Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይህ አማራጭ የተሻለ ነው የተባለው፣ ዛሬ የገጠመንን ፈተና በማየት ብቻ አይደለም፡፡ ለወደፊቱም ሕገ መንግሥታዊነትን በአገራችን እንዴት ልናጎለብት እንችላለን? የሚለውን በማሰብ ጭምር ነው። ከእኛ ሕገ መንግሥት ተቀራራቢ ዕድሜ ያለው የደቡብ አፍሪካ ሕገ መንግሥት በሕገ መንግሥት ትርጓሜ ዳብሮ ከአፍሪካ አልፎ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተጠቃሽ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ሆኗል። በጎረቤታችን ኬንያ አሥር ዓመት ብቻ ያስቆጠረው ሕገ መንግሥት በትርጉም እየደረጀ ለጥናትና ምርምር የሚፈለግ ሥርዓት ሆኗል። ይህ አጋጣሚ እኛም ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓታችንን በትርጓሜ የምናዳብርበት አዲስ ምዕራፍ ይከፍትልናል። ጀርመን፣ ሕንድ፣ አሜሪካ፣ ኮሎምቢያ፣ ካናዳ ግንባር ቀደም ሕገ መንግሥታዊ ሥርዐት ተደርገው የሚቆጠሩት በሕገ መንግሥት ትርጓሜ ሕገ መንግሥቶቻቸው እንደሰነድ ያሉባቸውን ክፍተቶች ለመሙላት ስለቻሉ ነው።
ወደ ሦስተኛው ሐሳብ ስንመጣ በዋነኛነት እንደ መፍትሔ ተደርጎ የሚቀረበው “የሽግግር መንግሥት” አማራጭ ነው። ለዚህ አማራጭ መነሻ ተደርገው የሚቀርቡት መከራከሪያዎ ደግሞ፡-
3) ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜም ሆነ ማሻሻያ የብልጽግና ፓርቲ ሙሉ በሙሉ በሚቆጣጠራቸው ምክር ቤቶች የሚተገበሩ ስለሆኑ፣ ገለልተኛ ባልሆነ አካል ተግባራዊ ከተደረጉ ተቀባይነት የሌላቸው መፍትሔዎች ናቸው የሚል፡፡
4) ገዢው ፓርቲ የሚቆጣጠራቸውን የምክር ቤት ወንበሮች ነጻ እና ዲሞክራሲያዊ በሆነ ምርጫ ያገኘው አይደለም፤ ስለዚህም ከመጀመሪያውም ቅቡልና ያለው መንግሥት አይደለም፤ ከመስከረም በኋላ ደግሞ ምንም ዐይነት ቅቡልና እና ሕጋዊ መሠረት የሌለው፤ ዓለም አቀፍ ዕውቅናም የማይኖረው መንግሥት ይሆናል የሚል መከራከሪያ ነው።
እነዚህ መከራከሪያዎች መቅረባቸውና የውይይት አጀንዳዎች መሆናቸው ለሐሳብ ፍጭትና ለሰላ መፍትሔ መገኘት እጅግ ጠቃሚ ናቸው፡፡ የቀረቡት አማራጮች ግን በአግባቡ መመርመር ይጠበቅባቸዋል፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ እጅግ ብዙ ቁጥርና ሰፊ ልምድ ያላቸው የሕግ ባለሙያዎች እና ምሁራን "አማራጮች አሉ" እያሉ (አማራጮቹ የየራሳቸው ውሱንነት ያላቸው ቢሆንም) በጉዳዩ ላይ ምንም ምርምር እና ጥናት ያላደረጉ፣ ባለሙያም ያልሆኑ ሰዎች በድፍረት ሕጋዊ መፍትሔ የሌለው ችግር ነው፣ ማለታቸው ምኞታቸውን እንጂ እውነታውን አያሳይም።
ሲቀጥልም፣ ነገሩ “መድኃኒት የለውም ሲልህ መድኃኒቱ እኔ ጋር ብቻ ነው ማለቱ ነው” እንደሚባለው ሆኖ እናገኘዋለን። አስቀድመው፣ ነገሩን ሕገ መንግሥታዊ አጣብቂኝ የተፈጠረ፣ ሕጋዊ መፍትሔም የሌለው ቀውስ ያደርጉታል፡፡ ቀጥለውም ራሳቸውን መፍትሔ እና መድኃኒት ዐዋቂ አድርገው ያቀርባሉ። ‹ሕጋዊ መፍትሔ የለም› ማለታቸው ‹ሕጋዊ መፍትሔን አንፈልግም› ማለታቸው ነው፡፡ ሕጉ በአቋራጭ ሥልጣን እንድንቆናጠጥ አያደርገንም ማለታቸው ነው።
እንደሚታወቀው ማንኛውም ሕገ መንግሥት ሰፊና ጥልቅ ሐሳቦችን የያዘ ነው፡፡ ሕገ መንግሥቱ የያዛቸው አንቀጾችና አንቀጾቹ የተዋቀሩባቸው መሠረተ ሐሳቦች አሉ፡፡ ሕገ መንግሥትና ሕገ መንግሥታዊነት (Constitiution and Constitutionalism)ሁለት የተሣሠሩ ግን የየራሳቸው ትርጉም ያላቸው ጽንሰ ሐሳቦች ናቸው፡፡ ሕገ መንግሥት የተጻፈው ነው፣ ሕገ መንግሥታዊነት ግን ሥርዓቱ ነው፡፡ ሕገ መንግሥታዊ መፍትሔ ማለት ከሁለቱም የሚገኝ መፍትሔ ነው፡፡
የሕገ መንግሥት ትርጓሜ ሕገ መንግሥታዊ መፍትሔ የማዋለድ ሥራ ነው። ለምሳሌ የደቡብ አፍሪካ ሕገ መንግሥት ስለሞት ቅጣት አያወራም። በዚህ ጉዳይ ላይ ሕገ መንግሥታዊው አቋም ምን እንደሆነ የአገሪቱ ሕገ መንግሥታዊ ፍርድ በሰጠው ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜ ምላሽ ለማግኘት ችሏል።
በኮሎምቢያ "አንድ ፕሬዚዳንት ከአንድ የሥልጣን ዘመን በላይ ማገልገል አይችልም" የሚለውን ሕገ መንግሥታዊ ድንጋጌ "ማሻሻል ይቻላል ወይስ አይቻልም" የሚለውን ጥያቄ አስመክልቶ ሕገ መንግሥቱ በቀጥታ የሚለው ነገር ባይኖርም ጉዳዩ በሕገ መንግሥት ትርጓሜ ምላሽ ማግኘት ችሏል። በአገረ አሜሪካ ሕገ መንግሥቱ ስለጤና ኢንሹራንስ(Obamacare ) የሚለው ምንም ነገር የለም፣ እንዲሁም ሕገ መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን የማን እንደሆነ እንኳን ሕገ መንግሥቱ በቀጥታ የሚለው የለውም። ነገር ግን እነዚህን እና ሌሎች መሰል ወሳኝ ጥያቄዎችን በትርጉም ምላሽ መስጠት ተችሏል።
በሰሞኑ ክርክር "ለሕገ መንግሥታዊ ትርጉም መነሻ የሚሆን እና ይህን ጉዳይ የተመለከተ ሕገ መንግሥታዊ አንቀጽ የለም" የሚለው መከራከሪያም ወሳኙ አካል ሊመልሰው የሚገባውን ጥያቄ ቀድሞ የሚመልስ ነው፡፡
አንደኛ "የሚተረጎም ነገር አለ ወይም የለም?" የሚለው የሙያ ውሳኔ ነው። "ትርጓሜ ያስፈልጋል ወይስ አያስፈልግም?" የሚለውን በሙያዊ መመዘኛ ዓይቶ የመወሰን ሥልጣን ለሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባኤ በሕግ የተሰጠ ነው፤ መመለስ ያለበት እርሱ ነው፡፡ ሁለተኛ በጉዳዩ ላይ የተካኑት ባለሙያዎች የሚተረጎም ነገር እንዳለ ሙያዊ አስተያየታቸውን እየሰጡ ነው። የሌሎች አገራት ልምድም ለዚህ ዐይነት ሕገ መንግሥታዊ አጣብቂኝ፣ ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜ ሁነኛ መፍትሔ መሆኑን ያመለክታል።
ሦስተኛ እስካሁን በዚህ ጉዳይ ላይ ከአንዳንድ ወገኖች የታየው ብዥታ የትርጉምን አስፈላጊነት የሚመሰክር ነው። ማባሪያ ከሌለው የሥልጣን ንትርክ ተቋማዊና ሕገ መንግሥታዊ በሆነ አካሄድ ለገጠመን ፈተና መፍትሔ መፈለግ የተሻለውና ወደፊት የሚያራምደን አማራጭ ነው።
አራተኛ "የሚተረጎም አንቀጽ የለም" የሚለው ክርክር ዐውቆ ላለማወቅ ከወሰነ ሰው ወይም ጥልቅ በሆነ የአላዋቂነት አረንቋ ውስጥ ከተዘፈቀ ሰው የሚጠበቅ መከራከሪያ ነው። ስለሕገ መንግሥታዊ ትርጉም በጥቂቱ እንኳን ለመረዳት በቅን ልቡና ለሞከረ እና ጥረት ላደረገ ሰው ይህ ጉዳይ ትርጉም የሚያሻው እና በትርጉም ሊፈታ የሚችል እንደሆነ ግልጽ ነው።
ሌላም የተነሣ መከራከሪያ አለ፤ "ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜም ሆነ ማሻሻያ የብልጽግና ፓርቲ ሙሉ በሙሉ በሚቆጣጠራቸው ምክር ቤቶች የሚተገበሩ ስለሆኑ፣ ገለልተኛ ባልሆነ አካል ተግባራዊ የሚደረጉ ተቀባይነት የሌላቸው መፍትሔዎች ናቸው" የሚለው ጉዳይ፡፡ ነገሩ ወንዝ ባያሻግርም፤ በሕገ መንግሥት ትርጉም የማይተካ ሚና የሚጫወተው የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባኤ፣ በዋነኝነት በገለልተኛ ባለሙያዎች የሚመራ ተቋም ነው። በሕገ መንግሥቱ ይህን ጉባኤ የተመለከቱ ድንጋጌዎች ፍርድ ቤቶችን ከተመለከቱ ድንጋጌዎች ጋር አብረው የተቀመጡ ናቸው። ጉባኤው ወደ ፍርድ ቤትነት የተጠጋ (ሕገ መንግሥታዊ ተቋም) ነው። ከዚህም በተጨማሪ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የሚመራው በብልጽግና ፓርቲ አይደለም። ስለዚህ የትርጓሜው ሂደት "በአንድ ፓርቲ ቁጥጥር ሥር ያለ ነው" ለማለት አይቻልም። የትርጓሜውን የውሳኔ ሐሳብ የሚያቀርበው በጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚደንት እና በምክትል ፕሬዚደንት የሚመራ ገለልተኛ አካል ነው።
የሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜ ሥርዓታችን ወደፊት መሻሻል ቢኖርበት እንኳን ለሕገ መንግሥታዊነት ተገዥ የምንሆነው፣ አሁን ያለውን እና በሕገ መንግሥቱ የተደነገገውን ሥርዓት አክብረን መሆን አለበት። ዛሬ ያሉንን ተቋማት እና ሥርዓት ማክበር ካልቻልን፣ ሕገ መንግሥታዊነት ሥር ሊሰድ ፈጽሞ አይችልም። ለምሳሌ በአገረ አሜሪካ ጥቁሮች እንደ ዜጋ ያላቸውን መብት ለማስከበር ከነውሱንነቱም ቢሆን በሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ ማሕቀፍ ውስጥ ተግባራዊ ያደረጉት ትግል ነው፡፡ እስከ ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ድረስ ያቀረቧቸው የሕገ መንግሥት ጉዳዮች በመጨረሻ ዘላቂ እና ሕጋዊ በሆነ መንገድ መብታቸውን እንዲያስከብሩ አስችሏቸዋል። ያሉትን ተቋማት እና ሥርዓት እየተጠቀሙ፣ እያዳበሩ መሄድ ብልህነት እና ለአገር እጅግ ጠቃሚ አካሄድ ነው።
የሕገ መንግሥታዊነት አንዱ መገለጫ ሕገ መንግሥቱን የተመለከቱ አለመግባባቶች ሲኖሩ፣ "የመንግሥት ውሳኔና ተግባር ሕገ መንግሥታዊ አይደለም" የሚል ቅሬታ ሲኖር ጉዳዩን ሕገ መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን በሕገ መንግሥቱ ለተሰጠው አካል ማቅረብ ነው። ከዚህ ውጪ ሁሉም "ሕገ መንግሥቱን ተርጓሚና የሕገ መንግሥት ዳኛ እሆናለሁ" ካለ ለዲሞክራሲም ሆነ ለሕገ መንግሥታዊነት የማይበጅ ምስቅልቅል የሚያስከትል አካሄድ ነው። በሕገ መንግሥቱ የተቀመጠውን ሥርዓትና የተቋቋሙ ተቋማትን አክብረን መንቀሳቀስ ጉድለታቸውን በሂደት እየሞላን መሄድ የሁላችንም ግዴታ ነው።
ሌላም የተሠነዘረ መከራከሪያ አለ፤ "ገዢው ፓርቲ የሚቆጣጠራቸውን የምክር ቤት ወንበሮች ነጻ እና ዲሞክራሲያዊ በሆነ ምርጫ ያገኘው አይደለም፣ ስለዚህም ከመጀመሪያውም ቅቡልነት ያለው መንግሥት አይደለም፣ ከመስከረም በኋላ ደግሞ ምንም ዐይነት ቅቡልነት እና ሕጋዊ መሠረት የሌለው፣ ዓለም አቀፍ ዕውቅናም የማይኖረው መንግሥት ይሆናል" የሚል ነው፡፡ ይህ አስተያየት መመለስ ያለበት በሕግ ነው፤
ስለ2007 ዓ.ም. ምርጫ መከራከር ሳያስፈልገን፣ አሁን ያለው መንግሥት ሕግ የሚያወጣ፣ ዓለም አቀፋዊ ስምምነቶችን የሚፈርም፣ በጀትና ዕቅድ የሚያጸድቅ ሕጋዊ መንግሥት ነው፡፡ ብልጽግና ፓርቲም በመላው አገሪቱ አባላት እና ደጋፊዎች እንዲሁም መዋቅር ያለው፤ አገራዊ ለውጥን በመምራት የብዙዎችን ድጋፍ ያገኘ ግዙፍ ፓርቲ ነው። ሕጋዊ በሆነ አግባብ የኮቪድ 19 ሥጋት እስኪወገድ ድረስ እና ቀጣይ ምርጫ እስኪካሄድ ደግሞ አገር የማስተዳደር ኃላፊነት ያለበት ፓርቲ ነው።
ከጥቂት ከባቢ ያልዘለለ ድጋፍ ያላቸው ፖለቲከኞች በሕግም፣ በፖለቲካም ሆነ በሞራል መሥፈርት ከእነርሱ በብዙ እጥፍ የተሻለ ቅቡልነት ያለው ፓርቲ እና መንግሥት አገሪቷን እየመራ መሆኑን መረዳት ይኖርባቸዋል።
የቀድሞውን የምርጫ ሰሌዳ የተወካዮች ምክር ቤት ሲጸድቅ ያልተነሣ የሕጋዊነትና የቅቡልነት ጥያቄ፣ ምርጫው እንዲራዘምና ሌላ ለመራዘሙም ሕገ መንግሥታዊ መፍትሔ እንዲገኝለት ሲወስን የቅቡልነትና የሕጋዊነት ጥያቄ ማንሣት በአንድ ጉዳይ ላይ ሁለት አቋም ማያዥ ነው፡፡
የመጨረሻው ነገር ግን በቀላሉ የማይታየው ሐሳብ ደግሞ "መፍትሔው የሽግግር መንግሥት ነው" የሚለው ነው፡፡ ይህ መንገድ በሕገ መንግሥቱም ያልተደነገገ፤ ሕገ መንግሥታዊም ያልሆነ ሐሳብ ነው፡፡ ያለምርጫ እንዲሁ ተጠራርቶ ሥልጣን የሚከፋፍልበት ምንም ዐይነት ሕጋዊም ሆነ ሕገ መንግሥታዊ አካሄድ የለም። "የፖለቲካ ፓርቲ ስለሆንኩ ሥልጣን ይገባኛል" የሚለው ፈሊጥ ዲሞክራሲያዊም ሆነ ሕገ መንግሥታዊ አይደለም። ሕገ መንግሥቱ ሥልጣን በምርጫ ብቻ እንደሚገኝ ይደነግጋል። ይህንን መሠረታዊ መርሕ በጣሰ ሁኔታ "ሥልጣን እንደድግስ ትሩፋት ለሁላችንም ይዳረስ" የሚለው አካሄድ በአገራችን ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት የምናደርገውን ጥረት ወደ ኋላ የሚመልስ፣ ከሕዝብ እና ከአገር ይልቅ የሥልጣን ፍላጎትን የሚያስቀድም አስተሳሰብ ነው።
የአገሪቱ የፖለቲካ ሁኔታ የሕዝብ ይሁንታ፣ በአንድም በሌላም መልኩ ሳይኖረው፣ በፖለቲካ ፓርቲ መሪዎች ብቻ እንዲወሰን ሥልጣን የሚሰጠው የትኛው የሕግ መሠረት ነው?
ከአንድ መቶ በላይ ፓርቲዎች ተደራድረውና ተስማምተው ወደ ፖለቲካዊ መፍትሔ እስኪመጡ ድረስ ምርጫው የሚራዘምበት ችግር ተፈትቶ ከሕጋዊ ምርጫው ቀን እንደርስ የለም ወይ? ለወራት ምርጫን ማራዘም ወይስ ለዓመታት ለሽግግር መንግሥት ብሎ የብጥብጥ እና የንትርክ መንግሥት መፍጠር ነው ኢትዮጵያን ለአደጋ የሚያጋልጠው?
በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የቆየ ተሳትፎ ያላቸው ማኅበራዊ፣ ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ፣ ኢኮኖሚያዊና የሲቪክ ተቋማት መሪዎች አሉ፡፡ እነዚህን ሁሉ ወይ እንዲደራደሩ ወይም በመራጭነት፣ አለያም በተመራጭነት ያገለለ የፓርቲዎች የሽግግር መንግሥት፣ እንዴት አሁን ካለው መንግሥት በተሻለ ቅቡልነት ይኖረዋል?
የሽግግር መንግሥት የተመሠረትባቸው አገራት እና አጋጣሚዎች ብዙውን ጊዜ ከወታደራዊ ወይም አምባገነናዊ የጥቂቶች አስተዳደር ወደ ዲሞክራሲያው ሥርዓት ሽግግር ለማድረግ የፈለጉ እና ተሰናባቹ ገዥ ቡድን እና ወደ ሥልጣን እየተንደረደረ ያለ፣ የሕዝብ ድጋፍ ያለው ፓርቲ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ እስኪያካሂዱ ድረስ፤ አዲስ ሕገ መንግሥታዊ ማዕቀፍ እስኪዘጋጅ ተግባራዊ የሚያደጉት አማራጭ ነው። ለምሳሌ በድቡብ አፍሪካ የነጮች ብቻ የሆነው ፓርቲ እና የአፓርታይድ መንግሥት፣ የብዙኃን ድጋፍ ላለው የ አፍሪካ ናሽናል ኮንግረስ በዲሞክራሲያዊ ምርጫ ሥልጣን እስኪያስረክብ እና አዲስ ሕገ መንግሥት እስኪጸድቅ በጋራ የሽግግር መንግሥት መሥርተዋል።
በፖርቱጋል፣ በፖላንድ እና ሌሎችም በመሰል የሽግግር ሂደት ያለፉ አገራት ልምድም ተመሳሳይ ነው። የደቡብ አፍሪካን፣ የደቡብ እና የምሥራቅ አውሮፓን እንዲሁም የላቲን አሜሪካን የሽግግር ተሞክሮ ስናይ አብዮታዊ ሊባል የሚችል ለውጥ፣ ሙሉ የሕገ መንግሥት ለውጥ የሚካሄድበት፣ በሥልጣን ላይ ያለው ኮሙኒስት ፓርቲ ወይም ወታደራዊ አገዛዝ ከሥልጣን ለመውረድ በሚንደረደርበት ሂደት ውስጥ ነው የሽግግር መንግሥት የመሠረቱት።
በዚህ አጋጣሚ በግልጽ መታወቅ ያለበት ነገር አለ፡፡ በኢትዮጵያ ያለው ለውጥ ሪፎርም እንጂ አብዮት አይደለም። ሕገ መንግሥት ቀይረን አዲስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እየገነባን አይደለም። ገዢው ፓርቲም ታድሶ እና የሕዝብ ተቀባይነቱን ጨምሮ ገና ጀንበሩ እየወጣ ያለ፣ አዲስ ጉልበት እና ዐቅም ያለው፣ በቀጣዩም ምርጫ እጅግ ሰፊ የማሸነፍ ዕድል ያለው ፓርቲ እንጂ ተሰናባች እና ጀንበሩ ያዘቀዘቀ ስብስብ አይደለም። ስለዚህ የሽግግር መንግሥት የሚለው ሐሳብ ከሕግ አንጻር ብቻ ሳይሆን፣ ካለንበት ነባራዊ ሁኔታ፣ በንድፈ ሐሳብም ሆነ ከሽግግር ተሞክሮ አንጻር ለኢትዮጵያ የሚሆንና የሚበጅ አይደለም።
በተለይም የኮቪድ 19 ሥጋት ባለበት እና የቀጣናችን ሁኔታም ለአገር ሉዐላዊነት ሥጋት በደቀነበት ወቅት የሽግግር መንግሥት እንመሠርታለን ብሎ መቋጫ የሌለው ውይይት ይባል ድርድር መጀመር ኃላፊነት የጎደለው ተግባር ነው። ሕገ ወጥ ብቻ ሳይሆን አደገኛም ነው።
መገንባት የምንፈልገው ሕገ መንግሥታዊ ዲሞክራሲ ነው፤ ይህም ማለት ሕገ መንግሥታዊነት የሰፈነበት፣ የሕገ መንግሥት የበላይነት የሚከበርበት ሥርዓት ነው። ሕገ መንግሥቱ ከደነገገው ሥርዓት ውጪ ያለምርጫም ሕገ መንግሥታዊ ዕውቅና በሌለው ሕገ ወጥ “ምርጫ” ሥልጣን ለመያዝ የሚደረግ እንቅስቃሴ ፍጹም ተቀባይነት የለውም። እንዲህ ያለው እንቅስቃሴ የኢፌዴሪን ሕገ መንግሥት ብቻ ሳይሆን፣ ሌሎች የአገራችንን ሕጎችና ዓለም ዓቀፍ ሕጎችን የሚጥስ ነው። በዚህ ረገድ ኢ-ሕገ መንግሥታዊ በሆነ መንገድ ሥልጣን መያዝን አጥብቆ የሚያወግዘውና የሚከለክለው እንዲሁም በግለሰብ ደረጃም ሆነ በአገር ላይ ቅጣት የሚደነግገው የአፍሪካ የዲሞክራሲ፣ የምርጫና የአስተዳደር ቻርተር (African Charter on Democracy, Elections and Governance) ተጠቃሽ ነው።
የኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት በአንቀጽ 50 የፌዴራል መንግሥትን ሥልጣንና ተግባር ሲዘረዝር ቁጥር አንድ አድርጎ ያስቀመጠው ሕገ መንግሥቱን የመጠበቅና የመከላከል ኃላፊነት ነው። ይህንን ኃላፊነት ለመወጣት አስፈላጊውን ርምጃ ለመውሰድ ዝግጁ ነን፤ ይህንን ማድረግ የማንደራደርበት ሕገ መንግሥታዊ ግዴታችን ነው። በሕገ መንግሥቱና በሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ ካልሆነ በስተቀር የጨረባ ምርጫ ለማድረግ መነሣት፣ አገርንና ሕዝብን ለከፋ አደጋ የሚዳርግ በመሆኑ መንግሥት አገርንና የሕዝብን ደኅንነት ለመጠበቅ ሲል ወሳኝ ርምጃ ለመውሰድ ይገደዳል፡፡
ሥልጣን የሚፈልጉ የፖለቲካ ኃይሎች የሐሳብ ክርክሮቻቸው ወጣቱንና እናቶችን በማይጎዳ መልኩ እንዲያደርጉት ይመከራሉ፡፡ ፖለቲከኞች ሥልጣን እንዲይዙ ወጣቶች ማለቅ፣ እናቶች ማልቀስ፣ ቤቶች መፍረስ፣ ሕዝቦች መፈናቀል የለባቸውም፡፡ የኢትዮጵያውያን ጫንቃ ይሄንን ከሚሸከምበት ደረጃ አልፏል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ሥጋት ተጋርጦብን፣ የአገር ሉዓላዊነትና ደኅንነት ለአደጋ ተጋልጦ ባለበት ጊዜ፣ ሥልጣንን ያለምርጫና ከሕግ አግባብ ውጪ፣ "በሁከትና በብጥብጥ ካልሰጣችሁኝ አገር አተራምሳለሁ" የሚለውን ማንኛውም ኃይል እንደማንታገሥ ከወዲሁ በግልጽ ለመንገር እንፈልጋለን፡፡ ለዚህም በሁሉም ረገድ በቂ ዝግጅት ያለን መሆኑን እንዲታወቅ እንፈልጋለን፡፡
6. አካሄዱ ለወደፊቱ ሌሎች ችግሮችንም እንድንፈታ መንገድ የሚከፍት መሆን እንዳለበት መንግሥት ያምናል፡፡ ለዚህም ነው "ሕገ መንግሥታዊ ትርጉም የገጠመንን ፈተና ከሌሎች በተሻለ መልኩ ይፈታዋል" ብለን የምናምነው፡፡
ይሄንንም በውይይት፣ በምክክር፣ በጥበብና በዕውቀት ለኢትዮጵያና ለሕዝባችን የሚበጀውን ለማድረግ እንደወትሮው የሚጠቅብንን ሁሉ ለማድረግ ዝግጁ መሆናችንን እየገለጽኩ ይሄንንም መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ በትኩረትና በጥሞና እንዲከታተል አደራ ማለት እፈልጋለሁ። አመሠግናለው።
በአበበ ገላው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድና ኦቦ ለማ መገርሳ በጣም የቅርብ ወዳጆች ነበሩ። ከወዳጅነትም ባለፈ እንዱ ለሌላው መከታ የነበረ ወንድማማቾች አንደነበሩ ይነገራል። በስፋት እንደምታወቀው ህወሃትን...
ጸሐፊው በሕግ ትምህርት የመጀመሪያ ዲግሪ እንዲሁም በቢዝነስ ሕግ ትምህርት ደግሞ ሁለተኛ ዲግሪ ያለው ሲሆን በፌዴራል ማናቸውም ፍርድ ቤት ጠበቃ ነው። ጸሐፊውን በኢሜል አድራሻቸው mengistedawit@gmail.com ማግኘት ይችላሉ፡፡
“ቴውድሮስ ካሳሁን aka ቴዲ ኣፍሮ ዘፋኝ ብቻ ኣይደለም። በሃገሪቱ ውስጥ ካሉት ይልቁንም ባብዛኛው ሊታረቁ የማይችሉ (divergent) ማህበረ-ፖለቲካዊ እሳቤዎችን በሚያራምዱ ኤሊቶች ከሚመሩት የተለያዩ ቡድኖች መካከል የኣንዱ ግሩፕ political ideologue ነው ቴዲ።”
የቴዲን ዘፈኖች መተቸት ችግር ያስከትላል። የቴዲ ስራ ላይ ሂስ ማቅረብ “ሃራም” ሆኗል። ለምን ቢባል — ቴዲ ለደጋፊዎቹ የማይሳሳት እና ሁሉን አወቅ ነው። የቴዲን ስራዎች መንካት ያሰድባል፤ ያስዘልፋል፤ ባስ ሲል ደግሞ የኢትዮጵያን አንድነት እና “ኢትዮጵያዊነትን” እንደመካድ ያስቆጥራል። የቴዲን አዲሱ ነጠላ ዜማ የተቹ ሰዎች ብዙ ስድብ ሲቀምሱ ታዝቤያለሁ።
በተመሳሳይም የቴዲን ዘፈኖች ማድነቅ ችግር ያስከትላል። ቴዲ በነቃፊዎቹ ዘንድ ሁሌ ስህተት ነው። ስለዚህ የቴዲን ስራዎች ማድነቅ ብሄር ብሄረሰቦችን እንደ መጨቆን፤ የቀድሞ ስርዓትን እንደመናፈቅ እና ገፋ ሲል ደግሞ መንግስትን በ17 መርፌ እንደ መውጋት ተደርጎ ይቆጠራል። “ጥቁር ሰው” የወጣ ጊዜ የኦሮሞ ልሂቃን እና የመንግስት ደጋፊዎች ለምን የአጼ ምኒልክ ስም ተጠራ በሚል የስድብ መዓት ሲያወርዱ አስተውያለሁ።
“በሰባ ደረጃ የተባለው ነጠላ ዜማ ቴዲን የሚመጥን ነው ወይስ አይደለም?” የሚለው ክርክር መቋጫ አልባ ይመስላል። ይሄን ዘፈን ሌላ ዘፋኝ ቢጫወተው እንዲህ አይነት አቧራ ያስነሳ ነበር? መልሱ ግልጽ ነው። በእርግጥ ሙዚቃ የስሜት ጉዳይ ነው። ሆኖም ግን በእውቀት የሚተች ጥበብም ነው።
ይሄ አዝማሪዎች የሚታወቁበት የግጥም አይነት ሲሆን የላይኛው እና የታችኛው ሃሳብ ፍጹም አይገጥምም። በዚህ ዘመን እንዲህ አይነት የዘፈን ግጥም ከትችት አያመልጥም።
የቴዲ አፍሮ “በሰባ ደረጃ” ሃሳቡ በጣም ግሩም ነው። ሆኖም ግን ግጥሙ ውስጥ ልክ በድሮ ጊዜ አዝማሪዎች እንደሚያደርጉት የላይኛውና የታችኛው ስታንዛ የማይገናኝ እና ከአውዱ ውጪ የሆነ ግጥሞች መኖራቸው ዘፈኑን እንዲተች ምክኒያት ሆኗል። ይሄን ሃሳብ ለማጠናከር ብዙዎች የሚከተለውን አንጓ ከግጥሙ ውስጥ ይመዛሉ።
ጋዜጠኛና ገጣሚ Demeke Kebede ይሄ አይነት ግጥም ለቴዲ አፍሮ አይመጥንም በማለት ይከራከራል። ከዚህም በተጨማሪ “አርምዴ ሜሪ” ብሎ ስሟን ማዟዟሩ ተገቢ እንዳልሆነ ያሰምርበታል።
ታዋቂው ገጣሚና የወግ ጸሃፊ Bewketu Seyoum ግን በዚህ ሃሳብ አይስማማም። እንዲያውም ቴዲ አፍሮ ከዳግማዊ አጼ ቴውድሮስ ቀጥሎ የተነሳ “ሳልሳዊ ቴዎድሮስ” ነው በማለት አሞካሽቶት ሲያበቃ “አርምዴ መሪ ብሎ መጥራት የገጣሚነት ነጻነቱ ይፈቅድለታል” በማለት በተለየ መንገድ ተንትኖታል።
እርግጥ በእወቀቱ እንዳለው ቴዲ የባህል ዘፈን ለመዝፈን ግዴታ በእንኮዬ መስክ እና በኳሊ በር ወይም በጃን ተከል ዋርካ ስር እያለ መዝፈን አይጠበቅበትም። ሆኖም ግን “አርምዴ ሜሪ” ተብሎ ለትውልድ ሲተላለፍ የሚያመጣውን ጉዳት እንዴት እንደተመለከተው አልገለጸም። እስኪ አስቡት አስቴር አወቀ በአንድ ዘፈን ውስጥ “አወቀ አስቴር” ተብላ ብትጠቀስ የወደፊቱ ትውልድ አወቀ የሚባል ወንድ ዘፋኝ ነበር ብሎ ሊተረጉመው ቢችልስ? ቴዲ በጥቁር ሰው ውስጥ “ባልቻ አባቱ ነፍሶ” ያልኩት አውቄ ነው ማለቱ ብዙዎችን አሳዝኗል። የሚስራ ሰው መሳሳቱ የሚጠበቅ ስለሆነ ማመኑ አይከፋም ነበር።
የሜሪን ስም ጉዳይ ብንቀበለው እንኳን እነዚህን ግን ማለፍ አይቻልም። ሴይቼንቶ የሚለውን አጠራር ቴዲ “ሴሼንቶ” ብሎ ገድፎታል። ሴሼንቶ የሚባል መኪና አልነበረም። መውዜር የተባለውን ጠመንጃም መውዜሬ እንደማለት “መውዘሬ” ሲል አንሻፎታል።
መግቢያው ላይ ያለው የክራር ድምጽ ከሜሪ አርምዴ አገራረፍ ጋር የሚመሳል መሆኑ ጥሩ ቢሆንም በኪቦርድ ተከትፎ መሰራቱ ጥራቱን ደካማ አድርጎታል። የሙዚቃው ምት 6 በ 8 (በተለምዶ ችክችካ የሚባለው) ሲሆን ማስጨፈሪያ አይነት ስለሆነ ቴዲ ከፊታችን ላለበት የአሜሪካ ኮንሰርት ጥሩ መሳቢያ ይሆንለታል።
— ግርማ “ቴዲ ኣፍሮና እሱ የሚወክለው ኤሊት የፒያሳውን ሰባ ደረጃ እንደመውጣት ኣድካሚ ነው ያለውን ኢትዮጵያን የማዳን ሃላፊነት በፍቃደኝነት ወስደዋል” በማለት ተንትኖታል።
ጋዜጠኛ ደመቀ ግን “ሰባ ደረጃን ደግሜ ደጋግሜ ብሰማውም አንዳችም የፖለቲካ ሰበዝ ተሰብዞበት አላገኘሁትም” በማለት ዘፈኑ የፍቅር እንጂ የፖለቲካ እንዳልሆነ ተከራክሯል።
በደርግ መጀመሪያ ዘመን ህዝቡ ዘፈኖችን እና ስነጽሁፍን ሁሉ ቅኔ ማላበስ ፋሽን አድርጎት ነበር። አፈና ሲኖር እንዲህ አይነት የህዝብ አስተያየት (Public opinion) የተለመደ ነው። የሆነው ሆነ ጥላሁን ገሰሰ ሶስቱ አልማዞች የሚል አንድ ሸክላ አሳተመ። የዘፈኑ አዝማች እንዲህ የሚል ነው
