Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሐ) ከላይ በተጠቀሰው መሰረት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ሕገ መንግስታዊ ስርዓቱን አደጋ ላይ ይጥሳል። አዋጁ በእናንተ በኩል ፀድቆ ተግባራዊ ከተደረገ እንደ እኔ ባሉ ዜጎች ላይ አሰቃቂ በደልና ግፍ፣ መከራና ስቃይ፣ እስራትና እንግልት፣ ሞትና የአካል ጉዳት ያስከትላል። ስለዚህ እንደ ሕዝብ ተወካይ ተገዢነታችሁ ለሕሊናችሁ ከሆነ ይህን የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ውድቅ ታደርጉት ዘንድ በአክብሮት እንጠይቃለን።
በሕገ መንግስቱ መሰረት አንቀፅ 54(4) መሰረት ተገዢነታችሁ ለሕገ መንግስቱ፣ ለሕዝቡ እና ለሕሊናችሁ ብቻ እንደሆነ ተደንግጓል። ከዚህ በተጨማሪ፣ በአንቀፅ 54(5) መሰረት ለሕገ መንግስቱ፣ ለሕዝቡ እና ለሕሊናችሁ ተገዢ በመሆን ይህን የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ውድቅ በማድረጋችሁ አትከሰሱም ወይም አስተዳደራዊ እርምጃ አይወሰድባችሁም። ነገር ግን፣ እናንተ ይህን አዋጅ ካፀደቃችሁት ግን ንፁሃን ዜጎች ይከሰሳሉ፣ ይታሰራሉ፣ ይሰቃያሉ፣ ይገደላሉ፣… ወዘተ።
በዚህ መሰረት፣ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን ውድቅ በማድረግ ተገዢነታችሁ፤ ለሕገ መንግስቱ፥ ለሕዝቡና ለሕሊናችሁ እንደሆነ ታሳውቃላችሁ። ይህን አዋጅ ካፀደቃችሁትን ግን በእርግጥ ተገዢነታችሁ ለህወሓትና ለህወሓት ብቻ እንደሆነ ለመላው የኢትዮጲያ ሕዝብ ታረጋግጣላችሁ። ስለዚህ ይህን አዋጅ ውድቅ በማድረግ፣ ህገ-ወጥ፥ ፀረ-ህዝብ እና ሕሊና-ቢስ አለመሆናችሁን ታረጋግጡልን ዘንድ በመላው የኢትዮጲያ ህዝብ ስም እንጠይቃለን፡፡
በአኳ አዲስ ምርቱ እና በተለያዩ ዘርፈ ብዙ የንግድ እንቅስቃሴዎች የሚታወቀው አስኩ ኃላ.የተ.የግ.ማ (ASKU P.L.C.) የልብ ሕሙማንን ለረጅም ዓመታት በተለያዩ መንገዶች ሲደግፍ የቆየ ሲሆን በአሁኑ ወቅትም በማዕከላችን ውስጥ ለተቋቋመው ቤተ መፅሀፍት 306 መፅሀፍቶችን አበርክቷል፡፡
የቤተ መፅሀፍቱ መቋቋም የሕክምና ባለሞያዎች ለሚያደርጉት የዕውቀት ማዳበር እና ሽግግር፣ በማዕከሉ ሰራተኞች ዘንድ የንባብ ልምድን ለማዳበር እና በዋነኛነት በማዕከላችን ለሚታከሙ ሕፃናት የንባብ ጊዜን በመፍጠር ትልቅ ሚና የሚጫወት ይሆናል፡፡ አስኩ ኃላ.የተ.የግ.ማ ከጎናችን በመሆን ላደረገልን ድጋፎች እና ላበረከተልን የመፅሀፍት ድጋፍ ከልብ እናመሰግናለን፡፡
በዘንድሮው የሰሜን አሜሪካ እና የአውሮፓ ስፖርት እና ባህል ፌስቲቫሎች ላይ የቦይኮት (እቀባ) ዘመቻዎች ተነስተው ነበር። የዘመቻዎቹን ውጤቶችም አይተናቸዋል። በዚች አጭር ጽሁፌ የማተኩረው በውጤቶቹ ላይ አይደለም። በሲያትሉም ሆነ በሮም ዝግጅቶች ላይ ስለነበርኩ፣ የቦይኮት ዘመቻዎቹ ከጅምሩ ጥቅም እና ጉዳቶችን አመዛዝነው ነበር ወይ የሚለውን በጥቂቱ ለመፈተሽ እሞክራለሁ። በዚህ ርዕስ ላይ ስጽፍ አዋራ እንደሚነሳ አምናለሁ። በጉዳዩ ላይ እጅግ ብዙ ሰዎች ሲወያዩ ብታዘብም በፍርሃት ይሁን በሌላ ምክንያት ሃሳባቸውን በአደባባይ ለመናገር ግን ሲደፍሩ አይታይም። ሃሳባቸውን በድፍረት የሚሰነዝሩ ወገኖችም ቦይኮት ስለሚደረጉ ብዙዎች ዝምታን ቢመርጡ አይደንቅም። “አህያ የለኝ ከጅበ አልጣላ” ብሎ ሃሳቡን በነጻ ለመግለጽ የሚሞክር ደግሞ ይሰደባል። በሳይበሩ አለም፣ ወቅትን እየጠበቀች በምትነደው እሳት ላይ ማን ቤንዚን እንደሚጨምርበት አሁን ግልጽ ሆኗል። አንዳንዶቹን የቦይኮት ዘመቻዎች ማን እንደሚጠራው እንኳን አይታወቅም። ምክንያቱም ሃላፊነቱን የሚወስድ አካል ስም እና አድራሻ የላቸውም። አንድ ሾልኮ የወጣ መረጃ የሚጠቁመን ገዥው ፓርቲ ሰባት ሺ የሳይበር ላይ አጥቂዎችን የወር ደሞዝ እየከፈለ አሰማርቷል። …
በቨርጂንያ ግዛት በምትገኝ፣ ኪንግስታውን ስታርባክስ በራፍ ላይ ፕ/ር እንድርያስ እሼቴ ሲጋራውን እንደ ሲኖ-ትራክ ጭስ እያቦነነ ተቀምጧል። የወቅቱ ሙቀት በጭስና በአልኮል ደከምከም ያለ ሰውነቱ ላይ ተጨምሮበት የሉሲን አጽም አስመስሎታል። ከሁለት ባለግዜዎች ጋር ጠቀምጦ ህወሃትኛ ወጉን በነጻነት ይሰልቃል – የሞት ሞቱን። ከዚያ አለፍ ብሎ ያለው ሞል ውስጥም ሆነ ስቶር ገባን። እዚያ የምናገኛቸው ሸማቾች ደግሞ (በሙሉ ማለት ይቻላል) ትግርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን ናቸው። “የባለስልጣናቱ ዘመድ አዝማዶች” መሆናቸው ተነገረን።
በባንክ ብድር ሳይሆን ካሽ በማውጣት ዘመናዊ ቪላ ቤቶች የመግዛት አቅም ያላቸው ኢትዮጵያውያውያን ሚሊየነሮች። የአካባቢው ነዋሪ እንደነገረን ከሆነ እነዚህ ምንጩ ያልታወቀ ሚሊየነሮች ያንን መንደር ሁለት አመት ባልሞላ ግዜ ውስጥ ነው ገዝተው የሰፈሩበት። በአሁኑ ሰዓት በዲሲ፣ በቨርጂንያ እና በሜሪላንድ ግዛቶች የመኖርያም ሆነ የንግድ ቤት አከራዮቹ እነሱው ሆነዋል። ልብ በሉ ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል እና የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ታቦ ኢምቤኪ በአምስት ዓመታት ግዜ ዉስጥ ብቻ ከኢትዮጵያ ሕገ ወጥ በሆነ መንገድ 10 ቢሊየን የአሜሪካን ዶላር ወደ ዉጭ እንዲወጣ ነግረውናል።… ይህን ጉዳይ ለግዜው በዚህ ልተወውና ወደ ቦይኮቱ ልሂድ።…
“ይህንን ሰው (እንድርያስን) የዲሲው ግብረሃይል አላየውም እንዴ?” ሲል አብሮኝ ከነበሩት አንዱ ጠየቀ። የስርዓቱ ቀንደኛ አማካሪ በቨርጂንያ ግዛት ውስጥ በግላጭ ተገኝቶ በዋዛ እንደማይታለፍ ሁሉም የሚያውቀው ነው። እንድርያስ እሼቴ እንዲህ በግላጭ እና በነጻነት ያለምንም ተቃውሞ ተቀምጦ በመገኘቱ እድለኛ ነው።
ግብረሃይሉ በ”ቦይኮቱ” ጉዳይ ላይ ተጠምዷል። በእርግጥም የኳሱ “ቦይኮት” ነገር ሁሉንም ወገኖች ያግባባ አልመሰለም። ምክንያቱም ፍትሃዊነቱ፣ አድሏዊነቱ እና የፖለቲካ ጠቀሜታው በአግባቡ መፈተሹ አከራካሪ ስለሆነ ይመስለኛል። ይቅርታ የሚጠይቁ አርቲስቶች አሉ፣ ይቅርታ የማይጠይቁ አርቲስቶችም አሉ፣ ይቅርታ ቢጠይቁም ተቀባይነት የማይኖራቸው አሉ…። የዚህን ጉዳይ ቅድመ-ሁኔታ እና መስፈርቱ እንዴት እና በማን እንደሚወጣ ግልጽ አይደለም። አልያም ሁሉንም የሚያግባባ አይደለም። ቦይኮት (ማዕቀብ) የሰላማዊ ትግል አንደኛው መንገድ ነው። ሁሉም ተሳታፊ ሲስማማበት፣ ከጉዳቱ ይልቅ ጥቅሙ ሲያመዝን እና ወቅቱን የጠበቀ ሲሆን ደግሞ በተግባር ሲተረጎም ውጤታማ ይሆናል። ማን በምን መስፈርት ቦይኮት እንደሚደረግ ሕብረተሰቡ ተስማምቶ ሲፈቅድ እንጂ አንድ ቡድን በግል ጉዳይም ይሁን በቅናት ተነሳስቶ ሲሰራው ችግሩ እዚያ ላይ ይሆናል። በአመክንዮ እንጂ ከጥላቻ ለመሆኑ መስፈርቱ የሁሉም ይሁንታ ሲያገኝ ይመስለኛል። ሃመልማል አባተ ይቅርታ ብላ ትቀላቀል ዘንድ፣ ፋሲል ደሞዝ ከራዳሩ ውጭ ይሆን ዘንድ፣ የአስቴር አወቀ ጉዳይ በዝግ ችሎት ይታይ ዘንድ … ከመድረክ ጀርባ ያሉ ጀብዱዎችን ታዝበናል።
ጎሳዬ ተስፋዬ በስፖርት ፌዴሬሽኑ ለስራ ተጋብዞ የመጣ ድምጻዊ ነው። ጉዞው ግን ቀላል አልነበረም። አያሌ ውጣ ውረዶችን አልፎ ስራውን ለወገኑ ሊያሳይ ብቅ ሲል እመንገዱ ላይ የኬላ ፍተሻ ገጠመው። እዚያው ላይ ቀጭን ትዕዛዝ ተሰጠው – አውቆም ይሁን ሳያውቅ ለፈጸመው በደል ይቅርታ እንዲጠይቅ። ጎሳዬ ይህችን ትንሽ የ”እለት ጸሎት” አይነት ነገር ለማድረግ ምን ገዶት። በመጀመርያ ለ”ይቅርታው” ሙሉ ፈቃዱን ገልጾ ነበር። ከጥቂት ግዚያት በኋላ ያማከራቸው ወገኖቹ በጉዳዩ ሳይስማሙ ቀሩ።… አርቲስቱ ሁለት አማራጭ ነበረው። ይህን አድርጎ ከአውሬዎች ጥርስ ውስጥ መግባት፣ ወይንም ደግሞ ይህንን ሳያደርግ የሚያገኘው ጥቅም መቅረት። ምርጫው ላይ ብዙም አላንገራገረም። በመሪር ሃዘን ሁለተኛውን አማራጭ በመውሰድ አድናቂዎቹ ጋር ላለመገናኘት ወሰነ። እርግጥ ነው። ይህ ድምጻዊ ወያኔ አይደለም። የስርዓቱ ደጋፊም አይደለም። ሙያውን ተገን በማድረግ የዳሽን ቢራ ማስታወቂያ በሰሩ ሰዎች ሰለባ ግን መሆኑ አይካድም። “የኢትዮጵያ ህዝብ ይፍረደኝ” በሚል ለሕዝብ የላከው ደብዳቤ አንጀት ይበላል። የገዛ ወገኖቹ በዚህ ሁኔታ ስራውን እንዳይሰራ ሲያደርጉት በጭንቅላቱ ምን ሊመላለስ እንደሚችል ለመገመት አያስቸግርም። በሚሊዮን የሚቆጠሩ አድናቂዎቹስ ስሜትም ግምት ውስጥ አልገባም። እንዲህ እያልን … የሃገር ቅርስ የምንላቸውን፣ በሚሊዮን ሕዝብ ልብ ውስጥ ያሉ ወገኖችን እየገፋን ለወያኔ ጉልበት መሆናችንን የተገነዘብነው አይመስለንም።
ቦይኮቱን የሚጠሩት ወገኖች ከሃገር ፍቅር ስሜት ወይንም በአገዛዙ የበደል ስራ ላይ ካላቸው የተነከረ አቋም የተነሳ መሆኑ ግልጽ ነው። ሕዝቡም ቢሆን በህወሃት የግፍ አገዛዝ ላይ ብሶት አለበት። ይህንን ብሶት ያንገፈገፈውን ህዝብ በስሜት በማንሳት ለተግባር (ሞብ) መጥራት እጅግ ቀላል ይሁን እንጂ ሁሌ ጠቃሚ አይሆንም። ሞብ ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ የሚያመዝንበት ግዜ ይኖራል። ለዚህ ነው የማህባራዊ ሳይንስ ጠበብቶች የህዝብ ስሜት ብቻውን ሲሆን አደጋ እንዳለው የሚነግሩን። ስሜት ከአመክንዮ ጋር ሲሆን ብቻ ነው ውጠታማ የሚሆነው።
በስርዓቱ አገልጋዮች እየተጫነ የሚመጣውን የጤፍ እንጀራ፣ ከጊዮርጊስ ቢራ ጋር እየኮመኮሙ፣ ድምጻዊ ላይ የ”ቦይኮት” ዘመቻ ማድረግ ግብዝነት አይሆንም? የገዛ ወንድሙ በዳሽን ቢራ ፋብሪካ ተቀጥሮ እየሰራ – ድምጻዊ ጎሳዬ ተስፋዬ ላይ የሚደረገውን ቦይኮት እደግፋለሁ ማለትም ፍጹም ፍትሃዊነት አይመስለኝም። ስርዓቱ ላይ ባላቸው የጥላቻ ስሜት ብቻ የተነዱ ለሚያደርጉት ነገር ጥቅምና ጉዳትን ማመዛዘን የተሳናቸው በርካታ እንደዚህ አይነት ወገኖች አጋጥመውኛል። ሁሉም በእውቀቱ መጠን ያስባል። ባሰበው መጠንም ስራውን ይከውናል። ለማወቅ ደግሞ መማር ብቻ አይጠቅምም። የሰው ልጅ ከትምህርት ቤት ብቻ ሳይሆን ከስህተትም ይማራል። የሌሎችን የመስማት ክህሎት ስናዳብር ደግሞ መረዳትን እንማራለን። በደንብ ስንረዳ ደግሞ ማመዛዘን እንጀምራለን።
በአሁን ሰዓት የቦይኮት ግዜያችንን በሌሎች ነገሮች ላይ ብናውል ሕዝባችንን የበለጠ እንጠቅም ነበር። ይልቅስ ቦይኮት መደረግ ያለባቸው በፌርፋክስ ኪንግስታውን የተገነቡ የባለግዜዎቹ ቪላዎች፣ የሚከራዩ ቪላዎች ላይ ነው። ቦይኮት መደረግ ያለበት ሕዝብ እየተራበ በባለግዜዎች ወደ ዲሲ እየተጫነ የሚመጣው እንጀራና የምግብ እህል ላይ ነው።
ቦይኮቱ (እቀባው) እርባና ኖረውም፣ አልኖረው ሂደቱ ግን የተንሸዋረረ ስለመሆኑ ዳኛና ምስክር አያሻውም። ፖለቲካ መብት ነው፣ ፖለቲካ ግዴታ ነው፣ ፖለቲካ ኢኮኖሚም ነው። ይህ ብቻ አይደለም። እኔ እስከሚገባኝ ፖለቲካ ሂሳብም ነው – ቀመር። ጠላትን የመቀነስ፣ መሃል ሰፋሪን የመደመር እና ወዳጅን የማባዛት ቀመር። ይህ ሳይሆን ሲቀር ሁሉን እየገፋን መሃሉን ዳር ከማድረግ በቀር የምንጨምረው አይኖርም።
