Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የማመልከቻ ዝርዝር ቅጾቹን ከቦርዱ ድረ ገጽ www.nebe.org.et ፣ ከስር በተያያዙት ማስፈንጠሪያዎች ወይም ከቦርዱ ዋና ጽህፈት ቤት እና የክልል ጽህፈት ቤቶች በግንባር መውሰድ እንደምትችሉ እያሳወቅን ከዚህ በፊት ጥያቄ ያቀረባችሁ ሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች ማመልከቻችሁን በመመሪያው እና ጥሪው ላይ በተዘረዘረው መሠረት አገናዝባችሁ እና አሟልታችሁ ድጋሚ ማቅረብ እንደሚገባችሁ በዚህ አጋጣሚ እናሳውቃለን፡፡
የዩኤስ ቪኒል አሲቴት ሞኖመር (ቪኤም) የወጪ ንግድ በበጋ ወራት ውስጥ ጫና በመጨመር በቀላሉ በሚገኙ አቅርቦቶች የተዳከመ ፍላጎትን መጋጠሙን ቀጥሏል ፡፡ በተለምዶ ፣ የወቅቱ ፍላጎት Q2 ለግንባታ የሚሆን መነሳት አለው ...
ኮሮና ቫይረስ በዓለም አቀፍ ደረጃ እየጨመረ በሄደ ቁጥር የኬሚካል ገበያዎች እ.ኤ.አ. በ 2020 የመጀመሪያ አጋማሽ ላይ የመውደቅ ዕድሉ ከፍተኛ የመሆን ዕድሉ እየታየ ከ 2008 የገንዘብ ችግር ጋር ተመሳሳይ የፍላጎት ድንጋጤን ሊጠብቁ ይችላሉ ፡፡ በአውሮፓ ግን ...
በኮሮናቫይረስ ስርጭት ላይ ከሚከሰቱት እጥረቶች መካከል የአቅርቦት ሰንሰለት መቆራረጥ በሚቀጥሉት ቀናት እና ሳምንቶች ለኬሚካል አምራቾች ከፍተኛ ራስ ምታት ያስከትላል ፡፡ የዜና አውታሮች ከአንደኛው ...
1ኛ- የጥያቄው መነሻ ፦ ከመቆርቆር የመነጨና በቤተክርስቲያን የሚደረገው ስርአተ አምልኮው ፣ ቅዳሴውና ትምህርቱን ዝማሬውን ጨምሮ የኦሮሞው ኦርቶዶክስ ማህበረሰብ በሚሰማውና በሚገባው ቋንቋ በኦሮሚኛ ይሰጥ ከሚል ፣ የአማኞች መመናመንና በቤተክህነት ውስጥ ባለው የተበላሸ ጎጠኛ አሰራር ባዘኑና በተቆጩ የጊቢ ጉባኤ ምሩቃን ወንድሞች የተጀመረ ነበር። በዚህ ጥያቄ ውስጥ ብዙ የምናውቃቸው መምህራኖች ተሳትፈው ነበር። ይሄን ለመፍታት ከማህበረቅዱሳን ጋር የአፋን ኦሮሞ ፕሮጀክት የሚል የጋራ እንቅስቃሴ ጀመሩ ። በማህበረ ቅዱሳን ውስጥም እራሱ የቻለ ክንፍ ሆነ። በዚህም የጸሎት መጽሃፍቶችን፣ የመማሪያ ሞጁሎችን፣ የስርአተ ቅዳሴ እና ሌሎች የስርዓት መጽሃፍቶችን፣ እና ሌሎች እንደ የTv ፕሮግራም፣ በየወሩ የሚወጡ መጽሄቶችን ከማህበረቅዱሳን ጋር ማሰራጨት ተጀመረ። በተጨማሪም በሁሉም የሀገራችን ክፍሎች ባሉ ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ የጊቢጉባኤ ትምህርት በኦሮሚኛ ለኦሮሞ ተማሪዎች ይሰጥ ጀመር። በተለያዩ አካባቢዎችም ሁሉም ላይ ባይሆን እንኳን በተወሰኑ አካቢዎች በየአቢያተ ክርስቲያናቱ ቅዳሴ በኦሮሚኛ ይቀደስ ጀመረ። በብዙሺ የሚቆጠሩ ተተኪ የኦሮሚኛ መምህራኖችን ከማህበረ ጽራጽዮን እና ማህበረ ቅዱሳን ጋር እያሰለጠኑ ወደ ገጠር ማሰራጨቱን ቀጠሉ። የኦሮሚኛ አብነት ትምህርት የሚሰጥበትም እንዲሁ በማህበረ ቅዱሳን ጋር ኪልጡ ካራ ላይ ተመሰረተ። በርግጥ ገና ብዙ ስራ ቢቀርም ጥሩ እንቅስቃሴ ተጀመረ።
2ኛ- የጥያቄው መጠለፍ፦ ቀድሞ የነበሩት መልካ ሃሳቦችና ኦሮሞ ህዝብ ሃይማኖቱን በራሱ ቋንቋ የመማሩን ነገር በፖለቲከኞችና በጸረ ኦርቶዶክ አቀንቃኞች ቀስ በቀስ ተጠለፈ። ጥያቄውም በቋንቋችን እናገልግል ከሚል ወደ በራሳችን ብሄር ሰዎች እንመራ ፧ ብሄራችንን መሰረት ያደረገ ስትራክቸር እንፍጠር ፧ ከቤተክህነቱም እንገንጠል ወደሚል ተቀየረ። በዚህም አንድ በአንድ ከማህበረቅዱሳን የአፋን ኦሮሞ ፕሮጀክት ስር የነበረቱን ወንድሞች በማሸማቀቅ ከዛም የቻሉትን ወደራሳቸው በመሳብ መውሰድ ጀመሩ። ለምሳሌ እነ ነኸሚያ ፈይሳን፣ አነ አባ ወልደገብርኤልን፣ እነ ዋሲሁን አመኑን …. ወዘተ ከጎን አነ ቀለመወርቅ ሚደቅሳንና ሌሎች ወንድሞችን በቀሲስ በላይ መኮንን አማካኝነት በመሳብ አንድ ቡድን አዋቀሩ።
3ኛ- ቀሲስ በላይ ማናቸው? ቀሲስ በላይ በህግ ትምህርታቸውን ጨርሰው በተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች ሲሰሩ የቆዩ ቤተክርስቲያንም ሲያገለግሉ የቆዩ በዃላ የእንባ ጠባቂ ተቋም ዳይረክተርነት የደረሱ ፤ በቤተክህነቱም ቢሆን የአቡነ ጳውሎስ የቅርብ ወዳጅ የነበሩ የአዲስ አበባ አህጉረስብከት ስራስኪያጅ የነበሩ ሰው ናቸው። በሙስና የተጨመላለቀው የአዲስአበባ ሀገረስብከት ዋና ስራስኪያጅ በነበሩበትም ወቅት እንደሌሎቹ የቤተክህነት ሰራተኞች የሰንሰለቱ አካል የነበሩ በዃላም ከሀገረስብከት ስራስኪያጅነታቸው ሲነሱ አኩርፈው ከነ ነሞምሳ ጋር የርቀት የብሄር ቤተክህነታቸውን ውጥናቸውን የጀመሩ። ቀጥሎም በማህበረ ቅዱሳን ውስጥ የነበሩ የኦሮሞ ልጆችን በማፍለስ ማህበረ ነህሚያንም እንዲሁ በማክሰም ” ወልዳ ዱካቦኦታን” የመሰረቱ አስቀጥሎም በየ ዩኒቨርሲቲዎች በዚሁ ማህበር አማካኝነት በኦርቶዶክስ ተማሪዎች መካከል ልዩነት በመንዛት ጊቢ ጉባኤውን ለሁለት በመክፈል ሀ ብለው ስራቸውን ተክለዋል። ቀጥሎም ከለውጥ በዃላ የነጁሃር መሃመድን ወደ አገር ቤት መግባት ተከትሎ አሰላለፋቸውን ከፕሮቴስታንቱ በቀለ ገርባ እንዲሁም የዋቄፈና አማኞች ከሆኑ አባገዳዎች ጋር በነ ድንቁ ፈንድ አድራጊነት የመገንጠሉን ስራ መንግስታዊ ስልጣንንም ጭምር በመጠቀም ኮሚቴ መስርተው መነቀሳቀስ ጀመሩ። ጀምረውም አልቀረ የኦሮሞ ቤተክርስቲያን የሚል የተለየ ተቋም መመስረቱን በመግለጫ ሊያበስሩ በዝግጅት ላይ ናቸው።
4ኛ- የኦሮሞ ቤተክህነት ቢቋቋም ፦ በአጭሩ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት በኦሮሚያ አሁን ያላት ቁጥር ከ20% ያነሰነው ከዛም ጭራሹኑ መደመጥፋት ይደርሳል። ሌሎቹም ብሄሮች እንዲሁ ከዋናዋ ቤተክርስቲያን በመገንጠል የራሳቸውን የብሄር አስተዳደር ይመሰርታሉ። ከዛም እንደ ፖለቲካዎ ሁሉ አንድ በሆነችው ሃይማኖትም ልዩነትን በመፍጠር እምነቱን ከፋፍለው ያዳክሙታል፣ የዶግማ የቀኖና ልዩነቶችን ፈጥረው በአንድ ሀገር የተለያየ የኦርቶዶክስ እምነት እንዲኖር ያደርጋሉ። ከሁሉም በላይ በኦሮሚያ ያሉ ኦርቶዶክሶች በአክራሪ እስላሞች፣ በዋቄፈናዎችና፣ ፕሮቴስታንቶች የተናጥል ጥቃትን ያስተናግዳሉ።
እንኳን ሌላ አዲስ አስተዳደር ተቋቁሞ በእግሩ ቆሞ ሌላ አማኝ ማምጣት አይደለም አሁን ያሉትንም ያስበላል። አሁን ያለው የቤተክህነት ስትራክቸር ያልሞላውን ጎዶሎ ብቻውን ሊሞላ አይችልም። በርግጥ ታርጌት የተደረገው ” በክልላችን ያለችውን ቤተክርስቲያ ነጻ እናወጣለን ቢሊሰ ባስና ” ብሎ ለተነሳ የምዕመናን ጭራሹኑ መጥፋት ያሳስበዋል ብዬ አላስብም።
በአንድም ይሁን በሌላ በዚህ ቤተክርስቲያንን በሚከፍልና በሚያፈርስ እንቅስቃሴ የምትሳተፉ ወንድም እህቶች የእድሜ ዘመን ንስሃ የማይፈታው ሃጥያትና የታሪክም ተወቃሽ እንደምትሆኑ እንዳትዘነጉ።
የመድኃኒት የገበያ ፈቃድ አሰጣጥ መመሪያ ቁጥር …../2013 ረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ EFDA Medicine Registration Directive draft በረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ የኢትዮጵያ የምግብ፣ መደኃኒትና ጤና ክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን በምግብና መደኃኒት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 1112/2011 አንቀጽ 72 (2) መሰረት አዋጁን ለማስፈጸም መመሪያ የማውጣት ስልጣን …
የመድኃኒት እና ህክምና መሳሪያ አስመጪ፤ ላኪ እና አከፋፋይ ቁጥጥር መመሪያ ቁጥር …../2013፤ ረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ Medicine and Medical device IEW control Directive በረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ የኢትዮጵያ የምግብ፣ መደኃኒትና ጤና ክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን በምግብና መደኃኒት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 1112/2011 አንቀጽ 72 (2) መሰረት አዋጁን ለማስፈጸም መመሪያ …
የመድኃኒት የችርቻሮ ዋጋ አቀማመጥ መመሪያ ቁጥር …../2013፤ ረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ በመደኃኒት ላይ የችርቻሮ ዋጋ መለጠፍ መመሪያ አማርኛ በረቂቅ ህግ ላይ አስተያየት እንዲሰጥ የቀረበ ጥሪ የኢትዮጵያ የምግብ፣ መደኃኒትና ጤና ክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን በምግብና መደኃኒት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 1112/2011 አንቀጽ 72 (2) መሰረት አዋጁን ለማስፈጸም …
በትንባሆ ቁጥጥር ረቂቅ መመሪያ ላይ አስተያየት እንዲሰጡበት የቀረበ ጥሪ፡፡ በትንባሆ ቁጥጥር ረቂቅ መመሪያ ላይ አስተያየት እንዲሰጡበት የቀረበ ጥሪ፡፡ የኢትዮጵያ የምግብ፣ መደኃኒትና ጤና ክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን በፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር 1183/2012 አንቀጽ 8 መሰረት ባለስልጣኑ የትምባሆ ቁጥጥርን በተመለከተ ረቂቅ መመሪያ ያዘጋጀ በመሆኑ በረቂቁ …
የስብሰባ ጥሪ የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን በምግብና መድኃኒት ዘርፍ ከተሰማሩ ባለሀብቶች ጋር ለመወያየት የምክክር መድረክ አዘጋጅቷል፡፡ አጀንዳዎች፡-  በአዲሱ አዋጅ ላይ ግንዛቤ መፍጠር  በቁጥጥር ዘርፍ ባሉ አሠራሮች ዙሪያ እና ሌሎች ሰለሆነም 1. የመድኃኒት፣ የህክምና መሣሪያዎች፣ …
ድሕሪ እቲ ልሙድ ሰላምታ ማሕሙድ ብሓቂ እዋናውን ንህዝቢ ካብዚ ሃውቲትዎ ዘሎ ማእዝን ዘትሕዝ ነቶም ከምቲ ዝገለጽካዮ ኮነ ኢሎም ዝሕንክሩ ከኣ ብሓቂ ቀርኖም ሃሪምካዮም።ኩሉ ዕላል በዛ ናትካ ቃለ መሕትት እዩ ዘሎ።ኣወንታዊ እዩ ከኣ።የቐንየልና
ዓለም ሳይፈጠር ከእርሱ ጋራ በነበረ የአብ አንድ ልጁ በሚሆን በአንድ ጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ እናምናለን። ከብርሃን የተገኘ ብርሃን ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ አምላክ፤ የተፈጠረ ያይደለ የተወለደ፤ በመለኮቱ ከአብ ከአብ ጋር የሚተካከል። ሁሉ በእርሱ የሆነ ያለእርሱ ግን ምንም የሆነ የለም በሰማይም ሆነ በምድርም ሆነ
በክፍል አምስት ትምህርታችን የግዕዙን አቀማመጥ ተከትለን ቤተ ክርስቲያን ስለጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለምን ጌታ እንደተባለና ኢየሱስ እና ክርስቶስ የሚሉት ስሞቹ የሚያመለክቱት ምን እንደሆነ። ዛሬም ከዚያው በመቀጠል ዘለዓለማዊነቱንና ፈጣሪነቱን የሚናገሩትን ቃላት እናብራራለን።
አርዮስ ከወደቀበት ስህተት አንዱ የወልድን ዘለዓለማዊነት መካድ ነው። በእርሱ እምነት ተወለደ እና ተፈጠረ የሚሉት አንቀጾች አንድ ስለሆኑ « ወልድ ያልነበረበት ጊዜ አለ።» በማለት ያስተምር ነበር ። ሆኖም በኒቅያ የተሰበሰቡ አባቶች የእግዚአብሔርን ቃል መሠረት አድርገው በሥጋ የተገለጠው ወልድ ዓለም ሳይፈጠር ከአብ ጋር እንደነበረ፥ ተቀዳሚ እና ተከታይ የሌለው የአብ ልጅ እንደሆነ አስተምረዋል። መጽሐፍ ቅዱስ ወልድ ከሥጋዌ በፊት ማለት ሰው ከመሆኑ በፊት በቅድምና በዘለዓለም ከአብ ጋር እንደነበረ በግልጥ ያስተምረናል። ዮሐንስ ስለዚህ ሲናገር « በመጀመሪያ ቃል ነበረ።» ይለናል። ዮሐንስ 1፥1። ይህ ቃል ዓለም ሳይፈጠር ከእግዚአብሔር ጋር የነበረ መሆኑንም ሲነግረን « ቃልም በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ» ይለናል። ራሱ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ከእመቤታችን ከመወለዱ በፊት ነዋሪ መሆኑን ሲናገር « አብርሃም ሳይወለድ እኔ አለሁ።» ወይም « አብርሃም ሳይወለድ እኔ ነኝ» በማለት አስተምሮአል። ዮሐንስ 8፥58።
