Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በተለይ በሰብዓዊ መብት ረገጣ እያደረሰ ያለው ግፍ ከበቂ በላይ በሆነ ማስረጃ በተደጋጋሚ እየወጣበት ባለበት ባሁኑ ጊዜ የወደፊቱ ሁኔታ ምን ሊሆን ይችላል የሚለው መመለስ ያለበት ጥያቄ ሆኗል፡፡ ለዚህም ይመስላል በሰሜኑ ኢትዮጵያ ከአማራው ክልል ጋር ተያይዞ ያለውን አደገኛ ሁኔታ ለማምከን የኤርትራ ካርዱን የመዘዘው በማለት አስተያየት ሰጪዎች ይናገራሉ፡፡ ወራትን ያስቆጠረው የኦሮሞ ወጣቶች ተቃውሞ ከሁሉም በላይ አረመኔነቱንና ለሥልጣኑ ሲል የማይፈጽመው ወንጀል እንደሌለ በግልጽ ያሳየ መሆኑን ሰሞኑን የወጣው የሰብዓዊ መብት ተመልካቹ መ/ቤት (ሂውማን ራይትስ ዎች) ዘገባ ያሳያል፡፡
በተለይም በያዝነው ዓመት ጥር ወር አካባቢ የአውሮጳ ፓርላማ ኢህአዴግን “ልክ የሚያስገባ” ባለ 19 ነጥብ ውሳኔ ማስተላለፉ ይታወቃል፡፡ በወቅቱ ውሳኔው ኢህአዴግ “ልክ ሊገባ ይሆን” የሚል አመለካከት መጫሩን ጎልጉል ጠቅሶ በጻፈበት ወቅት “ረቂቁ ለውይይት እንዳይቀርብ የቻሉትን ያህል የጣሩት ቴድሮስ አድሃኖም “ዲፕሎማሲያቸው” አለመሥራቱን፤ ጉዳዩን በቅርበት የሚከታተሉ ውሳኔው “ውስጡ በብረት የተወጠረ የቦክስ ጓንቲ ነው” ማለታቸውን ጨምሮ ዘግቦ ነበር፡፡ ይህ በዝርዝር መረጃ ቀርቦበት ለውሳኔ የበቃው ሰነድ ቀኑን ጠብቆ ህወሃት ላይ ሰይፉን እንደሚመዝ የወንጀሉ ተዋናዮች ከማንም በላይ የሚረዱት እውነታ ሆኗል፡፡
በአሜሪካ፤ ወሳኝ በሆኑ የአውሮጳ ከተሞች (ህብረቱ ያለበትንም ጨምሮ) እንዲሁም በኢትዮጵያ አጎራባች አገራት ያሉ አምባሳደሮች በታማኝ የህወሃት ተጋዳላዮች ለመተካት መታሰቡ የዲፕሎማሲው ተጽዕኖ ያስከተለው ጫና ብቻ ሳይሆን በህወሃት ውስጥ ሌላም ፍርሃቻ ስለአለ ነው በማለት ጉዳዩን ከሌላ አንጻር የሚመለከቱ ይናገራሉ፡፡
ምዕራባውያን ኃይላት ትኩረታቸውን ሊቢያ ላይ አድርገው ጋዳፊን ከሥልጣን ለማውረድ እንቅስቃሴ በጀመሩበት ወቅት ዓመጹ እየተፋፋመ ሲሄድ በየአገሩ የነበሩ የጋዳፊ ታማኞች መክዳታቸው ይታወሳል፡፡ ጋዳፊ ህይወታቸው በOctober 2011 ከማለፉ ስምንት ወራት በፊት በዋሽንግተን ዲሲ ታማኝ አድርገው ያስቀመጧቸው አምባሳደር አሊ ኦጃሊ ጋዳፊን መክዳታቸው ይታወቃል፡፡ ለጋዳፊ ታማኝ በመሆን አርባ ዓመት ያህል ያገለገሉት አምባሳደሩ በወቅቱ ከከዱ በኋላ የአማጺውን ኃይል ተቀላቅለው ነበር፡፡ ከዚህ አልፈው በአሜሪካ የአማጺው አፈቀላጤና ተወካይ በመሆን ሲሰሩ ከቆዩ በኋላ የጋዳፊ መውደቅ እውን እየሆነ ሲሄድ አሜሪካ መልሳ በቦታቸው አስቀምጣቸው ነበር፡፡ ከዚህ አንጻር ህወሃትን ያስፈራው ይህንን መሰል የፖለቲካ ቁማር እንደሆነ ይነገራል፡፡
ከሎሌነት ባላለፈ አገልግሎት የሚሰጡትን “የራሴ፤ ታማኞቼ” ከሚላቸው ጋር ፈጽሞ እኩል ሊያደርጋቸው የማይፈልገው ህወሃት የፖለቲካው ትኩሳት አቅጣጫውን የቀየረ ዕለት የአሊ ኦጃሊን መንገድ ሊከተሉ ይችላሉ ብሎ የጠረጠራቸውን በቶሎ ለመተካት መወሰኑ “ከጋዳፊ ተምረናል” የሚል እንድምታ እንዳለው ይነገራል፡፡ በየትኛውም የለውጥ እንቅስቃሴ ጊዜ በተለይ በጎረቤትና በኃያላን አገራት ያሉ አምባሳደሮች መክዳት አልፎም ንቅናቄውን መቀላቀል የአምባገነኖችን ዕድሜ በማሳጠር በኩል ቁልፍ ሚና ይኖረዋል የሚሉ አስተያየት ሰጪዎች ህወሃት ምዕራባውያን በተገኘው አጋጣሚ ፊታቸውን እንደሚያዞሩበት በመገመት ይህንን መሰሉን ጥንቃቄ ማድረጉ ሥልጣኑን እንዴት እንደሚንከባከብ የሚያሳይ ነው፡፡ በተለይ የኦህዴድ መሸርሸርና በክልሉ ያለው ዓመጽ እስካሁን አለመብረድ ከአምባሳደር ጀምሮ እስከ በታች እርከን የቆንስላ ተግባራት ላ የተሰማሩ ኦሮሞ ዲፕሎማቶችንና ሠራተኞችን በዓይነቁራኛ እንዲታዩ እያደረጋቸው ነው፡፡ ከዚህ አንጻር “ለችግር ጊዜ አትታመኑም” ተብለው እንደሸቀጥ እንዲመለሱ የሚጠሩት አምባሳደሮች ቀን ፊቷን ሳታዞርባቸው ለምንስ በእርግጥ “የማይታመኑ መሆናቸውን” ለህወሃት አያሳዩትም በማለት የዜናው አቀባይ ለዲፕሎማቶቹ ጥሪ አዘል ምክር ለግሰዋል፡፡ (ፎቶ: ያለፈው አመት ሹመኞች)
ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተዳለወ ክፉት ሃገራዊ ሰሚናር ፖለቲካውያን ሓይልታትን ህዝብን ብዓወት ተዛዚሙ። ትማሊ ቀዳም 22 ሓምለ 2017 እቲ ብሓልዮት ሰልፊ ናህዳ
‹‹የኢትዮጵያ ቱሪዝም አጀንዳ!!›› በሚል የተዘጋጀው የቀጣይ አስር ዓመቱ የቱሪዝም ዘርፍ ዕቅድ ለፌደራል ባለድርሻ አካላት ቀርቦ ምክክር ተደርጎበታል፡፡ - News - MOCT
ኢዛ (ሰኞ የካቲት ፲፭ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 22, 2021)፦ በኢትዮጵያ በኮቪድ 19 (ኮሮና ቫይረስ) ወረርሽኝ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ ስለመምጣቱ እየታየ ነው። በበሽታው ተይዘው ከሚሞቱ ሰዎች ውስጥ የወጣቶችም ቁጥር እንደጨመረ፣ ጽኑ ታማሚዎችም ከወትሮ በተለየ ቁጥር ከፍ እያለ ነው። እስካሁን በበሽታው ተጠቅተው ሕይወታቸው ማለፉ ከተገለጹት ታዋቂ ሰዎች መካከል ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ይጠቀሳሉ። ትናንት ደግሞ የዓለም ሎሬት ጥበበ የማነብርሃን በዚሁ በሽታ ተይዘው ሕይወታቸው ማለፉን የጤና ሚኒስቴር አስታውቋል። እንዲህ ካሉ መረጃዎች አንፃር የኮቪድ 19 በሽታ በአሁኑ ወቅት አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱን የሚጠቁም ነው።
ኢዛ (ሰኞ የካቲት ፰ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 15, 2021)፦ በኢትዮጵያ ሕገወጥ ተግባራት ምን ያህል ደረጃ ላይ እንደደረሱ በርካታ ማሳያዎች በየዕለቱ እየወጡ ነው። የመሬት ዘረፋና ወረራ አንዱ ሲሆን፤ ሌሎችም አንዳንዴ ሊገመቱ የማይችሉ ሕገወጥ ተግባራት በተከታታይ እየተሰሙ ነው። ቅዳሜ ዕለት የተሰማው አንዱ ዜና ደግሞ በአገሪቱ ውስጥ የተፈጸሙ እና እየተፈጸሙ ያሉ ሕገወጥ ተግባራት በየዘርፉ መኖራቸውን ያሳያል።
ኢዛ (ሐሙስ ኅዳር ፲ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. November 19, 2020)፦ በአዲስ አበባ ባለቤት አልባ ናቸው የተባሉ ሕንጻዎች ቁጥር አንድ መቶ መድረሱን የከተማዋ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ ገልጸዋል።
ኢዛ (ሐሙስ መስከረም ፳፰ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. October 8, 2020)፦ የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ተዘዋዋሪ ችሎት አቶ ልደቱ አያሌው በመቶ ሺህ ብር ዋስ ከእስር ተለቀው ጉዳያቸውን በውጭ ኾነው እንዲከታተሉ ያጸናው ውሳኔ እስካሁን አለመተግበሩ አነጋጋሪ ኾኗል። ፖሊስ ከሕግ በላይ መኾኑን ያሳየበት ነው ተብሎ እየተተቸ ነው።
ኢዛ (እሁድ መስከረም ፲ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. September 20, 2020)፦ ከኢትዮጵያ በመተማ በኩል ወደ ሱዳን ሊወጣ የነበረ 150 ሺሕ ዶላር በመተማ ጉምሩክ በተደረገ ፍተሻ ተያዘ።
ኢዛ (እሁድ ሰኔ ፳፰ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. July 5, 2020)፦ የአርቲስት ሐጫሉ ሁንዴሳን ግድያ ተከትሎ በአዲስ አበባና በተለያዩ የኦሮሚያ ክልሎች ከፍተኛ ኹከት ከመከሰቱ ባሻገር የበርካቶች ንጹኀን ዜጎችና የመንግሥት የጸጥታ አስከባሪ አባላት ሕይወት ከመጥፋቱም በላይ ለጊዜው በውል ያልታወቀ ንብረት መውደሙ ይታወቃል። በአሁኑ ወቅት የመከላከይ ኃይል፣ የልዩ ኃይልና የፖሊስ ኃይሎች ከሕብረተሰቡ ጋር በመቀናጀት ኹከቱ በተቀሰቀሰባቸው አካባቢዎች ሰላም በማስፈን ላይ እንደሚገኙ ተገለጸ።
ኢዛ (ረቡዕ ሰኔ ፫ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. June 10, 2020)፦ ሰኞ ሰኔ 1 ቀን 2012 ዓ.ም. በተካሔደው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ስብሰባ ላይ ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በምክር ቤቱ አባላት ከተነሱላቸው ጥያቄዎች መካከል ስድስተኛውን አገር አቀፍ እና ክልላዊ ምርጫን የተመለከተው ይገኝበታል። የምርጫው መራዘምን ተከትሎ በተለይ አንዳንድ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከመስከረም 30 ቀን 2013 ዓ.ም. በኋላ መንግሥት አይኖርም፤ ብጥብጥ ይነሳል በማለት ጭምር እየገለጸ ነው። እንደ ትግራይ ያሉ ክልሎች ደግሞ ምርጫ ካልተካሔደ በክልል ደረጃ ምርጫ እናደርጋለን በማለት እየገለጹ ስላሉት ጉዳይም የቀረበ ጥያቄ ነበር።
ኢዛ (ሐሙስ ግንቦት ፳ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. May 28, 2020)፦ ግንቦት 20 ቀን ለማሰብ ትናንት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድና የትግራይ ክልላዊ መንግሥት (ሕወሓት) ከሰጡት መግለጫ ባሻገር፤ የተለያዩ ክልሎችና ታዋቂ ሰዎች የተሰጡ መግለጫዎች የተለያዩ ምልክታዎች የታዩባቸው ሲሆን፤ ከቀድሞ የውዳሴ ጋጋታ ወጣ ያሉም ኾነው ተገኝተዋል። የኢትዮጵያ ዛሬ ድረገጽ ዝግጅት ክፍልም እነዚሁን የተለያዩ ምልከታዎች ለመዳሰስ ሞክሯል።
ኢዛ (ሰኞ የካቲት ፲፮ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. February 24, 2020)፦ ባሳለፍነው ሳምንት ማለቂያ ላይ ቅዳሜ የካቲት 14 ቀን 2012 ዓ.ም. አዲስ አበባ ደምቃ ያመሸችበት ነበር። በመቶ ሃምሳ ሺሕ የሚቆጠሩ ታዳሚዎችን በአንድ ቦታ በማሰባሰብ የደመቀ የሙዚቃ ድግስ ያጣጣሙበትን ምሽት አሳልፈዋል። በኢትዮጵያ የሙዚቃ ኢንዱስትሪ የገነነ ስም ያለው ቴዎድሮስ ካሣሁን (ቴዲ አፍሮ) በመስቀል አደባባይ በተሰናዳው በልዩ ሁኔታ በታነፀው መድረክ ላይ፤ በቦታው የነበሩ የሙዚቃ አድናቂዎቹን አጀብ ባሰኘ የመድረክ አያያዝ ጭምር አስደስቷል።
ኢዛ (ረቡዕ ታኅሣሥ ፩ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. December 11, 2019)፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ እውቅና የሚሠጠውን የኖቬል ሽልማት (የዓለም የሰላም ኖቤል ሽልማት) በኦስሎ በታላቅ ክብር ተቀብለዋል። ዕለቱ ኢትዮጵያ የገነነችበት ቀን ለመኾን በቅቷል።
ስለተሻሻለው የሕገ ቤተ-ክርስቲያን ድንጋጌ እና የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ራሱን ስለቻለበት የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ቅዱስ ሲኖዶስ በወከላቸው ብፁዓን አባቶች በኩል ገለጻ ተደረገ – በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት
ስለተሻሻለው የሕገ ቤተ-ክርስቲያን ድንጋጌ እና የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ራሱን ስለቻለበት የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ቅዱስ ሲኖዶስ በወከላቸው ብፁዓን አባቶች በኩል ገለጻ ተደረገ
ህዳር 1 ቀን 2013 ዓ/ም የጉራጌ እና የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ መልከጼዴቅ፣ የቅዱስ ሲኖዶስ ዋና ጸሐፊ ብፁዕ አቡነ ዮሴፍ እና በርካታ የቅዱስ ሲኖዶስ አባላት ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት፣ የሀገረ ስብከቱ የዋና ክፍል ኃላፊዎች እና ሠራተኞች እንዲሁም የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ገዳማትና አድባራት ገዳማት አስተዳዳሪዎችና ጸሐፊዎች በተገኙበት በሀገረ ስብከቱ የስብሰባ አዳራሽ ቅዱስ ሲኖዶስ ስለአሻሻለው ሕገ ቤተ-ክርስቲያንና ራሱን ስለቻለው የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት በቅዱስ ሲኖዶስ ተወካይ ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት አማካኝነት ገለጻ ተደርጓል ።
በመርሐ ግብሩ ላይ የተገኙትና አጭር ንግግር ያደረጉት የቅዱስ ሲኖዶስ ዋና ፀሐፊ ብፁዕ አቡነ ዮሴፍ በወርኃ ጥቅምት በተደረገው የቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ያለውን ብልሹ አሠራርና የመልካም አስተዳደር እጦት ለማስተካከል ቅዱስ ሲኖዶስ በጥልቀት ተወያይቶና ሕገ ቤተ-ክርስቲያኑን አሻሽሎ እንደሌሎቹ አህጉረ ስብከቶች ግልፅ የሆነ አሠራር በመዘርጋትና ያለማንም ጣልቃ ገብነት ራሱን በቻለ ሊቀ ጳጳስ እንዲመራ ከወሰነ በኀላ ብፁዕ አቡነ መልከጼዴቅንም የሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ አድርጎ መድቧል፣ ዛሬ ወደዚህ የመጣነው በየሚዲያው ከሚናፈሰው ስሁት ዜና ወጥታችሁ ትክክለኛውን የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ አሠራር ለእናንተ ግልፅ ለማድረግ ነው፣ ስለሆነም ይህንን እውነት በሚገባ ተረድታችሁ የተመደቡላችሁን ብፁዕ አባት አክብራችሁ እየተመካከራችሁና እየተግባባችሁ በጋራ እንደምትሰሩና ሀገረ ስብከቱን እንደምትለውጡ ተስፋ እናደርጋለን ብለዋል::
በመቀጠልም የጅግጅጋ እና የምሥራቅ ሀረርጌ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ መቃርዮስ ከአሁን በፊት በአዲስ ሀገረ ስብከት ሲፈጸሙ የነበሩ ብልሹ አሠራሮችን ስንመለከትና ስናዝን ቆይተናል አሁን ግን የእግዚአብሔር ፈቃድ ሆኖ ሀገረ ስብከቱ ራሱን እንዲችል በመደረጉ በተጠያቂነትና በግልፅነት ይሰራል ለሌሎች አህጉረ ስብከቶችም መልካም አርዓያ ይሆናል ብየ አምናለሁ፣ ለዚህ የተሻለ ለውጥ ደግሞ የእናንተ በየደረጃው ያላችሁ የሥራ ኃላፊዎች ሚና ትልቅ ነውና ራሳችሁን አዘጋጅታችሁ ከተመደቡላችሁ አባት አጠገብ ቁሙ፣ በነገርም ሁሉ እርዷቸው በማለት መልእክታቸውን ሲያስተላልፉ ብፁዕ አቡነ ቴዎፍሎስ ደግሞ ቤተ-ክርስቲያን በውስጥ እና በውጪ ብዙ ጫና እንዳለባት ይታወቃል፣ እነዚህን የሁለትዮሽ ጫናዎች በመቀነስም ሆነ በማስወገድ ደግሞ ከእኛ ብዙ ይጠበቅ ነበር እኛ ግን ቤተ ክርስቲያንን ልንጠቅም ይቅርና ራሳችንም ሸክም ሆነንባታል፣ ከዚህ ውድቀታችን እነነሣ ነገ ለሚመጣው ትውልድ የምናስረክባትን ቤተ ክርስቲያንም ዛሬ ላይ እናስተካክል በማለት ጠንካራ መልእክት አስተላልፈዋል::
በመጨረሻም የሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ መልከጼዴቅ የሆነው ሁሉ በእግዚአብሔር ፈቃድ ነው፣ የእርሡን ፈቃድ ለመፈጸም ደግሞ ዝግጅ ሆኛለሁ ይህንን ሀገረ ስብከት መምራት በእጅጉ ቀላል እንዳልሆነ አውቃለሁ ሆኖም ግን መንፈሳዊ ትጥቄ አጥብቄ ከብፁዓን አበው አባቶቼና ከእናንተ ጋር በመመካከርና የእግዚአብሔርን እርዳታ በመጠየቅ ቅዱስ ሲኖዶስ የሰጠኝን አደራ እወጣለሁ፣ በየደረጃው ያላችሁ የሥራ ኃላፊዎችም ሳንፈራራና ሳንራራቅ በልካችን ተቀራርበን ሀገረ ስብከታችንን ሁልጊዜ ከሚነሳበት መጥፎ ስም ነፃ እናወጣዋለን፣ በማለት ቃል ገብተዋል::አያይዘውም የቅዱስ ሲኖዶስን ትእዛዝ አክብረውና በቦታው ተገኝተው የቅዱስ ሲኖዶስን አቋምና ውሳኔ ለታዳሚዎቹ ግልፅ ያደረጉትን ተወካይ ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳትንም አመስግነዋል::
ወደፊት በሚኖረን ጊዜም በእያንዳንዱ የሀገረ ስብከታችን ጉዳዮች ዙሪያ በጥልቀት የምንወያይበትን መድረክ እናዘጋጃለን እስከዚያው ግን ጸሎታችሁና ደገኛ ሐሳባችሁ እንዳይለየኝ በማለት አባታዊ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል::
ዘገባዉ ጥሩ ነዉ፤ ነገር ግን የሃገረ ስብከቱ ነዋሪ ምዕመናን እና ምኁራን ጥሪ ይደረግላቸዉ እና ችግሩን እና መፍትሄዉን መወያየት ይሻላል፤ ዘላቂ መፍትሄ ለማምጣት ከተፈለገ አይድበስበስ !