15ኛው የኢትዮጵያውያን ስፖርትና ባህል ዝግጅት በሮም ላይም የቦይኮት ዘመቻ ተከፍቶ ነበር። ለዚህ ዘመቻ ሃላፊነቱን የወሰደውን አካል ለማግኘት ግን ከባድ ሆኗል። በፌዴሬሽኑ ዙርያ ያለው ችግር በግልጽ ይታወቃል። የሮም ለዝግጅቱ መመረጥ፣ የስፖንሰሮች አጠያያቂነት፣ ያለፈው አመት ክስረት፣ እዳ እና እዳውን ለመሸፈን የተገባው ቃል – የአመራሩ ምላሽ፣ የጀርመን ክለቦች ቅሬታ እና የነበሩ ውይይቶች … ወዘተ መጨረሻቸው ውጠት ባያመጣም ከፍተኛ ቅሬታ እንጅ ቦይኮት የጠራ ወገን ግን አልነበረም። ምክንያቱም እንዲህ አይነቱ አካሄድ ፌዴሬሽኑን አደጋ ላይ ይጥለዋል። ይህንን ጉዳይ ከጅምር እስከፍጻሜ ስለማውቀው እና ከሁለቱም ወገኖች ጋር የመወያየት እድሉ ስለነበረኝ ወደፊት በስፋት እመለስበታለሁ። ግና ዝግጅቱ በወያኔ ተጠልፏል የሚለው መግለጫ ከየትኛው ጫፍ ተነስቶ የት እንደደረሰ ግልጽ አይደለም። በሁሉም ወገን ያለውን ጉዳይ በጥልቅ ለምናውቀው ግን ይህ መግለጫ ፍጹም ከእውነት ያራቀ ነው። እርግጥ ነው የገዥው ፓርቲ አካላት ይህንን ኢትዮጵያዊ ተቋም ቢቻል ለመቆጣጠር አለበለዚያም ለማፍረስ ጥረታቸውን አላቋረጡም። አጣብቂኙ ደግሞ ለዚህ አመቺ ይመስላል። ከዚህ በኩል በደካማ ጎን (እዳ መሸፈን) ለመግባት ይሞክራሉ፣ ከዚያ በኩል ደግሞ በ”ቦይኮት” ተቋሙን ይገፋሉ። ተቋሙን ሊቆጣጠሩ ወይንም ሊያፈርሱ የሚዳዱትን ማስወገድ የሚቻለው በቦይኮት ሳይሆን በመጋፈጥና በመነጋገር ብቻ ነው። ይህንን ሊያደርጉ የሚችሉ ብርቱ ልጆች ደግሞ አሉ። ማን እንደጠራው ያልታወቀው ቦይኮት ግን ውጤት ባይኖረውም ፈተናው እና ግፊቱ ግን ቀላል አልነበረም። የአመራሩ አባላትም በበጎ ፈቃድ የሚያገለግሉ ሰዎች ናቸውና ይደክማቸዋል። የተሸከሙት ሃላፊነት ግን ቀላል አይደለም። በዚህ ሁሉ ፈተና ውስጥ አልፈው ዝግጅቱን በማካሄዳቸው መደነቅ ይገባቸዋል። ፌደሬሽኑ ክለቦቹን ሁሉ ሰብስቦ ችግሮቹን በግልጽ ውይይት እንደሚፈታ ፕሬዝዳንቱ ያምንበታል – ይህንንም ያደርገዋል።
በስም እና በአድራሻ የማይታወቁት አድማ ጠሪዎች የሚናገሩት በመረጃ የተደገፈ ከሆነ ራሳቸውን መደበቅ አያስፈልጋቸውም። ጥረታቸው መፍትሄ ለማግኘት ከሆነ ደግሞ በቅድሚያ በራስ መተማመን ይኑራቸው። ያለበለዚያ የተያያዙት ጉዳይ ስም ከማጥፋት የዘለለ አይሆንም። ያ ደግሞ ለማንም አይጠቅምም።
እርግጥ ነው። የት እንደሚሄድ የማያውቅ ሰው መንገድ መጠየቅ የለበትም። መድረሻውን ስለማያውቅ-ሁሉም መንገድ ያስኬደዋል። ቀይም ይሁን ቢጫ መስመር ሳይሰመርላቸው የሚደራጁም እንዲሁ የሚጓዙበትን መስመር አያውቁትም። በይሁንታ ይፈጠሩና ጡንቻ ሲያወጡ በራስ እግር ቆመው መስመሩን ያልፉታል። የናይጄሪያው ቦኮ ሃራም እና የአልቃይዳው ቢን ላደን እዚህ ላይ የሚጠቀሱ ናቸው። በምእራብ አፍሪካ በከባድ ፍጥነት እያደገ የመጣው ቦኮ ሃራም እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2002 ዓ.ም ናይጀሪያ ውስጥ ነው የተፈጠረው። አደገኛ አሸባሪ የሚባለውን ይህንን ድርጅት መሃመድ የሱፍ ሲፈጥረው መስመር አላበጀለትም ነበር። አላማው ግልጽ አልነበረም። በደፈናው የብሪቲሽን ዘመናዊ ትምህርት ለመቃወም ተብሎ ነበር የተመሰረተው። እንደዋዛ ተለቀቀና ጡንቻውን አፈረጠመ። አሁን አሁን የገዣ መሪውን ገድሎ የወለደች ልጅዋን እንደምትበላ ድመት ስርዓተ መንግስቱን እየበላው ነው። ለናይጄሪያ ትልቁ ጠላቱ ራሱ ፈጥሮ እጉያው ውስጥ ያኖረው ነው። በ17ኛው ምዕተ አመት ፈረንሳይን ለ72 አመታት የገዛው ንጉስ ሉዊስ (አስራ አራተኛ) ቀስ በቀስ እየተጓዘ ተሰሚነቱ እንደጨመረ ‘L’etat c’est moi’ (‘I am the state’) “መንግስት እኔ ነኝ” በማለት ነበር በሃገሪቱ ፍጹም ወሳኝ ሊሆን የበቃው። በእርግጥ ይህ በአሁኑ ዘመን የሚታሰብ አይደለም።
ከግንቦት 5 ቀን 2012 ዓ.ም. ወዲህ ባሉት ሳምንታት የኮሮና ወረርሽኝ ሥርጭት እየጨመረ በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ምዕመናን ከእንቅስቃሴ እንዲታቀቡ አስጠነቀቀ፡፡
በኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የቅዱስ ሲኖዶስ ጸሐፊ አቡነ ዮሴፍ ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ ቤተ ክርስቲያን የሚከተላትን ምዕመን ቀርቶ በመላው ዓለም ያለ ሕዝብ አንዱም ቢሆን በዚህ ወረርሽኝ ሕይወቱ እንዲያልፍ አትፈልግም፡፡
የአባቶች የጠዋት ማታ ፀሎት ይኸው ነው ያሉት አቡነ ዮሴፍ፣ ‹‹እግዚአብሔር የሰጠንን አዕምሮ በመጠቀም ሕግ ማክበር፣ የባለሙያዎችን ምክር መስማትና የሃይማኖት አባቶችን ምክር በመስማት ይህንን የወረርሽኝ ጎርፍ መሻገር ተገቢ ነው፤›› ብለዋል፡፡ ከጥንቃቄ ውጪ ይህንን አደጋ መሻገር ስለማይቻል ያለው አማራጭ ራስን ከእንቅስቃሴ በማቀብ መጠንቀቅ ብቻ መሆኑንም አክለዋል፡፡
ለአንድ ወር በተደረገው የፆምና የፀሎት ቆይታ የተሻለ ውጤት መገኘቱንና እግዚአብሔርም ፊቱን እንደመለሰ የጠቆሙት ዋና ጸሐፊው፣ ምዕመናን ‹ቤተ እምነት እንዴት ይዘጋል? እግዚአብሔር ቤት ገብተን እንሙት› በማለታቸው ሙሉ በሙሉም ባይሆን በተወሰነ ለቀቅ እንዲል መደረጉን ተናግረዋል፡፡ ሕዝብ ለማዳን የተሠራውን በጎ ሥራ አንዳንዶች ከፖለቲካ ጋር፣ ከጎሳና ጤና ከማይሰጥ ነገር ጋር በማገናኘት፣ ምዕመናን ከአብያተ ክርስቲያን መራቅ እንደሌለባቸው በመስበክ የተወሰደውን ዕርምጃ ትክክል እንዳልሆነ ገልጸዋል፡፡
ነገር ግን አሁን ያለው የቫይረሱ ሥርጭት እጅግ በጣም እያስፈራ በመምጣቱ፣ ቅዱስ ሲኖዶስ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመምከር የራሱን ዕርምጃ እንደሚወስድ ጠቁመዋል፡፡
ፀሎት የግድ አብያተ ክርስቲያን ተሂዶ መሆን እንደሌለበትና ሁሉም ምዕመናን በቤታቸው ሆነው በመፀለይና አምላካቸውን በመለመን፣ ከዚህ መቅሰፍት መዳን እንዳለባቸው አሳስበዋል፡፡ ‹‹እግዚአብሔር አሳልፎ አይሰጠንም፤›› ያሉት አቡነ ዮሴፍ፣ መንግሥት አሁን እያደረገ ባለው መልካም ሥራ ላይ ይበልጥ በመሥራትና አስፈላጊውን ቁጥጥር በማድረግ፣ ይህንን ጊዜ ማሳለፍ ተገቢ መሆኑን አስረድተዋል፡፡
ቅዱስ ሲኖዶስ አብያተ ክርስቲያናትን እንደ ዘጋና እንደ ከፈተ በማስመሰልና ሰበብ በማቅረብ አባቶች እርስ በርሳቸው እንዳይስማሙና ግጭት እንዲፈጠር የሚያደርጉ ልቦና እንዲሰጣቸው አሳስበው፣ ምንም ይሁን ምንም በጎ ነገር በማድረግ ይህንን ጊዜ ማለፍ ካልተቻለ ውጤቱ የከፋ እንደሚሆን አስጠንቅቀዋል፡፡
የቬንዙዌላ አገርበቀል ዩንቨርስቲ ተማሪ መሆን ምን ይመስላል? ከትምህርታዊ ተግባቦት የወጡ ሦስት ተማሪዎች በእያደጉ ያሉ ድምፆች ትዕይንተ ሥራ ላይ ዲጂታል ፎቶዎችን እንዴት ማንሳት፣ በይነመረብ ላይ መስቀል እና ማጋራት እንደሚቻል ለመማር ተሳትፈው...
2012 አልቋል፤ እናም ለፍራንኮፎን (የፈረንሳይ ቅኝ [የነበሩ]) አገራት የተረጋጋ 2013 በጉጉት ይጠብቃሉ፡፡ በ2012 በማሊ፣ በኮንጎ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ (ኮንጎ) እና በሴንትራል አፍሪካ ሪፐብሊክ ውስጥ የትጥቅ ትግል ተካሂዷል፡፡ በሴኔጋል፣ ኩዊቤክ እና ፈረንሳይ...
ሬይሰን ቤድ ቤዝ ተከታታይ ፣ ይህ የመሠረት ቤቶቹ ዘመናዊ ዲዛይን ተግባርን እና ፋሽንን በሚያምር ሁኔታ ያጣምራል ፣ ጥሩ የሌሊት እንቅልፍ ለጥሩ ጤንነት ወሳኝ ነው ፣ ስለሆነም አልጋዎ በተቻለ መጠን ምቹ መሆኑን ማረጋገጥ ይፈልጋሉ ፡፡ ነገር ግን በየቀኑ ጠዋት ከእንቅልፍዎ ሲነሱ ምን ያህል እንደሚሰማዎት ከፍራሽዎ ስር የሚሄደው እንዲሁ ትልቅ ሚና እንደሚጫወት ያውቃሉ?
ራይሰን በሬሰን ኢንደስትሪ ኢንዱስትሪ ፣ ሁሻ መንገድ ፣ ሺሻን ፣ ፎሻን ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ዞን ፣ ጓንግዶንግ ፣ ቻይና። ዋና ምርቶች ቻይና ከፍተኛ ጥራት ያለው ተጨማሪ የቀርከሃ የተጣጣሙ የእቃ ማጠቢያ አምራቾች-. ከፍተኛ ጥራት ያለው ተጨማሪ የብስክሌት ብስባሽ የተጣጣመች ፋሬስ ራይሰን የመጀመሪያውን ደረጃ የፍተሻ መስፈርቶችን ያሟላል።
ኢትዮጵያ በፍጥነት ሰላሟን ማረጋገጥ ከቻለች የባይደን አስተዳደር ብዙም ተጽዕኖ አያሳርፍባትም (አትላንቲክ ካውስል አፍሪካ ዴስክ ሀላፊ) - Ethiopian Intercept
በኢትዮጵያ ድርቁ በአስከፊ ሁኔታ ከተባባሰባቸው አካባቢዎች አንዱ አፋር ክልል ነው፡፡ በዚህ ክልል የሚገኙ ነዋሪዎችን አነጋግራ ጽዮን ግርማ የሚከተልውን ዘገባ ሠርታልች፡፡ ዝርዝሩን ከተያያዘው ድምጽ ያድምጡ፡፡
በአዲስ አበባና በቡራዩ ለደረሱ ጉዳቶች ተጠያቂ የሆኑ ኃይሎችን በተመለከተ ከፌደራል ፖሊስ የተሰጠው መረጃ ለተለያዩ ትርጉሞች ሊጋለጥ አንደሚችል የኦሮሞ ነፃነት ግንባር ሥጋታቸውን ገልፀዋል፡፡
በአዲስ አበባና በቡራዩ ለደረሱ ጉዳቶች ተጠያቂ የሆኑ ኃይሎችን በተመለከተ ከፌደራል ፖሊስ የተሰጠው መረጃ ለተለያዩ ትርጉሞች ሊጋለጥ አንደሚችል የኦሮሞ ነፃነት ግንባር ሥጋታቸውን ገልፀዋል፡፡ ለውጡን ለማደናቀፍ የሚጥሩ የተደራጁ ኃይሎች መኖራቸው ግልፅ ነው ያለው ደሞ አርበኞች ግንቦት ሰባት ነው፡፡
April 14, 2019	Amharic, News Comments Off on በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳር ቁጥራቸው ቀላል የማይባል ኣማራና ጉራጌ ደቡብ ከስራ ታግደዋል።
የአዲስ አበባው አዴፓ የቁም እስረኛ ሆኗል።አዲስ አበባ የሁሉም ናት ብሎ ሊታገል የወሰነው አዴፓ እንዳይንቀሳቀስ በኦዴፓ ታስሯል። በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳር ቁጥራቸው ቀላል የማይባል የአዴፓ አመራሮች ከስብሰባም ከስራም ታግደዋል። አመራሮቹ ደሞዛቸው እየተከፈላቸው ነገር ግን ከስራና አስብሰባ ታቅበው እንዲቆዩ ነው የተነገራቸው። ይህ ውሳኔ የተላለፈባቸው የብአዴን/አዴፓ የአዲስ አበባ ተወካይ አመራሮች የወረዳ አመራሮች ናቸው። …
ዳይረክተር ኤፍ ቢ ኣይ (FBI) ማለት ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት መርመራ ኣመሪካ ጀምስ ኮሚ: ሎሚ ሰሉስ 09 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቐትሪ ካብ መዝነቶም ከምዝተባረሩ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝዘርግሕዎ መግለጺ ተፈሊጡ።
ዋይት ሃውስ ኣብ ዝዘርግሖ ደብዳበ ስንብታ ፕረዚደንት ትራምፕ ናብ ጀምስ ኮሚ ፤ ፕረዚደንት ትራምፕ “ኣብ ተልእኾ ምኽባር ሕጊ ህዝባዊ እምንቶ ዘለዎ ሓድሽ ዳይረክተር ምንዳይ ከድልየና እዩ” ዝብል ትሕዝቶ ይርከቦ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ጀምስ ኮሚ መሰናበቲ ደብዳበኦም: ካብ ሚኒስተር ፍትሒ ጀፍ ሰሽንስን ምክትሎም ሮድ ሮዘንስተይንን ዝቐረበሎም ለበዋ ተበጊሶም ነቲ ውሳነ ስንብታ ከምዘጽደቕዎ ይጠቕሱ።
የአፍሪካ አትሌቲክስ ኮንፌዴሬሽን በዚህ አመት የካቲትት ወር መጨረሻ ላይ ማከናወን ለሚጀምረው የአፍሪካ አትሌቲክስ ቱር፣ ውድድሩን እንዲያዘጋጁ ከመረጣቸው ስድስት ሀገራት አንዷ ኢትዮጵያ መሆኗን አሳውቋል።
ይህንን አይነት ውድድር ለማዘጋጀት ከተፈለገበት ዋና ዋና ምክንያቶች መካከልም፡ አፍሪካውያን አትሌቶችን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያገለለ የመጣውን የዲያሞንድ ሊግ ውድድር ጫናን ለመቋቋም እና በአለም አቀፍ ደረጃ ብዙም ትኩረት የማይሰጣቸውን ነገር አፍሪካውያን አትሌቶች ውጤታማ የሆኑባቸውን የርቀት አይነቶችን ከፍ ባለ የጥራት እና የፉክክር ደረጃ ለማዘጋጀት እንደሆነ ተገለጿል።
