Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
3. ሁኔታዎች እየተባባሱ ሲሄዱ ለኢፌዲሪ የሰብአዊ መብት ኮሚሽን በቁጥር ኦፌኮ/797/12 በቀን 02/10/2012 በመንግስት ኃይሎች በዜጎች ላይ የሚፈጸሙ የመብት ጥሰቶች እንድጣራና ዕርምጃ እንዲወስዱ በማለት አቤቱታ በአድራሻ አቅርበን በግልባጭ ደግሞ ለኢፌዲሪ ጠቅላይ አቃቤ ሕግ እና ለኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ አሳውቀናል፡፡ በአካልም ቀርበን የጉዳዩን አሳሳቢነት ገልጸናል፡፡
4. ከሁሉም በላይ ኦፌኮ አባል የሆነበት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ ከምርጫ 2012 መተላለፍ ጋር ተያይዞ ሊያጋጥም የሚችለውን ሕገ መንግስታዊ እና ፖለቲካዊ ቀውስ በተሻለ ለመውጣት ይቻላል ብለን ያሰብነውን አማራጭ የመፍትኼ ሐሳብ ግንቦት 4 ቀን 2012 ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅርበናል፡፡
ከአርቲስት ሃጫላ ሁንዴሳ መገደል በኋላ ደግሞ ሁኔታዎች የበለጠ እየተወሳሰቡ መጥተዋል፡፡ በተለይ ፓርቲያችን ሊመጣ የሚችለውን ውስብስብ ሁኔታ በመገመት የአርቲስቱ ግድያ በነፃና ገለልተኛ አካል እንዲጣራና ሕጋዊ እርምጃ እንዲወሰድ፤ እንዲሁም ግድያውን ተከትሎ የመጣው እስራትም እንደማይጠቅምና ይልቁንም የታሰሩት አባሎቻችን ተፈትተው ሀገርን የማረጋጋቱ ሥራ ላይ እንዲሳተፉ ቢደረግ የተሻለ ምርጫ መሆኑን በመገለፅ ጠይቀናል፡፡ አዎንታዊ መልስ እየጠበቅን እያለ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ታይቶ በማይታወቅበት ሁኔታ መደበኛ ማቆያዎች በመሙላታቸው የትምህርት ቤት መማሪያ ክፍሎች ለኮሮና ቫይረስ በሽታ በሚያጋልጥ ሁኔታ እስር ቤቶች ሆነዋል፡፡ ካለን የግንኙነት መስመሮች ለመረዳት የቻልነው የወጣቱ ጥያቄም ከየሃጫሉ ገዳዮች ለሕግ ይቅረቡ መልስ ወደ የፖለቲካ እስረኞች ይፈቱ ሊዞር እንደሚችልም አሳውቀናል፡፡
እንደፈራነውም አልቀረ ብዛት ባላቸው የኦሮሚያ ክልል የተለያዩ አከባቢዎች ሁኔታዎች ከፍጥጫ አልፈው በመቶዎች የሚቆጠሩ ዜጎች ሕይወታቸውን አጥተዋል፡፡ በሺዎች የሚቆጠሩ ታስረዋል፡፡ ደጋግመን እንዳሳወቅነው የሀገራችን ችግሮች በአብዛኛው የፖለቲካ ችግሮች ናቸው፡፡ መፍትኼውም ፖለቲካ መሆን አለበት፡፡ ከዓለምም ሆነ ከራሳችን ተሞክሮ እንደምንረዳው የፖለቲካ ችግር በዋናነት የሚፈታው በእስርና ጠመንጃ ሳይሆን በራሱ በፖለቲካ ነው፡፡
ስለሆነም፤ የኢፌዲሪ መንግስት የኃይል እርምጃዎቹን በአስቸኳይ አቁሞ የፖለቲካ ፓርቲ አባላትን ከእስር በመፍታት ሀገሪቷ እንዲትረጋጋ እንዲያደርግና ሀገሪቷንና ሕዝቦቿን ወደ ብሔራዊ መግባባት እንዲመራ በአፅንኦት እንመክራለን፡፡
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በኢትዮጵያውያን የጋራ መድረክ በኖርዌይ አስተባባሪነት የተጠራው ስብሰባ በስቶኮልም የኢትዮጵያ ኤምባሲ የፖለቲካ፣ኢኮኖሚ እና ዲያስፖራ ጉዳዮች ኃላፊ እና ኢትዮጵያውያን ከፍተኛ ባለሙያዎች በተገኙበት በኦስሎ ተካሄደ።
ኪ.ወ.ክ. ሲነሡ ከስማቸው ጋር ተያይዞ በዋናነት የሚነሣው ዕውቅ ሥራቸው “መጽሐፈ ሰዋስው ወግስ ወመዝገበ ቃላት ሐዲስ” ነው። የዚህ ንባቡ በግእዝ፣ ፍቺው በዐማርኛ የኾነ መዝገበ ቃላት ሥራ ጀማሪ በእርሳቸው ብርዕ፣ “በሮማውያን ዘንድ የከበሩ ትምህርት ከጥፈት ያስተባበሩ፥ በትምርታቸውም የተደነቁና የታወቁ፥ በሀገራቸው ግን እንደ ነቢያት የተናቁ እንደ ሐዋርያት የተጠቁ፥ እንደ ዮሴፍም ወንድሞቻቸው ጠልተው ተመቅኝተው ለማይረባ ዋጋ የሸጧቸው የአንኮበሩ ሊቅ” በማለት የተገለጡት መምህር ክፍለ ጊዮርጊስ ወልደ አባ ተክሌ ሲኾኑ፣ ፈጻሚው ደግሞ ኪ.ወ.ክ. መኾናቸው በመጽሐፉ ላይ ተጠቅሷል።
“ሥራን መንቀፍ በሥራ ነው እንጂ በቃል ብቻ መንቀፍ አይበቃም” የሚል ዐቋም የነበራቸው መምህር ክፍለ ጊዮርጊስ ይህን የግስ (የመዝገበ ቃላት) መጽሐፍ ለማዘጋጀት የተነሣሡት፣ ዲልማን የተባለው የውጭ አገር ሊቅ ያዘጋጀውን የግእዝ ግስ ከተመለከቱ በኋላ፣ በተለይ በሞክሼ ፊደላት (ሀሐኀ፣ ዐአ፣ ሠሰ እና ጸፀ) አጠቃቀም ላይ የታየውን ጕድለት በሥራቸው ለመንቀፍ (ትክክለኛውን ለማሳየት) ነው። ኾኖም ዲልማን የውጭ ዜጋ ኾኖ ግእዝን አጥንቶ መዝገበ ቃላት በማዘጋጀቱ ከፍ ያለ አክብሮትና አድናቆት እንደ ቸሩትም በመዝገበ ቃላታቸው ውስጥ እናነባለን። ሞክሼዎቹ ፊደላት እንደ ቀድሞው የድምፅ ልዩነት ባይኖራቸውም የመልክ ልዩነት ስላላቸውና ምስጢራቸውና ስማቸውም እንደ መልካቸው የተለያየ ስለ ኾነ ያ ተጠብቆ መጻፍ አለበት ይላሉ።
መምህር ክፍለ ጊዮርጊስ ግሱን ያዘጋጁት በሃይማኖት ጉዳይ ተሰደው በምጽዋ ደሴት ሳሉ ነው። ዝግጅቱን አጠናቀው ወደ ከረን ሲልኩት በጻፉት ማስታወሻ ላይ የግሱ ሥራ የቀሩት ነገሮች እንዳሉና እንዳልተጨረሰ፣ ወደፊት ጊዜ ሲገኝ እንደሚጨረስ ጠቍመው ነበር። ይኹን እንጂ እንዳሰቡት ለማረምና ለማሳተም ዕረፍትና ጊዜ ስላላገኙ፣ ሥራውን የማጠናቀቅና የማሳተም ዐደራውን ለተማሪያቸው ለኪ.ወ.ክ. አስተላለፉ፤ እንዲህ በማለት፦ “ልጄ ሆይ ይህነን ግስ ማሳተም ብትፈልግ እንደ ገና ጥቂት ዕብራይስጥ ተምረኽ ማፍረስና ማደስ አለብኽ፤ ቀጥለኽ ዐጭር ሰዋስው አግባበት፤ የጐደለውና የጠበበው ኹሉ መልቶ ሰፍቶ ሊጣፍ ፈቃዴ ነው፤ ከሌላው ንግድ ይልቅ ይህን ፩ መክሊት ለማባዛትና ለማበርከት ትጋ፤ ዘር ኹን ዘር ያድርግኽ፤ ካላጣው ዕድሜ አይንፈግኽ፤ ለሀገርኽ ያብቃኽ።”
ይኹን እንጂ በዚህ መካከል ዐፄ ኀይለ ሥላሴ “ያገራችንን የቋንቋ ድኽነት መቼም የምታውቀው ነው፤ ስለዚህ ዲክሲዎኔር እንዲዘጋጅ አዝዣለኹና ለዚሁ ሥራ ላቶ ብሩ ረዳት ኾነኽ የተቻለኽን ያኽል ዐብራችኹ እንድትሠሩ ይኹን።” ብለው የዐማርኛ መዝገበ ቃላት እንዲያዘጋጁ የካቲት 27 ቀን 1921 ዓ.ም. ለኪ.ወ.ክ. ደብዳቤ ጽፈውላቸው ነበር። ሊሠራ የታሰበውም “ላሩስ ያሳተመውን ትልቁን የፈረንሳይ መዝገበ ቃላት ወደ ዐማርኛ ተርጕሞ ዐማርኛን ከዚያ ለመልቀምና ለመሰብሰብ ነበር።” ነገር ግን በዚህ መንገድ መሥራት አስቸጋሪ ኾኖ ስለ ተገኘ የዐማርኛ መዝገበ ቃላቱ ሥራ በውጥን ቀረ። ኪ.ወ.ክ.ም ለደስታ ተክለ ወልድ የግእዝ መዝገበ ቃላት ዝግጅታቸውን ትተው የዐማርኛን መዝገበ ቃላት መጻፍ እንደማይገባቸው በመግለጥ እርሳቸው ዐማርኛውን በአበገደ ተራ እንዲሰበስቡና ጊዜ ከተገኘ ወደፊት እርሳቸው (ኪ.ወ.ክ.) እንደሚተረጕሙት፣ ካልኾነ ግን እንደ ጀመሩ እንዲጨርሱት በማሳሰብ ንጉሣዊ ደብዳቤውን ለደስታ በታላቅ ዐደራ አስረከቧቸው።[1]
ኪ.ወ.ክ. በግእዙ መዝገበ ቃላት ሥራ ላይ በማተኰር ሥራውን ቀጥለው የተቀበሉትን ዐደራ ከዳር ለማድረስ ብዙ ደክመዋል። እንዴት ባለ ሸክምና መሰጠት የመዝገበ ቃላቱን ሥራ እንዳከናወኑ ሲገልጡ ደቀ መዝሙራቸው ደስታ ተክለ ወልድ እንዲህ ብለዋል፤ “በሥራ ውለው ማታ ነፋስ በመቀበል ጊዜ አንድ ሐሳብ ቢያገኙ በማስታወሻ ለመጻፍ ከውጭ ወደ ቤት ይመለሳሉ። በምሳ ወይም በእራት ጊዜ አንድ ትርጓሜ ቢታሰባቸው ምግቡን ትተው ብድግ ይላሉ። ሌሊትም ተኝተው ሳሉ አንድ ምስጢር ቢገጥማቸው ከመኝታቸው ተነሥተው መብራት አብርተው ይጽፋሉ።” ይኹን እንጂ መጽሐፉን ማሳተም አልቻሉም። ኾኖም ይህን ታላቅ ሥራ ከግቡ የሚያደርስ የግእዝ ችሎታ ያለውን ደስታ ተክለ ወልድን ቀደም ብለው ስላገኙ፣ እርሳቸውም ዐደራቸውን ለደስታ በማስተላለፍ፣ ከእርሳቸው ኅልፈት ከ12 ዓመታት በኋላ፣ በ1948 ዓ.ም. መጽሐፉ የኅትመት ብርሃን አየ።
መዝገበ ቃላቱ እስከ ዛሬ ድረስ በኢትዮጵያ ከተሠሩ መዛግብተ ቃላት እጅግ ላቅ ያለ፣ የግእዝ ቃላትን በመጠቀም ለሚሠራ ሥራ በማንኛውም ወገን በዋቢነት ሳይጠቀስ የማይታለፍ ሥራ ነው። ከፊደል አንሥቶ በቋንቋው ውስጥ ስላሉ ልዩ ልዩ ሰዋስዋዊ ሙያዎች ሰፊ ትንታኔ በማቅረብ የሚያስተምር፣ የቃላትን ፍቺ ብቻ ሳይኾን ቃላቱ በግእዝ በተጻፉ መጻሕፍት ውስጥ ከሚገኙበት ሐረግ ወይም ዐረፍተ ነገር በተወሰዱ ጥቅሶች አስረጂ የሚያቀርብ፣ ብዙ ሃይማኖታዊ፣ ታሪካዊ፣ ነገረ መለኮታዊ፣ ባህላዊ፣ ማኅበራዊና የመሳሰሉት ጉዳዮችም በበቂ ኹኔታ የተከማቹበት የዕውቀት ጎተራ፣ በብዙ ነገር የበለጸገ ከመዝገበ ቃላት ያለፈ ታላቅ መጽሐፍ ነው።
ከመዝገበ ቃላቱ ቀደም ብሎ “አበገደ” እና “መዝገበ ፊደል የግእዝና ያማርኛ ቋንቋ መክፈቻ” የተሰኙና በኅትመት ረገድ ለዋናው መዝገበ ቃላት እንደ መንገድ ጠራጊ የሚቈጠሩ ኹለት መጻሕፍትን በ1926 ዓ.ም. አሳትመዋል። “ሃይማኖተ አበው ቀደምት” የተባለ መጽሐፍም ጽፈዋል። (ከዓለመ መጻሕፍት በተሰኘው ዐምዳችን ላይ ይህን መጽሐፍና ይዘቱን የተመለከተ ጽሑፍ ቀርቧል)።
ይኹን እንጂ በሃይማኖት ዐቋማቸውና (ሦስት ልደት በማለታቸው)፣ አንዳንድ ተድበስብሰውና ተቀብረው እንዲቀሩ የተደረጉ ታሪኮችን፣ በተለይም ስለ ዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት እውነቱን ገላልጠው በመጻፋቸው ምክንያት አንዳንድ ደፋሮች እንዲህ ሲሉ ለመተቸት ሞክረዋል፤ “አለቃ ኪዳነ ወልድ አለቃ ክፍለ ጊዮርጊስ ያዘጋጁትን የግእዝ ግስ መዝገበ ቃላት፤ ከሚያውቋቸው የግእዝ፣ የዕብራይስጥ ዐረብኛና ላቲን ቋንቋዎች ጋር አገናዝበውና አስፋፍተው ማሳተማቸው ብዙ የሚጋነን ነገር አይደለም። አለቃ ክፍለ ጊዮርጊስም ኾኑ አለቃ ኪዳነ ወልድ፤ የግእዙን ሰዋስውና ቋንቋውን ያገኙት፥ ወይም የተማሩት እኮ ከጥንታዊቷ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ነው። በመኾኑም የአእምሮኣዊ ንብረት ባለቤት፥ የተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መኾንዋ መዘንጋት የለበትም። ሌሎቹ ቋንቋዎችም ቢኾኑ ባለቤት አላቸው።”[2] ይህ ተራና ማስተዋል የጐደለው፣ ለትችት የተጋለጠና ብዙ ምላሽ ሊሰጥበት የሚችል ቢኾንም፣ ጊዜና ወረቀት ከመፍጀት ፍርዱን ለአንባቢ መተው ሳይሻል አይቀርም ብለን በዚሁ ዐልፈነዋል።
መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ነው። በመጀመሪያ ብሉይ ኪዳን በዕብራይስጥ ሐዲስ ኪዳን ደግሞ በግሪክ እንደ ተጻፈ ይታወቃል። ከእነዚህ መጽሐፍ ቅዱስ ከተጻፈባቸው እናት ቋንቋዎች ወደ ሌሎች አያሌ ቋንቋዎችም ተተርጕሟል። ሲተረጐም ግን ለእናት ቋንቋዎች ታማኝ መኾን የግድ አስፈላጊ ነው። አሊያ የእግዚአብሔርን መልእክት ማዛባትና የራስን ሐሳብ ማራመድ ይኾናል። አለቃም ከዕብራይስጥ ወደ ጽርእ ከተተረጐመው የሰባ ሊቃናት ትርጕም የተመለሰውን የግእዙን ብሉይና ሐዲስ ኪዳን ችግሮች አሉባቸው ያሉት በአንዳንድ ኹኔታ ከእናት ቋንቋዎች ጋር ሲነጻጸሩ ስምምነት ስለማይታይባቸው ነው። መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ዐይነት ችግር ካለበት በቃሉ በኩል የተላለፈውን የእግዚአብሔርን መልእክት ያዛባል።
ኪ.ወ.ክ. መጻሕፍተ ብሉያትንና መጻሕፍተ ሐዲሳትን እንደ ተማሩ ቀደም ሲል ጠቅሰናል። በኢየሩሳሌም ዕብራይስጥና ግሪክን ጨምሮ ሌሎችንም ቋንቋዎች በሚገባ አጥንተዋል። በተለይ ዕብራይስጥና ግሪክ ማጥናታቸው የሰባ ሊቃናት ቅጂ በኾነው የግእዙ መጽሐፍ ቅዱስ፣ ብሉዩ ከዕብራይስጡ፣ ሐዲሱ ከግሪኩ ምንባብ የሚለዩባቸው ምንባባት እንዳሉ ምሳሌዎችን በመጥቀስ ጠቍመዋል። ብሉዩ በዕብራይስጥ ሐዲሱ ደግሞ በግሪኩ መታረም እንዳለበትም ሞግተዋል።
ከጽርእ የተመለሰው የግእዙ ብሉይ ኪዳን፣ “በዕብራይስጥ ስላልታረመና የቅጂ ቅጂ ስለ ኾነ ከናቱ ከምንጩ ከጽርእ ብቻ እንጂ ካያቱና ከቅድም አያቱ ከዕብራይስጥ አይስማማም፤ ዐልፎ ዐልፎ መሥመር ይጥላል (ይረሳል/ይዘላል)፥ ቃል ይለውጣል። ይህነንም ዕብራይስጥና ጽርእ የሚያውቁ ግእዝ የተማሩ እንደነመዐልም ዮሐንስ፥ እንደነዲልማን፥ እንደነጕይዲ ያሉ ብዙ ዐዋቆች ይመሰክራሉ። ጀርመናዊው ሊቅ ሲዲ ጳውሎስም ለጎንደር ሊቃውንት ትፈቅዱ እንደ ኾነ ብሉያችሁን ከዕብራይስጥ ሐዲሳችሁን ከጽርእ እያስማማሁ ዐርሜ ንባቡን ከነትርጓሜው አሳትሜ ብዙ መጻሕፍት ላምጣላችሁ ቢላቸው አንፈልግም ብለው በምቀኝነት እንዳስቀሩት፥ ቅነነት ያላቸው ብዙ ሰዎች ይተርኩታል፤ ርሱም በታሪኩ ውስጥ ጥፎታል ይባላል።” ሲሉ ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል።
የግእዙ መጽሐፍ ቅዱስ ብሉዩ ከዕብራይስጥ ሐዲሱ ደግሞ ከግሪኩ ምንባብ ልዩነት እንዳላቸው ከላይ የተጠቀሱት ሊቃውንት ብቻ ሳይኾኑ ራሷ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በ2000 ዓ.ም. ለራሷ ያሳተመችው መጽሐፍ ቅዱስም በግልጥ መስክሯል። መጽሐፍ ቅዱሱ በእግርጌ ማስታወሻዎቹ “ዕብራይስጡ እንዲህ ይላል”፣ “ግሪኩ እንዲህ ይላል” በሚሉ ማብራሪያዎች የተሞላ ነው። ለምሳሌ ለሮሜ 8፥34 የተሰጠው ትርጕም “ይፈርዳል” የሚል ቢኾንም፣ በእግርጌ ማስታወሻ ላይ ግን “ግሪኩ ስለ እኛ የሚማልደው ይላል” ይላል። (ይኹን እንጂ ግእዙም “ይፈርዳል” ሳይኾን “ይከራከራል” ነው የሚለው።) የግእዙ ምንባብ ከዕብራይስጡና ከግሪኩ አንዳንድ ልዩነት እንዳለው ቢታወቅም፣ በዕብራይስጡና በግሪኩ ማረም ሲገባ ከነልዩነቱ እንዲቀጥል ነው የተደረገው። አንዳንድ ከጊዜ በኋላ የተነሡ ኢመጽሐፍ ቅዱሳውያን ትምህርቶችም በልዩነቱ ብቻ ሳይኾን ከዚያም ዐልፎ ቃሉን ለራስ አስተምህሮ እንዲስማማ ተደርጎ በተለወጠው ንባብ ላይ ጭምር እንደ ተመሠረቱ ማየት ይቻላል።
