Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የኢትዮጵያ መንግስት እንዲይ ያሉ እርምጃዎችን የሚወስደው በሰሜን አፍሪካና በመካከለኛው ምስራቅ አምባ-ገነኖችን ከስልጣን ያወረዱና እያወኩ የሚገኙ ህዝባዊ አመጽ ይከሰትብኛል ከሚል ፍራቻ እንደሆነ ዶክተር በያን ያስረዳሉ።
የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች አስተዳደሩ የዜጎቹን መብት በመጣስ፣ በእስራት በወከባና የተለየ አስተሳሰብ የሚያራምዱ ዜጎች በነጻናት እንዳይቀሳቀሱ ያግዳል ሲሉ፤ በተደጋጋሚ ይከሳሉ።
የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ሕገ መንግሥቱ ላይ በተገለጸው መሠረት በአዋጅ የተቋቋመ፣ ተጠሪነቱም ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሆነ ተቋም ነው፡፡ በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት የሠፈሩትን እንዲሁም ኢትዮጵያ ተቀብላ ያፀደቀችው ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ሰነዶች ላይ የተገለጹ መብቶችን እንዲያስከብር ሲባል የተቋቋመ ነው፡፡ ዋና ዋና ሊባሉ የሚችሉ አራት ዓበይት ተግባራትም አሉት፡፡
አንደኛውና ትልቁ የግንዛቤ ማስጨበጥ ሥራ ማከናወን ነው፡፡ የግንዛቤ ማስፋፋት ሥራው በሕገ መንግሥቱና በሌሎች ሰነዶች ላይ በሠፈሩት የሰብዓዊ መብቶች ዙሪያ ኅብረተሰቡ ግንዛቤ ኖሮት፣ መብቶቹን አውቆ ለመብቱ ዘብ እንዲቆም ብሎም በማክበርና በማስከበር ረገድ ሚና እንዲኖረው ማድረግ ነው፡፡ ኢትዮጵያ በርካታ ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶችን አፅድቃለች፡፡ በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካ፣ በማኅበራዊና ባህላዊ መብቶች፣ በሕፃናትና በሴቶች መብቶች ዙሪያ የተፈረሙ ስምምነቶችን ተቀብላለች፡፡ ስምምነቶቹም በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 9 ንዑስ አንቀጽ አንድ ላይ እንደተደነገገው እንደ ሌሎቹ ሕጎች ሁሉ የአገሪቱ ሕግ አካል ናቸው፡፡
ሦስተኛው ደግሞ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሲፈጸም የምርመራ ሥራ ማከናወን ነው፡፡ ምርመራ ሲባል የዜጎች ሰብዓዊ መብቶች ከተጣሱ ወይንም እንዴት እንደተያዙ ከሰብዓዊ መብት አያያዝና አጠባበቅ ምን እንደሚመስል ለማወቅ መሬት ላይ ያሉትን እውነታዎችን መገምገምና ማጣራት ሊሆን ይችላል፡፡ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ካለም ለሚመለከተው አካል ሪፖርት ማድረግ ይጠበቅበታል ማለት ነው፡፡
በአራተኛ ተግባር ደግሞ ስለ ሰብዓዊ መብት ለሚመለከተው አካል የምክር አገልግሎት መስጠት ነው፡፡ የማማከር ሥራው ለመንግሥት ሊሆን ይችላል፡፡ ማሻሻል የሚገባው ነገር ካለ፣ አሊያም ሊወሰዱ የሚገባቸው የማስተካከያ ዕርምጃዎች ካሉ ለመንግሥት በወቅቱ ምክር መለገስን ይመለከታል፡፡
እንግዲህ እነዚህን ዓበይት ተግባራት ለማከናወን ሲባል የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ተቋቁሟል፡፡ ተቋሙ፣ እነዚህን ተልዕኮዎቹን ለመፈጸም ነፃና ገለልተኛ መሆን ይጠበቅበታል፡፡ በዋናነት ነፃና ገለልተኛ መሆን የሚጠበቅበት ደግሞ ከአስፈጻሚው አካል መሆኑ የታመነ ነው፡፡ ተግባራቱን በአግባቡ ሲያከናውንና የሚጠበቅበትን ሁሉ ሲወጣ ዓለም አቀፍ ዕውቅናንም ይጎናፀፋል፡፡ ሕዝቡም ይቀበለዋል፡፡
ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በዓለም አቀፍ ደረጃው “ለ” ነው፡፡ ያለበትን ደረጃ የሚያውቁት ጠቅላይ ሚኒስትርና የሰብዓዊ መብት ኮሚሽነሩ ስለ ዓለም አቀፍ ዕውቅናውና ስለሚያቀርቧቸው ሪፖርቶች ተቀባይነት ሲጠየቁ “ዋናው ነገር በሕዝባችን ዘንድ ተቀባይነትን ማግኘት ነው፤” ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ኮሚሽነሩም፣ እንደ አስፈጻሚው ሁሉ ስለ ሰብዓዊ መብትና ዓለም አቀፍ ተቋማት ምርመራ ወይም ትዝብት ሲጠየቁ የአገር ሉዓላዊነትን በመከላከያነት ያነሳሉ፡፡
እንዲህ ሁኔታ ውስጥም ስለ ተቋሙም ነፃነትና ገለልተኝነት አብዝተው ሲናገሩ ይደመጣሉ፡፡ ለመሆኑ ገለልተኛና ነፃ ተቋም የሚያስብሉት መለኪያዎች ምን ምን ናቸው? ዓለም አቀፍ ተቋማትና ከኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ምን ይጠብቃል? በምንስ መሠረት? የሚሉትን ነጥቦች እንዳስሳለን፡፡ ለዚህም፣ የኮሚሽኑን ማቋቋሚያ አዋጅ፣ የኮሚሽነሩን ቃለ መጠይቆችና ሪፖርቶች፣ ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማትን የሚመለከቱትን ዓለም አቀፍ መርሖች በተለይም የፓሪስን፣ እንዲሁም በሌሎች ተቋማት የቀረቡ ሪፖርቶችን መነሻ እናደርጋለን፡፡
ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማት የማቋቋምን አስፈላጊነት በተመለከተ ሁሉን አቀፉን የሰብዓዊ መብት መግለጫ ሲወጣ ጀምሮ አጀንዳ እንደነበር ይታወቃል፡፡ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) ከምሥረታው ጀምሮ የረሳው ጉዳይ አይደለም፡፡ ይሁን እንጂ ተጨባጭ ይሆነ ዕመርታ ያሳየው ከአራት አሥርት ዓመታት በኋላ ነው፡፡
በዚህም መሠረት እ.ኤ.አ. ታኅሳስ 20 ቀን 1999 ዓ.ም. የተመድ ጠቅላላ ጉባዔ አንድ ውሳኔ አሳልፏል፡፡ የውሳኔ ቁጥር 48/144 በመባል ቢጠራም የሚታወቀው ግን “የፓርስ መርሖች” በመባል ነው፡፡ ከዚህ ውስጥ የምንመለከተው ነፃና ገለልተኛ ብሔራዊ (አገራዊ) የሰብዓዊ መብት ተቋማት መቋቋምን ነው፡፡ በዚህ በተመድ ውሳኔ መነሻነት እንዲቋቋሙ የሚጠበቁትና የሚመለከተውም በመንግሥት የሚቋቋሙትን እንጂ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን አይመለከትም፡፡
ተቋማቱ፣ አገሮች በሕገ መንግሥታቸው፣ ወይንም በአዋጅ የሚያደራጇቸውን እንዲሁም በመንግሥት በጀት የሚያስተዳድሯቸው ወይንም የሚደግፏቸው ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ ተጠሪነታቸውም በጭራሽ ለአስፈጻሚው አካል አይሆንም፡፡
የአገሮችንና ዓለም አቀፍ ተቋማትን እንደ ድልድይ ሆነው የሚያገለግሉ፣ የሰብዓዊ መብትን ግንዛቤ በመፍጠር የሚያሰርፁ፣ የሚያስከብሩ፣ የሚቆጠጠሩና ሪፖርትም ጭምር እንዲያደርጉ ይጠበቃል፡፡ የፓሪስ መርሖች ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማትን አፈጻጸም፣ ነፃነት፣ ገለልተኝነት፣ ወዘተ የመሳሰሉትን እሴቶች ሥራ ላይ ለማዋል በመለኪያነት ያገለግላል፡፡
ዜጎችም ይሁኑ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ከኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን የሚጠብቀው ይኼንኑ ነው፡፡ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የማቋቋሚያ አዋጅ ሕገ መንግሥቱ ከፀደቀ ከአምስት ዓመት በኋላ በማውጣት ከእንደገና አራት ዓመታት ቆይቶ ኮሚሽኑ ተቋቁሟል፡፡
ለብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማት እጅግ በጣም ተፈላጊ ከሆኑ እሴቶች ውስጥ ዋናው ገለልተኝነት ነው፡፡ አስፈላጊነቱ የሚመነጨው ሊኖረው ከሚችለው ሚና ነው፡፡ ሰብዓዊ መብትን ለመጣስ ተጋላጭ የሆነው አስፈጻሚው የመንግሥት አካል ሲሆን በጀትና ሌሎች ነገሮችንም ማሟላትም የሚጠበቀው ከእሱው ነው፡፡ ተቋሙ ደግሞ ቁጥጥርና ሪፖርት የሚያደርግበት በዋናነት አስፈጻሚውን ነው፡፡
በመሆኑም ገለልተኛ ካልሆነ የተጣለበትን ወይንም የሚጠበቅበትን ኃላፊነት በሚፈለገው መጠን ሊወጣ አይችልም፡፡ ይህንን የገለልተኝነት መርሕም ከፓርሱ መርሖች ውስጥ ቀዳሚው ነው፡፡ በመሆኑም፣ ተቋማቱ በቅን ልቦና፣ ያለ አድልኦና ማዳላት፣ ወገንተኛ ሳይሆኑ በተቋም ደረጃ ብቻ ሳይወሰኑ ከኮሚሽነሩ ጀምሮ በእነዚህ ተቋማት ውስጥ የሚሠሩ ግለሰቦች የገለልተኝነታቸው ጉዳይ ሁል ጊዜም የሚነሳና የሚያጨቃጭቅ ነው፡፡
ገለልተኛነቱን ለማረጋገጥ ሲባል በሕገ መንግሥት ወይም ፓርላማው በሚያወጣው አዋጅ ብቻ መቋቋም አለባቸው፡፡ የኢትዮጵያም ይኼንን መሥፈርት በትክክል ያሟላል፡፡ በሕገ መንግሥቱ ላይ የተቀመጠውን ለማለት እንጂ አዋጁንና ተግባሩን ለማለት አይደለም፡፡ ከማቋቋሚያ አዋጁ መገንዘብ እንደሚቻለው፣ ኮሚሽነርና ከነምክትሎቹ የሚሾሙት በፓርላማው ነው፡፡ ኮሚሽነርና ምክትል የሚሆኑትን ሰዎች የሚጠቁም ኮሚቴም ይዋቀራል፡፡ የኮሚቴው ብዛት አሥራ ስድስት ነው፡፡
ጥንቅሩም የሚከተለውን ይመስላል፡፡ የሕዝብ ተወካዮችና የፌደሬሽን ምክር ቤቶች አፈ ጉባዔዎች፣ ሰባት የተወካዮች ምክር ቤት አባላት፣ ሁለት የፓርላማ የተቃዋሚ ፓርቲ አባላት፣ የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንትና አራት የሃይማኖት ተቋማት ተወካዮችን ይይዛል፡፡ ይኼ እንግዲህ ገለልተኛ ሰዎችን ለመሾም ነው፡፡
ከዚህም ብዙ ነገሮችን መረዳት ይቻላል፡፡ ለዚህ ጽሑፍ ግን ሁለት አንድምታዎችን ብቻ መርጠናል፡፡ አንደኛው ከኮሚቴው ውስጥ ዘጠኙ የገዥው ፓርቲ አባላት ብቻ እንዲሆኑ የሚያደርግ ነው፡፡ ሥልጣን የያዘው ፓርቲ ማንም ይሁን ማን አፈ ጉባዔዎቹ ከገዥው ፓርቲ ውጪ ሊሆኑ አይችሉም፡፡ ሰባት የፓርላማ አባላት ከተባለ በኋላ ከተቃዋሚ የፓርላማ አባላት ሁለት እንደሚመረጥ መቀመጡ፣ ሰባቱ የገዥው ፓርቲ እንዲሆኑ ታቅዶ ነው ማለት ይቻላል፡፡ በመሆኑም ከኮሚቴው አብላጫው ከአንድ ፓርቲ ይሆናሉ ማለት ነው፡፡
ሁለተኛው ደግሞ፣ ከሰብዓዊ መብት ጋር በቀጥታ ግንኙነት ያላቸው አካላትን ሙሉ በሙሉ ያገለለ መሆኑን ነው፡፡ ለአብነት ዩኒቨርሲቲዎች፣ የሲቪክ ማኅበራት፣ የሰብዓዊ መብት የጥናትና የትምህርት ማዕከላት፣ ወዘተ ከኮሚቴው ውጪ ናቸው፡፡ በኮሚቴው ውስጥ በሰብዓዊ መብት ጉዳይ ላይ ጥልቅ ዕውቀት ያላቸው አካላት ቢያንስ በተቋም ደረጃ አልተወከሉም፡፡
በጥቅሉ ከአመራረጡ ጀምሮ ወደ አንድ ወገን ያዳላ እንደሚሆን የታወቀ ነው፡፡ ከሚቀርቡት ዕጩዎች ውስጥ በፓርላማ ሁለት ሦስተኛ ድጋፍ ያገኘ ኮሚሽነር ሆኖ ይመረጣል፡፡ መቶ በመቶ በአንድ ፓርቲ በተሞላ ፓርላማ ውስጥ ከአስመራጭ ኮሚቴው መካከል የሚወከል ሁለትም ቢሆን የተቃዋሚ ፓርቲ አባላትም አይኖሩም፡፡
ስለሆነም ከጅምሩም ሕጉ በራሱ በኮሚሽነሮች ምርጫ ብሎም ገለልተኝነት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ለመፍጠር የተመቻቸ ነው፡፡ አሁን እንዳለው ፓርላማ ከሆነ ደግሞ ሁኔታውን ያባብሰዋል፡፡ የተለያየ አመለካከት ያላቸውን አካላትም ሆነ የኅብረተሰብ ክፍል ለማካተት የተመቻቸ መደላድል የለውም፡፡
ሌላው ገለልተኝነትን ለማረጋገጥ በዋስትናነት የሚያገለግለው የጥቅም ግጭት አለ የሚያስብሉትን ሁኔታዎች እንዲሁም በሚፈጠሩበት ጊዜ እንዴት መፈታት እንዳለባቸው አስተማማኝ ዘዴ ማስቀመጥን ይመለከታል፡፡ ጉዳዩን የበለጠ ለማስረዳት የጥቅም ግጭት እንዴት ሊፈጠር እንደሚችል አንድ ማሳያ ብቻ እንጥቀስ፡፡
የኢትዮጵያ የፌዴራል ሥርዓት በዋናነት ማጠንጠኛው ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ መሆኑ ግልጽ ነው፡፡ ብሔርን መሠረት ያደረጉ ግጭቶችም ሊነሱ እንደሚችሉ ይጠበቃል፡፡ ብሔር ነክ የሆኑ ግጭቶች ሲከሰቱ የሰብዓዊ መብትን ጥሰት ምርምራ ውስጥ የማይሳተፉ የኮሚሽኑ ባለሙያዎች ሆኑ ኮሚሽነሩን በተመለከተ በዝርዝር በሕግ መቀመጥ አለበት፡፡ ለምሳሌ ብሔርን መሠረት ያደረገ በአማራና በትግራይ ሕዝቦች መካከል ግጭት ተከስቶ የሚያጣራውም ሆነ ምርመራውን በበላይነት የሚመራው የኮሚሽኑ ሰዎች ከሁለቱ ብሔሮች ውጪ መሆን አለባቸው ማለት ነው፡፡ ይህም ሪፖርቱን እውነተኛ፣ እንዲሁም ተዓማኒ እንዲሆን ጉልህ አስተዋጽኦ ይኖረዋል፡፡
የፓርሱ መርሖችም ላይ የጥቅም ግጭት መቅረፍ የሚያስችል አሠራር መዘርጋትን ታሳቢ ያደረገ ነው፡፡ በመሆኑም ገለልተኛነት ከአስፈጻሚው አካል ብቻ ሳይሆን ከገዥውም ይሁን ከተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ ከብሔር፣ ከሃይማኖት ተቋማት ተፅዕኖ የመሳሰሉትንም ይጨምራል፡፡
በእነዚህ መርሖች ላይ ተመርኩዞ ማረጋገጫና ዕውቅና የሚሠጥ ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማትን የሚያቀናጅ ዓለም አቀፍ ኮሚቴ አለ፡፡ ኮሚቴው ሦስት ደረጃዎች አሉት፡፡ “ሀ”፣ ”ለ” እና “ሐ” ይባላሉ፡፡ የመጀመሪያዎቹ የፓሪሱን መርሖች ያሟሉ ተቋማት የገነቡ ናቸው፡፡ ይህንንም ስለማከናወናቸው ሪፖርት ያደርጋሉ፡፡ ኮሚቴውም አጣርቶ ላሟሉት ይህንን ደረጃ ይሰጣል፡፡ የተወሰኑ ሰነዶችን ያላሟሉ ቢሆንም እንኳን የ“ሀ” ደረጃን ሊያገኙ ይችላሉ፡፡ የሚጎድላቸውን በሌላ ጊዜ እንዲያቀርቡና እንዲያሟሉ ተጠባባቂ ሆነው ይቀጥላሉ፡፡