ከየካቲት 24 እስከ ግንቦት 24/2012 ዓ.ም በእያንዳንዱ አዘጋጅ ሀገር ለአንድአንድ ቀናት የሚከናወነውን ይህንን የቱር ውድድር፡ ኮንጎ ብራዛቪል፣ ጂቡቲ፣ ኬንያ፣ ደቡብ አፍሪካ እና ካሜሩን፡ ከኢትዮጵያ በተጫማሪ እንደሚያዘጋጁት ኮንፌዴሬሽኑ አስታውቋል።
መንግስቲ ኤርትራ ከም መቐጸልታ ናይቲ ክሳብ 65 ዓመት ንዝዕድሚኦም ኣቦታት ከካይዶ ዝጸንሐ ወትሃደራዊ ታዕሊም፣ ኩለን ካብ 18 ክሳብ 45 ዓመት ንዝዕድሚኤን ደቂንስትዮ ከምኡ ድማ ካብ ወጻኢ ተመሊሶም ኣብ ኤርትራ ዝቕመጡ 2 ካብ ሚእቲ ዝኸፈሉን ናብ ታዕሊም ክወርዱ ደጊሙ መጸዋዕታ ዘርጊሑ።
ካብ 18 ክሳብ 45 ዓመት ንዝዕድምኤን ኤርትራውያን ደቂንስትዮ ናብ ታዕሊም ክወርዳ ምድላዋት ይግበር ከምዘሎን ኣብ ገለ ምምሕዳራት ከተማ ኣስመራ ድማ ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝግብአን ደቂንስትዮ ናብ ናይ ታዕሊም ቦታ ክወርዳ ዝብል ሓበሬታ ተዘርጊሑ ከምዘሎ ሬድዮ ኤረና ኣቐዲማ ምሕባራ ዝፍለጥ’ዩ።
ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ክምለስ ምዃኑ ብዓሎቕ ወረ ዘናፍስ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ በንጻሩ ድማ ኩሉ ብረት ክዓጥቕ ዝኽእል ኤርትራዊ ወትሃደራዊ ታዕሊም ክወስድ የገድድ ምህላዉ ይግለጽ።
ኣውራ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ምዃኑ ዝንገረሉ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ክምለስ ወከልቲ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘቕረብዎ ሕቶ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብ እቲ ጉዳይ ኣብ መስርሕ ከምዘሎን ድሕሪ 2016 ኣብ ዘሎ ግዜ ድማ ኣብ ግብሪ ክውዕል ከምዝኽእልን ገሊጹ’ዩ።
ከዛሬ አስራ አንድ አመት በፊት መጋቢት 20 ቀን 1995 ዓ.ም አሜሪካ የራሷንና የተባባሪዎቿን ሀገራት ጦር አደራጅታ “Shock and awe” (መብረቃዊ አሽመድማጅ ጥቃት) በሚል የሰየመችውን ሁለተኛ ዙር ወታደራዊ የወረራ ዘመቻ በኢራቅ ላይ አካሄደች።
ለዘመቻው መጀመር ያቀረበችው ሰበብ፣ ፕሬዚዳንት ሳዳም ሁሴን ህዝብ ጨራሽ የጦር መሳሪያዎችን በድብቅ እያመረቱ በድብቅ ያከማቻሉ የሚል ሲሆን አንዳንዶች ግን “አያ ጅቦ ሳታመካኝ ብላኝ” የሚለውን ተረት ተርተውባት ነበር፡፡
የሆነ ሆኖ ዘመቻው በተጀመረ ልክ በአስረኛው ቀን፣ መጋቢት 30፣ ወራሪው አሜሪካ መራሽ ጦር፣ ይህ ነው የሚባል የመከላከል ውጊያ ከኢራቅ ወገን ሳይገጥመው ባግዳድን መቆጣጠር ቻለ። በሁለተኛው ወር ግንቦት ሁለት ቀን፣ አሜሪካ በወረራ የያዘቻትን ኢራቅን የሚያስተዳድር ጊዜያዊ የጥምረት ባለስልጣን ማቋቋሟንና ፖል ብሬመር የተባሉት አሜሪካዊ ይህንን ጊዜያዊ የአሜሪካ አገዛዝ በበላይነት እንዲመሩ መሾሟን አስታወቀች፡፡
ፖል ብሬመርም ስራቸውን በይፋ በጀመሩበት ግንቦት 5 ቀን 1995 ዓ.ም ባደረጉት ንግግር፤ “አምባገነኑና ጨቋኙ ሳዳም ሁሴንና የባዝ ፓርቲ አገዛዝ ከመላው የኢራቅ ምድር ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ተወግደዋል፡፡ መጪውም የኢራቅ ጊዜ እጅግ ብሩህና ሰላማዊ እንደሚሆን ቅንጣት ታህል እንኳ አያጠራጥርም፡፡” አሉ፡፡ ንግግራቸውን ጨርሰው ቢሯቸው እንደገቡም ከዋሽንግተን አለቆቻቸው የተላኩላቸው ሁለት ዋነኛ ትዕዛዞች ተግባራዊ እንዲሆኑ በፊርማቸው አፀደቁ፡፡ የመጀመሪያው ትዕዛዝ፣ በፕሬዚዳንት ሳዳም ሁሴን ይመራ የነበረውና በዋናነት አናሳዎቹ ሱኒዎች ይበዙበታል የሚባለው ገዢው የባዝ ፓርቲ አባላት አዲስ በሚቋቋመው የኢራቅ መንግስት ውስጥ እንዳይካፈሉና ቦታም እንዳይኖራቸው የሚያግድ ሲሆን፤ ሁለተኛው ትዕዛዝ ደግሞ የኢራቅን የመከላከያ ሰራዊት የሚበትን ነበር፡፡ አሜሪካ በዚህ ብቻ አልረካችም፡፡ በሳዳም ጊዜ “እጅግ ተገፍተናል” የሚሉት ብዙሀን ሺአዎች የጠቅላይ ሚኒስትርነቱንና ሌሎች ቁልፍ የስልጣን ቦታዎችን በመያዝ መንግስቱን እንዲመሩ፣ ኩርዶች ደግሞ ራስን በራስ የማስተዳደር ስልጣን እንዲኖራቸውና ምልክት ብቻ የሆነውን የፕሬዚዳንትነት ቦታ እንዲይዙ በማድረግ፣ አናሳዎቹን ሱኒዎች ከመንግስት አስተዳደሩ ጨዋታ ውጪ እንዲሆኑ አደረጓቸው፡፡
ይህንን የአሜሪካ ድርጊት የተመለከቱ ታዋቂ የፖለቲካ ተንታኞችና የስነ መንግስት ምሁራን፤ ነገርየው ኢራቅን በቀላሉ ወደማትወጣው የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ በማስገባት ህዝቡን ለከፋ የእርስ በርስ እልቂት ይዳርገዋል በማለት፣ አሜሪካ ደግማ ደጋግማ እንድታስብና ከድርጊቷ እንድትቆጠብ ማሳሰቢያና ማስጠንቀቂያቸውን አቀረቡ፡፡ ወራሪዋ አሜሪካ ግን “ጆሮ ዳባ ልበስ” ማለትን መረጠች፡፡ “የጠሉት ይወርሳል፣ የፈሩት ይደርሳል” የሚባለው ተረት እውነት ለመሆን አፍታ አልፈጀበትም። አሜሪካ የበተነችውን የኢራቅ የመከላከያ ሰራዊት ይመሩ የነበሩ ሱኒ ጀነራሎችና መኮንኖች የየራሳቸውን ታጣቂ ቡድን በማቋቋም፣ በአሜሪካ ወታደሮችና በመንግስት ሀይሎች ላይ ያልተቋረጠ ጥቃት በማድረስ፣ በሺአይቶች የሚመራውን አዲሱን የኢራቅ መንግስት ቁም ስቅሉን ማሳየት ጀመሩ፡፡
በኢራቅ የሚንቀሳቀሰው የሱኒ ሙስሊሞች የአልቃኢዳ ክንፍም ሺአ ሙስሊሞችን ነጥሎ የጥቃት ኢላማው በማድረግ፣ በጠራራ ፀሐይ የማይቋረጥ ጥቃቱን አፋፋመው፡፡ ሺአ ሙስሊሞች በወጣቱ የሃይማኖት መሪያቸው ሙቅታዳ ሳድር የሚመራ 60 ሺህ አባላት ያሉትና “የማህዲ ሰራዊት” የተሰኘ ታጣቂ የሚሊሻ ቡድን በማቋቋም፣ ለሚሰነዘርባቸው ጥቃት አፀፋውን ለመመለስ ቢሞክሩም የረባ ውጤት ማግኘትና የሱኒዎችን ጥቃት ማስቆም አልቻሉም፡፡ በዚህ የእርስ በርስ ፍጅት የተነሳም ኢራቅ በአማካይ 30 ዜጐቿን በየቀኑ ለመቅበር ተገደደች፡፡
በሳዳም ሁሴን የባዝ ፓርቲ የአገዛዝ ዘመን የነበራቸውን የበላይነት ያጡትና በሺአዎች ቁጥጥር ስር ባለው የጠቅላይ ሚኒስትር ኑሪ አልማሊኪ መንግስት ከጨዋታ ውጪ የተገፉት ከኢራቅ ጠቅላላ የህዝብ ብዛት 35 በመቶ የሚሆኑት አናሳዎቹ የሱኒ ሙስሊሞች፤ በተለይ የአሜሪካ ወራሪ ወታደሮች ኢራቅን ለቀው ከወጡበት ከ2003 ዓ.ም በኋላ የኢራቅ መንግስት ላይ የሚወስዱትን የጥቃት እርምጃ አባብሰው ቀጠሉበት፡፡
እነዚህ ሃይሎች ካለፉት ሁለት ሳምንታት ጀምሮ ግን “Islamic State in Iraq and the Levant” ወይም ISIL በሚል ምህፃረ ቃል (Levant የሚለው ቃል ከኢራቅ በተጨማሪ ሶርያን፣ ሊባኖስን፣ እስራኤልን፣ ዮርዳኖስን፣ ቆጵፕሮስንና ደቡባዊ ቱርክን የሚያጠቃልለውን ክልል ያመለክታል) የሚጠራ በወጉ የተደራጀ፣ የታጠቀና አዲስ ልዩ ሃይል በማቋቋም በመንግስት ሀይሎች ላይ ከፍተኛ ጥቃት ከፍተዋል፡፡
ጥቃቱን መቋቋም ያቃተው የመንግስት ሃይልም የታጠቀውን መሳሪያ እየጣለ እጅግ በሚያሳፍር ሁኔታ ከመፈርጠጥ የሚያቆመው አልተገኘም፡፡ 30 ሺ የሚሆኑት የመንግስት ሃይሎች የኢራቅ ሁለተኛ ትልቅ ከተማ የሆነችውን ሞሱልን ለቀው እግሬ አውጭኝ ያሉት የመንግስት ወታደሮች ስምንት ሺ የሚሆኑትን የአይሲስ ታጣቂ ሃይሎችን ለግማሽ ሰዓት ያህል እንኳን መዋጋት አቅቷቸው ሸሽተዋል ተብሏል፡፡ አይሲስ አሁን ባግዳድን ለመቆጣጠር በሠላሳ ሰባት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል፡፡
የቡድኑ እንቅስቃሴ በኢራቅ ብቻ ሳይሆን በአካባቢው ሀገራት ላይም ጥቁር ጥላውን አጥልቷል። ሀይማኖትና ብሔራዊ ጥቅም ኢራንን፣ ሶርያን፣ አሜሪካንንና ተባባሪዎቿን ለጣልቃ ገብነት ጋብዟል፡፡ ሁኔታውን በቅርብ የሚያውቁ ተንታኞችና ምሁራን፤ ኢራቃውያን ከእርስበርስ እልቂት የሚታደጋቸው ሃይል ቢያገኙ እንኳ ሀገራቸው መቼም ቢሆን የበፊቷን ኢራቅ እንደማትሆን ተንብየዋል፡፡ የምር ግን ኢራቅ እያበቃላት ይሆን?
ለእነዚህ ዝርያዎች መጥፋት ዋና ዋና ምክንያቶች ናቸው የሚባሉት አራት ናቸው፡፡ የመጀመርያው የሚኖሩበት የአየር ንብረት መለወጥ ነው፡፡ ለኑሯቸው ተስማሚ የሆነውና የሚያስፈልጋቸው የአየር ንብረት መለወጥ ሲጀምር እነርሱም ቀስ በቀስ ቁጥራቸው እየቀነሰ መጥፋት ይጀምራሉ፡፡ ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ ልቅ የሆነ አጠቃቀም ነው፡፡ የእነርሱን መብት ሊያስከብር፣ ዝርያቸውንም ከመጥፋት ሊያስጠብቅ የሚችል ኃላፊነት የተሞላው አጠቃቀም ከሌለ እነዚህን ዝርያዎች ማንም እንደፈለገ በማድረግ እስከመጥፋት ሊያደርሳቸው ይችላል፡፡
ሦስተኛው ምክንያት ደግሞ የሰው ልጆች ያልተገባ ጣልቃ ገብነትና ጫና ነው፡፡ እያንዳንዱ ዝርያ በመኖርያ አካባቢው የራሱን የአኗኗር ዘይቤ ቀይሶና የኑሮ ልማድ መሥርቶ ይኖራል፡፡ የሁሉም የበላይ ነኝ ብሎ የሚያስበው የሰው ልጅ የራሱን ጥቅም ብቻ ለማስጠበቅ ሲል በሚያደርገው ሁሉንም የመነካካት በሽታው የተነሣ የእነዚህን ዝርያዎች አካባቢ ሲረብሸውና እነርሱም ይህንን የሰው ልጅ ረብሻ መቋቋም ሲያቅታቸው ወይ ቦታቸውን ለቅቀው ለአደጋ ይጋለጣሉ፤ ያለበለዚያም በአካባቢያቸው ሆነው ዝርያቸውን ያጣሉ፡፡ አራተኛው ደግሞ የመኖርያ አካባቢያቸውን ማጣታቸው ነው፡፡ በሕገ ወጥ ሠፈራ፣ በሚገነቡ ካምፖች፣ በጫካዎች መመንጠር፣ በጦርነትና በሌሎችም ምክንያቶች እነዚህ ዝርያዎች ለብዙ ዘመናት የለመዱት አካባቢ መልኩን ይቀይራል፡፡ በዚህ ጊዜ እነዚህ ዝርያዎችም አብረው ይጠፋሉ ወይም አካባቢውን ለቅቀው ለአደጋ ይጋለጣሉ፡፡
በእነዚህ አራት ምክንያቶች እየጠፉ ካሉት የዓለማችን ዝርያዎች መካከል የኢትዮጵያ ጋዜጦችና መጽሔቶች ሊካተቱ ይገባቸዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡ እንደ ባለሞያዎቹ አገላለጥ አንድ ዝርያ በመጥፋት ላይ ያለ ዝርያ ነው (An endangered species) የሚያሰኘው የዚያ ዝርያ ቁጥሩ እየቀነሰ አለያም ደግሞ በአካባቢያዊ ለውጥ ምክንያት በዓለም ላይ የመቀጠል ዕድሉ እየተመናመነ ሲመጣ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ጋዜጦችና መጽሔቶችም ቁጥራቸው እየቀነሰና የመጥፋት አደጋም ከፊታቸው እየጠበቃቸው የሚገኙ ዝርያዎች ናቸው፡፡
ከሃያ ዓመታት በፊት ኢሕአዴግ አዲስ አበባ ከገባ በኋላ የተፈጠረውን ምቹ አጋጣሚ ተጠቅመው ጋዜጦችና መጽሔቶች ሀገሪቱን አጥለቅልቀዋት ነበር፡፡ መንገዱ ሁሉ ንባብ ንባብ ይሸት ነበር፡፡ ያን ጊዜ እስከ ሃምሳ ሳንቲም በሚጠጋ ዋጋ ይሸጡ የነበሩት እነዚህ ጋዜጦችና መጽሔቶች እረኛ ምናለ? የሚለውን ይትበሃል ቀይረው ጋዜጣ ምን አለ? አሰኝተውት ነበር፡፡ ከሰኞ እስከ እሑድ እየተደራረቡ እየወጡ መርጠንና አማርጠን እንድንገዛ አድርገውን ነበር፡፡
ቀስ በቀስ ግን ዝርያቸው እየተመናመነ መጣ፡፡ በአንድ ቀን ሦስትና አራት ጋዜጦችና መጽሔቶች በአናት በአናቱ ይወጡ እንዳልነበር ጋዜጣና መጽሔት የማይወጣባቸው ቀናት እየበዙ ማንበብም ብርቅ እየሆነ መጣ፡፡ የተረፉትም ቢሆኑ የወረቀትና የማሳተሚያ ዋጋ ጭማሬን ተከትለው ቁጥራቸው ወደታች ዋጋቸው ወደ ላይ ወጣ፡፡ አሁን ደግሞ የንባብ ርሃብ የምንቀምስበት ደረጃ ላይ እየደረስን ነው፡፡ ከሳምንት ወደ ሳምንት ከጥቂት ጋዜጦችና መጽሔቶች በቀር ዓይን ይዞ የሚነበብ ነገረ እይጠፋ ነው፡፡ ለዚህ ነው የኢትዮጵያ ጋዜጦችና መጽሔቶች በመጥፋት ላይ ያሉ ዝርያዎች ናቸው የምለው፡፡ ለዝርያዎች መጥፋት የመጀመርያው ምክንያት የሆነው የምድራችን የአየር ንብረት መለወጥ በጋዜጦቻችንና መጽሔቶቻችንም ላይ እየታየ ነው፡፡ ከ1984 እስከ አሁን ድረስ እጅግ ብዙ አሠራሮች፣ ሕጎችና ሥነ ሥርዓቶች ተለዋውጠዋል፡፡ እነዚህ ለጋዜጦችና መጽሔቶች መኖር አስፈላጊ የሆነውን የአየር ንብረት የሚያጨናንቁ ሕጎችና አሠራሮች መለዋወጥ የጋዜጦቻችንና መጽሔቶታችን ዝርያ እንዲመናመን እያደረገው ነው፡፡
