Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የዚህ ደብዳቤ ዋና ዓላማ የህወሃትን ሊቀመንበር፣ የህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላትን እንዲሁም የትግራይ ተወላጅ ወንድምና እህቶቻችንን በሙሉ፤ ስለ እያንዳንዳችን ጣት እንድንጠቋቆም ሳይሆን እርስበርሳችን መነጋገር እንችል ዘንድ ለመጋበዝ ነው። ይህም ንግግርና ውይይት ከፍ ብሎ ወደ ብሔራዊ ዕርቅ እንዲያመራ ለማድረግ ነው። ከዚህ አንጻር ይህንን ደብዳቤ በምጽፍበት ጊዜ ህወሃትን ከትግራይ ሕዝብ በመለየት ለማስቀመጥ ያደረኩትን ሙከራዎች በሙሉ ልብ እንድትሏቸው እሻለሁ። የዚህ ደብዳቤ አግባብ በሥልጣን ላይ ላሉቱና ላጋዦቻቸው ነው እንጂ ብዙውን ጊዜ አለአግባብ ከህወሃት ጋር አብረው የሚወቀጡት የትግራይ ወገኖችን ደርቤ እየተናገርኩ አለመሆኑን እንድታስተውሉልኝ ይሁን።
ይህንን ደብዳቤ የምጽፍላችሁ በጥላቻ በመነሳሳት ሳይሆን በፍቅርና መልካምን ሁሉ በማሰብ እንደሆነ እንድታውቁልኝ እፈልጋለሁ። ምክንያቱም የህወሃት ዘረኛ ፖሊሲ ከህዝቡ ጋር ተቆራኝቶ በአገራችን በቂ ምሬትና ጥላቻ በትግራይ ወንድሞችና እህቶቻችን ላይ እንዲኖር በማድረጉ እኔ በዚያ ላይ ሌላ ጥላቻ የመጨመር ምንም ፍላጎት የለኝም። እንዲያውም ከአምስት ዓመት በፊት የአደባባይ ምስጢር የሆነውን እውነታ በማፍረጥረጥ በህወሃት እየተገበረ ያለው የዘር መድሎና አፓርታይድ ሥርዓት እያደረሰ ያለውን በግልጽ አስረድቼ ነበር። የዚያን ጊዜ የጻፍኩት ደብዳቤ እዚህ ላይ ይገኛል። (http://www.solidaritymovement.org/090611OpenLetterToMyFellowTigrayans.php)
ይህ የአሁኑ ደብዳቤ ከዚያ የቀጠለ ሲሆን የዚያን ጊዜ እንዳልኩት ጉዳዩን እያቀረብኩት ያለሁት እንደ አንድ ባለሙያ ሳይሆን እንደ አንድ ተራ ሰው ለማኅበረሰቤ መልካም በማሰብ ማበርከት የሚገባኝን ከመጠቆምና ለወደፊቱ ኢትዮጵያውያን እንዲሁም ለእናንተ ለራሳችሁ የሚጠቅም ነገር ከማሳየት አኳያ ነው። ስለሆነም በዚህ ደብዳቤ ውስጥ እናንተ ለመስማት የምትፈልጉትንና ለጆሯችሁ የሚጥም ነገር የምዳስስ ሳይሆን እውነትን ቁልጭ አድርጌ ነው የማቀርበው። “እውነትን ተናግሮ የመሸበት ማደር” እንደሚባለው ውሸትን ተናግሬ በሰዎች ዘንድ ተቀባይነትን ከማግኘት ይልቅ እውነትን ተናግሬ ብጠላና ብገለል እመርጣለሁ። ምክንያቱም ያለንበት የአገራችን ሁኔታ በውሸት እንድንነጋገር አይፈቅድልንም። እኔ እዚህ ደብዳቤ ላይ እውነቱን አሰፍራለሁ ብልም በተጻፈው ነገር ሁሉ ከኔ ጋር ትስማማላችሁ ብዬ አልጠብቅም፤ ነገር ግን ሁለታችንንም የሚያስማማ አንዳንድ ነጥቦችን እናገኛለን ብዬ አምናለሁ።
ኢትዮጵያ በምትባለው አገር በመወለዳችን ወይም በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ ከኢትዮጵያ ጋር ግንኙነት ያለን በመሆኑ ኢትዮጵያውያን ነን። በውጭ አገር ያሉትም ከዚህ የተለዩ አይደሉም፤ ምክንያቱም በውጭ አገር ቢኖሩም ወይም አስተዳደጋቸው በውጭ ቢሆንም የቤተሰባቸው የዘር ሃረግና ማንነት ከኢትዮጵያ ባሕል ጋር የተሳሰረ ነው። በመሆኑም ማንም ሰው ከዚህኛው አካባቢ ወይም ዘር ወይም ጎሣ ልወለድ ብሎ ሳይሆን በፈጣሪ ፈቃድ በዚህ አገር ላይ ተወልዷል፤ ዕድሉም ከኢትዮጵያ አገር ጋር ተሳስሯል። ከሚታወቀው ፍጥረተ-ዓለም ውስጥ የሰው ልጅ በሚኖርባት በዚህች ምድር፤ ሁላችንም በውቅያኖስ፣ በአህጉር፣ በተራራ፣ በአገራትና ሰው ሰራሽ በሆኑ ድንበሮች ተከልለን እንገኛለን። በዚህ ውስጥ ሁሉ በልዩነታችን የምንከፋፈል ሰዎችም ነን።
በኢትዮጵያ ውስጥ የራሳቸው ቋንቋ፣ ባሕልና ልዩ አኗኗር ያላቸው ከ80 በላይ የጎሣ ቡድኖች ይገኛሉ። በእርግጥ አሁን ባለው የኢትዮጵያ ሕገመንግሥት እነዚህን ቡድኖች “ብሔር ብሔረሰቦች” ተብለው ይጠራሉ። የዚህ ዓይነቱ የመንግሥት አስተዳደር በተለያዩ ቡድኖች መካከል እኩልነት እንዲኖር ማድረግ ሲገባው እውነታው ግን አብዛኛው ኢትዮጵያዊ የተገፋና የተተወ መሆኑን ነው የሚያሳየው። በአንድ ቤተሰብ ውስጥ ሊኖር የሚገባው ጤናማ መተሳሰብና መረዳዳት በኢትዮጵያችን ውስጥ በሚገኙ “የብሔር ቤተሰቦች” ሲከሰት አይታይም። ከዚህ ይልቅ ለሕዝብ የቆመ ሆኖ እንደተመሠረተ የሚናገረው የህወሃት/ኢህአዴግ አገዛዝ እንደ ብርቅያ ልጆች ለሚያያቸው ትግሬዎችና ህወሃት የቆመ መንግሥት መሆኑ በግልጽ የሚታይ ሐቅ ነው፤ አብዛኛው የኢትዮጵያ ሕዝብ ከዚህ ውጭ ተደርጓል።
በአሁኑ ጊዜ አንዳንዶች ከዚህ “የብርቅየ ልጅነት” ጎራ ለመመደብ በመፈለግ ደፋ ቀና ይላሉ፤ ሌሎች ደግሞ እንደ እውነተኛ ኢትዮጵያውያን ባለመቆጠራቸው ምክንያት አሁን አለ የሚባለውን ግንኙነት “መቁረጥ” ይፈልጋሉ። የእነዚህኛዎቹ አቋም ጠንከር ያለ ከመሆኑ የተነሳ አንዳንዶቹ እናንተ ህወሃቶችን ሥልጣን እንድትለቁ የሚጠይቁ ሲሆኑ ከዚያ ጋር አብሮ ለራሳችሁ ያጋበሳችሁትን ልዩ መብትና ጥቅማጥቅም አብራችሁ እንድትሰጡ ይጠብቁባችኋል። ይህ አስቸጋሪ እንደሚሆን አጠያያቂ አይደለም፤ ሆኖም እናንት ህወሃቶች በማታለል፣ በሙስና እና በጠብመንጃ በማስገደድ የራሳችሁን ጥቅም ስታስከብሩ የቆያችሁ በመሆናችሁ የፈጸማችሁት ነገር ስህተት ብቻ ሳይሆን ህጋዊ፣ ማኅበራዊ እና ግብረገባዊ መብታቸውን በጣሳችሁት ወገኖች ዘንድ ከፍተኛ ችግር ውስጥ እንድትገቡ አድርጓችኋል።
እናንት ህወሃቶች የራሳችሁን ጥቅም ለማስከበር ስትሉ ፍትህን እንዴት እንዳጣመማችሁ፣ ፍርድ ቤቶችን የፖለቲካ መጠቀሚያ እንዳደረጋችሁ፣ መብቶችን እንዴት እንደረገጣችሁ፣ የኢኮኖሚና ንግድ ክፍሉን እንዴት እንደተቆጣጠራችሁ፣ የሃሰት ፕሮፓጋንዳ እንዴት ስትነፉ እንደኖራችሁ፣ የማኅበረሰቡን ዘርፎች (የሃይማኖት ድርጅቶችን፣ ማኅበራዊ ስብስቦችን፣ ወዘተ) በሙሉ እንዴት እንደተቆጣጠራችሁ እና የራሳችሁን ሰዎች (ማለትም ትግሬዎችን) በወታደራዊ፣ በደኅንነትና በሌሎች ቁልፍ ቦታዎች እንዴት እንደሰገሰጋችሁ የኢትዮጵያ ሕዝብ ሳያውቅ የቀረ እንዳይመስላችሁ!
እንደዚህ ወገናዊ እና ሁሉንም እኩል በማይመለከት ቤት ውስጥ እንዴት ነው ሌሎች ኢትዮጵያውያን መኖር የሚችሉት? እንዴትስ ነው በእንደዚህች ዓይነት ኢትዮጵያ ውስጥ መኖር የሚመኙት? እስካሁን እየታየ ያለው ተቃውሞ እና ንቅናቄ እናንተ ህወሃቶች በአንድም ይሁን በሌላ ሁኔታ መላ እንድትፈልጉ እያስገደዳችሁ ያለ ሁኔታ ነው። ስለዚህ የወቅቱ ጥያቄ ጊዜው እስኪያልፍባችሁ ነው የምትጠብቁት ወይስ ከዚህ በላይ የሆነውንና የመንፈስ ልዕልና የሚጠይቀውን የዕርቅና የተግባራዊ ተሃድሶ መንገድን በመከተል ፍትህን እንደገና ታሰፍናላችሁ? ይህንን መንገድ የምትከተሉት ግን በዕርቅና ተሃድሶ ስም ከዚህ በፊት እንዳደረጋችሁት በሥልጣናችሁ ለመቆየት የምታደርጉት ብልጣብልጥ አካሄድ ሳይሆን መደረግ ያለበት አስፈላጊና እውነተኛ ነገር በመሆኑ ልትፈጽሙት የሚገባ ስለሆነ ነው።
ፈጣሪ ኃያሉ አምላክ ለማንም አያዳላም፤ እኛንም እንዲሁ እንድንሆን ይመክረናል። ፍትሕን ለታናናሾችም ሆነ ለታላላቆች እንዲሁም ከእኛ ጋር ላሉትም ሆነ ከእኛ ውጭ ለሆኑት እንድናሰፍን ይጠበቅብናል። ሌሎችን ስንንቅ፣ ከሰው በታች ስናደርግ፣ ስናገልል፣ ስናጣጥል፣ ስንበድል ወይም ስናጎሳቁል ይህንን ሁሉ ቆጥሮ በእኛ ላይ ተመልሶ መምጣቱ የማይቀር ሐቅ ነው። እኛ እንደ ኢትዮጵያዊ የሌሎችን መብት ስንጠብቅ፣ ማንነታቸውን ስናከብር ፈጣሪ የለገሳቸውን መብት ሁሉ በግልም ሆነ በጋራ ስናከብር የሥራችንን መልካም ውጤት እናገኛለን። ይህንን ሳንፈጽም ከቀረን ግን የዘራነውን ማጨዳችን የማይቀር ነው። ከዚህ አንጻር እናንት ህወሃቶች ባለፉት ሁለት ዓስርተ ዓመታት ስትዘሩ የኖራችሁትን የምታጭዱበት ቀን ሲመጣ እንዴት ልትሆኑ እንደምትችሉ አስባችሁበታል?
በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያ ሁሉም በራሱ ንዑስ ማንነት ላይ በማተኮር በሌሎች ላይ የሚደረገውን ኢሰብዓዊ ድርጊት ትክክለኛነት ለማስረዳት ሲጠቀምበት ይስተዋላል። ይህም ኃያሉ ፈጣሪ በሌሎች ወንድሞችና እህቶቻችን (ሌሎች ብሔረሰቦች/ጎሣዎች) ላይ ያስቀመጠውን የራሱን ምስል ለማየት ካለመቻል የመነጨ ነው። አኢጋን የተቋቋመውም ይህንን የተሳሳተ አመለካከት ለመቀየርና “ሌሎች” እያልን የምንጠራቸውን የራሳችን አድርገን እንድንወስድና ከፈጣሪ ጋር ስምምነት እንዲኖር ለማድረግ ነው። እንደው እውነቱን እንነጋገር ከተባለ ኃያሉ ፈጣሪ አንድ ሰው እንደ “እኛ ካልተናገረ” ወይም “እኛን ካልመሰለ” ወይም “የእኛን ዓይነት” ሃይማኖት ከሌለው ወይም “ከእኛ ጎሣ/ብሔር” ውጭ ከሆነ ወዘተ ለይቶ የሚያየው ይመስለናል? ወይም ይህ ሰው “የእኛን ዓይነት” የፖለቲካ አመለካከት ከሌለው ወይም በጣም ዝቅተኛና የተዋረዱ ከሚባሉ ጎሣዎች የመጣ በመሆኑ አምላክ ከእኛ አሳንሶ ይመለከተዋል ብለን እናስባለን እንዴ?
“ልዩነታችን ውበታችን” በማለት ትልልቅ ማስታወቂያ (ቢልቦርድ) መለጠፍ ብቻ አይደለም የሚያዋጣው። ከዚህ በማለፍ ፈጣሪ ለጎረቤታችን እንድንሰጥ የጠየቀንን ፍቅር፣ መልካምነትና ፍትሕ በተግባር ማስፈን ይገባናል። ልናስታውስ የሚገባን ነገር ቢኖር ከአካል ሰውነታችን አንዲቷም ክፍል ብትሆን ከታመመች ሌላው የአካል ክፍላችን በጠና ይታመማል፤ ሰላም አይኖረውም። ታዲያ ህወሃት በኢትዮጵያችን ውስጥ ያሰራጨው የዘርና የጎሣ ፖለቲካ ያመረቀዘው ቁስል ህመም እናንተንስ ተሰምቷችሁ ያውቅ ይሆን?