መጽሐፈ ሰዋስው ወግስ ወመዝገበ ቃላት ሐዲስ “አዋልድ” ብሎ የሚጠራቸው መጻሕፍት በኹለት የሚከፈሉ ናቸው። በአንድ በኩል በስድሳ ስድስቱ ላይ ተጨማሪ የኾኑትን መጻሕፍት የብሉይ ኪዳን አዋልድ ብለው ይጠሯቸዋል (ገጽ 19)። “የሊቃውንት መጽሐፍ፥ ድርሳናት፥ ተግሣጻት፥ ንባባቸውና ምስጢራቸው እንደ ዐጽቅ ኹኖ ከብሉይ ከሐዲስ” (ገጽ 391) የተወጣጡትን መጻሕፍትም አዋልድ ይሏቸዋል። በይዘታቸው ከእነዚህ ውጪ የኾኑትንና ልዩ ልዩ ስሕተቶችን የያዙ መጻሕፍትን ደግሞ በመተቸት ዋሾዎች መኾናቸውን ገልጠዋል። ከእነዚህ መካከል አንዱ ክብረ ነገሥት ነው።
ክብረ ነገሥት በብዙዎች ዘንድ ትልቅ ቦታ የሚሰጠው ቢኾንም፣ ውስጡን በመረመሩት ዘንድ ግን ሐሰተኛና የፈጠራ ታሪክ በማቅረቡ ይተቻል። ኪ.ወ.ክ.ም ስለ ሰሎሞናዊው ሥርወ መንግሥት የዘር ሐረግ የሚተርከውን ክብረ ነገሥትን በዘወርዋራ መንገድ ክፉኛ ተችተውታል፤ እንዲህ በማለት፦ “ያልጠራ ያልበራ እንቶ ፈንቶ ታሪክ ባዋቆችና በመርማሮች ዘንድ ያሳፍራል እንጂ አያኰራም። ኢትዮጵያንም እንደ ርጎ የሚያረካትና የሚያስመካት ጃንሆይና እቴጌም የሚያሰኛት ምንጯ ሲማስና ዱሯ ሲጣስ ከጥንት ዠምሮ የነበረው የነገደ ኵሽ ልብሰ መንግሥት አርድ አንቀጥቅጥ (ሲያዩት የሚያንቀጠቅጥ፣ የዱሮ ነገሥታት የሞት ፍርድ በሚፈርዱበት ቀን የሚለብሱት) የዘውዳቸውም ፈርጥ የነጻነቷ ሽልማትና ጌጥ መንግሥተ ሳባዋ አሮጌው ካባዋ ነው እንጂ፥ በኋላ ዘመን እንደ እጅ መንሻ ኹኖ የመጣላት የሰሎሞን ድርብ (ሰፊ ጥበብ ያለው ዋጋው ውድ የኾነ ጌጠኛ የማዕርግ ልብስ) ምኒልክ የዘውዱ ቀጸላ (ሻሽ፣ የራስ የፊት መሸፈኛ፣ መደረቢያ) የንግሥተ አዜብ የወርቅ ድባብ የየመን ጃንጥላ አይደለም። የሰሎሞኑና የየመኑስ በሰንበት ላይ ደብረ ዘይት እንዲሉ፥ ዕለተ በዓል የገጠመው የስንክሳር ታሪክ ወበዛቲ ነው።”
የዚሁ የክብረ ነገሥት ትምህርት ውላጅ የኾነው “ገድለ ቀውስጦስ” የተሰኘው መጽሐፍም፣ “ኦሪት ነቢያት በሰሎሞን ጊዜ ከዕብራይስጥ [ወደ ግእዝ] እንደ ተመለሱ ተናግሮ ፪ኛ ደግሞ ከዕብራይስጥ በፄዋዌ (በባቢሎን ምርኮ ጊዜ) ጠፍተው በሚጠት (ከምርኮ ሲመለሱ) በኋላ ዘሩባቤል አይዙር ከሚባለው የኢትዮጵያ ንጉሥ ለምኖ አሶስዶ ከግእዝ ወደ ዕብራይስጥ እንዳስተረጐመው ይናገራል። ‘አይዙርሰ ዘነግሠ መንፈቀ መዓልት በሰብዐቱ ምእት ሰብዓ ወክልኤቱ (በ፯፻፸፪/772) ዓ.ም. - በ772 ዓ.ም. ለግማሽ ቀን የነገሠው አይዙር’ [ስለሚል] (ታሪከ ነገሥት)። ይህነንስ ወዲያ እንተወውና ብሉያችን በዘመነ ብሉይ ከዕብራይስጥ ተመልሷል ማለት፥ በነብሪድ (ንቡረ እድ - በራሱ ላይ እጅ የተጫነበት የአክሱም ጳጳስ የማዕርግ ስም) ይሥሐቅ እጅ ሳይከካና ሳይቦካ ሳይጋገር ምጣድ ሳይነካ እም ኀበ አልቦ (ከባዶ) የተገኘ የምኞት የሕልም እንጀራ ነው።” በማለት የክብረ ነገሥት ውላጅና ዋሾ መጽሐፍ መኾኑን ገልጠዋል።
አክለውም ብሉያት ከጽርእ ወደ ግእዝ የተመለሱት ከሐዲስ ኪዳን መጻሕፍት ጋር በ4ኛው ምእት ዓመት ነው እንጂ፣ “ሱቱኤል ዕዝራን ያላየ ያልሰማ ስለ ጣፈው ዐጥፎ ደርቦ እየዋሸ ታሪክ ያበላሸ የቀውስጦስ መጽሐፈ ገድልና መጽሐፈ ምስጢር እንደሚሉት በዘመነ ብሉይ አይደለም።” እነዚህንም የገድለ ቀውስጦስና የመጽሐፈ ምስጢር ጽሑፎች “ፍሬ ቢስ ወሬ፣… ልቦለድ ፈጠራ፣ ዋሾ ታሪክ” ሲሉ፣ ከገድለ ቀውስጦስ ጋር የአባ ጊዮርጊስ ድርሰት የኾነውን መጽሐፈ ምስጢርን ደርበው ሐሰተኛ ምስክርነትን የያዘ መጽሐፍ መኾኑን መስክረዋል።
“አርድእት” የተባለ የጸሎት መጽሐፍ ደግሞ “ዐሥራ ኹለቱ አርድእት (ደቀ መዛሙርት) ወይም ሐዋርያት ሰዶም ገሞራ ገብተው ወንጌልን ሲሰብኩ የሰዶም ሰዎች አናምንም አንቀበልም ቢሏቸው አርድእት ወደግዜር ጸልየው እሳትና ዲን አዘነሙባቸው፤ ሎጥ ግን ከነልጆቹ በወንጌል በአርድእት ቃል ስላመነ ከእሳት ዳነ ብሎ ገና ኦሪት ሳትጻፍ በአብርሃም ዘመን የኾነውን ለወንጌልና ለአርድእት ሰጥቶ ይተርካል፤” ካሉ በኋላ፣ “ጣፊ ለጣፊ ዋሾ ቀጣፊ የሚያሰኝ እንደዚህ ያለው ነው” ሲሉ በልኩ የተሰፋ ትችት ሰንዝረውበታል።
በተክለ ሃይማኖት ገድል የተጻፈውና ተክለ ሃይማኖት ስድስት ክንፍ አበቀሉ የሚለው ታሪክም ሙያዊ ግዴታቸውን በታማኝነት መወጣት በተሳናቸው ታሪክና ገድል ጸሓፊዎች የተፈጠረ ሐሰት መኾኑን ሲገልጡ እንዲህ ብለዋል፤ “ታሪክና ገድል የሚጥፍ ሰው ምሎ ተገዝቶ እንደሚመሰክር ወይም የሰውን መልክ በፎቶ ግራፍ እንደሚያነሣና እንደሚሥል እንደዚያ መኾን ሲገባው፤ እውነቱን እውነት ሐሰቱን ሐሰት ከማለት ወጥቶ የማይገባውን እንዳዝማሪ እንደ ሐሚና ቢያቈላምጥ፤ አለስሙና አለመልኩ ሌላ ስምና መልክ ቢሰጥ፤ ወይም እንደ ባለቅኔ እውነቱን እያሳበለ ሐሰቱን እያሰባቀለ (እያቀላጠፈ)ለአዳም ሥጋ ያልተሰጠ ሕዋስ ፮ ክንፍ ፲፮ ክንፍ እያለ የኵሸትና የምጸት ቃል ቢጥፍ ታላቅ ዕዳ አለበት።”
ይህም ብቻ አይደለም፤ ከዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት ጋር ተያይዞ ከሰማይ ወረደ ስለ ተባለው መስቀል “ምድራዊ አንጥረኛ የሠራውን መስቀል ግብዞችና አታላዮች ከሰማይ ወርዷል” ብለው የማይመስል ነገር እየተናገሩ እንዳለ ጠቅሰዋል። ማን እንደ ተቀኘው ለጊዜው ማወቅ ባይቻልም ቀጥሎ የቀረበው “ዘአምላኪየ” ቅኔም ከሰማይ ወረደ የተባለው መስቀል ከሰማይ አለመውረዱንና ከምድር የተገኘ መኾኑን ይገልጣል።
የኪ.ወ.ክ. ደቀ መዝሙር የኾኑት ደስታ ተክለ ወልድም ዐማርኛ በላስቶች ዘመን በጣም የሠለጠነ መኾኑን ለማመልከት በዐማርኛ የተጻፈ የዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት ታሪክ በደብረ ሊባኖስ (ቀጠባ ማርያም ዋሻ) መኖሩን ገልጠዋል። መጽሐፉን በጥልቀት ያዩትና የመረመሩት በ1928 ዓ.ም. ሐምሌ 22 ቀን በፋሺስት ኢጣሊያ ስለ አገራቸውና ስለ ሃይማኖታቸው ሰማዕት የኾኑት ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ይህ ታሪክ “ከሰማይ ወረደ የሚባለውን መስቀል ከውጭ አገር እንደ መጣ ይመሰክራል። በመስቀሉም ላይ የፈረንጅ ፊደል የእጅ ጽፈትና ዓመተ ምሕረት ጭምር ተቀርጾበት ይታያል።” ማለታቸውን ጽፈዋል። ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ቤተ ተክለ ሃይማኖት ናቸው።
ኪ.ወ.ክ. ቤተ ተክለ ሃይማኖት መኾናቸው ይታወቃል። በስማቸውም ላይ “ወልደ አባ ተክሌ” የሚል ቅጽል ይጠቀማሉ። ይህም የጻድቁና በሰባተኛው ምእት ዓመት የኖሩትና ከአባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ቀጥሎ በኦርቶዶክሳዊው ባህለ ትምህርት ውስጥ የሚጠቀሱት ኹለተኛው አባት መኾናቸው በተደጋጋሚ ተጠቅሶአል። ይኹን እንጂ የእኒህ ተክለ ሃይማኖት ታሪክ በ13ኛው ምእት ዓመት ለተነሡት ለደብረ ሊባኖሱ ዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት ተሰጥቶ፣ የታሪክ መፋለስ እንዳጋጠመ ኪ.ወክ. ይናገራሉ። ይህን ታሪክ የያዘው ገድል በአንዳንድ ደብርና ገዳም፣ ይበልጥ ደግሞ በወይንጌ ዘብሔረ ወግዳ፣ ዳግመኛም በግራርያ ዘበጌምድር እንደሚገኝ ያስረዳሉ። በሮማውያን ስንክሳርና በ1042 ዓ.ም. በላስቶች ዘመን ተጽፎ ከደብረ ሊባኖስ ወደ ኤውሮፓ የሄደው ጥንታዊው ገድለ ተክለ ሃይማኖት የዕጨጌውን ታሪክ ሳይጨምር ስለ መጀመሪያው ተክለ ሃይማኖት እንደሚተርክ፣ ይህንንም ገድል አንድ ባለታሪክ ዲልማንና አንጧን ዳባዲ የተባሉ ግእዝ ዐዋቂዎች የኾኑ አውሮፓውያን ሊቃውንት በእንግሊዝ አገር እንዳዩትና እንደ መረመሩት፣ በመጽሐፋቸውም እንደ ጠቀሱት፣ ዛሬም በሎንዶን እንደሚገኝ ይናገራል ይላሉ።
ዳንኤል ክብረት ግን “አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ በብዙ ሥራዎቻቸው የተከበሩና የተመሰገኑ ሊቅ ናቸው። አቡነ ተክለ ሃይማኖትን በተመለከተ ላነሡት ሐሳብ ግን ያቀረቡት ማስረጃ የላቸውም።” እርሳቸው አለ የሚሉት ሌላ ገድል አልተገኘም። “አለቃም ያነበቡት ከኾነ ያነበቡትን፣ ያገኙት ከኾነም ያገኙበትን አልነገሩንም። ምንጭ የላቸውምና ለታሪክ ክርክር ሊጠቀሱ አይችሉም።” ሲል ለማጣጣል ይሞክራል።[3] ይኹን እንጂ አለቃ ስለዚህ ጉዳይ የጠቀሷቸው ምንጮች መኖራቸው እላይ ተጠቅሷልና፣ ዝቅ ብለን እንደምናየው ሌሎች ጸሐፍትም ይህን የሚያዳብር ሐሳብ አስፍረዋልና እንዲሁ ማጣጣል የሚቻል አይደለም። እርሳቸውን በድፍረት ለማጣጣል ከመሞከር ይልቅ አንዳንድ ጊዜ በሐሰት የተካበ ታሪክ ተደጋግሞ ስለ ተጻፈና ኹሉም ተቀባብሎ ስለ ተረከው እውነተኛ ሊኾን እንደማይችል መገንዘብ፣ አንዳንድ የአገራችን ታሪክ ጸሓፊዎችም፣ ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ባይከዳኝ እንዳሉት ተመልካች ልቡናቸውን በማሳወርና የማያደላ አእምሮአቸውን አድሎኣዊ በማድረግ እውነተኛ ታሪክን በመዘገብ ላይ ኀጢአት እንደሚሠሩ የተናገሩትን ማስተዋል ይበጃል።
ለዕጨጌው ተክለ ሃይማኖት ገድሉ የተጻፈላቸው እርሳቸው በሞቱ በ254 ዓመት በነአባ ዮሐንስ ከማ አማካይነት ሲኾን፣ የጻድቁን ሥራ ለዕጨጌው በመስጠት የቀረበ መኾኑን ይናገራሉ። በጻድቁና በዕጨጌው መካከልም የ550 ዓመት ርቀት መኖሩን ኪ.ወ.ክ. ያክላሉ።
ዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት በናታቸው የነገሥታት ወገን የይኩኖ አምላክ ያክስት ልጅ ወይም የናት ወንድም አጎት ወዲህም የደብረ ሊባኖስ አበምኔት (የገዳሙ አባት) ነበሩ ይባላል። ፊት በሕግ ቀሰው ሚስታቸው ከሞተች በኋላ መንኵሰው አቡን ስለ ኾኑ ያልተማሩ ሰዎች የማይገባ መስሏቸው “አቦ ብልኀት ዕጨግነት ከሚስት” ሲሉ ተርተውባቸዋል። እርሳቸው በዚህ ሐዲስ ስም ተክለ ሃይማኖት ተብለው በመጀመሪያ ለተጠሩት ለጻድቁና ቅዱሱ ታላቁ ሐዋርያ ኹለተኛ በመኾናቸው ዳግማይ (ኹለተኛ) ተክለ ሃይማኖት ይባላሉ።
የዕጨጌውን ታሪክ በተመለከተም “ሀሎ ጽሑፈ ማእከለ ገድል ከመሰ ኢይርአዮ ሰብእ ወኢያንብቦ ከመ ኢይበል ላዕሌሁ ቃለ መሐደምት ከመ ሰብአ ጎንደር ደኀርት ‘አቦ በልኀት ዕጨግነት ከሚስት’ ሀሎ ስፉየ ወልጹቀ ጥቁበ ወድርጉሐ ኅቱመ ወዝጉሐ እስከ ዮም።” ትርጕም፦ “በገድሉ መካከል ሰው እንዳያየው እንዳያነበውም፣ እንደ ኋለኞች የጎንደር ሰዎችም ‘አቦ ብልኀት ዕጨግነት ከሚስት’ የሚል የቧልት ንግግር እንዳይናገሩ እስከ ዛሬ ድረስ ተሰፍቶ፣ ተገጥሞ፣ ታስሮ፣ ተደርቶ፣ ታትሞና ተዘግቶ ይገኛል።” በማለት ምስጢር እንዳይወጣ የተሠራውን እውነትን የማዳፈን ሥራ አብራርተዋል። ምናልባት የመጀመሪያውን ተክለ ሃይማኖትን ታሪክ ለዳግማዩ (ዕጨጌው) ተክለ ሃይማኖት የሰጡ ክፍሎች ስለ ዕጨጌው ትክክለኛ ማንነት የተጻፈውን አጥፍተውት ይኾናል።
ይህን የኪ.ወ.ክ.ን ትረካ ሊቀ ጠበብት አክሊለ ብርሃን ወልደ ቂርቆስም የሚጋሩበት ኹኔታ ያለ ይመስላል፤ “መርሐ ልቡና” በተሰኘ መጽሐፋቸው ላይ የቅዱሳንን የገድላት መጻሕፍት ቍጥር በዘረዘሩበት ክፍል ውስጥ ኹለት ዐይነት ገድለ ተክለ ሃይማኖት እንዳለ ጠቅሰዋል። እነርሱም፦ ገድለ ተክለ ሃይማኖት ዘደብረ ሊባኖስ እና ገድለ ተክለ ሃይማኖት ዘተንቤን ናቸው (1945፣ 78)። እዚህ ላይ የተንቤኑ ገድል የቀዳማይ ተክለ ሃይማኖት ገድል እንደ ኾነ ይታመናል።
“የደብረ ሊባኖስ ገዳም አመሠራረት ታሪክና ዜና” በሚል ርእስ በግንቦት 12/1989 ዓ.ም. የታተመች ትንሽ መጽሐፍ “አንዳንድ በአለ ታሪኮችን የሚያወዛግቡ ልዩ ልዩ ተክለ ሃይማኖቶች እንዳሉ ይነገራል። አንዱ በዘመነ አክሱም ፍጻሜ ላይ ትግራይ ውስጥ በብሕትውና ኖረው ከዐለፉ በኋላ ቤተ ክርስቲያን የታነጸላቸው፤ ገድል የተጻፈላቸው ጻድቅ አባ ተክለ ሃይማኖት የተባሉ መንፈሳዊ አባት ናቸው።” (ገጽ 6)። መጽሐፉ አክሎም ስለ ዕጨጌ ተክለ ሃይማኖት ሲተርክ “የቤተ ክህነት ትምህርታቸውን እያጠናቀቁ ከአደጉ በኋላ በማዕርገ ድቁናና ቅስና፤ በኋላም በምንኵስና ሳሉ …” እያለ ይተርካል። በዚህ ውስጥ “ቅስና” የያዙት ከምንኵስና አስቀድሞ መኾኑ ተጠቍሟልና ምናልባት በመጀመሪያ ባለ ትዳር ቄስ እንደ ነበሩ ሊያመለክት ይችላል፤ ምክንያቱም በቤተ ክርስቲያኒቱ ሥርዐት መሠረት አንድ ዲያቆን ሊቀስስ (ቄስ ሊኾን) የሚችለው ሚስት አግብቶ ወይም መንኵሶ ነው። በዚህ ንባብ ውስጥ ግን ከምንኵስናው ቅስናው ስለ ቀደመ ያገቡ ቄስ መሆናቸው በግልጥ ይታያልና፣ ከምንኵስና በፊት አስቀድመው መቅሰሳቸውም ተጠቅሷልና የቀሰሱት አግብተው መኾን አለበት። ስለዚህ በትዳር ውስጥ ያለፉና በኋላ መንኵሰው የጰጰሱ ሰው ነበሩ ማለት ነው ከሚለው ከኪ.ወ.ክ. ትረካ ጋር ይስማማል።
ዶ/ር ሐዲስ የሻነውም “ፍንጭ ፍተሻ” በኋላም “ምዕላደ ትምህርት”[4] በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ ዕጨጌውን ተክለ ሃይማኖት “አባ ተክለ ሃይማኖት ዳግማዊ” ብለው ጠርተዋቸዋል። ለምን ዳግማይ አሏቸው? ቀዳማይ ተክለ ሃይማኖት በመኖራቸው አይደለምን?