አያቶቻችን የልጆቻችን መሬት ነች ብለው ደማቸውን አፍስሰው ሀገራችንን ከወራሪ ፋሽት ታደጉልን አባቶቻችን በውርስ እርስ በእርስ ሲጣሉ ሳይኖሩበት ሳያኖሩበት ይኸው አሉ ። ልጆች የሚሆነው ሳይገባቸው ውሉ የጠፋባቸውን አባቶቻቸው እያዩ ነው፤ ግራ መጋባታቸውን እየወረሱ ግራ እየተጋቡ ነው ፤ ወይ በሽሽት ላይ ናቸው፤ ነገር ግን እትብታቸው የተቀበረባትን ቀዬ ከማዶ ሆነው እያዪ የጨው አምድ ሆነው ቆመዋል፤ ብቻ ልቦቻቸው ያነባሉ። እንዲህ እያሉ:-
ሌተናንት ጄነራል ጃገማ ኬሎ ከውልደታቸው እስከ እለተ ሞታቸው ለኢትዮጵያ ልዩ ባለውለታ ነበሩ፡፡ ሌተናንት ጄነራል ጃገማ ኬሎ ለሀገራቸው ለኢትዮጵያ ብሎም ለመላው ዓለም ሕዝቦች የተሻለ ሕይወት ክብርና እርካታ እንዲኖራቸው…ሕዝቦችን ለማግባባትና ለማቀራረብ የሚመኙ እና የሚሰሩ ነበሩ…..ጀግኖች እና የሀገ9lር ባለውለታወች በሕይወት ኖረውም ሳይኖሩም በሰሩት ሥራ ሁል ጊዜ ሲታወሱ ይኖራሉ፡፡ነፍስ ይማር
* ሌ/ጀ/ጃገማ ኬሎ የተወለዱት በጥር 20 ቀን 1913 ዓ.ም ነው:: ለቤተሰባቸው የመጨረሻ ልጅ ቢሆኑም ከሁሉም ጎበዝ ብርቱ ነበሩና አባታቸው የቤተሰቡ አለቃ አደረጓቸው::
* “ጃገማ” የአባታቸው የፈረስ ሥም ሲሆን በኦሮምኛ ሀይለኛ ማለት ነው:: ሌ/ጀ/ ጃገማ እስኪወለዱ ድረስ የፈረሳቸውን ሥም የሚሰጡት ሁነኛ ልጅ አላገኙም ነበር::
* የጣልያን ጦር የአድዋ ላይ ሽንፈቱን ሊወጣ ጦሩን እጅግ አግዝፎ ከ40 ዓመት ዝግጅት በኋላ በ1928 በድጋሚ ሀገራችንን ወርሮ ሕዝብ ሲፈጅ ሀገሩን ሊታደግ ሁሉም በየፊናው ሲራወጥ በ15 ዓመት ዕድሜ የአባታቸውን ጀብድ ሊደግሙ በዱር ዘምተው ጠላትን አርበድብደዋል። በዚህም “የበጋ መብረቅ” ተብለው ተሰይመዋል።
* ሌ/ጀ/ ጀገማ ፤ ከጣልያን ጋር 5 ዓመት ሲዋጉ አንድም ቀን ድል ሆነው አያውቁም:: ጥይት ሲያልቅባቸው ብቻ ቦታውን ለቅቀው ይሄዳሉ:: ጥይት መልሶ ለማግኘት እንዴት ያደርጉ እንደነበር እንዲህ ብለዋል፡፡ <<ጥይት ሲያልቅብን ማታ ምሽግ ላይ እንተኩሳለን:: አሥራ አምስት ተኩሰን ከሆነ ሃያ ተኩሻለሁ ይልና አምስቱን ይሸጣል:: ጥይቱን የሚሸጡት ባንዳዎች ናቸው>>
* ሁለተኛ የዓለም ጦርነት ጊዜ እንግሊዝ ጣልያን ከአፍሪካ እንድታስወጣ ተወሰነ:: ስለዚህ ወቅት ጃገማ ኬሎ እን ዲህ ብለዋል፤ <<ይህ ውሳኔ ኢትዮጵያንም ይመለከታልና ከንጉሡ ጋር ሆነው የእንግሊዛውያን ወታደሮች ሲመጡ የከዳውም ባንዳ እየተመለሠ ጣሊያን ተባረረ::
* ከዚያ በኋላ ንጉሡ ተመልሠው ዙፋናቸው ላይ ቢቀመጡም ጎንደርና ጅማ አልተለቀቁም ነበርና የጎንደሩ ይቀመጥ መጀመሪያ የቅርቡን እናስለቅቅ ተብሎ ወደ ጅማ ሲሄዱ ጀኔራል ጋዜራል የግቤን ድልድይ ቆርጦ መከላከል ጀመረ::
* በዚህ ጊዜ ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ ያውቁኝ ነበርና ለጃንሆይ “ጃገማን ቢያዙልኝ በአምቦ መንገድ ሄዶ በኋላ ይቆርጥልኛል” በማለታቸው ጃንሆይ ከደጃች ገረሱ ጋር እንድትዘምት ብለው ደብዳቤ ላኩልኝ:: እኔ በወቅቱ 3500 ወታደኖች ነበሩኝ፡ ፡ መሣሪያውን ግማሹን ማርኬ ግማሹን ገዝቼ ያከማቸሁት ነውና መሳሪያ የመንግሥት ነው ስለተባለ ሲፈልጉ መሣሪያውን ይውሰዱ ብዬ እምቢ አልኩ::
* ወ/ሮ ሸዋረገድ ገድሌ የተባሉ የውስጥ አርበኛ ያውቁኝ ነበርና ለጃንሆይ “ሕፃን የሚያምር ልጅ ነው እንዴት ከሞት ወደ ሞት ይልኩታል፡፡ ያሰናብቱት ጦሩን ቢያዩለትም መልካም ነው” ብለው ተናገሩ::
* ጃንሆይም “እውነት ነው ተሣሥተናል እናያለን” አሉ:: “ጦርህን መጥተን እናያለን ተዘጋጅተህ ጠብቅ ፉከራም ታሰማለህ” ብለው መልዕክት ላኩብኝ፡፡ መጡ:: እኔም ታወር ሰርቼ ጠበኳቸው:: ፎክር ተብያለሁና ፉከራ ባልችልም፤
ግዳዩን አስቆጠረ ከምሮ ከምሮ›› ብዮ ፎከርኩ፡፡ ከዚያ በኋላ ምሣ አብረን በልተን ከእርሳቸው ጋር አዲስ አበባ ቤታቸው መጣሁ:: 25.000 ብር እና የወርቅ ሰዓት፤ ሙሉ ገበርዲን ሱፍ ሰጡኝ:: ከዚያ ደጃች ገረሱ ጋር ዘምቼ አጋሮ ወርጄ ድልድዩን ዘጋሁት:: መኮንኖቹ ተማረኩ:: ጋዚራም እጁን ሰጠ:: ጠቅላላ 600 እስረኛ ተቀብዬ ጦርነቱ አበቃ>>
* የ ሌተናት ጄኔራል ጃገማ ልጆች እንደ እድሜያቸው ቅደም ተከተል፤ አቶ ሰለሞን ጃገማ ፤ ጸዳለ ጃገማ ፤ የትምወርቅ ጃገማ፤ ሸዋዪ ጃገማ፤ ብሩክታዊት ጃገማ፤ እና ምህረት ጃገማ ናቸው።
ምክትል የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚንዳንት ማይክ ፔንስ፤ ወደ ቦጎታ ኮሎምቢያ በማምራት ላይ መሆናቸው ተገለፀ። በዩናይትድ ስቴትስ ዕውቅና ካገኙት ከቬሌዙዌላው ጊዜያዊ ፕሬዚደንትጁዋን ጉኤዶ ጋር ለመወያየትና፣ ቬኔዙዌላ ውስጥ እየተባባሰ ስለመጣው ቀውስ ለሊማው ቡድን ንግግር ለማድረግ።
ምክትል የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚንዳንት ማይክ ፔንስ፤ ወደ ቦጎታ ኮሎምቢያ በማምራት ላይ መሆናቸው ተገለፀ። በዩናይትድ ስቴትስ ዕውቅና ካገኙት ከቬሌዙዌላው ጊዜያዊ ፕሬዚደንት ጁዋን ጉኤዶ ጋር ለመወያየትና፣ ቬኔዙዌላ ውስጥ እየተባባሰ ስለመጣው ቀውስ ለሊማው ቡድን ንግግር ለማድረግ።
ምክትል ፕሬዚደንት ፔንስ እና የአካባቢው መሪዎች፣ የቬኔዙዌላው ፕሬዚዳንት ኒኮላስ ማዱሮ ሥልጣን በቶሎ ስለሚለቁበትና ለቬኔዙዌላ ተልከው ብራዚልና ኰሎምቢያ ውስጥ የተከማቹት የሰብዓዊ ዕርዳታዎች በፍጥነት ስለሚላኩበት ሁኔታ እንደሚወያዩ ታውቋል።
አንድ የፕሬዚዳንት ትራምፕ አስተዳደር ባለሥልጣን ለጋዜጠኞች በሰጡት ቃል፣ ዩናይትድ ስቴትስ ሙሉውን የኢኮኖሚና የዲፕሎማቲክ ሚዛኗን በቬኔዙዌላ ላይ ለማዋል እንዳቀደች አመልክተዋል።
ምክትል ፕሬዚዳንት ፔንስም፣ የሊማ ንግግራቸውን ከማድረጋቸው አስቀድሞ፤ ለቬኔዙዌላ የጊዜያዊ ፕሬዚዳንትነት ዕውቅና ከተሰጣቸው ከጉኤዶእና ከኮሎምቢያው ፕሬዚዳንት ኢቫንዱኪው ጋር ይገናኛሉ ተብሏል።
የሊማው ቡድን ስብሰባ የሚካሄደው፣ በሳምንቱ ማብቂያ ላይ ቬሌኔዙዌላ ድንበር ላይ አመፅ ከተካሄደና፣ የማዱሮስ ወታደሮች ለቬኔዙዌላ የተላከ ዕርዳታ እንዳይደርስ ዕገዳ ካደረጉ በኋላ መሆኑ ይታወቃል።
ሲበዛ ትሁት ነው። ሰዉ የሌለውን ማዕረግና ቅፅል እያንጋጋ በሚጠቀምበት ሀገርና ማህበራዊ ሚዲያ እየኖረ፣ ስፔሻላይዝ ያደረገ ሀኪም ሆኖ ሳለ አንድም ቀን “ዶ/ር” የሚል ማዕረግ ሲጠቀም ወይ በሱ ጥሩኝ ሲል ታይቶ አያውቅም። ብዙ ሰው ከሕልፈቱ በኋላ ነበር ዶ/ር መሆኑን ያወቀው።
“ፌስቡክ ላይ ጥሩ ጓደኛሞች ነበርን። የሆነ ሰዓት ላይ በማላውቀው ምክንያት ብሎክ አድርጎኛል። በኋላ ኢትዮጵያ የመጣሁ ጊዜ አንድ ሬስቶራንት/ባር ተገናኘን። ሰላም ተባባልንና ምክንያቱን ጠየቅኩት። የተለያየ መንገድ ስለያዝን ምናልባት ሳናውቀው ከምንቀያየም ብዬ ነው ብሎክ ያደረግኩህ አለኝ።”
ፌስቡክ ላይ ያለ የፖለቲካ discourse ከብዙ ወዳጆቻችን ጋር የሚያቀያይም እና የሚያጣላ ነው። በዚህ ረገድ ከሕልፈተ ሕይወቱ በኋላ እንኳን የዚህ ዓይነት መንገድ መኖሩን ያመላከተኝ አብዲ ነበር።
በምዕራብ ኦሮምያ አራቱም ወለጋ ዞኖች የኢንተርኔትና ስልክ መቋረጡ በህገ-መንግሥቱ የተደነገገውን ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብት የሚጋፋ ከመሆኑ በተጨማሪ ከቴሌኮሙኒኬሽን ዐዋጅ ጋርም የሚጣረስ ነው ሲሉ የጋዜጠኝነትና ተግባቦት ምሁራን ተናገሩ።
ኸርል ናይቲንጌይል በሰው ልጆች ባህሪ እና አስተሳሰብ ላይ ትልቅ አስተዋጽዎ አበርክተው ካለፉ ተናጋሪ እና ጸሃፊያን መካከል ቅድሚያ የሚሰጠው አሜሪካዊ ነው። በብዙ ስዎች ዘንድ “The Strangest Secret” በተሰኘው ስራው ዛሬም ድረስ ይታወሳል። የናይቲንጌይል ስራዎች ሁሉም መሰረታቸው አንድ ነው “ሰው የራሱ ህይወት ፈጣሪ ነው” የሚል። በተለያየ ስራዎቹ ላይም፤ የሰው ልጅ አስተሳስበ በህይወቱ ላይ ያለውን እጅግ ትልቅ አስተዋጽዎ ሳይጠቅስ አያልፍም። ለዛሬም ከስራዎቹ መካከል የተወሰነውን እንዲህ አቀነባብሬ አቅርቤያለው
በምናብ እራስህን በትያትር መድረክ ፊት እንደተቀመጠ ተመልካች ቁጥረው። በመድረኩ ላይ የሚተወነው ቲያትር ስለ አንድ ጠቃሚ ሰው ነው። የዚህ ቲያትር ደራሲና አዘጋጅ አንተ ነህ። እንደ ተመልካች ቲያትሩን ስትመለከተው ፤ሊያስቅህ፤ ሊያሳዝንህ፤ ሊያስጠላህ አልያም ሊያሳፍር ህ ችላል። ጥሩ ነገሩ የቲያትሩ ደራሲ እና አዘጋጅ አንተ ስለሆንክ፤ ፍጻሜው እንዲያምርም ሆነ እንዲያስጠላ የማድረግ ጥበቡ እና ችሎታው አለህ። በቲያትር ምሳሌ የተመሰለው አንተ ለራስህ ያለህ አመለካከት ወይም ምስል ነው (self Image).
