Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ዝምሰረት ክሳብ ሎሚ ብርክት ዝበሉ ንጥፈታት ኣካይዱ ኣሎ። ምድላው ንጉዳይ ኤርትራ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘላልዩ ሰለማዊ ሰልፍታት፡ ምእንጋድ እቲ ብኹቡር ኣቦና ነፍስሄር ዶር. ተወልደ ቫካሮ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝተኻየደ ናይ ሓድነት ዑደት፡ ምድላው ንስምረትን ሓድነትን ኤርትራውያን ዝጽዉዕ ባህላዊ ምዝንግዓት ብኣጋጣሚ ሓድሽ ዓመት፡ 24 ግንቦት ፡ ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ቶጎርባ : ምጅማር ብረታዊ ታጋድሎ ፡ ምክያድ ናይ ዝኽሪ እግሪ ጉዕዞን ናይ ሽምዓ ሰልፍን ኣብ ግዜ መዓልቲ ሰማእታትን ሓዘነን፡ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ስነ ሓሳብን ኣባላቱ ክብ የብሉ እዮም ዝበሎም ሰሚናራትን ኣኼባታትን ምክያድ ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይኽእሉ እዮም። ሓደ ካብቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝተመዝገቡ ዓበይቲ ዓወታት እዚ ማህበር ፡ ህግደፍን ሰዓብቶምን ንነዊህሕ ዓመታት ዝጥቀምሉ ዝነበሩ ኣዳራሽ ከተማ ሪችመንድ : ሎሚ ዓመት እዚ ከተማ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዝኽልክሎም ገሩ ።
ሎሚ ዓመት ውን ምንቅስቃስና ነቲ ብህዝባዊ ምንቅስቃሳት ሰሜን ኣመሪካ ዝተዳለወ ኣብ 29 ጥቅምቲ 2015 ዝተኻይደ ብናይ ንውዮርክ ደሞ ዝፍለጥ ብብዙሕነቱን ተሳታፍነቱን ፍሉይ ዝኾነ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ምዕዋት ከይተሓለለ ሰሩሑን ፡ ኣስታት 40 ካብ ኣባላቱን ፋይናንሳዊ ሓገዛትን ብምስዳድ ውን ብቐጥታ ተሳቲፉ። ኣብዚ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ታሕሳስ ውን ንሳልሳይ ግዜ ህዝባዊ ጉባኤኡ ኣካይዱ ሓድሽ መሪሕነት ብምምራጽ፡፡ ነዛ እትመጽእ ዘላ ሓዳሽ ዓመት 2016፡ “ሓድነትና ዋሕስ ሓርነትና “ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ነቲ ንሓድነት ኤርትራውያን ዝሰርሕን ዝዝይምን ዘሎ ህቡብ ድምጻዊ የውሃንስ ትካቦ ብምዕዳም ዓቢ ናይ ድሮ ሓድሽ ዓመት ምሸት ኣዳልዩ ኣሎ። እዚ ዓቢ ናይ ምንቕቓሕን ምዝንጋዕን ምሸት ብኹሎም እቶም ኣብ በይ ኤርያን ከባቢኡን ዝርከቡ ደለይቲ ለውጢ ኤትራውያን ጥራይ ዘይ ኮነስ፡ ካብ ሎስ ኣንጀለስ፡ ሳንድያጎ፡ ላስቨጋስ፡ ስያትልን ዝመጹ ኤርትራውያን ክሳተፍዎ እዮም።
በዚ ኣጋጣሚ ኩሉ ንሓድነትን ስጡም ቃልስን ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝቃለስ ኤርትራዊ ኣብ ድሮ ሓድሽ ዓመት 2016 ኣብዚ ትርጉም ሓዘል ናይ ምዝንጋዕ ምሸት ክሳተፍ ብልብን ኣክብሮትን ንዕድም። ብተሳትፎ ኩልና ዝረጋገጽ ሓርነት ቃጻልነቱ ዝተረገገጸ እዩ እሞ፡ ሓርነትና ንምውሓስ ሎሚ ሓድነትና ነረጋግጽ።
በጣም ደስ የሚል ትዝብት ነው፡ የሚሰማ ወይም የሚያነበው የመንግስት ኣካል ካለ። ኢትዮጵያ ውስጥ እዚህም እዚያም የስራ ወይም ግንባታ ኣለመናበብ ማየት የተለመደ ነው። ኣንዱን ገንብቶ ስያበቃ ሌላው ከኋላው መጥቶ ቆፍሮት ስሄድ ሃይ ባይ የለውም። ኣለመናበብና ኣለመግባባት እንደ ልምድ ተወስዷል።
እህታችን እንዳለችው በኣስተዳደሩ ግድ የለሽነት ህብረተሰቡ በመንግስ ላይ ቢነሳሳ የሚገርም ኣይደለም። ባለስልጣናቱ እርስ በርሳቸው ቢሰባሰቡ ህብረተሰቡ ግን እቅዶቹ ፣ችግሮቹ ካላወቀ ወይም ካላሳወቁት ለኣሉዋልታ ወሬ የተጋለጠ ያደርገዋል። እህታችን እንዳለችው መናርያ ቤቶቹ ማፍረስ ለኣስተዳደሮቹ ላይሰማቸው ይችላል ለህብረተሰቡ ግን የመኖርና ያለመኖር ጉዳይ ነው። ህብረተሰቡ በፕሮጀክቱ ቢስማማ እንኳ ያለምንም ምክንያት ካስፈረሱ በኋላ ዝም ማለቱ ራስን በራስ እንደማነቅ ነው። ይህንን መሰሉ ጉዳይ ሌላ መልክ የሚያስይዙ ተዋናዮች መኖራቸውን ልብ ሊባል ይገባል። በቅርቡ በኣ/ኣና በኣካባቢዋ ስለሚኖሩ ኩታ ገጠም የኦሮምያ ዞኖች ስለታሰበው እቅድና በመንግስት ኣካላት ቸለልተኝነት ነገሩን ወዴት እንዳመራ ኣይተናል። የመንግስት ኣካላት በዝግ እርስበራሳቸው ስብሰባ ቢያደርጉ ህብረተሰቡ የሚያየውና የሚያውቀው ነገር የለም፤የተዋናዮቹ ኣሉባልታ ግን ኣገር ኣቃጥሎ ነበር። ለምን? በመንግስት ራስን የማዳመጥ ችግር ብቻ። መንግስት ራሱን ከማዳመጥ ችግር ወጥቶ የህብረተሰቡን የልብ ትርታ ማዳመጥ መቻል ኣለበት። የገዢው መንግስት ስልጣን ላይ የመጣው የስንቶቹ ጀግኖች ደምና ኣጥንት ተከፍሎበት መሰለኝ። እነሱም የተዋደቁት የኢትዮጵያውያን የወደፊት እጣፈንታ ላንዴና ለመጨረሻ ለመቀየር እንጂ ህብረተሰቡ በማይረቡ ተልካሻ ኣመራሮች እንዲጉላላ ኣይመስለኝም። በህይወት ያሉ የትግሉ ኣጋሮቻቸው ይህንን ሊያስቡበት ይገባል። ኢህኣደግ በምርጫ ተሸንፎ ቢወድቅ ምንም ኣይመስለኝም። ምክንያቱም ካገኛቸው ድሎች ሁሉ የበለጠ ድል ይሆንለታልና። የተታገለው ለዴሞክራሲና እኩልነት ኣይደል? ባለፈው 2 ወር ገደማ እንዳየነው ኣይነት ብጥብጥ ወይም በእንደ ግብፁና ልብያው የመሰለ ብጥብጥ ቢወድቅ ግን የከበረ ህይወታቸው ከፍለው የተሰውት ጀግኖች ዳግም የሚገድላቸው ግን በተንዛዙ ብልሹ ኣመራሮች ይህንን የሆነ እንደሆነ ነው። መንግስ ይህንን የመሳሰሉ ችግሮችና ተግዳሮች በመመርመር ላንዴና ለመጨረሻ መፍት መቻል ኣለበት።
በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የሚጎበኟቸውን እጅግ በጣም ተወዳጅ ከሆኑት ከተሞች አንዷ በመሆኗ ሚኔፖሊስ ጎብኚዎቿን በሚያስተናግዱ የእንግዳ መቀበያ, የተንቆጠቆጡ ስነ ጥበባት, የመዝናኛ እና የመናፈሻ ቦታዎች እንዲሁም ከቤት ውጭ መዝናናት ይቀበሏቸዋል. የማሺሲፒፒ ወንዝ በከተማ ውስጥ አየር እየፈሰሰ በመምጣቱ ሰሜን Loop, ዳውንታውን, የቲያትር እና የዩኒቨርሲቲ አካባቢን ይለያል. ከተማዋ በታዋቂዎች ሆቴሎች እና በማያቋረጡ የሽያጭ ማዕከሎች እና ገለልተኛ የሆኑ ሱቆችን ያካትታል. የት እንደሚቆዩ ምክር ያስፈልጋቸዋል? በማኒያፖሊስ ውስጥ ያሉ ምርጥ ሆቴሎች እዚህ አሉ.
በንግድ ስራ ከተማ ውስጥ, የእረፍት ጊዜ ወይንም በፍቅር ወደ መንሸራተቻነት በሚመለሱበት ጊዜ, የኢንዱስትሪ-ጉልበቱ የኮምኒየር ሆቴል ለሁሉም ሰው የሚሆን እና በዩኒቨርሲቲ አውራጃ ውስጥ እምብርት በከፍተኛ ዋጋ የተያዘ አማራጭ ነው. መደበኛ ክፍሎቹ በትንሹ 283 ካሬ ጫማ ቦታ ያላቸው ሲሆን ብሩቱ ቆዳ እና ሰማያዊ ቬልት እንዲሁም ቀለሞች ያሉት ማቀፊያዎች, iHome docking stations እና single-cup coffee makers ናቸው. አንድ ቀዝቃዛ ምግብ ቤት እና ጋስትሮፕ በአካባቢ ዙሪያ ተነሳሽነት ያላቸውን ምግቦች, እንዲሁም ትናንሽ ሳህኖች እና የተሰሩ ኮክቴልዎችን ያገለግላል. በተጨማሪም የአካል ብቃት ማእከል እና የራስ መኪና ማቆሚያ አለ (ተጨማሪ ክፍያ). የየቦታው አባላት እጅግ በጣም ጥሩውን አገልግሎት, ምቹ የሆነ የሆቴል አውቶብሱን ያደንቁ, እና የህዝብ ማመላለሻው በቀላሉ ሊደረስበት እንደሚችል ተመልክቷል.
ቤኒንፖሊስን በጀት ላይ እየጎበኙ እና በተመጣጣኝ ዋጋዎች ንጹ, ምቹ እና ምቹ የሆኑ ማረፊያዎችን ለመፈለግ እየፈለጉ ከሆነ, ዩኒቨርሲቲ አሜሪካ ዋና ምርጫ ነው. በሚኒሶታ ዩኒቨርሲቲ አቅራቢያ, ደስ በሚል የ 45 ሳሎን ሕንፃ ውስጥ ወዳጃዊ ሰራተኞች, አነስተኛ የንግድ ማእከል, የመልመቂያ ማዕከል እና በገበያ ቦታዎች ውስጥ ነጻ Wi-Fi ይገኛል. ክፍሎቹ እቃዎችን ያካተተ ሙሉ ማብሰያ, ስቶክ, ማቀዝቀዣ, ማይክሮዌቭ እና የምግብ ማጠቢያው ይካተታሉ ስለዚህ እንግዶች በክፍል ውስጥ ምግቦችን በማብሰል የተወሰኑ ገንዘቦችን መቆጠብ ይችላሉ. የሸቀጣሸቀጥ ሱቅ እና በርካታ ምግብ ቤቶች እና መጠጥዎች በእግር መሄጃ ርቀት ላይ ይገኛሉ. በተጨማሪም ነፃ የመኪና ማቆሚያ እና የኪራይ ማጠቢያ ማብሰያ አለ, ስለዚህ ብርሃን መሙላት ይችላሉ.
እንደ የታመነ የሆቴሎች ስም, ሃምፕተን አሪስ እና ሱቆች ማራኪነት ያለው, ለቤተሰብ ተስማሚ የሆኑ ምቹ የሆኑ አገልግሎቶችን እና ተስማሚ ዋጋዎችን ያቀርባሉ. በሚኒሶታ ዩኒቨርሲቲ እና ለብርሃን የባቡር ባቡር በእግር ጉዞ ርቀት ላይ 117 ቦታ ያለው የቤት እንስሳት ተስማሚ ሆቴል አዲስና ሰፋፊ ማረፊያዎችን ያቀርባል. ዘመናዊ ክፍሎች ማይክሮዌቭስ, አነስተኛ ማቀዝቀዣዎች, ነፃ የ Wi-Fi እና የሽላጭ መቀመጫዎች (ክፍሎች ውስጥ) አላቸው. የልብስ ግቢ, የልጆች እንቅስቃሴዎች እና ከፍተኛ ወንበሮች ሲጠየቁ ይገኛሉ. እንግዶች በልብስ ማእከል ውስጥ በስራ ላይ በሚውሉ የስፖርት ልምዶች ውስጥ የውኃ ውስጥ የውኃ ማጠራቀሚያ (ማጠራቀሚያ) ወይም የውኃ ማቀዝቀዣ (ቧንቧ) ወይም ማቅለሚያ ውስጥ ማስገባት ይችላሉ. እየተጓዙ ሳሉ ለቤተሰቦች የሚሆን ምርጥ ቁርስ ጥብስ አካት ተካትቷል.
የኪውስተር ሆቴል ተሞክሮዎችን የሚመርጡ አርቲስ አፍቃሪዎች እና ተጓዦች በቲያትር ወረዳ ውስጥ ባለ 60 ሆቴል መሞከር ያለባቸው ሌ ሜዲዲን ቻምበርስ መሞከር አለባቸው. Meridien ከ 200 በላይ የኪነጥበብ ስራዎች በገበያ አዳራሽ እና በእንግዳ መቀበያዎች ውስጥ አለው. በአርሴኘል የተነደፉ የክፍል ቁልፎች ለእንግዶች የዎከር የስነ ጥበብ ማዕከልን በነጻ ያገኛሉ. ሕንፃዎች ቢያንስ 300 ካሬ ጫማ ያላቸው ሲሆን, ዲዛይኖች ዲዛይን, የቆዳ የቤት እቃዎች, የመትያ ማቆሚያዎች እና የግቢው ወይም የከተማው እይታ. የመታጠቢያ ገንዳዎች ፎቆችና የዝናብ ውሃዎች አላቸው. ሆቴሉ ምግብ ቤት እና ባር, የመጠለያ ማእከል እና የመኝታ ማስታገሻ አገልግሎቶች ይኖሯቸዋል. የሆቴሉን የብስክሌት ኪራዮች መጠቀም በከተማ ዙሪያ መወያየት ነው (ሁለቱም የክረምት እና የሰመር የቢስክሌት ብስክሌት አለ).
የሮማንቲክ ሆቴል ተሞክሮ እየፈለጉ ከሆነ ወደ 140 ኪሎ ሜትር ኪምፕተን ትልቅ መርጠው ይምጡ. በ 1915 ከተመዘገበው የአንድ ታሪካዊ ሕንፃ አራት-አልማቴ ሆቴል ነው. እንግዶች ምሽቱ በእንግድነት በተያዘው የወይን ጠባይ መጀመር ይችላሉ, ከዚያም በእራት, በአካባቢው በተነሳው ምግብ ቤት እና በመኝታ ውስጥ እራት ይደርሳሉ. ባልና ሚስቶች በህይወት ስፕላስ እና በሶሪያዎች ላይ በማጣራት ወይም በእውቀታማው የሻንግል ሎተሪ ማረፊያ በለቀቁበት ጊዜ በእረፍት ቦታ ይዝናኑ. ውብ በሆነ መንገድ የተቀየሱ ክፍሎች እና ሱቆች የቆዳ መያዣዎች እና የእርጥብ ማጠቢያዎች መታጠቢያዎች አሉት. የአካል ብቃት እንቅስቃሴው ውስጥ በነፃ ውስጥ ክፍል ውስጥ ዮጋ ማሞኛዎች, የአትሌትክ ማዕከሎች እና የብስክሌት ኪራይዎች ይጨምራል. ሆቴሉ የሚገኘው በምግብ ቤቶች, በመመገቢያ ቤቶች እና በሱቆች አጠገብ ነው.
ለስላሳ ብጥብጥነት, የ 136 ክፍል ኳስ ሆቴል በብሔራዊ መመዝገቢያ ቦታዎች እና ዘመናዊ የቅንጦት ቅንጣቶች ጋር የተቀናጀ ነው. ክፍሎቹ ቀላል እና አየር የተሞላ ሲሆን ባለ 10 ጫማ ከፍታ, ባለ ግርዶሽ ልብሶች, የልብስ ሸሚዞች እና ጫማዎች, ቢያንስ 400 ካሬ ጫማ ቦታ እና የኖራ ድንጋይ መታጠቢያዎች በሸክላ ጣውላዎች እና በመስታወት የተሸፈነው ሻወር. አይቪ ስፓይ ለአነስተኛ የእናት እቃዎች, ለ 14 የሕክምና ክፍሎች, ለህክምናዎች ወይም ለእርግዝናዎች, ለእንፋሎት ክፍሎች, ለሱና እና ለአካል ብቃት ማእከል ያቀርባል. እንግዶች ለመመገብና ለመዝናናት እንግዳ መያዣዎችን ወይም ጣሊያናዊውን እሽታ የምታቀርብ ውብ ምግብ ቤት ወደሚያስተዋውቅበት ቦታ መሄድ ይችላሉ.
