Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እዚህ ላይ ዋናው ጥያቄ “አዲስ አበባ የኦሮሞ ንብረት በሆነችበት ከባቢ ውስጥ መኖር ትችላለህ የተባለው ኦሮሞ ያልሆነው ኢትዮያዊ የሚኖረው እንዴት ነው?” የሚለው ነው፡፡ መኖርማ ኢትዮጵያዊ የትም ይኖራል:: መኖር ከተባለ በየመንም፣ በሊቢያ፣ በደቡብ አፍሪካ፣ በአፍጋኒስታን፣ በቤሩትም ከፖሊስ ጋር አባሮሽ እየገጠመ ይኖራል፡፡ መኖር ሁሉ ግን መኖር አይደለም!የሆነ ምድር ባለቤት ነኝ ያለ፤ “በችሮታው” እንዲኖሩ የፈቀደላቸውን ህዝቦች እንዴት ሊያኖር እንደሚችል የሚጠፋው የለም፡፡በሰው ቤት ሲኖሩ ሁሉን እሽ ብሎ፣ አጎንብሶ፣ ከክብርና መብት ጎድሎ ነው፡፡ ለዛውም ባለቤት ነኝ ባዩ የፈለገ እለት አጎንቦሶ ተለማምጦ መኖርም ላይቻል ይችላልና በሰው ግዛት ዋስትና የለውም፡፡
“ሌላው ኢትዮጵያዊ መኖር ይችላል እኛ ግን ባለቤት ነን” የሚሉት የኦሮሞ ብሄርተኞች የተመኙት ሰምሮ ባለቤት ቢሆኑ ሰውን እንዴት እንደሚያኖሩት ዶ/ር አብይ ስልጣን እንደያዙ መንግስታቸው በአዲስ አበባ ወጣቶች ላይ ያደረገው እና የሰሞኑ ይዞታቸው ፍንጭ ሰጭ ነው፡፡ ሰሞኑን የአዲስ አበባ ህዝብ ራሱን በራሱ ለማስተዳደር እንዲችል ለመምከር ተሰብስቦ ሲመለሰ ተኩስ ተከፍቶበት የታሰረ ሰው ነበረ፡፡ ይህ የወደፊቱ የሚብስ እንደሆነ የሚያመላክት ነው፡፡ ዛሬ ባለቤትነቱ ሳይረጋገጥ፣ ምኞቱን ተከትሎ ብቻ እንዲህ ያደረገ አካል ነገ የተመኘውን ባለቤትነት ቢያገኝ ምን ሊያደርግ እንደሚችል ማሰብ ነው፡፡ ነገሩን በሰፊው እንየው ከተባለ ደግሞ በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች እየገጠማቸው ያለውን ችግር ብናስተውል የኦሮሞ ብሄርተኞች “ሌላው መኖር ይችላል” ሲሉ በምን መንገድ ሊያኖሩ እንደሆነ ግልፅ ነው፡፡
በታሪክ ገፅ የተመዘቡት በኦሮሚያ ክልል በሌሎች ህዝቦች ላይ የተደረጉ በደለሎችን ሳናነሳ በዚች ቅፅበት የሚደረገውን ብቻ ብናነሳ እንኳን በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን የሚኖሩ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ጌዲኦዎች በቄሮ እና በታጣቂው ኦነግ “ከሃገራችን ውጡ” ተብለው መከራ እያዩ ነው፡፡ ይህ ዓለም ሁሉ የዘገበው፣በባዕዳን ሁሉ ዘንድ ትዝብት ላይ የወደቅንበት ገበናችን ነው፡፡ በገዛ የሃገራቸው ሰዎች በጭካኔ ከቀያቸው ተባረው፣ ምግብ አጥተው፣ የከሳ ሰውነታቸውን እያሳዩ ስለ ጌዲኦ ተፈናቃዮች የሚዘግቡ የምዕራባዊያን መገናኛ ብዙሃን የሚነዙት ገበና የሚያሳየው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች “የእኛ” ባሉት ምድር ኦሮሞ ሳይሆኑ መኖር ምን እንደሚመስል፣ ምን ያህል ዋጋ እንደሚያስከፍል ነው፡፡
በተመሳሳይ በአሁኑ ወቅት በቄለም ወለጋ በ1977 ዓ.ም (ምናልባትም ዛሬ ባለ ሃገር ነን ብለው የሚያፈናቅሉት ቄሮዎች ሳይወለዱ) ወደ ስፍራው ያቀኑ የአማራ ክልል ተወላጆች እና የልጅ ልጆቻቸው አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ እተገደዱ ነው፡፡ በዚህ ማስገደድ ውስጥ ቄሮ፣ የክልሉን መንግስት የሚመራው የኦዴፓ ባለስልጣናት እና የክልሉ የፀጥታ ሃይሎች በትብብር እንደሚሰሩ ተጎጅቹ ተናግረዋል፡፡ በነዚህ የአገር ባለቤት ነን የሚሉ ሃይሎች አማራ በመሆናቸው ብቻ ሴቶች ይደፈራሉ፣ወንዶች እግራቸው ወደመራቸው ጫካ እየገቡ እንደሆነ ነው እማኞች ለኢሳት የተናገሩት፡፡ክልሉን የሚያስተዳድረው “የለውጥ ሃይል ነኝ” ባዩ ኦዴፓ ታዲያ በቦታው ደርሶ ሰዎቹን ከመታደግ ይልቅ ችግሩን ሽምጥጥ አድርጎ መካድን መርጧል፡፡ጭራሽ ነገሩን የዘገበውን ጣቢያ ኢሳትን እከሳለሁ እያለ ነው፡፡
በጉጂ ዞን የሚኖሩ ጌዲወችን እና በቄለም ወለጋ የሚኖሩ አማሮችን ጉዳይ ወቅታዊ ስለሆነም አነሳሁት እንጅ ኦሮሞ ሳይሆኑ በኦሮሚያ ክልል መኖር ያለው ፈተና ብዙ ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ በየቀኑ የሚንቆለጳጰሰው ወያኔን የጣለው ትግል አካል በሆነው የቄሮ እንቅስቃሴ ወቅት በኦሮሚያ ክልል የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ወገኖች በትልቅ ችግር ውስጥ እንደነበሩ የሚናገሩ በርካቶች ናቸው፡፡ስለዚህ አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ከሆነች በኋላ መኖርን አንከለክልም የሚለው የኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ስብከት አጓጉል ማስመሰል እንደሆነ ለገጣፎን፣ ሰበታን እና ቡራዩን ያየ ሁሉ መረዳት የሚችለው ነገር ነው፡፡
አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት ስትሆን አዲስ አበባን ሊያስተዳድሩ የሚመጡት እንደ ለገጣፎዋ ከንቲባ ወ/ሮ ሃቢባ ሲራጅ ያሉ በግፍ የተፈናቀሉ ሰዎች ቤተክርስቲያን እንኳን እንዳይጠለሉ የሚያደርጉ “ግፍ ልብሱ” የሆኑ፣ ህወሃትን የሚያስከነዱ ዘረኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ሰብዓዊነት በዞረበት ያልዞሩ ሰዎች የሾሙት መለዓክ ናቸው በሚባሉት አቶ ለማ እና ሙሴ የተባሉት ዶ/ር አብይ በሚመሩት ኦዴፓ ነው፡፡እነዚህ ሰዎች በፊት በስህተት ተሹመው ይሆናል ከተባለም ይህን ሁሉ ግፍ ከሰሩ በኋላም እዛው ስልጣን ላይ መቀመጣቸው አዲስ አበባን ንብረቴ ላድርግ የሚለው ኦዴፓ ለሰለጠነ የከተሜ ፓለቲካም ሆነ ለአዲስ አበባ እንደማይመጥን ነው፡፡አዲስ አበባን የሚመጥናት በማህፃኗ ተወልዶ ያደገ/የኖረ፣ችግሯን በውል የሚረዳ፣ የሰለጠነው ዘመን ውስብስቦሽ ሰውን በዘሩ ብቻ ለተመን እንደማያስችል የሚያውቅ፣ ከሁሉም በላይ የከተማውን ህዝብ ይሁንታ ያገኘ ሰው ነው፡፡ መሆን ያለበት ይህ ሆኖ ሳለ “አዲስ አበባ ለኦሮሞ ከፈጣሪ የተሰጠችን እርስት ነች” እንደማለት የሚሞክረው ነገር ከኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች ዘንድ እየተደመጠ ይገኛል፡፡
አቶ ለማ መገርሳን ጨምሮ እነዚህ ሃይሎች አዲስ አበባ ለእነሱ እንደምትገባ ሲከራከሩ በዋናነት የሚጠቅሱት ታሪካዊ እና ህገ-መንግስታዊ ማስረጃዎችን ነው፡፡ ከሁለቱም ማስረጃዎች የሚበረታው ግን የደመነፍስ ለእኔ ብቻ የሚያስብል ጉጉታቸው እና ሌላውን ገፍትሮ ራስን ብቻ የማስቀደም አስገማች አካሄዳቸው ነው፡፡ ከታሪክ አንፃር አዲስ አበባ የኦሮሞ የግል ንብረት የምትሆነው አለም የተፈጠረው፣ ታሪክ የተቆጠረው ከአስራ አምስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ቢሆን ነበር፡፡በህገ-መንግስቱም ቢሆን አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ዋና ከተማ እና ራሷን የምታስተዳድርበት ምክርቤት ያላት ከተማ እንጅ በጨፌ ኦሮሚያ ስር የምትተዳደር ከተማ ነች አልተባለም፡፡ አዲስ አበባን ለመውሰድ የሚቋምጠው የኦሮሞ ብሄርተኛ ሁሉ ይህን አይክደውም፤ ያምታታዋል እንጅ!
የኦሮሞ ብሄረተኝነት ልሂቃን አዲስ አበባ የኦሮሞ ለመሆኗ ታሪክ እና ህገ-መንግስት ምስክራችን ነው ይበሉ እንጅ ታሪክንም ሆነ ህገ-መንግሰቱን ተንተርሰው ጠበቅ አድርገው የሚያስረዱት ብርቱ ክርክር አያመጡም፡፡ ምክንያቱም ታሪክም ከ15ኛው ክፍለ ዘመን ያልፋል፤ ህገ-መንግስቱም አዲስ አበባ ባለቤቷ ጨፌ ኦሮሚያ ነው አይልምና ነው፡፡ ይህ ነገር ሩቅ እንደማያስኬዳቸው ያወቁት ለአዲስ አበባ ባለቤትነት ጥያቄ ሲሆን ብቻ የሚስማሙት የኦሮሞ ብሄርተኛ ልሂቃን ሌላ አዳዲስ ግማሽ እውነቶች እያመጡ ጥያቄያቸውን ትክክለኛ ለመምሰል እየሞከሩ ነው፡፡
አዲስ አበባ የኦሮሚያ ክልል መዲና እንደሆነች ስሜት ውስጥ ገብቶ ማውራት ሰሞኑን ከመጡ ማምታቻዎች ዋነኛው ነው፡፡ይህ ቅጥፈት በዚህ አያበቃም፡፡ጭራሽ አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ መቀመጫ፣የኦሮሚያ ክልል ደግሞ መዲና እንደሆነች መላልሶ በማውራት እውነትን ከታች ወደላይ ገልብጦ በሃሰት የመተካት ሃፍረተ-ቢስ አካሄድ ተይዟል፡፡የባሰው ሲመጣ ደግሞ አዲስ አበባ የኦሚሮያ መዲና መሆኗ የማያከራክር፤ መቀሌ የትግራይ፣ባህርዳር የአማራ ክልል ዋና ከተማ ከመሆኗ ጋር እያወዳደሩ ምሳሌ ማድረግ ነገሬ ተብሎ ተይዟል፡፡እውነቱ ግን ተቃራኒው ነው፡፡
አዲስ አበባ የኦሮሚያ መዲና ነች የሚል ህግ ሆኖ የወጣ ብሄራዊም(ፌደራላዊ) ሆነ ክልላዊ ህገመንግስት የለም፡፡የፌደራሉ ህገ-መንግስት አንቀፅ 49/1 አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ርዕሰ ከተማ እንደሆነች በግልፅ ያስቀምጣል፡፡በ1994 የተሻሻለው የኦሮሚያ ህገ-መንግስት አንቀፅ 6 ላይ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መዲና አዳማ እንደሆነች በግልፅ ይደነግጋል፡፡ይህ የተሻሻለው ህገ-መንግስት የፀደቀው ራሱ በአዳማ ከተማ እንደሆነ በመጀመሪያዎቹ ገፆች ላይ አስቀምጧል፡፡ይህ የሆነው አሁን ኦሮሚያ የአዲስ አበባ ጌታ እንደሆነች ታሪክም ህገ-መንግስም ምስክር ነው የሚለው የአቶ ለማ ኦዴፓ/ኦህዴድ በሌለበት አይደለም፡፡አዲስ አበባ የኦሮሚያ ዋና ከተማ እንደሆነች የሚደነግገው አቶ ለማ በምስክርነት የሚጠሩት ህገ-መንግስት የቱ እንደሆነ የት ተገኝተው ይጠየቃሉ?
ይህ ከሃቅ ጋር የማይመሳከር የግፋኝ ክርክር ለደምፍላት ፖለቲከኞች መንደርደሪያ ሆኖ ኦሮሚያ በአዲስ አበባ ላይ ልዘዝ የምትለው የአማራ ክልል በባህርዳር ላይ ልዘዝ እንደሚለው ወይም የትግራይ ክልል በመቀሌ ላይ ልዘዝ እንደሚለው ነው ተብሎ ቁጭ አለ፡፡ይሉኝታቢስነት፣ቅጥፈት፣ግማሽ እውነት በአደባባይ ሲናገሩት የማያሳፍርበት፤አይነ-ደረቅነት እና የአደባባይ ውሸታምነት ቅሌት እንደ ጉብዝና የሚታይበት ዘመን ስለሆነ ይህ ነገር እንደ እውነተኛ ነገር ተቀጥሎበታል፡፡እውነቱን ተናግሮ ለማለፍ ግን አዲስ አበባ የፌደራል መንግስቱ ዋና ከተማ፤የኦሮሚያ ክልል ደግሞ መቀመጫ ነች፡፡መቀመጫ እና መዲና ይለያያል፡፡መቀመጫ ማለት ተቀማጩ (በዚህ ሁኔታ የኦሮሚያ ክልል መንግስት) በከፊል መስሪያ ቤቶቹን አዲስ አበባ አድርጎ ስራውን ይሰራል ማለት ነው፡፡
በዚህ መሰረት የኦሮሚያ ክልል መስሪያቤቶች በአብዛኛው አዲስ አበባ ሲሆኑ የክልሉ ምክርቤት አዳማ ከትሟል፡፡የገልማ አባገዳ የተንጣለለ አዳራሽ በአዳማ ከተማ የተገነባው ለዚህ ነው፡፡የኦሮሚያ ክልልም ሆነ የማንኛውም መንግስት ከፍተኛ ባለስልጣን ህግ አውጭው የመንግስት ክንፍ/ፓርላማው ነው፡፡የኦሮሚያ ክልልን የሚመራው ኦዴፓ(የቀድሞው ኦህዴድ) የፓርላማ መቀመጫውን ያደረገው አዳማ ላይ በተገነባው ገልማ አባገዳ ነው፡፡አሁን ክልሉ የሚመራበት በ1994 የተሸሻለው ህገ-መንግስት የፀደቀው በራሱ በህገ-መንግስቱ የክልሉ መዲና ተብላ በተጠቀሰችው አዳማ ላይ በተደረገ ስብሰባ እንደሆነ እዛው ህገ-መንግስቱ ላይ ተጠቅሷል፡፡ዛሬ አዲስ አበባ ንብረቴ ነች የሚለው ኦዴፓ በአንድ ወቅት በአቶ መለስ ትዕዛዝ ጓዙን ጠቅልሎ አዳማ ገብቶ አንደነበር ታሪክ መዝግቦታል፡፡የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ጓዙን ጠቅለሎ ወደ አዳማ ከትሞ የነበረውም ሆነ ዛሬም ቢሆን በከፊል መስሪያቤቶቹን አዳማላይ ያደረገው ያለምክንያት አይደለም-አዳማ የኦሮሚያ ክልል ህጋዊ (ህገ-መንግሰታዊ) መዲናዋ ስለሆነች እንጅ፡፡
ባህርዳር የአማራ ክልል፤መቀሌ የትግራይ ክልል መዲና እንደሆነችው እንደሆነችው ባለ የህጋዊነት መጠን አዲስ አበባም የኦሮሚያ ክልል ዋና ከተማ ነች የሚለው የኦሮሞ ልሂቃ ክርክር ልክ ቢሆን ኖሮ አዲስ አበባ የምትመራው በጬፌ ኦሮሚያ በሚወጡ ህጎች ሆኖ ማየት ነበረብን፡፡ ምክንያቱም ባህርዳር የምትመራው በአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ምክርቤት በሚወጡ ህጎች እና ደምቦች ነው፡፡ መቀሌም እናደዛው በትግራይ ክልላዊ መንግስት ፓርላማ በሚደነገጉ ህጎች ትተዳደራለች፡፡አዲስ አበባ ግን የራሷ ፓርላማ ያላት፣በራሷ ምክርቤት የምትተዳደር ከተማ እንጅ በኦሮሚያ ክልል የተመረጡ አንደራሴዎች በሚወጡ ህጎች አትመራም፡፡ይህን ቁሮም ሆነ አለቃው፤ኦህዴድም ሆነ ኦነግ የአዲስ አበባ ባለቤትነት አምሮት ከቁጥጥራቸው ውጭ ሆኖ ስላዋተታቸው የማይቀይሩት ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌ ነው፡፡ህገ-መንግስቱ አይቀየር የማለቱ ጥብቅና የሚበረታው ደግሞ በእነርሱው ስለሆነ ሲመችም ሳይመችም ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌዎቸን ማክበር ግድ ይላቸዋል፡፡
ኦሮሚያ ክልል የሚመራበት ህገ-መንግስት በግልፅ የክልሉ መዲና አዳማ ነች ሲል በደነገገበት ሁኔታ የኦሮሚያ ክልል አዲስ አበባን መቀመጫው ያደረገው በምን የህግ መሰረት እንደሆነ ኦህዴድም ሆነ እውቀት ከእኔ በላይ ላሳር የሚሉ የኦሮሞ አክቲቪስቶች ሲያስረዱ አጋጥሞኝ አያውቅም፡፡ በርግጥ እነሱ የማያስረዱት ጠያቂ ስለጠፋም ይሆናል፡፡የኦሮሚያ ዋና ከተማ አዳማ መሆኗ በህግ ተደንግጎ ሳለ የክልሉ መንግስት አዲስ አበባ የተቀመጠው፣ደግሞ ወደ አዳማ የሄደው ከ1997 ወዲህ ደግሞ መልሶ ደግሞ ወደ አዲስ አበባ የመጣው በአቶ መለስ ትዕዛዝ እንደሆነ ግልፅ ነገር ነው፡፡
