Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ግንቦት 2004 ቁ.12 ዝተሓትመት ልሳን ህግዲ.ፍ. ዝኾነት ሕድሪ “ኣብ ቁጠባ ንፈሽል ዲና ዘለና ወይስ ንዕወት?” ብዝብል ኣብ ዓንዲ ኣተኩሮ ዘውጸኣቶ ትሕዝቶ እጠቅስ “ሽኮር ተሳኢኑ፡ ቡን 120 ናቕፋ በጺሑ፡ ተንዲኖ ንሰብ ዶላር ጥራይ’ዩ ዝፍቀድ ዘሎ፡ ዋጋታት ክረጋጋእ እዩ ተባሂሉ ተነሃሂሩ፡ ሓደሽቲ መምርሒታት ንግዲ ኣይሰርሐን፡ ንነጋዶ ዕድል ተዝወሃቦም ሽግር ምተፈትሐ ኔሩ፡፡ እዚ መንግስቲ ነዛ ሃገር ለኪምዋ ክጠፍእ’ዩ” ዝብሉ ሕቶታት ካብ ህዝቢ ይላዓሉ ከምዝነበሩን፡ እቶም መብዛሕትኦም ሕቶታት ሓቂ ከምዝኾኑን ኣብቲ እዋን ሓቢራ ነይራ፡፡
መጽሄት ሕድሪ ብምቅጻል “ዝምድና መንግስትን ብሕታዊ ክፋልን ኣብ ዕቤየት ቁጠባ ተመላላኢ’ምበር ተተፋናኒ ኣይኮነን” በለት፡፡ ወዳጀ ክእሎ ዘረባ! ኤርትራ ሃብታማታ ይኹኑ ድኻታታ ዘይ ኩሎም ዜጋታታ ተተሓሒዞም ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝሓሰመ ድኽነት ዝዓርቡላ፡ መረበቶም ዝኾነት ዕሸል ሃገሮምን ስድራቤታቶምን ራሕሪሖም ናብ ስደት ሃጽ ኢሎም ዝጠፍኡላ ሃገር ዶ ኣይኮነትን ዘላ?
ከምታ ሓንቲ ካብ እንስሳታት ዝኾነት ንሎሚ’ምበር ንጽባሕ ዘይትሓስብን ኣርሒቓ ዘይትጥምትን ኣድጊ ካብ ኣፍንጭኦም ኣርሒቖም ዘይሓስቡን፡ ጽባሕ ከምዝወግሕ ዝዝንግዑን፡ ሰብ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ጥራይ ዶ ኣይኮኑን ዘለው፡፡ ህግደፍን መንግስትን ኣብ ዕዳጋ ወሪዶም ክሳብ ድስትን ኩስኩስትን ኣብ መደበር ከይተረፈ ሸቐጥ ምስ ኝጀመሩ፡ ህዝቢ መሪቑ ንዘይሃቦም ስልጣን ተጠቒሞም ንኹሉ ገቢቶምዎ፡፡ እቶም ቀደም ሃብታማትን ነጋዶን (ሰብ ብሕታዊ ክፋል) ደቂባት ዜጋታት መብዛሕትኦም፡ ክእለቶምን ሃብቶምን ሒዞም ተስፋ ንዝሰኣኑላ ሃገሮም ራሕሪሖም፡ ፈቖዶ ጁባ፡ ኡጓንዳ፡ ኣንጎላ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን ዱባይን ተሰዲዶም ዶ ኣይኮኑን ዝነብሩ ዘለው፡፡
ትማል ትማል፡ መስርሒ ቦታ፡ ዕድል ስራሕ፡ ሓሪምዎም ሃገሮም ራሕሪሖም ዝተሰደዱ ሰብ ብሕታዊ ክፋል፡ ሎሚ ናብ ሃገር ተመሊሶም ወፍሪ ከካይዱ ደኣ’ሞ ኣየናይ ዝተለወጠ ፖሊሲን መንግስትን ሪኦም ንዓዲ ክምለሱ?
ህግደፍ ኣብ 2004 “ናይ ሕርሻ ወፍርታትና ን13 ዓመት ማዕረ ወፍርና ውጽኢት ኣይረኸብናሉን፡፡ ኣብ ዝመጽእ 3- 5 ዓመት ኣብ ሕርሻ ደሓን ኣንፈት ክነርኢ ትጽቢት ዝግበረሉ’ዩ” ይብሉ፡፡ ኣብ 3- 5 ዓመት እሞ ይትረፍ፡ ክሳብ”ዚ መወዳእታ 2012 ን8 ዓመት ምሉእ እንትርፎ ምንቁልቋል ምዕባለ ዝበሃል ኣይተረኣየን፡፡
– እቲ ብራሽንን ብኩፖንን ዝዕደል፡ ቀለብ ሰራዊት ይኹን ንነባሪ ከተማ ህዝቢ ዝዕደል ዘየምውት ዘየሕዊ ኣስቤዛታት፡ ወዲ ዓከር፡ ዓደስ፡ ሽኮር፡ ዘይቲ፡ ቀጠፍ፡ ፊኖን ካልእን ካብ ሱዳን፡ ምስሪ፡ ዱባይ፡ ኬንያን ብራዚልን እዩ ዝኣቱ ነይሩ፡፡ ሎሚ ብሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ መዕደጊ ተሳኢንዎ ናብ ሃገር ክኣቱ ብዘይምኽኣሉ ናቕፋ እንተረኸብካ ’ውን ናይ ቀረብ ሕጽረት ኣጓኒፉ መዕበሲ ጎረሮ ኳ ናብ ዝሰኣነሉ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ፡፡
– እተን ሃገር ዝበሓታ ህግደፍ ዝውንነን ኩባንያታት ህንጻ፡ ንግዲ፡ ኮንስትራክሽን መንቀሳቐሲ ነዳዲ፡ ቴንዲኖ፡ ሸሜንቶ፡ ሲኢነን ማሽነሪታተን ዓጺፈን ጠጠው ካብ ዝብላ ዓመትን ፈረቓን ኣቑጺረን ኣለዋ፡፡
– ንግዳዊ ኮርፐረሽን ቀይሕ ባሕሪ ብዕሱማን ዓሊ በኺት (ወዲ በኺት) ኣቢላ ብደረጃ ጀሪካናት ብመገዲ ራሻይዳ ብኮንትሮባንድ ካብ ሱዳን ዝኣቱ ነዳዲ ኣብ ከባቢ ዓሊ ጊደር እንዳኾፈት ቦጣት እንዳተመልአ፡ ነቲ ጠጠው ክብል የብሉን ዝተብሃለ ፕሮጀክት ወርቂ ቢሻ ተመላልስ ኣላ፡፡ ካብ ጀሪካናት ዝውህለል ነዳዲ ኣሚንካስ ቁጠባዊ ወፍሪ!
– ብጀካ እታ ኢሳያስ ባዕሉ ብሕቡእ ብዘይወግዓዊ እንዳተመላለሰ ዝበጽሐ ዘሎ ብሜጀር ክብረኣብን ብኣብርሃም ኢሳያስን (ወዲ ኢሳያስ) ክትምራሕ ጀሚራ ዘላ ኣስታት 60,ሚሊዮን ናቕፋ ተሰሊዑላ ክትእለ ጀሚራ ዘላ ፕሮጀክት ሕርሻ ጋሽ ካልእ ኩሉ ደስኪሉ እዩ፡፡ እዛ ፕሮጀክት ሕርሻ ጋሽ ቅድም ክትብል ብኮሎኔል ወልዱ ገረየሱስ (ወልዱ ባርያ) ትመሓደር ነይራ ሎሚ ሜጀር ክብረኣብ ምስ ወልዱ ባርያ ብዘለዎ ምትፍናን ምስ ወልዱ ባርያ ርክባ ኣቋሪጻ፡ ቀጥታ ባዕሉ ፕረዚዳንት እንዳተመላለሰ ዝመርሓ ዘሎ ፕሮጀክት’ያ፡፡ ነንባዕላቶም ክሳነዩ ዘይካኣሉ መራሕቲ ሃገር ጽባሕ ምስ ወጻእተኛታትን ዜጋታትን ብሕታውያን ኣውፈርቲ ከመይ ኢሎም ይሳነዩ?
– እተን ክንዲ ናይ ሓደ ሃብታም ዘይኮና ክንሰን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ቻይና ዘእተውወን ሰከንድ ሃንድ ማሽነሪታትን መካይንን ቀለም ቀቢኦም ኣብ ዓሻ ጎልጎል ሰሪዖም ንኣስታት ኣዋርሕ ኣብ ኤረ ቲቪ ዘመረቑወን ከይተረፋ ስራሕ ሲኢንን ራር ኢለን ሓመድ ለቢሰን ኮፍ ኢለን ኣለዋ፡፡ እዘን ወፋሮ እዚአን ደኣ ዘይወፈራ ?
– እዚ ህዝቢ’ዚ ነንገዛእ ርእሱ ናይ ምድግጋፍን ናይ ምትሕልላይን ኩቡር ባህሊ እንተዘይህልዎ ነይሩ፡ ኣብ ስደት ብዝርከቡ ስድራቤቱ እንተዘይሕግዝዎን፡ ብመሪሕነት ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ሕጂ ብህይወት ዶ ክነብር ምኸኣለ? ኩሉ ግዜ ናብ ሓንጎለይ ዝመላለሰኒ ሕቶ እዩ፡፡
ጠንቂ እዚ ኩሉ ጸገማት ኢሳያስ ዝመርሖ ስርዓት ህግደፍ እዩ፡፡ ይትረፍ ዶ ጻዕራም ህዝብን ሰፊሕ ተፈጥራዊ ጸጋን ዘለዋ ሃገር ሒዝካ፡ እዚ ኩሉ ትዕድልቲ ዘይብለን ሃገራት’ኳ ርሒብን ይነብራ ኣለዋ፡፡ ስለዚ ጠንቂ ኹሉ ድኽነት ተፈጥራዊ ትዕድልቲ ይሃሉ ኣይሃሉ ብዘየገድስ እቲ ወሳኒ ስርዓት ኢዩ፡፡ ሃገርና ከኣ ናይ ኢዱ ኣይስኣን ሳላ ህግደፍ ደኽያ’ምበር እቲ ካልእ ዕቑር ተፈጥራዊ ሃብቲ ሓዲግካ ብጻዕራም ህዝባ ጥራይ ማዕረ ወይ ቅድሚ ሃገራ እንተዘይኮይና ድሕሪት ኣይምተሰረዐትን፡፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ከምቲ “ዝኸሰረ ነጋዳይ ናይ ቀደም መዛግብቱ ይፍትሽ” ዝበሃል ዓመት ዓመት ዝዛረበሉ “ኤርትራ ቅድሚ 1997 ኣብ ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ 7 ሚኢታዊት ዕብየት ኣመዝጊባ ነይራ” ዝብል ዝደጋገም መዝሙር ኣሎ፡፡ ለንቅነ ከይተረፈ ኩላትና እንተሰሚዕናዮ የማነ ማንኪ ኣብ ኣመሪካ መዲርዎ፡፡ ሓቂ እዩ ኤርትራ ካብ ፈለምኡ ቁኑዕ ፖሊሲ ዝኽተል ስርዓት ነይርዋ እንተዝነብር ነይሩ ኣብ ሓጺር ግዜ ምዕባልኣ ክተረጋግፅ እትኽእል ሃገር ኢያ ኢሉ ዝኣምን ይትረፍ ዜጋ ወጻእተኛ ውን ዝትንብዮ ዝነበረ ኢዩ፡፡ እቲ ምንታይ ናይ ለውጢ መሰረት ሰብኣዊ ዓቕሚ፡ ተፈጥራዊ ጸጋ፡ ፓሊሲ ስለዝኾነ፡፡ እንተኾነ ሰኣን ፖሊሲ ክሳብ ሎሚ ትንቢት ኮይኑ ተሪፉ ኣሎ፡፡
እቲ ኢሳያስን ስርዓቱን ዝምክሕሉ ናይ ቅድሚ 1997 ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ሑጻ ከም ዝተሰረተ ቤት ስለዝነበረ ነዊሕ ከይጸንሐ ድዋሕ ኢሉ፡፡ ምኽንያቱ ህግደፍ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዶላር፡ ወርቂ፡ ቡንን ካልእን ሃብቲ ኢትዮጵያ፡ ኣልማዝን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ኩቡራት መዓድናት ተፈጥራዊ ሃብቲ ኮንጎን ዞባ ዓበይቲ ቃላያትን ንምርሳይ ብዝገበሮ ዓሎቕ ዝተኣከበ ሃብቲ ስለዝነበረ፡ እቲ ዓሎቕ ምስተዓጽወ ነዊሕ ከይጸንሐ እቲ ኣብ ዝባን ሑጻ ዝተሰረተ ቤት ፈሪሱ፡፡
ኣብ ውሽጣዊ ምዕባለ ኣተኩሩ ኣብ ክንዲ ዝሰርሕ ኣብ እንግዳዕ ካልኦት ሃገራት ተሓንጊሩ ሃብቲ እንዳማቱ እንዳሰረቐን እናዘመተን “ኣብ ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ ዕብየት ኣረጋጊጸ ነይረ” ኢሉ ሎሚ እንተመደረ፡ ኣብቲ እዋን ዝኽወሎ ዜጋ እንተነይሩ ሎሚ ከም ግመ ዝበንን ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ካብ ምዃን ሓሊፉ ዝጭበጥን ዝእመንን ከምዘይብሉ ዘረጋገጸ እቲ ዝበዝሐ’ዩ፡፡
ኣብ ልዕሊ እዚ ምስ ቁጠባ ኤርትራ ዘይመጣጠን ኣዝዩ ግዙፍ ወተሃደራዊን ጸጥታዊን ትካላት ንምህናጽ ብኣማኢት ሚሊዮን ዶላራት ወጻእ ወፍሪ ስለ ዝተገብረ ንኣሉታዊ ስንብራት ዝያዳ ኣጋዲድዎ፡፡ ምህናጽ መደበር ታዕሊም ሳዋ፡ ዊዓ፡ ምዕጥር ከምኡ’ውን ማእለያ ዘይብሉ ኣፍራዬ ሓይሊ ናይ ሓንቲ ሃገር ናይ ለውጢ ሓይሊ ዝበሃል መንእሰይ ወለዶ ብተኸታታሊ ን26 ዙር ኣብ ውትህድርና ብምዕስካር ካብቲ ሓደን ቀንድን ንሃገርና ናብ ድቕድቕ ጸልማት ዘብቀዐ ዓቢ ተረኽቦ ውድቀት’ዩ፡፡
ህልው ኩነታት ኤርትራ ይትረፍ ንዜጋታታ፡ ንጎረባብትን ዓለምን’ውን ዝተኸወለ ኣይኮነን፡፡ ህግደፍ ባዕሉ እውን እንተኾነ ብግልጺ ዋላ ኣይዛረቦ ሓድሓደ ግዜ መሊቑዎም ንካድራቶም ክዛረብዎ ዝስማዕ ሃገር ናብ ትሕቲ ዜሮ ደረጃ ወሪዳን ካብኡ ብዝኸፍአ ኣብ ምንቁልቋል ከምትርከብን ይጠቕሱ ኢዮም፡፡ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ደንባር መሪሕነት ትምራሕ ሃገር እንዳመራሕኻ “ወፍሪ ቁጠባዊ ዋዕላ” እንተጨራሕኻላ መን ይሰምዓካ? መን ከ ይስዕበካ?፡፡
3) ቁጠባዊ ወፍሪ ኤርትራ ይውሓድ ይብዛሕ ብናይ ህግደፍ ካንፓኒታት እዩ ክዕመም ጸኒሑ፡ ነዚ ገባቲ ኣካይዳታት እዘን ካንፓኒታት መልክዕ ንምትሓዝ ዝተሓንጸጸ ፖሊሲ እንታይ ኣሎ?
6) ጉዳይ ብልሽውና ኣብ ሃገርና ኣመና ሳዕሪሩ ክሳብ ላዕለዎት ጽፍሒ ዘለዎም ሰበስልጣናት ናብ ደረጃ ምቅትታልን ምትፍናንን ዘብጸሐ ኩነታት ከምዘሎ ዘይከሓድ’ዩ፡ ነዚ መግትኢ እንተዘይተገይርሉ ከኣ ናይ ልምዓት ወፍሪ ምስ ዝበሃል ኣጀንዳ ኣዝዩ ተራጻሚ እዩ፡፡ ብዛዕባ’ዚ ዝተሓስበ እንታይ ኣሎ?
8) ብወጻእተኛታትን ዜጋታትን ናይ ብሓቂ ቁጠባዊ ወፍሪ ክዕመም ይሕሰብ እንተደኣ ሃሊዩ ጉዳይ ሰላም እዛ ሃገር ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ኣሎ? ንቁጠባዊ ወፍሪ ምዕሩይ ሰለማዊ ኩነታት ኣሎ እንተደኣ ዝበሃል ኮይኑ ብዕድመ ዝደፍኡ ወለዲ ከይተረፉ ብኣልማማ ንኹሉ ዜጋ እዛ ሃገር ናይ ምዕጣቕ ወፍሪ ንምንታይ ኣድለየ ?
