Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
1.1.2. የፖለቲካ ስልጣን ምንጭ ከህዝብ ይሁንታ የሚገኝ መሆኑን በማመን በነፃ ፍትሓዊ ምርጫዎች ንቁ ተሳትፎ ለማድረግ አማራጮቹን ለህዝብ ያቀርባል፤ ይህም የሕዝብ የሉዓላዊነት መገለጫ አንደሆነ እና ሥልጣን በሕዝብ ይሁንታ የሚገኝ መሆኑን ማረጋገጫ አድርጎ ይወስደዋል፡፡ የትግል ስልቱም ሰላማዊ ትግል ይሆናል፡፡
1.1.3. ማንኛውም የፖለቲካ ጥያቄዎች በውይይት እና በዴሞክራሲያዊ ስርኣት እንዲፈቱ ይደረጋል፡፡ እንደ አስፈላጊነቱ ወሳኝ የሆኑ ጉዳዮች ወደ ህዝብ ውሣኔ እንዲሄዱ ስርዓት በማበጀት የህዝብን ውሣኔ ተግባራዊ ይደረጋል፡፡
1.1.4. የኢ-ዜማ የፖለቲካ ፕሮግራም በማንኛውም ሁኔታ የዜጎችን የኤኮኖሚ ነፃነት፣ ማህበራዊ ፍትህ እንዲሁም የመኖሪያ ምድራችንን ከባቢ ሊጎዳ በሚችል መልኩ አይቀረፅም፡፡
1.1.5. ዜጎች ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ሌሎችንም መብቶቻቸውንና ጥቅሞቻቸውን ለማስከበር በጋራ የመደራጀት፣ ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብታቸው ይከበራል፣
1.1.6. የኢትዮጵያን የግዛት አንድነት ሊገሰስ የማይችልና የማይገሰስ መሆኑን፤ በኢትዮጵያ ሉአላዊ ግዛት ውስጥ የሚገኝ ማናቸውም የተፈጥሮ ሃብት የሃገሪቱ ዜጎች ሁሉ የጋራ ሃብት መሆኑን ኢ-ዜማ ያምናል፣
1.1.7. ዜጎች በመላው ሃገሪቱ ያለምንም ገደብ መንቀሳቀስ መስራትና መኖር፣ ሃብት ማካበት፣ ባካባቢያቸውም ሆነ በሃገሪቱ ፖለቲካ ያለምንም ገደብ መሳተፍ የሚችሉበትን ያልተሸራረፉ መብቶች ያስከበረ፣
1.2.1. የመንግስት አደረጃጀት ፌዴራላዊ ይሆናል፡፡ የፌዴራል መንግስትና የአካባቢ አስተዳደሮች ይኖራሉ፡፡ የአስተዳደር አካባቢዎች አወቃቀር በሚከተሉት መርሆዎች የተመሰረተ ይሆናል፤
መልከአ ምድራዊ አቀማመጥን፣ የሕዝብ አሰፋፈር ለአጠቃላይ አስተዳደራዊና ለልማት ሥራዎች አመቺነትን፤ ቋንቋ፤ ባህል; ስነልቦናዊ ቁርኝት እና ታሪክን፤ የሃብት ስብጥርና ፍትሃዊነት
1.2.2. ፌዴራላዊ አወቃቀሩ አንዴ ተሰርቶ የሚያበቃለት ሳይሆን የተቀመጡትን መርሆዎችን ጠብቆ በህዝብ ውሣኔ ከኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ እድገታችን ጋራ በመግባባት መንፈስ እየዳበረ የሚሄድ ይሆናል፡፡
1.2.3. የፌዴራል መንግሥቱና በአካባቢ መስተዳድር የሚሾሙ የመንግስት ባለሥልጣናት በሕግ የተወሰነ የየራሳቸው የሥልጣን ድርሻ ይኖራቸዋል፡፡ አንዱ በሌላው የውስጥ ጉዳይ እንዳይገባ ይደረጋል፡፡ የየራሳቸው ሕግ አውጪ፣ ሕግ አስፈፃሚ እና ሕግ ተርጓሚ ይኖራቸዋል፡፡ የአካባቢ መስተዳድሮች የራሳቸው የወንጀል መቆጣጠሪያ የፖሊስ ተቋም ይኖራቸዋል እንጂ ከዚያ ያለፈ ወታደራዊ ኃይል ማደራጀት አይችሉም። የፌደራል መንግሥቱ ብቻ ነው የተደራጀ የጦር ኃይል የሚኖረው።
1.2.4. አማርኛ የፌዴራል መንግስቱ የሥራ ቋንቋ ሆኖ ያገለግላል፡፡ እንዲሁም በሕዝብ ውሳኔ ሲፀድቅ ከአማርኛ ሌላ በተጨማሪ ሌሎች ቋንቋዎች የፌደራሉ መንግሥት የሥራ ቋንቋ እንዲኖር ይደረጋል፡፡
1.2.5. የአካባቢ መስተዳድሮች የሥራ ቋንቋ በአካባቢው በሚኖረው ሕዝብ በሚያደርገው ሕዝበ ውሳኔ መሰረት የሚወሰን ይሆናል፡፡ የአካባቢው መስተዳድር የዜጎችን በፌዴራል ስርዓት በቂ ተሳትፎ እንዲኖራቸው ለማድረግ የፌዴራሉን የሥራ ቋንቋ በትምህርት ሥርዓት ውስጥ እንዲካተት ማድረግ ይኖርበታል ብሎ ያምናል፡፡
1.2.6. የኢትዮጵያ ሠንደቅ ዓላማ አረንጓዴ፣ ቢጫ እና ቀይ ይሆናል፡፡ የመንግሥት ዓርማ የሚያስፈልገው ከሆነ በሕዝብ ይሁንታ የሚወሰን ይሆናል፡፡ የፌዴራል መንግስት አደረጃጀት
1.3.የፌዴራል መንግስቱ በሕገ-መንግሰቱ መሰረት ተጠያቂነት ባለበት ሁኔታ እንዲደራጅ ይደረጋል፡፡ በህዝበ ውሳኔ በሚደረግ የሕገ-መንግሥት ማሻሻያ ስርዓት መሰረት አድርጎ የሚከተሉት የፌዴራል ስርዓቶች እንዲዘረጉ ይደረጋል፤
በዜጎች ቀጥተኛ ምርጫ በሚመረጠው ፕሬዚደንት ስር የሚቋቋመው የህግ አስፈጻሚው አካልና ህግ በሚያወጡት ሁለት ምክር ቤቶችና ህግ በሚተረጉመው ሶስተኛው አካል መሃል ግልጽነት ያለው ህገመንግስታዊ የስልጣን ክፍፍል እንዲኖር፣ አንዱ በሌላው ስልጣን ጣልቃ እንዳይገባ ማድረግ፣ ለፕሬዜዳንትነት የሚመረጥ ሰው የጠቅላላውን መራጭ 50%+1 ማግኘት አለበት። በመጀመሪያው ዙር ማንም ተወዳዳሪ ይህንን ማግኘት ካልቻለ በሁለተኛ ዙር ሁለቱ ከፍተኛ ደምጽ ያገኙት ተወዳዳሪዎች ብቻ ተወዳድረው ያሸነፈው የሀገሪቱ ፕሬዜዳንት ይሆናል።
ሕግ አውጪው አካል ሁለት ክፍሎች (የሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት እና የፌዴሬሽን ምክር ቤት) የሚኖሩት ሲሆን ሁለቱም ሕግ የማውጣት ስልጣን ያላቸው እና በሕዝብ የተመረጡ ይሆናሉ፡፡ የፌዴራሽን ምክር ቤቱ በአስዳደር አካባቢዎች በእኩል የሚወከሉበት እና የአስተዳደር አካባቢዎች በሚኖራቸው ብሔረሰቦች ብዛት አነስተኛ ቁጥር ላላቸው ብሔረሰቦች ተጨማሪ ውክልና የሚሰጥ ሆኖ አስፈላጊው ድጋፍ እንዲያገኙ ህጎችን የማመንጨት፤ ሕጎችን የመገምገም፤ አፈፃፀማቸውን የመከታተል ሃላፊነት ይኖርበታል፡፡
ሕገ መንግስቱን የመተርጎም ሥልጣን ሕገ መንግስትን ለመተርጎም ስልጣን ለተሰጠው ሕገ መንግስታዊ ፍርድ ቤት ይሆናል፡፡ ምክርቤቶች ሕግን ማውጣት እንጂ ሕገ-መንግስትን ወይም ሌሎች ሕጎችን የመተርጎም ሥልጣን አይኖራቸውም፡፡ የመንግስትን ስራ አስፈጻሚ አካላት እንዲመራ፣ ዜጎች በአንድ ሰው አንድ ድምጽ መርህ የሚመርጡት የሃገር መሪ እንዲኖር የሚያደርግ ፕሬዚደንታዊ የአስተዳደር ስርአት ይሆናል፣ ፕሬዝዳንቱ የሚመረጠው ለአምስት ዓመት ሆኖ በተከታታይ ከሁለት ጊዜ በላይ ሊመረጥ አይችልም፡፡ የአገሪቱ ፕሬዝዳንት ያልተስማማበትን የሕግ ረቂቅ ለፓርላማ የመመለስና እንደገና ውይይት እንዲደረግበት የማድረግ መብት ይኖረዋል፡፡ ፕሬዝደንቱ እንደገና እንዲታይ የመለሰው የሕግ ረቂቅ በተወካዮች ምክር ቤትና በፌደሬሽን ምክር ቤት የጋራ ስብሰባ በሦስት አራተኛ ድምጽ ከተደገፈ ፕሬዝደንቱ ባይስማማበትም ሕግ ሆኖ ይወጣል፡፡
በአስፈጻሚ አካል ውስጥ በፖለቲካ ሹመት የሚመደቡ ኃላፊነቶች ተለይተው እንዲወሰኑ ይደረጋል፡፡ ማንኛውም የፌዴራል መንግስት የፖለቲካ ሹመት ሥልጣንና ኃላፊነት [በፕሬዜዳንቱ አቅራቢነት?] በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት [ሲጸድቅ] ብቻ የሚወሰኑ ይሆናሉ፡፡ ሹመቱን የማጽደቁ ስራ የእያንዳንዱን እጩ ብቃት በነጠላ በመመርመር ይከናወናል፡፡
[ከፖለቲካ ሹመቱ ውጭ] በአስፈፃሚው አካል ሥር የሚዋቀረው ሲቪል ሰርቪስ ከፖለቲካ ገለልተኛ በሆነ መንገድ በችሎታ እና ብቃት ላይ ተመስርቶ በግልጽነትና በተጠያቂነት መንፈስ የተቀላጠፈ አገልግሎት መስጠት በሚችልበት ሁኔታ ይደራጃል፡፡ በሁሉም ያስተዳድር መዋቅር፤ (ቀበሌ፤ ወረዳ፤ ዞን፤ የአካባቢ መሰተዳድር፤ ፌደራል) ያካባቢው ነዋሪ በቀጥታ የሚመርጣቸው ያካባቢ አስተዳደሮች ይኖራሉ።
ኢዜማ በሕገ-መንግሰት እውቅና የተሰጣቸውን ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ሙሉ በሙሉ ተግባራዊ እንዲሆኑ ያደርጋል፡፡ አገራችን የፈረመቻቸውን የሰው ልጆችን ስብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች የሚደነግጉ ስምምነቶችን ተግባራዊ እንዲሆኑ ያደርጋል፡፡ የአገራችንን ልዩ ሁኔታ ባገናዘበ የቡድን (የብሔረሰብ፣ የሀይማኖት፣ ወዘተ) መብቶች ከግለሰብ መብቶች ጋር ግጭት በማይፈጥረበት መልኩ ጥበቃ የሚደረግለት ሲሆን፤ በጥናት ላይ የተመሰረተ የቡድን ፍላጎታቸውን ለማዳበር እንዲችሉ ድጋፍ ይደረግላቸዋል፡፡ የሚዲያ ተቋማት እንዲሁም ሲቪል ማህበራት የዜጎችን ስብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ለማዳበር በነፃነት እንዲደራጁ አስፈላጊውን ድጋፍ የሚያደረግ ይሆናል፡፡
1.5.1. የሃገሪቱ የፀጥታና ደህንነት ተቋማት በሙሉ፤ የሃገሪቱን ሕገ-መንግሥት ጠንቅቀው የሚያውቁ፣ ለህግ የበላይነትና ለዜጎች ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች መከበር በጽናት የሚቆሙ ከፍተኛ እውቀትና ብቃት ባላቸው መሪዎችና አባላት የተደራጁ ተደርገው ይገነባሉ፤
1.5.2. የአገራችን የመከላከያ፣ የደህንነት እና የፖሊስ ተቋማት የአገሪቱን ዜጎች እና ሉዓላዊነት ከማንኛውም ስጋቶች ሽብርተኝነትን ጨምሮ ለመጠበቅ እንዲችሉ፤ የአከባቢያችን ጂኦ ፖለቲካዊ ሁኔታዎች እና የአገሪቱን አቅም ባገናዘበ መልኩ ሙያዊ ጥራቱና ወቅታዊነቱ የተረጋገጠ ሥልጠና እና ድጋፍ ይደረግላቸዋል፡፡
1.5.3. የመከላከያ፣ የደህንነት እና የፖሊስ ተቋማት መንግስት በተቀያየረ ቁጥር የማይቀያየሩ እንደተቋም ቋሚ ሆኖ የመቀጠል ዋስትና ይኖራቸው ዘንድ ከማንኛውም ፖለቲካዊ ፓርቲ ወገንተኝነት የራቁ ተቋማት እንዲሆኑ ይደረጋል፤
1.5.4. የመከላካያና የፖሊስ አባላት ከመደበኛ ወታደራዊ/ፖሊስ ሙያ ውጭ በተለያዩ ሙያዎች የሰለጠኑ፣ ግዳጆች በሌሉባቸው ሰላማዊ ወቅቶች፣ ህዝብን በጤና፣ በደን ልማት፣ በሌሎች ማህበራዊና ኤኮኖሚያዊ አገልግሎት፣ በአደጋ ደራሽነት ስራዎች ለማገልገል የሚያስችለው ብቃት ያለው ተቋም ተደርጎ ይደራጃል፣
1.5.5. የመከላከያ፣ የፖሊስና ደህንነት ተቋማት ለሁሉም የሃገሪቱ ዜጎች፣ የተለያዩ ቋንቋ ተናጋሪዎች፣ ባህል ተላባሾች የእምነት ባለቤቶች ተሳታፊነትን የሚያበረታታና የሚያደፋፍር ፖሊሲዎች ያለውና ፖሊሲዎቹን በተግባር የሚተገብር እውነተኛ ሃገራዊ ተቋም እንዲሆን ይደረጋል፣
ኢዜማ ከሚከተለው የፖለቲካ ፍልስፍና/ማህበራዊ ፍትህ/ ጋር የሚጣጣም ለዜጎች ኤኮኖሚያዊ ነፃነት እና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት የሚያረጋግጥ የኤኮኖሚ ፕሮግራም እና ፖሊሲዎችን ይቀርፃል፡፡ ኢዜማ የመንግሰት የኤኮኖሚ ጣልቃገብነት ሊኖር የሚችልባቸውን ዘርፎች በመለየት በግልፅ የሚያስቀምጥ ሲሆን በማንኛውም ሁኔታ ከዜጎች ጋር መንግስት ውድድር ውስጥ ሊገባ የሚችልበት እድል አይኖርም፡፡
2.1.1. የኢኮኖሚ ፖሊሲያችን የሚቀዳበት ዋና መርህ፤ የአንድ ሀገር ዋና የልማት መሰረትና ሀብት ሕዝቧ ነው ብሎ ይነሳል። የልማት ግብም ሕዝቡ እያደር የተሻለ የኢኮኖሚ ሕይወት እንዲኖረው ማስቻል ነው። ስለዚህም የኢኮኖሚ ፖሊሲያችን ውጤታማነት የሚለካው ይህንን ያገሪቱን ትልቅ ሀብት ባግባቡና ምርታማ በሆነ መንገድ መጠቀምን፤ የዜጎችን ሁለንተናዊ ነጻነትን ማስፋትን (የፖለቲካ ነጻነት ብቻ ሳይሆን ዜጎች አምራች ዜጋ እንዳይሆኑ የሚገድቡ ማናቸውንም እንቅፋቶች ማንሳትን)፤ የዜጎችን አፍላቂነትና ተነሳሽነትን የሚያበረታታ እንዲሆን ማገዝ፤ ማህበረሰቡ በመሰረታዊ ቁሳዊ ፍላጎት ማጣት ምክንያት መሰረታዊ ነጻነቱን እንዳያጣ ማስቻል ዋና ጥቅል መመሪያዎቹ ይሆናሉ።
2.1.2. ኢዜማ ለዘላቂ ልማትና ብልጽግና ትኩረት በመስጠት የሕብረተሰቡን አጠቃላይ የኑሮ ደረጃና ማሕበራዊ ሕይወት የሚያሻሽል፤ [በመንግሥትና በግል ኢኮኖሚ መስኩ ትብብርና መደጋገፍ ላይ የተመሰረተ በስርዓት የሚመራ ገበያ መር የኢኮኖሚ ፖሊሲ ይከተላል፡፡ የግሉ ዘርፍ የኢኮኖሚ ዋና አንቀሳቃሽ ነው ብሎ ያምናል፡፡ ይሁን እንጂ ከፍተኛ የሥራ አጥነት ሲከሰት፣ የኢኮኖሚ መቆርቆዝ
2.1.3. ከፍተኛ ካፒታል የሚጠይቅ፣ አዋጪነቱ አጠያያቂ ወይም የሚያስገኘው ጥቅም ከረዥም ጊዜ በኋላ ሲሆን ወይም ተፈላጊነቱ ስትራተጂካዊ በመሆኑ እና በመሳሰሉት ምክንያቶች መንግስት ከግሉ ዘርፍ ጋር በሽርክና ወይም ለብቻው መሰረተ ልማትን ይገነባል፤ የልማት ድርጅቶችን አቋቁሞ ያስተዳድራል፡፡ በግል ባለሀብቶች ሊመሩ የሚችሉ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ወደ ግሉ ይዞታ ወይም አስተዳደር
2.1.5. ኢዜማ ከዚህም በተጨማሪ ማህበራዊ ፍትህ በሀገሩ እንዲሰፍን፤ በራሳቸው ስንፍና ሳይሆን በገበያ ኢኮኖሚው ተገፍተው ለድህነት የተዳረጉ ዜጎችን ለመታደግ ከሀገሪቱ አቅም ጋር የተናበቡ የኢኮኖሚ
