Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እኔ አንዳንዴ – ስናደድ – እንዲህ እላለሁ፡- ወልደማርያም – የእምዬ ልጅ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘግይቷል፡፡ ብዙዎችም በዚህ የሚስማሙ ይመስለኛል፡፡ ኃጢያተኛና ወንጀለኛ ለረጂም ጊዜ ሀገር ምድሩን ሲናኝ፣ ወንጀልና ኃጢያት የዘመን መታወቂያ ልዩ ባህል ሲሆን፣ በፈጣሪ ስም ሳይቀር ሲሸቀጥና ሲነገድ፣ እግዚአብሔራውያን በሃይማታቸው ሲያፍሩና መዘባበቻም ሲሆኑ፣ ሰይጣናውያን የላይኛውን የአስተዳደርና የአገዛዝ እርካብ ተቆጣጥረው ክፋት ከጽንፍ እስከ አጽናፍ ሲነግሥ፣ የሞራልና የግብረ ገብ መልካም ዕሴቶች እንደልብ እየተጣሱ ዋልጌነትና መሠሪነት ሀራም(ዕርም) መሆኑ ሲቀር… እንዴት ፈጣሪ ጦሩን አይመዝም? ክርስቶስ እንዴት አስቻለው? ወንድና ወንድ ሲጋባ፣ ሴትና ሴት ግዑዛን ነገሮችን እየቀጣጠሉ የወንዶችን መፈጠር ይሁነኝ ብለው ቸል ሲሉና አልባሌ ሆነው ሕገ ተፈጥሮን ሲጥሱ ፈጣሪና ተፈጥሮ በሶ ጨብጠዋል ወይ? ብለን አንዳንድ ተገራሚያን በአግራሞት ራሳችንን እንጠይቃለን፡፡ ሰው ይህን ያህል አቅሉን ስቶ ለሥልጣንና ለገንዘብ ሲራወጥ ስናይ – በፖለቲካም ይሁን በንግድ ሰበብ ወንድሞቹን ባልተወለ አንጀት በጩቤ ሲያርድ – ግድያና ዝርፊያ፣ ማጭበርበርና ማምታታት የዘመኑ ፋሽን ሲሆኑ ፈጣሪ ወዴት አለ? እንዴትስ ያስችለዋል? ብንል በስህተትነት ሊመዘገብብን የሚችል አይመስለኝም፡፡ አንዳንዴ ደግሞ – ንዴቴ በረድ ሲል- እንዲህ እላለሁ፡- ይህ ሁሉ ነገር እንዲሆን የግድ ነው፡፡ ምክንያቱም በመጻሕፍቱ እነዚህና ሌሎችም ከነዚህ የባሱ የኃጢያትና የወንጀል ዓይነቶች ቀድመው ተጠቅሰዋል፡፡ ችግሩ የፈጣሪና የሰው የጊዜ አለካክና የትዕግስት መጠን መለያየቱ ነው፡፡ ለሁሉም ጊዜ አለውና ይህም ከመስመር የወጣ ሕይወት ይፈጸም ዘንድ የጌታ ፈቃድ መሆን አለበትና ሳይዘናጉ በርትቶ መጸለይ ይገባል እላለሁ፡፡ ለማንኛውም ሁላችንም እንደዬአመለካከታችን ያሻንን እናስብ፣ እንበልም፡፡ ክፋት የለውም፡፡ ግን ግን ጊዜው መቃረቡን ከግምት በላይ በሆነ የትክክለኝነት ደረጃ መናገር እንችላለን፡፡ ‹ጦም ጧሚና ሰው ጠባቂ አንድ ናቸው› እንዲሉ እንዳይሆን ታዲያ የወል ዓለማዊ ወይም የተናጠል ሀገራዊ ነጻነታችንን እስክናገኝ በትጋት በያለንበት እንቁም፡፡ የነጻነታችን መምጣት ጉዳይ የወያኔ ፈቃድ ወይም የኛ ውዴታ አይደለም፤ ተፈጥሯዊ እንጂ ነው፡፡ እርግጥ ነው – ‹እህል የሚደርስ በፍልሰታ እኔ እምሞት ዛሬ ማታ› ልንል እንችላለን – ትክክል ነው፡፡ ቢሆንም አንቸኩል፡፡ ብንቸኩልም ራሳችንን ከማሰቃየት በስተቀር ዋጋ የለውም፡፡ መለስ የአሁኑን አያድርገውና ያ ግማታም ዓላማው እስኪሳካለት ድረስ ከ17 ዓመታት በላይ በጫካ ኖሯል፡፡ በነገራችን ላይ የመለስ መቃብር ሥላሤ ካቴድራል ውስጥ ክላሽን ባነገቡ ወታደሮች እየተጠበቀ እንዳለ ታውቃላችሁ? ማን እንዳይወስደው ይሆን? ዩፎዎች አጥንቱን ወስደው ክፋት አቀፍ ዲ ኤን ኤውን እንዳይመረምሩት ጥንቃቄ እያደረጉ ይሆን? ማፈሪያዎች! ለአፅም ጥበቃ የሀገር ሀብት ይባክን? ሌላኛው መታወቂያችን ኢትዮጵያና ወያ በሙት መንፈስ የሚመሩ መሆናቸው ነው፡፡ ‹የመለስን ራዕይ እውን ለማድረግ› ብሎ ንግግሩን የማይጀምር ባለሥልጣን በግምገማ የሚወገድ እስኪመስል ድረስ በዚህ መጻጉዕ ሰውዬ የሙት መንፈስ እየተጃጃሉ ናቸው፡፡ አሁንስ በጣም አስጠሉ!
በፊዚክስ ትምህርት Inertia የሚባል ነገር እንደተማርክ መቼም አትዘነጋውም፡፡ ይህን ቃል በጊዜያዊነት የውርስ ትርጉም በአማርኛ ‹ደመ ነፍስ› እንበለውና ለተወሰነ ጊዜ ተጨማሪ ወግ እንጠርቅ፡፡ ዛሬ ወግ አምሮኛል፡፡
ኢነርሺያ – Inertia – በፊዚክስ resistance to change: the property of a body by which it remains at rest or continues moving in a straight line unless acted upon by a directional force. በሚል ፍቺ እንደሚታወቅ ማይክሮሶፍት ኢንካርታ የተባለው መዝገበ ቃላት ይገልጣል፡፡ ወዳማርኛ ሲመለስ – በግርድፉ – ‘ለለውጥ አለመገዛት፤ የአንድ ነገር ባለበት የመቆየት ወይም (ውጫዊም ሆነ ውስጣዊ የኃይል ግፊት ሳይኖር) በራሱ ኃይል ብቻ ከአንድ አቅጣጫ የሚመጣ ሌላ ኃይል እስኪያደናቅፈው ድረስ በራሱ ቀጥተኛ መስመር የመንቀሳቀስ ባሕርይ …’ እንደማለት ነው፡፡ ልክ እንደ ኢትዮጵያ!!
ለምሳሌ ቤንዚን የጨረሰች መኪና የእጅ ፍሬን ሳይያዝላትና ታኮ ሳይደረግላት አውላላ ሜዳ ላይ ተተወች እንበል፡፡ ይህች መኪና የቆመችበት ቦታ ውኃ ልኩን የጠበቀ ከሆነ ምልባት ስንመለስ በዚያው ሥፍራ ልናገኛት እንችል ይሆናል፡፡ ነገር ግን ኢምንት የቦታ ግድለት ካለ በራሷ ጊዜ ያን ሁሉ ሁዳድ አካልላ አንድ ጥጋት ስትደርስ ወይም አንዳች ድንጋይም ሆነ ፈፋ ሲያጋጥማት አይሆኑ ሆና ልናኛት እንችላለን፡፡ በዚህ መልክ ባሉበት ቆመው የሚቀሩ ወይም ተንከባለውና ተንሸራትተው ነባር ሥፍራቸውን በመልቀቅ የሚጎዱ ምናልባትም የማይጎዱ ነገሮች እንዳሉ እንረዳለን – በኔ አረዳድ ኢነርሺያ እንዲህ ይመስለኛል፡፡ አረዳድ የወዩ ቋንቋ ነች፡፡
ከፍ ሲል በጨረፍታ እንደጠቀስኩት የኢትዮጵያም ሁኔታ እንደዚሁ ነው፡፡ መርከቧ ከየቋጥኙ ጋ እየተላተመች ጉዞዋን ቀጥላለች፡፡ የት እንደምታቆም፣ ማን እንደሚነዳት፣ የተሣፋሪዎቹ ማንነት፣ የቀራት የነዳጅ መጠን፣ የምትጓዝበት አቅጣጫ… አይታወቅም፡፡ ጉዞዋን ግን በደመነፍስ እያስነካችው ናት፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ ስትኖር በብዙ መልስ የሌላቸው ጥያቄዎች መከበብህን አትርሳ፡፡ እኔ ማን ነኝ? ትልቁ አስጨናቂ ጥያቄ፡፡ የት ነው ያለሁት? ምንድን ነኝ – ሰው ወይንስ እንስሳ? የሰውን እውነተኛ ምንነት የምትረዳ ከሆንክ ሰው ነኝ ብለህ እንደማትገምት ይታወቃልና እንስሳ ነኝ ብለህ ተረዳ፡፡ ምን ዓይነት እንስሳ ነኝ? ምን ዓይነት በረት ወይም ጋጣ ውስጥ ከየትኞቹ እንስሳት ጋር የታሰርኩ እንስሳ እሆን? እሥሩ እስከመቼ ነው? አመክሮስ አለው ወይ? አሣሪዎቼስ እነማን ናቸው? እንደሀገርም ሆነ እንደታሣሪ እንስሳት ለመሆኑ ወዴት እያመራን ነው? … እነዚህን መሰል ጥያቄዎች አንጎልህን ሰንገው የሚይዙ መልስ የለሽ ጥያቄዎች ናቸው – በኢትዮጵያ ውስጥ ስትኖር፡፡
ሀገሪቱ ፍጹም በለየለት ሁኔታ በደመ ነፍስ እየተነዳች ያለች ሀገር ናት፡፡ የሚመራት ወይም የሚገዛት ማን እንደሆነ አታውቅም፡፡ በልማድ ወያኔ እንላለን እንጂ ይህችን ሀገር ወደመቀመቅ እያዳፋት ያለው ከወያኔ ፊታውራነት በተጓዳኝ ቻይና ትሁን፣ ሲአይኤ ይሁን፣ ሞሳድ ይሁን … አይታወቅም፡፡ ብቻ ይመሻል ይነጋል – ይህንንም በፀሐይና በጨለማ መፈራረቅ ምክንያት አንተ ራስህም የምትመሰክረው እውነታ ነው፡፡ ይህ ተፈጥሯዊ ሂደት ብቻ አልተፋለሰም – ይመሻል ይነጋል፡፡ ይርብሃል – ይጠማሃል፡፡ በሀገርህ ላይ ሆነህ ሀገርህ ትናፍቅሃለች፡፡ በሕዝብህ መሃል ሆነህ ሕዝብ ይናፍቅሃል – በወገንና በአለኝታ እጦት ትሰቃያለህ፡፡ በብሔራዊ ስሜት መጥፋት፣ በሆዳምነትና በስግብግብነት መስፋፋት ቅስምህ ተሰብሮ ‹የሰው ያለህ፤ የወገን ያለህ› እያልክ በባዶ ሜዳ ታንቋርራለህ፡፡ ሀገርህ የጆፌዎችና የእስስቶች፣ የዓሣማዎችና የጅቦች መፈንጫ ሆና ስታይ፣ በማንነት ኪሣራና በሕይወት ማግና ድር ውል መጥፋት ውስጥ የተዘፈቀው ብዙ ወገንህ እንደክርስቶስ ኤሎሄውን ሽቅብ ሲያሳርግ ስታይ የምፅዓት ቀን መቃረቡን ልትገምት ትችላለህ፡፡ ኢትዮጵያህ እንደዚህ ያለ አሣዛኝ ሁኔታ ውስጥ ትገኛለች፡፡ ማን ይድረስላት?
ዜጎች እንዴት እንደሚኖሩ ስታይ ታለቅሳለህ፡፡ ኑሮው እንዴት እየተወነጨፈ እንዳለና ያን የሲዖል እሳት ግርፋት ለመወጣት ሲሉ ዜጎች ከሁሉም የሞራልና የሃይማኖት ሰበዞች ወጥተው እንዴት ያለ ኅሊናንና አጠቃላይ ስብዕናን አፍራሽ ተግባራት ውስጥ እንደሚሠማሩ ስታይ መፈጠርህን እስክትጠላ ድረስ ይዘገንንሃል፡፡ የቅዱስ ገብርኤልን ቤተ ክርስቲያን ተሣል የመጣ ምዕመን ነጋዴ ልብሱን ቀይሮ ወደንግድ ሥራው ከመሠማራቱ በደቂቃዎች ውስጥ በመቶ ብር ያመጣውን ዕቃ አምስት መቶ ብር ሊሸጥ ‹ቅዱስ ገብርኤልን በ490 ብር እኔም ከቦታው ያመጣሁት፤ እንዲህ የምለፋው ለ10 ብር ትርፍ ነው!› ሲል ብትሰማው ሃይማኖትም መቅሰፍትም ከሀገራችን ኮብልለው እንደወጡ ትረዳለህ፡፡ ለነገሩ ታቦታቱም ሆኑ ፈጣሪ ስንቱን ውሸታምና አጭበርባሪ ቀንጥሶ ይዘልቀዋል? ዘረኝነት፣ውሸት፣ክህደት፣ሴሰኝነትና አመንዝራነት፣ ጠጭነት፣ ዕብደት፣ ሥራ አጥነት፣ ሥራ ፈትነት፣ ባኖሩት አለመገኘት፣ ማይምነት፣ ጫት ቃሚነት፣ስግብግብነት፣… በሀገራችን ሠፍነው መቆሚያ መቀመጫ እያሳጡን ናቸው፡፡ እንዴት ይነቀቀላሉ? እግዚአብሔር ብቻ ሊመልሰው የሚችለው ትልቅ ጥያቄ ነው፡፡ ስለዚህ እርሱን ለማግኘት መጣር ብቸኛው አዋጭ መንገድ ይመስለኛልና በጠፋ ትውልድ መካከል እንደሎጥ አንድም ፃዲቅ ሰው ካለን ከፈጣሪ ሊያስታርቀን ይሞክርልን፡፡ ባለቀና በአዲስ ሁለት የሚራራቁ ተስፋዎች መካከል ያለ ሰው ብዙ ይናገራልና የዛሬን ቻሉኝ፡፡…
ዛሬ ሕይወት በኢትዮጵያ እንደዚህ ነች፡፡ መቅኖ ያጣች፣ ባለቤት የሌላት፣ መሪና ተመሪ ተመካክረውና ተስማምተው በሚመስል ሁኔታ የሕይወት ፈተናን ላለማለፍ ቆርጠው የተነሱባት፣ አስተዋይነት ጠፍቶ ለነገና ለነገወዲያ ሳይሆን ለዛሬ ብቻ መጨነቅ የበዛባት፣ የሌባውንና የአጭበርባሪውን ብዛት ከጤነኛው ለመለየት አዳጋች የሆነባት፣ በገንዘብ ብዛት ሰላምና ጤንነት የሚገኝ የሚመስላቸው ተላላ ዜጎች የበረከቱባት፣ ዘረኝነትና ጎጠኝነት ሥር ሰድደው ማኅበራዊ ነቀርሣ የሆኑባት፣… ይህች ኢትዮጵያ ናት አሁን በደመ ነፍስ ወዳልታወቀ አቅጣጫ በውል ተለይቶ ባልታወቀ ኃይል እየተነዳች ያለቸው፡፡
ፈጣሪ መሓሪ ነው፡፡ መዳንም አለመዳንም በርሱ ነው፡፡ ዛሬን እንዲህ ብንሆንም ትናንት እንዲህ እንዳልሆን ሁሉ ነገ ሌላ እንሆናለን፡፡ የወደቀ ይነሳል፡፡ ገናናዎች ይወድቃሉ – ትሑታን ከፍ ከፍ ይላሉ፡፡ ብርሃን ጨለማን ያረግዛል፤ ጨለማም ጊዜው ያልደረሰን ብርሃን ይደብቃል፡፡ በጨለማችን ውስጥ የተረገዘው ብርሃን በቅርብ ይወለዳል፡፡ በብርሃናቸው ውስጥ የተረገዘው ጨለማ ግዘፍ ነስቶ በቅርብ ወደጥልቁ የእሳት ባሕር ያሰምጣቸዋል፡፡ የነበረን መናገር የምሥክርነት እንጂ የነቢይነት ሚናን አያጣቅስም፡፡
ሀድያ ሆሳዕና በሜዳው ባደረገው ጨዋታ ደጋፊዎች ከስፖርታዊ ጨዋነት ውጪ የሆነ አድራጎት በመፈፀማቸው የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌዴሬሽን ዲሲፕሊን ኮሚቴ 2 የሜዳው ጨዋታዎችን ከሜዳው ውጪ እንዲያደርግ እነና 50,000 ብር እንዲከፍል ቅጣት ተላልፎበታል፡፡
በተለያዩ ምክንያቶች ሳይካሄዱ የቀሩ የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ ጨዋታዎች መቼ እንደሚደረጉ የሊግ ኮሚቴ አስታውቋል፡፡ የተስተካካይ ጨዋታዎች ፕሮግራም ይህንን ይመስላል፡-
በ2009 ኢትዮጵያ ጥለሎ ማለፍ 5 የከፍተኛ ክለቦች በድልድሉ ውስጥ ቢካተቱም 4 ክለቦች በተለያየ ምክንያት ከውድድሩ ራሳቸውን አግልለዋል፡፡ በውድድሩ ላይ የቀረው ብቸኛ ክለብም ሽረ እንዳስላሴ ብቻ ሆኗል፡፡ ሽረ ነገ አአ ስታድየም ላይ በ11:30 ኢትዮ ኤሌክትሪክን የሚገጥም ይሆናል፡፡
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ 1ኛ ዙር መደበኛ ጨዋታዎች የካቲት 26 ሲጠናቀቁ ተስተካካይ ጨዋታዎች እስከ መጋቢት 7 ድረስ ይዘልቃሉ፡፡ በፌዴሬሽኑ መርሃ ግብር መሰረት የሁለተኛው ዙር ውድድር የሚጀምረው መጋቢት 10 ቀን 2009 ነው፡፡
የሠርግ ሥነ-ሥርዓት የሚፈፀመው ዕሁድ ጥር 20 ቀን 2011 ዓ.ም ከቀኑ በ7:00 ሰዓት ላይ ከሽሮ ሜዳ ገበያ ጀርባ ባለው አዳራሽ ውስጥ ባዘጋጀነው የምሳ ግብዣ ላይ ከ __________ ጋር እንዲገኙልን በማክበር ጠርተኖታል።
የመልስ ሥነ-ስርዓት ቅዳሜ የካቲት 12 ቀን 2010 ዓ.ም ስለሆነ በዚሁ ዕለት ከቀኑ 8:00 ሰዓት በመኖሪያ ቤታችን በምናደርገው የምሳ ግብዣ ላይ ከ __________ ጋር እንዲገኙልን በማክበር ጠርተኖታል።
የሐዘናችን ተካፋይ ለሆናችሁ የልጄ __________ የ 80 ቀን መታሳቢያ ቅዳሜ ጥር 23 ቀን 2012 ዓ.ም ስለሆነ እርሶም በዚሁ ቀን በ7:00 ሰዓት ፀበል ፃዲቁን እንዲቀምሱልን በማክበር ከ __________ ጋር ጠርተንዎታል።
