Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በአጠቃላይ፣ አሜሪካ በኢኮኖሚው የነበራትን የበላይነት ከግዜ ወደ ግዜ እየቀነሰ መምጣቱ የፈጠረው ስጋት፣ የዓለም-አቀፉ የፀረ-ሽብር ጦርነት አሜሪካን ይበልጥ የአሸባሪዎች ኢላማ ስላደረጋት፣ እንዲሁም በባራክ ኦባማ ፕረዜዳንትነት ከምስረታዋ ግዜ ጀምሮ በውስጧ ታምቆ የነበረው የነጮች አክራሪነትና ዘረኝነት፣ የሀገሪቱን ፖሊቲካ በፍርሃት ድባብ ውስጥ ከተውታል። ዶናልድ ትራፕ ደግሞ የኢኮኖሚ ችግሩን ከሜክሲኮ በሚመጡ ስደተኞች ላይ በማላከክ፣ የሽብር ስጋቱን ደግሞ በሙስሊም አሜሪካኖች ላይ በመለጠፍ፣ እንዲሁም በኦባማ መመረጥ የፈነዳውን የነጮች አክራሪነትና ዘረኝነት በጥቁር አሜሪካዊያን በማነጣጠር፣ በአብዛኛው መራጭ አሜሪካዊ ልብ ውስጥ የተቀጣጠለውን የፍርሃት ስሜት እየቆሰቆሰና እያነደደ የሀገሪቱ ፕረዜዳንት ለመሆን በቅቷል። ስለዚህ፣ የዶናልድ ትራፕ ፍርሃት የወለደው ስግብግብ መሪ ነው!
በአሁኑ ሰዓት አገር ውስጥ በሰፈነው ስጋት ምክንያት የተለያዩ የኢንቨስትመንት ሥራ ላይ ተሰማርተው የነበሩ ባለሃብቶች ገንዘባቸውን ከአገር ለማውጣት የተለያዩ መንገዶችን እየተጠቀሙ እንደሆነ ለባለሃብቶቹ ቀረቤታ ያላቸው ሰዎች ለዝግጅት ክፍላችን ገልጸዋል።
አገሪቱን እየገዛ ያለው ህወሃት ካለፈው መስከረም ጀምሮ ሥራ ላይ በዋለው አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ “ለኢንቨስትመንት ምቹ የሆነ ሠላምና መረጋጋት መልሼ ለማስፈን ችያለሁ” በማለት አዳዲስ ኢንቨስተሮች ወደ አገር ውስጥ እንዲመጡ ተደጋጋሚ መግለጫዎችን በአገር ውስጥና በውጪ ሚዲያዎች በተከታታይ እየሰጠ ያለ ቢሆንም ቀደም ሲል ገንዘባቸውን አገር ውስጥ ያፈሰሱ ባለሃብቶች ስጋት ውስጥ ገብተው ገንዘባቸውን ለማውጣት እየተረባረቡ ከመሆኑ ጋር የሚቃረን መሆኑን እንኳን ለማስተዋል የቻለና መፍትሄ የሚፈልግ አለመኖሩ እንዳስገረማቸው እነዚሁ ምንጮች ይናገራሉ።
ጠቅላይ ሚንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ በተደጋጋሚ በሚዲያና በኢህአዴግ ፓርላማ ፊት ቀርበው አገር ውስጥ ተከሰተ የተባለው የጸጥታ ችግር ሙሉ በሙሉ ቁጥጥር ሥር መዋሉን ከመመስከር አልፈው የኢንቨስተሮች ቁጥርም ሆነ የቱሪስቶች ፍሰት ላይ ያስከተለው ለውጥ አለመኖሩን በእርግጠኝነት መናገራቸው ይታወቃል። ሆኖም ግን ሃቁ አዳዲስ ኢንቨስተሮችን ከውጪ መሳብ ቀርቶ ቀደም ሲል የገቡትን እንኳ ለማቆየት ችግር እየተፈጠረ መሆኑን ነው ምንጮች የሚናገሩት። ባለፈው አመት ኦሮሚያ ውስጥ ተቃውሞ ከተቀሰቀሰና ወደ ተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች በተለይም ወደ አማራ ክልል ከተዛመተ ወዲህ ከፍተኛ የሆነ የውጪ ምንዛሪ እጥረት አገሪቱ ውስጥ እየተከሰተ መሆኑን ከአይ ኤም ኤፍ እና የአለም ባንክ የሚወጡ ዘገባዎች ያመለክታሉ። በዚህም የተነሳ የገንዘብ ግሽበት እየተከሰተ እንደሆነና 22 ብር የነበረው የአንድ ዶላር ዋጋ በ27 ብር እየተመነዘረ እንደሆነ ታውቆአል። በኢንቨስትመንት የተሰማሩ የውጪ ባለሃብቶች ከሚያገኙት ትርፍ ውስጥ ገንዘባቸውን በውጪ ምንዛሪ ለመያዝ የሚያቀርቡትን ጥያቄ ለማስተናገድ የአገሪቱ ብሄራዊ ባንክ ከአመት የበለጠ ጊዜ እየፈጀበት መምጣቱን አዲስ አበባ ውስጥ እየታተመ የሚሰራጨው አዲስ ፎርቹን ጋዜጣ ባለፈው ሳምንት ህትመቱ ይፋ አድርጎአል። ከዚህ ችግር ጋር በተያያዘ ሁኔታ የዋጋ ግሽበቱ እንዳያከስራቸው የሰጉ አንዳንድ የውጪ ኢንቨስተሮች በእጃቸው ላይ የሚገኘውን የኢትዮጵያ ብሮችን መኖሪያ ቤቶችንና የከተማ ቦታዎችን በመግዛት ወደ ንብረት ለማዞር እየተንቀሳቀሱ መሆናቸውን አዲስ ፎርቹን ዘግቦአል። ለዘገባው በዋቢነት የጠቀሰው ቱጃሩ የሲሚንቶ አምራች የሆነውን ናይጄሪያዊ አሊኮ ዳንጎቴን ነው። አሊኮ ዳንጎቴ በቅርቡ ሁለት መቶ ሚሊዮን ብር በማውጣት ቤቶችን እየገዛ እንደሆነና ንብረትነቱ የአቶ የማነ ገብረስላሴ የሆነና ወደ 900 ሚሊዮን ብር ወጥቶበት ከ4 አመት በፊት የሆቴል አገልግሎት መስጠት ለጀመረ ድርጅት አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር መስጠቱን ፎርቹን አስነብቦአል።
ገንዘባቸውን ወደ አገራቸው ለመመለስ እየተጣደፉ ካሉ ባለሃብቶች በተጨማሪ በተለያየ እርከን ላይ የሚገኙ የህወሃት ባለሥልጣኖችና ግብረአበሮቻቸው በዘረፋ ያከማቹትን ገንዘብ ከተቻለ ወደ ውጪ ምንዛሪ ለውጠው ከአገር ለማሸሽ ካልሆነ ደግሞ ቋሚ የሆኑ ንብረቶችን በቅርብ ቤተሰቦቻቸውና ዘመዶቻቸው ሥም በመግዛት ወደ ህጋዊነት ለመለወጥ ከፍተኛ የሆነ ዘመቻ ላይ እንደሚገኙ ከምንጮች ከተገኘው መረጃ ለማወቅ ተችሎአል። ህወሃቶች ገንዘባቸውን በውጪ ገንዘብ ለመቀየር እና ከአገር ለማሸሽ በተለያዩ የውጪ አገሮች የሚኖሩ ዘመዶቻቸውንና የጥቅም ተጋሪዎቻቸውን እንደሚጠቀሙ ይታወቃል።
መገናኛ 24 አካባቢ ኮከብ ህንፃ ጀርባ የሚገኘው የቦሌ ክፍለ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ በእስረኞች ብዛት ከመጨናነቁ የተነሳ እስረኞች ለተለያዩ ተላላፊ በሽታዎች እየተጋለጡ ነው። በዚህ ፖሊስ ጣቢያ ውስጥ ከሚገኙ በርካታ እስረኞች መካከል የህወሀታውያን ስውር እጅ የሆነው ኮማንድ ፖስት ሰለባዎች ፖለቲከኛ ዳንኤል ሺበሺ እንዲሁም ጋዜጠኛ አናንያ ሶሪ እና ጋዜጠኛ ኤልያስ ገብሩ ይገኙበታል። እነዚህ የመብት ተሟጋቾች ባሉበት ጠባብ እስር ቤትም በአንድ ክፍል ውስጥ እስከ 60 የሚደርሱ እስረኞች ተፋፍገው የሚኖሩ ሲሆን መተኛት በፈረቃ ካልሆነ የማይታሰብ ሆኖባቸዋል በመተፋፈግ በሚፈጠሩ ህመሞችም እስረኞቹ በየጊዜው ወደ ህክምና ለመሄድ እየተገደዱ ነው። የሀገሪቱ ህገ መንግስትም ህገ ወጥ የሆነ የእስረኞች አያያዝን ይቃወማልና ባለብረቶቹ ለራሳችሁ ህግ ተገዙ።
ምንሊክ ሳልሳዊ – ወያኔን ማመን ከእባብ እንቁላል ርግብ መጠበቅ ማለት ነው።ወያኔን ማመን ሳይሆን በጋራ ታግሎ ማስወገድ ብቸኛ አማራጭ ነው።አንድነት የወያኔ ማርከሻ መድሃኒት ነው።
የኢትዮጵያ ትልቁ ችግርና አደጋ ከሆነው ወያኔ ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን የጠበቃችሁ፤ከወያኔ ሥልጣን መጋራት የፈለጋችሁ ከወያኔ የእምነት፣ የፕሬስና የሃሳብ ነጻነት የጓጓችሁ፤ ‘ከወያኔ ጋር ተስማምቶ መሥራት ይቻላል’ የምትሉ፤ እንኳን አብሮ ለመሥራት ለመወዳደር እድል የማይሰጥ ፈሪ ድርጅት መሆኑን በይፋ አረጋግጧል። ከወያኔ ጋር አንድ ነገር ብቻ ነው የሚቻለው፤ ከወያኔ በታች ሆኖ መሥራት። ጫማ እየላሱ ‘ጌታዬ፦’ ማለት። ያንን የሚመርጥ የፖለቲካ ድርጅት፣ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደፈለገ መንቀሳቀስና መሥራት ይችላል። ጥሩ ቢሮ ይሰጠዋል።ግዙፍ ባጀት ይመደብለታል። ዓመታዊ ጉባዔውን ሼራተን መደገስ ይችላል። በየምክንያቱ ቤተመንግሥት መግባት መብቱ ይሆናል። የመገናኛ ብዙሃን ችግር አይገጥመውም። እስር፣ ዛቻና ወከባ ሕልም ሆነው ይቀሩለታል። ‘ባሪያ የተቃዋሚ ድርጅት’ እየተባለም ይወደሳል።
ወያኔ ሃብትና ሥልጣን አያጋራም። ሁሌም የበላይ ሆኖ ሌሎችን መምራትና መቆጣጠር ብቻ ነው የሚፈልገው። ሌሎቹ እሱን እንዲያጅቡት ነው እቅዱ። ለሚቀጥሉት ብዙ ዓመታትም ዙፋኑ ላይ ተቀምጦ ለመታየት የሚያስችለውን እርምጃ ሁሉ ከመውሰድ አይመለስም። ወያኔ ገንዘብ ያላቸውን ዓለም አቀፍ ዘራፊዎች የሚሰበስበው፣ ከትላልቅ ሃገራት የጸጥታ ድርጅቶች ጋር የሚሰራው፣ ከአለም አቀፍ አሸብር እና ወንጀለኛ ድርጅቶች ጋር በጋራ የሚንቀሳቀሰው ፣ ሰላማዊ ዜጎችን እያፈሰ በአሸባርነት የሚወነጅለው ፣ ገንዘብ እየረጨ በየመንደሩ የራሱን ሚሊዮነር የሚቀፈቅፈውና ሰራዊቱን የሚያንጸው ለሃገር ብሎ አይደለም። ለአንድ ግልጽ ዓላማ ነው፤ ሥልጣኑን ላለማጋራት፤ ሥልጣን አጠገብ ማንንም ላለማድረሰ። መታመን ያለበት እውነት ነው።በምንም ተአምር አትታለሉ፤ወያኔ በምንም ሁኔታ ሥልጣኑን አሳልፎ ለማንም አይሰጥም። ከተለያዩ ተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር የፈለገ ዓይነት ስምምነት ቢያደርግ፣ ሥልጣኑን ያጋራል ማለት አይደለም። ቁራሽ ሥልጣን ጠብቃችሁ ከሆነ ዳግም ተሞኝታችኋል።ወያኔን ማመን ከእባብ እንቁላል ርግብ መጠበቅ ማለት ነው።ወያኔን ማመን ሳይሆን በጋራ ታግሎ ማስወገድ ብቸኛ አማራጭ ነው።አንድነት የወያኔ ማርከሻ መድሃኒት ነው።
በሰሜን ጎንደር ዞን በጎንደር ዙሪያ፣ በላይ አርማጭሆና አካባቢው ባሉ ወረዳዎች ከቅማንት የማንነት ጥያቄ ጋር በተያያዘ ሪፈረንደም አካሒዳለሁ የሚለው የወያኔ አገዛዝ ለዚህ ይረዱኛል ያላቸውን ካቢኔዎቹን አሰልጥኖ በዚህ ሳምንት ጨርሷል፡፡ ከዚህ ቀደም ለቅማንት ልዩ ወረዳ ከተካለሉት ቀበሌዎች ውጭ በሆኑ አካባቢዎች ሪፈረንደም እንደሚደረግ የተገለጸ ሲሆን የእርስ በእርስ ግጭት ለመፍጠር የሚደረግ እንቅስቃሴም አለ ተብሏል፡፡ የወልቃይት ጠገዴን የዐማራ ማንነጥ ጥያቄ የትኩረት አቅጣጫ ለማስቀየስ አሁን ሆን ተብሎ የሚጀመረው ሪፈረንደም ወደ ግጭት ሕዝቡ አስቀድሞ ይህን በመገንዘብ አንድነቱን ማሳየት እንዳለበትም መረጃውን ካቀበሉን አካለት አስተያየት ተሰጥቷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በአዲሱ ዓመት መጀመሪያ መፍትሔ ይሰጠዋል የተባለው የወልቃይት ጠገዴ ጉዳይ ተወላጆችን ትግራይ ክልል ጥያቄ አቅርቡ እያሉ እየላኩ በማሳሰር ጥያቄውን ለማጓተት ከፍተኛ ጥረት እየተደረገ ነው፡፡ የወልቃይት ጠገዴ ጉዳይ በጠገዴ ወረዳ አካባቢ ያለው የድንበር እና አጠቃላይ የወልቃይት ጠገዴ የዐማራ ማንነት ጥያቄ በሚል በሁለት ተከፍሎ ይፈታል በሚል በነሐሴ ወር 2008 ዓ.ም. በነበረው የኢሕአዴግ ጉባኤ ተቀምጦ ነበር፡፡ በጊዜው የድንበር ጉዳዩ በ15 ቀን እንደሚያልቅ ነበር ለሕዝብ ቃል የተገባው፡፡ በ15 ቀን ያልቃል የተባለው ጉዳይ ግን ከሰባት ወራት በኋላም ዜጎች እየተገደሉና እየታሰሩበት ነው፡፡ የሚከተሉት የወልቃይት ተወላጆች በእስር ከሚገኙት በጣም ጥቂቶቹ ናቸው፡፡
„ዬኃጢያት መብራት ይጠፋል፥ የእሳቱም ነበልባል ብልጭ አይልም። ብርሃን በድንኳኑ ውስጥ ይጨልማል፥ መብራቱ በላዩ ይጠፋል። የኃይሉም እርምጃ ትጠብባለች፥ ምክሩም ትጥለዋለች። እግሩ በወጥመድ ትያዛለች፥ በመረብ ላይ ይሄዳል። አሽክላ ሰኰናው ይያዛል፥ ወስፈንጠርም ይበረታበታል። በምድር ላይ የሸምቀቆ ገመድ፥ በመንገዱም ላይ ወጥመድ ለእርሱ ተሰውራለች። ድንጋጤ በኋላው ሁና ታስፈራዋለች። በስተኋላ ሆና ታባርራቸዋለች። ኃይሉ በራብ ትደክማለች፥ መቅሰፍትም እስኪሰናከል ተዘጋጅቶለታል። (መጽሐፈ እዮብ ምዕራፍ ፲፰ ከቁጥር ፭ እስከ ፲፪)
በቅድሚያ እግዚአብሄርን ላመስግን። አቶ ልደቱ አያሌውን በአካል ከማላውቃቸው ዬፖለቲካ መሪዎች ውስጥ አንዱ – ስለሆኑ። ዬአቶ ኤርመያስ ለገሰን „ዬመለስ ልቃቂት“ መጽሐፍ አልገዛሁም። ስለምን? ዬሄሮድስ መለስ ዜናዊ ፎቶ ከቤቴ እንዲገባ – ባለመፍቀዴ። ወደፊትም – አልገዛውም። ይህ በደል በዛሬ ብቻ፣ እኛ እያለን ብቻ ይመስል ይሆናል። ዬሄሮድስ መለስ ጦሱን ከነዝክንትሉ ዬትግራይ ህፃናት እንዲያወራርዱት ወደፊት ሊገደዱ ይችላሉ። በሌሉበት ዬዕዳ ወለድ ከፋይ። ይህን እያሰበ ዬነገና ዬነገ ወዲያ ምጥ እያጥመነመነኝ ዬእሳቸው ፎቶ ያለበት መጸሐፍ በፈለገው ሁኔታ ሀገር ጠቀም ቢሆንም – አላስጠጋውም። አጋ ለይተን መዋለ ዕድሜያችን ሙሉ በጎሳ እንድንጨፋጨፍ ድል አድርገው ደግሰው በቀልን ዳሩት – ኳሉት፤ ቁርሾን መልስ፥ ቅልቅል፥ ግጥግጥ ገለመሌ እያሉ ሞሸሩት። እርቃነ -መንፈሳቸው ያረፈበት ሁሉ ዬቋሳ ቀጠና ነው። ካለፋ በኋላ እንኳን ምን አለ ቢተውን? ሙት መንፈሳቸውን ዬደም ማወራረጃ ስንቅ ከሚያስደርጉት። በእውነቱ ዬሰኔልና ዬቹቻ ራዕይ ላንቃ – ሳንቃ ዬሚከረቸምበት ዕልት ይናፍቀኛል። ልዕልት ኢትዮጵያም ሆነ እኛም ወህ! ዬምንልበት ቀን ቢመጣ ሥሙን ማን እንበለው ይሆን? አታስጎምጅን አላችሁኝን። እንደትጥቃችን – ይወሰናል።
ይሄው ዬአፄ ዮኋንስ ዬመሰናዶ ተማሪዎች እኮ ታሪካቸው ብክል እንዳይሆን ሙግት ገጥመዋል። የዘራይ ደረስ ትንታጎች፤ ዬሃቅ ቤተኛነታቸውን በተግባራቸው – አትመዋል። ተባረኩ – ዬእኔ ጀግኖች።
… አሁን ሳር ቅጠሉ ትግራይ ሆነ እንላለን። ሄሮድስ መለስ ዜናዊ ዬቀበሩት ቧንብ ዬዘለዓለም አሳርን ነው -ለትግራይ ትውልድ ተክለው – ያለፋት። ሰው ወደደ ማለት እኮ እግዚአብሄር ወደደ ማለት እኮ ነው። ዛሬ የትግራይ ዘመንተኞች ሲነሱ ደሙ ዬማይፈላ ማን አለና? ይህን እኮ ነው ለትግራይ ህዝብ ሄሮድስ ሸልመዎት ዬሄዱት። የጸሎት መግያብያ እኮ „ዬሰው መውደዱን ዬአንበሳ ግርማውን“ ስጠኝ ተብሎ ነው ዬሚጸለዬው። ይህንን ዬዕልፍ ህይወት እኮ ነው ቅብር አድርገውት ያለፉት። ቁስ እኮ ዬሚሰበር፣ ዬሚያልቅ፣ ዬሚያረጅ – ዬሚማርት ነው። ዬሰው መውደድ ግን ትውልድን በምርቃት ወተት ዬሚተካ ዬመንፈስ ሃብት ነው። ሄሮድስ መለስ ዜናዊ ይህን ቀምተው ለዛሬ መጠቋቆሚያ፣ ለነገ ደግሞ መግደያ ገመድ በቦንዳ ደርድረው ነው ሽው ያሉት። በቃ ዬቅብረት ባለ ራዕዩ።ተተኪዎቻቸውም በዛው ሙቀጫ። ለእነሱ ይብላኝላቸው እንጂ ልዕልት ኢትዮዽያማ አላዛር ናት፤ እንደ ወደቀች አትቀርም – ትነሳለች። ጉርድ በርሚሎችም ዝገው ይቀራሉ። ቀድሞ ነገር ጉርድ በርሚል ሙሉ አይደለም ዬጎደለበት ነው። አፈጣጠሩም እንደ ኑሮው ነው ዬምናምንቴ – ማጠረቃቀሚያ። አታድርስ!
