Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በአጠቃላይ የስፖርት ኮሚሽን በክለቦች ስታንዳርድ ዙርያ በከፍተኛ ደረጃ ሰርተናል፤ በማህበራትና በፌደሬሽኖች አደረጃጀት እና አሰራር ዙርያ የደረጃ እርከን አውጥተናል:: መተዳደርያ ደንቦችን ባለድርሻ አካላትን በማወያየት አሻሽለን አቅርበናል፡፡ በኮቮድ 19 ተፅእኖ ውስጥ ሆነን በስፖርት ማዘውተሪያ ዙርያ ከሰራናቸው ተግባራት በአዲስ አበባ የሚገኘው የካፍ ማሰልጠኛ ማዕከል የሚጠቀስ ነው፡፡ ለ16 ዓመታት ግንበታው ተጓቶ የነበረውን ይህን አህጉራዊ ማዕከል ሙሉ ለሙሉ ሰርተን በማጠናቀቅ ወደ ስልጠና የሚገባበት ምዕራፍ ላይ አድርሰነዋል፡፡
የእግር ኳስ ብሄራዊ ቡድኑ በማዕከሉ ካምፕ አድርጎ ወደ አህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ውድድሮች የሚገባበትን ዝግጅት አድርገናል፡፡ በስታድዬሞች እዳሳት እና አዲስ ግንባታ ያከናወናቸው ተግባራትም አሉ፡፡ በሚዲያ እየገለፅናቸው ባለመሆኑ ነው፡፡
የፀሐይ መነፅር ከገዙ በኋላ የፀሐይ መነፅር ጥገና ላይ ትኩረት የሚሰጡ እምብዛም አይደሉም ፡፡ ምናልባት አንዳንድ ሰዎች በዚህ ክረምት ብቻ ነው የምለብሰው ብለው ያስባሉ ፣ እና ብዙ ሰዎች የፀሐይ መነፅር የሚገዙት ከአልትራቫዮሌት ጨረሮች እና ፋሽን ለመጠበቅ ብቻ ነው ብለው ያስባሉ ፡፡ ስለ ሌሎች የፀሐይ መነፅሮች ግን አይመለከቱትም ...
ለፊትዎ ምን ዓይነት ክፈፍ የተሻለ እንደሆነ ለማወቅ በመሞከር ችግር አጋጥሞዎት ያውቃል? ደህና ዕድለኞች ነዎት! በትንሽ መመሪያችን አማካኝነት ለሁሉም ሰው የሚሆን ፍሬም እንዳለ ይማራሉ - እና ለእርስዎ ተስማሚ የሆነው ነገር ምን እንደሆነ ልንነግርዎ እንችላለን! ምን የፊት ቅርጽ አለኝ? ምናልባት ያለዎት ...
Heጂያንግ ባኦላይ ግሩፕ ኃ.የተ.የግ.ማ መነጽር ማምረቻ ፣ ምርምርና ልማት ፣ ምርት ፣ ሽያጮች እና የሸቀጦች ማስመጣት እና ወደ ውጭ መላክን በማቀናጀት መጠነ ሰፊ የግል ድርጅት ነው ፡፡ ኩባንያችን በቤተሰቡ የላይኛው ክፍል ሶስት ፋብሪካዎች ፣ በመካከለኛ የንግድ ከተማ ውስጥ 2 መደብሮች ፣ አንድ የውጭ አገር ...
ቴዲ: አርእስቱ ‘ኢትዮጵያ’ እንደመሆኑ መጠን ዋናው አላማ ኢትዮጵያዊነትን ከአደጋ ማዳን ነው። ይህ አልበም በዚህ አይነት ሀሳብ ላይ እንዲያተኩር የፈለግኩበት ምክንያት አንድነታችን አስፈላጊ ስለሆነ ነው። ብዙ አመት ተደክሞበታል። አሁን እንደሚታወቀው በሀሳብ ከመደራጀት ይልቅ በዘር መደራጀት ይታያል። ያ ደግሞ አዝማሚያው ወደ አደጋ ያመጣው ይመስላል። እና ከምንም በላይ ኢትዮጵያዊነትን ማዳን አላማ አድርጎ ነው የተሰራው።
ጥያቄ: እንዳልከው አንዳንዶቹ ስራዎችህ በኢትዮጵያውያዊነት እና በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ያጠነጥናሉ። እዚህ ላይ በጣም ትኩረት ለማረግ የፈለግክበት የተለየ ምክንያት ምንድን ነው?
ቴዲ: አገር እንግዲህ ብዙ ግዜ የሚቆመው ለሀገር ባለውለታ በሆኑ ሰዎች እና ብዙ የህብረተሰቡ አካላት በሚሰሯቸው ተግባራት ነው። እንደሚታወቀው ኢትዮጵያዊነት በነፃነት የመኖር ምልክት ነው። ድል ለማግኘት ምኒሊክን የመሰለ ጥሩ መሪ ያስፈልጋል። እንደገና ደግሞ እንደ ሀይለስላሴ ያሉ ትላልቅ ነገስታት ከአለም መንግስታት ጉባኤ ጀምሮ ያደረጓቸው አስተዋፆዎች እና የነበራቸው ተቀባይነት፣ ለሀገራቸው የሰሩት ተግባር ሳይደመር ኢትዮጵያ የምንላት ሀገር ልትኖር አትችልም። ይህ እንዳለ ሆኖ ምንግዜም ነገስታት የሚወክሉት ህዝብን እንደመሆኑ መጠን ከስሮቻቸው ደግሞ ያሉ ብዙ ባለውለታዎቻችንን እብሮ ለማየት የሚያስችል ትልቁ መስኮት ከፊት ያሉት ሰዎች ናቸው። በዚህ መሰረት ምልክቶች ካልተበረታቱ እና የሚገባቸውን ክብር ካላገኙ የሚቀጥለው ትውልድ ጥሩ ተግባር ለመፈፀም የሚያነቃቃ መሳርያ አያገኝም። ሁለተኛ ደግሞ ባለፉት ጥቂት አመታት ታሪክ የሚባለው ነገር እና ብሄራዊ ስሜት በብዙ ሁኔታ ፈተና ውስጥ ወድቋል። ስለዚህን ይሄንን አጠናክሮ ያለውን ክፍተት ለመሙላት የትውልድ እንቅስቃሴ ያስፈልጋል። እኔ ደግሞ የዚህ ትውልድ አካል እንደመሆኔ መጠን ያንን ተግባር ለመፈፀም ነው የሞከርኩት። አፄ ቴዎድሮስ ደግሞ እንደሚታወቀው በአንድ ወቅት ዘመነ መሳፍንት በሚባለው እና ኢትዮጵያ በጎሳ መሪዎች እና በጎበዝ አለቆች ተከፋፍላ በነበረችበት ወቅት ኢትዮጵያን አንድ የማድረግ ህልም ይዞ ተነስቶ ከውጪ ብቻ ሳይሆን ከውስጥም በገጠመው ብዙ የመረዳት ችግር ባክኖ የወደቀ ትልቅ ጀግና ነው። ከምንግዜውም በላይ ደግሞ የእርሱ መንፈስ አሁን አስፈላጊ ነው ብዬ አምናለሁ ምክንያቱም አስተሳሰባችን አገር ማከል አለበት።
ጥያቄ: በርካታ ሰዎች አዲሱ አልበምህ ምናልባትም ኢትዮጵያ ውስጥ ከተሰሩ የሙዚቃ ስራዎች በብዙ ረገድ የገዘፈ እና በሽያጭ ረገድም ሪከርድ የሰበረ ነው ይላሉ። ምን ያህል አልበም ታተመ እና ተሸጠ? አንተስ ይህንን ያህል ተቀባይነት ገምተህ ነበር?
ቴዲ: እውነት ለመናገር ከተለመደው ውጪ ይመስላል። ምን ያክል ኮፒ እንደተሸጠ ግን ለመግለፅ የሚችሉት አሳታሚዎቹ ናቸው። እና ስራው ወደ 600,000 ኮፒ አካባቢ ታትሞ እንደነበር አውቃለሁ። ይሁንና አሁን ያለውን ያክል ተቀባይነት ያገኛል ብዬ አልጠበቅኩም ነበር።
ጥያቄ: ሁላችንም እንደምናውቀው ኢትዮጵያ በአሁን ሰአት ለየት ባለ የፖለቲካ ሁኔታ ላይ ትገኛለች። ብዙ ሰዎች ደግሞ ቴዲ አፍሮ በቀደምትም ይሁን በአሁን ስራዎቹ የፖለቲካ መልእክቶችን አስተላልፏል ይላሉ። በስራዎችህ ላይ እነዚህን መልእክቶች አስተላልፈሀል? ከሆነስ እነዛ መልእክቶች ምንድን ናቸው?
ቴዲ: በኔ እምነት ብቻም ሳይሆን አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ማንም ሰው ከፖለቲካ ውጪ ሊሆን አይችልም። የፖለቲካዊ ጉዳይን ማንሳት ደግሞ እንደ ኩነኔ የሚታይ ነገር መሆን የለበትም። ሁላችንም ጉዞአችን አንድ እንደመሆኑ መጠን የኢኮኖሚያዊም ሆነ ፖለቲካዊ ጉዳይ እንደ ዜጋ ይመለከተናል። በእነዚህ ጉዳዮች ላይ ማተኮር መለመድ እና መበረታታት አለበት። የነገሮቹ ጥልቀት በአልበሙ ላይ በዝርዝር ተጠቅሰዋል።
ጥያቄ: የአንተ በጣም ከፍተኛ አድናቂ እና ተከታታይ የሆነ ህዝብ የመኖሩን ያክል ሌሎች ደግሞ አንተን በብዙ መስኩ የሚወቅሱ ወገኖች አሉ። አንዳንዶቹ የተወሰነ የሀገሪቱ ህዝብ ላይ ብቻ ያተኮረ አርቲስት ሲሉህ ሌሎቹ ደግሞ የኢትዮጵያን ታሪክ በቅጡ ያልተረዳ ይሉሀል። ለዚህ ያንተ መልስ ምንድን ነው?
ቴዲ: እንግዲህ የሁላችንም መገለጫ ኢትዮጵያዊነት ነው። ኢትዮጵያዊነት የሚሻክረው ክፍል ደግሞ ተፈጥሯል። ይህንን እውነት መቀበል ያስፈልጋል። እና ሁሉንም ለማስደሰት አይቻልም። ጠቃሚውና የሚያስፈልገው መንገድ የትኛው ነው ብሎ ባመኑበት ነገር ላይ ማተኮር ነው የኔ አካሄድ። በዚህም መሰረት የተለያዩ አቀባበሎች ይኖራሉ። እንዳየኸው ግን ሁሉም ሰው ኢትዮጵያዊነት ውስጡ ያለ፣ የነበረ ነው። ኢትዮጵያዊነት ሊጠፋ የሚችል ነገርም አይደለም። እንደ ሀይማኖት የጠለቀ ነው። ኢትዮጵያዊነት ረቂቅ ሚስጥር አለው። ኢትዮጵያዊነት ረጅም መሰረት ያለው ነው። ይህንን ካለመረዳት አብረን ባደረግናቸው ብዙ መልካም ነገሮች ላይ መስማማት ስንችል፤ አብረን ባጎደልናቸው ነገሮች ላይ ዝም ብለን ግዜ ማጥፋት ጠቃሚ አይደለም። እኔ ልጅ ወልጃለሁዝ፤ አሁን አራት አመት ሆኖታል። ይሄ ልጅ ከፍቅር እና ከጥላቻ የቱ እንደሚሻል ብጠይቀው የሚነግረኝ ስለ ፍቅር ነው። ያንተም ልጅ ሊነግርክ የሚችለው ስለ መከፋፈል ሳይሆን ስለ አንድነት ነው። ይሄንን ልጆች ሊመልሱት የሚችሉትን ጥያቄ በእድሜ በልፅገን እንኳን በማንግባባቸው ነገሮች ላይ በማተኮር ነው የብዙ ወጣቶች ህይወት እንዲደናቀፍ የሆነው። የቀደሙት አባቶቻችን ግን ከዚህ የተሻለ ቅርፅ የነበራቸው ናቸው። ለዚህ ነው እነሱ ላይ ያተኮረ ስራ የምሰራው። ሁሉም የራሱን አመለካከት የመግለፅ ደግሞ ተፈጥሮአዊ መብቱ ነው። በማንኛውም ሁኔታ ግን ሁሉንም ማስደሰት ባይቻል በተቻለ መጠን ሁሉንም የሚያግባባ ቅርፅ ይዤ ለመቅረብ ነው የሞከርኩት።
ቴዲ: በአጭር ግዜ ውስጥ አለቀም ባይባልም በሁለት አመት ነው የስቱድዮ ስራው ያለቀው። ከዛ በፊት እቤት ውስጥ ዜማ እና ግጥም ማዘጋጀት ነበር። ግን በየቀኑ ነበር የምሰራው። እና ከባዱ እንቅልፍ ማጣት እና የአመጋገብ ችግር ገጥሞኛል። ከዛ በተረፈ በጥሩ ሁኔታ ደስ ብሎኝ ነው የጨረስኩት።
ቴዲ: ወደፊት ይኖራል። አሁን ለግዜው ግን ከዛ ሀሳብ ትንሽ ገለል ብሎ እረፍት ያስፈልጋል። በሚመጣው ኮንሰርት ግን ከበፊቱ በተለየ እና ከፍ ባለ ፐርፎርማንስ ለማካሄድ አስበናል። ይሄ ደግሞ ግዜ ይፈልጋል።
ጥያቄ: ከዚህ በፊት የተወሰኑ ኮንሰርቶችህ በተለያዩ ምክንያቶች በመንግስት ሀላፊዎች ትእዛዝ እንዲሰረዙ ተደርገዋል። ይህ ነገር በድጋሚ ይከሰታል የሚል ስጋት አለህ?
ቴዲ: ብዙ ግዜ የዚህ አይነት ነገሮች ሲደጋገሙብህ የምትለማመደው የስሜት ማመጣጠን አለ። ከዛ በተረፈ እንደ ዜጋ ደግሞ መከልከሉ ተገቢ አይደለም። ወደፊትም ያለ በቂ ምክንያት መከልከል ተገቢ አይሆንም። ይሄንን የሚመለከተው ክፍል ሊያስብበት ይገባል።
እንደማንኛውም ሙዚቀኛ ሙዚቃችንን ለማቅረብ ተገቢው ፈቃድ ሊሰጠን ይገባል። ለቀደመው ሁኔታም የተጠየቅነው ይቅርታ የለም። ብዙ ኪሳራዎች ነበሩ። ምናልባት ሞራል ጋር አልደረሱ ሊሆን ይችላል ግን በብዙ መልኩ በማቴርያል ጎድቷል። ይህ ደግሞ ተገቢ አይደለም።
ጥያቄ: በአሁን ሰአት በኢትዮጵያውያ ያለውን የማህበረሰብአዊ፣ በኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ሁኔታ እንዴት ትመለከተዋለህ? በአንተ አስተያየት በእነዚህ መስኮች ኢትዮጵያ ውስጥ ምን እየሆነ ነው?
ቴዲ: ሀገር የትውልድ ቅብብል ውጤት ነው። ብዙ ዋጋ ተከፍሎበታል። የኔ አባቶች የከፈሉት ዋጋ እንዲህ በቀላሉ የሚጠቀስ አይደለም። በጣም ጨዋ ሰዎች ነበሩ። ግንዛቤያቸው በጣም ሰፊ ነበር። የመረዳት አቅማቸው በጣም ከፍተኛ ነበር። በጣም የሰለጠኑት ሀገራት ላይ የነበሩትን ሰዎች የሚፈትሽ ስራ ሰርተዋል። በጦር ሜዳ ብቻ ድል ያደረጉ ሰዎች ሳይሆኑ የመንግስታቱን ማህበር ጭምር የፈተኑ፣ ለሀቅ የቆሙ እና በወረቀት ላይ የተፃፈን ነገር ለማስፈፀም የፀኑ ጨዋ ሰዎች ነበሩ። ፈትሸዋቸዋል! በርብረዋቸዋል! እንደዚህ አይነት አባቶች ክብር ሳይሰጣቸው የምንኖርበት ሀገር ላይ እንደነዚህ አባቶች አይነት ልጆች ሊፈጠሩ አይችሉም። የሰው እዳ እየበላን ሀገር ለማስቀጠል አይቻልም። ይህ ነው እንደ ሀገር የገጠመን ችግር። ወጣቶች ወደየት እንደሚሄዱ የሚያሳይ ያለፈው ክፍል እነሱ ላይ የሚያተኩር አካሄድም የለውም። ስለዚህ በመጀመርያ ቅድሚያ የሚሰጠው ነገር ሀገር ማዳን ነው።
ቴዲ: ኢኮኖሚያዊ ለውጥ እንዲመጣ የሚያስፈልገውን ነገር ለማድረግ ህዝብ መተባበር አለበት። አድዋ ላይ በአንድ ላይ ያዘመትከውን ሀይል በዛ ሀይል ወደ ልማት ለማሳተፍ ይቻላል። መንገዱም ይሄ ነው። ግን የአካሄድ ጉድለት አለ። የሚያሳዝን ትውልድ ነው። የዛ ትውልድ አካል ስለሆንኩኝ ነው እንደዚህ አይነት ጉዳይ ላይ ለማተኮር ግድ ያለኝ።
ቴዲ: ኢትዮጵያ ልጆቿ የተባበሩባት ሀገር እና ለሀገር የለፉ ሰዎች የሚከበሩበት ሀገር እንድትሆን እመኛለሁ። የሚያሳዝነው ግን አፍሪካን አንድ ለማድረግ የሞከረ ህዝብ ለራሱ አንድ መሆን አቅቶት ስቃይ ውስጥ ነው ያለው። በሚያስገርም ሁኔታ ዩናይትድ ስቴትስ ኦፍ አሜሪካ የሚባል ሀገር ቁጭ ብለው የተባበሩ ህዝቦችን፣ ገና መብላት ያቃተን ህዝቦች ላይ እንደገና መከፋፈል የሚሰብኩ ብዙ ህዝቦች አሉ። መብታቸው ሊሆን ይችላል፤ አደገኛ መሆኑ ግን ሳይነገር አይታለፍም። እኛ ሰላም እንፈልጋለን።
ጠቅላይ ሚንሰትር አብይ አህመድ ወታደራዊ ሹማምንቱ ጋር በነበራቸው ውይይት ከደካማ ሀገር ጄነራል ይልቅ የጠንካራ ሀገር አስር አለቃ ይከበራል የሚል ሀሳብ ሰንዝረው ነበር፡፡ እውነት ነው ሀገሩ የፈረሰችበት ወታደር ወታደር አይደለም፡፡ ግን የእኛ ሀገርን ወታደር ይህ አገላለጽ ይመጥነዋል?