ይሄ ዘፈን የተዘፈነው በወቅቱ የደርጉ ሊቀመናብርት ለሆኑት ለብ/ጄነራል ተፈሪ በንቲ፤ ለሻለቃ መንግስቱ ኃይለማሪያም እና ለሻለቃ አጥናፉ አባተ ነው ተብሎ ተወራ። ልክ ልካቸውን ነገራቸው እያለ ሕዝቡ ወሬውን አስተጋባው። ይሄ ወሬ እነ መንጌ ጆሮ ሲደርስ ወዲያው ሸክላው ታገደ። ደራሲው ተስፋዬ ለማ በቁጥጥር ስር ዋለ። ጥሌም ሁለት ጥፊ ቀምሶ ሁለት ቀን ታስረ።
አንድ ቀን ከሰዓት ላይ ማኪያቶ ለመጠጣት ጆሊ ባር ገባሁ። የታዘዘችን አሻሻጭ (ባር ሌዲ) በጣም ውብ ነበረች። ታዛኝ ስትሄድ እንዴት ቆንጆ ነች … ይህቺስ አልማዝ ነች ብዬ ከጀልኳት። ማኪያቶውን ይዛ የመጣችው ግን ሌላ አስተናጋጅ ነበረች። የሚገርመው ይህቺኛዋም በጣም ውብ ሆና ታየችኝ። መጨረሻ ሂሳብ ስጠይቅ ደግሞ ሌላ ሞንዳላ አልማዝ ስትመጣ ወዲያው ከሁለቱ የበለጠ ውብ ሆና ታየችኝ። ወዲያው እስክሪብቶ አውጥቼ ማስታወሻዬ ላይ “ሶስቱ አልማዞች” ብዬ ጻፍኩ። ግጥሙን እዛው ቁጭ ብዬ ጨርሼው ጥላሁን ዘፈነው።
አለ አዝማሪው፣ ይኼ ቅኔ ነው። የአባ ታጠቅን የሩቅ እሳቤ ጠቁዋሚ።በቴዲ አፍሮ ዘፈኖችና የግጥሙ ስንኞች ላይ ግን አዲስ ዘፈን ባወጣ ቁጥር የሚቀርቡት የቅኔ ፈለቀቅን ባይ ትርጉሞች በምንም መልኩ የቴዲን ምናብ ተርጉመውም ይሁን በጥሬው ገላጭ አይደሉም።ብዙዎች የራሳቸውን አለም ምልከታ እንጂ ያሳዩን በገሃዱ አለም የምናቀውን ራሱ ሲተረጎም ፍቅር የሆነውን ቴዲ አፍሮን አይደለም በፍፁም።የቴዲ ልብ ቂም አርግዞ አንደበቱ በወገኖቹ ላይ መርዝ የሚተፋ አይደለም።ስብዕናው የሚጠየፈውን በግድ ሊጭኑበት የሚግደራደሩት እነማን መሆናቸውን ለማወቅ ታምራት ገለታን መካደም አያስፈልግም። ስብዕናው ላላደፈ ሁሉ ገሃድ ነውና።ስለዚህ እንደ ቴዲ አይነቶቹን በፋኖስ የሚፈለጉ የጥበብ ሰዎችን ለማስመታት ለጥበቡም ለቅኔውም ትርጉዋሜውም ያልተፈጠሩ ብዙ ባይሉበት ደስ ይለኛል። ቴዲ ፍቅር ነው።ቴዲ ለበቀልም ለአሽሙርም አልተፈጠረም።ተረረም
ሲጀምር አንድ ዘፋኝ የፈለገውን መዝፈን አለበት ይህ ጠበብ ነው ተዲ ሆነ ሌላ ዘፋኝ ይሄን ዝፈን ይሄን አትዝፈን መለት አይቻልም ግን ግን ቴዲ በርግጥም የፖሎቲካ ሰው ነው አይደለም ብለን እራሳችንን ከሰላታለልን በስተቀር በትነሹ እንይ የሀይሌስላሴ ደጋፊ ነው ሁሌ የሳቸውን ለበስ ለበሶ መድረክ ላይ ሳይወጣ የቀረበት ቀን የለም ሀሌስላሴን ተቃዋሚ ብዙ አሉ እሱ የሳቸውን አገዛዝ ሚመኝ ሰው ነው ኑግሳዊ አገዛዝ እሳቸው ለሀገራቸው ምን ጠቀሙ ሰለዚህ ተፀዲ በርግጥም የፖለቲካ ሰው ነው።ዘፋኝ መለት ከፖለቲካ የነፃ ከሆነ ምንም አይነት አርማ አዞትሮ መጠቀም የለበትም ግን የፈለገውን መዝፈን መብቱ ነው
ሽንኩርት የተባለውን ሳታውቅ እንዴት ለትችት ቸኮልክ? ወጣት ሴቶች ማለት ነው አቶ ገምጋሚው:: ዶሮ ማነቂያ ሲባል ሴተኛ አዳሪዎችን ለማለት ነው:: በዘመናችን ወደክለብ/ ኮንሰርት ልሂድና ችክ ልጥበስ ብትል: በእውነት ዶሮ ልትጠብስ ተዘጋጅተህ ነው የምትሄደው? መልሱን ላንት:: በድሮው ጊዜም ታዋቂ ሴቶችን እንዲሁ አይደለም የሚጠሩት:: አርምዴ ሜሪ (የአርምዴ ልጅ ሜሪ) : የድሮው ዘመን አጻጻፍ እንደሆነም በዚሁ እንድታውቅ ልንገርህ::
እኔ የምለው የቴዲ ዘፈን ስለሆነ እኮ ነው አንተም ለመተቸት ብዕርህን ያሾልከው:: ይሄ ዘፈን በJossy ወይም በተመስገን ተዘፍኖ ቢሆን ኖሮ በጣም አሪፍ ዘፈን ነው እያልክ ትኮመኩም ነበር::
////ክራር ወዲህ በል! ታንታራራም ታራራም ታራራም! …አዎን የኋላው ከሌለ የለም የፊቱ…በሁሉን አናጥፋው ዘመን “የማፍረስ አባዜ” ይህ ወጣት ከታሪክ…አስክታሪካዊ ቦታና የፍቅር ሠፈር ሸገርን አስጎበኘን…ክብረት ይስጥልን ብለናል!።መቼም በግጥምም (አማርኛን በአማርእኛ)በትርጓሜና በትችት የሚችለን የለም ግን ሁሉን ቻይ አምላክ ለሁሉ ማሰብ፣ ክህሎት፣ ድምፅን ሲለግስ አንዳንዶች ያልተወለዱበትን ያላደጉበትን ባሕላና ቋንቋ መስለው ለመገኘት ብዙ ይጥራሉ። ያም ቢሆን ከማን አንሼ ያ..ብሄርና ሰፈርና ህዝቡ የአኔም ነው እኔም ያገባኛል አዘምርለታለሁ እቀኝለታለሁ አውቄው እቀውቅና ይሰጠኛል ብለው ነው መልካም ነው በልዩነታችን ውበታችንን ማሳየት ሳይሆን አንድነታችን ኅብረታችን ጥንካሬአችን ነው ታፍረንም ተከብረን የኖርነው ለዚያም ነው!እንግዲህ ሣልሳዊ ቴዎድሮስ ካሳሁን ፸ ደረጃን ወረደበት ! እናንት የቀበና፣ የሽሮ ሜዳም፣ የውቤ በረሃ፣ካዛንችስ፣ለገሃር አራት ኪሎ፣ሽሮ ሜዳ፣ ጃልሜዳ፣አፍንጮ በር፣ እሪ በከንቱ እያላችሁ ውረዱበት ! /////>>>ክራር ወዲህ በል! ታንታራራም ታራራም ታራራም!ተቀበል በለው!
14 ኮምፒዩተሮች እንደገና ጥቅም ላይ የማይውሉ የማይዝግ ብረት ገለባ - 04 ቀስተ ደመና 5pcs ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ጥቅም-ከ 304 ከማይዝግ ብረት የተሰራ ቁሳቁስ ፣ መርዛማ ያልሆነ እና ጣዕም የሌለው ፣ የዝገት መቋቋም ፣ ዝገት ፣ ጤና እና ደህንነት አይኖርም ፡፡ ይህ ቅጥ የተሠራው ከ 304 አይዝጌ ብረት ነው ፡፡ የሚገኘው ከፍተኛ ውጤት ፣ 304 አንፀባራቂ እና ለአለባበስ እና መቋቋም የሚችል ነው
የአበባ ስርዓተ-ጥለት የልጃገረድ ሴት አልባሳት አጫጭር ቲ-ሸርት + አጫጭር 2pcs Tracksuit - 9M / ቢጫ ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ማስታወሻ የጣቢያ ሰንጠረዥ, የ 1-3cm ስህተት ሊኖር ይችላል. (1 ኢንች = 2.54cm) ውድ ግዢዎች. ስዕሎች እና በአዕምሮ ልዩ ልዩ ልዩነቶች, ይህ የተለመደ ክስተት ነው, የጥራት ችግሮች አይደሉም.
መንግስቲ ኤርትራ፣ መቀያየሪ ኣቕሑ ነፈርቲ ኵናት ንምዕዳግ ኣብ ዩክሬን ምስ ዝርከቡ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲን ደላሎን ኣጽዋር ቀጻሊ ርክባት ኣብ ምክያድ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ሶማልን ብ31 ጥቅምቲ ኣብ ዝዘርግሖ ሰፊሕ ጸብጻብ፣ ምስ ሓደ ካብቶም ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ኣጽዋር ዝነጥፍ ዝነበረ ዩክሬናዊ፣ ካብ ከተማ ቡካሬስት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ምስ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ርክብ ዘለዎም ክልተ ዩክሬናውያን ከምዘለዉ ኣረጋጊጹ።
ብኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ ዝተመርሐ ወትሃደራዊ ልኡኽ፣ ካብ ወርሒ ግንቦት ክሳብ ነሓሰ ኣብ ዘሎ ግዜ ናብ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራትን ዑደት ብምክያድ ምስ ደላሎን ኣሰጋገርትን ኣጽዋር ርክባት ከምዘካየደ’ዩ ዝግለጽ።
ብሰንኪ’ቲ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ፣ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ መቀያየሪ ኣቑሑ ነፈርቲ ክሽምት ብዘይምኽኣሉ፣ ዝበዝሓ ነፈርቱ ካብ ስራሕ ደው ኢለን ከምዘለዋ’ዩ ዝፍለጥ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ እቲ መንግስቲ ጎኒ ጎኒ’ቲ ምስ ደላሎን ኣሰጋገርትን ኣጽዋር ዘካይዶ ዘሎ ርክባት፣ ብመንጎኝነት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብጉልባብ የመን ኣጽዋር ንምዕዳግ ጻዕርታት የካይድ ከምሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ይገልጹ።
ንሱ ኣብቲ ንጉዳይ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ጸጥታ ዞባ ዓበይቲ ቀላያትን ዝምድና ኣመሪካ ምስ ሓድሽ ምሕዳር ባይደንን ኣብ ዝብሉ ነብታት፣ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ኩነታት ትግራይ ከምዘሻቕሎ ብምጥቃስ፣ ምምሕዳር ባይደንን ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ጉዳይ ትግራይ ብቅልጡፍ ክኣትዉ ተማሕጺኑ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ቅልጡፍ ፍታሕ ክመጽእ እንተዘይክኢሉ፣ ድሮ ኣሽሓት ሰባት ኣህሊቑ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ምስቲ ናይ ርዋንዳ ናይ 1994 ዝመሳሰል ህልቂት ከይክሰት ብዙሓት ወገናት ስግኣቶም ይገልጹ’ዮም።
ኣብታ ሃገር ዝጎሃሃር ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታትን ኣብ ብሄር ዘተኮረ ናይ ጽልኢ ዘመተን ደው ክብል እንተዘይክኢሉ፣ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥር ከምዝኽእል፣ ኣብ ምክልኻል ዓሌት ምጽናት ዝነጥፍ ትካል ሕቡራት ሃገራት ምጥንቃቑ ይዝከር።
ውጩ- ኣንቱም ሰባት ኩይናት ዝብልዎኮ ገለ’ዩ ዘርእየካ! ኣብ ምድምሳስ ናደው’ዩ። ሓደ መራሕ ጋንታ ናይ ክ/ሰ 52 ንከረን እናጥቃዕና ከለና፣ ሰበይቱ ኣብታ ጋንታ ነይራ፡ ናሓንቲ ኩጀት እናሃጀምዋ ከለው ድማ ሰበይቱ ትስዋእ። ወዮ መራሕ ጋንታ ሬድዮ ሒዙ እናጎየየ “ብቐደሙ ምስ ሰበይትኻ ሲኒማ ይእቶ’ምበር ምስ ሰበይትኻ ዶ ውግእ ይእቶ!!” ኢሉ ህጅሙ ቀጺሉ። ዝገርመካ ንባዕሉ ኣብ 3 ወርሓ ተሰዊኡ።
ው- ውጩ ማለት በርበረ ኢያ ቃውቃው እትብል ከላስ ገለ ዘይብላ።…ካብ ድኽነትና ዝተላዕለ ርካብ ኣይነበረናን። አነ ድማ ሱስ’የ ዝፎቱ። በርበረ ጌርኪ ሃብኒ ይብላ ነደይ። ሕጂ ክንጓሲ ከለና ሓደ ንኹልና ዝመልከና እንታይ ተመሲሕካ፣ ምስበለኒ ውጩ ኢለዮ። ሽዑ እታ ኩላ መንእሰይ ስሒቓ። ካን ንሳ ዝአንፋ ለጊባትኒ።…ሽዑ ወዲ 7 ዓመት ነይረ።
መቸስ ኣጸጋሚ’ዩ ክትግምት። ሓቁ’ዩ ክትብል፡ ምእማኑ የጸግም፡ ኣይፋሉን ከይትብል’ውን ኣብዘይትፈልጦ ኢኻ ከተዝግም። ደሓን፡ የስምረልካ ይኣክል ንሕጂ። ብውልቀይ ናይ ወዲ ቫካሮ (ከምኡ’ውን ወዲ ትኳቦ) ፍሉይነት፡ ብዝሒ ዘለዎ ህዝቢ ክዓስሎም ምኽኣሉን፡ ቁሉዕ መርኣያ ፍሹል ህላዌ ስርዓት ህግደፍን ኮራኩሩን ክኸውን ምብቅዑ እዩ። ግደ ሓቂ፡ እንትርፎ፡ ብጻውዒት ወዲ ቫካሮ ንምምስራት ሓደስቲ ማሕበረ-ኮማት ዝተሰማዓኒ ዓብይ ተስፋን ፍናንን፡ ካልእ ኣብ ደቀቕቲ፡ ፖለቲካዊ ስልትታቱ ወሪደ ክግምግምን፡ ክትንትንን ብዝደፋፍእ ኩነታት ኣይተታሓዝኩን። ብደለይቲ ፍትሒ ዝምእከል ኤርትራዊ ማሕበረኮማት፡ ኣብ ኩለንተናዊ ዓይነት ክውንነትና ብሓባር ከነሳጉም ዘኽእል ባይታ ዝፈጥር ዓብይ ዝላ ንቕድሚት እዩ ድማ።
ዩናይትድ ስቴትስ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት አምስት አባላት ሰሞኑን አራት የአፍሪካ ሃገሮችን በጎበኙበት ወቅት የተደረገላቸው አቀባበል የሞቀ እንደነበርና በትረምፕ አስተዳደር ላይ የተሰሟቸውን ቅሬታዎች የገለፁላቸው እንደነበሩ አመልክተዋል።
በፓክስታን፣ ጉጅራንዋላ በምትባል ከተማ ውስጥ የሚኖሩ የእስልምና እምነት ተከታዮች ለክርስቲያን ቤተሰቦች የቤተክርስቲያን ማሰሪያ ድጋፍ ማድረጋቸው ተነገረ። የገንዘብ ድጋፍ የተደረገው በከተማዋ የሚኖሩ በቁጥር ወደ ሃምሳ የሚጠጉ የክርስትና እምነት ተከታይ ቤተሰቦች የጀመሩትን የቤተክርስቲያን ግንባታ ማስፈጸሚያ የገንዘብ አቅም ስላነሳቸው ነው ተብሏል።
