Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“መርዛምን ኣቛናጻብን ኣባኣኣስን ሕንዝኹም ኣብ ባሕረ-ሓሳብ ኤርትራውነት ተበሪዙስ ሓይልን ጨናን ስኢኑ ባኺኑ እዩ” ይብሎም’ሎ። ህዝቢ ኤርትራ፡ “ንኤትራ ብምኽርዳንን፡ ምዕባርን፡ ምቕታልን ዝመጽእ ለውጢ ሰበብ ኣለዎ” ዝብሎም ዘሎ ይመስል።
በርሀ ዓርከይ፡ ንስኻ ከ እንታይ ረከበካ ወደይ? ደምበ ተቓውሞ ተጎዝጒዞም ነዘን ኣብ ጠቕሲ ዘቐመጥካየን ሓሳባት ዘናፍሱ የለዉን ዲኻ ትብል ዘለኻ? ተስ ረቢ ናብ ልቡ ይምለሶ ኣይሕዘሉን (ማሕሙድስ ነዞም ኣብዚ ዓምዲ-ዘተ/ክትዕ ወይ ድማ ፎሩም ዘለና ክወቕ ኢሉ እዩ ኣንቂዱ ዘሎ ኢሉ)። ዓርኩ፡ እቲ ዘረባ ቑርጽ ክነብሎ፡ ሕራይ ስከ እቲ ካልእ ንግደፎ። ከምዚ ኢሎም ብዘይሕፍረት ዝዛረቡ የለዉን ዲኻ ትብል ዘለኻ? ጽሑፈይ ንዓኻን ከማኻ ዘመሰሉን ከምዘይወቅዕ ብሩህ እዩ። ስለምንታይ ክንዲ’ዚ ክትንድር ከምዝኸኣልካ ባዕልኻ ትፈልጦ። ኣነ ግን ንዓኻ ዝምልከት እንተኾይኑ ብኸመይ ከምዝረኽበካ እፈልጥ እየ። ክንድኡ እውን ኣኡምደኸምኩን። በርሀ፡ ብቕንዕና ክዛረበካ፡ ንስኻ ዝሓሸ ኣረዳድኣ ኣለካ። ቅድሚ ሕጂ ተጠሊዐ ይቕረ ከዝሓተትኩኻ ትፈልጥ ኢኻ። “ምስቶም ኣእዱግ ትግራይ ሻእ እንዳበሉ ኣስመራ ክኣትዉ ክሳብ ዘየለኻን ምስቶም ንግዘያዊ ሽግር ኤርትራ ተጠቒሞም ታሪኽ ክቕልብሱን ክሓኹን ክሳብ ዘይተሰራዕካ፡ ዝተፈላለና እንተተፈላለና፡ ምርካብና ኣይተርፍን። ስለ.ዚ “ኣይፋል፡ ጥራይ እየ ክብለካ ዝደሊ። እቲ ትነቕፎ ዘለኻ መደረታት ዝገብሩ 24/7 ዝሰርሑ ጉጅለታትን ውልቀሰባትን ከምዘለዉ ግን ኣይትዝንግዕን ትኸውን። እቲ ተቓውሞ ሕብሩን ወጅሁን ዘይፍለጥ ዘበለ ዝሽፍተሉ ጫካ ካብ ዝኸውን ግን ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ዝመጽእ ጽሑፍ ተኸታተል። ሓሳባተይ ረጊእካ እንተነበብካዮ፡ እቲ ኩሉ ፍትሒ ዝደሊ ዘበአ ኣብ እንዳ ሻሂታትን ፓል ቶክን ዝጠርዓሉ ዘሎ እዩ። ንስኻ እውን ሓላፍነት ከምዝስመዓካ ዜጋ መጠን፡ ኣየተሓሳስበካን ኢለ ኣይግምትን። ውሑዳት ንግስጋሰ ብዙሓን ገጥ ኣቢሎም ረጊጦሞ ኣለዉ። እቲ ግደ ናይ ናጻ ዜጋታት እዩ። ወይ “ምእንቲ ሞጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ኢልካ ኩዳ ዓረዛ ምሓዝ እዩ (circular motion) ወይ ድማ ነዚ ነቲ ቀለቤት በጢሱ ናብ ኣወንታዊ ኣንፈት ከም ዝውጃህ ግደኻ ምጽዋት እዩ። ኣነ እቲ ካልኣይ ሕርያ መሪጸ ኣለኹ። ኣጆኻ ኣጆና።
ወት ናይ ሓደ ደምበ ዓወት ኹሉ ኣባሉ እዩ፣ ንኹሉ የድርርን የሰውድን። ዓወት ውልቀ-ኣባል ግን በይናዊ እዩ። በዚ መሰረት፡ ብመገዲ ምግድዳዕን በለጽን ዝመጽእ ውልቃዊ ዓወት ሓባራዊ ዋንንነት ዘይብሉን፡ ኣድማዕነት ዘይብሉን ንኹሉ ‘ቲ ደምበ ዘይባጻሕን ብእዋኑ ዝበንን መሰረት-ኣልቦ ይኸውን። ኣብ ውልቃዊ ጥሙሕን ዝናን ዝምርኮስ መደብ ዕዮን ዘምጸኦ ውልቃዊ ዓወትን፡ ኣክንዲ ጠማርን ኣዋሃሃድን ዝኸውን ምጥርጣርን ቅርሕንትን ዝዘርእ ሕንዚ ኮይኑ ነቲ ደምበ ዝፍሕቑን ዝበልዕን ዝበታትን ይኸውን።
ገዛኢ ጃንሆይ ነምሓራ ናይ ሓሶት ኩርዓት ሂብዎም ፣ንኦሮሞ ካብ እንሥሳ ንታሕቲ ገፊዕዎም መሬቶም እናግደፈ ነምሓራን ሓደ ሓደ ኤርትራውያንን ተዓዲሉ።ኣብ ኤርትራ ዝገበሮ ግፍዒ ግን ወደር የብሉን፣
__ጨቋኒ ጃንሆይ ኣብ ሃገረሰባት ኤርትራ እናዞረ ደቁ ንትምህርቲ (ብነጻ ዘይክፈሎ) ዝሰደደ ነቲ ተምሃራይ ነጻ ጥራውዝትን መጻሕፍትን ጥራይ ዘይኮነስ ሓድሽ ክዳውንቲ እውን ይግዝኣሉ ኔሩ።ዘፍቅረናን ዘሰልጠነናን ጣልያን ብትምህርቲ ከይንጽለል ኢሉ ክሳዕ ራብዓይ ጥራይ ክንምሃር ፣ጫማ ክንወዲ ኣየፍቅደልናን ኔሩ፣ብፍቕሪ ዝኣክል እውን ክንኣቱ ቅልዒት ካልቾ ክንወጽእ ቅልዒት ካልቾ እናሃበ መቐመጫና ብፍቕሪ ኣብሲልዎ ኔሩ።ጨቋኒ ጃንሆይ ግን መሕደርን ምግብን ናይ ሻሂ ገንዘብን እናሃበ ንህዝብና ክሳዕ ዩኒቨርሲቲ ብነጻ እናምሃረ ብትምህርቲ ዝጽለል በዚሑ ኔሩ።ንወዲ ኤርትራ ክፍለሃገር ናይ ንግዲ ዕድልን ዘየድሊ ፍቕርን እናሃቡ ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ህዝብናን ሓውናን እናበሉ ፣ካብቲ ትሕትና ዝነበሮ ናብራና ኣውጺኦም ወርቅን ጨርቅን ክንከውን ፣ወነንቲ ፓላሶታት፣ወነንቲ ኤነ ትረታት ወነንቲ ታክሲታትን ቤትምግብታትን ካፈታትን__ህዝብና ህዝቢ ክፍለሃገር ኤርትራ ተባላሽዩ ኔሩ እዩ፣ህዝብና ሓምሊ ኣድግን ኩዕንቱን እናኣረየ ብጥዕና ከይነብር ብጠስምን ስጋን Cholesterol level ላዕሊ ኸይዱ እናተተኮሰ ዝሞተ ኤርትራዊ ቁጽሪ ኣይነበሮን።ስለዚ እቲ ግዝኣት ኣምሓራ ዝፈደየና ሕማቕ ብልሽውና ኣይንረስዕ።መንግስቱ ሃይለማርያም እውን እንተኾነ 1991 slavery war ተጋደልትና ሓልዮምልና ፣ነዘን ጀዋሲስ ኣስመራ እኽሊን ንብረትን ከይኣትወን ኢሎም ብፍቕሪ ከጥምዩና እንተተላዕሉ ,ጨካን መንግስቱ ግን ካብ ካልእ ክፍለሃገራት ኢትዮጵያ ምግቢ ብነፈርቲ እናምጽኤ ብጭካነ ይቕልበና ኔሩ።
ጭካነ ናይዞም ኢትዮጵያውያን ብማዝር ተሬሳ/mother theresa እኳ ኣይተገብረን ዓይነይ ይነብዓኒ ኣሎ , ናይ ወያነ ካብ ኢትዮጵያ እናሰረቑ ዘሕለፉልና ቡንን ጣፍን በርበረን ወርቅን ከይተዘክሩኒ !!! ናይዞም ዓጋመ ጭካነ እሞ ነቲ ኣብ ውግእ ባድመ ዝጨፍጨፎም ሽፍታ ሻዕብያ ነበርን ዋርሳይን ,ክሳዕ ሕጂ ህዝብና እናዕቆቡ ክሳዕ ወጻኢ ዝሰድዎ ዘለዉ ጭካኔኦም ኣይውዳእን እዩ።ንብዓት እኳ ስዒሩኒ፣ምዃንኳ ንብዓት ኣይስዓረንን ሜላዊ ምዝላቕ/tactical withdrawal እየ ጌረ እምበር። Your face go far ትብል ኣሞይ ጽርሃ “ ገጽኩም ትርሓቕ ” ማለታ እዩ። iwiyyyyyy eh
ኣጆኹም ህዝብና ከምቲ ግብጻውያን መንእሰያት ፣ንሑሴን ሙባረኽ ብፌስ ቡክ ዝስዓርዎ ንሕና ኤርትራውያን እውን ንህግደፍ ብጸርፍን መርገምን ክንስዕሮ ንኽእል ኢና፣ ባባ ኢሳያስ ንወያነን ኢህወደግን ስዒሩ እንድሕር ናብታ ብውሽጢ ውሽጢ ዝተቓለሰላ ኢትዮጵያ እንድሕር መሪሕዋ ድማ ካብ ሕጂ ኣምሓርኛ ንላመድ።ዋው
“ ዲሞክራሲያዊ ውይይት ከሌለ አገሪቱ እንደአገር አትቀጥልም” ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ፤ “ከጋዜጠኞች የሚሰነዘርብኝን ትችት አልፈራም፤ ነጻ ሚዲያ ለዲሞክራሲ ግንባታው ሂደትና ለልማት እጅግ ወሳኝ ነገ...
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በመጪው ዓመት የህዝብ ቆጠራ በሚካሄድበት ወቅት በሀገሪቱ የሚኖሩት ሰዎችን ሁሉ ዜግነት መጠየቅን ያካትት እንደሆነ ዛሬ በከፍተኛ ፍ/ቤት ክርክር ተደርጎበታል።
በየአሥርተ ዓመቱ በሚካሄደው የህዝብ ቆጣራ የዜግነት ጥያቄ ሲነሳ ለብዙዎቹ መልሱ ከባድ አይሆንም። እዚህ ለተወለዱ አሜሪካውያን ወይም ወደዚህ አገር ከመጡ በኋላ ዜግነቱን ለተቀበሉት መልሱ የአሜሪካ ዜጋ ነኝ ነው።
ነገር ግን ህገወጥ ፍልሰትን በመቃወም ረገድ ጠንካራ አቋም ያላቸውና ከሜክሲኮ ጋር በሚያዋስነው የአሜሪካ ድንበር ላይ ግንብ ለመግንባት የሚፈልጉት ፕሬዚዳንት ትረምፕ በሀገሪቱ ያሉት ህጋዊ ሰነድ የሌላቸው ፍልሰተኞች ብዛት እንዲታወቅ ሲሉ በህዝብ ቆጠራው ወቅት የዜግነት ጥያቄ እንዲነሳ ይፍልጋሉ። እአአ ከ1950 አንስቶ እንዲህ አይነት ጥያቄ ሲቀርብ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው።
ኢዴፓ ላለፉት 20 ዓመታት በአገራችን ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እንዲገነባ እና ስር የሰደደው የጥላቻ፣ የበቀል እና የሴራ አሮጌ የፖለቲካ ባህል በሃሳብ፣ በውይይትና በድርድር ላይ በተመሰረተ የሰለጠነ የፖለቲካ ባህል እንዲተካ የራሱን ወሳኝ ሚና ሲጫወት ቆይቷል፡፡ በዚህ በፅናት ከሚያራምደው የምክንያታዊ ፖለቲካ አስተሳሰቡ የተነሳ በገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ እና በአገር ውስጥ እና በውጭ በሚገኙ ፅንፈኛ የፖለቲካ ሃይሎች የአሉባልታ እና የጥላቻ ፖለቲካ ሰለባ ሆኖ ቆይቷል፡፡ ሆኖም ፓርቲያችን ለነዚህ አሉባልታዎች እና የጥላቻ ፖለቲካ አራማጆች እጅ ሳይሰጥ፣ ከምክንያታዊ የፖለቲካ አስተሳሰቡ ፈቀቅ ሳይል የያዘውን ዋነኛ ሰላማዊ የትግል መስመር ሳይለቅ እዚህ ደርሷል፡፡ ፓርቲያችን ትናንትም ሆነ ዛሬ በሃይል እና በአመፅ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ሊገነባ አይችልም ከሚለው ከመርህ የመነጨ አስተሳሰቡም ለአፍታም ወደ ኋላ አፈግፍጎ አያውቅም፡፡ የመጣውን መከራ እና ስቃይ በፅናት ይቀበላል እንጂ አሁንም ቢሆን የኃይል እና የአመፅ ድርጊቶችን ያወግዛል፡፡ ይሄ በሰላማዊ ትግል ላይ ያለን አቋም እና መርህም ሲሞቀን የምናወልቀው ሲበርደን የምንለብሰው ጃኬት አይደለም፡፡
ፓርቲያችን ኢዴፓ ከለውጡ በፊት ባሉት ሶስት ዓመታትም ሆነ ከለውጡ በኋላ ባሉት ሁለት ዓመታት የተለያዩ የህልውና ፈተናዎች እየተጋረጡበት እነሱን እያለፈ ህልውናውን ጠብቆ እዚህ ደርሷል፡፡ ነገር ግን ኢዴፓን የማዳከም እና የማጥፋት ዘመቻ አሁንም ተጠናክሮ ቀጥሏል፡፡ የአሁንን የኢዴፓ ፈተና ለየት የሚያደርገው ጥቃቱ የመንግስት ጠበቃ በሆኑ ተቃዋሚ ተብዬዎች፣ የድል አጥቢያ አክቲቪስቶች እና በመንግስት ጥምረት በስውር ሳይሆን በአደባባይ የሚፈፀም ደባ መሆኑ ነው፡፡ በተለይ በመንግስት በኩል ኢዴፓ ከሌሎች ሁለት ፓርቲዎች ጋር በአብሮነት መንቀሳቀስ በጀመረበት አጭር ግዜ ውስጥ የፈጠረው ጥምረት ተቀባይነት እያገኘ መምጣቱን ሲያይ ስልታዊ በሆነ መንገድ ፓርቲውን ለማዳከም ጥረት አድርጓል፡፡
ኢዴፓ በተለይ ባለፉት ሁለት ዓመታት የለውጡን ጉዞ እየገመገመ ለአገራችን ዘላቂ ሰላም እና ዴሞክራሲ ግንባታ የሚጠቅሙ ጠንካራ ሃሳቦችንና አማራጮችን ሲያቀርብ ቆይቷል፡፡ በተለይም በነሃሴ 2012 ዓ.ም ይደረጋል ተብሎ መርሃ ግብር ተይዞለት የነበረው አገር አቀፍ ምርጫ መካሄድን አስከትሎ የያዘው አቋም እና ያቀረበው አማራጭ ዋነኛው ነው፡፡ ኢዴፓ ይሄ ምርጫ ዘላቂ ወደ ሆነ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት የሚያሸጋግር ምርጫ ሳይሆን ካለፉት 5 ምርጫዎች የተሻለ እንደማይሆንና ምን አልባትም አገራችንን ወደ ባሰ ብጥብጥ እና ቀውስ የሚወስድ በታሪክ ለመጨረሻ ጊዜ የምናደርገው ምርጫ ነው የሚሆነው በሚል ምርጫው ቢያንስ ለሁለት ዓመት እንዲራዘም እና ሁሉን አሳታፊ የሆነ የሽግግር መንግስት እንዲቋቋም የሚል አቋም ሲያራምድ ቆይቷል፡፡ በዚህ ጊዜ በመንግስትና በአንዳንድ ተቃዋሚዎች ሳይቀር ምርጫውን በምንም ተአምር ከመስከረም 30 በኋላ ለአንድም ቀንም ቢሆን ለማራዘም የሚያስችል ሁኔታ የለም በማለት ሲቃወሙ ከርመዋል፡፡
ነገር ግን የኮሮና ቫይረስ መከሰትን ተከትሎ የብሔራዊ ምርጫ ቦርድም ሆነ መንግስት በፊት የነበራቸውን አቋም በመቀየር ምርጫውን ማካሄድ እንደማይቻል ከገለፁ በኋላ ግልፅ የሆነ ህገ-መንግስታዊ ቀውስ በመፈጠሩ ከዚህ ህገ-ህገመንግስታዊ ቀውስ እንዴት እንውጣ? አገራችንን እስከ ቀጣዩ ምርጫ እንዴት እናስቀጥል? የሚለው ጥያቄ ሌላ መልስ የሚፈልግ የፖለቲካ አጀንዳ ሆኖ ብቅ አለ፡፡ በአንድ በኩል የመንግስትን የስልጣን እድሜ ከመስከረም 30 በኋላ ሊያስቀጥል የሚችል ህገ-መንግስታዊ ድንጋጌ ባለመኖሩ፣ በሌላ በኩል በአገሪቱ ያለው የፖለቲካ ውጥረት ከፍተኛ ደረጃ የደረሰ በመሆኑ ፓርቲያችን ከዚህ በፊት ሲያራምድ የቆየውን የሽግግር መንግስት ጥያቄ የበለጠ እንዲገፋበት አስገደደው፡፡ በዚህም መሰረት ፓርቲያችን የሽግግር መንግስቱን ስኬታማ ለማድረግ የሚያስችል ሰነድ ጭምር በማዘጋጀት በተጠናከረ ሁኔታ ሃሳቡን ከህገ-መንግስትም ሆነ ከሃገራችን ተጨባጭ የፖለቲካ ሁኔታ ጋር በማዛመድ ለህዝቡ ይፋ አደረገ፡፡ ነገር ግን መንግስት በህገ-መንግስት ትርጉም ስም በህገ-ወጥ መንገድ ስልጣኑን ለማራዘም ሙከራ በመጀመሩ ፓርቲያችን ይሄንን ድርጊት በመቃወም መንግስት ከድርጊቱ እንዲቆጠብ ባገኘው መድረክ ሁሉ ሞግቷል፡፡ በዚህ ረገድ የፓርቲያችን ከፍተኛ አመራር አቶ ልደቱ አያሌው ፓርቲያቸው የሰጣቸውን ሃላፊነት በመቀበል አማራጫችንን በሰፊው በማብራራት እና የመንግስትን ህገ-ወጥ ድርጊት በማጋለጥ ረገድ የማይተካ ሚናቸውን ተወጥተዋል፡፡