የኢትዮጵያ መከላክያ ሃይል በሌላ ፅሁፌ ላይ በስፋት እንደጠቀስኩት ሀገር ቀውስ ውስጥ ሲገባ ጎዳና ወጥቶ ህዘብ አልዘረፈም፡፡ ስልጣን ስጡን ብሎ ወደ ቤተ-መንግስት ለመገስገስ አልተቻኮለም፡፡ በዘር ተከፋፍሎ ዕርስ በዕርሱ አለተጫረሰም፡፡
ሌላው ቢቀር ግማሽ ዕድሜውን ሀብት ትዳር ሣይል የተጋደለለት የሀገሩ ድንበር ለጠላቶችህ ይስጣል ሲባል ተቆጥቶ መንግስት ላይ አልዛተም፡፡ አዕላፍ ወንድሞቹን የቀበረበት መሬት በ36 ሰዎች ውሳኔ ለሌላ ሀገር ሲተላለፍ ጨዋታው ፈረሰ አባይ ደፈረሰ ሊለን አልወደድም፡፡
በዚህ የተነሳም ባለፉት ጥቂት አመታት ያልጠፋነው በገዥው ፓርቲ ጥንካሬ ሳይሆን በወታደሩ ምህረት ነው ብሎ መግለፅ ይቻላል፡፡ እንዲህ ከሆነ የጠቅላይ ሚንሰትሩን አገላለፅ በቦታው ለመጠቀም እንሞክር፡፡ በእኔ ግምት የእሳቸው ንግግር ትክክለኛ ቦታው የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ናቸው፡፡ (አንዳንዱ መናኛ ብዙሃን ይላቸዋል፡፡)
ይህ ሲባል በደካማ ሀገር ላይ ካለ ጋዜጠኛ ይልቅ ጠንካራ ሀገር ላይ ያለ መንገድኛ የተሻለ ነገር ስለሀገሩ ማውራት ይችላል እንደማለት ነው፡፡ በኢትዮጵያ ያሉ መገናኛ ብዙሃን ከሞላ ጎደል የራሳቸው ኤድቶሪያል ፖሊሲ(ህገ-መንግሰት) አላቸው፡፡ በዚህ ፖሊሲያቸው ላይም ውግንናቸው ለህዝብ መሆኑን በግልፅ አስፍረወል ፡፡ከነፈሰው ጋር ላይነፍሱ የሙያውን መርሆች ሊያከብሩም ቃል ገብተዋል፡፡
ይሁን እንጅ ጉዟቸው እንደ ግመል ሽንት ወደ ኋላ ነው፡፡ ነገአቸው የተሻለ ይሆናል ብሎ ተስፋ ለሚያደርግ ሰውም ቀቢፀ ተስፋን ይመግባሉ፡፡ እዚህ ሀገር ላይ ለፖለቲካ ትርፍም ተብሎ ቢሆን በዕስር ላይ ያሉ ጋዜጠኞች ተፈተዋል፡፡ ፆሙን እራሱ እንዳይፈቱብን እየተባለ የሚቀለድባቸው ጠቅላይ ሚንሰትር አብይ፤ መገናኛ ብዙሃኑን ግን እስካሁን አልፈቷቸውም፡፡
በዚህ የተነሳም የመንግስት መገናኛ ብዙሃን የጠቅላይ ሚንሰትሩ የፕሮፖጋንዳ ማሽን ከመሆን አልዳኑም፡፡ ኢቢሲም ሆነ ፋና፤ የአማራ ቴልቪዥንም ሆነ ኦ ቢ ኤን አሁንም እንደ ገደል ማሚቴ የአለቃቸውን ጮኸት ከማስተጋባት ወጥተው መጠየቅ አልጀመሩም፡፡ ለአመታት ያወገዙትን ነገር ጠቅላይ ሚንሰትሩ ጥሩ ነው ሲሉ ካደመጡ ካለምንም ሀፍረት ያንኑ ያስተጋባሉ፡፡
ሌበራሊዝምን ጭራቅ ነው እያሉ ቴሌቪዥን ላይ ለመተንተን ሲዳክሩ ግማሽ ዘመናቸው ያሳለፉ ጋዜጠኖች ከኢህአዴግ ውሳኔ በኋላ ልብሳቸውን እንኳን ሳይቀይሩ ሌበራሊዝምን የተከተለ ይድናል የሚል ስብከት ጀምረዋል፡፡ ዓለም ባንክ ከሪፖርቱ ጋር በሚያወጣው ምክረ ሃሳብ የኢትዮጵያ መንግስት ትላልቅ ድርጅቶችን ለግል ባልሃብት ያስተላልፍ የሚል አስተየያት ሲሰጥ፤ የኒዎሌበራል ኃይሎች ተላላኪ ስልሆነ ነው ሲሉን ከርመው ትናንት በአንፃሩ አርቆ አሳቢው መንግስታችን ሌበራላይዜሽን ላይ ቀድሞ ለመግባት መወሰኑ ያስመሰግነዋል ሲሉን ተደመጡ፡፡
የኤርትራን መንግስት የሰላም ጥረቱን አፍራሽና የመንደር ጎረምሳ መሆኑን ሲለፉ ከርመው ዛሬ በዛው ምላሳቸው አንድ አምባገነንን መለማመጥ እንደ ትልቅ ነገር ቆርጠው የኤርትራ መንግሰትን ማባበል ላይ ተጠመዱ፡፡ ሻዕቢያ ድንበራችን ወሯልና ኑ ውጡ ብለው አዕላፍ የሀገሬን ልጆች ካስጨረሱ በኋላ እኛን ወራሪ የሚያደርግን ስምምነት ተቀብለው ስለባድመ መሄድ ጠቀሜታ ሊመክሩን ይሞክራሉ፡፡
እሱን ዕንደምን ስትሻገር ደግሞ በሌላ ወሬ ያጃጅሉሃል፡፡ የአፍሪካ ህብረት ስብሰባ ላይ እንኳን ተገኝተው የማያውቁትን ጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ ለአህጉሩ እያበረከቱ ባሉት አስተዋፆ ከዩጋዳ መንግስት ሽልማት አበረከተላቸው ይባልለሃል፡፡ (እስኪ ይኼ ዜና የገባው ካለ ያብራራልኝ) ከዚህ ሁሉ ነገር ብለህ ሌላ ጣቢያ ላይ ዜና ለማየት ስትቀይር ደግሞ የጣቢያው ክብር ስፖንሰር ይመስል ኢህአዴግ ሆደ ሰፊ ዕርምጃ መውሰዱን አንዳንድ የመዲናዋ ነዋሪዎች ገለፁ፤ የገዥው ፓርቲ ውሳኔዎች አየር መንገዱን ተጠቃሚ ያደርጋሉ …….ወዘተ ሲባል ታደምጣለህ፡፡
ጋዜጠኛው ከሚይዘው ካሜራ የተለየ መሆን አለበት፡፡ ካሜራው ሬክ ብለህ ከተውከው የሚያየውንና የሚሰማውን ሁሉ ይቀዳል፡፡ከዛ ፕሌይ ስትለው የቀደውን ሁሉ ያሰማሃል፡፡ እኛ ሀገር በጋዘኛውና በሚይዘው ዕቃ መካካል ልዩነት ዕየጠፋ ነው፡፡ ያ ባይሆን በካሜራው ያስቀሩትን መረጃ ለምንና እንዴት ብለው በመጠየቅ ለዕውነቱ የሚጠጋ መረጃ ለማድረስ ይባትሉ ነበር፡፡
ሻወር, በየቀኑ እንጠቀማለን. ግን ለተወሰነ ጊዜ ጥቅም ላይ የሚውለው የመታጠቢያ ራስ በቢጫ ሚዛን ቦታዎች የተሞላ መሆኑን ተገንዝበዋል? ይህ በጣም ቆሻሻ ብቻ ሳይሆን ከመታጠቢያው የሚወጣውን ውሃ ይነካል ፡፡ በጨርቅ ወይም በብሩሽ ቢጸዳ ከብዙ ጥረት በኋላ ልኬቱን ለማፅዳት አሁንም ከባድ ነው ፡፡ በዚህ ጊዜ, ምን ማድረግ? አትቸኩል! የሚቀጥለው የመታጠቢያ ቤት ልጃገረድ ጥቂት ቀላል ዘዴዎችን ታስተምራለች ~
የመታጠቢያው ራስ ከረጅም ጊዜ አገልግሎት በኋላ ይዘጋል ፡፡ ይህ በጣም ተፈጥሯዊ ነው ፡፡ ይህ ማለት የገላ መታጠቢያው ጭንቅላቱ ተሰብሯል ማለት አይደለም ፣ አይጨነቁ ፣ በጭራሽ አዲስ መግዛት አያስፈልግም ፡፡ ይህ በዋነኝነት ከረጅም ጊዜ የውሃ ፈሳሽ በኋላ በሚከሰተው የኖራ ድንጋይ ምክንያት ነው ፡፡ ለማፅዳት የሻወር ጭንቅላቱን መበታተን ብቻ ያስፈልግዎታል ፡፡
1 、 ከረጅም ጊዜ የውሃ ፈሳሽ በኋላ በመግቢያው ቧንቧ ወይም በቧንቧ ውሃ ውስጥ ላሉት አንዳንድ የጥራጥሬ ነገሮች ከ መውጫ ቀዳዳ መውጣት አስቸጋሪ ስለሆነ መውጫ ቀዳዳውን ለማገድ ቀላል ይሆናል ፡፡ በውስጡ ያለውን ቆሻሻ ለማፍሰስ የሻወር ጭንቅላቱን ያስወግዱ እና የውሃውን መግቢያ በቀስታ ወደ ታች ያናውጡት ፡፡ አፍንጫውን ሲያፈርሱ መለዋወጫዎቹን ለማስቀመጥ ይጠንቀቁ ፡፡
2, አፍንጫውን ወደ ታች ሊያወርድ የሚችል መያዣ ይምረጡ ፣ በነጭ ኮምጣጤ ፣ በሽንት ቤት ጎድጓዳ ሳህን ማጽጃ ወይም ልዩ የኖራ ቆራጭ ማጽጃ ፣ ደካማ አሲድ። አፈሩን ለተወሰነ ጊዜ በውሃው መጨረሻ ላይ ያፍጡት (1 ሰዓት ተገቢ ነው) ፣ ትንሽ የጥርስ ብሩሽ ወይም ሌላ ንፁህ ብሩሽ ለመጥረግ ይጠቀሙ ፣ ከዚያ ውሃውን ለማጠብ ያጥሉት።
3 ፣ ውሃው ከታጠበ በኋላ በውኃ ጉድጓዱ እና በመለኪያው ወለል ዙሪያ በቆሻሻ መጥረጊያ ያፅዱ ፡፡ የበለጠ "ግትር" ተቀማጭዎችን ያሟሉ ፣ መርፌ አይጠቀሙ። እስኪወድቅ ድረስ በጥፍር ጥፍር ይጥረጉ ፣ ከዚያ በጨርቅ ያፅዱ።
1, የአካባቢ ሙቀት አጠቃቀም ከ 70 ዲግሪ ሴልሺየስ መብለጥ የለበትም ፡፡ ከፍተኛ ሙቀት እና አልትራቫዮሌት መብራት የሻወርን እርጅናን በጣም ያፋጥነዋል ፣ የመታጠቢያውን የአገልግሎት ዕድሜ ያሳጥረዋል ፣ ስለሆነም የመታጠቢያ ቤቱን በተቻለ መጠን በተቻለ መጠን ከመታጠቢያው እና ከሌሎች የኤሌክትሪክ ሙቀት ምንጮች ማግኘት ፡፡ ሻወር በቀጥታ ከታች ባለው የመታጠቢያ አሞሌ ውስጥ መጫን አይቻልም ፣ እና ርቀቱ ከ 60 ሴሜ በላይ መሆን አለበት።
2 ፣ በጠንካራ የውሃ ጥራት አካባቢ ፣ እባክዎን ገላውን ከጎማ ቅንጣቶች ወይም ቀጥ ባለ ንጹህ መሳሪያ ለመጠቀም ይሞክሩ ፡፡ የሻወር መውጫ ቀዳዳ በመጠን ቢዘጋም እንኳን ለማፅዳት ቀላል ነው ፡፡ ገላውን ገላውን በኃይል ላለማለያየት ያስታውሱ ፡፡ በመታጠቢያው ውስብስብ ውስጣዊ መዋቅር ምክንያት ሙያዊ ያልሆነ የግዳጅ መፍረስ ወደ ገላ መታጠቢያው ይመራል ወደነበረበት መመለስ አይቻልም።
3, የመታጠቢያውን ቧንቧ ይክፈቱ እና ይዝጉ እና የመታጠቢያውን የውሃ መንገድ ያስተካክሉ በጣም አያስገድዱ ፣ ሆሚዮፓስን በቀስታ ይለውጡት። ባህላዊው ቧንቧ እንኳን ፣ እንዲሁ ብዙ ኃይል ማውጣት አያስፈልጋቸውም። ለመደገፍ ወይም ለመጠቀም የእጅ መታጠፊያ ፣ የመታጠቢያ ቅንፍ እንደ ቧንቧ እጀታ ሳይሆን ልዩ ትኩረት ይስጡ ፡፡
4, የሻወር ራስ የብረት ቱቦ በተፈጥሯዊ የመለጠጥ ሁኔታ ውስጥ መቀመጥ አለበት ፣ ጥቅም ላይ በማይውልበት ጊዜ በቧንቧው ላይ አያምልጡት ፡፡ በተመሳሳይ ጊዜ ፣ ​​ቱቦውን ላለማፍረስ ወይም ላለማበላሸት ፣ የቧንቧን እና የቧንቧን መገጣጠሚያ የሞት ጫፍ አይፈጥሩ ፡፡
5 ፣ በየስድስት ወሩ ወይም ከዚያ ባነሰ ጊዜ ገላውን ታጥቦ በትንሽ ተፋሰስ ውስጥ ይቀመጣል ፡፡ የመታጠቢያውን ገጽ እና ውስጡን በሚበላው ነጭ ሆምጣጤ ለ 4-6 ሰአታት ያፈሱ እና ያጠጡ ፣ ከዚያ በመታጠቢያው ላይ ያለውን የመታጠቢያውን ገጽታ በጥጥ ፋብል በቀስታ ያብሱ ፡፡ በመታጠቢያው ላይ የመጠን መጠኑን ለማስወገድ ወይም ለመቀነስ ፣ አገናኙን እንደገና ይጫኑ እና ለትንሽ ጊዜ ውሃ ይለፉ እና ነጩን ሆምጣጤ እና ሚዛን ከውሃው ጋር እስኪፈስ ድረስ ይጠብቁ እና ጥቂት የማምከን ውጤት ሊያመጣ ይችላል ፡፡
1, በግድግዳ ላይ የተገጠሙ የሻወር ማጠጫዎች በአጠቃላይ የበለጠ ጎልተው የሚታዩ ናቸው ፣ ስለሆነም እቃዎችን ሲያስገቡ ላለማጋጨት ወይም ላለመጫን ይጠንቀቁ ፡፡ ገዳይ ጉዳቶችን ለማስወገድ በተቻለ መጠን ከቀለበትና ከሌሎች ከባድ ነገሮች ጋር ንክኪን ያስወግዱ ፡፡
2 ፣ ተስማሚ የፅዳት ቴክኖሎጅ የውሃ ቧንቧን በውኃ ማጠብ እና በመቀጠልም የውሃውን ውሃ በትነት ከተለቀቀ በኋላ በብረቱ ገጽ ላይ ሚዛን ስለሚፈጥር በመጠምዘዣው የብረት ገጽ ላይ ያለውን ውሃ በሙሉ በለስላሳ የጥጥ ጨርቅ ይጠርጉ ፡፡ በቀስታ ይጥረጉ ፣ በኃይል አይላጩ ፡፡ እርጥበት ባለው ስፖንጅ እና ለስላሳ ቆዳ ደረቅ ፣ ቧንቧው እንዲያንፀባርቅ እና እንዲያንፀባርቅ ሊያደርግ ይችላል።
3 ፣ እንደ ብዙ የጽዳት ሥራ አስፈላጊነት ፣ መለስተኛ ፈሳሽ የመስታወት ማጽጃን ፣ ወይም አሲድ ያልሆነ ፣ የማይበላሽ ለስላሳ ፈሳሽ እና ሙሉ በሙሉ የተሟሟ ዱቄትን መጠቀም በጣም ጥሩ ነው ፣ የማይበታተነው የመፍትሄ ፖሊሽ ሻካራ በሆነ ጠንካራ ጭምብል ላይ ያለውን ቧምቧን ያስወግዳል ፡፡ ማንኛውንም የሚያጸዱ ጽዳት ሰራተኞችን ፣ ጨርቆችን ወይም የወረቀት ጨርቆችን እና ማንኛውንም አሲድ የያዙ ማጽጃዎችን ፣ የሚያጸዱ ቆሻሻዎችን ወይም ሻካራ ጽዳት ሰራተኞችን አይጠቀሙ ፡፡ ማፅዳቱ ሲጠናቀቅ ሁሉንም ማጽጃዎች በውሀ ያስወግዱ እና ለስላሳ የጥጥ ጨርቅ ያድርቁ ፡፡
ቀዳሚ :: የመታጠቢያ ቤቶችን ማደስ ይቻላል !!! የመታጠቢያ ክፍል ሰዎች ያውቃሉ ቀጣይ: የመታጠቢያ ቤቱን በቤት ውስጥ ዲዛይን ያድርጉ እና በየቀኑ በመታጠቢያው ውስጥ ጥሩ ስሜት እንዲኖራቸው ያድርጉ
እዚ መራሕቲ 16 ሃገራት ዓረብ፣ ወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን ዝተሳተፍዎ ዋዕላ፣ ኣብ ጉዳያት ፍልስጤም፣ ሶርያ፣ ሊብያን ብምትኳር ዘትዩ።
ኣብቲ ብዙሕ ዘካትዕ ጉዳያት ዝተራእየሉ ኣኼባ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ስዑዲ፣ ንህዳሰ ናይቲ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ፍልስጤም፣ ኣብ ዮርሳሌም ዝርከብ መስጊድ ኣልኣቕሳ ዝውዕል ኣስታት 200 ሚልዮን ዶላር ከምዝለገሰት ኣፍሊጣ።
