Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኣስመሮም ገብረዝግኣብሄር፡- ሰለሙን ንኣይን ንወዲ እዮብን ክትፈላልየና ትደሊ ኔርካ። ንኣብነት ንኣይ ወዲ እዮብ ንዓዱ ከይዱ ኢልካኒ። ከምኡ’ውን ኣነ ኣስመሮም ንዓደይ ከም ዝኸድኩ ኣምሲልካ ፈኒኻ። ኣነ ብዙሕ ሓሪቐ፣ ግና ንኣኻ ሓቲተካ ሓሲኻ ምዃንካ ድሕሪ ምፍላጠይ፤ ስለምንታይ ከምኡ ትገብር ኢለ ምስ ሓተትኩኻ …ከሕርቐካ ደልየ ኢልካኒ። እሞ ብስራሕ ስለምንታይ ትጻወት? ከምኡ’ውን ንስኻ ሰለሙን ኣብ ወገን ብፍላይ ትገብሮ ዝነበርካ ኣውራጃዊ ምንቅስቓስ፣ ብእኒ ወዲ ወልዱ ጌርካ፡ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ በሎ።
መብራህቱ ወልዱ ተንሲኡ ከምዚ ይብል፡- ንስኻ ኣስመሮም ኣብ ክሳድ መጋሳስ ክልተ ጋንታታት ኣብ ዝነበርናሉ መዓልቲ ከምዚ ኢልና ሓቲትናካ። ንስኻ ኣስመሮም ስለምንታይ ሓሰውቲ ጌካልና? ኢልና ምስ ሓተትናካ …መታን ክትማሃሩ ደልየ ኢየ ኢልካ መሊካልና። ባዕልኻ ተኣሚንካሉ እንዲኻ፡ ስለምንታይ ጌርካዮ? ስለምንታይ ሕጂ ንካልኦት ብከምኡ ትኸስስ?
መብራህቱ፡- ንኣብነት ኣብ ጋንታና ከሰተ ነይሩ። ከሰተ ድሒሩ ከም ዝበለና፣ ኣነ ኣስመሮም ኣጋጉዩኒ ነይሩ። ግና ዋላ ሓደ ሰብ’ኳ ኣየመሓላለፍኩን፤ ኣበዚ ጋንታ ግና ጃሱስ ይብሉኒ ኣሎዉ ኢሉና። ንሕና ከኣ ቀጺልና ብዓል መን ምስኡ ይሰርሑ ከም ዝነበሩ ምስ ተወከስናዮ …ንሱ ንኢሰያስ ተወልደብርሃን ጠቒሱልና በለ።
ኣነ ካብ ሱዳን ምስ ተመለስኩ ንስኻ ጸጋይ ኢኻ ናባይ መጺእካ፣ ንሕና ፍልልይ ሰለ ዘሎና ጸገም ኣሎ ዝበልካኒ። ንስኻ ኢኻ ንኣይ በዚ ኣርእስት’ዚ ዘዛረብካንን ፍልልያት ምህላዉ ዘፍለጥካንን በሎ።
ሰለሙን ኣውራጃዊ ኢዩ። ንኣብራሃም ተወልደ ከምዚ ኢሉ ክሓምዮ ሰማዕኩ፣ ኣብራሃም ንወዲ ሃይለ ኣትሪፍዎ ዘሎ ወዲ ዓዱ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ሰለሙን ጃህረኛ ኢዩ። ኣብ ቅድሚኡ’ውን ክብሎ እየ። ሰለሙን ንክጃሃር ኢሉ ዝገብሮ ዝነበረ ዘረባ-ፕሮፖጋንዳ፡ ኣነ (ሰለሙን) 500 ኮማንዶስ ኣሎዉኒ፣ ውጹ እንተበልኩዎም ዝወጹ፣ ዝንሑ እንተበልኩዎም ከኣ ክጸንሑ ዝኽእሉ እዮም እናበለ ከኣ ንቅያዳ-ዓማ ይዛረብ ነበረ። እቲ ንሱ ዘምጽኦ ጕድኣት ከኣ፡ እዞም ኵላቶም ኣሕዋትና ሞይቶም ዘሎዉ ብሰንኩ ብዝኣተወ ዘይምትእምማን ኢዩ ይብል።
መ/ ሰለሙን ንኣይ ውድብ ምስራሕ ከሊኦምኒ፤ ክንደይ ማሕበራት ነይረን ዝፈልጠን ግና ስለ ዝተኸልከልኩ ክራኸበን ኣይከኣልኩን በለኒ። ኣነ ድማ መገዲ ክህሉ ኣሎዎ ኢለ ምስ ሰብ ምስ ኣራኸብኩዎ ….ኣብ መጨረሽታ ዋላ ሓንቲ ዘይፈልጥ ናይ ምትላል ዓይነት ኮይኑ ረኸብኩዎ።
ብዝተረፈ ኢሰያስ ብወገኑ ዝተኸሰሶ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝረአናዮ ኮይኑ፣ ንኩሉ ገዲፍና ነተን ክስታት ናይ ሰለሙን ፍልይ ኣቢልና ወሰድና። ከምኡ’ውን ክልተ ካልኦት ማለት ናይ ወዲ ሸሪፍን ናይ መስፍን ሓጎስን ዝነበራ ክስታት ተሪፉ ኣብ ልዕሊ ሰለሙን ምትኳር ብዓብላልነት ተሰማማዕና።
ሃይለ መንቆርዮስ፡- ኣነ ኣናሓለፍካ ዝጋጮ ዘረባ ይሰምዕ ኣሎኹ። እሞ ሰለሙን እታ ቴፕ ሃባ። እዚ ቴብ’ውን ንላዕለዋይ ደርቢ ኢዩ መጺኡ ዝብል ዕላል’ውን ሰሚዐ ኣሎኹ። ብዝተረፈ ንሕና ኣይንቕጻዕን ኢና፣ ነዋልድ ኢና ነቕጽዕ ክብል ሰለሙን ሓጪጩለይ። እዚ ከኣመሰረቱ ኣብ መንጎ መራሕቲ ከገራጩ ዝኽእል ነገራት ኢዩ።
እቲ ክስታት ብዙሕ’ዩ ነይሩ። እንተኾነ ብድሕር’ዚ ኣኼብኛታት ንወስኽ ተባሂሉ ድሕሪ ምስምማዕ ኣመራርጻ ብከምዚ ተወሰነ። ዘድልየካ ሰብ – ከየማኸርካ – ኣብ ኣኼባ ምእታዉ። እቶም ዝምረጹ ንክካራኸሩ ዝክእሉ ሰባት ኮይኖም ብኣፍልጦን ፍቓድን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ክድምደም ስምምዕ ተበጽሐ። ንኣብነት ንኣፈወርቂ ተኽሉ(ኣምሓራይ) ኣይነእትዎ ተባሂሉ ድሕሪ ክንደይ ክትዕ ኣድሓኖም ብዘቕረቦ ርእይቶ፣ ማለት መን ምዃኑ መታን ሰብ ክፈልጦ ይካፈል ስለ ዝበለ፣ ከም ዝካፈል ተገብረ። ካልኦት ኣብ መንጎ ከም በዓል ተስፋኣለም፡ ዘርእማርያም ዕንዱኩር ወዘተ… ጉሩሃት’ዮም መታን ክድሕድሕዎ ይካፈል ይብሃል ነይሩ። እዚ ከኣ ነቲ ዚቐርብ ክስታት ኣብ ምርጋእ ሓጋዚ ጠባይ ኣለዎም ብምባል’ዩ።
ቀጺሉ ወዲ ፈንቅል ከምዚ ይብል፡- ኣብ ሓደ ቦታ ደቂስና ከሎና፣ ገብረጻድቕ ናይ ብሓቂ ንጹህ ኢዩ ነይሩ፣ ንኣብነት ሎሚ ይዝከረኒ ዘረባኡ፡ ኣነ ቀደም ኣብ ጀብሃ ከሎኹ ኣስላማይ እንተዝኸውን ዝብለሉ ግዜ ነይሩ። ምኽንያቱ ድማ ነቲ ዝነበረ ናይ ሃይማኖት ስምዒት ቡንቍርቍር መበልኩዎ ነይረ። ሎሚ ከአ ኣነ ወዲ ሓማሴን እንተዝኸውን ዝብለሉ ግዜ ኮይኑ፤ ምኽንያቱ ድማ ነዚ ዘሎ ናይዚ ሰልፍ’ዚ ኣተሓሳስባ ኣብ ኣውራጃውነት ከም ዘይህሉ ምገበርኩዎ ነይረ፡ ይብል ነበረ። እሞ ሎሚ ብጣዕሚ እቲ ኣተሓሳስባኡ ኢዩ … እናበለ ብርእይቶ ገ/ጻድቕ ኣሚኑ ወይ ኣምሲሉ ይዛረብ ነበረ።
ብድሕሪ’ዚ ኩሉ ከኣ ሰክረታርያ ኣውጽእ ኢልና፡ ኣቦ-መንበር ኣውጻእና። ዝተመርጹ ከኣ ① ግርማይ መሓሪ ② መሓሪ ግርማጽዮን ③ሃይለ መንቆርዮስ ነበሩ። ካብዚ ከኣ ኢድካ እናልዓልካ ብግቡእ ምዝራብ ተጀመረ። ቀጺሉ ነቶም ሓደስቲ ተሳተፍቲ – ሰለሙን ኣውራጃዊ’ዩ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ – ዝሓለፎም ነገራት ክጽሕፉ ዕድል ተዋህበ። ክስታት ተጻሒፉ ካብኡ ቀጺልና ኣብ ትንተና ክስታት ድሕሪ ምእታው ከኣ ኣፈወርቂ ኣምሓራይ ከምዚ ይብል፡
ኣፈወርቂ ተኽሉ (ኣፈወርቂ ኣምሓራይ)፡- ኣብዚ ሰልፊ’ዚ ናይ ሽመት ውድድር ኣሎ። እቲ ኣውራጃውነት መልክዕ ሒዙ ዝመጽእ ዘሎ ክልተ ምፍሕፋሕ ናይ ሽመት ውድድር ስለ ዘሎ ኢዩ። ስለዚ ንሕና ዋላ ከምቲ ዝበሃል ዘሎ እንተዝነብር፡ ንሓደ ሰብ ቀቲልና ወይ ሓኒቕና እዚ ሰልፊ’ዚ ዝዕረ ኣይኮነን። ስለዚ ንሕና ከም ተጋደልቲ መጠን ካልእ መፍትሒ ክንርኢ ኣሎና። እምበር እዚ መፍትሒ ኣይኮነን።
ንሕና ብወገና ኣብ ናላይ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን መቕጻዕቲ ምስ ተቐጻዕና፣ ኣስመሮምን ስዩምን ንዓና ነቶም ቅጹዓት፡ ንሕና ብረትና ካባኻትኩም ኣውሪድና ኣብ ጎቦ እንተሓባእናዮ ኣይግድሰናን’ዩ ኢሎሙና፡ ስለምንታይ?
ቀጺሉ ወዲ ሸሪፍ፡- ኣነ ከም ዝርዳኣኒ ዘሎ፡ እዞም ሓደ ጸግዒ-ድፋዕ ናይ በዓል ኢሰያስን፡ ኣስመሮምን ወዘተ… እቶም ካልኣይ ሸነኽ ከኣ ናይ ሰለሙን ኢኹም፡ በለ።
ኣፈወርቂ ኣምሓራይ፡- እወ ንሕና ጉሩፖ ናይ ሰለሙን ኢና፤ እዚኣቶም ከኣ ጉሩፖ ናይ በዓል ኣስመሮምን ተወልደን ወዘተ… ኢዮም። ሕጂ ብጽቡቕ፣ ማለት ከይተሃላለኽና፣ ንካታዕ። ኣነ እዚ ኣኼበይና ክሳብ ዝፈልጦ እየ ሽጣራታት ክጥቀም ዝወዓልኩ፡ በለ።
ኢሰያስ ፊናንሳ፡- ሓደ ካብቶም ኮራኹር ተባሂሎም ዝሕመዩ ስለ ዝነበረ ክከላኸል ይፍትን’ሞ ምዃን ምስ ኣበዮ፡ ኣነ ወዲ ሓማሴን ስለ ዘይኮንኩ ኢዮም እናበለ ምዕዝምዛም የስምዕ ነበረ።
ካብኡ መራሕቲ፡ ካብ’ቲ ተኸሲሶምሉ ዝነበሩ ክስታቶም ከብርሁልና፡ ንሰዓት 9 ተዓዲሞም ስለ ዝነበሩ፡ መጹ። ኣስመሮም ፈሊጡ ክነሱ፡ ናብተን ታሕቲ ዝነበራ ሓይልታት ከደ። ኢሰያስን ሰለሙንን ግና መጹና። ወዲ እዮብ ከኣ ብስራሕ ምኽንያት ከም ዝተላእከ ፈሊጥና።
ዘርእማርያም ዕንድኩር፡- ንሕና ከይፈለጥና ኣብ ደልሃመት ከተእትዉና መዲብኩም ኔርኩም። ኣነ ኣብ’ዚ ኣኼባ’ዚ ዝተረዳእክዎ ብዙሕ ነገራት ኣሎ። ኣነ ግና ኣብ ገራግር ተሪፉ ኢለ-እምበር፣ ብሰሙን ዘይውዳእ ክስታት ነይሩኒ። እንተኾነ ኣብ’ዚ ኣኼባ’ዚ ብዙሕ ነገራት፡ ቲክቲካት ኣለዎ። ኣብ’ዚ ኣኼባ እናተባህለ ብጠበናጁ ጌርካ ኮራርምቲ ሰብ ምስባር ኣለዎ’ዩ ጉዱ። ናይ’ዚ ብልሃት ኣይጭረስን’ዩ፡ ብምባል ዘረባኡ ጨረሰ።
ሰለሙን ወልደማርያም፡- ኣነ እዚ ኣኼባ’ዚ ዕላምኡ እንታይ ምዃኑ ጽቡቕ ጌሩ ይርድኣኒ’ዩ፤ እናበለ ረሲኑ ድሕሪ ምዝራብ፡ ኣቦ-መንበር ድማ ኮፍ በል! በሎ። ሰለሙን ኮፍ ምባል ስለ ዝኣበየ ከኣ፡ ብረቱ ኣሕዲግና ካብ ኣኼባ ሰደድናዮ።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡- እዚ ኣኼባ’ዚ ነዚ ዘሎ ግርጭት ዝፈትሕ ኣይኮነን። እዚ ኣኼባ’ዚ ካልእ ነቓዕ ዝደሊ ኢዩ። ብሓጺሩ ሕጂ ሙሴን ጸጋይን ዘባእስ ዋላ ሓንቲ ኣይነበሮምን። እንተኾነ ኣብ’ዚ ዝተጠንሰ ሓሳባት ስለ ዘሎ’ዩ፣ እዚ ግርጭት’ዚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን። ዘጥፍኦ ዝነበርኩ ግርጭት’ዩ። ግን እዚ ተጠኒሱ ዘሎ ሸሞንተ ወርሑ ኣኺሉ ክውለድ ቀሪቡ ዘሎ ነገር ጥራይ’ዩ ንዓታቶም ነቓዕ ኮይኑ ዘሎ። ስለዚ ንኣይ ግደፉለይ በለና።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡- ኣነ እምነተይ ኣብ’ዚ ሓይሊ’ዚ ኣብ ቆራጽነተይን ገስጋሲ እምነተይን ኢዩ። ኣብ ነብሰይ እምነት ድማ ወሰን የብሉን። ግና ኣብ’ዚ ናይ ተበለጽቲ ነቓዕ ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ንኣብነት ዘርእማርያም እንተወሰድና፣ ሓንቲ ቅንዕና ጥራይ ሒዙ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። በዘን ቍሩባት ዓቕመይ ድማ ክታለል ይኽእል’ዩ። ስለ’ዚ ከኣየ ንኣይ ሕደጉለይ፣ ባዕለይ ከዐርዮ እየ ዝብል ዘሎኹ፣ እናበለ ብንዕቀት ውሳኔኡ ገለጸልና።
ካብ’ዚ ሓደ-ሓደ ሰባት’ውን ባዕሉ ኢሰያስ የዐርዮ፣ ባዕሉ ይዕረቆም እናበሉ ተወሳኺ ርእይቶ ስለ ዝወሰኽሉ፡ ካልእ ዕድላት ዕጹው ነይሩ። ኣብኡ ድማ ደው በልና። ብድሕሪ’ዚ ኢሰያስ ሓዲጉና ከይዱ፣ ዝተረፍና ንነቃቐፍ ኢልና፡ ነቐፌታ ጀመርና።
ኣፈወርቂ ተኽሉ(ኣምሓራይ)፡- ኣነ ደጋጊመ ሓደራ ዝበለኩም፡ ነዞም ሓረስቶት ዝነበርኩም ኣብ መጻወድያ(ካሚን) ከይትኣትዉ ኢዩ። ኣብ ካሚን ክትጥሕል ቀሊል’ዩ፤ ካብ ካሚን ንምውጻእ ግና ብጣዕሚ ብርቱዕ ኢዩ። ስልዚ ኣነ ዝገብሮ ዝነበርኩ ሽጣራታት ካብ’ቲ ኣቲናዮ ዝነበርና ካሚን ንምውጻእ እዩ ነይሩ፣ በለ። ቀጺሉ፡ ንሕና እዞም ተመሃሮ ንፋለጥ ኢና። ስለዚ ንስኹም ተሰበኽቲ ኣይትኽኑ፣ ክትጥንቀቑ ኣለኩም፣ ብምባል ደምደመ።
*እዚ ሰነድ አብ ደርዓ/ዓረት ዚተባህለ ዓዲ አብ ዚኒበረ ናይ ተሓኤ ዚዀነ ቤት ጽሕፈት ክፍሊ ጸጥታ ብወርሒ ታሕሳስ 1976 ዚተረኽበ’ዩ። አብ ማእከል ፋይላት ጸጥታ አብ ውሽጢ ንህዝባዊ ሓይልታት ዚምልከት ፍሉይ ፋይል ዚብል’የ ረኺበዮ። መደበይ ቀዋሚ ብዘይ ምንባሩ ተመሊሰ ክረኽቦን ከይረኽቦን ርግጸይና ኣይነበርኩን፤ እዚ ሰነድ ድማ ፍሉይ ኣገዳስነት ርእየሉ። የግዳስ ናይ ምስኣሉ ተኽእሎ ስለ ዘይነበረ ቅዳሕ ክወስድ አይከኣልኩን። ሓንቲ ምርጫ ዚነበረትኒ ብኢድ ምድቃሉ’ዩ። ከምኡ ድማ ገቢረ፣ ኣድቂለዮ። ሎሚ ብጥስጣስ መዘክራተይ ከገላብጥ ክብል ድማ ረኺበዮ፣ እንሆ’ኳ ምሳኻትኩም/ክን እካፈሎ አሎኹ። እቲ ጸብጻብ ዚህብ ዘሎ ሰብ ካብ ህዝባዊ ሓይልታት ናብ ተሓኤ ዚሰገረ ተጋዳላይ ክኸውን አለዎ። አነ ሽዑ ካብ መን’ዩ ተረኺቡ እቲ ዶኩሜንት አየጻሬኹዎን፣ ሕጂ’ውን መን’ዩ ዚሓበረ ዝፈልጦ የብለይን። የግዳስ ጕዕዞ ተጋዳላይ ወትሩ-ዘብዘብ ስለ ዚዀነ፣ ምናልባት’ውን ዋና’ዛ ሰነድ ብሂወት ሃልዩ፣ ኣነ’የ ይብለና ይኸውን።
ZhongShan የኢንዱስትሪ መርመራ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የኢንዱስትሪ መርመራ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የኢንዱስትሪ መርመራ ብርሃን SP-F310A-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ካፌይን አዕምሮን ለማነቃቃት የሚረዳና በተለይ በቡና፣ በሻይና በተለያዩ የለስላሣ መጠጦች ውስጥ በስፋት የሚገኝ ኬሚካል ነው፡፡ ካፌይን ከእነዚህ መጠጦች በተጨማሪ በቸኮሌቶች፣ በብስኩቶችና በተለያዩ የህመም ማስታገሻና የራስ ምታት መድሃኒቶች ውስጥ ይገኛል፡፡ ይህ ኬሚካል ሱስ የማስያዝ ባህርይው ከፍተኛ ነው፡፡ የተጠቀሱት መጠጦችና ምግቦች እንዲሁም መድሃኒቶች ካፌይን የመያዝ አቅማቸው እንደየሁኔታው የተለያየ ሲሆን በቡና ውስጥ የሚገኘው የካፌይን መጠን ከፍ ያለ ነው፡፡ አንድ ስኒ ቡና ከ100-150 ሚሊ ግራም ካፌይን በውስጡ ይይዛል፡፡ አንድ ሰው በቀን በአማካይ 80 ሚሊ ግራም ካፌይን ይወስዳል ተብሎ ይገመታል፡፡ ከመጠን ያለፈ ካፌይንን መጠቀም ለከፋ የጤና ችግር ይዳርጋል፡፡ በካፌይን ሳቢያ ከሚከሰቱ የጤና ችግሮች መካከል የካፌይን ስካር (ኢንቶክሲኬሽን)፣ ሱሰኝነት፣ የእንቅልፍ ማጣትና ጭንቀት ይጠቀሳሉ፡፡
