Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እነዚህ ማኅበራት፣ ተቋማት፣ ድርጅቶች እና ፓርቲዎች አንዳንድ ጊዜ ለምጣዱ ሲባል አይጧን ማሳለፍ አለባቸው፡፡ በትንሽ በትልቁ በመጨቃጨቅ እና ባለመስማማት፣ በሆነው ባልሆነው በመለያየት እና እንደ አሜባ በመከፋፈል ምጣዱን የሚሰብሩት ከሆነ በውኑ ይህች ሀገር ተስፋዋ ምንድን ነው? ሰዎች ሲሠሩ ይሳሳታሉ፡፡ ከዕውቀት ማነስ ይሳሳታሉ፣ ከመቸኮል ይሳሳታሉ፣ ትክክለኛ ነገር የሠሩ መስሏቸውም ይሳሳታሉ፡፡ ማናቸውንም ዓይነት የሰዎችን ስሕተት ለመታገሥ የማንችል ከሆነ ሰዎችን የሚያሰባስቡ ተቋማትን መመሥረት የለብንም ማለት ነው፡፡ እናም መጀመርያ እኔ በእነርሱ ቦታ ብሆን ኖሮ ምን አደርግ ነበር? ብሎ ራስን መጠየቅ ቀጥሎም፣ ልናልፈው የሚገባንን ነገር ልንናገርበት እና ልንከራከርበት ከሚገባን ነገር ለመየት አለብን፡፡
አካሄዳችን እና እርማታችን ዋናው ዓላማው ያቋቋምነውን ድርጅት፣ ማኅበር፣ ፓርቲ፣ ተቋም ማነጽ፣ ማጠናከር፣ እና የተሻለ ማድረግ ከሆነ ማናቸውም ነገራችን ምጣዱን የማይሰብር መሆኑን ማረጋገጥ አለብን፡፡ ያለበለዚያ ግን አንዳንድ ጥቃቅን የስሕተት አይጦችን እናጠፋለን ብለን የደከምንበትን፣ ስንት ወዝ እና ልፋት የፈሰሰበትን፣ ስንቶች እንደ እሳት ነድደው ያሟሹትን፣ የስንቶች ድካም እና ሞያ የፈሰሰበትን፣ምጣድ መስበር ይመጣል፡፡
ዛሬ በታላላቅ ቤተ እምነቶች የምናየው ጠባይ ለአይጧ ሲባል ምጣዱ ይሠበር የሚል የሞኝ አሠራር እየሆነ ነው፡፡ አይጧን ከምጣዱ ለይተው መምታት አቅቷቸው ለብዙ ሺ ዓመታት የተደከመባቸው ትልልቆቹ ምጣዶች እየተሠበሩ ነው፡፡ ያች ገበሬ እናት ትእግሥትን ገንዘብ አድርጋ፣ ለትልቁ ምጣድ ሲባል እስኪ ለጊዜው አይጧን ላሳልፋት ያለችው አይጧ ታስፈልጋለች፣ችግር አትፈጥርም፣እያደረገችው ያለው ነገር ትክክል ነው፣ ቤቱን ማውደሟ፣ ያልለፋችበትን ነገር መብላቷ፣ ቀበኛ መሆንዋ ተገቢ ነው፤ በዚህ ሁኔታም መኖር አለባት ብላ አይደለም፡፡ ምጧዷን አትርፋ አይጧን ብቻ የምትመታበትን ተስማሚ ጊዜ ለማግኘት እንጂ፡፡ በአንድ ጊዜ ሁለት ጥፋት ላለማጥፋት፡፡
የተለያየ የፖለቲካ አመለካከት አንግበው የተነሡ ኃይላትም ኢትዮጵያን ያህል ብዙ ትውልድ ደክሞ ያሟሻትን ምጣድ፣ ስንቶች እንደ እሳት የተማገዱባትን ምጣድ፣ ስንት የማንነት፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የቅርስ፣ የእምነት እና የወግ እንጀራ ሲጋገርባት የኖረችውን ምጣድ፤ እናጠፋቸዋለን ብለው ለሚያስቧቸው አይጦች ሲባል እንዳይሰብሯት መጠንቀቅ ያስፈልጋል፡፡ ሀገር ከፖለቲካ አመለካከት፣ ከርእዮተ ዓለም፣ ከፍላጎት፣ ከአስተሳሰብ እና ከምኞት ሁሉ ትበልጣለች፡፡
የችግር፣ የኋላ ቀርነት፣ የግፍ፣ የጭቆና፣ የመብት ረገጣ፣ የፍትሕ ማጣት፣ የእኩልነት ማጣት፣ የሰብአዊ መብት ማጣት የምንላቸው አይጦች መጥፋት አለባቸው፡፡ እነዚህ ነገሮች ለዕድገታችን ዕንቅፋቶች፣ለኋላ ቀርነታችን ምንጮች መሆናቸውን የሚክድ የለም፡፡ መጥፋት የለባቸውም ብሎ የሚከራከርም የለም፡፡ ነገር ግን ምጣዱ ሳይሰበር መሆን አለበት፡፡ እነዚህን አይጦች እናጠፋለን ብለን ዛሬ ከአንዳንድ ኃይሎች ጋር የምንመሠርተው ግንኙነት፣ የምንፈጥረው ኅብረት እና የምንዋዋለው ቃል ኪዳን አብሮ ምጣዱን የሚሰብር እንዳይሆን ደግሞ ደጋግሞ ማሰብ ያስፈልጋል፡፡
በታሪካችን ውስጥ ያለፍንባቸው ብዙ አሳዛኝ እና ክፉ ነገሮች አሉን፡፡ እነዚህን ዛሬ ሁላችንም የምንጸየፋቸውን እና እንዳይደገሙ የምንታገላቸውን የትናንት ጠባሳዎች ለማረም የምናደርገው ሂደታችን አይጧን በማጥፋት ሰበብ ምጣዱን የሚሰብር እንዳይሆን ጥንቃቄ ያስፈልገናል፡፡ ሰው ጠባሳውን አጠፋለሁ ብሎ ቆዳውን አይልጥም፡፡ የሀገሪቱን አንድነት፣ የሕዝቦችን በተዋሕዶ እና በተገናዝቦ መኖር፣ የነገን አዲስ ራእይ እና የትውልዱን የወደፊት ጉዞ የምንጋግርባትን ኢትዮጵያ የምትባለውን የተሟሸች ምጣድ፣ እዚህም እዚያም የሚያስቸግሩንን እና አንዳንድ ጊዜም ልናልፋቸው የሚገቡንን አይጦች በማጥፋት ሰበብ መስበሩ ለጫማ ሲባል እግርን እንደመቁረጥ ያለ ነው፡፡
ለረዢም ጊዜ «ምናለ ዳንኤል ይህንን ነገር ቢያደርግ» እያልኩ ስመኘው የነበረውን ነገር ዛሬ አድርገኸው በማየቴ በጣም እጂግ በጣም ደስ ብሎኛል። «የእነ እገሌም አለ ገና» እያልኩ የምጠብቃቸው ሌሎች ሁለት ደግሞ አሉ፤ አንድ ከአውሮፓ አንድ ከአሜሪካ።
በእውነቱ እጅግ በጣም ደሰ የሚል ጅምር ነው በቅን ልቦና እና መንፈስ እውነትን ለሚፈልግ ስው እንደዘህ ያሉ በሀገር በባህል በትውፊት በእምነት እና በፖለቲካ እንዲሁም በማኅበራዊ ጉዳዮች ዙሪያ የእብረተሰባችንን አመለካከት ወደ አንድ መንገድ ለማቀራረብ የተለያዪ ሰዎችን አመለካከት ለማስማማት እንድችል በህውቀታቸቀው ለሀገራቸው ፍሬ ሊያፈሩ የሚችሉ ለወገን የሚጠቅሙ ዛሬም እንደጥንቱ አባቶቻችን ተአምር መስራት የሚችሉ የብዙ ምሁራን መፍለቂያ ሀገራችንን የወላድ መካን ከመሆን ለታደጋት የሚችል እውነተኛ ትውልድ ለማፍራት አቅጣጫን ለማመላከት ይረዳል እና ልዪነታችን ውበታችን ውበታችን ንድነታችን ስለሆነ የሁሉንም ምልከታወዎችን ማሰቃኘት ወደ ተሻለው ወደ እውነተኛው መንገድ ያመራል እና ሁላችንም የምንናፍቃት ሰላም የሰፈናባት መቻቻል የነገሰባት ወድቷ ሀገራችንን ለማየት እንዲያበቃን እየተመኘው አዘጋጁን ዲ.ዳንኤል ክብረትን ከልብ የመነጨ ምስጋናዬን ሳቀርብ ፍጻሜውን እዲባርከልን ምላካችን ይርዳን
እጄ ላይ ገብተው ያነበብኳቸውን ጽሑፎችህን በሙሉ እወዳቸዋለሁ:: ትምህርቶችህንም ጽሑፎችህንም በጣም እወዳቸዋሁ::ዛሬ በራስህ የጡመራ ገጽ ላይ ስላግኘውህ ተደሰትኩ !!!!
መልካም ነገር ሁሉ ከእግዚአብሔር ነውና በጸሎት እየበረታህ እግዚአብሔር ለሕዝቡ የሚለውን ማስተላለፍህን በትጋት ቀጥል።እግዚአብሔር ሕዝቡን ለዘለዓለም አይረሳምና ሁላችን እግዚአብሔር ይምረን ዘንድ በጸሎት እየተጋን በእውቀት እንደግ!
ለምጣዱ ሲባል አይጧ እንድታልፍ መፍቀዱ ጥሩ ነው::ለምጣዱ ተብሎ እንድትኖር የተፈቀደላት አይጥ ጉድጓዳ ገብታ ትፈለፍላለች::ያኔ ምጣዱን ከልጆቿ ጋር ትሰብረዋለች::ስለዚህ አይጧን ምጣዱ ላይ አይደለም ባሏ አናት ላይም ብታገኛትም መምታት ግድ ይላታል::ሳይደርቅ በእርጥቡ:ሳይርቅ በቅርቡ::በተለይ በተለይ ለአገራችን ዘረኛ ፖለቲከኞች ይህ አይሰራም::የባህር በር አሳጡን:በዘር ከፋፈሉን:በገዛ አገራችን የበይ ተመልካች ሆንን:መታወቂያችን እየታየ ታሰርን:ተገደልን:...ምን እስክንሆን/እስኪያደርጉን ነው የምንጠብቃቸው::አባባሉ ግን ለትዳር እና ለሌላ ማህበራዊ ግንኙነት በጣም ይሰራል::እናመሰግናለን::
የኢትዮጵያውያንን ወኔ የእምቢ ባይነትና አትንኩኝ ባይነትን ባሕል በተለያዩ መንገዶች በመስለብ ሕዝቡ በተለይም ወጣቱ ትውልድ በሃገሩና በእምነት ተቋማቱ ላይ የተፈጸመውን እና እየተፈጸመ ያለውን ወደር የሌለው ጥቃት እንዳይከላከል ከሚደረግባቸው ዋነኛው መንገዶች አንዱ የተለያዩ የሃይማኖት ድርጅቶችን እና መምህራንን በመጠቀም ነው። እነኝህ የሃይማኖት ማኅበራትና ታዋቂ ሰዎች የሃይማኖት አባቶችን ጨምሮ በየጊዜው የሚተላለፉ መልእክቶች ከኢትዮጵያውያን ታሪክ ጋር ፈጽሞ የሚጋጩና ያለቦታቸው የሚነገሩ በአሁኑ ጊዜ በሃገሪቱ ላይ ያለውን አፍራሽ ኃይል የጥፋት ሥራዎች ሰዎች እንዳይቃወሙት ለማድረግ ሆን ተብሎ እየተረገ ያለ ዘመቻ ነው። የሚገርመው በአንድ በኩል እንደ ቀድሞው አባቶቻችን እምነታችንን ባሕላችንን ጠብቀን ማስጠበቅ አለብን በማለት የኅዝቡን ስሜት ይቆጣጠሩና በሌላ በኩል ግን ሃገራችን ስትጠቃ ሃይማኖታችን ሲደፈርና ሲዋረድ ዝም ብላችሁ እዩ በጸሎት ብቻ እንጂ በሌላ መንገድ ይህን የጥፋት ድርጊት መከላከል የተረገመ ነው ሃጢያት ነው በማለት ሕዝቡን እያደነዘዙ ካደሩለት አጥፊ ክፍል የሚያገኙት ጥቅማቸው እንዳይጎድል እዚህም እዚያም ሲጽፉና ሲቀባጥሩ ይስተዋላሉ። ኢትዮጵያ በታሪኳ እንዲህ አይነት በደል ደርሶባት አያውቅም። ዛሬ ኢትዮጵያን የሕዝቡ የረዥም ጊዜ አብሮ መኖር እና የሃገር ፍቅር ስሜቱ በግድ አንድ ሃገር አድርጎ አቆያት እንጂ እንደጥፋቱ ሃይልና ምኞት ሃገሩቷ ዛሬ ተበታትና እንደዩጎዝላቪያ ወይም ሱማሊያ በሆነች ነበር። እንግዲህ ይህን አይነት እቅድ ያላቸውን ሰዎች ነው እቅዳቸው እስኪሳካላቸው ድረስ ዝም ብለን ማየት የሚገባን? በጣም ይገርማል! መለኪያው ኦርቶዶክስ የነበረውን ሰብረነዋ ሲባል ዝም፣ ዋልድባን ያህል ጥንታዊ ገዳም የአባቶች መምህራን ምንጭ ሲደፈር በዙሪያው ያሉ ቤተክርስቲያናት ፈርሰው ግድብና የሸንኮራ እርሻ ቦታ ሲሆኑ ዝም፣ የሃገሪቱ ድንበር ተላልፎ ለሱዳን ሲሰጥ ዝም፣ የተለያዩ የሃገሩቷ ብሔረሰቦች በዘራቸው ምክንያት ብቻ በገፍ ሲፈናቀሉ ሲገደሉና ሲሰደዱ ዝም፣ አሁንም የፈለጉትን ቢያደርጉ ዝም ዝም ዝም...። ምንም አይነት ጥፋት በዛች ታሪካዊት ሃገር እና ቤተክርስቲያን ላይ ሲፈጽም እንደትናንቱ ዛሬም ዝም በሉ እያሉን ነው አሁንም ብእረኞቹ ሞራል የሚሰልቡቱ በጸሎት ነው እያሉ የሚያዘናጉቱ ። ይገርማል! በእውነት ግን ምጣዷን እየሰበረ ያለው ከቻለም እንክት እንክትክት ለማድረግም ምንም ርህራሄ የሌለው ማን ነው? ለኢትዮጵያ ፈጽሞ የማይስማማው በመናፍቃንና በኮሚኒስቶችና የሚመራው ኃይል አይደለምን? እንኪያስ በዚህ ሰአት ሁሉም ሰው ተነስቶ አሁንስ በቃ ከላችን ወግዱ ብሎ ሃገሩን ለማዳን መሰለፍ ያለበት ጊዜ አይደለምን? ታዲያ ምነው ይህን ተነሳሽነት እንደመፍጠር እንደተለመደው ያለቦታቸው በሚነገሩ ይትባህሎች ለመስለብ መሞከር!? ይህ የወንጀል ወንጀል ነው!!! በአሁኑ ሰአት ኢትዮጵያዊ ነኝ ከሚል ወገን ሁሉ የሚጠበቀው ቆይ ዝም በል ጅቡ እየበላ ያለው የእኔን እግር ነው አይነት እባባል ሳይሆን ጅቡ ከእግር ወደ ራስ ሳይሸጋገር በጊዜ ራስን መከላከል ነው። ደግሞስ ለምጣዷ መሰበር ከአጥፊው ኃይል ሌላ ተጠያቂ ማንን ለማድርረግ ነው? ይህ ጥፋት ኃይል ያቀደውን ከመፈጸም በምንም መንገድ ወደኋላ የማይል በአገሪቷ ታሪክ ላይ ከፍተኛ ጥላቻ ያለው እና በአመራር ላይም ያሉት ሰዎች በአመለካከታቸውና በእምነታቸው በአገሪቷ ታሪክ ውስጥ መልካም ሥፍራ የሌላቸው የኢትዮጵያ የታሪክ ጠላቶች ስሪቶች ናቸው። ይህ የአይጧና የምጣዷ ምሳሌ አሁን እየሆነ ላለው ሃገርን የማጥፋት እቅድና በተቃራኒው ሃገርን የማዳን ተግባር ፈጽሞ የማይሆን ያለ ጊዜው ያለ ቦታው የቀረበ ነው። በርግጥ ለትዳር እንዲሁም ሕብረትንና አንድነትን ለመፍጠር ባለው አካሄድ ውስጥ ሊሰራ ይችላል። የአጥፊውን ኃይል ለማስወገድ እየተደረገ ያለውን ዘርፈ ብዙ እንቅስቃሴ ግን ለመግታት እና በዛም ውስጥ የህዝብን በተለይም የወጣቱን ተሳትፎ ለመስለብ ከሆነ ግን የለም ተነቅቷል አይሰራም።
1. ተጫራቾች ህጋዊ የታደሰ ንግድ ፈቃድ ያላቸዉ ፣ የተጨማሪ እሴት ታክስ ተመዝጋቢ የሆኑ፣ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር /ቲን/ ሰርተፍኬት እና ታክስ ክሊራንስ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡
2. ተጫራቾች ዝርዝር መረጃ የያዘዉን የዴስክቶፕ ኮምፒዉተር ጨረታ ሰነድ ሕዳር 26 ቀን 2011 ዓ.ም ጀምሮ እስከታሕሳስ 17 ቀን 2011 ዓ.ም ድረስ ዘወትር በሥራ ሰዓት ከጠዋቱ 2፡00 - 6፡00 እንዲሁም ከሰዓት በኋላ ከ7፡30 -10፡00 ድረስ ሕዳሴ ቴሌኮም አ.ማ ዋናዉ መ/ቤት ደብረ ዘይት መንገድ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ጠመንጃ ያዥ ቅርንጫፍ ፊት ለፊት ከበእምነት ምግብ ቤት ገባ ብሎ በሚገኘው ቤተሳይዳ ሕንጻ 3ኛ ፎቅ ቢሮ ቁጥር 306 በመቅረብ የማይመለስ ብር 100.00 /አንድ መቶ ብር/ በመክፈል ሰነዱን መግዛት ይችላሉ፡፡
4. የጨረታ ሰነድ ማስገቢያ ቀን እስከ ታሕሳስ 18 ቀን 2011 ዓ.ም እስከ ከጠዋቱ 4:00 ድረስ ቢሮ ቁጥር 306 ሲሆን፣ ተጫራቾች ሰነዳቸዉ ከዚህ በሚከተለዉ መልኩ ማቅረብ አለባቸዉ፡-
 በዋናውና በቅጂው መካከል ልዩነት ቢፈጠር ዋናው ተቀባይነት ይኖረዋል፡፡ ተጫራቾች የሚያቀርቡት የጨረታ ሰነድ ላይ ስርዝ ድልዝ መኖር የለበትም፡፡ የተሰረዘ ሰነድ በፊርማ መረጋገጥ ይኖርበታል፡፡
ማንም ጋዜጠኛ…ማንም የሕዝብ እንደራሴ ነኝ የሚል…እንደርስዎ አልተረዳንማ፡፡ ማንም የሰብአዊ መብት ተሟጋች…ማንም ተቃዋሚ ፓርቲ እንደርስዎ ግሩም አድርጎ ብሶታችንን አልገለጸልንማ፣ ማንም! ወላ ሰማያዊ ፓርቲ…ወላ አየለ ጫሚሶ…የውነቴን ነው፡፡
አየለ ጫሚሶን ሳነሳ ምን ትዝ አለኝ… አውራው ፓርቲ “ከንግዲህ በብቃት እንጂ በታማኝነት ሚኒስትር አልሾምም” ማለቱን ተከትሎ ጋሽ አየለ ጫሚሶ “ከንግዲህ ጊዜው የኛ ነው ማለት ነው” ብለዋል የሚባለው እውነት ነው? ሃሃ…አሁንስ መጽሐፍ መጻፍ አማረኝ፡፡ “አየለ ጫሚሶ የሚመሯት ኢትዮጵያ እስክትመጣ አልወለድም” የሚል፡፡ አቤ ጉበኛ ወዶ አይደለም “አልወለድም” ያለው፡፡
አንዳንድ ሰዎች “ፍልፍሉ” ያስቀናል ይሉኛል፡፡ እኔ ግን እንደ አየለ ጫሚሶ የሚያስቀኝ የለም፡፡ ኢትዮጵያዊ Jon Stewart ጠፍቶ እንጂ የርሳቸው ነገር ስንትና ስንት ሾው ይወጣው ነበር፡፡ ሰው ግን እንዴት እንዲህ ሁሉ ነገሩ ለኮሜዲ የተመቸ ሆኖ ይፈጠራል?