ህወሃት/ኢህአዴግ የሚከተለው በዘር ላይ የተመሠረተው ፌዴራላዊ አወቃቀር በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ቡድኖች በሙሉ የሚያቅፍና የራሳቸውን ዕድል በራሳቸው የመወሰን መብት የሚያጎናጽፍ ነው እያለ ቢናገርም በተግባር ግን ይህ አዲስ ያልሆነና ከቁሻሻ ወጥቶ እንደገና በተግባር የዋለ የጎጠኝነት፣ የፊውዳላዊነትና የማርክሲስታዊነት የወረደ ጣምራ ውጤት ነው።
ጎጠኝነት – አንድን ጎሣ ወይም ጎጥ (የትግሬን) ከፍ በማድረግ በአፓርታይዳዊ አሠራር “አንዱ ጎሣ/ጎጥ ሁሉንም ነገር ለራሱ ማድረግ አለበት” ወይም “የመብላት ተራው የእኛ ነው” በሚል ከፋፋይነት ላይ የተመሠረተ ነው።
ፊውዳላዊነት – አንድን ቡድን ወይም ጎሣ ወይም ወገን ከሌላው የተለየ፣ የተሻለ፣ የተመረጠ፣ የበቃ፣ ስለሆነ የመግዛት/የመምራት መብት አለው፤ “ወርቃማ ዘር” ስለሆነ ትርፉንም ለራሱ የማድረግ ሥልጣን ተሰጥቶታል፤ ሌሎች ዕድለቢሶች በሥሩ የመሆን ግዴታ አለባቸው የሚል ነው።
ማርክሲስታዊነት – የሚቃወሙትን ሁሉ – ትግሬዎችንም ጭምር – የመርገጥ ባህርይ ሲሆን ከፊውዳላዊነት በተለየ መልኩ ህወሃት በማርክሲስታዊ አስተሳሰብ “ሰፊውን ሕዝብ” እየጠቀምኩ ነው ቢልም በተግባር ግን “በጭቁኑ ሕዝብ” ስም የራሱን ሥልጣን ያመቻቸ ሆኗል። ይህ ዓይነቱ አታላይ ስልት ብዙሃኑን የአገራችንን ሕዝብ ከሌላው እንዲከፋፈል ያደረገ ብቻ ሳይሆን ብዙሃኑ ያልተማረ፣ በድህነት ላይ የሚገኝና ኑሮን ለማሸነፍ ደፋ ቀና የሚለውን በልዩ ሁኔታ በቁጥጥር ሥር ለማዋል የተደረገ ነው።
ማርክሲስታዊነት በውስጡ ካሉት መርኾዎች አንዱ ሕዝብን መከፋፈል ነው። ይህ ዓይነቱ መርህ ተግባራዊ በመሆኑ ስንቱ የአገራችን ሕዝብ ተከፋፍሎ ቀረ? ስንቱስ “እርስ በርሱ በጠላትነት” እየተያየ ያለፈውንና አዲስ ግጭቶችን እያጎላ “ሰፊውን ሕዝብ” ለራሱ መጠቀሚያነት ያዋለው ስንቱ ነው? ህወሃት ይህንን መሠሪ ስልት በመጠቀም ተዋደውና ተከባብረው የኖሩትን፣ ለምሳሌ አማራና ኦሮሞዎችን፣ እርስበርስ በማጋጨት ክፉ ተግባር ላይ አውሎታል። በገሃድ ሲነገር ባንሰማውም፤ ዋንኛው ምክንያት የእነዚህ ሁለት ወገኖች መተባበርና መስማማት የሚያመጣው ታላቅ ለውጥ ምን ሊሆን ይችላል በሚል ፍርሃቻ እንደሆነ ብዙዎች ያውቁታል።
ይህ ከሆነ ዘንዳ ታዲያ በግማሽ ኦሮሞ እና በግማሽ አማራ የሆኑ ወይም ሌላ ተመሳሳይ ዓይነት ጥምረት ውልድ የሆኑ የት ይድረሱ? የእንደነዚህ ዓይነት ኢትዮጵያውያን እርስበርስ ግጭትና አለመግባባት በእናንተ ህወሃቶች እየዳበረና እየተደጎመ ቆይቶ እዚህ ደርሰናል። ለመሆኑ እናንተ ባመጣችሁት በዘር ላይ የተመሠረተ የጥላቻ ፖሊሲዎች ምክንያት ምን ያህል ግጭቶች እንደተከሰቱና ምን ያህል ሕዝብ እንዳለቀ ታውቁታላችሁ? በዋንኛነትና በዓላማ ስታራምዱት የቆያችሁበት ስለሆነ እያንዳንዷ መረጃ ከእናንተ የተሰወረች ልትሆን አትችልም።
ይህ ብቻ አይደለም፤ እናንተ ህወሃቶች ለአገሪቷ እጅግ የሚጠቅሙ የተማሩ ሰዎችን አሁን እናንተ ለምታራምዱት ፖሊሲ ተቃዋሚ በመሆናቸው ብቻ አስወግዳችኋል፤ እስካሁንም ጥቃት እያደረሳችሁባቸው ይገኛል። እነዚህ በምሁራን ብቻ የሚወሰኑ ሳይሆኑ የእናንተ ጥቃት የደረሰባቸው በኅብረተሰቡ ዘንድ በፖለቲካ፣ በሃይማኖት፣ በኢኮኖሚ፣ በማኅበራዊ ጉዳይ፣ ተቀባይነት ያላቸውን ግለሰቦች፤ እንዲሁም ከእናንተ ውሸትና በሃሰት ለፈጠራችኋትና የጥቂቶች ብቻ ላደረጋችኋት ኢትዮጵያ አልገዛም የሚል ሁሉ በሁሉም ብሔር የሚገኝ የእናንተ የጥቃት ሰላባ ሆኗል። እናንተ ብትክዱትም ግፉን የተቀበሉትና ታሪክ ግን ፈጽሞ ሊረሳቸው አይችልም።
ሌላው በእኩል ደረጃ ሊጠቀስ የሚገባው ነገር ቢኖር ያለማቋረጥ የሚለፈፈው ውሸት ነው። ዓይን ያወጣው ውሸት እንዳለ ሆኖ በማርክሲስታዊ ርዕዮት መልክ የሚቀርበው “የአገም ጠቀም” እና መልካም የሚመስለውን ብቻ ለይቶ በማቅረብ ሕዝቡ እንዲወናበድ የሚደረገው አካሄድ በአጸያፊነቱና በአሳፋሪነቱ የሚጠቀስ ነው። ይህንን በማድረጋችሁ ሕዝብን ሳያውቅ በጭፍን ለመምራት ያስቻላችሁ ቢመስላችሁም በምላሹ ግን በሕዝቡ ዘንድ ውሸት፣ አለመተማመን እንዲሁም እናንተኑ መልሶ የሚያወድም ስትራቴጂ መሆኑን የተረዳችሁት አይመስልም። እንደ ምሳሌ የሚጠቀሰው ከትግሬ ሌላ የሆኑ ኢትዮጵያውያንን በሥልጣን እርከን ላይ በማስቀመጥ ሕዝቡ ሁሉም ተወክሏል ብሎ እንዲያምን የምትጠቀሙበት ወራዳ አካሄድ ነው። የዚህ ማታለያ ሰለባ በጠቅላይ ሚኒስትርነት የተቀመጡት ኃይለማርያም ደሳለኝና ሌሎች እንደ እርሳቸው የተመደቡ ተጠቃሾች ናቸው። በኢትዮጵያ ሰላም እንዲኖር ካስፈለገ ይህ ዓይነቱ አጸያፊና እጅግ ነውረኛ አካሄድ መቆም አለበት።
ህወሃት በተመሠረተበት ወቅት እንደ ምክንያት አድርጎ ያቀረበው ትግሬዎች በደርግ አገዛዝ በደል ደርሶባቸዋል፣ ተገልለዋል፣ … የሚል እንደነበረና ይህም በረሃ እንዳስገባችሁ ራሳችሁ የምትመሰክሩት ነው። ሆኖም የሥልጣን መንበሩን በተቆጣጠራችሁበት ጊዜ ለውጥ የማምጣት ምርጫ ነበራችሁ። ከፊውዳላዊውም ሆነ ከደርግ አገዛዝ የተለያችሁ መሆን ትችሉ ነበር። በርግጥ የተለያችሁ ሆናችኋል፤ የሚያሳዝነው የተለያችሁት በመልካም ሳይሆን በክፉ፣ በዘረኝነት፣ በስግብግብነት፣ በወገናዊነት፣ በሙስና፣ በራስ ወዳድነት፣ ብዙሃኑን በመበደል፣ ለራሳችሁ ሃብትና ንብረት በማከማቸት፣ በጭቆና፣ በግፍ፣ … ከበፊቶቹ እጅግ በከፋና አጸያፊ በሆነ መንገድ የተለያችሁ ሆናችኋል።
ህወሃት እንደ ማርክሲስታዊው ደርግ የተቃወሙትን ሁሉ በማፈን እና ጦርነት በማወጅ “ገርስሼዋለሁ” የሚለው የደርግ ውላጅ ሆኗል። በሥልጣን በቆየ መጠንም ከደርግ እጅግ እያስከፋና እያስመረረ መጥቷል። ነጻ አውጪ ግምባራችሁ “ለውጥ አመጣለሁ” በማለት ሥልጣን የተረከበ ቢሆንም በጨበጠውን ሥልጣን በመጠቀም የራሱን ጦር ሠራዊት መሥርቷል፤ የኢትዮጵያን የተፈጥሮ ሃብት ንብረት በራሳችሁ ስምና በህወሃት ቁጥጥር ሥር አደረጋችሁ፤ የቀረውንም የአገራችን ሃብት ለቤተሰቦቻችሁና ለዋና የጥቅም ተካፋዮቻችሁ አከፋፍላችኋል፤ ዋንኞቹ የጥቅም ተካፋዮችም ትግሬዎች ናቸው!!
በአገራችን የተለያዩ ክፍሎች በጋምቤላ፣ በኦጋዴን፣ በአፋር፣ በኦሮሚያ፣ በቤንሻንጉል፣ በአማራ እና በአዲስ አበባ ሕዝቡ ተቃውሞውን ሲያሰማ በእናንተ ቁጥጥር ሥር ያለው የጦር ሠራዊትና ፖሊስ ተቃውሞ የሚያሰሙትን ወይ ያስወግዳቸዋል ወይም በግድ ዝም እንዲሉ ያደርጋል። ይህ የሚፈጸመው ደግሞ በመግደል፣ በማሰር፣ የሰብዓዊ መብት በመርገጥ፣ ሕዝብን በማሸበር፣ ወደ ሌላ አገር እንዲሰደድ በማድረግ፣ ወዘተ ሲሆን አገር ቤት የሚቀረው ደግሞ በግድ ጸጥ ይደረጋል፤ ይህ ሁሉ ሲሆን ግን እናንተም ሆነ ህወሃት ምንም ነገር እንዳልተከሰተ ነው የምታስመስሉት። ወጥታችሁ መግለጫ ስትሰጡም ሆነ ስለ ልማት ስታወሩ ይህ ሁሉ ግፍ በአገራችን ላይ እንዳልተፈጸመ ስታስመስሉ ሁለት ዓስርተ ዓመታትን አሳልፋችኋል። “ለብሔር ብሔረሰቦች” መብት መከበር በሚል ራሳችሁ ያቋቋማችሁት የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እስከ መገንጠል የሚል ቢሆንም በተቃራኒው የኢትዮጵያን ሕዝብ እስከ ቀበሌና ቤተሰብ ድረስ በራሳችሁ ቁጥጥር (ጥርነፋ) ሥር በማዋል እኩይም ቢሆን ራሳችሁ ላወጣችሁት መመሪያ እንኳን የማትገዙ መሆናችሁን በተደጋጋሚ አስመስክራችኋል።
አገራችንን ላለፉት 23ዓመታት ስታልቧት ከቆያችሁ በኋላ በረሃ በነበራችሁበት ወቅት እና እስካሁን ድረስ “ነፍጠኛ አማራ” እያላችሁ ስታማርሩት የነበረው መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ እናንተ በደርግ ላይ ከነበራችሁ መራርነት ባለፈ ሁኔታ ውስጥ ይገኛል። ይህ ሁኔታ ነው ለአዲሲቷ ኢትዮጵያ የጋራ ንቅናቄ መመሥረት አንዱ ምክንያት። እናንተ እስካሁን ስታደርጉት የቆያችሁት ፍጹም የተሳሳተና መሰሪ ነው። በዚህ ምክንያት ሕዝብ ቢማረርባችሁና ግፉ አንገቱ ቢደርስ ልትደነቁ አይገባችሁም፤ ምክንያቱም ሕዝቡ በቅቶታል፤ አንገፍግፎታል። ላለፉት ዓመታት ሕዝቡን አንድ የማድረግና ለውጥ የማምጣት ዕድል ነበራችሁ። ከዚህ ይልቅ ግን በአገሪቷና በሕዝቡ ላይ መከፋፈልን እንዲሁም መተላለቅን የሚፈቅድ ወራዳ ሥርዓት ነው የፈጠራችሁት። ታዲያ በራሳችሁ ያመጣችሁትን ይህንን ሁሉ ችግር እንዴት ነው ልትጋፈጡት የምትችሉት?
ይህ ብቻ አይደለም እውነትን እጅግ በጣም የምትፈሩት ነገር ነው። “ብሔር ብሔረሰቦች” በሚል ቅዠት ኢትዮጵያን መሠረትን አላችሁ። ይህ ትክክል እንዳልሆነ በማስረዳት እውነቱን የተናገሩትን ሁሉ በመግደል፣ በማሰር፣ በማስወገድ፣ ደብዛቸውን በማጥፋት፣ ወዘተ ህወሃት ከእውነት ጋር በሚጋፈጥበት ጊዜ የሚያሳየውን አሳፋሪ ገጽታ ቁልጭ አድጋችሁ በገሃድ አሳያችሁ። ይህ ድርጊት እናንተን ለኅሊና ወቀሳና ውርደት የሚያጋልጣችሁ ብቻ ሳይሆን መቅኒያችሁን የሚመጥ፤ ነፍሳችሁን ቅርጥፍ አድርጎ የሚበላ ቅንቅን ነው። ከእናንተ መካከል አንዳንዶች አሁንም እልኸኛና እብሪተኛ በመሆን ልባቸውን አደንድነው ሊሆን ይችላል፤ ለብዙዎች ግን ሐቅን መካድ ለእብደትና ለሞት የሚያደርስ እንደሆነ እሙን ነው።
ህወሃት የሚዲያውን መስክ ለራሱ ጥቅም እንደተቆጣጠረው የተመሰከረ ቢሆንም በተለይ ሰሞኑን የወጣ መረጃ እንዳመለከተው በየድረገጹ ለሚወጡ ጦማሮች እና አስተያየቶች እናንተ በገንዘብ የገዛችኋቸው ቅጥረኞች ማንነታቸውን በመደበቅ ምላሽ እየሰጡ የህወሃትን መልካምነት እንደሚሰብኩና የአጸፋ ፕሮፓጋንዳ እንደሚነዙ የተደረሰባቸው መሆኑ ታውቋል። አገር እንመራለን ብላችሁ ተቀምጣችሁ እንዲህ ዓይነቱ ተግባር ስታስደርጉ ኅሊናችን ነጻ ነው ብትሉ ማን ሊያምናችሁ ይችላል? በአገራችን “መከበር በከንፈር” እንደሚባል ይህንን ሁሉ ግፍ ስትፈጽሙ ቆይታችሁ በሕዝቡ ለመከበር መፈለጋችሁ ለራሳችሁ ሊገርማችሁ ይገባ ነበር። የፈለጋችሁትን ዓይነት መሸፋፈን ብታደርጉ፤ አሳምራችሁ ብታቀርቡት፣ የሕዝቡን ምሬት ግን በምንም ልታፍኑት አትችሉም!
ሁኔታዎች አሁን ባሉበት ዓይነት እንደማይቀጥሉ እሙን ነው፤ መጨረሻው ይመጣል። አገሪቷ ወደ ሁከትና ቀውስ ውስጥ ከገባች እጅግ ከፍ ያለውን ክፍያ የምትከፍሉት እናንተና ልጆቻችሁ እንዲሁም ዝርያችሁ ነው። ሆኖም ማናችንም ብንሆን ይህ ሲከሰት ማየት አንፈልግም። ስለዚህ የዚህ ደብዳቤ ዋንኛ ዓላማም እናንተ ይህንን እንድትረዱ ለማድረግና ሁኔታው እንዳይከሰት ምን ማድረግ እንዳለባችሁ ለማሳወቅ ነው።
እናንተ አሁን ድረስ የምትከተሉት ፖሊሲዎች ሁሉ ሲወጡና ሲቀምሙ የኖሩት በቀድሞው ጠ/ሚ/ር መለስ ዜናዊ ነበር። ጊዜውን ጠብቆ የሚፈነዳውን ፈንጂ ለእናንተ አውርሰው እርሳቸው አልፈዋል። እናንተስ ምንድነው የምታደርጉት? ከአጠቃላዩ የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግሬዎች 6በመቶ ናችሁ። ይህ ሲነገራችሁ ምንም እንዳልሆነ እና እንደማይሆን ለማስመሰል አትሞክሩ። ቁጥራችሁ ትንሽ ሆኖ ያደረሳችሁት በደል እጅግ ግዙፍና ፈጽሞ የማይረሳ ነው። በአንድ አገር ላይ አንድ ቡድን ለብቻው ሁሉንም ነገር ሲቆጣጠር የሚከሰተውን ለማወቅ ሩቅ መሄድ አያስፈልግም – ሩዋንዳ ቅርባችን ናት። መለስ ሲቀምሙት ከቆዩት የማታለያና ብልጣብልጥ ታክቲክ ጋር ተደምሮ የኢትዮጵያ ሁኔታ ከሩዋንዳም የባሰ ይሆናል ብሎ መናገር ይቻላል። መለስ ጥሎት የሄደውን እሣት በጉያችሁ አቅፋችሁ ነው ያላችሁት።
በመጋቢት ወር 1988ዓም በሩዋንዳ የሆነው አሳዛኝና ሰቅጣጭ ድርጊት የተጀመረው በዚያው በመጋቢት ወር አይደለም። ይልቁንም ለዓመታት የወሰደ አፓርታይዳዊ የዘር ፖሊሲ አንዱን ዘር የበላይ በማድረግ፣ ሥልጣን ለራስ ወገን ብቻ በማድረግ፣ ኃብትን ለራስ ወገን በማግበስበስ፣ ሌሎችን በማሰር፣ በመግደል፣ በማሰቃየት፣ … ዓመታት ካለፉ በኋላ ነበር። በወቅቱ የተጮኹ የማስጠንቀቂያ ደወሎች ነበሩ፤ የሰማቸው ግን አልነበረም። አሁን ግን ከ20 ዓመታት በኋላ ሩዋንዳውያን እስካሁን ቁስላቸውን ለማሻር አልቻሉም፤ ለውጦች ቢኖሩም የቁስሉ ጥልቀት እና የፈሰሰው ደም ያረጠበው መሬትና የሞላው ወንዝ አለመተማመንን ቢያሰፍንም ዕርቅን ብቸኛ አማራጭ በማድረግ በፈውስ ሂደት ውስጥ ይገኛሉ። ይህ ሁሉ ከመሆኑ በፊት ግን የተሰጡት ማስጠንቀቂያዎች አድማጭ ሊኖራቸው ይገባ ነበር።
ብዙዎች በአሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ ቀጣይ ሩዋንዳ ልትሆን ትችላለች እያሉ ነው። በ1997 ምርጫ መለስና የህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ የቅንጅት አመራሮችን በትግሬዎች ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል ፈጽመዋል ብላችሁ የፈጠራ ክስ መስርታችሁ ነበር። የቅንጅት አመራሮች ይህንን በጭራሽ ያደረጉት ባይሆንም እናንተ ግን በአገሪቷ ላይ ያለውን አደጋ ለራሳችሁ የፖለቲካ መጠቀሚያ በማድረግ በራሳችሁ ሕዝብ ላይ ፈርዳችሁበታል፤ ሁኔታው ባይከሰተም በሰው አእምሮ ውስጥ ይህ ክፉ አሳብ እንዲገባ በማድረግ እንወክለዋለን የምትሉትን የትግራይ ሕዝብ ለዕልቂት ዳረጋችሁታል። በወቅቱ በሥልጣን ለመቆየት ስትሉ እና ተቃዋሚዎቻችሁን ለማክሸፍ ብትጠቀሙበትም ተክላችሁ የሄዳችሁት ግን በአገራችን የዘር እልቂት እንዲነሳ የሚያደርግ ፈንጂ እንደሆነ ራሳችሁ ምስክርና ተጠያቂ ናችሁ።
እኔ በግሌም ሆነ የጋራ ንቅናቄያችን በድርጅት ደረጃ ይህ በጭራሽ እንዲከሰት የማንፈልገው ቢሆንም ፍርሃቻው ግን አለ። ባልነደደበት እንደማይጨስ ሁሉ ፍርሃትና ስጋት ደግሞ እንዲሁ ያለምክንያት አይከሰትም። ሕዝቡ ያለውን ፍርሃቻ እኔ በግሌም ሆነ የጋራ ንቅናቄያችን ባለው የመገናኛ መስመር አገር ቤት ጎብኝተው ከሚመጡም ሆነ እዚያው ኢትዮጵያ ውስጥ ካሉትና ሌሎች ሰፋ ያለ ጥናት ከሚያካሂዱ በየጊዜው የምንሰማው ነው። ከእነዚህ ሁሉ የምናገኘው መረጃ የሚያመለክተው ሕዝቡ ምን ያህል በህወሃትና በትግሬዎች ላይ እያመረረ መምጣቱን ነው። ሁኔታው ያሳሰባቸው ኢትዮጵያውያን ለአገሪቷም ሆነ ለቤተሰቦቻቸው በማሰብ አንድ መላ መፈለግ እንዳለበት ይወተውታሉ።
“ልማት፣ ህዳሴ፣ …” እያላችሁ እውነታውን ለመደበቅ ብትሞክሩም ውጥረት ከነገሠ ግን ቆይቷል። በትግሬዎችና በሌሎች ኢትዮጵያውያን መካከል ያለው ልዩነት በተለይ ከውጭ ለሚመጡ ኢትዮጵያውያንም ሆነ ሌሎች በግልጽ የሚታይ ነው፤ ልዩነቱ የሚታየውም ከቦሌ ኤርፖርት ጀምሮ ነው። ወደ አገር ሲገቡ ትግሬ በመሆናቸው ብቻ የተለየ መስተንግዶና አገልግሎት ሲሰጣቸው ማየት ለብዙዎች አዲስ አይደለም። በኤርፖርቱ ውስጥ ያሉት የጉምሩክ ሠራተኞች ትግሬዎች መሆናቸው አንዱ ማረጋገጫ ነው። (በነገራችን ላይ ይህ በራሱ ወደ አገር ውስጥ ማን እንደሚገባ ማን ከአገር እንደሚወጣ በታማኞች ለመቆጣጠር ሆን ተብሎ የተደረገ ነው።)
ከበርካታ ክስተቶች መካከል አንድ የቅርብ ጊዜ ምሳሌ ልጥቀስ፤ የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች የያዘ አንድ ኢትዮጵያዊ ወደ አገሩ በቦሌ በሚገባበት ወቅት የጉምሩክ ሠራተኛው እጅግ ከፍተኛ የሆነ ቀረጥ ይጭንበታል (በብዙ ሺዎች የሚቆጠር)። ግለሰቡም ይህንን ያህል ለመክፈል እንደማይችል ይናገራል። ይህን ጊዜ የጉምሩክ ሠራተኛው ዕቃው እንደሚወረስ (ወደ ጉምሩክ እንደሚገባ) ይነግረዋል። በመጨረሻ ላይ በአማርኛ ይናገር የነበረው የዕቃዎቹ ባለቤት የቋንቋ ማርሹን በመቀየር በትግሪኛ መናገር ይጀምራል። የጉምሩክ ሠራተኛውም በመደነቅ ለግለሰቡ በሰጠው ምላሽ አስቀድሞ ለምን ትግሬ መሆኑን እንዳልተናገረ የሚጠይቅ ነበር። በጉዳዩ ላይ ገብቶበት የነበረው ሱፐርቫይዘርም ዕቃዎቹን ወደ ሻንጣው መልሶ ያለ አንዳች ክፍያ እንዲሰናበት አድርጎታል። ሲሰናበትም ሱፐርቫይዘሩ ግለሰቡን እንዲህ ይለዋል፤ “አንተ የኛ ነህ እንዴ!? – እኛ እኮ የታገልነው፤ ወደ በረሃ የሄድነው ላንተ ነው – በል እቃህን ያዝና ወደ ቤትህ ሂድ” በማለት አሰናብቶታል። እውነቱ ግን ግለሰቡ ትግሬ ሳይሆን አብሮ በማደጉ ቋንቋውን አቀላጥፎ የሚናገር ነበር። ታዲያ እንዲህ ዓይነቱና ከዚህም ያለፈ የረቀቀ ስንት ኢፍትሃዊነት ይፈጸም ይሆን? ለዚህም ነው በአሁኑ ጊዜ ሰዎች በኢትዮጵያ ውስጥ ሁለት ዓይነት ሕግጋት ናቸው ያሉት የሚሉት፤ አንዱ ለትግሬዎች የሚሠራ ሌላው ደግሞ ለተቀረው ኢትዮጵያዊ!