ጉርድ በርሚል ታውቃላችሁን? ጉርድ በርሚል ሁልጊዜም አገልግሎቱ ለጭላጭ – ማጠራቀሚያ፣ ለሆመጠጠ ለደረቅ ቅራሪ – ማከማቻ፤ ለአተላ ማጠራቀሚያ – ይውላል። እናላችሁ ከጠልጣላ ነፍስ ዬተጠጋ ሃሳብም ኑሮው፤ ህይወተ – ትናጋው ዬተቆራኘው ከጉርድ በርሚል ጋር ነው። ጉርድ በርሚል ውስጡን ስታዩትም ሽሁራር ዬበላው፤ ዬማረተ ነው፤ አፉም ክርክም አይደለም። እንደ ነገሩ ሸንጠርጠር ብሎ ቅርድድ ነገር ነው። በረት አፍ። ስለዚህ ግጣም ዬለውም። ቢያገኝም ሽርምጥምጥ ያለ መሰሉ ይሆንና – በትክክል ክርችም ብሎ መግጠም – አይችልም። ግጣመቢስ ነው። ሽንጥርጥር ነው። ከጋን፤ ከቸረቸራ ጋርም ግጥም ዬለውም። ጋንና እና ቸረቸራ ክብር አላቸው። ተደላድለው ዬሚቀመጡበት ሟተት ዝንጥ ብሎ በአዋቂ ይሰራላቸዋል። ሥልጡን አውራጆችም ነጠላቸውን አደግድገው ወይንም አጣፍተው፤ በክብር ጉብ ብለው ይከውናሉ – ኃላፊነታቸውን፤ በነገራችን ላይ ቸረቸራና ጋን ዬውበት ሳሎንም አላቸው፤ ብሳና እና እንዶድ ዬገላ ማታጠቢያ፤ አባሎ፤ ግራርና ወይራ ደግሞ ሳውና፤ ዬሚገርመው ዬጉርዱ በርሚልን ጩኽቱ ስለማይመቻቸው ርቆ እንዲቀመጥ፤ ወይም እዳሪ እንዲሆን ቀደም ብለው ሊጋባዎችን ያሳስባሉ። ዬወግ ገበታ ቆርቆሮና ጩኽት፤ ቆርቆሮ – ለጩኽት፤ ጩኽትም – ለቆርቆሮ ስለተፈጠሩ። አያችሁ ናፍቆቶቼ ዬሀገረ ኢትዮዽያ ልጆች ከዕቃ እንኳን ባለግርማ ሞገስ – ዬታቦት ያህል ዬሚከበከብ አለ። ጉርድ በርሚል ግን ዬጥርቅምቃሚ ማጠራቀሚያ እንደሆነ በዝገት – ስንብት። እንደከፋበት። ስለምን? በጎደሎ ቀን ስለተፈጠረ።
አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃቸው በጣም እረጅም ነው። ዬቃላቱ አሰካክም ቢሆን ዘለግለግ ያለ ነው። መካተቻው ግን ምርጫው ስለሎሌነትነው። ሎሌነቱ ደግሞ ልክ አልተሰራለትም። ግን … ግን ተዚህች ላይ አንዲት ነገር። ለምስጋና ቁልል ህትምተ – መዛግብት ቤት ዬሚያስፈልጋቸው ይመስላል ለአቶ ልደቱ አያሌው። እራሱ ወያኔ ሃርነት ትግራይ በህሊናው ሳያቅለሸልሸው አይቀርም ቱባ – በቱባ፤ ነዶ – በነዶ፤ ቦንዳ – በቦንዳ ሲወርድለት፣ ምስጋናው፤ ግነቱ፤ ከንቱ ውዳሴው —- ኧረ ምኑ ቅጡ „ቀናሁባችሁም“ አለበት።
መጥኔ! ወንድ ሆኖ ተፈጥሮ ያልተገራ ላንቃ ተሸክሞ መሄድ፤ መኖርም አበስኩ ገበርኩ! ዬጫማ መወልወያ ቡርሽ በስንት ጣሙ። ዬአሁና ዬድርድር አጋፋሪነት አረቂ ከረሚሎ አሸልሞ ይሆን? ከሽልንጓ ላይ እንኳን ለጠኔ ዬሚሆን ምንትሶ ይወረወር – ይሆናል። ሞልቶ ተርፎ ምን – ታቶ። ገንፍሎ ቢባል ይሻላል – ዲታነቱ። እና „ለላንቃህ ውበት¡“ ተብሎ ጣል – ጣል ብዙም አይከብድም፤ ለነዘመኑ። „ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል“ ታቅዶ ዬተከወነበት ዘመነ – ሟጠጡ – ከነቀረጢቱ።
ዬሚገርመው ቁምጥ ያሉለት የአዲሱ ካቢኔ ዬሹመት ሽርጉድ ዘሏቸው ሽምጥ ሲጋልብ „ውሃ እባክህን ቁሉቁሉን ትተህ ሽቅብታውንአምጣው ሆነ“ ሹክታው – ክሽፈትን አተመ። ለሌላ ብሄርና ብሄረሰብ ሹመት በገፍ ታደለ።አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃቸው እስኪላጥ ዬምላስ እስክስታውን አስነክተውት፤ ወያኔ ጉድጓዱ ዘጭ አደረጋቸው ። ወያኔ ሞኝ! ለዘብሄረ አማራ ዬአራትእግር ባለድርሻነት። አላበዱም። ዘበኝነቱንና ዬላንቃ ሊጋባነቱ ብቻ ነው ዬሚፈለገው። „መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንሰኃ ግቡ“ ብሎ መንገድ ደልዳይነት ብቻ። ተዛስ? ተዛማ – አፍንጫህን ላስ ነዋ! ቆረንጮነት። ወያኔ አስጓጎረ፣ እስኪበቃውም አንጀት ገልብጦ ጎረጎረ፤ ቄጤማዋን ነስነስ፤ ጭሷን አትጎለጎለ፤ ፈንድሻዋን እረጫ … እረጫ… ለአድባሩ አደራርጎ ካዘለዘለና ካንዘላዘለ በኋላ፥ እንደ አዘርከረከ አንቴናው ወደ ሌላው። በቃ! ለ-ልበውልቆች ምሳቸውን – ያስታጥቃል። አብሶ አለቅላቂዎችን እንደ ጉርድ በርሚል ወገባቸውን ይሁን ወሽመጣቸውን – ጉሙድ። ቆሽትን ለጥብስ ጀባ በል ብሎ ተንጣጣ … ጣጥ በል በማለት እፍኝ ለማትሞላ ጊዜ አስሸበሸበ …. አቶ ልደቱ አያሌውም በወኔና በቁርጠኝነት ተወዛወዙ በክህደት ባንድ። ተንጣጡ … በዝረራ ጧ አደረጓቸው – ወያኔ። ድሮስ ባንዳነት ፍርፋሪ፥ ልቅምቃሚ፥ ቅርጥምጣሚ፥ ልቅላቂ ነው ትርፋ።
ዬላንቃ ባለሟል አቶ ልደቱ አያሌው ላንቃ „ቁምራ“ ዬሚሆን መስሏቸዋል። ቁምጥ ያሉለት ዬአዲሱ ካቢኔ ሹምሽር ቂጡ ዬወለቀ እንሥራ ነበር – ያደረጋችው። ትንሽ እንደ ማጎምጎም ነገር አድርጓቸው ነበር። በተለይ … በተለይ ልባቸው ጥልጥል ያለበት ነገረ ሚዲያና እሳቸው ሊተትሩት ያሰቡት ዲስኩር ዬገደል ማሚቶ ሆኖ እርፍ። „ከሞቱ አማሟቱ“ ይላል ዬጎንደር ሰው። በቁማቸው ግድል አደረጋቸው። ፍላጎታቸውም ተንከርፍፎ ቀረ። ቆሻሻ ማጠራቀሚያ፤ ወይንም ጭላጭ ነገር ሲያስፈልገው ደግሞ አቤቱ ወያኔ ሃርነት ትግራይ ከላይቤት ዬሴራ ባላባት ከኤርትራዊው አቶ በረከት ስሞኦን ጎን አስቀምጦ ትወናውን – ቀጥላል። ወይን ደግሞ ከስውራን ጠቅላይ ሚ/ር ጋራ ከች ሊያደርግልን ይችላል – ዬወያኔ ሃርነት ትግራይ ባለተስፈኛውን አቶ ልደቱ አያሌውን። አቶ ልደቱ አያሌው „ምነው አምላኬ ለምን ጨከንክብኝ – ትንሽዬ ብጣቂ ዬትግሬነት ደም አክለህ ብትፈጥርልኝ? እንጥፍጣፊያውን ብትቸረኝ ምን ሠርቼህ፥ ምንስ በድዬህ ነው?“ በማለት ሳያጣውሩ አይቀሩም። አይፈረድባቸውም¡ ይህቺ ዬጋብቻ ዝምድና ከሹመኞች ጋር ሳትሆንላቸው ቀርታ ትሆን? ዬሹመኝነት ጠኔው ሞረሞራቸው – ጎለጎላቸው። „አይጣልን ያቀላል ሰው“ ትል ነበር ዬእናቴ እናት። ጥሎባቸው በላላ ገመድ መንጠላጠል ኮኮባቸው – ይመስላል። ችግሩ ገመዷ ያለችው ትናጋ ላይ ብቻ ከመሆኑ ላይ ነው። ዘንድሮም ዓመት ድገሙኝን ልባቸውን እንደ ቅል ጠልጠል ብላ ነበረች። በካራቴ – እነ አጅሬ – ተክነውበታል።
መሳቂያነት በፖለቲካ ሰብዕና ከሆነ ክትመት ጎሳሚ ነው ዬሚሆነው። እንደ ሰው ሆኖ ተፈጥሮ መገዛቴ ጥሞኛልና ቀጥሉበት ማለት እንኩሮነት ነው። ጮሌነትና ለህዝብ ጥቅም መቆም መንገዳቸው እዬቅል ነው። ህልውናውን አጥቶ በሞት ዬሽረት ትግል ላይ ለሚገኝ ምንድቡና አንዲትም ዬተደፈረች ቃል ሳይኖር፥ ዬሄሮድስ መለስ ዜናዊ ዬሞት መላእክተኛ መሆን ሞት በስንት ጣሙ። ያን ያህ ቀረርቶና ፋክራ በተንሳፈፈ ግብዝ ማንነት ላይ ተኮፍሶ መተርተር፥ ትርትርነትን ብቻ ሳይሆን ከአዕምሮ ዬጎደለ ብሎን እንዳለ – ያሳጣል።
እንደ ውሻ እርጥብ ስጋ ባዩ ቁጥር ሜዳ አይብቃኝ ብሎ ዘራፍነትም ዬመንፈስ ብቃትን አጥረ ቀላልነት -ያመሳጥራል። ዬወገኖቻችን ዬግፍ እልቂታና ዬድምጽ አልባዎቹ ዬኢትዮዽያ እናቶች ያላባራ ሰቀቀን፣ ዬዕለት ተዕለት ሥጋት፤ ልጆቻቸው ወጥተው እስኪመለሱ ነፍሳቸው ተንጠልጥላ ኤሉሄ! ኤሉሄ! ማለትን አንድ ኢትዮዽያዊ ዜጋ ሃዘኑ ውስጡን ካልቦረቦረው ሃኪም ቤት ሄዶ መመርመር አለበት። ዬሆነ ነገር ትክክል ያልሆነ ነገር አለ ማለት ነው።
እኔ በተከታታይ ዬሰጡትን መግለጫ ሳዳምጠው ከወያኔ ሃርነት ትግራይ በላይ ዬሥነ – ልቦና ወይንም ዬአዕምሮ ችግር እንዳለባቸው ነው ዬገባኝ። አሁን ያን ያህል ዳንኪራ ዬሚያስመታ ምን በጎ ነገር ኖሮ ይሆን? ያን ያህል ያዙዝኝ ልቀቁኝ ብሎ ምድርን ቀውጢ ማድረግ። አሁን፣ ዛሬ፤ ይህ መራር ዘመን፣ በእውነት አለመታደል፣ መካሪ ማጣትም ነው። ከዕውነት ጋር ተፋቶ ዘመንተኛን እንደታቦት መከብከብ ዬበሽታ ነው። አሁን ላለ ዬጠቆረ ዘመን ሰው መሆን ብቻ ነው ዬሚጠይቀው። ከሰብዕና ወጥቶ ዬሰው ልጅ ዬደረሰበትን ሰቆቃ መለበጫ – ለግል ዝና ማድረግ ዬዕውነት ከሰውነት ተራ ብቻ ሳይሆን ከእንሰሳትም ተራ ያወርዳል። በልጅነት ዬተማርነው ነበር። ዬታማኝ እንሰሳን ክብር። ታማኝ ያልሆነ ሰብዕና ሰውነቱን ያጣ ማንነትን አሽኮኮ አድርጎ ዬሚኖር ግብዝ ነው። ኃላፊነት ካለታማኝነት ምድረ በዳነት ነው ዬህሊና ማሳው። „ኃይለማርያም ማሞ ዬጦሩ ገበሬ ፈረሱን እንደ ሰው አስታጠቀው ሱሪ።“ ኢትዮዽያዊ ፈረሶች ይበልጣሉ ከነ ከንቱ ውዳሴ ሹመኞች። ሽለሽል።
ገድሎም፤ አሳዶም – ዘርፎም ዬማይበቃው ጉድጓድ ጋር ሆኖ መመፃደቅ፣ ዬልክፍት ነው። እሳት ላይ ዬተጣዱ ዕልፎች እዬተቀቀሉ ባሉበት ከድቅድቅ በከፋ ዬሰቀቀን ወቅት ከጨካኞች ጋር አብሮ ለጽዋችን መባበል አረመኔነት ነው። ሰው እንዴት እንባን እያዬ እንዴት ለሌላ ዬቅንጥ ጉዳይ አንደበቱ – ይከፈታል። መርገምት።
ኢሳት ነፃ ሜዲያ ነኝ የሚል ከሆነ ስራው ሀሳብ አለኝ የሚልን ሁሉ ሀሳቡን እንዲያንሸራሽር መፍቀድና መድረክ ማመቻቸት እንጂ ያለ ስራው እየገባ የማባበልና ባለስፈላጊ ሁኔታ በመግለጫ ስም ማስተባበያ አይሉት ይቅርታ ማቅረብ አይደለም።
ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ እንደ ታሪክ ሊቅነታቸው በታሪክ «የተመዘገቡ ናቸው» ያሏቸውን ማስረጃዎች እያወሱ ለተጠየቁት ጥያቄ መልስ ሰጥተዋል። የኢሳት ሚና የፕሮፌሰሩን መልስ ለመድረክ ማብቃት ብቻ ነው። የፕሮፌሰሩን ንግግር በሚመለከት መግለጫ ማውጣት የኢሳት ስራ አይደለም። ፕሮፌሰሩ በንግግራቸውና በሰጡት መልስ የሚቀየምና የማይስማማ ሊኖር ይችላል። እንደዚህ አይነት ሁኔታ ሲፈጠር «የሚዲያው» ኢሳት መፍትሔ መሆን ያለበት ፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ ካቀረቡት የተለየ ሞጋች ኃሳብ ላለው የታሪክ ሊቅ መድረክ ማመቻቸትና ከተቻለም ከፕሮፌሰር ኃይሌ ላሬቦ ጋር ማከራከር እንጂ በፕሮፌሰር ኃይሌ አቀራረብ ላይ ተመስርቶ በመግለጫ ስም ማስተባበያ አይሉት የይቅርታ አዋጅ ማንበብ አይደለም።
የክልሉ ጤና ቢሮ የ2012 በጀት ዓመት እና የ 2013 ዓ.ም አንደኛ ሩብ ዓመት የእናቶችና ህፃናት ጤናና ስርዓት ምግብ አገልግሎቶች ዳይሬክቶሬት የትራንስፎርሜሽን እቅድ አፈጻጸም ግምገማ በመካሄድ ላይ ነው
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ካብ ዝተቐመጡ እገዳታት ዝተወሰኑ ምልዓሎም መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓል፣ምፍታሕ፣ፍተሻን ንመልኽእትታት ምቁፅፃርን ምድራትን ገለ ካብቶም ዝተለዓሉ እገዳታት ምኳኖም ሰክራተሪያት ኮማንድ ፖስት ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ ገሊፆም።
ኣብ ትካላት ልምዓት፣ኢንቨስትመንትን ፋብሪካታትን ዝኣመሰሉ ትካላትን ካብ ምሸት ሰዓት 12 ክሳብ ንግሆ ሰዓት 12 ካብ ዝተፈቕደሉ ሰራሕተኛ ወፃኢ ዝኾነ ሰብ ንከይንቀሳቐስ ዝተቐመጠ እገዳ’ውን ተላዒሉ።ሰዓት እቶ እቶ እውን ተላዒሉ’ሎ።
ብዝኾነ ይኹን ረድዮ፣ቴሌቪዥን፣ብፎቶግራፍ፣ብምስሊ፣ብቲያትርን ብፊልምን ዝመሓለለፉ መልኽእትታት ናይ ምቁፅፃርን ምእጋድን ስጉምቲ ዝብል እውን ከምዝተለዓለን ብኮማንድ ፖስት ዝውሃብ ስልጠና ምትራፉን ኣቶ ሲራጅ ሓቢሮም።
እቶም እገዳታት ክልዓሉ ምኽንያት ካብ ዝኾኑ ክገልፁ ከለው እውን እቲ ዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ብዝለዓለ ኩነታት ብምንካዩን እዞም እገዳታት ክጥሓሱ ከለው ብስሩዕ ናይ ሕጊ ኣገባብ ምቁፅፃር ስለዝክኣልን እዩ ኢሎም።
እቲ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ክሳብ መዓስ ከምዝቕፅል ዝውሰን ብፓርላማ ምዃኑ ብምግላፅ መርማሪ ቦርድ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዝርዝር መፅናዕቲ ብምክያድ ናብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ከቕርብ እዩ ኢሎም።
ህውከትን ዕግርግርን ምልዕዓል፣ምስ ውድባት ግብረ ሸበራ ርክብ ምፍጣር፣ናይ ኣደባባይ ኣኼባ ምክያድ፣ኣገልግሎት ንህዝቢ ዘይምሃብ፣ኣብ ትካላት ትምህርትን ናይ ስፖርት ትካላትን ኣድማ ምኽያድ ዝብሉ ግን ካብ መንጎ ዘይተለዓሉ እገዳታት እዮም።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ተገባዶ፥ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ በሁለተኛ ዙር የአስተዳደር ዘመናቸው ሊያሳኳቸው የሚያስቧቸው ክንውኖች ውጥኖች ዳር ለማድረስ ከተፎካካሪው የሪፐብሊካን ፓርቲ የምክር አባላት ጋር በትብብር በሚያስችሉ መንገዶች ላይ መነጋገር ይዘዋል።
በአንጻሩ፥ እጅግ ከፍተኛ ፉክክር የታየበትና ታሪካዊ የተባለው ምርጫ፥ የሁለት ወገን ዘመቻዎች አካሄድ በውጤቱ ላይ የነበራቸው ሚና፤ የተደረጉና ያልተደረጉ፤ ሊሆኑ የሚገቡትን ጨምሮ መጪውን ከወዲሁ ለመቃኘት የሚረዱ ፍተሻዎች በሁሉም ጎራ እየተሞከሩ ይመስላል።
በተቀናቃኝ ጎራ የተሰለፉት ቡድኖች በየበኩላቸው የምረጡኝ ዘመቻዎቻቸውን ለማቀላጠፍ፥ ለቴሌቭዥን ማስታወቂዎች ያፈሰሱት እጅግ የተጋነነ መጠን ያለው ገንዘብ በማነጋገር ላይ ነው።
ሁለት የፖለቲካ ሳይንስ ምሁራን፥ ዶ/ር ጌታቸው መታፈሪያ ዋሽንግተን አቅራቢያ ከሚገኘው የሞርጋን ስቴት ዩኒቨርሲቲ፤ እንዲሁም ፕሮፌሰር ዓለማየሁ ገብረማሪያም፥ ከካሊፎርኒያ ስቴት ዩኒቨርሲቲ ለሞያዊ ትንታኔ ተጋብዘዋል።
የመብቶች እና የዲሞክራሲ ዕድገት ማዕከል ከኢትዮጵያ ዲጂታል መብቶች ቡድን ጋር በመተባበር በአዲስ አበባ፣ በባህር ዳር ፣በሀዋሳ፣ በአዳማ፣ በሶማሌ እንዲሁም በድሬዳዋ ከተሞች የሚኖሩ የማህበራዊ ሚዲያ ፀሐፊዎችን እና ገለልተኛ ጋዜጠኞችን የማህበረሰብ ሚዲያ አረዳድ ማሳደግን የተመለከተ ስልጠና አዘጋጅቷል፡፡ በእነዚህ አከባቢዎች የምትኖሩ የማህበራዊ ሚዲያ ፀሐፊዎች እና ገለልተኛ ጋዜጠኞች ከዚህ በታች ያለውን ቅፅ በመሙላት እንድትመዘገቡ እንጠይቃለን፡፡
አስገዳዮቹ ከሌላ ወገን ቢሆኑም ገዳይ ከራስ ብሄር ሲሆን ነገሮች ፈጥኖ የማለባበስና ገዳይም እኛ ሟችም እኛ ማንም አይስማብን አይነት የማለባበስ አካሄድ ለዜጎች ደህነትም ሆነ ለህግ የበላይነት አደገኛና አካሄድ መሆኑን መረዳት ይገባል!