2.2.1. ግብርናን በተመለከተ- አብዛኛው የሀገሪቱ ህዝብ ገበሬ በመሆኑና ግብርናም መተዳደሪያው በመሆኑ፣ ከግብርና ጋር ተያያዥነት ያላቸውን የግብርናውን የኢኮኖሚ ዘርፍ የሚያሳድጉና የገበሬውን ጥቅም የሚያስጠብቁ፣ ከመሬት ባለቤትነት፣ ከግብር፣ ተውፊታዊና ዘመናዊ አስተራረስና ምርት የማሳደግ፣ ከምርት ማከማቸት፣ ከገበያ አቅርቦት፣ ከመሰረተ ልማት እድገት፣ ከአካባቢ ጥበቃ፣ ከምርቶች የአይነት ብዝሃነት ከአምራቹና ከሃገራዊ የምግብ ዋስትና መረጋገጥ፣ ከግብርና ኢንዱስትሪ፣ ከንግድ፣ ከፋይናንስ፣ ከግል ካፒታል ተሳትፎና እንዲሁም ቴከኖሎጂን መሰረት አድርጎ ከእድገት ጋር ተያያዥነት ያላቸውን ፖሊሲዎች በማጥናት ተግባራዊ ያደርጋል፣
2.2.2. ሰፋፊ እርሻዎች እንዲስፋፉ ልዩ ትኩረት ተሰጥቶ የሚሰራ ሲሆን፣ በኩታ ገጠም ያሉ በአነስተኛ ማሣ ላይ ያሉ አርሶ አደሮች በትብብር እንዲያለሙ ማበረታቻ ይሰጣቸዋል፡፡
2.2.3. የእንስሳና የአሳ ሃብትን በተመለከተ- ከግብርና ቀጥሎ የሃገሪቱ አብዛኛው አምራች ሃይል የተሰማራው በከብት እርባታ ላይ ነው። አሳ የሚያሰግሩ ቁጥራቸው ትንሽ ቢሆንም በሃገራችን በቀላሉ ለበርካታዎች የስራ መስክና የከፍተኛ ሃገራዊ ሃብት ምንጭ መሆን የሚችል ነው። ከነዚህ የኢኮኖሚ ዘርፎች ጋር ተያያዥነት ያላቸውን የአርብቶ አደሩንና የዓሣ አስጋሪውን ጥቅም የሚያስጠብቁ ከመሬት፣ ከሃይቆችና ከወንዞች አጠቃቀም፣ከተውፊታዊና ዘመናዊ ምርት የማሳደግ፣ ምርት አሰባሰብ፣ ከገበያ አቅርቦት፣ ከመሰረተ ልማት እድገት፣ ከአካባቢ ጥበቃ፣ ከምርቶች የአይነት ብዝሃንነትና ጥራት፣ ከአምራቹና ከሃገራዊ የምግብ ዋስትና መረጋገጥ፣ ከግብርና ኢንዱስትሪ፣ ከንግድና ከፋይናንስ እድገት ጋር ተያያዥነት ያላቸውን ፖሊሲዎች በማጥናት ተግባራዊ ያደርጋል፣
2.3.1. የኢንዱስትሪ/ማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ አሁን በአገሪቱ ያለውን ከፍተኛ የወጣት ሀይል ወደ ሥራ ለማስማራት የሚችል መሆኑን ከግንዛቤ በማስገባት የሀገር ውስጥም ሆነ የውጭ ባለሀብቶች በዚህ ረገድ ለሚያደርጉት ተሣትፎ ከፍተኛ ድጋፍ የሚያደርግ ፖሊሲ ይነድፋል
2.3.2. ሰፊ የአምራች መሰረት ያለው፣ በአነስተኛና በመካከለኛ ደረጃ በሚገኙ ኢንዱስትሪዎች አማካይነት ሃገራዊና ከባቢያዊ እንዲሁም አለማቀፋዊ ተፈላጊነት ያላቸውን ምርቶች በጥራት የሚያመርት፣ ቀጣይነት ያለው በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የሚደገፍ፣ ለጥናትና ምርምር፣ ለፈጠራና ለግኝት በቂ ካፒታል የሚያውል፣ በአከባቢያዊና በአለማቀፍ መድረኮች በምርት አይነትና ጥራት ተፎካካሪ መሆን የሚችል፣ ከገበሬውና ከግብርናው ዘርፍ ጋር በቅጡ የተሳሰረ፣ የአካባቢ ጥበቃን፣ የሰራተኛውን ጥቅምና ደህንነት የሚያስከብር፣ለውጭ ባላሃብቶች ከሃገሬው ጋር ተቀናጅተው የሚሰሩበትን አግባብ የሚያበረታታ፣ ለሃገራዊ ባላሃብቶች እንክብካቤ የሚያደርግ በጥናት ላይ የተመሰረተ የማኑፋክቸሪንግ ፖሊሲ ቀርጾ ተግባራዊ ያደርጋል።
2.4.1. የቱሪዝምና የሆቴል እንዱስትሪውን ጨምሮ ሌሎችንም በሃገራችን ያሉ የአገልግሎት ዘርፎችን በአንድ ስንደምራቸው በርካታ ባለሃብቶች ከከፍተኛ እስከ ዝቅተኛ ደረጃ የሚሳተፉባቸውና የበርካታ የሃገሪቱ ዜጎች የስራ ምንጭ ናቸው። በአገልግሎት ዘርፉ የተሰማሩት ስራተኞች ቁጥር ከፋብሪካ ሰራተኞች ቁጥር እጅግ ይልቃል። በዘርፉ ጥራትና ልቀት ላይ የተመሰረቱ ለደንበኞቻቸው አስተማማኝ አግለግሎቶች የሚያቀርቡ ድርጅቶች እንዲስፋፉ ማድረግ፣
2.4.2. ኢትዮጵያ በቱሪዝም ዘርፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ ልዩ ቦታ እንዲኖራት የሚያስችል፣ አገሪቱ ያላትን ቅርሶችና የተፈጥሮ ሀብት በተገቢው በማስተዋወቅ፣ እንዲሁም በኮንፈረንስ ቱሪዝም ልታገኝ የምትችለውን ጥቅም ባገናዘበ መልኩ ባለሀብቶች ተሳትፎ እንዲያደርጉ ምቹ ሁኔታ የሚፈጠር ሲሆን ትምህርት ቤቶች ለቱሪዝም ሴክተሩ በተጠና ሁኔታ የሰው ሀይል እንዲያቀርቡ ፖሊሲዎች ይቀረፃሉ፡፡
2.4.3. የቱሪዝም መዳረሻ ስፍራዎች ተለይተው በቂ የመሰረተ ልማትና ምቹ መስተንግዶ እንዲኖራቸው በማድረግ የቱሪስቶችን የቆይታ ጊዜ ለማራዘም የተቀናጀ ስራ ይሰራል፡፡
በኢትዮጵያ የግዛት ክልል የሚገኝ ማንኛውም የተፈጥሮ ሀብት የሁሉም ዜጎች የጋራ ሀብት ነው ብሎ ኢዜማ ያምናል፡፡ አሁን ያለው የመሬት ፖሊሲ ለኢኮኖሚ እድገት ያለውን እንቅፋት በመረዳት የተለያዩ ዓይነት የመሬት አጠቃቀም እና ይዞታ እንዲኖር ያደርጋል፡፡ የመሬት ይዞታም በመንግሰት፣ በማሕበረሰብ ወይም በግል ሊሆን ይችላል፡፡
2.5.1. በኢትዮጵያ ግዛት ክልል ዜጎች ያልሰፈሩበትን ቦታ ጨምሮ ሌሎች ፓርኮችና ለመንግሥት አገልግሎት አስፈላጊ የሆኑ ቦታዎች በመንግሥት ይዞታነት ሊያዙ ይችላሉ፤ በመንግሥት ይዞታነት ያሉ ቦታዎች ግልፅ በሆነ መሰፈርት እና የገበያ ዋጋ ወደ ግል ሊዛወሩ ይችላሉ፤
2.5.2. በአርብቶ አደር አካባቢ ለግጦሽ፣ በሌሎች አካባቢም ለልዩ ልዩ ማህበራዊ አገልግሎት የሚውሉ በማሕበረሰቡ የሚተዳደሩ የወል የመሬት ይዞታዎች ሊኖሩ ይችላሉ፤
2.6.1. ኢዜማ አሁን አገራችን የምትገኝበትን ዝቅተኛ የከተሜነት ደረጃ ለመለወጥ፣ ቢያንስ በአፍሪካ ደረጃ በአጭር ጊዜ ለመድረስ የሚያስችል የከተሞች መስፋፋትን ያበረታታል፡፡ የአስተዳደር አካባቢዎች በተቻለ ሁኔታ ከአንድ ርዕሰ ከተማ ውጭ ለመፍጠር እንዲችሉ ማበረታቻ ይደረጋል፡፡ ዜጎች በሁሉም የአገሪቱ ክፍሎች ተዘዋውረው መስራት የሚችሉበትን ሰላማዊ ሁኔታ በመፍጠር የተለያዩ ከተሞች እንዲፈጠሩ የሚያበረታታ ፖሊሲ ይቀረፃል፡፡
2.6.2. የመሰረተ ልማት ግንባታዎች ከተሞችን ለመመስረት በሚያመች መልኩ እንዲሆኑ በማድረግ በገጠር መሬት ላይ ያለውን ጫና በመቀነስ ምርታማነት እንዲያድግ እገዛ የሚያደርግ ከተሜነት ያበረታታል፡፡
ከተሞች ውስጥ በከተማው ነዋሪዎች የሚመረጡና የከተማውን ህዝብ ፍላጎትና ለከተማ ነዋሪዎች የሚያስፈልጉ አገልግሎቶችን ማቅረብ ዋና ተልእኮአቸው ያደረጉ በሕዝብ ቀጥታ ምርጫ የተመረጡ ከንቲባዎች የሚተዳደሩ የከተማ አስተዳደሮች ይደራጃሉ።
2.7.1. መሰረተ ልማት ባጠቃላይ ኢኮኖሚውን አሳላጭና የሚያሳድግ ብቻ ሳይሆን ከፍተኛ የስራ ፈጣሪ የኢኮኖሚ መስክ ነው። ማንኛውም የመሰረተ ልማት ስራ በሃገር ውስጥ ባለሃብቶችና ባለሙያተኞች፣
በሃገር ውስጥ ሰራተኞች በሃገር ወስጥ በሚመረቱ የእቃ አቅርቦቶች የሚሰራበትን አግባብ ማመቻቸት፣ አቅም መገንባት ማናቸውንም የተለያዩ አሰፈላጊ ድጋፎች በማድረግ በከፍተኛ ጥራትና ልቀት የሚፈጽም ይሆናል። የተለያዩ የሃገሪቱ አካባቢዎች ተመጣጣኝ የሆነ የመስረተ ልማት ሽፋን እንዲያገኙ፣ በመሰረተልማት መረብ እንዲተሳሰሩ የሚያደርግ በጥናት ላይ የተመሰረተ የመሰረተ ልማት ፖሊሲ ተግባራዊ ያደርጋል።
ትራንስፖርት፣ ኮምኒኬሽን፣ የዉሃና ፍሳሽ እንዲሁም የኤሌክትሪክ አገልግሎቶች ከህዝቡ ገቢ ጋር ተመጣጣኝ የሆነ በብዙሃን ማጓጓዣ ላይ የተመሰረተ የባቡሮችና የአውቶቡሶች አገልግሎቶች ማስፋፋት፣ ከኤሌትሪክ ማመንጨት እድገት ጋር ተያይዞ የሃገሪቱን የተለያዩ የአስተዳደር አካባቢዎችና ከተሞች በኤሌትሪክ ጉልበት በሚሰሩ ከተማና የአስተዳደር አካባቢ አቋራጭ የባቡር መጓጓዣዎች ማስተሳስር፤ አካባቢንና አየርን የሚበክሉ ማናቸውንም አይነት የመጓጓዣ ዘዴዎችን የሚቀንስ የትራንስፖርት ፖሊሲ መከተል፣
19.1. ጥብቅ የሆነ የፊስካል እና ሞኒታሪ ፖሊሲ ተግባራዊ ማድረግ፣ ከአቅም በላይ መንጠራራትን፣ ከሃገሪቱ አመታዊ ገቢ የመክፈል አቅም ጋር ሲነጻጸር አደገኛ የሆነ፣ከውጭ ሃገርም ሆነ ከሃገር ውስጥ በመንግስት የሚወሰድን የብድር ስርአት የማይፈቅድ፣ የዋጋ ግሽበትን የሚቆጣጠር፣ የህዝብ ንብረት ብክነትን ለመቆጣጠር የሚያስችል የአካውንቲንግና የኦዲቲንግ ሙያተኞችን ሃላፊነትን ያገናዘበ ህጋዊ ጥበቃ የሚደረግለት ነፃና ገለልተኛ የፋይናንስና የባንክ ፖሊሲ ተግባራዊ ያደርጋል፣
19.2. ጥናት ላይ ተመስረቶ ተገቢውን ወለድ በመክፈል የገንዘብ ቁጠባን የሚያበረታታ፣ የቢዝነስ የንግድና የፕሮጀክቶችን አዋጭነት በመገምገም ያለ ማስያዣ ለታታሪ ሰራተኞች ብድር የሚያሰጥ አሰራርን የሚያበረታታ፣ ባንኮች ከወለድ ነፃ አገልግሎት ሊሰጡ የሚችሉ መሆናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የፋይናንስ ሴክተር በዘር፣ በሀይማኖት ተለይቶ እንዳይደራጅ ቁጥጥር ያደርጋል፡፡
የኢዜማ ማህበራዊ ፕሮግራም ዓላማ፤ በተለያየ የተበላሻ የመንግሥት ፖሊስ በመገፋት ከኤኮኖሚ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎ እንዲርቁ የተደረጉ ብቻ ሳይሆን በዚሁ መነሻ ለከፍተኛ ማህበራዊ ቀውስ የተዳረጉ ዜጎችን በስርዓቱ ውስጥ ለማካተት የሚያስችል ሥርዓት መዘርጋት ነው፡፡ ዜጎች በማህበራዊ ዘርፍ ኢዜማ የሚወስዳቸውን ተጨባጭ እርምጃዎች በመጠቀም እራሳቸውን ጠቅመው ለአገር የሚተርፉ ዜጎች ማድረግ የማህበራዊ ፕሮግራማችን ቀዳሚ ትኩረት ነው፡፡ የኢዜማ ፕሮግራም በምንም መልኩ ሥራ ጠልነት እና ድጋፍ ጠባቂነትን አያበረታታም፣ ዝርዝር ፖሊሲዎችም ይህን ታሣቢ ያደረጉ ይሆናሉ፡፡
ኢዜማ ድህነት ዝም ብሎ የኢኮኖሚና ማህበራዊ ችግር ብቻ ሳይሆን የሰውን ልጅ ነጻነት የሚገድብ፤ እንደፖለቲካ ማህበረሰብ በሰላም ለመኖር የማያስችለን ችግር መሆኑን ተገንዝቦ ድህነትን ከምድራችን ለማጥፋት የቅድሚያ ቅድሚያ ሰጥቶ ይንቀሳቀሳል።
ኢዜማ ድህነት የመንግሰት ፖሊስ ድክመት ውጤትና በጥሩ ሁኔታ ቁጥጥር ያልተደረገበት ልቅ የገበያ ኢኮኖሚ ድክመት ውጤት መሆኑን ይገነዘባል። በመሆኑም ሥርዓቱ እነኝህን ድክመቶች ተገንዝቦ ድህነትን ከሀገራቸን ለማጥፋት መወሰድ ያለባቸውን ዝርዝር የፖሊሲና ያሰራር አቅጣጫዎች በጥናት ላይ በመመርኮዝ ተግባራዊ ያደርጋል። በተጨማሪም ዜጎች ድህነትን በመጠየፍ የሚወስዱት ተነሳሽነት እጅግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ ዜጎች ለስራ ያላቸውን ተነሳሽነት የሚያጎለብቱ የተለያዩ የአቅም ግንባታ ስራዎች ይሰራሉ፡፡
ዜጎች ሀገራቸውን ለቀው ለስደት የሚነሳሱት በሀገር ውስጥ በሚኖር የኤኮኖሚ አማራጭ እጦት፤ በስልጣን ላይ የወጡ ኃይሎች ለደጋፊዎቻቸው ወይንም ለጥቅም ተጋሪዎቻቸው በሚያደርጉት አድሎአዊ አስራር እንዲሁም በነፃነት ተዘዋውሮ ለመስራት በተለያየ መንገድ በሚደረጉ ፖለቲካዊ ገደቦች ናቸው፡፡ ዜጎች በአማራጭ የሰራ በሕክምና ጥራት ደካማነት ምክንያት የሀገሪቱ ባለሀብቶችና የተሻለ የኢኮኖሚ ይዞታ ላይ የሚገኙ ዜጎች ለህክምና ውጭ ሀገር እየሄዱ የሚያጠፉትን የውጭ ምንዛሪ ለማስቆም ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ዘመናዊ ሆስፒታሎች እንዲያደራጁ ማበረታታት።
የማህበራዊ ዋስትና ለዜጎች መስጠት ለአንድ ሀገር ግዴታ መሆኑን በመረዳት፤ ዜጎች ይህን ለማድረግ የሚያስችል ተመጣጣኝ መዋጮ እንዲያደርጉ ይደረጋል፡፡ በፍላጎታቸው በሚያደርጉት መወጮ መሰረትም መብታቸው ሊከበርላቸው የሚችልበት ስርዓት ይዘረጋል፡፡ ማህበራዊ ዋስትና የሚያስፈልጋቸውን ዜጎች ከኢኮኖሚ እድገት ደረጃ ጋር እየተገናዘበ ማስተካከያና ማሻሻያ ይደረግበታል፡፡ አሁን በስራ ላይ ያለው በማህበራዊ ዋስትና ስም የግል ተቀጣሪ ሰራተኞች ገንዘብ እንዲያዋጡ፤ ነገር ግን በምንም መልኩ ተጠቃሚ የማይሆኑበት ስርዓት ግልፅነት ባለው አስራር እና ዜጎችን በሚጠቅም መልኩ ይለውጣል፡፡ ዜጎች ሁሉ ወጥ የሆነ የማህበራዊ ዋስትና መለያ እንዲኖራቸው በማድረግ ተጠያቂነት ያለው የማህበራዊ ዋስትና ስርዓት ይዘረጋል፡፡
ኢዜማ ሴቶችን ያገለለ ማንኛውም ዓይነት ፖሊስ ውጤታማ እንደማይሆን ይገነዘባል፡፡ በተለይ የሴቶች በፖለቲካው መስክ መሳተፍ የራሳቸውን ጉዳይ በጥልቅ ያገናዘበ ፖሊስ ለመቅረፅ ፋይዳው የጎላ እንደሚሆን ያምናል፡፡ ትምህርት ለእኩል ተሣትፎ ወሣኝ መሣሪያ በመሆኑ ሴት ልጆች ከትምህርት ገበታ የሚያስቀሩ ማነቆዎችን በማስወገድ ዘላቂ የሆነ የሴቶች ተሳትፎን ለማረጋገጥ ይስራል፡፡ ሴቶች አሁን ያለው የፖለቲካ ምህዳር የፈጠረው አፈና ሲነሣ ሙሉ ሀይላቸውን ሊጠቀሙ የሚችሉበት ዕድል እንደሚፈጠር ኢዜማ ያምናል፡፡ ለይስሙላ ለፖለቲካ ፍጆታ በሚል የሚደረጉ የሴቶች ተሳትፎን ኢዜማ አይቀበልም፡፡