በርካታ ኢትዮጵያውያን እኔንም ጨምሮ ለአገራችን ሰላማዊና ዘላቂ ፍትህ እንዲሁም ሕጋዊ መንገድ የሚከናወን ዕርቅ እንጂ የሩዋንዳ ዓይነት ወይም በጎረቤት ደቡብ ሱዳን የሆነውን ዓይነት መተላለቅና ውድመት በጭራሽ አንመኝም። በአሁኑ ወቅት ባለው ሁኔታ ለበርካታ መቶሺዎች ለሚሆኑት ደቡብ ሱዳናውያን ስደተኞች ዕርዳታ ለማደረግ የማይቻልበት ደረጃ ተደርሷል። አስቀድሞ መፍትሔ ካልተፈለገ በኢትዮጵያስ ይህ ከመሆን የሚከለክለው ምን አለ? ጥፋቱ ሲመጣስ እናንተን የሚታደግ ማን ይሆን? ከዚህስ የምታመልጡ ይመስላችኋል?
ባለፉት ቅርብ ዘመናት በአገራችን ይህንን ተግባራዊ ለማድረግ ሳንችል ቀርተናል – መንግሥቱ አልሆነለትም፣ መለስ አላደረገውም፣ አሁን ደግሞ የተተካችሁት እናንተ ህወሃት/ኢህአዴጎች እየከሰራችሁ ነው። ከደገማችሁት ሁላችንም እንደገና አብረን እንወድቃለን። አወዳደቁ የሚከፋው ግን ለእናንተ ነው፤ እጅግ ብዙ የምታጡት አላችሁና፤ ቀሪው የኢትዮጵያ ሕዝብ 23ዓመታት ሲያጣ ስለኖረ የቀረው ነገር ስለሌለ የሚያጣው እንደ እናንተ አይከፋም። ስለዚህ ዕርቅ አማራጭ የሌለው መፍትሔ ነው፤ ይህ ግን ጭፍን “አንተም ተው፤ አንቺም ተው” ዓይነት ጭፍን ዕርቅ ሳይሆን ጥፋትን ማመን፣ እውነትን መቀበል፣ በደልን ማመን፣ እውነተኛ ተሃድሶ ማምጣትና ፍትሕን ማስፈን የሚጠይቅ ነው። እንዲህ ዓይነት እውነተኛ ለውጥ ካልመጣ ህወሃት ለቀጣዩ ትውልድ ጥላቻና ቂም በቀል ነው የሚያስተላልፈው። ይህ ደግሞ በህወሃትና በአመራር ላይ ባላችሁት ብቻ የሚያነጣጥር ሳይሆን በትግሬዎች ስም አገር ስትገዙ እንደመኖራችሁ አደጋው የትግሬዎች በሙሉ ይሆናል። ከመለስ ጋር ተደምሮ የእናንተም እውነተኛ ውርስ/ሌጋሲ ይህ ይሆናል።
ስለዚህ ለዚህ የተቀደሰ ዓላማ ያላችሁን ፈቃደኛነት በግልጽ አሳዩ። ወደ ድርድሩ ጠረጴዛ ኑ! የፖለቲካ እስረኞችን፣ ጋዜጠኞችን፣ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾችን፣ የሃይማኖት መሪዎችን እና የተቀናቃኝ ፓርቲ መሪዎችን ከእስር በመፍታት ፈቃደኛነታችሁን አሳዩ። ከእናንተ ጋር ሚቃወመውን ሁሉ “አሸባሪ” በማለት ማሰራችሁን አቁሙ! ኃይልን ወይም ጉልበትን በመጠቀም እስከመጨረሻው በሥልጣን አትቆዩም! በዓለም ታሪክ ያልተከሰ ስለሆነ እናንተ ልትከውኑት አትችሉም። እናንተ አለን ከምትሉት ጉልበት በብዙ እጥፍ የሚበልጥ የነበራቸውም ተንኮታኩተዋል። ስለዚህ ከትዕቢታችሁ ተንፍሱ፤ ትህትና አሳዩ፤ ከፍ ብላችሁ የተሰቀላችሁበት ከመሰላችሁ “ፎቅ” ውረዱ! ለለውጥ ያላችሁን ግልጽነት አሳዩ! ለዓመታት ሳታቋርጡ ስታወሩ የነበራችሁትን ውሸት አቁሙ፤ እውነትን መናገር ተለማመዱ። የሃሰትን መንገድ ሳይሆን ትክክለኛውን በመከተል በዜጎች መካከል መተማመን እንዲፈጠር የሚያስችል ሥራ ማከናወን ጀምሩ!
ባለፉት 60ዓመታት በላይ ኢትዮጵያ በአምባገነናዊ ሥርዓት ሥር ስትገዛ ኖራለች። ከዚህ አንጻር ሕዝባችን በቂ ግፍ፣ መከራ፣ ስቃይ፣ ደም መፍሰስ፣ ሰቆቃ፣ … አልተቀበለም ትላላችሁ? የብዙዎች ቤት ፈርሷል፣ የበርካታዎች ንጹህ ደም ፈሷል፣ የብዙዎች ልብ ደግሞ በቂም፣ በበቀል፣ በጥላቻ፣ በምሬት ተወጥሯል። ተራው ደርሶ እነርሱም ደም እስኪያፈሱና የተቀማባቸውን መልሰው እስኪዘርፉ ቀናቸውን የሚጠብቁ ጥቂቶች አይደሉም።
እስቲ ለጥቂት ጊዜ ቆም ብለን እናስብ፤ እናንተም ለበርካታ ዓመታት ከተጠመቃችሁበትና ከተዘፈቃችሁበት የማርክሳዊና ሌኒናዊ አመለካከት ትንሽ ቆም ብላችሁ ሁላችንም ወደ ፈጣሪ አምላክ እንመልከት። ማን እንደነበርን እና አምላክ የሰጠንን ሰብዓዊነት ለጥቂት ጊዜ እናጢን። እጅግ በጣም ወድቀናል፤ ከመስመሩ ርቀን ሄደናል፤ ስህተታችንን እንቀበል። ነገር ግን በፈጣሪ ኃይል ከወደቅንበት እንነሳለን፤ እንደገናም እንደ አንድ ሕዝብ እርስበርስ መዋደድም እንችላለን።
የሰዎች ስግብግብነት በመንግሥታት ሕግ ውስጥ እየተሰነቀረ ለሕዝባችንና ለመጪው ትውልድ እርግማን አትርፈናል። ከራስ ወዳድነት እና ለራስ ወገን ወይም ዘር ብቻ ከማሰብና ከመሥራት ይልቅ በአገራችን በበርካታ ወገኖች ዘንድ እንደሚታወቀው ያለውን ማካፈል የተለመደና የተቀደሰ ተግባር እንደገና የምንፈጽምበት ጊዜ አሁን ነው። ይህንን አምላካዊ የሆነ ነገር ትተን ከወዴት ይሆን ለራሴ ወገን፣ ለራሴ ሕዝብ፣ ለራሴ ዘር፣ … የሚል አጥፊ ነቀርሳ ውስጥ የገባነው? በተለይ እናንተ በህወሃት/ኢህአዴግ አማካኝነት ሥልጣን ከጨበጣችሁ በኋላ የራስ ወዳድነቱና ወገናዊነቱ መጠን እየከፋ ከመሄዱ የተነሳ ባሁኑ ወቅት ሲከሰት ማየት ምንም የማይገርም ነገር ሆኗል።
በአገራችን የተለመደው አብሮ የመካፈል ባህል የግራው አስተሳሰብ አቀንቃኞች እንደሚሉት ሃብትን ማሰራጨት አይደለም። የአንዱን ሃብት ወስዶ ለሌላው መስጠት በፍጹም ትክክለኛ ተግባር አይደለም፤ ሌላው ዓይነት ሌብነት ነው። የአገራችን ባህል ግን አብሮ መካፈልን ከፍቅር፣ ከለጋስነት፣ ከመተሳሰብ የመነጨና ወገናዊነትን የሚጻረር ነው። ኢትዮጵያችን አንዲህ ዓይነት ነበረች፤ አሁንም ተመልሳ እንዲህ መሆን ትችላለች። እንዲህ ዓይነቷን ኢትዮጵያ ውስጥ ለመኖር እኔም ሆንኩ ሌሎች የማይፈልጉበት ምንም ምክንያት የለም። ለመጪው ትውልድም ማውረስ የምፈልገው ይህንኑ ነው። እናንተስ? እውነትን መካድ ማንም አይችልም! ሥልጣን በወሰዳችሁበት ጊዜ አንድ ወርቃማ ዕድል አመለጣችሁ። ሌሎችን ሁሉ ማስተባበር ስትችሉ አሻፈረኝ አላችሁ። ደርግንም እንኳን ቢሆን ጨምሮ ለሁሉም መንገዱን መክፈት ስትችሉ የራሳችሁን ነጻ አውጪ ድርጅትና ዘር ብቻ ይዛችሁ ሁሉንም ከህወሃት እና ከትግሬ በታች ማድረጉን ተያያዛችሁበት። ብዙዎችን አስመረራችሁ፤ አስከፋችሁ። እናንተ በበረሃ ተሰማን ያላችሁትን ስሜት ባሁኑ ጊዜ በሚሊዮኖች በናንተ ላይ እየተሰማቸው ነው። “ብሶት የሚወልደው” እናንተን ብቻ እንዳልሆነ ታውቁታላችሁ፤ አገሪቷን ከሰሜንና ደቡብ እንዲሁም ከምስራቅና ምዕራብ በማጠርና በመድፈን “የማንበገር ሆነናል” ብትሉም “ብሶት የሚወልደው” እዚያው አራት ኪሎ አፍንጫችሁ ሥር ስላለመኖሩ አንዳች ማረጋገጫ ሊኖራችሁ አይችልም። ስለዚህ ቀን ሳለ፤ ጊዜ መልኩን ሳይቀይር አሁን ባላችሁ ዕድል ተጠቀሙ! ይህ ሳይሆን ቀርቶ እናንተ በሥልጣን ላይ ባላችሁበት ባሁኑ ወቅት ያልዘረጋችሁት ዕድል ዘመን ፊቱን ሲቀይር ለእናንተ የሚዘረጋላችሁ ይመሰልላችኋል?
እናንተ ለበቀል የነበራችሁ ዓይነት ምርጫ እኔ ሳይኖረኝ የቀረ አይምሰላችሁ! በእናንተ በህወሃት ታጣቂዎች የቅርብ ወገኖቼና ዘመዶቼ በጋምቤላ ተጨፍጭፈዋል፤ ደማቸው ፈሷል፤ ካገር ተሰድደዋል። ነገር ግን ከእኔ ብቀላና ጥላቻ በላይ የሆነችና የወደፊቱ ትውልድ በኔ የደረሰው ዓይነት እንዳይደርስባት የምመኛት ኢትዮጵያ በውስጤ ስላለችና ያችንም ኢትዮጵያ ለማየት ስለምመኝ የይቅርታ እና የዕርቅን አማራጭ መንገድ ተከትያለሁ። ለዚህም ነበር ለቀድሞው መሪያችሁ መለስ፣ ለትግሬዎችና ለሌሎች ኢትዮጵያውያን ከዚህ በፊት በላኩት ደብዳቤ ሁኔታዎችን ሁሉ ዘርዝሬ ለማስረዳት የሞከርኩት። ያንን በጻፍኩበት ወቅት በአገሪቷ ውስጥ በከፍተኛ ሁኔታ የተዛባ የሃብት ስርጭት መኖሩንና በተለይ የዚህ ዋንኛ ተጠቃሚ ትግሬዎች መሆናቸውን ጠቅሼ ነበር። ይህንን ከጻፍኩ በኋላ በርካታ የተለያዩ ምላሾችን ከትግሬዎች ያገኘሁ ሲሆን በዚህ አግባብነት በሌለው የሃብት ስርጭት ዙሪያ ትግሬዎች ስለመጠቀማቸው የሰበሰብኩትን ምላሽ በዚህ መልኩ ጠቅለል አድርጌ አቅርቤዋለሁ።
ይህ አስተሳሰብ እውነተኛ ነው ተብሎ ሊወሰድ ይችላል። ብዙዎቻችን ስለ ትግራይ ስናስብ ትግሬ የሆነ ሁሉ ደልቶታል፣ ተጠቀሟል በሚል ማጠቃለያ ሁሉንም በአንድ በመፈረጅ ስህተት እንፈጽማለን። በትግራይ የሚገኙትን ድሆች ለመርዳት ትልልቅ ፕሮጀክቶች ይካሄዳሉ፤ ይህ በመሠረቱ መልካም ነገር ነው፤ እንደ ዜጋ ቢረዱ ልንደሰት ይገባናል። ችግር የሚሆነው ግን “ትግራይ በጦርነት ተጎድቷል” እየተባለ ከሌሎች ክልሎች በተለየ መልኩ ትግራይን ብቻ ለማልማት የሚደረገው አሰራር ፍጹም ኢፍትሃዊና ዘረኛ ነው። ለምሳሌ እኔ ራሴ በ1993ዓም በጋምቤላ የልማት ፕሮጀክት ለማቋቋም በምንቀሳቀስበት ጊዜ ወደ ትግራይ እንድሄድና እዚያ ኢንቨስት እንዳደርግ ግፊት ተደርጎብኝ ነበር። የተሰጠኝም ምክንያት “እዚያ በርካታ መረዳት ያለባቸው አሉ” የሚል ነበር። ባላውቅ ኖሮ እታለል ነበር፤ ነገር ግን ጥያቄውን ውድቅ አደረኩት።
ህወሃት ሥልጣን በመቆጣጠሩ ሁሉም ትግሬ ደልቶታል ማለት አይቻልም። ፕ/ር መስፍን ወልደ-ማርያም “የወያኔ ጥላቻ ፍሬ” በሚል ርዕስ በቅርቡ በጻፉት ጦማር እንዲህ ይላሉ፡- “የትግራይ ሕዝብ መደህየቱ አልበቃ ብሎት ሲለምንም እየተሳቀቀ ነው፤ የሚለምነው ትግሬ ለብዙ ሰዎች ትግሬና ወያኔ አንድ መስሎ እንደሚታየው ያውቃል፤ አብዛኛው ሰው በወያኔ ላይ ያለውን ስሜት ያውቃል፤ ስለዚህም ሲለምን ሰዎች በወያኔ ላይ ያላቸውን ስሜት ስለሚያራግፉበት እየተሸማቀቀ ነው፤ አንድ የትግራይ ቄስ ከአርሲ ነኝ አሉኝና ለምን እውነቱን አይናገሩም ስላቸው እውነቱን ስናገር የማገኘው ስድብ ብቻ ነው አሉኝ፤ እኒህ ሰው ምን በወጣቸው የወያኔን ኃጢአት ተሸካሚ ይሆናሉ፤ በሌላ በኩል ደግሞ በትግሬነቱ የተጠቀመ አለ፤ እኔ የማውቀው የደርግ ወታደር የነበረ ትግሬ ቆስሎ ከውትድርና ወጣና በአንድ የመንግሥት መሥሪያ ቤት የጥበቃ ሥራ ላይ ነበር፤ በጣም ይቸግረው ነበር፤ ሚስቱ ሕመምተኛ ነበረች፤ የቤት ኪራይ መክፈል ይቸገር ነበር፤ ዛሬ ግን የሚለብሰው ልብስ ሌላ ነው፤ ከኑሮውም ተርፎ ለሲጃራና ለጫት እያወጣ ነው፤ ወይም ሌሎች እያወጡለት ነው፤ ትግሬነታቸው ብቻ እንዲህ የደላቸው በጣም፣ በጣም ጥቂቶች ናቸው፤ ስለዚህም በወያኔ አገዛዝ ትግሬ ሁሉ ተጠቅሞአል ማለት ከጉልሁ እውነት ጋር የሚጋጭ ስሕተት ነው፤ አብርሃ ሰዎች ትግሬ ሁሉ ተጠቃሚ ሆኗል ሲሉ “ያመኛል” ማለቱ ይገባኛል።”
ከዚህ አንጻር ሁሉም ተጠቃሚ እንዳልሆነና የትግራይ ሰዎች የተገለሉ መሆናቸው ግልጽ ነው። ይህም የሆነው አፓርታይዳዊውን ሥርዓት በመቃወማቸው ሲሆን የተቀሩት ግን ከትክክለኛው ዘር – ከአድዋ – ባለመሆናቸው ነው።
ይህንን አስተሳሰብ ከሚያራምዱት መካከል አንዱ ወገን በትግራይ ልማቱ እየተካሄደ መሆኑን እና ለትግራይ ሰዎችም የተሻለ ዕድል እንደተሰጣቸው ያምንና ይህ ሁሉ መሆን ያስፈለገው ትግሬዎች ይህ ስለሚገባቸው ነው የሚል ነው። ደርግን የተፋለሙት ሌሎቹስ? በእርግጥ ትግሬዎች ብቻ ናቸው ደርግን ያስወገዱት? ትልቁን ድርሻ ተወጥተው ይሆናል፤ ግን ሌሎችም በዘር ተደራጅተው ሲፋለሙ እንደነበር ታሪካቸው ይመሰክራል። ከእነዚህ መካከል የኦሮሞ፣ የኦጋዴን፣ የጋምቤላ፣ የሲዳሞ፣ የአፋር፣ የቤንሻንጉል፣ … አርነት ንቅናቄዎች ተጠቃሽ ናቸው። ሌሎች አናሳ ናቸው በሚል ቅድሚያ እንዳይኖራቸው ለማድረግ በምን ያህል ማነስ አለባቸው? ሌሎችን በኢትዮጵያዊነት ተጠቃሚ ላለማድረግ ምን ያህል በቁጥርና በመስዋዕትነት መብለጥ ይገባቸዋል? እናንተስ በምን ያህል መስዋዕትነት በልጣችሁ ነው የበላይነቱን ለመውሰድ የቻላችሁ? ወይስ በትጥቅ ትግሉ ዘመን የእናንተ የህይወት መስዋዕትነት ሌላው ከከፈለው ይበልጣል? መለስ እንዳለው “የወርቅ ዘር” ደም ከሌላው ስለሚበልጥ የማሸነፉ “ሽልማት” ይገባችኋል?