በኦሮሚያ በወገኖቻችን ላይ በደረሰው ጭፍጨፉ ከልብ አዝነናል:: ከተራ ዜጎች አልፎ የጸጥታ አባላትን ጭምር ወደ ማጥቃት የተሸጋገረው የሽብር ዘመቻ አደራጅና ስፖንሰሩ መቀሌ ምሽግ ያደፈጠው አሮጌ የጅብ መንጋ ለመሆኑ ነብይ መሆን አይጠይቅም:: ትላንት ዶር አብይን ለመግደል ሞክሮ ከሸፈ :: በየአቅጣጫው የጎሳና የድንበር ግጭቶች በመለኮስ ሃገሪቷን በቀውስ አዙሪት ወጥሮ በየቦታው ወገኖቻችንን እያጣን ነው:: አላማው የተጀመረውን ፍትሕ የማስፈን ዘመቻ በማወክ ከተጠያቂነት ለማምለጥ ከተቻለም ያጡትን ስልጣን ለማስመለስ የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም::
መንግስት የዜጎችን ሰላምና ደህንነት ማረጋገጥ ይኖርበታል:: በወንጀልና በዝርፊያ ተጠርጥረው መጥሪያ የተላለፈባቸው ባለስልጣናት የፍትሕ ሂደቱን ለመቀበል ፈቃደኛ አልሆኑም:: በተለይም መቀሌ የመሸገው የሕወሃት ቡድን በግልጽ ካቀረበው ተቃውሞ ባሻገር በምስለኔዎቹ አገሪቷን እንደምትፈርስ እያስነገረ በተዘዋዋሪ የሽብር ቡድኖችን እያደራጀ በየአቅጣጫው ሁከት አንግሷል:: የዶር አብይ አመራር በትግራዩ ስርዐት አልበኛ ጉጅሌ ላይ ከበጀትና አስተዳደራዊ እቀባ እስከ ሃይል ተጠቅሞ የአሮጌ ጅቦቹን ምሽግ ሊንድ ይገባል:: አልያ ይህ በሰው ደም መታጠብ የለመደ የሽብር ቡድን በተላላኪዎቹ በኩል ሃገሪቷን የብጥብጥ አውድማ አድርጓታል።
ጉዳዩን በሌላ አንግል ስናየው. አስገዳዮቹ ከሌላ ወገን ቢሆኑም ገዳይ ከራስ ብሄር ሲሆን ነገሮች ፈጥኖ የማለባበስና ገዳይም እኛ ሟችም እኛ ማንም አይስማብን አይነት የማለባበስ አካሄድ ለዜጎች ደህነትን ሆነ ለህግ የበላይነት አደገኛና አካሄድ መሆኑን እንደ ማሳያ ጃዋርን እና ለማን እንውሰድ:-
ጃዋር መሐመድ፣ለማ መገርሳና ሌሎችም በሶማሌ ክልል ተወላጆች የብሄራችን አባላት ጥቃት ተፈጽሞባቸዋል ባሉ ወቅት ምን አይነት ምላሽ እንደሰጡ ሁላችንም የምናውቀው እውነታ ነው፡፡ኦቦ ለማ ከያኔው የግምባራቸው አጋር አብዲ ኢሌ ጋር በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ እንዴት በቁጣ ይንቀጠቀጡ እንደነበር ማንም የሚስተው አይመስለኝም፡፡
ጃዋር በበኩሉ በማህበራዊ ገጾች አናብስት ነበር፡፡ሌሎቹም የሱማሌ ክልልን ለመኮነን አቻ አልነበራቸውም፡፡ገዳዩ የሌላ ክልል ተወላጅ ነዋ፡፡ገዳዩ የራስ ብሄር ተወላጅ ሲሆንስ ?ለማ የለ ፣ መግለጫ የለ ፣ ያ ሁሉ ወገናዊነት የለ፡፡ሁሉም አንገቱን ቀብሮ ‹‹ምነው ለዛሬ ገዳዩ ከሌላ ብሄር በሆነ ይልልሃል››፡፡እናም የእኛ ነገር ይሄው ነው ፡፡አሳሪው፣ገዳዩ፣አፋኙ፣ረጋጩ ከሌላ ይሁን እንጂ ከእኛው የእኛው ብሄር ከሆነ ብዙም ጣጣ የለውም፡፡
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 6፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የጋምቤላ መምህራን ትምህርና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ በተለያዩ የትምህርት ዘርፎች ያሠለጠናቸውን ሁለት ሺህ 496 ተማሪዎችን ዛሬ አስመረቀ።
የኮሌጁ ዲን ዶክተር ጋልዋክ ሮን በምረቃ ሥነ-ሥርዓቱ ላይ እንዳሉት ተማሪዎቹ በመደበኛ፣ ተከታታይና ክረምት መረሐግብር በመምህርነትና ጤና ሙያ ዘርፎች የሰለጠኑ ናቸው።
የዕለቱ የክብር እንግዳ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ኡሞድ ኡጁሉ በበኩላቸው÷ በተለይም የትምህርትና የጤና አገልግሎቱን ለገጠሩ ማህበረሰብ ተደራሽ ለማድረግ ለተያዘው ግብ መሳካት ኮሌጁ ከፍተኛ አስተዋጽኦ በማበርከት ላይ እንደሚገኝ አስታውቀዋል።
በቀጣይም ኮሌጁ እንደ ክልል ብሎም እንደ ሀገር ጥራት ያለው የትምህርትና ጤና አገለግሎት ተደራሽ ለማድረግ ለተያዘው ግብ መሳካት ጥራቱን የጠበቀ ሥልጠና በመስጠት ብቃት ያለው የሰው ኃይል በመፍራት ረገድ ጠንከሮ እንዲሰራ ማሳሰባቸውን ኢዜአ ዘግቧል።
ኣሕዋት፡ ከመይ ቀኒኹም፧ ሎሚ ክንዛራረበሉ ‘ንደሊ ዓቢይ ኣርእስቲ፣ ብዛዕባ ኣጀማምራታት ዓናቕጻት ቋንቋና ብፊደላት ሳልስን ሓምስን እዩ። ብዘይካ ኣብ ኢኣደባውያን (Irregular) ዝዀኑ ዓናቕጻት ወይ ግስታት፣ ደርጋ ብፊደል ሓምስ ወይ ሳልስ ዝጅምር ዓንቐጽ ኣብ ቋንቋና የለን። ንመረድኢ፦ ኪድ። ኣብዛ መረድኢ፣ ኪድ ትብል ቃል፣ እታ ኪ ሳልስ እያ። ስለምንታይ ክይድ ዘይኰነ ኣብ ቀጻሊ ክንዛራረበሉ ኢና። ብዘይካ ኣብ ስማት ከም እኒ ኤርምያስ፡ ሜሮን፡ ሚካል፡ ቢታንያ. . .ወዘተ፣ ብሳልስን ሓምስን ዝጅምር ዓንቀጽ የለን እንተተባህለ ምግናን ኣይኰነን። ስለምንታይ ደኣ እዮም ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ትግርኛ፡ ገለገለ ጸሓፍቲ ስዋስው ትግርኛ ከም እኒ ኣቶ ኣማኑኤል ሳህለ፡ ኣቶ ኣዲ ገብረን ብዓልቲ እንድኡ ወ/ሮ ምንያ ጸጋይን፡ ምሁር ቋንቋ ትግርኛ ኣቶ ተኪኤ ተስፋይን፡ ኣቦታትና ከም እኒ ኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም፡ መምህር ይስሓቕ ተወልደ መድህንን ካልኦትን ኣብ ጽሑፋቶም ነቶም ዓናቕጻቶም ብሳልስን ሓምስን ዝድርጕስዎ። ወላ’ኳ ዘበናይ ትግርኛ ብሳልስን ሓምስን ዝጅምር ዓናቕጻት ‘ተዘይብሉ፣ ገገለ ኣባላት ህዝብና ግን ተሓለቕቲ ሳልስን ሓምስን እዮም። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ከምኡ ስለ እተጻሕፈ ኢሎም ዝጽሕፉ ውን ኣለው። ብዙሓት ካልኦት ውን ዝቓወምዎ ኣለዉ። ንሕና ብወገንና፣ ነቶም ኣዝዩ ብሉጽ ስራሕ ዝሰርሑ፣ ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስና ክንወቅስ ዘይኰንናስ፣ ነዞም ብሓምስን ሳልስን ዝጅምሩ ዓናቕጻት ኣይንቅበሎምን ኢና። ብእኦም ምጅማር፣ ኣዕማዳት ዓናቕጻትና፣ ኣሉታዊ ዝዀነ መንፈስ ስለ ዝኽተሉ እዮም። ንመረድኢ እቲ ዚመጽእ ኪመጽእ እዩ ዝብል። ብመሰረት ኣቶ ተኪአ ተስፋይ፣ ስለምንታይ ከምኡ ከም ዝዀነ ከብርህ ከሎ፣ እዚ ዝስዕብ መረድኢ ይህብ፦
ከም ርድኢት ኣቶ ተኪአ ተስፋይ እንተዀይኑ፣ ኣብ ሳልሳይ ኣካል ድርብን ንጽልን እዩ እዚ ዚ ወይ ዜ ዝብል ዝመጽእ ዘሎ። እቲ ምኽንያት ከም ዝመስለኒ፣ ዝይ ዝብል ኣትርር ኣቢልና እንተኣድሚጽናዮ ዚ ዝብል ቃል ይፈጥር ስለ ዘሎ’ዩ። ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ በዚ ሓሳብ’ዚ ተበጊሶም እዮም፣ ከምኡ ዓይነት ግስታት ዘእተዉ ዝብል ግምት ኣለኒ። ዘበናይ ትግርኛ ግን፡ ከምዚ ዓይነት ግስታት ከም ዘየድልዮ ክንዛራረበሉ ኢና። እቲ ምኽንያት ኣብ ዝመጽእ ክንዛራረበሉ ኢና።
እዞም ክልተ ፊደላት (ማለት 3ን 5ን) ድሕሪ ምእታው ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ሃገርና እተመስረቱ እዮም። ኣብ ታሪኽ ህዝብና ድሒሮም ዝኣተዉ እዮም። ስለምንታይ ደኣ ኣብ 19ን 20ን ክፍለ ዘበን ከም እንደገና ተበራቢሮም፧ ከምዚ እናሃለወ፣ ገለገለ ኣባላት ህዝብና ኣብ ቴለ-ቭዥን ድዩ፣ ኣብ ጋዜጣ፣ ኣየናይ እዩ ቅኑዕ፣ እዩ ድዩ ኢዩ፣ እናበሉ ክካትዑ ኢኻ ትሰምዕ። ብዛዕባ ክተዓቶም፣ እተኻትዕዎ ነጥብታትን ዝመጽእ እዋን Attach ክንገብረልኩም ኢና። እስኪ ገለገለ ርእይቶታትኩም ክንሰምዕ እሞ፣ ክንቕጽል። እዚ ንብሎ ዘለና እንታይ ምዃኑ ክበርልኩም ገለገለ መረድኢታት ክዀነኩም ገለገለ ጥቕስታት መጽሓፍ ቅዱስ ክንህበኩም። ሓደ ነገር ልብ-ክንብለሉ ዘለና፣ መጽሓፍ ቅዱስ ትግርኛ ብልክዕ ኣይተተርጐመን ኣይኰንናን ንብል ዘለና፣ ምናልባት፡ ኣጀማምራ ዓናቕጻትና ብሳልስን ሓምስን፣ ኣብቲ መጽሓፍ ቅዱስ እተተርጐመሉ ዘበን ጽቡቕ የገልግል ነይሩ ይዀውን፣ ንዘበናይ ትግርኛ ግን፡ ብዘይካ ሕንፍሽፍሽን ጮቕጮቕን ካልእ ነገር ዘምጽኣሉ የለን።
ነቲ ግዙእ ድማ፡ እቲ ኣብ መሮር ኪቕበለና ዚመጽእ ዘሎ እንታዋይ ሰብኣይ እዩ፧ በለቶ። እቲ ግዙእ ከኣ፡ ንሱ ጐይታይ እዩ፡ በለ። ሽዑ መጐልበቢኣ ወሲዳ ተጐልበበት። ዘፍ 24፡65
ኣቶ ሃይለማርያም፡ ኣብ ትግራይ ንውሑዳት ዘገልግል ኢኮኖሚያዊ ለውጢ ኣሎ ይብል። ኣቶ ተስፋገብሬል ብወገኑ፡ ኣብ ኤርትራ ብናጻ ጉልበት ዝስራሕ ዘሎ ህንጸት ማሕበራዊ ምዝንባል የስዕብ ኣሎ ይብል።
ሳማድ እንስሳታት የፍቅር ነበረ። ሕልሙ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ጫካ ውዒሉ፡ ኣብ መንጎ እቲ ኣእዋም ኣብ ዚርከብ መዕቈቢ ምድቃስ ነበረ። ሳማድ ደስ ዜብሉ ኣዕሩኽ ኣጥርዩ ዚገርም ዳህሳሳት ንኼካይድ ኣብ ዚጅምሮ ጕዕዞ ሰዓቦ። ናብ ጫካ ምኻድ ማዕረ ኽንደይ ባህ ከም ዜብል ክትርእይ ኢኻ።
የኢ.ፊ.ዴ.ሪ ሕገ-መንግስት አንቀፅ 29 እያንዳንዱ ኢትዮጲያዊ “የአመለካከትና ሃሳብን በነፃ የመያዝና የመግለጽ ነፃነት” እንዳለው ይደነግጋል። በአንቀፅ 30 ደግሞ እያንዳንዱ ኢትዮጲያዊ “የመሰብሰብ፥ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግና አቤቱታን የመግለፅ መብት አለው” ይላል። ነገር ግን፣ ባለፉት አመታት እንደታየው ሃሳብና አመለካከታቸውን በነፃነት የሚገልፁ ጋዜጠኞች፣ ጦማሪያንና የመብት ተሟጋቾች ለእስርና ስደት ተዳርገዋል። በተመሣሣይ፣ ባለፉት አስርና አስራ አምስት አመታት እንደታዘብነው፣ ለተቃውሞ አደባባይ ከወጡ ዜጎች ውስጥ የተወሰኑት በሞት፣ በአካል ጉዳትና በእስራት ምክንያት ወደ ቤታቸው ሳይመለሱ ቀርተዋል።
በ2015 ዓ.ም (እ.አ.አ.) የጋዜጠኞች መብት ተከራካሪ ቡድን (CPJ) ባወጣው ሪፖርት መሠረት ኤርትራ በነፃ ሚዲያ ላይ ጥብቅ ቁጥጥር በማድረግ ረገድ ከዓለም አንደኛ ናት። ለምሳሌ፣ እ.አ.አ. ከ2010 ጀመሮ ባሉት አምስት ዓመታት ውስጥ ብቻ ወደ 10 የሚጠጉ ጋዜጠኞች ስታስር፣ 32 የሚሆኑት ደግሞ ከሀገር ተሰድደዋል። ከኤርትራ ቀጥላ ኢትዮጲያ በሁለተኝነት ትከተላለች። በሪፖርቱ መሰረት፣ ከ2010 ዓ.ም ጀምሮ ለእስር ከተዳረጉት ውስጥ አስር (10) ጋዜጠኞች አሁንም ድረስ በእስር ላይ ይገኛሉ፡፡ 57 ጋዜጠኞች ደግሞ ሀገር ጥለው ተሰድደዋል። በሱማሊያና ደቡብ ሱዳን ያለው ደግሞ ከኤርትራና ኢትዮጲያ ጭራሽ የባሰ ነው። ለምሳሌ፣ በሶማሊያ ከ1992 – 2015 (እ.አ.አ.) ባሉት አመታት ውስጥ 42 ጋዜጠኖች ተገድለዋል። በደቡብ ሱዳን ደግሞ በ2015 ዓ.ም ብቻ 7 ጋዜጠኞች ተገድለዋል።
እንደ ኤርትራ መንግስት ያለ ሕገ-መንግስት ሀገርና ሕዝብን መምራት አንድ ነገር ነው። እንቆቅልሽ የሚሆነው ግን እንደ ኢትዮጲያ ያሉ ሀገራት ስራና አሰራር ነው። በአንድ በኩል የአመለካከትና ሃሳብን በነፃ የመያዝና የመግለጽ ነፃነት እና የመሰብሰብ፥ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግና አቤቱታን የመግለፅ መብት በሕገ-መንግስቱ ዋስትና እንደተሰጠው ይጠቅሳሉ። በሌላ በኩል ደግሞ ሃሳብና አመለካከታቸውን የሚገልፁ ጋዜጠኞች፥ ጦማሪያንና ፀኃፊዎችን፣ እንዲሁም ለተቃውሞ ሰልፍ አደባባይ የወጡ ዜጎችንና የሰልፉ አስተባባሪዎችን ለሞት፥ ስደትና እስር ይዳርጋሉ። እንዲህ ያለ “የእንካ ግን አትንካ ፖለቲካ” ግራ ያጋባል፡፡
