Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የመጓጓዣ ውልን መሰረት ያደረገ የካሳ ጥያቄ ሲቀርብ ጉዳዩ በየትኛው የህግ ማዕቀፍ እንደሚገዛ መለየት የይርጋውንም ሆነ የካሳ ስሌቱን በአግባቡ ለመዳኘት የሚያስችል ስለመሆኑ የን/ሕ/ቁጥር 587፣595 ፣597፣599 እና 603 የፍ/ብ/ሕ/ቁጥር 2143፣ 2090 የሰ/መ/ቁ. 95922 መስከረም 26 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ረታ ቶሎሳ ሙስጠፋ አህመድ ቀነዓ ቂጣታ ሌሊሴ ደሳለኝ አመልካች፡- 1.አዋሽ ኢንሹራንስ ኩባንያ አ.ማ - ነ/ፈጅ ብሩክ ዘረሁን - ቀረቡ 2. አቶተፈራ ታርቄ - ቀረቡ ተጠሪ፡- 1.ሃምሳ አለቃ ለገሰ ክፍለይ ጠበቃ አወግቸው መኮንን ቀረቡ 2. ወ/ሮ አክበረት አማረ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ የአጓዥ ተጓዥ ውልን መሰረት ያደረገን የጉዳት ካሳ ይከፈለን ጥያቄ የሚመለከት ሲሆን ክርክሩ የተጀመረው የአሁኑ ተጠሪዎች በአሁኑ 2ኛአመልካች ላይ በሰሜን ሸዋ መስተዳድር ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤትግንቦት 28 ቀን 2005 ዓ.ም በመሰረቱት ክስ መነሻ ነው፡፡የክሱ ይዘትም ባጭሩ፡- ንብረትነቱ የአሁኑ 2ኛአመልካች የሆነ የሰሌዳ ቁጥር ኢት 3-10457 ፣ የጎን ቁጥሩ 1320 የሆነ የህዝብ ማመላለሻ ተሸከርካሪ የተጠሪዎች ልጅ የሆነውን አለም ለገሰ ከአዲስ አበባ ተሳፍሮ ወደ መቐሌ በመጓዝ ላይ እያለ ደብረ ብርሃን ከተማ ቀበሌ 09 ተብሎ ከሚጠራው ስፍራ ሲደርስ መኪናው ተገልብጦ በዚህ ምክንያት የልጃቸው ህይወት ማለፉንና በህይወትእያለም በግብርና ስራ ላይ ተሰማርቶ ይረዳቸው የነበረ መሆኑን ገልጸው በጠቅላላው ብር 484,000.00( አራት መቶ ሰማንያ አራት ሺ ብር) ካሳ እንዲከፈላቸው ዳኝነት ጠይቀዋል፡፡ የአሁኑ 2ኛ አመልካችም ሟች በመኪናቸው ተሳፍረው ሲሄድ መሞቱን ሳይክዱ ግንኙነቱ የመጓጓዣ ውልን መሰረት ያደረገ በመሆኑ ክሱ ከውል ውጪ ሊቀርብ እንደማይገባ፣ በአጓዥ ግንኙነትም ክሱ መቅረብ የነበረበት በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ ሁኖ እያለ ከአራት ዓመታት በላይ ቆይቶ መቅረቡ ያላግባብ መሆኑን፣...
የቲ.ኦቲ /ተርን ኦቨር ታክስ/ ተመዝጋቢ የሆነ ሰው በህግ ፊት እንደ መረጃ /ማስረጃ / ሊያቀርብባቸው የሚገቡ ደረሰኞች ከቫት በተቀበለው የቲ.ኦ.ቲ ደረሰኝ መሆን ያለበት ስለመሆኑ፣ /ታክስ የቲ.ኦቲ አዋጅ ቁጥር 285/194 አንቀጽ 21/
በውል የተገባ አንድ ግዴታ መፈጸም ያለመፈጸሙን ለማጣራት የግራ ቀኙ ተዋዋይ ወገኖች የገቡት ግዴታ እና ያላቸው መብት የሚገልጽ የሰነድና የሰው ማስረጃ እንዲሁም የግዴታ ልዩ ባህርይ መሰረት በማድረግ ልምድን መዳሰስ የሚጠይቅ ስለመሆኑ ፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ 246፣247፣248 እና 249 የሰ/መ/ቁ. 96041 ጥቅምት 26 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ዓሊ መሐመድ ተኸሊት ይመሰል እንዳሻው አዳነ ቀነዓ ቂጣታ አመልካች፡- የኢትዮጵያ ፖስታ አገልግሎት ድርጅት የቀረበ የለም ተጠሪ፡- ወ/ሮ አልማዝ ግዛው ተወካይ ትዝታ አቡሌ ቀረቡ መዝገቡን መርምረን ተከታዩን ፍርድ ሰጥተናል ፍ ር ድ የጉዳዩ መነሻ በፖስታ ቤት በኩል ወደ ኖርዌይ አገር እንዲላክ አመልከች የተረከበው እቃ አደራረስ ላይ በተነሳው ክርክር የግራቀኙ መብትና ግዴታ ምን እንደነበር ከመወሰን እንፃር የቀረበ ነው ፡፡ በሥር ፍርድ ቤት አመልካች ተከሳሽ ተጠሪ ከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል ፡፡ ጉዳዩን በየደረጃው የተመለከቱት የሥር ፍ/ቤቶች የአመልካች መከራከሪያ ነጥቦች ውድቅ በማድረግ የዕቃውን ዋጋ እንዲከፍል በመወሰናቸው ምክንያት መሰረታዊ የህግ ስህተት የተፈፀመበት በመሆኑ በሰበር ታይቶ ይታረምልኝ በማለት አመልከች ያቀረበው አቤቱታ አጣርቶ ለመወሰን የቀረበ ነው፡፡ የክሱ ይዘትም፡- አመልካች ወደ ኖርዌይ አገር ዕቃውን ለማድረስ ውል የገባ ቢሆንም ዕቃውን በውሉ መስረት ወደ ተባለው አገር ባለማድረሱ ነው የዕቃው ግምትና የማጓዣ ክፍያ በድምር ብር 9374.38 /ዘጠኝ ሺህሦስት መቶ ሰባ አራት 38/100) እንዲከፍላት ተጠሪ ዳኝነት መጠየቋን የሚያሳይ ነው ፡፡ የአሁኑ አመልካች በሰጠው መልስም በግራቀኙ ስምምነት መስረት ዕቃው ወደ ኖርዌይ ተልኮ ተቀባይ ካላገኘ እንደሚመጣ መፈረማቸው ዕቃው ወደ ተባለው አገር ተልኮ ተቀባይ ያጣ በመሆኑ ወደ ሀገር ቤት እንደተመለሰ ፤የተጠሪ ክስ ውድቅ ሊደረግ ይገባል ሲል ተከራክረዋል፡፡ የሥር ፍርድ ቤትም የግራቀኙ ክርክር ከመረመረ በኃላ አመልካች...
በወሊድ ወቅት በህክምና ተቋሙና በሙያው ባለቤት ዘርፉ የሚጠይቀውን ጥንቃቄ ሳይደረግ በሚወለደው ህፃን ላይ የአካል ጉዳት ከደረሰ ተጠያቂነትን የሚያስከትል ስለመሆኑ የፍ/ብ/ሕ/ቁ.1790፣2028፣2031፣2647 /2/ እና 2651 የሰ/መ/ቁ. 96548 መስከረም 24 ቀን 2008 ዓ.ም. ዳኞች፡-አልማው ወሌ ረታ ቶሎሳ ሙስጠፋ አህመድ ቀነዓ ቂጣታ ሌሊሴ ደሳለኝ አመልካች፡- የሐያት ሆስፒታል ባለቤት አቶ ኢብራሂም ናውድ ጠበቃ ፍቅሬ ሞያ ቀረቡ ተጠሪ፡- ወ/ሮ አስቴር ሰለሞን /የህፃን ሐምራዊ ቀለሙ ሞግዚት - ጠበቃ አሰፋ አሊ መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል፡፡ ፍ ር ድ ይህ ጉዳይ በወሊድ ወቅት በተጠሪ ሕፃን ላይ የደረሰውን የአካል ጉዳት በተመለከተ የጉዳት ካሳ ለማስከፈል የቀረበ ክስን መነሻ ያደረገ ክርክር ነው፡፡ የጉዳዩ አመጣጥ ሲታይ፡- የስር ከሳሽ /የአሁን ተጠሪ/ በፌዴራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ባቀረበችው ክስ ከሳሽ በ1ኛ ተከሳሽ ሆስፒታል የነፍሰጡር ምርመራ ክትትል ሳደርግ ቆይቼ፣ መጋቢት 4 ቀን 1992 ዓ/ም በ2ኛ ተከሳሽ ዶ/ር ይልማ አስረስ/ አዋላጅ ሀኪም አማካኝነት የወለድኩ ሲሆን የህፃን ሐምራዊ ቀለሙ እናት ከወሊድ በፊት በጥሩ ጤንነት ላይ የነበርኩኝ፤ በወሊድ ወቅት አዋላጅ ሐኪም በትክክለኛ የማዋለድ ሥርዓት የሙያ ግዴታቸውን መፈጸም ሲገባቸው ባለማድረጋቸው በቸልተኝነት ጉዳት የደረሰባት ልጅ እንድትወለድ አድርገዋል፡፡ በዚህም ምክንያት ሕፃን ሐምራዊ ቀለሙ የጡንቻዎች መስነፍ፣ የብራካ መስለል፣ የቀኝ እጅ መስነፍ እና መዘርጋት ችግር አጋጥሟታል፣ ሕፃን ሐምራዊ ቀለሙ ላይ በወሊድ ወቅት የደረሰባት ከፍተኛ የጤና ጉዳት ችግር ለወደፊት የትምህርት እና እንቅስቃሴ ቀጣይ ሕይወቷ ላይ ቋሚ የሆነ ከፍተኛ ጉዳት እና ተፅዕኖ የሚያሳድር ነው፡፡ ስለዚህ ሕፃን ሐምራዊ ቀለሙ ወደ ውጭ አገር ሄዳ ቀዶ ጥገና ሕክምና ማድረግ እንዳለባት በባለሙያ ስለተረጋገጠ ለውጭ አገር ሕክምና እና ለልዩ ልዩ ወጪ...
በአጓዥ ጥፋት በደረሰ አደጋ ምክንያት በተጓዡ(መንገደኛው) ላይ ለደረሰው ጉዳት ካሳ ለመወሰን ልንከተላቸው ስለሚገቡ የካሳ አከፋፈል መርሆች የን/ሕ/ቁ. 599፣ የፍ/ሕ/ቁ. 2091 እና 2092 የሰ/መ/ቁ.97760 ታህሳስ 19 ቀን 2008 ዓ/ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ዓሊ መሐመድ ተኽሊት ይመሰል እንዳሻው አዳነ ቀነዓ ቂጣታ አመልካች፡- ወ/ሮ ንግስቲ አትክልቲ -ጠበቃ ሙሉዓለም ፈጠነ ቀረቡ፡፡ ተጠሪ፡- አቶ አበባው ሽፈራው -የቀረበ የለም፡፡ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ የአካል ጉዳት ካሳ ጥያቄን የሚመለከት ሲሆን ክርክሩ የተጀመረው የአሁኑ ተጠሪ ባሁኗ አመልካች እና አቶ በረከት ተስፋዬ ላይ በመሰረቱት ክስ ነው፡፡ የክሱ ይዘትም ባጭሩ፡ ንብረትነቱ የአመልካች በሆነውና በስር 2ኛ ተከሳሽ በነበሩት በአቶ በረከት ተስፋዬ ይሽከረከር በነበረው ኮድ 3- 58098 አ.አ ተሸከርካሪ ከአለታ ወንዶ ከተማ ወደ ሐዋሳ ከተማ ብር 22.00 ከፍለው በመጓጓዝ ላይ እንዳሉ መኪናው በከፍተኛ ፍጥነት ይሸከረከርና ሹፌሩም ሞይባል ያናገር ስለነበር ከተራራው ጋር ተጋጭተው በአካላቸው ላይ 50% የአካል ጉዳት የደረሰባቸው መሆኑን፣በዚህም ምክንያት ገቢ ያጡና ለሕክምና ወጪ ያወጡ መሆኑንና ሹፌሩም በወንጀል የተቀጡ መሆኑን ዘርዝረው በድምሩ ብር 497,105.97(አራት መቶ ዘጠና ሰባት ሺህ አንድ መቶ አምስት ብር ከዘጠና ሳንቲም) ባልተነጣጠለ ኃላፊነት የመኪናው ባለቤትና ሹፌሩ እንዲከፍሉ ይወሰን ዘንድ ዳኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው፡፡የአሁኑ አመልካች ለክሱ በሰጡት መከላከያ መልስም ጉዳቱ የጥቅም ግንኙነት በሌለው ሁኔታ ስለመሆኑ፣ ተጠሪ በጉዳቱ ምክንያት የተቋረጠባቸው ገቢ ወይም ጥቅም የሌለ መሆኑንና የጉዳት ካሳ መጠኑም የተጋነነ መሆኑን ዘርዝረው ክሱ ውድቅ ሊሆን ይገባል በማለት ተከራክረዋል፡፡ የሥር 2ኛ ተከሳሽ የነበሩት ግለሰብ ባለመቅረባቸው ጉዳዩ በሌሉበት እንዲታይ ተደርጎአል፡፡ ጉዳዩን በመጀመሪያ ደረጃ...