ስዎች ለራሳቸው ያላቸው አመለካከት፤ ካሳለፉት የህይወት ልምድ፤ ከውድቀታቸው፤ ከስኬታችው እንዲሁም ሌሎች ሰዎች ከሚያሳርፉባቸው ተጽዕኖዎች በመነሳት የሚሳል ምስል ነው። ይህ ስለራሳችን ያለን ምስል የኑሮዋችን ሁሉ ቁልፍ ነው። ሁላችንም ኑሮዋችንን የምንመራው ስለራሳችን ከያዝነው ምስል በመነሳት ነው። ስለራሳችን መልካም ምስል ካለን፤ ህይወታችንን ቀላል ያድርገዋል። ብዙዎቻችን ግን የተሳሳተ የራስ ምስል ስላለን፤ በኑሮዋችን መኖር ከሚገባን ደረጃ በታች እንድንኖር ተገደናል። መልካሙ ነገር ግን፤ ስለራሳችን ያለንን አመለካከት በማንኛውም ጊዜ መለወጥ መቻላችን ነው።
ምናልባት ለራሳችን ያለንን ምስል እስከዛሬ አስበንበት የማናውቅ ከሆነ፤ ዛሬ ማሰቡ መልካም ነው። ልክ ቅድም እንዳነሳሁት፤ የራሳችንን ህይወት በምናብ በትያትር መድረክ ላይ መተወን ብንችል እራሳችንን እንዴት አድርገን መሳል እንችላለን? በራሱ የሚተማመን፤ አይናፋር፤ ፈሪ፤ ተናጋሪ ወይስ ምን? ስለራሳችን ሌሎች ያስባሉ ብለን የምንገምተው ግምትም ፤እኛ ለራሳችን ካለን ምስል ጋር ጥልቅ ቁርኝት አለው።
ሰዎች ለራሳቸው መልካም አመለካከት እና ምስል እንዲኖራቸው የሚረዱ አራት ዋና ነጥቦች እኒህ ናቸው። የሚከተሉትን አራት ነጥቦች በእለት ተዕለት ኑሮዋችን ማከናወን ከቻልን፤ ለራሳችን መልካም ምስል ከመያዛችን አልፎ፤ ከውጣችን ጋር ሰላማዊ ግንኙነት እንዲኖረን እንዲሁም ከሌሎች ስዎች ጋር ጤናማ ግንኙነት እንድንፈጥር ይረዱናል። እኒህ አራት ነጥቦች የሚከተሉት ናቸው።
፩) ያስቀየሙህን ሁሉ ይቅር በል- ያለምንም ቂም ሰዎችን ይቅር በል። ያስቀየሙህን ሰዎች በሙሉ ከልብህ ይቅር በላቸው፤ ይህንን የምታድረገው ለሌሎች ሰዎች ብለህ ሳይሆን፤ ለራስህ የአይምሮ ሰላም ስትል ነው። ቂም ለተያዘበት ሳይሆን ጉዳቱ ቂም ለያዘው ነው። ይህንን የመጀመሪያውን ትዕዛዝ ማክበር ከተሳነህ፤ ቀሪዎቹን ሶስት ነጥቦች ተዋቸው፤ ምክንያቱም ገና አልበሰልክም ማለት ነውና።
፪) እራስህን ይቅር በል- እውነት ነው ሌሎችን ይቅር ከማለት በላይ እራስን ይቅር ማለት ይከብዳል። ነገር ግን ከራስህ ጋርም ሆነ ከሌሎች ጋር ጤናማ ግንኙንት ለመፍጥር በመጀመሪያ እራስህን ይቅር ማለት አለብህ። ለሰራሃቸው ስህተቶች፤ ላጠፋሃቸው ጥፋቶች፤ ሌሎች ሰዎች ላይ ላደረግካቸው በደሎች ሁሉ እራስህን ያለምንም ቅራኔ ይቅር በለው። እራስህን በርህራሄ አይን ተመልከተው። ካንተ የሚወጣ ወቀሳ ከምንም በላይ በራስ መተማመንህን ዝቅ ያደርገዋል።
፫) እራስህን በመልካም መነጸር ተመልከተው- ቀንህን ስትጀምር ሁለት ምርጫዎች አሉህ፤ አንደኛ ቀንህን በጭንቀት መጀመሩ ሁለተኛው ደግሞ ቀንህን በራስ በመተማመን መጀመር። ሁሌም ሁለተኛውን ለመምረጥ ሞክር። በተቻለህ መጠን ቀንህን በብሩህ አይምሮ ለመጀመር ጣር።
፬) ከራስህ ጋር ብቻ ተፎካከር- ያንተ የኑሮ አካሄድ ከአንዳንዶች ይፈጥናል፤ ከአንዳንዶች ይዘገያል። በምንም ተዓምር ያንተ ኑሮ ከሌላው ሰው ጋር ሊመሳሰል አይችልም። ስለዚህ ሌሎች ሰዎች ህይወታቸውን እንዴት እንደሚመሩ አያሳስብህ። የራስህን ኑሮ ኑር፤ ስለሌሎች ሰዎች ኑሮ ብዙም አትጨነቅ። በራስህ እርምጃ ተራመድ፤ ሌሎች ቀስ አሉ ብለህ አትዘግይ፤ ሌሎች ፈጠኑ ብለህ አትፍጠን። ጎዳናችሁም መድረሻችሁም ይለያያልና።
እኒህን አራት ነጥቦች በእለት ተእለት ኑሮህ መተግበር ከቻልክ፤ በመጨረሻ ለራስህ መልካም ምስል ይኖርሃል፤ ያ ማለት ደግሞ በራስህ መተማመንህም አብሮ ይጨምራል ማለት ነው።
መታን ብደንቢ ክትሕግዘካ “ኤን.ፈይ.ኣ.” ናትካ ሓበሬታ የድልያ። ብእኡ ምኽንያት እያ “ኤን.ፈይ.ኣ.” ናታካ ሓበሬታ እትምዝግቦ። ሰራሕተኛታት ናይ “ኤን.ፈይ.ኣ.” ጥራሕ እዮም ነዚ ሓበሬታ እዚ ክርእይዎ ዝኽእሉ። “ኤን.ፈይ.ኣ.” ብዘይ ፍቃድኪ/ካ ወይ ከኣ ሕጊ ኔዘርላንድ ስለዘገድዳ እንተዘይኮይኑ፣ ሓበሬታኻ/ኺ ምስ ካልኦት ትካላት ኣይትካፈሎን እያ።
እዚ ሓበሬታ ብደንቢ ዝተሓለወ እዩ። ነዚ ሓላፍነት ዝወስድ ዳይረክተር ናይ “ኤን.ፈይ.ኣ.” እዩ። ኩሎም ነዚ ሓበሬታ ክርእዩ ዝኽእሉ ሰራሕተኛታት “ምስጢር ናይ ምዕቃብ ስምምዕ” ይፍርሙ እዮም።
ነቲ ኣብ “ኤን.ፈይ.ኣ.” ዝሕግዘካ ሰብ፡ ነቲ ናትካ ሓበሬታ ክትርእዮ ክትሓቶ/ታ ትኽእል ኢኻ። ቅዳሕ ናይቲ ሓበሬታ እውን ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። እንተድኣ ጌጋ ረኺብካሉ፡ እቲ ጌጋ ንኽእረመልካ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
በተለያዩ ምክንያቶች ላይ በመመርኮዝ በግንባታ ውስጥ ያሉ አደጋዎች ሊለያዩ ይችላሉ ፡፡ እንደ አንድ ዓይነት እና መጠኑ የሚለካው አንድ የግንባታ ፕሮጀክት ሁል ጊዜም ቢሆን ውስን እና ውጫዊ አደጋዎችን ይጋፈጣል ይህም በጊዜ ካልተቀነሰ የጊዜ ሰሌዳውን አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል ፡፡ እነዚህን አደጋዎች እና ተግዳሮቶች በወቅቱ ለመያዝ የፕሮጀክት ሥራ አስኪያጆች ጥብቅ ኮዶች ፣ ህጎች እና መመሪያዎች ድብልቅ መሆን አለባቸው ፡፡ አንድ ፕሮጀክት በሕይወቱ በሙሉ በማይታወቁ ምክንያቶች የታሰረ ስለሆነ ፣ በመንገድ ላይ አደጋዎችን ሙሉ በሙሉ ለማስወገድ ከባድ ነው። በግንባታ ውስጥ የተለያዩ የአደጋ ዓይነቶች ከዚህ በታች ቀርበዋል ፡፡
ይህ አንድን ፕሮጀክት ለማስተዳደር ውጤታማነት ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድሩትን እነዚያን ሁሉ አደጋዎች ያካትታል። ከዋና ዋና ምክንያቶች መካከል አንዱ የልዩ ስራ አመራር አደጋዎች በዋናነት በተቋረጠ ግንኙነት ምክንያት የፕሮጀክት ታይነት እጥረት ናቸው ፡፡ የመረጃ ምንጭዎን ማዕከላዊ ማድረግ እነዚህን ዓይነቶች አደጋዎች ለመቀነስ አንዱ ፈጣን መንገድ ነው ፡፡ ይህ የፕሮጀክቱን ፍሰት ያፋጥናል እንዲሁም የአመራር ደረጃዎችዎን ስለሚያሻሽል በመሬት ላይ ካለው ቡድን ጋር በቀጥታ መገናኘትም ጥሩ ነው ፡፡
አንድ ፕሮጀክት ሊያጋጥማቸው የሚችላቸው ማናቸውም መዘግየቶች ሁል ጊዜ የገንዘብ አደጋዎቻቸውን ይጨምራሉ ፡፡ መዘግየቶች እንዲሁ ወደ ቅጣት እና ቅጣት የሚወስዱ የሕግ ውጊያዎችን ሊያስነሱ ይችላሉ ፡፡ መዘግየቶች በተለይም መንግሥት በሚሳተፍባቸው ፕሮጀክቶች ላይ ከፍተኛ ወጪ ሊያስወጣ ይችላል ፡፡ በመንግስት ሥራዎች ውስጥ በቢሮክራሲ ምክንያት ግን የመንግሥት ፕሮጀክቶች ሁል ጊዜ የመዘግየት አደጋ አላቸው ፡፡
የፕሮጀክቱ ቦታም ወደ ተከታታይ አደጋዎች ሊያመራ ይችላል ፡፡ እነዚህም የአካባቢ-ተኮር የዋጋ ግሽበትን ፣ የአካባቢ ግብርን እና የገንዘብ ምንዛሪ ለውጦችን ያካትታሉ።
ለ ሁል ጊዜ ብርቅ ነው የግንባታ ፕሮጀክት ህጋዊ የይገባኛል ጥያቄዎች ሳይገጥሙ እንዲጠናቀቁ ፡፡ ይህ በመሬቱ ላይ የሚከናወኑትን ነገሮች ሁሉ በትክክል እና በጥሩ ሁኔታ የተጠበቀ መዝገብ መያዙን አስፈላጊነት ያጎላል ፡፡ ይህ የፕሮጀክት አስተዳዳሪዎች ለሚነሱ ማናቸውም ጥያቄዎች ፈጣን እና አሳማኝ መልስ እንዲያገኙ ያስችላቸዋል ፡፡
ብዙ የይገባኛል ጥያቄዎች ሁል ጊዜ የተፈረሙት የተፈረመውን ውል ሙሉ በሙሉ ባለመረዳት ወይም ውሉ የተወሰነ መረጃ በማይኖርበት ጊዜ ነው ፡፡ በተጨማሪም የፕሮጀክቱ ቡድን ከመዘግየቱ ወይም ከጥራት ችግሮች በስተጀርባ መሆኑን ማረጋገጥ ሲያቅት ኩባንያው ብዙ የይገባኛል ጥያቄዎችን እንዲያነሳ ሊያደርገው ይችላል ፡፡ የይገባኛል ጥያቄዎች በአጠቃላይ ፕሮጀክቱን ለማጠናቀቅ ዋና መዘግየቶችን ያስከትላሉ እንዲሁም በተገኙ ሀብቶች ላይ የበለጠ ጫና ይጨምራሉ ፡፡
የተለያዩ ክልሎች የግንባታ ፕሮጀክት እድገትን ሊቀርፁ የሚችሉ የተለያዩ አካባቢያዊ እና ተፈጥሯዊ ክስተቶች አሏቸው ፡፡ አንድ የፕሮጀክት ሥራ አስኪያጅ ፕሮጀክት ከመጀመራቸው በፊት ተፈጥሯዊና አካባቢያዊ ሁኔታዎችን በጥንቃቄ መመርመር አለባቸው ፡፡ ይህ በተለይ በፕሮጀክቶችዎ ትክክለኛ ጊዜ ውስጥ ይረዳል እና አደገኛ ሊሆኑ ከሚችሉ ወቅቶች ያስወግዳል ፡፡
በግንባታ ቦታ ላይ መሥራት ጋር ተያይዘው የሚመጡ በርካታ አደጋዎች አሉ ፡፡ እነዚያ በጣቢያው የተለያዩ ሥራዎች ያሏቸው ሥራዎች ሥራውን ለመሥራት አስፈላጊ ክህሎት እና ትኩረት ሊኖራቸው ይገባል ፡፡ ትክክለኛውን እቅድ እና ዝግጅት ማድረግ በስራ ላይ ያሉ የጉዳት ደረጃዎችን ለመቀነስ ይረዳል ፡፡ በተጨማሪም የጉዳት እድሎችን ለመቀነስ በተለያዩ ደረጃዎች የተሟላ የደህንነት ፍተሻ ማካሄድም አስፈላጊ ነው ፡፡ በተጨማሪም በተገቢው የሐሳብ ልውውጥ የጣቢያ ታይነትን ማሻሻል አስፈላጊ ነው።
ብዙ የፕሮጀክት አስተዳዳሪዎች የጎረቤት ማህበረሰቦች በፕሮጀክቱ ስኬት ላይ የሚያሳድሩትን ተጽዕኖ ዘወትር አይተው ፡፡ አንድ ፕሮጀክት ለማቀድ የአከባቢው አቀማመጥ ማህበራዊ እና ባህል ትልቅ ግምት ነው ፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት ፕሮጀክቱ በተወሰነ ደረጃ በአካባቢው ጉልበት ላይ እንደ ጉልበት እና እንደ የግንባታ ቁሳቁሶች አቅርቦቶች ላይ በመደገፉ ነው ፡፡
ትራንስፖርት የማንኛውም የግንባታ ፕሮጀክት ቁልፍ አካል ነው ፡፡ እንደ ሥራ አስኪያጅ የሠራተኞችን እና የቁሳቁስ እንቅስቃሴን በብቃት በብቃት ወደ ጣቢያው ለመግባት ማቀድ ያስፈልግዎታል ፡፡ ሊያጋጥሟቸው ከሚችሏቸው የሎጅስቲክ ችግሮች መካከል የትራንስፖርት እጥረት ፣ የጉልበት ፣ የነዳጅ እና የመለዋወጫ እቃዎች ይገኙበታል ፡፡ ወደ መዘግየቶች እና ተጨማሪ ወጭዎች እንዳይሸጋገር አንድ ፕሮጀክት የሎጂስቲክ ተግዳሮቶችን በብቃት መፍታት ይኖርበታል ፡፡
በ1813 ዓ.ም. ነጻ ጥቁሮች ከአሜሪካ በሸርብሩክ ደሴት (ዛሬ ሲዬራ ሌዎን) ሠፈሩ። ነገር ግን ይህ አልተከናወነምና ብዙዎች ሞቱ። ስለዚህ በ1814 ዓ.ም. ሌላ መርከብ ይዞአቸው ወደ ካፕ ሜዙራዶ አዲስ ሠፈር ጀመሩ። ስሙ ክራይስቶፖሊስ (ከግሪክ 'የክርስቶስ ከተማ' ማለት ነው) ሆነ። በ1816 ዓ.ም. ግን አዲስ ስሙ ሞንሮቪያ ሆነ፤ ይህም በወቅቱ አሜሪካዊ ፕሬዚዳንት በጄምስ ሞንሮ ትዝታ ተደረገ። ከአለሙ ዋና ከተሞች (ከዋሺንግቶን ዲሲ በቀር) እሱ ብቻ ለአሜሪካዊ ፕሬዚዳንት ስም ተሰየመ።
በሀገሪቱ ካፒታል የፍርድ ቤት ስርዓት ልዩ ደረጃ በመሆኑ የዲሲ ፍርድ ቤቶች በመላው ዓለም ዓለም አቀፍ የውጭ ልዑካንን ይደግፋሉ. የትምህርትና ስልጠና ማዕከል (CET) የእያንዳንዱን ቡድን ፍላጎት ለማሟላት የትምህርት ጉዞዎችን ያቀርባል. እነዚህም የተለያዩ ዳኞች ወይም ልዩ ልዩ ፕሮግራሞች ካሉ ዳኞች ወይም ዳይሬክቶች አቀራረብ, እንዲሁም የፍርድ ሂደትን ለመጠበቅ ጊዜን ያካትታሉ. CET ለተማሪዎች እና ለማህበረሰብ ቡድኖች ጉብኝቶችን ያቀርባል. ጉብኝቱ በ "202.879-0480" ላይ ​​በ CET በመደወል አስቀድመው መርሐግብር ሊኖረው ይገባል.