ነዞም ኣዝዮም ኣገደስትን በዳህትን ሕቶታት ዝተውሃቦም ብቑዕ ምላሽ ኣይነበረን፡፡ ኣብ ቀጻሊ ንዝካየድ ካልኣይ ቁጠባዊ ዋዕላ መበጋገሲ ዝኸውን ሓሳባት ንምርካብ ደኣ’ምበር ንኹሉ ሕቶታት ሕጂ ክንምልሶ ኣይኮናን ብዝብል ምስምስ እዩ ተሰጊሩ፡፡
እቶም ንባርነት ኣብ ምዕቡል ዓለም መሪጾም ንናይ ኢሳያስ ቃል ከም ቃለ እግዝኣብሄር ክደግሙዎ ዝውዕሉ በዓል ሓላፊ ማእከል ወፍሪ ኤርትራ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር ኣሜን ኢሎም ተቐቢሎም ንምትግባሩ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ይረኣዩ ኣለው፡፡ እንሆ ከኣ እቲ “2ይ ቁጠባዊ ዋዕላ” ታሕሳስ 17- 18/2012 ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ፡፡ እዚ ዋዕላ ከም ቀዳማዩ ድዩ ክፈሽል ወይስ ካልእ ተኣምር ክፍጠር’ዩ ግን ሓቢርና ክንሪኦ “ከልብን መዓልትን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ” ከምዝበሃል እታ ግዜ ምእንተባዕላ ክትመጽእ’ያ፡፡ እንታይ ሒዛ ትመጽእ ከኣ ሽዑ ንሪኣ፡፡
ዛጎል ዜና – አርበኞች ግንቦት 7 ከትግራይ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ /ደህሚት/ ጋር በጥምረት ለመስራት የሚያስችለው ደረጃ ላይ መድረሱን ለኢትዮጵያ ሲባል አስር ጊዜ ሞኝ ልሁን ያሉት ፐሮፌስር ብርሃኑ ነጋ ተናገሩ። አሁን የኢትዮጵያ ፖለቲካ አርቆ አሳቢዎች ቁጭ ብለው የሚመክሩበት ደረጃ ላይ መድረሱንም አወሱ። በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ አንድ ትልቅ አገር አቀፍ ንቅናቄ እንደሚፈጥር ጠቆሙ። በኤርትራ ምድር ከሚነቀሳቀሰው የአማራ ድርጅት ጋርም ህብረት ለመፍጠር መቃረባቸውንም አልደበቁም።
” አስከዶም ሲከዳ ነገሮች ተበላሹ” ሲሉ ቀደም ሲል ከደሚት ጋር ተጀምሮ ስለነበረው ጥምረት ያወሱት የአርበኞች ግንቦት 7 መሪ፣ ድርጅቱ ክዚያን ጊዜ በሁዋላ ዓመት ያክል ራሱን ሲገመግምና በውስጡን ተፈጥሮ የነበረውን ችግር ሲፈታ መቆየቱን አውስተዋል። ከሁለት ወር በፊት ጉባዔ አካሂደው አዲስ አመራር መሰየማቸውንና የጥምረት ንግግሩ መጀመሩን አመልክተዋል።
ከሁለቱም ወገን አንድ ኮሚቴ ተቋቁሞ ግንባር ፈጥረው የሚታገሉበትን ህብረት ለመመስረት እየሰሩ መሆናቸውን ያስታወቁት አርበኛ ብርሃኑ፣ ” ኢትዮጵያ አንድነቷ ተጠብቆ ከሌሎች ጋር በመሆን ለመታገል በጉባኤ አቁዋም ይዘዋል” ሲል አክለዋል።
ከኦጋዴን ብሄአራዊ ነጻነት ግንባር ጋር ስምምነት ሲያደረጉ መነሻቸው ” ታሪክ ከቆፈርን የትም አንደርስም” በሚል ስምምነት እንደነበር ያወሱት ፕሮፌሰር ብርሃኑ፣ በቀጣይ ስድስት ወር በሚሰራ ስራ አንድ ታላቅ አገራዊ ንቅናቄ እንደሚፈጠር ቃል ገብተዋል።
የጋምቤላ፣ የኦሮሞና የቤኒሻንጉል ድርጅቶች የተካተቱበት ቅንጅት አባል የሆነው ኦብነግ በቀጣዩ ንግግሮች ከአርበኞች ግንቦት7 ጋር ህብረት ከፈጠሩት ድርጅቶች ጋር የጋር በመሆን የጋር ንቅናቄው እንደሚመሰረት ከማብራሪያቸው ለመረዳት ተችሏል።
ፕሮፌሰሩ ይህንን ሲናገሩ ” ከዚህ በፊት እንዳንነጋገር ያደረገንን የመገንጠል አጀንዳ እን\ትለዋለን” በማለት ለአንድነት ናፋቂዎች ተስፋ ሰጥተዋል። ይህንን ሲሉ እንደ ሞኝነት የሚቆጥሩ እንዳሉ በማስታወሰ ለኢትዮጵያ አንድነት ሲባል አስር ጊዜ ሞኝ ቢሆኑ እንደሚመርጡ አመላክተዋል።
ካለፉት 30 ዓመታት ወዲህ የመገንጠል አጀንዳን ከጫንቃቸው ላይ ያወረዱ የፖለቲካ ድርጅቶች ተሰባስበው በኢትዮጵያ ጉዳይ እንደሚመከሩ ሲያስገነዝቡ ” አማራውስ” የሚል ጥያቄ ሳይነሳ መልሱን እንደሚሰጡ በማስታከክ ነበር።
ራሳቸው ጥያቄውን አንስተው ሲመልሱ ” ኤርትራ ምድር የሚንቀሳቀስ የአማራ ድርጅት እንዳለ ታውቃላችሁ?” ነበር ያሉት። ስም ለይተው ካልጠሩት ድርጅት ጋር ንግግር እንደተጀመረና ” በውስጣችን የምናስተካክለው ነገር አለ ትንሽ ጊዜ ስጡን” ማለታቸውን ያወሱት ፐሮፌሰር ብርሃኑ፣ ይህ ንግግር በቅርቡ ተጋባርዊ እንደሚሆን ጠቁመዋል።
ታሪክን በማንሳት መወዛገብ እንደማይጠቅምና ታሪክን ታሪክ ለሚያጠኑት በመተው የዚህ ትውልድ ተጋብር ታሪክ መስራት ብቻ መሆን እንዳለበት የተናገሩት ፕሮፌሰሩ፣ መጪው ትውልድ “ምን ሰራችሁልን? ምን አስቀመጣችሁልን?” ብሎ ስለሚጠይቅ እዛ ላይ ማተኮሩ አግባብ አንደሚሆን ምሳሌ በማንሳት ትምህርት ለመስጠት ሞክረዋል።
“እንደሚያስብ የዚህ ዘመን ሰው” በማለት የትኩረት አቅጣጫዎችን ለማሳየት ምሳሌና ተሞክሮ እያጣቀሱ ንግግር ያደረጉት የአርበኞች ግንቦት 7 መሪ ” ነገሮች መልክ ሲይዙ አዲስ ነገር እንደሚፈጠር እናውቃለን” ሲሉም ተደምተዋል። አያይዘውም ጊዜው ጎረምሶች እየተነሱ የሚዘባርቁበት ሳይሆን አርቆ አስተዋዮችና የበሰሉ ወገኖች ቁጭ ብለው የሚመክሩበት እንደሆነም ተናግረዋል።
የሳቸውን ንግግር ተከትሎ በተለያዩ የአማራ ስያሜና ድርጅርት የሚጠሩ የማህበራዊ ገጽ ምዕራፎች አብጠልጥለዋቸዋል። ክፉኛም የዘለፉዋቸው አሉ። እሳቸው እንዳሉት የስድብና የተረት ዝናብም ያወረዱባቸው አሉ።
በተለይ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየገነነ የመጣው የፌስ ቡክ የተቃውሞና የድጋፍ አምባጓሮ የሰለቻቸው እንደሚሉት በአማራ ስም የሚሰራጩ አቋሞችና መግለጫዎች ለምን ወደ አንድ ቋት እንዲመጡ አይደረግም ሲሉ ይጠይቃሉ። መተቻቸትና ተቃውሞም ካለ አግባብ ባለው መንገድ ለምን አይካሄድም ሲሉያክላሉ። እንዲሁም ያዋጣናል በሚሉት መንገድ ስድባና ተራ ዘለፋን በማስወገድ ለምን ትግላቸውን አይቀጥሉም ሲሉ ትዝብታቸውን ያስቀመጣሉ። ከሁሉም በላይ ግን እንደዚህ ተካሮ ወደ ተራ ዘለፋና ስድብ የተደረሰበትን አግባብ መነጋገርና ማስወገድ ያልተቻለበት መንገድ እንቆቅልሽ እንደሆናባቸው ሳይሸሽጉ ይናገራሉ።
ከፋኝ በሚል ስያሜ የሚጠሩትና በጎበዝ አለቆች ተደራጅተው ጦርነት በማካሄድ ያሉትን ክፍሎች ገድል አርበኞች ግንቦት 7 የራሱ እያስመሰለ ያቀርበዋል በሚል በንዴት ወደ ጥላቻ እንደገቡ የሚናገሩት ወገኖች፣ በበኩላቸው የተፈጠረው ችግር እንዲሁ በቀላሉ የሚፈታ አይደለም ሲሉ ይደመጣሉ። በዚህ የባለቤትነት ውዝግብ ባለበት የትግል ስፍራ በጦርነት ድል ስለመገኘቱ ከሁሉም ወገን መገለጹ እንደቀጠለ ነው። ኢህአዴግ በበኩሉ ግጭቱ በአካባቢው ሚሊሻዎች ምላሽ የሚሰጠው ዓይነት መሆኑንን ከመግለጸ ባለፈ በይፋ ማስተባበያ አይሰጥም። ሆኖም ግን አስቸኳይ አዋጅ አውጆ በጥብቅ የሚቆጣጠረው አካባቢ ቢኖር የሰሜኑ የአገሪቱ ክፍል እንደሆነ መርጃዎች ይጠቁማሉ።
አንዳንዴ የፍርድ ቤት ዜናዎችም ይህንኑ ችግር የሚያሳበቁ ሆነው ይታያሉ። ከዚህም በላይ የሰራዊት ማጓጓዝና አዲስ ምልምል ማዘጋጀት፣ ከሆስፒታል የሚወጡ መረጃዎችና የአካባቢው ነዋሪዎች የሚያስተላልፉት መርጃዎች ግጭቱ ከኢህአዴግ በኩል እንደሚባለው ተቃሎ የሚታይ እንዳልሆነ አመላካች ናቸው።
በጋምቤላ ክልል እየተሰጠ ባለው ሀገር አቀፍ የከፍተኛ ትምህርት መግቢያ ፈተና ለማጭበርበርና ለመኮረጅ ሲሞክሩ የተደረሰባቸው 24 ግለሰቦች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የክልሉ...
የኢትዮጵያ ብሔራዊ የፀረ-አበረታች ቅመሞች ጽ/ቤት /ETH-NADO/ በ2013 የመጀመሪያው ግማሽ በጀት ዓመት ባከናወኗቸው ተግባራት ላይ የጽ/ቤቱ ዳይሬክተሬቶችና ሰራተራተኞች ባሉበት ውይይትና ግምገማ ተካሄደ ፡፡
ከየካቲት 12-13 ቀን 2013 ዓ.ም የሚቆየው በዚህ የዕቅድ አፈጻጸም ግምገማ መድረክ ላይ የኢትዮጵያ ብሔራዊ የፀረ-አበረታች ቅመሞች ጽ/ቤት ዋና ዳይሬክተር ክብር አቶ መኮነን ይደርሳል እና የጽ/ቤቱ የቦርድ አባልና የኢፌድሪ ሰፖርት ኮሚሽን የጽ/ቤት ኃላፊ አቶ ሰለሞን አልዩ ተግኝተዋል ፡፡
መድረኩ ለሁለት ቀናት የሚቆይ ሲሁን በዛሬ ዕለት የጽ/ቤቱ መጀመሪያው ግማሽ በጀት ዓመት የሥራ አፈጻጻም ሪፖርት በአቶ ፍቅሩ ንጉሴ የጽ/ቤቱ የእቅድ ዝግጅትና ግምገማ ዳ/ ዳይሬክተር ቀርቧል፡፡
ከምሳ በኃላ የ6 ወር ሥራ አፈጻጸም ላይ ውይይት የተደርገ ሲሆን፡፡ መድረኩን ዋና ዳይሬክተሩ አቶ መኮንን ይደርሳልና አቶ ሰለሞን አልዩ መርተዉታል፡፡ ከመድረኩ በተነሱት ጥያቄዎች ላይም ሁለቱ አመራሮች ምላሽ ተሰጥቶበታል፡፡
በጽ/ቤቱ የተገኙ መልካም ተሞክሮዎችን በማጠናከር ቀጣይ ሥራዎችን ለማሳካት ሰራተኛውና አመራሩ ሊረባረብ እደሚገባ ተገለጸ፡ ‹‹በቀጣይ 6 ወር የጽ/ቤቱ ዋናኛ አጀንዳ 2021...
ተቓወምቲ ሑቲ ንከተማ ሰንዓን ወደብ ሖዴይዳን ተቖጻጺሮም ናብ ከተማ ዓደን ኣብ ዝግስግስሉ ዘለዉ እዋን፣ ንኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ- ባብ ኤል መንደብ ክዓጽዎ’ዮም ዝብል ስግኣት ኣሎ።
ግብጺ’ውን እቶም ተቓወምቲ ነቲ ምስ መትረብ ስዌጽ ብምትእስሳር ንህላዌኣ ኣገዳሲ ዝኾነ ባብ ኤል መንደብ እንተዓጽዮሞ ወትሃደራዊ ምትእትታው ክትገብር ምዃና ኣጠንቒቓ’ያ።
ብተቓወምቲ ሑቲ ተታሒዙ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዝጸንሐ ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ከተማ ሰንዓ ወጺኡ ናብ ከተማ ዓደን ኣትዩ ምህላዉ ክፍለጥ እንከሎ፣ ሕጂ’ውን ሕጋዊ ፕረዚደንት እታ ሃገር ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ ዘሎ። ሓያሎ የመናውያን’ውን ነቲ ፕረዚደንት ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽ ሰላማዊ ሰልፊ ኣክይዶም’ዮም።
ለመሳሪያዎቹ ውጫዊ ክፈፍ የአሉሚኒየም ፕሮፋይል ማበጀት ከፈለጉ ፣ ላለማበጀት ይመከራል ፣ ምክንያቱም የተለመደው የኢንዱስትሪ የአሉሚኒየም መገለጫ ከፍተኛ ጥራት ያለው ክፈፍ የአሉሚኒየም መገለጫ ነው ፣ እና ብዙ ዝርዝሮች አሉ ፣ ሁሉንም ማለት ይቻላል ፍላጎቶችን ሊያሟላ ይችላል ፡፡ የማዕቀፉ። እና የተሟላ የመለዋወጫ ክልል ፣ እርስዎ እንዲመርጡዋቸው የተለያዩ የግንኙነት አማራጮች። አንዳንድ ሰዎች የእኔ ውጫዊ ክፈፍ አራት ማዕዘን ሳይሆን ባለ ብዙ ጎን ነው ሊሉ ይችላሉ ፣ የኢንዱስትሪ አልሙኒየም አጠቃላይ ክፍል ደግሞ አራት ማዕዘን ወይም አራት ማዕዘን ነው ፡፡ በተጫዋች መስመሩ እስካለ ድረስ የግፊት ስብሰባ እስካልተደረገ ድረስ የእኛ የአሉሚኒየም ኤግዚቢሽን አዳራሽ ስምንት ጎን ማሳያ ካቢኔቶች በኢንዱስትሪ የአሉሚኒየም መገለጫዎች የተገነቡ እኔ በሃላፊነትም እንዲሁ ችግር የለውም ማለት እችላለሁ ፡፡
መገለጫውን ማበጀት ካለብዎት እሱን ማበጀት ውድ አይደለም። የአሉሚኒየም መገለጫዎች የሞት መክፈቻ ዋጋ ከሌሎች ሻጋታዎች ጋር ሲወዳደር በእውነቱ ርካሽ ነው ፡፡ አንዳንድ ብጁ የአሉሚኒየም መገለጫዎች የተወሰነ ሚና መጫወት ያስፈልጋቸዋል ፣ ስለሆነም የበለጠ የመሸከም አቅም ለማሳካት የስዕሉ ዲዛይን ዲዛይን በተለይ ወፍራም በሚሆንበት ጊዜ ፡፡ ግን የግድግዳው ውፍረት የበለጠ ወፍራም አይደለም ማለት እፈልጋለሁ ፣ በአንድ በኩል ፣ የግድግዳው ወፍራም ወፍራም ከፍ ያለ ነው ፣ የአሉሚኒየም ቅይይት ዋጋ እራሱ በአንፃራዊነት ከፍተኛ ነው ፣ ይህም ዋጋውን በእጅጉ የሚጨምር ነው ፤ በሌላ በኩል ግን ግድግዳው ወፍራም ነው ፣ ጥንካሬው ዝቅተኛ ነው ፡፡ እንደ 6063 የአሉሚኒየም መገለጫ ብዙውን ጊዜ እንደምናደርገው ፣ የጥንካሬ ደረጃው 8-12HW ነው ፡፡ የግድግዳው ውፍረት በጣም ወፍራም ከሆነ ጥንካሬው 8HW ብቻ ሊደርስ ይችላል። ለምሳሌ ፣ የእኛ የተለመደው የኢንዱስትሪ የአሉሚኒየም መገለጫ የግድግዳ ውፍረት 2 ሚሜ ብቻ ነው ፣ ግን ዲዛይኑ በጣም ምክንያታዊ ነው ፣ ይህም ከፍተኛ የጭነት ተሸካሚ መስፈርቶችን ሊያሟላ ይችላል ፡፡
አንዳንድ ደንበኞች አንዳንድ የሻጋታ ወጪዎችን ለመቆጠብ ወይም ሌሎች ሀሳቦችን ለማቆየት ይፈልጋሉ ፣ ብዙ አይነት ብጁ የአሉሚኒየም መገለጫዎች አሉ ፣ ብዙ የአሉሚኒየም መገለጫዎችን ጥምረት መጠቀም ያስፈልጋል ፣ የደንበኛው ኩባንያ ዲዛይነሮች ሁለቱን ሻጋታዎች ወደ ሻጋታ ያጣምሯቸዋል ፣ ይህ ሊያድን ይችላል ብለው ያስባሉ ብዙ ነገሮች. በእውነቱ ፣ ነገሮችን ያዘገያል ማለት እችል ነበር ፡፡ አንድ ጊዜ በዚህ መንገድ የሚንቀሳቀስ ደንበኛ ነበረን ፡፡ ሁለት ጥቃቅን ሻጋታዎችን መክፈት ነበረብን ፣ አንዱ በጣም በቀጭኑ ግድግዳ ሌላኛው ደግሞ በጣም ወፍራም ግድግዳ ያለው ፡፡ በኋላ ፣ የንድፍ ስዕሉን ቀይሬ ሁለቱን ሻጋታዎች አዋህድኩ ፣ የተጠጋ ሻጋታዎችን አስገኝቼ ነበር ፡፡ ሻጋታዎችን ለመለወጥ እና ሻጋታዎችን ለመለወጥ ሞከርኩ. ከ N ሙከራ ጊዜ በኋላ ሻጋታዎቹ ብቁ ነበሩ ፡፡ የግድግዳው ውፍረት በጣም ሰፊ ስለሆነ ለማምረት በጣም ከባድ ነው ፡፡
በብጁ የተሰሩ የአሉሚኒየም መገለጫዎች መቅረጽ ያስፈልጋቸዋል ፣ እና የሻጋታ መክፈቻ ክፍያው ብዙውን ጊዜ በደንበኛው ይከፍላል (ዓመታዊው የግዢ መጠን አንድ የተወሰነ ቶን ቢደርስ ሊመለስ ይችላል)። ከዚያ የሻጋታ ባለቤትነት ደንበኛው መሆን አለበት ፣ ይህ ከጥርጣሬ በላይ ነው። ግን ሻጋታው በአጠቃላይ በደንበኞች አይወሰድም ፣ ግን በአምራቹ ውስጥ ይቀመጣል። የተስተካከሉ የአሉሚኒየም መገለጫዎች አንድ ጊዜ እምብዛም የማይታዘዙ በመሆናቸው ደንበኞች ወደ ቤታቸው ሲወስዷቸው ብዙም ጥቅም የለውም ፡፡ ሻጋታውን ለማከማቸት አምራቹ ልዩ የሻጋታ መጋዘን አለው ፣ እና ሻጋታው H13 የአረብ ብረት ጥራት ነው ፣ ለመጉዳት ቀላል አይደለም። በተወሰኑ ልዩ ምክንያቶች አንዳንድ ደንበኞች ሻጋታውን መልሰው ለማምረት ወደ ሌላ ፋብሪካ መለወጥ ይፈልጋሉ ፡፡ ይህንን ላለማድረግ እንዲሞክሩ እና ሻጋታውን ከመክፈትዎ በፊት የት እንደሚፈልጉ እንዲወስኑ እመክርዎታለሁ ፡፡ እያንዳንዱ የአሉሚኒየም አስመጪ አምራቾች ተመሳሳይ ስላልሆኑ ይሞቱ ፓድ ፣ የሞቱ የሽፋን ዝርዝሮች እንዲሁ የተለያዩ ናቸው ፡፡ ሻጋታዎቻቸውን ለማምረት ወደ ፋብሪካችን መውሰድ የሚፈልጉ ብዙ ደንበኞችን አግኝተናል ግን በትህትና አንቀበልም ፡፡
Tigr 54ብድኅርዙይ ኢየሱስ ኣብ ማእኸል ኣይሁድ ብገሃድ ምምልላስ ኃደገ፤ ስለዙይ ድማ ጥቓ ምድረ በዳ ናብ ዘላ ምድሪ ኤፍሬም ናብ እትብሃል ከተማ ኸደ፤ ምስ ደቀ መዛሙርቱውን ኣብኣ ተቐመጠ።
Tigr 56ሽዑ ኣይሁድ ንኢየሱስ ይደልይዎ ነበሩ፤ ኣብ ቤተ መቕደስ ደው ኢሎምውን ንስንሳቶም  እንታይ ይመስለኩም? ናብዚ በዓል ደኾን ኣይመጽእን? ተበሃሃሉ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ናይ መማህራን ሞያ ዘለዎም ኣቦታት ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ታዕሊም ክወርዱ ብዘይምኽእሎም፣ ትምህርቲ ቅድሚ ወርሒ ሰነ ኣብ ዘሎ ግዜ ክዛዘምን ነቶም መማህራን ድማ ናብ ታዕሊም ንምውራዶምን ይድፍኣሎ ምህላዉ’ዩ ዘመልክት ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ሓበሬታ።
ናይዚ ዓመት እዚ ትምህርቲ ቅድሚ እቲ ምዱብ ግዜኡ ንምዝዛሙ፣ ኣብ ገለ እዋናት ተማሃሮ ክሳብ ቀዳም ክመሃሩ ይግበር ከምዘሎ’ውን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
እቶም ብስም ህዝባዊ ሰራዊት ብረት ዝዓጠቑ ኣቦታት፣ ሓዳሮም፣ ናብርኦምን ስርሖምን ጠንጢኖም ናብ ታዕሊም ክወርዱ ንዝተዋህቦም ትእዛዝ ብተደጋጋሚ እዋን ክነጽግዎ እኳ እንተጸንሑ፣ እቲ መንግስቲ ብኩፖንን ስድራቤታት ብጥንሜት ክቐጽዕ ምዃኑን ከም ማእሰርትን ካልእን ዝኣመሰለ ምፍርርሓት ብምዝርጋሕን ናብ ታዕሊም ክወርዱ ኣገዲድዎም ይርከብ።
ለተወሰነ ጊዜ ብቻ የ Simply Tasty Ketogenic Cookbook ቅጅ ማግኘት ይችላሉ ከክፍያ ነፃ እርስዎ ለመክፈል ያለብዎት ለመላክ እና ለማያያዝ አነስተኛ ክፍያ ነው።
የዚህ መጽሐፍ አካላዊ ግልባጭ በነፃ ለሚጠየቁት ክፍያ ለመላኪያ እና ለአያያዝ አነስተኛ ክፍያ እንዲከፍሉ ነው ፡፡ የዚህ ግሩም Keto ምግብ ማብሰያ መጽሐፍዎን በነፃ ያግኙ እዚህ!
