Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የኦዲት ተቋማት የተረጋገጡ ጥፋቶችን ለሚመለከተው አካል ማሳወቅ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተጠያቂነትን ከማረጋገጥ አንፃር አስፈጻሚ ተቋማት ላይ ተፅዕኖ መፍጠር፣ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ደግሞ ከበደል ጋር በተያያዘ በትብብር መሥራት፣ ፀረ ሙስና ኮሚሽን የሥነ ምግባር ትምህርቶችን አጠናቅሮ በመስጠትና ሚዲዎችም የምርመራ ጋዜጠኝነት ሥራ በማናወን ሙስናን እንዲያጋልጡ ጥሪ አቅርበዋል። (ታምሩ ጽጌ፤ ሪፖርተር)
ሎሚ ብምኽንያት ሸሞንተ መጋቢት ኣህጉራዊ ምዓልቲ ደቀንስትዮ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ ካብቲ ብዙሕ መዳርግቲ ዘይብሉ ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሽኡን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮና ብፍላይ ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንኽዛረብ ዕድል ብምርካበይ ዝስምዓኒ ሓጎስ ወሰን የብሉን።
ኣባላት እዛ ማሕበር ንፍትሕን ደሞክራስን ውፉያት ኮይኖም፤ ሞያውያን። ምሁራትን ተቓለስትን ንደሞክራስያዊን ሰብኣውን መሰላት እዮም፣ ብዙሓት ካባና ንነዊሕ እዋን ብሰላማዊ መገዲ ፍትሕን። ደሞክራስያዊ መሰላትን ኣብ ኤርትራ ክሰፍን፤ ሰላማዊ ርክብን ምዕባለን ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ህዝብን ክሰፍን ዝተቓለሱን ዝቃለሱ ዘለውን እዮም፣ ገለ ካባና ድማ። ጌና ኣባላት ህሉዋት ኤርትራውያን በርጌሳውያን ማሕበራት እዮም፣
ዲሞክራውያዊ ውድብ ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ’ (RSADO) ኣካል ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን እዩ። ስለዚ ድማ ንሕና፡ ንኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ነተን ሓቝፉወን ዘሎ ኣባላት ውድባትን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ኣብቲ ድሮ ተሃዊኹ ዘሎ ዞባ ብቐሊሉ ካብ ምቍጽጻር ወጻኢ ክኸውን ዝኽእል ጎነጽ ክቝጠቡ ንጽውዕ።
ኣብ ሸፊልድ ዓዲ እንግሊዝ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዝዝፍጽሞ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ግህሰት ሰባኣዊ መሰላት ብምቅዋም ብ5 ሚያዝያ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
አዲስ በረቀቀው የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅ እና በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ውስጥ ያሉ ሁለት አንቀፆች አሉ። የሁለቱም ፅንሰ-ሃሳብ ከመሰረታዊ የሕገ-መንግስቱ መርሆች ጋር ይጋጫል። ታዲያ፣ “እንደዚህ ያሉ አንቀፆችን በአዋጆቹ ውስጥ ማካተት ለምን አስፈለገ?” እያልኩ ራሴን እየጠየቅኩ ሳለ አንድ ነገር ት…ዝ አለኝ። ነገሩ፣ የቀድሞው የመንግስት ኮሚዩኒኬሽን ጉዳዮች ሚኒስትር ዴኤታ የነበሩት አቶ ኤርሚያስ ለገሰ፣ “የመለስ “ትሩፋቶች” ባለቤት አልባ ከተማ” በሚለው መፅሃፍ ውስጥ ያነበብኩትን አስታወሰኝ። መፅሃፉን ለማንበብ ስከፍት፣ መግቢያ ላይ “አቶ ኤርሚያስ ለገሰ…የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጁን ለመጀመሪያ ግዜ ለህዝብ ይፋ ያደረጉ ናቸው፣ …” የሚል ዓ.ነገር አንብቤ ተገረምኩ። ዋና ትኩረቴ ግን ምዕራፍ ሃያ አምስት ላይ ያለው “የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ” ርዕስ ነው። ፀሃፊው በመፅሃፉ ገፅ 356 ላይ እንዲህ ብሎ ፅፏል፤
“ፓርቲው [ኢህአዴግ] ከሌሎች አካላት ጋር ተወያይቶ የውሳኔ ሃሳብ ይዞ ከመጣ ሦስት መሰረታዊ ነጥቦች እንዲካተት ያደርጋል። ከእነዚህ ውስጥ ሦስተኛው ተቃዋሚዎች በህዝቡ የሚጠሉበትና ኢህአዴግ ውሉን መሰረት አድርጎ እነሱን የሚመታበት ሃሳብ መካተቱን ማረጋገጥ ይሆናል። ውስጥ አዋቂ ካድሬዎች “የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ” ብለን እንጠራዋለን። የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ ከኢህአዴግ የዜሮ ድምር ጨዋታ ህግጋት አንዱ ነው።”
ከዚያ በኋላ፣ ከላይ ወደ በተጠቀሱት አዋጆች ውስጥ ያሉትን አወዛጋቢ አንቀፆች ማንበብ ጀምርኩ። ከእነዚህ የሕግ አንቀፆች በስተጀርባ ያለው መሰረታዊ እሳቤና በተግባር እየሆነ ያለውን ነገር ለማገናዘብ ሞከርኩ። በእርግጥ የኢህአዴግ መንግስት፣ ልክ በፖለቲካው መድረክ እንደሚያደርገው ሁሉ በፍትህ ስርዓቱም ተመሣሣይ የዜሮ ድምር ጨዋታ እየተጫወተ ነው። አቶ ኤርሚያስ ለገሰ በመፅሃፋቸው “የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ” በማለት የገለፁት ነገር፣ በ2001 ዓ.ም በወጣው የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ እና በዚህ ዓመት በወጣው የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅ ውስጥ በግልፅ ይታያል።
በፀረ-ሽብርተኝነት አወጅ ክፍል ሁለት፥ አንቀፅ-3 ላይ “የሽብርተኝነት ድርጊቶች” በሚለው ስር፤” ማንኛውም ሰው ወይም ቡድን የፖለቲካ፣ ሃይማኖታዊ ወይም የአይዲዮሎጂ ዓለማን ለማራመድ በማሰብ በመንግስት ላይ ተፅዕኖ ለማሳደር፣ ህብረተሰቡን ወይም የህብረተሰቡን ክፍል ለማስፈራራት፣ ወይም የሃገሪቱን መሰረታዊ ፖለቲካዊ፣ ህገመንግስታዊ፣ ኢኮኖሚያዊ ወይም ማህበራዊ ተቋማትን ለማናጋትና ለማፍረስ” የሚፈፀሙ ተግባራት እንደሆኑ ይገልፃል። አንቀፅ-4ና 5 የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈፀም ስለማቀድ እና ድጋፍ ስለመስጠት የሚያትቱ ሲሆን ከዚያ ቀጥሎ ያለው አንቀፅ-6 ግን የሐመሩ (ሐ) ሕግ ስለመሆኑ በግልፅ ያስታውቃል። “ሽብርተኝነትን ስለማበረታታት” የሚለው አንቀፅ-6 እንዲህ ይላል፡-
“ማንኛውም ሰው መልዕክቱ እንዲታተምላቸው የተደረገው የሕብረተሰቡ አባላት በከፊል ወይም በሙሉ በዚህ አዋጅ አንቀፅ-3 የተመለከተ ማናቸውም የሽብርተኝነት ድርጊት እንዲፈፅሙ ወይም ለመፈፀም እንዲዘጋጁ ወይም እንዲነሳሱ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የሚያበረታታቸው ወይም በማናቸውም ሌላ ሁኔታ የሚገፋፋቸው እንደሆነ አድርገው ይረዱታል ተብሎ ሊገመት የሚችል መልዕክት ሆነ ብሎ ወይም በግዴለሽነት ያተመ ወይም ያሳተመ እንደሆነ ከ10 እስከ 20 ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል።”
በተመሳሳይ፣ አዲስ በወጣው “የኮምፒዩተር ወንጀል ረቂቅ አዋጅ ንዑስ ክፍል ሦስት አንቀፅ-14 “በሕዝብ ደህንነት ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎች” በሚል የሚከተለው አስቀመጧል፡-
“የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በወንጀል ህግ አንቀፅ 257 የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በማንኛውም ሰው ሆነ ብሎ በህብረተሰቡ መካከል የፍርሃት ስሜት፣ አመጽ፣ ሁከት ወይም ግጭት እንዲፈጠር የሚያነሳሳ ጽሁፍ፣ ተንቀሳቃሽ ምስል፣ ድምጽ ወይም ማንኛውንም ሌላ ምስል በኮምፒዩተር ሥርዓት አማካኝነት ያሰራጨ እንደሆነ ከሶስት ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እስራት ይቀጣል”
ከላይ ከተጠቀሱት ሁለት አንቀፆች በተጨማሪ፣ በመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ክፍል አምስት አንቀፅ-41፥2 እና አንቀፅ-43፥7 ላይ የተቀመጡትን ህጎች ስንመለከት፣ “የሐመሩ (ሐ) ሕግ)” በኢትዮጲያ የፍትህ ስርዓት ላይ ጥላውን እንዳጠላ እንረዳለን። እንደ አቶ ኤርሚያስ አገላለፅ፣ “የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ” በኢህአዴግ ውስጥ አዋቂዎች ዘንድ የተለመደ ተግባር ሆኗል። የፍትህ ስርዓቱም በተመሳሳይ እሳቤ የሚመራ ከሆነ ግን፣ እንደ ሀገር መጨረሻ ወደሌለው ዝቅጠት እየገባን ነው።
የሐመሩ (ሐ) ፖለቲካ በተቃዋሚ ፖለቲካ ድርጅቶች እና መሪዎች ላይ ከልክ ያለፈ ጫና በመፍጠር ለሀገሪቱ የዴሞክራሲና መልካም አስተዳደር ግንባታ እንቅፋት መሆኑ የማይቀር ነው። የሐመሩ (ሐ) የሕግ አንቀፆች ግን የሕገ-መንግስቱ መሰረታዊ መርሆችን የሚፃረሩ ናቸው። ከዚህ በተጨማሪ፣ የፀረ-ሽብርተኝነት ሕጉ አንቀፅ-6 እና የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅ አንቀፅ-14 ከሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ ጋር እንኳን የሚጋጩ ናቸው። በመሰረቱ፣ በእነዚህ የሕግ አንቀፆች መሰረት “ጥፋተኛ” የተባሉ ግለሰቦች በአጠቃላይ ወንጀለኞች አይደሉም። ምክንያቱም፣ በመጀመሪያ አንቀፆቹ ሲረቁ በራሱ ዓላማው ወንጀልን መከላከል ሳይሆን በመንግስት ላይ የሚሰነዘርን ትችትና ነቀፌታ ማስቀረት ነው።
በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ አንቀፅ-6 መሰረት በወህኒ ቤት የታሰሩ ወይም ከሀገር የተሰደዱ፣ በማረሚያ ቤት ሆነው የፍርድ-ቤት ቀጠሮ የሚጠብቁ ወይም በየቤታቸው ሆነው የሚታሰሩበትን የማያውቁ፣… አሁን ደግሞ አዲስ በወጣው የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅ አንቀፅ-14 ላይ በተጠቀሰው የወንጀል ተግባር ተጠርጥረው ወደፊት እንዳይታሰሩ የሚፈሩ፣…ሁሉም መጠሪያቸው “አሸባሪ” ወይም “ወንጀለኛ” የሚለው አይደለም። ብዙውን ግዜ በእንዲህ ያለ ተግባር የሚሰማሩ፤ ጋዜጠኞች፣ ፀኃፊዎች፣ ጦማሪያን፣ ምሁራን፣ ፖለቲከኞች፣…ወዘተ፣ ትክክለኛ ስማቸው “ሰይጣን” የሚለው ነው። ይህ ከጥንት ዘመን ጀምሮ የሚጠሩበት ስማቸው ይሄ ነው።
በማህበራዊ፣ ፖለቲካዊና ሃይማኖታዊ ተቋማትን መተቸትና መንቀፍ ስራቸው የሆኑ “ሰይጣኖች” ስምና ተግባር ከታሪክ መዝገብ አይጠፋም። በአለም ታሪክ ደግሞ እንደ የሮማ ካቶሊካዊ ቤተ-ክርስቲያን ረጅም እድሜ ያለው ተቋም የለም። በተለይ ከ12ኛው ክ.ዘመን መጨረሻ እስከ 18ኛው ክ.ዘመን መጀመሪያ ድረስ፣ በቤተ-ክርስቲያኗ በቅዱሳን (Saints) ላይ የሰላ ትችትና ነቀፌታ ሲሰነዝሩ የነበሩ የተሃድሶ (ፐሮቴስታንት) መሪዎችና የህዳሴው ዘመን ልሂቆች፣ “አሸባሪ ወይም ወንጀለኛ” አይባሉም ነበር። ከዚያ ይልቅ፣ ስያሜያቸው “ሰይጣን” የሚል ሲሆን፣ በዚህ ዘመን እንዳሉት ጋዜጠኞች፣ ፀኃፊዎች፣ ጦማሪያን፣ ምሁራንና ፖለቲከኞች፤ ተወግዘዋል፣ ተገለዋል፣ ታስረዋል፣ ተሰደዋል፣
በአውሮፓ የተሃድሶ መሪዎች እና የህዳሴ ምሁራን ዋና ተግባር በፅሁፍ የሮማ ካቶሊክ ቤተ-ክርስቲያንን ሥራና አሰራር መተቸት ነበር። ለምሳሌ፣ ጀርመናዊው ማርቲን ሉተር በ1520ቹ ከጀርመን ንጉሱና የሮማ ጳጳስ የተሰጠውን ትዕዛዝ የቤተ-ክርስቲያኗን አስተምኽሮት በመተቸት የፃፋቸውን ፅሁፎች እንዲያነሳ (retract) እንዲያደርግ ነበር። ትዕዛዙን ለመቀበል ፍቃደኛ ባለመሆኑ ምክንያት፣ ጳጳሱ ከቤተ-ክርስቲያኗ ሲያባርሩት፣ ንጉሱ ደግሞ በወቅቱ በነበረው የጀርመን ህግ የመጨረሻውን ቅጣት፣ የህግ-ከለላን በማንሳት (outlaw)፣ በተገኘበት ቦታ እንዲገደል የሞት ፍርድ አሰተላለፉበት።
በእርግጥ የፕሮቴስታንት ተሃድሶ እንቅስቃሴ በ1517 ዓ.ም በጀርመናዊ ማርቲን ሉተር እንደተጀመረ ይነገራል። ነገር ግን፣ ከማርቲን ሉተር በፊት እንቅስቃሴው ቢያንስ ለሃያ (20) ግዜ ተጀምሮ የነበረ ሲሆን፣ ቤተ-ክርስቲያኗ ሁሉንም በሃይል ለማዳፈን ችላ ነበር። ለ21ኛ ግዜ በማርቲን ሉተር መሪነት የተጀመረው የተሃድሶ እንቅስቃሴ ግን የሮማ ካቶሊክን ለሁለት በመክፈል የቤተ-ክርስቲያኗ ህልውናን አደጋ ላይ ጣለው። በዚህ መልኩ፣ በህልውና ላይ የተጋረጠውን አደጋ ለመቋቋም ቤተ-ክርስቲያኗ በውስጧ የሚተቿትንና የሚነቅፏትን ሰዎች በፈለገች ግዜ ሁሉም የሉም።
ከተመሰረተችበት ግዜ ጀምሮ “ሰይጣኖችን” ስታወግዝና ስታስገድል የነበረችው ቤተ-ክርስቲያን፣ ህልውናዋን ለመታደግ በቤተ-ክርስቲያኗ ሲኖዶስ ውስጥ የሰይጣን ተወካይ መኖር እንዳለበት አመነች። ይህን ተከትሎ፣ በ1587 ዓ.ም በቤተ-ክርስቲያኗ ሙሉ እውቅና የተሰጠው “Promotor Fidei” የሚባል የሥራ ክፍል ውስጥ የሚሰራና “የሰይጣን ጠበቃ” (Devils’ Advocate) ቀጠረች።
በ18ኛው ክ.ዘመን መጀመሪያ ላይ በቤተ-ክርስቲያኗ ሲኖዶስ ውስጥ የሰይጣን ጠበቃ ከፍተኛውን የመወሰን ስልጣን ይዞ ነበር። ለምሳሌ፣ በ1913 ዓ.ም የታተመው የካቶሊክ ኢንሳይክሎፒዲያ፣ የሰይጣን ጠበቃ የሥራ ድርሻ እንዲህ ገልፆታል፡-
በጣም ወግ አጥባቂ በነበረችው ቤተ-ክርስቲያን ውስጥ በመንፈሳዊና ዓለማዊ ምግባራቸው እጅግ የላቁ ቅዱሳንን ለመለየት የሰይጣን ጠበቃ አስፈላጊ ነበር። ይህ ጠበቃ፣ መንፈሳዊ ፅናትና ሃጢያትን መርምሮ ቅድስና በሚሰጠው የቤተ-ክርስቲያኗ ሲኖዶስ (congregation) ውስጥ ቁልፉ ድርሻ ነበረው። ምክንያቱም፣ በፈጣሪ ፊት ሞገስ ያላቸውን ቅዱሳን ብቻ ተለይተው፣ እምነትና ምግባራቸው በጥንቃቄ ተመርምሮ ቅድስና ለሚገባቸው ብቻ ለመስጠት የሰይጣን ሃሳብና አስተያየት የግድ አስፈላጊ ነበር። በመሰረቱ፣ ክፋት በሌለበት ደግነት ዋጋ አይሰጠውም። ከዚህ፣ የቅድስና መሰረቱ ሃጢያት ያለመስራት እንጂ፣ ስለ ሃጢያት አለመናገርና አለመፃፍ እንዳልሆነ መረዳት ይቻላል። በተመሣሣይ፣ በአንድ ሀገር ውስጥ ስለ ሽብርና አሸባሪነት በነፃነት የሚያስቡ፣ የሚናገሩና የሚፅፉ ሰዎች በሌሉበት ሀገሪቱንና ህዝቧን ከሽብርና አሸባሪዎች መከላከል አይቻልም።