ከአመጽ ጋር ተያይዞ ነው የጠፋሁት ብዬ አልዋሻችሁም መቼስ፡፡ ሸገር ለዚያ ቀን ቅርብም ሩቅም ሳትሆን አትቀርም፡፡ ያም ኾኖ #ShegerProtest የሚል ነገር ቶሎ ማየት የናፈቃቸው ወገኖች ያ ባለመሆኑ ክፉኛ ተቀየማችሁ አሉ፡፡
የሸገር ሕዝብ ከሰሞኑ በከሀዲነት ሲወነጀል፣ በወኔቢስነት ሲብጠለጠል፣ በፈሪነት ሲታማ፣ በተንሸራታችነት ሲገመገም ነበር አሉ፡፡ ይሁና! Easier said than done ይላል ፈረንጅ፡፡ ለካንስ ኢህአዴግ ብቻ አይደለም የማያውቀን፡፡ ተቃዋሚዎችም ሕዝቤን አልተረዱትም፡፡
“ለምን የኔን ሆድ ሲቆርጠኝ እያየህ አንተ የቁርጠት መድኃኒት አልዋጥክም” ይባላል እንዴ ጎበዝ? ሲጀመር ሕመማችን የት ተገናኝቶ፤ ምልክቱም ለየቅል ነው፡፡ እርግጥ ነው ለ25 ዓመታት ራሳችን ላይ ወጥታ ያሰቃየችን ክፉ ወባ አንድ ናት፡፡ ወባዋ የምትነሳብን ግን በተለያየ ጊዜ ነው፡፡ መድኃኒት አወሳሰዳችንም መሆን ያለበት እንደ በሽታችን ጽናት፣ እንደ እድሜያችን ጥናት፣ እንደ የጊዜያችንና እንደየቀዬያችን መሆን አለበት እላለሁ፡፡ ከተሳሳትኩ ልታረም፡፡
ሲጀመር የብሔር ፖለቲካ የሚመስጠው አዲስ አበቤ ኢምንት ነው፡፡ አዲስ አበቤ ብሔሩን ከሚያውጅ ኤች አይ ቪ በደሙ እንዳለ ቢናገር ይቀለዋል፡፡ አጥብቀው ዘሩን ቢጠይቁት እንኳ “ሜል ጊብሰን ብሔሩ ምን ነበረ?” ብሎ አላግጦ ላሽ ይላል እንጂ…እንደነንትና…የጠራሁ፣ የነጠርኩ፣ ንጹሕ፣ ኩሩ፣ ወርቅ ቅብርጥሶ ብሔር አባል ነኝ ብሎ አይመጻደቅም፡፡ በሸገር ሰፈር እንጂ ብሔር የኩራት ምንጭ ኾኖ አያውቅም፡፡
አፍንጫችንን እየያዙ አይደለም እንዴ ብሔራችን የሚያስነጥሱን፣ እንጂማ ባናነሳው እንመርጣለን እኮ፡፡ ለምሳሌ የዛሬ ዓመት መታወቂያዬን ላሳድስ 12/ቀበሌ ሄጄ ከፊቴ ተሰልፋ ፎርም እየሞላች የነበረች፣ ተቆራጭ ኬክ የመሰለች ቆንጅዬ ልጅ ስልክ ደውላ…. ዳድ! ልንገርህማ…. ብሔር ብሔረሰባችን ምንድን ነበረ? ስትል ሰማኋት፡፡ እኔ ሳቄ አመለጠኝ፡፡ የቀበሌው ሠራተኞች ግን ሁሉም በደፈረሰ የካድሬ ዐይኖቻቸው አጉረጠረጡባት፡፡ ምን ያርጉ…ብዙዎቹ የቀበሌው ሠራተኞች ገጠሬ “ገጠር” ከሚለው ቦታ ነው የመጡት፡፡ ጭራሽ አልተረዷትም፡፡ በጭራሽ!
እውነት እንነጋገር ከተባለ እውነተኛው የሸገር ሕዝብ ከብሔሩ ይልቅ ሰፈሩ ግድ የሚሰጠው ነው፡፡ ለምሳሌ አንድ አዲስ አበቤ እኔ “የፈረንሳይ ልጅ ነኝ” ሲል አንድ ትግራዋይ “እኔ ተጋሩ ነኝ” እንደሚለው አይነት አምኖበትና ኮርቶበት ነው፡፡ አንድ የሸገር ወጣት “የኳስ ሜዳ ልጅ ነኝ” ሲል አንድ የሰሜን ሰው ደረቱን ነፍቶ “ኩሩ ጎንደሬ ነኝ” እንደሚለው አይነት በስሜት ተሞልቶ ነው፡፡ እቅጩን ለመናገር ብሔር ለሀቀኛ የሸገር ልጅ ከቤት ቁጥር ከፍ ያለ ዋጋ የለውም፡፡
ይህ ማለት ግን አዲስ አበቤ በኢህአዴግ አልተማረረም ማለት ነው እንዴ? አይደለም፡፡ ይህ ማለት ግን አዲስ አበቤ የራሱ የፖለቲካ አጀንዳ የለውም ማለት ነው እንዴ? አይደለም፡፡ እንዲያውም ስለ እውነት እንነጋገር ከተባለ…እንደ ሸገር ሕዝብ ማን ተበደለ?
በተለይ ከ97ቱ ጦሰኛ ምርጫ ወዲህ በ10 ክፍለከተማ ቆራርሰው ቅርጫ አድርገው ለተከታታይ 11 ዓመታት ይዘነጥሉን ገቡ፡፡ ኢህአዴግ እንደ ሸገር ሕዝብ አፈር ድሜ ያስጋጠው ሕዝብ አለንዴ? ጢቢ ጢቢ እኮ ነው የተጫወቱብን፡፡
ከኮብልስቶን የተሠራ የሚመስል የማይሰማ የማይለማ ድንዙዝ አግአዚ ጦር ልኮ አይደለም እንዴ ቅልጥም ቅልጥማችንን ያስባለን፡፡ እነሆ ከዚያ ወዲህ ፍልጥ ካድሬ በጉያችን ተሰግስጎ እኔ ካላስተዳደርኩህ ሞቼ እገኛለሁ ብሎ አንቆ ይዞናል፡፡ ሸገር ከያን ጊዜ ጀምሮ ትንፋሽእንዳጠራት አለች፡፡ ሸገር ከያን ዘመን ጀምሮ ካብራኳ ያልወጡ የገጠሪቱ ኢትዮጵያ ሰዎች በከንቲባነት ይደቁሷታል፡፡ እስከዛሬ በቅኝ የገዙን ከንቲቦች ሾላ ገበያ ቢጥሏቸው ቢሯቸው እንኳ ተመልሰው መግባት የማይችሉ እርጥቦች ናቸው፡፡
ለምን ክፉ ደግ እንነጋገራለን ጎበዝ! ኢህአዴግ አይደለም እንዴ እትብታችን የተቀበረባትን አዱ ገነትን ከውብ መናገሻነት ወደ ቆሻሻ ማማነት የቀየረብን፡፡ ሕጻናት በኢህአዴግ ልጅነታቸው አልተቀሙም? ባለቀን ከንቲባዎቿ ፎቅ የእድገት የመጨረሻ መለኪያ ነው ብለው ያምናሉ። ሜዳዎቻችንን ቀሙን፤ ልጅነታችንን ቀሙን፤ ፎቅ ዘሩበት፡፡ ከፎቁ ጋር አብረው ዘረኝነትን ዘሩበት፡፡ ይኸው የዘሩትን እያጨዱ አሉ!
አፌ ቁርጥ ይበልልዎ ዶክተር፡፡ እርስዎ ባለፉት ዓመታት ደጋግመው እንደተነበዩት የራበው ሕዝብ መሪዎቹን ሊበላ እጁን እየታጠበ፣ ቢላውን እየሳለ ይገኛል፡፡ እርስዎ ከገራገሩ የኦሮሞ ሕዝብ በአምቦ በኩል ብቅ ያሉ ጥቁር ነብይ ነዎት!
ሸገር አሁን የምትግኝበትን የሙቀት መጠን ለማስረዳት መለኪያ ቴርሞ ሜትር የለኝም፡፡ ኾኖም ከ15 ቀን በፊት የሆነውን ባወጋችሁ ትኩሳቱ ይገባችኋል ብዬ አስባለሁ፡፡
እዚህ በሰፈራችን ግንፍሌ ችቦ እንደ ደመራ አዋቅረን ጎረቤቱ ሁሉ ተሰባስቦ እችቦው ላይ ነዳጅ አርከፈከፍንና ልንለኩሰው ስንል ክብሪት ከየት ይምጣ፡፡ እሳት ከየት ይገኝ፡፡ ሕጻን፣ ልጅ፣ አዋቂ ሁሉ አልቀረም እኮ፡፡ ሁላችንም ደጅ ነው ያለነው፡፡ በኋላ እሳት ከጎረቤት ለማምጣት አንድ ልጅ-እግር ወደ እትዬ አስካለ ቤት ሮጠ፡፡ እሱ ክብሪት ይዞ እስኪመለስ እጅግ የምናከብራቸው፣ ሦስት መንግሥታትን አይተዋል የሚባሉትን የሰፈራችን ሽማግሌ ጋሽ ቦጋለን ከበን ጨዋታውን አደራነው፤ ቡሄ በሉ ጨፈርን፡፡ ክብሪት ሊያመጣ የሄደው ልጅ ግን ዘገየ፡፡ ጭፈራው እየተቀዛቀዘ ሲመጣ ጋሽ ቦጋለ ድምጻቸውን ጎላ አድርገው እንዲህ ተናገሩ፡፡
“ልጆቼ! በዚህ ኃይማኖታዊ በዓል ይህን መናገር አልነበረብኝም ይሆናል..፤ ግን እናገራለሁ….የአዲስ አበባ ሕዝብ ማለት ይህ የተቆለለ ችቦ ማለት ነው፡፡ ነዳጅ የተርከፈከፈበት ደረቅ ችቦ ማለት ነው፡፡ ክብሪት የተጫረ ቀን እሳት ኾኖ ገዢዎቹን ይፋጃል፤ ይህ ነው እኔን የሚታየኝ…በሉ ተባረኩ..ከዓመት ዓመት ያድርሰነ፡፡
ያን ምሽት ሌሊቱን እንዲሁ ስንገላበጥ አደርን፡፡ የንግግራቸው ወላፈን ፈጀን፡፡ እኒህ ክብሪት ያጡ አባት ክፉ ሐሳብ ለኩሰውብን እንዴት እንተኛ፡፡ በግሌ ነገ አስጨነቀኝ፡፡ የሸገርን ዕጣ ፈንታ አሻግሬ ማየት ሁሉ ፈራሁ፡፡
ብሶት ወለደኝ የሚለው የኢህአዴግ ሠራዊት ግን እየተቀጣጠለ ያለው እሳት እንዴት አይታየውም? እነዚህ ነጻነትን የማያውቁ ነጻ አውጪዎች የ30 ዓመት ብሶት ወልዷቸው ሲያበቃ እንዴት ለብሶት ባዳ ኾኑ? እሳቱን ባያዩት እንኳ ጭሱን ማየት እንዴት ተሳናቸው?
መቼ ለታ ብዙ ተስፋ የተጣለበት ሕዝባዊ ተቃውሞ በሸገር ሕዝብ ከፊል ዳተኝነት መክሸፉ አንገታችሁን ሳያስደፋ አልቀረም፡፡ ያንንም አውቃለሁ፡፡ ሐዘን በታወጀ ማግስት የሸገር ሕዝብ አውዳመቱን በአስረሽ ምቺው ማክበሩ ግራ አጋብቷችኋል፤ ያንንም አውቃለሁ፡፡ ቂሊንጦ እስረኛ በጥይት ሲቆላ፣ በሳት ሲለበለብ የሸገር ሕዝብ የሲቲና የማንቼ 2 ለ 1 ዉጤት ሲያንገበግበው ታዝባችሁ ይሆናል፡፡ ያንንም አውቃለሁ፡፡ እመኑኝ ግን፡፡ ሸገር ትግሉን ትቀላቀላለች፡፡ መቼ የሚለውን ነው የማላውቀው፡፡ እንዴት የሚለውን ነው መመለስ የማልችለው፡፡
‹‹የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ሰኔ 26 ቀን 1964 ዓመተ ልደት ካስተላለፈው ውሳኔ በፊት የሴትና የወንድ ተማሪዎችን መብት (በክበባትና በተማሪዎች ማህበራት ውስጥ) እኩል አድርጎ አያውቅም።››
…. እንዲያለሙ የሚጠበቀው 50ሺ ሄክታር ነው። የሁለቱ ድርጅቶች ከተጨመረ 55ሺ ሔክታር ነው እንዲለማ ሲጠበቅ የነበረው። ከዚህ ውስጥ 51 ነጥብ 4 ሔክታር መሬት በጥሩ ሁኔታ አልምተናል። በአንፃሩ የውጭ ባለሃብቶች በርግጥ የልማት ባንክ ተበዳሪ ቢኤችኦ ነው። ንግድ ባንክ 2 ነጥብ 9 ቢሊዮን ብር የኢትዮጵያ ሕዝብ ገንዘብ ሃብት ለውጭ ባለሃብቶች አንስቶ ሲያበድር የተባለ አንዳች ነገር የለም። ብድር የወሰዱ የውጭ ባለሃብቶች ወደ ዶላር መንዝረው ከሀገር ወጥተው ሄደዋል” ሲሉ አስረድተዋል…..
የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ቅዳሜ መጋቢት 16 ቀን 2009 ዓ.ም በካፒታል ሆቴል ከደንበኞቹ ጋር የምክክር መድረክ አዘጋጅቶ ነበር። በውይይቱ የተሳተፉት በግብርና ኢንቨስትመንት የተሰማሩ ባለሃብቶች ናቸው። የተዘጋጀው የምክክር መድረክ ሳይሆን ልማት ባንክ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ሳይመካከር በአናት ያጸደቀውን አዲሱን የብድር ፖሊሲ ያስተዋወቀበት መድረክ ነው።
ልማት ባንኩም አዲስ ዝርዝር ለኮሜርሻል እርሻ የተዘጋጀ በቅደም ተከተል የሚሰሩ ድርጊቶችን የያዘ ሰነድ በገለፃ መልክ አቅርቧል። መድረኩን የመሩት የልማት ባንክ ፕሬዝደንት አቶ ጌታሁን ናና ናቸው፡፡ በብድር ፖሊሲ ላይ መግለጫ ያቀረቡት የባንኩ ምክትል ፕሬዝደንት እና የሪጅኖች አስተባባሪ አቶ ጌታቸው ዋቄ ናቸው፡፡ የብድር ፖሊሲው ሰነድ ከቀረበ በኋላም ተወያዮቹ የተለያየ ምልከታቸውን አንጸባርቀዋል። በቅሬታ የታጨቁ በርካታ ሃሳቦች ወደ መድረኩ ተወርውረዋል።
በብድር ፖሊሲው ሠነድ ከሰፈሩት ነጥቦች መካከል፤ ተበዳሪዎቹ በጥሬ ገንዘብ 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር በላይ ለዋስትና እንዲያቀርቡ ያስገድዳል። ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማኅበር (ፒ ኤል ሲ) የተመዘገቡ ባለሃብቶች ከመካከላቸው ከአስር በመቶ በላይ ድርሻ ያላቸው ተጨማሪ የግል ንብረታቸውን በዋስትና ማስያዝ እንዳለባቸው ያስገድዳል። ከዚህ በፊት ባለሃብቶቹ ለልማት ያወጧቸው ማናቸውም አይነት ንብረቶች በዋስትና አይያዝላቸውም። ተበዳሪዎች የሚያቀርቡት ገንዘብ አለመታጠቡን ማረጋገጥ ይጠበቅባቸዋል። የሚያመርቱት ምርት በባንኩ በኩል እንዲሸጥ ይደርጋል። የካምፕ ግንባታዎች ወጪ ለኮንትራክተሩ በቀጥታ ከልማት ባንክ ተከፋይ እንደሚሆን ተደንግጓል። ጥቅጥቅ ያለ ጫካ ባለበት ቦታ ልማት ባንክ ብድር አልሰጥም ብሏል። በተበዳሪዎች የሚቀርበው የዋስትና ጥሬ ገንዘብ በሕጋዊ ባንክ ውስጥ ለአንድ አመት በቋት ውስጥ የተገላበጠ መሆን አለበት። ለኮሜርሻል እርሻ የሚሰጥ ብድር የክፍያው ጣሪያ ከስምንት አመታት ሊበልጥ አይገባም። የብድር ወለድ መጠኑ ከ8 ነጥብ 5 ወደ 9 ነጥብ 5 ከፍ ተደርጓል። ብድር ለመውሰድ በሒደት ላይ የሚገኙ ባለሃብቶችን ብድር ለመውሰድ በአዲሱ ፖሊሲ መሰረት የክለሳ ሥራ ይጠብቃቸዋል።
የቤንሻንጉል ክልል ኢንቨስተሮች ማህበር ሰብሳቢ አቶ አያን ተሻገር እንደተናገሩት፤ “ሁለት መቶ ስልሳ ዘጠኝ ሰዎች መሬታቸው ወደ መሬት ባንክ ይግባ ተብሏል። ይህ ሲሆን እነዚህ ሰዎች ከልማት ባንክ የተበደሩትን ገንዘብ መመለስ አይችሉም። ልማት ባንክ ገንዘብ የሚያገኘው ከሕብረተሰቡ ከሚሰበሰብ ግብር በመሆኑ፣ የሕዝብ ገንዘብ ባክኖ ይቀራል። ሌላው የውል ሕጉን ማየት ያስፈልጋል። እኛ ባጣራነው መሰረት በ2006 ዓ.ም መሬት የጠየቁ ሰዎች ናቸው መሬት የተነጠቁት። በ2006 ዓ.ም መሬት ወስደው ለልማት ዝግጅት እያደረጉ ሳለ ባንኩ የብድር አገልግሎት መስጠቱን ለሁለት ዓመታት አቋርጧል። መሬት መደራረብን በተመለከተ 18 ባለሙያዎች ተሰብስበን በሃምሳ ቀናቶች እንጨርሳለን ብለን እየሰራን ነው” ብለዋል።
አያይዘውም በሰነዱ ላይ “አልሚዎች የሥራ ልምዳቸው ይጠየቃል ተብሏል። ሆኖም አብዛኛው አርሶ አደራችን ኢትዮጵያን እየመገበ ያለው ዲግሪ ወይም ትምህርት ኖሮት አይደለም። አንድ ባለሃብት ባለሙያ ቀጥሮ ወደ ልማት ቢገባ አትችልም የሚለው ነጥብ አልታየኝም። በሀገራችንስ በቂ የግብርና ባለሙያ ቢፈለግ ማግኘት ይቻላል ወይ የሚለው ከግምት መግባት አለበት በማለት የባንኩን አዲስ ፖሊሲ ተቃውመዋል።
ሌላው የካምፕ ግንባታ ክፍያ በቀጥታ ለኮንትራክተሩ ይከፈል ለሚለው የሰጡት ምላሽ፤ “የኮንዶሚኒየም ግንባታ አጣርተው የማይሰሩ ኮትራክተሮች፣ ጫካ ገብተው፣ መሬት ላይ ተኝተው፣ የማሽላ ቂጣ በልተው ሥራዎችን ያከናውናሉ የሚል ተስፋ የለኝም። በአማራጭ መልክ ልታስቀምጡት ትችላላችሁ። እንዲሁም፤ የመሬት መደራረብን የተፈጠረው በጋምቤላ ክልል ውስጥ ሆኖ ሳለ፣ በአጠቃላይ በሀገሪቷ የግብርና ኢንቨስትመንት ቦታዎች የተከሰተ ይመስል፣ ባንኩ ብድር ሆነ ድጋፍ ሲጠየቅ የመሬት መደራረብ እንደሌለባችሁ መረጃ አቅርቡ የሚለው ተቀባይነት የለውም። ክረምቱ እየገባ መሆኑን ማስታወስ ተገቢ ነው” ብለዋል።
ለዋስትና የሚጠየቀው 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር በንግድ ምዝገባ ተመዝግቦ ይምጣ የሚለው የባንኩ መመሪያ፣ አሉታዊ ጎኑን ግንዛቤ ውስጥ የከተተ አይመስልም። እያንዳንዱ ኢንቨስተር ባንክ ያለውን ተቀማጭ አሳይቶ ነው መጀመሪያ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የወሰደው። ፈቃድ የወሰደውም ከሦስትና አራት አመት በፊት ነው። ይህ የሚባለው 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር ቢኖር ለተለያዩ ሥራዎች ጥቅም ላይ የዋለ ነው። እየዋለ ነው የሚገኘው። እኔ ምስክር ነኝ፣ ንግድ ሚኒስቴር ጋር ሄደን ስንጠይቅ 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር በባንክ ውስጥ ተቀማጭ እንዳለህ ከባንክ አጽፈህ ና ነው የተባልነው። እንደእኛ ማኅበር የምንጠይቀው፣ እንደኢንቨስትመንቱ ፈቃዱ በተሰጠበት አይነት የሚሰጡ ከሆነ በእናንተ በኩል ይጠየቅ። ካልሆነ ይህንን እንደቅደመ ሁኔታ ልንጠይቅበት አይገባም። ይህ ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ ነው። ባልሰጣችሁን ብድር፣ ባላተረፍነው ትርፍ፣ ወደባንክ ባልገባ ገንዘብ ሌላ ገንዘብ አውጥተን ወይም አራጣ ገብተን አናመጣም። አራጣ ደግሞ አንገባም። የሚወጡት ሕጎች ድርቅ ያሉ ብቻ ሳይሆን እንደአስፈላጊነቱ ሊለወጡ የሚችሉ መሆን አለባቸው። እንደእግዚአብሔር ቃል እንደወረደ መሆን የለበትም። ኢንቨስትመንት ፈቃዳችን ላይ እንዳለ እንጂ ልታጸድቁልን የሚገባው፤ በውላችን ላይ ንግድ ፈቃድ የሚወጣው ከምርት በኋላ ነው። ምርት ማምረት ሲጀምር ንግድ ፈቃድ ያወጣል ነው የሚለው” ሲሉ ተቃውሟቸውን አሰምተዋል።
በመጨረሻ ለባለሃብቱ የማስተላልፈው ከ2006 በኋላ መሬት በጋምቤላ የወሰዳችሁ የውል ግዴታችሁን ብትመለከቱት ጥሩ ነው። የውል ግዴታዉ ሦስትና አራት አመታት የሚል ከሆነ ከዚህ በፊት መሬታችሁ ሊወሰድ አይገባም። የውል ግዴታ አለ። ከዚህ ውጪ የፍርድ ቤት ጉዳይ ነው የሚሆነው። ሌላው ባንኩ ካስቆማችሁ ጊዜ ጀምሮ ያለውና ብድር ከተለቀቀበት ጊዜ ጀምሮ ነው የውል ግዴታችሁ መታየት ያለበት። ዶክተር አርከበ እቁባይ ባሉበት ይህንኑ ጥያቄ አንስቼ ነበር። በአጠቃላይ ግን ለጉዳዩ መንግስት ከፍተኛ ትኩረት የሰጠው ስለሆነ፣ ኮሚቴውም በስፋት የተራመደበት በመሆኑ ልማት ባንኩ በሰጠው ማብራሪያ ልንደናገጥ አይገባም። ባንኩ የራሱን ፖሊሲ ነው ያወጣው። መንግስት ደግሞ ይህንን የባንኩን ፖሊሲ በርግጠኝነት ያጥፈዋል። አባላቶቻችን ሳትደናገጡ መንግስትን ማሳሰብ አለብን” ሲሉ ያላቸውን ተስፋቸውን አንፀባርቀዋል።
የጋምቤላ ኢንቨስተሮች ማኅበር ም/ሊቀመንበር የሆኑት አቶ ሰለሞን ኃይሉ በበኩላቸው፤ “የቀረበውን ሪፖርት በደንብ ነው ያዳመጥነው። በጋምቤላ በኩል የተነሱት ችግሮች በሙሉ ወደ ባለሃብቱ ነው የተደፈደፉት። ይህ ደግሞ አስተማሪም ሆነ ለውሳኔ ይጠቅማል ብዬ አላስብም። ባለሃብቱ ገንዘቡን ሕይወቱን መስዋዕት አድርጎ፣ ይህቺ ሀገር ነገ ዳቦ ለልጆቻችን ታተርፋለች የሚል ራዕይ ሰንቆ ነው። ከዚህ በፊት ከተለመደው ውጪ ባለሃብቱ የሀገሪቷን የልማት ስትራቴጂዎችን ጠንቅቆ የሚያውቅ ነው። ይህ በራሱ አንድ እሴት ነው። ጥቅጥቅ ባለ ጫካ ውስጥ ገብቶ ሲሰራ አይዞህ የሚል መንግስት አለ ብሎ ነው። ገንዘቡንም ይዞ ነው ወደ ሥራ የገባው። አሁን ያለውን ፖለቲካ ኢኮኖሚን በመተማመንም ነው። ይህም ሆኖ፤ በአደገኛ ሁኔታ ውስጥ ነው የምንሰራው። ትላንትና ታታሪና ሰራተኛ የሆነ ወንድማችን በታጣቂ በመገደሉ ነቀምት ቀብረን የመጣነው። ሕይወታችን እንደዚሁ ይቀጥላል። ባንኩ ደግሞ ገንዘቤ እየባከነ በመሆኑ፣ በመርፌ ቀዳዳ የመሽሎክ ያክል መመሪያ አውጥቼ ማነቃነቂያ በሌለው ሁኔታ ውስጥ አስቀምጣችኋለሁ እያለ ነው። ረጋ ብሎ በሀገራዊ ስሜት መነጋገርና መደማመጥ ጠቃሚ ነው ብዬ አስባለሁ።
ባንኩ ያወጣቸው እና በሪፖርት የቀረቡት ነገሮች የሚያሳዩት፣ “እናንተ በሥራችሁ ወድቃችኋል። ገንዘቡን ዘርፋችኋል። ስለዚሀም አደጋ ውስጥ ገብቻለሁ፤ ገንዘቤን ተዘርፌያለሁ እያለ ያለው። ለመረጃም እንዲጠቅማችሁ፣ ልማት ባንክ የሰጠው 1 ነጥብ 1 ቢሊዮን ብር (ለሁለት ድርጅቶች የሰጠውን 800 ሚሊዮን ብር ሳይጨምር) ለ192 ኢንቨስተሮች ነው። እንዲያለሙ የሚጠበቀው 50ሺ ሄክታር ነው። የሁለቱ ድርጅቶች ከተጨመረ 55ሺ ሔክታር ነው እንዲለማ ሲጠበቅ የነበረው። ከዚህ ውስጥ 51 ነጥብ 4 ሔክታር መሬት በጥሩ ሁኔታ አልምተናል። በአንፃሩ የውጭ ባለሃብቶች በርግጥ የልማት ባንክ ተበዳሪ ቢኤችኦ ነው። ንግድ ባንክ 2 ነጥብ 9 ቢሊዮን ብር የኢትዮጵያ ሕዝብ ገንዘብ ሃብት ለውጭ ባለሃብቶች አንስቶ ሲያበድር የተባለ አንዳች ነገር የለም። ብድር የወሰዱ የውጭ ባለሃብቶች ወደ ዶላር መንዝረው ከሀገር ወጥተው ሄደዋል” ሲሉ አስረድተዋል።
አያይዘውም፤ አቶ ሰለሞን “ቢያንስ ጥናት ተብየው (ባለፈው የቀረበው ሪፖርት) አንድ ያልካደው እውነት አለ። ይኸውም፣ ሰማንያ ሰባት በመቶ የተፈቀደው ብድር ለተገቢው ዓላማ ውሏል ሲል በጥናቱ አካቶ አቅርቧል። አቶ ጌታቸው በማብራሪያው እንዳለው፣ ብክነት ዝም ተብሎ አይታለፍም። እውነት ነው፤ ዝም ብላችሁ እንድታልፉ አንፈልግም። በሀገር ውስጥ ባለሃብት የባከነ ገንዘብ ካለ፣ እባካችሁ ነቅሳችሁ አውጡና አብረናችሁ እንታገል። ተጨባጭ መረጃ ይቅረብ። አሁን ካለው የተንሸዋረረ አመለካከት እንውጣ። ከአሉታዊ አስተሳሰብ በመነሳት የሚመጣ ፖሊሲ ምን እንደሆነ ይታወቃል። አሁን ያመጣችሁትን ፖሊሲ፣ እንደምታመጡት እንጠብቅ ነበር” ሲሉ አካሄዱን ነቅፈዋል።
“ይህ የግብርና ኢንቨስትመንት ለእኛም ለባንኩ ምን ማለት እንደሆነ በቀና ልቦና መነጋገር አለብን። በአንድ በኩል አበዳሪዎቻችን ናችሁ፤ በሌላ በኩል ደግሞ የልማት አጋሮቻችን ናችሁ። መነሻችን ከዚህ አስተሳሰብ ነው መሆን ያለበት። አጋር መሆናችሁ ይጠቅመናል፤ ከአሉታዊ አስተሳሰብ መነሳታችሁ ግን፣ ውሳኔ አሰጣጣችሁን አሉታዊ የማድረግ እድሉ ሰፊ ነው።
ሌላው፣ “የምናቀርበውን ማስያዣ በተመለከተ፣ ቀደም ተብሎ አስተማማኝ መሆኑ ተረጋግጧል። ባለሃብቱ ገንዘብ ማሽነሪ ይዞ ነው ወደ ግብርና የገባው። ባለሃብቱ በገንዘቡ ነው፣ መንጥሮ መሬቱን ያለማው። ያቀረበው ገንዘብ ማሽነሪ ያለማው መሬት ተገምቶ ነው፣ ለዋስትናነት በቂ ነው ተብሎ ተበድሮ ወደሥራ የገባው። በማጭበርበር የተፈጸመ ነገር የለም። በጊዜው በቂ አይደለም ብሎ መናገር ይቻል ነበር።”
ተገቢ የሆነ የገንዘብ አስተዳደር አይጠቀሙም ለተባለው ወቀሳ ምላሽ ሲሰጡ፣ “ማን የት ተከታትሎን ያውቃል? ፋይናሺያል ስቴትመንት የሚጠይቀን አለ? የባንኩ ባለሙያ በእርሻ ላይ ቀርቦ የሚጠይቅ አለ? በምርት ጊዜ፣ ሰሊጡ ምን ይመስላል? ጥጡስ ምን ይመስላል? ያልታረሰው መሬት እንዴት ነው ያለው? ለምን እንደዚህ ሆነ? ብላችሁ ጠይቃችሁ ታውቃላችሁ? የፕሮጀክት አስተዳደሩ ትክክል ነው፣ አይደለም ለማለት ቀርባችሁ አነጋግራችሁን ታውቃላችሁ? ጋምቤላ ዋና መስሪያቤት ተለምናችሁ እንኳን አትመጡም። አቶ ኢሳያስ አንድ ጊዜ መጣ፣ ጥሩ ሥራ ነው ብሎን ሄደ። አቶ ተሾመ ተደብቀህ መጣህ፣ ሳታነጋግረን ተመልሰህ ሄድክ። አቶ ጌታነህ ናና እመጣለሁ አልክ፣ አልመጣህም። እኛ ደልቶን አይደለም ያለነው። የሕይወት ዋጋ ከፍለን ነው ያለነው። ግማሽ እንጀራ በቀይ ወጥ መብላት የሚያቅተን ሰዎች አይደለንም” ሲሉ ግልፅ ቅሬታቸውን አስቀምጠዋል።
ጋምቤላ ላይ በእንጨት እና በሳር ካምፕ የሰሩ አሉ ተብሎ ለቀረበው ክስ፤ “እባክህ አቶ ጌታቸው፣ እገሌ ነው የሰራው በለን? እኛ እስከምናውቀው ድረስ በእንጨት እና በሳር ካምፕ የሰራ ባለሃብት የለም” ብለዋል። 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን የተከፈለ ማስያዣ ያላችሁት፣ “ይህን ያህል ገንዘብ ካለኝ መቶ ሔክታር ዘንድሮ አለማለሁ። በማገኘው ትርፍ በሚቀጥለው ዓመት መቶ ሔክታር ጨምሬ አለማለሁ። ስለዚሀም 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር ካለኝ ልማት ባንክ ምን ልሰራ እመጣለሁ? ስጋታችሁ መሬቱን ብንሸጠው ገንዘባችሁን አይመለስም ከሚል እንደሆነ ይገባናል። ሆኖም አሁን ባለው ሁኔታ፣ ያለማነው መሬት፣ የሰራነው ካምፕ፣ ያስገባነው ማሽነሪዎች ቢሸጡ ምን ያህል እንደሚያወጡ እኛም እናተም እናውቃለን። ከማንም የተሰወረ አይደለም። የሚከስረውም ባለሃብቱ እንጂ ባንኩ እንዳልሆነ ግልጽ ነው። ለእኛ የሚያስፈልገን፣ ሆን ብሎ ለማደናቀፍ የተጠና ፖሊሲ ሳይሆን፣ ድጋፍ ነው” ብለዋል።
ከጋምቤላ ክልል የዲማ ወረዳ ኢንቨስተሮች ማኅበር ሊቀመንበር አቶ ጽጌሕይወት መብራቱ በበኩላቸው፤ “በአሁን ሰዓት ጋምቤላ ለልማት መግባቴ ትክክል ነበር ወይ? ከልማት ባንክ ብድር መውሰዴስ አግባብ ነበረ ወይ? ብሎ የማይጠይቅ ባለሃብት የለም። የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ጋምቤላ ከምን ተነስታ አሁን ምን ደረጃ ላይ እንደምትገኝ ያውቃል ብለን ነው የምናስበው። የባንኩ ኃላፊዎች በጋምቤላ ልማት ሥራዎች ላይ የተከፈለውን መስዋዕትነት የመጣውን እድገት እንዴት መግለጽ አቃታቸው? አንደበታቸው ለምን ተሳሰረ? የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ለጋምቤላ ግብርና ኢንቨስትመንት ላደረገው አስተዋፅዖ በከፍተኛ ደረጃ መመስገን ሲገባው፤ በሀገር ውስጥ ሬዲዮ ፋና በውጭ ሀገር ኢሳት እየተቀባበሉ በሚነዙት ወሬ ልማት ባንኩ እንዴት ይሽመደመዳል? በጣም የሚገርመው ለውጭ ባለሃብቶች ብድር የሰጠው እና ከሀገር ገንዘቡን ሲያሸሹ ቆሞ ሲመለከት የነበረው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ ልማት ባንክን ለመተቸት ይሁን ለመናገር አንዳችም የሞራል አቅም የለውም” ሲሉ የልማት ባንክ አስተዋፅኦን ከፍ አድርገዋል።