በፓክስታን፣ ጉጅራንዋላ ከተማ፣ ቡትራንዋሊ በተባለ አካባቢ የሚገኝ የቅዱስ ዮሴፍ ካቶሊካዊ ቁምስና መሪ ካህን የሆኑት አባ ሳምራን አኗር እንደገለጹት “ከእስልምና እምነት ተከታይ ወንድሞቻቸው እና እህቶቻቸው የተደረገላቸውን ድጋፍ ምን ጊዜም ቢሆን የምንረሳው አይደለም” ብለው እርዳታው የዋለውም በአካባቢው የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ቤት ለማነጽ መዋሉንም አስረድተዋል። የጉጅራዋላ ከተማ በፓክስታን፣ የፑንጃብ ክፍለ ሀገር ዋና ከተማ ከሆነው የላሆሬ ከተማ በስተ ሰሜን፣ ሰማንያ ኪሎ ሜትር ርቀት የሚገኝ መሆኑ ታውቋል። አባ ሳምራን አኗር፣ የእመቤታችንን ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ቤት ለማነጽ ሲባል ከእስልምና ተከታዮች በኩል የተደረገላቸው የገንዘብ ድጋፍ፣ በእውነተኛ ፍቅር ላይ የተመሰረተ የወንድማማችነት ምሳሌ የተገለጠበት ነው ብለዋል። በጸሎት ቤት ማሰሪያ ቦታ ላይ የመጀመሪያ ድንጋይ የተቀመጠው ያለፈው ህዳር ወር ውስጥ መሆኑንም አባ አኗር ገልጸዋል።
ቤተክርስቲያንን ለማነጽ ሲባል ከአካባቢው የእስልምና እምነት ተከታዮች በኩል የተደረገው የገንዘብ ድጋፍ፣ የሁለቱም እምነት ተከታዮች እስካሁን ያቆዩትን አንድነት እና ወዳጅነት ለመጠበቅ የተደረገ ድጋፍ ነው ተብሏል። የተዋጣውን የገንዘብ መጠን መቁጠሩ ወይም ማወቁ ጠቃሚ አይደለም ያሉት የቅዱስ ዮሴፍ ካቶሊካዊ ቁምስና መሪ ካህን የሆኑት አባ አኗር፣ በአካባቢው በቁጥር በልጠው የሚገኙት የእስልምና እምነት ተከታዮች፣ ይህን የመሰለ ተግባር ለመፈጸም የወሰዱት ምርጫ ከመልካም እሴትነት ባሻገር ፣ በማህበረሰባቸው ውስጥም እንደ እውነተኛ ተምሳሌነት ሲታሰብ ይኖራል ብለዋል። አባ አኗር፣ የጸሎት ቤቱን ግንባታ ለማስፈጸም ተጨማሪ እገዛ እንደሚያስፈልግ ገልጸው ግንባታው የሚጠናቀቅበትን ጊዜ በትክክል ማወቅ አዳጋች ነው ብለዋል።
የእስልምና እምነት ተከታይ ወንድሞቻችን እና እህቶቻችን ያደረጉልን ድጋፍ በአገሩ ለክርስቲያን ማኅበረሰብ ተስፋን የሚሰጥ መልካም ምሳሌ ነው በማለት በሮም ከተማ በሚገኝ የኡርባኒያና ጳጳሳዊ ዩኒቨርሲቲ መምህር እና የበርካታ መጽሐፍት ደራሲ የሆኑት አቶ ሞቢን ሻሂድ ካቫቲካን ሬዲዮ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ገልጸዋል። በፓክስታን፣ ላሆሬ ሀገረ ስብከት ውስጥ የቤተክርስቲያን እንቅስቃሴ ጉልህ ነው ያሉት መምህር ሻሂድ፣ በዚህ ሀገረ ስብከት ውስጥ፣ በአሲዚው ቅዱስ ፍራንችስኮስ ስም የሚጠራ አራተኛው ቤተክርስቲያን በቅርቡ የታነጸ መሆኑን አስታውቀዋል። ከሰባት ዓመት በፊት በአካባቢው ሙስሊም እና ክርስቲያን ወጣቶች መካከል በተነሳው ግጭት በርካታ ወጣቶች ላይ ጉዳቶች መድረሱን ያስታወሱት መምህር ሻሂድ፣ ሆኖም በአካባቢው መሪ ካህን በኩል በተደረገው ጥረት በወጣቶች፣ በፖለቲካ መሪዎች እና በሐይማኖት አባቶች መካከል በተደረጉት የጋራ ውይይቶች በኩል ግጭቶች መቀዝቀዛቸውን አስረድተ፣ በሐይማኖት ተቋማት መካከል የሚደረጉ የጋራ ውይይቶች አነሰ በዛም ትልቅ አስተውጽዖ እንዳላቸው ገልጸው አክለውም በአገሩ ወጣቶች ዘንድ እጅግ የሚወደደው የክሪኬት ኳስ ጨዋታ በክርስቲያ እና ሙስሊም ወጣቶች መካከል ወዳጅነትን ያሳደገ መሆኑን መምህር ሻሂድ አስረድተዋል።
በሥሩ የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ቤትን የሚይዝ የቅዱስ ዮሴፍ ካቶሊካዊ ቁምስና፣ በምሥራቅ ላሆሬ ሀገረ ስብከት ውስጥ የሁለቱን እምነቶች ተከታዮች በማቀራረብ ታሪካዊ ጠቀሜታ ያለው እንደሆነ ሲታወቅ፣ ቁምስናው በሀገረ ስብከቱ ውስጥ ከሚገኙ 27 ቁምስናዎች መካከል በጥንታዊነት የሚታወቅ መሆኑ ታውቋል። የተቋቋመው እንደ ጎርጎሮሳዊያኑ አቆጣጠር በ1953 ዓ. ም. መሆኑ ሲታወቅ በውቅቱ የወንጌል ምስክርነታቸውን ለመስጠት ከቤልጄም በሄዱት ፍራንችስካዊያን ካፑቺን ወንድሞች መሆኑ ታውቋል። አሁን በመገንባት ላይ ከሚገኝ የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ቤት ጋር በመሆን በአካባቢው ጉልህ የሆነ የክርስትና እምነት ማንነት መገለጫ እንደ ሆነ ታውቋል። ከዚህም ጋር ከእስልማና እምነት ተከታዮች በኩል የተደረገ ድጋፍም የወንድማማችነት ፍቅር በተግባር የታየበት መሆኑ ታውቋል።
ታላቁ የኢትዮጵያ ኅዳሴ ግድብን በተመለከተ የኢትዮጵያ፣ ግብፅ እና ሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች፣ እንዲሁም ልዑኮቻቸው ከዩናይትድ ስቴትስ የገንዘብ ሚኒስትርና ከዓለም ባንክ ፕሬዚዳንት ጋር ዋሺንግተን ዲሲ ውስጥ ጥቅምት 26/2012 ዓ.ም. ተገናኝተዋል። ይሄንን አስመልክቶ ዋሺንግተን ዲሲ በሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ የተሰጠውን ማብራሪያ ተከታታይ ክፍሎች እናቀርብላችኋለን። የውሃ፣መስኖ እና ኢንርጂ ሚኒስትር ዶ/ር ስለሺ በቀለ የሰጡት የሰጡት ማብራሪያ ከስር ይገኛል።
ሳራ ሳከር ለደንበኞች ድጋፍ እና ለሚተነብይ የ SMBs ማዋቀር ሂደቶችን በመርዳት ላይ የተካነ የንግድ አሰልጣኝ እና ነፃ ፀሐፊ ናት ፡፡ ሳትጽፍ ወይም ሳታሠለጥን ሳራ በእሷ (ትንሽ ፣ ግን በማደግ ላይ!) በቤተሰብ እርሻ ላይ ሊገኝ ይችላል ፡፡ ከሳራ ጋር ይገናኙ በርቷል about.me/ ሰሪ ለአሠልጣኝ ወይም ለጽሑፍ እገዛ ፡፡
የንባብ ሰዓት: 4 ደቂቃዎች እዚያ ብዙ የኢኮሜርስ ቸርቻሪዎች አሉ - እና እርስዎም እርስዎ ነዎት ፡፡ ለረጅም ጊዜ በእሱ ውስጥ ነዎት። ስለሆነም በአሁኑ ጊዜ በኢንተርኔት ላይ ከሚገኙት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ የመስመር ላይ መደብሮች ምርጦቹን ለመወዳደር መቻል አለብዎት ፡፡ ግን እንዴት ታደርጋለህ? ድር ጣቢያዎ በተቻለ መጠን የሚስብ መሆኑን ማረጋገጥ አለብዎት። በጥሩ ሁኔታ ከተቀየሰ ትልቅ ስም የለውም ፣
ስብስብ ሲባል ተለይተው ሊዘርዘሩ የሚችሉ ነገሮች ክምችት ማለት ነው። ሥነ ስብስብ የሒሳብ ጥናት መሰረት ከመሆኑ የተነሳ በአሁኑ ወቅት በሁሉም የሂሳብ ዘርፎች ሰርጾ ይገኛል። ስለሆነም ከመዋዕለ ህጻናት እስከ ዩኒቨርስቲወች ድረስ የስብስብ ጥናት እንደ ትምህርት ይሰጣል።
ከላይ እንደተጠቀሰው ስብስብ ማለቱ ጥርት ብለው የተለዩ ነገሮች (የየቅል ነገሮች) ክምችት ማለት ነው። እኒህ የተከማቹ ነገሮች፣ እያንዳንዳቸው፣ የስብስቡ አባል ይሰኛሉ። የአንድ ስብስብ አባላት ማናቸውም አይነት ነገር ሊሆኑ ይችላሉ ፦ ሰወች፣ ቁጥሮች፣ ፊደሎች፣ ሌሎች ስብስቦች፣ ወዘተ... ።
ስብስቦች፣ በእንግሊዝኛ ፊደላት ካፒታል ሌተር ይሰየማሉ። ስብስብ A እና ስብስብ B እኩል ናቸው የሚባሉት ሁለቱም ስብስቦች አንድ አይነትና አንድ አይነት ብቻ ስብስብ ሲኖራቸው ነው።
ሁለተኛው መንገድ የስብስቡን አባላት አንድ-ባንድ በመዘርዘር ይሆናል። ለዚህ ተግባር እንዲጠቅም አባላቱን በብራኬት መክበብና የእንግሊዝኛ ኮማ በአባላቱ መካከል በማስቀመጥ ነው። ለምሳሌ
የስብስብ አባላት፣ እያንዳዳቸው በጠራ ሁኔታ የተለያዩ (የየቅል) መሆን አለባቸው። አባላቱ ቢደጋገሙ ምንም ለውጥ አያመጡም። በሌላ አነጋገር የአንድ ሰብስብ ሁለት አባላቱ አንድ አይነት ሊሆኑ አይችሉም። የስብስብ አባላት አደራደር ቅደም-ተከተል የለውም። እንደፈለገ ሊደረደር ይችላል። እንዲህ የሆነበት ምክንያት የስብስብ ጽንሰ ሐሳብ ዋና አላም ማን/ምን የሰብስቡ አባል ነው የሚለውን ጥያቄ ለመመልስ ስለሆነ ነው። ስለዚህም የሚከተሉት ስብስቦች እኩል ናቸው።
E = {የካርታ ጨዋታ ምልክቶች} ማለቱ እኒህ ምልክቶች♠, ♦, ♥, እና ♣. አባላቱ የሆነ ስብስብ ማለቱ ነው። በአጠቃላይ መልኩ ስብስብ መስሪያ አጻጻፍ የሚባለውን ዘዴ በመጠቀም ስብስቦችን በብራኬት ተጠቀመን እንዲህ መስራት እንችላለን፡፡ ለምሳሌ
እዚህ ላይ የ(":") ምልክት ትርጓሜው "ሆኖ ሲያበቃ" እንደማለት ነው። ከላይ የተጠቀሰው ምሳሌ ሲነበብ F የሁሉም ቁጥሮች n2 − 4, ስብስብ ሆኖ ሲያበቃ n ደግሞ በ0 እና 19 መካከል ያለ መቁጠሪያ ቁጥር ነው"።
ሌላ ከበድ ያለ ምሳሌ ለመውሰድ ያክል A = {1,2,3,4}, B = {ቀይ, ቢጫ አረንጓዴ}, እና F = {n2 − 4 : n መቁጠሪያ ቁጥር ነው; እና 0 ≤ n ≤ 19}
ማናቸውም የስብስብ A አባላት የስብስብ B አባላት ከሆኑ፣ A የ B ታህታይ ስብስብ ነው እንላለን። ሲጻፍ A ⊆ B ( ሲነበበ A ስብስብ B ውስጥ ይገኛል)። በዚህ ትይዩ እንዲህ በለንም መጻፍ እንችላለን B ⊇ A, ሲነበብB የA ላዕላይ ስብስብ ነው ወይም B ስብስብ Aን ይጠቀልላል።
A የB ታህታይ ስብስብ ሆኖ ነገር ግን ሁለቱ ስብስቦች እኩል ካልሆኑ , A የB ደንበኛ ታህታይ ስብስብ ይሰኛል፣ በሒሳብ ምልክት ሲጻፍ A ⊂ B። ሌሎች ደራሲያን ይህን ምልከት A ⊊ B ይጠቀማሉ።
ሁለት ስብስቦች "ሊደመሩ" ይችላሉ። መደመርን መተግብሪያ ውህድ ስብስብ ሲሆን፣ የA እና B ውህድ እንዲህ ይጻፋል A ∪ B ። ትርጓሜውም በ A ወይም በ B የሚገኙ ሁሉም አባላት ስብስብ ማለት ነው።
የሁለት ስብስቦችን የጋራ አባላት በመውሰድ እንዲሁ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል። የA እና B የጋራ ስብስብ እንዲህ ይወከላል A ∩ B,፤ ትርጓሜውም በ A እና በ B ውስጥ የሚገኙ የጋራ አባላቶች ስብስብ ማለት ነው። A ∩ B = ∅, ከሆነ A እና B የየቅል ስብስብ ይሰኛሉ።
በአንድ አንድ ስሌቶች ማናቸውም ስብስቦች የአቃፊያቸው አለም አቀፍ ስብስብ አባል እንደሆኑ ተደርገው ሊወሰዱ ይችላሉ። ይህ ሁሉን አቃፊ ስብስብ እንዲህ ይወከላል፡ U ። በዚህ ጊዜ U \ A የ A ውጭ ወይንም የ Aተቃርኖ ይሰኛል።
እያንዳንዷን የአንድ ስብስብ አባላት ከሌላው ስብስብ አባላት ጋር በማያያዝ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል። የ ስብስብ A እና B ካርቴዥያዊ ብዜት እንዲህ ይወከላል A × B፤ ትርጓሜውም የቅደም ተከተል ጥንዶች(a, b) ስብስብ ሆኖ ሲያበቃ፣ a እዚህ ላይ የስብስብ A አባል ሲሆን b ደግሞ የስብስብ B አባል ነው ማለት ነው።ብብ
የስብስብ ኅልዮት (ትምህርት) ለሁሉ የሒሳብ ትምህርት መሰረት እንደሆነ ይታመናል። ለምሳሌ አልጀብራ፣ ቡድን ሂሳብ፣ መስክ ሂሳብ፣ ቀለበት ሂሳብ በሙሉ አንድ አይነት ወም ሌላ አይነት ስብስቦች ሲሆኑ የሚለያዩትም በአንድ ወይም በሌላ መተግብሪያ (ኦፕሬሽን) ስር መዘጋታቸው ብቻ ነው። በሌላ ጎን የስብስብ ኅልዮት ለዝምድና ሂሳብ መሰረት ነው። ይሄም ለፈንክሽንና ሌሎች ጽንሰ ሃሳቦች አስፈላጊ ነው።
ኣንቱም ሰባት እዞም ቢዝነስ ኢሎም ናብ ዳስ ሓዉያ ወሲዶም ሳሱላ ዘምስሉኻ ምስ ኣዕሩኽትኻ፡ስድራኻን ቀረብትኻን ኣብ ሓንቲ ድስቲ ጠጢቖም ዝብውልዑኻ፡ ንዓይ ጥራሕ ድዮም ንኩሉ ሰብ እዩ ዝመጾ እቲ መወዓዉዒ። ካባይ ተማሃሩ 7 ሰባት ኣኪበ ድሕሪ ቁሩብ እቲ ናይ መወዳእታ ሰብ ሰብ ኣየምጽኤን፡ ሰልደይ ይብል ዋእ ሓንሳብ ይብሎ ምስ በዝሔ ግን እንተሓትትኩ ሰልዱ ክምለሰሉ እቱ ናቱ ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ናተይ ሕሳብ ተጻሒፉ ዘሎ ለካ ቁጽሪ እንበር ዝሳሓብ ሰልዲ ኣይኮነን ብዝኾነ ዳርጋ ኢየዉሮ 250 ጎሲምናያ ኩላትና
* ኢህአዴግ እስረኞችን “አሰልጥኜ” አስመረኩ አለ፤ እስረኞቹ “ በፍፁም፣ አይደገምም፣ የቀለም አብዮት፣ ህገ መንግስት እና የኢትዮጵያ ህዳሴ” የሚሉ ኮርሶች የወሰዱ...