በኢትዮጲያ ሰላምና መረጋጋት እንዲኖር ሀገሪቷ ብዙ “ሰይጣኖች” ያስፈልጓታል። ነገር ግን፣ በዚህ ፅሁፍ መግቢያ ላይ እንደተገለፀው፣ በፍትህ ስርዓቱ ውስጥ ያለው “የሐመሩ (ሐ) ሕግ” ምክንያት ሰይጣኖቹ ለእስርና ስደት እየተዳረጉ ነው። በ2000 ዓ.ም የፀደቀውን የመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ እና የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅን ተከትሎ፣ በኢትዮጲያ የሰይጣኖች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ተመናምኗል። ከጥቂት ሳምንታት በኋላ የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅ ተግባር ላይ ሲውል ደግሞ ሰይጣኖች ከሀገሪቱ ሙሉ ለሙሉ ሊጠፉ ይችላሉ።
ዛሬ በኢትዮጲያ “ከፀረ-ሰላም ኃይሎች ወይም አሸባሪ ድርጅቶች ጋር በመመሳጠር ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን በኃይል ለመናድ አሲረዋል” እየተባሉ የሚከሰሱት፣ የሚሰደዱት፣ የሚታሰሩት የሀገር ውስጥ ጋዜጠኞች፣ ፀኃፊዎች፣ ጦማሪያን፣ ተቃዋሚ ፖሊከኞች፣…ወዘተ፣ ሁሉም ሽብርና አሸባሪነትን ለመታገል ቁልፍ ሚና ያላቸው ወሳኝ ሰዎች ናቸው። እነሱ በፅሁፍና በቃል የሚሰጧቸው ሃሳቦችና አስተያየቶች ለመንግስት ውሳኔ ትክክለኝነት መለኪያ መስፈርቶች ናቸው። መንግስት በሚመራባቸው ፖሊሲዎችና ውሳኔዎች ላይ ነፃ ሂስና አስተያየት ካልተሰጠው በስተቀር፣ በሰይጣኖች ዘንድ በግልፅ የሚታይን ስህተትን እንኳን ለማየት በጣም ረጅም ግዜ ይወስድበታል። ከዚህ በተጨማሪ፣ መንግስት ስህተቱን ለማረም በሚወስደው የማስተካከያ እርምጃ ሌላ ስህተት ይሳሳታል። በመጀመሪያ ችግሩን በፈጠረው አመለካከትና አሳቤ ውስጥ ሆኖ የሚወስድ የመፍትሄ እርምጃ ለሌላ ችግር መንስዔ ይሆናል። በዚህ መልኩ፣ መንግስት በአንዱ ስህተት ላይ ሌላ ስህተት እየደገመ ይሄዳል። ነፃ ሚዲያና የፖለቲካ ውይይት በሌለበት ግን፣ ሃሳብና አስተያየትን በነፃነት መግለፅ አዳጋች በሆነበት ግን፣ መንግስት በስህተት ላይ ስህተት እየደገመ ራሱን-በራሱ ለውድቀት ይዳርጋል።
በመጨረሻም፣ የሀገር ውስጥ ጋዜጠኞችን፣ ፀኃፊዎችን፣ ጦማሪያንና ተቃዋሚዎችን ለእስርና ስደት እየዳረገ ያለው “የሐመሩ (ሐ) ሕግ” በተግባር ላይ እስካለ ድረስ ገዢው መንግስት ልክ እንደ የሮማ ካቶሊክ ቤተ-ክርስቲያን ስህተቱን እየተሳሳተ ህልውናውን ለአደጋ ማጋለጡ አቀይርም። ይሄኔ፣ የሀገሪቷ ህልውና አደጋ ላይ ሲወድቅ፣ የሮማ ካቶሊክ ቤተ-ክርስቲያን በ1587 እንዳደረገችው፣ ኢህአዴግም “የሰይጣን ጠበቃ” ፍለጋ መሄድ ሊኖርበት ነው፡፡
በእስር ላይ የሚገኙት ኹለቱ የዋልድባ መነኰሳት፣ ሃይማኖታዊ ልብሳቸውን ከመልበስ እንዳይከለከሉ ፍ/ቤት ትእዛዝ ሰጠ፡፡ በቅጣት ተገልለው የቆዩት አባ ገብረ ኢየሱስ ከቅጣት ቤት መውጣታቸው ተገልጿል፡፡ ፍ/ቤቱ፣ ዐቃቤ ሕግ ምስክሮቹን እንዲያቀርብ ቀጠሮ ይዟል፡፡
በቂሊንጦ እስር ቤት የሚገኙት አባ ገብረ ኢየሱስ ገብረ ማርያም እና አባ ወልደ ሥላሴ ወልደ ሃይማኖት፣ በእስር ቤቱ አስተዳደር እንዳይለብሱ ተከልክለውት የነበሩትን ሃይማኖታዊ ልብሶቻቸውን እንዲለብሱ፣ የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍ/ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ችሎት አዘዘ፡፡
ከዚህ ቀደም በነበረው ችሎት፣ ኹለቱ መነኰሳት በቂሊንጦ እስር ቤት አስተዳደር የሚፈጸሙባቸውን በደሎች በዝርዝር ለፍ/ቤቱ አቤት ብለው ነበር፡፡ አስተዳደሩ፣ ኹለቱ አባቶች፣ በሥርዐተ ምንኵስናቸው የተቀበሉትን አለባበስ እንዲያወልቁ መገደዳቸውን፤ ከዚኹ ጋራ ተያይዞም የተለያዩ እንግልቶች እንደደረሱባቸው አመልክተዋል፡፡
በተለይ አባ ገብረ ኢየሱስ ገብረ ማርያም፣ በቂሊንጦ እስር ቤት ዞን አምስት ተብሎ በሚታወቀው ሥፍራ፣ በማያውቁትና ተለይቶ ባልተነገራቸው ጥፋት ምክንያት፣ በልዩ ቅጣት ተገልለው እንደሚገኙ ለፍ/ቤቱ አቤቱታቸውን አመልክተው ነበር፡፡ ፍ//ቤቱ ለዛሬ ቀጠሮ ሰጥቶ የነበረው፣ የማረሚያ ቤቱን አስተዳደር መልስ ተመልክቶ ትእዛዝ ለመስጠት እንደነበር ያስወሱት የተከሣሾቹ ጠበቃ አቶ አምኃ መኰንን፣የታሳሪዎች አያያዝ የተሻሻለ መኾኑን ይናገራሉ፡፡
እንግዲህ ዛሬ በችሎት ስንቀርብ፣ በእነአባ ገብረ ኢየሱስ በኩልም የተነገረኝና ያወቅነው፣ በርግጥ ከዚያም በፊት መረጃው ደርሶናል፤ ከአልባሳት ጋራ በተያያዘ የነበረባቸው ችግር እንደተፈታና መቀየሪያ የሃይማኖት ልብሳቸውም እንደገባላቸው፣ አውልቁ የሚለውም ጥያቄ እንደቆመ፤ አባ ገብረ ኢየሱስም ከዞን 5 ወጥተው ኹለቱ መነኰሳት በአኹኑ ጊዜ አንድ ላይ ዞን አንድ እንደሚገኙና አጠቃላይ ኹኔታው የተሻሻለ መኾኑን ገልጸውልናል፡፡
“ፍ/ቤቱ በኋላ ላይ የገለጸልን፣ በፍ/ቤቱም በኩል ሊነገር የነበረው ትእዛዝ ይህንኑ የመነኰሳቱን መብት የሚያስጠብቅ እንደኾነ፣ በተለይ ከአልባሳት ጋራ በተያያዘ እንዲያወልቁ ሊገደዱ እንደማይገባ የሚገልጽ ትእዛዝ እንደነበረ ነው፡፡ ስለዚህ ይህንኑ ከእኛ የተነገረውን መረጃ ከሰማ በኋላ ትእዛዙ ለማረሚያ ቤቱ እንዲተላለፍ ፍ/ቤቱ አዝዟል፡፡”
በክሡ መቋረጥ በኩል፣ ኹላችንም በየጊዜው በየቀጠሮው በየቀኑ የምንጠብቀው ነገር ነው፡፡ ምክንያቱም የእነርሱ ክሥ ላይቋረጥ የሚችልበት በእኔ በኩል ምንም ዐይነት የሕግ ምክንያት የለም ብዬ ነው የማምነው፡፡ በዚህ መዝገብ ላይ እንደሚታወቀው 35 ተከሣሾች ነበሩ፤ የ32ቱ ክሥ ተቋርጧል፤ የኹለቱ መነኰሳትና የአንድ ተከሣሽ ክሥ ነው ያልተቋረጠው፡፡ከክሥ ዝርዝሩ ይዘት አንጻር ሲታይ የመነኰሳቱ ክሥ ላይቋረጥ ይችላል የሚያስብል ሕጋዊ ምክንያት አይታየኝም፡፡ በርግጥ ክሡን የማቋረጥ ሓላፊነቱ የከሣሹ የዐቃቤ ሕግ ነው፡፡ እስከ አኹን ድረስ እንግዲህ ክሡን አላቋረጠም፡፡ ስለዚህ በእኛም በኩል እንደማንኛውም ኅብረተሰብ ክሡ በማንኛውም ጊዜ ይቋረጣል፤ የሚል ነው፡፡
ፍ/ቤቱ በመጨረሻም፣ ዐቃቤ ሕግ ምስክሮቹን እንዲያቀርብ ለመጋቢት 18 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ይዟል፡፡ አክሎም፣ የቆጠራቸውን ምስክሮች በቀጠሮ ለማቅረብ ዳተኝነት ያለበት መኾኑን ተደጋግሞ የታየ መኾኑን በማስታወስ፣ በቂ ምክንያት ከሌለ በስተቀር ምስክሮቹን በዕለቱ እንዲያቀርብ ፍ/ቤቱ አስጠንቅቋል፡፡
ዐቃቤ ሕግ፣ ሰኔ 13 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ እነተሻገር ወልደ ሚካኤል በሚል መዝገብ አባ ገብረ ኢየሱስ ገብረ ማርያምንና አባ ወልደ ሥላሴ ወልደ ሃይማኖትን ጨምሮ በ35 ሰዎች ላይ በሽብር ወንጀል ክሥ እንደመሠረተባቸው አይዘነጋም፡፡ በአኹኑ ወቅት ከሦስቱ ተከሣሾች በስተቀር የ32ቱ ተከሣሾች ክሥ ተቋርጦ መፈታታቸው ታውቋል፡፡
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ’ዚ ቀረባ ‘ትካል ስለያ እንግሊዝ ኣብ ጠለፋ ቴለፎን ህንጻ ትራምፕ ኢድ ነይሩዎ’ ምባሎም ‘ትርጉም ዘይብሉ መግለጺ’ ኢላ ነጺጋቶ እንግሊዝ።
ወሃቢ ቃል ቀዳመይቲ ሚንስትር ቴረዛ መይ ‘እቲ ሓሙስ ብዋይት ዝተዋሃበ መግለጺ ‘ትርጉም ዘይብሉ መግለጺ’ዩ’፣ ‘ብመሰረት ክልቲኤን ሃገራት ዝኸተማሉ ውዕል፣ እንግሊዝ ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ ስለያ ኣይትፍጽምን’ ኢሎም።
ትማሊ ሓሙስ መግለጺ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ዋይት ሃውስ ሽዋን ስፓይሰር ‘ንቴለቭዥን ፋክስ ጠቂሱ፣ GCHQ ዝተባሃለ ትካል ስለያ እንግሊዝ ኣብ ህንጻ ትራምፕ ተግባር ስለያ ኣካይዱ’ሎ’ ምባሉ እቲ ዜና ይሕብር።
ጋዜጠኛ ፋክስ ኣንድሪው ናፖሊታኖ ‘ሰለስተ ስለያዊ ምንጭታት ንፋክስ ከምዝበልዎ፣ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ካብ ስልጣኖም ወጻኢ፣ እቲ ስለያ ንክካየድ ከምዝኣዘዙን GCHQ ከምዝተሳተፈን’ ምባሉን ገሊጹ’ዩ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ውሳኔ የወጣት ዮርዳኖስን ሕይወት እንዴት እንዳመሳቀለው (እውነተኛ ታሪክ እና ቪድዮ)
ዮርዳኖስ ከንግድ ሥራ ኮሌጅ በባንክ እና ፋይናንስ ተመርቃ ሥራ ከያዘች አንድ አመቷ ነው።እንደተመረቀች ሥራ የያዘችው ከኮሌጁ ጎን የሚገኘው ባለ አስራ አንድ ፎቁ የቤቶች እና ቁጠባ ባንክ ነው።ዮርዳኖስ ከስራ በኃላ ቢያንስ በሳምንት ሁለት ቀናት መርካቶ የሚገኘው ደብረ አሚን አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን የመዝሙር ጥናት ትሄዳለች።በእየሳምንቱ ቅዳሜ ከሰዓት በኃላ በ8 ሰዓት ላይ በቤተ ክርስቲያኑ የሰንበት ትምሕርት ቤት አዳራሽ የሚዘጋጀው ጉባኤ ከሌሎች የስራ ባልደረቦቿ ጋር መዝሙር ታቀርባለች።ዮርዳኖስ ስለ ብሔር፣ኤርትራ ስለሚባል ሀገር የምታውቀው ነገር የላትም።እቤት አባት እና እናቷ ስለ ፖለቲካ ሲያወሩ ከመስማት በቀር ነገሩ አይገባትም።ለእርሷ ጧት ሥራ መግባት ከስራ በኃላ ከቦርሳዋ ውስጥ የማይለያትን ነጠላዋን ተከናንባ ቤተ ክርስቲያን ተገኝታ ትምህርት መማር ወይንም በመዝሙር ማገልገል ነው።
ዮርዳኖስ በእንዲህ አይነት ሕይወት ላይ እያለች ነው በ1990 ዓም አንድ ምሽት በለሆሳስ ቤተ ክርስቲያን የተማረችውን መዝሙር እየመላለሰች እያዜመች ነበር አዲስ አበባ አሮጌው አይሮፕላን ማረፍያ አካባቢ ቶታል ሶስት ቁጥር አውቶብስ ማዞርያ የሚገኘው ቤቷ የደረሰችው።የቤቷን የብረት በር ዘበኛው እንዲከፍትላት ደውሉን ለመደወል ስትል በሩ ክፍት መሆኑን ተመለከተች። በልቧ ዘበኛው ሰፈራቸው የሚገኘው ሱቅ ሲሄድ በሩን ገርበብ አድርጎ እንደሚሄድ ስለምታውቅ እንዳይዘጋበት በማሰብ መልሳ ክፍቱን ትታው ወደ ግቢው ዘለቀች።የእናት የአባቷ ግቢ ተተራምሷል። አባቷ ጋቢ እንዳደረጉ በነጠላ ጫማ፣እናቷ እረጅሙን ቢጃማ እንደለበሱ ቆመዋል ስድስት የሚሆኑ ፖሊሶች እና ሶስት ሲቪል የለበሱ ሰዎች ከእናት እና አባቷ ጋር ድምፃቸውን ከፋ አድርገው ይናገራሉ።ሶስቱ ሲቪል ከለበሱት ሰዎች ውስጥ አንዱ " ምንም ልብስ መቀየር ብሎ ነገር የለም።አሁን ሁላችሁም ወደ ቀበሌ! እዝያ ቃላችሁን ሰጥታችሁ ውሳኔው ይነገራል።የመንግሥታችን ትዛዝ ነው " አለ በትግርኛ ቅላፄ በተሞላ አነጋገር።
ዮርዳኖስ ጉዳዩ አልገባትም እናቷ ልጃቸውን ሲያዩ አቅፈዋት ማልቀስ ጀመሩ።ጥቂት ቆይቶ ግቢው በጎረቤት ሰዎች ተሞላ። ጎረቤቱ እየመጣ ዮርዳኖስን፣ወንድሞቿን እና ወላጆቿን እያየ ለቅሶውን አቀለጠው።ዮርዳኖስ የያዘችውን ቦርሳም እንድታስቀምጥ አልተፈቀደላትም በቆመችበት ከወንድሞቿ፣ወላጆቿ ጋር ወደ ቀበሌ ተወሰደች።ጉዳዩ ለካ የሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ኤርትራዊ ደም አለባቸው የተባሉ በሙሉ እየተለቀሙ ወደ ኤርትራ እንዲላኩ ስለተወሰነ ጉዳዩ እቤታቸው መምጣቱ ኖሯል።ዮርዳኖስ መጀመርያ ጉዳዩ የመሰላት የሆነ ወንጀል ተፈፅሞ ያንን ለማጣራት የሚደረግ እንደሚሆን አስባ ነበር።ነገሩ ሁሉ ተረጋግቶ ማታ ተመልሳ የምታጠናውን መዝሙር እና ቅዳሜ ስለሚከበረው የመንፈሳዊ ማኅበሯ ጉዳይ እያሰበች ከቤተሰቧ ጋር ፖሊሶቹ መኪና ላይ ወጣች።በልቧ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ነገሩን ሁሉ ለክፉ አታድርጉት ትላለች።ይህ ሁሉ ጉዳይ ለቤተሰቧ ችግር የማያመጣ ከሆነ በመጪው ቅዳሜ ሻማ ይዛ ልትመጣ ለመርካቶ ተክለ ሃይማኖት ተስላለች።ሆኖም ግን ዮርዳኖስ እና ቤተሰቧ በእንደዚህ አይነት ሁኔታ ከቤት እንደ ቀልድ ወደ ቀበሌ እንደወጡ አልተመለሱም።የሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ውሳኔ ነው እና በሁለተኛው ቀን ዮርዳኖስ ከ ወንድሞቿ እና ወላጆቿ ጋር ኤርትራ ወደተባለችው ምድር ከተባረሩት 70 ሺዎች ውስጥ ተጨምረው ተላኩ። ዮርዳኖስ የሆነው ሁሉ ሕልም እየመሰላት አብራ ተሰደደች።ለምን እና ማን ይህንን ውሳኔ እንደወሰነ አታውቅም።
በወቅቱ ወደ ኤርትራ የተላኩት ተመልሰው ከኤርትራ ወጥተው ወደ ኬንያ፣የመን እና ሱዳን ተሰደዋል።የተሳካላቸው አውሮፓ እና አሜሪካ ገብተዋል።አንዳንዶቹ ዞረው ተመልሰው ኢትዮጵያ የመጡም አሉ።
ዮርዳኖስ ስነ ልቦናዋም፣የተወለደችውም የምታውቀውም አዲስ አበባን እንጂ ኤርትራ የምትባል ምድር ናፍቃት አያውቅም።የማያውቁት አገር አይናፍቅም እንዲሉ።ሆኖም ግን ሕወሓቶች እንደ ቀልድ ቢራ ፉት እያሉ የወሰኑት ውሳኔ ከቤቷ በረንዳ ላይ አስይዞ ከልጅነቷ እየመከሩ ያሳደጉ ጎረበቶቿን በእንባ እያራጨ ወደማታውቀው ምድር ገፋት። ይህ እውነተኛ ታሪክ እና እውነተኛ ስም ነው።
ከእዚህ በታች የምታዩት ቪድዮ በወቅቱ በሕወሓት ውሳኔ ከተባረሩት 70ሺዎች ውስጥ ኤርትራ ሲገቡ የነበረውን ሁኔታ ነው።የሚያለቅሱ አሉ፣ስሜታቸውን ማወቅ ያልቻሉ ነበሩ፣ግራ የተጋቡም ብዙዎች ናቸው።አንዳንዶቹ ያልተከፉ በሚመስል ስሜት እጃቸው ያወዛውዛሉ።ምናልባት ለስነ ልቦና እንደሚሆን መገመት ይቻላል እንጂ በእዚህ ወቅት ማንም ከነበረበት ቦታ ሲሄድ የእዛን ያህል ስሜት ሊኖረው አይችልም።ጉዳዩ አሳዛኝ መልኩ ያመዝናል እና።ዮርዳኖስ እና ቤተሰቧ ከእነኝህ ውስጥ ነበሩ ።ተወደድም ተጠላ የዮርዳኖስ ላይ የደረሰውን የዘመናችን የፖለቲካ ምስቅልቅል የሕወሓት የታሪክ ዶሴ ውስጥ ተፅፎ መጪው ትውልድም ሲያነበው ይኖራል።አንብቦ ምን እንደሚል አሁን ለመገመት አይቻልም።
የምድር ንጥረ ነገር መሠረት ያለው ፣ እምነት የሚጣልበት እና እምነት የሚጣልበት ግለሰብን ያመለክታል። የምድር ንጥረ ነገር ቀለበት በቡድኑ ውስጥ እንደ ወይን መሰል ንድፎችን ያሳያል ፡፡ ቀለበቱ በሀብታም አረንጓዴ ኢሜል እጅ ተጠናቅቋል።
ዝርዝሮች: የእመቤት ኤልቨን የምድር ባንድ ከባንዱ ፊትለፊት 10 ሚሜ ፣ ከቡድኑ ጀርባ 5.9 ሚ.ሜ እና በጣም ወፍራም በሆነው 2 ሚሜ ውፍረት ይለካል ፡፡ ክብደቱ በግምት 5.5 ግራም በ 10 ኪ.ሜ ወርቅ ፣ 6.3 ግራም በ 14 ኪ.ሜ ወርቅ ፡፡ ክብደቱ በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጥ ውስጠኛው በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
የካቲት 2 ቀን 2013 ዓም(10-02-2021) ምርጫ የሚፈልጉትን ከማይፈልጉት ነገር ለይተው የሚወስኑበት መግለጫ መንገድ ነው።ከሁሉም በፊት ግን መራጭና ተመራጭ ነገር መኖር አለበት፤ባይኖርም ለመፍጠር ችሎታና ፍላጎት ሊኖር ይገባል። የሚመረጠው ከብዛት ካሉት እንጂ በነጠላው ካለ ወይም