“ቁምነገሩ ወደዚህ ነጥብ እንዴት መጣችሁ፣ በርግጥ አይፈረድባችሁም የተለያየ ፍላጎት ያላቸው ኃይሎች ባንኩን መሣሪያ ሊያደርጉ ስለፈለጉ ነው። ወደ ፖለቲካ ውስጥ አልገባም። ሆኖም ለዚህ ማሳያ የሚሆነው ባለፈው ጊዜ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የተዋቀረው ኮሚቴ ተብዬ ያጠናው ጥናት ነው። ኮሚቴው በአልቧልታ የተሞላ፤ በማጭበርበር ድርጊቶች የተሞላ፤ ተደብቆ ነበረ አሁን ያገኘነው፣ በጓሮ በር የተሰራ ባለድርሻ አካላትን ያላሳተፈ፣ ሃሳብ ያልተሰጠበት፣ በማይመለከታቸው በፌደራል ግብርና ሚኒስትር እና በተፈጥሮ ሃብት ሚኒስትር የእርሻ ኢንቨስትመንት ዳሬክተር ሆን ተብሎ ለጠላቶቻችን በድብቅ ተላልፎ የተሰጠ ሰነድ ነው። ይህን ሰነድ መሰረት በማድረግ፣ እና ሰርተን እንዳልሰራን፤ አልምተን እንዳላለማን፤ ባዶ መሬት እንደተወረር፤ በአንድ ብሔር ተወላጆች እንደተዘረፈ ተደርጎ ነው የቀረበው። አቶ ጌታነህም የጋምቤላ ሃብት መዘረፍ ውጤት ነዎት ብዬ ነው የምወስደው” ሲሉ አቶ ጽጌሕይወት ተናግረዋል።
አያይዘውም፤ “አቶ ጌታነህ በሀገሪቷ ውስጥ በፋይናንስ ዘርፍ ከፍተኛ ሙያ ካላቸው ሰዎች መካከል አንዱ በመሆንም፣ አሁን በታሪክ አጋጣሚ ያገኙትን ሃላፊነት ተጠቅመው ችግሮቹን ተረድተው መፍትሄ ይስጡን ብለን አንድ ሁለቴ አግኝተንዎት የነበረ ቢሆንም፣ ተስፋ ነው የቆረጥነው። አሁንም ከወራት በኋላ አብረን ስንቀመጥ ተስፋ የለውም።
አሁን ያወጣችሁት ፖሊሲ መንግስት ከቀየረው ስልጣን አስረክበን እንሄዳለን ማለታችሁን ሰምተናል። ስለዚህም ከውይይቱ ምንም አትጠብቁ ብለውናል። በነገራችን ላይ የእናንት (የልማት ባንክ) ሚስጥር በአደባባይ ነው ያለው። ለሁለት ሆናችሁ የምትመክሩት ሁሉ ይስማል። የባንኩ ሠራተኞች የሥነምግባር ችግር ያለባቸው ናቸው። የባንካቸውን ሚስጥር አሰራር የማይጠብቁ ናቸው። በጉቦ እየተደለሉ ሕሊናቸው የሚሸጡ ናቸው። ይዛችሁት የመጣችሁትን ሪፖርት ከሰማነው አሉባልታና ወሬ በተጨማሪ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽ/ቤት የተጠና የተባለው ሰነድ ተጽዕኖ የመጣ በመሆኑ፣ ሀገር በዚህ መልኩ ተጭበርብራ ማለፍ የለባትም” ሲሉ አሳስበዋል።
“በጋምቤላ ከአንድ አካባቢ ብቻ ስለሚበደሩ፣ እነሱ ድርሻቸውን ከወሰዱ በኋላ ብድር አይኖርም ነው የተባለው። ከዚህም አልፎ ኮሎኔል፣ ጀነራሎች ናቸው የሚበደሩት ነው የሚባለው። ኮሎኔሎች እና ጀነራሎች ቢበደሩ ችግሩ ምንድን ነው? የደርግን መዋቅር ያፈራረስን፣ የሻብዕያን እብሪት ያስተነፈሰ ሰራዊት ነው። ማበደራችሁ አደጋው ምንድን ነው? ወይንስ የደርግ እና የግንቦት ሰባት ኮሎኔሎች ነው ማበደር የፈለጋችሁት? በአደባባይ ጀነራል እና ኮሎኔል ነው የሚበደሩት ስላላችሁ የምንሸማቀቅበት ጉዳይ የለንም። ዛሬም ነገም ነን። ተበዳሪውም የአንድ ክልል አይደለም። ከጋምቤላ፣ ከኦሮሚያ፣ ከትግራይ፣ ከአማራም ክልል አሉ። ስለዚህም አፋችንን ቆጠብ አድርገን አብረን ብንሰራ መልካም ይሆናል” ሲሉ ገ/ሕይወት ገ/ሚካኤል የተባሉ ባለሃብት ተናግረዋል።
የጋምቤላ ኢንቨስተሮች ማኅበር ሊቀመንበር አቶ የማነህ “በተደጋጋሚ ስለችግራችን አቤቱታ አቅርበናል። ሲፈቱ ግን አላየንም። አሁንም ስሜት ማስተንፈሻ ሳታደርጉት ልታዳምጡን ይገባል። ፖሊሲው ከመነሻ ገዳቢ ነው። ብድር የለም ነው የሚለው። አምልጠው ከተደበሩ እንዴት ቀለበት ውስጥ እንደምትከቱና ብራችሁን መሰብሳብ እንደምትችሉ ነው የቀመራችሁት። 7 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር በላይ ዋስትና ለዛውም ጥሬ ገንዘብ ለሀገር ውስጥ ባለሃብት የሚቀመስ አይደለም። በተለይ ጋምቤላ እና አሶሳ ከፍተኛ ወጪያችን የፕሮጀክት ወጪ በመሆኑ ከልማት ውጪ እንሆናለን። ከአስር በመቶ በላይ በፒኤልሲ ሼር ያለው ተጨማሪ የግል ንብረቶችን በዋስትና እንዲያቀርብ ይገደዳል፤ ይህ የሚያሰራ አይደለም። ከሀገሪቷ ንግድ ሕግ ውጪ በመሆኑም ልማት ባንክ ለሀገሪቷ ሕግ ይገዛ እያልነው። መሬት ላይ ያፈሰስነው ሃብትም ይያዝልን። ፖሊሲው በአጠቃላይ ግን ገዳቢ ነው” ብለዋል።
ከጋምቤላ የመጣው ባለሃብት ኢትያንግ ኡቻ በበኩሉ፣ “የዛሬው ስብሰባ ከባንኩ ኃላፊዎች ጋር ተነጋግሮ ቀጣዩን ሥራ እንዴት እንስራ የሚል መስሎኝ ነበር። ሰነዱ ሲነበብ ግን፣ ከፍተኛ ስጋት ነው የፈጠረብኝ። የስጋቴ ምንጮች አንደኛ እኛ የጋምቤላ እና የአሶሳ ሕዝቦች በተለያዩ መንግስታት ጭቆና ሲደርስብን ከንግዱ ዓለም ተገለን በኢኮኖሚ ወደኋላ የቀረን ነን። አሁን ባለው መንግስትም ልዩትኩረት ከሚሰጣቸው ክልሎች ነው የተመደብነው። ይህ ሆኖ ሳለ በአዲሱ ፖሊሲ እኛን የሚያግዝ አንድም ነገር አላየንም” ሲል ተቃውሞውን ገልጿል።
ኢትያንግ አያይዞም፤ “እኔ ብድር ለመበደር የሚያስፈልገውን ሁሉ አሟልቼ ለባንኩ አቅርቤያለሁ። ሆኖም ሁለት ዓመት ሙሉ ምንም ብድር ሳይሰጠኝ እየተጠባበኩ ነው የምገኘው። ለሌላው መሬት ስለተደራረበ አይሰጠም ይላሉ። እኛ የምናለማው መሬት ከቤተሰቦቻችን ሲወርድ ሲወራረድ የመጣ ነው። የተደራረበ መሬት የለም። የሰራነው ሥራ የተመለከቱት ካለብድር ይህን መስራት ከቻላችሁ በርቱ ብለውን ነበር። ነገር ግን በክልሉ ውስጥ የተለየ ትኩረት አልተሰጠም ብለው ሪፖርት አቅርበው፣ ባለፈው ሳምንት የደረሰን ሰነድ ግን የመኪና አደጋ ነው የመሰለን። ብድር አንሰጣችሁም ብለው ወስነዋል። እስካሁን ለምን እንዲህ እንደሆነ አልገባኝም። ያለማሁትን መሬት ከግምት የማይገባ ከሆነ በዋስትናነት የማይያዝ ከሆነ ምን ማለት ነው። ለልማት ከማዋሌ በፊት ለባንኩ ያለኝን የገንዘብ መጠን አሳይቻለሁ። ብድሩ ሲዘገይ አለማሁበት። ዛሬ ላይ ለልማት ያዋልኩት ሃብት ብድር ለመበደር አይያዝም ከተባለ፣ ሌላ ገንዘብ ከየት ላመጣ እችላለሁ። ሌላው እንደሀገር አንድ ፖሊሲ ሊወጣ ይችላል። ኋላቀር ለሆኑ ክልሎች ደግሞ በልዩ ሁኔታ ተጠቃሚ የሚሆኑበት መንገድ መቀመጥ አለበት” በማለት ቅሬታቸውን አቅርበዋል።
በምስራቅ አፍሪካ ኢትዮጵያን ጨምሮ በርካታ ሀገሮችን በመጉዳት ላይ ያለውን ድርቅ “ድምጽ አልባው ቅስፈት” ሲሉ የዩናይትድ ስቴይትስ ኮንግረስ አባላት የምስክር ሰሚ...
( ERF) አለማቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማህበር ( IATA) እንዳስታወቀው 120 የሚሆኑ አገሮች ወደ ቻይናና የኮሮና ቫይረስ ወደ ተስፋፋባቸው አገራት መብረራቸውን አቁመዋል። የኢትዮጵያ አየር መንገድ ኝ በዝርዝሩ ውስጥ አለተካተተም። አየር መንገዱ በረራዎችን ቢሰርዝ በአመት ከ 300 ሚሊዮን ዶላር በላይ ሊያጣ እንደሚችል ጥናቶች ይጠቁማሉ። አየር መንገዱ ራሱ ባያቆምም፣ ተጓዞች ጉዞ እየሰረዙ በመሆኑ፣ መጎዳቱ አይቀሬ ነው። ለአየር መንገዱ... Continue Reading →
( ERF) መንግስት የኮሮና ቫይረስ ግርግርን አስመልክቶ የተጋነነ ዋጋ አቅርበው ህዝቡን ጎድተዋል ያላቸውን 83 ነጋዴዎችን በቁጥጥር ስር ማዋሉን ገልጿል። የተያዙት ነጋዴዎች ምርቶችን በመከዘን የዋጋ ንረት እንዲፈጠር ያደረጉ ናቸው ሲል መንግስት ገልጿል። መንግስት በዚህ ፍጥነት እርምጃ መውሰዱ ተገቢ ቢሆንም፣ በተሳሳተ መረጃና በበቀል ስም ነጋዴዎች እንዳይጎዱ ጥንቃቄ መደረግ እንዳለበትም አስተያየት ሰጪዎች ይገልጻሉ። በዛሬው እለት የነጭ ሽንኩርትና የሎሚ... Continue Reading →
(ERF) ሎሚና ነጭ ሽንኩርት ኮሮና ቫይረስን መከላከላቸው በሳይንስ ሳይረጋገጥ፣ ለበሽታው ጥሩ ነው በሚል ያልተረጋገጠ ወሬ የተነሳ ዋጋቸው በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል። ነጭ ሽንኩርት እስከ 250 ብር እየተሸጠ ሲሆን፣ የሎሚም ዋጋ አሻቅቧል። በሳሙናና አንዳንድ ሽቀጦችም ላይ የዋጋ ጭማሪ እየታዬ መሆኑ ህዝቡን አሳዝኗል። ነጋዴዎች ህዝቡን ለመርዳት መረባረብ ሲገባቸው ገና ለገና ሽብር በመንዛት የዋጋ ጭማሪ ማድረጋቸው ተገቢ አይደለም በማለት... Continue Reading →
( ERF) ኢትዮጵያ ኮሮና ቫይረሰን ለመከላከል ትምህርት ቤቶችን መዝጋቷ፣ ስፖርታዊ ጨዋታዎችንና ታላላቅ ስብሰባዎችን ማገዷ ተገቢ ነው። ውሳኔው ለ 2 ሳምንት ብቻ የሚቆይ ቢሆንም፣ እንደ በሽታው ስርጭት እየታየ ሊቀጥል ይችላል። ይህ ጥሩ እርምጃ ቢሆንም፣ በቂ ግን አይደለም። ብዙ ህዝብ የሚገናኝባቸውን ቦታዎች ለማገድ ጠንከር ያለ ውሳኔ አልተወሰነም። አንደኛው የሃይማኖትና የጸበል ቦታዎች ናቸው። መንግስት ህዝቡ ወደ አብያተ ክርስቲያናትና... Continue Reading →
( ERF) የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎችን ቁጥር መጨመር ተከትሎ ኢትዮጵያ ትምህርት ቤቶችን፣ ስፖርታዊ ጨዋታዎችን፣ ትላልቅ ስብሰባዎችንና የመሳሰሉትን እንቅስቃሴዎች ለ2 ሳምንት ያክል እንዳይካሄዱ በመወሰን በርካታ የአለም አገራትን ተቀላቅላለች ። የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ባሉበት ቦታ ሆነው ክትትል እንደሚደረግላቸው የገለጹት ጠ/ሚ አብይ አህመድ፣ የንጽህና መጠበቂያ ሳሙናዎች በብዛት እንደሚሰራጩ አስታውቀዋል። በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 5 መድረሱንና 5ኛ ግለሰብ ከዱባይ የመጣ መሆኑን... Continue Reading →
ንኮሮና ቫይረስ ተቓሊዕካ ክትከውን ስለትኽእል እዩ ካብ ትሮንድሀይም ኮሙነ መሰጅ(SMS) መጺኡካ ዘሎ። ብመሰረት ኣብቲ መሰጅ ተዋሂቡካ ዘሎ ሓበሬታ እቲ ንዓኻ ዝምልከተካ ሕጡበ-ጽሑፍ ርኸብ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣስታት 135,000 ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ኣብ እስራኤል ይነብሩ፡ ኣስታት 8,000 አባላት ስድራቤት እዞም ኢትዮጵያዊን ድማ ነቲ ብ’ኣልያ’ ዝፍለጥ መስርሕ ኢምግሬሽን ንምፍጻም ይጽበዩ ኣለው። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቕምቲ መንግስቲ እስራኤል ንኣስታት 1,000 ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ናብ ኣብ እስራኤል ዘለው ኣባላት ስድራቤቶም ክሕወሱ ድሕሪ ምፍቓዱ ሓደ ስድራ ቤት ጥራይ ናብ እስራኤል ክኸዱ ምኽኣሎም እዞም ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ይገልጹ።
ካብ 1970ታት ጀሚሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁዱን ናብ እስራኤል ክስደዱ ጸኒሖም እዮም እንተኾነ ካብ ቐረባ እዋን ጀሚሩ ሕግታት መንግስቲ እስራኤል ንዋሕዚ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብታ ሃገር ከጓትቶ ጸኒሑ’ዩ።
ሃይማኖታዊ ሕጊ እስራኤል ነዞም ካብ ኣመንቲ ክርስትና ናብ ኣመንቲ ኣይሁድ ዝተቐየሩ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ከም ኣይሁድ ኣይቖጽሮምን ስለዚ ድማ አባላት ስድራቤቶም ኣብ ኽንዲ “ኣልያ” ብሕጊ ኢምግሬሽን ብምርካብ ስድራቤት ናብ እስራኤል ክኣትው ኣለዎም ይብል። ይኹን ደአ እምበር ኽሳብ 2013 አባላት ስድራቤት ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን አይሁዱ ብዘይ ጸገም ናብታ ሃገር ክኣትው ምጽንሖም ይፍለጥ።
ጊንጥ በመስክ ላይ ሆና በድንገት አካባቢው በውኃ ይጣለቀለቅና ነብስ ውጪ ነብስ ግቢ ጭንቀት ውስጥ ትገባለች፡፡ህይወቷን ለማትረፍ የምትችልበት መንገድ ፍለጋ ዙሪያዋን ስትቃኝ በቅርብ ርቀት ኤሊን ታያትና ኤሊ ሆይ! እባክሽ አንች ውኃ አያጠቃሽምና አድኒኝ፣ ጀርባሽ ላይ አድርጊና ከዚህ መአት አውጪኝ ብላ ትማጸናታለች፡፡ ኤሊም የጊንጥን ባህርይ ታውቃለችና ማዳኑን አድንሽ ነበር ነገር ግን አንች የንክሻ አመል ያለብሽ ዘሮቼን በንክሻ የጨረሽ ነሽና ትነክሽኛሽ አይሆንም ትላታለች፡፡ ጊንጧም በዚህ ሁኔታ ውስጥ ሆኜ አድኒኝ ብዬ ለምኜሽ እንዴት እነክስሻለሁ አላደርገውም እባክሽ ህይወቴን ታደጊያት በማለት አጥብቃ ስትለምናት በዛ ሁኔታ ጥላት ለመሄድ ዔሊ ሆዷ አልጨቅን ስላለ ጀርባዋ ላይ አስቀምጣ ዳር ስታደርሳት ከውኃው መውጣቷን ከአደጋው መዳኗን ያረጋገጠችው ጊንጥ ትነክሳታለች፡፡ ኤሊም የፈራችው፣ የጠረጠረችው ንክሻ ሲደርስባት ምን ብለሽ ነበር እንዴት ትነክሽኛለሽ ስትላት የጊንጧ ምላሽ አዝናለሁ ላለመንከስ መተው አልቻልኩም አመሌ ስለሆነ የሚል ነበር፡፡
ዙሪያ ገባችንን ስንቃኝ፣ የሚጻፍ የሚነገረውን ስናይ እንደ ጊንጧ አመል ሆኖባቸው አለያም ስራቸው ሆኖ ክፍያ የሚያገኙበት ወይንም በሎሌነት አድርው ለጌቶቻቸው እጅ መንሻ የሚያቀርቡት ካልተናከሱ መኖር የማይችሉ ብዙ ሰዎችን እናገኛለን፡፡ጊንጧ ዔሊዋን እንደነከሰቻት በአካል አግኝቶ መንከሱ ባይሆንላቸውም ካሉበት ሆነው ከሚስቶቻቸው ጉያ ተሸጉጠው አለያም ከማጀት ሳይወጡ ምላሳቸውን ስለው ብእራቸውን አሹለው ለምንና ማንን እንደሚናደፉ እንኳን በውል ምክንያት ሳይኖራቸው የሚራመደውን ትንሽም ቢሆን እንቅስቃሴ የሚያደርገውን ሁሉ በቃላት የሚናደፉ በብልግናቸው የሚወርፉ ብዙ ብዙ እያየን ነው፡፡ በተለይ የሀገር ቤቱ ትግል ሲያተኩስ የፖለቲካው መድረክ ሲሟሟቅ በተግባሩ እነርሱ የሉበትምና በመድረኩ ላይ በሚታዩት በመስኩ ላይ በተግባር በሚገኙት ወገኖች ላይ ይዘምታሉ ሎሌዎቻቸውን ያዘምታሉ፡፡ እንዲህ የሚያደርጋቸው ታዲያ አመላቸው ወይንም ቅናታቸው ወይንም ክፍያቸው ነውና ነክሰው ማድማት ነድፈው ጉዳት ማድረስ ባይችሉም ግዜ እየጠበቁ ብቅ ከማት አይቦዝኑም፡፡
ከሚናገሩት ከሚጽፉት (ከዚህ የዘለለ ተግባር የላቸውም) ድርጊታቸው ማረጋገጥ እንደሚቻለው እነዚህ የጊንጥ ባህርይ የተላበሱ ወገኖች ከወያኔ ተስማምቶ አለያም ጎመን በጤና ብሎ የሚኖረውንም ሆነ እኔ ከደላኝ ምን አገባኝ አለም ደህና ሰንብች ብሎ የተኛውን ወይንም በአፉ ከማውገዝ በመግለጫ ከመፎከር ያለፈ እንቅስቃሴ የማያሳየውን መንደፍ አይደለም እስከ መኖሩም አያውቁትም፡፡ በሀገር ውስጥም ሆነ በውጪው ዓለም በጎሳም ሆነ በሀራዊ ስም የሚጠሩ ብዙ ድርጅቶች አሉ፣የራዲዮና የቴሌቭዥን ጣቢያዎችም እንዲሁ፣ ተዲያ ጊንጦቹ መንከስ መንደፉ ባይሆንላቸውም የቃላት አረራቸውን የሚተኩሱት የሀሜት አሉባልታ ናዳቸውን የሚለቁት በእነማን ላይ አንደሆነ የአደባባ ምስጢር ነው፡፡ ግን ለምን?