የ“ለ” ደረጃ ላይ የሚቀመጡት ደግሞ ተቋማት ኖሯቸው ነገር ግን የፓሪስን መርሖች የማያሟሉ አገሮች ናቸው፡፡ የኢትዮጵያም የሚገኘው በዚሁ ደረጃ ውስጥ ነው፡፡ በአፍሪካ እነ ሩዋንዳና ቡሩንዲን ጨምሮ 18 አገሮች በ“ሀ” ደረጃ ላይ ያሉ የሰብዓዊ መብት ተቋም መገንባት ሲችሉ ኢትዮጵያ ግን እንዳቃታት ናት፡፡ አሊያም አልፈለገችም፡፡
የ“ሐ” ደረጃ ላይ የሚገኙት በዚህ ዓይነት የተመሠረቱ ተቋማት የሌላቸው ናቸው፡፡ የተሻለ መብት ጥበቃ የላቸውም ማለት ግን ላይሆን ይችላል፡፡ ከዚህ አንፃር ሲዊዘርላንድን መጥቀስ ይቻላል፡፡ ኢትዮጵያም እስካሁን ድረስ በ2013 ያገኘችውን ደረጃ ይዛ ሳታሻሽል ቀጥላለች፡፡ በተቃራኒው እንደውም የሰብዓዊ መብት ጥሰቱ የተባባሰ ይመስላል፡፡ ይህ ደግሞ ገሀድ ነው፡፡
የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ከላይ እንደተገለጸው አገሪቱን በሰብዓዊ መብት ጉዳይ ከዓለም አቀፍ ተቋማት ጋርም የማገናኘት ሚና አለው፡፡ ይሁን እንጂ ልክ እንደ መንግሥት ሁሉ ስለሌሎች ተቋማት ቀና ሊባል የሚችል ምልከታ ያለው አይመስልም፡፡ መንግሥት እንደሚታወቀው ከአገር በቀል የሰብዓዊ መብትና ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ድርጅቶች ጋር አወንታዊ የሚባል ግንኙነት የለውም።
በተለይ አንዳንዶቹን ጋር ደም የተቃቡ ግለሰቦች ያህል ፀበኞች የሆነ ይመስላል፡፡ በዚህ ምድብ ውስጥ ካሉት “ሒውማን ራይትስ ዎች” እና “አምነስቲ ኢንተርናሽናል”ን መጥቀስ ይቻላል፡፡ እነዚህ ድርጅቶች የሰብዓዊ መብት አያያዝን በተመለከተ ለሚያወጡት ወቀሳ የመንግሥትም የኮሚሽኑም ምላሽ ተመሳሳይ ነው፡፡ ይህንን የኮሚሽኑን መልስ ደግሞ በቅርቡ ኮሚሽነሩ ለኢኤንኤን የቴሌቪዥን ጣቢያ ከሰጡት ቃለ ምልልስ መታዘብ ይቻላል፡፡
ጋር የመንግሥት ምላሽና አቋም የተለሳለሰ ወይንም ዝምታ ወይንም “ዋናው በሕዝባችን አመኔታ ማትረፉ ነው” የሚል ነው፡፡ ይሁን እንጂ፣ በቅርቡ ኢትዮጵያን መጥተው የነበሩት የተባበሩት የሰብዓዊ መብት ከፍተኛ ኮሚሽነር መጎብኘት ከፈለጓቸው አካባቢዎች ውስጥ የተወሰኑት አልተፈቀደላቸውም ነበር፡፡ የመንግሥትም ዋናው ምላሽ አገሪቱ ሉዓላዊ ስለሆነች ይኼንን ማድረግ ስለምትችል ነው የሚል ይዘት ያለው ነው፡፡
ከቀረቡ ሪፖርቶች ውስጥም የምናገኘው ተመሳሳይ ነው፡፡ በኦሮሚያና በአማራ ክልል የተፈጠሩ ግጭቶችን አስመልክቶ ባለፈው ዓመት እንዲሁም በ2009 ዓ.ም. ለሁለተኛ ጊዜ ያደረገውን ምርመራ ተመሥርቶ ያጠናቀረውን ሪፖርት ለፓርላማ አቅርበዋል፡፡ በሁለተኛው ሪፖርቱ ላይ በጌዲኦ ዞን ተከስቶ የነበረውን ግጭትም አካትቷል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም የቂሊንጦ ማረሚያ ቤት ቃጠሎን በተመለከተም ሪፖርት አቅርቧል፡፡ የቀረቡትን ሪፖርቶች መሠረት በማድረግ መንግሥትም ይሁን ኮሚሽኑ ከወትሮው በተለየ ሁኔታ እንዲጠናከሩና ለገለልተኝነቱም በምሳሌነት በማንሳት ላይ ናቸው፡፡ እነዚህንና ከዓለም አቀፍ ተቋማት ጋር ስላላቸው ግንኙነት የኮሚሽነሩን ምላሽ እንመልከት፡፡
በአንድ ወቅት ሪፖርተር ጋዜጣ ለአሁኑ ኮሚሽነር “የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ደረጃን በተመለከተ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የሚሰጣቸው ውጤቶች አሉ፡፡ ከዚህ አንፃር ተቋማችሁ ያለበት ደረጃ ምን ይመስላል? ምንስ ላይ ለመድረስ ያቅዳል?” በሚል ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ እንዲህ ብለው ነበር፡፡
ኮሚሽነሩም ሲመልሱ “ከተመድ በፊት ሕዝቡ እንዲፈርደን ያስፈልጋል የሚል ፅኑ እምነት አለን፡፡ ሕዝባችንን ምን ያህል አርክተናል በሚል ነው፡፡ እኛ ራሳችንን በቅጡ መጠየቅ የሚገባን ጥያቄ፣ የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች በሰብዓዊ መብት ዙሪያ ላይ ነው ፍርድ ሊሰጡን የሚገባው፡፡”
ከኮሚሽነሩ ምላሽ መረዳት የምንችላቸው ቁምነገሮች አሉ፡፡ ነገር ግን ከላይ ከተገለጸውና አገሪቱ በ2013 ያላገኘችውን/የተሰጠችውን ደረጃ ማስታወስ ይጠቅማል፡፡ የ“ሀ” ደረጃን ማግኘት ለምን እንዳልቻለች ሊነግሩንም ጭምር ይገባ ነበር፡፡ ምክንያቱም ከላይ እንደገልጽነው ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማት አገርን ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም ጋር የማገናኘት ድርብ ሚና አላቸው፡፡
በእርግጥ በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት ማግኘት እጅግ ተፈላጊ ግብ ነው፡፡ በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት ያገኘ ተቋም በሌሎችም አያቅተውም፡፡ ይህ ዓይነቱ መልስ የሚጠበቀው ከአስፈጻሚው የመንግሥት አካል ነው፡፡
ሁለተኛው ነጥብ ኮሚሽኑ የብሔር፣ ብሔረሰቦችንና ሕዝቦችን መብት የሚመለከት ተልዕኮ ቢኖሩበትም ከቡድን በዘለለ፣ ኢትዮጵያዊ ያልሆነን ሰውም ጭምር መሆኑ ላይ ነው፡፡ የሰብዓዊ መብት ጉዳይ በመሆኑ ከላይ ከሰጡት ምላሽ በተጨማሪም በቅርቡ ኢኤንኤን ለተባለው የቴሌቪዥን ጣቢያ እንደገለጹት ሳይሆን የተቋቋመው ለብሔረሰቦች ሳይሆን በጠቅላላው ለሰዎች መሆኑን ነው፡፡
ኮሚሽነሩ ስለሌሎች አገሮችና ዓለም አቀፍ ተቋማት ሪፖርትና ነቀፌታ እንዲሁም ከምርጫ 1997 ዓ.ም. በኋላ የወጡ ሕግጋት የሰብዓዊ መብት ላይ ያላቸው አሉታዊ ተፅዕኖ ምን እንደሚመስል ሲጠየቁም መልሳቸው ኢትዮጵያ ሉዓላዊ አገር ማውጣት ያለባትንም ይሁን የሌለባትን ሕግ የማታውቅና ነፃም የሆነች አገር እንደሆነች ያስረዳሉ፡፡ በተለይ የተወሰኑ ሕጎችን ማውጣት የለባችሁም፣ አልበለዚያም ቀይሩት የሚባል ነገር ተቀባይነት ሊኖረው አይገባም በማለት መልሰዋል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ አገሪቱ ሉዓላዊ ስለሆነች የሚል ነው፡፡ በዚህ ምላሻቸው ውስጥ እንደ ሰብዓዊ መብት ተቋም ኃላፊነታቸው የሰብዓዊ መብት ሁሉን አቀፍነት ደንበርም ሆነ ሌላ አጥር እንደሌለው በመውሰድ ከሉዓላዊነት ጋር እንዴት መጣጣም እንዳለበት ቢያስረዱ መልካም ነበር፡፡
የበጎ አድራጎትና ማኅበራት ሕግን መውጣት ተከትሎ አብዛኞቹ የሰብዓዊ መብት ጉዳይ ላይ አተኩረው የሚሠሩ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች በመዘጋታቸው የሚኖረውን ተፅዕኖ እንዲያብራሩ ሲጠየቁም የመለሱት የሚከተለውን ነው፡፡ “ከሴቶች ማኅበራት፣ ከወጣቶች፣ ከሕፃናት ጋር እንሠራለን፡፡ ከእነዚህ ማኅበራት ጋር የምንሠራው ዋናው ነገር የግንዛቤ ማስፋፋቱ ሥራ ተደራሽነቱ እንዲረጋገጥና ይበልጥ ውጤታማ እንድንሆን ነው፡፡ ስለዚህ እስካሁን ስናየው እኛ የተጎዳብን ነገር የለም፡፡ ማኅበራቱ እጅግ ብዙ ናቸው፡፡ ከእነዚህ የማኅበረሰብ አካላት ጋር እየሠራን ስለሆነ እኛ ያጣነው የቀነሰብን ነገር የለም፡፡”
በተጨማሪም እንዲህ ሲሉ አብራርተዋል፡፡ “የሲቪክ ማኅበራት በተለያዩ ዘርፎች ላይ ሚና እንዳላቸው ይታወቃል፡፡ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሕዝብን ወክለው ያወጡት ሕግ ግን መከበር አለበት፡፡ ከሕጉ ጀርባ ደግሞ አሳማኝ የሆኑ ነጥቦችም አሉ፡፡”
ለማጠቃለል፣ ብሔራዊ የሰብዓዊ መብት ተቋማት በርካታ የማይተካ ሚና አላቸው፡፡ ይህን ሚናቸው ደግሞ በብቃትና በገለልተኝነት ማከናወን ይጠበቅባቸዋል፡፡ ጥብቅና መቆም ያለባቸውም ለሰብዓዊ መብት መከበር ነው፡፡ ከዚህ ረገድ አንደኛው አልቆ ሁለተኛው የሰብዓዊ መብት ድርጊት መርሐ ግብር ከታቀደ አንድ ዓመት አስቆጥሯል፡፡ የመጀመሪያው መርሐ ግብር ምን እንዳመጣ የሚያውቀው መንግሥት ነው፡፡ ኮሚሽኑም ሕገ መንግሥታዊ ግዴታውን ሲወጣ ከአስፈጻሚው በሚለይና በተሻለ መልኩ መሆን ይጠበቅበታል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይንም የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ሚኒስትር ስለ ሰብዓዊ መብት ያለበት ሁኔታ የሚናገሩትን ማስተባበያ በመቀበል ብቻ ማንፀባረቅ መሆን የለበትም፡፡ የሰብዓዊ መብት ጥሰት የፈጸሙ የመንግሥት አካላትም ልክ እንደ ግለሰቦች በፍጥነት ለፍትሕ እንዲቀርቡ ማድረግ ይጠበቅበታል፡፡ እንደ ቂሊንጦው ማረሚያ ቤት ቃጠሎም ሰዎቹ ከተከሰሱ በኋላ፣ ጉዳዩ በፍርድ ቤት ተይዞ፣ ሪፖርት ማቅረብ ማቋቋሚያ አዋጁን ከመጣሱ በዘለለ ለዓቃቤ ሕግ ተጨማሪ ማስረጃ የመሰብሰብ ድርጊት ዕርዳታ ማበርከት ነው፡፡ ተከሳሾቹንም መጉዳት ነው፡፡ የኮሚሽኑ መጠናከር ሕዝቡንም ይጠቅማል፡፡ መንግሥትንም ከዓለም አቀፍ ውግዘት ያድነዋል፡፡ ገለልተኛነቱም ኮሚሽኑ በተግባርም ሊያሳየን ይገባል፡፡
ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር እስራኤል ዴኒይ ዴነን ብወገኖም፣ እቲ ዓርቢ ዝሓለፈ ውሳነ ኣንጻር እስራኤል ነቲ ዝተኮመረ ጸረ እስራኤል ውሳነታት ዘራጎደ’ዩ ኢሎም ገሊጾምዎ።
ፍልስጠማዊ ተላዛቢ ነበር ሳዒብ ኢረካት ብወገኖም እቲ ውሳነ ‘ፖሊሲ ነታንያሁ ኣብ እስራእልን ስግርን እስራኤልን ሰላምን ህድኣትን ከምዘየምጽእ ዝሓበረ ንጹርን ዘየዋቕዕን ውሳነ’ ክብሉ ገሊጾምዎ።
የፌዴሬሽን ም/ቤት ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በባህላዊ የግጭት አፈታት ላይ ያተኮረ አወደጥናት አካሄደ - ዜና ማንበቢያ - FDRE House of Federation
በአገራችን ውስጥ የማህበረሰብ የአኗኗር ዘይቤ ስርዓት ከማንነታችው ጋር የተዋሃደ የባህል ባለቤቶች ልዩ መገለጫ እስከ መሆን የደረሰ የግጭት አፈታት ሀገር በቀል ዕውቀት በጊዜ ሂደት ጎልብቶ በትውልዶች ቅብብሎሽ ዘመን ተሻጋሪ ላይ ደረሷል። አሁን ወጣቱ ትውልድ እነዚህ ባህላዊ እሴቶችን አውቆ እንዲተገብሯቸው ከማድረግ አንጻር ብዙ ሊሰሩ እንደምገባ መሆኑ የአወደጥናቱ ተሳታፉዎች እንዲ ሲሉ ገልጻዋል ‘‘ከአባቶታችን የወረስን ባህላዊ የግጭት አፈታት ስርዓት አሁን ያለው ወጣቱ ትውልድ አያወቅም፤የሚናሳወቃቸው ግን እኛው ነን ከአባቶች እንደወረሰነው አሁን ያለው ትውልድ አሁንም በሽንጎ ስርዓታችን ማስተማር ይገባናል’’ በማለት ተናግዋል ።
በአወደ ጥናቱ በጉጂ ኦሮሞ እና ጌዲዮ ህዝቦች መካከል ባለ ባህላዊ የዕርቅ ስርዓት ያተኮረ ሁለት ጥናታዊ ጽሑፎች ቀረቦው ወይይት ተደርጎባቸው ተሳታፊዎች ባህላዊ የግጭት አፈታት ስርዓቶች መካከል አንዱ ‘‘ጎንደሮ’’ የሚባል የግጭት አፈታት ዘመናዊ የግጭት አፈታት ስርዓት ጋር ጎን ለጎን በመጠቀም መንግስት ጋር አብሮ የሚያሰራ ሁነታ መፈጠር አለበት ሲሉ አሰተያየት ሰጠዋል። የጥናታዊ ጹሑፍ አቅራብው አቶ ጸጋዬ ታደሰ የጥናታቸው አጠቃላይ ምልከታ መነሻ በማድረግ ሀገር በቀል የግጭት አፈታት ስርዓት እውቀቶችን ተቀብሎ በማሰቀጠል ረገድ እጥረቶች እንዳሉ በመግለጽ አሁን በአገራችን ትናንሽ ምክናቶችን የግጭት መነሻ እየሆኑ መሆኑን እንዲ ሲሉ ይናገራሉ በተለይም በወጣቱ አከባቢ ላይ ሀገር በቀል የግጭት አፈታት ስርዓት እውቀቶችን ሽግግር ባህላዊ የዳኝነት ስርዓት አባቶችም ዕውቀቶችን ከማሽጋገር አኳያ ችግሮች እንዳሉ በጥናቱ ታይቷል።
በማህበረሰብ ውስጥ ያሉት እምቅ ዕውቀቶች በጥናትና ምርምር በማሳደግ ከዘመኑ ከሕግ ስርዓቶች ጎን ለጎን በአማራጭነት በመተግበር በሚፈለገው ሠላም ዙሪያ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ትኩረት አደረጎ ሊሰሩ እንደሚገቡ የጨፌ ኦሮሚያ አፈጉባዔ ወ/ሮ መህቡባ አደም እንድህ ሲሉ ገልጻል ‘‘እንድ ዓይነት ግጭት መፍቻ ዜደዎች በአግባቡ በመጠቀም ያሉብንን ችግሮች በመፍታት ትልቅ ሚና አለው በተለይም ዩኒቨርሲቲዎች ሀገር በቀል የግጭት አፈታት ስርዓቶች በመጠቀም ጥናትና ምርምር ማድረግ አለባቸው’’ ሲሉ ገልጻዋል።
በአወደ ጥናቱ ላይ የተገኙት በኢ.ፌ.ዴ.ሪ የፌዴሬሽን ም/ቤት የዲሞክራሲ አንድነት፣የሕገ መንግስት አስተምህሮና የሠላም ግንባታ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ጸሐፊ ክብርት ወ/ሪት ፍሬወይኒ ገብረእግዚአብሔር ምክር ቤቱ ግጭቶችን ከመከሰታችው በፊት አስቀድሞ ለመከላከል የሚያስችል የግጭት አፍታት ጥንክር ካርታ ዝግጅት መጀመሩን ገልጾዋል።በተላያዩ ምክንያቶች ወቅታዊ ሁነታዎች አሁን ያሉት ግጭቶች ከዚህ በፊት ከነበሩት ሁኔታዎቹ ስለተቀየሩ ግጭቶችን ለመከላከል የሚያስችሉት Strategy ስርዓት ለመዘርጋት በእንቅስቃሰ ላይ እንገኛለን ሲሉ ገልዋጾል። በአውደ ጥናቱ ላይ አባ ገዳዎች ፣የሃይማኖት አባቶች ፤ ሙሁራን እና ጥሪ የተደረጋላቸው እንግዶች ተሳትፋዋል።