ምንም ተጨማሪ ተጨማሪ የማይፈልጉ ከሆኑ ለማንኛውም ለማንኛውም ተጨማሪ ተጨማሪ አያይዘው መምረጥ ወይም ከአሳሽዎ መውጣት የለብዎትም. የቢሊኬክስ ሂደቶች እነዚህን ሁሉ የኩላጁ ትዕዛዞች ሂደቶች ሁሉ ሂደቱ እርዳታ ከፈለጉ ለትዕዛዝዎ ድጋፍ አገኛለሁ https://www.clickbank.com/corp/support/
በዚያ ጠቅላይ ሚኒስተር ኔታንያሁ እኤአ በ1976 ዓመተ ምህረት ወንድማቸው የተገደሉበትን የኢንተቤ አውሮፕላን ጣቢያ የታጋቾች ማስለቀቅ እርምጃ አርባኛ ዓመት መታሰቢያን ያከብራሉ። ኔታንያሁን የያዘው አውሮፕላን ያረፈው በ1976 ዓመተ ምህረት በዛሬዋ ዕለት ሃምሌ 4 በተጠለፈው የፈረንሳይ አየር መንገድ አውሮፕላን ውስጥ ታግተው የነበሩትን ከአንድ መቶ በላይ መንገደኞችና የአውሮፕላኑ ሠራተኞች የእስራኤል ኮማንዶዎች ባስለቀቅቁበት በኢንቴቤው አውሮፕላን ማረፊያ ነው።
“የትግራይ ሕዝብ በስርዓቱ እላፊ ተጠቃሚ እንደሆነ ተደርጎ ይወራል፣ ይታያል። ተጨባጭ ሁኔታው ደግሞ ከዚህ የተለየ ነው። በርግጥ ሁኔታውን ሕዝብን በማጣላት እንጠቀማለን ብለው የሚመኙ ፀረ ዴሞክራሲ ሃይሎች ያራግቡታል። እነዚህን ሃይሎች ካሰቡትና ከተመኙት ውጭ ማሳመን አይቻልም። ግን ደግሞ ተጨባጭ የሕዝቦች መራራቅ አለ። ይህ ለምን መጣ? እንዴት እንፍታው ብሎ ማሰብና መወያየት ተገቢ ነው።”
“በኦሮምያ ተፈጥሮ የነበረው የህዝብ አመፅ የመንግስት መዋቅር ላይ በተለይ በክልሉ መንግስታዊ መዋቅር ላይ ፈጥሮት የነበረ ጫና በጣም ከፍተኛ ነው። በፌዴራል መንግስት የፀጥታ ሃይሎች ጣልቃገብነት ነው አመፁ የቆመው። አመፁ በስፋትም በግዜም ቢቀጥል ኖሮ በተጨማሪም ሌሎች ተጓዳኝ የህዝብ አመፆች ቢነሱ ኖሮ በማዕከላዊ መንግስት ላይ ሊፈጠር ይችል የነበረው ችግር መገመት አይከብድም።”
በዓለም አቀፍ ደረጃ የአፍሪካ ቀንድ በርካታ የንግድ እንቅስቃሴ የሚደረግበት የቀይ ባህር እና የሰሜን ምዕራብ ህንድ ውቅያኖስ አካባቢ የሚገኝ ዋነኛ ዓለም አቀፍ የባህር ንግድ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት አካባቢ ነው። ቀጠናው በቅርብ ርቀት የአረብ ሀገራት የሚገኙ ሲሆን፤ አካባቢው ከትናንሽ ሀገር በቀል የፖለቲካ ሽኩቻ እስከ ክልላዊ እና ዓለም አቀፋዊ የፖለቲካ ሽኩቻና ፉክክር የሚካሄድበት ሰላም አልባ የግጭት ቀጠና ነው። በቀጠናው ኤርትራ፥ ጅቡቲ፥ ሱዳን፥ ደቡብ ሱዳን፥ ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ይገኛሉ።
ቀጠናው ባለው የተፈጥሮ ሃብት አይታማም። ውድ ከሆኑ ማዕድናት፥ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ፥ በርካታ ወንዞች፥ የቁም እንሰሳት፥ ስራ ፈት የሆኑ ለንግድ ምቹ የሆኑ የባህር በሮች እና በተፈጥሮ ቱሪዝም የበለፀገ አካባቢ ነው። የአየር ፀባዩ የተለያየ ቢሆን ለነዋሪውም ይሆን ከሌላ አካባቢ መጥቶ መዋዕለ ነዋይ አፍስሶ መኖሪያውን እዚህ ማድረግ ለሚፈልግ የተመቸ ነው። ነገር ግን በቀና እና የሰለጠኑ መሪዎችና የፖለቲካ ልሂቃን እጦት በኢኮኖሚ፥ በመሰረተ ልማትም ይሁን በቴክኖሎጂ እጅግ ኋላቀር አካባቢ ነው። ቀውስ የማያጣው የአፍሪካ ቀንድ።
የአፍሪካ ቀንድ በአሁን ወቅት በርካታ ህዝብ የሚኖርበት ሲሆን፤ በተለይም ኢትዮጵያ 105 ሚሊዮን፥ ኤርትራ 5 ሚሊዮን፥ ጅቡቲ 1 ሚሊዮን፥ ሱዳን 40 ሚሊዮን፥ ደቡብ ሱዳን 12 ሚሊዮን 500 ሺህ እና ሶማሊያ 14 ሚሊዮን 500 ሺህ በድምሩ 178 ሚሊዮን አካባቢ ህዝብ ይኖራል። ቀጠናው ርስ በርስ በሚሻኮቱ እና ሐሳብን በጦር መሳሪያ ባሉ አማጺያን እና እብምባገነን መሪዎች ዋሻ ሲሆን፤ ከአቅራቢያው አረብ ሀገራት እስከ ምዕራባውያን ፍላጎቶች የሚርመሰመሱበትም ነው። በተለይ ፍትህ፥ ዴሞክራሲ፥ እኩልነት፥ የፕሬስ ነፃነት፥ ሐሳብን በነፃነት የመግለፅ እና የሰብዓዊ መብት በግልፅ የሚጨፈለቁበት የአምባገነን ጣዖታት መሪዎች ልዩ ግዛት ነው ማለት ይቻላል።
በተለይ በፖለቲካው መድረክ በጦር መሳሪያ ወደ ስልጣን ከመጡት ውጭ የብዙሃን ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳትፎ የማይስተናገድበት ሲሆን፤ ሐሳብን በነፃነት መግለፅና የፕሬስ ነፃነት ተግባራት በሽብር የሚያስቀጡ ከባድ ወንጀሎች ነው። በአንፃሩ ገዥዎች በይፋ የሚፈፅሙት የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ረገጣ፥ ሙስና እና በስልጣን መባለግ እንደልማትም የሚቆጠርበት ልዩ ቀጠና ነው።
የአካባቢው ሰላማዊ ዜጎች ከመንደር የጎበዝ አለቃ እስከ ማዕከላዊ መንግሥት ሹማምንት የሚፈፅሙት ርግጫ ከሞት የተረፉት ሀገራቸውን ጥለው ይሰደዳሉ። ለአምባገነኖቹ ገዥዎች ግን ይህም የልማት አካል ተደርጎ ይወሰዳል። ዜጎቻቸውን ከቀዬአቸው እና ሀገራቸው የበረሃና የባህር ሲሳይ ከሆኑት የተረፉት ብሰቆቃ ውስጥ ላለው ወገናቸው የሚመፀውቱት ገንዘብ በምንዛሪ መልክ ለክፉ መሪዎች ኪስ ማደለቢያ እና ጥይት መግዣ ከመዋል አይድንም።
የቀጠናው የገንዘብ ሀብት ኃላፊነት በማይሰማቸው ጨካኝ መሪዎች አማካኝነት ከደሃው ህዝብ ጉሮሮ ተነጥቆ የገዥዎች ቤተሰቦችና ወዳጆቻቸው ከሚንደላቀቁበት የተረፈው ብር በሀብታም ሀገራት ባንኮች ወስዶ መሰወርና ማከማቸት የተለመደ ተግባር ነው። ምክንያቱም ተጠያቂነትና ግልፅነት እንዲሁም የህግ የበላይነት የለምና። በተለይ ርሷን እንደ ነፃ ሀገር ከምትታየውና በዓለም አቀፉ ማኅበረስብ የሶማሊያ ፌደራል ግዛት አካል ተደርጋ ከምትቆጠረው ሶማሌ ላንድ በስተቀር ሁሉም ገዥዎች ወደ ስልጣን የያዙት በጦር መሳሪያ አመፅ የቀድሞ ገዥዎችን ገልብጠው ነው አሊያም በውጭ ኃይሎች ድጋፍ ነው። ለዚህም ይመስላል ራሳቸው ከዴሞክራሲ ጋር የየዕለት ተግባራቸው ተራርቆ ስሙን ሲደጋግሙ የሚውሉት። ለዜጎቻቸውም የተስፋ ዳቦን ከመመገብ በተጨማሪ የዕለት ጉርስ የሚቀመስ በሚናፍቅ ዜጎቻቸው ስም ሳይቀር እየለመኑ ልማት በሚዲያ የሚሰራጭ ተስፋ የሚመግቡም አሉ። ግን ምን ዋጋ አለው። ሁሉን ነገር መደበቅና ዋሽቶ ማሳመን አይቻል ነገር።
በኢትዮጵያ ዶ/ር አብይ አህመድ መጋቢት 2010 ዓ ም የጠቅላይ ሚኒስተርነትን መንበር ከያዙ በኋላ ከወትሮ በተለየ መልኩ ብሩህ ተስፋ ይታይባታል። ለዓመታት ያለበደላቸው በሰቆቃ ስር የነበሩ አብዛኛው የፖለቲካ እስረኞች ከስር ነፃ እንዲወጡ ተደርጓል። ዋነኛ የአፈና እና የመጨቆኛ ተቋማትና ዋነኛ ተዋናይ ግለሰቦች ከቦታቸው እንዲነሱ ተደርጓል። በጎ የሆኑ የተለያዩ ማሻሻያዎች ተደርገዋል፤ እየተደረጉም ነው። ለዚህም ይመስላል ለአስርት ዓመታት ሰላምና ዴሞክራሲን ይናፍቅ የነበረ ህዝብ በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይን ጨምሮ በተለያዩ የሀገሪቱ ከተሞች የድጋፍ ሰልፉን ችሮታል። ይሁን እንጂ አስታዋሽ ያጡ እና ሚዲያ ያላወቃቸው የፖለቲካ እስረኞች አሁንም በትግራይና እና በተለያዩ አካባቢ ወህኒ ቤቶች አሉ። ሌሎች ማሻሻያዎች ይጠበቃሉ። ነገር ግን የአርካ ቀንድን በሚመለከት የዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣትን ተከትሎ ከሀገር ውስጥ ባልተናንሰ መልኩ በቀጠናው ብሩህ ተስፋ ይታያል። በህዝብ ቁጥር አምስቱ የቀጠናው ሀገሮች ተደምረው ኢትዮጵያን አያህሉም። ስለሆነም የኢትዮጵያ ፖለቲካ ነባራዊ ሁኔታ በቀጠናው ላይ ያለው ሚና ምን ያህል እንደሆነ በቀላሉ ማየት ይቻላል።
ዶ/ር አብይ ሥልጣን በያዙ በአጭር ጊዜ ውስጥ ከደቡብ ሱዳን በስተቀር ሁሉንም የቀጠናውን እና የአካቢውን ሀገሮች በመጎብኘትና ያረበበውን ሌላ የግጭትና የስጋት ፖለቲካ ለማረጋጋት ሞክረዋል። በተለይ ላለፉት 21 ዓመታት በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ያለውን የጦርነትና የግጭት ስጋት ወደ ሰላም መቀየራቸው ለቀጠናው ትልቅ ተስፋ ነው። በጎረቤት ደቡብ ሱዳን ውስጥ ያለውንም የርስ በርስ ግጭትና ስጋት ለማረጋጋትና ለማርገብ የወሰዱት ርምጃም የሚበረታታ ነው። በተለይ ተፋላሚዎቹ ሙሉ ለሙሉ ወደ ሰላም ከመጡ ለዶ/ር አብይም እንደ ሀገር ለኢትዮጵያም ትልቅ ድል ነው።
ነገር ግን በጠቅላይ ሚንስትር አብይ እና በፕሬዘዳንት ኢሳይያስ መካከል እንዲሁም በሌሎች የጎረቤት ሀገሮችም ይሁን በቀጠናው መካከል የሚደረጉ ስምምነት እጅግ በጣም ጥንቃቄና ብስለትን ይጠይቃሉ። ምክንያቱም ቀጠናው ከባለቤቶቹ ሀገራት በተጨማሪ ለዘመናት ለውጭ ጣልቃ ገብ ፖለቲካ ክፍት የነበረ በመሆኑ እና በነበሩ ግጭቶች በፖለቲካውም ይሁን በኢኮኖሚው ተጠቃሚ የነበሩ ሶስተኛ ሀገራት ስላሉ በአንድ ግለሰብ ወይም ሀገር ቅንነትና ተነሳሽነት ብቻ ዘላቂ ሰላም ማምጣት አይቻልም። ለጋራ ሰላም የጋራ ተነሳሽነትና የጋራ ተጠቃሚነት ትልቅ ድርሻ አለው።
ላለፉት ጊዜያት ከልክ ባለፈ ራስ ወዳድ በሆኑ ገዥዎች ፍላጎትና ጥቅም ላይ ብቻ ተወስኖ የነበረው በኢትዮጵያና በመካከለኛው ምሥራቅ ሀገራት መካከል የነበረው ግንኙነትም ከጥርጣሬ ይልቅ ወደ አጋርነት የመሄድ አዝማሚያ ይታይበታል። ይህ የሚበረታታና ጥሩ ጅምር ነው። ይሁን እንጂ የነ አቶ መለስ ዜናዊ ርካሽ የግል ጥቅምንና ፍላጎትን ብቻ ማዕከል አድርጎ የነበረው የፖለቲካ ዲፕሎማሲ ግንኙነት ኢትዮጵያ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ሉዓላዊና ህልውና ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ በሌሎች ሀገሮች መልካም ፈቃድ ያውም 1 ሚሊዮን አካባቢ ህዝብ ባላት ጅቡቲ ላይ ሳይቀር ጥገኛ እንዲሆን ተደርጓል። ይህም ሀገሪቱንም ህዝቡን ከፍተኛ ዋጋ አስከፍሏል። ችግሮቹ ተጠንተው፥ ተለይተውና መፍትሄ ተበጅቶላቸው እርምት ካልተወሰደ ችግሮቹ ተጠናክረው ሊቀጥሉ ይችል ይሆናል። ምክንያቱም የኢትዮጵያ ህዝብ እጅግ በሚያስገርም አሀዝ እየጨመረ ሲሆን፤ የገበያ ፍላጎቱም የዛን ያህል ይጨምራል። ለዚህም ተመጣጣኝ አቅርቦት የሚያስፈልግ ሲሆን፤ ከሀገር ውስጥ ምርት በተጨማሪ ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን በተመጣጣኝ ዋጋ በፍጥነት ለማዳረስና የሀገር ውስጥ ምርትን በነፃነት በውጭ ላሉ ተጠቃሚዎች ለማድረስ መሰረተ ልማት ቁልፍ ድርሻ አለው። በተለይ ነፃ የባህር በር። ምክንያቱም ነፃ የባህር በር ከአንዲት ሀገር ያውም ከባህር 60 ኪሎ ሜትር ቤቻ የምትርቅ ወደብ አልባ ሆና የምትቀጥል ሀገር ከሉዓላዊነቷ በተጨማሪ ኢኮኖሚው ላይ ትልቅ ፈተና ይጋርዳል። ለምሳሌ ፈጣን የንግድ እንቅስቃሴ፥ ፍትሃዊ የንግድ ቁጥጥር ስርዓትና ተጠቃሚነት፥ የሸማቹ ደህንነት እና የአቅርቦት ተጠያቂነትና ግልፅነት ላይ ትልቅ ጫና አለው። ይሄ የተለያዩ አዋጭና ዘላቂ አማራጮችን አይቶ መፍትሄ ካልተወሰደ አሁን ያለው ግን ደግሞ ትኩረት ያልተሰጠው ችግር ከህዝብ ቁጥርና ፍላጎት ጋር እየተባባሰ የሚሄድ በመሆኑ ለቀጠናው ሰላምና መረጋጋት የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት በጥሞና ማሰብ አለባቸው።