ከ250 ሚሊ ግራም በላይ የሆነ ካፌይን ከተወሰደ የካፌይን ስካር ይጀምራል፡፡ የዚህ ችግር ምልክቶች ጭንቀት፣ መቅበጥበጥ፣ የህሊና መረበሽ፣ ማቅለሽለሽ፣ ማላብ፣ የሽንት መብዛት፣ እንቅልፍ ማጣት፣ እጅና እግርን የመውረር ስሜት መኖርና መነጫነጭ ናቸው፡፡ የካፌይን መጠኑ እየጨመረ ከሄደ እና 1000 ሚሊ ግራም ከደረሰ የአፍ መኮላተፍ፣ የሃሳብ መደነጋገርና የልብ ትርታ መዛባት ሊከተል ይችላል፡፡ መጠኑ ከዚህ እየጨመረ ከሄደም ድንገተኛ የልብ ምት መቆም (ሞትን) ሊያስከትል ይችላል፡፡ የካፌይን ሱሰኝነት
ራስ ምታት፣ ድብርት፣ ጭንቀት፣ ድካም፣ ማቅለሽለሽና ማስመለስ፣ እንቅልፍ እንቅልፍ የማለት ስሜት— በካፌይን ሱሰኝነት ምክንያት የሚከሰቱ የጤና ችግሮች ናቸው፡፡ ይህ ችግር ካፌይኑ ከቀረ ከ10-12 ሰዓታት ውስጥ የሚጀምር ሲሆን ከጥቂት ቀናት ተደጋጋሚ ስሜት በኋላ ሊጠፋ የሚችል ነው፡፡
የእንቅልፍ ማጣትና ጭንቀት መረበሽ፣ መነጫነጭ፣ በአንድ ቦታ ተረጋግቶ አለመቀመጥ፣ መርበትበትና መጨነቅ በካፌይን ሰበብ ከሚከሰቱ የጤና ችግሮች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ ካፌይን ለእንቅልፍ ማጣት ሰበብ ከመሆኑም በተጨማሪ ለድብርት፣ ለጭንቀትና ለውጥረት ዋንኛ ምክንያትም ነው፡፡
የሚወሰደውን የካፌይን መጠን በአንድ ጊዜ ለመቀነስ መሞከር አይመከርም፡፡ ይልቁንም ዕለት በዕለት ቀስ እያሉ የሚወስዱትን የካፌይን መጠን በመቀነስ በሂደትም ማቆም በካፌይን ሰበብ ከሚደርሱ የጤና ችግሮች ሊታደገን ይችላል። ካፌይን የሌለባቸውን ምግቦችና መጠጦች ለይቶ በማወቅ እነሱ ላይ ትኩረት በማድረግ መጠቀም፣ ራስን በሌሎች ነገሮች ለማዝናናት መሞከርና ውሃን አብዝቶ መጠጣት በካፌይን ሳቢያ የሚከሰቱትን የጤና ችግሮች ለማስወገድ ይረዳል፡፡
ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ በብመድረኹ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ይስሃቕን ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታትን ዝምልከት ቀሪቡ።
ኣብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ ጉዳይ’ዞም ብዘይ መስርሕ ፍርዲ ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት፣ መንግስቲ ኤርትራ ደሃዮም ከፍልጥ ንምጽዋዕ ከምዝኾነ ተሓቢሩ።
ኣባል ቦርድ እቲ ጉጅለ ብዮርን ቱንባክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ጥርዓን፣ ንኣማኻሪ ፕረዚደንት፣ ገለ ሚኒስተራትን ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሽወደንን እውን ኣቕሪቡዎ እኳ እንተኾነ፣ ዛጊት ኾነ ምላሽ ከምዘይረኸበሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ክሲ ኣብ 2017 እዩ ንህዝቢ ክፉት ኮይኑ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ጸብጻቡ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሽዱሽተ ዓንቀጻት’ቲ ኮሚሽን ጥሒሱ ከምዘሎ ይገልጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓያሎ ዓመታት፣ ዜጋታቱ ብዘይ ሕጋዊ መስርሕ ፍርዲ ክቕይድን ክስውርን ምጽንሑ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ዝግባእ ጸቕጢ ኣይተገብረሉን ክብል’ዮም ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝኸሱ።
የጅማ ዩኒቨርሲቲ በኦዲት ግኝቶች ላይ እየወሰደ ያለው የእርምት እርምጃ ተጠናክሮ መቀጠል እንደሚገባው የህዝብ ተወካዮች ም/ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ጥር 14 ቀን 2013 ዓ.ም ባካሄደው ይፋዊ ህዝባዊ ስብሰባ ገለጸ፡፡ ይፋዊ ህዝባዊ ስብሰባው የፌዴራል ዋና ኦዲተር መ/ቤት የዩኒቨርሲቲውን የፋይናንስ ስርዓትና ንብረት አያያዝ አስመልክቶ በ2011 በጀት ዓመት ባካሄደው ኦዲት የተገኙ ግኝቶችን መሠረት ያደረገ ሲሆን ቋሚ ኮሚቴው የዩኒቨርሲቲው አመራሮች ማብራሪያ እንዲሰጡ ዋና ዋና ግኝቶችን አቅርቧል፡፡
በዚህም በጥሬ ገንዘብ ብር 34,771.40፣ በተሰብሳቢ ብር 2,184,379.73 እንዲሁም በተከፋይ ብር 34,140,330.65 ያልተለመደ የሂሳብ ሚዛን በመያዝ ወደ 2011 በጀት ዓመት የዞሩ መሆኑ ተጠቅሷል፡፡ ከዚህም ሌላ ለዩኒቨርሲቲው ማስፋፊያ በሚል በጥቅሉ ብር 19,470,100.60 ወጪ የሆነበት የህንፃ ግዥ ቢደረግም ኦዲቱ እስከተከናወነበት ጊዜ ድረስ ዩኒቨርሲቲው የባለቤትነት ካርታ ያልተረከበ መሆኑ፣ በድምሩ ብር 18,982,919.86 ወጪ በማድረግ ለዩኒቨርሲቲው ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል የሚውሉ የህክምና እቃዎችን ለመግዛት በአለም አቀፍ የጨረታ ዘዴ ግዥ ለመፈጸም ቀደም ብሎ የባንክ “ሌተር ኦፍ ክሬዲት” ተከፍቶ ሂሳቡ በተሰብሳቢ የተያዘ ቢሆንም ንብረቱ ለዩኒቨርስቲው ገቢ ሳይደረግ ሂሳቡ በወጭ ተመዝግቦ ሪፖርት የተደረገ መሆኑ እንዲሁም አስፈላጊ መረጃ ያልተሟላለት ብር 40,275.00 የሙያ እገዛ ላደረጉ 9 ግለሰቦች በሚል ወጪ ተደርጎ መገኘቱ ተመልክቷል፡፡
እንደዚሁም ለመድሀኒት ግዢ 1,074,300 ወጪ ተደርጎ እያለ በሞዴል 19 ገቢ የተደረገው መድሀኒት የብር 1,039,510 በመሆኑ ብር 34,790.00 ብልጫ ተከፍሎ መገኘቱ እና በውል የተገባን አገልግሎት ወይም እቃን በወቅቱ ባለማቅረብ ምክንያት በጉዳት ካሳነት መሰብሰብ የነበረበት ብር 192,354.24 በወቅቱ ሳይሰበሰብ መቅረቱ ተጠቅሷል፡፡ በተጨማሪም ዩኒቨርሲቲው በ2010 በጀት ዓመት ለተከናወነ የጽዳት ስራ አገልግሎት ለአንድ የጽዳት አገልግሎት ሰጪ ድርጅት ከከፈለው ሂሳብ በብልጫ ብር 1,492,952.60 በ2011 ዓ.ም የወቅቱ የገበያ ዋጋ ሳይጠና ይሄው ድርጅት ለሰጠው አገልግሎት የተጋነነ ክፍያ ከፍሎ ተገኝቷል፡፡
ከዚህም ሌላ ከ1 ወር አስከ 5 ዓመት በላይ በተሰብሳቢነት የቆየና በጊዜ ገደቡ ያልተወራረደ ብር 32,889,385.52 መገኘቱ፣ በበጀት ዓመቱ ከመደበኛ በጀት በድምሩ ብር 646,159.14፣ ከካፒታል በጀት ብር 73,829,345.10 እንዲሁም ከውስጥ ገቢ ብር 646,159.43 በስራ ላይ ያልዋለ በጀት መገኘቱ፣ በርካታ ንብረቶች ያለአገልግሎት በእቃ ግምጃ ቤት ተቀምጠው መገኘታቸው እንዲሁም ከ2003 አስከ 2008 በጀት ዓመት በተደረጉ የአዲት ስራዎች የተገኙ አንዳንድ ግኝቶች ላይ የእርምት እርምጃ አለመወሰዱ ተጠቅሷል፡፡
ቋሚ ኮሚቴው የዩኒቨርስቲው አመራሮች በኦዲት ግኝቶቹ ላይ ማብራሪያ እንዲሰጡ የጠየቀ ሲሆን የዩኒቨርሲቲው ፕሬዚዳንት ዶ.ር ጀማል አባፊጣና ሌሎች በመድረኩ ላይ የተገኙ የዩኒቨርሲቲው አመራሮች ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ አመራሮቹ በሰጡት ምላሽም የኦዲት ግኝቶቹ ከ2010 በፊት የነበሩና ሲንከባለሉ የመጡ 6 ግኝቶችን ጨምሮ የ2011 በጀት ዓመት 12 በድምሩ 18 ግኝቶች መሆናቸውን ገልጸው በኦዲት ግኝቱ መሰረት የማስተካከያ መርሀ ግብር ተዘጋጅቶ ለሚመለከታቸው አካላት መላኩን፣ የክትትልና የእርምት እርምጃዎችም እየተወሰዱ መሆኑንና በዚህም መሻሻሎች መታየታቸውን አመላክተዋል፡፡
ትክክለኛ የሂሳብ ሚዛን ሳይጠብቁ ወደ 2011 በጀት ዓመት የዞሩ ሂሳቦችን በተመለከተ ክፍተቱ ከሂሳብ አመዘጋገብ ጋር የተያያዘ መሆኑን የጠቀሱት አመራሮቹ በአሁኑ ወቅት የማስተካከያ እርምጃዎች እየተወሰዱና ችግሩ እየተስተካከለ መሆኑን ገልጸዋል፡፡
ከሚመለከተው አካል የካርታ ርክክብ ሳይደረግ የህንፃ ግዥ ክፍያ መፈጸሙ ከአሠራር አንፃር ትክክል ያለመሆኑን የጠቀሱት አመራሮቹ ዩኒቨርሲቲው ካለበት የሠራተኞች ከስራ የመልቀቅ ከፍተኛ ችግር አንፃር በተለይም በስፔሻላይዝድ ሆስፒታሉ የሚሰሩና ሌሎች አስፈላጊ ባለሙያዎችን ለማቆየት ሲባል ህንፃው ባለበት ሁኔታ ለባለሙያዎች መኖሪያነትና ለተረኛ ሀኪሞች ማደሪያነት እንዲያገለግል ግዢ መፈፀሙን አስረድተዋል፡፡ አክለውም በከተማው አስተዳደርና በሻጭ መካከል ያለመግባባቶች የነበሩ በመሆኑና ካርታው ጠፍቷል በመባሉ የካርታ ርክክብ ሁኔታው ሳይቋጭ መቆየቱን አመላክተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ካርታው ተገኝቷል በመባሉና ከከተማው አስተዳደር ጋር የተሻለ ግንኙነት ያለ በመሆኑ በቅርብ ጊዜ ውስጥ ካርታውን መረከብ የሚያስችል ክትትል እየተደረገ መሆኑን አመራሮቹ ጠቁመዋል፡፡
የህክምና እቃዎች ተጠናቀው ገቢ ሳይደረጉ ሂሳቡ በወጪ ተመዝግቦ ሪፖርት መደረጉን በተመለከተም በወቅቱ አቅራቢው ስልጠናዎችን ጨምሮ ሌሎች ቴክኒካዊ ግዴታዎችን ስላላሟላ በገቢ ደረሰኝ እንዳልተያዙና እቃዎቹ አገልግሎት እየሰጡ እንዳሉ፣ ከኦዲቱ በኋላም ቴክኒካዊ ሁኔታዎች መሟላታቸው በጥናት የተረጋገጠላቸው ንብረቶች ሞዴል-19 የተቆረጠላቸው መሆኑን አስረድተዋል፡፡
የሙያ እገዛ ላደረጉ ባለድርሻ አካላት ወጪ የተደረገውን ክፍያ በተመለከተም ክፍተቱ መረጃ ያለማሟላት በመሆኑ በአሁኑ ወቅት መረጃዎች መሟላታቸውንና ክፍተቱም የተስተካከለ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ለመድሀኒት ግዥ በብልጫ የተከፈለው ክፍያን አስመልክቶም ድርጅቱ ልዩነቱን እንዲመልስ መጠየቁን ገልጸዋል፡፡
ያልተሰበሰበውን የጉዳት ካሳ በተመለከተም ችግሩ የግንባታ ስራ ካቋረጡ ተቋራጮች ጋር የሚያያዝ መሆኑን የጠቆሙት አመራሮቹ የካሳ ገንዘቡን ለማስመለስ በዩኒቨርሲቲው እርምጃዎች መወሰዳቸውን ገልጸዋል፡፡ በተጨማሪም አንድ የግንባታ ተቋራጭ ክፍያውን ባለመክፈሉ ጉዳዩን ለፍርድ ቤት በማቅረብ የተቋራጩ ኢንሹራንስ ካሳውን እንዲከፍል ተወስኖ ይግባኝ በመቅረቡ ጉዳዩ በሂደት ላይ ያለ መሆኑን አብራርተዋል፡፡ ሌላው ከውሃ ስራዎች ድርጅት ጋር የተፈጠረውን ክፍተት ቴክኒካዊ በሆኑ ነገሮች ላይ በስምምነት ለመፍታት መግባባት ላይ በመደረሱ ሂደቱ በመፈጸም ላይ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡
ለጽዳት አገልግሎት ቀደም ሲል ከተከፈለው ክፍያ ብልጫ ያለው የተጋነነ የአገልግሎት ክፍያ ተከፍሎ መገኘቱን በሚመለከት ለተነሳው ጥያቄም አመራሮቹ ምላሽ የሰጡ ሲሆን በ2011 በጀት ዓመት የተካሄደው የጽዳት ስራ ቀደም ሲል በ2010 በጀት ዓመት ከተካሄደው በመጠኑ የሰፋና በ2010 ያልተካተተውን የውጪ ግድግዳ ጽዳት ያካተተ እንዲሁም የሚጸዱት ህንፃዎች ቁጥርም የጨመረ በመሆኑ፣ አገልግሎት አቅራቢው በ2010 በጀት ዓመት አላቂ የጽዳት እቃ ብቻ ያቀረበ ሲሆን በ2011 በጀት ዓመት ማሽኖችን ጨምሮ ቋሚ የጽዳት እቃዎችንም ጭምር ያቀረበ በመሆኑ እና በወቅቱ በነበረው የዋጋ ግሽበት ምክንያት በ2010 በጀት ዓመት ከተከፈለው የአገልግሎት ክፍያ ብልጫ ማሳየቱን አመላክተዋል፡፡