ይኹን እንጂ ኪ.ወ.ክ. ስለ ዕጨጌው ተክለ ሃይማኖት ምንጭ ጠቅሰው የጻፉትን ታሪክ እርሳቸውን ለመተቸት ብቃቱ የሌላቸው አንዳንድ ጥራዝ ነጠቆች፣ “አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ፤ በጻድቁ ተክለ ሃይማኖት ላይ ጽርፈት በመሰንዘር ከጸጎቹ መካከል ዋነኛው ናቸው”[5] እስከ ማለት ደርሰዋል።
ፕሮፌሰር ጌታቸው ኀይሌ በመጽሐፋቸው “ዶ/ር ውዱ ጣፈጠ በዲሰርቴሽኑ ውስጥ እንደ ጠቀሰው ለራስ መቻል ከሚሟገቱት አንዱ አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ ነበሩ።”[6] ብለዋል። ወደ ኢየሩሳሌም ሲሄዱ በግብጽ ለአንድ ዓመት የቈዩት ኪ.ወ.ክ.፣ የግብጽ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ላይ የበላይ ኾና በቈየችባቸው ዓመታት ያሳደረችውን አሉታዊ ተጽዕኖ በቅርበት ሳይገነዘቡ አልቀሩም። በእርሳቸው ዘመን እንደ ነበሩት እንደ ብዙዎቹ ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በግብጻውያን ጳጳሳት መመራቷ ያደረሰባትን ዘርፈ ብዙ ችግር በማጤን ይቈጩም ነበር። መቈጨት ብቻም ሳይኾን ከጥገኛነት እንድትላቀቅና ራሷን እንድትችል የበኩላቸውን ትግል አድርገዋል።
በኢየሩሳሌም ሲኖሩ ያስተዋሉትና ይቈጩበት የነበረው አንዱ ነገር፣ ግብጻውያን በፍትሐ ነገሥቱ ውስጥ በሥርዋፅ ያስገቡትንና ኢትዮጵያውያን የራሳቸውን ሊቃውንት ጳጳሳት አድርገው እንዳይሾሙ የሚከለክለውን አንቀጽ[7] መሠረት አድርገው ግብጾች የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን ይዞታ እስከ መቀማት የደረሱበትን ሕገወጥ አሠራር ነው። የሚከተሉት ስንኞች ይህን ቍጭታቸውን የገለጡባቸው ናቸው።
ይህ ብቻ አይደለም፤ ግብጻውያን የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን በአመራራቸው ሥር ለማቈየት የተጠቀሙበት አንዱ ፖለቲካቸው፣ “ጳጳስ የሚኾን ሰው ጥንቱን ሲፀነስ በናቱ ራስ ላይ፥ ኋላም ሲወለድ በሕፃኑ ላይ ነጭ ርግብ ከሰማይ ወርዶ ያርፍበታል፤ ይህ ምልክት ያልታየበት ሰው፥ ስንኳን ጥቍሩ ኢትዮጵያዊ ቀዩ ግብጽ ቢኾን ጳጳስ ለመኾን አይበቃም እያሉ የጻፉት” እንደ ኾነ ኪ.ወ.ክ. ጠቅሰዋል።
በዚያ ዘመን ቤተ ክርስቲያኒቱ ከግብጻውያን አመራር ነጻ እንዳትወጣ ግብጻውያን ካደረጉት በላይ ግን ኢትዮጵያና ልጆቿም ከሊቃውንታቸው ይልቅ ለባዕዳን የሚሰጡት ግምት ከፍተኛ መኾኑ የበኩሉን አስተዋፅኦ እንዳበረከተ፣ በተለይ ከግራኝ ወዲህ በጎንደር ዘመነ መንግሥት ሐሰተኞች፣ ጳጳሳት ሳይኾኑ ጳጳሳት ነን ብለው እንደ መጡና ብዙ ጥፋት እንደ ደረሰ እንዲህ ሲሉ አብራርተዋል።
“ከልጆቿ ይልቅ ባዕድ የንጀራ ልጅ የምቶድ ወረተኛ ባልቴት ስለ ኾነች ኢትዮጵያን በየዘመኑና በየጊዜው እንደዚህ ያለ ይህን የመሰለ ልክ የሌለው ሐዘን ጥቃትና ውርደት የሰው መሣቂያነት አግኝቷታል። መቸም መች ቢኾን በንጀራ ልጆቿ በግብጦች ከኀሳር በቀር ክብር አላገኘችም። የባሕርይ ልጆቿም ታላላቆቹና ብዙዎቹ በመምህር በሞግዚት በቤተ ክሲያን ትምርት ያላደጉ ጽልሙታነ ልብ (ልበ ጨለማዎች) ስለ ኾኑ ብሩሃነ አልባብ (ልበ ብርሃኖች) በሊኀነ ንባብ (አንደበተ ርቱዖች) ከኾኑት ከወንድሞቻቸው መርጦ መሾምና በጥቍር ጳጳስ እጅ መባረክ ውርደትና ርግማን መስሏቸው አላስተርጓሚ የማይሰሙትና የማይሰማ፣ ቋንቋውና መልኩ የተለየ የውጭ አገር ጳጳስ አባ ቀዮ በመጣ ቍጥር በሃይማኖት ነገር ጢስ እንደ ገባው ንብ ሲታወኩና ሲታመሱ ሲተራመሱ ሲሟገቱና ሲፋለሱ ሲካሰሱ ይኖራሉ።”
በዚያ ዘመን ቤተ ክርስቲያኒቱ የነበረችበትን ኹኔታ ጎጆ ባልወጣና ራሱን ባልቻለ ልጅ መስለው ያቀረቡበትም ኹኔታ አለ። እንዲህ ያለው ልጅ እንዳባቱ ባለቤት መኾን አቶ እገሌ መባል የለውም። የኢትዮጵያም ቤተ ክርስቲያን ኹኔታ እንደዚህ ልጅ ነው። ከተመሠረተችበት ጊዜ ጀምሮ ለ1700 ዓመት ወለተ ግብጽ (የግብጽ ሴት ልጅ) እየተባለች ዲቃላውም ትምህርት ሳይቀርባት ትኖራለች። “ወየው ጳጳሳቷም እንደ ነገሥታቱ የላሟ ልጆች ያውራዋ ውላጆች ኹነውላት ቢኾን! ሰው ኹሉ ወደ ፊት ሲሮጥ ሲገሠግሥ ርሷ ተለይታ እንዲህ ወደ ኋላ ባልቀረችም።” ሲሉ በግብጻውያን ሥር መቈየቷ ለኋላ ቀርነት እንደ ዳረጋት ቍጭት ዐዘል በኾኑ ቃላት አሳይተዋል።
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በግብጻውያን ጳጳሳት መመራቷ ቀርቶ ራሷን ችላ የተጓዘች ብትኾን ኖሮ በዋናነት ከራሷ ዐልፎ ተርፎ ወንጌልን ለአፍሪካና ለቀረውም ዓለም አብሣሪ ትኾን ነበር የሚልም ሐሳብ አንጸባርቀዋል፤
ኪ.ወ.ክ. ፋሺስት ኢጣሊያ አገራችንን መውረሩን በግልጥ ይቃወሙና ኢትዮጵያ በቶሎ ነጻ እንደምትወጣ ዐፄ ኀይለ ሥላሴም ከስደት አገር ተመልሰው እንደሚመጡ፣ እንዲሁም የኢትዮጵያንና የመላ አፍሪካን ነጻነት በተመለከተ ምንም ሳይፈሩና ሳያፍሩ ይናገሩ ነበር። በዚህ ምክንያት “በ1929 ዓ.ም. ጠላት ወስዶ በጽኑ እስራት ከጨለማ ቤት አገባቸውና እዚያ ዐይናቸው ጠፋ። እንዳሉትም ኢትዮጵያ ነጻ ወጣች። ሦስት ዓመታትን የነጻነትን ብርሃን በዐይነ ልቡናቸው እያዩ” ኖሩ። ከዚያ “ቀዳማዊ ኀይለ ሥላሴ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ላለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መፍቅድኽን (ለኑሮ የሚያስፈልግኽን ልብስ ምግብ) እየሰጠኹ በምትፈልገው ነገር ኹሉ እረዳኻለሁ (እጦርኻለኹ) ስላገራችንም ጥቅም ብዙ ዘመን የደከሙበትን የግእዝ ሰዋስውና ግስ አሳትምልኻለኹ ብለው ተስፋ ስለ ሰጧቸው በ1936 ዓ.ም. ኅዳር 26 ቀን እሳቸው ከድሬዳዋ ወደ አዲስ አበባ መጥተው ቀበና”[8] ተቀመጡ። ከዚያ በኋላ የቈዩት ለሰባት ወራት ብቻ ነው፤ ሠኔ 24 ቀን 1936 ዓ.ም. ዐረፉና ደብረ ሊባኖስ ተቀበሩ።
ከላይ በጥቂቱ ከቀረበው የኪ.ወ.ክ. ታሪክ የምንማረው ብዙ ነገር እንዳለ ግልጥ ነው። የመጀመሪያው ነገር ለመማር የነበራቸው ትጋትና በትምህርት ትልቅ ደረጃ ላይ መድረሳቸው ነው። ተግቶ መማርና ከትልቅ ደረጃ መድረስ አንድ ግብ ቢኾንም፣ በተማሩበት መስክ ፍሬ ማፍራትና ለትውልድ የሚተርፍ ሥራ ሠርቶ ማለፍ ግን ከተማሩና ትልቅ ደረጃ ላይ ከደረሱ ብዙዎች መካከል ጥቂቶች የሚጨብጡት ውጤት ነው። የቀለም አባታቸው መምህር ክፍለ ጊዮርጊስ “ከሌላው ንግድ ይልቅ ይህን ፩ መክሊት ለማባዛትና ለማበርከት ትጋ፤ ዘር ኹን ዘር ያድርግኽ” በማለት የመዝገበ ቃላቱን ሥራ እንዲፈጽሙ የሰጧቸውን ዐደራ በብቃት መወጣታቸው ጥሪያቸውን ጠንቅቀው ያወቁና ለዚያው የኖሩ፣ ከጥሪያቸው የሚያስወጣ የንጉሥ ትእዛዝ እንኳ ሲመጣ “ግእዝን ትቼ ዐማርኛን ልጽፍ አይገባኝም” ብለው የጸኑ፣ መምህራቸው እንዳሉት አንዱን መክሊት ለማባዛትና ለአገር ለማበርከት እጅግ የተጉ ሊቅ ናቸው። የምንኖረው ለእኛ ብቻ ከኾነ የተፈጠርንበትን ዐላማ እንደ ዘነጋንና የተሰጠንን ጸጋና ችሎታ እንዳባከንነው መቍጠር አለብን። ምድራዊ ኑሯችን በላ ጠጣ ለራሱ ኖሮ ሞተ ከሚለው ግለኛነት መውጣትና ለትውልድ የሚተርፍ ሥራ በማበርከትም መገለጥ አለበት።
የሀገር ፍቅርን እንማራለን። አለቃ ኪዳነ ወልድ ብዙ የተማሩና ለአገር እጅግ የሚጠቅሙ ሊቅ ቢኾኑም በሕይወተ ሥጋ ሳሉ አገራቸው ኢትዮጵያም ኾነች የተማሩባትና ያደጉባት ቤተ ክርስቲያን በሥራዎቻቸው እየተጠቀሙ ተገቢውን ክብርና ስፍራ አልሰጧቸውም። ይህ ልብን የሚሰብርና ተስፋ የሚያስቈርጥ ጉዳይ ቢኾንም ለአገራቸውና ለቤተ ክርስቲያናቸው የነበራቸው ፍቅር ቅንጣት ታኽል አልቀነሰም ነበር።
እነዚህ ኹለት ስንኞች ግብጾች በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ላይ የፈጸሙትን ጥፋት ከዘረዘሩ በኋላ ሐሳባቸውን የቋጩባቸው ናቸው። ስንኞቹ አገሪቱም ኾነች ቤተ ክርስቲያኒቱ እንደ ሊቅነታቸው አክብረው ባይዟቸውም፣ ለአገራቸው ያላቸው ፍቅር ቅንጣት ታኽል እንዳልቀነሰ ያመለክታሉ።
ዘመናቸውን የፈጸሙት ለኢትዮጵያ ነጻነትና እድገት ለቤተ ክርስቲያንም መታደስ ተጋድሎ በማድረግ ነው። ለዚህም ሰፊውንና ጥልቁን ዕውቀታቸውንና ግልጥና ቀጥተኛ የኾነውን በድፍረትም የተሞላውን ሰብእናቸውን በእጅጉ ተጠቅመውበታል።
እውነትን ይዞ ለብቻም ቢኾን መቆምን እንማራለን። በማኅበረሰባችን ውስጥ መማር ፈሪ ያደርጋል የሚል አስተሳሰብ ነበረ፤ አኹንም አለ። ይኹን እንጂ ይህን አስተሳሰብ ጥሰው የተገኙ ሊቃውንት አሉ። አለቃ የሚታወቁበት አንዱ ነገር ያመኑበትን ጉዳይ ለመግለጥ ምንም የማይፈሩ፣ ብቻቸውንም ቢኾኑ ላመኑበት እውነት የሚቆሙ መኾናቸው ነው። ብዙዎች የተስማሙበትን ብቻ መልሰው ከማስተጋባት ይልቅ የሚመረምሩና የሚያጠኑ፣ በተለያየ መንገድ የተደበቀውንና የተጨቈነውን አይነኬም የኾነውን አስተምህሮ እውነትና ታሪክ በብርዓቸው ነጻ በማውጣትና ሰው ኹሉ እንዲያየውና እንዲያስተውለው፣ የኅሊና ፍርድም እንዲሰጥበት ለማድረግ ራሳቸውን አጋልጠው የሰጡ ሊቅ ናቸው። ቤተ ክርስቲያንም ያሉባትን ስሕተቶች እንድታርም ለማድረግ በየጽሑፎቻቻው ከፍተኛ ተጋድሎ አድርገዋል። በዚህ ልዩ ሰብእናቸው ምክንያት አድናቂዎችና ተከታዮች ባያጡም፣ ብዙ ጠላትና ተቃማዊም አፍርተዋል።
[7] ይህ አንቀጽ ከ1951 ዓ.ም. ጀምሮ በተግባር የቀረ ቢኾንም፣ እስከ ግንቦት ወር 2009 ዓ.ም. የሲኖዶስ ስብሰባ ድረስ ግን ብዙዎች ድምፃቸውን ቢያሰሙም ከየመጽሐፉ ውስጥ ሳይሠረዝ ይታተም ነበር። በተጠቀሰው ጊዜ በተካሄደው የቅዱስ ሲኖዶስ ስብሰባ ላይ ግን በቀጠይ ጊዜ እንዳይታተም ውሳኔ ተላልፏል። ውሳኔው የተላለፈበት ጊዜ የግብጽ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በጋራ ጉዳዮች ከተወያዩና ስምምነት ከተፈራረሙ በኋላ የተወሰነ በመኾኑ፣ ውሳኔው ከዚያ ጋር ተያይዞ የመጣ እንደ ኾነ ታውቋል (አዲስ አድማስ ጋዜጣ የግንቦት 5 2009 ዓ.ም. ዕትምን ይመለከቷል)።
እዚ “ኣብ ዝቕጽል ሰለስተ ዓመታት ክህነጽ’ዩ” ዝብሎ ዘሎ 10ታት ኣሽሓት ኣባይቲ፣ ኣብ ዞባ ማእከል ከባቢታት፣- ዓዲ ሃሎ፣ ዓዲ ጽንዓይ፣ ሰላዕ ዳዕሮ፣ ጋላ ነፍሒን ከምኡ ድማ ኣብ ባጽዕን ካልእ ከባቢታት ኤርትራን ምዃኑ ይንገር።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኣንጎላ፣ ኣመሪካ፣ ኤውሮጵን ሃገራት ዓረብን ንዝርከቡ ደገፍቱ፣ ኣብ ኣባይትን ካልእን ወፍሪ ከካይዱ ጽዑቕ ጎስጓስ የካይድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ንተጋደልቲ ነበር፣ በብግድምንኦምን ኣብ መንግስቲ ብዘለዎም ስልጣንን፣ ኣብ ማይሑጻን ካልእ ከባቢታትን ኣባይቲ ከርሓሎም ዝኣተዎ መብጽዓ ከተግብር ብዘይምኽኣሉ፣ ብዙሓት ተጋደልቲ ከማርሩ ይስምዑ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ኣብ ቓኘው ተዓቝቦም ንዝርከቡ ስንኵላን ኵናት ተጋደልቲ ተባሂሉ፣ ኣብ ከባቢ ማይተመናይ ዝተሃንጸ ኣባይቲ፣ ዜጋታት ኣብ ምጽንጻን፣ ንህግደፍ ዝድግፍ ፕርፖጋንዳ ኣብ ምንዛሕን ካልእ ስውር ተልእኾታትን ንዝተዋፈሩ ንእሙናት ኣገልገልቱን ከምዝዓደሎም ይፍለጥ።