በሀገራችን የሚታየው የወጣት ስራ አጥነት በግልፅ የሚያመለክተው፤ አገሪቱ ያላትን ወሣኝ የእድገት ምንጭ በአግባቡ መጠቀም ያለመቻሏን ነው፡፡ ይህን እምቅ የእድገት ምንጭ የሆነውን የወጣት ሀይል አሟጦ ለመጠቀም እንዲቻል፤ ይልቁንም ወጣቱን ከወላጆቹ ጋር በተጣበበ የግብርና መሬት ላይ የሚያደርገውን የመሬት ቅርምት በማላቀቅ ከግብርና ውጭ ባሉ የስራ እድሎች ተሣታፊ ለማድረግ የተቀናጀ የከተማ ልማት ስትራቴጂዎች ይቀረፃሉ፡ ፡
በአሀገራችን ቁጥራቸው ከፍተኛ የሆነ የተለያየ የአካል ጉዳት ያላባቸው ፤ነገር ግን በአገር ዕድገት ላይ ከፍተኛ ተሳትፎ ማድረግ የሚችሉ ዜጎች ይኖራሉ፡፡ አካል ጉዳተኞችን ከግምት ውስጥ ያስገባ የመስረተ ልማት ግንባታዎች ያለመኖር፣ አድሎዋዊ የስራ ቅጥርና ምደባ፣አስፈላጊው የአቅም ግንባታ ስልጠናዎች አለመኖር፣ ወዘተ፣ ኑሮዋቸውን አስቸጋሪ ያደረገው መሆኑን ኢዜማ ይገነዘባል፡፡ ይህን አስቸጋሪ ሁኔታ ለመለወጥ የሚያስችል ዝርዝር ፖሊሲ ወጥቶ ተግባራዊ ይደረጋል፡፡
ተንከባካቢ የሌላቸው አረጋዊያን እንዲሁም ወላጅ ያጡ ህፃናትን መንከባከብ ለበጎ ምግባር በሚዘጋጁ ዜጎች ብቻ የሚተው ባለመሆኑ አስፈላጊው ድጋፍና እንክብካቤ እንዲያገኙ የሚያስችል ስርዓት ይዘረጋል፡፡ በማንኛውም ሁኔታ ህፃናትን ለልመና ተግባር ማዋል እንዲቀር የሚያደርግ ፖሊሲ ተቀርፆ ተግባራዊ ይደረጋል፡፡
የተመጣጠነ የህዝብ እድገት ለዘላቂ ልማት ወሣኝ መሆኑን በመገንዘብ ሀገሪቱ የምታስመዘግበውን እድገት በማይፃረር መልኩ፤ የስነ ህዝብ ፖሊሲ ተቀርፆ ተግባራዊ ይደረጋል፡፡ የህዝብ ቆጣራ ውጤቶች ከምንም ዓይነት የፖለቲካ ጣልቃ ገብነት ነፃ በሆነ መንገድ እንዲከናወን እና ውጤቱም ለሰብዓዊ ልማት ብቻ የሚውል ይሆናል . ሀገራችን ኢትዮጵያ ከሌሎች አገሮች እና መንግስታት ጋር የምታደርገው ግንኙነት የራሷን ደህንነትና ጥቅም ለማስቀደም ቅድሚያ እየሰጠች በረጅም ጊዜ በጋራ ጥቅም፣ በእኩልነት፣ በመከባበር እና በእርስ በርስ የውስጥ ጉዳዮች ጣልቃ ባለመግባት መርሆች ላይ የተመሰረተ ይሆናል፤
4.2.1. ኢዜማ ከጎረቤት አጋራት ጋር የሚኖረን ግንኙነት በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሰረተ እንዲሆን፣ ከጥርጣሬና ካአላስፈላጊ ውድድር ነፃ ሆኖ በጋራ መልማትና የቀጠናውን ሰላምን ማረጋገጥ ላይ ያተኮረ እንዲሆን ይስራል፡፡
4.2.2. የውጭ ግንኙነት ፖሊሲያችን በአካባቢያችን እየተደቀኑብን ያሉትን ስጋቶች በሚገባ የተገነዘበ፤ ከዚሁ አንጻርም የአገራችንን የረጅም ጊዜ ጥቅምን በሚገባ ለማስጠበቅ የሚያስችል ይሆናል፡፡
4.2.3. ከዓለም አቀፍ ሕግጋትና ከታሪክ አንጻር አገራችን ራስዋ ባለቤት ሆና የምታስተዳድረው (sovereign ownership) የባህር በር እና መተላለፍያ (ኮሪዶር) የማግኘት መብት ሊኖረን እንደሚገባ ኢዜማ ያምናል፡ ፡ ከአካባብያችን እና ከሃገራችን ልዩ ሁኔታ አንጻር ሲታይ ደግሞ ይህን መብት የማሰከበር ጉዳይ የኢኮኖሚ እድገት ብቻ ሳይሆን የሃገር ደህንነት እና የሃገር ህልውና ጉዳይ ነው ብሎ ያምናል፡፡ ይህን በሠላማዊ፣ ህጋዊና እና ዲፕሎማሲያዊ መስመር ብቻ ተግባራዊ ለማድረግ ይሰራል፡፡
4.2.4. ኢዜማ ሀገራችን ያሏትን የተፈጥሮ ሀብቶችን በተለይ ደግሞ ድንበር ተሻጋሪ ወንዞችን የመጠቀም ተፈጥሯዊ መብት እንዳላት ያምናል፤ ይህንንም ከአገሮች ጋር በስምምነት ለመፈፀም እና የትብብር እንጂ የግጭት መንስዔ እንዳይሆኑ አበክሮ ይስራል፡፡
4.2.5. ከጎረቤት ሃገራት ጋር የሚደረግ ግንኙነት የሚመራው ከሌሎች ሃገሮች ጋር በሚደረጉ መሰረታዊ መርሆዎች ሲሆን፣ከዚህ በተጨማሪ ግን የጎረቤት ሃገሮች በራሳቸውም ይሁን የሌሎች ሃይሎች መሳሪያ በመሆን በሃገራችን ላይ ቀጥተኛ ተጽእኖ አሳዳሪ መሆን ስለሚችሉ በሚገባ የታሰበበት በጥናትና ምርምር ላይ የተደገፈ በጥንቃቄ የሚያዝ ፖሊሲ ይቀረጻል፣
4.2.6. ከጎረቤት ሃገሮች ጋር የሚኖር ግንኙነት የየሃገራቱን ማንነትና ምንነት በሚገባ ያጠና፣ በቀላሉ ለጋራ ጥቅም መቆም የሚችሉትን፣ ለጋራ ጥቅም በጋራ ለመስራት የተለያዩ ችግሮች ያለባቸውን ሃገራት በመለየት ለእያንዳዳቸው የሚሆን ስትራተጂ የነደፈ ፖሊስ ተግባራዊ ይደርጋል፤
4.2.7. በአካባቢው መልካም ጉርብትናን በመፍጠርና በማቀራረብ በሁሉም ሃገራት የነበሩ የፖለቲካ ስርአቶች የፈጠሩትን የቁርሾ፣ የመጠራጠር ስሜት በማጥፋት፣ ለመልካም ጉርብትናው ዋስትና መሆን የሚችሉ የፖለቲካ የማህበራዊና የኢኮኖሚ እሴቶች የሚጋሩ በነዚህ እሴቶች ዙሪያ ሃገሮቻቸውንና ህዝቦቻቸውን በሁሉም መንገድ የሚያስተሳሰሩ፣ ከጋራ ኢኮኖሚ ግንባታ እስከ ጋር መከላካያ ለማቆም የሚዘልቅ የጋራ ጥቅም ማስከበሪያ ስትራተጂ ነድፎ እሰከ መንቀሳቀስ የሚወስድ ሩቅ አላሚ ፖሊሲ እንዲቀረጽና በስራ ላይ እንዲውል ይደርጋል፣ ኢዜማ በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን እና ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በተለምዶ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ተብሎ የሚጠራው፣ ከኢትዮጵያ ውጭ በሌላው አለም ተበትኖ የሚኖረው በአንድ ወቅት ምንጩ ኢትዮጵያ የሆነው ሁሉ በዚህ ፕሮግራም ትውለደ ኢትዮጵያ ተብሎ የሚጠራው ነው። ከሃገሩ የወጣበት ምክንያት የፈለገው ፖለቲካ፣ ኢኮኖሚያዊና ሌላም ይሁን፣ በፈለገው የተለያዩ ማህበረሰቦች፣ ቋንቋን ሃይማኖትን የሙያ ዘርፍ፤ ወዘተ ለይቶ በተከፋፋፈለ ሁኔታ በወጭ ሃገራት እየተሰባሰብ ወይም ተበትኖ ይኑር፣ በአንድ ወቅት ምንጩ ኢትዮጵያ እስከሆነ ድረስ የአገራችንን ችግር ለማቃለልና ወደ ተሻላ ሁኔታ ላይ ለማድረስ በሚደረገው ጥረት ሁለንተናዊ ተሳትፎ ለማድረግ ትልቅ ሀይል ነው ብሎ ኢዜማ ያምናል።
የፖለቲካ ፍልስፍናውን ማህበራዊ ፍትህ አድርጎ የሚንቀሳቀስ ኢትዮጵያዊ ፓርቲ፤ የፓርቲውን ፕሮግራም በሚገባ ለማስፈጸም ዝግጁ የሆነ ፓርቲ በአገር ውስጥ ከተፈጠረ፤ በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን እና ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ትልቅ ድጋፍ ሊሰጥ የሚችሉ በመሆናቸው ተገቢው ትኩረት ሊሰጣቸው እና ግልፅ ፖሊሲ ሊወጣላቸው እንደሚገባ ያምናል። ኢዜማ፣ ትውልደ ኢትዮጵያዊያንን የሚመለከት ግልፅ ፖሊሲ ሊኖረው የግድ የሚያደርገው በውጭ ያሉት
ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በአብዛኛው እንደሚታሰበው ተንደላቀው እና በምቾት የሚኖሩ አድርጎ መሳል ሰህተት ነው፡፡ እጅግ ብዙ ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በአስከፊ ሁኔታ በሰው አገር እንደሚኖሩ ይታወቃል፡፡ አብዛኞቹ የሚኖሩት ዴሞክራሲ በዳበረባቸው ሃገሮች ነው። በነዚህ ሃገሮች በመኖር ብቻ ሰብአዊ መብት፣ የሚድያና የግለሰቦች ነጻነት፣ የህግ የበላይነትና የፍትህ ሚዛናዊነትን ለመረዳት፣ በዚህ መንገድ በሰለጠነ ሁኔታ፣ የተረጋጋና የበለጸገ ሃገር ፈጥረው በሚኖሩ ሕዝቦች እንዲቀኑ ተደርጓል። “ምነው ኢትዮጵያም እንዲህ የሞላላት ሃገር ብትሆን” ብሎ የማይቀና ትውልደ ኢትዮጵያዊ አይኖርም። ይህ ማለት የተሳትፎው ጉዳይ ቢለያያም በውጭ የሚኖሩ ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ሃገራችን ነጻነት፣ ፍትህ፣ ዴሞክራሲ የሰፈነበት ሃገር እንድትሆን እስካሁን ያደረጉት ትግልና የከፈሉት መስዋእትነት ወደፊትም የሚኖራቸው አስተዋጸኦ ቀላል አይሆንም። ሰለዚህ በሚኖሩበት አገራት ያካበቱትን ልምድ፣ እውቀትና ሀብት ከአገራቸው ጋር እንዲያስተሳስሩ፣ ድጋፋችን ለሚሹ በችግር ላይ ላሉትም ተስፋ የሚሰጥና የሚደግፍ፤ ሁሉን አቀፍ የሆነ ምቹ የፖለቲካ፣ የኤኮኖሚ እና ማህበራዊ ተሳትፎ ሊያደርጉ የሚችሉበት ፖሊሲ ኢዜማ አዘጋጅቶ ተግባራዊ ያደርጋል፡፡ ፖሊሲው በሁሉም ደረጃ ግብዓት እንዲያገኝ ጥልቅ ውይይት ይደረግበታል፡፡
“ኣብ ህውከት ተሳቲፎም’’ ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሲሩዎም ዝነበረ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ትማሊ ምፍትሖም ሕጉሳት ምዃኖም ዝገለፁ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ፓርቲ ቀደሙ እውን ክእሰሩ ኣይነብሮምን ኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እቶም ሰባት ክፍትሑ ከለው ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ኢህወዴግ ብዓሚቕ ተሃድሶ ክሓልፍ ከምዘለዎን ጌጋታት ውድቦም ኢሎም ዝዘርዘሩዎም ፀገማት ኣወጊዱ ፍታሕ ክህብ ከምዝሰርሕን ገሊፆም ኣለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም መደረ ከስምዑ ከለው ንሳኻትኩም ናይ ባዕልኹም ጌጋ ተዛሪቡኩም ኣለኹም ኣነ ድማ ናይ መንግስተይ ጌጋ ክዛረብ ብምባል በብደርጅኡ ዝርከብ መሪሕነት ክዘራርበኩም፣ርእይቶኹም ክሰምዕን ኣይክኣለን፤መንግስቲ ብዕምቆት ክህደስ፤ንዴሞክራሲ ከስፍሕ ብፍላይ ንመንእሰያት ኣቕሪብና ክነዘራርቦም ይግብእ ኢሎም ኣለው።
ኣመራርሓ ኦፌኮ ብወገኖም ኣሽንኳይዶ ክንዲዚ ዝኣክል ሰብ ሓደ ሰብ ክፍታሕ ከሎ እውን ዘሕጉስ ስለዝኾነ ሕጉሳት ኢና ኢሎም ።ብምቅጻል ንሶም ተኣሲሮም ዝነበሩ ክፍትሑ ከለው ተዛሪቦምዎ ንዝተብሃለ ግን ብጥርጣረ ከምዝሪኡዎ ይገልፁ።
የ«C» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ግመል» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የግመል ወይም የሚጣል ምርኩዝ ስዕል መስለ። ለምርኩዙም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት «ጋማ» (Γ γ) ደረሰ። የነዚህ ፊደላት ሁሉ ድምጽ «ግ» ነበረ። በኤትሩስክኛ ግን «ግ» የሚለው ድምጽ ስላልተለየ፣ ይህ ፊደል C እንደ K ለ«ክ» ይጠቅማቸው ነበር። የላቲን ሰዎች በፊደላቸው ደግሞ በመጀመርያ C እንደ «ግ» ወይም «ክ» ሊወክል ቻለ። በ230 ዓክልበ. ግድም አስተማሪው ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «G» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር።
ከዚህም በኋላ ከ500 ዓ.ም. ግድም ጀምሮ፣ «C» ከአናባቢዎቹ «E»፣ «I» ወይም «Y» ሲቀድም፣ በአሕዛብ ዘንድ እንደ «ስ» ይሰማ ጀመር። ስለዚህ ከሮማይስጥ በተወለዱት ቋንቋዎች እንደ ፈረንሳይኛ ወይም እስፓንኛ CE፣ CI እንደ «ሠ» «ሲ» ይሰማሉ፣ በእንግሊዝኛም ብዙ ጊዜ እንዲሁ ነው። በጣልኛም CE፣ CI እንደ «ቸ» «ቺ» ይሰማሉ። ሆኖም በነዚህ ልሳናት «C» ከ «A»፣ «O» ወይም «U» በፊት ሲቀድም፣ እንደ «ካ»፣ «ኮ»፣ «ኩ» ይሰማል።
አንደኛ ነጥብ መልአክ ምን ማለት እንደሆነ የፍጥረታቸው መሰረት ባህሪዎቻቸውና መለያዎቻቸው መልአክ ምን ማለት እንደሆነ መላኢካ የተሰኘው የዓረብኛ ቃል መለክ ለሚሰኘው ቃል ብዜት ሲሆን ኡሉካ ከሚለው ቃል የተወሰደ ነው ትርጉሙም መልዕክት ማለት ነው፡፡ መልአኮች ከአላህ ፍጥረቶች ውስጥ ሲሆኑ ብርሃናዊ...
የጥፋት ስትራቴጂስቱ እና ዋነኛው የጁንታ መሪ ስብሐት ነጋ በቁጥጥር ስር ዋለ ************** የጥፋት ስትራቴጂስቱ እና ዋነኛው የጁንታ መሪ ስብሐት ነጋን ጨምሮ ሌሎች የጥፋት ቡድኑ አመራሮች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የሀገር መከላከያ ሠራዊት ገለጸ። በአገራችን ላለፉት 27 ዓመታት የማተራመስ ስትራቴጂ የነደፈ ያስተባበረ እና ያደራጀ በመጨረሻም ጦርነት እንዲቀሰቀስ በማድረግ በሀገራችን ሠራዊት ላይ እጅግ …
Related Posts:አብን ቆረጠ ! ሰልፍና አድማ ጠራ ! Shareተደራጅ ማለት ምን ማለት ነው ? - please shareመረጃ ቲቪ ለኢትዮጵያ። share!የጎንደር ማዕበል ቁጥር 2 - የፋኖ ቁጣ - shareየአዲስ አበባ ጉዳይ - አሳሳቢ ጉዳይ . please share !ከአማራ ክልል ወደ አዲስ አበባ መሄድ አልተቻለም። ጉድ ተመልከቱ ! share.