ንዝበለጸ ፍወሳ ሰብኣዊ ርክብ ዓቢይ ግደ ኣለዎ፥ ኣብ መንጎ ሓኻይምን ህሙማንን ዝህልው ሰብኣዊ ርክብ ቀዳማይ ፈውሲ እዩ፡ ስለዚህ ኣብ መንጐ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዘድልዮን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ዘቕርብን ኣካል ክህልው ዝግብኦ ርክብ ሰብኣውነት ዝዓስሎ ክኸውን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 11 ለካቲት ተዘኪሩ ዝውዕል ዓለም ሓቆፍ መበል 29 መዓልቲ ህሙማን ምኽንያት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ዕለጥ 12 ጥሪ 2021 ዓ.ም. ወግዓዊ ከምዝኾነን ቅዱስነቶም ኣብቲ መበል 29 መልእኽቶም፥ ጥዕና ናይ ኵሉ ክቡር ዋጋ ምዃኑ ብምምልካት ሓደ’ኳ ከይተነጸለ ናይ ኵሉ ጥዕና ውሑስ ክኸውንን ብፍላይ ናይ ተኣፋፍያንን ድኻታትን ኣረጋውያንን ቢሎም፥ ናይ ኵሉ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ናይ ምርካብ ክብርን መሰልን ከይጋሃስን ብማዕረ ውሑስ ክኸውን የተሓሳስቡ።
ካብ ምስሉይነት ስግኣት ንጠንቀቕ፥ ሰኽሞም ክሳብ ናይትካ ምግባር ምስ ህሙማን ግላዊ ርክብ ምፍጣር፡ ሓደ’ኳ ዝተጠንጠነን ዝተነጸለን ኮይኑ ከይስምዖ መታን ቀረባ ምዃን። ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ዕለት 11 ለካቲት ምስ ዓመታዊ ክብረ በዓል ቅድስተ ማርያም ዘሉርስ ተተሓሒዙ ተዘኪሩ ዝውዕል መበል 29 ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ህሙማን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፡ “ሓደ ሕብረተሰብ ኣዚዩ ሰብኣዊ ዝኸውን ነቶም ተኣፋፍያን ካብ ስሉጥ ሕውነታዊ መንፈስ ዝነቐለ ክንክን ኣብ ምቕራብ እዩ” ይብሉ። ናይቲ መልእኽቶም ኣርእስቲ ንስኻትኩም ግና፡ መምህርኩም ሓደ እዩ እሞ፡ መምህራን ኣይትብሀሉ፡ ንስካትኩምሲ ዅልኹም ኣሕዋት ኢኹም (ማቴ. 23,8) ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ ንህሙማን ናይ ምክንኻን መሰረት ኣብ ተኣማኒ ርክብ ከምዝኾነን፡ ብፍላይ ኣብዚ እዋን’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19ን ኣብ ልዕሊ ድኻታት ዘስዕቦ ዘሎ ከቢድ ጸገምን ብፍሉይ እናሓሰቡ ዘስመሩሉ ሓሳብ ከምዝኾነ ዜና ቫቲካን ይሕብር።
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ናይ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና መወሃቢ ተቕዋማት ዘይብቑዕነትን ንህሙማን ዝወሃብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ስንኩፍ ምዃኑ ኣመላኺቱ እዩ፡ ናይ ኣረጋውያንን ተኣፋፍያንን ድኹማንን ብቑዕ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ናይ ምርካብ መሰል ብዙሕ ግዜ ዘይውሑስ ኮይኑ ከምዝርአይን እዚ ኸኣ ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ምዕሩይ ኣገልግሎት ዘይምህላዉ የረጋግጸልና፡ እዚ ክኸውን ዝገብር ዘሎ ከኣ ኣብ ፖለቲካን ሓላፍነት ዘለዎምን ኵሎም እቲ ቀዳምነት ዝህብዎ ምርጫ ዘስዕቦ እዩ፡ ቀዳምነት ክወሃቦ ዝግብኦ ቀዳምነት ካብ ዘይምሃብ ዝነቕል ከምዝኾነ ኣብሪሆም፡ ንህሙማን ብቑዕ ኣገልግሎት ንምቕራብ ክከኣል መታን ነገልግሎት ክንክን ጥዕና እኹል ሃብቲ ገንዘብ ምስላዕ የድሊ፡ ጥዕና ናይ ኵሉ ክብሪ እዩ፡ . . . ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ብዘይ ስምዑለይን ረኣዩለይን ንዙሓት ህሙማንን ኣባይቲ ስድራን ቀረባ ብምዃን ዘገልግሉን ቀረባውነት ዝነብሩን ብቓልን ሕይወትን ዝምስክሩ ብዙሓት ምህላዎም ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም ይዝክሩ።
ንዝበለጸ ፍወሳ ሰብኣዊ ርክብ ዓቢይ ግደ ኣለዎ፥ ኣብ መንጎ ሓኻይምን ህሙማንን ዝህልው ሰብኣዊ ርክብ ቀዳማይ ፈውሲ እዩ፡ ስለዚህ ኣብ መንጐ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዘድልዮን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ዘቕርብን ኣካል ክህልው ዝግብኦ ርክብ ሰብኣውነት ዝዓስሎ ክኸውንን እብዚ ዓይነት ርክብ’ዚ ናይ ህሙማን ሰብኣዊ ክብሪ ማእከል ክኸውል ከምዘለዎ የተሓሳስቡ።
ኢየሱስ ብዛዕባ ዝብሉ ግና ዘይገብሩ ይዛረቡ ንኣኣቶም ክነቅፍ ንሰምዕ፥ ቅዱስነቶም ነዚ ወንጌላዊ ቃል’ዚ ናይቲ መበል 29 ንመዓልቲ ህሙማን ናይ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣስተንፍሶ ገይሮም፡ ማቴዎስ ወንጌል ምዕ. 23 ሓደ’ኳ ካብ ሕማም ምስሉይነት ናጻ እየ ክብል ከምዘይኽእልን እቲ ሕማም ምስሉይነት ደቂ ሓደ ኣቦ ምዃንና ከይጥጥዕ ዝገብርን ኵላዊ ሕውነት ንኸይንነብር ዝድርኽ ምዃኑ ብጥልቂ ዘመላኽት ከምዝኾነ ኣብ መልእኽቶም ተንቲኖም፡ እዚ ሓሳብ እዚ እውን ኣብቲ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቶም ብሰፊሕ ዘስመሩሉ ሓሳብ ክኸውን እንክሎ፡ እምነት ኣብ ቃላት ጥራሕ ከይተርፍ ምጥንቃቕ የድሊ፡ እምነት ቅድሚ ብቓል ብሕይወት ዝነበር ክኸውን ከምዘለዎ የተሓሳስቡ። እዚ ቀረባውነት ኣብ ምዃን ዝግለጽ ከምዝኾነ የመላኽቱ።
ቀረባውነት ምንባር ንህሙማንን ኣብ ስቓይ ንዝርከቡን ዘጸናንዕ ክቡር ቅብኣተ ዘይቲ እዩ፡ ከም ክርስቲያን ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ቀረባ ምዃንን ምድጋፍን ናይ ኢየሱስ ፍቕሪ ምልክታ እዩ፡ ሕማም ጽግዕተይና ንእግዚኣብሔር ምዃንና ይገልጸልና፡ ምኽንያቱ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ብቕዓትን ዘይብቕዓትን ዘመላኽት ተመክሮ ስለ ዘይኮነ፥ እዚ ኽኣ ናይ ኢዮብ ተመክሮ ዘዘኻኽረና ሓቂ እዩ፥ ኢዮብ ተጠንጢንካ ምንባር እንታይ ማለት ምዃኑ የመላኽተና ካብቶም ናተይ እትብሎም ኮሎም ከይተረፈ . . . ኡዮብ በዚ ተመክሮ ተኣፋፍነት’ዚ ኣቢሉ ነቲ ስቓዩ ናብ እግዚኣብሔር ዝዓርግ ገዓር ገይሩ የቕርቦ . . . ስቓዩ መቕጻዕቲ ወይ ውን እግዚኣብሔር ካብኡ ስለ ዝረሓቐ ዘጋጥሞን ወይ ካብ እግዚኣብሔር ናይ ምርሓቕ ኵነት መግለጺ ከምዘይኮነ የመላኽተና፥ ካብቲ ስቓዩ ድማ ብሰማዒት እዝኒ ብዛዕባኻ ሰሚዔ ነይረ፡ ሕጂ ግና ዓይነይ ርእያትካ ብዝል ቃል ዝግለጽ ተመክሮ ጥልቂ ርክብ ምስ እግዚኣብሔር ንኽነብር ይድርኾ። ሕማም ዘቕርቦ ትርጉም ሕይወት ጽን ምባል ከምዘድሊ ቅዱስነቶም ምስ ናይ ኢዮብ ተመክሮ ኣተሓሒዞም የብርሁ።
ናይ ሕያዋይ ሳምራዊ መግልጺ ዝኾነ ቀረባውነት ብግሊ ጥራሕ ዘይኮነ ብማሕበር እውን ክንበር ከምዘለዎን ነቲ ዝቖሰለን ዝሓመመን ሓጥእን ኵሉ ቀረባ ክንከውን ይዕድመና። . . . ሕውነታዊ ፍቕሪ ኣብ ክርስቶስ ተሓባባርን ንሓደ’ኳ ዘይጥንጥን ሕብረተሰብ ይወለድ፡ ብፍላይ ነቶም ተኣፋፍያንን ህሙማንን። እዚ ቀረባውነት እዚ ንሕብረተሰብ ይፍውስ፡ እዚ ኣገልግሎት’ዚ ናይ ሓውኻ ስቓይ ንኽትንክፍ የብቅዓካ . . . ኣብ ዝኾነ ይኹን ህልዩ ዘይኮነ ኣብ ሕውነት ዝቖመ ቀረባውነት።
ምስ ህሙማን ናይ ዝጸንዕ ርክብ ምንጪ ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ እዩ፡ እዚ ኸኣ ኣብቲ ናይ ዘመናት ናይ ብዙሓት ሰባት ሕይወቶም ንህሙማን ኣብ ምግልጋል ዝቐደሱ ምስክርነት እነስተውዕሎ ሓቂ እዩ፡ ካብቲ ናይ ኢየሱስ ምስጢረ ሞትን ትንሳኤን እቲ ናይ ዝሓመመ ይኹን ነቲ ዝሓመመ ዝኣልይን ሕይወት ትርጉም ዝህብ ፍቕሪ ይውሕዝ፡ . . . እዚ እውን ኣብ ወንጌሉ እነስተውዕሎ ሓቂ እዩ፡ ኢየሱስ ዝህቦ ፈውሲ . . . ምትሓታዊ ዘይኮነ ወትሩ ጻማ ናይ ናይቲ ናይ እግዚኣብሔር ጸጋ ዝኾነ እምነት ኣብ ምእንጋድ እዩ፡ እምነትካ ኣድሒኑካ ከምዝብሎ።
ቅዱስነቶም መልእኽቶም፥ ነታ ናይ ምሕረትን ፈውሲ ህሙማን ናብ ዝኾነት ቅድስቲ ድንግል ማርያን ዘሉርድን ኣብ ዝተፈላለየ ካብቢ ዓለም ነታ ብስማ ማእለያ ዘይብሉ ኣባይቲ መቕደስ ዝቖመላ እኖ እናሓሰቡ እምንትና ተጽንዕ ብሕውነታዊ ፍቕሪ ንኻልኦት ቀረባ ክንከውንን ክንክናኸንን ትድግፈና ብዝብል ማርያማዊ ጸሎት የጠቓልሉ።
“የለውጡ ባለቤት በግልጽ መታወቅ አለበት። ሁላችንም የተሳተፊን ቢሆንም፤ እኛን ከእስር ያስፈቱን፣ ኦነግን ከውጭ እንድገባ ያደረጉት፣ አብይን ቤተ መንግሥት ያስገቡት የኦሮሞ ወጣቶች ናቸው።” — ዶክተር መረራ ጉዲና
በወጣትነቴ ካነበብኳቸው ጥቂት መጻሕፍት አንዱ የሰርቫንቴስ ዶን ኪሆቴ ነው፡፡ ይህ ገጸ ባሕርይ – ዶን ኪሆቴ (Don Quixote) – በጣም አስቂኝ ነው፡፡ ምናቡ የሚፈጥርለትን የጠባብ ዓለም ሕይወት ለመኖር በደራሲው ምናብ የተፈጠረ የሌለውን እንዳለው፣ ያልሆነውን እንደሆነ በመቁጠር ከንፋስና ከበጎች ጋር ሳይቀር “የጦፈ ጦርነት” ውስጥ የሚገባ ገልቱ ሰው ነው፡፡ ከነባራዊው ዓለም ተጨባጭ ሁኔታ ተነስተን ስናየው በምናብ ምሪት ለመኖር ማሰብ ትልቅ ዕብደት ነው፡፡ የልቦለዱ ግን ቀላል ነው፡፡ በልቦለድ ዓለም ብዙ ዕብዶችና ወፈፌዎች ይታያሉ – በመጻሕፍትም፣ በትያትርም፣ በፊልምና በመሳሰሉትም ሞልተዋል፤ ያ ዓይነቱ አካሄድ ክልክል ስለሌለው እየሳቅንባቸውና እየሳቁብን እንኖራለን፡፡ በገሃዱ ዓለም የምናያቸው ዕብዶችና ወፈፌዎች ግን መቆሚያ መቀመጫ እያሳጡን ጤነኞች ነን የምንለውን ሁሉ ሣንቀር ያሳብዱናል፡፡
ዕብድና ዘበናይ ደግሞ በተለይ የፖለቲካውን ልጓም ሲቆጣጠር ተፅዕኖው ዓለምን እስከማሳለፍ ይደርሳል፡፡ አሁን የምናየው ዓለማቀፋዊ ክስተት ደግሞ ይህን የሚመስል ነው፡፡ የአፍሪካውማ አይወራ! ኢዳሚንን የመሰለ ዕብድ፣ ቦካሣን የመሰለ ዕብድ፣ ጋዳፊን የመሰለ ዕብድ፣ ሙጋቤን የመሰለ የመነቸከ ዕብድ፣ መንግሥቱን የመሰለ ራሱን ከሀገር በላይ የሚያፈቅር ወፈፌ ናርሲሲስት፣ መለስን የመሰለ ዕብድና ዘበናይ … ስም ይቀድሞ ለነገር ባትሉኝ ያህያ ጃሜህን የመሰለ የጋምቢያ ደደብ ወፈፌ፣ ስንቱን ጠቅሰነው… በጥቅሉ አፍሪካ የዕብድ መሪዎች አህጉር ስለመሆኗ የሕዝቧ ዘግናኝ ኑሮ አፍ አውጥቶ ይናገራል፡፡ በነገራችን ላይ እነዚህን ዕብዶች የተኩ በአስተሳሰብ ከዝንጀሮ የማይሻሉ የአፍሪካ መሪ ተብዬዎች በአዲስ አበባ ተሰብስበው የማይጠግቡ የሰውነት አባሎቻቸውን በዓለማዊ ምግብና የሥጋ ዳንኪራ እያምነሸነሹ ታላቁን የወቅቱን የምድር ገዢ ሊቀ ሣጥናኤልን በማስደሰት ላይ ይገኛሉ – በአሁኒቷ ቅጽበት፡፡ ግን ዘመኑ ቀርቧልና የጨለማው ንጉሥ በቅርቡ መሸነፉ አይቀርም፡፡ ያ ነው ተስፋችን፡፡ ተስፋችን የጦርነቱ ፍጻሜ መቃረብ ነው፡፡