ስሜትን የማይረብሹ እና ፈዘዝ ያሉ ስነ-ጥበባትን እና መስታወቶችን እንዴት እንደምንጠቀም ማወቅ አስፈላጊ ነው። ጥቂት ምስማሮችን ግድግዳ ላይ አኑረው ፣ የኪነ ጥበብ ሥራዎን ሲያንጠለጠሉ ፣ ተበላሽቶብዎ ያውቃል? ወይም በጭራሽ በቦታው ላይ በትክክል የተቀመጠ አይመስልም ፤ ከዚያ የተሳሳተውን ለማስተካከል የኪነ-ጥበብ ስራውን እንደገና ቦታ መስጠት ኖሮቦት ሊሆን ይችላል። ፡፡ ይህ ጽሑፍ ግድግዳዎን ለማስጌጥ ሁሉንም መሠረታዊ ነገሮችን ይዟል ፣ ይህም ለግድግዳዎ የማስጌጥ ሀሳቦችን እና አንዳንድ የግድግዳ ማስጌጫ እንዴት መጠቀም እንዳለቦት አካተናል ፡፡
ትንሽ የዲዛይን ግድግዳ ቦታ ሲኖርዎት በማዕከለ-ስዕላት ግድግዳ ላይ አንዳንድ የራስ ግንዛቤን ለምን አያካትቱም? በሳሎንዎ ውስጥ የፎቶ ማዕከለ-ስዕላት (photo gallery ) ግድግዳ ወይም በመኝታ ክፍልዎ ውስጥ ዉበት የሚያወጡ የአበባ ህትመቶች ስብስብ መፍጠር እንዲሁም አንዳንድ ተወዳጅ የቤተሰብ ፎቶግራፎች መጨመር ለቤትዎ ዉበትን ይሰጣል ፡፡
መስቀል በሚፈልጓቸው ጥቂት ቁርጥራጮች ይጀምሩ – ህትመቶች ፣ ስዕሎች ፣ የልጆች ጥበብ ፣ ፎቶዎች ፣ የተለያዩ የቅርፃቅርፅ ዕቃዎች እንዲሁም የሚያምር ሰዓት ወይም አስደሳች መስታወት ማካተት ይመከራል ፡፡ በጥሩ ሁኔታ ፣ ቁርጥራጮቹ ተመሳሳይ ገጽታ ወይም የቀለም ቤተ-ስዕል ማጋራት ያለባቸው ሲሆን ለዚህም በቀለም እና በቅርጽ እርስ በእርስ የሚዛመዱ ፍሬሞችን መምረጥ አስፈላጊ ነው፡፡
የስዕል ጠርዞች መደበኛ ያልሆኑ ናቸው ፣ እና በጣምም ሳይከብዱ ነገሮችን እንዲዘዋወሩ በማስቻል ተጨማሪ ተጣጣፊነትን ይሰጣሉ። በዚህ መንገድ ዝግጅትን ወይም አደራደርን በቀላሉ መለወጥ ፣ መደርደር ወይም ቁርጥራጮችን ወደ ውስጥ እና ወደ ውጭ ማዞር ይቻላል።
ለቤት ኪነ-ጥበብ ማዕከለ-ስዕላት የትኛውንም አይነት ዲዛይን ቢመርጡ ማንኛውንም ነገር ከመሰቀልዎ በፊት ወለሉ ላይ ማስተካከል ጊዜን እና አላስፈላጊ ድካምን ይቆጥባል ፡፡ ለተመጣጣኝነት ( balance ) እና ሚዛናዊነት (symmetry) ዓላማ ከተለያዩ አደራደሮች ጋር ሙከራ ማድረግ ተገቢ ሲሆን ስራዎን ለማነፃፀር ለመወሰን የእያንዳንዱን ዝግጅት በስማርት ስልክዎ ፎቱ ማስቀረቱ ይመከራል።
በቤት ውስጥ የጥበብ ማዕከለ-ስዕላትን ማዘጋጀት በራሱ ግሩም የሆነ ጥበብ ነው። በመጀመሪያ ደረጃ የመለኪያ ቁሳቁስ እና እርሳስ በዚህ ሁኔታ ውስጥ ትልቁን ድርሻ ይይዛሉ ፡፡ በአጠቃላይ ከወለሉ 57 ኢንች በሆነው የንድፍ ቦታ ላይ ለእይታ ለስማሚ ከሚባለው አንግል ስራን ለመጀመር ማቀድ የሚመከር ሲሆን ንድፉን ከቤት እቃዎች እና ከተለያዩ የፈርኒቸር ውጤቶች ጋር ጥሩ መናበብ እንዲኖረው መደረግ ያለበት ሲሆን በክፈፎች መካከል ቢያንስ የ 1 ኢንች ቢበዛ ደግሞ 3 ወይም 4 ኢንች ልዩነት ሊኖር ይገባል።ለዚህም እንዲረዳዎ የጋለሪ ግድግዳ አቀማመጥን (gallery wall layout) በትላልቅ የእደ-ጥበባት ወረቀቶች ላይ ቀድመው መንደፍ እና ከዚያ በኋላ ግድግዳውን ላይ ለመለጠፍ የማሸጊያ ቁሳቁሶችን መጠቀም ይመረጣል፡፡
ለእርስዎም ሆነ ለእንግዶችዎ የኪነ-ጥበብ ስራዎን ለመመልከት ውደ ላይ ማንጋጠጥ አያስፈልግም ፡፡ ስዕሎችዎን ፣ መስተዋቶችዎን እና ማንኛውንም ተጨማሪ የስነጥበብ ስራዎን ለእይታ የተስተካከለ ቦታ ላይ መስቀል የተሻለ ነው ፡፡
ተጨማሪ ከፍ ያለ ጣራዎች ካሉዎት ያንን ሁሉ ባዶ የግድግዳ ቦታ ከላይ በመተው ለእይታ በማይመጥን መልኩ ዝቅ አድርጎ መስቀልም ሌላው ስህተት ነው፡፡ ይልቁንም የግድግዳዎን ቁመት በአራት እኩል ክፍሎች በመክፈል ስዕላትን እና የስነጥበብ ስራዎችዎን በሶስተኛው ክፍል ላይ ከወለሉ ትንሽ ከፍ አድርጎ ማንጠልጠሉ ይመከራል።
ስነ-ጥበባት ከአከባቢው ጋር ተመጣጣኝ መሆን የሚኖርባቸው ሲሆን ለዚህም የማዕከለ-ስዕላት ግድግዳ ማሳያ አካል ካልሆነ በቀር ከፍ ባለ ወይም በትላልቅ ግድግዳዎች ላይ ትናንሽ ቁርጥራጮች መኖር የለባቸውም፤ በተጨማሪም የግድግዳውን ወይም የክፍሉን ውበት ሊቀንሱ የሚችሉ ትልልቅ የሥነ-ጥበብ ውጤቶችን ከመስቀል መቆጠብም ተገቢ ነው ይህ ሲባል ግን በመጠን ከፍ ያሉ የስነጥበባት ውጤቶች አገልግሎት አይሰጡም ማለት ሳይሆን በተገቢው ልኬት እና ስፍራ ቢቀመጡ የበለጠ ተመራጭ ይሆናል ፡፡
የኪነ ጥበብ ሥራዎችን መስታወት ወይም ስዕሎችን ከሶፋ ላይ ሲሰቅሉ ፣ ከስነጥበቡ የታችኛው ክፍል እና ከቤት ዕቃዎችዎ አናት በላይ ከስድስት እስከ ስምንት ኢንች ልዩነት መኖር አለበት ፡፡ እንዲሁም ስፋቱ የሶፋዎን ርዝመት ሁለት ሦስተኛ ቢሆን ይመረጣል።
የኪነ ጥበብ ስራዎን 57 ኢንች ከፍታ ላይ ያንጠልጥሉ ፡፡ ይህ ምናልባት ማንም የማያውቀው ትልቁ ምስጢር ነው ፡፡ ሃምሳ ሰባት ኢንች አማካይ የሰው ዐይን ቁመት ነው ፡፡ የኪነጥበብ ማዕከለ-ስዕላት (Art galleries) ባለሙያዎች በግድግዳዎቻቸው ላይ ስነ-ጥበባትን ሲሰቅሉ ይህንን መለኪያ ይጠቀማሉ ፡፡
ደረጃ 3– ከሚስማሩ አናት ጀምሮ የኪነ ጥበብ ክፍልዎ ጀርባ ያለውን ቦታ ይለኩ ፡፡ (ሚስማሩ ከሽቦ ላይ የሚንጠለጠል ከሆነ ሽቦውን ሲለኩ ሽቦው ልክ ከላይ በሚስማር ላይ እንደተሰቀለ ወደ ላይ በጥብቅ መጎተቱን ያረጋግጡ ፡፡)
መስታወት ወይም ሌላ ማሳያ በመጠቀም የጋለሪ ግድግዳ መፍጠር ተመሳሳይ የ 57 ኢንች እሳቤን ተግባራዊ ያደርጋል ፡፡ በመጀመሪያ የመካከለኛውን የጥበብ ሥራ / ስዕሎችዎን በመስቀል ይጀምሩ ፣ የእነዚህ ቁርጥራጮች መሃል ከወለሉ በ 57 ኢንች ከፍታ ላይ መሆኑን ያረጋግጡ ፡፡ ከዚያ የተቀሩትን የማዕከለ-ስዕላት ክፍሎችዎን ከላይ እና ከታች ይስቀሉ። በአጠቃላይ በትላልቅ የስነጥበብ ዉጤት ወይም ስዕሎች መካከል ሁለት ኢንች ክፍት ቦታ ቢኖር ይመረጣል ፡፡
የጋለሪ ግድግዳው አነስተኛ ፎቶዎችን የያዘ ከሆነ በክፈፎቹ መካከል ከአንድ እስከ 1 ½ ኢንች ባዶ ቦታ መኖሩ የሚመረጥ ሲሆን ለማዕከለ-ስዕላት ግድግዳ የትኛውን ንድፍ እንደሚጠቀሙ እርግጠኛ ካልሆኑ በመጀመሪያ በወረቀት ላይ ለመሳል መሞከሩ ተገቢ ነው።
ኣብቲ ናይ ዓለም ብሉጻት ዝበሃሉ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፍዎ ናይ ማራቶን ቅድድም ጉያ እግሪ ኬንያውያን ኣትለታት ቀዳማይ ካልኣይን ደረጃ ክሕዙ እንከለዉ፣ ኢትዮጵያ ኣትልልለተ ቀነኒሳ በቐለ ከኣ ሳልሳይ ብምዃኑ ውድድሩ ዛዚሙ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ቻይና ከተማ ቤጂንግ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ወርቂ ማዳልያ ዝዓተረ ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገበርስላሴ ራብዓይ ደረጃ ክሕዝ እንክከሎ፣ ካልኣዩ ኤርትራዊ ገብረእግዝኣብሔር ክብሮም ከኣ 10ይ ደረጃ ብምሓዝ ክልተ ኤርትራውያን ምስ ብሉጻት 10 ክስርዑ ክኢሎም።
ትማሊ 24 ሚያዝያ ኣብ ለንዶን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ጉያ እግሪ፣ ኣስታት 40 ሽሕ ተቐዳደምቲ ክሳተፉ እንከለዉ፣ ግርማይ ገብረስላሴ፣ ኣማኑኤል መሰል፣ ሳሙኤል ጸጋይ፣ ገብረእግዝኣብሔር ክብሮምን ተወልደ እስቲፋኖስን ከኣ ንኤርትራ ብምውካል ተወዳዲሮም።
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ ሐምሌ 12 በተደረገው የፍፃሜ ጨዋታ መጠናቀቁ የሚታወስ ነው፡፡ ሶከር ኢትዮጵያም በውድድር አመቱ በቦታቸው ምርጥ አቋም ያሳዩ 11 ተጫዋቾችን መርጣለች፡፡
ከፍተኛ ሊጉን በ2ኛነት አጠናቆ ወደ ፕሪምየር ሊግ ላደገው ወልዋሎ በረከት ያበረከተው አስተዋጽኦ ጎልቶ የሚጠቀስ ነው፡፡ ቡድኑ በሚቸገርባቸው ጨዋታዎች ላይ በረከት ድንቅ አቋሙን በማሳየት ክለቡን ሲታደግ በተደጋጋሚ ተስተውሏል፡፡
ሻሻመኔ ከተማ የሚያደርገው የማጥቃት እንቅስቃሴ የሚጀምረው ከቀኝ መስመር ተከላካዩ ይትባረክ ነው፡፡ ቡድኑ ወደ ፕሪምየር ሊግ ለማደግ እስከ መጨረሻዎቹ ሳምንታት ድረስ ባደረገው ትግል ውስጥም ቁልፍ ሚና መጫወት የቻለ ተጫዋች ነው፡፡
ከደደቢት በውሰት የውድድር አመቱን በወልዋሎ ያሳለፈው ኤፍሬም አመቱን ሙሉ ያለማቆረጥ ጨዋታ ከማድረጉ በተጨማሪ ወጥ አቋም በማሳየትም ከሊጉ ተጫዋቾች የተሻለ ነው፡፡
የቀድሞው የዳሽን ቢራ እና ሀዋሳ ከተማ ተከላካይ ለመቀለ ከተማ የተከላካይ መስመር ጥንካሬ ቁልፍ ነበር፡፡ ቡድኑ የመልሶ ማጥቃት እንቅስቃሴ የሚተገብር እንደመሆኑ ስራ የሚበዛበትን የተከላካይ መስመር በአግባቡ በመቆጣጠር መልካም አመት አሳልፏል፡፡
በግራ የተከላካይ ክፍል ድንቅ አመት ያሳለፈው ሮቤል በፕሪምየር ሊጉ ክለቦች አይን እንዲያርፍበት ያደረገውን እንቅስቃሴ አሳይቷል፡፡ ከፊቱ ከሚገኙ ተጫዋቾች ጋር ያለው መናበብም ድንቅ ነው፡፡
ባህር ዳር ከተማ እና አራዳ ክፍለ ከተማ በከፍተኛ ሊጉ ጥሩ አመት ባያሳልፉም በሁለቱም ክለቦች ሚኪያስ ግርማ በግሉ ጥሩ የውድድር አመት አሳልፏል፡፡ በተለያዩ ቦታዎች መሰለፍ የሚችለው ሚኪያስ ሜዳ አካሎ የመጫወት ታታሪነቱ ልዩ መለያው ነው፡፡
መኩርያ ከአማካይ ክፍል እየተነሳ የሚያስቆጥራቸው ጎሎች ለወልዋሎ ውጤታማነት ቁልፍ ነበሩ፡፡ ከርቀት በሚመታቸው ኳሶች ፣ ኳስን በቀላሉ በመንጠቅ እና በእርጋታ በማሰራጨት የተካነው መኩርያ አመቱን ሙሉ ወጥ አቋም ማሳየት ችሏል፡፡
ከፋሲል ከተማ በውሰት ወደ ጅማ ያመራው መጣባቸው ጅማ የመሀል ክፍሉን ተቆጣጥሮ እንዲጫወት ወሳኝ ሚናን ተወጥቷል፡፡ ለአጥቂዎች የሚያቀብላቸው የተመጠኑ ኳሶችም ቡድኑ ውጤታማ እንዲሆን አግዞታል፡፡
በከፍተኛ ሊጉ ዘንድሮ እንደአማኑኤል ገብረሚካኤል ትኩረት የሳበ ተጫዋች የለም፡፡ በወሳኝ ሰአት የሚያስቆጥራቸው ጎሎች ባይኖሩ መቀለ ለፕሪምየር ሊጉ ባልበቃ ነበር፡፡ በፍጹም ቅጣት ምት ክልል ውስጥ ያለው እርጋታ እና የመጨረስ ብቃት በቀጣይ አመል በፕሪምየር ሊጉ ለመመልከት የሚያጓጓ ነው፡፡
የከፍተኛውን ሊግ ኮከብ ግብ አግቢ ሆኖ ያጠናቀቀው ዘካርያስ ቡድኑ ወደ ፕሪምየር ሊግ ባያድግም ወደ ድሬዳዋ ከተማ በማምራቱ በቀጣይ አመት በሊጉ እንመለከተዋለን፡፡ ፈጣን እና ቦታ በመቀያየር የተከላካይ ክፍል መረበሽ የሚችል አጥቂም ነው፡፡
ፈጣንና ጉልበት የተቀላቀለበት አጨዋወቱ ለተከላካዮች ራስ ምታት የሆነው ፈርጣማው እንዳለ ቡድኑ በጥሩ የማጥቃት እንቅስቃሴ ላይ ባይገኝ እንኳን በግል ጥረቱ ወጀ ውስጥ በመግባት የሚያስቆጥራቸው ግቦች እና የሚፈጥራቸው የጎል እድሎች ለሀዲያ ጉዞ ወሳኝ ነበሩ፡፡
ደ/ብርሃን ዩኒቨርሲቲ የአንኮበር መድሃኒታዊ እፅዋት ቅመማና ብዝሀ ህይወት እንክብካቤ ፕሮጀክት ማዕከል “የባህል መድሃኒት እውቀትን በዘመናዊና በተቀናጀ መልኩ ማሳደግ እና የህብረተሰብ ጤና አጠባበቅ ስርዓት ማሻሻል” በሚል መሪ-ቃል ታህሳስ 17 ቀን 2012 ዓ.ም
ዘረኛነት ማለት እንዴው በቀላሉ ሲገለጥ አንድን ሰው በዕውቀቱ፣ በችሎታው፣ በዐቅሙ፣ በትምህርት ደረጃው ወይንም በሌላ መለኪያ ሳይሆን በወገንተኛነቱ ብቻ መመዘን ማለት ነው፡፡ ወይንም ደግሞ ወገንተኛነትን ከሌሎች መለኪያዎች ሁሉ አልቆ መመልከት ማለትም ይሆናል፡፡
ዘረኛነት ለአንዲት ሀገር በሽታዋ ሲሆን ነገሮችን ሁሉ በግለሰባዊነት ወይንም ደግሞ በጋራ ጥቅሞች እና አስተሳሰቦች ሳይሆን በአንዳች የቡድን መልክ ብቻ ማየት ይጀመራል፡፡ ዘረኛነት በመወለድ እና በክልል፣ በጎሳ እና በሀገር ልጅነት ብቻ የሚከሰት አይደለም፡፡ በአሁኑ ጊዜ መልከ ብዙ ገጽታ ነው ያለው፡፡ የጎሳ፣ የፓርቲ፣ የሃይማኖት፣ የማኅበር፣ የሠፈር፣ ወዘተ ዓይነት ዘረኛነቶች አሉ፡፡