በዓለም ላይ ብዙ ሀገሮች በመጥፋት ላይ የሚገኙ ዝርያዎችን የሚመለከት ሕግ አላቸው፡፡ እንደነዚህ ዓይነት ዝርያዎችንም እያጠና በየደረጃቸው ዝርዝር የሚያወጣና ሕጉንም የሚያስተገብር ተቋምም መሥርተዋል፡፡ ይህ የማይተገበርበት ሁኔታ ሲፈጠር ግን ለእነዚህ ዝርያዎች ሁለተኛው የመጥፋት ምክንያት ይሆናል፡፡ እነዚህ ዝርያዎች በሰው ሠራሽም ሆነ በተፈጥሮ ምክንያቶች እንዳይጠፉ የመከላከያና የመደገፊያ ሕግና አሠራር ካልወ ጣላቸውና ለዓለማችን ጤንነትና ደኅንነት የሚያስቡ ሁሉ ካልተባበሯቸው በቀር እነርሱ ብቻቸውን ራሳቸውን ከመጥፋት ሊታደጉ አይችሉም፡፡
ጋዜጦቻችንና መጽሔቶቻችንም በዋጋ መናር፣ በአሠራር ዕንቅፋቶች መብዛት፣ በቀላጤና በሥጋት እየተመናመኑና እየጠፉ እንዳይሄዱ እንደ ዝርያዎቹ ሁሉ የሚከላከል ሕግና አሠራር ያስፈልጋቸዋል፡፡ የፕሬስ ጉዳይ የሁሉም ጉዳይ እንጂ የጋዜጣ አሳታሚዎችና የጋዜጠኞች ጉዳይ ብቻ አይደለም፡፡ በመጥፋት ላይ የሚገኙ ዝርያዎችን ለመታደግ የተሠማሩ ባለሞያዎች እነዚህን ዝርያዎች ከጥፋት ለምን መታደግ እንዳስፈለገ ሲገልጡ ‹‹ዓለማችን የተመጣጠነች የምትሆነው እነዚህ ሁሉ ዝርያዎች ሲኖሯት ነው፤ ያለበለዚያ የተዛባች ዓለም ትኖረናለች›› ይላሉ፡፡
እነዚህ የሀገራችን ጋዜጦችና መጽሔቶች እየተመናመኑና እየጠፉ በሄዱ ቁጥር አስተሳሰባችንና አመለካከታችን ያልተመዛዘነ (un balanced) ይሆናል፡፡ ወደ አንድ አቅጣጫ ብቻም ያመዝናል፡፡ የካንሰርን መድኃኒት ለመፈለግ የተሠማሩ ሳይንቲስቶች ‹‹ምናልባት ይህንን መድኃኒት ለመሥራት የሚያስፈልገው ነገር ከጠፉት ዝርያዎች ጋር አብሮ ጠፍቶ እንዳይሆን?›› ብለው ይሰጋሉ፡፡ ከእነዚህ ዝርያዎች መጥፋት ጋር ብዙ የኑሮ ብልሃቶችና የችግር መፍትሔዎች አብረው ይጠፋሉና፡፡
እነዚህ የሀገራችን ጋዜጦችና መጽሔቶች ሲጠፉም አያሌ አስተሳሰቦች መውጫ አጥተው ይጨነግፋሉ፡፡ በአደባባይ ወጥተው ልናያቸው፣ ልንማርባቸው፣ አለያም ልንተቻቸው የሚገቡ ሃሳቦች መድረክ በማጣታቸው ብቻ ሆድ ውስጥ ይቀራሉ፡፡ ግብግባችን የሃሳብ ከመሆን ያልፍና የጉልበት ይሆናል፡፡
ቁሳዊ ዕድገት የሚመነጨው ከሃሳባዊ ዕድገት ነው፡፡ የማኅበረሰብ ንቃተ ኅሊና ሳያድግ የሚከወን ዕድገት ቀጣይነት አይኖረውም፡፡ ምክንያቱም ያልነቃ ኅብረተሰብ ዕድገትን የማስቀጠል ዐቅም አይኖረውምና፡፡ በተወሰኑ ኃይሎች ብርታት ለውጥ ወይም ዕድገት ይመጣ ይሆናል፡፡ ይህ ዕድገት እንደ አጥቢያ ኮከብ ታይቶ ብቻ እንዳይጠፋ በነቃ ኅብረተሰብ ኅሊና ላይ መመሥረት አለበት፡፡
ይህንን ኅብረተሰብ ከምንፈጥርባቸው መንገዶች አንዱ ደግሞ ሃሳብና መረጃ ነው፡፡ የመረጃና ሃሳብ ማስተላለፊያ መንገዶች የጥበቃና የክብካቤ ሕግና አሠራር ያስፈልጋቸዋል፡፡ ጋዜጦቻችንንና መጽሔቶቻችንን የሚንከባከቡ፣ ዝርያቸው እንዲጨምር፣ አመቺ ሁኔታዎች እንዲሟሉላቸው የሚወተውት ተቋም ያስፈልጋል፡፡ አንድ ፕሬስ ሲጠፋ አንድ አስተሳሰብ ይሠወራልና፡፡
ዝርያዎች ያልተገባ ጫናና ረብሻ የሰው ልጅ ሲያደርስባቸው ለመጥፋት እንደሚዳረጉ ሁሉ የፕሬስ ውጤቶችም ተገቢ ያልሆነ ጫናና ረብሻ ከተፈጠረባቸው በመጥፋት ላይ የሚገኙ ዝርያዎች ይሆናሉ፡፡ ከባለ ሥልጣናት፣ ከደጋፊና ተቃዋሚ ፖለቲከኞች፣ ከፕሬስ ባለቤቶች፣ ያገባናል ከሚሉ አካላት፣ የራሳቸውን ጥቅም ብቻ ከሚያራምዱ ሀገራዊና ዓለም ዐቀፋዊ ተቋማት፣ የምንፈልገውን ብቻ ጻፉ ከሚሉ አንባብያን፣ ከባለ ገንዘቦችና ከሌሎችም አካላት እነዚህ ጫናዎችና ረብሻዎች ይፈጠራሉ፡፡ እነዚህ አካላት የየራሳቸውን ጥቅም ብቻ ፈልገው የሚጓዙ ከሆነ ይህንን በመጥፋት ላይ ያለ ዝርያ የሚኖርበትን አካባቢ ይረብሹታል፡፡ በምሬት ብዛትም እንዳይኖር ያደርጉታል፡፡
ማሰብና መጻፍ ዘና ያለ ስሜትና ነጻ የሆነ ሚዛናዊ ኅሊና ይፈልጋል፡፡ ደርሰትና ፈጠራ የኃላፊነት ስሜት እንጂ የጫና ስሜት አይስማማቸውም፡፡ ምን በጎ ነገር እንደሠሩ ማሰብን እንጂ ምን ኃጢአት ሠርቼ ይሆን? የሚልን ጭንቀት አይሹም፡፡ በሠራው ነገር ላይ የሚተማመንና ለሚመጣበት ተጠያቂነት የተዘጋጀ ሰውንም ይሻሉ፡፡ ነጻቱን የማያበላሽና በነጻነቱ ውስጥ በኃላፊነት ስሜት የሚሠራን ልቡና የግድ ይላሉ፡፡ ይህን መሰል የመኖርያ ቦታ ካላገኙ ድርሰትና ሃሳብ ሀገር ለቅቀው ይጠፋሉ፡፡ ለዚህ ነው ሁላችንም ለድርሰትና ለፕሬስ የሚሆን የመኖርያ አካባቢ እንፈጥር ዘንድ ግዴታችን የሚሆነው፡፡ ጋዜጦችና መጽሔቶች ብቻ ሳይሆኑ ሃሳብ ራሱ በመጥፋት ላይ የሚገኝ ዝርያ እንዳይሆን፡፡
ውኃ የሚያነሣ፣ ሃሳብን ያዝ የሚያደርግ፣ ኅሊናን የሚሟግት፣ የሚያመራምርና ያልተበላ ዕቁብ የሆነ አንዳች የሚነበብ ነገር እያነሰን የመጣ ይመስለኛል፡፡ በነ አዲስ ዘመንና በነ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ላይ እንኳን እነ አጋረደች ጀማነህ፣ እነ ዳንዴው ሰርቤሎ፣ ሀይለ ዘበቅሎ ቤት፣ እነ አሸናፊ ዘደቡብ አዲስ አበባ፣ እነ ጠንክር ዘካዛንቺስ፣ እነ እሸቴ ዘጃንሜዳ፣ ይጽፏቸው የነበሩትን በሁለት እጅ የማይነሡ ጽሑፎች ሳስብ፤ በእሑድ ጠዋት ፕሮግራም ይቀርቡ የነበሩትን የነ መጽሐፈ ሲራክ ትረካዎች ሳስታውስ፣ ዛሬ ዛሬ በርግጥም ድርሰትና ፕሬስ በመጥፋት ላይ ያሉ ዝርያዎች ናቸው ያሰኘኛል፡፡
በመጥፋት ላይ ያሉ ዝርያዎችን የሚያጠኑ፣ የሚመዘግቡና የሚከባከቡ ተቋማት እነዚህን ዝርያዎች በሰባት ይከፍሏቸዋል፡፡ እኔም ከቀድሞ ጀምረው ይታተሙ የነበሩትን ጋዜጦችና መጽሔቶች ሳስብ በእነዚህ ሰባት ምድቦች ውስጥ ገብተው ታዩኝ፡፡
በዋና መኖርያቸው ውስጥ የጠፉ(Extinct in the wild)፡- በሚኖሩበት ባሕር፣ ውቅያኖስ፣ ጫካና ምድረ በዳ ውስጥ የጠፉ፤ ነገር ግን ዝርያቸው በእንስሳት ማቆያዎች ወይም በምርምር ቦታዎች ብቻ የሚገኝ
በአደገኛ የመጥፋት ሁኔታ ውስጥ ያሉ(critically endangered)፡- ቁጥራቸው ተመናምኖና አካባ ቢያቸው ተቃውሶ በመጥፋት ላይ ያሉ፡፡ ቁጥራቸው በጣት በመቆጠር ላይ የደረሰ፡፡ ድጋፍና ክብካቤ ካላገኙ ነገ ከነገ ወዲያ የሚሠወሩ፡፡
በመጥፋት ላይ ያሉ(endangered)፡- እንደ ላይኞቹ አስጊ ደረጃ ባይደርሱም ነገር ግን ኑሮ ያልተ መቻቸው፡፡ አደን፣ የአካባቢ ጥፋትና የሰው ልጅ ወከባ የገጠማቸው፡፡ ከተወሰኑ ዓመታት በኋላ በአደገኛ ሁኔታ ሊጠፉ ከተቃረቡት ወገን የሚደመሩ፡፡
ለጥፋት የተጋለጡ(Vulnerable)፡- በመካከለኛ የጊዜ ለጥፋት ይጋለጣሉ ተብለው የሚፈረጁ፡፡ ቁጥራቸው አደገኛ በሆነ ሁኔታ እየቀነሰ ባይሆንም ከሚዋለዱት የሚጠፉት እየጨመሩ መሆናቸው የተረጋገጠ፡፡ በአዳኞች ወይም አካባቢያቸውን በሚፈልጉት አካላት ምክንያት አደጋ እየደረሰባቸው ያሉ፡፡
በቅርቡ ጎራውን የሚቀላቀሉ(near threatened)፡- በአሁኑ ጊዜ የመጥፋት አደጋ ባይገጥማቸውም ይህ ችግር ከተወሰኑ ዓመታ በኋላ ሊያጋጥማቸው እንደሚችል መረጃዎች የሚያሳዩ፡፡
የሰዉ ልጅ ሰዉ በመሆኑ ብቻ ሊያገኛቸዉ ከሚገቡት መብቶች ዉስጥ አንዱ ሀሳብን የመግለጥ መብት ነዉ፡ፀሀፍት በማያገባችሁ አትግቡ ይሄ የኛ ጉዳይ ነዉ እየተባሉ ከስር ከስር አናት አናታቸዉን ከተባሉ ምንጊዜም ቢሆን በምክንያት የሚደግፍና በምክንያት የሚቃወም ህዝብ እንደናፈቀን እንኖራለን፡፡በየትኛዉም መልኩ ተወዳዳሪና ተፎካካሪ ከሌለ የተሻለ ስራና ለዉጥ ሊመጣ አይችልም፡፡ፀሀፍት ሁሌ ስለኢትዬጵያ የምድር ገነትነት(እንደ ኢቲቪ) እነዲፅፉ ብቻ ከሆነ የሚፈለገዉ ስህተታችንን ማን ያሳየን፡፡ዲን.ዳንኤል እንደምሳሌ ጋዜጦችና መፅሔቶችን አነሳህ እንጅ በተለያዩ የህብረተሰብ (social) Mediaዎች እያየን እኮ ነዉ Block የተደረጉት መብዛታቸዉ Facebook እና Diretubeን እነደምሳሌ መዉሰድ እንችላለን፡፡ለነገሩ የሚገርመዉ ከዚህ በተቃራኒዉ ብታደርጉ ነበር፡፡አልሰማንም አላየንም እንዳትሉ የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች ሆይ ከስህተታችሁ ተምራችሁ፡ ያልሆነ ስምና ታርጋ እየለጠፋችሁ ያሰራችሗቸዉን፡ልታስሩ ያሰባችሗቸዉን፡የዘጋችሗቸዉንና ልትዘጉ ያሰባችሗቸዉን ፀሀፍትና ጋዜጦችን ጉዳይ ብታስቡበት መልካም ነዉ፡፡ የተሻለ ሀሳብ የሚያመነጭ ህዝብ እንዲኖር የተለያዩ ነገሮችን እንድናነብ ይጠበቃል፡የተለያዩ ነገሮችን ለማንበብ የተለያዩ መጽሄቶች፡ጋዜጦች፡የግል ሚዲያዎች መስፋፋት አለባቸዉ፡፡ደግሞ ከሰለጠነ መንግስት ለምን ተናገርህ;ፃፍህ ብሎ ማሰር ;መፍታት አይጠበቅም፡፡ ቅን ልቦና ይስጠን፡፡
"ምክንያቱም ያልነቃ ኅብረተሰብ ዕድገትን የማስቀጠል ዐቅም አይኖረውምና፡፡ በተወሰኑ ኃይሎች ብርታት ለውጥ ወይም ዕድገት ይመጣ ይሆናል፡፡ ይህ ዕድገት እንደ አጥቢያ ኮከብ ታይቶ ብቻ እንዳይጠፋ በነቃ ኅብረተሰብ ኅሊና ላይ መመሥረት አለበት፡፡ "
በተገቢ ህክምናቸውን ተከታትለው የመድኀኒቱ ኣጠቃቀም መመርያ ተከትለው ስላልሄዱ ጤናቸው እየተጎዳ ዕድሜኣቸው እያጠረ ሄደና የሞቱም ኣሉ ለሞት የተቃረቡም ኣሉ! ታድያ ኣሁን እኛ ምን እናድርግ ከተባለ በሕክምና የተሰጣቸውን መድኃኒት በኣግባቡና መመርያው በሚፈቅደው የመድኃኒት ኣጠቃቀም መሰረት መድኃኒቱን እንዲወስዱ መምከር ነው ከዛ በመቀጠል ደግሞ ጤናማ የሆኑ በሽታ የሌላቸው ዝርያዎችን ማምጣትና መዝራትም ጠቃሚ ነው!
በየትኛውም ደረጃ ይገኙ ላለፉት 20 ዓመታት እየመጡ የሄዱትን የፕሬስ ውጤቶች እንደ እኔ ተመልሰው እንዲመጡም አልመኝም:: ሀሳብ የላቸውም የአመጽ ደወል ሆነው ሲያገለግሉ የነበሩ የተቃውሞ ፖለቲካ ቅርጫቶች ነበሩ:: አልፎ አልፎ በየዋሀት የገቡትም ቢሆኑ በራሳቸው መተማመን የማይችሉ ፈሪዎች የመሩዋቸው ነበሩ:: ዘጠና ስም ይዘው ይወጡ የነበሩት እኮ የአንድ ቤተሰብ ሥራዎች ናቸው:: ሰዎቹ ደግሞ እንደ ሱቅ ነበር ያዩዋቸው እንጂ እንደ ማኅበረሰብ ጥቅም አልነበረም:: ስለዚህ ብቅ እያሉ ጠፉ::
ቀልዱንማ ከባለ ተሰጥዎዎቹ መችአጣነው? ከማስታውሳቸው ጥቂት ልበል:: ፕሬዚዳንቱ ወረዱ ተብሎ በቦልድ የተጻፈ ርእስ ዝርዝር ዜናው እኮ የቻድ ሆኖ አግኝቻለሁ:: ቤተ መንግሥት ተተኮሰ በሚል እርስ ጽፎም ልብስ መሆኑን አንብበናልኮ:: እረ ብዙነገር:: መረጃ አልባ ማስረጃ የተራቡ ሥራዎች ቀልድ ቢሆኑ አይደንቅም:: የፕሬዝዳንቱ አሮጌ ልብሶች በአዲስ ሻንጣ ቤተ መንግሥት ገቡ:: መረጃስ ነው? ትዳር አደል የመሰረቱት ሰውየው . . . ስለዚ ቢቀሩም አይቆጭ::
ካልተቃወሙ ካልተሳደቡ የጻፉ የማይመስላቸው ጋዜጣ ጽፈው ሀሳብ ተኮረጅን የሚሉ አቀበልን ማለት የሚያሳፍራቸው:: መሆን ካለበት ይልቅ የተገደፈውን መግለጥን ጀብዱ የሚመስላቸው:: ካልተሳደብን የሚሸጥ የማይመስላቸው በአንድ ጀንበር ለውጥ የሚጠብቁ:: በሰበከ በነጋታው ሁሉ ካልቆረበ/ካልጸደቀ እንደሚል ባሕታዊ የሚያስቡ “ጋዜጦች” ቢመጡ ቢሄዱ::
እስኪ እነሱን እንተውና ተቋማት የሚያትሟቸው የሙያ የካውንስል የማእከላት ልሳናት የት አሉን? የስፓርት የማኅበራት የነጋዴዎች የሴቶች የጥናትና ምርምር ተቋማት የትምህርት ማእከላት ድርጅቶች የፓርቲዎች የሉም? ለግንዛቤ መስጫ አያዘጋጁም? የሚያዘጋጁዋቸውስ የት እየደረሱነው? ዳንኤል እንዳለው ቤተ መጻሕፍት ውስጥ እየተቆለፈባቸውነው?