ይሄንን አማራጭ ሃሳብ ፓርቲያችን በማቅረቡ እና የመንግስትን ህገ-ወጥ አካሄድ በማጋለጡ ብቻ እንደ ሁከት ናፋቂ እና ሃገር አፍራሽ በመቁጠር ከጠቅላይ ሚንስትሩ ጀምሮ በተለያዩ አካላት በፓርቲያችን አመራሮቹ ላይ እርምጃ እንዲወሰድ የሚያስጠነቅቅ መግለጫዎች በግልፅ ሲሰጥ መቆየቱ የሚታወስ ነው፡፡ በአንዳንድ የለውጡ ደጋፊ ነን ባይ ጋዜጠኞች፣ አድርባይ አክቲቪስቶችና አንቱ የተባሉ ሽማግሌዎች ሳይቀር የኛ ሃሳብ ተቀባይነት ከሌለው አገር ይፈርሳል ባላልንበት ሁኔታ የሚነዙብን ፕሮፖጋንዳ እና አሉባልታ እጅግ አሳዛኝ ነበር፡፡ ነገር ግን ይሄ ድርጊታቸው የነሱን የሞራል ደረጃ ከማጋለጥ ባለፈ በኛ የትግል ሞራል ላይ የሚፈጥረው አንዳችም ተፅዕኖ አይኖረውም፡፡ በተለይም ሃሳቡን በሃሳብ ማሸነፍ እየተቻለ የስርዓቱ የደህንነት ሰዎች አቶ ልደቱን ኢላማ በማድረግ ሲወጣ እና ሲገባ በመኪና በመከታተል እና በማዋከብ ለማሸማቀቅ መሞከር ሲጀምሩ ለውጡ ምን ያህል አደገኛ ባህሪ ባላቸው ሰዎች እየተመራ መሆኑን የሚያረጋግጥ ሃቅ ነበር፡፡
ከሰሞኑም በህግ ማስከበር ስም በፓርቲያችን ከፍተኛ አመራር አቶ ልደቱ አያሌው ላይ የተወሰደው እርምጃ የሚያሳየው መንግስት ወደ ፍፁማዊ አንባገነንነት መቀየሩን የሚጠቁም ብቻ ሳይሆን አገራችን ከለውጡ በፊት ወደ ነበረችበት ሁኔታ የተመለሰች መሆኑን የሚያሳይ ጭምር ነው፡፡ ፓርቲያችን ከሰላማዊ የትግል አማራጭ ውጭ የሃይል አማራጭን እንደሚጠየፍ በግልፅ እየታወቀ፣ የሰላማዊ ትግል አርበኛ የሆነውን የፓርቲያችንን መስራች እና የብሔራዊ ምክር ቤት አባል አቶ ልደቱን ከሁከት እና ብጥብጥ ጋር እጅህ አለበት በሚል ማሰር ፍፁም ተቀባይነት የሌለው ውንጀላ ነው፡፡ በተለይም የመንግስት የፀጥታ ሃይሎች ሁከትና ብጥብጡ በተከሰተበት ወቅት አቶ ልደቱን ለደህንነትህ ያሰጋሃል በማለት አጅበው ወደ አዲስ አበባ አስገብተው ሲያበቁ መልሶ ከሁከት እና ብጥብጥ ጋር አስታኮ ማሰር የበለጠ ጉዳዩን አሳፋሪ ያደርገዋል፡፡
አቶ ልደቱ ሃምሌ 20 ቢሾፍቱ ከተማ ወረዳ ፍርድ ቤት በቀረቡበት ወቅት ባላቸው የህክምና ቀጠሮ መሰረት የዛሬ ዓመት የልብ ቀዶ ጥገና ወዳደረጉበት አሜሪካ ለመሄድ በዝግጅት ላይ እያሉ መንግስት የአርቲስት ሃጫሉን ሞት ተከትሎ ተፈጠረ ባለው ሁከትና ብጥብጥ ጠርጥሬሃለው ብሎ እንዳሰራቸው፣ ከወንጀሉ ጋር ፍፁም ግንኙነት የሌላቸው መሆኑን፣ ፖሊስም በቂ ማስረጃ ማቅረብ አለመቻሉን፣ አቶ ልደቱ የአስም እና የልብ ህመም ያለባቸው መሆኑን፣ ከወንጀሉ ጋር ግንኙነት አላቸው ከተባለም ሁከት እና ብጥብጡ በመላው አገሪቱ የተፈፀመ በመሆኑ፣ የአገር አቀፍ ፓርቲ አመራር በመሆናቸው እና ቋሚ የመኖሪያ አድራሻቸውም አሁንም በአዲስ አበባ ላይ በመሆኑ እሳቸውን ወደ ቢሾፍቱ ወስዶ ማሰሩ ተገቢ አለመሆኑን በመግለፅ በዋስትና እንዲለቀቁና ጉዳያቸውም በአዲስ አበባ እንዲታይ የጠየቁት ጥያቄ ውድቅ ተደርጎባቸዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በበዓለ ሲመታቸው ላይ ባደረጉት ንግግር ማንም ሰው የተጣራ ማስረጃ ሳይገኝበት አይታሰርም በሚል ቃል የገቡ ቢሆንም ፖሊስ ማስረጃ ለማሰባሰብ በሚል በአቶ ልደቱ ላይ 14 ቀን ጊዜ ከጠሮ ጠይቆባቸው ወደ ጣቢያ ተመልሰዋል፡፡
አቶ ልደቱ በጠባብ እስር ቤት ውስጥ ከ35 እስረኞች ጋር በመታሰሩ ለኮሮና ወረርሽኝ ተጋላጭ በሆነ ሁኔታ ውስጥ እንዲገባ ተደርጓል፡፡ በጣቢያው ላይ የፊት መሸፈኛ ጭምብል የሚያደርጉት አቶ ልደቱን ጨምሮ ሌላ አንድ እስረኛ ሲሆኑ የኮሮና ቫይረስን ለመከላከል የሚያስችሉ የማስክም ሆነ የእጅ ንፅህና መጠበቂያ አልኮል እና ሳኒታይዘር ባለመኖሩ ፓርቲያችን የአቶ ልደቱ ህይወት ላይ አደጋ ላይ እንዳይወድቅ ስጋት አድሮበታል፡፡ የበለጠ ስጋታችንን የሚያባብሰው ደግሞ ለኮሮና ቫይረስ የበለጠ ተጋላጭ የሚያደርጋቸው የአስም ህመም እና የልብ ህመም ያለባቸው መሆኑ ነው፡፡
1ኛ- አቶ ልደቱ አያሌውም ሆነ ፓርቲያቸው ኢዴፓ ከሃሳብ እና የመፍትሄ አማራጭ ከማቅረብ ውጪ ህይወት የሚያጠፋ፣ ንብረት የሚያቃጥል እና ድንጋይ የሚወረውር አባል እና ደጋፊ የሌላቸው መሆኑ እየታወቀ በህግ ማስከበር ስም በሁከት፣ በብጥብጥ፣ ገንዘብ በመርዳትና በማስተባበር መክሰስ ማንንም የማያሳምን ጭፍን እርምጃ በመሆኑ በአስቸኳይ እንዲፈቱ፤
2ኛ- ብልፅግና ፓርቲ የለውጡ መባቻ ላይ ለህዝቡና ለፖለቲካ ሃይሎች ቃል ገብቶ የነበረውን ሃሳብን በነፃነት የመግለፅን መብት በማክበር በህግ ማስከበር ስም ከሁከትና ብጥብጡ ጋር ምንም ግንኙነት የሌላቸውን የሃሳብ ሰዎችንና የሚቃወሙትን የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮችን ኢላማ አድርጎ ማሰሩን በአስቸኳይ እንዲያቆም፣
3ኛ- የግል መገናኛ ብዙሃን እና የመንግስት መገናኛ ብዙሃን 27 ዓመት የተለመደውን በጭፍን የመደገፍ እና በጭፍን የመቃወም ባህሪ ተላቀው ሙያዊ ሃላፊነታቸውን በአግባቡ እንዲወጡ ጥሪ እናቀርባለን፤
4ኛ- የአገራችን ወቅታዊ ቀውስ እና ከቀውሱም የምንወጣው መዋቅራዊ የሆኑ መፍትሄዎችን በድፍረት ስንወስድ መሆኑ ታውቆ የሚመለከታቸው አካላት ማለትም ህዝቡ፣ የእምነት አባቶች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ ተፅዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች፣ ምክንያታዊ አክቲቪስቶች እና የዲፕሎማቲክ ተቋማት መንግስት አገሪቱን ወደለየለት ቀውስ ውስጥ የሚከተውን ጭፍን እርምጃ ትቶ ሁሉን አቀፍ የውይይት መድረክ እንዲያመቻች እና ፖለቲካዊ መፍትሄ እንዲመቻች በመንግስት ላይ በጎ ተፅዕኖ በመፍጠር አገራዊ ሃላፊነታቸውን እንዲወጡ ጥሪያችንን እናቀርባለን፡፡
«አኩስም ማለትኮ ትንሿ ኢትዮጵያ ናት፡፡ እዚህ ያልኖረ፣ ያልሠራ፣ ያልተቀበረ የሰው ዓይነት የለም፡፡ እስኪ የአኩስም ነገሥታትን ስም ተመልከት የትግሬ ይሁን የአማራ፣ የኦሮሞ ይሁን የአገው በምን ታውቃለህ? እዚህኮ አይደለም ኢትዮጵያዊ ግሪኩ፣ አርመኑ፣ ጣልያኑ፣ ዓረቡ፣ አይሁዱ፣ ግብጹ፣ ሕንዱ፣ ምን ያልኖረና ያልተቀበረ አለ? አኩስም የሁላችሁ ናት፡፡ አኩስም በመወለድ አይደለም በመሆን ነው» አሉኝ፡፡ ገርሞኝ ነበር የማዳምጣቸው፡፡
ሴትዮዋ ልጃቸው ከቻይና ትወልዳለች አሉ፡፡ አንድ ወር እንደሞላት ልጂቱ ትሞትና ልቅሶ ይጠራሉ፡፡ ታድያ እያለቀሱ ወደ ድንኳኑ ሲገቡ ምን አሉ መሰላችሁ «እኔ ድሮም ጠርጥሬ ነበር፣ ጠርጥሬ ነበር፤ የቻይና ነገር ይኼው ነው አይበረክትም» አሉ ይባላል፡፡
በመንገድ ሥራ፣ በግድብ፣ በማዕድን ማውጣት፣ በቴሌ ኮሙኒኬሽን፣ በሸቀጣ ሸቀጥ፣ በፖለቲካ፣ ባህል ሁለ ነገራችን ቻይና ቻይና ይላል፡፡ የኢትዮጰያ ቴሌቭዥን እንኳን በቀን ውስጥ ቢያንስ አንድ የቻይና ዜና ሳያሳየን አይውልም፡፡ ጠላ ቤት፣ ጠጅ ቤት፣ ሥጋ ቤት፣ ጉልት ገበያ፣ መርካቶ፣ አትክልት ተራ፣ አጠና ተራ፣ በግ ተራ፣ ካዛንቺስ፣ ቺቺንያ ዘወር ዘወር ብትሉ ከአሥሩ ሰው አንድ ሦስቱ ቻይና ሆኖ ታገኙታላችሁ፡፡
ሰሞኑን አንድ መልዕክት በኢሜይል ደረሰኝ፡፡ ካገባሁ ሁለት ዓመቴ ነው ትላለች እኅታችን፡፡ ገና ልጅ አልወለድንም፡፡ እኔ የሚያስጨንቀኝ ልጅ አለመውለዴ አይደለም፡፡ የባለቤቴ ጩኸት ነው፡፡ ምንም ነገር ቀስ ብሎ መናገር አይሆንለትም፡፡ ቁጣ እና ጩኸት የቀን ቀለቤ ሆኗል፡፡ አሁን አሁንማ ካልጮኸ የተናገረ አልመስልሽ እያለኝ ነው፡፡ መሥሪያ ቤቴ ውስጥ ወንዶች ሲያወሩኝ የጮኹብኝ እየመሰለኝ እሰቀቃለሁ፡፡ አሁን እየፈራሁ የመጣሁት እኔም የርሱ ጠባይ ተጋብቶብኝ ጩኸቱን በጩኸት መመለስ ስለጀመርኩ ነው፡፡ ታድያ እንዴት ብዬ ልዝለቀው? ይላል ጥያቄዋ፡፡
ሰሞኑን አንድ የንግድ ተቋማት ማስተዋወቂያ ቡክሌት ደርሶኝ ተገርሜ እያየሁት ነው፡፡ መጽሔቱ ክርስቲያን ነጋዴዎችን የያዘ መሆኑን ገና ከመግቢያው ይናገራል፡፡ ክርስቲያኖች እርስ በርሳቸው ሊረዳዱ እንደሚገባ፣ የጌታ ልጆች በአንድነት መኖር እንዳለባቸው፣ ከዚያም አልፎ አንዱ ከሌላው በመግዛት ወይንም በመጠቀም ወንድማማችነትን እንዲያሰፍኑ፣ ያም ለምድሪቱ በረከት መሆኑን በጥቅስ እያዋዛ ይገልጣል፡፡
እየገረመኝም እየደነገጥኩም ነበር ያነበብኩት፡፡ በኛ በኢትዮጵያውያን ዘንድ ዘረኛነት ይህንን ያህል ሥር ሰድዷል ማለት ነው? አልኩ ለራሴ፡፡ ለመሆኑ ይህቺ ሀገር በስንት ዓይነት ዘረኛነት እንድትሰቃይ ይሆን የተፈረደባት? ስልም ጠየቅኩ፡፡ ዛሬ በዚያች ሀገር «ገንዘባችን በየክልላችን» ብቻ ሳይሆን በየቋንቋችንም በመግባት ላይ ነው፡፡ የኢትዮጵያ የሚለው እየቀረ የኦሮምያ፣ የአማራ፣ የደቡብ፣ የትግራይ፣ የሶማልያ ባንኮች ብቅ ብቅ እያሉ ነው፡፡ ከዚያም አልፎ ደግሞ በይፋ ስማቸውን ባይገልጡም በአንድ እምነት ሥር ያሉ ሰዎችን ብቻ በአክስዮን የሚያሰባስቡ ባንኮችም እየታዩ ነው፡፡
«ምን ገባችሁ ገባችሁ ይላል፤ ይልቅ እንዲገባን አድርጎ አያስተምረንም፡፡ አሁን ኢየሱስ ከናዝሬት ወደ ገሊላ ሄደ ብሎ እልል በሉ ማለት ምን ማለት ነው፡፡ አሁን እኛ እልል የምንለው ገሊላ ስለ ሄደ ነው፤ ከናዝሬት ስለተነሣ ነው? ወይስ ስለሄደ ነው? እና ላይሄድ ኖሯል፡፡ ለምን ሄደ? እንዴት ሄደ? ሄዶ ምን አገኘን እያለ እንዲነግረን እንጂ ወደ ገሊላ መሄድማ እማሆይ አማረችስ ባለፈው ጊዜ ኢዬሩሳሌምን ሲሳለሙ ገሊላ ሄደው አልነበረም? ወይ አንተ ፈጣሪ፡፡
ልሂድ ልውረድ ልጄንም ላምጣው፣ እያሉ በርእስ መቀለድ ምን የሚሉት አባዜ ነው፡፡ ሰሞኑንማ የእብራይስጥ ስም ከመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ፈልጋችሁ ያንን ርእስ ካላደረጋችሁ ትታሠራላችሁ የተባላችሁ ነው የምትመስሉት፡፡
ብዙዎቻችን ለጸሎት ጊዜ እንደማይተርፈን እንናገራለን፡፡ ነገር ግን ከኛ በላይ በኃላፊነት እና በሥራ ይጣደፉ የነበሩ ሰዎች ለጸሎት ጊዜ እንደነበራቸው ስናይ እኛ ጊዜ ሳይሆን ፍላጎት እንደሌለን እንገነዘባለን፡፡
በዘመነ መሳፍንት ተበታትና የነበረቺውን ኢትዮጵያ አንድ ለማድረግ ያለ ዕረፍት ላይ ከታች ይኳትኑ የነበሩት ዐፄ ቴዎድሮስ ምንም እንኳን ፋታ ባይኖራቸው ለጸሎት ግን ጊዜ ነበራቸው፡፡
ንጉሥ ቴዎድሮስ ለጸሎት ማልደው መነሣት ልማዳቸው ነበር፡፡ ከመኝታ እልፍኛቸው ወጥተው ጋቢያቸውን ይከናነቡና ድንጋይ ላይ ቁጭ ብለው ጸሎታቸውን ያደርሳሉ፡፡ አቡነ ዘበሰማያት፣ የዕለት ውዳሴ ማርያም እና መልክዐ መድኃኔዓለም የዘወትር ጸሎቶቻቸው ነበሩ፡፡ ጊዜ ካገኙም ዳዊት ይደግሙ ነበር፡፡
በኢትዮጵያ በዘመነ መሳፍንት ማብቂያ ሰሞን የታላቁ ራስ ኃይሉ የልጅ ልጅ የወይዘሮ ድንቅነሽ እና የዳሞቱ ባላባት የደጃች ዘውዴ ልጅ የነበሩት ደጃች ጎሹ ዐፄ ቴዎድሮስን ድል አድርገው ኢትዮጵያን የመግዛት ሕልም ነበራቸው፡፡ ለዚህም እንዲረዳቸው መሣርያ ያከማቹ አዝማሪ መድበውም ያዘፍኑ ነበር፡፡
በተለይም ጣፋጭ የተባለው አዝማሪያቸው የእርሳቸውን እና የጦረኞቻቸውን ልቡና የሚቀሰቅስ፣ ደጃች ካሣን (በኋላ ቴዎድሮስን) ደግሞ የሚያንኳስስ ግጥም እየገጠመ ያዜምላቸው ነበር፡፡ አዝማሪ ጣፋጭ በፊት ከደጃች ካሣ ጋር የነበረ በኋላ ግን ምናልባት ደጃች ጎሹ ካሸነፉ ሹመት ሽልማት አገኛለሁ ብሎ ወደ ደጃች ጎሹ የታጠፈ እበላ ባይ አዝማሪ ነው ይባላል፡፡