አንድ የሽያጭ ውል የእጅ በእጅ ሽያጭ ውል ነው ለማለት ስለሚቻልበት አግባብ የፍ/ብ/ሕ/ አንቀጽ 2278(1) የሰ/መ/ቁ.97797 መስከረም 28/2008 ዓ/ም ዳኞች፡-ተገኔ ጌታነህ ተሻገር ገ/ስለሴ ብርሃኑ አመነው ሸምሱ ሲርጋጋ አብረሃ መሰለ አመልካች፡- ናሽናል ስሚንቶ አ/ማህበር አልቀረቡም ተጠሪ፡- አቶ ብርሃኑ ግደይ ጠበቃ አቶ በላቸው ዘመድኩን ቀረቡ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡ ፍ ር ድ በዚህ መዝገብ የቀረበው ጉዳይ የሽያጭ ውል አፈፃፀም የተመለከተ ነው፡፡ በሥር ፍርድ ቤት ከሳሽ የአሁን ተጠሪ ነው፡፡ የክሱም ይዘት ከአመልካች ጋር መጋቢት 30 ቀን 2003 ዓ/ም በተደረገ የሽያጭ ውል ስምንት ሺህ ኩንታል (8000) ስሚንቶ የአንዱ ኩንታል ብር 255.41 ሂሣብ ቫት እና ታርንኦቫር ታክስ ጨምሮ ነው 2,360,000 (ሁለት ሚሊዮን ሦስት መቶ ስልሣ ሺህ) መክፈሉን እና አመልካች (ሸጭ) 7272 ኩንታል ሲምንቶ ካሰረከበ በኃላ 723 ኩንታል ስሚንቶ ለማስረከብ ፈቃደኛ ባለመሆኑ ይህንኑ ቀሪ ስሚንቶ ተገዶ እንዲያሰረክብ አለያም ዋጋውን ብር 214. 760 እንዲከፍል እንዲወሰን ጠይቋል በአመልካች በኩል የቀረበው ክርክር የዋጋ ለውጥ ሊደረግ እንደሚቻል አስቀድሞ መስማማታቸው በዚሁም መሠረት በየጊዜው የዋጋ ለውጥ ሲደረግ እንደነበርና ተጠሪም ይህንኑ አውቆ ሲረከብ እንደነበረ ገልጾ አጠቃላይ እስከ አሁን የተረከበው በየጊዜው ከነበረው ዋጋ ለውጥ አንፃር ተሰልቶ ቀሪ ብር 120 (አንድ መቶ ሃያ ብር) ብቻ መሆኑን ጠቅሶ ክሱ ውድቅ እንድደረግ ጠይቋል፡፡ ጉዳዩ በመጀመሪያ የዳኝነት ሥልጣን ያከራከረው የፌዴራል የመ/ደረጃ ፍርድ ቤት የግራ ቀኙን ማስረጃ ከመረመረ በኃላ የስሚንቶ ዋጋ ለውጥ ወይም ጭማሪ መደረጉን የተጠሪ (የከሳሽ) ወኪል ያውቃል እንዲሁም ለተጠሪም አሳውቋል ዋጋ ጭማሪ የተደረገውም በስምምነታቸው መሠረት ነው በማለት ተጠሪ...
ለመልካም ሥራ አፈጻጸም ለዋስትና የተያዘ ገንዘብ ውሉ እንደውሉ ሳይፈጸም ሲቀር ዋስትና አስያዡ የተያዘውን ገንዘብ በውል ለተጎዳው ወገን መክፈል የሚገባው ስለመሆኑ ለመልካም ስራ አፈፃፀም የሚሰጥ ዋስትና ዓይነተኛ ዓላማው በተሰራው ነገር ጉዳት የደረሰበት ተዋዋይ ወገን በገንዘቡ ረገድ ለመካስ ስለመሆኑ ፍ/ሕ/ቁ. 1815 ys¼m¼q$¼98348 ¬HúS 18 qN 2008 ›¼M xmLµÓCÝ.1ኛ አቶ ዘሪሁን የኔነህ ቀረቡ 2ኛ የአቶ የኔነህ ጨርቆሴ ህጋዊ ወረሾች 1. አቶ ታረቀኝ የኔነህ 2. ,, የኃላሸት የኔነህ አልቀረቡም 3. ,, ዘሪሁን የኔነህ t-¶Ý( ሀዋሣ ዩኒቨርሲቲ ነገረ ፈጅ እንግዳወርቅ ጌታቸው ቀረቡ mZgb#N mRMrN tk¬†N FRD s_tÂLÝÝ F R D ጉዳዩ የመልከም ሥራ አፈፃፀም ዋስትና ክርክርን የሚመለከት ሲሆን የተጀመረው በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የአሁን አመልከቾች ባሁኑ ተጠሪ እና በዚህ መዝገብ የክርክሩ ተከፋይ ባልሆኑ 1ኛ ወ/ት ንሰሐ ወርቅህ 2ኛ ዳሽን ባንክ ላይ ባቀረቡት ክስ መነሻነት ነው፡፡ የክሱ ይዘትም በዚህ መዝገብ የክርክሩ ተከፋይ ያልሆነችው ወ/ሪት ንሰሐ ወርቅነህ ከአሁኑ ተጠሪ ሀዋሣ ዩኒቨርሰቲ ጋር በተፈራረሙት የበሰለ ምግም አቅርቦት ውል 1ኛ ተከሳሽ የነበረቸው ወ/ት ንሰሐ ቀርቅነህ ለመልከም አፈፃፀም ዋስትና 3ኛ ተከሳሽ ከነበረው የዳሽን ባንክ እንዲሰጣት ጠይቃ፤ 3ኛ ተከሳሽም ለዋሰትና የሚበቃ ንብራት እንድታቀርብ በመጠየቁ የአሁኑ 1ኛ አመልከች በስሙ ተመዝግቦ የሚገኝ የመኖሪያ ቤትና የሰሌዳ ቁጥር 3-42314 አይሱዙ የጭነት መኪና እንዲሁም 2ኛ አመልከች የመኖሪያ ቤት በመያዣ እንዲያዝ በመፍቀዳቸው ሦስቱም ንብረቶች በብር 658,568.00 ተገምተው ህዳር 15 ቀን 2007 ዓ/ም እ/ኤ/አ/ በተፈረመ የመያዣ ውል ለ3ኛ ተከሳሽ ሰጥቷል፡፡ 2ኛ ተከሳሽ (የአሁኑ ተጠሪ) አቅርቦቱ የጥራት ደረጃውን አልጠበቀም...
የአንድን የውል ሰነድ እርግጠኛ ቀን የሚባለው ሰነዱን የፃፈው ወይም የተቀበለው እንደ ሰነዶች ማረጋገጫ ምዝገባ ፅ/ቤትን የመሰለ የመንግስት መስሪያ ቤት ሲሆን የፃፈበት ወይም የተቀበለበት ቀን ስለመሆኑ የፍ/ሕ/ቁ.2015(ሀ) የሰ/መ/ቁ.98583 መስከረም 27 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- ተገኔ ጌታነህ ተሻገር ገ/ሥላሴ ተፈሪ ገብሩ ሸምሱ ሲርጋጋ አብረሃ መሰለ አመልካቾች፡- 1ኛ/ ወ/ሮ ኤደን ሲሳይ ጠበቃ አቶ በላይነህ ማሞ ቀረበ 2ኛ/ ወ/ሮ አስቴር ደምሴ ተጠሪ፡- አቶ ሰይፈ ዓለሙ - የህፃን ናትናኤል ሰይፋ እና የህፃን ዮናታን ሰይፋ ሞግዚት ጠበቃ አለማየሁ አበበ መዝገቡን መርምረን ተከታዮን ወስነናል ፡፡ ፍ ር ድ ለሰበር አቤቱታ መነሻ የሆነው ጉዳዩ የውል ይፍረስልኝ የዳኝነት ጥያቄን የሚመለከት ሲሆን ጉዳዩ የጀመረው በፌ/መ/ደረጃ ፍ/ቤት ነው ፡፡ የአሁን ተጠሪ ከሳሽ ፤የአሁን አመልካቾች ደግሞ ተከሳሽ ነበሩ፡፡ ከሥር ፍ/ቤቾች የውሳኔ ግልባጮች መረዳት እንደሚቻለው ከሳሽ ባቀረቡት የክስ አቤቱታ የሟች ወ/ሮ ፈትለወርቅ ተረፈ በህይወት በነበሩበት ወቅት በን/ስ/ላ/ክ/ከተማ ቀበሌ 09/14 የቤት ቁጥር 750 የሆነ የድርጅት ቤት የነበራቸው ሲሆን ይህን ቤት 1ኛ ተከሳሽ ከሟች ውክልና ተሠጥቶኛል በሚል ሟች በከፍተኛ ህመም በነበሩበት ጥቅምት 25/2002 ዓ.ም ተደረገ በተባለ ውል ለ 2ኛ ተከሳሽ የሸጡ በመሆኑና ውሉንም አደረግን የሚሉት በውል አዋዋይ ፊት ሟች ከሞቱ ከዘጠኝ ቀን በኃላ በመሆኑ ፤ውክልናው በሞት ምክንያት ቀሪ ከተደረገ በኃላ የተደረገ በመሆኑና ፤ቤቱም በሚሊዮን የሚቆጠር ዋጋ የሚያወጣ ሆኖ እያለ ሞግዚት የሆንኩላቸውን ተተኪ ወራሾች ለመጉዳት በብር 250,000.00 ተሸጠ መባሉ ተገቢ ባለመሆኑ ውሉ እንዲፈርስ እንዲወሰን በማለት ጠይቀዋል ፡፡ ተከሳሾችም በየራሳቸው በሠጡት መልስ ሟች ቤቱን ሚያዝያ 1/2001 ዓ.ም በተደረገ የመንደር ውል...
ተወካይ የውክልና ስልጣኑን መሠረት በማድረግ ከሶስተኛ ወገን ጋር የሚያደርገው ውል ከወካይ ጋር የጥቅም ግጭት ተፈጠሯል ብሎ ወካይ ካወቀ ይህንን ለመቃወም /ለመስፈረስ/የሚችለው ወካይ ይህንን ሁኔታ መፈጠሩን ካወቀበት እስከ ሁለት ዓመት ጊዜ ድረስ ስለመሆኑ የፍ/ሕ/ቁ. 2187(1)(2 የሰ/መ/ቁ.98961 መስከረም 24 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ረታ ቶሎሣ ሙስጠፋ አህመድ ቀነዓ ቂጣታ ሌሊሴ ደሣለኝ አመልካቾች፡- 1. አቶ ኡመር መሐመድ ከጠበቃ ገናነው ተሾመ 2. ወ/ሮ ነፍሳ ሲራጅ ጋር ቀረቡ ተጠሪ፡- ሻ/ባሻ ከድር ቬህ አብዱላሂ - አልቀረበም፡፡ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቷል፡፡ ፍ ር ድ ይህ ጉዳይ ከውክልና /እንደራሴነት/ ህግ አፈፃፀም ጋር ተያይዞ የቀረበን ክርክር የሚመከለት ሆኖ ክርክሩም የጀመረው የአሁኑ ተጠሪ በባሌ ዞን ከፍተኛ ፍ/ቤት በአመልካቾች ላይ በመሰረተው ክስ መነሻነት ነው፡፡ ተጠሪ ግንቦት 10 ቀን 2003 ዓ.ም በተጻፈ ለስር ፍ/ቤት ያቀረበው የክሱ ይዘት ባጭሩ፡- ተጠሪ በጊኒር ከተማ 02 ቀበሌ ውስጥ በስማቸው የተመዘገበ ቤት ያላቸው መሆኑን፣ ይህንኑ ቤትና ቦታ 1ኛ አመልካች በአደራ እንዲጠብቁና እንዲያስተዳድሩ የሚል በ4/9/1985 ዓ.ም በውልና ማስረጃ ጽ/ቤት የተመዘገበ የውክልና ስልጣን ተሰጥቷቸው የነበረ መሆኑን፣ ሆኖም ግን አንደኛ አመልካች ከተሰጠው ውክልና ስልጣን ውጭ በመውጣት ባለቤታቸው ለሆኑት ለሁለተኛ አመልካች በዝቅተኛ ዋጋ በብር 2500 የሸጡ መሆኑን፣ በዚሁ መነሻነት ለ1ኛ አመልካች ተሰጥቶ የነበረው የውክልና ስልጣን በተጠሪ መሻሩን፣ ይህንኑን ተከትሎም አንደኛ አመልካች ቤቱን ለማስረከብ ፍላጎት ስላልነበረው በዞኑ ከፍተኛ ፍ/ቤት በመ.ቁ-05861 በሆነው ላይ ክስ ቀርቦ እንደነበረና ፍ/ቤቱም በበኩሉ አንደኛ አመልካች በቤቱ ላይ የፈፀመው የሽያጭ ውል የተጠሪን መብት የሚጋፋ ከሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ-2187 መሠረት ውሉ እንዲፈርስ የመጠየቅ መብቱን ጠብቆ ወስኖ...
በቅጂና ተዛማጅ መብቶች መጣስ /ለሚደርስ ለጉዳት ካሳ/ ወይም የሞራል ካሳ ዋጋው በተዋዋዮች ወገን ካልተቆረጠ የወቅቱን ዋጋ አጣርቶ መወሰን የሚገባ ስለመሆኑ፣ የሞራል ካሳ አከፋፈል ከፍ/ብ/ሕ/ቁ ውጪ መወሰን የሌለበት ስለመሆኑ የቅጂና ተዛማጅ መብቶች አዋጅ ቁ 410/96 አንቀጽ 7፣8፣37 የፍ/ብ/ሕ/ቁ 2102 የሰ/መ/ቁ. 99082 ጥቅምት 23 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ዓሊ መሐመድ ተኽሊት ይመሰል እንዳሻው አዳነ ቀነዓ ቂጣታ አመልካች፡- ወ/ሮ ፍሬ ህይወት ደመቀ (የመካኒኩ ፊልም ኘሬዲውሰር)- ጠበቃ ሙሉጌታ ዘመነ ቀረቡ፡፡ ተጠሪ፡- ወ/ት ቤሩት ዳዊት - ጠበቃ መንግስቴ ቀረቡ፡፡ መዝገቡ ተመርምሮ ተከታዩ ፍርድ ተሰጥቶአል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ የቅጅና ተዛማጅ መብት ጥያቄ ጋር የተያያዘ ክርክርን የሚመለከት ሲሆን ክርክሩ የተጀመረው የአሁኑ ተጠሪ ባሁኗ አመልካች ላይ በፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመሰረቱት ክስ መነሻ ነው፡፡ የተጠሪ የክስ ይዘትም፡- ዕውቀታቸውን፣ ገንዘባቸውን፣ ጊዜያቸውን በመሰዋት በነጠላ ዜማ የለቀቁትን “በትዝታ አቅርቤ” የተሰኘውን የዘፈን ሥራቸውን ያለፈቃዳቸውና ያለ ስምምነታቸው የአሁኗ አመልካች ኘሮዲውስ ላደረጉት "መካኒኩ" ለተባለው ፊልም በማጀቢያነት (ሳውንድትራክ) በመጠቀም ያለአግባብ ቁሳዊ ጥቅም ያገኙበት መሆኑን፣በአመልካች አድራጎትም 164,000.00 የሚገመት የኢኮኖሚ ጥቅም ማጣታቸውንና የብር 100,000.00 የሞራል ጉዳት እንደደረሰባቸው ጠቅሰው በድምሩ ብር 264,000.00 (ሁለት መቶ ስልሳ አራት ሺህ ብር) ከነወለድ ወጪና ኪሣራ ጨምረው እንዲከፍሏቸው ይወሰን ዘንድ ዳኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው፡፡ የአሁኗ አመልካች ለተጠሪ ክስ በሰጡት መልስም፡- የተጠሪ የሙዚቃ ሥራ ለመካኒኩ ፊልም ማጀቢያነት የተጠቀሙት መሆኑን ሳይክዱ የሙዚቃው ሥራ ለፊልሙ መጠቀም ይችሉ እንደሆነ በአቶ ዮናስ ብርሃነ መዋ በኩል ተጠሪን ጠይቀውና ተገናኝተንው የተጠሪን ስራ...