ይሄ ነው እንግዲህ ንክሻቸው እንደ ጊንጧ አመል ስለሆነባቸው ነው ከማስባል ይልቅ ለዓላማ የሚፈጽሙት፣ በእቅድ የሚከውኑት ተግባር ነው ለማለት የሚያበቃው፡፡ አመል ከሆነ ከቆመው እንደውም የተኛው ነበር ለንክሻ የሚቀለው ለመንደፍ የሚመቸው፡፡ የእኛ የሰዎቹ ጊንጦች ግን የሚራመደውን እየተከተሉ፣ የሚንቀሳቀሰውን እያነፈነፉ ነውና ንድፊያ ንክሻቸው ጉዳት የማያደርሱ ከመሆናቸው አንጻር ንቆ መተው የሚቻል ቢሆንም የሚሰሩትን አያውቁትምና ይቅር በላቸው የሚባልላቸው ባለመሆናቸው ለይቶ ማወቁ፣ ነቅቶ መጠበቁና መጠንቀቁ ቢበጅ እንጂ አይከፋም፡፡
እነዚህ ወገኖች መገለጫ ተግባራቸው ተመሳሳይ አረ እንደውም አንድ ቢሆንም ከእነርሱ ማንነትና ከአሰማሪያቸው ምንነት አንጻር ሲታዩ ዘርፈ ብዙ ናቸው፡፡ ከፊሎቹ ለሥልጣን እድሜው መርዘም ያዋጣኛል የሚለውን ማናቸውንም ነገር ከማድረግ ወደ ኋላ የማይለውና ለዚህ ይበጀኛል ካለ ከዲያቢሎስም ጋር ቢሆን ከመስራት የማይመለሰው ወያኔ አሰልጥኖ የተለያየ ጥብቆ አልብሶና ርስ በእርስም እንዳይተዋወቁ አድርጎ የተለያየ ተልእኮ ሰጥቶና ስራ መድቦ በሁሉም ቦታ ያሰማራቸው ናቸው፡፡ እነዚህ ግራ ቀኝ ማየት፣ ወደ ፊትና ወደ ኋላ ማመዛዘን፣ የሚያዩትን ከተሰጣቸው ስልጠና ከተነገራቸውና በየጊዜው ከሚነገራቸው ነገር ጋር ማመሳከርና ማመዛዘን የማይፈቀድላቸው ከመነሻውም ይህን ማድረግ የሚያስችላቸውን የአእምሮአቸውን ክፍል የተሰለቡ ናቸው፡፡ ለዚህም ነው እንድ መቅረጸ ድምጽ የተጫነባቸውን እንደ ገደል ማሚቱ ወይንም በቀቀን የተነገራቸውን ከመናገርና ከመጻፍ ውጪ የሚሰጣቸውን ምላሽ መስማት የሚለገሳቸውን ምክር መቀበል የማይሆንላቸው፡፡ ስለሆነም ለእነዚህ ምላሽ መስጠትም ሆነ አተካራ መግጠም የእነርሱ አጯጯሂ በመሆን ተልእኮአቸውን ከማሳካት ባለፈ የሚፈይደው ነገር የለምና ለይቶ በማወቅ ንቆ መተው ሌላውም እንዲያውቃቸው ማድረግ ነው የተሻለ የሚሆነው፡፡
ሌለኞቹ እንዲሁ የየራሳቸው ዘርፍ አላቸው፣ ዋንኛ ሊባሉ የሚችሉት እነርሱ ሊሆኑ የሚመኙትን ግን መሆን ያልቻሉትን ሌሎች መሆን ሲችሉ፣ ትንሽ የፖለቲካው አየር ሲያተኩስና መሆን የቻሉት በየመድረኩ ሲታዩ በእውን በህልማቸው የሚቃዡለት የሚቃዡበትን የምን-ይልህ ቤተ መንግስትን የተቀደሙ እየመሰላቸው ከሰይጣናዊ ቅናት በሚመነጭ ምቀኝነት የሚያደርጉት ነው፡፡ ቤተ መንግሥቱ ቢቀር የዚህ ወይንም የዛ ድርጅት መሪ ተብለው በየደረሱበት ጭብጨባ ሲነጉድላቸው፣ ብሩ ሲጎርፍላቸው፣ አንቱታ ሲቸራቸው ማየትን የሚመኙ ነገር ግን የሚመኙትን ሆኖ ለመገኘት ለዛ የሚያበቃ ዝግጅቱም፣ ብቃቱም፣ ቁርጠኝነቱም፣ ወዘተ የሌላቸው ሆኖ ሳይሳካላቸው አመታትን ያስቆጠሩ ሌሎች በተግባር እንቅስቃሴያቸው የህዝብ አክብሮት ሲቸራቸው ውዴታና ፍቅር ሲዘንብላቸው ለተግባራቸው ማስተግበሪያ ርዳታ ሲጎርፍላቸው አይናቸው ደም ይለብሳል፣ ጨጓራው በብሽቀት አሲድ ይረጫል፣ ይህን ተከትሎ እንደ ጊንጧ መናከስ መናደፍ እንደ መንደር አውል አሉባለታ ማውራት ስድብና አሽሙር መንዛት ወዘተ ስራቸው ይሆናል፡፡ ብዙ ርቆ መሄድ ሳያስፈልግ ያለፉትን ሁለት አመታት ለአፍታ መለስ ብለን በእክሮ ብንቃኝ በዚህ መስመር የተሰለፉትን ሰዎች ለይቶ ማውጣቱ ብዙም የሚቸግር አይሆንም፡፡ በተለይ ማህበራዊ መገናኛውን የመጠቀሙም የመበለቱም አቅሙ ላላቸው፡፡
በዚህ ጎራ ያሉት ሌሎቹ ስልቻ ቀልቀሎ ቀልቀሎ ስልቻ ዝም ብለሽ ተቀበይ የሰጡሽን ብቻ አይነቶች ናቸው፡፡ ከላይኞቹ ጋር የተዛመዱበት ወይንም የታጠበቁበት ምክንያት ባይታወቅም ከእነርሱ የሚነገራቸውን ብቻ እየተቀበሉ በሉ በተባሉት ልክና መጠን የሚጮሁ ከቻሉም የሚናደፉ ናቸው፡፡ ስለሚናጋሩትም ሆነ ስለሚጽፉት ምንነት፣ ስለሚሳደቡት ሰውም ሆነ ድርጅት ማንነት ቀርቶ ስለሚያሰማሩዋቸው ሰዎች ዓላማን ግብ ተልኦኮና ድርጊት መረዳት ቀርቶ በመጠኑ እንኳን የማያውቁ አለማወቃቸውም ደንታቸው የማይሰጣቸው ናቸው፡፡ እንደ ሰው ሲያስቡት ሰው ዝም ብሎ የሚጮህ (ምን እንበለው)? ሲሆን አሳዛኝም አሳፋሪም ነው፡፡ ህሊና የሚባልን ትልቅና ታላቅ ነገር እንዲህ እንደ አልባሌ እቃ አውጥቶ ማስቀመጥ ይቻላል እንዴ! ውሻ እንኳን ባለቤቱ ጃስ ሲለው እንዲነክሰው ጃስ የተባለበትን ሰው የሚያውቀው ከሆነ በባለቤቱና በሰውየው መካከል ሆኖ ግራ በመጋባት ስሜት ጅራቱን በማወዛወዝ ይቆማል የጌታው ትእዛዝ ቢበረታበት ግፊቱ ቢያይልበት ወደ ሰውየው ዞር እያለ በለሆሳሳ ይጮኻል እንጂ ለመናከስ አይጋበዝም በጌታው ትእዛዝ ተደፋፍሮ ሰውየው ላይ ልከመር አይልም፡፡ እንዴት የሰው ልጅ ከዚህ ያንሳል፡፡
ባለቅኔው ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድህን እንዲህ መያዣ መጨበጫ ያጣው የተቃውሞው ጎራ ነገር ግራ ቢገባው የሚነገረው የሚሰራው እንቆቅልሽ ቢሆንበት እንዲህ ብሎ ነበር፡፡ . « እኛ ምሁራን የምንባለውና ተቀዋሚ ፖለቲከኞች እሚባሉት ጭምር የዓለም ህብረተሰብ እንቆቅልሽ ነን፡፡ ለስሟ መጥሪያ ቁና ሰፋች ብቻ ነን፣ህዘቡን ርስ በርሱ እያጨፋጨፍን በዲስኩርና በድርሰት ብቻ አፍ ስንካፈት እያንዳንዳችን በሀቀኝነት የህዝቡ ወገን ሆነን የምንቆምበት ጀንበር እየጠለቀብን ነው፣ እንቆቅልሽ ነን፡፡ » ጸጋየ በአካል ከተለየን አሰራ አምስት አመታት አልፈዋል፡፡ የባሰ እንጂ የተሻለ ነገር የለም፤ እንቆቅልሻችን እንዲህ ፈቺ አጥቶ ይልቁንም ተባብሶ ተመሳጥሮ ነገሩ ለከት አጥቶ ቢመለከተው ምን ይል ነበር፡፡
ውክፔዲያ ዓለም-ዓቀፍ የዕውቀት ማከማቻ ድረ-ገጽ ነው። ውክፔዲያ የጋራ ነው። ሁሉም ሰው በመዝገበ ዕውቀቱ እንዲሳተፍ ተፈቅዷል። አዳዲስ ተሳታፊዎች፣ የጀማሪዎች ማያያዣን በመጫን በፍጥነት ስለ ድረ-ገጹ መረጃ ማግኘት ይችላሉ።
አዲስ ጽሑፍ ለመጻፍ ወይንም ነባር ጽሑፍ ለማስተካከል ደፍሮ መሞከር ጥሩ ልምድ ነው። ከሌሎች ውክፔዲያዎች የተተረጎሙ ጽሑፎች እንዲያቀርቡ ይበረታታሉ። ለዚህ ተግባር እነዚህን መዝገበ ቃላት ማማከር ይችላሉ ። የሚያቀርቡት ጽሑፍ ያልተሟላ ወይንም ያልተጠናቀቀ ቢሆንም እንኳ መጨነቅ አያስፈልግም። ጅምር ጽሑፍ በተፈለገ ጊዜ ሊሻሻል ይችላልና።
ለምን? ከ፲፱፻፷፮ቱ አብዮት በፊት ዙፋኑን ክፉኛ ያናጋ ተቃውሞ ቢኖር፤ እንዲያውም የአብዮቱ ምሥረታ፣ በኢትዮጵያ “ዘመናዊ” ታሪክ ውስጥ ወሳኝ የሆነ የፖለቲካ ተቃውሞ ምዕራፍ መክፈቻ ሊባል የሚገባው ይኼው የአምሳ ሦስቱ ሙከራ ስለሆነ ነው። ከዚያ በፊት ዙፋኑ “የማይደፈር፣ የማይሞከር”፤ ንጉሠ ነገሥቱ የማይፈተን መለኮታዊ ሥልጣን እና እንደ ሥርወ መንግሥታቸው አመጣጥ “ሰሎሞናዊ ጥበብ”ን የተቀዳጁ ናቸው የሚባለውን ዕምነት እውን እንዳልሆነ የተገነዘብንበት የታሪክ ምዕራፍ ስለሆነ ነው። ከዚህም አልፎ በአፍሪቃ አኅጉር ከንስር ወይም ግብጽ ስኬታማ መፈንቅለ መንግሥት ተከትሎ የተጸነሰው ሁለተኛው ሙከራ ነበር።
«የዓድመኞቹ ዓላማ መንግሥቱን ገልብጠው አንድ መንግሥት ለማቋቋም፣ አልጋ ወራሻችንን ምክንያት አድርጎ ለመስበክ የተቻላቸውን ያህል በብዙ መንገድ ሠርተዋል። ግን ዓላማው የሚበልጠው የነሱን አምቢሲዮን መሙላት፣ የቀረውን የሕዝቡን ያታለሉበት ነገር ሁሉ እኛ ከፈራነው ነገር የወጣ አንድም ነገር የለም።»
በ ፲፮ኛው ክፍለ ዘመን የጣልያን ተወላጁ ኒኮሎ ማክያቬሊ ሲጽፍ፣ “መገንዘብ ያለብን፣ አዲስ ስርዓትን በመሪነት ማስተዋወቅ ከሁሉም የበለጠ ፈታኝ ሥራ፤ የምሥረታው ተግባርም እጅግ አድካሚ የሆነ እና ውጤቱ ያልተረጋገጠ በመሆኑ የሚወዳደረው ነገር የሌለው ነው” ይላል፡፡
ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በድሮው ስልት አዲስ ስርዓትን ለማስተዋወቅ ሞከሩ። እሳቸው ባለፈው ምዕተ ዓመት የተወለዱና ባለፈ ስርዓት ያደጉ ሲሆኑ “በስልጣኔ እርምጃ” ላይ ጉዞዋን የጀመረችው የኢትዮጵያ ልጆች ግን አብዛኛዎቹ ከጣልያን ወረራ በኋላ የተወለዱ ነበሩ።
“ለአገራችሁ የሥልጣኔ እርምጃ ተግታችሁ ሥሩ፣ አገልግሉ!” ይሏቸው አልነበረም? ታዲያ “ወጣቱ ትውልድ” “ለአገር አንድነትና ብልጽግና” ብሎ ቢነሳ ያው አይደለም? ከ ፲፱፻፵፰ቱ “ሕገ መንግሥት” በኋላ ግን ወጣቱ ትውልድ ንጉሠ ነገሥቱን እንኳን በ“አዲስ ስርዓት” እና ሂደት ሊያሻሽሉ ቀርቶ እንዲያውም ለሥልጣኔ ሳንካ/ ጋሬጣ/ እንቅፋት ናቸው ብሎ አመነ።
የአርባ ስምንቱማ ሕገ መንግሥት የተሻሻለ፤ ኢትዮጵያን ከዘመኑ ጋር የሚያጣምር ተብሎ ነበር የታወጀው። በውስጡ የተደነገጉት ሕጎች ግን ቁጥራቸው ከሢሶ በላይ የሚሆኑት ስለ ንጉሠ ነገሥታዊው ቤተሰብና የዘውዱን አወራረስ የሚመለከት እንጂ ወጣቱ እና የተማረው ወገን እንደጓጓው ኢትዮጵያን እንደነ ብሪታንያ እና እንደነ ጃፓን ወደ ሕገ መንግሥታዊ ንጉዛት የሚቀይር አልነበረም። ንጉሠ ነገሥቱ ፍጹም የሆነ ሥልጣን እንደያዙ የሚቆዩበት መሣሪያ ነበር። ይባስ ብሎ ይኸው ሕገ መንግሥት እንኳን የንጉሠ ነገሥቱን ሥልጣን ቀንሶ ለሕዝብ ሊያስረክብ ቀርቶ እንዲያውም የንጉሠ ነገሥቱ ሥልጣን “መለኮታዊነቱን” በማስረገጥ የእንደራሴው ምክር ቤት አባላት እንደተለመደው በሹመት እንጂ በሕዝብ ምርጫ እንደማይሰየሙ አረጋገጠ። ወጣቱ ትውልድ በሚያየው የኤሊ እርምጃ እና ለዚህም ምክንያት ናቸው ብሎ ባመነባቸው በንጉሠ ነገሥቱና አስተዳደራቸው እጅግ ተደናገረ። እነዚህ ወጣት መሪዎች፣ አንዳንዶቹም ውጭ የተማሩ የጥንታዊው ስርዓት ባለሥልጣናት ልጆች ቢሆኑም እርምጃው እንዲፋጠን፤ ዘመናዊ አዲስ ስርዓት እንዲመሠረት ያላቸውን ምኞትና ዓላማ ለማራመድ ሲሹ በግድ የንጉሠ ነገሥቱና የስርዓታቸው ተቃራኒ ኃይሎች መሆናቸው አልቀረም። እውነትም ከዚህ በፊት እነ ቢትወደድ ነጋሽ በዛብህ፣ ብላታ ታከለ ወልደሐዋርያት፤ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ እና የመሳሰሉ የንጉሠ ነገሥቱን ሥልጣንና ስርዓት ተፈታትነዋል። ነገር ግን ከሞት በስተቀር ያተረፉት ነገር ወይም ያመጡት ለውጥ አልነበረም። አሁን ግን በተማሩና “ተራማጅ” በተባሉ ወጣት ትውልድ የመሚመራው ቅራኔ ልዩ እና ዘላቂ መሆን ይኖርበታል ብለው ተማምነዋል።
መንግሥቱ ንዋይ በ ፲፱፻፰ ዓ/ም አዲስ አበባ ላይ አራዳ ጊዮርጊስ ገዳም ሠፈር አካባቢ ተወለዱ። አባታቸው ዓለቃ ንዋይ የደብሩ ዓለቃ ነበሩ። መንግሥቱ በተወለዱ በስምንት ዓመታቸው በ፲፱፻፲፮ ዓ/ም ታናሽዬው ገርማሜ ንዋይ ተወለዱ። ሁለቱም ትምሕርታቸውን በ ተፈሪ መኮንን ትምሕርት ቤት ተከታትለው አዲሱ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሁለተኛ ደረጃ ትምሕርት ቤት ሲመሰረት ወደዚያ ተዛውሩ። የገነት ጦር ትምሕርት ቤት ሲከፈት ደግሞ፣ መንግሥቱ ንዋይ ተመልምለው ከገቡት ዕጩ መኮንኖች አንዱ ነበሩ። ሌሎች (በኋላ ጄነራሎች) እንደነ አቢይ አበበ፣ አሰፋ አያና፣ ኢሳያስ ገብረሥላሴና ከበደ ገብሬ በዚሁ ትምሕርት ቤት ከመንግሥቱ ጋር የነበሩ ዕጩ መኮንኖች ናቸው።