ይህ መከራከሪያ የተሳሳተ ብቻ ሳይሆን ከሞራልም አኳያ ውዳቂ ነው። በፈጣሪ ዘንድ እናንተ አደረጋችሁትም ሌሎችም በናንተ ላይ አደረጉት የሚለወጥ ነገር የለም፤ የሁሉንም በደል የሚመለከት ነውና። ይልቅ ይህ ዓይነቱ አስተሳሰብ ሌሎችን ለመጉዳት ሆን ተብሎ የተቀነባበረ ሴራ ነው። እንዲህ ያለው በራስ ወዳድነት የታጠረ አስተሳሰብ ነው ለዘመናት የአገራችንን ሕዝብ ሲያንገላታና ሲያሰቃይ የኖረው።
በቅድሚያ በአማራ ስም በደሉን የፈጸመና ኃላፊነት የወሰደ የለም። ሲቀጥል የቅርብ ታሪካችን ስንመለከት እናንተ በትግሬ ስም አገር አየገዛችሁት እንዳላችሁት እንደ እናንተ በአማራ ስም ድርጅትና ፓርቲ አቋቁሞ አገር የገዛ የለም። ለመሆኑ አማራ ብላችሁ የምትጠሩት የትኛውን ነው? ወይስ እናንተ እንደምትሉትና ከሟቹ መሪያችሁ አንደበት ሲነገር እንደሰማነው “የአማራ አስተሳሰብ” ነው? ይህ ሁሉ ይሁን እንበልና “አማራ ገዝቷልና … ” በሚለው ሃሳብ እንኳን ብንሄድ አሁን እናንተ እንዲህ አድርጋችሁ ስላፈናችሁት ወደፊት ጊዜውን ጠብቆ የጠጣውን ፍዳ የማያስከፍላችሁ ይመስላችኋል? ለዚህ ነው ይህ አስተሳሰብ ከሞራል አኳያ የዘቀጠ ነው ያልኩት።
ይልቁንም ባልንጀራህን/ጎረቤትህን እንደ ራስህ ውደድ በሚለው የላቀ መመሪያ መሠረት ሌሎች ለእናንተ ጊዜውን ጠብቀው እንዲቆሙላችሁ እናንተ አሁን ለሌሎች ልትቆሙ ይገባችኋል። ከዘራችሁ ሳጥን ወጥታችሁ፤ ይህ ተደርጎብናልና ይህንን እናደርጋለን ከሚል ጠባብነት ተላቅቃችሁ ለሰብዓዊነት መቆም ዋንኛ መመሪያችሁ ብታደርጉ ራሳችሁንና መጪውን ትውልድ ታተርፋላችሁ። እናንተም ብቻ ሳትሆኑም ሌሎችም በዘርና በጎሣ የጠበቡ ሁሉ ይህንን ሊያስተውሉትና ሊገነዘቡት ይገባል።
በዚህ ሥር የሚጠቀሱት በአገሪቷ የሚካሄደውን አድሏዊነት ሽምጥጥ አድርገው የሚክዱ ናቸው። እስቲ በየክልሉ ያለውን ልዩነት እንመልከትና ራሳችሁ ፍርድ ስጡ። እጅግ በጣም ጥቂቱን ልጥቀስ።
የኤፈርት ዋና ጽ/ቤት የሚገኝበትና በቅርቡ ዊኪሊክስ (ሹልክዓምድ) እንዳጋለጠው ለኢትዮጵያ ተብለው ለሚሰጡ ዓለምአቀፋዊ ዕርዳታዎችንና ድጎማዎችን ኤፈርት ለትግራይና ለህወሃት እንዲውሉ ያደረገበትና በሥሩ ያሉት ድርጅቶች በህወሃት ቁልፍ ሰዎችና ተባባሪዎቻቸው ቁጥጥር ሥር በመሆኑ ለትግራይ ክልል የተለየ እንክብካቤ የሚከናወንበት
ትግሬዎች ከአጠቃላይ የኢትዮጵያ ሕዝብ ስድስት በመቶ አካባቢ ሆነው ክልሉ ግን ከየትኛውም ክልል በበለጠ ሁኔታ ሆስፒታሎች፣ ዩኒቨርሲቲዎችና ሌሎች ተመሳሳይ ተቋማት የተከማቹበት መሆኑ
በአገሪቷ ብቸኛ የቴክኖሎጂ ተቋም ያለበት፤ ከሚወጡ መረጃዎች ለመረዳት እንደሚቻለው በዚህ ተቋም ለመግባት ትግሬ መሆን ወሳኝነት ያለው እንዲሁም በሌሎቹ የኢትዮጵያ ክልሎች ያለውን አሠራር ለመቆጣጠር ተማሪዎቹ ከትግሪኛ በተጨማሪ ኦሮምኛ፣ አማርኛ እና እንግሊዝኛ የሚናገሩ እንዲሆን መደረጉ እንዲሁም የተቋሙ በር ጠባቂዎች የቀድሞ ተመራቂዎች እንዲሆኑ በማድረግ በአገሪቷ ውስጥ ምንም ዓይነት ተቋም ተፎካካሪው እንዳይሆን የተደረገበት ክልል መሆኑ
ኢህአዴግ ብላችሁ በፈጠራችሁት ድርጅት ውስጥ የትግራይ ክልል ሕዝብ ከበርካታዎቹ ጋር ሲነጻጸር አናሳ ሆኖ ሳለ ከአማራውና ከኦሮሞው ድርጅት ጋር በመሆን በማዕከላዊ ኮሚቴ ውስጥ ትግራይ ብቸኛ ተወካይነት እንዲኖረው የተደረገበትና ሌሎቹ በደቡብ ስም የተጠቃለሉበት የተቀሩት አምስት ክልሎች ከነጭራሹም ያልተወከሉበት አድሏዊነት በግልጽ የሚታይበት ክልል ነው።
ይህንን ጥያቄ ለመመለስ በኢትዮጵያ ያሉትን ዋንኛ ተቋማት ማን እንደሚቆጣጠር መመልከቱ በቂ ይመስለኛል። ዝርዝሩ እዚህ ላይ ይገኛል (http://www.solidaritymovement.org/downloads/140731-leaders-key-institutions-in-Ethiopia.pdf) እስቲ ተመልከቱትና ለራሳችሁ ወስኑ! እንደምትሉት በእውነት ኢትዮጵያ “የብሔር ብሔረሰቦች እኩልነት የተረጋገጠባት” ነች ወይስ የ-ተ-ረ-ጋ-ገ-ጠ-ባ-ት ነች? የፌዴራል ጉዳዮች ሚ/ር፣ የውጭ ጉዳይ ሚ/ር፣ የፍትሕ ሚ/ር፣ የብሔራዊ ደኅንነት አገልግሎት (NISS)፣ የመገናኛና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚ/ር (MCIT)፣ ፌዴራል ፖሊስ፣ የመከላከያ ሚ/ር፣ የፋይናንስና ኢኮኖሚ ልማት ሚ/ር፣ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን፣ የሬዲዮና ዜና አገልግሎት – እነዚህ ሁሉ ታላላቅ ተቋማት የአገሪቱን ስድስት በመቶ በሚወክሉ ትግሬዎችና የህወሃት አባላት ቁጥጥር ሥር ያሉ ናቸው።
ከእነዚህም ሌላ ሌሎች አስፈላጊ የሆኑ ድርጅቶች፣ የሲቪክ ማኅበረሰቦች፣ … በትግሬዎች፣ በህወሃት አባላት፣ በህወሃት ደጋፊዎች፣ … በሞኖፖል የተያዙ ናቸው። እንደ ጠ/ሚ/ር ኃይለማርያም ደሳለኝ ከሌላ ዓይነት ወገን የሆኑ ሰዎች ሥልጣኑን በሚይዙበት ጊዜ አቅራቢያቸውን በሙሉ በትግሬዎች በማጠር እውነተኛውን ሥልጣን በእናንተ እጅ ይወድቃል።
እንደሚታወቀው ነጻ የሆኑ ተቋማት በአንድ ነጻና የተረጋጋ ማኅበረሰብ ውስጥ ወሳኝነት ያላቸው ናቸው። ከዚህ አንጻር እንደነዚህ ያሉ ድርጅቶች ብቃት ባላቸውና ነጻ በሆኑ ግለሰቦች መመራታቸው ከአድልዖ የጸዱ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል። በአምባገነን ሥርዓቶች ግን እንዲህ ያሉትን ተቋማት በሥልጣን ባሉት ጥቂት ግለሰቦች ወይም በተላላኪዎቻቸው እንዲያዙ በማድረግ የሥልጣን ዘመናቸውን ለማስረዘም የሚጠቀሙበት ዓይነተኛ መሣሪያ ነው። ከዚህ ጋር ተያይዞ ሙስና፣ ወገናዊነት፣ ኢፍትሐዊነት፣ ጭቆና፣ … እየተስፋፋ እንዲሄድ የሚያደርግ ከመሆኑ ኅብረተሰቡ በተቋማቱም ሆነ በመሪዎቹ ላይ ያለው እምነት እየተመናመነ ይሄዳል።
በዘር ላይ የተመሠረተ አፓርታይዳዊ ሥርዓት የሚያራምዱ ሁሉ ቁልፍ የሆኑ የሥልጣን ቦታዎችን በአንድ ዘር ወይም ጎሣ አባላት ወይም የአንድ ዘር አባላት በመሠረቱት ፓርቲ ወይም ድርጅት አባላት ብቻ እንዲያዙ ያደርጋሉ። እንዲህ ያሉት ዘረኛ ጥቅመኞች ለሚከፍሉት ታማኝነት በምላሹ ከፍተኛ ሥልጣን፣ ሹመት፣ ዕድልና ሌሎች ጥቅማጥቅሞች እንዲያገኙ ይደረጋሉ። ይህ ሲሆን ያላቸው ታማኝነት በየጊዜው እየተለካ የሚያገኙት ጥቅም በዚሁ መልኩ እየጨመረ እንዲሄድ ይደረጋል። ከዚህ አንጻር ህወሃት/ኢህአዴግ በዘር ላይ የተመሠረተ አፓርታይዳዊ ሥርዓት የሚከተል ለመሆኑ ራሳችሁ ፍርዱን እንድትሰጡ እጠይቃችኋለሁ። ይህንን ጽሁፍ (http://www.solidaritymovement.org/downloads/140731-leaders-key-institutions-in-Ethiopia.pdf) ብትመለከቱ በአገሪቷ ውስጥ ያሉትን ተቋማት ማን እየመራቸው እንደሆነና ከየትኛው ዘር እንደሆነ በግልጽ ልትመለከቱት ትችላላችሁ። ይህ ሕዝብ የሚያውቀው መረጃ ነው፤ የፈለገውን የብሔር ብሔረሰቦች መብት ተከብሯል ብትሉም ኢትዮጵያን በአፓርታይዳዊ የዘር ሥርዓት እየገዛችሁ መሆኑን ልትሸሽጉ ከቶውንም አትችሉም።
እነዚህን ሁሉ ማስረጃዎች እየዘረዘርኩ ለመናገር የሞከርኩት ከተያዛችሁበት የዘረኝነት፣ የወገናዊነት፣ የጠባብነት፣ የጎጠኝነት እና ሁሉን ለኔ ወይም ለዘሬ ከሚል ስግብግብነት በሽታዎች እንድትላቀቁ ነው። በዚህ ነጥብ ላይ የምለምናችሁ ነገር የለም። ከእነዚህ የዘመናት በሽታዎች ብትላቀቁ ራሳችሁንና መጪውን ትውልዳችሁን ታድናላችሁ። ከኅሊና ፍርድ ነጻ ትሆናላችሁ። ተዋግተንለታል የምትሉት ዘራችሁን በጭፍን ከመፈረጅ አድናችሁ አንገት ከመድፋትና በእናንተ ግፍ መላውን የትግራይ ሕዝብ ከማስወንጀልና ይህንን ተከትሎ ሊነሳ ከሚችል በቀል ትታደጉታላችሁ። የኢትዮጵያ ሕዝብ ለ23 ዓመታት መከራውን ስታበሉት ስለኖራችሁ ከዚህ በኋላ የሚያጣው ብዙም ነገር አይኖርም። ለእናንተና ለዘራችሁ ግን ብዙ እጅግ ብዙ የምታጡት አለ። መጠኑ የማይለካ ፍዳ ቁጭ ብሎ እየጠበቃችሁ ነው። ከሰው ብታመልጡ ከፈጣሪ ፍርድ አንዳች የሚያመልጥ የለምና ጊዜ ፊቷን ያዞረችባችሁ ቀን እንዲህ ዓይነቱን የምህረት ተግሳጽ የትም ብትፈልጉት አታገኙትም።
ከዚህ መሰሉ መቅሰፍት ለማምለጥ እንድትችሉ በዋንኛ ኃላፊነት ላይ የምትገኙት የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት ቀዳሚው ስትሆኑ እናንተን የሚደግፉት የትግራይ ተወላጆች በሙሉ ቀጣዩ ኃላፊነት የወደቀባቸው ናቸው። በሦስተኛነት በኢህአዴግ ስም ከእናንተ ጋር ተቀላቅለው የሚሰሩት – የኦሮሞ፣ የአማራና የደቡብ ሰዎች – እንዲሁም ሌሎች ለጥቅም ያደሩ፣ ኅሊናቸውን የሸጡ ኢትዮጵያውያን ኃላፊነት ነው።
ከዚህ ሌላ በፍጹም መዘንጋት የሌለባቸው አሉ። ከእነዚህም መካከል ጋሻ ለኢትዮጵያ ያለውን ችግር በግልጽ ከመናገር አኳያ ቀዳሚው ነው። በግለሰብ ደረጃ ቀድሞ የህወሃት አባል የነበሩትና የህወሃትን አደገኛ አካሄድ ካወቁበት ጊዜ ጀምሮ እስካሁን አቅጣጫውን እንዲቀይር በአደባባይ የሚመሰክሩት አቶ ገብረመድኅን አርአያ፣ ከአገር ውስጥ ሆነው በብዙ መከራና ስቃይ ውስጥ እንኳን እውነትን ከመናገር ወደኋላ የማይሉት፣ እሳቸውና ልጆቻቸው ቢታሰሩም፣ ስቃይ ቢቀበሉም በዓላማቸው የጸኑት አዛውንት አቶ አሰግደ ገብረሥላሴ፣ ደፋሩና አስተዋዩ ወጣት የኮሌጅ መምህር በዘር መጠጥ ያልሰከረውና እናንተን ህወሃቶች በትግራይ ሕዝብ ስም የምታደርጉትን በመቃወም ሌሎቹን ትግሬዎችን “ይህ በኔ ስም መደረግ የለበትም” ብለው እንዲሟገቱ በድፍረት በመናገሩ በግፍ ያሰራችሁት አብርሃ ደስታ ለብዙዎች መዳኛ ይሆኑ ዘንድ የሚጠቀሱ ናቸው። ፕ/ር መስፍን ወልደ-ማርያም እንዳሉት እኔም “አሥር ቢሞሉልኝ ደስ ይለኝ ነበር!” ጥቂትም ቢሆኑ የራሳችሁ ወገኖች የሆኑ እና ከራሳችሁ ድርጅት ጋር ሲሰሩ የነበሩ ምስጢራችሁን ሁሉ የሚያውቁት በግልጽ እየተናገሩ ከጥፋት መንገዳችሁ እንድትመለሱ ሲመክሯችሁ እምቢ በማለት ለእስር ስትዳርጉ ከቶውንም አታፍሩም?! ወዮ የምትሉበት ጊዜ አሁን ነው። ጊዜ ሳያልፍ፤ ቀን ሳይጨልም!