ተዋዋዮች የማይንቀሳቀስ ንብረት በሽያጭ ሲተላለፍ በህጉ በተደነገገው መሰረት ውል ለመዋዋል ስልጣን በተሰጠው አካል ፊት ቀርቦ የማስመዝገብ ግዴታን ስምምነታቸው ላይ ካካተቱና ነገር ግን ይህንን ተፈፃሚ ማድረግ ካልተቻለ የተዘጋጀው ስምምነት ረቂቅ እንጂ ከጅምሩ ውል ነው ተብሎ ከዚሁ ጋር በተያያዘ ሊነሱ የሚገባቸውን ጉዳዮች ማንሳት ሰህተት ስለመሆኑ የፍ/ሕ/ቁ.1723፣1810፣1885(1) የሰ/መ/ቁ. 99124 የካቲት 28 ቀን 2008 ዓ/ም ዳኞች፡- ተሻገር ገ/ስላሴ ሙስጠፋ አህመድ ተፈሪ ገብሩ ሸምሱ ሲርጋጋ አብርሃ መሰለ አመልካቾች ፡- 1ኛ ወ/ሮ ስብለ ማሞ ጠበቃ እሌኒ አስራት ቀረቡ 2ኛ አቶ ዳዊት ግርማ ተጠሪዎች፡- 1ኛ የ፲ አለቃ ተስፋየ በዛብህ ወራሾች 1. ወ/ሮ ትግስት ተስፋየ - ቀርቧል 2. ወ/ሮ አስራት ተስፋየ -ቀርቧል 2ኛ ወ/ሮ ጥሩነሽ ሀይሉ -ወኪል ወ/ሮ ትግስት ተስፋዬ ቀርቧል፡፡ መዝገቡን መርምረን የሚከተውን ፍርድ ሰጥተናል፡፡ ፍ ር ድ ይህ ጉዳዩ የተጀመረው በፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ሲሆን በዚሁ ፍርድ ቤት የአሁኑ አመልካቾች ከሰሾች፤ የአሁኑ ተጠሪዎች ተከሳሾች በመሆን ተከራክረዋል፡፡ የስር ከሳሾች የካቲት 22 ቀን 2005ዓ/ም በተፃፈ አቤቱታ ያቀረቡት ክስ መሰረታዊ ይዘቱ በግራ ቀኙ ጥቅምት 30/2005ዓ/ም በተደረገው የሽያጭ ውል በኮ/ቀ/ክ/ከ/ወ/07 በተከሳሾች ስም ተመዝግቦ የሚገኘው የቦታው የስፋት መጠን 105ካ/ሜ ካርታ ቁጥር ኮ/ቀ/የማ/ን/መ/154/12199/00 የሆነውን ቤት በ800,000/ስምንት መቶ ሺ ብር /ሊሸጡልን የተዋዋልን ሲሆን በኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሰነዶች ማረጋገጫ እና መዝገብ ጽ/ቤት እስከሚረጋገጥ ድረስ በቅድሚያ 50,000/ሀምሳ ሺ ብር/ በምስክር ፊት ቆጥረን ሰጠናል፡፡ ሆኖም ተከሳሾች ከዛሬ ነገ ሲሉ እሰከ ሶስት ወር ውል ያልፈፀሙ ሲሆን እንዲያውም አንደኛ ተከሳሽ የአእምሮ በሽተኛ እንደሆነ እና ውሉን በምናደርግበት ሰዓት ሁለተኛ ተከሳሽ ይህኑን ያልነገሩን ሲሆን በዚሁም ምክንያት ውሉ ተፈፃሚ መሆን...
በማጓጓዝ ውል ግንኙነት በደረሰ የሕይወት ሕልፈት የሚከፈል ካሣ በንግድ ህጉ መሰረት ስለመሆኑ የሰ/መ/ቁ.99447 .ጥቅምት 26 ቀን 2008 ዓ.ም. ዳኞች:- አልማው ወሌ ዓሊ መሐመድ ተኽሊት ይመሰል እንዳሻው አዳነ ቀነዓ ቂጣታ አመልካች:- አቶ ተፈራ ጣሰው - የቀረበ የለም ተጠሪ:- ወ/ሮ ፈንታዬ በንቲ - የቀረበ የለም መዝገቡ ተመርምሮ የሚከተለው ፍርድ ተሰጥቶአል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ በተሸከርካሪ መገልበጥ ምክንያት ከደረሰ የሞት አደጋ ጋር ተያይዞ የተነሳ የጉዳት ካሳ ክፍያ ክርክርን የሚመለከት ሲሆን ክርክሩ በተጀመረበት የምዕራብ ሸዋ ዞን ከ/ፍ/ቤት ከሳሽ በመሆን ክሱን የመሰረቱት ተጠሪ ናቸው፡፡ ተጠሪ ክስ የመሰረቱት በአሁኑ አመልካችና አቶ አስማማው ደረጀ በተባሉ ግለሰብ ሲሆን ክሱም በ15/03/2003 ዓ.ም. አዘጋጅተው ያቀረቡት ነው፡፡ የክሱ ይዘት ባጭሩ፡- ንብረትነቱ የተከሳሾች የሆነና የሰሌዳ ቁጥሩ 3-30038 አ.አ. የሆነ አይሱዚ ተሽከርካሪ በ04/05/2002 ዓ.ም. በደረሰ አደጋ በመገልበጡ ከጌዶ ወደ አዲስ አበባ ተሳፍረው ሲጓዙ በነበሩት የከሳሽ ባለቤት አቶ እንዳሉ ባይሳ ላይ የሞት አደጋ እንደደረሰ፣ ባለቤታቸው በንግድ ስራ ያገኙት ከነበረው ገቢ ከሳሽን እንዲሁም የ 4 እና የ 2 ዓመት ዕድሜ ያላቸውን ሁለት ልጆቹን ያስተዳድር እንደነበረ እና በሞቱ ምክንያት በመተዳደሪያ ረገድ ጉዳት እንደደረሰባቸውና በጉዳቱ ጊዜ ደግሞ ወጪ ያወጡ መሆኑን የሚገልጽ ሆኖ በድምሩ ብር 349,192.61(ሶስት መቶ አርባ ዘጠኝ ሺህ አንድ መቶ ዘጠና ሁለት ብር ከስልሳ አንድ ሳንቲም)፣ የጠበቃ አበል 10% እና ለክሱ የወጣውን ወጪና ኪሳራ ተከሳሾች እንዲከፍሉ ይወሰንላቸው ዘንድ ዳኝነት የተጠየቀበት ነው፡፡ 2ኛ ከሳሽ የነበረውን ግለሰብ ከተጠሪ ጋር በእርቅ በመጨረሳቸው ምክንያት ከክሱ ውጪ የሆኑ ሲሆን የአሁኑ አመልካች ግን ወደ ክርክሩ ተጠርተው በሰጡት መልስ ጉዳዩ ከስር 2ኛ...
የተዋዋዮች የውል ግንኙነት መሰረት ያደረገው ፕርፎርማን ሳይሆን ፕሮፎርማን ተከትሎ በፅሑፍ የተደረገን ውል በሆነ ጊዜ በፕሮፎርማው ላይ ተጠቅሶ ነገር ግን ተዋዋዮቹ የውላቸው አካል አድርገው ያልተሰማሙበት ጉዳይ በፕሮፎርማ ላይ የተጠቀሰ በመሆኑ ብቻ እንደውሉ አካል ተቆጥሮ በተዋዋዮቹ (ከተዋዋዮቹ) በአንዱ ላይ አስገዳጅነት እንዳለው አድርጎ መውሰድ ተገቢ ስላለመሆኑ የፍትሐብሔር ህግ ቁጥር 2287-2300 ተፈፃሚነት የሚኖራቸው በተሸጠው እቃ ላይ የተገኘው ጉድለት መኖሩ በገዥው የታወቀው ከርክክቡ በኋላ በሆነ ጊዜ ስለመሆኑ የሰ/መ/ቁ. 99667 መስከረም 27 ቀን 2008 ዓ.ም. ዳኞች፡-አልማው ወሌ ረታ ቶሎሳ ሙስጠፋ አህመድ ቀነዓ ቂጣታ ለሊሴ ደሳለኝ አመልካች፡- ቻኩ ቢዝነስ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር -- የቀረበ የለም ተጠሪ፡- ናሽናል ሞተርስ ኮርፖሬሽን ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር -ጠበቃ ነስቡ ሜኮ ቀረቡ መዝገቡ ተመርምሮ የሚከተለው ፍርድ ተሰጥቶአል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ የሽያጭ ውል አፈጻጸምን የሚመለከት ክርክር ሲሆን የተጀመረውም ከሳሽ የነበረው የአሁኑ ተጠሪ በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ተከሳሽ በነበረው የአሁኑ አመልካች ላይ ባቀረበው ክስ ነው፡፡ ከሳሽ በ26/07/2004 ዓ.ም. አዘጋጅቶ ያቀረበው ክስ ይዘትም ባጭሩ፡- ከሳሽ እና ተከሳሽ በ06/04/1998 ዓ.ም. ባደረጉት የሽያጭ ውል ከሳሽ ብዛታቸው 13 የሆነ ሬኖ ክራክስ ተሽርካሪዎችን/ሻሲዎችን/ የተጨማሪ እሴት እና የስም ማዛወሪያ ወጪዎችን ጨምሮ እያንዳንዳቸውን በብር 1,051,346 በጠቅላላው ደግሞ በብር 13,667,498 ለመሸጥ በመስማማት ተሽከርካሪዎቹን ከ29/02/2000 ዓ.ም. በፊት ለተከሳሽ ያስረከበ መሆኑን፣ተከሳሽ ከሽያጩ ገንዘብ ውስጥ ብር 9,434,248.80 በባንክ በኩል የከፈለ መሆኑን፣ከቀሪው ብር 4,233,249.80 ውስጥ ከሳሽ ብር 2,183,125 በውሉ አንቀጽ...
