Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አንዱን ዘርከሌላው አያበላልጡም፡፡ ይልቅ ልጠይቅህ፣ አንድ ተረት መሳይ፣ አላችሁ አባባል “ውሾን ያነሳ ሰው ውሾን ይሁን” የሚል ይህ እንዴት ተባለ፣ ከየት መጣ ይሄ ቃል?”… ሰውዬው መለሰ፤ “ከዕለታት አንድ ቀን፣ ርሀብ የመታቸው፣ አንድ ልጅና አባት ማሣቸው ሲቃጠል በድንገተኛ እሳት፡፡ አይተው እንደልማድ፤ ለማምለጥ ያልቻለ አንድውሻ አብሮ ሲነድ፤ “ተጠብሷል! እንብላው! ምንይለናል?” ብለው ከጠኔ ሊድኑ በሉት ተስገብግበው፡፡ ግን እንስማማ አሉ ለማንም ላይነግሩ በውል ተማማሉ፡- ውሾን ያነሳ ሰው፣ውሾን ይሁን አሉ”፡፡ ውሻው እየጠጣ፣ ከትከት ብሎጮኸ፤ ሳቀ፣ በውሻኛ “ሰዎች ስትባሉ፣ አያልቅም ጉዳችሁ … ከበላችሁ ወዲያ፣ ህግ ማውጣትማ፣ ታቁበታላችሁ!! ለነውር ሥራችሁ፣ ለመሶቡ ግጣም፣ ታበጃጃላችሁ! የሰውልጅ ይሄው ነው፣ ውሻን ቅርጥፍ አርጐ ከበላ በኋላ ውሾን ያነሳ ሰው ውሾን ይሁን የሚል ያመጣል መሀላ” አለውሻ ሆዬ፣ ጂኑን አወራርዶ፤ ምፀት ማስታገሻ፤ “ሌላም ልጠይቅህ-‘ውሻምን አገባት፣ የምትገባው እርሻ’ የሚልም አላችሁ፣ ትርጉሙ ምንድነው፣ የቃሉ መነሻ?” “ይሄ እንኳ ዘይቤነው - ሰው አለጉዳዩ ገብቶ ሲዘባርቅ ወይም አለሙያው፣ በማያውቀው ጦር ውስጥ፣ ላይተኩስ ሲባርቅ ወይም አላገሩ፣ አለወንዙ ገብቶ፣ አጉል ሲምቦጫረቅ ይህተረት ይወሳል፣ ልኩን ለማሳወቅ!” …. ከትከት ብሎ ሳቀ፣ ውሻው ሞቅ እያለው “ቅኔውና ኅብሩ፤ ስላቁ እዚህ ጋነው - ገቢሩ የሰው ነው፣ምሳሌው ውሻነው ሰው አይረባም ያልኩህ፣ ይሄን ጨምሬ ነው!” “ና ድገመኝ!” አለ፣ አሳለፊጠራ፤ በቅን ውሻነቱ፣ ጨምቶ እየኮራ!! “ደሞም እንደ ውሻ ጭራህን አትቁላ” ሲሉ ሰምቻለሁ “የእኛኑ ጭራ ነው፤ ሌላ ጭራ አላችሁ?!” ሰውዬው ከቢራው ጥቂት ተጐንጭቶ (ያው ጭራ እንደ መቁላት ጥቂት ተወራጭቶ) “ጭራ ወይም ጅራት፣ መንፈስ ነው፣ምላስ ነው የሐሞተ-ቢስ ሁሉ፣ የዥዋዥዌ ክር፣ የእጅ-መንሻ ድርድር የአድር-ባይ፣ ቅቤ አንጓች፣ ተብትቦ ያሠረው! ቱሻ ወፍቾ ነው -”… አለና ነገረው፡፡ “አይ የሰው ልጅማለት፣ ይገርመኛል ከቶ ጭራውን ይቆላል፣ በውሻ አመካኝቶ!” አለና ሎሚውን ጅኑ ውስጥ ጨማምቆ፣ ጨልጦ ተነሳ፡፡ ሰውዬው ቢራውን ጥቂት አጣጣመ “አንድ ነገር ብቻ ልጠይቅህ እስቲ - ከመሄድህ በፊት፤ ዕውነት ውሻ ማነው?” ውሻው በውሻኛ እንዲህ ሲል ፈፀመ፡- “ውሻ ማነው አልከኝ? … ውውው ዋዋዋ! ዎዎዎ፣ ዋዋዋ!” ብሎ በሆህኛ … “ውሻማ ራሴ ነኝ!! እኔ ሞትኩ የምለው የሰው ልጅ ለመሆን የሞከርኩ እለት ነው! ለምን አትለኝም? አየህ እዚህ እኛ አገር፣ ውሻና ሰው እኩል፣ ሲመሽት ቢገኝም ሰውኮ እሚኖረው፣ በ “ሚስ-ኮል” ብቻ ነው፤ ሀብታሙ እሚኮራው፣ በባንክ ብድር ነው፤ አገሩ እሚሸልል፣ ባለም ባንክ ስፖንሰር፣ ነብሱን አሲዞ ነው፤ ዜጋውአለሁ የሚል፣ለየነብስ አባቱ፣ኑዛዜ ሰጥቶነው፤ ታዲያ እኔ ወዳጄ፤ ሰው ልሁን የምለው፣ ምን ልሁን ብዬ ነው?! አንተም የምትሞተው ውሻ መሆን ላትችል፣ ውሻ ነኝ ካልክ ነው! ቦታ አልቀይርህም! ራስክን ችለህ ቁም-ማንነት የራስነው
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
news.et – ኢትዮጵያ ውስጥ ላለው ችግር መልሱ “የበለጠ ነፃነት እንጂ መገደብ አይደለም” ሲሉ የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሬክስ ቲለርሰን አስታውቀዋል። ኢትዮጵያ ውስጥ የተጣለውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አስመልክቶ ሃገራቸው ስትገልፅ የቆየችውን አቋም ያጠናከሩት ቲለርሰን መሰብሰብንና ሃሣብን የመግለፅ ነፃነትን የመሳ…
ሁላችንም እንደሚናውቀው የኦሮሞ ቄሮዎች ህይውታችንን መስዋዕት አዲርገን የኦሮሞ ህዝብ መብትና ብሄርቤረሰቦች እኩልነት የተረገጋጠባትን ኢትዮጽያ ለመመስረት ሰላማዊ ትግል እያደረግን ነው። የኦሮሞ ህዝብ ሰላማዊ ትግል ይህችን አገር እየቀየራት ይገኛል።
ይሁን እንጅ አንባገነን የሆኑ የTPLF ጥቂት ኮንትሮባንዲስቶች ቡድን አገሪቷን ለማዝረፍ በተሃድሶ መሪዎች ና በቄሮ የተዘጋባቸዉን የዝርፍያ መንገድ መልሰዉ ለመቆጣጠር ፣ አገርቷን በጦር ሀይል ለማቆጠጣር አስቻኳይ ግዜ አወጅ እያዋጁ ይገኛሉ። ይሄ አዋጅ በማንኛውም ሁኔታ ተቀባይነት አይኖረዉም።
የተከበራችሁ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ኮንትሮባንድስቶች አገሪቷን ለመበዝበዝ እና ለመበታተን በኦሮሞ ህዝብና በመላው ብሄርቤረሰቦች ላይ የታዋጀ አዋጅ እንዲሰረዝ የበኩላችሁን የዜግነት ግደታ በመወጣት አገሪቷን ከዉድቀት እና ከመበታተን እንድታድኑ የኦሮሞ ቄሮ በዚህ ደብዳቤ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።
እንደሚታወቀው፣ ቤተ ክርስቲያን ከነገድ ሁሉ፤ ከቋንቋም ሁሉ፣ ከወገንም ሁሉ፣ ከሕዝብም ሁሉ በክርስቶስ ኢየሱስ የተዋጁ ምዕመናን አንድነት ናት፤ የእምነቷ መሠረት የሆነው መጽሐፍ ቅዱስ፣ ቤተክርስቲያንም ሆነች መንግስታት ከእግዚአብሔር የተሰጣቸውን ሕዝቡን በታማኝነትና በጽድቅ የማገልገል ታላቅ ኃላፊነትና አደራ በሚገባ መወጣት እንዳለባቸው በአጽንኦት ያስተምራል፡፡ ስለሆነም ቤተ ክርስቲያን በዚህ ምድር የእግዚአብሔር መንግስት እንደራሴ እንደመሆኗ፤ ሕዝቦችም ሆኑ መንግስታት የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት በፈርሃ እግዚአብሔር በመልካም ሁኔታ እንዲወጡ የማስተማር፣ የመምከርና የማሳሰብ፣ ግዴታ አለባት፡፡
ይህን ታላቅ አደራ ከመወጣት አኳያ የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተክርስቲያን መካነ ኢየሱስ ሁኔታዎችን ስታጤን፣ ሀገራችን ኢትዮጵያ አሁን የምትገኝበት ሁኔታ በእጅጉ አሳሳቢ መሆኑን ትገነዘባለች፤ ከሰብኣዊ መብት አያያዝ፣ ከዲሞክራሲ፣ ከፍትህ፣ እና ከመልካም አስተዳደር ጋር በተያያዙ ጉዳዮች ዙሪያ በተለያዩ አካባቢዎች በመንግስትና በህዝቡ መካከል የከረረ አለመግባባት መታየት ከጀመረ ውሎ ያደረ ሲሆን ካለፉት ሁለት አመታት ወዲህ ደግሞ ህዝቡ፤ በተለይም ወጣቱ ትውልድ በሰላማዊ ሰልፍና አንዳንዴም ሀይል በተቀላቀለበት መልኩ ወደ አደባባይ በመውጣት ተቃውሞውን ሲገልጽ መቆየቱ ይታወቃል፤ በእነዚህም እንቅስቃሴዎች መነሻነት በጸጥታ ሀይሎችና በህዝቡ መካከል በተፈጠሩ ተደጋጋሚ ግጭቶች እጅግ በሚያሳዝን ሁኔታ የብዙ ሰዎች ህይወት ጠፍቷል፣ ብዙዎች ለአካል ጉዳት ተዳርገዋል፣ በርካታ ንብረቶችም ወድመዋል፡፡
የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተክርስቲያን መካነ ኢየሱስ የህብረተሰቡ አካል እንደመሆኗ መጠን ይህ አሳዛኝ ሁኔታ በተለያዩ ክልሎች መከሰት ከጀመረበት ወቅት አንስቶ ፍትህ የሰፈነበት እርቅና ሰላም እንዲወርድ በጸሎት እግዚአብሔር አምላኳን ስትማጸን የቆየች ከመሆኑም በላይ መንግስት ህዝቡ ለሚያቀርባቸው ጥያቄዎች ተገቢና ፍትሃዊ ምላሽ በአፋጣኝ እንዲሰጥ፣ ህዝቡም ጥያቄውን በሰላማዊ መንገድ ብቻ እንዲያቀርብ ጥሪዋን በተናጠል፣ እንዲሁም ከሌሎች የሃይማኖት ተቋማት ጋር በመሆን ስታቀርብ ቆይታለች፤ መንግስትም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ራሱን በመገምገምና የችግሮችን ምንጮች በመለየት መላውን የኢትዮጵያ ሕዝብ ይቅርታ ከመጠየቅም አልፎ በህዝቡ ጥያቄ መሠረት የፖለቲካ እስረኞችን መፍታት መጀመሩ የሚያስግነው ነው፡፡ በቀጣይነትም፣ መንግሥትም ሆነ የሚመለከታቸው ሁሉ የሀገር አንድነትና የሕዝቡ ሠላም ይበልጥ በአስተማማኝ ሁኔታ እንዲገነባ በጋራ መግባባት ላይ መስርቶ መሥራት ስለሚያስፈልግ፣ የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን መካነ ኢየሱስ የሚከተለውን ጥሪ በከፍተኛ አክብሮትና በታላቅ ትህትና ታቀርባለች፡-
1. የማንኛውም መንግስት የህልውና ምንጭና መሰረት ሀገርና ሕዝቡ እንደሆነ የሚያጠያይቅ አይደለም፤ ስለሆነም ገዢው ፓርቲም ሆነ የኢፌዲሪ መንግስት ከማንኛውም ፖለቲካዊ አስተሳሳቡም ሆነ እቅዱ ይልቅ ለሀገር ሰላም፣ ለሕዝቡ ደህንነትና አንድነት ቅድሚያ እንዲሰጥ፤
2. ኢትዮጵያ ሀገራችን ሰላሟ ተረጋግጦ እንድትቅጥል፣ ሕዝቦችዋም በአንድነትና በእኩልነት ተባብረውና ተጋግዘው በፍቅር የመኖር ነባር እሴታቸውን አጎልበተው እንዲቀጥሉ ለማድረግ የሚቻለው ሀገራዊ የጋራ መግባባት ሲኖር በመሆኑ፣ የተለያየ ግንዛቤና አመለካከት አለን የሚሉ የፖለቲካ ድርጅቶች/ፓርቲዎች፣ ሲቪል ማህበራት፣ ምሁራን፣ ታዋቂ ግለሰቦች፣ የኃይማኖት መሪዎችና የሀገር ሽማግሌዎች የሚሳተፉበት የጋራ መድረክ በማመቻቸት መንግስት ታሪካዊ ኃላፊነቱን እንዲወጣ፤
3. ቤተክርስቲያኒቱ ሰሞኑን ሀገሪቱ ለሁለተኛ ጊዜ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሥር እንድትተዳደር መደረጉ የፈነጠቀውን የሠላምና የመግባባት ተስፋ አደብዝዞ ሀገሪቱን ይበልጥ አሳሳቢ በሆነ ውስብስብ ችግር ውስጥ ሊያስገባት ይችል ይሆን የሚል ሥጋት ስላሳደረባት፣
4. መንግስት መልካም አስተዳደርን ለማስፈን፣ የሃሳብ ልዩነቶችን በሰላማዊ ውይይትና ድርድር ለማስተናገድ እንዲሁም ከፖለቲካ አስተሳሰብ ጋር በተያያዘ የታሰሩትን እስረኞች በመፍታት ለሕዝቡ ጥያቄ መስጠት የጀመረውን ተግባራዊ ምላሽ አጠናክሮ እንዲቀጥል፤
1. ከላይ በተራ ቁጥር ሀ.1 እንደተጠቀሰው፣ የግልም ሆነ የቡድን ፖለቲካዊ አስተሳሰቦችን በነጻነት ለማራመድና ተወዳድሮ በማሸነፍና በመሸነፍ ሥርዓት ውስጥ ውጤታማ መሆን የሚቻለው ሀገርና ሕዝብ ሲኖር እንደሆነ የሚያጠያይቅ አይደለም፤ ስለሆነም ሁሉም ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሀገሪቱ አሁን ከገባችበት ችግር እንድትወጣ ከየራሳቸው መርህና ፍላጎት ይልቅ ለሀገር ሰላም፣ ለሕዝቡ ደህንነትና አንድነት ቅድሚያ እንዲሰጡ፤
2. የሃሳብ ልዩነቶችን በሰላማዊ ውይይትና በድርድር የማራመድ፣ ለጋራ መግባባትና ለሰላም መስፈን የበኩላቸውን አዎንታዊ አስተዋፅዖ እንዲያደርጉና ቁርጠኝነት እንዲያሳዩ፤
1. መላው የሃገራችን ሕዝቦች በተለይም ወጣቱ ትውልድ ነገ የሚረከባት ሀገር የተጎሳቆለች እንዳትሆን፣ ያለውን ጥያቄ ሁሉ በከፍተኛ የሀላፊነት ስሜትና የዜግነት ዲሲፕሊን በሰላማዊ መንገድ ብቻ እንዲያቀርብ፣ በተጨማሪም አሁን መንግስት በተለያዩ ዘርፎች እየወሰደ ያለውን የለውጥ ርምጃ በትዕግስት እንዲከታተል፣ ሁከት ተስፋፍቶ በሀገሪቱ ያለዉ ውጥረት እንዳይባባስ ብርቱ ጥንቃቄ እንዲያደርግ፤
2. አሁን አልፎ አልፎ የሚታዩት ብሄር-ተኮር ግጭቶች አደገኛ አዝማሚያ ስለሆኑ፤ ከጥንት ጀምሮ የቆየው አብሮነት፣ ተግባብቶና ተጋግዞ በፍቅር የመኖርን አኩሪ ኢትዮጵያዊ እሴት/ባህል ከመቼውም ጊዜ ይበልጥ እንዲያዳብረውና እንደ ዓይኑ ብሌን እንዲጠብቅ፤
እኛ፣ የብዙ ብሄር-ብሄረሰቦች እናት የሆነችው ኢትዮጵያ ሀገራችን በማንኛውም አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ብትሆን ጠባቂና ታዳጊዋ ልዑል እግዚአብሔር እንደሆነ በጽኑ እናምናለን፤ በመሆኑም፡-