አቶ መለስ ለምን ይህን አደረጉ ለሚለው ጥያቄ ደግሞ መልሱ በ1997 ምርጫ በአዲስ አበባ ህወሃት መራሹ መንግስት በደረሰበት ሽንፈት ሳቢያ በመበሳጨቱ በአዲስ አበባ ህዝብ ላይ የውዝግብ ችግኝ መትከሉ ነው፡፡ ይሄው ችግኝ አድጎ ነው ዛሬ እያነታረከን ያለው፡፡በተጨማሪም “ህወሃት እኔ ስልጣን ከለቀቅኩ ሃገሪቱን ለኦነግ አስረክቤነው የምሄደው” ባለው መሰረት ወዶ ስልጣኑን በግልፅ ኦነግ ነኝ ለሚል አካል ባያስረክብም እየሆነ ያው ግን ህወሃት በተመኘው መንገድ ነው፡፡የሃገሪቱን ስልጣን በተቆጣጠረው ኦዴፓ ውስጥ ገዥው ሃሳብ የኢትዮጵያ መኖር ያለመኖር ግድ የማይሰጠው የኦነግ ሃሳብ ነው፡፡ዛሬ ሃገሪቱንም ሆነ አዲስ አበባን የሚያሰጋት በተለያየ ስም በሚጠሩ የኦሮሞ ፓርቲዎች እና ግለሰብ አክቲቪስቶች ያደረው የኦነግ መንፈስ ነው፡፡
ሲጠቃለል የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት እንደ ዘሃ ዘጊ ከአዲስ አበባ አዳማ የሚያደርገው ምልልስ ደራሲው የእኩይ ፖለቲካ ሊቁ አቶ መለስ ዜናዊ ናቸው፡፡በሌላ ህግም ሆነ አዋጅ ሳይደገፍ በአቶ መለስ ቀጭን ትዕዛዝ ብቻ አዲስ አበባ የከተመው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ነው እንግዲህ የአዲስ አበባ ባለቤት ነኝ የሚለው፡፡ስለዚህ አዲስ አበበ ራሷን በራሷ እንድታስተዳድር የሚታገል አዲስ አበቤ ሁሉ “ካልገዛኋችሁ ሞቼ እገኛለሁ” ለሚለው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሰት ማንሳት ያለበት ጥያቄ “የአዲስ አበባ ባለቤትነቱ ቀርቶ መቀመጫነቱን የደነገገው ህግ የቱ ነው?” የሚል ነው፡፡የመለስ ተንኮል ህግ ሆኖ ተጠቅሶ አያከራክር መቼም! ዘመኑ እፍረት የጠፋበት ነውና የአዲስ አበባ ብቸኛ ባለቤት ያደረገን መለስ ነው ከተባለም መለስ ጌትነቱ ለአሽከር ፓርቲዎች እንጅ ለአዲስ አበባ ህዝብ አይደለምና ነገሩ ተቀባይነት አይኖረውም፡፡
ሌላ ነገር እንበርብር ከተባለም በሽግግሩ ወቅት አዲስ አበባ ሯሷን የቻለች ክልል 14 እንጅ አሁን እንደሚወራው በዘመን መካከል ሁሉ ከኦሮሚያ ጋር የተሰፋች ርስት አይደለችም፡፡ ነገሩ አሁን እንደሚወራው ቢሆን ኖሮ ኦነግ አድራጊ ፈጣሪ በነበረበት የሽግግሩ ወቅት አዲስ አበባ እንዴት የኦሮሚያ ዋና ከተማ ሆና ሳትደለደል ቀረች?የሽግግሩ ወቅት የታሪክ አካል ነው፡፡አቶ ለማ የታሪክ እና የህግ ምስክር ጠርተው አዲስ አበባ የኦሮሚያ ንብረት መሆኗን ሲያስረዱ የሽግግር ዘመኑ የታሪክ እውነታ የሚቆመው ግን በተቃራኒቸው አንጅ በጎናቸው አይለም፡፡ ከዛ በፊት ያለው ታሪክም ቢሆን ክርክራቸውን አይደግፍም፡፡ከዚህ አይነት የክህደት ክርክር የሚገኘው ትርፍም ትዝብት ብቻ ነው፡፡
የኦሮሚያ ክልል በውስጡ የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ዜጎችን መብት አያከብርም የሚል በተግባር ማሳያ ያለው ትችት ይቀርብበታል፡፡ ሌሎች ክልሎች ለምሳሌ የአማራ እና የደቡብ ክልል በውስጣቸው ለሚኖሩ የተለያዩ ብሄረሰቦች የልዩ ዞን እና ልዩ ወረዳ የአስተዳደር መልክ ሰጥተው ራሳቸውን እንዲያስተዳድሩ ይፈቅዳሉ፡፡የኦሮሚያ ክልል ይህን ለምን እንደማያደርግ የሚጠየቁ የኦሮሞ ምሁራን ኦሮሚያ ይህን የማያደርገው በክልሉ የሚኖሩ ሌሎች ህዝቦች የራሳቸውን ልዩ አስተዳደር ለመከለል እንዲመች ሆነው በአንድ ቦታ የማይኖሩ ይልቅስ ከኦሮሞ ህዝብ ጋር ተሰባጥረው የሚኖሩ ስለሆኑ ክልሉ ልዩ ወረዳ እና ዞን ለመስጠት ተቸግሮ እንዳለ ይገልፃሉ፡፡ ይህን ባሉበት አፋቸው ደግሞ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች ተሰባስበው በአንድነት የሚኖሩበትን፣በህገ-መንግስት የኦሮሚያ ክልል አካል ያልሆነውን የአዲስ አበባ ከተማን ካላስተዳደርን፣በግዛቱም ላይ ባለቤት ካልሆንን ብለው የህዝቡን ራሱን በራሱ የማስተዳደር መብት በዱላ ጭምር ለመጋፋት ይሞክራሉ፡፡
በክልላቸው ውስጥ ያልሆነውን፣በአንድ ውስን አካባቢ የሚኖር ህዝብ የግል ንብረቱ ለማድረግ የሚያንቧትረው የኦሮሚያ ክልል በክልሉ ውስጥ ያሉ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦች በአንድ ላይ ቢኖሩም ልዩ ዞን ወይም ወረዳ ሰጥቶ ራሳቸውን በራሳቸው እንዲያስተዳድሩ ያደርጋል ማለት የማይታመን ነገር ነው፡፡ክልሉ ይህን አድረጋለሁ ካለ ደግሞ በአሁኑ ወቅት ደራ በምትባለው የኦሮሚያ ክልል ምድር ላይ የሚኖሩ አማሮች የሚያነሱትን የልዩ ዞንነት ጥያቄ መልሶ ያሳይ፡፡
ሌላው የኦሮሞ ልሂቃን ክርክር አዲስ አበባ ለእኛ ትገባናለች የምንለው ዙሪያዋን በኦሮሚያ ተከባ በመሃል የምትገኝ ስለሆነች ነው ይላሉ፡፡በዚህ ላይ አዲስ አበባ ቀደምት ነዋሪዎች ኦሮሞዎች ነበሩ፣ከተማዋ ስትቆረቆር በግድ ተፈናቅለው ነው የሚል ክርክር ይደርባሉ፡፡ የአዲስ አበባ ቀደምት ነዋሪዎች ኦሮሞዎች ነበሩ የሚለውን ልብ አውላቂ ክርክር አይረቤነት ከዚህ ቀደም በሰፊው ስላነሳሁ ለአሁኑ ከ15ኛው ክፍለዘመን በፊትም ዘመን ነበረ፣ሰው ነበረ በሚለው ብቻ ልለፈው፡፡ወደ ፊተኛው ክርክር ማለትም አዲስ አበባ በኦሮሚያ እምብርት ላይ ስለምትገኝ ለእኛ ትገባለች ወደ ሚለው ክርክር ስንመለስ አጭሩ መልስ የአንድን ግዛት ዙሪያውን መክበብ ብቻ ባለ እርስት እንደማያደርግ የሌሴቶን እና የደቡብ አፍሪካን ካርታ አፈላልጎ ማየት ነው፡፡ ሌሴቶ በደቡበ አፍሪካ ግዛት መሃል ላይ የምትገኝ ግን ራሷን ያለች ሃገር ሆና የምትኖር ሉዓላዊት ሃገር ነች፤ደቡብ አፍሪካም “ስለከበብኩሸ ልዋጥሽ” ሳትላት እስከዛሬ በጉርብትና ይኖራሉ፡፡ ዙሪያዋን በጣሊያን ግዛት ተከባ ግን በመንፈሳዊ መሪ የምትመራዋ የቫቲካን ግዛትም እንዲሁ የጣሊያን መንግስት “ንብረቴ ነሽ” ብሏት አይውቅም፡፡
በአጠቃላይ የኦሮሞ ብሄርተኞች በአዲስ አበባ ላይም ሆነ በሌሎች ጉዳዮች ላይ የሚያሳዩት እንደ ልጅ ሁሉም ለእኔ ይገባኛል የሚለው አካሄድ ጠላት ያበዛባቸው ይሆናል እንጅ የሚያሳኩት ምኞት አይመስልም፡፡እንዲህ ያለ የፖለቲካ እሳቤ የሚንጠው፣የራሱን ምኞት እንኳን መግራት ያልቻለ ቡድን ፌደራላዊ ስልጣን ላይ መሆኑ ደግሞ ችግሩን ሃገራዊ ስፋት ይሰጠዋል፡፡በዚህ ምክንያት የሃገሪቱን የፖለቲካ አሰላለፍ ያመሳቅለዋል፡፡ የኦሮሞ ብሄርተኞች ሁሉን ለእኔ የሚል አካሄድ የሃገሪቱን ፖለቲካአሰለለፍ እንዴት ያደርገዋል የሚለውን ጉዳይ ለማንሳት ሳምንት ልመለስ፡፡
በተለምዶ እኔ ባደኩበት አካባቢ ወንድ ውሻ ራቅ ወዳለ ቦታ ሲንቀሳቀስ አጠገቡ ያገኛቸው ቁጥቋጦወች ና ጉቶወች ላይ ሽንቱን እየሸና ያልፋል።።። ይህን ታዲያ የአካባቢው ሰወች አቅጣጫ እንዳይጠፋበት ነው ይላሉ።።።።እውነት ይሁን ውሸት አላውቅም።ነገር ግን ውሻው በሄደበት አቅጣጫ ወደ ቤቱ ይመለሳል።
‹‹ሙሐመድ የመሰናበቻውን ሐጅ ከመዲና ወደ መካ ያደረገው ከመሞቱ አንድ ዓመት ቀደም ብሎ ነበር። በዚህ የሐጅ ሥርዓት ላይ ለሕዝቦቹ ታላቅ መካሪ ዲስኩር ያደረገ ሲሆን የንግግሩ የመጀመሪያ አንቀጽ ብቻውን በሙስሊሞች መካከል ያለውን ዝርፊያና ንጥቅያ፣የበቀልና የደም ጉዳዮችን ሁሉ ነቅሎ የመጣል አቅም ነበረው። የዲስኩሩ የማጠቃለያ አንቀጽ ደግሞ ጥቁሩን ሰው ከሙስሊሞች መሪ ኸሊፋ ጋር ፍጹም እኩል የማድረግ ኃይል ነበረው። በእውነትም በዓለም ላይ ፍትሐዊ ለሆነ በይነሰባዊ ግንኙነት ታላቅ መሰረትን ጥሏል።››
በኋላ ላይ ቄሳራ ተብሎ የተጠራው ሰይፍ ሰይereር በአዴም ውስጥ ለኮቭ ተሰጥቷል የጥበብ ሰው ፍርሃት ከ ዘንድ ኪንግኪለር ዜና መዋዕል ተከታታይ በፓትሪክ ሮዝፉስ.
ዝርዝሮች: የቄሳራ ውበት ብር ነው እናም ያልተሸጠ ብር ብር መዝለልን ያካትታል። እሱ 45.3 ሚ.ሜ ርዝመት ፣ በሰፊው ነጥብ 11.6 ሚ.ሜ እና ወፍራም 2.6 ሚ.ሜ. የጎራዴው ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት - ስተርሊንግ ተለጥፎ እና ታትሟል ፡፡ የክላቱን ጀርባ ክብደትን ለመቀነስ በከፊል የተቀረጸ ነው ፡፡
ዝርዝሮች: የእመቤት ሞት ተንጠልጣይ ጠንካራ ነሐስ ሲሆን ከረጅም ነጥቦቹ 33.3 ሚ.ሜ ፣ በሰፋፊው 31.5 ሚ.ሜ እና በጣም ወፍራም በሆነው 7.5 ሚሜ ነው ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በከፊል ተቀር isል ፡፡ የራስ ቅሉ አንጠልጣይ በግምት 11.3 ግራም ነው ፡፡
ከብሪያን ulሊዶ ስራዎች ጋር የተዛመዱ የእመቤት ሞት ™ ቁምፊዎች ፣ ቦታዎች ፣ ዕቃዎች እና ሀረጎች ለባዳሊ ጌጣጌጥ ፈቃድ የተሰጠው የ ‹Lady Lady› LLC የንግድ ምልክቶች ናቸው ፡፡
ከዝግጅት ክፍሉ:- “አድዋን የሚያህል ወታደራዊ ድል ስለምን ወደ ፖለቲካዊ ድል መቀየር ተሳነን?” በሚል ርዕስ ተከታታ ጽሁፎች ስናትም ሰንብተናል፡፡ የመጀመሪያው ክፍል ሙሉ ጽሁፍ እዚህ ላይ ይገኛል፡፡ እርግማን ሁለት “ሚኒልክ ኤርትራን ሸጠ፤ ትግራይን በደለ” የሚለው ሁለተኛው ክፍል ደግሞ እዚህ ላይ ይhttps://zaggolenews.com/2017/03/06/1370/ገኛል፡፡ በዚህ በሦስተኛው ክፍል የመጨረሻውንና ማጠቃለያውን ይዘን ቀርበናል፡፡
አፄ ምኒልክ ባልዋለበት ማዋል የዘመናችን “ፖለቲከኞች” ከታሪክ የሚያገኙት ግብር – አልባ ትርፍ ሆኗል፡፡ የአፄውን አገር የማቅናትና የግዛት አንድነትን የማስከበር ዘመቻ በ“ቅኝ ግዛት” የሚተረጉሙት እንዳሉ ሁሉ የማዕከላዊ መንግስት መቀመጫ ከትግራይ ወደ ሸዋ በመዞሩ ምኒልክን “ባንዳ” እና “አገር ሻጭ” እያሉ የአባቶቻቸውን ዝንፈት በአደባባይ ምኒልክ ላይ የሚለጥፉ ብልጣብልጥ “ፖለቲከኞች” ተበራክተዋል፡፡ በዚህ መሀል የእልህ – እልህ ፖለቲከኞች መገለጫ የሆነ አሳዛኝ ክስተት እየታየ ነው፡፡ እሱም “ምኒልክ የእኛ ነው” የሚሉ ደረቅ “ፖለቲከኞች” አደባባዩን ተቀላቅለዋል፡፡
በምኒልክ ላይ የሚወርደውን ፖለቲካዊ እርግማን “እንከላከላለን” የሚሉ ወገኖች “ምኒልክ የኛ ነው” ሲሉ እየተስተዋለ ነው፡፡ የአድዋ ድል በዘውግ ደረጃ ተቧድኖ ማክበር፤ ምኒልክንም ሆነ በርሱ ዘመን የተከወኑ ዘመን ተሻጋሪ ድሎች በተቧዳኙ ዘውጋዊ ማንነት ብቻ ለመቀንበብ በሚደረግ ጥረት ሊተረጎም ይችላል፡፡
ይበልጥ ግልጽ ለመሆን ያህል … “ምኒልክን” መርገም ዘውግ ተኮር የፖለቲካ ጥቅም አለው ብለው የሚያምኑ የኦሮሞና የትግራይ ጠርዘኛ ዘውጌ ብሄርተኞች አሉ፡፡ በአንፃሩ ምኒልክን እንደፍፁም መሲህ አድርጎ የሚያየው አዲሱ የአማራ ዘውግ ተኮር ስብስብ አለ፡፡ እነዚህ ጠርዝ የታከኩ አመለካከቶች የራሳቸውን ፖለቲካዊ ፍላጎት ለማሳካት የሚኳትኑ ቡድኖች ናቸው፡፡ አፄውን አብዝቶ በመርገም እና መሲህነቱን በማጎን ታሪክን የተንተራሰ ዘውጋዊ ንቃት መፍጠር የእንቅስቃሴዎቻቸው መገለጫዎች ናቸው፡፡
የአማራ ዘውጌ ብሄርተኝነት ለኢትዮጵያ ፖለቲካ ፍጹም አዲስ ክስተት ነው፡፡ መአህድ በህወሕት ጫና፣ ከኘ/ር አስራት በኋላ በነበሩ አመራሮች ድክመት፣ በዘውግ ማንነትና በአገራዊ ማንነት ግጭቶች የተነሳና በሌሎችም ምክንያቶች በፖለቲካው ሜዳ ላይ ከከሰመ በኋላ የአማራ ልሂቃን በህብረት ብሄራዊ ፓርቲዎች ዙሪያ በመስብሰብ ከእስር እስከ ህይወት ዋጋ የተፈራረቀ መስዋዕትነት ከፍለዋል፡፡ በነዚህ ጊዜያት ታሪክን የታከለ የዘውግ ውርክቦች ቢፈጠሩም “ምኒልክ የኛ ነው” በሚል በዘውግ ደረጃ በመቧደን የአድዋን ድል ያከበረ የፖለቲካ ኃይል ሲቪክ ማህበር፣ የኮሚኒቲ (ዘውጋዊ) ማህበር፣ … ጨርሶ አልነበረም፡፡
ዛሬ ላይ ፍፁም ባልተለመደ መልኩ የአማራ ዘውጌ ብሄርተኝነት አራማጆች፤ የአድዋ ድል መታሰቢያ በዓል በዘውግ ደረጃ በመቧደን በመለስተኛ አዳራሽ (በስዊትዘርላንድ ሎዛን ከተማ)፣ በፓልቶክ፣ በፌስ ቡክ፣ መጠነኛ ስርጭት ሞገድ ባላቸው ሬዲዮ ኘሮግራሞች፣ … ሲያከብሩ ተስተውለዋል፡፡ የአድዋ ድል መታሰቢያ በአልንም ሆነ የምኒልክን ዘመን ተሻጋሪ ውርሶች ማክበር የሚያስመሰግንና ይበል የሚያሰኝ ተግባር ነው፡፡ ችግሩ ያለው እንዲህ ያለ አገራዊነትን ተሻግሮ የአፍሪካ ኩራት የሆነን በዓልና የድሉን መሪ አባ ዳኘው – ምኒሊክን በዘውግ ደረጃ ወርዶ ማክበሩ ላይ ነው፡፡ ስለ አፄ ምኒልክም ሆነ ስለ አድዋ ድል እንደ አገር አንጂ እንደዘውግ ተቧድኖ ማውራት በዓሉንም ማክበር የአባቶቻችንን የህብረት ድል በማፍረስ የሚበየን እልፍ ሲልም በክህደት የታጀበ የታሪክ ድኩማንነት ነው፡፡ አባቶቻችን ወደውና ፈቅደው አገራዊ ጀግና ሆነው አልፈዋል፡፡ እኛ ግን ከአገራዊ ጀግንነታቸው ጎተተን በማውረድ ዘውጋዊ ጀግና ለማድረግ ስንጣጣር እንገኛለን፡፡ ከዚህም በላይ የታሪክ ኑፋቄ ከቶ ከወዴት አለ? በታሪካችን ውስጥ ህብረትና በጎ መንፈስ እንዳናይ አገራዊ ዕጣ ፈንታችን ቀይዶ የያዘን ይመስል የታሪክ ገመድ ጉተታ ውስጥ መግባታችን አሳዛኝ ነገር ነው፡፡
አፄ ምኒልክ ከነጉድለቱ ዘመን ተሻጋሪ ውርሶች ለዘመናዊት ኢትዮጵያ ጥሎ አልፏል፡፡ የዛሬዋ ኢትዮጵያ መልከዓ ምድራዊ ቅርጽ ከሞላ ጎደል የአፄው የንግሥና ዘመን ውጤት ናት፡፡ የአድዋ ድል የአባቶቻችን የመደማመጥና የመተባበር ውጤት ነው፡፡ ምኒልክን አልባ የአድዋን ድል ማስመዝገብ ይቻል (ይሆን) ነበር ብሎ ማመን ይቻላል፡፡ ይሁንና በታሪክ የምናውቀውን የአድዋን ድል ያለ ምኒልክ ማሰብ ክርስትናን ያለ ክርስቶስ፣ እስልምናን ያለ ነብዩ መሐመድ እንደማሰብ ያለ ቅዥት ነው፡፡ ይህ የታሪክ ሀቅ የማይዋጣላቸው ዝግና የተመረጠ የታሪክ ግንዛቤ ያላቸው ዘውጌ ብሔርተኞች እንዳሉ ይታወቃል፡፡ አሁንም ቢሆን ማንነትን የታከከ የታሪክ ትርጓሜ እስካልቀረ ድረስ ይህ አይነት ምልከታ መቀጠሉ ጭራሹኑ እየሰፋ መሄዱ የት ይቀራል?