ስለ ጌታ ኢየሱስ ዘላለማዊነት የነቢያትን ምስክርነትም እናገኛለን። በትንቢተ ኢያሳይያስ ላይ ከቅድስት ድንግል ስለሚወለደው ሕፃን ሲናገር «ሕፃን ተወልዶልናልና፥ ወንድ ልጅም ተሰጥቶናልና አለቅነትም በጫንቃው ላይ ይሆናል ስሙም ድንቅ መካር፥ ኃያል አምላክ፥ የዘላለም አባት፥ የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል።» በማለት በሥጋ የተገለጠው አምላክ « የዘላለም አምላክ» እንደሆነ ገልጦአል።( ኢሳይያስ 9፥6። ) ዳዊትም ስለ ጌታ ዘለዓለማዊነትና፥ በሞት ላይ ድል አድራጊ ስለመሆኑ ስለትንሣኤውና ስለ ዘለዓለማዊ ክህነቱ በተነገረበት በመዝሙረ ዳዊት ላይ « ከአጥቢያ ኮከብ አስቀድሞ ከሆድ ወለድሁህ>> በማለት ተናግሮአል። መዝሙር 109፥3። ከአጥቢያ ኮከብ አስቀድሞ ማለት በሌላ አነጋገር ከጊዜያት በፊት የነበረና ጊዜያትን የፈጠረ ማለት ነው። ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ እንደተናገረው « የጊዜያት ባለቤት ለጊዜ አይገዛም።»።
ይህ ዘላለማዊ አምላክ በቅድምና ከአብ ጋር የነበረ የአብ አንድያ ልጁ ነው። ለአብ እርሱን የሚመስልና የሚተካከል ሌላ ልጅ የለውም፤ አዳም ምንም እንኳ የእግዚአብሔር ልጅ ቢባልም ይህ በባሕርይ የሆነ ሳይሆን በጸጋ የሆነ ነው። ይህ የአባትና የልጅ ግንኙነት ግን የዘመን መቀዳደምን አላመጣም፤ ወልድ የማያውቀውና ያልነበረበት የአብ ዘመንና ጊዜ የለም። « ከአብ በቀር ወልድን የሚያውቅ የለም፤ ከወልድም በቀር ወልድም ሊገልጥለት ከሚፈቅድ በቀር አብን የሚያውቅ የለም» ማቴዎስ 11፥27። ይህ የወንጌል እውነት የሚያሳየን አብ በምልዓት ወልድን እንደሚገልጠው ሁሉ ወልድም በምልዓት አብን መግለጥ የሚችል መሆኑን ነው። የቅዳሴ ሕርያቆስን ምሳሌ ለመጠቀም፥ አብርሃም ከይስሐቅ እንደሚቀድም ወይም ይስሐቅ የማያውቀው ወይም ያልኖረበት የአብርሃም ሕይወት እንዳለ አይደለም። በአብና በወልድ እንዲህ ያለ መቀዳደም የለም፤ ለምን በምንልበት ጊዜ ቀደም ሲል ምሥጢረ ሥላሴን ባየንበት ወቅት እንደተመለከትነው ምንም እንኳ በሥላሴ ዘንድ የአካልና የግብር እንዲሁም የስም ሦስትነት ቢኖርም ሦስቱ አካላት አንዳቸው በአንዳቸው ሕልዋን የሆኑበት አንድነት አላቸው፤ ወልድ የአብ ዘላለማዊ ቃሉ ነው። ለዚህም ነው በዮሐንስ 17፥5 ላይ « አባት ሆይ ዓለም ሳይፈጠር በአንተ ዘንድ በነበረኝ ክብር አንተ በራስህ ዘንድ አክብረኝ፤» ያለው። ከአብ ጋር ዓለም ሳይፈጠር ከዘላለም በክብር የኖረ አምላክ ነውና። በዚሁ በጠቀስነው ክፍል ላይ ጌታ ስለደቀ መዛሙርቱ የጸለየው ጸሎት በአብና በእርሱ መካከል ከዘላለም የነበረው አንድነትና ሕብረት በደቀመዛሙርቱ ሕይወት እንዲገለጥ ነው። ዮሐንስ 17፥20-23።
2. ከብርሃን የተገኘ ብርሃን ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ አምላክ፤ የተፈጠረ ያይደለ የተወለደ፤ በመለኮቱ ከአብ ጋር የሚተካከል። ሁሉ በእርሱ የሆነ ያለእርሱ ምንም የሆነ የለም በሰማይም ሆነ በምድርም ሆነ
ከአብ የተወለደው ዘላለማዊ ቃል፥ አርዮስ እንዳለው « ልዩ ፍጡር» ሳይሆን ከብርሃን የተገኘ ብርሃን ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ እውነተኛ አምላክ ነው። በባሕርዩ ከአብ ጋር አንድ ስለሆነ፥ በመለኮቱም ከአብ ጋር እኩል ነው። ይህ እውነት ሐዋርያቱ እንዳስተማሩን የዘላለም ሕይወት የምናገኝበት የእውነት መሠረታችን ነው። ዮሐንስ በመልእክቱ እንደነገረን « ኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅ እንደሆነ በሚታመን ሁሉ እግዚአብሔር በእርሱ ይኖራል እርሱም በእግዚአብሔር ይኖራል።» 1 ዮሐንስ 4፥15። ይህ የእግዚአብሔር ልጅ ሁሉ የተፈጠረበት ነው። ጳውሎስም « መቼም ብዙ አማልክትና ብዙ ጌቶች አሉ፤ ነገር ግን በሰማይ ሆነ በምድርም ሆነ አማልክት የተባሉ ምንም ቢኖሩ፥ ለእኛስ ነገር ሁሉ ከእርሱ የሆነ እኛም ለእርሱ የሆንን አንድ አምላክ አብ አለን፥ ነገር ሁሉም በእርሱ በኩል የሆነ እናም በእርሱ በኩል የሆንን አንድ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ አለን።» በማለት የእግዚአብሔር ልጅ በባሕርዩ ከአብ ጋር በመተካከል ያለ መሆኑን ነግሮናል። 1 ቆሮንቶስ 8፥6።
የእግዚአብሔር ልጅ በምንልበት ወቅት ወይም ስለአብ(አባት) እና ስለወልድ (ልጅ) የምንናገረው የባሕርይ ልዩነትን አይደለም፤ ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘእንዚናዙ እንደተናገረው « አብ የባሕርይ ስም አይደለም፤ ነገር ግን አብ ከወልድ ጋር ወልድ ከአብ ጋር ያለው የግንኙነት(የግብር) ስም ነው።» ምክንያቱም አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ በባሕርይ አንድ ናቸውና። በመሆኑም ከአብ ተወለደ የሚለው ቃል የአንድ ጊዜ ክስተት ወይም ከጊዜ በኋላ የመጣ አይደለም። የአርዮስ ስህተት ይህ ነው። በዚህም ምክንያት የባሕርይ ልዩነት ያለ ስለመሰለው ወልድ በባሕርይ ከአባቱ ጋር አንድ አይደለም ለማለት ሞከረ። ሆኖም የእግዚአብሔር ቃል በግልጥ እንደ አስቀመጠልን ከእግዚአብሔር ጋር የነበረው ያ አካላዊ ቃል፥ ያው ራሱ እግዚአብሔር ስለሆነ «ከብርሃን የተገኘ ብርሃን ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ አምላክ ብለን እንመሰክራለን።
ከላይ እንደተናገርነው፥ አዳም የእግዚአብሔር ልጅ ተብሎአል። እንዲሁም የእግዚአብሔር ቃል የመጣላቸው የልዑል ልጆች ተብለዋል፥ እኛም በጸጋ የእግዚአብሔር ልጆች ተብለናል። « አንድያ» የሚለው ቃል በቅዱስ ቃሉ መጻፉም ይህን የእኛን ልጅነት በባሕርዩ የአብ ልጅ የሆነውን የጌታ የኢየሱስ ክርስቶስን ልጅነት ከእኛ ልጅነት ለመለየት ነው። እንዳልነው የእኛ ልጅነት በጸጋ የሆነ ነው። በሥጋ የተገለጠውን የእግዚአብሔር ልጅ ከመቀበላችን የተነሣ ያገኘነው ክብር ነው። « ለተቀበሉት ሁሉ ግን፥ በስሙ ለሚያምኑት ለእነርሱ የእግዚአብሔር ልጆች ይሆኑ ዘንድ ሥልጣንን ሰጣቸው፤» ዮሐንስ 1፥12። እግዚአብሔር አንድያ ልጁን ወደ ዓለም የላከው የልጅነትን ሥልጣን እንድናገኝ ነው። ገላትያ 4፥5፤ የወልድ ዋና ተልእኮ ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ እንደነገረን የሰውን ዘር ከአብ ጋር ወደ እርቅ ግንኙነት ማምጣት ነው። ወደ ልጁ ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ ኅብረት የተጠራነውም ለዚህ ዓላማ ነው። 1 ቆሮንቶስ 1፥9፤ ወደዚህ ሕብረት የምንገባውም በእምነትና በፍቅር ነው። 1 ዮሐንስ 1፥3፤ ወደዚህ ሕብረት ከመግባታችን የተነሣ እግዚአብሔር አባ አባት ብለን የምንጮኽበትን የልጅነት መንፈስ ልኮልናል። « ልጆችም ስለ ሆናችሁ እግዚአብሔር አባ አባት ብሎ የሚጮኽ የልጁን መንፈስ በልባችሁ ውስጥ ላከ።» ገላትያ 4፥6።
ቀደም ሲል እግዚአብሔር የሚታየውንና የማይታየውን የፈጠረ አምላክ መሆኑን የጸሎተ ሃይማኖት ትምህርታችን ሦስተኛ ክፍል ላይ፥ ስለ ሰው አራት ዋና ዋና ነጥቦችን አይተን ነበር ። እነዚህም አንደኛ ሰው የሚታየውና የማይታየውን ዓለም ጠቅልሎ የያዘ ነው። ሁለተኛ ሰው በፍጥረትና በእግዚአብሔር መካከል መካከለኛ ነው። ሦስተኛ ሰው እኔ ነኝ ባይ አካል ነው። አራተኛ ሰው በእግዚአብሔር ዓርአያ እና አምሳል የተፈጠረ ነው ብለናል። በተለይ አራተኛውን ጽንሰ ሐሳብ ስንዘረዝርም በእግዚአብሔር አርአያ እና አምሳል የተፈጠርን በመሆናችን ከእግዚአብሔር ልዩ ፍቅር የተቀበልን መሆኑን፥ በእግዚአብሔር ፊት ልዩ ዋጋ ያለን መሆኑንን እና ልዩ ኃላፊነት ያለብን መህኑን ተመልክተናል።
ሆኖም በዚህ የጸሎተ ሃይማኖት ክፍል እንደምንረዳው ሰው ከእግዚአብሔር የተቀበለውን ልዩ ጸጋ በሚገባ አልተረዳውም። እግዚአብሔር ያሰበለትን ወይም እግዚአብሔር ያቀደለትን በማስተዋል ለመጓዝ አልቻለም። ይህ የሆነው ሰው የእግዚአብሔርን ትዕዛዝ በመጣስ በኃጢአት በወደቀ ወቅት ነው። የሰውን ውድቀት ለመረዳት የኃጢአትን ምንነት እና በእኛ ሕይወት ያመጣውን ተፅዕኖ መረዳት አለብን።
ኃጢአት የሚለው የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል የሚያመለክተው « አቅጣጫ መሳት» ወይም « ጉድለት» ነው። የመጀመሪያው ከእግዚአብሔር መንገድ እንዴት እንደወጣን የሚያመለክት ሲህን ሁለተኛው የእግዚአብሔር ክብር እንዴት እንደጎደለን የሚያመለክት ነው። በኢሳይያስ 55፥8 ላይ የሚገኘው እውነት የሚያሳየን በኃጢአት መጓዝ እንዴት አቅጣጫ እንደሚያስት ነው። « ክፉ ሰው መንገዱን በደለኛም አሳቡን ይተው ወደ እግዚአብሔርም ይመለስ እርሱም ይምረዋል፥ ይቅርታውም ብዙ ነውና ወደ አምላካችን ይመለስ።አሳቤ እንደ አሳባችሁ መንገዳችሁም እንደ መንገዴ አይደለምና ይላል እግዚአብሔር፦
ሰማይ ከምድር ከፍ እንደሚል፥ እንዲሁ መንገዴ ከመንገዳችሁ አሳቤም ከአሳባችሁ ከፍ ያለ ነው።» እነዚህ ሁለቱ ጉዳቶች በግላዊና በማኅበራዊ ሕይወታችን ላይ ታይተዋል።
ኃጢአት አፍአዊ ውጫዊ ሳይሆን ውስጣዊ እንደሆነ የሰውን ልብንም እንዴት እንደሚመርዝ ያየነው ወዲያው የሰው ልጅ እንደወደቀ ነው። ስለዚህ ጉዳይ ዘፍጥረት 6፥ 5 ላይ ሲናገር « እግዚአብሔርም የሰው ክፉት በምድር ላይ እንደ በዛ፥ የልቡ አሳብ ምኞትም ሁልጊዜ ፈጽሞ ክፉ እንደ ሆነ አየ።» ይለናል። የሰው የልቡ አሳብ ክፉ እስኪሆን ድረስ ነው ኃጢአት ሰውን የለወጠው። በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርት ላይም እንደምናየው ኃጢአት የሰው የእኔነቱ ማዕከል የሆነውን ልቡን እንዴት እንደመረዘው በማርቆስ 7፥14-23 እና በማቴዎስ 12፥33-37 እናያለን። ይህ ከልብ የጀመረው ነገር የሰውን ሁለንተና ሁሉ ሲበክለው እናያለን። ሮሜ 7፥18፤ ኤፌሶን 2፥3 ፤ ኤርምያስ 17፥9፥
ኃጢአት በሰው ሕይወት ውስጥ የሚያመጣውን ጉዳት በዝርዝር በመተንተን የሚታወቀው ቅዱስ ጳውሎስ የኃጢአትን በሰው ሕይወት የሚያመጣውን ተጽእኖ እንደሚከተለው ገልጦታል። አንደኛ ኃጢአት ልብን እንዳያስተውል በማድረግ ያጨልመዋል። ስለዚህ ነገር የሮሜ መልእክት ሲናገር « ነገር ግን በአሳባቸው ከንቱ ሆኑ፤ የማያስተውለውም ልባቸው ጨለመ። ጥበበኞች ነን ሲሉ ደንቆሮ ሆኑ፤» ይላል። 1 ቆሮንቶስ 1፥21።
ሁለተኛው ኃጢአት አእምሮን እንዲበረዝ ወይም እንዲጠፋ ያደርገዋል። ሐዋርያው ጳውሎስ ሁለንተናው በኃጢአት የተያዘና ለእግዚአብሔር ቃል ስፍራ የሌለው ሰው የሚኖረውን ሕይወት ለጢሞቴዎስ ሲገልጥለት «በትዕቢት ተነፍቶአል አንዳችም አያውቅም፥ ነገር ግን ምርመራን በቃልም መዋጋትን እንደ በሽተኛ ይናፍቃል፤ ከእነዚህም ቅንዓትና ክርክር ስድብም ክፉ አሳብም እርስ በርስ መናደድም ይወጣሉ፥ አእምሮአቸውም በጠፋባቸው እውነትንም በተቀሙ፥ እግዚአብሔርን መምሰል ማትረፊያ የሚሆን በመሰላቸው ሰዎች ይገኛሉ።» ይላል። 1፥ጢሞቴዎስ 6፥5።
ሦስተኛው በኃጢአት የተመረዘ ልብ ችግር መንፈሳዊ እውነትን ለመረዳት አይችልም፤ 1 ቆሮንቶስ 2፥14 እንዲህ ይላል፤ « ለፍጥረታዊ ሰው የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም በመንፈስም የሚመረመር ስለሆነ ሊያውቀው አይችልም።»
አራተኛው የኃጢአት ውጤት ስሜትን ለተለያዩ ኃጢአቶች ባሪያ ማድረጉ ነው። « እኛ ደግሞ አስቀድመን የማናስተውል ነበርንና፤ የማንታዘዝ፥ የምንስት፥ ለምኞትና ለልዩ ልዩ ተድላ እንደ ባሪያዎች የምንገዛ፥ በክፋትና በምቀኝነት የምንኖር፥ የምንጣላ፥ እርስ በርሳችን የምንጠላላ ነበርን።» ቲቶ 3፥3። በተለይ ስለዚህ አስከፊ ሁኔታ ራሱ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ሲናገር « ኃጢአት የሚያደርግ ሁሉ የኃጢአት ባርያ ነው።» ብሎአል። ዮሐንስ 8፥34።