1. በሀገራችን ፍርድ እንደ ውኃ ፅድቅም እንደማይደርቅ ፈሳሽ እስኪሆን ድረስ ምዕመናን ሁሉ በትጋት በጾምና በጸሎት እግዚአብሔርን እንዲማጸኑ፤(2ዜና 7፡14፣ አሞ. 5፡24)
ስለዚህ ከላይ ጥሪ የተደረገላችሁ አካላት በሙሉ እንዲሁም ሲቪል ማህበራትና የሀገር ሽማግሌዎች ለዚህ ብርቱ ሀገራዊ ጉዳይ ልዩ ትኩረትና ቅድሚያ በመስጠት እንድትመክሩበት፣ በኢትዮጵያዊ የመቻቻል መንፈስ እጅ ለእጅ ተያይዛችሁ የሚሊዮኖች የጋራ መኖሪያ የሆነችውን ውድ ሀገራችንን ከተጋረጠባት አደጋ እንድትታደጉ ቤተክርስቲያኒቱ ከአደራ ጭምር ጥሪዋን በትህትና ታስተላልፋለች፡፡
የጀርመን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ሰላማዊ ለውጥ እና አስፈላጊ ማሻሻያ የሚያመጣው ከሚመለከታቸው የፖለቲካ አካላት ጋር አካታች እና ሰፊ ውይይት ብቻ እንደሆነ እናምናለን ብሏል። መሥሪያ ቤቱ እንዳለው እንዲሕ አይነቱ ውይይት ለኢትዮጵያ ዘላቂ ውስጣዊ ሰላም እና መረጋጋት መንገድ ይጠርጋል።
SAVE WALDBA: ዓለም አቀፍ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ተከታዮች አንድነት በሳውዲ ዓረቢያ ለሚንገላቱ ወገኖች የ$2000.00 እርዳታ አደረገ
ባለፈው ቅዳሜ ጥር ፳፭ ቀን ፳፻፮ ዓ. ም. (February 2, 2014) ዓለም አቀፍ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ተከታዮች አንድነት በሳዑዲ ዓረቢያ ለተመለሱት እና በጎረቤት የመን ለሚንገላቱት ወገኖቻችን መርጃ እንዲሆን ወገናዊ እና የኢትዮጵያውነት ግዴታውን ለመወጣት ከጥቂት በጎ አድራጊዎች ያሰባሰውን ገንዘብ በጉዳዮ ላይ እየሰሩ ላሉት ኢትዮጵያውያን ድርጅቶች በተወካዮች አማካኝነት የገንዘብ እርዳታውን አበርክቷል።
ጥር ፳፭ ቀን ለ Global Allieance for Ethiopians ዓለም አቀፍ ትብብር ለኢትዮጵያውያን በመባል ለተቋቋመው ድርጅት የ$1000.00 እርዳታውን የተቀበሉት አርቲስት ታማኝ በየነ የትብብሩ ተቀዳሚ ሰብሳቢ እና ወ/ሮ ማርታ የትብብሩ ገንዘብ ያዥ ሲሆኑ፥ በርክክቡ ስነ ስርዓት ላይ አርቲስት ታማኝ እንደተናገሩት ይህንን እርዳታ ስንቀበል በደስታ ነው በተለይ ደግሞ ኢትዮጵያዊነታችንን በማንኛውም መስክ ተባብረን ወገኖቻችንን ከሚደርስባቸው በደል ለመታደግ የዚህኛው ወይም የዛኛው ወገን ሳንባባል መድረሳችን ያስመሰግነናል በታሪክም ከወቀሳ እንድናለን በማለት ተናግረዋል። በመጨረሻም ለወገን መድረስ ዛሬ ብቻ ሳይሆን ወገን በተለያየ የዓለማችን ክፍል ብዙ እንግልት እና ሐፍረት ሲደርስበት እኛ በዚህ በሰሜን አሜሪካ የምንገኝ ወገኖች በተሻለ ቦታ እንደመኖራችን መጠን የወገን አለኝታነታችን ተጠናክሮ እንዲቀጥል አደራ በማለት ሥነ ስርዓቱ ተፈጽሟል።
በመቀጠል እሁድ ጥር ፳፮ ቀን በርዕሰ አድባራት ደብረ ሰላም ቅድስተ ማርያም በመገኘት ለገዳመ ተክለሃይማኖት የመጽሐፍ ቅዱስ ማኅበር የወገን ደራሽ ንዑስ ኮሚቴ እርዳታውን የተቀበሉት ሊቀ መምዕራን ቀሲስ ዶ/ር አማረ ካሣዬ ሲሆኑ የ$1000.00 እርዳታ ለወገን ደራሽነታሁን በእውነት ያሳያል በማለት አባታዊ ምክራቸውን እና ቡራኬያቸዋል። ሊቀ መምዕራን ሃገራችን ኢትዮጵያ ልጆቿ
በተለያየ ዓለም እንደጨው ተበትነው ባሉበት በዚህ ወቅት ወገኖቻችን በሳዑዲ አረቢያ ብዙ ዘግናኝ እና አሳዛኝ ተግባር ሲፈጸምባቸው ለነዚህ ወገኖቻችን ብቸኛው ደራሽ እኛ የዚህች አገር ብቃይ የሆንን ልጆቿ ነን ብለዋል ለዚህም ተግባር ሁልጊዜም ደራሽ የሆናችሁ እናንተ የኢትዮጵያ ኦርቶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ልጆች ደራሽ በመሆናችሁ እግዚአብሔር አምላክ በጎ ተምኔታችሁን ይፈጽምላችሁ፣ ማኅበራችሁንም ማኅበረ ቅዱሳን መኅበረ መላዕክት ያድርግላችሁ፣ ጀማሪዎች ብቻ ሳትሆኑ ፈጻሚዎች ያድርጋችሁ በማለት በቡራኬያቸው አሰናብተዋል።
በመጨረሻም፣ ዓለም አቀፍ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ተከታዮች አንድነት በቅድስት ቤተክርስቲያናችን ላይ እየደረሰ ባለው የተለያየ ፈተና፣ ለመራዳት በዋልድባ ገዳማውያን ላይ ያለውን ችግር በመጠኑ ለመቅረፍ እያደረገ ያለውን አቅፍ በፈቀደ የሚደረገውን ጥረት እና እርዳታ በተጨማሪ ለኢትዮጵያውያን ወገኖቻችን መድረስ ዋነኛው ሃገርኛ ጉዳይ እና ሃይማኖታዊ ምግባር ነው በማለት እንደመርህ የሚቻለውን ያህል ጥረት በማድረግ ከዕለት ጉርሳቸው፣ የተለያየ ችግሮቻቸው ሳያሰቅቃቸው፣ ለረዱን ለተባበሩን ኢትዮጵያውያን ወገኖቻችን በሙሉ አምላከ ቅዱሳን ሁልጊዜም የልባችንን መሻት ከሃጢያት በስተቀር ይስጥልን ሥራችሁን ሁሉ ይባርክላችሁ በማለን ልባዊ ምስጋናችንን በማኅበሩ ስም እናቀርባለን።
ኢ/ር፡ ይልቃል፡- ፖለቲካ በየጊዜው እንደሁኔታው የሚለወጥ& የሚሻሻልና የሚያድግ ቢሆንም! ሰማያዊ ፓርቲ ከአጠቃላይ የኢትዮጵያ ታሪክና ካሉብን ችግሮች በመነሳት ዋና ዋና የምንላቸው ነገሮች የሚከተሉት ናቸው፡-
አንደኛ፡- ኢትዮጵያ ውስጥ ለረጅም ጊዜ አብረው የኖሩ የተለያየ ልማድ& ባህል& ቋንቋ እና እምነት ያላቸው የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች የጋራ የወል ስነ-ልቦና አዳብረው በአንድነት የሚኖሩበት አገር ነው ብለን እናምናለን፡፡ ይህም ስለሆነ፡- የኢትዮጵያ ፖለቲካ በመሠረቱ ማተኮርና መነሳት ያለበት ከዜግነት እና ከግለሰብ መብት ላይ መሆን አለበት ብለን እናምናለን፡፡ እነዚህም የዜግነት እና ሰብዓዊ መብቶች እስከተከበሩ ድረስ የማይከበር የመብት ዓይነት የለም! ብሎ ነው ፓርቲያችን የሚያምነው፡፡ ከዚያ ውጭ ያሉ መብቶች እንዳሉ እንገነዘባለን፡፡ ባለሙያዎች በሙያቸው ተደራጅተው የሚጠይቁት የጋራ መብት ይኖራቸዋል! ሠራተኞች በጋራ ተሰባስበው የሚጠይቁት መብት ይኖራቸዋል፡፡ ወጣቶችም በዕድሜያቸው& ሴቶችም በጾታቸው እንዲሁም የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ባህላቸውን& ዕምነታቸውን ለማበልፀግ የራሳቸው መብቶች አሏቸው፡፡ ነገር ግን እነዚህ ሁሉ መብቶች ከዜግነት እና ከሰውነት መብት በላይ አይደሉም፡፡ በመሆኑም፡- የዜግነት እና የሰውነት መሠረታዊ መብቶች በተከበሩ ጊዜ ሌሎቹ የጠቀስኳቸው መብቶች ሁሉ አብረው ይከበራሉ ብለን እናምናለን፡፡
ሁለተኛውና ዋናው ነገር፡- በኢትዮጵያ ውስጥ ድህነትና ግብርና ላይ የተመሠረተ ኋላ ቀር አኗኗር በመኖሩ! በዚህም ዓይነት የኑሮ ዘይቤ ብዙው የህብረተሰብ ክፍል በገጠሮች ውስጥ የሚገኝና ህልውናውን በመሬት ላይ መሠረት ያደረገ ስለሆነ& ይህ የህብረተሰብ ክፍል እንዲያድግ እና ኑሮው እንዲሻሻል ማድረግ የሚቻለው ሙሉ ነፃነቱን በማቀዳጀትና በመሬቱ ላይ ብቸኛ ወሳኝ ተዋናይ ለማድረግ መሬቱን የግል-ንብረቱ እንዲሆን በማስቻል ነው ብሎ ያምናል ፓርቲያችን፡፡ ይሄ በተለያዩ ጥናቶችም የተረጋገጠ ትክክለኛው አቋም ነው፡፡ ነፃነት የሌለው ህዝብ በምንም ዓይነት መንገድ ልማትን እንደማያመጣ! በአገራችን ያሉት ገበሬዎችም ነፃነት እስካላገኙ ድረስ ከኢትዮጵያ ውስጥ ችጋር እንደማይጠፋ የኛም አገር አንጋፋ-ምሁራን ያጠኑት ነው፡፡ ዓለማቀፍ ዕውቅ ምሁራንም ለምሳሌ አማርትያ ሴን (የኖቤል ተሸላሚ ኢኮኖሚስት) በጥናቱ በሚገባ እንዳብራራው ነፃነት ለልማት መሠረቱ መሆኑን ነው፡፡ ኘሮፌሰር መስፍንወ/ማርያምም Suffering under God’s Environment በሚለውና Rural vulnerability to famine in Ethiopia በሚለው መጽሐፋቸው በአመርቂ ሁኔታ እንዳስረዱት ገበሬው ነፃ እስካልወጣ ድረስ ችጋር ኢትዮጵያ ውስጥ እንደሚቀጥል ነው፡፡ ስለዚህ ገበሬው ነፃ ይሁን ከተባለ የሚያርሰው መሬት የራሱ መሆን አለበት፡፡ በፊት የፊውዳል ጭሰኛ እንደነበረው ዛሬ ደግሞ የመንግሥት ጭሰኛ መሆን የለበትም፡፡ በመሆኑም የፓርቲያችን አቋም በዚህ ጉዳይ ላይ በገጠርም የሚታረሰው ሆነ በከተማ የሚኖርበት መሬት የዜጐች የግል ይዞታ መሆን አለበት ነው፡፡ በዚህም አግባብ ገበሬዎችም ሆኑ የከተማ ነዋሪዎች በሙሉ ነፃነት እና ያለምንም ዋስትና-የማጣት ስሜት የመሬትን የገበያ ዋጋ በተገቢው መንገድ ለመጠቀም ይችላሉ፡፡
በተጨማሪ ገበሬውም ከካድሬና ከመንግሥት ጭሰኝነት ነፃ ከሆነ እምቅ አቅሙን አውጥቶ በመጠቀም መሬቱን የመጠበቅ& የመንከባከብ& የማልማት& በባንክ የማስያዝ እንዲሁም የማውረስ& የመሸጥ እና የመለወጥ መብት ይኖሩታል ማለት ነው፡፡ ይሄ ለቴክኖሎጂ ሽግግርም ራሱን የቻለ አስተዋፅኦ አለው ብለን እናምናለን፡፡ ስለዚህ እነዚህ የጠቀስኳቸው አቋሞች መሠረታዊ እሴቶቻችን ናቸው፡፡
በፌዴራል አወቃቀር ላይ ያለን አቋም ደግሞ ኢትዮጵያ በታሪኳ ለዚህ ዓይነት የመንግሥት ቅርፅ እንግዳ ባለመሆኗ እና በተለያየ ጊዜ የዚህ አካባቢ ንጉስ የዚያ አካባቢ ንጉስ ከዚያም ንጉሠ-ነገሥት እየተባለ በሰፊው በባህላዊ የአገዛዝ ዘመንም የተለማመድነው በመሆኑ! ይህንኑ ማዳበርና ዘመናዊ ይዘት እንዲኖረው ማድረግ ያሻል፡፡ ይሄም ሆኖ ግን የአስተዳደር ምቹነትን& መልክዓ-ምድርን& የህዝቦች አሰፋፈርን& ባህልን& ቋንቋን ግምት ውስጥ አስገብቶ የሚደረግ እንጂ እንደው አሁን እንደሚባለው በጐሣ ከረጢት ውስጥ ያሉ ጎሳዎች ተስማምተው አገሪቷን ገና እንደአዲስ እየፈጠሯት እንደሆነ የሚያስመስለው አቀራረብ ትልቅ ስህተት ነው፡፡
ቀደም ብዬ እንደገለፅኩልህ ኢትዮጵያ የረዥም ጊዜ የሀገረ-መንግሥትነት ታሪክ ያለውና የረጋ ህዝብ ብሎም የጋራ ስነ-ልቦና ያለው ህብረተሰብ የሚኖርባት አገር ነች፡፡ በመሆኑም፡- እነዚህ ግምት ውስጥ ገብተው የሚዋቀር ፌዴራላዊ ቅርፅ ነው ለሀገራችን የሚበጃት ብለን እናምናለን- እንደሰማያዊ፡፡
ታሪክን በመፈልሰፍ አንድ ጐሣና አንድ ጐሣ እንደተዋጉ የሚያስመስለው አቀራረብም በፍፁም የተሳሳተና አውዳሚ ነው፡፡ መንግሥት ከመንግሥት& የአካባቢው አገዛዝ ከአካባቢው አገዛዝ ተጣልተው ያውቃሉ እንጂ አንድ ብሔረሰብ ከሌላው ብሔረሰብ ጋር በታሪክ ለዚያውም በታቀደ ሁኔታ ጎሣን መሠረት አድርጎ የተደረገ የፖለቲካ ትግል የለም በአገራችን ውስጥ፡፡ ይሄ ከቅርብ ጊዜ በኋላ በጥራዝ ነጠቅነት ሣር-ቅጠሉ ኮሚዩኒስት በነበረበት ከ66ቱ አብዬት ጋር ተያይዞ እንደወረደ ስለተቀበልነው የመጣ ነገር እንጂ የአገራችንን እውነተኛ ገፅታ የሚያሳይ አይደለም ብለን እናምናለን፡፡ እነዚህ ናቸው እንግዲህ መሠረት የጣልንባቸው እና አጥብቀን የያዝናቸው ዋና ዋና አቋሞቻችን፡፡
ሰማያዊ፡- አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ዋነኛ ፖለቲካዊ ችግር ምንድነው ብላችሁ ነው የምትገነዘቡት? የብሔር ጭቆና ነው? የመደብ ልዩነት ነው? ወይስ አምባገነን የመንግሥት ሥርዓት?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እንግዲህ ኢትዩጵያ እስካሁን ድረስ ከአገዛዝ ወደ ዴሞክራሲ አልሄደችም፡፡ ያለው አገዛዝ ከባህላዊ አገዛዝ የጀመረ እና በ1967 ለውጥም መጣ ተብሎ ከንጉሳዊ አገዛዝ ወደጠብመንጃ አገዛዝ ተዘዋውረናል፡፡ እስካሁን ያለው መንግሥት ድረስ ምርጫ በሚመስል ሁኔታ ልባስ ተሰጥቶት ቅቡልነት ያለው ለማድረግ ቢሞከርም የምር ፖለቲካውን ካየነው ኢትዮጵያ ከጠብመንጃ አገዛዝ እስካሁንም ድረስ አልተላቀቀችም፡፡ ስለዚህ የጉልበት አገዛዝ ነው መሠረቱ፡፡