በተሰብሳቢነት የቆዩና በጊዜ ገደቡ ያልተወራረዱ ሂሳቦች በአብዛኛው ዩኒቨርሲቲውን ከለቀቀቁ ረጅም ዓመታትን ካስቆጠሩ ተመራማሪዎች ጋር የተያያዙ መሆናቸውን የገለፁት የዩኒቨርሲቲው አመራሮች በዩኒቨርሲቲው ደረጃ ሊሰረዝ የሚችለውን ገንዘብ የመሰረዝ እንዲሁም በገንዘብ ሚኒስቴር ደረጃ ሊሰረዝ የሚገባውን ገንዘብ ለማሰረዝ ውሳኔ እንዲሰጥባቸው እየተሰራ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ችግሩን ለወደፊቱ ለማስቀረት ተመራቂ ተማሪዎች ከመልቀቃቸው በፊት የውስጥ እዳቸውን እንዲያወራርዱ የሚያስችል አሰራር መዘርጋቱን ጨምረው ገልጸዋል፡፡
በጀትን በወቅቱ ያለመጠቀምን አስመልክቶ ለተነሳው ጥያቄ ምላሽ የሰጡት አመራሮቹ የማዕቀፍ ግዥ መስተጓጎል፣ የአገልግሎት ሰጪ አካላት ክፍያቸውን በወቅቱ ያለማቅረብ እና የታቀዱ ዓለም አቀፍ የምርምር ጉባኤዎች በወቅቱ ያለመካሄዳቸው በጀቱን በተመደበለት ዓመት መጠቀም እንዳላስቻሉ አብራርተዋል፡፡ በተጨማሪም ሀገሪቱ በተለይ በ2010 እና 2011 በጀት ዓመቶች በነበረባት የገንዘብ እጥረት ምክንያት ገንዘብ ሚኒስቴር ገንዘቡን ባለመልቀቁ የ73 ሚሊዮን ብር የካፒታል በጀት በስራ ላይ ያለመዋሉን ገልጸዋል ፡፡
በንብረት አያያዝና አጠቃቀም ላይ የታዩ ክፍተቶችን ለማረም ጥረት እየተደረገ መሆኑን የጠቀሱት የዩኒቨርሲቲው አመራሮች የማያገለግሉና አገልግሎት ሊሰጡ የሚችሉትን ንብረቶች በመለየትና ከሚወገዱት ውስጥም ለማህበረሰብ አገልግሎት ለማዋል እንዲሁም ሌሎቹንም አግባብ ባለው መልኩ ለማስወገድ እየተሠራ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ ከ2008 በጀት ዓመት በፊት የነበሩ ግኝቶችን በተመለከተ በዩኒቨርሲቲው ደረጃ እርምጃ የመውሰድና ከፊሎቹም በፍርድ ቤት ሂደት ላይ ያሉ በመሆኑ ክትትል የማድረግ ስራዎች እየተሰሩ መሆኑንም አስረድተዋል፡፡
የዩኒቨርሲቲውን አመራሮች ምላሽ መሠረት አድርገው አስተያየታቸውን የሰጡት የፌዴራል ዋና ኦዲተር ክቡር አቶ ገመቹ ዱቢሶ መርሀ ግብር አዘጋጅቶ እርምጃ ለመውሰድ እየተደረገ ያለው ጥረት በበጎ ጎኑ የሚታይ መሆኑን አመላክተው በቀጣይ ሊስተካከሉ ይገባቸዋል ያሏቸውን ጉዳዮች በዝርዝር አንስተዋል፡፡
ሚዛኑን ያልጠበቀ የሂሳብ አመዘጋገብና አያያዝ ለሌላ ችግር የሚዳርግ በመሆኑ ጥንቃቄ ሊደረግበት እንደሚገባ የጠቀሱት ክቡር ዋና ኦዲተሩ ካርታ ሳይቀበሉ የህንፃ ግዥ መፈጸም ህገወጥ በመሆኑ ካርታውን በፍጥነት መረከብ እንደሚገባ ጠቁመው የተገዛ እቃ ገቢ ሳይሆን ክፍያ መከፈሉ እንዲሁም ገቢ ከተደረገው እቃ ዋጋ በላይ ክፍያ መፈጸሙ ተገቢ አሠራር ባለመሆኑ ይህንን የፈጸሙ አካላት በህግ ሊጠየቁ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡ አክለውም የጉዳት ካሳን ለማስመለስ እየተደረገ ያለው ጥረት አበረታች መሆኑን ጠቅሰው የጉዳት ካሳ በወቅቱ እንዲከፈል ያላደረጉ አካላትም በህግ መጠየቅ እንዳለባቸው ገልጸዋል፡፡ በበጀት ዓመቱ ለጽዳት አገልግሎት የተከፈለው ክፍያ ቀድሞ ሲከፈል ከነበረው የ50% ጭማሬ ማሳየቱንና ይህም የተጋነነ መሆኑን የጠቀሱት ክቡር ዋና ኦዲተሩ በወቅቱ የገበያ ጥናት ያለመደረጉ የአሠራር ክፍተት እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡
ያልተወራረዱ ሂሳቦችን ለማስመለስ የተወሰደው እርምጃ አበረታች መሆኑን ገልጸው የእቃ ግዥ ከመፈፀሙ በፊት ከእቅድ ጀምሮ ባለው ሂደት ላይ ጥንቃቄ ማድረግና አግባብ የሆኑ ዘዴዎችን ተጠቅሞ የሚወገዱና አገልግሎት ላይ ሊውሉ የሚችሉ ንብረቶችን በመለየት የንብረት አያያዝና አጠቃቀም ሥርዓቱን ማስተካከል እንደሚገባ አስገንዝበዋል፡፡
የቋሚ ኮሚቴው የፋይናንስ ኦዲት ንዑስ ኮሚቴ ሰብሳቢ የተከበሩ ወ/ሮ ሶፊያ አልማሙን በበኩላቸው በዩኒቨርሲቲው የታዩ ክፍተቶች በሌሎችም ዩኒቨርሲቲዎች የሚታዩ መሆኑን ጠቅሰው ግኝቶቹን በመቀበልና ለማስተካከል ዝግጁ በመሆን በግኝቶቹ ላይ እርምጃ ለመውሰድ እየተደረገ ያለው ጥረት አበረታች መሆኑን ገልጸዋል፡፡ በቀሪ ግኝቶች ላይ እርምጃ የመውሰዱ ሂደት መጠናከር አለበት ብለዋል፡፡
በመጨረሻም የቋሚ ኮሚቴው ሰብሳቢ የተከበሩ አቶ መሀመድ የሱፍ አበረታች የሆኑ እርምጃ የመውሰድ ጥረቶች ተጠናክረው መቀጠል እንደሚኖርባቸውና የውስጥ ኦዲት ስርዓቱም መጠናከር እንደሚገባው ጠቅሰው በቋሚ ኮሚቴ አባላትና በፌዴራል ዋና ኦዲተር የተሰጡ አስተያየቶችን ወስዶ አሠራርን የበለጠ ማስተካከል እንደሚገባ ኣሳስበዋል፡፡
⟵በቂ የበጀት ዝግጅት ጥናት ያለማድረግ እና የህግ ማእቀፍና መመሪያን ያልተከተሉ አሠራሮችን መተግበር ለህገወጥ የበጀት አጠቃቀምና ለብልሹ የፋይናንስ ሥርዓት እንደሚዳርጉ ተገለፀ
← EBC Hedasse Dam Update – የዘመን ስጦታ-የህዳሴ ግድብ የህዝብ ተሳትፎን የተመለከተ ፕሮግራም	Ethiopian: ሪፖርታዥ -የታላቁ የህደሴ ግድብ 6ኛ አመት አከባበር ዙሪያ . . . መጋቢት 24/2009 ዓ.ም →
** የእሳት አደጋ ተከላካዮች እየባሰ ያለውን ቃጠሎ ለመከላከል እየተዘጋጁ ነው ** የካናዳና እንግሊዝ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትራት ኢራን ውስጥ 176 ተሳፋሪዎችን ይዞ የጋየውን አውሮፕላን አስመልክቶ ምርመራ እንዲደረግ ጥሪ አቀረቡ
እስራኤል የግብፅን ምልጃ የጠየቀችው የእስረኛ ልውውጥ ለማድረግ መሆኑም ነው የተነገረው፡፡እንደ አል-አረቢያ ዘገባ ግብፅ በእስራኤልና በሃማስ መካከል በቅርቡ በተደረገው ውይይት ማማለዷን ነው የገለፀው፡፡
በዚያም መሰረት እስራኤል የያዘቻቸውን የሃማስ ኃይሎች ለቡድኑ ለመመለስ መልካም ፈቃድ ይኖራት ዘንድ አግባብታታለች ነው ያለው ዘገባው፡፡ሃማስ በበኩሉ እስራኤል በእስር ቤቶቿ ያጎረቻቸውን በርካታ ቁጥር ያላቸውን ፍልስጤማውያንን ትፈታ ዘንድ በተደጋጋሚ መጠየቁ ይታወቃል፡፡
ሃማስ ከዚያም ውጪ እስራኤል በጋዛ ሰርጥ የዓሳ ማስገር ስራቸውን እንዳታስተጓጉል ጥያቄ አቅርቧል፡፡ ባለፈው ታህሳስ ወር እስራኤል በሃማስ የታገቱባትን ሁለት ዜጎቿን ለማስለቀቅ በሚል የኮሮና ቫይረስን ክትባት በጋዛ ሰርጥ ለማዳረስ ሃሳብ ማቅረቧና ሃማስም የእስራኤልን ሃሳብ ውድቅ ማድረጉ ይታወቃል ሲል ዘገበው አሩትዝ ሼቫ ነው፡፡
ብፓየት ዝዳሎ - ትንታኔታት ኩዕሶ እግሪ - ታሪኽ ዕዉታት ሰባት - ጠቓሚ ሕክምናዊ ሓበሬታታትን ካልእን ዝቐርበሉ ቻነል'ዩ ። ብዝተፈላለየ መደባት ክትሳተፉ ብቕዓት ዘለኩም'ውን ፣ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክትበጽሑ መንገዲ ጀሚርኩም ዘለኹም - ...
ካሮሉስ ማግኑስ (ታላቅ ካርል ወይም እንደ ዘመናዊ ፈረንሳይኛ ሻርልማኝ) ከ761 እስከ 806 ዓም. ድረስ የፍራንኮች ንጉሥ ነበረ። በተጨማሪ ከ766 ዓም ጀምሮ የሎምባርዶች ንጉሥ፣ ከ793 ዓም የ«ቅዱስ ሮማዊ መንግሥት» መጀመርያው ቄሣር ሆነ።
እስከ 777 ዓም ድረስ በጥምቀት ሥርዓት ወደ ክርስትና የገቡት በጠቅላላ በፈቃደኝነትና በሰላም ነበር። በ777 ዓም ግን ካሮሉስ የሳክሶኖች ብሔር (በጀርመን የቀሩትን ሕዝብ) በግድና በዛቻ አስጠመቁዋቸው። እምቢ አንጠምቅም ከሚሉት አረመኔዎች ሳክሶኖች ብዙ ሺህ አስገደለ።
3 እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። ፍርድንና ጽድቅን አድርጉ የተበዘበዘውንም ከአስጨናቂው እጅ አድኑ፤ መጻተኛውንና ድሀ አደጉን መበለቲቱንም አትበድሉ፥ አታምፁባቸውም፥ በዚህም ስፍራ ንጹሕ ደምን አታፍስሱ።
4 ይህንንም ነገር ብታደርጉ፥ በዳዊት ዙፋን የሚቀመጡ ነገሥታት፥ በሰረገሎችና በፈረሶች ላይ ተቀምጠው፥ በዚህ ቤት በሮች ይገባሉ፤ እርሱም ባሪያዎቹም ሕዝቡም እንዲሁ ይገባሉ።
6 እግዚአብሔር ስለ ይሁዳ ንጉሥ ቤት እንዲህ ይላልና። አንተ በእኔ ዘንድ እንደ ገለዓድና እንደ ሊባኖስ ራስ ነህ፥ ነገር ግን በእርግጥ ምድረ በዳ ማንም የማይቀመጥባቸውም ከተሞች አደርግሃለሁ።
15 በዝግባ እንጨት ስለምትወዳደር በውኑ ትነግሣለህን? በውኑ አባትህ አይበላምና አይጠጣም ነበርን? ፍርድንና ጽድቅንስ አያደርግም ነበርን? በዚያም ጊዜ መልካም ሆኖለት ነበር።
18 ስለዚህ እግዚአብሔር ስለ ይሁዳ ንጉሥ ስለ ኢዮስያስ ልጅ ስለ ኢዮአቄም እንዲህ ይላል። ወንድሜ ሆይ፥ ወዮ! እያሉ አያለቅሱለትም፥ ወይም። ጌታ ሆይ፥ ወዮ! እያሉ አያለቅሱለትም።
28 በውኑ ይህ ሰው ኢኮንያን የተናቀና የተሰበረ የሸክላ ዕቃ ነውን? ወይስ እርሱ ለአንዳች የማይረባ የሸክላ ዕቃ ነውን? እርሱና ዘሩስ በማያውቋት ምድር ስለ ምን ተጥለው ወደቁ?
30 እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። ከዚህ ሰው ዘር የሚከናወን በዳዊትም ዙፋን ላይ የሚቀመት በይሁዳም የሚነግሥ እንግዲህ አይገኝምና። መካን በዘመኑም የማይከናወንለት ሰው ብላችሁ ጻፉ።
ክቡራንን ክቡራትን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ ክርስቲያን ብሓፈሻ ኩልኹም ሕዝቢ ኤርትራን ከምኡ’ውን ኣብ ሆስፒታል ተዓቑብኩም እትርከቡ ሕሙማነ ሥጋ ኣብ ሓያል ጻዕሪ እትርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕናን ኣብ ሓለዋ ሃገርን ልምዓትን ዘለኹም ሠራዊት ምክልኻልን ኣብ ተሃድሶ ዘለኹም ናይ ሕጊ እሱራትን እንኳዕ ካብ ዘመነ ዮሓንስ ናብ ዘመነ ማቴዎስ ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናንን ንብል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የውጭ ባንኮች ወደ ኢትዮጵያ ድምፃቸውን አጥፍተው የሚገቡበት አግባብ ስውሩ የህወሓት አመራር በጀርባ በር በኢትዮጵያ ጉዳዮች ላይ የመደራደሩ ማሳያ ነው።
በአከባበሩ ላይም የህብረቱ ኮሚሽን ሊቀመንበር ሙሳ ፋቂ ማህመትን ጨምሮ የአባል ሃገራት ተወካዮች፣ ተጋባዥ አለም አቀፍ ድርጅቶችና ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍል የተውጣጡ ተሳታፊዎች ተገኝተዋል።
ሮማንቲክ ኮሜዲዎችን እጠላለሁ. ሮማንቲክ ኮሜዲዎችን ትጠላለህ. ግን ግን V-Day በሙሉ ነው. እናም ጥቂት የፍቅር ግንኙነትን, ምናልባት የሰይጣን መንካት, ቸኮሌት, ዴቪድ ቦቪ, የቫዮሊን እርምጃ, ሲንደሬላ ... ምናልባት አንድ ጀርመናዊትያዊት ሴት በበርካታ እውነታዎች ውስጥ እያንገላታት ይሆን?
እነዚህ ሁሉ የጨዋታ ዝርዝሮች ከቫይረሱ ወይም ከላቁ የሂትለር ድራማ ይልቅ ከተፈቀደው ውበታዊ ፍላጎት ጋር አብሮ ለመኖር የሚጓጉትን አንድ ሰው ወይም የቫለንታይን ቀንን ለመመልከት ተስማምተዋል. እነዚህ በእውነት ሰባት የተመረጡ ፊልሞች አንዳቸው ከሌላው ጋር ምንም ግንኙነት የላቸውም, ሁሉም በአንዱ ወይም በሌላ መልኩ የፍቅር ጽንሰ-ሐሳብን ይመርምሩ, ልከን የጠለቀ ወይም ጥልቀት ያለው, ፍቅርን ወይም የተደራጀ ውህድን, ራስ ወዳድነት ... ወይም የራስ ጥቅም መሥዋዕትነት.
ቶል ክሪስ ቀኑን ለመያዝ የሚሞክሩት እሷን በመጠባበቅ ላይ ለመቆየት ትሞክራለች. ሉሊ ሳይታወቀው ጥሩ እና ክፉ ሚዛንን ያዛባ. ፈጣን ማስታወሻ: ታሪኩ የቲም ኩሪስ ጌታ ለሆነው የጨለማ ጌታ በጣም ማራኪን ከማግኘት ጥቂት ደጋፊዎች አሉት.
ድሬው ባሪዮር በኔሉፎር ውስጥ አስማታዊ ስራዋን ሲንደሬላ ውስጥ የእኔ ተወዳጅ የወርቅ ቅርስ (እና አነስተኛው የማንኛውንም የማቅለጥ) ትርጓሜውን እስከሚቀጥል ድረስ.
በፕላኔቷ ላይ ከኖሩት ጥንታዊና እጅግ ተደማጭ የሆኑ ስልጣኔዎች ወደ አንዱ በመነሻነት ወደ ግብፅ, ግብፅ የተከበረ ታሪክና ባህል ነው. ከዋና ከተማው ከካይሮ እስከ ናይል ዴልታ ድረስ የጊዛ ፒራሚዶች እና የአቡ ሱብል ቤተመቅደሶችን ጨምሮ የአገሪቱ ጥንታዊ የቲያትር ማሳያ ቦታዎች አገር ናት. በተጨማሪም የግብፅ ቀይ ባሕር የባህር ዳርቻዎች በአንዳንድ የዓለማችን በጣም ቆንጆዎቹ ኮራል ሪቶች ውስጥ ለመዝናናት, ለመዋኘት እና ለመዋኘት የሚያስችል ሰፊ እድል ያቀርባል.
ማስታወሻ: በግብጽ የቱሪስት ደህንነት በፖለቲካ አለመረጋጋት እና በሽብርተኝነት ስጋት ምክንያት በአሁኑ ጊዜ አሳሳቢ ጉዳይ ነው. ጉዞዎን ከመዘገብዎ በፊት እባክዎ የጉዞ ማስጠንቀቂያዎችን በጥንቃቄ ይመልከቱ.