‘በደሜ በላቤ ደማቅ ታሪክ ፀፍኩ’ ባዩ ህ.ወ.ሃ.ት ለመንገዴ መቅናት ምክንያቱ የትግራይ ህዝብ አጋርነት ነው ይላል፡፡ ይህ ግማሽ እውነት ነው፡፡በህወሃት ጥላስር ይታገሉ የነበሩት ትግሬዎች ብቻ አልነበሩም፡፡የቀድሞው የህወሃት ታጋይ አቶ አስገደ ገ/ስላሴ እንደሚናገሩት ስሙ አይነሳም እንጅ ከህወሃት መስራቾች አንዱ ጎንደሬ አማራ ነው፤ሰውየው በአሁኑ ወቅት በሽተኛ እና ችግረኛ ሆኖ አንዳንዴ ቤታቸው እየጠሩ እንደሚያስታምሙትና እንደሚያሳክሙት በአንድ ወቅት መስክረው ነበር፡፡በቅርቡ እንደሰማሁት ይህ ሰው በቂ ህክምና እንኳ ሳያገኝ ህይወቱ እንዳለፈ አንብቤያለሁ፡፡
ከደርግ ግፈኛነት የተነሳ ህ.ወ.ሃ.ት የሚለውን ስም እንደከልካይ ሳይቆጥር ትግሬ ያልሆነ ኢትዮጵያዊም የህወሃት አባል ሆኖ ደርግን ተፋልሞ ነበር፡፡ህ.ወ.ሃ.ቶች ግን ይህን ማንሳት አይፈልጉም፡፡ከዚህ ይልቅ መላው ኢትዮጵያዊ ከደርግ ተፋልሞ ነፃነቱን ላቀዳጀው የትግራይ ህዝብ ባለ እዳ እንደሆነ፣የትግራይን ህዝብ ቤዛነት እና ጀግንነት በአንደበታቸውም በድርጊታቸውምያስተጋባሉ፡፡ ወደ ስልጣን በመጡ ማግስት “ኢንዶውመንት” በሚል የዳቦስም ትግራይን የፋብሪካ መክተቻ ማድረጉን ተያያዙት፡፡ ‘ምነው ይህ በረከት ለሌላው የኢትዮጵያ ምድር ቢደርስ?’ የሚል ከተገኘ መልሱ ‘የትግራይ ህዝብ በጦርነት የተጎዳ ጀግና ህዝብ ስለሆነ ይህ አይበዛበትም፤ተራ ቅናታችሁን ትታችሁ የትግራይን ልማት ሬት ሬት እያላችሁም ትቀበሉታላችሁ’ የሚል ነበር፡፡ይህን የሚሉት ስለ “እውቀት ጢቅነታቸው” በጀሌ ካድሬዎቻቸው ማህሌት የሚቆምላቸው አቶ መለስ ዜናዊ ነበሩ፡፡ የአቶ መለስ ጉድ የተባለ “ጥልቅ እውቀት” ጀግንነት በዘር የሚተላለፍ ቡራኬ አድርጎ ለማቅረብ የማያፍር ነው፡፡ እርሳቸው የወጡበትን ዘውግ ልዩ የሆነ የጀግንነት ቅመም እንዳለው ከአንድም ሁለት ሶስቴ በአፋቸው የተናገሩት አቶ መለስ በተግባራቸው ያደረጉት በአፋቸው ካወሩት እጅግ ዘለግ ያለ ነው፡፡
አቶ መለስ የሚመሩትን መንግስት ዋና ዋና ወታደራዊ እና የሲቪል ስልጣን ለወንዛቸው ልጆች ካደሉ በኋላ ለወጡበት ዘውግ ይገባል ያሉትን ሁሉ ከማድረግ እጃቸውን አልሰበሰቡም፡፡ኢፈርት የተባለውን አደናጋሪ እና ሚስጥራዊ የንግድ ኩባንያዎች ባህር አቋቁመው ሚስታቸውን (ያለ አቅሟም ቢሆን)ይህን የፋብሪካ ባህር እንድታስተዳድር ሰየሟት፡፡ወ/ሮ አዜብ ወደ ኢፈርት ቁንጮነት ስልጣን ከመምጣታቸው በፊት አዛውንቱ ስብሃት ነጋና ሌሎች ትግራዊያን ኢፈርትን ዘውረዋል፡፡የኢፈርት ፋብሪካዎች ወደ ሰማኒያ የሚደርሱ ሲሆኑ አንዱም “በስህተት” እንኳን ከትግራይ ውጭ አልተገነባም፤ከትግራይ ባልሆነ ኢትዮጵያዊም ተዳድሮ አያውቅም፡፡በአንፃሩ ፋብሪካዎቹ የሚያመርቱት ሸቀጥ በመላ ሃገሪቱ ይራገፋል፣ወደባህር ማዶም ይሻገራል፡፡የፋብሪካዎቹ በአንድ ቦታ መከማቸት ከትግራይ ክልል የቆዳ ስፋት አንፃር ሲታይ ፋብሪካዎቹ ‘በስኩየር ኪሎሜትር ስንት?’ ተብለው ሊቆጠሩ ምንም ያልቀራቸው ያስመስላል፡፡ የኢፈርት በትግራይ ብቻ መከተም፣በትግራዊ አስተዳዳሪዎች ብቻ መተዳደር ጉዳይ በጣም እያነጋገረ ባለበት ሁኔታ ደግሞ ሌላ ወንድም “ኢንዶውመንት” በእዛው ክልል በቅርቡ ተመስርቷል፡፡የዚህ ምክንያቱ የኢፈርት ኩባንያዎች መበራከት አለቅጥ ሰፍቶ ለአስተዳደር አመች ወደ አለመሆን ግዝፈት በመድረሱ ሌላ ኢንዶውመንት እንዳስፈለገ ወ/ሮአዜብ በአንድ ወቅት ተናግረው ነበር፡፡የኢፈርት ግዝፈት ሊያመጣ የሚችለውን አስተዳደራዊ ውስብስቦሽ ለመታደግ “ደጀና” የተባለ ትግራይ ከታሚ ኢንዶውመንት በዚህ ከሶስት አመት አካባቢ በፊት ተቋቁሞ እነ አበርገሌን አይነት ኩባንያዎች አቅፎ ልማቱን እያሳለጠ እንደሆነ ሰርክ ይወራል፡፡ አዲሱ ደጀና ኢንዶውመንት ከአስር በላይ ኩባንያዎች በስሩ አቅፎ ታላቁን ኢፈርትን ለመፎካከር ድክ ድክ እያለ ነው፡፡
እነዚህ ኢንዶውመንቶች ከትርጉማቸው ጀምሮ ባለቤትነታቸው፣ኦዲት ያለመደረጋቸው ጉዳይ፣ በአንድ ክልል(በትግራይ) ብቻ እንዲከትሙ ያደረጋቸው ምስጢር ወዘተ ሁሉንም የኢትዮጵያ ህዝብ ግራ የሚያጋባ ብቻ ሳይሆን አንዳንዴ የሚያስቆጣ ጥያቄ እየሆነ ከመጣ ዋል አደር ብሏል፡፡የቀድሞው የፓርላማ አባል አቶ ተመስገን ዘውዴ አቶ መለስ በህይወት በነበሩበት ወቅት እነዚህ ፋብሪካዎች ኦዲት የማይደረጉበት፣የኦዲት ሪፖርታቸውም የሃገሪቱ ከፍተኛ የስልጣን ባለቤት ለሆነው ፓርላማ የማይቀርብበት ምክንያት ምንድን ነው የሚል ተገቢ ጥያቄ አንስተው ነበር፡፡ ለዚህ የአቶ መለስ መልስ ‘እነሱ እኮ ኢንዶውመንቶች ናቸው ግልፅ ሪፖርት ማቅረብም አይጠበቅብንም’ የሚል የተለመደ “የአራዳ” መልሳቸውን ሰጥተው አልፈዋል፡፡ አቶ ተመስንም የዋዛ አይደሉምና “ኢንዶውመንት” የሚለውን ቃል ትርጉም በአማርኛ ሆነ በኦሮምኛ በአፋርኛ ሆነ በትግርኛ በፈለጉት ቋንቋ ተርጉመው እንደዚህ አይነኬ የመሆኑን ሚስጥር ያስረዱን” ሲሉ ቢወተውቱም አቶ መለስ በማስቀየስ እንጅ መልስ በመመለስ ስማይታሙ “የአራዳ” መልሳቸውን ሰጥተው አልፈዋል፡፡የሆነው ሆኖ “ኢንዶውመንት” የሚለው የእንግሊዝኛ ቃል በአብዛኛው የኮርፖሬት ፈንዶችን ለመግለፅ የሚያገለግል ፅንሰሃሳብ ነው፡፡ከሌሎች የንግድ ማህበሮች በተለየ ከኢንዶውመንት ኮርፖሬት ፈንዶች የሚገኝ ትርፍ ተመልሶ ለልማት የሚዉል እንጅ ለባለቤቶች የሚከፋፈል አይደለም፡፡ የአቶ መለስ “ኢፈርት እኮ ኢንዶውመንት ነው” የሚለው መልስም ትርፉ መልሶ ለሌላ ልማት የሚውል ነው ለማለት ይመስለኛል፡፡ ይህ በግልፅ ኦዲት ካለመደረግ ጋር የሚያገናኘው ነገር በበኩሌ አይገባኝም፡፡
የኢንዶውመንቶቹን ባለቤትነት በተመለከተ የኢፈርት ዳይሬክተሯ ወ/ሮ አዜብ መስፍን በአንድ ወቅት ‘ኢፈርት በተዘዋዋሪ የትግራይ ህዝብ ነው’ ሲሉ ሰምቻለሁ:: ‘በቀጥታስ ባለቤቱ የማን ነው?’ የሚለው እስከዛሬ ሚስጥር እንደሆነ አለ፡፡ ለጊዜው በግልፅ ወደ ተነገረን ተዘዋዋሪው ባለቤት የትግራይ ህዝብ እና የኢፈርት መስተጋብር ስንሄድ ኢፈርትን የሚያክል የፋብሪካ ባህር በትግራይ ብቻ እንዲንጣለል ያደረገው ምክንያት ምንድን ነው የሚለውን ጥያቄ ማለፍ አይቻልም፡፡ ህወሃት እንደሚለው ኢፈርት እና ደጀና በትግራይ የከተሙት የትግራይ ህዝብ ወኪል የሆነው ህወሃት በትጥቅ ትግሉ ወቅት ያፈራውን ገንዘብ ለቆመለት ህዝብ ልማት ማዋል ስላለበት ነው፡፡እዚህ ላይ ብዙ ጥያቄ አለ፡፡ አንደኛው ለህዝብ ነፃነት የታገለው ህወሃት ምን ሰርቶ ይህን ያህል ገንዘብ አፈሰ? ጠመንጃ ተሸክሞ መባተልን የሚፈልገው የትጥቅ ትግል ሲራራ ንግድ አይደለምና ጥሪት አስቋጥሮ የኩባንያ ባህር ማቋቋም ያስቻለውስ እንዴት ነው? ገንዘቡ በትጥቅ ትግል ወቅት የተገኘነው ከተባለስ የትጥቅ ትግሉ የተካሄደው በትግራይ ብቻ አልነበረምና ሌሎች የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች እንደ ኢፈርት ያሉ ባለግዙፍ ኢንዶውመንቶች ያልሆኑበት ምክንያት ምንድን ነው? የሚለው መልስ የሚሻ ጥያቄ ነው፡፡
በሃገራችን ወቅታዊ የፖለቲካ ሁኔታ ውስጥ እንደ የትግራይ ህዝብ እና የህወሃት መስተጋብር ያለ ግራ አጋቢ፣ ብዙ እንደማነጋገሩ ፈር የያዘ መልስ ያልተገኘለት፣ለትንታኔ አስቸጋሪ ጉዳይ ያለ አይመስለኝም፡፡ የዚህ ምክንያቱ ብዙ ቢሆንም ዋነኛው ምክንያት ህወሃት የኢህአዴግ ልብ ሆኖ ሃገሪቱን ፖለቲካ እና ኢኮኖሚ ሲዘውር ከፊት የሚያሰልፋቸው ዋና ባለስልጣናት እና ባለሃብቶች ከትግራይ የወጡ መሆናቸው ነው፡፡ ይህን ነገር ህወሃት ለሁለት ጥቅም ያውለዋል፡፡ አንደኛው የወንዙን ልጆች በወሳኝ ቦታዎች ኮልኩሎ ከውልደቱ ጀምሮ የተጣባውን የዘረኝነት ዝንባሌ ያፀናበታል፡፡ በሁለተኛ እና በዋነኝነት የትግራይን ህዝብ ደጀን ለማድረግ ልቡን ማግኛ መንገድ አድርጎ ያየዋል፡፡ አሁን ያለውን ሁኔታ ለተመለከተ ለህወሃት ሁለቱም የተሳኩለት ይመስላል፡፡ለዚህ ማሳያው የህወሃት የሃረግ መዘዛ ፖለቲካ ከእርሱ አልፎ በመላ ሃገሪቱ ማርበቡ ነው፡፡ በአሁኗ ኢትዮጵያ የመተባበርም ሆነ ያለመተባበር፣ የመተማመንም ሆነ የመጠራጠር ምንጩ ሃረግ መማዘዝ ሆኗል፡፡ይህ በአንድ እናት ሃገር ልጆች መሃከል ከፍተኛ ያለመተማመን አምጥቷል፡፡ ሌላው ህዝብ እርስ በርሱ በጎሪጥ የሚተያይ ተጠራጣሪ ሲሆን የትግራይን ህዝብ ደግሞ የአፋኙ የህወሃት ጠበቃ አድርጎ የመፍራት አዝማሚያ ይታያል፡፡ይሄኔ ከላይ የተጠቀሰው የህወሃት እራሱን ከትግራይ ህዝብ ጋር አንድ እና ያው አድሮጎ የማቅረቡ አላማ ይሰምራል፡፡ሌላው ኢትዮጵያዊ የትግራይን ህዝብ ከህወሃት ጋር አንድ አድርጎ የማየት አዝማሚያ ምንጩ የሚታየው ነባራዊ ሁኔታ ነው፡፡በላይኛው የውትድርና ማዕረግ ሁሉም ለማለት በሚያስደፍር መልኩ ከትግራይ የወጡ ሰዎች መያዙ፤ በሲቪሉ ክንፍም ቢሆን ለረዥም ጊዜ እንደ ጠቅላይ ሚኒስትርነትነት፣የሃገር ደህንነት ኤጀንሲ፣የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር፣በስመ የጠቅላይ ሚኒስትሩ አመካሪነት የጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮን ማሾሩ፣ በአዲስ አበባ መስተዳድር ከዝቅተኛ እስከ ከፍተኛ የሃፊነት ቦታ የትግራይ ተወላጆች መበራከት፣ይህ ደግሞ በትግራይ ተወላጆች ዘንድ ሲወገዝ አለመታየት ለተመልካች ትግሬን እና ህ.ወ.ሃ.ትን አንድና ያው አድርጎ ያይ ዘንድ ይገፋዋል፡፡አሁን ሃገራችን በምትመራበት የዘውግ ፌደራሊዝም ሁኔታ ህ.ወ.ሃ.ት ድርና ማግ ሆኖ መምራት የሚችለው የትግራይ ክልልን ብቻ መሆን ሲገባው የህ.ወ.ሃ.ት ሃያል ህልውና በአዲስ አበባም መስተዳድር ቢሮዎችም ሆነ አዲስ አበባ በከተመው የፌደራል መንግስትም ሚታይ የመሆኑ አደገኛ አካሄድ ለህወሃት መራሹ ኢህዴግ የታየው አይመስልም፡፡ባለሃብትነቱም ቢሆን ለሁሉም ባይሆንም ለትግራዊያኑ ብዙ ጊዜ የማይወስድ ከሆነ ዋል አደር ብሏል፡፡
ከትግራይ የሆኑ ዜጎች በስልጣን እና በሃብት ማማ ላይ በርከት ብሎ መታየት በተቀረው ኢትዮጵያዊ የሚታይበትን መንገድ በሰፊው ለሁለት ከፍሎ ማየት ይቻላል፡፡መጠኑ ቢለያይም ትግሬ ሁሉ ህወሃትን ይደግፋል፤ትግሬ ሆኖ ከልቡ የህወሃትን ሁለንተናዊ የበላይነት ማብቃት የሚፈልግ ማግኘት አይቻልም የሚለው ሙግት ነው፡፡በዚህኛው ወገን ያሉ አሳቢዎች ክርክራቸውን የሚያጠናክሩት እስከዛሬ በትግራይ ጠንከር ያለ የተቃውሞ ድምፅ ተሰምቶ አለማወቁን ነው፡፡ ተከራካሪዎቹ በተጨማሪ የሚያነሱት ነጥብ ከትግራይ የሚነሱ የህወሃት ተቃዋሚዎችም ሆኑ አክቲቪስቶች እንደ ኢፈርት እና የወልቃይት ጥያቄን የተመለከተ ከህወሃት የተለያ አቋም ለማንፀባረቅ ይቸገራሉ የሚል ነው፡፡ በሌላ በኩል የቆሙ ተከራካሪዎች ህወሃት እና የትግራይ ህዝብ ተለያይተው መታየት እንዳለባቸው አጥብቀው ይሞግታሉ፡፡እነዚህኞቹ ለክርክራቸው ማጥበቂያ የሚያነሱት ሃሳብ የትግራይ ህዝብም የህወሃት ብልሹ አሰራር ሰለባ መሆን፣ሌላ አማራጭ ሃሳብ መነፈግ እና በአንድ ወገን ፕሮፖጋንዳ መጠለፍ፣የአብዛኛውን የትግራይ ህዝብ የድህነት ኑሮ ወዘተ ነው፡፡
የትግራይን ህዝብ እና የህወሃትን አንድነት ልዩነት በተመለከተ የሚነሱት እነዚህ ጎራዎች በየፊናቸው ቀላል የማይባሉ ደጋፊዎችን አስከትለው ሲያሟግቱ የኖሩ ቢሆኑም ሁለተኛው ማለትም የትግራይን ህዝብ እና ህወሃትን ለይተን እንይ የሚለው ክርክር ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ፈተናዎች እየገጠሙት ነው፡፡በበኩሌ የዚህ ክርክር ደጋፊዎች መመናመን አብሮነታችንን የሚፈትን፣ የትግራይን ህዝብ ስጋት ላይ የሚጥል አሳሳቢ ነገር ይመስለኛል፡፡ ስለዚህ የህወሃትን ጥፋት የትግራይ ህዝብም አድርጎ የማየቱ ነገር በተቻለ ፍጥነት መቀየር ያለበት ነገር ይመስለኛል፡፡ ለዚህ ዋነኛውን ድርሻ መውሰድ ያለበት ደግሞ ራሱ የትግራይ ህዝብ ይመስለኛል፡፡
ህወሃት እርሱ በስልጣን ሰገነት ላይ ከታጣ ሌላው ኢትዮጵያዊ የትግራይን ህዝብ እሳት ሆኖ እንደሚበላው ያስፈራራል፡፡ ቀላል የማይባለው ትግራዊም ይህን ተቀብሎ የህወሃት ወንበር የተነቃነቀ በመሰለ ቁጥር ስጋት ይወርሰዋል፡፡ይህን የአብዛኛው ትግራዊ ስጋት የሚረዳው ሌላው የሃገራችን ህዝብ ትግራዊያንን የግፈኛው ህወሃት ወንበር ጠበቃ አድርጎ ያስብና የህወሃት የግፉ ማህበርተኛ አድርጎ የማሰብ ዝንባሌ ያሳያል፡፡ ይህ ህ.ወ.ሃ.ት ታጥቆ የሰራበት እና ስኬታማ የሆነ የሚመስልበት ፈለግ ነው፡፡ ይህ ነገር ግን መቆም አለበት፡፡ ነገሩን ለመቀየር ደግሞ የትግራይ ህዝብ ማሰብ ያለበት የዚህን ሁሉ መነሻ ምክንያት ነው፡፡ መነሻው የህወሃት ‘ከሌለሁ የላችሁም’ ስብከት ነው፡፡ ይህንን መመርመሩም ደግ ነው፡፡ የምርምሩ መነሻ ‘ህወሃት ሳይኖር ትግሬ አልነበረም ወይ?’ ብሎ ቀላል ጥያቄ መጠየቅ ሲሆን መልሱ ትግሬ ከህወሃት በፊት ነበረ ነው፡፡ ትግሬ ከህወሃት በፊት ከነበረ ዛሬ እኔ ከሌለሁ የላችሁም የሚለው የህወሃት ዜማ እንዴት መጣ የሚለውን ማስከተልም ተገቢ ነው፡፡የዚህ ዜማ መነሻው ብልጣብልጡ ህወሃት በመላው የትግራይ ህዝብ ስም ግን ለጥቂት ትግሬዎች የሰራው/የሚሰራው አድሎ እና ዘረኝነት ነው፡፡እንደ አሸን ፈልተው ትግራይ የከተሙ የኢፈርት እና ደጀና ኢንዲውመንት ፋብሪካዎች፣በሁሉ ቦታ ብቅ የሚሉ የትግሬ ሹማምንት፣የትግሬ ብቻ የጦር ጀኔራሎች፣ቱጃር ለመሆን የሳምንት እድሜ የሚበዛባቸው ትግራዊ ባለሃብቶች መበራከት ወደ ትግራዊያን ያጋደለው የሃብት እና የስልጣን ክፍፍል ማሳያዎች ናቸው፡፡ባልበላው እዳ ላለመጠየቅ የሚወድ ትግሬ ሁሉ ይህን አምኖ መቀበል ብቻ ሳይሆን ማውገዝም አለበት፡፡