አንዳንዶቹ ፍልስፍናዊ ቅርፅ በመስጠትና በውጭ አገር ከነበሩ የፖለቲካ እምነቶች ጋራ ለማዛመድ የየራሳቸውን ተቀፅላ ይጨምሩበት ይሆናል እንጂ እስካሁንም ድረስ ኢትዮጵያውያን በጠብመንጃ አገዛዝ ስር ነን፡፡ በመሆኑም ሰማያዊ የሚያምነው የሰዎች የዜግነት እና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ከተከበረ እንዲሁም ስልጣን የህዝብ ከሆነ ከዚያ በኋላ የሚመጡት ነገሮች በሁለተኛ ደረጃ የሚታዩ ናቸው፡፡
በሁለተኛ ደረጃ የሚታዩት፡- የዜጐች ባህላቸውን የማበልፀግ ጉዳይ& እምነታቸውን በነፃ የማራመድ መብት& በሙያቸው ተሰባስበው የሙያቸውን መብት የመጠየቅ ሁኔታ እና የመሳሰሉት ሁሉ ነገሮች ሥልጣን የህዝብ ከሆነ በኋላ የሚመጡ ቁም ነገሮች ናቸው፡፡ በመሆኑም ዋናው ችግር ሥልጣን የአገሬው ህዝብ የኢትዮጵያ ህዝብ ባለቤትነት ውስጥ ለመሆን አለመቻሉና በጠብመንጃ አገዛዝ ስር መውደቁ ነው፡፡ ሌሎች ፍልስፍናዊ ዓይነት ይዘት የተሰጣቸው ነገሮች ሁሉ ከዚህ በመለስ ያሉ ነገሮች ናቸው፡፡
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እ….. በመጀመሪያ ደረጃ የተካሄደው የስልጣን ሽግሽግ አይደለም፡፡ እ…ባዶ ነበር ቦታው… በመሆኑም ያ ባዶ ቦታ መተካት ነበረበት፡፡ ስለዚህ ጠ/ሚኒስትሩ በሌሉም ጊዜ ቢሆን የሚተኩት ምክትል ጠ/ሚኒስትሩ ነበሩ፡፡ ስለዚህ ጠ/ሚኒስትሩ ለዘላለሙም ሲሄዱ ከኋላ ዘሎ ከማምጣት ምክትሉን መተካት ይሻላል በሚል በዚሁ መሠረት ተካሄደ፡፡ ስለዚህም የተከናወነው የስልጣን ሽግግርም አይደለም! ሌላ ዴሞክራሲያዊ የተለየ ነገርም አልተደረገም፡፡ በታሪካችን እንዲሁ ያለውን ነገር ምናልባትም በተሻለ ሁኔታ የዛሬ 1ዐዐ ዓመት ገደማ ኢትዮጵያ ውስጥ ተደርጓል፡፡ ንግሥት ዘውዲቱ በሞቱ ጊዜ አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን ንጉሠ-ነገሥት ሆነው ተሰይመዋል፡፡ የንግሥት ዘውዲቱም የቀብር ስነ-ስርዓት በተሟላ የመንግሥት ደንብ protocol በክብር ተፈፅሟል፡፡ የአፄ ኃ/ሥላሴም ንግስና ሥርዓት ጠብቆ ቤተክርስቲያን በጊዜው ባላት ሥልጣን መሠረት በአግባቡ ተፈፅሟል፡፡ እና ይሄ ዓይነቱ የስልጣን መተካት ከሆነ በፊትም ተደርጓል፡፡ ስለዚህም ኢህአዴግ ታሪክ ሠራ ተብሎ ኢህአዴግን የተለየ ሊያደርገው የሚችል ነገር አልተፈጠረም፡፡
የስልጣን ሽግግር ሊባል የሚችለው አንደኛ፡- ከአንድ ፓርቲ ወደ ሌላ ፓርቲ ቢሄድ ወይም ደግሞ አቶ መለስ እያሉ ተወዳድረው በሌላ አካል ተበልጠው ቢሸነፉ ነው፡፡ አሊያም ደግሞ በቃኝ ብለው ለቀው ሌሎች ተወዳድረው ቢያሸንፉ ያኔ የስልጣን ሽግግር ተካሄደ ሊያስብል ይችላል፡፡ ከሞቱ በኋላ ግን በሌላ ሰው መተካት ግዴታ ነው፡፡ ቦታው ባዶውን መቅረት የለበትምና! በመሆኑም ፓርቲው የመረጠውን ሰው ተካ፡፡ ስለዚህ ይህ የስልጣን ሽግግርም ሆነ ሽግሽግ ሊባል አይችልም፡፡
ሰማያዊ፡- የኢህአዴግ አብዬታዊ-ዴሞክራሲያዊ መስመር የራሱ የሆነ ሥልጣን የማሸጋገሪያ ቀመር እና አካሄድ አለው! ብለው የሚያነሱ የፓርቲው ሰዎች አሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ እውነተኛ የስልጣን ሽግግር ከፓርቲው መጠበቅ የዋህነት ነው! የሚሉም አልታጡም፡፡ በዚህ መሃል ደግሞ የፓርቲውን የመተካካት ጉዞ የሚታዘቡ ሰዎች ምናልባት ስልጣን በትጥቅ ከታገሉት ወደ ሲቪል-ኢህአዴጎች እየሄደ ከመጣ ተስፋ ይኖር ይሆናል! የሚሉ አሉ፡፡ እናንተ ደግሞ እንደተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲ ሊያሳትፋችሁ የሚችል የስልጣን መጋራት መንገድ ከኢህአዴግ ትጠብቃላችሁ?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እውነቱን ለመናገር እኔ መጀመሪያም ከኢህአዴግ ዓይነት ድርጅት የምር የምጠብቀው ነገር የለም፡፡ ፓርቲው በራሱ እጅግ የጠቅላይነት (Totalitarian) አስተሳሰብ ያለው አምባገነን ነው፡፡ አንድ ጠንካራ ፓርቲ በመመስረት እና የልማታዊ መንግሥት ምስል ለራሱ በመፍጠር ከዚህ በኋላ ለ3ዐ እና 4ዐ ዓመት ለመግዛት የሚያልም ፅኑዕ የሥልጣን ሱሰኝነት የተፀናወተው ድርጅት ነው፡፡ የአገዛዝን ነገር ፍልስፍና ለማላበስ የሚጥር! ለሥልጣኑ መቀጠል ሲል እጅግ በአያሌው ጂምናስቲክ ሲሰራ የኖረ ፓርቲ ነው፡፡
እንደ ደቡብ ኮሪያ እና ታይዋን ያሉ የማይዛመዱን አገሮችን በአርአያነት እየጠቀሰ እነዚህ አገራት በአንድ ወቅት ሲያራምዱት የነበረውን ፖለቲካዊ ፍልስፍና በኢትዮጵያ ላይ በመጫን ለረዥም ዓመታት ሊገዛን የሚፈልግ አስመሳይ-አምባገነን ሥርዓት ነው፡፡ እነዚህ አገራት ግን በቀዝቃዛው የዓለም ጦርነት ወቅት በነበረው የጐራ ልዩነት ከአሜሪካ ያገኙትን የዕርዳታ ቁሳቁስ የቴክኖሎጂ ድጋፍ& እና የገንዘብ እገዛ ካላቸው ልምድ ጋር በማቀናጀት በራሳቸው ሁኔታ ያደጉ ናቸው፡፡ ነባራዊ ሁኔታቸውም ከኢትዮጵያ ጋር በፍፁም አይገናኝም፡፡
እንደውም እኮ ኢህአዴግ እስከ 97 ሲል የነበረው ‘ጠንካራ ተቃዋሚ አጣን! ብናገኝ እስከግማሽ መንገድ ድረስ ሄደን እንቀበላለን!’ ምናምን የሚሉ ባዶ ቃላትን ነበር፡፡ እንዳለመታደል ሆኖ ግን 97 ላይ የዴሞክራሲው መንገድ እንደማያዋጣና ሥልጣንን በአጭር ጊዜ እንደሚያስለቅቅ ሲያውቁ አምባገነንነትን ፍልስፍና ለማላበስ የተፈጠረ አብዬታዊ-ዴሞክራሲ እንጂ የምር ስልጣንን ማጋራት የሚችል አሳታፊ ስርዓት አይደለም፡፡ በመሆኑም የኢህአዴግ መንግሥት አንድ ወጥ የሆነ አገዛዝ& ሌላውን ሁሉ የሚያንቋሽሽ የሚያቃልል& በመደብ ቅራኔ ውስጥ ነገሮችን ከፋፍሎ ወዳጅ እና ጠላት ብሎ የሚያይ እስካሁን ድረስ የሚታገልላቸውና የሚታገላቸው አመለካከቶች ያሉት እንጂ ፖለቲካዊ መስመሩን አስተካክሎ የሌላውንም ድምፅ ግምት ውስጥ አስገብቶ የሚሄድ ሥርዓት ነው ብዬ አላስብም፡፡ ስለዚህ በህዝብ የምር ትግል መለወጥ ይቻል እንደሆን እንጂ ኢህአዴግ በውስጡ በራሱ እያደገ በሚሄድ ዴሞክራሲ ይቀየራል የሚል እምነት የለኝም፡፡
ሰማያዊ፡- እንግዲህ የህዝብ የምር ትግል ሲባል ብዙ ጊዜ የሚነሳው ከ97 ወዲህ የህዝቡ ለፖለቲካ ፍላጎት የማሳየት ሁኔታ እጅግ እንደተዳከመ ነው፡፡ በዚህ ረገድም ከዚህ ወቅት በኋላ! ሰው በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ተስፋ አድርጐ ከእናንተም ጋር አብሮ ቆሞም ቢሆን ወደነፃነት እና ዴሞክራሲ የሚጓዝ ይመስላችኋል? እናንተስ አዋጪ መንገድ አለን ትላላችሁ?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- የ97ቱ ጉዳይ ብዙ ጊዜ ይነገራል፡፡ ራሳችንን በተስፋ ለመመገብም ጭምር እየፈለግን እንጂ እኔ የ97ቱን ጉዳይ ብዙ ሰው በትክክል የተረዳው አይመስለኝም፡፡ እንዴት መጣ? የሚባለውን ነገር በትክክል ካየነው በ1993 ዓ.ም. ህወሓት ከኤርትራ ጦርነት በኋላ ከተከፋፈለ ጀምሮ! በብዛት አንድ ሰው ጐልቶ እየወጣ የነበረበት! የአፍሪካ መሪ እየተባለ የኔፓድ መሪ…. የዚህ መሪ…. በተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲን ጨምሮ አቶ መለስ የክብር ዲግሪ እያገኙ! ቀልብ የሚስብ ንግግር እያደረጉ እጅግ የተሞካሹበት ወቅት ነበረ፡፡ በዚህ ጊዜም ነበር አቶ መለስ ከነጆርጅ ቡሽ እና ከነቶኒ ብሌየር ጋር ትከሻ-ለትከሻ እየተሻሹ ዴሞክራሲን የህልውና ጥያቄ ነው ብለው በነርሱ ፊት ቅቡልነት እና የበለጠ ተወዳጅነት ለማትረፍ የሻቱት፡፡ ከጓዶቻቸው በተለየም እርሳቸው ዴሞክራሲያዊ መሆናቸውን ለማሳየት እና ብቻቸውን እየፈጠሩ ያሉትን ሥርዓት ለማደላደል ያንን በር በተለየ ሁኔታ ከፈቱት፡፡ ስለዚህ እንደልብ እንድንናገር” እንደልብ እንድንደራጅ ሆነ! ትላልቅ ሰዎች አይተን በማናውቀው ሁኔታ ወደፖለቲካው መጡ፡፡ በመሆኑም ያንን መደገፍ ከፖለቲካ ትግል ጋር በእኩል የሚነፃፀር አልነበረም፡፡ በቃ ነፃነቱ ተሰጠን! ከዛ ተከለከልን፡፡ መሪዎችም እስር ቤት ገቡ! ወጣቶች እኔን ጨምሮ በሺህዎች በየካምፑ ታጐርን፡፡ ከዛ በኋላ ሲፈቱ ተቃዋሚዎችም ተበታተኑ& ፖለቲካውም አበቃ ተባለ፡፡ ስለዚህ ያኔ ፖለቲካውም በትግል& በልምድ& በዕድገት& በጥንካሬ የመጣ አልነበረም፡፡ የተፈቀደ ነው፡፡ እንደገፀ-በረከት የተሰጠ ነው፡፡ ሲፈቀድልን የልባችንን ተናገርን! ስንከለከል እቤታችን ተቀመጥን፡፡ ስለዚህ ይሄንን የምር የፖለቲካ ትግል ብለን እንወስደው ያዳግታል፡፡ የምር የፖለቲካ ትግል የምንለው፡- በአገራችን አፋኝ ስርዓት አለ& ለረጅም ጊዜ ሊገዛን የተዘጋጀ መንግሥት አለ& ይሄ ደግሞ ለኢትዮጵያውያን አይገባንም& ትልቅ ህዝብ ነን& ትልቅ ታሪክ አለን& የነፃነት ምልክት የሆንን ህዝቦች ነን! ብለን ተነስተን ክብራችንን እና ነፃነታችንን ለመቀዳጀት የምናካሂደው ነው፡፡ በዘመናቸው የነበሩ አባቶቻችን በዘመናቸው የሚጠበቀውን የትውልድ ድርሻ ተወጥተዋል፡፡ እኛም በዘመናችን አፋኝ ስርዓቶችን በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በመተካት የበኩላችንን ልናደርግ ይገባናል፡፡ በመሆኑም፡- ከነዚህ ነገሮች የሚነሳ ቁርጠኛ የሆነና በሃሳባውያን የተነሳ ርዕዬተ-ዓለማዊ ትግል ነው የምር ትግል ብለን የምንወስደው፡፡ በመበለጥ ስሜት& በቅራኔ ስሜት እና በሌላ ዓይነት ስሜት ሳይሆን በሃሳብ ዴሞክራሲን የምር ለማምጣት የሚደረግ! ራስን ለማህበረሰብ በመስጠት የሚደረግ የፖለቲካ ትግልና መነቃቃት አጠቃላይ ማህበራዊ መነቃቃት ያስፈልጋል፡፡ ይሄ ደግሞ በስራ የመጣ እንደሆነ ህዝቡ የለውጡ ባለቤት እና ተቆጣጣሪ ይሆናል! በልበ-ሙሉነትም እውነተኛ የስልጣን ሉዓላዊነቱን በሥራው ያረጋግጣል፡፡ አምባገነን ህዝብን አሸንፎ ሊቀጥል አይችልም፡፡ በመሆኑም ይህን አውቆ የሚያስከፍለውን ዋጋ ከፍሎ በትግል ዴሞክራሲና ነፃነትን ማምጣት ይቻላል፡፡ያንን ነው የምር ትግል የምንለው እኛ፡፡
ስለዚህ ተስፋ መቁረጥ ሰርተህ አልሳካልህ ሲል የሚመጣ ስሜት ነው፡፡ እርግጥ ነው ኢህአዴግ በፈቀደልን ነገር ተነስተን ጀምረን ብዙዎቻችን ዋጋ ከፍለናል፡፡ ታስረናል& ተገርፈናል& ብዙ ሰው ሃብቱን አጥቷል& ተፈናቅሏል ያንን እየካድኩ አይደለም፡፡ ነገር ግን በፖለቲካ ትግልና በፖለቲካ ልምድ በድል የመጣ ነገር እስካሁን አልጀመርነውም! መሥራት አለብን!
ኢ/ር፣ይልቃል፡- አድካሚ ነው በርግጥ! ብዙም ዋጋ ያስከፍላል፡፡ እ….ደግሞ ለመታገል መሠረታዊ የሚሆኑ በቂ ምክንያቶች ስላሉ የምር ከተሠራ ጊዜውንም ማሳጠር ይቻላል፡፡ የያዝከው እና ያነገብከው ዓላማ ነው ትግሉን ትልቅም ትንሽም የሚያረገው፡፡ ኢህአዴግ ምንም ዓይነት መሬት የያዘ የፖለቲካ መሠረትና ድጋፍ የሌለው! ያለችውን ትንሽ ሃብት ሰጪና ከልካይ ሆኖ ብቻ ነው ፖለቲካውን የሚያራምደው፡፡ ምንም ዓይነት የሃሳብ እና የእምነት መሠረት ያለው ነገር የለውም፡፡ ስለዚህ ይሄን ለመለወጥ የምር በሃሳብ ኢህአዴግን የሚያሸንፍ እና የመሪነት ሚናን የሚጫወት ስብስብ እስከተገኘ ድረስ እኔ ትግሉ ረዥም አይመስለኝም፡፡ ግን ቁርጠኛነትን ይጠይቃል! ዋጋም ያስከፍላል!