ዛሬ በሥራ ላይ ያለው ወያኔና-ኦነግ የሠሩት ሕገ-መንግስትና ሥርዓት በግልጽ የኢትዮጵያውያን ጠላት እንደሆነና በግልጽም ዜጎች እየታረዱበት እየታየ አሁንም ሕገ-መንግስቱ አቻ የማይገኝለት እያሉ በመቃብራችን ላይ እንጂ አይቀየርብንም በሚል በዜጎች ደም ለመቆመር የቆረጡ ናቸው አገርን
የዛሬ የዜጎች መድረክ ‹‹የቆይታ›› አምድ እንግዳችን የኢዜማ ሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ ናትናኤል ፈለቀ ናቸው፡፡ ናትናኤል ፈለቀ ተወልደው ያደጉት በአዲስ አበባ ከተማ ነው፡፡ የመጀመሪያና የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን እንዲሁም የከፍተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን የተከታተሉት በአዲስ አበባ
ለፈረጅኛው ቃል ተመጣጣኝ ትርጉም ስላላገኘሁለት ለርዕስነቱ ያህል ፖለቲካዊነት ስለው ክዚህ ቀጥሎ ግን ራሱን የእንግሊዘኛውን ቃል አንድጠቀም ይፈቀድለኝ። ዴሞክራሲያዊ ባልሆነ ስርዓት ውስጥ ሁሉም ነገር ፖሊቲካዊ ይዘት አንዲኖረው ሲደረግ ይታያል። በኔ አስተያየት ይህ የሚሆንበት
አብርሀም ሊነከነ 16ኛው የአሜሪካ ፕረዛዳንት ሲሆን ሊንከን ፕረዛዳንት በነበረበት ጊዜ አሜሪካ በእርስ በርስ ጦርነት ላይ ነበረች፤ እንዲሁም ሀገሪቱ ከፍተኛ በሆነ በግብረ-ገብነት እና በፖለቲካ ቀውስ ትናጥ ነበር፡፡ በእንዲህ አይነት ቀውስ ውስጥ ሊንከን የአሜሪካን
መስከረም 9 ቀን 2013 ዓም(19-09-2020) ለአለፉት 47 ዓመታት በሕዝቡ የቀረበውና ብዙም መስዋእትነት የተከፈለበት ጥያቄ የጊዜያዊ ሕዝባዊ ወይም የሽግግር መንግሥት ምስረታ ጥያቄ ነው።ይህ የሕዝብ ጥያቄ ሥልጣኑን በጉልበት እየተቀባበሉ በያዙት አምባገነናዊ ስርዓቶች ሲደፈጠጥና መልስ
የምንገነባው ስርዓት ” ስልጣን ላይ እያለን የምንዘርፍበት ስንወርድ የምንሸሽበት ሳይሆን አገልጋይነትን ለትውልድ የምናስተምርበት ነው” ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ ተናገሩ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሲቪክ ማህበራት አመራሮችና ተወካዮች ጋር ዛሬ ውይይት አካሂደዋል። በመድረኩ
ሐምሌ 20 2012 / July 27 2020 በ1980ዎቹ በቀድሞው ሶቭየት ህብረት ተማሪ ነበርኩ። በውቅቱ ፕሬዜዳንት የነበሩት ብሬዝነቭ በዕድሜአቸው የገፉ አንጋፋ ሰው ነበሩ። ብርዥነቭ ከእርጅና ጋር በተያያዘ ህመም ሲሞቱ የKGB የስለላ ድርጅት መሪ
ኢትዮጵያ ውስጥ እስከ አሁን በኢሕአዴግ መንግስት ሁለት የህዝብ ቆጠራዎች ተደርገዋል፡፡ የመጀመሪያው የተደረገው በ1986 ዓ/ም ሲሆን ሁለተኛው የተደረገው በ1999 ዓ/ም ነው፡፡ እነዚህ የሕዝብ ቆጠራዎች የራሳቸው ችግሮች እንደነበራቸው ብዙዎች ይናገራሉ፡፡ ሆኖም እስከነ ችግሮቻቸው፣ ያሉት
“አሥከአለፉት የቅርብ ሩቅ ዘመናት ድረሥ እንደፖለቲካውና እንደኢኮኖሚው ሁሉ፣ባህሉንም አሥገድዶ ነበር ፣አሸናፊ እንደ አብሾ የሚግተው።ለምሳሌ ግራኝ ማሐመድ ክርሥቲያኑን በሰይፍ እየቆረጠ እንዳአሰለመ ሁሉ፣ዓፄ ዮሐንሥም እሥላሙን በሰይፍ እየቆረጡ ነበር፣ክርሥቲያን ያደረጉት። ‘ልበ አንበሣ ‘ በመባል የሚታወቀው፣የእንግሊዝ
ግንቦት 29 ቀን 2012 ዓም(06-06-2020) ማንኛውም በተፈጥሮ ሂደት የሚያልፍ አካል መጀመሪያና መጨረሻ አለው።ከመኖር ወደ አለመኖር ይሻገራል።ይወለዳል ፣ያድጋል፣አርጅቶም ይሞታል።ከቶም ቢሆን እንደነበረ አይቆይም።በጊዜ ብዛት በመልክ፣በጸባይ፣በቁመና ይለዋወጣል።ከላይ የምናዬውም የአበባ ምስል ይህንኑ የተፈጥሮ ሕግ ተከትሎ ማለፍ
የኮሮና ቫይረስን ወረርሽኝ አስመልክቶ በታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ ምክንያት ለነሓሴ ወር ታስቦ የነበረው ስድስተኛው ብሔራዊ ምርጫ ላልተወሰነ ጊዜ መተላለፉን መንግሥት አሳውቋል። ይህንን የፌዴራል መንግሥትን ዓዋጅ በመቃወም በትግራይ ክልል ውስጥ አስቀድሞ በመተቀመጠለት የጊዜ
ጠገናው ጎሹ ሩብ ምዕተ ዓመት ሙሉ በህዝብ መብትና በአገር ደህንነት ስም እየማለና እየተገዘተ በንፁሃን ዜጎች ላይ የመከራና የውርደት መዓት (ዶፍ) ሲያወርድ የኖረውንና በጎሳ/በነገድ/በቋንቋ አጥንት ቆጠራ ፖለቲካ ላይ የተመሠረተውን ሥርዓተ ኢህአዴግ በበላይነት ሲዘውሩና
የኢትዮጲያ ሕገ መንግስት አንቀጽ 54 ቁጥር 1 የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ፤ ሁሉ አቀፍ ፤ ነጻ፤ ቀጥተኛ ትክክለኛ በሆነና ድምፅ በሚስጥር በሚሰጥበት ሥርዓት በየአምስት ዓመቱ በሕዝብ ይመረጣሉ። የኢትዮጲያ ሕገ መንግስት አንቀጽ
ልኡል ገብረመድህን ( አሜሪካ ) የወቅታዊ ክስተቶች ፍጥነት እና ተለዋዋጭነት እጅግ አስገራሚ ፣ አስደንጋጭም ነው ። የክሰተቶች ፍጥነት በሐሳብ ልክ ቢሆኑ ብዙም ባላነገገረ ነበር ። ሆኖም ከመንግስት ሆነ መንግሥት ከሚቃወሙ የፖለቲካ ድርጅት
በኢትዮጵያ እስካሁን አምስት ጊዜ አገር አቀፍ ምርጫዎች ተካሄደዋል። ከ1997 ዓ.ም ምርጫ በስተቀር በኢትዮጵያ እስካሁን የተካሄዱ ምርጫዎች የይስሙላ መሆናቸውን አብዛኛዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች ይገልፃሉ። ቀጣዩ ሀገራዊ ምርጫ ሰላማዊ፥ ፍትሐዊና ነፃ ምርጫ ሆኖ እንዲጠናቀቅ ከ1997
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ እስከ መጋቢት 3 ቀን 2012 ዓ.ም. ድረስ በቀድሞ ህግ ሰርተፍኬት የነበራቸው እና በቀድሞው ህግ ምዝገባ ጀምረው ለነበሩ 106 ፓርቲዎች በአዲሱ ህግ ላይ የተቀመጡ መስፈርቶችን እንዲያሟሉ በደብዳቤ ማሳወቁ ይታወሳል፡፡
(ጀዋር ሙሐመድ “የግድቡ ጉዳይ፡ ለጊዜያው ፕሮፓጋንዳ ብሔራው ጥቅም እንዳይጎዳ” በሚል አርስት በጻፈው ጽሐፉ ላይ የተሰጠ አስተያይት) ዋቅወያ ነመራ ብዙ የዚህ ጽሑፍ አንባቢ ስለአቤሰሎም ላያውቅ ስልሚችል መጀመሪያ ስለአቤሴሎም ትንሽ ልግለጽ።ታሪኩ ክመጽሐፍ ቅዱስ የተወደ
የምርጫ ቦርድ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የዘንድሮውን ምርጫ በተያዘለት ቀጠሮ ቀን ለማካሄድ እንደማይቻለው ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ማሳወቁን ተከትሎ አንዳንድ የፖሊቲካ ድርጅቶች “በቂ ውይይት ሳይደረግበት የተላለፈ ውሳኔ ነበር” ብለው ቅሬታቸውን ሲያሰሙ ነበር። እንደ
ከኢትዮጵያ ኅብረሕዝብ ብሔራዊ ንቅናቄ (ኅብረሕዝብ-ኢትዮጵያ) በወቅቱ የአገራችን ልዩ ሁኔታ ላይ የተሰጠ የአቋም መግለጫ፤ በማንኛውም አገር ላይ ሰላምና መረጋጋት ወይም ከፍተኛ የሕዝብን ደኅንነትና ጤንነት የሚጎዱ የተፈጥሮና ሰው-ሠራሽ አደጋዎችና በስፋት የሚዛመቱ ወረርሽኞች (በሽታዎች)
‹‹የምንሰጠው ሕጋዊና ፖለቲካዊ አማራጭ ከወቅታዊው የኮሮና ወረርሽኝ የሚታገደን፣ አገረ መንግሥቱን የሚያስቀጥልና ወደ ተረጋጋ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የምናደርገውን ሽግግር የሚያግዝ ሊሆን ይገባል›› በሚል ርዕሰ ኢዜማ ባወጣው መግለጫ አስረድቷል፡፡ ምንም እንኳን በሕገ መንግሥቱ ውስጥ ሊሻሻሉ
06/6/2020 የትግላችን ግብ ሕዝቡን የሥልጣን ባለቤት ማድረግ ነው! ዓለም አቀፉ የሣናባ ቆልፍ (ኮቪድ-19) የተሰኘው ተላላፊ በሽታ በጋረጠው ችግር ሳቢያ፣ ላለፉት 28 ዓመታት፣ ያልተመረጡትን ተመረጡ እያለ «ሲያስመርጥ» የነበረው «የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ» 6ኛውን
ከ44ሺህ በላይ የሀገር ውስጥና የውጭ ሀገር ተሳታፊዎች በተካፈሉበት ውድድር፣ አትሌቶች ይገኙበት እንደነበርና፣ በውድድሩ ላይ አንደኛ ለወጡ አሸናፊዎች የመቶ ሺህ ብር ሽልማት መበርከቱ ተጠቁሟል፡፡ በዚሁ የ10 ኪሎ ሜትር ሩጫ፣ መነሻ እና መድረሻው መስቀል አደባባይ የነበረ ሲሆን በውድድሩ ከተገኘው ገንዘብ የተወሰነ ለዕርዳታ እንደሚውልም የታላቁ ሩጫ አዘጋጆች ገልፀዋል።
የመናውያን ባልተለመደ ሁኔታ በጦርነት ከዳሸቀችው ሃገራቸው የራሱ ህዝብ ለአሰርተ-አመታት ያህል ሲካሄድ በቆየው ግጭት ምክኒያት በአለም ዙርያ ወደ ተበታተነበት የአፍሪቃ ቀንድ አከባቢ እየሸሹ ነው።
ካለፈው አመት ወዲህ ከሃገራቸው ከተሰደዱት 176,000 የመናውያን ወደ ግማሽ የሚጠጉት ወደ አፍሪቃ ቀንድ አከባቢ እንዳመሩ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰደተኞች አገልግሎት ገልጿል። ብዙዎቹ ወደ ሃገሮቻቸው የሚመለሱ አፍሪቃውያን ሲሆኑ 26,000 የሚሆኑት ግን መድረሻ የሌላቸው የመናውያን ናቸው።
ዋሲም ሰይድ መሐመድ ዐደን የሚገኘው መኖርያ ቤታቸው በሑቲ አማጽያን ከተመታ በኋላ ባለፈው የካቲት ወር ከባለቤታቸውና ሁለት ልጆቻቸው ጋር ወደ ሶማሊላንድ ተሰደዱ። መኖርያ ቤታቸው በተመታበት ወቅት እንደ አጋጣሚ ሆኖ መላው ቤተሰብ እቤት ውስጥ አልነበረም። ይሁንና መሐመድ ቤተሰባቸውን ይዘው ከበባ ስር ወዳልሆነችውና የየመን ፓስፖርትን ማለትም የይለፍ ሰነድን ከሚቀበሉት አገሮች አንዷ ወደ ሆነችው ሶማሊላንድ ተሰደዱ።
“የኑሮ ውድነት የሌለባት ሀገር እቺ ብቻ ናት። በዛም ላይ የጸጥታው ሁኔታ ጥሩ ነው። ከህዝቡ ጋር ተዋህደን መኖር እንችላለን” ይላሉ መሐመድ። የስራ እድልም አግኝተዋል። የአጎታቸው ወዳጅ በሆነው ሶርያዊ ዳቦ ቤት ተቀጥረው ይሰራሉ።
የመናዊው ስደተኛ አብዱልራህማን ዳርስዊሽ (Abdulrahman Darswish) በሶርያ ስደተኞች የተመሰረተ ዳቦ መጋገሪያ ቤት ስራ አግኝቷል። ዳቦ ቤቱ በሀርጌሳ ሶማሊላንድ ይገኛል /ፎቶ - ባልደረባችን ጂል ክሬግ/
“እዚህ ያለው ሁኔታ ጥሩ ነው። ይሁንና የሚያስፈልጉኝ ቁሳቁስና ድጋፍ አላገኘሁም። ወደ ሌላ ሀገር መሄድ እፈልጋለሁ። ግን ካባድ ነው። ባለቤቴንና ሁለት ሴት ልጆቼን ይዤ በባህር ሊገጥመን የሚችለውን አደጋ መጋፈጥ አልፈልግም። በህጋዊ መንገድ ወደ አውሮፓ ወይም ሌላ ቦታ የመሄድ እድል ባገኝ እሄዳለሁ።”ብለዋል።
ለየመን ስደተኞች ያለው እድል የተወሰነ ነው። ብዙዎቹ ለህገ-ወጥ አሸጋጋሪዎች የሚከፍሉት ገንዘብ የላቸውም። በዐደን ባህረ-ሰላጤ በኩል ግብጽ ሄደው ወደ ሜዲትራንያን ባህር ለመድረስም ገንዘብ ያስፈልጋል። እንደዛም ሆኖ ወደ አውሮፓም ሆነ ወደ ቱርክ ለመጓዝ ብዙዎቹ ቪዛ ለማግኘት አይችሉም።
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰተኞች አገልግሎት እንደሚለው ከየመን ሶማሊላንድ ከገቡት 10,000 ሰዎች 1,900 ዎቹ የመናውያን ናቸው። ሶማሊላንድ ውስጥ የስደተኞች ሰፈር የለም። የግዛቲቱ መንግስት የስደተኞች ሰፈር መግንባቱን አይቃወምም። የሰደተኞቹ አገልግሎት ግን ስደተኞቹ መጠለያ ለመገንባት የሚያስፈልግ ያህል ብዛት እንደሌላቸው አስገንዝቧል።
ሶማሊላንድ ከሶስት አመታት ጦርነት በኋላ እአአ በ 1991 ዓ.ም ከሶማልያ ተገንጥላ የራስዋን አስተዳደር መሰርታለች። ስለሆነም የሶማሊላንድ ህዝብ የስደተኝነትን ተመክሮ ጠንቅቆ ያውቃል። ይሁንና ይዞታው ውሱን ነው። የሶማሊላንድ መልሶ የማስፈር ሚኒስትር ዐሊ ሰይድ ራይጋል ያብራራሉ።“ስደተኞቹ ከሶማሊላንድ ነዋሪዎች ጋር በተመሳሳይ ሁኔታ ላይ ነው የሚገኙት። ምክኒያቱም የግዛቲቱ ህዝብም በቂ የስራ እድል የለውም። ስለሆነም ማንኛውም ክህሎት ያለው ሰው እዚህ ሊሰራ ይችላል። ልንረዳቸው እየሞከርን ነው።”ብለዋል።
ስደተኞቹ ሶማሊላንድ ሲገቡ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች አገልግሎት ምግብ፣ የህክምና አገልግሎትና እያንዳንዳቸው $100 ዶላር ገደማ በመስጠት ይቀበሏቸዋል። ከፈለጉም በሶማልያ ውስጥ የመጓጓዣ አገልግሎት ሊያገኙ ይችላሉ። ይሁንና ለአንዳንዶቹ ይህ በቂ አይደለም። ጂሀን ዐሊ የተባለች የመናዊት ሰደተኛ ወደ ሰለጠነ ሀገር መሄድ እፈልጋልሁ ትላለች።
“ወደ ሰለጠነ ሃገር መሄድ እፈልጋልሁ። በገንዘብ ራሴን መቻል እፈልጋለሁ። ወደ ትምህርት ቤት መመለስ እፈልጋለሁ። ጥሩ ህይወት እንዲኖረኝ ነው የምመኘው። እዚህ ግን ኑሮ አይደለም።”ብላለች።
የአንገት ሐውልት / ጨለማ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር የአንገት ሐረግ / ቢጫ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር የአንገት ሐውልት / ነጭ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር ቁልፍ ሰንሰለት / ጨለማ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር ቁልፍ ሰንሰለት / ቢጫ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር ቁልፍ ሰንሰለት / ነጭ ነሐስ - $ 60.00 ዶላር
የጦርነቱ ጩኸት በአንደርታርስ ሞሪያ ሩኔስ ውስጥ በድራቨን ጠላቶች ልብ ውስጥ ፍርሃትን ለመምታት በመጥረቢያ ምላጭ ላይ ተቀር isል ፡፡ በሁሉም ዕድሜ ያሉ ዱዋሮች ጥንካሬን ለማግኘት ወደ ውጊያው ጩኸት ተመለከቱ ፡፡ ቶሪን ኦአክሸልሄድ በሆብቢት ውስጥ በአምስት ጦር ሠራዊት ውጊያ ላይ ይጠቀማል ፡፡ ጂምሊ በሆርንበርግ ጦርነት እና በአሚን ሄን በ “The Lord of the Rings trilogy” ላይ የጩኸት ልዩነትን ይጠቀማል ፡፡
ዝርዝሮች: የደዋርቨን ውጊያ መጥረቢያ ጠንካራ ነሐስ ሲሆን ዋስትናን ጨምሮ 65.5 ሚ.ሜ ከላይ ወደ ታች ይለካል ፣ በሰፊዎቹ ሰፊው ቦታ 25.8 ሚ.ሜ እና በመጥረቢያው በጣም ወፍራም 3.5 ሚሜ ነው ፡፡ የደዋርቨን ተንጠልጣይ ክብደቱ 8.3 ግራም ነው ፡፡
ማሸግ: ይህ እቃ በጌጣጌጥ ሳጥን (የአንገት ጌጣ ጌጥ) ወይም በሳቲን የጌጣጌጥ ከረጢት (ቁልፍ ሰንሰለት) ውስጥ ታሽጎ ይመጣል ፡፡ የእውነተኛነት ካርድን ያካትታል።
“ክዙዙል” ፣ “ጊምሊ” ፣ “ቶሪን ኦአክሸልልድ” እና “የምልክቶች ጌታ” እና በውስጣቸው ያሉት ዕቃዎች እና ቁምፊዎች እና ቦታዎች የሳውዝ ዛንትዝ ኩባንያ ዲ / ቢ / የመካከለኛ-ምድር ኢንተርፕራይዞች የንግድ ፈቃድ ያላቸው የንግድ ምልክቶች ናቸው ፡፡ የባዳሊ ጌጣጌጥ. መብቱ በህግ የተጠበቀ ነው.
በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች በተሳተፉበት የጎንደር የጥምቀት በዓል አከባበር ላይ የሽብር ጥቃት ሊያደርሱ የሞከሩት በህወሓት የተላኩ ግለሰቦች ናቸው፤ ሲሉ አንድ ከፍተኛ የአማራ ክልል የፀጥታ ባለሥልጣን ለአሜሪካ ድምፅ ተናግረዋል፡፡
የአማራ ክልል ልዩ ኃይል ፖሊስ አዛዥ ኮማንደር ጌታቸው ብርሌ ለአሜሪካ ድምፅ እንዳብራሩት ሰለ ተጠርጣሪዎቹ ማንነት የተሟላ መረጃ አለ በቅርቡም ይፋ ይደረጋል፡፡ የብሄራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ኤጀንሲ ባለፈው ሳምንት ባወጣው መግለጫ ጥቃት ሊፈፀሙ የነበሩ ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የላካቸው አካል ማንነትን ይፋ እንደሚደረግ ጠቁሞ ነበር።
በኢትዮጵያ መደበኛ ባልሆነው የውጭ ምንዛሬ ገበያ ባለፉት ጥቂት ቀናት ውስጥ በፍጥነት የዶላር ምንዛሬ መቀነሱን፤ የገበያው ተዋናዮችና የምጣኔ ሀብት ተንታኞች በመግለጽ ላይ ናቸው።
ለመሆኑ ለዚህ ፈጣን የምንዛሬ ውድቀት ምክንያቶች ምንድን ናቸው። ሔኖክ ሰማእግዜር ያነጋገረው የምጣኔ ሀብት ተንታኝ ጌታቸው ተክለማርያም፤ በመደበኛ ገበያው ምንም አይነት የፖሊሲ ለውጥ ሳይታይ መደበና ያልሆነው ጥቁር ገበያ ውስጥ የታየው ለውጥ ከገበያ መላምቶች ጋር የተያያዘ ነው ይላል።
58 ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ራሕሪሖም: ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፡ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ ተሪር ምግብዕባዕ የካይድ። ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዜግነት ዘለዎም ሰብ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፡ ሰነዳቶም ኣብ ሓደጋ ይሳጣሕ።
ቀዳማይን ካልኣይን ደረጃ’ቲ መድሃኒት ዕዉት ከምዝነበረ እዩ ዝግለጽ። ብፍላይ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ፈተነ እቲ መደሃኒት፣ ኣብ ልዕሊ 100 ሰባት ዝግበር ስለዝኾነ፣ ክኢላታት ሕክምና ንውጽኢቱ ብዓቢ ሃንቀውታ እዮም ክጽበዩዎ ጸኒሖም።
ኣብዚ ኣብ ቻይና ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ሳልሳይ ደረጃ፣ ኣብ ልዕሊ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወለንተኛታት እዩ ክካየድ። ዕዉት ኮይኑ እንተተረኺቡ ኣብ መፋርቕ 2021 ዓመተ ምህረት ናብ ኩሉ ሰብ ክባጻሕ ትጽቢት ኣሎ።
ክሳብ ሕጂ ኣብ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ተመዝጊቦም ዘለዉ ንኮሮና ቫይረስ ዝፍውሱ መድሃኒታት 23 ኣብ ጀረጃ ክሊኒካል ክምዝገቡ እንከለዉ፣ ቅድመ-ክሊኒካል ተባሂሎም ዝተመዝገቡ ከኣ 140 ዓይነት መድሃኒታት ኣለዉ።
እንደ አብዛኛዎቹ መሰሎቻቸው ራሳቸውን የሚገልጹት “የታሪክ ተማሪ” በሚል ነው። ታሪክ በጥቂት ዓመታት መደበኛ የክፍል ውስጥ ትምህርት እንደማይጠናቀቅ ያምናሉ። በአዲስ አበባ ዩንቨርሲቲ የኢትዮጵያ ጥናት እና ምርምር ተቋም ውስጥ የሙዚየም አስተባባሪ በመሆን በማገልገል ላይ ይገኛሉ። ረ/ፕሮፌሰር አህመድ ከታዛ መጽሔት ባልደረባ ጋዜጠኛ ዳዊት አርአያ ጋር በዓድዋ ድል እና ተያያዥ ጉዳዮች ላይ ያደረጉት ጭውውት ለንባብ እንዲሆን በዚህ መልኩ ተሰናድቷል።
ያየራሱ የሆነ የ‘ኢኮኖሚክ ዳይናሚክስ’ አለው። ነፃነታቸውን ሊያገኙት የቻለው የራሱን የሆነ ኮሎኒያል ነገር አለ። አሜሪካ ለከፍተኛ ደረጃ መድረሷ መነሻው እነዚህን ያረጁ ኢምፔሪያሊስቶች መደቆሷ ነው። እሷ ናት ተጠቃሚ የሆነችው። በአንደኛም በሁለተኛም የዓለም ጦርነት ማለት ነው እንግዲህ። ስለዚህ አዲስ ስርዓት መጣ ማለት ነው። አዲሱ ስርዓት እናንተም ነፃ ሁኑ፣ ገበያ ክፈቱ፣ አብረን እንሰራለን፣… የሚለው ነገር አመጣ።
እምነት ይገደባል። አንዴ አማኝ ከሆንክ ይቆማል። የሰው ልጅ አንጎል ደግሞ ማሰቡን አያቆምም። እያሰበ፣ የተለያየ ትርጉም እየሰጠ፣ የሚያድግ ነው። ዕውቀት እሚገደብ አይደለም። ዕውቀት በሂደት የሚለወጥ ነው። የትናንትናው ዕውቀት በዛሬው ሌላ ዕውቀት ይተካል። ቋሚ ዕውቀት ምትለው ነገር የለም።
ወደ ታሪክ ስንሄድ ወደ ዕውቀት እንደምንሄድ ማሰብ ይገባል። ስለተደገፍነው ጠረጴዛ አንድ አምስት ስድስት መጽሐፍ ቢጻፍ የመጠኑን ያህል ዕውቀታችን ይሰፋል ማለት ነው። አንድ መጽሐፍ ብቻ ከሆነ ውስን ነው። ያሰውዬ የጻፈው አንተ በተቀመጥክበት አቅጣጫ ያየውን ከሆነ በኔ በኩል ደግሞ እኔ ማየውን፣ በሱ በኩል እያለ በሁሉም አንግል ሚታየውን ማሳየት ነው። የሰው ልጅ ማሰብ አያቆምም። ማሰብ እስከቻለ ድረስ አዳዲስ ትርጉሞች ይኖራሉ ማለት ነው።
አንድን ገጠመኝ የምንመለከትበት መንገድ ብዙ ነው። በተለያየ አቅጣጫ መመልከታችን የትርጉም ልዩነቶች ያመጣል። ትርጉም መብዛቱ ለእውነት መቅረባችንን ያሳያል። እየመረጥን የትኛው ነው ወደ እውነት ሚቀርበው እሚለውን እንፈትሻለን ማለት ነው።
ታሪክ በተፈጥሮ ውስጥ ሆነን ተፈጥሮን የምናይበት ሁኔታ፣ የምንመዘግብበት ስልት፣… ነው። ያስልት ለሁሉም አመለካከት ክፍት ነው። ጥያቄው የመረጃ እና የማስረጃ ነው። ፍርድ ቤት ስትሄድ እውነት እና ውሸት ነው አይሰራም። የሚታየው ሥርአቱ ነው። ማስረጃው የውሸት ሊሆን ይችላል። ዳኛውን የሚያየው ሥርዓት ነው።
ታሪክ ሰፊ ነው። እኛጋ ደግሞ በጣም እሚጦዘው የነፃነት ሀገር ስለሆንን ይመስለኛል። የፖለቲካው ድባብ ነው፤ ፖለቲካ ደግሞ ከስልጣን ጋር የተያያዘ ነው። አሸናፊ እና ተሸናፊ ያለበት ነገር ነው። ጎጂና ተጎጂ ያለበት ነገር ነው። እና የተጎዳው ተጎዳሁ ይላል። ጎጂው ደግሞ አንድ ላድርግህ ብዬ ነው የጎዳሁህ ይላል። እዚያ ላይ “የወጋ እና የተወጋ” የሚባል ነገር አለ አይደል? የተወጋው ጠባሳው አለ፤ ወጊው ግን ረስቶታል። በዚያ ሰበብ ሚኖረው ግጭት ሁሌም እያሳመመን ይሄዳል ማለት ነው።
በትናንትና መጣላት የለብንም። የትናንትና ታሪክ ጉዳቱና ጥቅሙ ለመማር ነው ወይም ምንማርበት መድረክ ነው ብለን ከተስማማን አይጎዳንም። መማር ዕውቀት ነውና ዕውቀት ደግሞ ሚሰፋ ነገር ነው ብለን ስለተስማማን የትናንትናን ጥፋት ላለመድገም ማለት ነው። ለምሳሌ አጼ ቴድሮስን መልአክም ሰይጣንም ብታደርገው ችግር ነው። ሰው ብታደርገው ግን ችግር አይሆንም። ሰው ነውና ያጠፋል፣ ያለማል። ያለማውን ነገር አጉልተህ መናገር ትችላለህ። ያጠፋውን ነገር ደግሞ መቀበል አለብህ። አላጠፋም ስትል ነው ችግሩ።
ኢትዮጵያን ማን መሰረታት ተብለህ ብትጠይቀኝ ኮሎኒያሊስቶች እልሃለው፤ ኮሎኒያሊስቶቹ ከበዋት የተፈጠረች ሀገር ናት። እኛ ወደን ፈቅደን የፈጠርናት አይደለችም። ኮሎኒያሊስቶቹ በሁሉም ቦታ እየገፉን እየገፉን የተፈጠረች ኢትዮጵያ ናት። ባይገፉን ኖሮ የተለየ ‘ዳይናሚክስ’ ይኖረን ነበር፤ የተለየ ህይወት ይኖረን ነበር።
ለምሳሌ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ በደም፣ በሃይማኖት፣ በባህል አንድ ናቸው። ጁቡቲ እና ኢትዮጵያ ባህላዊ መሪያቸው ኢትዮጵያ ውስጥ ነው ያለው። ሱማሊያም እንደዛው ነው።
አፍሪካን በበርሊን ኮንፈረንስ ላይ 1884/5 ላይ ሲወስኑ ቤታቸው ቁጭ ብለው ነው የከፋፈሏት እንደ ቅርጫ ሥጋ። ኢትዮጵያ ናት የቀረችው፤ ኢትዮጵያንም ዙሪያዋን አፈኗት።
በዚህ ምክንያት ታሪካችን የተበጣጠሰ ነው። እንደ አንድ አገር መሆን የነበረበትን ኃይል አጥተናል ማለት ነው። በማጣታችንም ሁሌ ችግር አለ ማለት ነው። ኢትዮጵያና ሱማሊያ መካከል የነበረው የሕዝቦች ችግር፣ ኤርትራ እና ኢትዮጵያ መካከል ያለው የወሰን ችግር ፈረንጆቹ የሰጡን ነው። እኛ የፈጠርነው ችግር አይደለም። በኮሊያኒስት ጊዜ የተፈጠረውን ችግር ተሸክመን ነው ያለነው። እኛ ሙሉውን እንዳይጨፈልቁን ተከላከልን ማለት እንችላለን እንጂ የኢትዮጵያ ሁኔታ ይሄ መሆን አልነበረበትም ብሎ መከራከር ይቻላል።
አንድ ጦርነት የሚመራው በከፍተኛ አዛዡ ነው። ለምሳሌ አሁን ባለንበት ዘመን ጦሩ የሚመራው በጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ማለትም በጠቅላይ ሚንስትሩ ነው። አጼ ምኒልክም በዛን ጊዜ በእንደዚህ ነው። ይህ ሲባል ከሥር የጦር አለቆች አልነበሩም ማለት አይደለም።
በሁሉም አካባቢ እከሌ ያሸነፈው ጦርነት ነው ትላለህ። ጀነራል እከሌ ጀነራል እከሌ ብለህ ዝርዝር አትናግርም። በታሪክ ስታናግራቸው በዚህ ዘርፍ የእከሌ ድርሻ ከፍተኛ ነበር፤ የእከሌም ድርሻ ከፍተኛ ነው ብለህ ትናገራለህ። ከኋላ ያሉትም ሴቶችም፣ ምግብ ሚያበስሉትም፣ ነርሶችም፣ አስተዋጽኦ ይኖራቸዋል።
ውክልናው ነው ምትሰጠው እንጂ ጦርነቱ የሁሉም የመቶ ሺህ ነው። ሊሞቱ እኮ ነው የሄዱት። ስለዚህ ጦርነቱ ውስጥ የሚናቅ ሰው የለም። ምኒልክ መሪ ነበር ብለህ መናገር ነው እንጂ። ወደ መልአክ ስትቀይረው ወይም መልአክ ነው ስትል ነው ሚበላሸው። በሌላው ወገን ደግሞ ሴጣን ነው ሲለው ነው ሚበላሸው። ሰው ነውና በሰውነቱ የመሪነቱ ኃላፊነቱን ተዋጣ ብለን መዝጋት እንችላለን። የጠላትህን ኃይል ካልገመትክ ማሸነፍ አትችልም።
ተራራው ራሱ እኮ ጦርነት ነው። የጦርነት አውድማው ሶሎዳ ተራራ እዛ ሄደህ ብታይ የማታምነው ተራራ ነው። እንደ ተራራ ዓይነት አይደለም። እንደ ፎቆች ውጥት ውጥት ያለ ነውና ለየት ያለ ነው። ያንን ተራራ በደምብ ምታውቀው ከሆነ ለጠላትህ በጣም አስቸጋሪ ትሆናለህ። ጠላቶችህ ያንን ተራራ አይተውትም አያውቁም ይሆናል። ተራ ወታደሮች ያንን የመሰለ ተራራ አይተው አያውቁም። የምታውቀው ላይ አማራጭ ትወስዳለህ። ስለዚህ ተራራው ነው የተዋጋልን ማለት እንችላለን። ስለዚህ የጦርነቱ ውጤት የነዚህ ሁሉ ድምር ውጤት ነው ማለት ነው። እነዚህን ሁሉ እያነሳን ምኒልክ መሪ ነበር ብለህ ብትዘጋው አያቆስልህም። ብቻውን ተዋጋ እንዴ ምኒልክ? ስለዚህ አንዳንድ ጊዜ ማይጠቅመን ክርክር ውስጥ ስንገባ ጊዜ ነው ምናባክነው። ዕውቀት ያልኩህ ለዛ ነው። ወደ ዕውቀት ብንቀይረው ችግር አይሆንም። ወደ እምነት ሲሆን ነው ችግሩ።
ለኔ ምንሊክ ማለት በጦርነቱ ሂደት ላይ የመረጃ አስተሳሰብ፣ የጠላት ኃይልን የመገመት፣ አልችልህም ብሎ ራሱን እያዳከመ መቅረብ፣… ብዙ ነገሮች አሉት። በስርዓት አላጠናነውም።
ለምሳሌ የጨለንቆ ጦርነት ላይ የነበረውን በጥቂቱ አውቀዋለሁ። የመረጃው ኃይል ብዙ ነበረ። ከሀረር አካባቢ የነበሩት ሰዎች በጣም ብዙ መረጃ ይሰጡት ነበረ። እናም የሚያጠና ሰውም ልኮ ነበረ።