መንግሥቱ ከዚያው የጦር ትምሕርት ቤት በመቶ አለቃ ማዕረግ ተመርቀው ሲወጡ ወዲያው የጠላት ኢጣልያ ጦር አገሪቱን ይወርና እሳቸው ከሌሎች ጓዶቻቸው ጋር ወደማይጨው ዘምተው ግዴታቸውን ተውጥተዋል። ጠላትም ድሉን ሲቀዳጅ እና ንጉሠ ነገሥቱ ሲሰደዱ መቶ አለቃ መንግሥቱ በዚያን ጊዜ የኢትዮጵያ መንግሥት ወደሸሸበት ነቀምት ሄደው እዚያ “ጥቁር አንበሳ” የሚባለውን ማኅበር መሥራች አባል ናቸው። ከጥቂት ጊዜም በኋላ ከጓደኞቻቸው ጋር ወደጅቡቲ ተሰደዱ። በ፲፱፻፴፪ ዓ/ም ንጉሠ ነገሥቱ ተመልሰው ካርቱም ሲገቡ እነኚህን ስደተኛ መኮንኖች ከጅቡቲ ወደካርቱም እንዲመጡ ይደረግና መንግሥቱ ንዋይ ከነ ሙሉጌታ ቡሊ፣ ነገሠ ወልደሐና፣ ወልደማርያም ኃይሌ፣ ዘውዴ ገበሳ እና ታምራት ዘገየ ጋር ሆነው ከንጉሠ ነገሥቱ ጋር ተቀላቀሉ። ወዲያውም ከእሳቸው ጋር በ፲፱፻፴፫ ዓ/ም አብረው ወደኢትዮጵያ በድል ሲገቡ በክብር ዘበኛ ውስጥ በጄኔራል ሙሉጌታ ሥር ሻምበል ሆነው ቆዩ። በመስከረም ወር ፲፱፻፵፱ ዓ/ም ኮሎኔል መንግሥቱ ብርጋዴር ጄኔራል ተብለው የክብር ዘበኛ ጠቅላይ አዛዥነትን ተሾሙ። ተራማጅ እና የክብር ዘበኛን ሠራዊት በሰገላዊ ውትድርና ንቃተ ሕሊናውን ለማዳበር ብዙ የጣሩ መኮንን እንደነበሩ ተመስክሮላቸዋል።
ታላቅ ወንድሙንም ተከትሎ አንደኛ ደረጃ ትምሕርቱን በተፈሪ መኮንን ትምሕርት ቤት፣ ሁለተኛ ደረጃ ደግሞ በኮተቤው የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ትምሕርት ቤት ካጠናቀቀ በኋላ በ፲፱፻፴፭ ዓ/ም ገደማ በልዑል አልጋ ወራሽ መርድ አዝማች አስፋ ወሰን ከሁለት ዘመዶቹ ገርማሜ እና አምዴ ወንዳፍራሽ፣ ሙሉጌታ ስነጊዮርጊስ፣ ሙላቱ ደበበ እና ምናሴ ኃይሌ (በኋላ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የነበሩት) ጋር ወደአሜሪካ ለትምሕርት ተላኩ። በዚህ ጊዜ ሌሎቹ ለጉዟቸው ሱፍ ልብስ ሲያሰፉ፣ ገርማሜ (ንዋይ) ግን በርኖስ ይገዛና ይሄንኑ ኮት እና ሱሪ አሰፍቶ ለብሶ ወደ ዊስኮንሲን ዩኒቨርሲቲ ይጓዛል። ከዊስኮንሲን የመጀመሪያ ጉላፑን[1] (BA degree) ይቀበልና ሊቀኪን ጉላፑን[2] (MA degree) ደግሞ ከ ኮለምቢያ ዩኒቨርሲቲ በ ደቦሰብ ሰገል[3] (Social Science) ይቀበላል። አሜሪካ በነበረበት ጊዜም በ”ሰሜን አሜሪካ የኢትዮጵያ ተማሪዎች ማኅበር” ፕሬዚደንት ነበረ። ለሊቀኪን ጉላፑ መመረቂያ ያቀረበው የጥናት ጽሑፍ “የነጮች የሠፈራ ፖሊሲ በኬንያ ላይ ያለው ተጽእኖ " (“The impact of White Settlement Policy in Kenya” (Columbia University, 1954)) በሚል ርዕስ ሲሆን በጭቆና ቀንበር ሥር የሚኖሩ አፍሪቃውያንን ዕሮሮ የሚያስተጋባ ጽሑፍ ነው።
ትምሕርቱን እስከ ዲበሲን ጉላፕ[4] (PhD) ደረጃ ለመከታተል ቢፈልግም ወደኢትዮጵያ እንዲመለስ በተደረገለት ጥሪ መሠረት በ፲፱፻፵፮ ዓ/ም አገሩ ተመልሶ ሲገባ መጀመሪያ በአገር ግዛት ሚኒስትር ውስጥ የደጃዝማች (በኋላ ራስ መስፍን ስለሺ በኋላም የሚኒስቴሩ የራስ አበበ አረጋይ ዋና ጸሐፊ ሆኖ ሲያገለግል ቆየ። እዚሁ አገር ግዛት ሚኒስቴር ውስጥ በነበረበት ጊዜ በአፍሪቃ አኅጉር የመጀመሪያው መፈንቅለ መንግሥት በንስር የተሳካበት ጊዜ ነበር። ገርማሜም ለኮሎኔል ናስር መንግሥት በድብቅ “እባካችሁ ስለመንግሥታችሁ አቋም እና አመሠራረት ማብራሪያ ላኩልን” የሚል ደብዳቤ መላኩ ሲደረስበት በንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት እና በጊዜው ባለሥልጣኖች ላይ ምን ያህል ሽብር እና የእምነት ጉድለት እንደጣለ መገመት ይቻላል።
አለባበሱ ሁሌም በካኪ ልብስና ቀይ ክራባት ስለነበረም “ወልፈናኝ” (Communist) የሚል ቅጽል ስም ከማትረፉም በላይ ለአብዮታዊ መንግሥቶች ከጻፈው ደብዳቤ ጋር በትንሹ የንጉሠ ነገሥቱን መንግሥት ጥርጣሬ፣ በተጨባጭ ሁኔታ ግን ታላቅ ትኩረት እንዲሰጠውና በ”እንግልት ሥፍራ” መንፈሱ መሰበር እና ሎሌነቱ መፈተን እንዳለበት ወሰኑ። ስለዚህም በተከታታይ በስውር ግዞት የሩቅና ፈታኝ ግዛቶች አስተዳዳድሪ እየተደረገ ይሾማል። የገርማሜ ንዋይ የመጀመሪያው መፈተኛ የወላይታ አውራጃ ገዥነት ነበር። እሱ ግን ይሄንን የግዞት ቦታ የፍትሓዊ አስተዳደር ሙከራ ጣቢያ በማድረግ ብዙ “ፍሬያማ” ሥራዎችን ሠርቷል። ለምሳሌ፦ •	በሺህ የሚቆጠሩ ተማሪዎች የሚማሩበትን ትምሕርት ቤቶች በመሥራት •	የሥፍራ ዕቅድ በመጀመርና የጭሰኝነትም ውልም በጽሑፍ በመደንገግ የጭሰኛውን መከራ ከፈለለት
በንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት በኩል ግን፣ እንኳን መንፈሱ ሊሰበር ቀርቶ እንዲያውም በአውራጃው ሕዝብ የተወደደ ሲሆን እንግልቱ አንሷል እንደማለት ያህል ይመስላል፣ በዘመኑ የእንግሊዝ መንግሥት የኢጣልያ ሶማልያን እና በጊዜው በሞግዚትነት ያስተዳድር የነበረውን የኦጋዴንን ግዛት አጣምሮ “ታላቋ ሶማልያ” በሚል አንድ አድርጎ ከኢትዮጵያ እጅ ለመፈልቀቅ በሚዶልትበት ፈታኝ ጊዜ፣ ገርማሜን የጅጅጋ አውራጃ ገዥ ያደርጉታል። እሱ ግን የኢትዮጵያ ሱማሌዎችን ሕይወት ለማሻሻል በወሰዳቸው እርምጃዎች ተወዳጅነትን አገኘ እንጂ እንደተገመተው መንፈሱም አልተሰበረ፣ ሥራው አልከሸፈም። መንግሥት በዚህም በጠረፍ አስተዳደሩም ላይ ጣልቃ እየገባበት ሊያደንቅፈው መሞከሩን አልተወውም። ያንጊዜ ነው ማዕበሉን መለወጥ አማራጭ የሌለው ተግባር መሆኑን የተረዳው። ወንድሙንም ለዚሁ ዓላማ ማነሳሳት የጀመረው ያኔ ነው።
መንግሥቱ ንዋይ ለፖሊስም ሆነ በሕይወታቸው ላይ ለፈረደባቸው ችሎት እንደገለጹት፣ ከ ፲፱፻፵፯ ዓ/ም ጀምሮ ንጉሠ ነገሥቱን እየተከተሉ በየከተማው፣ በየአውራጃውና በየወረዳው ሲዘዋወሩ የአቤቱታ አቅራቢው ሕዝብ ብዛትና በአዋጅ የሚነገረው ሁሉ ተግባር ላይ አለመዋሉ ያሳስባቸው እንደነበር ተንትነዋል። የመፈንቅለ መንግሥቱም ሦስተኛ አባል የነበሩት የንጉሠ ነገሥቱ ልዩ ካቢኔ ጸጥታ ጉዳይ ኃላፊ የነበሩት ሌተና ኮሎኔል ወርቅነህ ገበየሁም እንዲሁ በፍትሕ ዕጥረት ምክንያት ብሶት እንደተሰማቸው ይነገራል። አራተኛው አባል ብርጋዴር ጄነራል ጽጌ ዲቡ የብርጋዴር መንግሥቱ የቅርብ ወዳጅ ከመሆናቸውም ሌላ የፖሊስ ሠራዊቱ ዋና አዛዥ ነበሩ። ጽጌና መንግሥቱ አብረው ይውላሉ አብረው ያመሻሉ። በፖሊስ ሠራዊት ፈጥኖ ደራሽ ግቢ መኮንኖች ክበብ ነው የሚውሉት የሚያመሹት።
ወንድማማቾቹ አባታቸው ዓለቃ ንዋይ በሞቱ በሁለተኛው ወር በአንድ ድግስ፤ መንግሥቱ ከወይዘሪት ከፋይ ታፈረ ጋር ገርማሜ ደግሞ ከወይዘሪት አያልነሽ ዘውዴ ጋር የካቲት ፱ ቀን ፲፱፻፶፩ ዓ/ም ተዳሩ። በሚቀጥለው ዓመትም ሚያዝያ ፳፪ ቀን ፲፱፻፶፪ ዓ/ም በሱሉልታ የተካሄደው የክብር ዘበኛ ሠራዊት የጦር ታክቲክ ትልቅ የማስጠንቀቂያ ደውል መሆኑን እና መፈንቅለ መንግሥቱ የዚያን ዕለት እንደተጀመረ እነ አቶ መኮንን ሀብተወልድ ገምተዋል ይባላል።
ለማንኛውም የሙከራው ጥንሰሳ ተደርሶበት ነበ፤። አልፎ ተርፎም ንጉሠ ነገሥቱን የጸጥታና ስለላ ክፍል ሃላዊዎቻቸው አስጠንቅቀዋቸው ነበር ቢባልም፣ “አያደርጉትም” በሚል ንቀትም ይሁን ወይም ደግሞ በዕርግጥ የሚከሰት ተግባር ከሆነ ደግሞ እራሳቸውን ከጥቃት አግጣጫ ለማስወገድ ያቀዱትም የ”ሰሎሞናዊ ጥበብ” ሊሆን ይችላል፤ ብቻ ንጉሠ ነገሥቱ ኅዳር ፳፩ ቀን ለጉብኝት መጀመሪያ ወደምዕራብ አፍሪቃ ቀጥሎም ወደብራዚል በረሩ። ለእድምተኞቹ ይሄ እንከን ወይም ተወዳዳሪ የሌለው አመቺ ሁኔታን ፈጠረላቸው።
ሙከራው ማክሰኞ ታኅሣሥ ፬ ቀን ተጀመረ። ለትላልቅ መሳፍንት፣ መኳንንቶችና ዋና ሚኒስቴሮች “እቴጌ ታመዋልና በአስቸኳይ ወደቤተ መንግሥት ይምጡ” የሚል የስልክ ጥሪ መልክት ተላለፈ። እነ ራስ ስዩም መንገሻ፣ ራስ አበበ አረጋይ፣ አባ ሐና ጅማ፣ መኮንን ሀብተወልድ እና ሌሎችም በተቀበሉት ጥሪ መሠረት ቤተ መንግሥቱ ሲደርሱ ከእቴጌይቱ እና ከአልጋ ወራሽ ጋር ቁጥጥር ስር ዋሉ። የጦር ሠራዊቱ ኤታ ማጆር ሹም ሜጀር ጄነራል መርድ መንገሻ እና የምድር ጦር አዛዡ ሜጀር ጄነራል ከበደ ገብሬ ግን በተደጋጋሚ ቢጠሩም አሻፈረኝ ብለው አፈንግጠው ቀሩ።
ዕሮብ ታኅሣሥ ፭ ቀን ወንድማማቾቹ መፈንቅለ መንግሥቱን ለሕዝብ ሲያስተዋውቁ፣ ለማስተላለፍ የፈለጉት ዐቢይ መልእክት ኢትዮጵያ በቅርብ ነጻ ከወጡት የአፍሪቃ አገሮች እንኳን ስትነጻጸር ምን ያህል ወደኋላ እንደቀረችና የመፈንቅለ መንግሥቱ ሙከራ የሀገሪቱን የቀድሞ ዝናና ክብር ለማደስ መሆኑን ነው። የሰፊው ሕዝብ ብሶት የቆረቆራቸው መሆኑን በመግለጽ፣ ፋብሪካዎች ለማቋቋምና ትምሕርት ቤቶች ለመክፈት ቃል ገቡ። የለውጥ ፈላጊ ናቸው የሚባሉትን ልዑል ራስ እምሩ ኃይለ ሥላሴን በጠቅላይ ሚኒስትርነት መሾማቸውንና አልጋ ወራሹን አስፋ ወሰንን (“አስገድደው”) በማስማማትም መንግሥት በቆረጠላቸው ደመወዝ እየተዳደሩ ለሕገ መንግሥት የሚገዙ ንጉሥ ሆነው እንደሚያገለግሉ እራሳቸው ለሕዝቡ በራዲዮ እንዲያስተላልፉ አደረጉ።
“…ድንቁርናን ከመካከላቸው አጥፍተው በአእምሯቸው መራቀቅና በኑሮ ደረጃው እየገፉ የሚሄዱ የዓለም ሕዝቦች ላይ የኢትዮጵያን ሕዝብ ሊያደርሰው የሚችል የማይፈጸም የቃል ተስፋ መስማት ሳይሆን እውነተኛ ተግባር ላይ የዋለ የሕዝብ የአእምሮና የኑሮ እድገት የሀገር ኃብት ልማት ፕሮግራም እስከዛሬ ድረስ ተዘርግቶ ካለማየቱም በላይ ከጥቂት ዓመታት ወዲህ ነጻነታቸውን ያገኙ የአፍሪቃ አገሮች እንኳን ሳይቀሩ በሚፈጽሙት የስልጣኔ እርምጃዎች የኢትዮጵያን ሕዝብ እየቀደሙና ወደኋላ እየጣሉ ወደፊት የሚገሰግሱ መሆናቸው ለኢትዮጵያ ዕለት በዕለት ገሃድ እየሆነለት ሄደ። ይሄም ሁኔታ ካለፉት ሁለት ዓመታት ወዲህ የኢትዮጵያን ሕዝብ የረጅም ተስፋ መጨረሻ ላይ አላደረሰውም። ይህም ከመሆኑ የተነሳ ከጥቂት ጊዜ ወዲህ የተጀመረው የሕዝብ እንቅስቃሴ እነሆ ዛሬ ሥልጣንን ጨብጦ ለኢትዮጵያ ሕዝብና ለሀገሪቱም መድኅን ከመሆን ደረጃ ላይ መድረሱን ለኢትዮጵያ ሕዝብ ልገልጽላችሁ ዕድል በማግኘቴ ደስታዬ ፍጹም ነው።…….”