የዊኒፖሊስን የሌሊት ህይወት መመልከት ትፈልጋለህ? የ 124 ክፍሉ የሃውንግ ሆቴል የሚገኘው በሰሜን Loop ነው, ከበርካታ ቡና ቤቶች እና ቢራዎች, ቲያትር ቤቶች እና የአስቂኝ ክለቦች ርቆ ይሄዳል. ሆቴሉ የተገነባው ከአንድ ምዕተ ዓመት በፊት መጋዘን ውስጥ ሲሆን ሰፋፊ የኩከሮች, ሶና እና መዋኛ ገንዳ እንዲሁም የከተማው ውብ እይታዎችን ያቀርባል. ጠቅላላ ሆቴል ኖርዲክ (ኖርዲክ), ውብ (ኔዲክ) እና በኪነ-ጥበብ (እንግሊዝኛ) ውስጥ የተንጠለጠሉ ነገሮች ይኖሩበታል. ማመቻቸቶች የተጋለጡ የጡብ ግድግዳዎች, የብሉቱዝ ራዲዮ ሬዲዮ, የታች መዝለያዎችና የክረ ዝናብ ድምፆች ይገኙበታል. በቦታው ላይ ያለ ምግብ ቤት እና ባር ያንን ሃፍረት ለማስታገስ በሚፈልጉበት ጊዜ ከእንጨት የሚሰሙ ምድጃዎች ያረጁ ጣፋጭ ምግቦችን ያቀርባል.
ንግድ ወደ ሚያፖሊስ የሚያመጣችሁ ከሆነ, የ 290 ክፍሎች ያሉት, የነዋሪነት ተከታዮች በመሠው ከተማው በቀላሉና ምቹ የሆነ ምርጫ ነው. በታሪካዊው ፑሊሞዝ ሕንፃ ውስጥ የተቀመጠው ሙሉ-ክፈፍ ሆቴል ኦርጂናል ጥቁር ኮረብታዎች እና የእብነ በረድ ኮሪደሮች አሉት, ነገር ግን ማረፊያዎች ሁሉም ዘመናዊ ምቾት የሚጠብቁ ደንበኞች እንደሚጠብቁ ያቀርባሉ. በውስጣቸው ውስጥ ላሉ ውስጣዊ አገልግሎቶች, ነፃ Wi-Fi, ተስማሚ የመስሪያ ቦታ, አነስተኛ ማቀዝቀዣዎች, ማይክሮዌቭስ, የመመገቢያ አካባቢ, ከፍተኛ ጥራት ያለው አልጋ እና የዝናብ ዝናብ ያካትታሉ. በአንድ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማእከል ውስጥ ስፖርት ያግኙ ወይም በአንድ 11 ዝግጅቶች ውስጥ ስብሰባ ላይ ከመገኘትዎ በፊት ቁርሶችን ቁርስ ይበሉ. በጨዋታ ጊዜ, እንግዶች በከተማ ዙሪያውን በቀላሉ ለማጓጓዝ ወይንም ለስፖርት አዳራሾች, ለ Warehouse District እና ለ Mississippi ወንዝ ፊት ለፊት ከሆቴሉ ጋር ወደ ሚኒያፖሊስ ስካይዌይ ሲስተም ሊያሳምሩ ይችላሉ.
ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ የተወካዮች ምክር ቤት አባላት ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት ዛሬ ከሰዓት በምክር ቤት ተገኝተው ነበር፡፡ የበርካቶችን ህይወት የቀጠፈው የሀገሪቱ የፖለቲካ ቀውስ ያሳሰባቸው የምክር ቤት አባላት ላቀረቧቸው ጥያቄዎችም በዝግ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡
የዛሬው የጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ የምክር ቤት ቆይታ ያልተለመዱ ነገሮች የታዩበት ነው፡፡ ምክር ቤቱ በተለምዶ መደበኛ ስብሰባውን ከሚያደርግባቸው ማክሰኞ እና ሐሙስ ቀናት ሰኞ ዕለት መካሄዱ ብቻ ሳይሆን ለጋዜጠኞች እና ታዛቢዎች ዝግ መደረጉ አንዱ ነው፡፡ ጥያቄ እና መልሱ የተጠራው ደግሞ በገዢው ፓርቲ የምክር ቤት አባላት መሆኑ ደግሞ ሌላው ነው፡፡
ከቀኑ ስምንት ሰዓት ተኩል ገደማ የተጀመረው የዛሬው ስብሰባ ሶስት ሰዓት ገደማ እንደፈጀ የምክር ቤቱ ሰራተኞች ለዶይቼ ቬለ ተናግረዋል፡፡ ስብሰባው ዝግ የተደረገው ለጋዜጠኞች ብቻ ሳይሆን ለምክር ቤቱ ሰራተኞች ጭምር እንደሆነ ምንጮች ገልጸዋል፡፡ የምክር ቤቱ የቀረጻ ሰራተኞችም ወደ ስብሰባው አዳራሽ አለመግባታቸውን ተናግረዋል፡፡ ስለዛሬው ስብሰባ አጀንዳ የተጠየቀው የምክር ቤቱ የመረጃ እና ኮሚዩኒኬሽን ክፍል ሰራተኛ “ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከአባላት ጋር የሚያደርጉት ውይይት ከመሆኑ በስተቀር አጀንዳውን አናውቅም” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
በ2008 ዓ.ም ተሻሽሎ የጸደቀው የተወካዮች ምክር ቤት የአሰራርና የአባላት የሥነ-ምግባር ደንብ ስብሰባዎች በዝግ ሊካሄዱ እንደሚችሉ ደንግጓል፡፡ ስብሰባው በዝግ ይካሄድ የሚለው ጥያቄ ከምክር ቤት አባላት አሊያም በህግ አስፈጻሚው አካል ሊቀርብ እንደሚችልም አስቀምጧል፡፡ አንድ ሶስተኛ የምክር ቤት አባላት አሊያም የህግ አስፈጻሚው አካል ለሚያቀርቡት ይህን መሰል ጥያቄ ግን ከግማሽ በላይ አባላት ድጋፋቸውን መስጠት እንደሚገባቸው ይገልጻል፡፡
በዚህ ሁኔታ ከምክር ቤት አባላት ጋር የተገናኙት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ከሁለት ወር በፊት ጥቅምት 16ም በወቅታዊ የሀገሪቱ ጉዳዮች ላይ ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች ምላሽ ሰጥተው ነበር፡፡ በወቅቱ ከቀረቡላቸው ጥያቄዎች መካከል “በሀገሪቱ አንዳንድ አካባቢዎች ሰላም መደፍረሱ ተጨባጭ ስጋቶች አስከትሏል፡፡ የእነዚህ ነገሮች ምንጭ ምንድነው? ለምንስ ቶሎ መፍታት አልተቻለም፡፡ መንግስት እፈታለሁ ቢልም በተግባር አልታየም” የሚል ነበር፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዛሬ ምክር ቤት ፊት እንዲቀርቡ ምክንያት የሆነውም ይሄው በሀገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች እየታየው ያለው ግጭት እንደሆነ አባላቱ ባለፈው ሳምንት ለዶይቼ ቬለ ገልጸው ነበር፡፡ ከኦሮምያ ክልል ጉጂ ዞን የናጋሌን አካባቢ በመወከል የምክር ቤት አባል የሆኑት አቶ ታሪኩ ደምሴ ቀደም ሲል ጠቅላይ ሚኒስትሩ በምክር ቤት ተገኝተው በተመሳሳይ ጉዳይ ላይ የተወያዩ ቢሆንም “ያን ጊዜ ሁኔታዎች አልባሱም ነበር” ሲሉ መናገራቸው ይታወሳል፡፡ “ከዚህ በፊትም፣ ከአንድ ወር በፊት ይመስለኛል፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ፓርላማ ቀርበዉ ለተነሱት ጥያቄዎች መልስ ሰጥተዉ ነበር። ግን የፖለቲካዉ ሁኔታ ከዚህ ደረጃ አልደረሰም ነበር። በወቅቱ ችግር ቢኖርም እንደ አሁኑ ከበድ ያለ እና የከረረ አልነበረም” ብለዋል፡፡
በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የቡሌ ሆራ ተወካይ የሆኑት አቶ ቦነያ ኡዴሳ የምክር ቤት አባላት ጠቅላይ ሚኒስትሩን ለምን እንደጠሯቸው እንዲህ አስረድተው ነበር፡፡ «በአሁኑ ሰዓት እየተሰራ ያለዉን፣ እየተጣሰ ያለዉን የሰብዓዊ መብት ሊያስቆም የሚችለዉ ወይም የማስቆምም ግዴታ በሕገ መንግስቱ የተሰጠው የኢሕአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ነው። የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴዉን የሚመሩት ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ናቸዉ። አሁን በአገሪቱ ከሕገመንግስት ዉጭ በሰዉ ልጅ ላይ እየተፈፀመ ያለዉን የሰብዓዊ መብት ጥሰት ማስቆም ስላለባቸዉ ፓርላማዉ ከእሳቸዉ ጋር ሊወያይ ይፈልጋል። እኛም እንደ ፓርላማ አባላት መጠየቅ የምንፈልገዉ የሰዉ ግድያ ለምን አልቆመም? በመንግስት በኩል ይህን ለማስቆም እስካሁን ምን እየተሰራ ነዉ? ይህን ለማስቆም ምን መደረግ አለበት፣ ለምን አልቆመም፣ ለምን አላስቆማችሁም? የሚሉ ጥያቄዎች ናቸዉ» ሲሉ በዋናነት የሚያነሷቸውን ጥያቄዎች ባለፈው ሳምንት ዘረዝረው ነበር።
በተወካዮች ምክር ቤት የአሰራርና የአባላት የሥነ-ምግባር ደንብ መሰረት ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሚያዝላቸው መርኃ ግብር መሰረት፣ በዓመት ሁለት ጊዜ የመንግስትን አጠቃላይ የስራ እንቅስቃሴ አስመልክቶ ዘገባ እንዲያቀርቡ ይጠበቃል። ሆኖም ጠቅላይ ሚኒስትሩ መቅረብ የሚገባው ጉዳይ አለ ብለው ካመኑ በማንኛውም ጊዜ ለምክር ቤቱ ዘገባ ማቅረብ እንደሚችሉ ደንቡ ይደነግጋል። ከዚህ በተጨማሪ መንግስታዊ አካል አንገብጋቢ በሆኑ ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ለምክር ቤቱ ማብራሪያ መስጠቱ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ እና ከአባላት ተደጋጋሚ ጥያቄ የሚነሳ ከሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሊጠሩ ይችላሉ ይላል።
ጠገናው ጎሹ እጅግ በጣም ቀላል በሆነ አገላለፅ ሥርዓት (system) የየራሳቸው ባሕሪና ተግባር ያላቸው አካላተ ሥርዓት (subsystems) ተደጋጋፊና መስተጋብራዊ ግንኙነት በመፍጠር...
አዳም ስሚዝ “ስግብግብ ዓለምን ያሾራታል!” በሚለው አባባል ዕምነት ነበረው እየተባለ ሲነገር ዘወትር ይደመጣል፡፡ ይሁን እንጂ አዳም ስሚዝ ራስ ወዳድነት ላይ ብቻ መመስረቱ ዓለምን የተሻለች ስፍራ ያደርጋታል የሚል ዕምነት አልነበረውም፡፡ የራስ ወዳድነት ባሕርያትንም አላስፋፋም ፤ አላበረታታምም፡፡ The Theory of Moral Sentiments በተባለ ስራው ውስጥ የተሰጠው ሰፊ ማብራሪያ ለዚህ ዓይነቱ የአረዳድ ስህተት ሙሉ ምላሽ የሚሰጥ ነው፡፡ አዳም ስሚዝ የራስ ወዳድነት አራማጅ ያልነበረ ብቻ ሳይሆን ለሌሎች ደህንነት ራስን መስዋዕት ማድረግ ለዚህች ዓለም አይበጃትም ብሎ የሚያምን ሰው ነበር፡፡ ስቴቨን ሆልምስ “The Secret History of Self-Interest” በተባለ ጥናታዊ ፅሑፉ ውስጥ እንዳሰፈረው ብዙዎቹ እንደ ቅናት ፣ ሌሎችን የማሰቃየት መንፈስ ፣ በቀልና በስሜት መቸኮል እንዲሁም የፍላጎት ማጣት የመሳሰሉት የሚያስከትሉትን የውድመት ውጤቶች አዳም ስሚዝ በጣሙኑ ጠንቅቆ ያውቃል ይላል፡፡ ሌላው ቀርቶ ከፍተኛ የግለኝነት ፍላጎት መኖር በራሱ ሌሎችንም ሊጠቅም እንደሚችል መረዳቱን በጥናቱ ላይ አስፍሯል።
ለምሳሌ ስሚዝ በሚነግረን አንድ ታሪክ ውስጥ አንድ የድሃ ልጅ ሐብት ለማካበት በነበረው ጥልቅ ፍላጎት ሰለቸኝ ደከመኝ ሳይል እንዲሰራ ይገደዳል፡፡ ዕድሜ ልኩን ሲለፋ ከኖረ በኃላ ያገኘው ደስታ ግን መንገድ ዳር ተቀምጦ ፀሐይ ከሚሞቅ ተራ ለማኝ ያልተሻለ ሆኖ ያገኛል፡፡ ይሁን እንጂ ይህ የድሃ ልጅ ስራውን ከመስራት ባሻገር በውስጡ ከፍተኛ ውስጣዊ የግል ፍላጎት ተነሳሽነት እና ሃብት የማሳደድ ትጋት ማሳደር መቻሉ የብዙ ሌሎች ሰዎችን ህልውና ዕውን ማድረግ ያስቻለ ሐብት እንዲያፈራና እንዲያካብት እንዳደረገው መረዳት ችሏል።
አዳም ስሚዝ ሰፊ በሆነ የኢኮኖሚ መዋቅር ውስጥ ከመንግስት ተቋማት ወይም ከፖለቲከኞች ጋር የተሳሰረ የግል ፍላጎት አዎንታዊ ውጤቶችን የማይፈጥር መሆኑን ይጠቁማል። ለምሳሌ የነጋዴዎች ፍላጎት የማምረቻ ወጪ እንዲቀንስና የመሸጫ ዋጋ እንዲጨምር የሚወስኑ ሕብረቶች (cartels) እንዲፈጠሩ ፣ ጥቅሞቻቸውና ፍላጎቶቻቸው እንዲጠበቅላቸው መንግስትን ወደ ማሳመን ሊያመራ ይችላል። “በርግጥ በዚህ አካሔድ ዘወትር የሚኖር ንግድ በታላቋ ብሪታኒያ ሙሉ በሙሉ ዳግም ይገነባል ብሎ ተስፋ ማድረጉ ተምኔታዊ ዓለም በአገሪቱ ላይ ይመሰረታል ብሎ ተስፋ የማድረግን ያህል ቂልነት ነው።” በማለት ነበር የገለጸው-አዳም ስሚዝ።
እንደ አዳም ስሚዝ ትንታኔ ከሆነ ገበያ ራስ ወዳድነትን ወይም ስግብግብ መሆንን ያስፋፋል ብሎ ለማሰብ አሳማኝ ምክንያት የለም፡፡ ይልቁንስ ገበያ ለራስ ወዳዶች ብቻ ሳይሆን ሃብታቸውን በማካበት ሌሎችን ለመርዳት ለሚጥሩት ሰዎችም አቅማቸውን ያጎለብትላቸዋል። የዚህ አይነት ዓላማ ካላቸው ውስጥ ጆርጅ ሶሮስ እና ቢል ጌትስ በምሳሌነት የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ እነኚህ ሃብታሞች እጅግ ከፍተኛ ከሆነ ገቢያቸው ውስጥ ቢያንስ ከፊሉን ለበጎ አድራጎት ድርጅቶች ሌሎችን ለመርዳት ይለግሱታል። በአትራፊ ድርጅቶቻቸው አማካይነት የሚሰበስቡት ገንዘብ እና ሐብት እነርሱን ለጋስ መሆን አስችሏቸዋል።
አንዲት የበጎ አድራጎት መንፈስ የሰረጻት ሴት ሐብቷን በሙሉ ሰዎችን ለመመገብ ፣ ለማልበስና ኑሮአቸውን ለማመቻቸት ተግባር እንዲውል ትፈልጋለች እንበል፡፡ ዕርዳታዋን ለሚጠባበቁ ሰዎች በዝቅተኛ ዋጋ አልባሳትን ፣ ምግብንና መድኃኒቶችን ማግኘት የሚያስችላት ገበያ ነው፡፡ ገበያ የለጋሾችን አቅም ያሳድጋል። የበጎ አድራጊዎችንም ሥራ እውን እንዲሆን መንገድ ይጠርጋል።
በእርግጥ ሰዎች በገበያ ውስጥ ያላቸው አላማዎች ራስን ያማከሉ እና ትርፍ ላይ ያተኮሩ ናቸው፡፡ ይህ ማለት ግን የሌሎን ፍላጎትና ደህንነት ለምሳሌ የቤተሰብ አባላት ፣ የጓደኞች ፣ የጎረቤቶችና ጨርሶ የማናውቃቸው ሰዎች ጉዳዮች ጭምር አያሳስብም ማለት እንዳልሆነ ግልጽ ነው። ምክንያቱም ሌሎችን አሽቀንጥሮ በመጣል የሚዘልቅ ንግድ በገበያ ላይ አይቆይምና! ወደ ኢንዱስትሪና የንግድ ስራ ከመግባት ይልቅ ወደ ፖለቲካው መግባትን የሚያወድሱ ሰዎች ፣ ፖለቲካ እጅግ የበዛ ጉዳትን እንጂ መልካም ነገርን ሲፈጥር ማየቱ እጅግ የጠበበ መሆኑን ቢያስታውሱ ጠቃሚ ነው፡፡
ገበያ የፖለቲካን ያህን በሰዎች ራስ – ወዳድ መሆን ላይ የተመሰረተ አይደለም ወይም ራስ – ወዳድ መሆንን በቅድመ ሁኔታነት አይጠይቅም፡፡ በገበያ ውስጥ የሚካሄድ ልውውጥ የራስ – ወዳድነትን ባሕርይ አያጎለብትም። ከፖለቲካው በተቃራኒ በፈቃደኛ ተሳታፊዎች መካከል በሚካሔድ የነፃ ገበያ ሥርዓት ሐብትንና ሰላምን መፍጠር ያስችላል። ልግስና ፣ ጓደኝነትና ፍቅር የሚጎለብቱበትን ሁኔታዎች ይከሰታል፡፡