ግብፅ በአፍሪካ አህጉር ሰሜናዊ ምስራቅ ይገኛል. በስተሰሜን በሰሜናዊ ሜድትራኒያን እና በምስራቅ የቀይ ባህር ተቆርጧል. የጋዛ ሰርጥ, እስራኤል, ሊቢያ እና ሱዳንን የመሬት ድንበሮች ያገናኛል, የሲናይ ባሕረ-ሰላጤን ያካትታል. ሁለተኛው በአፍሪካ እና በእስያ መካከል ያለውን ክፍተት ያጠናክራል.
ግብፅ በጠቅላላው ከ 386,600 ካሬ ኪሎ ሜትር / 1 ሚሊዮን ካሬ ኪ.ሜ ርዝመት አለው. በጥቂት ንጽጽር ሲታይ ስፔይን ሁለት እጥፍ እንዲሁም የኒው ሜክሲኮ ሶስት እጥፍ ነው.
የግብጽ ኦፊሴላዊ ቋንቋ ዘመናዊ መደበኛ አረብኛ ነው. ግብፃዊያን አረብኛ የቋንጭ ቋንቋ ፈረንሳይ ሲሆን, የተማሩ ሰዎች ብዙውን ጊዜ እንግሊዝኛ ወይም ፈረንሳይኛ ይናገራሉ.
ግብፅ በረሃማ የአየር ጠባይ አለው እናም የግብፅ የአየር ሁኔታ በአጠቃላይ ሞቃትና ፀሐያማ አመላካች ነው. በክረምት (ከኖቬምበር እስከ ጃንዋሪ) የሙቀት መጠኑ በጣም ዝቅተኛ ሲሆን በክረምት ወራት ከ 104 ዲግሪ ፋራናይት / 40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በላይ ሙቀቶች ሊለዋወጥ ይችላል. በካይሮ ውስጥ ዝናብ በጣም አነስተኛ ነው, ምንም እንኳን የካይሮ እና የናይል ደለቄዎች በክረምት ውስጥ የተወሰነ ዝናብ ያያሉ.
አየር ጠባይ- ወደ ግብፅ ለመጓዝ አመቺ ጊዜ ነው, ከጥቅምት እስከ ሚያዝያ ድረስ ሙቀቱ በጣም ደስ የሚል ነው. ሆኖም ግን, ሰኔ እና መስከረም በወቅቱ ለጉዞዎች እና ለመጠለያዎች የሚደረጉ የጉዞ ቅናሾችን ለመጓዝ ጥሩ ጊዜዎች ናቸው-ነገር ግን ለከፍተኛ ሙቀትና እርጥበት ይዘጋጁ. ወደ ቀይ ባሕር ከተጓዙ, የባህር ዳርቻዎች (ባህር) ነፋስ በበጋው (ከሐምሌ እስከ ነሐሴ) ድረስ ሙቀትን ያሟላሉ.
ከካይሮ አኳያ ርቀው የሚገኙት የጊዛ ፒራሚዶች በግብፅ ጥንታዊ ቅኝቶች ውስጥ በጣም ታዋቂ ናቸው. ጣቢያው አሻሚ እና ሶስት የተለያዩ ፒራሚድ እቅዶች ያሉት ሲሆን እያንዳንዳቸው የተለያዩ ፈርዖንን የመቃብር ክፍሎች ይገነባሉ.
ብዙ ጊዜ የአለም ትልቁ የአየር ላይ ሙዚየም ተብሎ ይጠራል, የሎክሳው ከተማ የጥንታዊው ቴብስ ከተማ ይገኝበታል. ሁለት የግብጽ በጣም ከሚያስደንቅ የቅርጻ ቅርፅ ሕንፃዎች - ካናክ እና ሎግሮ. በአባይ ወንዝ አጠገብ የጥንቶቹ ንጉሣውያን ነገሥታቶች በተቀበሩባቸው የንጉሶች ሸለቆ እና የኬንት ሸለቆ ይገኛሉ. በጣም ታዋቂው የኒካፖሊስ የቱታኸምማን መቃብርን ያካትታል.
ሻሎክ, ቀለሙ የካይሮ የግብጽ ዋና ከተማ እና የዩኔስኮ የዓለም ቅርስ ነው. ከሃንጎ ቤተክርስትያን (ከግብፅ የክርስትና አምልኮ ጥንታዊ ሥፍራዎች አንዱ ነው) ከአል-አዝሃር መስጊድ (በዩኒቨርሲቲ ውስጥ ሁለተኛ ደረጃውን የጠበቀ ቀጣዩን አለም ያካሂዳል).
የግብፅ ቀይ ባሕር የባህር ዳርቻ በዓለም ላይ ካሉት ምርጥ የሽብልቅ ዳቦ ቦታዎች አንዱ ነው. በተቀላቀለበት, ሙቅ ውሃዎች እና ጤናማ በሆኑ ኮራል ሪቶች ውስጥ, ለመጥለቅ ጥሩ ቦታ ነው. የዱር አራዊት (የዓሳዎች, ዶልፊኖች እና የማንዳ ሬይስ) አስከሬን እና የባሕር መመዝገብን (እንደ አስገራሚ ሻርኮች, ዶልፊኖች እና ሞንዳ ሬይስ) በበርካታ የአለም ዋሻዎች ውስጥ በጣም የተደሰቱ ናቸው. ከፍተኛ ቦታዎች ላይ ሻርኤል ኤልሼክ, ሁጋዳ እና ማርጋ አሌ መናኸሪያ ናቸው.
የግብፅ ዋናው መተላለፊያ ካይሮ አለም አቀፍ አየር ማረፊያ (ሲኤኢ) ነው. በዋና ዋና የቱሪስት መስህቦች እንደ ሻርኤል ሴኬ, እስክንድርያ እና አሱን የሚገኙ ዓለም አቀፍ ማዕከሎችም አሉ. ብዙዎቹ ተጓዦች ወደ ግብፅ ለመግባት ቪዛ ያስፈልግዎታል, ይህም በአቅራቢያዎ የሚገኘው በግብጽ ኤምባሲ ውስጥ ማመልከት ይችላሉ. ከአሜሪካ, ካናዳ, አውስትራሊያ, ብሪታኒያ እና የአውሮፓ ህብረት የመጡ ጎብኝዎች በግብቢያ አውሮፕላን ማረፊያዎች እና በእስክንድርያ ወደብ ሲደርሱ ቪዛ ለማግኘት ብቁ ናቸው. ቲኬትዎን ከማዛወርዎ በፊት ወቅታዊ የሆነ የቪዛ ደንቦችን ማወቅዎን እርግጠኛ ይሁኑ.
ወደ ግብጽ ሁሉም ተጓዦች የተለመዱ ክትባቶች ወቅታዊ መሆናቸውን ማረጋገጥ አለባቸው. ሌሎች የተመከሩ ክትባቶች ደግሞ ሄፕታይተስ ኤ, ታይፎይድ እና ተዳማስ ይይዛሉ. ቢጫ ወባ በግብፅ ውስጥ ችግር አይደለም, ነገር ግን ከቢጫ ደማት ተላላፊ ሀገር የሚመጡ ሰዎች ሲደርሱ የመከላከያ ማስረጃ ማቅረብ አለባቸው. ለተመረጡ ክትባቶች ዝርዝር ሙሉ ዝርዝር, የሲ.ዲ.ሲ. ድህረገጽ ይመልከቱ.
በህክምና ሊረዳ የሚችል የዓይነ-ሥውርነትና የአካል ጉዳት በሽታዎች ህክምና የሚሰጥ የበጎ አድራጎት ተቋም ነው። መስማት ለተሳናቸው የሚሰጥ የህክምና አገልግሎትና በልጅነት ልምሻ ለአካል ጉዳት ለተዳረጉ ወገኖችም በሚሰጠው አገልግሎት ይታወቃል።
ከ15 ዓመታት በፊት ባቋቋሙት በዚህ ተቋማቸው አማካኝነት፥ በመቶ ሺዎች ለሚቆጠሩ ሰዎች የንፁህ ውሃ አቅርቦት ማዳረስን ጨምሮ ቁጥራቸው በበዙ የበጎ አድራጎት አገልግሎቶች የህብረተሰቡን ህይወት ለማሻሻል የያዙት ሥራ ከዘንድሮው የSEED ማለትም «ማኅበረ ግዩራን ዘረ-ኢትዮጵያ» ተሸላሚዎች አንዱ ለመሆን የበቁት ዕውቁ የነርቭ ሃኪም ፕሮፌሰር ረዳ ተክለኃይማኖት፤ ዛሬም አብረውን ያመሻሉ።
የባህልና ማኅበረሰብ አዘጋጅና አቅራቢ አሉላ ከበደ በምሽቱ ፕሮግራሙ የፕሮፌሰር ረዳን ሥራዎች በቅርበት የተከታተሉትንና ሽልማቱ ያጯቸውን የዋሽንግተን አካባቢ ነዋሪ አቶ ጴጥሮስ አክሊሉን ጨምሮ አወያይቷል።
ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ ይብለና ቅዱስ መጽሐፍ ። መንፈሳዊ ሰብ ኣኽእሎ ረኺቡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ክነብር ዓቢ ትዕድልቲ እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ። ሽዑ ድሌቱ ኵሉ ተግባሩ ናይ ሰባት ጽቡቅ እምበር ሕማቅ ክርኢ ኣይደልይን እዩ። እዚ ከኣ ናብ ክብረትን ትሕትናን የብጽሖ። ውሽጣዊ ዕግበትን ሰላምን ሰማያዊ በረከትን ይበዝሓሉ።
አባ ሙሴ ካብተን ዝለገሱለይ ምኽሪ ብምፍላም ክጅምሮ ጽሖፈይ ፡ ኣብ ገዳም ኣብ ዝጸናሕክሉ እዋናት ብዙሕ ግዜ ምስ አባ ሙሴ ንራኸብ እሞ ደቂቅ ዋላ ብዘይ መንፈሳዊ ጥቕሚ ክሓልፋ ስለዘይደልዩኒ ፡ ዘማርያም እዛ መጽሓፍ ትደግማ ዲኻ ዘለኻ ኩሉ ግዜ ካብ ኣብ ኢድካ ምስ ረኣኽዋ እየ በሉኒ።
እወ ኣባ ደጋጊመ የንብባ እሞ ሓድሽ ትርጉም ይኾነኒ፣ እዚ ወደይ ቃል እግዚአብሔር ንምንባቡ ብጸሎት ጀሚርካ ብጸሎት ክትውድኦ ኣለካ። ከም ዓለማዊ ምህሮ ብቀሊሉ ተንብቦ ኣይኮነን። እስኪ ጸሎት ንግበርሞ ኣንብበይ በሉኒ። ድሕሪ ጸሎት ኣነ ናብ ንባባይ ኣተኹ።
ልቢ ሰብ ንምስዓር ኵሉ ግዜ ብትሕትና ትጋህ ። ነዚ ንምግባር ኣብ ቅድሚ ሰብ ፍትው ንምዃን ምስ ኩሉ ተረዳዲእካ ምንባር ዝኽእሉ ብዙሓት መንገድታት ኣለዉ። እዚ ምግባር እንተኺኢልካ ከኣ ብፍቕሪ ናብ መንፈሳዊነት ክትመርሕ ትኽእል ኢኻ። መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እዚ ከምዚ ይብል ። ምሳ. 11፣30፣ “ ፍረ ጻድቕ ኦም ሕይወት እዩ። ጥበበኛ ኸኣ ነፍሳት ይረብሕ።
ለ. ንሰባት ካብኦም ዝኾነ ነገር ዘይትደሊ ኮንካ እንተቀሪብካ ይፈትውኻ እዮም። እሶም ዝረኸብዎ ነገራት ወይ ከኣ ምስኦም ዘሎ ነገራት ንምውሳድ ትደሊ ምዃንካ ብምግላጽ ጸላእትኻ ንክኾኑ ኣይትዓድሞም። ኣብ ከሙኡ ስምዒት ክኣትዎ ኣይትግበር። ንፍቅሪ ዝሓሰብካዮ ንጽልኢ ከይቅየር ሕውነትካ።
ሐ. ናይ ካልእ ሰብ ድኻም ብምኽኣል ብትዕግስቲ ብትሕትና ብግልጹነት ልቢን ይቕሬታን ሰዓሮ። ከምዚ ዓይነት ሰብ በይኑ ምስ ኮነ በቲ ዝገበሮ ተግባር ብርግጽ ክጠዓስን ክጽጸትን እዩ።፣
መ. ንኻልኦት ሰባት ብግቡእ ብዝገበሮዎ ጽቡቕ ሥራሕ ኣድናቆትካ ግለጽ። ነዚ ከምዝርዱኡ ግበር። ጽቡቅ ተግባራቶምን ሥርሖምን ከምትርድኦን ከም ተድንቀሎምን ክፈልጡ ግበር።
ንምግሳጽውን እንተኣድልዮካ ብፍቅርን ንማንም ብዘይጎድእ መገዲ ግበሮ። ኣብ ልዕሊኦም ወቀሳ ንምቅራብን ጸላኢ ኮንካ ንኽትርከብ ዝገብሩኻ ቃላት ወይ ተግባር ፈሊኻ ኣይተልዕል።
ሸ. ኣብ ዝኾነ እዋን ምሥዋእቲ ንምዃን ግዜኻ ንምሃብን ድሉው ኩን። ንሰብ ዋላ ሓንቲ ክትገብሩሉ ዋላ እንተዘይከኣልካ ጥዑም ቃል፣ ፍሕሽው ገጽ ፣ ሓቐኛ ሰላምታ ሃቦ። ንኹሉ ሰብ ክትገብሮ ዝግበኣካ ነገራት ኩሉ ብዘይ ተጎላባነት ግበሮ።
ቀ. ንኹሉ ሰብ ብትሕትና ብዝተረጋግአ መንፈስን ብየዋህነትን ኰንካ ቅረብ። ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብአ ገላትያ ኣብ ገላ.5፣22። ዝተዛረቦ “ እቲ ፍረ መንፈስ ግና ፍቕሪ ፣ ሓጐስ ፣ ዕርቒ ፣ ዓቕሊ፣ ለውሃት ፣ ሕያውነት፣ እምነት ፣ ህድኣት ፣ ይኣኽለኒ ምባል እዩ። “
በ. ንሰባት ምርዳእ ጥራሕ ዘይኮነ ንሶም ንዓኻ ብጸጥታን ብጽቡቅ መንፈስ ንኽርዱእኻ ግበር። እዚ ብምግባርካ ምስኦም ብሓባር ብምርድዳእ ብፍቕርን ብሰላም ምንባር ትእኽል።
ኢለ ድሕሪ ምዝዛመይ ኣባ ሙሴ ዘማርያም ወደይ ብምባል ናብ ማዕዶኦም ኣትዉ። ሪኢኻ ዝወደይ እዚ ዝነግርካኒ ተግባር የድልዩ እዩ። ቆራጽነት ሰማዕትነት ዘእምበለ ደም፣ ግብሪ መንፈሳውነት ጾም ጸሎት ስግደት እዚኦም እንተሒዝካ ኩሉ ይከኣል እዩ። ዘመኑ ሰብ ካብ ገጽ እግዚአሔር እናረሓቀ ፍትወት ዓለም እናመቀሮ ልጓም ዘይብሉ ፈረስ እናኾነ እዩ ዝኸይድ ዘሎ።
ልቢ እግዚአብሔር ዘይወነነ ልቢ ሰብ ከመይ ጌሩ ክውንን፣ ፍቕሪ እግዚአብሔር ዘይሓዘ ከመይ ጌሩ ንካልእ ሰብ ከፍቕር ይኽእል። ክቅድም ዘለዎ እግዚአብሔር እዩ ። ክቅድም ዘለዎ መስቀል እዩ። ድሕሪ መስቀል እምበር ቅድሚ መስቀል ክንጎይይ የብልናን።
እስኪ ከባቢና’ሞ ኣስተውዕልና ንርአ ዘማርያም ወደይ ፡ ንነፍስና ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ከንቁማ ከለና ፍቅርና ብምንታይ እዩ ዝምዘን፣ ብሓቂ ነፍቅሮ ዲና፧ ፍቅር ዝግለጽ ብተግባር እዩ።
ዘመና ካብ ሰማዒ ተዛራቢ ዝበዝሓሉ ፣ ካብ መኻሪ ፣ ነቃፊ ዝበዝሓልሉ፣ ነገራት ብህድኣትን ትዕግሥትን ክንዮ ኣሪሕቅካ ካብ ምርኣይ ፣ ድሩት ኣተሓሳስባ ብምሓዝ ካብ ኣፍንጫ ንኣፍ ብዘሎ እመት እናሓሰበ ዝፈርድ፣ ይሰቀል ይሰቀል ዝብል ኣንደበት ዘቐድም ንዘለፋን ጸርፍን ዝቅድም ፣ ብፍትወቱ ሥጋኡ ሲዒሩ ጾሙ ጾማ ፋሽን ኮይኑ፣ ንተኽሊ ሥጋዊ ባህጊ ይጠቅም እዩ፣ እናተባህለ ነገረ መንፈሳውነት ተረሲዑ ዓለማዊ ዓብሊልዎ ።
ጸሎቱ፡ ጸሎታ ተጋዊ ዝኾነ፣ ልበ ይሁዳ ብፍቕረ ንዋይ ዝዓወረ ሒዙ አጸደ ቤተ ክርስትያን ክረግጽ ቤተ መቅደስ ክኣቱ ድምብርጽ ዘይብሉ፣ ኣብ ቤተ ቅድስት ቤተ ክስትያን ነገረ ዓለም፣ ቋንቋ ዓለም ሕሳብ ዓለም ከልሑኽ ላዕልን ታሕን ዝብል።
ነገረ እግዚአብሔር ኣብዚ ይጽናሕ፣ ዝብል ፣ ንኸይልወጥ ዝመሓለ ክሳብ ዝመስል ደረቱ ነፊሑ ፣ ንዝናኡ ዝሙጉት ኣንነት ዘጥቅዖ፣ ማዕዝነ ፎኖቱ ዝጠፎኦ፣ ምንባር ትርጉም ዘይርድኦ ፣ ገና ካብ ድቃሱ ዘይተበራበረ፣ ስክፍታ ዝረሓቆ፣ ሚዛን ሕልናኡ ዘይስቆቆ፣ ኣብ ፍቕሪ ኣለኹ እንተበለ ፣ ብሽም ፍቕሪ ዝሽቕጥን ዝበኣስን ። እዚ ወለዶ እዚ