ምድብ: ኢንቬንሽን ፍሳሽ እቶን መለያዎች: የአሉሚኒየም ኢንሽን ምድጃ, የአሉሚኒየም መቀነሻ እሳኤ, የአሉሚኒየም መቀነጫ ማሽን, ውስጣዊ የአሉሚኒ እቶን, የአሉሚኒየም መቅለጥ መሳሪያ, የአሉሚኒየም መቅለጥ ማሽን, የመነሻ ምድጃ, የማዋጣትና የማቃጠያ ምድጃ
እቲ ብረቡዕ 14 መጋቢት ኣብ ከሰላ ዝተኻየደ ዘተ፤ ኣብ ሰሰለስተ ወርሒ ኣብ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ከምዝካየድ ሱዳናዊ ወተሃደራዊ ሓላፊ ሉተናንት ጀነራል ማሕሙድ ባቢከር ሒማድ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል ሓቢሩ።
ኣብቲ ዘተ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ፡ ዘይሕጋዊ መድሃኒታትን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ከምኡ’ውን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዶብ ሰጊሩ ዝካየድ ንግዲ ከምዝዝተየሎም፡ እቲ ሱዳናዊ ወተሃደራዊ በዓል ስልጣን ገሊጹ።
ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፈ ኢትዮጵያዊ ሉተናንት ኮሎኔል ምክኤል ግርማይ ብወገኑ፤ ተመሳሳሊ መግለጺ ድሕሪ ምሃብ ኣብ ዶባት ዝርከቡ ዜጋታት ክልቲኤን ሃገራት ሓበሬታ ኣብ ምሃብን ምትሕልላፍን ክተሓባበሩ ጸዊዑ።
ኣብ 2009 ሱዳንን ኢትዮጵያን ንሰለስተ ዓመታት ዝጸንሕ ወተሃደራዊ ፕሮቶኮል ከምዝተፈራረማ ዝዝከር ኮይኑ፡ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ዝከታተል ሓባራዊ ወተሃደራዊ ሓይሊ ከቑማ ኣብ ምዝታይ ከምዝርከባ ጸብጻባት የመልክቱ።
መጠጥ ሰዎች የሰ downቸው ባህላዊ ታሪኮች በማሸጊያው ላይ የሚቀርቡ ሲሆን የድራጎን መጠጥ የመጠጥ ዘይቤዎች በሚስማር ሁኔታ ይሳባሉ ፡፡ ዘንዶው በቻይና ውስጥ የተከበረ እና ምስጢራዊነትን ያሳያል። በምሳሌው ላይ ዘንዶው ሊጠጣ ወጣ ፡፡ በወይን ስለተማረከ በወይን ጠርሙሱ ዙሪያ ይንከባለላል ፣ እንደ ጊያንጊን ፣ ቤተ መንግስት ፣ ተራራ እና ወንዝ ያሉ ባህላዊ ክፍሎችን በመጨመር የጊጊንግ ግብርን አፈ ታሪክ ያረጋግጣል። ሳጥኑን ከከፈቱ በኋላ ሳጥኑ ከከፈተ በኋላ አጠቃላይ የማሳያ ውጤት እንዲኖረው ለማድረግ ምሳሌዎች ያሉት የካርድ ወረቀት ንብርብር ይኖራል።
ምግብ ቤት የጠቅላላው የፕሮጀክት ስፋት በጣም ትልቅ ነው ፣ የመብራትና የውሃ ሽግግር እና የማእከላዊ አየር ማቀነባበሪያ ዋጋ እንዲሁም የሌላው የወጥ ቤት ሃርድዌር እና መሣሪያዎች ከፍተኛ ነው ስለሆነም የውስጥ የቦታ ማስጌጥ ላይ ያለው በጀት በጣም ውስን ነው ስለሆነም ንድፍ አውጪዎች “ የህንፃው የተፈጥሮ ውበት & quot ;, አንድ ትልቅ አስገራሚ ነገር ያስገኛል። የተለያዩ መጠን ያላቸው የሰማይ መብራቶችን በላዩ ላይ በመጫን ጣሪያው ተሻሽሏል ፡፡ ቀን ቀን ፣ ፀሐይ በከፍታ መብራቶች በኩል ታበራለች ፣ ተፈጥሮን ታገኛለች እና ከብርሃን ጋር የተጣጣመ ነው።
ቀለበት የኦጊጊ ቀለበት ንድፍ አውጭው ሚማያ ዳሌ በዚህ ቀለበት ላይ ምሳሌያዊ መልእክት አስተላል hasል ፡፡ የደወል ቀለበቷ መነሳሳት የጃፓን ተጣጣፊ አድናቂዎች እንዳላቸው እና በጃፓናውያን ባህል ውስጥ ምን ያህል እንደሚወ positiveቸው ካሉ ጥሩ ትርጉምዎች ተገኝቷል ፡፡ ለክፍሉ 18K ቢጫ ወርቅ እና ሰንፔር ይጠቀማሉ እና የቅንጦት ኦውራዎችን ያመጣሉ ፡፡ ከዚህም በላይ ተጣጣፊው ደጋፊ ለየት ያለ ውበት በሚሰጥበት አንግል ላይ ቀለበት ላይ ይቀመጣል ፡፡ የእሷ ንድፍ በምሥራቅና በምእራብ መካከል አንድ አንድነት ነው ፡፡
የጃፓን ምግብ ቤት እና ቡና ቤት ዶንግሻንግ ቤጂንግ የሚገኘው ቤጂንግ ውስጥ የሚገኝ የጃፓን ምግብ ቤት እና መጠጥ ቤት ነው ፣ እሱም ከቀርከሃ የተሠራው በተለያዩ ቅርጾችና መጠኖች ነው ፡፡ የፕሮጀክቱ ራዕይ የጃፓንን ማደንዘዣ ከቻይና ባህል አካላት ጋር በማጣመር ልዩ የመመገቢያ አካባቢ ለመፍጠር ነበር ፡፡ የሁለቱ አገራት የኪነ-ጥበባት እና የኪነ-ጥበባት ስራዎች ጠንካራ ግንኙነቶች ያሉት ባህላዊ ቁሳቁስ የቅርብ ጊዜ አካባቢን ለመፍጠር ግድግዳዎችን እና ጣሪያዎችን ይሸፍናል ፡፡ ተፈጥሮአዊ እና ቀጣይነት ያለው ቁሳቁስ በቻይንኛ ጥንታዊ ታሪክ ውስጥ ያለውን የፀረ-የከተማ ፍልስፍና ፣ የባምቡ ግሩስ ሰባት ክፍሎች ፣ እና ውስጠኛው ክፍል በቀርከሃው ውስጥ የመመገብን ስሜት ያነሳል።
ጋሻ ወንበር ኦስከር ወዲያውኑ ተቀምጠው ዘና እንዲሉ ጋበዙዎት ፡፡ ይህ የመቀመጫ ወንበር ፍጹም በሆነ ሁኔታ የተሰሩ የእንጨት ጣውላዎች ፣ የቆዳ መከለያዎች እና ትራስ ያሉ ልዩ ባህሪያትን የሚሰጥ በጣም ጎላ ያለና ጥራት ያለው ንድፍ አለው ፡፡ ብዙ ዝርዝሮች እና ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ቁሳቁሶች አጠቃቀም-ቆዳ እና ጠንካራ እንጨት ዘመናዊ እና ጊዜ የማይሽረው ንድፍ ያረጋግጣሉ።
ሓያሎ ናይ ዜና ማዕከናት ከም ዝገለጸኦ፡ ብሓመስ 15 መጋቢት 2012፡ ሰራዊት ኢትዮጽያ ኣብ ሰለስተ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኣብ ውሽጢ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ፈጺሙ። ብዘይ ወላሓደ ስክፍታ ኸኣ እቲ ነዚ ዜና’ዚ ዘመሓላለፈ ናይ መንግስቲ ኢትዮጲኣ በዓል ስልጣን፡ ኣብ መጻኢ ተመሳሳሊ መጥቃዕትታት ክድገሙ ከምዝኽእሉ ብተወሳኺ ገሊጹ።
ስድሪ ነዚ ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ልዑላውነት ዕርትራ ዝተፈጸመ ዘይምኽኑይ መጥቃዕቲ ብዘየላውል መገዲ ትኹንን። ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኸኣ መመኽነይትኡ ብዘየገድስ፡ ነቲ ደጊመ ክጥቅዕ’የ ዝብል ምፍርርራሕ ብቕጽበት ከቋርጽ ትጽውዕ። ንክልቲእን መንግስታት ከኣ ንፍልልያተን ሕጋውን ሰላማውን መፍትሒ ከናድያ መጸዋዕታኣ ተቕርብ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ንኽልቲእን ሃገራት፡ ኣብ ህይወት ክልቲኡ ኣህዛብ ኣዕናዊ ሳዕቤን ዝህልዎ፡ ናብ ዝዓበየ ኩናት ክወስደን ዝኽእል ሓደገኛ ምዕባሌ እዩ። እዚ ኸኣ ነቲ ኣዝዩ ተኣፋፊ ዝኾነ ዞባዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝያዳ ከግድዶ እዩ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ሳዕቤናት ዝሓለፈ እቲ ልዕሊ ሚእርቲ ሺሕ ህይወት ዘባኸነን ካልእ ጉድኣት ዘስዓበን ኩናት ገና ዘይሓወያ ሃገራት እየን። ዳግማይ ኩናት ከኣ እቲ ናይ መጨረሻ ኣህዛብ ክልቲእን ሃገራት ዝደልይዎ እዩ። ኣሰር እቲ ዝሓለፈ ኩናት ዘስዓቦ ዕንወት ገና ክሳብ ሎሚ ይረእሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ቀንዲ ናይ ኩናት ምኽንያት ገና መፍትሒ ኣይተረኽበሉን። ዳርጋ ኩሉ እቲ ኣብ ዞባና ኣሎ ዝበሃል ግርጭት ከኣ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ሰሪ ዘይምፍታሕ ግርጭት ዶብ ብሓደ ወገን፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ መሪሕነታት ዝርከብ ጽልእን ዘይምትእምማንን እዩ ክበሃል ይከኣል።
ስድሪ፡ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ፡ ብፍላይ ከኣ ጽጥታ ባይቶ ሕቡራት ሃገራትን ሓድነት ኣፍሪቃን እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ናዕቢ ብኣጋኡ ጠጠው ከብሉዎ ኣድላይ ስጉምትታት ክወስዱ ትጽውዕ። ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኸኣ ቻርተር ሕቡራት ሃገራትን መትከላት ኣህጉራዊ ሕግን ከተኽብር ኣድላይ ጸቕጢ ክግበረላ መጻዋዕታኣ ዳግማይ ተቕርብ።
ኣብ`ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ዩ.ኤስ ምኽትል ምንስተር ኣህጉራዊ ጉዳያት ማርያ ኦቴሮን ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ጆኒ ካርሰንን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብዛዕባ ብርቱካን ኣልዒሎም ተዛትዮም ኔሮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ወ/ት ብርቱካን ይቕረታ ስለዝሓተተትን ምስ ኣዲኣን ጓላን ንኽትራኸብን ከምዝፈትሓ ኣፍሊጡ`ሎ። ን646 መዓልታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘሕለፈት ብርቱካን፡ ብፍላይ በይና ተዓጽያ ዘሕለፈትለን 200 መዓልታት ዘስካሕክሓ ኸምዝነበራ ገሊጻ`ላ።
ገለ ተንተንቲ ፡ እቲ ንብርቱካን ዝተገብረ ይቕረታ፡ ኢትዮጵያ ሽም ዲሞክራሲኣ ንምምሕያሽ ዝገበረቶ`ዩ ይብሉ። ምንስትሪ ወጻኢ U.S ፡ ዓሚ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ሰብኣዊ መሰል፡ ብርቱካን ናይ ፖሊቲካ እስርቲ`ያ ኢሉዋ ኔሩ። ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ብወገኖም፡ ብርቱካን ናይ ሕልና እስርቲ`ያ ክብልዋ ጸኒሖም`ዮም።
ማጣሪያ 14 ካራት ወርቅ እንስሳ ፍላፃ ሰው ሰራሽ ድንጋይ ኳስ ሽቦ ድብ አካል ጌጣጌጥ ቢራቢሮ ጨረቃ / ጨረቃ / ኮከብ / ፀሐይ criss ተሻገረ መስቀል ኩብ Zirconia እጥፍ ክፉ ዓይን ስእል 8 ልብ መጪረሻ የሌለዉ ጊዜ ቦታ ወዘተ ቁልፍ የፍቅር ቁልፍ ወንዶች የአፍንጫ ቀለበት የእንቁላል ቅርጽ ያለዉ ሉል Pendant የሚወጋ ኃይማኖታዊ ክብ ኮከብ ጎድ አንሸራተት ጅራት ቴዲ ቢር ጠማማ Unisex ነጭ ነጭ ወርቅ ነጭ ድንጋይ ሴቶች X ቢጫ ወርቅ
በኦሬንጅ 2016 የካፍ ቻምፒየንስ ሊግ የግብፁ ዛማሌክ እና የደቡብ አፍሪካው ማሜሎዲ ሰንዳውንስ የግማሽ ፍፃሜ ተጋጣሚዎቻቸውን በማሸነፍ ለፍፃሜ አልፈዋል፡፡ ዛማሌክ ዋይዳድ ካዛብላንካን 6-5 እንዲሁም ማሜሎዲ ሰንዳውንስ ዜስኮ ዩናይትድን 3-2 በሆነ የአጠቃላይ ውጤት ማሸነፍ ችለዋል፡፡
ፕሪቶሪያ ላይ በሚገኘው ሉካስ ሞርፒ ስታዲየም የተገናኙት ማሜሎዲ ሰንዳውንስ እና ዜስኮ ዩናይትድ ናቸው፡፡ ዜስኮ ዩናይትድ በመጀመሪያው ዙር ጨዋታ ንዶላ ላይ 2-1 ማሸነፍ የቻለ ሲሆን በመልሱ ጨዋታ ግን ብራዚሎቹ የጨዋታውን ውጤት መቀልበስ ችላዋል፡፡ 2-0 በተጠናቀቀው ጨዋታ ላይቤሪያዊው አንቶኒ ላፎር እና ፔርሲ ታኦ ግቦቹን ከመረብ አሳርፈዋል፡፡ የካማ ቢሊያት እና ኪገን ዶሊ ቅንጅት ለዜስኮ ተጫዋቾች የራስ ምታት ሆኖ አልፏል፡፡
ዛማሌክ በሞሮኮ መዲና ራባት ላይ በዋይዳድ ካዛብላንካ 5-2 ቢሸነፍም የመጀመሪያው ዙር ላይ 4-0 በማሸነፉ ወደ ፍፃሜው ማለፍ ችሏል፡፡ ዋይዳድ በብዙዎች ያልታሰበውን ውጤት የመቀልበስ ስራ ቢሰራም በስተመጨረሻ ሳይሳካለት ቀርቷል፡፡
የካዛብላንካው ክለብ ዌልሳዊውን አሰልጣኝ ጆን ቱሻክን አሰናብቶ የቀድሞ ተጫዋቹን ሙሃመድ ሳሂልን ቀጥሯል፡፡ በኮምፕሌክስ ስፖርቲፍ ሞላይ አል ሃሰን ስታዲየም በተደረገው ጨዋታ ከአውሮፓ በዓመቱ መጨረሻ ዋይዳድን ተቀላቀለው ላይቤሪያዊው ዊሊያል ጄቦር እና የኮንጎ ብራዛቪል ኢንተርናሽናል የሆነው ፋብሪስ ኦንዳማ ሁለት ሁለት ግብ ሲስቆጥሩ ኢስማኤል ኤል ሃዳድ አንድ ግብ ከመረብ አሳርፏል፡፡ የዛማሌክ ሁለት ግቦች ባሰም ሙርሲ እና ዋዲ ደግላን ለቆ በክረምቱ የዝውውር መስኮት ወደ ካይሮ ሃያሎቹ የተዛወረው ናይጄሪያዊው ስታንሊ ኦሃዉቺ አስቆጥረዋል፡፡
ዛማሌክ ከ14 ዓመታት በፊት ሌላኛውን የካዛብላንካ ክለብ ራጃ ካዛብላንካን በማሸነፍ ለአምስተኛ ግዜ የአፍሪካ ሻምፒዮን መሆኑ የሚታወስ ነው፡፡ የቀድሞ የባፋና ባፋና አሰልጣኝ ፒትሶ ሞሴሚኒ ሰንዳውንስ ለደቡብ አፍሪካ አብሳ ፕሪምየርሺፕ ሻምፒዮንነት ያበቁ ሲሆን ከኦርላንዶ ፖይሬትስ በመቀጠል የቻምፒየንስ ሊጉ ዋንጫን ያገኘ ሁለተኛው የደቡብ አፍሪካ ክለብ ለመሆን በፍፃሜው ዛማሌክን ይገጥማሉ፡፡
የኢትዮጵያ አንደኛው ሊግ የመጨረሻ ሳምንት ጨዋታዎች ትላንት ሲካሀሄዱ ወደ ከፍተኛ ሊግ ያደጉት 6 ቡድኖች ተለይተው ታውቀዋል፡፡ ከ5 ምድቦች አንደኛ ደረጃ ይዘው ያጠናቀቁት ክለቦች በቀጥታ ከፍተኛ ሊጉን ሲቀላቀሉ አንድ ቡድን በጥሩ ሁለተኝነት ከፍተኛ ሊጉን መቀላቀል ችሏል፡፡
የምዕራብ ኢትዮጵያ ክለቦች በሚሳተፉበት ምድብ ሀ መሪው ሚዛን አማን በሜዳው ጋምቤላ ዩኒቲን አስተናግዶ 3-0 አሸንፎ ከፍኛ ሊጉን መቀላቀል ችሏል፡፡ በዚሁ ምድብ የማለፍ እድሉ በሚዛን አማን ነጥብ መጣል ላይ ተንጠልጥሎ የነበረው ቱሉ ቦሎ ሆለታ ከተማን 5-1 ማሸነፍ ቢችልም የማለፍ ህልሙ በሚዛን አማን ማሸነፍ ምክንያት ሳይሳካ ቀርቷል፡፡