በሳይንስ ልብወለድ ተከታታይ ውስጥ ቀይ መጨመር፣ በፒርስ ብራውን ፣ የሰው ልጅ በቀለም ኮዶች ደረጃ የተሰየመ ማህበራዊ ቅደም ተከተል ፈጠረ ፡፡ ጎልድስ ከፍተኛዎቹ ፣ ቀዮቹ ዝቅተኛው ፣ እና ሀምራዊዎቹ የደስታ ባሪያዎች እና ማህበራዊ ተግባራት ናቸው ፡፡
ዝርዝሮችየፒንክ ምልክት ማራኪዎች ጠንካራ ስሪቶች ብር እና 16.7 ሚሜ ቁመት ፣ 18.4 ሚሜ ስፋት እና 2 ሚሜ ውፍረት አላቸው ፡፡ የጆሮ ጌጦቹ ክብደታቸው 4.4 ግራም (እያንዳንዳቸው 2.2 ግራም) ናቸው ፡፡ የምልክቶቹ ጀርባዎች በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተሙና የታተሙ ናቸው ፡፡ የብር የብር ጆሮ ሽቦዎችን ያካትታል ፡፡
“…..በዚህ አጋጣሚ ልገልጽልዎ የምፈቅደው እኔ የሂስን አዋጅ የተከተለ ገንቢ አቃቂርንና ትችትን በደስታ እንደምቀበል ነው፡፡ አንድ መጽሃፍ ሂስ እንዴት እንደሚደረግ በሩስያ፣ በጀርመን እና በ ዩ ኤስ ኤ ለበርካታ ዐመታት ተምሬአለሁ፤ አስተምሬአለሁም፡፡ የርስዎን ያልተቀበልኩት ግን ሂስም ትችትም ያልሆነ ቁንጽልና አፍራሽ ስላቅ በመሆኑ ነው፡፡ አንድ ሀቀኛ ሃያሲ የአንድን መጽሀፍ ጠንካራና ደካማ ጎኖች ያቀርባል እንጂ ደካማ ብቻ የመሰለውን (ደሞ ለሱ ደካማ የሚመስለው ደካማም ላይሆን ይችላል፣) ነቅሶና ቆንጽሎ እያወጣ አይደረድርም……”
ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ ኮይኖም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብዘይመንግስታዊ ትካላት ትውነን መርከብ አኳይየርስ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ድሒኖም ኢጣልያን ማልታን ክቕበልዎም ፍቓደኛታት ብዘይምኳኖም ናብ ስጳኛ ድሕሪ ምውሳዶም ሎሚ ሓሙስ ፈረንሳ ምእታዎም ተፈሊጡ’ሎ።
አዲስ አበባ፣ ሚያዚያ 8፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ተቋርጦ የነበረው የሀገር አቋራጭ፤ አነስተኛ እና መለስተኛ የህዝብ ትራንስፖርት ዛሬ መጀመሩን የትራንስፖርት ባለስልጣን ገለፀ።
የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ለመግታት ሲባል የሀገር አቋራጭ የትራንስፖርት አገልግሎት መቋረጡን ያስታወሰው ባለስልጣኑ፥ ከዛሬ ጀምሮ ግን የሀገር አቋራጭ የህዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት በሚሰጡ ስድስቱም መናኸሪያዎች አገልግሎት መሰጠት መጀመሩን ገልጿል።
ስለሆነም የሀገር አቋራጭ፣ የአነስተኛና መለስተኛ ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጭ ትራንስፖርተሮች ተሸከርካሪዎቻቸው አገልግሎት ለሚሰጡት ህብረተሰብ አስፈላጊና ንጽህናውን የጠበቀ አገልግሎት መስጠት እንደሚጠበውቅባቸው ማሳሰቡን ከትራስንፖርት ሚኒቴር ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ደንብ መሰረትም የሀገር አቋራጭ፤ አነስተኛ እና መለስተኛ የህዝብ ትራንስፖርት ሰጪ ተሽከርካሪዎች ከተሳፋሪ የመጫን አቅማቸው በ50 በመቶ ቀንሰው የሚጭኑ ይሆናል።
በተጨማሪም ማህበራት ሰራተኞች፣ ለአሽከርካሪዎች ፣ ለገንዘብ ተቀባዬች እና ለረዳቶች ጓንት፣ የአፍና አፍንጫ ማስክ፣ እንዲሁም ሳኒታይዘር (አልኮል) ማቅረብ እንደሚገባም አስታውቋል።
የጫኝና አዉራጅ ማህበራት እና የስነስርዓት አስከባሪ አደረጃጀቶች ለጫኝና አውራጅ እና ለስነ-ሥርዓት አስከባሪዎች ጓንት፤ የአፍና አፍንጫ ማስክ ማቅረብ እንደሚጠበቅባቸውም ነው ባለስልጣኑ የገለፀው።
በአጠቃላይ የኮረና ወረርሽን ለመከላከል ንጽህናውን የጠበቀ አገልግሎት ለህብረተሰቡ መስጠት ትውልድን እና ሀገርን የማዳን ጥሪ መሆኑን በመግለፅ፤ ይህንን ያላሟላ ትራንስፖርተር ስምሪት ለመውሰድ የሚቸገር መሆኑን ባለስልጣኑ አስታውቋል።
ሸሽተው ከሚገኙት ሰላማዊ ሰዎች መካከል የተደበቀ አንድ የአጥፍቶ ጠፊ ፍንዳታ ፈንጂዎችን በማፈንዳት እዚያው 11 ሰዎችን ገድሏል ፣ ታጣቂዎች ሶስት ሰዎችን ከመግደላቸው በፊት ፡፡
“አንድ ዘር ከሌላው ዘር ይበልጣል፤ ይሻላል የሚባለው እምነት ዋጋ እንዲያጣ ሆኖ ካልተወገደ” ሰላም፤ እርጋታ፤ የጋራ ደህንነት ስኬታማ እንደማይሆን ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ለጠተባበሩት መንግሥታት ጠቅላላ ጉባኤ እንዳሳሰቡ ታሪክ መዝግቦታል። ይህን ለምናስታውስ ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ሁሉ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ግብፅን በማያሻማ ደረጃ ደግፈው “የሕዳሴ ግድብን ቦምብ አድርጊ” ብለው የመከሩት አደገኛ አቋም በዲፕሎማሲ ታሪክ የጥቁር ነጥብ ሆኖ እንደሚጠቀስ አልጠራጠርም።
ኦነግ ሽኔ የተባለው በኦሮሞ ሕዝብ ስም ተደራጅቶ ከኤርትራ ወደ ኢትዮጵያ ሲገባ ትጥቁን ሳይፈታ ሲንቀሳቀስ የቆየው የሽብርተኞች ምሽግ የሆነው ድርጅት በተከታታይ አመጽና ጭፍጨፋ ሲያካሂድ መቆየቱ ይታወቃል። የዐማራ ሴቶች ተማሪዎችን ከደምቢ ዶሎ ዩንቨርስቲ ጠልፎ ሲያሰቃይ ቆይቷል፤ እነዚህ ወጣቶች በህይወት ይኑሩ አይኑሩ አይታወቅም።
በኦሮምያ ክልል ብቻ ከአስራ ሰባት በላይ የሚሆኑ ባንኮችን ዘርፏል። ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ እየተዘዋረ፤ ከህወሕትና ውጭ ኃይሎች ጋር በጋራ እየሰራ በተለይ በዐማራውና በክርስትያን እምነት ተከታዮች ላይ እጅግ የሚዘገንን እልቂት አካሂዷል። የሚቃወሙትን ኦሮሞዎችም ጭምር ጨፍጭፏል። በብዙ ቢሊየን ብር የሚገመት ንብረት አውድሟል። ይህ የሽብርተኞች፤ የጅሃዲስቶችና የውጭ ጠላቶች ምሽግና ደጀን ድርጅት የተለየ ኢላማ ያደረገው “ነፍጠናውን” የዐማራውን ህዝብ ነው። የዐማራው ብልጽግና ፓርቲ አመራር የወለጋውን ጭፍጨፋ/እልቂት/ጥቃት በሚመለከት የህወሓት እጅ አለበት የሚለውን ዘገባ ሙሉ በሙሉ እጋራለሁ።
በ November 1, 2020, በወለጋ የኦነግ ሽኔና በቀጥታም ሆነ በቸልተኛነት ምክንያት የተባበሩት ወይንም ችላ ብለው ያዩት የኦሮሞ ልዩ ኃይልና የፌደራል ኃይል አካላት በንጽሁ የዐማራው ሕዝብ ላይ ኦነጎች የፈጸሙት የሚዘገንን ጭፍጨፋ/እልቂት፤ አብን የተባለው ለዐማራው ሕዝብ ድምጽ የሆነው ድርጅት እንዳስቀመጠው የሚዘገንን “የደም ጎርፍ” ነው”። የዐማራው ብልጽግና አመራርና ጠቅላይ ሚንስትር ዶር ዐብይ አህመድ የተሰማቸውን ሃዘን መግለጣቸው እንዳለ ሆኖ፤ መላው የዓለም ሕዝብ እንዲያውቀውና በመረጃ እንዲያዘው የምፈልገው የሚከተለውን መረጃ ነው።
ድርጊቱ የተፈጸመው በኦሮምያ ክልል በግንቢ ዞን ጉሊሶ ወረዳ ነው። የኦነግ ሽኔ ታጣቂዎች ንጹሃኑንና ያልጠረጠሩትን ዐማራ ዘውግ አባላትን ከበውና አስገድደው በትምህርት ቤት ሰበሰቧቸው/አጎሯቸው። ይህ የሽብርተኞች ቡድን ይህንን ሲያደርግ ክፍተት መኖሩን ገምግሞ ነው። ባለፉት ሶስት ወራት በአካባቢው የመሸገው የፌደራል የመከላከያ ኃይል ቦታውን ለቆ ነበር። ከቀኑ 11 ሰአት ላይ ነዋሪውን ሕዝብ –ህጻናትን፤ እናቶችን፤ አባቶችን፤ ደካሞችን–እንዲሰበሰቡ አደረገ። ከ300 በላይ የሚገመት የዐማራ ሕዝብ ተሰበሰበ።
ከተሰበሰበው የዐማራ ነዋሪዎች መካከል 200 የሚሆኑትን ኦነግ ሽኔ ጨፈጨፋቸው። የተረፉት በመበታተን “መንግሥት ካለ ይድረስልን” የሚል ጩኸት አሰምተዋል። እኔ የምጠይቀው ግን፤ የፌደራሉ መከላከያ ኃይል ለምን ቦታውን ትቶት ወጣ? ማንን ተማምኖ የሚለውን ነው። ዋናው የመንግሥት ሃላፊነት የዜጎችን ደህንነት መታደግ ነው። በዚህ መስፈርት ሲገመገም ኢትዮጵያ መንግሥት አላት ለማለት የሚያስችል ሁኔታ የለም።
ኦነግ ከኤርትራ ተመልሶ ወደ ኢትዮጵያ ሲገባ ለምን ትጥቁን እንዲፈታ አልተደረገም? ሁኔታው የሚያሳየው አለ። ይኼውም የዐማራውን ሕዝብ እንዲያጠፋ ተፈቅዶለት የተደረገ ሴራ ይመስላል። ህወሓት መቀሌ ከመሸገ በኋላ በተከታታይ በዐማራው ሕዝብ ላይ እልቂት ሲያካሂድ የቆየውና የዐማራውን ሕዝብ ህይወት ወደ “የደም ጎርፍ” ያሸጋገረው ማነው? ዋናው ኦነግ ሽኔ ነው። ይህ ቡድን ግን በተናጠል አይሰራም፤ የሚሰራው ከህወሓትና ከውጭ ኃይሎች ጋር ነው። ስልሀሆነም፤ ይህ “የደም ጎርፍ” ኢትዮጵያን ፈጽሞ እንዳያጠፋት እሰጋለሁ። ለዚህ ነው የኢትዮጵያ መንግሥት የማያሻማና ጠንካራ እርምጃ የመውሰድ ግዴታ ያለበት።
እኛ ኢትዮጵያዊያን በመላው ዓለም፤ በተለይ በጥቁሩ ሕዝብ የምንታወቀው ነጭ ይሁን ቀይ፤ ጥቁር ይሁን ሌላ፤ የማንም ዘር ወይንም ብሄር ከሌላው አይበልጥም የሚለውን እሴት ይዘን መኖራችን ነው። “ነጭ አንደኛ ዘር፤ ቀይ ሁለተኛ ዘር” ወዘተ የሚል ስርዓት የተካሄደባቸው የተወሰኑ አገራት አሉ። ከእነዚህ መካከል የአፓርታይዷ ደቡብ አፍሪካና ገና የጥቁር ሕዝብ እውነተኛ እኩልነትና ፍትህ ያላገኘባት የትርራምፕ አሜሪካ ይጠቀሳሉ።
ትራምፕ የጥቁር ህዝቦች የነጻነት ተምሳሌት የሆነችውን ኢትዮጵያን በሚያሳፍርና የነጮችን ትእቢተኛነት በሚያሳይ መልኩ “እኛ ያልነውን ካልተቀበላችሁ” ግድባችሁን ግብፅ “ቦምብ” የማድረግ መብት አላት ብለው ጠብ ጫሪነቱን አሳይተውናል። ይህ እትዮጵያዊያንን ብቻ ሳይሆን መላውን የጥቁር ሕዝብ የመናቅና “እናንተ እኮ በዘር መስፈርት ስናያችሁ ሶስተኛ ደረጃ የያዝችሁ ሕዝቦች ናችሁ” የሚል ብሂል ከዚህ በፊት የጥቁር አፍሪካን አገሮች “የሰገራ ጉድጓድ አገሮች” (“Shithole countries”) ናቸው ያሉትን ስድብ ያስታውሰኛል።
በተጨማሪ፤ ትራምፕ ይህንን አሳፋሪና አደገኛ አስተያየት ሲሰጡ፤ አብዛኛው የአሜሪካ ሕዝብ የማይጋራውን አቋም ይዘው ነው የተናገሩት። እኔ በምኖርበት በሜሪላንድ ሴናተር ቫን ሆለንና ሴናተር ካርደን የትራምፕን አቋም አውግዘዋል። እኔም በእንግሊዝኛ ጽፌ ባሰራጨሁት ትንተናየ አውግዠዋለሁ። የሚያስከትለውን አደጋና ለኢትዮጵያ መንግሥትና ለዲያስፖራው ያለኝን ምክር አቅርቢያለሁ።
የመጣላቸውን ሁሉ ምንም ሳያስቡበት የሚናገሩት ትራምፕ፤ ሲናገሩ ከጀርባ ሆነው አድሏዊና ዘረኛነትን የሚያሳይ አቋም እንዲወስዱ ያደረጓቸው ኃይሎች አሉ። ቀደም ሲል የኤምሬትን፤ አሁን ደግሞ የሱዳንን መንግሥት ሲያባብልና ሲያግባባ ቆየው የትራምፕ አማችና አማካሪ ጀሪ ኩሽነርና የትሬዠሪው ዋና ሃላፊ ስቲቭን ሙኒቸን መሆናቸው ይታወቃል። ስለ ሕዳሴ ግድብ በዋሽንግተን ዲሲ ይደረግ በነበረው ድርድር ኢትዮጵያን በሚጎዳ ደረጃ ጫና እንዲደረግ ያደረጉትም እነዚህ ናቸው።
ትራምፕ ለግብፅ ወግነው ግድቡን “ቦምብ” ታድርግ ብለው ሲመክሩ፤ ባልተለመደ ሁኔታና ደረጃ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ወይንም ስቴት ዲፓርትመንት ሃላፊዎች በጉዳዩ ላይ ጥናትና ምርምር አድርገው ግብአት ቢሰጡበት ኖሮ፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ በገንዘቡ የሚሰራውን፤ በኢትዮጵያ ሉዐላዊ ግዛት ውስጥ የሚገኘውን ታላቁን የህዳሴ ግድብ “ግብጽ ቦምብ ብታደርገው” አግባብ አለውና መልካም ነበር አይሉም ነበር። ጥሪያቸው እኮ በዓለም ህግጋትና ልምዶች የተከለከለ የውንብድና መልእክት ነው። ግብጽ ይህን ግድብ “ቦምብ” ብታደርገውና ኢትዮጵያ በምላሹ የአስዋንን ግድብ ቦምብ ብታደርገው ትራምፕ ደንታ ያላቸው አይመስልም። የሚጎዱት ግን የሁለቱ አገሮች ሕዝቦች መሆናቸውን ተገንዝበውት ይሆን? አይመስለኝም። ግድም አይሰጣቸውም።
ለእኔ የተለየ ትኩረት እንድሰጠው የፈለግሁት ስውየው ከራሳቸው የግል ጥቅም ውጭ ለማንም መብትና ለፍትህ ደንታና ርህራሄ የሌላቸው መሆኑን ነው። በተጨማሪ ግን፤ ራሳችን በዘውግና በእምነት ተከፋፍለን፤ በተረኛነት ሽሚያዎች ተሰማርተን ያስናቅናትን ኢትዮጵያን እንድትበደል ቢያደርጉ እንዴት ልንፈርድ እንችላለን? የሚለውን ጥያቄ አስቡበት። ተንቀናል፤ አገራችንን አስንቀናታል።
ባይደንና መላውን ቤተሰባቸውን በውድድሩ ወቅት ሲሳደቡ ለሰማ ሰው ሰውየው “አብደዋል” ከማለት ውጭ ምን ለማለት ይቻላል። ቢመረጡም፤ ባይመረጡም የተናገሩት ለአሜሪካ መንግሥት ጥቁር ቀለም ሆኖ ሁልጊዜም በታሪክ ሲጠቀስ ይኖራል። ቢያንስ ቢያንስ እንዲመዘገብ ስለምፈልግ፤ የኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝብ ማድረግ ያለበት፤ የትራምፕን አቋም ለተባበሩት መንግሥታት የጸጥታ ድርጅትና ለአፍሪካ አንድነት ድርጅት አስመቶ አቤቱታ ማቅረብ ግድ ይላል። ትራምፕ ይቅርታ አይጠይቁም። የዓለም መንግሥታት እንዲያውቁት የማድረግ ግዴታ ግን አለብን። በተጨማሪ፤ በአሜሪካ የምንኖር ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ትራምፕ እንዳይመረጡ ከፍተኛና የተቀነባበረ ዘመቻ ማካሄድ አለብን።
እኛስ ከዚህ ከትራምፕ ሁኔታ ምን እንማራለን? ትራምፕ እንዴት እኛን ቢንቁን ነው የኢትዮጵያ ድሃ ሕዝብ በራሱ ገንዘብ አዋጥቶ የሚሰራውን የልማት መሰረታችንን የሕዳሴ ግድብን ግብፅ “ቦምብ” ታድርገው ብለው የመከሩት?