በይዘት ለየት ያሉ ልሳናት የት ገቡ? ለሕጻናት ማዘጋጀት አይቻልም ወይስ ገበያ የለውም? ዘፋኞቻችን ደጋግመው ስለፍቅር እንደሚዘፍኑት የተቃውሞ ፖለቲካ ካልሆነ አያዋጣም? ዘፋኞቻችን ስለ ቡና ስለ ቀይ ቀበሮ ስለ ትዳር ክብር ባይዘፍኑ ላይገርም ይችላል:: አያዋጣማ:: ጋዜጣስ መጽሔትስ? ለወጣቶች ለከፍተኛ ት/ተቋማት ተማሪዎች የቤተ እምነቶች የሳይንስ የጤና ወዘተ የኛዎቱ ግን ካልተሳደቡ የጽሑፍ ውቃቢያቸው ይርቃል መሰል:: ማንም ስድብን መሸከም የሚሻ የለም:: በቅርቡ ታሰረ ተፈነጨረ የሚባልለት አንድ ሰው አለ:: የፖለቲካውን እንተውና በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊ የትምህርት ሥርዓትን ሳይጠይቅ ሳይመረምርና ሳይረዳ በጻፈው ጽሑፍ ስንት ትውልድ ልምሾ እያደረገ እንደሆነ ታውቃላችሁ? እሱፊደል ቆጥሮ እንዲያድግ የእኔ የሚለውን ፊደልቀርጻ የሰጠችን እናት ምን እንደሚላት “ነጻነትን የማያውቅ ነጻ አውጭ” በተሰኘ ሥራው ያሰፈረውን ተመልከቱ:: ፈጣሪ ግን ሚዛናዊ ነው:: ለቤተ ክርስቲያን የሚቆም ቢጠፋ ተፋርዶላታል::
ሥራው ከልምድ አዋላጆች ወጥቶ በባለሙያዎች ካልተያዘ የሀላፊነት ስሜት ከቶ ሊመጣ አይችልም:: የሀሳብ ሥራ የሚሰራው ትርፍ ለማግበስበስ አይደለም:: ከልብ በሚመነጭ ሕዝባዊ ወገንተኝነትነው:: የምንፈልገውን ለውጥ የጀንበር እድል ከሰጠነው ዳንኤል እንደሚለው የማን ሐዋርያ እርሻ ነበር ያልከው እንደሱ ተዓምር ብቻ ነው:: በጀንበር ለውጥ ለማምጣት ከሚሰሩ የሕትመት ውጤቶች ይጠብቀን:: ስለዚህ እነ ክብሪት እሳቶ ሳተናው በለው ተነሳ ፍለጠው ቁረጠው ቢቀሩም አይቆጭም ባይ ነኝ:: የሚያስፈልጉንን የሚሰሩ የሚመጡበት ጊዜ ይመጣል:: እርሱም አሁን ነው::
አንዳንድ ጊዜ ትናንትን መርሳት የጥፋቶች ሁሉ ቁንጮ የሚሆንበት አጋጣሚ አለ:: በነጻው ፕሬስ የገጠሙን ችግሮችም ይህን ዓይነት ሳይሆኑ አይቀሩም:: አገሪቱ በአዋጅ ንባብ የተከለከለባት አገር ፣ የግል የሚባል ፕሬስ የማይታሰብባትና ሌላው ሁሉ ቀርቶም ሀሳብን የመግለጥ መብት የማይወሳባት ዘመን ነበር:: በጥላሁን ገሰሰ ዜማ ልበለው? "እንዴት ይረሳል እንዴት ይረሳል . . . " ይህንን ረስተን ከጀመርን ነው አደጋው:: ነጻው ፕሬስ በብዙ ዓለማት ከልምድ አልፎ ባሕል መሆን ሲጀምር ነው እኛ ሀ ሁ ማለት የጀመርነው:: በእንቅርት ላይ ምን እንዲሉ ገና ፊሽካው ሲነፋ ደሞ አንዳንዶቹ የሀሳብ ሜዳ መሆናቸው ቀርቶ የጦር አውድማ ሆኑ::
ዝርያቸው እንዳይጠፋ ብቻ ሳይሆን እንዳያጠፉም መጠንቀቅ የሚያሻ ይመስለኛል:: ለማኅበረሰብ ንቃተ ኅሊና ከሚያበረክቱት አስተዋጽኦ በላይ የማጥቂያ ፣ የመራበሻ ፣ ማሳሳቻ ፣ . . . እየሆኑ ነበር:: የተቃውሞም እኮ አይነት አለው:: ዓመት ሙሉ ቡሄ ሲሉእኮ ነበር የሚከርሙት መች አበባየሆሽ ብለው ያውቃሉ? በግ ይመስሉን ይሆናል እንጂ በበግ ለምድ ከተማ የገቡ ተኩላዎች ነበሩ:: በጠባያቸው ከፍሬያቸው የተረዳነው ይህንን ነው:: ነከሱን እንጂ ርሀባችንን የሚያስታግሱ አልሆኑም:: የማትረባ ፍየል እየተረቱ አበሳጩን እንጂ መች መማሪያ ሆኑን? በጽሑፍህ ሚዛን የደፋልኝና የሚመጥን ሆኖ ያገኝሁት አንድ አዲስ ነገርን ብቻ ነው:: ሌሎቹን ግን ስማቸውንም ባታነሳ የተሻለ ነበር:: ወደፊት የሚመጣው ጉልበት በቋንቋም በዝቶ በክልል ከተሞች ላይም ማየት የምንችልበት እድል ይኖራል ብዬ አስባለሁ:: ካልሆነ ከ 10 ሺህ ለማይበልጥ እትማቸውና ለጠብ ያለሽ በዳቦ ብእራቸው የዝርያ ያህል ባያሳስበን እላለሁ:: ከመኖራቸው በላይ ይዘታቸውም ቢያሳስበን መልካም ነው:: የጅምሩ ታሪክ ይህን እንዲመስል ያደረግነው ራሳችን ነን በጥቂት ቁጥርም ይቀጥል:: አለ የምንለው እነ እከሌ ሲጽፉነው ካላልን በቀር ያሉትን ያቆ ይልን:: መልካም ሁኔታ ላይ አሉ ባይ ነኝ ወደፊትም ለውጡን የሚያግዝ ሥራ የሚሰሩ ሞግተው የሚያሸንፉ ሰላማዊ ጫና መፍጠር የሚችሉ ብእሮችን ተስፋ እናደርጋለን:: ነገ መልካም ይሆናል!
በጣም ወሳኝ ጉዳይ ነው ያነሳሀው የጋዜጦችና መጽሔቶች ጥራት ምንም ይሁን ምን እንዲጠፉ ማድረግ በሰው ልጅ የማሰብ ነጻነት ላይ መዝመት ነው የተገደበ ህሊና አይደለም ለእድገት ውሎ ለማደርም ብቃት የለውም በእውቀት ላይ የሚዘምት በትውልድ ላይ የፈረደ ነውና በተቻለን አቅም መቃወም አለብን
በነ አዲስ ዘመንና በነ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ላይ እንኳን እነ አጋረደች ጀማነህ፣ እነ ዳንዴው ሰርቤሎ፣ ሀይለ ዘበቅሎ ቤት፣ እነ አሸናፊ ዘደቡብ አዲስ አበባ፣ እነ ጠንክር ዘካዛንቺስ፣ እነ እሸቴ ዘጃንሜዳ፣ ይጽፏቸው የነበሩትን በሁለት እጅ የማይነሡ ጽሑፎች ሳስብ፤ በእሑድ ጠዋት ፕሮግራም ይቀርቡ የነበሩትን የነ መጽሐፈ ሲራክ ትረካዎች ሳስታውስ፣ ዛሬ ዛሬ በርግጥም ድርሰትና ፕሬስ በመጥፋት ላይ ያሉ ዝርያዎች ናቸው ያሰኘኛል፡፡
አንዳንዶቻችሁ በጣም ታስገርማላችሁ እስቲ ትንሽ ከዘረኝነትና ከተራ ጭፍን ደጋፊነት ወጥታችሁ ለአምስት ደቂቃ በነጻ ህሊናችሁ ለማሰብ ሞክሩ፡፡ እንኳንም ቀሩ ስለነሱ ማሰብ አያስፈልግም ሳይሆን ህዝብ አታሰፈልጉም ብሎ ይጣላቸው ነው እንጂ በግዳጅ በእስር በማንገላታት መሆን የለበትም እኛ እንደናንተ ልማታዊ መንግስታችን በሚያስብልን ሳይሆን እኛ እግዚአብሔር በሰጠን ነጻ ህሊናችን መርምረንና መዝነን እንትፋቸው ነው እናንተ ደግሞ ሁላችሁም ማለት ይቻላል ከነባለስልጣናቱ ጭምር ሁሉ እንደናንተ አህያ ወይም ድንጋይ ይመስላችዃል መሰል እኛ ገና የዲሞክራሲ ሀ ሁ ላየ ነን ትላላችሁ ሀ ሁ እኮ ከዚህ ነው የሚጀምረው ይህ እኮ ነው መሰረቱ ይህን አይነት ነጻነት ተገፎ መኖር በራሱ ምን ኑሮ ነው ሆድ አደርነት ካልሆነ እና ህዝብ መዝኖ ይጣል እንጂ መንግስት አይሁን
ኣብ ኢትዮጵያ ተቓውሞ ሰልፍታት ካብ ዝጅምር ልዕሊ ክልተ ዓመታት ኮይኑ’ሎ። ብሰንኪ እዚ ተቓውሞታት ድማ ሞት፡ ጉድለት አካል፡ንብረት ምዕናውን ማእሰርቲን ብሓፈሻ ፖለቲካዊ ቅልውላው ፈጢሩ’ሎ።
ተቓወምቲ ፖለቲካ’ታ ሃገር ግን ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስን ሰማያዊ ፓርቲን ግን እቲ መግለጺ ሓድሽ ነገር የብሉን ዝተለመደ አዘናጊዕካ ጊዜ መዓደጊ ውልቀ መላኪነት መቐጸሊ’ዩ ክብሉ ነጺጎሞ ኣለው።
ከአለምአቀፉ የጊዜው ፖለቲካዊ ቀኖና አንፃር ግብፅ ሳትወድ በግዷ ወደ ድርድር እንደምትመጣ ሳይታለም የታወቀ ነገር ነበር። ዛሬ ይሄው ግብፅና ሱዳን ትተውት ወደነበረው የ2015 የሶስትዮሽ ድርድር እንመለሳለን እያሉ ነው።
1. ግብፆች ” ኢትዮጵያ በገንዘብ እጥረትም ሆነ በሌላ ምክንያቶች ግድቡን መስራት አትችልም ስለዚህ በማይሆን ነገር ላይ መደራደር አያስፈልግም!” የሚለው ለዘመናት የቆየው የግብፆች አቋም እንደ ጧት ጤዛ መርገፉን አውቀዋል።
4. የኢትዮጵያ ህዝብ ዐባይን ሲገድብ ባዶ እጁን ሆኖ እንዳልሆነና ኢትዮጵያ አሰዋንን የሚንድ አቅም ገና ዱሮ እንዳላት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚርመሰመሱት ሰላዮቿ ያረጋገጡት ሀቅ ነው።
5.ያለንበት ዘመን የግሎባላይዜሽን ነው አንዳቸው ከአንዳቸው ጋር የሚፈልጉት ጥቅም ስላለ መደራደር እንጂ ወደ ሀይል መሄድ የሚያመጣውን ሽንፈት ካለፈ ታሪኳ ግብፅ በደንብ አውቃለች።
በጥቅሉ ከአማራ ክልል ሰከላ ከምትባል ትንሸ የምድር ገነት መንጭቶ ትልቁን ጣና ሰንጥቆ 10 አገሮችን አቋርጦ ሜዲትራኒያን ዉስጥ የሚቀረዉ የአባይ ወንዝ ለኢትዮጵያ በፈጣሪ የተሰጣት ንብረቷ ነው። ኢትዮጵያ በንብረቷ የአለም አቀፍ ህግን ጠብቃ ያሻትን መድረግ እንደምትችልና የአባይ ግድብን የሚያቆም ምድራዊ ሀይል እንደሌለ ገብቷታል።
ያዘቀጠው አሰር እየደፈረሰ የተቀጣጠለው እንጨት እየጨሰ መሬት ቁና ሁና የሰው ልጅ ሲጨንቀው እሳት ተያይዞ አገሩን ሲያለብሰው ባለቤት ተሰዶ አዱኛ ፈራርሳ አሞራ ሲያንዣብብ ተከምሮ ሬሣ ሥጋ ሲርበደበድ ነፍስ ይሽቆጠቆጣል የኔ እያቀዘፈው ደም ይገነፍሳል። ኮሽ ባለ ቁጥር ዞሮ ሲገላሙጥ እየተንሻተተ ገደሉን ሲባጥጥ ሲቃትት ሲደክም ሲርበው ሲጠማው ሥጋውን በመካድ ሞትን ይመኛል ሰው፡፡ የፍቅር ጥላነው ጭጋግ የደስታ ኀዘን መንገላታት፣ መታሠር መቸገር መቁሰል መሰቃየት የሌለው ፀጥታ ያንድነት እከክ ነው ልብሱ የነተበ በላብ በጭንቀት ገላው የረጠበ ተለዋዋጭ መልኩ ያልታወቀ ግቡ ኣልቋል ሞቷል ሲሉት ያው ይነትራል ልቡ። ሥጋ ተለያይቶ ሲቀር ኣጥንታቸው ማንንም በስሙ መጥራት የማንችለው መልካቸው ሲያጠፋ ሁነው እንዳልነበር እነሆ ርስታቸው የእኩል ቤት መቃብር፡፡ መድፍ የተከላቸው መትረየስ ዘርዝሮ ቦምብ የመገባቸው አይሮፕሳን በሮ፣ ታንክ በደነጎረው ጠመንጃ ዘርቷቸው ጢስ ወሃ እየሆነ ሲጠጡ ባፋቸው የታል የበቀሉት ወዴት ነው ቦታቸው ልምላሜአቸው የታል ፍሬያቸው የታለ ?? ሐውልቱ ያንጋዩ ምን አጎነቆለ ! ባንድ በኩል ደግሞ የሰላም ሚዛን ነው ። የበዛን አረሞ የሚያስተካከለው:: ሰላም ብዙ ሲቆይ ታምሩ ይሻግታል መሠረቱ ዝጎ ቀስ ብሎ ይወድቃል ፣
“የሀገራችን ችግር የሚፈታው የችግሮችን ስፋትና ጥልቀት በሚረዱ ምሁራን በመሆኑ የምንግዜም ጠላታችን የሆነውን ድህነት ለማስወገድ ተመራቂ ተማሪዎች በተመረቁበት መስክ ትኩረት ሰጥተው የመስራት ትልቅ ሃላፊነት አለባቸው”
በድኅረ ምርቃ መርሀ ግብር በሁለተኛ ዲግሪ በመደበኛውና በተከታታይ መርሀ-ግብር 2254 ተማሪዎች፣ በሦስተኛ ዲግሪ መርሀ-ግብር 40 ተማሪዎች፣ እንዲሁም በስፔሻሊቲ መርሀ-ግብር 41 ተማሪዎች፣ በምስክር ወረቀት መርሀ-ግብር 642 ተማሪዎች በድምሩ 7520 ተማሪዎችን በበይነ-መረብ በመታገዝ በዛሬው እለት አስመርቋል፡፡ ከተመራቂ ተማሪዎቸ መካከል 2345 ሴቶች ሲሆኑ፤ ከነዚህ ሴት ተመራቂ ተማሪዎች መካከል አምስቱ የሦስተኛ ዲግሪ ተመራቂ ተማሪዎች መሆናቸው ታውቋል፡፡
በምረቃ ሥነ-ስርዓቱ የኢ.ፍ.ድ.ሪ የጤና ሚኒስቴር ሚኒስቴር ድኤታና የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ አባል ወ/ሮ ሰሀረላ አብዱላሂ፣ ፕ/ር ማስረሻ ፈጠነ የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ዋና ዳሬክተርና የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ አባል እንዲሁም ዶ/ር አለማየሁ ዋሴ የአማራ መልሶ ማቋቋም ልማት ድርጅት /አመልድ/ ዋና ዳሬክተርና የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ አባል፣ የዬኒቨርሲቲው የሴኔት አባላት፣ ዲኖችና ዳይሬክተሮች እና ሌሎች እንግዶች ተገኝተዋል፡፡
በስነ-ስርዓቱ የባህር ዳር ዪኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ፍሬው ተገኘ ለተመራቂ ተማሪዎችና ለተመራቂ ቤተሰቦች እንኳን ደስ ያላችሁ መልክዕት አስተላልፈዋል፡፡ በመልዕክታቸውም አለምን ባስጨነቀው የኮሮና ወረርሽኝ ተግዳሮት ሳይደናቀፋ የሚጠበቅባቸውን አሟልተው ለተመረቁ ተማሪዎች አድናቆታቸውን ገልፀው ወደ ቀደምት ትልቅነታችን እና ጥበብ ለመመለስ እና አሁን የጀመርናቸውን የአባይ ግድብን ጨምሮ ግዙፍ ፕሮጀክቶች ለማሳካት የጋራ መድሃኒት ስለሚያስፈልገን ሁላችንም ለሀገራችን ሰላም በጋራ መስራት እንደሚገባን አሳስበዋል፡፡
የኮረና ቫይረስን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር እየተደረገ ባለው እንቅስቃሴ ዩኒቨርስቲዎች ሕይወትን ለመታደግ የእውቀት እና የህዝብ ተቋምነታቸውን ማስመስከራቸውን ጠቅሰው ለዚህም ባሕር ዳር ዪኒቨርሲቲ የኮረና ቫይረስን ለመከላከል የሚያስችሉ ቁሳቁሶችን በማምረት እና በርካታ የፈጠራ ስራዎችን በማበርከት ህብረተሰቡን ከወረርሽኙ እየታደገ መሆኑን ዶ/ር ፍሬው ገልፀዋል፡፡ በተጨማሪም በአሁኑ ወቅት ተማሪዎች በኮቪድ 19 ምክንያት ሙሉ በሙሉ ከትምህርት እንዳይለዩ በዩኒቨርሲቲው የICT ባለሙያዎች የበለፀገ የትምህርት አስተዳደር ስርዓት (Learning management System) ለአማራ ክልለዊ መንግስት ትምህርት ቢሮ ማበርከቱን አውስተዋል፡፡
በምረቃ ስነ-ስርዓቱ ላይ በክብር እንግድነት የተገኙት የኢ.ፍ.ድ.ሪ የውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር ሚንስትርና የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ ሰብሳቢ ዶ/ር ኢንጂነር ስለሽ በቀለ እንዳሉት መማር ትርጉም የሚኖረው የህብረሰተቡን ኑሮ ማሻሻልና ለችግሮቹ መፍቻ የሚሆን አዳዲስ አሰራሮችንና ሀሳቦችን መፍጠር ሲቻል መሆኑን ጠቁመው የሀገራችን ችግር የሚፈታው የችግሮችን ስፋትና ጥልቀት በሚረዱ ምሁራን በመሆኑ የምንግዜም ጠላታችን የሆነውን ድህነትን ለማስወገድ ተመራቂ ተማሪዎች በተመረቁበት መስክ ትኩረት ሰጥተው ለመስራት ትልቅ ሃላፊነት እንዳለባቸው አሳስበዋል፡፡
በአክለውም ባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የልሕቀት ማዕከል ለመሆን የሚያደርገውን ትጋት አድንቀው በእምቦጭ ዙሪያ ብዙ ሥራ መሥራት የሚያስችል በመሆኑ ዩኒቨርሲቲው ትኩረት ሰጥቶ በስፋት እንዲሰራ ጥሪ አቅርበዋል። ከአባይ ፏፏቴ ጀምሮ እስከ ሰሜን ብሄራዊ ፓርክ ድረስ ትኩረት በመስጠት የቱሪዝም ኮሪደር ለማድረግ የሚቻልበትን ምርምር በመስራት መሻሻል የሚገባቸውን ጉዳዮች ማሳየትም ከዩኒቨርሲቲው እንደሚጠበቅ ዶ/ር ኢንጂነር ስለሽ ተናግረዋል፡፡