በምስራቁ የሀገሪቱ ክፍል የሚገኙ ክለቦችን ያካተተውን ምድብ በ38 ነጥብ እየመራ ወደ ሐረር የተጓዘዌ መቂ ከተማ ሐረር አባድርን 3-0 በማሸነፍ ከፍተኛ ሊጉን ተቀላቅሏል፡፡ ሁለተኛ ደረጃ ላይ የነበረው ሞጆ ከተማ በተመሳሳይ ወደ ሐረር ተጉዞ ሐረር ሲቲን 1-0 ፣ 3ኛ ደረጃ ላይ የሚገኘው ባቱ ከተማም ካሊ ጅግጅጋን 7-3 ቢረቱም የከፍተኛ ሊጉን ትኬት ሳይቆርጡ ቀርተዋል፡፡
የሰሜን ኢትዮጵያ ቡድኖች በሚገኙበት በዚህ ምድብ አመቱን በመሪነት የዘለቀው ደሴ ከተማ ወደ እንጅባራ አቅንቶ አዊ አምፒልታቅን 2-1 ሲያሸንፍ ተከታዩ ዳባት ከተማ በአምባ ጊዮርጊስ በመሸነፉ ደሴ ከተማ አንድ ሳምንት በሚቀረው ምድብ አስቀድሞ ማለፉን ማረጋገጥ ችሏል፡፡
በመካከለኛው የኢትዮጵያ ክፍል የሚገኙ ክለቦች የተደለደሉበትን ምድብ ሀ የካ ክፍለ ከተማ ከአንድ ሳምንት ቀደም ብሎ ወደ ከፍተኛ ሊግ መግባቱን ሲያረጋግጥ በትላንትናው እለት አዲስ ከተማን የገጠመው ንፋስ ስልክ ላፍቶ 1-0 በማሸነፍ ነጥቡን 43 ቢያደርስም በአምበሪቾ በግብ ልዩነት ተበልጦ በጥሩ ሁለተኝነት ሳያልፍ ቀርቷል፡፡
የደቡባዊ የሀገሪቱ ክፍል ላይ የሚገኙ ክለቦችን ያሳተፈው ምድብ ላይ አቻ ውጤት ወደ ከፍተኛ ሊግ ለማለፍ በቂው የነበረው ቡታጅራ ከተማ ከ ጎፋ ባሪንቼ አቻ ተለያይቶ ማደጉን ሲያረጋግጥ አምበሪቾ ኮንሶ ኒውዮርክን 3-0 በማሸነፍ በጥሩ ሁለተኝነት ማለፉን አረጋግጧል፡፡
ፓርቲያቸውና የኢትዮጵያ መንግሥት በሀገር ውስጥና በዓለም አቀፍ መድረክ ለረጅም ዓመታት የሚወቀስበትንና እየተወቀሰ የሚገኝበትን የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብት ጥሰት ለማሻሻል፣ እስረኞችን ለመፍታትና በእስር ቤቶች ውስጥ ይፈፀማሉ የሚባሉትን የማሰቃየት ተግባራት የማስቆም እርምጃ በአጭር ጊዜ ውስጥ መውሰድ ይችላሉ? ጽዮን ግርማ በኢትዮጵያ የሚገኙ አራት ጠበቆችን አነጋግራ ያሰናዳችውን ዘገባ ያድምጡ።
ገዢው ፓርቲ ኢሕአዴግ መጋቢት 18/ቀን 2010 ዓ/ም የፓርቲው ሊቀመንበር አድርጎ የመረጣቸው ዶ/ር አብይ አሕመድ ነገ ሰኞ የጠቅላይ ሚኒስትርነት ሥልጣናቸውን በይፋ ይረከባሉ ተብሎ ይጠበቃል።
ፓርቲያቸውና የኢትዮጵያ መንግሥት በሀገር ውስጥና በዓለም አቀፍ መድረክ ለረጅም ዓመታት የሚወቀስበትንና እየተወቀሰ የሚገኝበትን የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብት ጥሰት ለማሻሻል፣ እስረኞችን ለመፍታትና በእስር ቤቶች ውስጥ ይፈፀማሉ የሚባሉትን የማሰቃየት ተግባራት የማስቆም እርምጃ በአጭር ጊዜ ውስጥ መውሰድ ይችላሉ ወይ? የሚል ጥያቄን ያነሳችው ጽዮን ግርማ በኢትዮጵያ የሚገኙ አራት ጠበቆችን አነጋግራ ዮን ግርማ በኢትዮጵያ የሚገኙ አራት ጠበቆችን አነጋግራ ያሰናዳችውን ዘገባ ያድምጡ።
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1998 ዓ.ም.) 8.9 ሚሊዮን ሆኖ ይገመታል። ከተማው 04°18′ ደቡብ ኬክሮስ እና 15°18′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ኪንሻሳ በ1873 ዓ.ም. በጀብደኛው ሄንሪ ሞርቶን ስታንሊ ተመሠርቶ ስሙ ለቤልጅግ ንጉሥ 2 ሌዮፖልድ ክብር ለዮፖልድቪል ሆነ። በ1912 ዓ.ም. የቤልጅግ ቅኝ አገር መቀመጫ ወደዚያ ከቦማ ተዛወረ። በድሮው ዘመን የአሣ አጥማጅ መንደር በዚያ 'ኪንሻሳ' ስለተባለ፣ በ1958 ዓ.ም. ስሙ እንደገና ኪንሻሳ ሆነ።
ፀሎት ንግግር ነው ። ይሁን እንጂ እኛ የምንጀምረው አይደለም ። እግዚአብሔር ነው መጀመሪያ የሚናገረው ። ድምፁ በመጽሐፍ ቅዱስ መጽሐፍት ውስጥ በከፍተኛ ደረጃ ደግሞ በክርስቶስ ስራ እና ማንነት ውስጥ ጎልቶ ይደመጣል ። እናም በሚደንቅ ሁኔታ እኛን ሊሰማን ቆም ይላል ጆሮውን ወደእኛ ያዘነብላል ። ፀሎት አቅሙ ማመን ከሚያቅተን በላይ ነው ። የእኛ ዓይኖች በቃሉ ላይ ሆነው እርሱም ጆሮውን ያዘነብልልናል ።
“ዓይኖቼን ክፈት፥ ከሕግህም ተአምራትህን አያለሁ” (መዝሙር 119፡18) ። በእራሳችን ልናየው የማንችለውን የክብሩን ውልብታ ያሳየን ዘንድ ዓይኖቻችንን እንዲከፍትልን እግዚአብሔርን እንጠይቀዋለን ። ያለ እርሱ እርዳታ ተፈጥሮአዊ አይን ያላቸው ተፈጥሮአዊ ሰዎች ብቻ ነው የምንሆነው ። “ለፍጥረታዊ ሰው የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም፤ በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ ሊያውቀው አይችልም። መንፈሳዊ ሰው ግን ሁሉን ይመረምራል ራሱ ግን በማንም አይመረመርም” (1 ቆሮንቶስ 2፡14-15) ።
በማቴዎስ ወንጌል 13፡13 ላይ “እያዩ ስለማያዩ” የሚሉትን ቃላት ኢየሱስ የተጠቀመው እርሱን እና ትምህርቱን በተፈጥሮአዊ አይኖቻቸው ብቻ ለሚያዩ ያለ መንፈስ ቅዱስ የማንቃት ስራ ላሉት ነበር ። ለዚህም ነው ጳውሎስ ለክርስቲያኖች ሲጸልይ “የክብር አባት የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ አምላክ እርሱን በማወቅ የጥበብንና የመገለጥን መንፈስ እንዲሰጣችሁ እለምናለሁ። ይህም የልባችሁ ዓይኖች ሲበሩ የመጥራቱ ተስፋ ምን እንዲሆን በቅዱሳንም ዘንድ ያለው የርስት ክብር ባለ ጠግነት ምን እንዲሆን ለምናምን ከሁሉ የሚበልጥ የኃይሉ ታላቅነት ምን እንዲሆን ታውቁ ዘንድ ነው” (ኤፌሶን 1፡17-18) የሚለው ።
ልክ እንደ መዝሙረኛው ለመንፈሳዊ እይታ ብቻ ሳይሆን በእግዚአብሔር ቃል ውስጥ ተዓምራቶችን ማየት እንድትችሉ ጸልዩ ። ተዓምር ለመቅበዝበዝ ትልቅ መድኃኒት ነው ። በእግዚአብሔር መደነቅን የሚያሳድጉ ልባቸውን ከፈተና እና ከመቀዝቀዝ ይጠብቃሉ ።
በመንገድ ዳር ላይ ሆኖ “የዳዊት ልጅ፥ ኢየሱስ ሆይ፥ ማረኝ” እያለ እንደለመነው እንደ ዕውሩ ሰው ጸልዩ። ኃጢያት በዚህ ምድር ላይ እስካለን ድረስ ከእግዚአብሔር ጋር በቃሉ የሚኖረንን ግንኙነት ይገዳደራል ። በየዕለቱ ቤተሰቦቻችንን እና ጓደኞቻችንን ከማንም በላይ ደግሞ እግዚአብሔርን እናሳዝናለን ። ስለዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ንባባችንን “እግዚአብሔር ሆይ ለእኔ ለኃጢያተኛው ይቅርታ አድርግልኝ!” (ሉቃስ 18፡13) በሚል ፀሎት መጀመር የሚገባ ነው ።
መጽሐፍ ቅዱስን ማንበብ በየዕለቱ ለሚገጥሙን ውድቀቶች ማሸነፊያ፣ እንደ አዲስ ንሰሀ መግቢያ እና እራሳችንን መልሰን ጸጋው ውስጥ የምንጨምርበት መንገድ ነው ። ፀሎት ደግሞ በጸጋው መደነቅ እንድንቀጥል የሚያደርግ እውነተኛ ትህትናን የምናሳድግበት መንንድ ነው ።
እግዚአብሔር ዓይናችሁን ከከፈተላችሁ ጸጋው ብቻ በቂ እንደሆነ ካስታወሳችሁ፤ በሕይወታችሁ ደግሞ እውነተኛ ለውጥ እንዲያመጣ ጸልዩ ። የቃሉ ዘር እውነተኛ እና በሚታይ መልኩ ተጨባጭ የሆነ ለሌሎች መስዋዕታዊ ፍቅርን የሚያደርግ ሥራ እንዲያፈራ ጸልዩ ። “ቃሉን የምታደርጉ ሁኑ እንጂ ራሳችሁን እያሳታችሁ የምትሰሙ ብቻ አትሁኑ” (ያዕቆብ 1፡22) ። ሰው ሰራሽ በሆነ መልኩ ከእያንዳንዱ ጥቅስ የትግበራ ነጥቦችን ፍለጋ ላይ ማተኮር የለባችሁም ነገር ግን ቃሉ ተግባራዊ ኑሮአችሁን እንዲመራ እና እንዲቀርፅ ጸልዩ ።
እግዚአብሄር ዓይኖቻችንን ለተአምራቶቹ እንዲከፍት የምንጸልይበት ሌላ መንገድ ይህ ነው። የእግዚአብሔር ሥራዎች እንደ ተራራ ክምር ሆነው በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ አሉ፤ ነገር ግን ከፍተኛው ቦታ እና አስደናቂ መገለጥ የልጁ ማንነት እና ሥራ ነው።
ከትንሳኤው በኋለ እራሱ ኢየሱስ እንዳስተማረው ለእያንዳንዱ ቃል ፣ ለእያንዳንዱ የመጽሐፍ ቅዱስ መጽሐፈት እና ለእያንዳንዱ ታሪክ ቅርብ የሆነ መፍቻ ቁልፉ እርሱ እንደሆነ ነው። መጀመሪያ “ከሙሴና ከነቢያት ሁሉ ጀምሮ ስለ እርሱ በመጻሕፍት ሁሉ የተጻፈውን ተረጐመላቸው” (ሉቃስ 24፡2)። ቀጥሎም “ከእናንተ ጋር ሳለሁ በሙሴ ሕግና በነቢያት በመዝሙራትም ስለ እኔ የተጻፈው ሁሉ ይፈጸም ዘንድ ይገባል ብዬ የነገርኋችሁ ቃሌ ይህ ነው አላቸው” (ሉቃስ 24፡44)። እንዲህም በማድረጉ “መጻሕፍትን ያስተውሉ ዘንድ አእምሮአቸውን ከፈተላቸው” (ሉቃስ 24፡45)።
የመጽሐፍ ቅዱስ ንባብ እና ጥናት ዋነኛ አላማው ኢየሱስን ማየት እና በእርሱ መደሰት ነው። ስለሚመጣው የመንግስተ ሰማይ ደስታ በምድር ያለው ጣዕሙ ይህ ነው። “እውነተኛ አምላክ ብቻ የሆንህ አንተን የላክኸውንም ኢየሱስ ክርስቶስን ያውቁ ዘንድ ይህች የዘላለም ሕይወት ናት” (ዮሐንስ 17፡3)። እንዲህ መሆኑ ለጥናታችን አቅጣጫ ፣ ትኩረት እና አላማ ይሰጠዋል። “እንወቅ እናውቀውም ዘንድ እግዚአብሔርን እንከተል እንደ ወገግታም ተዘጋጅቶ እናገኘዋለን፤ እንደ ዝናብም ምድርንም እንደሚያጠጣ እንደ መጨረሻ ዝናብ ይመጣል” (ሆሴዕ 6፡3)። “ከሁሉ ይልቅ ስለሚበልጥ ስለ ክርስቶስ ኢየሱስ ስለ ጌታዬ ዕውቀት ነገር ሁሉ ጉዳት እንዲሆን እቆጥራለሁ” (ፊልጵስዩስ 3፡8) ይሄ በነፍሳችን ውስጥ ታላቅ ናፍቆት እና ስሜትን ይፈጥራል።
ሁለቱንም ዓይኖቻችሁን ለኢየሱስ ክፍት አድርጉ። የምናነብበው ክፍል ከኢየሱስ እና ሥራው ጋር ያለውን ግንኙነት እስካላየን ድረስ የንባባችንን ዋነኛ ክፍል ገና አልፈፀምንም።
የአገሪቱ የፖለቲካ ድባብ እየተለወጠ ይመስላል፡፡ በሺዎች የሚቆጠሩ የፖለቲካ እስረኞች ተፈተዋል፡፡ አሁንም እየተፈቱ ነው፡፡ ዶ/ር ዐቢይ አህመድ የጠ/ሚኒስትርነት መንበሩን ከያዙ ወዲህ መንግስት የተቃዋሚ ፖለቲካ ሃይሎችን የሚመለከትበት መነጽር በእርግጥም ተለውጧል፡፡ በአገር ውስጥ በሰላማዊ መንገድ ለሚንቀሳቀሱት ምቹ ምህዳር ለመፍጠር መንግስት ቁርጠኝነቱ እንዳለው ጠ/ሚኒስትሩ መግለጻቸው ይታወቃል፡፡ በውጭ አገር ለሚገኙ የፖለቲካ ኃይሎችም ጥሪ ሲደረግ መቆየቱ አይዘነጋም፡፡ በዚሁ መሰረትም የኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ግንባር መሥራችና ሊቀ መንበር አቶ ሌንጮ ለታና የድርጅቱ አመራሮች ሰሞኑን አዲስ አበባ ገብተዋል፡፡ መግባት ብቻም ሳይሆን ከጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ጋር ተገናኝተው ተደራድረዋል፡፡ በትጥቅ ትግል ላይ ያሉ ሌሎች የፖለቲካ ሃይሎችም ነፍጥ ጥለው፣ ወደ አገራቸው በመግባት፣በሰላማዊ መንገድ የፖለቲካዊ ትግላቸውን እንዲቀጥሉ ሰሞኑን ጭምር መንግስት ጥሪ እያቀረበ ነው፡፡
ለመሆኑ እነዚህ ሁሉ አዎንታዊ የፖለቲካ ለውጦች በአገሪቱ የፖለቲካ ሥርዓትና የዲሞክራሲ ግንባታ ላይ ምን አስተዋጽኦ አላቸው? በአገር ውስጥ ያሉ ተቃዋሚዎችና ፖለቲከኞች ሂደቱን እንዴት ያዩታል? የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ፤አንጋፋ የተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮችን አነጋግሮ ሃሳባቸውን እንደሚከተለው አጠናቅሮታል፡፡
ብዙዎች ዶ/ር አብይ የንግግር ሠው ናቸው ይላሉ፤ እኔ በዚህ አልስማማም፡፡ ንግግር ብቻ አይደለም፣ በተግባርም እየተገለጡ ነው፡፡ ግን ሁሉንም በአንድ ጊዜ ያድርጉ የሚል ሰው ካለ፣ ራሱ ሞክሮ ነው ማየት ያለበት፡፡ እስከ ዛሬ ከምናውቀው በተለየ በእስር ቤት ሲማቅቁ የነበሩ ኢትዮጵያውያን እንዲፈቱ ማድረግ ቀላል አይደለም፤ እውቅና መስጠት ያስፈልጋል። ከዚህ በመለስ ለፖለቲከኞች የሚያሣዩትን ክብርና የሚያስተላልፉትን ጥሪ እንደ ትንሽ ነገር መቁጠር፣ ለኔ ትንሽነት ይሆንብኛል፡፡ የፖለቲካ ለውጥ ከተባለም፣ የግድ እኛ ስልጣን ይዘን ማድረግ የለብንም፡፡ ጉዳዩ እንዲፈፀም እንጂ እኛ ስልጣን ላይ ወጥተን ካልፈፀምነው አይጥምም ማለት ጥሩ አይደለም፡፡ እርግጥ ነው ብዙ መሻሻል ያለባቸው ነገሮች ይቀራሉ። እነዚህ የሚቀሩ ጉዳዮች ላይሻሻሉ ይችሉም ይሆናል። ተወዳድረን ስልጣን ይዘን ልንፈፅማቸው የሚችሉ ይሆናሉ፡፡ የፖለቲካ መሻሻል ሂደት ነው፡፡ ግን ቅድሚያ እንዲሻሻሉ የምንፈልጋቸው ነገሮች ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ ለምሣሌ ግንቦት 7፣ ኦነግ---የሚባሉት ሃይሎች የትጥቅ ትግል ትተው፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ለመታገል ፍላጎት ማሳየት አለባቸው፡፡ እነሱ ይሄን ፍላጎት ሲያሣዩ ደግሞ እዚህ ያለውም መንግስት ዋስትና ሊሠጣቸው ይገባል። ይሄን ስል አሁን ፖለቲካችን ሊታመን የሚችልበት ደረጃ ላይ ደርሷል ማለቴ አይደለም፡፡ የዶ/ር አብይ መነሣሣት የግለሰቡ የራሣቸው ብቻ ነው ወይስ በአጠቃላይ የግንባሩ ነው? የሚለውን ለማረጋገጥ ጊዜ ሊወስድብን ይችላል፡፡