በምኒልክ የንግስና ዘመን ለተመዘገቡ ዘመን ተሻጋሪ ውርሶች፤ ዋልታና ማገር የነበሩ አባቶችን ውለታ መርሳት የሚቻል አይደለም፡፡ ራስ ጎበና ዳጬ፣ ደጃች ባልቻ ሳፎ፣ ፊትአውራሪ ሀብተጊዮርጊስ ዲነግዴ፣ ራስ መኮንን ወ/ሚካኤል ጉዲሳ፣ ራስ ዳርጌ፣ ራስ ወልደገብርኤል፣ ራስ መንገሻ አንቲከም … እያልን ከምንዘረዝራቸው ታላላቅ የጦር አበጋዞች ውስጥ ከኦሮሞና ከደቡብ የተዉጣጡ የአገር ምስረታ የፊት መስመር ተሳታፊዎች ናቸው፡፡ እንደ ራስ ጎበና ዳጬ ያለ ጀግና የጦር አበጋዝ ሰባት ግዛቶችን (የደቡብና የምዕራቡን) የኢትዮጵያ አካል ማድረግ ችሏል፡፡
ዛሬ ላይ “ምኒልክ የእኛ ነው” የሚሉትን የአማራ ዘውጌ ብሔርተኞች የምኒልክ ብርቱ ቀኝ እጅ የነበሩት የጦር አበጋዞች ለኢትዮጵያ የግዛት አንድነት የደከሙትን ድካም፣ የከፈሉትን ዋጋ ከዚህ አንጻር በአደባባይ እየካዱ መሆኑን ይሰመርበት፡፡
አድዋ የአባቶቻችን የመደማመጥና የመከባበር ውጤት ነው ካልን በምን አግባብ በዘውግ ደረጃ ወርደን አድዋን በችርቻሮ እናከብረዋለን? ከእያንዳንዱ የአባ ዳኘው ምኒልክ ስኬታማ ተግባር ጀርባ የጦር አበጋዞች አሻራ አለበት፡፡ አፄው ያለ ጦር አበጋዞች ድጋፍ ኢትዮጵያን መመስረት አይሳካለትም ነበር፡፡
ለአፄ ዮሐንስ ውድቀት አንዱ ማሳያ የብርቱ ጦር አበጋዞች ድርቀት እንደሆነ ይስተዋል? አንድ ራስ አሉላ እንግዳ (አባ ነጋ) ከስንቱ ጦር አውድማ ይደርስለት? (ራስ መንገሻን ረስተን አይደለም በዮሐንስ ጊዜ እዚህ ግባ የሚባል መሪ አልነበረም፤ ኋላም ለባዕድ ስርዓት የማደግደግ ተደጋጋሚ ባህሪ የታየበት ሰዉ ነበር) የአፄ ዮሐንስ አቅመ ቢስነት የምኒልክ ጉልበታምነት ምስጢር ግልጽ ነው፡፡ ቀዳሚው አባ በዝብዝ የጦር አበጋዞች ድርቅ ነበረበት፤ ተከታዩ አባ ዳኘው ደግሞ ግራ ቀኙን ብርቱ ተፋላሚ ራሶች ነበሩት፡፡ ያዉም “ከአንተ በፊት እኛ እንወድቃለን” የሚሉት!!
በጠመዝማዛው የኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ የምኒልክ እና የጦር አበጋዞች ድካም ለአገር አንድነትና ለዘመናዊት ኢትዮጵያ ምስረታ የተከፈለ ዋጋ ነበር፡፡ የኢትዮጵያ ውህድ ህላዌ መሀንዲስ አባ ዳኝው በንግሥና ዘመኑ ራሱን እንደ አንድ የኦርቶዶክስ ክርስቲያን ንጉሠ ነገሥት እንጂ እንደ አንድ የ“አማራ” ንጉሠ ነገሥት አድርጎ አስቦ አያውቅም፡፡ የምኒልክን ኦርቶዶክስ ክርስቲያናዊ ንጉሠ ነገሥትነት ማብራራት አስፈላጊ አይደለም፡፡ አደባባይ ላይ የተሰጣ እውነት ነውና፡፡ ይሁንና ንጉሠ ነገሥቱ ሌሎችንም ሀይማኖቶች ባለመጋፋት “ባለህበት እደር” የሚል አዋጅ እንዳወጣ ይታወቃል፡፡
አፄ ምኒልክን በዘውግ ደረጃ ጎትቶ ማውረድና “ምኒልክ የእኛ ነው” በሚል ቃና፤ በተአብዮ ተሞልቶ በየፓልቶኩ መመጻደቅ የታሪክ ክህደት እንጂ አዋቂነት አይደለም፡፡ የነገሩ ምጸት እነዚህ ሰዎች በየማህበራዊ ሚዲያ “አላማችን በአፍሪካ ቀንድ ጠንካራ የአማራ መንግስት መመስረት ነው” ሲሉ የከረሙ መሆናቸው ነው፡፡ አባ ዳኘው ምኒልክና “አባት አገር አማራ” ምንና ምን ናቸው? ለየቅል!!
በመሰረቱ ከሆነ የምኒሊክ ቀዳሚ ማህበራዊ መሰረት ሸዋ ነው፡፡ ሸዋ ደግሞ የዘመናችን ሰዎች በዘውግ ተከል ፌዴራሊዝም ቀንብበው እንደሚነገሩን ሳይሆን፤ ሸዋ የኦርቶዶክ ክርስትና እና የቱለማ ኦሮሞ የማህበረ ኢኮኖሚያዊ ውህድ ውጤት የወለደዉ የወል ማንነት ነው፡፡ ይሄ የወል ማንነት በተለየ መልኩ በላይኛው መደብ ጋብቻን (በርግጥ ጭሰኛዉ መደብም አምቻ ጋብቻ ተፈጥሯል) መሰረት በማድረግ በጊዜ ሂደት ወደ ገዥ ኃይልነት እያደገ የመጣ የገዥ መደብ መሰረት ነው፡፡ ለዚህም ይመስላል የሸዋ ኦሮሞ ዉስጥ በሂደት እንደ አቡነ ጴጥሮስ ያሉ ጳጳሳት፣ ቀሳዉስትና ዲያቆናት የወጡት፡፡ የዉህዱ (የቱለማ ኦሮሞና የኦርቶዶክስ ክርስትና) ዉጤት ይመስላል ይህ ዘመናትን ያካለለ የውህድ ሂደት በምኒልክ ጊዜ ይበልጥ ጠንክሯል፡፡
ከብዙ ማሳያዎች አንድ ለመንገድ… የራስ ጐበና ዳጬ ልጅ ወዳጆ ጐበና የምኒልኳን ሸዋረገድን አገባ፤ በውጤቱም ወሰንሰገድ የተባለ ልጅ ተወለደ፡፡ ይህ ልጅ በአሥራ አራት አመቱ ባይቀጭ የምኒልክ አልጋ ወራሽ ይሆን ነበር፡፡ በዚህ አግባብ ምኒልክ ለጐጃም ሰው ሳይሆን ለቱለማ ኦሮሞ ይቀርባል፡፡ ከበጌምድር ሰው ይልቅ የሸዋ ኦሮሞ የምኒልክ የመጀመሪያ የንግስና ዘመናት የኃይል ምንጭ ሆኖ አገልግሏል፡፡ የመንዝም ሆነ የየጁ ገበሬ ለምኒልክ ገባር ኢትዮጵያዊ ነበሩ፡፡
ስለ “አባት አገር አማራ” እያለሙ “ምኒሊክ የእኛ ነው” ማለት በዚያኛው ጽንፍ ምኒልክ ላይ የፖለቲካ እርግማን ከሚያዘንቡ የታሪክ ኑፋቄ ዘውጌ ብሄረተኞች ድርጊት በምን ይለያል? በምንም! ለአንድም ኃልዮታዊ ትንታኔ አልመች ብሎ ባለው የኢትዮጵያ ዘውጋዊ ክፍፍል የፖለቲካ ትርምስ ውስጥ ራሱን ለማቅናት የሚውተረተረው የአማራ ዘውጌ አኳያም እንደ “ወደረኞቹ” ሲፈጠፈጥ እየታዘብን ነው፡፡
ደግነቱ አማራ ክፍለሀገራዊ (አካባቢያዊ) ማንነቱን ጠብቆ ከኢትዮጵያዊነት ወርድና ቁመት የማይጠብ የማይሰፋ ክቡድ ህዝብ ነው፡፡ ፖለቲካዊ መብቃት ላይ ያልደረሱት የሳይበር አርበኞች እና ደቃቅ “ፖለቲከኞች” ግን ሳይነሱ መውደቅ የመጀመራቸውን ምስጢር ከአባዳኘውና ጓዶቹ የታሪክ ግርጌ ስር ቢፈልጉት መልሱን ያገኙት ነበር፡፡ ሌሎች የጉርምስና ሐተታ አነብናቢ ዘውጌ ብሄርተኞችም የአባቶቻቸውን አሻራ ያረፈበትን የምኒልክ ዘመን ተሻጋሪ ውርሶች ዝቅ ብለው ቢፈልጉ ለመፍትሔው (ለጋራ ነፃነት) ይቀርቡ ነበር፡፡
የትኛውም የታሪክ ትንተናና ፅሁፍ ዘላለማዊ እውነት የለውም፡፡ አዳዲስና አስተማማኝ መረጃዎች ሲገኙ በመረጃው መሰረት እንዲስተካከል ከቶውንም እንዲለወጥ ማድረግ ይቻላል፡፡ በታሪክ ያለቀለት ፍፁም እውነት የሚባል ነገር የለም፡፡ ታሪክ ሁልግዜም ቢሆን አንፃራዊ እውነት ነው፡፡ በዚህ አግባብ የኢትዮጵያ አገራዊነት ታሪክ ተፃራሪ ትርጓሜዎችን (“የብሄር ጭቆና” Vs “መደባዊ ጭቆና”) በሙያው (ታሪክ) መስፈርት ተቀባይነት ባላቸው (አፈ-ታሪክን በተሻገሩ) የታሪክ ማስረጃዎች እየተመዘኑ ወደ አደባባይ እንዲወጡ ማድረግ ይቻላል፡፡
ይህን አካዳሚያዊ ፅንሰ ሐሳብ በቅጡ በተጠና ሥርዓተ-ትምህርት በመደገፍ ታሪካችን የወደፊት እርምጃችን አካል እንዲሆን ማድረግ ኃላፊነት ከሚሰማው “መንግስት” የሚጠበቅ ተግባር ነበር፡፡ እንደአለመታደል ሆኖ የህወሃት አፈጣጠር እንዲህ ላለው ነፃ የአካዳሚ መስመር ተፃራሪ ኃይል ነው፡፡ በረኽኞች ጥልቅ በሆነ የትላንት ድምሰሳ የሚያምኑ በመሆኑ ታሪክን በጠባቡ በማየት ከፖለቲካ ሥልጣን ጋር ማቆራኘት ምርጫቸው አድርገውታል፡፡
የትላንት ድምሰሳቸውን ለማጠናከር ይረዳ ዘንድ የታሪክ ትምህርትን ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት (ኮሌጆች ዩኒቨርሲቲዎች) በመርሐ-ግብር ደረጃ እያሰናበቱት ነው፡፡ በውጤቱም ታሪክን ከእውነታው ጋር ለአገራዊ ግንባታ ማዋል ቀርቶ፤ በሰነድ የተደገፈ ምክንያታዊነቱ መንምኖ ለዘውግ ፖለቲካ መቀሰቻ የሆነ መፈክራዊ ጩኽት የበዛበት የፕሮፓጋንዳ መድረክ ሆኗል፡፡
በአካባቢያዊ ማንነት የታጠረው (የተመረጠ) የታሪክ ግንዛቤያችን ዓለምአቀፋዊ ሰዎች እየተፈጠሩ ባለባት አለም ራሳችንን ነጥለን በአካባቢያዊ ማንነት በመታጠር ዘውጋዊ ትውልድ ለመፍጠር የሚደረገው መሯሯጥ ኢትዮጵያንና ትውልዷን በተረገመ የታሪክ ዘመን ውስጥ እንድታልፍ አስገድዷል፡፡ አድዋን የሚያህል ታላቅ የነፃነት መንፈስ ለማንቋሸሽ የተያዘው ሩጫ የዛሬዋንም ሆነ የነገዋን ኢትዮጵያ የትውልዶች መከራ ከማባባስ ያለፈ አንዳች ፋይዳ የለውም፡፡
አድዋን የሚዘክር አንድ ብሔራዊ ሙዚየም መስራት ያቃተው አገዛዝ ቂምን ለትውልድ እነሆ እያለ በየአካባቢው ለትውልድ ዕዳ የሚሆኑ ሐውልቶችን ይሰራል፡፡ የኃይማኖት አስተምህሮት ያህል ልዕልናን ተጐናፅፎ ያለው ዘውጌ ብሄርተኝነት ታሪክን ማገዶው በማድረግ ትውልዱን በተሳሳተ የታሪክ ወንዝ ጭልጥ ወዳለ ገደል እየመራው ይገኛል፡፡
ትውልዱ በታሪክ ትርጓሜ የሚቀርብለትን መረጃ ይዞ የፈለገውን አቋም መያዝ መብቱ ነው፡፡ ፖለቲከኞቹ ግን ለፖለቲካ ግባቸው ሲሉ በታሪክ ፊት ጥቁር መጋረጃ ጋርደው ትውልዱን በተሳሳተ የታሪክ ወንዝ እንዲፈስ ማድረጋቸው የጋራ ቤታችንን መሰረት እንደመናድ ይቆጠራል፡፡ ፍፁም መስመሩን የሳተ የታሪክ አረዳድ፤ የጥላቻና የበቀል ስሜት ማነሳሳት ለአገሪቷና ለህዝቧ ደህንነት አደጋው የከፋነው፡፡
የታሪክ አረዳድ ለብሔራዊ መግባባት ወሳኝ ነገር ነው፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባለች ጠመዝማዛ የታሪክ ጉዞ ባሳለፈች አገር ብሔራዊ መግባባት የለም ሲባል ዘርፎቹ ብዙ ናቸው፡፡ ከዘርፎቹ ውስጥ ግን ታሪክ ቀዳሚው ነው፡፡ እኛ ኢትዮጵያዊያን እንደ አገር ከዘመናዊት ኢትዮጵያ ምስረታ፤ አገር የማቀናት ዘመቻዎች ጋር ተያይዞ ከተፈጠሩ ችግሮችና ተንከባላይ የትውልድ ዕዳዎች ታጋች (hostage) ከመሆን ይልቅ መታረቅ አለብን፡፡ ምዕራባዊያን በሥልጣኔ ወደፊት መጓዛቸውን ያላቆሙበት ምስጢር ከታሪካቸው ጋር ስለ ታረቁ ነው፡፡
የታሪክ መሰረቶች ላይ የሚቆሙ ልዩነቶችን መሻገሪያው ብቸኛ መፍትሔ ታሪክን ለታሪክ ባለሙያዎች መተው ብቻና ብቻ ነው፡፡ ታሪክን ለታሪክ ባለሙያዎች መተው ከታሪካችን ጋር እንድንታረቅ ድልድይ ይሆነናል፡፡ ያኔ የኢትዮጵያ ታሪክ ሁሉንም ዘውጐች (በሰሜን በደቡብ በምስራቅና በምዕራብ ያሉትን) እንዲያካልል ማድረግ ይቻላል፡፡ ታሪካችንም የ“እኛ” እና የ“እነርሱ” በሚል ሳይሆን ዜግነታዊ መሰረት ባለው መልኩ አካቶነት ያለው የጋራ ታሪክ ማንበብ ንችላለን፡፡ ይህ መንገድ . . . በደም የተዋጀው ቆይታችን በእኩልነት ስሜት አንድነታችን በፅኑ መሰረት እንዲቆም ያደርገዋል፡፡
በኢትዮጵያችን ምድር ይህ እንዲሆን ከተፈለገ የኢትዮጵያ የታሪክ ካንሰር የሆነውን ህውሃት ከፖለቲካ መድረኩ ነቅሎ መጣል ግድ ይላል፡፡ የትግል ጠረጴዛው ላይ ያሉት ምርጫዎች ሁለት ብቻ ናቸው፡፡ ወይ አብሮ መውደቅ አልያም በአንድነት መነሳት፡፡ በእስካሁኑ ጉዟችን የመጀመሪያውን ምርጫ የያዝን ይመስላል፡፡ ለዚህም ነው አድዋን የሚያህል ወታደራዊ ድል ከውስጥ ችግራችን አኳያ ወደ ፖለቲካዊ ድል መቀየር የተሳነን፡፡ ሁለተኛውን ምርጫ (በአንድነት መነሳት) የያዝን ቀን የአድዋን ድል ወደ ፖለቲካዊ ድል በመቀየር በፍትህና በእኩልነት ላይ የተመሰረተ አንድነት መፍጠር እንችላለን፡፡ በርግጠኝነት ያኔ ታሪክ ትምህርት እንጂ ፍርድ ቤት አይሆንም!!