ሁሉንም ነገር አጥንቶ መንገድ የሚያሳየው አግኝቶ ያ መድፍ ተያዘ። የጨለንቆ እውነተኛው ጦርነት በአጭር ጊዜ አለቀ፤ ብዙ ህዝብ ያለቀበት ነው። ፊት ለፊት የነበረው ጦርነት በአጭር ጊዜ አለቀ። ምክንያቱም በሀረሬዎች በኩል ቁጥራቸው ትንሽ ነው። በዚህ በኩል ደግሞ በጣም ብዙ ነው። ምክንያቱም ሀረሬዎች የተማመኑበት መድፉን ስለነበረ ነው። ቴክኖሎጂ ነው ሁሌም ሚያሸንፈው። የተማመኑበት ቴክኖሎጂ የሚያፍን ኃይል ከመጣብህ ፀጥ ትላለህ ማለት ነው።
ጠላት ሲመጣብን እንተባበራለን። ጠላት ሲተወን ደግሞ እኛ እንጨራረሳለን። ለጦርነት ብቻ ሆነ ነው እኮ ችግሩ። ይህንን መተው ነው ችግራችን። የኛ ብቻ ሳይሆን የአፍሪካ ቀንድ ህዝቦች አዋቂ ናቸው ብለው ፈረንጆቹም ይመሰክርሉሃል እኮ። ፈጣን ናቸው አስተሳሰባቸው ጥሩ ነው፤ ብዙ ነገር ስለኛ የሚናገሩት አላቸው። አሁን ሱማሌዎቹን ሳይቀር የዛሬ መቶ ምናም ዓመት በፊት አንደርስባቸውም ብሎ ሚፎክሩ ዓይነት ሰዎች አሉ።
ይችል ነበረ ወይ ብሎ መጠየቅ ነው። ቀላል ነገር ነው እኮ መቶ ሺህ ወታደሮች ይዘህ በዛ አካባቢ ስትሰፍርበት የቱን ያህል ያቆይሃል ነው። ማስላት ነው። በየቀኑ እንደ ፋብሪካ አይመጣልህም። ማምረት ምትችለው በዓመት ነው። ምርቱስ ለምን ያህል ጊዜ ይበቃሃል? በአካባቢው ያለውን በሙሉ ጨምቀህ ብትሰበስበው ለመቶ ሺህ ሰው በየቀኑ ለሚቀለብ ወታደር የቱን ያህል የሚያስኬድ ይሆናል ብሎ ማሰብም ተገቢ ነው።
አቅማቸው በሙሉ የተዳከመበት ጊዜ ነበር። ከጣሊያን ሀገርም ሚያስቸግርበት ጊዜ ነበር። በዚህም በኩል የመቶ ሺህ ወታደር ቀለብ ለማግኝት የሚያስቸግርበት ወቅት ነው የነበረው። ጦርነት የራሱ ሎጂክ አለው። ሁሉ በሙሉ መጨራረስ ማለቅ አለበት የሚለው ነገር ዓይነት አይደለም። ትዋጋና በቃኝ ትላለህ። ሳይኮሎጂካሊ ያልቃል ማለት ነው ጦርነቱ። በራሱ ሎጂክ ያልቃል። ከዛ ስምምነት ውስጥ ትገባለህ። እነሱም አቅም አልነበራቸውም። ቀለብ ያስፈልጋቸዋል። ቦታውንም አያውቁትም።
ሌሎች ምክንያቶችን እንኳን ምክንያቶች ብንተው መደራደር አለ። ምኒልክ ከጣሊያኖችም ጋር የቀደመ ጠላትነት የለውም ስላስቸገሩት ነው የተዋጋቸው። የመጀመርያው ስምምነት መረብ ምላሽ እኮ አለ። በአጼ ዮሐንስ ጊዜ እኮ ብዙ ተሞክሯል። ሦስት አራት ጦርነቶች ተካሂደዋል።
ለምሳሌ ዶጋሊን ብናነሳ እዛላይ ተሸንፏል። እነሱ በቁጭት የሚያነሱት ጦርነት ነው። እነዚህ ነገሮች ቀደም ብለው የመጡ ናቸው። ምኒልክም ራሱን ለማደራጀት ብሎ ከጣሊያኖች መሳሪያም ምንም ስምምነት ነበራቸው። እነዚህን ነገሮች ረጋ ብሎ ማዬት ነው።
በነበረው መረጃ እና ማስረጃ ከተነጋገርን ዕውቀት ነፃ ታደርገናለች። እንደ እምነት የያዝናቸው እየሟሸሹ ሲሄዱ በስብዕና ምናስተካክለው ዓይነት ይሆናል እና ብዙ ነገር አለ።
የመቶኛ ዓመት ጊዜ ሁለት ዝግጅት ነበረ። በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር የተሰራ ነበረ፤ በሌላ በኩል ደግሞ በሀገር አቀፍ ደረጃ የተቋቋመ ኮሚቴ ያዘጋጃቸው ሥራዎች ነበሩ። እሚጣረሱ ነገሮች ነበሩ። ያኔ ብንስማማ ብዙ መስራት እንችል ነበረ። አቅማችንን ብናዋሃህድ የነበረንን የገንዘብ አቅም ብናዋሃህደው በጣም ብዙ ነገር እንሰራ ነበር። የገመድ ጉተታ የበዛበት፣ የምኒልክ እና የዮሐንስ ልጆች የምንላቸው ዓይነት ስሜት ነበረው። የሁላችንም አላደረግነውም። ውስጡ ስለነበርኩ ቁስሉን አውቃለሁ።
ማስገደድ ይቻላል እንዴ? አንተ እንቅልፍ አጥተህ መጻፍ ከፈለግክ መጻፍ ትችላለህ። እሚያነብልህ ሰው ካገኘህ ደግሞ ጥሩ ነው። ከኪሳራ ትድናለህ። ቅዠት ዓይነት ከሆነ ያው የታሪክ ተመራማሪዎች የዚህ ቦታ ማስረጃ ትክክል አይደለም ብሎ ምክር ለመስጠት ይሞክራል። ማረም ሳይሆን..
የአተረጓጎም ልዩነት ስላለ በዛሬው ላይም ብዙ ጭቅጭቅ አለን። አሁን አንድ የመኪና አደጋ ብንመለከት እንከራከራለን አይደል? አይ ነጩ መኪና ነው አይ ቀዩ መኪና ነው እንደዚህ ስላደረገ ነው እንባባላለን። ይህ የሆነው ዕይታችን ስለሚለያይ ነው።
ባላየነው ነው አሁን ምንገነባው። ለአንጎላችን መጫወቻ ነገር ነው አንጂ እውነት እና ውሸት አይደለም ሚነገረው። ሁሉም ቢጽፍ ጥሩ ነው። ቅዠቱንም ቢጽፍ ጥሩ ነው። እየተማረ ይመጣል ማለት ነው። ሌላው አንድ ቅዠት ያነሳ እና እዚህ ላይ ትክክል አይደለም ማስረጃው ይህንን ይመስላል እና በዚህ ዓይነት ብታየው ብሎ ይመክሩሃል ማለት ነው።
ምንድነው መሰለህ ታሪክ ሳይንስና ስነ-ጥበብ ናት። ስለዚህ የሁለቱ ድብልቅ ናትና ለመፍረድ ታስቸግራለች። በአርት ላይ የፈጠራ ነው ብለህ እንደ ልብህ ልትሄድ ትችላለህ። በዚህ ላይ ግን የሳይንስም አለው። እነዚህን ሁለቱን ምታዋህድበት ጥበብ ነውና ሁሌም አስቸጋሪ ነው። ሳይንሱ የት ቦታ ተጀምሮ የት ቦታ ያልቃል ዓይነት ነው።
በቀና መንፈስ ማስረጃ ማሰባሰብ፣ ጥሩ ቋንቋ፣… እነዚህ ነገሮች ሁሌም ያስፈልጉሃል። እና የሰው ልጅ አስተሳሰብ አያቆምም፤ እስካላቆመ ድረስ ልክና ልክ አይደለም እውነት እና ውሸት እየተከራከርን እነሄዳለን።
በኢሊቱ የተዛባ አመለካከት በኢሊቱ ውይይቶች ማስተካከል ነው ያለባቸው። ወደ ህዝቡ አስገብቶ ደም ማቃባቱ ትርጉም የለውም። አሸናፊ የሌለበት ውጤት ነው የሚሆነው። እኛ ምንፈልገው ሁለቱም ሃሳብ ያላቸው ወገኖች የሚያሸንፉበትን ነው። ግን አምርረህ ለሥልጣን መጠቀሚያ ስታደርው ነው ችግር የሚሆነው።
ሚኒልክ እንደዚህ ቦታ ጉዳት አደረሰ፤ አሁን እኛ እንዳናደርስ ምን እናድርግ ነው መሆን ያለበት። አሁን እያደረግን ከሆነ ግን አልተማርንም ማለት ነው። ዛሬ እየሆነ ያለውን ጉድ ስንሰማ ትደነግጣለህ። የሚዘገንን ነው።
በዓድዋ ከተባበርን ብዙ መስራት እንደምንችል ለነገ ተምረናል። ብንተባበር ድህንነታችንን እንዋጋለን ማለት ነው። የድህንነት ውጤት ብዙ ነገር ያሳስብሃል። ከሰራህ፣ ካመረትክ፣… ለማይሆን ዓይነት ትርክት ጊዜ አይኖርህም። በትናንትና አትኖርም፤ በነገ ተስፋ ነው ምትኖረው። ትናንትና ማስተማሪያህ ነው እንጂ መኖሪያህ ዓይነት አይደለም። መቀበሪያህም መኖሪያህም ወደፊት ነው። ለነገው ስንቅ ምትይዝበት ጥሩ ጥሩውን ከዚህ ወስደህ ወደፊት ትሄዳለህ ማለት ነው። መጥፎውንም ለመማሪያ አድርገህ ትተወዋለህ። መማሪያነቱን ይቀንሰዋል ማለት አይደለም። በታሪክ አትኖርም። ለመኖር ትሞክራለህ ግን አትኖርም። ምክንያቱም በዛሬው እውነታ ነው ምትኖረው።
እንዳነሳነው ብዙ ፋክተሮችንም መተንተን አለብን። ከተባበርን የሚያቅተን ኃይል የለም። ሁሌም ምንዘክረው ለመዘከር ብቻ ሳይሆን ተምረንበት ዛሬ ያለውን ችግር እንዴት እንቀርፍበታለን ብለን ብንጠቀምበት ከተዛባ ትርክትም ብዙ ነገር ማስተካከል እንችላለን። ትልቁ ነገር የትርክት ብዛት ነው። ብዙ ችግር ሲኖር ብዙ ነገር ይወራል አይደል?
በስፖርታዊ ውድድር ላይ በተለይ በሩጫው በደንብ ይታወቃል፡፡ ብዙ ሪከርዶች ስብርብራቸው የወጣው በነዚህ ሰዎች አጋዥነትና ድጋፍ ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች በስፖርታዊ ስማቸው አሯሯጮች ( Pace Maker) ይባላሉ፡፡ ስራቸው እንደሚታወቀው ዙር ማፍጠን እና ማክረር ከዛ ይህንን እንዲያደርጉላቸው በሚል የሚቀጥሯቸው ዋነኞቹ አትሌቶች በሚፈለገው ደረጃ ዙሩ ከጦዘላቸው በኋላ እነዚህ አሯሯጮች ስራቸውን ተወጥተዋልና ሩጫውን አቋርጠው ይወጣሉ፡፡ ከውድድሩ በኋላ በሚገቡት ውል መሠረት ገንዘባቸውን ያገኛሉ፡፡ ለማንኛውም እነዚህ አትሌቶች ቀድመውም ውድድሩን ሲጀምሩ በአሯሯጭነት የሚመዘገቡ እና የሚለዩ ስለሆነ ገና ውድድር ሲጀመር እገሌ የእገሌ አሯሯጭ ነው ብለን በቀላሉ እንለያቸዋለን፡፡ ብቻ ይህንን እዚ ጋር እንተወውና በህይወታችን ውስጥ እየገቡ እሯጭ ይሁኑ አሯሯጭ እንዳይለዩ ሆነው ዙሩን እያከረሩብን በኋላ አቋርጠው ወደሚወጡብን አሯሯጮች እንለፍ፡፡እንዴ! መለየት አቃተን እኮ የውድድሩ ተሳታፊ ናቸው ብለን አብረን እንጀምርና ወይንም ከጀመሩ በኋላ እንቀላቀላቸውና በመሀከል እብስ ይሉብናል፡፡ ለማሸነፍ የሚሮጡ ስለሚመስለን በፈጠኑ ጊዜ እኛም እንፈጥናለን እርቀውን እንዳይሄዱ እንከተላቸዋለን፡፡ እንደነዚህ አይነት አሯሯጮች በየቦታው አሉ፡፡ በስራ ቦታ የእርሶ ህመም ያመማቸው ቁስሎት የጠዘጠዛቸው መስለው አብረዋችሁ ይጮሀሉ፡፡
እርሶም ጉዳዩ የጋራችን ነው መላ ልንፈልግ ይገባል፤ እያሉ ውስጦ ያለውን ሀሳብ ሁሉ ይዘረግፈላቸዋል፡፡ ሚስጥሮን ሁሉ ይናገራሉ፡፡ ቆይቶ ግን እርሶ ሚስጥር ብለው ያካፈሉት ሁሉ የአደባባይ ሚስጥር ሆኖ ከሀላፊዎችና ከሌሎቹም ጆሮ ደርሶ ያገኙታል፡፡ ገና ይሄኔ ነው እንግዲህ የውስጦን እንዳለ ሲያጠኑ የነበሩት ግለሰብ ግዳጃቸውን ተወጥተው የሚያቋርጡ አሯሯጮች እንጂ ሩጫውን ለመጨረስ የገቡ አለመሆናቸውን የሚረዱት፡፡ ከዚህ በኋላ ቢያውቁት ምን ሊፈይዱ አንዴ ነገር ተበላሽቷል፡፡
አንዳንዴ ከላይ ያለው አለቃና ከታች ያለው ሠራተኛ መሀከል የሀሳብ ልዩነት ሊኖር ይችላል እናም ከታች ያለው ሠራተኛ በዚህ ስብሰባ የመጣው ይምጣ ሀሳባችንን እናነሳለን ይባባላሉ፡፡ እንዲህ አይነቷን ነገር የጠረጠረው አለቃ ከዛው ከሠራተኛው ውስጥ እንዴት ነው እያሉ ሀሳብ የሚሠበስቡና የስብሠባውን ሀሳብ ወዳልታሠበ መንገድ እንዳይሄድ የሚያደርጉ አሯሯጮች በተለያየ ጥቅም በመያዥ ያሠማራሉ፡፡
ከዛ የነዛ አሯሯጮች እጅ ከሌሎቹ ጋር አብሮ ይወጣል፡፡ ሀላፊውም ከአሯሯጮቹ ለተወሠኑት የመጀመሪያውን እድል ይሠጣሉ፡፡ ከዛም እነዚህ ሰዎች በየተራ ተነስተው የታሠበው ሀሳብ ላይ ውሃ ቸልሰውበት ቁጭ ይላሉ፡፡ የተቀሩት አሯሯጮች በጭብጨባ ያጅቡአቸዋል አመሠግናለው ብለው ይቀመጣሉ፡፡
ከዚህ በኋላ ማነው ልብ ያለው የተቃውሞ ሀሳብ የሚያነሳ አሯሯጮቹ ስራቸውን ሠርተው ሩጫቸውን አቋርጠው ይወጣሉ፡፡ ሰብሳቢውም አሸናፊ ሆነው ስብሰባውን ያጠናቅቃሉ፡፡
በሌላውም ስራ እንደዛው ነው በተለይ ተመሳሳይ የስራ ዘርፍ ላይ በተሠማሩ መሀከል አንድ ተፎካካሪ በመምሠል ዙሩን ያከረዋል እርሶም ካልተፎካከሩ ወድቀው መቅረቶት ነውና ከፈጠነው እኩል ለመጓዝ ፍጥነቶን ይጨምራሉ፡፡
በደካማ ጐኖ ሊያግዞት፣ሊደግፎት፣ሀሳቦን ሊጋሩ የመጡ መስለው ይቀርቦታል፡፡ እርሶም ሰው አገኘው ብለው የሚያውቁትን፣ ቢሆን የሚሉትንና የሚያስቡትን ሁሉ ይዘከዝኩላቸዋል፡፡ እነሱም ልክ ነው እያሉ ሁሉን ይሠማሉ፡፡
እርሶም ነገር ካከተመና ካለቀለት በኋላ ከጐኖ ሆነው አለሁልህ ሲሉ የነበሩት ሁሉ ሩጫውን አብረው ለመጨረስ የገቡ ሳይሆኑ ዙሩን አጡዘው ለመውጣት የገቡ አሯሯጮች መሆናቸውን ይረዳሉ፡፡ ደጋግመው ለነኩት ማኖም አሁን ፊሽካው ተነፍቶ የእጆ ይሠጦታል፡፡
ከፊት እየሆኑ ዙሩን ሲያከሩ ሌላው ሲከተላቸው በመሀከል ድንገት ሩጫዬን ጨርሻለው ብለው አቋርጠው የወጡ ብዙ ሰዎችን እናውቃለንና እነሱ የሀሳቤ ማጠናከሪያ ይሆኑኛል፡፡
የእነ አቶ ጀዋር መሐመድን ችሎት ለመከታተል ወደ ልደታ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ካመሩ ሰዎች መካከል ከ80 በላይ የሚሆኑት መታሰራቸውን ፖሊስ አረጋግጧል። የታሰሩት ሰዎች ሁከት ለመቀስቀስ አስበው የነበሩ ናቸው ብሏል ፖሊስ።