እኔ ለለውጡ ድርድር ራሱ ላያስፈልገን ይችላል የሚል አመለካከት ነው ያለኝ፡፡ በድርድር ልናገኛቸው የምንችላቸውን ነገሮች እነሱ የሚሠጡን ከሆነ ድርድር ለምን ያስፈልጋል? እኔ ተደራድሬ ነው ያመጣሁት ለማለት ካልሆነ በስተቀር ጥያቄዎች በቀጥታ የሚመለሱ ከሆነ መደራደር ላያስፈልገን ይችላል። ለምሣሌ ተደራድረን እስረኛ ማስፈታት እንፈልግ ነበር፤ ነገር ግን እስረኞች እየተፈቱ ነው፡፡ ምርጫ ቦርድ በሚፈለገው መጠን ከተስተካከለ የግዴታ መደራደር አያስፈልግም።
ስለዚህ ወደ ሃገር ውስጥ እየገቡ ያሉ የፖለቲካ ድርጅቶች መምጣታቸው በበጎ የሚታይ ነው፡፡ ለሃገራዊ መግባባቱም አስፈላጊ ነው፡፡ አሁን ዶ/ር አብይ የጀመሩትን እየደገፍን፣ አክራሪ ሃይሎች እንዳያንሰራሩ መስራት ይጠበቅብናል፡፡ ይህን ስል እነ ዶ/ር አብይ የሚፈለገውን ለውጥ እንዲያመጡ ግፊት ማድረግ እንዳለብን ሳንዘነጋ ነው፡፡
አሁን የእነ ሌንጮ ለታ ኦዴግ ከመጣ፣ እነ ግንቦት 7፣ እነ ኦነግ፣ እነ ኦብነግ እና ሌሎችም ድርጅቶች የማይመጡበት ምክንያት አይኖርም፡፡ እነሱም የፈለጉትን ሃሣብ ለኢትዮጵያ ህዝብ አቅርበው ህዝቡ ይወስናል ማለት ነው፡፡
ከተለያዩ የፖለቲካ ሃይሎች ጋር ለመደራደር ፍላጎት እንዳለ ፍንጭ የታየው በኦህዴድ መግለጫ ላይ እንደነበር ይታወሳል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩም በዚህ ረገድ ብዙ ቃል ገብተዋል፡፡ ጥሪም አቅርበዋል። አሁን ቃሉ በተግባር ከተፈፀመ በኔ እይታ ጥሩ ነገር ይመጣል።
እኔ የእስካሁኑን እንቅስቃሴዎች በአዎንታዊ መልክ ነው የማያቸው፡፡ ለሁሉም ድርጅቶች፤ “በር ተከፍቶላችኋልና ሃገር ቤት ገብታችሁ ስሩ” ሲባል ነበር። የኦሮሚያ ፕሬዚዳንት አቶ ለማ መገርሳም፣ “እኛ ሀገር ቤት ቢሮ ለቢሮ፣ ሌሎች ጫካ ለጫካ የሚንቀሳቀሱበት ሁኔታ ማብቃት አለበት” ብለው ነበር፡፡ “ሁሉም በዲሞክራሲያዊ መንገድ ተንቀሳቅሶ አማራጩን ለህዝብ በማቅረብ የፖለቲካ ውድድር ማድረግ አለበት” የሚል እምነት እንዳላቸው አመላካች ነው፡፡
ይሄ የሚደገፍ ሃሳብ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር እነ ሌንጮ ለታም አሁን ያለውን ህግና ህገ መንግስት አክብረው ለመስራት ቢወስኑና መሻሻል ያለባቸውን ህጎችም በኋላ እያሻሻሉ ቢኬድ ጥሩ የፖለቲካ ለውጥ ይመጣል። እርግጥ ነው መታየት ያለባቸው አዋጆች አሉ፡፡ ለምሣሌ የሚዲያ፣ የሲቪክ ማህበራት፣ የምርጫ ቦርድ፣ የፀረ ሽብር አዋጆች አሉ፡፡ አሁን ደግሞ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አለ፡፡ እነዚህ አዋጆች እንዴት ለሁሉም ተስማሚ በሆነ ሁኔታ ይስተካከሉ የሚለውን መመካከር ያስፈልጋል። በውጭ ያሉ የፖለቲካ ሃይሎችም ለዚህ አይነቱ የእርቅና የመተባበር መንፈስ ዝግጁ ሆነው ከመጡ ጥሩ መሻሻልና ለውጥ ሊመጣ ይችላል። አሁን እነ አቶ ሌንጮ መምጣታቸው ጥሩ ምልክት ነው፡፡ በነገራችን ላይ አቶ ሌንጮ ዘመዴ ናቸው፤ ግን በፖለቲካ ምክንያት የተለያየን ነበርን፡፡ ተማሪዎች ሳለን እኔና ሌንጮ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ም/ቤት አባል ነበርን፡፡ አቋማቸውን አውቃለሁ፡፡ የኢትዮጵያ አርሶ አደሮች፣ ህዝቦች፣ ብሄር ብሄረሰቦች መብት እንዲከበርና በጋራ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን እንፍጠር የሚል አመላከከት እንዳላቸው አውቃለሁ፡፡ ኦነግ ውስጥ ሆነውም ይሄን አመለካከት የለቀቁ አይመስለኝም፡፡
ዶ/ር ዲማ ነገኦም በሃገሪቱ ፖለቲካ ጥሩ ዕውቀት አላቸው፡፡ በዚህ መንገድ ሃገሪቱን ለማገልገል ከቻሉ ጥሩ ነው፡፡ በተመሳሳይ ከሌሎች የፖለቲካ ሃይሎችም ጋር ድርድርና ውይይት ማድረጉ ለሃገሪቱ ፖለቲካዊ መሻሻል ጠቃሚ ነው፡፡ ዶ/ር ዲማ ነገኦም ሆነ አቶ ሌንጮ ለታ በኦሮሞ ህዝብ ትግል ውስጥ ለረጅም ጊዜ የቆዩ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያን ፖለቲካም በደንብ ያውቃሉ፡፡ መምጣታቸው በጣም ጠቃሚ ነው፡፡ እነሱም ሆነ ሌሎች የፖለቲካ ሃይሎች ወደ ሃገር ቤት መምጣታቸው ህዝብ አማራጭ እንዲያገኝ ያደርጋል። ከሁሉም በኩል የህዝብን መብት ማክበር ነው የሚጠበቀው፡፡
በውጭ ሃገር ከሚገኙ ህዝባዊ መሠረት ካላቸው የፖለቲካ ሃይሎች ጋር የሚደረግ ማንኛውም ድርድር፣ ለዚህች ሃገር በጎ ውጤት ነው የሚያመጣው፡፡ አሁን ከኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ጋር የተደረገው ድርድርና አመራሮቹም ወደ ሃገር ቤት መግባታቸው በአዎንታ የሚታይ ነው፡፡
ዞሮ ዞሮ የኛም ጥያቄና ትግል ከነበረው አንዱ እንዲህ ያለው ድርድር እንዲካሄድ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም ሽብርተኛ ካላቸው ቡድኖች ጋርም መነጋገሩ መጥፎ ውጤት የለውም፡፡ መነጋገር ሁሌም በጎ ነው፡፡ የፀረ ሽብር አዋጁን ለጊዜው ወደ ጎን ትቶ፣ መነጋገሩ ለሃገሪቱ ፖለቲካ ይበጃል፡፡ ዋናው የድርድርና የንግግሩ መቋጫ፣ ነፃ ፍትሃዊ ምርጫ ማድረግ መቻል ነው፡፡ የመጨረሻው ውጤት ይሄ ነው፡፡ ይህ የሚፈለገው አይነት የፖለቲካ ሂደት እንዲመጣ ደግሞ መርጦ ከፈለጉት ጋር መደራደር ሣይሆን ከሁሉም ጋር መነጋገር ነው የሚያስፈልገው፡፡ መንግስት በውጭ ካሉ ሽብርተኛ ከተባሉት ጋርም ያለ አድልኦና ልዩነት መደራደር አለበት፡፡ ለኦነግ የተሠጠው እድል ለሌሎችም መሰጠት አለበት፡፡ አንዱን መርጦ አንዱን ማግለል ውጤቱ ጥሩ አይሆንም፡፡ ከዚህ በፊት የነበረው የሃገሪቱ የፖለቲካ ችግር፣ አንዱን መምረጥና ሌላውን ማግለል መሆኑ መታወቅ አለበት፡፡ አሁን የሽብር ፍረጃውን ወደ ጎን ትቶ መነጋገርን ማስቀደም፣ ለዚህች ሃገር ፖለቲካዊ መሻሻል ወሣኝ ነው፡፡ ከጥቂቶች ጋር ብቻ የሚደረግ ድርድር ግን የሃገሪቱን ሙሉ ችግር አይፈታም፡፡ አሁን ለድርድር አዲስ አበባ የገባው ድርጅት ከዚህ በፊትም ብዙ የድርድር ጥረት አድርጓል፡፡ ደብዳቤ ፅፎ ያውቃል፡፡ ለደብዳቤያቸው መልስ ያጡ የድርጅቱ መሪ፣ በራሳቸው ተነሳሽነት ሃገር ውስጥ እንደገቡም አይዘነጋም፡፡ በኋላም ታግተው፣ 24 ሰዓት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ሃገር ለቀህ ውጣ እንደተባሉ ይታወቃል፡፡ ስለዚህ ይህ ድርጅት ሃገር ውስጥ ለመግባት ከፍተኛ ጥረት ሲያደርግ ስለቆየ፣ አሁን ጉዳዩ ቀሎላቸው ሊገቡ ችለዋል፡፡ ያኔም ከሃገር ለቀህ ውጣ ከማለት ይልቅ መነጋገር ቢችሉ ኖሮ መልካም ነበር። ይህ ድርጀት ከእነሱ ይልቅ ለድርድሩ ብዙ ርቀት የተጓዘ ነው፡፡ በአንፃሩ ደግሞ በተካረረ ፅንፍ ላይ ያሉ ድርጅቶችም አሉ፡፡ እነሱን ወደዚህ መድረክ ማምጣት ነው እንደ ትልቅ ውጤት ሊታይ የሚገባው፡፡ ስለዚህ መንግስት በዚህ ላይ ነው መስራት ያለበት፡፡አሁን ያለው የኢህአዴግ መንግስት ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩም በኢህአዴግ የተሰየሙ፣ ኢህአዴግ ናቸው፡፡ ስለዚህ የፖለቲካውን ሂደት በጥንቃቄ ማየት ያስፈልጋል፡፡ ለምርጫ ስርዓቱ መሻሻልና መዋቅራዊና አስተዳደራዊ ለውጥ ምን ያህል የተዘጋጀ ነው? የሚለው አጠያያቂ ነው፡፡ አሁን ባለው ሁኔታ ለውጡን በተግባር ማሳየት አለባቸው፡፡ በተለይ የፖለቲካው ወሳኝ ጉዳይ ምርጫ ነው፡፡ የምርጫው ሂደት ምን ያህል ሊቀየር ይችላል የሚለው ነው፣አሁን የሚያሳስበኝ፡፡ በዚህ እንቅስቃሴ ቆይተው፣ የህዝቡን ልብ ገዝተናል፣ እኛን ነው ህዝቡ የሚደግፈው ብለው ምርጫውን እንዳያበላሹት ስጋት አለኝ፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ የተረጋጋ ዲሞክራሲ እንዲመጣ ከተፈለገ ሥር ነቀል የምርጫ መዋቅራዊና አስተዳደራዊ ለውጥ ያስፈልጋል፡፡ የሚደረጉ ድርድሮችም ይህን ታሳቢ ማድረግ አለባቸው፡፡ የምርጫ ሥርዓቱ ከተቀየረ ብዙ ፖለቲካዊ ለውጦች ልናይ እንችላለን፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደዚህ መንገድ የሚያደርሰንን ፍኖት ነው ማዘጋጀት ያለባቸው፡፡
በቂ የህዝብ ድጋፍ ካላቸው ሃይሎች ጋር ነው በወሣኝነት መደራደር የሚያስፈልገው፡፡ ይህ አይነቱ ድርድር ለመጀመሩ እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ ከግንቦት 7፣ ከኦነግ፣ ከመድረክ፣ ከሠማያዊ ፓርቲና ከመሣሠሉት ህዝባዊ ድጋፍ ካላቸው ድርጅቶች ጋር እስካሁን ድርድር አልተጀመረም፡፡ የፖለቲካ መሻሻል ፍንጮች በበቂ መጠን ታይተዋል ሊባል የሚችለው ከእነዚህ ሃይሎች ጋር ድርድር ሲጀመር ነው፡፡ አሁን ወደ ሃገር ውስጥ የገቡት ሃይሎች ቀላል ቦታ ባይኖራቸውም ሌሎችም ቀሪዎች አሉ ለማለት ፈልጌ ነው፡፡
በነገራችን ላይ ሙሉ የፖለቲካ መሻሻል ፍንጮች እየታዩ ነው ለማለት፣ አሁን ኦዴግ ወደ ሃገር ውስጥ መግባቱ ብቻ በቂ አይደለም፡፡ በ1997 ህብረት ከኢህአዴግ ጋር ተደራድሮ፣ የጋራ ኮሚቴ ሁሉ አቋቁመን ነበር፡፡ በኋላ ግን እነዚያን ነገሮች በሙሉ ውሃ ነው የበላቸው፡፡ ኢህአዴግ ድርድሮችን ጊዜና የተሻለ ነገር ሲያገኝ ደፍጥጧቸው ነው የሚያልፈው፡፡ አሁን በዋናነት ሁለት ነገሮች ወሣኝ ናቸው፡፡ አንደኛው በመሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ስምምነት አለ ወይ? የሚለው ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ የተስማማንባቸው ነገሮች ስራ ላይ ይውላሉ ወይ? የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ እርግጥ ነው አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከአንደበቱ ጥሩ ጥሩ ነገሮች ይወጣሉ፡፡ ይህ ጥሩ ነው፡፡ በሌላ በኩል የተናገርከውን በስራ ፈፅም የሚል ግፊት አለ፡፡ በመጀመሪያ በጎ ንግግሮችን ማድረግ መልካም ነው፡፡ ከዚያ በኋላ ሃቀኛ ድርድር ማድረግ ነው፤ ቀጥሎም ስምምነት የተደረሠባቸውን ነገሮች ስራ ላይ ማዋል ነው፡፡ እነዚህ ሶስት ደረጃዎች ይጠበቃሉ፡፡ አሁን በመጀመሪያው ደረጃ ላይ ነው ያለነው፡፡ አሁን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በጎ በጎ ሃሳቦችን እየተናገሩ ነው ያለው፡፡
በሌላ በኩል ለአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ አስፈላጊ አይደለም፡፡ ፖለቲካዊ አጣብቂኝ ይፈጥርባቸዋል፡፡ ስለዚህ ይህን አንስተን ወደ ሁለተኛው ደረጃ፣ ወደ ሃቀኛ ድርድር መምጣት አለባቸው፡፡ የዚህ ሃገር ችግር የሚፈታው በኢህአዴግ ብቻ ሳይሆን ሌሎችም ተጨምረውበት ነው የሚለውን ኢህአዴግ ማመን አለበት፡፡ ይሄን ሲያምን ነው ሃቀኛ ድርድር ማድረግ የሚቻለው፡፡ ሰፊ ህዝባዊ መሠረት ካላቸው በሃገር ውስጥም በውጪም ከሚገኙ ድርጅቶች ጋር መስራት የሚችለውም ይሄን አምኖ ሲቀበል ብቻ ነው። አሁን ከኦዴግ ጋር የተደረገው ድርድር መልካምነቱ እንዳለ ሆኖ ማለቴ ነው፡፡
አሁን በስፋት እየታየ ያለው በገዥው ፓርቲ በኩል የገፅታ ግንባታ ዘመቻ ነው፡፡ በዚህ ነው ተጠምደው ያሉት፡፡ እኔ እንኳ ከእስር ከተፈታሁ በኋላ የምሁራን ውይይት እየተባለ አራት ያህል ውይይቶች ላይ ተሳትፌያለሁ፡፡ እስካሁን በተጨበጠ መንገድ የሃገሪቱ ችግሮች ምን ነበሩ? ከምን ተነሱ? ለምን ድንጋይ ተወረወረ? ለምን ፖለቲከኞች ተሰደው ሌላ አማራጭ ያዙ? የሚሉ ጥያቄዎችን ለመፈተሽ የደፈረ መድረክ ግን አላጋጠመኝም፡፡ በየመድረኩ እየታዩ ያሉት 95 በመቶ ያህል በሃገሪቱ ቀውስ ውስጥ ምንም ተሣትፎ የሌላቸው ናቸው፡፡
በእነዚህ ስብሰባዎች ጥያቄ አንግበው የመብት ትግሉን ሲገፉ ከነበሩት ወገኖች ድምፅ አይሰማም፡፡ ይሄ ለኔ ይገርመኛል፡፡ ሃገር ግንባታ ይባላል ግን የቀውሱን ምንጭ ማንም ለመፈተሽ የሚፈልግ አይታይም፡፡ ማሳተፍ ያለበትን ያሣተፈ መድረክ አላጋጠመኝም፡፡ ለአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር በጎ ከመመኘት በስተቀር በዚህ በኩል ያለው ጉድለት ለኔ ያሰጋኛል፡፡ ጠ/ሚኒስትሩ የኢህአዴግ ካድሬዎችንና መሪዎችን ወደ ለውጥ ካልመሩ አስቸጋሪ ነው፡፡ በውጭ ያሉ የፖለቲካ ሃይሎች፣ ይህ ሳይለወጥ ቢመጡ ከማማረር በቀር ፋይዳ አይኖረውም፡፡ እነዚህ ተፈትሸው ሲታከሙ ነው ሃቀኛ ድርድር የሚደረገው፡፡
ሃቀኛ ድርድር ማለት ሰጥቶ መቀበል ነው፡፡ ሰጥቶ መቀበል ደግሞ ከላይ ዝም ብሎ የሚጫን ሣይሆን የህዝቦችን ጥቅም ማስቀደም ማለት ነው፡፡ እስካሁን ለኢትዮጵያ ምን አይነት ምርጫ ማካሄድ ያስፈልጋል? የሚለው አልተነሳም፡፡ ህገ መንግስቱ ነው አንዱ ጣጣ የፈጠረው፡፡ “ሕገ መንግስቱ የኢትዮጵያ ህዝብ የወሰነው ነው የሚለው ትክክል አይደለም” ብለዋል የቀድሞ ፕሬዚዳንት፡፡ ስለዚህ ህዝባዊ ውሣኔ ያስፈልጋል ማለት ነው፡፡ ለኔ ያለፉት 27 ዓመታት የኢህአዴግ ሙከራ ታላቅ መከራ ሆኖ፣ ወደ ታላቅ ክሽፈት ያመራ ነው፡፡