በውል መሰረት ከተቋቋመ የሽርክና ማህበር ውስጥ አንድ የማህበር አባል ከማህበሩ ሊወጣበት ስለሚችልበት አግባብ የሰ/መ/ቁ. 99900 መስከረም 25 ቀን 2008 ዓ.ም ዳኞች፡- አልማው ወሌ ረታ ቶሎሣ ሙስጠፋ አህመድ ቀነዓ ቂጣታ ሌሊሴ ደሣለኝ አመልካች፡- አቶ ኃይሉ መንግስቱ - ቀረቡ ተጠሪዎች፡- 1. አቶ ሬገን መሐመድ - አልቀረቡም 2. አቶ ጌታሁን ገሰሰ አልቀረቡም፡፡ መዝገቡን መርምረን ተከታዩን ፍርድ ሰጥተናል፡፡ ፍ ር ድ ጉዳዩ የሽርክና ማህበር በማቋቋም የተዋጣው ገንዘብ ይመለስልኝ ጥያቄን የሚመለከት ሆኖ ክርክሩም የጀመረው የአሁኑ አመልካች በአፋር ክልል ገቢረሱ ከፍተኛ ፍ/ቤት በተጠሪዎች ላይ በመሰረተው ክስ መነሻነት ነው፡፡ የክሱ ፍሬ ነገርም በአጭሩ ከተጠሪዎች ጋር በነበራቸው የሽርክና ውል መሰረት የእርሻ ስራ መጀመራቸውን ገልፆ በመካከሉ ግን አመልካች ከማህበሩ መውጣት መፈለጉን ተከትሎ ያዋጣው ገንዘብ ብር 38,900 አመልካች እንዲመለስለት በጠየቀው መሰረት ተጠሪዎች ገንዘቡን በሁለት ዙር ክፍያ ሊከፍሉ ከተስማሙ በኃላ ያለመከፈላቸውን ጠቅሶ በውሉ መሰረት ሊከፍሉ የተስማሙበትን ብር 38,900ና ብሩ ተከፍሎ እስኪያልቅ ድረስ ከሚታሰብ ህጋዊ ወለድ ጋር እንዲሁም በውሉ መሰረት ባለመፈፀማቸው ቅጣት/ ገደብ ብር 5000 እና ወጪና ኪሳራን ጨምሮ እንዲከፈልኝ ይወሰንልኝ በማለት ዳኝነት መጠየቁን የሚያሳይ ሲሆን የስር 1ኛ ተከሳሽ የሆነው የአሁኑ 1ኛ ተጠሪም በበኩሉ ቀርቦ ለክሱ በሰጠው መከላከያ መልስ ፡- ከአመልካች ጋር በሽርክና በጋራ ስራ ለመስራት ገንዘብ ማዋጣቸውን አምኖ ሆኖም ግን አመልካች የዋጣውን ገንዘብ ለመመለስ አለመስማማቱን ወይም ውል አለመፈረሙንና አመልካች የውል ስምምነት ነው ብሎ ያቀረበው ሰነድም 2ኛ ተጠሪን ብቻ በሽማግሌዎች አማካኝነት በመደለልና አታሎ ያስፈረመው ውል እንጂ እኔን ጭምር ያካተተ ባለመሆኑ ውሉ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ገልጾ ይልቁንም በሽርክና ውላችን መሰረት የከዚህ ቀደሙን...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ሰበር ዜና - ባለፈው ቅዳሜ ታህሳስ 18/2007 ዓም ኢትዮጵያውያን ስደተኞች በየመን የባህር ዳርቻ በድጋሚ አደጋ ደርሶባቸዋል።ከጥቂት ሳምንታት በፊት የደረሰውን ተመሳሳይ አደጋ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ''አደጋ አልደረሰም'' ነበር የሚል መግለጫ ዛሬ መስጠቱ ኢትዮጵያውያንን አስቆጥቷል።
የንጹሃን ዜጎች ግድያ መፈናቀልና የንብረት ውድመት የተወሳሰበውና ቶሎ ሊቆም ያልቻለው ድብቅ የፖለቲካ አላማ ባላቸው በመንግስት አካላት ተባባሪነት ጭምር እንደሆነ ተገለጸ… – EthioExplorer.com
የንጹሃን ዜጎች ግድያ መፈናቀልና የንብረት ውድመት የተወሳሰበውና ቶሎ ሊቆም ያልቻለው ድብቅ የፖለቲካ አላማ ባላቸው በመንግስት አካላት ተባባሪነት ጭምር እንደሆነ ተገለጸ…
የንጹሃን ዜጎች ግድያ መፈናቀልና የንብረት ውድመት የተወሳሰበውና ቶሎ ሊቆም ያልቻለው ድብቅ የፖለቲካ አላማ ባላቸው በመንግስት አካላት ተባባሪነት ጭምር እንደሆነ ተገለጸ አሻራ ሚዲያ ጥር፡-13/05/13ዓ.ም ባህር ዳር ኢፌዴሪ 5ኛው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 6ኛ ዓመት የስራ ዘመን 8ኛ መደበኛ ስብሰባውን አካሂዷል፡፡ በውይይቱ ላይ በንጹሃን ዜጎች ላይ ማንነትን መሰረት ያደረገ አሰቃቂ ሞት፣ የአካል ጉዳት፣ መፈናቀልና የንብረት መውደም መድረሱ ተረጋግጧል፡፡ በመድረኩ ላይ መንግስት የህብረተቡን የቆየ አብሮነት ለማስቀጠል ህዝቡን ያሳተፈ ተከታታይና ቀጣይነት ያለው የፖለቲካ ስራና የህዝብ ማወያየት ስራ መስራት እንደሚገባው ተነስቷል፡፡ እንዲሁም የዜጎችን ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ማረጋገጥም ትኩረት ሊሰጠው እንደሚገባ ተመላክቷል፡፡ በተጨማሪም መንግስት በመተከል ዞን የተፈጠረውን ችግር በመደበኛው ህግ ለመቆጣጠርና ማስቆም ካልቻለ ህግና ስርአትን ለማስከበር እንዲሁም የንጹሀንን ህይወት ለመታደግ ሌላ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ሳያስፈልግ በትግራይ ክልል ታውጆ የነበረውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማስፋት በመተከል ዞንም ተግባራዊ እንዲያደርግ የምክር ቤቱ አባላት ጠይቀዋል፡፡ በመጨረሻም በመተከል የተቋቋመው ኮማንድ ፖስት የዜጎችን ህይወት መታደግና የንጹሀንን እንግልት ማስቆም ስላልቻለ መንግስት የመተከልን ጉዳይ ትኩረት ሰጥቶ ማየት እንዳለበት ተመላክቷል ነው የተባለው፡፡ ዘጋቢ፡-ጥላሁን ታምሩ
Previous Postየዜጎች ሞት፣ መፈናቀልና ንብረት መውደም ስለሚቆምበት ሁኔታ እና ተጎጂዎች በዘላቂነት እንዲቋቋሙ ለማድረግ የሚሰራ ቡድን እንዲቋቋም ውሳኔ ተላለፈ የአማራ ሚዲያ ማእከል ጥር 13 2013 አ/ም…
በትግራይ ክልል ሰሜን ዕዝን ጨምሮ በተለያዩ ቦታዎች ጥቃት ሲያደርሱ የነበሩ የህውሓት አመራሮች ቁጥራቸው በርካታ በመሆኑ እስካሁን ከ50 በመቶ በላይ እንኳ አለመያዛቸውን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ገለጸ፡፡
የደቡብ ሱዳን ገዥ ፓርቲ - የሱዳን ሕዝብ አርነት ንቅናቄ - ኤስፒኤልኤም ውስጣዊ ችግር ከተፈታ የሃገሪቱ ችግርም ሊፈታ ይችላል ሲሉ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትርና የኢህአዴግ ሊቀመንበር ኃይለማርያም ደሣለኝ ተናግረዋል፡፡
ውይይቱን የሚያስተባብሩትና የሚመሩት የኢትየጵያው ገዥ ፓርቲ ኢህአዴግና የደቡብ አፍሪካው ገዥ ፓርቲ የአፍሪካ ብሔራዊ ምክር ቤት - ኤኤንሲ ሲሆኑ በኢትየጵያ በኩል የጠቅላይ ሚኒስትሩ ልዩ አማካሪ አቶ በረከት ስምዖን በዚሁ ኃላፊነት ተሰይመዋል፡፡
ህዝቢ ኤርትራ መከራኻን ጸበባኻን ንሓዋሩ ክቕንጥጥ ቀሪቡ እዩ ኣይትብከ ሕልናኻ ኣይተዕርብ: ኣቱም ህዝቢ: እግዚኣቢሄር ንኤርትራ ክበጽሓን ክድብሳን እዩ እሞ ተሓጎሱ
ከም ሽንጣ ሒዛ ምስ ጎሮባብታ ትቛይቅ ናግራም ኮማሪት ‘ሞ ላሕ ኢላ ምስተረፈት ኣስተማሲላ ትኹብልል :- ኮብሊሎም ከመዝግብዎ ዝኸኣሉ መኽሰብ የለን :: ንግዚኡ ‘ኳ ሓቂ ዝመስል እንተነበረ ክብረቶም ባይታ ዘቢጡ እዩ ::
ከአጭር ግዜ እረፍት በኋላ፣ EBC ላይ ብቅ ያለው "ቤቶች" በተሰኘው ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ በክፍል185 እጅግ አስደምሞናል። ተመልካቹ ሕዝብ በማኅበራዊ ድረ-ገጾች ጥላሁን ጉግሳ ላይ እየወረደበት ያለው "አሽቃባጭ፣ የወያኔ አቃጣሪ ..." ወዘተ ውግዘቶችና ስድቦችን ባልጋራም፤ ይህ አንጋፋ አርቲስት ጥበብን የፖለቲካ መደለያ ስለማድረጉ ግን ምስክር አያሻም። በአንድ ወቅት እጅግ ተወዳጅ የነበረ ይህ ድራማ በመጠነኛ የሕወሓት ልማታዊ ቅኝት እየተቃኘ መጥቶ፤ አሁን ላይ ወገን የለየ ይመስላል። ዶፍ ሲጥል ገሚሱ ይበሰብሳል፤ ሌላው ተጠልሎ ይመለከታል፤ ጥቂቱ ደግሞ ይቀልዳል። ቀልደው ሞተዋል!
ኢዛ (ማክሰኞ ጥር ፴ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. Feb. 07, 2017)፦ ኢትዮጵያ የተወለደችውና የዘጠኝ ዓመትዋ ሊድያ ጀዊት፣ ኦፊስ ቦክስ ሰንጠረዥ ላይ በወጣውና እጅግ ተደናቂነትን ባተረፈው ”Hidden Figures” በተሰኘው ፊልም ላይ ተውናለች።
እ.ኤ.አ. በ1980ዎቹ ከሀገሩ በተሰደደው ኢትዮጵያዊ ምሁር በዶ/ር አንበርብር (አሮን አረፈ-ዓይኔ) ሕይወት (narratives) ላይ የተመሰረተ ታሪክ ቀመስ - እውነት ቀመስ - ፊልም ነው ጤዛ።
አሁን ባለንበት በ21ኛው ክፍለ-ዘመን በእኛ አገር ብቻ ሳይሆን ከብራዚል ጀምሮ እስከ አርጀንቲናና ሜክሲኮ እንዲሁም በጠቅላላው ከሰሃራ በታች በሚገኙ አገሮች ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የፖለቲካ ቀውስ ይታያል። እንዲሁም በሳይንስና በቴክኖሎጂ መጥቆ በሚገኘውና በካፒታሊስታዊ የስልተ-ምርት ክንውን በሚደነገገው አሜሪካና እንዲሁም አውሮፓ ምድር ውስጥ እንደየሁኔታው ከፍተኛ የፓለቲካ አለመረጋጋት ይታያል። በተለይም የስድሳና የሰባ ዐመታት የፓርቲ አወቃቀርና የፖለቲካ ልምድ ባላቸው እንደጣሊያንና ፈረንሳይ በመሳሰሉ አገሮች ውስጥ የክርስቲያን፣ የኮሙኒስትና የሶሻሊስት ፓርቲዎች በመፈረካከስ የፖለቲካ መድረኩ በአዳዲስ ርዕያቸውና ቅርጻቸው በደንብ በማይታወቁ የግለሰቦች ስብስብ ተተክቷል። ይህም የሚያሳየው ወደፊት በብዙ አገሮች ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማህበራዊ ትርምስ እንደሚከሰትና፣ በየአገሮችም ውስጥ ሆነ በየአካባቢያቸው አለመረጋጋት እንደሚፈጠር ነው።
የኮሙኒስቱ ብሎክ ከፈራረሰና በዓለም አቀፍ ደረጃም የሊበራል ዲሞክራሲና የነፃ ገበያ መርሆች በአሸናፊነት ወጡ ከተባለ 29 ዐመት ሊሆነው ነው። እ.አ እስከ 1989 ዓ.ም በሁለት ኃያላን መንግስታት የተከፋፈለው ዓለም በዓለም አቀፍ ደረጃ የፖለቲካና የማህበራዊ ሁኔታ አለመረጋጋትን እንዳስከተለ ሲወራና እኛም አምነን እንደተቀበልነው የማይካድ ሀቅ ነው። ስለሆነም ለአንዴም ለመጨረሻም ጊዜ የኮሙኒስቱ ብሎክ ከፈራረሰና በዓለም አቀፍ ደረጃ ካፒታሊዝምና የሊበራል ዲሞክራሲ ከታወጁ ወዲህ የዓለም ህዝብ ወደ ሰላምና ወደ ብልጽግና ያመራሉ ተብሎ የታመነበትና ተቀባይነትም እንዳገኘ የማይታበል ጉዳይ ነው። ይሁንና ግን ከ29 ዐመት በኋላ ከሰማንያዎቹ ዓመታት መጀመሪያ ጀምሮ የዓለም ህዝብ ወደብልጽግናና ተከታታይነት ወዳለው ሰላም ሊያመራ አልቻለም። ባለፉት 25 ዓመታት ከይጎዝላቢያ አንስቶ እስከ ኢትዮጵያ ድረስ፣ አፍጋኒስታንና ኢራክ፣ እንዲሁም ሊቢያና ሶርያ በውጭ ኃሎች በተጠነሰሰ ጦርነት በብዙ መቶ ሺህ የሚቆጠሩ ህዝቦች ተገድለዋል። እንደዚሁም ቁጥራቸው የማይታወቁ በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎች አካለ-ስንኩል ሆነዋል። በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ደግሞ አገራቸውን ጥለው እንዲሰደዱ ተገደዋል። በየአገሩ የጥንት ታሪካዊ ከተማዎችና ቅርጾች እንዲወድሙ ተደርገዋል። ለመሆኑ የእነዚህ ሁሉ ምክንያት ምንድነው? ለምንድነው በየአገሮች ውስጥ እኩልነት የሰፈነበት ስርዓት ሊሰፍን ያልቻለው ? በምን ምክንያትስ ነው በተሟላ የካፒታሊስት ስርዓት ውስጥ በሚገኙ እንደፈረንሳይ፣ ጣሊያንና አሜሪካ በመሳሰሉት አገራት ውስጥ የፖለቲካ አለመረጋጋት ሊፈጠር የቻለው ?