አዝማሪ ጣፋጭ የነገሩን አመጣጥ፣ የታሪኩን አካሄድ፣ የዘመኑን ሁኔታ ሳይገመግም፤ ዛሬ የሚቀባጥረው ነገ ሊያመጣ የሚችለውን ፍዳም ሳይገመግም፣ እንዴው ደጃች ጎሹ ስላበሉት ብቻ በደጃች ካሣ ላይ መዓቱን ያወርድባቸው ነበር፡፡
የወቅቱ የጀፈርሰን-ሂዩስተን የ PTA ቦርድ በጄፈርሰን-ሂዩስተን ፒቲኤ ውስጥ ብዙ ወላጆች እና ተንከባካቢዎች በበቂ ሁኔታ የማይወከሉ መሆናቸውን ይገነዘባል እናም ይህንን መለወጥ ያስፈልገናል ፡፡ በዚህ መሠረት ለ 2021-2022 የትምህርት ዘመን የኮሚቴ ወንበሮች እና የኮሚቴ አባላት ሆነው የሚያገለግሉ ፈቃደኛ ሠራተኞችን እንፈልጋለን ፡፡ የምክትል ፕሬዝዳንት ፣ ገንዘብ ያዥ እና ፀሃፊ የሆኑትን የሹመት ሹመቶችን መሙላት ያስፈልገናል ፡፡ ምክትል ፕሬዚዳንቱ ዓመታዊ ግቦችን በማውጣት እና ኮሚቴዎችን በማስተዳደር ፕሬዚዳንቱን ይደግፋሉ ፡፡ ገንዘብ ያዥ የበጀት እና የገንዘብ መዝገቦችን ይይዛል ፡፡ ፀሐፊው በሁሉም ስብሰባዎች ላይ ማስታወሻዎችን የሚወስድ ሲሆን ለህገ-ደንቦቹ ኃላፊነቱን ይወስዳል ፡፡ ስለ እያንዳንዱ ባለሥልጣን የሥራ መደቦች እንዲሁም የኮሚቴው ሊቀመንበር ሚናዎች ተጨማሪ ዝርዝሮች እዚህ ይገኛሉ ፡፡ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ከፈለጉ እባክዎን ከጄኤች ፒቲኤ ጋር ይገናኙ ፡፡ ወይም አንድን ሰው ለመሰየም ከፈለጉ እባክዎን ያሳውቁን ፣ ስለዚህ ፍላጎት እንዳላቸው ለማየት ከእነሱ ጋር መገናኘት እንችላለን ፡፡ ለባለስልጣኑ ቦታ ፈቃደኛ ለመሆን ቀነ-ገደቡ መጋቢት 15 ቀን 2021 ነው ምርጫዎች በግንቦት ውስጥ ይካሄዳሉ
ይህ የኢትዮጵያ ባህላዊ መድሃኒትና ህክምና የምዕተ ዓመት ጉዞየተሰኘ መጽሐፍ የዶክተር አሰፋ ባልቻ የዶክቶራል ዲግሪ ማሟያ ጥናት ላይተመስርቶ የተሰራ ነው። ባህላዊ እና ሃይማኖታዊ የአገራችን የህክምናእውቀት እና ጥበብን በቀላሉ እንድንረዳ የሚያግዝ መፅሃፍ ነው። መጽሐፉ በአስር ዋና ዋና ምዕራፎች የተሰደረ ሲሆን ባህላዊ ህክምናንእናተዛማጅ ርዕሠ ጉዳዮችን ይዳስሳል።
ይህ የኢትዮጵያ ባህላዊ መድሃኒትና ህክምና የምዕተ-ዓመት ጉዞየተሰኘ መጽሐፍ የዶክተር አሰፋ ባልቻ የዶክቶራል ዲግሪ ማሟያ ጥናት ላይተመስርቶ የተሰራ ነው። ባህላዊ እና ሃይማኖታዊ የአገራችን የህክምናእውቀት እና ጥበብን በቀላሉ እንድንረዳ የሚያግዝ መፅሃፍ ነው። መጽሐፉ በአስር ዋና ዋና ምዕራፎች የተሰደረ ሲሆን ባህላዊ ህክምናንእናተዛማጅ ርዕሠ ጉዳዮችን ይዳስሳል።
በመቅድሙ ፀሀፊውየታሪክ ትምህርት በአገራችን የቱንም ያህል ቢሰፋ ለባህላዊ ህክምናው እውቀት ዘርፍ በቂ የጥናት ሽፋን ሳይሰጠው መቅረቱን በአፅንኦት ያወሳሉ። የባህላዊ መድሃኒት ቀማሚና የህክምናው ባለቤት የሆኑት ጠበብት መሰረታቸው ሃይማኖታዊ እንዲሁም አገርበቀል ጥልቅ እውቀት መሆኑ ፈጽሞ አይካድም። ቢሆንም ይህ አገር በቀል ዕውቀት በታሪክ ተገቢውን ቦታ ሲሰጠው አይታይም።
ከእኛው ፍፁም በተቃራኒ አቅጣጫ የምዕራባውያን የምርምር እና ልሕቀት ማዕከላት የእኛውን ዕውቀት የብራና ጽሑፎች እና ጥበባት ወደ ራሳቸው ቋንቋ በመመለስ እና ከዘመኑ ጋር አዛምደው በማጥናት ቀላል የማይባል እውቀት እየቀሰሙበት ይገኛሉ።
ከእነዚህ የረጅም ዘመናት ባህላው አና ሃይማኖታዊ የህክምና ዕውቀት እና ጥበባት ዘርፎች አንዱ የዕፀመድሃኒት አገር በቀል ዕውቀት ነው። ይህ ዘርፍ በአሁኑ ትውልድ ተገቢው እውቅና አልተቸረውም። አልያም ለወጣቱ ትውልድ በአግባቡ ማስተላለፍ አልተቻለም።
የዘርፉ አዋቂዎችም ስለራሳቸው እንዳይናገሩ ዕኩይ እደ ሰብ ደጋሚ አባይ ጠንቋይ አስማተኛ መተተኛ ስርማሽ ቅጠል በጣሽ የሚሉ መፀልማን እየተሰጣቸው እንዲሸማቀቁ ሆኑ። ከማህበራው እና ምጣኔ ሃብታዊ ጉዳዮች ተገለለሉ። አይደለም ዕውቀታቸውን ለማውረስ በአግባቡ እንደዜጋ የሚገባቸውን ክብር በማጣታቸው ዕውቀት እና ክህሎታቸው የጋን መብራትእንዲሆን ተገደደ።
ቢሆንም አንድም ከሃይማኖታዊ ተገዥነት ሌላም ከግለሰባዊ ፍቅር አልያም ከምጣኔ ሃብታዊ ፋይዳው አንጻር በማየት ሞያው ፍፁም እንዳይጠፋ ከማድረግ አንጻር አሁንም በቁርጠኝነት የሚታገሉ እና ለዛሬ ያደረሱን አዋቂዎች መኖራቸው መዘንጋት የለብንም። ኡእዚህን መጽሀፍ ሙሉ ቅጂ በፒዲ ኤፍ ለማግኘት ይህን ሊንክ ይጫኑ
እርስዎ ቀየሩት 80000 TurtleCoin ወደ 🇪🇺 ዩሮ. እጅግ በጣም ትክክለኛ ውጤትን ለማሳየት, ዓለም አቀፍ ምንዛሬ ተመንን እንጠቀማለን. ምንዛሬ ይለውጡ 80000 TRTL ወደ EUR. ስንት 80,000 TurtleCoin ወደ ዩሮ? — €2.255 EUR.ይመልከቱ ተለዋዋጭ ኮርስ EUR ወደ TRTL.ምናልባት ሊፈልጉት ይችሉ ይሆናል TRTL EUR ታሪካዊ ሰንጠረዥ, እና TRTL EUR ታሪካዊ ውሂብ የመገበያያ ዋጋ. ለመሞከር ነጻ ይሞክሩ ተጨማሪ ይለውጡ...
ያውቁ ነበር? ከአንድ ዓመት በፊት, በዚያ ቀን, የምንዛሬ ተመን TurtleCoin ለ ዩሮ ነበር: €0.000010. ከዚያ ወዲህ የምንዛሬው ፍጥነት አለው በጨመረ 0.000010 EUR (98.94%).
ጎንደር በኢትዮጵያ የመንግሥት ታሪክ ከአክሱምና ላሊበላ ቀጥሎ ትልቋ የመንግሥት ማዕከል ነበረች፡፡ በመንግሥት ማዕከልነት የተቆረቆረችው በአፄ ፋሲል (1624-1660 ዓ.ም) ነው፡፡
ጎንደር የመንግሥት ማዕከል ብቻ ሳትሆን በጊዜው የመንፈሳዊ ትምህርት ማዕከልም ነበረች፡፡ በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን የመጻሕፍት እና የአቋቋም ትምህርት ይበልጥ የተስፋፋውና በየሀገሩ ያሉ ሊቃውንት በመናገሻ ከተማዋ ጎንደር በነገሥታቱ አማካይነት በመሰባሰባቸው ሲሆን ከዚያን ዘመን ጀምሮ እስከዛሬ ድረስ መንፈሳዊ ትምህርት በስፋት የሚሰጥባት የትምህርት ማዕከል ለመሆን ችላለች፡፡
በአሁኑ ሰዓት በሰሜን ጎንደር በሚገኙ 21 ወረዳዎች ከ2117 ያላነሱ ገዳማትና አብያተ ክርስቲያናት ሲኖሩ በዋና ከተማዋ ደግሞ ከ92 ያላነሱ አብያተ ክርስቲያናት ይገኛሉ፡፡
በአብነት ት/ቤት ረገድም የመጻሕፍት ጉባዔያት፣ የአቋቋም ምስክር፣ የቅኔ አብያተ ጉባዔያት እንዲሁም የዜማ ት/ቤቶች በከተማዋ እና በዙሪያዋ በሚገኙ ወረዳዎች ይገኛሉ፡፡ (ስለአብነት ት/ቤቶች በሚቀጥሉት ጊዜያት እመለስበታለሁ፡፡)
በአሁኑ ሰዓት በከተማዋ ከ92 ያላነሱ አብያተ ክርስቲያናት ቢኖሩም በአብዛኛው ስማቸው ደጋግሞ የሚነሳው የ44ቱ ብቻ ነው፡፡ በተለያየ ጊዜ በተለይም ጎንደርን ከማያውቁት ሰዎች ጋር ባደረኩት ውይይት 44ቱን ታቦታተ ጎንደርን በተመለከተ የተለያየ ግንዛቤ እንዳለ ለመገንዘብ ችያለሁ፡፡
አንዳንዶቹ በመላው ኢትዮጵያ የሚገኙት የአብያተ ክርስቲያናት ታቦታት ስያሜ ብዛት ሲመስላቸው ሌሎቹ ደግሞ በጎንደር በጥምቀት በዓል ወደጥምቀተ ባህር የሚወርዱትን ብቻ ስሉ ይደመጣሉ፡፡ ጎንደር ከተማ እየኖሩም የ44ቱን ዝርዝር በውል የማያውቁ ብዙ ሰዎች ገጥመውኛል፡፡
አርባ አራቱ ታቦታተ ጎንደር ከቤተ መንግሥቶቹ በተጨማሪ ታሪካዊዋ ጎንደር የምትታወቅበት ቅርስ ነው፡፡ ጎንደር ከተማ በአፄ ፋሲል የመንግሥት ከተማ ከመሆኗ አስቀድሞ የአካባቢው ነዋሪዎች ተክለዋቸው የነበሩ አብያተ ክርስቲያናት ነበሩ፡፡ ለምሳሌ ቀሐ ኢየሱስ፣ አርባዕቱ እንስሳ፣ አበራ ጊዮርጊስ፡፡
ጎንደር የመንግሥት ከተማ ከሆነችበት እስከ ጎንደር ዘመን ማክተሚያ ፈፃሜ መንግሥት አፄ ተክለ ጊዮርጊስ (1772-1777) ድረስ 18 ነገሥታት የነገሱ ሲሆን እነዚህም አብዛኛዎቹ አብያተ ክርስቲያናትን አሠርተዋል፡፡
እንግዲህ 44 የሚባሉት አብያተ ክርስቲያናት ጎንደር የመንግሥት ከተማ ከመሆኗ አስቀድሞ የተተከሉበትን ጨምሮ እስከ ፈፃሜ መንግሥት ተክለ ጊዮርጊስ (1772-1777) ድረስ የተተከሉትን ብቻ ሲሆን ቁጥራቸውም 44 ነው፡፡
ከዚያ ወዲህ ከዘመነ መሣፍንት እስከ አሁን የተተከሉ በርካታ አብያተ ክርስቲያናት ቢኖሩም ከ44ቱ የሚቆጠሩ አይደሉም፡፡ በአጠቃላይ አርባአራቱ ታቦታተ ጎንደር በጎንደር ዘመን በጎንደር ከተማና አካባቢው የሚገኙና የነበሩ 44 አብያተ ክርስቲያናት ጥቅል ስም ነው፡፡
ይህም ማለት አሁን ባለው የጎንደር ከተማ ክልል እና ዙሪያውን በሚገኙ አዋሳኝ የገጠር ቀበሌዎች ለምሳሌ፣ ጠዳ፣ ፈንጠር፣ ብላጅግ፣ ደፈጫ እና በመሳሰሉት ቦታዎች የሚገኙ አጠቃላይ የአድባራት ቁጥር ነው፡፡
አፄ ፋሲል እና መናኔ መንግሥት ተ/ሃይማኖት ሰባት አብያተ ክርስቲያናት ሲያሰሩ የሀገሬው ሰው ደግሞ 10 አብያተ ክርስቲያናትን እንዲተከሉ አድርጓል፡፡ የአፄ ፋሲል አባት አፄ ሱስኒዮስ አዘዞ ተ/ሃይማኖትን የተከሉ ሲሆን ዳግሚት ደብረሊባኖስ ተብላ በነገሥታቱ ዘመን የዕጨጌው መቀመጫ ይኽው ደብር ነበር፤ የደብሩ አለቃ የማዕረግ ስምም እንደ ደብረሊባኖስ ገዳም ፀባቴ ነው፡፡ አፄ ፋሲልና አፄ ሱስንዮስ የተቀበሩትም በዚሁ ደብር ሲሆን መቼና እንዴት አጽማቸው ፈልሶ እንደሔደ የጽሑፍ ማስረጃ ማግኘት ባልችልም በአሁኑ ሰዓት ግን ከጣና ገዳማት አንዱ በሆነው በዳጋ እስጢፋኖስ የሁለቱ ነገሥታት አጽም ይገኛል፡፡ (ስለ እጨጌ፣ አዘዞ ተ/ሃይማኖት እና ዳጋ እስጢፋኖስ በሌላ ጊዜ እመለስበታለሁ፡፡)
በነገሥታቱ እና በመሣፍንቱ የተሠሩት አብያተ ክርስቲያናት አገልጋዮች ተተክለውባቸው ወይም ተመድበውላቸው ለመተዳደሪያ የአካባቢው ቀበሌ እየተከፋፈለ ይሰጣቸዋል፡፡ ይህም ሪም ይባላል ይህም ማለት የዚያ አካባቢ ነዋሪ በዓመት እህል እየሠፈረ ለካህናቱ መተዳዳሪያ እንዲያመጣላቸው ነገሥታቱ አካባቢያዎቹን እየከፋፈሉ ይሠጣሉ፡፡ ለምሳሌ የአደባባይ ተ/ሃይማኖት ሪም በበለሳ ወረዳ ሰፊ መሬት፣ የአደባባይ ኢየሱስ ሪም በጐርጐራ፣ በቡቻራ፣ በብችኝ፣ በማንጌ፣ በዋርሄ ነበር፤ የአጣጣሚ ሚካኤል ሪም በደንቢያ ነበር፡፡
በአካባቢው ነዋሪ እና በባላባት የተተከሉት አድባራት ግን ምዕመናን አሥራት በማውጣት የመቀደሻ ንዋያተ ቅድሳቱን ፤ዕጣን ፤ ጧፍ እና ሌሎችንም ለቤተክርስቲያን በማበርከት አገልግሎት ይሰጡ ነበር ፡፡ ዛሬ በገጠር እንዳሉት ካህናት አብዛኛዎቹ አራሾች እና ገበሬዎች ስለሆኑ እያረሱ የሚቀድሱ፤ እየቀደሱ የሚያርሱ አገልጋዮች ነበሩ ዛሬም አሉ ፡፡
እስከ አፄ አድያም ሰገድ ኢያሱ ዘመን የተሰሩት አብያተ ክርስቲያናት የማዕረግ ስም ሳይኖራቸው በተሰሩበት አካባቢ በሚተከሉበት ወቅት ባጋጠመ ክስተት እና በታቦቱ ስም ይጠሩ ነበር፡፡ ለምሳሌ፡- ቀሐ ኢየሱስ፣ አበራ ጊዮርጊስ፣ አባ እንጦንስ፣ ፊት አቦ፣ ግምጃቤት ማርያም
ከአፄ ኢያሱ አድያም ሰገድ በኋላ ግን ለጎንደር አድባራት ሥርዓተ አስተዳደር ወጥቶ ደብሮችን በደረጃ መለየትና የማዕረግ ስም መስጠት ስለተጀመረ በነገሥታት የተሠሩት የማዕረግ ስም እየተሰጣቸው በነበራቸው ላይ ተጨምሮ ይጠሩበት ጀመር፡፡ ለምሳሌ፡- መካነ ነገሥታት ግምጃ ቤት ማርያም፣ ርዕሠ አድባራት አደባባይ ኢየሱስ እና ሌሎችም ፡፡
የአድባራቱ የኪነ ሕንፃ ውበት ምን ይመስላል? አድባራቱ ምን ችግር ገጠማቸው? እነዚህ የጠፉት አድባራት እነማን ናቸው? በአሁኑ ሰዓት ባለው የከተማ ክልል የት ቦታ ላይ ይገኙ ነበር ? የሚለውን ጥያቄ በሚቀጥለው ክፍል እንመለከተዋለን፡፡
በኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክ ሃገረ ስብከት የጎንደር ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ክርስቲያኖች ህብረት ግብረሰዶማውያን በኢትዮጵያ ጉብኝትን በተመለከተ ያወጡት መግለጫ !!!!!! - አትሮንስ ዘተዋሕዶ
Home ዜና በኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክ ሃገረ ስብከት የጎንደር ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ክርስቲያኖች ህብረት ግብረሰዶማውያን በኢትዮጵያ ጉብኝትን በተመለከተ ያወጡት መግለጫ !!!!!!