ብሓቂ ፍቅረ እግዚአብሔር ፍረ መንፈሳውነት እንታይ ምዃኑ ንኽፈልጥ ። ነዚኦም ከምዚ ዝበሉ ምእመናን ናብ ልቦም ንምምላስ መንፈሳውነት ፍቕረ እግዚአብሔር ምርዳእን ምምሃርን ተራ ኩሉ ኣገልጋልን ምእመንን እዩ። መጀመርያ ናብ ኣበ ንስሓ ቀሪብና ብንስሓ ተሓጺብና ንልብና ናይ እግዚአብሔር ንግበራ።
ካብ ድቃስና ንበራበር ፧ ዘልዓለማዊ ድቃስ ከየርከበና ዝወደይ። ብምባል ኣባታዊ ምኽሪ ለገሱለይ። እቲ ዘንብቦ ኣነ’ውን ናብ ግብሪ ዝልወጠሉ መገዲ ዝያዳ ሃሰው ክብል ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ኣብ ድኻመይ ክድግፈኒ ቅድስቲ ጸሎትኩም ኣይትፈለየኒ ብምባል ንነብሰይ መዓስ እየ ዝወቅሳ ብልቢ እንዳበልኩ ናብ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ኣምራሕኩ።
“ኢትዮጵያ ዉስጥ ከእንግዲህ የኣንድ ብሄር የበላይነት ኣክትሞለታል። የኣማራ ትምክህት በሃይል እገዛለሁ ቢል፣ የኦሮሞ ጠባብ በሃይል እገዛለሁ ቢል በፍጹም ተፈጻሚነት የለውም፡፡ … ኣንድ ኣድርጌ ጨፍልቄ እገዛለሁ የሚል ህልመኛ ቢመጣ እስከ ሞት እንዋጋዋለን እንጂ ኣይታሰብም። ቁርጡን ይወቅ! ግፋ ቢል ሃገሪቱ ወደ መበታተን ያደርሳት እንደሆነ እንጂ ኢትዮጵያ ዳግም የገዢዎች መፈንጫ ልትሆን ኣትችልም። መገነጣጠል ድግሞ ኣማራጭ ሊሆን ኣይችልም፣ ተያይዘን መጥፋት ነው የሚሆነው። የሁላችን እጣ ፈንታ ኣንድና ኣንድ ነች… የተበላሸ ነገር ካለ እያስተካከልን በጋራ እድገት ላይ መስራት። ከዛ በዘለለ ተያይዞ ጥፋት ነው።” አቶ አባይ ፀሃየ በትግሪኛ ከተናገሩት ውስጥ ተቀንጭቦ የተወሰደ
ባለፉት ሦስት አመታት በወቅታዊ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ የሚያተኩሩ ብዛት ያላቸው ተከታታይ ፅሁፎችን አውጥቼያለሁ። ታዲያ በዚህ ወቅት በተደጋጋሚ የማነሳቸውና ሁሌም በተግባር የሚረጋገጡ ሁለት ነገሮች አሉ። እነሱም፡- የለውጥ አይቀሬነት እና የህወሓት አይቀየሬነት ናቸው።
በእርግጥ ለውጥ የማይቀየር የተፈጥሮ ሕግ ነው። “የማይለወጥ ነገር ቢኖር ለውጥ ብቻ ነው!” የሚባለው ለዚህ ነው። በተለያዩ የሀገራችን አከባቢዎች ዜጎች የመብት፥ ነፃነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ በተደጋጋሚ በማንሳት ላይም ይገኛሉ። የሕዝቡ ጥያቄ በአግባቡ ምላሽ የሚያገኘው በፖለቲካዊ ስርዓቱ እና በመንግስት አስተዳደር ላይ ሥር-ነቀል ለውጥና መሻሻል ማምጣት ሲቻል ነው። በአንፃሩ የህወሓት አመራሮችና ደጋፊዎች ፀረ-ለውጥ የሆነ አቋምና አመለካከት አላቸው። ከእነዚህ ውስጥ አብዛኞቹ በፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ስርዓቱ ላይ ለውጥና መሻሻል እንዲመጣ አይሹም።
በቀላሉ ባለፉት ሦስት አመታት የኢትዮጲያ ፖለቲካ የመጣበት፥ ያለፈበትን መንገድ በጥሞና ካየነው የለውጥን አይቀሬነት እና የህወሓትን አይቀየሬነት በግልፅ መገንዘብ ይቻላል። በ2006 ዓ.ም ከአዲስ አበባ ማስተር ፕላን ጋር ተያይዞ በተለይ በአምቦና ጊንጪ ከተሞች ከፍተኛ አመፅና ብጥብጥ ተከስቶ እንደነበር ይታወሳል። የ2007 ትምህርት ዘመን ከመጀመሩ በፊት የኢህአዴግ መንግስት በሁሉም ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ከሚገኙ መምህራን ጋር ውይይት አድርጎ ነበር። በወቅቱ የነበሩ ከ900 በላይ የአምቦ ዩኒቨርሲቲ መምህራን ከከፍተኛ የኦህዴድ አመራሮች ተወያይተዋል።
እኔ በግሌ የኦሮሞ ሕዝብ በባለቤትነት መክሮበት ያላፀደቀው ማስተር ፕላን በፍፁም ተግባራዊ መደረግ እንደሌለበት ተናግሬ ነበር። ነገር ግን፣ በ2008 ዓ.ም መጀመሪያ ላይ ማስተር ፕላኑ ዳግም ተግባራዊ ተደረገ። ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ መላው ኦሮሚያን አዳረሰ። በአመቱ መጨረሻ ላይ ማስተር ፕላኑ በክልሉ መስተዳደር ውድቅ ተደረገ። ህዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ግን በዚያ አላበቃም። ከዚያ ይልቅ፣ ወደ አማራ ክልል ተስፋፋ። አስቸኳይ ግዜ አዋጅ ታወጀ፥ ተራዘመና ተነሳ። ህዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ዳግም ቀጠለ።
የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ በኦሮሞ ተወላጆችን በመግደልና በማፈናቀል የኦሮሞን ሕዝብ ጥያቄ በእጅ-አዙር ለማፈንና ለማዳፈን ጥረት ተደረገ። በተቃራኒው የሌሎች ብሔር ተወላጆች ለኦሮሞ ሕዝብ ድጋፍና አጋርነታቸውን እንዲገልፁ አደረጋቸው። ዳግም የአስቸኳይ ግዜ ለማወጅ ተሞክሮ ውድቅ ሲሆን “ብሔራዊ የደህንነት ምክር ቤት” በሚል በተዘዋዋሪ ሌላ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ታወጀ። ምክር ቤቱ የታለመለትን ግብ መምታት ሲሳነው ለሦስተኛ ግዜ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ታወጀ። በተመሳሳይ ይህ አዋጅ የታለመለትን ግብ አይመታም። ምክንያቱም የአቸኳይ ግዜ አዋጁ መሰረታዊ ዓላማ የሕዝቡን የለውጥና መሻሻል ጥያቄ በኃይል ማፈንና ማዳፈን ነው።
የኦሮሞ ሕዝብ ብቻ ሳይሆን በአጠቃላይ የኢትዮጲያ ሕዝብ መብት፥ ነፃነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት እስካልተረጋገጠ ድረስ ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ ይቀጥላል። በመግቢያው ላይ እንደተገለፀው የዜጎች መብትና ነፃነት፣ እንዲሁም ፍትሃዊ ተጠቃሚነት የተረጋገጠበት ዴሞክራሲያዊ ስርዓት መዘርጋት እስካልተቻለ ድረስ ፖለቲካዊ ግጭትና አለመረጋጋት ከግዜ ወደ ግዜ እየተባባሰ ይሄዳል። ይህ የለውጥ ንቅናቄ የማይቀየር የፖለቲካ ህግ ነው።
ከዚህ አንፃር፣ በጣም አስገራሚና አጠያያቂ ነገር የህወሓቶች ፀረ-ለውጥ የሆነ አቋምና አመለካከት አይቀየሬነት ነው። ባለፉት ሦስት አመታት ውስጥ ብቻ የሀገራችን ፖለቲካ ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ሲቀያየር እንደ ኩሬ ውሃ ባሉበት ቆመው የቀሩት ህወሓቶች ብቻ ናቸው። አይተ አባይ ወልዱ ሆነ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፍን ሆነ አዜብ መስፍን፣ ደብረፂዮን ሆነ ሞንጆሪኖ፣ ትግራይ ኦንላየን ሆነ አይጋ ፎረም፣ ዳንኤል ብርሃነ ሆነ ፍፁም ብርሃነ፣ ሚሚ ስብሃቱ ሆነች ሰናይት መብርሃቱ፣ … በአጠቃላይ ሁሉም የህወሓት አመራሮችና ደጋፊዎች ከሦስት አመት በፊት ሲያንፀባርቁት ከነበረው ሃሳብና አመለካከት ትንሽ እንኳን ፈቀቅ አላሉም።
ከአዲስ አበባ ማስተር ፕላን ጋር በተያያዘ በኦሮሚያ ክልል ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ እንዲቀሰቀስ ካደረጉት ውስጥ አቶ አባይ ፀሃየ በግንባር ቀደምትነት ተጠቃሽ ናቸው። እኚህ ግለሰብ “ልክ እናስገባችኋለን” በማለት የተናገሯትን ነገር ከህፃናት እስከ አዋቂዎች ደጋግመው ሰምተዋታል። በሁሉም ልብ ውስጥ የቁጭት፥ ንቀትና ጥቃት ስሜት ፈጥራለች። በመጨረሻም ለማስተር ፕላኑ ውድቅ መሆን ከፍተኛ ሚና ተጫውታለች።
በተለምዶ “የአፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም” ይባላል። አሁን ካለው የፖለቲካዊ ሁኔታ አንፃር ደግሞ የፖለቲከኞች የአፍ ወለምታ የማይተሸ ብቻ ሳይሆን የሚሸሹትን ነገር ይዞ ይመጣል። አቶ አባይ ፀሃየ የአዲስ አበባ ማስተር ፕላንን ያለ ሕዝቡ ፍቃድና ይሁኝታ በግድ ተግባራዊ እንዲያደርጉ “ልክ እናስገባችኋለን” በማለት የዛቱባቸው የክልሉ ኃላፊዎች በስተመጨረሻ ማስተር ፕላኑን ራሳቸው ውድቅ አድርገውታል። ከዚያ በኋላ እኚህ ሰው በግብዝነት የተሞላ ንግግር ያደርጋሉ ተብሎ አይጠበቅም። ምክንያቱም እንዲህ ያለ በትምክህተኝነት የተሞላ ንግግር ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ በብዙ እጥፍ ያመዝናል። አቶ ኣባይ ፀሃየ ግን ዛሬም ድረስ በግብዝነትና ትምክህተኝነት ከመናገር አልተቆጠቡም። ለምሳሌ ሰሞኑን በወቅታዊ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ጉዳይ ዙሪያ በትግሪኛ ከተናገሩት ውስጥ ተወስዶ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በአማርኛ ተተርጉሞ ከተለቀቀው ፅሁፍ ውስጥ የሚከተለው ይገኝበታል፡-
ከላይ በተጠቀሰው መሰረት፣ አቶ አባይ ፀሃየ የአማራን ሕዝብ በትምክህተኝነት፣ የኦሮሞን ሕዝብ በጠባብነት ከመፈረጅ አልወጡም። ይህ የህወሓቶች ቆሞ-ቀር የፖለቲካ አቋምና አመለካከት ዓይነተኛ ማሳያ ነው። የአማራን ሕዝብ የመብትና ነፃነት ጥያቄ በትምክህት ከመፈረጅ የባሰ ትምክህተኝነት፣ የኦሮሞን ሕዝብ የመብትና ነፃነት ጥያቄ በጠባብነት ከመፈረጅ የበለጠ ጠባብነት ከቶ ከወደየት ይገኛል። ሰው እንዴት 45 አመት ሙሉ በአንድ ሃሳብና አመለካከት ላይ ተገትሮ ይቀራል?
አቶ አባይ የህወሓትን የበላይነት ለማስወገድ የሚደረገው ትግል በሀገሪቱ ላይ “መገነጣጠል ብቻ ተያይዞ መጥፋት ያስከትላል” ብለዋል። በተቃራኒው የዜጎች ሕይወትና ንብረት እየጠፋ የህወሓትን የበላይነት ለማስቀጠል ሲባል በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች በሚሸረበው ሸርና አሻጥር ነው። የኢትዮጲያ አንድነት አደጋ ላይ የሚወድቀው በእሳቸው የሚመራው ኪራይ ሰብሳቢና ዘራፊ ቡድን የፖለቲካ ስልጣን ይዞ እንዲቀጥል ሲፈቀድለት ነው።
እኝህ ሰውዬ ወይ የራሳቸውን ሥራና ተግባር መገንዘብ ተስኗቸዋል ወይም ‘የኢትዮጲያ ሕዝብ ሥራና ተግባራቸውን አይገነዘብም’ ብለው አስበዋል። አንድም የስኳር ፋብሪካ ገንብቶ ሳያስረክብ ከደሃ ሕዝብ ላይ የተሰበሰበ 77 ቢሊዮን ብር ቀርጥፎ የበላው እርሳቸው የሚመሩት ኮርፖሬሽን አይደለም እንዴ? “አንድ ሚሊዮን ኩንታል ስኳር ከውጪ ሀገር በመግዛት በጅቡቲ በኩል ላስገባ ነው” እያለ በኬኒያ በኩል 45ሺህ ኩንታል ስኳር ወደ ውጪ የሚልከው ይሄው ድርጅት አይደለም አንዴ?
ከተገዛውም፥ ከተመረተውም እየዘረፉ “የተበላሸ ነገር ካለ እያስተካከልን በጋራ እድገት ላይ መስራት አለብን” የሚባለው የትኛው የአዕምሮ ክፍል ሲታመም፣ የትኛው የሰውነት አካል ሲጎድል ነው? እንዲህ በዘረፋ ላይ የተሰማራ የፖለቲካ ቡድን ከስልጣን ቢወገድ የኢትዮጲያ ሕዝብ ከዘራፊዎች ተገላገለ እንጂ ሌላ ምን ሊቀርበት ነው? አዎ… በእርግጥ አቶ አባይ ፀሃየ እንዳሉት “የሁላችን እጣ ፈንታ ኣንድና ኣንድ ነች… ዘራፊዎችን በማስወገድ ራሳችንን ከዘረፋ መታደግ፣ አሊያም ሀገርና ሕዝብን ዘርፈን ተያይዘን መጥፋት ነው። “የሌባ አይነ ደረቅ መልሶ ልብ ያደርቅ” ይሉሃል ይሄ ነው።
ወደ ዋናው እና ሁለንተናዊ ለውጥ ኢትዮጵያ እስክትመጣ ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድ አይነት ጠቅላይ ሚኒስትር ቢያንስ ኢትዮጵያ አሁን ላለችበት የቀውስ መንገድ ሐዲድ...