እኔ ወካይ ለተወካይ አባቴ የምሰጣቸው የውክልና ስልጣን በስሜ ተመዝግቦ የሚገኘውንና ወደፊት የሚመዘገበውን የሚንቀሳቀስም ሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረቴን በተመለከተ ተወካይ እንደ እኔ በመሆን እንዲጠብቁ ፤ እንዲቆጣጠሩ እንዲያስተዳድሩ ፤ እንዲሸጡ እንዲለውጡ ፤ ስም እንዲያዛውሩ ፣ ገንዘብ እና ሰነድ ፈርመው እንዲቀበሉ ፣ ግብርም ሁነ ማንኛውንም ለመንግስት የሚከፈሉ ክፍያዎችን እንዲከፍሉ ፣ እንዲያከራዩ ፣ እንዲኮናትሩ ፣ የኪራይ ውል እንዲዋዋሉ እና ውሉንም እንዲያፈርሱ ፣ በስሜ በማህበርም ሆነ በሊዝ በግል ለኢንቨስትመንት ለመኖሪያ ቤትም ሆነ ለድርጅት መስሪያ የሚሆን ቦታ እንዲረከቡ ፣ ካርታ ፤ ፕላን የባለቤትነት ማረጋገጫ ደብተር ፈርመው እንዲቀበሉ ፣ የግንባታ ፈቃድ እና የፕላን ማሻሻያ እንዲያወጡ ፣ የግንባታ ስራዎችን ባለሙያ ቀጥረው ግንባታ እንዲያካሂዱ ፣ ለግንባታው የሚያስፈልገውን ማንኛውንም ማቴሪያል /ሲሚንቶ/ እንዲገዙ ፣ ስልክ ፤ ውኃ ፤ መብራት እንዲያስገቡ ፣ በስሜ የኢንቨስትመንት ፈቃድ እንዲያወጡ ፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ውል እንዲያድሱ ፣ በስሜ የሚንቀሳቀስም ሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረት እንዲገዙ ፣ ወደ ስሜ እንዲያዛውሩ ፣ ቦሎ ከላውዶ እንዲያስደርጉ ፣ ሰሌዳ እንዲያስለጥፉ ፣ ታርጋ እንዲያወጡ ፣ በስሜ አዲስ የባንክ ሂሳብ ከፍተው ገንዘብ ገቢና ወጪ እንዲያደርጉ ፣ ከዚህ በፊት የተከፈተውንም እንዲያንቀሳቅሱ ፣ ገንዘብ ገቢና ወጪ እንዲያደርጉ ፣ ቼክ ላይ እንዲፈርሙ ፣ ቼክ እንዲመነዝሩ ፣ ቼክ እንዲያውጡ ፣ ማንኛውንም ንብረቴን በዋስትና በማስያዝ ገንዘብ ከባንክም ሆነ ከአበዳሪ ድርጅቶች እንዲሁም ከግለሰብ መበደርም ሆነ ማበደር እንዲችሉ ፣ ዋስ እንዲሆኑ ፣ ተሳስበው እንዲከፍሉ ፣ የማስመጣትና የመላክ የንግድ ስራ በስሜ እንዲያከናውኑ ፣ በስሜ ንግድ ፈቃድ እንዲያወጡ ፣ ፈቃድ እንዲያስድሱ ፣ የንግድ ስራ ዘርፍ እንዲቀይሩ ፣ አስፈላጊውን ፎርማሊቲ አሟልተው ንግድ ፈቃዱን እንዲመልሱ ፣ ከውጪ ሃገር በስሜ ተመዝግቦ የሚመጣውን ማንኛውንም እቃም ሆነ መኪና አስፈላጊውን የጉምሩክ ፎርማሊቲዎችን አሟልተው እንዲረከቡ ፣ ሰነድ ላይ እንዲፈርሙ ፣ ሰነድ እንዲቀበሉ /ዶክመንቶች/ እንዲቀበሉ ፣ ሊብሬ እንዲያወጡ ፣ ሰሌዳ እንዲያስለጥፉ ፣ መንግስታዊ ክፍያዎች እንዲከፍሉ ፣ ማስረጃ እንዲሰጡ እንዲቀበሉ ፣ ለማንኛውም ንብረቴ ኢንሹራንስ እንዲገቡ ፣ የኢንሹራንስ ካሳ ክፍያ ገንዘብ እንዲቀበሉ እንዲዋዋሉ እና ሰነድ እንዲፈርሙ ፣ ገንዘብ እንዲከፍሉ እና እንዲቀበሉ ፣ ከመንግስት አካልም ሆነ ከግለሰብ እንዲሁም ከግል ድርጅት ሰነድ እንዲፈርሙ ገንዘብ እንዲከፍሉ እና እንዲቀበሉ ፣ ከመንግስት አካልም ሆነ ከግለሰብ እንዲሁም ከግል ድርጅት ማግኝት የሚገባኝን ማንኛውም ገንዘብም ሆነ ጥቅማ ጥቅም አስፈላጊውን ፎርማሊቲ አሟልተው ውል በመዋዋል እንዲቀበሉልኝ ፣ ማንኛውንም ውል እንዲዋዋሉ ፣ ሰነድ ፈርመው እንዲቀበሉ ፣ የስምምነት ውል እንዲዋዋሉ ፣ በውርስም ሆነ በስጦታ የማገኝውን ንብረት እንዲረከቡልኝ ፣ ወደስሜ እንዲያዛውሩ ፣ ከማንኝውም የትምህርት ተቋም ያሉኝን የትምህርት ማስረጃዎች ሰነድ ፈርመው እንዲቀበሉልኝ ፣ አክሲዮንም ሆነ ኩባንያ በስሜ እንዲያቋቁሙ ፣ በስብሰባ እንዲሰበሰ ቡ ፣ በቃለ ጉባዔ በመተዳደሪያ በመመስረቻ ጽሁፍ ላይ እንዲፈርሙ ፣ የአክሲዮንም ሆነ የኪባንያ ድርሻዬን እንዲቀበሉ እንዲሸጡ እንዲለውጡ ፣ የጨረታ ሰነድ እንዲገዙ ፣ ጨረታ እንዲጫረቱ ፣ ተመላሽ ሂሳብ እንዲቀበሉ ፣ ሪፖርት እንዲያደርጉ ፣ ሲፒኦ እንዲሰሩ እንዲያስይዙና የተያዘውን ሲፒኦ እንዲያስመልሱ ፣ ክሊራንስ እንዲያመጡ ፣ የቫት ክፍያ እንዲከፍሉ ፣ በመንግስታዊ መ/ቤትም ሆነ ህዝባዊያን ድርጅት የግል መ/ቤት አስተዳደር መ/ቤት በአገር ውስጥ ገቢ በንግድና ኢንድስትሪ በኢንቨስትመንት ቢሮ በመብራት ኃይል በቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን በቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን ሞባይል መምሪያና በውሃና ፍሳሽ መ/ቤቶች በቀበሌ በክ/ከተማ በመንግሥት ቤቶች ኤጀንሲ በኤምግሬሽን በውጭ ጉዳይ በኤምባሲዎች በማዘጋጃ ቤት በመቅረብ ውል እንዲዋዋሉና እንዲድሱ ፣ በፖስታ ቤት አገልግሎት በስሜ የሚመጣውን ማንኛውንም ዕቃም ሆነ ሰነዶች እንደ እኔ ሆነው ፈርመው እንዲረከቡ ፣ በኢምግሬሽን መ/ቤት በቤቶች ልማት ኤጀንሲ ዘንድ እኔ ቀርቤ መፈፀም እና ማስፈፀም የሚገባኝን ጉዳዮች ተከታትልው እንዲፈጽሙ እና እንዲያስፈጽሙ ፣ በምከሰስበትም ሆነ በምከስበት ጉዳይ ላይ ቢችሉ ራሳቸው ባይችሉ የህግ ጥበቃ ወክለው እንዲከራከሩ መልስ እንዲሰጡ ቃለ መሀላ እንዲያቀርቡ አፈፃፅም እንዲከታተሉ ማረጋገጫ እንዲፈርሙ ይግባኝ እንዲጠይቁ ውሳኔ እንዲቀበሉ የእርቅ ስምምነት እንዲያደርጉ ፣ በፍርድ የሚሰጠኝን ማንኛውንም ንብረትም ሆነ ገንዘብ እንዲቀበሉ ፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሌላ ሶስተኛ ውገን መወከልም ሆነ መሻር እንዲችሉ ፣ ይህንን ሙሉ የውክልና ሥልጣን በፍ/ብ/ሕ/ቁ 2199/2205 እና በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ቁ 58 መሠረት መስጠቴን በፊርማዬ አረጋግጣለሁ።
Tigr 6ሊቃነ ካህናትን እቶም ሓሻኽሮምን ምስ ረአይዎ ኸዓ  ስቐሎ! ስቐሎ! እናበሉ ጸርሑ። ጲላጦስ ከዓ  ባዕልኻትኩም ደኣ ወሲድኩም ስቐልዎ እምበር ኣነስ ሓንቲ በደል እኳ ኣይረኸብኩሉን በሎም።
የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በወሰነው መሰረት ስድስተኛው ሃገራዊ ምርጫ በያዝነው አመት መካሄድ ስላለበት ቦርዱ መደረግ ባለባቸው ጥንቃቄዎች እና የድርጊት መርሃ ግብሮችን መነሻ ሃሳብ አቅርቧል።
ከየካቲት መጀመሪያ እስከ የካቲት አጋማሽ የእጩዎች ምዝገባ እንዲሁም ከየካቲት አጋማሽ እስከ ምርጫው ማካሄጃ ሳምንት ድረስ ደግሞ የምርጫ ቅስቀሳ ይካሄዳል በሚል ተቀምጧል።
ለምርጫው ስኬታማነት የጤና ሚኒስቴር፣ የገንዘብ ሚኒስቴር፣ የፀጥታ አካላትን ጨምሮ ሌሎች ባለድርሻ አካላት የበኩላቸውን እንዲወጡ የብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ወይዘሪት ብርቱካን ሚደቅሳ ጠይቀዋል።
አዲስ አበባ፣ ሐምሌ 15፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የኢትዮጵያ ታላቁ የሕዳሴ ግድብ የመጀመሪያ ዙር የውሃ ሙሌት መጠናቀቁን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አስታወቁ።
የግድቡን የመጀመሪያ የውኃ ሙሌትና ዓመታዊ የሥራ ክንውን አስመልክቶ፣ ኢትዮጵያ ሚዛናዊና ሦስቱም ሀገራት በፍትሐዊነት ከ ዓባይ ወንዝ እንዲጠቀሙ የሚያስችል ድርድርን ለማካሄድ ባላት አቋም ትቀጥላለች ብሏል ፅህፈት ቤቱ።
በእግዚአብሄር አምሳል የተፈጠረ ሰው ህይወት ክቡር ነው። ከዚያም አልፎ ህይወት ያለውን ነገር ሁሉ በከንቱ አለማጥፋት በተፈጥሮ ህሊናችን ውስጥ ህግ ሆኖ ስለተቀመጠም ነው የሰው ብቻ ሳይሆን የሌላም ፍጥረት ህይወቱ አለአግባብ በጭካኔ ሲቀጠፍ የሚዘገንነን። የሰውን ህይወት ለማጥፋት መጀመርያ የራስን ህሊና ፍርድ መጣስና ማቆሸሽን ይጠይቃል። ዛሬ በኢትዮጵያ በየቀኑ በጭካኔ የሚቀጠፉ ለጋ ወጣቶች፣ ማምለጥ የማይችሉ ህፃናት፣ አዛውንት አባቶችና እናቶችን ለሚመመለከት፣ ብሎም ለሚያስብ ንፁህ ህሊና ላለው እረፍት የሚነሳ ነው።
በተለይ ባለፉት አምሳ ዓመታት በግፍ የጠፋው ኢትዮጵያውያን ህይወት እጅግ የሚዘገንን ነው። አዎ አባቶቻችን የውጭ ወራሪን ለመከላከልና በነፃነት ለመኖር ከፍተኛ መስዋዕትነት ከፍለዋል። አምባገነን የሆኑ የየአካባቢው መሳፍንት ግዛታቸውንና ሃብታቸውን ለማስፋት በሚያደርጉት ጦርነት የብዙ ኢትዮጵያውያን ህይወት ተቀጥፏል፣ ለእድገት ይውል የነበረ ጉልበትና ሃብት ባክኗል። በያዝነው አምሳ ዓመት ግን ሶማልያ ጋር በተደረገው ጦርነት ካለቁት ወገኖቻችን ውጭ በብዙ መቶ ሺህ ያለቁት ለጋ ዜጎች ምክንያት የምናደርገው የእርስ በርስ ፍጅት ውጤት ነው። በሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን የሰዎች ብቻ ሳይሆን የእንስሳትም ህይወት በህግ በሚከበርበት ዓለም እነሆ በዚች ደቂቃ ብዙ የኢትዮጵያውያን ህይወት በራሳችን ግፈኞች ይቀጠፋሉ። አባቶቻችን ያስጠበቁት ዳር ድንበር ፈርሶ የድንበር ጦርነቱ በሱማልያና በኦሮሞ፣ በአፋርና በአማራ፣ በትግራይና በአማራ በሚል “መከላከያ ሰራዊት” በመሃል የዕብድ ገለጋይ ሆኖ ህዝቡን እየጨረሰና እያጫረሰ ነው።
በ1966 አብዮት ኢትዮጵያውያን በአገራቸው ጭቆናን አስወግደው ዴሞክራሲና ፍትህ የሰፈነባት አገር እንድትሆን ያደረጉት ምኞትና ትግል ለስልጣን በቋመጡ ቡድኖች ብሩህ ልጆቿ በግፍ ተጨፈጨፉ። ብርቅ ልጆቿን የገደሉና ያስገደሉ የደርግ ባለስልጣናት ሆኑ በተቃዋሚነት ተሰልፈው የነበሩ መካን ፖለቲከኞች በድርጊታቸው መፀፀት ቀርቶ ከደሙ ንፁህ ነኝ የሚል መጽሃፍ እያሳተሙ፣ ግድያውን በሌላ እያላከኩ የተቃዋሚነት ካባ ደርበው ህሊና አጥተው፣አሁንም በፖለቲካው መድረክ አለን ሲሉ ይዘገንናል። ከደርግ ውድቀት ማግስት ሌላ ተስፋ ይኖር ይሆን ያለው የኢትዮጵያ ህዝብ ካለፉት የባሰው ዘረኛና ጨካኝ አገዛዝ ገጥሞት አሁንም አገሪቱ የልጆቿ ደም እንደ ጅረት እየፈሰሰ ነው። የኢትዮጵያውያን ህይወት ወደ ቁጥር ተቀይሮ ይህን ያህል ሰው ሞተ የሚል ዜና መስማት ከመልመዳችን የተነሳ ቁጭት መፍጠሩ ቀርቷል።
ዛሬ የንፁሃን ደም በከፍተኛ ሁኔታ በሚፈስበት ሰዓት ከወደ ዘ ሄግ (The Hague) ብዙ ለጋ ወጣቶችን የጨፈጨፈውና ያስጨፈፀፈው መቶ አለቃ እሸቱ የእድሜልክ እስራት እንደተፈረደበት ሰምተናል። ወንጀሉ በተፈፀመ በአርባ ዓመቱ ቢያንስ በአንድ ሰው ላይ ፍትህ ተበይኗል። መቶ አለቃ እሸቱ ወንጀሉን አልፈፀምሁም ብሎ እንደጓደኞቹ ክዷል። ለበርካታ ዓመታት በብርቱ ጥንቃቄ ምርመራውን ሲያካሂዱ የነበሩት የሆላንድ ፖሊሶችና የህግ ባለሙያዎች የማያጠራጥር መረጃ በፊቱ አቅርበው፣ ተጠቂዎችና ቤተሰቦቻቸው በሚገባ መስክረውበትም በወንጀሉ አልተፀፀተም። እሱ ጠበቃ ቆሞለት እምነትና ክህደቱን እንኳ እንዲያቀርብ ሲፈቀድለት እሱ በግፍ የጨፈጨፋቸው ወጣቶች ግን በገመድ እየታነቁ አንድ ጉድጓድ ውስጥ ነው የተጣሉት። ቤተሰቦቻቸው እርም ለማውጣት እድል አላገኙም። ብዙዎቹ የተገደሉት በእኔ እድሜ ዙርያ ያሉ አንዳንዶችንም በሚገባ የማውቃቸው ለጋ ኢትዮጵያውያን ናቸው። በጊዜው በቦታው ባለመገኘቴ ብተርፍም ደብረ ማርቆስ ወህኒ ቤት ሚካኤል ቤተክርስቲያን ጓሮ የጅምላ መቃብራቸውን ለሁለት ዓመት ተኩል በየቀኑ አይቼዋለሁ። በጊዜው ወህኒ ቤት የነበሩ ጓደኞቼና የተገደሉትን እንዲቀብሩ የተደረጉት ነጋ መሃመድና ሁለት የሻንቅላ (ጉሙዝ) ብሄረሰብ አባላት ሰጠኝ ማንጓና ቡሃ ቀኜ የነገሩንን ላካፍላችሁ።
እለቱ ነሃሴ 8 ቀን 1970 ዓ ም ነው። ቀን በደብረማርቆስ ወህኒ ቤት ሚካኤል ቤተክርስቲያን ጀርባ አንድ ሰፊ ጉድጓድ ሲቆፈር ዋለ። ሁኔታውን በተጠራጠሩ እስረኞች ገፅታ ላይ የሃዘን ድባብ አጥልቷል። ከቀኑ አስር ሰዓት እስረኛው ሁሉ ወደ ክፍሉ እንዲገባ ተደረገ። ሁሉም ጀሮውን አቅንቶ ይጠባበቅ ጀመር። ከምሽቱ አስራ አንድ ሰዓት ተኩል ሲሆን አንድ ፖሊስ የበር መክፈቻ ቁልፎችን ሌላው ደግሞ ሶስት ሜትር እርዝመት ያላቸው ጠንካራ ገመዶች ይዘው በመከታተል ወደ እስረኛ ክፍሎች አመሩ። የብረት ፍርግርግ ባለው መስኮት ፖሊሱ ተጠግቶ የእስረኛውን ስም ይጠራና ለካቦው (በክፍሉ ውስጣ ላለ የእስረኞች አለቃ) ገመድ አቀብሎ የኋሊት እንዲያስረው ያዝዛል። ስማቸው የሚጠራ ለጋ ወጣቶች ሲወጡ ስርዓቱን የሚያወግዝ፣ ቀሪ ጓዶቻቸውን የሚያጽናና መፈክርና መዝሙር ሲያሰሙ አንዳች ፍርሃት አይታይባቸውም ነበር።