ይህ እውነተኛ ተስፋ ባይኖር ኖሮ ምን ይውጠን እንደነበር አላውቅም፡፡ ይህ ዘመን የሚጽፉበትም ሆነ የሚናገሩበት እንዳልሆነ ይገባኛል፡፡ ግን የኅሊናን ጫና ባለመቋቋም አንዳንዶቻችን ትንሽ ተንፍሰን ቢወጣልን እያልን በተገኘችዋ አጋጣሚ መተንፈሳችን አልቀረም አድማጭ ኖረም አልኖረም እንዲህ መናገራችን ለዘመኑ ምሥክር ይሆናልና አይከፋም፡፡ እንደእውነቱ ከሆነ ዘመኑ ያበቃለት የአጋንንት ዘመን መሆኑን ለመመስከር ኢትዮጵያን ብቻ ሣይሆን መላውን የአውሮፓና አሜሪካ እንዲሁም የዐረብና የእስያ ምድር ማጤን በቂ ነው፡፡
ጭምብል ያጠለቁ ዐርባና ሃምሣ አክራሪ ሙስሊሞች ከፊት ለፊታቸው ብርቱካናማ ልብስ የለበሱ ዐርባና ሃምሣ ክርስቲያኖችን አንበርክከው “አላሁዋ ክበር!” በሚል ባዕድ አምልኮታዊ ዝማሬ በሰላ ቢላዎ አንገታቸውን ሲቀሉ ማየት በራሱ የዘመንን ፍጻሜ ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ነው፡፡ የሚገርመው ግን የፈጣሪ ትግስት መብዛት ነው፡፡ትንቢተ ቃሉ ባይቀድም ኖሮ ብዙዎቻችን በካድነውና የዲያብሎስን ጎራ በተቀላቀልን ነበር፡፡ መታገስ ያቃታቸውና ሆዳቸውን ያስቀደሙ ብዙኃን የዓለም ዜጎች የጨለማውን መንግሥት እየተቀበሉና እያስፋፉም መገኘታቸው የወቅቱን ፈታኝነት አረጋጋጭ ነው፡፡ …
ካለፉት ስድሳና ሰባ ዓመታት ወዲህ ኢትዮጵያ የምትባል የጉድ ሀገር ከምትወልዳቸው “ልጆቿ” መካከል የትኛው ተነስቶ የትኛው እንደሚጣል አልገባህ ብሎኛል – ከልጁና ከእንግዴ ልጁ፡፡ “እውነተኛው ልጅ ቢነሳና ቢያድግ ኖሮ አሁን የምንገኝበትን የመሰለ ሀገራዊ ሥዕል አይኖረንም ነበር” ብዬ የምቆጭባቸው ጊዜያት እየበዙ መጥተዋል፡፡ ጠቅልለን የመጥፋታችን ምሥጢር አልገባህ ብሎኝ ተቸግሬያለሁ፡፡ “ተያይዘን ጠፍተናል” ቢባል ማጋነን አይደለም፡፡ የአጠፋፋችንን ዝርዝር ስለምታውቁት ወደዚያ ገብቶ ብዙ ማውራቱ ጊዜ ማባከን ነው፡፡ እንደማስበው ከቅርብ አሠርት ዓመታት ወዲህ የአይኪዋችን(IQ) መጠን እጅግ እያቆለቆለ መጥቷል ብዬ አምናለሁ፡፡ እንዲያውም ሰው ነን ከምንል ከአንዳንዶቻችን ይልቅ እንደዶልፊንናቺምፓንዚን የመሳሰሉ እንስሳት በኢንተሊጀንስ ሳይበልጡን አይቀሩም፡፡
ለምሣሌ አንበሣ ከጠገበ ሚዳቋዎችና ድኩላዎች በፊቱ ቢደንሱ ግድ አይሰጠውም – ምናልባት ይዝናና እንደሆነ እንጂ፡፡ ሰው ግን 70 ቢሊዮን ዶላር ይዞ በሀብት በዓለም አንደኛ መሆኑን ካረጋገጠም በኋላ ተጨማሪ ሀብት ለማፍራትና ቁንጮ እንደሆነ ለመዝለቅ ዕንቅልፍ አጥቶ ሲጨነቅ ያድራል፡፡ ለዚያም ስኬት ወንጀልንና ኃጢኣትን ምንም ሳይፈራ ከሰማይ በታች ያሉ እጅግ የከፉ ነገሮችን ያደርጋል፡፡ ግን ግን ዕድሜው ቢበዛ ሰማንያ ያንንም እንደምንም ቢያልፍ ሰው እየጠላውና የፈጠረው አምላኩ እንዲሰበስበው እየጸለየለት ዘልዛላው ዕድሜ 100 ቢደርስ ነው፡፡ ከዚያ ሲሞት ወደሚቀርበው የመቃብር ቦታ ተወስዶ እንደ አሮጌ ጣሳ ይጣላል ወይም በአምልኮቱ ሕግ መሠረት ይቃጠላል፡፡
ይህ ነው የሰው ልጅ የመጨረሻ ዕጣ ፋንታ፤ ለዚችም ሲባል ነው እንግዲህ ይሄ ሁሉ ጦርነት የሚካሄደውና በምቀኝነት አባዜ ተለክፎ አንዱ ሌላውን ሲዘረጥጥ የሚስተዋለው፡፡ ማስተዋል እርቆን እንጂ ቆም ብለን ብናጤነው ሁሉም ከንቱ መሆኑን በተረዳን፡፡ መጽሐፈ መክብብም ይህን ነው የሚለን፡፡ … ችግሩ ደግሞ ከንቱነት በተማረው ብሶ መገኘቱ ነው፡፡ አይኪዋችን ብቻም ሣይሆን EQ, SQ, PQ (Emotional Quotient, Spiritual Quotient, Physical Quotient) በሚባሉት የልዩ ልዩ ኢንተሊጀንስ ዓይነት መለኪያዎች አንጻር ብንፈተሸ ብዙዎቻችን “ሚኒማ”ውን የምናሟላ አይመለስኝም፤ ዘመን ከድቶንና ጥበብ ሸሽታን የተበለሻሸን ብዙዎች ነን፡፡
እነዚህ የኢንተሊጀንስ ዓይነቶች በአንድ ዜጋ ውስጥ ተሟልተው በቅጡ እንዳይገኙ ከሚያደርጉ ተግዳሮቶች አንደኛውና ምናልባትም ዋናው ድህነት ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ አሸር ባሸር እየመገብክ ቀጥቅጠህ የምትገዛው ሕዝብ ከአድማስ ወዲያ ማዶ ማሰብ እያቃተው በጓዳ ችግሩ ብቻ ተወጥሮ ቢገኝ አይፈረድበትም፤ መብል መጠጥ ሰውን ሰው እንደሚያደርግ መረዳት ይገባል፡፡ አስተሳሰባችን ከአመጋገባችን ጋር በቀጥታ የተቆራኘ ነው – ሌሎች ግብኣቶች መኖራቸው በታዛቢነት ተይዘው ባሕር ወለድ ምግቦችን የሚመገቡ የሩቅ ምሥራቅ ሕዝቦች አእምሯቸው ብሩኅና ምጡቅ እንደሆነ የሚነገርላቸው በተፈጥሮ እኛ ከነሱ አንሰን ወይም እነሱ ከኛ በልጠው ሣይሆን ገዢዎቻችን ከአልሚና ከተመጣጠኑ ምግቦች ገድበው እንደከብት ያገኘነውን መናኛ ነገር እያመነዠክን ከሞቱት በላይ ካሉት በታች ለመኖር ያህል ብቻ እንድንኖር ስላስገደዱንና ያንንም ተከትሎ የአእምሮ መቀጨጭ ስላጋጠመን ነው ;
ድህነት ደግሞ የሁሉም ክፋቶች መባቀያ መሆኑ እያስተዋልን ነው – ምቀኝነቱ፣ ቅናቱ፣ ተንኮሉ፣ ሸፍጡ፣ ዘረኝነቱ፣ ምኑም ምናምኑም ባብዛኛው ከድህነት አምባ እንደሚፈልቅ ብናምን ከእውነቱ ብዙም አናፈነግጥም፡፡ ይህን ዓይነት ሕዝብ ስለወዲያኛው ዓለም ቀርቶ ስለዚህኛው ዓለም እንኳን እንዲያስብ ማድረግ ያስቸግራል፡፡ ይህን መሰል ሕዝብ የዛሬ እስትንፋሱን ወደነገ ለማሳደር ከመድከም ባለፈ ስለሞራል፣ ስለሃይማኖት፣ ስለባህላዊ ዕሤቶች፣ ስለመልካም ሥነ ምግባር፣ ስለ አንድነት፣ ስለ ማኅበራዊ ወግና ልማድ … ብትሰብከው በቀላሉ ይገባዋል ተብሎ አይጠበቅም – “የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል” ይባላል፤ ሆድ ቀላል ይመስለናል እንጂ በዚህች ምድር እጅግ ወሳኝ ነው፡፡
ጥቂቶች በሀብትና በሥልጣን እየነገሡ ብዙኃኑ እየጠፋ ያለበት ሁኔታ በሀገራችን ተፈጥሮ በተለይ መፃዒው የሀገራችንና የትውልዳችን ዕጣ ፋንታ ዥው ያለ ገደል አፋፍ ላይ ተደቅኖ ትልቅ አደጋ ላይ ነን፡፡ የሀብት ክፍፍሉ መረን የለቀቀ በመሆኑና መድሎና መገለሉም ያንኑ ያህል ቅጥ ያጣ በመሆኑ ሀገራችን ለይቶላት የምትፈነዳበት ጊዜ ተቃርቧል ብንል እንደሟርተኛ ሊያስቆጥረን አይገባም፡፡ ያንዣበበብንን አደጋ ሰው ብቻ ሣይሆን ዛፍ ቅጠሉ የሚረዳው እጅግ በጣም ግልጽ ግን ዘግናኝ አደጋ ነው፡፡ “የፈሩት መድረሱ፣ የጠሉት መውረሱ” ደግሞ አይቀርም፡፡… በዚያኛው ሰሞን የፕሮፌሰሮችን ውዝግብ በጥሞና ተከታተልኩ፡፡ በጣም ገረመኝ፡፡ አግራሞት ቢገድል ኖሮ ቀዳሚ ሟች ነበርኩ፡፡
“ከዕውቀት አምባ የተገኙ ለሰማይ ለምድር የሚከብዱ ታላቅና ታናሽ ዝኆኖች ሲጣሉ እንዲህ ቅጥአምባራቸው ከጠፋ እኛ ማይምናኑማ እንዴት እንሆን?” ብዬ ለሀገሬ የትውልድ ሾተላይ ከልብ አዘንኩ፡፡ ፍቅራችንም፣ ጠባችንም የማያምር እኛ ኢትዮጵያውያን ብቻ እንደምንሆንም ገመትኩ፤ እንሆን እንዴ ግን? የብዙዎቻችን ፍቅር የወረትና ያንገት በላይ ሲሆን ጠባችንም ለዕርቅ የማያመችና አጥንትን ሰርስሮ የሚገባ ነቀርሣ መሰል ወሬዛ ነው፡፡ የመረገማችን ጡዘት ወደር የለውም፡፡ ካነበብኩት አንዲት ጨዋታ አጠር አድርጌ ላቅርብ – የቀድሞ አባቶች “ጠባቸው እንዴት ያምር” እንደነበር እንድናስታውስ ነው፡፡ እነሱ ሲጣሉም ሲፋቀሩም ያምርባቸው ነበር፤ እንደኛ የገረረና ለሰሚም ግራ የሆነ ሻካራ ግንኙነት አልነበራቸውም፡፡
አለቃ ክንፉና አለቃ ልሣኑ ይባላሉ ፤ የቤተ ክህነት ሰዎች ናቸው፡፡ ተጠፋፍተው ከርመው መንገድ ላይ ይገናኛሉ፡፡ በሁለቱ መካል የነገር ቁርሾ አለ፤ ግን አልተዘጋጉም (አልተኳረፉም) ነበርና ሰላምታ መለዋወጥ ጀመሩ፡፡ አለቃ ክንፉ – እንዴት ከረሙ አለቃ ልሣኑ? ለብዙ ጊዜ አልተገናኘንም፡፡ በጤናዎ ነው? አለቃ ልሣኑ – እግዚአብሔር ይመስገን፤ ደኅና ነኝ፡፡ ግን ያ ያዳም ጠላት ዘወር ብሎብኝ ትንሽ አመም አድርጎኝ ሰነበተ፡፡ አለቃ ክንፉ – አይይ፣ እንዲያው ልሣኑ ይዘጋና እርሱማ ሁላችንንም እያንገላታን አይደል? አለቃ ልሣኑ – ኧረ ምን ልሣኑ ብቻ ፣ ክንፉም ይርገፍ እንጂ አለቃ! “ስለዚህ” አልኩ ለራሴ፡፡ “ስለዚህ እኛ ኢትዮጵያውያን እንዴት መፋቀርና መጣላት እንደሚኖርብን ለመረዳትና ሁሉንም በአግባቡ ለማስናተገድ ‹ሀ› ብለን ብዙ ነገር መማር አለብን፡ ግብረ ገብ መማር አለብን፤ ሃይማኖትን መማር አለብን፤ የቀድሞ የይሉኝታና የጨዋነት
ዕሤቶቻችንን ወደቦታቸው መመለስ አለብን፤ ራስን ከመቆለል፣ ‹ባላንጣ›ችንን አለስሙና አለግብሩ ስምና ግብር እየሰጠን ከማንኳሰስና ከማዋረድ በዚያም ራሳችንን ለማዋደድ ከመልፋት እንድንድን ትህትናንና ለሰው ልጅ ክብር መስጠትን መማር ይኖርብናል፤ ያኔ ነው ፈሪሃ እግዚአብሔር አድሮብን ከሰይጣናዊ ትዕቢትና ዕብሪት ነፃ የምንወጣው ….” ብዬ ለራሴ ነገርኩት፡፡ በመሠረቱ ተስፋ መቁረጥ አልወድም፡፡ ተስፋዬም እግዚአብሔር እንጂ ሰው ወይም ሀብትና ገንዘብ አይደለም – የኋለኛው ባይኖረኝም፡፡ ጠፊ በሆነና ሟች በሆነ ነገር መተማመን አልፈልግም፡፡
ይሁን እንጂ የሰሞኑ ሁኔታ እጅጉን ተፈታትኖኝ ነበር፡፡ ከፍ ሲል ከጠቀስኩት አሣዛኝ ታሪክ ጀምሮ እስከሌሎች ትናንሽ ዶንኪሾቶች ድረስ በአስተሳሰቤ ላይ ትልቅ ጥላ አጥልተውበት ስሜቴን አደብዝዘውብኝ ነበር፡፡ አሁን ሳስበው ደግሞ ከሰው ዱሮውንም ብዙ መጠበቅ እንደማይገባኝ ተረዳሁና ሁሉንም ተውኩት፡፡ ዛሬ ጧት አንድ ድረገጽ ላይ አንድ ቆየት ያለ ጽሑፍ ደግሜ አነበብኩ፡፡ 108 ገደማ የአንባቢ አስተያየት አለው፡፡ የጸሐፊውንም የአስተያየተኞቹንም ዶን ኪሄታዊ ተፈጥሮ ተገንዝቤ ሳበቃ ዝም ማለት አቃተኝና ይህችን ጦማር ጻፍኩ፡፡ በነገራችን ላይ ኤርምያስ ለገሠንና ታደሰ ብሩን የሚነካብኝ ሰው አልወድም – እንዲህ ስልም አላግባቡ ማለቴ እንጂ እንኳን እነሱን – ሰዎቹን- የሁላችንንም ፈጣሪ የሆነውን እግዜሩንም በሃሜትና በስድብ ስንሞልጭ እንውላለንና ለምን ተነኩ ብዬ ቅር አልሰኝም፡፡
ግን ግን ዐይን አይቶ ልብ ይፈርዳልና ኤርምያስን በእበላ ባይነት ዶክተር ታዴን በዕውቀት ማነስ የሚሳደብ ሰው ሲገጥመኝ ብችል የሕክምና ወጪውን ችዬ ጤንነቱን ማስመርመር – ያን ባልችል ደግሞ ወደሸንኮራ ጠበል መውሰድ አያቅተኝም፡፡ አንድን ሰው መወቀስ ባለበት መውቀስ ተገቢ ነው፤ ለመውቀስ ብቻ መውቀስ ግን ዕብደት ነው፡፡ ስለጠላኸው ብቻ ወይም የቆመለትን የግል አቋሙን ስላልወደድክለት ብቻ በሀሰት ክስ ሰውን ማብጠልጠልና ሰድቦ ለሰዳቢ መስጠት ወንጀልም ኃጢኣትም ነው፡፡ ውይ! ኢትዮጵያ ነፃ ስትወጣ የአብሮነት ሕይወታችን እንዳይቃወስ ሲባል መቅረፍ የሚኖርብን የድንቁርናና የዕብሪት ጭቅቅት ምን ያህል ሸክም እንደሚሆንብን ሳስበው ከአሁኑ በጣም እደነግጣለሁ፡፡ ያስፈራል፡፡ የስድቡንና የብልግናውን ተውት – ጊዜያዊ ነው፡፡ አለላችሁ እንጂ – የአስተሳሰብና የአመለካከት ብክለት፡፡
“እኔ ካንተ እበልጣለሁ፤ እኔ ላንተ አውቅልሃለሁ፤ እኔን የሚስተካከል ሀገር ወዳድ ቢፈለግ ጭራሽ አይገኝም! የኔ ነገድ ከሁሉም ነገድ የበለጠ ኩሩና ጀግና ነው …” የሚልን ሰው እንዴት ወደሰውነቱ ትመልሰዋለህ? ሰው መሆን እኮ – በተለይ በዚህ ዘመን ኢትዮጵያዊ መሆን እኮ ታላቅ ፈተና ነው – ሊያውም መሆን የሚፈልግ ካለ፡፡ ኢትዮጵያዊነት በስንትና ስንት ልመናና ደጅ ጥናት ይገኝ እንዳልነበር ዛሬ ታሪክ ተለውጦ “እንደራደርበት” እየተባልን ነው፡፡ ሲነጋ ግን ሁሉም ያፍራል፡፡ ቀኑ ቀርቧልና ለዚያ ያብቃን!