ሰዶምያውያኑ :• አደለም ቅዱስ የሆነውን የእምነት ስፍራ የቅዱስ ላሊበላን ገዳም ጎንደር ደብረ ብርሃን ሥላሴ፤ ጎንደር ቁስቁም እነ ሌሎችም ቅዱሳን ቦታዎች: የጥንት የታሪክ መሰረታችንን ቦታ ቀርቶ እንደ ሃገር ኢትዮጵያ ውስጥ በጉብኝት ስም መምጣት ማሰባቸውን አጥብቄ አወግዛለሁ።
በአፍሪካ ቀንድ ባሉ አገራት የሚገኙ 12 ሚሊዮን የረሃብ ተጠቂዎችን ለመታደግ ከ150 በላይ የዓለም ምርጥ አርቲስቶች በኢንተርኔት ሶሻል ሚዲያ የገቢ ማሰባሰብ ዘመቻ መጀመራቸውን የቢልቦርድ መሄት ዘገበ፡፡ ከ60 ዓመታት በኋላ የከፋ ረሃብ በምስራቅ አፍሪካ ከወር በፊት የተከሰተ ሲሆን በተለይ በሶማሊያ ረሀቡ 3.6 ሚሊዮን ህዝብ እንዳጠቃና በኬንያና በኢትዮጵያም ረሃቡ እየተስፋፋ መምጣቱን ያመለከተው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ነው፡፡
በ2001 ዓ.ም. ተጀምሮ በአዲስ አበባና በየክልል ከተሞቹ ሲካሄድ የቆየው የኢትዮጵያን አይዶል ውድድር እነሆ ወደመቋጫው ተቃርቧል፡፡ በስድስት ዙሮች የተካሄደውን የድም ውድድር አሸንፈው ለሰባተኛው ዙር ያለፉት አስር ተወዳዳሪዎችም ተመርጠዋል፡፡ የሐረሯ ተወዳዳሪ ህፃን ሃና ግርማ በልዩ ተወዳዳሪነት ለሰባተኛውና ምርጥ አምስቱ ብቻ ለሚመረጡበት ዙር በማለፍ yተወዳዳ ቁጥር አስራ አንድ አድርሳዋለች፡፡
በየዓመቱ በሺዎች የሚገመቱ ኢትዮጵያውያን በህጋዊ እና ህጋዊ ባልሆነ መንገድ ወደ የመን ይሰደዳሉ፡፡ እነዚህ ኢትዮጵያውያን ወደ ሳውዲ አረቢያ የገልፍ አገራት የሚሻገሩ ወይም በስንዓ፣ በኤደንና እና በሌሎች የየመን ከተሞች የሚኖሩ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያውያኑ ኑሮ በየመን የተደላደለ ነው ለማለት ያዳግታል፡፡ ሴቶቹ በቤት ሰራተኝነት ተቀጥረው የሚሠሩ ናቸው፡፡ በወር ከ150 እስከ 300 ዶላር ያገኛሉ፡፡ ብዙዎቹ ወንዶች ግን ስራ የላቸውም፡፡ በሴቶቹ ገቢ ጥገኛ የሆኑ ወንዶች ቢበዙም አንዳንዶቹ ሙዚቃ ቤት፣ ኤሌክትሮኒክስ መደብር ፣ የገፀበረከት ሱቆች በመክፈት ይነግዳሉ፡፡ ኢትዮጵያውያኑ ሴቶች ከቤት ሰራተኝነት ሌላ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በፉርኖ ዱቄት አይን ያለው ነጭ እንጀራ ጋግረው በመሸጥ አትራፊ ንግድ ይዘዋል፡፡ የመናውያን በስንዴ ፉርኖ ዱቄት የሚጋገረው ይህን የኢትዮጵያ ሴቶች እንጀራ ወደውታል፡፡ በፆም ወቅቶች ይህን እንጀራ የሚሸጡ ሴቶች በወር ከወጭ ቀሪ ከ2500 እስከ 3ሺ ዶላር ያገኙበታል፡፡
ታዋቂዋየሆሊውድየኮሜዲፊልምአክትረስና ረስናበዛሬውጊዜላሉትበርካታእንስትተዋንያንሞዴልበመሆንየምትታወቀውማርሊንሞንሮ፣ከዛሬ40ዓመት በፊት እንዲህ ብላ ነበር፣ ..ዓለም የወንዶች ናት፤ ሆሊውድ ደግሞ የበለጠ በወንዶች ቁጥጥር ስር ነው.. ነገር ግን ማርሊን ሞንሮ እ.ኤ.አ በ1962 ዓ.ም ከሞተች በኋላ በአሜሪካ ሴቶች መብታቸውንና እኩልነታቸውን ለማግኘት በተለያየ ጊዜያት ባካሄዱት ሕዝባዊ እንቅስቃሴ ከፍተኛ ለውጦች ተከስተዋል፡፡
በሆሊውድና በአሜሪካ መዝናኛ ኢንዱስትሪ ያሉ ዝነኞችን ገበና በመፈልፈል የሚታወቀው አንቶኒዮ ፔሊካኒ በወህኒም የተለመደ ስራውን እንደገፋበት ኒውስዊክ ገለፀ፡፡ ፔሊካኒ የዝነኞችን ምስጥራዊ ሰነድ በመፈልፈል፤ ስልክ በመጥለፍና የደህንነት መረብን ሰብሮ በመግባት አደገኛነቱ የተመሰከረለት ጉድ ጎልጓይ ጋዜጠኛ ነው፡፡ በሎስአንጀለስ ከተማ በግል መርማሪነት ይሰራ የነበረው ፔሊካኒ ከ3 ዓመት በፊት ጥፋተኛ ሆኖ በተገኘባቸው 76 ወንጀሎች የ15 ዓመት ኑ እስራት ተፈርዶበት በወህኒ ቤት ይገኛል፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን አንድ የሜዳ ቴኒስ ተጫዋች ክንዱ ላይ ክርኑን በጣም ያመውና ለጓደኛው ..ምን ባደርግ ይሻለኛል?.. ይልና ይጠይቀዋል፡፡ ጓደኛውም ..አንድ ዋሻ ውስጥ የሚኖር አዋቂ ሰው አለ፡፡ እሱ ጋ ሄደህ ችግርህን ብታስረዳው መፍትሔ ይፈልግልሃል.. አለው፡፡
..የሽንት ምርመራ ብቻ ነው የሚያደርግልህ፡፡ ዋሻው በራፍ ላይ በዕቃ ሽንትህን ታስቀምጣለህ፡፡ እሱ ይደግምበታል፡፡ ይመሰጥበታል፡፡ ከዚያ መድኃኒቱን ይነግርሃል፡፡ አለቀ፡፡..
የሰዎችን አረማመድና ፍጥነት በማየት፤ ስለ ባህላቸውና አኗኗራቸው ማወቅ፣ ስለባህሪያቸውና አስተሳሰባቸው መናገር ይቻላል? አራት ጋዜጠኞች ሆነን ከሳምንት በፊት የፖላንድ ከተሞችን ስንጎበኝ ነው ጥያቄውን የፈጠርኩት... የተፈጠረብኝ ሳይሆን የፈጠርኩት፡፡ የአስጎብኚዎቻችን እርምጃና ፍጥነት ራሱ... በቀስታ ወደ ኋላ እየቀረንባቸው ምን ያህል ትእግስታቸውን እንደተፈታተንነው! በአገሪቱ ደቡብ ጫፍ ታሪካዊቷን ክራኮ ከተማ ያስጎበኘችን ዶምኒክ የተገናኘን እለት፤ በጉዞ ደክሞን ሊሆን እንደሚችል ነበር የገመተችው፡፡ ግን በማግስቱም ፈጣን አልሆንም፡፡
ባለፈው እሁድ በቢሾፍቱ ሲኒማ አዳራሽ ኪነጥበባዊ ዝግጅቱን ያቀረበው ..ሆራ ቡላ.. ታዋቂዋን አርቲስትና የማስታወቂያ ባለሙያ ሙሉ ዓለም ታደሰና በ..ሰው ለሰው.. ተከታታይ የቴሌቭዢን ድራማ ልጇ ብሩክን ሆኖ የሚሠራውና የድራማው አዘጋጅ አርቲስት ሰለሞን አለሙ ፈለቀን የክብር እንግዶች በማድረግ የጋበዘ ሲሆን አርቲስቶቹ ልምድና እውቀታቸውን ለደብረ ዘይት ወጣቶች አጋርተዋል፡፡
በ1ኛው የሚዲያና የኪነጥበብ ባለሙያዎች የእግር ኳስ ውድድር አዲስ አድማስ ከኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዚን ድርጅት ጋር ለዋንጫ ተጋጥሞ 1ለ0 በማሸነፍ ሻምፒዮን ሆነ፡፡ የአዲስ አድማስ ቡድን ተጨዋቾች የዋንጫው መታሰቢያነት ለአሰፋ ጐሳዬ ይሁን ብለዋል፡፡ አዲስ አድማስ በዚሁ ዓመት በታላቁ ሩጫ ተዘጋጅቶ በነበረው የ12 ኪሎሜትር የዱላ ቅብብል ሩጫ ከስምንት ሚዲያዎች መካከል አሸናፊ እንደነበር ሲታወስ፤ በ2003 በሩጫና በእግር ኳስ ከአገሪቱ ሚዲያዎች የላቀ ውጤት በማስመዝገብ አድናቆት አትርፏል፡፡
በእንግሊዝ እግር ኳስ የ2011 -12 የውድድር ዘመን የሊጉ ሻምፒዮን ማን. ዩናይትድ ከኤፍ ኤካፕ ሻምፒዮኑ ማን. ሲቲ ጋር ነገ በዌምብሌይ በሚያደርጉት የኮሙኒቲ ሺልድ የዋንጫ ጨዋታ ሊከፈት ነው፡፡ በሌላ በኩል የላቀ የሻምፒዮናነነት ፉክክር እንደሚደረግበት የሚጠበቀው 20ኛው ፕሪሚዬር ሊግ ከሳምንት በኋላ ይጀመራል፡፡ በፕሪሚዬር ሊጉ የ20 ዓመታት ታሪክ ማን. ዩናይትድ ለኮምኒቲ ሺልድ ዋንጫ 14 ጊዜ የተጫወተ ሲሆን ማን ሲቲ በበኩሉ ከ38 ዓመታት በኋላ የመጀመሪያው ነው፡፡
ለጉንፋን ሮለር ብረታ ብረት እና የሉህ ፋብሪካ የመስተዋት ማጠናቀቂያ ማሽን - የቻይና መስታወት የማጠናቀቂያ ማሽን ለቅዝቃዛ መንከባከቢያ ሽቦ እና ሉህ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች
ህውሃት (መንግስት) ህዝብን የሚገዛበት የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ አቅሙ ከሰማይ የሚወርድለት ወይንም በተፈጥሮው ከውስጡ የሚንጠፈጠፍለት ሳይሆን ከህዝብ የሚነጭለት ነው። ፖሊሱም፣ ደህንነቱም፣ የኢቲቪ ሰራተኛውም፣ የቃሊቲ አስተዳዳሪውም፣ የኢምባሲ ሰራተኛውም፣ ወ.ዘ.ተ. ከህዝብ የሚመለመሉ ናቸው። ለህውሃት በደሞዝ ክፍያ ያገልግሉ እንጂ የሰዎቹም ሆኑ የደሞዛቸው ምንጭ ህዝብ ነው። በግብር እና በሌሎች ምክንያቶች ከህዝብ የሚሰበሰብ ነው ደሞዛቸው። አሊያም በኢትዮጵያ ህዝብ ስም ከውጭ በዕርዳታ፣ በብድር ወይንም በሌሎች ስምምነቶች የሚያገኘው ነው ደሞዛቸው። የፋብሪካ፣ የኢንዱስትሪ፣ የመገናኛ፣ የትራንስፖርት፣ የአየር መንገድ፣ የመድህን ሰራተኞች፣ የንግድ እና አገልግሎት ድርጅቶች ወ.ዘ.ተ. በሙሉ ስራ ቢያቆሙ ከህዝብ መንጭቶ ወደ ህውሃት የሚፈሰው ሃብት ብር ይቋረጣል። ህውሃት ለፖሊስ፣ ለደህንነት እና ለመሳሰሉት ሽብርተኛ ስልጣን ጠባቂዎቹ የሚከፍለው ደሞዝ ያጥረዋል። እነሱም ደሞዝ ካልተከፈላቸው አያገለግሉትም። ስለዚህ የህውሃት የፖለቲካ አቅም ይዳከማል። ብሎም አቅሙ ከምንጩ ይደርቃል ማለት ነው። በመጨረሻ ተርቦ ይሞታል ህውሃት። እንደምናስተውለው ከሆነ ከዚህ በፊት በፈጸማቸው ይቅርታ በማናደርግለት የተለያዩ የፖሊሲ ስህተቶች ላይ ህውሃት ዛሬም በቀጣይነት በህዝብ ላይ ተከታታይ መብት ረገጣዎች እና የኢኮኖሚ ቀውሶች እየፈጠረ ነው። ሰላማዊ ዜጎችን ሽብርተኞች እያለ ሽብርተኛው እራሱ መሆኑን ለኢትዮጵያ ህዝብ ግልጽ እያደረገ ነው። ህውሃት የፖለቲካም ሆነ የሞራል ብቃት እንደሌለው የኢትዮጵያ ህዝብ እያወቀ ነው። ባቡር ሃዲዱንም፣ ህንጻዎቹንም፣ መንገዶቹንም፣ ግድቦቹንም ህዝቡ እራሱ ለራሱ በራሱ የገነባል። ህውሃት አያስፈልገውም። ተቃዋሚውም ከምንጊዜውም የተሻለ በስሏል። ቀጣይነት ያለው ሳይኮሎጂያዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ፈርጆች ያሉት ሰላማዊ ትግል በማድረግ ላይ ይገኛል።
የሰላማዊ ትግል ማራመጃ መሳሪያዎች (በጠብ መንጃ ምትክ) በቁጥራቸው 200 ያህል ሲሆኑ በጸባያቸው ተዛማጅ እና ውስብስብ ናቸው። ይሁን እንጂ የአልበርት አነስታይን ሰላማዊ ትግል ምርምር ተቋም ባልደረቦች እነ ጅን ሻርፕ የመሳሰሉት የዘመናዊ ሰላማዊ ትግል የፖለቲካ ሳይንስ ጠበብቶች እነዚህን 200 ሰላማዊ ትግል ማራመጃ መሳሪያዎች ማጥናት እንዲቻል ለማድረግ በሶስት አብይ ክፍሎች ከፍለዋቸዋል። እነሱም (1ኛ) ተቃውሞ እና ማግባባት (Protest and Persuasion) ፣ (2ኛ) የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ ትብብር መንፈግ (non-cooperation) እና (3ኛ) ጣልቃ መግባት (intervention) ይባላሉ። እስካሁን በኢትዮጵያ በመካሄድ ላይ የሚገኘው ሰላማዊ ትግል በ(1ኛው) ክፍል የሚመደብ ነው። ይሁን እንጂ ህውሃት (መንግስት) በተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ በገበሬው፣ በሰራተኛው፣ በተማሪው፣ በእስረኛው፣ በነፃ ጋዜጠኞች፣ መንግስት በሃይማኖት ጣልቃ አይግባ በሚል መርኽ እንከን የለሽ ሰላማዊ ትግል በማኪያሄድ ላይ በሚገኙት ኢትዮጵያውያን ሙዝሊም ወንድሞቻችን እና እህቶቻችን ላይ የሚፈጽመው ወከባ፣ ድብደባ፣ እገታ፣ ግድያ ሰላማዊ ትግሉን ወደ (2ኛው) ደረጃ እንዲሸጋገር እየገፋው ነው።
የሆነው ሆኖ ሰላማዊ ትግል ውስብስብ ነው። በረጅም ማስተዋልን፣ በረጅም ማስላትን፣ የትግል ብስለትን፣ ትዕግስትን፣ ጀግንነት፣ ፅናትን ሁሉ ይጠይቃል። ያ ብቻም አይደለም። ሰላማዊ ትግል ከጀብዱኛነት ነፃ መሆንን፣ ለግል ስም እና ዝና ከሚደረግ ሽሚያ መራቅን፣ እራስን ሳይሆን ህዝብን የመንግስት ስልጣን ባለቤት በማድረግ ላይ ማትኮርን ይጠይቃል። ያ ብቻም አይደለም። የህውሃት ሰርጎ ገቦች ሰለባ አለመሆንን፣ ከቀረው ተቃዋሚ እኔ እሻላለሁ ከሚል ደካማ ስሜት መራቅን፣ ለክፍፍል ቀዳዳ አለመስጠትን እና የመሳሰሉትን ሁሉ ይጠይቃል ሰላማዊ ትግል። ያ ብቻም አይደለም። በሌሎች አገሮች ስለተደረጉ (የተሳኩም ያልተሳኩም) ሰላማዊ ትግሎች ተመክሮዎችን በስፋት እና በጥልቀት ማወቅም ይፈልጋል። ከእነዚህ ከተዘረዘሩት ውስጥ አንዱ ወይንም ሁለቱ ቢከሰቱ ወይንም ቢጓደሉ ሰላማዊ ትግል ይበክላል።