Related Posts:ሕውሃት የሚባል ወንድም ኖሮን አያውቅም!መልእክት ለጠ/ሚ አቢይ አህመድ::መልእክት ለጠ/ሚ አቢይ አህመድ !ተደራጅ ማለት ምን ማለት ነው ? - please shareመረጃ ቲቪ ለኢትዮጵያ። share!አብን ቆረጠ ! ሰልፍና አድማ ጠራ ! Share
በኦሮሚኛ ፀረ ኢትዮጵያዊ በአማርኛ ኢትዮጵያዊ የሆነው አደገኛው ጄኔራል-ከኃላፊነት ሊነሳ ይገባል!!! ***ወንድወሰን ተክሉ*** የዚህ ጄኔራል ዘረኝነትና ፀረ ኢትዮጵያዊነት የአቢይ አህመድ አቋም ካልሆነ በአስቸኳይ ቦታ ሊሰጠው ይግባል- ጄ/ር ብርኃኑ ጁላ ባለሁለት መንታ ስለት ፀረ ኢትዮጵያዊ መርዘኛና ዘረኛ ኦነጋዊ እና ብሎም ደግሞ ከ80 በላይ ብሄር አባላትን ያቀፈ ተቋም የሆነው የኢትዯጵያ መከላከያ …
ጠ/ሚ/ሩ አገር መምራት ስላልቻሉ ስልጣን መልቀቅ አለባቸው!*****👉በዶክተር ደሳለኝ ጫኔ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባሳዩት ከፍተኛ የሆነ የአመራር ድክመት፣ብቃት ማነስ፣የአገሪቱን ውስብስብ ችግሮች አቅልሎ ማየትና በበቂ ሁኔታ ተተድቶ መፍትሄመፈለግ ስላልቻሉ ስልጣን እንዲለቁ መጠየቅ መጀመር አለብን።ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደስልጣን ከመጡ ማግስት ጀምሮ፦1) ከ2000 በላይ አማሮች በቤንሻንጉል ጉምዝ፣ በደቡብና በኦሮሞ ክልልበማንነታቸው ተለይተው በጅምላ ሲጨፈጨፉና እንደቅጠል ሲረግፉ፣ ዛሬ …
***** መተከልንም ሆነ ወለጋን የሚያስተዳድረው የብልጽግና ፓርቲ ነው። የፀጥታና የፖለቲካ አመራሮችን የሚያስተዳድረውም ይኸው የብልጽግና ፓርቲ ነው። በኮማንድ ፖስት እና አጣሪ ግብረኃይል ስምም በቦታው ስምሪት የሰጠውም ብልጽግና ፓርቲ የራሱን የፓርቲውን ከፍተኛ አመራሮች ነው። አማራ/አገው ራሱን ከአጥቂዎች እንዳይከላከል የነፍስወከፍ መሣሪያ እንዳይታጠቅ፤ ከታጠቀም እንዲፈታ ያደረገው የብልጽግና ፓርቲ ነው። በተለይ በመተከል በአማራ/አገው ላይ …
የፌንፊኔ ስካር እየጎዳ ያለው እነ ወለጋን፣ ባሌን፣ አርሲን ነው #ግርማካሳ ለኦሮሞ ክልል ፍርድ ቤት ብለው 1.8 ቢሊዮን ብር፣ ለኦሮሞያ ፖሊስ ጽ/ቤት ብለው 700 ሚሊዮን ብር፣ ለኦሮሞ ጀግኞች መታሰቢያ ብለው 1 ቢሊዮን ብር መድበዋል፡፡ እነዚህ ሶስቱ ፕሮጀክቶች ብቻ 3.5 ቢሊዮን ብር ደርሰዋል፡፡ ሶስቱም የሚገነቡት አዲስ አበባ ከተማ ውስጥ ነው፡፡ አላማቸው …
በመተከል በንፁሃን ላይ የደረሰውን ጥቃት ባለመከላከልም ሆነ በሌላ መልኩ ጥቃቱን የፈጸሙና ያባባሱ ሰዎችን ሕግ ፊት የማቅረብ ሂደት እንዲጀመር የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን አሳሰበ
"የሰዎች ደኅንነት ማረጋገጥ ቀዳሚው የመንግሥት ግዴታ ነው " በሚል በመተከል ዞን፣ ቡለን ወረዳ፣ በኩጂ ቀበሌ በንፁሃን ላይ የደረሰውን ጥቃት አስመለክቶ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን መግለጫ አውጥቷል።
በክልሉ ያለው የሰብአዊ መብቶች ጥበቃ በከፍተኛ ሁኔታ እተዳከመ መሄዱን የገለፀው ኮሚሽኑ የጥቃቱን ሂደት በተመለከተ ከሚመለከታቸው አካላት እና ከተጎጂዎች ጋር በመነጋገር ሲከታተልና ሲያጣራ መቆየቱን አስታውቋል።
በድባጤ ወረዳ ዶንበን ቀበሌ ስጋት የገባቸው ነዋሪዎች ከታኅሣሥ 14 ቀን 2013 ዓ.ም. ጀምሮ ቀዬአቸውን ጥለው እየተሰደዱ እንደሆነም ኮሚሽኑ መረጃ እንዳለው አስታውቋል።
ኢሰመኮ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ የሚከሰቱ ጥቃቶችን ተደጋጋሚነትና የክልሉን ሰብአዊ መብቶች ጥበቃ ሁኔታ አስመልክቶ፣ የፌዴራሉንና የክልሉን መንግሥታት የተጠናከረ ትብብርና ከፍተኛ ትኩረት እንደሚሻ ሲያሳስብ የቆየ ቢሆንም ጥቃቶቹ በመልክ እና በስፋት እየተባባሱ መምጣታቸውን ነው የገለፀው ።
ስለሆነም፣በጥቃቱ ጉዳት ለደረሰባቸውን እና ለተፈናቀሉ ሰዎች የህክምና እና ሰብአዊ እርዳታ እንዲቀርብ፣ እንዲሁም ተገቢው ማጣራትና ጥቃቱን ባለመከላከልም ሆነ በሌላ መልኩ ጥቃቱን የፈጸሙና ያባባሱ ሰዎችን ሕግ ፊት የማቅረብ ሂደት ከወዲሁ እንዲጀመር ኮሚሽኑ አሳስቧል።
በአካባቢው የሚገኘውን የፀጥታ ኃይልና መዋቅር የሰዎችን ደኅንነት ሙሉ በሙሉ ለማረጋገጥ በሚያስችል መልኩ በከፍተኛ ደረጃ በአፋጣኝ እንዲጠናከርም ኢሰመኮ ጥሪ አቅርቧል።
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮምሽን በመተከል ዞን ቡለን ወረዳ በኩጄ ቀበሌ ከሌሊቱ 10 ሰዓት ላይ የታጠቁ ኃይሎች በእንቅልፍ ላይ በነበሩ ንፁሃን ላይ በለኮሱት እሳትና ተኩስ ከመቶ በላይ ንፁሃን መገደላቸውን በመግለጫው አትቷል።
በቡለን ሆስፒታል 36 ቁስለኞች እየታከሙ መሆኑን የገለፀው ኮምሽኑ አብዛኛዎቹ በጥይትና በቀስት የቆሰሉ ናቸው ብሏል። በሰው ሕይወትና አካል ላይ ከደረሰው ጉዳት በተጨማሪ የደረሱ ሰብሎች በእሳት ተቃጥለዋል ብሏል።
1፤ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን ቡለን ወረዳ በተፈጸመው የሰላማዊ ሰዎች ጭፍጨፋ አንዳንድ የክልሉ መንግሥት አካላት፣ የፓርቲ አመራሮች እና የጸጥታ መዋቅሩ እንደተሳተፉ ማረጋገጡን የፌደራሉ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ለኢዜአ ተናግሯል፡፡ የተቋሙ አጣሪ ቡድን ባደረገው ማጣራት፣ ማንነትን መሠረት ያደረገ ጭፍጨፋ እንደተፈጸመ አረጋግጧል፡፡ ፌደራል መንግሥቱ እና ወታደራዊ ማዕከላዊ ዕዙ ለጥቃቱ የሰጡት ምላሽ እና ያደረጉት ክትትልም ደካማ ነበር- ብሏል ተቋሙ፡፡
2:በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን ቡለን ወረዳ ታኅሳስ 13 ታጣቂዎች በፈጸሙት ጥቃት የተገደሉት 207 ሰዎች እንደሆኑ የክልሉ ሃላፊዎችን ጠቅሶ ቢቢሲ አማርኛ ዘግቧል፡፡ የአካባቢው አስተዳደር ሁሉም ሟቾች በጅምላ መቃብር እንዲቀበሩ አድርጓል፡፡ በወረዳው ጭላንቆ፣ አዲስ ዐለም፣ ዶቢ እና ጎንጎ ከተባሉ ገጠር ቀበሌዎች በርካቶች ሌላ ጥቃት ይኖራል በሚል ፍራቻ ወደ ቡለን ከተማ እየተፈናቀሉ እንደሆነም ተገልጧል፡፡
3: በደቡብ ክልል ኮንሶ ዞን እና አጎራባች ወረዳዎች ባለፈው ወር በተፈጸሙ ጥቃቶች በትንሹ 66 ሰዎች እንደሞቱ በምርመራ ማረጋገጡን የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በትዊተር ገጹ ባሰራጨው ሪፖርት አስታውቋል፡፡ በግጭቱ 39 ሰዎች የቆሰሉ ሲሆን፣ ከ130 ሺህ በላይ ነዋሪዎች ከቀያቸው ተፈናቅለዋል፤ ከባድ የንብረት ውድመትም ደርሷል- ብሏል ሪፖርቱ፡፡ ለግጭቱ እና ጥቃቱ ጉማይዴ የተባለ ልዩ ወረዳ እንዲዋቀር የሚጠይቅ ታጣቂ ቡድን እጅ እንዳለበት ይነገራል፡፡
4: በቤንሻንጉል ጉሙዝ እና በሌሎች አካባቢዎች የሚፈጸሙ ማንነትን መሠረት ያደረጉ ጥቃቶች እንዳሳሰቡት እና በገለልተኛ አካልም ሊጣሩ እንደሚገባቸው አውሮፓ ኅብረት ዛሬ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል። በጠቅላላው ሀገሪቱ የሚታዩት ጥቃቶች፣ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች፣ ሰብዓዊ ቀውሶች እና ማንነት ላይ የተመሠረቱ ጥቃቶች አሳሳቢ ሆነዋል- ብሏል ኅብረቱ። በትግራይ ክልል ያለው ግጭት እና ቀጠናዊ ተጽዕኖው ለዐለም ዐቀፉ ማኅበረሰብ አሳሳቢ እየሆነ ያወሳው መግለጫው፣ ግጭቶች ሙሉ በሙሉ መቆም እንዳለባቸው፣ ዕርዳታ ለዕርዳታ ፈላጊዎች ያለ ምንም እክል እንዲዳረስ እና ሁሉም ወገኖች ዐለማቀፍ የሰብዓዊ ሕግጋትን ለከበሩ እንደሚገባ አሳስቧል። ስደተኞችም ሆኑ ተፈናቃዮች ወደ ሀገራቸው ወይም ወደ ቀያቸው እንዲመለሱ እንዳይገደዱም ጠይቋል። [ዋዜማ ራዲዮ]
ዜጎች በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል በሰላም ተንቀሳቅሰው መኖር የሚችሉበትን ሰብአዊ መብታቸውን የገረሰሰው ይህ አሰቃቂ ጥቃት እጅጉን አሳዛኝ እና ለዘመናት አብሮ ተቻችሎ እና ተፈቃቅሮ የኖረ ህብረተሰብ መሀል ይከሰታል ተብሎ የሚጠበቅ አይደለም።
የዚህ አይነቱ ና መሰል ኢ-ሰብአዊ ድርጊት በየትኛውም የአጋራችን ክፍል እንዳይደገም ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት መንግስትና ህዝብ በጋራ በመሆን በተለይም የየአካበቢውን ነባር የእርቅ፣ የፍቅር እና የመቻቻል እሴቶች በማዳበር ባህላዊ አደረጃጀቶችን በጥናት በመደገፍ ቀጣይነት ያለው ስራ ሊሰራ ግድ ይላል።
በተለይም ህዝባችን ዋና የሰላሙ ዘብ፣ ዋና ጠባቂ መሆኑ የሚታወቅ ሲሆን ህዝቡ በንቃት አካባቢውን እንዲጠብቅ እና የሰላም ተምሳሌትነቱን እንዲያስቀጥል ከሚመለከታቸው የመንግስት ተቋማት የማስተባበር እና የመምራት ስራ ይጠበቃል።
በመጨረሻም በቡለን ወረዳ በደረሰው ጥቃት ህይወታቸውን ላጡ፣ የአካል ጉዳት ለደረሰባቸው እና ንብረታቸውን ለወደመባቸው በሙሉ በድጋሚ የተሰማንን ጥልቅ ሀዘን እየገለፅን መፅናናትን እንመኛለን።
በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል በንፁሃን ዜጎቻችን ላይ የተፈጸመውን ግድያ በጠንካራ ሁኔታ በማውገዟ፤ ለተጎጂ ቤተሰቦች መፅናናትን በመግለፅዋ እና ይህንን አሰቃቂ ወንጀል የፈፀሙት ለፍርድ እንዲቀርቡ ጥሪ በማቅረቧ ከመቼውም ጊዜ በላይ አጋራችን የሆነችውን ፈረንሣይ እናመሰግናለን፡፡
"ማይካድራ ላይ በማንነታቸው የተጨፈጨፉት ኢትዮጲያዊያን ቁጥር 1,100 ሲሆን መታወቂያቸው እየታየ እና ትግሬኛ ባለመቻላቸው ነበር ነበር የተገደሉት። አብዛኞቹ የአማራ ብሔር ተወላጆች የተቀሩት የተለያዩ ብሄር አባላት ናቸው። ድርጊቱን የፈፀሙት ከሳምሬ የመጡ ወጣቶችና የትግራይ ልዩ ሀይል አባላት ናቸው። ግድያው በመጥረቢያ፣ በጩቤና በገመድ ነበር። በማስጠለልና በመደበቅ የዜጎችን ህይወት የታደጉ የትግራይ ሰዎችም ነበሩ" ኢሰመጉ
ይኼ ሁሉ እልፍ ወንጀል ተፈጽሞበት "ሀገር ልገንጥል" አላለም። ምናልባት ጠላቶቹን የሚያቃጥለው ይኼ ፅናቱ ነው። የአማራ ነፃ አውጪ ግንባር - አነግ ብሎ በሀገር አለመደራደሩ።
ይኼን ሁሉ ሰቆቃ ተሸክሞ "ተበድያለሁ" የሚል የመንግሥት፣የሕግ ያለህ ጥሪ ሲያሰማ ከተፈጸመበት ግፍ ይልቅ የድረሱልኝ ጩኸቱ የሚያበሳጭህ ከሆነ በአማራ የሲኦል ሕይወት ስለምትሰማማ ብቻ ነው። “በጊንጪ በአምቦ በሐሮማያ በቄለም የኦሮሞ ወጣቶች ቆሰሉ፣ ተገደሉ::
እስርቤቶች በኦሮሞ ተሞሉ:: ተስፋሁን ጨመዳ በእስርቤት ተገደለ” ብዬ ለዜጎች ድምፅ ስሆን ስትወደኝ የነበርክ ዛሬ የአማራን ጭፍጨፋ ሳወግዝ የሚያምህ ግድያውን ስለምትደግፍ ብቻ ነው::
የአማራ ጩኸት ጆሮህን ከበጠሰው፣ ያንተ በአማራ እልቂት መስማማትም አማራን ከሀገሩ ኢትዮጵያ አይነጥለውም። አሳዳጅና ገዳዮቹ ግን ዘመን የማይሽረው ወንጀላቸውን ለልጅ ልጆቻቸው አውርሰው የውርደት ሞት ይሞታሉ::
በመተከል ዞን እየደረሰ ያለው የሰብዓዊ መብት ቀውስ፣ ከቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል ሕግ የማስከበር አቅም በላይ በመሆኑ፣ የዞን አስተዳደሩን በጊዜያዊነት በፌዴራል የፀጥታ መዋቅር ሥር በማድረግ ሁኔታውን ማረጋጋት እንደሚገባ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) አሳሰበ፡፡
የኢሰመኮ ኮሚሽነር ዳንኤል በቀለ (ዶ/ር) ለሪፖርተር እንዳስታወቁት፣ በመተከልና በአካባቢው ያለው የሰላምና ደኅንነት ችግር ከአሳሳቢ በላይ ሆኗል፡፡ አሁን ጥቃት የደረሰባቸው ሰዎች ብቻ ሳይሆኑ በሥጋት ላይ ያሉትንም የሚታደግ ፈጣን የሆነ የፀጥታ መዋቅር ሊኖር ይገባል ያሉት ኮሚሽነሩ፣ ይኼንን ለማድረግ ከክልሉ አቅም በላይ ሆኖ በመገኘቱ፣ ጠንካራ የሆነ የፌዴራል መንግሥት ጣልቃ ገብነት እንደሚጠይቅ ተናግረዋል፡፡