ይህ ሁሉ በግል ሕይወታችን በኩል ያለ ነው። በሌላ በኩል ኃጢአት እግዚአብሔር በአርአያውና በአምሳሉ ሲፈጥረን የሰጠንን ኃላፊነት አለመወጣትም ነው። በሌላ መልኩ ኃጢአት ማለት እኛነታችንን አለመሆን ነው። የተፈጠርንበት የእግዚአብሔርን ባሕርይ አለማንጸባረቅ፥ ከእግዚአብሔር ጋር እውነተኛ ግንኙነት አለማድረግ ኃጢአት ነው።
ለዚህ ጥያቄ ቅዱስ ጳውሎስ መልስ ሲመልስ «ስለዚህ ምክንያት ኃጢአት በአንድ ሰው ወደ ዓለም ገባ በኃጢአትም ሞት» ይለናል ሮሜ 5፥12።በዚህ ምክንያት « ሁሉ በአዳም ይሞታሉ» 1 ቆሮንቶስ 15፥22። ነገር ግን የአዳም ኃጢአት እንዴት የእኛ ሆነ? ወይም የአዳም ኃጢአት እንዴት ወደዘሮቹ ወረደ? መጽሐፍ ቅዱስ የሚናገረውን በማስተዋል የነገረ መለኮት ሊቃውንት የተለያዩ አሳቦች አቅርበዋል። አንደኛው አዳም የእኛ ተወካይ ስለሆነ ነው። የሚል ነው። አዳም የአምላኩን ትእዛዝ ቢከተል ኖሮ በዘላለም ሕይወት ይኖር ነበር፤ እኛም ከእርሱ ጋር ለዘላለም እንኖር ነበር። ነገር ግን ባለመታዘዙ ምክንያት ሞትን ተቀበለ እኛም በእርሱ ሥር ያለን እንደመሆናችን ከእርሱ ጋር ሞትን ተቀበልን።
ሁለተኛው አዳም የሰው ዘር ሁሉ መገኛ ስለሆነ ነው የሚል ነው። ማለትም እርሱ በሚበድልበት ወቅት እኛም በእርሱ ዘር ውስጥ የታቀፍን እንደመሆናችን መጠን በእርሱ ውስጥ ነበርን። ይህ ባዕድ የሆነ አሳብ ሳይሆን በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የምናገኘው አሳብ ነው። ለምሳሌ በዕብራውያን 7፥4-10 አብርሃም ለመልከ ጼዴቅ አስራት ሲያወጣ ሌዊ በአብርሃም ወገብ ስለነበረ አስራት የሚቀበለው የሌዊ ዘር ለመልከ ጼዴቅ አስራት እንዳወጣ ይናገራል። በመሆኑም አዳም በሚበድልበት ወቅት በአዳም ወገብ ስለነበርን የአዳም መተላለፍ የእኛ መተላለፍ ነው።
በሌላ በኩል የአዳም ታሪክ የእኛ የየዕለት ታሪካችን ነው። ማለትም አዳም የተባልነው እኛ ነን። ሙሴ ለእስራኤል፥ ኢያሱም ለመራቸው ሕዝቦች እንዲሁም ሲራክ ለተማሪዎቹ እንደተናገረው በየዕለቱ የሞትና የሕይወት ምርጫ በፊታችን ይቀርብልናል። እንደምናየው አዳም የመረጠውን ምርጫ ዛሬም የሰው ልጆች ሲመርጡ እናያለን።
የመጀመሪያው የኃጢአት ውጤት ሰው ከእግዚአብሔር ፍጹም እንዲለይ አድርጎታል። የእግዚአብሔር ልጅ ከዚያም በላይ የእግዚአብሔር ወዳጅ እንዲሆን የተፈጠረው የሰው ልጅ የእግዚአብሔር ጠላት ሆነ (ሮሜ 5፥10) ከእግዚአብሔር መለየታችን ራሳችንን ለፍርሃት እና ለጭንቀት አሳልፎ ሰጠን፤ እግዚአብሔር ጠላታችን እንደሆነ አድርገን መገመት ስለጀመርን በእግዚአብሔር ላይ የበለጠ ማመጽ ጀመርን (የቃየንን፥ የሰናዖር ግንብን ይመለከቷል።) ከእግዚአብሔር መለየታችን ከሌላውም ሰው እንድንለይ አደረገን። አንዳችን ከአንዳችን ለመብለጥ አንዳችን አንዳችንን ለመግዛት መሽቀዳደም ጀመርን። ከፍጥረት ጋርም በስምምነት እንድንኖር የፈጠረን ቢሆንም ያ አንድነት በኃጢአት ምክንያት ስለፈረሰ ከፍጥረትም ተለየን። ፍጥረትን የእግዚአብሔር የእጁ ሥራዎች አድርገን ከማየት ይልቅ የእኛ መጠቀሚያዎች ስለሆኑ እንደፈለግን መጠቀም ጀመርን።
በኃጢአት ሥር በመኖራችን፥ በጻድቁ ፈራጅ ፊት በፍርድ ሥር ሆንን። የእግዚአብሔርን ጽድቅ ተሸካሚዎች እንድንሆን የተፈጠርን መሆኑን መጽሐፍ ቅዱስ ሲናገር « በእግዚአብሔር ጽድቅና ቅድስና የተፈጠረው» ይለናል። ኤፌሶን 4፥24። ሆኖም ይህን የተፈጠርንበትን ዓላማ በመዘንጋታችን ጥፋተኞች ሆነን በእግዚአብሔር ፊት እንድንቆም አደረገን። እግዚአብሔር ግን በጸጋው ይህን ፍርድ ወዲያው ተግባራዊ አላደረገብንም።
ቀደም ሲል እንዳየንው ኃጢአት ሰውን ባሪያ ነበር ያደረገው። ኃጢአት ገዢ ከመሆኑ የተነሣ አንዳንድ ጊዜ ያልመረጥነውን እንድናደርግ ያስገድደናል። ስለዚህ ጉዳይ ቅዱስ ጳውሎስ ለሮሜ ሰዎች ያስተማረው ትምህርት የኃጢአት ባርነትን አስከፊ ገጽታ ያሳየናል (ሮሜ 7፥21_23)
ይህ ማለት ኃጢአት ሰው ወደቀደመ ክብሩ በራሱ ችሎታ ለመመለስ እንዳይችል አድርጎታል። የፖለቲካ ተሃድሶ፥ ወሲብ፥ ገንዘብ፥ ቴክኖሎጂ፥ ሰውን ወደቀደመ ክብሩ ሊመልሱት አልቻሉም።
የሰው ልጅ በኃጢአት መውደቅ ውጤቶች እነዚህ ከሆኑ እግዚአብሔር ያዘጋጀለትን መዳን በሚቀጥሉት ክፍሎች እናያለን። ስለ እኛ ስለ ሰዎች ስለመዳናችን ከሰማይ የወረደው ጌታ የወደቀውን ሰው ችላ አላለውምና።
በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ከ60 በላይ ዜጎች መገደላቸውን የዐይን እማኞች ተናገሩ። በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ድባጤ ወረዳ... Continue reading በቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል ከ60 በላይ ዜጎች የዐይን እማኞች ተናገሩ
የዛሬ ጋቢና መዝናኛ እንግዳ ሙኒት መስፍን አበበ፣ሙዚቃ ለማህበረሳባዊ ለውጥ ለማዋል በተቀረጹ መርሀ ግብሮች ውስጥ ዐቢይ ተሳታፊም ናት።ከሙያዊ ህይወቷ ጋር የተገናኙ ሀሳቦች የሚደመጡበትን መሰናዶ ይዘን ቀርበናል ። መልካም ቆይታ።
‘ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንዝፈነውዎ መልእኽቲ ትዊተር ዝድግፍ ጭብጢታት ኣይረኸብናን’ ኢሎም ጀምስ ካምይ ኣብ ቅድሚ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ቀሪቦም ኣብ ዝሃብዎ ቃለ ምስክርነት።
እዚ ቅጽበታዊ ቃለ ምስክርነት ካምይ ይዋሃብ ዝዋዓለ፣ ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ሩስያ ዘተኣሳሰር ዋላ ሓደ ነገር ኣይነበረን። እዚ ኩሉ ጻዕሪታት ኣብ’ቲ ምርጫ ብዝተሳዕሩ ዴሞክራሲያዊያን ዝተዋደደ ጻዕሪ’ምበር ድሕሪ ምባሎም’ዩ።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሪፓብሊካዊ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ዶናልድ ትራምፕ ‘ፕረዝደንት ዩናይትድ ስቴትስ ንምዃን ብቕዓት ዘይብሎም ምዃኖም በብዕለቱ የረጋግፁ ኣለው’ ክብሉ ነቒፎምዎ።
ፕረዝደንት ኦባማ ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ክፍለ-ግዝኣት ኔቫዳ ንሂላሪ ክሊንተን ብምድጋፍ ኣብ ዘስምዕዎ ወፍሪ ምርጫ ትራምፕ እቲ ምርጫ ድሮ ተሰሪቑ እዩ ክብሉ ኣብ ቀረባ ብተደጋጋሚ ምግላፆም ዝሕብሮ ነገር ትራምፕ ይሰዓሩ ምህላዎም እዩ ኢሎም።
ዶናልድ ትራምፕ ግን እዚ ዴሞክራሲያዊያን ፓርቲ ንሂላሪ ክሊንተን ንምፅብባቕን ኣቓልቦ መረፅቲ ንምስሓብ ብናይ ሓሶት መራኸቢ ብዙሃን ዝፈጠሩዎ ናይ ሓሶት ኣሃዝ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ዛሬ ዛሬ መረን የለቀቀው የኪነጥበብ ውጤት ትውልዱን ከተፈጥሮኣዊው ሐቅ አርቆታል። በተለይም ወንዶችና ሴቶች ተፈጥሮኣዊው ጸጋቸውን (ስጦታቸውን)፣ ሚናቸውንና ዓላማቸውን ስተው እንደ እንሰሶች ስሜታቸውን ብቻ የሚሰሙ በእርሱም የሚነዱ እንዲኾኑ ዳርጓቸዋል።
ይኼንንም እስከዛሬ በነበሩት ጦማሮቼ በጥቂቱም ቢኾን ዘፈኑ፣ ፊልሙ፣ ቲያትሩ ይኼንን የሊበራል ምዕራባውያንን ክፉ ተልዕኮ እንደተወጣ አይተናል። ምዕራባውያን (ሰሜን አሜሪካ፣ ካናዳ፣ እንግሊዝ፣ አውስትራሊያ፣ ጀርመን፣ የስካንዲኔቪያን ሌሎችም) ሀገሮች እዚህ ከላይ የጠቀስኳቸውን የኪነጥበብ ውጤቶች በመጠቀም ትውልዳቸውን መረን አውጥተውበታል፣ ተፈጥሮኣቸውን አስተውበታል፣ ዓላማ ቢስ አድርገውታል በፈቃዱ(ለኾዱ፣ ለገንዘብ፣ ለዝና፣ ለወሲብ) የሚገዛ ባርያም ኾኖላቸዋል።
በእኛም በሀገራችን ከዚህ በፊት ባልተለመደ ሁኔታ ዛሬ ዛሬ በሚወጡት የኪነጥበብ ውጤቶች ይኽ የምዕራባውያን ተጽዕኖ ይንፀባረቃል። ይኸውም ወንዶች በቤታቸው በትዳራቸው ውስጥ ሊይዙት የሚገባቸውን ተፈጥሮኣዊ ቦታ እያሳተቸው እያሳሳታቸውም እየመጣ ነው።
አንተ በቤትህ ንጉስ ነህ፤ በሚስትህም ልብ እንዲሁ። አንተ የቤትህ ራስ ነህ፤ ለሚስትህም እንዲሁ። ሚስትህ ደግሞ በቤትህ ንግስት ብትኾን ንግስትነቷ (መሪነቷ) ከእርሷ ስር ላሉት ቢኾን እንጂ ላንተ አይደለም።
ዐለም በኪነጥበብ ውጤቶቿ የተፈጥሮኣችንን ተቃራኒ እየነገረች ብታሳድገንም እኔ ግን የተረዳሁትን እውነቱን፣ የነበረውን፣ የቀደመውን ተፈጥሮኣችንን ልንገርህ፦ ሴት ልጅ ራሱን የሚያቅ፣ በራሱ የሚተማመን፣ ራሱን የሚገዛና ከራሱ አልፎ ቤቱን ቤተሰቡን የሚቆጣጠር የሚመራም ወንድ ይገዛታል(ይማርካታል)።
በእርግጥ ከአስተዳደግ በደል፣ ከዘመኑም መጣመም የተነሳ ተምሬያለሁ፣ ንብረት ሰብስቤያለሁ፣ ሰልጥኛለሁ፣ እንዳንተው ትዳር ካልመራሁ ብላ የአባወራነት ሙግት የምትገጥምህ ባትጠፋም።
ይኽም ታዲያ ትውልዱን ተፈጥሮውን ስቶ፣ የተፈጠረለትን ዓላማ ዘንግቶ፣ ከሚናውም ርቆ፣ ስሜቱን ብቻ በመስማት እንዲነጉድ አድርጎታል። ዓለምም ምንዝር ዓላማዋን በማር ለውሳ በአፈ ቅቤ አሟሽታ ስትጥድ ለእርሱ ያሰበችለት የተቆረቆረችለትም እየመሰለው ያለምንም ግዳጅ ወዶና ፈቅዶ የሚማገድ ኾኗል።
ተፈጥሮህን እወቅ ፍጥረትህን ተረዳ። ያንተ ልዕልና እና የሚስትህ ትሕትና እርስ በርስ ተመጋጋቢ ናቸው እንጂ ጌታና ሎሌ(ገረድ) የሚያደርጋችሁ አይደለም። አንተ ግን ሰለጠንኩ ብለህ፣ ወዲህም ዘመንኩ ብለህ ይኽን ተፈጥሮኣዊ ስርዓት ብትገለብጠው አንተም ኾንክ ሚስትህ ሲቀጥልም ትውድም ኾነ ሀገር ተጎጂ ናቸው።
ሚስትህን “ንግስቴ.. ” ብለህ ከእርሷ የምታተርፈው ፍቅር ያለ ከመሰለህ ተ ሳ ስ ተ ሃ ል! በጭራሽ እልሃለሁ፤ አንተ ስለ ሚስትህ በሕልምሕም ይኹን በእውንህ፣ በአንደበትህ ገልጸህም ይኹን በኃሳብህ ይኼን ኃይለቃል የምትደጋግመው ከኾነ ለመታዘዝ ዝግጁ ኹን።
ነገር ግን በፍጹም የአባትነት ክብር፣ የባልነት ሞገስ፣ በወንድነትህ የልቧን ምርኮ፣ የራስነትም ስፍራ (የአባወራነት ማዕረግ) በእርሷ ዘንድ እንደማይኖርህ ተረዳ።……
ፉማክስ ከአከባቢ አስተላላፊዎች ጋርም ጥሩ ግንኙነት አለው ፡፡ ብዙውን ጊዜ ፉማክስ ከደንበኞች አስተላላፊዎች ጋር ሲነፃፀር የተሻለ የመላኪያ ዋጋ ሊያገኝ ይችላል ፡፡ ፉማክስ አስተላላፊ ወጪን በመቆጠብ ለማጓጓዝ የተለያዩ መንገዶችን ሊያቀርብ ይችላል ፣ ለምሳሌ እንደ ተሸካሚ ፣ አየር ማጓጓዝ እና የባህር ጭነት (ልቅ መያዣ ወይም ሙሉ መያዣ) .. ወዘተ.
በዓለም አቀፍ ደረጃ የሎጂስቲክስ አፈፃፀም መፍትሔ ፣ ለተለያዩ ሀገሮች የተለያዩ ስያሜዎች ፣ ለተለያዩ አካባቢዎች የተለያዩ ጥቅሎች ማለት ነው… ፉማክስ ለተለያዩ አካባቢዎች ትክክለኛ ስያሜ እና ጥቅል ያደርጋል ፡፡ ሁሉም ዕቃዎች ለተለያዩ ደንበኞች ስርጭቶች የታሸጉ እና በጥሩ የተደረደሩ ይሆናሉ ፡፡
ዋና ፅሕፈት ቤቱ ሚኔሶታ - ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኘው የኦሮሞ ጥናቶች ማኅበር ፕሬዚዳንት ለቪኦኤ በሰጡት ቃል ለውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤቱ ያስገቡት የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጆን ኬሪ በአፍሪካ ኅብረት ሃምሣኛ ዓመት በዓል አከባበር ሥነ-ሥርዓት ላይ ለመገኘት ወደኢትዮጵያ ስለሚጓዙ ለኢትዮጵያ ባለሥልጣናት እንዲያቀርቡላቸው የሚፈልጓቸውን ጥያቄዎች የያዘ ደብዳቤ መሆኑን አመልክተዋል፡፡
ጥያቄዎቹም የኢትዮጵያ መንግሥት የፖለቲካ እሥረኞችን ሁሉ እንዲፈታ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት የኦሮሞ ገበሬዎችን በኃይል እያፈናቀለ መሬታቸውን ለውጭ እና ለትግራይ ነዋይ አፍሣሾች ማከራየቱን እንዲያቆም፣ የኢትዮጵያ መንግሥት የፕሬስ፣ የመናገር እና የመሰብሰብ ነፃነቶችን እንዲያከብር፣ የአሜሪካ ድምፅን ጨምሮ የራዲዮ ሥርጭቶችን ማፈኑንና ዌብሣይቶችን መጋረዱን እንዲያቆም እንዲጠይቁ የሚሉ ናቸው፡፡