የጎሳውን ዓይነት ዘረኛነት በውጭም በውስጥም ያለን የዚህች ሀገር ሰዎች ጠግበነዋል፡፡ የት ተማርክ? ከሚለው ይልቅ የት ተወለድክ? የሚለው ጥያቄ አሰልችቶናል፡፡ ምን ትችላለህ ሳይሆን ምን ትናገራለህ? ሆኗል መመዘኛችን፡፡ አንድ ሰው የእገሌ ጎሳ አባል በመሆኑ ምክንያት ይወደዳል፣ ይጠላል፡፡ ይከበራል፣ ይናቃል፡፡ ሥራ ያገኛል፣ ሥራ ያጣል፡፡ ይኮራል፣ አንገት ይደፋል፡፡ ዕድል ይከፈትለታል፣ ዕድል ይዘጋበታል፡፡ ይሾማል፣ ይሻራል፡፡
የሚለው ዘፈናችንኮ ጤነኛ እንዳይመስላችሁ፡፡ ሳቅ፣ ጨዋታ እና ዝናን ለማግኘት አትችሉም እያለን ነው፡፡ ለምን ብንለው ከኛ ሀገር አልተወለዳችሁማ፤ ምን አማራጭ አለን፡፡ መልሰን አንወለድ፡፡
ሌላ ቋንቋ ሲሰሙ ጆሯቸውን የሚያሳክካቸው፤ ፊታቸው የሚለዋወጥ፣ ንዴት ንዴት የሚላቸው እንዳሉ ሁሉ፤ ያንን ቋንቋ ሲሰሙ ቸርነታቸው ሁሉ የሚከፈት፣ መስተንግዷቸው የሚሟሟቅ፣ አድሏዊነታቸው የሚጨምርም አሉ፡፡
የጎሳ ዘረኛነት ሥር ከመስደዱ የተነሣ ሕዝቦችን ለማቀራረብ እና ለማግባባት ከምንሠራው ሥራ ይልቅ ልዩነታቸው እንዲገባቸው የምንሠራው ሥራ ይበልጣል፡፡ እንደ ኢትዮጵያን በመሰለች ብዙ ቋንቋዎች በሚነገርባት ሀገር አንድ ተማሪ ከሥራ ቋንቋ ውጭ የራሱን አካባቢ ቋንቋ ብቻ ነው የሚማረው፡፡ ከዚያ ውጭ የሚማረው እንግሊዝኛ ነው፡፡ ከአካባቢው ቋንቋ ውጭ ያለውን የሚያስተምሩት መምህራንም አንዳንድ ጊዜ የጠላት ሀገር ቋንቋ የሚያስተምሩ ይመስል ወይ እነርሱ በግዴለሽነት ያስተምራሉ አለያም አካባቢያቸው በንቀት ያያቸዋል፡፡
በኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ ሕዝብ የሚናገራቸው ቋንቋዎች አሉ፡፡ አማርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛ፣ ሶማልኛን የመሰሉ፡፡ አንድ ተማሪ ከአካባቢው ቋንቋ በተጨማሪ ቢቻል ሌሎች ሁለት ካልተቻለም አንድ የሌላ አካባቢ ቋንቋ መርጦ እንዲማር ቢደረግ እንዴት መልካም ነበር፡፡ በመጀመርያ ደረጃ ጥላቻውን ያስቀረዋል፡፡ ሰው የሚያውቀውን ነገር የመጥላት ሁኔታው ዝቅተኛ ነውና፡፡ በሁለተኛ ደረጃም ያግባባናል፡፡ አንዳንዴኮ ከተወለድንበት እና ካደግንበት ክልል ውጭ መሄድ ውጭ ሀገር እንደመሄድ እየሆነብን ነው?
አንድ የሶማሌ ሰው (6.0% ተናጋሪ አለው) አማርኛ (32.7% ተናጋሪ አለው) እና ኦሮምኛ (31.6% ተናጋሪ አለው) ቢችል ከስድሳ በመቶ በላይ ከሚሆነው የኢትዮጵያ ሕዝብ ጋር ይግባባል ማለት ነው፡፡ ይህም አንዱ ወደ ሌላው ሄዶ የመሥራት፣ ተጋብቶ እና ተዋልዶ የመኖር ብሎም ከሌላው ወገኑ ጋር ልብ ለልብ የመግባባት ዕድሉን ይጨምረዋል፡፡ እንግሊዝኛ በትምህርት ቤቶቻችን ያለውን ክብር ግማሽ ያህል የሀገራችን ሌሎች ቋንቋዎች የላቸውም፡፡
ይህንን አመለካከት ቀርፈው ሕዝቡን ልዩነት ወደሚከበርበት አንድነት ያመጡታል የሚባሉት የፖለቲካ ልሂቃንም ራሳቸው ዘውገኞች ሆነዋል፡፡ አብዛኞቹ ፓርቲዎቻችን ጎሳን ወይንም አካባቢን መሠረት ያደረጉ ናቸው፡፡ ያንን ፓርቲ በአሠራሩ፣ በአመለካከቱ እና በፖለቲካ ፕሮግራሙ ብትወዱት እንኳን እንደገና እዚያ ክልል ገብታችሁ ለመወለድ ባለመቻላችሁ ብቻ ከአባልነት ትታቀባላችሁ፡፡
የሀገሬ ሰው «መወለድ ቋንቋ ነው» የሚለው እዚህ ላይ አይሠራም፡፡ መወለድ እኛ ሀገር ቋንቋ ብቻ አይደለም፡፡ ፓርቲም፣ ሥራም፣ ሹመትም፣ ገንዘብም፣ መሬትም፣ ርእዮተ ዓለምም ጭምር ነው፡፡ እስካሁን ድረስ አንድን ወገን ነጻ የሚያወጡ አያሌ ድርጅቶች አሉን በሀገራችን፡፡ ማን ማንን ከማን ይሆን ነጻ የሚያወጣው? አማራው ከትግሬው፣ ትግሬው ከአማራው፣ ኦሮሞው ከአማራው፣ አማራው ከኦሮሞው ነው ነጻ የሚወጣው? እየተጨቋቆንን ነው የምንኖረው ማለት ነው?
አንዳንዶቹ ፓርቲዎች እኛ ሕዝቡን ከድህነት እና ከኋላ ቀርነት ነው ነጻ የምናወጣው ይላሉ፡፡ መቼም ከድህነት እና ከኋላ ቀርነት ነጻ መውጣትን የሚጠላ የለም፡፡ ግን ከድህነት እና ከኋላ ቀርነት ነጻ ለመውጣት የግድ ነጻ አውጭ ፓርቲ ያስፈልገናል? በዓለም ላይ ራሳቸውን ከድህነት አረንቋ ያወጡ ሕዝቦች አሉ፡፡ እነዚህ ሁሉ በነጻ አውጭ ፓርቲዎች ነው እንዴ ነጻ የወጡት?
ፓርቲዎቻችን የጎሳ ዘረኛነትን ብቻ አይደለም የፓርቲ ዘረኛነትንም መላቀቅ አልቻሉም፡፡ ከራሴ ፓርቲ አባል ውጭ ያለው ሁሉ ስሑት፣ ፀረ ልማት፣ ጨቋኝ፣ አንድነትን የሚያናጋ፣ አገር አጥፊ፣ ጠላት፣ ከሀዲ፣ ለሀገር የማይጠቅም ነው ብሎ ማሰብ ነው የፓርቲ ዘረኛነት፡፡ ሰውን በፓርቲ አባልነቱ ብቻ ማድነቅ፣ መውደድ፣ መሾም እና ማግነን ነው የፓርቲ ዘረኛነት፡፡ ሰውን በፓርቲ አባልነቱ መጥላት፣ ማነወር፣ ማራቅ እና ማግለል ነው የፓርቲ ዘረኛነት፡፡
በርግጥ በአሁኑ ጊዜ በሕዝባችን ዘንድ ሰውን ብቻውን ማየት ከባድ እየሆነ መጥቷል፡፡ ሰው በቡድን ውስጥ ነው የሚታሰበው፡፡ በፓርቲው፣ በጎሳው፣ በእምነቱ፣ በክልሉ፣ በሚኖርበት አካባቢ፣ በሥራ ዓይነቱ፣ ነው የሚታየው፡፡ እገሌ ሳይሆን እነ እገሌ የሚለው ድምፅ ነው የሚሰማው፡፡
ከምድራዊ ነገር ይልቅ ሰማያዊውን የሚሰብኩት፣ ፍቅር እና ሰላም ዋና አጀንዳዎቻቸው የሆኑት የእምነት ተቋማት እንኳን ሳይቀሩ በዘረኛነት አረንቋ ውስጥ ሰምጠውበታል፡፡ በአንድ በኩል የእምነት ዘረኛነት በሌላ በኩል ደግሞ የጎሳ ዘረኛነት እያላጋቸው ነው፡፡
አንድ ሰው በንግዱ፣ በአገልግሎቱ እና በሞያው መመረጥ ያለበት ባለው ችሎታ፣ ዐቅም እና ጥራት መሆን ነበረበት፡፡ አሁን አሁን ግን የኛው እምነት ሰው መሆኑ የበለጠ ቦታ እየተሰጠው መጥቷል፡፡ ሙስሊሙ ሙስሊሙን ነጋዴ፣ ክርስቲያኑም ክርስቲያኑን ነጋዴ እንዲመርጡ የሚቀሰቅሱ ጽሑፎች እየወጡ ነው፡፡ ከዚያም አልፈው የንግድ እና የአገልግሎት ሰጭ ተቋማትን በሃይማኖታቸው ዘውግ ብቻ ከፍለው ከእነዚህ ብትገዛ ይመረጣል እያሉን ነው፡፡ ገንዘባችን በየእምነታችን እንዲሆን እየተሰበክን ነው፡፡
ትምህርት ቤቱ ጥራቱ እንዴት ነው? የሚለው ቀርቶ ሙስሊም ነው የከፈተው ወይስ ክርስቲያን? ኦርቶዶክስ ነው የከፈተው ወይስ ፕሮቴስታንት ሆኗል ጥያቄው፡፡ መርፌውን በየእምነታችን ሊወጉን የተዘጋጁ የሕክምና ተቋማትም ብቅ ብቅ እያሉ ነው፡፡ በአንዳንድ መሥሪያ ቤቶች ለመቀጠር የአንድ እምነት ተከታይ መሆን ብቻ ከትምህርትም፣ ከልምድም በላይ ዋጋ ሲኖረው እያየን ከመገረም አልፈን ለምደነዋል፡፡
የእምነት ተቋማቱ ከዚህም አልፈው የጎሳውን ዘረኛነት የሚያባብሱ ተቋማትም ሆነዋል፡፡ ጎጃሜ ጎጃሜውን፣ ጎንደሬ ጎንደሬውን፣ ትግሬ፣ ትግሬውን፤ ኦሮሞ ኦሮሞውን፣ ወሎ ወሎዬውን ሲስበው ማየት ለተቋማቱ ቅርብ ለሆነው ብቻ ሳይሆን ርቆ ላለው ምእመናቸውም የዕለት ዜና ሆኖለታል፡፡ የአንደኛው ወገን በእምነት ተቋማቱ የሥልጣን እርከን በወጣ ቁጥር፣ የእምነቱን ተከታዮች ከማብዛት ይልቅ የወንዙን ልጆች ማብዛት ዋናው ተልዕኮው እየሆነ ነው፡፡
መካ ላይ አላሁ አኩበር ያለው ቢላል ኢትዮጵያዊ እንጂ ሳዑዲያዊ አለመሆኑ ተረስቷል፡፡ ደብረ ዳሞ ላይ የሚከብሩት አቡነ አረጋዊ የአውሮፓ ሰው እንጂ ኢትዮጵያዊ እንዳልነበሩ ተዘንግተዋል፡፡ ኢትዮጵያውያን ሰውን በሰውነቱ ብቻ ተቀብለው የሚያስተናግዱበት፣ በእምነቱ ከመሰላቸው ሀገራቸውን ሀገሩ አድርገው የሚሰጡበት ዘመን እንዳይቀር ያሰጋል፡፡
ስንቶች ከሌላ ክልል ብቻ ሳይሆን ከሌላ ሀገር መጥተው፣ ትውልዳቸውንም ረስተው ኢትዮጵያውያን ሆነው ቀርተዋል፡፡ «እኔስ በሀገሬ እንኳን ሰው ወፍ አለምዳለሁ» ነበር የምንለው፡፡ ዛሬ ይሄ ተረት ሊሆን ነው መሰለኝ፡፡ አቡነ አረጋዊን ትግሬ፣ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስንም አማራ አድርጎ የሚያይ ትውልድ እየመጣ ነው፡፡ ሁለቱም ግን እንኳን እና ትግሬ እና አማራ ኢትዮጵያዊም አይደሉ፡፡
ልጁ ሊቀጠር ወደ አዲስ አበባ ይመጣል፡፡ ታድያ መካሪዎች «ስትሄድ ጳጳሱ የሀገራቸውን ሰው ይቀጥራሉና ሀገርህ የት ነው ካሉህ ያንተን አትናገር የርሳቸውን ሀገር ተናገር» ብለው ይነግሩታል፡፡ ታድያ ጳጳሱ ፊት ሲቀርብ የሀገራቸው ስም ጠፋው አሉ፡፡
አንዳንዶችማ ከዚህም ወርደው ወርደው የቆብ ዘረኛነትም ውስጥ ገብተዋል፡፡ ሕጋውያን ካህናት ከታላላቅ አድባራት አስተዳዳሪነት እንዲወገዱ ዐዋጅ ያወጣው ማን ይሆን? ዛሬ ለሹመት ዋና መመዘኛው መመንኮስ ሆነና «መነኮሰ ሞተ» የሚለው ትርጓሜ «መነኮሰ በላ» ወደሚለው ዞረ፡፡ በዚህ የቆብ ዘረኛነት ምክንያትም መመንኮስ የሌለባቸው ለሥራ እና ለሹመት ሲሉ እንዲመነኩሱ አንዳንዶችም ሚስቶቻቸውን ደብቀው እንዲመነኩሱ አደረግናቸው፡፡ በተለይም የውጩ ሀገር ዕድል ሁሉ ከሕጋውያን ይልቅ ለመነኮሳቱ እጅግ ክፍት እየሆነ ሲመጣ፣ ያልገባቸው እና ያልተገባቸው መነኮሳት እየበዙ መጡ፡፡
ከዚህም አልፎ ምንኩስናዊ ሕይወቱ ሳይሆን የት መነኮሰ? የሚለው የዘረኛነት መለኪያ እየሆነ ነው፡፡ እናም የት ብመነኩስ የምንኩስናን ተጋድሎ እፈጽማለሁ? መባሉ ቀርቶ የት ብመነኩስ ቶሎ ሹመት አገኛለሁ? ሆነ ጥያቄው፡፡
«የኛ ልጆች» የሚሉ የማኅበርተኞችን የዘረኛነት ቋንቋስ ሰምታችሁ አታውቁም፡፡ ዛሬ ዛሬ አያሌ ማኅበራት እየተፈጠሩ ነው፡፡ የሃይማኖት፣ የጉዞ፣ የሞያ፣ የበጎ አድራጎት፣ የክብካቤ፣ የሌሎችም ማኅበራት፡፡ አንድን ሥራ ለማከናወን አንድነት መፍጠሩ መልካም ሆኖ ሳለ ዘረኛነቱ ግን ከፋ፡፡ «እንዲህ ሲል ያውካል» አለ ተርጓሚ፡፡ የሰውን ስሕተተኛነት እና ትክክለኛነት ከማኅበራቸው አባልነት አንፃር ብቻ የሚተነትኑ ማኅበርተኞች አሉ፡፡
ምን መልካም ብትሠሩ፣ ምን ተአምር ብትፈጽሙ እነርሱ ከገቡበት ካልገባችሁ ሥራችሁ ሁሉ የመርገም ጨርቅ ይሆናል፡፡ ምን ተሠራ? ሳይሆን ማን ሠራው? ነው ለእነርሱ ቁም ነገሩ፡፡ በማኅበር ይወዳሉ፣ በማኅበር ይጠላሉ፣ በማኅበር ያቀርባሉ፣ በማኅበር ያገላሉ፣ በማኅበር ያጸድቃሉ፣ በማኅበር ይኮንናሉ፣ በማኅበር ይረዳሉ፣ በማኅበር ይነፍጋሉ፡፡ አባል ከሆናችሁ ሁለት እና ሁለት አምስት ይሆንላችኋል፤ አባል ካልሆናችሁ ግን እንኳን አምስት አራት አይሆንላችሁም፡፡
በጎ ነገር ስትሠሩ ካዩዋችሁ ሊያበረታቷችሁ እና ሊያግዟችሁ አይደለም የሚፈልጉት፤ ሊያደንቋችሁ እና ሊያመሰግኗችሁ አይደለም የሚተጉት፤ አባል ሊያደርጓችሁ እንጂ፡፡ ምክንያቱም ከማኅበራቸው ውጭ በጎ ነገር ሲሠራ ማየት ስለማይፈልጉ፡፡
ዘረኛነት የሁላችንም ጠባይ እየሆነ ነው፡፡ ከጎሳው ብናመልጥ፣ ከፓርቲው፣ ከፓርቲው ብናመልጥ ከእምነቱ፣ ከእምነቱ ብናመልጥ ከማኅበሩ ጎጠኛነት ውስጥ መገኘታችን አልቀረም፡፡ ይህ ሁሉ ሰዎች በሥራቸው፣ በሞያቸው፣ በልምዳቸው፣ በችሎታቸው፣ በዐቅማቸው፣ በጥንካሬያቸው፣ በትጋታቸው እና በጥረታቸው ሳይሆን በአንዳች ወገንተኛነታቸው እንዲመዘኑ የሚያደርግ ነው፡፡ ይህ ወልጋዳ ሚዛን ደግሞ ወዳጆችን እንጂ ጎበዞችን፣ ወገንተኞችን እንጂ ሊቆችን ዕድል አይሰጥም፡፡
አገር የምታድገው በብርቱ ባለ ሞያዎች፣ በተመራማሪ ወጣቶች፣ በለውጥ አምጭ ምሁራን፣ በችግር ፈቺ የፈጠራ ሰዎች፣ በሥጋት ሰባሪ ነጋድያን፣ በሃሳብ አመንጭ ሊቆች እንጂ በተሰባሰቡ ወገንተኞች አይደለም፡፡ ያማ ቢሆን በየወገናችን ለሺ ዓመታት ያህል ተሰባስበን አልነበር?