በተለይ ታኅሳስ 13 ቀን 2013 ዓ.ም. ከሌሊቱ አሥር ሰዓት በቤኒሻንጉል ጉምዝ ክልል መተከል ዞን፣ ቡለን ወረዳ በኩጂ ቀበሌ የታጠቁ ኃይሎች፣ በነዋሪዎች ላይ በለኮሱት እሳትና ተኩስ በርካቶች ከመሞታቸውም በተጨማሪ፣ በርካታ ቤቶች መቃጠላቸውንና የተሰበሰበና በማሳ ላይ ያለ እህል መቃጠሉን የገለጹት ኮሚሽነሩ፣ በዚህም ምክንያት ነዋሪዎች ተፈናቅለዋል፣ ተሰደዋል፣ እንዲሁም ተበታትነዋል ብለዋል፡፡
በክልሉ የነዋሪዎችን ደኅንነት ከማረጋገጥ በተጨማሪ ፈጣን የሆነ የሕክምናና የሰብዓዊ ዕርዳታ ማድረግ እንደሚገባ ያሳስቡት ዳንኤል (ዶ/ር)፣ ኮሚሽኑ ግን ቦታው ድረስ ገብቶ የማጣራት ተግባር ለማከናወን የአካባቢው የፀጥታ ችግር እንቅፋት ሆኖበታል ብለዋል፡፡ ጥቃት የተፈጸመበት በኩጂ ቀበሌ ከዋናው ወረዳ 90 ኪሎ ሜትር እንደሚርቅና አካባቢውም መንገድ የሌለው በመሆኑ፣ እንኳንስ ድጋፍ ቀርቶ መረጃውም የሚደርሰው ጥቃቱ ከደረሰ በኋላ ዘግይቶ እንደሆነና ይህም ችግሩን ውስብስብ እንዳደረገው ገልጸዋል፡፡
ባሕር ዳር፡ ታኅሣሥ 18/2013 ዓ.ም (አብመድ) የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ኡሞድ ኡጁሉ በመተከል ዞን በጥፋት ቡድኖች ማንነትን ባነጣጠረ መልኩ በንጹሃን ዜጎች ላይ የተፈጸመን ጭፍጨፋ በክልሉ መንግስትና ህዝብ ስም አውግዘዋል።
ርዕሰ መስተዳድሩ ባስተላለፉት የሀዘን መግለጫ እንዳስታወቁት የሀገር ነቀርሳ ሆኖ የቆየው የትህነግ የጥፋት ቡድን ዳግም ላይመለስ የተወገደ ቢሆንም ለ 27 ዓመት በጠነሰሰው ሴራ ተስፋ ባልቆረጡ ተላላኪዎች ዛሬም አሳዛኝ ድርጊት እየተፈጸመ ነው።
ሰላማዊ ህዝብን በመጨፍጨፍና በማስጨፍጨፍ የፖለቲካ ትርፍ ለማግኘት ሲንቀሳቀስ የነበረው የትህነግ የጥፋት ቡድን ላይ መንግስት ከወሰደው እርምጃ ጋር ተያይዞ ኢትዮጵያውያን ያሳዩትን አንድነት ለመሸርሸር የሚሰሩ ተላላኪዎች አሁንም አልጠፉም ብለዋል።
"አሁን ላይ የቡድኑ ቅጥረኞች በጉያችን መኖራቸውን በመገንዘብ የህወሓት ቡድንን ለማስወገድ የታየውን አንድነት በማስቀጠል ቅጥረኞችን ለህግ እንዲቀርቡ የማድረግ ስራ በቁርጠኝነት መስራት አለብን " ሲሉም በመግለጫቸው አስታውቀዋል።
በመተከል ዞን ቡለን ወረዳ የተፈጸመው አረመኔያዊ ድርጊት ሰው የመሆን ስብዕና የጎደላቸው ቡድኖች የፈጸሙት አፀያፊ ተግባር ለዘመናት የቆየውን የኢትዮጵያውያን አንድነትና ወንድማማችነት ፈጽሞ ሊሸረሽረው እንደማይችል አስገንዘበዋል።
"በብሔር ላይ ያነጣጠረውን የጥፋት ኃይሎች ጥቃት በጋራ በመመከት ኢትዮጵያ የዜጎች ደኅንነት የተረጋገጠባት ሀገር እንድትሆን ሁላችንም በአንድነት ልንሰራ ይገባል" ብለዋል ርዕሰ መስተዳድሩ።
ርዕሰ መስተዳደሩ በመግለጫቸው በጭፍጨፋው ህይወታቸውን ላጡ ወገኖች የክልሉ ህዝብና መንግስት ጥልቅ ሀዘን የተሰማው መሆኑን በመግለጽ ለሟቾች ቤተሰቦችና ወዳጅ ዘመዶቻቸው መጽናናትን እንደተመኙ ኢዜአ ዘግቧል፡፡
"--ዘመን የራሱ ባህል፣ የራሱ እውነት አለው፡፡ ታሪክ እንደሚያስረዳን፤ የሰው ልጅ በለውጥ ሂደት አልፎ ፍላጎቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ ሰፍቶ የሳይንስና የፍልስፍና ዘመን ላይ ደርሷል፡፡ ዛሬ ነገሮች የሚዳኙት ፍልስፍና ካለ ብቻ ነው፡፡ ዛሬ ነገሮች እውነት ተብለው የሚፀድቁት ወይም ሀሰት ተብለው የሚወገዱት በምክንያት ተመዝነው ነው፡፡--"
በሰው ልጅ የመኖር ታሪክ፣ በየዘመኑ፣ በየባህሉ፣ ሰዎች እንደ ማህረሰብም እንደ ግለሰብም ዓለምን የሚረዱበት መንገድ፣ ችግርን የሚቀርፉበት ብሂል አለ፡፡ ከጥንት የጋርዮሽ ስርአት ጀምረን ብንታዘብ፤ የሰው ልጅ ተፈጥሮውን ለመተርጎም፣ ኑሮው ዉስጥ ትርጉም ለመፍጠር መኖሩን ሊጠይቅ አንዴ ሐይማኖትን ሌላ ጊዜ ሳይንስን አልያም ፍልስፍናን ይዞ ይታገላል፡፡ የሽምግልና ሂደት፣ እሳትን ከድንጋይ መፍጠር፣ በዋሻ መኖር፣ ጎጆ መቀለስና ወዘተ… የሰው ልጅ ችግሩን ይፈታ ዘንድ እንደየ ዘመኑ መፍትሔ ያላቸው መንገዶች ናቸው፡፡
በየዘመኑ ነገስታት ወይም ትምህርት ቤት የገቡ ግለሰቦች ለውጥ ማለት፣ የመማር ጥቅሙ፣ መጠየቅ ማለት እያሉ የዘመናቸውን እውነት ይበጃል ያሉትን እንዲህ ይሉናል። በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ፣ ባለቅኔዎች፣ አዝማሪዎች፣ ምሁራን፣ የህዝብና የሀገር ችግር ያሉትን በቅኔ ወይም ምሳሌ ሰርተውለት በጉባኤ እንዲህ ይሉታል። ለምሳሌ ብንባል ዘርዐ ያቆብ ፈላስፋን ይዘን፣ ገ/ህይወት ባይከዳኝ አፈወርቅ ገ/የሱስ፣ አለቃ ገ/ሐና እስከ ፕሮፌሰር መስፍን ወ/ማሪያም ድረስ ብንጠቅስ፣ በየዘመናቸው ችግር ያሉትን ከመንቀስ ይበጃል ያሉትን መፍትሔ ከመናገር ወደ ኋላ አላሉም። የገብሬን መረዳት ወይም የመስፍንን አመክንዮ ይዘን የኢትዮጵያን የማህበራዊ እውነቶች ለመፈተሽ ብንነሳ፣ ዛሬም ያኔ ችግር ያሉት ኋላ ቀርነት፣ ዛሬም ያኔ አይበጅም ያሉት የደቦ እውነት እንቅ እንዳደረገን ነው። ዘንድሮም እንደ ድሮው ያንን ጋራ አልፎ እውነት ለማየት የሚፈራ፣ ብቻ እስከ የሚያየው ርቀት የሚለካ የሚቆርጥ ባህል አለን፡፡
ዘመን የራሱ ባህል፣ የራሱ እውነት አለው፡፡ ታሪክ እንደሚያስረዳን፤ የሰው ልጅ በለውጥ ሂደት አልፎ ፍላጎቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ ሰፍቶ የሳይንስና የፍልስፍና ዘመን ላይ ደርሷል፡፡ ዛሬ ነገሮች የሚዳኙት ፍልስፍና ካለ ብቻ ነው፡፡ ዛሬ ነገሮች እውነት ተብለው የሚፀድቁት ወይም ሀሰት ተብለው የሚወገዱት በምክንያት ተመዝነው ነው። በዘመናት መካከል የሚታይ ልዩነት አለ፤ ከጥንት የአደንና ለቀማ ዘመን ጀምረን እስከ ዘመነኛው ስርአት ማለትም የነፃ ገበያ ርዕዮት ድረስ ብንቆጥር ጎላ ያለ ልዩነት፣ አንዳንዴም ጨርሶ የተለየ ባህል እናገኛለን፡፡ ለዚህ ነው ዘመን የራሱ ባህል አለው ከሚለው አተያይ ለመድረስ ወሳኝ ምክንያት የሚሆነን፡፡ በአንድ ዘመን ገዳይ የሚወድስበት፣ ጉልበተኛ የሚፈራበት፣ ማሽላ ጠባቂዎች ሳይቀሩ የሚገጥሙለት አለፍ ሲልም የሚመኙት ባህል ነበር፡፡ ቢሆንም ዛሬ ዘመናዊነት ዓለምን ከእንዲህ ያለው የባህል ማእቀፍ አውጥቶ ሌላ ስርአት ውስጥ ከቶታል፡፡ ይህ የሰው ልጅ ታሪክ ቢሆንም ዛሬም የሰው ልጅ የደረሰበት፣ የስራው ውጤት፣ የሰራው ስርአት የማይመስላቸው አያሌ ናቸው፡፡
ልጅ ከአባቱ የተሻለ ሰፋ ያለ ስርአት የሚሰራበት የለውጥ ስርአት አለ፡፡ ሰብአ ትካት የደረሱትን ብራና ፍቀው ፊደል፤ አለት ቀርፀው ቤተ-መቅደስ አቁመዋል፤ ምን አልባት ራቅ ያላቸውን ተረትና ምሳሌ ሰርተውለት ለቀጣዩ ትተውታል፡፡ ይህ ከሆነ ታሪክን ማስፋት፣ የተጀመረውን ማስቀጠል እንዲሁም ማሻሻል የቀጣዩ ትውልድ ሀላፊነት ይሆናል ማለት ነው፡፡
ዘመን ተራማጅ ነው፤ በርትተው የሚከተሉትን ይፈልጋል፡፡ ይህ ቢሆንም አንዳንድ ማህበረሰባዊ እሳቤዎች እዚያ ምን አለ፣ እዚህ ምን ጎደለ ብለው ከቆሙበት ነቅነቅ ለማለት ፈራ ተባ ሲሉ ይስተዋላል። ኢትዮጵያኖች ሁለት እምነቶች ላይ ትኝት ያሉ ይመስለኛል፤ ትዝታ እና ተስፋ ላይ፡፡ በአንድ በኩል ብዙዎቹ ስለ ድሮ ተናግረው፣ ስለ ድሮ ፅፈው አይጠግቡም፡፡ ዛሬ ለእነዚህ ሰዎች ወዝ የሌለው ምንችክ ያለ ነው፤ ድሮ ይሻል ነበር ባህል፡፡ ዛሬ የከሰሩትን የጠፋባቸውን የህይወት ጣዕም በትናንቱ በጎ ዘመናቸው ሊጠግኑት ይታገላሉ፡፡ በሌላ በኩል ዛሬን ነገ የተሻለ የሚመኙ፣ ነገ ይነጋል ማለት የሚቀናቸው አሉ፡፡
ብዙዎች በተቃራኒያቸው የቆመውን ለመተቸት፣ ሀሰት ለማለት ትንሽ አያዳግታቸውም፡፡ ይህ ዘመን አብዝቶ ከሚነግረን ሀቆች አንዱ ብዝሀነት እንዲሁም የባህልና ባህል መበዳደርን ነው፡፡ በተጨማሪም እንደ ዘመኑ ብልሀት ቢመዘን የማንም ሃሳብ እውነት ሆኖ የሚገኝበት፣ የማንም ሃሳብ ሀሰት ተብሎ የሚወድቅበት አተያይ የለም፡፡ ይልቅስ፣ ያም ይህም ተዋጥተው የተሻለ የሚሰሩበት፣ ሌላ አማራጭ የሚፈጥሩበት ይደገፋል፡፡
በኢትዮጵያ የፍልስፍና ታሪክ ውስጥ የስርአትና የባህል ለውጥ እንዲመጣ በተጨማሪም የህዝቡን ንቃተ ህሊና ለማሳደግ ከዲቀቀ እስጢፋኖስ ጀምሮ ብዙዎች ታግለዋል፡፡ ፈላስፋው ዘርዐ ያዕቆብም ዳርና ዳር የቆሙ እሳቤዎች ይታረቁ ዘንድ፣ ትውልድ ባህሌ ሀይማኖቴ ከሚል እሳቤ ይወጣ ዘንድ አስተምሯል። ፍልስፍናውም የሰው ልጅ ለልቡ ብቻ መገዛት እንዳለበት ታወሳለች፡፡
እንደ ዘርዐያቆብ አስተሳሰብ፤ የልቦናችን መረዳት ከዘፈቀደ ህይወት የሚያወጣን መንገድ ነው። እውነት የምንለው ለልቦናችን የሚገጥም ሀቅ ብቻ ሲሆን ነው፡፡ ለዚያም ነው ፍልስፍናው እንዲህ እያለ ጮሆ የሚናገረው “ወለተሰምየ ምስለ ልብየ”፡፡
ሰዎች ነን ያጓጓናል፣ እንመኛለን ዘመኑን ብንካፈለው፤ እዚያ ጋ ያለውን እውነት ብናየው ብንሰማው፡፡ እንደ ዘመኑ እውነት የምንሰማ የምናየውን ለምን እንዴት እያልን መዝነን ገንዘብ ብናደርገው እንመኛለን፡፡ ግን አሁንም ዘመኑ የሚፈልገውን ለመሆን፣ አብረን ለመብረር አልቻልንም፡፡ ይህንን ከዘመን ጋር አለመገናኘታችን ገጣሚው እንዲህ ብሎታል፡-
የፖለቲካ አመላከከታችን፣ የችግራችን ስፋት፣ ኢትዮጵያን የምንረዳበት መንገድ የተለያየ፤ ችግራችንም ያሰብንለት መልስም ጨርሶ የማይገናኝ ይሆናል፡፡ ግን እንዴት የዘመን መገስገሱ አይቆነጥጠንም? እንዴት ከአምናው ለዘንድሮ የሰው ባህሪው የዘመን ጥላው አያጠላብንም፡፡ ብዙዎቻችን እይታችን እንደ ችግራችን ልክ ይወሰናል። አንድ ቲማቲም የቸገረው ነገሮች ሁሉ ከቲማቲም ጋር እንዲያያዙ ይፈልጋል። አለ ደግሞ አዲስ አበባ ብቻ ሀገር መስላ የምትታየው፤ አለ ይቺ ሽሮ ሜዳ ብቻ የለማች መስላ የምትታየው፣ ይቺ ለገጣፎ ብቻ የተጎሳቆለች የሚመስለው፡፡
እኔ እመኛለሁ አንድ የጎጃም ጎበዝ በሸዋ አሳብሮ፣ ወደ አርሲ ዘልቆ፣ ወደ ሀረር አልፎ፣ እስከ ጎዴ ቢያካልል፣ ውሏቸውን ቢውል፣ እዚህ እነማን ይኖራሉ፣ በዚህ በኩል ኢትዮጵያ ምን ትመስላለች ብሎ ቢያይ! ይህኔ ለጎጃም ብቻ የሚቀኘውን፣ የሚቆጨውን አባይን ተሻግሮ ሀገር፣ አባይን ተሻግሮ ሌላ አለም፣ ሌላ እውነት እንዳለ ይረዳል፡፡
አንድ ሀገር፣ በውስጧ እጅግ የተለያዩ የኑሮ ዘዴዎች፣ እሳቤዎች መያዟ የማይታበል ሃቅ ነው፡፡ እያንዳንዱ ማህበረሰብ፣ እያንዳንዱ ግለሰብ ዓለምን የሚያይበት፣ ተፈጥሮን የሚረዳበት፣ ሲደሰት ሲያዝን ስሜቱን የሚያጋራበት ብሂል የተለያያ ነው። ሆኖም ግን፣ አንዳንዴ ጨርሶ ለመፍትሔ የማይሆኑ፣ ምክንያትን በሩቁ የሚፈሩ ባህሎችም መኖራቸው እውነት ነው፡፡ ብቻ እውነቴ የሚሉት ሀቅ እስከ ባህላቸው ስፋት፣ እስከ አተያያቸው ጥግ ይወሰናል፡፡ አንዳንድ ባህሎች ከዘመን ጋር እንዳንተያይ ያደርጉናል፣ ያንን ጋራ አልፎ ሌላ እውነት እንዳናይ እጥር፡፡
አንድ እሳቤ ሌላ እውነት እንዳለ የሚረዳው ለምን ብሎ የሚጠይቅ ከሆነ ነው፤ ስለዚህ ከዘመኑ ጋር ለመሆን ፈላስፋው ዘርዐ ያቆብ እንደሚያስረዳን፣ እያንዳንዳችን እውቀትን ለማገኘት የልቦናችንን እሳቤ ብቻ ትክክለኛ ነው ብለን ማጠር የለብንም፤ ከምናይ ከምንሰማው እህ እያልን መጠየቅ ይገባል ማለት ነው፡፡
ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል: ንልዕሊ 70 መራሕቲ ሃገራት፡ ዞባውን ዓለምለኻዊ ውድባትን፡ ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ [ኣብ ኢትዮጵያ] ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ክከታተሎን ዝምሕጸን ደብዳቤ ሰዲዶም።
እቲ ንማሕበረሰብ ዓለም ዝተዘርገሐ ደብዳበ፡ መንግስቲ ፌደራል፡ ንትግራይ ኣብ ዝምደብ በጀት ብምኽልካል መሰረተ ልምዓትን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክቖርጽ እንተፈቲኑ: ኣብ ሰላምን ሓድነትን እታ ሃገር ሓደገኛ ኣሉታዊ ፅልዋ ከምዝህልዎ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ፈደራል፡ ብመሰረት ውሳኔ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ንመንግስቲ እቲ ክልል ዝወሃብ ባጀት ከምዘየሎ ንታሕተዎት ምምሕዳራት፡ ንወረዳታት፡ ከተማታትን ቑሸታትን ሓገዝ ዝወሃበሉ ኣገባብ ኣሰራርሓ ከምዘመቻቹ ምግላጹ ይዝከር።