ሰው መሆን፡- ሲንማቶግራፊ ስሜት ነው። ልክ እንደትወና፣ እንደ ዝግጅት እና እንደሌሎችም የኪነ-ጥበብ ቅርፆች ሁሉ፣ በካሜራ፣ በብርሃንና በሌሎች ነገሮች ስሜትህን ለሌሎች የምታጋባበት፣ ለሌሎች ሃሳብህን የምትገልጽበት መንገድ ነው።
ሲኒማቶግራፊ ውስጥ በርካታ ጉዳዮች አሉ። አንድ ስዕል ውስጥ መብራት አለ- ብርሃኑ፣ ቅንብር [composition]፣ ምስሉ የሚዋቀርበት፣ ገፀ- ባህርያቱ የሚቆሙበት መንገድ፣ ሌሎችም በርካታ ጉዳዮች አሉ። እናም ሲኒማቶግራፊ ስሜትንና ሃሳብን ለሌሎች የማጋባት ትልቁ የፊልም መሳሪያ ነው።
በሃገራችን እየሰራንበት አይደለም። በእርግጥ አሁን ቴክኖሎጂው እያደገ ሲመጣ የካሜራው ሁኔታ ከፍ እያለ ሲታይ በትንሽ ብርሃን የተለየ ዓይነት ድባብ ለመፍጠር የሚዳረጉ ጥረቶች አሉ። ሲኒማቶግራፊ የሃሳብ ጉዳይ ነው። ቆንጆ ምስል ስለተቀረፀ ብቻ ታዋቂ ሲኒማቶግራፈር መሆን አይቻልም።
ሰውመሆን፡- ኢትዮጵያ ውስጥ የሚያስገርሙ ምስሎችን ማግኝት ይቻላል። ለምሳሌ ቁልቢ ላይ ካሜራችንን ማክሰኞ ገበያ ላይ ብናጠምድ አረንጓዴ፣ ሰማያዊ እና የተለያዩ ቀለማትን የለበሱ ገበያተኞችን ምስል በቀላሉ እናገኛለን። በምስል ደረጃ በሃገራችን ማራኪ የሆኑ በርካታ ነገሮች አሉን።
በሌላ በኩል ፈተናዎች አይጠፉም። አንዱ የእውቀት ማነስ ይመስለኛል። ባለሙያው ራሱን ከማስተማር ውጪ አማራጭ የለውም። ከኢንተርኔት ነው ብዙ ነገሮችን የምንማረው ያ ደግሞ ከወጪ አንፃር ውድ ነው። ሌላው ጥልቅ ምስል መውሰድ የምንችልበት ካሜራ የለንም። ትላልቅ የመብራት መጠቀሚያዎች አናገኝም።
“በኬኒያ ባለሙያዎች መገልገያ መሣሪያዎቹን እንደተራ ዕቃዎች በእጃቸው፣ በሻንጣዎቻቸው አንጠልጥለው ይዘዋቸው ይገባሉ። በሃገራችን ለካሜራ ሁለት ሚሊዮን ብር ቀረጥ ሊከፈልበት ይችላል ”
በኬኒያ ባለሙያዎች መገልገያ መሣሪያዎቹን እንደተራ ዕቃዎች በእጃቸው፣ በሻንጣዎቻቸው አንጠልጥለው ይዘዋቸው ይገባሉ። በሃገራችን ለካሜራ ሁለት ሚሊዮን ብር ቀረጥ ሊከፈልበት ይችላል። የሃገራችንን ውበት እንድናሳይ የሚፈለግ አይመስለኝም። ያም ቢሆን ከሌሎች ነገሮች ይልቅ ያሉን ነገሮች ይበልጣሉ።
ሰውመሆን፡- ሲኒማቶግራፈር ስትሆን ብዙ ነገሮች በስርዓት የተቀመጡ ቅንብሮች እንዲሆኑ ትፈልጋለህ። ዓይኖችህን የሚይዙ ነገሮችም እንዲሁ ናቸው። ለምሳሌ የተንጣለለ ትልቅ ቪላ ቤት ጎን፣ የፈራረሰች ትንሽ ጎጆ፣ ብትመለከት ይህን ልዩነትዝምብለህ ማለፍ አትችልም። መጀመሪያ ያየኸውን በካሜራ ትቀርፀዋለህ። ወይም እቀርፀዋለሁ ብለህ በዕዝነ ልቦናህ ታስቀምጠዋለህ።
ሰውመሆን፡- በጣም የምወደው አንዴ ሎሬት አፈወርቅ ተክሌ ሲጠየቅ የመለሰውን ነው። “የትኛውን ስራህን ትወዳለህ? ሲባል “የሚቀጥለውን ሥራዬን” ነበር ያለው። የሚቀጥለው ሥራህ እያደገ እየተሻለ እንዲሔድ ትመኛለህ። እኔ የተሻለ ነገር ለመሥራት የጣርኩት የሰለሞን ቦጋለ ፊልም ላይ ነው። ገና አልወጣም። ከእዚህ ሌላ “ባላገሩን”፣ “ቀሚስ የለበስኩ ለታ”፣ “አዲናስ”፣ “ዓለሜ” የምወዳቸው ናቸው።
ሰው መሆን፡- የፊልም ትምህርት ቤቶች ያስፈልጉናል። ይህን ሳስብ ከሀገር ወጥቼ መማርን እመኛለሁ። በእርግጥ አንዳንድ ዩኒቨርሲቲዎች እየጀመሩ ናቸው። ከውጭ ሀገር ሲኒማቶግራፈሮችን፣ አዘጋጆችን እያስመጡ ስልጠና ቢሰጥ ጥሩ ይመስለኛል። [mandela’s gun] የሚል ፊልም ላይ ተሳትፌአለሁ። የአዘጋጁ አስተርጓሚ ነበርኩ። ከእነሱ ብዙ ተምሬአለሁ።
ሰው መሆን፡- ሲኒማቶግራፊ ላይ የተፃፉ በርካታ መፅሓፎች አሉ። እነሱን ቢያነቡ መልካም ነው። ፊልም ማየት እና መስራት አንዱ የመማሪያ መንገድ ይመስለኛል። በቀላሉ ካሜራ ተከራይተው ከተማ ውስጥ እየተዟዟሩ በመቅረፅ ኤዲት ቢያደርጉ ብዙ ነገሮች መማር ይችላሉ። በተንቀሳቃሽ ስልክም ቢሆን መሞከር፤ በተጨማሪም ፎቶግራፍ ማንሳት፣ በሲኒማቶግራፊ ማራኪ ስለተባሉ ትዕይንቶች ከሰዎች ጋር ማውራት፣ አሰራራቸውን መፈተሽ በሲኒማቶግራፊ የታጩ ፊልሞችን ማየት ከካሜራ ጀርባ ያሉ ቪዲዮዎችን፣ የሥዕል ኤግዚቪሽኖችን መመልከት ልምድን ያጠናክራል። የተለያዩ ቪዲዮዎችን ከተመለከቱ በኋላ ሳቢ የሆኑ ምስሎችን በመምረጥ እኛ ብንሆን እንዴት እንሰራቸዋለን ወይም ዕድሉን ብናገኝ እንሞክራቸዋለን ብለው ማሰብ አለባቸው። በእዚህ መንገድ አቅማቸውን ሊያሳድጉ ይችላሉ ብየ አስባለሁ።
ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ሶኑይ 6 ሕዳር,2017 ንብኣሰርተታት ዝቑጸሩ አባላት ንግስትነት፡ ሚንስትራትን ሰብ ዋኒን እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዋ ዋጋ ዕዳጋ እታ ሃገር ብ1.5 ሚእታዊት ምጉዳሉ ተገሊጹ።
የኢፌዴሪ ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ በሞተር የሚሰሩ 36 ዊልቸሮችን ለአካል ጉዳተኞች ለገሱ፡፡ ድጋፉ ቀጣይነት እንደሚኖረው ጠ/ሚኒስትሩ ቃል ገብቷል፡፡ ሌሎችም አቅሙ ያላቸው ዜጎች...
የተማሪዎችን ጥያቄ ተቀብሎ ተገቢ ምላሽ መስጠት የዩኒቨርሲቲው ፕረዜዳንት ሥራና ሃላፊነት ነው፡፡ የትምህርት ሚኒስቴር ያወጣውን መመሪያ በመምህራንና ተማሪዎች ዘንድ ተቀባይነት እንዲያገኝ፣ ተግባራዊ እንዲደረግ አመራር መስጠት የፕረዜዳንቱ ድርሻና ሃላፊነት ነው፡፡ በዚህ መሠረት፣ በአንድ በኩል ተማሪዎቹ ስለ መመሪያው ዓላማና ግብ በማሳወቅ ማሳመን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ጥያቄያቸውን ለትምህርት ሚኒስቴር በማቅረብ መመሪያው ያለበትን ክፍተት መጠቆምና የተሻለ የማሻሻያ ሃሳብ ማቅረብ ይጠበቅበታል፡፡
ተማሪዎች ወደ አመፅና ተቃውሞ የሚሄዱት ፕረዜዳንቱ ይህን ማድረግ ስለተሳነው ብቻ ነው፡፡ ስለዚህ ግቢውን ለቅቆ መውጣት ያለበት የዩኒቨርሲቲው ፕረዜዳንት እንጂ ተማሪዎቹ አይደሉም፡፡ ዩኒቨርሲቲው የተማሪዎቹ የመማሪያ ተቋም እንጂ የፕረዜዳንቱ የግል ንብረቱ አይደለም፡፡ ተማሪዎቹ Cost_Sharing ከፍለው ነው የሚማሩት፣ ፕረዜዳንቱ ደሞወዝ ተከፍሎት ነው የሚሰራው፡፡ ተማሪዎቹ አገልግሎት የማግኘት መብት አላቸው፣ ፕረዜዳንቱ አገልግሎት የማቅረብ ግዴታ አለበት፡፡
የተማሪዎቹ የወደፊት እድላቸውን በሚወስን ማንኛውም ጉዳይ ላይ የመጠየቅ፥ የመቃወምና አቤቱታ የማሰማት መብት አላቸው፡፡ ፕረዜዳንቱ የተማሪዎቹን ጥያቄ ተቀብሎ ምላሽ መስጠት አለበት፡፡ ለተማሪዎቹ ጥያቄ ተገቢ ምላሽ በመስጠት መብታቸውን ማክበርና ማስከበር የተሳነው ፕረዜዳንት ግዴታውን መወጣት ተስኖታል፡፡ የሥራ ድርሻውን መወጣት ያቃተው ፕረዜዳንት ያለው አማራጭ ራሱን ከሃላፊነት በማንሳት ዩኒቨርሲቲውን ለቅቆ መውጣት ነው፡፡ ተማሪዎቹ በአግባቡ ያቀረቡትን ጥያቄ መመለስ የተሳነው ፕረዜዳንት የዩኒቨርሲቲውን ቅጥር ግቢ ለቅቃችሁ ወጡ ማለት አይችልም፡፡ ከዚያ ይልቅ፣ እሱ ራሱ ቅጥር ግቢውን ለቅቆ መውጣት አለበት፡፡
በአጠቃላይ ተማሪዎች የዩኒቨርሲቲው ባለቤቶች ናቸው፣ ፕረዜዳንቱ ተቀጣሪ ደሞወዝኛ ነው፡፡ ሥራውን መስራት ካቃተው ግቢውን ለቅቆ መውጣት አለበት፡፡ ነገር ግን፣ እንዲህ እንደ ጅማ_ዩኒቨርሲቲ ፕረዜዳንት ተማሪዎችን ከግቢ አስወጥቶ በየሰው ቤት ምግብ ለምነው እንዲበሉ ካደረገ ግን ሥራ ከመልቀቅ በተጨማሪ #በወንጀል መጠየቅ አለበት፡፡
የዘንድሮ ተማሪ ይገርማል ….confidence የሌለው ተማሪ የመውጫ ፈተና አልፈተንም ማለት ምን ማለት ነው ይህ ለመምህራኑም መልእክት አለው ….ከተማሪው ብሶ አስተማሪው መፈተን የለባቸውም ይላል …እነርሱ የክፍል ስራ ሰተው ፌስ ቡክ ላይ ይጣዳሉ መች ያስተምራሉ…… የትምህርት ጥራት ቢረጋገጥ ኖሮ ሁሉም አይሸናም ነበር…….student centered ከመጣ ወድህ ሁሉም አንድ ላይ ደድበዋል……እውቀት ነጻ ያወጣል…..በሊብያ ከተሰደዱት almost 12% የመጀመሪያ ድግሪ አላቸው ያቅም ለ 2.75 በላይ አስመዝግበው…
ዘሃ ድር ነው፡፡ እንደ ሸረሪት ድር እጅግ ቅጥን፣ ስልምልም ያለ ክር ነው፡፡ ራሱን ችሎ መቆም አይችልም፡፡ ጥንካሬ የለውም፡፡ ስለዚህ እንደ ፓራሳይት ሌሎች ጠንካራ ቅስቶችን ፈልጎ በእነሱ ላይ ያደራል፡፡ እና ለህልውና አስፈላጊ የሆነውን ንጥረ ነገር ያገኛል፡፡ በሌላ አነጋገር ዘሃን እንደ ፓራሳይት ተክልም (parasitic plants) መውሰድ እንችላለን፡፡ እነዚህ ፓራሲቲክ ተክሎች በራሳቸው ምግባቸውን አብስለው ቀጥ ብለው ቆመው መኖር አይችሉም፡፡ እንደ ሐረግ በሌላ ተክል ግንድ ላይ ሥራቸውን ሰክተው፣ በዛፉ ተከልለው በመጠነኛ ቅጠሎቻቸው ዛፉ የሠራውን ምግብ በፀሐይ እያሞቁ እየበሉ ይኖራሉ፡፡
ባጠቃላይ ዘሃ የቀነጨረ ሐረግ ነው፡፡ ግን በሌላው ህልውና ሥር ራሱን በጥገኝነት አጣብቆ በሌሎች ላይ ተንጠላጥሎ ይኖራል፡፡ የዛሬን የኦሮሞ ፅንፈኞች ፖለቲካ ያስተዋለ ሁሉ ይህን ዘሃዊ ባህርይ ነው የሚያስተውለው፡፡ ራሱን ችሎ የማይቆመውን፣ በሌሎች ግዙፋን ላይ ተንጠላጥሎ የበቀል ረሃቡን የሚያስታግሰውን፣ አረመኔያዊ የዘሃ ፖለቲካቸውን፡፡ ለምን እንዲህ ልል ቻልኩ? ብዙ ምክንያቶች አሉኝ፡፡ የሩቆቹን ትቼ አንዳንድ የቅርብ ምሳሌዎችን እያነሳሁ ላስረዳ፡፡
‹‹ኦሮማራ›› የሚል ቅፅል ባተረፈው ምስጢራዊ የኦህዴድና የብአዴን ህቡዕ እንቅስቃሴ እና ከቁጥጥር ባፈተለከ ከፍተኛ ሕዝባዊ አመጽ ግፊት ህወኀት ከቤተመንግሥት ከመባረሯ ዋዜማ ጀምሮ – የኦሮሞ ፅንፈኞች በአንድ የጋራ የትግል ጥላ ሥር ያሰባሰባቸውን አዲስ የተበድለናል፣ ተረግጠናል፣ ተጨቁነናል የፖለቲካ አጀንዳቸውን ያገኙት የኦሮሚያ ክልል ከሶማሊ ክልል ጋር በሚዋሰንባቸው ቁጥራቸው የበዛ ወረዳዎች ላይ ከተቀሰቀሱና በኦሮሞ እና በሶማሊ ክልል ኃይሎች ጭምር ከታገዙት የእርስ በርስ ግጭቶች ውስጥ ነበር፡፡
የኦሮሞው አክራሪ ኃይል በራሱ ሜጋሎማኒክ ቅዠት (ለራሱ በሚሰጠው ከእውነታው እጅግ የተጋነነ ግምት) የተነሣ – በቁጥሩ ከሶማሊዎች የሚልቀውን ሕዝባችንንና ልዩ ኃይላችንን አሠማርተን በከፍተኛ ሁኔታ የኦሮሞ ፅንፈኞችን አላላውስ ያለውንና ላቅ ያለ የማናለብኝነት ተግባር ይፈፅምባቸው የነበረውን፣ በአብዲ ኢሌ የሚመራውን የሶማሊ ልዩ ኃይል እንደመስሰዋለን ብለው ተንፈራግጠው ነበረ፡፡ ያ የኦሮሞ ልዩ ኃይሎችን አሰልፈው በተለያዩ የሶማሊ አዋሳኝ አካባቢዎች የፈጠሩት በመሣሪያ የታገዘ ግጭት የተጠናቀቀው በሶማሊ ልዩ ኃይሎች የበላይነት ብቻ ሳይሆን – ከበፊቱ የከፋ መጠነ ሰፊ ሕዝብ የማፈናቀልና የኦሮሞ ፖሊሶችንና ልዩ ኃይሎችን በየገቡበት እያሳደዱ በመምታት ሆነ፡፡