በህንድ ፋይናንስ የተደረጉ የስኳር ፕሮጀክቶች አፈጻጸም ደካማ መሆናቸው ተገለጸ በአሥራት ሥዩም፣ ኒውዴልሒ፣ ህንድ በሦስተኛው የህንድ አፍሪካ የትብብር ፎረም ቃል በተገባው...
 ያለ ፕሮግራም በባለሞያዎች እውቀት ብቻ ቁሌት በሚከናወንበት ወቅት ይህንኑ የቡና ቁሌት ደረጃ ያለፕሮግራም የተሰራ መሆኑን በመለየት በቀጣይነት ተመሳሳይ ምርት እንዲመረት ማድረግ የሚያስችል ነው
የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን ከሳውዲ አረቢያው ንጉስ ሳልማን ጋር በስልክ ተነጋገሩ፡፡ የሁለቱ መሪዎች የንግግር ጭብጥ የአገሮቹን ነባር ግንኙነት በአዲስ መሰረት ላይ በመቀጠል ላይ ያተኮረ እንደነበር ቢቢሲ ፅፏል፡፡ ባይደን ለንጉስ ሳልማን በተለይም አለም አቀፋዊ የሰብአዊ መብት ከበሬታ ጉዳዮችን አስፈላጊነት አንስተውባቸዋል ተብሏል፡፡ የሁለቱ መሪዎች የስልክ ንግግር የተደረገው አሜሪካ ከ2 ዓመት ከመንፈቅ በፊት በቱርክ ኢታምቡል በሚገኘው የአሜሪካ ቆንስላ ፅህፈት ቤት የተገደለው የጋዜጠኛ ጀማል ካሾጊን ጉዳይ የተመለከተ የደህንነት ሪፖርት ይፋ ለማድረግ በተቃረበችበት ወቅት እንደሆነ መረጃው አስታውሷል፡፡ ጋዜጠኛው በአልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን ሳልማን ትዕዛዝ ሰጭነት ሳይገደል አልቀረም የሚለው ጥርጣሬ የበረታ ነው፡፡ የሳውዲ ሹሞች ግን ይሄንን በብርቱ ሲያስተባብሉ ቆይተዋል፡፡የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ይሄን ጉዳይ የተመለከተው የደህንነት ሪፖርት ይፋ እንዳይደረግ ሲያከላክል እንደነበር በመረጃው ተጠቅሷል ተጨማሪ ያንብቡ
የካቲት 19፣ 2013/ አሜሪካ ሶሪያ ውስጥ በኢራን ይደገፋሉ በተባለ ታጣቂ ቡድኖች ይዞታዎች ላይ የአየር ጥቃት መፈፀሟን የአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስቴር (ፔንታገን) ሹሞች ተናገሩ
አሜሪካ ሶሪያ ውስጥ በኢራን ይደገፋሉ በተባለ ታጣቂ ቡድኖች ይዞታዎች ላይ የአየር ጥቃት መፈፀሟን የአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስቴር (ፔንታገን) ሹሞች ተናገሩ፡፡ የፔንታገን ሹሞች ሶሪያ ውስጥ የተፈፀመው የአየር ድብደባ በፕሬዝዳንት ጆ ባይደን የታዘዘ ነው ማለታቸውን ቢቢሲ ፅፏል፡፡ በድብደባው በርካታ የታጣቂዎቹ ተቋማት ምንቅርቅቸው መውጣቱ በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ አሜሪካ በኢራቅ አቅራቢያ በሶሪያ ወሰን ድብደባውን የፈፀመችው በቅርቡ አንድ አሜሪካዊ ሲቪል ተቀጣሪ ኢራቅ ውስጥ በሮኬት ለተገደለበት ጥቃት አፀፋ መሆኑ ታውቋል፡፡ በኢርቢል በተፈፀመው በዚህ ጥቃት አምስት የአሜሪካ ወታደሮች ደግሞ አካላዊ ጉዳት እንደገጠማቸው መረጃው አስታውሷል፡፡ በኢራን ይደገፋሉ የሚባሉት ታጣቂዎች የሮኬት ጥቃታቸውን እየደጋገሙት መምጣታቸው ይነገራል፡፡ በአሜሪካ የአየር ጥቃት ከተፈፀመባቸው ታጣቂ ቡድኖች ካታይብ ሄዝቦህና ሄዝቦላህ ካታይብ ሳይድ የተባሉት ቡድኖች እንደሚገኙበት የፔንታገን ሹሞች ተናግረዋል፡፡
በኒጀር ምርጫ ነኩ ረብሻ እየተባባሰ ነው፡፡ የአገሪቱ የምርጫ ኮሚሽን በእሁድ እለቱ ፕሬዝዳንታዊ አሸናፊው የገዢው የፖለቲካ ማህበር እጩ ሞሐመድ ባዙም እንደሆኑ ማዋጁ በዋነኛው ተፎካካሪ ማሕማኔ ኦስማኔ ዘንድ ተቀባይነት እንዳላገኘ ሬውተርስ አስታውሷል፡፡ ኦስማኔ ማጭበርበር ተፈፅሞብኛል ያሉት ውጤቱ ከመገለፁ አስቀድሞ አንስቶ ነው ተብሏል፡፡ እንደውም ከ50 በመቶ በላይ የመራጮችን ድምፅ በማግኘት ያሸነፍኩት እኔ ነኝ ማለታቸው ተሰምቷል፡፡ ደጋፊዎቻቸው ሰባት ሕንፃዎችን ማጋየታቸው በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ በምርጫ ነኩ ረብሻ በጥቂቱ ሁለት ሰዎች መገደላቸው ተሰምቷል፡፡ 468 ሰዎች ደግሞ ተይዘው ታስረዋል ተብሏል፡፡
የቻይናው ፕሬዝዳንት ሺ ጂን ፒንግ ፍፁም ድህነትን አሽቀንጥረን ጥለነዋል አሉ፡፡ ባለፉት 8 ዓመታት መንግሥታቸው 100 ሚሊዮን ቻይናውያንን ከፍጹም ድህነት መንጥቆ ማውጣቱን እንደተናገሩ ቢቢሲ ፅፏል፡፡ በቻይና አንድ ግለሰብ ፍፁም ድሃ ነው ተብሎ ሲቆጠር የቆየው አመታዊ ገቢው ከ620 የአሜሪካ ዶላር ያነሰ እንደሆነ በመረጃው ለትውስታ ተጠቅሷል፡፡ በዚህም የተነሳ የተወሰኑ ምጣኔ ሐብታዊ አዋቂዎች ቻይና ፍፁም ድህነትን ድባቅ መትቼዋለሁ ማለቷን አሁንም ጥያቄ እያነሱበት ነው ተብሏል፡፡ ፍፁም ድህነትን አሽቀንጥሮ መጣል የፕሬዝዳንት ሺ ጂን ፒንግ ዋነኛው ምጣኔ ሐብታዊ አጀንዳ እንደነበር በመረጃው ተነስቷል፡፡ እሳቸውም ፍፁም ድህነትን እስከ ወዲያኛው ደህና ሰንብት ብለነዋል እያሉ ነው፡፡
የሞደርና የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ክትባቱ የደቡብ አፍሪካውን ልውጥ ዝርያ ስለመከላከሉ ሙከራ ሊያደርግ ነው፡፡ ኩባንያው የሚሞክረው ክትባት የደቡብ አፍሪካውን ልውጥ ዝርያ እንዲከላከል አድርጎ ያሰናዳው ዓይነት እንደሆነ ቢቢሲ ፅፏል፡፡ ቀዳሚዎቹ ክትባቶች ልውጦቹን ዝርያዎች የመከላከል አቅማቸው ደካማ እንደሆነ በመለስተኛ ጥናቶች መረጋገጡን መረጃው አስታውሷል፡፡ ሞደርና ልውጦቹን ዝርያዎች ለመከላከል ሁለት ዓይነት ክትባቶች ማሰናዳቱ ታውቋል፡፡
የካቲት 18፣ 2013/ የህንድ የጤና ሹሞች ሕዝቡ የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ጥረቱን እንዲያበረታ እና ለወረርሽኝ መከላከል ስራ ላይ የዋለውን መመሪያ እንዲያከብር ተማፀኑ
የህንድ የጤና ሹሞች ሕዝቡ የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ጥረቱን እንዲያበረታ እና ለወረርሽኝ መከላከል ስራ ላይ የዋለውን መመሪያ እንዲያከብር ተማፀኑ፡፡ በተለይም በምዕራባዊቱ ማሐራሽትራ እና በደቡባዊቱ ካራላ ግዛቶች ወረርሽኙ እያገረሸ መምጣቱን ሬውተርስ ፅፏል፡፡ በመላዋ ሕንድ በቅርቡ በ24 ሰዓታት ጊዜ ውስጥ ከ13,700 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ መያዛቸው በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ ቀደም ሲል የሕንዱ የጤና ሚኒስትር የወረርሽኙ መዛመት ትተነዋል ብለው እንደነበር ለትውስታ ተነስቷል፡፡ በሕንድ እስካሁን በኮሮና ቫይረስ የተያዙ ሰዎች ብዛት ከ11 ሚሊዮን በላይ ደርሷል፡፡ ይህም አገሪቱን በኮሮና ቫይረስ በተያዙ ሰዎች ብዛት ከአሜሪካ ቀጥሎ በ2ኛ ደረጃ ያስቀምጣታል፡፡ በበሽታው ከ156,500 በላይ ሰዎች ሕይወት ማለፉን የጤና መረጃዎች ያሳያሉ፡፡
በጀርመን እና ቤልጂየም እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው አደገኛ ዕፅ መያዙን የየአገሮቹ የጉምሩክ ሹሞች ተናገሩ፡፡ በጀርመን ሐምቡርግ 16 ቶን በቤልጂየም ደግሞ ከ7 ቶን በላይ አደገኛ ዕፅ መያዙን ቢቢሲ ፅፏል፡፡ በጀርመን ሐምቡርግ ብቻ የተያዘው የ3.5 ቢሊዮን ዩሮ የዋጋ ግምት አለው ተብሏል፡፡ እስካሁን ወደ አውሮፓ ሊገባ ሲል በአንድ ጊዜ ከተያዘው ሁሉ በመጠኑ እጅግ ግዙፍ እንደሆነ በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ አደገኛ ዕፁ ጠቃሚ ምርቶች እና ሸቀጦች በማስመሰል ሽፋን በግዙፍ ኮንቴይነሮች አሽጎ ለማስገባት ሲሞከር ወደብ ላይ መያዙ ታውቋል፡፡ የዕፁ መነሻ ፓራጓይ እንደሆነ እና በዚሁ ወንጀል ጥርጣሬ አንድ የ28 አመት ወጣት መያዙን የጉምሩክ ሹሞች ተናግረዋል፡፡
የአሜሪካ የጤና ተቆጣጣሪዎች የጆንሰን ኤንድ ጆንሰን የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ክትባት ውጤታማ እና ደህንነቱ የተጠበቀ መሆኑን መሰከሩለት፡፡ በጥቂት ቀናት ውስጥም ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ ሊሰጡት መሰናዳታቸው ቢቢሲ ፅፏል፡፡ ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ክትባት አንድ ጊዜ ብቻ የሚወሰድ እንደሆነ በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ በዚህም የተነሳ እንደ ፋይዘር እና ሞደርና ካሉ ክትባቶች አንፃር ዋጋ ቆጣቢ እንደሆነ ተነግሮለታል፡፡ ብዙዎቹ ክትባቶች በተለያየ ጊዜ ሁለቴ የሚከተቧቸው ናቸው፡፡ በማንኛውም ዓይነት ማቀዝቀዣ ሊቀመጥ የሚችል መሆኑ ሌላኛው ጠቀሜታው ነው ተብሏል፡፡
በጣሊያን ጄኖአ አቅራቢያ የደረሰ የመሬት መንሸራተት ከ100 ዓመታት በላይ ያስቆጠረን የቀብር ሥፍራ እንዳልነበረ አደረገ፡፡ ከ200 የማያንሱ የሬሣ ሳጥኖችን አንከብክቦ ከባሕር እንደጨመረ ቢቢሲ ፅፏል፡፡ የመሬት መንሸራተቱ ካሞግሊ በተባለው ስፍራ የገደል መናድ ማስከተሉ በመረጃው ተጠቅሷል፡፡ የቀብሩን ስፍራ እንዳልነበረ ማድረጉ ታውቋል፡፡ የመንደሯ ሹሞች አደጋውን ለመገመት በእጅጉ አስቸጋሪ ነበር ማለታቸው ተሰምቷል፡፡ በመሬት መናዱ ከተወሰዱት የሬሣ ሳጥኖች የተወሰኑት በባሕር ላይ ሲንሳፈፉ ታይተዋል ተብሏል፡፡
ኦማን ከ8 የአፍሪካ አገሮች መንደኞች እንይመጡብኝ አለች፡፡ የባሕረ ሰላጤዋ አገር ከ8 የአፍሪካ አገሮች መንገደኞች እንዳይመጡብኝ ያለችው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ለመከላከል አልማ እንደሆነ ቢቢሲ ፅፏል፡፡ ኦማን መንገደኞቻቸው አይምጡብኝ ካላቸው አገሮች መካከል ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ናይጀሪያ፣ ታንዛኒያ፣ ጋና፣ ኢትዮጵያ፣ ጊኒ እና ሴራሊዮን ናቸው፡፡ ከአፍሪካ ውጭም ከብራዚል እና ከሊባኖስ መንገደኞች እንዳይመጡብኝ ማለቷ ተሰምቷል፡፡ ክልከላው ለ15 ቀናት ፀንቶ ይቆያል ተብሏል፡፡
ዝተሓጉመ ቁሕም ኣቢሉዋ ስቕ እንተበለ’ሞ ተሓዚ ጎሲዑ-ጎሲዕኩም እንተበለስ ኣኸጃህ’ዶ ኣይኮነን? ካብ ሓደ መግለጺ ናይ ኤስደለ ቅንጭብ ኣቢሉ ብስም ኣቶ ብርሃነ ኣብራሃ ኣብ ሓርነት ዶት ኮም ዝፈነዎ ጽሑፍ ኣንቢበ ብርዐይ ከልዕል ተገዲደ። ሽግርና ኣብቲ ናይ ሓባር ጨፍላቒና ጥራሕ ዘይኮነስ ኣባና ኣብቶም ደለይቲ ለውጢ እንበሃል’ውን’ዩ ዘሎ ዘብል እዩሞ እስከ ርግእ ኢልና ምእንቲ እታ ኩልና ንሓልየላ እንብላ ሃገርን ውጹዕ ህዝብናን ገለ ንበል። ኣቶ ብርሃነ ኣብራሃ ኣብ መንጎ ደውላን መንግስትን ዘሎ ፍልልይ ከረደኣና ብዙሕ ተንቲኑ። ዘይሩ ዘይሩ ከረደኣና ከምዝፈተነ ድማ እቲ ብ20 መጋቢት ዝተደኮዐ ንብረት’ሲ ናይ ደውላ ኤርትራ እምበር ናይ መንግስቲ ኤርትራ ኣይኮነን ንምባል’ዩ። ስለዚ ልኡላውነትና’ዩ ተጋሂሱ ዝብለና ዘሎ። ኣነ ከኣ ኣሕጽር ኣቢለ ቢሻ ቁጠባዊ ትካል ስርዓት ህግደፍ ኮይኑ መኻዕበት ጁባታት ሓለፍቲ ህግደፍን ዝያዳ መጨቆኒ ውጹዕ ህዝብናን’ዩ። ወተሃደራዊ ትካል ማይ ዕዳጋ ድማ ከምኡ ስርዓት ህግደፍ ኮይኑ ንመንእሰያትን ኣረጋውያንን ዕረፍቲ ዝከልእ ንጎረባብትና ወትሩ ኣብ ስግኣት ክነብሩ ዝገብር እምበር ናይ ሰላም ተልእኾ ዘይብሉ ትካል’ዩ። ክልቲኦም ትካላት ጸረ ሰላምን ጸረ ምዕባለን ተልእኮ ዘለዎም ትካላት እዮም። ጸረ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ እዮም። እንተጠፍኡ ዝብከየሎም ትካላት ኣይኮኑን’የ ዝብል ዘለኹ።
እዚ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ሰይጣናዊ መንግስቲ ብባህርያቱ ጸረ ህዝቢ እምበር ምእንቲ ህዝቢ ዝግደስ ስርዓት ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ንህዝቢ ኣብ ትሕቲ ጫምኡ ዝረግጽ መንግስቲ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ብህግደፍ እትውነን ትዕበ ትንኣስ ትካል ድማ ክሳብ ሕጂ መጨፍለቕ ነቲ ውጹዕ ህዝቢ ደኣ ትኸውን ኣላ እምበር ንህዝቢ ክትረብሕ ኣይረኣናን። እቶም ብቢሻን ብኻልኦት ትካላት ህግደፍ ዝርብሑ ዘለዉ ኣካላት እቶም ፈቐዶ ሃገራት ዓለም ብዶላራት ናይ ባንክ ሕሳባት ዝከፍቱ ዘለዉ ሓለፍቲ ህግደፍን መሻርኽቶምን እዮም።
