል ምድቓል ኣፍራስ፡ማንቲለን ሓሰማን መንእሰይ ሄኖክ ገ/ሂወት ንድምጺ ኣሜሪካ ተዛሪቡ።ተጠቀምቲ ብወገኖም እቲ ሓዲሽ ሜላን ዝተዋህቦም ስልጠናን ኣብ ስርሖም ከምዝሕገዞም ተዛሪቦም።
እነደመግቢያ ይህ የማሕበራዊ ገጾች(Social Media)፣ በተለየም Facebook፣ የአንድ ስሞን ውሎ የቀነጫጨብኩት ነው። እስቲ እንየው! እስቲ እንታዘበው! ለማለት ያክል: በዚህ ጉዳይ...
ኣምንሰቲ ኢንተርናሽናል ዕድመ እቶም ይምልመሉ ዘለው ቆልዑ ወታደራት ካብ 10 ክሳብ 17 ዓመት ዝበፅሕ እዩ ይብል። ገሊኦም ይብል እቲ ፀብፃብ ሞባይል ስልኪ ክግዘአልኩም ኢዩ ብዝብል ከምዝሕበሉ ገሊኦም ድማ ይጭወዩ እቲ ናይ ኣምስቲ ሪፖርት ይገልፅ።