እቲ ናብ መራሕቲ ሃገራት ዓለም ዝተጻሕፈ ደብዳበ እቲ ብሕታዊ መፍትሒ ናይዚ ሽግር፡ እቲ ብፈደራሊስት ሓይልታት ዝቐረበ ሰላማዊ እማመ ምዃኑን ንህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ብተናፀል ዝካየድ እማመ ፍታሕ ከምዘየምጽእ ይሕብር።
ዛጊድ እቲ ብኣውሮጳዊ ሕብረት ዝተጀመረ ስጉምቲ ዝንኣድ ይኹን እምበር ምስቲ እታ ሃገር ኣትያቶ ዘላ ቅልውላውን ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋ ምብታታንን ግን ዝመጣጠን ኣይኮነን ይብል እቲ ደብዳበ።
ሕዚ እውን እታ ሃገር ኣጓኒፍዋ ዘሎ ፀገም ኣብ ምፍታሕ: ንኹሎም ሓይልታት ዘካተት ልዝብ ከምዘድልን ማሕበረሰብ ዓለም ግደኡ ክፍጽምን መንግስቲ ትግራይ በቲ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ደጊሙ ጸዊዑ።
እቲ ደብዳቤ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ስለዘጽቀጠ፡ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ዘይሕገ መንግስታዊ ተግባራቱ ክደፍአሉ ኣኽኢልዎ እዩ ክብል ይነቅፍ። ኣብዚ እዋን፡ መንግስቲ ፈደራል ምስ ህዝቢ ናብ ኵናት ክኣቱን ኣብ ልዕሊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ሓድነት ሃገር እውን ሓደጋ የውርድን ኣሎ ኢሉ።
ድሕሪ እቲ ኣብ ሚያዝያ 2018 ዝተኸስተ ለውጢ ክልቲኦም ወገናት ነዊሕ ከይጸንሑ ብጥሕሰት ሕገ መንግስቲ ክካሰሱ ምጽንሖም ይፍለጥ። ብሰንኩ ከኣ እቲ ኣብ መንጎኦም ዝነበረ ዝምድና ኣዝዩ ላሕሊሑ ሓደገኛ ክስተት ከይፍጠር ስግኣት ምህለው ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ይገልጹ።
ከዶቸቨለ ጋር ቃለ ምልልስ ያደረጉት ምሁራኑ ከአሁን ቀደም ተሞክሮ ዘላቂ ውጤት ያላመጣው እንዲህ ዓይነቱ አስገዳጅ ድንጋጌ ፖለቲካዊ ቀውሱን ከማባባስ ሌላ የሀገሪቱንም ህልውና ከባድ አደጋ ውስጥ ሊከት ይችላል ሲሉ ስጋታቸውን ይገልጻሉ::
የኢትዮጵያን ፖለቲካዊ ቀውስ ለመፍታት ሰላማዊ ሽግግር እና የለውጥ ቁርጠኝነት እንደሚያስፈልግ በወቅታዊው የኢትዮጵያ ሁኔታ ላይ ለዶቼቬለ አስተያየታቸውን የሰጡ ሁለት ምሁራን ገለጹ:: ምሁራኑ በኢትዮጵያ ለተከሰተው ፖለቲካ ቀውስ ዘላቂ መፍትሄ ለማምጣት እንዲሁም ሃገሪቱን ከመፍረስ አደጋ ለመታደግ ገዥው ፓርቲ ኢህአዲግ ለዕውነተኛ ለውጥ የመዘጋጀት እና ሁሉን አቀፍ ሰላማዊ የሽግግር ሥርአት ለመመስረት መድረኮችን የማመቻች ሃላፊነት አለበት ብለዋል። የህዝብን ጥያቄ በአግባቡ ከመመለስ ይልቅ የተወሰኑ የፖለቲካ እስረኞችን በመፍታት የዜጎችን መሰረታዊ መብቶች የሚያፍኑ አሳሪ ህጎችን ማውጣትም ችግሩን ይበልጥ እንደሚያባብሰው ነው ምሁራኑ ያስገነዘቡት:: መንግስት ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ቀሪ እስረኞችን እንዲፈታ እና ለመጨቆኛ ይጠቀምባቸዋል ያሏቸውን የፕሬስ፣ የፀረ ሽብር እና የሲቪክ ማህበራት ህጎችም በአፋጣኝ እንዲሰርዝ ጠይቀዋል ::
በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት የዘለቀው ግጭት እና ፖለቲካዊ ቀውስ በአስር ሺህዎች የሚቆጠሩ ዜጎችን ለእስር ዳርጓል :: የበርካቶችንም ህይወት አጥፍቷል ንብረትም አውድሟል :: ከ 100 ሺህዎች በላይ የሚልቁ የሃገሪቱ ዜጎችንም ለስደት እና ከሚኖሩበት የትውልድ ቀያቸው እንዲፈናቀሉ ምክንያት ሆኗል :: ገዥው ፓርቲ ኢህአዲግ በሃገሪቱ አንዳችም የፖለቲካ እስረኛ የለም ሲል ከዓለም አቀፉ ማህበረሰብ በተደጋጋሚ የሚደርስበትን ነቀፌታ ሲያጣጥል ቆይቷል ::ይሁን እና በሃገሪቱ ዳር እስከዳር የተቀጣጠለውን ህዝባዊ አመፅ እና አለመረጋጋት ተከትሎ ውስጣዊ
ችግሮቹን በመገምገም ብሄራዊ መግባባትን ለመፍጠር እና የፖለቲካ ምህዳሩን ለማስፋት በሚል የተፈረደባቸውን እና የክስ ሂደታቸው በመታየት ላይ የሚገኙ ጋዜጠኞች እና ተቃዋሚዎችን የክስ ሂደት በማቋረጥ በሺህዎች የሚቆጠሩ እሥረኞችን እየፈታ ነው:: ምንም የፖለቲካ እስረኛ የለም በተባለባት ኢትዮጵያ በኦሮምያ ክልል ብቻ ከ 30 ሺህ በላይ ሰዎች መፈታታቸው ሲሰማ ብዙዎችን ማነጋገሩ አልቀረም::
የኢትዮጵያ መንግሥት ከእስረኞች ፍቺ ጎን ለጎን የዜጎችን መሰረታዊ የሰብአዊ እና ዲሞክራሲያዊ መብቶች አሳሪ ነው የተባለ ለ 6 ወራት የሚዘልቅ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም ደንግጓል :: ከዶቸቨለ ጋር ቃለ ምልልስ ያደረጉት ምሁራኑ ከአሁን ቀደም ተሞክሮ ዘላቂ ውጤት ያላመጣው እንዲህ ዓይነቱ አስገዳጅ ድንጋጌ ፖለቲካዊ ቀውሱን ከማባባስ ሌላ የሀገሪቱንም ህልውና ከባድ አደጋ ውስጥ ሊከት ይችላል ሲሉ ስጋታቸውን ይገልጻሉ :: ዶክተር ልዑል አስፋወሰን አስራተ ካሳ በጀርመን የአፍሪቃ ጉዳዮች ልዩ አማካሪ እና የፖለቲካ ተንታኝ ከእንዲህ አይነቱ የችግር አዙሪት ለመውጣት ሁሉን አቀፍ ብሄራዊ እርቅ ማካሄድ ሰላማዊ የሽግግር ሥርአትን ማስፈን እና በትክክለኛ ፍትሃዊ ምርጫ የመድብለ ፓርቲ መንግስትን ማቋቋም ብቸኛው አማራጭ መሆኑን ያስረዳሉ :: ከዚህ ውጭ ለህዝብ ጥያቄ ተገቢ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ለማፈን መሞከር ለመንግስትም ለሃገሪቱም አይበጅም ብለዋል :: ጊዜው በጣም እየረፈደ ነው :: መንግሥት ይህን ተገንዝቦ የብሔራዊ እርቅን እና መግባባትን ጠቀሜታ ከማንኳሰስ ይልቅ ለድርድር እና ለውጥ እንዲዘጋጅም ዶክተር አስፋወሰን አሳስበዋል ::
ገዥው የኢህአዲግ መንግስት በቅርቡ ያወጣውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የአሜሪካ መንግስት የአውሮፓ ህብረት እና ሌሎችም ዓለማቀፍ ተቋማት ኮንነውታል:: የጀርመን መንግስትም ሁሉን
አቀፍ ንግግር ከሁሉም ወገኖች ጋር እንዲጀመር ኣሳስቧል :: ህጉ መንግሥት ሃገራዊ መግባባትን ለመፍጠር ቆርጬ ተነስቻለሁ ሲል የገባውን ቃል የሚጻረር መሆኑን የሚገልጹት የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች እና የሲቪክ ማህበራት በበኩላቸው በሃገሪቱ በተከሰቱ ግጭቶች የተገደሉ ወገኖችን የሚያጣራ የተባበሩት መንግስታት ግብረሃይል ፈቃድ እንዲሰጠው በአሜሪካ መንግስት ለቀረበለት ጥሪ እስካሁን ይፋዊ ምላሽ ባልሰጠው የኢሃዲግ መንግስት ላይ ኤች አር 128 ወይም ሴኔት ሪዞልሽን 168 የተሰኘው የኢትዮጵያን ሰብአዊ እና ዲሞክራሲያዊ መብቶች መከበር የሚመለከተው ረቂቅ ድንጋጌ የፊታችን ፌብርዋሪ 28 በአሜሪካ ሴኔት እንዲጸድግ ግፊታቸውን አጠናክረዋል :: ድንጋጌው የመንግስትን ባለስልጣናት ከሃገር ሃገር የመዘዋወር መብትን ሊገድብ ይችላል ነው የሚባለው :: በአሜሪካ ሴንት ሜሪ ዩኒቨርሲቲ መምህር የአፍሪቃ የምጣኔ ሃብት ልማት መፍትሄዎች የፕሮግራም እና ኦፕሬሽንስ ሃላፊ እንዲሁም የአፍሪቃ ቀንድ የፖለቲካ ተንታኝ ፕሮፌሰር ሃሰን ሁሴን ሃገሪቱ የተደቀነባት አደጋ አስፈሪ ነው ይላሉ :: ከአሁን ቀደም ተሞክሮ የከሸፈው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁም ለበለጠ ፖለቲካዊ ምስቅልቅል ምክንያት ሊሆን ይችላል የሚሉት ባለሙያው መንግስት ገቢራዊ ያደረጋቸውን የፕሬስ የፀረ ሽብር እና የሲቪክ ማህበራት አወዛጋቢ ህጎች በአስቸኳይ እንዲሰርዝ ጠይቀዋል :: መንግስት ቀሪ እስረኞችን ያለምንም ቅድመሁኔታ መፍታት አለበት የሚሉት ፕሮፌሰር ሃሰን ለፍፁም ዲሞክራሲያዊ ለውጥ መዘጋጀት እና የገባውን ቃል ማክበር የሚገባው ሲሆን በሂደትም ከሁሉም ወገኖች ጋር ብሔራዊ እርቅ እና ድርድር ማካሄድ ይኖርበታል ሲሉ ይመክራሉ ::
ገዥው መንግስት ኢሃዲግ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ገቢራዊ ከሆነ በኋላ በሃገሪቱ አንጻራዊ ሰላም መስፈኑን አስታውቋል :: የጊዜያዊ መንግስት ምስረታንም ፈጽሞ የማይታሰብ ሲል መግለፁ ይታወሳል ::
ሰሞኑን “ቄሮ ቃር እንዳይሆን” በሚል ርዕስ አቶ ሽሽጉ በሚባሉ ግለሰብ የተጻፈ ማስታወሻ በአይጋ ፎረም ላይ ታትሞ በጥሞና አንብቤ ነበር።Continue Reading
ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አስራ አንደኛ ሳምንት ላይ የተመረኮዙ ዕውነታዎች፣ ቁጥራዊ መረጃዎች እና ተያያዥ ጉዳዮች እንዲህ አጠናቅረናል። – በ11ኛ ሳምንት በተደረጉ ስድስት ጨዋታዎች 14 ጎሎች ተቆጥረዋል። ይህም ባለፈው ሳምንት ከተቆጠረውዝርዝር
ስምንተኛው ሳምንት ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ጨዋታዎች ከቅዳሜ እስከ ሰኞ መደረጋቸው ይታወሳል። በነዚህ ጨዋታዎች ላይ ተመርኩዘን ያዘጋጀነውን ቁጥራዊ መረጃ እና ዕውነታ እነሆ! – በዘህ ሳምንት በተደረጉ ጨዋታዎች የተቆጠሩት ስምንት ጎሎችዝርዝር
በስምንተኛ ሳምንት የተከናወኑ ጨዋታዎችን ተመርኩዘን ቁጥሮች እና ዕውነታዎችን በዚህ መልኩ አሰናድተናል። – በዚህ ሳምንት ስድስት ጨዋታዎች ተደርገው 17 ጎሎች ተቆጥረዋል። በአማካይ በጨዋታ 2.9 የተቆጠረበት ይህ ሳምንት ካለፈው በሦስት የተሻለ ነው።ዝርዝር
ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ እስካሁን የስድስት የጨዋታ ሳምንት መርሐ ግብር አከናውናል። ልክ የዛሬ ወር በተጀመረው የ2013 የውድድር ዘመን በታኅሣሥ ወር የተመዘገቡ ቁጥራዊ መረጃዎች እና የወሩ ምርጦችን እንደሚከተለው አሰናድተናል። አጠቃላይ የወሩዝርዝር
በስድስተኛው ሳምንት ላይ ያተኮሩ ቁጥራዊ መረጃዎች እና ዕውነታዎችን እንደሚከተለው አጠናቅረናል። – በዚህ ሳምንት ስድስት የሊጉ ጨዋታዎች 17 ጎሎች ተቆጥረዋል። ይህ ቁጥር ካለፈው በሁለት ያነሰ ሲሆን በአማካይ በጨዋታ 2.8 ጎሎች ተመዝግበውበታል።ዝርዝር
ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አምስተኛ ሳምንትን የተመለከቱ ቁጥራዊ መረጃዎች እና ዕውነታዎችን እነሆ! – በዚህ ሳምንት በተደረጉ ስድስት ጨዋታዎች በአጠቃላይ 19 ጎሎች ተቆጥረዋል። ሦስት ጎሎች በጨዋታ በአማካይ የተቆጠሩበት የዚህ ሳምንት ካለፈውዝርዝር
ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የአራተኛ ሳምንት መርሐ ግብሩን ከሰኞ እስከ ረቡዕ ከአናውኖ የተለያዩ ውጤቶች ተመዝግበዋል። በዚህ ሳምንት በተከናወኑ ጨዋታዎች ዙርያ ያሉ ቁጥራዊ መረጃዎች እና ዕውነታዎችን እንደሚከተለው አዘጋጅተናል። – በአራተኛ ሳምንትዝርዝር
ከረቡዕ እስከ ዓርብ በተደረጉት የሁለተኛ ሳምንት ቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ጨዋታዎች ላይ የተመዘገቡ ቁጥራዊ መረጃዎች እና ዕውነታዎች እነሆ! – በሦስተኛው ሳምንት በተካሄዱ ስድስት ጨዋታዎች በአጠቃላይ 24 ጎሎች ተቆጥረዋል። ይህም ካለፉትዝርዝር
ጥር 18፣ 2013 / በአዲስ አበባ ከተማ 323 ባለቤት አልባ ሕንፃዎች በጥናት መለየታቸውን የከተማ አስተዳደሩ ተናገረ | ሸገር 102.1 FM|Sheger 102.1.FM
የሕንፃዎቹ ባለቤት እኔነኝ ብሎ የቀረበ የለም ያሉት የከተማዋ ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ ናቸው፡፡ በተደረገ ጥናት በተለያዩ የከተማዋ አካባቢዎች ከተገነቡት ከእነዚህ ህንፃዎች መካከል 58ቱ ተጠናቀው እየተከራዩ ያሉም ይገኙበታል ተብሏል፡፡
264 ሕንፃዎች ግን ግንባታቸው ተጀምሮ በተለይ ከለውጡ በኋላ ሳይጠናቀቁ ግንባታቸው የቆሙ እንደሆኑ ምክትል ከንቲባዋ ተናግረዋል፡፡ ሕንፃዎቹ ሲገነቡ ምንም ዓይነት የግንባታ ፈቃድ ያልወሰዱ ናቸው የተባለ ሲሆን እያንዳንዱ ሕንፃ ከ500 ካሬ ሜትር በላይ ቦታ የያዘ መሆኑን ሰምተናል፡፡