የአቅጣጫ ቁጥር በእንግሊዝኛ Complex Number የሚባል ሲሆን የእንግሊዝኛው ስሙ ግን ስህተት ወይም የሚያምታታ ነው። የአቅጣጫ ቁጥሮች ሲጻፉ ባጠቃላይ መልኩ a+jb ወይም a+ib በሚል ሲገለጹ፣ a ና b የውን ቁጥር ሲሆኑ፣ i (በሂሳብ) ወይም j (ኤሌክትሪክ ምህንድስና ) ደግሞ ንጹህ የአቅጣጫ ቁጥር ናቸው፣ ዋጋቸውም − 1 {\displaystyle {\sqrt {-1}}} ነው።
አድማሳዊ መስመር x ላይ ያለን ቁጥር በ1 ብናበዛው እዚያው መስመር ላይ፣ ያኑ ቁጥር እናገኛለን። ነገር ግን በ -1 ብናበዛ ያ ቁጥር በ180o ዲግሪ ይገለበጥና ተቃራኒውን ይሰጠናል። በ180o ለመገልበጥ ሁለት ጊዜ በ90o ዲግሪ መገልበጥ ስለሚያስፈልግ፣ ሁለት ጊዜ ተባዝቶ -1 የሚስጠን − 1 {\displaystyle {\sqrt {-1}}} ስለሆነ፣ እንግዲይ ይህ ቁጥር ንጹህ የአቅጣጫ ቁጥር ነው ማለት ነው።
የተለያዩ ዘመንኛ ጥናቶች እንደሚጠቁሙት ሴቶች በቀን ውስጥ የሚናገሩት ቃላት በአማካይ ከወንዶች በ13,000 ይበልጣል። ወንዶች ወደ 7,000 የሚጠጉ ቃላቶችን ሲናገሩ ሴቶች ደግሞ ከ20,000 በላይ መናገራቸው ነው። ሙሉ መረጃውን ቀጥሎ ያለውን link ተጭናችሁ ማንበብ ትችላላችሁ።
ይኼ እንግዲህ ከልጆቻቸው፣ ከሌሎች ከቤተሰብ አባላት ጋር ለሚፈጥሩት የትዳርን፣ የቤተሰብን የማሕበረሰብን የፍቅር ሰንሰለት ያጠነክሩበት የተሰጣቸው ጸጋ(ስጦታ) ነው።
ሁለት ሴቶች ከሥራ ገበታቸው የአንድ ሳምንት እረፍት ወስደው፣ ተዝናንተው፣ ተጫውተው ወደ ቤታቸው ቢመለሱ ቤታቸው ከገቡ በኋላ ደግሞ ስልክ ተደዋውለው ለረጅም ሰዓት አብረው ያዩትን ስለጉዞአቸው፣ ስለገጠማቸው…. ማውራታቸው አይቀርም።
እኔ ግን እልሃለሁ ተፈጥሮህን መርምር እወቅ ባንተም ኾነ በሚስትህ መካከል ያለውን ተፈጥሮአዊ እውነት ከእውቀት ማሕደርህ ስትከት ትዳርህ ጤናማ ይኾናል። እንጂማ ተፈጥሮን ክደህ ጸጋውንም ንቀህ በባዶ እውቀት ፍቅር ያሸንፋል እያልክ ብትዘፍን ኋላ ማላዘንህ አይቀርም።
በተጨማሪም ማሕበራዊ ሕይወቱ በራሱ የቤተሰብን ያክል የተቀራረበ ነበር። ታዲያ በዚህ በርካታ አባላት ባሉት ቤተሰብና ማሕበራዊ ሕይወት የተከበበች ሚስት በተለያዩ ጉዳዮች ላይ የሚሰማትን እያነሳችና እየጣለች ኮታዋም ተገባዶ ይመሻል። ምናልባትም ለአባወራው የሚተርፈው ለእግዜር ሰላምታና ጥቂት “ቁምነገረኛ” መረጃዎች መስጫ ብቻ ይኾናል።
አኹን እኔና አንተ ባለንበት ዘመን ግን ይኼን የወሬ ኮታ የሚያስጨርሳት የቤተሰብ አባልም ኾነ ማሕበራዊ ሕይወት የለም። ስለዚህ ቀን ሲሰሟት የነበሩት የተለያዩ ስሜቶችን አምቃ ማታ አንተ ስትገባ መተንፈስ ትፈልጋለች።
አስተውል! እነዚህ ወሬዎች በእኔ እና ባንተ ጆሮ ሲሰሙ ጭቅጭቅ፣ ንዝንዝ የሚባሉት ናቸው። ለእርሷ ግን ከቀን ውሎ ውጥረቷ የሚያሳርፏት፣ ካንተም ጋር ያላትን መግባባቱን የሚያጠነክሩላት ከድብርትም የሚገላግሏት ናቸው።
እኔ እና አንተ እነዚህን መስማት ለምን አንፈልግም? ምክንያቱም የእኔና ያንተ ጸጋ ደግሞ ለሰማነውን ችግር ፣ ጉድለት፣ ክፍተት ኹሉ መሙላት፣ መቆም ነው፣አለብን ብለንም እናምናለን። ይኼን ኹሉ ማድረግ ግን አይቻለንምና ጭቅጭቅ ንዝንዝ እንለዋለን።
አንድ ነገር ልብ በል እረሷ ስሜታዊ(emotional) ነችና የኹኔታ፣ የክስተት ትንሽ ትልቅ ሳይለይ ይሰማታል፣ እነርሱንም ማንሳትና መወያየት ትፈልጋለች። ይኽ ተፈጥሮዋ ነው።
አንተ እና እኔ ደግሞ ይበልጡን የአመክንዮ(logic) ሰዎች ነን ያየነው፣ የተከሰተው ነገር ኹሉ አይወራም፤ ይኼም ተፈጥሮአችን ነው። ነገር ግን የእኔን እና ያንተን ወሬ “ቁምነገር” የሴቶቹ ግን “የማይረባ ተራ ወሬ” እንለዋለን።
ታዲያ የሴቷ ምላስ ጉዳዩን ከጊዜ፣ ከቦታና ከኹኔታዎች ጋር አዛምዶ ማውራት እና ባልጠበቅከው መልኩ አዋዶ ማቅረብ ይቻለዋልና ግጭት ይፈጠራል። አንተ ደግሞ ግጭቱን መመከትም ኾነ መልስ መስጠት የሚችል ምላስ አልተሰጠህምና ጉልበትህን ትጠቀማለህ።
በዚህ ዘመን ጉልበትህን እስክትጠቀም ድረስ ያለው ግጭታችሁ(በእርሷ የምላስ የበላይነት የሚመራ መኾኑ እሙን ነው) “ጤናማ” ሲባል ልክ አንተ ጉልበትህን መጠቀም ስትጀምር ግን “ጥቃት” ይባላል።
ሴቷ ጸጋዋን አላግባብ ተጠቅማ ስጋህን ቦርቡሮ አጥንትህ ድረስ በሚሰማህ ንግግሯ ጤናማ ይባላል። አንተ በምላስህ አትመልስላት በእርሱ አልተካንህ(ስጦታህ አይደለም) የተሰጠህን ጸጋ ጉልበት ስትጠቀም ግን አጠቃሃት ይባላል።
ከዚያማ በፖሊስ ተቀፍድደህ፣ ራስህን ከቃላት ጥቃት በመከላከልህ በልጆችህ ፊት ተዋርደህ፣ ለዘመናት የደከምክበት ትዳር፣ ቤት፣ ተገፍትረህ ትወጣለህ። ይኼንን ስትፈራ ደግሞ እረሷ ያለአግባብ በምትጠቀምበት ምላሷ እየተደበደብክ እንደናቀችህ እየናቀችህ ትኖራለህ።
እስካለፈው የግንቦት ወር ድረስ በአለማችን ከ200,000 በላይ የሚሆኑ የጤና ሰራተኞች በኮቪድ19 በሽታ እንደተያዙ እንደሚገመት ሮይተርስ ጋዜጣ ዘግቧል። ይህ አሀዝ በሀገራት ተለይቶ ከኮቪድ 19 በሽተኞች ጋር በምጣኔ ሲቀመጥ አንዳንድ ሀገሮች የጤና ባለሙያዎቻቸውን ከሌሎች ሀገሮች በተሻለ ሁኔታ ከለላ እና ጥበቃ እንዳደረጉላቸው ያሳያል። በአሜሪካ ብቻ 75, 763 የጤና ባለሙያዎች በበበሽታው የተያዙ ሲሆን 409 የሚሆኑት ህይወታቸው አልፏል። ወረርሽኙ በተነሳበት በውሃን ቻይና የተደረገ አንድ አዲስ ጥናት፤ ተገቢውን የራስ መከላከያ ቁሳቁሶች የተጠቀሙ የጤና ባለሙያዎች ለቫይረሱ ቢጋለጡም በቫይረሱ ሳይያዙ እንደቀሩ አሳይቷል። ይህም፡ የራስ መከላከያ ቁሳቁስ አቅርቦት የጤና ባለሙያዎችን ጤንነት ከመጠበቅ አኳያ የሚጫወተውን ትልቅ ሚና ያሳየናል።
የኮቪድ 19 ቫይረስ የመተንፈሻ አካላትን የሚያጠቃ እንደመሆኑ መጠን የሚተላለፈው ቫይረሱን የያዙ የውሀ እንክብሎችን ወደ መተንፈሻ አካላችን ስናስገባ ነው። በተጨማሪም እጃችን ቫይረሱ ያረፈበትን አካል ነክቶ ከሆነና ከዛም ፊታችንን ከነካን ቫይረሱ በሚዩከስ ሜምብሬን አማካኝነት ሊተላለፍ ወይም ወደ ሰውነታችን ሊገባ ይችላል። የህክምና ባለሙያዎች ለቫይረሱ ተጋላጭነት ካላቸው ሰዎች ጋር የቅርብ ግንኙነት እንዲያደርጉ ስለሚገደዱ ከሌላው ማህበረሰብ በተለየ ከእነዚህ መተላለፊያ መንገዶች ራሳቸውን መጠበቅ አለባቸው። ይህ የህክምና ባለሙያዎች ራስን መጠበቅ የሚመጣው ደግሞ N-95 ጭንብልን፣ የእጅ ጓንትን፣ የአይን መሸፈኛን፣ ፊትን የሚከልል ሽፋንን፣ ልብስንና ቆዳን የሚሸፍንን ሙሉ የሰውነት ልብስን በማድረግ እንዲሁም እነዚህን ቁሶች በተገቢው ጊዜ በመቀየር ነው።
የተለያዩ ሀገራት የራስ መከላከያ ቁስ አቅርቦት እጥረት ችግርን ለመፍታትት የተለያዩ መፍትሄዎችን ሲተገብሩ ቆይተዋል። ለምሳሌ፡ ብዙ ሀገራት አለም አቀፍ የነፃ ንግድ መርህን ወደ ጎን በማድረግ የራስ መከላከያ ቁሶች ከሀገር እንዳይወጡ የሚያደርጉ ህጎችን/export ban ደንግገዋል። በብዙ የምእራባውያን አገራት N95 እንዱሁም ሰርጂካል ማስኮች ለጤና ተቋማትና ባለሙያዎች ብቻ ለሽያጭ እንዲውሉ ተደርጓል። ከሁለት የአየርላንድ ዩንቨርስቲዎች የተውጣጡ ተመራማሪዎች የራስ መከላከያ ቁሶችንን አቅራቢዎችን፣ ለጋሾችን፣ አጓጓዦችን እንዲሁም ተጠቃሚ ሆስፒታሎችን በቀላሉ የሚያገናኝ እና የራስ መከላከያ አቅርቦትን የሚከታተል CovidMedSupply የተባለ ድህረ ገፅ አቋቁመዋል። በአሜሪካ እስከ 80,000 የሚደርሱ ጭንብሎችንን በቀን ኮሎምበስ ባቴል በተባለ ሂደት ሀይድሮጅን ፐር ኦክሳይድን በመጠቀም እንዲፀዱ የሀገሪቷ የምግብና የመድሀኒት አስተዳደር ፍቃድ ሰጥቷል። በሌሎች ሀገሮች የጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካዎች የውሀ እንክብልን የሚከላከሉ እንዲሁም ተደራረበው የተሰሩ ጭምብሎችን የጤና ባለሙያዎችን ታሳቢ በማድረግ እንዲያመርቱ የተደረገበትም ሁኔታ አለ። በተጨማሪም፡ በአንዳንድ ቦታዎች ግለሰቦች ያላቸውን አንድም ይሁን 10 ማስክ ባካባቢያቸው ላሉ የጤና ተቋማት ሲለግሱ ተሰተውለዋል።
የኢትዮጵያ መንግስትም ወረርሽኙ መስፋፋት ከመጀመሩ በፊት ይህን በሚመለከት የተለያዩ እርምጃዎችን ወስዷል። ለምሳሌ፤ መጋቢት 18፡ ወረርሽኙን ለመከላከል የሚያስፈልጉ እቃዎችና ግብአቶች ወደሀገር ውስጥ ለሚያስገቡ አስመጪዎች አስፈላጊ የውጭ ምንዛሬ በቅድሚያ እንዲያገኙ ፈቅዷል። በሀዋሳ ኢንደስትሪያል ፓርክና ሌላ የኢንደስትሪያል ፓርኮች ያሉ አምራቾች፤ የመከላከያ ቁሶችን የሚያመርቱበት ሁኔታንም አመቻችቶ፤ በአሁኑ ጊዜ 14 አምራቾች ስራ ጀምረዋል። ተጨማሪ 19 አምራቾች በሳምንታት ጊዜ ውስጥ ምርት እንደሚጀምሩ፤ ምርቶቹ ለሀገር ውስጥም ለውጭ ሀገራትም ሽያጭ ላይ እንደሚውሉ ተነግሯል።
ይሁን እንጂ፤ በሀገራችን የወረርሽኙን መስፋፋት ተከትሎ የጤና ባለሙያዎች ተጋላጭነት እንዲሁም፣ በቫይረሱ መያዝ በአሳሳቢ ሁኔታ እየጨመረ ይገኛል። እስካሁን በኮሮና የተያዙ የሕክምና ባለሙያዎች ቁጥር 97 ደርሷል፣ ከነዚህም ውስጥ 81 የሚሆኑት በቫይረሱ የተጠቁት ባለፉት ሁለት ሳምታት ውስጥ ነው። በተጨማሪም 2,340 የህክምና ባለሙያዎች (ካሉን ባለሙያዎች 14% የሚሆኑት) በኮሮና በሽታ ለተያዘ ሰው ተጋልጠዋል።
እነዚህ ቁጥሮች አስደንጋጭ እንዲሁም በጣም አሳሳቢ ናቸው። እንደ VOA እና DW ባሉ የመገናኛ ብዙሀን እንዲሁም ‘ሀኪም’ እና ‘የኢትዮጵያ ሀኪሞች ህብረት’ ገፆችን ጨምሮ በተለያዩ የጤና ተቋማት የሚሰሩ ብዙ የጤና ባለሙያዎቻችን በማህበራዊ ድረ ገፆች ላይ እየገጠማቸው ስላሉ የራስ መከላከያ ቁሳቁሶች እጥረትና የመገለያ ቦታዎች አለማግኘት ያለማቋረጥ አቤቱታ እያቀረቡ ይገኛሉ። ይህም ችግሩ አስቸኳይ መፍትሄን እንደሚሻ ያሳያል።
በሀገራችን ያለውን አነስተኛ የዶክተር ለታማሚ ምጣኔ ግምት ውስጥ ስናስገባ ያሉን ጥቂት የጤና ባለሙያዎች ለበሽታው ተጋላጭ መሆን እንዲሁም መታመም ይህንን የምጣኔ ቁጥር ይበልጥ እንደሚቀንሰውና የጤና አጠባበቅ ሥርዓቱ ላይ የጥራት እና የአቅም ጉድለት እንደሚያስከትል መገንዘብ ይቻላል። የዶክተር ለታማሚ ምጣኔያቸው ከሀገራችን የሚልቁ እንደ ስፔን እና ጣልያንን የመሳሰሉ አውሮፓውያን ሀገራት እንኳን የህክምና ባለሙያ እጥረት ገጥሟቸው በጡረታ ላይ ወይም በስልጠና ላይ ላሉ የህክምና ባለሙያዎቻቸው ጥሪ ሲያደርጉ አስተውለናል።
የጤና ሚኒስተሯ ዶ/ር ሊያ ታደሰ ግንቦት 24 ባወጡት መግለጫ በሚቀጥሉት አራት ወራት የጤናው ዘርፍ ወደ 130 ሚሊየን የሚጠጋ የፊት ጭምብል (mask) እንደሚያስፈልገው የተናገሩ ሲሆን፣ ወረርሽኙ ሀገራችን እንደገባ በሀገሪቷ 4 ሚሊዮን ማስክ ብቻ እንደነበረ፣ በአሁኑ ጊዜ ግን ከ7 ሚሊየን ማስክ በላይ በየተቋማቱ እንደተሰራጨ ገልፀዋል። ሚኒስተሯ ግንቦት 30 ቀን በሰጡት ገለፃቸው ደግሞ እስካሁን ሶስት ዙር ቁሶችን የማከፋፈል ስራ እንደተሰራና፣ በአሁኑ ጊዜ ደግሞ ለአራተኛ ዙር ማከፋፈል እየሰሩ እንደሆኑ ተናግረዋል። ሚኒስተሯ አክለውም ከኮቪድ ማእከላት በተጨማሪ ለሌሎች የጤና ተቋማት እነዚህን ቁሳቁሶች ለማከፋፈል እንደሚሰሩና የጤና ባለሙያዎችን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን እየወሰዱ እንደሆነም ገልፀዋል። እነዚህም ተቋማት በሰዎች እንዳይጨናነቁ እርምጃዎችን መውሰድ፣ የጤና ባለሙያዎችንን የመመርመር፣ አምራቾችን እና አስመጪዎች በአፋጣኝ እነዚህ ቁሶች ላይ ትኩረት እንዲያደርጉ የማድረግ፣ በክልሎች አማካኝነት ይደረግ የነበረውን የቁሶች ማከፋፈል በቀጥታ ወደ ተቋማት የሚደርስበትን መንገድ መዘየድ፣ በተጨማሪም እነዚህን ቁሶች ለመቆጣጠር የሚረዳ ዳሽቦርድ መስራት እንደሆኑ ዘርዝረዋል።
ከወረርሽኙ ጅማሮ አንስቶ በአለም አቀፍ ደረጃ ያጋጠመው የራስ መከላከያ ቁሳቁስ እጥረት አሁንም ሙሉ በሙሉ አለመቀረፉ እሙን ነው። ይሁን እንጂ በሀገራችን ኢትዮጵያ ከአለም አቀፍ እንዲሁም አገር አቀፍ የቁሳቁስ እጥረት በተጨማሪ የመከላከያ ቁሳቁሶች በአግባቡ ለጤና ባለሙያዎች እንዳይዳረሱ ምክንያቶች የሆነው አንዱ ጉዳይ ወደ ሀገር ውስጥ በእርዳታ የሚገቡ ቁሳቆሶች centralized በሆነ መልኩ ተቆጥረውና ተመዝግበው፤ በግልፅ የሚታወቅ የፍላጎትና የስርጭት መመሪያን ተከትለው አለመከፋፈላቸው ነው።
TrackEthioGov/ትራክ ኢትዮ ጎቭ: ከማርች ወር ጀምሮ እያሰናዳው ባለው የልገሳ መዝገብ/ዳሽቦርድ ተመዝግበው ያሉትንና በአይነት የተለዩትን ልገሳዎች ብቻ እንኳን ብንወስድ፡ 65.55 ሚሊየን ብር የሚተመን የራስ መከላከያ ቁሳቁሶች እና የህክምና እቃዎች፣ 2 ሚሊየን ማስኮች እንዲሁም 8.7 ሚሊየንንየእጅ ጓንቶች ይገኙበታል። እነዚህ ቁጥሮች ሁሉንም የህክምና ቁሳቁስ ልገሳዎች ካለማካተታቸው በተጨማሪ ሌሎች ብዙ ልገሳዎች በቁጥር ወይም በገንዘብ ሳይተመኑ ተሰጥተዋል። በልገሳ ጊዜ በቁጥር በዚህ ምህዳር ላይ የተመዘገቡ እንዲሁም ያልተመዘገቡ ልገሳዎች በምን መልኩ ተሰናድረው ለጤና ባለሙያዎች እየተከፋፈሉ እንደሆነ በቂ መረጃ የለም።
በሌላ በኩል ደግሞ፣ የጤና ባለሙያዎች የራስ መከላከያ ቁሳቁስ እጥረት እንዲህ አሳሳቢ በሆነበት ጊዜ በተለያዩ እንደ ፌስ ቡክ እና ቴሌግራም የመሳሰሉ ማህበራዊ ድህረ ገፆች በብዙ መቶ ሺህ/ሚሊዮን የሚቆጠሩ ማስኮች በግል ገበያው ላይ ሲዛወሩ እናያለን። በእኛ የዳሰሳ ጥናት መሰረት፡ ከ17 በላይ የፌስቡክና ቴሌግራም ገፆች እያንዳንዳቸው በትንሹ ከአስር ሺ እስከ መቶ ሺ ማስኮችን በጅምላ ይሸጣሉ፣ አክለውም በክምችታቸው በጠቅላላ (የ17ቱ ድምር) ከ12 ሚሊየን ማስክ በላይ እንደሚገኝ ያትታሉ። እነዚህ ሽያጮች ህጋዊ ከሆኑ መንግስት እንደ አንድ ምንጭ ሊጠቀምባቸው፣ እንዲሁም ይህንን ገበያ ከግለሰቦች ግዢ ወደ ጤና ተቋማት ሊያዞር ይገባል። ነገር ግን በቅርቡ Ethiopia Check የተባለው የማህበራዊ ድረ ገፅ የእነዚህን ማስክ ሽያጮች ምንጭ ህጋዊነት ጠይቋል። በአለም ደረጃ ትልቅ እጥረት በተከሰተበት በዚህ ጊዜ በሚሊዮን የሚቆጠሩ K-N95 እና ሰርጂካል ማስኮችን ወደ ሀገር አሰገብተው የሚያከፋፍሉ ነጋዴዎች ምን አይነት ተወዳዳሪ የሆነ የግዢ ሂደትን ተጠቅመው ነው? ወይስ በተለያየ ምክንያት (በልገሳም ይሁን በመንግስት ግዥ) ወደ ሀገር ውስጥ የገቡ ቁሳቁሶችን ተቀብለው በትርፍ እየሸጡ ነው የሚል ጥያቄ አንስቷል። እንደዛም ከሆነ መንግስት ይህንን ለመከላከል አስፈላጊ መዋቅሮችን በየቦታው ማስቀመጥ እና የግልፅነት ስርዓት መዘርጋት ይኖርበታል።
ታዲያ፤ በወረርሽኙ የሚያዙና የሚሞቱ ኢትዮጵያጵያን ቁጥር እየጨመረ ባለበት ባሁኑ ጊዜ መንግስት እንዲሁም ህብረተሰቡ የጤና ባለሙያዎችን የራስ መከላከያ ቁሳቁስ እጥረት ለመቅረፍ ተጨማሪ ምን ሊያደርግ ይችላል?