ከትግራይ ማኅበረሰብ በርካታዎች እናንተ የምታደርጉትን አፓርታይዳዊ የዘር ፖሊሲ እንደሚቃወሙ አምናለሁ፤ ነገር ግን በገሃድ ወጥተው ለመቃወም እንደሚፈሩ አስተውላቸኋለሁ። የሌሎች ፍርሃቻ ደግሞ ህወሃት ከሥልጣን ከወረደ ማን ይተካዋል የሚል ነው። ለዚህም ነው የትግሬዎች በይፋ መውጣትና ኃላፊነት በመውሰድ ለመፍትሔ መነሳት አስፈላጊ የሆነው። ዝምታው ድጋፍ ከመስጠት ተለይቶ አይታይምና።
እንዲሁም ከተለያዩ ክፍሎች የሆናችሁ ኢትዮጵያውያን በሙሉ ራሳቸውን በማነጽ ለልጆቻቸውና ለመጪው ትውልድ መልካም ለማድረግ የሚነሱትን ትግሬዎች መደገፍ እንደሚገባችሁ ላሳስብ እወዳለሁ። ስለሌሎች “እነሱ” እያሉ ከማውራት ይልቅ “እኛ” እያላችሁ ለሁሉም የሚሆን መፍትሔ እንዲመጣ እንድትወያዩና እንድትቀራረቡ ይሁን። ከፈጣሪ የተሰጠንን ልዩ መብት የምታከብር አገር ለሁላችንም የምትሆን ኢትዮጵያ እንድትኖረን ውይይቱ ይጀመር። የአንዱ ጉዳት የሁላችንም ሆኖ ይሰማን፤ በ“እኔ ከሞትኩ …” ጭፍን አስተሳሰብ አንታወር፤ መልሶ የራሳችንን የአስተሳሰብ ዓይን ያጠፋዋል። ስለዚህ ሁላችንም እንደ አንድ ትልቅ ቤተሰብ ተከባብረንና ተሳስበን ለመኖር የምንችልባት አገር ለመሥራት እንትጋ።
የህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ እነዚህን ሁሉ ችግሮች የማያርም ከሆነ ጉዳዩ በርትቶ ወደ ዓመጽ ተቀይሮ ከፈነዳ በኃላፊነት የምትጠየቁት ራሳችሁ ናችሁ። ፍርዳችሁንም ከሁሉም መስመር ትቀበላላችሁ። ይህንን ዓይነቱን ማስጠንቀቂያ ደቡብ አፍሪካውያን አሻግረው ተመለከቱትና በተግባር አዋሉት፤ ሩዋንዳውያን ግን ሰምተው ዝም አሉ። ውሳኔ አለመስጠት በራሱ ውሳኔ ነው። ስለዚህ እናንተም በህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ ያላችሁ ይህንን ማስጠንቀቂያ ችላ ልትሉት ትችላላችሁ፤ አላወቅንም ማለት ግን በጭራሽ አትችሉም። ሁሉ ይቅርና ይህ ደብዳቤ ራሱ በበቂ ማስረጃነት ይቀርብባችኋል፤ ለዚህም እንዲያግዝ የእንግሊዝኛውም ሆነ ይህ ትርጉም ለመንግሥታት፣ ለሚዲያ ተቋማት፣ ለዓለምአቀፍ ድርጅቶች፣ … በግልባጭ እንዲደርስ ተደርጎ በሰነድነት ተቀምጧል፤ በጊዜው እንዲወጣ ይደረጋል። የዚያን ጊዜ የት ትሸሸጋላችሁ?
ለስኬት ለመብቃት እና ህወሃት ለ23 ዓመታት የመሠረተውን የጥላቻና የዘር ግምብ ለማፍረስ ጠለቅ ያለ ከልብ የሆነ መሠረታዊ ለውጥ ያስፈልጋል። ህወሃት በሚለው መጠሪያ ውስጥ “ትግራይ” ተጠቅሷል። ይህ ደግሞ እናንተን ሁሉ የሚጠቀልል ነው። ስለዚህ ይህንን የህወሃት ፖሊሲ የማትደግፉ ከሆነ ድምጻችሁን ከፍ አድርጋችሁ “ይህ በኔ ስም አይሆንም” ማለት አለባችሁ።
እውነትን በቤታችሁንና በትናንሽ ቡድኖቻችሁ ውስጥ ሳይሆን በገሃድ የምትናገሩበት ጊዜ አሁን ነው። ሊፈነዳ ደቂቃውን እየቆጠረ ያለውን ቦምብ ማክሸፍ የሚቻለው “ቦምብ የለም” ብሎ በማስመሰል፤ ወይም “ሁሉም ሰላም ነው” በማለት አይደለም። ለጥፋታችን ሌላውን በመወንጀል ብቻ እውነትን ሳንናገር ተሸሽገን እንዴት ነው ለሁላችንም የምትሆን ኢትዮጵያ መመሥረት የምንችለው? “አልሰማም” ብለን ጆሮአችንን ከመስማት ብናርቅ እውነትን ልናመልጥ እንዴት እንችላለን? ልባችንን ብናደነድን፣ ብናሳብጥ፣ ስህተታችን ከማረም ብንታቀብ፣ ጥለን ብንሄድ፣ እውነትን በተጋፈጥን ቁጥር በንዴትና በቁጣ ምላሽ ብንሰጥ፣ … ምን ይረባል? ከእውነት እውነተኛነትስ እንዴት መሸሽ ይቻላል? በህወሃት ሲደሰኮር የቆየውና በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያችን የሚታየው “ቅድሚያ ለዘሬ” የሚለው አመለካከት ሌላው የመጥበብ ፖለቲካ ውጤት ነውና የትም አያደርስም። በወቅቱ የንዴት ማብረጃና የበቀል መወጫ መስሎ ቢወሰድም ለመጪው ትውልድ ግን የማይጠፋ እሣት ነው የሚለኩሰው።
ስለዚህ በትግራይ ማኅበረሰብ ውስጥ ያላችሁትን ሁሉ የአንድ ዘር የበላይነትን የማትደግፉ የለውጥ ሐዋሪያት በመሆን ለእርቅ እና ለፍትሕ እንዲሁም ለእውነተኛ ተሃድሶ ፈርቀዳጅ እንድትሆኑ ላደፋፍራችሁ እፈልጋለሁ። የዘር በሽታውን ለማምከን የመጀመሪያው ሥራ መሥራት የሚገባችሁ እናንተ ናችሁ። ልትግባቡና ልትተማመኑ በምትችሉበት መንገድ በመነጋገር አንድ አቋም ላይ መድረስ አለባችሁ። ማኅበራሰባችሁን ማነጋገርና ማሳመን የእናንተ ቀዳሚ ኃላፊነት መሆን ይገባዋል። መተማመንን ማዳበር የምትችሉት እናንተ ናችሁ። ከዚያም ከሌሎች ጋር ለመነጋገርና ለመወያየት በር እየተከፈተ ይሄዳል። የዕርቅ መሠረትንም መዘርጋት የሚቻልበትን ሁኔታ ማመቻቸት ያስችላል። ራሳችሁን ነጻ አውጥታችሁ ለሌሎች ነጻነት በጽናት የምትቆሙበት ወቅት ቢኖር አሁን ነው፤ ይህንን አዲስ ዓመት ለዚህ ዓላማ ተጠቀሙበት።
ሌሎችም በዘር ላይ የተመረኮዘ እንቅስቃሴ የምታደርጉ ራዕያችሁን በማስፋት መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ነጻ እስካልወጣ ድረስ የራሳችሁን ዘር ብቻ ነጻ ማውጣት እንደማትችሉ መገንዘብ ይኖርባችኋል። ስለዚህ ከእናንተም የሚጠበቀው ከትግራይ ወገኖች ከሚጠበቀው ያነሰ አይደለም።
በህወሃት አመራር ያላችሁ በሙሉ፤ ይህንን ግልጽ ደብዳቤ በራሴና በአዲሲቷ ኢትዮጵያ የጋራ ንቅናቄ ስም ልኬላችኋለሁ። ከሰከራችሁበት የዘር ፖለቲካ የምትነቁ ከሆነ በጣም ጥቂት የሆነውን በዚህ ደብዳቤ ለማስፈር ሞክሬአለሁ። ለመንቃት ለሚፈልግ ከበቂ በላይ ነው። አንገት በማደንደን፣ ልብ በማሳበጥና በትዕቢት በመወጠር የጀመርነውን እንቀጥላለን የምትሉ ከሆነ ውሳኔው የራሳችሁ ነው። ሁሉም ነገር ግን ጊዜውን ጠብቆ ለፍርድ ይቀርባል። “ነጻ አውጪ” ነን በሚል ድንፋታ ብትቀጥሉ ከሁሉ የሚበልጠው የነፍስ ነጻነት እንደሆነ ልታውቁ ይገባችኋል። ይህ ደግሞ በነጻ አውጪ ግምባር የሚመጣ አይደለም።
ከዚህ ሁሉ በላይ በደልን የሚቆጥርና ግፍን የሚመልስ ፈጣሪ አለ። የበቀል ሰይፍ ከመመዘዙ በፊት አምላክ ለሁላችንም የማስተዋል አእምሮ ይስጠን። እውነትን በድፍረት የምንናገር፣ የዘር ቦምብ የምናከሽፍ፣ ለጎረቤታችን የምንራራ፣ በፍቅርና በትህትና የምንመራ፣ ለፍትሕ፣ ለይቅርታና ለዕርቅ የምንሰራ፣ ከጥላቻ ይልቅ የመቻቻልን መንፈስ የምናራምድ ያድርገን። ይህ ሲሆን ብቻ ነው ለሁላችንም እና ለመጪው ትውልድ የምትሆን አዲስ ኢትዮጵያ የምትኖረን። ልቦና ይስጠን!
ይህ ደብዳቤ ለሚከተሉት ግልባጭ ተደርጓል፡- ለጠ/ሚ/ር ኃይለማርያም ደሳለኝ፣ ለኢህአዴግ፣ ለኦህዴድ፣ ለብአዴን፣ ለደኢህአዴን እና ለህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት፣ ለኢትዮጵያ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ለኢትዮጵውያን የሲቪክና የሰብዓዊ መብት ድርጅቶች፣ ለሃይማኖት መሪዎች፣ በዳያስፖራ ለሚገኙ ድርጅቶች፣ የእንግሊዝኛው ቅጂ ለአሜሪካው ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ፣ ለውጭ ጉዳይ ሚ/ር ጆን ኬሪ፣ ብሔራዊ ደኅንነት አማካሪ ሱዛን ራይስ፣ ምክትል የብሔራዊ ደኅንነት አማካሪ በስትራቴጂክ ግንኙነት ዘርግ ቤን ሮድስ፣ በውጭ ጉዳይ ሚ/ር የዴሞክራሲ፣ ሰብዓዊ መብትና ሠራተኞች ጉዳይ ረዳት ጸሃፊ ቶም ማሊኖውስኪ፣ በብሔራዊ ደኅንነት ም/ቤት የአፍሪካ ጉዳዮች ከፍተኛ ዳይሬክተር ግራንት ሃሪስ፣ በብሔራዊ ደኅንነት ም/ቤት የልማትና የዴሞክራሲ ከፍተኛ ዳይሬክተር ጌይል ስሚዝ፣ በውጭ ጉዳይ ሚ/ር የአፍሪካ ጉዳዮች ቢሮ ረዳት ጸሃፊ አምባሳደር ሊንዳ ቶማስ-ግሪንፊልድ፣ ለዩኤስ ኤይድ ረዳት አስተዳዳሪ ኧርል ጋስት፣ በአሜሪካ ሕግመወሰኛ ምክርቤት የውጭ ጉዳዮች ኮሚቴ ሊቀመንበር ሮበርት ሜኔንዴዝ፣ የውጭ ጉዳይ ኮሚቴ ከፍተኛ አባል ቦብ ክሮከር፣ በሕግ መወሰኛ ም/ቤት የአፍሪካ ጉዳዮች ንዑስ ኮሚቴ ሊቀመንበር ክሪስቶፈር ኩንስ፣ ለሌሎች የሕግ መወሰኛ ም/ቤት ከፍተኛ አባላት (ሴናተሮች) ሚች ማኮኔል፣ ዳያን ፋይንስታይን፣ ጆን ማኬይን፣ ሪቻርድ ደርቢን፣ ኤድዋርድ ሮይስ፣ በእንደራሴዎች ም/ቤት የውጭ ጉዳይ ኮሚቴ የአፍሪካ ጉዳይ ንዑስ ኮሚቴ ሊቀመንበር ክሪስቶፈር ስሚዝ፤ ለእንግሊዝ የውጭ ጉዳይ ሚ/ር፣ ለአውሮጳ ማህበር የውጭ ጉዳይ ኮሚቴ ሊቀመንበር፣ ለጀርመን የውጭ ጉዳይ ሚ/ር፣ ለኖርዌይ የውጭ ጉዳይ ሚ/ር፣ ለአፍሪካ ኅብረት፣ ለአውሮጳ ኅብረት፣ ለአውሮጳ ኮሚሲዮን፣ ለካናዳ መንግሥት፣ ለታላቋ ብሪታኒያ መንግሥት፣ ለካናዳ ዓለምአቀፍ ተራድዖ ድርጅት (ሲዳ)፣ ለአሜሪካ የዓለም አቀፍ ልማት ተቋም (ዩኤስኤይድ)፣ ለእንግሊዝ ዓለምአቀፍ ልማት መምሪያ፣ ለጃፓን የዓለምአቀፍ ትብብር ባንክ፣ ለጃፓን ዓለምአቀፍ ትብብር ኤጀንሲ፣ ለቻይና ዓለምአቀፍ ትብብር ካውንስል፣ ለህንድ ዓለምአቀፍ ልማት ትብብር ኤጀንሲ፣ ለህንድ ኤግዚም ባንክ፣ ለቻይና ኤግዚም ባንክ፣ ለዳኒሽ ዓለምአቀፍ ልማት ኤጀንሲ (ዳኒዳ)፣ ለፊንላንድ ዓለምአቀፍ ልማት ትብብር (ፊኒዳ)፣ ለፈረንሣይ ዓለምአቀፍ ትብብር መምሪያ፣ ለፈረንሣይ ልማት ኤጀንሲ፣ ለጀርመን ዓለምአቀፍ ልማት፣ ለኔዘርላንድስ የልማት ትብበር ሚ/ር፣ ለኖርዌይ ዓለምአቀፍ ልማት ኤጀንሲ (ኖራድ)፣ ለስዊድን ዓለምአቀፍ ልማት ትብብር (ሲዳ)፣ ለስዊዝ ዓለምአቀፍ ልማት ኤጀንሲ፣ ለቱርክ ዓለምአቀፍ ልማት ትብብር ኤጀንሲ (ቲካ)፣
የደብዳቤው ግልባጭ ከዚህ በታች ለተዘረዘሩት በአዲስ አበባ ለሚገኙት ኤምባሲዎች አምባሳደሮች በስማቸው ተልኳል፡- ለአሜሪካ፣ ለታላቋ ብሪታኒያ፣ ለስዊድን፣ ለፈረንሣይ፣ ለእስራኤል፣ ለዴንማርክ፣ ለፊንላንድ፣ ለሩዋንዳ፣ ለካናዳ፣ ለብራዚል፣ ለሕንድ፣ ለኬኒያ፣ ለጀርመን፣ ለጣሊያን፣ ለአውሮጳ ኅብረት፣ ለአውስትራሊያ፣ ለቱርክ፣ ለስዊትዘርላንድ፣ ለጃፓን፣ ለዴሞክራቲክ ሪፑብሊክ ኮሪያ፣ ለኢንዶኔዢያ፣ ለሳውዲ አረቢያ፣ ለሩሲያ ፌዴሬሽን፣ ለኖርዌይ፣ ለታንዛኒያ፣ ለግብጽ፣ ለቤልጂየም፣ ለጅቡቲ፣ ለሱዳን፣ ለቻይና ፣ ለደቡብ አፍሪካ እና ለኔዘርላንድስ ኤምባሲ አምባሳደሮች።
ከፍጥረታት ዓለም የመጀመሪያው የሀሰት አባት ሳይጣን እንደሆነ መፅሀፍት ያስረዳናል፡፡ ስለሆነም ንፁሀንን ሰዎች በሀሰት መወንጀል የሳይጣን የግብር ልጆች ያደርገናል እንጅ እውነት ጊዜዋን ጠብቃ ትወጣለች፡፡ እኛ ግን እንደ ሰው ኢ-ፍትሀዊ ድርጊቶችን ልናወግዝ እና ልንቃወም ይገባል፡፡ በሀሰት ፕሮፓጋንዳ እውነት ስትቀጭጭ እያየን ዝም ማለት እንደ ህዝብ መውጫ ወደሌለው መቀመቅ ይዞን ይገባል እንጅ ሌላ ፋይዳ የለውም፡፡ እኛ እንደ ሰው ሙሉ የምንሆነው ከእውነት ጋር ተገምደን ስንቆም ብቻ ነው፡፡
እስክንድር ነጋ ለከፈለው እና እየከፈለ ላለው ዋጋ ክብር ልንሰጠው ይገባል፡፡ በማንኛውም ሰው ላይ በሚደርሰው ግፍ እና የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሁላችንም ልንጮህ ይገባል፡፡ እስክንድር ነጋ፣ ስንታየሁ ቸኮል፣አስቴር ስዬም እና አስካለ ደምሌ የህሌና እስረኞች ሲሆኑ ድምፅ ልንሆናቸው ይገባል፡፡ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የእምነት አባቶች፣ ምሁራን፣ ታዋቂ ግለሰቦች፣ የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች እና ሀገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን በሙሉ እስክንድር እና ጓዶቹ የተከሰሱበትን መሰረተ ቢስ ምክንያት ልናወግዘው ይገባል፡፡ ህሌናችን ካልዶመዶመ በቀር እውነትን ሁላችንም እናውቃለን፡፡ ሰው ለተፈጠረበት አላማ ሲኖር እውነትን ያውቃልና፡፡ ዋጋ የሚያስከፍል ነገር እንኳን ቢሆን ዋጋ መክፈል ይኖርብናል እንጅ እውነትን ልንሸቅጣት አይገባም፡፡ ስለዚህ ሁላችንም የእውነት አበጋዞች ሁነን ድምፅ ለሚሹ ወገኖቻችን ድምፅ እንሁን፡፡
64′ ቡናዎች አሁንም ጥሩ የመልሶ ማጥቃት ዕድል አግኝተው በመጨረሻ እያሱ ከቀኝ መስመር ያሻማውን ኳስ መስዑድ በግንባሩ ለማስቆጠር ሞክሮ ሳይሳካለት ሲቀር አስቻለው በቮሊ አንክኖታል ።61′ ሳላዲን ከመሀል የተሻገረለት ኳስ ከሀሪሰን ጋር ቢያገናኘውም በሀሪሰ አናት ላይ ከፍ አድርጎ ለማስቆጠር ሲሞክር ሀሪሰን በቀላሉ ይዞበታል ።
56′ ጊዮርጊሶች ከመስመር የሚሰነዝሩት ጥቃት ቀጥሏል ። ቡናዎች ወደመከላከሉ ያደሉ ይስላሉ ሆኖም ጥሩ የመልሶ ማጥቃት ዕድችን መፍጠር ችለዋል ። ይህ አጨዋወታቸውም ሳኑሚ ላይ የተመረኮዘ ይስላል ።