ወደዚህ ልቦና ለመምጣት ሰፊው የትግራይ ህዝብ ራሱን በሌላው ኢትዮጵያዊ ጫማ ማስገባት ይጠበቅበታል፡፡ ‘እኔ ትግሬ ባልሆን ኖሮ ይህን ጉዳይ እንዴት አየው ነበር’ ብሎ ማሰብ ደግ ነው፡፡ለምሳሌ ጠ/ሚኒስትር መለስ እና ደቀመዛሙርቶቻቸው ትግሬነታቸው ቀርቶ አፋር ቢሆኑና ኢፈርትን እና ደጀናን የመሰሉ የልማት ተቋማት አፋር ብቻ እንዲከቱ አድርገው፤ በአፋር አለቆች እንዲዘወሩ ቢያደርጉ፤ ይህ ሳያንስ ደግሞ የአፋር ህዝብ ለእንዲህ ያለው አስተዳደር እድሜ ሲለምን ባየው የሚሰማኝ ምንድን ነው ማለት ያስፈልጋል፡፡ከስልጣን የማይወርዱ የአፋር የመንደር ልጆች የራሳቸው ስልጣን ላይ ሙጥኝ ማለት ሳያንስ የአፋር ባለሃብቶችን የመፍጠር ፕሮጀክት ቀርፀው ሌላውን ኢትዮጵያዊ በሃገሩ ላይ ባይትዋር ቢያደርጉ ምን ይሰማኝ ነበር? የኢትዮጵያ ጠ/ሚኒስትር ተብለው በፌደራል ወንበር የተቀመጡት ሰውየ የትግራይን ክልል የኢንዱስትሪ ዞን ለማድረግ እቅድ አውጥተው ነበር ተብሎ ከገዛ ባለቤታቸው ሲነገር መስማት ትግራዊ ላልሆነው ሰፊ ህዝብ ደስ የሚያሰኝ ትርጉም አለው ወይ? ብሎ መጠየቅ አሁን ሌላው ኢትዮጵያዊ የሚሰማውን ስሜት ለመረዳት ይበጃል፡፡
በግሌ ከትግራዊ ወዳጆቼ እና ጓደኞቼ ጋር ስለዚህ ጉዳይ አንስተን ስንወያይ በአብዛኛው የሚገጥመኝ ክርክር ‘ኢፈርት ትግራይ መከተሙ ለሰፊው ህዝብ ምንም የፈጠረው ነገር የለም፡፡ የፋብሪካዎቹ ባለቤት የህወሃት ባለስልጣኖች እና ዘመድ አዝማዶች ናቸው’ የሚል ነው፡፡ ይህም ግማሽ እውነት ነው፡፡ የእነዚህ ኢንዶውመንቶች ተጠራርቶ ትግራይ ላይ መከተም ለአካባቢው ሰዎች ቢያንስ የስራ እድል መፍጠሩ በሰፊው ትግራዊ መካድ የለበትም፡፡በቀጥታ የስራዕድል ከመፍጠሩ በተጨማሪ በተዘዋዋሪ ለከተሞች ማደግ አስተዋፅኦ አለው፡፡ የፋብሪካዎቹ መኖር የመግዛት ሃይል ያለው ተከፋይ ሰራተኛ በከተሞቹ እንዲኖር በማድረግ በቀጥታ በፋብሪካዎቹ ለመቀጠር ላልቻለው ህዝብ የንግድ እድል መፍጠሩ አይቀርም፡፡ይህ ሁሉ እድል ፋብሪካ በገፍ ላልተተከለለት ሌላው ኢትዮጵያዊ ያልተገኘ ነውና የእድገት ሁኔታ መዛባት ማምጣቱ ሃቅ ነው፡፡ ይህን ክዶ መነሳት የመግባቢያን ሰዓት ከማራቅ ያለፈ ትርጉም የለውም፡፡
ሌላው ከትግራይ ወገኖቻችን የሚገጥመኝ ክርክር ‘የህወሃት ብልሹ አሰራር የትግራይን ህዝብም መድረሻ ያሳጣ ነገር ነው’ የሚል ነው፡፡ ይህ እውነት ነው፡፡የትግራይ ለፍቶ አዳሪ ድሃ ህዝብ በመዋጮ ብዛት ፍዳውን እንደሚያይ ከቦታው ከመጡ ሁሉ የሚነገር ነው፡፡ የሙስናው ነገር፣ሌላ ድምፅ እንዳይሰማ የማድረጉ አፈና ሁሉ በትግራይም ያለ ነው፡፡ ግር የሚያሰኘው ነገር ግን የትግራይ ህዝብ አለበት የሚባለውን ግፍ በግልፅ ሲቃወም አይተን አለማወቃችን ነው፡፡ ለዚህ አፈናው አያሰናዝርም የሚል መልስ ይሰጣል፡፡ በበኩሌ ይህ አያሳምነኝም:: ምክንያቱም ሌላው ኢትዮጵያዊም የደረሰበትን ብልሹ አሰራር የሚያወግዘው መንግስት ምቹ ሁኔታ ስለፈጠረለት ሳይሆን የደረሰበት ግፍ ብዛት አፈናውን ችላ ብሎ ድምፁን እንዲያሰማ ስለገፋው ነው፡፡ ስለዚህ የተበደለ ሁሉ በዳዮች ቀንበራቸውን እንዲያለዝቡ መጠየቁ ተፈፅሯዊ በመሆኑ የትግራይ ህዝብ ድምፁን አጥፍቶ አስተዳደራዊ በደሉን እንዲጋት ያደረገው ምን እንደሆነ ትክክለኛውን መረጃ ከውስጥ አወቆች ለመስማት ጉጉት አለኝ፡፡ በዚህ ረገድ ከትግራይ የሆኑ ወይም ጉዳዩን የሚያውቁ በደንብ ቢያስረዱን የትግራይ ህዝብ ያለበትን ችግር ይበልጥ ለመረዳት ይጠቅመናል፡፡
እንደ ህወሃት አገላለፅ በትግራይ የከተሙት ኢንዶውመንት ተብየዎቹ አላማ ባመጡት ትርፍ ሌላ የልማት ተቋም በትግራይ መመስረት ነው፡፡ ስለዚህ በትግራይ ልማት ልማትን እየወለደ ይቀጥላል ማለት ነው፡፡ለዚህ ምስክሩ በትግራይ የሚዋለዱት የፋብሪካዎች ብዛት ነው፡፡ ዛሬ ይህን ፅሁፍ ስፅፍ እንኳን በ850 ሚሊዮን ብር ግዙፍ የጠርሙስ እና የብርጭቆ ፋብሪካ በእዛው ትግራይ ሊከትም እንደሆነ ትግራዊያን መኳንንት በቴሌቭዥን መስኮት እያወሩ ነበር፡፡ ከሳምት በፊት ደግሞ የመስፍን ኢንጅነሪንግ አልበቃ ብሎ የምስራቅ አፍሪካን ገበያ ታሳቢ ያደረገ የመኪና መገጣጠሚያ ፋብሪካ በዛው በትግራይ ስራ ሊጀምር እንደሆን ሰማን፡፡ይህን እያየን “ላለው ይጨመርለታል” ብለን እንድናልፍ ከታሰበ የማይሆን ነው፡፡
በአንፃሩ በሌላው የሃገራችን ክልል የከባድ ፋብሪካዎች ተከላ ወሬ እንደ ሃምሌ ፀሃይ ተናፍቆም አይገኝ፡፡ ይህን እኔ ትግራዊ ሳልሆን ብሰማው ኖሮ ስሜቴ ዛሬ ትግሬ ሆኘ እንደሚሰማኝ ይሆን ነበር ወይ? ይህን የሚሰራው ህወሃት እድሜ ማጠርስ ያሳስበኝ ነበር ወይ?ይህን ጉልህ የተዛባ አሰራር እያዩ ዝም ማለትስ ይቻላል ወይ? የአንድ ሃገር ሰዎች ሆነን ሳለ ይህ ሲሳይ እኛጋ ያልደረሰው ለምንድን ነው ብሎ መሞገት ወንድም የሆነውን የትግራይ ህዝብ መጥላት ነው ወይ? ብሎ መጠየቅ ደግ ነው፡፡ ህወሃቶችስ ይህን የፋብሪካ መንደር በትግራይ ብቻ እንዲከትም ያደረጉት ሊጠቅሙን ነው ሊጠቀሙብን? በዚህ ሁኔታ የምናገኘው ጥቅም ምን ያህል ቀጣይነት እና ዘላቂነት ያለው ይሆናል፤ ብሎ መመርመር ከሃዲነት ሳይሆን ብልህነት ነው፡፡
የህወሃት ወንበር ሲነቀነቅ የትግራይን ህዝብ የሚያሳስበውን ያህል የብ.አ.ዴ.ን ህልውና የአማራን ህዝብ፣የኦ.ህ.ዴ.ድ በስልጣን ላይ መሰንበት የኦሮሞን ህዝብ፣የደ.ኢ.ህ.ዴ.ን በስልጣን ላይ መታየት የደቡብ ህዝብን፣የሶ.ህ.ዴ.ፓ እድሜ የሶማሌን ህዝብ ወዘተ ያሳስባል ወይ ብሎ መጠየቅ ያስፈልጋል፡፡መልሱ ተቃራኒ ነው፡፡አብዛኛውን ትግራዊ የህወሃት ህልውና ክፉኛ ሲያሳስበው ሌላው ኢትዮጵያዊ እነዚህን ቆምንልህ የሚሉትን የገዥው ፓርቲ አባል/አጋር ፓርቲዎች እንደ የባርነት ወኪል አድርጎ ያያል፡፡ የእድሜያቸው ማጠር ከሚያስከፋው የሚያስደስተው በብዙ እጥፍ ይበዛል፡፡ለዚህ ከሰሞኑ በሃገራች ከተሞች ወከለናችኋል የሚሉዋቸውን የኢ.ህ.አ.ዴ.ግ አባል ፓርቲዎች ለማውገዝ ጎዳና የወጣው ህዝብ ብዛት ማሳያ ነው፡፡የትግራይ ህዝብም እንደሌሎች ወንድሞቹ ቆምኩልህ እያለ ሌት ተቀን የሚሰብክ የሚያስፈራራውን ህወሃት ህፀፆች ለማውገዝ ማመንታት የለበትም፡፡ ‘ከሌሉ የለሁም’ የሚለውን አጓጉል አስተሳሰብ ትቶ ከሌላው የኢትዮጵያ ህዝብ ጎን ሆኖ ህወሃትን ታገስ ተመለስ ፣ካልሆነ ለሚችል ልቀቅ መለት አለበት፡፡ ይህንንም በአደባባይ ማሳየት አለበት፡፡ በተጨባጭ የሚታየውግን ሌላ ነው፡፡
ከላይ በትቂቱ ለማሳየት የተሞከረውን ፍትሃዊ ያልሆነ የሃብት እና የስልጣን ክፍፍል አንስቶ በምክንያት የሚሞግት ሰው ከአብዛኛው ትግራዊያን ዘንድ የሚሰጠው ትርጓሜ ‘እንዲህ የሚያስበው ትግሬን ስሚጠላ ነው’ የሚል ሲሆን ያጋጥማል፡፡ ይሄ ደመነፍሳዊነቱ የበዛ፣ ለመሞገት የሚያስችል የእውነት ስንቅ የማጣት የሚያመጣው የሽሽት መልስ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ትግሬ ወገኖቹን ብድግ ብሎ የሚጠላበት ምንም ምክንያት የለውም፡፡የትግራይ ህዝብ የኢትዮጵያዊነት ጀማሪ፣እጅግ ሰው አክባሪ፣እንግዳ ተቀባይ ነውና የኢትዮጵያ ህዝብ ይህን ህዝብ የሚወድበት እንጅ ብድግ ብሎ የሚጠላበት ምክንያት የለውም፡፡ልክ ያልመሰለውን ነገር ሲጠይቅ ደግሞ ‘ይህን ያልከው እኛ ትግሬ ስለሆን’ ነው ማለት የጥላቻን መንገድ መጥረግ እንጅ ሌላ ጥቅም የለውም፡፡አሳማኝ ምክንያት ሳያቀርቡ ‘የምታዩትን አድሎ እንዳላያችሁ እለፉ፤ያኔ እንደምትወዱን እናውቃለን’ ማለት አብሮነትን የሚፈትን አስቸጋሪ አቋም ይመስለኛል፡፡
ከትግራይ ህዝብ አንፃር ይህ ሁሉ ሲጠበቅ ሌላው ኢትዮጵያዊ ደግሞ ለትግራዊ ወንድሞቹ የሚያቀርበውን ጥያቄ የሚሰነዝረው ረጋ ብሎ፣ ጥላቻን አርቆ መሆን አለበት፡፡እዚህ ላይ መረሳት የሌለበት የሆነውን መዛባት ሁሉ ያመጣው ህወሃት ከትግራይ ህዝብ ጋር ቁጭ ብሎ ተመካክሮ አይደለም፡፡ፍትሃዊ ባልሆነ መልኩ ወደትግራይ የሚተመው ፋብሪካ ሁሉ ሲተከል ሰፊው የትግራይ ህዝብም እንደ እኛው በቴሌቭዥን ይሰማል እንጅ የሚያውቀው የተለየ ነገር አይኖርም፡፡ ‘ሌላውን ረስታችሁ ለእኔ ይህን አድርጉልኝ’ ብሎ አዞ ያስደረገው ነገርም አይመስለኝም፡፡ ስለዚህ ከትግራዊ ወንድሞቻችን ጋር ስንነጋገር ይህን ሁሉ አስበን መሆን አለበት፡፡ ‘ህወሃት የትግራይን ህዝብ አይወክልም’ ከሚለው ሾላ በድፍን የሆነ ዘይቤ ወጥተን ከላይ በተጠቀሱትም ሆነ በሌሎች ነባራዊ ሃቆች ላይ ተመስርተን አፍረጥርጠን መነጋገር ያለብን ቢሆንም ንግግራችን ‘እኛ እና እነሱ’ የሚል ግድግዳ የተገነባበት መሆን የለበትም፡፡ ከዛ ይልቅ የአንድ እናት ልጆች መሆናችንን እያሰብን፤ እንደቤተሰብ ውይይት ፍቅር እና መተሳሰብ ባልተለየው መንገድ መሆን ይኖርበታል፡፡ አሁን እያነጋገረን ያለው ጉዳይ ረዥም ዘመን ከተጋራነው ወንድማማችነት የሚገዝፍ አይደለም፡፡ከአንደበታችን የምናወጣው ነገር ከስሜታዊነት የራቀ መሆን አለበት፡፡ ከስሜታችን ምክንያታችን መብለጥ አለበት፡፡ ይህ ካሆነ ዛሬ እንደቀልድ ከአንደበታችን የምናወጣው ነገር ነገ የምንፀፀትመበትን ጥፋት ይዞ ሊመጣ ይችላል፡፡ስለዚህ ጉዟችን ሁሉ ማስተዋል የተሞላበት መሆን አለበት፡፡ በፍቅር ከመነጋገር እንጅ ከጥላቻ እና ከመጠፋፋት ትርፍ ያገኘ ህዝብ የለምና ንግግራችን ሁሉ ፍቅርን፣እርጋታን እና ምክንያታዊነትን የተሞላ መሆን አለበት፡፡ይህ ካልሆነ ህወሃትን እያገዝነው እንደሆነ መረዳት አለብን፡፡
መስከረም አበራ ጦማሪና በሐዋሳ መምህራን ኮሌጅ መምህር ናት፡፡ የተለየ ሃሳብና አስተያየት ካላችሁ በሚከተለው የመልዕክት አድራሻ መላክ ይቻላል፡፡Email: meskiduye99@gmail.com	View all posts by መስከረም አበራ
በኢትዮጵያዊነት ፍቅራቸው ተቃጥለው አልነበረምን? እንግዲህ የእናንተስ የትግራዋይ ተወላጆቹ ኢትዮጵያዊነት ጥያቄ ውስጥ ሊገባ ይገባልን? እናንተስ የእነዚህ ታላላቅ ኢትዮጵያውያን ዝርያ አይደላችሁምን? እባካችሁ የእነሱ ዝርያ መሆናችሁን አስታውሳችሁ፤ ኢትዮጵያዊነትን አጥብቃችሁ ያዙ። ለሌሎችም አርአያ ሁኑ። ተራዎቹንና ብርቱ ክርስትያን የሆኑትን ክቡራኑን የትግራዋይ እባቶቻችሁንና እናቶቻችሁን እስቲ ተመልከቱአቸው። በኢትዮጵያዊነታቸው ኮርተው አስከሬናቸው በኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ተጠቅልሎ አይደለምን የሚቀበሩት? እናንተስ ከእነሱ አብራክ የወጣችሁ አይደላችሁምን? – የጽሁፉ አቅራቢ ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ጂግሳ
ይህን ደብዳቤ የምፅፍላችሁ እንደ አንድ ለሃገሩ ተቆርቋሪ ግለሰብ ሆኜ፣እናንተ አሁን በምትመሯት ኢትዮጵያ ላይ ፍቅር፣ አንድነት፣ ሰላም፣ እኩልነትና ዲሞክራሲ ይሰፍኑ ዘንድ ይረዳ ይሆናል በማለት ነው። ቀጥሎም፣ በኢህአዴግ ውስጥ የተደራጁት የእናንተ አባላት ለሆኑት ለኦሮሞና አማራ ክልሎች ፕሬዚዳንቶች ለማ መገርሳ እና ገዱ አንዳርጋቸው፤ ኢትዮጵያዊነትን እንዲያራምዱ በመከርኳቸው መሰረት፣ ሃሳቤን ብትጥሉትም ብታፀድቁትም የበኩሌን እንደ መርህ እናንተንም ለመምከር ነው። ከዚህም በተጨማሪ፣ ህሊናዬ ይህን ደብዳቤ ፃፍላቸው ስለ አለኝ፣ ለህሊናዬ ታዛዥ ሆኜ ነው።
ተጋሩን፣ ጉራጌን፣ አማራን፣ አፋርን፣ ኦሮሞን፣ ከምባታን፣ ሀዲያን፣ ሲዳማን፣ ሱማሌንና ሌሎቻችንን በኢትዮጵያም ሆነ በውጪ ሀገር የምንኖረውን ኢትዮጵያውያንንና ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ሁሉ የሚያዛምደን፣ ኢትዮጵያን በስሙ ያስጠራት የንጉሦች ንጉሥ፣ የካህኖች ካህን የነበረው አባታችን ኢትዮጵ ነው። ኢትዮጵ የኖረው በጣና ደሴቶች ላይ ሲሆን ዘመኑም ከ4000 ዐመታት በፊት ነው። እሱም 10 ወንዶችና 3 ሴቶች ልጆች ወልዶ ነበር። 10ሩ ወንዶች ልጆች 10 ነገዶች ሆነው፣ ለ4000 ዐመታት በመባዛት እኛን የዛሬዎቹን ኢትዮጵያውያንን አስገኝተዋል። የኢትዮጵ አስሩ ወንዶች ልጆች ስሞችም፡- አቲባ፣ ቢዖር፣ ተምና፣ አቴር፣ አሻን፣ አክዚብ፣ በሪሳ፣ ቴስቢ፣ ቶላ፣ እና አዜብ ነበሩ። ከሶስት ሴት ልጆቹ አንድዋ ሱባ ትባል ነበር። የዛሬ 4000 ዐመት ከወጡት ከእነዚህ ስሞች ውስጥ አንዳንዶቹ አሁንም ድረስ ኢትዮጵያ ውስጥ አሉ።