ስለሆነም ኢትዮጵያ የራሷን ብሔራዊና ታሪካዊ መብትና ጥቅሟን እስካላስጠበቀች ድረስ አሁን ያለው ሰላም መልካም ቢሆንም ዘላቂ የመሆን ዕድሉ ግን አጠራጣሪ ነው። ለዚህም ዋነኛ ምክንያት ያለህዝብ ፍላጎትና ፈቃድ ታሪካዊ የባህር በር ባለቤትነት ጉዳይ እጅግ አንገብጋቢና ፈታኝ ሲሆን፤ በዶ/ር አብይ አስተዳደር ወደ ፊት ምን እንደታሰበ እስካሁን ግልፅ የሆነ ነገር ባለመኖሩ፤ ነገስ የሚል ጥያቄን ያጭራል። ሌላው መዘንጋት የሌለበት ጉዳይ ቢኖር በሀገራቱ መካከል ያለውን ሰላም ወደ ዘላቂ ደረጃ የማሸጋገር ዕድሉ በመሪዎች መልካም ፈቃድ ብቻ የሚወሰን ሳይሆን በእያንዳንዱ ሀገር ብሔራዊ ጥቅምና ፍላጎትም ጭምር በመሆኑ አሁን ያለውን ሰላም ምሉዕ አያደርገውም።
በርግጥ የአብይ አንድ ጥሩ ጅምር አለ። እሱም ቀጠናውን በኢኮኖሚና በመሰረተ ልማት ማስተሳሰር። ይህ ለጋራ ተጠቃሚነት እጅግ በጣም ጥሩ ሲሆን፤ ከዚህ ቀደም የነበረውን የርስ በርስ ጥርጣሬ አጥፍቶ ያለውን ሰላም ወደተሻለ ምዕራፍ ሊያሸጋግረው ይችላል። ከዚህ በተጨማሪ በኢኮኖሚው መስክ ሁሉም የቀጠናው ሀገራት በሌሎች ሀገሮች መልካም ፈቃድ ልግስና እና ብድር ጥገኛ በመሆናቸው በቅድሚያ ለፖለቲካው ነፃነት የኢኮኖሚ ደረጃዎቻቸውን በፈጣን ሁኔታ ማሻሻልና መቀየር አለባቸው።
አንዲት ሉዓላዊ ሀገር በርካታ ብድሮችንም ይሁን ርዳታዎችን ከአንድ የተወሰኑ ሀገራት ወይም ተቋማት ወይም የፖለቲካ አጋር ላይ ጥገኛ ከመሆን መላቀቅና አማራጮችን መጠቀም በራስ አስቦ ለመወስን ጉልበት ይሆናል። አለበለዚያ ኢኮኖሚው፥ የሀገር ውስጥ በጀት እና ትብብሩ በሶስተኛው ወገን ላይ ጥገኛ በሆነበት ሁኔታ በራስ ፈቃድ ብቻ ሰላምን አስፍኖ ዘላቂ ማድረግ እጅግ አስቸጋሪና ፈታኝ ነው። ይሄ ለኢትዮጵያም ሆነ ለቀሪዎቹ የቀጠናው ሀገራት ይሰራል። ምክንያቱም ብቻህን ደሴት ሆነህ እስካልኖርክ ድረስ፥ የኢኮኖሚ ነፃነት እስካላረጋገጥክ ድረስ የቱንም ያህል ቅን እና መልካም ሆነህ የፖለቲካ ነፃነት ለማረጋገጥ ብትሞከር ጊዜያዊ ካልሆነ በቀር ከጎረቤት ሀገሮች የሚኖረውን ግንኙነት በሌላ ሶስተኛ ወገን መፈተኑ የማይቀር ነው።
ኢትዮጵያ ያላትን ታሪካዊ ዳራ፥ የህዝብ ብዛት፥ የገበያ ፍላጎትና የፖለቲካ ሚናዋን ታሳቢ በማድረግ ቀጠናዋን በተለያየ አቅጣጫ መመልከትና መመርመር ይጠበቅባታል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይም አንዱና ዋነኛ የአስተዳደራቸው ፈተና ሊሆን የሚችለውም በቀጠናው ያለው የገዥዎች ስግብግብነት እና አምባገነንነት በተጨማሪ የሶስተኛ ወገን ጥቅምና ፍላጎት በቀጠናው ፖለቲካና ማኀበራዊ መስተጋብር ያለውን ሚና መለይት፥ መፍትሄውንም በብዙ አቅጣጫ መቃኘት፤ ለሚወስዷቸው ርምጃዎችም ጥንቃቄ በማድረግ ነገ ሊያስከትል የሚችለውንም ነገር ታሳቢ ማድረግ አለባቸው።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን ከመጡ ጊዜ ጀምሮ በሀገር ውስጥ እየወሰዷቸው ካሉ በጎ ርምጃዎችና ማሻሻያዎች በተጨማሪ በቀጠናው ላይ የወሰዱት ፈጣን ርምጃ ይበል የሚያሰኝ ነው። የሚመሩትን ሀገርና ህዝብ እንዲሁም ታሪክ በሚመጥን መልኩ የወሰዷቸው ርምጃዎች ጥሩዎች ናቸው። ነገር ግን ከኤርትራ የተደረጉ ስምምነቶች ምንም እንኳ በግልፅ የታወቁ ነገሮች ባይኖሩም በኢኮኖሚውና በፀጥታ መስክ ያለውን ግንኙነት ከወዲሁ ፈር ማስያዝ ይጠበቅባቸዋል። ለምሳሌ በሁለቱ ሀገራት መካከል ለሁለት አስርት ዓመታት የነበረው ውጥረት ከረገበ በኋላ ከርስ በርስ ማኅበራዊ ግንኙነት በተጨማሪ በቅርቡ የርስ በርስ ንግድ ልውውጥ ተጀምሯል። በጎ ጅምር ነው። ነገር ግን በሁላቱ ሀገራት መካከል ያለው የገንዘብ አጠቃቀምና የምንዛሪ ተመን በግልፅ መታወቅና መነገር አለበት።
የወደብ አገልግሎትን በሚመለከት ከጅቡቲ ጋር እንደነበረው ፤ ለዜጎች ኑሮና የውጭ ምርት አቅርቦት ዋጋ መናር አንዱ ምክንያት እንደሆነው ልክ እንደ ጅቡቲ ወደብ ኪራይ ነው ወይስ በጋራ ማልማት አሊያም በሰጥቶ መቀበል መርህ ኢትዮጵያን ከዛሬ 27 ዓመታት በፊት እንደነበረው ሀገሪቱን የባህር በር ባለቤት ባደረገ መልኩ? በኪራይ ከሆነስ ለምን ያህል ጊዜ በምን ያህል ዋጋ? የወደብ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ዘረፍ አጠቃቀም ጉዳይስ በምን ዓይነት ስምምነት ተካቷል? በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለው የመሰረተ ልማት ግንባታ በተለይም መደበኛ የየብስ መንገድ፥ የባቡር ትራንስፖርትና ሀዲድ ግንባታ፥ መብራት፥ ሎጅስቲክ፥ የፀጥታ ጉዳይ (በተለይ ወታደራዊ እንቅስቃሴ፥ የባህርና የአየር ኃይል) ለኢትዮጵያ የንግድ እንቅስቃሴና ለአካባቢው የፀጥታ ደህንነት አጠባበቅ ጉዳይ፥ ሌላ ሁለተኛ ወይም ሶስተኛ አካል የወደብ አገልግሎት አልሚና ተጠቃሚ ቢመጣ የኢትዮጵያ የሚኖራት ሚና እና የምትስተናገድበት አግባብ ፥… የመሳሰሉ ጉዳዮች በግልፅ ስምምነት ላይ ተደርሶ ለተጠቃሚው ህዝብ ይፋ መደረግ አለበት።
በሁለት ተራ ግለሰቦች አለመግባባት ወይም የጥቅም ሽኩቻ ግጭት ሀገራቱን ሊያቃቅር እንዳይችል መደረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች ከወዲሁ መታየት አለባቸው። የሚደረጉ ስምምነቶች ምንም እንኳ ዶ/ር አብይ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅምና ፍላጎትን ለሌላ አካል አሳልፎ በመስጠት ይደራደራሉ ተብሎ ባይታሰብም በፖለቲካ በተለይ በዲፕሎማሲው የአንድ መሪ ወይም ግለሰብ ቅንነት ብቻውን ሰላምን ማስፈን ጉልበት ቢኖረውም በሀገራት መካከል ቅንነትና በየዋህነት የሚደረጉ ስምምነቶች ከጥቅማቸው ይልቅ ጉዳታቸው ያመዝናል። ምክንያቱም በፖለቲካም ይሁን በተፈጥሮ አስገዳጅ ሁኔታ የመሪዎች መለዋወጥ አሊያም ከነፍስ ወከፍ ገቢ ጋር ያልተመጣጠነ የህዝብ ብዛትና ፍላጎት ባልተጠበቀ ጊዜ ሁነቶችን የመለወጥ ባህርይ ስላላቸው ቢቻል የሚፈፀሙ ስምምነቶች ዘላቂ ሰላም የሚያስገኙ ቢሆኑ መልካም፤ የውል ስምምነቶች ግን ከአስር ዓመት ባይዘሉ ይመከራል። ምክንያቱም በሁለት ሀገሮች መካከል የሚደረጉ ስምምነቶች ዓለም አቀፍ ሰነድ ሆነው የሚቆዩ በመሆናቸው፥የአካባቢና የሀገር ውስጥ ፖለቲካና ነባራዊ ሁኔታ ሲቀያየር አማራጭ እይታዎች ሊለያዩ ስለሚችሉ አሳሪ መሆን የለባቸውም።
ሌላው ኢህአዴግ ለመቀበል ከወሰነውና አቶ መለስና ስዩም መስፍን በስልጣን ላይ በነበሩበት ጊዜ ፈርመው ካረጋገጡት የአልጀርስ ስምምነት ተፈፃሚ ከማድረግ በስተቀር ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይም ሆነ በአስተዳደራቸው ስር ያሉ አካላት የቀድሞ ስምምነቶችና ውሎች ካሉ ተገቢው ምክክር፥ ምርመራና ጥንቃቄ ሳይደረግበት ማፅደቅም ሆነ መስማማት የለባቸውም። ይህ ለሁለቱ ሀገራት ብቻ ሳይሆን ለቀጠናው ሰላምም የራሱ ድርሻ ይኖረዋል።
ከቀጠናው አዋሳኝ አረብ ሀገራት ጋር እየታዩ ያሉ ጥሩ የሚመስሉ መግባባቶች ይበረታታሉ። ይሁን እንጂ ከሌሎች ሀገሮች በተለየ መልኩ ከአረብ ሀገራት ጋር የሚደረግ ወዳጅነትና አጋርነት በጥንቃቄ መታየት አለበት። ምክንያቱም ሁሉም ነዳጅ አምራጅ የቀጠናው አረብ ሀገራት በኢኢኮኖሚ ነፃ ቢመስሉም በፖለቲካውና በፀጥታ ጉዳይ ሌላ ሁለተኛ ወገን ላይ ጥገና የሆኑ ስለሆነ ከእነሱ ፍላጎት ውጭም ሊሆን በሚችል መልኩ በየጊዜው ያልተጠበቁ ተለዋዋጭ ባህርዮች ይታያሉ።
በተለይ የአረብ ሀገራት ዴሞኬርሲ አልባ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን የሀገራቸው ኢኮኖሚም በገዥዎችና ቤተሰቦቻቸው እጅ የተከማቸ፥ የፀጥታ ጉዳዮቻቸውም ምንም እንኳ ጠንካራ ቢሆንም ከብሔራዊ ይልቅ በገዥዎች ፍላጎትና ተክለ ቁመና ላይ የተገነባ በመሆኑ እነሱ ያለ እንቅስቃሴ የአፍሪካ ቀንድ ጋር ቀጥተኛ ትስስር ይኖረዋል። ምክንያቱም በባህል እንዲሁም በተለያዩ ማኅበራዊ ጉዳይ ላይ የአፍሪካ ቀንድ ሀገሮች ከአረብ ሀገራት ጋር የሚጋሩት ነገር ስላለ እዛ የሚፈጠረው ችግር ከራሳቸው አልፎ የአጋር ሀገሮችንም ሰላም የማናጋት አቅም አለው። ለምሳሌ አሜሪካ 66 % የኃይል አቅርቦት በተለይም ነዳጅ፥ የተፈጥሮ ጋዝና የድንጋይ ከሰል የአሪካ ቀንድ አጎራባች የሆኑ የአረብ ሀገራት ላይ ጥገኛ ስትሆን፤ እነሱም ዋነኛ የውጭ ምንዛሪ፥ የምግብ አቅርቦት ንግድ፥ የጦር መሳሪያ ፥ መሰረተ ልማት ቴክኖሎጂ አገልግሎትና አቅርቦት በዋነኝነት አሜሪካና ሸሪኮቿ ላይ ጥገኞች ናቸው። ርስ በርስ ያላቸው ወዳጅነትም ቢሆን አንዱ ያኩረፈ ቀን ቀጠናውን ማመስ የተለመደ ተግባራቸው ነው። ለምሳሌ የአሁኗን የመንን እንዲሁም ከኳታር ጋር ያላቸውን ግንኙነት ማየት ይቻላል። ስለዚህ አንዱ አጋር ጋር የአደጋ ወይም ችግር ዝናብ ቢያካፋ በኢኮኖሚ የደከሙ ሌሎች ሶስተኛ አጋር ሀገሮችን የሚገጥማቸው የችግር ካፊያ ሳይሆን ጎርፍ ነው። ስለዚህ ከበጎ ርምጃው ጎን ለጎን ጥንቃቄዎችም በደንብ መታየት አለባቸው።
በአጠቃላይ ኢትዮጵያ የምታደርጋቸው ፖለቲካዊ እንቅስቃሴዎችና ርምጃዎች በቀጠናው ላይ ትልቅ ተፅኖ አለው። ሰላሟና ደህንነቷ ከራሷ በተጨማሪ ቀጠናው ላይ የሚኖራት ሚና ቀላል ግምት የሚሰጠው አይደለም። ስለሆነም የቀጠናውን ህዝብ ብዛት 59 በመቶ ያህል የያዘች ሀገር መሪ የሆኑት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይና አስተዳደራቸው እየወሰዱት ያሉት ርምጃና ስምምነቶች ቀጠናውንም ታሳቢ ያደረገ መሆን ይኖርበታል። እየወሰዷቸው ካሉ በጎ ርምጃዎች በተጨማሪ በቀጠናውም ሆነ በሌላው ዓለም አቀፍ የፖለቲካው መድረክ ኢትዮጵያ የነበራትን ተሰሚነትና ቦታ እንድትይዝ የሀገር ውስጥ የፖለቲካ መረጋጋት፥ የህግ የበላይነትና የፀጥታ ጉዳይ ሳይዘነጋ ማለት ነው።
በተለይ በአንድ ሀገር ሁለት መንግሥት አሉ ብለው የሚፎክሩትን፥ የመንጋ ፍርድ ሰጪና ትጥቃቸውን አንግበው ሰላማዊ ዜጎች መሃል እየተንቀሳቀሱ የሚያውኩ “ተፎካካሪ” የፖለቲካ ኃይሎች ከወዲሁ በቃችሁ ተብለው እንዲታረሙ መደረግ አለበት። በአንድ ሀገር ሁለት እና ከዚያ በላይ ማዕከላዊ መንግሥት የጦር ሰራዊት የለም ሊኖርም አይችልም። ትንንሽ ተብለው በቸልታ አሊያም በየዋህነት የሚታለፉ ነገሮች በሌላው ወገን እንደ ጅልነትና አላዋቂነት ተቆጥሮ ለሀገርም ለህዝብም ጥቁር ጠባሳ የሚጥል አደጋ እንዳያስከትል ለቀጠናው ሰላም ኢትዮጵያ ቤቷን ማፅዳት ግድ ይላታል። በመጨረሿም ለማንኛውም የሀገር ውስጥ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴም የጦር መሳሪያና የሁለተኛ አካል ወይም ሀገር የፋይናንስ ድጋፍ፥ ዝውውርና ጣልቃ ገብነት ከእንግዲህ እንዳይኖር የፀጥታው ዘርፍ ከመንደር ባለፈ ሀገሪቷንና ቀጠናውን በበቂ ሁኔታ የተረዳ ፥ በቴክኖሎጂ የታገዘና ከነበረው ኋላቀር የገዥዎችን ፍላጎትና ጥቅም ታሳቢ ያደረገ መዋቅር በአዲስ መልክ ተደራጅቶ ብሔራዊ መልክ የያዘ የፀጥታ ኃይል መገንባትና ማሰማራትም ቅድሚያ ሊሰጡ ከሚገቡ አብይ ጉዳዮች አንዱ ተደርጎ ቢወሰድ ለሚታሰበው ሰላም ጉልህ አስተዋፅዖ ይኖረዋል።
ህወሓት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዳያውጅ በጌቶቹ ከተነገረው በኋላ በራሱ መንገድ መሄዱ የግንኙነት “ገመዱን እንደበጠሰው” ተነገረ። አሜሪካ ኤምባሲዋ ወደየሩሳሌም እንዳይሄድ የተቃወሙ አገራትን ዋጋ ትከፍላላችሁ ያለችውን በህወሓት ላይ ተግብራዋለች። አውሮጳውያን የጠነከረ ተቃውሟቸውን በህወሓት ላይ በዚህ ሳምንት ውስጥ እንደሚያሰሙ ይጠበቃል።