እንዲህ እያደረጉ ከየክፍሉ በጠቅላላው 75 ወጣቶችን ጉድጓዱ ጥግ ወስደው በገመድ በማነቅ ማጅራታቸውን እየመቱ ጣሏቸው። እሸቱ ዓለሙ ረጂም ጥቁር ካፖርት ለብሶ እያንዳንዱ ላይ እርምጃ መወሰዱን ቆሞ ያረጋግጥ ነበር። ብዙዎቹ ወደገደል ሲጨመሩ ሳይሞቱ ከነህይወታቸው ነበር።በተለይ ሲያምረኝ ደረሰ የተባለው እስረኛ ግዙፍም ስለነበር አልሞት ብሎ እየተናገረ ወደ ጉድጓዱ መወርወሩን ቀባሪዎቹ በምሬት ይገልፁ ነበር። በሁኔታው ዘግናኝነት የተረበሹት ቀባሪዎች ለበርካታ ቀናት እህል መብላት ሆነ ከሰው መነጋገር ከብዷቸው ሰነበቱ። ታደለ ያዴታና ትኩዬ ልጅዓለም የተባሉ እስረኞች በነጋታው “ፍርድ አልተሰጠንም እኮ” ብለው ሲያመለክቱ “ኑ ፍርድ እንስጣችሁ” ብለው ወስደው ገደሉዋቸው። ከተፈታሁ በኋላ የእነዚያን ጓደኞቼንና ዘመዶቼን ደጋፊ የሌላቸው ወላጆች የማፅናናበት ቃል አልነበረኝም። ዐይን ውሃቸው የሃዘናቸውን ጥልቀት አድምቆ ያሳየኝ ነበርና።
በጊዜው አገሪቷ ውስጥ ከተካሄደው ጭፍጨፋ አንፃር የመቶ አለቃ እሸቱን ድርሻ አቃልሎ የሚያይ ካለ ተሳስቷል። በጀርመን ለብዙ ሚሊዮን ሰዎች እልቂት ምክንያት የሆነው መሪው ሂትለር ቢሆንም እሱ ሞቶ ተባባሪዎቹ ዛሬ በየአሉበት እየተፈለጉ ዘጠና ዓመት ሞልቷቸው አንኳ ከፍርድ አላመለጡም። ለዛሬ የዘረኝነት ጭፍጨፋ ተዋናይ መሪው መለስ ዜናዊ ቢሞትም የንፁሃን ደም እጃቸው ላይ ያለው የመለስ ተከታዮችና የራዕዩ አስፈፃሚዎች እስከ እለተ ሞታቸው እየተሳደዱ ከፍርድ አያመልጡም።
እሸቱና ጓደኞቻቸው የገደሏቸው ወጣቶች ቢተርፉ ኖሮ ለወላጆቻቸው ሆነ ለአገራቸው ምን ያህል ይጠቅሙ እንደነበር ለመገመት ያንን የመከራ ጊዜ በተለያየ አጋጣሚ ተርፈው የተገኙ በርካታ አገር የጠቀሙ ኢትዮጵያውያንን በምሳሌነት ማቅረብ ቀላል ነው። መቶ አለቃ እሸቱና ጓደኞቹ ሊገድሏቸው ካወጧቸው ውስጥ የሶስት ጓደኞቼን ሁኔታ ባብራራ ጥሩ ምሳሌ ይሆናል።
ሁለቱ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች ናቸው። ባህርዳር ሆስፒታል አካባቢ በድሮ አጠራር ሽምብጥ ከሚባል ሰፈር ተከራይተው የሚማሩበት ቤት ሲፈተሽ የኢህአፓ ወረቀት ስለተገኘ በጥርጣሬ ተያዙ። ስለኢህአፓ የሚያውቁትነገር አልነበራቸውም። ሌላው ባህርዳር ጥጥ ፋብሪካ ወዝ አደር ሲሆን ለሠራተኛው መብት ተቆርቋሪና ንቁ ተሳታፊ ስለሆነ ብቻ የታሰረ ነው። ደብረማርቆስና በየአውራጃው ዋና ከተሞች ግድያው የሚፈፀም ወቅትበንዱ ቀን ከባህርዳር ወህኒ ቤት በለሊቱ የሚገደሉት ወጣቶች ስም እየተጠራ የኋሊት እየታሰሩ መኪና ውስጥ ሲገቡ ሶስቱ ጓደኞቼም በአንድ መኪና ተጨመሩ። ሌሎችን እየጠሩ እያሰሩ ወደ ሌላ መኪና በሚያስገቡበት ጌዜ “እርስ በርሳችን እንፈታታና ለማምለጥ እንሞክር” የሚል ሃሳብ አንዱ ሲያቀርብ ሁሉም በጥሞና ሰምተው መተባበር አልተባበሩም። አብዛኞቹ በድንጋጤ ምክንያት ለመወሰን አልቻሉም። ጎን ለጎን የነበሩት ወዝ አደሩና ሌላው ጓደኛዬ ተፈታቱ። ፊት ለፊት ወንበር የነበረው ጓደኛዬ የሚተባበረው አጥቶ የኋሊት እንደታሰረ ተቀምጧል። አንድ ካድሬ ሽጉጡን አቀባብሎ መሃላቸው ሲቀመጥ ጋቤና ውስጥ ሾፌሩና ሌላው ገዳይ ክላሽ ይዘው ገቡ። እስረኞችን የያዙ መኪኖች ከወህኒ ቤቱ ወጥተው ወደ አባይ ማዶ አቀኑ። ድልድዩን ከተሻገሩ በኋላ መግደያው ቦታ ደርሰው የፊተኛው መኪና ሲቆም ሁሉም ቆሙ። እጁ የተፈታው ጓደኛዬ የታሰረ መስሎ ከቆየ በኋላ በቅፅበት ካድሬውን በቦክስ መትቶ ሽጉጡን ለመያዝ ተናነቀው። ካድሬው በደመነፍስ መተኮስ ሲጀምር ጓደኛዬ ተመትቶ ወደቀ። በዚህ መካከል ወዛደሩና ሌላው ጓደኛዬ ከመኪናው ወጥተው በየፊናቸው በጨለማ ወደ አባይ አፋፍ ሲሮጡ ጥይት በላያቸው ቢዘንብም በተዓምር ተረፉ። ተመትቶ የነበረው ጓደኛዬ ሲነቃ ከሌሎች መኪኖች ያሉ እስረኛ ጓደኞቹ እየተረሸኑ ነበር። ቀስ ብሎ ሳይታይ ከመኪናው በመውጣት አመለጠ።
ከዚያ ጭፍጨፋ የተረፉት ሁለቱ አገራቸው ውስጥ ትልቅ ሥራ እየሠሩ ናቸው። ሶስተኛው አሜሪካ ይኖራል። ሶስቱም ተርፈው የወላጆቻቸውን እንባ አብሰዋል፣ ጡረዋል፤ ወንድምና እህቶቻቸውን አስተምረዋል፣ ዘመዶቻቸውን ረድተዋል። ለብዙዎች አርአያ በመሆን አገራቸውን ጠቅመዋል። ይታያችሁ! ያ ሁሉ ወጣት ባይጨፈጨፍ፤ ህዝባችንና አገራችን አሁን ባሉበት አይገኙም ነበር። መቶ አለቃ እሸቱ ሆነ መላኩ ተፈራን የመሰሉ ጨካኝ ግለሰቦች አገሪቷን በብዙ ጎድተዋታል። ኢትዮጵያ በእኛ እድሜ ያጣቻቸውን ወጣቶቿን አንድ ጊዜ በዐይነ ህሊናችን እናስብ!
ወያኔ ስልጣን ከያዘ ወዲህ ዘረኛ ፍላጎቱን ለማሟላትና ለመዝረፍ ሺዎችን በሁሉም የአገሪቱ ክልሎች በጠራራ ፀሃይ ሲገድል፣ ሲያጋድል እናቶቻችን ከል ከመልበስ አልወጡም። ከዚያም አልፎ በልጆቻቸው ሬሳ ላይ እንዲቀመጡ የሚያደርግ ከናዚዎች ያልተናነሰ ዘረኛ ቡድን ነግሶባቸዋል።
ባለፉት አምሳ ዓመታት አገር የሚገነቡ ሚሊዮን ልጆቿን በጨካኞች ግድያ ያጣች፤ ሺህ ሆስፒታል፣ ሺህ ዩኒቨርስቲ፣ ሺህ ግድብ፣ መቶ ሺህ ኪሎሜትሮች የመኪና መንገድና የባቡር ሃዲድ መገንባት የሚያስችል ሃብቷን ልጆቿ ለሚገደሉበት ጦር መሳርያ መግዣ አውላለች። ዘራፊ አምባገነን ገዥዎቿ የምዕራቡን ባንክ በገንዘቧ እስኪያጨናንቁ ተዘርፋለች። ቀሪ ዜጎቿም የሚላስ የሚቀመስ አጥተው ሞትን እንኳ በሰላም መጠባበቅ ተነፍገው ሲፈናቀሉ፣ ሲሰደዱ፣ ሲታሰሩ፣ ሲገረፉ፤ ሞትን እየተመኙና የምፅዐትን ቀን እየጠበቁ ይኖራሉ።
መቶ አለቃ እሸቱ ወንጀሉን በፈጸመ በአርባ ዓመቱ ፍርዱን አግኝቷል። በሱ ጊዜ ትውልድ ላይ የፈረዱ ሁሉ ይዘገያል እንጂ ፍርዳቸውን ያገኛሉ። ጨካኝነትን በከፋ መልኩ እየተገበሩ ያሉ የአሁኖቹ ወያኔዎችና ተባባሪዎቻቸው በምንም ዓይነት ከፍርድ አያመልጡም። የዘመኑ ቴክኖሎጅ ምስጋና ይግባውና እያንዳንዷ ድርጊታቸው ተመዝግባ ተይዛለች። መሰላቸው እንጂ ዘርፈውና ገድለው የሚደበቁበት የዓለም ክፍል አይኖርም። እነሱ ያሰደዱት ኢትዮጵያዊ በሄዱበት ሁሉ አሳድዶ ለፍርድ ያቀርባቸዋል።
የትግራይ ህዝብና ልሂቃን ደጋግማችሁ ማሰብ ያለባችሁ ጉዳይ ቢኖር ህወሃት በትግራይ ህዝብ ስም ወንጀል የሚፈፅም መሆኑን ነው። እንዲሁም ተጠያቂዎቹ በድርጊቱ ቀጥተኛ ተሳታፊ የሆኑት ዘራፊና ጨፍጫፊዎች ከፍርድ የማያመልጡ ቢሆንም የትግራይን ህዝብ እንደከለላ በመጠቀማቸው ከቀሪው የኢትዮጵያ ህዝብ እየነጠሉት መሆኑንም ነው። ስለዚህ ይህን ዕውነት አሁን በግልፅ ማየት ከተሳናችሁና ሆነ ብላችሁም የህወሃትን ወንጀል መቃወም ካልቻላችሁ አደጋው ሰፊ ነው። የትግራይ ህዝብ ህወሃት ከመኖሩ በፊት ኢትይጵያዊ ነው። ወያኔ ከወደቀ በኋላም ኢትዮጵያዊ ሆኖ ይቀጥላል። ከሚወድቅ ስርዓት ጋር ማበር ግን ዋጋ የሚያስከፍል ይሆናል። በወያኔ የምትጠፋው ኢትዮጵያ የናንተም መሆኗን አትዘንጉ። ጉዳቷም እንደሚጎዳችሁ እወቁ።
ኢትዮጵያዊ ሆነህ ሃቅም ያለህ ዜጋ መገደል፣ መታሰር፣ መገረፍ፣ መዘረፍ፣ መዋረድ እንዲበቃ ከፈለግህ እርስ በርስ መጎነታተሉን፣ ወያኔ በሰፋልህ የዘር ቀረጢት ለመግባት መሽቀዳደሙንና የጥላቻ ፕሮፓጋንዳሕን ተውና የሃገርም የአንተም ጠላት የሆነ አምባገነን ስርዓትን ለመጣል ከወንድሞችህ ጋር ሆነህ ታገል። ለዚች አገር ውድቀትና በዚህ ደረጃ መገኘት አምባገነን ገዥዎቿ ብቻ ሳይሆኑ ለእነሱ አሳልፈን የሰጠናትና እስካሁን እንዲፈነጩ የፈቀድን እኛም በመሆናችን ተጠያቂነት አለብን። ከሃጤያቱ ነፃ መሆን የምንችለው አምባገነን ስርዓትን ለመጣል የተግባር አስተዋፆ ስናደርግ ብቻ ነው። ጊዜህን በወሬና በምሬት ከምታሳልፍ በተግባር ተሳተፍ። ለልጅህ የምታስረክበው ሃገር ሆነ በጎ ታሪክ የለህም። ሃገርህንም ታሪክህንም በጥሩ መጠበቅ የምትችለው ራስህ ብቻ ነህ።
ከተፈጥሮ ሞት ውጭ የማንኛውም ኢትዮጵያዊ ሞት በፍጥነት መቆም አለበት። በዝምታችን፣ በስንፍናችን፣ በክፍፍላችን፣ በትምክህታችን፣ በዘረኝነታችን ምክንያት የኢትዮጵያውያን ህይወት በየቀኑ እየተቀጠፈ ነው። ኢትዮጵያዊ ላይ ሲደርስ የሰው ህይወት ዋጋ ረክሷል። እኛ ስላረከስነው ዓለምም እንስሳ የሞተ ያህል አላየውም። “ባለቤቱ ያቀለለውን አሞሌ ባለእዳ አይቀበለውም” እንደተባለው እኛ ባለቤቶቹ ለህይወታችን ክብር አልሰጠነውም። እኛ ስናከብረው ሌላውም ያከብረዋል። ሶማሌው ሲገደል ሶማሌ በመጮህ፣ አማራው ሲገደል አማራው በመሰለፍ፣ ኦሮሞው ሲገደል ኦሮሞው በማመፅ፣ ትግሬው ሲገደል ትግሬው ደም በመመለስ የሰውን ክቡር ህይወት ለፖለቲካ ፍጆታ አርክሰን ከማውረዳችን በላይ ወያኔን ዘረኛ ብለን ለመኮነን የሞራል ብቃት አሳጥቶናል። ለሰው ልጅ ክቡር ህይወት በተለይም ለኢትዮጵያዊ ህይወት ክብር ሳንሰጥ፤ ራሳችንን የለውጥ አካል ማድረግ ጨርሶ ቀልድ ነው። ወንጀልም ነው። ከጨፍጫፊው ወያኔና ከነመቶ አለቃ እሸቱ የተሻለ ልዕልና ለመጎናፀፍ የማንኛውም ኢትዮጵያዊ ህይወት ሊቆጨንና ሊያነሳሳን ይገባል። በዚህን ጊዜ ነው የኢትዮጵያውያን ህይወት ክቡር የሚሆነውና ግድያ የሚቆመው።
ይህን ጣጣ ኢህአድግ አላመጣውም！！！ የየዩኒበርሲቲው አስተዳዳሪዎች ተጠያቂዎች ናቸው！！ተማሪዎች እኮ በመደብ አኳያ ስራ ፈት ናቸው：： በቤተሰብ ስር ነዋሪ ና ቸው：：
ክልሎች እና የከተማ አስተዳደሮች የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንታዊ እና ስራ አስፈፃሚዎች እጩዎች እስከ ባለፈው ቅዳሜ ድረስ ለምርጫ አስፈፃሚ ኮሚቴ መግባታቸው ይታወሳል።
ከዚህ ቀደም የደቡብ ክልልን በመወከል በእጩነት ቀርበው የነበሩት ዶክተር አሸብር ወልደጊዮርጊስም ለፌዴሬሽኑ ፕሬዚዳንትነት ተፎካካሪ ሆነው ከቀረቡ ግለሰቦች መካከል
“ደቡብ ክልል ወክሎኝ ተወዳዳሪ ነበርኩ፤ ከጅምሩም እውነቱን ለመናገር ብዙም ፍቃደኛ አልነበርኩም፤ ግን በተደጋጋሚ በቀረበው ጥሪ ገባሁ፤ ሆኖም ግን በምርጫው ሂደት ለስፖርቱ የማይበጅ ብዙ ነገሮች በመከሰታቸው ራሴን ከውድድሩ አግልያለሁ” ብለዋል።
ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥር ይደውሉ 667.234.2146 (TTY: 1.410.368.2001)
ኣብ ሓደ ግዜን ንተመሳሳሊ ዕላማን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ዝረከቡ ኤርትራውያን ሰለማዊ ሰልፊ ንከካይዱ ዝወጸ ዝተወሃሃደ መደብ ኣብ ኣውስትራልያ መልበርን’ውን ትማሊ ቀዳም ዕለት 26/3/2011 ብውዕዉዕ መንፈስ ተኻይዱ።
ሓድሓደ ግዜ ካብ ሳልሳይ ዓለም ናብተን ዝሰልጠና ምዕራባውያን ሃገራት ክትስደድ ከሎኻ፡ ከምዚ ካብ ዓለም ናብ ማርስ ወይ ጁፒተር እትገይሽ ዘሎኻ ኮይኑ ኢዩ ዚስመዓካ፡ ከመይሲ እቲ ኣብተን ምዕራባውያን ሃገራት ማዕቢሉ ዘሎ ንመሰላት ወድሰብ ዚምልከት ኣምራት ወይ መትከላት፡ ኣዚዩ ዘገርምን ዘደንጹን ብምዃኑ።
ጋንታ ኣመሪካ ምስቶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንሊብያ ዘዕኑን ነቲ ስልጡን ዓለም ዘሕዝንን ኲናት ሕድሕድ ኣብ ትሪፖሊ ተቐርቂሮም ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘካይዶ ርክብ ይቕጽሎ ኣሎ።
እዚ ሳላ ምህዞ ኢንተርነትን እንግዶቱን ብናይ ሓበሬታ መዋእል ዝልለ ዘበናዊ መድረኽ፡ ነቶም ከም ብዓል ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ኣብ ዕብለላ ስልጣን ዝተመስረተ ድሑር መስፍናዊ ስርዓት ዝኽተሉ ምልካውያን፡ እዋኖም ከምዘይኮነ ደጋጊምና ገሊጽና ኢና።
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ገረገር ( Gereger) ሓባሪ ብዝብል ስም ዘውጽኦ፣ ኤሪ ቲቪ አብ ሃይደልበርግ ተጸፊዓ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ተቐማጦ ሃይደልበርግ/ጀርመን ትንክፍ ኣቢሉ ከምዝነበረ ዝዝከር እዩ ፡ ኣነ ውን ምቕማጠይ ኣብዚ ኸባቢ ከም ምዃኑ መጠን ቁሩብ ወስ ከብል ኣፍቁዱለይ።
ተዓወቲ ሽልማት ኖበል ዓመተ 2016 ዓውድታት ፊዚክስ፡ኬሚስትሪ፡ሳይኮሎጂ፡ሜዲሲን፡ስነ-ጽሑፍን ኢኮኖሚክስን ኣብ ስዊዲን ከተማ ስቶክሆልም ዝተዳለወሎም ሽልማት ታሕሳስ 10,2016 ወሲዶም። ብተወሳኺ እቲ ስነ ስርዓት ሽልማት ኣብ ኖርወይ ከተማ ኦስሎ ትማሊ ሰንበት ናይ ድራር ግብዣ ተኻይዱ።
የሕክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ የምርምርና ማህበረሰብ አገልግሎት ዳይሬክቶሬት ከሀዋሳ ከተማ ትምህርት መምሪያ ጋር በመተባበር “ጤና ለአንድ ሴት ተማሪ” በሚል መሪ ቃል የተዘጋጀ ስልጠና ከጥር 27 እስከ 28 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ
ሰጥቷል፡፡ በዕለቱ በቦታው የተገኙት የዳይሬክቶሬቱ ዳይሬክተር ረ/ፕሮፌሰር አለሙ ጣሚሶ የከተማችንን ሴት ተማሪዎች ለማብቃት እንዲሁም ተሳትፎአቸውንና ተጠቃሚነታቸውን በሁሉም ዘርፍ ለማሳደግ ዘርፈ ብዙ ተግባራትን እያከናወኑ መሆናቸዉን ጠቅሰዉ ሴት ተማሪዎቻችን በትምህርታቸው ብቁና ተወዳዳሪ እንዲሆኑና ሕይወታቸውን በክህሎትና በጥበብ እንዲመሩ እየተሰራ ይገኛል ብለዋል፡፡