ሰማያዊ፡- እንደሰማያዊ ተሰባስባችሁ ያላችሁት የፖለቲካ ተዋንያን ለመሪነት የሚያበቃው ልምድ& ዕድሜ& ራዕይ እና ቁርጠኝነት አለን ብላችሁ ታስባላችሁ? እና ከዚሁ ጋር ተያይዞ ደግሞ ታስሬ ነበር ብለውኛልና ስለሱም ትንሽ ቢያብራሩልን?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- አይ….እሱ እንኳን እንደቁም ነገር የሚቆጠር ጀብድ አይደለም፡፡ በዛን ዘመን እኔም ገና ከዩኒቨርሲቲ እንደተመረቅኩ በሥራ ላይ 2 ወይም 3 ዓመት ያህል ነው ያስቆጠርኩት…. እና ክፍለ ሃገር ነበር የምሠራው፡፡ እ… እና ለዛ መነቃቃት ውስጥ እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ወጣት ትላልቅና የተማሩ ሰዎች ወደፖለቲካው ሲገቡ እኛንም አነሳስተውን ስለነበረ በፖለቲካው ውስጥ መነቃቃትን ፈጥረን በንቃት በአካባቢያችን ተንቀሳቅሰን ነበር፡፡ ወዲያውም ኢህአዴግ ሁሉንም ነገር መጨምደድና ማጥፋት ሲጀምር በየጦር ካምፑ አሠረን፡፡ እና እኔም እዛው እሠራበት የነበረው አካባቢ ላይ በብር ሸለቆ ካምኘ ከብዙ ኢትዮጵያውያን ጋራ ቆይቻለሁ፡፡ በመሆኑም ከጥያቄዎችህ ጋር ሳያይዘው፡- ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ለፖለቲካው ቅርብ ስለነበርን ድካሙንም ጥንካሬውንም በቀጥታ ለማየት ዕድል አግኝተናል፡፡ እ… በመውደቅ በመነሳት ውስጥ አልፈናል፡፡ መሪዎችንም በታሪክና በስማ በለው ሳይሆን በቅርበት ለማየት ችለናል፡፡ ስለዚህ መማር የሚችል ልቦና ካለ ከዛ በቂውን ነገር ተምረናል የሚል ሃሳብ አለኝ፡፡ ከዛ በተረፈ መሪነት አሁን እንደሚባለው ‘ ከሞቱም በኋላ ራዕይ አለንና እንደመንፈስ አባት በዛ መንገድ ይመራል!’ የሚለው ሳይሆን! ፓርቲያችን የሌሎችን ችሎታ መጠቀም ነው መሪነት ብሎ በዋናነት የሚገነዘበው፡፡ ሰዎችን ለጋራ ዓላማችን ብለው የመጨረሻውን እምቅ ሃይላቸውን አንጠፍጥፈው እንዲጠቀሙ ማስቻል ነው መሪነት፡፡ በመሆኑም ሰማያዊ፡- ኢትዩጵያውያን ችሎታና አቅማቸውን በያላቸው ሙያ አውጥተው እንዲጠቀሙ የማሰባሰብ& የማስተባበር& ሃሳብ የማሳየትና! ይህንን የተለያየ እምቅ ሃይል ወደ አንድ በጐ እሴት መለወጥ እንጂ የሁሉ ነገር አዋቂ መሆን አያስፈልገውም-መሪ ለመሆን፡፡ መሪ ኃላፊነት ያለው& መልካም ስነ-ምግባር ያለው& ከራሱ አብልጦ ለሀገሩ ዋጋ መክፈልን እንደክብርና እንደጥሩ ዓላማ የሚቆጥር እስከሆነ ድረስ የሁሉ ነገር አዋቂ መሆን አይጠበቅበትም፡፡ አይችልምም! መሪ ምናልባትም በባህሪው እና በስነ-ምግባሩ የሚከበርና ጓደኞቹም እሱ የሚለውን የሚያዳምጡት& ያላቸውን ችሎታ ሁሉ ለበጐ ነገር አነሳስቶ ሊጠቀም የሚችል ሰው መሆን ብቻ ነው ወሳኙ እና አንኳሩ ጉዳይ ያም እንዳለ ሆኖ ግን በአንፃራዊ አቅጣጫ ብቃት የሚለውን ስናወዳድር! የተማሩና ትላልቅ ሰዎች ይህንን ፓርቲ ለመደገፍ ባልተለመደ ሁኔታ በየቢሮአችን እየመጡ ያላቸውን ልምድና ሃሳብ ለማካፈል ከዚህ ወጣት ጋር ለመስራት ዝግጁነታቸውን ገልፀዋል፡፡ ስለሆነም በአንድ ወይም በሌላ መንገድ ሰማያዊ የመሪነት ሚናውን እየተወጣ ነው ማለት ነው፡፡
በተረፈ ብዙዎቹ የሰማያዊ ፓርቲ አመራሮች በግል ሙያ ከ1ዐ ዓመት ባላነሰ ጊዜ የተሰማሩ እና የዩኒቨርሲቲ ምሩቆች ናቸው፡፡ በመሆኑም ሰማያዊ ፓርቲ አሁን ባለበት ሁኔታ እንኳ ሀገር ቢመራ ከኢህአዴግ የተሻለ እንደሚሆን እኔ ምንም ጥርጥር የለኝም፡፡ ነገር ግን መረሳት የሌለበት ጉዳይ ቢኖር የመሪነት አካሄድ አንድ ቡድን ይሄን ያውቃል አያውቅም ሳይሆን! ሌላውን ለማሰባሰብና የኢትዮጵያውያንን ችሎታ በሙሉ ባሉበት ቦታና ሁኔታ ጭምር ለሃገር እንዲጠቅም ማድረግ ስለሆነ እኔ በችሎታና በልምድ ችግር ይፈጥራል ብዬ አላስብም፡፡
ሰማያዊ፡- በዚህ ረገድ ሃገር-አቀፍ ፓርቲ እንደመሆናችሁ መጠን ከጫፍ እስከ ጫፍ ያለውን የኢትዮጵያ ህዝብን የሚወክል አጀንዳ በማንሳት ምልዓተ-ህዝቡን ማነቃነቅ ግድ ይላችኋልና! ከዚህ አኳያ እናንተ እንደሰማያዊ ፓርቲ ከፍተኛ ድጋፍና ተቀባይነት እናገኛለን ብላችሁ የምታስቡበት የተለየ አካባቢ ይኖር ይሆን? ወይንስ እንደአገር-አቀፍ ፓርቲነታችሁ ሁሉንም መማረክ የሚችል ሃሳብ አለን ነው የምትሉት?
ኢ/ር፡ ይልቃል፡- በኛ እምነት በኢትዮጵያ የፖለቲካ መልክዓ-ምድር ላይ ከኢህአዴግ ጋር ተያይዞ የመጣው ይሄ በጎሣ፣ በመንደር፣ በሰፈር የመደራጀቱ የአየር-ባየር የፖለቲካ ንግድ ሰው-ሰራሽ እና በተለይም በፖለቲካ ልሂቃኑ አካባቢ ጐልቶ የሚታይ የእበላ-ባይ እኩይ ቁማር ነው፡፡ ቅድምም እንደገለፅኩልህ በ196ዐዎቹ አካባቢ ይነፍስ በነበረው ዘመን-አመጣሽ ባዕድ ሃሰብ ሳር ቅጠሉ ሁሉ የኮምዩኒስት አስተሳሰብ ተሸካሚ በነበረበት ጊዜ የአገራችን የዚያ ዘመን ወጣቶች በጥራዝ-ነጠቅነት በላያችን ላይ የጫኑብን የታሪክ መሠረትም ሆነ ተጨባጭ ነባራዊነት የሌለው ወንጋራ አስተሳሰብ ነው፡፡ ስለዚህ የኢትዮጵያዊነት ስነ-ልቦና ከዕድሜ-ጠገብነቱ እና ረዥም የታሪክ ትስስሮሹ አንፃር ከጎሣ ፖለቲካ ልቆ በኢትዮጵያውያን ነፍስ ውስጥ በደማቁ የታተመ አሁንም ህያው ቀዳሚ-ማንነታችን በመሆኑ ኢህአዴግ-ወለድ የጎሣ ፖለቲካን የምር እንደሚያሸንፍ ቅንጣት ታክል አንጠራጠርም፡፡
አንዳንድ ሰዎች ግን ይህንን በኢትዮጵያዊ ብሔረተኝነት ላይ ያለንን የማያወላውል ልበ-ሙሉነት ባለማወቅ ወይም በግንዛቤ እጥረት ከአክራሪ-ብሔረተኝነት /ultra nationalism/ እና ጀብደኝነት ጋር አምታተው እንዳይመለከቱብን ማሳሰብ እንሻለን፡፡ ኢትዮጵያዊነት በአራቱም የኢትዮጵያ ማዕዘናት ያለ! ህዝብ የሚደግፈውና የሚያምንበት! አብሮ የኖረበት! ብሎም አብሮ የሞተለት ጭምር የጋራ ማንነት ነው፡፡ እኛ በኢህአዴግ የብሔር-ብሔረሰቦች ዘመን ያለን ሰዎች እኮ! ሌሎች ቀደምት ኢትዮጵያውያን ሰዎች በመሠረቷት ኢትዮጵያ ውስጥ የምንኖር ነን- በአጉል አካሄድ ሄደን እስካላፈረስናት ድረስ! በመሆኑም ይሄ በኢትዮጵያዊነት ላይ የተገነባ ፅኑዕ እምነት ኢትዮጵያን ከነሙሉ ነፃነቷ እና ክብሯ ጠብቆ ያኖረ፣ ስሟን በዓለም ያስጠራ፣ ህዝቦቿን በአንድነት የያዘ፣ በማህበራዊ ህይወት ያስተሳሰረ የኢትዮጵያውያን ሁሉ መተሳሰሪያ ገመድ ነው፡፡ ይሄን ደግሞ በአላዋቂነት በጣጥሰን ጥለን አንበሳ የማናስር የተበጣጠስን ድር እንዳንሆን መጠንቀቅ አለብን፡፡ ኢትዮጵያውያን እኮ በታሪካቸው ለኢትዮጵያዊነት ሞተዋል! ከአራቱም አቅጣጫዎች ተሰባስበው ሄደው ለኢትዮጵያዊነት ሞተዋል፡፡ ባንዲራችንን ግመሎቻችን እንኳን ያውቁታል የሚሉት የዳር-አገር ኢትዮጵያውያን ሳይቀሩ የተሰውለት ነው-ኢትዮጵያዊነት! በመሆኑም፡- ሁሉም ኢትዮጵያዊ ከትናንሽ ሃሳብና ላንድ የግል የፖለቲካ ጥቅም ሲባል ወደየጎሣ ኮሮጆው ካልገባ በስተቀር! እኔ ኢትዮጵያዊነት ዛሬም አሸናፊ እንደሚሆን ከልብ አምናለሁ፡፡ ኢትዮጵያዊነት አሁንም ከኢትዮጵያውያን ልብ ላይ ያልተፋቀ እንደውም ውስጥ-ውስጡን ስር-እየሰደደና እየተብላላ የሚሄድ እጅግ ግዙፍ የማንነት መሠረታችን ነው፡፡ ከዚህም በላይ ኢህአዴግ ብቸኛ ˜ውቅና የሚሰጠው መጤ ፖለቲካዊ የጎሣ ማንነት አሁን አሁን እውነተኛ መልኩ እየታየበትና አመኔታ እያጣ የመጣ የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች መነገጃ ሆኖ እየተጋለጠ ነው፡፡ የቅርቡን የኦህዴድ ሁኔታ ብቻ መመልከቱ ለዚህ በቂ ነው፡፡ የጎሣ-ኢንተርኘረነሮች (ነጋዴዎች) ለግል ቁሳዊ ፍላጎታቸው የሚጠቀሙበት የሀሰት መሳሪያ ነው-የጎሣ ፖለቲካ፡፡ በመሆኑም ይህ ለኢትዬጵያውያን ባዕድ የሆነ አስተሳሰብ በስነ-ልቦናችንም ውስጥ ጭምር ያልተዋሃደ ስለሆነ ምንም እንኳ ለጊዜው እንደግርዶሽ ሆኖ ባይናችን ላይ ቢያጠላብንም በቀላሉ የሚገፈፍና የሚናድ ዓይነ-ጥላ ነው፡፡
ሰማያዊ፡- እዚህ ላይ ግን አንዳንድ የኢህአዴግም ባለሥልጣናት እንደሚያነሱት- የብሔርን ወይንም ደግሞ እንደናንተ አገላለፅ የጎሣን ፖለቲካ ሊያመጣ የቻለ በኢትዮጵያ ውስጥ የነበረው ነባራዊ የመገለል ሁናቴ እንደሆነ ነው፡፡ በብሔር-ምክንያት የመጎዳት እና ከሥልጣን የመራቅ ሁኔታ ያመጣው ነው ባዬች ናቸው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የብሔር-ጭቆና በኢትዮጵያ ውስጥ መሠረት የሌለው ነው! የሚሉም አሉ፡፡ እናንተ እንደሰማያዊ ፓርቲ በኢትዮጵያ የኋላ ታሪክ ውስጥ የግዛት ማስፋፋት በሚደረግበት ጊዜ የተካሄዱ ነገሮችን እንዴት ነው የምትመለከቷቸው?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- አንደኛ፡- መሪ ስትሆን እ….. በመርህ ደረጃ…… የምር መሪ ከሆንክና …..ለታክቲክና ለፖለቲካ ብለህ ብቻ የማትናገር ከሆነ……እ……. የኋላውን አስከፊ ታሪክ ብቻ ሳይሆን ማየት ያለብህ የፊቱን ብሩህ መዳረሻ ጭምር ነው፡፡
ህዝብን የሚከፋፍለውንና በአንድ የታሪክ ወቅት ያጋጠመን ችግር ሳይሆን! በጋራ አንድ የሚያረገውንና ወደፊት አብሮ የሚያኖረውን ነው፡፡ በቂም-በቀል ተነሳስቶ ሂሳብ ለማወራረድ ፖለቲከኛ ፖለቲካ ውስጥ አይገባም፡፡ ለዛውም በዚህ በ21ኛው ክ/ዘመን ውስጥ፡፡ ይህ አንድ ራሱን የቻለ የመርህ ጉዳይ ሆኖ ወደ ኢትዮጵያ ታሪክ ስንሄድ ደግሞ፡- ለኢትዮጵያ ብቻ አዲስ የሆነ በኢትዮጵያ ውስጥ የተፈጠረ የተለየ ታሪክ የለም፡፡ አሜሪካ እንደዚህ ዓይነት አገር ሆኖ የተፈጠረው እንዴት ነበር? እና ማንም አገር በፊሽካ… በቃ! ከዚህ ጀምሮ ልክ እንደ ኦሪት፡- ‘ብርሃን ይሁን አለ-ብርሃንም ሆነ!'” ‘እንዲህም ይሁን አለ- እንደዚያም ሆነ!’ እንደሚለው ሳይሆን! በሰዎች የኑሮ ዑደትና ሂደት ውስጥ ነው አገር እየተመሠረተ የሚሄደው፡፡ በመሆኑም በኢትዮጵያም በአገር-ግንባታ ሂደት ውስጥ በተለይም በደቡቡ የኢትዮጵያ ክፍል ውስጥ የባህል፣ የእምነትና፣ የቋንቋ ተፅዕኖ ነበረ፡፡ ነገር ግን እነዚህ ጥያቄዎች አሁን ጥያቄ ናቸው ወይ? አይደሉም! አሁን የኢትዮጵያ ህዝብ የሚፈልገው ሌላ ነገር ነው፡፡ እንደዛ ዓይነቱን ነገር ላድርግ ብሎ የሚመጣ መንግሥት የለም! እንደዛ ዓይነቱም ነገር አሁን በዜጎች ውስጥ የለም! በማለያየት ይሄንን የታሪክ እክል አስታውሶ፣ ቆስቁሶና፣ እንዳይሽር ነካክቶ ለራስ የፖለቲካ ጥቅም ማዋል ነው አሁን የተያዘው ፈሊጥ! እንደውም በዘር ተቧድኖ በእኔ እበልጥ! እኔ-እበልጥ! ስሜት አገርን ሊጐዳና አደጋ ላይ ሊጥል የሚችል ነገር ያለው አሁን ነው፡፡ የብሔረሰቦችን ችግር ፈታሁ የሚለው ኢህአዴግም ይህንን ለራሱ እኩይ የፖለቲካ ፍላጎትና የስልጣን ጥማት አውሎታል፡፡ የብሔረሰብ አስተዳደር እኮ የለም አሁን በኢትዮጵያ ውስጥ! ብሔረሰቦች በውክልና ራሳቸውን የሚያስተዳድሩ ከሆነ አቶ መለስ ለ21 ዓመታት ጠቅላይ ሚኒስትር መሆን አልነበረባቸውም፡፡ እንደእነሱ የጎሣ ፖለቲካ ቀመር ከሆነ፡- የኦሮምኛ ተናጋሪው ብዙ ቁጥር አለው፣ አማርኛ ተናጋሪው ብዙ ቁጥር አለው- ስለዚህ በውክልና ከሆነ ከነዚህ ቋንቋ ተናጋሪዎች የመጡ ሰዎች ናቸው ጠቅላይ ሚኒስትር መሆን ያለባቸው፡፡ በጎሣ ስም ተደራጅቶ በተቀነባበረ እና ዘመናዊ በሆነ ሁኔታ ላይ ጭቆና እየተካሄደ ያለው እንደውም አሁን ነው፡፡ ሌሎች ቀደምቶችስ ህይወትን ለመግፋትና በአገር-ግንባታ ሂደት ውስጥ በደመ-ነፍስ በመውተርተር የተፈጠረ ስህተት ነው፡፡ ይሄ ደግሞ አገር ሲገነባ የሚጠበቅ ሂደት ነው፡፡ የትም አገር የሆነው እንዲሁ ነው! በተጨማሪ አገር እንዲሁ ዝም ብሎ ቀጥ ያለ ታሪክ አይኖረውም፡፡ የግለሰብም ይሁን፣ የድርጅትም ይሁን፣ የአገርም ታሪክ የራሱ ደካማና ጠንካራ ጎኖች ያሉት እንጂ እንደመላእክት ታሪክ እንከን-የለሽ አይደለም፡፡ ስለዚህ የኢትዮጵያ ታሪክም በዚሁ መልክ መታየት አለበት ብለን እናምናለን፡፡ ምናልባትም እኮ በአገር-ግንባታ ረገድ በኢትዮጵያ ታሪክ የተፈጠረው ስህተት ከሌላው አገር ጋር ሲነፃፀር ቀለል ያለና እዚህ ግባ የማይባል ይሆናል፡፡ በአሁኑም ጊዜ በተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች መካከል ያለ መሠረታዊ ችግር የለም፡፡ በአገዛዙና በዜጎች መካከል ግን ሁልጊዜም ችግር ይኖራል- ከአገዛዝ እስከአልወጣን ድረስ ጠመንጃ የያዘው ሃይል ሁሉንም ነገር በጉልበቱ ከማድረግ ወደኋላ ስለማይል ችግር ውስጥ መቆየታችን አይቀርም፡፡ ይሄንን መለወጥ የምንችለው ሥልጣን የህዝብ ሲሆን ብቻ ነው፡፡ ሥልጣን በዴሞክራሲያዊ መንገድ ወደህዝብ ሲተላለፍ የዜጎች ሁለንተናዊ መብቶች ሁሉ የሰውነት እና የዜግነት መብቶችን ጨምሮ አብሮ መከበር ይጀምራሉ፡፡ እንጂ፡- የባህልም፣ የእምነትም፣ የቋንቋም ተፅዕኖ በአገር-ግንባታ ሂደት ውስጥ ነበረ፡፡
ሰማያዊ፡- ከዚህ ጋር ተያይዞ በብሔር ስም የተደራጁና መንግሥትን በአመፅ ጭምር ገርስሰው ‘ነፃ መውጣት’ የሚሹ የፖለቲካ ሃይሎች አሎ፡፡ እና እነሱንስ እናንተ እንደፓርቲ እንዴት ነው የምትመለከቷቸው? እነዚህን ዓይነት ጥያቄዎች ሲከሰቱስ ምላሽ የምትሰጡበት አግባብ እንዴት ያለ ነው? ፓርቲያችሁ እንደሚለው ህዝባዊ-መንግሥት/ዴሞክራሲ/ በዚች አገር ቢመሰረት የእነዚህ ኃይሎች ዕጣ ፈንታና ጥያቄ ምን ይሆናል?