ዶንኪሆታዊነት ምንጩ ራስን አለማወቅ ነው፡፡ ዶንኪሆታዊነት መሠረቱ ለራስ የሚሰጥ ብዙውን ጊዜ ከፍ ያለ አንዳንዴም ዝቅ ያለ ግምት ነው፡፡ ስለራስ የሚሰጠው ግምት መጠኑን ካለፈ ወደዕብደት ይመራል፡፡ ለአብነት ከፍ ሲል እንደተጠቀሰው አንድ ሰው “ከኔ በላይ ዐዋቂ ላሣር ነው!” ቢል ይህ ሰው በትክክል ዐብዷል፡፡ በመጀመሪያ አንድ ሰው ለዚህች ምድር ከአንዲት የአቧራ ብናኝ የማይበልጥ ኢምንት ፍጡር ነው – እኔ ለምሣሌ ከዝምብ የምሻልበትን ነገር እንዳስረዳ በአንድ ፈላስፋ ብጠየቅ መልስ የሚያጥረኝ ይመስለኛል፡፡
በምትሰጠን አጭር ሰብኣዊ ዕድሜ እንኳንስ ሌላ ነገር ራሳችንንም በቅጡ ሳናውቅ ነው ከዚህች ምድር የምንሰናበተው፡፡ ያን ዓይነቱን ሰው – ከኔ በላይ ዐዋቂ የለም – የሚልን ሰው እስኪ አንድ ነገር ቀድመን እንጠይቀው፡፡ ለመሆኑ ስለምንድን ነው የሚያውቀው? ስለሚያውቀው ነገርስ ከየት ጀምሮ እስከየት ድረስ ነው የሚያውቀው? ቀላል የሚመስል ግን ከባድ ጥያቄ ነው፡፡ በሌላም በኩል “አምስቱ የስሜት ሕዋሣት ምንድን ናቸው?” ብለንም እንጠይቅ፡፡ በዳቦ መልክ የመጣን ፈንጂ የሚጎርስ ሰው፣ በወይን ጠጅ መልክ የሚቀርብን መርዝ ጠጥቶ እንደጫጩት የሚፈነገል ሰው፣ በዱቄት መልክ የመጣን ጀሶ በእንጀራነት የሚመገብ ሰው … ምን ያውቅና ነው በዕውቀቱ ምጥቀት አንዱ ከሌላው እንደሚበልጥ ቆጥሮ የሚንጠባረረው? ቢያውቅስ ሰው ዐወቅህ ይበለው እንጂ ስለራሱ እንዴት ሊመጻደቅ ይቻለዋል?… ከትምክህት በቶሎ እንውጣ! “ትዕቢትሰ ፀሩ ለክርስቶስ” እንዲል መጽሐፉ፡፡
እኔ ስለራሴ ከማውቀው ልኬቴ ይልቅ ሰው ስለኔ የሚያውቅልኝ የተሻለ ሚዛናዊነት እንዳለው ካልተረዳሁ በስሜት ጡዘት ራሴንም ሰዎችንም ብዙ እጎዳለሁ – እንደዶን ኪሾት፡፡ የሰው ጥቅስ ወሰድክ አልባልና አንድ ሰው አለማወቁን ባወቀ ማግሥት ለማወቅ መፈለጉንና ለመማር የዕውቀት መግቢያ በሩን መክፈት መጀመሩን እንረዳለን፡፡ ከዚያ ውጪ አንድ ወይ ሁለት የቢኤና የማስተርስ ዲግሪ ይቅርና በአንድ ሰው ዕድሜ የሚቻል ከሆነ አንድ ሰው መቶ ፒኤችዲም ቢሸከም – ሸክም ትርፉ እንለው እንደሆነ እንጂ ይሄ ሁሉ የዲግሪ ጋጋታ “ምልዑ በኩልሄ” ወይም “ፍጹም ዐዋቂ” ሊያስብለው አይችልም፡፡ በአንድ ጠባብ የትምህርት መስክ ሾልኮ አንድ ዲግሪ መያዝ ለማንም የማይቻል ካለመሆኑም በተጨማሪ ያም ብቻውን ዐዋቂና በሳል ሊያሰኘው አይችልም፡፡ (የኛ ሀገር ጉድ እኮ ተነግሮ አያልቅም – እንዴ፣ አንድ በቅርብ የዶከተረ ሰው መዶክተሩን እንኳን ሳትሰማ በስሙ ብቻ ብትጠራው እኮ ኩርፊያው አይጣል ነው! በዚህች እንኳን ስንቱን ታዘብን፡፡
ስለዚህ “ከመጠምጠም መማር ይቅደም” ነውና ለይዘት እንጂ ለቅርጽ ብዙም ትኩረት አንስጥ፡፡) በተሞክሮና በንባብ ዐመልን መግረዝ ተገቢ ነው፡፡ እጅግ ብዙ ግርዛት የሚቀረን ዜጎች አለን፡፡ ሰው ሲያጨበጭብልን መንግሥተ ሰማይን ሣይቀር የገዛን የሚመስለን፤ ሰዎች ሲስቁልን አካባቢያችንን በሞላ የተቆጣጠርን የሚመስለን፤ በባሌም በቦሌም ብለን ብዙ ገንዘብ ስላካበትን ዓለምንና በውስጧ ያለውን ሁሉ እኛው የፈጠርነው የሚመስለን፣ በመማርም ይሁን በግዢ ዲግሪዎችን ስለያዝን የዕውቀት ጫፍ የደረስን የሚመስለን፣ ወዘተ. እጅግ ብዙ ማፈሪያ ዜጎች በየክፍለ ዓለማቱ ተበትነን ሞልተናል፡፡ ከዚህ ራሳችንና አካባቢያዊ ተፅዕኖ ከፈጠረብን ዶንኪሆታዊ የምናብ ዓለም ካልወጣን ኢትዮጵያ ነፃ አትወጣም፡፡ ቀድመን ራሳችንን ነፃ እናውጣ።
ከወያኔ የተንኮልና የሸር ሥራ ይልቅ የኛው የአስተሳሰብና የአመለካከት ሸውራራነት ይበልጥ እየጎዳን እንዳለ በሃቅ መረዳት አለብን፡፡ ዜጎቿ የተለያዩ የባርነት ቀምበሮች ሥር የሚማቅቁባት ሀገር እንዴት ነፃ ልትወጣ ትችላለች? ሀገራችን ነፃ ካልወጣች ደግሞ እኛም በጨለማ መኖራችንን እንቀጥላለን፡፡ ብርሃናማ ሕይወት ለመምራት ከጨለማ መውጣት ቀዳሚው እርምጃ ነውና ሳይረፍድብን ራሳችንን እንመርምር፡፡ ከጨለማ ስንወጣ የነበርንበት የዘረኝነትና የጎጠኝነት፣ የማይምነትና የአድልዖ አሠራር ጎልቶ ይታየናል፡፡ ያኔ የነበርንበትን የጨለማ አዘቅት እየተጠየፍን በአዲስ የብርሃን ሕይወት ውስጥ እንመላለሳለን፡፡ ያኔ ታዲያ እዚያ ላይ ሳንሄድ
ይሄ በየጎራው ተቧድነን በላም አለኝ በሰማይ የምኞት ዓለም በብዕርም ሆነ በቡጢ የምንደቋቆሰው ከነዚህን መሰል እንከኖች ነፃ ስላልወጣን ነው፡፡ ፊደል መቁጠር ብቻውን ምንም ማለት አይደለም፤ የትምም አያደርስም፡፡ ደግሞም ፊደል የቆጠረ ማለትም በቅጡ የተማረና የተመራመረ ሰው በዓለም ትልቁን ሥልጣን የያዘበት ጊዜ በበኩሌ አይታወሰኝም፡፡ ስለዚህ ተማርን የምትሉ ወገኖች በተለይ ራሳችሁን ከሰቀላችሁበት ማማ አውርዱና በበሽታም ይሁን አርጅታችሁ ከመሞታችሁ በፊት ለዚህ በቁሙ ለሞተ ሕዝባችን አንድ ነገር ለመሥራት በየፊናችሁ ተሰማሩ ።፡በመጀመሪያ ከራሳችሁ ኅሊና ጋር ታረቁ፤ ቀጥላችሁ ከነባራዊ ሁኔታዎች ጋር ታረቁ [ለምሣሌ በዘር መቧደን፣ በነገድና በሃይማኖት መሰባሰብ፣ ለገንዘብና ለሥልጣን ፍርፋሪ ሲባል አቋምን እንደሸሚዝ መለዋወጥ … ለሕዝብም ለሀገርም እንደማይጠቅም ሳይረፍድባችሁ ተረዱ]፣ ሦስተኛም ከሁሉም የሀገራችሁ ልጆችና ምሁራን ጋር ታረቁ፡፡
የሃሳብ ልዩነት ጤናማ ነው፤ በሃሳብ ልዩነት ይከራከሯል፣ ይሟገቷል፣ በሃሳብ ፍጭትና በበአብላጫ ድምፅም ወደስምምነት ይደርሷል እንጂ በዱላ ቀረሽ ስድብና በጠበንጃ አይጨራረሱም፡፡ ያ ዓይነቱ አካሄድ ከእንስሳም የሚያወርድ እጅግ ኋላ ቀር ነው፡፡ እባካችሁ ሰው እንሁን፤ ሰው መሆን ይናፍቀንና ወደሰውነታችን የተፈጥሮ ፀጋ እንመለስ፡፡ እንደወያኔ ከኅሊናችን ጋር እንደተጣላን ስለሆድ በሆድ እያሰብን ወደማይቀርልን መቃብር አንውረድ፡፡ ሌሎችም እየታዘቡን ናቸው፡፡ ፈጣሪ ኢትዮጵያን ፈጽሞ ባይረሳትም ተኝተን መጠበቅ የለብንም፡፡ ከዚህም በከፋ የተማረ ሰው ከዘረኝነትና ከወንዝ ልጅነት ርቆ በሰብኣዊነት መሠለፍና ኃይሉን በአንድ አሰባስቦ ለጋራ ማንነት መታገል ሲገባው አሁን በተያዘው ወያኔያዊ መስመር መንጎዱ የማታ ማታ ከናካቴው ሀገር የሚያሳጣ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ የብዙዎች ችግሮቻችን መልስ ወደጤናማ ኅሊና መመለስ ነውና በዚህ ረገድ ነገ ዛሬ አንበል፡፡ ዶንኪሾቶችንም እንወቃቸው፤ ስንችል እንመልሳቸው – ሳንችል እንራቃቸው፡፡ መልካም ጅምሮቻችንን እንዳያበላሹብንና ጉዟችንን እንዳያጨናግፉብን ገለል እናድርጋቸው፡፡ ከኔ በጎደለ እግዚአብሔር ይሙላበት፡፡ ቻው፡፡
የቴክኒክ ሙያ ብዙ ልምምድና ተግባራዊ ስልጠና የሚጠይቅ፣ እልህ ኣስጨራሽ ሙያ ነው። ጊዜ ወስዶ ፣ ታጋሽነትን ጨምሮ ብዙ ምርምርና ወጪዎችን ከፍሎ የሚደረስ የሙያ ዘርፍ በመሆኑ ብዙ ጽናት ና ቁርጠኝነትን (dedication) ይጠይቃል፣ ስለዚህም ነው ጥቂቶች ብቻ በዚህ ሙያ ሰልጥነው ና ተመርቀው ኣገልግሎት ለመስጠት ብቁ ሆነው በሙያው የሚሰማሩት። በተለይ በዚህ በቴክኖሎጂ ዘመን ፣ የፈጠራ ስራ በፍጥነት በሚለዋወጥበት ሁኔታ […]
የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ /አብን/ ፓርቲ ጥቅምት 18/2013 ዓ.ም በአማራ ብሄራዊ ክልል የተለያዩ ከተሞች ሰላማዊ ሰልፍ ለማካሄድ ጠርቶን የነበረውን ሰልፍ መሰረዙን አስታወቀ።
በራስ ገዝ የተንቀሳቃሽ ተንቀሳቃሽ ሮቦት ለሆስፒታል ሎጂስቲክስ የራስ ገዝ አሰሳ ሮቦት ፡፡ ደህንነቱ የተጠበቀ ቀልጣፋ ማድረሻዎችን ለማከናወን ፣ የጤና ባለሙያው ለበሽታ የመጋለጥ እድልን በመቀነስ ፣ በሆስፒታል ሰራተኞች እና በሽተኞች መካከል የበሽታ ወረርሽኝ በሽታን በመከላከል (COVID-19 ወይም H1N1) መካከል የበሽታ አገልግሎት ስርዓት ነው ፡፡ ዲዛይኑ በወዳጅ ቴክኖሎጂ አማካይነት ያልተቋረጠ የተጠቃሚ መስተጋብርን በመጠቀም የሆስፒታኖቹን አቅርቦት በቀላል ተደራሽነት እና በደህና ለማከም ይረዳል ፡፡ የሮቦት ቡድን አሃዶች በራስ-ሰር ወደ የቤት ውስጥ አከባቢ የመንቀሳቀስ ችሎታ እና የሮቦት ቡድን የትብብር ሥራን በማከናወን ተመሳሳይ ፍሰቶችን በማመሳሰል ላይ ናቸው ፡፡
ትራንስፎርሜሽን ጎማ በቅርብ ጊዜ ውስጥ የኤሌክትሪክ ትራንስፖርት ልማት መበራከት በር ላይ ነው ፡፡ እንደ መኪና አካል አምራች ከሆነ ማክስክስስ በዚህ አዝማሚያ ውስጥ ሊሳተፍ እና ሊያፋጥነው እንኳን የሚችል ሊቻል የሚችል ስማርት ስርዓት እንዴት እንደሚሰራ ማሰብ ይጀምራል ፡፡ ቲ ራዝር ለፍላጎት የተሠራ ብልጥ ጎማ ነው። በውስጡ አብሮገነብ ዳሳሾች የተለያዩ የማሽከርከር ሁኔታዎችን በንቃት ይገነዘባሉ እና ጎማውን ለመለወጥ ንቁ ምልክቶችን ይሰጣል። የተጎለበቱት መንኮራኩሮች ለማግስቱ ምላሽ ለመስጠት የእውቂያ ቦታውን ይዘረጋሉ እና ይለውጡ ፣ ስለዚህ የጭራሹን አፈፃፀም ያሻሽሉ ፡፡
በራስ ገዝ የተንቀሳቃሽ ተንቀሳቃሽ ሮቦት ብልጥ መዓዛ Diffusor አውቶማቲክ Juicer ማሽን ትራንስፎርሜሽን ጎማ የሙዚቃ የምክር አገልግሎት የቅንጦት ድብልቅ ፒያኖ የቅንጦት
9ኛው ሀገር አቀፍ የምርምር ኮንፈረንስ በወሎ ዩኒቨርሲቲ ተካሄደ። ወሎ ዩኒቨርሲቲ ከ2005 ዓ ም ጀምሮ በተከታታይ በየዓመቱ ሀገራዊ ፋይዳ ባላቸው የተለያዩ የምርምር ጽንስ ሀሳቦችን ላይ ያተኮሩ ሀገር አቀፍ የምርምር ኮንፈረንስ እያካሄደ ይገኛል። ዩኒቨርሲቲ በተያዘው የበጀት አመት 9ኛውን ሀገር አቀፍ የምርምር ኮንፈረንስ በርካታ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማትና የምርምር ማዕከላት ተመራማሪዎችን ባሳተፈ መልኩ " the role of research and community engagement for economic growth and development" በሚል መነሻ ሀሳብ አካሄዷል። የምርምር አቅራቢዎችንና ተሳታፊዎችን እንኳን ወደ "የባህል እሴት አውድማ " ወሎ በሰላም መጣችሁ ያሉት የወሎ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ተወካይ ዶ/ር መንገሻ አየነ ኮንፈረንሱ ሀገራዊ ፋይዳ ያላቸው ማህበረሰባዊ ለውጥና እድገት የሚያመጡ፣ ለሀገራዊ ፖሊስ ግብዓት የሚሆኑ የምርምር ጽንስ ሀሳቦች የሚፈልቁበው ኮንፈረንስ እንድሆን ተሳታፊዎችና ተመራማሪዎች የበኩላቸውን ሚና እንድወጡ አሳስበዋል። በዚህ ኮንፈረንስ ልምድ ያላቸው ተመራማሪዎች ቁልፍ ንግግሮችን ካደረጉ በኋላ ከ40 ያላነሱ የጥናት ውጤቶች ቀርበው በየዘርፋቸው ውይይት ተካሄዶባቸዋል። ይህ ውይይት ሀገራዊ ፋይዳ ያላቸው የጥናት ውጤቶች የተገኙበት ብቻ ሳይሆን በቀጣይ ዩኒቨርሲቲው ትኩረት ሊያደርግባቸው የሚገቡ ነጥቦች ጭምር የተለዩበት ነው። ዩኒቨርሲቲውን አስመልክቶ በኮንፈረንሱ የተነሱ አንዳንድ አስተያየቶችንና ጥያቄዎችን አስመልክተው መልስ የሰጡት የወሎ ዩኒቨርሲቲ የምርምርና ማህበረሰብ አገልግሎት ም/ፕሬዚዳንት ዶ/ር ፋሪስ ሀይሉ በዩኒቨርሲቲው ምርምርን እንደባህል ለመያዝ በወሩ መጨረሻ አርብ የምርምር ቀን በማካሄድ በየሩብ አመቱ የተመረጡ 3 (ሶስት) የምርምር ጽንስ ሀሳቦችን ለማውጣት እየሰሩ እንደሆነ ገልጸዋል። አያይዘውም ም/ፕሬዚዳንቱ እያንዳንዱ መምህር የተሻሉ ምርምሮችን ሰርቶ በታዋቂ ጆርናሎች ላይ እንድያሳትም እንቅስቃሴ መጀመሩን ገልጸዋል። በመጨረሻም ከ05 - 06/06/13 ዓ ም በዩኒቨርሲቲው የምርምር ኮንፈረንስ ላይ በመገኘት የምርምር ጥናቶችን ላቀረቡና ለተሳተፉ ተመራማሪዎች የላቀ ምስጋና ያቀረቡት የወሎ ዩኒቨርሲቲ የአስ/ተማሪዎች አገ/ም/ ፕሬዚዳንት ዶ/ር አማረ ምትኩ ምሁራን በምርምር ላይ በማተኮር ከዓለም የቴክኖሎጅና የኢኮኖሚ እድገት ጋር የሚራመድ ማህበረሰብ የመፍጠር ታሪካዊ ሀላፊነት እንዳለባቸው አሳስበዋል።
የጠቆረው የዴናርዮስ ትዕዛዝ ዲናር በመባል ከሚታወቁት ወደ ሰላሳ ጥንታዊ የብር ሳንቲሞች የተሳሰሩ የወደቁ መላእክት ድርጅት ነው ፡፡ በጣም የታወቀው የዲናር ሳንቲም የወደቀው መልአክ ላስቼል ነውi. የእሷ ሳንቲም በሃሪ ድሬስደን እጅ ነበር ከ የሞት ጭምብሎች እስከ መጨረሻው ድረስ ነጭ ምሽት. ላስኤል “ቴምፕረሩ” ፣ “ሴዱከር” ፣ እና “ድር ድር” ይባላል። ተመስጦ በ ዶሬደንድ ፋይሎች በጂም ቡቸር.
ዝርዝሮች: የላሲየል ሳንቲሞች ጠንካራ ስሪቶች ብር እና 19.2 ሚሊ ሜትር ዲያሜትር እና በጣም ወፍራም በሆነ ቦታ 2.6 ሚ.ሜ. ክብደታቸው 13.9 ግራም (እያንዳንዳቸው 6.9 ግራም) ናቸው ፡፡ የሳንቲም ጎን በቅጂ መብት ምልክት ፣ በእኛ መለያ ምልክት እና በስትሪም ታተመ ፡፡
– ከተቆጠሩት ጎሎች መካከል (2) ዳዊት እስጢፋኖስ እና አቡበከር ናስር በፍፁም ቅጣት ምት፣ (1) ዳዋ ሆቴሳ በቅጣት ምት ከተቆጠሩ ጎሎች ውጪ ሌሎቹ በክፍት ጨዋታ ተቆጥረዋል።
– ጎል በማስቆጠርም በማመቻቸትም የተሳተፉ ተጫዋቾች ሁለት ሲሆኑ አቡበከር ናስር (3 ጎል / 2 አሲስት) ቀዳሚ ነው። አሥራት ቱንጆ ደግሞ አንድ ጎል እና አንድ አሲስት አስመዝግቧል።
– በአንድ የውድድር ዓመት ለሁለተኛ ጊዜ ሐት-ትሪክ መሥራቱን ተከትሎ ይህን ሪከርድ ለመጨረሻ ጊዜ በ2010 ኦኪኪ አፎላቢ (አርባምንጭ እና አዳማ ከተማ ላይ) ካስመዘገበ በኋላ የመጀመርያ ተጫዋች ሆኗል።
– ሲዳማን 5-0 በረቱበት ጨዋታ ላይ አቡበከር ናስር ሁሉም ጎሎች ላይ ቀጥተኛ ተሳትፎ አድርጓል። (ሦሰት ጎል እና ሁለት አሲስት) ይሆም በውድድር ዓመቱ ከፍተኛው ቁጥር ነው።
– አቡበከር በዚህ ዓመት ከወዲሁ ያስቆጠራቸው ጎሎች ባለፈው ዓመት እስከ አስራ ሰባተኛው ሳምንት ካስቆጠረው ጎል መጠን በስድስት ከፍ ያለ ሲሆን በእግርኳስ ህይወቱ በርካታ ጎሎች ካስቆጠረበት የ2011 የውድድር ዓመት (11 ጎሎች) ከወዲሁ በሦስት የላቀ ነው።
– በኢትዮጵያ ቡና እስካሁን ሦስት ሐት-ትሪኮችን የሰራው አቡበከር (አንዱ በተሰረዘው የውድድር ዓመት ነው) ሁሉንም ያከናወነው ቡድኑን በአምበልነት ሲመራ መሆኑ አጋጣሚውን አስገራሚ ያደርገዋል።
አዲስ አበባ፣ ጥር 19/2013 ( ኢዜአ) የኢትዮጵያና ሱዳንን የድንበር ጉዳይ መፍታት የሚቻለው ሁለቱ አገሮች ባቋቋሟቸው መዋቅሮች ብቻ መሆኑን የኢትዮጵያና የሱዳን የጋራ ድንበር ኮሚሽን አባል አቶ...