የጤና ሚኒስትሯ ዶ/ር ሊያ ታደሰ በግንቦት 30 ገለፃቸው ሊሰሯቸው እንዳቀዷቸው የዘረዘሯቸውን ዝርዝሮች ተግባራዊነት ማረጋገጥ። ተግባራዊነትን ለማረጋገጥ የአሰራርና የአተገባበር ሂደቶቹን ግልፅ ማድረግና ተጠያቂነትን የሚያበረታቱ መንገዶችን መከተል ያስፈልጋል። ግልፅ እና ተጠያቂ አሰራር ክፍተቶች እንዳይፈጠሩ እና የታቀደው እቅድ በአፋጣኝ ስራ ላይ እንዲውል ቁልፍ ሚና ይጫወታል። በጤና ሚኒስተር እቅዶች ውስጥ የተካተቱት ተግባራት የሚከተሉት ናቸው።
የጤና ሚኒስትሯ ተዘጋጅቶ እንዳለቀ የተናገሩት የሀብት መከታተያ/መመዝገቢያ ዳሽቦርድ ቢያንስ ለሁሉም የህክምና ባለሙያዎች ከተቻለ ደግሞ ለህዝብ ግልፅ እንዲሆን ማድረግ እነዚህ ቁሶችች በእይታ ውስጥ ሆነው ወደ ትክክለኛ መዳረሻቸው እንዲረዱ ያግዛል ።
ከውጭ ሀገርም ሆነ ከሀገር ውስጥ በልገሳ የሚሰጡ ሀብቶች በቀጥታ ወደ አንድ ማከማቻ ገብተው የተዘጋጀው የሀገረ አቀፍ ፍላጎት መደብ/priority list ተከትሎ እንዲተላለፉ ማድረግ በጣም የተጠቁ ቦታዎች በአስፈላጊ ፍጥነት ቁሳቁሶቹ እንዲደርሳቸው ለማድረግ ይረዳል።
የራስ መከላከያ ቁሳቁስ እጥረትን ለመቀነስ በሌሎች ሀገራት እየተተገበሩ ያሉ የቴክኖሎጂ መፍትሄዎችን መከታተል እንዲሁም ሀገራዊ ተግባራዊነታቸውን መርምሮ ጥቅም ላይ ማዋል ያስፈልጋል።
ከመንግስት በተጨማሪ እያንዳንዱ ግለሰብ ሀላፊነት ወስዶ አስፈላጊ የራስ መከላከያ ቁሳቁሶች፤ በተለይ N-95 ጭንብሎችን፤ ለባለሙያዎች በመተው ሌሎች ጭምብሎችን ተጠቅመው ራሳቸውን መከላከልና እነዚህን ቁሳቁሶች ህጋዊ ባልሆነ መንገድ ከጤና ተቋማት አውጥተው ለገበያ የሚያወርቡ ነጋዴዎችን በማጋለጥ የበኩሉን ሚና ሊጫወት ይገባል።
ከዚያም ባለፈ በግለሰብ ወይም በትንንሽ ኩባንያዎች ደረጃ፣ በሀገር ውስጥ ሊሰሩ የሚችሉ እንደ የፊት መከለያ ሽፋን አይነት የራስ መከላከያ ቁስን በመስራት አቅራቢያችን ላሉ የጤና ተቋማት መስጠት ይቻላል።
ለመደምደም፡ በሀገራችን የበሽታው ስርጭት በከፍተኛ ሁኔታ እያየለ ባለበት በአሁኑ ጊዜ፤ ለጤና ባለሙያዎችና ሌሎች የጤና ተቋማት ሰራተኞች የሚደረገው ድጋፍ ከፍተኛ ትኩረት ይሻል። በዘርፉ ያሉ ሌሎች ማነቆዎች እንዳሉ ሆነው፤ ራስን የመከላከያ ቁሳቁስ በበቂ ሁኔታ አለመቅረብ የጤና ባለሙያዎች በሙሉ አቅማቸው በሽተኞቻቸውን እንዳይረዱ ያደርጋል። ይህ ችግር በሽታዉ በሆስፒታሎች ውስጥ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲሰራጭና የጤና ባለሙያዎች ስነልቦናዊ ሰላም ከመረበሽ አልፎ ቁጥራቸው እንዲቀንስ በማድረግ ወረርሽኙን ለመከላከል የምናደርገውን ሀገራዊ ፍልሚያ እንዳይፈታተን ሁላችንም የበኩላችንን ልናደርግ ይገባል።
TrackEthioGov/ትራክ ኢትዮ ጎቭ የኢትዮጵያ መንግስት ወረርሽኙን ለመከላከል የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ለማገዝ የተለያዩ አካላት የሚያበረክቱትን የጥሬ እቃም ሆነ የገንዘብ ድጋፍ እየመዘገበ ለህዝብ ግልፅ በሆነ ድህረ ገፅ ያስቀምጣል። እርሱዎም ሆነ ሌላ ሰው ያበረከቱት እርዳታ ካለ በዚህ ቅፅ ብትልኩልን መረጃውን የተሙኣላ ለማድረግ ያግዘናል።
የኢትዮጵያ ሕዝብ አርበኞች ግንባር በሀገራችን ኢትዮጵያ ተንሰራፍቶ ያለውን ርሀብ፣ስደት፣የሚዲያ አፈና፣የፕሬስ ነጻነት፣የመሬት ነጠቃ፣ ግድያ፣ በሽታ፣እርስበርስ ጭቅጭቅ፣ ወዘተ የመሳሰሉትን 24 መቅሰፍቶች ከዜጎች ራስ ለማራገፍ ትግሉን ከጀመረ እነሆ 20 ዓምታትን አስቆጥሯል።
ከ 1998 እስከ 2008 እ ኤ አ ለ10 ዓመታት ከኤርትራ በመንሳት ታገሏል፣ አሸባሪው የሻቢያ ከኪትላው ወያኔ ጋር ባለው የስትራተጂ ስልታዊ ግንኙነት በአርበኛው ላይ ከባድ ወንጀል ፈጽሟል። ትግሉንም በማሰናከል የወያኔን የትግል አጋርነቱን አርጋግጧል። አርበኛውም እርሙን አውጥቶ ኤርትራን ጥሎ በመውጣት ትግሉን በሀገር ውስጥና በሌሎችም ሃገሮች ጋር በመተባበር እያፋፋመ ይገኛል።
በአሁኑ ሰዓት በሀገራችን እየተካሄደ ያለውን የወያኔ አብይ አፈጮሌነት ድራማ ውያኔ መጠቀም ይገኛል። ውያኔ ለውጥ ያደረገ በአስመስሎ በምቀያየር በቻ ምንም ዓይነት የስራት ዘላቂ ለውጥ ሳያስሳይ ከለውጥ ይልቅ መቀያየር እየተገበረብን ይገኛል።
ዛሬ በሀገሪቱ በተጨባጭ ያለው ሁኔታ ወያኔ የጠነሰሰው የጥላቻ–ፖለቲካና ባለፉት 27 ዓመታት በፈጥራቸው የዘር ባንቱስታኖች በሙሉ የዜጎችን ህይዎት እየቀጠፈ ይገኛል።
የወያኔ አገዛዝ በውጭ የሚገኙ ተቃዋሚዎችና ለዜጋው ነጻነት የሚታገሉትን በአሸባሪነት ቀብቶ መቆየቱ ይታዎቃል። በተለይ አርበኛውን እ.ኤ.አ በጁን 2006 ዓም በአሸባሪነት መፈረጁ ይታወሳል። ነገር ግን አሁን ከአሸባሪነት መዝገብ ኦነግን፣ግንቦት ሰባትንና የኦግዴን ድርጅቶች ብቻ ሲሰርዝ፣ ለዜጎች ነጻነት የሚታገለዉን አርብኛውን በጥቁር ሰልዳው አንግቶት ይገኛል። ይህ የማስመሰል ስራ የሻቢያ ተላላኪዎችና ተልዕኮ ለማሟላት አንጅ እውንተኛ ለኢትዮጵያኖች የወረደ ምሕረት አልመሆኑን አስመስክሯል።
ሌላው እ.ኤ.አ ጁላይ 23, 2018 ያውጀው ጥቅላላ የጭፍን ምህረት አዋጅ 1096/2010 የወጣ ሲሆን፣ አርበኛው ግን ወያኔን በአ11ኛው ሰዓት ላይ ያወጀውን ይህን የይስሙላ ምህረት ሙሉ በሙሉ አይቀበልም ውድቅ ያደረጋል።
JH-D30 የእርስዎ ተራ አይደሉም የመስሚያ መርጃ. እነሱ ትንሽ ፣ የማይታዩ ፣ ዳግም ኃይል የሚሞሉ እና እጅግ በጣም ምቹ ናቸው ፡፡.ጄ-ዲ 30 ክፍት-ተስማሚ የመስሚያ መርጃ መሳሪያዎች የአየር ፍሰት እንዲጨምር የሚያስችለውን የሲሊኮን ፍሌሲ ፋይበርን ያሳያል ፣ ድግግሞሾችን በጆሮዎ ውስጥ በቀላሉ በቀላሉ እንዲያልፉ እና የበለጠ ተፈጥሯዊ የድምፅ ማጉላት ይሰጥዎታል ፡፡ ባህላዊው የፕላስቲክ የመስሚያ መርጃ መሣሪያዎችን ሲጠቀሙ የፍሌክስ ክሮች እንዲሁ በተለምዶ የሚሰማውን የመሰካት ስሜት ይከላከላሉ ፡፡
ሙሉ በሙሉ ዳግም ሊሞላ የሚችል። እነዚያን አነስተኛ እና ውድ ባትሪዎችን መተካት አያስፈልግም በጉዳዩ ላይ እና ልክ ይሂዱ ፡፡ የጄ-ዲ -30 ጉዳይ ከአንድ ቆንጆ ፊት በላይ ነው ፡፡ እንዲሁም ባትሪ መሙያ ነው ፡፡ ጉዳዩ ሙሉ በሙሉ ከተከሰሰ በኋላ ለአንድ ሳምንት ሙሉ የመስሚያ መርጃ መሣሪያዎትን ኃይል ይሰጥዎታል ፡፡ እና በፍጥነት በመሙላት ፣ ለሠላሳ ደቂቃዎች በጉዳዩ ላይ በቀላሉ የመስሚያ መርጃ መሣሪያዎን ብቅ ይበሉ እና ያልተቋረጠ ድምፅ ለጥቂት ሰዓታት ዋስትና ይሰጥዎታል ፡፡
በጣም ምቹ ፣ እነሱን እንደለበሱ ሊረሱ ይችላሉ። JH-D30 በድምፅ ጫጫታ ውስጥ ለመስማት ቀላል እና የበለጠ ምቾት እንዲኖር በማድረግ የጀርባ ድምጽን በመቀነስ ንግግሩን ያጠናክራሉ።
የኢትዮጵያ ሴቶች ፕሪሚየር ሊግ መካከለኛ-ሰሜን ዞን 18ኛ ሳምንት ትላንት እና ዛሬ ተካሂደዋል፡፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከ10 ጨዋታ ያለመሸነፍ ጉዞ በኀላ ለዳሽን እጅ ሲሰጥ ደደቢት ወደ አሸናፊነት ተመልሷል፡፡ ባንክ እና ኤሌክትሪክ ድል ሲቀናቸው መከላከያም ወደ ማጠቃለያው ውድድር ማለፉን ያረጋገጠበትን ድል አስመዝግቧል፡፡
ትላንት 09:00 ላይ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ቡናን 4-0 አሸንፏል፡፡ ለኤሌክትሪክ ግቦቹን ፅዮን ፈየራ ፣ እየሩሳሌም ተካ ፣ ታጠርወርቅ ደበሌ እና ዘይነባ ሰይድ ከመረብ አሳርፈዋል፡፡ በ1ኛው ዙርሁለቱ ክለቦች ባደረጉት ጨዋታ ኤሌክትሪክ በተመሳሳይ 4-0 ማሸነፉ የሚታወስ ነው፡፡
ጎንደር ላይ ዳሽን ቢራ ቅዱስ ጊየዮርጊስን አስተናግዶ 1-0 በማሸነፍ ወየ ማጠቃለያው ውድድር ለማለፍ ተቃርቧል፡፡ የዳሽን ቢራን ብቸኛ የድል ግብ ከመረብ ያሳረፈችው ሰርክአዲስ ጉታ ናት፡፡
08:00 ላይ ደደቢት ልደታ ክ/ከተማን በሰፊ የግብ ልዩነት አሸንፏል፡፡ ደደቢት 8-0 ባሸነፈበት ጨዋታ ሎዛ አበራ 4 ግቦች ከመረብ ስታሳርፍ ኤደን ሽፈራው ፣ ሰናይት ባሩዳ ፣ ትበይን መስፍን እና መስከረም ካንክ ቀሪዎቹን ግቦች አስቆጥረዋል፡፡
10:00 ላይ መከላከያ እቴጌን 6-0 በማሸነፍ ወደ ማጠቃለያ ውድድሩ ማለፉን ያረጋገጠ 4ኛው ክለብ ሆኗል፡፡ ከመከላከያ የድል ግቦች አክበረት ገብረፃድቅ እና ተቀይራ የገባችው ምስር ኢብራሂም ሁለት ሁለት ሲያስቆጥሩ እመቤት አዲሱ እና ታደለች አብርሃም ቀሪዎቹን ግቦች አስቆጥረዋል፡፡
ብፁዕ አቡነ ኤጲፋንዮስ፣ በአምስተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ አንብሮተ እድ፣ ሐምሌ 5 ቀን 1991 ዓ.ም. ኤጲስ ቆጶስነት ከተሾሙት 16 ብፁዓን አባቶች አንዱ ነበሩ፡፡ በፊት ስማቸው አባ አምኃ ሥላሴ ይባሉ የነበሩ ሲኾን፣ ብፁዕ አባ ኤጲፋንዮስ ተብለው ለከፋ ሸካ ሀገረ ስብከት ተመድበው ነበር ሐዋርያዊ አገልግሎታቸውን የጀመሩት፡፡
የብፁዕ አቡነ ኤጲፋንዮስ የቀብር ሥነ ሥርዐት፣ ነገ ኀሙስ፣ ኅዳር 3 ቀን 2013 ዓ.ም. ከጠዋቱ በ3፡00፣ በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል፣ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ አቡነ ማትያስ፣ ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት፣ የጠቅላይ ቤተ ክህነት የመምሪያ ሓላፊዎች እና የድርጅቶቹ ሓላፊዎች፣ የአዲስ አበባ አድባራት እና ገዳማት ሓላፊዎች፣ ወዳጅ ዘመዶቻቸው በተገኙበት እንደሚፈጸም፣ የጠቅላይ ቤተ ክህነት ሕዝብ ግንኙነት መምሪያ በፌስቡክ ገጹ አስታውቋል፡፡
በኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም ውስጥ የመጀመሪያው እና ጉልህ የማንነት ጥያቄ የተስተናገደው በደብብ ክልል ነው፤ ይኸውም የስልጤ ከጉራጌ ዞን መነጠል ነው። በወቅቱ “ጉራጌ አይደለንም፤ ስልጤ ነን” የሚለው የማንነት ሙግት ለፖለቲካ ውይይቱ እንግዳ ከመሆኑ የተነሳ በቅርብ ለማያውቁት በጣም አስደንጋጭ የነበረ ቢሆንም፥ በውጤቱ የፌዴራሊዝሙ ቀራጮች ኮርተውበት ነበር። ከዚህ በተለየ ፌዴራሊዝሙ መጀመሪያ የተፈተነበት አጋጣሚ እዚያው ደቡብ ክልል ውስጥ በወጋጎዳ ጉዳይ ነው። “ወጋጎዳ” የወላይታ፣ ጋሞ፣ ጎፋ እና ዳውሮ ቋንቋዎችን አዳቅሎ የትምህርት መጽሐፍትን ለማሳተም የተደረገው ሙከራ ነበር፤ በማኅበረሰቡ አባላት የዘውግ ቡድኖችን በአንድ ቅርጫት እንደመጨፍለቅ ሙከራ ተቆጥሮ በከፍተኛ ተቃውሞ ከሽፏል። ከዚያም በላይ እስከ ዛሬ የጥናት ርዕሰ ጉዳይ ሆኗል። ከዚያ በኋላ በክልሉ ውስጥ በርካታ የዞንነት እና የልዩ ወረዳነት ጥያቄዎች ተስተናግደዋል።
የሲዳማ ሕዝበ ውሳኔ ደቡብ ክልልን በሦስት መልክዓ ምድራዊ ግዛቶች ከፍሎታል። ጌዴኦ ዞንን ከሌሎች የደቡብ ክልሎች ጋር የሚያያይዘው የሲዳማ ዞን ነበር። በርካታ የክልሉ ዞኖች በምክር ቤቶታቸው የክልልነት ጥያቄን ቢያፀድቁም፣ የክልሉ መንግሥት ጥያቄያቸውን ወደ ምርጫ ቦርድ እስካልመራላቸው ድረስ ሕዝበ ውሳኔ አያገኙም። ይህ በእንዲህ እያለ ነው ገዢው ፓርቲ ክልሉን ወደ አራት የመክፈል ዕቅድ ይዞ የተነሳው።
የደቡብ ክልል ስለ ኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም ምን ይነግረናል? አሁን የክልሉ መንግሥት “ሳይንሳዊ ጥናት” አስደርጌ መፍትሔ አምጥቻለሁ እያለ ያለው ክልሉን ወደ አራት የመክፈል መፍትሔስ ያዛልቅ ይሆን?