የትራምፕን ትእቢተኛ ጥሪ ወደ ጎን ልተውና፤ ለታዳሚዎች የማቀርበው ተጨማሪ ሃሳብ የኢትዮጵያ ሕዝብ በዘውግና በኃይማኖት የተከፋፈለ መሆኑ ለኢትዮጵያ ጠላቶች መግቢያ ቀዳዳዎች መፍጠሩን አሰመርበታለሁ። ማንም የውጭ ኃይል የማይደፍራት አገራችን በልዩ ልዩ መንገዶች እየተደፈረች ነው። በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን የዲፕሎማሲ ታሪክ ታይቶና ተሰምቶ በማይታወቅ ደረጃ ፕሬዝደንት ትራምፕ በኋይት ሃውስ የኢስራኤልንና የሰሜን ሱዳንን ስምምነት አስመልክተው ሲናገሩ በማይታመን ደረጃና የዲፕሎምቲክ ስንስርዓትን፤ መርሆዎችን መስመር ትተው “የሕዳሴ ግድብ ግብጽን ይጎዳል፤ ግድቡ ግብጽን የሚጎዳ መሆኑን ያወቁት ግብጾች ከጅምሩ ቦምብ ማድረግ ይገባቸው ነበር፤ እኛ ያዘጋጀነውን የስምምነት ሰነድ ኢትዮጵያ ባለመቀበሏ እርዳታ አቋርጠናል” ወዘተ እያሉ ተናገሩ።
የሱዳንን ጠቅላይ ሚኒስትር አቅርብልኝ ብለው በካርቱም ተሳታፊ የነበረውን የኢስራኤልን ጠቅላይ ሚኒስትር ወዳጃቸውን ጠየቁት። የሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር አግባብ ባለው ደረጃ “ችግሩን ለሁሉም በሚጠቅም ደረጃ ለመፍታት እየሞከርን ነው We are trying to arrive at a win-win solution)” ብሎ ለትራምፕ መለሰ። ዋናው ጥያቄ፤ በጉዳዩ ምን አገባቸው? የሚለው ነው።
የትራምፕ አድሏዊና አደገኛ አቋም ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው የጥቁር ሕዝብ፤ በተለይ ለመላው የጥቁር አፍሪካ የሚዘገንና ተቀባይነት የሌለው አቋም መሆኑን አሰምርበታለሁ። ሁሉም በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነቱ የሚያምን ዜጋ ትራምፕ የሚያደርጉትን የበላይነትና የአዛዢነት አቋም አንቀበልም የማለት ግዴታ አለበት። ከዚህ ላይ ልጠቁመው የምፈልገው ግን፤ የትራምፕን አቋም የሚደግፉ የብሄር ስብስቦችና ጽንፈኞች መኖራቸውን ነው። እርዳታ እንዲቋረጥ ደብዳቤ የጻፉ ጽንፈኞች፤ በተለይ የጃዋር ደጋፊዎች እንደ ነበሩ አውቃለሁ፤ ህወሓቶችም የሚደግፉት እንደሚሆኑ አገምታለሁ።
በእኔ ጥናትና ምርምር በኢትዮጵያ የጦፈው ትግል የሚያሳየው አደገኛ ክስተት በአንድ በኩል በብሄርተኞችና በጽንፈኞች ሚመራውና የተቀነባበረው ሲሆን፤ በሌላው በኩል ደግሞ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነት በሚያምነው ጎራ መካከል የሚደረግ ወሳኝ ትግል ነው። ከዚህ በፊት በሶስቱ ሃተታዎቸ እንዳሳየሁት ሁሉ የዐማራው ሕዝብ የሚጋራው ሁለተኛውን አካል ነው። ግን፤ የዐማራው ዘውግ በዚህ እምነቱ ተጠቂ ሆኗል። ተጨፍጭፏል፤ ተስዷል።
እኔ ስገመግመው፤ አሁንም የማስምርበት እምነቴ፤ የዐማራው ሕዝብ ህልውና በቀጥታ ለኢትዮጵያ ህልውና ወሳኝ ነው። እኔ ሁለተኛውን ጎራ የሚያንጸባርቅ አቋም የወሰድኩት በስድሳዎቹ የመጨረሻ አመታት የተማሪውን እንቅስቃሴ ከተቀላቀኩበት ጊዜ ጀምሮ ነው። በዚያ ወቅት ከምቀርባቸው ኢትዮጵያዊያን ጋር እንከራከርባቸው የነበሩ ብዙ ጉዳዮች ነበሩ። የብሄር ልዩነት ስላልነበር፤ ትዝ የሚሉኝ ለልማት አስጊ የሆኑ አመለካከቶችን እንድናስወግድ ትኩረት የሰጠኋቸውን ተራዎቹን ላቅርባቸው፤
2. ባደግሁበት አካባቢ ለገበሬው ሞፈር ተሸካሚ፤ ማጭድና ሌላ የሚሰራውን “ጠይብ” ፤ ልብስ ሰርቶ ለሕዝቡ የሚያቀርበውን “ቁጢት በጣሽ”፤ ጸሃፊውን “ጠንቋይ”፤ አራሹን “አፈር ገፊ”፤ ነጋዴውን “መጫኛ ነካሽ”፤ ቤተ ክህነት አገልጋዩን “ደብተራ” ወዘተ ብሎ መሳደብ ድንቁርና መሆኑን እንወያይበት ነበር። እነዚህ ሁሉ ጥናትና ምርምር ቢደረግላቸው እየተሻሻሉ ለኑሮ የሚያገለግሉ የምርትና የአገልግሎት ውጤቶች ለልማት ወሳኝ መሆናቸውን እንወያይባቸው ነበር።
ቀስ በቀስ ከእነዚህ ለአገር ከሚጠቅሙ አርእስቶች ሸሸን። ቀስ በቀስ ወደ ፖለቲካው ለውጥ በመሸጋገር ስለ መንግሥት ለውጥ፤ ከዚያም ስለ መደብ ጭቆናና የገቢ ልዩነት ሄድን። የለት የለቱን ሆነና ከዚያ አገር ቤት በፍጥነት በዩንቨርስቲ ተማሪዎች ወደሚካሄደው ወደ ብሄር ጭቆና አለ ወይንስ የለም? ወደሚለው አርእስት ተሸጋገርን።
በአጭሩ ላስቀምጠው። ዛሬ ህወሓትና ኦነግ የተቀበሉትና መመሪያ ያደረጉት የብሄር ጭቆና ጉዳይ መነሻው የተማሪው እንቅስቃሴ ነው፤ ከስታሊን የወረስነው የተውሶ ርእዮት መሆኑ ነው። ያኔ ግን የብሄር ጭቆና አለ ተብሎ ሲነገር ትዝ የሚለኝ የትግራዩና የዐማራው ብሄር ነገስታት እየተፈራረቁ ኢትዮጵያን ገዝተዋታል የሚል ነበር እንጂ የዐማራውን ዘውግ ብቻ ለይቶ ገዝቷል የሚል አልነበረም። ይህም ሆኖ ቢያንስ የገዢውን የፌውዳል መደብ ከተራው ሕዝብ የሚለይ ሁኔታ ነበር። ትዝ ይለኛል። ከእኔ ወላጆች ጋር ተጋርቶ የሚሰራው፤ እኔን አሽኮኮ ብሎ ወደ ግብርናው የሚወስደኝ ዐማራ “ጋሸ ውበት” እንዴት ጨቋኝ ነው ብላችሁ ትናገራላችሁ እያልኩ እሟገት ነበር።
ያለፈው የዘውግና የዘውድ አገዛዝ ትርክት እንዳለ ሆኖ፤ እኔ ዛሬ ትኩረት የምሰጠው ትንተና አንድ ነው። ይኼውም፤ አማራው ያለ ኢትዮጵያ፤ ኢትዮጵያ ደግሞ ያለ ዐማራው ሕዝብ ህልውና ሊኖራቸው አይችልም የሚለው ሰብሳቢ ሃሳብ።
ህወሓትና ኦነግ ዘውግንና ቋንቋን መሰረት ያደረገውን ሕገመንግሥትና ከፋፍሎ ለመግዛት አመቻች የሆነውን የአስተዳደር ስርዓት በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ የጫኑት ለምንድን ነው? ማንን ለማጥቃት?
አንደኛ፤ በችግሩ መንስኤ ላይ የጋራ ግንዛቤ ይኑረን።ጎንደሬ፤ ወሎየ፤ ጎጃሜ ወዘተ እያልን በመንደርተኛነት ከተበከልን ይህን የዐማራ ግዙፍ ችግር የጋራ ለማድረግና የጋራ መፍትሄ ልንቀይስ አንችልም። መንደርተኛ አስተሳሰብ ስላለን፤ አቅማችን ስለተበታተነ፤ እርስ በእርሳችን ስለምንናናቅ፤ ዐማራውን እየለያዩና እየነጣጠሉ እያጠቁት ነው።
ሁለተኛ፤ የትም ይኑር የትም፤ የዐማራው ችግር የሁላችንም ነው የሚለውን መርህ እንቀበል። የዐማራው ችግር የህልውና ጥያቄ ሆኗል የሚለውን ከተቀበልን፤ ዐማራው ራሱን ከእልቂት የሚያድንበትን ዘዴ በጋራ ልንፈልግ የምንችልበት እድል አለን። ወሳኙና አስተማማኙ ዘዴ፤ የተበታተነው የዐማራው ምሁራን፤ ልሂቃንና አክቲቪስት ነን የሚሉት ለአንድ ዓላማ እየተናበቡ ሲደራጁና ሲሰሩ ነው።
ይህ የሚደረገው በዘዴ እንጅ በመለፍለፍ፤ አንዱ ሌላውን በመጥለፍና በመዝለፍ ሊሆን አይችልም። በተለይ፤ ዐማራውን ከእልቂት የሚያድነው ዐማራው ብቻ ነው የሚለውን መርህ እንቀበል። እየተናበብን አቅሙን ካጠናከርንለት ራሱን ለመከላከልና ከሌሎቹ ወገኖቹ ጋር ተባብሮ አገሩን ከጥቃት ለማዳን እምቅ ኃይል አለው። ለምሳሌ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነት ከሚያምኑ ኃይሎች ጋር።
ሶስተኛ፤ በዐማራው ላይ የሚካሄደው እልቂት በጠላቶቹ የተቀነባበረ ነው። በሰሜን በህወሓት፤ በደቡብ በሽኔ ኦነግና በጀሃዲስቶች፤ በምእራብ በግብፅና በሌሎች የውጭ ኃይሎች። ግልጽ ላድርገው። የዐማራው ጉረሮ እየተናቀ ነው የምልበት ምክንያት የዐማራው ሕዝብ ከጥንት ጀሞሮ የራሱ ከሆኑት መሬቶች በተከታታይ እየተፈናቀለ መሆኑ ትኩረት እንዲሰጠው ፈልጌ ነው። መሬቱና ኃብቱ ሲነጠቅ ጉረሮ ተዘጋ ማለቴ ነው (Economic strangulation). ማንኛውም የዓለም ሕዝብ ለኑሮው መሬት፤ ውሃና ሌላ ለህይወት ወሳኝ የሆኑ መገልገያዎች ያስፈልጉታል። እስራኤሎች ጀሩሳሌምን የራሳቸው ያደረጉት ለምንድን ነው? የጆርዳኖስን ወንዝ ለመቆጣጠር የሚሞክሩት ለምንድን ነው? ከግብፅ፤ ከሱዳን፤ ከኤምሬትስ ጋር የሚደራደሩት ለምንድን ነው? ህልውናቸውን ከአደጋ ለመከላከል ነው። የግዛት የበላይነታቸውን አረቦች አምነው እንዲቀበሉ ለማድረግ ነው።
አራተኛ፤ በየትኛውም አገር፤ በሰብአዊ መብት ተቋማት መስፈርትና ህግጋት በዜግነትና በእምነት መለያዎች ንጺህ ዜጎች ሲጨፈጨፉ፤ ሲባረሩ ወዘተ የማእከላዊ መንግሥትም ሆኑ የአካባቢ ባለሥልጣናት “የተጨፈጨፉት ወይንም ከቀያቸው የተባረሩት ቁጥር ዝቅተኛ ስለሆነ ሁኔታው እንዳይባባስ” በሚል አሳፋሪ ብሂል ጭፍጨፋውን ቸል አይሉትም። ከዚህ ላይ የማሳስበው ታዳሚዎች ስለ ዐማራው ጭፍጨፋ (ጀኖሳይድ) የተጠቀምኩበትን መስፈርት እንዲመለከቱት ነው። አንድ ዜጋም ቢሆን በማንነቱ መገደል የለበትም የሚለውን መርህ ከተቀበልን፤ በማንነትና በእምነት የሚደረገው የዐማራው ጭፍጨፋ ቀይ መስመር ካለፈ ወደ አርባ ዓመታት ይሆነዋል። እኔን የሚዘገንነኝ ህወሓት ሥልጣን ከያዘበት ጊዜ ጀምሮ የዐማራው ሕዝብ በተከታታይ በጋምቤላ፤ በጉራ ፈርዳ፤ በመላው ኦሮምያ፤ በቤኒ ሻንጉል ጉሙዝና በዐማራው ክልል ተጨፍጭፏል፤ ቆስሏል፤ አካለ ስንኩል ተደርጓል፤ ተባሯል።
ይህን አስመልቶ ትዝብቴን ልናገር። የፌደራሉ መንግሥት፤ የዐማራው ሕዝብ በማንነቱና በእምነቱ እየተለየና እየተነጠለ በተደጋጋሚ ሲጨፈጨፍ፤ ከቤትና ከንብረቱ ሲፈናቀል ለምን?
ፕሬዝደንት ትራምፕ ግብፅን ደግፈው የኢትዮጵያን ግድብ “ቦምብ አድርጉ” ሲሉ፤ ከጀርባ ያለውን ሁኔታ መገምገም አስፈላጊ ነው። ኢትዮጵያ በዘውግና በእምነት የተከፋፈለች አገር መሆኗን ያውቃሉ። ይህችን በመውደቅ ላይ የምትገኝ አገር ከመደገፍ ይልቅ የሚያዋጣን ግብጽን መደገፉ ነው ብለው አስበው እንደሆነ ማጤኑ ይበጃል።
ለእኔ የግድቡና የዐማራው ህልውና የተያያዙ ናቸው። የዐማራው ሕዝብ በገፍ እየተጨፈጨፈና የራሱ አንጡራ መሬት በሆነው ግን ሆነ ተብሎ ከቤኔ-ሻንጉል ጉሙዝ ጋር እንዲቀላቀል የተደረገው መተከል ተመልሶ ወደ ዐማራው ክልል መቀላቀል አለበት። ይህ ሲሆንና የዐማራው ህይወት ደህንነት ሲረጋገጥ የሕዳሴ ግድብ የሁሉም ኢትዮጵያዊያን ነው ለማለት የሚያስችል ሁኔታ ይፈጠራል። አሁን ግን እኔ ስገመግመው፤ ሽመልስ አብዲሳ እንደ ተናገረው አንድ ሶስተኛው የቤኒ-ሻንጉል ሕዝብ ኦሮሞ ክሆነ ዝንባሌው ክልሉን አጠቃልሎ የኦሮሞ ነው የሚባልበት ጊዜ እሩቅ አይሆንም። አዲስ አበባም ያለው አቅጣጫ ተመሳሳይ ነው።
አምስተኛ፤ የዐማራው ሕዝብ ከአንጡራ መሬቱ ተፈናቅሏል። የተፈናቀለበት መሰረታዊ ትርክት “መጤ ነህ” ስለተባለ ነው። መጤ ማን እንደሆነ፤ ፕሮፌሰር ሃብታሙ የጻፈውን በራራን ስገመግም ያቀረብኩትን መረጃ ማየቱ ብቻ በቂ ነው። “መጤና ነፍጠኛ” እያሉ ታላቁን፤ ኩሩውን፤ አገር ወዳዱን የዐማራውን ሕዝብ ከሞተላት ሃገሩ የሚያስወጡት ከሆነ ኢትዮጵያ ሌላ ስም በያዘ አገር እንደምትተካ የምንገምት ብዙ ኢትዮጵያዊያን ታዛቢዎች አለን። ይህ አይሆንም ብየ ከአንድ ምሁር ጋር ስከራከር ያለኝ፤ “አንተና ሌሎች ኢትዮጵያ የምትባል አገር የሌሎች መሆኑን መቸ ነው የምትገነዘቡት?” ነው ያለኝ። ያሳፍራል፤ ያሳዝናል። ዘውግ ተኮር ፌደራሊዝም ዐማራውን ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያንም እያጠፋት ነው።
ስድስተኛ፤ ልዩ ልዩ ዘውጎች በብዛት በሚገኙበት ሁሉ፤ ለምሳሌ ኦሮሞውች፤ መብታቸው እንዲከበር ልዩ አስተዳደር ወይንም ቀጠና ተሰጧቸዋል። በኦሮምያ ክልል በግምቱ አስራ አምስት ሚሊየን የሚሆን ዐማራ ይኖራል። በቤኒ-ሻንጉል ጉሙዝ ከሚኖረው ሕዝብ መካከል ግማሹ ዐማራ ነው ወዘተ። እኔን የሚያሳስበኝና ሁኔታው እንዲስተካከል አደራ የምለው ልክ እንደ ሌሎቹ ዘውጎች የዐማራው ሕዝብም በእነዚህ ክልሎች እስከኖረ ድረስ የራሱ ማንነት በሕግ እንዲከበርለትና ራሱን ለማስተዳደር እንዲችል የራሱ ልዩ ዞነ ወይንም ቀጠና ሊሰጠው ይገባል። የፌደራሉ መንግሥት ይኼን ለማድረግ የማይችልበት ምንድን ነው?