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅትና በአውሮፓ ኅብረት ጣምራ ሊቀመንበርነት ይመራል በተባለው በዚህ የሁለት ቀናት ጉባዔ ላይ ከሰማንያ አምስት ሃገሮች የተጋበዙ ሚኒስትሮችና የመንግሥታት ተጠሪዎች እየተሣተፉ ናቸው።
ይሁን እንጂ በሩሲያ የሚታገዙት የሶሪያ የመንግሥት ኃይሎች ወታደራዊ ድል ለማወጅ እየገሠገሱ በመሆናቸው ከብራስልስ የሚያጠረቃ የዲፕሎማሲ ስኬት ዜና ይጨበጣል ተብሎ እንደማይጠበቅ እየተሰማ ነው።
ዶ/ር አብይ ወንድም ጋሼ እነዚህ ሴጣን ሰዎች ይቅርታ ቢደረግላቸ የማይገባቸው የቀን ጅቦች ሽብር በአገራችን ውስጥ ከመፈፀማቸው በፊት የውጭ አገሮችን እርዳታ ጠይቅ ሳትውል ሳታድር ይሄ ከመፈፀሙ በፊት።ወንድም ጋሼ ሁላችንም ኢትዮጵያኖች ከጎንህ ነን ያለነው በርታ።
ካብ ክፍለ-ግዝኣት ኒው-ጀርሲ ዝተወከለ ኣባል ሪፓብሊካን ፓርቲ ክሪስ ስሚዝ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ምስ ፖለቲካ መንግስቲ ሰለ-ዘይተሰማማዕካ ዘእስርን ዘቕትልን ፖሊሲ ክልወጥ ኣለዎ ይብል።
“ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ እናሓመቐ ይኸይድ ኣሎ። መንግስቲ ብኸቢድ ዝርኣይ መስቀይትን መቕተልትን ይፍጽም ኣሎ። ይኣክል ማለት ይኣክል`ዩ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ ነኽብሮ ኢና፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ዘኽብሮ መንግስቲ`ዩ ዘድልዮ ዘሎ። ሎሚ ነፋልጦ ዘለና ረቂቕ-ሕጊ፡ ኣብ ፖሊሲ ኣመሪካ ዘሎ Global Magnitsky Human Rights Accountability Act ዝብል ሕጊ ተግባራዊ ክኸውንን ተሓተቲ ናይ መገሻ እገዳ ክግበሎምን ንብረቶምን ገንዘቦምን ክድስክልን ንምጽዋዕ`ዩ።”
“ እኳ ድኣስ እቲ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ገዲዱ`ዩ። ህጹጽ ኣዋጅ ከም ምኽንያት`ዮም ዝጥቀምሉ ዘለዉ።ጸገም ክህሉ ይኽእል`ዩ ግን ንሰባት ንምጭፍላቕን መሰላቶም ንምግሃስን ከም ጉልባብ ክጥቀምሉ ኣይግባእን። መንግስቲ ብህጹጽ ኣካይድኡ ክቕይር ኣለዎ። በዚ ረቂቕ-ሕጊ ክነርእዮ ዝደለና ንሱ`ዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብን ግብረ-ሽበራን ብትገብሮ ኩናት ሕጉስ`የ። ንሱ ግን ከም ምኽንያት ክጥቀምሉ ይብሎምን።”
አንድ ሠራተኛ የሥራ መሪ ሆኖ ሥራውን ሲመራ በፈጸማቸው ማናቸውም ክንውኖች ምክንያት በተወሰደበት እርምጃ ሊያነሳቸው የሚችላቸው የመብት ጥያቄዎች የሥራ መሪው በሂደት ወደ ሠራተኛ የሥራ መደብ የተዛወረ ቢሆንም እንኳን በፍትሐብሔሩ ድንጋጌዎች የሚገዙ ስለመሆናቸው አዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 3/1፣3/2/ሐ
ወ/ሮ ማሪያ ሙኒር የህግ ባለሙያ ናቸው። በጥብቅና እና በዳኝነት ለረጅም አመት አገልግለዋል። የሴቶች ማረፊያና ልማት ማህበር ወይንም 'ሴፍ ሀውስ' የተባለ ድርጅት መስራችና ስራአስኪያጅ ናቸው።
በኢትዮጵያ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መምህራን የነበሩና ትምህርታቸውን በሀንጋሪ በመከታተል ላይ የሚገኙ ሰላሳ የሚሆኑ ተማሪዎች በገንዘብ እጥረት ምክንያት ለችግር እንደተጋለጡ ለአሜሪካ ድምፅ ሬድዮ ገለፁ።
ኢህአዴግ የአዲሱን ዓመት አከባበር መረሃ ግብር የሚያሳየው ሰነድ እንደሚያስረዳው በቀናት ተሸንሽኖ የተዘጋጀው የድርጊት መረሃ ግብር መነጋገሪያ ሆኗል። አቶ ሃይለማሪያም በቤተ መንግስት ለህጻናት መጽሃፍ ያነባሉ። በመላው አገሪቱ ለአምስት ደቂቃ ማንኛውንም ዓይነት ስራ በተመሳሳይ ሰዓት መስራት ይከለከላል። የአገር ባህል ልብስ መልበስን ያሰቀምጣል። በጥቅሉ በአሉ የጠፋውን ስሜት ለመመለስ ያሰበ ቢሆንም በቀላሉ የሚሳካ ይሆን? ለሰነድነት አትመነዋል ሙሉውን አስፈንጣሪውን በመጫን ያንብቡ
ጓንግዙ ኦውያን የሃርድዌር ጌጣጌጥ ኩባንያ ውስን የ 10 ዓመት ልምድ ያካበተ የ 2010 ዓመት የተቋቋመ ሲሆን ቀለበቶችን ፣ አምባሮችን ፣ የአንገት ጌጣንን ከቶንግስተን ፣ ከማይዝግ ፣ ከሴራሚክ እና ከታይታኒየም ቁሳቁሶች ጋር አካቷል ፡፡ የታችኛው የደንበኞች አርማ ፣ ዋና ገበያ ዩኤስኤ ፣ አውሮፓ ፣ ግብፅ ወዘተ እና ኦኤምኤም / ኦዲኤም ማድረጊያ ተቀባይነት ያለው ነው ፡፡
በጭራሽ የማይቧጭ እና ልክ እንደገዙት ቀን ቆንጆ ሆኖ የሚቆይ ቀለበት ባለቤት መሆንዎን ያስቡ ፡፡ ንፁህ ቱንግስተን በጣም የሚበረክት የጠመንጃ ብረት ግራጫ ብረት ነው ፣ ይህም አነስተኛውን ክፍልፋይ ያደርገዋል ፡፡...
ለቀለበቶች ውፍረት ምንም ዓይነት መደበኛ ልኬት የለውም እና ብዙ አምራቾች በከፍተኛ ውፍረት የሚለያዩ ቀለበቶችን ይፈጥራሉ ፣ ግን የቀለበት ውፍረት እርስዎን የሚመለከት ከሆነ ጌጣጌጥዎ መቻል አለበት ...
ጓንግዙ ኦዩያን የሃርድዌር ጌጣጌጥ ከ 10 ዓመት በላይ የፋብሪካ ማምረቻ የወንዶች ጌጣጌጥ ነው ፡፡ ከ 30 ሠራተኞች ጋር ከ 50 በላይ ስብስቦች ማሽኖች አሉ ፣ ጥራትን ለመቆጣጠር ለተሟላ ቀለበቶች 10QC ፡፡ እዚህ ብዙ ቅጦች ...
እንደ s925 ብር ፣ እውነተኛ ወርቅ ፣ ሴራሚክ ፣ እንጨት ፣ አይዝጌ አረብ ብረት ፣ ታይትኒየም እና የተንግስተን ካርበይድ ያሉ ለወንዶች ወይም ለሴቶች ምንም ግድ የማይሉ ለ ጌጣጌጦች ብዙ ቁሳቁሶች አሉ ፡፡ ብዙ ሰዎች እንግዳ ይሆናሉ ብዬ አስባለሁ ...
የተንግስተን ብረት ምንድን ነው? የቶንግስተን ብረት ከቦታ ሴራሚክስ በኋላ በጅምላ ገዢዎች የሚከታተል ሌላ ዓይነት ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ምርት ነው ፡፡ እሱ በማጓጓዣው የጠፈር ቴክኖሎጂ ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላል ፣ እና አሁን ወደ ሲ ...
የተንግስተን ቀለበት, የተንግስተን ቲታኒየም ቀለበት 8 ሚሜ, የሰርግ ቀለበቶች አልማዝ እና ወርቅ, ጥቁር የተንግስተን የወንዶች ቀለበቶች, የተንግስተን ቀለበት መጠን 15, የወንዶች የሠርግ ባንዶች ጥቁር ቶንግስተን,
የብሔሮች ፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መዲናዋ ሀዋሳ በዛሬው ዕለት በተከፈተው የመጀመሪያው ዓለም አቀፍ የጉዞና ቱሪዝም ዐውደ-ርዕይ ደምቃለች፡፡ በአገችን ከሚገኙ ከተሞች መሃከል በርካታ ቱሪስቶችን እያስተናገደች የምትገኘው ሀዋሳ ዛሬ ደግሞ በአገራችን የቱሪዝም ዘርፍ ላይ ጉልህ ስፍራ ያለው ዓለም አቀፍ አውደ ርዕይ በማዘጋጀት ለዘርፉ እድገት እምርታ ማሳያ የሆነውን ጅማሮ እንካችሁ ብላለች፡፡
የደቡብ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት፣ በደቡብ ብ/ብ/ሕ/ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ እና ኢኖቪዥን ኢቨንትስ በጋራ ያሰናዱትና ከነሀሴ 11-16/2009 ዓ.ም በሚቆየው በዚህ አውደ-ርዕይ ላይ መሰረታቸውን በአገር ውስጥ እና ከአገር ውጭ ያደረጉ በባህልና ቱሪዝም ዘርፍ ላይ የተሰማሩ አገልግሎት ሰጭ ድርጅቶች ተሳትፎ አድርገውበታል፡፡
የክልሉን መንግስት በመወከል ንግግር ያደረጉት በክልሉ የከተማ ልማት ቢሮ ኃላፊ ክቡር አቶ ክፍሌ ገብረማርያም በመልዕክታቸው ከ56 በላይ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ተፈቃቅደውና ተቻችለው በአንድነት የሚኖሩበት በርካታ ቋንቋዎች፣ ባህል፣ ታሪክና ማራኪ የሆኑ ሰው ሰራሽና ተፈጥሯዊ መስህቦች የሚገኙበት እንዲሁም ኢትዮጵያ በዓለም ቅርስነት ካስመዘገበቻቸው 12 የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ቅርሶች ውስጥ አራቱን አቅፎ መያዙን በመግለፅ መንግስታቸው እነኝህንና ሌሎችን እንዲለሙ እንዲጠበቁና እንዲተዋወቁ ለማድረግ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሰራ ተናግረዋል፡፡
የሀዋሳ ከተማ ለመጀመሪያ ጊዜ ያስተናገደችው ዓለም አቀፍ የጉዞና ቱሪዝም አውደ-ርዕይ የክልሉ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መገለጫ የሆኑ ሀብቶችን በተደራጀ እና በተቀናጀ አግባብ ለማስተዋወቅና ለማበልፀግ አይነተኛ ሚና እንደሚኖረው እምነታቸውን በመግለፅ የክልሉ መንግስት ይህ ተግባር ቀጣይነት እንዲኖረው ትኩረት ሰጥቶ እንደሚሰራ ገልፀዋል፡፡
በመቀጠል ንግግር ያደረጉት የኢፌዲሪ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ሚንስትር ክብርት ዶክተር ሂሩት ወልደማርያም በመልዕክታቸው እንደገለፁት አሁን ባለንበት ወቅት የቱሪዝም ዘርፍ የሀገራትን ገቢና ምጣኔ ሀብታዊ እድገት ከፍ በማድረግ ረገድ ከፍተኛ እምርታ እያሳየ መሆኑን፤ መንግስታትም ይህን ሁኔታ በውል በመረዳት ከእስካሁኑ በተሻለ ሁኔታ ለዘርፉ መጠናከር ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን እየነደፉ ወደ መሬት የሚወርዱበትን መንገድ በማመቻቸት ከቱሪዝም ዘርፍ የሚገኘውን ገቢና በአጠቃላይ ዘርፉ ለአገር የሚያበረክተውን ድርሻ ትርጉም ባለው መልኩ እንዲወጣ ለማድረግ እየሰሩ እንደሆነ ገልፀዋል፡፡
የቱሪዝም ዘርፍ በዓለም ላይ በቢሊዮን ዶላር የሚቆጠር ገንዘብ የሚንቀሳቀስበት ቢሆንም አህጉራችን አፍሪካ ግን ከተጠቃሚነት አንፃር ያላትን መስህቦች ያህል ባለመሆኑ በዓለም አቀፍ ድርሻ ላይ የምታበረክተው አስተዋፆ ዝቅተኛ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ አገራችን ኢትዮጵያም እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ከአብዛኛው የአፍሪካ አገራት የተለየ አፈፃጸም ያልታየባት መሆኑንና ለዚህም እንደ ምክንያት ከሚጠቀሱ ጉዳዮች መሃከል ባለፉት ጊዜያት ከዘርፉ ተዋናዮች የሚጠበቀውን ያህል ሀገራችንን ተወዳዳሪና ተመራጭ ሊያደርግ በሚችል መልኩ ዘርፉን የማዘመንና የማሳደግ ስራ አለመከናወኑ መሆኑን ገልፀው ይህም ሲባል የመዳረሻዎቻችንን አካባቢ ደረጃቸውን በጠበቀ መልኩ በማልማት ረገድ ክፍተቶች መኖራቸው፣ አገልግሎት አሰጣጣችን በተማረና በሰለጠነ የሰው ሀይል በመጠቀም ረገድ ብዙ ርቀት አለመራመዳችን፣ ያሉንን ብርቅዬ ተፈጥሯዊ፣ ታሪካዊና ባህላዊ ሀብቶቻችንን የዘመኑን ቴክኖሎጂ ተጠቅመን ለዓለም የሚጠበቀውን ያህል ማስተዋወቅና ተወዳዳሪ የሆነ የግብይት ስርዐት በመመስረት ረገድ ብዙ ርቀት አለመጓዛችን መሆኑን ገልፀዋል፡፡
ሚኒስትሯ አያይዘውም የኢፌዲሪ መንግስት እነኝህን እና ተያያዥ ችግሮችን በመረዳትና በማጤን ተጨባጭ የሆኑ የማስተካከያ እርምጃዎችን በመውሰድ ላይ እንደሚገኝ በማሳወቅ፤ ለዚህም እንደ አብነት ከሚጠቀሱት ተግባራት መካከል በኢፌዲሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ክቡር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ የሚመራ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ምክር ቤት፣ የቱሪዝም ቦርድ መመስረትና የኢትዮጵያ ቱሪዝም ድርጅት እራሱን ችሎ እንዲደራጅ መደረጉን ጠቅሰዋል፡፡
በአጠቃላይ በዘርፉ አገራችንን ተወዳዳሪ ለማድረግ እንዲሁም የሚፈለገውን ጥቅም ለማግኘት እንድንችል የተለያዩ የትውውቅ ጉዞዎችን ማዘጋጀትና አገራችንን በማስተዋወቅ እንደዚህ ዓይነት ዓለም አቀፍ የጉዞና ቱሪዝም ኤግዚቢሽኖችንና የ ንግድ ትርኢቶችን በማዘጋጀት አገራት እንዲሳተፉባቸው በማድረግ ያሉንን ሀብቶች ማስተዋወቅ ጥሩ ጅምር መሆኑን እና ትኩረት ተሰጥቶ ሊሰራበት እንደሚገባ በማሳሰብ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ የሚጠበቅበትን ስራ እንደሚያከናውን ገልፀዋል፡፡
በመጨረሻም የእለቱ የክብር እንግዳ ቀዳማዊት እመቤት ወ/ሮ ሮማን ተስፋዬ መልእክት ያስተላለፉ ሲሆን አገራችን ኢትዮጵያ በዓለም ቅርስነት የተመዘገቡ በርካታ መስህቦች ያላት እንዲሁም ገና ያልተጠቀምንባቸው የቱሪዝም መስህብ ሊሆኑ የሚችሉ የተፈጥሮ፣ ሰው ሰራሽና ባህላዊ ሀብቶች ባለቤት ብትሆንም የቱሪዝም ገቢያችን ግን ዝቅተኛ መሆኑ ሊያስቆጨን እንደሚገባ እና ዘርፉ እንደ ሌሎች መስኮች ትኩረት ተሰጥቶ ቢሰራበት ትልቅ አቅም ያለው ምናልባትም የተሻለ መሆኑን በመግለፅ የዘርፉ ተዋንያን ትኩረት ሰጥተው መሥራት እንደሚገባቸው በማሳሰብ መልእክታቸውን አስተላልፈው ለመክፈቻ የተዘጋጀውን ሪባን በመቁረጥ ዐውደ-ርዕዩን በይፋ አስጀምረዋል፡፡
ጥያቄው የቀረበላቸው የመንግስታቱ ድርጅት ዋና ፀሃፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በበኩላቸው፥ ኤርትራ ላይ የተጣለው ማዕቀብ ከዚህ በኋላ ብዙ ጊዜ ተግባር ላይ እንደማይቆይ ተናግረዋል።
ዋና ፀሃፊው ኢትዮጵያና ኤርትራ መደበኛ ግንኙነታቸውን ለመጀመር መስማታቸውን ተከትሎ፥ ምክር ቤቱ በኤርትራ ላይ የጣለው ማዕቀብ ከዚህ በኋላ ተግባር ላይ የሚቆይበት ምክንያት የለም ብለዋል።
ከዚህ ባለፈም ዋና ፀሃፊው ሁለቱ ሃገራት ከድንበር ጋር በተያያዘ የደረሱት የድንበር ማካለል ጉዳይ እንዲሳካም ተመድ ሁኔታዎችን ለማመቻቸት ዝግጁ መሆኑንም ገልጸዋል።
በስምምነታቸው ወቅትም በኤርትራ ላይ የተጣሉ ማዕቀቦች እንዲነሱና በአለም አቀፍ የፖለቲካ መድረክ እየደረሰባት ያለው መገለል እንዲያበቃ፥ ኢትዮጵያ ትሰራለች ማለታቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ መግለጻቸው ይታወሳል።
ፖሊስ ኬንያ ድሮ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ከተማ ናይሮቢ ብዘካየዶ ሃንደበታዊ ግፋ፣ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ኣስታት ሓደ ሽሕ ሶማላውያን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዉ ኣፍሊጡ።
እቶም ካብ ሓያሎ ከባቢታት ከተማ ናይሮቢ ዝተገፉ ቆልዓን ሰበይቲ’ውን ዝርከብዎም ሶማላውያን፣ ኣብ ካሳራኒ ስታድዮም ተኣኪቦም ከምዘለው’ውን ኣብ ናይሮቢ ዝመደበሩ ሰራሕተኛ ኤምባሲ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ኣረጋጊጹ።
ኬንያ እቶም ኣብ ቀይዲ የእትያቶም ዘላ ኣስታት ሓደ ስሕ ሶማላውያን ናብቲ ኣብ ዶብ ሶማል ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ክኣቱ ወይ ድማ ናብ ሃገሮም ክጥረዙ ዝብል ኣማራጺታት ኣቕሪባ ከምዘላ’ዩ ዝሕበር።
እቲ ናይ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ድማ ንሶማላውያን ናይ ምግፋፍ ስርሒት ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታ’ዩ ተፈጺሙ።
ኬንያ ብፍላይ ኣብ ከተማ ናይሮቢ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም 10ታት ኣሽሓት ዜጋታት ሶማል ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምዘለዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ብፍላይ ሶማላውያን ምስ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ ምትእስሳር ከይህልዎም ካብ ዝብል ስግኣት’ያ ኬንያ ነዚ ናይ ግፋ ስጉምቲ ትወስድ ዘላ።
ኮት ያዙ እና ወደ ቶሮንቶ ይሂዱ. እነዚህ ሰዎች ለረዥም ጊዜ ግብረ-ሰዶማዊነት ያላቸው ሕጋዊ እውቅና ባለው አገር ውስጥ ምሽቱን እንዴት እንደሞቱ ያውቃሉ. ለግድየለሽ ጎብኚዎች በበርካታ መደቦች, በምሽት ክበቦች, በሱናዎች, እና በሌሎች ተወዳጅ ትርዒቶች እንኳን ሳይቀር እንዲሰሩ የተዘጋጁ ናቸው.