እቲ ኣብ ሲቪላዊ ትካል ንዝነጥፉ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ጽዒና ኣብ ከተማ ጋረወ ንእትጓዓዝ ዝነበረት ሚኒባስ ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ፣ ሓያሎ ሰባት’ውን ከምዘቑሰለ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ማዕከን ቆልዑ ሕቡራት ሃገራት- ዩኒሴፍ፣ ኣርባዕተ ሶማላውያንን ወጻእተኛታትን ኣባላቱ በቲ መጥቃዕቲ ከምዝተቀትሉ ከረጋግጽ እንከሎ፣ ኣርባዕተ ካልኦት ድማ ከምዝቖሰሉ ኣፍሊጡ።
እቲ መጥቃዕቲ ዝካየድ ዘሎ፣ መራሕቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳ፣ ሩዋንዳ፣ ማሊ፣ ቦትስዋና፣ ደቡብ ሱዳንን ከምኡ ድማ መራሒ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድን ዝተሳተፍዎ ኣብ ጸጥታ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ዳዒሽ፣ ቦኮ ሓራምን ኣልሸባብን ዘተኮረ ዋዕላ ጣና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተጋብኣሉ እዋን’ዩ።
ሽበራዊ ጉጅለ ኣልሸባብ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ኣብ ውሽጢ ሶማልን ጎረባብቲ ሶማል ዝኾና ሃገራትን ልዕሊ 10 መጥቃዕታት ብምክያድ ብውሕዱ 400 ሰባት ከምዝቐተለ ጸብጻባት የመልክቱ።
አዲስ አበባ ፣ ህዳር 2 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ባለሃብቱ አቶ ወርቁ አይተነው ለጀግናው የመከላከያ ሰራዊትና ለአማራ ልዩ ሀይል 100 የስጋ በሬዎችንና 200 ኩንታል ፉርኖ ዱቄት ድጋፍ አደረጉ።
ተወካዩ ባለሃብቱ አሁን ያደረጉት ድጋፍ ጊዜያዊ እንደሆነና መንግስት የጀመረውን ህግ የማስከበር ተግባር በድል እስከሚያጠናቅቅ ድረስ በቀጣይ ድጋፋቸውን አጠናክረው ይቀጥላሉ ማለታቸውን ከማዕከላዊ ጎንደር ዞን ኮሙዩኒኬሽን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
ድጋፉን የተረከቡት የማዕከላዊ ጎንደር ዞን ምክትል አስተዳዳሪና የጎንደር ቀጠና ሎጂስቲክ ኮሚቴ አስተባባሪ አቶ ባንቲሁን መኮንን በበኩላቸው የመከላከያ ሰራዊት ከክልሉ ልዩ ሃይልና የሚሊሻ አባላት ጋር በመሆን በተለያዩ ግንባሮች እየወሰደ ያለውን እርምጃ ለማገዝ ባለሃብቱ ያደረጉት ድጋፍ ከመንግስትና ከሃገር መከላከያ ሰራዊት ጎን መቆማቸውን ያሳዩበት ነው ብለዋል።
በወረዳው ነዋሪዎች የተደረገውን ድጋፍ የተረከቡት የመከላከያ ህብረት ሎጂስቲክ ዋና መምሪያ ሃላፊ ሜጀር ጄኔራል አብዱራህማል እስማኤል አሎ ፤ የተደረገው ድጋፍ ለሰራዊቱ ሞራል በመሆን ግዳጁን በአጭር ጊዜ እንዲያጠናቅቅ ያስችለዋል ብለዋል።
ድጋፉን የከተማዋ ባለሀብቶች፣ የትራንስፖርት ማህበራት፣የታክሲ እና የባጃጅ አሽከርካሪዎች፣ የሃይማኖት ተቋማት፣ የንግድ ማህበረሰብ፣ ታዋቂ ግለሠቦች እና የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ናቸው ያደረጉት፡፡
.....ምን ይጠቅም መሰለህ? አዎን ሰዎችን ስትመለከታቸው ዘውጋቸው ቋንቋቸው ሲሆን ተመልክተህ ይሆናል።ናላቸው በቋንቋ እና የትውልድ መንደር ብርብራ እንደቀመሰ አሳ ተሳክረው ይሆናል።ይህ ሁሉ ግን ኢትዮጵያዊነትህ ላይ ነቁጥ እንዳያንጠባጥብበት ተጠንቀቅ።ልብ አለማለታቸውን ልብ አላሉት ይሆናል እንጂ በዙርያ ንግግር እናትህ ስትወልድህ የት መውለድ እንዳለባት እየመከሩህ አንተም ከመወለድህ በፊት በእናትህ ሆድ ሳለህ ለእናትህ የት መውለድ እንዳለባት ማሳሰብያ ቢጤ አለመስጠትህን ከኃጢያት ቆጥረውብህ እኮ ነው።
እናት ምን አጠፋች? ልጅስ ምን አጠፋ? እናት መውለጃዋ ሲደርስ መንደር መምረጥ ነበረባትን? ቆይ የመውለጃ ጊዜዬ ደረሰ ልጄን ይህንን አልያም ያኛውን ቋንቋ ከሚናገሩት መንደር ወይንም ሀገር ወስጄ ልውለድ ልትል ይቻላታልን? ልጅስ የት መወለድ እንዳለበት በእናቱ ሆድ ሳለ መወሰን ይገባው ነበርን? እናቱንስ ገና ከማህፀን ሳለ የለም እናቴ ከእዚህ መንደር አትውለጅኝ ከዛኛው መንደር ውለጅኝ ፣ይህንን ቋንቋ አልናገር ያኛውን ግን ልናገር ማለት ይችላልን? ደግሞስ ኢትዮጵያ ሁሉ እንደየ እጣው የመጣባት ምድር አይደለችምን?
ሰዎች እንደፈለጉ በጥላቻ እና በቋንቋ ለመለያየት ይጋልቡ።ባለስልጣኖቹ በአፈሙዝ በነጠቁት ስልጣን ህዝብን ከህዝብ ጋር እያጋጩ እና እየለያዩ ደቂቃዋን ያራዝሙ አንተ ግን እራስህን ከጥቃቅን ቋንቋን እና ትውልድ መንደርን እየሸነሸኑ ኢትዮጵያዊነትህን ልያዘናጉህ ''ለእኔ እስካልተመቸችኝ ስለመንደሬ ብቻ የማትዘምር ኢትዮጵያ ምን ታድርጋለች'' ከሚሉህ ጥቃቅን ቀበሮዎች እራስህን ጠብቅ።
ጥቃቅን ቀበሮዎቹ ሲጮሁ፣ሲፅፉ፣እንደፈለጉ ህዝብን ከህዝብ ጋር ሲያጋጩ ሀገሬ፣እኔነቴ፣ሰላሜ ኢትዮጵያ ነች መንደሬ አይደለም ያሉቱ ወይ አይፅፉ ወይ ተዉ አይሉ ዝናብ እንደመታው የደጋ በግ ቢፈዙብህም አንተ ግን አሁንም እራስህን ከጥቃቅን ቀበሮዎች ጠብቅ።ከመንደርህ ሀገርህ፣ከእድርህ ኢትዮጵያዊነትህ በመጨረሻ ላይ እንደሚያሸንፍ ቅንጣት ታክል አትጠራጠር።
ገሃነም የግሪክ ቃል ሲሆን በአዲስ ኪዳን ውስጥ ጥቅም ላይ ሲውል የሚቃጠል የቆሻሻ ክምር የሆነውን እና ከኢየሩሳሌም ወጣ ብሎ የሚገኘውን የሄኖም ሸለቆን የሚያመለክት ቃል ሊሆን ይችላል፡፡ ቃሉ ከሙታን ጋር በተያያዘ ሲቀርብ ደግሞ፣ ከትንሳኤ በኋላ የሚኖረውን የፍርድ ቦታ ያመለክታል፡፡ ገሃነም እና የእሳት ባሕር ተመሳሳይ ሃሳብን የሚገልጹ ሁለት ቃላት ናቸው (ማቴ. 10፡28፤ ማር 9፡43፣ ራዕ 19፡20፣ 20፡14)፡፡ የእሣት ባሕር፣ በመጨረሻው ዘመን የሰይጣን እና የማያምኑ ሰዎች የመጨረሻው የመቆያ ስፍራ ሆኖ በራዕይ 19፡20፣ 20፡10፣ 20፡14-15 ላይ ተጠቅሷል፡፡ ምንም እንኳን በአሁኑ ሰአት የሰይጣን እና የማያምኑ ሰዎች መኖሪያ ባይሆንም በመጨረሻው ዘመን ግን ሰይጣንንና ተከታዮቹ ለዘላለም የሚኖሩበት የስቃይ ስፍራ ይሆናል፡፡
መጽሐፍ ቅዱስ ልክ ስለ መንግስተ ሰማይ አማናዊነት (እውነተኛነት) እንደሚያወራው ሁሉ ስለ ገሃነም አማናዊነትም ያወራል (ራዕይ 20፡14-15፣ 21፡1-2)። እንዳውም፣ ኢየሱስ ሰለ መንግስተ ሰማይ ተስፋ ለማስተማር ከወሰደው ጊዜ በላይ ሰዎችን ስለ ገሃነም አስከፊነት ለማስጠንቀቅ የወሰደው ጊዜ ይበልጣል፡፡ ልክ መንግስተ ሰማይ አማናዊ፣ ዘላለማዊ እና መጽሐፍ ቅዱሳዊ እንደሆነ ሁሉ ገሃነምም አማናዊ፣ ዘላለማዊ እና መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው።
መጽሐፍ ቅዱስ ስለ መንግስተ ሰማያትም ሆነ ስለ ገሃነም ግልጽ ትምህርት ቢያስቀምጥም፣ ሰዎች የመንግስተ ሰማይን እውነታ በመቀበል የገሃነምን እውነታ ሲክዱ መመልከት ያልተለመደ ነገር አይደለም። በከፊል፣ ይህ አስተሳሰብ ከምኞት የሚመነጭ ነው፡፡ ከሞት በኋላ ስላለው “መልካም ነገር” ማሰብ፣ ከሞት በኋላ ስላለው “ጥፋት” እንደማሰብ ማራኪ ሊሆን አይችልም፡፡ ለዚህም ነው በቀላል የማይቆጠሩ ሰዎች ከሞት በኋላ ስላለው ሕይወት ሲያስቡ የገሃነምን ሃሳብ ከጭንቅላታቸው ማስወገድ የሚፈልጉት፡፡
ከምኞት በተጨማሪ የገሃነም መኖርን ላለመቀበል ስለ ገሃነም ምንነት የሚነሱ የተሳሳቱ ግምቶችን እንደምክንያትነት ማስቀመጥም የተለመደ ነው፡፡ ገሃነም ብዙውን ጊዜ ሲመሰል የሚታየው በሚቃጠል ጠፍ ስፍራ፣ በፍርስራሾች እና በሙታን መናፍስቶች በተሞላ የፈራረሰ ከተማ፣ በመንፍሳዊ እስር ቤት፣ ወዘተ ነው፡፡ ይህ አይነቱ እና መሰል አገለላለጾች መጽሐፍ ቅዱስ ስለገሃነም ከሚያወራው ጋር የሚስማሙ አይደሉም፡፡
አዲስ ኪዳን ገሃነምን መጨረሻ እንደሌለው ጥልቅ ጉድጓድ (ራዕይ 20፡3)፣ የእሳት ባሕር (ራዕይ 20፡14)፣ ጨለማ (ማቴዎስ 25፡30)፣ ሞት (ራዕይ 2፡11)፣ ዘላለማዊ ጥፋት (2 ተሰሎንቄ 1፡9)፣ ዘላለማዊ ሥቃይ (ራዕይ 20፡10)፣ ለቅሶ እና ጥርስ ማፋጫ ስፍራ (ማቴዎስ 25፡30)፣ እና የተለያየ መጠን ያለው ቅጣት የሚሰጥበት ስፍራ (ማቴዎስ 11፡20-24፣ ሉቃስ 12፡47-48 ፤ ራዕይ 20፡12-13) አድርጎ አቅርቧል፡፡
ስለ ገሃነም በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተወሰኑ ገለጻዎች ተሰጠው እናያለን፡፡ ሆኖም ይህ ገለጻ በርካታ ሰዎች በሚያስቡት መልክ የቀረበ አይደለም፡፡ እስቲ ከዚህ በታች የቀረቡትን ተጨማሪ ጥቅሶች ለአብነት ይመልከቱ፡-
ማቴዎስ 13፡41-42 ፣ የሰው ልጅ መላእክቱን ይልካል፥ ከመንግሥቱም እንቅፋትን ሁሉ ዓመፃንም የሚያደርጉትን ይለቅማሉ፥ ወደ እቶነ እሳትም ይጥሉአቸዋል፤ በዚያ ልቅሶና ጥርስ ማፋጨት ይሆናል።
ማቴዎስ 18፡8፣ 9 እጅህ ወይም እግርህ ብታሰናክልህ፥ ቈርጠህ ከአንተ ጣላት፤ ሁለት እጅ ወይም ሁለት እግር ኖሮህ ወደ ዘላለም እሳት ከምትጣል ይልቅ አንካሳ ወይም ጉንድሽ ሆነህ ወደ ሕይወት መግባት ይሻልሃል። ዓይንህ ብታሰናክልህ አውጥተህ ከአንተ ጣላት፤ ሁለት ዓይን ኖሮህ ወደ ገሃነመ እሳት ከምትጣል ይልቅ አንዲት ዓይን ኖራህ ወደ ሕይወት መግባት ይሻልሃል።
ማርቆስ 9፡44 እጅህ ብታሰናክልህ ቍረጣት፤ ሁለት እጅ ኖሮህ ትላቸው ወደማይሞትበት እሳቱም ወደማይጠፋበት ወደ ገሃነም ወደማይጠፋ እሳት ከመሄድ ጕንድሽ ሆነህ ወደ ሕይወት መግባት ይሻላል።
የሉቃስ ወንጌል 16፡19-31 በሲኦልም በሥቃይ ሳለ አሻቅቦ አብርሃምን በሩቅ አየ አልዓዛርንም በእቅፉ። እርሱም እየጮኸ፦ አብርሃም አባት ሆይ፥ ማረኝ፥ በዚህ ነበልባል እሣቀያለሁና የጣቱን ጫፍ በውኃ ነክሮ መላሴን እንዲያበርድልኝ አልዓዛርን ስደድልኝ አለ።
ራዕይ 14፡11 የሥቃያቸውም ጢስ ለዘላለም እስከ ዘላለም ድረስ ይወጣል፥ ለአውሬውና ለምስሉም የሚሰግዱ የስሙንም ምልክት የሚቀበል ሁሉ ቀንና ሌሊት ዕረፍት የላቸውም።
ራዕይ 20፡12፣ 15 ፣ ሙታንንም ታናናሾችንና ታላላቆችን በዙፋኑ ፊት ቆመው አየሁ፥ መጻሕፍትም ተከፈቱ፤ ሌላ መጽሐፍም ተከፈተ እርሱም የሕይወት መጽሐፍ ነው፤ ሙታንም በመጻሕፍት ተጽፎ እንደ ነበረ እንደ ሥራቸው መጠን ተከፈሉ።..በሕይወትም መጽሐፍ ተጽፎ ያልተገኘው ማንኛውም በእሳት ባሕር ውስጥ ተጣለ።
ራዕይ 21፡8 ፣ ዳሩ ግን የሚፈሩና የማያምኑ የርኵሳንም የነፍሰ ገዳዮችም የሴሰኛዎችም የአስማተኛዎችም ጣዖትንም የሚያመልኩ የሐሰተኛዎችም ሁሉ ዕድላቸው በዲንና በእሳት በሚቃጠል ባሕር ነው፤ ይኸውም ሁለተኛው ሞት ነው።
እንደምናውቀው ገሃነም በመጀመሪያ የተፈጠረው መንፈሳውያን ለሆኑት ለሰይጣን እና መላእክቱ እንጂ ለሰዎች አይደለም (ማቴዎስ 25፡41)። በገሃነም መኖር በእሳት ውስጥ ከማቃጠል ጋር ተነጻጽሯል (ማርቆስ 9፡43፣ 9፡48፣ ማቴዎስ 18፡9፣ ሉቃስ 16፡24)፡፡ እንዲሁም፣ በጨለማ ውስጥ ከመኖር (ማቴዎስ 22፡13) በከከባድ ሀዘን ውስጥ ከመኖር (ማቴዎስ 8፡12) እና በስቃይ ከመኖር ጋርም ተነጻጽሯል (ማርቆስ 9፡44)።
በአጭሩ፣ መጽሐፍ ቅዱስ በገሃነም ውስጥ መኖር ምን “ሊመስል” እንደሚችል እንጂ ገሃነም ምን እንደሆነ ወይም እንዴት እንደሚሰራ በግልጽ አይነግረንም፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ ግልፅ ያደረገው ነገር ቢኖር፣ ገሃነም አማናዊ (እውነተኛ)፣ ዘላለማዊ፣ የስቃይ ስፍራ እና ወደ እዚህ ስፍራ ላለመሄድ ማድረግ ያለብንን ሁሉ ማድረግ እንዳለብን ነው (ማቴዎስ 5፡29-30)።