“የእንካ ግን አትንካ ፖለቲካ” ባለበት ሁሉ የመንግስታቱ ስራና አሰራር አንድ ዓይነት ነው። ሁሉም በሕገ-መንግስታቸው ላይ ዜጎች የአመለካከትና ሃሳብን በነፃ የመያዝና የመግለጽ ነፃነት እና የመሰብሰብ፥ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግና አቤቱታን የመግለፅ ዴሞክራሲያዊ መብት አንዳላቸው ይገልፃሉ። ከዚያ ደግሞ እነዚህን ሁለት ዴሞክራሲያዊ መብቶች የሚገድቡ አዋጆች፥ መመሪያዎችና ደንቦች ያወጣሉ። በእንካ-ግን አትንካ ፖለቲካ በነፃነት የመናገርና የመፃፍ፣ እንዲሁም የመሰብሰብና ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ ዴሞክራሲያዊ መብት እንዳለህ ይነገርሃል። ነገር ግን፣ “በዚህ አዋጅ፥ መመሪያ ወይም ደንብ መሰረት ከላይ የተጠቀሱትን ሕገ-መንግስታዊ መብቶችን ተግባራዊ ማድረግ አትችልም” ይሉሃል።
በፅሁፉ መግቢያ ላይ የተጠቀሱት ዴሞክራሲያዊ መብቶች በኢ.ፊ.ዴ.ሪ ሕገ መንግስት አንቀፅ 29 እና 30 ላይ በግልፅ ተደንግገዋል። ነገር ግን፣ በ2001 ዓ.ም የወጣው የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ እነዚህን ዴሞክራሲያዊ መብቶች ሙሉ በሙሉ የሚገድብ ነው። ስለዚህ፣ ዴሞክራሲያዊ መብቶች ተግባራዊ ለማድረግ የሞከሩ ጋዜጠኞች፥ ጦማሪያን፣ ፀኃፊዎችን፣ የመብት ተሟጋቾችና ተቃዋሚ የፖለቲካ መሪዎች የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጁን በመጥቀስ ለእስራትና ስደት እየተዳረጉ ይገኛሉ። ይህ ግን እንደ ኢትዮጲያ አምባገነን መንግስት ባለበት ሀገር ሁሉ የተለመደ የጭቆና ስልት ነው።
የእንካ ግን አትንካ ፖለቲካዊ አስተዳደር የአምባገነናዊ መንግስት (tyranny) ዋና መለያ ባህሪ ነው። የአምባገነናዊ መንግስት ስራና ተግባር የሚመራው በፍርሃት ነው። ሁሉም አምባገነኖች ሀገር የሚመሩት በፍርሃት-በማስፈራራት ነው። ስለዚህ፣ “የእንካ ግን አትንካ ፖለቲካ” መሠረታዊ ምክንያቱ የአምባገነኖች ፍርሃት ነው። “አምባገነኖች ለምን ይፈራሉ?” የሚለውን ደግሞ ነገ እንመለስበታለን።
ኢትዮጵያችን በከባድ የዘውግ ወጀብና በአደገኛ የፖለቲካ ንፋስ እየተናወጠች ያለችበት ወቅት ላይ ደርሳለች:: ለዚህ አስፈሪ ምዕራፍ እንድትደርስ የትግራዩ ነጻ አውጪ ድርጅትና የኦሮሞ ጽንፈኛ ተገንጣይ ቡድን ከፍ ያለ ድርሻ ይወስዳሉ:: ሕወሃት ለሻብያ የጭን ገረድ ኦነግ የሲያድባሬ ሽርጥ ያዥና የሚሲዮናውያን ተላላኪ በመሆን እናት ሃገር ኢትዮጵያ እንድትፈርስ የቅጥረኝነት ተልዕኮ ከያዙበት ግዜ አንስቶ በንጹሃን ደም እየታጠቡ ሃገሪቷን ሲገዘግዙ ኖረው ዛሬ ላለችበት ሁኔታ አብቅተዋታል::
ኢትዮጵያ እንኳን በተላላኪዎች በላኪዎቻቸው ወረራ እንኳ ልትፈርስ ያልቻለች ጠንካራ ሃገር ነች:: ኢትዮጵያ ሃብትና እውቀት ተራራ ላይ ከደርሱት ምዕራባውያን በላይ ከነድህነቷ የምታስጎመዥ እግዚአብሄር አስተካክሎ የፈጠራት የቅድስና ስፍራ የሚስጥር ማሕደር ናት::
ኢትዮጵያ ትንቢት የተነግረላት ሱባዔ የተገባላት አባቶች እራዕይ ያዪላት እነሼህ ጅብሪል የተቀኙላት ብትንገዳገ የማትወድቅ ሃገረ እግዚያብሄር ናት:: አለም ሊጥላት የሚገፉት መርገሙን ሊያራግፍ ክብሯን ሊገስ ነውሩን የሚልክባት ከፈጣሪ በቀር ወዳጅ የሌላት ምስኪን ግን ሃያል ሃገር ነች ኢትዮጵያችን::
የኢትዮጵያ አንድነት የእንቧይ ካብ አይደለም በእልፍ አዕላፉት ጀግኖች ደምና አጥንት የተገነባ የብረት አምድ ነው:: ቢችሉማ የእናት ጡት ነካሾች የባእዳን ባሪያዎች የሆኑት ሕወሃትን ኦነግ ሃገሪቷን አፍርሰው ጌቶቻቸውን ባስደሰቱ ከታሪክም መዝገብ ባስፉቋት ነበር:: ስለማይችሉና ስለማይቻል አልሆነላቸውም:: እንደ አሜባ ተበጣጥሰው ማቀውና ደቀው የትቢያዋ ሲሳይ እንደሆኑ አይተናል:: ይህም ይቀጥላል:: ኢትዮጵያ ነክቶ የተሳካለት ማንም የለም:: የተዳፈራት ፍጻሜው ውርደትና ውድቀት ነው::
ዛሬ ጠቅላይ ሚንስትር አብይ ደስ የሚልም የሚያስገርምም ንግግር ለፓርላማው እድርገዋል:: የኢትዮጵያን አንድነት ለማስጠበቅ በእስኪሪብቶ ሳይሆን ጠመንጃ ይዘን እንዋጋዋለን ብለዋል:: መልካም ነው:: ይደልሆም ያስብላል:: ነገር ግን ክቡርነታቸው ኢትዮጵያን አመንምኖ ያከሳትን እንደ መርገም ጨርቅ የገለማውን ሕገ መንግስት ሕይወትም መንገድም እሱ ብቻ ነው:: እሱን ያልተቀበለ ከኛ ጋር ወዳጅ አይሆንም ብለዋል:: ይሄ አላዋቂነት ወይስ አስመሳይነት::
የበሽታችን ምንጭ የመከራችን ገደል የልዩነታችን ምክንያት የግጭት መቀስቀሻ የእርስ በእርስ መናከሻ የሆነውን:: ጠላቶቻችን መርቀው የሰጡን የሞት መንገድ የሆነ ሕገመንግስት ይዞ ሃገር እወዳለሁ ማለት የታሪክ ስላቅ ነው:: እርግጥ ነው ሕገመንግስቱን የድላችን ሃውልት የሕልውናችን መሰረት የትግላችን ውጤት ነው የሚሉት አህዛቦቹ ሕወሃትና ኦነግ ለዚህ ሰይጣናዊ የኑፉቄ ሰነድ ልዩ ፍቅር አላቸው::
ሕወሃትም ኦነግም የወጡበትን ሕዝብ ፍላጎት ለማሳካት ሳይሆን በበታችነት እግረሙቅ አስረው በጥላቻ አጥምቀው የለቀቋቸው የሃገራችን ጠላቶች ፍላጎት ለማስፈጸም ነው:: ኢትዮጵያዊ ሆነው ተፈጥረው የጥቁር አለም ያላግኘውን የክብርና የነጻነት ካባ ጥለው የባርነት እግረሙቅ የናፈቁት ኦነጎች : ከቅድስና ስፍራ ፈልቀው የአረቦች አሽከር የሰዶም ከረጢት የሆኑት ሕወሃቶች ሕገ መንግሱቱን መዳኛችን ከማለታቸው ውጪ የትኛውም ኢትዮጵያዊ አይፈልገውም::
ይህ ሕገ መንግስት ለዚህ የግሎባላይዜሽን ዘመን የማይመጥን የድንቁርና መገለጫ የድንጋይ ዘመን ሰነድ ነው:: ሃገር የሚያፈርስ ሕግ ተሸክሞ ስለ አንድነት እሞታለሁ ማለት ከንቱ ውዳሴ ከመሆን አያልፍም:: ሃገርን የሚወድ መሪ ታሪክ ሰርቶ ያልፍል:: ጠቅላይ ሚንስትር አብይ በእርግጥ እንደ ቃላቸው ሃገሪቷን ከወደዷት ሊያደርጉላት የሚገባው የመለያያውን ግንብ አፍርሰው የጥላቻውን ሰነድ ያቃጥሉት ::ሕዝብ የሚፈልገው ያንን ነው:: አንድነትችን የሚጠነክረው ሕግና ስርዐት የሚሰፍነው ይህ ሕገ መንግስት ሞቶ ሲቀበር ብቻ ነው::
የኢትዮጵያ አንድነት ጠንቁ ሕገ መንግስቱ ነው:: እበት ትል ይወልዳል እንዲሉ ሕወሃትና ኦነግ የፈለቁት ከዚህ የዲያቢሎስ እዳሪ ላይ ነው:: በመላዕክት ከተማ በሰማየ ሰማያት የታወቀውን : በቅዱስ ቁራን ላይ ደምቃ በመጽሃፍ ቅዱስ ተደጋግማ የምትነሳውን ኢትዮጵያን ስሟን መጥራት የሚጠየፉ በረታቸውን ሃገር ለማድረግ የሚተጉት ሕወሃትና ኦነግ ከነእንክርዳድ አስተሳሰባችው የሚወገዱበት ግዜ እሩቅ አይደለም:: መከራው ሊያይል ወጀቡ ሊበዛ መዋዕትነቱ ሊጠነክር ይችል ይሆናል:: በእርግጠኝነት በነዚህ የእፉኝት ልጆች ሕወሃትና ኦነግ መቃብር ላይ ታላቂቷ ኢትዮጵያ ዳግም አብባ በክብርና በሞገስ ትነሳለች::
“የህግ ባለሙያ ለመሆን የፈለግኩበት ዋና ምክንያት፡- የስው ልጆች በፍላጎታቸው መሆንና ማድረግ በሚችሉት የስራ መስክ ሁሉ ህጋዊ ሆነው ያለግፊት ተሳትፎ የማድረግ መብታቸው የተጠበቀ አንዲሆን ባለኝ ሙሉ አምነት የተነሳ ነው።”
ኢቢሲ በደረገፁ እንደገለፀው ቦርዱ ከዚህ ውሳኔ ላይ የደረሰው የሎጂስቲክ ዘርፉን ቀልጣፋ ፤ በሙያ የተደገፈና ዘመናዊ አሰራሮችን እንዲከተል ለማስቻል እንደሆነ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ኮሙኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ መኮንን ሃይሉ ተናግረዋል፡፡
ኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት መሰረቱን በኤክስፖርት ላይ ባደረገው በማኑፋክቸሪንግ ዘርፉ በርካታ ግዙፍ ኢንቨስትመንቶችን በመሳብ ላይ እንደመገኘቷ መጠን የሎጂስቲክ ዘርፉ ውጤታማና ፈጣን መሆን እንዳለበት ተናግረዋል፡፡
በሎጂስቲክ ዘርፉ ላይ የውጭ ባለሃብቶ እንዲሳተፉ መደረጉ መንግስት የሃገሪቱን ምጣኔ ሃብት ለውጭ ባለሃብቶች ክፍት ለማድረግ ያቀደው አካል እንደሆነም ገልጸዋል፡፡
* የመንግሥት የኢኮኖሚ አተያይ በጥቂት ሃረጐች ሊጠቃለል ይችላል፡፡ ከተንቀሳቀሰ ግብር ጣልበት፣ መንቀሳቀሱን ከገፋበት ተቆጣጠረው፣ መንቀሳቀሱን ካቆመ ደጉመው፡፡
HomeAmharicከደሃው የኢትዮጲያ ህዝብ ላይ የተዘረፈው ብር በአንደኛ ደረጃ የሚገኘው በጀርመን ሀገር እንደሆነ ታወቀ፡፡ 180 ሚሊዮን ዶላር ከዘረፈች ነባሮቹ
ከደሃው የኢትዮጲያ ህዝብ ላይ የተዘረፈው ብር በአንደኛ ደረጃ የሚገኘው በጀርመን ሀገር እንደሆነ ታወቀ፡፡ ከሚታወቁት ቱባ-ቱባ የህወሓት/ኢህአዴግ ባለስልጣናት በላይ ኤልክትሪክ ሃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች ዋና ሃላፊ የሆነችዋ ሴትዮ $180,000,000 ዶላር በውጪ ሀገር ባንክ ማስቀመጧ ሁሉም አስገርሟል፡፡ ይህቺ ጀማሪ ባለስልጣን 180 ሚሊዮን ዶላር ከዘረፈች ነባሮቹ ምን ያህል እንደሚዘርፉ መገመት ይቻላል፡፡ Seyoum Teshome
የያማማቶ ዋና ትኩረት በደቡብ ሱዳን መሪዎች ላይ ስለሚጣለው ማዕቀብ የኢትዮጲያን መሪዎች ለማማከር ነበር፡፡ አያይዘውም ማዕቀብ የሚጣልባቸው መሪዎች በራሳቸው እና በቤተሰቦቻቸው ስም በውጪ ሀገር በሚገኙ ባንኮች የከፈቱትን አካውንትና ያስቀመጡትን የገንዘብ መጠን በቀላሉ ማወቅ እንደሚቻል ይገልፃሉ፡፡
ይህን ግዜ ጠ/ሚ አብይ “ቆይ…ቆይ እኛ የተቸገርነው ይሄን አይደለም እንዴ?” በማለት በተመሣሣይ መንገድ የኢትዮጲያ ባለስልጣናት በየትኛው ሀገር የባንክ አካውንት እንዳላቸውና ያጠራቀሙትን የገንዘብ መጠን የሚያሳይ መረጃ በማሰባሰብ እንዲያግዟቸው ጥያቄ ያቀርባሉ፡፡ ያማማቶ ደግሞ እኔ ምን ገዶኝ በማለት የህወሓት/ኢህአዴግ ባለስልጣናትን ጉድ በCIA በኩል ጎልጉለው እንሆ በረከት ይሏቸዋል፡፡
ከደሃው የኢትዮጲያ ህዝብ ላይ የተዘረፈው ብር በአንደኛ ደረጃ የሚገኘው በጀርመን ሀገር እንደሆነ ታወቀ፡፡ ከሚታወቁት ቱባ-ቱባ የህወሓት/ኢህአዴግ ባለስልጣናት በላይ ኤልክትሪክ ሃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች ዋና ሃላፊ የሆነችዋ ሴትዮ $180,000,000 ዶላር በውጪ ሀገር ባንክ ማስቀመጧ ሁሉም አስገርሟል፡፡ ይህቺ ጀማሪ ባለስልጣን 180 ሚሊዮን ዶላር ከዘረፈች ነባሮቹ ምን ያህል እንደሚዘርፉ መገመት ይቻላል፡፡
ለጤናዎ ባያሌው እንደምን ሰነበቱ? ድምፆቻችንን ከተሰማማን ብዙ ጊዜ ሆነን አይደል? እኔ ለጤናዬ እግዚአብሔር ይመስገን ደህና ነኝ። ርስዎን እንደ አላመምዎት ተስፋ አደርጋለሁ።
የእኔን አዲስ መጽሐፍ አስመልክቶ ርስዎ ስተለተቹት ከመመለሴ በፊት (ፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ ”የፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ አስተዋፅኦ” በሚል ርዕስ የሰጡትን ትችት ለማንበብ እዚህ ይጫኑ!)፣ የተከበሩት ሊቀ-ሊቃውንት መሪራሰ አማን በላይ ለአንባብያን አስተላልፍላቸው ዘንድ የሰደዱልኝን የአደራ መልዕክት አቀርባለሁ። ከዛ በኋላ ወደ ራሴ ምላሽ እሸጋገራለሁ። ለአንባብያን የተላከ የመሪራስ አማን በላይ መልዕክት እነሆ፦