ይህ ጸሀፊ በየአገሮች ውስጥ የተፈጠረውን የፖለቲካ ቀውስ ለመዳሰስ አይቃጣም። ከአቅሙ በላይ ስለሆነ በአጠቃላይ ነገሮች ላይ ብቻ በማትኮር አንዳንድ ነገሮችን ለመዳሰስ ይሞክራል። ስለሆነም ሀተታው አጠቃላይ በሆነ ነገር ላይ ቢያተኩር ምናልባትም እንዳልተሟላ አቀራረብ ተደርጎ መወሰድ የለበትም። በሌላ ወገን ግን አንዳንዶች በአሁኑ ጊዜ የአገራችን የፖለቲካ ሁኔታ ወዴት እንደሚያመራ በግልጽ በማይታወቅበት ወቅት ለምን በአጠቃላይ ነገር ላይ ማትኮሩ አስፈለገ ? ብለው ሊጠይቁ ይችሉ ይሆናል። በዚህ ጸሀፊ ዕምነት እያንዳንዱ አገር የራሱ የሆነ ያለፈበት የታሪክ ውጣ ውረድና የማህበረሰብ አወቃቀር ቢኖረውም በተለይም በአሁኑ በግሎባላይዜሽን ዘመን ፖለቲካዊ አስተሳሰብና ፖለቲካዊ ድርጊቶች ዓለም አቀፋዊ ባህርይ አላቸው። ይህም ማለት ፖለቲካ በድርጊት ከመተርጎሙ በፊት በሃሳብ ደረጃ ከሳይንስ አንፃር የሚውጠነጠን እንደመሆኑ መጠን በየአገሮቹ ውስጥ የሚካሂደው ፖለቲካ የቱን ያህል በፍልስፍና ላይ ነው የተመሰረተ የሚለው ጉዳይ ዓለም አቀፋዊ ባህርይ ይኖረዋል ማለት ነው። በተጨማሪም ካፒታሊዝም ዓለም አቀፋዊ ባህርይ ይዞ ከመጣ ወዲህ በምርት፣ በፍጆታ አጠቃቀም፣ በንግድ ትስስርና በዕዳ አማካይነት በብዙ አገሮች ውስጥ ሰርጎ በመግባት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በብዙ አገሮች የፖለቲካ መድረክ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ማሳደር ችሏል። ከዚህም ባሻገር የአብዛኛዎቹ የሶስተኛው ዓለም አገሮች የመንግስት መኪና ከካፒታሊስቱ ዓለም ጋር በብዙ ሺህ ድሮች የተሳሰረ በመሆኑ በየአገሮች ፖሊሲ ላይ ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ ተፅዕኖ ያሳድራል። ይህም ማለት የየአገሮች የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊና የባህል ሁኔታዎች በራሳችን የማሰብ ኃይልና ድርጊት ብቻ የሚወሰኑ አይደሉም። እንዲያውም በአማዛኝ ጎኑ የውጭው ተፅዕኖ ለዕድገታችን እንቅፋት በመሆን ህብረተሰብአዊ መዘበራረቅን አስከትሏል። ከዚህ ስንነሳ ከአጠቃላይ ሁኔታ ተነስተን ወደ ተናጠል ነገሮች መምጣቱና ለመተንተን መሞከሩ ሳይንሳዊ አካሄድ ነው ማለት ይቻላል።
ስለ ፖለቲካ ሲወራ በአንድ አገር ውስጥ የሚኖርን ህዝብ ከማደራጀትና በስነ-ስርዓት እንዲኖር ከማድረግ ጋር የሚያያዝ ፅንሰ-ሃሳብ ነው። ይህም ማለት በአንድ አገር ውስጥ የሚኖር ህዝብ አነሰም በዛም ካለብዙ ውጣ ውረድ ወይም ግብግብ ከአንድ ትውልድ ወደ ሚቀጥለው እንዲሸጋገር ከተፈለገ ፖለቲካና ፖለቲካዊ አደረጃጀት ወሳኝ ሚናን ይጫወታሉ። አንድ ማህበረሰብ በስነ-ስርዓት እንዲደራጅ ከተፈለገ ደግሞ ፖለቲካ የሚለው ፅንሰ-ሃሳብ የግዴታ ከፍልስፍና ጋር መያያዝ አለበት። እንደሚታወቀው አንድ ሰው ወይም ማህበረሰብ ከየት እንደመጣ፣ በዚህች ዓለም ላይ ለምን እንደሚኖርና ወዴትስ እንደሚያመራ ሊገነዘብ ወይም ሊረዳ የሚችለው ማህበረሰቡም ሆነ ፖለቲካን የሚቆጣጠረው የገዢ ኃይል ፍልስፍናን መመሪያቸው ማድረግ የቻሉ እንደሆነ ብቻ ነው። ፍልስፍናዊ ህይወት ደግሞ የግዴታ የኑሮን ትርጉም እንድንረዳ፣ ህይወታችንን እንድናሻሻል የሚረዳን፣ ማድረግ በሚገባንና በማይገባን ነገር ላይ ያለውን ልዩነት በሚገባ እንድንገነዘብ የሚረዳን ነው። ስለዚህም ነው እነፕላቶናን የተቀሩት ታላላቅ ፈላስፋዎች ፖለቲካን ከፍልስፍና ጋር ለማያያዝ የሚሞክሩትና የሞራልንም ጥያቄ አጥበቀው ያነሱት። በሌላ አነጋገር ፖለቲካ በፍልስፍናና በሞራል ላይ ተመስርቶ የማይቀየስ ከሆነ አንድን ህብረተሰብ ወደ ማይፈልገው አቅጣጫ እንዲጓዝ ነው የሚያደርገው። ስለሆነም በተለይም ታዳጊ ትውልድ መመሪያ የሚሆነውን የሞራል ኮምፓስ ስለሚያጣ ታሪክን ከመስራት ይልቅ በአልባሌ ቦታውች እንዲውል ይገደዳል።
ትላንትም ሆነ ዛሬ በብዙ የሶስተኛው ዓለምም ሆነ በአንዳንድ የካፒታሊስት አገሮች- እንደ አሜሪካ በመሳሰሉት- የሰፈነውንና ያለውን ሁኔታ ስንመለከት የፖለቲካ አለመረጋጋት የሚታየውና በስልጣን መባለግ ምክንያት የተነሳ በየአገሮች ውስጥ ያሉ ሀብቶች የሚወድሙት ስልጣንን የሚቀዳጁ ወይም የሚጨብጡ ኃይሎች አንዳች የሚመሩበት ፍልስፍና ስለሌላቸው ነው። በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮችና በአገራችንም ጭምር ሲወርድ ሲዋረድ በተከታታይነት የዳበረ በፍልስፍና ላይ የተመረኮዘ ምሁራዊ እንቅስቃሴና ህብረተሰብአዊ ትችት የሚታወቅ ባለመሆናቸው በአጠቃላይ ሲታይ አገዛዞችም ሆነ ህዝቦች ለምን እንደሚኖሩና ወዴትስ እንደሚያመሩ አያውቁም ማለት ይቻላል። በተለይም በመንግስት ግልበጣ ወይም ደግሞ በምርጫ ስልጣንን የሚጨብጡ ኃይሎች አብዛኛውን ጊዜ የመንግስትን መኪናን ወደ መጨቆኛ መሳሪያነት በመለወጥ የየአገሮቻቸውን ሀብት የራሳቸውና የቤተሰቦቻቸው አድርገው በመቁጠር ሀብት ከማውደም ባሻገር በሚሊዮን የሚቆጠሩ ህዝቦች በድህነት ዓለም ውስጥ እንዲኖሩ ያደርጋሉ። በበሽታ እንዲጠቁ ይሆናሉ። በአገራቸው ውስጥ ተከብረው ለመኖር ስለማይችሉ የተሻለ ዕድል ለማግኘት ሲሉ በረሃንና ባህርን በማቋረጥ ወደ አውሮፓ፣ አሜሪካና እንዲሁም ወደተቀረው ዓለም እንዲሰደዱ ይገደዳሉ።
እንደሚታወቀው በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች ምሁራዊ እንቅስቃሴዎችና ውይይቶች እንዲሁም ክርክሮች የተለመዱ አይደሉም። በተለይም በአገራችን ምድር ዲግሪ ያገኘ ወይም የጨበጠ ሁሉ የተማረ የሚመስላቸው አሉ። ይህ ዐይነቱ አመለካከት ከፍተኛ ስህተት ነው። በእርግጥ አብዛኛው ህዝብ አንድ ሰው ዲግሪ መጨበጡን ነው እንጂ የሚያየው በዲግሪው አዲስ ህብረተሰብ ይመስርት ወይም አይመስርት፥ ቴክኖሎጂን ያዳብር ወይም አያዳብር፣ ሁለንታዊና ተከታታይነት ያለው ዕድገት ሊያመጣ ይችላል ወይም አይችልም ብሎ የሚጠይቅ የለም። የተማረው ራሱም የራሱን ኑሮ ከማሻሻልና ተገልሎ ከመኖር በስተቀር በህብረተሰብ ውስጥ የሚያመጣው ለውጥ የለም። እንዲያውም በአብዛኛው ጎኑ ተማረ የሚባለው ኃይል ከውጭ ኃይሎች ጋር በመመሰጣጠር ሀብት እንዲዘረፍ ያደርጋል። ከውጭ ምክር በመቀበል ተግባራዊ የሚያደርገው የኢኮኖሚ ፖሊሲ ከተስተካከለ ዕድገት ይልቅ የባሰውኑ ፀረ-ዕድገትንና መዝረክረክን ነው የሚያስከትለው። ለዚህም ነው በተለይም ዘመናዊ ትምህርት የሚባለውና መንፈስን ለማደስ የማይችለው ፀረ-ዕድገት የሚሆነውና ለህብረተሰብ ውዝግብ አመቺ ሁኔታዎችን የሚፈጥረው።
ይህ ሁኔታ እንዴት ሊፈጠር ቻለ ? እንዴትስ በድፍረት እንደዚህ ብለህ ትጽፋለህ ? ብለው አንዳንዶች ጥያቄ ሊያቀርቡ ይችሉ ይሆናል። በዕውቀት ዙሪያ ለሶስት ሺህ ዐመት ያህል የተደረገውን ክርክር ለተከታተለና፣ በተጨማሪም በካፒታሊስት አገሮችና በሶስተኛው ዓለም አገሮች ያለውን የአኗኗር ሁኔታ እያነፃፀረ ቢመለከት በቀላሉ መልስ ሊያገኝ ይችላል። ማነፃፀር ለማይችለው ደግሞ በአገራችንና በሌሎች የሶስተኛው ዓለም አገሮች ያለውን የኑሮ ሁኔታ፣ የሳይንስና የቴክኖሎጂን አለማደግ ጉዳይ እንደ ተፈጥሮአዊ አድርጎ ሊቆጥረው ይችላል። ያም ሆነ ይህ በዕውቀት ዓለም ውስጥ አንድ ነገር ከሌሎች ነገሮች ጋር የተያያዘ መሆኑንና በጥልቀትም የሚታይና የሚመረመር በአንድ በኩል፣ በሌላው ወገን ደግሞ በነገሮች መሀከል መያያዝ እንደሌላና አንድም ነገር በጥልቀት መታየት የለበትም በሚለው የትምህርት አሰጣጥ ዘዴ ከእነፕላቶን ጀምሮ እስከ አስራዘጠነኛው ክፍለ-ዘመን ድረስ የጦፈ ክርክር ተደርጓል። በተጨማሪም ዕውቀት የሚባለው ነገር እንዴት ነው ሊመነጭ የሚለው በፈላስፎች ዘንድ ሲያከራክር ነበር። እነፕላቶን ዕውቀት በቀጥታ ከምናየው ነገር ላይ የሚመነጭ ሳይሆን ከሱ ባሻገር ያለና በከፍተኛ የጭንቅላት ስራ የሚገኝ ነው ሲሉ፣ እነ አርስቲቶለስ ደግሞ ዕውቀት በቀጥታ ከሚታይ ነገር እንደሚፈልቅ ይነግረናል። ካፒታሊዝም በአሸናፊነት ከወጣ ከ19ኛው ከፍል-ዘመን ወዲህና በተለይም ሶሻል ሳይንስ የሚባለውና የኢኮኖሚክስ ትምህርትንም ጭምሮ ከዕድገት ጋር፣ በተለይም ከፍልስፍና፣ ከሳይንስና ከቴክኖሎጂ ጋር ግኑኝነት የላቸውም ተብሎ በየትምህርትቤቱና በዩኒቨርሲቲዎች እንዲማሩ ስለሚደረግ ወይም በስርዓት ስለማይሰጥ ይህ ዐይነቱ የትምህርት አሰጣጥ ዕውነት የመሰላቸው በማስተጋባት እንደምናየው በብዙ አገሮች ውስጥ ዕውነተኛ የሆነ ምሁራዊ ኃይል ሊዳብር አልቻለም። በዚህም ምክንያት የተነሳ አንድን ህዝብ የሚጠቅም የተስተካከለና ረጋ ያለ ሁለ-ገብ ዕድገት ሊመጣ አልቻለም።
ከዚህ ስንነሳ በየአገሮች ውስጥ ስልጣንን የሚጨብጡ ኃይሎች የዚህ ዐይነቱ አንድን ህብረተሰብ በስነስርዓት ለማደራጀት የማይችል የትምህርት ስርዓት ውጤቶች ናቸው ማለት ይቻላል። በዚህም ምክንያት የተነሳ ፖለቲከኛ የሚባሉ አስተሳሰባቸው የጠበበ ስለሚሆን ወይም ወደተለያየ አቅጣጫና ወደ ውስጥ ለመመልከት ስለማይችሉ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነት እንዳላቸው አይገነዘቡም። ፖለቲካን የሚረዱት ራሳቸውን ማደለቢያ መሳሪያ አድርገው እንጂ በፖለቲካ አማካይነት ህብረተሰብአዊ ሀብት እንዴት እንደሚፈጠር፣ ከተማዎች እንዴት በስርዓት እንደሚገነቡ፣ ቴክኖሎጂና ሳይንስ እንዴት እንደሚዳብሩና ጥቅም ላይ እንደሚውሉ፣ ህብረተሰቡም በየረድፉ እንዴት እንደሚደራጅና መብቱን አስጠብቆና ራሱም ህግና ስርዓትን ጠብቆ እንዴት ተሳስቦ እንደሚኖር አይደለም ፖለቲካን የሚገነዘቡት።