ኢ/ር፡ ይልቃል፡- አንደኛ እነዚህ በብሔር-ስም የተደራጁ ነፃ አውጪ ድርጅቶች እያደጉ ነው ያሉት ወይስ እየከሰሙ? የሚለውን ብናይ /መሠረታዊ የሆኑ ምክንያቶች እያሉ እንኳ! በመንግሥት አሠራር ውስጥ ቅር የሚያሰኙና ወደ ዳር የሚገፉ ነገሮች እንዳሉ እኛም እናምናለን/ ለጥያቄው ከፊል-ምላሽ ይሆናል፡፡ ይህ ጊዜ እያለፈበትና እየሳሳ የሄደ ከንቱ አማራጭ ነው፡፡
ነገር ግን ከነዚህ ኃይሎች ጋር በችግሩ ላይ እንደመስማማታችን መጠን በመፍትሄው አቅጣጫ ዙሪያ እንለያያለን፡፡ ፍፁም ተቃራኒ ነን ማለቱ ሳይሻል አይቀርም፡፡ ከጠመንጃ ትግል ይልቅ የፖለቲካ ትግልን መርጠን በሃሳብ የበላይነት ለማሸነፍ የምንጥር ህጋዊ ድርጅት ነን እኛ፡፡ በኢትዮጵያዊነት ጥላ ስር በዜግነት መብት ላይ ተንተርሰን መብቶችን ሁሉ ያለመሸራረፍ እስካከበርን ድረስ! እነዚያ ድርጅቶች ህዝባዊ የፖለቲካ ሥልጣን በተመሰረተ ማግሥት እነርሱ እንደፖለቲካ አጀንዳ የሚያነሱት ጥያቄ ይኖራል ብዬ አላምንም፡፡ እዛጋ ያበቃል ሁሉም ነገር! አሁን እኮ እነዚህ ኃይሎች እያሉ ያሉት፡- ‘የፖለቲካ ትግል ማድረግ አይቻልም! መንግሥቱ አፋኝ ነው! ሥልጣን የህዝብ አልሆነም!’ ነው፡፡ በመሆኑም ከጎሣ አቅጣጫም ሆነ ከሀገር- አቀፍ አቅጣጫ የሚመጡት የኃይል-አማራጭ የሚከተሉ የፖለቲካ ቡድኖች የሚያነሱት ዋነኛ ጥያቄ ከመሠረቱ ካየነው ከህዝባዊ መንግሥት አለመኖር የሚመነጩ ናቸው፡፡ ስለዚህ ይሄ በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ከተቀየረ እነዚህ ድርጅቶችም በጠመንጃ የሚዋጉት ኃይል አይኖርም-የጠመንጃ መንግሥት በሌለበት ሁኔታ፡፡ ጥያቄው በመሠረቱ እዚያ ላይ አብቅቷልና! አሁንም አንተ ስትጠይቀኝ ከጥያቄህ ውስጥ ያለው ግምታዊ መነሻ /presumption/፡- አንድ የፖለቲካ ቡድን ስልጣን እንደወሰደ አርገህ በማሰብ ነው! እንጂ ስልጣን የህዝብ መሆኑን እና ሥልጣኑን የያዘው ቡድንም በተወሰነ የጊዜ ገደብ ከህዝብ የተሰጠው አደራ እንደሆነ አርገን ብናየው በዚህ ሁኔታ እነዚያ ኃይሎች የሚታገሉት ቡድን አይኖርም እዛጋ፡፡ በጎሣ መደራጀት እንፈልጋለን ብለው ካሉ ጥያቄያቸውን ለህዝብ በግልፅ የፖለቲካ መድረክ ያቀርባሉ! የሚጠቅምና የሚያምንበት ሆኖ ሲገኝ ይደግፋቸዋል ካልሆነም ይጥላቸዋል፡፡
ሰማያዊ፡- ስለሰላማዊ ትግል ይሄን ያህል ተስፋ የሰጣችሁ ነገር ምንድነው? ብዙዎች እንደሚያነሱት እጅግ አፋኝ ህጎች (የፀረ ሽብርና የመያዶች የመሳሰሉት) ባሉበትና እንዲሁም አሁን እንኳን በቅርቡ እንደምናየው በጣት የሚቆጠሩ አማራጭ የኘሬስ ውጤቶች እየታገዱ ባሉበት ሁኔታ! ይሄን ያህል ተስፋ ያሰነቃችሁ ነገር ምንድነው?
ኢ/ር፣ይልቃል፡- እንግዲህ ተስፋ እንድንሰንቅ ያረጉን እነዚሁ ችግሮች ናቸው በራሳቸው፡፡ በእኛ እምነት እነዚህ ነገሮች የሚያሳዩን፡- ኢህአዴግ ምንም ዓይነት የፖለቲካ መሠረት አጥቶ ጉልበቱ ብቻ እንደቀረ ነው፡፡ አንድ ጋዜጣ በታተመ ጊዜ መንግሥቴ ይፈርሳል ብሎ ከሰጋ! በህዝብ ሠራሁት እና አደረግሁት የሚለው ነገር ሁሉ የሀሰት መሆኑንና እርሱም አየር ላይ ተንጠልጥሎ የቀረ መንግሥት እንደሆነ አመላካች ነው፡፡ ስለዚህ ህዝቡ ይህንን ፖለቲካው ያለበትን ዙር ተረድቶ የኢህአዴግ ጭቆና ማብዛት ቅጥ እያጣ ከመጣ ፍርሃትና ከአቅመ-ቢስነት መመንጨቱን መገንዘብ አለበት፡፡ ይህ ሁሉ ከፍራቻና ከአቅመ-ቢስነት የመጣ እንጂ ከጥንካሬ አይደለም፡፡ ስለዚህ በፖለቲካ ትግል በቀላሉ የሚለወጥ ነባራዊ ሁኔታ ላይ ደርሰናል፡፡ ሆኖም ግን ሰው ብዙ የማይረዳው ነገር ሰላማዊ ትግል የጠመንጃ ትግል የሚያስከፍለውን ያህል ዋጋ እንደሚያስከፍል ነው! ሞትን፣ ስቃይን፣ መሰደድን፣ ሁሉንም ነገር ያደርጋል፡፡ ይሄ እንደውም ከመሪዎቹ የሚጀምር ክስተት ነው-ባብዛኛው፡፡ ይሄን ዋጋ ለመክፈል እስከተዘጋጀን ግን ለመለወጥ እጅግ ቀላል ነገር ነው፡፡ በሃሳብ ስትሸነፍ ነው ከባድ የሚሆነው፡፡ አንድን የፖለቲካ ትግል ከባድ የሚያደረገው በህዝቡ ውስጥ ስር-ያልሰደደን ሃሳብ አሳምነህ አስተምረህ በዛ ውስጥ አሰባስበህ ያንን እምነት በተግባር ለመለወጥ የሚደረገው ጉዞ ነው፡፡ አሁን በኛ በኩል በሃሳብ ችግር የለብንም፣ነባራዊ ሁኔታን በመረዳትም ችግር የለብንም፡፡ አሁን የሚያስፈልገው ነገር ቢኖር ተስፋ የሚሰጥ ሀይል ሆኖና ዋጋ ከፍሎ ብሎም ያንን ውጤት እንደሚያመጣ አሳይቶ የፖለቲካ ትግል ማድረግ ነው፡፡
ስለዚህ የችግሮቹ መባባስም የሚያመላክተው ነገር ቢኖር ችግሮቹን ለመለወጥ መነሳሳት እንዳለብን ነው፡፡ ይህ ኃላፊነት እንደዜጋ ከሁላችንም የሚጠበቅ ነውና፡፡ ሌላው ደግሞ፡- ይሄ ሁኔታ የሚያሳየው ኢህአዴግ በህዝቡ ውስጥ እንደሌለና ሥርዓቱን ለመታገልም በጣም ቀላል እንደሆነ ነው፡፡ ስለዚህ እነዚህ ሁለት ነገሮች በተስፋ እንድንሰራና ነገሮችን እንድንለውጥ የሚያበረታቱ ናቸው፡፡
ሰማያዊ፡- ከዚህ አንፃር ከዚሁ ጋር ተያይዞ የህዝበ-ሙስሊሙ የእምነት ነፃነት ጥያቄና ጥያቄውን እያቀረበበት ያለውን መንገድ ከሰላማዊ ትግል አንፃር ፓርቲያችሁ እንዴት ይገመግመዋል?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- ስለዚህ ጉዳይ በጣም የሚገርመው እና የሚደንቀው ነገር፡- ዜጎች መንግሥት በሀሰት ክስና በሀሰት ወንጀል ተጠያቂ አድርጐ ያስረኛል ብለው እጅግ ሰላማዊና ህጋዊ ለመሆን ሲጥሩ” በአንጻሩ መንግሥት ደግሞ ኃላፊነት የጎደለው ሥራ ሲሰራ መታየቱ ነው፡፡ መንግሥት አገርን ለመረበሽ፣ አንዱን ሃይማኖት ከሌላው ጋር ለማናከስ፣ በሃይማኖቶቹም ውስጥ ሰርጐ-በመግባት ለመከፋፈል ሲጥርና ሰላማዊያንን በሽብርተኝነት ሲከስ ማየቱ” በሌላ በኩል ዜጎች ደግሞ ከልክ በላይ ሲጠነቀቁ ለማስተዋል ተችሏል፡፡ ይሄ በእውነት በጣም የሚያሳዝንና የሚያሳፍር ነገር ነው፡፡ ዜጎች ይህን ያህል ለእውነትና ለህጋዊነት ሲጠነቀቁ፣ መንግሥት ደግሞ ሌላ እኩይ መንገድ ሲከተል ማየቱ አሳዛኝ ነገር ነው፡፡ መንግሥት ለ17ቱ የህዝበ-ሙስሊም ኮሚቴዎች ዕውቅና ሰጥቶ ሲደራደር ከቆየ በኋላ፣ በዚህ ነጥብ ተስማማን፣ በዚህ ነጥብ አልተስማማንም ሲል ከርሞ መጨረሻ ላይ ጥያቄያቸው የህዝብ ድጋፍ ሲያገኝ ሽብርተኛ ናቸው ብሎ አሰራቸው፡፡ እነዚያን ሰዎች ሲያስራቸው ደግሞ እባክህን ፍታልን ብለው ነጭ መሃረብ እያውለበለቡ ድምፃቸውን ሳያሰሙ እጅግ በሚገርም ሁኔታ ሃሳባቸውን ገለፁ፡፡ እና ይሄ የኢትዮጵያ ህዝብ የምር በእውነት የሚመራው ካገኘና የጋራ የሚያደርጉትን አስተሳሰቦች ወደፊት ይዞለት ከወጣ ለሰላማዊ ትግል ዝግጁ መሆኑን ያየሁበት ሁኔታ ነው፡፡ ለምሳሌ፡- ሰሞኑን አንድ አሜሪካዊ በሰራው ፊልም ሳቢያ በአረብ አገራት በሙሉ ብዙ የንብረት ውድመት፣የህይወት መጥፋት፣ ያለመረጋጋት ደርሷል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ግን ይሄ ሁሉ ከሃይማኖት ጋር የተያያዘ ችግር እንኳ እያለ ጉዳዩ በዚያ መልኩ አልተገለፀም፡፡ እንግዲህ ኢትዮጵያዊነት ከሃይማኖትም፣ ከጎሠኝነትም በላይ ነው ብለን ስንናገር ይሄ የተግባር ማሳያ ምሳሌው ሊሆነን ይችላል፡፡ ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች ነብዩ መሃመድን ሳይወዷቸው ቀርተው አይደለም-እንዲህ ያለውን ነገር ያላደረጉት፡፡ ከሳዑዲ-አረቢያ በፊት እስልምናን የተቀበለች አገር ናት ኢትዮጵያ፡፡ ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞችም ሃይማኖታቸውን ያከብራሉ! ነገር ግን አንድ አሜሪካዊ ሰውዬ ነብዩ መሃመድን የሚያቃልል ነገር ሰራ ተብሎ ፀረ-አሜሪካ ወይም ፀረ-መንግሥት የሆነ እንቅስቃሴ ማድረግ እንደማይገባ የኢትዮጵያ ሙስሊሞች በአስተዋይነታቸው ተረድተዋል፡፡ በሙስሊምነታቸው ከሆነ አረቦች ያደረጉትን ነገር ማድረግ ነበረባቸው፡፡ የሆነው ግን ያ አልነበረም፡፡ ስለዚህ፡- ኢትዮጵያዊነት የማመዛዘን የጨዋነት ምልክት ነው ስንል የምር ይሄ ነው የሚነግረን፡፡ ከዚህ በላይ ምን ነጋሪ ያስፈልገናል?!
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እንግዲህ እሱ ገና አቅጣጫው ያልተለየ ጉዳይ ነው፡፡ ምናልባትም የበለጠ ጭቆናው የበዛበት ነገር በሁለት መልኩ ካየኸው፡- ሊነጋ ሲል ይጨልማል ዓይነት ነገርም ሊሆን ይችላል” አሊያ ደግሞ በበፊቱ መንገድ የመቀጠልና ራስን በራስ የማጥፋት /suicidal/ ጉዞ ሊሆን ይችላል፡፡
ለማንኛውም አሁን ያለው የኘሬስ አፈናና እቀባ ዘላቂ የሆነ ስልት ላይሆን ይችላል፡፡ ኢህአዴጎች አያያዙን ሊያውቁበት ይገባል፡፡ አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ብዙ ሰው ሥራ-አጥ ነው፣ የኑሮ ውድነቱ በተለይ የምግብ ዋጋ ንረት ሰማይ ደርሷል፣ ሙስናው በየቦታው ተንሰራፍቷል፣ በመንግሥት አስተዳደር ላይ የሚታየው አለመተማመን እና የህዝቡ አመኔታን ማጣት ከፍተኛ ሆኗል፡ይሄ ሁሉ ነገር ተደማምሮ ሌላ ጣጣ ሊያመጣ ይችላል ቢባል እርግማን መጥራት አይሆንም፡፡ በመሆኑም ሁላችንም ወደማንመኘው ማህበራዊ ቀውስ እንዳንገባ ያሰጋናል፡፡ ስለዚህ ለእነዚህ ሁሉ ችግሮች ሁነኛ መፍትሄ ለመስጠት የፖለቲካ አሳታፊነቱ እና መድረኩ ከፈት ካልተደረገ፣ የሁሉም ኢትዮጵያውያን በችግሩ ላይ መረባረብ ከሌለ፣ በአገሩ ኃላፊነት በተሰማበት ሁኔታ የተፈጠረውን ችግር ለመቅረፍ ሁሉም ሰው የየራሱን ድርሻ ካልወሰደ፣ ኢህአዴግ ሁሌም እንደሚለው ችግሩንም የማውቀው እኔ ነኝ መፍትሄውም እኔ ነኝ ካለ መጀመሪያ እንደ ድርጅት የሚጐዳው ኢህአዴግ ራሱ ነው፡፡ ከዚያ በኋላ ነው እንግዲህ እንደአገር የምንጎዳው-ኢህአዴግ የአገር መሪ በመሆኑ የተነሳ የድርጅቱ ጉዳት ለአገሪቱም ጉዳት ስለሚፈጥር!
እንግዲህ በተስፈኝነት የምናምነው ነገር ቢኖር ኢህአዴግ ለራሱም ሲል ይስተካከላል የሚለውን ነው፡፡ ያ እማይሆን ከሆነ ግን ለሁላችንም የማይበጅና እንደአገርም የተደከመውን ነገር ሁሉ ወደኋላ የመመለስ ነገር ሊመጣ ይችላል፡
ሰማያዊ፡- ነገር ግን የአቶ ኃ/ማርያም አካሄድ ከቀድሞው ጠ/ሚኒስትር ብዙም ያልተለየ እንደሆነ በቅርቡ ከቪ.ኦ.ኤ. ጋር ያደረጉት ቃለ-ምልልስ ጥቁምታ ሰጥቷል፡፡ በታሰሩ ጋዜጠኞችና በመሳሰሉት ጉዳዬች ላይም ተመሳሳይ አቋም አራምደዋል፡ ታዲያ እንደው ዕድል ለመስጠት ያህል ብቻ ነው ኢህአዴግ ይስተካከላል እያሉ ያሉት ወይስ አቶ ኃ/ማርያም አንዳች አዲስ ሙከራ ይሞክሩ እንደሆን ብለው ነው?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እኔ የነገሮች ተፈጥሯዊ ውጤታቸውን /Natural consequence/ ነው እየተናገርኩ ያለሁት፡፡ ኢህአዴግ ይህን ማድረግ ግዴታው ነው” በአቶ መለስ ጊዜ እየተከማቹ እየተከማቹ የሄዱ ችግሮች እና በውል ያልተፈቱ በማለባበስ ብቻ እየተድበሰበሱ የመጡ ነገሮች አሉ፡፡ ስለዚህ በዚሁ መንገድ እቀጥላለሁ ካለ ኢህአዴግ ወደገደሉ እየተጓዘ እንደሆነ ማስተዋል አለብን፡፡ ይሄ ትንቢት ተናጋሪ መሆንን አይጠይቅም፡፡ ሥራ-አጥነት፣ ችጋር እና ድርቅ እኮ ንጉሱንም አውርደዋል፡፡ በዚህ የኑሮ ውድነት፣ የዋጋ ግሽበት እና የህይወት ዋስትና ማጣት ውስጥ እንዴት በስልጣን ተደላድሎ መቀጠል ይችላል?