የተወለድኩት፣ የአደግኩትና የተማርኩት በዛው በጎንደርና በጎጃም ነው። የትውልዴ ስፍራ በለሳ ነው። አባቴ መምህር በላይ ድሉ ካኅን ነበሩ። ከውድ አባቴ ከመምሀር በላይ፣ ከአባ ጼሄማ በጎንድ ተክለኃይማኖት፣ ከመሪጌታ መንክር ደብረኤልያስ ጎጃም፣ ከመሪጌታ ጉባኤ በዛው በጎጃም፣ ቅዳሴን፣ ቅኔን፣ ዜማን፣ ብሉይን፣ ሃዲስን፣ የእንጨት አዋጅን (የመድኃኒት እጽዋትን)፣ የሃረግ ስዕልን፣ የኢትዮጵን ታሪክ፣ አቡሻህርን (ባህረሃሳብን) እና ሌሎችንም በአድባራት እና ገዳማት የሚሰጡ የኢትዮጵያን ትምሀርቶችን በሚገባ ተምሬአለሁ። በለተይ በቅኔ፣ በግስ ርባታ እና ሰዋሰው ችሎታዬ በመምህራኔ እና የትምሀርት ባልንጀሮቼ ስሜ የተጠራ ነበር። በዚህም ምክንያት በጎጃም በይስማ ደጀን በመሪጌታ መንክር ዘንድ ቅኔ አስነጋሪ ነበርኩ። ተማሪ ሳለሁና ትምሀርቴንም ካጠናቀቅኩ በኋላ ኢትዮጵያ ውስጥ እየተዘዋወርኩ አያሌ ገዳማትን እና አድባራትን እየጎበኘሁ በውስጣቸው የአሉትን ምስጢራዊና ጥንታዊ መጻሕፍቶቻችንን ለመመርመር እድል አግኝቻለሁ።
የ18 ዓመት ልጅ ሁኜ ወደ ኑበያ (ሱዳን) ተጉዤ በነበረበት ወቅት በአንድ በፈራረሰ ጥንታዊ የኢትዮጵያ ቤተክተርሰትያን ቅጥር ግቢ በተቀበረ የድንጋይ ሳጥን ውስጥ፤ ምናልባት ኢትዮጵያ ውስጥ የሌሉ የኢትዮጵያን ታሪክ ጨምሮ ስለተለያዩ ጉዳይዎች የሚዘረዝሩ በግዕዝ የተጻፉ የብራና መጻሕፍትና ጥቅሎች አገኘሁ። ይህ የሆነው የዛሬ 50 ዐመት አካባቢ ነበር። እነዛን መጻሕፍት ይዤ ወደ ኢትዮጵያ ተመልሼ ከነሱ ውስጥ አውጣጥቼ አሳጥሬና መጥኜ የኢትዮጵያ ትንሳኤ ታሪክ በሚል ርዕስ እንድ መጽሐፍ ጽፌ ለማሳተም ሞክሬ ነበር። ሆኖም ዶክተር ኃይሉ ወልደአብ የሚባሉ ሀቀኛ ምሁር ብራናዎቹን መርምረው፣ ይህ አንተ የጻፍከው መጽሐፍ እውነተኛው ታሪካችን በመሆኑ እስከዛሬ የተጻፉትን ስለሚቃረን ችግር ይደርስብሃል፤ ስለዚህ አቆየው፣ ብለው መከሩኝ። እኔም ቀና ምከራቸውን ሰምቼ የደርግንም የሽብር ዘመን አሳልፌ፣ መጽሐፉን በሚስጥር አቆይቼው ኖሬ፤ የዛሬ 24 ዓመት አካባቢ በድፍረት አሳተምኩት። ከዛ በኋላ በብርቅዬዎቹ ብራናዎች ላይ ተመርኩዤ አያሌ መጻሕፍትን እያከታተልኩ አወጣሁ። በወቅቱ በደረሰኝ መረጃ መሰረት ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ የእኔን መጻሕፍት ከማንበብ አልፈው ከነሱ ውስጥ እየጠቀሱ በአደባባይ ተጠቅመውባቸዋል። ዘግይተውም ብራናዎቹን እጃቸው ለመክተት የሁለታችንም ወዳጅ የሆነውን ላይብረሪ ኦፍ ኮንግረስ የሚሠራውን አቶ ፈንታሁን ጥሩነህን እና ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳን አማላጅ ልከው እባክህ ብራናዎቹን ልመርምራቸው፣ አሉኝ።
እኔ ግን ከዚህ በፊት ሌሎች ምሁራን ነን የሚሉ ሰዎች እንደዚሁ ብራናዎቹን አሳየን ብለውኝ ባሳያቸው ሊወስዱብኝ ሞክረው ስለነበር ከስህተቴ ተምሬ ብራናዎቹን ለፕሮፌስር ጌታቸው ኃይሌ ለመስጠት አልፈቀድኩም። ደግሞም ንብረቶቹ የኔ የግሌ ስለሆኑ የራሱን ንብረት ለደቂቃስ ቢሆን ያለዋስትና ማን ለማን ይሰጣል? ከዚህም በተጨማሪ ታሪከ-ነክ እና ባህረሃሳብን ጨምሮ ፕሮፌሰሩ የጻፉአቸውን መጻሕፍት ሳነብ ምንም የታሪከ አውቅት የሌላቸውና የግዕዝ ችሎታቸውም ደረጃ በጣም ዝቅ ያለ ሆኖ ስለአገኘሁት፤ በባህረሃሳባቸውም ውስጥ ከባድ ስህተት ፈጽመው ስለዐየሁአቸው የእኔን የግዕዝ ብራናዎች፣ ያውም በጥንታዊ ግዕዝ የተከተቡትን ተረድተው ለመፍረድ በጣም እንደሚያስቸግራቸው ተከሰተልኝ። ከዚህም በላይ፣ እኚህ ግለሰብ ሊቃውንት አባቶቻችንን ኢትዮጵያውያንን ስለሚንቁና አረቦችን፣ ግሪኮችንና አውሮጵያውያንን እያወደሱ “አባቶቻችን” ስለሚሉ፤ ለኢትዮጵያውያን የአላቸው ፍቅር እና ከበሬታ አጠራጣሪ ሆነብኝ። በመጨረሻም፣ ሰውየውን ስለማላምናቸው በቀላሉ የማይገኝ ንብረቴን ከእጄ ማውጣት ጨነቀኝ። የማላምናቸውም፣ የገቡበትን ሁሉ ድርጅት አፍርሰው የሚወጡ ናቸው፣ ሲሉ ስለሰማሁና የኑሮ መተዳደሪያቸውም ፈረንጆች በርካሽ ገዝተውም ሆነ ሰርቀው ያከማቹአቸውን የኢትዮጵያ ብራናዎችንና ቅርሶችን መመዝገብና ማቀናጀት ነው ስለተባለ ነው። ይህ በመባሉም እኔ ያገኘሁአቸውን ለትውልድ ላስተላልፍ ያቀድኩአቸውን ብርቅዬ ጥንታዊ ብራናዎች ለእኚህ ሰው ይመርምሩ ብዬ ሰጥቻቸው የደለበ ደሞዝ ለሚከፍሉአቸው ፈረንጆች እሳቸው ቢዳርጉአቸውና እነዛ ፈረንጆች በውድ ዋጋ ቢሸጡአቸው ወይም ብራናዎቹ በሚመሰክሩት የኢትዮጵያ ታላቅነት ፈረንጆቹ ቀንተው ቢያጠፉት፤ አለዛም ለኢትዮጵያ ጠላቶች አሳልፈው ቢሰጡአቸው የማን ያለህ ልል ነው፣ በሚል ስጋት ስለተጨነኩም ነበር።
እንግዲህ እላይ በተጠቀሱት ምክንያቶች ብራናዎቹን ስለከለከልኩአቸው ፕሮፌሰሩ ተናደው አማን በላይ ምንም ብራናዎች የለውም፤ ይህን ሁሉ መጽሐፍ የሚጽፈው ከልቡ እያፈለቀ ነው፣ እውነት ለማስመሰልም ከኢትዮጵያ ታሪክ ያጣቅሳል፤ ብለው በሃስትና በድፍረት ውሸታምና አጭበርባሪ አድርገውኝ ስሜን አጥፍተዋል። እሳቸው በኔ ላይ ላደረሱብኝ የስም ማጥፋት እግዚአብሔር ይበቀልልኛል። ካህኑ የእግዚአብሔር አገልጋይ አባቴ መምህር በላይም ሆነ በየደብሮቹና ገዳማቱ የነበሩት ቅዱሳን መምህሮቼ ከቶውንም ውሸት እንዳልናገርና ለእውነት ብቻ እንድቆም በግበረገብነት እያነጹ አሳድገውኛል። ስለዚህ ልብወለድ ጽፌ የኢትዮጵያ ታሪክ ነው ብዬ አላቀርብም። የጻፍአኩቸው ሁሉ መጻሕፍት እውነተኛ የኢትዮጵያ ታሪክ ናቸው። በእኔ ዘንድ የሚገኙትን ብራናዎች ግን ለደህንነታቸው አስተማማኝ ጊዜ ሲደርስ የኢትዮጵያና የዓለም ጋዜጠኞች፣ እንዲሁም ሀቀኛ የአገራችንና ዓለምአቀፍ ምሁራን በተገኙበት ሸንጎ ላይ ለባህል ሚኒስቴር፣ ለአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ወይም ለቤተመጻሕፍት ወ መዘክር አስረክባለሁ። ታዲያን በዛን ጊዜ ዋሾው እኔ ልሁን ፕሮፌሰር ጌታቸው ይለያል። እግረመንገዴን ግን አንድ ነገር መግለጽ እሻለሁ። ከኑብያ ካገኘሁአቸው መጻሕፍት ውስጥ ታሪከ-ነገሥት ዘ ኢትዮጵያን ለአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ኬኔዲ ቤተመጻሕፍት እና የሱባንና የግዕዝ መዝገበቃላትን ለቤተመጻሕፍት ወ መዘክር አንዳንድ ቅጂዎች አበርክቻለሁ። ዳሩ ግን ይህን ቁምነገር ብዬ በአዋጅ አላስነገርኩም። የብራናዎቹን ቅጂዎች በመስጠቴ ቤተመጻሕፍት ወ መዘክር መቀበሉን የሚያንጸባርቅ የምስክር ወረቀት ሲሰጠኝ፣ የኬነዲ ቤተመጻሕፍት ግን አመሰግናለሁ እንኩዋን አላለኝም።
የእኔ ሳያንስ፣ ፕሮፌሰር ጌታቸው ውሸታም የአደረጉትና በአደባባይ የዘለፉት አገሩን ኢትዮጵያን የሚወደውን፣ በጎሠኝነት ጎራ ፍጹም ተሰልፎ የማያውቀውን፣ በሰብዕናው ልዕልና እና በምሁርነቱ ርቀት እጅግ የማከብረውን ወዳጄን ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳን ጭምር ነው። ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳም ልብወለድ ወይም (ሚት) አልጻፈም። ከኔ መጻሕፍት በተጨማሪ 42 የተለያዩ የታሪክ ዋቢ መጻሕፍት ላይ ተንተርሶ ነው፤ ከዚህ በፊት እኔም ሆንኩ ሌሎች ባለታሪኮች ያልደረሱትንና ያልደረሱበትን የአገራችንን አደገኛ ውጥረት የሚያረግብ መጽሐፍ የጻፈው። ስለዚህ የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛው የዘር ምንጭ የተሰኘው መጽሐፉ የርሱ የራሱ፣ ላቡን አንጠፍጥፎ፣ እውቀቱን ጨምቆ፣ የጻፈው የታሪክ መጽሐፉ ነው። ይህም እጅግ የሚያስመሰግነው ድንቅ ሥራው ከዚህ ቀደም ያልነበረ ወሪጅናል እንደሆነ በዚህ አጋጣሚ ላረጋግጥ እወዳለሁ።
በመጨረሻ ለፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ፣ አማን በላይ ምንም ከሱዳን የተገኘ መጽሐፍ የለውም፣ ከልቦናው አንቅቶ ነው የሚጽፈው ስለአልከው፤ ከዚህ ቀደም ለፕሮፌሰር ፍቅሬ በፍላሽ ድራይቭ ሰጥቼው ከነበረው ኑብያ ውስጥ ካገኘሁት ጥንታዊ የብራና መጽሐፍ ላይ ጥቂት ገጾች ለናሙና እንዲያሳይ ስለፈቀድኩለት ከኮምፒተሩ ላይ ያለችግር ከታተመለት ለአንባብያን ያቀርበዋል። በኑብያ ካገኘሁአቸው መጻሕፍት መሃል በቅርብ የተገኘው ይህ ብቻ ስለሆነ ነው ለጊዜው ይህን ለሕዝብ አቅርብ ያልኩት። ሌላው ጊዜና ቦታው ሲፈቅድ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ይቀርባል።
ፕሮፌሰር ጌታቸው አዳምጥ፣ እኔና የግዕዝ ሊቃውንት በተለያዩ ጊዜያት የግዕዝ ችሎታህን እንደገመገምነው በጣም ደካማ ነው። ከልምምድ ብዛት ያካበትከው እንጂ በቅጡ የተማርከው አይደለም። ግዕዝ ለማያውቁ ሰዎች ግዕዝ የምትችል መስለህ ትታያቸው ይሆናል። ባህረሃሳብ ባልከው መጽሐፍ ውስጥ እንኩዋን ግዙፍ ግዕዛዊና ቀመራዊ ስህተቶች ሠርተሃል። የአንተን ባህረሃሳብ ምንነት፣ ምንጭና ስህትት አስመልክቶ የጻፍኩት ራሱን የቻለ መጽሐፍ ስለማወጣ ነቀተህ ተጠባበቅ። አሁን ለጊዜው ግን፣ በርካታ ብራናውን ተወውና እስቲ እነዚህን ፕሮፌሰር ፍቅሬ ለናሙና ያቀረባቸውን የግዕዝ ገጾች ወደ አማርኛ ተርጉመህ ችሎታህን አሳየን። ከዛ በኋላ ስለ ሌሎቹ መጻሕፍት እንነጋገራለን። በመጨረሻም፣ መሪራስ አማን በላይን እኔ ወደ እኔ ና ብዬው ሳይመጣ ቀረ ስለአልከኝ፤ ከኔ አንድ ነገር ለማግኘት የፈለግከው አንተ ስለሆንክ ወደ እኔ መምጣት የነበረብህ አንተ ነህ። አንተ ትፈልገኛለህ እንጂ ለእኔ አታስፈልገኝምና። ለጊዜው በእዚሁ ልሰናበትህ።
የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛው የዘር ምንጭ በሚል ርዕስ የከተብኩትን የታሪክ መጽሐፌን አፈታሪከ ነው፣ ብለው እርስዎ ለእርስዎ ድክመቶች የመሰለዎትን ነጥቦች ብቻ እየነቀሱ እና እየቆነጸሉ በማውጣት አስፍረዋል። ይህ የጻፉት ነገር ወይ ምሁራዊ ግምገማ አይደል፣ ወይ ትንተና አይባል፣ ወይ የመጽሐፍ ማስተዋወቂያ ተብሎ አይፈረጅ፣ እንዳው መላ ቅጡ የጠፋው በቂም በቀል መጽሐፉን ለማጠልሸት የተወረወረ ድንጋይ ነው። አርዕስቱ ራሱ አንባቢን የሚያታልል ነው፤ “የፕሮፌሰር ፍቅሬ አስተዋጽኦ” ይላል። አንባቢው ወደ ውስጥ ሲገባ ግን አርዕስቱ አንባቢን የመሳቢያ ወጥመድ እንደሆነ እና ይዘቱ ሸረኛ እንደሆነ ይረዳል። እኔ ለጽሁፌ ማስደገፊያ 47 መጻሕፍትን አስፍሬአለሁ። ከእነሱ ውስጥ የመሪራስ አማን በላይ 5 ብቻ ናቸው። እርስዎ ግን የሳቸውን ብቻ የጠቀሰኩ አስመስለው ትችቶን ሆነ ብለው በሳቸው ሥራዎች ላይ ብቻ አቀረቡ።