በአገራችን ምድር አሁንም ቢሆን ያለው ትልቁ ስህተት ስለ አንድ ፓርቲ አገዛዝ፣ ስለአምባገነንነትና ምርጫ ስላለመኖር ወይም በፓርቲዎች መሀክል ተወዳዳሪነት አለመኖር ሲወራ የሚዘነጋው ነገር የአገራችንም ሆነ የአብዛኛዎቹ አፍሪካ አገሮች ችግር እነዚህ ሳይሆኑ የመንፈስ ነፃነት አለመኖር ነው። በሌላ አነጋገር ስልጣንን የሚጨብጡ ወይም የጨበጡና መጨበት አለብን ብለው የሚታገሉ ኃይሎች በሙሉ የመንፈስ ወይም የጭንቅላት ተሃድሶ ያላደረጉ ናቸው። ጭንቅላታቸውም በፍልስፍና የታነፀ ስላልሆነ ስለ ሰው ልጅም ሆነ ስለ አጠቃላዩ ዕድገት የሚያውቁት ነገር የለም። አብዛኛውን ጊዜ በአገራችንም ሆነ በተለያዩ አፍሪካ አገሮች ውስጥ ስለ ዕድገት ያለው ግንዛቤ ንግድን ማስፋፋት ብቻ ወይም ደግሞ በሽቀላ ዓለም ውስጥ መሽከርከርን ነው። አብዛኛዎች የአፍሪካ አገዛዞችም ሆነ ከውጭ ሆነው መቼ ነው ስልጣን ላይ የምንወጣው ብለው እዚህና እዚያ የሚንቀሳቀሱ ወይም በውጭ ኃይል የሚጠመዘዙ ኃይሎች ለአንድ አገር ዕድገት ሳይንስና ቴክኖሎጂ ያላቸውን ሚና በፍጹም አይረዱም። ከዚህም ባሻገር በተለያየ የኢኮኖሚ ቲዎሪና ፖሊሲ መሀከል ያለውን ልዩነት ስለማይገነዘቡ አንድ ቀን በአጋጣሚ ስልጣን በሚጨብጡበት ጊዜ ተዓምር የሚሰሩ ይመስላቸዋል። ሀቁ ግን የፈለገው ኃይል ስልጣንን ይጨብጥ ራሱን በፍልስፍና ካላነጸ በስተቀር የዓለም ኮሙኒቲው፣ ወይም የዓለም የገንዘብ ድርጅትና የዓለም ባንክ የሚያቀርቡለትን የኒዎ-ሊበራል የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተግባራዊ በማድረግ አገሩን የባሰ ያዝረከርካል፣ ህዝቡንም የባሰውኑ ደሃ ያደርጋል።
በዚህ ምክንያት የተነሳ በብዙ የአፍሪካ አገሮች፣ አገራችንም ጨምሮ የሃማኖትና የብሄረሰብ ግጭቶች አሉ። ለእንደነዚህ ዐይነቱ ህብረተሰብአዊ አለመረጋጋት ዋናው ችግር በመሰረቱ ፖለቲካዊ አወቃቀሩ በፍልስፍና ላይ ባለመመስረቱና ስልጣንን የጨበጡ ኃይሎች የፖለቲካን ትርጉም በደንብ ስለማይረዱ ነው። እንደኛ ባለው አገር ደግሞ ፖለቲካ ወደ ተንኮል፣ ወደ ሽወዳ፣ ወደ መከፋፈልና መለያየት በመለወጥ ወይም በመተርጎም ህብረተሰቡ በዘለዓለማዊ ውዝግብ ውስጥ እንዲኖር ይደረጋል። ሃሳቡ በአየር ላይ በመንጠልጠል የሚሰራውን ስለማያውቅ በአንዳንድ በዞረባቸው ኃይሎች በመቀስቀስ በሌላው በሱ መሰል ወንድሙ ወይም እህቱ ላይ እንዲነሳ ይደረጋል። የአገራችንን የ27 ዐመት የወያኔን ፖለቲካ ስንመለከት በዚህ ዐይነቱ የተንኮልና የሽወዳ እንዲሁም የከፋፍለህ ግዛ „ፍልስፍና“ ላይ የተመረኮዘ ነበር። ይህንን ያደርግ የነበረው ለዝንተ-ዓለም አገራችንን ለመግዛትና ህዝባችንን አደንቁሮ ለማስቀረት በማሰብ ብቻ ነበር። በተለይም ህዝባችን ርስበርሱ እንዲጨራረስ ያላደረገውና ያልሸረበው ሴራ አልነበረም። ለዚህ እርኩስ ተግባሩ ደግሞ የእንግሊዝ የስለላ ድርጅት፣ ሞሳድ፣ የጀርመን የስለላ ደርጅትና ሚሺነሪዎች ፣ እንዲሁም በእርዳታ ስም የሚንቀሳቀሱ ኃይሎች በአገራችን ምድር የሶርያ ዐይነት ሁኔታ እንዲፈጠር የማያደርጉት እርክሱ ተግባር የለም። በሲአይ ኤና በሌሎች የስለላ ድርጅቶች የስለጠኑ ኢትዮጵያኖችም የዚህ ዐይነቱ እርኩስ ስራ ተባባሪዎች ናቸው። ከዚህ ስንነሳ ወያኔ ወይም ትግሬዎችና ኤርትራውያን ብቻ ሳይሆኑ ከዚህ ወይም ከዚያኛው ብሄረሰብ የተውጣጡና ለሆዳቸው ያደሩ ኢትዮጵያውያን በአገራችን ምድር የእርስ በእርስ መተላለቅ እንዲመጣ የማያደርጉት እርኩስ ስራ የለም። የምንለምናቸው ነገር ቢኖር ከእንደዚህ ዐይነቱ አገርን ከሚያጠፋና ህዝብን ከሚያስጨርስ እርኩስ ተግባር ተቆጠቡ ብቻ ነው የምንላቸው። እባካቸሁ ልብ ግዙ፣ ራሳችሁንም ጠይቁ ብለን ነው የምንማፀናቸው። በታሪክና በህዝብ ላይ ወንጀል አትፈጽሙ እያልን ነው ከእግራቸው ስር ወድቀን የምንለምናቸው።
የፖለቲካ ፓርቲ ነን ወደሚሉት ጋ ስንመጣ የምናየው ችግር አገርቤትም ሆነ እስከቅርብ ጊዜ ድረስ በውጭ አገር እንቀሳቀሳለን እንቀሳቀሳለን ይሉ የነበሩትን „ድርጅቶች“ ጨምሮ አንዳች ዐይነት የፖለቲካ ፍልስፍና የላቸውም። ለምን ዐይነትስ ህብረተሰብና እንዴትስ ጠንካራ ኢትዮጵያን እንደሚገነቡ እስካሁን ድረስ የነገሩን ነገር የለም። በጽሁፍም ደረጃ በደረጃ እየተነተኑ አላስረዱንም። ሁሉም ስለምርጫና ውድድር፣ ስለመደብለ ፓርቲ መኖር፣ አሁን ደግሞ ስለ ሽግግር መንግስትና ስለሽግግረ-ዲሞክራሲና፣ ከዚያም በላይ ስለሊበራል ዲሞክራሲ አስፈላጊነት ነው የሚያወሩት እንጂ እንዴት አድርገው የአገራችንን የተወሳሰቡ ችግሮች እንፈታለን ብለው አይደለም። በተለይም አብዛኛዎች ስለሊበራል ዲሞክራሲ አስፈላጊነት ቢስማሙም ይህ ፅንሰ-ሃሳብ ምን ማለትና በዚህ አማካይነት እንዴት ተደርጎ ሰፋ ያለና የጠነከረ፣ እንዲሁም በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ሁለ-ገብ የሆነ ኢኮኖሚ እንደሚገነባና ህዝባችንም የዚህ ተጠቃሚ እንደሚሆን ሲያስተምሩን አይታዩም። በእኔ ዕምነት በተለያዩ ፓርቲዎች ወይም ድርጅቶች ነን በሚሉት ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የሃሳብ መዘበራረቅ ያለ ነው የሚመስለኝ። ስለ ኢኮኖሚ ዕድገትም ያላቸው ግንዛቤ ግልጽ አለመሆኑ ብቻ ሳይሆን፣ ኢኮኖሚ የሚባለውን ፅንሰ-ሃሳብ ከኢኮኖሚ ዕድገትና ከህብረተሰብ ግንባታ ለይተው ነው የሚያዩት። በመሆኑም በዚህ ላይ አንዳች ግንዛቤ እስከሌለ ድረስ ስለ ሽግግር መንግስት፣ ስለሽግግር ዲሞክራሲና ስለመሰረታዊ ለውጥ ማውራት በፍጹም አይቻልም ማለት ነው።
አንድ ድርጅትም ሆነ ግለሰብ አገራችን መሰረታዊ ለውጥ ያስፈልጋታል ሲል ለምን መሰረታዊ ለውጥ እንደሚያስፈልግ ማሳየት አለበት። እንደገባኝ ከሆነ የአብዛኛዎቻችን መሰረታዊ ለውጥ ፍላጎት ከፖለቲካ ስልጣን ተሻግሮ የሚሄድ አይደለም። የአብዛኛዎቹ ምኞት እንዴት አድርገን ስልጣን ላይ እንወጣለን ብለው የሚታገሉ እንጂ በምን ዘዴና የፖለቲካ ስትራቴጂ አገራችንን አሁን ካለችበት ሁኔታ እናወጣታለን? በማለት አይደለም እዚህና እዚያ የሚንቀሳቀሱት።
ይህንን ትተን ወደ ተወሳሰበው የአገራችን ችግር ስንመጣ ግልጽ ያልሆኑ ነገሮች አሉ። አንደኛውንና አስቸጋሪውን ነገር ከላይ በመጠኑም ቢሆን ለመጠቆም ሞክሪያለሁ። ይኸውም በአንድ አገር ውስጥ የሚፈጠር የፖለቲካ ውዝግብና በሀብት መደለብ የግዴታ ከጭንቅላት ድህነት ጋር የተያያዘ ነው የሚል ነው። በሌላ ወገን ደግሞ ተጨባጭ ሁኔታዎችን የማንበብ ችግር አለ። አብዛኛዎች ክስተታዊ በሆነ ዕውቀት የተገነባን ስለሆነ በአንድ አገር ውስጥ የሚኖረውን ተጨባጭ ሁኔታን ለማንበብ ችግር አለብን። አንድን ተጨባኝ ሁኔታ ለማንበብ ደግሞ ይዘታዊ የሆነ ምርምርና(qualitative) በቁጥር የሚለካ ወይም ኢምፔሪካል የሚባል የምርምር ዘዴ አለ። አብዛኛውን ጊዜ ኢምፔሪካል ጥናት በትናንሽ ነገሮች ላይ ስለሚያተኩር አጠቃላይና ስር የሰደደን የአንድን ህብረተሰብ የተወሳሰበ ችግር እንድንመረምርና እንድንረዳ አያግዘንም። ስለሆነም ኢምፔሪካል ጥናት ወደ ተፈለገው መፍትሄና ህብረተሰብ ግንባታ ላይ እንድናተኩር የሚረዳን አይደለም።
ስለሆነም ይዘታዊ(qualitative) ጥናትና ምርምር የአንድን ህብረተሰብ ችግር ለመረዳት ይረዳናል። ከዚህ ስንነሳ በአገራችን ምድር የኢኮኖሚ ግኑኝነትና የፖለቲካ አወቃቀር ነፀብራቆች(manifestations)በግልጽ ይታያሉ። እነዚህም ድህነት፣ ረሃብ፣ የስራ-አጥነት፣ እጅግ ተጎሳቅሎ መኖር፣ የከተማዎች መዝረክረክ ወይም በስርዓት አለመገንባት፣ በአጠቃላይ ሲታይ አንድ ህዝብ ሊኖርባት የሚችልባትን አገር ጥበባዊ በሆነ መልክ ለመገንባት አለመቻል… ወዘተ. እነዚህ ሁሉ የተበላሸና ፍልስፍና አልባ ፖለቲካ ነፀብራቆች ናቸው። ፖለቲካዊ አወቃቀሩና የመንግስት መኪና፣ እንዲሁም አጠቃላዩ የትምህርት አሰጣጥ የተፈጥሮንና የህብረተሰብን ህግ በመጣስ የተመሰረቱ ስለሆነ፣ ችግርን ፈቺዎች ከመሆን ይልቅ ችግርን ፈጣሪዎችና እየተወሳሰቡ እንዲሄዱ የሚያደርጉ ናቸው።
ከአንድ ዓመት በፊት የዶ/ር አቢይን መመረጥ አስመልክቶ ባወጣሁት ጽሁፍ ላይ ለማሳየት እንደሞከርኩት ባለፉት 27 ዐመታት በአገራችን ምድር ውስጥ አዲስ ዐይነት የህብረተሰብ አወቃቀርና የምርት ግኑኝነት ተፈጥሯል። ይህም ማለት በአገራችን ምድር ከፖለቲካው አወቃቀር ባሻገር ስትራቴጂክ የሆኑ የምርትና የግልጋሎት መስኮችን የሚቆጣጠር የህብረተሰብ ክፍል ብቅ ብሏል። ይህ ዐይነቱ የምርት ግኑኝነት ደግሞ ከፖለቲካውና ከመንግስት መኪና ጋር የተቆላለፈ በመሆኑ ለአገሪቱ ዕድገት ከፍተኛ ማነቆ ሆኗል ማለት ይቻላል። በዚህ መልክ በፖለቲካው፣ በመንግስት መኪናና በኢኮኖሚው መሀከል መቆላለፍ እስካለ ድረስ በአገሪቱ ውስጥ ግልጽ የሆነ በስራ-ክፍፍል ላይ የተመረኮዘና አዳዲስ አምራች ኃይሎችን የሚያፈልቅ የህብረተሰብ ኃይል ማፍለቅ አይቻልም። ይህ አንደኛው ሲሆን፣ የ 27 ዐመቱን የወያኔን የኢኮኖሚ ፖሊሲ ለተመለከተ ለትናንሽና ለማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎች እንደ አሸን መፍለቅ የሚያመች አልነበረም; አይደለምም። በተከተለው በኒዎ-ሊበራልዝም ላይ በተመረኮዘ የሞኔተሪ ፖሊሲ አማካይነት አብዛኛውን ነጋዴና አምራች ኃይል በአገልግሎት መስክ ላይ እንዲሰማራ ነው ያደረገው። እንደሚታወቀው ደግሞ ይህ ዐይነቱ በአንድ የኢኮኖሚ መስክ ላይ ያዘነበለ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ሰፋ ያለ ሀብት ሊፈጥር የማይችል በመሆኑ አብዛኛው ህዝብ በስራ-አጥነት ይሰቃያል። ከዚህም ባሻገር የጥቁር ገበያ መስፋፋት፣ እዚህና እዚያ ተዝረክርከው የሚገኙ የችርቻሮ ንግዶች፣ በግልጽ ያልተደራጀ የአመአራረት ስልትና አገልግሎት(Informal Sector) እነዚህ ነገሮች ግልጽ ለሆነ ስራ-ክፍፍልና በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ ለተመሰረተ ሰፋ ላለ የኢኮኖሚ ዕድገት እንቅፋቶች ናቸው። ከዚህም ባሻገር አገራችን የቆሻሻ ዕቃዎች(Second Hand Goods) መጣያ በመሆኗ ይህ በራሱ ለጠራና ግልጽ ለሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ከፍተኛ እንቅፋት ነው ማለት ይቻላል።\