በባራክ ኦባማ አስተዳደር የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብቶች ረዳት ሚኒስትር የነበሩት ቶም ማሊኖውስኪ ባለፈው ዓመት ታህሳስ ወር ኢትዮጵያን ከጎበኙ በኋላ የአገሪቱን ሁኔታ የገለጹበትን አስመልክቶ ጎልጉል ይህንን መዘገቡ ይታወሳል። “ለለውጥ የተገባውን ቃል ተግባራዊ ማድረግ የኢትዮጵያ መንግሥት ብቸኛ ሃላፊነት ነው፤ … በኢትዮጵያ እንዲመጣ የሚፈለገው ለውጥ ሥርዓቱን ለዝነተ ዓለም ለማፅናት በሚደረግ ትግል ወይንም ሥርዓቱን በኃይል ለማፍረስ በሚወሰድ እርምጃም ሊሆን አይገባም፤ ሁኔታዎች በዚህ ከቀጠሉ ሥልጣን ማስረከብ ደረጃ ሊደረስ ይችላል” ካሉ በኋላ ሲቀጥሉም “እንደ ወዳጅ መክረናል … ምክንያቱም … ኢትዮጵያ ውስጥ አንድ ነገር ቢፈጠር ሙሉ ምስራቅ አፍሪቃ ምን ሊከተል እንደሚችል ስለምናውቅ … ነው” ብለው ነበር። “አገሪቱ አሁን ያለችበት ሂደት በእሳት ላይ ተጥዶ እንደሚንተከተክ ማሰሮ ይመስላል። እናም እንዲህ የሚንተከተክ ማሰሮ ለማስተንፈስ ያለው ምርጫ ክዳኑን ማንሳት ብቻ ነው፤ ያ ካልተደረገ መንተከተኩ አያቆምም። በዚያ ከቀጠለ ደግሞ መገንፈሉ አይቀርም። ከዚያ በኋላ የሚሆነው ሁላችንም እናውቀዋለን” ብለው ነበር።
ህወሓት/ኢህአዴግ “በአሻባሪነት” ስም በሶማሊያ የሚያደርገው ማስፈራሪያ ጊዜው ያለፈበት ይመስላል። የህወሃትና የአልሸባብ ግንኙነት እንዳለ ሆኖ አሸባሪነትን ለመዋጋት በሚል አርባ ምንጭ የሰው-አልባ አሮፕላን ማረፊያ (ድሮን ቤዝ) ማቋቋም ደርሳ የነበረችው አሜሪካ ከህወሓት ጋር ያላትን ፕሮጀክት ያጠናቀቀች ይመስላል። “ሶማሊያ ውስጥ … በኮንዶም አንዋጋም!” እያለ የሚያምታታ መለስ የሌለው ህወሃት/ኢህአዴግ ቁንጮውን ብቻ ሳይሆን ከበረሃ ጀምሮ ሲያግዙት የነበሩትን “ነጭ ወያኔዎችም” እያጣ ነው። ይህም ከሌሎች የአሜሪካ ማስጠንቀቂያዎችና ምክሮች ጋር ተዳምሮ የግንኙነት ገመዱ እንዲበጠስ ያደረጉ ምክንያቶች ናቸው።
ከዚህ በፊት በነበሩት ዓመታት ሁሉ ግምገማ በማካሄድ ራሱን ሲያብጠለጥል የኖረው ህወሓት/ኢህአዴግ እንደከዚህ በፊቱ በቃል ደረጃ ሟቹ መለስ እንዳለው “እስከ እንጥላችን ገምተናል” ባይልም ከዚያ ባልተለየ አገላለጽ አመራሩ እንደከሸፈ በገሃድ መስክሯል። ይህንን ካለ በኋላ ግን መላው አመራር ከያዘው ሥልጣን መነሳት ሲገባው ይኸው በመለስ አጠራር “እስከ እንጥሉ የገማው” አመራር በሥልጣኑ ላይ አንዳች ለውጥ ሳያደርግ ቀጥሏል።
በተደጋጋሚ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማውጣት በአገሪቱ ውስጥ የተነሳውን የተቃውሞ ማዕበል ለማብረድ ህወሓት ሙከራ ቢያደርግም አልተሳካለትም። ከጥቂት ወራት በፊት የተነሳውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ተከትሎ በአገሪቱ ውስጥ የለውጥ እንቅስቃሴ አገርሽቷል። በየአቅጣጫው ዜጎች ያነሱትን ጥያቄ በግድያና በእስር ለመመለስ የሞከረው ህወሓት ሕዝባዊ ጽናትና የHR 128 ጡንቻ ተባብረውበት “አሸባሪ” እያለ ያሰራቸውን የፖለቲካ እስረኞች ለመፍታት ተገድዷል።
በዚህ ሁሉ ውስጥ የተለያዩ ማባበያዎችንና ማስፈራሪዎችን ለመጠቀም የሞከረው ህወሓት “እኛ ከተነሳን አልሸባብ ሶማሊያን ይቆጣጠራል፤ ቀጣናው ሰላም አልባ ይሆናል፤ …” የሚሉትን ራሱን የአሜሪካ እውነተኛ አጋር አድርጎ ለማቅረብ የሄደበትም መንገድ አልሠራለትም። እንዲያውም ሌላ አቧራ አስነስቶበታል።
የትራምፕ አስተዳደር በእስራኤል የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ ከቴል አቪቭ ወደየሩሳሌም እንዲዛወር ውሳኔ ካደረገ በኋላ የተባበሩት መንግሥታት በጉዳዩ ላይ ድምፅ ሰጥቶበት ነበር። ኢየሩሳሌም ዓለምአቀፋዊ ከተማ ከመሆኗ አንጻር ኤምባሲው ወደዚያ እንዳይዛወር የመንግሥታቱ ድርጅት ያቀረበውን ሃሳብ ኢትዮጵያን ጨምሮ 128 አገራት ሲደግፉ አሜሪካንን ጨምሮ 9 አገራት ብቻ ተቃውመውታል። ከአፍሪካ ደቡብ ሱዳን፣ ዑጋንዳ፣ ሩዋንዳ እና ሌሎች አገራት ድምጸ ተዓቅቦ ማድረጋቸው ይታወሳል። ከአሜሪካ ዕርዳታና ድጎማ እያገኙ አሜሪካንን መደገፍ ሲገባቸው የመንግሥታቱን ድርጅት በመደገፍ አሜሪካንን የተቃወሙትን 128 አገራት አስመልክቶ “ዋጋ እንደሚከፍሉ” በወቅቱ ከትራምፕ አስተዳደር ተነግሮ ነበር።
በምዕራባውያን የበጀት ድጎማና ዕርዳታ ኅልውናው የታሠረው ህወሓት ጌቶቹ የሚያዙትን በተግባር መፈጸም ግዴታው ከሆነ ሰነባብቷል። በአሜሪካ በኩል ያለውን የጠነከረ አቋም ለማለሳለስ፤ “እኛ ብቸኛ የአሜሪካ ጥቅም አስከባሪና አጋር ነን” በማለት በሹሞቹ በኩል ለማሳመን ሙከራ ቢያደርግም አልተሳካለትም። “አጋራችን ብትሆኑ ኖሮ ኤምባሲያችን ወደየሩሳሌም እንዲዛወር ያቀረብነውን ሃሳብ በተበባበሩት መንግሥታት ፊት ትደግፉ ነበር” በማለት “ተገቢ” ምላሽ እንደተሰጣቸው ጎልጉል ያገኘው መረጃ ይጠቁማል።
በመሆኑንም ሌላ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማወጅ ተቀባይነት እንደማይኖረው የተነገረው ህወሓት ከምዕራባውያን የተሰጠውን ትዕዛዝ ሳይቀበል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አውጇል። ይህ እንደተሰማ በአዲስ አበባ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ ከዚህ በፊት ከሚያወጣው መግለጫ ለየት ባለ መልኩ የህወሓትን አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ “አጥብቆ” ተቃውሞታል። ከአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ይልቅ ሊሰጥ የሚገባው “ምላሽ ነጻነትን በማሳነስ ሳይሆን በማብዛት” መሆን እንዳለበት ኤምባሲው እንደሚያምን በመግለጫው ጠቁሟል። ይህ የኤምባሲው አቋም የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ (ስቴት ዲፓርትመንት) ውሳኔ ተደርጎ የሚታይ ሲሆን እስካሁን ከወጡት መግለጫዎች በዓይነቱም በይዘቱና በቃላት አጠቃቀሙ ጠንከር ያለ ሆኗል።
ይህንን የአሜሪካ አቋም ተከትሎ በዚህ በያዝነው ሳምንት ውስጥ የአውሮጳ ኅብረት፣ እንደ ጀርመን ያሉ አገራት በተናጠል እንዲሁም ካናዳ ተመሳሳይ ተቃውሞ እንደሚያሰሙ ጎልጉል ያገኘው መረጃ ይጠቁማል።
የጌቶቹ የተጠናከረ ተቃውሞ ያሳሰበው ህወሓት ያስቸኳይ ጊዜ አዋጁን በተመለከተ አጣብቂኝ ውስጥ ገብቷል። ተቃውሞውን ሰምቶ ያወጣውን አዋጅ ከሰረዘ ተሸናፊነቱን የሚያሳይ ይሆናል። አሻፈረን ብሎ ከገፋበትም ከድርጎ ሰፋሪዎቹ ጋር ሊቆራረጥ ነው። ስለዚህ “መንግሥት ይህንን (የአስቸኳይ ጊዜ) ውሳኔ በሚቀጥሉት 15ቀናት ለብሔራዊ ፓርላማ በማቅረብ ያስጽድቃል” በማለት በዕንጥልጥል ሊተወው ይችላል የሚል ግምት ይሰጣል።
ከመለስ ሞት በኋላ በህወሓትና በአሜሪካ መካከል ያለውን ግንኙነት የሚከታተሉ እንደሚሉት፤ አሜሪካ በተደጋጋሚ በገሃድም ይሁን በምስጢር ህወሓትን ስትመክር ቆይታለች። ከዚህ በኋላም እንዲሁ በምክርና በመግለጫ ብቻ መቀጠሏ የማይታይ ከመሆኑ የተነሳ ነው “የህወሓት እና የአሜሪካ የግንኙነት ገመድ ተበጥሷል” በማለት የመረጃው ባለቤቶች ለጎልጉል ለመናገር የደፈሩት። ይህ ይበል የሚያሰኝ በመሆኑ በአገር ውስጥ ያለው የለውጥ ኃይል በአስቸኳይ ከውጪው ጋር በቅንጅት በመሥራት የጌቶቹ ድጋፍ እየተነፈገ ያለውን ህወሓት/ኢህአዴግን እንዳይመለስ አድርጎ መሸኘት ያስፈልጋል በማለት ተናግረዋል። (ፎቶ: በአዲስ አበባ የአሜሪካ ኤምባሲ)
ሰዎች!! የጎልጉል ዜና ኣቅራቢዎችም ሆኑ፣ ጎልጉልና የዝግጅቱ ክፍል፤ ወሬው የወተላገደ ከመሆኑም በላይ፤ የተዘበራረቀ ሆኖ ኣግኝቸዋለሁ። እስቲ ረጋ ብላችሁ ከላይ ጀምራችሁ እየጨመቃችሁ ዝለቁት፣ ትንቢት ለመናገርም ይቃጣውና፣መልሶ ከጀልባ ላይ የወደቀ ዋነተኛ ሆኖ ሲንቦጫረቅ ያስቀናል። በሃገሪቱ የሌለ ወይም ያልተደረገ ዝብርቅርቅ ቅጥ ኣንባሩ ጥፍት ያለ ወሬ ሆኖ ታገኙታላችሁ። ወሬ የት ትሄዳለህ ብሎ እንዱ ጠየቀው ኣሉ ወሬን፣ ወሬም፣ ጎልጉል ቤት፣ እስቲ ኣረፍ በልና እህልም ቀማሰህ ይሉታል፣ወሬም፣ጎልጉል ቤት ሳልደርስ፣ኣፈር ድሜ ልቅመስ ብሎ ነጎደ ይባላል።
ተከራካሪ ተወካዮች በሽምግልና ላይ ለመሳተፍ እድል ለመስጠት, በጥር 9, 2017, ፍርድ ቤቱ በአስተዳደር ትዕዛዝ 4-16 የአቤቱታ ሽምግልና ፕሮግራም ጀምሯል. አንዳንድ ልዩነቶች, ከከፍተኛ ፍርድ ቤት, ከዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ አስተዳደር የአስተዳደር ችሎት እና አስተዳደር ኤጀንሲዎች, ቦርድና ኮሚሽኖች ይግባኝ በሚጠይቀው የፍትሐብሔር ክስ በሙሉ የግድ የፍላጎት ማሟያ ለማድረግ ብቁ ናቸው.
በምክር የተወከሉ ወገኖች በማስታረቅ ለመሳተፍ ብቁ አይሆኑም. ፍርድ ቤቱ ዛሬ በኤፕሪል 3, 2018 ላይ አሳየ አስተዳደራዊ ትዕዛዝ 2-18 ለሽምግልና ዓላማ ሲባል ወደ ውስጠቱ ገጽታ ለመግባት የጠበቃውን ዓላማና ስፋት በተመለከተ ጠበቃዎች ፈቃድ እንዲሰጡ ለማስቻል. ይህ ጠበቃና ደንበኛው ለጉዳዩ ጠበቃው ተወካይውን ለመወከል የሚያስችል የውክልና ስምምነት ውስጥ እንዳይገቡ አይከለክልም.
ከጥር ጃንዋሪ 23, 2017 ከተጣለባቸው አግባብነት ያላቸው ሁኔታዎች ውስጥ, የጥብቅና የፍርድ ማመልከቻን የይግባኝ ማሳሰቢያ ወይም የይግባኝ ጥያቄ ማመልከቻ ማስገባት ይጠበቅበታል. የፕሮግራሙ ሠራተኞች የምርመራ ማቅረቢያውን መግለጫ እና በይግባኝ ፍርድ ቤት ውስጥ የተካተቱ ሌሎች ሰነዶችን ይገምታሉ, እናም ጉዳዩ ለሽምግልና ተገቢ መሆኑን ለማጣራት ምክር በመስጠት ማማከር ይችላሉ. ጉዳዩ ለሽምግልና ከተመረጠ, ፍርድ ቤቱ ሸምጋዩን ከሸንጎው የሸንጎ ሸምጋዩ ለመለየት የሽምግልና ቅደም ተከተል ይሰጣል. ሸምጋዩ ሁሉንም የሽምግልና ስብሰባዎች የመከታተል ኃላፊነት አለበት. በአብዛኛው በሽምግልና የተመረጠው, የሽምግልና ሂደቱ መድረሻን በመጠባበቅ ላይ ያሉ የይግባኝ ቀነ-ገደቦች ይቆያሉ.
ለሽምግልና ትእዛዝ ከተሰጠ በ 15 ቀናት ውስጥ አማካሪው ለሽምግልና እና ለሽምግልና መርሃግብር ሰራተኞች ምስጢራዊ የሽምግልና መግለጫ እንዲሰጥ ያስፈልጋል ፡፡ አማካሪው በመግለጫቸው ተከራካሪ ወገኖች ያቀረቡትን አቤቱታ ለመፍታት እንዲረዳቸው የሚረዳውን መረጃ እንዲሰጡ ይበረታታሉ ፡፡ የመጀመሪያው የሽምግልና ጊዜ ለሽምግልና ትእዛዝ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በ 45 ቀናት ውስጥ መሆን አለበት።
ጉዳዩ a ፕሮፐር ተከራካሪው ለሽምግልና ተመርጦ ተከራካሪው በሽምግልና ላይ ለመሳተፍ ይፈልጋል, በፓርላማው ውስጥ ከዳኝ አቤቱታ የሽምግልና ፕሮግራሞች እንደነዚህ ያሉትን ሪፈሮች ለመቀበል ፈቃደኛነቱን የሚገልጽ. ተከራካሪው እና ጠበቃው በጋራ መስማማት ከቻሉ, ለሽምግልና ዓላማ ሲባል ውስጣዊ ውክልና ስምምነት ውስጥ ይገባሉ. አስተዳደራዊ ትዕዛዝ 2-18. ጉዳዩ በሽምግልናው ውስጥ ካልገባ, ጠበቃው እና ጠበቃ የህግ ጠበቃውን ለመውሰድ ይግባኝ ለማቅረብ የሚያስረዳ ውክልና ስምምነት ውስጥ መግባት ይችላሉ.
ለማገልገል ብቁ ለመሆን Pro bono የሽምግልና ጠባይ, አመልካቾች በዲሲ ባር ጥሩ አቋም ያላቸው, በሲቪል ጉዳዮች ላይ እንደ ልምድ ያካሄዱ የሕግ ባለሙያዎች ናቸው, እና በአመልካች ፍርድ ቤት የቀረበውን አስፈላጊውን ስልጠና ማጠናቀቅ አለባቸው. የሽምግልና ውክልና ወይም የይግባኝ ውክልና ያልተካሄዱት ጠበቆችም የደንበኛን ማስተላለፍ ከመቀበላቸው በፊት አንድ ልምድ ያለው የሕግ ባለሙያ ተገቢውን ቁጥጥር ወይም ድጋፍ መቀበላቸውን ማረጋገጥ አለባቸው.