. . . አገር የምታድገው በብርቱ ባለ ሞያዎች፣ በተመራማሪ ወጣቶች፣ በለውጥ አምጭ ምሁራን፣ በችግር ፈቺ የፈጠራ ሰዎች፣ በሥጋት ሰባሪ ነጋድያን፣ በሃሳብ አመንጭ ሊቆች እንጂ በተሰባሰቡ ወገንተኞች አይደለም፡፡ ያማ ቢሆን በየወገናችን ለሺ ዓመታት ያህል ተሰባስበን አልነበር?
ዑዑዑዑ…. እነዚህንም እቃወማለሁ/እንቃዋማለን ለሀገራችንም፤ ለእምነታችንም፤ ለነፍሳችንም፤ ለስጋችንም አይጠቅምምና፡፡ ዳኒ አመሰግንሀልሁ ፤ ዑዑዑ…ማን ይሆን ሳንጠፋፋ ይህችን ሀገር የሚታደጋት፡፡ ምንስ ብናደርግ ይሻል ይሆን…
ሰሚ ጆሮ ካለ ዳኒ!መልእክትህ ያስደስታል፡፡ ነገር ግን በእንደዚህ ዓይነት ልክፍት ውስጥ ያለ ሰው ይህንን የሚያዳምጥበት ጆሮ፣ የሚያስተውልበት አዕምሮ የለውም፡፡ ከሁሉ የሚገርመው ይህ ወረርሽኝ ህዝብና አህዛብን አንድ ያደረገውን ክርስቶስን እንሰብካለን በሚሉት የሃይማኖት ተቋማትም ጎልቶ መታዬቱ ነው፡፡ ለማንኛውም የሚያስተውል ልቡና ለኢትዮጵያውያን ሁሉ እንዲሰጥ ብርቱ ልመና ይጠይቃል፡፡ ይህ ወረርሽኝ የተማረ ወጣት፣ የሰለጠነ ጣት አለባቸው በሚባሉት የክፍተኛ ትምህርት ተቋማት ላይም ጥላውን አጥልቷል፡፡ መምህራኑ በአብዛሐኛው ወደ ተወለዱበት አካባቢ ባሉ ዩኒቨርሲቲዎች በቅጥር፣ በዝውውር ይጎርፋሉ፣ተማሪውም እንዲሁ...
በእውነት ትልቅ ነገር አልክ በጣም እውነት እና እውነት የሆነ ነገር እስቲ ለሁላችንም በብሔር፣ በጎሳ፣ በዘር፣ በቀለም፣ በቋንቋ የማይከፋፍለው ሁሉን ቻይ አምላክ ልቦና ይስጠን አሜን
በ. . . አገር የምታድገው በብርቱ ባለ ሞያዎች፣ በተመራማሪ ወጣቶች፣ በለውጥ አምጭ ምሁራን፣ በችግር ፈቺ የፈጠራ ሰዎች፣ በሥጋት ሰባሪ ነጋድያን፣ በሃሳብ አመንጭ ሊቆች እንጂ በተሰባሰቡ ወገንተኞች አይደለም፡፡ ያማ ቢሆን በየወገናችን ለሺ ዓመታት ያህል ተሰባስበን አልነበር? ይህች ፅሁፍ ለሚገባው እውነትና ሐቅ ናት፡፡
እሺ መፍትሄው ምንድን ነው ዲ/ን ዳንኤል? ምን ብናደርግ ነው ይህንን የዘረኝነት አባዜ የምገድበው? ዛሬ ይህን ሰማን ነገ ደግሞ ውጤቱን እናያለን:: ብለን ነበር ተናግራን ነበር ለማለት ነው ውይስ ምንድነው? የመጥምቁ ዮሐንስ ስብከት ልባቸውን የሰበራቸው ቀራጮች እሺ ምን እናድርግ አሉት ይላል መፀሀፍ ቅድስ:: እሺ ምን እናድርግ? የዚህ ትውልድ ድርሻ ምንድነው? የእኔስ ድርሻ ምንድነው ? ምን ላድርግ? ዛሬም በተረትና በምሳሌ ነው ሊነገረን የሚገባው? መቼ ነው ድርጊት የሚጀመረው? ማወቅ ከሁሉም በፊት መልካም ነው :: እሺ አወቅን ከዚያስ ማወቅ ብቻውን እኮ አያድንም? ስለዚህ ምን እናድርግ? ለውጥ የሚመጣው እንዴት ነው? እንደ ሜትሮ ሎጂ ነገ ጎርፍ ሊሆን ይችላል እያልከን ነው? ስለዚህ መርከብ ስሩ አትለንም? የጥፋት ውሃ ይመጣል ማለት ብቻ ምን ዋጋ አለው:: እንዴት ነው መርከቡን የምንሰራው? ስፋቱ ርቀቱ ቁመቱ ስንት ነው? ስንት ሰው ሊይዝ ይችላል? አትነግረንም? መርከቡ ከምን ይሰራል? ስንት ክፍል ይኖረዋል? አዎ ጥፋት ሊመጣ ይችላል:: ስለዚህ ምን እናድርግ? ስለዛች ሀገርና ህዝብ ስናስብ እና የምትፅፈው ፅሁፍ ስናነብ እንዲሁም እየሆን ያለው ሁናቴ ስናይ እኮ እንረበሻለን:: ስለዚህ እኛ ምን እናድርግ? መንግስት ምን ያድርግ? የተቃዋሚ ፖርቲዎች ምን ያድርጉ? የሀይማኖት አባቶች ምን ያድርጉ? ቤተ ክርስቲያን ምን ታድርግ? ምዕመናን ምን ያድርጉ? ይህን ለማድረግ መሰባሰብ ነው ያለብን? ፓርቲ ነው ማቋቋም ያለብን? ደመናን አይቶ ዝናብ ሊዘንብ ይችላል ማለት እኮ ይቻላል:: ግን የተሰጣ ነገር አስገቡ:: እንዲህ አድርጉ ወይንም እንዲህ እናድርግ:: በጋር እንዲህ እናድርግ በተናጥል ደሞ ያንን እናድርግ የሚለን ማን ነው? ማንን እንጠብቅ?
ወንድም ዳንኤል ዘረኝነትና ወገንተኝነት ጤናማ በሆነ መልኩ ሲታይ ከራሱ የሆነ ተፈጥሯዊና ማህበራዊ ህግጋት አንፃር የራሱ የሆነ ጥቅም እንዳለው አንተም በደንብ ይገባሃል፡፡
ማለትም በአላማና በአስተሳሳብ መቀራራብ ህይወትን በመልካም መስመር ለመምራትና ለመኖር ማለት ነው፡፡ለምሳሌ አንድ ክርስቲያን ከሌላው ክርስቲያን ጋር በአንድ የተወሰነ አጀንዳና እንቅስቃሴ ላይ የበለጠ እንዲቀራረብና እንዲሰራ የሚያደርጉት ሁኔታዎች ይኖራሉ፡፡ለሙስሊሙም እንደዚሁ፡፡በቋንቋም ሆነ በሌላ የተለለያየ አስተሳሰብ ላይ በተመሰረተ መቀራረብ የሚፈጠር ነገርም እንደዚሁ ማለት ነው፡፡
ነገር ግን ሁለት ሰዎች በሃይማኖት አንድ ሆነው በዘር ግን ሊለያዩ ይችላሉ፡፡በዘር አንድ ሆነው በሃይማኖት ደግሞ የተለያዩ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡በሁሉም ነገር አንድ ሆነው በፆታ ግን በስተመጨረሻ ሊለያዩ ይችላሉ፡፡ነገር ግን በሁሉ አንድ ሆነው በስተመጨረሻ በጾታ አንድ ቢሆኑ ግን አንድ ላይ ሊጋቡና በአንድ ጎጆ ውስጥ የጋራ ህይወት ሊኖሩ አይችሉም፡፡ይህ በስተመጨረሻ በጾታ መለያየታቸው ግን የበለጠ ባልና ሚስት ሆነው በፍቅር እንዲቀራረቡና አንድ እዲሆኑ አደረጋቸው እንጂ እንዲለያዩ ከቶ አላደረጋቸውም፡፡አስቲ አንድን ወንድ በጣም ልታስደሰትውና በተቃራኒው ደግሞ እጅግ በጣም ልታበሳጨው የምትችለው ፍጡር ከሚስቱ ወዲያ ማን ልትኖር ትችላለች?እንግዲህ ጥላቻና ፍቅር መለያየትና መስማማት እንኳን ሩቅ ሳንሄድ እዚሁ አጠገባችን ቤታችን ውስጥና አልጋችን ላይ አይደለምን?እሩቅ ሳንሄድ እንኳን ሰው የተለያዬ የስሜት ህዋሳትና አካላት አሉት፡፡አፍንጫ፣ ጆሮ ፣አፍ/ምላስ፣አይን፣እጅ፣ እግር፣ልብ፣ ኩላሊት፣ሳንባ ወዘተ፡፡ሁሉም የተለያየ ተግባራት አላቸው፡፡የሰው አካል ሁሉ ጆሮ ወይንም አፍንጫ ወይንም አይን ቢሆን ትርጉሙና ጥቅሙ ምንድን ነው?አይን የአይንን ስራ ይሰራል ጆሮም እንደዚሁ የጆሮን ስራ ይሰራል፡፡አይን ለጆሮ ጆሮም ለአይን ያስፈልገዋል ይጠቅመዋል፡፡እኔ እንተረዳሁት ከሆነ በአንድ ነገር ላይ መሰባሰብ መግባባትና መቀራረብ ለአንድ ለተወሰነ ተግባርና አላማ ነው ሊሆን የሚችለው፡፡ያንን መሰባሰብ መግባባትና መቀራረብ ግን ለማንኛወም ነገር በማንኛውም ቦታና በማንኛውም ጊዜ ሁል ጊዜ እየመነዘርን በተመሳሳይ መልክ ለመጠቀም ስንፈልግ ነው ትልቁ ችግር እየተፈጠረ ያለው፡፡አንድነትና ልዩነት እጅግ የተምታታብን ይመስለኛል፡፡በአንድነት ውስጥ ልዩነት እንዳለ በልዩነትም ውስጥ አንድነት እንዳለ በደንብ የገባን አይመስለኝም፡፡በጣም የምንቀርበው የምንወደውና የሚጠቅመን ነገር የዚያኑ ያህል በተቃራኒው ደግሞ በጣም ልንጠላው ልንርቀውና ሊጎዳን የሚችል እንደሆነ አልገባንም ይመስለኛል፡፡
ለምሳሌ ለህጻናት ጥላቻና ፍቅር ሀ ተብሎ የሚጀምረውና የሚመሰረተው ከዚያው ከቤተሰቦቻቸውና ከወላጆቻቸው ነው ይባላል፡፡ህፃናት ቤተሰቦቻቸውን እንደ ፈጣሪ ነው የሚቆጥሩት ይባላል፡፡በተቃራኒው ደግሞ መጥፎና ክፉ ከሆኑባቸው እንደ እኩይ ሰይጣን የሚቆጥሩት እነሱኑ ነው ማለት ነው፡፡እንግዲህ ጥላቻም ሆነ ፍቅር እጅግ ከመቀራረብ የመነጩ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገፅታዎች ናቸው ማለት ነው፡፡
በጠባብ አስተሳሰብ ውስጥ ያለ ወገናዊነትና ቡድነኝነት ወይንም ጥላቻና ፍቀርም በዋነኝነት እራስን ከመፍራትና ካለመረዳት የሚመነጭ ነው፡፡ብዙዎቹ ወገናዊነትና ቡድነኝነትም ከሃይማኖታዊ ከፖለቲካዊና ከኢኮኖሚያዊ መንስኤዎቻቸው ይልቅ ውስጣዊ የሆነ የስነ-ልቦና መንስኤዎቻቸው የበለጠ ያመዝናሉ፡፡በሰዎች ዙሪያ የሚሽከረከር ማንኛውም ነገር በሰብዓዊነት ላይ የተመሰረተ ነው፡፡ስለዚህም አስቀድሞ እራሱን ሰብዓዊነትን የካደና ያልተቀበለ ማንኛውም ሃይማኖት አይዲኦሎጂ ፖለቲካ ወዘተ በስተመጨረሻ ትርጉመ ቢስ ነው፡፡ምክንያቱም እነዚህ ወገንተኝነቶችና ቡድናዊነቶች እራሳቸው የሚመሰረቱት በዋነኝነት ሰብዓዊነትን መሰረት አድርገው ስለሆነ ማለት ነው፡፡ለምሳሌ ማነው አንድ የሆነ ሰው ከሌላ እንስሳ ወይንም ከሌላ ፕላኔት ከመጣ ከማውቀው ፍጡር ጋር ወገንተኝነቶችና ቡድናዊነቶች ያሉበትን መቀራረብን ሊፈጥር የሚችለው፡፡ስለዚህም በዋነኝነት ሰብዓዊነትን ያልተቀበለና ያላከበረ ይህ አይነቱ ዳንኤል በፅሁፍህ የገለፅከው አጠቃላይ አካሄድ መስመሩን የለቀቀ ጤናማ ያልሆነ የቡድናዊነት አስተሳሰብና ስሜት እራስን ከመፍራትና እራስን ጠንቅቆ ካለመረዳት የመነጨ ነው፡፡
ጤናማ የሆነ መቀራረብና ወገንተኝነት አለ ጤናማ ያልሆነ መቀራረብና ወገንተኝነት አለ፡፡ለምሳሌ አንድ ሰው በደንብ በስርዓት ሊቀርብ ሊንከባከብና ሊያፈቅርና ትርጉም ያለው ግንኙነት ሊፈጥር የሚችልው የተወሰኑ ሰዎችን ነው፡፡ስለዚህም ሰው ፍቅረኛንና ቤተሰብን መሰረት አድርጎ የራሱ የሆነ ወገንተኝነትንና መቀራረብን ሊፈጥር ይችላል ማለት ነው፡፡ይህ ማለት ግን ሌሎችን ይጠላል ወይንም ያገላል ማለት አይደለም፡፡በዘር በሃይማኖት በቋንቋ በፖለቲካ አስተሳሰብ በሙያ በእውቀት ወዘተ በተለያየ አካሄድ ቅርርብና ለአንድ የተወሰነ ተግባርና አላማ ሲባል ቡድነኝነት ይኖራል፡፡ነገር ግን ይህንን መቀራረብ ሌሎችን ለማግለልና ለመጉዳት መጠቀም አግባብ አይደለም፡፡አንድ ባለሙያ በተማረው ትምህርት በቀናነት ለማገልገል የፈለገውን አመለካከትና አስተሳሰብ ሊከተል ቢችልም ያንን ሙያውን ለመተግበር ግን የያዘው የግል አመለካከትና አስተሳሰብ እንቅፋት ሊሆንበት አይገባም፡፡
ለምሳሌ ሁሉም የህክምና ባለሙያዎች ስለ አንድ የተወሰነ በሽታ ለመነጋገር ለመግባባትና በአንድ ላይ ለመስራት የግድ አንድ አይነት ሃይማኖት የፖለቲካ አስተሳሰብ ወይንም ዘርና ቀለም የግድ አንድ እነዲያደርጋቸው አያስፈልግም፡፡በአንድ ነገር ላይ አንድ ለተወሰነ አላማና ተግባር ሲባል አንድ የተወሰነ አይነት መቀራራብና መግባባት እንዳለን ሁሉ በሌላው ላይ ደግሞ እንደዚሁ እንለያያለን ማለት ነው፡፡
ብቻ ዳንኤል አሁን የገለፅከው አይነት ጎጂ የሆነ አላስፈላጊ ቡድንኝነትና መቀራረብ ግን የስልጣኔና የእድገት ምልክት መልካም ተግባር ሳይሆን እንዲያውም በተቃራኒው ያለ የእውቀት ማጣትና የትውልድ ዝቅጠት መገለጫ ነው፡፡ለዚህም አይደል በቅዱስ መፅሀፍ ህዝቤ እውቀት ከማጣት የተነሳ ጠፋ የተባለው፡፡የሚገርመው ግን አንዳንድ ጊዜ ይጠቅመናል ብለን አብዝተን ካቀረብነው ወገናችን ከምንለው ይልቅ አይጠቅመንም ብለን አብዝተን የራቅነውና ያገለልነው የሩቅ ሰው ባእድ በተቃራኒው የሚበጀን ሆኖ ይገኛል፡፡ስለዚህም ከመጥፎና አላስፈላጊ ዘረኝነት እንጠበቅ፡፡
እርስ በእርሳችሁ ብትለያዩ እርስ በአርሳችሁ ትጠፋላችሀ እባካችሁ ለዚህ አጭር ህይወት ብለን እንዲህ አንሁን እንለወጥ አምላክን የሚያስደስተውን ሥራ ሠርተን እንለፍ የዘላለም ህይወት ይበልጣል
"በጎ ነገር ስትሠሩ ካዩዋችሁ ሊያበረታቷችሁ እና ሊያግዟችሁ አይደለም የሚፈልጉት፤ ሊያደንቋችሁ እና ሊያመሰግኗችሁ አይደለም የሚተጉት፤ አባል ሊያደርጓችሁ እንጂ፡፡ ምክንያቱም ከማኅበራቸው ውጭ በጎ ነገር ሲሠራ ማየት ስለማይፈልጉ፡፡"
ውድ ዳንኤል :-ዘረኝነትን ለማንም አይጠቅምም?? ጽሁፍህን የጀመርክበትን የ ድርጅቱ ጉዳይ ግን ከዘረኝነት መቁጠርህ ገርሞኛል:: እንደገና ብታስብበት መልካም ነው:: በዚህ አይነት እማ አንድ እምነት ይዘው በጋራ የሚያመልኩ ወገኖች ሁሉ ዘረኛ ናቸው:: እነዚህ ሰዎች "የዚህ እምነት ተከታዬች ቢገበያዩና ገንዘቡ በነሱ እጅ ውስጥ ቢሆን ሀገሪቱን የበለጠ ይጠቅማል::የረባ ነገር ላይ ይውላል" ቢሉ ምኑ ላይ ነው ዘረኝነቱ??መቸም ሁሉም እምነትና ሁሉም ሰው ገንዘቡን ለተመሳሳይ አላማ አያውለውም አይደል??