ቤተክርስትያን-ዌልስሊይ ቪሌጅ የቶሮንቶን አሻሚ ጌይ ሰፈር ነው. በዳውንቶር ከተማ ቶሮንቶ በሰሜናዊው ቅጥር ግቢ ውስጥ "The Village" በአሥር ደርዘን የጋ ጌጣ ጌጦች, የግብረ ሰዶማውያን ሬስቶራንቶች እና ሰፋፊ የሎጊቲ-አከባቢ መኖሪያ ቤቶች ሰፊዎችን ያካሂዳል. በርካታ የአካባቢው ድርጅቶች እንደ Backdrop ሆኖ "Queer as Folk" ወደሚባሉት ታዋቂ 90s የቴሌቪዥን ትርዒት ​​አሳይተዋል. በአካባቢው ከሚገኙባቸው ቦታዎች መካከል የዓለማችን ረጅሙ የግብረ ሰዶማውያን መፃህፍት (ጋድ ዴይ ቡርተር), ራሱን የቻለ ግብረ-ሰዶማያት (Buddies in Bad Times), ጋይ ሶናዎች, ቡና ቤቶች እና የማኅበረሰብ ማዕከል (The 519).
የቶሮንቶ የምሽት ጉዞ እና የ ግብረ ሰዶማውያን ድርጅቶች ከዊልስሊ ቲ ታሲ ሜትሮ ማእከል አጠገብ ባለው የቤተክርስቲያን ወለሌይ መንደር ዙሪያ ተሰብስበዋል. የዱዲ እና ሰዋሪዎች ሁለገብ መቆያ ቤቶች የአገር ውስጥ እና ዓለምአቀፍ ጎብኝዎችን የሚስቡ ተቋማት ናቸው. በአቅራቢያ በባይቶንቲየም ማዕከላዊ ማርቲኒስ የሚባል የምግብ ቤት አሞሌ ሲሆን በቶሮንቶ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ማርቲኒ ባር መሆን ይባላል. በአውሮፕላኑ ዙሪያ, ጥቁር የአሜሪካን የኩዌይ ስሪት እንደ ፎልክ ፎቶግራፍ በማንሳት በዓለም አቀፍ ዝና ውስጥ ተከታትሏል.
በቅርብ ዓመታት ግብረ-ሰዶማዊነት የሚቀሰቀሱበት ቦታን ያገናዘበ, ብዙ ግብረ-ሰዶማውያን የስነ-ጥበብ እና የምሽት-አከባቢዎች "ከኩይስ ዌስት ቪሌጅ" ("Queer West Village"), ከ Trinity Bellwells Park እስከ Roncesvalles አቨኑ ድረስ በመዘዋወሪያ ንግስት ጎዳና ላይ ይዘዋወራሉ. እነዚህ መጫወቻዎች እና የስነ-ጥበብ ቦታዎች እኩያ የሆኑትን ደጋፊ ደንበኞችን ይስባሉ.
በሰኔ ወር, የቶሮንቶ ጋይ መንደር የሰሜን አሜሪካ ትልቁ የ LGBT በዓል ዋና ክፍል ነው, የቶሮንቶ ኩራተኛ, አስር ቀናት. ዋና ዋና ገፅታዎች የቀጥታ ስርጭቱ እና ዲጂቶች, ዲኬክ መጋቢት, መጋቢት (መጋቢት) የሚባሉትን ጨምሮ በርካታ ደረጃዎችን ያካትታሉ.
ሌላ ዓመታዊ በዓላት በየዓመቱ በቶሮንቶ የሚነኩ ክስተቶች በቶሮንቶ ፌስቡክ ሳምንት ውስጥ, በሜይ ወር የ LGBT የፊልም ፌስቲቫል, በቶሮንቶ ፍሪንግ ፌስቲቫል, በቶሮንቶ ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል, እና በጥቅምት ወር ውስጥ ዌን ብሌን ይገኙበታል. በአካባቢው "Gay Christmas" በመባል የሚታወቀው ሃሎዊን, የቤተክርስቲያኑ ጎዳናዎች ወደ እግረኛ ትራፊክ የሚወስደው መንገድ ነው.
በጣም ተወዳጅ የሆኑ ዋጋ ያላቸው ተመጣጣኝ ማመቻቸት በጌይ መንደር አቅራቢያ በርካታ ትላልቅ ሆቴሎች ያካትታሉ: ማሪዮትርድ ማሪዮትድ ዳውንቶን ቶሮንቶ, የቼልቴ ሆቴል, ቶሮንቶ ማሪዮት ሆፕ ጆርጅቪል, ሃርሰን አሪቶር ታውን ዳውንሴ ሴንተር, እና Bond Place Hotel. ድሬክ ሆቴል በኩዌይ ዌስት ቪም ቤት እንደ መደብር ሆቴል እና ተወዳጅ ምሽት በሦስት የተለያዩ ቡና ቤቶች, ምግብ ቤት እና ካፌ ውስጥ ያገለግላል. ለከፍተኛ ቦታ ማመቻቸት, ጎብኚዎች የላቀውን የዮርክ ቪሌቭ አካባቢን መመልከት አለባቸውአራት ማዕዘን ሆቴል ቶሮንቶ, ሃዝልተን ሆቴል, ወይም አዶን Windsor Arms Hotel), ወይም አንዱ የመዝናኛ ዲስትሪክት የቅንጦት ንብረቶች (በ Ritz-ካርልተን, ቶሮንቶ ወይም Shangri-La Hotel Toronto).
ሙዚቃ ወይም ፊልሞች? ግጥም ወይስ ፕሮቴስታን? ትንሹን ወይስ ዘመናዊነት? የንግስት ዌስት ዌስት አርት ስነጥበብ በጣም ሰፊና የተለያየ ነው, መምረጥ አይኖርብዎትም. ፈጠራ በተሞላበት መንገድ ከቆሙት የከተማዋ በጣም የተራቀቁ ጋለሪዎች, የአፈጻጸም መድረኮች እና የስነ ጥበብ በዓላት.
በቶሮንቶ ውስጥ ትላልቅ የኪነ-ጥበብ አዳራሾች ማራመጃዎችን ያቀርባል, ከተለመደው የ Twist Gallery እና ለፎቶግራፍ, ስቲን ቡልጋ ጋለሪ. የተዋቡ እና ድንቅ የሥነ ጥበብ ባለሙያዎችን በሚያማምሩ, በደንብ በማያፈነቁቁ ቦታዎች ውስጥ ያስደስቱ. በመሳሪያ ቅርፅ ውስጥ ስነጥበብን ለመለማመድ የሚመርጡ ከሆነ, እንደ ዳካታ ታርቨር ወይም Velvet Underground ያሉ ወደ ተለቅ ያሉ የሙዚቃ የሙዚቃ ቦታዎች መሄድ ይችላሉ.
ዌይ ዌስት በኦክቶበር ወር የበጋው ዓመተ ምህረት የሴት ሌዝቢያን, ግብረሰዶም, የሁለተኛ ዘመድ እና የተራዘመ የስነጥበብ ማህበረሰብን ከኩሬ ስነ-ጥበባት ፌስቲቫል ያከብራል - አንድ ሳምንት የሚፈጅ ክስተት የፊልም ፌስቲቫል, የቃል በቃል ክስተቶች, ኮንሰርቶች, የስነ-ጥበብ ማዕከለ-ስዕላት በብስክሌት እና ሌሎችንም ያካትታል. ፈታኝ የሆነን ጥበብ መውሰድ እና ስለ ጾታዊ ግንዛቤ ይዳስሳል.
በበጋው መጨረሻ ላይ, ንግስት ዌስት አርት ካውል የአካባቢውን የሥነጥበብ ማህበረሰብ አንድ ጊዜ እንደገና ለአካባቢያዊ አርቲስቶች ለማሳየት እና ለሶስት ቀናት ለኤግዚቢሽንና ለኤግዚቢሽኖች ያመጣል. እናም መኸር መድረስ ማለት የኒው ነይን የብሄር በዓል መመለስ ማለት ነው.
ገዲም ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ኣቦ መንበር ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ሕብረት ኤርትራን ኣባል ኣስናዳኢት ሽማግሌ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ዝኾነ ብዘጋጠሞ ሕማም ብዕለት 28 ጥሪ 2018 ካብዛ ዓለም ብመስዋእቲ ብምፍላዩ ዝተሰማዓና መሪር ሓዘን ንገልጽ።
ብድሕሪ ምርግጋጽ ነጽነት ኤርትራ’ውን እንተኾነ ምእንቲ ፍትሓዊ ቃልሲ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምፍታሕ፡ ዕድሚኡን ተሞኩሮኡን ሂወቱን ከይበቐቐን ከይተሓለለን ብጽንዓትን ተወፋይነትን ክሳብ መዓልቲ መስዋእቱ ክቃለስ ዝጸንሐ ሓርበኛ ተጋዳላይ ወዲ ህዝቢ’ዩ። ኣብ’ዚ ኣዝዮ ተኣፋፊ ወቕቲ’ዚ መስዋእቲ ጅግና ገዲም ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ንኩሉ ኤርትራውያን ተጋደልትን ህዝቢ ኤርትራን ደምበ ተቓውሞን ዓቢ ክሳራ’ዩ።
በዚ ኣጋጣሚዚ ነቲ ስውእ ገዲም ሓርበኛ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ዝተሰዋኣሉ ቅዱስ ዕላማታትን ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ንዝኾኑ ሕቶ ሰላምን ዲሞክራስን ማሕበራዊ ፍትሕን ክውን ንምግባርን ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ዝኾኑ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ካብ ሕሉፍ ተመኩሮታቶም ሃናጺ ትምህርቲ ብምውሳድን ፍልልያቶም ብምጽባብን ሓድነቶም ብምድልዳልን ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ኣወንታዊ ተራኦም ከዕዝዙን ኣበርቲዖም ክቃለሱን ኤ.ዲ.ኪ ናይ ቃልሲ መጸዋዕታኡ የቕርብ።
ኣብ መወዳእታ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብፍላይ ንስድራቤቱን ኣዕርኽቱን ፈተውቱን ናይ ቃልሲ ብጾቱን ከምኡ’ውን ንመሪሕነትን መሰረታትን ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ሕብረት ኤርትራን ብሓፈሻ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ጽንዓት ይሃብኩም እናበለ፡ ንጅግና ስውእ ተጋዳላይ ኣብራሃም ነጋሲ ከኣ መንግስተ ሰማያት የዋርሶ ንብል።
በመ/ር ዘሩ እና ኃይሉ ክቡር መልአከ ሰላም ዳዊት ያሬድ ስብሰባውን ሲመሩ ታኅሣሥ 26/005 ዓ.ም በአዲስ አበባ አህጉረ ስብከት መሰብሰቢያ አዳራሽ ከጠዋቱ 3.00 ሰዓት ጀምሮ መርሃ ግብሩ የተካሄደ ሲሆን በትውውቅ መርሀ ግብሩ ላይ ክቡር መልአከ ሰላም ዳዊት ያሬድ የሰሜን አዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ዋና ሥራ አስኪያጅን ጨምሮ ሁሉም የሀገረ ስብከቱ የክፍል ሃላፊዎቹና ሠራተኞች እንዲሁም የገዳማትና […]
በመ/ር ዘሩ እና ኃይሉ መ/ር ዮናስ ፍቅሩ ፕሮግራሙን ሲመራ በአዲስ አበባ አህጉረ ሰብከት የግሎባል ፈንድ 7ኛ ፕሮጀክት ቅ/ጽ/ቤት ላለፉት አራት ዓመታት ለወላጅ አጥና በችግር የተጋለጡ ህፃናት ድጋፍ እና እንክብካቤ ሲያደርግ ቆይቷል፡፡ በዚሁም በርካታ ተጠቃሚዎችን መርዳት ተችሏል፡፡ እ.አ.አ 2012 የበጀት ዓመት የሁለተኛ እና የሶስተኛ እሩብ አመት ስራዎች በማከናወን ላይ ይገኛል፡፡ ለ465 ዜጎች የምግብ የልብስ […]
ታኅሣሥ 19 ቀን 2005 ዓ.ም. በመ/ር ዘሩ ብርሃኔ በመጀመሪያ እንኳን ለኃያሉ መልአክ ለሊቀ መላእክት ለቅዱስ ገብርኤል ዓመታዊ ክብረ በዓል በሰላምና በጤና አደረሳችሁ አደረሰን እንላለን፡፡ እኛ የምናመልከው አምላክ ኪሚነደው ከእሳቱ እቶን ያድነን ዘንድ ይችላል፡፡ ት.ዳን.3፥17 በየዓመቱ ታህሳስ 19 ቀን የሚከበረው ዓመታዊው የኃያሉ የሊቀ መላእክት የቅዱስ ገብርኤል በዓለ ንግሥ በዚህ ዓመትም እጅግ በጣም በደመቀ ሁኔታ ተከብሮ […]
በመ/ር ዘሩ ብርሃኔ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እና በግብፅ ኮብፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን በጋራ ትብብር በምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ላይ ሰፊ የልምድ ልውውጥ መርሀ ግብር በመንበረ ፓትርያርክ ጠቅላይ ቤተ ክህነት ስብከተ ወንጌል አዳራሽ ተካሂዷል፡፡ይህ ጉባኤ ከታኅሣሥ 11-15 ቀን 2005 ዓ.ም. ለአምስት ተከታታይ ቀናት ልምድ ልውውጡ የተከናወነ ሲሆን በአምስቱ ዕለታት በየቀኑ እስከ አንድ ሺሕ የሚሆኑ […]
ቀደምት አባቶቻችን ቅዱሳን ሐዋርያት በወቅቱ በተሰጣቸው ጥበብ በየአገሩ ቋንቋ እየተገለፀላቸው ዓለምን እየዞሩ እግዚአብሔር በሰጣቸው ፀጋ የዓለምን ሕዝብ ክርስትናን አስተምረዋል፡፡ ለእግዚአብሔር ክብር ምስጋና ይግባውና ጥበብን ሁሉ የሚሰጥ እግዚአብሔር ብቻ ነው፤ ታዲያ እግዚአብሔር እውቀትንና ጥበብን የሚሰጥ መሆኑን ካመንን እግዚአብሔር እውቀቱንና ጥበቡን ሰጥቷቸው የተሠራውን ቴክኖሎጂ ለቤተክርስቲያን ሁለንተናዊ አገልግሎት ብንጠቀምበት ጥቅሙ/ ጉዳቱ ያመዝናል? በእኛ አመለካከት ቴክኖሎጂዉን በመጠቀም የዓለምን ሕዝብ […]
ቀደም ሲል የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ለተገልጋዩ ማህበረሰብ የተሻለ አገልግሎት ለመስጠትና አሠራሩም ዘመኑ የሚፈቅደውን ሥራ ለመሥራት ታስቦ ባለ 3 ፎቅ ዘመናዊ ሕንፃ ማሠራቱን ተከትሎ በሀገረ ስብከቱ ሊኖሩ ከሚገባቸው ሥራዎች አንዱ ሀገረ ስብከቱንና በሀገረ ስብከቱ ያሉትን አድባራትና ገዳማት እንዲሁም በየገዳማቱና አድባራቱ ያሉትን ታሪካዊ ቦታዎችን ሊያስተዋውቅ የሚችልበት፤ ምዕመናን ወቅታዊ የሆነ የሀገረ ስብከቱ ሃይማኖታዊም ሆነ ማህበራዊ ጉዳዮችን […]
እቲ ግዙእ ድማ ካብ ኣግማል ጐይታኡ ዓሰርተ ገመል ወሲዱ፡ ካብ ኵሉ ዘዝጸበቐ ዘበለ ናይ ጐይታኡ ሒዙ ተበገሰ፡ ተንሲኡ ድማ ናብ መሶጶታምያ ናብ ከተማ ናሆር ከደ።
ይኹን ከኣ፡ ማይ ክሰቲ፡ በጃኺ ዕትሮኺ ትሕት ኣብልዮ ዝብላ ጓል፡ ንሳ ኸኣ፡ ስተ፡ ነግማልካውን ከስትየን እየ እትብለኒ፡ ንሳ ንይስሃቅ ባርያኻ ዝመደብካያ ትኹን። ንጐይታይ ምሕረት ከም ዝገበርካሉ ኸኣ በዚ እፈልጥ።
በለ ኸኣ፡ እቲ፡ ምሕረቱን እምነቱን ካብ ጐይታይ ዘየቋረጸ እግዚኣብሄር፡ ኣምላኽ ጐይታይ ኣብርሃም፡ ይባረኽ። እግዚኣብሄር ንኣይ ከኣ ብመገዲ ቤት ኣሕዋት ጐይታይ መርሓኒ።
ኰነ ኸኣ፡ ነቲ ቀለቤትን ኣምባርን ኣብ ኢድ ሓብቱ ምስ ረኣየ፡ ዘረባ ርብቃ ሓብቱ ድማ፡ እቲ ሰብኣይ ከምዚ ኢሉ ተዛረበኒ፡ ክትብል ምስ ሰምዔ፡ ናብቲ ሰብኣይ መጸ፡ እንሆ ኸኣ፡ ምስተን ኣግማል ኣብ ጥቓ ዔላ ደው ኢሉ ነበረ።