ለምሳሌ አዜብ፣ በሪሳ፣ ቶላ፣ አሻን እና ሱባ የተባሉት። ከአባታችን ከኢትዮጵ በኋላ የተከተሉት ነገሥታት ልጆቹ፣ የኢትዮጵያን ስልጣኔ በመላው አፍሪካ አሰራጭተው፣ ዛሬ አፍሪካ የሚባለው ሰፊ ምድር እስከ ዛሬ ሁለት መቶ ዐመታት ድረስ ኢትዮጵያ ተብሎ ይጠራ ነበር። LOWER እና UPPER ETHIOPIA ብለው ከፍለውት ነበር። ከእዚህም በላይ የህንድ ውቅያኖስና ከምእራብ አፍሪካ ብብት ስር ያሉት ውቅያኖሶች ሁሉ የኢትዮጵያ ውቅያኖሶች ይባሉ ነበር።
አሁንም ቢሆን አፍሪካ፣ አፍሪካ የተባለችው በእኛው በአፋሮች ስለሆነ ደስ ይለናል እንጂ አንቆጭም። እስያም እስያ የተባለችው ንግሥተ ሳባ ዙፋኑን በተካችው በዐፄ እስያኤል ስለሆነ በዚህም እንታበያለን። ኢትዮጵያ የሚለው ቃል ትክክለኛ ትርጉሙ “የተቃጠለ ፊት” ሳይሆን “ቢጫ ወርቅ” ስጦታ ለእግዚእብሄር ነው። ቅዱስ ስሟን ለመፋቅ ወይም ለመቀየር የተመኙ ሁሉ የኢትዮጵያ ስም ከእግዚአብሄር ጋራ የተያያዘ በመሆኑ ምኞታቸው ከሽፎ፣ የእግዚአብሄር ዐይኖች ኢትዮጵያ ላይ ተተክለዋል። በቅዱስ መፅሃፉ ውስጥ እግዚእብሄር ኢትዮጵያን ደጋግሞ የሚጠራት ያለ ምክንያት አይደለም። ከማንም ይልቅ ኢትዮጵያን ስለሚወዳት ነው። በነቢዩ አሞፅ አፍ እግዚአብሄር እንዲህ ይላል፡-
“እናንተ የእስራኤል ልጆች ሆይ፤ እናንተ ለኔ እንደ ኢትዮጵያውያን ልጆቼ አይደላችሁምን?” (አሞፅ 9: 7) ከእዚህ ጥቅስ የምንማረው እኛን ኢትዮጵያውያንን እግዚአብሄር ከእስራኤላውያን ይበልጥ ወይም እኩል እንደሚወደን እና ልቡ ውስጥ እንደአለን ነው። ስለዚህ እሱ ጥሎ አይጥለንም።
የንግሥት ሳባ የልጅ፣ ልጅ፣ ልጅ የነበረው አፄ አክሱማይ በገነባትና በስሙ በሰየማት በአክሱም ከተማ የተመሰረተው የኢትዮጵያ ስልጣኔ፣ ለበርካታ ምዕተ ዐመታት ገንኖ፣ ኢትዮጵያን አስከብሯት ነበር። ብልሁና ፍትሃዊው አፄ አክሱማይ፣ ከኢትዮጵያ ዳር ድንበር አልፎ፣ ኢትዮጵያ በዛን ጊዜ ታስተዳድራቸው በነበሩት የግብፅ፣ የሊብያና የኑብያ እንዲሁም የባቢሎን ህዝቦች ሳይቀሩ ንጉሦቻቸው ሲበድሉአቸው ለአቤቱታ ወደ እሱ ይጎርፉ ነበር። በእዚህ ምክንያት የነገሥታት እራስ፣ የዐለም አባት ተብሎ ይጠራ ነበር።
የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዐላማ እያውለበለቡ፣ ከአክሱማይ ልጅ ከአፄ አውሳብዮስ ጀምሮና ከሱም በኋላ የነገሡት ነገሥታትም፣ ንግሥት ዮዲት (እሳቶ የሚል የቅፅል ስም ጠላቶቿ የሰየሙላት) እስከ አሳደደችው እስከ አንበሳ-ሰገድ ድረስ ለ850 ዐመታት አክሱምን መናገሻ ከተማቸውና ማእከል በማድረግ ለ850 ዐመታት ያህል በኢትዮጵያ ላይ ነግሠዋል። ከቀዳማዊ ምንይልክ ዘመን ከጀመርን ደግሞ በአክሱም ላይ የነበረው የንግሥና ዘመን ወደ 950 ዐመታት ገደማ ይሆናል። በላስታ ላሊበላ ለ343 ዐመታት ያህል የነገሡት የዛግዌ ስርወ-መንግሥት አባላትና ከአፄ ዩኩኖአምላክ ጀምሮ እስከ ቀዳማዊ ኅይለሥላሤ ድረስ በሸዋ በቀዳማዊ ምንይልክ ዙፋን ላይ የነሡትም ነገሥታት ምንጫቸው ከአክሱም እንደ ነበር በኩራት ይናገሩ ነበር።
በተጨማሪም የታላቁ የኢትዮጵ ዘር ነን ብለው በኢትዮጵያዊነታቸው ይታበዩና ይጀነኑ ነበር። ሁልጊዜም የገናናው የኢትዮጵ ዘር፣ ኢትዮጵያውያን ነን ይሉ ነበር። በቅርቡ ከአፄ ቴዎድሮስ ቀጥለው በኢትዮጵያ ላይ የነገሡት የትግራዩ ተወላጅ አፄ ዮሐንስም በኢትዮጵያዊነታቸው ከመኩራት አልፈው ተርፈው አፄ ቴዎድሮስ የጀመሩትን የኢትዮጵያ አንድነት ቀጥለውበት የኢትዮጵያን ዳር ድንበር እያስፋፉና እየጠበቁ ህይወታቸውን አሳልፈዋል። አፄ ዮሐንስ የቆሙት ለትግራይ ብቻ ሳይሆን ለመላዋ ኢትዮጵያ ነበር። እሳቸው ለአንዲት ካልኢትም እንኳን ኢትዮጵያዊነታቸውን ጥያቄ ውስጥ አስገብተው አያውቁም።
ጣልያንን በዶግአሊና በአድዋ ያርበደበዱት የሳቸው የጦር አበጋዝ ጅግናው ራስ አሉላ አባ ነጋም ተጋሩነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ እስከ አጥንታቸው ጥልቀት ድረስ የጠሩና የነጠሩ ኢትዮጵያዊ ነበሩ። በኢትዮጵያዊነታቸው ለአፍታም ያህል ከጣልያኖች ጋር ያልተደራደሩት ተጋሩው ባሻ አውአሎም እንኳን ለአድዋ ድል ወሳኝ የሆነውን መረጃ ለጌታቸው ለአፄ ምንይልክ ያቀበሉት በዚያው በኢትዮጵያዊነት ፍቅራቸው ተቃጥለው አልነበረምን? እንግዲህ የእናንተስ የትግራዋይ ተወላጆቹ ኢትዮጵያዊነት ጥያቄ ውስጥ ሊገባ ይገባልን? እናንተስ የእነዚህ ታላላቅ ኢትዮጵያውያን ዝርያ አይደላችሁምን? እባካችሁ የእነሱ ዝርያ መሆናችሁን አስታውሳችሁ፤ ኢትዮጵያዊነትን አጥብቃችሁ ያዙ። ለሌሎችም አርአያ ሁኑ። ተራዎቹንና ብርቱ ክርስትያን የሆኑትን ክቡራኑን የትግራዋይ እባቶቻችሁንና እናቶቻችሁን እስቲ ተመልከቱአቸው። በኢትዮጵያዊነታቸው ኮርተው አስከሬናቸው በኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ተጠቅልሎ አይደለምን የሚቀበሩት? እናንተስ ከእነሱ አብራክ የወጣችሁ አይደላችሁምን? አሁንም ኢትዮጵያን ካለችበት ማጥ የሚያወጣት ኢትዮጵያዊነት ብቻ እንጂ በቋንቋ ላይ የተገነባው፣ በልማድ ብሄር ብሄረሰቦች የሚባለው በትክክለኛ አጠራሩ ግን ጎሳና ነገድ በሆነው ክልለኝነት አይደለም። ይህ ጎሰኝነትና ክልለኝነት፣ የጎሳንና የነገድን የብሄር ብሄረሰብን መብት አስከብራለሁ ቢልና መብቱ ተገቢ ቢሆንም ድንበር እየሳተ፣ እውስጡ ያሉትን የአናሳዎች መብት እየገፈፈ፣ አያሌ ቀውስ እንዳስከተለ ከእናንተ የተሰወረ አይደለም። ለ26 ዐመታት ተሞክሮም ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ አይሏል።
በእውነትም አሁን ኢትዮጵያ ላለችበት ችግር መፍትሄው፣ኢትዮጵያዊነት እንጂ በቋንቋ ላይ የተገነባ ጎሰኝነት አይደለም። ጎሳ ማለት ቋንቋ ማለት ነው፤ “ጎሰአ”፣ ማለትም ተናገረ ከሚለው የግዕዝ ቃል የፈለቀ ነው። ስለዚህ ቋንቋ ማለት ጎሳ ነው። ጎሳ ማለትም ቋንቋ ነው። በሌላ አነጋገር፣ ጎሳ የቋንቋ ክፍል እንጂ የደም ወይም የዘር ዘርፍ አይደለም። አንድ ዐይነት ቋንቋ የሚናገሩ ሰዎች በሞላ በዛ ቋንቋ አፍ ከፈቱ የዛ ቋንቋ ወይም ጎሳ አባላት ይሆናሉ። ይህን ሁልጊዜ በምጠቅሰው ምሳሌ ላሳይ። እኔ በፈረንሳይ፣ በጀርመንና እንግሊዝ ሃገሮች ኖሬ፣ ሶስት ልጆች ብወልድና እነሱ ፈረንሳይኛ፣ ጀርመንኛና እንግሊዝኛ ቢናገሩ፣ የእኔ አፍ መፍቻ ደግሞ ኦሮምኛ ቢሆን ልጆቼ ሶስት የተለያዩ ቋንቋዎች በመናገራቸው ጎሳቸው ፈረንሳይ፣ ጀርመንና እንግሊዝ ቢሆንም የእርስበርስ ዝምድናቸው አይፋቅም። እኔም ኦሮምኛ ስለተናገርኩ ጎሳዬ ኦሮሞ ቢሆንም አባትነቴ አይሰረዝም። እኛን የሚያዛምደን የኔ ደም ወይም ዘር እንጂ ቋንቋ ወይም ጎሳ አይደለምና። ስለዚህ ሰዎችን በስጋ የሚያዛምድ ደም ወይም ዘር ነው እንጂ ቋንቋ ወይም ጎሳ አይደለም። ደሞ ቋንቋ ሊረሳም ሊለዋወጥም ስለሚችል አስተማማኝ የማንነት መለያ ሊሆን አይችልም። ኢትዮጵያ ውስጥ 82 ቋንቋዎችና ዳያሌክቶች እንደ አሉ ይነገራል። ቋንቋ ማለት ጎሳ ማለት ስለሆነ በዚህ ቁጥር መሰረት 82 ጎሳዎች አሉ ማለት ነው። በልጆቼ ምሳሌ እንደምናየው፤ ደም እንጂ ቋንቋ አያዛምድም። እነዚህ ሁሉ የቋንቋ ተናጋሪዎች በደም ወይም በዘር የሚዛመዱት ሁሉም ከኢትዮጵ ወይም ከእሱ 10 ልጆች አብራክ ስለፈለቁ ብቻ ነው። በተጨማሪ ደግሞ በጋብቻ ደም ስለተደበላለቁና በኢትዮጵያ ግዛት ለሺዎች ዐመታት አብረው ኖረው በባህል፣ በልቦና እና እምነት ስለተሳሳቡ እና ስለተወሳሰቡ እንዲሁም የጋራ የማንነት እሴቶችን ስለአካበቱ ነው። እንግዲህ እናንተንም የኢትዮጵያን ህዝቦች የሚያዛምዳችሁና አንድ የሚያደርጋችሁ፣ ከዛም አልፎ የሚያኗኑራችሁ፣ ኢትዮጵያዊነት እንጂ ጎሰኝነት ወይም በቋንቋ ላይ የተመሰረተ ክልል አለመሆኑን ተረድታችሁ፣ የኢትዮጵያን ችግር ለመፍታት ተጋሩነታችሁ እንደተጠበቀ ሆኖ ኢትዮጵያዊነት ላይ አተኩሩ።
ኢትዮጵያዊነት ላይ አትኩራችሁም የአመራር ሚና እየተጫወታችሁ፣ ሌሎቹንም ኢትዮጵያውያንንም፣ ማለትም ብዙሃኑን የኦሮሞን፣ የአማራን፣ የአፋርን፣ የተጋሩንም ጭምር፣ የሲዳማን፣ የጉራጌን፣ የሃዲያን፣ የከምባታን፣ የሱማሌን፣ የከፋንና ሌሎቹን ሁሉ የኢትዮጵያ ህዝቦች ተወካይዎች ጋብዛችሁ ተመካክራችሁ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ፍትህና ርትእ፣ የሰብአዊና የሃብት እኩልነትን አስከብሩ። የንግግርና የፅሁፍ ነፃነት፣ በድፍን ኢትዮጵያ የመንቀሳቀስና የመኖር መብትን አስከብሩ። በጎሰኝነት ጦስ በከንቱ የሚፈሰውን ደም አስቁሙ። የፖለቲካ እስረኞችን ሁሉ በአስቸኳይ ፍቱ። ኢትዮጵያ ውስጥ እና ከኢትዮጵያ ውጪ የአሉትን የፖለቲካ ፓርቲዎችና የህብረተሰባዊ ማህበራትን ሳትንቁ በማሰባሰብ፣ እነሱም የሃገራቸውን ወደፊት እንዲወስኑ ዕድል ስጡአቸው። ከእንግዲህ ወዲህ አርማችሁንም እስከ መጨረሻው ድረስ ኢትዮጵያዊነትን አድርጉ። አሁን በሃረር የሶማልያ ክልል፣ በእብሪተኞች መሰሪነት ከመኖሪያቸው የተፈናቀሉት ኦሮሞዎችና ከነሱ ጋር በሰላም ለዘመናት የኖሩት ሶማሌዎች ወደ ቀድሞ ቦታቸው እንዲመለሱ ጣሩ። የጎንደር ህዝብ ጥያቄ እንዲመለስ የተቻላችሁን ፈፅሙ። ይህን ሁሉ ብትፈፅሙ ኢትዮጵያ ውስጥ ሰላም፣ ፍቅር፣ አንድነት፣ እኩልነት፣ የንግግርና የፅሁፍ ነፃነት፣ የመሬት ባለቤትነት፣ የሰብአዊ መብት፣ ዲሞክራሲና የህግ የበላይነት ይሰፍናሉ። ኢትዮጵያም በነፃነቷ ለዘላለም ትኖራለች።
እነዚህን አንገብጋቢ ጉዳይዎች በመፈፀም ፈንታ እንደ ቀድሞው ለብቻችን ስልጣኑን ጨብጠን፣ እንደ በፊቱ በጦር ኅይል ብቻ ችግሩን እንፈታዋለን ካላችሁ፣ ውጤቱ ይብስ እልቂት፣ ይብስ ሰቆቃ ይሆናል። አመፅ አመፅን ይወልዳልና የአመፅ ክበት እየተሽከረከረ ሁሉንም ያወድማል። አሁን ሁሉም ሰው በፖለቲካ ስለበሰለና መብቱንና ማንነቱን ስለአወቀ፣ ፍርሃቱን አሽቀንጥሮ ጥሎ ለመብቱና ነፃነቱ ሲዋደቅ እየታየ ነውና። ደሞም የአሁኗ ኢትዮጵያ፣ የዛሬ 26 ዐመትዋ አይደለችምና። ስለዚህ ቡናው ፈልቶ መንተክተኩን ማሽተት ይገባችኋል። እናንተ ባላችሁበት የስልጣን ማማ ላይ ሆናችሁ፣ ሰፊውን የትግራይን ህዝብ ጨምሮ ለመላው የኢትዮጵያ ዜጎች ህይወት መጠበቅና ደህንነት ሃላፊነት አለባችሁ። ለራሳችሁም ደህንነት እንዲሁ። እምብዛም ብልሃት ያደርሳል ከሞት፣ እምብዛም ስለት ይቀዳል አፎት ተብሏልና። ደሞም ኅያል ሁልጊዜ በጦሩ ብዛት አያሸንፍምና። አዱኛና ጊዜም ከዳተኛ ናቸውና። በዚህ ዐለም ላይ ለዘላለም ፀንቶ የሚኖር ምንም ነገር የለምና። ሁሉም ነገር ማብቂያ ወቅት አለውና። የእናንተም ጉልበት እንደ ድሮው አይደለም። በዱር በገደሉ 17 ዐመታት፣ በከተማዎች 26 ዐመታት፣ በጠቅላላው ቢያንስ ለ43 ዐመታት ታግላችሁ እረፍት አግኝታችሁም አታውቁም። ለመሆኑ ጡረታ ወጥታችሁ እፎይ ብላችሁ የምትተርፋችሁን አጭር እድሜ የምትዝናኑባት መቼ ነው? ከእናንተ በዕድሜ ለሚያንሱት፣ ጉልበትና አዲስ ሃሳብ አዲስ እውነታ ለሚያፈልቁት ወጣት ኢትዮጵያውያን ስልጣን አስተላልፋችሁ፣ እናንተ የታፈራችሁ እንዲሁም የተከበራችሁና እንደ አርአያ የምትታዩ አረጋውያን ዜጎች የምትሆኑበት ወቅትስ መቼ ይሆን? እባካችሁ ሥልጣን በሰላማዊ መንገድ በመልቀቅ፣ለወጣቱ ትውልድ እንዲሁም ለአፍሪካ አምባገነን መሪዎች አርአያ ሁኑ፡፡ እናንተም በአገራችሁ ከሥልጣን በኋላ እፎይ ብላችሁ ኑሩ፡፡ ለኢትዮጵያም እፎይታ ስጡአት፡፡ ይበልጥ ክብርና ድል እንጂ ሽንፈትና ውርደት አይሆንባችሁም። ሥልጣናችሁን በክብር እንጂ በውርደት እንደማትቋጩት አምናለሁ፤ እመኛለሁም። ስለዚህ የኔን ትንሿን ምክሬን ሳትንቋት እንደምትተገብሯት እምነቴ የፀና ነው።
የኢትዮጵያ ታሪክ የ100 ዐመት ሳይሆን በሺህዎች የሚቆጠር መሆኑን የአክሱም ታሪክ ብቻ እማኝ ነው። መላው አፍሪካ ድሮ ኢትዮጵያ ይባል እንደነበር የሚመሰክር ጥንታዊ ካርታ እታች ሰፍሮአል። ያኔ አፍሪካ የታችውና የላይኛው አፍሪካ ተብሎ ነበር የተከፈለው። ዝቅ ብላችሁ እሱን ከማየት አትዘናጉ።
በሚቀጥለው ገፅ የአለው ካርታ ደግሞ ከምዕራብ አፍሪካ ብብት በታች ያለው ውሃ ሁሉ የእትዮጵያ ውቅያኖስ ይባል አንደ ነበር ያሳብቃል። ዛሬ የህንድ ውቅያኖስ የሚባለውም ጥንት የኢትዮጵያ ውቅያኖስ ይባል እንደነበር የሚያሳይ ካርታም ዐይቻለሁ።
ከሀብትም ከመሬትም በላይ ህዝብ ወንድም፣ እህት፣ አባት፣ አጎት ይበልጣል። ቋንቋችን ቢደበላለቅም ደማችን አንድ ነው፡፡ ሁሉም ለፍቅር ራሱን ካስገዛ ይህቺ ሀገር...