ህግደፍን ናይ ረብሓኡ ተቛደስቲ ዝኾኑ ኣካላትን ቃንዝኦም ከስምዑ ትጽበዮ ነገር’ዩ። ርእዩ ዝሰኣነ ህዝቢ ግን እቲ ትካል ኣብ ሃገሩ ስለዝተተኽለ ጥራሕ ናይ ስጋ ኮይንዎ ያዕ ክብል ትጽበዮ ኣይኮነን። ሓርነት ዶት ኮም ካብቶም ቀዳሞት ንውሳኔ ናይ ኣውሮጳ ሕብረት ንስርዓት ህግደፍ ንምሕጋዝ ዝወሰዶ ውሳኔ ዝተቓወመ መራኸቢ ብዙሓን ምንባሩ ዝምስገን’ዩ። ከመይ’ሲ! ስርዓት ህግደፍ ብቑጠባ እንተሰሲኑ መጨፍለቒ እምበር መድሕን ህዝቢ ስለዘይከውን። ብካልእ ኣዘራርባ ስርዓት ህግደፍ ብቁጠባ ማህሚኑ ንህዝቢ ኣብ ክቆጻጸረሉ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ ክገድፍ’ሞ ብዝሓሸ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክትካእ ስለ ዝተመርጸ ጥራሕ’ዩ ክኸውን ትርጉሙ። ብወገነይ ንኣውሮጳ ሕብረት ንስርዓት ህግደፍ ኣይትሓግዙ ምባልን ናይ ቢሻ ዕደና ካብ ስራሕ ወጻኢ ምግባሩን ዝህበኒ ፖለቲካዊ ትርጉም ሓደ’ዩ። እቲ ፍልልይ ናይ ኣገባብ እንተዘይኮይኑ ዕላማኡ ሓደ’ዩ።
ኣብዚ ጽጉም ኩነታት’ዚ መንእሰይ ይኹን ሽማግለ ሰብኣይ ይኹን ሰበይቲ ወዲ ሃገር ግን ቢሻ ተወቒዑ እንታይ ስለ ዝጎደሎ እዩ’ሞ እ-ሕ-ሕ ክብል? ኩትሻ ክገብራ ዝተተምነያ ኣዴታት መጉዲ’ውን ኣይቀየራን። ካብ ነጻ ኣገልግሎት ክድሕኑ ዝተተምነዩ መንእሰያት ስቅያቶም ንዘይተወሰነ ግዜ ይናዋሕ ኣሎ። ኣራፊዱ ክትስእን ከዕርፍን ዝተተምነየ ሽማግለ ጠበንጃ ኣሰኪሞም ክትሕደስ ኢሎም ንበረኻ የውፍርዎ ኣለዉ። መዋእሎም ከርተት ኢሎም ዘጥረይዎን ዘስርሕዎን ኣባይቲ ብታንክታትን ግሬደራትን ህግደፍ ይዓኑ ኣሎ። ቢሻ ዓቕሚ ናይቲ ገባሪ እከይ ህግደፍ ዘዕቢ ትካል እምበር ዓቕሚ እቲ ክሓልፈሉ እንደልዮ ውጹዕ ህዝብና ዘዕቢ ትካል ኣይኮነን። ስለዚ እንተዓነወ ጉጅለ ህግደፍ የእውየሉ። ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ብመሪሕነት ተጋዳላይ ተስፋይ ተኽልዝጊ ደባይ ኣሃዱ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ድባርዋ ብጃፓናውያን ዝውነን ዝነበረ ናይ ነሓስ ዕደና ፋብሪካ ካብ ስራሕ ወጻኢ ክከውን ከሎ ብዘይካ’ቲ ጥቕሙ ዝጎደሎ ስርዓት ኢትዮጵያን ተሓባበርቱን ዝተቐንዘወ ኤርትራዊ ኣይነበረን። (ውሑዳት ንጹሃት ሰራሕተኛታት ኤርትራውያን ኣይተተንከፉን ኣይበሃልን’ዩ) ሕጂውን ከምኡ። ህዝባዊ መንግስቲ ምስ ተተኽለን ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎት ምስ ወዓለን ግን ሽዑ እንተተንኪፉ ኡይ ምባል ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ናይ መጨረሽታ ንጣብ ደምና ክንካላከል እንተወፈርና ሓላል እዩ። ሽዑዩ ናትና – ናይ ህዝቢ ዝኸውን።
እወ ካብ ረብሓ ህዝብን መሰል ህዝብን ንላዕሊ ልኡላውነት የልቦን። ኣብ ፈቐዶ ስደት ንዘይሃገርና ሃገርና ጌርና ንነብር ዘለና መሰልናን ዜግነታዊ ረብሓናን ስለ ዝተተንከፍና ኢና። ኣብ ሰደትን ሰላማዊ መነባብሮን ኮይንና ድማ መሰል ሚልዮናት ውጹዓት ደቂ ሃገርና ህግደፍ ብድምጺ ኣልቦ ተግባራቱ ክግህሶ ከሎ፡ ነቲ ድምጹ ከየስምዕ ዝተኸልከለ ህዝብና ንሕና ድምጺ ክንኮኖ ይግባእ። ክሳብ ሕጂ ካብ ጽሑፍ ኣቶ ብርሃነ ይኹን ካብ ካልእ፡ ኣብ ቢሻን ኣብ ማይ ዕዳጋን፡ ዝተደብደበ ቁጠባዊ ትካልን ወተሃደራዊ ንዋትን ካብ ረብሓ ህግደፍ ሓሊፉ ረብሓ ውጹዕ ህዝብና እዩ ተተንኪፉ ኢሉ ከረደኣኒ ዝክእል ኣይረኸብኩን። ኣነ ከኣ ረብሓ ህዝቢ ነቐድም ኣየ ዝብል ዘለኩ እምበር ጓል ላምና ንበን ንሃባ እናበልኩ ጸያቂት ምራኽ ክከናኸን ኣይመረጽኩን። ህግደፍ ተሓጒሙ ግን ስቕ መሪጹ። ናቱ ምኽንያት ኣለዎ። ክፉእ መንግስቲ እዩ እየ ዝብል ዘለኩ እምበር ምድማር ምጉዳል ዝጠፍኦ መንግስቲ ኣይኮነን። ደሚሩ ኣጉዲሉ ስቕ ይሕሸኒ ኢሉ ስቕ መሪጹ።
እንተኾነ ግን ህግደፍ እንተጠመየ ህዝበይ ይጸግብ ኢለ ስለ ዝኣምን ቢሻ እንተዓነወ ዕጅብ እኳ ኣይብለኒ። ኣቶ ብርሃነ! ኣነ ካብ መንጋጋ ህግደፍ ዘምለጥኩ ብዛዕባ ናይ ማይ ዕዳጋ ወተሃደራዊ ትካልን ናይ ቢሻ ዕደና ወርቂ ትካልን ናይ ቀረባን ናይ ቀጥታን ሓበሬታ ዘለኒ ሰብየ። ቢሻ ንዓይ ነቲ ብኹዕታ ኣጽፋሩ ዝሰኣነ ሰብ ዘይረብሐ ነቲ ኣማዕድዩ ዝርኢ ህዝብና ክረብሕ ኢልካ ኣይትጸበ። ንስርዓት ህግደፍ እትድንግጽ ጥብ ትብል ደም’ውን የብለይን። ንውጉኣት ማይ ሓባር ብኣድራጋ ጥይት ዝተማዓተ፡ ንተመሃሮ ብሕሱም ዝጨፍጨፈ፡ ነቶም መሳርሕቱን መሳትኡን ንልዕሊ 14 ዓመታት ብዘይፍርዲ ኣብ ጸልማት ዳጒኑ ኣደዳ ሕማምን ሞትን ክኾኑ ዝገበረ፡ መልክዕ ኣዴታት ደዊኑ ኣቦታት ሓሞቶም ክዝረግ ዝገበረ፡ ባህሊ ህዝብና ኣጥፊኡ ናይ በጋሚንዶ ባህሊ ክሰፍን ዝገበረ፡ ንሃገርናን ህዝብናን ናይ ስደት ኣብነት ክኾኑ ዝገበረ ስርዓት ንዕኡ እትልውህ ትንፋስ የብለይን። ሕጂውን ከምቲ ኤስደለ ዝበሃሉ ኢሎሞ ዝበልካዮ፡ እዚ ስርዓትዚ ኣብ ዝቐልጠፈ እንተኸደ ዝበለጸ። ስለዚ መመሊስካ ክድኳዕ ኣለዎ።
ድርሰት ሕይወትን የምንመረምርበት፣ ጉድፍና መብታችንን የምንለይበት፣ የሰው ልጅ የመርቀቅና የመጠበብ ችሎታውን የምንገመግምበት፣ ባህል ታሪካችንን ቀርፀን የምናስቀምጥበት፣ ሊወቀስና ሊከሰስ የሚገባውን የምንገስጽበት፣ የተንጋደደ አመላችንን የምናርቅበትና ብሔራዊ ጀግኖቻችንን አጉልተን የምናሳይበት መስታወት ነው። ድርሰት እንደአርአያ ሊቆጠሩ ከሚችሉ፣ ጨለማውን ከሚገፉና የኅብረተሰቡን ሰንኮፍ እንዴት መንቀል እንደሚቻል ከሚያሳዩ ልዩ ልዩ ነባርና መጤ ሃሳቦች ጋር የምንዛመድበት፣ የምንዝናናበትና የምንማርበት የጥበብ ቤተሰብም ነው።
ድርሰት በደራሲ ተከይኖ ሲቀርብ፣ ደራሲነት ደግሞ በተሰጥኦ የሚገኝ፣ በተምህሮና በተለምዶ የሚዳብር ሙያ መሆኑ ይታወቃል። ይህ ጊዜ፣ ዕውቀት፣ ጉልበትና ገንዘብ የሚከፈልበት የደራሲው ሙያ ምሉእ የሚሆነው ደግሞ አጋዥ ሲኖረው ነው። አጋዦቹም አሳታሚዎች፣ አታሚዎች፣ አከፋፋዮችና አሰራጮች ናቸው። ያለ እነዚህ ደጋፊነት ደራሲው ቆሞ ሊራመድ ቀርቶ መዳህም ይቸግረዋል። እነዚህ አጋዦች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ሠናይ ልማድ እንዳይጣስና ስሙር ሥርዓት እንዳይጣረስ አስተዋጽዖ እንደሚያበረክቱ ሁሉ፣ በተቃራኒው ደግሞ የተዛነፈ ታሪክ፣ ባህልና ርእዮት በኅብረተሰቡ ልቦና ውስጥ እንዲሰርፅ፣ ተደላድሎም እንዲቀመጥ ተጽዕኖ ያሳድራሉ።
ደራሲው፣ “ልጽፈው የሚገባ ሃሳብ አለ” ብሎ፣ እረፍት እንቅልፉን ሰውቶ፣ ሃሳቡን በወረቀት ላይ ለመዝራት በሚባትልበት ጊዜ፣ ምንም እንኳን ራሱን ከተዝናኖት ነጥሎ፣ ከፈጠራቸው ገፀ ባህርያት ጋር ወዳጅነት መስርቶ፣ ራሱ በፈጠረው ገዳም ውስጥ ሱባኤ ገብቶ ረቂቅ ድርሰቱን ቢያጠናቅቅም፣ በሌላው ዓለም ካሉ ደራስያን በተለየ መልኩ እንደገና ሌሎች ምጦች ይጠብቁታል።
ይህ ጽሑፍ፣ ትናንትም ሆነ ዛሬ፣ በኢትዮጵያ ውስጥ የንባብ ባሕል እንዲዳብር፣ በመጻሕፍት ሰበብ የሚለወጡና የሚለውጡ ዜጎች እንዲበዙ ሙያው ክቡር፣ ንዑድና ቅዱስ እንዲሆን የሚታገሉ ደራስያን ምን ዐይነት ሕማማት እያሳለፉ እንደሆነ በአጭሩ ይጠቁማል። ሕማማቱ በቅድመ ኅትመት፣ በኅትመትና በድኅረ ኅትመት ጊዜ የሚያጋጥሙ ፈተናዎች ናቸው። የአርታኢ፣ የአሳታሚ፣ የአከፋፋይ ችግርና የመንግሥት ድጋፍ አለመኖር በማለትም ልንመድባቸው እንችላለን።
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ለኅትመት የሚቀርቡና አንባብያን እጅ የሚገቡ መጻሕፍትን ስንዳስስ፣ ብዙ ወጣትና ጀማሪ ደራስያን ብቻ ሳይሆኑ፣ ነባሮችም በተደጋጋሚ የሚፈጽሟቸው ስህተቶች እንዳሉ ማስተዋል ይቻላል። በዚህ ዘመን ዐረፍተ ነገሩ ያላማረ፣ ሥርዓተ ነጥቡ ያልሰመረ፣ ሀሳቡ እርስ በእርስ ያልተያያዘ፣ አንቀፁ ያልተሰናሰለ እና የፊደል ግድፈቱ የበዛ መጽሐፍ ማንበብና ማስነበብ የተለመደ ሆኗል። አንዳንድ መጻሕፍት ደግሞ የይዘት ደረጃቸው ብቻ ሳይሆን የውስጥና የውጭ ገጽ ቅንብራቸውም እየደከመ መጥቷል። መጽሐፉ የታተመበት ዓመተ ምህረትና የኅትመት ቦታውን የማይገልጹ፣ ታሪክ ይሁኑ ልብ ወለድ፣ ወጎች ይሁኑ አጫጭር ልቦለዶች መሆናቸውን በመጀመርያ ገጾቻቸው የማያስተዋውቁ፣ ትርጉም ከሆነም የደራሲውን ስም፣ ወጥ ሥራው መጀመሪያ የታተመበት ዓ.ም. እና የወጥ ሥራውን ቀዳሚ ሥያሜ የሚዘነጉ፣ ከዚህ ቀደም ገበያ ላይ በዋሉ መጻሕፍት ርዕስ መልሰው የሚያሳትሙ፣ ታሪኩን ሊወክል የሚችል ምስል በፊት ሽፋን ላይ ከማስቀመጥ ይልቅ ልዩ ልዩ ምስሎችን ከየድረ ገጹ በመውሰድ ሥራውን ሊወክል በማይችል መልኩ መጽሐፋቸውን ‹ሲያሽሞነሙኑ› ይስተዋላሉ። በዚህም አንባቢው ሲከፋ፣ ሲገፋ፣ ሲገፈተርና ሙያውም አልሆነ ቦታ ሲወድቅ ይታያል።
ይህ ሁሉ የአርታዒ አለመኖር የሚፈጥረው ክፍተት ነው። ንቁና ብቁ አርታዒ የጎበጠውን ያቃናል፤ የጎደለውን ይሞላል፤ የተትረፈረፈውን ይቀንሳል። ደራሲው ‹አውቆ በድፍረት ሳያውቅ በስሕተት የሠራው ኃጢአት› እንዳይኖር ረቂቅ ሥራውን ያክምለታል።
ቀደም ሲል፣ በዚህ ዘመን ደራስያን ላይ የሚስተዋሉ ተብለው የተጠቀሱትን ችግሮች ለመፍታት፣ ደራሲው ባለ ልምድ እንዲሆን ወይም ክህሎቱን በትምህርትና ስልጠና እንዲያዳብር ማድረግ ብቻ ሳይሆን፣ አሳታሚ ድርጅቶችን መክፈትና ማብዛት እጅጉን አስፈላጊ ነው። አሳታሚ ሲኖር፣ ለሙያው ክብደት የሚሰጡ አርታዒያንን ቀጥሮ ያሠራልና አንባቢውም ደራሲውም ተጠቃሚ ይሆናሉ። ይተጋገዛሉ። በዚህ የተነሳ የሥነ ጽሑፍ ሙያ ጠዋት ተመርቶ ከሰዓት መርካቶ እንደሚገኝ ሸቀጥ በውክቢያ አንብቢ እጅ የሚገባ አይሆንም።
የአሳታሚ መኖር በረከቱ የተትረፈረፈ ነው። በዚህ ዘመን ለደራሲው እንቅፋት ከሆኑበት ፈተናዎች መካከል ዋነኛው አሳታሚ ማግኘት ወይም ማሳተሚያ ገንዘብ ፈልጎ ማግኘት ነው። በአጼ ኃይለሥላሴ ዘመን አንድ ደራሲ ድርሰቱን የሚያስነብበው በራሱ ገንዘብ አሳትሞ፣ ራሱ አከፋፍሎ፣ የማከፋፈሉን ሥራ ሠርቶ ነበር። ደራስያኑ የቤት ካርታ ለማተሚያ ቤቱ አስይዘው፣ ወይም ደሞዝተኛ የሆኑ ዋስ ጠርተው፣ ወይም ከቤተመንግሥት ሹማምንት ጋር ተወዳጅተው ወደ ማተሚያ ቤት ዘልቀው መጽሐፎቻቸውን ያስነብቡ እንደነበር አያልነህ ሙላቱ፣ “ደራስያንን ለማፍራትና ለማበረታታት ምን መደረግ አለበት?” በሚል ርዕስ በ1985 ዓ.ም በሠሩት ጥናት ጠቁመዋል። አያልነህ ደራሲው በማሳተም ሥራ ተሳትፎ ጊዜውን ማባከን፣ ራሱን ማስጨነቅና ሥራውን ሊጎዳው እንደማይገባ ለመግለጽም እንዲህ ብለው ነበር፤
‹‹ደራሲው አሳታሚነት ሥራው ስላልሆነና የገንዘብ አቅም ስለሌለው የማሳተሙን ኃላፊነት ለባለሙያው መተው አለበት። ንግድ ሥራ ላይ መግባት የለበትም። ልገኝም ቢል አይችልም። ከስሮ ባዶ እጁን ይወጣል። ይህ ደግሞ ተረት ተረት ሳይሆን በአንዳንዳችን ላይ በተጨባጭ የታየ ክስተት ነው። ስለሆነም እያንዳንዳቸው ተደጋጋፊ ይሁኑ እንጂ ፈጽመው ተወራራሽ አይደሉም። በእርግጥ ሲቸግርና መፈናፈኛ ሲጠፋ አልፎ አልፎ ተደራርበው ይሠራሉ።