ኢዩኤል የሚለው ስም በዕብራይስጥ “ጆኤል”ሲሆን “ጆ” ወይም “ኢዩ” የሚለው የቃሉ የመጀመሪያ የእግዚአብሔርመጠርያ መለኮታዊ ስምሲሆን “ኤል”ደግሞ አምላክማለትነው፡፡ ስለዚህኢዩኤልማለት “እግዚአብሔርአምላክነው”ማለት ነው፡፡ነቢዩኢዩኤልመቼእንደኖረ፣ የትና ከየትኛው ቤተሰብ ተወልዶ እንዳደገ፣ ለነቢይነት እንዴት እንደተጠራና የነቢይነት ተግባሩ መቼ እንደተወጣ በአጠቃላይም ስለሕይወት ታሪኩ ብዙ የሚታወቅ ነገር የለም፡፡ በእርግጥ በመጽሐፉ መጀመሪያ የወላጅ አባቱ ስምፑ ቱኤል እንደሆነ ተገልጿል (ኢዩ 1፡ 1)፡፡ ነገር ግን ከየት እንደሆነ፣ በማን ዘመነ መንግሥት ትንቢት መናገር እንደጀመረና እንዳስተማረ ምንም ዓይነት መረጃ አይሰጥም፡፡ በአጠቃላይ ነቢዩ ከመልእክቱ በስተጀርባ ተከልሎ ወይም በመልእክቱ ውስጥ ተሸፍኖ ይገኛል፡፡ መጽሐፉ ውስጥ የነቢይነት ተግባሩን የተወጣበት ጊዜ ለመገመት የሚያስችል ምንም ዓይነት መረጃ ባይኖርም ከመልእክቱ ይዘት በመነሣት ሊቃውንቶች መጽሐፉ የተገኘው ከክርስቶስ ልደት በፊት በአራተኛው ወይም በአምስተኛው መቶ ምዕተ ዓመት አካባቢ ሊሆን እንደሚችል ይናገራሉ፡፡ ኢዩኤል የነቢይነት አገልግሎቱን የተወጣው ኢየሩሳሌም ውስጥ ሲሆን መልእክቱም በወቅቱ ወራሪዎችን በመፍራት በስጋት ይኖሩ ለነበሩት ለኢየሩሳሌም ነዋሪዎች የተላለፈ ሊሆን እንደሚችል ይታመናል፡፡ ይሁን እንጂ መጽሐፉ ከሚሰጠው እጅግ በጣም ውስን የሆነ መረጃ ምክንያት የኖረበትና ያስተማረበት ወቅት እንዲሁም መጽሐፉ የተጻፈበት ጊዜና ቦታ በትክክል ይህ ነው ብሎ መወሰን አልተቻለም፡፡
የመጽሐፉ ይዘትና ጥንቅር በምናይበት ጊዜ መጽሐፉ ሁለት የተለያዩ ክፍሎች እንዳሉት እንረዳለን፡፡ የመጀመሪያው ክፍል ከምዕራፍ 1፡ 1 እስከ ምዕራፍ 2፡ 11 ያለው ክፍል የሚያካትት ነው፡፡ ይህ ክፍል በሰቆቃ ወይም በሙሾ መልክ የተገለጸ ነው፡፡ የመጽሐፉ ሁለተኛው ክፍል ከምዕራፍ 2፡ 12 እስከ ምዕራፍ 3፡ 31 የሚሸፍን ነው፡፡ የመጀመሪያው ክፍል የሚያተኩረው የሰቆቃ ጩኸት ላይ ነው፡፡ የሰቆቃ ጩኸት የሚያሰማው ወይም ሙሾ የሚወርደው የእህል ሰብል፣ የወይን ተክልና የበለስ ዛፎችን በሙሉ ለማጥፋት በተከሰተው በአንበጣ መንጋ ምክንያት ነው፡፡ የሰቆቃው መራራነት ለመግለጽ ጸሐፊው በማኅበራዊ ሕይወትና በተፈጥሮ ውስጥ የሚገኙት የተለያዩ ክስተቶችና ድርጊቶች ተጠቅሟል፡፡ አንበጦቹ መልካቸው ፈረስ እንደሚመስልና የሩጫቸውንም ፍጥነት እንደ ጦር ፈረስ እንደሆነ በመግለጽ የሰቆቃው ብርታት በማጠናከር ማንም ከዚህ ጥፋት መዳን እንደማይችል ያስገነዝባል፡፡ ይህ ጥፋት ለሰዎች ብቻ ሳይሆን ለከብቶችና ለዱር አራዊትም ጭምር መሆኑን በመግለጽ ሁሉም በጭንቀት ውስጥ መሆናቸውን ያሳያል፡፡
የመጽሐፉ ሁለተኛው ክፍል ዋና ትኩረቱ የሆነው በመጀመሪያው ክፍል ለነበረው ችግር መፍትሔዎችን በመፈለግ ነው(ኢዩ 2፡ 12 - 3፡ 31)፡፡ የመጀመሪያው ትኩረቱ የሆነውም በንስሓ ወደ እግዚአብሔር በመመለስ ምሕረትንና ይቅርታን አግኝቶ እግዚአብሔር ምድርን እንደገና በበረከት እንዲሞላው መማጸን ነው፡፡ ስለዚህ “ጹሙ፣ አልቅሱ፣ እዘኑ”፤ በማለት ምሕረት ከእግዚአብሔር ለማግኘት የመለወጥ ሂደት መጀመር እንዳለባቸው ለሕዝቡ ይነግራል፡፡ እዚህ ላይ የእግዚአብሔርን ደግነት፣ ቸርነት፣ መሐሪነት፣ አፍቃሪነትና ለቁጣ የዘገየ መሆኑን በመግለጽ ሕዝቡ በሙሉ ከሕፃናት እስከ ሽማግሌ ሙሽሮችም ጭምር በመንፈሳዊ ስብሰባ እያለቀሱ እንዲጸልዩ ይቀሰቅሳል፡፡
ሌላው ከመጽሐፉ ለየት ባለ መልኩ መልእክት ማስተላለፊያ መንገድ ሆኖ ተደጋግሞ የምናገኘው ነገሮችን በዐዋጅ መልክ የመነገራቸው ጉዳይ ነው፡፡ ብዙ ቦታዎች ላይ ነቢዩ ዐውጁ፣ መለከትን ንፉ፣ የጥሪ ድምጽ አሰሙ፣ አልቅሱ፣ ለልጆቻችሁ ንገሩ፣ ልጆቻችሁም ለልጆቻቸው ይንገሩ፣ እነርሱ ደግሞ ለሚከተለው ትውልድ ይንገሩ፣ ሕዝቡን ጥሩ የሚሉትንና እንዲሁም ከዚህ ጋር የተያያዙት ሌሎች ነገሮችን በተለያየ ጊዜ ደጋግሞ ይጠቀምባቸዋል፡፡ ነቢዩ ከእግዚአብሔር ዘንድ የተቀበለው የነቢይነት መልእክቱን ማስተላለፍ ብቻ ሳይሆን ይህ መልእክት በከፍተኛ ድምፅ እንዲነገርና ሁሉም ሰምቶ በንስሓ እንዲመለስ ለማስገንዘብም ጭምር የተጠቀመበት ይመስላል፡፡ በአጠቃላይ መጽሐፉ ሁለት ክፍል ቢኖሩትም በጥንቅሩ ወጥነት የሚታይበት፣ የተፈጥሮ ክስተቶችን ለሕዝቡ ትምህርት ሰጪ በሆነና ወደ ንስሓ ለመጥራት በሚያስችል መልኩ በጥሩ ሁኔታ ጥቅም ላይ የዋለበት፣ የእግዚአብሔር መሐሪነት የተንጸባረቀበትና ሁሉም የማኅበረሰቡ ክፍል የተካተተበት እጥር ምጥን ያለ መጽሐፍ ነው፡፡ በተጨማሪም መጽሐፉ እግዚአብሔር ብዙ ሠራዊቶች ያሉት ብርቱ ተዋጊ እንደሆነ እንዲሁም የኤደን አትክልት ቦታ እጅግ በጣም የለመለመና ያማረ ሆኖ እንደሚገኝ ይገልጻል(ኢዩ 2፡ 3፤ 2፡ 1)፡፡
በሕዝቡ ዕለታዊ ኑሮ ውስጥ ስለተከሰተው የአንበጣ መንጋና ስላደረሰው ከባድ የንብረት ውድመት ነቢዩ ኢዩኤል ምን እንዲደረግ ለሕዝቡ ይመክራል? ይህንን ጥፋት ካየ በኋላ ነቢዩ ኢዩኤል ችግሩን እንዴት አድርጎ ገለጸው?
በመጽሐፉ የመጀመሪያው ክፍል የአንበጣ መንጋ ባስከተለው ጥፋት ምክንያት በአገሪቱና በነዋሪዎችዋ የደረሰውን ሁሉ ነቢዩ ከተመለከተ በኋላ ሕዝቡ ይህንን የደረሰውን ጥፋት በደንብ እንዲገነዘብና ጩኸቱን ወደ እግዚአብሔር እንዲያደርግ ይቀሰቅሳል፡፡ በተከሰተው የአንበጣ መንጋ የሰብል ማውደም ጥፋት ምክንያት ሁሉም የኅብረተሰቡ ክፍል እንዲያዝንና ወደ እግዚአብሔር ምርር ብሎ በማልቀስ እንዲማጸን ጥሪ ያቀርባል፡፡ እንደ ነቢዩ አገላለጽ ስንዴውና ገብሱ ሌላውም መከር ሁሉ ስለጠፋ ገበሬዎች ማዘን አለባቸው፡፡ ለእግዚአብሔር አምላካቸው የሚያቀርቡት የእህልም ሆነ የወይን ጠጅ መባ ስለሌለና በእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ውስጥ ደስታ ፈጽሞ ስለጠፋ በመሠዊያው የሚያገለግሉ ካህናት ማቅ ለብሰው ማዘን አለባቸው፡፡ የእህልም ሆነ የወይን ጠጅ መባ ከቤተ መቅደስ የጠፋውም ሰዎች ምርታቸው በሙሉ በአንበጣው መንጋ ስለወደመባቸው ካህናቶችም ቤተ መቅደስ ውስጥ የአገልግሎት ተግባራቸው ለመወጣት አልቻሉም(ኢዩ 1፡13-16)፡፡ የወይን ተክል ሁሉ ስለጠፋ የወይን ጠጅ መጠጣት የሚያዘወትሩ ሰካራሞች እንኳ ሳይቀሩ ምርር ብለው ማልቀስ አለባቸው፡፡ ይህ ጥፋት ለሰዎች ብቻ ሳይሆን ለእንስሳትም ጭምር ስለተረፈ ከብቶች በመጨነቅ ይጮኻሉ፤ የበጎች መንጋ ሳይቀሩ ተርበው በብርቱ ሥቃይ ላይ ይገኛሉ፤ ወንዝና ምንጭ ሁሉ ስለደረቀባቸው የሜዳው ሣር ሁሉ ስለተቃጠለባቸው የዱር አራዊት ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ይጮኻሉ፤ ነቢዩም በደረሰው ነገር ሁሉ አዝኖ ወደ እግዚአብሔር ይጮኻል(ኢዩ 1፡ 4-20)፡፡
በአጠቃላይ ሕዝቡ ሁሉ በደረሰው ድርቅና በተከሰተው የአንበጣ መንጋ ጥፋት ስለተጠቃ ዝም ብሎ መቀመጥ ሳይሆን ስለደረሰው ነገር ምርር ብሎ ማዘንና ጩኸቱን ለእግዚአብሔር ማሰማት እንዳለበት ነቢዩ ደጋግሞ ያስገነዝባል፡፡ በእርግጥ በወቅቱ ሕዝቡ ዋና የሕይወቱ መተዳደሪያ ግብርናና ከብት እርባታ ስለነበርና እነዚህም በድርቁና በአንበጣው መንጋ ክፉኛ ስለተጎዱ የሰውም ሆነ የእንስሳቶች የመኖር ተስፋ እጅግ በጣም መንምኖ ነበር፡፡ ይህንን ከመድረሱ በፊት በድሎት ይኖር የነበረው ሕዝብ ዛሬ በመከራ ውስጥ ይገኛል፤ ይህ የመከራ ጊዜ ቶሎ እንዲያልፍ ሕዝቡ መፍትሔ ፍለጋ ቀንና ሌሊት መሯሯጥ አለበት፡፡ ይህ መፍትሔ የሚገኘው ደግሞ ከእግዚአብሔር ዘንድ ብቻ ነው፡፡ እግዚአብሔር ይህንን ምላሽ በአፋጣኝ እንዲሰጥ ሕዝቡ የሚጠበቅበትን ተግባር አሁኑኑ መወጣት ይኖርበታል፡፡
ይህ አስፈሪ የሆነውና ንብረት በሙሉ ያወደመው የአንበጣ መንጋ እውነትም የአንበጣ መንጋ ብቻ ነው ወይስ ምሳሌአዊ አነጋገር ሆኖ ከበስተ ጀርባው ሌላ የተደበቀና ተጨማሪ የሆነ ትንታኔ አለው?
በእርግጥ ይህን የአንበጣ መንጋ ወደፊት በአይሁዳውያን ላይ ባዕዳን አገራት ስለሚፈጽሙት ወረራ አስቀድሞ የሚናገር ነው በማለት አንዳንድ ሊቃውንት መላ ምታቸውን ያቀርባሉ፡፡ ይህ የአንበጣ መንጋ፤ እንደ ወራሪ ጦር፣ ጥርሱም እንደ አንበሳ ጥርስ ስለታም የሆነና መንጋጋውም እንደ ሴት አንበሳ መንጋጋ እንደሆነ ይናገራል(ኢዩ 1፡ 6)፡፡ ይህ ወራሪ ጦር ምንአልባት ባቢሎናውያን ወይም አሦራውያን አሊያም ሌሎች የይሁዳና የእስራኤል አጎራባች አገራት ሊሆኑ እንደሚችሉ ሊቃውንት ይተነትናሉ፡፡ በእርግጥ በዚህ ምዕራፍ ውስጥ እነዚህ ባዕዳን ወራሪዎች የይሁዳንና የኢየሩሳሌም ተወላጆችን ከአገራቸው አርቀው በመውሰድ እንደሸጡአቸው ይገልጽና በዚህ ክፉ ተግባራቸው ምክንያት እግዚአብሔር እንደሚበቀላቸው፣ ልጆቻቸውም ለይሁዳ ሕዝብ አሳልፎ እንደሚሰጥ እስራኤላውያንና አይሁዳውያን ግን ነፃ እንደሚያወጣቸው ይናገራል(ኢዩ 3፡ 4-8)፡፡ በአጠቃላይ ትክክለኛ የአንበጣ መንጋ ይሁን ወይም ወደፊት እስራኤላውያንና አይሁዳውያንን ለመውረር ሊመጣ የሚችል የባዕዳን ጦር ነው የተባለው እንደ ነቢዩ ኢዩኤል አገላለጽ መነሻቸው የሕዝቡ ከእግዚአብሔር መራቅ ነው፡፡ ስለዚህ ሕዝቡ ይህንን ተረድቶ በንስሓ ወደ እግዚአብሔር መመለስና መታረቅ ችግሩን የመፍቻው ዋናውና ብቸኛው መፍትሔ ነው፡፡
በአገሪቱና በሕዝቡ ላይ ለተከሰተው ችግርና ለተጋረጠው የመከራ ማዕበል ዋናው መፍትሔ የሕዝቡ መጸጸትና ንስሓ በመግባት ከእግዚአብሔር ጋር መታረቅ እንደሆነ ደጋግሞ ይገልጻል፡፡ ስለዚህ የአገሪቱ ሕዝብ በሙሉ የመለከት ድምፅ በተለይም እንደ ጽዮን ተራራ ባሉት በከፍተኛ ቦታ ላይ እየተነፋ ለመንፈሳዊ ስብሰባ ተጠርቶ ወደ እግዚአብሔር ቤት መምጣት አለበት፡፡ ለዚህ መንፈሳዊ ጉባኤ ሽማግሌዎች፣ ልጆችና ጡት የሚያጠቡ ሕፃናት እንዲሁም ሙሽራዎች ሳይቀሩ ከጫጉላቸው ወጥተው መገኘት ይኖርባቸዋል(ኢዩ 2፡16)፡፡ ቀጥሎም የጸጸት ጉዞ ዋናውና መጀመሪያ የሆነውን ጾም መታወጅና መተግበር አለበት፡፡ ሕዝቡ በፍጹም ልቡ ወደ እግዚአብሔር መመለሱን ለመግለጽ ማዘን፣ ማልቀስ፣ መጾምና መጸለይ አለበት፡፡ ነቢዩ የሕዝቡ ጾምና ጸሎት እውነተኛና ከልብ የመነጨ መሆን እንዳለበት ሲያሳስብ ልባችሁ እንጂ ልብሳችሁን አትቅደዱ፤ ወደ አምላካችሁ ወደ እግዚአብሔር ተመለሱ፤ እርሱ ቸር፣ ምሕረቱ የበዛ ነው፤ ፍቅሩ ዘላለማዊ የሆነና ለቁጣም የዘገየ ነው፤ ከመቅጣት ይልቅ ይቅርታ ለማድረግ ዘወትር የተዘጋጀ ነው ይላል(ኢዩ 2፡13)፡፡ ነቢዩ በአገሪቱ ላይ የደረሰው ድርቅና የአንበጣ መንጋ እንደ እግዚአብሔር ቁጣ አድርጎ ስለወሰደው ይህ ቁጣ ተወግዶ ዳግመኛ የበረከት ሕይወት እንዲመለስ ዋናው ነገር የሕዝቡ መመለስና ምሕረት ለእግዚአብሔር መለመን ስለሆነ ደጋግሞ ሕዝቡንና ካህናቶችን በቤተ መቅደሱ በር መካከል ሆነው ሌሊቱን በሙሉ እያለቀሱ እንዲማጸኑ ያሳስባቸዋል(ኢዩ 1፡13፤ 2፡17)፡፡
በመጀመሪያ ለነቢዩ ኢዩኤል እግዚአብሔር ቸር፣ ምሕረቱ የበዛ፣ ብዙ በረከት የሚሰጥ፣ ፍቅሩ ዘላለማዊ የሆነና ለቁጣም የዘገየ አምላክ ነው፡፡ ይህ አምላክ ከመቅጣት ይልቅ ይቅርታ ለማድረግ ዘወትር የተዘጋጀ፣ የሚታዘዙለት ብዙና ብርቱ ሠራዊቶች ያሉት፣ ድምፁ የሚያስፈራ፣ በሰማይና በምድር ድንቅ ነገሮች የሚያከናውን አምላክ ነው፡፡ በተጨማሪም ተራራዎች ሁሉ በወይን ተክል እንዲሸፈኑ የሚያደርግ፣ ኮረብታዎችም ላይ ብዙ ወተት የሚሰጡ ከብቶች እንዲሠማሩ የሚፈቅድ አባት ነው፡፡ ከዚህም በላይ በምድር የሚገኙ ወንዞች ሁሉ በውሃ የተሞሉ የሚያደርግ፣ በቤተ መቅደስም ምንጭ የሚያፈልቅና በቁጣው እንደ ጦር ሠራዊት የበዙ የአንበጣ መንጋዎች የሚልክ አምላክ ነው(ኢዩ 1፡11 እና 2፡24-25)፡፡ በተጨማሪም እግዚአብሔር ቀናተኛ አምላክ መሆኑን ነቢዩ ይናገራል(ኢዩ 2፡18)፡፡ ቀናተኛነቱም ስለምድሪቱና ስለ ሕዝቦችዋ ባለው ፍቅርና ወዳጅነት የተመሠረተ ነው፡፡