በኢትዮጵያ ዉስጥ ዘረኝነትን ማን ጀመረዉ ብንል ሁላችንም በዚህኛዉ መንግስት ላይ ጣታችንን ልንቀስር እንችል ይሆናል ሆኖም ግን ትክክለኛዉን መንገድ ለመያዝ 100 አመት ወደ ሃላ ማሰብን ይጠይቃል ምናልባት የአሁኑ መንግስት ችግር መስሎ የታየኝ ትልቅን ስህተት በትንሽ ስህተት መመለሱ ላይ ነው የቀደምት አፄዎች ስህተትን መልካም በሆነ መልኩ አለመመለስ ላይ ነው፡፡እንደገባ ከሆነ ይሄ ቡድነኝነት ከዘረኝነት የመነጨ ነው ለምትለው አንጻራዊ ይመስለል ምክንያቱም ኢትዮጵያ ዉስጥ እኮ ዘረኝነት ዛሬ አልተጀመረም ቡድነኝነታችን ከድህነት እና ከድንቁርነታችን ጋር አብሮ እያደገ የመጣ ነው እን ቡድነኝነትን የምመለከተው ከእንስሳት ባህሪያችን ጋር ነው ምክንያቱም እንስሳት ቡድን መስርተው የሚንቀሳቀሱት የሚፈልጉትን ለማግኘት ጉልበት ብቻ አማራጫቸው በመሆኑ ነው ሰው ግን ከዛ በተለየ መልኩ ማሰብ የሚችል ፍጡር በመሆኑ ሰርቶ ወይም ተካፍሎ የሚኖር ነው፡፡ግን እኛከዛ እየወጣን ነው ያለነው በሌላ መልኩ ግን አንተ ባቀረብከውም መልክ ቡድንኝነት ሊፈጠር ይችላል፡፡
ዘርመጠየቅም ዛሬ አለተጀመረም ጌታ ኢየሱስም ባንድ ወቅት ዘሩ ተጠይቆል ሳምራዊ ነህ ወይስ ናዝራዊ ጌታ ኢየሱስም ከዳዊት ዘር መፈጠሩ ዘርን ከአንድ አቅጣጫ ዕንዳናይ ያደርገናል፡፤ትልቁ ችግር ቡድነኝነትን ዘርን ለእኩይ ምግባር ማዋላችን ላይ ነው፡፤
ዲ.ን ዳንኤል ምላሴ ቁርጥ ይበልልህ የሚባለው ለዚህ ዓይነት አገላለጽ ነው፡፡ ምላሴ ቢቆረጥ ግድ የለኝም መናገር የምፈልገውን ተናግረህልኛል ለማለት ይመስለኛል….ምን እናድርግ እህህህህህ ነው እንጅ! በየጓዳችን ያለውን ከልክ ያለፈ ዘረኝነት መሸከም ሰልችቶናል….የሚያሳዝነው ይህ ገዳይ አስተሳሰብ በእኛ ሀገር የህግና የአሰራር ድጋፍ አለው…የሚያውቁትን እናውቃለን ብንናገር እናልቃለን አለ ያገሬ ሰው….
ዳንኤል መግቢያው ላይ ሊያሳይ የሞከረው ነገር ይህ የሀይማኖት ተከታይ በዚሁ የሀይማኖት ተከታይ ቤት ውስጥ የሚመረተውን ምርት ብቻ ይግዛ የሚለው ነገር በተከታይ የሚያመጣውነ ጦስ ነው ይህ ጉዳይ ደግሞ በየቤተአምልኮዎች ሳይቀር ከዚህ ውጭ ከገዛችሁ እንዲህ ሊሆን ይችላል የሚሉት የጥንቆላ አይነት አስተሳሰበ እየተረጨ ነው እኔ ግራ የሚገባኝ ጠበን ጠበን ጠበን የት እንደምንደርስ ብቻ ነው
ትንሹ ለጄ እንዲህ ሲል ጠየቀኝ በሶና ሙቅ ልዩነታቸው ምንድ ነወ እኔም እንዳሀ ስል መለስኩለተ በሱ ይበጠበጣለ ሙቅ ደግሞ በእሳት ይበስላል አልኩት ምኑ ነው የሚበጠበጠውና የሚበስለው አለኝ ገብሱ አልኩት ገብሱን ግን ከመበጥበጥና ከመብሰል የትኛው ነው የሚያሳምመው አለኝ ገብስ ስለሆነ አይሰማውም አልኩት ሰው ቢሆንስ አለኝ ከዚህ በሃላ ግነ መመለስ አልቻልኩም ነገሩ ከርእሱ ጋረ ባይገናኝም ከምረሳው ብየ ጻፈኩት እስቲ አንድ ቀን ስለመበጥበጥና መብሰል ጻፍልን ዲን ዳንኤል
ዳኒ ከአሁን በፊት አስተያየት ሰጥቸ አላውቅም:: ፅሁፎችህን ግን ሁል ጊዜ አነባለሁ:: ፅሁፎችህን ሳነብ ከያዙት ጥልቅ የቁምነገር ብዛት እየተደሰትኩ: እያደነኩ: እየተዝናናሁ እና እውቀት በነጻ እየሰበሰብኩ ሳለሁ ችግሩ በሀገራችን እያደረሰ ያለውን ጉዳት ሳይ እና ፅሁፉን አንብቦ ማን ወደ ተግባር ያውለዋል ብየ ስጠይቅ ግን ያስጨንቀኛል:: ዳኒ ይህን ፅሁፍ የሚያነበው ኢንተርኔት የሚያገኝ ብቻ ነው:: ስለዚህ በመጽሀፍ መልክ ብታዘጋጀው መልካም ነው እላለሁ:: እግዚአብሔር ይበልጥ ብርታቱን ይስጥህ:: በርታ !!!
"...................ልጁ ሊቀጠር ወደ አዲስ አበባ ይመጣል፡፡ ታድያ መካሪዎች «ስትሄድ ጳጳሱ የሀገራቸውን ሰው ይቀጥራሉና ሀገርህ የት ነው ካሉህ ያንተን አትናገር የርሳቸውን ሀገር ተናገር» ብለው ይነግሩታል፡፡ ታድያ ጳጳሱ ፊት ሲቀርብ የሀገራቸው ስም ጠፋው አሉ፡፡
ከዚህም አልፎ ምንኩስናዊ ሕይወቱ ሳይሆን የት መነኮሰ? የሚለው የዘረኛነት መለኪያ እየሆነ ነው፡፡ እናም የት ብመነኩስ የምንኩስናን ተጋድሎ እፈጽማለሁ? መባሉ ቀርቶ የት ብመነኩስ ቶሎ ሹመት አገኛለሁ? ሆነ ጥያቄው፡፡..........."
ለዚህ ርዕስ መጀመሪያ አስተያየት የሰጠሁት እኔ ነበርኩኝ፡፡ለምን እንዳለጠፍከው አልገባኝም፡፡አሁንም ከለጠፍከው በድጋሚ የመጀመሪያ አስተያየቴን እነሆ፡፡ካለጠፍከው ምን ማድረግ ይቻላል???ከመተዛዘብ ውጭ፡፡ማንነትህን በእርግጠኝነት ከማወቅ ውጭ፡፡እንደ ኢቲቪ የደጋፊዎችህን እና የአጨብጫቢዎችህን ጭፍን ጥላቻ እና ጭፍን ድጋፍ ብቻ እንደምታቀርብ ከታወቀብህ ቆይቷል፡፡ወደ ርዕሰ ጉዳያችን ስንመለስ እንደኔ እንደኔ አገሪቷ አሁን ለገባችበት የዘረኝነት አዘቅት ብቸኛ እና ብቸኛ ተጠያቂው የእናንተው ሕወአት የሚባለው ፓርቲ ነው፡፡ወያኔ የዘራው የዘረኝነት ዘር በሁሉም ኢትዮጵያዊ የልብ ጎተራ ውስጥ ተከማቸ፡፡ጊዜና ቦታ ሲፈቅድለት ሁሉም ከልቡ ጎተራ ዘረኝነትን እያወጣ ደም ዘርቶ ደም ያጭዳል፡፡ይህ ደግሞ የከበቡንን ጥንተ ጠላታችን የሆኑትን የአረብ አገራት ከማስደሰት ውጭ ኢትዮጵያውያንን በምንም መልኩ አይጠቅምም፡፡መፍትሔውን ባትጠቁምም መፍትሔው ግን እውነት እና እውነተኛ እርቅ ብቻ ነው፡፡ፓርቲያችሁም ከኢኮኖሚያችን ላይ የጫነብንን ከባድ እጁን ያንሳልን፡፡የፖለቲካ ስልጣኑንም በብቃት እና በእውቀት ለሚበልጡ ሰዎች ይልቀቅ፡፡ዘረኝነት በወገንተኝነት ብቻ አይቆምም፡፡ዘረኝነት ፈርጀ ብዙ የሆነ ከትውልድ ወደ ትውልድ የሚተላለፍ ጉዳት ያስከትላል፡፡በዘረኝነት የደረሰብንን ጉዳት ትተን የሚደርስብንን የከፋ ጉዳት ለመከላከል መንቃት አለብን፡፡ይህንን ማስተባበር/ማስጀመር ያለበት ደግሞ በዋነኛነት መንግስት ነው፡፡በምርጫ 97 የደረሰብንን ሰብዓዊ ኪሳራ ባንረሳውም የበለጠ ኪሳራ እንዳይደርስ መተማመኛ አግኝተን በሰላም መኖር እንደሚሻል ለማንም ግልጽ ነው፡፡ለዚህም ነው ያለፈው ይብቃ የምንለው፡፡ግን መንግስት ይህን መስማት አልፈለገም፡፡ዘረኝነትን አጠናክሮ በሁሉም መስክ ቀጠለበት እንጂ፡፡ችግርን ማንሳት ብቻ ምንም ፋይዳ የለውም፡፡የባሰ ችግር እንዳይመጣ የመፍትሔ ሀሳቦች ላይ መወያየት ነው የሚሻለው፡፡አዲስ አበባው ነኝ ከአሮጌው ቄራ፡፡
አገር የምታድገው በብርቱ ባለ ሞያዎች፣ በተመራማሪ ወጣቶች፣ በለውጥ አምጭ ምሁራን፣ በችግር ፈቺ የፈጠራ ሰዎች፣ በሥጋት ሰባሪ ነጋድያን፣ በሃሳብ አመንጭ ሊቆች እንጂ በተሰባሰቡ ወገንተኞች አይደለም፡፡
እኔ በጽሑፉ ተቃውሞ አለኝ አገር የምታድገው ከላይ በተጠቀሱት ነገሮች ሳይሆን ፖለቲካንና ሥራን አብሮ ተያይዞ አብሮ ሲሄድ ነው እንጂ ከላይ የተባሉትማ የመጨረሻ ቦታ ማለትም ሁሉም ከተስተካከለ በኃላ የሚመጡ ናቸው.
3. ማህበራዊ ጉዳዮች ( እዚህ ላይ ዘረኝነት ብለህ ያመጣኸው አማራ ኦሮሞ ሶማሌ አፋር ወላይታ ትግሬ ማለት አገር ያሳድጋል እንጂ ወደ ኃላ አይወስደንም) የቋንቋ ና የሶሻል ተማሪዎች ጠይቅ ምክንያቱም የተማረ የተመራመረ የትም ቦታ አይገኝም ህዝብ አዋቂ ነው የተማረው አይደለም
እና ከላይ የተገለጹት ነገሮች ማለትም ፖለቲካው፣ኢኮኖሚው፣ ማህበራዊ ጉዳዮችና ተክኖሎጂ ሲሳኩ እድገት ይኖራል እንጂ እንደተባለው 4ኛው የተማረ ኃይል (ተክኖሎጂው)የተማረ የተመራመረ አስቀድመህ ፖለቲካው አስተካክላሉሁ ብትል ገደል ትገባለህ ሁለተኛ ሃብት ሳይኖር በተማረ ኃይል አገር አያድግም የተማረ የተመራመረ አገር ለቆ ይሄዳል እንጂ ገንዘብ ወዳለበት አገርን አያሳድግም
ዳኒ የድንግል ማርያም ልጅ ለዝች አገር በእኩልነት አገልግሎት ያሚሰጥ ፀሐይና ᎒ ጨረቃ እስካልሰጠን ድረስ የዘረኝነት በሽታ ውግዘት የሚያስቆመው አይመስለኝም:: ስለዚህ ምን እናድርግ ለሚሉህ የብዕር ጔደኞቸህ መልሱ የሚመሰለኝ 1)ጠንክሮ ሳይጠራጠሩ መጸለይ 2)በራስ ላይ ዘረኝነትን ለማስወገድ አንድ ብሎ መጀመር ነው::
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ 5ኛ ሳምንት መከላከያ 1-0 ደደቢት ቅዳሜ ህዳር 20 ቀን 2007 ካለፉት ሶስት ጨዋታዎች ሙሉ 9 ነጥቦችን ያሳካው ደደቢት ባለፈው ማክሰኞ ወላይታ ድቻን ካሸነፈበት ጨዋታ ከተጠቀመባቸው ተጫዋቾች መካከልዝርዝር
የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 4ኛ ሳምንት እሁድ ህድር 14 2007 ዓ.ም 10፡00 ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 1-1 መብራት ሃይል ታክቲካዊ ትንታኔ በሚልኪያስ አበራ ቋሚ አሰላለፍ መብራት ኃይል – 4-4-2 አሰግድዝርዝር
የኢትዮጵያ ፕሪምየር-ሊግ 3ኛ ሳምንት እሁድ ጥቅምት 30 2007 ዓ.ም 9፡00 – አዲስ አባባ ስታዲየም መከላከያ 0-0 አርባምንጭ ታክቲካዊ ትንታኔ – በሚልክያስ አበራ በአርባምንጭ ደጋፊዎች ደማቅ ህብረ ዝማሬ በተጀመረው የእሁዱ 9ዝርዝር
የኢትዮጵያ ፕሪምየር-ሊግ 3ኛ ሳምንት እሁድ ጥቅምት 30 2007 ዓ.ም 11፡00 – አዲስ አባባ ስታዲየም የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 2-2 ሙገር ሲሚንቶ ታክቲካዊ ትንታኔ – በሚልክያስ አበራ ፀኃዩ በረድ ሲል አመሻሹዝርዝር
ኢትዮጵያ ቡና 0-2 ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሚልኪያስ አበራ ቅዳሜ ጥቅምት 15 ቀን 2007 ዓ.ም. የዘንድሮው የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ሲጀመር በመጀመሪያው የአዲስ አበባ ስታዲየም የጨዋታ መርሃ ግብርዝርዝር
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ አንደኛ ሳምንት ጨዋታዎች ባለፈው ቅዳሜ እና እሁድ ተካሄደዋል፡፡ ሶከር ኢትዮጵያም የሊጉን እውነታዎች ከአንደኛ ሳምንት ጋር በማዛመድ እንዲህ ቃኝታዋለች፡፡ 1… ደደቢት ወልድያ ከነማን 6-1 በሆነ ውጤት አሸንፏል፡፡ ይህዝርዝር
In: ሀዋሳ ከተማ, መከላከያ, ሲዳማ ቡና, ቅዱስ ጊዮርጊስ, አርባምንጭ ከተማ, አዳማ ከተማ, ኢትዮ ኤሌክትሪክ, ኢትዮጵያ ቡና, እውነታዎችና ቁጥሮች, ወላይታ ድቻ, ደደቢት, ፕሪምየር ሊግ
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ከተጀመረበት 1990 ጀምሮ እስካሁን ድረስ 41 ክለቦች ተሳትፈዋል፡፡ ዘንድሮ ወደ ፕሪሚየር ሊጉ መግባቱን ያረጋገጠው ወልዲያ ከነማ በታሪክ 42ኛው የፕሪሚየር ሊግ ክለብ ለመሆን በቅቷል፡፡ ሶከር ኢትዮጵያም ለግንዛቤ ይረዳዝርዝር
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ዛሬ በቅዱስ ጊዮርጊስ አሸናፊነት ተፈፅሟል፡፡ የፈረሰኞቹ አጥቂ ኡመድ ኡኩሪም በ16 ግቦች የከፍተኛ ግብ አግቢነቱን ክብር ተቀዳጅቷል፡፡ በቀጣዩ የውድድር ዘመን ለግብፁ ኢትሃድ አሌሳንድሪያ ለመጫወት የተስማማው ኡመድ የሊጉን ከፍተኛዝርዝር
ዝርዝሮች: የዱስትብሪነር ቁልፎች አገናኞች ብር እና እጅ በሩቢ ቀይ ኢሜል የተጠናቀቁ ናቸው። የቻች ግላይፍስ 22.4 ሚሊ ሜትር ርዝመት ፣ በሰፋፉ 24.5 ሚሜ እና ውፍረት 2 ሚሜ ነው ፡፡ የሻንጣ ማያያዣዎቹ ክብደት 14.4 ግራም (እያንዳንዳቸው 7.7 ግራም) ናቸው ፡፡ የጊሊፍስ ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ እና የታተመ ነው።
በቅርቡ የቻይናዋን ኦሃን ግዛት መነሻው አድርጎ የተለያዩ ሀገራትን በማካለል ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ የሆነውን ኮሮና ቫይረስ ወደ ኢትዮጵያ መግባቱን ተከትሎ የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል የተለያዩ ተቋማት በርካታ እርምጃዎች እየተወሰዱ ይገኛሉ፡፡