በምርጫ ጊዜም ብክለቶች ሊከሰቱ ይችላሉ። የምርጫው ውጤት አንድ አምባገነን አውርዶ በአዲስ አምባገነን መተካት ወይንም ለመፈንቅለ መንግስት ቀዳዳ መክፈት እንዳይሆን አስፈላጊውን ፕላን ቀደም ብሎ ማስላት ያስፈልጋል። አሊያ በግብጽ ያየነው ሊከሰት ይችላል በኢትዮጵያ። የግብጽ ሰላማዊ ትግል የሙባረክን አምባገነን መንግስት ካስወገደ በኋላ በተደረገው ፕሬዘዳንታዊ ምርጫ አራት ግለሰቦች እንደተወዳደሩ እናስታውሳለን። በቅርብ ከስልጣን የወረደው ሞርሲ (ሃይማኖትን ከፖለቲካ ጋር የሚቀላቅለው) በምርጫ ያገኘው የህዝብ ድምጽ 12 ሚሊዮን ግድም ሲሆን የቀሩት ሶስቱ (ሃይማኖትን ከፖለቲካ የማይቀላቅሉት) ግለሰቦች ያገኙት የህዝብ ድምጽ ድምር 21 ሚሊዮን ግድም ነበር። ሶስቱ አርቆ ማየት ስለተሳናቸው፣ የግብጽን ህዝብ የመንግስት ስልጣን ባለቤት ማድረግን ከማስቀደም ፈንታ እራሳቸውን (ፓርቲያቸውን) በማስቀደማቸው በህብረት መቆም ተሳናቸው። ስለዚኽ ሶስቱ ያገኙትን የህዝብ ድምጽ ለሶስት ሲካፈሉት ሞርሲ አሸነፋቸው። ዛሬ ላይ ቆመን ሁኔታውን ወደ ኋላ ስንመለከተው ግብጽ አጭሩን የዴሞክራሲ መሸጋገሪያ ድልድይ የሳተቸው ያን ጊዜ ነበር ማለት ይቻል ይሆናል። ዛሬ እንደምናየው ግብጽ እረጅሙን መንገድ በመጓዝ ላይ ነች።
በተቃራኒው ከፍ ብለን ያነበብናቸው በምርጫ ጊዜ ሊከሰቱ የሚችሉ ብክለቶችን በዘዴ ያስወገደች አገር ሰርቢያ ናት። በሰርቢያ ሰላማዊ ትግል ሲያደርጉ የነበሩት የተቃዋሚ ፓርቲዎች ቁጥራቸው 16 ነበሩ። እነዚኽ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ከምርጫ ቀደም ብለው ህብረት በመፍጠር የሞልሶቪችን አምባገነን መንግስት ህገ-መንግስት እንዲያከብር ሲታገሉት ቆይተዋል። የሆነው ሆኖ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2000 ዓ.ም. በተደረገው ምርጫ የሰርቢያ 16 ተቃዋሚ ፓርቲዎች ህብረታቸውን ጠብቀው የሞልሶቪችን አምባገነን መንግስት ተፎካክረው በቀላሉ አሸነፉ። ሞልሶቪች ግን ድምጽ ሰርቆ ምርጫውን አሸንፌያለሁ አለ። በህብረት የቆሙት 16 ፓርቲዎች “የህዝብ ድምጽ ይከበር” የሚል ሰላማዊ ትግል ጥሪ አደረጉ። ህዝቡም “ድምጻችንን ካላከበርክ እኛም መንግስትህን አናከብርም” ብለው ሰላማዊ ትግሉን ተቀላቀሉ። ከዚያ መሸነፉን ከመቀበል በስተቀር የተሻለ አማራጭ እንደሌለው ሲገነዘብ ሞልሶቪች ሽንፈቱን ተቀብሎ ሰላማዊ የመንግስት ሽግግር ተደረገ። 16 ተቃዋሚ ፓርቲዎች የህብረት መንግስት መሰረቱ። ቀደም ብለው ባደረጉት ስምምነት መሰረት የሞሊሶቪችን አምባገነን መንግስት ካስወገዱ በኋላ ለተወሰኑ አመቶች በህብረት ገዙ። በህብረት ለመግዛት የተስማሙበት ዘመን (ሁለት ወይንም ሶስት አመቶች መሰለኝ) ሲያልቅ ነፃ ምርጫ ጠሩ። ለመጀመሪያ ጊዜ በሰርቢያ ታሪክ ነፃ ምርጫ የተደረገው በዚህን ጊዜ ነበር። አብላጫ የህዝብ ድምጽ ያገኘው ፓርቲ አገር አስተዳዳሪ (ገዢ ፓርቲ) ሲሆን ዝቅተኛ የህዝብ ድምጽ ያገኙት ፓርቲዎች ተቃዋሚ ፓርቲ በመሆን የፓርላማ ትግላቸውን ጀመሩ። በዚኽ አይነት ሰርቢያዎች የአገራቸውን የዴሞክራሲ ሽግግር አጭር እና ከውጣ ውረድ የጸዳ ማድረግ ችለዋል። ስልጣን ከለቀቀ በኋላ ብዙም ሳይቆይ በዘር ማጥፋት ወንጀል ተከሶ በአለም አቀፍ ፍርድ ቤት እስር ቤት ሳለ ሞተ ሞልሶቪች።
ኢትዮጵያችን ከግብጽም ከሰርቢያም መማር አለባት። ስለዚህ በኢትዮጵያ በዘልማድ ሰላሳ ሶስቱ ተብሎ የሚጠራው ቡድን፣ መድረክ እና አንድነት ከግብጽም ከሰርቢያም ከሌላም ይማራሉ ብለን እንገምታለን። የኢትዮጵያን ህዝብ የመንግስት ስልጣን ባለቤት ማድረግ ቀዳማይ ግባቸው ነው ብለን እናምናለን። ግባቸው ይኽ ከሆነ ደግሞ በመካከላቸው የሚኖረው ልዩነት ሁሉ-በጁ ሁሉ-በደጁ ከሆነው ከህውሃት መንግስት ጋር ካላቸው ልዩነት ጋር ሲነጻጻር እጅግ የደበዘዘ መሆን አለበት። በመድረክ እና በአንድነት ወይንም በ33 መካከል ያሉትን የመርህ ልዩነቶች እናውቃቸዋለን። ከህውሃት ጋር ካላቸው ልዩነት ጋር ሲነጻጸሩ ግን ጊዜ የሚሰጡ ናቸው። እስከዛሬ ድረስ ደክማችሁ የገነባችሁትን ህብረት እንደ ሰርቢያዎች ከብክለት ጠብቃችሁ ሰላማዊውን ትግል እንደምትመሩ ተስፋ እናደርጋለን። ከህውሃት መንግስት በኋላ የተወሰኑ አመቶች በህብረት ገዝታችሁ ነፃ ምርጫ መጥራት ትችላላችሁ ብለን እናምናለን። ከውስጣችሁ አብላጫ የህዝብ ድምጽ ያገኘው ፓርቲ ገዢ ፓርቲ ይሆናል። የቀራችሁት ተቃዋሚ በመሆን በፓርላማ ትግላችሁን መቀጠል ትችላላችሁ ሰርቢያዎች እንዳደረጉት። ይኽ የምር የህልውናችን ጉዳይ ነው። ኢትዮጵያ እያስተዋለቻችሁ ነው። ዜጎችም ዝም ብለን ተመልካቾች አንሆንም።
ስለዚህ በላንበት መሄዳችንን አቁመን ከአምባገነን ገዢ ህውሃት ነፃ ለመውጣት እና የኢትዮጵያን ህዝብ የመንግስት ስልጣን ባለቤት የማድረግ ምኞታችንን ከፍጻሜ ለማድረስ ከፈለግን ሰላማዊ ትግላችንን ሊበክሉ የሚችሉ ተግባሮችን፣ አሰራሮችን እና ሁኔታዎችን ማወቅ እና ማስወገድ ይጠበቅብናል።
የሰላም ትግል አቀንቃኝ ሮበርት ሃርቬይ (Robert L. Harvey) “ስትራተጂያዊ ሰላማዊ ትግል” በሚል ርዕስ በአልበርት አነስታይን ተቋም ድረገጽ [www.aeinstein.org] ላይ ባተመው የጥናት ጽሑፉ ውስጥ የሰላማዊ ትግል በካዮች (Contaminants of Peaceful Struggle) በሚል ጽፏል። የሰላማዊ ትግልን መበከል ከመኪና ነዳጅ መበከል እና ከመኪናዋ እንጂን መቃጠል ጋር እንደሚከተለው ያመሳስለዋል። ለጥቆም በርካታ ምክሮችን ይለግሰናል። የሮበርት ሃርቬይ ፍሬ አሳብ እንደሚከተለው በአጭሩ ሊቀርብ ይችላል፥
“የመኪና ነጃ (ቤንዚን) ውስጥ ውሃ ከጨመርክ ነዳጁን እንደበከልከው ማወቅ አለብህ። በውሃ የበከልከውን ነዳጅ ተጠቅመህ መኪናዋን ከቆመችበት ለማስነሳት ብትሞክር ጤናማ ያልሆነ ድምጽ ልትሰማ ትችላለህ። መኪናዋን ማስነሳትም አስቸጋሪ ሊሆንብህ ይችላል። ነዳጁ ውስጥ የከለስከው የውሃ መጠን ከፍ ካለ ደግሞ መኪናዋ ፍጹም ላትነሳ ትችላለች። አልፎም የመኪናዋ ኢንጂን (ሞተር) ሊቃጠል ይችላል። የተበከለ ሰላማዊ ትግልም እጣው እንደዚሁ እንደመኪናዋ ኢንጂን (ሞተር) መቃጠል ወይንም መሞት ነው” ይለናል። ይኼን ካለን በኋላ ሰላማዊ ትግልን ሊበክሉና ለአደጋ ሊያጋልጡት አልፎም ሊገሉት የሚችሉ ተግባሮችን፣ አሰራሮችን እና ሁኔታዎችን በሰፊው ያብራራል። ሙሉውን ጽሑፍ ከፍ ብዬ ከጠቀስኩት ከልበርት አነስታይን ሰላማዊ ትግል ምርምር ተቋም ድረገጽ ማግኘት ይቻላል።
ሮበርት ሃርቬይ በጽሑፉ ከጠቀሳቸው በካይ ተግባሮች፣ አሰራሮች እና ሁኔታዎች ውስጥ ጥቂቱን እና ከሌሎች ምንጮች የተወሰዱ ተዛማጅ በካይ ሁኔታዎችን እና መከላከያ ምክሮችን ከኢትዮጵያ ሁኔታ ጋር በማዛመድ በዚህ ጽሑፍ በአጭር በጭሩ ለውይይት ቀርበዋል፥
(1) ኃይል እና ክፉ-ቃሎች በማንኛውም መልካቸው ቢሆን ሰላማዊ ትግልን ይበክላሉ። የኢትዮጵያ ሰላማዊ ትግል ሰራዊት የማሳመን እና የማግባባት ማለትም ሰላማዊ ሰልፍ፣ ህዝባዊ ስብሰባ፣ የህዝብ ፊርማ ማሰባሰብ፣ ወ.ዘ.ተ. ሰላማዊ ትግሎች ሲያደርግ ኃይል አይሻም። ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ ትብብሮች የመንፈግ ትግል ሲያደርግም ሰላማዊ የሚሆነው። የህውሃት (የመንግስት) የፖለቲካ ድጋፍ ሰጪ ምሶሶዎችን ማለትም የሃይማኖት ተቋማት፣ የመምህራን እና ሰራተኛ ማህበሮችን፣ ወ.ዘ.ተ. ከህውሃት ካድሬዎች ቁጥጥር ነፃ ለማውጣት ወይንም በሌሎች ለመተካት የሚደረግ ትግልም ሰላማዊ ነው። የውጭ ለጋሽ አገሮችን ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ ከውሃት ለመንጠቅ የሚደረጉም ዲፕሎማሲያዊ ትግሉችም ሰላማዊ ናቸው። እነዚህን ሁሉ ትግሎች ሲያደርግ የሰላማዊ ትግል ሰራዊት ኃይል አይጠቀመም። እንኳን ኃይል ክፉ ቃል አይጠቀመም። ይኽ ሁኔታ ሰለሰላማዊ ትግሉ የሚዘገቡ ዜናዎች እና የሚሰጡ መግለጫዎችን ይጨምራል። የሰላማዊ ትግል ዘገባዎች እና መግለጫዎች ከጀብዱኛ ፉከራ እና ቀረርቶ ነፃ ሊሆኑ ይገባል። ገና ምኑም ሳይያዝ ስለድል አድራጊነት መጻፍ የሚወዱ ሰዎች አሉ። ያን ማድረግ አስፈላጊም ጠቃሚም አይደለም። መንግስትን ወይንም የመንግስት ካድሬዎችን ለማበሳጨት ተብሎ የሚጻፍ ከሆነም ስህተት ነው። እንዲያውም ከተቻለ ካድሬዎችን ሳይቀር ሰላማዊ ትግል ይስባል (PULL ያደርጋል) እንጂ አይገፋም (PUSH አያደርግም)። የሰላም ትግል ሰራዊት ስለጀግንነቱ ማውሪያ ጊዜም የለውም።
(2) ሰላማዊ ትግላችን ወደ ኃይል ከተንሸራተተ ተበከለ ማለት ነው። ሰላማዊ ትግል አምባገነኖችን የሚገጥማቸው በደካማ ጎናቸው እንጂ በጠንካራ ጎናቸው አይደለም። ይኽን መሰረታዊ መርህ መዘንጋት እና በጀብዱኛነት የኃይሉን መንገድ መቀላቀል ሰላማዊ ትግላችንን ሊበክል እና ሊገድለው ይችላል። በሶሪያ እንደሆነው። የኃይሉን መንገድ ህውሃት የተካነበት እና እስከ ጥርሱ ድረስ የታጠቀበት መንገድ መሆኑን መርሳት የለብንም። በመንግስት ወይንም በመንግስት ደጋፊዎች አማካኝነት ለሚፈጸሙ የድንጋይ፣ የዱላ፣ የስድብ፣ የማዋከብ፣ የማንጓጠጥ፣ የጫጫታ ረብሻ፣ የትንኮሳ፣ የግድያ እና ሌሎች ጥቃቶች የሰላማዊ ትግል ሰራዊት እና ደጋፊዎቹ ምላሻቸው ሰላማዊ ነው። የኃይል ምላሽ ከሰጠን መንግስት እና የመንግስት ደጋፊዎች የሚመኙትን አገኙ ማለት ነው። በለመዱት ሃሰተኛነታቸው ጉዳዩን ጸጥታ የማስከበር ጉዳይ በማድረግ ሰላማዊ ትግሉ ቶሎ እንዳይነሳ አድርገው ሊመቱት ይችላሉ። ሰላማዊ ትግል ወደ ኃይል ከተንሸራተተ በሰላማዊ መንገድ ለነፃነት መታገል የጀመረው ህዝብ እምነት ይተናል። በትግሉ ከመቀጠል ፈንታ ስደተኛ መሆንን ይመርጣል። ከዚያ ትግሉ በታሪካችን የተለመደው በቡድኖች የሚመራ የርስ በርስ ጦርነት ይሆናል። አሸንፎ ስልጣን የሚጨብጠውም አዲስ አምባገነን ይሆናል። ኢትዮጵያ የሶሪያን ወይንም የቀድሞውን የርስ በርስ ጦርነት መንገድ አትወስድም።
(3) ሴቶችን በብዛት በሰላማዊ ትግል ሰራዊት ውስጥ አለማስገባት ሰላማዊ ትግሉን ሊበክል ይችላል። ጉልበተኛነት ተወግዶ ሁሉንም ነገር በሰላማዊ መንገድ እንዲፈጸም ማድረግ ለአብዛኛዎቹ ሴቶች ተፈጥሮዋቸው ነው። የዚህ ህግ ተገዢዎች ናቸው። በተፈጥሮዋቸው ለጉልበተኛነት ተፃራሪዎች ናቸው። ይኽን ተፈጥሮዋዊ ባህሪያቸው በየቤታችን ሳይቀር የምናስተውለው ነው። ብርቱነትም (ጥንካሬም) ቢሆን ሰላማዊ ትግል የሚፈልገው ብርቱነት የመንፈስ እና የሞራል አቅም ነው። የሴቶች የመንፈስ እና የሞራል ጥንካሬ ሊተመን አይችልም። በሰላም ትግል ሂደት ውስጥ ረጋ ብሎ በማመዛዘን ደፋር እርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል። ሴቶች ያን ማድረግ ይችላሉ። የሴቶች በሰላም ትግል ውስጥ መሳተፋቸው ለሰላማዊው የፖለቲካ ትግል ስብዕናን እና ግብረ ገባዊ ባህሪ ይሰጠዋል። ይህ ባህሪ ደግሞ ዲሞክራሲን ለመገንባት እጅግ አስፈላጊ ጉዳይ ነው። ሴቶች ዱላ ለማንሳት ስለማይጣደፉ ብቻ በነፃነት ትግል ላይ ያላቸውን ጀግንነት ከወንዶች ዝቅ አድርገው የሚያዩ ካሉ ተሳስተዋል። በተጨማሪ የኢትዮጵያ ህዝብ ግማሽ ያህሉ ሴቶች ናቸው። ስለዚህ ይህን ኃይል ወደጎን ከተውን ሰላማዊ ትግል አቅማችን ግማሽ ብቻ እንደሆነ እና ለድል አድራጊነት የሚበጅ ግማሽ ያህል ተጨማሪ ኃይል ትግሉን እንዳልተቀላቀለ ማወቅ አለብን።
(4) ሰማዕታትን እና በእስር ቤት የሚጉላሉ ጓደኞችን በሚመለከት የሚፈጸም ሰላማዊ ትግሉን ሊበክል ይችላል። ለምሳሌ በዚህ ወይንም በዚያ ቀን የሚደረገው ሰላማዊ ሰልፍ እነእከሌ የታሰሩበትን ቀን ማስታወሻ ነው ብሎ ማውራት በፖለቲካም ሆነ በሞራል ትክክል አይደለም። ሰላማዊ ትግልንም ይበክላል። ወዳጅ ያርቃል። ስለሆነም ሰላማዊ ትግሉን አብረው የጀመሩ የሰላም ትግል ሰራዊት ባልደረቦች በሙሉ አብረው ከመጨረሻው የነጻነት ቀን ላይደርሱ እንደሚችሉ በቅድሚያ በግልጽ መታወቅ አለበት። በርካታ የሰላም ትግል ሐዋሪያቶች እና ሰራዊቶች በተለያዩ ቀናት፣ ወራት እና አመተ ምህረት ሊታሰሩ እና መስዋዕት ሊሆኑ ይችላሉ። ቀሪው በትግል ላይ የሚገኘው የሰላም ትግል ሰራዊት በእስርም ሆነ በመስዋዕትነት የተለዩትን ጉዋደኞቹን እኩል ያከብራል። እኩል ያስታውሳል። እኩል ይዘክራል።