ሰባተኛ፤ የዐማራው ሕዝብ የተጎዳው በባጀት አመዳደብ ጭምር ነው። ለምሳሌ፤ የዐማራው ክልል በፌደራል ባጀት አመዳደብ ሲገመገም ከሌሎቹ፤ በተለይ ከትግራይና ከኦሮምያ ክልሎች ጋር ተመጣጣኝ አይደለም። የዚህ ክፍተት አንዱ መነሻ በመለስ ዜናዊ መንግሥት ወቅት የዐማራው ሕዝብ ቁጥር በሁለት ሚሊየን ሶስት መቶ ሽህ ቀንሷል የሚል ውሳኔ ስለተደረገበት ነው። ባለሞያዎች ባደረጉት ተጨማሪ ጥናት የቀነሰው ቁጥር ከዚህ ሶስት ጊዜ ይሆናል የሚል መረጃ እንዳቀረቡ አውቃለሁ። ባጠቃላይ ስገመግመው የዐማራው ክልል ባጀት ከአስፈላጊው የማህበረሰባዊ እድገት ዝቅተኛነት (Human development index) ጋር አይመጣጠንም። በዚህም መስፈርት ስገመግመው፤ ይህ ክልል ተቆርቋሪ አለው ለማለት የምችልበት መስፈርት ፈልጌ አላገኘሁም።
ስምንተኛ፤ የጅዖ-ፖለቲካውን ይዘት ትኩረት እንስጠው። ይህም ማለት በሰሜንም ሆነ በደቡብ፤ የዐማራው ሕዝብ ከጥንት ጀምሮ በሚኖርበት ሁሉ ሲጨፈጨፍና ከመኖሪያው ሲባረር የሚታነቀው ምንድን ነው? ብለን ብንጠይቅ የዐማራው ሕዝብ ጉረሮ ነው የታነቀው የሚል መልስ እናገኛለን። ከላይ በሶስት ቁጥር ያቀረብኩትን በአእምሮ ካርታ አውጥታችሁ ተመልከቱት። ይህ ሕዝብ መፈናፈኛ እንዳይኖረው መሬቱና ንብረቱ ሲወሰድ ጉረሮው በመታነቅ (Economic strangulation) ላይ ይገኛል። አዲስ አበባም ቢሆን በዐማራው ነዋሪዎች ላይ ሲካሄድ የቆየው ጫናና ሁኔታ አስጊ ነው። “ልዩ ጥቅም” በሚል ሰበብ የሚደረገው ግፍና በደል ምሳሌ ነው።
በተጨማሪ፤ ጃዋርና ደጋፊዎቹ “ጽንፈኞችና ትምክህተኞች ከፍተኛ ዋጋ እንዲከፍሉ (Heavy Price)” ማድረግ አስፈላጊ ነው ያሉትን እናስታውስ። በጭፍጨፋው ተከታታይነት ሲታይ፤ ክህይወት በላይ ምን ከፍተኛ ዋጋ ይከፈላል? በኢኮኖሚው ሲገመገም፤ ለህይወት ወሳኝ የሆነውን መሪቱን፤ ቤቱንና ሌላውን ንብረቱን ካወደሙት እንዴት ሊኖች ይችላል? ሻሸመኔ የሆነው ሌላ ቦታ አይሆንም ልንል የምችልበት ምን የታመነ መረጃ አለን? የለንም።
ዘጠንኛ፤ ስርዓቱ፤ ማለትም፤ ፖሊሲውና መዋቅሩ ካልተለወጠ በስተቀር የዐማራው ህልውና እንዴት ሊጠበቅ ይችላል? ሁኔታውን ያባባሰው ራሱ በዘውግና በቋንቋ የተዋቀረው ሕገመንግሥትና የክልሉ አስተዳደር ነው። ይህ ሕገ መንግሥት የዜግነትን መብት ቅድሚያ በሚሰጥ ሕገመንግሥት ካልተቀየረ በስተቀር ችግሩ ሊፈታ አይችልም። ዐማራው ኢላማ መሆኑ ይቀጥላል። እኛ ስንት ሰው ሞተ? እያልን ከማልቀስ በስተቀር ፋይዳ ያለው ነገር ለመስራት አንችልም። ፋይዳ ያለው ነገር ማለቴ የዐማራው ሕዝብ እልቂት እንዲያቆም በተለያየ መንገድ ስራችንን መስራት ይገባናል ለማለት ነው።
አስረኛ፤ የዐማራው ሕዝብ በመላው ኢትዮጵያ መኖሩና መስራቱ ለኢትዮጵያ ታላቅነት፤ ግዛታዊ አንድነትና ሉዐላዊነት ወሳኝ ነው። ክብር ነው። አብሮነትን ያጠናክራል፤ ልማትን ያጠናክራል። በተለይ ኢትዮጵያዊነትን (ማለትም ብሄራዊ መለያችን) ያጠናክራል። ዘጠኝ መንግሥታት ኢትዮጵያን ሊወክሏትና ሊታደጓት አይችሉም። ይህን እንቀበል።
change from within). በዐማራው ሕዝብ ላይ የሚካሄድው ጭካኔ፤ ጭፍጨፋና ተዛማጅ የሰብአዊ መብቶች ረገጣ በግልጽ እየሰፋና እየተባባሱ ሄዱ እንጅ የዐማራው የህልውና ችግር ሁኔታ የተጀመረው ከዛሬ ሰላሳና አርባ ዓመታት በፊት ነው።
ለምሳሌ፤ ከፋፍሎ ለመግዛትና ለማጥቃት ካልሆነ በስተቀር፤ ዐማራው ባልለመደውና በማይፈልገው መንገድ ለምን በአዴን የተባለ የዘውግ ፖለቲካ ድርጅት ተመሰረተለት? ማን መሰረተው? ለማን ጥቅም? ይህ ድርጅት ለዐማራው ሕዝብ ተጠቂነት ግብአት እንዳደረገ ምን መረጃ አለ? ሁኔታው ተለውጧል ወይንስ እንዳለ ነው?
በሕገመንግሥት፤ በስርአትና በፖሊሲ ደረጃ ምንም የተቀየረ ሁኔታ የለም። ሰሞኑን የሆነውን ብቻ ምሳሌ ላቅርብ። አብን የተባለው ድርጅት የዐማራው እልቂት መቆም አለበት በሚል የተቀደሰ ምክንያት ሰላማዊ ሰልፍ ለማድረግ ያቀደውን ማንነው የከለከለው? በዐማራው ክልል የሚካሄደውን የከለከለው የዐማራው ብልፅግና ፓርቲ ነው። በአዲስ አበባ የታቀደውን የፌደራሉ መንግሥት እንደሆነ እገምታለሁ። ሁለቱ ግን ሳይመካከሩ ይህን ውሳኔ አያደርጉም። ዐማራው እየተጨፈጨፈ ብልፅግና ሊኖር ይችላል? አይችልም!!
ጥቃቅን ለውጥ መኖሩን ከላይ አቅርቤዋለሁ። በማንኛውም አገር ቢሆን ጥቃቅን ለውጥ የማያደርግ መንግሥት ህልውና የለውም። እስከማውቀው ድረስ የውጭ እርዳታ ለማግኘት ቢያንስ ጥቃቅን ውጤት ማሳየት የተለመደ ነው። ህወሓትም እኮ በኢኮኖሚው ብዙ ለውጥ አሳይቷል፤ ያውም ሌባ ሆኖ።
የችግሩ እምብርት ግልጽ መሆን አለበት። ህወሓት በዐማራው ስም የፖለቲካ ድርጅት የመሰረተለት ለራሱ አጎብዳጅና አገልጋይ ሆኖ እንዲያገለግል መሆኑን ብዙ ጥናቶችና ምርምሮች ያሳያሉ። ይህ ህወሓት አመቻችቶ የፈጠረው ድርጅት የዐማራው ሕዝብ በያለበት ኢላማ እንዲሆን ያመቻቸው በ1986 ዓ.ም. የፖለቲካ ፕሮግራሙ ላይ ነው።
ይህ ድርጅት ምን አለ? ዐማራውን በጅምላ “ነፍጠኛውና ትምክህተኛው ዐማራ” ነው ብሎ ካወገዘው በኋላ፤ የሌሎቹን ዘውጎች መሬቶች ነጥቋል፤ ወሯል፤ ሰፍሮባቸዋል፤ ወርሷቸዋል ብሎ ከሰሰው። መፈክሮችን አወጣና በተነ። ደጋፊዎችን አስፋፋ። ይሕ ክስ ወያኔ በማኒፌስቶው ካወጣው ጋር ተመሳሳይ ነው። ተደጋጋሚ ቢሆንም ላጠናክረው። ህወሓት መራሹ የኢህአዴግ መንግሥት ሥልጣን ከያዘ በኋላ ትርክቱን ሕዝብ እንዲቀበለውና በወጣቱ ትውልድ ሰርፆ እንዲገባ ህወሓትና የፈጠረው ድርጅት፤ ማለትም በዐማራው ስም በነ በረከት ሰምኦን ይመራ የነበረው ህወሓት-ፈጠር ድርጅት “ነፍጠኛውንና ትምክኽተኛውን ዐማራ” የሚያወግዙ መፈክሮችን በጎንደር፤ እንደ ፋሲል ባሉ ታላላቅ ግንቦች፤ በወረታ በጋይንት ከተማዎች፤ በደጀን ተራራና በዐባይ ወንዝ አፋፎች ላይ ለጠፉ። በዐማራው ክልል የተለጠፉበት ዋና ምክንያት፤ የስነ ልቦናው ጦርነት በራሱ በዐማራው ሕዝብ ወጣት ላይ መሰረታዊ ለውጥ እንዲካሄድ በማሰብ ነው።
ይህንን የአመለካከት ትርኢትና ትርክት የተቀበሉ የዐማራ ካድሬዎች ተለውጠዋል ብሎ ማሰብ ራሱ ችግር ነው። የአስተሳሰብ ለውጥ ከግል ጥቅም ጋር ሲያያዝ መዘዝና አደገኛ ነው (It is lethal)። በቀላሉ ይፈታል ብሎ ማሰብ ቂልነት ነው። ካድሬዎቹ ዐማራም ቢሆኑ በጥቅም የተበከሉ ስለሆነ በቀላሉ ሊለወጡ አይችሉም።
የዐማራው ሕዝብ በራሱ ስም በተመሰረተው በዐማራው ክልል ሳይቀር ክስ ተመሰረተበት፤ “ነፍጠኛና ትምክህተኛ” የሚል ክስ። ቀስ በቀስ ጥቃቅን ዘውጎች ብቅ ብቅ አሉ። ዐማራው “ቅማንት፤ አገው፤ ዐማራ” ወዘት በሚሉ የማንነት መጠሪያዎች እንዲበታተንና እርስ በእርሱ እንዲናከስ ተደረገ። መንደርተኛነት ልክ እንደ መሳፍንት ዘመን ስር ስደደ። ስሜን ጎንደር፤ ደቡብ ጎንደር የሚሉት ልዩነቶች ስር እንዲሰዱ ተደረገ። የስነልቦናው ጦርነት ጥልቀት እየያዘ በዐማራው እምብርት ላይ አተኮረ። በቅርቡ፤ የጎጃም ፓርቲ የሚል ተመስርቷል ተብሎ ሲለፈፍ፤ ጎንደሬዎችም “እኛም የጐንደር ፓርቲ እንመስርት ሲሉ” ከስብሰባው ወጥቻለሁ። የዐማራውን ሕዝብ ብሶት ለሕዝብ ያቀርባል ተብሎ የተመሰረተው የአስራት ሜድያ ደክሞ ሲንገዳገድ ሌላ አስራትን የሚተካ ሜድያ ይመስረት ሲሉም ሰምቸ ታዝቤያለሁ። የዐማራው ችግር በታላቁ በዐማራው ሕዝብ ስም የሚነግዱት ጭምር ናቸው ወደሚል ድምዳሜ ደርሻለሁ።
ባለፉት ሰላሳ ዓመታት በዐማራው ላይ የተደቀነውን የሃሰት ትርክት ሌሎች የዘውግ የፖለቲካ ድርጅቶች በሰፊው አስራጭተውታል፤ አዛምተውታል። በተለይ በደርግ መጨረሻና በሕወሓት መራሹ ሃያ ሰባት ዓመታት የተወለደውና ያደገው ወጣቱ ትውልድ እንዲያምነውና እንዲታገልበት አድርገውታል። ዐማራውን እየለዩ መጨፍጨፍ የሚያስችሉ ሁኔታዎች ተፈጠሩ ማለት ነው።
ሁኔታውን ደግሞ ያባባሰው በዘውግና በቋንቋ ልዩነቶች የተዋቀረው ሕገ መንግሥትና የክልል አስተዳደር ሲደነገጉ ነው። “አሳዳጅና ተሰዳጅ” ስፋትና ጥልቀት እንዲኖረው ያደረገው ይህ የኢህአዴግ ሕገ መንግሥስትና የተከተለው የፖለቲካ ሂደት ነው። የፌደራሉ ባለሥልጣናት ዐማራው በገፍ ሲጨፈጨፍ መግለጫ የማያወጣበትና ሁኔታው ይባባስል ብሎ ችላ የሚልበት ምክንያት የራሱ በዐማራው ስም የተመሰረተው ፓርቲ ካድሬዎች ለዐማራው ሕዝብ ደንታ ስለማያሳዩ ጭምር ነው። ለምሳሌ፤ ለሃጫሎ ከፍተኛ ሃዘን፤ ውግዘትና ሌላ ተደርጓል። አግባብ አለው። ይህን ወጣት የገደሉት ለፍርድ መቅረባቸውም አግባብ አለው። በተመሳሳይ ግን፤ ለዐማራው እልቂት ለምን የሚፀፀት ባለሥልጣን ጠፋ? ብየ እጠይቃለሁ። መግለጫ “ብናወጣና ጭፍጨፋውን ብናወግዝ ሁኔታው ይባባሳል” የሚለው ምክንያት ተመጣጣኝ መልስ ሆኖ አላገኘውም።
ቆመናል ብለን ለመናገር የምንችለው የኦሮሞ ሆነ የዐማራ፤ የጉራጌ ሆነ የሶማሌ፤ የአኟክ ሆነ ወይንም ሌላ ህይወት ዋጋ አለው የሚል ሁሉን አቀፍ መርህ ስንቀበል ብቻ ነው። በተጨማሪ፤ ዘውግ ወይንም እምነት ተኮር ጭፍጨፋን
ይህንን ምክር የማቀርብበትን ምክንያት በአጭሩ ላቅርበው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶር ዐብይ ሲመረጡ የዐማራው ሕዝብ፤ በተለይ ወጣቱ ትውልድ ከዘጠና በመቶ በላይ በሚገመት ደረጃ ደግፏቸው ነበር። የዚህን ግዙፍ ድጋፍ ዋጋ ማጤን ለሃገራችን ቀጣይነት ይጠቅማል።
የዘንድሮ ነገር መቸም ለብቻው ነው!! የኮሮና ወረርሽኝ የዓለሙን ብዙ ነገር እንዳይሆን አድርጎታል። የእኛም ሀገር ሁኔታ ከሌላው ቢብስ እንጂ የሚያንስ አይደለም። ጉዳቱ ደረጃ...
በትውልድ ሃገሩ ኢትዮጵያ የክብሩንና የገናናነቱን ያህል አምብዛም ስለማይታወቀው ‘ማሊክ አምበር’ የሚተርክ መጽሐፍ በገበያ ላይ ዋለ። ኢትዮጵያዊው የሕንድ ንጉስ ከምን ተነስቶ የት ደረሰ?...
የፖለቲካ ባህል ማለት አንድ ኅብረተሰብ በረጅም ዘመናት ውስጥ ካካበተው የአስተዳደር ልምድ የተነሳ የሚኖረውን ፖለቲካዊ ግንዛቤና ዕይታ የሚያመለክት ፅንሰ ሀሳብ ነው። በሌላ በኩል...
ጎረቤት፣ የሥራ ባልደረባ፣ የቀለም ባልንጀራ፣ ማኅበርተኛ፣ የጦር ሜዳ ጓደኛ፣ የትምህርት ቤት ጓደኛ፣ ዕድርተኛ ወዘተ… ከእነዚህ ሁሉ እየተመረጠ ወዳጅ ይያዛል። ምሥጢር የሚያካፍሉት፣ ብሶት...
እና ውጫዊ መሰናክሉ ውስብስብ፣ ጠልፎ የሚያስቀረው መረቡ ሰፊ ነው። ከባህል የሚቀዳ ልጓም አለ፤ ሰው የመሆን ጉዞ አቅጣጫውና ትብታቡ ብዙ ነው ብለን ነበር።...
ግጥም እና ዜማውን አሰናድቶ ፕሮዲዮስ ያደረገው ኢዮኤል መንግሥቱ ነው። በሙዚቃዊ እንቅስቃሴው የምናውቀው ሰርጸ ፍሬስብሃትን ጨምሮ አንጋፋ እና ወጣት ድምጻዊያን ተሳትፈውበታል። ነዋይ ደበበ፣...
ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ በኢትዮጵያ ቴአትር ታሪክ ውስጥ ከፍ ያለ ስፍራ ካላቸው የኪነ-ጥበብ ሰዎች መሀል ዋነኛው ናቸው። እርሳቸው በተለሙት መንገድ ብዙዎች ተጉዘውበታል፣...
ግንቦት ሃያን ብቻየን በድምቀት እያከበርኩ ነው… ምክንያቱም ታሪክን መጥላት እንጅ መካድ አይቻልማ! ብዙ ሰዎች ህወሃትን እንደሚጠሉ እያየሁ ነው! ጥላቻም ይሁን ፍቅር ሰዋዊ...
ከዚህ በቀደመው ክፍል ከማይጨው ጦርነት በኋላ የአፄ ኃይለሥላሴን የስደት ጉዞ፣ በየጉዞ ጣቢያው ያጋጠሟቸውን አንዳንድ ሁኔታዎችና በመጨረሻም እንግሊዝ ሀገር ከደረሱ በኋላ የመጀመሪያዎቹን የቆይታ...
‘‘በጠንካራ ትስስር ላይ የተመሠረተው የሁለቱ አገሮች (የኢትዮጵያና የግብጽ) ግንኙነት ከዓባይ የሚመነጭ ውኃ የማያቋርጥ የጋራ ሀብት በመሆኑ በፍትሐዊነትና በእኩልነት ተጠቃሚ የሚኮንበት ነው፤ ሁላችንም...