50′ ጊዮርጊሶች የተሻለ እያጠቁ ይገኛሉ ። ተደጋጋሚ የመስመር ኳሶችንም እየጣሉ ነው ሆኖም በማጥቃት ጊዜ ወደቡና ሜዳ መሳባቸው ለ ኢትዮጵያ ቡና የመልሶ ማጥቃት እድሎችን እየፈጠረ ይገኛል ።
40′ እስካሁን ባለው እንቅስቃሴ የቡድኖቹ የመስመር ተከላካዮች ጥንቃቄን በመምረጥ ወደመከላከሉ አዘንብለዋል ። ሁለቱም ቡድኖች የሜዳውን የጎን ስፋት ለመጠቀም አልተቻላቸውም ።
መስዑድ ከማዕዘን ምት ያነሳው ኳስ በጊዮርጊስ ተከላካዮች ተገጭቶ ሲወጣ እና አብዱልከሪም በቀጥታ ሲሞክር የግቡ ቋሚ ሲመልስበት አግኝቶ ኢኮ አክርሮ ከሳጥን ውስጥ በመምታት አስቆጥሯል ። ለናይጄሪያዊው የመሀል ተከላካይ በሸገር ደርቢ ሁለተኛ ጎሉ ሆኖ ተመዝግቦለታል ።
09፡00 ስታድየሙ ከካታንጋ አጋማሽ እስከ ክቡር ትሪቡን አጋማሽ ድረስ በግማሽ ተከፍሎ የቅዱስ ጊዮርጊስ ደጋፊዎች የግራውን እንዲሁም የኢትዮጵያ ቡና ደጋፊዎች የቀኙን አጋማሽ ይዘዋል ። እጅግ ደስ የሚል እግር ኳሳዊ ድባብ እተመለከትን እንኛለን ።
– ሁለቱ ቡድኖች በሊጉ 35 ጊዜ ሲገናኙ ቅዱስ ጊዮርጊስ 18 በማሸነፍ ቀዳሚ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ቡና 7 ሲያሸንፍ 10 ጨዋታዎች ደግሞ በአቻ ውጤት ተጠናቀዋል፡፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ 48 ጎል ሲያስቆጥር ኢትዮጵያ ቡና 21 አስቆጥሯል፡፡
በኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 23ኛ ሳምንት በጉጉት የሚጠበቀው የሸገር ደርቢ በቅዱስ ጊዮርጊስ እና ኢትዮጵያ ቡና መካከል በአአ ስታድየም 10:00 ላይ ይካሄዳል፡፡ ሶከር ኢትዮጵያም የጨዋታውን አጠቃላይ እንቅስቃሴ በቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ወደ እናንተ የምታደርስ ይሆናል፡፡
ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ዝተካየደ ምርጫ ንፕሬዝደንትነት ፊፋ፣ ልዑል ዓሊ ቀንዲ ተቀናቃኒ ሴፕ ብላተር ከምዝነበረ ይዝከር። ድሕሪ’ቲ ምርጫ ሴፕ ብላተር ብክሲ ብልሽወና ካብ ስልጣኖም ከምዝወረዱን ካልኦት አባላት ሓለፍቲ ፊፋ’ውን ብብልሽወና ተከሲሶም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ አቦ-መንበር ማህበር ኩዕሶ እግሪ አውሮጳ ሚቸል ፕላቲኒ ካብ ሴፕ ብላተር 2 ሚልዮን ዶላር ክፍሊት ተቀቢሉ ዝብል ክሲ ን90 መዓልታት ካብ ስራሕ ምዕጋዱ ይፍለጥ። ፕላቲኒ ንዝቀረበሉ ክሲ ይግባይ ኢሉ ንፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ፊፋ ክወዳደር’ኳ እንተፈተነ ብዝተወሰነሉ መቅጻዕቲ ግን ናብቲ ውድድር ክቀርብ ኣይክእልን።
እንደሚታወቀው ከጥንት ጀምሮ ከልዩ ልዩ የዓለም ክፍሎች መነኮሳውያንና ሌሎች መንፈሳውያን ክርስትያኖች የቅዱስ ጴጥሮስንና የቅዱስ ጳውሎስን መቃብር ለመሳለም ወደ ሮም ይሄዱ ነበር። የሮም ርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት እነዚህን ነጋድያን (ፒልግርምስ) ፕሮፓጋንዳ ፊደ (Propaganda Fide) በተባለ በሮም ከተማ በሚገኝ እንግዳ–ቤት በጊዜያዊነት ያስቀምጧቸው ነበር። ከነዚህ የቅዱስ ጴጥሮስንና የቅዱስ ጳውሎስን መቃብር ለመሳለም በኢየሩሳሌም በኩል ወደ ሮም ከሄዱት ተሳላሚዎች መካከል ኢትዮጵያውያን ይገኙበታል። በርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት ሲስቱስ ፬ኛ ዘመነ ጵጵስና (1471-1484) ኢትዮጵያውያንን ከሌሎች ለይተው በቫቲካን ውስጥ በቅዱስ ጴጥሮስ መቃብር አጠገብ (አሁን የቅዱስ ጴጥሮስ ካቴድራል ያለበት ጎን) አንድ ቦታ ሰጧቸው። ይህ በሮም ሊቃነ–ጳጳሳት ለኢትዮጵያውያን የተሰጠው ቦታ በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም (San Stefano degli Abyssini) ሆኖ ራሱን የቻለ እንግዳ–ቤት (መኖርያ ቤት) ያለው ነው። በነገራቸን ላይ የያኔ ቤተክርስቲያን እስካሁን ድረስ አለ። ኋላ ግን መኖርያ ቤት በነበረበት ቦታ ላይ ለኢትዮጵያውያን የሚሆን ኮሌጅ (Collegio Etiopico) ተሰርቶበታል።
ይህ ቦታ ለኢትዮጵያውያን ከተሰጠ በኋላ ወደ ሮም የሄዱ ኢትዮጵያውያን ነጋድያን (ተሳላሚዎች) ሁሉ የሚያርፉት በዚሁ ቦታ ነበር። ቦታው ሲበላሽ ራሳቸው እያሳደሱ ከዘመን ወደዘመን እንዳስተላለፉም ግልጽ ነው። ለምሳሌ “አባ ሃብተማርያም ዘደብረ–ጉባኤና አባ ተክለማርያም ዘደብረ–ዲማ ከመንበረ–ጴጥሮስ ተከታዮች ለኢትዮጵያውያን የተሰጠው ቤተ–ክርስቲያን አርጅቶና ተበላሽቶ ስላገኙት በገንዘባቸው እንደገና አድሰውታል” የሚል በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን ውስጥ በእብነ–በረድ ላይ በግዕዝ ቋንቋ ተጽፎ ይገኛል።
ርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ ፲፭ኛ በ1919 ኢትዮጵያ ከድሮ ጀምራ በቫቲካን ውስጥ የነበራትን ቤት የመንገደኞች ማረፊያ ብቻ መሆኑ ቀርቶ ቋሚ የተማሪ–ቤት (ኮሌጅ) እንዲሆን አደረጉ። በርእሰ ሊቃነ ጳጳስት በነዲክቶስ ፲፩ኛ የሰሩት ኮሌጅ ስላረጀና የተሰራበት ቦታ እዛ ይኖሩ ለነበሩ ተማሪዎች ጤና የማይመች ስለነበር ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፒዮስ ፲፩ኛ በቫቲካን አታክልት መሃል ከፍ ባለ ቦታ ላይ ሌላ አዲስ ኮሌጅ አሠሩ። ይህ ኮሌጅ ከተመሠረተ ዘንድሮ (2019) መቶኛ ዓመት ሆኖታል። ይህ ኮሌጅ እንዲመሠረት ምክንያት የሆኑት ከቀድሞ ዘመናት ጀምረው በእግር ከኢትዮጵያ ወደ ኢየሩሳሌም ከዛም ወደ ሮም በመጓዝ የቅዱስ ኢስጢፋኖስን ገዳም ያቆዩ መነኵሳት ስለነበሩ ነው፤ ስለነሱ እንመልከት።
ላይ እንደተጠቀሰው ኢትዮጵያውያን ተሳላሚዎች ከአስራ አምስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምረው የቅዱስ ጴጥሮስንና የቅዱስ ጳውሎስን መቃብር ለመሳለም ወደ ሮም ይሄዱ እንደነበረ በቫቲካን መዛግብትና በአንዳንድ የታሪክ ጸሓፊዎች ሰነዶች ተጽፎ ይገኛል። የሮም ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ለነዚህ ተሳላሚዎች በቫቲካን ውስጥ የሚገኝ ትልቁን ቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም የሚባለውን ጥንታዊ ቤተክርስቲያን ከነ እንግዳ ማኖርያ ቤት ሰጡዋቸው። ይህ ቤተክርስቲያን ለኢትዮጵያውያን ከተበረከተ በኋላ Santo Stefano Dei Mori “የቀይ ዳማዎች ቅዱስ እስጢፋኖስ” ተባለ። ከዛን ጊዜ ጀምሮ ይህ ቦታና ገዳም በኢየሩሳሌም በኩል ወደ ሮም ይሄዱ የነበሩ ኢትዮጵያውያን መነኮሳት የሚያርፉበት ንብረት ሆነ። መነኵሴዎቹ ከየትኞች የኢትዮጵያ ገዳሞች ይመጡ እንደነበረ ሁሉ በቫቲካን መዛግብት ተጽፎ ይገኛል። ደብረ–ዳሞ፣ ደብረ–ሊባኖስ፣ ደብረ–ቢዘን ወዘተ ለምሳሌ ሊጠቀሱ ይችላሉ። ኢትዮጵያ ከሌሎቸ ክርስተና ከተቀበሉ አገሮች ጋር ግንኙነት ማድረግ በማትችልበት ጊዜ ብዙ ጭንቅና ረሃብ ችለው ነበር እነዚህ መነኮሳትና ተሳላሚዎች በመንገድ ላይ ሊደርስባቸው የሚችለውን ችግርና አደጋ ተቋቁመው ከኢትዮጵያ ወደ ኢየሩሳሌምና ሮም ይጓዙ የነበሩት።
ከ1404 ዓም ቀደም ብሎ ከኢትዮጵያ ንጉሥ በአንድ ጣልያናዊ በኩል ለሮም ሊቃነ ጳጳሳት የተላከ ገጸ–በረከት መድረሱንና አለመድረሱን ለማረጋገጥ ሶስት ኢትዮጵያውያን በንጉሠ ነገሥታቸው ተልከው ወደ ሮም እንደሄዱና እንደደረሱ ተመዝግቦ ይገኛል። ከ1403 ዓ. ም. እስከ ፍሎረንስ ጉባኤ (1441) ድረስ ብዙ ኢትዮጵያውያን ወደ ሮም ተጉዘዋል፡፡ ከኢትዮጵያ የሚመጡ ነጋድያይ (ተሳላሚዎች) በሮም ሲኖሩ ከመኖርያ ቤት በተጨማሪ ለዕለት ምግባቸውና ለልብሳቸው ፓፓዎቹ ያስቡላቸው ነበር። ለነዚህ ተሳላሚዎች በጎ ተግባር ያደርጉ ከነበሩ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በስም የተጠቀሱም አሉ፦ ቦኒፋቾ ፬ኛ፣ ጎርጎሪዮስ ፲፪ኛ፣ ማርቲኖስ ፭ኛ፣ አውጎኒዮስ ፬ኛ፣ እስክንድር ፫ኛ፣ ሲክስቱስ ፬ኛ፣ ቀለምንጦስ ፯ኛ፣ ጳውሎስ ፫ኛ ወዘተ ። ኢትዮጵያውያን መነኵሳት ጉብኝታቸውን ጨርሰው ወደ አገራቸው በሚመለሱበት ጊዜ ጳጳሳቱ የጉብኝታቸውን ምስክር ሰጥተው በመንገድ ላይ እንዲረዱ ያደራ ደብዳቤ ይሰጡዋቸው እንደነበረም ተመዝግቧል። በ1441 ዓ. ም. የኢትዮጵያ መነኵሳት ኒቆዲሞስ በተባለ አበምኔት ተልከው ከኢየሩሳሌም በፍሎረንስ ጉባኤ ለመሳተፍ ሄደዋል፡፡ ከዚያም ወደ ኢየሩሳሌም ከመመለሳቸው በፊት ሮምን ሊጎበኙ እንደሄዱና በሮም ቤተክርስቲያንና በመንግሥት ባለስልጣናት እንዲሁም በህዝብ ትልቅ አቀባበል እንደተደረገላቸው ተመልክቷል።
የኢትዮጵያ መነኮሳት ወደ ሮም መሄድ ከጀመሩ እስከ 15ኛ ክፍለ–ዘመን መጨረሻ ድረስ በቅዱስ እስጢፋኖስ ቀዳሜ ሰማዕት ገዳም ይኖሩ የነበሩት የቅዱስ ጴጥሮስ ካቴድራል ካህናት እንግዶች ሁነው ነበር፣ ከዛ በኋላ ግን የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን ከነ መኖርያ ቤቱ የነሱ ንብረት ሆነ፣ የገዳሙ ባለቤቶችም ለመሆን በቁ።
በርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት ልዮን ፲ኛ ዘመነ ጵጵስና (1513-1521) በገዳሙ 30 የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን መነኰሳት ይኖሩ እንደነበረና አንድ አባ ቶማስ የሚባል አንድ ዓይኑ የተጎዳ ኢትዮጵያዊ መነኵሴ የገዳሙ አበምኔት ሆኖ እንደተመረጠ ተመዝግቧል። አባ ቶማስ በጣም ሊቅ እንደነበረና ፓፓው በጣም ይወዱት ነበር ይባላል። አባ ቶማስ ከሁለት ዓመት በኋላ ታሞ እንደሞተና በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም በክብር እንደተቀበረ ይነገራል። ከአባ ቶማስ ቀጥሎ አባ ዕንቊማርያም የተባሉ ተመረጡ፤ ከርሳቸው ቀጥሎም አባ ተክለማርያም ወይም ክፍለማርያም የሚባሉ ተመረጡ፤በዘመናቸው መነኵሳቱ የሚመሩበት ሕግ ወጣ። ቀጥለው አባ ዮሓንስ የሚባሉ ተሾሙ፡፡ በዘመናቸው ሁለተኛ የተሻሻለ የጎብኝዎች ሕግ አባ ተስፋጽዮን በሚባሉ የመነኵሳቱ አበ–ነፍስ በነበሩ መነኵሴ አማካይነት ተደነገገ። ሕጉ በግዕዝ ቋንቋ ተጽፎና ወደ ላቲን ተተርጐሞ የሁለቱም ቋንቋዎች ግልባጭ በገዳሙና በቫቲካን መዝገብ ቤት ተቀምጦ ነበር። አባ ዮሓንስ በሹመታቸው 32 ዓመት እንደቆዩና ክርሳቸው በኋላም ዮሓንስ መጥምቅ፣ጊዮርጊስ፣ ማርቆስ፣ ያዕቆብ፣ ሩፋኤል፣ ዮሓንስ አፈርዮ ወዘተ አበምኔቶች ሆነው እንደተሾሙ ተመልክቷል። ከዚህ ሁሉ የምንረዳው በ15ኛው ክፍለ–ዘመን የጀመረው የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም በ16ኛው ክፍለ–ዘመን አንድ ትልቅ ገዳም ሆኖ እንደነበረ ነው።
በዘመኑ የሮም ፖፕ በነበሩ ሊዮን ፲ኛ እና በኢትዮጵያ ንጉሠ–ነገሥት መካክል በመልእክተኞች አማካይነትና በደብዳቤዎች ግንኙነት ይደረግ እንደነበረ ተመዝግቧል። ስለዚህም በተዋህዶ ቤተክርስቲያንና በካቶሊክ (ቫቲካን) መሃል ጥሩ የመተባበር መንፈስ ነበር፡፡ ይህ መልካም ግንኙነት በፖፕ ቀሌምንጦስ ፯ኛ ጊዜም ቀጥሏል። ስለዚህም የኢትዮጵያ ንጉሠ–ነገሥት ዳዊት ፪ኛ ወይም ልብነ ድንግል ለፖፑ አንድ ደብዳቤና አንድ የወርቅ መስቀል አልቫረዝ በተባለ ፖርቱጋላዊ መነኵሴ አማካይነት ልከውላቸው ነበር።
በ1550ዎች በቫቲካን ወደ 70 የሚጠጉ ኢትዮጵያውያን መንኮሳት እንግዶች ይኖሩ ነበር። ከነዚህ ብዙ ጊዜ ስማችው ተመልክቶ የሚገኝ አባ ጊዮርጊስ፣ አባ ዮሓንስ መጥምቅና አባ ተስፋጽዮን የሚባሉ ናቸው። አባ ዮሓንስ መጥምቅ በፖፕ ቤት የታወቀና የተወደደ እንደነበረ ተነግሮለታል። ከኢትዮጵያዊ አባትና ከግብጻዊት እናት በቆጵሮስ ደሴት ተወልዶ ያደገ ኢትዮጵያዊ እንደነበረ ፣ በቆጵሮስ በሚገኝ የኢትዮጵያ ገዳም ከመነኰሰ በኋላ ብዙ አገር ስለጎበኘ ብዙ ቋንቋ ያውቅ እንደነበረ ተነግሮለታል። የእስክንድርያ ሊቀ ጳጳስ ወደ ፖፕ ፕዮስ ፬ኛ በዓረብኛ የጻፉትን ደብዳቤ ወደ ላቲን ቋንቋ ተርጉሟል፣ የኢትዮጵያ ንጉስ አጼ ዳዊት ፪ኛ ወደ ፖፕ ቀሌምንጦስ ፯ኛ የጻፉትን ደብዳቤ የተርጐመም እሱ ነበር። ፖፑ ከምስራቃውያን አብያተ ክርስቲያናት ጋር በነበራቸው ግንኙነት በእውቀቱ ይረዳቸውም ነበር። ስለዚህ ፖፑ በቆሮንጦስ ይገኝ የነበረው የኢትዮጵያ ገዳም ዋና ሆኖ እንዲቀመጥ ላኩት።