የእሳቸውንም መጻሕፍት ቢሆን እኔ ሳልመረምር በዓይን ጭፍን አልተጠቀምኩባቸውም። በሚገባ መርምሬአቸው ከህሊናዬ ተሙዋጉቼ ሳበቃ እነሱን በሌሎቹ መጻሕፍት አመሳክሬ፣ አንጥሬና አበጥሬ አሳማኝ መደምደሚ ላይ ደርሼ ነው። ሰውዬው ሊቅ ስለሆኑ የኢትዮጵያን ታሪክ ከታች እስከላይ፣ ከቀንዱ እስከ ጭራው፣ ጠንቅቀው የሚያውቁ ናቸው። ይህም እውቀታቸው ጠሊቅ ሊሆን የበቃው እና በርካታ የታሪክና የጥበብ መጻሕፍትን ሊደርሱ የቻሉት፣ ከህጻንነታቸው ጀምሮ ዕድሜልካቸውን በኢትዮጵያ ትምህርት ቤቶች፣ ደብሮችና እና ገዳማት እየዞሩ አዕምሮአቸውን ስለ አነጹት ነው። በዛ ላይ በጀበል ኑባ፣ ኑብያ ያገኙአቸው ብርቅዬ ብራናዎች ተደምረው ልሂቅ ባለታሪክ ለመሆን በቅተዋል። እንጂ እርስዎ አለአግባብ ጨዋነት በጎደለው መልኩ እንደሚዘልፉአቸው የአፈታሪክ ጸሐፊ አይደሉም። በእውነቱ እርስዎ ክብርን እጅግ የሚሹ ሰው ሆነው ሳሉ ሌሎች ትልልቅ ሰዎችን በድፍረት ለመዘርጠጥ የማያፈገፍጉ ሰው ነዎት። እርስዎ እንደሚሉት መሪራስ አማን በላይ የከተብዋቸው ከዐስር በላይ ብርቅዬ መጻሕፍት የአፈታሪክ ወይም የልብ ወለድ ከሆኑ በክህሎታቸው ከነ ሆመር፣ ከነ ዳንቴ፣ ከነሼክስፒር እና ቶልስቶይ ይበልጣሉ ማለት ነው። ስለዚህም አንድ ሳይሆን ሁለት የስነጽሁፍ ኖቤል ፕራይዝ ሽልማቶች ይገባቸዋል። እኚህ ሰው እጃቸው ውስጥ የከበሩ ጥንታዊ ብራናዎች እንደ አሉ ርስዎም ጠንቅቀው ያውቃሉ። ለዚህም ማስረጃው የራስዎ ምስክርነት ነው። በአንድ ወገን መሪራስ አማን በላይ ከሱዳን አገር ያገኘው ምንም ብራና የለም፣ ፈጥሮ ነው የሚደርሰው ይላሉ። እሳቸው መጽሐፍ ሲያሳትሙ ግን ርስዎ ተሽቀዳድመው መጻሕፍታቸውን በእጅዎ ይከታሉ። ስለ እኔም መጽሐፍ “ልብወለድነት” ርስዎ በጫጫሩት ላይ ከፍ ብለው አማን በላይ ከሱዳን አገር ያገኘው ምንም ነገር ስለሌለው ነው እንጂ፤ ቢኖረው ኖሮ እኔ የማውቃቸው ፈረንጆች መርምረውት ምንነቱን ባረጋገጡት ነበር፣ ይላሉ። እንዳው ለነገሩ ብራናውን ሳያዩ ፈረንጆቹ እንዴት ይመረምሩታል? ቀድሞ ዐጠገቡ መች ደረሱ? ፈረንጆቹ ስለአልበሉት ምግብ ጣዕም እንዴት ይመሰክራሉ? ደሞስ ለፈረንጅ ምስክርነት ማን ግድ አለው? ርስዎ እንጂ እኔና መሪራስ አማን በላይ ለፈረንጅ ምስከርነት ግድ የለንም። ታሪካችንን እኛ ለፈረንጅ እናስተምረዋለን እንጂ ፈረንጅ አያስተምረንም። በዛው በኔው ትችት ላይ ዝቅ ብለው ደግሞ መሪራስ አማን በላይን አንተ ያገኘከውን ታሪከ ነገሥት ለታሪክ መርማሪዎች አሳይ፣ ብለው ይመክሩአቸዋል። ማስረጃው የርስዎ የራስዎ ቃል እነሆ። እጠቅሶታለሁ-
"በመጨረሻ፥ ለመሪራስ አማን በላይ አንድ ጥያቄ ላቅርብ፤ አንዳንድ የታሪከ ነገሥት ቅጂዎች ተገኝተው ታትመዋል፤ የታተሙት ሁሉ የየራሳቸውን አዳዲስ ነገሮች አስተምረውናል። አንተም ያገኘኸው ታሪከ ነገሥት በአድያም ሰገድ ኢያሱ ዘመን የተቀዳ ስለሆነ፥ አንዳንድ ቅጅ ለአዲስ አበባ ወይም ለደብረ ማርቆስ ዩኒቨርስቲ ልትሰጥ ትችላለህ። መሪራስ ሆይ፤ በጎውን ይምራህ።"
እላይ የሰፈረው የርስዎ ቃል ነው። ባንድ ወገን አማን በላይም አንተም የጻፋችሁት ልብወለድ ወይም አፈታሪክ (ሚት) ነው፣ አማን ምንም የብራና መጻሕፍት የለውም እያሉ፣ መልሰው ደግሞ “አንተም ያገኘኸው ታሪከ ነገሥት በአድያም ሰገድ ኢያሱ ዘመን የተቀዳ ስለሆነ፥ አንዳንድ ቅጅ ለአዲስ አበባ ወይም ለደብረ ማርቆስ ዩኒቨርስቲ ልትሰጥ ትችላለህ። መሪራስ ሆይ፤ በጎውን ይምራህ።" ይላሉ። እራስዎን በራስዎም ይቃረናሉ።
እጃቸው ውስጥ ብራና ከሌለ ምኑን ነው የሚያስመረምሩት? ስለዚህ እኚህ ሰው ጥንታዊ የብራና መጻሕፍት እንዳገኙ ርስዎ ያውቃሉ ማለት ነው። ካልሆነም ያምናሉ። ሃቁ ይህ ሆኖ ሳለ፣ መሪራስ አማን ምንም አላገኘም፣ እሱ እና አንተ አፈታሪከ ነው የደረሳችሁት ብለው በላያችን ላይ ለምን ሃሰት ይነዛሉ? ርስዎን ከሚያህል ዕድሜ ከጠገበ ሰው ይህን የመሰለ ደባ ይጠበቃልን? እግዚአብሔር ፊት ቀርበው በምድር ላይ ሆነው ስተለተናገሩትና ስለሠሩት ሁሉ በእግዚአብሔር የሚጠየቁበት ጊዜ እንደቀረበ አያውቁምን? እውነተኛው የኢትዮጵያ ታሪክ አሁን በኔ መጽሐፍ ውስጥ ተንጸባርቆ በአጠቃላይ የኢትዮጵያ ሕዝብ፣ በተለይ አማራውና አሮሞው ለመግባባትና ለመታረቅ በሚሞከርበት ወቅት በሁለቱም ሆነ በሌሎቹ ሕዝቦቻችን መሀል ደም መፍሰስ እንዲቆም ይህ መጽሐፌ በሚረዳበት ሰዓት፣ እርሰዎ በሃቅ ላይ ያልተመሰረተ በግል ቂምዎ ላይ የቆመ አፍራሽ ሃሳብ መሰንዘርዎ አሳዝኖኛል። ሌሎችም በርካታ ሰዎች በርስዎ ተንኮላዊ ድርጊት ማዘናችውን ገልጸውልኛል። ምሁርነት እንደዚህ ነውን? የመሪራስ ብራናዎች ጉዳይ ርስዎን ለምን እንደሚያብከነክኖትና እንደሚያበግኖት ምስጢሩን ለማያውቀው አንባቢ አሁን አብራራዋለሁ።
በውነትም መሪራስ አማን በላይ ከኑበያ፣ ሱዳን የአገኙአቸው ብራናዎች እንዳላቸው እላይ በተቀመጠው ንግግሮ ራስዎ አረጋግጠዋል። እኔም ከዚህ በታች በማስፍረው እሳቸው ከዛው ከኑብያ ከአገኙአቸው ጽሁፎች መካከል አንዱ በሆነው ጥቂት ገጾች አረጋግጣለሁ። ይህ ጥንታዊ መጽሐፍ ገጹ 333 ቢሆንም በፍላሽ ድራይቭ ከተጫነው ኮምፒተር ላይ ለማውረድ ስላልተመቸኝ ለጊዜው እታች የሰፈሩትን ኮምፒተሩ የፈቀደልኝን ቅጠሎች ብቻ ለአንባብያን አስቀምጫለሁ። ለኔ በገባኝ አነስተኛ የግዕዝ ችሎታዬ እንደምረዳውና መሪራስ አማን መጽሐፉን በሰጡኝ ጊዜ የነገሩኝን እንደማስታውሰው፣ መጽሐፉ የሚዘግበው ጌታችን መድኃኒታችን እየሱስ ክርሰቶስ ከሙታን መሃል ተለይቶ ከተነሳ በኋላ በነበሩት 40 ቀናት ለደቀመዛሙርቱ፣ በተለይም ለማቴዎስ፣ ለማርቆስ፣ ለዮሃንሰ ወልደዘብዴዎስ፣ ለቶማስ እና በኋላም ለሉቃስ ስለ ቤተክርሰትያን አስተዳዳሪዎች ሥርዓት የአስተማራቸውን የሚያትት ነው። በተለይ ኤጲስቆጶሳትና ጳጳሳት ከፈለጉ ሚስት ማግባት መቻላቸውን እየሱስ ክርስቶስ ይፈቅዳል። ይህ መጽሐፍ፣ ንስጥሮስ ምንኩስናን ከማስተዋወቁ በፊት ይህ የጌታችን እየሱስ ክርስቶስ አስተምህሮ ወደ ኢትዮጵያ መግባቱን ይመሰክራል። እየሱስ ክርስቶስ እነዚህን የቤተክርስትያን ሹማምንት ማግባት ከፈቀደላቸው ታዲያ ለምንድነው የማያገቡት? መነኮሳት ንስጥሮስን ነው የሚከተሉት ወይንስ እየሱስን? የሚል ጥያቄ ያስነሳል። መጽሐፉ አነጋጋሪ ስለሆነ ይመስለኛል መሪራስ አማን ሊያሳትሙት ያልቸኮሉት። ለማንኛውም ቅጠሎቹ እነሆ። በቀላሉ ከኮምፒተሩ ላወርድ የቻልኩትን ብቻ ስለሆነ ያቀረብኩት ቅደም ተከተሉ ተዘበራርቆአል። ቅጠሎቹ በተለያዩ ጊዜያትና ብዕሮች የተከተቡ ሳይሆኑ አይቀሩም። ቁምነገሩ የመጽሐፉ ይዘት ሳይሆን መሪራስ አማን በላይ ኑብያ ውስጥ ያገኙት ልዩና ብርቅዬ የብራና መጻሕፍት እንደ አላቸው ማሳየቱ ነው። እታች የሚሰፍሩት ገጾች ኮፒራይት የመሪራስ አማን በላይ ብቻ ነው።
እስከከዛሬ ድረስ ስለ አኢትዮጵያውያን ማንነት፣ ስለ ንግሥተ-ሳባና በጠቅላላው ስለኢትጵያ ታሪክ እርስዎ የሚያሰራጭዋቸውን ስህተቶች በሚመለከት ዕድሜዎን በማገናዘብ እና ርስዎን በማክበር በአደባባይ ስምዎን ጠርቼ ተናግሬ አላውቅም። እንደ አላየ ዓይቼ አልፎት ነበር። አሁን ግን ራስዎ ነገር ፍለጋ ወደ እኔ ስለመጡ የርስዎን ችግር ለማጋለጥ እገደዳለሁ። ችግርዎ ራስዎን ከማንም በላይ አዋቂ ማድረግ እና በእኔ እጅ ውስጥ ያላለፈ እና በኔ ያልተባረከ የብራና፣ የቤተክርስትያን፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ ጉዳይ ዋጋ የለውም፣ አፈታሪክ ነው፣ ማለትዎ ነው። ቸሩ እግዚአብሔር ግን ለሁሉም ሰው አዕምሮ ለግሶአል። ስለዚህ ሁሉም ሰው በየደረጃው ነገሮችን የመርመር አቅም አለው። የሰው ልጅ ሁሉ አይናቅም። እውቀትን ደግሞ ማንም በሞኖፖሊ አልያዛትም።
ትዝ እንደሚልዎት፣ የዛሬ 6 ወይም 7 ዓመት አካባቢ ዋሺንግተን ዲሲ ስብሰባ ላይ ተገናኝተን መሪራስን ለማገዝ ስል የሳቸውን መጽሐፈ ዐብሪህትን እና ሌሎችንም መጻሕፍቶቻቸውን ሸጨልዎት ሳለ በመሪራስ እጅ ውስጥ የሚገኙትን ብራናዎች እየመረመሩ ወደ እንግሊዝኛ ተርጉመው ለዓለም ሕዝብ እንዲገልጹ መሪራስ አማን በላይ ፍቃደኛ መሆናቸውን ልጠይቅልዎት ወይ ብዬዎት፤ ርስዎም ይህን ቢሆን እንደሚደሰቱ አረጋግጠውልኝ ነበር። ይህን ሃሳብ ራሴው ያቀረብኩልዎት በነዚህ አስደናቂ ብራናዎች ምክንያት አገራችን እንድትከበር በጎውን አስቤ ነበር። ወደ ካሊፎርኒያ እንደተመለሰኩ እኔም ይህን ሃሳብ ለመሪራስ አማን አካፈልኩአቸው። እሳቸውም ሃሳቡ ቸር ነው፣ ፕሮፌሰር ጌታቸውን ግን በደንብ አላውቃቸውም። ከዚህ በፊት ሌሎች ምሁራን ልክ እንደሳቸው ብለውኝ እውነት መስሎኝ ብራናዎቹን ከአሳየሁአቸው በኋላ እኔን በማግለል ብራናዎቹን ሊወስዱብኝ ስለሞከሩ መጠንቀቅ አለብኝ፣ ስለ አሉ ነገሩ ሳይሳካ ቀረ። ከዛም ርስዎ አቶ ፈንታሁን ጥሩነህን (ላይብረሪ ኦፍ ኮንግረስ የሚሠራውንና መሪራስ ብራናዎቹ እንዳላቸው አምኖ አንዳንዶቹን የመሪራስን መጻሕፍት ለህትመት የአረመው) ወደ መሪራስ አማላጅ ልከው ብራናዎቹን ለመመርመር ቢሞክሩም አልተሳካልዎት። ስለዚህ ተበሳጭተው ቂም ይዘው አማን ውሸቱን ነው፣ በእጁ ምንም ብራና የለም፣ የኢትዮጵያ ታሪክ ብሎ የሚጽፈው ሁሉ ልብ-ወለድ ነው፤ እያሉ ርስዎ ማውራት ጀመሩ። ንግግርዎ የብስጭት እና የእልህ ነው። ርስዎ የፈለጉት ተሳክቶሎዎት ቢሆን ኖሮ የኔንም ሆነ የመሪራስን ሥራ ዛሬ አፈታሪከ ነው ባላሉም ነበር። ለደንታዎ ሲሉ እውነተኛ ታሪክ ነው እያሉ ምስራቹን በነዙት ነበር።
እንዳው ለነገሩ፣ እንድ ጥያቄ ላቅርብልዎትና በዛን ጊዜ ርስዎ ራስዎ የመሪራስን መጻሕፍት የኢትዮጵያ ትንሳኤ ታሪክ የተባለውን ጨምሮ ገዝተው አንብበው ከውስጣቸው ጥቅሶች ነቀሰው አውጥተው በአደባባይና በጽሁፍ አልተጠቀሙባቸውም? ሃቁ ለምን ብራናዎቹ እጄ አልገቡም ብለው ተቆጭተው አይደል መጻሕፍቱን ተረት የሚሉት? ዳሩ ግን፣ ተረት ከማለት በቀር ተረት ስለመሆናቸው አንድም እንኩዋን ማስረጃ አላቀረቡም። በሌላው እንኩዋን ቢቀር በዕድሜዎ ትልቅ ሰው አይደሉም እንዴ? አገራችን ላይ እሳት እየነደደ እና ኢትዮጵያችን ልትበጣጠስ እያሰጋት ባለችበት ወቅት ለችግራችን መፍትኄ የሚሰጥ እውነተኛ ታሪካችን ሲወጣ እሰየው እንደማለት በግል ኢጎዎ ተነሳስተው እንዴት እንዲህ ያደርጋሉ? ነውር አይደለም እንዴ? ተሳስቼም ከሆነና እውነት ከልብዎ ቀና ካሰቡ ድካሜን እና ጥረቴን አደባባይ ወጥተው ከማጠልሸት ለምን ለእኔ ስልክ ደውለው አላናገሩኝም?
እኔ በመጽሐፌ ውስጥ በርካታ ቁምነገሮችን አንስቼ ሳለ ርስዎ ስለነዚህ ቁምነገሮች ምነው ትንፍሽም አላሉ? ከዚህ በፊት ያልተባሉ እንዳንድ የቆዩ የታሪክ እሳቤዎችንና ግንዛቤዎችን እኔ ውድቅ አላደረግኩምን? ለምሳሌ እንግሊዛዊው ኡሉንዶርፍ ኦሮሞዎች ለኢትዮጵያ ሥልጣኔ ምንም አላበረከቱም ብሎ ሲዘባርቅ፤ እኔ ኦሮሞዎች ያበረከቱትን ሁሉ ዘርዝሬ በማስረጃ አላቀረብኩምን? ታዲያ ስለ እሱ ምነው ጸጥ አሉ? አማራ የገዢ መደብ ተብሎ በሃሰት ተፈርጆ እየተዋከበና እየተገደለ ሲኖር፤ አማራው እንደ ስርወ-መንግሠት የገዢ መደብ ሆኖ ገዝቶ እንደማያውቅ አዲስ ማስረጃ ኮልኩሌ አማራው የገዢ መደብ እየተባለ ግፍ የሚፈጸምበት አግባብ እንዳልሆነ ስለ እሚመሰክረው አዲሱ ግኝቴ ምነው ዝም አሉ? ከዚህ የላቀስ የቀድሞውን እሳቤ ፉርሽ የሚያደርግ ምን አለ? ስለጎሣ፣ ስለ ነገድ፣ ስለዘር እና ስለ ብሔር ልዩነቶች ከዚህ በፊት ያልተባለውን እኔ አዲስ ትንታኔ አቅርቤ ስለዚህ እንዳይናገሩ ምላስዎ ለምን ተያዘች? ኦሮሞዎች በላቲን ከሚጽፉ ይልቅ በኢትዮጵያ ፊደላት ቢከትቡ ብዙ ጥቅም እንደ አለው በማስረጃ ስለ ጠቆምኩትስ ምነው አንድም ቃል አልተናገሩ?