ሽዑ እቲ ሰብኣይ ናብ ቤት ኣተወ። ንሱ ድማ ነተን ኣግማል ኣራገፈን፡ ሓሰርን ድርቋን ከኣ ሀበን፡ ንምሕጻብ ኣእጋሩን ኣእጋር እቶም ምስኡ ዝነበሩ ሰባትን ማይ ሀቦም።
ንሱ ድማ በለኒ፡ እቲ ኣነ ኣብ ቅድሚኡ ዝማላለስ እግዚኣብሄር መልኣኹ ምሳኻ ሰዲዱ መገድኻ ኬቕንዓልካ እዩ እሞ ንወደይ ካብ ዓሌተይን ካብ ቤት ኣቦይን ሰበይቲ ኸተምጽኣሉ ኢኻ።
ነቲ ግዙእ ድማ፡ እቲ ኣብ መሮር ኪቕበለና ዚመጽእ ዘሎ እንታዋይ ሰብኣይ እዩ፧ በለቶ። እቲ ግዙእ ከኣ፡ ንሱ ጐይታይ እዩ፡ በለ። ሽዑ መጐልበቢኣ ወሲዳ ተጐልበበት።
ኣብ ዝሓለፉ ቁሩብ መዓልትታት ንመገሻ ኣቶ መስፍን ሓጎስ ናብ ትግራይ ኣመልኪቶም ዝተፋላለዩ ሓሳባት ኽቓባበሉ ቀንዮም ኣለዉ። እቲ ዝገርም ድማ ትሕዝቶ ናይ መብዛሕትኦም እቶም ሓሳባት እንትርፎ መገሻ ናይ ዳህሰሳ ንትግራይ ካልእ ዝተባህለ ነገር ከይራኣዩን ከይሰምዑን ይህውቱቱ ምህላዎም’ዩ። እዚ ድማ መቀጸልታ ናይቲ ካብ መንገድኻ ወጺኢኻ ናብ ጓል መንገዲ ግዜኻ ምጥፋእ ባህሊ ናይ ኤርትራውያን ምዃኑ እዩ።
ብዝኾነ እቲ ኩነታት ኣቶ መንስፍን ገና ኣብ ገዝኡ ኾይኑ ኣብ ትግራይ ንቓልሲ ዝኸውን ቦታ ዳህሰሳ ክገብር መገሻ ጌረ ኔይረ ኢሉ ምስ ተዛረበ ጥራይ ክሳብ ክንድዚ ጫውጫው ዝፈጠረስ ኣብቲ ከባቢ ዶብ ትግራይ(ኢትዮጵያ)ን ኤርትራን ተንቓሳቂሰ ኣለኹ እንተዝብልሲ እንታይ ክፍጠር እዪ ኢልካ ነብስኻ ክትሓትት ይገብረካ።
–ንመገሻ ኣቶ መስፍን ዝድግፉ: ናይ ቓልሲ መበገሲ ቦታ እንተተረኺቡ ካብ ጎረቤትና ይትረፍ ዋላ ኣብ ሰማይ’ ውን ይኹን ክድገፍ ኣለዎ ክብሉ ከለዉ፣ እቶም ነቲ መገሻ ዝቓወሙ ድማ ብድብዱቡ ካብ ጸላኢና ህውሓት ዘማሓደራ ትግራይ ተበጊስኻ ዝግበር ቓልሲ ኣይድልን እዩ ባሃልቲ እዮም። ናይ ግዜ ቓልሲ ታሪኽ ኣቶ መስፍን ክሳብ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣወንታዊ ጽልዋ ስለ ዘይጠፍኤ ንህግዲፍ ድማ ሓደጋ ስለ ዝኾነ፣ ህግደፍ ኽቓወምዎን ከካፍእዎን ከም ርዱእ ኢኻ ትውስዶ: እቲ ዝገርም ግን ናይ ገለ ንለውጢ ንቓለስ ኢና ባሃልቲ ክቃውሙ ምርኣይ እዩ። እቲ ቀንዲ ዘቅርብዎ ነጥብታት ብንጹር ዝግለጽ እዃ እንተዘይኮነ ገለ ካብቲ ቡዙሕ ንምጥቓስ ግን ጽቡቅ እዩ: ህውሓት ብዝተፋላለዩ መጋብርያታቱ ጌሩ ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝፈታትኑ ምንቕስቓሳት ከም ኣግኣዝያን: ትግራይ-ትግርኚ ዝኣመሰሉ ይምውል ኣሎ፣ ኣብ ከምዚ ዝኣመስለ ኩነታት ኣቶ መስፍን ናብ ትግራይ ምጋሹ ምስ ዚ ተጠቂሱ ዘሎ ጉዳይ ምትእስሳር ክህልዎ ይኽእል ‘ዩ ዝብሉ ይርኸብዎም። ኣብዚ ንድሕረ ባይታን ፓሎቲካዊ መርገጻትን ህውሓት ኣብ ዝርዝር ከይኣቶና ከምቲ ኩሉና ንፈልጦ ህውሓት ብንጹር ንናጽነት ኤርትራ ዝደገፈን ኣፍልጦ ዝሃበን እንኮ ፓሎቲካዊ ውድብ ኣብ ኢትዮጵያ እዩ። ድሕሪ ነጻነት ዝማዕበሉ ዝተፋላለዩ መርገጻትን ኣታሓሕዛን ጉዳይ ኤርትራን ድማ ኩሉና ሪኢናን ስሚዕናን ኢና። እዞም ንመገሻ ኣቶ መስፍን ዝቓውሙ ዘለዉ ድማ ክጣራጠሩን ክማራመሩን ቁኑዕ ይመስለኒ: ኣብ ሓቀኛ ሃገራዊ ረብሓታት ዝተመርኮስ ክኸውን ድማ ይግባእ። ሓያል ቈጽሪ ካብዞም ሕጂ ዝጣራጠሩ ዘለዉ ትማሊ መን ከም ወያኒ እናበሉ ናብ ኢትይጵያ እናተማላለሱ ናይ ቓልሲ ቦታና እዪ ክብሉ ዝጸንሑን ናይ ህውሓት ቢሄራዊ ፖሎቲካ ክሳብ ምንጻል ከይተረፈ “ዓንቀጽ39” ተቀቢሎም ክንቓሳቀሱ ዝጸንሑን ዘለዉ ኣዮም። ኣብ ዝሓለፉ ቁሩብ ዓመታት ህውሓት/ ኢህውደግ ብዕሊ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ክወድቅ እንተኮይኑ ቅድም ሒቆ ቢሄረ ትግርኛ ክስበር ኣለዎ ክብሉ ከለዉ ኣሜን ኢልኻ ክትከይድ ጸኒሕኻ ሒጂ ብኣክቲቪስቲ ዝዝረብ ዘሎ ናይ ኣጋእዝያን ትግራይ-ትግርኚ ኣመኽኒኻ ንተበግሶ ቃልሲ ኣቶ መስፍን ክትቓውም ምፍታን ጉዳይ ሃገራዊ ረብሓ ዘይኾነ ካልእ ዝተጠጀኣ ስዉር ኣጀንዳ ከም ዘሎ ዘማላኽት እዩ።
መዲናችን አዲስ አበባ ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ ህንፃዎች እንደ አሸን የሚፈሉባት ከተማ ሆናለች። የህንፃዎቹ ግንባታ ባይጠላም ከግንባታ እስከ አጠቃቀም የሚታዩት ዘርፈ ብዙ ህፀፆች ግን ሊታረሙ ይገባል። ችግሮቹ የትየለሌ ቢሆኑም በዚህ ዕትማችን ጥቂቶቹን ቆንጠር አድርገን እንመለከታቸዋለን።
በበርካታ ከተሞች ህንፃዎች ሲገነቡ የህንፃ ከፍታ ግምት ውስጥ የሚገባባቸው ሂደቶች አሉ። የህንፃ ከፍታ ሲባል ተቀራራቢ ርዝመት ያላቸው ህንፃዎችን በአንድ አካባቢ እንዲገነቡ ማድረግ ማለት ነው። ይህ አይነቱ የሕንፃ አደራደር ለአንድ ከተማ ከሚያበረክተው ውበታዊ እሴት በተጨማሪ፤ አንዱ ህንፃ በሌላው ላይ አሉታዊ ተፅዕኖን እንዳያሳድር ያደረጋል። ተመሳሳይ ከፍታ የሌላቸው ህንፃዎች በአንድ አካባቢ ሲገነቡ ከፍተኛ ቁመት ያላቸው ህንፃዎች ተመጣጣኝ ቁመት የሌላቸውን ህንፃዎች በቂ አየርና ብርሃን እንዳያገኙ ያደርጋሉ። ይህ ብቻ ሳይሆን በቁመት አነስተኛ የሆኑት ህንፃዎች ምንም ያህል ውበት ቢኖራቸው በአካባቢያቸው ባሉ ግዙፍ ህንፃዎች ከተከበቡ ኪነ ውበታቸው ጎልቶ የሚወጣበት እድልም አነስተኛ ነው።
የአንድ ከተማ ግንባታ በጥሩ መሪ ፕላን የሚመራ ከሆነ በጥሩ አቀናባሪ የተቀናበረ ሙዚቃ ያህል የራሱ ቃና እና ትርጉም የሚሰጥ ፍሰት ይኖረዋል። የከተማው መንገዶች፣ ህንፃዎች፣ አረንጓዴ ቦታዎችና ሌሎች ክፍሎች እርስ በእርሳቸው ይናበባሉ። ባጭሩ የአንድ ዘመናዊ ከተማ ግንባታ በጥልፍ ወይንም በመሬት ምንጣፍ ላይ እንደሚታይ የራሱ የሆነ ኪናዊ ቋንቋ ያለው ዲዛይን ወይንም ፓተርን ባለቤት ነው። በመሆኑም በአንድ በሰለጠነ ከተማ ያለ ምክንያት የሚካሄድ አንዳች አይነት ግንባታ የለም።
ሁሉም ግንባታና ልማት የሚከወነው በመሪ ፕላኑ ላይ በተቀመጠው አቅጣጫ መሰረት ብቻ ነው። ይህ ከሆነ ደግሞ ምን አይነት ህንፃ የትኛው ቦታ ላይ እንደሚገነባ በሚገባ ይታወቃል ማለት ነው።
እናም ባደጉት ሀገራት ያሉት ከተሞች የውበት ሚስጥር በመጀመሪያ በትክክለኛ ጥናት ላይ የተመሰረተ ማስተር ፕላን ባለቤት መሆናቸው ሲሆን፤ በሁለተኛ ደረጃ የሚጠቀሰው ደግሞ ማስተር ፕላኑን ያለ አንዳች መዛነፍ መሬት ላይ እንዲወርድ መደረጉ ነው። በዚህ በኩል መዲናችን አዲስ አበባ አልታደለችም። አዲስ አበባ ባለፉት ዓመታት በታሪኳ ከአስር ያላነሱ ማስተር ፕላኖች ባለቤት ብትሆንም አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ስትታይ ግን በአንድም ማስተር ፕላን የተመራች ከተማ አትመስልም።
በከተማዋ ሁሉም ነገር የሚገነባውና የሚፈርሰው በነሲብ ነው። እንደማሳያ ያህልም ቀደም ሲል ወደ ተነሳንበት የህንፃ ከፍታ ጉዳይ እንመለስ። በአይነ ህሊናችን ወደ ልደታ አካባቢ እንጓዝ። ልደታና አካባቢው እስከ አብነት መዝለቂያው ድረስ በከፍተኛ የህዝብ ጥግግት የተጨናነቀና ዝቅተኛ የህብረተሰብ ክፍል የሚኖርበት አካባቢ እንደነበር አካባቢውን የሚያውቅ ሰው ያስታውሰዋል። ሆኖም “መልሶ ማልማት” በሚለው አሰራር መሰረት የአካባቢው ነዋሪዎች እንዲነሱ ከተደረገ በኋላ ቦታው ለኮንዶሚኒየም ግንባታና ለሌሎች አልሚዎች እንዲለይ ተደረገ።
የኮንዶሚኒየም ቤቶቹ ባለ አራት ፎቅ (ጂ+4) ሲሆኑ በአንፃሩ በኮንዶሚኒየሞቹ ዙሪያ በባለሀብቶች የተገነቡት ህንፃዎች ደግሞ በአብዛኛው ከስምንት እስከ አስር ፎቅና ከዚያ በላይ ርዝመት ያላቸው ናቸው። በግንባታ ማጠናቀቂያ ውበት በኩልም በባለሀብቶቹ የተገነቡት ህንፃዎች ከጋራ መኖሪያ ቤቶቹ በብዙ እጥፍ ውበታቸው ጎልቶ ይታያል። እናም በቁመትም ሆነ በውበት በዙሪያቸው ባሉት የግለሰብ ህንፃዎች የተበለጡት የልደታ ኮንዶሚኒየም ህንፃዎች፤ በተለያየ አቅጣጫ ሲታዩ አካባቢውን የማይመጥኑ ሆነው ይታያሉ።
ይህ ሊሆን የቻለው ውበት አንፃራዊ በመሆኑ ነው። በመሆኑም ህንፃዎቹ በተከበቡባቸው ሌሎች ግዙፍ ህንፃዎች አንፃር ሲታዩ የጋራ መኖሪያ ቤቶቹ ማንም ሰው “ያለቦታቸው የተገነቡ” ናቸው ብሎ የህሊና ፍርድ እንዲሰጥ ያስገድዱታል። የአዲስ አበባ ከተማ ችግር ይህ ነው። ይህንን እንደማሳያ ተመለከትን እንጂ ከተማዋ በመሰል ችግር የተከበበች ናት። በቆዩ አካባቢዎች ያሉ የጥንት ቪላ ቤቶች በየሰፈሩ እየፈረሱ ህንፃ ሲቆምባቸው ተመሳሳይ የግንባታ አለመመጣጠኖች ይታያሉ። በሳር ቤት፣ በቦሌ፣ በበቅሎ ቤትና በመሳሰሉት አካባቢዎች ያሉ ቪላ (መኖሪያ) ቤቶች መሃል እየፈረሱ ወደ ፎቅነት የሚለወጡት ቤቶች የአካባቢውን ገፅታ ወጣ ገባ እያደረጉት ይገኛሉ። ህንፃዎቹ በቤቶቹ መሀል መገንባታቸው ቤቶቹ በቂ ብርሀን እንዳያገኙ፣ ለአይን እንዲከብዱና ውበታቸውም እንዲጠፋ አድርጎታል። ይህ ብቻ ሳይሆን የሚገነቡት ህንፃዎች ከፍታ፤ የሌሎችን ቤቶች ሙሉ የግቢ ገፅታ በቀላሉ የሚያሳዩ መሆናቸው በራሱ ደግሞ ግላዊ ህይወትን (Privacy) የሚጋፋ ሆኖ ይታያል።
ህንፃዎቹ በመኖሪያ ቤቶች መሀል እንዲገነቡ መደረጋቸው ሌላኛው ፈተና ደግሞ ለንግድ አገልግሎት በተለይም በአብዛኛው ለፔንሲዮን አገልግሎት መዋላቸው ነው። እነዚህ ሁሉ ሁኔታዎች ሲታዩ የአንድ ከተማ መስተጋብር ከኪነ ህንፃ ውበትና ከግንባታ አንፃር ብቻ ሳይሆን ከማህበራዊ ሳይንስም ጭምር መታየት ያለበት መሆኑን ነው።
የህንፃ ከፍታን ጠብቆ ተመጣጣኝ ግንባታን የማከናወን እንቅስቃሴ የሚታየው ከኢትዮጵያ ሆቴል፣ በብሔራዊ ቴአትር እስከ ሜክሲኮ ባለው መስመር አዳዲስ በሚገነቡት የባንክ እና የኢንሹራንስ ህንፃዎች ግንባታ ነው። አካባቢው በሌሎች ያደጉ ሀገራት ፋይናንሺያል ስትሪት እንደሚሉት ወይንም በአሜሪካኖቹ ዎል ስትሪት እንደሚባለው ይመስላል። ለማንኛውም በእነዚህ አካባቢ ያለው ግንባታ ከ30 እስከ 46 ፎቅ ከፍታ ያለው ግንባታ በመሆኑ በአንድ አካባቢ ግንባታው መከናወኑ ከሚኖሩት ሌሎች ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታዎች ባሻገር በኪነ ህንፃ ጥበብም የተመጣጠነ የህንፃ ከፍታ አስፈላጊነትን በሚገባ ለማሳየት ይረዳል።
ሌላው ከአዲስ አበባ ከተማ የህንፃዎች ግንባታ ጋር ተያይዞ እንደተግዳሮት የሚታየው ከከተማዋ የመንገዶች ግንባታ ጋር አብረው የማይሄዱ መሆናቸው ነው። በተለይ ህንፃዎቹ ከዋናው መንገድ በምን ያህል ርቀት መገንባት አለባቸው? የሚለው ጉዳይ ምላሽ ያላገኘ ጥያቄ ሆኖ ቀጥሏል። አብዛኞቹ የአዲስ አበባ መንገዶች በተለይ ከስፋት አንፃር ሲታዩ ከደረጃ በታች ናቸው።
በተለይ ወደፊት ሊመጣ የሚችለውን ሰፊ የትራፊክ ፍሰት ከማስተናገድ አንፃር ሲታዩ መንገዶቹ መስፋት ይጠበቅባቸዋል። ሆኖም አሁን ባለው የከተማዋ ተጨባጭ ሁኔታ ሲታይ አብዛኞቹ የከተማዋ ህንፃዎች የተገነቡት ቀጣይ የመንገድ ማስፋፊያን ግምት ውስጥ ባላስገባ መልኩ፣ ከፊት ለፊታቸው በቂ ቦታ ሳይተው እዚያው መንገዱ ሥር ነው።
እናም ይህ ሁኔታ ሲታይ በመዲናችን አዲስ አበባ አሁን ያሉትን መንገዶች አስፍቶ የትራፊክ ፍሰቱን ጤናማ ለማድረግ የሚቻልበት እድል አነስተኛ መሆኑን ነው። አንድ ማሳያ እንውሰድ። በቦሌ መድኃኔዓለም ቤተክርስቲያን በኩል ከኤድና ሞል ጀርባ ወደ ዓለም ሲኒማ የሚያወጣ አንድ መንገድ አለ። መንገዱ ከመነሻው በቂ ስፋት ያልተሰጠውና በዚህ አካባቢ በመንገዱ ግራና ቀኝ የተገነቡት ህንፃዎችን ታሳቢ ባደረገ መልኩ የተገነባ ባለመሆኑ በአካባቢው ከፍተኛ የሆነ የተሽከርካሪዎች ፍሰት መጨናነቅ ይታያል።
መንገዱን ለማስፋት እንዳይቻል ደግሞ ህንፃዎቹ የተገነቡት እዚያው የመንገዱ አፍንጫ ሥር ነው። እናም አሁን በቦታው ከሚታየው ችግር አንፃር “ህንፃዎቹን አፍርሰን መንገድ እናስፋ” ካልተባለ በስተቀር አሁን የሚስተዋለው የትራፊክ መጨናነቅ ወደፊትም በስፋት ተስፋፍቶ ይቀጥላል። የትራፊክ ፍሰቱ ከመንገዱ አቅም በላይ ሲሆን ደግሞ በዚያው መጠን እድሜው እያጠረ ነው የሚሄደው።
ከዚህ በኋላ መንገዱን እናስፋው ቢባል እንኳን በድሃ ሀገር ኢኮኖሚ በወሰን ማስከበር ስም ህንፃዎችን እያፈረሱ መንገድ መገንባት የማይቻል ነው። እናም አሁን ከተጠቀሰው አካባቢ በተጨማሪ ሌሎች በህንፃዎች ግንባታ ምክንያት በቀጣይ የመስፋት እድላቸው ዜሮ የሆኑ በርካታ የአዲስ አበባ መንገዶች መኖራቸው ግንዛቤ ውስጥ ሊከተት ይገባል።