(5) በሰላማዊ ትግል ሚስጢር ማብዛት ሰላማዊ ትግልን ሊበክል ይችላል። ምስጢር መሆን የማይገባውን ሚስጢር ማድረግ በሰላም ትግል ሰራዊት ውስጥ ጥርጣሬ እና እርስ በርስ አለመተማመን ለፈጠር ይችላል። የሚስጥር ስራ በድርጅት ውስጥ መፍቀድ እና እንዲለመድ ማድረግ አንዳንድ አባሎች አደጋ ሊያመጡ የሚችሉ የሚስጢር ስራዎችን እንዲፈጽሙ ሊያበረታታቸው ይችላል። ሰላማዊ ትግል ግልጽነትን ይሻል። ህጋዊ መንገዶችን ይከተላል።
(6) ዘመቻ መቼ ማቆም እንደሚገባ በቅድሚያ ማወቅ ያስፈልጋል። ማፈግፈግ ሲያስፈልግም መቼ ማፈግፈግ እንደሚያስፈልግ ማወቅ ያስፈልጋል። ይኽ መርህ መሆን አለበት። ማፈግፈግ አስፈላጊ ሲሆን አለማፈግፈግ ጀግንነት ሳይሆን ጀብዱ ወይንም ሌላ ምክንያት ሊኖር ይችላል። ዘመቻዎች ፕላን ሲደረጉ የዘመቻዎቹ አድማስ፣ እስከከየት ድረስ መሄድ እንዳለባቸው እና በሂደት ላይ የተገኙትን ውጤቶች እንደ ድል መቆጠር እንዳለባቸው እና የተጀመሩት ዘመቻዎች መቼ መቆም እንዳለባቸው በግልጽ መታወቅ አለበት። ዘመቻዎቹ ከመጀመራቸው ቀደም ብሎ ለህዝብ እና ለመንግስት እስከ ዝርዝር መርሃ-ግብራቸው ማሳወቅ ሰላም ትግልን ከብክለት ያድናል። በዘመቻው የተወሰኑ ግቦች ተፈጻሚ ከሆኑ በኋላ ተጨማሪ ግቦችን ተፈጻሚ ለማድረግ ሲባል የተጀመረው ዘመቻ ቀደም ብሎ ከታቀደለት አድማስ እና ጊዜ ገደብ አልፎ እንዲሄድ ማድረግ አንዳንዴ ብልህ እርምጃ ላይሆን ይችላል። ሰላማዊ ትግሉንም ሊበክለው እና አልፎም ሊገድለው ይችላል። ይኽን ጉዳይ አስመልክቶ ሮበረት ሃርቬይ እንደ አውሮፓ አቆጣጠር በ1989 ዓመተ ምህረት በታይናሜን አደባባይ የተፈጸመውን በማስታወስ እንደሚከተለው ይተነትናል፥ “በአደባባይ የወጡት ቻይናውያን ተማሪዎች የጀመሩት ዘመቻ ከመንግስት በኩል ያስገኘላቸውን መለስተኛ እሺታ እንደ ድል በመቁጠር የመንግስት ጦር ኃይል በታንክ እና በእግረኛ ወታደር ጥቃት መፈጸም ከመጀመሩ ቀደም ብሎ ዘመቻውን አቁመው መበተን ነበረባቸው። ያን ሁሉ ታንክ እና ጦር ኃይል ገጥመው ከማለቅ ቀደም ባሉት ሳምንቶች ያገኙትን ድሎች ይዘው ማፈግፈግ ነበረባቸው” ይለናል። ማፈግፈግ ፍራቻ አይደለም። ጀግኖች ያፈገፍጋሉ። አላንዳች ጥቅም ሰራዊትህን ማስጨረስ የለብህም። አልፎም ሰላማዊ ትግሉን አታስገድልም። ይኸው ከ1989 ወዲህ እስከ አሁን ድረስ ለ23 አመቶች በቻይና ያን አይነት ሰላማዊ ትግል ገና አልተጀመረም። ለምሳሌ የአንድነት ፓርቲ የጀመረውን የሚሊዮኖች ድምጽ ለነፃነት ዘመቻ አስመልክቶ ግቦቹን፣ አገር አቀፍነቱን፣ ከተሞቹን፣ የከተሞች ዘመቻዎችን ቅደም ተከተል፣ የዘመቻው እድሜው ሶስት ወሮች እንደሆነ በቅድሚያ ማስታወቁ ትክክል ነው። ለጊዜውም ቢሆን በመቀሌ እና በባሌ ሮቢ ያደረገው ማፈግፈግም ስህተት አይደለም።
(7) የሰላማዊ ትግል መሪዎች አንድ እርምጃ ለመውሰድ ሲያስቡ በቅድሚያ እርምጃው የሚያስገኘው ጥቅም እና እርምጃው የሚያስከፍለውን ዋጋ መገምገም እና ማነጻጸር አለባቸው። ዋጋው በድርጅቱ የሚመራውን ሰላማዊ ትግል ቀጣይነት የሚፈታተን ከሆነ እርምጃው ውድቅ መደረግ አለበት። ስለዚህ ሁልጊዜ የሰላማዊ ትግል መሪዎች ምንም አይነት እርምጃ ከመውሰዳቸው ወይንም መግለጫ ከማውጣታቸው በፊት ዋጋ እና ጥቅም (Cost/Benefit) ትንታኔ ማድረግ አለባቸው።
(8) የሰላም ትግል አመራር በወጣቶች ብቻ ከተሞላ ሰላማዊ ትግል ሊበከል ይችላል። እርግጥ ወጣት ከግል ጥቅም ነፃ በመሆኑ ህይወቱን ሙሉ በሙሉ ለትግል ይሰጣል። ወጣት የድፍረት፣ የአቅም፣ የተነሳሽነት እና የተስፋ ምንጭ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ ወጣት ወጣት ነው። ተመክሮ ያንሰዋል። ዳኝነቱ አርቆ ያላስተዋለ እና ብስለት የጎደለው ሊሆን ይችላል። ከአዕምሮ ይልቅ ወደ ስሜት ሊያዘነብል እና ጀብዱኛነትን ጀግንነት አድርጎ ሊወስድ ይችላል። እራሱን ከሁሉ የተሻለ አድርጎ ሊገምት ይችላል። እነዚኽ ሁሉ የወጣትነት ባህሪዎች ሰላማዊ ትግልን ሊበክሉ ይችላሉ። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ከሆነ ከምርጫ 97 በኋላ ፓርላማ እንግባ አንግባ በሚለው ውይይት ላይ ‘አትግቡ’ የሚለው አቋም በአብዛኛው በወጣቱ የተደገፈ ነበር። ፓርላማ አለመግባት ስህተት ነበር። ፓርላማ የገቡት በማርላማ ውስጥ ህግ በማስቀረጽ እና በማጸደቅ ለኢትዮጵያ ብዙ ሊያደርጉ ይችሉ ነበር ከሚል እምነት ሳይሆን እዚያው በትግሉ ሂደት ውስጥ እንዲቆዩ እና ትግሉ ቀጣይነት እንዲኖረው ለማድረግ ይጠቅም ነበር ከሚል ጽኑ እምነት የተነሳ ነው። ከትግሉ ሂደት ውጭ ሆነህ ድል አድራጊ ልትሆን አትችልም። ይኸው ግንቦት 25 ቀን የተደረገው ሰላማዊ ሰልፍ ከስምንት አመቶች በኋላ የተደረገበት ዋንኛው ምክንያትም ተቃዋሚው ከሂደቱ በመውጣቱ ትግሉን ማስቀጠል በለመቻሉ ነው። በቅርብ ዶክተር ያዕቆብ ሪፖርተር ጋዜጣ ላይ ጥያቄ ተጠይቆ ሲመልስ ዛሬ ላይ ሆኖ ወደኋላ ሲመለከት ፓርላማ አለመግባት ስህተት ነበር ማለቱን አንብቤያለሁ። ትክክለኛ ግምገማ ነው። ያም ሆነ ይኽ በተለይ አገራዊ ሰላማዊ ትግልን አስመልክቶ ወጣቱ በእድሜና በተመክሮ ከበሰሉ እና የኢትዮጵያን ውስብስብ ታሪክ ከሚያውቁ የሰላም ትግል መሪዎች ጋር ተቀይጦ መስራት አለበት። በዚኽ በወጣቶች ጉዳይ ላይ ሮበርት ሃርቬይ (Robert L. Harvey) “ስትራተጂያዊ ሰላማዊ ትግል” በሚል ርዕስ በአልበርት አነስታይን ተቋም [www.aeinstein.org] ድረገጽ ላይ ባተመው የጥናት ጽሑፉ ውስጥ በርካታ ገጾች ሰጥቶ ጽፏል። እንድታነቡት ጋብዣችኋለሁ።
(9) የሲቪክ ድርጅቶች አመራሮች በአምባገነኖች ቁጥጥር ስር ከሆኑ የሰላም ትግል በተወሰነ ደረጃም ቢሆን ተበክሏል ማለት ይቻላል። ለምሳሌ የመምህራን፣ የሰራተኛ፣ የወጣቶች ማህበራት አመራሮች በገዢው ቡድን ቁጥጥር ስር ከሆኑ እነዚህ ተቋሞች የመጨቆኛ አጋዥ ምሶሶዎች ሆነዋል ማለት ነው። ነፃ ማውጣት አሊያም ሌላ ትዩዩ (Parallel) ድርጅቶች መመስረት ያስፈልጋል። እነዚህ ተቋሞች የነፃነት ትግልን ኃላፊነት ለእያንዳንዱ የህብረተሰብ ክፍሎች ለማከፋፈል ይጠቅማሉ።
(10) አግላይነት ሰላማዊ ትግልን ሊበክል ይችላል። በሰላም ትግል ኃይሎች ወይንም ድርጅቶች የሚሰጡ መግለጫዎች ሌላውን የሰላም ትግል ኃይል ወይንም ድርጅት የሚያገሉ ከሆኑ የተገለለ የመሰለው ወገን ወደ ጸበኛነት ሊሄድ እንደሚችል ቀደም ብሎ መገመት እና መግለጫዎች ሌሎችን እንዳያገሉ ተደርገው መጻፍ አለባቸው። ለምሳሌ የአንድ ተቃዋሚ ድርጅት አባል ሲታሰር የሁሉም ተቃዋሚ ድርጅቶች ጉዳይ መሆን ይገባዋል። መንግስት ሁሉንም በወዳጅ አይን እንደማያያቸው እና ቢቻል ሁሉም ቢጠፉለት እንደሚፈልግ መዘንጋት የለብንም። ጥቃቱ ተራ ጠብቆ የሁሉንም በር እንደሚያንኳኳ ማወቅ ያስፈልጋል። አንዱ ላይ ጥቃት ሲደርስ ጥቃቱን የሁሉም ጥቃት አድርጎ መመከት ያስፈልጋል።
(11) ፖሊሶች ከከተማው ህዝብ ጋር ተቀላቅለው ስለሚኖሩ ጥሩዎቹን ልናርቃቸው አይገባም። ለምሳሌ ጎረቤቴ ፖሊስ ቢሆን እና እኔ ፍጹም የሰላም ትግል አማኝ መሆኔን እንዲያውቅ እና እንዲያምንበት አደረኩት እንበል። ከዚያ አለቃው ከፖሊስ ጣቢያ እከሌ (እኔን) ሽብርተኛ ነው እና ይዘህ አምጣ የሚል ትዕዛዝ ቢሰጠው ለአለቃው ሽብርተኛ አለመሆኔን ሊናገር ይችላል። ውይይታቸው እዚያ ላይ ላያቆምም ይችላል።
(12) መለዮ ለባሾች ለሰላማዊ ትግል ድጋፋቸውን የሚለግሱት ህገ-መንግስቱን በማክበር ብቻ እንደሆነ በተደጋጋሚ በአደባባይ መገለጽ ያስፈልጋል። መፈንቅለ መንግስት ወይንም ሌላ የኃይል መንገድ ሰላማዊ ትግልን ይበክላል። ስለሆነም ሰራዊቱ፣ ፖሊስ፣ ደህንነት ለህገ-መንግስቱ ተገዢ የመሆን ህገ-መንግስታዊ ግዴታ እንዳለባቸው የሰላማዊ ትግል ሰራዊት በአደባባይ መስበክ እና ማስተማር አለበት። ህዝብም ይህን ሃቅ እንዲያውቅ ማድረግ ያስፈልጋል። በሰላማዊ ሰልፎች ላይ ነጭ አበባ ለፖሊሶች መስጠት ግን የሰላምነት እና የወዳጅነት ምልክት ነው።
(13) ሰላማዊ ትግል በሚያራምዱ ተቃዋሚ ድርጅቶች መካከል የሚፈጠር የአሳብ ፉክክር አለጊዜው ወደ የፖለቲካ ባላንጦች ፉክክር ካደገ ሰላማዊ ትግሉን ሊበክል ይችላል። በባላንጣነት ፉክክር የተጠመዱ በሙሉ ይሰምጣሉ። በህዝብ ዘንድ የፖለቲካ ካፒታላቸውን ያጣሉ። ተፎካካሪነት ባላጣነት መሆን የለበትም። መርህ የለሽ ፉክክር ግን ወደ ባላንጣነት ሊያመራ ይችላል። በተፎካካሪ ሰላማዊ ትግል ድርጅቶች መካከል የሚፈጠሩ ግጭቶችን በፍጥነት ለመፍታት የሚያስችል የጋራ መወያያ እና መደራደሪያ መድረክ ሊኖር ይገባል። በሆነ ባልሆነው መጋጨትን ማስወገድ ያስፈልጋል። ትልቁን ህዝብን የመንግስት ስልጣን ባለቤት የማድረግ ጉዳይ (ግብ) አለመርሳት ያስፈልጋል። ጥቃቅን ነገሮችን ቸል ማለት ይመረጣል። በማኪያሄድ ላይ ያለነው ሰላማዊ ትግል መሆኑን እና በሰላማዊ ትግል ደግሞ ስልጣን የሚመነጨው ከምርጫ ሳጥን እንጂ በመጠፋፋት እንዳልሆነ ማስታውስ ተገቢ ነው።
(14) በሰላማዊ ትግል ድርጅቶች መንደር መንግስት ሰርጎ ከገባ ሰላማዊ ትግልን ሊበክል ስለሚችል መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ተጨባጭ መረጃ ካለ በስውር የመንግስት አገልጋይ የሆኑ አስመሳይ ተቃዋሚ ድርጅቶችን ማጋለጥ ተገቢ ነው። በስህተት ሰም እንዳናጠፋም መጠንቀቅ የግድ ነው። ከመጠን ያለፈ ተጠራጣሪዎችም መሆን እና ከሌሎች ጋር በህብረት ከመስራት መራቅም ሰላማዊ ትግሉን ይበክላል።
(15) ከሰላም ትግል ድርጅቶች አመራር ውስጥ ህሊና ደካማዎቹ ግለሰቦች በመንግስት እየተመለመሉ ሰላማዊ ትግሉን ሊበክሉ ይችላሉ። እነዚኽን ህሊና ደካማ ሰዎች መንግስት በጥቅማ ጥቅም በመደለል እና በማግባባት ህሊናቸውን በመግዛት ወሬ እንዲያቀብሉት (informants) ያደርጋል። በዚህም ጉዳይ ላይ ቀደም ብሎ ሊታሰብበት እና አደጋ መከላከያ ወይንም መቀነሻ ዝግጅት ማድረግ ያስፈልጋል። እነዚህ ወደ መንግስት ወሬ አቀባይነት የተለወጡት የሰላም ትግል ድርጅት አመራር አባላት ለውይይት በሚነሱ ጉዳዮች ላይ ሆን ብለው ስምምነት እንዳይኖር ያደርጋሉ። ዞር ብለው ደግሞ ለሰላማዊ ትግል ሰራዊት እና ለታጋዩ ህዝብ ስምምነት ጠፋ ይሉታል። ህዝብ ስምምነት ጠፋ ብሎ እንዲያምን እና በትግሉ እምነት እንዲያጣ ለማድረግ። የተለያዩ የሃሰት ዜናዎች እየፈጠሩ በማሰራጨት ህዝቡ ከፍራቻ ወጥቶ እንዳይታገል ለማድረግ ይጥራሉ።
(16) የመንግስት መልክተኛ ቆስቋሾች (agent provocateurs) ሰላማዊ ትግልን ለመበከል እና ለማስመታት በመንግስት ወይንም በፖለቲካ ባላንጣዎቻችን የተተከሉ አሊያም ሊሆኑ ይችላሉ። እነዚኽ ሰዎች ሆን ብለው የኃይል እርምጃ እንዲወሰድ ያደርጋሉ ወይንም እራሳቸው ድንጋይ ይወረውራሉ። ወይንም ፈንጂ ያፈነዱ እና ህግ አክባሪው ሰላማዊ ትግል ሰራዊት (ሰልፈኛ) እንዲመታ ያደርጋሉ። ብጥብጥ ያነሳሳሉ። ጀብዱኛነትን ጀግንነት አስመስለው ያራምዳሉ።
(17) ከውጭም ሆነ ከውስጥ የሚነሱ ጸብ ጫሪዎች (provocateurs) እንዲሁም በትግል ስም የህዝብ እና የመንግስት ንብረት አውዳሚ ተግባሮች ሰላማዊ ትግል ይበክላሉ። ሰላማዊ ትግል (የተቃውሞ ሰልፍ፣ ህዝባዊ ትብብር፣ ስራ ማቆም፣ ወይንም ሌላ) ሲካሄድ በሰላማዊ ትግል ድስፕሊን የታነጸ የሰላም ትግል ሰራዊት በጸታ ተቆጣጣሪነት ተግባር መሰማራት አለበት። ይኽ በድስፕሊን የታነጸ የሰላም ትግል ሰራዊት ከውጭም ሆነ ከውስጥ የሚነሱ ጸብ ጫሪ ተግባሮችን ይከታተላል። በፍጥነት ያጋልጣል። ሰላማዊውን ተሳታፊ ያረጋጋል። ሰላማዊ ትግል በማኪያሄድ ላይ ካለው ህዝብ ተቀላቅሎ በፖሊሶች፣ በመንግስት ንብረት፣ በህዝብ ንብረት ላይ አደጋ ለመፍጠር የሚሞክር ወዲያውኑ መጋለጥ እና ለፖሊሶች መሰጠት ያስፈልጋል።