የምረቃ ሥነ-ስርዓቱን ጥቂት ተማሪዎች አዳራሽ ውስጥ በአካል በመገኘት አብዛኛዎቹ ተመራቂ ተማሪዎች ደግሞ በየቤታቸው ሆነው በአማራ ቴሌቪዥን ከጥበብ ህንፃ የመሰብሰቢ አዳራሽ በቀጥታ ስርጭት፣ በፌስቡክ እና ዩቲዩብ የተላለፈውን ታድመዋል፡፡
በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ሕክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅና በአንዳሳ ደብረ መንክራት ቅዱስ ጊዮርጊስ ገዳም መካከል የአዕምሮ ሕክምናን በተቀናጀ መልኩ ለማሳደግ “አገር-በቀል ዕውቀትን ከዘመናዊ ሕክምና ጋር በማጣመር የአዕምሮ ጤና እንክብካቤን ማሳደግ” በሚል መሪ ቃል ነሐሴ 15፣2012 ዓ.ም በሕክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ጥበበ ግዮን ግቢ በስነ-አዕምሮ ትምህርት ክፍል አዘጋጅነት ውይይት ተደርጓል።
የውይይቱ ዓላማ በአገራችን በተለይም በክልላችን በአዕምሮ ህመም ምክንያት የሚደርሰውን መጠነ-ብዙ ተጽዕኖ መቀነስና የአዕምሮ ህመም ታማሚዎችን የተቀናጀ የመንፈሳዊ ወይም የፀበልና የዘመናዊ ሕክምና አገልግሎት እንዲያገኙ በማድረግ የታማሚዎችን የአዕምሮ ጤና በማሻሻል፣ ቤተሰቦቻቸውና አገር ላይ የሚደረሰውን ጫና በመቀነስ ለህብረተሰባቸው ብሎም ለአገራቸው አምራች ዜጋ እንዲሆኑ ማስቻል ነው። ኮሌጁ ከተሰማራባቸው አራት አብይ ዓላማዎች ማለትም መማር-ማስተማር፣ ማህበረሰብ አገልግሎት፣ ምርምር እና የሕክምና ስራ አንፃር የሚኖረው ቀጥተኛ ጥቅም ከፍተኛ ሲሆን ከዚህም በተጨማሪ አገር በቀል ጥበብንና ዕውቀትን በዘመናዊ መንገድ በምርምር በመደገፍ ዩኒቨርሲቲው ላስቀመጠው በቅርቡ በአፍሪካ ከምርጥ የምርምር ተቋማት አንዱ የመሆን ራዕይ እውን መሆን የራሱን ድርሻ እየተወጣ ይገኛል።
በውይይቱም የሚመለከታቸው የተለያዩ አካላት የተጋበዙ ሲሆን በዋናነት ግን የአንዳሳ ደብረ መንክራት ገዳም አስተዳዳሪና ካህናት አባቶች፣ አጥማቂያን፣ ሰባኪያን፣ የአንዳሳና አካባቢው ታዋቂ ሰዎችና የሃገር ሽማግሌዎች፣ ከአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ጤና ቢሮ፣ ገዳሙ የሚገኝበት ወረዳ ማለትም ከባህርዳር ዙሪያ ወረዳ ጤና ጽ/ቤት፣ የአንዳሳ ጤና ጣቢያ ሃላፊና ከባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ቢሮ ማለትም የአስተዳደርና ቢዝነስ ም/ፕሬዝዳንትና ከሕ/ጤ/ሳ/ኮ ዋና ስራ አስፈጻሚ እንዲሁም ሌሎች የሚመለከታቸው የስራ ሃላፊዎች ተገኝተዋል።
የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ አስተዳደርና ቢዝነስ ም/ፕሬዝዳንት አቶ ብርሃኑ ገድፍ መድረኩን በእንኳን ደህና መጣችሁ መልዕክት ካስከፈቱ በኋላ የኮሌጁ ዋና ስራ አስፈጻሚ ዳይሬክተር ፕሮፌሰር የሺጌታ ገላው የውይይቱን ዓላማ በማስተዋወቅ ውይይቱን አስጀምረዋል፡፡ በስነ-አዕምሮ ትምህርት ክፍል በኩል ስለ አዕምሮ ጤና እና አዕምሮ ህመም ለተወያዮች የመነሻ ፅሁፍ የቀረበ ሲሆን ለሚታቀዱ ስራዎች ክንውን ሲባል በተቀናጀ መልኩ የአዕምሮ ታማሚዎችን በመንከባከብ ከሚሰሩት ተቋማት ማለትም የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል፣ ከዕንጦጦ ኪዳነ-ምህረትና ከሽንቁሩ ሚካኤል ገዳማት ጋር እየሰሩበት ያለው ተሞክሮ (ልምድ ልውውጥ) ለታዳሚዎች ቀርቧል።
ከዚህ በመቀጠል መድረኩ ‘እኛስ እንዴት በቅንጅት መስራት እንችላልን?’ በሚል የውይይት መነሻነት፣ እንግዶች ሃሳብ እንዲያንሸራሽሩ ተደርጓል፡፡ ከአንዳሳ ደብረ-መንክራት የመጡ አባቶች ገዳሙ ከዩኒቨርሲቲው ጋር የነበረው ግንኙነት የቆየ እንደሆነና በተለይም የተለያዩ ወረርሽኞች ሲከስቱ (ለምሳሌ ወባ፣ አተት) ኮሌጁ የጤና ባለሙያዎችን በመላክ ከፍተኛ ድጋፍ ሲያደርግ መቆየቱን ከገለፁ በኋላ አሁንም የአዕምሮ ህመም ያለባቸው ምዕመናን በገዳሙ በጣም በከፍተኛ ቁጥር ስለሚገኙና ከፀበል ውጭ ዘመናዊ ሕክምና ስለማይከታተሉ የቅንጅት ስራውን መጀመር አድንቀው ከዩኒቨርሲቲው ጋር አብረው መስራት አስፈላጊ መሆኑን ገልፀዋል፡፡
6. ወደ ገዳሙ የሚመጡ ባለሙያዎች የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ አማኝ መሆን አንደሚገባቸውና ከዩኒቨርሲቲው በደብዳቤ ህጋዊነታቸውን በማረጋገጥ እንዲላኩ፣ ወደ ገዳሙ ለዚህ ስራ ተብሎ ከመጡ በኋላ የሚሰሩት ስራም በስምምነታችን ላይ የተፈቀዱትን ብቻ መሆን እንደሚኖርበት ገልጸዋል።
በውይይቱ ላይ የታደሙ የአካባቢው ታዋቂ ሰዎችና ሽማግሌዎችም በበኩላቸው የቅንጅት ስራው ለአዕምሮ ታማሚዎች የሚሰጠው ጠቀሜታ የጎላ መሆኑንና ለአካባቢው ማህበረሰብም መልካም እድል መሆኑን ገልጸው የሚከተሉትን አንኳር ነጥቦች አንስተዋል፡፡
1. የአካባቢው ማሕበረሰብ የገዳሙ ጠባቂ እንደመሆኑ መጠን ከገዳሙ ጋር የሚሰሩ የቅንጅት ስራዎች ለማሕበረሰቡ በተለያየ መንገድ በማስተዋወቅ ጠቀሜታውን ማስተማር አንደሚገባ ፣
2. ምንም እንኳን ሕብረተሰቡ አማኝ እንደሆነና ለማንኛውም የአዕምሮ ህመም ጸበል ቦታ እንደሚያዘወትር ቢታውቅም በእርኩስ መንፈስ የሚመጣውን የአዕምሮ ህመም በፀበል መከላከልና ማዳን ቢቻልም በተለያዩ ችግሮች ለሚከሰት ጭንቀት ግን ዘመናዊ ህክምና እንደሚያስፈልግ ለማህበረሰቡ ትምህርት ቢሰጥ መልካም እንደሆነ፤ለምሳሌ፣ አንድ ገበሬ ቀንጃው በሬ (ብቸኛ በሬው) ቢሞትበትና በአዕምሮ ጭንቀት ቢታመም ይህ በምክር አገልግሎትና በዘመናዊ ህክምና ሊድን ይችላል እንጂ በፀበል ስለማይድን የተቀናጀ የአዕምሮ ጤና እንክብካቤ ለዚህ ዓይነቱ የአዕምሮ ጭንቀት በጣም አስፈላጊ መሆኑን ገልፀዋል።
3. ምንም እንኳን አንዳንድ የአካባቢው የአዕምሮ ታማሚዎች አልፎ አልፎ ወደ ዘመናዊ ሕክምና ሂደው መድኃኒት ቢሰጣቸውም በቤተሰቦቻቸው ጫና ወደ ፀበል ቦታ ሲወሰዱ አንዳንድ የእምነት አባቶች መድኃኒት መውሰድ እምነትን ማጓደል እንደሆነ በመገሰጽ መድኃኒት መውሰዳቸው እንዲቋረጥ ምክንያት ስለሚሆኑ የቅንጅት ስራው ይህን መሰል ችግር ያስቀርልናልና መልካም ነው ሲሉ የአካባቢው ሽማግሌዎች ጠቀሜታውን ገልጸዋል።
በሌላ በኩል የአንዳሳ ጤና ጣቢያ ኃላፊም የቅንጅት ስራው በጣም አስፈላጊና ለማህበረሰቡ ጠቀሜታው የጎላ መሆኑን ገልጸው ጤና ጣቢያውም የሚጠበቅበትን ለማገዝ ፍቃደኛ መሆኑንና ከገዳሙና ዩኒቨርሲቲው ጎን ሆኖ ህብረተሰቡን ለማገዝ ዝግጁ መሆኑን አስረድተው ስራው ውጤታማ እንዲሆን ከሦስቱ አካላት ማለትም ከዩኒቨርሲቲው፣ ከገዳሙ አባቶች እና ከአንዳሳ ጤና ጣቢያ ኮሚቴ ተዋቅሮ ቢሰራ መልካም እንደሆነ ገልጸዋል።
የዩኒቨርሲቲው የአስተዳደርና ቢዝነስ ም/ፕሬዝዳንት አቶ ብርሃኑ ገድፍ የገዳሙ አባቶች የዩኒቨርሲቲውን ጥሪ አክብረው ለውይይት ስለመጡ አመስግነው የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝዳንት ከአቅም በላይ በሆነ ችግር ምክንያት አለመገኘታቸውን ጠቅሰው ዩኒቨርሲቲውን በመወከል ከገዳሙ ተወያዮችና ከአገር ሽማግሌዎች ለተነሱት ሐሳቦች ማብራሪያ በመስጠት ለቅንጅት ስራው ውጤታማነት የሚያግዙ መሰረታዊ ስራዎችን እንደሚሰራ ገልፀዋል፡፡ አቶ ብርሃኑ አክለውም የሚከተሉትን ነጥቦችና የውሳኔ አቅጣጫዎች አስቀምጠዋል፤
1. የቅንጅት ስራው በሚሰራበት ወቅት ሊፈጠር የሚችልን ስጋት ለመከላከል በገዳሙ አባቶች በኩል የገዳሟን ዶግማ ከማስጠበቅ አንፃር ለተነሱት የጥንቃቄ ሐሳቦች፣ ዩኒቨርሲቲው በኮሌጁ በኩል የዕቅድ ትውውቅ ፕሮግራም እንደሚያዘጋጅና የሚሰሩ ስራዎች በግልጽ ለውይይት እንደሚቀርቡ፤
የሕክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጁ ዋና ስራ አስፈጻሚ ዳይሬክተር ፕሮፌሰር የሺጌታ ገላው በበኩላቸው ኮሌጁ ገዳሙ ድረስ ሄዶ መወያየት ሲገባው ካለው የመሰብሰቢያ ቦታ አመችነት አንፃር አባቶችን ወደ ኮሌጁ እንዲመጡ መደረጉ የማንገላታት ባህሪ ቢኖረውም አባቶች ግን በተያዘው ቀጠሮ መሠረት በመገኘታቸው ከፍተኛ ምስጋና አቅርበዋል፡፡ ፕሮፌሰር የሺጌታ የእምነት አባቶች ለሕክምና ሙያና አገልግሎት እጅግ እንደሚያስፈልጉ ጠቅሰው ካሁን በፊትም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ስትሰራበት እንደቆየች ጠቅሰዋል፡፡ ይህ የቅንጅት ስራ የዘገየና የኮሌጁ ድክመት መሆኑን ገልጸው የእለቱ ውይይት ጥሩና መልካም አጋጣሚ እንደሆነና ኮሌጁ በስነ-አዕምሮ ህክምና ብቻ ሳይሆን በሌሎችም ሙያዎች ከገዳሙ ጋር በጋር መስራቱ የሚኖረውን የላቀ ጠቀሜታ አብራርተዋል። ፕሮፌሰር የሺጌታ ከዚህም ጋር አያይዘው የእምነት አባቶች በየእምነታቸው ሆስፒታል ድረስ እየመጡ ታማሚዎችን እንዲጠይቁና ለታማሚዎች የመንፈስ ጥንካሬ እንዲሰጡ ለወደፊቱ ይመቻቻልም ብለዋል።
በመጨረሻም ከገዳም አባቶች፣ ከዩኒቨርሲቲው ማሕበረሰብና ከአካባቢው ሽማግሌዎች የተውጣጣ ኮሜቴ ተዋቅሮ ቀጣይ የቅንጅት ስራዎች እንዲሰሩ በመወሰን ውይይቱ በጥሩ ሁኔታ ተጠናቋል።
በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ እና በአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ትምህርት ቢሮ መካከል በተደረገ ስምምነት መሰረት በዩኒቨርሲቲው አይ.ሲ.ቲ ዳይሬክቶሬት ክፍል የተሰራው የትምህርት ማስተዳደሪያ ስርዓት ርክክብ ተፈፅሟል፡፡
በመርሃ ግብሩ በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የኢንፎርሜሽንና ስትራቴጂክ ኮሙኒኬሽን ም/ፕሬዝዳንት ዶ/ር ዘውዱ እምሩ እንዳሉት ዩኒቨርሲቲው የኮረና ቫይረስ ከተከሰተበት ጊዜ አንስቶ ስርጭቱን ለመግታት ከሚደረጉ ከፍተኛ ጥረቶች ውስጥ የተለያዩ የፈጠራ ስራዎችን በመስራት ህብረተሰቡን ከወረርሽኙ ለመከላከል የሚያስችሉ ተግባራትን ሲያበረክት ቆይቷል ፡፡ የወረርሽኙ መከሰት ካስቀራቸው ነገሮች አንዱና ለትምህርቱ መስክ አዲስ መንገድ ያሳየው የገፅ ለገፅ ትምህርት መቅረቱ ነው፡፡ እንደ ዶ/ር ዘውዱ ገለፃ ለዚህም የኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ዳይሬክቶሬት ከሚያደርጋቸው ያላሳለሰ ጥረቶች አንዱ በሆነውና ተማሪዎች በያሉበት ቦታ የማስተማሪያና የምዘና መሳሪያዎች እንዲደርሷቸው እና በትምህርቱ እየተሳተፉ እንዲቆዩ ለማድረግ እየተሰሩ ያሉ ስራዎች በጣም አበረታች ናቸው ብለዋል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በተለይ ባሁኑ ስዓት በዩኒቨርሲቲው አገልግሎት እየሰጠ ያለው የቪዲዮ ኮንፈረሲንግ ሲስተም በሙሉ ተግባር ላይ እንዲውል በማድረግ ዛሬ ላይ የሁለተኛ እና የሶስተኛ ዲግሪ ተማሪዎቻችን የመመረቂያ የጥናት ፅሁፎቻቸውን በያሉበት ቦታ ሆነው ርቀት ሳይገድባቸው ስራዎቻቸውን በማቅረብ ተፈትነው ነሀሴ 23 ቀን በሚከናወነው ምረቃ ለመታደም በዝግጀት ላይ እንዲሆኑ ማድረግ ተችሏል ብለዋል፡፡ ከዚህም ባለፈ የትምህርት ማስተዳደሪያ ስርዓትን በዩኒቨርሲቲያችን ደረጃ በመስራት ተማሪዎች እና መምህራን የፊት ለፊት መስተጋብሩ በተቋረጠበት ስዓት ስራዎቹ ሳይቋረጡ በሁሉም የትምህርት ክፍሎች ስልጠናዎችን ሲያካሂድ ቆይቷል ፡፡
አያይዘውም ዛሬ ለትምህርት ቢሮ በይፋ የሚረከበው የትምህርት ማስተዳደሪያ ስርዓት በተለይ ዩኒቨርሲቲው በስትራቴጅክ ዘመኑ የe- university ወይም ቴክኖሎጂን በመጠቀም ትምህርት መማርና ማስተማርን ምርምርና የማህበረሰብ አገልግሎት ተግባራቶችን ለማዘመን በሚደረገው እንቅስቃሴ ውስጥ ዩኒቨርሲቲውን ከፍ ለማድረግ ያስቻለ ስራ ነው ብለዋል ፡፡
በመርሃ ግብሩ የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ፍሬው ተገኘ ባስተላለፉት መልእክት ዩኒቨርሲቲው አገሪቱ የምትፈልገውን የሰለጠነ የሰው ሀይል ማፍራት፣ ችግር ፈች ምርምር መስራት እና የማህበረሰብ አገልግሎት መስጠት መሆኑን አስታውሰው፤ በአዲሱ የትምህርት ፍኖተ ካርታ ዩኒቨርሲቲዎች በተልኮ እንዲደራጁ በተደረገው ጥናት ባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ሁለት የዕቅድ ዘመናትን (ከአስር ዓመት በላይ) የምርምር ዩኒቨርሲቲ ሁኖ ሲሰራ በመቆየቱ ባለፈው አመት በአገር አቀፍ ደረጃ በተደረገ ጥናት የምርምር ዩኒቨርሲቲ ለመሆን በመጀመሪያ ደረጃ የተቀመጠ ዩኒቨርሲቲ መሆኑን ያስታወሱት ፕሬዝዳንቱ የዩኒቨርሲቲው አይ.ሲ.ቲ ክፍል በራሳቸው ፍላጎት ተነስተው ቴክኖሎጂን ተጠቅመው ችግር ፈች ምርምር በመስራት ሀምሌ 23 ለምናስመርቃቸው ተማሪዎች ጉልህ ድርሻ ከማበርከት ባሻገር ህዝብንና ሀገርን ለመጥቀም ሰርተው በማቅረባቸው አመስግነዋል ፡፡