በተፈጥሮ ህግም ቢሆን ስርዓት ያረጃል፣ ቅቡልነቱ እየሳሳ እና እያለቀ ካፒታሉን እየበላ በሄደ ቁጥር ስርዓት እርስ-በራሱም ተጠላልፎ ይወድቃል፡፡ የኛ ሚና ህዝብን አደራጅቶ የሚመጣው ለውጥ የተጠና የታቀደና አስቀድሞ የተመራ እንዲሆን ማድረግ ነው፡፡ ለዚህም እንዲረዳ የህዝብን የፖለቲካ-ንቃት ማሳደግ ነው ሚናችን፡፡ ስለዚህ ለውጡ በግድም ሆነ በውድ አይቀሬ ነው፡፡
ኢ/ር፡ይልቃል፡- ሰማያዊ ፓርቲ በዚህ ረገድ፡- እ—- እንደኢህአዴግ ቃል አታርግብኝ እንጂ፡- ምንም በሌለበት መልካም ጅምሮች እያለ ተስፋ የሚሰጠን ነገር አለ እና—-/ፈገግታ/ እና እነዚህ ነገሮች በጥንካሬና በራዕይ ጥራት ከተያዙ መልካም የሆኑ ጅምሮች አሉ፡፡ በፊትም እንደገለፅኩልህ እንደ አዲስና ጀማሪ ፓርቲ ሳይሆን ትላልቅ ሰዎች የፓርቲ አባል ሳይሆኑ ወጣቶችን ለመደገፍና የራሳቸውን ዜግነታዊ ኃላፊነት ለመወጣት ዝግጁ የሆኑበት ምናልባት በፖለቲካ ታሪካችንም የመጀመሪያው በሆነ መልኩ ፓርቲያችንን ለመደገፍ የበኩላቸውን አድርገዋል፡፡ የፖለቲካ ፓርቲዎችን በተመለከተ ደግሞ፡- በአሰራርና በፖለቲካ እምነት ተለያይተን ብንወጣም አንዳንዶቻችን አንድነት ውስጥ የነበርን ከመሆናችን አንፃር ከፓርቲው ጋር አዎንታዊ ግንኙነት አለን፡፡ ፓርቲያችንን ስናቋቁምም ተጋባዥ እንግዶች ነበሩ፡፡ በቅርብ ጊዜም የነእስክንድር እና አንዷለም አንደኛ ዓመት መታሰር ምክንያት አድርጐ የሻማ ማብራት ዝግጀት ሲያደርግ እኛም ተጋብዘን ተገኝተናል፡፡ እኔም ተናጋሪ ነበርኩ በዚያ ዝግጅት ላይ፡፡ ስለዚህ በፖለቲካ ተለያይተን እንኳ መልካም ግንኙነቶቻችን ቀጥለዋል፡፡ ከመኢአድም ጋር እንዲሁ ኘሮግራሞቻቸው ላይ እየተካፈልን ነው፡፡ ባለፈው የአድዋ ድልን ሲያከብሩም ጠርተውን ነበር፡፡ ከመድረክ አመራሮችም ጋር ቢሆን ጥሩ ግንኙነት አለን፡፡ ስለዚህ ይሄን የማዳበር ነገር ነው ያለብን፡፡
አሁን እንደበፊቱ የመፈራረጅ ነገር ጠፍቶ እንደአቻ ተከባብረን እየሰራን ነው በተግባር፡፡ እነዚህ ግንኙነቶች በየደረጃው እያደጉ እንዲሄዱ ማድረግ ደግሞ ከሁላችንም የሚጠበቅ ኃላፊነት ይሆናል፡፡ በዚህ ረገድ የፖለቲካ ባህላችንም እጅግ ዳርና ዳር የቆመ ከመሆኑም አኳያ፣ በፖለቲካ መሸናነፍ እንደመልካም ባህል መታየት ገና ባለመጀመሩ፣ ፓርቲዎች ብዙ ጊዜ የሚመሰረቱት በግለቦች ስብዕና ላይ በመሆኑ እጅግ አያሌ ስራ ይጠበቅብናል፡፡
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እሱ በሽታ ቀስ እያለ ካልመጣ እኛጋ ብትሄድ አሁን ሰማያዊን የሚያውቀውን ያክል ሰው ይልቃልን እንደፓርቲው ሊቀመንበር የሚያውቀው አይመስለኝም፡፡ ይሄ ለኔ አንዱ ማሳያ ነው፡፡ ምክንያቱም፡- ከሊቀ-መንበሩ በፊት ስለፓርቲው ብዙ ሰው አወቀ ማለት እንግዲህ ፓርቲው በመሪው ላይ አልተንጠለጠለም ማለት ነው ለኔ የሚገባኝ፡፡ ከዛ አለፍ ስትል ደግሞ ብዙዎቻችን ለረዥም ጊዜ ጓደኛማቾች ሆነን በቅርብ ለመተቻቸት በድፍረት ለመነጋገር እና በጋራ አቋም ለመውሰድ በተመሳሳይ ዕድሜና የግንዛቤ ደረጃ ላይም በመሆናችን አንዱ የሌላው ተገዢ እንዳይሆን መልካም አጋጣሚ ይፈጥርልናል፡፡ ብዙ ጊዜ በኢትዮጵያ ውስጥ ተፅዕኖ ያላቸው እንደዕድሜ፣ በትምህርት መራራቅ፣ በባህልና በአስተሳሰብ መራራቅ የለም ብዙዎቻችን ጋር፡፡ስለዚህ አንዱ ከላይ አንዱ ከታች ላለመሆን መልካም አጋጣሚዎችም አሉ፡፡ ችግሩንም ደግሞ አስቀድሞ መገንዘቡ አለ፡፡ ያንንም ነገር ለመከላከል በፓርቲያችን መዋቅር ውስጥ ባሉ አግባቦች ተጠቅመን የየራሳችንን ጥረት እናደርጋለን፡፡ አንድ ሰው ሁሉን ነገር የሚሰራና የሚመራ እንዳይሆንም በተለይ በደንባችን ውስጥ በሰፊው ያየነው ጉዳይ ነው፡፡ እና ያ ዓይነቱ አደጋ በኛ ውስጥ እንደማይከሰት ተስፋ አለን እንግዲህ፡፡
ሰማያዊ፡- በአቶ መለስ አስተዳደር ወቅት በእንጥልጥል የቀሩ ጉዳዮች አሉ ሲሉ የሚደመጡ አካላት አሉ፡፡ ለምሳሌ፡- የአሰብን ወደብ የማግኘት ጉዳይ፣ ያልተቋጨው የባድመ መሬት መካለል ጉዳይ፣ የዋጋ-ግሽበት ንረትን መቆጣጠር ያለመቻል፣ ሙስናን መግታት ማቃትና እንደውም ‘መንግሥታዊ-ሌባ’ አለ ብሎ እስከማመን ጫፍ ላይ የደረሰ የአስተዳደር ንቅዘት፣ወዘተረፈ… በነዚህ ጉዳዮች ላይ ፓርቲያችሁ ምን መፍትሄ ይዞ መጥቷል?
ኢ/ር፡ይልቃል፡- እነዚህ ሁሉ ነገሮች በራሳቸው ችግር ሳይሆኑ የችግር ማሳያዎች ናቸው፡፡ እነዚህ የችግሮቹ መለኪያ-ጠቋሚዎች /Verifiable Indicators/ የሚባሉት ናቸው በኘሮጀክት ቋንቋ፡፡ በመሆኑም መሠረታዊ ችግሩ ስልጣን የህዝብ አለመሆኑ ነው፡፡ ኢህአዴግ ደግሞ ከግራ ርዕዬተ-ዓለም የተቀዳና ማዕከላዊ-ዴሞክራሲያዊነት በሚል ሁሉንም ነገር በራሱ የያዘ መንግሥት ነው፡፡ ስለዚህ ስልጣን ለማስጠበቅ ሲባል ነው እንደዚህ ዓይነት ነገሮች የሚፈጠሩት፡፡ አሰብን ለኤርትራ ባይሰጥና ኤርትራ ያኔ እፎይታ ባይሰጠው የአቶ መለስ መንግሥት መደላደል አይችልም ነበር፡፡ እንደዚሁም ደግሞ፡- በህዝብ ተቀባይነት የሌለው መንግሥት ስለሆነ የኢትዮ-ኤርትራን ጉዳይ እንዲሁ ተለባብሶ እንዲቀር ዘላቂ የሆነ መፍትሄ ለመስጠት የተቸገረው የፈረንጆች ተፅዕኖም ተጨምሮበት ቡድኑንም እስከመክፈል ድረስ የሄደው ለህዝብ ተጠያቂ የሆነ መንግሥት ያለመኖር ናቸው፡፡ ስለዚህ ፖለቲካውም ደግሞ ህዝብን በማገልገልና በሃሳብ ላይ የተመሠረተ ሳይሆን በጥቅም ላይ የተንጠለጠለ በመሆኑ ነው፡፡
ኢ/ር፣ይልቃል፡- ፈረንጆቹ ለጥናት እንዲመቻቸው ሲሉ ከፋፍለው ያጠኑትን የኢትዮጵያ ታሪክ ወደፖለቲካዊ አተያይም አምጥተው የኢትዮጵያን ገፅታም በተከፋፈለ ሁኔታ ለማየት ባይሞክሩ ጥሩ ነው እላለሁ፡፡ እኔ እሱን ሊረዱት ይገባል ብዬ አስባለሁ፡፡ ለምሳሌ፡- የኢትዮጵያ መረጋጋት የመጣው በገዢው ፓርቲ ላይ ባለው የጦር-ኃይል ወይም የአመራር ብቃት ወይም ተፅዕኖ ፈጣሪነት ነው ብለው ያምናሉ ሁልጊዜ፡፡ እሱ ግን በጭራሽ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያውያን አጠቃላይ የወል ስነ-ልቦናቸው የሰላም፣ የጨዋነት፣ አብሮ የመኖር፣ የእርቅና የሽምግልና ነው፡፡ የመረጋጋታችንም ምንጭ ይሄው ነው፡፡ ሌላ አይደለም! በመሆኑም እነዚህ የምዕራብ ኃይሎች ከህዝቡ ጋር ቢቆሙና ለዴሞክራሲ ቢታገሉ ኪኢትዮጵያ ጋር በአቻነት የተመሠረተ አጋርነት ሊኖራቸው ይችላል፡፡ ቀጠናው በኢህአዴግ ሞግዚትነት ካልተዳደረ በቀር ይተራመሳል ብለው ባያስቡ መልካም ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን እንደህዝብ በአቻነት፣ በእኩልነት ለቀጠናችንም ሆነ ለዓለም-ዓቀፍ ሰላም አስተዋፅኦ የማድረግ ታሪክ ያለን እንደመሆናችን ይህንኑ ምኞታቸውን ከአምባገነን አገዛዞች ጋር ሳይሆን ከህዝብ ጋር ቢያደርጉት ጥሩ ነው ባይ ነኝ፡፡ ቀጠናውን የሚያረጋጋው ጠመንጃ ወይንም በአንድ የፖለቲካ ቡድን እንዳልሆነ አውቀው ከህዝብ ጋር ቢቆሙ መልካም ነው እላለሁ፡፡
ሰማያዊ፡- በብዙ ዘርፈ-ብዙ የሞራል ቀውስ ውስጥ እንዲገባ ለሆነው ወጣት ፓርቲያችሁ ምን መልዕክት ይኖረው ይሆን? እናንተም ባብዛኛው ወጣቶች ከመሆናችሁ አንጻር—–
ኢ/ር፣ይልቃል፡- እንግዲህ —-እ—— ይሄ ከባድ ጥያቄ ነው፡፡ በራሱ በምርጫው ያደረገውም አይደል ወጣቱ፡፡ ይሄ ከከተሜነት ህይወት ጋር የተያያዘ ውጥንቅጥ ያለበት፣ ድህነት ያለበት፣ የዓለም-ዓቀፍ የባህል ተፅዕኖዎች ያለበት ጉዳይ ነው፡፡ በመሆኑም እነዚህ-እነዚህ ነገሮች ሁሉ ተደምረው ካቅሙ በላይ ሆኖ በነዚህ ነገሮች ቢሸነፍ የሚገርም አይሆንም፡፡ ነገር ግን ሽንፈቱ ዘላቂ እንዳይሆን ማድረግ ይኖርበታል፡፡ ወደአሸናፊነት ለመውጣት ሁልጊዜ ተሸንፌያለሁ በቃ! ብሎ አለመቅረት አንዱ ወሳኝ የመፍትሄ ጉዞ ነው፡፡ ከዛ ባለፈ ደግሞ የህይወት መርህ መመዘኛውን ወይም የሞራል እሴት መሠረቱን /Value-Judgment/ መቀየር ነው፡፡ ሰው አካል አለው፣ አእምሮ አለው፣መንፈስ አለው፡፡ ለአካሉ ነው የሚመገበው፡፡ ይህ የእንስሳነት ባህሪያችን ነው፡፡ እኛን ከእንስሳት የለየን ሰውነታችን በሞራል-መመዘኛ ስለሌሎች ማሰብ መቻላችን ነው፡፡ ይህም ነው የሰውነት ልዩ ባህሪያችን፡፡ ስለዚህ፡- ስለሌሎች ማሰብ፣ ኢ-ፍትሃዊነትን አለመቀበል፣ አለመስረቅ የሞራል መርሆዎቻችንና የሰውነት መገለጫዎቻችን ናቸው፡፡ ሰው ስንባል አምላክ ሲፈጥረን ይሄ አብሮ የተሰጠን ነገር ነው፡፡ በመሆኑም አምላክ የሰጠኝን ሰውነቴን አላዋርደውም ይበል-ወጣቱ! ስጋዬ ብቻውን አልተፈጠረም-አካልም፣ አእምሮም፣ መንፈስም አንድ ላይ ያለኝ ነኝ ሊል ይገባዋል፡፡ ስለዚህ የአእምሮዬን የመንፈሴንና የሰውነቴን ባህሪ ትቼ በእንስሳነቴ ብቻ አልኖርም ብሎ ቆራጥ አቋም መውሰድ ይኖርበታል፡፡ ያ በሆነ ጊዜ ከወድቀታችንም ለመቃናት ራሳችንንም ተጠያቂ ለማድረግ ዕድል ይሰጠናል የሚል እምነት አለኝ፡፡
(አንድ አድርገን ጥቅምት 27 2006 ዓ.ም)፡- በአሁኑ ሰዓት በደብረ ብርሃን ሥላሴ ቤተክርስያን አስተዳዳሪ በትምህርተ ሃይማኖት ፤ በአስተዳደር እና መሰል ጉዳዮች ላይ የተነሳባቸውን የካህናትና የምዕመኑን ተቃውሞ በማስመልት አጠር ያለች ዘገባ ማቅረባችን ይታወቃል፡፡ ይህን ዘገባ ያነበቡ ብዙዎች(በሁለት ቀን 6ሺ ጊዜ ተጎብኝቷል) የእኝን ሰው መጨረሻ ተከታትላችሁ አቅርቡልን ባሉን መሰረት ጉዳዩ የደረሰበትን ደረጃ እንዲህ አቅርበነዋል፡፡
በቀን 24/02/2006 ዓ.ም ከቀኑ 8፡30 ላይ በሰ/ሸዋ ሀገረ ስብከት በሊቀ ጳጳሱ ቢሮ ካህናት ፤ የአካባቢው ምዕመናን እና የሀገር ሽማግሌዎች በመገኝት የደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ ቤተክርስቲያን አስተዳዳሪ ላይ ያዩትን ሃይማታዊ ህፀፅ ለሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ለብፁዕ አቡነ ኤፍሬም አቅርበዋል፡፡ ካህናት ፤ ምዕመናን ተወካዮችና የሀገር ሽማግሌዎች ስለ አስተዳዳሪው “ቆሞስ አባ” ማርቆስ የምንፍቅና ስብከትና አስተዳደር በሰፊው አብራርተዋል፡፡ ይህን የተመለከቱት ብፁዕነታቸው አቡነ ኤፍሬም አይናቸው እምባ እያቀረረ
‹‹ቅድስት ቤተክርስቲያን እንዲህ መጫወቻ ትሁን ፤ ያላችሁት ሁሉ አሳዛኝ ነው ፤ የአስተዳዳሩን ችግር ተውትና ‹ኢየሱስ አማላጅ› ላላችሁት ሰኞ ጥቅምት 25 ቀን 2006 ዓ.ም ከጠዋቱ 3፡00 ምስክር ይዛችሁ ኑ ጌታችንን አማላጅ ብሎ የአርዮስ ምግባር የሚደግም ካህንም ሆነ ምዕመናን በአህጉረ ስብከቴ አይኖር ….. ልጆቼ በርቱ..እርሱ ይርዳችሁ….›› በማለት አባታዊ ምክርና ትዕዛዝ አስተላፈዋል፡፡