ከዚህ ሁሉ በላይ፣ ንግሥተ-ሳባን አረብ ነች ወይም ቢልቂስ የምትባል የአረብ ንግሥት ነች እያላችሁ እርስዎና መሰልዎችዎ መሳሳታችሁን በዘርዋ ሃረግ እና በተዘዋዋሪ የአመክንዮ ማስረጃዎች ቆልዬ በ53 ገጾች ስለመዘገብኩት አዲስ ክስተት ምነው አድናቆትዎን አልገለጹም? አንድ እውነተኛ ምሁር ይህን የቀድሞውን ግንዛቤ ማድነቁ እንኩዋን ቢቀር አንባቢን ለውይይት አይጋብዝምን? ርስዎ ግን አንባቢውን በመናቅ ቅጥፈት ያሰራጫሉ። የዛሬ ዘመን አንባቢ ግን የረቀቀ ስለሆነ የኔ መጽሐፍ እውነተኛ የአገራችንን ታሪከ እንደሚያንጸባረቅ ማስረጃዎቼን አመዛዝኖ ያለነጋሪ ይገነዘባል። ባለፉት 4500 ዓመታት ኢትዮጵያ ውስጥ የተከሰቱት ስርወ-መንግሥታት የኩሽ፣ የኢትዮጵ፣ የሰለሞን፣ እና የዛጉዌ ብቻ እንደሆኑ እኔ በማስረጃ አቅርቤአለሁ። የትግሬም ሆነ የኦሮሞ ወይም የአማራ ስርወ-መንግሥት እንዳልነበረ፣ የኦሮሞ ዝርያዎች ግን በወንድሞቻቸው በአማራዎች የጦር ሠራዊት እርዳታ ከኦሮሞዋ ከሃዊ ጊፍቲ መንዲያ ልጅ ከተስፋኢየሱስ (ይኩኖዐምላክ) ጀምሮ በጋብቻ እሰለሞን ስርወ-መንሥት ውስጥ “ሰርገው ገብተው”፣ እስከ አጼ ኃይለሥላሤ ድረስ በንጉሠነገሥትነት እና በንግሥተነገሥታትነት ኢትጵያን እንደመሩ፣ በዘመነ መሳፍንትም ደሞ ከትንሹ እስከ ትልቁ ራስ አሊ ኢትዮጵያን እንደገዙ በአዲስ ማስረጃ አስደግፌ አቅርቤአለሁ። ይህም አዲስ ትንተና መሪራስ አማን በላይን ከመተዋወቄ እና መጻሕፍታቸውን ከማንበቤ በፊት ባለፉት 27 ዓመታት Ethiopian Review በተባለው መጽሔት በጻፍኩአቸው መጣጥፎቼ ውስጥ ተንጻባርቀዋል። እነሱም ከብዙ በጥቂቱ የሚከተሉት ናቸው---
እነዚህም ከአጽናፍ እስከ አጽናፍ ኢትዮጵያውያን ያነበቡዋቸው መጣጥፎች እኔ ታሪካችንን ባልተለመደ መልኩ የማቅረብ ክህሎት እንደ አለኝና አያሌ ሙሁር-ተብዬ ሁሉ በታሪክ ውዥንብር ውስጥ ተዘፍቆ፣ እናት ኢትዮጵያን ክዶ በየጎሣው ሲወሸቅ እኔ የማያወላዳና ቀጥ ብሎ የወጣ የኢትዮጵያዊነት አቁዋም እንደነበረኝ ይመሰክራሉ። ለታሪክም ጸሃፊነት እኔ አዲስ እንዳልሆንኩ እማኝ ይሆናሉ። ቀደም ሲል እንደ ገለጽኩት፣ ርስዎ ራስዎ እላይ በተጠቀሱት እና በሌሎቹም መጣጥፎቼ የተነሳ አድኖቆትዎን በወቅቱ እንደቸሩኝ ዛሬ አሌ አይሉም።
ሌላው የርስዎ ችግር ኢትዮጵያውያንን መናቅና ማጣጥል አረቦችን፣ ግሪኮችን እና ሌሎች ነጮችን ማምለክ ነው። ንግግርዎችዎ እና ጽሁፍዎችዎ ሁሉ ሲፈተሹ ይህን እውነት ይፈነጥቃሉ። ለምሳሌ ንግሥተ-ሳባ የኢትዮጵያ ንግሥት መሆንዋን አንኩዋር አንኩዋር አዳዲስ ማስረጃዎች (በ53 ገጾች) በመጽሐፌ ውስጥ አቅርቤልዎት ማስረጃዎቹ ዓይኖችዎ ላይ እያፈጠጡ የርስዎን የተሳሳተ ድምዳሜ ስለ አፈረስኩብዎት፤ ርስዎ ሳባን ስምዋን ቀይረው “ቢልቂስ” ብለው፣ በሃሰት ሳባ የኛ ቢልቂስ ናት ለሚልዋት ለአረቦች ይሸልሙዋታል። ደሞም ባሕረሃሳብ ብለው ባቀነባበሩት መጽሐፍዎ በገጽ 67 ላይ እኛ ኢትዮጵያውያን ከሌሎቹ ክርስትያኖች ተለይተን የእየሱስ ክርስቶስን ልደት በ7 ዓመት ወደ ሁዋላ ቀርተን ለምን እንደምናከብር እየጠየቁ፤ እየሱስ ክርስቶስን በ7 ዓመት ወጣት ልናደርገው ነውን በማለት ያወቁ የበለጡ መስሎዎት በራሳችን ላይ እያሾፉና እየተሳለቁ፤ ይህን ያደረግነው እኛ ኢትዮጵያውያን ቀን አቆጣጠርን ባለማወቃችን እንደሆነ አድርገው ይዛለፋሉ። ርስዎ ስለራስዎ እንደሚመሰክሩት እውነት የታሪከ አጥኚ ቢሆኑ ኖሮ ምክንያቱን ባወቁ ነበር።
ምክንያቱ ግን እኛ አላዋቂ፣ ፈረንጆች አዋቂ ሆነው ሳይሆን፤ ፈረንጆች የጌታችንን የእየሱስ ክርስቶስን ልደት መቁጠር የሚጀምሩት የዚያን ጊዜው የሮማን ኢምፓየር ቄሳር የነበረው አውጉስቶስ ቄሳር፣ እየሱስ ከመወለዱ ከ7 ዓመታት አስቀድሞ እንደ እግዚአብሔር ይመለክ ስለነበር የራሱ ልደት እንዲከበር ስለ አወጀ ከዛን ወቅት ጀምረው አውሮፓውያን ቀን ስለቆጠሩ እና እኛ ደግሞ ራሱ እየሱሰ ክርስቶስ ከተወለደበት ቀን አንስቶ መቁጠር ስለጀመርን ነው። ስለዚህ እኛ የህያውን የእግዚአብሔርን ልጅ ትክክለኛውን ልደት እናከብራለን እንጂ፤ የጨካኙን አረመኔ ቄሳር ልደት አንዘክርም። ስለዚህ ትክክለኛው የዘመን አቆጣጠር የኛ ርስዎ የሚያሾፉበቱ ነው። ከዚህ በተጨማሪ፣ የዘመን አቆጣጠርን ዘዴ ርስዎ "አባቶቻችን” ከሚሉዋቸው ከግብጾች፣ ከሶሪያውያን እና ከግሪኮች እንደቀዳን እያተቱ ይሳለቁብናል። ሃቁ ግን የግብጾቹና የሌሎቹ ቤተክርስትያናት የዘመን አቆጣጠር ከኛው ጋር በምንም አይገናኝም። ካንዳቸውም ጋራ የኛው አንድነት የለውም። አይመሳሰልምም። እውነት እኛ የቀንን እና ዘመንን አቆጣጠር የቀዳነው ከነሱ ከሆነ ለምን የነሱ ከኛው ጋር ዛሬ የማይገጥም ሆነ? አሁንም ሃቁ የኛን የዘመን አቆጣጠር የኛው ሊቃውንት ፈልስፈው ያቆዩልን ነው። እነሱም በአቀማመር እና በስሌት የረቀቁ ነበሩ እንጂ፤ እርስዎ በዚሁ በባህር ሃሰብ መጽሐፍዎ እንደሚሰድቡዋቸው እና እንደሚያዋርዱአቸው ሰኞና ማክሰኞን እንኩዋን የማይለዩ መሃይማን አልነበሩም። እግረ-መንገዴን አንድ ጥያቄ ልጠይቆትና፣ እነዚያን ግብጻውያን “አባቶቼ፣ አባቶቼ” የሚሉአቸው ለርስዎ በግብጽ አገር ስኮላርሺፕ ከመስጠት በተረፈ ሊቃውንታችንን ከማስገደል፣ አንዳንዴም ስውር ሙስሊም ሆነው መስጊድን ከመገንባት የዘለለ ለኛ ለኢትዮጵያውያን ምን ፈይደውልናል? አረቦች ሊያደርጉን ከማሻጠር በቀር ቅኔ አስተምረውናል ወይስ ዜማ፣ ወይስ አቁዋቁዋም ወይስ ብሉይና ሃዲስን አስጠንተውናል? ራሳቸው አማርኛ ወይም ግዕዝ አይናገሩ አይጋገሩ። አብዛኞቹ ተንቀሳቃሽ ሃውልቶች ብቻ ነበሩ። ከባድ የወርቅ ዋጋ እየተከፈላቸው ለ1500 ዓመት ያህል በኛ ሲያላግጡ ኖረው አገራችንን አፈራረስዋት። እና ርስዎ እነዚህን የእምዬ ኢትዮጵያን ጣውንቶች አባቶቻችን ይላሉ። ይሄ ፌዝ ነው። የኔ እና የመሪራስ አባቶች ግን ጠቢባኑ ኢትዮጵያውያን እንጂ አረቦችና ግሪኮች አይደሉም። የእርስዎን አባቶች ግብጻውያንን ደግሞ ፈርኦን ንጉሦችና ህንደኬ ንግሥቶች ሆነን የገዛናቸውና ያሠለጠናቸው እኛው ኢትዮጵያውያን ነን እንጂ በመንፈሳዊነትም ሆነ በቁሰ-አካል ሥልጣኔ ከኛ በታች የሆኑት ግብጻውያን እኛን አላሠለጠኑንም። በእውኑ እርስዎ የኢትዮጵያን ታሪክ የሚያውቁ ቢሆኑ ኖሮ ሆነ ብለው ካልካዱት በቀር ይህን በተገነዘቡት ነበር።
እኔን፣ አንተ የስነጽሁፍ ሰው እንጂ ባለታሪክ አይደለህም፣ ስለአሉት ርስዎም የቁዋንቁዋ ተመራማሪ እንጂ ከቶውንም ባለታሪክ አይደሉም። ታሪክን አስመልከቶ አባ ባህሪይ ስለ ኦሮሞ ጽፈውት ርስዎ ከግዕዝ ወደ አማርኛ በተረጎሙት የአባ ባሀርይ ድርሰቶች መጽሐፍ ላይ ተርጉዋሚ እንጂ ባለታሪክ እንዳልሆኑ አምነዋል። ታዲያ በየትኛው የታሪክ እውቀትዎ ላይ ተመርኩዘው ብቁ ሆነው ነው የእኔን እና የመሪራስ አማን በላይን የታሪክ መጻሕፍት ልብወለዶች ናቸው ለማለት የደፈሩት? እንደ እውነቱ ከሆነ የኔን እና የመሪራስን የታሪክ መጻሕፍት ለመፈረጅ ብቃት የለዎትም። እኔ ግን ምንም በታሪክ ትምህርት ዲግሪ ባይኖረኝም (በነገራችን ላይ ብዙዎች ባለታሪኮች የታሪክ ዲግሪ አልነበራቸውም። እነ ክቡራን ተክለጻድቅ መኩሪያ፣ ጳውሎስ ኞኞ፣ ይልማ ደሬሳ፣ አቤ ጎበኛ፣ አስረሰ የኔሰው እና ሌሎችም ለአብነት ይጠቀሳሉ።) የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤትም ሆነ የኮሌጅ ተማሪ ሆኜ በታሪከ ትምህርት አልበለጥም ነበር። በዚሁ የታሪክ ችሎታዬ በመምህራኖቼ ተመልምዬ ገና የአስራ አንደኛ ክፍል ተማሪ ሳለሁ የማታ 8ኛ ክፍል የአደጉ ተማሪዎችን በእንግሊዝኛ ቁዋንቁዋ ታሪክ እያስተማርኩ ገንዘብ ይከፈለኝ ነበር። በመስኮብ አገር የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ሳለሁ በርካታ የዓለም ታሪክ ኮርሶችን ተከታትያለሁ። በጀርመን አገርና በአሜሪካ በዩኒቨርሲቲ ደረጃ የአፍሪካን ታሪክ፣ የኢትዮጵያን ጨምሮ አስተምሬአለሁ። በማስተምርም ጊዜ ራሴ እማርና እመራመር ነበር። ምን አለፋዎት ስለ እኔ የታሪክ ችሎታ ከእርስዎ ከራስዎ እና ከፕሮፌሰር መስፍን በላይ ማን እማኝ አለኝ?
የዛሬ 15 ዓመት ገደማ በሎስአንጅለስ ከተማ በአድዋ ድል በዓል ስብሰባ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ በግንባር ስንገናኝ የአሉኝ ይታወሶታል? ኢትዮጵያን ሪቪው ገና ሲወጣ ፈጥኜ የማነበው የአንተን ጽሁፍ ነው፣ ነበር የአሉኝ። ታዲያ በዛን ወቅት እኔ በብዛት እከትብ የነበረው እንደዛሬው ሁሉ ስለ ኢትዮጵያ ሕዝብ እና የኢትዮጵያ ታሪክ ነው። አዎን በደጉ ጊዜ የእኔን የታሪክ እውቀት ራስዎ አድንቀውልኝ ነበር። ዛሬ ግን ምላስዎን አጠፉት።
በርካታ ሕብረተሰባዊ መጻሕፍትን የከተቡት፣ ለሰብዓዊ መብት የሚሙአገቱት እና በድፍረትና በግልጽነት የሚናገሩት አንጋፋው ምሁር ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም አዳፍኔ በተባለው መጽሐፋቸው ውስጥ እና በቃላቸውም ስለ እኔ የታሪክ እውቀት መስክረዋል። ዶክተር ፍቅሬ ቶሎሳ፣ የኢትዮጵያን ታሪከ፣ በተለይ የኦሮሞን ታሪክ ጠንቅቆ ሊጽፈ የሚችል ነው፣ ብለው ስለ እውነት መስክረዋል፤ እኔም አላሳፈርኩአቸውም። ይህን የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛው የዘር ምንጭ የተሰኘውን ከእርስዎና ከመሰሎችዎ በቀር ድፍን አገር የወደደውን መጽሐፍ ጽፌ አኮራሁአቸው። ኢትዮጵያ ውስጥ ካንዴም ሁለቴ ተገናኝተን ስለመጽሐፉ ስንወያይ በፈገግታ እያዩኝ “አንዳንድ ሰዎች፣ አንተ አማራ የለም ብለሃል፣ ወዳጅህ ፍቅሬ ቶሎሳ ግን አለ ብሎ ጽፎአል፣” ከአሉኝ በኋላ “ድሮ የምናውቀውን ታሪከ ገለባብጠህ ጽፈሃል፣ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ አብዮት አካሂደሃል፣ አንተ የጻፈከውን አዲስ ታሪክ በአዲስ መልክ እያገናዘብን ማንነታችንን እንደገና መመርመር አለብን፣” በማለት የሃቀኛ ምሁርን እውነተኛ አስተያየት ከልባቸው ገልጸዋል። ቀጣፊ እና መሰሪ ምሁር ቢሆኑ ኖሮ የኔን የቀድሞ ሃሳብ የሚያፈርስ አዲስ ሃሳብ አመጣ ብለው አፍረው እና ተናደው መጽሐፌን ባጣጣሉት ነበር። አዎን፣ ሃቀኛ ምሁር የቀድሞ እሳቤውን የሚሽር አዲስ ትክክለኛ እሳቤ ሲመጣ የኔን የድሮውን ይሽርብኛል ብሎ ከድሮው ጋር ሙጭጭ ብሎ፣ ዓይን አውጥቶ፣ ሃሰት እያዛመተ ገር አንባቢን አያሳስትም።
እርስዎ ግን ታሪክ አውቃለሁ እያሉ መሃይም እንኩዋን የማይሠራውን ታሪካዊ ስህተት ፈጽመዋል። እንዴት ማለት ደግ ስለሆነ እንዴት ይበሉ። ስለ አማራው በከተቡት አንድ መጽሔት ላይ በሸዋ የሰለሞንን ስርወ-መንግሥት ስለተከለው ስመ-መንግሥቱ ይኩኖዐምላክ፣ ወላጆቹ ያወጡለት ስም ተስፋእየሱስ ስለተባለው ንጉሥ ሲጽፉ፤ የልጁን እና የአባቱን ስሞች አምታተው ገለባብጠው መዝግበዋል። የተስፋእየሱስ አባት ስም እድምአሰግድ ነበር። እርስዎ ግን ልጁን እድምአሰግድ፣ አባቱን ተስፋእየሱስ ብለው አፋልሰው አስፍረዋል። ይህ የስህተት ስህተት ነው። የሚያሳፍርም ነው። የታሪክ አላዋቂነትዎ ተጋልጦ እንዳያፍሩ አስቤለዎት ከዚህ ቀደም በትዝብት ብቻ አልፌዎት ነበር። ይህንን አሳፋሪ ስህተት ርስዎ ሊሠሩ የቻሉት ርስዎ እንደ ጣኦት ከሚያመልኩዋቸው ኢትዮጲስት-ተብዬዎች አንዱ የነበረው ኮንቲ ሮሲኒ በመንደርተኞች መረጃ ላይ ተንተርሶና ተሳስቶ አባቱን ልጅ፣ ልጁን አባት አድርጎ ስቶሪያ ዴ ኢትዮጵያ ብሎ በጻፈው መጽሐፍ ውስጥ በስህተት ያስቀመጠውን ርስዎ ምንጩን ሳያጣሩ በቀጥታ ከተክለጻድቅ መኩሪያ የኢትዮጵያ ታሪክ ከአጼ ይኩኖአምላክ እስከ አጼ ልብነድንግል መጽሐፍ ላይ ስለገለበጡ ነው። ስለ ተስፋእየሱስ እናት ማንነት ይሄው ጣልያናዊ የዘባረቀውን እርስዎም በዛው ፅሁፍዎ እንደገደል ማሚቶ አስተጋብተዋል። ርስዎ ኢትዮጵያውያን ባለታሪኮችን ስለሚንቁ እንጂ (ኢትዮጵያውያንን ሲንቁ ራስዎንም እንደናቁ ይገንዘቡ) ኢትዮጵያውያን ባለታሪኮች ያኖሩትን ሸዋ የተደበቁትን የአክሱም ነገሥታት ዝርያዎች የስም ዝርዝር ቢመለከቱ ኖሮ ይህን ግዙፍ ስህተት ባልፈጸሙ ነበር።
ድልነአድ፣ አግባጽዮን፣ ጽንፈአርእድ፣ ነጋሺ ዛሬ፣ አስፍሃ፣ ያእቆብ፣ ባህር-ሰገድ እና እድም-አሰግድ ናቸው። የመጨረሻው የተስፋእየሱስ (የኩኖአምላክ) አባት ነው። ለወደፊቱም ይህን ሃቅ እወቁት።