ተስፋዬ ደምመላሽ በሚል ስም «የአ[ዐ]ማራው ህ[ኅ]ልውና ትግል ወርድና ሳፋት» በሚል ርዕስ የጻፉትን አነበብኩ። ጽሑፉን ካነበብኩ በኋላ ምን መልዕክት ሊያስተላልፉ ፈልገውነው ብየ ደጋግሜ አነበብኩት። የጽሔፋቸው ጭብጥ ለእኔ እንደገባኝ፣ ዐማራው እንደሰው የመኖር ችግር ገጥሞታል፣ በሕይዎት የመሮር ፣በመረጠው አካባቢ፣ ባሻው የሥራ መስክ፣ እንደሰው ራሱን የመተካት(የመዋለድ) ውስብስብ ችግሮች ገጥመውታል። የዘር ማጥፋትና የዘር ማጽዳት ወንጀል ሰለባ ሆኗል። በማንነቱ እንዲሸማቀቅና እንዲያፍር እየተደረገ ነው። ዐማራውን ከቻሉ ማጥፋት ፣ካልቻሉ ቁጥሩን አናሳ በማድረግ አንገት ደፊና ተዋራጅ እንዲሆን እየተደረገ ነው ብለው፣ ከተጨባጭ ሁኔታዎች ተነስተው ይህ እንዳይሆን፣ ባመኑበትና በመሰላቸው መንገድ ድምፅ የሚያሰሙ ፣ ድምፅ አልባ ለሆነው ዐማራ ድምፅ በመሆን በሚችሉት መንገድ የሚፍጨረጨሩ ግለሰቦችና ስብስቦችን ጥረት ለማጣጣል፣ ለማጥቃት፣ ሥራዎቻቸውን ጥላሸት ለመቀባት እና ዐማራው አሁንም ታፍኖ ድምፁ እንዳይሰማና ጠላቶቹ እስካሁን ያደረጉት ሁሉ ያላዳች ሀግ ባይ እንዲቀጥልና በተለመደው «ኢትዮጵያዊነትና አንድነት ስም» ዐማራው ያላንዳች ተከላካይ ጥፋቱን በሌለ «አንድነትና ተዋልደናል» ስም አምኖ እንዲቀበል የቀረበ ፣ ዝምበሉ ዐማራው መጥፋት አለበት፤ይህንም በፀጋ ተቀበሉ ዓይነት ሆኖ አገኝቸዋለሁ።
ተስፋዬ ደምመላሽ ከሀሳብ አደራደራቸው መገንዘብ እንደሚቻለው በትምህርቱ ዘርፍ የገፉ ይመስላል። እናም የዐማራው ኅልውና አደጋ ላይ ነው፤ ዐማራው ተደራጅቶ ኅልውናውን ያስጠብቅ እያሉ የሚጮኹ ወገኖችን የሰላ ነቀፋ ብቻ ሳይሆን፣ ልክ መለስ ዜናዊ በ1997 ዓም ለመብታቸውና ለነፃነታቸው ድምፃቸውን ለማሰማት ጎዳና ላይ የወጡትን ሰላማዊ ሰልፈኞች የተጠቀመበትን ቃላ በቀጥታ በመጠቀም «ነውጠኞች» በማለት ለማሸማቀቅ ሞክረዋል። ተስፋዬ ደምመላሽ ቀጥታ ያሉትም እንዲህ ነው። «አማራ አክቲቪስቶችና ነውጠኞች» በማለት የመለስ ዜናዊ አንደበት ሆኖ ቀርበዋል። እኔ ግን ይህን አባባል የማየው አባቶቻችን እንደሚሉት «የሚስቅልህ ቀባሪህ፣ የሚስቅብህ መካሪህ» በሚለው አተያይ ስለሆነ ስድብና ነቀፌታውን በፀጋ እቀበለዋለሁ። ዐማራው የዘር ጥፋት እየተፈጸመበት ነው። ከዘር ጥፋት እንዲድንም ራሱን ማደራጀት አለበት ብለን ከልብ የምናምን ሰዎችና ስብስቦች ራሳችን እንድናይ፣ ሌሎች ስለ እኛ ምን አደንደሚሉና እያሉም እንዳሉ ለማወቅ ስለሚረዳን ነቀፌታውን፣ ስድቡንና ስም ማጥፋቱን የምንመለከተው ከዓይናችን ሥር ያሉ ጉድፎችን እንድናይ በሚረዳን መልኩ ነው።
ተስፋዬ ደምመላሽ የዐማራው ኅልውናው አደጋ ላይ ነው፤ ራሱን አደራጅቶ ከጥፋት ይታደግ የሚሉ ወገኖችን በስሕተት መንገድ የተረጎሟቸውን ጉዳዮች አንድ ባንድ ከመተቸቴ በፊት፣ እንደ ተስፋዬ ደምመላሽ ያሉ ሰዎች ለትችና ለማፍረስ ከመነሳታቸው በፊት ገንቢ ፣ አሰባሳቢና እንዲህ ቢሆን፣ በዚህ በዚህ ምክንያቶች ይህ ቢሆን ይሻላል በማለት የማሳወቅና የማስተማር ሥራ ላይ ቢያተኩሩ የተሻለ ይሆን ነበር። ተስፋዬ ደምመላሽ እርግጠኛ ነኝ ከኢትዮጵያ ከወጡ ቆይተዋል። የአገሪቱን ታሪክና ባለፉት 43 ዓመታት የተከናወኑትን ሁለንተናዊ ለውጦች በሚገባ ያውቋቸዋል ለማለት አልደፍርም። የኢትዮጵያዊነት አያያዥ ዕሴቶች ምን እንደሆኑና እነዚያ በዛሬዪቱ ኢትዮጵያ ከምን ደረጃ ላይ እንዳሉ የሚያስረዳን የታሪክ፣ የፖለቲካል ሣይንስና የመሰል የዕውቀት ዘርፎች ሊቅ(ምሑር) የለም። የኢትዮጵያን ፖለቲካዊ ባህል፣ የሥልጣን አወጣጥና አጠባበቅ፣ የነገዶቹ አንድነትና ልዩነቶች፣ ኢትዮጵያ ከዘመነ ቅኛ አገዛዝ ራሷን ጠብቃ ለመቆየት ያስቻሏትን ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊና ባሕላዊ የጋራ ዕሴቶች ምን እንደሆኑ ብትንትን አድርገው ያስተማሩን ኢትዮጵያዊ ሊቆቻችን እምብዛም ናቸው። የተስፋዬ ደምመላሽ ዓይነት ሰዎች በዚህ ዘርፍ ምን ያህል ሥራ እንደሠሩ የሚያውቁት ራሳቸው ናቸው። በጥቅሉ ተስፋዬ ደምመላሽ እና እርሳቸውን የመሰሉ ሰዎች የዐማራው ኅልውናን ጥያቄ አንስተው ከጥፋት እንታደግ የሚሉ ወገኖችን ከማብጠልጠል፣ ዕውነት እንደሚባለው ዐማራው የዘር ጥቃት እየተፈጸመበት ነው? ዐማራው በእርግጥ ኅልውናው አደጋ ላይ ነው? ከሆነስ ራሱን መከላከል የሚችለው እንዴት ነው? የሚሉ ጥያቄዎችን በመጠየቅ፣ ተገቢ የመፍትሔ አቅጣጫ ማመላከት የምሑራን ተግባር ነበር። ይህን ሳይሠሩና ሙያዊና ዜግነታዊ ግዴታዎችን ሳይወጡ በዕቅድና በጥናት ቀርቶ፣ በደመነፍስ ዘራችን ሊጠፋ አይገባውም የሚሉ ወገኖችን ተግባር ለማጣጣልና ለመወንጀል አመልካችን እጣትን በሌሎች መቀሰር፣ ሦስቱ እጣቶች ወደ ራስ የሚቀሰሩ መሆኑን አለመገንዘብ ነው።
1 « አክለው እንደሚሉት አጣዳፊው የአ[ዐ]ማራ ህ[ኅ]ልውና ትግል ቀደምትነት በሌሎች “ሁለተኛ ደረጃ“ የተቃውሞ ጥረቶች (ለምሳሌ በዲሞክራሲያዊ ለውጥ ዙሪያ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች) እና ጥረቶች አጃቢ በሆኑ ሌሎች ፖለቲካዊ “ቅንጦቶች“ መስተጓጎል የለበትም። አ(ዐ)ማራው “በመጀመሪያ ዙር“ለብቻው ራሱን የማዳን ትግል አድርጎ «ካሸነፈ በኋላ“ ነው ከሌሎች የአገሪቱ ማህ(ኅ)በረሰቦች ጋር በኢትዮጵያዊነት የሚተባበረው።»
በመጀመሪያ ደረጃ ተስፋዬ ደምመላሽ ከላይ የሠፈሩትን ሀሳቦች ከማንኛው የዐማራ ኅልውና ትግል አቀንቃኝ ፕሮግራም ወይም ሰነድ ወይም ተናጋሪ እንዳገኙ ስለማይገልጽ እንዲህ ነው ብሎ ልብን ሞልቶ ለመናገር ያስቸግራል። በእርግጠኝነት ግን እርሳቸው ባሉት ከላይ በሰፈረው መልክ ያሉ የዐማራ አክቲቪስቶችም ሆኑ ድርጅቶች አሉ ብየ ለመቀበል እቸገራለሁ። የዐማራው ነገድ አክቲቪስቶች፣ ስብስቦችና ድርጅቶች በሁለት የተከፈሉ ናቸው። አንዱ ዐማራው ተገንጥሎ «የዐማራው አባት አገር እንመሥርት » የሚለው ነው። ይህ ቡድን የራሱ የሆኑ መከራከሪያ ነጥቦች አሉት። ትክክል ነው ፣ ትክልል አይደለም ለማለት ሁለቱ ወገኖች ግራና ቀኝ ቆመው በሚያቀርቡት መረጃ ላይ በመመሠረት በሚሰጥ ውሳኔ የሚለይ ነው። ሁለተኛው ወገን፣ ዐማራው ተለይቶ፣ በፕሮግራም ተቀርፆ የዘር ማጥፋትና የዘር ማጽዳት ወንጀል እየተፈጸመበት ነው። ከዚህ ጥፋት ለመዳን ዐማራው በማንነቱ ዙሪያ ተደራጅቶ በዘሩ ምክንያት ከሚፈጸምበት ጥቃት ይከላከል። ራሱ ኃይል ሆኖ ሲወጣ የሚጠሉት ይወዱታል፣ የናቁት ያከብሩታል፣ ይህም ሰጥቶ በመቀበል መርሕ ላይ በመመሥረት ከሌሎች በኢትዮጵያ አንድነት ከሚያምኑ ነገድና ጎሳ ድርጅቶችና ስብስቦች በዕኩለት ላይ በተመሠረተ አሠራር የኢትዮጵያን የወደፊት ዕጣ ፈንታ እንወስናለን የሚለውና የዐማራው አገር ታላቋ ኢትዮጵያ ናት የሚለው ነው። የእኔ ሀሳብ የሚያጠነጥነው በዚህ ሁለተኛው የዐማራ ኅልውና ቡድን አቀንቃኝ ዙሪያ ነው። ይህ ቡድን ተስፋዬ እንዳሉት ከዐማራው ኅልውና ጋር ተያያዥ የሆኑ ጉዳዮች አይነሱ ብሎ የሚያምን አይደለም። ለሁሉም ነገር ቅደም ተከተል አለው። ይህ ሲባል ግል እያንዳንዱ ነገር በብቸኝነት የቆመ፣ ዲያሌክቲካዊ ግንኙነት የሌለው ነው ማለት አይደለም። በመሆኑም ለዐማራው ኅልውና ስንታገል፣ ለኅልውናው መሠረቱና ዘላቂነቱ በራሱ ውስጥም ሆነ ከሌሎች ጋር ባሉትና ሊኖሩ በሚችሉ ግንኘነቶች ሁሉ የዲሞክራሲን አስፈላጊነትና ጠቃሚነት ዘንግተን ወይም ትተን አይደለም። በመጀመሪያ የዐማራው ኅልውና መረጋገጥ በራሱ ውስጥ በሚያሰፍነው የዲሞክራሲ አሠራርና ሂደት የሚወሰን ነው። በመሆኑም ተስፋዬ የዐማራውን ኅልውና አቀንቃኞች የኅልናውን ትግል ከዲሞክራሲ ነጥለው በሁለተኛ ደረጀ ፈርጀውታል የሚለው አባባል ተገቢም ትክክልም አይደለም። እያልን ያለነው ዐማራው የተጋረጠብህን የዘር ጥቃት ለመከላከል በማንነትህ ዙሪያ ተደራጅ ነው። ሕዝብን ማደራጀትና ዲሞክራሲን ማስፈን ሁለቱም ሂደትን የሚጠይቁ ቢሆንም፣ ከጊዜ አንፃር ማደራጀት ቀዳሚ ነው። ይህን ሲባል ግን ዐማራውን በማደራጀት ሂደት ውስጥ የዲሞክራሲያዊ አሠራር የለም ማለት አይደለም። ዲሞክራሲ ሥርዓት ነው። ይህ ሥርዓት ደግሞ በሂደት እንጂ፣ ባንድቀን ጀምበር ዕውን የሚሆን አይደለም። የዐማራው መደራጀትም አንዱ ግቡ ይህ በሂደትና እልክ አስጨራሽ የሆነ ሥርዓትን ዕውን ለማድረግ መጣር ነው። ዲሞክራሲ ሥርዓት እንደመሆኑ መጠን፣ ከመደራጅት ውጭ የሚታሰብ አይደለም። ለዲሞክራሲ ማበብ የተደራጀ የሕዝብ እንቅስቃሴ የግድ ነው። ድርጅት ሳይኖር፣ ዲሞክራሲን ማሰብ፣«ከባል በፊት ልጅ ይስጥሽ» እንደማለት ነው። እና በዚህ በኩል የቀረበው ትችት ገንቢ አይደለም። በሌላም በኩል በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚኖሩ ከ80 በላይ የሆኑ ነገድና ጎሳዎች ካንድ በላይ የነገድና የጎሳ ድርጅቶች አሏቸው። ኦሮሞው ከ14 በላይ፣ ትግሬው 4፣ ጉራጌው 3፣ አፋሩ 4፣ ወዘተ አላቸው። ዐማራው በማንነቴ ዙሪያ ልደራጅ ሲል ከሁሉም ቀድሞ የዐማራው «ምሑራን ነን» የሚሉ ወገኖች ለምን ቅር እንደሚሰኙና ለጅማሮዎች መሰናክል ለመሆን እንደሚፈልጉ መጠናት ያለበት ጉዳይ ይመስለኛል።
በሁለተኛ ደረጃ ከላይ በተስፋዬ የሰፈረው «የገለባ ያፈራል» አባባል ያልተለየው፣ አፍርሽ ትችት አ[ዐ]ማራው “በመጀመሪያ ዙር“ለብቻው ራሱን የማዳን ትግል አድርጎ «ካሸነፈ በኋላ“ ነው ከሌሎች የአገሪቱ ማህ[ኅ]በረሰቦች ጋር በኢትዮጵያዊነት የሚተባበረው።» የሚለው ነው። በመጀመሪያ ደረጃ ማሸነፍ የሚለው ቃል ትርጉም ያሻዋል። ማሸነፍ ስንል ያንዱን የበላይ የሌላውን የበታች ማድረግ ነው? አንዱን ዘር ፈጽሞ ማጥፋት ነው? የአዱን ፍላጎት በሌሎች ላይ መጫን ነው? የቱ ነው ማሸነፍ ስንል? እኛ ዐማራው ኅልውናውን ለማስጠበቅ ይደራጅ ስንል፣ ዐማራውን በአሸናፊና በተሸናፊ ጎራ ለማቆም አይደለም። አሸናፊና ተሸናፊ ካሉ ትግላችን ዘላቂ መፍትሔ ያመጣል ብለን አናምንም። ትግላችን ሁሉም የሚገባውን ድርሻውን አገኝቶ አሸናፊና ተሸናፊ ሳይኖር፣ ሁሉም የአሸናፉነት አክሊል ሊቀዳጅበት የሚችልበትን ሁኔታ ዕውን ለማድረግ እንጂ፣ አንዱ አጥቂ ሌላው ተጠቂ፣ አንዱ አሸናፊ ሌላው ተሸናፊ፣ አንዱ አዛዥ ሌላው ታዛዥ፣ አንዱ ጀግና ሌላው ፈሪ የሚሆንበት ሁኔታ እንዲፈጠር አይደለም። በመሆኑም ተስፋዬ ደምመላሽ ከላይ ያሰፈሩት አባባል ዐማራው ኅልውና ይጠበቅ፤ እያልን የምንጮኽ ቡድኖችና ግለሰቦች ዓላማ ፍፁም ተጻራሪ ነው። እንዳውም ወያኔ ኦሮሞንና ዐማራን እሳትና ጭድ በማድረግ የአገዛዝ ዕድሜየን አራዝማለሁ ብሎ የሰነቀው ሥንቅ፣ እየተሟጠጠ ባለበት ሁኔታ ውስጥ፣ ሌሎች እንደተለመደው ዐማራውን በጠላትነት እንዲመለከተቱና የማጥፋት ዘመቻቸውን እንዲያጠናክሩ የሚገፋፋ ነው። አሸናፊና ተሸናፊ የሚለውን ቃል መሰንቀራቸው ወያኔ የሚፈልገው እንዲሆንለት፣ ዐማራው ተነጥሎ መመታቱ እንዲቀጥል የሚያመቻች ሆኖ አገኝቸዋለሁ። የዐማራው መጠንከር ለኢትዮጵያ ጥንካሬ ይሰጣል እንጂ፣ ድከመቷን አያሳይም። ዛሬ አገሪቱ ላለችበት መስቀልኛ መንገድ የዳረጋት የዐማራው ኃይል ሆኖ፣ ለኢትዮጵያዊነት መቀጠል ለሚሹ ወገኖች አለመድረሱ ነው። ስለሆነም የዐማራው ኅልውና ትግል ራሱን ከጥፋት የመከላከል እንጂ፣ ሌሎችን ማግለል አይደለም።ሌሎችን በተሸናፊነት ለማቆም አይደለም። የበላይና የባታች መሥመር ለማስመርም አይደለም። ዐማራው በራሱ ማንነት ዙሪያ እንዲደራጅ የተፈለገውም ሌሎቹ እርሱን በመግደፍ(በመተው) በራሳቸው ዙሪያ ከመደራጀት አልፈው፣ ጠላታችን ዐማራ ነው በማለታቸውና እርሱን ለማጥፋት ብዙ ርቀት የተጓዙ በመሆኑ ነው። ለራሱ ኅልውና ያልቆመ ለሌሎች ይቆማል ተብሎ አይታሰብምና፣ ዐማራውም ለኢትዮጵያ አንድነት ለማሰብ በቅድሚያ የራሱ ኅልውና መረጋገጥ አለበት። ለዚህ አባባሌ የሚከተሉት ምሳሌዎች ነቃሾቸ ናቸው።«መጀመሪያ የመቀመጫየን» ዝንጀሮ። «ሀ መጀመሪያ ራስክን አድን!» የወታደራዊ ሳይንስ መመረያ። «ሌሎችን ለመርዳት ከመሞከረዎ በፊት ራሰዎን ያድኑ» የአየር በረራ መመሪያ።