ስለዚህ ሕዝቦቹ ከፊቱ ሲሸሹና ወደ ሌላ ጎዳና ሲያመሩ ከተሳሳተው ጉዞአቸው ተመልሰው በጸጸትና በንስሓ ዳግመኛ ወደ ቤቱ ይመለሱ ዘንድ መንገዶችን ያመቻችላቸዋል፡፡ በሕዝቡም ላይ በደል ሲደርስ በፍጥነት ምላሽ በመስጠት ሕዝቡን ይታደጋል፡፡ ስለዚህ አሁንም የደረሰው ድርቅና የአንበጣ መንጋ ጥፋት አስወግዶ በድጋሚ እህል፣ የወይን ጠጅና የወይራ ዘይት እስኪጠግቡ ድረስ ይለግሳቸዋል፡፡ ከሰሜን የሚመጣውም የአንበጣ መንጋ አርቆ ወደ በረሓና ወደ ምድረ ባዳ ያባርራቸዋል፡፡ የምድር እንስሳት የሚሠማሩበት መስኮችም ያለመልማል፤ ዛፎችም ያፈራሉ፤ የበለሱና የወይኑ ፍሬ እጅግ የበዛ ይሆናል፡፡ በሕዝቡም የደረሰውን ጥፋት ለመካስ በበጋና በክረምት ወራት በቂ ዝናም ይሰጣል፡፡ ሕዝቡ እስከሚጠግቡ ድረስ የሚበሉትን ብዙ ምግብ ይለግሳቸዋል፤ ሕዝቡ ከእንግዲህ ወዲህ ሐፍረት አይደርስባቸውም፡፡ የኢየሩሳሌምና የይሁዳ ምርኮ ይመልሳል፤ አሕዛብን ሁሉ ሰብስቦ ወደ ኢዮሳፍጥ ሸለቆ አውርዶ ስላደረሱት በደል ሁሉ ይፈርድባቸዋል(ኢዩ 2፡19-27፤ 3፡1-2)፡፡
ነቢዩ ኢዩኤል የጌታ ቀን እንደሚመጣ እንዲያውም እንደደረሰና ይህ ቀን ደግሞ የፍርድና እጅግ በጣም አስፈሪ ቀን እንደሚሆን ደጋግሞ ይናገራል፡፡ በዚያች ቀን እግዚአብሔር ሠራዊቱን በአስፈሪ ድምፅ እያዘዘ ወደ ኢዮሳፍጥ ሸለቆ በአሕዛብ ላይ ለመፍረድ ይመጣል(ኢዩ 2፡11፤ 3፡12)፡፡ ኢዮሳፍጥ በዕብራይስጥ “እግዚአብሔር ይፈርዳል” ማለት ነው፡፡ይህ ሸለቆ የት እንደሚገኝ በትክክል ማወቅ ባይቻልም ብዙ ሊቃውንትና የሥነ ቁፋሮ አጥኚዎች ኢዮሳፍጥ ኢየሩሳሌም አካባቢ ከሚገኙት ሸለቆዎች አንዱ ሊሆን እንደሚችል ይገምታሉ፡፡ ከስሙ ትርጓሜ እንደምንረዳው እስራኤላውያን በተለምዶ እግዚአብሔር እዚያ ቦታ ላይ ይፈርዳል ብለው ያምኑ እንደነበር ነው፡፡ነገር ግን ይህ ቀን ከመምጣቱ በፊት ብዙ ድንቃ ድንቅ ነገሮች በሰማይና በምድር ላይ ይከናወናሉ፡፡ ከእነዚህም ነገሮች ውስጥ ደምና እሳት፣ የጢስ ዐምድም ይታያል፡፡ ፀሐይ ይጨልማል፤ ጨረቃም ደም ትመስላለች፤ ከዋክብትም ብርሃናቸው ያጣሉ(ኢዩ 2፡ 30-31፤ ኢዩ 3፡15)፡፡ ቀጥሎም በታላቁ የፍርድ ቀን ሕዝቦቹንና አሕዛብን በሙሉ ተሰብስበው ወደ እግዚአብሔር ይመጣሉ፡፡ በዚህ የፍርድ ቀን አሕዛብ በእግዚአብሔር ሕዝብ ላይ በተለያዩ ጊዜያት በደል ስላደረሱ ይፈረድባቸዋል፡፡ አሕዛቦች ከሚፈረድባቸውም ምክንያቶች ውስጥ የእግዚአብሔርን ሕዝብ በአሕዛብ መካከል መበተናቸው፣ የእስራኤልን ምድር ተከፋፍለው ስለያዙ፣ የማረኩአቸውን የእግዚአብሔር ሕዝቦች ለመከፋፈል ዕጣ መጣጣላቸው፣ አመንዝራ ሴቶች ለማግኘት ወንዶች ልጆች መስጠታቸውና ወይን ጠጅ ለመጠጣት ሴቶች ልጆችን ባሪያ አድርገው መሸጣቸውን ይገኙበታል(ኢዩ 3፡ 2-3)፡፡
በዚህች ታላቅ ቀን የሚከናወነው ፍርድ በእስራኤላውያን ላይ መደረግ አለመደረጉ ነቢዩ ምንም የገለጸው ነገር የለም፡፡ እንዲያውም በዚህች ቀን ሰማይና ምድር ሲናወጡ እግዚአብሔር ግን ለሕዝቡ ለእስራኤል መጠጊያ ምሽግ እንደሚሆን ያረጋግጣል(ኢዩ 3፡16)፡፡ በተጨማሪም በዚያች በጭንቅና በፍርድ ቀን የእግዚአብሔር ስም የሚጠራ ሁሉ ይድናል፤ ጌታም የመረጣቸው ሁሉ ይድናሉ(ኢዩ 2፡ 32)፡፡ ይህች ቀን የእግዚአብሔር ሕዝቦች እግዚአብሔር በመካከላቸው እንዳለ፣ እርሱ ብቻ አምላካቸው እንደሆነና ከእንግዲህ ወዲህ ምንም ዓይነት ሐፍረት የማይሰማቸው መሆኑን የሚያረጋግጡበት ቀን ይሆናል(ኢዩ 2፡ 27)፡፡ ከዚህም በላይ እግዚአብሔር መንፈሱን በሰው ሁሉ ላይ ያፈሳል፣ ወንዶችና ሴቶች ልጆች ትንቢት ይናገራሉ፣ ሽማግሌዎች ሕልም ያልማሉ፣ ወጣቶችም ራእይ ያያሉ፣ በወንዶችና በሴቶች አገልጋዮቹ ላይ መንፈሱን ያፈሳል(ኢዩ 2፡ 28-29)፡፡ በአጠቃላይ ይህ ቀን ለአሕዛቦች የፍርድ ቀን ሲሆን እግዚአብሔርን አምነው ጉዞአቸውን ላደረጉት ደግሞ የነጻነትና የመዳን ቀን ይሆናል፡፡
በአዲስ ኪዳን ውስጥ ትንቢተ ኢዩኤል በተለያዩ ቦታዎች ቢጠቀስም ዋናው ግን ሐዋርያው ጴጥሮስ የተናገረውን ነው፤ ይህም እግዚአብሔር መንፈሱን በሰው ሁሉ ላይ ስለማፍሰሱን የተናገረውንና በሐዋርያት ሥራ ውስጥ የሚገኘውን ነው(ኢዩ 2፡28 ፤ ሐዋ 2፡17-21)፡፡ በእርግጥ የእግዚአብሔር መንፈስ በሰው ሁሉ ላይ ወርዶ ሁሉም ድምፃቸውን ከፍ አድርገው እንደ ነቢያት ትንቢት ቢናገሩ ደስታው ታላቅ ሊሆን እንደሚችልና በአጽንኦትም ይመኝ እንደነበር ገና ድሮ ሙሴ ተናግሮ ነበር(ዘኁ 11፡29)፡፡ ሐዋርያው ጴጥሮስ ግን ይህንን በነቢዩ ኢዩኤል ተነግሮ የነበረውን የትንቢት ቃል በጰራቅሊጦስ ዕለት እንደተፈጸመ ይመሰክራል፡፡ በሌላ መልኩ ሐዋርያው ጳውሎስ ከእግዚአብሔር የሚገኘው ደኅንነት ለሁሉም እንደሆነ ሲገልጽ “የጌታን ስም የሚጠራ ሁሉ ይድናል” የሚለውን የትንቢተ ኢዩኤልን ቃል በመጥቀስ ያስተምራል(ኢዩ 2፡ 32፤ ሮሜ 10፡13)፡፡ በአጠቃላይ ትንቢተ ኢዩኤል በውስጡ ባካተታቸው ትምህርቶች በተለይም እግዚአብሔር መንፈሱን በሁሉም ሰው እንደሚያፈስ በመግለጹ ምክንያት በአዲስ ኪዳን ጸሐፊዎችና አንባቢዎች ዘንድ ከታወቁት የነቢያት መጻሕፍት ውስጥ አንዱ ሆኖ ይገኛል፡፡
አብድዩ የሚለው ስም በሰባ ሊቃውንት (ሴፕቱአጂንት) አማካኝነት ኦባድያ ከሚለው ከዕብራይስጥ ቃል የተተረጐመ ስም ነው፡፡ ኦባድያ “ኤቬድ” እና “ያህ” የሚሉት የሁለት ቃላት ጥምረት ነው፡፡ ይህም በዕብራይስጥ “ኤቬድ” አገልጋይ “ያህ” ወይም “ጃህ” የእግዚአብሔር መጠርያ ስሞች ከሆኑት አንዱ ሲሆን አብድዩ ማለት ደግሞ “የእግዚአብሔር አገልጋይ” ማለት ነው፡፡ በመጽሐፉ ውስጥ አብድዩ ከየትኛው አካባቢ፣ ከየትኛው ወገን፣ የማን ልጅ እንደሆነ፣ የግል ቤተሰባዊ ሕይወቱ ምን እንደሚመስል አይጠቀስም፡፡ መጽሐፉ ውስጥ የነቢይነት ተግባሩን መቼና በማን ዘመነ መንግሥት ጊዜ እንደተወጣም የሚገልጽ ምንም ዓይነት መረጃ የለም፡፡
ትንቢተ አብድዩ በአንድ ምዕራፍ ብቻ የተጠቃለለና ከብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ሁሉ በእጥረቱ የታወቀ ትንሽ መጽሐፍ ነው፡፡ መጽሐፉ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው ትኩረት ሰጥቶ የሚናገረው ስለ አንድ ፍሬ ሀሳብ ብቻ ነው፤ ይህም በወቅቱ የይሁዳ ጠላት ስለነበረችው ስለ ኤዶም ነው፡፡ ኤዶም ዔሳው የተሰየመበት ስም ነው፡፡ይህንንም ሊያገኝ የቻለው ከአደን ደክሞ ሲመለስ ወንድሙ ያዕቆብ ያዘጋጀውን ቀይ ወጥ በመመኘቱና ብኩርናውን በመሸጥ ገዝቶ በመብላቱ ነው (ዘፍ 25፡30)፡፡ኤዶማውያንም ከዔሳው የተገኙ በኤዶም ይኖሩ የነበሩ ሕዝቦች ናቸው (ዘዳ 23፡7)፡፡በኤዶም ስለኖሩ ኤዶማውያን ተብለዋል፡፡ዔሳው ወደ ሴይር ከገባ በኋላ የዔሳው ዘር ዋና ሕዝብ ሆነ (ዘፍ 36፤ዘዳ 2፡12)፡፡በያዕቆብና በወንድሙ በዔሳው መካከል የነበረውን የጥላቻ ወይም ያለመግባባት መንፈስ ሲወርድ ሲዋረድ መጥቶ በይሁዳና በኤዶም ማኅበራዊ ኑሮ ላይ የራሱ የሆነ የጥላቻ መንፈስ ሊፈጥር እንደቻለ ከመጽሐፉ መረዳት ይቻላል፡፡ በእርግጥ መጽሐፉ በዚህ አጭር ምዕራፍ ውስጥ ዔሳውን በመጥፎ ዕይታ ደጋግሞ ይጠቅሰዋል(ቁ. 6፡8, 9፡18፡21)፡፡ ኤዶም በጠንካራ አለት በተመሸገ ከተማ ውስጥ የነበረና ቤቶቹም በከፍተኛ ተራራዎች ላይ የተሠሩ እንደነበር ከመጽሐፉ እንረዳለን(ቁ. 3-4)፡፡ ከነዋሪዎችዋም ውስጥ ጥበበኞችና ጀግኖችም እንደነበሩም ጭምር ተገልጿል(ቁ. 8-9)፡፡
ጸሐፊው ኤዶምን ለመውቀስና ውድቀቷን ለመግለጽ የተለያዩ ቃላትና አገላለጾች ተጠቅሟል፡፡ የኤዶምን ክፋት ሲገልጽ ትዕቢት፣ ሌቦችና ቀማኞች፣ የተጠሉ የዔሳው ዝርያዎች፣ ከዳተኞች፣ ዘራፊዎች፣ ደባ ፈጻሚዎች፣ አሳዳጆችና በሰው ውድቀት የሚደሰቱ ክፉዎች አድርጎ ይገልጻቸዋል፡፡ ይህንን ክፋታቸው ከገለጸ በኋላ የሚገባቸው ቅጣት ምን መሆን እንዳለበት ይገልጻል፡፡ በዚህም መሠረት ኤዶማውያን እግዚአብሔር በአሕዛብ መካከል ታናሽ እንደሚያደርጋቸው፣ በጠላቶቻቸው እንደሚጠፉ፣ ሀብታቸው በሙሉ እንደሚዘረፍ፣ ቀድሞ የነበረው ዕውቀቱ እንደሚከዳው፣ ጥበበኞቹም እንደሚጠፉ፣ እንደሚዋረዱ፣ እንደ ገለባ በእሳት አንደሚቃጠሉና ብዙ መከራ እንደሚደርስባቸው ይገልጻል፡፡ በዚህም ጸሐፊው ለኤዶማውያን ምን ያህል ጥላቻ እንደነበረው በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡ በአጠቃላይ መጽሐፉ በኤዶም ላይ ስለሚደረገው ፍርድ(ቁ. 1-9)፣ የኤዶማውያን ቂምና ጭካኔ(ቁ. 10-14) እንዲሁም በኤዶማውያንና በአሕዛብ ላይ ስለሚደረገው ፍርድ በድጋሚ ያትታል(ቁ. 15-21)፡፡
እንደ ነቢዩ አብድዩ አገላለጽ ኤዶማውያን በወንድሞቻቸው አይሁዳውያን መከራና ጉስቁልና መደሰት ብቻ ሳይሆን ከአሳዳጆቻቸውን በመሸሽ ሲደበቁ የነበሩትን አይሁዳውያንን አድብቶ በመያዝ፣ ሀብታቸው በመውረስና ከጠላቶቻቸው ጋር በመተባበር ግፍ ፈጽመውባቸዋል(ቁ.10-11)፡፡ ዔሳው ብኩርናውን ለያዕቆብ በምስር ወጥ የሸጠ ስለሆነ ዘሮቹም የያዕቆብ ዘሮች አገልጋይ መሆንና ዝቅ ማለት የሚገባቸው እንደሆኑ አብድዩ ያምናል(ዘፍ 25፡34)፡፡ በእርግጥ ዔሳውና ያዕቆብ ገና በእናታቸው በርብቃ ማሕፀን ውስጥ እያሉ እርስ በርሳቸው ይጋፉ ነበር፤ እግዚአብሔርም ለርብቃ በማሕፀንሽ ያሉት ሁለት ሕዝቦች ናቸው፤ እርስበርሳቸው የማይስማሙ ሁለት ወገኖች ትወልጃለሽ፤ አንዱም ከሌላው የበረታ ይሆናል፤ ታላቁም ለታናሹ አገልጋይ ይሆናል ብሏት ነበር(ዘፍ 25፡23)፡፡ ይህንን ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣው ጥንታዊ ትውፊት ወይም እምነት በነቢዩ አብድዩ ጊዜ በይሁዳና በኤዶም ላይ የነበረ ነው፡፡
እንደ አብድዩ የትንቢት ቃል የእስራኤል ብቻ ሳይሆን አሕዛብንም ጭምር የሚገዛውና የሚፈርደው እግዚአብሔር በአሕዛብ ሁሉ የሚፈርድበት ጊዜ ስለደረሰ ኤዶም በሌሎች ላይ ያደረገውንና የፈጸመውን ግፍ በእርሱም ላይ እንደሚፈጸምበት ይናገራል(ቁ.15-16)፡፡ የመከራ ጽዋ ሲጠጡ የነበሩት የያዕቆብ ዝርያዎች የሆኑት አይሁዳውያን ግን የራሳቸውን የሆነውን ርስት ይወርሳሉ፤ ከራሳቸውም አልፈው የኤዶምንም ርስት ይወርሳሉ፤ ኤዶምንም ይገዛሉ፤ የከነዓንን ምድር እስከ ሰራጵታ ድረስ ይወርሳሉ፤ ጽዮንም የተቀደሰች ትሆናለች(ቁ.15-21)፡፡ በዚያን ጊዜ የኤዶም ጥበበኞች ይጠፋሉ፤ ዕውቀታቸውንም እንዳልነበረ ይሆናል፤ ጀግኖችዋም በፍርሃት ይንቀጠቀጣሉ (ቁ. 8-9)፡፡ በአጠቃላይ ነቢዩ ለኤዶም ከባድ ጥላቻ እንደነበረውና እንድትጠፋም በጽኑ ምኞቱ እንደሆነ “ትዋረዳለህ፤ ለዘላለም ጠፍተህ ትቀራለህ” ከሚለው የትንቢት ቃሉ በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡
በመጽሐፉ ሁለተኛና የመጨረሻው ክፍል ውስጥ ነቢዩ አብድዩ ከጥፋት ስለሚያመልጡ ሕዝበ እግዚአብሔር በተለይም ስለ ያዕቆብና ዮሴፍ ሕዝቦች፣ ስለ ጽዮን፣ ስለ ኢየሩሳሌም ሰዎችና ስለ ንጉሣቸው ይናገራል፡፡ በዚህም መሠረት ጽዮን የተቀደሰች እንደምትሆን፣ በስደት ላይ የነበሩት የሰሜን እስራኤል ሕዝብ ተመልሰው የከነዓንን ምድር እስከ ሰራጵታ ድረስ እንደሚወርሱና እግዚአብሔር ራሱ ንጉሣቸው እንደሚሆን ይተነብያል፡፡ በተጨማሪም የያዕቆብ ሕዝብ እንደ እሳት፣ የዮሴፍ ሕዝብ እንደ ነበልባል ሆነው የዔሳው ዝርያ የሆኑትን ኤዶማውያንን ያጠፋሉ፤ የኢየሩሳሌም ሰዎች በጽዮን ተራራ ላይ ሆነው ኤዶምን ይገዛሉ፤ እስራኤላውያን የኤፍሬምና የሰማርያን ግዛት ይወርሳሉ፤ የብንያም ሰዎችም የገለዓድን ምድር እንደሚወርሱ የትንቢት ቃሉ ይናገራል፡፡
ከነቢዩ አብድዩ መልእክት በእርግጥ ለመረዳት የሚያስቸግር ነገር እንዳለ ግልጽ ነው፡፡ ይህም በመጀመርያ የእስራኤልና የይሁዳ ጠላት፣ ወራሪና ዋና ዘራፊ የነበረው ኤዶም ሳይሆን ባቢሎን ነበር፡፡ የተግባሩ ዋና ተዋናይና የጥፋቱ ዋና ተጠያቂ የነበረው ባቢሎን መቀጣት ሲኖርበት ለምንድንነው ነቢዩ ዋናው ትኩረቱን ወደ ኤዶም ያዞረው? ኤዶም ተሳታፊነቱ በተወሰነ መልኩ ሆኖ እያለ ለምን በዋና ተጠያቂነት ተፈረጀ?