በየዘመኑ በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም ይኖሩ ከነበሩ ኢትዮጵያውያን መነኮሳት ብዙዎች ኢትዮጵያንና የኢትዮጵያን ታሪክ፣ እንዲሁም ቋንቋን ለአውሮጳውያን በማሳወቅ ረገድ ብዙ አስተዋጾኦ አበርክቷል። ከነዚህ ሁሉም የላቀ አስተዋጽኦ ያደረጉ፣ በትምህርታቸው በጣም ይታወቁ የነበሩና በፈረንጆቸ “ጴጥሮስ ህንዳዊ” ተብለው ይጠሩ የነበሩ አባ ተስፋጽዮን ማልህዞ ናቸው። እርሳቸው በኢየሩሳሌም ጥቂት ዓመታት ከተቀመጡ በኋላ ከሁለት መነኮሳት ጓደኞቻቸው ጋር ወደ ሮም የሄዱት በ1538 ዓ ም ነበር። ሮም እንደደረሱ ከሌሎች ኢትዮጵያውያን መነኵሳት ጋር በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም ተቀምጠው ለሶስት ዓመት የላቲን ቋንቋ ተምረዋል። ሌሎቸ ብዙ ቋንቋዎችንም ያውቁ ነበር፣ እንዲሁም በቅዱሳን መጻሕፍት የበሰሉ ሰው ነበሩ፣ ስለዚህም ብዙ ሰው ያደንቃቸው እንደነበረ በተለይ በፈረንጆቸ ሊቃውንት ዘንድ እጅግ የተመሰገኑ እንደነበሩ ታሪካቸው ይገልጻል። አባ ተስፋጽዮን በ1548-49 በግዕዝ ቋንቋ የመጀመሪያ የሆነውን የአዲስ ኪዳን መጻሕፍት አሳትመዋል፤ የግዕዝ የቅዳሴ መጽሓፍ (የሓዋርያት አኰቴተ ቁርባን) እና እንዲሁም አንድ ሌላ ስለ ክርስትና በግዕዝ የተጻፈ መጽሓፍ ወደ ላቲን ተርጒመው አሳትመዋል። የኢትዮጵያን ቋንቋ ለማጥናት ብዙ ሊቃውንት ወደ እርሳቸው ይሄዱ ነበር። ከእርሳቸው ተምረው የተጠቀሙና ቁምነገር የሰሩ እነ ጳውሎስ ጀቦ፣ ፔትሮ ጓልትየሪ፣ ማርዮ ቪቶርዮን መጥቀስ ይቻላል። ከነዚህ ፔትሮ ጓልትየሪ ብዙ ቋንቋ ያውቅ እንደነበረና የፖፕ ጸሓፊ ሆኖ እንዳገለገለ ተመዝግቧል። እንዲሁም አባ ተስፋጽዮን መጻሕፍትን ከግዕዝ ወደ ላቲን ሲተረጒሙ እንደረዳቸው ተጠቅሷል።
ለኢትዮጵያውያን መነኮሳት ማረፊያ (ገስት ሃውስ) እንዲሆን በ1481 በፖፕ ሲክስቱስ ፬ኛ የተሰጠውን የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም የኢትዮጵያውያን ንብረት እንዲሆን ፖፕ ጳውሎስ ፫ኛ በአባ ተስፋጽዮን አማካይነት በጽሑፍ አጸደቁ። በዛን ጊዜ በቤተክርስቲያኑ አጠገብ ለኢትዮጵያውያን መነኵሴዎች ሌላ ኣዲስ ቤት ተሰራ። ቲቮሊ በተባለ ሌላ አከባቢ ደግሞ የመነኵሴዎቹ የዕረፍት ጊዜ ማረፊያ የሚሆን ቦታ ሰጧቸው። ፖፕ ዩልዩስ ፫ኛም አባ ተስፋጽዮንን ስለኢትዮጵያ ጉዳይ አማካሪ አድርገው ነበር። የኢየሱሳውያን ማህበር ወደ ኢትዮጵያ እንዲላክ ምክር የሰጡም እርሳቸው ናቸው ይባላል። አባ ተስፋጽዮን በነሓሴ 28 ቀን 1550 ዓ ም በ42 ዓመት ዕድሜአቸው፣ ወደ ሮም በሄዱ በ12 ዓመት፣ ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ።
አባ ተስፋጽዮንና ሌሎች በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ይኖሩ ከነበሩ ኢትዮጵያውያን መነኵሴዎች ብዙዎቹ ከፍ ያለ እውቀት እንደነበራቸውና ኢትዮጵያና ቋንቋዋ በአውሮጳውያን ዘንድ እንዲታወቁ ብዙ አስተዋጽኦ አድርገዋል ፡፡ በዚያን ጊዜ ብዙ የአውሮጳ ሊቃውንት በራሳቸው ፍላጎት ሆነ በመንግስታቸው ተልከው ወደ ገዳማውያኑ እየሄዱ ስለ ኢትዮጵያ ሰፊ ጥናት ያደርጉ ነበር። በየጊዜው ርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳትና ሌሎች ባለ–ስልጣናት መኖክሴዎቹን ወደ ቤቶቻቸው እየጠሩ ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ሃይማኖትና ባህል ይጠይቋቸውና ከነሱ ብዙ እውቀት ይቀስሙ ነበር። ስለዚህ ስለ ኢትዮጵያ ጥናት በመላው አውሮጳ ሊዘረጋ የቻለው በዚሁ ገዳም በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን መነኩሴዎች አማካይነት ነበር። ይሁን እንጂ እነሱ ያበረከቱትን አስተዋጽኦ በሰፊው መዘርዘር የዚህ አጭር ጽሑፍ ዓላማ ስላልሆነ አጫጭር ነጥቦችን ጠቀስ አድርጌ አልፈዋለሁ፡፡
የኢትዮጵያ ቋንቋ ጥናት በአውሮጳ በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም እንደተጀመረ ከሁሉ በፊት የገለጸ ጆሓንስ ፖትከን የተባለ የጀርመን ምሁር ነበረ። እሱ የግዕዝ ቋንቋ የተማረው በሮም የፖፕ ጸሓፊ በነበረበት ጊዜ አባ ቶማስ ወልደ ሳሙኤል ከተባለ የኢየሩሳሌም ነዋሪና በሮም የፖፕ ለኦ ፲ኛ እንግዳ ከነበረ ኢትዮጵያዊ ነበር። ጆሓንስ ፖትከን በግዕዝ ቋንቋ ፊደልን ቀርጾ ለመጀመርያ ጊዜ በግዕዝ ቋንቋና ፊደል የዳዊት መጽሓፍ (መዝሙር ዘዳዊት) በሰኔ/ሓምሌ 1513 ዓ ም አሳተመ።
አባ ተስፋጽዮን ያስተማሩት ማርዮ ቪቶርዮ የተባለ ኢጣልያናዊ የኢትዮጵያን ነገሥታት ስም ዝርዝር የያዘ መጽሐፍና አንድ ትንሽ የግዕዝ ሰዋስው ለመጀመርያ ጊዜ አሳተመ።
በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም ከተማሩት አንዱ ያዕቆብ ወመርስ የሚባል ዶመኒካዊ የግዕዝና የላቲን መዝገበ ቃላት ለመጀመርያ ጊዜ ጻፈ። ቴዶር ፒተር የሚባል የዴንማርክ ተወላጅም ብዙ የኢትዮጵያ መጻሕፍት እንዳሳተመ ይነገራል።
ኢዮብ ሉዶልፍ የሚባል የጀርመን ተወላጅ ወደ ቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም እየተመላለሰ አባ ጎርጎርዮስ ከሚባሉ ኢትዮጵያዊ መነኵሴ ተምሮ በብዛት የግዕዝ ሰነዶች የሚገኝበት በላቲን ቋንቋ የተጻፈ የኢትዮጵያ ታሪክ የሚል መጽሐፍ አሳተመ፡፡
በአጼ ሱስኒዮስ ዘመነ–መንግሥት በኢየሱሳውያንና በኢትዮጵያውያን መካከል የተፈጠረው የሃይማኖት ክርክርና ጠብ በቅዱስ እስጢፋኖስ ገዳም ላይም ችግር ፈጠረ። በዚህ ምክንያት ወደ ሮም ይሄዱ የነበሩ ኢትዮጵያውያን መነኵሴዎቸ ቁጥር እየቀነሰ ሄደ፤ ቀስ በቀስም አቋረጠ። ይሁን እንጂ የሮም ርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት ለዚህ ገዳም ትልቅ ግምት ይሰጡ ስለነበረና ገዳሙ አንድ ቀን እንደገና በኢትዮጵያውያን መነኵሴዎች እንዲያዝ ተስፋ ስለነበራቸው ጠንቅቆ የሚይዘው ኃላፊ እየሾሙበት ቆይቷል። በዚህን ጊዜ በገዳሙ መነኵሴዎች እንዳልነበሩ ስላወቁ ከ1727 ዓ ም ጀምረው ግብጻውያን ይህን ገዳም ለመውረስ የተቻላቸውን ሁሉ አደረጉ። ለጊዜው ተሳካላቸው፥ ስለዚህ ለተወሰነ ጊዜ ገዳሙ በግብጻውያን እጅ ገብቶ ነበር። ግብጻውያን ብዙ መነኵሴዎች ካገራቸው በማስመጣትና በስፍራው ብዙ ሰው በማስፈር ገዳሙን ለሁልጊዜ ለመያዝ ጥረት ቢያደርጉም አልተሳካላቸውም። በ1815 ዓ ም የሃይማኖት አስፋፊ ማህበር (ፕርፓጋንዳ ፊደ) ካቶሊካዊት ሃይማኖት በኢትዮጵያ እንዲስፋፋ ስላሰበ ከካፑቺን ማህበር ጋር በመነጋገር በነሱ አማካይነት አንድ በችሎታው የታወቀ ጊዮርጊስ ገለበዳ የተባለ ኢትዮጵያዊ ወጣት በ1816 ዓም ወደ ሮም እንዲመጣ ተደረገ። እነሱም ወጣቱ ሮም እንደደረሰ ቶሎ ብለው ኡርባን በተባለ የዘርአ–ክህነት ኮሌጅ እንዲገባ አደረጉት። እርሱም ክህነት እንደተቀበለ የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም አስተዳዳሪነት እንዲሰጠው ጠይቆ ስለተሳካለት የገዳሙን ያስተዳዳር ስልጣን ያዘ። አባ ጊዮርጊስ ከአለቆቹ ጋር በመተባበር ገዳሙን አሳድሶ በ1820 ዓ ም ኢትዮጵያውያን ወደ ቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም እንዲመጡ ጥያቄ አቀረበ። ይሁን እንጂ እምበዛም አልተሳካለትም።
በ1855 ዓ ም ደብተራ ክፍለጊዮርጊስ የተባሉ ወደ ሮም ሂደው በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም ለ10 ዓመት ተቀመጡ። ደብተራው በጣም ሊቅ ነበሩ ይባላል። እርሳቸው በሮም በተቀመጡበት ጊዜ እንደነ ኢግናዚኦ ጉኢዲ እና ሉደቪኮ ደቪቶና የመሳሰሉ ምሁራን የኢትዮጵያን ቋንቋ ለማጠናቀቅ ወደርሳቸው እየሄዱ ይማሩ ነበር። ደብተራ ክፍለጊዮርጊስ ሮምን ትተው ወደ ኢየሩሳሌም ሄዱና እዛ 1908 ዓ ም ላይ ሞቱ። ከርሳቸው በኋላ የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም እንደገና ያለ ኢትዮጵያውያን ቀረ። ስለዚህም የተለያዩ አቋማት ቦታውን ለመያዝ ተራወጡ። አባ ሉደቪኮ ደኮሳርዮ የተባለ መነኵሴ የቅዱስ ኢስጢፋኖስን ገዳም የዓይነ–ስዉራንና የዲዳዎች ት/ቤት ለማድረግ ፕዮስ ፱ኛን ጠይቆ ሳይሳካለት ቀረ። ከዚህ በኋላ በ1883 ዓ ም የቅድስት ሥላሴ ማህበር አለቃ የማህበራቸው ት/ቤት እንዲሆንላቸው ፈቃድ አግኝተው ገቡበት። በ1916 ዓ ም ገብረማርያም ዓምደሚካኤል የተባለ ወጣት ለትምህርት ወደ ሮም ሄደና በካፑችን መነኵሴዎች አማካይነት በቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም የነበሩት የቅድስት ሥላሴ ማሕበር መነኵሴዎች እንዲቀበሉት ተደረገ። ከዚያ በኋላ አንድ ለኢትዮጵያውያን የሚሆን ኮሌጅ በሮም እንዲሰራ ስለታሰበ የካፑችን መነኵሴዎች የቅዱስ ኢስጢፋኖስ ገዳም በብዙ ምክንያት ለኢትዮጵያውያን የተገባ ሆኖ ስለታያቸው አባ ካሚሎ በካሪ የተባሉ አንድ ኢየሱሳዊ ካህን ሓላፊነት ውስደው ወደ ፖፑ ጥያቄ እንዲያቀርቡ ተደረገ። አባ ካሚሎ ለምን ቦታው ለኢትዮጵያውያን እንደሚገባ ግልጽ አድርገው ለርእሰ–ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ ፲፭ኛ አቀረቡ። ፖፑ የቅድስት ሥላሴ ማህበር ቦታውን ለኢትዮጵያውያን ትተው እንዲወጡና በቦታው የኢትዮጵያውያን ኮሌጅ እንዲሰራ አስፈላጊው ዝግጅት እንዲደረግ ትእዛዝ ሰጡ። በዚህ መልክ በቫቲካን ከተማ ውስጥ የኢትዮጵያውያን ኮሌጅ ተሰርቶ “ጳጳሳዊ የኢትዮጵያውያ ኮሌጅ” ተባለ።
ስለዚህ ወደ ኮሌጁ ለመግባት በሰላሳ ነሓሴ 1919 ዓ. ም. ስምንት ኢትዮጵያውያን ከነፍስ–አባታቸው አባ ተክለማርያም ካሕሳይ ጋር ሮም ገቡ። እነዚህ የመጀመርያ ተማሪዎች ከፍተኛ ትምሀርት ለመቀጠል ወደ ቫቲካን የተላኩት ከዓሊተና (ኢሮብ) ልደታ–ለማርያም ትምህርት–ቤት እና ከከረን ነበር። የተማሪዎቹ መኖርያ ለጤና የማይመች ስለነበረ ከነዚህ የኮሌጁ የመጀመርያ ተማሪዎች አንዳንዶቹ እዛው ታመው ሞትዋል፤ ሌሎቹ ደግሞ ትምህርታቸውን አቋርጠው ወደ አገራቸው ተመልሰዋል። ከነዚህ ተማሪዎች ሓጎስ ፍሱሕ አሞዓስ የተባሉ የኢሮብ ተወላጅ ብቻ ትምህርቱን እስከ ዶክቶራል ዲግሪ ቀጥለው ክህነት ተቀበሉ። ዶክቶር አባ ሓጎስ ትምህርታቸውን ከጨረሹ በኋላ ወደ አገራቸው ተመልሰው በደሴ ጥቂት ዓመቶቸ አገራቸውን በማገልገል ላይ እያሉ በለጋ ዕድሜአቸው በድንገት አረፉ። ከነዚህ ከዓሊተና ከተላኩት ተማሪዎች አንደኛው በ1950 ዓ ም የመላዋ ኢትዮጵያ የመጀመሪያ የግዕዝ ስርዓት ካቶሊካዊ ጳጳስ ሆነው የተሾሙት አቡነ ኃይለማርያም ካሕሳይ ነበሩ። አቡነ ኃይለማርያም ካሕሳይ ከ1950 እስከ 1961 ዓ. ም. ድረስ የመላ ኢትዮጵያ ካቶሊካዊ ሊቀ ጳጳስ ሆነው በአዲስ አበባ አገለገሉ። ከ1961 እስከ መጨረሻ ድረስ ደግሞ የዓዲግራት ሃገረ–ስብከት ጳጳስ ሆነው አገልግለዋል።
ከበነዲክቶስ ፲፭ኛ ቀጥለው የሮም ፖፕ የሆኑት ፕዮስ ፲፩ኛ የቀድሞ ኮሌጅ የተሰራበት ቦታ ለተማሪዎች ጤና የማይመች ስለነበር በ1928 ዓ ም ትንሽ ራቅ ባለ ቦታ በቫቲካን አትክልት መካከል አዲስ ትልቅ ኮሌጅ አሰሩ። ፖፕ ፕዮስ የአዲሱን የኢትዮጵያ ኮሌጅ መሰረት–ድንጋይ የጣሉት የልደታቸውን በዓል ምክንያት በማድረግ ነበር። ርእሰ–ሊቃነ ጳጳሱ በዚህ አጋጣሚ ባደረጉት ንግግር አሮጌው ቤት ከመጠን በላይ ተበላሽቶ እንደነበረና ለዓላማው የማይመች እንደነበረ ከገለጹ በኋል “መልካም መስሎ የሚታየን መልካም ሐሳባችንና ፍቅራችን እጅግ በጣም ክቡር ለሆነ ለኢትዮጵያ ህዝብ መግለጫ የሚሆን እኛ አጠገብ በቫቲካን መንግሥት ውስጥ አዲስ መኖርያ የኢትዮጵያ ኮሌጅ ማሰራት ነው … በሓዋርያዊ ስልጣናችን በቫቲካን ግቢ ውስጥ የኢትዮጵያ ዘርኣ ክህነት ኮሌጅ እናቆማለን” ብለዋል። በበዓሉ ሥነ ሥርዓት አከባበር አስራ አንድ ካርዲናሎችና ሌሎች የቤተክህነትና ዓለማውያን ባለስልጣኖች ተገኝተው ነበር።