እውነተኛ አቅማቸውንና ከሶማሊዎቹ በኩል ሊመጣባቸው ያለውን የባሰ መቅሰፍት የተረዱት የኦሮሞ ፅንፈኞቹ የቀራቸው አማራጭ ከተለያዩ የሶማሊ ድንበር አካባቢዎች የተፈናቀሉ፣ የታሠሩ፣ የተገደሉ፣ የተገረፉ፣… የኦሮሞ ነዋሪዎችን ቁጥር እስከ ሚሊዮኖች ቁጥር በማብዛት ለዓለማቀፍ ተቋማትና ለመላው ኦሮሚያ ነዋሪዎች እሪታቸውን ማሰማት ነበር፡፡ ይሄም በወቅቱ እስላምና ክርስትያን፣ ዋቄፈታና አዳል ሆኖ ማዶ ለማዶ ተለያይቶ በሚኖረው የወለጋ እና የባሌ ኦሮሞ፣ የሸዋ እና የሐረር ኦሮሞ፣ የአርሲና የጅማ ኦሮሞ… መካከል የጋራ የተጠቂነትና የትብብር አጀንዳ ፈጥሮላቸው – ጥቃታቸውን የህወሃት የእጃዙር ጥቃት ነው ብለው በማሳበብ – በመቀጣጠል ላይ የነበረውን ሕዝባዊ አመፅ ይበልጥ አፋፍመው ለማቀጣጠል ረድቷቸዋል (ለጋራ የትግል አጀንዳነት ተጠቅመውበታል)፡፡
/ከብዙ የዓለማቀፍ ልዑካን አሰስመንት ሪፖርቶች መረዳት እንደሚቻለው መሬት ላይ የነበረው እውነታ ግን የኦሮሞውን ኃይል ያሳድድ እና ሰላማዊ ነዋሪዎችን ያፈናቅል የነበረው የህወኀት ወይም ሌላ ከሶማሊያ የመጣ አሸባሪ ኃይል ሳይሆን አስር ሺህ የማይሞሉ የአብዲ ኢሌ የሶማሊ ክልል ልዩ ኃይሎችና አደራጅተው ያስታጠቋቸው ጥቂት ፅንፈኛ ወጣቶች ነበሩ፡፡/
ዘወትር ታላቅነቱን ሲሰብክና ፅንፈኞችን እየፈለፈለ የኖረው የኦሮሞ ፅንፈኛ ፖለቲከኞች የሚያስተዳድሩት የኦሮሚያ ክልል በህወኀት እጃዙር አገዛዝ ሥር ወድቋል እያለ ለሚከስሰው ለፌዴራሉ መንግሥት ያቀረበው የድረሱልኝ ጥሪ ያስገኘለት ነገር ቢኖር የየክልሉ ርዕሰ መስተዳድሮች ሄዳችሁ እርቀሠላም ፈፅሙ የሚል – እና እነ ለማ መገርሳ እየተናነቃቸው ሄደው የፈፀሙት – የለበጣ የእርቀሠላም ቀልድ ነበር፡፡
ይህን የአብዲ ኢሌን ውሱን ታጣቂ ኃይል መቋቋም ያቃተው የኦሮሞ ፅንፈኞች በመቶ ሺህዎች የሚቆጠር ፅንፈኛ ብሔረተኛ ኃይል – የህወኀትን ከቤተመንግሥት መባረር ተከትሎ ምን አደረገ? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ነው፡፡ ያ ራሱን ችሎ ሕዝቡን ከጎረቤት ጥቃት መከላከል የተሣነው የኦሮሞ ፅንፈኞች ኃይል በአብዲ ኢሌና ልዩ ኃይሉ ላይ ከፍ ያለ በቀልን ለመፈፀም በእጅጉ እንደተራበ ግልፅ ነበር፡፡ ሆኖም ያንን በቀል ራሱን ችሎ ለመፈፀም በምድር ላይ ያለው እውነታ አይፈቅድለትም፡፡
ስለዚህ የኦሮሞው ኃይል ያደረገው ነገር ያንን የዘሃ ፖለቲካውን ቁማር ተጫውቶ – የፌዴራሉን መንግሥት የፖለቲካ አመራር ‹‹ኦሮ-ማራ›› በሚል አሰላለፍ በበላይነት ከተቆጣጠረ በኋላ – ያንን የኦሮሞውን ፅንፈኛ ኃይል ሲለበልብ የኖረ የበቀል አለንጋ – በኢትዮጵያ መንግሥት መከላከያ ሠራዊት ስም እና ሽፋን – ሰበብ ፈልጎ – አብዲ ኢሌ የሶማሊ ልዩ ኃይሉን አሰማርቶ – ሶማሊ ክልልን ከኢትዮጵያ ለመገንጠል አዋጅ ሊያስነግር ስብሰባ ጠርቷል – በሚል ተልካሻ ሰበብ – የኦሮሞ ፅንፈኞች ባላቸው ኃይል ሁሉ ተንፈራግጠው ለማንበርከክ ያቃታቸውን የሶማሊ ክልል ኃይል – በእነርሱ የበላይነት የሚመራ የኢትዮጵያን ሕዝብ የመከላከያ ኃይል በማሠለፍ በአብዲ ኢሌ ላይ በቀላቸውን ለመወጣት አዘመቱበት፡፡
የፌዴራሉንና የሚሊቴሪውን የበላይ ሥልጣኖች የተቆጣጠረው የኦሮሞ ፅንፈኛ ኃይል ለበቀል ያለው ጉጉትና ተነሳሽነት (revenge appetite) የሚገርመው – ሌላ ቀርቶ በጎረቤት ሀገራት ሠላም አስከባሪ ኃይል ሆኖ ተሰማርቶ የነበረን የኢትዮጵያን የመከላከያ ኃይል ሁሉ ሣይቀር – ከሠላም ማስከበር ግዳጁ ላይ አስነስቶ – በአብዲ ኢሌ ጦር ላይ ከሌላ አቅጣጫ እንዲዘምትበት እስከማድረግ መድረሱ ነው፡፡
ይህ በድህረ-ህወኀት የኢትዮጵያን መንግሥት ወታደራዊና ፖለቲካዊ መዋቅር በበላይነት የተቆጣጠረው አዲሱ የኦሮሞ ፅንፈኞች ቡድን የግል አክራሪ ኦሮሞአዊ አጀንዳውን ለማስፈፀም በራሱ ያቃተውን እርምጃ – በሀገሪቱ መደበኛ ሠራዊት፣ በሀገሪቱ ወጪ፣ በሀገሪቱ ህዝብ ኪሳራ፣ በሀገሪቱ የህግና ሥልጣን መዋቅር ተጠቅሞ ለመፈፀም ያለምንም ማወላወል ያሳየውን ከፍ ያለ አረመኔያዊ የበቀለኝነት ባህርይ ሳስተውል – ቮን ኪርችሄይመር የተባለውና በሂትለር ዘመን የነበረ የፖለቲካና የፍትህ ተንታኝ – ሂትለር ተቀናቃኝ የሀገሪቱን ኃይሎች ለማስወገድ የራሄውን መንግሥት ህጎችና ሥልጣኖች፣ መደበኛና ልዩ ሠራዊቶች እንዴት ባለ የማያወላውል ጭካኔ ጥቅም ላይ እንዳዋላቸው ከመነሻው በመገንዘብ – ያቀረባቸው በርካታ ሥርነቀል ጥያቄዎች ነበሩ፡፡ እነርሱን አሁንም መልሼ እንድጠይቅ ያስታውሰኛል፡-
‹‹ከመንግሥት ባለሥልጣናት የተሰጠ ትዕዛዝ ህጋዊ ትዕዛዝ ሆኖ የሚቀጥለው እስከ ምን ጥግ ድረስ ነው? የበላይ ወታደራዊ ትዕዛዝ የሚተገበረው በጭፍን እና በጭፍን ብቻ ነውን? በፍትሃዊ ትዕዛዝ እና በኢ-ፍትሃዊ ትዕዛዛት መካከል ምንም ዓይነት ልዩነት ማድረግ አይቻልምን? የመንግሥት እርምጃ መንግሥታዊነቱ የሚያበቃው ምን ደረጃ ላይ ሲደረስ ነው?›› ወዘተ የሚሉ መሠረታዊ ጥያቄዎችን በማንሳት የናዚ ሒትለርን አካሄድ የሞገተበት “The Morality of Law & the Use of Legal Instruments for Political Ends” በሚል ርዕስ የጻፈው – የመንግሥትን ሥልጣንና ኃይል ለተወሰነ ቡድን ጥቅምና ለበቀል ጥማት ማስፈፀሚያ የማዋል ፍትሃዊነቱ የሚያበቃው የት ላይ ነው? የመንግሥት መንግሥትነት ጥያቄ ውስጥ የሚገባው የትኛውን ሚዛን ሲስት ነው? በሚል ቮን ኪርችሄይመር ያቀረባቸውን የሰሉ ሙግቶች የሚያስታውስ ነው፡፡
በወቅቱ የኢትዮጵያ መደበኛ መከላከያ ኃይል በገለልተኝነት በጉዳዩ ጣልቃ ገብቶ ተገቢውን ሀገራዊ ውሳኔ መስጠትና የተፈጠረውን ግጭትና ሰብዓዊ ቀውሶች ማረጋጋት ሲኖርበት – የኦሮሞን ፅንፈኞች ራሳቸው ያላቅማቸው በለኮሱት ጠብ መድረሻ አሳጥቶ ያርበደበደውን (እና በእርግጥ ብዙ ንፁሃን ኦሮሞዎችንም ለከፋ መፈናቀል የዳረገውን) የሶማሊውን አብዲ ኢሌ ከነልዩ ኃይሉ ዘመተበት፡፡ እና የኢትዮጵያን መከላከያ ኃይል ብቻውን መቋቋም የማይችለው አብዲ ኢሌ በመጨረሻ እጁን ሰጠ፡፡ ልዩ ኃይሉም የህወኀትን ሥልጣነ መንበር ለተረከበው አዲሱ የኦሮሞ ፅንፈኛ ኃይል ታዛዥና ታማኝ የሆኑ መኮንኖች እየተመደቡለት እንደ እፉኝት መንታዎች በየበረሃው እንዲበታተን ተደረገ፡፡
ከአብዲ ኢሌና ከሶማሊ ልዩ ኃይል ምርኮ በኋላ ምሁር ናቸው ተብሎ የኮሙኒኬሽን ሚኒስትር ተደርገው የነበሩት ፕ/ር ነገሬ ሌንጮ በፌስቡክ ገጻቸው በእንግሊዝኛ የለቀቁት ስሜት የተሞላበት የደስታ መግለጫ መልዕክት የኦሮሞ ፅንፈኞች ቀደምት ተሰላፊ መሆናቸውን ያስመሰከረ ነበር፡- ‹‹ለመላው ኦሮሞዎች እና ኢትዮጵያውያን እንኳን ደስ አላችሁ! ዛሬ የሰሜን ደገኞችና የአፄው ሥርዓት ርዝራዦች የከፈቱብንን የእጃዙር ጦርነት ድል አድርገን በቁጥጥራችን ሥር አውለናቸዋል!››
የኢትዮጵያን ማዕከላዊ መንግሥት ሥልጣንና ሠራዊቶት፣ ከነነባር መዋቅሮቹ በቁጥጥራቸው ሥር ያስገቡት አዲሶቼ የኦሮሞ ዘሃ ፖለቲከኞች እየተጫወቱ ያሉት የጊዜያችን ቁማር ይህ ነው፡፡ ራሳቸውን ችለው ለመቆምና በራሳቸው ተቀናቃኛቸውን ለመገዳደር ዘሃ ቁመናቸው አይፈቅድላቸውም፡፡ ራሳቸውን ሰማይ ሰቅለው እንዲመለከቱ ያበቃቸው ለራሳቸው ያላቸው የተጋነነ ግምት (ሜጋሎሜኒያ) እና በምድር ላይ ያለው ዘሃው አቋማቸው እስካልታረቁ ድረስ – የኢትዮጵያ ሕዝብ የጋራ መጠበቂያና መከላከያ የሆኑት የፌዴራሉ መንግሥት ተቋማትና ሥልጣናት ሁሉ ተጠቃልለው የዚህ የኦሮሞ ፅንፈኛ ኃይል መጠበቂያ፣ ጠባብ ዘረኛ ፍላጎቱን ማስፈፀሚያ፣ ታሪካዊ ጠላቶቼ ናቸው ያላቸውን ማጥቂያ፣ እና ፅንፈኛ ኃይሉ ከግር እስከራሱ የተነከረበትን የቆየ ቂም በቀል ማስፈፀሚያ ሆነው እንደሚቀሩ ግልፅ ነው፡፡፡
ይህ የአብዲ ኢሌ ምሳሌ የኦሮሞ ፅንፈኛውን ዘሃ ፖለቲካ እና አረመኔያዊ ውጤቶቹን ለማመላከት ያቀረብኩት የመጀመሪያ ትንታኔዬ ነው፡፡ የአብዲ ኢሌ አጀማመርና አጨራረስ አንዱ ተጠቃሽ ምሳሌ ነው፡፡ በአጠቃላይ ከያዝኳቸው ሰባት አበይት ምሳሌዎች ውስጥ የተቀሩትን ስድስቱን በተከታይ ፅሁፎች አለፍ እያልኩ ለማቅረብ ቃል እገባለሁ፡፡ በመጨረሻም መፍትሄው ምንድነው? በሚለው ላይ የማቀርበው ሃሳብ ይኖራል፡፡ እስከዚያው ሁላችንን ቸር ያቆየን፡፡ መልካም ጊዜ፡፡
የኮሮና ቫይረስን በሳይንሳዊ ምርምር በተደገፈ የሀገር በቀል እውቀት ከዘመናዊ ሳይንስ ጋር በማቀናጀት ቫይረሱን ለማከም የተሰራው መድሃኒት መሰረታዊ የምርምር ሂደት በማለፍ ተደጋጋሚ የቤተ ሙከራ ሞዴሊንግ ሂደቶችን በስኬት አልፏል፡፡ ምርምሩ የኮሮና ቫይረስ በዓለም ላይ መከሰቱ ከተሰማ ጊዜ ጀምሮ ከተለያዩ በሃገር ውስጥና ከሃገር ውጪ ከሚገኙ ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ጋር በመሆን ሲካሄድ የቆየ ሲሆን ተደጋጋሚ …
ፊደላችን የአማራዊ ማንነታችን ካስማ ======================= #ጥበበኛው አማራ ጥበቡን ለዓለም ሲያበረክት ያለስስት ነው! አማራ በጥበቡ ከሚታወቅባቸው ዋናውና ትልቁ ነገር ራሱን የቻለ 22 ፊደልና ቋንቋ መኖሩ ከሁሉም በሁሉም የተለያ ያደርገዋል!!! የአማራ ጥበበ ፊደል ጥንታዊነቱን ያሳያል!!! #ፊደል 1. የቋንቋና የቃል አነጋገር ሁሉ ምልክት አምሳል ወይም መገለጫ ማስታወቂያ ማለት ነው።አማራ በንግግር ብቻም ሳይሆን በምልክት የሚግባባ …
እውነተኛ ታሪካችን የኋላው ከሌለለ የለም የፊቱየጣይቱ ሆቴል በ አዲስ አበባ እንዴት ተመሰረተታሪካችን እነሆ ተከታተሉት።Posted by አዲስ አበባ ለኢትዮጵያ ንቅናቄ on Wednesday, March 20, 2019
ጥቅምት ፭ ቀን - በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ በፈረንሳይ አገር የናዚ ጀርመን ደጋፊ የነበረው የቪሺ አስተዳደር ጠቅላይ ሚንስቴር የነበሩት ፒዬር ላቫል በሞት ተቀጡ።
መዕስ ኢያ ኸ አዛ አንቋቕሖ ክትጫጭሕ ትጽቢትካ? አንታይ ኢዩ፣ኸ ቅድሚ ምጭጫሓ አዛ አንቅቁሖ ኢልካ ኣዘራርባ? አቶም ዝላዓሉ ሊቅ ሊቃውንቲ ኾዋጃጃት ኢካ ዝቐሰምካ አወ። ግን ፍሪታታ ጌርና ከብድና ከነዓንግል ድዩስ፡ ንስበራ ንጥበሳ? ወይስ፡ አቲ ሰአሊ ልዕሊ ጫቕዊት፡ አንቛቕሖ በርርቲ ዓበይቲ የዕዋቭ፡ ከም ኢግል፡ ወይ ኣሞራ፡ ዛገራ፡ ልዋም፡ ርግቢት፡፡ ጫቚት ትንፈር ኣይተርንፈር ድሕሪ ምሕጫጫ አንቋቕሖስ ቁሩብ ነዞም ዘረባ ሊቃውንቲ ልዕሊ ዓቅምና፡ ቋንቃ ን ወሑዳት ዝርድአዎ፡ ጁራናለ ከፊትና ኣብ አንዳ ሻሂ ገጽ ድሕሪ ገጽ ንግንጽል፡ መአንቲ ሰአሊ፡ ደሓን ሳልሳይ ክፋል ሰአሊ ጫቚት ናብ ጭሩ መንገብገባ ምስ ክንቲታ ስአሊ ካልአ ሓቤሪታ ይህበና።
ግን አታ ቅድሚ ወይ ቢፎር ብ ኢንግሊዝኛ ትብል ቃል፡ (ኤሶቴርክ ላንግወጅ – ኦር ዘ ዲስኮርስ ሳጀስትስ) ገለ ንግበር፡ ሃየ ንበገስ፡፡ አንቋቕሖ ጠቢስና ንብላዓያ ዘይኮነስ፡ ጻውዒት ን ምሳ ሚድያ መርጀርስ ነዞም መሳፍንቲንዓዋተ ሼር ሆልደርስ ወፈራ ንግበር ኢዩ ዝመስል ዞሎ።
ደሓር ካብ ትዕዝብተይ፡ ኤሪ ሳት ደጋጊሙ ዘጸውዐ፡ ዕዱም ኤርትራዊ፡ ዶክተር ዓዋተ፡ ሓው ኤርትራዊ ሒዝናልኩም ኣሎና አንዳ በለ፡ ብዛዓ ሑኩማ ኣሎ ዶ የለን ኣብ ሱዳን አንዳ በለ፡ ብዛዓባ ኣህዛብ ሸርቕ ኣልሱዳን ዘሎ ኣሻቕሎ ከም ኣኽባር ሱዳን ገሩ የቕርብ ኔር። ዘይ ጫጨሐ አንቛቕሖ ብ ዶቡብ አንከሎስ፡ ኣበርክቶ አንቋቕሖታት ኣሞራ ብ ምብራቕ፡ ስቕታ ዝመረጽ ዘሎ አንታይ ኮን የኸውን ትርግሙ?