ይህ በእንዲህ እንዳለ ዋና ተቃራኒዎቹ፤ አንደኛው ከሻለቃነት ማዕረግ በአንድ ጊዜ ወደ ብርጋዴር ጄነራልነት የተተኮሱት ሜጀር ጄነራል መርዕድ መንገሻ ሲሆኑ ሌላው ደግሞ ሜጀር ጄነራል ከበደ ገብሬ ያለመያዛቸው ለተቃራኒው ኃይል ጊዜ የሰጠና በመጨረሻም የሙከራውን መክሸፍ ምክንያት ሆኑት ከሚባሉት ዐቢይ ጉዳዮች ዋናው ነው። ከመኳንንቱ መኃል ደግሞ የሕዝብ እንደራሴዎች ሸንጎ ምክትል ፕሬዚደንት የነበሩት ዳጃዝማች (በኋላ ልዑል ራስ) አሥራተ ካሳ ነበሩ፡ እነኚህ ሁለት ጄነራሎችን እና የመሳሰሉ ተቃራኒዎችን መንግሥቱ ንዋይ ሌሎቹን በቁጥጥር ሥር ባዋሉበት ስልት እንዲመጡ ቢጠይቋቸውም አሻፈረን ብለው መቅረታቸው እጅግ በጣም በጅቷቸዋል። ሌተና ኮሎነል ወርቅነህ ገበየሁ ለመፈንቅለ መንግሥቱ ስኬታማነት እነዚህን ሁለት ጄኔራሎች በአስቸኳይ ቁጥጥር ላይ ማዋል ወሳኝ መሆኑን ደጋግመው ቢያስታውሱም ጄነራል መንግሥቱ ግን “ደም መፋሰስን ያስከትላል” በሚል ዕምነት ውድቅ አደረጉባቸው።
“ክርስቲያን የሆናችሁ ልጆቼ እንዲሁም የመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ…..ትናንትና አንዳንድ የክብር ዘበኛ ሠራዊት አባላት….ሀገራቸውን ክደዋል።….እነኚህን ከሃዲዎች አትመኑ አትከተሏቸው። በተሰጠኝ ሥልጣን አውግዣችኋለሁ…”
አቶ ጌታቸው በቀለ “The Emperor’s Clothes” በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ፣ ኮሎነል ወርቅነህ "ስለ መፈንቅለ መንግሥቱ መጠንሰስ የሰማሁት ከተጀመረ በኋላ ነው። አሁን ተቃዋሚ ብሆን ጠንሳሾቹ ይገሉኛል። ከነሱ ጋር ሆኜ ለለውጥ ስዋጋ ብሞት ይሻለኛል ብዬ ወስኛለሁ።" አሉኝ ብለዋል[5] መንግሥቱ ንዋይና ሁለቱ ጓደኞቻቸው ስላልተያዙት ሁለት ጄነራሎች የነበራቸው ግምት በጣም አነስተኛ ሲሆን ጄነራል መርድ የተገመቱት በአዲሱ መንግሥት ውስጥ ስለሚኖራቸው የሥልጣን ክፍያ ዋስትና ለማግኘት ፍላጎት እንዳላቸው ሲሆን፤ በጥሩ ኢትዮጵያውነት የተወሱት ከበደ ገብሬ ደግሞ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ደህንነት ባላጋራ እንደማይሆኑና ከመርዕድ መንገሻ ጋር እንዳልተስማሙ በተጨባጭ መግለጫ የተደገፈ ነበር። ሆኖም የነኚህን አፈንጋጭ ጄነራሎች ከሥልጣን መሻር በራዲዮ አስነገሩ።
ሐሙስ ታኅሣሥ ፮ ቀን የነጄነራል መርድ ተቃራኒ ኃይል ዝግጅቱን ጨርሶ በዚያው ዕለት ከቀትር በኋላ በዓየር እና በታንክ ጭምር የተፋፋመ ውጊያ ሲጀምር መንግሥቱ ንዋይ መምሪያ ክፍላቸውን ወደ ገነተ ልዑል ቤተ መንግሥት ያዛውራሉ። ዓርብ ታኅሣሥ ፯ ቀን የሙከራው ኃይል እየተዳከመ በአንጻሩ ደግሞ ተቃዋሚዎቻቸው እያደር እየጎለመሱ መሄዳቸውን የተገነዘቡት ሽብርተኞች በቁጥጥራቸው ላይ የነበሩትን ሃያ መሳፍንት፣ መኳንንት፣ ሚኒስትሮችንና መኮንኖችን ወደ አረንጓዴ ሳሎን ያዛውሩና አልጋወራሹንና አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትር ለብቻቸው እንዲጠበቁ ያደርጋሉ። ጄነራል ጽጌ ዲቡ ወዲያው ከተቃራኒ ወገን በተተኮሰ ጥይት ሲገደሉ፣ እነ ጄነራል መንግሥቱ የያዟቸውን እስረኞት ረሽነው ለማምለጥ ወሰኑ።
“እኔ አውቆ ይሆን ሳያውቅ እንደሆነ አላውቅም፣ ነገር ግን መጀመሪያ ጥይት የተተኮሰው በሙሉጌታ ላይ ነው።” “መንግሥቱ ንዋይ ውጡ ሲል ሲወጡ ከጀርባቸው ተኩስባቸው ብሎ ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር መንግሥቱ። በኋላ ተነሱና ውጡ አሉ፡ አባ ሐና እኔ ቤቱን አውቀዋለሁ ከዚህ የተሻለ ቦታ የለም ሲሉ መንግሥቱ “ታዲያ አትሏቸውም?” ሲል ተኩሱ ተከፈተ።”
ያም ሆነ ይህ፣ ከሀያዎቹ መኻል እነ ሙሉጌታ ቡሊ፤ ራስ ሥዩም መንገሻ፤ ራስ አበበ አረጋይ፤ አቶ መኮንን ሀብተወልድ፤ አባ ሐና ጅማ፤ አቶ አምደሚካኤል ደሳለኝ፤ ብላታ ዳዊት ዕቁበ እግዚ፤ አቶ ገብረ ወልድ እንግዳ ወርቅ፣ ብላታ አየለ ገብሬ፤አቶ ታደሰ ነጋሽ፤ በጠቅላላው አሥራ አምስቱ ሲገደሉ፣ ሦስቱ ቆስለው ራስ አንዳርጋቸው መሳይ እና አንድ ሌላ ሰው ደግሞ ምንም ሳይነካቸው ተርፈዋል። ተቆሰሉትም አንዱ በአሥራ ሁለት ጥይት ተመተው የተረፉት ብርጋዴር ጄነራል መኮንን ደነቀ ናቸው። ጽጌ ዲቡ ከጦር ሠራዊት ኃይሎች ጋር ሲታኮሱ ቀደም ብለው ሲሞቱ፣ ኮሎኔል ወርቅነህ ደግሞ በተከበቡ ጊዜ “እጄን አልሰጥም ብለው” ራሳቸውን አጠፉ። መንግሥቱና ገርማሜ ግን በቤተ መንግሥቱ ጋራዥ በኩል ሾልከው ወደቀጨኔ መድሃኔ ዓለም በኩል ጫካ ለጫካ ኮበለሉ።
ንጉሠ ነገሥቱ በማግስቱ ቅዳሜ ታኅሣሥ ፰ ቀን በአስመራ በኩል አድርገው ብዙም ወደአልተረጋጋችው አዲስ አበባ ከተማ ሲገቡ ወዲያው የወንድማማቾቹን ፎቶግራፍ የያዘ ማስታወቂያ በሠፊው ተሰራጨ።
“የብዙዎችን ደም በግፍ ያፈሰሱት ከሐዲዎች የመንግሥቱ ንዋይና የገርማሜ ንዋይ ፎቶግራፎች እነዚህ ናቸው። ……..ጢማቸውን በመላጨት ወይም በማሳደግ ወይም በሌላ ዘዴ ይጠቀሙ ይሆናል። እነሱን ይዞ ለመጣ ታማኝ፣ በእያንዳንዳቸው አሥር ሺህ ብር/$ 10000 እና ልዩ ሽልማት ይሰጠዋል።” የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታ ማዦር ሹም
ታኅሣሥ ፲፭ ቀን ወንድማማቾቹና ባልደረባቸው ሻምበል ባየ ጥላሁን ከአዲስ አበባ ድሬ ጨለባ በሚባል ሥፍራ ወደሚገኝ የዘመዳቸው እርስት በማምራት ላይ ሳሉ ነው የተከበቡት። እዚሁ ሥፍራ በተደረገው የተኩስ ልውውጥ ሻምበል ባየ እና ገርማሜ ሲገደሉ መንግሥቱ ነዋይ ግን ክፉኛ ቆስለው ይያዛሉ። የሁለቱ ሟቾች አስከሬን አዲስ አበባ ቤተ መንግሥቱ ደጃፍ ላይ ካደረ በኋላ በማግሥቱ ከኮሎኔል ወርቅነህ ገበየሁ አስከሬን ጋራ ምኒልክ አደባባይ ላይ ተሰቅሎ ዋለ።
መንግሥቱ ንዋይ ቆስለው ከተያዙ በኋላ ከወር በላይ በህክምና ቆይተዋል። ከህክምናውም በኋላ የካቲት ፫ ቀን ለፍርድ ሲቀረቡ አንድ ዓይናቸው ድሬ ጨለባ ላይ የጠፋ ከመሆኑም በላይ ሁለተኛውም አስተማማኝ አልነበረም፡፡ በዚሁ ችሎት ላይ “መጀመሪያ ላይ አንድ ደረጃ ባላቸው የተያያዘ፤ በተማሩና አዲስ መንፈስ ባላቸው ኢትዮጵያውያኖች መንግሥት ለማቋቋም ነው ያሰብኩት። ከዚያ በኋላ ጃንሆይ ይጠየቃሉ። ጃንሆይ ይጠየቁና በእንግሊዝ መንግሥት ደረጃ ወይም ፖሊሲ መሠረት በመንግሥት ጉዳይ ውስጥ አጠቃላይ ሳይገቡ ፓርላማው ራሱ ነው የሚገዛው። ቤተ መንግሥቱን የሚያዘው ፓርላማ ነው።” ብለዋል
”እናንተ ዳኞች! የበየናችሁብኝን የሞት ፍርድ ያለይግባኝ ተቀብያለሁ። ይግባኝ ብዬ የሚመለከትልኝ የኢትዮጵያ ሕዝብ ቢሆን ኖሮ ይግባኝ ማለት በፈልኩ ነበር። ነገር ግን ይህ እንደማይሆን አውቃለሁና የዓፄ ኃይለ ሥላሴን ፊት ለማየት አልፈቅድም። በእግዚአብሔር ስም በተቀመጣችሁበት የፍርድ ወንበር ላይ ከመቀመጣችሁ በፊት በእኔ ላይ የምትሰጡትን ፍርድ ታውቁት እንደነበር ሳስበውና ፍርድ እስከዚህ መድረሱን ስታዘብ ኀዘኔ ይብሳል። ለኢትዮጵያ ሕዝብ አንድነት፣ ነጻነትና እርምጃ የተነሳሁ ወንጀለኛ ነኝ እንጂ ላፋጀው የተነሳሁ ወንበዴ አይደለሁም። ይህን ማድረግ ፈልጌ ቢሆን ኖሮ ማንም የማይወዳደረው ሠራዊትና መሣሪያ ሳላጣ ዛሬ ከእናንተ ፊት ለመቆም ባልበቃሁ ነበር። እኔ ከዓፄ ኃይለ ሥላሴ ድንክ ውሾች ያነሰ ደመወዝ የሚያገኙ ሁለት የተራ ወታደሮችን አጣልቼ ለማደባደብና ሀገር ለማፍረስ አለመነሳሳቴን የሚያረጋግጥልኝ ከእናንተ በትዕዛዝ ያገኘሁትን ፍርድ ለመቀበል እዚህ መቆሜ ነው። ከእኔ በፊት በግፍ የፈሰሰው ንፁህ የኢትዮጵያዊያን ደም ብዙ ነው፡፡ በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት ግፍ ሽልማት በመሆኑ እኔ ለመሞት የመጀመሪያው ሰው አልሆንም፡፡ ሥልጣን አላፊ ነው፡፡ እናንተ ዛሬ ከጨበጣችሁት የበለጠ ሥልጣን ነበረኝ፡፡ ሀብትም አላጣሁም፡፡ ነገር ግን ሕዝብ የሚበደልበት ሥልጣንና ድሃ የማይካፈለው ሀብት ስላልፈለግሁ ሁሉንም ንቄ ተነሳሁ። አሁንም እሞታለሁ፡፡ ሰው ሞትን ይሸሻል ፡፡ እኔ ግን በደስታ ወደሞት እሄዳለሁ፡፡ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ታላቅነት ቀድመውኝ መስዋዕት የሆኑትን አብረውኝ ተነስተው የነበሩትን ጀግኖች ወንድሞቼን ለመገናኝት ናፍቄአለሁ፡፡ የጀመርኩት ሥራ ቀላል አይደለም። ነገር ግን አልተሸነፍኩም። ወገኔ የሆነው የኢትዮጵያ ሕዝብ የጀመርኩትን ሥራ በቅርብ ጊዜ ውስጥ ፈጽሞ እራሱን እንደሚጠቅምበት አልጠራጠርም። ከሁሉ በበለጠ የሚያስደስተኝ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ልሠራለት ካሰብኳቸው ሥራዎች አንዱ የኢትዮጵያን ወታደር ዋጋና ክብር ከፍ ማድረግ ሲሆን ይህ ኀሳቤ ሕይወቴ ከማለፉ በፊት ሲፈፀም ማየቴ ነው፡፡ ዛሬ መኖራችሁን በማየቴ ነገ መሞታችሁን ረስታችሁ አሜን ብላችሁ ቀናችሁን በማስተላለፍ በመገደዳችሁ በእኔ ላይ ሳትፈርዱ በራሳችሁ ላይ የፈረዳችሁ መሆናችሁን አላስተዋላችሁም፡፡ እኔ የተነሳሁት ከትክክለኛ ህግና ከህሊናችሁ ውጭ ለመፍረድ እንዳትገደዱ ለማድረግ ነበር፡፡ ባጭሩ በእኔ ላይ ለመፍረድ የቸኮላችሁትን ያህል አሥር እና አሥራ አምስት ዓመት የምታጉላሉት የድሀውን ሕዝብ ጉዳይ እንደዚህ አፋጥናችሁ ብትሠሩትና ብትሸኙት ኖሮ የእኔ መነሳት ባላስፈለገ ነበር። ከእናንተ ከዳኞችና የሞት ፍርድ እንድትበይኑብኝ ካዘዛችሁ ሰው ይልቅ ፍርድ ተቀባይ የዛሬው ወንጀለኛ የነገው ባለታሪክ ነኝ። የኔ ከጓደኞቼ መካከል ለጊዜው በሕይወት መቆየትና ለእናንተ ፍርድ መብቃት የመመዘኑን ፍርድ ለመጭው ትውልድ የሚያሳይ ይሆናል፡፡ ዋ ! ዋ ! ዋ ! ለእናንተና ለገዢአችሁ፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ሃሳቤ በዝርዝር ገብቶት በአንድነት በሚነሳበት ጊዜ የሚወርድባችሁ መዓት አሰቃቂ ይሆናል፡፡ በተለይ የአፄ ኃ/ስላሴ የግፍ መንግስት ባላደራዎች ሆነው ድሀውን የኢትዮጵያ ህዝብ ሲገሸልጡት ከነበሩት መኮንን ሀ/ወልድና ገ/ወልድ እንግዳወርቅን ከመሳሰሉት በመንፈስ የታሰሩ በስጋ የኮሰሱ መዠገሮች መካከል ጥቂቶቹን ገለል ማድረጌን ሳስታውስና የተረፉትም ፍፃሜያቸውን በሚበድሉት በኢትዮጵያ ህዝብ እጅ ላይ መውደቅ ሲሰማኝ ደስ ይለኛል፡ ”
መንግሥቱ ንዋይ በተከተሉት ጥቂት ዓመታት የንጉሠ ነገሥቱን ስርዓት በመቃወም ለቀጠለው ትግል እና ከአሥራ ሁለት ዓመት በኋላም ስርዓቱን ላወደመው አብዮት ዋና ፈር ቀዳጅና አርአያ ሲሆኑ በወንድማቸው እና በአባታቸው ስም የሰየሟቸው የሁለት ወንድ ልጆች አባትም ነበሩ።
ዝበሉስ ስብሓት ነጋ ከይተትሓዘ ከሎ: እንታይ ክገብሩ እቶም ናይ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዩኒፎርም ዝገበሩ ምስኡ ኮፍ ኢሎም? እቲ ዝገርም: ጁንታ ህዝቢ ንምድንጋር ኮነ ኢላ ትሰርሓሉ ምንባራ'ዩ::
መቼም ትልቅ የወታደር ማዕረግ አላቸውና ያሉትን ቢሉ ሰው ያለውን ከወረወረ ንፉግ አይባልም! ብለን ማለፉም ይቻል ይሆናል፡፡ በኃዘን የተመታች ከተማ ገብተዋልና በተመቸ ቃላት ቢናገሩ፡ ተገቢ የሚሆንበት ወቅት ነው ተብሎ ችላ ማለት ሰውኛ ሊሆንም ይችላል፡፡ ላለፉት 27 አመታት፡
ላለፉት 2አመት ተኩል ደሞ፡ የኤርትራ ተቃዋሚዎችን አስተባብረን፤ ሰራዊቱንና ህዝቡን ጋብዘን ባዶ አድርገናቸዋልና መንግስት እንገለብጣለን ብለው በግላጭ አውጀው፡ የኤርትራን ብቸኛ ባለአራት ኮከብ ጄነራል የግድያ ሙከራ ከማድረግ ጀምሮ፡ እኛን ለመውጋትና ባህሩን ለመውረስ በቢልዮኖች ተበጅቶ በከፍተኛ ጉምዥት እንቅስቃሴ ሲያደርግ የነበረ ማህበረሰብ፡
ወታደሩ የተሰበሰቡት ከነጋዴውና ከከተማ ሰራተኞች ጋር ነው፡፡ መቀሌ ውስጥ ነጋዴም ሆነ ሰራተኛ መሆን ወስጡ የማይታወቅ ብዙ ተያያዥ ጉዳዮች አሉት፡፡ ትግራይ ውስጥ በአብዮታዊ ዲሞክራሲ የተለወሰ መሳፍንታዊ ስርአት እንደመኖሩ ብዙ ቁሻሻ ነገሮች አሉበት፡፡ ግፍ የጥንቱም የዘመናዊውም ተዋህዶ፡ ዋናው በደል ቀማሹ የትግራይ ህዝብ ስለሚሆን ለያይቶ መናገሩ ተገቢ ነው፡፡ እናም እነዚህ ጥቅመኞች፡ ኑሮ እንደ እሬት እንደመረራቸው ማወቅ ከባድ አደለም፡፡ ሰለዚህ ወታደሩን በጥያቄ አፋጠጧቸው፡፡
ካድሬውም ቢሆኑ ሁመራ ሰሊጥ ዘርተዋል መሰለኝ፡ የአማራ ሚሊሻ እንዲወጣላቸውና ገብተው እንዲያጥፋፉ ተመኙ፡፡ የሚገርመው ግን ጌቶቻቸው በውድቅት አንጥፈውት የሄዱት ሰራዊት ደም እንኳ ሳይደርቅ፡ ሰራዊቱ እዚህና እዚያ እየተራወጠ መሬታቸውን እንዲመልስላቸው መጠየቃቸው ነው፡፡ አመቺ ነው ያሉት ጊዜ ሳያመልጣቸው ብልጥ መሆናቸው ነው፡፡ ምክኒያቱም፡ ፖሊስ የለም፡፡ የቀሩትን ወንጀለኞች ለመያዝም ሆነ ትግራይን ለማረጋጋት የህዝቡን ትብብር ይጠይቃል፡፡
በሰላም ያስገቡትም ሰራዊት እኛ ካልፈቀድን አንድ ቀን አታድሩም አይነት ማስፈራሪያም ይመስላል፡፡ አምስት ለአንድ የተደራጁ የጃንዳ አገልጋዮች ከስር ስር ወሬውን ያጧጡፉታል፡፡ እገሌ እዚህ ደረስ፤ እገሌ ያንን ደመሰሰ እያሉ፡፡ 13 ሺህ ባለ ሊቼንሳ ወንጀለኞች ሰዉን በጠራራ ጻሃይ ይዘርፉታል፤ ይገሉታል፤ ሴቶች ይደፈራሉ፤ የሚበላ የለም፡፡
ስለዚህ ካድሬዎቹ እዚህ ችግር ውስጥ ተሽሎክሉከው ገበተው ሽግግር መንግስቱን በጥያቄ ይፈታተኑታል፡፡ ሽግግር መንግስቱም ሆነ መከላከያው ትእግስትን መላበስ ግድ ይለዋል፡፡
ከንቲባው፡ ከሌላ ክልል የመጡት እንዲመለሱ እየተሰራ ነው አሉ፡፡ ጄነራሉም ባዕድ ሰራዊት እራሱ ገባ አሉ፡፡ አለበለዚያ በሃሰት ተኮትኩተው ካደጉ የግፍ ልጆች ጋር እንዴት ጤነኛ ንግግርስ ጤነኛ ምክኒያት መስጠት ይቻላል?