የፍጻሜው መጀመሪያ ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ ላይ ግዙፍ የግድብ ፕሮጀክት ለመገንባት አስባ በይፋ ሥራ ከጀመረች ዘጠኝ ዓመት ሞላት። “የታላቁ ህዳሴ ግድብ” የተሰኘው ግንባታዋ...
ሰሞንኛ… ዘፈኖቻችን ከጊዜው ጋር ተመሳስለው ኮሮና ኮሮናን መሽተት ከጀመሩ ሰነባብተዋል። መሰንበትም ደግ ነው። ከህንድ እሰከ ሰሜን አሜሪካ፣ ከናይጄሪያ እስከ ኢትዮጵያ… በኢትዮጵያም በተለያዩ...
በባሕር ማዶኞች ባህል “ስዊት ኸርት፣ ዳርሊንግ፣ ሃኒ፣…” እያሉ እያጣፈጡ ለፍቅረኛ ወይም ለትዳር ጓደኛ ይድረስን ማሳመር የተለመደ ነው። አልያ ደግሞ “ጆናታን” በማለት ፈንታ...
ምሩጽ ፕረዝደንት ጋምብያ ኣዳማ ባሮው ነዊሕ ኣብ ስልጣን ዝፀንሑ መራሒ’ታ ሃገር ያሕያ ጃመህ ስልጣን ኣየረክብን ኣብ ዝበልሉ እዋን ሎሚ ሓሙስ ኣብ ጎረቤት ሰኔጋል ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ጋምቢያ ፕረዝደንታዊ ቃለ መሓላ ፈፂሞም።
“አፄ ኃይለሥላሴ በኦፊሴል ጉብኝቶቻቸውና በተለያዩ ዝግጅቶች ሳይቀር ሁለቱን ባንዲራዎች እየቀያየሩ ሲጠቀሙ በጊዜው በነበሩ ቪዲዮና ፎቶግራፎች ያሳያሉ። እነዚህን እውነታዎች በማስረጃነት ለማረጋገጥ በዩቲዩብ እና ሌሎች ድኅረ-ገፆችም የተጫኑ ምስክር ይሆናሉ።”
ሰንደቅ ዓላማ (ባንዲራ) የአንድ አገር ሁለንተናዊ መገለጫ ነው። የክብር እና የሉአላዊነት ምልክት እንዲሁም የቃል ኪዳን አርማም ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። የየትኛውም ሀገር ህዝብ በሀገሩ ባንዲራ ጥላ ሥር ተመክቶ ይኖራል። እንደሚታወቀው፤ ሰንደቅ ዓላማ በቀጥታ ከቀለማት፣ ከዲዛይን እና ከዓርማ ጋር የተያያዙ ውክልናዎች አሉት። በሰንደቅ ዓላማ ላይ ያሉ ቀለማት ወይንም ዓርማዎች ለውበት ወይንም ለጌጥ የሚደረጉ ሳይሆኑ በሚገባ ታስቦባቸው የሰንደቅ ዓላማውን ባለቤት ፍላጎት ሊገልፁ በሚችሉ መልኩ የሚቀመጡ ናቸው። ከሰንደቅ ዓላማው ቀለማትና አርማ ጀርባ የታሪክ፣ የባህል፣ የማንነትና የመሳሰሉት መገለጫዎችና እሴቶች ያሉ በመሆናቸው የቀለማቱ ወይንም የዓርማው ውክልና እነዚህን ፅንሰ ሀሳቦች በሚገባ አሰናስሎ የያዘ መሆን አለበት።
የባንዲራ የቀለማት አጠቃቀምን በተመለከተ አንዳንድ ሀገራት መደበኛ ቀለማትን ብቻ ሲጠቀሙ፤ ሌሎች ደግሞ ከመደበኛ ቀለማቱ ባሻገር የተለያዩ አርማዎችን በባንዲራዎቻቸው ላይ ሲያደርጉ እንመለከታለን። በባንዲራ መደበኛ ቀለማት ላይ ከሚደረጉ ዓርማዎች መካከል በብዛት የሚስተዋሉት ኮከብ፣ ጨረቃ፣ መስቀል፣ ጋሻና ጦር እንደዚሁም የተለያዩ እንስሳትና ዕፅዋት ምስሎች ይገኙበታል።
በባንዲራቸው ላይ ኮኮብ ወይንም ከዋክብትን ከሚጠቀሙት ሀገራት መካከል አሜሪካ፣ ዚምባቡዌ፣ ጋና፣ ካሜሮን፣ ሴኔጋል፣ ቻይና፣ ቬትናም፣ ቺሊ፣ኢትዮጵያ፣ እስራኤል ሌሎች ይገኙበታል። ከዚህም በተጨማሪ በርካታ የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ያሉባቸው አንዳንድ ሀገራት ደግሞ ኮከብን ከግማሽ ጨረቃ ጋር አጣምረው በባንዲራቸው ላይ ሲጠቀሙ ይታያል።
በዚህ በኩል ፓኪስታን፣ ቱርክ፣ አልጄሪያ፣ ሊቢያ፣ ሞሪታኒያ፣ ኡዚቤኪስታንና ሌሎች ሀገራት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በባንዲራቸው ላይ መስቀልን ከሚጠቀሙት ሀገራት መካከል ደግሞ ፊንላንድን፣ ዴንማርክን፣ ኖሮዌን፣ ዩናይትድ ኪንግደምን እና ፊጂን በምሳሌነት ማንሳት ይቻላል።
ሀገራት በባንዲራቸው መደበኛ ቀለም ላይ የተለያዩ አይነት አርማዎችን የመጠቀማቸውን ያህል፤ ምንም አይነት አርማን የማይጠቀሙ ሀገራትም አሉ። ኮሎምቢያ፣ ቻድ፣ ኮትዲቩዋር፣ ጣሊያን፣ ኦስትሪያ፣ ጀርመን፣ ቤልጂየም፣ ቤኒን፣ ፈረንሳይ፣ ጊኒ እና ሀንጋሪን፤ የመሳሰሉ ደግሞ አርማ አልባ ልሙጥ ባንዲራን ከሚጠቀሙ ሀገራት ተርታ ይመደባሉ።
በዓለም የተለያዩ ሀገራት ባንዲራ የረዥም ዘመን ታሪክ አለው። ከመቶ ዓመት በላይ ታሪክ ያለው የሀገራችን ባንዲራም በዘመናት ሂደት ቅርፅ እና ቀለሙን እየቀያየረ ዛሬ ያለበትን ደረጃ ላይ ደርሷል። ከታሪክ እንደምንረዳው አንድ አንድ ሀገራ እንደ ርእዮተ-ዓለማቸው መለዋወጥ ሁሉ፤ ባንዲራቸውንም ሲቀያይሩ ተስተውለዋል። በዚህ ረገድ አሜሪካ ተጠቃሽ ስትሆን፤ የሶሻሊስት ስርዓት አራማጇ ኩባ ግን ሥርዓተ- መንግሥት ቢለዋወጥባትም አንድም ጊዜ ባንዲራዋን ሳትቀይር ፀንታ ኖራለች። ወደ እኛ ሀገር ስንመለስ፤ አነጋጋሪ ሁኔታዎች አሉ።
እንደሚታወቀው የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማን በተመለከተ፤ ባንዲራው አሁን ያለበት ደረጃ ለመድረስ በተለያዩ ለውጦች ውስጥ አልፏል። በለውጥ ሂደቶቹ ውስጥ እንደ አሁኑ የከረረ አወዛጋቢ ጉዳዮች መኖራቸውን በታሪክ የተዘገበበት ሁኔታ የለም።
የኢትዮጵያን ባንዲራ አመጣጥ በተመለከተ ሰፊ ትንታኔ ያለው በመሆኑ ጉዳዩን በአጭሩ ለመመልከት ከአፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግስት መጀመሩ ነገሩን ቀለል ያደርገዋል። በዚህ ዘመነ-መንግሥት የሀገሪቱ ባንዲራ አንዳንድ ጊዜ የንጉሠ ነገስቱ የሞዓ አንበሳ ዓርማ ያለበት ሲሆን፤ ሌላ ጊዜ ደግሞ ልሙጡ አረንጓዴ፣ቢጫና ቀይ ብቻ ጥቅም ላይ ሲውል ይታያል። የአፄ ኃይለሥላሴን ዘመነ መንግስት የባንዲራ ታሪክ ለማወቅ ዛሬም ድረስ የታሪክ መዘክር ሆነው የተቀመጡ ፎቶግራፎችና ተንቀሳቃሽ ምስሎች ማየት ይቻላል።
አፄ ኃይለሥላሴ በኦፊሴል ጉብኝቶቻቸውና በተለያዩ ዝግጅቶች ሳይቀር ሁለቱን ባንዲራዎች እየቀያየሩ ሲጠቀሙ በጊዜው በነበሩ ቪዲዮና ፎቶግራፎች ያሳያሉ። እነዚህን እውነታዎች በማስረጃነት ለማረጋገጥ በዩቲዩብ እና ሌሎች ድኅረ-ገፆችም የተጫኑ ምስክር ይሆናሉ።
ለምሳሌ ያህል ንጉሠ-ነገሥቱ እ.ኤ.አ በ1954 ዓ.ም በእንግሊዝ በነበራቸው ጉብኝት ከተጓዙበት መርከብ ሲወርዱ በግዙፉ መርከብ ላይ ተሰቅሎ የሚታየው አምስት የዳዊት ኮከቦችንና የሞዓ አንበሳ ምልክትን የያዘ አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ባንዲራ ነበር። ሁለቱ ኮከቦች በላይኛው የአረንጓዴ መደብ ላይ፤ እንደዚሁም ቀሪዎቹ ሦስቱ ኮከቦች ደግሞ ከታች ባለው በቀዩ መደብ ላይ ተቀምጠው ይታያሉ። በቀዩ መደብ ላይ ከተቀመጡት ኮከቦች መሀል ሦስተኛው ኮከብ ከሞዓ አንበሳው ምልከት በታች ባለው የቀዩ ቀለም አግድም መሀል ለመሀል (Midpoint) ላይ የተቀመጠ ነው። በዚህ ሰንደቅ ዓላማ ላይ በክብ ቀለበት ውስጥ ባለመስቀል ልሙጥ አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ያለበትን ባንዲራ የያዘ ባለዘውድ አንበሳ ይታያል። ይህም የሞዓ አንበሳ አርማ ነው። በዙሪያውም “ሞዓ አንበሳ ዘ እምነገደ ይሁዳ” የሚል ጽሑፍን አካቶ ይዟል። ይህ ሰንደቅ ዓላማ በንጉሱ የተለያዩ ሀገራት ኦፊሴላዊ ጉብኝቶቻቸው ወቅት ጥቅም ላይ መዋሉ የሀገሪቱ ዋነኛ ሰንደቅ ዓላማ እንደነበር ግልፅ ማሳያ ነው።
አፄ ኃይለሥላሴ በግብፅ በነበራቸው ጉብኝት በቀድሞው የግብፅ ፕሬዝዳንት ገማል አብዱል ናስር አማካኝነት በካይሮ ኤርፖርት አቀባበል ሲደረግላቸው ከግብፅ ባንዲራ ጎን ሲውለበለብ የሚታየው ይሄው ባለ አምስት ኮከብ የሞዓ አንበሳ ባንዲራ ነው።
በተመሳሳይ መልኩ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ እ.ኤ.አ በ1963 ዓ.ም በአሜሪካ በነበራቸው ሁለተኛው ኦፊሴላዊ ጉብኝት ከፕሬዝዳንት ኬነዲ ጋር ሆነው በግልፅ ሊሙዚን መኪና በቀኝና በግራ አውራ ጎዳናዎች ላይ የተኮለኮለውን ህዝብ እጃቸውን እያውለበለቡ ሰላምታ እየሰጡ ሲያልፉ በሊሙዚን መኪናዋ ግራና ቀኝ ላይ የኢትዮጵያና የአሜሪካ ስንደቅ ዓላማዎች ተሰቅለው ይታያሉ። በዚህ ወቅት በመኪናው ላይ ሲውለበለብ የነበረው ሰንደቅ ዓላማ፤ ቀደም ሲል የተገለፀው ሞአ አንበሳውና ባለ ዓምስት ኮከቡን አረንጓንዴ ፣ቢጫ ፣ቀይ ቀለማትን አጣምሮ የያዘው ባንዲራ መሆኑን ቪዲዮው በግልፅ ያሳያል።
እ.ኤ.አ በ1965 ዓ.ም ዳግማዊ ንግስት ኤልሳቤጥ(Queen Elizabeth II) በኢትዮጵያ የመልስ ጉብኝት ሲያደርጉ ከቀደመው ባንዲራ በተለየ መልኩ በመላ አዲስ አበባ መንገዶች ግራና ቀኝ ተሰቅሎ የሚታየው የሰንደቅ ዓላማ አይነት ደግሞ ዓርማ የሌለበት የአርንጓዴ ቢጫና ቀይ ሰንደቅ ዓላማ ብቻ ሆኖ ይታያል።
በእርግጥ በ1948ዓ.ም በራሳቸው በንጉሱ ዘመነ መንግስት የወጣው የ1948ቱ ሕገ መንግስት አንቀፅ 124 የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ አረንጓንዴ ቢጫ ቀይ ባለሦስት ቀለማት ባንዲራ ብቻ እንደሆነ እንጂ፤ ሌላ ተጨማሪ አርማን የሚያካትት አለመሆኑን በሚከተለው መልኩ በግልፅ አስቀምጦ እንመለከተዋለን፡- “በህግ ተዘርዝሮ እንደተወሰነው የንጉሠ-ነገሥቱ መንግስት ሰንደቅ ዓላማ ቀለም ከላይ ከመጀመሪያው አረንጓዴ፣ መካከለኛው ቢጫ፣ ከታች መጨረሻው ቀይ ሆኖ በአግድም የሚደረግ የሦስት ቀለማት ጨርቅ ነው”
ሆኖም ከተቀመጠው ህገ መንግስታዊ ድንጋጌ አንፃር ሲታይ ንጉሠ- ነገሥቱ በኦፊሴል ሲጠቀሙበት የነበረው ባንዲራ አረንጓዴ ቢጫው ቀዩን ልሙጥ ሰንደቅ ዓላማ ሳይሆን፤ ባለ አምስት ኮከብና የሞአ አንበሳ አርማን በተጨማሪ ምስልነት የያዘን ባንዲራ ነበር። ይህም በጊዜው በህገ መንግስቱ የተደነገገውና በተግባር የሚታየው እውነታ ፈፅሞ የተለያየ መሆኑን ያስገነዝበናል።
በእርግጥ በኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ላይ የሚታየው መስቀል እንደዚሁም አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ህበረ ቀለማትም ቢሆኑ ከቀስተ ደመና እና “እግዚአብሔር ለኖህ ልጆች የሰጠው ቃል ኪዳን ነው” በሚል ይሰጥ የነበረው የተለምዶ ክርስቲያናዊና መንፈሳዊ ትንታኔ ሙስሊም ኢትዮጵያዊያንን የማይወክል በመሆኑ ቅሬታ ሲሰማበት የቆየ እንደነበር የታሪክ ማስረጃዎች ያመለክታሉ።
ሆኖም በሂደት ሁሉንም አካታች(All Inclusive) የሆነ ሰንደቅ ዓላማን እውን ለማድረግ በነበረው ሂደት አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ህብረ ቀለማቱ፤ የልምላሜ፣የተስፋና የመስዋዕትነት መገለጫዎች መሆናቸው በግልፅ ተቀምጦ፤ አንበሳው የያዘው መስቀል ደግሞ አንበሳው ብቻ ሲቀር ሙሉ በሙሉ ከባንዲራው ላይ እንዲነሳ ተደርጓል።
ደርግ ወደ ሥልጣን እየተንደረደረባቸው በነበሩት የመጀመሪያዎቹ የለውጥ ዓመታት ቀዳማዊ ኃይለሥላሴን በቀጥታ ከዙፋናቸው ከማስወገድ ይልቅ ፖለቲካውን የማስታምም ሥራን ሲሰራ ስለነበር፤ ያንኑ የቀድሞውን መስቀል አልባ ባለ አንበሳ አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ባንዲራን ጥቅም ላይ እንዲውል አድርጎ ቆይቷል። ሆኖም ወታደራዊው መንግስት ዙፋኑን ሙሉ በሙሉ አስወግዶ ስልጣኑን እያጠበቀ ሲሄድ ለሁለት ጊዜያት ያህል የተለያዩ ዓርማዎችን በአርንጓዴ፣ቢጫ ቀዩ ህብረ ቀለማት ባንዲራ ላይ አስቀምጧል።
ሆኖም በጊዜ ሂደት የመንግስቱን አርማና የሀገሪቱን ባንዲራ በመለያየት ምንም አይነት አርማ የሌለው ባንዲራ ጥቅም ላይ እንዲውል አድርጓል። ይህንንም ባንዲራ ደርግ ራሱ በ1979 ዓ.ም ባወጣው የኢሕድሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 113 ላይ በግልፅ እንዲቀመጥ አድርጓል። በዚሁ የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ (የኢሕዲሪ) ሕገ መንግስት ተብሎ በሚታወቀው ምዕራፍ አስራ ስድስት ላይ ባሉት ተከታታይ አንቀፆች ሰንደቅ ዓላማን፣ብሄራዊ አርማን፣ብሔራዊ መዝሙርን እና የመንግስትን የሥራ ቋንቋን በተመለከተ በተቀመጠው ድንጋጌ፤ በተለይ ባንዲራን በተመለከተ በዚሁ ምዕራፍ አንቀፅ 113 ላይ የሚከተለውን አስቀምጦ እናገኘዋለን፡-
“የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሰንደቅ ዓላማ ከላይ አረንጓንዴ፣ከመሀሉ ቢጫና ከታች ቀይ ቀለም ያለው ባለ አግድም ቅርፅ ነው። ዝርዝሩ በህግ ይወሰናል።” ይላል።
“የማህበራዊ ሚዲያዎችም የባንዲራ ፖለቲካውን ጦርነት ይበልጥ አፋፋሞታል። የባለኮከቡን ባንዲራ በተመለከተ የኮከቡን ምስል ከሰይጣናዊ አምልኮ ምልክት ጋር በማያያዝ ሃይማኖታዊ የመከራከሪያ ሃሳቦችን የሚያቀርቡ ሰዎችም አሉ።”
የደርግ መንግስት ከወደቀ በኋላ በነበሩት የኢህአዴግ የሽግግር መንግስት የመጀመሪያዎቹ ዓመታት ቀደም ሲል የነበረው ምንም አይነት ምልክት የሌለው ልሙጡ አረንጓዴ ቢጫ ቀይ ባንዲራ ጥቅም ላይ ውሏል።
ከዚያ በኋላ በ1987 ዓ.ም የፀደቀው የኢፌዴሪ ሕገ መንግስት በአረንጓዴ ቢጫ ቀዩ ሰንደቅ ዓላማ ላይ ብሔራዊ አርማ እንደሚኖረው በሦስተኛው አንቀፅ ላይ እንደዚህ ሲል ደንግጓል።
ይህን ካስቀመጠ በኋላ የአርማውን ዓላማ እንጂ ዓይነቱን በተመለከተ በራሱ በህገ መንግስቱ ዝርዝር አንቀፆች ተንትኖ ያስቀመጠበት ወይንም በሌላ ዝርዝር ህግ እንደሚቀመጥ የጠቆመው ምንም ነገር የለም። ከዚህ ጋር በተያያዘ የዓርማውን ዓይነት በተመለከተ “ህገ-መንግስቱ አንድም መዘርዘር አለበለዚያም በሌላ ህግ እንደሚወሰን በግልፅ ማስቀመጥ ነበረበት”በማለት የሚከራከሩ ወገኖች አሉ።
ያም ሆኖ አርማውን በተመለከተ በዝርዝር ህግ ሊወሰን እንደሚገባው ህገ መንግስቱ ራሱ ባይገልፅም፤ ወይንም ደግሞ በራሱ አንቀፆች የአርማውን ምንነት በተመለከተ በግልፅ ትንታኔ ባያስቀምጥም፤ “የሰንደቅ ዓላማና አርማ አዋጅ” በሚል የሚታወቀውና በ1988 ዓ.ም የወጣው አዋጅ ቁጥር 16 በአረንጓዴ ቢጫ ቀዩ ባንዲራ ላይ የሚቀመጠውን የአርማ አይነት በዝርዝርና ገላጭ በሆነ መልኩ እንዲቀመጥ አድርጓል።
ይህ አዋጅ የወጣው ሕገ መንግስቱ በ1987 ዓ.ም በፀደቀ በዓመቱ አካባቢ መሆኑን ልብ ይሏል። አዋጅ በሕገ መንግስቱ በደፈናው “አርማ” ተብሎ የተቀመጠውን ሀሳብ በማብራራት የአርማው ይዘት ምን አይነት እንደሆነ በሦስተኛው አንቀፅ ላይ በግልፅ ተንትኖ ያስቀምጠዋል።
(ሐ) ቀጥታና እኩል በሆኑት መስመሮች መጋጠሚያ ላይ የሚፈነጥቅ ቢጫ ጨረር ይኖረዋል። ባለ ዓርማው ባንዲራ ሕገ-መንግስታዊና የዝርዝር ሕግ ድጋፍ አግኝቶ የሀገሪቱ ኦፊሴል ባንዲራ ቢሆንም፤ በዓርማው በኩል የተነሳው አወዛጋቢ ጉዳይ ግን ከፍተኛ የሆነ መነጋገሪያ አጀንዳን የፈጠረ ነበር። የባንዲራ አጠቃቀምን በተመለከተ ከወጣው ጠበቅ ያለ የስደቅ ዓላማ አዋጅ 654/2001 ድረስ፤ ቀላል የማይባለው የህብተረሰብ ክፍል አርማ አልባ ሰንደቅ ዓላማውን በሀዘኑ እና በደስታው ወቅት ሲጠቀም ቆይቷል።
መንግስት ባለ አርማው ባንዲራ በህብረተሰቡ ዘንድ ተቀባይነትን እንዲያገኝና እንዲሰርፅ ለማድረግ ከ2 ሺህ ሚሊኒየም አከባበር ጀምሮ “ብሔራዊ የባንዲራ ቀን” ብሎ በማወጅ በርካታ ሺህ ባለ ኮከብ ባንዲራዎችን ጭምር በማሰራጨት በመንግስት ተቋማት፣በትምህርት ቤቶችና በመሳሰሉት ተቋማት ሳይቀር ቀላል የማይባሉ የማስረፅ ስራዎችን ሰርቷል። በዚህም በዓውደ ጥናቶች፣ በልዩ ልዩ የጥያቄና መልስ ውድድሮች፣በአደባባይ ክብረ በዓላትና በበርካታ መንግስታዊ መገናኛ ብዙኋን ፕሮግራሞች ሳይቀር የባለ አርማውን ሰንደቅ ዓላማ ለማስረፅ በርካታ ጥረቶች ሲያደረጉም ቆይተዋል።
የህጉን ጥብቅነት ተከትሎ አርማ አልባው ሰንደቅ ዓላማ በህብረተሰቡ ዘንድ ጥቅም ላይ መዋሉ ቢቀርም፤ በዲያስፖራው ኢትዮጵያዊና ትውልደ ኢትዮጵያዊው ይያዝ የነበረው ባንዲራ ግንየደጋፊና ተቃዋሚ ጎራንበለየ መልኩ ሁለትና ሦስት አይነት ነበር። እነዚህም ሰንደቅ ዓላማዎች፣ልሙጡ አረንጓዴ ቢጫ ቀዩ፣ባለኮከቡ ባንዲራ እንደዚሁም በተለምዶ የኦነግ ባንዲራ ተብሎ የሚታወቀው ነው።
የማህበራዊ ሚዲያዎችም የባንዲራ ፖለቲካውን ጦርነት ይበልጥ አፋፋሞታል። የባለኮከቡን ባንዲራ በተመለከተ የኮከቡን ምስል ከሰይጣናዊ አምልኮ ምልክት ጋር በማያያዝ ሃይማኖታዊ የመከራከሪያ ሃሳቦችን የሚያቀርቡ ሰዎችም አሉ። በሌላ መልኩ ልሙጡን አረንጓዴ፣ ቢጫ፣ ቀይ ባንዲራ በተመለከተ “ባንዲራው የሰሜን ተስፋፊዎችን የበላይነት የሚወክል ነው” በማለት ከፍተኛ የሆነ ጥላቻቸውን የሚገልፁ ወገኖችም አሉ።
በቅርቡ የተከሰተው የፖለቲካ የለውጥ ሂደት ደግሞ የሰንደቅ ዓላማውን ጉዳይ የበለጠ እየጦዘ እንዲሄድ አድርጎታል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ በተለያዩ ጊዜያት የተነሱት ግጭቶች የሰው ህይወት ሳይቀር እንዲጠፋ አድርገዋል።
ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንዲራ ጋር በተያያዘ እስከዛሬም ድረስ በዜጎች መካከል ያለው ፅንፍ የረገጠ አቋም እንደዚሁ ብቻውን ተነጥሎ የሚቆም ጉዳይ ሳይሆን፤ ከባንዲራው በስተጀርባ ያለው ሰፊ የፖለቲካ ውጥንቅጥ አንዱ ማሳያ ተደርጎ ሊወሰድ የሚችል ነው።
ባንዲራን በተመለከተ በበርካታ ሀገራት በተለያዩ ጊዜያት ለውጦች ሲደረጉ ነገሮች ያን ያህል በተካረረ አወዛጋቢነት ውስጥ ሲገቡ ያልታዩት፤ የየሀገራቱ የፖለቲካ ባህል በመቻቻልና በለዘብተኝነት አስተሳሰብ ውስጥ የተቃኘ በመሆኑ ነው። ሆኖም በኢትዮጵያ በፍፁማዊ ግዛታዊ አንድነት አምላኪዎችና በአክራሪ ብሄርተኞች የተወጠረው የፖለቲካ ገመድ ጉተታ ፖለቲካው በብሄራዊ ውይይት የነጠረ ሀገራዊ ወካይ ሀሳብ ይዞ እንዳይወጣ አድርጎታል።
ከዚሁ ጋር በተያያዘም ኢትዮጵያኖች ያላቸው ደካማ የመወያየትና የመቻቻል ባህል፤ ባንዲራን በመሰሉ ብሄራዊ የማንነት መገለጫዎች ላይ እንኳን እንዳይግባቡ አድርጓቸዋል። አሁን ባለው ተጨባጭ እውነታ ከእልህ ፖለቲካ በመውጣት ነገሮችን “የእኛ ብቻ ካልሆነ” ከሚለው ቅኝት መውጣት ካልተቻለ በስተቀር፤በልዩ መለኮታዊ ኃይል ባንዲራ ከሰማይ ቢወረወር እንኳን ተቀባይነትን የሚያገኝ አይመስልም።
በመሆኑም አሁን እየታየ ያለው ችግር ከባንዲራ ቀለማት፣ዲዛይን እና አርማ ጋር ብቻ የተያያዘ ሳይሆን በውይይት ካለማመን፣ሀሳብን ማቻቻል ካለመቻል እና የአንዱን እሴት ሌላው መቀበል ካለመፈለግ ጋር ጭምር የተያያዘ ሆኖ ይታያል። ይህ መሆኑ ደግሞ እያንዳንዱ ማህበረሰብ የየራሱን የማንነት መገለጫዎች ከሌሎች ኢትዮጵያዊ ማህበረሰቦች ማንነት መገለጫዎችጋር ማንነት ደምሮና ጨምቆ ሁሉንም ሊያግባቡ የሚችሉ ሀገራዊ መገለጫዎችን እውን የማድረጉን ሥራ ፈታኝ አድርጎታል።
ያም ሆነ ይህ አሁን ከሚታየው የሰንደቅ ዓላማ ፖለቲካ አንፃር የባንዲራ ጉዳይ የማያዳግም መፍትሄ ሊሰጠው የሚገባ መሆኑ ገልፅ ነው። ያለፉትን የሰንደቅ ዓላማ ንትርኮች በሚዘጋ መልኩ ከሥርዓቶች እድሜ ባለፈ ሀገራዊ መገለጫ ሰንደቅ ዓላማን እውን ለማድረግ ግን ገና ብዙ ፈተና ይጠብቀናል። ቸር ያቆየን።
አንዳንድ ሰዎች ኢቃም ካለ በኋላ ይመጡና ኢማምን ተከትሎ መስገድ ከጀመሩ በኋላ ስንት ረከዓ እንዳመለጣቸው ይዘነጋሉ። ከዚያም አጠገባቸውና አብሯቸው ሰላት የጀመረ ሰውን ተከትለው ይሰግዳሉ። ይህ በሸሪዓው እንዴት ይታያል?
ጥያቄ(99): አንዳንድ ሰዎች ኢቃም ካለ በኋላ ይመጡና ኢማምን ተከትሎ መስገድ ከጀመሩ በኋላ ስንት ረከዓ እንዳመለጣቸው ይዘነጋሉ። ከዚያም አጠገባቸውና አብሯቸው ሰላት የጀመረ ሰውን ተከትለው ይሰግዳሉ። ይህ በሸሪዓው እንዴት ይታያል?
እንዳልከው ይህ ክስተት ብዙ ጊዜ ይከሰታል። ሁለት ሰዎች አብረው ሰላት ውስጥ ከገቡ በኋላ አንደኛው ስንት ረከዓ እንደሰገደ ይረሳል። ከዚያም ከጎኑ ያለውን ሰው ተከትሎ ይሰግዳል። ከጎኑ ያለው ሰው ላይ ያለው ግምት ወይም እርግጠኝነት እስካልተቃረነ ድረስ ተከትሎ መስገድ ችግር የለውም እንላለን። ምክንያቱም ይህ ተግባር እርግጠኛ ወደሆንበት ነገር እንደመመለስ ስለሚቆጠር። ዒባዳን አስመልክቶ ከኡለማዎች ንግግር ሚዛን የሚደፋው አቋም እርግጠኛ ወደሆንበት ነገር መመለስ ችግር የለውም የሚለው ነው።
አዲስ መጤዎች እና ወደ ሚኔፓሊስ / ስቴድ ጎብኚዎች. የለንደን ሜትሮ አካባቢ ክረምት ምን ያህል መጥፎ እንደሆነ በተደጋጋሚ ተነግሯል. ምንም አይደለም, አዎ, ነገር ግን በትክክለኛ አቅርቦቶች, ጥሩ ዝንባሌ, እና ስካንዲኔቪያንን ጠንካራነት ከመቀበል አንጻር ክረምቱ እንዲሁ መታገስ ብቻ ሳይሆን እንዲያውም ደስታ ሊሆን ይችላል. እንደ ካሊፎርኒያ ወይም ፍሎሪዳ ካሉ የአካባቢያዊ ክፍሎችን እየመጣ ከሆነ, የተወሰነ ሊሆን ይችላል.
በጥቅምት መገባደጃም ሆነ በኅዳር ወር አካባቢ አንዳንድ ጊዜ ቀዝቃዛ ወይም ቀዝቃዛ የመውደቅ ወራት ከመቀዘቅዘቅ በኋላ የሙቀት መጠኑ ይቀንሳል, እና የመጀመሪያውን የበረዶ መውደቅ እናመጣለን.
ከዚያ እስከሚቀጥለው ዓመት ብዙ ነገሮች አይቀየሩም. በመጋቢት እና ሚያዝያ መጨረሻ አካባቢ የሆነን ስፍራ እንዲያጠናቅቁ ይጠብቁ. በሚያዝያ ወር, ቀናቶቹ በአብዛኛው ከመጠን በላይ እና በጣም ብዙ ከበረዶ መቅለጥ አለባቸው.
ሚኒያፖሊስ / ስቴ በአህጉሪቱ አሜሪካ ውስጥ ቀዝቃዛው የከተማ ክልል ነው. እናም ይህ የእኛን የሞቀ የበጋ አውራዎች ግምት ውስጥ ያስገባል. ስለዚህ, ክረምቱ በጣም ቀዝቃዛ እንደሆነ ከነገራችሁ, ትክክል ነዎት.
ጃንዋሪ እና ፌብሩዋሪ በጣም ቀዝቃዛው ወራት ናቸው. በእነዚህ ወራት ውስጥ 0F በአየር ሁኔታ ውስጥ ወይም ከእዛ በታች ያሉት ሁኔታዎች በአጠቃላይ የተለመዱ ናቸው. በሜትሮ አካባቢ ውስጥ ዝቅተኛ -15F በታች ዝቅ ለማድረግ ከየትኛውም ሙቀቱ የተለየ ነው, ነገር ግን በጣም ቀዝቃዛ የሙቀት መጠን ሊኖር ይችላል.
ወደ ሚኔሶታ የሚመጡ አዳዲስ ነዋሪዎች ቅዝቃዜን ይጠብቃሉ, ግን የንፋስ ኃይልን አይጠብቁ ይሆናል. በማኒሶታ የሚገኘው ነፋስ በቀጥታ ከሰሜን ዋልታ በቀጥታ የሚነሳ ይመስላል. ነፋሱ በሚነፍስበት ጊዜ አንድ ቀን የሚደነቅበትን ቀን ወደማይቀረው ቀዝቃዛ ሊለውጠው ይችላል. በቀዝቃዛው ቀን ኃይለኛ ነፋስ ካለ, የነፋሱ መለኪያ የሙቀት መጠን 20F ቀዝቃዛ እንዲሆን ያደርጋል.
ብዙውን ጊዜ ከንፋሱ በኋላ, የሚያምር ሰማያዊ ሰማያዊ ሰማያዊ ቀለም ያበቃል, ሙቀትም ይሰማል. ምናልባት በ 25 ዲግሪ ደረጃ ሊሆን ይችላል, ግን እነዚህ ቀናት ለመጓጓዣ / ቢሮ-ተዘግተው ከቤት ውጪ ለማግኘት የሚፈለጉ ናቸው.
ብቅ ብቅ ብቅ ብቅ ብቅ ብሎ ብዙ ጊዜ ስለሚቀዘቅዝ የበረዶ ብናኝ ነው. በረዶ የማይዝለወለ ወይም በአጥፊ የተሸፈነ ነው. ማረሻዎቹ በመንገዱ ዳር ላይ የበረዶ ማጠራቀሚያዎችን ያስቀምጣሉ.
በመርከብ ማብቂያ አቅራቢያ, የሜርኩሪ መጠን ከበረዶነት በላይ እንደመሆኑ, በረዶው በከፊል በቀን ውስጥ ሸክላዎች ይቀልጣል, ከዚያም በአንድ ቀን በረዶ ውስጥ ይጋግጣል. እርምጃዎን ይመልከቱ.
አሁንም እዚህ አለን? የክረምት መጥፎው ነገር ቅዝቃዜ አይደለም, ርዝመቱ ነው. ለትንፋሳው የአየር ሁኔታ ይህን ረጅም ጊዜ ስንጠብቅ ስንደርስ ስፕሪንግ ወደኋላ ለመድረስ አስቸጋሪ ነው.
በመጋቢት የፀደይ መከወያ ምልክቶች ይጀምራሉ, እናም የሚያቃጭል ግራጫ ፍንጣጤ ሲቀልጥ ማየት እና በወሩ መደምደሚያ ላይ ትናንሽ አረንጓዴ ተክሎች በመሬት ላይ ይንሳፈፉ ነበር. በዛፎቹ ላይ እንቁላሎችን ታያለህ.
ፀደይ በጣም የተለያየ የአየር ሁኔታ አለው. ኤፕሪል ለአጭር እጅጌዎች እና ለአይስ ክሬኖች የሚሆን በቂ ሙቀት ሊኖረው ይችላል, እና ለስላሳ በረዶ ሲቀዘቅዝ በጣም ቀዝቃዛ ሊሆን ይችላል. ክረምቱ ማለቁ እና የአየር ሁኔታው ​​እየሞቀሰ እንደሆነ ሲያስቡ, የሙቀት መጠኑ እንደገና ይወርዳል. እናም ይነሣል ... እና ጭንቆች ... እናም ይነሳል ... ነገር ግን በሚያዝያ ወር መጨረሻ ክረምት ጠፍቷል, ቀናት ቀለጡ, እና የበጋው ጉዞ ላይ ነው.
የክረምት ጓሮዎችዎን በቅደም ተከተል እንዲያገኙ , መኪናዎ ለክረምት ኳስ ለመዘጋጀት , እና ቤትዎ ለክረምት አስቀድሞ የተዘጋጀ. ክረምቱን የሚያሳልፍበት ጊዜ ስለ ዝግጅቱ ነው.