በዚህም መሰረት በባህልና ቱሪዝም ሚኒስትርና ተጠሪ ተቋማቱ የተለያዩ እርምጃዎች እየተወሰዱ ሲሆን ከነዚህም መካከል በስራ ቦታ ላይ የንጽህና መጠበቂያ ቁሳቁሶች ማሟላትና ሰራተኞችም ሆነ ተገልጋዮች እጃቸውን እንዲታጠቡ ማድረግ፣ የተለያዩ ስብሰባዎች በቪዲዮ ኮንፈረንስ እንዲካሄዱ ማድረግና የብሄራዊ ሙዚየምና የብሄራዊ ትያትር ላልተወሰነ ጊዜ አገልግሎት እንዳይሰጡ ማድረግ ይገኝበታል።
ከዚህ በተጨማሪ ከኮሮና በሽታ ምንነት፣ መተላለፊያና መከላከያ መንገዶች ጋር በተያያዘ የተለያዩ ወቅታዊ መረጃዎችን ለማድረስ በተቋማቱ ጥረት እየተደረገ ሲሆን በሆቴልና ቱሪዝም ማሰልጠኛ ተቋም የሚገኙ ሁለት የህዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ለህብረተሰቡ የነጻ አገልግሎት እንዲሰጡ ተደርጓል።
በሚኒስቴር መ/ቤቱና በተጠሪ ተቋማት የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል እየተከናወኑ ያሉ የቅድመ መከላከል ስራዎች እንዲከታተል የተቋቋመው ቡድን በሁሉም ተቋማት ጋር በመገኘት ምልከታ ያደረገ ሲሆን በምልከታውም በእስካሁኑ ሂደት የተከናወኑት ተግባራት አበረታች መሆናቸውንና በቀጣይም በተጠናከረ ሁኔታ መቀጠል እንዳለባቸው አመላክቷል።
የቫይረሱ ስርጭትን ለመከላከል አለመጨባበጥ፣ ከሚያስሉ፣ ከሚያስነጥሱና ትኩሳት ካለባቸው ሰዎች መራቅ፣ እጅ ሳይታጠብ ዓይን፣ አፍና አፍንጫ አለመንካት፣እጅን በሳሙና አዘውትረው መታጠብ፣ ሰዎች ወደሚበዙበት ቦታዎች በተለይ የሕመም ስሜት ካለ አለመሄድ፣ በትራስፖርት ላይ፣ ስራ ቦታ እና መኖሪያ ቦታዎች መስኮቶችን መክፈት እንደሚያስፈልግ በጤና ሚኒስቴር መገለጹ ይታወሳል፡፡
የኢንዱስትሪ አብዮት ማለት በተለይ ከ1750 እና 1820 ዓም ያህል መካከል የተከሠተው ለውጦች ዘመን ነው። በነዚህ አመታት ለውጦቹም የአዲስ ፈጠራዎችና ቴክኖሎጂዎች ፈጣን መስፋፋት ነበሩ። ከታላቅ ብሪታንያ ጀምሮ ተስፋፋ።
Amharic: አገልግሎት በምንሰጥበት ወቅት ልንሰማቸው የምንችል የተለያዩ ቋንቋዎችን ለሚናገሩና ስለምንሰጠው የጥርስ ሕክምና ለመነጋገር የሚያስችል በቂ የእንግሊዝኛ ቋንቋ ችሎታ ለሌላቸው ሰዎች የቋንቋ ድጋፍ አገልግሎት ከክፍያ ነጻ ለመስጠት ተገቢ የሆኑ እርምጃዎችን እንወስዳለን፡፡
የሰላም ፣ የጤና ፣ የትራንስፖርት ሚኒስቴር እንዲሁም የሰላም ሚኒስቴር ተጠሪ ተቋማት የሆኑት የብሔራዊ አደጋ ስጋትና ስራ አመራር ኮሚሽን፣የኢሚግሬሽን ዜግነትና ወሳኝ ኩነት ኤጀንሲ የተዉጣጡ ከፍተኛ የስራ አመራሮች በአፋር ክልል የለይቶ ማቆያ ቦታዎች በመገኘት የስራ ጉብኝት አድርገዋል።
የሰላም ሚኒስቴር የህግ ማስከበር ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ፍሬአለም ሽባባዉና የጤና ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ሰሃርላ አብዱላሂ ፤ በሰመራ ዩኒቨርስቲ ተገኝተዉ የኮረና ቫይረስን ስርጭት ከመከላከል አኳያ ምን ምን ስራዎች እየተከናወኑ እንዳለ ስራዉን እያከናወኑ ያሉ ኮሚቴዎችን አነጋግረዋል።
የኮቪድ19 ወረርሽኝ በኢትዮጵያ ከተከሰተ ጀምሮ ወረርሽኙን ለመከላከል መንግስት የተለያዩ እርሞጃዎችን እየወሰደ የሚገኝ ሲሆን ከተለያዩ ሀገራት አቋርጠዉ ወደ ሀገሪቱ የሚገቡ ዜጎችን በድንበር አካባቢ የማቆያ ቦታዎችን በማዘጋጀት ወረርሽኙን እየተከላከለ ይገኛል።
በቀጣይ በሌሎች የድንበር አካባቢዎች በመገኘት ወርርሽኙን ለመከላከል እየተደረገ ያለዉን ጥረት የአሰራር ቅኝት ይደረጋል መባሉን ከሰላም ሚኒስቴር ያገኘነው መረጃ ያሳያል።
Next postሚያዝያ 28፣2012-የኢትዮጵያ ቡና ስፖርት ክለብ በከተማ አስተዳደሩ የተሰጠውን 7,723 ካሬ ሜትር ስፉት ያለውን የስፖርት ማዝወተሪያ ስታዲየም ግንባታ ለማስጀመር የመስክ ምልከታ ተደረገ
ምድብ: PWHT ማሽን መለያዎች: HLQ PWHT, ፖስት ሙቀት ማስተንፈስ, ድኅረ ሽፋን, PWHT ማሞቅ, PWHT, ፒ, የፒ.ቲች ማሽን አምራች, የፒ ዩች ማሽን አቅራቢ, የመክተቻ ቧንቧ
የ PWHT ማሽን, የ PWHT ሽቦ ስርዓትን, የ PWHT ማሽን የጀልባ እና ስቲል ማኑዋሎችን, የሽያጭ ልጥፍ መጋዝን, የ PWHT ሙቀትን ብርድ ብርድ ልብሶች, የብረት መለዋወጫዎች ከመጋደብ በፊት, በጋዝ ሙቀት ማስተካከያ, ወዘተ.
የሌላ ሀገር ነዋሪ ከሆነ ሰው ጋር ከተገናኙ እና ግለሰቡ እርስዎ ጋር መጥቶ እንዲጎበኝዎት ከፈለጉ የአውሮፕላን ቲኬት መግዣ ገንዘብ አይላኩለት። ከዚያ ይልቅ ቲኬቱን እራስዎ በቀጥታ ከታወቀ የኦንላይን የጉዞ ወኪል ድረገጽ ወይም የታወቀ የጉዞ ወኪል ይግዙ። ቲኬቱ ተመላሽ ቢደረግ ገንዘቡ ለእርስዎ ብቻ የሚከፈል ወይም ትኬቱ በእርስዎ ብቻ የሚሰረዝ መሆኑን እና ግለሰቡ ወደ እርስዎ እንዲመጣ ከመጋበዝዎ በፊት ሁሉንም የኢሚግሬሽን ህጎች ያረጋግጡ። ማንኛውንም የሚጠረጥሩትን ግለሰብ ‹‹ጥቃትን ሪፖርት ማድረጊያ›› የሚለውን በመጫን ሪፖርት ያድርጉ።
የውሃ መርፌን ወይም የሃይድሮካርቦኖችን ለማቃጠል የውሃ መጨመር ላይ መረዳትና ማብራሪያዎች ፡፡ የውሃ መርፌ የሞተሮችን ቴርሞዳይናሚክ አፈፃፀም ያሻሽላል ፣ የቃጠሎውን የሙቀት-ኬሚካዊ አፈፃፀም ያሻሽላል እንዲሁም ብክለትን እና ፍጆታን ይቀንሳል ፡፡
ከዚህ በታች ማብራሪያዎችን ያገኛሉ ፣ የዩኒቨርሲቲ ትምህርቶች በእርጥብ ማቃጠል ላይ፣ ላይ ፅንሰ-ሀሳቦች እና ማብራሪያዎችበሙቀት ሞተሮች ውስጥ የውሃ መወጋት ወይም ውሃውን በመጨመር ላይ እርጥብ መፋሳት የሃይድሮካርቦኖች. ቢኤምደብሊው የውሃ መርፌ አቅርቧል በ 2015
ስለ ማቃጠል እና ውሃ… በሪሚ ጊልሌት (03/03/2012) የነዳጆች እና የሌሎች ነዳጆች ዋጋ “ነበልባሉን” አላበቃም ፣ ይህም እንደዚያው ተደጋጋሚ ክርክሮችን እንደገና ማስጀመርን ያስጀምራል (ሴ. ዊኪፔዲያ) እንደዚህ “የውሃ ዶፒንግ” የበለጠ ወይም ባነሰ ሚስጥራዊ ውጤት ውስጥ የአንዳንዶች እምነት ጋር የተገናኘ (ወይም […]
የነዳጅ ዘይት (ናፍጣ) በሚነድበት ጊዜ ከማቃጠያ ምርቶች ውስጥ አንዱ የውሃ ትነት ነው ፡፡ ከሃይድሮካርቦኖች ማቃጠል ስለሚለቀቁ ነገሮች ስንናገር ይህ የውሃ ትነት ብዙውን ጊዜም ይረሳል ፣ እና እንፋሎት በአየር ንብረት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል (የቃጠሎውን እና የ CO2 እኩልታዎችን ይመልከቱ) ፣ ግን ይህ አይደለም [ …]
የምልክት ትንተና እና የኢንዱስትሪ ሂደቶች ላቦራቶሪ ውስጥ የሮአን IUT ላይ መጋቢት 220 እስከ 5 ቀን 7 ከ Pantone ስርዓት ጋር ያለ እና ያለ የመርሴዲስ 2007 ዲዴል ሞተር ንዝረት ባህሪ (ኖዳል ትንተና) ፡፡ ሶስት የፍጥነት መለኪያ ዳሳሾች በሲሊንደሩ ራስ ላይ በሚሰኩ ዊልስ ላይ ይቀመጣሉ ፡፡ እነሱ በቅደም ተከተል ከ […] በላይ ይገኛሉ
እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2007 በጁሊን ሮቼሬኦ “ፓንቶን ሞተር” የሚለውን መጣጥፍ ተከትሎ በሳይንስ et View ውስጥ ያልታተመ የመልስ መብት መታተም ፡፡ ይህ መጣጥፍ እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2007 በሳይንስ et View ውስጥ የ “Pantone” መጣጥፉን ተከትሎ ያልታተመውን የመመለስ መብትን ይመለከታል ፡፡ በእውነቱ ክሪስቶፍ ማርዝ እና ጁሊን ሮቼሬ በአብዛኛው ለመርዳት አስተዋፅዖ አድርገዋል […]
በሞተሮች ውስጥ የውሃ ዶፒንግ ምን ሊሆኑ የሚችሉ ማብራሪያዎች አሉ? በክሪስቶፍ ማርዝ እ.ኤ.አ. ጃንዋሪ 2008. ይህ ጽሑፍ ይህንን ጥያቄ በተቻለ መጠን በሳይንሳዊ እና በቁም ነገር ለመመለስ ይሞክራል ፡፡ ይህ መጣጥፉ የጽሑፉ ቀጣይ ነው-በጊሊየር-ፓንቶን ሂደት ላይ ተጨባጭ ሁኔታዎችን እና ውጤቶችን ማጠቃለያ ስርዓቱን የሚመለከቱ መላምት (…)
የውሃ ሞተር-በውኃ መርፌ ሞተር ላይ ያሉ እውነታዎች እና ውጤቶች-በሙቀት ሞተሮች ውስጥ የውሃ ማስወጫ ስርዓቶች ውጤቶችን በተመለከተ ማብራሪያ በክሪስቶፍ ማርዝ ፣ ENSAIS መሐንዲስ 2001 ፣ ጥር 2008 ይህ መጣጥፍ የማጠቃለያ ገጽ ነው በጂሊየር-ፓንቶን ስርዓት በኩል በውኃ ማጠጣት ላይ ፡፡ የተጻፈው በ […]
የ ‹Gillier-Pantone ሬአክተር› ሁለት-ደረጃ ድብልቅን በመቦርቦር እና በማስፋት (እጅግ በጣም ሞቃታማ የውሃ ትነት አይደለም) የተከተለ ማብራሪያ መላምት እና ከዚያ በኋላ የጋዙን ድብልቅ ionizing በከፍተኛ ደረጃ መጭመቅ ሞገድ ፡፡ ይህ ፅንሰ-ሀሳቦች በመላምት ሁኔታ ውስጥ የሚቆዩ የውሃ ትነት ionization ንድፈ ሐሳብን የሚደግፍ ይሆናል ፡፡ በደራሲው ጥያቄ መሠረት የተሰረዘ ሰነድ በ […]
የውሃ ትነት በኤሌክትሮላይዜሽን-ionization ላይ ማጠቃለያ ሰነድ በ Pantone ሂደት ላይ ውሃ በመቅዳት ላይ ተተግብሯል ፡፡ በጄ ሮcheሬዎ ፡፡ ቁልፍ ቃላት: - QED ፣ DEQ ፣ ኳንተም ኤሌክትሮ ዳይናሚክስ ፣ ጨረር ፣ ዩ.አይ.ቪ ፣ ሶኖልመንሴንስ ፣ የውሃ ዶፒንግ ፣ የሙቀት ሞተር ብቃት ፣ ionization ፣ hydroxyl ፣ hydronium ፡፡ መግቢያ ለተመለከተው የፍጆታ መቀነስ ማብራሪያ ለመስጠት የራሴ ሰነድ እነሆ [[]
የውሃ ትነት ionization በማድረግ ከጊሊየር-ፓንቶን ውሃ ጋር ለዶፒንግ ተዓማኒ እና አስደሳች ማብራሪያ? በጁሊን ሮቼሬዎ (ኢሳት) እ.ኤ.አ. በጥር 2007 የተፃፈ ፅንሰ-ሀሳብ ፡፡ አዲስ ቅጅ በታህሳስ 2007. በጥቂት ቃላት ውስጥ ፣ እድገቱ የቀረበው ማብራሪያ የተመሰረተው የውሃ ተን በእንፋሎት በሚወስደው እርምጃ ብቻ በሚመረተው የፍጆታ መቀነስ ላይ ነው …]
በፓንቶን ሞተር ዙሪያ ማብራሪያዎች እና መላምቶች። ቁልፍ ቃላት: ማሻሻያ ፣ አርትዖት ፣ ፓንተን ፣ ሳይንቲስት ፣ ሳይንስ ፣ ግንዛቤ። ይህ የጣቢያው ንዑስ ክፍል በፓንቶን ሂደት ዙሪያ ሊከናወኑ ለሚችሉ የተለያዩ ሳይንሳዊ መላምት ለማቀናጀት ብቻ የተወሰነ ነው ፡፡ የፓንቶን ሞተር ወይም ሂደት ምን እንደሆነ የማያውቁ ከሆነ እንዲያነቡ በጥብቅ እንመክራለን […]
ቁልፍ ቃላት-የፓንቶን ሞተር ፣ የፓንቶን ሂደት ፣ አሠራር ፣ ግምቶች ፣ የብክለት ቅነሳ ፣ ፍጆታ ፡፡ የፓንቶን ሂደት አስመልክቶ የተለያዩ ግምቶችን ለማቆም ለመሞከር በዚህ ሂደት ዙሪያ ሊከናወኑ ስለሚችሉት ሳይንሳዊ ግምቶች ተከታታይ እና እርግጠኛ የሆኑ እውነታዎች እነሆ ፡፡ የውሃ መበስበስ በሙቀት-መበስበስ የመጀመሪያው የውሃ መበስበስ […]
በ 2 ኛው የዓለም ጦርነት አውሮፕላኖች ላይ በዳይየር ቤንዝ ከመጠን በላይ ክፍያ እና በዳይመር ቤንዝ የውሃ ወይም የፔሮክሳይድ መርፌ ላይ አንዳንድ ማብራሪያዎች ፡፡ ቁልፍ ቃላት-ሞተር ፣ አውሮፕላን ፣ ሉፍ ዋፍፌ ፣ ቻርጅ መሙያ ፣ ገደቦች ፣ ጣሪያ ፣ መርፌ ፣ ውሃ ፣ ኦክታን ፣ የጨመቃ ጥምርታ ፣ መሻሻል ፣ ሜርሊን The ዳይምለር-ቤንዝ ዲቢ 605 ሞተር ማጠቃለያ 1) መግቢያ 2) የመሠረታዊ ቴክኒካዊ መርሆዎች ፈጣን አቀራረብ [… ]
በኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 26ኛ ሳምንት ጨዋታዎች ዛሬ የተካሄዱ ሲሆን፥ ጧት 4፡00 ሰዓት ላይ በአዲስ አበባ ስታዲየም የተገናኙት መቐለ ከተማ እና ፋሲል ከተማ 0 ለ 0 በሆነ አቻ ውጤት ተለያይተዋል፡፡
ነገ የሚካሄዱ የ26ኛ ሳምንት ሁለት ጨዋታዎች በአዲስ አበባ ስታዲየም የሚደረጉ ሲሆን፥ መከላከያ ጅማ አባጅፋርን 10፡00 ሰዓት ላይ ይገጥማል እንዲሁም ኢትዮጵያ ቡና እና አዳማ ከተማ 12፡00 ሰዓት ላይ ይገናኛሉ፡፡