ረዳት ፕሮፌሰሩ አክለውም በሀዋሳ ከተማ ስር በሚገኙ በሁሉም መለስተኛና መሰናዶ ትምህርት ቤቶች የሚማሩ ሴት ተማሪዎች ተመሳሳይ ስልጠና ማግኘት እንዳለባቸው በመግልጽ፤ በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ 2ኛ ደረጃ ት/ቤት ስልጠና የወሰዱትን ተማሪዎች በቆይታቸው ያገኙትን እውቀት ለጓደኞቻቸው እንዲያካፍሉና ለትምህርታቸው ብቻ ትኩረት በመስጠት ከዚህ በኋላ የሚኖረው ሕይወታቸው የተማሩትን መምሰል ይገባዋል ብለዋል፡፡ ሴት ተማሪዎች በትምህርት ቤት ቆይታቸው ለሚገጥማቸው ማናቸውም ችግር ዳይሬክቶሬቱ ከጎን ሆኖ ሙያዊ ድጋፍ ለማድረግ መዘጋጀቱንም ገልፀዋል፡፡
በዕለቱ በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ መለስተኛ 2ኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት አዳራሽ በተካሄደው በዚሁ ስልጠና ላይ ከትምህርት ቤቱ የተወጣጡ ከ40 በላይ ሴት ተማሪዎች መሳተፋቸው ታውቋል፡፡
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የኦዲትና የሥራ ክንውን ሪፖርት ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር 8/2004 – Fikadu and Associates Law Office
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በሚያቀርበው የኦዲት ሪፖርትና የሥራ ክንውን ማካተት የሚገባቸውን ጉዳዮች ግልጽ ለማድረግና ወጥ የሆነ የአሰራር ሥርዓት መዘርጋት አስፈላጊ በመሆኑ፤
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ዕቅዱንና አፈጻጸሙን በመገምገም አስፈላጊውን ድጋፍና ቁጥጥር ለማድረግ የሚያስችል መመሪያ መኖሩ አስፈላጊ በመሆኑ፤
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ሥራውን ከዓላማው አንጻር መንቀሳቀሳቸውንና የኅብረተሰቡን የላቀ ተጠቃሚነት ከሚረጋገጥባቸው መንገዶች አንዱ የኦዲትና የሥራ ክንውን ሪፖርት በመሆኑና ሪፖርቱ የሚቀርብበት ግልጽ መመሪያ ማውጣት አስፈላጊ በመሆኑ፤
የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ኤጀንሲ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራትን ለመመዝገብና ለማስተዳደር በወጣው አዋጅ ቁጥር 621/2001 አንቀፅ 9(4) እንዲሁም አዋጁን ለማስፈጸም በወጣው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 168/2001 አንቀጽ 34 በተሰጠው ስልጣን መሰረት ይህንን መመመሪያ አውጥቷል፡፡
ይህ መመሪያ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጐ አድራጐት ኮሚቴ የኦዲትና የሥራ ክንውን ሪፖርት አቀራረብን ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር 8/2004 ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል:፡
“የሂሳብመግለጫ” ማለት ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በበጀት አመቱ መጨረሻ ላይ ለኤጀንሲው የሚያቀርበው የሀብትና እዳ ሚዛን ትንተና በዓመቱ የሰበሰበውን የገቢ መጠንና ምንጩን እንዲሁም የወጪዎችን ዝርዝር ተቀባይነት ያለው የሂሳብ አሰራርን በመከተል ሠርቶ የሚያቀርበው ሰነድ ነው፡፡
“የኦዲትሪፖርትማለት” በኦዲተር ተመርምሮ አስተያየት የተሰጠበት የበጐ አድራጐት ድርጅቱንና የማህበሩን ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴውን የሀብትና ዕዳ ሚዛን ትንተና በዓመቱ የሰበሰበውን የገቢ መጠንና ምንጩን እንዲሁም የወጪዎችን ዝርዝር ተቀባይነት ባለው የሂሳብ አሰራርን በመከተል ሠርቶ የሚያቀርበው ሰነድ ነው፡፡
“የሂሳብ መዝገብ” ማለት” በየቀኑ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም ኮሚቴ የሚያደርጉትን የእለት ተለት የገንዘብና የሀብት እንቅስቃሴ የሚያሳይ ሰነድ ነው፡፡
“የሥራ ክንውን ሪፖርት” ማለት – የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በዓመቱ መጨረሻና ኤጀንሲው በጠየቀ ማንኛውም ጊዜ የሚያቀርቡት የዕቅድ አፈጻጸም ሪፖርት ነው፡፡
1. ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የገንዘብና የንብረት እንቅስቃሴ በትክክል የሚያሳይ ራሱን የቻለ መዝገብ መያዝ አለበት፡፡
ሐ. ሀብትናእዳንበተመለከተ፡– በዚህ መመሪያ በአንቀጽ 10 ላይ ስለ ቋሚ ዕቃዎች አያያዝና አመዘጋገብ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ሀብትና ዕዳውን፣ የተሰብሳቢ ሂሳቦችን፣ በእጅና በባንክ የሚገኝ የጥሬ ገንዘብ ሂሳብ፣ ያሉበት ዕዳዎች ዝርዝር እንዲሁም የተጠቀመባቸውን የሂሳብ መዝገቦችን የበጀት ዓመቱ ካለቀ በኋላ ቢያንስ ለአምስት ዓመታት ጠብቆ የማቆየት ግዴታ አለበት፡፡
3. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “2” ስር የተጠቀሰው ቢኖርም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር የገቢ ማስገኛ ስራ ላይ ከተሰማራ በንዑስ አንቀጽ “2” (ሀ-ሐ) የተዘረዘሩትን ዝርዝር ጉዳዮች ለገቢ ማስገኛ ስራ በተለየ መዝገብ መመዝገብ አለበት፡፡
ሀ/ ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር እንዲሁም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የሚጠቀምበትን የገቢ ደረሰኞች ከማሳተሙ በፊት የደረሰኞችን ዓይነትና ብዛት ከኤጀንሲው ዘንድ ማስመዝገብ ይኖርበታል፣
መ/ በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከ1-3 የተጠቀሰው አንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የገቢ መሰብሰብያ ደረሰኞች ቢያንስ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን መሰረታዊ መረጃዎች መያዝ ይኖርባቸዋል፡፡
ሠ/ ከውጪ አገርም ይሁን ከአገር ውስጥ የተገኘ ገቢ ሳይመዘገብና ሣይታወቅ ገንዘብ ወደ ባንክ ሂሳብ ገቢ ሲደረግ ከባንክ በሚደርሰው የሂሳብ መግለጫ መሠረት የገንዘብ መሰብሰብያ ደረሰኝ ይዘጋጅለታል፣
ረ/ በአዋጁ አንቀፅ 77 ንዑስ አንቀፅ 3 ላይ እንደተደነገገው የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር እንዲሁም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ስሙ ካልተገለጸ ሰው ልገሳ መቀበል አይችልም፡፡ በማንኛውም ጊዜ የለጋሹን ማንነት በግልጽ የሚያመላክቱ ደረሰኞችና መዝገቦች መያዝ አለበት፣
ሰ/ በማንኛውም ሁኔታ ተመሳሳይ ቁጥር ያለው የገቢ መሰብሰቢያ ደረሰኝ ሁለቴ በማሳተም በጥቅም ላይ ያዋለ ጥፋተኛ መሆኑ ሲረጋገጥ አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሠረት በወንጀል ተጠያቂ ይሆናል፣
ሸ/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 7 የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ተመሳሳይ ቁጥር ያለው ደረሰኝ በስህተት ታትሞ ከተገኘ ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት ኤጀንሲው እንዲያውቀው ተደርጎ ሙሉ በሙሉ መሰረዝ አለበት፣
ቀ/ በአዋጁ አንቀጽ 78 /3/በተቀመጠው መሠረት ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር የተጠቀመባቸውን የገቢ ሂሳብ ሰነዶች የሂሳብ ዓመቱ ካለቀ በኋላ ቢያንስ ለአምስት ዓመታት ጠብቆ ማቆየት አለበት፡፡
በ/ በዚህ አንቀጽ ፊደል “ቀ” የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅት ወይም ማህበር ለገቢ ማስገኛ ሥራ የተጠቀመባቸውን የገቢ ሂሳብ ሰነዶች የሂሳብ አመቱ ካለቀ በኋላ ለአስር አመታት ጠብቆ የማቆየት ግዴታ አለበት፡፡
ሀ/ ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር እንዲሁም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ለሚያወጣቸው ወጪዎች ህጋዊነትና ተቀባይነት ያላቸው ሰነዶችን የመያዝ ግዴታ አለበት፡፡
ሠ/ ከሥራ ፀባያቸው የተነሣ ደረሰኝ መስጠት የማይችሉ በአነስተኛ ደረጃና በባህላዊ የማምረት ዘዴ የሚጠቀሙ አምራቾች እንዲሁም ሕጋዊ ደረሰኝ ለመስጠት የማይገደዱ የዕቃና አገልግሎት አቅራቢ ነጋዴዎች ለሚሸጧቸው ምርቶች በገዥው ድርጅትና ማህበር የክፍያ ቫውቸር /Payment Voucher/ና ግዥው ስለመፈፀሙ የሚያረጋግጡ የውል ሰነዶች ላይ ስማቸውንና አድራሻቸውን በመግለጽ ግብይቱን መፈፀማቸውን በፊርማ ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል፡፡
ረ/ የዕቃ ማስተላለፊያ ሰነድ /Delivery Order/ እና የዋጋ ማቅረቢያ ኢንቮይስ /Proforma Invoice/ ለዕቃና ለአገልግሎት ግብይት እንደደረሰኝ ሊያገለግል አይችልም፡፡
ቀ/ በዚህ አንቀጽ ፊደል “ሸ” የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ተመሳሳይ ቁጥር ያለው ደረሰኝ በስህተት ታትሞ ከተገኘ ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት ኤጀንሲው እንዲያውቀው ተደርጎ ሙሉ በሙሉ መሰረዝ አለበት፡፡
በ/ በገቢ ግብር አዋጁና በደንቡ መሰረት አግባብነት ያለውን ከተከፋይ ሂሳቦች ላይ ግብርን ቀንሶ የማስቀረት ሃላፊነቱን ለመወጣት የሚያስችለው ደረሰኝ ለግብር ባለስልጣኑ በማስታወቅ የማሳተምና የመጠቀም ግዴታ አለበት፡፡
ተ/ በአዋጁ አንቀጽ 78 (3) በተመለከተው መሠረት ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር የተጠቀመባቸውን የወጪ ሂሳብ ሰነዶች የሂሳብ ዓመቱ ካለቀ በኋላ ቢያንስ ለአምስት ዓመታት ጠብቆ ማቆየት ይገባዋል።
ቸ/ በዚህ አንቀጽ ፊደል “ተ” የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅት ወይም ማህበር ለገቢ ማስገኛ ሥራ የተጠቀመባቸውን የወጪ ሂሳብ ሰነዶች የሂሳብ አመቱ ካለቀ በኋላ ለአስር አመታት ጠብቆ የማቆየት ግዴታ አለበት፡፡
ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በአጠቃላይ ተቀባይነት ባለው ለትርፍ ያልተቋቋሙ የግል ድርጅቶች የሂሳብ መርህ መከተል ያለበት ሆኖ፤
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ወጪዎቹን “የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራትን የዓላማ ማስፈፀምያና አስተዳደራዊ ወጪዎችን ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር 2/ 2003” መሰረት በማድረግ ለሁለት ከፍሎ በዝርዝር ማቅረብ አለበት፡፡
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 3 መሰረት የሚቀርበው ዝርዝር የዓላማ ማስፈጸሚያና አስተዳደራዊ ወጪዎችን በአጠቃላይ ተቀባይነት ባለው የሂሳብ አያያዝ መርህ መሰረት በዋና የወጪ አርዕስቶች /እንደ ደመወዝ፣ የሰራተኛ ጥቅማጥቅም፣ ኪራይ፣ የዋስትና፣ እንዲሁም ሌሎች የወጪ ርዕሶችን/ በዝርዝር ማሳየት ይኖርበታል፡፡
በአመቱ ገቢና ወጪ ምክንያት በድርጅቱ/ማህበሩ ያልተከለከለ የተጣራ ሃብት /Unrestricted Net Asset/ የጨመረበትን ወይንም የቀነሰበትን መጠን በግልፅ ማሳየት አለበት፡፡
የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የሚያቀርቡት የአጠቃላይ ሃብት፣ እዳ እና የተጣራ ካፒታል ሂሳብ መግለጫ ተቀባይነት ባለው የአጠቃላይ ሂሳብ አያያዝ መርህን ተከትሎ የተዘጋጀ መሆን አለበት፡፡