በክረምት እንዴት እንደሚነዱ ይማሩ. በበረዶ አውሎ ንፋስ ውስጥ መንዳት የማይፈልጉ ከሆነ, አይሂዱ. በተቃራኒው መንገድ ላይ እየነዱ ከሆነ, ፍጥነትዎን ይቀንሳሉ. እንዲሁም, መኪናዎን የሚያቆሙበት ማንኛውም ቦታ ወይም አደጋው የተሸከመበት ማንኛውም ከተማ የበረዶ ማቆሚያ ደንቦችን ያውቁ.
የአየር ሁኔታ ትንበያውን በመደበኛነት ያረጋግጡ. የበረዶ አውሎ ንፋቶች ከጥቂት ቀናት አስቀድሞ በትክክል ሊተነብዩና የንፋስ ማስጠንቀቂያዎችን እና የነፋስ ማስጠንቀቂያዎችን ይመልከቱ.
በሴንት ፖለቲ እና በሜይንፖሊስ ከተማ መሀከል በነፃ የበረዶ አሻንጉሊቶች ላይ የበረዶ ላይ ሸርተቴ ይሂዱ. በተለይ ምሽት, በ twinkly የከተማ መብራቶች የተከበቡ እና በ Baileys ወይም በእሱ ምርጫ ውስጥ ከሚገባው ጣፋጭዎ ጋር ሞቅ ያለ ቸኮሌት ይከተላሉ.
በአገሪቱ ውስጥ ከሚገኙ ምርጥ ልኬቶች መካከል አንዳንዶቹ በሚኒያፖሊስ / ስቴኒ ውስጥ እንዳሉ በአገሪቴ ላይ የበረዶ መንሸራተት ይመልከቱ. የጳውሎስ ሜትሮ አካባቢ.
በሜትሮ አካባቢ ውስጥ በአንድ ሰአት ውስጥ ወይም በተራ የበረዶ መንሸራተቻ ቦታ, ስፕሪንግ ተራራን, በሰሜን ሶስት ሰዓት በሰሜናዊ ቁልቁል ላይ የበረዶ መንሸራተቻ እና የበረዶ መንሸራትን ይፈትሹ .
የገና በአጋጣሚ ያለማግኘት ምንድነው? የበረዶ እርሻን መጎብኘት, የገና ዛፍን ለመምረጥ እና ለመቁረጥ, ከዚያም በቤት ውስጥ ከመጋጠም በፊት በትንንሽ ጣፋጭ ምግብ ማሞቂያ እና በትንሽ የበሰሉ ኩኪዎች ውስጥ መግባባት ለበርካታ የሜኔሶታ ቤተሰቦች የቤተሰብ ባህል ነው.
ውጭ መቆየት የሚያስደስት ብዙ ቀናት አሉ. የንፋሱ የበረዶ ሁኔታ ከተለቀቀበት ቀን በኋላ አብዛኛውን ጊዜ ጸጥ ያለ እና ንጹህ - በንጹህ የበረዶው ላይ ይንከባለልና ይንጠባጠባል.
እንደ ሆዲድዝል ፓራዴ, የዊንተር ካርኒቫል, የኖክሶስ ሐይቅ የአሜሪካ ፔንክ ሆኪ ማራኪዎች እና የ "Lakes Loppet" ከተማዎች ሁሉም በቲን ከተሞች ውስጥ መገኘት አለባቸው.
ስካተቨርከት ነቲ ዘቕረብካዮ ሓበሬታ ሚዛናዊ ግምገማ ኪገብረሉ እዩ። ንኣብነት፡ ነቲ ደው ዝበለ ዝምድና፡ ነቲ ቅቡል ዘይኮነ ናይ ወጻኢ ፓስፖርት፡ ነቲ ገና ዘየገልግል ወረቐት መንነት ወዘተ..
ምስ ዘድሊ ነቲ ኣብ ካልእ መንግስታዊ ትካላት ዝሃብካዮ ሓበሬታ እውን ክንርእዮ ኢና። ወይ ድማ ነቲ መጠየቕታኻ ነቲ መንነትካ ብዘደልድል ብተወሳኺ ሓበሬታ ምሉእ ንኽትገብሮ ክንውከሰካ ኢና።
ንወረቐት መንነት ክትሓትት ከሎኻ 400 ክሩነር ትኸፍል ኢኻ። እቲ እትኸፍሎ ክፍሊት ምእንቲ ስካተቨርከት ነቲ መጠየቕታኻ ኪምርምር ተባሂሉ እዩ። ስለዚ ወላውን እቲ ጉዳይካ እንተ ተነጽገ፡ ገንዘብካ ኣይምለሰልካን እዩ።
በኦሮሚያና በሶማሌ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች ከሰሞኑ የተቀሰቀሱት ግጭቶች፣ ሥውር የፖለቲካ ተልዕኮ የያዘና ምሥራቅ አፍሪካን በግጭት የመረበሽ አዝማሚያ የታየበት መሆኑ ተገለጸ፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) መከላከያና ፌዴራል ፖሊስ በሁለቱ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች ተሠማርተው፣ የግጭቱን ተሳታፊዎችን በአነስተኛ ኪሳራ በቁጥጥር ሥር በማዋል ለሕግ እንዲያቀርቡ ሰኞ ሐምሌ 10 ቀን 2010 ዓ.ም. ትዕዛዝ መስጠታቸው ይታወሳል፡፡
የተቀሰቀሰውን ግጭት በተመለከተ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት የካቢኔ አባልና የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ ኃላፊ ነገሪ ሌንጮ (ዶ/ር)፣ በሁለቱ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች ግጭት በመቀስቀሱ ቀጣናዊ ግጭት የመቀስቀስና አካባቢውን የመረበሽ አዝማሚያ መኖሩን አስረድተዋል፡፡
‹‹አንዳንዴ በሲቪል አንዳንዴ ደግሞ የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ ወታደራዊ የደንብ ልብስ በመልበስ፣ ከባድ መሣሪያ ታጥቀውና ተሽከርካሪዎችን ተጠቅመው በአዋሳኝ የኦሮሚያ አካባቢዎች በመዝለቅ ነዋሪዎችን ተኩሶ የመግደልና ቤቶችን የማቃጠል ጥቃቶች ሰሞኑን ተፈጽመዋል፤›› ብለዋል፡፡
በሁለቱ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች የሚገኙ ነዋሪዎች አርብቶ አደሮች በመሆናቸው፣ ከብቶቻቸውን ለመጠበቅ ከረዥም ጊዜ አንስቶ መሣሪያ የመታጠቅ ልምድ እንዳላቸው ያስታወሱት ኃላፊው፣ ጥቃት ሲደርስባቸው አፀፋዊ ዕርምጃ መውሰዳቸውንም ተናግረዋል፡፡
ይሁን እንጂ ከሶማሌ ወገን አንድ ሰው ሲሞት በጎረቤት አገሮች የሚገኙ ተመሳሳይ ጎሳ አባላት እንዲሳተፉ፣ ‹‹ኦሮሞ ገደለን›› የሚል መረጃ በፍጥነት እንደሚሰራጭና በግጭት የመነገድ አዝማሚያ መኖሩን አስረድተዋል፡፡
የዚህ እንቅስቃሴ ዓላማ ፖለቲካዊ ግብ የያዘ መሆኑን የኦሮሚያ ክልል እንደሚገነዘብ የተናገሩት ነገሪ (ዶ/ር)፣ የኦሮሚያ ክልልን በማተራመስ ማዕከላዊ መንግሥትን ማዳከም እንደሆነ አስረድተዋል፡፡
የግጭቱ ፈጻሚዎች መቀመጫቸውን በሶማሌ ክልል በማድረግ ከመሀል አገር እስከ የተለያዩ ጎረቤት አገሮች የተዘረጋ ሰንሰለት እንዳላቸው፣ ከፌዴራል መንግሥት እስከ ክልል የፀጥታ መዋቅሮች የዚህ ኔትወርክ አባሎች እንደሚገኙም መረጃ መኖሩን ጠቁመዋል፡፡
ከዚህ ቀደም በምሥራቁ የአገሪቱ ክፍል በከፍተኛ የዶላር ማስተላለፍና የኮንትሮባንድ ንግድ ላይ የተሰማራው ከመሀል አገር አንስቶ እስከ ጎረቤት አገሮች የተደራጀውና የጉምሩክን መዋቅር የሚጠቀመውን ቡድን አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትርና አስተዳደራቸው መበጣጠስ በመጀመራቸው፣ ህልውናቸውን ለማስቀጠል የተቀሩት የቡድኑ አባላት ከጀርባ ሆነው ስፖንሰር የሚያደርጉት ግጭት መሆኑን አስረድተዋል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ሥልጣን በያዙ በማግሥቱ ወደ ሶማሌ ክልል በማቅናት በሁለቱ ክልሎች መካከል ባለፈው ዓመት የተከሰተው አሰቃቂ ግጭትና መፈናቀል እንዳይደገም፣ ለዚህም የሁለቱ ክልሎች ርዕሳነ መስተዳድሮች በጋራ እንዲሠሩ በማሳሰብና እጅ ለእጅ በማያያዝ ቃል አስገብተው መመለሳቸው ይታወሳል፡፡ ይሁን እንጂ ወደ ሰላም ለመምጣት ያስፈልጋሉ የተባሉ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙቶች እስካሁን አልተካሄዱም፡፡
‹‹መታወቅ ያለበት ጉዳይ በሁለቱ ክልሎች ሕዝቦች መካከል የተፈጠረ ግጭት የለም፡፡ የወሰን ጉዳይ በተካሄደው ሕዝበ ውሳኔ ምላሽ አግኝቷል፡፡ በተደጋጋሚ እየተፈጠረ ያለው ግጭት ፈጽሞ ሕዝባችን አይወክልም፤›› ያሉት ነገሪ (ዶ/ር)፣ ከሶማሌ ክልል አመራሮች ጋር በመነጋገር የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቱን ለመጀመርም ትልቅ ኮንፈረንስ በአዳማ እንዲካሄድ ስምምነት ተደርሶ ቀን ተቆርጦ እንደነበር ገልጸዋል፡፡
ስብሰባው ሊካሄድ ሳምንት ሲቀረው የረመዳን ፆም የሚገባ በመሆኑ ከፆሙ በኋላ እንዲሆን ጥያቄ በመቅረቡ መተላለፉን፣ ከፆሙ በኋላ ግን ግጭት በመቀስቀሱ ማካሄድ አለመቻሉን ያስረዳሉ፡፡
‹‹የሶማሌ ክልል አመራሮች ለሰላም ዝግጁ ስለመሆናቸው ከሚነግሩን እንረዳለን፡፡ አሁንም ቢሆን የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቱን ለመጀመርና ሁለቱ ክልሎች በሚመሩት ፓርቲዎች መካከል ውይይት እንዲካሄድ፣ ርዕሳነ መስተዳድሮቹ ከስምምነት ላይ ደርሰዋል፤›› ሲሉ አክለዋል፡፡
ግጭቶቹ እየተከሰቱ የሚገኙት በምዕራብና በምሥራቅ ሐረርጌ አካባቢዎች በጭናክሰን፣ በባቢሌ፣ በሚኤሶ እንዲሁም በቦረና፣ በጉጂና በሞያሌ አካባቢዎች እንደሆነ ነገሪ (ዶ/ር) አስታውቀዋል፡፡
በምዕራብ ኦሮሚያ በኩል የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) አካል የሆነ አንድ የታጠቀ ቡድን የፖሊስ ተቋማትና ፖሊሶች ላይ ያነጣጠረ ጥቃት ሲፈጽም የነበረ ቢሆንም፣ ባለፈው ሳምንት መረጋጋት ታይቶ እንደነበር ነገሪ (ዶ/ር) ተናግረዋል፡፡ ይሁን እንጂ ተመሳሳይ ጥቃት ሰኞ ሐምሌ 9 ቀን 2010 ዓ.ም. በቄለም ወለጋ በመንቀሳቀስ ላይ በነበረ አንድ የክልሉ ፖሊስ ተሽከርካሪ ላይ መሰንዘሩን አስታውቀዋል፡፡
መንግሥት ማንኛውም የፖለቲካ ኃይል ወደ አገር ገብቶ በሰላማዊ መንገድ ይታገል ባለበትና ከኦነግ ጋርም ውይይት ለመጀመር ዝግጅት ላይ ሳለ፣ ይህ ድርጊት መፈጸሙ ተገቢ እንዳልሆነ ገልጸዋል፡፡
የአገር መከላከያ ሚኒስትር አቶ ሞቱማ መቃሳ ማክሰኞ ሐምሌ 10 ቀን 2010 ዓ.ም. በሰጡት መግለጫ፣ በጠቅላይ ሚኒስትሩ በተሰጠው ትዕዛዝ መሠረት የፀጥታ ችግር ባጋጠማቸው አካባቢዎች የመከላከያ ሠራዊት የማረጋጋት ሥራ መጀመሩን አስታውቀዋል፡፡ የሁለቱም ክልሎች አመራሮች የፌዴራል መንግሥት የፀጥታ ኃይል እንዲገባ በወሰኑት መሠረት፣ የመከላከያ ሠራዊትና ፌዴራል ፖሊስ በተመረጡ ሥፍራዎች እየገቡ መሆናቸውንም ሚኒስትሩ አክለዋል፡፡
ሰሞኑን እያጋጠሙ ያሉ ግጭቶች ከወትሮው ለየት ያሉና ስፋት ያላቸው አካባቢዎችን መሸፈናቸውን ገልጸው፣ የበርካታ ዜጎች ሕይወት ማለፉን ጠቁመዋል፡፡ ከግጭቱ በስተጀርባ ያሉ አካላት በአገሪቱ እየታየ ያለውን ሰላምና መረጋጋት የማይፈልጉ ኃይሎች መሆናቸውን፣ በቅርቡም ማንነታቸው እንደሚገለጽ አስታውቀዋል፡፡ በመከላከያ ሠራዊቱ አማካይነትም ግጭቶች በአጭር ጊዜ እንደሚቆሙና ሰላምና መረጋጋት እንደሚፈጠር ገልጸዋል፡፡
ከአንድ ቤተሰብ ውስጥ እኔም ሆንኩ ወንድሜ ግብ ጠባቂ ሆነን መምጣታችን ብቸኞቹ ተጨዋቾች ሳያደርገን አይቀርም"ዳንኤል ተሾመ /አዳማ ከተማ/ — HATRICKSPORT
“አዳማ ከተማ ሁለት የውጪ ሀገር ግብ ጠባቂዎችን አስፈርሞ ስለነበር እኔ የመጫወት እድሉን አላገኘሁም ነበር፤” በአሁን ሰዓት ላይ ደግሞ ክለቡ ዜጋ ግብ ጠባቂ ስለሌለው ለቡድኑ ጉዳትን ከማስተናገዴ በፊት የመጫወት እድሉን ላገኝ ችያለው የሚለው የአዳማ ከተማው ግብ ጠባቂ ዳንኤል ተሾመ ነው።
የአዳማ ከተማ ክለብን ከመቀላቀሉ በፊት በግብ ጠባቂነት ለወሊሶ ከተማ እና ለአዲስ አበባ ከተማ ለመጫወት የቻለው እና በሐዋሳ ዩንቨርስቲም ትምህርቱን ሊማር የቻለው ዳንኤል ተሾመ ስለ ግብ ጠባቂነቱ፣ ስለ ቡድናቸው እና በሌሎች ተያያዥ በሆኑ ጉዳዮች ዙሪያ ለሀትሪክ ስፖርት ድረ-ገፅ አስተያየቱን ሰጥቷል።
“መጀመሪያ በፕሮጀክት ደረጃ ነው በተወለድኩበት ወሊሶ ከተማ ውስጥ መጫወት የጀመርኩት። አጥቂ ሆኜም ነው ስጫወት የነበረው። አንድ ጊዜ ታዲያ ግብ ጠባቂያችን በቀይ ሲወጣ አሰልጣኛችን ታሪኩ ደንድር እኔን አስገባኝና ጥሩ ስሆን ከዛን ሰዓት አንስቶ ግብ ጠባቂ ሆኜ መጫወት ጀመርኩ”።
“በቤተሳባችን ውስጥ ከእኔ ውጪ አንድ ወንድምና አንድ እህት ነው ያለኝ፤ አንዱ ወንድሜ ኢብራሂም አብደላም እንደ እኔ ሁሉ ግብ ጠባቂ ነው። ለወሊሶ ከተማም እየተጫወተ ነው። የእሱን ግብ ጠባቂነት መሆን ስመለከትም በአንድ ቤተሰብ ውስጥ ሁለት ግብ ጠባቂዎች መውጣታቸው የእኛን ቤተሰብ ብቸኛ ሳያደርገን የቀረ አይመስለኝም”።
“ባለፉት በርካታ ጨዋታዎቻችን ብዙ ነጥብ ልንጥል ብንችልም በችግሮቻችን ዙሪያ ከአሰልጣኛችን ጋር ስለተነጋገርን አሁን ወደ ማሸነፉ ልንመጣ እና በአቋም ደረጃም ልንሻሻል ችለናል”።
“ልክ ነህ፤ የማልሰለፈው በልምምድ ወቅት ጉዳትን አስተናግጄ ስለነበር ነው። አሁን ግን ከህመሜ የዳንኩኝ ስለሆንክ ለቡድኔ የሚቀጥሉት ጨዋታዎች ላይ የምደርስለት ነው የሚሆነው”።
“በብዙ ጨዋታዎች ላይ ያለንን ጠንካራ ጎን እንደተመለከትኩት በመስመር ላይ እንቅስቃሴ በእነ ታፈሰ ሰርካ እዮብ ማቲያስ በበላይ እና በአካሉ አጥቅተን ስንጫወት ነው። በክፍተት ደረጃ ደግሞ ያለን ደካማ ጎን ብዙ ጊዜ ወደ ኋላ ሸሽተን ስንጫወት ጎሎችን የምናስተናግድ መሆኑና ጎሎች የሚቆጠሩብን ደግሞ በመጀመሪያዎቹ 15 ደቂቃዎች ስለሆነም ቶሎ ለማንሰራራት አለመቻላችን ነው፤ አሁን ግን ይሄን ችግር እያረምነው ይገኛል”።