ወደ እርሻው መስክ ስንመጣ ደግሞ መሬትን „ለውጭ ከበርቴዎች“ በማከራየት አበባ እንዲተከል ማድረግ፣ ለውጭ ገበያ በሚውሉ ሰብሎች ላይ መሰማራትና የሸንኮራ አደጋን መትከልና ማስፋፋት በከፍተኛ ደረጃ የገጠሩ መሬት በስነ-ስርዓት እንዳይታረስና የሀብት መሰረት እንዳይሆን ተደርጓል። አብዛኛው ገበሬ ከመሬቱ በመፈናቀል ወደ ተራ ሰራተኛነት ተቀይሯል። ስራ ለማግኘት የማይችለው ደግሞ ወደ ከተማዎች በመሰደድ በአልባሌ ስራዎች ላይ ተሰማርቷል። በአጠቃላይ ሲታይ ይህ ዐይነቱ የአንድን አገር ሀብት በስነስርዓት ለመጠቀም እንዳይቻል የህውሃት አገዛዝ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የፈጠረው አዲስ የኢኮኖሚ ግኑኝነት በራሱ ለጤናማ የኢኮኖሚ ዕድገት እንቅፋት ነው። ከዚህ ባሻገር አላሙዲና አንዳንድ የውጭ ኩባንያዎች የአገሪቱን ሀብት እንዲዘርፉ የተሰጣቸው የወርቅና የሌሎች ዕንቁ የሆኑ ጉድጓዶች አገሪቱን ከማራቆት ባሻገር፣ አካባቢውን በመርዝ እየበከሉና የሚወለደውንም ህፃን አካለ ስንኩል እንዲሆን እያደረጉ ናቸው። እነዚህንና እጅግ የረቀቁና በግልጽ የማይታዩ የኢኮኖሚና የህብረተሰብ ግኑኝነቶችን መመርመርና መፍትሄም መስጠት የምንችለው በፍልስፍናና በሶስዮሎጂ ላይ በቂ ግንዛቤ ሲኖረን ብቻ ነው። በፍልስፍና መነፅር ብቻ ነው የአገራችንን የተወሳሰበ ችግር በመረዳት ሳይንሳዊ መፍትሄ መስጠት የምንችለው። ከዚህ በመነሳት ለምንድነው ለፖለቲካዊ ለውጥ የምንታገለው ? በሚለው ላይ ላምራ።
እስከዛሬ ድረስ በፖለቲካ የህይወት ታሪኬ ውስጥ ግልጽ ያልሆነልኝ ነገር ለምን በብዙ መቶ ሺህ የሚቆጠር ህዝብ ህይወቱን እንዳጣ ነው? ከጦርነት ትግል በስተቀር ሌሎች አማራጭ የትግል ዘዴዎች የሉም ወይ ? እነዚህና ሌሎች ከአመጽ ጋር የተያያዙ ትግል የሚባሉ ፈሊጦች በአማዛኝ ጎናቸው ወደ ተፈለገው ነፃነትና ዲሞክራሲያዊ ስርዓት እንዳላመሩ በአገራችንም ሆነ በሌሎች አገሮች በነፃነት ስም የተካሄዱት ጦርነቶች ሁሉ ያረጋግጣሉ።
በአገራችንም ሆነ በሌሎች አገሮች የፖለቲካ ትግል ታሪክ ውስጥ አንድም ጊዜ የየአገሬው ሰፊ ህዝብ ለጦርነት ምክንያት ሆኖ አያውቅም። ለዲሞክራሲና ለነፃነት እንታገላለን ብለው በከተማም ሆነ ወደ ጫካ ገብተው የጦር ትግል የሚያካሂዱ ኃይሎች በትንሹም ሆነ ወይም በከፍተኛ ደረጃ የተማሩ ሰዎች ናቸው። በየአገሩ ባሉ የነፃነትና የዲሞክራሲ ጥያቄ ያገባናል በሚሉ ኃይሎች አማካይነት አንድ ቦታ ላይ የተቀሰቀሰው ትግል እየተቀጣጠለ በመሄድ ወደ አጠቃላይ ጦርነት ያመራል። ጦርነቱ ክልላዊ ከመሆን አልፎ ወደ አገራዊነት በመሸጋገር ያለተመጣጠነ ኃይል ባላቸው በአንድ በኩል በመንግስት፣ በሌላ ወገን ደግሞ የነፃነትንና የዲሞክራሲን ጥያቄ አንግበው በሚነሱ ኃይሎች መሀከል ይሆናል። አብዛኛውን ጊዜ ይህ ዐይነቱ አንድ ቦታ ላይ የተቀሰቀሰ ጦርነት በመጀመሪያ እንደታለመውና እንደሚመኙት በአጭር ጊዜ ውስጥ የሚጠናቀቅ መሆኑ ቀርቶ ሰላሳና አርባ ዐመታት የሚፈጅ ይሆናል። በዚህ መልክ የሚካሄደው ጦርነት የራሱን የውስጠ-ኃይል(Dynamism) በማግኘት ከመንፈሳዊ ባህርይ በመላቀቅና በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ትግል መሆኑ ቀርቶ ሙሉ በሙሉ በጦርነትና በማሸነፍ ሎጂክ ስለሚሸፈን ከድል በኋላ ሊደረጉ ወይም ተግባራዊ የሚሆኑ ነገሮች ይረሳሉ። በዚህም ምክንያት የጦር ትግልን የጀመረ ነፃ አውጭ ነኝ የሚል ኃይል ራሱ በድል አድራጊነት ስልጣንን ሲጨብጥ ነፃነትንና ዲሞክራሲን አምጭ ወይም አራማጅ መሆኑ ቀርቶ ወደ በዝባዥነትና ወደ አገር አፍራሽነት ይለወጣል። በመጀመሪያ የታቀደው ለእኩልነት የሚደረገው ትግል አቅጣጫውን በመቀየር ወይም ወደጠባብነት በመለወጥ አዲስ ዐይነት ጭቆናን የሚያሰፍንና የስልጣኔን ናፍቆት የሚያረዝም ስርዓት ይፈጠራል ማለት ነው።
በላፉት ሰላሳና አርባ ዐመታት በተለያዩ አገሮች በተለይም በአፍሪካ ምድርና በአገራችንም ጭምር በነፃነት ስም የተካሄዱትን እልክ አስጨራሽ ጦርነቶችን ስንመለከት የመጨረሻ መጨረሻ ወደ ብርሃን ከማምራት ይልቅ ወደ ጨለማነት ሊያመሩ የቻሉት በመጀመሪያውኑ ሙሉ በሙሉ በጦርነት ሎጂክ ስለሚሸፈኑና በመሪዎችም ጭንቅላት ውስጥ ጦርነት ማካሄድና ማሸነፍ አስተሳሰብን ቆልፈው ስለሚይዙ ነው። በተወሳሰበ መልክና በእልክ የሚካሄድ የጦር ትግል የመጨረሻ መጨረሻ የሰውን አርቆ የማሰብ ኃይል ክፍል ስለሚይዘው፣ ሌሎች ከማሰብ ኃይል ጋር ተቆላለፈው የሚገኙ በተለያየ መልክ የሚገለጹ ስሜት ነገሮች በሙሉ ደብዛቸው እንዲጠፋ ይደረጋል። በዚህ መልክ በኃይል የፖለቲካ ስልጣንን የሚጨበጡ የተደራጁ ኃይሎች ከዕውነተኛው የነፃነትና የዲሞክራሲ መርህ በመራቅ የራሳቸውን አዲስ ዓለም ይፈጥራሉ። በተለይም የመንግስት የመጨቆኛ መሳሪያዎችን በማጠናከር በአንድ ሰሞን ለዲሞክራሲና ለነፃነት እንታገላለን ብለው የተነሱ ኃይሎች ጨቋኝና በዝባዥ ይሆናሉ። በራሳቸው ዓለምም ስለሚኖሩ ስርዓት ያለው ሁኔታ ከመፍጠር ይልቅ የማይሆን የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመከተልና ተግባራዊ በማድረግ ራሳቸው መልሰው ፀረ-እኩልነትን ያሰፍናሉ። ይህ ሁኔታ በራሱ ለሌላ የጦርነት ትግል የሚጋብዝ ይሆናል።
ይህ ዐይነቱ ችግር የሚመነጨው በመሰረቱ የፖለቲካ ዓላማን ከመጀመሪያው በደንብ ካለማውጠንጠን የተነሳና በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለውን የኃይል አሰላለፍና የሚኖረውን ተፅዕኖ በሚገባ ካለማጥናት ነው። ከመጀመሪያውኑ ፖለቲካ የሚለው ፅንሰ-ሃሳብ ውይይታዊ በሆነና በክርክር መልክ ጥያቄ በማንሳትና ለመመለስ በመሞከር የሚገለጽ መሆኑ ቀርቶ ስልጣን ከመጨበጥ ጋር የሚያያዝ ስለሚሆን አቅጣጫን በመሳት የተፈለገውን ዓለማ ለመምታት የማይቻልበት ሁኔታ ይፈጠራል። በመሰረቱ ፖለቲካ ከሌሎች ነገሮች ተለይቶ የሚታይ ነገር አይደለም። ፖለቲካ አንድ አገር የሚገለጽበት ሳይንሳዊ መሳሪያ እንደመሆኑ መጠን በአንድ የታሪክ ወቅት የሚኖርን ህዝብ ብቻ ሳይሆን የተከታታይ ትውልድንም ህይወት የሚያካትትና የሚወስን ነው። በአንድ የታሪክ ወቅት በሁለንታዊ መልክ በውይይትና በክርክር ላይ ተመስርቶ ግልጽ ባልሆነ መልክ የሚካሄድ ፖለቲካ የአንድን አገርና የአንድን ትውልድ ብቻ ሳይሆን የተከታታዩንም ትውልድ ህይወት አሉታዊ በሆነ መልክ የመቅረጽ ኃይል አለው። በሌላ በኩል ግን ከመጀመሪያውኑ የፖለቲካ ትርጉም ከዕውነተኛ የጭንቅላት ነፃነት ጋር ተያይዞ ሁለንታዊ በሆነ መልክ የሚገለጽ ወይም የሚተነተን ከሆነ የአንድንና የተከታታዩን ትውልድ አስተሳሰብ አዎንታዊ በሆነ መልክ ሊቀርጽ ይችላል።
ከዚህ ስንነሳ አንድ ድርጅት ወይም ኃይል የፖለቲካ ትግል አካሂዳለው ብሎ ሲነሳ ከመጀመሪያውኑ ግልጽ ማድረግ ያለበት ጉዳዮች አሉ። በመጀመሪያ ደረጃ ፖለቲካ ከኢኮኖሚ፣ ከማህበራዊ፣ ከህብረተሰብ፣ ከባህል፣ ከሳይንስና ከቴክኖሎጂ ዕድገት ጋር የተያያዘ በመሆኑ፣ እነዚህን ለአንድ አገር ግንባታ የሚያገለግሉ መሰረተ-ሃሳቦችን የማያካትት ፖለቲካ ከመጀመሪያውኑ ይከሽፋል። ስለሆነም ፖለቲካን መሰረተ-ሃሳብ አድርጎ ለመታገል የሚነሳ ግለሰብም ሆነ ድርጅት ከመጀመሪያውኑ ራሱ የነፃነትን ትርጉም የተረዳና ጭንቅላቱንም ከማንኛውም ዕድገትን ከሚቀናቀኑ ነገሮች ያፀዳ መሆን አለበት።
በፈላስፋዎች ምርምርና ዕምነት እንደማንኛውም ህይወት እንዳለውና ከታቸ ወደላይ እንደሚያድግ ፍጡር ነገር ጭንቅላትም ሙሉ በሙሉ ነፃነትን ለመቀዳጀት የተወሰኑ የክንውን ደረጃዎችን ማለፍ አለበት። እንደየአገሩ የማቴርያል ሁኔታ፣ ማለትም የምርት ኃይሎች ማደግ፣ ሰፋ ያለ ኢኮኖሚ በተቀናጀ መልክ መገኘትና የአንድ ሰው የቤተሰብ ሁኔታና ሌሎችም በረቀቀ መልክ የማይታዩና፣ የሚጨበጡና የሚታዩ ነገሮች የአንድን ሰው አስተሳሰብ ሊቀርጹ ይችላሉ። ለነፃነት ያለውንም ፍላጎት ይወስናሉ። ይህ ዐይነቱ ሁኔታ ግን ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍል አይመለከትም። በተለያየ ምክንያትና በቀላሉ ለመግለጽ በማይቻል ሁኔታ የተለያዩ ሰዎች በአንድ አካባቢ ቢወለዱምና ተመሳሳይ ሁኔታ ቢኖራቸውም የሁሉም አስተሳሰበ ተመሳሳይ ይሆናል ማለት አይደለም። አንዳንዱ ውስጣዊ የሆነ የነፃነት ፍልጎት ሲኖረው፣ ሌላው ደግሞ የነፃነትን ትርጉም ሊረዳ የማይችልበት ሁኔታ ይፈጠራል። ነገሮችን በሙሉ ጠባብ በሆነ መልክ ስለሚመለከትና ሁኔታዎችንም ከዚህ በመነሳት ስለሚተረጉም በአንድ አገር ውስጥ ጭቆና ቢኖርም ይህንን እንደተፈጥሮአዊ አድርጎ ይወስዳል። በዚህም መልክ የተወሰነ ራሱን የሚያስደስት የኑሮ ሁኔታ ካለው ይህንን ይጋሩኛል በማለት ለነፃነት የሚደረገውን ትግል ያፍናል። በሌላ ወገን ግን ኢምፔሪካል በሆነ መልክ እንደተረጋገጠውና፣ የፈላስፋዎችን፣ የሳይንቲስቶችን፣ የድራማ ሰዎችንና የታላላቅ ሰዓሊዎችን የህይወት ታሪክ ገረፍ ገርፍ አድርጎ ላነበበ እነዚህን የመሳሰሉት ምሁራን ከልጅነታቸው ጀምረው ጭንቅላታቸው በትክክለኛ ዕውቀት እንዲኮተኮት በመደረጉ ለነፃነት ያላቸው ፍላጎት ከመንፈሳቸው ጋር የተያያዘ ነው ማለት ይቻላል። ስለሆነም በእንደነዚህ ዐይነቱ ግለሰቦች ዕምነት ማንኛውም የሰው ልጅ ዕውነተኛ ነፃነቱን እንዲቀዳጅና ስልጣኔንም ተግባራዊ እንዲያደርግ ከተፈለገ የግዴታ ልክ አንድ አትክልት ጥሩ ፍሬ በዐይነትም ሆነ በብዛት እንዲሰጥ በደንብ እንክብካቤ እንደሚያስፈልገው ሁሉ የሰው ልጅ ጭንቅላትም ከህፃንነቱ አንስቶ የግዴታ በትክክለኛ ዕውቀት መኮትኮት አለበት። ይህ ሲሆን ብቻ ፖለቲካ ሁለንታዊ የሆነ ባህርይ እንዳለውና ከብዙ ነገሮች ጋር የተያያዘ ለመሆኑ ግንዛቤ ውስጥ ይገባል። አንድን ህብረተሰብ በፀና መሰረት ላይ ለመገንባት ይቻላል። በመሆኑም ፖለቲካን አንግበን ለመታገል ስንነሳ ትግላችን ከስሜት የራቀ መሆን አለበት። የራሳችንንም ሆነ የህብረተሰብአችንን ሁኔታ በደንብ መመርመር አለብን። ይህ ሲሆን ብቻ ትግላችን የቀና ይሆናል። ከአጉል ሽኩቻ የፀዳ ይሆናል። ከመጀመሪያውኑ ኃላፊነትን ግንዛቤ ውስጥ ያስገባ ስለሚሆን ለስልጣን መስገብገብ ቦታ አይኖረውም ማለት ነው።