ሁሉንም ስህተትዎን እዚህ አልዘረዝረውም። የአማራውን መኖር ለመካድ አማራ ብለው እንዳይጠሩ “አማራ” የሚለውን ቃል “ቤተዘመድ” የሚል አዲስ ስም አውጥተውለት አንባቢውን ግራ የሚያጋቡትን እዚህ አልጠቅሰውም። እርስዎ የእኔ እና የአማን በላይን የታሪክ ሥራዎች ለመተቸት ብቃት እንደሌለዎት ከዚህ በላይ ምን ማስረጃ አለ? የርስዎ ሙያ የቁዋንቁዋ ጥናት ብቻ ስለሆነ ታሪክ አለማወቅዎን አዋቂዎች ሲያስታውሱዎት እኔ እኮ ብራና ስመረምር ነው የምኖረው፣ ብለው ይከላከላሉ። መረመርኩ የሚሉዋቸው በቀጣሪዎችዎ በነጮቹ ከኢትዮጵያ የተዘረፉት፣ የተሰረቁትም ሆነ ያለዋጋቸው በሳንቲሞች ተለቅመው ቅጂም ሆኑ ወሪጂናሌ ወደ አሜሪካ የመጡት ብራናዎች የታሪክ ብቻ አይደሉም እንጂ የታሪክ ብቻ እንኩዋን ቢሆኑ እነሱን ካታሎግ ሲያደርጉ መዋልዎ ባለታሪክ አያስብሎትም፤ ወይም አያደርግዎትም። እውነቱን ንገረኝ ከአሉ እነሆ።
የኔ መጽሐፍ መውጣት ርስዎን እንቅልፍ የነሳው ሌላው ምክንያት በንግሥት-ሳባ ምክንያት ነው። አረቦች ስለ ንግሥት- ሳባ የሚዘላብዱትን ቅጥፈት እርስዎ ደግመው ጽፈው በአንድ አውሮፓ በሚታተም ጁርናል አሳትመው አንድ ኮፒ ከሦሰት ዓመታት በፊት ልከውልኝ ነበር። ስልክ ደውዬለዎት ቢልቂስና ሳባ ሁለት የተለያዩ ሴቶች እንደሆኑ አስረድቼዎት፣ “ሳባ” የሚለው ቃልም ከኩሽ የወረደ የወንድ ስም፣ እንዲሁም የከተማ መጠሪያ እንደሆነ አብራርቼልዎት፣ ርስዎ በጻፉት እንደማልስማማ ነገርኩዎት። እንግዲህ የማያውቁትን የኢትዮጵያ ታሪክ አውቃለሁ ብለው ሌላ ርስዎ የሚምታታቦት እና የሚያምታቱት የንግሥተ-ሳባ ማንነት ነው። ንግሥተ-ሳባ የሳባ (ከተማ) ንግሥት ማለት ነው። ፈረንጆቹ “ሺቫ” የሚሉት “ሳባ” ለማለት ነው። ርስዎ ሳባን “ቢልቂስ” ነች፣ የአረብ ንግሥት ነች፣ ይላሉ። ይህ ከስህተትም ስህተት፣ እጅግ ትልቅ ስህተት ነው። አረቦች ተምታቶባቸው ወይም ዝና ፈልገው ነው ሳባን ቢልቂስ የሚያደርጉት። ቢልቂስ ማን እንደሆነች ማወቅ ከፈለጉ ግን ቢልቂስ ማለት በኢትዮጵያዊትዋ እመቤትዋ በንግሥተ-ሳባ የተሾመች የየመን ንግሥት ነበረች። ሳባ እስዋን በየመን ላይ ልትሾም የቻለችው የመን በዛን ጊዜ ከኢትዮጵያ ግዛቶች አንደኛዋ በመሆንዋ ነው። ለእርስዎ እንደሚመስልዎት አረቦች ራሳቸው የሾሙአት አንዲትም የአረብ ንግሥት በታሪክ አልነበረችም። አረቦች ሴትን ከሰው ስለማይቆጥሩ ሴትን እንኩዋን በላያቸው ላይ በቤታቸውም ውስጥ አያነግሡም ነበር። እኛ ኢትዮጵያውያን ግን ሴት ልጅን እና ሙሉ መብትዋን ስለምናከብር ባለፉት 3800 ዓመታት ውስጥ በርካታ ሴቶችን በኢትዮጵያ፣ የመን፣ ግብጽ፣ ሊብያና ኑብያ ግዞቶቻችን ላይ አንግሠን ነበር። ሴቶቻችን ደግሞ ደንበኛ “ንጹህ” ኢትዮጵያውያን ነበሩ። ቢልቂስም ከሳባ በታች በየመኖች ላይ የተሾመች በዘርዋ ኢትዮጵያዊ ነበረች። ይህውሎት የኢትዮጵያ ታሪክ እንደዚህ ነው እንጂ እርስዎ እንደሚያናንቁትና እንደሚሳለቁበት አይደለም።
ብራና ሳገላብጥ ስለምውል እኔ የታሪክ አዋቂ ነኝ፣ ማለትዎን ይተዉና፤ በትህትና ጆሮዎንና ዓይንዎን ከፍተው አዳምጠው እና ዐይተው ገናና ታሪካችንን ይማሩ። ርስዎ እንደሚሉት ቢልቂስ ሳባ እና የአረብ ንገሥት ከሆነችስ እንደኛ አረቦች ለምን ሰሎሞናዊ ስርወ-መንግሥት አልመሰረቱም? ለምን እንደ እኛ ታቦት የላቸውም? ለምን እንደኛ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ አልተወደሱም? ለምን እንደኛ ትንቢትስ አልተተነበየላቸውም? ለምን እንደ እኛ የሰለሞን ዝርያ ነን የሚሉ ለ3000 ዓመታት የነገሡ 225 ነገሥታት የላቸውም? ነው ወይንስ የርስዎ ቢልቂስ ከሰለሞን ልጅ አልወለደችም? መልሱን እኔው እነግርዎታለሁ። አዎን አልወለደችም። እናትዋ “ኢትያኤል” ስትል በልጅነትዋ ስም ያወጣችላት የኛዋ ንግሥተ-ሳባ ግን ከንጉሥ ሰለሞን ምንይልክን ስለወለደች እሱ ይዞት የመጣው ታቦት እኛ አለን፣ እሱ የሰለሞንን ስርወ-መንግሥት ኢትዮጵያ ውስጥ መስርቶ ለ3000 ዓመታት የነገሡ 225 ነገሥታት እና ንግሥተነገሥታት ነበሩን፣ አጼ ኃይለሥላሴ የመጨረሻው ሰለሞናዊው ንጉሠነገሥት ነበሩ፣ እንላለን። አግአዝያን፣ ፈላሾችና ኦሪታዊው የአይሁዳውያን ኃይማኖትም ኢትዮጵያ ውስጥ ሊገቡና ሊኖሩ የቻሉት ንግሥተ-ሳባ የኢትዮጵያ ንግሥተ-ነገሥታት ሆና ሳለ ከኢትዮጵያ ተነስታ ወደ ኢየሩሳሌም ሄዳ፣ ከንጉሥ ሰለሞን ምኒልክን በመውለድዋ ነው እንላለን። እርስዎ ግን ይህን ታሪካችንን ያጣጥላሉ፤ ይክዳሉ፤ አፈታሪክ ነው ይላሉ፤ እሱንም እስከነአካቴው ለአረቦችም ይዳርጋሉ። ስለ ንግሥተ-ሳባ እና ቢልቂስ ማንነት በዚህ ርስዎ ልብወለድ በሚሉት መጽሐፌ ውስጥ ልዩ ልዩ ማስረጃዎች ደርድሬ ፍርጥርጥ አድርጌ በ53 ገጾች አስሬዋለሁ። ሁለተኛም ይህ ጥያቄ እንዳይነሳ የመጨረሻ ፍርድ ሰጥቼበታለሁ። ርስዎ ያውጡት እና የኔን አነጻጽሮ የትኛው ለህሊና እውነት እንደሆነ አንባቢ ይፍረድ።
ኢትዮጵያዊው ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖም የዓለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ሆነው እንዲመረጡ አፍሪካዊያን የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ መሆኑን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ፡፡
ኢትዮጵያዊው ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖም የዓለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ሆነው እንዲመረጡ አፍሪካዊያን የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ መሆኑን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ፡፡ የሚኒስትሩ ቃል አቀባይ አቶ መለስ ዓለም እንዳሉት ምርጫው ዶ/ር ቴድሮስና ኢትዮጵያ በጤናው ዘርፍ ላስመዘገቡት ውጤት የተሰጠ ዕውቅና ነው፡፡
ምርጫው አንድ አፍሪካ አንድ ድምፅ የሚለው አቋም ተግባራዊ መደረጉ የታየበት ነው ያሉት ደግሞ የፓን አፍሪካ ፓርላማ የክብር ምክትል ፕሬዚዳንት ዶ/ር አሸብር ወልደ ጊወርጊስ ናቸው፡፡
በአሁኑ ጊዜ በኢንተርኔት መገበያየት በኢትዮጵያ እየተለመደ መጥቷል። የቤትና የቢሮ ዕቃዎችም እንደ ሐሮት ፈርኒቸር ያሉ አንጋፋ አምራቾች በኢንተርኔት መሸጥ ብሎም ማድረስ ያሉበት ድረስ ማድረስ ችለዋል። የሚከተሉት ጥቂት ጠቃሚ ማወቅ ያሉብን ነገሮች ናቸው።
2. ክፍያ ከመክፈልዎ በፊት የመረጡት የትና መቼ እንደሚደርስዎ ያረጋግጡ። አንዳንድ የኢንተርኔት ገበያዎች ዕቃው ሳይኖራቸው ሊሽጡ ስለሚችሉ ከመክፈልዎ በፊት ሙሉ መረጃ ይጠይቁ።
ጠቅላይ አቃቤ ህግ ጃዋር ሲራጅ መሀመድ፣ በቀለ ገርባ፣ ሀምዛ አድናን፣ እንዲሁም በሌሉበት የተከሰሱትን የኦሮሚያ ሜዲያ ኔትወርክ (OMN)፤ ደጀኔ ጉተማ፣ ዶ/ር ብርሃነመስቀል አበበ እና ፀጋዬ ረጋሳን ጨምሮ በአጠቃላይ በ24 ሰዎች ላይ እንደየተሳትፏቸው በ1996 የወጣውን የወንጀል ሕግ አንቀፅ 240 በመተላለፍ ብሔርን እና ሐይማኖትን መሰረት ያደረገ የእርስ በርስ ግጭት በመቀስቀስ አንዱ ወገን በሌላው ወገን ላይ እንዲነሳሳ በማድረግ ፣ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣውን አዋጅ ቁጥር 1176/2012፣ የቴሌኮም ማጭበርበር ወንጀል አዋጅ ቁጥር 761/2004 እና የጦር መሳሪያ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር 1177/2012 በመተላለፍ በፈፀሙት ወንጀል የፌደራል ጠቅላይ ዐ/ሕግ መስከረም 6 ቀን 2013 ዓ.ም በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ወንጀል ችሎት በመዝገብ ቁጥር 260215 አስር ተደራራቢ ክሶች አስከፍቷል፡፡
አቃቤ ሕግ በእነ ጃዋር መሐመድ እና በቀለ ገርባ ላይ ክስ የሚመሰርትበት ቀን አርብ መስከረም 8፤ 2013ዓም ነበር። ሆኖም በዚህ ክስ ይመሰረታል ተብሎ በሚጠበቅበት የመጨረሻው ቀን ተጠርጣሪዎቹ ፍርድ ቤት ሳይቀርቡ መቅረታቸው ይታወሳል።
ሆኖም ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በፌስቡክ ገጹ ባወጣው መረጃ መሠረት ጃዋርና ሲራጅ መሐመድና ግብረአበሮቹ በ10 ተደራራቢ ክሶች ፋይል እንደከፈተባቸውና የክስ ቻርጁም መስከረም 11፤2013ዓም ፍርድ ቤት ሲቀርቡ እንደሚደርሳቸው አስታውቋል። ዐቃቤ ሕግ ያወጣው ጽሁፍ ሙሉ ቃል እንዲህ ይነበባል፤
በ1996 የወጣውን የወንጀል ሕግ አንቀፅ 240 በመተላለፍ ብሔርን እና ሐይማኖትን መሰረት ያደረገ የእርስ በርስ ግጭት በመቀስቀስ አንዱ ወገን በሌላው ወገን ላይ እንዲነሳሳ በማድረግ፤
አቶ ጃዋር መሐመድ “ለግል ፍጆታዬ ቤት ያስቀመጥኩት ጥሬ ገንዘብ እና ውድ ዋጋ ያላቸው ዕቃዎች ከቤቴ ተወስደውብኛል” በማለት በጠበቆቻቸው በኩል ላቀረቡት አቤቱታ አቃቤ ህግ በሰጠው ምላሽ፤“የፌደራል ፖሊስ ለወንጀል ምርመራው ይጠቅመኛል በማለት በብርበራ ከቤቱ ውስጥ በኢግዚቢትነት የተወሰደ ሲሆን በዚህ ጉዳይ ላይ የፌደራል አቃቤ ህግ ምላሽ ሊሰጥ አይገባም” ብሏል።
ሁለተኛው የአቃቤ ህግ ምላሽ የተመለከተው በአቶ በቀለ ገርባ፣ ሀምዛ አዳነ፣ ቦና ትቢሌ በተባሉ ሶስት ተጠርጣሪዎች እንዲሁም በኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ (OMN) ስም የተመዘገቡ ስድስት መኪኖች ላይ የቀረበ አቤቱታን ነው።
አምስቱ መኪኖች የወንጀል ድርጊት የተገኙ እና ለወንጀል መፈጸሚያ የዋሉ በመሆናቸው የተያዘው ንብረት ይመለስልኝ በሚል የቀረበው አቤቱታ “ውድቅ ሊሆን ይገባል” ሲል አቃቤ ህግ ምላሽ ሰጥቷል።
አቃቤ ህግ ክርክሩን ያቀረበው አቶ ጃዋርን ጨምሮ 15 ተጠርጣሪዎች ያቀረቡትን የንብረት እገዳ ይነሳልን አቤቱታ በመቃወም ለፍርድ ቤት ዛሬ አርብ መስከረም 8፤ 2013 በጹሁፍ በሰጠው ምላሽ ነው። ጉዳዩን የሚመለከተው የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት አንደኛ የጊዜ ቀጠሮ ወንጀል ችሎት ምላሹን መርምሮ ውሳኔ ለመስጠት ለመስከረም 19 ቀጠሮ ሰጥቷል።
እቲ ካብዚ ሓድሽ ዓመት ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ከምዝወዓለ ዝግለጽ ዘሎ ዋጋታት ኣገልግሎታት ወደብ፣ ብደረጃ ሃገርት ዝካየድ ንዘሎ ምንቕስቓስ ወፍሪ ንነጋዶን ኣውፈርትን ንምትብባዕ ተባሂሉ’ዩ።
ኣቐዲሙ ኣብ ሬድዮ ኤረና ብተኸታታሊ ኣብ ዝቐረበ ንኣገልግሎታት ወደብ ኤርትራ ዝምልከት መደብ ኣተኩሮ ኣብ ቁጠባ፣ ኣገልግሎታት ወደባት ከይተጻፈፈን ኣህጉራዊ መለክዒታት ከይሓዘን ወፍርን ንግድን ኤርትራ ክበራበር ዘይሕሰብ ምዃኑ ተግሊጹ’ዩ።
ወፍርን ንግድን ኤርትራ ንምዕባይ፣ መንግስቲ ኤርትራ እዚ ብእውጁ ከተግብሮ ምዃኑ ገሊጽዎ ዘሎ ምትዕርራይ ታሪፍ ወደባት ጥራይ ዘይኮነ ንጹርን ተሕእታትነት ዘለዎ ፖሊሲታት ቁጠባ፣ ስርዓተ ሕግን ቅዋምን’ውን ከተግብር ከምዘለዎ ኣብቲ ብተኸታታሊ ዝቐረበ መደብ ኣተኩሮ ኣብ ቁጠባ ብዝርዝር ተገሊጹ ይርከብ።
ቫይረሱ ከተገኘባቸው ሰዎች መካከልም 104 ሰዎች ከአዲስ አበባ፣ 4 ከትግራይ ክልል፣ 2 ከኦሮሚያ ክልል፣ 22 ከአማራ ክልል፣ 26 ከሶማሌ ልል፣ 4 ከደቡብ ልል፣ 1 ከሐረሪ ክልል እንዲሁም 1 ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል እንደሆኑም ገልጸዋል።
በቫይረሱ ህይወታቸው ካለፈ ሰዎች መካከል የ92 እና የ58 ዓመት እድሜ ያላቸው ሁለት የአዲስ አበባ ነዋሪዎች በአስክሬን ምርመራ ቫይረሱ የተገኘባቸው መሆኑም በሪፖርቱ አስታውቀዋል።
በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ የተገኘባቸው እና ህይወታቸው ያለፈ ሰዎች ቁጥር 40 መድረሱን አስታውቀው፤ በህልፈተ ህይወታቸው የተሰማቸውን ጥልቅ ሀዘን ገልፀው፤ ለቤተሰቦቻቸው መፅናናትን ተመኝተዋል።
በሌላ መልኩ በትላንትናው ዕለት ሰላሳ አራት 33 ሰዎች (32 ከአዲስ አበባ እና 1 ከአማራ ክልል) ያገገሙ ሲሆን በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ቁጥር 434 መሆኑንም ዶክተር ሊያ አስታውቀዋል።
ከቫይረሱ ጋር በተያያዘ እስካሁን ለ165 ሺህ 151 ሰዎች ምርመራ የተደረገ ሲሆን፥ በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ በምርመራ የተገኘባቸው ሰዎች ቁጥር 2 ሺህ 670 ደርሷል።
[በኮሮና ቫይረስ የተያዘዉ ሐኪም ማስታወሻ] ሰዉ የተፈተነበት፡ የተጨነቀበት፡ የተሸበረበት ጊዜ ነዉ፡፡ በአይን በማይታይ ድንበር ተሻጋሪ ተዋህሲያን ሀገሬም ስትጨነቅ፡ ጤናዋ ሲቃወስ...