አመን ኣይ ትአመን ልክዕ ቅድሚ ዕስራ ዓመት ብ ሉኡኽ ጴጥሮስ ሶለሞን ልክዕ ግምባራት ጾሮና፡ቡሬ፡ባጽዕ፡ዛላምበሳ፡ ዝዋዓለ፡ ኣብ ኣሜርካ ዝረኸብክዎ፡ ናይ ብርጊድ 72 ስርሒት ትመስል፡ ኢዩ አዚ ዘይፍትሓዊ ግጭት ኣህዛብ ሃደንደዋን ቢንዓምርን ኣብ ከሰለ ተቐልቂሉ ዘሎ ባርዕ፡ ምስቲ ናተይ ቅዳማይ ኣሰር ዝብጽሓኒ ናይ ብርጌድ 72፡ ህላዌ ኤሪሳት ዝምድና ምስ ኣጎድቲ ሓዊ፡ አዛ፡ ዋላ ትንፈር ዛግራ ኢያ ጯቒት ዶር. በያን ነጋሽ፡ ኣሰር ኣሰር ናብ ሻርዕ ቢላድና ከም ነቶክር የዒንትና ኣፍጥጥና ኣሎኖ።
እየ ጠሪቕ ኣል ሾክ፡ ጫቚት፡ ኤሪ ሳት፡ ቓዲ ምስ ክላሪቲ ኣብ ኣሰን ‘ስቲና፡ ዎ ያሕርግ ቢላድና። ምሱኦ ሓዊስካ፡ በዓለ ጠበቓ ወዲ ዕዳጋ ሓሙስ ምርጫ ይኣክል፡ ከም ንሶም ውርሒ፡ ወያን ዓለም፡ ሳታላይት ኣብ ጠፈር ተረኺቦም ሲ፡ ምርጫ ይኣክል ምስ ምርጫ ወያነ ኣብ መስክረም።
በስ ይሁምና ናሕኑ ጠሪቕ ቢላድና፡ ኣርድ ዓዋተ። ከም ፍሒራ ኣይረሳዕናያን ሰብዓን ሽውዓተን ኣግዱል ዓሸራ፡ ን ናይ ሰሳንታ ኡኖ፡ በጦሎኒኒታት ግመለይ፡ ኣብ ጎድኒ ኣቡ ሰይፍ፡ ርጆላ ሞሎክያ ልዕሊ ኹሉ ጉዕ በርበረ፡ ካብ ኡም ዱርማን ፖርት ሱዳን፡ ካብ ፖርት ሱዳን መደኒ ገዳርፍ??
ጅዋር ብ ዶቡብ ኣህዛብ ተናቑት፡ ጆሓርብ ብ ምዕራብ፡ ብማዕካናት ሳታልይቲ፡ ስርሒት በትሪ ሙሴ ባሕሪ መሲልዋ ቱርዓ ኣብ አዋን ሓጋይ ኑቐጽ ዕራት ወሓዚ ን ገመልሲ ከልቢ ተናኻሳይ ኢዩ ኢላ ስርሒት ጆሃር ናይ ውዲ ፖሊስ ዕድ ተክሌዛን ጊታቸው ጨው ዘይብሉ በትሪ ሙሳስ ን ግመለይ?
ኣየ ምስጣ ወዲ ሰልሞን ከይንብለክን፡ ናይ ዲጂታል ሲ ኦቨር ካብ ዝባሃል ተበራበር፡ ስርሒት ሰብዓን ክልተን፡ ማ ኒሲና ናስ ሓገና ኣል ናስ ኣል ሸርቕሰብዕ ዋ ስቲን። ማነንሲ ሰብዓ ወስቲን። ደኸልና ኣል ሸርቕ መዲነት ከልስላ ሰብዓ ወ ሰብዒን። አወ ኣይረሰኣዕናያን ስብዓን ሸውዕተን። ዓሳታት ዘማች ክድራሩ። ወይልኽኻ ኣንታ ክዳዕ፡ ድምጽታት ናይ ወረ ማዕከናት ረድዮ ዓለም ኩለን። ስርሒት ብርጌድ ሰብዓን ከልተን፡ በጦሎኒታት ሱሳን ሸውዓተን፡ ትዋፊረን ኣልዋ አወ ተዋፊረን።
ቦጦሎኒ ሰብዓ ወስቲን ላ የንሲ፡ ማንሲና ሰብዓ ወ ሰብዒን፡ ሰብዓን ክልተን ኣላ ኣዋፊራ ምስ ወዲ ዓሸራ። ን ስርሒት ጆዋር ጆ ሃርብ፡ ማ ያሕርግ ኣበደን ኣርድ ኣቡ ዓሸራ።
ሱልጣን ከምዚ ዝስዕብ ኢልካ “While (I) am at the forefront in criticizing the PFDJ”. እሞ እንድሕሪ ኣብ ፊት ተቓ’ውሞ እንተድ’ኣ ተሰሪዕካ ኣሊኻ’ሲ፡ ኣብ ጎንኻ ሳልሕ ኣሎ ማለት እዩ 🙂 🙂 ። ኣይትስኣኑ፡ ሓደ ነገር ኣዘኪርኩምኒ፡ ከዘንትወልኩም ኣይትቀየሙኒ። – ቀሺ ብጸኣምላኽን ቀሺ ሃይለመለኮትን ዝብሃሉ እንዳ-ኣቡነኣረጋዊ ዝቕድሱ ዘይሰማምዑን ዘይቃደዉን ነይሮም እብለኩም። መዓልታት ስራሕ ጎጉዳዮም ክገብሩ ኣይራኸቡን ነይሮም። መዓልቲ በዓል ግና፡ ኣብ ቅዳሰ ጎድኒ ንጎድኒ ኮይኖም ስለዝቕድሱ ዝነበሩ፡ ብስምዒት ዝቕድሱን ዝሽብሸቡን እንዳኣምሰሉ ብብርኪ-ኢዶምን ሃሌ እንዳበሉ ጎጐድኖም ብእግሪ መቖምዮኦምን አእግሮም ክሳብ ዝቖስሉ ሰብ ከየስተበሃለሎም፡ ድዋዕዋዕ ይብሃሃሉ ነይሮም እብለኩም። ንስኻትኩም ከኣ ኣብ ዓወተ ክትቅድሱ ከለኹም እት’ንሓሓፉ ኣይትመስሉን እሞ ንዕኦም ኣዘኪርኩምኒ።
– ድሓር ክኣ እዚ ኣብ ላዕሊ ንYP መልሲ፡ ዘቕረብካዮ ጸብጻብ ብናይ ሕሳብ ተቖጻጸርቲ፡ ፈላጣት ኣባላት ፓርላማ፡ ኣብ ጽሑፍ ዝሰፈረን፡ ኣንፈት መረጋገጺ ዘለዎ እንተዝኸውን ዝቃወሞን ኣይምነበረን፡ ሓገዝቲ ወጻእተኛታት’ውን እምነት መሕደሩ። ግና ከምዘይትዝንግዖ፡ ከምዚ ዝብሃል የለን።
ሎምስ ቢሊ ግራሃም ከኣ ኰንካ ተሰሚዕካኒ። መጽሓፍ ቅዱስ ትፈልጣ እንድሕሪ ኰንካ፡ ኣይትፍረድ እያ ትብል። እዞም ክርስትያን በሃልቲ ምፍራድ ክትፈትዉ! ንፈታዊኹም ገነት፡ ንጸላኢኹም ብዘይ ቃልዓለም እሳተ-ባርነት! ወጹብ! ይዕዘበኩም ግዲ ይህሉ!
ደሓር ክኣ ሰይጣን እኮ ካብ መንግስተ ሰማያት ኣይተሰጎን። ንኣዳምን ሄዋንን ምስ ኣሕጥኦም፡ እግዚኣብሄን ንሰይጣን ገዲፉ። ንክልተ ፍጥረቱ እዩ ሰጒጉ። ሰይጣን ኣብ ዘይብሉ ገሃነም-እሳት እንታይ ከነዋጢ ኢና ንኸይድ?
ክሳዕ መዓስ ኢኻ ብወያነ ክትብህርር ክትነብር? ንሳቶም ህግደፍ ክብሉ አይውዕሉን እዮም ከማኻ:: ስቅ ኢሎም እዮም እታ ስርሖም ዝሰርሑ:: ዝገብር ነዲኡ ነይነግር:: ከምዚ ከማኻ ሰብ መሕፈር ደቂ ሃገር እዩ:: ንሶምተኾነ አብ ስልጣን ይሃልው አይሃልው ንዘይተወሰነ ክነብሩ እዮም:: ንስኻተኾነ ኣብ ምብህራር ክትነብር ኢኻ:: ምሕረት የውርደልካ:: BTW, I enjoy your Tigrigna.
ወያነ ደኣ ይቕበሩ ኢንድዮም ዘለው፡፡:) ግን ነቶም ዕስራ ዓመት ዝኸደምኩም ኣፍኩም ክሳብ ትዓጽዉ: ክሕደትኩም ከነዘኻኽረኩም ኢና፡፡ ክሕደት ዘይሕከኽ፥ ተሓጺቡ ዘይጸሪ ማክያ ምዃኑ ክሳብ ዝበርሃልኩም፡፡
መታን አፍራይን ሓላይ ህዝብን ክትከውን: ንዓኻ ዘድልየካ ዘሎ: ጽዑቅ አስተምህሮ ነብሰ-ሕደሳን ግብረ-ገብነትን ጥራይ እዩ:። ንሱ ክውን አብዝተገብረሉ ግዜ ኸአ እቲ ልቦናኻ እንዳዓበየ ክኸይድ ይኽእል:: እቲ አሕፋሪ ለይቲን መዓልቲን ኸአ መወዳእታ ይርከቦ::
ሌሊት ሌባ ይገባና ቤቱ ውስጥ ምንም የረባ ነገር ስላጣ የተኛውን ሰውዬ ኪስ ይበረብራል:: በዚህ ጊዜ ያ እርቦት የተኛ ሰውዬ ከት ብሎ ይስቃል:: ሌባውም ነገሩ ገርሞት “ምን ያስቅሃል’ ብሎ ይጠይቀዋል:: ሰውዬውም ሳቁን እንደምንም ተቆጣጥሮ ” ቀን በብርሃን ፈልጌ ያላገኘሁትን ፍራንክ አንተ በጭለማ ልታገኝ ስትባዝን ሳይህ ሞኝነትህ ነው ያሳቀኝ’ አለው ይባላል::
ኧረ በተሰቀለው! ምንድን ነው ይህ ሁሉ ፉከራ? አስመራ አንድ ወንድ እንዳለ መች ጠፋኝ? ይህማ ዓለም የመሰከረው ሃቅ ነው:: አንዴ ቆየኝ ሌላ ቀልድ ብጤ ላቀብልህ
ሰውዬው አስመራ ለጉብኝት ሄዶ ከተማ ውስጥ ሲዘዋወር እግር ይጥለውና አንድ እጅግ ዘመናዊ ልብስ መሸጫ መደብር ይገባል:: ይህን ዘመናዊ መደብር በማግኘቱ አምላኩን እያመሰገነ በእድሜያቸው የገፉትን የሱቁን ጠባቂ ጥሩ ቀበቶ እንዳላቸው ይጠይቃቸዋል:: አዛውንቱም እጅግ ተደስተው በጣም ውብ የሆነ የሴት ቀበቶ ከተሰቀለበት አውርደው ያሳዩታል:: ገዥውም እሱ የሚፈልገው የወንድ ቀበቶ መሆኑን በአክብሮት ይነግራቸዋል:: በዚህ ጊዜ አዛውንቱ ግራ ይገባቸውና ” አይ የኔ ልጅ ቱሪስት ነህ መሰል? እዚህ ምን ወንድ አለና የወንድ ቀበቶ እይዛለሁ? እስቲ የምትሰነብት ከሆነ ከሰሞኑ ተመልሰህ ብቅ በል ከጎንደር አስመጣልሃለሁ::”
እናንተን ማመን ጉም መዝገን ነው ጌታው:: ሌሎች ያለ ውጣውረድ የምንጠቀምባቸው ብዙ አማራጮች አሉን:: “ገንዘቤን ይጭነቀው” ይላል ያገሬ ሰው ሰላሙን ሲያስቀድም::
“ብእዋን ብረታዊ ገድሊ እውን ኢሳያስን ተሓባበርቱን ሸቶኦም ትግራይ-ትግርኚ ምንባሩ – ኰነ ኢሎም ይኹኑ ወይ ከይተፈለጦም – ኣነጺሮም ዝኣመቱሉ ግዜ ነይሩ፡፡ ንኣብነት እቲ ብብልሑን እምቈቱን ዝተፈልጠ፡ ረነ ሌፎርት ዝተባህለ ፈረንሳዊ ጋዜጠኛ ንሜዳ ህዝባዊ ግንባር ከይዱ Uደት ክገብር ከሎ ዝተዓዘባ ነገር ኣላ፡፡ ኣብ’ቲ ብ1983 ዘሕተሞ መጽሓፍ ሓደ ካብ መራሕቲ ህ. ግንባር ብዛእባ እቲ ውድብ ነዊሕ ገለጻ ክህብ ሰማእኩዎ ይብል፣ እቲ መራሒ ኣብ’ቲ መግለጺኡ “ዕላማ ገድሊ ኤርትራውያን“ እንታይ ከምዝዀነ ኣረዲኡ ክድምድም ከሎ “ንሕና ወረስቲ ንግስነት ኣኽሱም ኢና፣ ምስ’ዚ ናይ ሽዋ መንግስቲ ምንም ዘራኽብ ኣይክህልወናን ኢዩ!“ በለ፡፡ ወሓለ ተዓዛቢ ረነ ለፎርት ነዚ ምስ ሰምዐ እዚ ዘረባ’ዚ ስቕ ኢልካ ዝተደርበየ ቃላት ከይኰነስ ከቢድ ትሕዝቶ ዝሓቖፈ ምንባሩ ኣብ መጽሓፉ መዝገበ”*
በእርስዎ ተመርጬ በንግስቴ ተመርቄ ከሙሉ ክብሩ ግዴታዎቹ ጋር የተሰጠኝን ሃላፊነትደከመኝ ሰለቸኝ ሳልል ማገልገሌን ጌታዬ እንደማይዘነጉት ቅንጣት አልጠራጠርም:: አሁንም የተሰጠኝን ሃላፊነት በትጋት ለመወጣት ያለኝን ዝግጁነት ለጌታዬና ለንግሥቴ በድጋሚ ቃል እገባለሁ::
ግንበኛ ውሎው ከድንጋይ ስለሆነ ሲቀልድም በድንጋይ ነው ጭንቅላትህን የሚያፈርሰው:: በእሱ ቤት መቀለዱ ነው ልክ የኛ ግንበኛ በጎንደር ህክምና ኮሌጅ እንደቀለደው…
….. እቲ ዝገርመካ ኣብ መጨረሽኡ: ናይ ግዜ ጉዳይ ‘ዩምበር: ወያነን ኢሳያስን ጉጅለኡን ክዕረቁ ከምዝኾኑ: ነቲ አርሒቁ ዘይጥምትን ዘየስተባህልን እንተዘይኮይኑ: መን ይስሕቶ::
ግንከአ ከምቲ ምስ አቢ ዝተገብረ ናይ “መራሕቲ ዕርቂ” : ዝተረኽቦ ዘየብሉ ዘጣቅዑ ዘለው; ደሓርውን ምስ ወያነ ዝግበር ዕርቂውን ከጣቅዑ ከምዝኾኑ ምንም አየጣራጥርን…….
ካብኡ ዝገደደ’ኮ ንብጾቱ ኢልዎም እዩ:: “ከምቲ ዘምጻእክዋ ሕጀያ ክኸይድ እየ” እሊዎም እንድ’ዩ:: ከምቲ አዴኺ ተዓዛቢት እንድየ ዝበለት ሓንቲ አደ: ጥራይ ካብ ምዕዛብ አይትሕመቅ::
ዘምጽእዋስ እቶም ዝተሰወኡን ዝቀንጸሎምን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝበልዩ ዘለው ተጋደልትን እዮም:: ኢሳያስሞ ኣብ ውዲታት ምእላም እዩ አሕሊፍዎ:: እቲ ዝበሎ ስለዝጠቀስኩስ ከም እምነት ተወሲዱ:: ናትካ ነገር ንአዳም ገረሞ ዘስምዕ’ዩ::
ብዘይ ብቍዕ መሪሕነት ዝከኣል ነሩ እንተዝኸውን: ልዕሊ ሻዕብያ ሰራዊትን ብረትን ሓገዝን ነሪኩም፡፡ ኵሉ ራሕሪሕኵምዎ ኢኹም ሱዳን ኣቲዂም፡፡ ኤሱ ተዘይነበር ውን ኣብ ሰማያን ሓደን መብዛሕትኦም መራሕቲ ሻዕብያ ንሱዳን ነዝልቕ ኢሎም ኢዮም፡፡ ኖ ዝሓወይ፥ ፈቲኻ ጸሊእካ፡ ከም ናይ ኤሱ ተራ ወሳኒ ኢዩ፡፡ ዝሓለፉ ዓመታትውን ሳላ ጽንዓቱን መሪሕነቱን ኢያ ኤርትራ ድሒና’ምበር፥ ካባኻትኩምሲ ተሸጥና ኢና ኔርና፡፡
አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ በፓርላማ ሲሰየሙ ባደረጉት ንግግር በኢትዮጵያ ሕወታቸው ለተቀጠፈ ሰዎች መፀፀታቸውን ገልፀው ይቅርታ ጠይቀዋል። በቅርቡ ልጆቻቸው ከተገደሉባቸው መካከልይቅርታ ብቻውን ለደማ ልብ መጠገኛ ሊሆን አይችልም ይቅርታው ተቀባይነት የሚኖረው ድርጊቱን የፈፀሙ ሰዎች ለፍርድ ሲቀርቡ ነው ብለዋል።
"የገደሉት ልጄ አስከሬን ላይ ቁጭ በይ ብለው ደበደቡኝ" ሲሉ ከዚህ ቀደም በደንቢዶ ዶሎ ከተማ ስለተገደለ የ16 ዓመት ኃይሉ ኤፍሬም አሟሟት የተናገሩት እናንት ወይዘሮ ታደሉ ተማምን ስለ ዶ/ር አብይ የይቅርታ መልዕክት ተጠይቀው “እኔ ሁሉም ነገር የተደበላለቀብኝ ሰው ነኝ የምናገረው የለኝም።” ብለዋል።
በመርሳ ከተማ በሐብሩ ወረዳ የተገደለው የ23 ዓመቱ ወጣት አብዱ ሞላ ወላጅ አባት አቶ ሞላ ንጋቱ፣ በነቀምት ከተማ የተገደለ የ13 ኦኣመት ወጣት አብሳ እንዳለ አባት አቶ እንዳለ ፉፋ እንዲሁም በወልዲያ ከተማ የተገደለው የ35 ዓመቱ ገብረመስቀል ጌታቸው አባት አቶ ጌታቸው ኃይሌ ስለ ዶ/ር አብይ ይቅርታ ተጠይቀዋል።