የይግባኝ ሽምግልና ፕሮግራም በአሁኑ ጊዜ ለህግ ባለሙያነት ሸምጋዮች ለመፈለግ ፍላጎት ላላቸው የበጎ ፈቃድ ሰራተኞች እየሰጡ ነው. ሸምጋዮች በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በማንኛውም ሕግ እንዲፈፀም ፈቃድ ሊኖራቸው ይገባል እንዲሁም በአግባቡ ተሞክተው ጉዳዩ በሚታይባቸው ጉዳዮች ላይ ሸምጋዮች ማካተት አለባቸው. ሸምጋዮች በፍርድ ቤት የሚደገፉ የመጀመሪያ የመተዋወቂያና የሥልጠና መርሃ ግብሮች ላይ እንዲሳተፉ እና በዜሮዎች ውስጥ ቢያንስ የ 2 ጉዳቶችን በ 18 ወር ውስጥ ለማስታጠቅ ይጠየቃሉ. ፍርድ ቤቱም ለሽምግልና ሸምጋዮች ያለክፍያ ጊዜያዊ አማራጭ ሥልጠና እና የትምህርት እድል ይሰጣል.
* እባክዎን ያስታውሱ ከግልግል መርሃግብር አስተባባሪው ስብሰባዎች እና ምክክር ጋር ቀጠሮ ብቻ ነው ፡፡ ቀጠሮ የሌለባቸው ግለሰቦች ለሽምግልና ተሳታፊዎች ምስጢራዊነት ለማረጋገጥ የሽምግልና ክፍሉ ውስጥ አይሰጣቸውም ፡፡
የዛሬ 82 ዓመት ሞገስ አስገዶምና አብርሃ ደቦጭ ባደረጉት ግራዚያኒን በቦንብ የመግደል ሙከራ ምክንያት የፋሽስቱ (የጨፍጫፊው) ጦር መሪው ግራዚያኒ የአዲስ አበባ ሕዝብ ሕፃን ሽማግሌ ወንድ ሴት ሳይለይ ሁሉም የአዲስ አበባ ሕዝብ እንዲፈጅ እንዲጨፈጨፍ ትዕዛዝ በመስጠቱ የአዲስ አበባ ሕዝብ ሕፃን ሽማግሌ፣ ወንድ ሴት ሳይለይ በጅምላ ተጨፈጨፈ፣ ከነቤቱ እየተቃጠለ ተፈጀ፡፡ የሰው ልጅ ደም እንደጎርፍ ጎረፈ፣ የአዲስ አበባ ጎዳናዎች በሰው ደም ጨቀዩ፡፡ ፈጽሞ በእውን የተፈጸመ የማይመስል የማይታመን አረመኔያዊ ግፍ ተፈጸመ፣ ወደር የለሽ እልቂት ተከናወነ!!!
ይህ እልቂትና ሌላውም የፋሽስት ጥሊያን ጭፍጨፋ የተማረ የነቃ የሰው ኃይላችንንና አምራች የሰው ኃይላችንን ቅርጥፍ ሙልጭ አድርጎ የበላ፣ ወረታችንን እንዳለ ያወደመ ወረራ በመሆኑ በሀገራችን ላይ ያደረሰው ኪሳራና ጉዳት ይህ ነው ብሎ ለመግለጽ የሚቻል አይደለም፡፡ ሀገራችን እንዳታንሠራራና ሕዝባችን በድህነት እንዲማቅቅ ነው ያደረገን፡፡ ካሳ ሲታሰብ ግምት ውስጥ መግባት ያለበት ወረራው የነቃ፣ የተማረ፣ አምራች የሰው ኃይሏን አረመኔያዊ በሆነ መንገድ በማጥፋት በሀገሪቱ ላይ ያደረሰው ኪሳራ ነው እንጅ የወደሙና የፈራረሱ ንብረቶች ብቻ አይደለም!!! ይሄ ቀልድ ነው!!! ካሳ ተብሎ በተከናወነው ሒደት የተፈጸመው ይሄ ነው፡፡
ውድ ኢትዮጵያውያን! ክልፍልፉና አቅለ ቀላሉ ዐቢይ አሕመድ ይሄንንና መሰል ሌላ በርካታ በቃላት ሊገለጽ የማይችል ከፍተኛ ጥፋት፣ ውድመት፣ ኪሳራና ጉዳት ያደረሰውን የፋሽስት ጦር ባርካ እና “ይቅናቹህ!” ብላ የላከችብንን የካቶሊክ መሪ ፖፕ ፍራንሲስን ኢትዮጵያን ለማስጎብኘት ዝግጅት ላይ ነው፡፡
የካቶሊክ “ቤተክርስቲያን” ለፈጸመችው ኢክርስቲያናዊ ግፍ ይቅርታ እንድትጠይቅ በተደጋጋሚ ተጠይቃ በከፍተኛ ንቀት ይቅርታ ለመጠየቅ ፈቃደኛ ሳትሆን ቀርታለች፡፡ ይህ ክብረነክ የሆነ ጉዳይ ወይም ብሔራዊ ክብራችንን የተዳፈረና ያዋረደ ጉዳይ ባለበት ሁኔታ ፖፕ ፍራንሲስን ተቀብሎ ማስተናገድ ማለት ምን ዓይነት ትርጉም እንዳለው ለብሔራዊ ክብሩና ለሉዓላዊነቱ ትልቅ ግምት ለሚሰጠው ለኢትዮጵያ ሕዝብ ለመንገር መሞከር መቀለድ ነው የሚሆነው፡፡
ቫቲካን ተገቢ ይቅርታ ሳትጠይቅና ተገቢ ካሳ ሳትከፍል ፖፗን መቀበል የዛሬ 82 ዓመት ሕፃን ሽማግሌ፣ ሴት ወንድ ሳይለይ አረመኔያዊ በሆነ ሁኔታ በጅምላ የተጨፈጨፉ ወገኖቻችንንና ባጠቃላይ በወረራው ጥቅም ላይ እንዳይውል በዓለም በተከለከለው የመርዝ ጭስ የተፈጁ ወገኖቻችንን ደም ደመ ከልብ ማድረግ በመሆኑ መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጉብኝቱን በመቃወምና እንዳይከናወን በማድረግ ብሔራዊ ክብሩንና ሉዓላዊነቱን ያስጠብቅ፣ የወገኖቻችንን ክብር ያስከብር፣ የሞቱለትን የተቀደሰ ዓላማ እንዳይረክስ ይከላከል!!!
…ከአንድ ካሚዮን ላይ አንድ የኢጣሊያ ኦፊሰር ወረደና ቀበቶውን ጠበቅ አድርጎ እየቆለፈ መጣ።… ስድስት ሰዎች ባለውኃውን መትረየስ ከካሚዮኑ አውርደው መጡ። እነሊቀ ጠበብት እውነቱ ከቆሙበት ከአቃቂ ወንዝ ፊት ለፊታቸው ላይ ወስደው… ጠመዱት።…
እጅ ለእጅ በሠንሠለት የተያያዙትን እስረኞች የአቃቂ ወንዝ ገንገን ላይ አቆሟቸው።…ሊቀ ጠበብት ተራራው፣ ወንዙ እንደ እንዝርት የሚዞር መሰላቸው። በሩቅ ደግሞ የአቃቂ መድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያን ጣራውን ዐዩ።… ከመትረየሱ የርሳስ ዝናም ዘነመ።…
የጫማ ዱካ ወደ ወደቁበት እየቀረበ እንደመጣ ሊቀ ጠበብት እውነቱ ሰሙ። … ቆስለው ከነበሩት ሰዎች «እባክህን ጨርሰን» ብለው መግለፅ በማይቻል የስቃይ ድምፅ ሜጀሩን ለመኑት። ሳቀና ተዋቸው። ሊቀ ጠበብት እውነቱም ሲስቅ ሰሙት። …
ሊቀ ጠበብት አንዱን ዐይናቸውን እንደገና ከፈቱት። ጫማ ብቻ አዩ። ሰው ከዚያ ጫማ ጋር አለ እንደሆን ለማስተዋል አልተቃኑም። የሞትን ሕግ ጠበቁ። በልባቸው «ሚካኤል በዕለተ ቀንህ በክንፍህ ጋርደኝ» ብለው ጸለዩ።
ቀኑ ሔደና ሌሊቱ መጣ። ሌሊቱ ደግሞ ሊሔድና ቀን ሊመጣ ነው። እርሳቸው ግን በህልም ውስጥ ወይም በእውን እንደሆኑ እርግጠኛ ሁነው የሚያውቁት አልነበራቸውም። አዲስ አበባ ኢጣሊያኖች በለኮሱት እሳት ተቃጥላ ስትጨስ ዐይተው ነበር።ሌሊት ደግሞ በቃጠሎዋ ነበልባል እንደ ኮከብ ስታበራ ዐይተው አንድ ጊዜ አለቀሱ። ግን እንባቸው በቁስላቸው ወረደና ፈጃቸው፤ ለበለባቸው። «አምላከ ቦታውንና ሕዝቡን ትቶ ሔዷል» አሉ።…
አዲስ አበባም ኢትዮጵያዊያንን ኢጣልያኖች የሚያርዱበት ቄራ ሁና ነበር። … አናቱን ተቀጥቅጦ፣ ጫንቃውን ተሰብሮ፣ በሳንጃ ተወግቶ፣ በአካፋና በዶማ ተፈልጦ ብዙ ሕዝብ ሲቃዥና ሲያቃትት ሰሙት፤ እርሳቸውም ሳያውቁት አቃሰቱ።…
የዓለማችንን 25 ከፍተኛ ተከፋይ ሙዚቀኞች ደረጃን የቀድሞው ራፕር፤ የሙዚቃ አሳታሚ ባለቤት እና ነጋዴ ዶ/ር ድሬ በአንደኛ ደረጃ እንደሚመራው ፎርብስ መፅሄት አስታወቀ፡፡ ዶ/ር ድሬ በ2012 በከፍተኛ ክፍያ አንደኛ ሊሆን የበቃው 100 ሚሊዮን ዶላር ገቢ በማግኘት ሲሆን “ቢትስባይድሬ” በተባለ የጆሮ ማዳመጫ ምርቱ ገበያው ስለተሟሟቀለት ነው ተብሏል፡፡ ዘንድሮ “ዘ ዎል ላይቭ” የተባለ የሙዚቃ ኮንሰርት በመላው ዓለም ተዘዋውሮ በማቅረብ የተሳካለት ፒንክ ፍሎይድ፤
በ88 ሚሊዮን ዶላር ሁለተኛ ደረጃን ሲወስድ በዓመቱ ከ100 በላይ የሙዚቃ ዝግጅቶች የሰራው እንግሊዛዊው ኤልተን ጆን በ80 ሚሊዮን ዶላር፣ ሶስተኛ ደረጃ ተሰጥቶታል፡፡ ዩ2 የሙዚቃ ቡድን በ60፤ ጆን ቦን ጆቪ በ60፤ ብሪትኒ ስፒርስ በ58፤ ፖል ማካርቲኒ እና ቴይለር ስዊፍት በእኩል 57፤ እንዲሁም ጀስቲን ቢበር እና ቶቢ ኬዝ በእኩል 55 ሚሊዮን ዶላር ገቢያቸው እሰከ 10 ያለውን ደረጃ አግኝተዋል፡፡ ሪሃና በ53፤ ሌዲ ጋጋ በ52፤ ኬቲ ፔሪ በ45 እንዲሁም አዴሌ በ35 ሚሊዮን ዶላር የዓመቱ ገቢያቸው ከአስሮቹ ደረጃ ውጭ መሆናቸው አስገርሟል፡፡
የሀገራችን መገናኛ ብዙሀን አውቀው በፍርሀት ሳያውቁ በስህተት ጆሮ ዳባ ያሏቸውን ሀገራዊ ጉዳዮች ለማንበብ ፡ ለመስማት አማራጩ ፌስቡክ ትዊተር እና የተለያዮ ብሎጎች እየሆኑ መምጣታቸውን ለማወቅ አዲስ አበባ በየጥጋ ጥጉ ያሉ የኢንተርኔት ካፌዎችን ለደቂቃ መጎብኝት በቂ ነው:: በሳምንቱ ማን ምን ከተበ? ምን አስደመመው? ምን ተነተነ?ምን አሳዘነው? ምን አስደሰተው? የሚለውን በአጤሬራ መልክ ማቀመስ ደግሞ ባይጠቅምም አይጎዳም ስለዚህ ባሳለፍነው ሰሞነ ህማማት ኢትዮጲያውያን የፌስቡክ የትዊተር እና የተለያዮ ብሎግ ተጠቃሚዎች ምን አሉ? በምን ተደሰቱ ? በምን አዘኑ? በምንስ ተማረሩ? እንደተለመደው ከብሎግ ክለሳ እጀምራሁ:: ተከተሉኝ፦
ከእንጨት መርጦ ለታቦት ከብሎግ መርጦ ለትኩረት ልበልና እስቲ ቀልቤን የሳቡኝን ላካፍላችሁ:: በዚህ ሳምንት የተስፋዬ ገብረአብ ብሎግ የቅዳሜ ማስታወሻ በመጋቢት ወር ከደቡብ ክልል የተፈናቀሉ ዜጎችን አስመልክቶ ምሁራን በተለይ በውጪ ያሉ ከተለያዮ አንግሎች አንጻር የሰጡትን አሰተያየትና የሀገሪቱን እጣ ፈንታ የራሱን ምልከታ ጨምሮ አስነብቦናል:: የጽሁፉ የመጨረሻው መስመር ገለልተኛ ስለመሰለኝ እዚህ ልጥቀስላችሁ እንዲህ ይላል ፦
የቆየውንና ጊዜው ያለፈበትን በጥላቻና በጀብደኝነት ላይ ተመስርቶ የነበረውን አንድነት በመተው፣ ሰብአዊነትንና እኩልነትን ባረጋገጠ መልኩ ኢትዮጵያዊነትን መገንባት ይገባል!
መቼም ገለልተኛ ምናምን ያልኩበትን መንፈስ ትረዱልኛላችሁ:: ቀሪውን እናንተው እዚህች ላይ ጠቅ ያአድርጉ እንዲህም ይባላል ለካ ታስብሎታለች:: የቅዳሜ ማስታወሻ ለግዜው ኢትዮጵያ ውስጥ አልታሸገም::
ቀጠልኩ ወደ አቤ ቶክቻው:: ከዚህ ሳምንት የአቤ ጽሁፎች ቀልቤን የሳበችው የፀሎተ ሀሙስ እለት ያተማት የትላንት በያይነቱ የምትለዋ ጽሁፉ ናት:: ፌስቡክ ላይ ሞቅ በለው የሰነበቱ ወሬዎችን በአጤሬራ መልክ በሀዘን በደስታ እንደገና በሀዘን ካዛ ደግሞ በሽሙጥ ከራሱ ስሜት ጋር አዋዝቶ አቅርቧል:: ትንሽ ልጥቀስ፦
“እምዬ ኢትዮጵያ የጀግኖች እናት እስቲ ፈልጊልኝ የሚከራይ ቤት” የሚል ፅሁፍ ተለጥፎ አየሁ። ይህንን ፅሁፍ ከዚህ በፊትም አይቼዋለሁ። እውነትም የሚከራይ ቤት እንኳ ኢትዮጵያችን ብታገኝልን ቢያንስ በየ አረብ ሀገራቱ እህቶቻችን አየሰቃዩም ነበር። ብዬ እያሰብኩ… ወረድ አልኩ። አሁን አሪፍ ዜና አየሁ። እስክንድር ነጋ ታላቅ አለም አቀፋዊ ሽልማት አገኘ!