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 1 የተገለጸውን የሂሳብ መርህ ተከትሎ የሚዘጋጅ ሃብትና እዳ መግለጫ ድርጅቱና ማህበሩ ያለውን አጠቃላይ ሃብትና እዳ መጠን እንዲሁም የተጣራ ካፒታል /አንጡራ ሀብት/ ልክ ለትርፍ የተቋቋመ ድርጅት እንደሚያቀርበው በአይነት ከፋፍሎ የማቅረብ ግዴታ ያለበት ሆኖ፣
ሀ. የሃብት ዝርዝር ላይ የጥሬ ገንዘብ፣ ተሰብሳቢ ሂሳቦችና ሌሎች ጊዚያዊ (በአንድ አመት ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውሉ) ሃብቶችንና ቋሚ ንብረቶችን ዝርዝር መያዝ ይኖርበታል፡፡
ሐ. የተጣራ ካፒታል (በሃብትና እዳ መካከል ያለው ልዩነት) በአጠቃላይ ተቀባይነት ባለው ሂሳብ መርህ መሰረት እንደአግባቡ በሶስት ተከፋፍሎ ማለትም በቋሚነት የተከለከለ፣ በጊዚያዊነት የተከለከለ እንዲሁም ያልተከለከለ በሚል ተከፋፍሎ መያዝ ይኖርበታል፡፡
ቋሚ ዕቃው መኪና ወይም ተሽከርካሪ ከሆነ የበጐ አድራጐት ድርጅቱና ማህበሩ ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው የባለቤትነት መታወቂያውን ኮፒ ከፋይሉ ጋር ማያያዝ ይገባዋል፡፡
በማንኛውም ሁኔታ የበጎ አድራጎት ድርጅቱ ወይም ማህበሩ እንዲሁም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ያለውን ቋሚ ንብረት ለመተካት፣ ለማዋስ፣ ለመለገስ እንዲሁም ለማስወገድ በሚወስንበት ወቅት ለኤጀንሲው በፅሁፍ የማስታወቅና ከኤጀንሲው በጽሁፍ የሚሰጥ ፈቃድ ማግኘት አለበት፡፡
ኤጀንሲውም ከገቢዎች እና ጉምሩክ ባለስልጣን ተገቢውን የግብር ወይም ታክስ ቀረጥ ዕዳ አከፋፈል ምስክር ወረቀት ከተቀበለ በኋላ ለበጎ አድራጎት ድርጅቱና ማህበሩ የተሸከርካሪ ደህንነት ምርመራ ለማድረግ፣ የንብረት ባለቤትነትን ለማዛወርና ሌሎች ተመሳሳይ አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚያስችል የድጋፍ ደብዳቤ ይሰጣል፡፡
በእያንዳንዱ የበጀት አመት የተገዙ አዳዲስ የቋሚ ንብረቶች በድርጅቱና ማህበሩ የቋሚ ንብረት በተገዙበት የበጀት ዓመት ቅደም ተከተል በቋሚ ንብረት መዝገብ ላይ እንደአመጣጣቸው ቅደም ተከተል መመዝገብ አለባቸው፡፡
4. የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “1”፣”2” እና “3” ቢኖሩም የሚያንቀሳቅሱት ገንዘብ ከብር 50,000.00(ሀምሳ ሺ ብር) የማይበልጥ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ገቢን፣ወጪን ሀብትንና ዕዳን የሚያመለክት መግለጫ ብቻ ማቅረብ ይችላሉ።
6. በዚህአንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “5” መሰረት የህዝባዊ መዋጮውን ገቢና ወጪ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ዓመታዊ የኦዲት ሪፖርት ጋር በአንድ ላይ የሚቀርብ ቢሆንም የህዝባዊ መዋጮው ስራ እንደተጠናቀቀ በ3 ወር ጊዜ ውስጥ እራሱን የቻለ የሂሳብ መግለጫ መቅረብ አለበት፡፡
ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት (internal control system) መዘርጋትና ማጠናከር ይጠበቅበታል፡፡
ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ሂሳቡን በውጭ ኦዲተር ማስመርመር ሲፈልግ በመጀመሪያ በጋዜጣ የጨረታ ማስታወቂያ ማውጣት ይገባዋል፡፡
ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ሂሳቡን በውጭ ኦዲተር ለማስመርመር የኦዲተሩን ደረጃ ሲወስን አግባብነት ባለው የበጀት ዓመት ቀድሞ ያለው የበጀት ሂሳብ መጠን ላይ ተመርኩዞ ሲሆን ከብር 100,000.00(አንድ መቶ ሺህ) እስከ ብር 50,000,000.00(ሃምሳ ሚሊዩን ብር) ያንቀሳቀሰ በማንኛውም ደረጃ ባለ ኦዲተር ማስመርመር የሚችል ሆኖ በጀቱ ከ50,000,000.00(ሃምሳ ሚሊዩን ብር) በላይ ሲሆን ግን በደረጃ “ኤ” ኦዲተር ማስመርመር አለበት፡፡
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “2” የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ የኦዲት ድርጅቱ ተወዳድሮ አሸንፎ በሰራበት የበጐ አድራጐት ድርጅት ወይም ማህበር በድጋሚ ለመወዳደር የሚችለው ከሦስት አመታት ቆይታ በኋላ ነው፡፡
በአዋጁ አንቀጽ 79 እንዲሁም በአንቀጽ 49 መሠረት የማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ሂሳብ በየዓመቱ በተመሰከረለት ኦዲተርና የውስጥ ኦዲተር ወይም ኤጀንሲው በሚሾመው ኦዲተር መመርመር አለበት።
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “1” የተጠቀሰው ቢኖርም ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው በውጭ ኦዲተር የመመርመር ግዴታ የሚኖርበት አግባብነት ባለው የበጀት ዓመት ቀድሞ ያለው የበጀት ዓመት ሂሳብ ከብር 100 ሺ/አንድ መቶ ሺ /የሚበልጥ ሲሆን ነው።
ሰ/ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የሚያደርገውን ማንኛውንም የሂሳብ እንቅስቃሴ የሚመዘግብበት እራሱን የቻለ የሂሳብ መዝገብ ያለው መሆኑ
በ/ የሂሳብ መግለጫውና የሂሳብ መዝገቡ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በዓመቱ ከተለያዩ አካላት ያገኘውን ገቢ በዝርዝር ለይቶ መያዙንና የአገር ውስጥና የውጭ ምንጭ ድርሻ ለይቶ ማሳየቱ፣
ቸ/ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴበባንክ ያለው የጥሬ ገንዘብ ማረጋገጫ የሚሆን የባንክ ሂሳብ መግለጫ መቅረቡና የባንክ ማስታረቂያ መሥራቱ፣
ኘ/ የበጎ አድራጎት ድርጅቱ፣ማህብሩና የበጎ አድራጎት ኮሚቴው የሂሳብ መግለጫ በአጠቃላይ ተቀባይነት ባላቸው የሂሳብ መርሆዎችና በኢትዩጵያ አግባብነት ባለው የግብር ህግ መሰረት እንዲሁም ኤጀንሲው ባወጣቸው መመሪያዎች መሰረት ስለማዘጋጀታቸው፣
ዘ/ የበጎ አድራጎት ድርጅቱናማህበሩናየበጎ አድራጎት ኮሚቴው ከሰራተኛ ደመወዝ የሚቆረጠውን ግብር እንዲሁም በአገር ውስጥ ከሚገዙ ዕቃዎችናአገልግሎቶች ክፍያ ላይ እንደ አግባቡ ተቀኛሽ የሚደረገውን የwithholding ታክስ በአግባቡ ቀንሶ አግባብነት ላለው የግብር ባለስልጣን መ/ቤት ገቢ ማድረጉን፣
ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጐ አድራጐት ኮሚቴ በሚያቀርበው የሀብትና ዕዳ ሚዛን ሂሳብ ትንተናና የገቢና ወጪ ሂሳብ ሚዛን ትንተና ሥር ለተጠቀሱት ሂሳቦች ዝርዝር መግለጫ በአጠቃላይ ተቀባይነት ባለው ሂሳብ መርህ መሰረት ከጀርባው በአባሪ ማያያዝ ይገባዋል፡፡
የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጐ አድራጐት ኮሚቴው ሂሳቦችን ለመመዝገብም ሆነ ሪፖርት ለማድረግ የተጠቀመው የሂሳብ መዝገብ አያያዝ ዘዴ መግለጽ ይገባዋል ፡፡
ማንኛውም ኦዲተር የበጐ አድራጐት ድርጅቱንና ማህበሩን ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴውን ሂሳብ ከመረመረ በኋላ ከዚህ በታች በተመለከቱት አግባብ አስተያየቱን መስጠት አለበት፡፡
ረ. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “ሠ” የተጠቀሰው ቢኖርም ኦዲተሩ የመረመረው የገቢማሥገኛ ስራን በተመለከተ ከሆነ የገቢ ማስገኛው ስራ ከተሰጠው ፈቃድ ጋር አንድ መሆኑ ማረጋገጥ አለበት፣
ሸ. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “ሰ” የተጠቀሰው ቢኖርም ኦዲተሩ የመረመረው የገቢ ማስገኛ ስራን በተመለከተ ከሆነ ከጠቅላላ ገቢው የተገኘውን ትርፍ ሙሉ በሙሉ ለዓላማ ማስፈጸሚያ ወጪ ማዋሉ፡፡
ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበርና የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ዓመታዊ የሂሳብ መግለጫውንና ዓመታዊ የሂሳብ ምርመራ ሪፖርቱን የበጀት ዓመቱ ሲያልቅ ለኤጀንሲው የሚያቀርብ ሆኖ የሚያቀርብበት የጊዜ ገደብ የበጐ አድራጐት ድርጅቱና ማህበሩ ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው አግባብነት ባለው የበጀት ዓመት ቀድሞ ባለው የበጀት ዓመት ባንቀሳቀሰው የበጀት መጠን ላይ የሚሞረኮዝ ሆኖ።
ሀ/ ከብር 50,000.00(ሃምሳ ሺህ) የማይበልጥ በጀት ያንቀሳቀሰ የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የበጀት ዓመቱ ባለቀ አንድ ወር ውስጥ፣
ለ/ ከብር 50,000.00(ሃምሳ ሺ ብር) እስከ 100,000.00(አንድ መቶ ሺህ ብር) ያንቀሳቀሰ የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የበጀት ዓመቱ ባለቀ በሁለት ወር ውስጥ
ሐ/ ከብር 100,000.00(አንድ መቶ ሺህ ብር) በላይ ያንቀሳቀሰ የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የበጀት ዓመቱ ባለቀ በሦስት ወር ጊዜ ውስጥ ማቅረብ ይጠበቅበታል፡፡
የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “ሀ” ቢኖርም የበጀት ዓመቱ ሳያልቅ ኤጀንሲው በሚጠየቅ በማንኛውም ጊዜ የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የኦዲት ሪፖርት ማቅረብ ይገባዋል፡፡
ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ ከኦዲት ሪፖርቱና ከሂሳብ መግለጫው ጋር የሁሉንም የባንክ ሂሳቦች ትክክለኛ የገንዘብ መጠን (ከባንክ መግለጫ ጋር የታረቀ) ማቅረብ አለበት፡፡
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “1” ያለው እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የበጐ አድራጐት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ እያንዳንዱ የባንክ ሂሳብ መለያ ቁጥር፤ የት ባንክና በየትኛው ቅርንጫፍ እንደከፈተ፤ የባንክ ሂሳቡ ዓይነት ምን እንደሆነ፤ በእያንዳንዱ የባንክ ሂሳብ ቁጥር ያለው የመጨረሻ ባላንሱ ስንት እንደሆነ የሚያሳይ መግለጫ ማቅረብ አለበት፡፡
በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ “1” እና “2” ስር የተጠቀሱት እንደተጠበቁ ሆኖ የገቢ ማስገኛ ስራ ላይ የተሰማራ የበጎ አድራጎት ደርጅትና ማህበር የባንክ ሂሳቡ የተለየ መሆን አለበት፡፡
ማንኛውም የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ አዲስ የባንክ ሂሳብ ለመክፈትም ሆነ የነባሩን የባንክ ሂሳብ ፈራሚዎች ለመቀየር ሲፈልግ ለኤጀንሲው ማሳወቅና የድጋፍ ደብዳቤ ማግኘት ይኖርበታል፡፡
ማንኛውም የበጎ አድራጎት ማህበር የሂሳብ መግለጫውንና የኦዲት ምርመራ ሪፖርት በሚያቀርብበት ጊዜ በአዋጁ አንቀጽ 2/14/ እና አንቀጽ 88 እንዲሁም ኤጀንሲው በወጣው መመሪያ ቁጥር 2/2003 መሠረት ከዓመታዊ በጀቱ ከ70 %( ከሰባ ፐርሰንት) ያላነሰውን ለዓላማ ማስፈፀሚያ ወጪዎች ማዋሉንና ለአስተዳደራዊ ወጪዎች ያወጣው ወጪ ከ30 %( ሰላሳ ፐርሰንት) የማይበልጥ መሆኑን ለይቶ ማቅረብ ይገባዋል፡፡
ሀ/ መግቢያ፣ይዘት፣አጭር ማጠቃለያ Executive summary፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ዓላማዎች፣የበጎ አድራጎት ድርጅትናማህበርወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ፕሮጄክቶቹን የሚተገብርባቸው ክልሎች ዝርዝር፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ዓላማዎቹን ለማሳካት የቀረጻቸው የረጅምና የአጭር ጊዜ ፖሊሲዎች (የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ብቻ) በዓመቱ ለማሳካት የታሰቡ ውጤቶች በዝርዝር በየፕሮጄክት፣ ውጤቶችን ለማሳካት የሚከናወኑ ዝርዝር ተግባራት፣ ጥቅም ላይ የሚውሉ ዝርዝር ግብዓቶች፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትናማህበር ህዝባዊ መዋጮ ለማካሄድ ዕቅድ ካለው የበጎ አድራጎት ድርጅትናማህበር ብቻ፣