ከትንሣኤ በፊት ባለው እሑድ የሚከበረውና ከታላላቆቹ የክርስትና በዓላት አንዱ የሆነው “በዓለ ሆሣዕና” “የሰኔል በዓል” “የሰላም ንጉሥ በዓል” ነው። “ሆሣዕና” የሥርወ ቃሉ አመጣጥ “ אנעשוה ” “ሆሻና” በአረማይክ ቋንቋ ከባለቤት ጋር የተጣመረ ቃል ሆኖ በቀጥታ ወደ እብራይስጥ የተወሰደ ሲሆን ትርጉሙም “እባክህ እርዳ፣ አሁን አድን” ማለት ነው። ንጉሥ ዳዊት በመዝሙሩ “አቤቱ እባክህ አሁን አድን/ אנעשוה አቤቱ እባክህ አሁን አቅና/ אנעשוה ” (መዝ 118፡25) በማለት ዘምሯል። አለቃ ኪዳነ ወልድ ቃሉን (ሆሻዓህ-ናእ) በማለት ዘርዘር አድርገው በፊደል በመግለጽ አቻ የግእዝ ትርጉሙን “አድኀንኮ” አድነን-እኮ፣ አድነን እንጅ፣ እባክህ አድን” በሚል ተርጉመውታል። በቅድመ ክርስትና ልማደ አይሑድ ሰባት ቀን በሚከበረው “በዓለ መጸለት”/የታቦተ ጽዮንና የቤተ መቅደስ በዓል በየቀኑ ጠዋት በመጸለይ ሰባተኛውን ቀን “ታላቁ ሆሣዕና/ሆሻና-ራባ” በማለት ያከብሩት ነበር። በዓሉ የድኅነት ቀንና አዳኝ መሲሕን የሚጠብቁ መሆናቸውን የሚገልጹበት ሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ፖለቲካዊ ትርጉም ነበረው።
በክርስትና መጻሕፍት ከወንጌላዊው ሉቃስ በስተቀር በሦስቱ ወንጌላውያን ማለትም በማቴዎስ 21፡9-15፣ በማርቆስ 11፡9 እንዲሁም በዮሐንስ 12፡ 13 “የሰላም ንጉሥ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአህያ ላይ ተቀምጦ፣ በልዩ ግርማ፣ ሕፃናት “ሆሣዕና በአርያም” እያሉ በመዘመር፣ ሕዝብ ሁሉ ልብሳቸውንና የዘንባባ ቅርንጫፍ እያነጠፉለት ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን በጻፉት መሠረት ከበዓለ ትንሣኤ አንድ ሳምንት በፊት የሚከበር በዓል ነው። ጥንት ክርስትና ለመከበሩ በርከት ያሉ የጥበብ ምስክሮች ቢኖሩም በቀኖና ውስጥ በሁለተኛውና ሦስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን “በጋንግራሦስተኛ ጉባኤ” እንደጋብቻና ሥጋ መብላትን ይከለክሉ የነበሩ ግኖስቲኮችን ለማውገዝ የተሰበሰቡ ኤጲስ ቆጶሳት ከሠሯቸው 20 ቀኖናት አንዱ ነው። ፍትሕ መንፈሳዊ በአንቀጽ 19/728 የጋንግራን 15ኛ ቀኖና በመጥቀስ “ወያብዕሉ በዓለ ሆሣዕና” (በዓለ ሆሣዕናን ያክብሩ) በማለት ያዛል። በዚሁ ተመሳሳይ አንቀጽ (19/724) በዓለ “ሆሣዕና”ን ከክርስቶስ ዓበይት በዓላት ጋር ቆጥሮታል። “ሆሣዕና” ቃሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ቦታ የሚገኝ ሲሆን “ሆሣዕና በኣርያም” የሚለው ሐረግ ሁለት ጊዜ ተጠቅሷል። በክርስትናም ይኸው ዕለት ክርስቶስ ጦረኛና ዓለማዊ ንጉሥ ሆኖ ሳይሆን የሰላምና የፍትሕ ንጉሥ፣ የሕዝቡን ኃጢኣት የሚሸከም፣ በሞትና በኃጢአት፣ በጠብና በክፋት ተቃራኒ፣ አዳኝና ድል አድራጊ የሰላም ንጉሥ ሆኖ ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን ከታሪካዊ ክስተቱ ጀምሮ በመተርጎምና መንፈሳዊ አምልኮ በመፈጸም በደማቅ ሥርዓት ይከበራል።
ሃይማኖታዊ በሆነው የሰው ልጅ ሕይወት ውስጥ “ድኅነት” ትልቁን ቦታ ይይዛል። ስለ ሰው ልጅ መንፈሳዊ ድኅነት ተስፋ ተሰጥቷል፣ ትንቢት ተነግሯል፣ ምሳሌ ተመስሏል። ኢየሩሳሌም በእነዚህ ጉዳዮች ላይ ታሪካዊና መልክዓ ምድራዊ ሚና አላት። በንጉሥ ዳዊት የተመሠረተችው ኢየሩሳሌም በምድር የሐዲስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን በሰማይ የመንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ናት። የስሟ ትርጉሜ ኢር-ሳሌም “የሩ-ሻላይ/ሌ/ም” የሰላም ከተማ ማለት ነው። በርሷ ላይ የሚነግሠው ንጉሥ ደግሞ የሰላም ንጉሥ ይባላል። ስለዚህ በነቢዩ ዘካርያስ “አንቺ የጽዮን ልጅ ሆይ፣ እጅግ ደስ ይበልሽ። አንቺ የኢየሩሳሌም ልጅ ሆይ፣ እልል በዪ። እነሆ ንጉሥሽ ጻድቅና አዳኝ ነው። ትሑትም ሆኖ በአህያም፣ በአህያዪቱ ግልገል በውርንጫዪቱ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል” (ዘካ 9፡9)፣ ተብሎ ተጽፎላታል።
ኢየሩሳሌም፣ ከንጉሥ ዳዊት በፊት በኢያቡሳውያን ስምና ዖፌል በሚባሉ ስሞች ተጠርታለች፣ በኋላም ጽዮን ተብላለች። ዳዊት ከኢያቡሳውያን ወስዶ ምስጋድና መካነ አምልኮት አደረጋት። ከዳዊት ጊዜ ጀምሮ በተለያዩ ምክንያቶች ለከተማዋ ቅጽሮች ተሠርተዋል። ንጉሥ ሰሎሞን፣ ቅጽሮቿን አስፋፍቶና ቤተ መቅደስም ሠርቶ ነበር። ከባቢሎን ምርኮ ማብቂያ አካባቢ ነህምያ ሕዝቡን በማስተባበር በፋርስና በባቢሎን የፈረሰውን አድሶ፣ ሁለቱን በአንድ አጥር ጠቅልሎ ሠራ። ከዚያም በሮማውያን ፈርሶ እንደገና በሄሮድስ ሁለተኛውን፣ ሄሮድስ አግሪፓ ሦስተኛውን ቅጥር ገንብተዋል። በተጨማሪም በእነዚህ ሁሉ የዙሪያ መለስ ቅጽሮች ልዩ ልዩ ትርጉምና ስያሜ ያላቸው በሮች አሉ።
የኢየሩሳሌም በሮች በተለያዩ ጊዜያት በመሠራታቸው የሄሮድስ በር፣ የደማስቆ በር፣ አዲስ በር፣ ጃፋበር፣ ጽዮን በር፣ ጥንድ በር፣ ምሥራቅ በር፣ አንበሳ በር … እየተባሉ ይጠራሉ። ከእነዚህ ሁሉ የምሥራቅ በር የተባለው ደጅ ከሆሣዕና ጋር ልዩ ቁርኝት አለው። የምሥራቅ በር የሚገኘው በደብረ ዘይት ተራራ አንፃር ሲሆን በክርስትና “የተዘጋው/የማይከፈተው ደጅ፣ ወርቃማው በር፣ የመሲሕ በር በመባልም ይታወቃል። በአይሑድ ዘንድ የምህረት በር/ ሻር-ሐራኻሚሚ፤ በአረቦች የዘላለም ሕይወት በር ይባላል። በአረብ ሙስሊሞች ታሪክ “የዘለዓለም ሕይወት በር” ወጥና ጥንድ ምሰሶዎች ንግሥተ ሳባ ለንጉሥ ሰሎሞን የሰጠችው እንደሆነ ይነገራል። ይህ በር በኋላ ዘመን የኤል-አቅሳ መስጊድ ወደ ታነፀበት ወደ ሰሎሞን ቤተ መቅደስ የሚያስገባ ሲሆን የምሥራቁን የኢየሩሳሌም ቅጥር ጠርዝ ይዞ ይገኛል። የዚህ ደጅ ዋናው ሚና በአይሑድ ታሪክ ውስጥ የሰላም ንጉሥና የድኅነት አለቃ የሆነው መሲሕ የሚገባበት በር ተደርጎ መታመኑ ነበር። በሩ በመሲሑ ሲከፈት የድኅነት ቀን “ዮም ኪፑር” መድረስ ስለሆነ የተዘጋውን በር “ማንም ሳይከፍትለት ይገባል” ተብሎ የተጻፈለትን መሲሕ አይሑድ በከፍተኛ ጉጉት ይጠብቁት ነበር።
ከዚህ ታሪክ ጋር በተያያዘ በየዘመኑ ኢየሩሳሌምን የተቆጣጠሩ መሪዎች ለዚህ በር ልዩ ትኩረት ነበራቸው። እንደተገለጸው ከተሠራበት ጊዜ ጀምሮ በየዘመኑ ሲከፈት ሲዘጋ፣ ሲፈርስና ሲገነባ ኖሯል። የመጀመሪያው በፋርስና ባቢሎን ፈረሰ፣ በነህምያ ተሠራ። በሮማውያን ፈረሰ፣ በ520 አካባቢ በጁስቲኒያን ተሠራ። በ630 ዓ.ም. ሔራቅሊስ (ሕርቃን) የክርስቶስ መስቀል ከተማረከበት ከፋርስ አምጥቶ ጎለጎታ ባስቀመጠ ጊዜ በዚሁ በር ገባ፤ ከዚያ በ810 በአረቦች ተዘጋ። በ1102 በመስቀል ጦረኞች ተከፈተ፤ ለመጨረሻ ጊዜ በሱልጣን ሱሌማን ዘመን (እኤአ 1541) ተዘጋ። አሁን የሚታየው በር ጌታችን በሆሣዕና ከገባበት በር የተለየ ነው። ጌታ እንደገባበት የሚነገረው በነህምያ ጊዜ የተሠራው ነው። ኢየሩሳሌም በተለያዩ ጊዜያት ስትፈርስ ስትሠራ የጥንቷ ኢየሩሳሌም ከአሁኑ መሬት ሥር ተቀብራለች። እ.አ.አ. በ1969 ዓ.ም. የዚህን በር ምሥጢራዊ ታሪክ ለማጥናት የተጋው አርኬዎሎጅስት ጀምስ ፍሌሚንግ በሥራ ላይ እያለ የቆመበት መሬት ተደርምሶ ወደ ታች በመውደቁ ፍሌሚንግ ጉዳት ባይደርስበትም አንድ አስደናቂ ግኝት አስተዋወቀ። አሁን ካለው በር ሥር በንጉሥ ሰሎሞን ወይም በነህምያ (ነህ 3፡29) ጊዜ የተሠራውን በር ተቀብሮ አገኘው። በተመሳሳይ ነቢዩ ሕዝቅኤል “ይህ በር አይከፈትም፣ የልዑል እግዚአብሔር ልጅ ገብቶበታልና” በማለት ትንቢት ተናግሯል። በክርስትና እምነት ይህ በር ከምሳሌነት ያለፈ ትርጉም የለውም። በነቢዩ ሕዝቅኤል የተነገረው (ሕዝ 43/44) እውነተኛው የሰላም ንጉሥ የተገለጸባት አማናዊት የቤተ መቅደሱ የምሥራቅ አቅጣጫ የተዘጋች በር ድንግል ማርያም ነች። የተዘጋ የተባለበትም የቅድስት ማርያም ዘላለማዊ ድንግልና ማስረጃ ነው። ስለታሪካዊነቱ ግን በዓለ ሆሣዕና ተከናውኖበታል።
ጌታ ኢየሱስ በምሥራቁ በር ወደ ኢየሩሳሌም በ33 ዓ.ም. ገባ። ኢየሱስም ከኢያሪኮ ወደ ኢየሩሳሌም ሲወጣ ከቤተ ፋጌ መንደር ሁለቱን ደቀ መዛሙርት ልኮ አህያዪቱንና ውርንጫዪቱን ከታሰሩበት ፈትተው እንዲያመጡለት አዟል። (ማቴ 21፡2) እንዲህ ተብሎ የተነገረው ትንቢት ተፈጸመ። ልብሳቸውን በእነርሱ ላይ ጫኑ፣ ከሕዝቡም ብዙ ልብሳቸውን አነጠፉ፣ የዘንባባ ዝንጣፊም እየቆረጡ በመንገድ ላይ ያነጥፉ ነበር። የሚከተሉትም “ሆሣዕና ለዳዊት ልጅ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፤ ሆሣዕና በአርያም እያሉ ይጮሁ ነበር” በበዓል የሚፈጸሙት መሠረታውያን ክንውኖች ከዚሁ ታሪካዊና መንፈሳዊ ክስተት ጋር የተያያዙ ናቸው። የአምልኮ ሥርዓቱ ከዋዜማው ጀምሮ የሚደረገው፣ በዕለቱ እሑድ በተለይም የሰሙነ ሕማማት መግቢያ እንደመሆኑ የሚፈጸሙት ሥርዓቶች ይህንኑ የወንጌል ንባብ መሠረት ያደረጉ ናቸው። በዓሉ ከመንፈሳዊ ዕሴቱ ባሻገር ጥልቅ የሆኑ የቀደምት ትንቢቶች መድረስ፣ የተስፋዎች መፈጸም፣ የምሳሌዎች መተርጎም የታየበት፣ የፖለቲካና የመንፈሳዊ ትርጓሜ ፍጥጫ፣ የባህሎች ጥምረት ማሳያ ነው። በዚህ በዓል የተደረጉት ኹነታት የጥንት ምዕራባውያንና የመካከለኛውን ምሥራቅ ባህልና ጥበብ አጣምሮ በተምሳሌትነት የያዘ ነው።
ክርስቶስ በአህያ ተጭኖ የመምጣቱ ምሳሌያዊ ትርጉም በተለይ በዕብራውያን ልምድ አህያ የሰላም ምልክት መሆኗ ነው። ነቢይ፣ መስፍን ወይም ንጉሥ በአህያ ሆኖ ከመጣ የሰላም ዘመን ነው። በፈረስ ከመጣ ጠብ ነው። በምዕራቡ ዓለም አህያ የአገልጋይነት ምሳሌ ናት። አንድ አዋቂ/ፈላስፋ ወይም ገዥ በአህያ ወይም በአህያ ሰረገላ ከተጓዘ የአገልጋይነት ምሳሌ ነው። ዘንባባ በምዕራቡ ዓለም የድል አድራጊነት ምሳሌ ነው። የኦሎምፒክ ድል አድራጊ በራሱ ላይ የሚደረግለት የዘምባባ ዝንጣፊ ነው። በዕብራውያንና በመካከለኛው ምሥራቅ ደግሞ ዘንባባ የክብር፣ የደስታ፣ የልዕልናና በፈተና ያለመሸነፍ ምሳሌ ነው።
ክርስቶስ እንዲመጡለት ያዘዛቸው የሁለቱ አህዮች ምሳሌነት ደግሞ ትልቋ ሸክም የለመደች ኦሪት ያላት የእስራኤል ምሳሌ፣ ትንሿ ደግሞ ሸክም ያለመደች ገና አዲስ ሕግ የሚማሩት የአሕዛብ ምሳሌ ነች። ክርስቶስ የሁሉ ንጉሥ መሆኑንና፤ ከእሥር መፈታታቸውም ክርስቶስ ሕዝቡን ከኃጢኣት ማሠሪያ፣ ከበደልና ከግዞት ነፃ የሚያወጣ ንጉሥ መሆኑን ለመግለጽ ነው። ልብስ ማንጠፍ በምዕራቡ ዓለም የመረታት፣ የመሸነፍና የሚመጣውን የመቀበል ምሳሌ ነው። በአይሑድ ልማድ ደግሞ የማክበር ምልክት ነው። አሕዛብ የራሳቸውን ያለማወቅ ልምድ ለመተው፣ ዕብራውያን የጠበቁትን ለመቀበል እሽ ማለታቸውን ለመግለጽ የተደረገ ነው።
ክርስቶስ በዚህ ልዩ ግርማና በድምቀት ሕፃናት እየዘመሩ፣ አይሑድ እየታዘቡ፣ ሮማውያን በጥንቃቄ እየተከታተሉት ወደ ኢየሩሳሌም ገብቷል። በቤተ መቅደስ ከመንፈሳዊ አገልግሎት ውጭ ቤተ መቅደሱን የንግድ ቤት ያደረጉትን ጠርጎ/ገርፎ አስወጣ፣ ድውያንን ፈወሰ፣ አስተማረ፣ ፍሬ የሌላት በለስን ረገመ፣ ስለኢየሩሳሌም ጥፋት አዘነ፣ ከተቃዋሚዎቹም ጋር ተነጋገረ። በዚሁም ሰሞን የድኅነት ሥራን ፈጸመ፣ የክርስትና ምሥጢራትን መሠረተ። በአይሑድ ሴራ ተይዞ በጲላጦስ ፍርድ አደባባይ ቆመ፣ ተገረፈ፣ መከራን ተቀበለ፣ በአራተኛው ፋሲካ ራሱን ለሰው ልጅ ሁሉ መስዋዕት አድርጎ በመስቀል ላይ ሞተ፤ በሦስተኛው ቀንም ሞትን ድል አድርጎ ተነሣ። በተዘጋው የምሥራቅ ደጅ በሰላም ተምሳሌት በአህያ ተጭኖ ወደ ኢየሩሳሌም የገባው የሰላም ንጉሥ፤ ድል አድራጊነቱን ፈጸመ። ራሱን የፍቅር መስዋዕት አድርጎ፣ ስለፍጥረቱ ሁሉ ሞቶ፣ እኛን ከራሱ ጋር በማስታረቅ ሰላምን ለፍጥረቱ ሰጠ። ሰላም ያለ እውነተኛ ትሕትና፣ መከበር ያለፍትሕ፣ ፍቅርና ስምምነት ያለ ዕርቅ እንደማይገኝ በሕማሙና በመስቀሉ አስተማረን። በአህያ ተጭኖ የአገልጋይነትን አርኣያ ሰጠን። ከእናንተ መካከል ሊሾም የሚወድ ቢኖር ያገልግል በማለት ዕውነተኛው የሥልጣን ምንጭ ማገልገል መሆኑን አስተማረ።