ታዋቂው እና ተወዳጁ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ “ፔን ኢንተርናሽናል” ከተባለ ድርጅት PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award. የተባለውን ሽልማት አገኝቷል።
እስክንድር ነጋ የ PENንን ሽልማት ማግኘቱ በዚህ ሳምንት እጅግ በርካታ ኢትዮጵያዊያንን አስፈንድቋል:: ዜናው እንደተሰማ ዜናውን ያበሰሩትን ደረገጾች ትይይዝ በየፌስቡክ ገጾቻቸው ለጣጥፈዋቸው ነበር:: ብዙዎቹም ዜናውን መውደዳቸውን likeን ጠቅ በማድረግ ገለጸዋል:: መቼም እንዲህ አይነቱን ዜና አዲስ ዘመን ላይ ማንበብ እንዴት እንደምናፍቅ:: ለማናቸውም እኔም ደስ ብሎኛል:: ይገባዋልም::
ከወርሃ የካቲት ጀምሮ የኢንተርኔት ተጠቃሚዎችን ትኩርት ስቦ የነበረው በዋልድባ ገዳም ዙሪያ የተነሳው ውዝግብ ነው:: በዚህ ሳምንት ሚያዚያ 1 ፤ 2004 ዓ.ም አንድ አንድ አድርገን የሚባል ብሎግ አስገራሚ ሊባል የሚችል ዜና አስነብቦናል:: ከመጀመሪያው አንቀጽ፦
አባቶች በጸሎት እየበረቱ ይገኛሉ ፤ አሁን በደረሰን መረጃ መሰረት በቦታው ላይ ያለው ስራውን የሚያከናውን ተቀጣሪመሃንዲስ ባልታወቀ ምክንያት ሞቷል ፣ ስው ለመስራት የተቀመጡ የኮንስትራክሽን ማሽነሪዎቹ በየሰአቱእየተበላሹይገኛሉ ፣ ካልታወቀ ቦታ የተለያዩ አውሬዎች እየወጡ ሰራተኛን መተናኮል ጀምረዋል::
ከስፖርት ብሎጎች የፍሰሀ ብሎግ ዛሬ ደግሞ ስለተወዳጇዋ ደራርቱ “ሳቂታዋ የረጅም ርቀት ሩጫ ንግስት” በሚል ርእስ በጣፋጭ ቋንቋ ያወገናል:: በአዲስ አበባ FM ራዲዮኖች በእንግሊዝ ፕሪምየር ሊግ እንጨት እንጨት ያለ ዘገባ ለተሰላቸ ምነኛ ምርጥ አማራጭ ነው:: የሀገራችንን የአትሌቲክስ ጀግኖች ያልተነገሩ ታሪኮች እንዲህ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ፈልፍሎ የሚያቀርብልን አጠተን ተሰቃየን የሚሉ ጓደኞቼ በርካቶች ናቸው:: ከመጀመሪው አንቀጽ፦
ኦሎምፒክ ምን እንደሆነ ከማወቄ በፊት የእሷን ስምና ድሏን ነበር የማውቀው። ስሟ በሬዲዮ በተደጋጋሚ ሲጠራ ስለሰማሁት አእምሮዬ ውስጥ ተቀርጾ ተቀምጧል። “የኦሎምፒክ ወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት ሆነች” የሚለው ጩኸት ልቤን አልሰረቀውም፤ ልጅ ነበርኩና የኦሎምፒክን ዋጋና ምንነት ባለማወቄ። “ሮጣ ተፎካካሪዎቿን እንደ ጭራ ከኋላ አስከትላ አሸነፈች” የሚለው ድምጽን ለማስተናገድ ግን አልተቸገርኩም። ምክንያቱም እየተሯሯጠና አቧራ እያቦነነ ለነበረ ልጅ ሩጫ፣ መቅደምና መቀደም ምን እንደሆኑ ለይቶ ለማወቅ አያስቸግረውምና።
21 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሚያዝያ 13 ቀን ማለት ነው።
ደህንነት እና ከፍተኛ ጥራት ያለው ማረጋገጫ ： ለ 30 ቀናት ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ተመላሽ እና የመመለሻ ማረጋገጫ ፣ የ 5 ዓመት ረዥም ከፍተኛ ጥራት ያለው ማረጋገጫ ፣ እባክዎ ዘና ለማለት መግዛትን ያረጋግጡ ፡፡ ቧንቧውን ወይም ማቋቋሚያውን በተመለከተ ማንኛውም ጥያቄ ካለዎት እባክዎ እኛን በማነጋገር ደስተኞች ይሁኑ ፡፡
(ዘ-ሐበሻ) በተለምዶው 1ለ5 ወይም ጥርነፋ እየተባለ የሚታወቀው የኢሕአዴግ አሠራር እንደሚቀጥል ታወቀ:: ኢህአዴግ ‘የለውጥ ሠራዊት አደረጃጀት መመሪያ’ በሚል 1ለ5 በመጠርነፍ ሕዝቡን ሲሰልልበትና ሲገገመግምበት ቆይቷል::
አሁንም በተለያዩ ክልሎች የ1ለ5 ጥርነፋ ተሻሽሎ እንደሚቀጥል የሚገልጹት ምንጮች በአማራ ክልል ተሻሽሎ ተግባራዊ እንዲሆን ተደርጓል:: በተሻሻለው መመሪያ በመንግስት መስሪያ ቤቶች ያሉ ሰራተኞች በየቀኑ ያካሄዱት የነበረው የ1ለ5 ውይይት በሳምንት አንድ ቀን እንዲሆን በሳምንት አንድ ቀን ይካሄድ የነበረው የዕርስ በርስ መመማር ውይይት ደግሞ በወር አንድ ጊዜ እንዲሆን ቢደረግም አሰራሩ ግን ሙሉ በሙሉ እንደቀድሞው እንደሚሆን የደረሰን መረጃ ይጠቁማል::
ሲቭል ሰርቭስ የተሻሻለው ‘የለውጥ ሰራዊት አደረጃጀት መመሪያ’ ለአማራ ክልል ከላከው በኋላ የርእሰ መስተዳድሩ ቢሮም ወደ ታች በማውረድ ለሁሉም መስሪያ ቤቶች አሰራጭቶታል:: ይህ የ1ለ5 ጥርነፋ የተሻሻለው መመሪያ በሌሎች ክልሎችም እንደሚሰራጭ ታውቋል::
ሰሞኑን እንደአዲስ ሆኖ የሚወራው ስለጥርነፋ ነው፤ ጥርነፋ ከዲያብሎስ ፋብሪካ የወጣ የክፋትና የጭቆና መሣሪያ ነው፤ ሰዎችን በመጨቆንና በማሰቃየት፣ ምቾትና እንቅልፍ በማሳጣት፣ ፍርሃትንና ስጋትን በማሰራጨት ሕዝብን ለጥ-ጸጥ አድርጎ ለመግዛት የሚፈልጉ ጠርናፊዎች፣ አምባ-ገነኖች፣ ጨቋኞች፣ አፋኞች፣ ዘራፊዎች፣ ወሮበሎች፣ ምድራዊም ሆነ ሰማያዊ ሕግ የማይገዛቸው፣ አምላካቸው አድርገው የሚያገለግሏቸው ሎሌዎችን በሆዳቸው ገዝተው የሚያሰልፉ ናቸው።
እንኳን የገጠር ልጆችና አኛም የአዲስ አበባዎቹ መሰንከል ምን እንደሆነ እናውቃለን፤ እንስሳትን (በቅሎዎችንና አህዮችን፣ አንዳንዴ በገግና ፍየልም) የፊት እግር ከኋላ እግር ጋር በአጭር ገመድ እያሰሩ እንደልባቸው እንዳይንቀሳቀሱ ማድረግ ነው፤ ሀብት በመሆናቸው ቢጠፉ ባለቤቶቹ ይጎዳሉ፤ ስለዚህ በየአካባቢያቸው ያለውን እየጋጡ ችለው እንዲኖሩ ለማድረግ ቀላሉ ዘዴ መሰንከል ነው።
ለሰውም ቢሆን ዓላማውም ዘዴውም አንድ ነው፤ ልዩነቱ የሰው ልጅ እንቅስቃሴው አካላዊ ብቻ ሳይሆን አእምሮም መንፈስም ስላለው መሰንከሉ አካላዊ ብቻ አይሆንም፤ እንዳያስብ አእምሮውን ማፈን ግዴታ ይሆናል፤ ለአምባ ገነኖች ችግር የሚመጣው የሰዎች አእምሮ ሲያስብ ነው፤ ያሰበውንም መናገርና መጻፍ ሲጀምር ነው፤ “መጥፎ ሀሰብ”፣ ማለትም ለጨቋኞቹ የማይበጅ ጥሩ ሀሳብ በንግግር፣ በጽሑፍ፣ በራድዮና በቴሌቪዥን ቢተላላፍና ብዙ ሰዎች ቢሰሙት አገር ይረበሻል፤ ሰው ሁሉ ሽብርተኛ ይሆናል፤ አገዛዙ ሕዝቡን ለመሰንከል ብዙ ዘዴዎች አሉት፤ በስም ማጥፋት እንዳልከሰስ ዘዴዎቹን አልናገርም፤ ነገር ግነ ክፉ እንቅልፍ ይዞት የሄደ ካልሆነ በቀር የማያውቃቸው የለም፤ የማያውቅ ካለ በየቤቱ እየመጡ ይተዋወቁታል።
ወያኔ የትግራይን ሕዝብ አንድ ለአሥር ጠርንፎ ከሃያ ዓመታት በኋላ ውሉ ጠፋበትና ጥርነፋው ላላ! የቂል ነገር ለትግራይ ያልተሳካውን ጥርነፋ በቀረው የኢትዮጵያ ሕዝብ ላይም ለመዘርጋት አቅዷል ይባላል፤ የወያኔ መሪዎች በአዲስ አበባ ቤቶችን አፍርሰው መንገድ ከሠሩ በኋላ ባቡር ትዝ ሲላቸው መንገዱን አፍርሰው ሀዲድ ለመሥራት ይሞክራሉ፤ ጥርነፋ በትግራይ እንዳልሠራ እያዩ በቀሩት ክልሎች ያሉትን ሰዎች ለመጠርነፍ ይፈልጋሉ፤ ጭንቅላተቸው ውስጥ ያለው ምንድን ነው ያሰኛል፤ እንኳን እንዲህ መክሸፉ በተግባር እየታየ ይቅርና ማሰብ ለሚችል በሀሳብም ደረጃ የከሸፈ ነገር ነው፤ እንስሳትን መሰንከል ቀላል ነው፤ ጉልበትን በበለጠ ጉልበት ማሸነፍ ነው፤ መናገርን መሰንከል ግን አይቻልም፤ ምላሱ ቢቆረጥበትም ሰው ሌላ መንገድ ይፈልጋል፤ በደርግ ዘመን ከኤንሪኮ በር ላይ የማይጠፋ ወፍራም ድሪቶ የሚለብስ ዲዳ ሰው ነበር፤ አንዳንድ ቀን ያየውን “ሲያወራ” አንዳንዶች ያስይዘናል በማለት ይሸሹት ነበር፤ ያያቸው ወታደሮች መሆናቸውን በራሱ ላይ መለዮ በእጁ ያሳይና ሹመታቸውን ደግሞ በትከሻው ወይም በክንዱ ላይ እያመለከተ ሰዎችን ጨረሷቸው ለማለት በእጁ አፉን ጥርግ ያደርጋል፤ እኛ እንደሰማነው ወታደሮቹም እየገባቸው በየጊዜው ይደበድቡት ነበር።
ማሰብን መሰንከል ደግሞ ከመናገርን ወይም መጻፍን ከመሰንከል የበለጠ አስቸጋሪ ነው፤ ለኢጣልያ የገበረው ባንዳ ሁሉንም አየነው፤ አማኑኤል ደግ ነው፤ እያለ የኢጣልያኑን ቄሣር አሞገሰና በጊዜው በላበት፤ በኋላ የአጼ ኃይለ ሥላሴ አገዛዝ ሲመለስና ሲቋቋም ባንዳው ተገልብጦ ኢየሱስ ክርስቶስን ማለቴ ነው አለ! ሰምና ወርቅ የሚባለው የተፈጠረው ሀሳብን የመግለጽ መሰንከልን ለማክሸፍ ነው፤ ማሰብን መሰንከል እስካልተቻለ ድረስ ሀሳብን መግለጽን መሰንከል አይቻልም።
የሰንካዮችን ጭንቅላት አልፎ ሊሄድ የማይችል አንድ ታሪክ ደጋግሞ ያረጋገጠው ነገር አለ፤ ልፋ ያለው ዳውላ ይሸከማል፤ እንደሚባለው ጨቋኞችና አፋኞች እንደእንስሳ ለሆዳቸው ብቻ የሚገዙ ታማኝ አገልጋዮችን እየመለመሉ ዙሪያቸውን ያጥራሉ፤ ነገር ግን የሆዳሞቹ አገልጋዮች በሀሳብ ወረርሺኝ ሲመታና ሲነቃ አፋኞች ማሰብን ለመሰንከል ባለመቻላቸው የራሳቸው ታማኝ አገልጋዮች ይገለብጧቸዋል፤ ይህ የታሪክ እውነት ቢገባቸው ማሰብን መሰንከል መሞከሩ ቀርቶ ሀሳብን መግለጽንም ለመሰንከል አይሞክሩም ነበር፤ ምክንያቱም ማሰብ በሚቻልበትና ሀሳብን በነጻነት መግለጽ በሚቻልበት አገር ሀሳብ አይፈነዳም፤ ሀሳብ እንደሚፈነዳ፣ ከፈነዳም በኋላ እንደወረርሺኝ መንደር ሳይመርጥ፣ ጎሣ ሳይመርጥ፣ የቋንቋና የሃይማኖት ልዩነት ሳያግደው፣ ሀሳብ ብቻ ሊያግደው የሚፈልገውን ኃይል ሁሉ በዘዴ እያሽመደመደ ይንቀለቀላል፤ ይስፋፋል።
አብርሃም ሊንከን አለ እንደሚባለው ‘ጥቂት ሰዎችን ሁልጊዜ ማታለል ይቻላል፤ ሁሉንም ሰው ለጥቂት ጊዜ ማታለል ያቻላል፤ ነገር ግን ሁሉንም ሰው ሁልጊዜ ማታለል አይቻልም፤’ ለጥቂት ጊዜ የታለሉት ማታለልን ይማሩና ያታልላሉ! የተኙ መስለው ያሸልባሉ፤ የሚያለብሱ መስለው ያራቁታሉ፤ የሚያከብሩ መስለው ያዋርዳሉ።
በመጨረሻም ተጠርናፊዎች ጠርናፊዎች ይሆኑና መክሸፍ ይቀጥላል! ጠርናፊም እስኪጠረነፍ ሌላ ነገር አላስተማረም፤ ተጠርናፊም ራሱን ከጥርነፋ እስኪያወጣ የተማረው ሌላ ነገር የለም፤ ማስረጃ ከተፈለገ ተቃዋሚ በሚባሉት ቡድኖች ውስጥ ሞልቶአል!
መጨረሻም በኢጣልያ የአገዛዝ ዘመን አምስት ለአንድ ጥርነፋ ማለት አንድ ኢጣልያዊ ለአምስት አበሻ ማለት ይሆንና አንድ ጠርናፊና አምስት ተጠርናፊዎች በቋንቋና በባህል የማይግባቡ፣ በታሪክም ሆነ በማኅበረሰብ ኑሮ ዝምድና የሌላቸው፣ የወደፊቱም ሕይወታቸው በተረጋገጠ የበላይነትና የበታችነት ደረጃ የተወሰነ ስለሚሆን ጥርነፋው ትርጉም ያለው ሊመስል ይችላል፤ አምስት አበሻ ለአንድ አበሻ መጠርነፍ ግን በጠርናፊም ሆነ በተጠርናፊ በኩል ብርቱ የማሰብ ችግር (ከመንግሥተ ሰማያትም ቢሆን አመጣሃለሁ! ያለው ሰውዬ ዓይነት) ከሌለ በቀር ከንቱ ነው፤ በቀላሉ አንድ ለአምስት በማድረግ ዓላማውን መገልበጥ ይቻላል! አንድና አምስት ስድስት ነው፤ እንዲሁም አምስትና አንድ ስድስት ነው፤ ሁለትና አራት ስድስት ነው፤ ሦስትና ሦስትም ስድስት ነው፤ በነዚህ ቁጥሮች ውስጥ ሰው የምንለው ማንን ነው? ከብት የምንለው ማንን ነው? ሁሉም ሰዎች ከሆኑ ጠርናፊና ተጠርናፊ አይኖርም።
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ትልቁን የሀገሪቱን የቆዳ ስፋት የያዘ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅትም በ12 አሰተዳደራዊ ዞኖችና በ180 ወረዳዎች የተዋቀረ ነው፡፡ ከነዚህ 12 ዞኖች ውስጥ፣ የባሌና ቦረና ዞኖች 45.