በትምህርት ማስተዳደሪያ ስርዓቱ ዙሪያም የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ አይ.ሲ.ቲ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ይበልጣል ማሩ በበኩላቸው ዩኒቨርሲቲያችን ለሀገር የሚጠቅሙ በጣም ትልልቅ ሲስተሞችን በማዳበር እውቅና ያለው መሆኑና ይህም የሆነው በማኔጅመንቱ ጥሩ የሆነ ድጋፍ ስላለ ነው ብለዋል፡፡ አክለውም የኮቪድ ወረርሺኝን ተከትሎ የተለያዩ ስራዎችን በማበርከት እንደቆዩ አስታውሰው አሁንም ለክልላችን መማር ማስተማር ይውል ዘንድ ትምህርት ቦታ እና ጊዜ እንዳይወስነው የሚያስችል ቴክኖሎጂ አበርክተናል ብለዋል ፡፡
በመጨረሻም በዩኒቨርሲቲው የተሰራውን የትምህርት ማስተዳደሪያ ስርዓት በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ፍሬው ተገኘ እና በቢዝነስና ልማት ም/ፕሬዚዳንት ወ/ሮ ገዳም ማንደፍሮ Official Handover of Amahara National Regional State Educational Bureau learning Management System የተሰኘውን ማስተግበሪያ ቁልፍ በአብክመ ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ለዶ/ር ይልቃል ከፋለ አስረክበዋል ፡፡
ለባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ጥበበ ግበበ ግዮን ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል፣ ለባህር ዳር ከተማ ትምህርትና ጤና መምሪያ “Frances G. Cosco Foundation (FGCF)” /ኤፍ. ጂ. ሲ. ኤፍ./ ከተሰኘ ዓለም አቀፍ በጐ አድራጐት ድርጅት የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከላከያ ቁሳቁስ በሆስፒታሉ ቅጥር ግቢ ውስጥ ርክክብ ተካሄደ።
የመርሐ-ግብሩን መጀመር ይፋ ያደረጉት የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የህክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ዋና ስራ አስፈፃሚ ዳይሬክተር ፕ/ር የሺጌታ ገላው ለታዳሚዎች የእንኴን ደህና መጣችሁ መልዕክታቸውን አስተላልፈዋል፡፡አክለውም ወቅቱ ሀገራችንን ጨምሮ ሁሉም የዓለም ህዝብ ከኮሮና ቫይረስ ጋር ፍልሚያ የሚደረግበት መሆኑን ጠቁመው ለተደረገው ድጋፍ በኮሌጁ ስም ምስጋና አቅርበዋል።
ድርጅቱ ከአሁን በፊት ለባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲም ሆነ ለሌሎች ተቋማት በርካታ ድጋፍ እንዳደረገና ድጋፉ ወረርሽኙ ከሚጠበቀው በላይ በጨመረበት ወቅት መሆኑ ይበል የሚያሰኝ እንደሆነ ፕሮፌሰሩ አውስተው በሆስፒታሉ ስም ቢሰጥም ለአካባቢው ማህበረሰብ ከፍተኛ አገልግሎት እንዳለው በመግለፅ ለወደፊት ቀጣይነት እንዲኖረው አሳስበዋል።
የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ምርምርና ማህበረሰብ አገልግሎት ም/ፕሬዝዳንት ዶ/ር ተስፋዬ ሽፈራው በበኩላቸው ለተደረገው ድጋፍ በዩኒቨርሲቲው ስም ምስጋና አቅርበው ድርጅቱ ከአሁን በፊት “ትምህርት ለለውጥ” በሚል መሪ ቃል ከዩኒቨርሲቲው ጋር በመተባበር አራት ትምህርት ቤቶችን ከተለመደው ወጣ ባለ እና በተሻለ መንገድ እንዲገነባ በማድረግ በርካቶ ከአገልግሎቱ ተጠቃሚ ሆነዋል።
በተጨማሪም ሆስፒታሉ መማር ማስተማርን ምርምርን እና የማህበረሰብ አገልግሎትን ሶስቱንም የዩኒቨርስቲውን አምዶች አሳልጦ እየሰራ መሆኑን ም/ፕሬዝዳንቱ ተናግረዋል።
የበጐ አድራጐት ድርጅቱ የአማራ ክልል አስተባባሪ የሆኑት አቶ አብዮት አሸናፊ ድርጅቱ በአማራ ክልል በተመረጡ 5 ዞኖች እንደሚሰራና ለወደፊትም ተደራሽነቱን እንደሚያስፋፋ ገልፀው ከዩኒቨርሲቲው ጋርም በርካታ ስራዎችን እያከናወነ እንደሆነ ተናግረዋል።
አስተባባሪው በማከልም የቀረቡት ቁሳቁሶች 11 አይነት እንደሆኑና ለዩኒቨርሲቲው፣ ለባሕር ዳር ከተማ ትምህርት መምሪያ እና ጤና መምሪያ ጭምር በገንዘብ ቢተመን ከ6 መቶ ሺህ ብር በላይ ድጋፍ እንዳደረጉ ተናግረው በክልሉ ለሚገኙ ለ14 ትምህርት ቤቶችም 4 ሰዎችን በአንድ ጊዜ የሚያስታጥብ ከንክኪ ነፃ የሆነ የእጅ መታጠቢያ ማበርከታቸውን ተናግረዋል።
ከቁሳቁሶች መካከል ደረጃውን የጠበቀ የህክምና ባለሙያዎች አልባሳትና ከንክኪ ነፃ የሆነ የሙቀት መለኪያ እንደሚገኙበት አስገንዝበው ለወደፊት ት/ት ሚኒስቴር በሚያወጣው መመሪያ መሰረት ት/ቤቶች ቢከፈቱ ተማሪዎችን በምን ዓይነት መልኩ ከወረርሽኙ መታደግ እንደሚገባ እንዲሁም የዓይን ችግር ያለባቸውን ተማሪዎች ለማገዝ በርካታ ስራዎችን እያከናወኑ እንደሆነ አስተባባሪው ተናግረዋል።
የባሕር ዳር ከተማ ትምህርት መምሪያ ኃላፊ አቶ ተሻገር አዳሙ ድርጅቱ በተለይ ትምህርት ላይ መሬት የነካ ስራ በስፋት እየሰራ መሆኑንና 5 ትምህርት ቤቶችን በፍጥነትና በጥራት አስገንብቶ ምቹ ክፍሎችን በመፍጠር አኩሪ ተግባር እንዳከናወነ ተናግረው አሁን ለተደረገው ድጋፍም ላቅ ያለ ምስጋና አቅርበዋል።
የባሕር ዳር ከተማ ጤና መምሪያ ተወካይ አቶ ተስፋ ሞላ በአሁኑ ወቅት በሃገራችንም ሆነ በከተማችን ወረርሽኙ እየተስፋፋ ባለበትና የመከላከያ ቁሳቁሶች እጥረት በተከሰተበት ወቅት እርዳታው መድረሱ አስፈላጊ ጊዜ ላይ እንደሆነ አስገንዝበው ለተደረገው ድጋፍ ምስጋና አቅርበዋል።
ርክክቡ የተካሄደው በድርጅቱ አስተባባሪ አቶ አብዮት እና በዶ/ር ተስፋዬ አማካኝነት ሲሆን የጥበበ ጊዮንን ፕ/ር የሺጌታ፣ የባህር ዳር ከተማ ትምህርት መምሪያን አቶ ተሻገር እና የባሕር ዳር ከተማ ጤና መምሪያን አቶ ተስፋ ተረክበዋል።
በምርምርና ማህበረሰብ አገልግሎት አስተባባሪነት በሶሻል ሳይንስ እና ሂውማኒቲስ ፋኩልቲዎች እንዲሁም ፣ በትምህርትና ስነ ባህሪ ፣ ሳይንስ እና በቢዝነስና ኢኮኖሚክስ ኮሌጆች የሚገኙ መምህራንና ሰራተኞች በቤዛዊት ተራራ የችግኝ ተከላ አካሄዱ፡፡
በመርሃ ግብሩ የሶሳይቲ ፎር ኢኮ ቱሪዝም እና ባዮዳይቨርሲቲ ኮንሰርቬሽን በጎ አድራጎት ሲቪል ማህበር ስራ አስኪሂያጅ ትዝታ የኔአለም እንዳሉት እየለማ ያለው እና በእለቱ ችግኝ የተተከለበት ቦታ ከባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ጋር በ225 ሄክታር መሬት የላንታና ካማራ አረምን ማስወገድ እና መልሶ ማልማት የ5 ዓመት ፕሮጀክት እየተካሄደበት የሚገኝበት አካባቢ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ አያይዘውም ችግኞቹ አገር በቀል የሆኑ እና ሌሎችም የተካተቱበት ሲሆን በየእለቱ ችግኞችን የሚንከባከቡ ጊዚያዊ ሰራተኞች እንዳሉ ገልፀዋል ፡፡
ባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ሀገራችን የያዘችውን የአረንጓዴ አሻራ ችግኝ የመትከል ሰፊ እቅድ ተከትሎ በተለያዩ ቦታዎችና ቀናት በ2012 ዓ.ም. ከፍተኛ አመራሮችንና መላውን የዩኒቨርሲቲውን እና በአማራ ክልል የሚገኙ የዩኒቨርሲቲ ከፍተኛ አመራሮችንም ያሳተፈ ችግኝ የመትከል መርሃ ግብር እንዳካሄደ ይታወቃል፡፡
ባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ "የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብን ከደለል፣ የአባይን ወንዝ እና የጣና ሐይቅን ከእንቦጭ እንታደግ” በሚል መሪ ቃል የዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንቶች እና የባህር ዳር ከተማ ም/ከንቲባን ጨምሮ ሌሎች የሥራ ኃላፊዎች በተገኙበት በቤዛዊት ተራራ የችግኝ ተከላ ተካሄደ፡፡
በመርሀ ግብሩ የባሕር ዳር ከተማ ም/ከንቲባ አቶ አማረ አለሙ የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ለከተማዋ እስትንፋሷ መሆኑን አውስተው፣ የጣናንና አባይን ህልውና ለማስቀጠልና ከደለል ለመታደግ ተቋማት በያሉበት ችግኞችን በመትከል የአካባቢ ጥበቃ ስራዎችን በተካታታይ መስራት እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡
የአማራ ክልል የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች ፎረም ሰብሳቢ ዶ/ር አባተ ጌታሁን በበኩላቸው ችግኞች ፀድቀው ለተፈጥሮ ሐብት ጥበቃና ለህብረተሰቡ ኢኮኖሚያዊ ጥቅም እንዲሰጡ ዩኒቨርሲቲዎች የሚያለሙዋቸው ቦታዎች ህብረተሰቡን በባለቤትነት ያሳተፈ መሆን እንደሚኖርበት ተናግረዋል፡፡
የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ፍሬው ተገኘ ሲናገሩም በጉና ተራራ የተጀመረው የዩኒቨርሲቲዎች የአካባቢ ጥበቃ ስራ በጮቄ ተራራ ቀጥሎ ባህር ዳር በቤዛዊት ተራራ ችግኞችን በመትከል ታሪካዊ ጉዞውን እያደረገ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ ችግኞች መፅደቃቸውን መከታተልና የጥናትና ምርምር ማዕከል እንዲሆኑ ማድረግ ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት እንደሚጠበቅ ጠቁመው የተፈጥሮ ሀብትን ከመጠበቅ አንፃር ተከታታይ ስራዎች መሰራት እንዳለባቸው አፅንኦት ሰጥተው አሳስበዋል፡፡
አክለውም ባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የላንታና ካማራ /የረኛ ቆሎ/ አረምን ከማስወገድ ጀምሮ በርካታ የልማት ስራዎችን ከሶሳይቲ ፎር ኢኮቱሪዝም እና ባዮዳይቨርሲቲ ኮንሰርቬሽን በጎ አድራጎት ማህበር ጋር በመተባበር እየሰራ መሆኑን አውስተዋል፡፡ በቀጣይም በተራራው የኬብል ካር ቴክኖሎጂን በመዘርጋት ለተማሪዎች አገልግሎት የማዋል እቅድ እንዳለው ጠቅሰው በተጨማሪም ዩኒቨርሲቲው ከከተማ አስተዳደሩ ጋር በመሆን የከተማዋን መዋቅራዊ ፕላን እየሰራ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
በመጨረሻም የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ኢንፎርሜሽን ስትራቴጂክ ኮሙኒኬሽን ም/ፕሬዚዳንት ዶ/ር ዘውዱ እምሩ የዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንቶች እና የአማራ ክልል አመራሮች ባሉበት የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ በአባይ ወንዝ ላይ ያወጣውን የአቋም መግለጫ አቅርበዋል፡፡
አመራሮች ከችግኝ ተከላው በፊት ባሕር ዳር ዩኒቨርስቲ የሚገኘውን የኢትዮጵያ ማሪታይም አካዳሚ፣ የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ማበልፀጊያ ማዕከል /STEM Center/ አጫጭር ስልጠና የሚሰጥበትን ተቋም እና የደንገል ልማት ፕሮጀክት ስራዎችን መጎብኘታቸው ታውቋል ፡፡
"ጣናን ለመታደግ የጋራ፣ የትብብርና የፍቅር አረንጓዴ አሻራ ዘመቻ ወደ ጉና" በሚል መሪ መልዕክት የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲን ጨምሮ የደብረታቦር፣ የደባርቅ፣ የጎንደር፣ የእንጅባራ እና የደብረማርቆስ ዩኒቨርሲቲዎች የጉና-ጣና ተፋሰስ ቦታዎች ላይ ችግኝ ተክለዋል፡፡
የችግኝ ተከላውን ሲያከውኑ ዩኒቨርሲቲዎቹ ከጉና ተራራ የሚነሱ ወንዞችና መጋቢ ጅረቶች ተከዜንና ጣናን የሚሞሉ መሆናቸው እና ጉና ተራራን በደን መሸፈን የተፈጥሮ ሃብቶችን ለመጠበቅ ዋስትና መሆኑን መነሻ ያደረጉ መሆናቸውን ለመረዳት ተችሏል፡፡ በእለቱም የጉና ተራራ ጣና ተፋሰስ አካባቢን ለማልማት የተደረገ የመግባቢያ ስምምነት ፊርማ ስነ-ስርዓትም ተካሂዷል፡፡
በዚህ ታሪካዊ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር ላይ የተገኙት የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶ/ር ፍሬው ተገኘ እንዳሉት በአሁኑ ጊዜ አባይና ጣናን ለማዳን በሀገር ውስጥና በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ እንቅስቃሴ እንዳለ ጠቅሰው የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲም በከፍተኛ የተፋሰስ ቦታዎች ላይ የተፈጥሮ ሐብት ጥበቃ ስራዎችን እየሰራ መሆኑንና የጉና ተራራ አካባቢ ተኮር የቱሪስት ማዕከል ለማድረግ ምርምሮች እየተሰሩ መሆኑን ጨምረው ጠቁመዋል፡፡
የደብረ ታቦር ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶ/ር አነጋግረኝ ጋሻው የጣና ሐይቅን ከእንቦጭ፣ ከመጤ አረሞች እንዲሁም ከደለል ለመታደግ ዩኒቨርሲቲዎች በተናጠል ከመሆን ይልቅ በጋራ ሁነው የምርምር ስራዎችን መስራታቸው ዘርፈ ብዙ ጥቅም እንዳለው ጠቁመዋል፡፡ አክለውም የጉና አካባቢ የተፈጥሮ ሀብት ጥበቃ ስራዎችን መስራት ብሎም የችግሩን አሳሳቢነት በመረዳት አካባቢውን የጋራ የምርምር ማዕከል ማድረግ ጊዜው የሚፈልገው መሆኑን ተናግረው የዕለቱ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር የእንቅስቃሴው መነሻ ነው ብለዋል፡፡ በቀጣይም በሌሎችም አካባቢዎች ተመሳሳይ ስራ መስራት እንደሚጠበቅ ተናግረዋል፡፡
በተጨማሪም በክምር ድንጋይ ከተማ በሚገኘውና በመከላከያ በተገነባው የደቡብ ጎንደር ዞን ጉና በጌምድር ወረዳ ምዕራብ እዝ 2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ችግኝ ተከላ ተከናውኗል፡፡