ሠ/ ጠቅላላ የውጭና የአገር ውስጥ ምንጭ ድምርና ያላቸው ድርሻ ተለይቶ፣ ለዓላማ ማስፈጸሚያ ስራዎች የሚውሉ ወጪዎች ዝርዝር፣ ለአስተዳደራዊ ስራዎች የሚውሉ ወጪዎች ዝርዝር፡፡
1. የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ የስራ ክንውን ሪፖርት ሲያቀርቡ የሂሳብ መግለጫና የሂሳብ ምርመራ ሪፖርት አብሮ ማቅረብ የሚገባቸው ሲሆን የስራ ክንውን ሪፖርቱ የሚከተሉትን ዝርዝር ጉዳዮች መያዝ አለበት/አባሪ 6 ላይ ተያይዟል/፡፡
ሀ/ መግቢያ፣ የሪፖርቱ ይዘት፣ አጭር ማጠቃለያ /Executive summary/፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ዓላማዎች፣የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበርና የበጎ አድራጎት ኮሚቴው ፕሮጄክቶቹን የሚተገብርባቸው ክልሎች ዝርዝር፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ዓላማዎቹን ለማሳካት የቀረጻቸው የረጅምና የአጭር ጊዜ ፖሊሲና ስትራቴጂዎች፣ የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴው በዓመቱ ያከናወናቸው ዝርዝር ስራዎች ከዓመታዊ ዕቅድ አንጻር በቁጥርና በፐርሰንት እየተነጻጸረ የሚቀርብ ሆኖ፡
2. የበጎ አድራጎት ድርጅትና ማህበር ወይም የበጎ አድራጎት ኮሚቴ በዓመታዊ ዕቅዱ መሰረት ያልተገበራቸውና ያላጠናቀቃቸው ኘሮጀክቶች በመጠንና በዓይነት ዝርዝር ።
1) እጅን በውሀ እና በሳሙና ቶሎ ቶሎ በአግባቡ መታጠብ፣ ውሀና ሳሙና በአካባቢያችን ከሌለ ደግሞ የእጅ ማጽጃ ኬሚካሎችን (Hand sanitizer) በመጠቀም እጅን በደንብ ማጽዳት፤
ለራስዎ ያለዎት ከፍ ያለ ግምት ሌሎች እርስዎን የሚያዩበት መንገድ ጥሩ እንዲሆን ከፍተኛ ሚና አለው። በራስ የመተማመን ስሜት ሲኖርዎትም በተሰማሩበት ሥራ ላይ የበለጠ ስኬታማ እንዲሆኑ ከፍተኛ እርዳታ አለው። ምንም እንኳን በራስ መተማመን ላይ ተጽእኖ የሚያሳድሩት ምክንያቶች ብዙዎቹ ከእርስዎ ቁጥጥር ውጭ ቢሆኑም፣ በራስ መተማመንን ለመገንባት የሚረዱ ብዙ ነገሮችን ማድረግ ይችላሉ። እነዚህን 10 ስትራቴጂዎች በመጠቀም ያልዎትን በራስ መተማመን ከፍ አድርገው ችሎታዎን በትክክለኛው ሁኔታ ሥራ ላይ ማዋል ይችላሉ።
ብዙውን ጊዜ እኛ ስለምንፈልጋቸው ነገሮች እንጂ የሌሎች ሰዎች ፍላጎቶች እና በሌሎች ላይ ስለሚመጣው ጥሩ ለውጥ አናስብም። ስለራስዎ ማሰብ ካቆሙ እና ለተቀረው ዓለም ላይ ለውጥ እንዲመጣ በሚያደርጉት አስተዋፅኦ (መዋጮ) ላይ ካተኮሩ፣ ያሉብዎት ጉድለቶች አያስጨንቁዎትም። ይህ በራስ መተማመንን ይጨምራል እናም በከፍተኛ ተነሳሽነት እና ውጤታማነት እንዲሳተፉ ያስችልዎታል። ለዓለም ጥሩ እያደረጉ በሄዱ መጠን የግል ስኬት እና እውቅናንም እየተጎናፀፉ ይሄዳሉ።
ስተርሊንግ ሲልቨር / 24 “አይዝጌ ብረት መግቻ ሰንሰለት - $ 85.00 ዶላር ስተርሊንግ ብር / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 85.00 ዶላር ስተርሊንግ ብር / 20 “ብር ብር ሳጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 85.00 ዶላር ጥንታዊ ብር / 24 "አይዝጌ ብረት መግቻ ሰንሰለት - $ 85.00 ዶላር ጥንታዊ ብር / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 85.00 ዶላር ጥንታዊ ብር / 20 “ብር ብር ሳጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 85.00 ዶላር ሩቴንየም ሲልቨር (ተጨማሪ 10 ዶላር) / 24 "አይዝጌ ብረት መግቻ ሰንሰለት - $ 85.00 ዶላር ሩቴኒየም ብር (ተጨማሪ $ 10) / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 85.00 ዶላር ሩቴኒየም ብር (ተጨማሪ $ 10) / 20 "የብር የብር ሣጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 85.00 ዶላር
እሳተ ጎሞራ ከመሬት ገጽታ በታች ያለ የማግማ ክምችት ፈንድቶ ወደ ውጭ በተራራ ላይ የቀለጠ አለት ( ላቫ) ሲፈስ ይፈጠራል። እሳተ ጎሞራዎች ለመፈንዳት ከባድ እፈና (ጫና) እና ማግማ አንድ ላይ መገኘት አለባቸው። አፈናው ተራራው እንዲፈነዳ ሲያደርግ፣ ማግማው ደግሞ ከተራራው ውስጥ አመድ፣ ድኝ፣ የውሃ እንፋሎት፣ እና ሌሎች ጋዞችና ብጥስጣሽ ዓለቶች እንዲፈናጠሩ ያደርጋል።
ሰሞኑን በተለያዩ ጊዜዎች በህገወጥ መንገድ ከሀገር ሊወጡ ሲሉ የተያዙ14 ሚሊዮን ብር የሚገመቱ 84 የነብርና አንድ የአዞ ቆዳ መቃጠላቸውን አቶ ጋሻው ተናግረዋል፡፡ለከማቃጠል ለክልሉ ልማት መዋል አይችሉም ነበር ወይ ተብለው ከዶይቼ ቬለ ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ ዓለም አቀፍ ህጉ እንደማይፈቅድ አቶ ጋሻው ገልፀዋል፡፡
በአማራ ክልል ህገወጥ የዱር እንስሳት አደን እየተስፋፋ መምጣቱን የአካባቢው ነዋሪዎች አመልክተዋል፣ 14 ሚሊዮን ብር የሚገመት ህገወጥ የነብር ቆዳ ሰሞኑን መቃጠሉን የአማራ ክልል አካባቢ፣ ደንና ዱር እንስሳት ጥበቃና ልማት ባለስልጣን አስታውቋል፡፡ በአማራ ክልል አካባቢ፣ ደንና ዱር እንስሳት ጥበቃና ልማት ባለስልጣን የህዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር አቶ ጋሻው እሸቱ ለዶይቼ ቬለ አንዳሉት ህገወጥ የዱር እንስሳት አደን አሁን አሁን እየሰፋ መጥቷል፡፡ ሰሞኑን በተለያዩ ጊዜዎች በህገወጥ መንገድ ከሀገር ሊወጡ ሲሉ የተሰበሰቡ 14 ሚሊዮን ብር ማውጣት የሚችል 84 የነብርና አንድ የአዞ ቆዳ መቃጠላቸውን አቶ ጋሻው ተናግረዋል፡፡ ለምን ተቃጠሉ ለክልሉ ልማት መዋል አይችሉም ወይ ሲል ከዶይቼ ቬለ ተጠይቀው ዓለም አቀፍ ህጉ እንደማይፈቅድ አቶ ጋሻው ገልፀዋል፡፡ አደን ህገወጥ ቢሆንም አንዳንዴ የሚፈቀድበት ሁኔታ መኖሩን ጠቁመው ይህም የሚሆነው እንስሳቱ እድሜያቸው ሲያረጅ መሆኑን አስታውቀው ለውጪ አዳኞች የሚፈቀድበት ሁኔታ ይኖራል ብለዋል፡፡የምዕራብ ጎንደር ነዋሪው ሙሉጌታ ተመስገን ለዶይቼ ቬሌ በስልክ እንደተናገሩት ከአልጣሽ ብሔራዊ ፓርክ በርካታ የዱር እንስሳት በህገወጥ መንገድ ይታደናሉ፤አደን በስፋት በአካባቢው ይዘወተራል ብለዋል፡፡በሰሜን ብሔራዊ ፓርክም ተመሳሳይ የህገወጥ አደን መኖሩን የአካባቢው ነዋሪዎች አመልክተዋል፡፡ በተለይ የነብር ቆዳ በስፋት በህገወጥ መንገድ እየተሸጠ በመሆኑ የእንስሳው ዝርያ እንዳይጠፋ ስጋታቸውን ገልፀዋል፡፡ችገሩን ለመከላከል ጥበቃ ማድረግ ብቻውን መፍትሔ እንዳልሆነ ያመለከቱት አቶ ጋሻው ህብረተሰቡ የዱር እንስሳትን ጠቀሜታ እንዲያውቅና እንዲንከባከብ የማድረግ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ እየተከናወነ እንደሆነም አስረድተዋል፡፡
የአማራ ክልል ጤና ቢሮ ካለፈዉ ጥር ጀምሮ ከግማሽ ሚሊዮን ለሚበልጡ ታዳጊ ልጃገረዶች የማሕፀን ጫፍ ነቀርሳ (ካንሰር) መከላከያ ክትባት መስጡትን አስታወቀ።የቢሮዉ ኃላፊዎች እንዳሉት ክትባቱ የተሰጠዉ ከ9ኝ እስከ 14 ዓመት ለሆናቸዉ ልጃገረዶች ነዉ።
የስደተኛዉን ቁጥር ለመቀነስ በየጊዜዉ የሚወጡ ደንቦችና የሚደረጉ ዉይይቶች በብዙ ሺሕ የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዉያንን በተለይም ወጣቱን ወደ አዉሮጳ፣ አሜሪካና መካከለኛዉ ምሥራቅ አንጋጥጦ እንዲመለከት ከማድረግ አላገዱትም
ምርጫ ቦርድ ትናንት እንዳስታወቀዉ ግን እስከ ትናንት ድረስ በምርጫዉ ለመወዳደር ምልክት ከፀደቀላቸው 53 የፖለቲካ ድርጅቶች ውስጥ ዕጩ ያስመዘገቡት 15ቱ ናቸው
አቡ ዘከሪያ ሙሕይዲን ኢብኑ ሸረፍ አን-ነወዊ ይባላሉ። የተወለዱት በሶሪያ ከሐውራን መንደር አንዷ በሆነችው በነዋ ነው። ጊዜውም በ631 ዓ.ሂ ሲሆን ከደጋግ ወላጆች ነው የተወለዱት። ዕድሜአቸው አሥር ዓመት ገደማ ሲሆን ቁርኣንን በቃላቸው ማጥናት እና ፊቅሂን በአንዳንድ ዑለማኦች እጅ መማር ጀመሩ። በ649 ዓ.ሂ ትምህርታቸውን ለመቀጠል ብለው ከአባታቸው ጋር በመሆን ደማስቆ ወደሚገኘው የሐዲሥ ማዕከል አቀኑ። እዚያም የረዋሒያ መድረሳን ተቀላቀሉ። መድረሳው ከታላቁ የኡመዉያ መስጂድ ጋር ተያይዞ የተሠራ ነበር። በ651 ዓ.ሂ ከአባታቸው ጋር በመሆን ሐጅ አደረጉ። ከዚያም ወደ ዲመሽቅ (ደማስቆ) ተመለሱ። እዚያም ሆነው ሙሉ ሀሳባቸውንና ፊታቸውን ወደ ዑለማኦች ማዕድ በማዞር ዕውቀት መቅሰም ጀመሩ።
ኢማም ነወዊ ሞገስ ያላቸው ሰው ነበሩ። ሲስቁ እምብዛም አይታዩም። ከጨዋታና ላግጣም የራቁ ናቸው። የቱን ያህል መራራ ቢሆንም እውነትን ከመናገር ወደኋላ ባለማለት አቋማቸው ይታወቃሉ። በአላህ ጉዳይም የየትኛውንም ወቃሽ ወቀሳን አይፈሩም። ለዓለማዊነት ከማደር እጅግ የራቁ በአላህ ፍራቻም የሚታወቁ የታላቅ ስብእና ባለቤት ናቸው። ስለርሣቸው የፃፉ ሁሉ በርግጥም ከዚህች ዓለም እጅግ ቁጥብ እና የተብቃቁ ስለመሆናቸው መስክረዋል።
ኢማም ነው ለአላህ ያላቸው ፍራቻ በእጅጉ ይለያል። ለመሪዎችና አስተዳዳሪዎች መልካም ምክራቸውን ያቀብላሉ። በጥሩ ያዛሉ፣ ከመጥፎ ነገርም ይከለክላሉ። ለኢማም አንነወዊ አላህ ይዘንላቸው – በሀያ አራት ሰዓታት ዉስጥ አንድ ጊዙ ብቻ ማለትም ከዒሻ በኋላ ነበር የሚመገቡት። ከማንም ምንም ፈልገው አያውቁም። ብዙን ጊዜ ለመሪዎች እና ለሚኒስቴሮቻቸው ይጽፉ፤ ለህዝቡም ሆነ ለሀገራቸው በሚጠቅም ነገር ላይ ያመላክቱና ይመክሩ ነበር።
ሁለተኛው – ዕውቀታቸውን የበለጠ ለማስፋት፣ በጥልቀትም ለማወቅ የጣሩበት ነው። በዚህም የተለያዩ ዕውቀቶችን ፍለጋ አብዝተው ደክመዋል። በየቀኑ በተለያዩ ሸይኾች ላይ አሥራ ሁለት ያህል ትምህርቶችን ይማሩ ነበር።
ሦስተኛው – ዕውቀትን መጠቀም፣ ማስተማርና ማሠራጨት። ይህንን የጀመሩት በ660 ዓ.ሂ ገና በሰላሳ ዓመታቸው ነበር። አላህም (ሱ.ወ) ጊዜያቸውን ባርኮላቸዋል። በርግጥም ረድቷቸዋል። ጊዜያቸውን እጅግ የሚገራርሙና የማይታመኑ ትላልቅ የሆኑ መጽሐፍት በመፃፍ ተጠቅመውበታል። በመጽሐፍቶቻቸው ዉስጥ የሚጠቀሙት ገለፃ የለሰለሰና ገር፣ ማስረጃቸው ግልጽ፣ እይታቸው የተብራራ ነበር። ድርሰቶቻቸው ዘመናትን ተሻግረው ዛሬም ድረስ በያንዳንዱ ሙስሊም ቤት ዉስጥ ይገኛሉ።
ኢማም አንነወዊ – በቀንም ይሁን በሌሊት አንድም የሚያባክኑት ጊዜ አልነበራቸውም። ሙሉ ጊዜያቸውን በዕውቀት ጉዳዮች ላይ ያውሉታል። መንገድ ሲሄዱም ሆነ ሲመለሱ በማንበብ እና ትምህርቶቻቸውን በማጥናት የተጠመዱ ነበሩ። በዚህ መልኩ ዕውቀትን ሲገበዩ ለስድስተ ዓመታት ዘለቁ። ከዚያም ወደ መፃህፍት ዝግጅትና ለሙስሊሞችና ለመሪዎቻቸው ምክሮቻቸውን ወደማካፈል ፊታቸውን አዞሩ። ራሣቸውንም በእምነት ለማጠንከር በብርቱ ይታገሉ ነበር። ረቂቅ የሆኑ የፈቅሂ ዕውቀቶችን በማስተንተን ከዑለማኦች መንገድ ላለመውጣት ይመራመሩ ነበር። በቀልብ ሥራዎች ዙሪያም የራሣቸውን ሁኔታ ይገምግሙ፤ ቀልባቸውንም ከመጥፎ ነገር ለማንፃት ይጥሩ ነበር። ኢማሙ በጣም ትናንሽ በሆኑ ነገሮች ላይ ጭምር ራሣቸውን ይገመግሙ ነበር። በዕውቀታቸውና በዕውቀት ፍለጋ ስልታቸው የማይደክሙ ነበሩ። የአላህን መልዕክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ሐዲሦችንም በአግባቡ ያውቃሉ። ዓይነቶቻቸውንም ሁሉ እንዲሁ። ትክክለኛውንና ያልሆነውን፣ ውድቅ የሆነውንና እና ተቀባይነት ያለውን የሌለውን ይለያሉ። ትርጉሙን እና መልዕክቱንም ይገነዘባሉ።
ኢማም ነወወዊ ጊዜያቸውን በሙሉ በዕውቀትና በትግበራው ላይ ያዋሉ ታላቅ ዓሊም ናቸው። ከፊሉን ድርሰት ያዘጋጁበታል፣ ከፊሉን ይማሩበታል፣ ከፊሉን ደግሞ ይሰግዱበታል፣ ሌላውን ቁርኣን ለማንበብ፣ በጥሩ ነገር ለማዘዝና ከመጥፎ ለመከልከል ይጠቀሙበታል።
በቃል በማጥናት ሁኔታቸው (በሒፍዛቸው) ሲበዛ ፈጣን ናቸው። በአጭር ጊዜ ዉስጥ በርካታ መጽሐፎችን ሐፍዘዋል። በዚህም የኡስታዛቸውን አቢ ኢብራሂም ኢስሓቅ ኢብኑ አሕመድ አልመግሪቢን ዉዴታና አድናቆት ማትረፍ ችለዋል። በትምህርት ማዕዳቸውም ላይ የየዕለቱን ትምህርት መልሰው ለታዳሚዎች እንዲያስተምሩ አድርገዋቸው ነበር። ከዚያም በአል-አሽረፊያ የሐዲሥ ማዕከል እና በሌሎችም ተምረዋል።