ሰኞ በማለዳ በ25/02/06 ከጠዋቱ 2፡00 ጀምሮ በመንበረ ጵጵስና የተሰበሰቡት ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ከ3፡30 ጀምሮ የምስክርነት ቃላቸውን ሊቀ ጳጳሱ በተገኙበት እስከ ቀኑ 6 ሰዓት ድረስ ሲሰጡ አርፍደዋል፡፡ ዋና ዋና ፍሬ ሃሳቦቹ
ይህ አደራጅ ሳይኖረው ቅድስት ቤተክርስቲያንን ለመጠበቅ የሚንቀሳቀስ የካህናትና ምዕመናን ጸረ-ተሀድሶ ዘመቻ ያስደነገጣቸው ‹‹አባ›› ማርቆስ በየመንግሥት መስሪያ ቤቱ ‹‹ስሜ ጠፍቷል ፤ ሽብር ተነዝቶብኛል ፤ ካህናቱ ህዝቡን አሳምጸውብኛል›› በማለት የሀሰት ፕሮፖጋንዳ ሲነዙ ውለዋል፡፡ አንዳንድ ጥቅመኞች እና የተሃድሶ አቀንቃኞች ነገሩን ተድበስብሶ እንዲታለፍ ያለፉትን ቀናት ሲጥሩ ውለዋል ፡፡ በተወሰኑ ጸረ-ተሃድሶ አቋም ይዘው የሚንቀሳቀሱ ካህናት እና ተሰሚነት ባላቸው የሀገር ሽማግሌዎች አማካኝነት የማስታረቅ ጥያቄ ከአባ ማርቆስ ደጋፊዎች (የጥቅም ተጋሪዎች) የቀረበ ቢሆንም የቀረበላቸውን ጥያቄ ጉዳዩ ሃይማኖታዊ በመሆኑ የዕርቅ ጥያቄውን የሀገር ሽግሌዎች ውድቅ አድገውታል፡፡
‹‹ጣልያንን አምስት ዓመት የተዋጋነው ለሀገሪቱ ብቻ አይደለም ለሃይማኖታችን ጭምር ነው፡፡ የቤተክህቱን ትምህርት ጠልቀን ባንማረውም የኛ የሆነውንና ያልሆነውን ቀልባችን እኮ ይነግረናል›› ሲሉ ተደምጠዋል፡፡
ማክሰኞ ከሰዓት በኋላ በሰ/ሸዋ ሀገረ ስብከት ሊቀጳጳስ በተጻፈ ደብዳቤ ለሀሙስ 28/02/2006 ዓ.ም ‹‹አባ›› ማርቆስ የእምነት ክህደት ቃላቸውን በአካል ቀርበው እንዲሰጡ ደብዳቤ እንደደረሳቸው ለማወቅ ተችሏል፡፡ ይህ ድንገተኛ ደብዳቤ በፈጠረው ድንጋጤ እና መረበሽ በ‹‹አባ›› ማርቆስ ዙሪያ ያሉ አስር ያህል ግለሰቦችን መንበረ ጵጵስና በመግባት ጉዳዩን የማለዘብና የጥቅም ግጭት ለማስመሰል ሞክረው ነበር፡፡ ሆኖም ግን በትህትና ተቀብለው ያስተናገዷቸው ደገኛው መፍቅሬ ሃይማኖት ብፁዕ አቡነ ኤፍሬም ውጤቱን ለሀሙስ ጥቅምት 28 እንዲጠብቁ በመንገር በሰላም አሰናብተዋቸዋል፡፡
ይህ ጉዳይ የደብረ ብርሃን ሥላሴ ቤተክርስቲያን ጉዳይ ብቻ አይደለም ፤ ነገ እኚህ ሰው ከዚህ ቦታ ለቀው በሚሄዱበት ወቅት የአዲስ አበባው ቤተክህነት ወደየትኛው ሀገረ ስብከትና ቤተክርስቲያን አስተዳዳነት እንደሚመድባቸው አይታወቅም ፤ ስለዚህ ምዕመኑ ሊሸከማቸው ያልፈቀደውን በትምህርተ ሃይማኖት ህጸጽ ያለባቸውን ሰው መረጃ ሊኖረው ግድ ይላል ፤ ስለዚህ ‹‹አንድ አድርገን›› ጉዳዩን ሁሉም የራሱ በማድረግ ሊመለከተው ግድ ይለዋል የሚል ፅኑ እምነት አላት፡፡ እኚህ ሰው አዳማ ላይ ችግር ሲፈጥሩ ቤተክህነቱ ደብረዘይት ላካቸው ፤ ቀጥሎ ደብረዘይት ችግር ፈጥረው ሲገኙ ደብረ ብርሃን ላካቸው ነገ ደግሞ በእርግጠኝነት አሁን ካሉበት ቦታ ሲነሱ የአዲስ አበባው ቤተክህነት የሌላ ደብር አስተዳዳሪ አድርጎ እንደሚልካቸው ይታወቃል፡፡ ስለዚህ ከቤተክህነቱ በኩል ተልከው ቢመጡ እንኳን የሚያቀርብም የሚገፋም ፤ የሚመርጥም የሚያወርድ መዕመን ነውና መረጃው የሁላችን ሊሆን ግድ ነው፡፡ ምንጭ፥ http://andadirgen.blogspot.com
2 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 23 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥቅምት 22 ቀን ላይ ነው።
“ኦሮሚያ ውስጥ ከተፈጠረው ሁኔታ ጋር ተያይዞ ከታሠሩት ስዎች መካከል ጉዳያቸው ተጣርቶ ወንጀል ያልሠሩ እንደሚፈቱ የኢትዮጵያ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅ/ቤት ሚኒስትሩ አቶ ጌታቸው ረዳ ለቪኦኤ አስታውቀዋል።
ሚኒስትሩ ይህንን ያሉት ቃለ-ምልልስ ያደረገችላቸው የቪኦኤ የአፋን ኦሮሞ ዝግጅት ክፍል ባልደረባ ጃለኔ ገመዳ “የአዲስ አበባ ማስተር ፕላን ከተሠረዘ የታሠሩት ይፈቱ፤ በመንግሥት ኃይሎች ስለተገደሉት ካሣ ይከፈል” የሚለው ጥያቄ ለምን መልስ አይሰጠውም ስትል ላቀረበችላቸው ጥያቄ በሰጡት መልስ ነው።
የቤተሰቦቻቸው አባላት የተገደሉባቸውና በንብረታቸው ላይ ጉዳት የደረሰባቸውን አስመልክቶም “አላግባብ የሰውን ሕይወት የቀጠፉ ከአንድ ወይም ከሌላ ወገን ያለ፤ ከመንግሥት ወገን ሊሆን ይችላል፤ ያሉ ሰዎች ካሉ በአግባቡ ለሕግ የሚቀርቡበት አሠራር ይፈጠራል፤” ብለዋል ሚኒስትሩ።
“የማስተር ፕላኑን ጥያቄ ተገን አድርገው ሕዝቡን ወዳልተገባ ግጭት የቀሰቀሱ፣ በግልፅ ወንጀል ውስጥ የተሣተፉ ወገኖች ግን ሲጀመርም የእነርሱ ጉዳይ ማስተር ፕላኑ ሳይሆን ሃገር ማተራመስ ስለነበረ ተጠያቂ የሚሆኑበር ሥርዓት ይኖራል” ብለዋል።
በተቃውሞው እንቅስቃሴ ውስጥ ስለመከላከያ ሠራዊቱ ተሣትፎ የተጠየቁት አቶ ጌታቸው የመከላከያ ሠራዊቱ በተለያዩ የሃገሪቱ ክፍሎች ውስጥ ሠፈሮች እንዳሉትና ሁኔታዎች ከፖሊስ አቅም በላይ በሆኑባቸው አካባቢዎች መከላከያ ለእገዛ የተሣተፈባቸው እንቅስቃሴዎች እንደነበሩ ጠቁመው ከዚያ ውጭ ግን የመከላከያ ሠፈሮቹ ከነባር ቦታዎቻቸው ሊወጡ እንደማይችሉ ተናግረዋል።
አቶ ጌታቸው ረዳ ባለፈው ታኅሣስ ስለዚሁ የኦሮምያ አለመረጋጋትና ግጭት ታኅሣስ 6/2008 ዓ.ም ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ ውስጥ የተጠቀሙባቸው “ጋኔን” ና “ጠንቋዮች” የሚሉ ቃላት የተደባለቁበት አባባል ኦሮምያ ውስጥ ብዙ ሰው እንዳስቀየመ ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ “እኔ ሁከት የጠሩ ወገኖች ነው ያልኩት። ሁከቱን ስለማይመልሱት ሕዝብና መንግሥት ይህንን ሁከት መመለስ ይገባቸዋል፤ በአጋጣሚ የእንግሊዝኛን አባባል ወደ አማርኛ ስመልስ ያስቀየምኩት ሰው እንዳለ ይገባኛል፤ እኔ በታሪኬም፣ በአስተዳደጌም፣ በምወክለው ድርጅትም፣ በምኖርበት ማኅበረሰብም እንኳን የምወድደውን፣ የማከብረውን የኦሮሞ ሕዝብ በዘልማድ እንደጠላት የሚቆጠር የሌላ አካባቢ አገር ወይም መንግሥትንም ቢሆን በእንደዚያ ዓይነት መልኩ የምገልፅ ሰው አይደለሁም፤ ለማንኛውም በአንዳንድ አካባቢዎች ለተፈጠረው ቅሬታ ከልቤ ነው ይቅርታ የምጠይቀው።” ብለዋል።
አቶ ጌታቸው ረዳ፤ የኢትዮጵያ የኮምዩኒኬሽንስ ሚኒስትር ስለኦሮምያ ሁኔታ ዓርብ፤ የካቲት 11/2008 ዓ.ም ከቪኦኤ ጋር ያደረጉትን ቃለ-ምልልስ ከታች የተያያዘውን ማጫወቻ ተጭነው ያዳምጡ።
አቶ ጌታቸው ረዳ፤ የኢትዮጵያ የኮምዩኒኬሽንስ ሚኒስትር ስለኦሮምያ ሁኔታ ታኅሣስ 6/2006 ዓ.ም አዲስ አበባ ላይ ለጋዜጠኞች ሰጥተውት የነበረውን መግለጫ ከታች ከተያያዘው የድምፅ ፋይል ያዳምጡ።
መምህር፣ ጸሐፊ ተውኔት፣ ገጣሚና ባለ ቅኔው ረዳት ፕሮፍሰር ደበበ ሰይፉ ካለፈ እነሆ 19 ዓመታት ተቆጠረ:: በእነዚህ ዓመታት አልፎ አልፎ በአንዳንድ ሚዲዎች ስለ ማንነቱና ስራዎቹ በጥቂቱ ከመነገሩ ባለፈ ማንነቱ ተተንተኖ የቀረበበት ሁንታ አልተስተዋለም::
ተወዳጅ ሚዲያና ኮሙኒኬሽን ባለፈው ግንቦት 1/2011 ዓ.ም በአዲስ አበባ የኒቨርሲቲ ባህል ማዕከል በሚገኘ ተስፋዬ ገሠሠ አዳራሽ ስለ ደበበ የህይወት ታሪክና ስራዎቹ አዘጋጅቶ ያስመረቀው ኦዲዮ ሲዲ ግን ደበበ በትውልድ ቅብብሎሽ ውስጥ ማንነቱ እየታሰበ እንዲኖር የሚያስገድድ ነው ተብሏል::
80 ደቂቃ የሚፈጀው በዚህ ኦዲዮ ዶክመንተሪ ስለ ደበበ ማንነት ሚገልጹ 10 ሰዎችን ቃለ መጠይቅ ጨምሮ ደበበ በራሱ አንደበት ያነበባቸው ግጥሞች፣ የሂስ ንባቦቹና ልሎችም የድምጽ ግብአቶች ተካተውበታል::
በመርሃ ግብሩ የተገኙት የደበበ ታናሽ ወንድም አቶ አበበ ባሰሙት ቃል፤ እስከዛሬ ስለ ደበበ ማንነትና ስራዎቹ ሲነገሩ የነበሩት እጅግ ጥቂቶች መሆናቸውን ጠቅሰው፤ የኦዲዮ ዶክመንተሪ ስራው ግን የሚያስመሰግን መሆኑን ገልጸዋል:: ወደፊት የደበበን ሁለንተናዊ ማንነት ምገልጽ መጽሐፍ ታትሞ ለንባብ መብቃትን እንደሚመኙ የጠቆሙት አቶ አበበ፤ ለዚህም ስኬት የበኩላቸውን ጥረት እንደሚያደርጉ ተናግረዋል::
የተወዳጅ ሚዲያና ኮሙኒኬሽን ኤክስኩቲቭ ፕሮዲውሰር እዝራ እጅጉ እንደተናገረውም፤ ሲዲው በድርጅቱ ወጪ የታተመ ሲሆን፤ ወደፊትም ትውልዱን ለአገር በጎ ከሰሩ ሰዎች ጋር ይበልጥ ለማስተዋወቅ ተግቶ ይሰራል::
ተወዳጅ ሚድያና ኮሚኒኬሽን ከዚህ ቀደም የ15 የሀገር ባለውለታዎችን ታሪክ በዲቪዲና በኦድዮ ሲዲ ያሳተመ ሲሆን፤ ታሪካቸው ከተሰራላቸው ባለውለታዎች መካከልም ጠቅላይ ሚኒስትር አክሊሉ ሀብተ-ወልድ፣ ልጅ እንዳልካቸው መኮንን፣ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የሚጠቀሱ ናቸው::
በኢትዮጵያ የመድረክ ቴአትር፣ በተከታታይ ቴሌቭዥ ድራማና ትረካ የትረካ ብቃቱ ሁሌም ስሙ ስነሳ የሚኖረው ፊቃዱ ተክለማሪያምን በህይወት ካጣነው እነሆ 10 ወራት ተቆጠረ:: ከሙያዊ ብቃቱ በዘለለ በሰብአዊ ድርጊቱ ብዙዎች ሚደንቁትና የሚያከብሩት ፍቃዱ፤ በኩላሊት ህመም ምክንት ህይወቱ እስካለፈበት ዕለት ድረስ ለሌሎች ተመሳሳ ችግር ውስጥ ላሉ ሲጨነቅ እንደነበር ተስተውሏል::
አጼ ቴዎድሮስን ጨምሮ በተለያዩ ቴአትሮች ላይ እንደ ንጉስ ሆኖ ሲጫወት የሚዋጣለት ፍቃዱ፤ ህልፈቱ የአገራችን ቴአትር ጥበብ እድገትን እንደጎዳ ብዙዎች ይናገራሉ:: ከ40 ዓመታት በላይ በጥበቡ ዘርፍ ሲቆይ አያሌ ወጣት ተዋናዮችን እንዳፈራም ነው የሚነገርለት::
መልካም የሰራ ሁሉ ስሙ ከመቃብር በላይ እንደሚኖር ሁሉ፤ ፍቃዱም በስራው ስሙ ሁልም ሲነሳ ይኖራል:: ሰሞኑን አጽሙ ባረፈበት መንበረ ጸባኦት ቅድስት ስላስ ካትድራል የተሰራለትም የመታሰቢ ሃውልት ይህንኑ የሚመሰክር ነው::
የኢትዮጵያ ጋዜጠኞ ማህበር የተመሰረተበት 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዩ ቤልዩ በዓል ሰሞኑን በስካ ላይት ሆቴል በደማቅ ሁኔታ ሲከበር፤ ‹‹ ምን ሰራና ነው ደፍሮ የሚከብረው፤ የባከናቸውን ዓመታት በምን ሊወራርድ ነው?…›› የሚል ትችትና ወቀሳ በአንዳንድ ተሳታፊዎች ተሰንዝሮበታል:: ማህበሩ የሚጠበቅበትን ያህል እንዳልሰራና በዚህም መወቀሱ አግባብነት እንዳለው የጠቀሰው የማህበሩ ሰብሳቢ አቶ መሰረት አታላይ በበኩሉ፤ ‹‹ተባብረን የማህበራችንን አላማ እናሳካ›› ሲል ጥሪ አቅርቧል:: በዚሁ መርሃግብር ላይ የተገኙት የማህበሩ መስራችና በተለያዩ ዘመናት ማህበሩን በሊቀመንበርነት የመሩት አንጋፋ ጋዜጠኞች አቶ ከበደ አኒሳ እና አቶ ማዕረጉ በዛብህ ባስተላለፉት መልዕክት፤ ማህበሩ ይዞት የተነሳው ዓላማ የጋዜጠኛውን መብትና ነጻነት ማስከበር ሲሆን፤ ከምስረታው ጀምሮ ባሳለፋቸው ዘመናት ይህንኑ ተግባራዊ ለማድረግ በሚያደርገው ጥረት መሰናክሎች እንደነበሩበት አውስተዋል:: ማህበሩ የዘመኑን አገራዊ ለውጥ ተጠቅሞ በአገሪቱ ዴሞክራሲና…..