ስለዚህ አሁን ከታላቅ ክሽፈት ወደ ታላቅ ሙከራና ውጤት ነው ልንሄድ የሚገባው ማለት ነው፡፡ ኢህአዴግ እነማን ሠፊ ህዝባዊ መሠረት እንዳላቸው ያውቃል፡፡ በውጭም በሃገር ውስጥም እነማን ህዝብ እንደሚከተላቸው ኢህአዴግ ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ ስለዚህ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አንደበታቸው በጎ ማመንጨቱ እንዳለ ሆኖ፣ አሁን ወደ ሁለተኛው ደረጃ ተሸጋግረው፣ ያለ ገደብ ከፖለቲካ ኃይሎች ጋር መነጋገር ያስፈልጋል፡፡
እኔ ከእስር ቤት ከወጣሁ በኋላ በዚህ ሃገር የፖለቲካ ሂደት፣ ጥንቃቄ የተሞላበት ተስፋ ነው የማደርገው። በ1966 የተሻለ ዕድል አምልጦናል፣ በ1983 ዕድል አምልጦናል፣ በ1997 ጥሩ አጋጣሚ አምልጦናል። አሁንም ዕድል ከፊታችን ተቀምጧል፡፡ ይሄኛው የለውጥ ዕድል ሊያመልጠን አይገባም፡፡ ስለዚህ ሁሉም በጥንቃቄ ነው ሊያየው የሚገባው፡፡ የተጀመረው ጥሩ አንደበትና ንግግር ተስፋ እንድናሳድር አድርጎናል፤ግን በከፍተኛ ጥንቃቄ ነው ተስፋ የምናደርገው፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የመጀመሪያ ደረጃ ሊባሉ የሚችሉ፣ በጎ እርምጃዎችን እየወሰዱ ነው ማለት ይቻላል። በአንደበታቸው ትኩሳቱን ለማብረድ ሞክረዋል፡፡ ከዚያም አልፎ ህዝቡ ከተስፋ መቁረጥ ወደ ተስፋና ቀናውን ወደ መመልከት እንዲሸጋገር አድርገዋል፡፡ ወደ ተግባር እስኪቀየር አሁን የሚናገሯቸው ነገሮች ጥሩ ነገር እየፈጠሩ ነው፡፡ የዲሞክራሲ ስርአት ግንባታው ከፍረጃና ከጥላቻ ወጥቶ በትክክለኛው አቅጣጫ እንዲመራ ጥረት እያደረጉ መሆናቸው በበጎ የሚታይ ነው፡፡ ይህ ሃሳባቸው ለተቃውሞው ጎራ እፎይታን የሰጠ ነው፡፡ ለተወሰኑትም እርካታን የፈጠረ ሆኖ አይተነዋል፡፡ እሳቸው አሁን የያዙት አቋም በሃገር ውስጥም በውጪም ያሉ ፖለቲከኞች በድርድር ውስጥ መካተት እንዳለባቸው ነው፡፡ ይሄ ድርድር በውይይት የምንፈልጋትን ኢትዮጵያ ለማምጣት እንደሚቻል፣ ፍንጭ የሰጠ በጎ ሃሳባቸው ነው፡፡
የተረጋጋ ፖለቲካ ለማካሄድ ውይይት ማድረግ እንደሚገባ ደጋግመው ተናግረዋል፡፡ ይሄ ደግሞ በተቃውሞ ጎራ ያለነው ሰዎችም ሃሳብ ነው፡፡ ሃሳቡ የጋራችን ከሆነ ተቀራርቦ ተነጋግሮ፣ ለዚህች ሃገር የሚሆን መፍትሄ ለማግኘት ምን ይቸግረናል? ለወደፊት በጎ ሃሳባቸውና ንግግራቸው ወደ ተግባር እንዴት እንደሚቀየር ማየት የሚገባን ይሆናል፡፡
በውጭ ላሉ የፖለቲካ ሃይሎች ጥሪ አቅርበው ነበር። አሁን ውጤት እያመጣ ይመስላል፡፡ እነ አቶ ሌንጮ ለታም በዚህ ተነሳስተው እንደመጡ መገመት ይቻላል። ይሄ ጥሩ የፖለቲካ ጅምር ነው፡፡ ጅምሩ ለሌሎችም ሊደርስ ይገባል፡፡ ወደ ሃገር ውስጥ ገብተው፣ ለሃገራቸው ያላቸው ሃሳብ ተደምጦ፣ ለዚህች ሃገር ወሣኝ የሆነ ጠቃሚ ምዕራፍ የሚጀመርበት ሁኔታ መፈጠር አለበት፡፡ ፖለቲካውን በዚህ መንገድ ማሳደግ የምንችልበት ዕድል አለ፡፡ ቀጥሎ ብሄራዊ መግባባት መፈጠር አለበት፡፡ ለብሄራዊ መግባባት ደግሞ አሁን ያለው ጅምር ቀና መንገድ ይመስላል፡፡ የኛም ግፊት ይህ ሂደት ሰፍቶ በዓለማቀፍ ደረጃ የሚታይ ድርድር እንዲካሄድ ነው የምንፈልገው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ እስካሁን የሚያደርጓቸው ንግግሮች፣ የመቻቻል ፖለቲካ በዚህች ሃገር እውን ማድረግ የሚያስችል ነው፡፡ ከዚህ አንፃር በኛ በኩል ጥሩ ስሜት ነው ያለን። በአጭር ጊዜ ውስጥ ደግሞ ወደ ተግባር ቢቀየር፣ የበለጠ ጥሩ ነገር ይፈጥራል፡፡
ኦዴግ ብቻ ሳይሆን በርካታ የፖለቲካ ሃይሎችና ፖለቲከኞች በፍረጃና በጥላቻ ፖለቲካ ተገፍተው ከሃገር ውጪ አሉ፡፡ እነዚህ ሁሉ ያለ አድልኦ መጥተው፣ ፖለቲካው የሚስተካከልበት ሁኔታ መፈጠር አለበት። የፖለቲካ ሜዳውን አንድ እርምጃ ለማስፋትና ከ2 አመት በኋላ ለሚደረገው ምርጫ ውጤታማነት፣ ሁላችንም በመቻቻል የፖለቲካ መንፈስ መንቀሳቀስ መቻል አለብን፡፡
በውጭ ሃገር ያሉ ተቃዋሚ ሃይሎችን በአጠቃላይ ወደ ድርድር ለማምጣት ደግሞ ዋስትና መስጠት ያስፈልጋል፡፡ የታገዱበትን ህግ ማንሳት ይገባል፡፡ ሁሉም ሃይሎች ሃገር ውስጥ ገብተው እንዲደራደሩ ከተፈለገ፣ ስጋቶችን በመሉ ማስወገድ ያስፈልጋል፡፡ በዓለማቀፍ ደረጃ ገለልተኛ የሆኑ ሰዎች እንዲያደራድሯቸው ማድረግም ያስፈልጋል፡፡ መንግስት በዚህ ላይ ትኩረት ሰጥቶ ቢሠራ መልካም ነው፡፡ በቅድመ ሁኔታ ላይ የታጠረ ድርድር አያስፈልግም፡፡ ዞሮ ዞሮ የድርድር ውጤት ነፃ፣ ተዓማኒና ፍትሃዊ ምርጫ የሚካሄድበት መንገድ መፍጠር ነው፡፡ መልካም ፖለቲካዊ ሂደት ውጤቱ ይሄው ነው፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ያልተለመደ ነገር እንዲመጣ ነው መሥራት ያለብን፡፡ አሁን ምክንያታዊ ፖለቲካ ነው የሚያስፈልገን፡፡ መንግስት ለዚህ አይነቱ ፖለቲካ ሁሉም የሚሳተፍበት ሜዳ ማመቻቸት አለበት፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚያነሷቸው ሀሳቦች ለሃገራዊ መግባባት ጠቃሚ ናቸው፡፡ ብዙ ፖለቲከኞችም በበጎ የሚመለከቱት እንደሆነ በግልጽ እያየን ነው፡፡ በውጭ ሃገርም ካሉ ጋር ድርድር ያስፈልጋል እያልን በተደጋጋሚ ስንነጋገር ነበር፡፡ እሳቸው አሁን ይህን ተቀብለው ጥሪ ከማቅረብ ጀምሮ ተግባራዊ እርምጃዎችንም እየወሰዱ ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሃገር ውስጥም ሆነ በውጭ ካሉ ፖለቲከኞች ጋር ለመነጋገር ቀና መሆናቸውን በተግባርም ጭምር እያመለከቱ ነው፡፡ የመግባባት ፖለቲካ በሃገሪቱ እንዲሰፍን ሙከራ እያደረጉ ይመስለኛል፡፡
ቀደም ሲል እኛም የተሣተፍንበት የብሄራዊ መግባባት ጉባኤ በአሜሪካ ዋሽንግተን ተካሂዶ ነበር። በስብሰባው በውጭ የሚገኙ ሁሉም የፖለቲካ ድርጅቶች ተገኝተው ነበር፡፡ ከ26 በላይ ናቸው፡፡ እኔ እንደተረዳሁት፣ አብዛኞቹ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግሮችና እርምጃዎች ተስፋ ሰንቀዋል፡፡ እኛም በዚሁ የብሄራዊ መግባባት ጉዳይ ላይ ከፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ጋር በቅርበት ተነጋግረን፣አዎንታዊ ምላሽ አግኝተናል፡፡ ቀናነት እንዳለም ተገንዝበናል፡፡ ፖለቲካውን ከመፈራረጅና ከጥላቻ የፀዳ ለማድረግ፣ በመንግስት በኩል ፍላጎት እንዳለ መገንዘብ ችለናል። ጠ/ሚኒስትሩ ለኢትዮጵያ አንድነት አስፈላጊ የሆኑ ሃሣቦች እያፈለቁ ነው፡፡ ይህን በበጎ መልኩ ነው የምናየው፡፡
ላለፉት 27 ዓመታት ስንታገል የነበረው ለኢትዮጵያ አንድነት እንደመሆኑ፣ ይህን የሚደግፍ ሃሣብ ሲመጣ የምንቃረንበት ምክንያት የለም፡፡ የኢትዮጵያዊነት አንድነት ጥቅሞችን ጠቅላይ ሚኒስትሩ መስበካቸው፣ በበጎ የምንመለከተው ነው፡፡ ለኢትዮጵያ አንድነት የሚታገሉ፣ ነገር ግን በትጥቅ ትግል ውስጥ ያሉ የፖለቲካ ሃይሎችንም፣ ልክ እንደ እነ ሌንጮ ለታ በማግባባት፣ ወደ ሃገር ውስጥ ገብተው፣ የፖለቲካው ተዋናይ እንዲሆኑ መፍቀድ አለባቸው፡፡ አሁን ከእነ ሌንጮ ለታ ጋር የሚደረገው ድርድር፣ ለቀሪና ለሰፊው ድርድር በር ከፋች ይሆናል የሚል ተስፋ አለኝ፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ስለ አንድነት፣ ስለ ኢትዮጵያዊነት የሚናገሩትን በእጅጉ እደግፋለሁ፡፡ ጅማሮአቸው ጥሩ ነው፡፡ በዚሁ የፖለቲካ ለውጥ ቀጥለው፣ሁላችንም አንድ ቦታ ላይ ብንገናኝ ጥሩ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ችግር ሊፈታ የሚችለው በሃገራችን ዲሞክራሲ ሲዳብርና ፖለቲከኞች ተቀራርበው ሲሰሩ ብቻ ነው፡፡ አሁን ያለው ሁኔታ ለመነጋገርና ለመወያየት አመቺ ይመስላል፡፡
በባለፉት ወራት ከመቶ በላይ ህፃናት መደፈራቸው ጋር በተያያዘ 94 መዝገቦች በፖሊስ ምርመራ ላይ መሆናቸውን እና 23 ክሶች መመስረታቸውን ጠቅላይ አቃቤ ህግ አዳነች አቤቤ በፌስቡክ ገፃቸው አስታውቀዋል።
የኮሮናቫይረስ ስርጭት መዛመትን ለመግታት ትምህርት ቤቶች መዘጋታቸውን ተከትሎ የተደፈሩ ህፃናት ቁጥር ማሻቀቡንና ከመቶ በላይ ህፃናት ሴቶችና ወንዶች መደፈራቸውን የአዲስ አበባ ሴቶች ህፃናትና ወጣቶች ጉዳይ ቢሮ ከሰሞኑ መግለፁ የሚታወስ ነው።
ህፃናቱ ከተፈፀመባቸው ወንጀል ጋር ተያይዞ ክስ አለመጀመሩን የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት ወይዘሮ መዓዛ አሸናፊ ባለፈው ሳምንት አርብ በትዊተር ገፃቸው አስፍረዋል።
“ከአዲስ አበባ ህፃናትና ሴቶች ቢሮ ሮ በህፃናት ላይ የሚደርስ ጥቃትን በተመለከተ ለህዝብ የተገለፀውን መረጃ መሠረት በማድረግ ባለፉት 2 ወራት የተከፈቱ የክስ መዝገቦችን ለመከታተል ባደረግነው የመረጃ ዳሰሳ ባለፉት 2 ወራት የተከፈቱ መዝገቦች እንደሌሉ አውቀናል” በማለት ፕሬዚዳንቷ መዓዛ አሸናፊ በትዊተር ገልፀዋል።
በሃገሪቷም እየተከሰተ ያለውን የሴቶች እና የህፃናት ጥቃትን በተመለከተ ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር ግምገማ ማድረጋቸውን ያስታወቁት ጠቅላይ አቃቤ ህጓ ከኮቪድ 19 መከላከል ጋር ተያይዞጥቃቶች መጨመራቸውን አስረድተዋል።
ወ/ሮ አዳነች በፌስቡክ ገፃቸው እንዳሳወቁት በዚህ ግምገማ ላይ የተሳተፉት የሴቶች ህፃናትና ወጣቶች ሚኒስቴር፣ ጠቅላይ እና የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት፣ አዲስ አበባ ፖሊስ አዲስ አበባ ሴቶች ህፃናትና ወጣቶች መሆናቸውን ጠቅሰዋል።
ግምገማቸውም እንደሚያሳየው ወረርሽኙን ተከትሎ ጥቃቶች መጨመራቸውን፣ ወደ ፍትህ አካላት መምጣት መቀነሱን እና በተጨማሪም መረጃ አያያዞች ላይ ባለው ክፍተት ላይ ከባለድርሻ አካላቱ ጋር መነጋገራቸውን አስረድተዋል።
በኢትዮጵያ ባለፉት ወራት ከመቶ በላይ ከ15 አመት በታች የሆኑ ህፃናት በወላጅ አባቶታቻቸውና የቤተሰብ አባላት ጭምር መደፈራቸውም ከፍተኛ ቁጣና ውግዘት ያስከተለ ሲሆን ቤቶችም ቢሆኑ ምን ያህል ለህፃናት ደህንነታቸው ያልተጠበቁ የመሆናቸውንም እውነታ አጋልጧል።
የትምህርት ቤቶች መዘጋትና ልጆች ቤት መዋላቸውንም ተከትሎ የሚደፈሩ ህፃናት ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩንም የአዲስ አበባ ሴቶች ህፃናትና ወጣቶች ጉዳይ ቢሮ የተለያዩ ሆስፒታሎችን ዋቢ በማድረግ የጠቀሰ ሲሆን፤ ጥቃት የደረሰባቸው ህፃናት በተለያዩ የጤና ማእከላት ህክምና እየተደረገላቸው መሆኑንም ተገልጿል።
የክልሉን ሰላም ለማስጠበቅ እየሰራ ባለው የልዩ ፖሊስ ላይ የሚካሄድ ማጠልሸት ይቁም!! የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን ጃዋር መሀመድ የክልልሉን ሰላም እና መረጋጋት...
ባሳለፍነው ሳምንት የኢትዮጲያ ምርጫ ቦርድ በአቶ ዳውድ ኢብሳ ተቀዳሚ ሊቀመንበርነት ሲመራ የነበረው ግንባር ለሁለት መከፈል ጋር ተያይዞ አንዱ በሌላው ላይ ጥሎት የነበረውን እግድ አግባብነት የለውም በሚል ውድቅ ማድረጉ ይታወሳል።
ቦርዱ አደረኩት ባለው ማጣራትም የደረስኩበት ድምዳሜ የፓርቲው ሊቀመንበርም ሆነ በሊቀመንበሩ ታግደዋል የተባሉት ስራ አስፈጻሚዎች ህጋዊ የድርጅቱ አካላት ሆነው ይቀጥላሉ ሲል ውሳኔውን አስተላልፎ ነበር።
እኛም ይህንን ነገር ሰምተናል ግን እስካሁን ከዛኛው ወገን ጋር አልተገናኘንም የሚሉት የኦነግ ቃላ አቀባይ አቶ ቀጀላ መርዳሳ ምርጫ ቦርድ ቀኑን እና ሰአቱን ሲነግረን የመጀመሪያው ስብሰባ በምርጫ ቦርድ መሰብሰቢያ አዳራሽ የምናደርግ ይሆናል ሲሉ ለኢትዮ ኤፍ ኤም ተናግረዋል፡፡
የኦነግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላትን ጨምሮ በአዲስ አበባ እና በኦሮሚያ ክልል በርካታ ከተሞች የሚገኙ አመራሮች እና አባላቶቼ በህግ ማስከበር ስም እንደታሰሩበት ገልጿል።
ይሁን እንጂ መንግስት በህግ ማስከበር ስም ሰበብ ከየትኛውም ወገን ቢሆን ተጨባጭ ባልሆኑ ጉዳዮች የሚያደርገውን የእስር ዘመቻ እንዲያቆም እንጠይቃለን ፤ጥፋተኞች ካሉም በአፋጣኝ ወደ ህግ ቀርበው ወሳኔ ሊያገኙ ይገባል ነው ያሉት፡፡
የኦሮሚያ ብልጽግና ፓርቲ ከፍተኛ አመራር የሆኑት አቶ ታዬ ደንደዓ የኦነግ ክስ መሰረተ ቢስ መሆኑን እና እስሩ ፖለቲካዊ አመለካከትን መነሻ ያደረገ ሳይሆን በወንጀሎች ተጠርጥረው መታሰራቸውን ለቪኦኤ መናገራቸው ይታወሳል።
EBC : በኦሮሞ ህዝብ ዘንድ በምልክትነት ስለሚወሰደው ኦዳ ምን ያህል ያውቃሉ? ኦሮሞዎች ለምንስ በምልክትነት ሊጠቀሙት ወደዱ፡፡ በኦዳ ስር የሚከወኑ ጉዳዮች እና እሴቶችስ ምንድናቸው? – Kichuu
HomeAmharicEBC : በኦሮሞ ህዝብ ዘንድ በምልክትነት ስለሚወሰደው ኦዳ ምን ያህል ያውቃሉ? ኦሮሞዎች ለምንስ በምልክትነት ሊጠቀሙት ወደዱ፡፡ በኦዳ ስር የሚከወኑ ጉዳዮች እና እሴቶችስ ምንድናቸው?