ተማሪያቸው የነበረው ዐላአዲን ኢብኑ አልዐጣር ስለ ትምህርት አቀሳሰማቸው ኢማም ነወዊ የነገሩትን ሲናገር – በየቀኑ በተለያዩ ሸይኾች እጅ አሥራ ሁለት ትምህርቶችን ከነማብራሪያውና ትክክለኛ መልዕክቱ ይማሩ ነበር። በአል-ወሲጥ ዙሪያ ሁለት ትምህርት፣ በሙሀዘብ አንድ ትምህርት፣ በአል-ጀምዕ በይነ ሶሒሐይን ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በሶሒሕ ሙስሊም ዙሪያ አምስት ትምህርት፣ በለምዕ ኢብኑ ጀኒይ ነሕው ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በኢብኑ ሰኪት ኢስጢላሕ አልመንጢቅ የቋንቋ ትምህርት ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በሶርፍ ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በኡሱል አልፊቅህ ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በአስማእ ሪጃል ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ በኡሱለዲን ዙሪያ አንድ ትምህርት፣ የሚማሩ ሲሆን ከነኚህ ትምህርቶች ጋር የተያያዘውን ሁሉ ከነማብራሪያው፣ ጥያቄ ከሚያስነሳው ጉዳይና ከቋንቋ አንጻር እና ከመሳሰሉት ሁሉ አስፈላጊውን ነገር ይፅፉ ነበር።
ከርሣቸውም እጅ በርካታ ዑለማኦች ተምረዋል። ዕውቀታቸውም በተለያዩ አገራት ተበትኗል፣ ስለ እስልምና ጥያቄዎች መልስ የሠጡባቸው ትምህርቶችም በሰፊው ተሠራጭተዋል። በድርሠቶቻቸውም በበርካታ ሙስሊም አገራት የሚገኙ ሙስሊሞች ተጠቃሚ ሆነዋል። መጽሐፍቶቻቸው ዛሬም ድረስ ዓለም ላይ እጅግ ተፈላጊዎች ናቸው።
ኢማም ነወዊ በአባ አልፈረጅ ዐብዱረሕማን ኢብኑ አቢ ዑመር እና በዋና ሸይኻቸው ሙሐመድ ኢብኑ አሕመድ አልመቅዲሲ እጅ ተምረዋል። ከዚህም በተጨማሪ ከአባ ኢስማዒል ኢብን አቢ አስሓቅ ኢብራሂም ኢብኑ አቢ አልዩስር፣ ከአባል ዐባስ አሕመድ ኢብኑ ዐብዱ ዳኢም፣ ከአቡልበቃእ ኻሊድ አንናቡሊሲ ፣ ከአባ ሙሐመድ ዐብዱልዐዚዝ ኢብኑ ዐብደላህ ሙሐመድ ኢብኑ ዐብዱልሙሕሲን አልአንሷሪይ፣ ከዲያእ ኢብኑ ቲማም አልሒሲ፣ ከአልሓፊዝ አባልፈድል ሙሐመድ ኢብኑ ሙሐመድ አልበክሪይ፣ ከአባልፈዳኢል ዐብዱልከሪም ኢብኑ ዐብዱሶመድ (የዳመስቆ ኸጢብ)፣ ከአባ ሙሐመድ ዐብዱረሕማን ኢብኑ ሳሊም ኢብኑ የሕያ አልአብናሪ፣ ከአባ ዘከሪያ የሕያ ኢብኑ አልፈትሕ አሲራፊ አልሐራኒ፣ ከአባ ኢስሐቅ ኢብራሂም ኢብኑ ዐሊ ኢብኑ አሕመድ ኢብኑ ፋዲል አልዋሲጢ እና ከሌሎችም እጅ ተምረዋል።
ኢብኑ አልዐጣር እንዲህ ይላል – “ነወዊ የሻፊዒ መዝሀብ ጥልቅ አዋቂ ናቸው። መርሆቹን፣ መሠረቶቹን እና ቅርንጫፎቹን ሁሉ አሳምረው ያውቃሉ። እንዲሁም ስለ ሶሓቦች እና ታቢዒዮች መዝሀብም፣ ሙስሊም ዑለማኦች ስለተለያዩባቸውና ስለተስማሙባቸው ነጥቦች፣ ይበልጥ ዕውቅና ስላገኘውና ስለተተወው እይታ ሁሉ ያውቃሉ። በዚህ ሁሉ አቋማቸው ቀደምት ደጋግ ሙስሊሞችን መንገድ ይከተሉ ነበር።›
አንድ ዘመን በመጣ ቁጥር በዚያ ዘመን ዉስጥ አላህ የሐዲሥ ሰዎችን ያስነሳል። እነርሱም በሐዲሥ ዕውቀት ዙሪያ በማብራራት፣ አዲስ አቅጣጫ በማሳየትም ሆነ በማረም በኩል ሌላ አብዮት ያስነሳሉ። በመካከለኛው ዘመን ከተነሱ ትላልቅ ስብእናዎች መካከል ኢብኑ ሶላሕ፣ ኢማም ነወዊ፣ አልሚዚይ እንዲሁም ኢማም ዘሀቢ ይጠቀሳሉ። ኢማም ነወዊ ከነርሱ ባላቸው የጠለቀ ዕውቀት ይለያሉ። በፊቅሂም ሆነ በሐዲሥ ዕውቀት እርሣቸውን የሚስተካከል አልነበረም ማለት ይቻላል።[1]
ኢብኑ አልዐጣር እንደዘገቡት ኢማም ነወዊ ቡኻሪና ሙስሊምን፣ የአቢ ዳዉድን፣ የቲርሚዚን እና የነሳኢን የሒዲሥ ጥንቅሮችን፣ የኢማም ማሊክን አልሙወጦእ፣ የሻፊዒን እና የኢማም አሕመድን ሙስነድ፣ የዳሪሚን፣ የአቢ ዐዋናን፣ የአቢ የዕላ አልመውሱሊን፣ የኢብኑ ማጀህ ሱነንን፣ የዳር ቁጥኒን፣ የበይሀቂን፣ የበገዊ ሸርሑ ሱናን እና የተፍሲር ኪታባቸውን መዓሊሙ ተንዚልን፣ የዙበይር ኢብኑ በካር አልአንሳብን፣ የነባቲያ አልኹጠብን፣ የአልቁሸይሪ ሪሳላን፣ የኢብኑ ሱንኒን ዐመል አልየውም ወልለይላን፣ የአልኸጢብን ኣዳቡ ሳሚዕ ወርራዊን እና ሌሎችንም በርካቶችን ተምረዋል። እነኚህ ሁሉ በሸይኹ የእጅ ጽሑፍ የተጠቀሱ ናቸው።
ኢማም ነወዊ እንደ በርካታ ሙሐዲሶች ጥረታቸውን በሐዲሱ ዘገባ ሰንሰለት (ሰነድ) ዙሪያ ብቻ ትኩረት አያደርጉም ነበር። የሐዲሡን መልዕክት ለማወቅ ትልቅ ጥረት ያደርጉ ነበር። ይህንኑ በሶሒሕ ሙስሊም ማብራሪያቸው መቅድም ላይ ጠቅሰውታል። ከዚያም ወደዕውቀታዊ ጭብጡ ያተኩራሉ። ከርሣቸውም በርካታ ሰዎች ተምረዋል። አቡልፈትሕ፣ አልሚዚይ እና ኢብኑል ዐጣር ጥቂቶቹ ናቸው።
አንድ ሰው ቁርኣንንም ሆነ ሐዲሥን መረዳትና ትርጉማቸውንም ሊገነዘብ የሚችለው፣ የቀደሙትንም ሆነ ኋላ ላይ የመጡትን የዕውቀት ሰዎች አባባል በአግባቡ የሚገነዘበው የዐረቢኛ ቋንቋን ጠንቅቆ ሲያውቅ ነው። ይህም ነሕው እና ሶርፉን ያጠቃልላል (ስለ ዐረብኛ ቋንቋ ሰዋስዎና ህግጋት ጥናት)። የቃላትንም ትርጓሜ ሊያውቅ ግድ ይላል። ይህ የኢማም ነወዊ አቋም ሲሆን ሌሎችንም የሚመክሩበት ጉዳይ ነው። ተህዚብ አልአስማእ ወል-ሉጋት በተሠኘውና የቋንቋ አስፈላጊነት ላይ አተኩረው ባዘጋጁት መጽሐፋቸው መቅድም ላይ እንዲህ ብለዋል – “አስፈላጊ ስለመሆኑ ብዙ ማብራራት አያስፈልግም። ሁሉም ዑለሞች ተስማምተውበታልና። እንዲያውም ሙፍቲ፣ ኢማምም ሆነ ቃዲ የሆነ ሰው ማወቁ መስፈርት ነው። መማሩም የወል ግዴታ ነው። ከፊሉ ካልተማረ ግዴታነቱ ከሌላው ላይ አይወድቅም።”[2]
ሌሎች ሁለቱ የነወዊ መጽሐፎች “ተሕሪር አት-ተንቢህ” እና “ተህዚብ አልአስማእ ወልሉጋት” ኢማም ነወዊ በቋንቋ ዕውቀት ዙሪያ በዘመናቸው አቻ እንዳልነበራቸው የሚያመላክቱ ናቸው።
ኢማም ነወዊ እንዲህ ይላሉ – “በሕክምና ሥራ ለመሠማራት በዉስጤ አስቤ ነበር። ለዚህም ሲባል የኢብኑ ሲናን ‘አልቃኑን’ መጽሐፍ ገዛሁኝ። በዚሁ ዙሪያ ለመሥራትም ቆርጬና አቋም ይዤ ተነሳሁኝ። ሆኖምግን ልቤ ላይ ተጋረደ። ለበርካታ ቀናትም ምንም ሳልሠራ ቆየሁኝ። ጉዳዩን መልሼ አሰብኩበት። እንዴት ነው ይህን ነገር ላስብ የቻልኩት አልኩኝ። ስለህክምና አብዝቼ ማሰቤ እንደሆነ አላህም ሰበቡን አሳወቀኝ። ወዲያውኑ የገዛሁትን የኢብኑ ሲናን መጽሐፍ አውጥቼ ሸጥኩኝ። ከህክምና ጋር የተያያዙ ነገሮችንም ከቤቴ አስወጣሁኝ። ቀልቤ እንደገና ሲበራ ታወቀኝ። መጀመሪያ ወደነበርኩበት ሁኔታ ተመለስኩኝ።”[3]
ምናልባት ያ ኢማሙን ያገኛቸው የቀልብ ጨለማ በሕክምና ዙሪያ እንዳይጽፉ አግዷቸው ይሆናል። ስለ ሕክምናም ነገሮች እንዲከብዱ አድርጎባቸው ይሆናል። ኢማም ነወዊ ወደ ሕክምና ትምህርት ሊያዘነብሉ የቻሉት ምናልባት “ከሐላል እና ከሐራም ዕውቀት ቀጥሎ ከሕክምና ትምህርት በላይ ምርጥ የሆነ ትምህርት አላውቅም” ያሉትን የኢማማቸውን የኢማም አሽ-ሻፊዒን አባባል ተከትለው ሊሆን ይችላል።[4]
ኢማም ነወዊ የኢብኑ ኸልካን ምክትል በመሆን በኢቅባሊያ መድረሳ እስከ 669 ዓ.ሂ መጨረሻ ድረስ ሠርተዋል።[5] እንዲሁም በአል-ፈለኪያ እና ሩክኒያ መድረሳዎችም ምክትል ሆነው አገልግለዋል።[6]
ኢማም ነወዊ ከ665-676 ዓ.ሂ ባለው ጊዜ ዉስጥ የአል-አሽረፊያን ሐዲሥ ማዕከል በዋና ኃላፊነት መርተዋል። በወቅቱ ይህ ማዕከል በሐዲሥ ትምህርት በሻም ምድር እጅግ ይታወቅ ነበር። እዚያ የገባ ሰው ሙሉ ጊዜውን ዕውቀት በመቅሰም ላይ ነው የሚያሳልፈው። በተለይ የሐዲሥ ዕውቀትን። “የሐዲሥ ማዕከሉ ሸይኽ” የተባለ ሰው በዕውቀት ደረጃ ከፍተኛውን ማዕረግ እንደተጎናፀፈ ነው የሚቆጠረው። ከኢማም ነወዊ በፊት የማዕከሉ ኃላፊ የነበሩት ተቂየዲን ኢብኑ ሶላሕ እና ሺሃቡዲን አቡ ሻማህ አልመቅዲሲ ነበሩ።
ታጅ አስ-ሱብኪ እንዲህ ይላል “አባቴ እንዲህ አሉኝ .. ከኢማም ነወዊ እና ኢብኑ ሶላሕ በላይ ሓፊዝ እና አላህን ፈሪ የሆነ ከአል-አሽረፊያ የሐዲሥ ማዕከል አንድም ሰው አልገባም።”[7]
ኢማም ነወዊ በዚህች ምድር ላይ የኖሩት ለ46 ዓመታት ብቻ ነበር። ይህ ከመሆኑ ጋር ትተው ያለፉት የድርሰት ክምችት ለዕድሜያቸው ቢካፈል በየቀኑ ሁለት ቀለል ያሉ መጽሐፍትን የመፃፍ ያህል ነው።[8] ወደ ዕውቀቱ ዓለም የገቡት በ18 ዓመታቸው መሆኑን ስናስተውል ደግሞ በርግጥም አላህ ዕድሜያቸውን እንደባረከላቸውና እርሣቸውም የቱን ያህል ብርቱ ጥረት ያደርጉ እንደነበር እንረዳለን።
ሸርሑ ሙስሊም ፡- የኢማም ሙስሊምን መጽሐፍ መሠረት ያደረገ ዳጎስ ያለ ማብራሪያ ሲሆን የዘገባ ሰንሰለቶችን፣ ስለ ቋንቋዊ ትርጓሜዎች፣ ስለ ሐዲሡ አጠቃላይ ትርጉሞች፣ ከየሐዲሡ ስለሚገኙ ጠቃሚ ትምህርቶች፣ የየሐዲሡ ጥንካሬና ድክመት ዙሪያ ስለተባሉ ጉዳዮች እና ስለ ሌሎችም ጠቃሚ ሀሳቦች በዝርዝር ይዳስሳል።
ረውዳ ወይም ረውደቱ ጣሊቢን – በኢማም ሻፊዒ መዝሀብ ዙሪያ ወሳኝና ትላልቅ ከሚባሉ መጽሐፎች መካከል አንዱ ነው። ነወዊ ይህን መጽሐፍ ያዘጋጁት “ሸርሕ አል-ከቢር” የተሠኘውን የኢማም ራፊዒን መጽሐፍ አሳጥረው ነው። መጽሐፉ ብዙ ሙገሳ ተችሮታል።
አልሚንሃጅ – በብዛት ተሠራጭተው ከሚገኙ የኢማም ነወዊ መጽሐፎች መካከል አንዱ ነው። የራፊዒን “ሙሐረር” የተሠኘውን መጽሐፍ አሳጥረው ያቀረቡት ነው። መጽሐፉ ታርሟል። የተለያዩ አማራጮችም አሉት።
ሪያዱ ሷሊሒን – የሐዲሥና የምክር መጽሐፍ ነው። ልዩ የሚያደርገው እንደዚህ መጽሐፍ እምነት የተጣለበትና በዓለም ላይ የተሠራጨ መጽሐፍ አለመኖሩ ነው። ታላቁ ዓሊም ሙሐመድ ኢብኑ ዐሊ አስ-ሲዲቂ አሽሻፊዒ “ደሊሉል ፋሊሒን ሊጠሪቅ ሪያዱ ሷሊሒን” በሚል ሥያሜ ለመጽሐፉ ማብራሪያ ሠርተውለታል። ሪያዱ ሷሊሒን ሌሎች ማብራሪያዎችም በተለያዩ ዑለሞች ተዘጋጅቶለታል።
አት-ቲብያን፣ ተሕሪር አት-ተንቢህ፣ አልኢዳሕ ፊልመናሲክ፣ አልኢርሻድ፣ አት-ተቅሪብ፣ አል-አርበዒን አን-ነወዊያ፣ ቡስታን አል-ዓሪፊን፣ መናቂብ አሽ-ሻፊዒ፣ ሙኽተሶር አሰድ አልጋባ፣ አልፈታዋ፣ አደብ አልሙፍቲ ወልሙስተፍቲ፣ ሙኽተሶር ኣዳብ አልኢስቲስቃእ፣ ሩኡስ አልመሳኢል፣ ቱሕፈት ጡላብ አልፈዷኢል፣ አት-ተርኺስ ፊልኢክራም ወልቂያም፣ መስአለቱ ተኽሚስ አልገናኢም፣ ሙኽተሶት አት-ተዝኒብ፣ መስአለቱ ኒየቱል ኢግቲራፍ፣ ደቃኢቅ አልሚንሃጅ፣ ረውዳ፣ አት-ተቅሪብ ወት-ተይሲር ይገኙበታል።
ኢማም ነወዊ የሞቱት በ676 ዓ.ሂ ወደ ነዋ ከተመለሱ በኋላ ነበር። ከዚያ ቀደም ብሎ ለወቅፍ የተሠጡና የተዋሷቸውን መጽሐፎችን ለየባለቤቶቻቸው መልሰዋል። የሸይኾቻቸውን መቃብሮች ጎብኝተውም አልቅሰዋል። እንዲሁም በሕይወት ያሉትን ወዳጆቻቸውን ጎብኝተው ተሰናብተዋልም። አባታቸውንም እንዲሁም በይት አልመቅዲስ (ኢየሩሳሌምን) እና አልኸሊልን (ቤተልሄምን) ጎብኝተዋል። ከዚያም ወደ ነዋ ተመለሱ። እዚያም ታመሙ። በረጀብ 24 ቀን እዚያው ሞቱ።
ሕቶ መንእሰይ ብኩነታት ትምህርቱን ኣብ ዕዳጋ ስራሕ/ Labour market በብዝተፈላለየ ምኽንያታት ናይ ስራሕ ስእነት/ unemployment እናጸበቦ ብምኻድ እተን ብመንእስያት ዝግደሳ መንግስታት ቀዳምነት ብምሃብ ነዚ ሕቶዚ ንምምላሽ ይቃለሳ ኣለዋ ኣብ ኤርትራ ግን እቲ መንግስቲ ንመንእስያት ይሃድንን የብርስን ኣሎ።
ሎሚ መንእሰያት ኣብ ኤርትራ ግዳያት ናይ ውልቀ መላኺ ስርዓት ኮይኖም ኣብ ውሽጢ ሃገር ይህደኑን ይርሸኑን ኣለዉ ካብ ሃገሮም ነፍሶም ንምድሓን ምስ ወጽኡ ድማ ኣብ ሓደጋን ሞትን ይሳጥሑ ብሽሓት ዝቁጸሩ ድማ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ገሊኦም ኣብ ምደረበዳታት ገሊኦም ቀለብ ዓሳ ኮይኖም ሒወቶም አጥፊኦም።
እቲ ዘሕዝን ድማ መንእሰያት ኤርትራ ሎሚ ከም ኣቕሓ ይሽይጡን ይልወጡን ኣብ መጨረሽታ ድማ ብዝስካሕካሕ ኣማውታ ናውቲ ኣካላቶም ተጠቢሖም ኣብ ምድሪ ሲናይ እዚ እውን ክሓልፍ ኢዩ እናበሉ ሕይወቶም ይስእኑ ኣለዉ፣ ጠንቂ ናይዚ ኩሉ ድማ እቲ ኣረመናዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ሸፊቱ ዘሎ ኢዩ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓትን ኢሰብኣዊ ተግባራቱን ኣብዚ ኣቋሪጸ ኣብቲ ቀንዲ ሓተታይ ክምለስ።
ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝነብሩ ዜጋታት ዓበይቲ ይኹኑ መንእሰያት፣ ደቀተባዕትዮ ይኹኑ ደቀ ኣንስትዮ ብዛዕባ ጉዳያት መዓልታዊ ኣነባብሮኦም ናይ ምውሳንን ምስታፍን ዕድላት ክወሃቦም ግድነታውን ኣድላይን ኢዩ።