አቢሲኒያ ባንክ በኢትዮጵያ የመጀመሪያ የሆነውን የቨርቱዋል ባንኪንግ ሴንተር አስመርቆ ስራ ጀምሯል። አይቲኤም የተባለውን መሳሪያ በመጠቀም ያስተዋውቀው ይኽ ማዕከል፣ የባንክ አሠራርን ወደ ላቀ ደረጃ የሚያሸጋግር ለተጠቃሚዎችም አዲስ የባንክ ተሞክሮን (Customer Experience) ያስተዋውቃል ተብሏል፡፡ ማዕከሉ ለሀገራችን አዲስ በሆነና #Interactive_Teller_Machine (ITM) በተባለ ቴክኖሎጂ፤ አንድ የባንክ ቅርንጫፍ የሚሰጣቸውን በርካታ አገልግሎቶች ከባንኩ የደንበኞች ግንኙነት ማዕከል ጋር ሆኖ ተጠቃሚዎች በጊዜ ሳይገደቡ ከእሑድ እስከ እሑድ በቀን ለ24 ሰዓታት ልዩ አገልግሎት የሚያገኙበት ነው፡፡
ሮዶት ቀጫጭን ገላጭ የማይነቃነቅ ገጣሚ ነው. ዚፕፓቭድ ለመለካት ከሳሽ ንጣፍ የማይቆጠር ማይክሊን ቀለም ገላጭ ያልሆነው. ኦርሊኒስት ወለል ወለል አውሮፕላን ፋብሪካ. ካኒሎቭስኪና አፍንጫ…
ጃክ ፣ አግድም መሰኪያ ፣ ቀጥ ያለ መሰኪያ ፣ የሃይድሮሊክ መሰኪያ አምራቾች - ቻይና ጃክ ፣ አግድም መሰኪያ ፣ ቀጥ ያለ ጃክ ፣ የሃይድሮሊክ መሰኪያ አቅራቢዎች እና ፋብሪካ
ድርቅ ከፍ ሲልም ችጋርና ረሃብ ለኢትዮጵያ ተጠባቂ የስጋት ምንጭ ሆነው እንደቀጠሉ ዘመናት ተቆጥረዋል፡፡ በተለይም ባለፉት ሃምሳ ዓመታት ካሳለፍነው አስከፊ የርስ በርስ እና ከጐረቤት አገራት ጋር ከተደረጉ ጦርነቶች ጐን ለጐን ድርቅ፣ ችጋር፣ ረሃብ ሌላኛው የኢትዮጵያ አስከፊ የታሪክ ምዕራፍ ሆኖ ቀጥሏል፡፡ በቀደሙት ጊዜያት በየአስር ዓመታት ልዩነት ኢትዮጵያን በሰፊው ይጐበኛት የነበረው ድርቅ፤ ባለፉት ሃያ አምስት ዓመታት አገሪቱን ደጋግሞ ሲያጠቃና የከፋ ማኅበራዊ ቀውስ ሲያስከትል ታይቷል፡፡
በተራዛሚው ጦርነት ፍፃሜ ማግስት በአገሪቱ የተከሰተው የ1988 ዓም ድርቅ የአማራ፣ የሶማሌ፣ የአፋር እና ከፊል የኦሮሚያ አካባቢዎችን ክፉኛ አጥቅቷቸው እንዳለፈ ይታወሳል፡፡ የጦርነት ፍፃሜ የድርሻ ክፍያ የብቻ ተቋዳሽ የሆነው ህወሃት፤ ለድርቁ ይህ ነው የሚባል ትኩረት ባይሰጥም በለጋሽ አገራት ርብርብ ድርቁ ያስከተለውን ረሃብ መሻገር ተችሎ ነበር፡፡ ይሁንና ድርቁ ካስከተላቸው ማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች ማገገም ሳይቻል በአራት ዓመታት ልዩነት አገሪቱ ላይ የከፋ ድርቅ ድጋሚ ተከሰተ፡፡ ለዜጎች ሞትና ስደት መንስኤ የሆነው ይሄው ድርቅ በወቅቱ ከኤርትራ ጋር በነበረው ጦርነት የተነሳ ትኩረት የተነፈገው በመሆኑ ያደረሰው ሰብዓዊ ጥፋትና ማኅበራዊ ኪሳራ በቀላሉ የሚገለፅ አልነበረም፡፡ ምናልባትም ህወሃት ማዕከላዊ መንግሥቱን ከተቆጣጠረ በኋላ ለዜጎቹ ስቃይ ደንታ ቢስ መሆኑን ለዓለም ህዝብ በአደባባይ ያሳየበት ክስተት የ1992 ዓም ድርቅ ቀዳሚ ተጠቃሽ ሆኖ ሊቀርብ ይችላል፡፡
ሞትና ስደትን ካስከተለው ድርቅ በኋላ፤ ሟቹ መለስ ባልተገራ አንደበቱ የራሱን ድርጅት “ገምተናል” “በስብሰናል” በሚል “ተሃድሶ” አደረኩ አለ፡፡ በርግጥ “መበስበስ”ና “መግማታቸው”ን በመለስ በኩል የነገሩን ከአስከፊው ድርቅ መንስኤና ውጤት አኳያ ሳይሆን፤ የኢትዮ-ኤርትራን ጦርነት አስታኮ በአገሪቱ የፖለቲካ መድረክ ላይ የራሳቸውን ዘውግ የበላይነት ማስቀጠል በሚቻልበት ስልታዊ አካሄድ ዙሪያ ልዩነታቸው ጎልቶ በመውጣቱ ነበር፡፡
የሆነው ሆኖ ከ1993ቱ “ተሃድሶ” በኋላ የተከለሰ የግብርና ፖሊሲ፣ ውሃ ማቆር፣ የመስኖ ልማት፣ ማዳበሪያ፣ ምርጥ ዘር፣ መንደር ማሰባሰብ … የሚሉ የአፍ ዲስኩሮችና የመለስ ግለሰባዊ ስሜቶች “ፖሊሲ” ተብለው ማቅረባቸው ቀጠለ፡፡ ተዘቅዝቆ የተተከለን ችግኝ በሪፖርት የሚያፀድቁት የህወሃት/ኢህአዴግ ካድሬዎች በሚያስተላልፉት የተጋገረ ሪፖርት “የአገሪቱ የግብርና ዘርፍ ከፍተኛ ዕድገት እያሳየ ነው” በሚል በቅጥፈት ፕሮፓጋንዳ ተጠምዶ የነበረው መለስ በ2001 ዓም በአገሪቱ በተከሰተው ድርቅ 14 ሚሊዮን ዜጎች ለረሃብ መዳረግቸውን ሊደብቀን ቢሞክርም አልተሳካለትም፡፡ መለስና የሥልጣን አሽከሮቹ በወቅቱ የሰብዓዊና የዕርዳታ ሰጪ ድርጅቶች የሚያወጡትን ሪፖርት የኒዮ-ሊበራሎች ተላላኪ ተቋማት ዘገባ አድርጐ ማጣጣል መገለጫቸው ነበር፡፡
ህወሃት/ኢህአዴግ በአመራር ድክመቱና በፖሊሲ ክሽፈቶቹ የሚፈጠሩ አውዳሚ ችግሮችን ሰበብ ፈለጎ አንዱ ላይ መለጠፍ ተፈጥሯዊ ባህሪው ነው፡፡ በአገሪቱ በየጊዜው የሚከሰተውን ድርቅ ቢቻል ወደ ግልና ዓለምአቀፍ ሚዲያ እንዳይደርስ ማፈን፤ ካልሆነም ችግሩን ከተፈጥሮ ክስተት ጋር ብቻ ማያያዝ እና አቃሎ ማውራት መገለጫው ሆኗል፡፡ አገሪቱ በተደጋጋሚ በድርቅ መጠቃቷ፤ ድርቁ ከትኩረት ማነስ ወደ ረሃብ የማደጉ ሁነት የህወሓት ታላቅ ውድቀት ምልክት ቢሆንም፤ ድርጅቱ ራሱንም ሆነ አገሪቱን ለመፈተሽ አቅሙም ሞራሉም አልነበረውም፤ እስካሁንም የለውም፡፡ የዚህ ውጤት ዛሬም ድረስ ድርቅ የኢትዮጵያ ተጠባቂ ስጋት እንዲሆን አድርጎታል፡፡ (ጸደይ፣ በጋ፣ መኽርና ክረምት እንደምንለው ሁሉ ድርቅም የአገሪቱ ተፈራራቂ የወቅት አካል ሆኗል)፡፡
የአደጋ ግምገማ፣ የቀዳሚ ማስጠንቀቂያ ሥርዓት፣ የንብረት (መሬት) ባለቤትነት ጉዳይ፣ የዴሞክራሲ ተጠያቂነት፣ የገበያ ማረጋጊያ ስልቶች (ፖሊሲዎች)፣ የክልሎች ፍትሃዊ የበጀት ድልድል፣ አካባቢያዊ ሃብት ላይ የተመረኮዘ የፖሊሲ አዋጪነት ጥናት፣ ወዘተ የመሳሰሉ ወሳኝ መንግስታዊ አሰራሮች ተቀብረው በአንፃሩ ለአንድ ዘውግ የበላይነት የሚተጋ ወታደራዊ ኃይልን የጨበጠ ቡድን ሙስናና ብልሹ አሰራርን መገለጫው ባደረገበት ሁኔታ ከፖለቲካ-ኢኮኖሚ የፖሊሲ ክሽፈቶች አኳያ ድርቅን ተከትሎ የምግብ እጥረት መከሰቱ ብሎም ትኩረት እስካልተሰጠው ድረስ ድርቁ ወደ ረሃብ ማደጉ የማይቀር ይሆናል፡፡
ማዕከላዊ መንግስቱን በከልካይ የለሸ ወታደራዊ የኃይል ሚዛን የተቆጣጠሩት የህወሓት ሹማምንት በአደባባይ ባመኑት መረጃ መሰረት፤ ኢትዮጵያ ባለፉት ሃምሳ አመታት አስተናግዳው የማታውቀው መጠነ ሰፊ ድርቅ ባለፉት ሁለት ተከታታይ ዓመታት አጥቅቷታል፡፡ በቀደሙት ሁለት ዓመታት ድርቁ ከጋምቤላ፣ ቤኒሻንጉልና አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በስተቀር የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር የገጠር ቀበሌዎችን ጨምሮ በሁሉም ክልሎች መጠነ ሰፊ ጉዳት አድርሷል፡፡ በትግራይ ክልል ታየ የተባለውን ድርቅ (ለፕሮፖጋንዳ ማመጣጠኛ የዋለ ነው በሚል) ለማመን ቢቸግረን እንኳ፤ በሌሎች የኢትዮጵያ ክልሎች (ገጠራማ ቦታዎች) ድርቁ የከፋ ማህበራዊ ጠባሳ አሳርፏል፡፡ በርከት ያሉ የቁም እንስሳቶች አልቀዋል፡፡ ትምህርት ቤቶችን እስከማዘጋት የደረሰ ተፅዕኖ ፈጥሯል፡፡
ከመኖሪያ ቀያቸው የተፈናቀሉ ዜጐች፣ ትምህርት ለማቋረጥ የተገደዱ ታዳጊዎች፣ ከብቶቻቸው በየሜዳው ያለቁባቸው አርብቶ አደሮች ህይወት መጎሳቆል፣ አልሚ ምግብ አጥተው ከተገማች ኪሎ በታች የሆኑ ከሲታ ህፃናትና እናቶች፣ … የድርቁ አስገዳጅነት ያስከተላቸው ማህበራዊ ቀውሶች ናቸው፡፡
በድህረ-ደርግ እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር በ1988፣ 1992፣ 2001 እና ከ2007 እስከ አሁን ድረስ (2009) ለሦስት ተከታታይ ዓመታት በተራዛሚነት ድርቅ ከተፈራረቀባቸው የኢትዮጵያ ክልሎች አንዱ ኦሮሚያ ክልል ነው፡፡ ኦሮሚያ ክልል በቆዳ ስፋቱ ቀዳሚ ክልል መሆኑ ይታወቃል፡፡ ክልሉ ያለውን የተፈጥሮ ሃብትና የሰው ኃይል አቅም ለልማት ማስተባበር የሚያስችል ቁርጠኛ የፖለቲካ አመራርና ነባራዊውን ሁኔታ ያገናዘበ የፖለቲካ-ኢኮኖሚ ፖሊሲ ባለመኖሩ ዛሬም ድረስ በአገራዊ የምርት ክምችት መመከት የሚቻለው ድርቅ ወደ አስከፊ የምግብ ዕጥረት (ረሃብ) እያደገ ይገኛል፡፡
ኦሮሚያ የአዲስ አበባ ዙሪያ ልዩ ዞንን ጨምሮ 17 ዞኖች አሉት፡፡ 2007 ዓም ድርቁ ሲከሰት ከ17 ዞኖች 9 ዞኖች በድርቁ የተጐዱ ነበር፡፡ ለሦስት ተከታታይ ዓመታት (2007 – 2009) በተራዛሚነት ያለማቋረጥ የተጐዱ ዞኖች ደግሞ 5 ናቸው፡፡ ባሌ ዞን (ሁለት ከተማ አስተዳደርና 18 ወረዳዎች ያሉት)፣ ቦረና ዞን (2 ከተማ አስተዳደርና 12 ወረዳዎች ያሉት)፣ ጉጂ ዞን (2 ከተማ አስተዳደርና 12 ወረዳዎች ያሉት)፣ ምስራቅ ሐረርጌ ዞን (4 ከተማ አስተዳደርና 15 ወረዳዎች ያሉት) ፣ ምዕራብ አርሲ (3 ከተማ አስተዳደርና 9 ወረዳዎች አሉት) በድምሩ በ5 ዞኖች፤ 13 ከተማ አስተዳደሮች እና 66 ወረዳዎች በተራዛሚው ድርቅ ተጠቂ ሆነዋል፡፡
የኢትዮጵያ አደጋና ስጋት አመራር ኮሚሽን ከኦሮሚያ ክልል ጋር በመተባበር በመስከረም ወር አደረኩት ባለው የቅድመ ድጋፍ ጥናት በክልሉ 3.8 ሚሊዮን ዜጎች የዕለት ምግብ ደራሽ ፈላጊዎች መሆናቸውን ጠቁሟል፡፡ ይሁንና ድርቁ በተራዛሚነት ካካለላቸው የዞኖች ስፋትና በቅርቡ ከሶማሌ ክልል አርብቶ አደሮች ጋር በተፈጠረው ግጭት የተነሳ የግጭት ተፈናቃዮች የተረጂዎችን ቁጥር እንደጨመረው በክልሉ በግብረ ሰናይ ድርጅቶች ተቀጥረው የሚሰሩ የጎልጉል የመረጃ ምንጮች ይጠቁማሉ፡፡ “በአንፃሩ በከተሞች መጠነኛ የንግድ እንቅስቃስዎች የሚስተዋል ቢሆንም በገጠሩ ክፍል ድርቁ የከፋ ጉዳት አድርሷል” የሚሉን የጎልጉል የመረጃ አቀባዮች “ከኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ጋር የሚዋሰኑት የኦሮሚያ ዞኖች (ጉጂ፣ ቦረና፣ ባሌና ምስራቅ ሐረርጌ) የድንበር አካባቢ ነዋሪዎች ሙሉ በሙሉ ከመኖሪያ ቀያቸው ተፈናቅለዋል” ይላሉ፡፡ ድርቁ ባስከተለው የምግብ ዕጥረት የተነሳ በተፈጠረው የተፈጥሮ ሃብት ቅርምት የሁለቱ ከልል አርብቶ አደሮች በጦር መሳሪያ የተደገፈ ግጭት ውስጥ መግባታቸውን የሚጠቁሙት የጎልጉል የአካባቢው ምንጮች፤ ግጭቱ በቀዳሚነት የተቀሰቀሰባቸው ቦታዎች በምስራቅ ሐረርጌ “ጭራቅሰን” ወረዳ በመቀጠልም “ሚዮም ሙሉቤ” እና “ቁምቢ” የተባሉ ወረዳዎች ላይ መሆኑን ይጠቁማሉ፡፡ “እነዚህ ወረዳዎች ሙሉ ለሙሉ በምስራቅ ዕዝ የመከላከያ ሰራዊት አባላት ቁጥጥር ስር ውለዋል፡፡ ነዋሪዎችም ከመኖሪያ ቀያቸው ተፈናቅለዋል ‹የእርዳታ ማዕከል› በሚል በተቋቋሙ ቦታዎች ተጠልለው ይገኛሉ” የሚሉን የጎልጉል ምንጮች፤ በዕርዳታ ማዕከሎች ከፍተኛ የሆነ የውሃ እጥረት መኖሩን ይጠቁማሉ፡፡ ይህን ተከትሎ ተላላፊ በሽታዎች ተጨማሪ ፈተና ሆነዋል፡፡
የኦሮሚያ ክልል “መንግስት” ሊቋቋመው ያልቻለው የተላላፊ በሽታዎች ስጋት አጣዳፊ ተቅማጥና ትውከት (አተት) ተከስቷል፡፡ በየዕርዳታ ማዕከሎቹ የህክምና ድጋፍ ለማድረግ በዘርፉ የሰለጠኑ ባለሙያዎች እጥረት ማጋጠሙን የሚገልጹ የጎልጉል መረጃ አቀባዮች “የሌሎች ክልሎችን የህክምና ባለሙያዎችን ድጋፍ መጠቀም እንደአማራጭ ተጥዟል” ይላሉ፡፡ ከአማራና ከትግራይ ክልል የተውጣጡ የህክምና ባለሙያዎች ድርቁ የከፋ ጉዳት ባደረሰባቸው ዞኖች በመገኝት ድጋፍ ማድረግ መጀመራቸውንም የአገሪቱ ህወሓታዊ የሚዲያ ውጤቶች ይፋ ያደረጉት ጉዳይ ነው፡፡
እንደመረጃ ምንጮች “በኦሮሚያ ክልል 5 ዞኖች በተራዛሚነት ቀጥሎ ባለው ድርቅ ተጎጂ የሆኑ ዜጎችን ለመርዳት እየተሄደበት ያለው የዕርዳታ መንገድ የድርቁን አስከፊነት በቅጡ ያልተረዳ አካሄድ ነው” ሲሉ ይገልፃሉ፡፡ “በወር 14 ኪሎ ስንዴ እና ሁለት ሊትር ዘይት በቤተሰብ ደረጃ እየቀረበ፣ ከፍተኛ የውሃ እጥረት ባለበት ሁኔታ፤ ድርቁን መቋቋም የማይታሰብ ነው” በማለት በማረጃ ያስረዳሉ፡፡ ከሁሉ በላይ አስጊ ሆኖ ያለው በዕርዳታ ማዕከሎች ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የድርቅና የግጭት ተፈናቃዮች የተጠለሉ በመሆኑ እየታዩ ያሉ ተላላፊ በሽታዎች መሆናቸውን የጎልጉል የአካባቢው ምንጮች ይጠቁማሉ፡፡
ከሌሎች ክልሎች ለፖለቲካ ፍጆታ የሚላኩ 20 እና 30 የህክምና ባለሙያዎች በየዕርዳታው ማዕክሉ የተከሰተውን የአተት በሸታ ለመቆጣጠር በቂ እንዳልሆኑ የሚገልጹት የጎልጉል ምንጮች፤ ማዕከላዊው አገዛዝ በጤና ሚኒስቴር በኩል በርከት ያሉ የህክምና ባለሙያዎችን ወደ ዕርዳታ ማዕከሎችና ንዑስ ጣቢያዎች በመላክ የህክምና ድጋፍ ማድረና ካልጀመረ በተላላፊ በሸታዎች የዜጎች ህይወት ሊያልፍ እንደሚችል የስጋት አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡
ይሁንና ኦሮሚያን የመበቀል ስሜቱ ገና ያልበረደ እንደሆነ በሚያሳብቅ መልኩ ማዕከላዊ “መንግስቱን” በበላይነት የተቆጣጠረዉ ህወሓት፤ በኦሮሚያ አምስት ዞኖች በተራዛሚ ለተከሰተው ድርቅ የረባ ሰብዓዊ ድጋፍ ሲያደርግ አልታየም፡፡
“ፀሐይ በምዕራብ ወጣች” እንደማለት ያለ የማይታመን ዜና ቢሆንም የትግራይ ክልል ለኦሮሚያ ክልል የዕርዳታ እህልና የህክምና ባለሙያዎች በመላክ “ድጋፍ” ማድረጉ ተሰምቷል፡፡ ወተት እንደውሃ ሊፈልቅበት ከሚችለው የቦረና ምድር ከመቀሌ የተጫነ ስንዴ ተራግፎበታል፡፡ ዜናው ክልሉን “እየመራሁት ነው” ለሚለው ኦህዴድ ብቻ ሳይሆን ለኦሮሞ ህዝብም የአደባባይ ስድብ ነው በማለት ጉዳዩን የሚከታተሉ ይናገራሉ፡፡ ድርቁ በተራዛሚነት የቀጠለባቸው በተለይም ጉጂና ቦረና ዞን አካባቢያዊ ሃብት ላይ ያተኮረ የአዋጭነት ፖሊሲ ጥናት ተደርጎ በአካባቢው ያለውን የቁም እንሰሳት ሃበት ለሥጋ እና ለወተት ልማት ማቀነባበሪያነት ለማዋል የሚያስችል የፖሊሲ አቅጣጫ ማስቀመጥ ለኦህዴድ ከተፈቀደለት መስመር በላይ አልፎ እንደመጫወት ያለድፍረት ነውና ከጥይት እና ከአሰቃቂ እስር የተረፈዉ የኦሮሞ ህዝብ በረሃብ እንዲረግፍ ተፈርዶበታል፡፡ ለጊዜው ፍርዱ በጉጂና በቦረና ከብቶች ላይ ተፈፃሚ ሆኗል፡፡
ከ2007 ዓም ጀምሮ በተከታታይ ዓመታት ከፍተኛ የሆነ የዝናብ እጥረት በታየባቸው ጉጂ እና ቦረና ዞኖች ያሉ አርብቶ አደሮች ለከብቶቻቸው ቀርቶ ራሳቸውን ለመመገብ ተስኗቸዉ አስከፊ የችጋር ጊዜያትን እያሳለፉ ይገኛል፡፡ በሁለቱ የአርብቶ አደር ዞኖች በ2009 ዓ.ም ብቻ 127,010 የቁም እንሰሳቶች እንደሞቱ በክልሉ ከእንሰሳት ጥበቃና እንክብካቤ ጋር በተያያዘ ከሚሰሩ የግብረሰናይ ድርጅት ሠራተኞች ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡ ይህ መረጃ እየተጠናቀረ በነበረበት (መጋቢት ሁለተኛ ሳምንት 2009 ዓ.ም) ወቅት በሁለቱም ዞኖች የቁም እንሰሳት ዋጋ ቀደም ሲል ከነበረው በአማካይ ከ75% – 90% የሽያጭ ዋጋ ቅናሽ ታይቶበታል፡፡
ከዚህ በላይ የተጠናቀረው መረጃ በቦረና ዞን በሁለት ወረዳዎች ያለውን የቁም እንሰሳት የሽያጭ ዋጋ በአማካይ ደረጃ የቀረበ ቢሆንም፤ ድርቁ ባጠቃቸው በጉጂ፣ ምስራቅ ሐረርጌ፣ ባሌና ምዕራብ አርሲ ዞኖች ያለው የቁም የእንሰሳት የሽያጭ ዋጋ ከዚህ ብዙም የተለየ እንዳልሆነ የጎልጉል የአካባቢው ምንጮች ይጠቁማሉ፡፡
“እንሰሳቱ በመኖ እጥረት የተነሳ እጅግ የተጎሳቆሉ በመሆናቸው የሸያጭ ዋጋቸው ባልተጠበቀ ሁኔታ አነስተኛ ሊሆን ችሏል” የሚሉት የመረጃ ሰዎቻችን፤ በቦረና ዞን ውሰጥ “አሬሮ”፣ “ተልተሌ”፣ እና “ዲሎ” ወረዳዎች በነፍስ ወከፍ እስከ 123 ከብቶች የሞቱባቸው አርብቶ አደሮች እንዳሉ ይገልጻሉ፡፡ እነዚህን አርብቶ አደሮች በምን ሁኔታ መልሶ ማቋቋም እንደሚቻል ግራ የገባቸዉ ግብረ ሰናይ ድርጅት ሰራተኞች “ዓለምአቀፉ ማህበረሰብ የእርዳታ እጁን በሰፊው ሊዘረጋ ይገባል” ይላሉ፡፡ በአንፃሩ “አገሪቱ በሁለት አኻዝ የሚቆጠር እድገት እንድታስመዘግብ አደረኳት” የሚለን ህወሓት፤ ለድርቁ ባሳየው ቸልተኝነት አርብቶ አደሮች ከቀያቸው ከመፈናቀላቸው ባሻገር ባዶ እጃቸውን እንዲቀሩና የተላላፊ በሽታ ተጠቂ እንዲሆኑ አድርጓቸዋል፡፡
ሰብዓዊ ድጋፍ በመስጠት ላይ የሚገኘው የተባበሩት መንግሥታት የዕርዳታና የሰብዓዊ ድጋፍ ድርጅት (UNPOCHA) “Ethiopia፡ Activities and Resource Gap for Closed schools in Drought Affected Areas of Oromia and Somalia Regions” (በኢትዮጵያ ድርቅ በተጠቁ የኦሮሚያና የሶማሌ ክልሎች በተዘጉ ት/ቤቶች ያለው የእንቅስቃሴና የሃብት ክፍተት) በሚል ባወጣው ሪፖርት በኦሮሚያ ክልል በድርቅ በተጎዱ ዞኖች 141 ት/ቤቶች ተዘግተዋል፡፡ 44,751 ተማሪዎች ትምህርታቸውን አቋርጠዋል፡፡
ዓለምአቀፉ የሰብዓዊ ዕርዳታ ድርጅት ይህን ሪፖርት ይፋ ካደረገ በኋላ በኦሮሚያ እና በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል አዋሳኝ ድንበሮች በተፈጥሮ ሃብት ቅርምት በተነሳ ግጭት በድንበር አካባቢ የሚኖሩ 35,000 አባወራዎች የግጭት ተፈናቃይ ሆነዋል፡፡ አራት የኦሮሚያ ዞኖች ከሶማሌ ክልል ጋር ይዋሰናሉ፡፡ በእነዚህ አዋሳኝ የድንበር አካባቢዎች ከግጭት ጋር በተያያዘ 94 ትምህርት ቤቶች በተጨማሪ እንደተዘጉ በክልሉ የግብረሰናይ ድርጅቶች አካባቢ የተገኘው መረጃ ያመለክታል፡፡
በድርቁና በድንበር አዋሳኝ ቦታዎች በተነሱ ግጭቶች የተዘጉ ትምህርት ቤቶች ቁጥር በድምሩ 241 ደርሰዋል፡፡ 114,751 ተማሪዎች ትምህርታቸውን አቋርጠዋል፡፡ ከድርቅና የግጭት ተፈናቃዮች ውስጥ 76,000 ዕድሜያቸው ለትምህርት የደረሱ ህጻናት (ዕድሜቸዉ ከ6-7 የሚገመት) ይገኙበታል፡፡
በአምስት የኦሮሚያ ዞኖች ተራዛሚነቱን እያሳየ ያለው ድርቅ የከፋ ማህበራዊ ቀውስ እያደረሰ ይገኛል፡፡ ኦሮሚያ የኢትዮጵያ የምግብ እጥረት መገለጫ ሆናለች፡፡ የረሃብ ሰለባ የሆኑ ወላጆች ህፃናት ልጆቻቸውን ለመመገብ የሚያስችል አቅም የላቸውም፡፡ አልሚ ምግብ ህልም ሆኖባቸዋል፡፡ በዕርዳታ ማዕከሎች ተላላፊ በሽታዎች ተጨማሪ ስጋት ሆነዋል፡፡ ንጹህ መጠጥ ውሃ እና የሌሊት ልብስ (ብርድ ልብስ) ዛሬም ድረስ የተፈናቃዮች ቀዳሚ ጥያቄዎች ናቸው፡፡ እስካሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ዓለምአቀፉ ማህበረሰብ በሚፈለገው መልኩ የእርዳታ እጁን ሲዘረጋ አልታየም፡፡
በህወሓት የበላይነት የሚዘወረው ማዕከላዊ አገዛዝ “መንግሥትነቱን” ዘንግቶታል፡፡ ለአንድ ዘውግ የበላይነት ብቻ መትጋት የመንግስት ሚና አድርገው ቀጥለውበታል፡፡ በርግጥ በኦሮሚያም ሆነ በቀሪዉ የኢትዮጵያ ክፍል ድርቅንና ረሃብን መሻገር እንዲቻል ገዢነቱን የዘነጋውን ሥልጣን አምላኪውንና የኢኮኖሚ በዝባዡን ህወሓትንና አሽከሮቹን ከነ ማህበራዊ መሰረታቸው መናድ ብቸኛ አማራጭ ነው በማለት ለሁኔታው ቅርበት ያላቸው ወገኖች ይናገራሉ፡፡ ድርቅና ረሃብ ለቀደሙት የኢትዮጵያ ገዥዎች መውደቅ ምክንያት እንደሆነው ሁሉ ክስተቱ ዛሬም መደገሙ የጊዜ ጉዳይ እንደሆነ ከተለያዩ ወገኖች ሲነገር ይሰማል፡፡ (የተወሰኑትን ፎቶዎች ያገኘነው እዚህ ላይ ነው)
በብሄራዊ ፓርኮች ላይ የሚከሰትን የእሳት አደጋዎች በአፋጣኝ ለመቆጣጠር ፓርኮቹን ከሚያጎራብቱ የህብረተሰብ ክፍሎች የመለመላቸውን የእሳት አጥፊ ብርጌዶች አሰልጥኖ ወደ ስራ ማስገባቱን የባለስልጣኑ ዋና ዳይሬክተር ኩመራ ዋቅጅራ ተናግረዋል፡፡
የእሳት አጥፊ ብርጌዶቹ በፓርኮች ላይ የእሳት አደጋ እንዳይከሰት ክትትል ከማደረጋቸውም በተጨማሪ ህብረተሰቡ በንቃት አካባቢውን እንዲቆጣጠር የማንቃት ስራ እንደሚሰሩም አክለዋል፡፡
ባለስልጣኑ በዱር እንስሳት ላይ የሚደርስ ጉዳትን ለመቀነስ ከሚሰራው ስራ ባለፈ የቱሪስት መዳረሻ መሰረተ ልማት አቅርቦትን ለማሻሻል መስራቱን ገልጸዋል ሲል ኢዜአ ዘግቧል፡፡
አማርኛ ማናቸውንም ነገር በቀላሉ ለመገለጽ የሚያስችል እጅግ በጣም ቀና፣ ቅን፣ ተጣጣፊና፣ በዚያ ላይ ደግሞ ውብ ቋንቋ ነው፡፡ እንግሊዘኛን ጨምሮ፣ ዐበይት ከሚባሉት ከማናቸው የዓለም ቋንቋወች ጋር አቻ ለመሆን ብቻ ሳይሆን በብዙ እጥፍ በልጦ ለማስከንዳት የሚያስፈልገው የቆሸሸውን አጽድቶ፣ የተሳሳተውን አርሞ፣ የተዘበራረቀውን አደራጅቶ ቋንቋውን ስርዓት ማስያዝና አስፈላጊወቹን አዳዲስ ቃሎች መፍጠር ብቻና ብቻ ነው፡፡
እነዚህን ለማከናወን ደግሞ በቀላሉ የሚያስችሉን ከሰባ ስምንት የማያንሱ አገራዊ ቋንቋወች፣ ተቀድተው የማይልቁ የቃላት ምንጮች አሉን፡፡ ሁሉ በጃችን በደጃችን ነው፡፡ በነዚህ አገራዊ ቋንቃወች ላይ አማረኛ እንደ ልብ ለመተጣጠፍ ያለውን ወደር የለሽ ችሎታ ስንጨምርበት ወሰናችን ሰማይ ሳይሆን ህዋ ይሆናል፡፡ አማረኛን በባዕዳን ቃሎች ከማኩሰስ በወገኖቹ ቃሎች ስናገዝፈው ደግሞ ሕዝባችን የበለጠ ላማፋቀርና ለማስተሳሰር የበኩሉን ጉልህ አስተዋጽኦ ያደርጋል፣ ቋንቋው የሁሉም ጦቢያውያን ገንዘብ ይሆናልና፡፡
እንደዚህ ያለውን፣ ከወንድሞቹ አገራዊ ቋንቋወች ጋር የተወራሰሰ፣ የተጋባና፣ የተዋለደ ቋንቋ አማረኛ ማለት ትቸ፣ አማረኛንና ኦሮምኛን በማጣመር አማሮምኛ ብየዋለሁ፡፡ አማሮምኛ በተለይም ለሰገል (science) የሚያገለግል ሰገላዊ (scientific) ቋንቋ ስለሆነ ደግሞ፣ ሞክሸ ስሙን ሰገላዊ አማረኛ ብየዋለሁ፡፡
እኔ መስፍን አረጋ የአማሮምኛን ፅንሳብ (concept) ካሠርት ዓመታት በፊት ፀንስቤ (conceptualize) ሰገላዊ አማረኛ (አማሮምኛ) በሚል ርዕስ ያሳተምኩት፣ የዚህ ዓይነት አገራዊ እሳቤ ቀንደኛ ፀር የነበረው ጎጠኛው ወያኔ አለቅጥ በገነነበት በ 2000 ዓ.ም (ካሥራ ሁለት ዓመታት በፊት) ነበር፡፡
እኔ እስከማውቀው ድረስ አሞሮምኛ በታሰበበት ጊዜ ይቅርና በታተመበት ግዜ እንኳን ኦሮማራ የሚል ቃል ከናካቴው አልነበረም፡፡ ለዚህ ነበር የመጽሐፉን አታሚ ጨምሮ አያሌ ሰወች የመጽሐፉ ርዕስ ግራ ስላጋባቸው ወይም ደግሞ ስላልጣማቸው አያሌ ጥያቄወችን ይጠየቁኝ የነበሩት፡፡
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን የወያኔ ቀንደኛ ሎሌ የነበረው ጎጠኛው ለማ መገርሳና ቢጤወቹ ካማሮምኛ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ኦሮማራ የሚሰኝ ቃል ፈጥረው (ወይም ደግሞ ካማሮምኛ ኮርጀው)፣ ካማሮምኛ የተቀደሰ ዓላማ ገማዘንጋዊ ተቃራኒ (diametrically opposite) ለሆነ እርኩስ ዓላማ ተጠቀሙበት፡፡
የአማሮምኛ ዓላማ የአማርኛን እንዳበጁት መበጀትነት በግእዝ፣ በትግርኛ፣ በኦሮምኛ፣ በወላይትኛና በቀሩት የጦቢያ ቋንቋወች በማዳበር፣ የጦቢያን ሰገላዊ ፍየሳ (scientific progress) በእጅጉ የሚያፋጥን፣ በተጨማሪም ደግሞ ከሁሉም የጦቢያ ቋንቋወች የተውጣጣ በመሆኑ ምክኒያት የጋራ ቋንቋነት ስሜት አስፍኖ ጦቢያውያንን ይበልጥ ለማስተሳሰር ጉልህ አስተዋጽኦ የሚኖረው ሰገላዊ ቋንቋ (scientific language) መፍጠር ነው፡፡
ለማ መገርሳና ቢጤወቹ ኦሮማራን የተጠቀሙበት ግን በጦቢያዊነት መቃብር ላይ ኦሮሙማን የመገንባት ትልማቸውን (strategy) የማሳኪያ ጊዜያዊ ስልት (temporary tactic) እንዲሆናቸው ብቻና ብቻ ነበር፡፡ አሁን፣ አሁን ደግሞ ኦሮማራ ሥራውን የጨረሰ ስለመሰላቸው፣ እሱን አሽቀንጥረው ጥለው ኦሮትግሬ ማለት ጀምረዋል፡፡
ስለዚህም አማሮምኛና ኦሮማራ ባጠቃቀማቸው ተቃራኒ ብቻ ሳይሆኑ አጥፊና ጠፊ ናቸው፡፡ በመሆናቸውም፣ የኦሮሙማ ሽፋን የሆነውን አሮማራን ሽንጥን ገትሮ በመቃወም፣ የጦቢያዊነት መግለጫ ለሆነው ለአማሮምኛ ቀበቶን አጥብቆ መትጋት ይቻላል፡፡ እኔም መስፍን አረጋ ባለኝ አቅምና ጊዜ ለማድረግ እየሞከርኩ ያለሁት ይህንኑ ነው፡፡ ዋናው የአማሮምኛ ጠላት ደግሞ ባንደበቱ አማሮምኛዊ ሆኖ በምግባሩ ኦሮማራዊ የሆነው ሳሙናው ዐብይ አህመድ ነው፡፡
በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና በቡራዩ ከተማ አስተዳደር መካከል ግልፅነት ሊኖር ይገባል። የቡራዩ ከተማ ከ4000 እስከ 5000 የተፈናቀሉ ዜጎች መኖራቸውን ገልጿል። የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ደግሞ 15 ሺህ ዜጎች ከቡራዩ ተፈናቅሏል እያለ ነው። ትክክለኛው መረጃ የቱ ነው? የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር 1,700 ብቻ መርጦ ወደ ቡራዩ ለመመለስ ለምን ወሰነ? 15,000 ከቡራዩ ተፈናቅሏል እያለ ቀሪዎቹን 13,300 በእጁ ለማቆየት ለምን ፈለገ? በዜጎች ስም ምን አይነት ፖለቲካዊ ድራማ እየተሰራ ነው?