አዲስ አበባ ፣ ሚያዚያ 3 ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ) የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ስርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠርና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማስፈፀሚያ ደንብን የፌዴራል ጠቅላይ አቃቤ ህግ ይፋ አደረገ።
Ethiopia : ሱዳን ከፍተኛ ባለስልጣናት በኢትዮጵያ ቦርደር የሚገኙ ከፍተኛ ሲቪል እና ወታደራዊ ባለስልጣናትን ዛሬ ህዳር 28 ቀን 2010 ዓ/ም በሱዳና ቦርደር ከተማ ገላባት ላይ በመሰብሰብ “በፈረንጆች አዲስ ዓመት የኢትዮጵያ መንግስት መሬታችንን ለማስረከብ የፈረመ እና ቃል የገባ በመሆኑ እስከዚያ ድረስ ጦራችን በተጠንቀቅ ይቆያል ” በማለት በስብሰባው ተናግራል ፡ ህወሓት በጓሮ በር በድብቅ እያደረገ ያለውን ሸፍጥ በአደባባይ ይፋ አድርገዋል፡፡ በመሆኑም ሕዝባችን ይህን አሻጥር በጥንቃቄ እንዲያውቀው ይፋ አድርገንዋል፡
”በዛሬው ቀን በጅጅጋ የጀዋር መሐመድ ለማ መገርሳና አባዱላ እርግማን ፕሮግራም እየተካሄደ ነው. ፕሬዚደንት አብዲ ኢሌ 50 ግመሎች እንድታረዱና ስጋቸው ለድሆች እንድከፋፋል ቁርዓን እንድነበብና ምግቡን የምበሉ ሁሉ ጀዋር መሐመድን ለማ መገርሳንና አባዱላን እንድረግሙ ባዘዙት መሰረት ግመሎቹ ታርደው ከተማዋ በስጋ ተጥለቀለቃ እርግማኑ በመውረድ ላይ ይገኛል. ኢሌ የፓለቲካ ጭንቀት ስገጥመው ጠንቁዮችን ማማከርና የዱኣ (ፍየል በግ ከብትና ግመል ማረድን ይጨምራል) ስነስርአት ማዘጋጀት የተለመደ ብሆንም በቀጥታ እገሌ ይረገም የሚል ፕሮግራም ስዘጋጅ ይሄ የመጅመሪያው ነው.”
በሳምንቱ አጋማሽ ላይ በአዲስ አበባ ለሰዓሊና ቀራፂ ሚካኤል ቤተስላሴ ዝክረ መታሰቢያ ተካሄደ፡፡ በፔፐር ማሽ papier mâché በሚሠራቸው ቅርፆች በመላው ዓለም የታወቀው ኢትዮጵያዊ ሰዓሊና ቀራፂ ከ30 ዓመቱ ጀምሮ ቅርፃቅርፅ ላይ በመሥራት ቆይቷል፡፡ በ69 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት እስኪለይ በፓሪስ ከተማ ውስጥ ይኖር ነበር።
የኦዳ መደመር አፍሪካ የሥነጥበባት ስፍራ፤ የነፃ አርት ቪሌጅ፤ የናስ ስቱድዮ ሰዓሊያን ሌሎች እንግዶች በተሳተፉበት ዝክረ መታሰቢያ ሚካኤል ቤተ- ስላሴ በመንፈሱ ጥንካሬ ፤ በእውነተኛነቱ፤ በሰብዓዊነቱ፤ ለስነጥበብና ለስነጥበባውያን በነበረው ወገንተኝነት ታውሷል፡፡ በዝክረ መታሰቢያው የተገኙ ታዋቂ ሰዓሊያን እንደተናገሩት ሚካኤል ቤተስላሴ ለኢትዮጵያ ስነጥበብ ያበረከተውን የማይተካ ሚና በማክበር በአገር ውስጥ ያሉ የስዕል ስራዎቹ ተሰባስው ለእይታ መቅረብ እንዳለባቸውም ተገልጿል፡፡
ሚካኤልን በማሰብ በኦዳ መደመር አፍሪካ የስነጥበባት ስፍራ በአፈር ሰዓሊው ዳዊት ሙሉነህ ግዙፍ የማስታወሻ ስዕል የተሰራ ሲሆን፤ በስነጥበባት ስፍራው በፔፐር ማሽ የሚሰራውን ስነጥበብ ለማጎልበት እና በይበልጥ ለማስተዋወቅ አንድ ኮርነር ለመፍጠር ሰዓሊዎቹ ምክክር አድረገዋል፡፡ በዝክረ መታሰቢያው ላይ የኦዳ መደመር አፍሪካ የስነጥበባት ስፍራ መስራች ረዳት ፕሮፌሰርና ሰዓሊ ጎሳ ገብረስላሴ‹‹ሚካኤል ለእኛ የተመኘው ስኬታማ ሆነን በመላው ዓለም እንድንታወቅ ነው፡፡ ንፅህና ያለው እምነትን የምንገልፅበት፤ ከራሳችን ጋር የምንተዋወቅበት በመንፈስም በቁስ አካልም ከፍ ያለደረጃ እንድንደርስ ነበር የሚመክረው፡፡ በ24 ሰዓታት ውስጥ ለ48 ሰዓታት የሚያስብ ነበር፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ፓርኮችን እየከፈተ ነው፡፡ ይሄን መስራት ያለባችሁ ሰዓሊዎች ናቸው፡፡›› ብሎ መናገሩን ገልፀዋል፡፡
ሚካኤል ቤቴ-ስላሴ በግዙፍ የፔፐር ማሽ ቅርፆቹ ፤ በደማቅ ቀለሞች የተጌጡ ክብ ወይም ረዣዥም ፊቶች፤ ሙሉ ልክ ያላቸው ቅርፃ ቅርጾች በትልልቅ ኤግዚቢሽኖቹ በማሳየት በዓለም ዙርያ አድናቂዎችን አፍርቷል፡፡ በተለያዩ ጊዜያት በሰጣቸው አስተያየቶችም በልዩ ስነጥበብ ለቀረፀው ባህል በኢትዮጵያ ታሪክና አፈታሪኮች መነሳሳቱን ገልጿል፡፡
በፈረንሳይ ዋና ከተማ ፓሪስ ላለፉት 40 ዓመታት ሲኖር የነበረው ሚካኤል ቤተስላሴ በስራ ዘመኑ በ18 የተለያዩ አገራት በመዘዋወር ከ80 በላይ ኤግዚብሽኖችን አሳይቷል፡፡በፈረንሳይ የተለያዩ ከተሞች ከ25 በላይ ኤግዚብሽኖች ያቀረበ ሲሆን በአምስተርዳም ፣ በአንቨርስ ፣ ባርሴሎና ፣ በርሊን ፣ ኮሎኝ ፣ ጄኔቫ ፣ ሎንዶን ፣ ሪዮ ዴ ጄኔሮ ፣ ዋሽንግተን ዲሲ ውስጥ በሚገኙ ታዋቂ ሙዚየሞችም ውስጥ ሥራዎቹን አሳይቷል፡፡በበርካታ ታዋቂ መጽሔቶች የሽፋን ገፅ ላይ በመሥራትም ይታወቃል። የሚካኤል ቤተ ስላሴ የቅርጫ ቅርፅ ስራዎች በመላው ዓለም በታዋቂ ሙዚዬሞች እና ጋለሪዎች የተሰበሰቡ ሲሆን በዋሽንግተን ዲሲ በሚገኘው የስሚዝሶኒያን ናሽናል ሙዚዬም ኦፍ አፍሪካን አርትም ስራዎች ለቋሚ እይታ ቀርበዋል፡፡ዲፕሎማት ፣ በመንግሥት ሚኒስትርነትና በሚስዮናዊነት ለሰሩት አጎቱ ለብርሃን-ማርቆስ ዋልዳ-ጻዴቅ (1892-1943) ሕይወትና ሥራ መታሰቢያ የሆነን መጽሐፍ በፈረንሳይኛ በማዘጋጀት በ 2009 አሳትሟል፡፡
ለዘርፉ የተሰጠውን ተግባርና ኃላፊነት ለመወጣት ባለ በጀት መ/ቤቶች ውስጥ የሚገኙ የውስጥ ኦዲተሮችን ማደራጀትና የአቅም ግንባታ ስራዎችን ማከናወንን የሚያካትት ሲሆን በስሩ በተደራጁት ዳይሬከተሮች አማካይነት የክልሉን መንግስት የፋይናንስና ንብረት ኢንስፔክሽን ማከናወን፣ እርምጃ መውሰድና እንድወስድ ማድረግ ተግባራቶችን ያከናውናል፡፡ይህ ዘርፍ በስሩ የክዋኔ ኦዲት፣የፋይናንሻልና የንብረት ኦዲትና የግበዓት፤የአፈር ማዳበሪያና የተዘዋዋሪ ፋንዶች ኦዲት ዳይሬክቶሬቶች የሚያስተባበር ዘርፍ ሆነው ተደራጅቷል፡፡
የአፈር ማዳበሪያ ሥርጭትና ብድር አመላለስ፣ የከተማ እና የገጠር ወጣቶች ሥራ ዕድል ፈጠራ ተዘዋዋሪ ፈንድ ኦዲት ሥራ፣ የእንሰሳት መድሃኒትና የህክምና መሳሪያዎች ኦዲት ሥራ እና የማህበረሰብ አቀፍ ጤና መድን ከአርሶ አደሩ የሚሰበሰብ የገቢ ሂሳብ ኦዲት ያከናውናል፣ ኦዲት ግኝት እርምጃ እንዲወስድ ያደረጋል፤ አፈጻጸሙን ይከታትላል፣ ይገመግማል
በክልሉ የመንግስት ተቋማት በስራ ላይ የሚያውሉት ሀብት በቁጠባ (Economically)፣ በብቃት (Efficiently) እና ውጤታማ(Effectively) በሆነ መልኩ የአካባቢ ጥበቃን /Environmently/ ታሳቢ በማድረግ ማከናወናቸው እና ገንዘብ ያስገኘው ፋይዳ /value for money audit/ ኦዲት ያደረጋል፣
በክልሉ መንግስት የበጀት ዋስትና የአፈር ማዳበሪያ በግዥ ቀርቦ ለተጠቃሚዎች እጅ በእጅ ክፍያ እና በብድር የሚሰራጭ የአፈር ማዳበሪያ አያያዝና አጠባበቅ፣ የሽያጭ ገንዘብ አሰባሰብና የብድር አመላለስ ኦዲት ያከናውናል፣ ግብረ መልስ ይስጣል፣
ከፌዴራል መንግስት የሚላክ የከተማና የገጠር ወጣቶች የሥራ ዕድል ፈጠራ ተዘዋዋሪ ፈንድ፣ከአርሶ አደር የሚሰበሰብ የማህበራዊ ጤና መድን ገቢ ፣የትምህርት ጥራት ማሻሻያ ፕሮጀክት/GEQIP-II/፣ ዋን ዋሽ ፕሮግራም /One Wash/፣ኮ ዋሽ ፕሮግራም /Co-Wash/ ፣በገጠር የልማታዊ ሴፍትኔት ፕሮግራም / PSNP-4/ ፣የከተማ ልማታዊ ሴፍትኔት /UPSNP-4/፣ የመሠረታዊ አገልግሎት ማሻሻያ ፕሮጀክት /PBS-III/FTA/፣ የመንግስት ፋይናንስ አስተዳደር ፕሮጀክት /PFM/፣የመሬት ይዞታና ሰርትፍኬት ፕሮግራም /LIFT/ Land Information for Transformation/፣ ሀብት ኦዲት ያከናውናል፣ አፈጻጸሙን ይከታትላል፣ ይገመግማል፣
ከጠቅላይ ዐቃቤ ህግ፣ ከፍርድ ቤቶች እና ከህዝብ ምክር ቤቶች በልዩ ትዕዛዝ የሚሰጡ የኦዲት ሥራዎች ጥያቄ ተቀብሎ ኦዲት ያከናዉናል፣ የኦዲት ግኝቶች ላይ ማብራሪያ ይሰጣል፣ አፈጻጸሙን ይከታትላል፣
ዘርፉ የተሰጡትን ሀላፊነቶችን ለመወጣት በስሩ በሶስት ዳይሬክቶሬቶች ማለትም የፋይናሻያልና ንብረት ኦዲት፣ የክዋኔ ኦዲት፣ የግበአት፣የአፈር ማዳበሪያና የተዘዋዋሪ ፈንዶች ኦዲት ዳይሬክቶሬቶች ተደራጅቷል፡፡
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 17 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የዓለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (አይ ኤም ኤፍ) የባለሙያዎች ቡድን በሁለት ዙር በገመገመው የተራዘመ የብድር እና...
አዲስ አበባ ፣ ጥር 20፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል አሉ የጤና ባለሙያዎች። ከፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ጋር ቆይታ...
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ከተማ ነጆ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ለይቲ ብመውቓዕቲ ፖሊስ ሓደ ተማሃራይ ሞይቱ ክብሉ ነበርቲ'ታ ከተማ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ገሊጾም።
ነባሪ ከተማ ነጆ ዝኾኑ ኣቶ መሓመድ ሂካ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ቅድሚ ክልተ ሰሙናት ፈደራል ፖሊስን ወታሃደራት ኣግኣዚን ኣብታ ከተማ ናብ ዝርኸብ ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ኣትዮም ነቶም ተማሃሮ ኣኪቦም ገጾም ናብ ጸሓይ ጌሮም ኣብ መሬት ክድቅሱ ከምዝኣዘዝዎም ይገልጹ።
ዓለም-ለኸ ውድብ ጥዕና(WHO) እቲ ሕጽረት መግቢ፡ ንኩነታት ተመሓላለፍቲ ሕማማት ከጋድድን ብሚሊዮናት ንዝቁጸሩ ሰባት አብ ሓደጋ ከእቱን ይኽእል’ዩ ክብል’ውን አጠንቂቑ’ሎ።
ከአመታት በፊት የገዥው ፓርቲ አባል ሳይሆን በመንግስት ስራ ላይ ተሰማርቶ ይሰራ ነበር፡፡ 1997 ዓ.ም በኋላ ግን በዚህ አቋሙ አልቀጠለም፡፡ ‹‹አንዴ ቅንጅት ሌላ ጊዜ ደግሞ ኦነግ እያሉ ስም ሲለጥፉብኝ ‹ከዚህ ሁሉ!› ብየ ኦህዴድን ተቀላቀልኩ›› ይላል ካድሬው ለነገረ ኢትዮጵያ፡፡ ከዚህ በኋላ ባሉት ጊዜያት ደመወዝና እድገት በእጥፍ ተጨምሮለታል፡፡ የትምህርት እድል ተሰጥቶታል፡፡ በተቃራኒው ደግሞ ኦህዴድም ሆነ ኢህአዴግ ህዝብ ላይ የሚፈጽሙትን በደል በቅርብ ርቀት ተገኝቶ ተከታትሏል፡፡
ካድሬው እንደሚለው ከእነ አባዱላና መሰል ፖለቲከኞች ውጭ የኦህዴድ ካድሬዎች በፓርቲያቸው እምነት የላቸውም፣ በህወሓት በደል በእጅጉ ተማርረዋል፡፡ የ‹‹ብአዴኖችም ከእኛ የሚለይ ነገር የለውም፡፡ ተመሳሳይ ነው፡፡›› ይላል ካድሬው፡፡
በበርካታ ጉዳዮች ‹‹ፓርቲዬ›› ከሚለው ኢህአዴግ እንደሚለይ ቢገልጽም በአንድ ጉዳይ ግን ይስማማማል፡፡ ‹‹ጥያቄ የሚያቀርብ ካድሬ አንድም ኦነግ አሊያም የድሮው ቅንጅት አካል የነበረ ፓርቲ ወይንም ትምክተኛ ተብሎ ስም ይሰጠዋል፡፡ ኦነግ ወይንም ‹‹ቅንጅትነት/ትምክተኝነት›› ጥያቄ ማንሳት ከሆነ የኦህዴድ ካድሬዎች ሲገለጡ ኦነጎች ናቸው፡፡ ብአዴኖቹ ደግሞ እንደዛው ቅንጅት/ትምክተኛ ናቸው ማለት ነው››፡፡ በዚህ ጉዳይ ካድሬው የድሮው ጠቅላይ ሚኒስትር ‹‹ኦህዴድ ሲገለጥ ኦነግ ነው!›› በሚለው ይስማማል፡፡