በደብረ ታቦር ዩኒቨርሲቲ አስተባባሪነት የተጀመረው የስድስቱ ዩኒቨርስቲዎች የጉና ተራራ አከባቢን የማልማት የችግኝ ተከላ መረሀ ግብር የመጨረሻ መዳረሻውን ጋፋት የኢንዱስትሪ መንደር በማድረግ ጉብኝት አካሂዷል፡፡
በዚህ ታሪካዊ የችግኝ ተከላ መርሃ ግብር የስድስቱም ዩኒቨርሲቲ ከፍተኛ አመራሮች፣ መምህራን፣ የዞን አስተዳዳሪዎች እና ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካላት ተሳትፈዋል፡፡
የዘንዘልማ ግቢ የአስተዳደር ዘርፍ፡- የጠቅላላ አገልግሎት ፣ የተማሪ አገልግሎት፣ የሰው ሃብት አስተዳደር ፣ የግዥና ፋይናንስ አገልግሎት፣ የንብረት አስተዳደር፣ የፀጥታና ደህንነት ክፍሎች ስራቸውን በማቅረብ ዓመታዊ የዕቅድ አፈፃፀም ግምገማ አካሄዱ፡፡
በመርሃ ግብሩ የግብርና እና አካባቢ ሳይንስ ኮሌጅ ማኔጅንግ ዳይሬክተር አቶ ታደሰ መኳንንት የዕለቱን ዝርዝር ፕሮግራም ያቀረቡ ሲሆን ግምገማው ለቀጣይ በጀት ዓመት የተሻለ ለመንቀሳቀስ እንደመነሻ የሚሆኑ ሀሳቦችን ለማግኘት እና የነገ እቅድን በተሻለ ለመፈፀም ጉልህ ድርሻ እንደሚኖረው እምነታቸውን ተናግረዋል፡፡
በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የአስተዳደር ጉዳዮች ኤክስኪዩቲቨ ዳይሬክተር አቶ ገደፋው ሽፈራው በበኩላቸው ሁሉም የስራ ክፍሎች በያዙት ዕቅድ መሰረት ምን ያህል ስራዎችን እያከናወኑ መሆኑን መገምገማቸው ለቀጣይ በጀት ዓመት ጠቃሚ ግብዓቶችን ከማግኘት ባሻገር በሌሎች ግቢዎች ባልተለመደ መልኩ መቅረቡ ይበል የሚያስብል መሆኑን ተናግረዋል፡፡
በዋናነት ከተሳታፊዎች ለተነሱ የግቢው የውሃ እና የመብራት ችግርም ዩኒቨርሲቲው ሰባት አሚት ላይ በከፍተኛ ወጭ 5 ጉድጓዶች አስቆፍሮ በሶስቱ ጉድጓድ ላይ ውጤት እያመጣ ስለሆነ በቅርቡ ይፈታል ሲሉ ተናግረዋል፡፡
በመጨረሻም የግብርና እና አካባቢ ሳይንስ ኮሌጅ ዲን ዶ/ር አሳምነው ጣሰው በተገኙበት የተሻለ ስራ አፈፃፀም ላስመዘገቡ የኮሌጁ ሰራተኞች የእውቅና የምስክር ወረቀት ተበርክቶላቸዋል፡፡
ይህ አለም አቀፍ ምርምር በሶካ ዩኒቨርሲቲ (Soka University) መሪነት የሚካሄድ ሲሆን ፕሮጀክቱ ወደ ተግባር በሚገባበት ጊዜ የተመራማሪዎችን አቅም ከፍ ከማድረግ በተጨማሪ ዩኒቨርሲቲዉ በእንቦጭ አረም ላይ እያካሄደ ያለዉን ፈርጀ ብዙ ምርምር ወደላቀ ደረጃ ከፍ እንደሚያደርገዉ ይታመናል። ፕሮጀክቱ ወደ ትግበራ ለመግባት የሁለቱን ሃገራት ስምምነት የሚያሰፈልግ ይሆናል።
ይህ የእነ መለስ ዜናዊን ቻርተር መልሰዉ እነ መለስ በመረጧቸዉ እና ባጸደቁት ከሰኔ 24-28/1984 ዓ.ም. በተደረገዉ ሰላም ጉባኤ ተሳታፊ ጸደቀ፡፡ በዚህ ጉባኤ 24 የብሔር ፓርቲ ተወካዮች ተሳትፈዋል፡፡ ቻርተሩ እንደጸደቀ 87 አባላት ያሉት የተወካዮች ምክር ቤት ተቋቋመ፡፡ እድሜዉ 2 ዓመት ካልሆነ ግን 2 ዓመት ተኩል እንዲሆን ተወሰነ፡፡ ነገር ግን በሟቹ በመለስ ዜናዊ ማንአለብኘነት እስከ 1987 ሕዳር 29 ቀን ድረስ ቆዬ፡፡ ከዘጠኝ ወራት በላይ ሕጋዊ መሠረት ሳይኖረዉ በመለስ ዜናዊ መሠረትነት ብቻ ቆየ፡፡
አቶ መለስ አገሪቱ ፕሬዚዳንትም የምክርቤቱም አፈጉበኤ ሆኖ የሕገ መንግሥት አርቃቄ ኮሜሽን አዋጅ ቁጥር 24/1984ን አጸደቀ፡፡ ወይም አስጸደቀ፡፡ በእሱ ስም ነሃሴ 12 ቀን 1984 ዓ.ም. ታወጀ፡፡ የኮሚሽኑ ተጠሪነትም አቶ መለስ አፈጉባኤ ለሆነበት ምክር ቤት ነበር፡፡
በአዋጅ ቁጥር 24/1984 መሠረት የሚቋቋመዉ የሕገ መንግሥት ኮሚሽን አርቅቆ ያመጣዉን ሕገመንግሥት የሚጸድቀው ሟቹ መለስ በአፈጉባኤነት የሚመራዉ ምክር ቤት ነዉ፡፡ ምክር ቤቱ ካጸደቀው በኋላ ለውይይት ወደ ሕዝብ እንደሚላክ በተደነገገዉ መሠረት 72 አንቀጾች ያሉትን ረቀቂ መጋቢት 29 ቀን 1986 ለመለስ ምክር ቤት አስረከበ፡፡ የመለስ ምክር ቤት 35 አንቀጸችን ጨምር 107 አንቀጽ ያለዉ ሕገ መንግሥት ጥቅምት 19 ቀን 1987 ለሕገ መንግሥት አጽደቂ ጉባኤያተኞች አስረከበ፡፡
እነ ሟቹ መለስ ለዚህ 107 አንቀጽ ለነበረዉ (ኋላ ላይ የአንቀጹ ብዛት 106 ሆኗል) ሕገ መንግሥት ራሳቸዉ ማብራሪያ ጻፉለት፡፡ በማብራሪያዉ መሠረት ሕዝባዊ ዉይይት ተደረገ ተባለ፡፡ ሕዝብም ተቀበለዉ አስባሉ፡፡
ሟቹ መለስ፣ አፈጉባኤ ሆኖ (ፕሬዚዳንትም ጭምር) የሕገ መንግሥት አጽዳቂዎች የሚመረጡበትን አዋጅ አ(ስ)ጸደቀ፡፡ በዚሁም መሠረት የአሁኑ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጋር የሚጠጋጉ ብዙዎቹ ስለ ሕገመንግሥት ሰምተዉ የማያዉቁ ሰዎች ከጥቅም 19 እስከ ህዳር 29 ቀን 1987 ዓ.ም. (ለአርባ ቀናት) ተሰብስበዉ እነ ሻለቃ አድማሴንና የአማራ ሕዝብን ሲሳደቡ ከርመዉ ሕገ መንግሥት የተባለዉን ሰነድ አጽደቀዉ መልስዉ በዶ/ር ነጋሶ አማካይነት ለሟቹ መለስ አስረከቡት፡፡
ሰንኣፌ ቻርተሩ ተጻፈ፡፡ አዲስ አበባ በመለስ ሊቀመንበርነት ጸደቀ፡፡ መለስ አፈጉባኤም ፕሬዚዳንትም ሆነ፡፡ አፈጉባኤ መለስ አርቃቂ ኮሚሽን አዋጅ ፈርሞ አጸደቀ፡፡ የኮሚሽኑ ተጠሪነትም ለእሱዉ ምክር ቤት ሆነ፡፡ ኮሚሽኑም ሰንአፌዉን ቻርተር መንፈስ የተላበሰ ሕገመንግሥት እንዲጽፍ ታዘዘ፡፡ ኮሚሽኑ ሕገ መንግሥት ጽፎ ሲጨርስ የመለስ ምክር ቤት 35 አንቀጾች ጨምሮ አጸደቀው፡፡ ማብራሪያም ጻፈለት፡፡ የመለስ ምክር ቤት የሕገመንግሥት አጽዳቂ ጉባኤ አስመርጦ ለአርባ ቀን አማራን እንዲሰድብ አስደርጎ ሕዳር 29 ቀን ሕገ መንግሥት ተቀበለ፡፡ አለቀ፡፡
(የሱፍ ኢብራሂም በኤልቲቪ የተናገረዉን ዘርዘር አድርጌ በጽሑፍ ሳቀርበዉ እንጂ አድስ ነገር የለዉም፡፡ ሐጂ ነስራላህ የተናገሩት ሙሉ በሙሉ እዉነት ነዉ ለማለት ነዉ፡፡)
2 ናቡከደነጾር የባቢሎን ንጉሥ ነበረ። ናቡከደነጾር በመጽሐፍ ቅዱስ (፪ ነገሥት 24–25 እና ትንቢተ ኤርሚያስ. 4:7፣ 39:1–10፣ 52:1–30) ተጠቅሶ የሚገኘው ንጉስ ነው። ኢየሩሳሌምን ከባቢሎንሁለት ጊዜ እንደወረረ በዚሁ መጽሐፍ ተጠቅሶ ይገኛል።
ተሻለ አሰፋ የኢትዮጵያ መንግሥት በትግራይ/ሕወሓት የሕግ ማስከበር እርምጃውን መውሰዱን ተከትሎ፥ በጦር ሜዳ ያገኘው ድል በዓለም የዲፕሎማሲ መድረክ ላይ አልተደገመም ሲሉ ይተቻሉተ። ተጨባጭ አብነቶችንም በመጥቀስ መከራከሪያቸውን አቅርበዋል፤ መፍትሄ ነው ያሉትም ምክረ ሐሳብ አቅርበዋል።
የኢትዮ-አሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት በዳግማዊ ንጉሠ ነገሥት ምንሊክ ዘመነ መንግሥት ታኅሣሥ 17/1896 መጀመሩን በታሪክ ድርሳናት ውስጥ ተመዝግቦ ይገኛል። በዚህ 117 ዓመታት ባስቆጠረው የረጅም ዘመናት ዲፕሎማሳያዊ ግንኙነት እስካሁን የሕንድ ዝርያ ያላቸውን አዲሲቷን ተሿሚ አምባሳደር ጌታ ፓሲን ሳይጨምር 28 አምባሳደሮች፣ ቆንስላዎች ወይም ልዩ ተጠሪ በመሆን በመዲናችንን በመመደብ የአሜሪካ መንግሥትን አገልግለዋል።
ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቱ አንዳንድ ጊዜ ሞቅ ሌላ ጊዜ ደግሞ ቀዝቀዝ የሚሉበት ወቅት የነበረ ሲሆን በተለይ በቀዳመዊ ኃይለሥላሴ ዘመነ መንግሥት የኹለትዮሽ ግንኙነት ሁለገብነት ማለትም በምጣኔ ሀብት፣ በወታደራዊ፣ በትምህርት፣ ወዘተ የተላበሰ ሲሆን በዘመነ ኢሕአዴግ’ም በተለይ በጸረ-ሽብርተኝነት አጋርነት እና በእርዳታ ድጋፍ ላይ የተመሰረተ ስሙር ግንኙነት ነበራቸው። ይሁንና ከደርግ ጋር በመሰረታዊነት በነበረው የኹለቱ መንግሥታት የርዕዮተ ዓለም ልዩነት ሳቢያ ግንኙነቱ የተቀዛቀዘ ብሎም ከኢትዮጵያ በተጻራሪ በመቆም ለወራሪው የዚያድ ባሬ ሶማሊያ እንዲሁም በወቅቱ ሽምቅ ተዋጊ ለነበሩት ሕወሓት እና ሻእቢያ ድጋፍ ታደርግ እንደነበር የአደባባይ ምስጢር ነበር።
ኢሕአዴግ የ2007ቱን ብሔራዊ ምርጫ መቶ በመቶ አሸንፊያለሁ ብሎ ባወጀ ማግሥት የተቀሰቀሰው ሕዝባዊ ተቃውሞ እየበረታ በመምጣቱ በተለይ በኦሮሚያ እና አማራ ክልሎች አልፎ አልፎም በሌሎች ክልሎች ተቃውሞ በርትቶ በመጋቢት 2010 ጥልቅ ተሃድሶ አድርጊያለሁ በሚል ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ወደ ሥልጣን እንዲመጡ ሆኗል። በወቅቱ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ሥልጣን መምጣት በአገር ውስጥም ሆነ በተቀረው ዓለም ተስፋን የፈነጠቀ ሆኖ አልፏል። ሽግግሩ ከባድ ተግዳሮት የተሞላ ቢሆንም በተለይ በውጪ መንግሥታት ዘንድ ዐቢይ ዓይን ተጥሎባቸው ከርመዋል። የዓለም የሰላም ኖቤል ተሸላሚ መሆናቸው በራሱ እንደ አንድ ማሳያ መውሰድ ይቻላል።
በመጀመሪያዎቹ የጠቅላይ ሚኒስትር የሥልጣን ወራት የአሜሪካም መንግሥት ድጋፉን አሳይቷል። አገሪቱ እያካሄደች ያለችውን ወደ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ሽግግር እንደሚደግፍ በውጪ ጉዳይ ሚስትሩም ሆነ ተቀማጭነታቸውን እዚሁ መዲናችን ባደረጉት አምባሳደር አማካኝነት በተደጋጋሚ አቋሙን አስታውቋል። በርግጥ የሪፐብሊካን ፓርቲ በመወከል ላለፉት አራት ዓመታት በሥልጣን ላይ የቆዩት ተሰናባቹ አጨቃጫቂው ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ በተለይ ከታላቁ ሕዳሴ ግድብ ጋር በተያያዘ የሦስትዮሽ ድርድሩን በታዛቢነት በሚሳተፉበት ወቅት ባልተገባ ሥልጣናቸው የኢትዮጵያን እጅ በመጠምዘዝ ለግብጽ መንግሥት መወገናቸውን በአደባባይ አስመስክረዋል። ከዚህም ባሻገር ከሱዳኑ የጊዜያዊ መንግሥት ጋር ባደረጉት የስልክ ግንኙነት ኢትዮጵያ ድርድሩን የማትቀበል ከሆነ ግድቡን ‹‹በቦምብ ማጋየት ነው›› ሲሉ የእብሪት ንግግር ማድረጋቸው ይፋ በመሆኑ እንዲሁም መንግሥታቸው ለኢትዮጵያ ይሰጠው ከነበረው ድጋፍ 130 ሚሊዮን ዶላር ማገዳቸውን የኹለትዮሽ ግንኙነቱ ላይ ጥላ አጥሎበት ነበር።
በተለይ ሕወሓት የሰሜን ዕዝ ላይ ጥቅምት 24/2013 ባደረሰው ያልተጠበቀ ጥቃት፥ የኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት የሕግ ማስከበር ብሎ በጠራው እርምጃ ወይም ‹‹ጦርነት›› ከመክፈቱ በፊትም ሆነ በኋላ በተለይ የቀድሞ የአሜሪካ ዲፕሎማቶች በመንግሥት ላይ ጫና ለማሳደር ላይ ታች ሲሉ ከርመዋል። በዚህ ረገድ ኸርማን ኮህን፣ ሱዛን ራይስ እና አንዳንድ ሴናተሮች ይገኙበበታል።
በተለይ አንዳንድ የአሜሪካ ባለሥልጣናትም ሆኑ ዲፕሎማቶች የኢትዮጵያን የውስጥ ጉዳይ በቅርበት ተገንዝበውት ይሁን ወይም ሕወሓት ከገነባው ጠንካራ ግንኙነት የተነሳ፥ ዘረፈ ብዙ ጫናዎች በኢትዮጵያ መንግሥት ላይ እያደረሱ ይገኛሉ። ይህንን ሐሳቤን የሚያጠናክርልኝ በካሊፌርኒያ ስቴት ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይነስ ፕሮፌሰር የሆኑትና የአሜሪካ ሕገ መንግሥትን፣ ሰብኣዊ መብቶችን፣ የሕግ ተርጓሚው የመንግሥት አካል የአሠራር ሒደት እንዲሁም የአፍሪካን ፖለቲካ የሚያስተምሩት አለማየሁ ገብረማሪያም (በቅጽል ሥማቸው ‹አለማሪያም›) በገጸ ጦማራቸው ላይ በቅርቡ ባስነበቡት ረዘም ጽሁፍ ‹‹በፕሬዘዳንት ባይደን አስተዳደር ውስጥ በቅርቡ የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው የተሸሙት አንቶኒ ብሊንክን፣ የብሔራዊ ደህነንት አማካሪ ጄክ ሱሊቫን እና ከዐሥር ዓመታት በላይ ከፍተኛ የአሜሪካ ዲፕሎማት የሆነችው አሁን ደግሞ በአገር ውስጥ ፖሊሲ ምክር ቤት ኀላፊ ሆና የተሸመችው ሱዛን ራይስን ጨምሮ አንድ ቡድን በኢትዮጵያ ላይ ሴራ የሚሠራ አለ›› በማለት ይከሳሉ። ‹‹ብሊንከን ይናገራል ቃላቱ ግን የሱዛን ራይስ ነው። ሱሊቫን ይናገራል ቃላቱ ግን የሱዛን ራይስ ነው›› ሲሉ ፕሮፌሰር አለማየሁ በተለይ ሱዛን ራይስ ሕወሓት ተመልሶ እንዲመጣ በትጋት እየሠሩ እንደሆነ ጽፈዋል።
የአለማየሁን ሐሳብ ለማጠናከር ለምሳሌ የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሌንኬን በሕዳር 9 በለጠፉት የትዊተር መልዕክታቸው ‹‹በኢትዮጵያ ውስጥ በተፈጠረው ሰብኣዊ ቀውስ፣ ብሔርን መሰረት ያደረገ ግጭት እና የቀጠናው ሰላምና ደህንነት በጥብቅ ያሳስበኛል። ሕወሓት እና የኢትዮጵያ መንግሥት ግጭቱን ለማቆም፣ ሰብኣዊ እርዳታ እንዲደርስ እና ሲቪሎችን ከለላ ለመስጠት አፋጣኝ እርምጃ መውሰድ አለባቸው›› ሲሉ ማሳሰባቸው አንደኛው ተጠቃሽ ኢትዮጵያን ለማጥቃት የሰነዘሩት ማስረጃ ሆኖ ተመዝግቧል።
አለማየሁ አንቶኒ ብሊንከን በሴኔት የሹመት ማረጋገጫ ሒደት ወቅት ለሴናተር ክሪስ ኮኦን ጥያቄ በሰጡት ምላሽ በግልጽ ‹‹በኢትዮጵያ ላይ የዲፕሎማሲ ጦርነት መግለጫ›› አወጣ ሲሉ ክሳቸውን ያጠናክራሉ። እንዴት ኢትዮጵያን ከሰሜን ኮሪያ፣ ሩሲያ፣ ቻይና እና ቬተናም ጋር የአሜሪካ ጠላት አድረጋት ሲሉ ይጠይቃሉ፤ ደግሞስ ብሊንከን ኢትዮጵያን ከካሜሮን እና ኡጋንዳ ጋር በመፈረጁ በጣም መናደዳቸውን ጨምረው በመጣጥፋቸው ውስጥ አስፍረዋል።
ሱዛን ራይስ በበኩላቸው ትግራይ የተካሄደው ‹‹የጦር ወንጀል ነው›› ሲሉ በትዊተር ገጻቸው ላይ ማስፈራቸው ከዚሁ የሴራ ጉንጎናው አንደኛው መገለጫ ነው ቢባል ውሃ አይቋጥር ይሆን?