በአዲስ አበባ ዙሪያ ባለው አዋሳኝ የኦሮሚያ ልዩ ዞን ቡራዩ ከተማ በአሁኑ ወቅት በተፈጠረው መረጋጋት በአዲስ አበባ ጊዜያዊ የመጠለያ ጣቢያዎች ተጠልለው ከነበሩ 15 ሺህ 86 ያህል ተፈናቃይ ዜጎች መካከል 1 ሺህ 786 ያህል ወደመጡበት የመኖሪያ ቀያቸው ተመልሰዋል፡፡
አስተዳደሩ ከ13 ሺህ 300 ተፈናቃዮች ዘጠኝ ሺህ ያህሉን ጊዜው የትምህርት ቤት መከፈቻ ወቅት ከመሆኑ አንጻር በመጪው ሰኞ እለትም መስከረም 14 ቀን 2011 አ.ም የትምህርት ቤቶች የ2011 ዓ.ም የትምህርት ዘመን የመጀመሪያ እለት በመሆኑ ከነበሩባቸው ዘጠኝ ትምህርት ቤቶች ተፈናቃዮችን ወደ ሌላ ቦታ ማሸጋሸግ በማስፈለጉ ይህንኑ ተግባር የከተማ አስተዳደሩ እያከናወነ ይገኛል ፡፡
የከተማ አስተዳደሩ በአሁን ወቅት በስድስቱ ክፍለ ከተሞች ባሉት ሃያ ጊዜያዊ የመጠለያ ጣቢያዎች ላሉት 13300 ያህል ተፈናቃዮች በቀጣይ ወደ ነበሩበት ቀዬ ተመልሰው የተረጋጋ ኑሮአቸውን በዘላቂነት እስከ ሚቀጥሉ ድረስ ባለፈው ቅዳሜ አመሻሽ መስከረም 05/2011 ዓ.ም ወደ መጠለያ ጣቢያዎቹ ከገቡበት ጊዜ አንስቶ አስከ አሁን ድረስ 20000000 / ሃያ ሚሊዮን /ብር በላይ በሆነ ወጪ መሰረታዊ የሆኑ የምግብ ፣ ውሃ አልባሳትና መሰል እርዳታዎችንና የጤና አገልግሎትን ማቅረቡን ቀጥሏል ፡፡
አስተዳደሩ ለተፈናቀሉ ንጹሃን ዜጎቻችን ካቀረባቸው የምግብና የውሃ አቅርቦቶች በተጨማሪ ፍራሽ 4069 ፣ ብርድ ልብስ 4000 አንሶላ 4500 እንዲሁም በርካታ የመመገቢያ ሳህኖች ኩባያዎችና የንጽህና መጠበቂያ ማቴሪያሎች ያልሚ ምግቦችና አልባሳት እንዲቀርብላቸው ተደርጓል ፡፡
እነዚህ ዜጎቻችን የጤና አገልግሎት እንዲያገኙ ከማድረግ አንጻርም በገቡባቸው የመጠለያ ጣቢያዎች 47 በላይ የጤና ባለሙያዎች ተመድበው የበሽታ መከላከል ፣ ተንቀሳቃሽ ጤና አቅርቦትና የአስቸኳይ ጊዜ የጤና አገልግሎት የንጽህና ቁጥጥር ፣ የጤና ሎጂስቲክ አቅርቦቶችና በየጣቢያው ጊዜያዊ የህክምና መስጫ ጣቢያዎች ተደራጅተው የህክምና አገልግሎት እየሰጡ ይገኛሉ ፡፡
ተንቀሳቃሽ የህክምና ቡድኑ በየጣቢያዎቹ የመድሃኒት አቀርቦት በማሟላት ተጨማሪ የሪፈር ስርዓት ለሚፈልጉት ደግሞ ከ ዘጠኝ ሆስፒታሎች ጋር በማስተሳሰር ህክምና እየሰጡ ይገኛሉ ፡፡
በሁሉም ጣቢያዎች የጽዳት መጠበቂያ ገንዳዎች ፣ የጽዳት አገልገሎት የሚሰጡ ባለሙያዎች ተመድበው የደረቅና ፍሳሽ ማስወገድ አገልግሎትን እያከናወኑ ነው ፡፡ ለንህጽና አገልግሎት የሚውል የውሃ አቅርቦት በበቂ እንዲኖር ከማድረግ በተጨማሪ የውሃ ቦቴዎችና የፍሳሽ ማስወገድ ተሸከርካሪዎች ተመድበው አስፈላጊ አገልግሎት እየሰጡ ይገኛሉ ፡፡
በየመጠለያ ጣቢያዎቹ ለተፈናቃዮቹ ሁሉን አቀፍ አገልግሎትና መረጃ የሚሰጡ ከጤና ፣ ከጥቃቅንና አነስተኛ ፣ ከፖሊስ ፣ ከአዲስ አበባ ስራ አስኪያጅ እና ከኮሙኒኬሽን የተውጣጡ አባላትን ያቀፈ የጣቢያ ኮሚቴ ተቋቁሞ በየመጠለያ ጣቢያዎቹ አስፈላጊውን አገልገሎት በቅርበት እንዲሰጡ ተቋቁመዋል ፡፡
የከተማችን ነዋሪ እንደ ወትሮ ሁሉ ችግሩ ከደረሰበት ጊዜ ጀምሮ ከአስተዳደራችን ጎን በመቆም ለተፈናቃይ ወገኖች የዕለት እርዳታ በዓይነት ከማቅረብ ጀምሮ በማስተባበር እንዲሁም የስነ ልቦና መረጋጋት እንዲኖር ሰብዓዊና የሞራል ድጋፍ በማድረግ ላሳየሁ ወገናዊነትና ቅንነት የተሞላ ተግባር አስተዳደሩ በድጋሚ የላቀ ምስጋናውን ያቀርባል ፡፡
በአሁን ወቅት ህዝባችን ተፈናቃዮቹን በገንዘብ ለመደገፍ እያሳየ ያለው ፍላጎት እና ተነሳሽነት እየጨመረ በመምጣቱ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ተፈናቃዮቹ በዘላቂነት የማቋቋም ሃላፊነት ካለበት የቡራዩ ከተማ አስተዳደር ጋር በጋራ የተወያዬ ስለሆነ በተደራጀ መንገድ ገቢ የሚሰባሰብበትን ይፋዊ አካውንት በመገናኛ ብዙሃን በኩል የቡራዩ ከተማ አስተዳደር እንደሚያሳውቅ ይጠበቃል ፡፡
አዲስ አበባ:ከኢሳት ጋዜጠኛ መሳይ ሞኮንን አሁን ገና የኢትዮጵያን የፖለቲካ መዘውር የሆነውን ሀቅ ዱብ አደረገው :- – https://t.co/EbtM7aiMv5 pic.twitter.com/jQEajpcgnl
በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ለረጅም ግዜ ታጥረው የተቀመጡ በመንግስት፣ በግል ባለሀብቶችና በተለያዩ የዲፕሎማቲክ ተቁዋማት ተይዘው የነበሩ አጠቃላይ ስፋታቸው 4,126,423.83/ አራት ሚሊየን አንድ መቶ ሀያ ስድስት ሺህ አራት መቶ ሀያ አራት ካሬ በተለያዩ ቦታዎች የሚገኙ መሬቶች የሊዝ ውላቸው ተቁዋርጦ ተመላሽ እንዲሆኑ ውሳኔ ተላለፈ።
በዚህም መሰረት በፌዴራል መንግስት የተያዙ 11 ቦታዎችን። ጨምሮ በድምሩ 154 በተለያዩ የከተማዋ ክፍለ ከተሞች የሚገኙ ቦታዎች ለህዝብ ጥቅም ተመላሽ ይደረጋሉ።
5, ከፌደራል ተቁዋማት መከላከያና ቴሌኮሚዩኒኬሽን ኮርፖሬሽንን ጨምሮ 11 ቦታዎችን በካሬ 2,743,200.00 / ሁለት ሚሊየን ሰባት መቶ አርባ ሶስት ሺህ ሁለት መቶ ካሬ
ባጠቃላይ 154 ቦታዎች በካሬ 4,126,423.83/ አራት ሚሊየን አንድ መቶ ሀያ ስድስት ሺህ አራት መቶ ሀያ አራት ካሬ የሊዝ ውላቸው ተቋርጦ ተመላሽ እንዲሆኑ ተወስኗል።
ኢንጅነር Takele Uma Banti ጨምረው እነዚህና መሰል ቦታዎች የከተማዋን ልማት እንዲጓተት ምክንያት እንደሆኑ ጠቅሰው ይህ ስራ የአንድ ጊዜ ዘመቻ ሳይሆን ከዚ በኹዋላ መስተዳድሩ ቦታ ወስደው ወደልማት የማይገቡ ማንኛውም የመንግስትም ሆነ የግል ባለሀብት ላይ ጥብቅ ክትትል አድርጎ እርምጃ እንደሚወስድ አሳስበዋል።
7 ኣነ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን ኣብ መንጎ ዘርእኻን፡ ብድሕሬኻ ድማ ኣብ ወለዶኦም ኪዳነይ ከቕውም እየ። ኣነ ንኣኻን ብድሕሬኻ ድማ ንዘርእኻን ኣምላኽ ከም ዝዀንኩ፡ እዚ ናይ ዘለኣለም ኪዳን እዩ።
12 ኣባኻትኩም ወዲ ሾሞንተ መዓልቲ ተባዕታይ ዘበለ ዂሉ፡ ኣብ ወለዶኹም፡ ኣብ ቤት እተወልደን ካብ ማንም፡ ካብ ዘርእኻ ዘይኰነ ወዲ ጓና ብገንዘብ እተዓደገን ይገዘር።
20 ብዛዕባ እስማኤል ድማ ጸሎትካ ሰሚዔ አሎኹ። እንሆ፡ ባሪኸዮ አሎኹ፡ ከፍርዮን ኣዝየ ኸኣ ከብዝሖን እየ። ዓሰርተው ክልተ ሹም ኪወልድ እዩ፡ ዓብዪ ህዝቢ ድማ ኽገብሮ እየ።
23 ኣብርሃም ድማ ንወዱ እስማኤልን ነቶም ኣብ ቤቱ እተወልዱ ዂሎምን ብገንዘቡ እተዓደጉ ዂሎምን፡ ካብ ቤተሰብ ኣብርሃም ተባዕታይ ዘበለ ዂሉ ወሲዱ፡ ከምቲ ኣምላኽ ዝበሎ በታ መዓልቲ እቲኣ ዕልቦ ስጋኦም ገዘረ።
Baylor Scott & White Surgicare Grapevine የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንኛውንም ሰው ኣያገልም።
በአንድ ጊዜ እንቁራሪቶች ሰብሰብ ብለዉ በጫካ ዉስጥ እየተጓዙ፣ ከመሃላቸዉ ሁለቱ ሳያዩ መዉጣት ወደሚከብድ ጉድጓድ ዉስጥ ይወድቃሉ። የወደቁትም ከጉድጓዱ ለመዉጣት እየተፍጨረጨሩ መዝለል ጀመሩ።
ሌሎችም ወደ ኋላ ተመልሰዉ ወደ ጉድጓዱ ዝቅ ብለዉ እያዩ በጣም ጥልቅ ነዉ፣ መቼም ሊወጡ አይችሉም፣ እያሉ መነጋገር ጀመሩ። ዝናብም መጣል እየጀመረ ነበርና አንዳቸዉ ጉድጓዱ በዝናብ ዉሃ ስለሚሞላ ተዋኝተዉ ሊወጡ ይችላሉ ሲል ተናገረ።
ነገር ግን ሁለቱም ለመዉጣት እየተፍጨረጨሩ መዝለሉን ቀጠሉ። ከጉድጓዱ ዉጭ ያሉቱ፣ ተዉ እትልፉ፣ ጉልበት አትጨርሱ፣ አይሳካላችሁም… ነገር ግን ዝናብ እየዘነበ ስለሆነ ጉድጓዱ በዉሃ ስለሚሞላ ተዋኝታችሁ ትወጣላችሁ እያሉ ተናገሯቸዉ።
አንደኛዉም የነሱን ንግግር ሰምቶ ተስፋ በመቁረጥ መሞከር አቆመ። ሁለተኛዉ ግን ሙከራዉን ቀጠለ። ከዉጭ ያሉትም ጉልበትህን አትጨርስ… እኛ ያቀድነቀዉ እቅድ አለ። በራስህ አትሞክር፣ ባትደክም ነዉ የሚሻልህ እያሉ ቢጎተጉቱትም እርሱ ግን ሙከራዉን አላቆመም ነበር።
እሱም ወደነሱ በመዞር… ስላበረታታችሁኝ አመሰግናለሁ አላቸዉ እጃቸዉን ሲያወራጩ ስለነበር ስላየ። እነሱ ግን በመገረም… የምን ማበረታታት… እየሰማን አልነበርም ማለት ነዉ?! በማለት ጆሮዉ መስማት እንደማይችል ገባቸዉ።
ከዚያም ወደ ጉድጓዱ በመመለስ ለሌላኛዉም ተነስ፣ ትችላለህ፣ዝለል፣ ዝለል፣ ዝለል እያሉ ማበረታት ጀመሩ። ሌላኛዉም ተስፋ ቆርጦ የቀረዉም ከጉድጓዱ በመዝለል ሊወጣ ቻለ ይባላል።
1ኛ. የሆነን ነገር ላይ ያለን እምነት የሚገነባዉ አካባቢያችን ላይ ባሉ ሰዎች እምነት፣ ንግግር፣ በምናነባቸዉ ወይም ወደ ዉስጣችን እንዲገቡ በፈቀድንላቸዉ መረጃዎች ላይ ስለሆነ፤ ምን እንድንበላ እንደምንጠነቀዉ ሁሉ ምን እንደምንሰማ እና እንደምናይ መጠንቀቅ አለብን። ምክንያቱም እምነት ከመስማት ነዉና…። አንዳንድ ጊዜ ሰዎች ሳያውቁ በየዋህነት ወይም ደግሞ ከፊትህ ያለዉን ድል በማየት እንዳይሳካላህ በቅናት የተለያዩ ነገሮችን በመናገር ተስፋ እንድትቆርጥ ሊያደርጉህ ይሞክሩ ይሆናል። ስለአንተ ማንነት ወይም አቅም ሌሎች ክፉ እንዲነግሩህና እና ተስፋ እንዲያስቆርጡህ አትፍቀድ።
2ኛ. አንድ ሰዉ የሆነን ነገር ለማሳካት የሚያስፈልገዉ ነገር ድንገት ትንሽ ተስፋ ሊሰጠዉ የሚችል ድምጽ ብቻ ሊሆን ስለሚችል ከአፍህ የሚወጣዉን ነገር በደንምብ ብታስተዉለዉ መልካም ነዉ እላለሁ።
የስዋቲኒ ጠቅላይ ሚኒስትር በኮቪድ19 ሂወታቸው አለፈ፡፡በቀድሞ ስሟ ስዋዚላንድ በመባል የምትታወቀው ስዋቲኒ ጠቅላይ ሚኒስትር አምብሮስ ድላሚኒ በ52 አመታቸው ሂወታቸው ማለፉን ነው የተነገረው… – EthioExplorer.com
የስዋቲኒ ጠቅላይ ሚኒስትር በኮቪድ19 ሂወታቸው አለፈ፡፡በቀድሞ ስሟ ስዋዚላንድ በመባል የምትታወቀው ስዋቲኒ ጠቅላይ ሚኒስትር አምብሮስ ድላሚኒ በ52 አመታቸው ሂወታቸው ማለፉን ነው የተነገረው…
ቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው የኮሮና ቫይረስን አስመልክቶ የዘመሩት “ማረን” የተሰኘ አዲስ መዝሙር ዛሬ ይፋ ተደረገ። መዝሙሩ ለመጀመሪያ ጊዜ ለዕይታ የበቃው በስማቸው በተከፈተው የዩቲዩብ ገጽ ላይ ነው።
“ኢትዮጵያ ኢንሳይደር” በቀዳማዊ እመቤት ጽህፈት ቤት ካሉ ምንጮቿ ማረጋገጥ እንደቻለችው መዝሙሩ የተለቀቀበት የዩቲዩብ ገጽ የራሳቸው የወይዘሮ ዝናሽ ነው። ባለፈው ሳምንት የተዘጋጀው መዝሙር “የኮሮና ቫይረስ በዓለማችን መከሰት ጋር ተያይዞ የወጣ መሆኑን ተረድቻለሁ” ሲሉ የጽህፈት ቤቱ ምንጭ ተናግረዋል።
የዝማሬው ግጥም እና ዜማ በራሳቸው በቀዳማዊት እመቤቷ የተዘጋጀ ሲሆን ሃሙስ መጋቢት 24፤ 2012 በቤተ መንግስት መቀረጹን በመዝሙሩ የተሳተፉ ባለሙያዎች ተናግረዋል።
“በር ላይ ከነበረው ፍተሻ ውጪ ምንም አይነት የተለየ የሚያስጨንቅ አይነት ቁጥጥር አላጋጠመንም። በቀረፃ ወቅትም የተለየ ጥበቃ አልነበረም። ቀዳማዊት እመቤቷ እንደማንኛውም ዘማሪ ነበር የተቀበሉን” ሲሉ በመዝሙሩ ላይ የተሳተፉ አንድ ባለሙያ ለ”ኢትዮጵያ ኢንሳይደር” ተናግረዋል።
መዝሙሩን ያቀናበረው ኤርሚያስ ሰንበቶ ሲሆን ሚክሲንግ እና ማስተሪንግ በንፁህ ይልማ መዘጋጀቱን ለማወቅ ተችሏል። በአጠቃላይ ስድስት ሙዚቀኞች በመዝሙሩ ላይ ተሳትፈዋል።
ቀዳማዊት እመቤት ከባለቤታቸው ከጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ ጋር ኃላፊነት ከወሰዱ በኋላ በሚሊኒየም አዳራሽ አንድ ዝማሬ ማቅረባቸው የሚታወስ ሲሆን ከዚህ ቀደም በቤተክርስቲያን ውስጥም ያገለግሉ እንደነበር ይታወቃል። (ኢትዮጵያ ኢንሳይደር)
ሰው ሰራሽ ኬሚካሎች በነፍሳት ላይ በሚያደርሱት ተጽዕኖ ላይ አዲስ ምርምር እንዳመለከተው የተለመዱ ፀረ ተባይ መድሃኒቶች የዝንቦች እና ንቦች አንጎል ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራሉ ፡፡
ዝንቦች ፣ ንቦች ወይም ሌሎች ነፍሳት በቤትዎ ውስጥ በድንገት ሲታዩ ላይወዱ ይችላሉ ፣ ግን ነጥቡ ይህ ነው ትናንሽ ፍጥረታት በፕላኔቷ ውስጥ እንዴት እንደሚሠሩ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ ፡፡ እጽዋት እንደ ንብ ባሉ ነፍሳት ላይ የተመረኮዙ ሲሆን በግብርና ውስጥ አላስፈላጊ ተባዮችን ለመግደል የሚያገለግሉት ፀረ ተባይ መድኃኒቶች እንኳን በማይተኩባቸው ነፍሳት ላይ አስከፊ ውጤት አላቸው ፡፡
አሁን አዲስ ምርምር እነዚህ የሚያሳዝኑ የጎንዮሽ ጉዳቶች ምን እንደሆኑ እየገለፀ ነው ፣ እና በተለይም እርስዎ ንብ ወይም ዝንብ ከሆኑ በሚያስደንቅ ሁኔታ አስፈሪ ናቸው ፡፡ ጥናቱ ፣ እንደ deux የተለዩ ጥናቶች፣ እንደሚጠቁመው በፀረ-ተባይ መድኃኒቶች ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውሉት የተለመዱ ሰው ሰራሽ ኬሚካሎች የእነዚህን አስፈላጊ ነፍሳት የግንዛቤ ችሎታዎች በእጅጉ ያደናቅፋሉ ፡፡ በተለይም ፣ የጊዜ ግንዛቤያቸውን ያደናቅፋል ፣ ከተለመደው የእንቅልፍ / የነቃ ዑደት ያወጣቸዋል እንዲሁም ትዝታዎቻቸውን ያጠፋቸዋል ፡፡