እሬቻ ማለት ምንም (oromedia)-እንኳን ቀጥተኛ የአማርኛ ትርጉም ባይኖረውም ‘ምህለላ’ ምስጋና’ የሚለው የቃል ፊቺ ይገልጸዎል። በዋቄፈና ስርአትም ይህ ባህላዊ የምስጋና ቀን ከዘመን መለዎጫ ጋር የተቆራኘና ከወቅቶች ሽግግር እንደየ ኢሬቻ አይነት ይለያያል።
በመሆኑም እሬቻ የኦሮሞ ህዝብ የባህል፣ማንነትና፣ እምነት እሴቶች የያዘ ጥልቅ የአገርና የዓለም ትሩፋት ነዉ። ኢሬቻ በወቅትና በቦታዎች ስናየው በሁለት ይመደባል :-
ላይ የሚከናወን ሲሆን፣ በአዲስ አመት አልያም ከክረምት ወቅት ወደ በልግ ወቅት የሽግግር ወቅት በጠራና በተረጋጋ የምንጭ ውሃ ቦታዎች የሚፈፀም የምስጋና ስርአት ነው።
ይህም በአብዛኛው በወርሃ መስከረም ከሁለተኛ እስከ አራተኛ ሳምንት ይፈጸማል። በስፋት በአውራ የምስጋና ቦታዎች ቢሾፍቱ ሃይቆች በአርሰዴ የሚፈፀመው ታላቁ ማሳያ ነው።
ይህ የምስጋና ቦታ ከስሙ እንደምንረዳው የተራራ(ቱሉ) ላይ ምስጋና ነው። በወቅቱም በቦታም በተቃራኒው ጊዜና ቦታ ይደረጋል። ይህ ምስጋና ከበጋ ወደ ፀደይ መግቢያ የተራሮች ልምላሜና አሮንጒዴ መጀመሪ ወቅት ነው። ከአምቦ 60 ኪሎ ሜትር በጂባት የተራራ ሰንሰለቶች ላይ የሚፈፀመው አንዱና ታላቅ የምስጋና በአል ነው።
ዛሬ ላይ በቢሾፍቱ፣ የሆራ ሀርሰዲ እሬቻ መልካ በመላ ኦሮሞ የሚከበር፣ የኦሮሞ ብሄራዊ ክብረ በዓል ነዉ። ቢሄራዊ ክብረ ባአላት ሃይማኖታዊ አልያም ሀገራዊ በአላት ሊሆኑ ይችላሉ። መስቀል፤ ጥምቀት፤ፋሲካ፤ ኢድ አልፈጥር ፣ኢድ አላዳሃ…ከሃይማኖታዊ ባአልነት በጅጉ ባልተናነሰ የመላ ኢትዩጵያ የባህልና ስነ ህዝብ ባህሪያት ነጸብራቅ እሴቶቻችን ናቸው። በተመሳሳይ እንደ ቢሄርና ቢሄረሰቦች መገለጫ ኢሬቻ ፤ ጫምበላላ፤ አሸንድየ/አሸንዳ/ሶለንና የመሳሰሉ ሌሎች ቢሄራዊ በአላት የየክልሉ በአላት ከመሆነ የመላ አገሪቱ ቡሎም በአለም የቱሪስት መስህብነት የወል ማንነታችን መገለጫ ወደ መሆን ማበልጸጉና አገራዊ እውቅና ለመስጠት መትጋት ተገቢ ነው።
ኢሬቻ በፖለቲካ እና በሃይማኖት አመለካከት እና እምነት የተወሰነ ባለቤት ያለው በዓል አይደለም። በክርስትያንና በሙስሊም እንዲሁም በኦሮሞ ዋቄፈታዎች የእኩልነት የአንድነት በአል ነው። ምናልባትም ሁሉም ሃይማኖቶች በተናጥል ከነበራቸው የምስጋና ጊዜና እለት በአንድነት የሚገናኙበት ባህላዊ የምስጋና ስርአት ኢሬቻ ብቻ ነው።
ከጥቂት ጊዜት ወዲህ የኦሮሞ የትግል ማቀንቀኛና የኢትዮጵያ መንግስታት ጥላቻና የትግል አማራጭ ወደ መሆን የመጣ ቢሆንም በየትኛውም አለም ህዝባዊ በአላት እንዲቀጭጩ አልያም ለፍረጃ መዳረግ አልያም ለፈጣሪ ቶኪቻ ዎቃ የሚደረግ ምስጋናን ወደ ሰልፍና ተቃውሞ መቀየር ተገቢ አይደለም። በተለይ በ2009 የተከሰተው የሞት እልቂት አደጋ ዘግናኝና እጅግ አጠልሺ ነበር፤ አለማቀፋዊ እውቅናም ሊቸረው የነበረውን ተነሳሽነት አጠልሽቶ አልፏል። በተቃራኒው የ2010 የተሳካ በራሱ በባለቤቱ ህዝብ ከሰላም እስከ ስነ ስርአት ክንዎኔ በተሳካ ተፈጽሟል።
በእሬቻ አባቶችና እናቶች፣ ቄሮ-ቀሬ ያለፈዉን ዘመን ከአዲሱ ዓመት ጋር እያገናኙ ዋቃን ያመሰግናሉ፣ ያቅዳሉ። የዘንድሮዉ እሬቻ፣ እሁድ፣ መስከረም 20፣ 2011 ዓ.ም ሲከበር፣ ምስጋናና እቅድ ይኖረዋል። ያድርሰን፣ እንገናኛለን፣ እንሰማለን!
ኣብ ክልል ትግራይ ንወፍሪ ምትካል ፈልሲ ሰፊሕ ምድላው ይካየድ ምህላው ተገሊጹ፡፡ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ወፍሪ ምትካል ፈልሲ ከምዝካየድ ይፍለጥ፡፡ ሎሚ ዓመት እውን መቐፀልታ ሕሉፍ ዓመታት ሰፊሕ ምድላው ተገይሩ ካብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ ተከላ ፈልሲ ከምዝጅመር ተሓቢሩ፡፡
ኣብ ቢሮ ሕርሻን ገጠር ልምዓትን ክልል ትግራይ ዳይረክተር ዳይሬክቶሬት ልምዓት ሓለዋን ኣጠቃቅማን ዱር ኣይተ ሙዑዝ ሃይሉ ነዚ ዓመት ዝተገበረ ምትካል ፈልሲ ኣመልኪቶም ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል ፡፡
ድሕሪ ኣዝዩ ዘፍርህ ግዕዞ ኣብ መሊጠ ትበሃል ደሴት በጽሑ። ግዑዝኦም ኣዝዩ ዘፍርህ እዩ ዝነበረ። ማዕበል እናገፍዖም፣ ተስፋ ምንባሮም ክሳዕ ዝቀብጹ ኣዝዩ ጸቢብዎም ነበረ። ማዕበል ስለ ዝበርትዖም ጉዕዛኦም ኩሉ ብስድነት ነበረ። እቲ ንፋስ ናብ ዝደለዮ ክወስዳ፣ ነታ መርከብ ንሓይሊ እቲ ንፋስ መጠውዋ። መርከቦም ብስዃን ትቃነ ኣይነበረትን። ንሓይሊ እቲ ንፋስ ንኽትቃወሞ ምንም ሓይሊ ኣይነበራን። ክበጽሕዎ ናብ ዝደለይዎ ኣንፈት ተምርሕ ኣይነበረትን። ጉዕዞ እዛ መርከብ፣ ራእይ ዘይብሉ ህዝቢ ስዲ ይኸይድ ዝብል የዘክረካ። እቲ ማዕበል ኣብቲ ባሕሪ ብብርቱዕ ይናወጽ ስለ ዝነበረ፣ ነታ መርከብ ናብዝን ናብትን ይደፍአ ነበረ። ሓንሳብ ከምዚ መሊሳ ድማ ከምቲ ትበል ነበረት። ከም ሰፍኢ ይብቁጻ ነበረ። ላዕሊ ጸኒሓውን ታሕቲ ትወርድ ነብረት። ዝቀደወ ኣካይዳ ኣይነበሮምን። ብቀትሪ ኰነ ብጸልማት ዕረፍቲ ኣይነበሮም። ዝናብውን ይዘንብ ስለ ዝነበረ፣ ጸሓይ ከይረኣዩ መዓልታት ሓለፈ። ምንባር ትርጉም ክሳብ ዝስእኑ ኰኑ። ሎሚዶ ወይስ ጽባሕ እናበሉ መዓልቲ ሞቶም ተጸበዩ። ተስፋ ስለ ዝቀበጹ’ውን፣ መፈጸምታኦም ከቀላጥፉ ዝፈተኑ ኣይተሳእኑን ይዀኑ። ምድሓን ተስፋኦም ስለ ዝቀበጹ እንጌራ ንምብላዕ ሸውሃት ኣይነበሮምን። ብኸምዚ ህይወት ግዕዙኦም ኣዝዩ ዘጨንቅ ነበረ። ጳውሎስ ዝበሎም ሰሚዖም እንተዝዀኑ፣ እዚ ኹሉ ኣይምበጽሖም።
ኣብዚ ውሽጢ እዚ ኩሉ ዕግርር ግና፣ ብኣምላኹ ተኣሚኑ ልቡ ዝጸንዐ ኣብ መንጉኦም ነበረ። ብኣምላኹ ተኣሚኑ ስለ ዝነበረ፣ ልቡ ሃዲኡ ነበረ። ኩሉ እኳ ኣንፈቱ ኣጥፊኡ እንተነበረ ጳውሎስ ግና ንጹር ዝዀነ መሪሕነት ነበሮ። ዝጠፍእ የለን፣ ናብ ሓደ ደሴት ግና ክንግፋዕ ኢና በሎም። ኩሉ ብምኽንያት ማዕበል ተናዊጹ እንጌራ ተሓሲሙ ከሎ፣ ጳውሎስ ግና እንጌራ ኣልዒሉ፣ ኣመስጊኑ በልዐ። ሓይሉ ኣብ ህድኣትን ምውካልን ዝገበረ ብሩኽ ናይ ኣምላኽ ባርያ። ልቡ ብኣምላኹ ጽኑዕ እዩ። ብውሽጡ ሰላም ስለ ዝነበሮ፣ ብወጻኢ ዝኸውን ዝነበረ ንናይ ውሽጡ ሰላም ክዝርጎ ኣይከኣለን። ነቲ ኣብ ህድኣት ዝግለጽ ሓሳብ ኣምላኽ ከርድኦ ኣይተሸገረን። ኣምላኸይ ከምቲ ዝበለኒ ከምኡ ከም ዝገብሮ ይኣምኖ እየ ምስ በሎም፣ ገሊኣቶም ክሃድኡ ጀመሩ። ከምቲ ህጻን ኣብ ሑቅፊ ኣዲኡ ስቅ ዝብል፣ ከምኡ ነፍሲ ጳውሎስ ኣብ ውሽጡ ስቅ ኢላ ነበረት። ኣብ ኣምላኽ ስለ ዝተማሕጸነ፣ ብሰላም ተሓልዩ። እቲ ሓለቃ ሚእቲ ድማ፣ ዋላ እኳ ብኣፉ ኣየውስኣዮ፣ ብውሽጡ ግና፣ ብጽንዓትን ትብዓትን ጳውሎስ ተመሰጠ። ብሓቂ ኣምላኹ ፍሉይ እዩ በለ ብውሽጡ። ኣብ ውሽጢ እዚ ዓቢ ምንዋጽ፣ ኣንፈት ዝፈልጥ ስለ ዝተረኽበ ዝተሓጎሱ ነይሮም እዮም። ሃዲኡ ዘህድእ፣ ንዝተደናገሩ ኣንፈት ዘፍልጥ። ብተስፋ ዝሃብተመ ስለ ዝነበረ፣ ኣብ ከባቢኡ ምዃን ዕርፍ የብለካ። ኣብ ከምዚ ኣንፈት ዝጠፍኦ ጉዕዞ፣ ካብ ኣምላኹ ኣንፍት ዝፈልጥ ክህሉ ትዕድልቲ እዩ።
ኸምዚ ኰይኑ ብዙሕ ምስ ሓለፈ፣ ዝነበሮም ክቡር ኣቅሓ ድሕሪ ምጥፋእ፣ ናብ ዝድሕንሉ ደሴት በጽሑ። ብሓቂ ጥራስ ዘይጠፍኡ ምሕረቱ ስለ ዝበዝሓሎም እዩ ነይሩ። ናብ ዝድሕንሉ ደሴት እኳ እንተበጽሑ፣ ህይወቶም ግና ዕረፍቲ ኣይነበሮምን። እቶም ደቂ ዓዲ ምስ ረኣይዎም፣ ደንገጽሎም። ስለቲ ዝበጽሖም መከራ፣ ነፍሶም ቓሕቲዋ ነበረት። ከይበልዑ ብዙሕ ግዜ ሓሊፉ ስለ ዝነበረ፣ ስጋኦም ማህሚኑን ሓሲኡን ይርአ ነበረ። ፍሽኽ ዝብል ኣይነበሮምን። ደመት ትርኢቶም ተደዊኑ፣ ውቃበ’ውን ካብኦም ሃዲሙ ነበረ። ወቅቱ ድማ ክረምቲ ስለ ዝነበረ ኣዝዩ ቆራሪ ነበረ። ማይ’ውን ብዘይምቁራጽ ይሃርም ነበረ። ኩሉ ተደማሚሩ ዳርጋ ኣልሚስዎም፣ ገለ ከም ዘይገብሩ ገበሮም። ክሳብ ዘደንግጹ ኰኑ። ስለዚ እቶም ደቂ ዓዲ ተቀላጢፎም ሓዊ ኣጎድሎም። ከምዚ ኰይኑ ዝረኣየ ጳውሎስ፣ ዝተወጽዑ ምሕጋዝ ልማዱ ስለ ዝዀነ፣ ቀምሽ ክእክብ ንግዳም ወጸ። ቀምሽ ክእክብ ከሎ ድማ ብምክንያት እቲ ረስኒ፣ ተመን ወጺኡ ኣብ ኢዱ ጠልጠል በለ። ነፍሲ ወከፍ ኣፉ ዝሃቦ ተዛረበ። ጳውሎስ ግና ነቲ ተመን “ጸግ” ኣቢሉ ዝጀመሮ ዕይኡ ቀጸለ።
ብሩኽ ጳውሎስ ከም ኩሉ ሰብ ድኻም ነይርዎ እዩ። ንኽሉ ዝበጽሖ ድማ በጺሕዎ እዩ። ከም ኩሉ ሰብ ዝበልዖ መግቢ ሒደት እዩ ነይሩ። ብውሽጢ ኰነ ብወጻኢ ዝገጥሞ መከራ ነይሩ እዩ። የግዳስ ዕይኡ ዝተዋህቦ ሕድሪ ክፍጽምን እንተዘይ ኰይኑ ገዛእ ርእሱ ከም ክብርቲ ጌሩ ይቆጽራ ኣይነበረን። ነቶም ሰባት ምስ ረኣዮም ከኣ፣ ኣብ ጉዕዞ ዝገጥሞም መከራን ግፍዕን ርእዩ ስለ ዝነበረ ውሽጡ ኣይገበረሉን። ንርእሰይ ይጥዓመኒ ኣይበለን። ነቲ ብማይን ብቁርን በሳሒታን ዝቀምሰለ ኣካላቶም ሓዊ ከም ዘድልዮም ርዱእ እዩ ነይሩ። እቶም ደቂ ዓዲውን እዚ ስለ ዝረይዩ፣ ተቀላጢፎም ሓዊ ኣጎድሎም። ኩሎም ድማ ክበልዑ ዝተቀረቡ ክመስሉ፣ ነቲ ሓዊ ውትፍ ኢለምዎ ነበሩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ግና ሓደ ነገር ኣስተውዓለ። እቲ ዝነድድ ዝነበረ ሓዊ ዕንጨይቲ እንተዘይተወሲኽዎ ክጠፍእ ምኻኑ፣ እቶም ብምቆት እቲ ሓዊ ህይወት ክዘርኡ ጀሚሮም ዘለው ጽጉማት ድማ ናብ ዝነበርዎ ሕሰም ክምለሱ ከም ዝኽእሉ ተረድአ። ስለዚ ገና ማይ እናወቅዐ ከሎ ቀሸም ክእክብ ናብ ግዳም ወጸ። ንጳውሎስ ዝሓሸ ከም ኩሉ ሰብ ኰፍ ኢሉ ብረስኒ እቲ ሓዊ ክማሙቅን ክጥዕሞን እዩ። ግና ኣገልጋሊ ምኻን ዝሓቶ ዋጋ ተረዲኡ ስለ ዝነበረ፣ ኩሉ ንኽጥዕሞ ንሱ ዋጋ እንተኸፈለ ከም ክብረት ጌሩ ይወስዶ ነበረ። ብፍላይ ግና ብተስፋ ኣምላኽን እምነት መንፈስ ቅዱስን ውሽጡ ረሲኑ ስለ ዝነበረ፣ እቲ ዝኸፈሎ ዋጋ ሒደት ይመስሎ ነበረ። ቀሸም ከም ዝወሰኸሉ መጠን ድማ እቲ ሓዊ ይነድድ ስለ ዝነበረ፣ ዳርጋ ኩሉ መከራኡ ክርስዕ ጀሚሩ ነበረ።
ኣብዚ መንጎ እዚ ኹነት ግና ንኣቃልቦ ኩሉ ዝሰሓበ ትርኢት ኣጋጠመ። ተመን ኣብ ኢድ ጳውሎስ ጠልጠል በለ። ኣዝዩ ዘገርም ፍጻሜ እዩ። ምኽንያቱ ብግዜ ክረምቲ፣ ኣብ ግዜ ዝናምን ቁርን ኣትማን ኣብ ጎዳጉዶም ምስ ድቀሱ ብዙሕ ኣይነጥፉን እዮም። ደቂሶም እዮም ዘሕልፍዎ። እዚ ብሓቂ ካብ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ በሉ። እዚ ዝተረግመ እዩ ድማ በልዎ። ዝደንገጸሉ ወይውን ነቲ ተመን ካብኡ ከልግስዎ ኣይተጓየዩን። ዝመስሎም ትንታነ ሃብዎ። ገሊኦም ቀታል ነፍሲ በልዎ። ብሓቂ ብኣምላኽ ዝተረግመ እዩ በሉ ከይፈርሁ። ብውሽጦም ሓመይዎ። ኣስማት ጠቅዕሉ። እዚ ኹሉ ዝዀነ ንዓታቶም መታን ክማሙቁ ውሽጦም ፍኒሕኒሕ መታን ክብል ዝረኸቦ ምኻኑ ረስዕዎ። ዘይተረድእዎ ነገር እንተነይሩ፣ እቲ ተመን፣ ብምኽንያት እቲ “ዋዒ፣ ሓዊ ዝፈጠሮ ሙቀት” ከም ዝወጸ እሞ ንጳውሎስ ከም ዝነኸሶ እዩ። ዋዒ ጥራይ እዩ ንተመን ንጡፍ ከም ዝኸውን ዝገብሮን፣ ነቶም ዝነጥፉ ድማ ከጥቅዕ ዘበራብሮን ዘተስኦን። ቁሪ ካሳብ ዝዀነ፣ ዝናብ ክሳዕ ዝዘነበ፣ ተመን ኣብ ስፍራኡ እዩ ዝድቅስ። ክነድድ፣ ሙቀት ክኸውን ምስ ጀመረ፣ ሽዑ ግዳይ ክረክብ ከም ዝኽእል ይፈልጥ’ዩ።