ኢዛ (ከግንቦት 10 - 16 ቀን 2012 ዓ.ም.) ካሳለፍነው ሳምንት ቀዳሚ ዜናዎች ውስጥ በኢትዮጵያ የሕገ መንግሥት ትርጓሜን በተመለከተ የተደረገው ውይይትና ወደ ድምዳሜ የተደረሰበት ሐሳብ መገለጹና በዚሁ መድረክ የቀረቡ አብዛኞቹ ሐሳቦች ሕገ መንግሥቱን መተርጎም ይቻላል የሚሉ ኾነው መገኘታቸው ነው። ከዚህ ዜና ባሻገር ከፍተኛ ትኩረት የተሰጠውና በህዳሴ ግድብ ዙሪያ ግብጽ እስከተባበሩት መንግሥት ድርጅት ድረስ ለአቤቱታ የቀረበችበትና ኢትዮጵያ ከወትሮ የተለየ ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴዎችን ያደረገችበት ጊዜ ቢኖር ይህ ሳምንት ነው።
ይህ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያ፤ ግብጽ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያቀረበችውን አቤቱታም ተከትሎ የሰጠችው ምላሽ፤ በግብጽና በኢትዮጵያ መካከል ያለውን ልዩነት አስፍቶ ወደ ባሰ ያለመግባባት ውስጥ ይገባሉ ተብሎም ነበር። በተለይ ኢትዮጵያ የግድብ ጉዳይ በሦስቱ አገራት ውይይት የሚፈታ መኾኑን በሰሞኑን በተከታታይ ባደረገቻቸው ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴዋ ስታንጸባርቅ ቆይታለች። ከእንዲህ ያሉ ክንውኖች በኋላ ግን፤ ግብጽ ወደ ሦስትዮሹ ድርድር እንደምትመለስ ማስታወቋ ያልተጠበቀ ዜና ተደርጐ ታይቷል።
እንደ ቀደሙት ሳምንታት ሁሉ በኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት አስጊ ወደሚባል ደረጃ ላይ ስለመድረሱ እየታየ ነው። ካለፉት ሁለት ወራት ወዲህ በአንድ ቀን 61 የቫይረሱ ተጠቂዎች የተገኙበት ሳምንት ኾነ በተባለ ማግስት፤ በአንድ ቀን 88 ሰዎች መገኘታቸው የሁኔታውን አሳሳቢነት መሠረት በማድረግ፤ በተመረጡ አካባቢዎች የእንቅስቃሴ ገደብ እንዲደረግ እስከማሳሰብ ደርሷል።
ከዚህ ቀደም ባልተለመደ ሁኔታ በትግራይ የተለያዩ አካባቢዎች ተቃውሞዎች መካሔዳቸውም ሌላው የሳምንቱ ተጠቃሽ ጉዳይ ነው። የሶማሌ ክልል ምክር ቤት የ12 አባላቱን ያለመከሰስ መብት ማንሳቱ ከሳምንቱ ዜናዎቹ አንዱ ነው።
በ2012 በጀት ዓመት ተጨማሪ በጀት እንደሚመድብ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውሳኔ ማሳለፉ፣ እስካሁንም በበጀት ዓመቱ የተጠየቀው ተጨማሪ በጀት ከ70 ቢሊዮን ብር በላይ መድረሱ ተገልጿል። የአዲስ አበባ አስተዳደር የታክስ ጉዳዮችን በተመለከተ ውሳኔ ላይ መድረሱን ያሳወቀውም በዚህ ሳምንት ነው።
ከባንኮች የሚወጣው የገንዘብ መጠን ገደብ እንዲጣልበት መወሰኑና ይህም ውሳኔ ከሳምንቱ መጀመሪያ ላይ መተግበር ጀምሯል። የሲዳማ ዞን በቅርቡ ወደ ክልል እንደሚያደራጅ ተገልጿል። እንዲህ ያሉና ሌሎች ክንውኖችን ያስተናገደው ካሳለፍነው ሳምንት ዜናዎች ውስጥ በተመረጡ ጉዳዮች ላይ በኢትዮጵያ ዛሬ ድረገጽ የተጠናከረው ሪፖርት እንደሚከተለው ቀርቧል።
የሳምንቱ ዐበይት ዜና ኾኖ የሚጠቀሰውና በኢትዮጵያ ከተፈጠረው ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር የፌዴራሉ የሕገ-መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ለሦስት ቀናት ሲያካሒድ ከነበረው የውይይት መድረኮች ምን ተገኘ የሚለው ጉዳይ ነው።
ሕገ መንግሥታዊ ትርጉም ያስፈልጋቸዋል ተብለው በግልጽ በተጠቀሱ ሦስት አንቀጾች ላይ የውሳኔ ሐሳብ እንዲሰጥባቸው፤ ለሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ መመራታቸው የሚታወስ ሲሆን፤ አጣሪ ጉባዔው ለውሳኔ እንዲያግዘው የተዘጋጁት መድረኮች ላይ በርካታ ጉዳዮች ተነስተዋል።
የሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባዔው፣ ጉዳዩን ለማየት የተከተለበት ሒደት አንደኛው ባለሙያዎች እና የተቋማት ሙያዊ አስተያየት ማሰማት እንደነበር ተገልጾ፤ በዚህም ሳምንት ጉዳዩ ይመለከታቸዋል የተባሉ ተቋማት ማብራሪያ ሰጥተዋል። በሦስተኛው የውይይት መድረክ ሙያዊ አስተያየት የሰጡት ደግሞ የጤና ሚኒስቴር እና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ናቸው።
የእነዚህ ሦስት መድረኮች መጠናቀቅ በኋላ፤ ባለሙያዎች እና ተቋማት አስተያየት የሰጡባቸው ሲሆን፤ በተለይ በሕገ መንግሥት ጉዳዮች ላይ ጥናት ያደረጉ፣ በዳኝነት ወይም በጥብቅና የሠሩ ባለሙያዎች፤ በተነሳው ጥያቄ ዙሪያ በጽሑፍ የሕግ ትንታኔ እንዲሰጡ የተደረገበት ከመኾኑም በላይ ሰፊ ውይይት ተደርጓል።
የሰሞኑ መድረኮች በቡድን የተዘጋጁት ጽሑፍ ጨምሮ 22 የጽሑፍ አስተያየቶች የቀረቡ ሲሆን፣ አብዛኛው አስተያየቶች ወደ ተመሳሳይ ድምዳሜዎች የሚወስዱ መኾናቸውን የአጣሪ ኮምሽኑ ቦርድ ሊቀመንበርና የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዝዳንት ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ፤ የሦስቱን መድረኮች መጠናቀቅ አስመልክቶ በሰጡት ማብራሪያ ገልጸዋል። እንደሳቸው አባባል አነስ ያሉት አስተያየቶች ደግሞ ወደተለየ ድምዳሜ የሚያሳዩ ኾነው ስለመገኘታቸውም አስረድተዋል።
ይህም በአብዛኛው የቀረቡ የጽሑፍ አስተያየቶች፤ በሕገ መንግሥቱ ማዕቀፍ ትንተና ውስጥ ኾነው፤ ነገር ግን ጥቂት አስተያየቶች ጉባዔው ሥልጣን የለውም የሚል አስተያየት የተሰጠበት ስለመኾኑ የሚያመላክት ነው። የሕገ መንግሥት ትርጉም የሚያሰጡ ጥያቄዎች አልቀረቡም የሚል መኾኑን የሚጠቁም ሲሆን፤ እነዚህ ጥያቄዎችን እና የቀረቡ ትንተናዎችን ተከትሎ አጣሪ ጉባዔው ወደፊት መልስ የሚሰጥበት ይኾናል ተብሎ ይጠበቃል።
በዚህ ሳምንት በሦስተኛው መድረክ ላይ አስተያየት ከሰጡት መካከል የጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰ በሰጡት ምላሽና ማብራሪያ፣ በአሁኑ ወቅት በዓለም ዙሪያ አምስት ሚሊዮን ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውን አስታውሰው፤ ከ329 ሺሕ በላይ ሰዎች ሕይወታቸው ማለፉን ተናግረዋል።
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የሚተላለፍበት ዋነኛው መንገድም በቀላሉ ከሰው ወደ ሰው መኾኑን በመግለጽም፤ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችም ምልክቱን ማሳየት ከመጀመራቸው በፊት ወደ ሌላ ሰው ማስተላለፍ የሚችሉ በመኾኑ፤ ሥርጭቱ አስቸጋሪ መኾኑን በመግለጽ ሞያዊ ማብራሪያ ሰጥተዋል።
ቫይረሱን ለመከላከል አካላዊ ርቀትን መጠበቅና አካላዊ ንክኪን ማስቀረት አስፈላጊ መኾኑን በመጥቀስ፤ ይህንን እና ሌሎችን የቫይረሱን መከላከያዎች ለመፈጸም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አስፈላጊ መኾኑንም ጠቁመዋል።
ቫይረሱን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር እስካሁን ትምህርት ቤቶችን መዝጋት፣ የሥራ ቦታ እና የትራንስፖርት ላይ መጨናነቅን መቀነስ፣ ከውጭ የሚገቡትን ወደ ለይቶ ማቆያ ማስገባትን እና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማወጅን ጨምሮ፤ በርካታ ሥራዎች መሠራታቸውንም አንስተዋል።
የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ወይዘሮ ብርቱካን ሚደቅሳም ምርጫውን በተያዘለት የጊዜ ገደብ ለማካሔድ ያልቻሉበትን ዝርዝር ጉዳዮች አቅርበዋል። እንዲህ ያሉ ሙያዊ አስተያየቶችን አጣሪ ኮሚሽኑ በማደራጀት፤ ለውሳኔ አሰጣጡ ይጠቀምበታል ተብሏል። (ኢዛ)
እንደ ብዙዎች ምልከታ ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ አጠቃቀምና በህደሴ ግድብ ዙሪያ ከፍተኛ እንቅስቃሴዎችን ካደረገችባቸው ጊዜያት ውስጥ ከሰሞኑ እየተወሰዱ ያሉ አጠቃላይ እርምጃዎች በተለየ የሚታይ ነው።
ኢትዮጵያ የህዳሴ ግድቡን የውኃ ሙሌት ከአንድ ወር በኋላ ለመጀመር በዝግጅት ላይ በምትገኝበት ጊዜ፤ ግብጽ ይህንን ለማሰናከል እና መዘናጋትን ለመፍጠር ደብዳቤ ይዛ ወደ ተባበሩት መንግሥታት ብትቀርብም፤ ኢትዮጵያ ለዚህ የግብጽ አዲስ እንቅስቃሴ “አይሰማም” የሚል ምላሽ ከመስጠት ባለፈ፤ ዓለም ስለጉዳዩ እንዲያውቅ በብርቱ የሠራችበት ሳምንት ነበር። ይህ ብቻ ሳይሆን ለመከላከያ ሠራዊት ግንዛቤ ተሰጥቷል። ዜጐች በያሉበት ዲፕሎማሲያዊ ትግል አድርገዋል።
ግብጽ ለተመድ ያመለከተችው የውኃ ሙሌቱ እንዲዘገይ መኾኑ በመታወቁም፤ የኢትዮጵያን አቋም ለማስቀጠል እስከዛሬ ብዙም ያልተሠራበት ሁሉን አቀፍ ትግል የተደረገበት ነው ማለት ይቻላል። በተለይ ተቀማጭነታቸው አዲስ አበባ የኾኑ ዲፕሎማቶችን በመሰብሰብ፤ የኢትዮጵያ “አቋሜ ይኼ ነው” ብላ ጉዳዩ ለሚመለከታቸው አካላት አሳውቃለች።
የኢትዮጵያ ሰሞናዊ ጥረትም ወደ ውጤት ማምራቱን የሚያመለክተው፤ ትላልቅ ዓለም አቀፋዊ ድርጅቶች ለኢትዮጵያ ሰሞናዊ ዲፕሎማሲያዊ ትግል፤ ግብረ መልስ መስጠታቸው ጭምር ነው።
የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ገዱ አንዳርጋቸው በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ ግድቡን በውኃ ለመሙላት የግብጽን ፈቃድ እንድትጠይቅ በሕግ የማትገደድ ስለመኾኗ በመግለጽ ለግብጽ ደብዳቤ ምላሽ ሰጥተዋል።
የግብጽን ማመልከቻ ተከትሎ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት ኢትዮጵያ በሰጠችው ምላሽም፤ ታላቁ የህዳሴ ግድብ፤ ግብጽ እንደምትለው የደኅንነትና የጸጥታ ሥጋት ሳይሆን፤ ግድቡ ለታችኛው የተፋሰሱ አገራት የጋራ ጥቅም የሚያረጋግጥ ስለመኾኑ አስረድታለች። የውኃ ሙሌቱንም በተያዘለት የጊዜ ሰሌዳ እንደምታካሒድ አሳውቃለች።
በሰሞናዊ የዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴ ኢትዮጵያ ያላት ፍላጐት ለዲፓሎማቶች ከማሳወቋም በላይ ብዙ ግንዛቤ እንዲወሰድ ያደረገችበት ነው። በተለይ የውኃ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ፤ አጠቃላዩን ሒደት ያስታወቁበት፤ ዝርዝር ጉዳዮችን በመተንተን ጉዳዩን ዓለም እንዲያውቅ ጊዜ ሰጥተው በተለያዩ መድረኮች ለአምባሳደሮች አስረድተዋል። እንዲህ ያለው እንቅስቃሴ እየተደረገ ባለበት ሳምንት ላይም፤ ከወደ ግብጽ የመጣ አንድ መረጃ፤ ግብጽ በታላቁ የህዳሴ ግድብ የውኃ አሞላል ሒደት ላይ ከኢትዮጵያ እና ሱዳን ድርድር ለመቀጠል ስለመስማማቷ ተደምጧል። የግብጽ ውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ባወጣው መግለጫ፤ “ፍትሐዊ፣ ሚዛናዊ እና አጠቃላይ ስምምነት ላይ ለመድረስ፤ በመጪዎቹ ጊዜያት በሚደረጉ ድርድሮች እና ውይይቶች ለመሳተፍ ግብጽ ሁልጊዜም ዝግጁ ነች” በማለት ሲሸሽ የነበረውን ውይይት ለመቀላቀል ተስማምተዋል።
ግብጽ እንዲህ ያለውን መረጃ ያወጣችው፤ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ እና የሱዳኑ ጠቅላይ ሚኒስትር አብደላ ሐምዶክ በቪዲዮ ውይይት አድርገው፤ “የቴክኒክ ውይይቶችን ለመቀጠል” መስማማታቸውን ካሳወቁ በኋላ ነበር። የተባበሩት መንግሥታትና የአውሮፓ ሕብረትም በዚሁ ጉዳይ ላይ ሐሳባቸውን ሰጥተዋል። ለኢትዮጵያ ያደላ መልእክት የታየበት ነው ማለት ይቻላል። ይህም ከኾነ በኋላ የአፍሪካ ሕብረትም የሦስትዮሽ የቴክኒክ ውይይታቸውን ለመቀጠል በመስማማታቸው፤ የአፍሪካ ሕብረት ምስጋና አቅርቧል። ኮምሽኑ በሊቀመንበሩ በኩል ኢትዮጵያ፣ ሱዳንና ግብጽ በውኃ ሚኒስትሮቻቸው አማካኝነት የህዳሴ ግድቡን በተመለከተ ውይይታቸውን ለመቀጠልና የጋራ ተጠቃሚነትን መሠረት ያደረገ ስምምነት ላይ ለመድረስ መስማማታቸውን ተከትሎ የተሰጠ መግለጫ ነው። ኢትዮጵያ ጉዳዩ በሦስቱ ወገኖች፤ ገፋ ካለም በአፍሪካውያን ይፈታ በሚለው አቋሟ በመፅናት፤ በቀጣይ የሚደረጉ ድርድሮችም ከዚሁ በዚሁ መንፈስ እንደሚካሔዱ አሳይቷል። (ኢዛ)
በተለይ ባሳለፍነው ሳምንት በአንድ ቀን 61 ሰዎች የተሰማበት ባለፈው ቅዳሜ ግንባት 15 ቀን 2012 ዓ.ም. ቢሆንም፤ በማግስቱ ግንባት 16 የተሰማው ዜና ግን ነገሮች አስከፊ እየኾኑ ስለመምጣታቸው የሚጠቁም ኾኖ ተገኝቷል።
ይህም እስከእሁድ ግንቦት 16 ቀን 2012 ዓ.ም. በአንድ ቀን 88 ሰዎች መገኘታቸው በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ የተገኘባቸውን ሰዎች ቁጥር 582 አድርሶታል።
ከሰሞኑ የጤና ሚኒስቴር ተከታታይ መረጃዎች መገንዘብ እንደሚቻለው፤ የቫይረሱ ሥርጭት ከአንድ ክልል በስተቀር በሁሉም ክልሎች መከሰቱንና በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር በየዕለቱ እየጨመረ መምጣቱን ነው።
በተለይም በአዲስ አበባ ከተማ የቫይረሱ ሥርጭት ጐልቶ የታየበት ከመኾኑም በላይ፤ እስካሁን በአገሪቱ በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች ውስጥ ከ64 በመቶ በላይ ከአዲስ አበባ በመኾናቸው፤ በከተማይቱ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት ጐልቶ በታየባቸው አካባቢዎች የእንቅስቃሴ ገደብ ሊጣል እንደሚችል አመላክቷል። በአንድ ቀን 88 በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች መገኘታቸው ሲገለጽም፤ 73 የሚኾኑት የአዲስ አበባ ነዋሪዎች ናቸው። የጤና ሚኒስትሯ ቅዳሜ ግንባት 15 ቀን 2012 ዓ.ም. እንዳስታወቁት፤ በአዲስ አበባ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት ጐልቶ በሚታይባቸው ክፍለ ከተሞችና ወረዳዎች ላይ የእንቅስቃሴው ገደብ ሊጣል እንደሚችልም ጠቁመዋል።
በዚሁ ጉዳይ ላይ ተጨማሪ መረጃ የሰጠው የአዲስ አበባ ጤና ቢሮም፤ ችግሩ ከፍቶ በታየባቸው የከተማ ክፍት የእንቅስቃሴ ገደብ ለመጣል መታሰቡንና ገደቡ ለመጣልም የሚያስፈልጉ ቅድመ ዝግጅቶች እየተደረጉ መኾኑን አስታውቋል። ከዚህም በኋላ የተሰጡ አስተያየቶች፤ ገደቡ መደረግ ያለበት መኾኑ ነው።
እስከ ሳምንቱ ማብቂያ እሁድ ግንቦት 16 ቀን፤ በአዲስ አበባ ከተማ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች፤ በአጠቃላይ በአገሪቱ በቫይረሱ ከተጠቁት 582 ሰዎች ውስጥ 377 ደርሰዋል። (ኢዛ)
ከአንድ ዓመት በፊት የሕወሓት ከፍተኛ የአመራር አባላት ደጋግመው ሲገልጹት ከነበሩት ጉዳዮች መካከል፤ “ከሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች በተለየ ሰላም ያለው በትግራይ ብቻ ነው” የሚል ነበር።
በተለይ አቶ አስመላሽና ዶክተር ደብረጽዮን ይህንን በተለያየ ማዕዘን ተናግረዋል። በሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች ያለውን ያለመረጋጋት፤ አሁን ባለው የፌዴራል መንግሥት ላይ በማሳሰብ፤ ሕወሓት በክልሉ - ለክልሉ እየሠራ በመኾኑ ሰላም የሰፈነበት ሊሆን መቻሉን የሚያመላክቱ አስተያየቶችን ሲሰጡ ነበር። አሁን ላይ ግን የትግራይ ክልል የተለየ ገጽታ እየታየበት ነው።
ሰሞኑን በተለያዩ የክልሉ ከተሞች የተቃውሞ ድምፆች እየተሰሙ ነው። ይህ መኾን ከጀመረ ሳምንት የተቆጠረ ቢሆንም፤ እሁድ ዕለት ግን በአካባቢው ያለውን እንቅስቃሴ “ፈንቅል” በሚል የትግል ስያሜ ሰፋ ያለ ተቃውሞ እንዲይዝ እየተደረገ መኾኑን በጉዳዩ ላይ እየወጡ ያሉ መረጃዎች ያሳያሉ።
በክልሉ ተቃውሞ የተቀሰቀሰባቸው አካባቢዎች ነዋሪዎች አደባባይ ጭምር ተቃውሟቸውን ማሰማት ከጀመሩ ድፍን አንድ ሳምንት የኾናቸው ሲሆን፤ እሁድ ግንቦትት 16 ቀን ግን ለየት ባለመልኩ ተቃውሞው የተካሔደበት ነበር። በክልሉ የተፈጠረውን የተቃውሞ ጐልቶ እንዲታይ ያደረገው ደግሞ “ፈንቅል” በሚል መጠሪያ የተቃውሞ እንቅስቃሴው እንዲካሔድ ጥሪ መደረጉ ነው።
በትግራይ ክልል ከዚህ ቀደም ባልታየ ሁኔታ እየሰፋ ያለው የተቃውሞ ድምፅን ተከትሎ፤ በትግራይ ክልል የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችም፤ ይህንን ተቃውሞ በተመለከተ እያሰፈሩዋቸው ያሉት መረጃዎች፤ በየአካባቢው የተነሳው ተቃውሞ በተለያዩ ከተሞች እየሰፋ መኾኑን ያትታሉ።
ሕወሓት ትግል የጀመረበት ደደቢት ሳይቀር ሕወሓትን የሚቃወም ትእይንት መካሔዱን የሚጠቁሙት መረጃዎች ያሳያሉ። በሽሬ ማይሐንስ፣ ደደቢት፣ ኂዋነ እና በሌሎች ከተሞች እየተሰማ ያለው ተቃውሞ የቀጠለ ሲሆን፤ በአንዳንድ አካባቢዎችም መንገድ በመዝጋት ጭምር የተካሔደ ነበር።
የሕወሓትና የክልሉ መንግሥት በአንድ በኩል፤ የፌዴራል መንግሥቱን ከሚቆጣጠረውና በዶ/ር ዐቢይ አሕመድ ከሚመራው የብልጽግና ፓርቲ የፖለቲካ ጋር ውዝግብ ውስጥ መግባቱ ይታወቃል። በድርጅቱ ውስጥ ከፍተኛ ልዩነቶችና መከፋፈሎች እንዳሉ እየተነገረ ነው። ኾኖም ሕወሓት በውስጡ ካሉ መከፋፈሎችና ከፌዴራል መንግሥቱ ጋር ካለው ችግር በባሰ ሁኔታ ግን፤ ለሕልውናው ትልቅ አደጋ እየፈጠረበት ያለው በትግራይ የተነሳው መጠነ ሰፊ ሕዝባዊ ተቃውሞዎች ናቸው።
“በተፈቀደ የወረዳነት ጥያቄ፤ ሕዝብ መሐል ገብታችሁ ልዩነት ለመፍጠርና ወደኋላ ለመመለስ እያካሔዳችሁ ያላችሁትን ተንኮል አቁሙ!” የሚል ተቃውሞ የተስተናገደበትም ነው።