በአዲስ አበባ ከተማ የህንፃ ግንባታ ሂደት ከሚታዩት ችግሮች መካከል አንዱ ግንባታዎቹ ሳይጠናቀቁ ለአገልግሎት እንዲውሉ ማድረግ ነው። ይህ አይነቱ ችግር በከተማችን በስፋት ይታያል። ይህ እየሆነ ያለው ከህንፃ ግንባታ እስከ አጠቃቀም ያለውን አጠቃላይ እንቅስቃሴ በሚገባ ለመቆጣጠርና ለመከታተል የዛሬ አስር ዓመት አካባቢ የወጣው የህንፃ አዋጅ ቁጥር 621⁄2001ን በመተላለፍ ነው። በዚህ አዋጅ መሰረት አንድ ህንፃ ሳይጠናቀቅ አገልግሎት መስጠት ይቅርና ከተጠናቀቀ በኋላ እንኳን ቢሆን ከሚመለከተው አካል የመጠቀሚያ ፈቃድ ካላገኘ በስተቀር ማናቸውንም አገልግሎቶች መስጠት አይችልም።
ሆኖም አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በመዲናችን አዲስ አበባም ሆነ በክልል ከተሞች በግንባታ ላይ ያሉ ህንፃዎች ባሉበት ደረጃ አገልግሎት መስጠት የተለመደ ሆኗል። ይህ ለከተማ ገፅታም ሆነ ለአገልግሎት ጥራት የሚመች ሆኖ አይታይም። ከዚህም በተጨማሪ በግንባታ ላይ ያሉ ህንፃዎች አገልግሎት በሚሰጡበት ወቅት አንዳንድ ጊዜ ግንባታውም ጭምር ጎን ለጎን የሚካሄድበት ሁኔታ ስላለ በተከራዮችም ሆነ አገልግሎቱን በመፈለግ ወደ ህንፃው ጎራ በሚሉ ሰዎች ላይ ጉዳት የሚያደርስበት ሁኔታም ይኖራል። እናም አዋጁ በወጣበት መንፈስ መተግበር ካልቻለ በስተቀር ይህንን ሥር የሰደደ ችግር ከመሰረቱ መቅረፍ አይቻልም።
“በአሁኑ ሰዓት በሀገራችን በተለይም በመዲናችን እየተገነቡ ያሉት ህንፃዎች ግን እየተገነቡበት ባለው ዓመት ያለውን የማህበረሰብ የሥልጣኔ አሻራ የሚያንፀባርቁ ሆነው አይታዩም”
አስተዳደር እንደዚሁም ከአቅም ጋር የተያያዘ ነው። በአዲስ አበባ በሚገነቡ ህንፃዎች የግንባታ ግብዓቶች የህዝብ መንገዶችን መዝጋት፣ መሰረተ ልማቶች ላይ ጉዳት ማድረስና ለእግረኛው ብሎም ለአሽከርካሪው ምቾት መንሳት የተለመደ ባህል ከሆነ ዋል አደር ብሏል።
ችግሩ “የቦታ ጥበት ነው” እንዳይባል በአዲስ አበባ ከተማ እጅግ ግዙፍ የሆኑ ህንፃዎችን የሚገነቡ ቻይናውያን አንዳች አይነት ችግር ሲፈጥሩ አይታዩም። እንደማሳያ ያህልም በአዲስ አበባ ከተማ ኢትዮጵያ ሆቴል አካባቢ በራሳቸው በቻይናውያን እየተገነባ ያለውን ግዙፉን የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዋና መስሪያ ቤት የህንፃ ግንባታ መመልከት ይቻላል።
ህንፃው 48 ወለሎች አሉት። የግንባታ ቦታው በመንገድ የተከበበ ሲሆን ከፍተኛ የትራፊክ ፍሰትም የሚታይበት ነው። ሆኖም ህንፃው የመሰረት ድንጋይ ከተጣለበት ከዛሬ ሶስት ዓመት ጀምሮ 48ኛ ወለል እስከደረሰበት እስከዛሬው ዕለት ድረስ በአካባቢው ላይ የሚታይ አንዳች አይነት የግብዓት መዝረክረክ፣ የመንገድ መዘጋትና ሌሎች ተያያዥ ችግሮች አይታዩም። የአፍሪካ ህብረትም ሆነ ሌሎች በመዲናችን በቻይናውያን እየተገነቡ ያሉ ህንፃዎች በግንባታ ወቅት አካባቢያዊ መጨናነቅ ሲፈጥሩ አይታይም።
በአንፃሩ በኢትዮጵያውያን ሥራ ተቋራጮች የሚገነቡ አነስተኛ ህንፃዎች እንኳን ሳይቀሩ መንገድ በአሸዋና ጠጠር ሳይዘጉ፣ አካባቢውን ሳይበክሉና የተላላፊ መንገደኞችንም ሆነ የአሽከርካሪዎችን ምቾት ሳይነሱ ግንባታቸው የሚከናወንበት ሁኔታ የለም። ከዚሁ ጋር በተያያዘም መንገዶችን ጨምሮ በርካታ መሰረተ ልማቶች ጉዳት ሲደርስባቸው ይታያል። ከዚህም ባለፈ የግንባታ ግብዓት ብክነትም አንዱ ችግር ነው።
የግንባታ ግብዓት ብክነት ከፕሮጀክት ማኔጅመንት፣ ከኋላ ቀር የግንባታ ሥራና ሁሉን ነገር በወረቀት ላይ ጨርሶ ወደ ሥራ ካለመግባት ጋር የተያያዘ ነው። በተለይ ወደ ግንባታ ከገቡ በኋላ ሃሳብን መቀያየር ከፍተኛ የሆነ ሀገራዊ የሀብት ብክነትን እየፈጠረም ይገኛል። የግንባታ ግብዓቶች የጥራት ጉድለትም አንዱ በግንባታ ሂደት ለሚፈጠር ብክነት ምክንያት ተደርጎ ሊጠቀስ የሚችል ነው።
አንድ ግንባታ የተገነባበት ዘመን የሥልጣኔ አሻራ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። በአንድ ወቅት የሚገነቡ ህንፃዎች የዚያን ዘመን ማህበረሰብ የአስተሳሰብ፣ አመለካከት፣ ፍልስፍና እና እምነት እንደዚሁም የአኗኗር ዘይቤና የሥልጣኔ ደረጃ ያሳያሉ። የአክሱምን ኃውልቶች የሚያይ ጎብኚ ከአክሱም ጀርባ በጊዜው የነበረውን ስልጣኔ በምናቡ መቃኘት ይችላል። ላሊበላም ሆነ ፋሲል፣ የጀጎል ግንብም ሆነ ሌሎች ግንባታዎች ሲታዩ ከግንባታቸው ጥበብ ጀርባ ብዙ የሚናገሩት የዘመን ማስረጃ አላቸው።
የሮም ከተማ የጥንት ህንፃዎች በጊዜው የነበረውን የሮማውያን ስልጣኔ በሚገባ የሚያሳዩ የሚገለጡ መጻሕፍት ናቸው። የሥልጣኔውንም ሂደት በጊዜ ቅደም ተከተል በሚገባ ያሳያሉ። ስድስት ኪሎ የሚገኘውን የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲን ዋና ህንፃ ከግቢው በር ጀምሮ ለተመለከተው ሰው፣ የብሔራዊ ቴአትርን ህንፃ ላስተዋለ ሰው፣ ማዘጋጃ ቤትን በሚገባ ለመረመረ፣ የኢትዮ-ጂቡቲን የለገሀር ባቡር ጣቢያ ህንፃ ላየ ሰው፤ በመዲናችን አዲስ አበባ በተወሰኑ ዓመታት ውስጥ ምን አይነት የግንባታ ሥልጣኔ ዝንባሌዎች እንደነበሩ መረዳት ይችላል። በጊዜው የተገነቡት ህንፃዎችም ሆኑ ሀውልቶች የዘመኑን አሻራ ትተው ያለፉና የጊዜውን ቀለም የሚያንፀባርቁ ናቸው።
በአሁኑ ሰዓት በሀገራችን በተለይም በመዲናችን እየተገነቡ ያሉት ህንፃዎች ግን እየተገነቡበት ባለው ዓመት ያለውን የማህበረሰብ የሥልጣኔ አሻራ የሚያንፀባርቁ ሆነው አይታዩም። እነዚህ ግንባታዎች የዘመናቸውን የእሳቤ ቀለም የያዙበት ሁኔታ የለም። ከዲዛይን እስከ ግንባታ ሂደት ዘመናቸውን የሚናገሩ አይደሉም። ቀለም አልባዎችና የተዘበራረቁ ናቸው።
አንድ ሰው ፀጉሩን አፍሮ ያበጠረ፣ ቤል ሱሪ ያደረገና የሸሚዙን የላይኞቹን ቁልፎች ፈታ አድርጎ ደረቱን እያሳየ የተነሳውን ባለጥቁርና ነጭ ቀለም ፎቶግራፍ ቢያሳየን ከፎቶው ተነስተን ዘመን መቁጠር እንጀምራለን።
በሙዚቃ ደረጃም ቢሆን የአርባዎቹ፣ የሥልሳዎቹ፣ የሰባዎቹ፣ የሰማንያዎቹ እያልን ዘፈኖቹን ስንደረድራቸው ዘፈኖቹ የየዘመኑን የሙዚቃ እድገት ለውጥ እንድናይ ይረዱናል። ይህ ሊሆን የቻለው ሙዚቃዎቹ የየዘመናቸውን ማህበረሰብ የእድገት ደረጃ ቀለም የያዙ በመሆናቸው ነው። በኢትዮጵያ ኪነ ህንፃ ታሪክ ግን በተለይ ባለፉት ሁለት አሰርት ዓመታት እንደ አሸን የፈሉት ህንፃዎች፤ ምንም አይነት የዘመን ተናጋሪነት አሻራ አይታይባቸውም። የተዘበራረቁና ቀለም አልባ ናቸው።
መጸዋዕታ ንመኸተ ይኣክል ! ንዕለት 06.07.2019 ካብ ሰዓት 14:00 ድ.ቀ ዝጅምር ኣብ ከተማ ሽቱትጋርድ/ ባደንቩርተንበርግ /ጀርመን ኲልና ከምእንዕዘቦ ዘለናን እንፈልጦ ወድዓዊ ሓቅን 2019 ዓ.ም.ፈ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ኣትያቶ ዘላ ሓደጋ ብምስትብሃል ትዕግስቱ ጸንቂቁ ናይ ይኣክል ጭርሖ ተቐኒቱ ኣብ መላእ ዓለም የድምጽ ኣሎ። ንሕና ኣብ ባደን-ቩርተንበር እንነብር ኤርትራውያን ብደረጃ
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 8 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በቢሾፍቱ ከተማ በጥይት ተኩሶ የአንድን ግለሰብ ህይወት ያጠፋውን ተጠርጣሪ በቁጥጥር ስር ለማዋል ምርመራ መጀመሩን ፖሊስ አስታውቋል፡፡
የቢሾፍቱ ከተማ ፖሊስ መምሪያ አዛዠ ኮማንደር ታሪኩ ለገሰ በዛሬው ዕለት በሰጡት መግለጫ ፣ በትናንትናው ዕለት በግምት ከምሽቱ 3፡00 ላይ መምህር ግርማ ሞገስ የተባሉ ግለሰብን ለጊዜው ማንነቱ ያልታወቀ ተጠርጣሪ በጥይት ተኩሶ መግደሉን ተናግረዋል፡፡
የተኩስ ድምጽ ሲሰማ ፖሊስ በፍጥነት በአካባቢው መድረሱን የተናገሩት ኮማንድር ታሪኩ፥ የመምህር ግርማን ህይወት ለማትረፍ ወደ ሆስፒታል ቢወሰዱም ህይታቸው ማለፉን ገልጸዋል፡፡
ከዚህ በፊት ከመምህር ግርማ ጋር ግጭት የነበራቸው ግለሰቦች ያስፈራሯቸውእና ይዝቱባቸውእንደነበር መረጃ መገኘቱን በመጥቀስም፥ ከእነዚህ ግለሰቦች ውስጥ አንዱ በቁጥጥር ስር ውሎ ምርመራ እየተደረገበት መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
ጥቃቱን የፈጸመውን ተጠርጣሪ በቁጥጥር ስር ለማዋል የከተማው ፖሊስ ከኦሮሚያ ክልል ፖሊስ ጋር በ በመቀናጀት የምርመራ ቡድን ተቋቁሞ ክትትል እየተደረገ መሆኑንም ተናግረዋል፡፡
የወልቃይት እና የራያ ነዋሪዎች ግብር ሳይከፍሉ እንዲኖሩ መፈቀዱ የመንግስት የአገልግሎት ሰጪ ተቋማት በራቸውን እንዲዘጉ ፣ የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች እንዲስተጎዋጎሉ እና ወንጀል እንዲስፋፋ ምክንያት ስለሆነ ይታሰብበት።
ኮንኩፓይሰንስ ካብ ናይ ላቲን ስም concupiscentia, ቅጽል concupiscere ዝመጸ ኮይኑ ብርቱዕ ሃረርታ ማለት ኢዩ። አብ ካቶሊካዊ ሰነ መለኮት ኮንኩፓይሰንስ ከም ታሕተዋይ ሽውሃት (ድሌት) ተጻራሪ ናይ ሓሳብ ኮይኑ ይረአ። ንክርስትያን ኮንኩፓይሰነስ ሰባት ንሰጋዊ ድሌት ዘለዎም ምስኦም ዝፍጠር ሃረርታ፡ ዝምባለ፡ ወይ አንፈት ዘሰምዕ ኮይኑ ምስ’ቲ ነቲ ካብ ሕጊ ወጻኢ ክትገብር ምድላይ ይተሓሓዝ።
ዮሓ 3፡5 ኢየሱስ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰ፦ ”ብሓቁ ብሓቁ እብለካ አለኹ፡ ሰብ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱሰን እንተ ዘይተወልደ፡ ናብ መንግሥቲ አምላኽ ክአቱ ዝኽእል ከቶ የልቦም።
388 መደብ ግልጸት በብደረጃኡ እናሰጎመ ብዝኸደሉ መጠን፡ ሃለዋት ኃጢአት ከአ እናበርሀ መጺኡ። ናይ ብሉይ ኪዳን ህዝበ-እግዚአብሔር ነቲ ዘሕዝን ሰብአዊ ኩነታት ብመንፅር’ቲ አብ ኦሪት ዘፍጥረት ዝተዘንተወ ውድቀት ብመጠኑ ኪርድእዎ’ኳ እንተፈተኑ፡ ብመንፅር ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ሞትን ትንሣኤን ጥራሕ ክግለጽ ንዝኽእል ናይ’ዚ ዛንታ’ዚ ጥልቂ ምሥጢር ግን ክርስቶስ ምንጪ-ጸጋ ምዃኑ ክንፈልጥ የድልየና። መፈስ ቅዱስ ጰራቕሊጦስ በቲ ዝተንሰአ ክርስቶስ ተላኢኹ፡ ንዓለም መድኃኒኣ ክገልጸላ ከምኡ’ውን ”ብዛዕባ ኃጢአት….ክረትዓ” መጽአ።
389 እዚ ኃጢአት-አዳም ዝበሃል አካል ትምህርተ-እምነትና፡ ኢየሱስ ናይ ኩሎም ሰባት መድኃኒ ምዃኑ፡ ኩሎም ድኀነት ከምዘድልዮም፡ ብክርስቶስ ከአ ድኅነት ንኹሉ ከም ዝተዓደለ ንዝነግር ብሥራት ካልእ ገጹ ኢዩ። ንምስጢረ ክርስቶስ ሸለል ብምባል ጥራሕ ንናይ ኃጢአት-አዳም ግልጸት ክንተናኽፍ ከምንኽእል፡ እታ ኅልና-ክርስቶስ ዝጨበጠት ቤተክርስትያን አጸቢቓ እትርድአ ጉዳይ ኢዩ።
1261 አብ’ቲ ም እንታ’አቶም እትፍጽሞ ሥርዓተ ቀብሪ ከም እትገብሮ፡ ነቶም ከይተጠምቁ ዝሞቱ ሕጻባት ብዝርኢ፡ ቤተክርስትያን ናብ ምሕረት አምላኽ ጥራሕ ኢያ ከተማዕቁሩቦም፡ እትርከብ። ብሓቂ’ውን ኩሎም ሰባት ክድኅኑ ናይ ዝብ ህግ አምላኽ፡ እታ ዘልዓለማዊት (ዓባይ) ምሕረቱ ከምኡ’ውን ”ንሕፃናይ ናባይ ኪመጽኡ ሕደግዎም፡ አይትኸልክልዎም። ንኽብል ዝደረኾ፡ ኢየሱስ ንሕፃናት ዝነበሮ ርኅራኄኡን፡ አፍቅሮቱን፡ እዚኹሉ እምበአር ከይተጥመቑ ዝሞቱ ሕፃናት፡ ዝድኅኑሉ መንገዲ ከምዘሎ ንኽንትስፎ የኽእለና። አብ’ዚ ኩሉ እቲ ህጹጽ ኮይኑ ዝርከብ ግን፡ ንኡሳን ሕፃናት ብጸጋ ምሥጢረ ጥምቀት ናብ ክርስቶስ ንኪመጽኡ ከይኽልከሉ ዚብል ናይ ቤተክርስትያን ጽኑዕ ለበዋን፡ ረዚን መጸዋዕታን እዩ።
የኢትዮጵያውያን ዴሞክራሲያው ፓርቲ (ኢዴፓ) መስራችና የፓርቲው ብሔራዊ ምክር ቤት አባል አቶ ልደቱ አያሌው ከ140 ቀናት የእስር ቤት ቆይታ በኋላ ከእስር መለቀቃቸው ተሰማ፡፡
የኦሮሚያ ጠቅላይ ፍ/ቤት ምስራቅ ምድብ ችሎት አቶ ልደቱ በ30 ሺ ብር ዋስትና ከእስር እንዲለቀቁ እና ጉዳያቸውን በውጭ ሆነው እንዲከታተሉ በወሰነው መሰረት ነው ከእስር የተለቀቁት፡፡ አቶ ልደቱ ከእስር ቤት ወጥተው ወደ ቤታቸው መግባታቸውን አል አይን ከኢዴፓ ፕሬዝዳንት አቶ አዳነ ታደሰ አረጋግጧል፡፡