የደቡብ ብሔር፣ ብሔረሰቦች፣ ሕዝቦች ክልላዊ መንግሥት (ደቡብ ክልል) “ትንሿ ኢትዮጵያ” በመባል የሚጠራው ከሃምሳ በላይ የዘውግ ቡድኖችን በአንድ ክልልነት ያቀፈ ክልል ስለሆነ ነበር። “ትንሿ ኢትዮጵያ” ውስጥ የሚሆነው የትልቋን ኢትዮጵያ ዕጣ ፈንታም ነጋሪ ሊሆን ይችላል። ለዚህም ነው ሁለቱ የፖለቲካ ኃይሎች (የብሔር ፌዴራሊዝሙን የሚደግፉት እና የሚቃወሙት) ደቡብ ክልል ውስጥ እየሆነ ባለው ጉዳይ ከምንም በላይ ቀልባቸው የሚማረከው።
ለደቡብ ክልል የሠራ ፖለቲካዊ መፍትሔ በኢትዮጵያም የመሥራት ዕድሉ ሰፊ ነው። በደቡብ ክልል ያልሠራ ፖለቲካዊ መፍትሔ ደግሞ በትልቋ ኢትዮጵያም የመሥራት ዕድሉ ጠባብ ነው። ንፅፅሩን ቀለል አድርጎ ለማሰብ የክልልነት ጥያቄን ከክልሎች የመገንጠል ጥያቄ ጋር ማመሳሰል ነው፤ የእርስ በርስ ግንኙነቱም ይሁን ቀጣይ እርምጃዎቹ የሚፈጥሩት ተፅዕኖ ላይ ያለውን መሠረታዊ ልዩነት ግን አብሮ መረዳት ያስፈልጋል። ባጭሩ፣ የክልሎች ከኢትዮጵያ የመገንጠል ጥያቄ ታናሹ የክልልነት ጥያቄ ነው። የክልልነት ታናሽ ደግሞ ዞንነት፣ ልዩ ወረዳነት እያለ ይቀጥላል።
ጋንቤላንና ቤኒሻንጉል ጉምዝም ተመሳሳይ ባሕሪ አላቸው። ሌሎቹ ክልሎችም ከአንድ በላይ የዘውግ ቡድኖች አሏቸው። ነገር ግን፣ ክልሎቹ ውስጥ በሕዝብ ብዛት አንዱ ቡድን ከሌሎቹ የበለጠ ስለሆነ ሌሎቹ የመዋጥ ዕድላቸው ሰፊ ነው። በአማራ እና በትግራይ ክልሎች አናሳ ቁጥር ያላቸውን ብሔረሰቦች በልዩ ክልልነት የማስተናገድ ልምዱ አለ። ፌዴራሊዝሙ ከሚታማባቸው ነገሮች አንዱ በክልሎች ውስጥ ያሉ አናሳ ቁጥር ያላቸውን ማኅበረሰቦች ልዩ ዞን ከመስጠት የተሻለ መፍትሔ ማምጣት ባለመቻሉ ነው።
የደቡብ ክልል ከሽግግር መንግሥቱ ወዲህ ሲዋሐድ እና ሲፈርስ ነበር የከረመው። በሽግግር መንግሥቱ በቁጥር የሚለዩ 14 ክልሎች ነበሩት፤ ቁጥሮቹን አሁንም ድረስ የሚጠቀሙባቸው አሉ። ከነዚህ ውስጥ ከክልል 7 እስከ 11 ያሉት ሕገ መንግሥቱ ሲፀድቅ ወደ አንድ ተዋሕደው የደቡብ ክልልን የመሠረቱ አምስት ክልሎች ነበሩ። ነገር ግን በደቡብ ክልል ውስጥ የመከፋፈል እና መዋሐድ ጉዳይ ሲነሳ ተጠቃሹ ይሄ ብቻ አይደለም። በአንድ ወቅት ሰሜን ኦሞ የነበረው ኋላ ላይ ወላይታ፣ ዳውሮ፣ ጋሞ፣ ጎፋ እና ባስኬቶ ሆኖ ተከፋፍሏል።
የዛሬ ዐሥር ዓመት ገደማ የኮንሶ፣ ቡርጂ፣ ደራሼ እና አማሮ ወረዳዎች ተዋሕደው ሰገኔን ፈጥረው ነበር። ይህ በቅርብ ጊዜ ለምናስታውሰው እና ብዙ ግጭት ያስነሳውና የኮንሶ ባሕላዊ ንጉሥ መታሰርን ያስከተለ ቁጣ አምጥቶ ነበር። የኋላ ኋላ ይህም ስላልጠቀመ ኮንሶ ከሰገኔ እንዲነጠል ተደርጓል። በተመሳሳይ ጋሞ ጎፋ ደግሞ በጋሞ እና ጎፋ ወረዳዎች እንዲከፋፈል ተወስኗል።
የደቡብ ክልል ብዙ ጊዜ እየተከፋፈሉ መልሶ የመዋሐድ መለስ ቀለስ፥ የአስተዳደር ችግሩ ዘላቂ መፍትሔ እንዳልተገኘለት አመላካች ነው። ችግሩ አሁን መንግሥት በጥናት ደርሼበታለሁ ያለው ‘የአራት ክልል መዋቅራዊ መፍትሔስ ምን ያህል ያዛልቃል?’ የሚለው ነው። በመሠረቱ ከዐሥር በላይ ዞኖች የክልልነት ጥያቄ ካቀረቡ በኋላ፥ በጥናት የቀረበ መዋቅር ለመቀበል ፈቃደኛ ይሆናሉ ተብሎ አይገመትም። የመጀመሪያው ቁም ነገር ሕዝባዊ ይሁንታ የሌለው መዋቅር መጫን መቼም ቢሆን ከቀውስ እንደይታደግ ማሰብ ነው።
በተለያዩ ምክንያቶች ምክረ ሐሳቡን ተስማምተው ተቀብለዋል ቢባል እንኳን፥ ክልሎቹ በተሰባበሩ ቁጥር ማዕከላዊው መንግሥት ላይ የሚያሳድረሩት ተፅዕኖ ይቀንሳል። ለምሳሌ ያክል ትልልቆቹ ክልሎች (ኦሮሚያ እና አማራ) ለአስተዳደር የቱንም ያህል የተመቸ መዋቅር ቀርቦ ወደ ሁለት ወይም ሦስት ተከፋፈሉ ቢባሉ ብዙዎቹ ይቃወማሉ። ምክንያቱም መከፋፈላቸው ማዕከላዊው መንግሥት ላይ የሚያሳድሩትን ተፅዕኖ ያሳንስባቸዋል። የደቡብ ክልል ዞኖች ግን ይህንን እያወቁም ቢሆን ክልልነትን ይመርጣሉ። ምክንያቱም ክልልነት የግዛቱ ባለቤት ያደርገናል ብለው ያስባሉ።
የክልልነት፣ እንዲሁም የልዩ ዞንነት፣ እንዲሁም የልዩ ወረዳነት ጥያቄዎችን መበራከት ምክንያት የፈተሽን እንደሆነ የምናገኘው ቀላል መልስ ጠያቂዎቹ ክልልነትን (ወይም ልዩ ዞን እና ወረዳነትን) የሚረዱበትን የተለየ መንገድ መሆኑን እንረዳለን።
የፌዴራሉ እና የክልል ሕገ መንግሥቶች ከሞላ ጎደል ነዋሪዎቻቸውን በሙሉ እኩል ዕውቅና ይሰጣሉ። በልዩነት የቤኒሻንጉል ሕገ መንግሥት “የክልሉ መሥራቾች” በሚል የሰየማቸው የቋንቋ-ማኅበረሰብ አባላት አሉት፤ እንዲያም ሆኖ ሌሎቹም ነዋሪዎች እኩል መብት አላቸው ይላል። በተግባር ግን ክልሎች ባለቤት እንዳላቸው ነው የሚቆጠሩት። ከነርሱ ውጪ ያሉት በሙሉ እንደ መጤ ወይም እንግዳ ነው የሚታዩት። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ይህንን የተሳሳተ ግንዛቤ ለማረም ባንድ ወቅት “የአስተዳደር ወሰን እንጂ ማንኛውንም ኢትዮጵያዊ ከሌላው ክልል ለማገድ የተደረገ ድንበር አይደለም” በሚል ልዩነቱን ለማስረዳት ሞክረው ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዚህ አስተያየታቸው እና ሌሎችም ያተረፉት ነገር ቢኖር “ፀረ-ፌዴራሊስት ናቸው” የሚል ቅጥያ ነው።
ፕሮፌሰር ክላፋም ‘ኮንትሮሊንግ ስፔስ ኢን ኢትዮጵያ’ በተባለው ጽሑፋቸው፣ “በአንድ ቡድን የተያዘ ግዛት፣ በሌላ አይያዝም” የሚል አስተሳሰብ እንዳለ ጽፈዋል። “ለረዥም ጊዜ የሰፈሩ እና ብዝኀዊ ስብጥር ባላቸው ሕዝቦች መካከል […] ግልጽ የግዛት መሥመር ተሰምሯል” ሲሉ ሐሳባቸውን ያጠናክራሉ። ወደ ታችኛው የመንግሥት አስተዳደሮች እርከን በወረደ ቁጥር ደግሞ ይህ አስተሳሰብ እና የልዩነት መሥመር እየጎላ ወርዶ ወረዳዎች እንደ “አግላይ የአንድ ዘውግ ምኅዳር” ይታያሉ። ይህ አስተሳሰብ የክልሎችን፣ የልዩ ዞኖችን፣ የልዩ ወረዳዎችን ጥያቄ ማለቂያ የሌለው ወራጅ ውኃ ያደርጋቸዋል።
ፌዴራሊዝሙ የተሠራው እና የሚሠራው ብዙ ሕዝብ ላላቸው የማኅበረሰብ ክፍሎች ነው፤ ስለዚህ አነስተኛ ቁጥር ላላቸው ሕዝቦች አሥማሚ አስተዳደራዊ መዋቅር ማቅረብ በጣም ይቸግራል። የኢትዮጵያ ፌዴራሊዝም ሥሪት እንደሚያመለክተው ከሆነ የሕዝብ ብዛት ላላቸው ብሔሮች የተሻለ የድርድር ዕድል ይሰጥና፥ አነስተኛ ቁጥር ያላቸውን ግን እንደ አጋር ይተዋቸዋል።
ክልልነት ጥቂት ቁጥር ላላቸው ብሔሮች ከሥም በስተቀር ፌዴራል መንግሥቱ ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየቀነሰው ነው የሚመጣው። የኦሮሚያ እና አማራ ክልሎች ድርድር ከ60% በላይ የሚሆን የፌዴራል መንግሥቱን ሥልጣን ወይም ውሳኔ የሚያስገኝ ሲሆን፣ ደቡብ ክልል በሦስተኝነት ተጠቃሽ ነበር። የደቡብ ክልል ዞኖች ወደ ክልልነት በተቀየሩ መጠን ፌዴራል መንግሥቱ ውስጥ በተናጠል ማሳረፍ የሚችሉት ተፅዕኖ እንዲሁም የሚኖራቸው ውክልና እያሽቆለቆለ፣ የፌዴራሉ መንግሥት በሁለቱ ክልሎች የበላይነት ቁጥጥር ሥር እየዋለ ይመጣል።
የደቡብ ክልል ዘላቂ እና አስተማማኝ የአስተዳደር መዋቅር አለማግኘት ለፌዴራል መዋቅሩ ትንሽ ቁጥር ላላቸው ሕዝቦች የማይበጅ መሆኑን ለማስረጃ እማኝ ምስክር ነው። እንደ መፍትሔ ጠቅላላ የፌዴራል መዋቅሩ ላይ መነጋገር ሁነኛ መፍትሔ ነው። ነገር ግን ይህንን በሰከነ ሁኔታ ለማድረግ ከብሔርተኝነት ይልቅ የሰከነ ፖለቲካዊ ውይይት ለማድረግ መዘጋጀት ያስፈልጋል።
እተን FTC-2000 ዝዓይነተን ነፈርቲ ውግእ ብ16 ግንቦት ካርቱም ኣብ ዝኣተዋሉ፣ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር እታ ሃገር ሜጀር ጀነራል ዓዋድ ኻልፋላህ ማራዊንን ኣብ ካርቱም ናይ ዝርከብ ኤምባሲ ቻይና ወትሃደራዊ ኣታሸን ተረኺቦም ኔሮም።
የኢትዮጵያ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን ዛሬ ከአሜሪካ የአፍሪካ ጉዳዮች ምክትል ሚኒስትር ጋር በኢትዮጵያ ወቅታዊ ጉዳይ ዙሪያ የስልክ ውይይት ማድረጋቸውን የሃገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።
የህወሓት ወታደራዊ አቅም ሲጠፋ፣ ጥቃት የተፈፀመባቸውን የመከላከያ ሰራዊት አባላት ነፃ ሲወጡ እና በክልሉ የህግ የበላይነት ሲረጋገጥ ዘመቻው እንደሚያበቃ ለአሜሪካ የአፍሪካ ጉዳዮች ምክትል ሚኒስትር ቲቦር ናጂ ገልፀዋል።
የአሜሪካ የአፍሪካ ጉዳዮች ምክትል ሚኒስትር ቲቦር ናዥ በበኩላቸው የኢትዮጵያ ሰላም በቀጠናው ሰላምን ለማረጋገጥ ወሳኝ መሆኑን ገልጸዋል፤ የሃገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን እንደዘገቡት።
ቅዱስ አንተነህ በአሜሪካን ሀገር ሜሪላንድ ዩንቨርስቲ የኮምፒውተር ሳይንስ እና የሂሳብ የ3ኛ አመት ተማሪ ሲሆን በኢትዮጵያ ትምህርት ቤት በሌለበት የገጠሪቱ ክፍል ትምርህርት ቤት በመክፈት ህፃናት በነፃ ትምህርት እንዲያገኙ እይረዳ ይገኛል። በሚኖርበት ሜሪላንድ ክፍለ ግዛትም በሚሰጠው የማስጠናት አገልግሎት ለበርካታ ተማሪዎች እገዛ ያደርጋል።
በሰሜን ሸዋ፣ ደብረ ፅጌ ከተማ ነዋሪ የሆኑት የሁለት ልጆች አባት አቶ አሰፋ ቀናው የሚተዳደሩት በቀን ስራ ነው። ከእጅ ወደ አፍ በሆነችው ገቢያቸው ታዲያ 7 አመት የሞላውን የመጀመሪያ ልጃቸውን ወደ ትምህርት ቤት ለማስገባት ሞክረዋል። ነገር ግን በወር የሚከፈለውን 400 ብር ለመክፈል እጅ ስላጠረኝ ልጄ ትምህርቱን አቋረጠ ይላሉ።
በልጃቸው ትምህርት ማቋረጥ ልባቸው ተሰብሮ የነበሩት አቶ አሰፋ ግን ባለፈው አመት በአቅራቢያቸው በተከፈተው ቅዱስ ትምህርት ቤት ተስፋቸው እንደገና ተመልሶላቸዋል። ልጃቸው በነፃ ትምህርት ከማግኘቱ በተጨማሪ በቀን አንድ ጊዜ በትምህርት ቤቱ ይመገባል፣ የሚያስፈልገው መፅሀፎችና የትምህርት መሳሪያዎችም ይሟሉለታል።
ቅዱስ ትምህርት ቤት ከደብረ ፅጌ ከተማ አለፍ ብሎ ወደ ደብረሊባኖስ በሚወስደው መንገድ ላይ በአካባቢው ላሉና ትምህርት ማግኘት ላልቻሉ ህፃናት የነፃ ትምህርት አገልግሎት እንዲሰጥ የከፈተው የ22 አመቱ ወጣት ቅዱስ አንተነህ ነው።
በመቀሌ ከተማ ኲሓ ክፍለከተማ ኲሓ በትናንትናው ዕለት በነበረው የፅዳት ዘመቻ የመንግሥት የፀጥታ አካላት በአባላቶቼና በሌሎች ወጣቶች አካላዊ ጥቃት ተፈፅምዋል እንዲሁም ታሰሩ ሲል የዓረና ትግራይ ፓርቲ ከሰሰ።
የክፍለ ከተማው ፖሊስ አዛዥ ምክትል ኢንስፔክተር ገብረክርስቶስ ገብረመስቀል የታሰሩት ሰዎች የአካባቢው ሰላም ለማወክ ስለተንቀሳቀሱና የፖሊሰ አባላትም ስለመቱ ነው በቁጥጥር ሥር ያዋልናቸው ብለዋል።
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ 21ኛ ሳምንት ዛሬም ቀጥሎ ሲውል ወልድያ አሸንፏል፡፡ አማራ ውሃ ስራ እና ኢትዮጵያ መድንም ወደ መሪዎቹ የተጠጉበትን ድል አስመዝግበዋል፡፡
ከፍተኛ ግምት አግኝቶ የነበረው የወልድያ እና መቀለ ከተማ ጨዋታ በወልድያ አሸናፊነት ተጠናቋል፡፡ ያሬድ ሀሰን የመታው ኳስ በተከላካዮች ተጨርፎ የድል ግብ ሆኗል፡፡