በሀገራችን ሙሰኞች “ሢሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል” እንደሚሉት በግሪክ- ወሮም ዘመን የሥልጣን ትርጉም ለመግዛት፣ ለመመለክ፣ ለማስገበርና የራስን ፍላጎትና ድሎት ብቻ ለመፈጸም መሣሪያ ነበር። ክርስቶስ በአህያ ላይ ማለትም ለሮማውያን-የአገልጋይ ምሳሌ፤ ለአይሑድ የሰላም ምሳሌ ሆኖ ወደ ኢየሩሳሌም በመግባት በዚሁ ሳምንት ይህንን መመሪያ ሻረ። የአላዋቂዎች መገለጫ የሆነ የትዕቢትንና ትምክህትን አከርካሪ በትህትና በትር ሰበረ፤ እሱ መምህር ሆኖ ሳለ ጎንበስ ብሎ የተማሪዎቹን እግር አጠበ፣ በማበሻም ጠረገ፣ ትህትና የሰላምና የአገልጋይነት መሣሪያ መሆኑን አስተማረ። “ይኽንንም ሁልጊዜ ካላደረጋችሁ ከእኔ አይደላችሁም ብሎ “ማገልግል”ን የሥልጣን ምንጭ/መገኛ አድርጎ ሰጣቸው”፤ በተግባር ከመሥራት ባሻገር “ሲሾም የሚወድ ያገልግል/የማያገለግል አይሾም ብሎ አዘዘ”። ይህ መመሪያ ነው የጥንቱን የግሪክ-ወሮም የሥልጣን መመሪያ ሽሮ ዛሬ መሪዎች ወደ ሥልጣን ሲመጡ “ሕዝባችን እንድናገለግለው ስለመረጠን እናመሰግናለን” እንዲሉ ያደረጋቸው።
ይህ ሁሉ ክስተት ከጥንት ጀምሮ በጥንታውያን አብያተ ክርስቲያናት ታሪኩና ምሳሌውን ሳይለቅ፣ ከአማናዊ ትርጉሙ ጋር በየዓመቱ ይከወናል። ትንቢቱ ከነፍጻሜው በየተራ ይነበባል፤ ምሳሌው ከነአማናዊ ትርጉሙ በተግባር ይከወናል። ሜል ጊብሰን በ“The passion of The Christ” (የክርስቶስ ሕማም) በተባለ ሥራው ይህንን ሥርዓተ አምልኮ በከፍተኛ ጥንቃቄ አጥንቶ በፊልም ሲተውነው አንድ የሃይማኖት መሪ “it is as it was” (እንደነበረ ተደርጎ የተሠራ ነው) ብለው ነበር። በቤተ ክርስቲያን ግን በትወና ሳይሆን በልዩ ሥርዓት ከእምነትና ከመሰጠት ጋር በየዓመቱ ይከበራል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዓሉን በጥንታዊ ሥርዓቱ በማክበር በዓለም ላይ ካሉ ጥንታውያን የኦሬንታል ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ወገን ስትሆን በዓሉን በራሷ ትውፊት ከብሉይ ኪዳን ወይም ከቅድመ ክርስትና ታሪክ ጋር በማዋሐድ በማክበሯ ደግሞ ከየትኛውም ዓለም ልዩ ያደርጋታል። በዓሉ ከመንፈሳዊ ዕሴቱ በተጨማሪ በርካታ ትኩረት ያልተሰጣቸው፣ ነገር ግን በባህላዊ ትሥሥራችን፣ በሰላም ግንባታ፣ በማኅበራዊ ዕድገት ውስጥ፣ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያለው በዓል ነው። የዚህ በዓል አከባበር ሀገራችን የራሷ ትውፊት እንድትይዝ በማድረጉ ሂደት ታላቁ ሊቅ ቅዱስ ያሬድ፣ እና ሌሎቹም በየዘመናቱ የተነሡ ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ደክመውበታል። በተመሳሳይ ይኸው በዓል ምንም እንኳ በሁሉም የሀገራችን ክፍል በአንድነትና በተመሳሳይ መንፈሳዊ ክዋኔ የሚከበር ቢሆንም በአክሱም ቦታው ካለው ጥንታዊ የእምነት ሽግግር መሠረትነቱ አንፃር ለየት ያለ አከባበር አለው።
በአክሱም አንዲት ለምእመናን የምትነበብ “ድርሳነ ጽዮን” የምትባል መጽሐፍ አለች። በዚህች መጽሐፍ አንድ ክፍል “ምእመናን ሆሣዕናን በአክሱም እንዲያከብሩ” ጥሪ ታስተላልፋለች። አክሱም የአፍሪካ ጥንታዊት ከተማ ናት። በርካታ ሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ክንውኖች ስለተፈጸሙባትም በአሁኑ ጊዜ ዓለም አቀፍ የታሪክና የመንፈሳዊ በዓላት ማዕከል ነች። ትውፊትና ታሪክን መሠረት አድርጎ የአክሱምን አመሠራረትና ታሪካዊ እድገት፣ ሃይማኖታዊና ሀገራዊ ማዕከልነት የሚናገረው ሁለተኛው መጽሐፍ “መጽሐፈ አክሱም” ይባላል። ይህ መጽሐፍ ስለአክሱም አመሠራረት ሰፊ ትውፊታዊ ትንታኔ ይሰጣል። የዚህ ታሪክ ሕልውና ግን አሁንም በልዩ ልዩ በዓላትና ሃይማኖታዊ ክንውኖች ይታሰባል። የአሁኖቹ የግሪክና የሮም ከተሞች እጅግ ሰፊ የነበረው የግሪክ-ወሮም ግዛትና መንግሥት ታሪክ ማሳያዎች እንደመሆናቸው የአሁኗ አክሱምም ምሥራቅ አፍሪካን ከደቡብ አረብ አጣምራ ትገዛ ለነበረችው የጥንታዊቷ ኢትዮጵያ (ዘመነ አክሱም) ታሪክ መዘክር ነች።
በዚህች ጥንታዊት ከተማ በዓመት ሁለት ጊዜ የአክሱምን ታሪክ፣ የብሉይ ኪዳንን ትንቢት፣ በአዲስ ኪዳን የተፈጸመውን የድኅነት ምሥጢር አንድ አድርው የሚዘክሩ የሆሣዕና በዓልና ሕዳር 21 ቀን የሚከበረው የሕዳር ጽዮን በዓል ይከበራሉ። በተለይ የሆሣዕና በዓል አስደናቂ ታሪክ ያለውና በሰፊው ሊጠና የሚገባው በዓል ነው። የዚህም ምክንያቱ አንደኛ በዓሉ ከአክሱም ሥልጣኔ አመሠራረትና እድገት፣ የመንግሥትና የማኅበራዊ ማዕከልነት ታሪክ ጋር ተጣምሮ ስለሚከበር፣ ሁለተኛ የቀድሞዎቹ የአክሱም ነገሥታት በዚህች ዕለት ታላላቅ ሀገራዊና መንፈሳዊ በዓላትን ማክበራቸው ስለሚተረክ፣ ሦስተኛ በዓለ ሆሣዕና በብሉይ ከነበረው የታቦተ ጽዮን/ቤተ መቅደስ በዓል (በዓለ መጸለት) እንዲሁም ከጽዮን ንጉሥ ክርስቶስ ጋር ተያይዞ የተነገሩ ትንቢቶችንና ምሳሌዎችን በመዘከር ብሉይን ከሐዲስ ጋር አስማምቶ የሚከበር ስለሆነ ነው። ኢትዮጵያውያን በዓለ ልደትን በላሊበላ፣ ትንሣኤን በኢየሩሳሌም ተገኝተው እንደሚያከብሩ ሁሉ ሆሣዕናን በአክሱም ያከብሩ እንደነበር ታሪካዊ መረጃዎች ያረጋግጣሉ።
በሆሣዕና በዓል ሕፃናት ከአዋቂዎች ካህናት ከመላው ምእመናን ጋር በአንድነት ከባለተራው መኖሪያ መንደር ጀምሮ እስከ መቅደሰ ጽዮን ድረስ በዝማሬና በእልልታ ያከብሩታል። በመንፈሳዊው እምነት መሠረት በዚህች ዕለት በአክሱም ተገኝቶ የሰላም በዓልን በጽዮን አክብሮ፣ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን ተቀብሎ ወደ ቤቱ የሚሄድ የቃል ኪዳኑ ባለቤት ስለሚሆን በዓሉ በልዩ ግርማና ድምቀት ይከበራል። የበዓሉን ታላቅነት የሚገልጹት ባህርያቱም፣ አንደኛ ለረጂም ዘመናት በወጥነት ሲከበር የነበረ መሆኑ፣ ሁለተኛ ሁለት ቀን በአደባባይ የሚከበርና በጣም ብዙ ሕዝብ የሚሳተፍበት መሆኑ፣ ሦስተኛ በዓሉ የሚከበረው በራሱ ታሪካዊ መነሻና ከጥንታዊው የቦታ (የመልክዓ ምድር) ስያሜ ጋር ያልተለያየ መሆኑ፣ አራተኛ አፈ ታሪክ ሳይሆን መሠረታዊ የሆኑ የታሪክ መረጃዎችን ድጋፍ አድርጎ የሚከበር መሆኑ፣ አምስተኛ የዚህ በዓል የመጀመሪያ (ቀዳሚ) ባለቤቶች እና የታሪኩ ወራሾች በዓሉን ለማክበር ያላቸው ተነሳሽነት፣ ስድስተኛ በዓሉ የሚከበረው በታሪካዊቷ፣ በጥንታዊው የሀገራችን ሥነጽሑፍና ሥነ ጥበብ ታሪክ ጉልህ ቦታ ባላት የአክሱም ከተማ ነው። አሁንም በዓሉ በከተማዋና በነዋሪዎቿ የባህል፣ የኢኮኖሚ፣ የማኅበራዊ ትሥሥር ሕይወት፣ የቋንቋ ዕድገትና ታሪክ ውስጥ ከፍተኛ ቦታ የያዘ ነው።
በአክሱም ትውፊት መሠረት አክሱምን የመሠረቷት ሰባት ወንድማማቾች ነበሩ፣ የእነሱም ትውልድ እስከ አሁን ድረስ በአክሱም ይገኛል። እነዚህ ወንድማማቾች በመላው ሀገሪቱ ተሠራጭተው ታላቅ ሀገር መሥርተዋል። ይህ ታሪክ በቀድሞው ዘመን ከክርስትና በፊት በየዓመቱ ሲከበር በዘመነ ክርስትና ከበዓለ ሆሣዕና ጋር አብሮ መከበር እንደጀመረ አበው ይመሰክራሉ። የዚህ ትውፊታዊና ክርስቲያናዊ በዓል አከባበርም በአጭሩ የሚከተለውን ይመስላል።
በዋዜማው ከሁሉ አስቀድሞ የጽዮን ካህናት የክብር ልብሳቸውን ለብሰውና ንዋየ ቅድሳቱን ይዘው ወደ ተረኛው ቤት ይሄዳሉ። ተረኛውም ከሰባቱ ወንድማማቾች ትውልድ አንዱ ሲሆን በሰባት ዓመት አንድ ጊዜ ይደርሰዋል። ከዚያም የጽዮን ካህናት የቤቱን ባለቤትና ቤተ ዘመዶቹን ከባረኩ በኋላ ልዩ ልዩ ጸሎቶችንና ሥርዓቶችን እዚያው ያከናውናሉ። በሥርዓቱ መካከልም በተረኛው ቤት እና ቤተ ዘመዶች አዲስ የተዘጋጀውን የአንድነት ማዕድ ይቀምሳሉ። በዚሁ ቤት ውስጥ ለሆሣዕና አከባበር የተመረጠችውንና ጌታችን ወደ ኢየሩሳሌም ሲሄድ የተቀመጠባት አህያ ምሳሌ የሆነችውን አህያ በልዩ ልዩ አልባሳት በክብር ያስጌጣሉ። በዋዜማው ሁሉም ካህናት በዚሁ ቤት ይመገባሉ፣ ከዚህ ጊዜ በኋላ በልዩ ልዩ ሥርዓት ውስጥ ስለሚሆኑ እስከ በዓሉ ፍጻሜ ድረስ አይመገቡም።
በቤት ውስጥ የሚካሄደው የጸሎትና የቡራኬ አገልግሎት ከተጠናቀቀ በኋላ ወደ መቅደሰ ጽዮን ለመጓዝ ዝግጅቱ ይጀመራል፤ ጸሎትም ይደረጋል። የበዓሉ መሪ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ካህናቱ በተራ ይቆማሉ። በየማዕረጋቸውና በያዙት ንዋያት ቅደም ተከተል መሠረት ለዑደቱ ይወጣሉ። በመሰንቆና በበገና ልዩ ልዩ ጣዕመ ዜማዎች ይሰማሉ። የዜማ መሣሪያ በሆኑት በመሰንቆና በበገና ዕዝራና ዳዊት፣ በቅደም ተከተል፣ ፈጣሪያቸውን እንዳመሰገኑ ይታመናል። ከዚያ በካህናቱና ዲያቆናቱ ታጅበው መዘምራኑ በሃሌታ፣ ሕዝቡ በእልልታ እየተከተሉ ለክብረ በዓሉ የሚሆነው ሁሉ ተይዞ ከባለተራው ቤት ይወጣሉ።
ሕፃናት እየደጋገሙ የዘንባባ ዝንጣፊ ይዘው “ኪሮስ–ሜሎስ” እያሉ በመዘመር ይከተላሉ። “ኪሮስ-ሜሎስ” ማለት ግእዝም፣ አማርኛም፣ ትግርኛም አይደለም። ያልተተረጎመ እጅግ ጥንታዊ መሠረት ያለው የግሪክ ቃል ነው። ምናልባትም ከዘመነ አክሱም ጀምሮ የነበረ ሊሆን ይችላል። “ኪሮስ” (κύριος) ማለት ከግሪኩ “ኩሪዮስ” የተገኘ ቃል ሲሆን “ጌታ” ወይም “ጌታችን” ማለት ነው። “ሜሎስ” (Μηλος) ማለትም እንዲሁ ከግሪክ የተገኘ ሲሆን ትርጉሙም “ከእኛ ጋር ሁን” ከእኛ አንድ አካል መሆን ማለት ነው። በአጠቃላይ ትርጉሙ “ጌታችን ሆይ ከእኛ ጋር ሁን” ማለት ነው። ይህ በራሱ አንድ ትልቅ ታሪክ ጠቋሚ ምሥጢር ነው። በሥነ ልሳናት (ቋንቋ) ጥናት ውስጥ እንደዚህ ዓይነት ምልክቶች በራሳቸው የሚፈጥሩት የጥናትና ምርምር ጭረት አለ። ይህም ልብ ላለው የምርምር ጥሪ ነው። ወደ ቤተ ክርስቲያን ከተደረሰ በኋላ ካህናቱ ሕዝቡን ባርከው ያሰናብታሉ። ሁሉም ሌሊት ለሚደረገው ሥርዓተ ዝግጅት ወደየቤቱ ይሄዳል።
በዚሁ ዋዜማ ሌሊቱን በሙሉ ሊቃውንት መዘምራን በያሬዳዊ ዝማሬ እግዚአብሔርን እያመሰገኑ ያድራሉ። ምእመናንም ቤታቸውን ትተው በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ ያድራሉ። ጌታችን ለእኛ ድኅነት ሲል ወደ ኢየሩሳሌም ገብቶ በምኩራብ ማስተማሩ የሚዘከርበት ስለሆነ ከሩቅም ከቅርብም የተሰበሰቡ ምእመናን በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ በጸሎትና በምሕላ ያድራሉ፤ በውስጥም በውጭም ሁነው በጋራና በተናጠል፣ በጸሎትና በምስጋና ሌሊቱን ያሳልፋሉ። ንጋት ላይ ደግሞ የዕለቱ ሥርዓተ ቅዳሴ በተገኙት ቅዱስ ፓትርያርክ፣ ሊቃነ ጳጳሳት፣ ንቡረ ዕድ፣ እና ቀሳውስት ይከናወናል። ከሩቅም ከቅርብም የመጡት ምእመናንም ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን ይቀበላሉ። በዚህ ቀን በአክሱም ተገኝቶ ቅዱስ ቁርባን ሳይቀበል የሚቀር የለም። ይህ ለብዙ ዘመናት እንደቃልኪዳን የቆየ ሥርዓት ነው። ከሥርዓተ ቅዳሴው በኋላ ወደ ዐውደ ምኅረቱ ተወጥቶ በዕለቱ በተገኙት ጳጳሳት፣ ሊቃነ ካህናት፣ በአክሱም ንቡረ ዕድ ጭምር ታጅበው በቤተ ክርስቲያን በአራቱም ማዕዘናት እየተዞረ አራቱ ወንጌላት ይነበባሉ። ጸሎትና ዝማሬም ይደረጋል።
ከወንጌላቱ ንባብና ጸሎት በኋላ ሊቃውንቱ የዘንባባ ዝንጣፊ በእጃቸው ይዘው፣ በዐውደ ምኅረቱ ፊት በመቆም ‹‹ተፅዒኖ ዲበ ዕዋል›› የሚለውን እና ጌታችን በአህያ ውርንጫ ወደ ኢየሩሳሌም መግባቱን የሚያስታውሰውን ዝማሬ ያዜማሉ። ከዚያም የዘንባባ ዝንጣፊ ለምእመናን ታድሎ፣ የዕለቱ ጸሎት ተደርሶ፣ ቃለ ቡራኬና ቃለ ምዕዳን ይሰጣል። ሆሣዕና በአርያም! ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት! ሆሣዕና ለንጉሠ ሠላም፣ ሰላም ለሰው ልጆች ሁሉ በምድራችን ይሁን! የሰላም ንጉሥ የጌታችን የመድኀኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቸርነትና በረከት ከሁላችን ጋር ይሁን። አሜን ተብሎ፣ ለሳምንት የሚሆን ጸሎተ ፍትሐት ተደርሶ የበዓሉ ፍጻሜ ይሆናል። ከዚህ ቀን ጀምሮ ሳምንቱን በሙሉ ሰው ቢሞት አይፈታም፣ ፍትሀቱ በዚህ ቀን ተደርጓልና። መስቀል መሳለምና ማማተብም እስከ ዕለተ ዓርብ ድረስ (ለአንድ ሳምንት ያህል) ይቆማሉ። ከጸሎተ ሐሙስ በስተቀር ሳምንቱን በሙሉ ቅዳሴ አይኖርም። በስግደት፣ በንባብ፣ በጸሎት ተቆይቶ ሐሙስ ጸሎተ ሐሙስ፣ ዓርብ ስቅለት፣ እሁድ ትንሣኤ ይከበራል።