ከዚህ ቀደም የምስራቅ ሸዋ ዞን ከፍተኛ ፍርድቤት "ሕገወጥ የጦር መሳርያ ይዞ መገኘት" በሚል የተከፈተባቸውን ክስ በ አንድ መቶ ሺህ ብር ዋስትና በውጪ ሆነው እንዲከታተሉ የፈቀደላቸው ቢሆንም ፖሊስ ሳይለቃቸው በማቆየት ሁለተኛው ክስ እንደመሰረተባቸው ፓርቲው ገልጿል፡፡ ቀጣይ የክስ ሂደታቸውን ለመከላከል አቶ ልደቱ ለታህሳስ 19 ቀን 2013 ዓ.ም እንደተቀጠሩ እና በቀኑ ክርክሩ እንደሚቀጥል አቶ አዳነ ታደሰ ገልጸዋል፡፡
አቶ ልደቱ የ አርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳን ግድያ ተከትሎ በቢሾፍቱ ከተማ የተቀሰቀሰውን የወጣቶች አመጽ አስተባብረዋል በሚል ከታሰሩ ዛሬ አንድ መቶ አርባ ቀናት እንደሞላቸው ኢዴፓ በፌስቡክ ገጹ አስፍሯል፡፡
Home / የመለስን ራእይ ለማስቀጠል ነው ወይስ አማራን ለመከፋፈል ነው አብይ አህመድ ዮሐንስ ቧ ያለዉን የመለስ አካዳሚ ፕረዚደንት አድርጎ የሾመው? / meles1
ኢትዮጵያ ባለፉት 24 ሰዓት የላቦራቶሪ ምርመራ ከተደረገላቸው 225 ሰዎች ውስጥ 3 ሰዎች የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘባቸው የተረጋገጠ ሲሆን ቁጥሩም ወደ 55 ከፍ ብሏል።
አንደኛው ግለሰብ የ36 ዓመት እድሜ ያለውና በአማራ ክልል የአዊ ዞን አዲስ ቅዳምን ከተማ ነዋሪ ነው። ግለሰቡ የውጭ አገር የጉዞ ታሪክ የሌለው ሲሆን፤ በበሽታው ከተያዘ ሰው ጋር ንክኪ እንዳለው ተጠርጥሮ ምርመራ እንደተደረገበት ተገልጿል።
ቫይረሱ ከተገኘባቸው መካከል አንድ ሰው ወደ ጽኑ ህሙማን ማቆያ መግባቱንና ይህም በጽኑ ህሙማን መቆያ ውስጥ ያሉ ዜጎች ቁጥር ሁለት እንዳደረሰው ዶክተር ሊያ ተናግረዋል።
ቫይረሱ ከተገኘባቸው ጋር የቅርብ ንክኪ ያላቸው ግለሰቦች ባሉበት ክልል በተዘጋጀ የነጻ የስልክ መስመሮች በመደወል ሪፖርት እንዲያደርጉም ሚኒስትሯ ጥሪ አቅርበዋል::
Safeguarding Resource and Support Hub በበጎ አድራጎት ሥራ ላይ የተሰማሩ ድርጅቶች በወሲባዊ ብዝበዛ፣ ጥቃት እና ትንኮሳ ላይ የሚያካሂዱትን የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) ፖሊሲ እና አሠራርን ለማጠናከር ድጋፍ በመስጠት ይሠራል።
ይህ Hub አግባብነት ያለውን መመሪያ፣ መሳሪያዎችና ምርምር እና ጥራታቸው የተረጋገጡ የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) ድጋፎችን ወደ አንድ የሚያመጣ ለሁሉም ክፍት የሆነ መድረክ ነው።
Ethiopia Hub የዚህ Hub አንድ አካል ሆኖ ነገር ግን በኢትዮጵያ በበጎ አድራጎት ሥራ በሚሰሩ በአነስተኛ፣ አካባቢያዊ ድርጅቶች ላይ ትኩረት የሚያደርግ ነው።
ኢትዮጵያ ሃብ (Hub) የሥራ ዕቅድ ከመንደፋቸው በፊት ቡድኑ በሥራ ላይ ስላለው የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) አጠቃላይ ሁኔታ ግብአቶችንና መረጃዎችን የሰበሰበ ሲሆን ይህም ለታቀደው ሃብ Hub ንድፍ በቀጥታ መረጃ ይሰጣል።
ደህንነት ጥበቃን (safeguarding) እና ወሲባዊ ብዝበዛዎችን፣ ጥቃቶችንና ትንኮሳዎችን (SEAH) የተመለከቱ እንደ ሁኔታው ጠቃሚ የሆኑ ያላቸውን መሣሪያዎችና መርጃዎች በአገር ውስጥ ቋንቋዎች ተዘጋጅተው ይገኛሉ።
የእርስዎን ደህንነት ጥበቃ (safeguarding) ሥራ ለመደገፍ የሚችሉ ጥራታቸው የተረጋገጠ የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) አገልግሎት አቅራቢዎችን ለማግኘት የእኛን ማውጫ ያስሱ። በአማራጭም የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) ፖሊሲያችሁንና አፈጻጸማችሁን ማሻሻል እንድትችሉ ለመርዳት ወይም አንድ የተለየ የደህንነት ጥበቃ (safeguarding) ተግዳሮትን ለመፍታት ነጻ የባለሙያ ምክር እና መምሪያ ለማግኘት Ask an Expert ለሚለው ብቁ ስለመሆናችሁ መረጃ አግኙ።
ሃሳብና ዕውቀትን ለመካፈል ወይም ስለ ደህንነት ጥበቃ (safeguarding) እና ስለ ወሲባዊ ብዝበዛዎች፣ ጥቃቶችና ትንኮሳዎች (SEAH) በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ ሌሎች የበጎ አድራጎት ሴክተር ሠራተኞች ጋር ውይይት ለማድረግ በተግባር ላይ የተሰማሩ ማኅበረሰቦች መማማሪያ መድረክን ይቀላቀሉ፤ - ለመቀላቀል ያለው መሥፈርት በንቃት መሳተፍ ብቻ ነው!
ይህ ቪዲዮ በኢንተርአክሽን (InterAction) እና በትራንስሌተርስ ዊዝአውት ቦርደርስ (Translators Without Borders) የተሠራ ሲሆን የኢንተር ኤጀንሲ ስታንዲንግ ኮሚቴን (Inter-Agency Standing Committee) ጾታዊ ብዝበዛ እና ጥቃትን የመከላከል ስድስት መርሆች ለማብራራት የተዘጋጀ ነው።
የአር.ኤስ.ኤች. ውል በኦፕሽንስ (Options) በሚመራ እና በሶሻል ዴቨሎፕመንት ዳይሬክት (Social Development Direct) የቴክኒክ እና የውጤት መሪነት እንዲሁም ጂ.ሲ.ፒ.ኤስ ኮንሰልቲንግን (GCPS Consulting)፣ ቴር ዴዝ ኦምን (Terre des Hommes) እና ሳይት ሴቨርስን (Sightsavers) ባካተተ ጥምረት የተዘጋጀ
የጥቃትና ብዝበዛ ጥበቃ ስጋት በሴፍጋርዲንግ ሪሶርስ ኤንድ ሰፖርት ሃብ (Safeguarding Resource & Support Hub) ላይ ሪፖርት ለማድረግ ከፈለጉ፤ እባክዎን ይህንን ቅጽ ይሙሉ። .
ሳዲቅ ይህንን ለምን ትጽፋለህ ብሎ የኔን motive ጥያቄ ምልክት ውስጥ የሚያስገባ ይኖራል።በተለያዩ መድረኮችም ላይ ሆነ በbroadcast ስራዎቼ ላይ ስለ እስክንድር ነጋ ነጻነት ብዙ ብያለሁ። ህወሃት እንደ አሁኑ ከመንኮታኮቷ በፊት ሴረኛውንና የጨቋኞች ቁንጮ የሆነውን ስብሃት ነጋን ዋሽንግተን ዲሲ ውስጥ ስጋፈጠው “ነጻ እስክንድር ነጋ!” ስል ድምጼን አስተጋብቻለሁ።ይህንን ያስተዋለ ill-intentioned criticism እንድሌለኝ መረዳት ይችላል የሚል ግምት አለኝ።
ታሪካዊና ወቅታዊ ጉዳዮችን የሚያስቃኝ ጽሁፍ ጽፋለሁ ብዬ እያሰብኩ ሳለ ጋዜጠኛ Fatuma Nuryea ትላንት ከእስክንድር ጋር የተጻጻፈቸውን ስትልክልኝ ነገሮችን ቆም ብዬ ለማሰብ ተገደድኩ። (ይህንን በሌላ ጽሁፍ ቃኘዋለህ)
እስክንድር በተለምዶ በፎቶ ላይ በሚያሳየው gesture እነ ጀነራል መንግስቱ ነዋይና ገርማሜ ነዋይ መስዋእት በሆኑለት የለውጥ ጉዞ በ1966 የወደቀውን የዘውድ ስርአት አወዳሽ መሆኑን ይጠቁማል። ይህ ከዘመን ጋር ያልዘመነ እሳቤ እንደምን “ድል ለዲሞክራሲ” ከሚለው የትግል መስመር ጋር ይዋሃዳል የሚል ጥያቄን ያጭርብኛል።ተመሳሳይ በሆነ መልኩ ያ የዘውድ ስርአት ቅዱስ ከለውጡ በኋላ ያሉት መንግስታት እርኩስ መሆናቸውን ለማሳየት ሚዛን ላይ የሚቀመጡ ትርክቶች አሉ።የቀኝ ዘመም እሳቤን አቀንቃኝ የሆኑ ስብስቦች በራሳቸው የህይወት ዘመንና ትውልድ መካከል ታሪክን ሰርተው ማለፍ ሲችሉ በትላንቱ የታሪክ ካቴና እራሳቸውን ይጠፍራሉ። ነገሩ ስላቅ ቢመስልም የስነልቦናቸው መሰረት ግን ሰፊ ጥናት ያሻዋል።
የ1966ቱ አብዮት ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች በነቂስ ተሳትፈውበታል።በአጼ-ሐይለስላሴ ዘመነ መንግስት ሙስሊሞች ይደርስባቸው የነበረው በደል በጣሙን አስከፊ እንደነበር ታሪክ ሊሽረው የማይችለው እውነታም ነው። ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች በዘመኑ #በኢትዮጵያ #የሚገኙ #ሙስሊሞች መባላቸው እንዲቀር ታግለዋል።የትግላቸውን ፍሬ ከለውጡ በኋላ በማፈስ #ኢትዮጵያውያን #ሙስሊሞች ተብለው፣ ሶስት አመት በአሎቻቸው ብሄራዊ በአል ሆነው እነሆ ዛሬ ላይ ደርሰዋል።
እስክንድር የዲሞክራሲ አቀንቃኝ ነው የሚል ግምት አለ።ዲሞክራሲ ደግሞ #የኋላው #ከሌለ #የፊቱ የለም በሚል ዘልማዳዊ ገመድ ታስሮ መኖርን ይጻረራል። ዲሞክራሲ የሌሎች ሐሳብን በራስ ሐሳብ ላይ መቀየጥን (compromiseን) ይሻል።ስለዚህ በማንኛውም መልኩ ቢሆን ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች #በኢትዮጵያ #የሚገኙ #ሙስሊሞች ከተባሉ ታሪካዊ ቁስላቸው ላይ ጨው መነስነስ መስሎ ስለሚሰማቸው ይንገፈገፋሉ።
በሚዲያ ላይ ነጭ አሜሪካውያን “ኤን ወርድን” ቢጠቀሙ ምን ይከሰታል የሚለውን ንጽጽር እናስቀምጥ።#የኦሮሞ ህዝብ መጠራት የማይፈልግበት ስም በሚዲያ ላይ ጋዜጠኞች ቢጠቀሙበት ምን ይከሰታል?ይህንንም እንመልከት። እኔኑ ጨምሮ በሚሊዮን የምንቆጠር ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች አባቶቻችን በመስዋእትነት ያስቀሩትን መጠሪያ የኛ ትውልድ ሲደግመው ታጋሾች የምንሆንበት አቅም ባይኖረንም ሚዛናዊነትን ማስቀደሙም ተገቢ ነው።ስለዚህ ሌሎች ሚዲያዎች ይህንን አርመውታል እስክንድርም ይህንን ስተት አርሞ ወደፊት መጓዙ ተገቢ ነው። ስተትን ማረም ታላቅነት ነው።
እንደተለመደው ፀሐፊውን (በራስ መኮንን ኃውልት ፈረሳና በአድዋው ድል ምጸታዊ አከባበር ላይ ያሰፈረውን የውግዘት ጽሑፍ ) አድንቄ፣ የዚህን የታሪክ ማፍረስ ድርጊት በተመለከተ የግድ መታየት ያለባቸውን ጥቂት ታሪካዊና አሁን እየተከናወኑ ያሉ ዳራዎችን አንስቼ ጥቂት ነገር ማከል ፈልግኩ፡፡ የሐረር ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ችግሮች ሁሉ ከወያኔ ወደ ሥልጣን መምጣት ጋር በቀጥታ የተገናኙ ናቸውና – ጊዜ ሳልፈጅ ከዚያ እጀምራለሁ፡፡
‹‹ሽግግር መንግሥቱ›› በሚባለው የወያኔ አገዛዝ ጅማሮ ላይ – የሁሉም ብሔር-ብሔረሰቦች ማዕከል ናቸው ተብለው የተለዩ ሶስት የኢትዮጵያ ከተሞች ‹‹የቻርተሩ ነጻ ክልሎች›› ተብለው ተቀመጡ፡፡ እነዚህ የቻርተሩ ሶስት ነጻ ከተሞች ድሬዳዋ፣ አዲስአበባና ሐረር ነበሩ፡፡
በመሐል ግን በ1984/85 ላይ ወያኔ ሐረርን ለኦነግ በከፊል በመስጠት፣ ከሐረር የቻርተሩ ነጻ ከተማነት ጎንለጎን ልዩ የኦሮሚያ አስተዳደር የሚል ተቀጽላ አስተዳደር አበጅታ በእጅ መንሻነት ልትሰጠው ዳር ዳር ብላ ነበር፡፡ ኦነግ የወያኔን ጉባዔ ረግጦ ባይወጣ ኖሮ ምናልባትም ሐረር እንደ እጅ መንሻነት ኦሮሚያ ለሚባለው ክልል ተላልፋ የምትሰጥ ገጸበረከት ትሆን እንደነበር ጥርጥር የለውም፡፡ ሆኖም ኦነግ ከወያኔ ጋር ጦር ተማዞ ተደመሰሰ፡፡
በ1987 ወያኔ ህገመንግስቱን አስፀድቆ ኢፌዲሪ በሚል ስም ኢህአዴጋዊ አገዛዙን በኢትዮጵያ ላይ ዘረጋ፡፡ ሲዘረጋ በቻርተሩ ነጻ ክልል ከተባሉት 3 ከተሞች መሐል – አዲስአበባና ድሬዳዋን ወደ ፌደራሉ መንግሥት ከተማነት ሲያዞራቸው ሐረርን የፌዴራል ከተማ ከመሆን አገዳት፡፡ እና በሐረር ለኦነግ ተብሎ የተቋቋመውን ልዩ ዞን ሙሉ በሙሉ ለኦፒዲኦ ሰጥቶ – ሐረርን የሐረሪ ብሔራዊ ሊግ (ሐብሊ) ለሚባለው እና ለኦፒዲኦ የሞግዚት አስተዳደሮች አሳልፎ ሰጣት፡፡ ህዝቡስ?
ህዝቡ የመንግሥት ሠራተኛው ወይ በአደሬው ወይ በኦሮሞው አስተዳደር ሥር ግባ ተባለ፡፡ ሥልጣኑ ሁሉ ለሁለቱ ‹‹ብሔሮች›› ተደለደለ፡፡ ፕሮፌሰር መስፍን ‹‹የክህደት ቁልቁለት›› በሚል መጽሐፋቸው ላይ ያን 20 ፐርሰንት ያልሞሉት አደሬዎች በህገመንግሥቱ እውቅና ተችሯቸው 80 ፐርሰንቱን ከተለያየ ብሔር የተውጣጣ የከተማ ሕዝብ የሚገዙበትን ክልላዊ መዋቅር ከደቡብ አፍሪካው የእንግሊዞች አፓርታይድ ጋር አነጻጽረው ገልጸውት ነበር፡፡
2ኛ/ ሐረር ከምኒልክ እስከ ራስ መኮንንና ተፈሪ መኮንን ድረስ – እና እስከ ደርግ ዘመነመንግሥት ማብቂያም የቀጠለውን ‹‹የኢትዮጵያዊነት የጋራ ሀገር ምስረታ›› ፕሮጀክት ቀዳሚ ማዕከልም፣ ሥኬታማ አብነትም ሆና ተገኘች – እና ያንን ለወያኔ ጠባብ አገዛዝ የማይመች የኢትዮጵያዊነት መሠረት ወያኔ ፈነቃቅላ ማጥፋት ነበረባት፤