›› ይኸ አሳታሚ የማጣት ችግር የዘመናት የደራስያን ሕማም ነው። መንግሥቱ ለማ በ1950 ዓ.ም “የግጥም ጉባዔ” የተሰኘ መጽሐፋቸውን ሲያሳትሙ በትይብ ነበር ያሳተሙት። መንግሥቱ በዚህ መጽሐፍ መቅድም ላይ እንደገለጹት፣ አሳታሚ ማጣት ደራሲው የተጫነው በዚያ ዘመን የነበረ ችግር ነው። መንግሥቱ ለማ ይህንን ችግር እስከመቸውም ለመፍታት በማሰብ፣ በ1964 ዓ.ም በኢትዮጵያ ድርሰት ማኅበር ሥር፣ የደራስያን ዕቁብ እንዲመሰረት አደረጉ። ዕቁብ የወጣለት ግለሰብም ከደረሰው ገንዘብ ቀንሶም ሆነ ጨምሮ መጽሐፍ ያሳትም ያዘ። የኢየሩሳሌም በጎ አድራጎት ድርጅትም እንደ መንግሥቱ ለማ፣ ደጃዝማች ግርማቸው ተክለሐዋርያት ያሉ ዕውቅ ባለሙያዎች የተሳተፉበት አሳታሚ ድርጅት በ1960ዎቹ አጋማሽ አቋቋመ። አሳታሚ ድርጅቱ “ቆሜያለሁ፣ ተቋቁሜያለሁ” ባለ ማግስት አብዮት ፈነዳ። አንዳንድ የድርጅቱ መስራቾች የዘውዱ ሥርዓት ባለሥልጣን ነበሩና ታሰሩ፤ ተገደሉም። በዚህ የተነሳ ተስፋ የተጣለበት ድርጅት በነበር ቀረ። በኢትዮጵያ ድርሰት ማኅበር የተመሰረተው ዕቁብም ሥርዓቱ በፈጠረው አለመረጋጋት የተነሳ ፈረሰ።
የደርግ ሥርዓት ሲመጣ፣ በአቶ ተስፋዬ ዳባ አማካኝነት የተቋቋመው የኢትዮጵያ መጻሕፍት ድርጅት እና የሶሻሊዝም ርዕዮተ ዓለምን ከማስተዋወቅ በተጨማሪ፣ የፈጠራ ሥራዎችን ያሳትም የነበረው ኩራዝ አሳታሚ ድርጅት ታሪክ ሊዘነጋው የማይገባ ውለታ ለኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ መዋል ጀመሩ። ነባር ደራስያን ተነሳሱ፤ አዳዲሶች ብቅ ብቅ ማለት ቀጠሉ። ሆኖም፣ እነዚህን አሳታሚዎች ኢሕአዴግ ሲገባ ውሃ በላቸው። ቅርንጫፍ ቢሮዋቸውን ዘጉ። ተዘነጉ። የኢትዮጵያ መጻሕፍት ድርጅት ከገበያው ወጣ። ኩራዝ አሳታሚ ድርጅትም ወደሜጋ አሳታሚነት ተቀየረ። ሜጋ አሳታሚ ለጥቂት ዓመታት የነባርና የአዳዲስ ደራስያን ሥራዎችን ሲያሳትምና ሲያከፋፍል ቆይቶ በትምህርት መርጃ መጻሕፍት፣ በሕጻናት፣ በሙያዊ መጻሕፍትና በመሳሰሉት ላይ ብቻ ትኩረቱን አሳረፈ። በየቅርንጫፍ መሸጫ ሱቆቹ ለማከፋፈል የሚቀበላቸውን መጻሕፍት እየመረመረና ‹ሳንሱር› እያደረገ መለየት መለያየት ጀመረ።
በዚህ ዘመን ደራስያንን በማበርታት በኩል ሻማ ቡክስ፣ ሀሳብ አሳታሚና ማንኩሳ አሳታሚ የበኩላቸውን አስተዋጽዖ ለማድረግ አልፎ አልፎ፤ እጅግ አልፎ አልፎ፣ ጥቂት የፈጠራ ሥራዎችን አስነብበዋል። የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበርም ከአርቲስቲክና ከብርሃንና ሰላም ማተሚያ ድርጅት ባገኘው ተዘዋዋሪ ሂሳብ አማካይነት ከደርዘን በላይ መጻሕፍትን መርጦና አርትዖት አድርጎ አሳትሟል።
እርግጥ አሁን በዚህ ዘመን የአሳታሚነት ፈቃድ የሌላቸው ነጋዴዎች የሙያው ተሳታፊ ሆነዋል። እነዚህ ራሳቸውን እንደ “አሳታሚ” የሚቆጥሩ ግለሰቦች ቢሮ ከፍተው፣ ባለሞያ ቀጥረውና ሎጎ አስቀርፀው የሚንቀሳቀሱ አይደሉም። እነዚህ ነጋዴዎች አንዳንድ ነባርና አዳዲስ መጻሕፍት አንባብያን እጅ እንዲገቡ ጥረት ማድረጋቸው ቢያስመሰግናቸውም፣ በዕውቀት ጉድለት ወይም በዝንጋኤ ብዛት የሚፈጽሟቸው ስህተቶች መኖራቸው ደግሞ አይካድም። ድርጅቶቹ ብዙውን ጊዜ ታማኞች ሲሆኑ አይታዩም። አንድን ነባር ወይም አዲስ መጽሐፍ ሲያትሙ የሚመለከተውን አካል አያስፈቅዱም። የባለቤትነትን መብት አያከብሩም። በቅርቡ በኤፍሬም ስዩም ተዋነይ መጽሐፍ ላይ የተፈጸመውን ድርጊት እዚህ ላይ ማንሳት ተገቢ ነው። ተዋነይን መጀመሪያ ያሳተመው ሻማ ቡክስ ነበር። ቀጥሎ የኅትመት ጥራቱ ቀንሶ፣ ዋጋው ከመቶ ብር ወደ ሰባ ብር ወርዶ ገበያ ላይ ሲሸጥ፣ የመጽሐፉ ባለቤት በስውር ያለደራሲውና አሳታሚው ዕውቅና ሲሸጥ ገበያ ላይ አገኘው። ይህንን ዘረፋ አስመልክቶ የኛ ፕሬስ ጋዜጣ ደራሲውን ለቃለ መጠይቅ ጋበዘውና ኤፍሬም የሚከተለውን ሃሳብ በቁጭት ተናገረ፤
‹‹… አሁን እኔ ልጻፍ ብል የሚሰማኝ ስሜት ጥሩ አይደለም። በጣም ተጎድቻለሁ። እውነቱን ልንገርህና እስከተወሰነ ጊዜ ድረስ በጣም ተጎድቼ ነበር… አጽንኦት ሰጥቼ የምናገረው ነገር የተዘረፈው የኤፍሬም ሥራ ብቻ አይደለም፣ ነገ ከነገ ወዲያ የምናሳትማቸው መጽሐፎች ተመሳሳይ ዕድል እንደማይገጥማቸው ምንም ዋስትና የለንም። በመፋጠጥ ልንኖር ነው ማለት ነው። ከዚህ ጎን ለጎን ደግሞ በጎዎቹም መልካሞቹም አሳታሚዎችና አከፋፋዮች ስማቸው ሊወቀስ ነው ማለት ነው።››
ነጋዴዎቹ፣ ከላይ የተጠቀሰውን ዓይነት የደራሲውን መብት ካለማክበራቸው በተጨማሪ፣ ደራሲው ወይም አዘጋጁ ያላለውን፣ እንዲባልበት የማይፈልገውን ከወጥ ሥራው ጋር ያልተዛመደ ሃሳብ ይደነጉራሉ። እዚህ ላይ የፈላስፋው ዘርዓያዕቆብን፣ የወልደሕይወትን እንዲሁም የዘነብ ኢትዮጵያዊን መጽሐፍ በአንድ መድበል የታተመውን ሥራ ማንሳት ተገቢ ነው። አዘጋጁ እነዚህን ሥራዎች ለንባብ ሲያበቃ፣ ‹ቀለል ባለ መልኩና አንባቢው እንዲረዳው በሚል እሳቤ›፤ በቀዳሚ ሥራው ላይ የሌሉና የተዛቡ ሃሳቦችን አካትቶ በማሳተሙ በበርካታ ሊቃውንት ዘንድ ቁጣ አስነስቷል።
በሌላ በኩል የአሳታሚው ብቻ ሳይሆን የአታሚው ዐቢይ ጉድለትም ታማኝ ሆኖ አለመገኘት ነው። እነዚህ አታሚዎች ያለደራሲው ወይም ህጋዊ ባለቤት ፈቃድ ታትመው ያለቁትን አዳዲስ መጻሕፍት በጓሮ በር ወደገበያ እንዲወጡ ብርቱ ጥበቃ ወይም አመቺ መንገድ በመፍጠራቸው ነው። በካህሊል ጅብራን ተጽፎ፣ በርቱዓ አምላክ የተተረጎመው ነቢዩ የተሰኘው መጽሐፍ ለዚህ ጉዳይ ጥሩ ምሳሌ ሊሆነን ይችላል። ተርጓሚው ነቢዩ ን ከማተሚያ ቤት ለማስወጣት ጥቂት ቀናት በቀረው ሰሞን መጽሐፉን ገበያ ላይ ውሎ አገኘው። ምስክር አቁሞም አታሚውን ፍርድ ቤት ከሰሰው። ሣህለሥላሴ ብርሃነማርያምም ባሻ ቅጣውን ባሳተሙ ጊዜ እንዲሁ ሆኗል። አለ አሳታሚው ፈቃድ መጽሐፉ ገበያ ላይ ሊውል ሲል እጅ ከፍንጅ ተደርሶበታል። ይህ ሁሉ ሊሆን የቻለው ማተሚያ ቤቶች ታማኝ ባለሙያ ባለመቅጠራቸውና የሚያደርጉት ቁጥጥር ደካማ በመሆኑ ነው።
ደራሲው በራሱ ገንዘብ ተበድሮ መጽሐፉን በሚያሳትምበት ጊዜም ሆነ በሌሎች አማካይነት ሥራውን ለኅትመት ሲያበቃ በአንዳንድ ማተሚያ ቤቶች የሚደርሱበት እንግልቶች በቀላሉ የሚታዩ አይደሉም።
በተቆረጠ ቀን አለመስጠት፤ ደረጃውን በጠበቀ ሁኔታ አለማተም – ማለትም ጽሑፍ ሊኖርባቸው ሲገባ ጽሑፍ ያልሰፈረባቸው የተዘለሉ ገጾች መብዛት፣ የገጾች መዛባት፣ በኮላ እጥረት ምክንያት መገነጣጠል፣ ደራሲው አሰርቶ ያመጣውን የፊት ሽፋን ምስል በትክክል አለማተምና ሌሎችም – ከጉድለቶች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው።
አማረ ማሞ አሳታሚነትና የኅትመት ጥራት በተሰኘ ርዕስ፣ በ2000 ዓ.ም. የሠሩትን ጥናት ስናነብ፣ እንዲህ ዓይነቱን ስህተት በመተግበር ኢትዮጵያ የረጅም ልምድ እንዳላት እንድንገነዘብ ያደርገናል።
‹‹… ሀዲስ የተባለው የበዓሉ ግርማ መጽሐፍ የታተመው ሃያ ሺህ ቅጂ ሲመረመር 17 የተለያዩ የኅትመትና የጥራት ጉድለቶች ተገኝተውበታል። ከሁሉም የባሰው አክሳሪ ጉድለት የመጽሐፉ ሁለት ሺህ ቅጂ አዳባይ በተሰኘ መጽሐፍ ልባስ ተጠርዞ ለኩራዝ አሳታሚ ድርጅት መሰጠቱና ገበያ ላይ ውሎ በርካሽ ዋጋ መቸብቸቡ ነበረ።››
አንዳንድ ማተሚያ ቤቶች ብልሽት ያጋጠማቸውን መጻሕፍት ኃላፊነት ወስደው ምትኩን ይቀይራሉ። ግን ስንቱ አንባቢ ነው፣ የተበላሹ መጻሕፍት ወደ ገዛበት መደብር ሄዶ ያወጣሁት ብር ይመለስልኝ ወይም በምትኩ ገጹ ያልጎደለ፤ ሽፋኑ ያልተበላሸ፤ የኅትመት እንከን ያልጎበኘው ይሰጠኝ የሚለው?!
መጽሐፉ ከታተመ በኋላ አከፋፋዩና ቸርቻሪው እጅ ይገባል። ያለእነዚህ ተሳትፎ ኢንዱስትሪው ግቡን አይመታም። ደራሲው የታተመለትን መጽሐፍ ለአከፋፋዩ ሲሰጥ ተሸጦ የሚከፈል ደረሰኝ ይሰጠዋል። የመጽሐፉ የጀርባ ዋጋ 100 ብር ከሆነ 60 ወይም 65 ብር ሂሳብ ለአከፋፋዩ ይሰጠዋል፤ ከወራት በኋላ ደራሲው ወደ መጽሐፍ አከፋፋዩ ዘንድ ይመለሳል፤ መሸጥ አለመሸጡን ይጠይቀዋል፤ መቼ መጥቼ ልውሰድ ይላል። በተቆረጠለት ቀን ሲሄድ ገንዘቡ ሊሰጠውም ላይሰጠውም ይችላል። ሁኔታው አታካችና ክብረ ነክ ነው። ደጅ መጥናትን ይጠይቃል። ተስፋ ያስቆርጣል። ገንዘቡ እንደወጣ የመቅረቱ ዕጣ ፈንታው ሰፊ ይሆናል።
ቸርቻሪዎቹ አካባቢም አንጥፈውና አዙረው በሚሸጡት ላይም ሌላ ችግር አለ። ይኸውም ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ከመጽሐፉ ትክክለኛ ዋጋ በተጨማሪ ሌላ ዋጋ የመሥራት (ፎርጂድ) ሂደት ነው። ብዙዎቹ መጽሐፍ አዙረው የሚሸጡና በአዲስ አበባ ጎዳና የሚታዩ ወጣቶች በኪሳቸው ስባሪ ምላጭ አያጡም። በምላጩ ስባሪ የመጽሐፉ ዋጋ 30 ብር ከሆነ ፍቀው 80 ብር ያደርጉታል። እነዚህ ወጣቶች የመቶ
“ማንኛውም ሰው ፊደሎችን እስከለየ ቋንቋውን እስከቻለ ድረስ በውስጡ ባለው እሴት አዕምሮውን መገንባት ሊጎዳው አይችልም። በፊደሎች ወይም በመጻሕፍት ላይ ጥላቻን መፍጠር ዕውቀትን መጥላት ነው። ዕውቀትን መጥላትም የመንፈስ መራቆትና የሞራል ውድቀት ነው የሚሆነው”
ብሩን መጽሐፍ በ70 ወይም በ75 ብር ሂሳብ ከአከፋፋዩ ይቀበሉና አንባቢው እነሱ በተመኑት ዋጋ እንዲገዛ ያግባቡታል። እንዲህ ላለው ተግባር አሳታሚውም ይሁን ደራሲው ተባባሪ እየሆኑ መምጣት ደግሞ ይበልጥ አሳሳቢና አነጋጋሪ ሆኗል። ለምሳሌ የመጽሐፉ ጀርባ ላይ በጥቁር ቀለም በነጭ ሰሌዳ ላይ 71.20 ይጻፍበታል። ይህ ኮድ ነው – ደራሲው ወይም አሳታሚው መጽሐፍ አዙረው ከሚሸጡት ሰዎች ጋር የሚግባባበት መንገድ። 7 ቁጥርንና ነጥቧን በምላጭ ስባሪ በጥንቃቄ አጥፍታችሁ 120 ብር ሽጡት ማለት ነው። መጽሐፍ አዟሪዎቹ በዚህ መጽሐፍ የተለየና የተሻለ ጥቅም ስለሚያገኙ አዘውትረው የሚይዙት፣ ገዢውን እየጎተጎቱም ቢሆን የሚሸጡት ይሆናል። አዙዋሪዎች ‹ይህን ለማድረግ የተገደድነው፣ አብዛኛው ገዢ ተከራካሪ ስለሆነ ከዋናው ዋጋ ቀንሰን የሸጥንለት መስሎ እንዲሰማው ብለን ነው› ይላሉ።
የሚገኘው ጥቅም ከፍ ስለሚል አዙዋሪዎች ለዚህ አሠራር ምቹ ያልሆነ መጽሐፍ አይዙም። አሠራራቸውን በገቢርም ሆነ በነቢብ በሚቃወም ደራስያን ላይም ቂም ይይዛሉ። ቂም የያዙበትን ሰው ሥራ አዙረው ባለመሸጥ ቁጣቸውንና ቅሬታቸውን ይገልጻሉ። አንዳንድ የመጽሐፍ አዘጋጅ ደግሞ የመጽሐፉን ዋጋ መቶ ሃምሳ ብር ብሎ በፊደል ይጻፍበትና ለአከፋፋዩ ሃምሳ ብር ሰጥቶ፣ አከፋፋዩ ደግሞ በስልሳ ብር ከዋናው አከፋፋይ ተቀብሎ፣ በአንባቢው ላይ ዘጠና ብር እንዲተረፍበት
“ሀገሪቱ ውስጥ ካለው የባሕልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ቢሮ ይልቅ ንባብና አንባቢን በማገናኘት ረገድ የጀርመን ባህል ተቋም በየትምህርት ቤቱ የሚያደርገው እንቅስቃሴ ምስጋና የሚቸረው ነው”
እያደረገ ገበያውን ለማሸነፍ ይሞክራል። ባይለየኝ ጣሰው [ዶ/ር] የሥነጽሑፍን ዕድገት የገጠሙት ችግሮች በሚል ርዕስ ባደረጉት ጥናታቸው፣ መጻሕፍት የዕውቀት ምንጭ ስለመሆናቸው ጠቅሰው እንዲህ ብለው ነበር፤
‹‹ዕውቀት የሰው ልጅ በረጅም የታሪክ ዘመናት ውስጥ ያካበተው ሁለንተናዊ ሃብት ነው…ማንኛውም ሰው ፊደሎችን እስከለየ ቋንቋውን እስከቻለ ድረስ በውስጡ ባለው እሴት አዕምሮውን መገንባት ሊጎዳው አይችልም። በፊደሎች ወይም በመጻሕፍት ላይ ጥላቻን መፍጠር ዕውቀትን መጥላት ነው። ዕውቀትን መጥላትም የመንፈስ መራቆትና የሞራል ውድቀት ነው የሚሆነው።››
በዚህ ዘመን በኢትዮጵያ ደራስያን ላይ ያለው ችግር ከትናንትም፣ ከትናንት በስቲያም ከነበረው ችግር የሰፋ ነው። ትናንት በደርግ ዘመን አሳታምያን ስለነበሩ ደራሲው ይደርስበት የነበረ ጉስቁልና የተመጠነ ነበር። አንባብያኑ የተመረጡ ሥራዎችን እንዲያነቡ የአርታዒያኑ ትጋትና ድጋፍ ቀላል አልነበረም። ደራሲው ድርሰቱ ተመርጦ ከታተመለት በኋላ ተሸጠ አልተሸጠ፣ ተሰራጨ አልተሰራጨ የእርሱ ደንታ አልነበረም። የጦር ሠራዊቱ ሳይቀር መጻሕፍቱ ፊቱ ድረስ ይቀርብለት፣ ይገዛ፣ ይዋዋስ፣ ይወያይ፣ ይጻጽፍም ነበር። ሥርዓቱ ከወደቀ በኋላ ይህ ሁሉ የለም። መንግሥት ደራስያንን ለማገዝ፣ ሙያው የሚጎለብትበትን መንገድ በመሻት፣ አንባብያን ለማብዛት ሲደክም አይታይም። ሀገሪቱ ውስጥ ካለው የባሕልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ቢሮ ይልቅ ንባብና አንባቢን በማገናኘት ረገድ የጀርመን ባህል ተቋም በየትምህርት ቤቱ የሚያደርገው እንቅስቃሴ ምስጋና የሚቸረው ነው።