ሙቀት ጥዑም እዩ። ሓደ ሓቂ ግና ኣሎ። ዕንጨይቲ ኣንተተወዲኡ ሓዊ ይጠፍእ እዩ። ስለዚ እቲ ሓንሳብ ምንዳድ ዝጀመረ ሓዊ፣ ምንዳዱ ክቅጽል ቀሸም ክውሰዀ ኣለዎ። እቲ ሓዊ ኩሉ ግዜ ክነድድ ኣለዎ። ኩሉ ግዜ ክነድድ ግና ዝሓቶ ዋጋ ኣለዎ። ኣብ ግዜ ዝናብ ዝጠፍአ ሓዊ እንደገና መሊስካ ክትኣጉዶ ቀሊል ኣይኰነን። ስለዚ ብዘየገድስ ኩነታት ደገ፣ ቀሸም ዝውስኽ ክህሉ ኣለዎ። ፈጣሪውን`እንተዀነ፣ እቲ ሓዊ ኩሉ ግዜ ይንደድ ኣይጥፋእ ኢሉ አዩ። ጋሻ ሓዊ ኣምላኽ ኣይፈቅድን’ዩ። እቲ ዝነድድ ዘሎ መሊሱ ከነድድ እምበር መታን ከይጠፍእ፣ ቀሸም የድልዮ። የውሃንስ መጥመቅ፣ እቲ ድሕረይ ዝመጽእ ብሓዊ መንፈስ ቅዱስ ከጥምቀኩም እዩ በለ። እዚ ኣብ ብዓለ ሓምሳ ዝወረደ ናይ መንፈስ ሓዊ መሊሱ ከንድድን ክቀጻጸል ኣለዎ። ብምኽንያት እቲ ሓዊ፣ ዝሓስአት፣ ዝማህመነት፣ ዝቃሕተወት ነፍሲ መሊሳ ህይወት ስለ ትዘርእን’ ዩ። ስለዚ ዋጋ ዝኸፍል ክህሉ ኣለዎ። ፈጣሪ’ውን እንተዀነ እቲ ኣብ መሰውኢ ዘሎ ሓዊ ኣብኡ ይንደድ፣ ኣይጥፋእ። እቲ ካህን ከኣ ኣብ ጸጽባሕ ኣብ ልዕሊኡ ዕንጨይቲ የንድድ በለ። ግን ከኣ ሙቀት ህይወት ጥራይ ዘይኰነ ዝዘርእ፣ ተመን እውን ይስሕብ እዩ።
ተመን ሕሱምን ብተንኰል ዝተመልአን እዩ። ምስ ሰብ ንዘልኣለም ዝቆመ ጽልኢ ኣለዎ። ናይ ሰብ ጽቡቅ ኣይደልን እዩ። ንሓሳብ ኣምላኽ ዝነብር እሞ ኸኣ ደቂስሉ ኣይሓድርን እዩ። ንእከዩ ኩሉ ግዜ ውዲት ይኣልም። ሕንዙ ኩሉ ግዜ ዝተዋደደ እዩ። ኣብ ኣዳምን ሄዋንን ዝገበሮ ድማ እዚ እዩ ነይሩ። ንሓሶት ኣቡኣ ስለ ዝዀነን ብዘይካ ክሓርድን ክቀትልን ከጥፍእ እምበር ንኻልእ ስለ ዘይመጽእ፣ ናይ ሓሶት መርዙ ጌሩ ንሓሳባቶም ኣበላሸወ። የሱስ ግና ከምዚ ክብል ነቶም ናቱ ተስፋ ሃቦም፣ "ዝቀትል ሕንዚ እኳ እንተሰአኹም ኣይክጎድኣኩን እዩ"። ኣብ ካልእ'ውን "ልዕሊ ተመንን ዕንቅርብዒትን፣ ልዕሊ ሓይሊ ጸላእን ክትከዱ ስልጣን ሂበኩም ኣለኹ" በለ። ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ነዚ ተስፋ ናቱ ስለ ዝነበረ፣ መርዚ እቲ ተመን ምንም ኣይጎድኦን። ኣብቶም ዝዕዘቡ ዝነበሩ ግና ሰሪሑ እዩ። ዝፈለጥዎ ነገር ዘየለ ክነሶም፣ ብዛዕባ ጳውሎስ ብዙሕ ተዛሪቦም። ፈረድዎ፣ ብኩርማጅ ቃላት ከናፍሮም ገረፍዎ። ኣስሉኽ ኣቢሉ መርዚ ሓሶት ብምእታው ንሓሳቦም ስለ ዘበላሸዎ፣ ነቲ ከገልግሎም ኢሉ ብዙሕ ዝጽዕር ዝነበረ ኣሳጢሖም ንውርደት ሃብዎ። መጋብሮ ጸላኢ ኰኑ። ካብ ምኽሪ ጸላኢ መታን ክሕሎ ኢሎምሲ ንሓሳባቶም ቁራዕ ርእሲ ኣይገበሩን። ካልእ ተተረፈ ነቲ ምእንትኦም ኢሉ ብዙሕ ዝጽዓረ፣ ክሕግዝዎ፣ ኣብ ግዜ ጸገሙ ክረድእዎ ምተገብአ። ንሳቶም ግና ክንደይ ከም ዝጸዓረን ኣምላኽ ብእኡ ከም ዝተጠቀመን ረስዕዎ።
እንተ ሃዋርያ ጳውሎስ ግና ምንም ኣይመሰሎን። ኣይተሰናበደን። ኣይጃጀወን። ኣብ ክንዲ ጽቡቅ ዝገበርኩ ኢዚ’ዶ ምስ ተፈደኹ ኣይበለን። ክንዲ ዝደንገጽኩ እሞ ዝተጋህኩ እዚ ክወርደኒ ኢሉ ኣየጉረምረመን። ኣይተመረረን። ንኽጽሊ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ድማ ክሓትት ኢሉ ኣይተጓየየን። ዝቀትል ሕንዚ እኳ እንተነኸሰኹም ኣይኩጎድኣኩምን እዩ ዝብል ናይ ተስፋ ቃል ብደምቢ ይርድኦ ነበረ። እቲ ዝዀነ ካብ ስራሕ ከታርፎ፣ ኣቃልቦ ክሰርቅ ዝመጸ ተግባር ምኻኑ ኣይሰሓቶን። ኣይተዓዘመን። ነቲ ኣብ ኢዱ ጠልጠል ዝበለ ደኣ "ጸግ" ኣበሎ። ካብ ዕዮ ድማ ኣይተባዀረን። ንሰባት ከእምን ምሳታቶም ክታረኽ ግዜ ኣየሕለፈን። ሰባት ብዛዕብኡ ዘለዎም ርእይቶን ኣመለኻኽታን፣ ካብቲ ኣብ ኢዱ ዝነበረ መንፈሳዊ ዕዮ ኣየባዀሮን። ኣብ ክንዲ ዘዀለስኩ ኢደይ ተነኸስኩ ኣይበለን። ልቡ ብዘረባ እቶም ሰባት ኣይተዘብሐን። ሰላሙን ጻዓቱን ኣተዘረገን። ሰባት ዝዀነ ኢሎም እንተጠቀንዎ፣ ንሽሙ ብኽፉእ እንተ ኣልዓልዎ፣ ፋዕራኦም ኣይገበረን። ኹሉ ምስ ግዜ ከም ዝርድኦ ኣይተጠራጠረን። ኣምላኽ ምስኡ ምኻኑ ኣጸቢቅ ተሰዊጥዎ ነበረ። ካብቲ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኣብ ውሽጡ ዘሎ ከም ዝዓቢ ተገልጽሉ እዩ። ስለዚ ካብ እምነት ኣየጎደለን። ዋላ እኳ እቶም ሰባት እንታይ ከም ዝኸውን ንኽርእዩ ይጽበዩ እንተነበሩ፣ ንሱ ግና ግዶም ኣይገበረን። ንዕኡ እንተ ብጽቡቅ ወረ ወይስ ሕማቅ ወረ፣ ነቲ ዝተዋህቦ ሕድሪ ኣብ መጨረሽታ ከብጽሕ፣ ንብዙሓት ድማ ኣብ ግዜ ጸገማ ክበጽሕ እዩ። ኣገልጋሊ ምኻን ዝሓቶ ዋጋ ተረዲኡ ነበረ። ሰይጣን ደቂስሉ ከም ዘይሓድር ኣይዘንግዖን። ስለዚ ቅልሱ ምስ ደምን ስጋን ኣይገበረን። ዋላ እኳ ብስጋ እንተዀነ፣ ከም ስጋ ኣይተዋግአን። ኣጽዋር ውግኡ ግና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብርቱዕ ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ከይናወጽ ኣብ ርእሱ ቁራዕ ርእሲ ማለት ምርዳእ ሓሳብ ኣምላኽ ነበሮ። ሕንዚ እቲ ተመን ክጎድኦ ኣየፍቀደን። ነቲ ካብ ዕዮ ከታርፎ ኢሉ ዝመጸ ተግባር፣ ኣብ ሓሳቡ ኣየቋጸሮን። “ጸግ” ደኣ ኣበሎ። በቲ ዘፍቅሮ ካብ ሰዓርቲ ኣጸቢቁ ከም ዝበልጽ ርፈልጥ ሰለ ዝነበረ፣ ስዒሩ ሓሊፉ። እዚ ድማ ጸጋ እዩ።
ሳምሰንግ ግሩፕ የኢንሹራንስ፣ የሳምሰንግ ኢንዱስትሪና የሳምሰንግ ሲ ኤንድ ቲ እንዲሁም ሌሎች በርካታ እህት ኩባንያዎች ያሉት ሲሆን የበርካታ አሜሪካና የደቡብ ኮሪያ ኩባንያዎች ድርሻ ያለው ንብረት ነው፡፡
ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ኔልሰን ማንዴላ ኣብ መበል 95 ዕድሚኦም ትማሊ ሓሙስ ዓሪፎም።ኣብ ሙልእ ዓለም ሰባት ብሞት ፈላማይ ፀሊም ፕሬዝዳንት እታ ሃገር ሓዘኖም ይገልፁ ኣለው።
ከም መንእሰይ ንቑሕ ተሳታፋይ ምንቅስቓስ ፀረ-ኣፓርታይድ ብምዃን ኣብ 1940ታት ናብ ናይ ኣፍሪካ ሃገራዊ ኮንግረስ /ANC/ ብምእታው መራሒ ክንፊ መናእሰይ እቲ ምንቅስቓስ ኮይኖም።
ማንዴላ ምስ ናይ ANC ብፃዮም ኦሊቨር ታምቦ ናብ ኮሌጅ ብምእታው ብናይ ሕጊ ትምህርቲ ተመሪቖም፤ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ መጀመሪያ ዝኾነ ጥብቅና ሕጊ ኣጣይሾም።እዚ ኣብ ጆህናስበርግ ዝተኸፈተ ትካል ጥብቅና ንፀለምቲ ነፃ ኣገልግሎት ወይ ብዝተሓተ ኽፍሊት ናይ ሕጊ ምኽሪ ይህብ ነይሩ።
መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ 1960 ኣ/ፈ ንANC ብሕጊ እንተኣገዶ’ውን እቲ ውድብ ብሕቡእ ምንቅስቓሱ ቐፂሉ።ማንዴላ ብቐፃልነት ካብ ፖሊስ እናተሓብኡ፣ካብ ካልአይቲ ብዓልቲ ቤቶም ዊኒ ከይፈተው ተፈሊዮም ክነብሩ ተገዲዶም።ዊኒ’ውን ኣብ ምንቅስቓስ ፀረ-ኣፓርታይድ ንቕሕቲ ተሳታፊት ነይረን።
ኣብ 1962 ኣ/ፈ ኔልሰን ማንዴላ ኣንፃር መንግስቲ ፈፂሞምዎ ብዝተብሃለ ተግባር ኣብ ቀይዲ ምስውዓሉ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም።ንሶም ግን ህዝቢ ኣፍሪካ ነፃ ንክኸውን ዝገበርኩዎ ቓልሲ እዩ ክብሉ ንምንቅስቓሶም ተማጎቶም።ድሕሪ ናይ ክልተ ዓመታት ከይዲ ፍርዲ ዕድመ ልክዕ ተፈሪዱዎም፣ኣብ ወሰን ማይ ኬፕ ታውን ኣብ ዝርከብ ዘስካሕክሕ ቤት ማእሰርቲ ደሴት ሮቢን ን18 ዓመታት ተኣሲሮም።ኣብ 1989 ኣ/ፈ ንናይ ANC ዕጥቓዊ ቓልሲ እንተድኣ ኣዊግዞም ካብ ማእሰርቲ ክፍትሑ ብመንግስቲ ንዝቐረበሎም ፃውዒት ነፂጎምዎ፤ ኔልሰን ማንዴላ።
እንተኾነ ብፕሬዝዳንት ፍረደሪክ ዲ ክለርክ ዝምራሕ ናይ ፀዓዱ መንግስቲ ኩሎም ፖለቲካዊ ፓርትታት ሕጋዊ ንክኾኑ ኣብዝፈቐደሉን መብዛሕቲኦም ፓለቲካዊ እሱራት ኣብዝፈትሕሉን እዋን ኣብ 1990 ኣ/ፈ ንሶም እውን ነፃ ወፂኦም።27 ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ ፀኒሖም።
ኣብ 1991 ኣ/ፈ ማንዴላ ፕሬዝዳንት ANC ብምዃን ተመሪፆም።ኣብ 1994 ኣ/ፈ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ANC ምስ ስዓረ ኣብ መበል 75 ዕድሚኦም ናይታ ሃገር ፈለማይ ፀሊም ፕሬዝዳንት ብምዃን ተመሪፆም።
ሄርማን ኮሀን ኣብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናትድ ስቴትስ ተሓባባሪ ምንስቴር ጉዳያት ኣፍሪካ ብምዃን ካብ 1989 ክሳብ 1991 ኣ/ፈ ዘገልገሉ እዮም።መብዛሕቲኦም ፀለምቲ ደቡብ ኣፍሪካዊያን መነባብርኦም ከመሓይሽ ዝኽእል ሰብ ማንዴላ ክኸውን ይኽእል እዩ ክብሉ ተስፋ ኣሕዲሮም ይብሉ ኮሀን።
ፕሬዝዳንት ማንዴላ ሓደ ናይ ስልጣን ዘመን ጥራሕ ከምዘገልግሉ ቃል ኣቲዮም።ማንዴላ ፕሬዝዳንት ኣብ ዝነበሩለን ሓሙሽተ ዓመታት ደቡብ ኣፍሪካ ንሃገራዊ ዕርቂ ዝሓዘትሉ ኣገብባ ዓለምለኸ ኽብርን ናእዳን ረኺቦም።
ማንዴላ ብህይወት ኣብዝነበርሉ እዋን ኣማእቲ ሽልማታት ተሸሊሞም እዮም።ኣብ 1993 ኣ/ፈ እውን ኣብ ሓደ እዋን ፀላኢኦም ምስ ዝነበሩ ፕሬዝዳንት ዲ ክለርክ ናይ ሰላም ኖቤል ብሓባር ተሸላሚ ኮይኖም።ኣብ ከይዲ ሰላም ደቡብ ኣፍሪካ ብዘበርከትዎ ኣስተዋፅኦ።
3. ከፍተኛ አውቶማቲክ ፣ የመሳሪያውን አጠቃላይ ሂደት ራስ-ሰር ቁጥጥር ፣ የተረጋጋ እና ለስላሳ አሠራር ፣ የረጅም ጊዜ ቀጣይ ሥራ እና ጥሩ መረጋጋት አስደናቂ ናቸው።
ይህ በአክሲዮን ራስ-ሰር ጭምብል ማሽን በዋናነት የሚጣሉ ጠፍጣፋ ጭምብሎችን በራስ-ሰር ለማቋቋም ያገለግላል ፡፡ ጥቅም ላይ የዋለው servo እና የማያቋርጥ የሙቀት መቆጣጠሪያ ስርዓት በፕላን ቁጥጥር የሚደረግበት ቁሳቁስ በአንድ ላይ የተጠናቀቀው → መፈጠር → ማገጣጠም → ማሾር → ቦታን የመገጣጠም የጆሮ ማሰሪያ በአንድ ጊዜ የተጠናቀቀ ሲሆን አጠቃላዩ የምርት ሂደትም ሙሉ በሙሉ በራስ-ሰር ነው ፡፡ ጭምብል ማሽኑ / የምርት ጭምብሉ የማምረቻ ማሽኑ የምርት ገጽታዎች እንደ በሙቀት-ተጣጣፊ ማጠፍ ፣ በማዳበሪያ / ማገዶ / መቆንጠጥ / መቧጠጥ / ማስወገድ እና የጆሮ መስሪያ አፍንጫ ድልድይ መገጣጠሚያዎች በመሳሰሉ የማያቋርጥ የማጣሪያ አፈፃፀም ያላቸው የተለያዩ ጭምብሎችን የማምረት ሂደት ነው ፡፡
4.የሚክሎች / የምርት ጭምብል የማምረት ፍጥነት ከ 110-120 ቁርጥራጮች / ደቂቃ እና ከዚያ በላይ ሲሆን የማለፊያ መጠኑ ከተመሳሳዩ ምርቶች ከፍ ያለ ከ 98% በላይ ነው ፡፡
6. የአሉሚኒየም alloy ክፈፍ ፣ የንክኪ ማያ ቁጥጥር ፣ አብሮ የተሰራ ጊዜ ፣ ​​አጠቃላይ ውፅዓት ፣ የዕለቱ ውጤት ፣ የራስ ሰር ማንቂያ እና ማቆሚያ ቁጥር ፣ ዲጂታል ቁልፍ ዓይነት ማስተካከያ የፊልም ፍጥነት።
ንኽርከቦ ንሓረስቶት ሃገርና ኣብ ክንዲ ምትብባዕ እሞ ብኡ ኣቢሉ ብበረኸት ሕርሻ ንህዝብና ዘረጋግእ እቶት ዝኽዕብትን ብኡ መንጽር ድማ ዕዳጋታት ሃገርና ኣብ ምርግጋእ ተርኡ ዝጻወትን፡ ብምኽንያት ካብ ኣባል ስድራቤት ሓረስቶት ሃገርና ስግረ-ዶብ ከይድኩም ዝብል ጸቓጢ ምሕደርኡ፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ገጠራት ሃገርና ሰፋሕቲ ናይ ሕርሻ ቦታታት ምቕዳሮምን ምሕዳሮምን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ፡፡
እዚ ብፍላይ ኣብ ሓደሽቲ ሓዳር ውጻእ ( መንእሰያት ሰብ ሓዳር) ኣጋጢሙ ምህላዉ ዝተሓበረና ሓበሬታ ክራማት፡ ዛጊት ክራማት ሃገርና ጽቡቕ ይቕጽል እኳ እንተ ሃለወ፤ ብሰሪ ኣቦ ገዛ ወይ በጽሒ ውላድ ስግረ-ዶብ ከይድኩም ብዝብል ምስምስ ስድራቤታት ከይሓርሱ ከይምሕሱ ተኸልኪሎም ከሪሞም ኣለዉ ክብሉ ምንጭታት እዚ ሓበሬታ ንቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግሃድኤ-ሕድሪ ገሊጾም፡ ናይ ሓበሬታና ምንጭታት ከምዝገለጹልና፡ ናይ እዚ ውጺኢት ድማ እቶም ካብ ምስዳድ ዝተረፉ ኣባላት ስድራቤታት ሮዖኦም ጠቕሊሎም መገዲ ስደት ተተሒሒዞምዎ ምህላዎምን ዝኸፍአ ናይ ስደት ጉዕዞ ይርአ ምህላዉን ሓቢሮም፡፡