በብዝሃ ህይወትና አካባቢ ጥበቃ ረገድ ባከናወኗቸው ተግባራት ስማቸው ከአገር አልፎ ዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታወቀው የዶክተር ተወልደብርሃን ገብረእግዚአብሔር ህይወት ታሪክና ስራዎቻቸውን የሚገልጸው መጽሐፍ ሰሞኑን ለንባብ በቅቷል::
ላለፉት 20 ዓመታት ስለ ዶክተር ተወልደብርሃን ህይወት ሲያጠና፣ ስራዎችቻቸውን ሲመረምር፣ ማህበራዊ መሰተጋብራቸውን ሲከታተል እንደነበረ ለዝግጅት ክፍላችን የገለጸው ዘነበ፤ ከብዙ ድካም በኃላ መጽሐፉ ለህትመት መብቃቱ እና ትውልዱ በልጥ እንድያውቃቸው ማድረጉ ደስታ እንደሚሰጠው ተናግሯል::
ብሔራዊ ቤተ መዛግብትና ቤተ መጻሕት ኤጀንሲ /ወመዘክር/ የተመሰረተበት 75ኛ ዓመት የአልማዝ ኢዩ ቤልዩ ክብረ በዓል በተለያዩ ዝግጅቶች በደመቀ ሁኔታ የተከበረውም ካለፈው ሚያዚያ 23 እስከ 27/2011 ዓ.ም ነበር::
በመጻሕፍት ዓወደ ርዕይ፣ በቅርስ ጉብኝት፣ በፓናል ውይይትና በተለያዩ ደራሲያን ስራዎች የሂስ መድረክ ከህብረተሰቡ ጋር በዓሉን ያከበረው ኤጀንሲው፤ የዓመታት ጉዞው ንባብን በማበረታታት፣ ዕውቀትን በማስተላለፍና የነቃ ማህበረሰብን በመፍጠር ረገድ ኤጀንሲው አመርቂ ስራን ሰርቷል ተብሏል::
‹‹ከጠበቅነው በላይ በተሳካ ሁኔታ በዓላችንን አክብረናል›› ሲሉ በተለይ ለዝግጅት ክፍላችን የገለጹት በኤጀንሲው የህዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ሽመልስ ታዬ፤ ከኤጀንሲው የዕድሜ አቻ የኢትዮጵያ አርበኞች ማህበር ጋር በትብብር ማክበሩ ከፍተኛ ድምቀት እንደሰጠው ተናግረዋል::
ኤጀንሲው የንባብ ባህልን ለማሳደግ፣ አገራዊ የጽሑፍና የሰነድ ቅርሶችን ጠብቆና ተንከባክቦ ለተተኪው ትውልድ በአደራ ለማስተላለፍ የያዘውን ሰፊ ዕቅድ ለመተግበር በብርቱ እንደተነሳሳም ነው ገለጹት::
ታህሳሥ 25/1936 ዓ.ም በግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ተመርቆ ለህዝብ አገልግሎት መሰጠት የጀመረው ወመዘክር፤ለበሪካታ ደራሲዎችና ጋዜጠኞች ባለ ውለታ እንደሆነ ይታወቃል::
በዚሁ መድረክ የነጻ ጋዜጠኞች ማህበር ያቀረበው የ ‹‹እንዋሃድ›› ጥያቄ በማህበሩ ተቀባይነት ያገኘ ሲሆን፤ አፈጻጸሙ ግን ጥናትና ተጨማሪ ምክክር እንደሚጠይቅ በመድረኩ ተገልጿል::
በስድስት ክፍል ውስጥ ባሉ ሰላሳ ስምንት ምዕራፎችና በስራቸው ባሉ ሌሎች በርካታ ንዑስ ርዕሶች የጀግናው አርበገኛ ራስ አበበ የተጋድሎ ታሪክ፣ አገራዊ አስተዋጽኦ እና ግላዊ ባህሪያቸው ተተንትኖ ቀርቧል::
የአባይ ውሃ ከግብጽም ባሻገር በሲናይ አርጎ እስራኤል ሊደርስ ይችላል የሚሉ ዘገባዎች መስተዋላቸው በግድቡ ዙሪያ ብዙ ተዋናዮች እንዳሉ ያሳያል።የተባበሩት አረብ ኤምሬትስና ባህሬን ከእስሬል ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን እንዲጀምሩ የጫጉላ መሰናዶ ያደረገው የትራምፕ ልጅ ባል የሆነው ዴቪድ ኩሽነር እስራኤል የምትጠቀምበት ማንኛውንም ነገር ከማሳካት ወደ ኋላ አይልም።ለትራምፕም የቀረበ መሆኑ ይሰመርበት።
ቀደም ሲል የአባይን ግድብ አስመልክቶ በጻፍኳቸው ጽሁፎች ላይ ሱዳንን አትመኑ ከከንቱ «የሰበርታ» እንጉርጉሮ ዲፕሎማሲ ውጡ።ሱዳንን ጠርጥሩ ብዬ ነበር።ግብጾች በቅኝ አገዛዝ ወቅት ከሱዳን ጋር በአንድ ማእከላዊ አገዛዝ እንመራ ስለነበር ቢንሻንጉል ጉሙዝ ከሱዳን የተወሰደች በመሆኗ ግድቡ በሱዳንና በግብጽ ጥንታዊ የጋራ ይዞታ ላይ ነው የተገነባው ወደሚል ድፍረት እየመጡ ነው።ግብጽ በሱዳን በኩል ከኢትዮጵያ ጋር በመሬት አትዋሰንም ብሎ የሚታስብ ካለ የዋህ ነው የሚል የማስጠንቀቂያ አናቅጽን በዚሁ መድረክ ላይ ለመክተብ ቢሞከርም ኢትዮጵያውያን አትክሮት አልሰጡትም።ድንበር ዘለል የሱዳን ትንኮሳዎች በተደጋጋሚ መስተዋላቸውን ልብ እንበል።
ቢንሻንጉል ጉሙዝ ውስጥ በተደጋጋሚ ግጭቶች ይነሳሉ።የግድቡን ስኬት የማይሹ ተዋንያን አለመረጋጋቱ የረጅም ግዜ ጥቅማቸውን ማስከበሪያ በደስታ አይመለከቱትም ማለት ዘበት ነው።ጉዳዩ የትራምፕ ግድ የለሽነት አይደለም።ጉዳዩ የትራምፕ የአፍ ወለምታ አይደለም።ጉዳዩ የፖሊሲ ጉዳይ ነው።ትራምፕ የሚዘራጡና በግልጽ የሚናገሩ በመሆናቸው «ግድቡን መደብደብ» አሉ እንጂ ሌሎችም ፕሬዝዳንቶች የሚያራምዱት ፖሊሲ ተመሳሳይ ከሆነ በሌላ ዲፕሎማሲያዊ ቋንቋ ወይም በምስጢር ተመሳሳይ ይሁንታን አይሰጡም ማለት አይቻልም።ስለዚህ የፖሊሲ ለውጥ ለማምጣት ጠንክሮ መስራት ያሻል።
የምስራቅ አፍሪካን የሐይል ሚዛን በማደላደል ትታወቅ የነበረቸው ኢትዮጵያ ተቀናቃኞች ተከስተውባታል።ሱዳን ከተሸጎጠችበት ዲፕሎማሲያዊ አጣብቂኝ መውጣት ስለምትሻ ማንኛውንም ወዛደራዊ ስራ ትቀበላለች።ኤርትራ በአንድ አምባገነናዊ ግልሰብ አምሳል ለ30 አመታት በመቆየቷ እያጣፋት ካለው የምጣኔ ሀብት ችግር ለመውጣት ኢሳያስ በካይሮና በአዲስ አበባ መካከል «ጎምለል» ቢሉ አይገርምም።የአረብ አገራት በጣምራ አሰብን ተከራይተው የጦር ልምምድ እያደረጉ መሆኑ ከተዘገበ ቢቆይም አትኩሮትን አላገኘም።ስለዚህ ብዙ ተዋናዮች በበዙበት የተወሳሰበ ዲፕሎማሲ ውስጥ ከኢትዮጵያውያን የሚጠበቀው እየወዘወዛቸው ያለውን አለመግባት በመፍታት ለውጭና ለባእዳን ወዝዋዦች እጅ የማይሰጥይ መሆን ነው።
በነገራችን ላይ የቤንሻንጉል ጉመዝ ግጭቶች አንቀጽ 39ን ወልውለው ከነግድቡ ህገመንግስታዊ መብታችን ይተገብር የሚሉ ድምጾች ለወደፊቱ «ሸብረቅ» ብለው ብቅ አይሉም ብሎ የሚገምት ካለ የሱዳን ደላላነት የግብጽ ያበቅየለሽ ሴራ ያልገባው የዋህ መሆን አለበት።
ብዙ ዲፕሎማሲያዊ ትወና ባለበት ሒደት ውስጥ ኢትዮጵያውያን በሌሎች ላይ ጣት ከመቀሰር ይልቅ የራሳቸውን ድክመት ሊፈትሹ ይገባል።ከስቼ ቢያዩኝ ጅማት ለመኑኝ እንደሚባለው የርስ በርስ መናቆሩ በዲፕሎማሲው ዘርፍ ከፍተኛ ጉዳት እያመጣ ነው።ፍትህን አንግሶ መጠንከር ከተቻለ የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ማይክ ፓምፔዮን ለማናገር ካርቱም መሔድ አይጠበቅብም።ቀጥ ብሎ በመጣ ነበር።
የጎረቤት አገራት በሰው ቁስል እንጨት ስደድ በሆኑበት አኳሗን ሐያላን አገራት ጨወታው ውስጥ ገብተዋል።የአረብ አገራት በሙሉ አሉበት።እስራኤል ተጨምራበታለች።እንደ ሶማሊ ላንድ ኮንፌደሬሽን መሳይ ነገር ወደ ቢንሻንጉል ጉምዝ ከመመዙ በፊት፣የራስን እድል በራስ መወሰን የሚለው ጽንሰ-ሐሳብ ተደምጦ ሱዳንና ግብጽ አዛኝ መሳይ ቅቤ አንጓች ከመሆናቸው በፊት፣ ኢትዮጵያን በግለሰብ አምሳል ለመቅረጽ የሚደረገው የሞኝ ጉዞ ሰከን ብሎ በብሔራዊ ጥቅም ላይ መደማመጥ ያሻል።የውስጥ ችግሮች በውይይት፣በመመካከርና በድርድር በመፍታት የመጣውን ችግር በጋር መመከቱ ግድ ሆኗል።
ማሕፉዳ ተቓላሳይ (ኣብ'ዚኣ ጠውቑ) ብመርሃዊ ወልደሚካኤል ማሕፉዳ ተቓላሳይ፡ኣብ ክልተ ክፋላት ንህልው ኵነታት ኤርትራ ኣብ ዝምልከቱ ዝግበር ልዝብን ክትዕን ሓገዝቲ ክዀኑ ተስፋ ዝግበረሎም ሓሳብ ቀሪባ ትርከብ። ኣብ'ቲ ቀዳማይ፡ ብዙሕ እዋን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብሃውሪ ንዝለዓሉ ኣምራት መብርሒ ትህብ፣ ኣብ'ቲ ካልኣይ ክፋል ድማ፡ ሓደ ተቓላሳይ ክገብሮም ዘለዎም ነገራትን ክህልዉዎ ዘልዎም ባህርያትን መርገጺታትን ብእማመ መልክዕ ኣቕሪባ ትርከብ።
በኢትዮጵያ የምድር ባቡር ኮርፖሬሽን የአዲስ አበባ ቀላል ባቡር ትራንዚት አገልግሎት በ2013 ዓ.ም በጀት ዓመት ለድርጅቱ አገልግሎት የሚውል የተሽከርካሪ GPS ህጋዊ ተጫራቾችን አወዳድሮ መግዛት ይፈልጋል፡፡
ኣብቲ በዓል ሚኒስትር ዴኤታ ሚኑስቴር ባህልን ቱሪዝምን ወ/ሮ ብዙነሽ መሰረት፣ ሓለፊቲ ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ክልላት፣ ዓበይቲ ዓዲን ፃውዒት ዝተገበረሎም መዳርግቲ ኣካላትን ተረኺቦም።
እንደ ቶዮታ እና ኒሳን ባሉ ኩባንያዎች የተመረቱ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሚኒባሶች እና አውቶብሶች በድረ ገጻችን ላይ ተዘርዝረዋል፡፡ ዝርዝራችንን ተመልክተው በአዲስ አበባ እና በሌሎች የሐገራችን ክፍሎች ካሉ ሻጮች በተመጣጣኝ ዋጋ ይግዙ
እዘን መዓልትታት እዚኤን ምስ ሐለፋ፡ እቲ ንጉስ ነቶም ኣብ ኣዳራሽ ሱሳን ዝነበሩ ህዝቢ ኹላቶም፡ ካብ ዓብዩ ኽሳዕ ንእሽቶ ኣብ ማኣከል መካበብያ ኣታኽልቲ ቤት ንጉስ ሾብዓተ መዓልቲ ምሳሕ ገበረ።
ጻዕዳን ሓምላይን ሰማያውን መጋረጃታት፡ ብጻዕዳን ቀይሕን ገመድ ሃሪ ተአሲሩ፡ ብቐላብቲ ብሩር ተንጠልጢሉ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ብኣልባስጥሮስን ብጻዕዳ እምነ በረድን ብሉልን ብጸሊም እምነ በረድን እተኸድነ ምድሪ ቤት፡ ኣብኡ መናብር ወርቅን ብሩርን ነበረ።
ንጉስ ከአ ንኹሎም እቶም መዃንንቲ ቤቱ ነፍሲ ወከፍ ከከም ድሌቱ ደአ ኺገብሩ እምበር፡ ንሓደ እኳ ግዲ ኸይብልዎ ኣዚዙ ነበረ እሞ፡ እቲ ምስታይ ከም እቲ ሕጊ ነበረ።
መሙካን ከአ ኣብ ቅድሚ ንጉስን ሹማምትን፡ ንግስቲ ዋሽቲ ንሓለቓታትን ኣብ ግዝኣት ንጉስ ኣሓሽዌሮስ ንዘለው ኹላቶም ህዝብታትን እምበር፡ ንንጉስ ጥራይ ኣይኮነትን ዝበደለት በለ።
እዚ ንግስቲ ዝገበረቶ ነገር ናብ ኩለን ኣንስቲ ኺወጽእ እዩ እሞ፡ ሰብኡተን ኣብ ቅድሚኤን ንዒቐን፡ ንጉስ ኣሓሽዌሮስ ንንግስቲ ዋሽቲ ናብኡ ኼምጽእዋ አዘዘ፡ ግናኸ ኣይመጸትን፡ ኪብላ እየን።
ንጉስ እንተ ደአ ፈትዩስ ሓደ ንጉሳዊ ትእዛዝ ካብኡ ይውጻእ፡ ከይፈርሰ ከአ፡ ኣብ ሕጊ ፋርስን ሜዶንን ይጸሓፍ። ደጊም ዋሽቲ ናብ ቅድሚ ንጉስ ኣሓሽዌሮስ ኣይትእቶ፡ ንጉስ ድማ መንግስታ ንኻልእ፡ ካብኣ ንትሓይስ ይሀብ።
ኣብ ኩሉን ሃገራት እቲ ንጉስ ድማ ነንሃገር ከም ስርዓት ኣጻሓሕፋኡ፡ ነንህዝቢ ኸአ በብዘረባኡ ደብዳበ ሰደደ። በተን መልእኽትታት ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ቤቱ ይምለኽ፡ ብዘረባ ህዝቡ ኸአ ይዛረብ።
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ለኮሮናቫይረስ የተጋለጡ ሰዎች ቁጥር 4,675,628 መድረሱንና በበሽታው ሳቢያ ህይወታቸውን ያጡት ሰዎች ቁጥር ደግሞ 154,944 መድረሱንየጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርስቲ የኮቪድ-19 መረጃ ማዕከል መረጃ አስታውቋል።
በዓለም ዙሪያ የቫይረሱ ተጋላጮች ቁጥር 18,117,821 መሆኑ ለህልፈት የተዳረጉት 690,181 መድረሱን ነው መረጃው የሚያሳየው፤ ዩናይትድ ስቴትስ በቫይረሱ ተጋላጮች ብዛት በዓለም ዙሪያ ከተመዘገበው አንድ አራተኛ ገደማውን ይዛለች።
ዋይት ሃውስና የዩናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት ዲሞክራቶች ለብዙ ሚሊዮን ሥራ አጦች ድጋፍ የሚውል የፌዴራል መንግሥት ወጪ በሚጨምረው እቅድ ላይ ዛሬም ድርድራቸውን ቀጥለዋል።
የአንድ ሰው አባት ነኝ በሚል የሚቀርብ ሰው አባትነቱን በህግ አግባብ በማስረጃ ማስረዳትና ማረጋገጥ ያለበት ስለመሆኑ የአማራ ክልል የቤተሰብ ህግ አንቀፅ 147(1) 97(2)
በአባት በኩል ያለን መወለድ መቃወም የሚቻለው የልጁ አባት ነው ተብሎ በህግ ግምት የሚሰጠው ሰው እሱ የሞተ ወይም ችሎታ ያጣ እንደሆነ ከተወላጆቹ አንዱ የመካድ ክስ በማቅረብ መቃወም የሚችል ስለመሆኑ፣ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁ. 213/1992/አንቀጽ 167፣174 እና 179
በፌደራል የቤተሰብ ህግ መሰረት በአባት በኩል ያለን መወለድ የመካድ ክስ በማቅረብ መቃወም ስለሚችሉ ሰዎች የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 213/1992 አንቀጽ 177/1-3
አባትነትን በሔግ ግምት ወይም በመቀበሌ መንገድች ሇመወሰን ክርክር ሲነሳ የባህሪ ወሳኝ ቅንጣት (DNA) ውጤት እንዯ መከሊከያ ማስረጃ እንዱቀርብ በሔጉ በግሌጽ የተቀመጠ ዴንጋጌ የላሇ በመሆኑ ፌርዴ ቤቶች በሔጉ የተረዘረጋውን ስርዒት ተከትሇውና ሇትክክሇኛ ፌትህ አሰጣጥ አስፇሊጊ መሆኑን ሲያምኑበት ተግባራዊ ሉያዯርጉት የሚችለ ስሇመሆኑ
የዘር የባህሪ ወሳኝ ቅጣት (DNA) ምርመራ ውጤት በሔጉ በተመሇከተው አግባብ በሔጋዊ ምክንያቶች ሇማስረጃነት የሚቀርብ እንጂ በሔግ የተቀመጠውን ግምት እናት ስሇካዯች ብቻ ሇማስረጃነት የሚቀርብ ማስረጃ ነው ተብል ዴምዲሜ የሚዯረስበት ስሊሇመሆኑ
የባህሪ ወሳኝ ቅጣት ( DNA) ምርመራ አንዴ ሰው የሌጁ አባት ወይም እናት አይዯሇም ሇማሇት የሚቀርብ ማስተባባያ ማስረጃ ሉሆን የሚችሌ ቢሆንም የሚከናወነው አባትነትን በሚመሇከት የመካዴ ክስ ሇማቅረብ የሚያስችለ ቀዲሚ ሁኔታዎች ሲሟለ ስሇመሆኑ እና እናትነትን በተመሇከተም በቤተሰብ ህግ ከአንቀፅ 153 እስከ 166 ዴረስ የተዘረጋው ስርዒት የሚፇቅዴ ሁኖ በፌትሃ ብሓር ስነ ስርዒት ሔጉ የተመሇከቱትን የማስረጃ አቀራረብ ስርዒቶችን መሰረት በማዴረግ ሲቀርብ ስሇመሆኑ
ፀንቶ ባለ ጋብቻ ውስጥ የተወለደ ልጅ አባት በጋብቻ ውስጥ ባል የሆነው ወገን ስለመሆኑና የዚህን ሰው አባትነት ለመቃወም የሚቻልበት አግባብ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አንቀፅ 144 126 167 168 173
ልጅነትን በማረጋገጥ በፍ/ቤት የሚሰጥ ውሣኔ የህግ ግምት የሚፈጥር እንጂ አስገዳጅነት ያለው እና የመጨረሻ ማስረጃ ተደርጐ መወሰድ የሌለበት ስለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አንቀፅ 154 155 156
አባትነት በህግ አግባብ ሊታወቅ የሚችልባቸው ሁኔታዎች የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አንቀፅ 126 1(1) (2),128(1) 130(2) 125 106(1), የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ህገ-መንግስት አንቀፅ 35(2)
በጋብቻ ውስጥ የሚወለድ ልጅ አባት ባል እንደሆነ የህግ ግምት ሊወሰድ የሚችልበት አግባብ የዚህ የህግ ግምት የሚቋቋምበት አግባብ እና እንደ ማስረጃ ተወስዶ በፍ/ቤት እውቅና ሊያገኝ የሚገባ ስለመሆኑ የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁ. 213/92 አንቀጽ 126, 143