በአፄ ኃይለሥላሴ ዘመን፣ በስማቸው የሚጠራ፣ አገር አቀፍ ሽልማት ነበረ። ከበደ ሚካኤል፣ ሀዲስ አለማየሁ፣ ጸጋዬ ገብረ መድህን፣ መንግስቱ ለማና ሌሎችም የሽልማቱ ተቋዳሽ ነበሩ። የድርሰት ሙያም ‹የተመረጡ› ሰዎች የሚውሉበት፣ የከበሬታን ወንበር የሚያገኙበት ነበረ። ትምህርት ሚኒስቴርም ሠናይ ናቸው የሚላቸውን መጻሕፍት እየለየ፣ በየትምህርት ቤቱ እያሰራጨ፣ መማሪያ እንዲሆኑ እንዲነበቡም ያደርግ ነበረ። አሁን ይህ የለም፤ ዝጓል፣ ተዘግቷል። በደርግ ዘመን ደግሞ አሳታሚ ድርጅቶች ብቅ ብቅ አሉ። ጦር ሰራዊቱ መጻሕፍት ይጎርፍለት ገባ።
የዚህ ዘመን ትውልድ “ታድሏል” የሚባለው ሳንሱር “በተነሳበት” ጊዜ በመወለዱ ብቻ ነው ብዬ አምናለሁ። ልክ በ1966-67 ዓ.ም እንደነበረው ማንም ያመነበትን የፈጠራ ጽሑፍ ይጽፍ ያሳትም ነበረ። “ነበረ” ማለቴ በቅርቡ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከታወጀ በኋላ የነበረው እንዳልነበረ ሲሆን በማየቴ ነው።
ይህን ዓይነት ቁጥጥር የዘውድም የደርግም መንግሥት አድርጎታል። ታሪክ ራሱን ደግሟል። “እንዳይደገም” የተባለው በኢሕአዴግ ዘመን ተደግሞ አይተነዋል። መንግሥትን የሚተቹ ከአዋጁ በፊትም ቢሆን የታተሙትን “ሸጣችኋል”፣ “አከፋፍላችኋል” ተብለው አንዳንድ መጻሕፍት አከፋፋዮች ለቀናት ታስረው ተፈትተዋል። በአዟሪዎችም ላይ ከፍተኛ መዋከብ ደርሷል። እየደረሰም ነው። ማተሚያ ቤቶች ከማተማችን በፊት እንመርምረው፣ እንመዝነው፣ ‹ሳንሱር እናድርገው› ማለት ጀምረዋል። ስጋት በሁለንተናቸው ላይ አርብቧል። ሳንሱር መልኩን ቀይሮ ደራስያኑን እያስደነበረ ነው።
በዚህ ዘመን ያለ አንድ ኢትዮጵያዊ ደራሲ በአብዛኛው ራሱ ጽፎ፣ ራሱ አርሞ፣ ራሱ አስተይቦ፣ ራሱ ፊደል ለቅሞ፣ ራሱ ማተሚያ ቤት ፈልጎ፣ ራሱ አሰራጭቶ፣ ራሱ ማስተዋወቂያ ሠርቶ፣ ራሱ አስመርቆ፣ ራሱ ለኅትመት ያወጣውን ገንዘብ ሰብስቦ፣ … ይኖራል። ብዙ ነው ድካሙ።
ይህ ሁሉ የአሳታሚ እንጂ የእሱ ሥራ መሆን አልነበረበረትም። የአሳታሚ መኖር ደራሲውን ያበረታዋል፤ ያነቃዋል፤ ያነቃቃዋል። አስታሚ ካለ አርታዒ አለ፤ አሰራጭ አለ፤ ሥራውን ለማስተዋወቅ ተግቶ የሚሠራ አካል አለ። አርታዒው ብዙውን ጊዜ የደራሲውን ረቂቅ ሥራ ዓይቶ፣ ምልአቱንና ጉድለቱን ለይቶ፣ ከደራሲው ጋር ተመካክሮ ረቂቁን ለኅትመት ዝግጁ ያደርግለታል። ይህ ፈር የያዘው መጽሐፍ ደግሞ በአሳታሚው ገንዘብ “ጥበቃ” ይደረግለታል። አሳትሞ ስለማሰራጨት ከመጨነቅ ይልቅ ስለአዲስ ሥራው እንዲያስብ መንገድ ይጠርግለታል።
ከ50 ዓመት በፊት ዮሐንስ አድማሱ የልብወለድ ሥነጽሑፍ ጉዞ በሚል ርዕስ አንድ መጣጥፍ አስነብበውን ነበር። የመጣጥፉ ዳሰሳ ከ1933 እስከ 1960 ዓ.ም ድረስ ያለውን የሃያ ሰባቱን ዓመት ጉዞ የሚሸፍን ነው። የአጋጣሚ ነገር ሆኖ ይህም ዳሰሳ ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታት የኢትዮጵያ ደራሲ የገጠመውን ችግር ለማሳየት ይሞክራል። ሆኖም፣ ዮሐንስ መጣጥፋቸውን ሲቋጩ የተመኙት ምኞት አሁንም ተፈጻሚ አልሆነም። ከዛሬ 50 ዓመት በኋላስ ደራሲዎቻችንን ምን ይፈትናቸው ይሆን? መጪው ትውልድ ችግራችንን እንዳይቸገረው ምኞቴ ነው።
“የተጋድሎው ጎዳና ረጅም ሆኖ ጉድጓድ የበዛበት ቅርቅፍት ነው፣ ተስፋ መቁረጥ ግን አያስፈልግም። እንደጥንታውያኑ ለሃገራቸው ነፃነት ህይወታቸውን በየጎራው፣ በየሜዳው፣ በየአረሁ እንደሰውት ኢትዮጵያውያን አባቶቻችን በአጭር ታጥቆ፣ የሥነጽሑፍ ዘገር ነቅንቆ፣ የሥነጽሑፍ ጋሻ መክቶ ለሥነጽሑፍ መጋደል የያንዳንዱ ደራሲ ፈንታ ነው።
ፊስቱላ ንቡር ዘይኮነ ኣብ መንጎ ክልተ ኣካላት ዝፍጠር ነዃል ማለት እዩ:: እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ሰብ ከጋጥም ይኽእል:: ኣብ ደቂ- ተባዕትዮ፣ ደቂ-ኣንስትዮን ህፃውንትን ይረአ::
"ፊስቱላ ካብ ኣፈጣጥራ ወይ ድማ ብሰንኪ ከበድቲ ረኽሲ: ሓደጋታትን ሕማም ካንሰርን ይስዕብ:: እቶም ሓደጋታት ክልተ ዓይነት እዮም:: ምስ ሕርሲን ምስ ኣገዲድካ ምድፋርን ይተሓሓዝ:: ኣብ እዋን መጥባሕቲ እውን ሓደጋ ክፍጠር ይኽእል" ይብሉ::
እዚ ኣብ መቐለ ዝርከብ ሃምሊን ማእኸል ሕክምና ፊስቱላ ብኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ብ2006 ዓ.ም ካብ ባህርዳር ቀፂሉ ካብ ኣዲስ ኣበባ ወፃኢ ኣብ መበል ካልኣይ ዝተጣየሸ ትካል እዩ:: እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ 50 ዓመት ኣቑፂሩ'ሎ።
ሃምሊን ማእኸል ሕክምና ፊስቱላ መቐለ ካብ ዝጣየሽ ን 2500 ግዳያት ፊስቱላን ን 385 ሕሙማት ምልቆ ማህፀንን ብናፃ ከምዝሓከመ ፀብፃብ ዶክተር መልኣኩ ይነግር።
ኣብታ ትነብረላ ከተማ ሸራሮ ሕማም ሕርሲ ምስ ተታሓዘት ንሕክምና ናብ ሽረ ምስ ከደት ኣብ እዋን ሕርሲ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ፀገም ግዳይ ፊስቱላ ከምዝኾነት ትዛረብ::
"ሎሚ ደሓን እዩ:: ኣብ ቤት ሕክምና እምበር ኣብ ገዛ ትወልድ ዳርጋ የላን:: ቃንዛ ዝተትሓዛ ኣምቡላንስ ተፀዊዓ እያ ትወስደን። ኣብ ከባቢና ንዓይ ይፈልጡኒ እዮም:: ከማይ ግዳይ ፊስቱላ ከይኾና ይጥንቀቓ" ብምባል ንቢቢሲ ተዛሪባ::
"ሕማም ፊስቱላ ሰብ ካብ ዝፍጠር ኣትሒዙ ዝነበረ ሕማም እዩ። እዚ ግና ሕማም ደቂ ኣንስትዮን ድኻ ሃገራትን ስለ ዝኾነ ብደረጃ ዓለም ንሻድሻይ ግዜ እዩ ዝዝከር ዘሎ:: እዚ ብጣዕሚ የሕዝነኒ" ይብሉ ዶ/ር መልኣኩ።
ድንበር የለሽ የጋዜጠኞች ቡድን እንዳስታወቀው ለተለያዩ ዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙኃን ተቋማት ዘገባዎችን በመስራት የምትታወቀው ሉሲ ካሳ በየካቲት 3/2013 ምሽት የሲቪል ልብስ የለበሱ እና የታጠቁ ሰዎች ወደ ቤቷ በኃይል በመግባት ጥቃት እንዳደረሱባት እና እንዳስፈሯት እንዲሁም የግል ንብረቶቿንም እንደወሰዱባት አስታወቀ።
ሉሲ ካሳ ለአልጀዚራ እና ሎስ አንጀለስ ታይምስን ጨምሮ ለሌሎች የውጭ አገራት መገናኛ ብዙኃን ከአዲስ አበባ እንደምትዘግብ የሚታወቅ ሲሆን በተባለው ቀን ምሽት ወደ ቤቷ ዘልቀው የገቡት እና መሳሪያ የታጠቁት ግለሰቦች መሬት ላይ ከጣሏት እና መኖሪያዋንም ከረባበሹ በኋላ ላፕቶፕ ኮምፒውተሯን፣ እና ለዜናዎቿ ግብዓት የሚሆኑ ፎቶዎችን ይዘው እንደሄዱም ታውቋል። ሉሲን ጠቅሶ ቡድኑ እንዳስታወቀው በሚቀጥለው ከባድ ድብደባ እንደሚገጥማት የዛቱባት ሲሆን የሕወሓትን ቡድን እንደምትደግፍ እና የሐሰተኛ መረጃዎችንም ታሰራጫለሽ የሚል ውንጀላም ከግለሰቦቹ ዘንድ እንደተሰነዘረባት ታውቋል። ሉሲ ባለፉት ወራት የፌደራል መንግስቱ ወሰደውን የሕግ ማሰድከበር እርምጃ ተከትሎ በስፋት ዘገባዎችን ስትሰራ መቆየቷም ታውቋል።
የዝባድ በሬ ወንድ ብርቱ ጠረን የሚሰጡ እጢዎች አሉት። ይህ ሴቶችን ለማዳራት ነው። ወንዶችም ሴቶችም ሁለት ረጅም፣ ጥምዝ ቀንዶች በራሳቸው ላይ አሏቸው። ወንዶችም ከደመነፍስ የተነሣ እርስ በርስ ለሴቶችም ሆነ ለሣር ቡጢ ያደርጋሉ።
ዝባድ በሬን የሚበላው ነጣቂ በተለይ የአርክቲክ ተኲላ ነው። አልፎ አልፎ የዋልታ ድብ ወይም ቡናማ ድብ ድካሙን ይነጥቃል። በሚበዙበት ጊዜ፣ የሰው ልጅ ደግሞ ለሥጋው ያድናቸዋል።
የተፈጥሮ መኖሪያቸው በስሜን ግሪንላንድና በስሜን ካናዳ ሲሆን፣ ከዚህ በላይ የሰው ልጆች ወደ አላስካ፣ ስካንዲናቪያና ሳይቤሪያ አስገብተዋቸዋል። አንዳንዴ ይህ የሚደረግ ለማደኑ እንዲበዙ ነው። በመላው ዓለም በጠቅላላ አሁን ምናልባት 125 ሺህ ያህል ዝባድ በሬዎች ይኖራሉ።
* የኦሮሚያ ፖሊስ እንዲህ ነው:- ፀረ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ነው። የኦሮሚያ ፖሊስ የሸዋ ኦሮሞን ይጸየፈዋል። “ነፍጠኛ ነው፤ የጎበነ ዳጪ ልጅ ነው ” ይለዋል። “እስላም ስላልሆነ ኦሮሞ አይደለም ብሎ ፈርጆታል!” ለዚህ ነው በአሩሲ፣ በጅማና በባሌ፣ በሐረርጌም ጭምር እንደበግ የታረደው!
ምዕራብ ሐረርጌ አሰቦት ከተማ ነው። መንጋው ሊያርደው ሲከተለው ሮጦ ፖሊስ ጣቢያ ገባ። ገዳዮቹም ፖሊስ ጣቢያ ድረስ ተከተሉት። ነፍስ አውጪኝ ያለው ኦርቶዶክሳዊው ዜጋ ፖሊሶቹን ሲያይ ተረጋጋ። በፖሊስ ጣቢያ መሃል በቆመው ሰንደቅ ዓላማ መስቀያ ሥር በሰንደቅ ዓላማው በሚውለበለበው የግብጽና የኢትዮጵያ ባንዲራ ስርም ቆመ። እፎይም አለ። ተረፍኩ።
ወዲያው ፖሊሱ መጣ። ሰንደቅ ዓላማው ስር የቆመውን፣ ከገዳዮች ያመለጠውን፣ ከመንጋዎች ሸሽቶ የሕግ አስፈጻሚውን ከለላ ለማግኘት በፖሊስ ጣቢያ የተሸሸገውን ኢትዮጵያዊም ቀረበው።
ምስኪኑ ኢትዮጵያዊም በሃይማኖቱ ባለማዕተብ ኦርቶዶክሳዊ የተዋሕዶ ልጅም ደስስ አለው። ፖሊሱ ግን ኢትዮጵያዊው ከገዳዮቹ፣ ከአራጆቹ፣ በተአምራት ተርፎ አምልጦ መምጣቱ ቆጨው። እናም ፖሊሱ ሹጉጡን አውጥቶ ያን በሕግ ጥላሥር እፎይ ከገዳዮች ከአራጆች ተረፍኩ፣ አመለጥኩ ብሎ የቆመውን ኢትዮጵያዊ ከባንዲራው ስር በጭንቅላቱ ላይ አነጣጥሮ ተኮሰበት። ደጋግሞም ተኮሰበት። ኢትዮጵያዊውም ወደቀ። ገዳዮቹም፣ አራጆቹም ደስ አላቸው። ፖሊስ ጣቢያም ገብተው ፖሊሱ የገደለላቸውን ምስኪን አይኑን አወጡት፣ ቆራርጠውም “ አላህ ወአክበር” እያሉ እየፎከሩ አስከሬኑን ይዘው በአሰቦት ከተማ እየጨፈሩ፣ ደሙንም እያፈሰሱ ሲጫወቱበት ዋሉ። አይቀበርም ሁላ ብለው ኋላ ላይ ነው መከላከያ መጥቶ አስከሬኑም ተሰብስቦ የተቀበረው። ሰኔ 23/2012 ዓም።
የኦሮሚያ ፖሊስ ከውጭ ሲያዩት የኢትዮጵያ ፖሊስ ነው የሚመስለው። መለዮው የኢትዮጵያ ፖሊስ ነው የሚመስለው። ይህ ፖሊስ አቶ ሽመልስ አብዲሳ በሚመራት የኦሮሚያ ክልል የተሰማራ የኦሮሚያ ፖሊስ ኃይል ነው። ይሄ ፖሊስ ነው እንግዲህ ዐማራ ናቸው፣ ነፍጠኛ ናቸው ተብለው የተፈረጁ ኦርቶዶክሳውያን የተዋሕዶ ልጆችን በሙሉ በአሩሲ፣ በባሌ፣ በጅማ፣ በሐረርጌ፣ በአዲስ አበባ በጽንፈኛው አራጅ ቄሮ ሲያርድ፣ አስከሬን በገጀራ ቆራርጦ፣ በገጀራ ጨፍጭፎ፣ በሞተር ሳይክል ከተማ ለከተማ ሲያስጎትት የከረመው።
የኦሮሚያ ፖሊስ እንዲህ ነው። ፀረ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ነው። የኦሮሚያ ፖሊስ የሸዋ ኦሮሞን ይጸየፈዋል። ነፍጠኛ ነው። የጎበነ ዳጪ ልጅ ነው ይለዋል። እስላም ስላልሆነ ኦሮሞ አይደለም ብሎ ፈርጆታል። ለዚህ ነው በአሩሲ፣ በጅማና በባሌ፣ በሐረርጌም ጭምር እንደበግ የታረደው።
ይሄ ፖሊስ ነው እየዞረ የክርስቲያኑን ቤት በእሳት ሲያጋይ፣ የንግድ ድርጅቱን ሲያዘርፍ፣ ሲያቃጥል። ልብስ ቀይሮ ከአንድ ቤተሰብ አምስት ሰው ሲያርድ የነበረው ይሄ ፖሊስ ነው። “ ምስኪኖች ፖሊስ መስለዋቸው ኧረ ጨረሱን ይሏቸዋል። አልታዘዝንም። ለምን አይፈጇችሁም እያለ ሲያላግጥ የነበረው ይሄ ፖሊስ ነው። እናስ ፍትህ፣ ዳኝነት ከዚህ መለዮውን ከማያከብር ፖሊስ እንዴት ነው የምናገኘው?
ለዚህ ነው የዘር ጭፍጨፋው መንግሥታዊ መዋቅርን የጠበቀ ነው የምንለው። ለዚህ ነው ዐቢይ አሕመድ በኦሮሚያ ለታረዱት ምስኪኖች ትንፍሽ ያላለው የምንለው። ለዚህ ነው ሽመልስ አብዲሳ የጀግና ክብር ያገኘው። ለዚህ ነው እስከአሁን የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ለተፈናቃዮቹ ምንም ዓይነት እርዳታም ሆነ ጥበቃም የማይሰጠው።
አሁን እዚህ ፖሊስ ፊት ቀርበህ ምን ብለህ ትከሳለህ? ምንም። ባሌአጋርፋ ላይ ለአራጆች መሣሪያውን ሁላ ጭምር ሰጥቶ ዜጎችን ሲያስገድል የነበረው ይሄ ፖሊስ ነው። አቢቹ ጦርነት ነው የምገጥመው ብሎ የፎከረበትን እስክንድርን በቁጥጥር ስር ሲያውለው የደበደበው ይሄ ፖሊስ ነው። ይሄ ፖሊስ ነው የአዲስ አበባ ህዝብ ከተማውን እንደ ሻሸማኔ ከመሆን በማዳኑ ምክንያት የተረሸነው። እናም ኢትዮጵያ ሆይ እግዚአብሔር ይሁንሽ?