75% የሚሆነው የኢትዮጵያ ሰራዊት የነበረው ትግራይ ውስጥ ነው፡፡ አገሪቱ ያላት መሳሪያዎች በሙሉ ትግራይ ውስጥ ነበሩ፡፡ 20 አመት ሙሉ ሲጠብቀው የነበረውን ሰራዊት በውድቅት ገሎ መሳሪያውን በሙሉ ተቆጣጠረ፡፡ የቻለ ወደ ኤርትራ አፈገፈገና እራሱን አደራጅቶ ተመልሶ ጦርነት ገባ፡፡
በትግራይ ሙሉ የነበሩ የወታደር ካምፖች ስንት ሰው እንደሞተባቸው አልተናገሩም አንጂ ሁሉም ላይ ጥቃት ደርሷል፡፡ የተማረኩ፤ የሞቱ፤ ስልታዊ ያፈገፈጉ ናቸው አደል? መሳሪያዎችም ተዘርፈዋል፡፡ ግድየለም ስለመሳሪያው ጠ/ሚንስትሩ ያስታጠቀውን ነግረውናል፡፡ አንድ ክ/ሰራዊትም እስከመሳሪያው ኤርትራ ገብቶ ተመልሶ አጥቅቷል ብለውናል፡፡ ጥሩ ነው ሁሉም የለፋበትን ሙገሳ ያግኝ፡፡
እቲ ስእሊ ናይ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ኣሕዋት ደቂ ግንባር ኦሮሞ እዩ ። ካብ ኤርትራ ብትግራይ ኣቢሎም ናብ ዓዶም ክምለሱ እንከለዉ ወያነ ንምጥባር ናይ ድራር ዕድመ ጌሩሎም ። ኣብ'ቲ ናይ ድራር ዕድመ ትዝክሮ እንተ ኮንካ - ኣብ መረጃ እንኮለና ዝተገብረ ነገር ስለ ዝኾነን ንስኻ ድማ ጎይታ ፈላጣት ስለ ዝኾንካ - ስብሓት ነጋ ተረኺቡ ኔሩ ። ሂያ ዲ ኣልሒካያ !!
መጀር ጀነራል በላይ ስዩም፡ ናይ’ቲ ብ “ሰሜን እዝ” ዝጽዋዕ ጠቕላሊ ኣዛዚ ኢዩ። ብተዳጋጋሚ ከምዝብሃል፡ ሰሜን እዝ፡ ብዓቕሙን ዓቐኑን ካብ ኩሎም ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ እዝታት ጸብለል ዝበለ ኢዩ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኢዩ ጭፍራ ወያነ፡ ነዚ ወትሃደራዊ መደብር፡ ንብረቱ ወሪሰ ሰቡ እንተኣምኪነ፡ ቀጥታ ኣራት ኪሎ ተመሊሰ፡ ዳግማይ ስልጣነይ ጨቢጠ ን”ሻዕብያ” ከራኻኽበላ ዝእግም ኣይኮነን ዝብል ፋልሶ ወትሃደራዊ ስትራተጂ ዝሓንጸጸት።
ከምቲ ዝሓለመቶ፡ ኣሊማቶ። ንትግባረኡ ድማ፡ ኩሉ ናይ ስለያ ስራሓት ኣጽፊፋ፡ ነቕጣታት ሸፋቱ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ዘሪኣን ኣዕጢቓን። ኣብ መቐለ፡ ኣማሓደርቲ ናይ “መጻኢት ኤርትራ”፡ ሓምሻይ መስርዐኛታት፡ ወዲባ ከም ትሕጃ ኣሰሊፋ። እንተ ንሰሜን እዚ ግን፡ ትኹላውን ጎድናውን ናይ’ቲ ትካል በሲዓ፡ ኣሎ ዝብሃል ወትሃደራውን ስለያውን መርበብ ሰክዒታ ዘርገሐት። ክውረሰ ዝግብኦ ኣጽዋርን ተተኮስትን፡ ክቕንጸሉን ክማረኹን ዝግብኦም ሰባት መምያ፡ መጽናዕታ ኣብ ወረቐት ኣስፊራ ተበገሰት። ምዓልቲ ደሞዝ፡ መስተን ሽሻይን ከስኪሳ፡ “እንብላ፡ ንጠጣ” ብምባል ንሓለፍቶምን ኣጋሮምን ኣደንዘዘቶም።
ዘገርም’ዩ። እዚ ኩሉ ክእለምን ክጻወድን፡ መጀር ጀነራል በላይ ስዩም ኣበይ ኔሩ? ብናይ ተራ ኣታሓሳስባ እንተኾይኑ’ኮ፡ እዚ ኣዛዚ’ዚ እንተ ብሸለልትነት እንተ ብወዲት ነታ መደበር ኣጥፊኡዋ ኢዩ። ኮለኔል መንግስቱ እንተዝኸውን፡ ድሮ ተረሺኑ ምሃለወ። ምስጢሩ ብዘይፍለጥ ግን፡ ጌና ኣዛዚ ኮይኑስ፡ ስልጣኑ ዘየፍቅዶ ዝሰርሕ ዘሎ ኣይመስልን።
ክብሪ ዘይግብኦ፡ ካሕዳይ ወትሃደራዊ መኮንን ኢዩ’ዚ። ነቲ ጅግናን ብዓል ውዕሎን ሰራዊት ኤርትራ፡ ብስሙ ምጽውዑ ያኢ ዓብይዎስ፡ ኣብ ክንዲ “ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ” ኢሉ ዝጠቕስ፡ “ናይ ባዕዲ” ኢሉ ብቅኒት ቂምን ቅርሕንትን ጽልእን ሕርቃንን ደርጒሑዎ። እቲ መጀር ጀነራል በላይ ዝመርሖ ወትሃደር ኢትዮጵያ፡ ብሰንኪ ድኹምን ግዕዙይን ኣመራርሕኡ ኣደዳ ጭፍራ ወያነ ምግባሩ ከይኣክል፡ ኤርትራ ነቶም ብወያነ ዝተገፍዑ ኣባላቱ ተቐቢላ ስለ “ዘልበሰት፡ ዝዓንገለት፡ ዘዕጠቐት”፡ ተመሊሱ ብዛዕባ’ቲ ብሰንኩ ዝተደፍረ ልዑላውነት ሃገር ከምዘሕመሞን ከምዘቆንዞወን ክዛረብ፡ ዘሕንኽ’ዩ። ብኣጋላልጻ ሓለቕኡ፡ ዶር ኣብዩ፡ እቲ ንሰራዊት ኢትዮጵያ ብህዝቢ ኤርትራ ዝተገብረሉ ደገፍ እንተዘይነብር፡ እቲ ዝተከስተ ፍጻሜታት ብከመይ ምተደምደመ? ጀነራል በላይ እንታይ መልሲ ኮን ምሃበሉ?
እቲ ብሱዳን ዝረአ ዘሎ ወስታታት፡ ብጀነራል በላይ ዝእለ ሰሜን እዝ ክኽእሎ ድዩ? ምዕራባዊ ውዲት፡ ማይካ ከይትሰቲ፡ ናይ ፈልግካ ተጠቃሚ ንከይትኸውን ዝእለመልካ ውዲትን ሸርሕን ናይ ምንባብ ብቕዓት ትውንን ዲኻ ጀነራል በላይ? እስራኤል፡ ንኣመሪካ፡ ግብጺ፡ ሱዳን ኣኽቲታ ከተናዓዕበካ፡ ቅሳነት ለቢስካ ነቲ “ዞባዊ ስትራጂካዊ ልምዓት” ዝብል ውዑል ንከይሰርሕ ዝዝርጋሕ ዘሎ ናይ ቶንኮል መርበብ ተስተብህለሉ’ዶ ክቡር ጀነራል? እንተዘይተሰቚሩካ፡ ሓዘኒ፡-
3. ትራምፕ፡ እስራኤል ዝወረረቶ ኣኽራናት ጎላን፡ ዓለም ዝፈልጦ ናይ ሶርያ ክንሱ፡ ናይ እስራኤል ኢዩ ብምባል ተፈላጥነት ከተውሓስ፡ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሓላፊ፡ ፖምፐዮ፡ ኣብቲ ኣኽራናት ከይኑ ኣዊጅዎ።
ካብ ደምበ ደገፍቲ ኣሸበርቲ ክትወጺ እንተደሊኺ፡ ዕዳ ናይቶም ኣሸበርቲ ዝቐዝፍዎም ስድራቤታት ክሓሲ፡ ኣውራ ግን ምስ እስራኤል ዘለኪ ድፕሎማስያዊ ርክብ ኣብ ንቡር ስርዕዮ
ኣቦታትና ክምስሉ፡ “ዋልታ ኣይትርአ፡ ድሕሪ ዋልታ ዘሎ ረአ” ይብሉ። ብዓል ጀነራል በላይ ነቲ ብድሕሪ ዋልታ ዘሎ ሱዳናዊ ወስታ ክርእዩ ምስዘይበቕዑ፡ ንዓና’ውን ብኣሉታ ክጸልዉና ኢዮም። ስምምዕ “ዞባዊ ቁጠባዊ ልምዓት”፡ ብኤርትራን ኢትዮጵያን’ዩ መበገሲኡ። ኣብዚ ተበግሶ’ዚ ዝሰግኡ ብመጀመርያ እስራኤልን ግብጽን ኢዮም። እስራኤል፡ ብፈልግ ኒል ትጠልል ዘላ ሃገር ኢያ። ካብ ግብጺ ኢያ ትመጽዮ። እዚ ሉሉ ዞባውን ዓለማውን ውዲት ኣንጻር ሃገራት ኢጋድ መበገሲኡ ንሱ’ዩ።
ጀነራል፡ በላይ፡ ካልእ ሕቶ ከስዕበልካ፡ “ሓሙሽተ ነጥቢታት” ውዑላት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 2018 ዝተፈራረምወን፡ ሓንቲ ካብአን፡ ወትሃደራውን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ’ያ ትብል፡ ትዝክሮ’ዶ? ቀዳማይ ምንስቴር ንዑዳት ኣብ ኤርትራ ምስ መጸ፡ ክቡር ፕረስደንት ኢሳያስ፡ ኣብ ቅድሚ ዓለም፡
ወያነ፡ ነቲ ይግባይ ዘይብሃል ፍርዲ ጉዳይ ዶባት ኤርትራን ባድመን፡ እምቢ ኢሉ፡ ንመምርሒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምቅዋም፡ ኣውራ ግን፡ ንሰራዊትካ ካብ ሰሜን ተሳሒቡ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ክምለስ ኣብ ዝፈተነሉ፡ ወያነ፡ ንመስኪን ህዝቢ ኣናዒቦም፡ ኣብ መገዲ ከምዝድቅስ ጌሮም፡ ወትሃደራትካ ንድሕሪት ተመሊሶም። ንጠቕላላ ኣዛዚ ሰሜን እዝ ዝለዓለ ብዓል ስልጣን፡ ካብ መዕረፍ ነፈርቲ መቐለ፡ በታ ዝመጻላ ነፋሪት ናብ ዝመጻሉ ሰጒጎሞ። እዚ ኩሉ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳርካ ኢዩ። ሎሚ፡ ማይ ምስ ዛረየ ጽሓይ ምስ በረቐ፡ በቲ ዘርኣኻዮ ዒብ ኣልቦ ኣዘራርባ፡
ምባልካ እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ኣዝዩ ሓደገኛን ዞባውን መናውራት ዕሽሽ ምባልካ ድዩ ስኣን ኣፍልጦኻ? ናይ ብሓቒ ብሰሜን ዶብካ ዘሎ ብምጥሓሱ ዲኻ ጒሂኻ ወይ ገለ ምስ’ቲ ዝሃደመ ጁንታ ትጻላሎ ኢኻ። እቲ ፍርዲ ንሞያውያን ዝውሃብ ዕድል ይኹን እምበር፡ ብዓይኒ ተራ ዜጋታት፡ ነቲ ተዋሂቡካ ዘሎ ኣዝዩ ኣሰካፊ ስልጣን፡ ብቑዕ ኣይኮንካን።
ናብ ሰላም ስለነቛምት ኢዩ እምበር፡ ስርዓታት ኢትዮጵያ ክንደይ ግዜ ድዮም ኣህጉራዊ ሕግታትን ውዑላትን ኣፍሪሶም ክብርን ልዑላውነትን ኤርትራ ኣፍሪሶምን ደፊሮምን፡፡ ክንደይ ህዝቢ ድዩ ጸኒቱ! ክንደይ ንብረት ድዩ ተዘሚቱ! ክንደይ ትካላት ድዩ ዓንዩ! ንስኻ ሓንቲ ሕቶ ኢያ ዘላትካ። ህዝቢ ኤርትራን ሽሕን ሚእትን ሕቶትትን ናይ ይቕረታ ጠለባትን’ዩ ዘለዎ። ካብኡ ሓሊፉ፡ ናይ’ቲ ወትሃደራዊ ትካላት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ሲቪላውን ንዋታውን ዝተፈጸመ ዕንወት ካሕሳ ክንሓትት ሕጋዊ መሰልና ምዃኑ፡ ንስኻን ከመኻን ዝሓስብዎ ኣይመስሉን። ሕቶኻ፡ ሓለቓኻ ክምልሸልካ ኢዩ።
እዞም ካድረታት ወያነ ናይ ኤርትራ ወተሃደራትዮም ዝብሉና ድኣ: ናይንዳ መን ኢዮም? ፋብሪካ ዓለባ ትግራይ: ናይ ኤርትራ ወተሃደራዊ uniform ዝመስል ሰፍየን ተዓዲሉ ሰሚዕናሞ: ንሱ ኢዩ ዝኸዉን ኢለ ኔረ::
ድሕሪ ናይ ሰላም ስምምዕ ምስ ኤርትራ ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ እቶም ዝኣምነሎም ተቓወምቱ 'ውን ሰላም ክገብር መሪጹ ። ብኡ መሰረት እቶም ናይ ኦጋዴን ተቓለስቲ ምስ መንግስቲ ምርድዳእ ብምግባር ምስ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ተፋንዮም ብነፋሪት ናብ ዓዶም ኣምሪሖም ። ደቂ ኦሮሞ ድማ ኣብ ክንዲ ብነፋሪት በመሬት ጌሮም ናብ ኦሮሚያ ክጓዓዙ ስለ ዝመረጹ ወተሃደራት ስለ ዝኾኑ ጨርቀም-ቀም ኢሎም ሓደ ጅንስ ሓደ ካኪ ካብ ዝኽደኑ ሓደ ዝዓይነቱ ወተሃደራዊ ክዳን ተኸዲኖም ብኽብሪ ቅድስቲ ዶብ ኤርትራ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ። ንእግረ መንገዶም ዘጓነፎም እቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስክዎ እዩ ።
እቲ ጉዳይ ንመደናገሪ እንተ ዘይኮይኑ ዋላ ሓደ ዘዳናግር ነገር የብሉን ። ስብሓት ባንዴራ ናይ ግንባር ኦሮሞ ሒዛ እንከላ ነቲ ስእሊ ቆሪጽካ ምውጻዕ ደንቆሮ ሽጣራ ናይ ደቂ ዑግምሽ እዩ !!
እዡይ ዛዕባ ዀይኑ ዛሎ ጀነራል አዛዚ ሰሜን እዝ ዚብል ኃላፍነትን ስልጣንን ዝተዋህቦ፡ ነቱይ ቐንዲ አዛዚ ሰሜን እዝ ዝነበረ ጀነራል ወየንቲ ሰሚሞሞስ ኣብ ኣ/ኣ ኣብ ሕክምና እንከሎ ኢዩ። እዡ ጀነራል ነቱይ ስሙም ወይ ኣብ ሕማም ዝነበረ ጀነራል ክትክእ ተባሂሉ ቀቅድሚ “በርቃዊ ስርሒት” ወየንቲ አብዝነበረ ግዜ ብጠቕላዪ ኣብዪ ከምዝተረቝሐ ባዕሎም አብ ባርላማ ገሊጮም ኢዮም። (ጥቕሚ ግሉጽነትን ባርላማን እዙይ ኢዩ!) ወያ እዙይ ዛዕባ ዀይኑ ዛሎ ጀነራል፡ ሃንደበታዊ ግዕዙይ መጥቓዕቲ ወየንቲን ዅናትን ስለዝቀደሞ፡ መዝነቱ ከተግብር ናብቱይ መኣዘዚ ስፍራኡ ኪኸይድ አይከኣለን፡ ምናልባት ካብ አዲስ አበባ መቐለ ከይኣተወ እንከሎ እዩ እዙይ ኩነታት ኣርኪብዎ ዚኸውን! እዙይ ኣብ ላዕሊ ዛሎ ጽሑፍት ግን፡ ከምዚ እቱይ ሰብአይ ንነዊሕ እዋን ኣዛዚ ሰሜን ዕዝ ከምዝነበረ ገቢሩ ቀሪብዎ ኣሎ፡ ወያ ሰብአይ ዐቓብ ሰላም አብ ሱማሊያ ዚነበረ ኢዩ ኪበሃል ንሰምዕ፤ ኣብታሕቲ ዛሎ ጥብቖ ሓበሬታ ተወከስ።