በ11 የካቲት 1929 ዓ ም በቫቲካንና በጣልያን መንግስት መካከል “የላተራን ውል” የተባለ ስምምነት ተደረገ። በዚህ ውል መሰረት ቫቲካን ራሱን የቻለ ሉዓላዊ መንግሥት ሆነ። ይህ ስምምነት በተደረገበት ዓመት በቫቲካን ግቢ ውስጥ ይገኙ የነበሩት የዘርኣ–ክህነት ኮሌጆች እንዲሁም መነኵሳትና የመነኵሳት ማህበሮች ሳይቀር ቫቲካንን እንዲለቁ ተወሰነ። ይህ ሁሉ ሲተገበር የኢትዮጵያውያን ኮሌጅ ብቻ በቫቲካን ግቢ ውስጥ እንዲቀር ተደረገ። ይህንን አንዳንድ ካርድናሎች አልደገፉትም ነበር፣ በተለይ ደግሞ በሙሶሊኒ በሚመራ በጣልያን መንግስት በኩል ብርቱ ተቃውሞ ነበር፤ ይሁን እንጂ ፖፕ ፒዮስ ፲፩ኛ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያውያንን በጣም ይወዱ ስለነበር በላተራን ውል መሰረት ሌሎች ኮሌጆች በሙሉ ከቫቲካን ሲወጡ የላተራን ውል በሚያፈርስ መልክ የኢትዮጵያ ኮሌጅ ብቻ ቫቲካን ውስጥ እንዲቀር ወሰኑ።
ጣልያን ኢትዯጵያን በወረረበት ጊዜ በዚህ ኮሌጅ በነበሩ ተማሪዎች ላይ በፋሺስቶች ጉዳት እንዳይደርስ ፕዮስ ፲፩ኛ ልዩ ጥበቃ እንዲደረግላቸው አድርገዋል። በነገራችንላይ ፕዮስ ፲፩ኛ የጣልያን ወታደሮች ኢትዮጵያን ለመውረር ሲሄዱ ባርከው ሸኙዋቸው ተብሎ የሚወራው የተሳሳተ ብሂል ነው። በአንዳንድ ስእሎች ላይ ለመባረክ እጁን ዘርግቶ የሚታየው የቄስ ልብስ የለበሰ ሰው እርሳቸው አይደሉም።
ይህ ከፍ ያለ ክብርና ታሪክ ያላት ብቸኛ አንዲት ኮሌጅ በቫቲካን ውስጥ መኖር ለኢትዮጵያ ህዝብ ትልቅ ክብር ነው። ስለዚህም የኢትዮጵያ ታላላቅ ሰዎችና ባለስልጣናት ወደ አውሮጳ ሲሄዱ ይህችን ኮሌጅ ሳይጎበኙ አያልፉም ነበር። ለምሳሌ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሁለት ጊዜ፣ አልጋውራሽ እያሉ በ1924 እና ንጉሠ–ነገሥት እያሉ በ1970 ዓ ም ፥ ልዕልት ተናኘ ወርቅና ልዑል አስፋ ወሰን በ1932 ዓ. ም. እንዲሁም በቅርቡ ዶክተር ዐቢይ አህመድ በ2019 ዓ. ም. ወዘተ. ይገኛሉ።
ይህ ኮሌጅ ለኢትዮጵያውያንና ለኢትዮጵያ ብዙ ደጋግ ነገሮች ያስገኘ ኮሌጅ ነው። ይህ ትምህርት ቤት የተሰራው የሃይማኖት መሪዎች ለማፍራት ነበር፣ ሆኖም በጣም ብዙ የሃይማኖት መሪዎች ከማፍራቱ በተጨማሪ እጅግ በጣም ብዙ ካህናት ያልሆኑ ኢትዮጵያን በልዩ ልዩ ሞያ ያገለገሉ ምሁራንንም አፍርቷል። ባለፉት መቶ ዓመታት ብዙ ከዚህ ኮሌጅ ተምረው የወጡ ምሁራን ለኢትዮጵያና ለኤርትራ በርካታ ጥቅም አበርክትዋል፤ ሆኖም በዚህ አጭር ጽሑፍ ውስጥ ስለነሱ ለመጻፍ አልሞክርም፤ ይሁን እንጂ እዛ ተምረው ትልቅ ደረጃ የደረሱና ትልቅ አስተዋጽኦ ካበረከቱና አሁን በህይወት ከሌሉ የሃይማኖት መሪዎች የተወሰኑትን ለምሳሌ ያህል ለመጥቀስ ፤ አቡነ ኃይለማርያም ካሕሣይ፣ ካርዲናል ጳውሎስ ፃድዋ፣ አቡነ ኣብርሃ ፍራንስዋ፣ አቡነ ስብሓትለኣብ ወርቁ፣ አቡነ ዮሓንስ ወልደጊዮርጊስ፣ አቡነ ኪዳነማርያም ተክለሃይማኖት፣ አቡነ ተስፋማርያም ብድሆ፣ ዶክቶር አባ ወልደማርያም ካሕሣይ፣ ዶክተር አባ ተወልደመድህን ዮሴፍ፣ አባ ገብረሚካኤል መኵንን፣ አባ ሥዩም ተድላ፣ አባ ኪዳነማርያም ገብራይ፣ አባ ገብረማርያም አመንቴ ወዘተ፡፡ እነዚህ ብዙ ቁምነገር ከሠሩ የሃይማኖት መሪዎቸ በጣም የተወሰኑት መሆናቸው ሊሠመርበት ይገባል።
በጣልያን ቋንቋ የ’ኮለጆ’ ትክክለኛ ትርጉም በከፍተኛ ትምህርት ቤት (ኮሌጅና ዩንቨርሲቲ) የሚማሩ ተማሪዎች መኖርያ ማለት ነው እንጂ የትምህርት ተቋሙ አይደለም። ስለዚህ በእንግሊዝ ቋንቋ ኮሌጅ ከሚባለው ጋር እኩል አይደለም። በ Collegio Etiopico የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ከፍተኛ ትምህርት የሚማሩት ወደ ተለያዩ በሮም ከተማ በሚገኙ ዩንቨርሲቲዎች እየሄዱ ነው።
የዚህ ጽሑፍ ጸሓፊ የመጀመርያና የሁለትኛ ደረጃ ዲግሪዎች እስካጠናቀቀበት ጊዜ ድረስ የተማረው በዚሁ ኮሌጅ እየኖረ ነበር። ስለዚህ ይህንን ጽሑፍ ለመጻፍ የተጠቀመው ከሁሉም በላይ ያኔ የኮሌጁን ታሪክ ለማወቅ በማንበብና በመጠየቅ ባገኘው መረጃ፣ እንዲሁም ያኔ በጻፋቸው የግል ማስታወሻዎች ነው። እንደ ተጨማሪ ምንጭ የተጠቀመው ደግሞ ኮሌጁ የተሰራበት 50ኛ ዓመት/ወርቃዊ ኢዮቤል በተከበረበት ጊዜ የኮሌጁ ምክትል አለቃ የነበሩ አባ ኣድሓኖም ስእሉ የተባሉ ካህን ካደረጉት ንግግር የወሰዳቸው ማስታወሻ ነጥቦችን ነው። በዚህ ጽሑፍ ስማቸው የተጠቀሱ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት (ፖፖች) የነበሩበትን ዘመን ለማረጋገጥ እንዲሁም ሌሎች ታዋቂ ግለ-ሰቦችን በሚመለከት የጉግል (Google) ፍለጋ ተጠቅሟል።
← ዘረ ያዕቆብና ገብረ ህይወት ባይከዳኝ፤ ሁለት የዘመናዊነት እሳቤዎች በኢትዮጵያ ፍልስፍና በፋሲል መርአዊ ሌክቸረር ፤ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፍልስፍና ት/ክፍል
የቁንጥጫ ጥቅል በደረጃው ላይ ያለውን ንጣፍ ደረጃ ለማሻሻል የ 5% አል2 ኦ 3 + 5% ናይትሪክ አሲድ + 90% ውሃን የሚያጠቃልል ከቆሻሻ ማያያዣ መፍጫ ጎማ ፣ ስኮት - ቢሬት ዲስክ ፣ ፖሊመር ውህድን ይመለከታል ፡፡ የ “ZS” መስታወት የማጠናቀቂያ ማሽን ጠቀሜታ 1. የእያንዳንዱ ቡድን አስተላላፊዎች በተናጥል ወይም በአጠቃላይ ወደ ላይ እና ወደ ላይ ከፍ ሊደረጉ ይችላሉ ፡፡ 2. ከፖሊቲኩ ዲስክ በታች ያለውን ንጣፍ ለመከላከል የፖሊሲ ቅጥር ግቢ ማጣሪያ 3. አይዝጌ ብረት እብድ ...
የቁንጥጫ ጥቅል ከ 5% አል ን ያካተተ ቀዝቅዞ የታሸገ መፍጨት መንኮራኩር ፣ ስኮትች - ቢሬት ዲስክን ፣2ኦ3 የወለል ንጣፍ ደረጃ በደረጃ ለማሻሻል + 5% ናይትሪክ አሲድ + 90% ውሃ በመጨረሻ ፣ እጅግ በጣም ጥሩ የመስታወት ማጠናቀቂያ (8 ኪ.ግ) ማግኘት ይቻላል ፡፡
ከታች ያለውን ደብዳቤ ለግለሰቦች መላክ ፈለግሁና፤ ለማን ልላክ ብዬ ካወጣሁ ካወረድኩ በኋላ፤ የተወሰኑ ስሞችን ሰበሰብኩ። እኒህን ለይቶ ማውጣቱና፤ እኒህ ብቻ ናቸው ብሎ መለየቱ አሳሰበኝ። ማን ማንን ይወክላል? ሌላውስ ላለመወከሉ ምን መከላከያ አለኝ? እኒህን ለመሰሉ ጥያቄዎች፤ አመርቂ አልስ መሥጠት አልቻልኩም። ለምን በጠቅላላው በትግሉ ላይ ለተሰማሩ ኢትዮጵያዊያን በሙሉ፤ ይኼ ኃላፊነት አለብን በማለት አልልክላቸውም? የሚለው ውሳኔ አስታራቂ ሆነልኝ። በየቦታው ኢትዮጵያዊያን እየታገሉ ነው። ይኼን ትግል ወደ አንድ ማዕከል ማምጣቱ ነው የዕለቱ ጥያቄ። በሃይማኖት ተከታዮች በኩል የሚደርሰው በደል፣ በትውልድ ሐረጋቸው የተነሳ የሚደርስባቸው በደል፣ በተሰማሩበት የንግድ መስክ የተነሳ የሚደርስባቸው በደል፣ በመኖሪያ አካባቢያቸው፣ ለንግድ ተብሎ ከቦታቸው በሚፈናቀሉት ላይ የሚደርሰው በደል፣ በተማሪዎች፣ በአስተማሪዎች፣ በወታደሮች፣ሁሉም በኢትዮጵያዊነታቸው በደል እየደረሰ ነው። ይህ ሁሉ ኢትዮጵያዊያንን በተለያየ መንገድ ለትግል አነሳስቷል።
ሀገራችን ኢትዮጵያ ውስጥ የሚታገሉ አሉ። ከሀገር ውጪ ባለነው ኢትዮጵያዊያን መካከል የምንታገል አለን። ይህ ለድል የሚበቃው፤ ይህ ሁሉ ኢትዮጵያዊ በሙሉ በአንድነት ተሰባስቦ ሲነሳ ነው። ይሄን ሁሉ ለማስተባበርና ባንድ ለማሰለፍ፤ የተዘጋጀ መልስ የለንም። በሂደት ማዘጋጀት አለብን። አንድ ቦታ ላይ መጀመር አለብን። ለዚህ የሚያስፈልገን፤ በትግሉ ላይ የተሰማራነው አንድ የኢትዮጵያዊያን ነፃነት ንቅናቄ መሥርተን መነሳት ነው። ባሁን ሰዓት ያለውን ተጨባጭ ሀቅ ተረድተን፤ ይሄ ተጨባጭ ሀቅ ላቀረበልን ጥያቄ ትክክለኛ መልስ መሥጠት አለብን። ጥያቄው፤ በአንድነት ሆነን ለወገናችን እንድንደርስና ሀገራችንን እንድናድን ነው። ታዲያ ለምን ይሄን አናደርግም? የሚለውን ሁላችን በያለንበት እያወጣን እያወረድን መሆናችን ግልጽ ነው። እናም እኔም የምችለውን ለማድረግ ተነስቻለሁ።
በዚህ ጽሑፍ፤ ለእያንዳንዱ ታጋይ ኢትዮጵያዊ፤ የመሰባሰቡን ግዴታ ብቻ ሳይሆን፤ መሰባሰቢያ ነጥቦቻችንን በማስፈር፤ ለመሰባሰብ ጅምሩን አስቀምጫለሁ። ጥሪዬ ለሁላችን ለታጋይ ኢትዮጵያዊ ግለሰቦችና ታጋይ ኢትዮጵያዊ ድርጅቶች ነው። የጥሪውን ተጋቢነት የተቀበላችሁ በሙሉ፤ መልስ በመሥጠት መሰባሰቡን እንጀምር። በሂደት ጉልበታችንን እናጠናክራለን። መስተካከል ያለበት ይስተካከላል። የጎደለው ይሞላል። መጀመር አለበት።
በምኞት የምንጋልበው ፈረስ፤ ከፈለግነው ቦታ በፍጥነት የሚያደርሰን፤ በምኞት ዓለም ውስጥ ብቻ ነው። እኛ አሁን በአንድነት ያጋጠመን የምኞት ችግር ሳይሆን፤ የሀገራችን ተጨባጭ ሀቅ ነው። ይህ ደግሞ ተጨባጭ መፍትሔ ይጠይቃል። ሀቁን ተረድተን፣ ማድረግ ያለብንን ለይተን፣ ከትናንት ዛሬ፤ ከዛሬ ደግሞ ነገ የተሻለ ግስጋሴ የምናደርግበት ትግል እንዲሆን መጣር አለብን። በተናጠል በግለሰብና በየራሱ ድርጅት ለየብቻ የሚደረገው ትግል፤ ግስጋሴው አመርቂ እንዳልሆነ ተረድተናል። ስለዚህ አንድ የኢትዮጵያዊያን የነፃነት ንቅናቄ መሥርተን፤ ባንድነት መታገል አለብን።
ይህ ጥሪ፤ ብዙ የትግል ልምድ ላካበቱትና ለአዲስ ታጋዮች፣ ከፍተኛ ትምህርት ላላቸውና የመማር ዕድሉ ላላጋጠማቸው፣ የላቀ ወታደራዊ ሹመት ላላቸውና ውትድርና ላልቀመሱት፣ ለሁሉም “ኢትዮጵያዊ ነኝ፣ እኔም ያገባኛል!” ለሚሉ ግለሰቦችና በድርጅት የተሰባሰቡ ኢትዮጵያዊያን ነው። የሌሎች ቆርጦ አለመነሳት ራሳቸውን እንዲያገሉ ላደረጋቸው፣ በትግሉ መጓተት ተስፋቸው ለመነመነ፣ የኛን ፖለቲካ ጠልተው ዓይኖቻቸውን ለጊዜው ለጨፈኑ ኢትዮጵያዊያንም ጭምር ነው።
በርግጥ መሰባሰብ ቀናና ቀላል ጉዳይ አይደለም። “ማን ጠራው?” እና “መቼና የት ተጠራ?” የሚሉት ከጥሪው የበለጠ ትክረት ባገኙበት ወቅት፣ ጥሪ ትርጉሙ የጎንዮሽ በተጣለበት ወቅት፤ ተቀባይነት የሚያገኝ ጥሪ ማስተላለፍ ቀላል አይደለም። ሆኖም የኢትዮጵያ የፖለቲካ ሀቅ ከመቼውም በላይ አጣብቂኝ ውስጥ የገባ በመሆኑ፤ የማይቻል የሚባለውን ሁሉ ለማስቻል፤ ጊዜ የምንሻማው ሆኖ፤ ሁሉንም እንድናደርግ ግድ ብሎናል። ይህ የቅንጦት ምርጫችን አይደለም። መሯሯጫ ሰዓት ላይ ነው ያለነው። ስለዚህ፤ የመሰባሰብ ሂደታችንን ከመቼውም ባፈጠነ መንገድ ማራመዱ ግድ ሆኗል። ተግባራዊ ሆነን እስካልተገኘን ድረስ፤ ጊዜ ራሱ መፍትሔ ይዞ የሚመጣበት መንገድ የለውም። እናም ይኼን ቀጥተኛ የመሰባሰቢያ ማመልከቻ፤ ለርስዎ፣ እርስዎን ለመሰሉ ታጋይ ኢትዮጵያዊያንና ለታጋይ ድርጅቶች እንድልክ ኢትዮጵያዊነቴ አስገድዶኛል። እንደሚቀበሉት ሙሉ እምነቴ ነው።
በሀገር ውስጥም ሆነ በስደት፤ የሀገራችን ሁኔታ በያለንበት ሁላችንንም የአእምሮ ዕረፍት ነስቶናል። እስከዛሬ በግልዎ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ነፃነት መስዋዕትነት እየከፈሉ ሲታገሉ ነበር። የሀገራችን የፖለቲካ ሀቅም የትግሉን መቀጠል ያለጥርጥር ግድ ይለዋልና፤ አሁንም ትግልዎ ተገቢ ነው። መታገል ግን፤ ከግብ መድረሻ እንጂ ራሱ ግብ አይደለም። ስለዚህ ለምን የሚታገሉለት የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ከግብ እንዳልደረሰ መፈተሹን እርስዎ ከኔ የበለጠ እያሰቡበት እንደሆነ ተቀብዬ፤ ትግሉ የኢትዮጵያዊያን በሙሉ በመሆኑ፤ እርስዎ ያለሙት ግብ አለመገኘት ለኔም በግሌ የጉዳዩ ባለቤት በመሆኔ፤ አሳስቦኛል። እናም በታጋዮቹ በሁላችን፤ በግለሰብ ባለነውም ሆነ በድርጅት በተሰባሰቡት መካከል ያለውን፤ የምናልመውን የጋራ ግብ በማውጣት፤ በአንድነት የምንሠራበትን መንገድ በዚህ መልዕክቴ ዘርዝሬያሁ። ምርጫ የሌለበት ግዴታ ከፊታችን ላይ ተጋርጧልና፤ አቤት! አለሁ! በማለት በመደጋገፍ ሀገር አድን የሆነ ትግል እንድናደርግ ጥሪዬን አስተላልፋለሁ። ይህ ጊዜ የሚሠጥ ጉዳይ አይደለም። ግዴታችን ነው። እንዴት ይጀመራል እና ማን ይጀምረው በሚል ጥያቄ መጓተቱ ይቅርብን። ይኼው ጀምሬዋለሁ። በኔ በኩል መገናኛ ኢሜሌ ይኸው ነው። (eske.meche@yahoo.com) እርስዎና ሌሎች በሚሠጡት መልስ እንቀጥላለን። አብረን ጀማሪዎች እንሆናለን። ኢትዮጵያዊ ግዴታችንንም እንወጣለን። ለወገንና ለሀገር እንደርሳለን።