2 የዐማራው « —-ህ[ኅ]ልውናው ምንጊዜም በኢትዮጵያዊነት የታቀፈና የተደገፈ ነው፤ በአገር ግንባታና እድገት መካከለኛ ሚና ተጫውቷል።» ይህ አባባል ብዙ አከራካሪ ነው። የመጀመሪያው አከራካሪ የሚሆነው« የዐማራው ኅልውና ምንጊዜም በኢትዮጵያዊነት የታቀፈና የተደገፈ ነው» የሚለው ዐረፍተ ነገር ነው። በእኔ አረዳድ፣ ግንዛቤ ወይም አባባሉ የገባኝ በሚከተለው መልኩ ነው። ለግንዛቤየ መነሻ የሆነው ኃይለ ቃል «ምንጊዜም» የሚለው ነው። የዐማራው ኅልውና ምንጊዜም፣ መቼም ቢሆን ከኢትዮጵያዊነት ውጭ ሊኖር አይችልም። ካለኢትዮጵያ ዐማራ አይኖርም። የዐማራው ኅልውና መሠረቱ ኢትዮጵያ ተብላ የምትታወቅ አገር ናት የሚል ነው። ይህ አባባል በዛሬዋ ኢትዮጵያ የሚሠራ እንዳልሆነ እያየን ነው። ዐማራው ኢትዮጵያ አገር አይደለችም ተብሎ፣ ከወለጋ፣ ከኢሉባቡር፣ ከሐረርጌ፣ ከከፋ፣ ከሸዋ፣ ከጎጃም(መተከል) ከጎንደር(ወልቃይት፣ ጠገዴ፣ ጠለምት) ከወሎ (ራያና አዘቦ) መገፍና በግፍ መባረሩን እናውቃለን። ኢትዮጵያ በስም እንኳ እያለች ዐማራው አገርህ አይደለም ተብሎ ተፈናቃይ መሆኑን እያየን «ምንጊዜም» የዐማራው ኅልውናው ኢትዮጵያ ናት የሚለው አባባል ነባራዊ ሁኔታውን ያገናዘበ አይደለም። ዐማራው በማንነቱ ዙሪያ እንዲደራጅና ኅልውናውን እናስጠብቅ ስንል፣ የዐማራው አገር ወያኔ የከለለው አጥር ሳይሆን፣ ሠፊዋ ኢትዮጵያ ስለሆነች፣ በዚያ የመኖር መብቱ እንዲከበር፣ አስከባሪውም ሌላ ማንም ሳይሆን ራሱ በራሱ በአገሩ የመኖር ተፈጥሮአዊ መብትና ጥቅሞቹን እንዲያረጋግጥ ነው።
ከላይ በተገለጸው በተስፋዬ ደምመላሽ በአገር ግንባታና እድገት ሂደት ውስጥ ዐማራው መካከለኛ ሚና ተጫውቷል የሚለው፣ ዘመነኞቹ የትግሬ ወያኔዎችና የኦሮሞ ብሔርተኞች ከሚሉት የተዛባ አመለካከት የተቀዳ ሆኖ ነው የተሰማኝ። ይህንም እንድል ያሰኘኝ የኢትዮጵያ አገር ግንባታ መቸ ተጀመረ? ማን ጀመረው? እንዴት ተጀመረ የሚሉትን ጥያቄዎች ሳነሳ የማገኛቸው መልሶች ከተባለው የተለየ ሆኖ ስለማገኘው ነው። ኢትዮጵያ እንደ አገር፣ እንደ ሕዝብ የራሷ ሕገ-መንግሥት (ፍትሐ-ነገሥት) አዘጋጅታ፣ በራሷ ቋንቋ ፊደል ቀርፃ፣ የራሷ መለያ ሰንደቅ ዓላማ አቁማ ፣በየዘመኑ ከነበሩ የዓለም ኃያላን መንግሥታት ጋር( ባዛንታይን፣ ሮማውያን፣ ግሪካውያን፣ ፐርሻውያን፣ ግብፃውያን፣ ፖርቹጋላውያን ወዘተ) የንግድና የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የመሠረተች አገር መሆኗ በግልጽ ይታወቃል። ይህም ጠንካራ ማኅበራዊ ትስስርና የፀና ፖለቲካዊ ማንነት የገነባች አገር እንድትሆን በማድረጉ፣ በዘመነ ቅኝ አገዛዝ ዘመን፣ ሌሎች የአፍሪካና የእስያ አገሮች በቅኝ ግዛት ቀንበር ውስጥ ሲወድቁ፣ ኢትዮጵያ አልበገር ብላ በነፃነት እንድትቆይ ማስቻሉ ግልጽ ነው። እነዚህ ባጭሩ ሌሎቹን የሩቆቹን ትተን ከወንድማማቾቹ አብርሃና አጽብሃ ዘመን ጀምረን ወደ ፊት ብንቆጥር የአገር አንድነቱ ግንባታ በአገሪቱ በሚኖሩ ነገዶች የየወቅቱ የነቁ ግለሰቦች ጥረት ውጤት እንጂ፣ የዐማራው ብቻ እንዳልሆነ እንረዳለን። የአጋዛያውያን፣ የአገው፣ የትግሬ፣ የአፋር፣ የኦሮሞ፣ የሀዲያ፣ የከንባታ፣ የዐማራው ወዘተ ነገዶች ቅብብል ውጤት እንጂ፣ የአንድ ነጠላ ነገድ ጥረት ነው ለማለት ያስቸግራል። የዘመናዊት ኢትዮጵያ አገራዊ ግንባታም ቢሆን፣ ጀማሪው ጎንደሬው ካሣ (ቴዎድሮስ) ይሁኑ እንጂ፣ በቅብብል፣ አገው ዐፄ ተክለጊዮርጊስ(ጎበዜ ገብረመድኅን)፣ ትግሬው ካሣ ምርጫ (ዐፄ ዮሐንስ 4ኛ)፣ ሸየው ዳግማዊ ምኒልክ፣ ሸየውና ወሎየው ልጅ ኢያሱ ሚካኤል፤ ወሎየዋና ሸዉዋ ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ ምኒልክ፣ ሸየው ተፈሪ መኮንን(ቀኃሥ) መሪነት በተከታታይ ያከናወኑት ነው። የእነዚህ መሪዎች ማንነት ደግሞ የአንድ ነጠላ ነገድ ማንነት የተላበሱ እንዳልሆኑ ይታወቃል። ከበርካታዎቹ ነገድና ጎሳዎች የተወለዱ ናቸው። ባጭሩ ኢትዮጵያዊ ናቸው። ይህ ሐቁ ነው።
ተስፋዬ ደምመላሽ «ዐማራው በአገር ግንባታው እድገት መካከለኛ ሚና ተጫውቷል »የሚሉት አባባል፣«ገንፎ ሲምርበት ተንሸራቶ ቅቤ ማሰሮ ውስጥ ይገባል» የሚሉት ዓይነት ነው የሆነብኝ። ምክንያቱም ሌሎቹ እያሉን ያሉት ዐማራው «ቅኝ ገዝቶናል፤ ጭሰኛ አድርጎናል፤ ጨቋኝ ነው፤ ጨቋኝ ብሔረሰብ ነው፤» ለሚሉት ደንጋይ የማቀበል ያህል ሆኖ ተሰምቶኛል። ዐማራው በቁጥሩ ብዛትና በቋንቋው የመንግሥቱ የሥራ ቋንቋ ከመሆኑ ውጭ ፣ይህ ደግሞ በሌላ በምንም ምክንያት የሆነ ሳይሆን፣ ቋንቋው የራሱ ፊደል ባለቤት ከመሆኑ የተነሳ ለአገልግሎት ራሱን ያቀረበ በመሆኑ ካልሆነ በቀር በሌላ ምክንያት አለመመረጡ ግልጽ ነው። እናም ይህ በሆነበት ሁኔታ ዐማራው ማዕከላዊ የአገር ግንባታ ሚና ተጫውቷል የሚለው ሌሎችን ያገለለ የሚያስመስል ከመሆኑም በላይ፣ የጠላቶቹን ፕሮፓጋንዳ ማራገብ ሆኖ ተሰምቶኛል።ለምሳሌ የሐረሩ ኢሚር ኑር ዓሊበ1552 ዓም ላይ የገላውዲዎስን ጦር ድል ነስቶና የንጉሡን አንገት ቆርጦ ድል ለማብሰር ወደ ድል ወንበራ በድል መንፈስ ወደ ሐረር ሲገሠግሥ፣ በምችሌ ገዳ የሚመራው ኦሮሞ ተዋጊ ኃይል፣ ደዋሮ ውስጥ ሀዘሎ ከተባለ ቦታ ላይ ደፈጣ በማድረግ፣ የኑር ዓሊን ሠራዊት በመግጠም ድል ማድረጋቸው ይታወቃል። ይህ ድል የሐረር ኢሚሮች በክርስቲያን ንጉሦች ላይ ያነሱት የነበረውን ተከታታይ ጦርነት እስከ ወዲያኛው እንዲያቆም እንዳደረገው ይታወቃል። በተመሳሳይ ሁኔታ ይህ ድል፣ ከ14ኛው መቶ ክፍለዘመን ጀምሮ በዐምደጽዮንና በይፋት ወላስማዊ ሡልጣኖች መካከል ማለትም በክርስቲያንና እስልምና ሃይማኖት ተከታዮች መካከል እስከ 1540ዎቹ የዘለቀውን የሥልጣንና የሃይማኖት ማስፋፋት ጦርነቶች ፍጻሜ እንዲያገኝ አድርጓል። ይህም ለኢትዮጵያ አንድነት መጠናከርና ወደፊት መግፋት እንዲችል ማድረጉ ይታወቃል። ይህ ደግሞ ካለምችሌ ጦር ድል አድራጊነት ውጪ የሚታሰብ አይደለም። ይህም ኦሮሞዎቹ በኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥት ምስረታም ሆነ ሥልጣን አያያዝ የተገፉ ሳይሆኑ ማዕከላዊ ቦታ የነበራቸው መሆኑ ግልጽ ነው።
3 «–የኢትዮጵያ ነገዶች ማህ[ኅ[በረሰባዊና ባህላዊ ተጽዕኖዎች ተለዋውጠውም በጋራ አብዮታዊ ልምድ የዘር ሳይሆን፣የመደብ ትግል አካሂደውም አገሪቱን በአንድነት እንደለወጡ የምንዘነጋው ነገር አይደለም። የዛሬን የወያኔን ሞገደኛ አገር ከፋፋይና አሰናካይ አገዛዝ አያርገውና በኢትዮጵያ የዘመናት እድገትና ዘመናዊ አብዮታዊ ለውጥ ትስስራቸው፣ አንድነታቸው፣ ይበልጥ እየተጠናከረና እየተሻሻለ በመምጣት ላይ እንደነበር ይታወሳል።» ተስፋዬ ደምመላሽ በዚህ መልክ በሁለት አሳሪ አንቀጾች የቋጩትን ሀሳባቸውን ጭብጥ ለመረዳት ብዙ ማሰብ ይጠይቃል። እንደኔ ያለ ተራ አንባቢ ሊረዳው የሚችል አይመስለኝም። ቁልፍልፍ ቃሎችና ጽንሰ ሀሳቦች የተጋመዱበት ስለሆነ። የመጀመሪያው ማኅበረሰባዊና ባህላዊ ተጽዕኖዎች የምንላቸውን ማፍታታቱና ትርጉም መስጠቱ አስቸጋሪ ይሆናል። ማኅበራሰባዊ ስንል ምን ማለታችን እንደሆነ የራሱ ትርጉም የሚሻው ነው። ቀጥሎ «–በጋራ አብዮታዊ ልምድም የዘር ሳይሆን፤» የሚለው ትንሽ ግር ያሰኛል። እነዚህ ግርታዎች የአረዳድ ችግር ካልፈጠሩብኝ በቀር ፣ በእኔ እይታ በሀሳቡ የሚከተሉትን ችግሮች አስተውያለሁ።
በተስፋዬ አባባል ባለፉት 40 እና ከዚያም በላይ የተካሄዱት ለውጦች አብዮታዊ እንደሆኑ፤ ለውጡም ሁሉም ነገዶችና ጎሳዎች በአንድነት የተካፈሉበት መሆኑን፣ወያኔ እስከ መጣ ድረስ የኢትዮጵያ የዘመናት እድገት እና ዘመናዊ አብዮታዊ ለውጥ የነገዶቹን ትስስር፣ አንድነታቸውን ይበልጥ እያተጠናከረ እና እያሻሻለ የመጣ እንደነበር በማስረገጥ፣ የዘመነ አብዮት ዓመቶች አዎንታዊ እንደሆኑ ያምናሉ። እንደ እኔ ለዐማራ ኅልውና እንደሚታገሉ ሰዎች እይታ ግን ፣ተስፋዬ «የዘመናዊ አብዮታዊ ለውጥ ትስስራቸው፣ አንድነታቸው ይበልጥ እያጠናከረና እያሻሻለው» ሳይሆን፣ የኢትዮጵያ አንድነት ምሠሦ የነበሩ የወል ዕሴቶችን፣ የአንድነትና የወል መገለጫ የሆኑ ተቋሞች የተናዱባቸው፣ አገሪቱ ዛሬ ለምትገኝበት እንደአገር ለመቀጠል ወደ ማትችልበት መስቀልኛ መንገድ እንድታመራ ሠፋፊ በሮችን የከፈተ እንደሆነና ለዘረኛው የትግሬ ወያኔ ሥልጣን የማያረገርግ መሰላል የሠራ አድጌነው የምመለከተው። ምክንያቱም አብዮቱ ማመጽን፣ የነበረውን ማፍረስ፣ ሁሉን ነገር አፍርሶ ከዜሮ መጀመር በሚል ያለፉትን ሁሉ በመጸየፍ በጥቅሉ መናድን መርሕ አድርጎ የተንቀሳቀሰ ስለነበር፣ ጥፋትን እንጂ ልማትን ያላመጣ ለመሆኑ የአገሪቱ ነባራዊ ሁኔታ በግልጽ ያሳያል። ሁሉም አብዮተኞች «በመርሕ ሥር ነቀል ለውጥ» የሚያምኑ ስለነበር፣ እንዳሉት አብዮቱ የአገሪቱን መሠረታዊ የወል ዕሴቶችና ነባር ተቋሞችን ከሥራቸው አፈለሳቸው። ይህ ሥርነቀል ለውጥ ሕዝቡን በአጠቃላይ ደኃ ከማድረግ አልፎ፣ አገር አልባ በማድረግ ከፊሉን ተሰዳጅ ሲያደርግ፣ ከፊሉን ደግሞ በአገሩ ሠርቶ የመኖር መብቱን ከመገፈፍ አልፎ የዘመንተኞቹና«የወርቆቹ» ልጆች የበይ ተመልካች አድርጎታል።
ሌላው የአብዮታውያኑ እምነት የተመሠረተው የመደብ ጠላትን ማጥፋት በሚል ላይ ያተኮረ ስለነበር፣ በጨቋኝ መደብ ስም በአብዛኛው በየትኛውም ቦታ እንዲጠፋ የተደረገው ዐማራው ነበር። በሌላ በኩል አብዮታውያኑ ከመደብ ጭቆና በተጨማሪ የብሔር ጭቆናም አለብ ብለው ያምኑ ስለነበር፣ አሁንም ጨቋኙ ዐማራ ነው በማለት ግራ ቀኙ በዐማራ ላይ የጥፋት ክንዳቸውን በማንሳት በስበብ አስባቡ በተገኘበት ውግዘትና ጭፍን ጭፍጨፋ ተካሄደበት። የአብዮታውያኑ መሪ መፈክር «መሬት ላራሹ» የሚል እንደነበር ይታወቃል። ለዚህ ጥያቄ መልስ ለመስጠትም መሬት የመንግሥትና የሕዝብ ሆነ ተባለ። ይህም ለአራሹ ገበሬ የጌታ ለውጥ ከማምጣት በስተቀር የመሬቱ ባለቤት አላደረገውም። እንዳውም በከፋ መልኩ ሁሉም ገበሬ በሐምሌ በነሐሴ ለችግሩ የቀጠና ወሮቹ ለልጆቹና ለራሱ ጉርስ ያበድሩት የነበሩትን የቅርብና የሩቅ ጌቶቹን በጠላትነት አቁሞ፣ ሊያየው ወደማይችል ከሰማያት ሰማያት በራቀ የአንድ መንግሥት የሚባል ተቋም ጭኛ አደረገው። ይህም የገበሬውን ሕይዎት ከድጡ ወደ ማጡ የቀየረ እንደነበር ይታወቃል። በጥቅሉ አብዮቱ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያ ያሰኟትን ነባር ተቋሞቿን ማለትም የአንድነትና የሥልጣን ምንጭ የነበረውን ዘውዳዊ ሥርዓት፣ የዘውዳዊ ሥርዓቱ እና የአብዛኛው ሕዝብ ሃይማኖታዊና ርዕዮታለማዊ ክንድ የሆነችውን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖትና ራሱን በነገድ ዙሪያ ያላደራጀ፣ በሠፊዋ ኢትዮጵያ ማንነቱን የሚገልጽ ዐማራ የተሰኘ ነገድ ነጣጥሎ ማጥፋት የሚል መርሕ ቀምረው ያስታጠቋቸው የውስጥና የውጭ ኃይሎች በትብብር ያቀናበሩት አብዮት ስለነበር አጥፊ እንጂ፣ ዓልሚ ነበር ለማለት ያስቸግራል።