ከቅርብ አሥርተ ዓመታት ወዲህ የንቦችና የሌሎች ነፍሳት ብዛት በጣም ማሽቆልቆሉን ማወቃቸውንና ፀረ-ተባዮችና ሌሎች ሰው ሠራሽ ኬሚካሎች ተጠያቂ እንደሆኑ ቀድሞውኑ ጠንካራ በሆነ ማስረጃ ላይ በመመስረት ተመራማሪዎቹ ሙከራ አድርገዋል ፡፡ በቤተ ሙከራ ውስጥ በነፍሳት ላይ የተለያዩ ኬሚካሎች ፡፡ የተመለከቱት ትልቁ ለውጥ ነፍሳት የሚያገኙት የእንቅልፍ መጠን ልዩነት ነው ፡፡
የጥናቱ መሪ ደራሲ ዶ / ር ኪያ ታስማን “የተፈትነው ኒኦኒኖቲኖይዶች በሁለቱም ዝንቦች እና ንቦች በሚወስደው የእንቅልፍ መጠን ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድረዋል” ብለዋል ፡፡ መግለጫው ላይ ገል saidል. አንድ ነፍሳት ፀረ-ተባዩ በተተገበረበት እርሻ ላይ ከሚሰማው ተመሳሳይ መጠን ጋር ቢጋለጥ አነስተኛ እንቅልፍ ይተኛል እና የዕለት ተዕለት የባህሪ ዘይቤው ከተለመደው የ 24 ሰዓት የቀን እና የሌሊት ዑደት ጋር የማይመሳሰል ነበር ፡፡ "
ልክ እንደ ሰዎች እና በፕላኔቷ ላይ እንዳሉት ሌሎች እንስሳት ሁሉ ንቦች እና ዝንቦች መተኛት ይፈልጋሉ ፡፡ እና እንደ ሌሎቹ የእንስሳት ዓለም በቂ እንቅልፍ ካላገኙ በሚሰሩት ስራ በጣም ውጤታማ ናቸው ፡፡ ቡድኑ ባጠናቸው ነፍሳት ጉዳይ በነፍሳት አንጎል ላይ የሚከሰቱ ለውጦች ለእነዚህ የእንቅልፍ ለውጦች ተጠያቂ ናቸው ፡፡
የመጽሐፉ ተባባሪ ደራሲ ዶ / ር ጀምስ ሆጅ በበኩላቸው “ጊዜ መንገር መቻል መቼ እና መቼ መመገብ እንዳለብን ለማወቅ አስፈላጊ ነው ፣ እናም እነዚህ በመድኃኒት የተያዙ ነፍሳት መተኛት ያልቻሉ ይመስል ነበር” ብለዋል ፡፡ ለጥሩ ነፍሳት ልክ እንደ ሰው ለጤንነታቸው እና ዘላቂ ትዝታዎች እንዲፈጠሩ ጥሩ ጥራት ያለው እንቅልፍ መተኛት አስፈላጊ እንደሆነ እናውቃለን ፡፡
ኒኦኒኖቲኖይዶች የሚባሉት በዚህ ጥናት ውስጥ ጥቅም ላይ የዋሉት ልዩ ኬሚካሎች በአውሮፓ ታግደዋል ፡፡ ሆኖም ግን እነሱ በአሜሪካ ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላሉ ፣ ግን እንደዚህ ባለው የምርምር ክምችት ፣ በአሜሪካ ውስጥም እንዲሁ ከመታገዳቸው ከረጅም ጊዜ በፊት መሆን የለበትም ፡፡
ሁላችንም ቢሆን በመጠኑም ቢሆን መገፋትን የመፍራት ዘር በውስጣችን መኖሩ የሚካድ አይደለም፡፡ በተለይ ደግሞ አንዳንድ የስሜት ቀውስ ውስጥ የሚገኝ ወይም ደግሞ ከዚህ በፊት መገፋትን የቀመሰ ሰው ተገቢውን የመፍትሄ እርምጃ እስከሚወስድ ድረስ እድሜ ልኩን መገፋትን በመፍራት ሊነዳ ይችላል፡፡
በዚህ ውጥረት ውስጥ የማለፉን ሁኔታ በሚገባ ያሰበበት አንድ ሰው እንዲህ ሲል ተናግሯል፣ “በሕይወቴ ያለው ዋናው የምርጫ ግራ መጋባት፣ የአንድ ህብረተሰብ አካል ለመሆን ባለኝ ጥልቅ የውስጥ ፍላጎቴ (Desire to belong) እና በተቃራኒው ያንን ለማድረግ ባለኝ ፍርሃትና ጥርጣሬ (My suspicion of belonging) መካከል ነው”፡፡
ሰው ከማሕበራዊ ሂደት ጋር የተሳሰረ ማንነት ስላለው በሌላው ሰው መወደድ፣ ተቀባይነት ማግኘትና የአንድ ሕብረተሰብ አባልና አካል የመሆን ጥልቅ ፍላጎት አለው፡፡ ሆኖም፣ በዚህ ጤናማና ተፈጥሯዊ ፍላጎት ላይ ጣልቃ የሚገባ አስቸጋሪ ሁኔታ አለ፡፡ ሰዎች አብሮነትንና ተቀባይነትን የመፈለጋቸውን ያህል በዚያው መጠን መገፋትንና መገለልን አይፈልጉም፡፡ ይህ መገፋትንና መገለልን ያለመፈለጋቸው ተፈጥሯዊ ባህሪይ በሚዛናዊነት ካልተያዘ ለበርካታ የስነ-ልቦና፣ የስሜትና የማሕበራዊ ቀውሶች ይዳርጋቸዋል፡፡
ይህ መስመሩን የሳተ ዝንባሌ ቀስ በቀስ እያደገ በመሄድ መገፋትን ወደመፍራት ዝቅታ ስለሚያወርደን ከብዙ እንቅስቃሴዎቻችን መገታት እንጀምራን፡፡ የመገፋት ፍርሃት በሰዎች የየእለት ግንኙነት ውስጥ ታላቅ አሉታዊ ተጽእኖ የሚያመጣ ስሜት ነው፡፡ መገፋትን፣ መገለልንና እምቢ መባልን ስለማንፈልግ ቀድሞውኑ አይኖቻችንን ጨፍነንና እውነታን ክደን ነገሮችን መሸሽ እንጀምራለን፡፡
ለምሳሌ፣ አንዳንድ ሰዎች ስራ በመፈለግ ከከረሙ በኋላ የስራ ቃለ-መጠይቅ (Interview) የሚያደርጉበት ቀን ሲመጣ “ተቀባይነት ባጣስ” በሚል ፍርሃት ወደፊት መቀጠል ስለሚያስቸግራቸው ምክንያት ፈልገው ያስተላልፉታል፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ፣ የንግድ ልውውጥ፣ የፍቅር ጥያቄ፣ አዳዲስ ሰዎችን መተዋወቅና የመሳሰሉት ሁኔታዎች ላይ ራሳቸውን ሲያገኙት ገና ለገና ተቀባይነት አጣና እገፋለሁ በማለት የመፍራት ዝንባሌ ያላቸው ሰዎች አሉ፡፡ ይህ ፍርሃት ደግሞ የሕይወትን ሁለንተናዊ ጣእም ከማጣጣም የሚገታን ጉዳይ ነው፡፡
በሚቀጥለው ጽሑፌ አንድ የመገፋት ፍርሃት ያለበት ሰው የሚያሳያውን ባህሪያት ይዤ እስክመለስ ምናልባት ገና ለገና ሰዎች ይገፉኛል ወይም ተቀባይነትን አጣለሁ በሚል ፍርሃት ከአንዳንድ ወሳኝ እንቅስቃሴዎች እየተገታህ እንዳይሆን ራስህን መመልከትና በጉዳዩ ማሰብ መጀመር ትችላለህ፡፡
ለዚህ ጽሑፍ መነሻ የሆነው ገበታ ለሃገር መርሃግብር የመንግሥት ሠራተኞች የወር ደሞዛቸውን ለገሱ የምትል ዜና በተደጋጋሚ በመስማቴ እና እውነት በዚህ የኑሮ ውድነት እነዚህ የመንግሥት ሠራተኞች ደሞዛቸውን የሚለግሱት ጎርጎራ፣ ወንጪ አሊያም ኮይሻ ላይ ሆቴል መሰራቱ ከጊዚያዊ ችግሮቻችን ይበልጣል ብለው አምነው ወይስ በአለቆቻቸው ተፅዕኖ ሥር በመሆናቸው ተገድደው የሚለው ጥያቄ በተደጋጋሚ ውስጤ ሲመላለስ በመቆየቱ ነው፡፡ መልካም ንባብ!
ለጠቅላይ ሚኒስትራችን ምስጋና ይግባቸውና አይነ-ግቡ የሆኑ የቱሪስት መዳረሻዎችን ከቤተ-መንግሥታቸው ጀምረው እየገነቡልን ይገኛሉ፡፡ እነዚህ ስራዎች የሃገርን ገፅታ ከመገንባት ጀምሮ ታሪክን ጠብቆ በማቆየት በቱሪዝም እንደሃገር የሚገኘው ገቢ ከፍተኛ እንዲሆን በማድረግ ረገድ ትልቅ ተስፋ የተጣለባቸው መሆናቸው በስፋት ይጠቀሳል ይሁን እንጂ በተቃራኒው ቅንጦት ነው፣ በዚህ ሰዓት ሰላም እና በልቶ ማደር እንጂ ቅንጡ ሆቴል የሚፈልግ ኢትዮጵያዊ ከቁጥር አይገባም ስለሆነም ያለጊዜው የመጣ ፕሮጀክት ነው በማለት የሚተቹትም አልጠፉም፡፡
ቤተመንግሥትን ከማስዋብ የተጀመረው ፕሮጀክት አሁን አድማሱን አስፍቶ ሃገራዊ ቅርፅን በመላበስ በሶስት ክልሎች ማለትም አማራ፣ ኦሮሚያ እና ደቡብ ያሉ የመስህብ ስፍራዎችን ወደማልማት ተሸጋግሯል፡፡ ለዚህም እውን መሆን ገበታ ለሃገር በሚል በገቢ ማሰባሰቢያ መልክ የ10,000,000 ብር እና 5,000,000 ብር የሚከፈልበት እራት ግብዣ በጠቅላያችን ተሰናድቷል፡፡ በዚህ አላበቃም በኢትዮ ቴሌኮም አማካኝነት ዜጋው ልቡ በፈቀደ መጠን ገንዘብ እንዲለግስ አጭር የጽሑፍ መልዕክት ተዘጋጅቷል፤ የባንክ አካውንትም በተለያዩ ሚዲያዎች ይፋ በማድረግ ገቢ ማሰባሰብ ስራው ቀጥሏል፡፡ ይሁን እንጂ ፕሮጀክቱ ይፋ ሲደረግ ያልተገለፀ ነገር ግን በተግባር እየሆነ ያለ አንድ እውነት አለ፡፡ ይህም የመንግሥት ሠራተኛው ለፕሮጀክቱ የወር ደሞዙን እንዲሰጥ ማድረግ፡፡ የእንትን ሚኒስቴር ሠራተኞች እና አመራሮች ለገበታ ለሃገር የወር ደሞዛቸውን ለገሱ የሚል ዜና በየዕለቱ እየሰማን ነው፡፡ ለመሆኑ የሠራተኛ ደመወዝ የሚቆረጠው እንዴት ነው?፣ አንድ የስራ ሃላፊ ስለፈለገ ወይም መስሪያቤቱ አመራሮች ተወያይተው ስላፀደቆ የሠራተኛን ደመወዝ መቁረጥ ይቻላል እንዲቆረጥብን አንፈልግም የሚሉ ሠራተኞች ሲኖሩ እንዴት ይደረጋል?፣ የሚሉ ጥያቄዎች በዚህ ጽሑፍ መልስ ለመስጠት ይሞከራል፡፡
እንደኢትዮጵያ ባሉ ፌደራሊዝም ሥርዓትን በሚከተሉ ሃገራት ሁለት መንግሥታት አሉ፡፡ እነዚህም የፌደራል እና የክልል መንግሥታት ይሰኛሉ፡፡ እንዲህ ባለው ሁኔታ የመንግሥት ሠራተኛ ስንል በእነዚህ መንግሥታት ሥር ተቀጥረው የሚሰሩትን የሚያካትት ነው፡፡ ፌደራል መንግሥቱም ሆነ ክልሎች ቀጥረው የሚያሰሯቸውን ሠራተኞች የሚያስተዳድሩባቸው አዋጆች አውጥተው ተግባራዊ አድርገዋል፡፡ ለዚህ ጽሑፍ አላማ ስንል የፌዴራል መንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 1064/2010 እናያለን፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በመንግሥት ባለቤትነት ሥር የሚተዳደሩ የልማት ድርጅቶች ሥር የሚሰሩ ሠራተኞች የሚተዳደሩበት ህግ በአዋጅ ቁጥር 1156/2011 ይሰኛል፡፡ እነዚህ ሠራተኞች በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ ከመንግሥት አስተዳደራዊ ቁጥጥር ውጪ ባለመሆናቸው እና ቀጣሪያቸው መንግሥት በመሆኑ ለዚህ ጽሑፍ አላማ ሲባል የመንግሥት ሠራተኛ ልንላቸው እንችላለን፡፡
የፌዴራል መንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 1064/2010 በፌደራል መንግሥቱ ሥር ተቀጥረው የሚሰሩ ሠራተኞች የሚተዳደሩበት ህግ ነው፡፡ በዚህ ህግ ላይ የመንግሥት ሠራተኞች ደመወዝ በምን አኳኋን ሊቆረጥ እንደሚችል በግልፅ አስቀምጧል፡፡ የአዋጁ አንቀፅ 9 (2) የደመወዝ ክፍያ በሚለው ርዕስ እንዲህ ይነበባል፡፡
አዋጅ ቁጥር 1156/2011 ደግሞ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች የሚተዳደሩበት ህግ ነው ይህም የህግ ማዕቀፍ ከቀደመው ጋር በተመሳሳይ የሠራተኛን ደመወዝ አሰሪው ሊቆርጥ የሚችለው ሠራተኛው በጽሑፍ ሲስማማ እንደሆነ ያስቀምጣል፡፡
ከላይ ካሉት ድንጋጌዎች መረዳት የምንችለው አንድ የመንግሥት ሠራተኛ የደሞዜ ይሄን ያህን ፐርሰንት ይቆረጥብኝ ብሎ በጽሑፍ ወይም በፊርማው ስምምነቱን ካላረጋገጠ ሊቆረጥበት እንደማይችል ነው፡፡ የመንግሥት መ/ቤቶች ለተለያዩ መዋጮዎች የሠራተኛውን ደመወዝ ሲፈልጉ ምን ያህሉን ሠራተኛ "ደመወዝህን ልቆርጥብህ ስለሆነ ትስማማለህ ወይ?" ብለው ይጠይቃሉ? ይህም ቢሆን መስማማቱ ብቻ አይደለምና ምን ያህሉ ነው ስምምነቱን በፊርማው አረጋግጦ ደሞዙ የሚቆረጠው? ጭራሽ ሳይሰሙ እና ሳያውቁ ደሞዛቸው የተቆረጠባቸውስ የሉም? ወይ የሚሉትን እና የመሳሰሉትን ጥያቄዎች ለአንባቢ እተዋለው፡፡
አቶ አንበሴ የሚሰሩት የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት በሚሰኝ የመንግሥት የልማት ድርጅት ውስጥ ነው፡፡ ለዚህ ጽሑፍ ሲባል ከሳቸው ጋር ባደረኩት ቆይታ ከፍቃዳቸው ውጪ እንዴት ደሞዛቸው እንደተቆረጠ የሚከተለውን ብለዋል፡- "እንኳን ደሞዛችሁ ሊቆረጥ ነው ፈቃደኛነታችሁን በጽሑፍ ግለፁ ተብለን ልንጠየቅ ቀርቶ ምንም አይነት ውይይት አላደረግንም፡፡ እንዳውም እንደሌላ ሰው በዜና ላይ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ሠራተኞች እና አመራሮች ለገበታ ለሃገር መርሃግብር የአንድ ወር ደሞዛቸውን በማዋጣት 102,000,000 (አንድ መቶ ሁለት ሚሊዮን) ብር ገቢ አደረጉ የሚል ዜና ሰማን፡፡" ከላይ ከጠቀስናቸው የህግ ድንጋጌዎች አንፃር ስንመዝነው ይህ አካሄድ ሙሉ ለሙሉ ከህግ ውጪ የሆነ ነው፡፡ የፕሮጀክቱ አላማም ከፍቃዳቸው ውጪ ከሰዎች ጉሮሮ ገንዘብ መንጠቅ ነው ብዬ አላምንም፡፡
የፌዴራል መንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 1064/2010 አንቀፅ 79 የመንግሥት ሠራተኞች መብቴ ተጣሰ ብለው የሚያቀርቧቸውን የስራ ክርክር ክሶችን የሚዳኝ የአስተዳደር ፍርድ ቤት ተቋቁሟል፡፡ ይህ ፍርድ ቤት ከሚያያቸው ጉዳዮች መካከል ከህግ ውጪ የደመወዝ መያዝ ወይም መቆረጥ አንዱ ነው፡፡ ስለሆነም ከላይ በተገለፀው አኳሃን በጽሑፍ ስምምነቱን ሳይገልፅ ደሞዙ የተቆረጠበት የመንግሥት ሠራተኛ ቀጣሪውን መ/ቤት በአስተዳደር ፍ/ቤት ቀርቦ መክሰስ እና የተቆረጠበትን ደሞዙን ማስመለስ እንደሚችል ህጉ ያስቀምጣል፡፡ በተመሳሳይ ለመንግሥት የልማት ድርጅት ሠራተኞችም በአዋጅ ቁጥር 1156/2011 መሰረት የስራ ክርክር ጉዳዮችን የማየት ስልጣን በተሰጠው የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት በመቅረብ ከፈቃዴ ውጪ ደሞዜ ተቆርጧል የሚል ክስ አቅርቦ ገንዘቡን ማስመለስ ይችላል፡፡
የመንግሥት ሃላፊዎች የሚወስኗቸው እያንዳንዱ ውሳኔዎች ህግን መሰረት ያደረገ መሆኑን ማረጋገጥ ለሚመሩት ተቋምም ሆነ ለሚያስተዳድሩት ሠራተኛ ደህንነት መጠበቅ እጅግ ወሳኝ እንደሆነ መረዳት ያስፈልጋል፡፡ በአንዳንድ ሃገራት በዓላትን አስታኮ በቦነስ መልክ ሠራተኞች የሚያወጧቸውን ወጪዎች እንዲሸፍኑ የ2 እና 3 ወር ደመወዝ መስጠት የተለመደ አሰራር ነው ይሁን እንጂ በእኛ ሃገር ነባራዊ ሁኔታ የተለያዩ ምክንያቶችን እየደረደሩ የሠራተኛውን ደመወዝ ፈቃዱን ሳይጠይቁ መቁረጥ ከህግ ውጪ ከመሆኑም ባሻገር በስራው እርካታ የራቀውን ሠራተኛ ከመፍጠር አልፎ በአገልግሎት አሰጣጡ ላይ የሚያመጣው አሉታዊ ተፅዕኖ ከፍተኛ መሆኑን መረዳት ይቻላል፡፡ በሌላ በኩል ሠራተኛውም በመሪዎች ተፅዕኖ ሥር ወድቆ በጀርባ ሆኖ ከማጉረምረም ይልቅ መብቱን እና ግዴታውን ጠንቅቆ በማወቅ በህግ ለተሰጠው መብት መታገል እና ግዴታውን መወጣት ይኖርበታል፡፡
ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራምፕ ወጻእተኛታት ኣብ ውሽጢ ኣሜሪካ ኣብ ዝነብርሉ ጊዜ ህዝባዊ ረብሓታት ከም ነጻ ሕክምናን ናይ መግቢን አባይትን ሓገዝ ዝረኽቡ ወይ ዝጥቐሙ እንተኾይኖም ቀዋሚ መንበሪ ወይ ዜግነት ከይረኽቡ ዝክልኽል ሓድሽ ፖሊሲ አውጺኡ።
አርትሮ ባልዲኖ ናብ ኣሜሪካ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ አ አትው 14 ዓመታት ጌሩ’ሎ። ኣሜሪካዊት በዓልቲ ቤትን ደውን አለውዎ። ካብ ሓደ ኩባንያ ህንጻ ዝተጻሕፈሉ ደብዳብ’ውን ስራሕ ከምዘለዎ የረጋግጽ።
እንተኾነ ኣብ ዝሓለፈ መጋቢት ቀዋሚ መነበሪ ፍቓድ ማለት ግሪን ካርድ ንምርካብ ዘቕረቦ መመልከቲ ከምዝተነጽገ ይሕብር። ምኽንያቱ ድማ ስድራ ቤቱ ሓገዝ መግብን ነጻ ሕክምናን ኣብ ዝህብ ፕሮግራም ሃገዝ ንትሑት አታዊ ስለዝጥቀሙ ምዃኑ ንሱ ወሲኹ የረድእ።
ካብቲ ሓታቲ ስኢኑ ዘሎ ሬሳ ሓደ ኤርትራን ሓደ ኢትዮጵያን ክኾኑ እንከለዉ እቲ ሳልሳይ ከኣ ሩዋንዳዊ ምዃኑ እታ ጋዜጣ ንመግለጺ ኣፈኛ ፖሊስ ኡጋንዳ ፍረድ ኢናንጋ ብምጥቃስ ኣመልኪታ።
እቲ ኣፈኛ ብዘይካ’ዚ መንነቶም ዘይተነጸረ 10 ተሳፈርቲ እታ ኣውቶቡስ’ውን ድሕሪ መጥቃዕቲ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ በቶም ዕጡቓት ጅሆ ተታሒዞም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣረዲኡ።
በመመሪያ ቁጥር 4/2005 መሠረት ለሚደራጁ በውጪ አገር ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን የመኖሪያ ቤት የህብረት ሥራ ማህበር ሞዴል መተዳደሪያ ደንብ
ተሳተፍቲ ግንባራዊ ሰሜናር ብደግሓሳኤን ምደፍኤን፡ ኣብ ናይ ትማሊ ዕለት 2 ሕዳር 2012፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ብዕለት 1 ሕዳር 2012 ዝተኸፍተ ዓሚቕ ገምጋማት፡ ህሉው ኩነታት ደምበ-ተቓውሞን መጻኢ ኣመታቱን ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ነዊሕ ሰዓታት ዝወሰደ ክትዓትን ምይይጣትን ኣካይዱ፡፡ ኣብዚ ምይይጥን ክትዓትን እዚ ሓያልን ድኹምን ጎንታት ድምበ-ተቓውሞና ብኩሉ መልክዓቱ ብግምጋም፡ ኣብ ክሊ እዚ ሓያልን ድኹምን ጎኒ ናይ ደምበ-ተቓውሞ፡ ነቶም ኣወንታታት ብምዕቃብ፡ ነቶም ኣሉታዊ ጎንታት ድማ ብምውጋድ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ክሊ ናይ ሓድነትን ቃልስን ጥበባት፡ ኣገዳሲ ዝበሎም መስመራዊ ሕንጻጻት ኣነጺሩ፡፡
ኢትዮጵያ ያለችበትን ቁልፍ አቀማመጥ ብቻ ሳይሆን ከሱዳን እስከ ጂቡቲ ከየመን እስከ ሳውዲ ያለው በረሃማ መሬት ጋር ሲነፃፀር ምድረ ገነት ነው።እነኝህ በደረቃማ መሬት ላይ ተፈጥሮ ያሰፈረቻቸው አንዳንድ መንግሥታት የአሁኑም ሆነ መጪው ትውልዳቸውን የሚያጠጡትን ውሃ ለማግኘት ዙርያቸውን ሲያማትሩ ዓይናቸውን የጣሉት ኢትዮጵያ ላይ ነው።ከእነኝህ አማታሪዎች ውስጥ የመካከለኛው ምስራቅ ጋዜጦች እንደ ''አል-አረቢያ'' ያሉት ጋዜጦች የኢትዮጵያን ዓባይ ወንዝ ''የአረቡ ዓለም ወንዝ'' እያሉ ሲፅፉ ትንሽም 'ስቅ!' አላላቸውም።ይሄው ጋዜጣ ባሳለፍነው ክረምት ኢትዮጵያ የአባይን ወንዝ መገደቧ የአረቡን ዓለም ለመቆጣጠር ነው እና የአረብ ሀገሮች በሙሉ ሊነሱ ይገባል ሲሉ የአረብ ሊግ ቁንጮ መናገራቸውንም አስነብቦናል።
የኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶች ፍላጎት ግልጥ ነው።ኢትዮጵያ እንድትነሳ አለመፈለግ ብቻ ሳይሆን ከፋፍለው ሊቆጣጠሯት እያለሙ ይቃዣሉ።ይህንን ህልማቸውን ደግሞ ኢትዮጵያ የውስጥ ሁከት የገባች በመሰላቸው ጊዜ ሁሉ እና የዓለምም ሆነ የመካከለኛው ምስራቅ ትኩረት በተደናበረበት ጊዜ ኢትዮጵያን ለመቆጣጠር ያልሞከሩበት ጊዜ የለም።የኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶች በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ በመግባት ቢያንስ ላለፉት ሃምሳ ዓመታት ውስጥ ብቻ በርካታ ሴራዎችን አሴረዋል። የኢትዮጵያ እና የኤርትራም ሆነ የህወሓት 17 ዓመታት ጦርነት ብንመለከት ከገንዘብ እስከ ቁሳቁስ ከፍተኛ ድጋፍ ያገኝ የነበረው ከመካከለኛው ምስራቅ እና ሱዳን መንግሥታት ነበር።ለእዚህም ነው ''የኤርትራ ጉዳይ'' የተሰኘው መፅሐፍ ፀሐፊ ክቡር አምባሳደር ዘውዴ ረታ ''የኤርትራን ጉዳይ እግሩ ኢትዮጵያ ይሁን እንጂ ራሱ ያለው ውጪ ነው'' ያሉት።ዛሬ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ መቀራረብ ያስደነገጣቸው የኢትዮጵያ የቅርብም ሆኑ የሩቅ ጠላቶች ዋና ስጋት ኢትዮጵያ ወደ ቀይ ባሕር የመውጣት ሂደት እና ይህንኑ ባሕርም ሆነ የኢትዮጵያን የተፈጥሮ ሀብት የመቆጣጠር ህልማቸው ከንቱ እንደሚሆን ከወዲሁ ስላወቁ አርበትብቷቸዋል።
በሌላ በኩል የአፍሪካ የተፈጥሮ ሐብት መተዳደሪያቸው የሆኑ አደጉ የሚባሉ ሐገሮች የኢትዮጵያ መነሳት እንደ እነርሱ አባባል ''መንሰራራት'' እንደ አንድ ስጋት ይመለከቱታል።ይህ ደግሞ ከሁለት ምክንያቶች ይመነጫል።አንዱ፣ኢትዮጵያ ለሌሎች የአፍሪካ ሀገሮች ምሳሌ ሆና ሌሎች የአፍሪካ ሀገሮች እጅ አዙር ቅኝ አገዛዝን ለማንኮታኮት እንዳይነሱ ሲሆን።ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ በኢትዮጵያ ላይ ካላቸው የተፈጥሮ ሀብት፣ማዕድናት እና ጅኦ-ፖለቲካዊ ስልት አንፃር የኢትዮጵያን ፖለቲካዊ፣ወታደራዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ጉዳዮች ሁሉ በእጅ አዙር ለመዘወር ከመፈለጋቸው የተነሳ ነው።ለእዚህም ነው ኢትዮጵያን ለሃያ ሰባት ዓመታት በጎሳ ከፋፍሎ እርስ በእርስ ሲያናክስ አንዳች ያልተናገሩ መንግሥታትም ሆኑ የውጭ መገናኛ ብዙሃን፣የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በሚያስደንቅ ፍጥነት ካስወገደው በኃላ ታላቅ ድንጋጤ እንደፈጠረባቸው መደበቅ አልቻሉም።
ይሄውም የስልት መወናበድ እና መደናበር ስለፈጠረባቸው የሚይዙትን እና የሚጨብጡትን አሳጥቷቸው ሲወዛገቡ ታዝበናል።በእዚህም ምክንያት የግፈኛው የቀድሞው ህወሓት ደጋፊዎችም ሆኑ የኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶች አሁን ያላቸው ብቸኛ እና ቀሪ አቅም የሐሰት ወሬ በኢትዮጵያ እና በኢትዮጵያ መንግስት ላይ ማሰራጨት ሆኗል።በኢትዮጵያ እና በኢትዮጵያ መንግስት ላይ የሐሰት ዜና የማሰራጨቱን ሥራ እየሰሩ ያሉት ደግሞ በዓለም ላይ ስም አላቸው የሚባሉ ዓለም አቀፍ የዜና ማሰራጫዎች ጭምር እጅግ በሚያሳፍር ሁኔታ ከእውነት የራቁ ዜናዎች ሲያሰራጩ ሰንብተዋል።በእነኝህ የዜና ስርጭቶች ዙርያ የኢትዮጵያ የከፍተኛ ትምህርት ተማሪዎች የዜናዎቹን ሐሰትነት በሚያጋልጥ መንገድ የጥናት ፅሁፎቻቸውን ማቅረብ አለባቸው። ይህ የዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን የሐሰት ዜና ኢትዮጵያን የመክበብ ቁጥር አንድ ሙከራ መሆኑን ማወቅ ይገባል።
ሁለተኛው ኢትዮጵያን የመክበብ ግብ ይዞ ወደ ኢትዮጵያ ክልል የገባው የሱዳን ሰራዊት ነው።ሱዳን በቅርቡ በተጣደፈ መልኩ የትራምፕ አስተዳደር በሀገሪቱ ላይ ተጥሎ የነበረውን የዕቀባ መጣል ማንሳቷ ይታወሳል።ይህንን ተከትሎ ከአሜሪካ የገንዘብ ድርጅት ብድር ማግኘቷ እና ከግብፅ ደግሞ የአይዞሽ ባይ ምልክት መታየቱ ነው።ይህ በሱዳን በኩል የታየው ኢትዮጵያን የመክበብ ተግባር መልኩን ቀይሮ ነገ ከኢትዮጵያ ምሥራቅም ሆነ ምዕራብ በሌሎች ከኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶች ጋር የሚናበቡ ኃይሎች ተመሳሳይ ከበባ አያደርጉም ብሎ አለማሰብ አይቻልም።ይህ በእንዲህ እያለ የከበባዎቹ ዋና ኃይል አድርገው የሚወስዱት የኢትዮጵያን ውስጣዊ ሰላም ማተራመስ ነው።ኢትዮጵያን ለማተራመስ ደግሞ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ስደተኞችን ሳይቀር ለመጠቀም የኢትዮጵያ ጠላቶች ማቀዳቸው አይቀርም።ኢትዮጵያ ወደ 1 ሚሊዮን የሚጠጉ ወደ ሃያ የሚሆኑ ሀገራት ስደተኞች መጠጊያ ናት።ስደተኞቹ በተለያዩ የሀገሪቷ ክፍል ስደተኛ መጠለያ ጣቢያ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ከዚህ በተጨማሪ ከፍተኛ ደረጃ የደረሰ የህክምና ችግር ፣ ከነበሩበት ሀገር በተለያዩ ጦርነቶች አልፈው ወሲባዊ ጥቃት ደርሶባቸው ለአዕምሮ ህመም የተጋለጡ እንዲሁም ጥበቃ የሚያስፈልጋቸውም በከተማ ስደተኝነት ተመዝግበው አዲስ አበባ ይኖራሉ።
ለማጠቃለል ኢትዮጵያውያን የኢትዮጵያ ታሪካዊ ጠላቶችን የከበባ ሙከራ ለመስበር መንቀሳቀስ አለባቸው።የመጀመርያው የከበባ ሙከራ በዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙሃን የተፈፀመ ነው።ይህንን የሐሰት ዜና በኢትዮጵያ እና በኢትዮጵያ መንግስት ላይ የሚዘሩትን ምሑራን ባገኙት ቀዳዳ ሁሉ ተጠቅመው ምላሽ መስጠት ብቻ ሳይሆን የሕግ ማስከበር ሂደቱ ባይካሄድ ኖሮ ኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን የምስራቅ አፍሪካን በከፍተኛ ደረጃ ሊያበጣብጥ የሚችል ሁኔታ ሊፈጠር እንደሚችል የሚያስረዱ በርካታ ፅሁፎች፣ገለጣዎች እና የፐብሊክ ዲፕሎማሲ ስራዎች በሰፊው መስራት ያስፈልጋል።በእዚህ በኩል በመላው ዓለም የሚገኙ የኢትዮጵያ ምሑራን መፃፍ በሚገባቸው ያህል ፅፈዋል ማለት አይቻልም።ኢትዮጵያ ያስተማረቻቸው ልጆቿ ለእዚህ ጊዜ ካልሆኗት ለመቼ ሊሆኗት ነው? ኢትዮጵያ በሐሰት ወሬ ይህንን ያህል ከበባ ሲፈፀምባት እንዳላዩ ማየት የት የተማርነው ሙያ ይሆን? በጦር ኃይል በኢትዮጵያ ክልል ውስጥ ወረራ የፈፀመው የሱዳን ሰራዊት የኢትዮጵያ ጦር ባልተጠበቀ ሰዓት እርምጃ እንደሚወስድበት ሳይታለም የተፈታ ነው። የሐሰት ወረራ የተከፈተባት ኢትዮጵያ ላይ የአፀፋ ምላሽ መስጠት ግን የእንግሊዝኛ ፊደል የቆጠረው ከሀገር ቤት እስከ ባሕር ማዶ የሚኖረው የኢትዮጵያ ምሑር ነው።ስለሆነም ምሑሩ ከትዊተር እስከ ዓለምቀፍ መገናኛ ብዙሃን በኢትዮጵያ ላይ እየተፈፀመ ያለውን ከበባ እና የማዋከብ ተግባር ሰብሮ ለመውጣት ለኢትዮጵያ የሚቆምበት ጊዜ አሁን ነው።ኢትዮጵያ ግን ዛሬም ትጣራለች ምሑሩ የት ነው?
ህዳር 08 /2010 ዓ.ም ሕዝቦች እርስ በርሳቸው እንዲተዋወቁ፣ እንዲቀራረቡና እንዲከባበሩ፣ በአገሮች መካከል የጋራ ትብብር እንዲፈጠር በተለይም ዓለም አቀፋዊ መግባባት እንዲኖር አንዱ የሌላውን ባህል፣ ታሪክ፣ ቅርስ እንዲሁም የኔ የሚሏቸውን ትውፊቶች እንዲያውቁ ከማድረግ ረገድ የባህልና የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ሚናው ከፍተኛ ነው፡፡
በተለይእንደኢትዮጵያ የራሳቸው ባህል፣ ወግ፣ ሥርዓት፣ እምነት፣ ማንነት፣ ቋንቋና ታሪክ፣ ሌሎችም መገለጫዎች ያላቸው አገራት ያላቸውን እምቅ ሀብት ከዘርፉ ተዋንያን ጋር ተቀናጅቶ በመስራትና በመምራት ለህብረተሰብ ተጠቃሚነት እንዲሁም ለምጣኔ ሀብት የሚያበረክተውን አስተዋፅኦ ለማጉላት ብዙ መስራት ይጠይቃል፡፡
የኢፌዲሪ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር በዘርፉ የተጣለበትን ኃላፊነት ለመወጣት ከዘርፉ ባለድረሻ አካላት ጋር በመቀናጀት በርካታ ተግባራት እያከናወነ ይገኛል፡፡ በ2017 ከመጀመሪያዎቹ 5 በአፍሪካ አገራት አንዷ ተመራጭ የቱሪስት መዳረሻዎች ለማድረግ ራዕይ ሰንቆ መንቀሳቀስ ከጀመረ ወዲህ በርካታ አበረታች የሆኑ ውጤቶች ተመዝግበዋል፡፡
ይሁንና ስለቱሪዝም ኢንዱስትሪ ሲነሳ ከምንም በላይ ከሰላም ጋር የተያያዘ ነውና ባለፉት ሁለት ዓመታት በአንዳንድ የአገራችን አካባቢዎች ተከስቶ በነበረው አለመግባባትና ግጭቶች በቱሪዝም ፍሰቱ ላይ በተለይ ከውጭ ወደ አገር ውስጥ የሚመጡ ጎብኝዎች ላይ የፈጠረው ተፅእኖ በጎብኝዎች አጠቃላይ ቁጥር ላይ ተፅእኖ አሳድሮ ነበር፡፡