ምሕናጽ ሃገር ማለት እቶም ደቀባት ሃገር ኣብኣ ዝነብሩ ዓበይቲ ይኹኑ መንእሰያት ብማዕረ ኣብ ጉዳያቶም ብዘተ ኣብ ጠረበዛ ዝፈትሑሉን፣ ብሓባር ከመይ ገርካ ነቲ ሃገራዊ ምንጭታት/ጸጋታት ተመቃርሕካ ሓደ ፍትሓውን ምዕሩይን ዝተመጣጠነን ኣገባብ ገርካ ሃገርካን ሕዝብኻን ትሃንጽ ማለት ኢዩ። ሃገር ማለት እኳ እታ መረት ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ቐንዲ እቲ ሕዝብን ኣነባብራኡን ኢዩ። ንሃገር ሃገር ዘብላ እቲ ሕዝቢ ኢዩ፡፤
እቲ ጽኑዕ ሓቀኛ ደሞክራስያ/ robust democracy ስርዓት እቲ ኩሉ ዜጋ ዓበይቱን መንእስያቱን ብሓባር ናይ ወከልቶም ምምራጽን ምውራድን መሰል ከዘውትሩ ዘፍቅድ ስርዓት ኢዩ ። ነቲ ሕዝቢ ብዕድመ ይኹን ጾታ ዝፈላሊ ኣይኮነን።
ኩሉ መንእስይ ማዕረ ዕድላት ከምቶም ዓበይቲ ሃልይዎ ኣብ መነባብሩኡ ናይ ምውሳን መሰሉ ዝተሐለወ ምስዝኸውን ኢዩ ህንጻ ሃገር እናሰሰነ ዝኸይድ። ኣብ ፖሊቲካዊ ሕይወት ናይ ሓንቲ ሃገር ካብ ስድራበት ጀሚርካ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ደረጃ ውደባ ኣብ ምሕናጽ ሃገር ግደ ስለዘለዎም ኩሎም ክፋላት ሕዝቢ ዓበይትን መንእሰያትን እናተባሃሃሉ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ዝኸሰሉን፣ ብዕድመ ኣነባ ንስኻ እሓይሽ እናተባሃሃልካ ዝመጽእ ወይ ዝሕነጽ ሃገር የለን ኩሉ ኤእጃሙ ኣለዎ።
ኣብ ፓልቶክ ስመር ብዙሕ ግዜ ፍትሒ ትብል ቃል ትጋነን ኢያ ግን ንፍትሒ/ Justice ኣብ ግብሪ ከመይ ትትርጉማ ግን ገና ኣይዝረበሉን፣ ምስቲ ምሕናጽ ሃገር ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ሰብኣዊ ክብሪ ሎሚ ኣብዛ ንዛረበላ ዘሎና ሃገረ ኤርትራ በዂሩ ዘሎ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መስል ኢዩ። ንሕና ተቃወምቲ ወይ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣይኮናን እንታይ ድኣ ደለይቲ ፍትሒ ኢና፣እቲ ፍትሒ ካብ መን ትደልይዎ፣እቲ ፍትሒ ካብቲ ነቲ ፍትሒ ከሊኡ ዘሎ ትደልይዎ ማለት ንስኻትኩም ነቲ ፍትሒ ገቢቱ ዘሎ ስርዓት ትቃወምዎ ኣሎኹም ዶ ኣየሰምዕን፣ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኣብ ምህናጽ ፍትሓዊት ኤርትራ ካብ ፈሸለ ቃልሱኹም ካብ ድልየት ንንየው ኮይኑ፣ ንፍትሒ ክትደልይዎ ጥራሕ ዘይኮነስ ክትወስድዎ ስለዘሎኩም ንስኻትኩም ተቃለስቲ ንምልኪ ኣልጊስኩም ፍትሒ ንምንጋስ ሰለዝኾነ ግደኹም ምድላይ ጥራሕ ዘይኮነስ ምንጋስ ስለዝኾነ እዚ ድማ ምስቲ ምሕናጽ ሃገር ስለዝተኣሳሰር ግደኹም ናይ ቀረባን ርሑቅን ራእይ ዘለዎ ኢዩ።
አብ ምሕናጽ ደምክራስያዊት ኤርትራ ተሳታፍነት ናይ ኩሉ ዜጋ ኣብቲ ብሕይወቱ ዘገድሶ ጉዳያት ኣብ ምውሳንን ምቁጽጻርን ምስ ዝሳተፍ እታ ሃገር ማሕበራዊ ስኒትን፣ኤኮኖምያዊ ብልጽግናን፣ ፖሊቲካዊ ቅሳንትን ሰላምን ይነግሳ። ሎሚ ኤርትራ ብሽም ኣብቲ መዝገብ ናይ ሕቡራት ሃገራት/UN ከም ሉዑላዊት ሃገር/ Sovereign nation ትፍለጥ እምበር ከም መንግስቲ ናይ መንግስቲ ክብላ ዝኸእል ትካላትን ቅዋማትን ሕግታትን የብላን፣ ካብ ዓለም ተነጺላ ሕዝባ ድማ ረዳኢ ዘይብሉ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወይ ማእሰርቲ እንተበልኩ ምግናን ኣይኮነን፣ እሞ እዞም ደለይቲ ፍትሒ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፉንፉን ስርዓት ይመስለኩምዶ፣ ድልየትኩም ክህበኩም።
ብሓጺሩ መንእሰይ ሕዝቢ እቲ ዘድሊ ክእለት የብሎምን ዝብል ብሂል ኣብቲ ናይ ዝጽንሔ ባህሊ ኣተዓባብያ ዕብየትን ቈልዑት ዝተመርኰሰ ሳይንሳዊ መርትዖታት ዘይብሉ ኢዩ ኢሎም ዘቅርቡ ተመራመርቲ እውን ኣለዉ። መንእሰይ ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ምስ ወለዱ ከሎ ዕድላት ናይ ምውሳንን ምቁጽጻርን፣ ነቀፈታዊ ኣተሓሳባን ከጥሪ ኩሉ መስላት ክንፈጎ የብሉን። እምበኣር ሃገር ምሕናጽ ካብ ገዛ ስድራበት እዩ ዝጅምር፣ ስድራበት ንእሽቶ ኣሓዱ መንግስቲ ኢያ፣ እቲ መንእስያት ብቅዓትን ተመክሮን የብሎምን ዝብል ኣበሃህላ ሓቅነት የብሉን። እቲ ሓቂ መንእሰያት ምስ ዓበይቲ ኮይኖም ምስ ዝውስኑን ምስ ዝካፈሉን ህንጻ ሃገር ዝተረጋግኤን ዝተረጋገጸን ይኸውን። ተበግሶ ምሕናጽ ሃገረ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ንመንእስያት እቲ ዝዓበየ ክፋል ሕዝብና ንምጥፋእ ተዓጥቀ፣ እንሆ ሎም ድማ ድሕሪ 21 ዓመታት ኤርትራ መንእሰይ ዘይብላ ሃገር ኮይና ትርከብ።ሓንቲ ሃገር ከምሃገር ክትህሉ ዝገብራ እቲ ሰብኣዊ ምንጭታታ እምበር እቲ ባህርያዊ ምንጭታታ ኣይኮነን፣ ኤርትራ እታ ድሕሪ ኩሎም ሃገራት ናጽነታ ዝተጓናጸፈት ክነሳ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ተማሂራ ኣብ ሰብኣዊ ዓቅምታት ማለት ንመንእስይ ከም ናይ ጽባሕ ኣፍራዪ ኣብ ትምህርትን ትክኖሎጅን ትኹስኩሶ( investing in education and technology/ ኣብ ማህበራዊ መኽሰብ/ social benefit ዘይብሉ ግዱድን ገደብ ዘይብሉን ዕስክርና ብምኽታት እንሆ ሎሚ እታ ዝደኸየትን መንእስይ ዝስፍረላ ዘይኮነስ ዝሃድመላ ኮይና ኣብ ዓለም ኣፍራዪት ስደተኛታት/ refugee producer ኮይና ትርከብ፡፤
እምበኣር ሎሚ ሕቶ መንእስይ ኣገዳሲ ሕቶ ሕዝብናን ሃገርናን ስለ ዝኾነ ኣቃልቦን ክሕገዝ ዘለዎን ሰብኣዊ ርእሰማልና/ human resource ኢዩ፡፤ ኣብ ዳግመ ምሕናጽ ኤርትራ ድሕሪ ምውዳቅ ምልካዊ ስርዓት ካብ ብሕጂ ክሕሰብሉ ዘለዎ ናይ ማእከላይ መደብ ቃልስና/ middle term ኢዩ እንተበልኩ ሓሶት ኣይኮነን። ካብ ብሕጂ ንመንእሰያት ዘሳትፍ ዕድላት ክንከፍትን፣ ነቲ መንእሰያት ብቅዓትን ተምክሮን የብሎምን ዝብል ተረድኦ ወጊድና፣ ምስዚ ሕጂ ተበጊሱ ዘሎ ማዕበል መንእሰያት ንሰላም፣ ደሞክራስያ፣ ፍትሒ፣ ምኽባር ሰብኣዊ መስላት ንክትከልን ነባሪ ክኸውንን ኤእጃምና ነበርክት። ተበግሶ ስመር ምስ መንእስያትና ክድንፍዕ ብኩሉ ዓቅምታትና ንደግፎም።
መንግሥቱ አሰፋ [ይህ ፅሁፍ የመግለጫውን ሙሉ መልዕክት አይተነትንም። ለሀሳብ ፍሰት ብዬ ያላነሳሁኣቸው ነገር ግን ለሚዛናዊነት ሊጠቅሙ የሚችሉ አንዳንድ ጉዳዮች አሉ፤ ይህም የሆነው ብዙ ሽፋን ተሰጥቷቸው ስለተነገሩ የሀሳብ ድግግሞሽ እና ለጽሁፉም ርዝመት ቅነሳ ተብሎ ነው። አዲስ አበባ የማን ናት የሚለውን ነገር "የፖለቲካ ግዛት ማስፋፋት" ወይም "በጉልበት እና በኮሎኒ ተያዝን" ከሚሉ ፅንፎች ባሻገር ተጨባጭ ችግሮችን መፍታት እና … Continue reading የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶች ወቅታዊ መግለጫ እና የአዲስ አበባ (ፊንፊኔ) ጉዳይ →
By Birhanemesekel Segni Abebe ህወሃት በህዝባችን ላይ የከፈተውን አጠቃላይ ጦርነት በድል ለመወጣት በእውቀትና በስሌት ላይ የተመሠረተ ተመጣጣኝና ሁሉ አቀፍ ራስን የመከላከል ስልትና ስትራቴጂ ያስፈልጋል። ትግሉ በእውቀት፣ በስሌትና በድርጅት እንጂ በስሜት የሚመራ መሆን የለበትም። ትግሉ መንገድ ላይ ወጥቶ ከመሞት የጀብደኝናት ስነልቦና መውጣት አለበት። በጠላት ላይ የኢኮኖሚ፣ የፓለቲካና የስነልቦና ኪሳራና ጉዳት ማድረስ እና ወገንን ከጥቃትና ከሞት መከላከልና ህዝባችንን … Continue reading ​የኦሮሞ ህዝብ ትግል በዕውቀትና በስሌት እንጂ በስሜት መመራት የለበትም። →
ከጋዜጠኞች እና አንዳንድ ዲፕሎማቶች ጋር በተገናኘሁ ቁጥር ስለ አዲሱ የኦህዴድ አመራር መከራከር በጣም አድካሚ ነበር። አብዛኞቹ በኦቦ ለማ አመራር ቁርጠኝነት ላይ እምነት አልነበራቸውም። በእርግጥ እኔ ራሴ የአመራሮቹን እንቅስቃሴ በአንክሮ ከመከታተል ባለፈ ሙሉ እምነት አልነበረኝም። ነገር ግን፣ የለውጡን እንቅስቃሴ ለመቁረጥ ሳንጃውን ሰድሮ ከመጣው ህወሓት ጋር ኦህዴድ በባዶ እጁ ትንቅንቅ ውስጥ በገባበት ወቅት ዳር ቆሞ መመልከት ወይም … Continue reading ህወሓት እና ኦህዴድ፦ የጠፋችውን በግ ከሰረቃት ሌባ ጋር የምትፈልጋት ከሆነ መቼም አታገኛትም! →
29 November 2017 ዘመኑ ተናኘ ከወራት በፊት በሶማሌና በኦሮሚያ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢዎች የተከሰተውን ግጭት ሲከታተል የነበረው ግብረ ኃይል፣ አዲስ ውሳኔ ማስተላለፉ ታወቀ፡፡ የሪፖርተር ምንጮች እንደገለጹት፣ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን የሚመራው የፌዴራል ግብረ ኃይል ቅዳሜ ኅዳር 16 ቀን 2010 ዓ.ም. ባካሄደው ስብሰባ የሶማሌ ክልል በግጭቱ የተጠረጠሩ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር ማዋል ባለመቻሉ፣ ተባባሪ ያልነበሩ አመራሮች ላይ … Continue reading ተባባሪ ባልሆኑ የሶማሌ ክልል አመራሮች ላይ ዕርምጃ እንዲወሰድ ውሳኔ ተላለፈ! →
በኦሮሚያ እና በሶማሌ ክልሎች የተፈጠረው የፖለቲካ አለመረጋጋት መዘዝ በተለያዩ ሁኔታዎች ታይቷል። ከነዚህም አንዱ አንዱ የከፍተኛ የትምህርት ተቋማት እና የትምህርት አሰጣጡን ሂደት ይነካል። የፖለቲካ አለመረጋጋቱ ተፅዕኖ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት እና በትምህርት አሰጣጡ ሂደት ላይ በሚል ውይይት አካሂደናል። ውይይቱን ያዳምጡ በኦሮሚያ እና ሶማሌ አጎራባች ክልሎች የተፈጠረው ለበርካቶች ሞትና በአስር ሺዎች መፈናቀል ምክንያት በሆነው ግጭት እና በሰበቡ እና ካለፉት … Continue reading የፖለቲካ አለመረጋጋት እና ትምህርት →
“ኢትዮጲያ፡ በግራ መጋባት ወደ እርስ በእርስ ግጭት” በሚል ርዕስ ባወጣሁት ፅኁፍ ከፍተኛ የኢህአዴግ አመራሮችን ጨምሮ አብዛኞቹ ልሂቅ በወቅታዊ የሀገሪቱ ፖለቲካ ላይ ግራ መጋባት ውስጥ እንዳሉ ለመጠቆም ሞክሬ ነበር። በተለይ በኦሮሚያና ሶማሌ አጎራባች አከባቢዎች በተፈጠረው ግጭት ዙሪያ ብዙ ግልፅ ያልሆኑ ነገሮች አሉ። ግጭቱ ለምን፥ እንዴትና በማን እንደተጀመረና ሀገሪቷ ወደየት እያመራች እንደሆነ ለመረዳት መንግስታዊ ስርዓቱ የሚመራበትን መርህ ጠንቅቆ ማወቅ … Continue reading “ሕገ-መንግስቱን እንጠብቃለን”፡ ​የኦሮሚያ-ሶማሌ ግጭት ለምን፥ እንዴት፥ በማን ተፈጠረ? →
1915 ኮርቶ ዱሮ ሊባል የሚችል ዓመት ነው። የያኔዋ ኢትዮጵያ በንግስተ ነገስታት ዘውዲቱ ምኒሊክ ዘመነ መንግስት ስር ስትሆን አዲስ አበባም ገና አሰርታት ያልደፈነች ወታት ነበረች። ፈረንጆቹ ቱኩል የሚሏቸው የሳር ጎጆ ቤቶቻችን በብዛት የተቸመቸሙባት የያኔዋ አድስ
አበባ ዘመናዊነት፣ የሥልጣኔ ብርሃን፣ አዲስ እድገት፣ ...የሚባሉ ነገሮችን ማስተናገድ መጀመሯ ነው። መንገዶች ተቀይሰዋል፣ መኪኖች ብቅ ብለዋል፣ ዘመናዊ የቤት አሰራሮች ታይተዋል፣ ጋዜጣ መታተም ጀምሯል ተማሪ ቤቶች ተከፍተዋል፣ ባቡርም እየተመመ ነው፣ ወዘተርፈ።
እና፣ እንዲህ መባል በተጀመረበት በዚያን ጊዜ በአዲስ አበባ ከተከናወኑ ዘመናዊ ጉዳዮች አንዱ በመኪና ተጠምቆ በጠርሙስ እየታሸገ የሚሸጥ ጠላ የሚያዘጋጅ ፋብሪካ መቆሙ ነው።"መቼም "አይ ስልጣኔ!" ሳይባልለት አልቀረም። እርግጥ ስለፋብሪካ ነገር፣ በአውሮፓና በአሜሪካ
ስለሚሠሩ ልዩ ልዩ ስራዎች በደንብ የሚያውቁ የሉም ማለት አይደለም። ለብዙዎች ግን በራሳቸው ምድር እንዲህ ዓይነት ተግባር መታየቱ የሚያስደምማቸው ቢሆን አይገርምም። የቅዱስ ጊዮርጊስ ቢራ ፋብሪካ መስራችና ባለቤት ሙሴ ዳዊት ሃል የተባሉ የቤልጂግ ዜጋ መሆናቸውን የፋብሪካው
መረጃዎች ያመለክታሉ። አንዳንድ የፅሁፍ መረጃዎች ደግሞ ባለቤቱ ጀርመናዊ የሆነ ኩባንያ እንደሆነ ይገልፃሉ። ከ43 ዓመታት በፊት በ1952 (እ.ኢት.አ) በታተመው የኢትዮጵያ የንንግድ ጆርናል የሚከተለው ሰፍሮ ይገኛል። ቅዱስ ጊዮርጊስ ቢራ ፋብሪካ በአዲስ አበባ ከተማ፣ ሜክሲኮ አደባባይ፣
20000 ካሬ ሜትር በሆነ ቦታ ላይ ሰፍሮ ይገኛል። ቢራ ፋብሪካው ከ36 ዓመት በፊት በአንድ የጀርመን ኩባንያ የተመሠረተ ሲሆን ከስድስት ዓመታት በፊት ኢትዮጵያዊ የሆነ ኩባንያ ተረክቦታል። Ethiopian Trade Journal, Vol.1, No.1, August 1960:21