ማስታወሻ~ በትናንትናው ዕለት ከአሜሪካ የሪፐብሊካን ፓርቲ ተወካዮች ጋር የነበረኝ የዙም ውይይት እጅግ በጣም ውጤታማ ነበር። በኢትዮጵያዊ ጨዋነት ውይይቱ በሰላም ተጠናቅቋል። ከፕሬዘዳንት ትራምፕ የቅርብ ሰዎችም ጋር በወቅታዊው የሀገራችን የፖለቲካ ጉዳዮችም ላይ በሰፊው ተወያይተናል። ነጭነጯንም ተነጋግረናል።
የዩቱዩብ ቻናሌ ተመልካቾች ብዛት፣ በሰዓት ከ50 ሺ ሰዎች በላይ ያለማቋረጥ መከታተላቸውም አስደንቋቸዋል። በፌስቡክ ላይ ጦማሬም የሺዎች ኮመንትና ላይክ ሼርም መደረግ አስደንቋቸዋል። ያለምንም ድርጅታዊ በጀት በቃልና በጽሑፍ ብቻ ሚልዮኖችን ለመልካም ዓላማ ማሰለፍ መቻሌንም ሪፐብሊካኑ ሴናተሮች በግልጽ ነግረውኛል።
በዓባይ ጉዳይም በግልጽ አውርተናል። በዓቢይ አሕመድ አስተዳደር ጉዳይም ዘለግ ላሉ ደቂቃዎች አውግተናል። የሚሰማኝን ስሜትም ነግሬአቸዋለሁ። ተማምነንበታልም። ቀጣይ ውይይቶችም እንደሚኖሩን ተነጋግረን በጨዋ ደንብ ተመሰጋግነን ተለያይተናል። ከኑማጋ ዱቢን።
እንደተለመደው ደግሞ ዛሬ ማታ በተለመደው… ……… ቻናሌ ነጭ ነጯን ለመነጋገር እመጣለሁ። እናም ባያገባኝም፣ ባይመለከተኝም፣ በአበበ ገላው ጉዳይ ብዙዎች ወትውታችሁኛልና የራሴን ምልከታ ሰጥቼ አልፋለሁ። ብቻ ጠብቁኝ። ከ3ሺ በላይ ማቲ ተኮልኩሎ እንዲጠብቀኝ እሻለሁ። ጠብቁኝ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በኖርዌይ የኖቤል ሽልማት ዙርያ አዲስ ዜና - በኦስሎ፣ኖርዌይ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ''በኢትዮጵያውያን የጋራ መድረክ በኖርዌይ'' አሰባሳቢነት የጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ የኖቤል ሽልማት ዙርያ ከአቀባበል እስከመስተንግዶ ባለው ዝግጅት ዙርያ ተወያዩ (Gudayachn Exclusive)
‹‹ለሕይወቱ ትርጉም፣ለታሪክም ግብ ለመስጠትና ሳይንስና ሃይማኖትን የሚነጣጥለውን ምዕራባዊ ስልቱን መለወጥ ብቻ ሳይሆን በተቃራኒው አንዱ ሌላውን የሚያሟላና መከፋፈል የማይችል አንድ አሃድ አድርጎ ሁለቱን ማስተሳሰር ይችል ዘንድ፣የምዕራቡ ዓለም ከመቼውም ይበልጥ ዛሬ እስላም ያስፈልገዋል። በግለኝነቱና በራስ ወዳድነቱ መላውን ዓለም ለውድመት አሳልፎ በሚሰጥ ሁኔታ ለተበከሉት ምዕራባዊ ሕብረተሰቦቻችንም እስላም ተስፋ ሊጭር ይችላል።››
ረጀፕ ታይፕ እርዶዋን (ቱርክኛ፦ Recep Tayyip Erdoğan 1946 ዓም - ) ከ2006 ዓም ጀምሮ የቱርክ አገር ፕሬዚዳንት ናቸው። ከዚያ በፊት ከ1995 እስከ 2006 ዓም ድረስ ማዕረጋቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ ነበር።
ብምኽንያት 5ይ ዓመት ሞት ኦሳማ ቢን ላደን ምስ CNN ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ ፕረ. ኦባማ፣ እታ ቁርፂ መዓልቲ ምስመፀት፣ ገለ ሃገራዊ ኣማኸርቶም ተወሳኺ መፅናዕቲ የድሊ’ዩ ከምዝበልዎም ይዛረቡ።
ፕረዚደንት ኦባማ፣ ኣብ ሓደ መንበሪ ፓኪስታን ከተማ ኣቦታባድ ዝተራኣየ ሰብ፣ ቢን ላደን ድዩ ኣይኮነን ዝብል ሕቶ መልሱ ፍርቂ - ፍርቂ እወ ኣይኮነን ዝብል ከምዝነበረ’ውን ይዝክሩ። እንተኾነ ንቢን ላደን ንምቅታል እታ ወርቃዊት ዕድል ከምዝኾነ ተረዲአ ነይረ ይብሉ።
ኦባማ ቀፅሉ ዝብል ትእዛዝ ድሕሪ ምሃቦም፣ ሰራዊት ኣሜሪካ ናብ’ቲ ህንፃ ኣትዮም ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ንዋርድያ ቢን ላደን፣ ኣብ ካልኣይ ደርቢ ንክትኩስ ዝተቀረበ ወዲ ቢን ላደን ድሕሪ ምቅታሎም፣ ኣብ ሳልሳይ ደርቢ፣ ሓደ ኣባል’ቶም ኔቭይ ሲል ተባሂሎም ዝፍለጡ ኪኢላ ወትሃደራት፣ ነቲ ንናይ ዓለምና ቁፅሪ ሓደ ተደላዪ ኦሳማ ቢን ላደን ቀቲልዎ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኮምፕዩተራትን ዲቪዲን ምስ ሬሳ ቢን ላደን ተሰኪሞም ካብ’ቲ ህንፃን ካብ’ታ ሃገርን ወፂኦም’ዮም። ብድሕሪኡ ብመሰረት ስርዓተ ሙስሊማት፣ ሬሳ ኦሳማ ቢን ላደን ኣብ ባሕሪ ተፈፂሙ።
የአለም አቀፍ ውንጀል ፍርድ ቤት አይ ሲ ሲ (ICC) በኬንያ ምክትል ፕሬዚደንት እና በአንድ የሀገር ውስጥ ራዲዮ ጣቢያ ስራ አስኪያጅ እ.አ.አ. በ 2007 ዓመተ ምህረት ከተካሄደው ምርጫ ተከትሎ በተፈጸሙ ወንጀሎች ሚና ተጫውተዋል ተብለው የቀረቡባቸውን ክሶች ሰርዟል። ይህ የፍርድ ቤቱ ውሳኔ ሀገሪቱ በሚቀጥለው ዓመት ምርጫዎች ላይ ከፍተኛ እንድምታ እንደሚኖረውም ተገልጿል።
በብዙ ሺዎች የተቆጠሩ የኬንያ ሪፍት ቫሊ ክፍለ ግዛት ነዋሪዎች ዓለም አቀፉ ፍርድ ቤት በምክትል ፕሬዚደንት ዊሊያም ሩቶ ላይ የተመሰረቱት ክሶች እንዲሰረዙ በመወሰኑ ጎዳና ላይ ወጥተው ደስታቸውን ገልጸዋል።
ኮሎኔል ሙዬማ የገዢው የኢዮቤሊዩ ጥምረት ፓርቲ አባል የሆነው ኒው ፎርድ ፓርቲ ዋና ጸሀፊ ናቸው። "በአገር አቀፉም ሆነ በክልላቸው በሪፍት ቫሊ ክፍለ ግዛት አካባቢ በጣም ያጠናክራቸዋል። ምክንያቱም ከዚህ በኋላ ስራቸውንና ማናቸውንም ውሳኔ ያለስጋት ማድረግ ይችላሉና።" ብለዋል።
ኬንያዊ የፖለቲካ ተንታኝ ባራክ ሙሉካ በበኩላቸው በሚቀጥለው ዓመት በሚካሄደው ምርጫ ሩቶ ለፕሬዚደንትነት የሚወዳደሩ ከሆነ አሻሚ ባልሆነ መልኩ አሸናፊ ሆኖ የሚወጣ ላይኖር ይችላል ይላሉ። አክለውም ሲያስረዱ የሚወዳደሩት ከፕሬዚደንት ኡሁሩ ኬንያታጋር ሊሆን እንደሚችልና ያ ከሆነ ደግሞ በ2007ቱ ምርጫ ወደ ብጥብጥ ያመራውን የብሄረሰቦች ግጭት እንደገና ሊቀሰቅስ እንደሚችል ተንታኙ ያመለክታሉ።
የሪፍት ቫሊ ህዝብ በደምብ ይደግፈኛል ብለው ከደመደሙ 'እንዴ ፕሬዚደንት መሆን ስችል በምክትልነት የምወሰነው ለምንድነው?' ሊሉ ይችላሉ። ያ የፉክክሩን እድማስ ያሰፋዋል።" ብለዋል።
በ2007ቱ ምርጫም ኬንያታና ሩቶ የተሰለፉት በተቃራኒ ጎራ እንደነበር ይታወሳል። ከምርጫው ተከትሎ በተነሳው ብጥብጥ ከ1100 የሚበልጡ ሰዎች መገደላቸውና ስድስት መቶ ሺህ ህዝብ ከመኖሪያው መፈናቀሉ ይታወሳል። አይ ሲ ሲ ICC ኡሁሩ ኬንያታን፣ ዊሊያም ሩቶ እና የራዲዮ ጣቢያ ስራ አስኪያጁን ብጥብጡን በማነሳሳት በሰብዕና ላይ ወንጀል ፈጽመዋል ሲል ክስ መሰረተባቸው።
ከዚያ ኬንያታና ሩቶ ህብረት ፈጠሩና በ2013ቱ ምርጫ አሸነፉ። በምዕራባውያን የእጅ እዙር እሚፔሪያሊዝም የተከፈተብን ጥቃት ነው በማለት ኬንያውያን የዓለም አቀፉ ፍርድ ቤትን ክስ እንዳይቀበሉ ሲሉ መቀስቀሱን ተያያዙት።
ኡሁሩ ኬንያታና ዊሊያም ሩቶ ዋናዋ የብጥብጥ አምባ በነበረችው በሪፍት ቫሊ ክፍለ ግዛት የገዢው ህብረታቸው ጸበኛ ማህበረሰቦችን እንዳስታረቀ ይናገራሉ ። ይሁን እንጂ ለበርካታ አሰርት ዓመታት በተለያዩ ማህበረሰቦች መካከል በመሬት ባለቤት በፖሌቲካና በብሔረሰባዊ ጉዳዮች የቀጠለው አምባጉዋሮ አላከተመም።
"ሰዎች በሀገር ውስጥም የሚነካኝ የለም ዓለም አቀፉ ፍርድ ቤትም ምንም አያደርገኝም የሚል ዕምነት እንዲያድርባቸው ያደርጋል። ብጥብጥ እንደገና ሊቀሰቀስ ይችላል። ካካጌማ ውስጥ ብጥብጥ እንደነበር፣ ምክር ቤቱም ውስጥ ሰዉ ምን ዓይነት ባህሪ እያሳየ እንደሆነ ተመልክተናል ። ይህ ሁሉ የሚያሳየው ብጥብጡ እንደገና የመቀስቀሱ አደጋ ከፍተኛ መሆኑን ነው።" ብለዋል
በሌላ በኩል የሀገሪቱ ጠቅላይ አቃቤ ህግ ጊቱ ሙጋዪ መንግስታችን የፖሌቲካ ሁከት የሚያነሳሱ ሰዎች በተጠያቂነት የሚያዙበት መንገድ ያመቻቻል ብለዋል። ነቃፊዎች ግን ይሳካል የሚል ዕምነት የላቸውም።
የመብት ተሟጋቾች እንደሚያስገነዝቡት ዓለም አቀፉ ፍርድ ቤት ኡሁሩ ኬንያታና ዊሊያም ሩቶ የተመሰረቱባቸውን ክሶች እንዲሰርዝ ያደረገው በሀገር ውስጥ የፍትህ ሂደቱ የፖለቲካ ሓይሎች ጣልቃ እየገቡ በማደናቀፋቸውና በምስክሮች ላይ ይደርስ በነበረው የማስፈራራት ተግባር ምክንያት መሆኑን ይናገራሉ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የእናት ፓርቲ ምስረታ በመጪው ዕሁድ አዲስ አበባ ላይ ይከናወናል።የ21ኛው ክ/ዘመንን ኢትዮጵያ ከሚያሻግሩ ፓርቲዎች ውስጥ እንደሚሆን ታምኖበታል።ፓርቲው ሁሉንም ብሔር፣ዕምነት እና ክልል ያሳተፈ እንደሆነ ተነግሯል።
የእናት ፓርቲ ምስረታ በመጪው ዕሁድ አዲስ አበባ ላይ ይከናወናል።የ21ኛው ክ/ዘመንን ኢትዮጵያ ከሚያሻግሩ ፓርቲዎች ውስጥ እንደሚሆን ታምኖበታል።ፓርቲው ሁሉንም ብሔር፣ዕምነት እና ክልል ያሳተፈ እንደሆነ ተነግሯል።
የአንዲት አገር የነገ ዕጣ በምን ላይ እንደተመሰረተ ለማወቅ፣በዛሬው ወጣት ርዕይ እና ፍላጎት ላይ የተመሰረተ ሥራ እየተሰራ መሆኑን እና አለመሆኑን መመልከቱ በቂ ነው።የብዙ አገሮች የዕድገት ምስጢር የተመሰረተበት አንዱ ምሰሶም ይሄው ነው።የትውልዱን ርዕይ እና ፍላጎት በተቃረነ መንገድ የሚሄዱ የፖለቲካ፣ማኅበራዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ሂደቶች እና ፖሊሲዎች ሁሉ ውጤታማ የመሆናቸው ዕድል እጅግ የመነመነ ነው።
በኢትዮጵያ ፖለቲካም ላለፉት አርባ አምስት አመታት የቀጠለው የፖለቲካ ሂደት፣አዲሱን ትውልድ ፖለቲካውን እንዲሸሽ፣እንዳያምን እና በተሳትፎ የራሱን ገንቢ ሚና እንዳይጫወት እንቅፋት ሆኖበት ኖሯል።ይህ ሁኔታ ግን አሁን የኢትዮጵያ ጉዳይ ያገባናል፣እንደዜጋ የድርሻችንን መወጣት አለብን፣ከየትኛውም ብሔር፣ዕምነት እና ክልል ያላደላ ከምርም ኢትዮጵያን ያለ እና ሁሉንም የሚያከብር ብሎም 21ኛውን ክ/ዘመን ኢትዮጵያን አሻግሮ በክብር ለትውልድ የማስረከብ ኃላፊነቱን ለመወጣት ያለመ አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ በመጪው ዕሁድ የካቲት 29/2012 ዓም በአዲስ አበባ፣ስድስት ኪሎ በሚገኘው የስብሰባ ማዕከል የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ታዛቢዎች በተገኙበት መስራች ስብሰባውን እንደሚያካሂድ ለጉዳያችን የደረሰው መረጃ ያመለክታል።በመስራች ስብሰባው ላይ ሁሉንም የኢትዮጵያ ክልሎች፣ብሔሮች እና ዕምነቶች የሚወክሉ ኢትዮጵያውያን ይታደማሉ ተብሎ ይጠበቃል።
''እዚህ ላይ ኢትዮጵያ ከመቶ በላይ የሚሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች እያሉ ተጨማሪ ለምን አስፈለገ? ብሎ የሚጠይቅ ይኖራል'' ያለው አንድ የእናት ፓርቲ አደራጅ ኮሚቴ አባል ሲያብራራ '' ይህ አስተሳሰብ የፓርቲዎች ቁጥር መብዛት በራሱ የኢትዮጵያን ሕዝብ የመወከል አቅማቸው ያደገ አድርጎ መውሰድ የሚነሳ የተሳሳተ አስተሳሰብ ነው።'' በማለት ያብራራል።
ከእዚህ በተጨማሪ በጉዳያችን መረጃ መሰረትም የእናት ፓርቲ ሁሉን አቃፊነት፣የኢትዮጵያን መሰረታዊ ችግሮች ከመረዳት፣ ለችግሮች በቂ መፍትሄ ከመስጠት አቅም፣ፍላጎት እና ቁርጠኝነት አንፃር የእናት ፓርቲ የራሱን አገራዊ ድርሻ እንደሚወጣ ከብዙ ጉዳዮች አንፃር አመላካች ጉዳዮች አሉ።የእናት ፓርቲ ከእዚህ በፊት ጊዜያዊ የዕውቅና ሰርተፍኬት ከኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ያገኘ ሲሆን በመጪው ዕሁድ የሚያደርገው አስር ሺህ በላይ ፊርማ አስፈርሞ ዋና እውቅና ሰርተፍኬት የሚያገኝበትን ሂደት ነው።የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ አስር ሺህ የድጋፍ ፊርማ ማሰባሰብ ያልቻሉ ፓርቲዎች ከመጪው ነሐሴ የምርጫ ሂደት ውጪ እንደሚሆኑ እና ቀነ-ገደቡም በቀናት ውስጥ እንደሚጠናቀቅ ማሳወቁ ይታወሳል። ጉዳያችን ለእናት ፓርቲ መልካም የምስረታ ጉባኤ ትመኛለች።
የአርት ጏዙን ሚኒ ሚዲያ ቤተሰብ መምርያ አድርጉ ብዙ አስተማሪ ስራዎችን ሰርቶ ወደ ፊልም የመጣው የልጅነት ህልሙ ነበር:: እራሱን ተዋናይ ሆኖ ማግኝት ይሄው ህልሙ ሜዳ ላይ አልቀረም አሁን የሙሉ ሰዓት ተዋናይ ነው።
ተጫራቾች የጨረታ ሰነዱን ሞልተው ሲመልሱ ለጨረታ ማስከበሪያ የሚሆን የጠቅላላ ዋጋውን 2% በባንክ በተረጋገጠ CPO በማስያዝ በኤንቨሎፕ በማሸግ እስከ የካቲት 15 ቀን 2013 ዓ.ም. ከጠዋቱ 4፡00 ሰዓት ድረስ ቦሌ ክ/ከተማ ወረዳ 04 በሚገኘው “ፕሮቴክሽን ሀውስ” በዋናው መ/ቤት መግቢያ ላይ ለዚሁ ጨረታ በተዘጋጀው የጨረታ ሳጥን ውስጥ ገቢ ማድረግ ይኖርባቸዋል፡፡