ዛሬ በአብዛኛዎች የላቲን አሜሪካ፣ የማዕከለኛው አሜሪካና አፍሪካም ጭምር ያለውን የፖለቲካ ትርምስና ህብረተሰብአዊ አለመግባባት ስንመለከት በቀጥታ ከውጭ ኃይሎች ተፅዕኖ ጋር የተያያዘ ነው። የፖለቲካ ስልጣንን የጨበጡና የኢኮኖሚ ፖሊሲ አውጭዎች በሙሉ አሜሪካን፣ ፈረንሳይና እንግሊዝ የተማሩ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን፣ ለዕድገት የማያመች ትምህርት በመቅሰማቸው በየአገሮች ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የፖለቲካ ውዝግብ ሊፈጠር ችሏል። እንደብራዚልና ሜክሲኮ በመሳሰሉት አገሮች ውስጥ ለከፍተኛ ትምህርት ተብሎ ሃርባርድና ሌሎች የኤሊቶች ዪኒቨርሲቲዎች የሚላኩ ተማሪዎች በሙሉ ከከፍተኛው የህብረተሰብ ክፍል የተውጣጡ ናቸው። ትምህርታቸውንም ጨርሰው ሲመጡ በቀጥታ ከፍተኛ ስልጣን ይሰጣቸዋል። በእነዚህ አገሮች ውስጥ ያለፉትን የሰላሰ ዐመታት የፖለቲካ ሁኔታ ጠጋ ብለን ስንመለከት ያለው ውዝግብና የፖለቲካ ውንብድና በዚህ ዐይነት የአሜሪካን ርዕዮተ-ዓለም በሰለጠኑ ኃይሎች የሚካሄድና ህዝብን ያስመረረ ነው። በተለይም የብራዚል ህዝብ በአገሩ ውስጥ ስንትና ስንት የተትረፈረፈ ሀብት እያለ ህዝቡ መኖር ስላልቻለ የቻለው ፖርቱጋል በቀኒሳ እየተሰደደ እየመጣ ነው። ከማዕከለኛው አሜሪካም እየተሰደደ ወደ ታላቁ አሜሪካ የሚገባው የፖለቲካው መስክ ከፍልስፍና ጋር ባለመያያዙና የገዢ መደቦችና ፖሊሲ አውጭዎች ኃላፊነትና ተጠያቂነት ስለማይሰማቸው ነው።
ወደ አገራችንም ስንመጣ አብዛኛው ፖለቲካኛ ባይና ፖሊሲ አውጭ በአሜሪካን ርዕዮተ-ዓለም የሰለጠነ በመሆኑ የሚያደላው ለራሱና ለአሜሪካ እንጂ አገሬን እንዴት አድርጌ አሳድጋለሁ ብሎ አይደለም የሚጨነቀው። ሰሞኑን በአንድ አገር ወዳድ ኢትዮጵያዊ በቀረበ ዘገባ መሰረት ሁለት ትውልዳቸው ኢትዮጵያዊ በሆኑ፣ በድሮዋ የኮሞዲቲ ልውውጥ ዳይሬክተር በነበረችው በዶ/ር ኤሌኒ ገብረ-መድህንና፣ ለኧርንስትና ያንግ(Ernst and Young) ለተባለ ኮንስተሊንግ ካምፓኒ ተቀጥሮ በሚሰራው በአቶ ዘመድኩን ንጋቱ አማካይነት የአገራችን ሀብት እንዴት እንደተቸበቸበና እንደሚቸበቸብ፣ የአገራችንም መሬት ወደ አበባ ተከላነት እንደተለወጠ ጥሩ ምሳሌ ነው። ዶ/ር ኤሌኒ በተለይም የቡና የልውውጥ ገበያ በማቋቋም የአገራችን ገበሬ በዚያው ቀጭጮ እንዲቀር አድርጋለች። እንደነዚህ ዐይነቱ በኒዎ-ሊበራል የገበያ ኢኮኖሚ ፍልስፍና የሰለጠኑና ሌሎችም የአገራችንን ሀብት በመዝረፍና በማዘረፍ በራሳቸው ዓለም ውስጥ በመኖር ከፍተኛ ወንጀል እየሰሩ ነው። በዚህ መልክ ሰልጥነው በመንግስት መኪናና በባንክ ውስጥ የተሰገሰጉትና እንደ አማካሪም ሆነው የሚሰሩ ሁሉ ዛሬ አገራችን ለወደቀችበት አሳፋሪ ሁኔታ ተጠያቂዎች ናቸው።
ከዚህ ስንነሳ በአገራችን ምድር ሁለ-ገብ የሆነና ጤናማ የኢኮኖሚና የህብረተሰብ ዕድገት እንዲመጣ ከፈለግን በመንግስት መኪናና ወደፊት በሚቋቋሙት ኢንስቲቱሽኖች ውስጥ ተቀጥረው የሚሰሩትንና በባንክ ውስጥ እንዲገቡ የሚደረጉ ሁሉ ከፍተኛ የሆነ የሳይኮሎጂ ምርምር እንዲደረግባቸው ያስፈልጋል። ይህ ብቻ ሳይሆን ማንኛውም የውጭ ዜግነት ያለው ኢትዮጵያዊ ወደ ስልጣን አካባቢ ከመምጣቱ በፊት የህይወት ታሪኩ መጠናት አለበት። ካለበለዚያ እንደ ዩክሬይን፣ ብራዚልና አርጀንቲና እንዲሁም እንደተቀሩት የአፍሪካና የላቲን አሜሪካ አገሮች በዘለዓለማዊ ውዝግብና ድህነት ውስጥ እንድንኖር ነው የሚደረገው። ስለዚህም በፍልስፍና መነፅር ሁሉንም ማጥናትና መመርመር ግዴታዊ የአገር ዜግነት ነው። መልካም ግንዛቤ!!
ከም’ቲ ኣብ 2ይ ክፋል ዝገለጽክዎ ናብ’ቲ ስኑድ መዛግብቲ ባዕሉ ንኽዛረብ ኣቐዲመ ገለ ክብል ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ነዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽካየድ ዘአንገደቶ ዋዕላ ቅድሚ ምወላ ምክያዳ ካብ 1991 ዝሓለፈቶ ናይ በይና ናይ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ምቁጽጻር ሹኩ-ሹኳ መድርኽ ነይሩ ኢዩ
ቀዳማይ ክፋል – ውዮ ድኣ ኣነዋሪ ክፋል ታሪኽ ሃገር ብጽሑፍ ሰፊሩ: ኣብ መዝገብ ታሪኽ ካብ ምጉሓፉ ሓሊፍካ: ኣብ መዓልታዊ ዕላላትን መደረታትን ንኽተልዕሎ ዘየነይትን ዘየሕብንን ስለዝኾነ፣ ተሰኒዱ ዝተርፍ ኮይኑ እምበር: ከምኡ እንተዘይኸውን ነይሩስ፣ እዚ ሕጂ ብፐሎቲካውያን መራሕቲ ሃገርናን ብገለ ሃይማኖታውያን መራሕቲ ኦርተዶክሳዊት ቤተክርስትያንን ዝግበር ዘሎ ናይ ትሕተ ሃገራውነት ተግባራት: ደግሲ ናይቲ ብ1940ታት ዝተፈጸመ ገስረጥ ታሪኽ ምዃኑ ንማንም ዜጋ ጐሊሑ መተራእዮ ነይሩ::
ንጉሆ ሓደ ጥሪ 2010 ክልተ ተቓወምቲ ጉጅለታት ኤርትራ፡ ኣብ ከባቢ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ክልተ መዓስከራት ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ መጥቃዕቲ ብምፍጻም፡ 25 ኣባላት ሰራዊት ቀቲሎም፡ 38 ከምዘቝሰሉ ኒው ዮርክ ታይምስ፡ ንዜናዊ ጸብጻብ ሮይተርስ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ጸገምን ኣደራዕን እንታይ ይመስልን ከመይ ጌሩ ክፍታሕ ይኽእልን ብዙሓት ተባዓት ዜጋታት ብድርሰታዊ ክእለቶም ብደርፎም ብግጥሞም ኮታስ ብኽገልጽሉ ዝኽእሉ ኣጋባብ ጌሮም ናብ ዘይፈለጠን ዘይተረድኤን ከረድኡን ሓሳባቶም ከሰጋግሩን ፈቲኖም፡፡ ንስምዓዮም ኣይንስምዓዮም ኣይኮነን እቲ ሕቶ፡፡ እቲ ሕቶ እቶም ዝኽእሉ ዜጋታትሲ ሓላፍነቶም ይገብሩ ኣለው፡፡
እግዚአብሔር አምላክ ሰዎችን በአምሳሉ መፍጠሩ እርሱን በመዋዕለ ዘመናቸው እንዲፈልጉት፣ እንዲያውቁትና እንዲወዱት ለማድረግ ነው፡፡ እርሱም ስለሚወዳቸው እነርሱን ይፈልጋቸዋል፤ ሁልጊዜም ወደ እርሱ እንዲመጡ ይጠራቸዋል፡፡ ‹‹በጎቹም ቃሉን ይሰሙታል፤ እርሱም በጎቹን በየስማቸው ይጠራቸዋል፤ አውጥቶም ያሰማራቸዋል›› እንዲል፡፡ (ዮሐ.፲፥፫)
በእግዚአብሔር መንገድ ስንጓዝም ሁሉም ነገር በምክንያት እንደሆነ በማመንና በመረዳት በየትኛውም ጊዜ ቸል ከማለት መጠንቀቅ ያስፈልጋል፡፡ ሀልዎተ እግዚአብሔር ፈጣሪያችንን እንድናውቅ የሚረዳን በመሆኑ ስለ ባሕርዩ ማወቅና አለብን፡፡ አለበለዚያ ግን ከሕይወት እና ከእውነተኛው መንገድ እንወጣለን፡፡ እግዚአብሔር የጊዜን ስጦታ ለሰዎች በሙሉ የሰጠን እንድንጸልይ፣ እንድንጾም እንዲሁም በጎ ምግባር እንድንፈጽም ነው፡፡ እነዚህን ሠናይ ተግባራት ከመፈጸም ቸል ካልን ከአምላካችን እግዚአብሔር ከመራቃችን በተጨማሪም በመጥፊያው ጎዳና የመጓዛችን ምልክት ነው፡፡
ሰው በተፈጥሮው ደስታን ለማግኘት ይጥራል፤ ያንንም በየትኛው መንገድ ሊያገኝ እንደሚችል ያምናል፡፡ ሆኖም ግን ደስታ የሚገኘው ከእግዚአብሔር ዘንድ ብቻ ነው፡፡ ሊቀ ጉባኤ አባ አበራ በቀለ በመጽሐፋቸው ስለዚህ ሲያስረዱ እንዲህ ብለዋል፤ ‹‹ሰው እውነትና ደስታውን ሊያገኝ የሚችለው ወደ እግዚአብሔር በመድረስ ነው፡፡ ያን ጊዜ ሰው ለሕይወቱ የሚያስፈልገው ሁሉ እንደሚሟላለት ያምናል፡፡ ስለሆነም በሙሉ ልቡናውና ሕሊናው እርሱ የሚገኝበትን መንገድ ይመራመራል፡፡›› (የትምህርተ ሃይማኖት መቅድም)
ከአምላካችን ጋር ለመኖር ክርስቲያናዊ ምግባርን መፈጸም ይጠበቅብናል፤ ሆኖም ግድ የለሽ ሆነን ወይንም ለመንፈሳዊ ፍላጎት ካለመነሣሣት የተነሣ ለጥፋትና ኃጢአት ተጋላጭ ስለምንሆን በችግርና መከራ ጊዜም ሆነ ፈተና ሲበዛብን መቋቋም እና ማለፍ አይቻለንም፡፡ ከዚያም ባሻገር እኩይ ተግባራትን በመልመድ፣ በትዕቢትና በትምክህተኝነት በመጠመድ ሙሉ ለሙሉ ሃይማኖታችንን ትተን ለባዕድ መገዛት እንጀምራለን፡፡
ስለዚህም ‹‹ሰው የግል ነፃነቱን በትክክል በአግባቡ ባለመጠቀሙ የተነሣና በሌሎችም ችግሮችና ተጽእኖ ምክንያት እግዚአብሔርን ከመፈለግ ሊቆጠብ ይችላል፤ ከቸልተኝነቱና ከግዴለሽነቱ ብዛት የተነሣ ፈጣሪውን ወደ መርሳት ይደርሳል፡፡ እንዲያውም ፈጽሞ አምላኩን የዘነጋበትና የተወበት ጊዜም እንዳለ ታሪክ ይመሰክራል፡፡ ዛሬም በትውልዳችን በሰፊው የምናየው ሐቅ ነው›› ሲሉ ሊቀ ጉባኤ አባ አበራ አስረድተዋል፡፡
ሐዋርያው ጳውሎስ ወደ ቆሮንቶስ ሰዎች በላከው መልእክቱ ‹‹ነገር ግን ሁሉን በአግባቡና በሥርዓት አድርጉ›› በማለት ሁሉም በሥርዓት ይሆን ዘንድ እንደሚገባ አሳስቧል፡፡ በቤተ ክርስቲያን የሚፈጸሙ አገልግሎቶች በሙሉ ወጥና አንድ ዓይነት በሆነ መልኩ እንዲፈጸሙ ሥርዓት ያስፈልጋቸዋል፡፡ ይህም ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን የሃይማኖት መገለጫ ነው፡፡ ጾም፣ ጸሎት፣ ቅዳሴ፣ ስግደት፣ ጥምቀት፣ ቁርባን፣ እና ሌሎች ክርስቲያዊ ምግባሮች በማመን ብቻ የሚያበቁ ሳይሆኑ የአፈጻጸምና አተገባበር መንገድ (ሥርዓት) ያስፈልጋቸዋል፡፡ የእነዚህ ሁሉ ዝርዝር አፈጻጸም በሥርዓት ውስጥ ይካተታል፡፡ በተጨማሪም የአፈጻጸሙ ሥርዓት ያለንን መሠረተ እምነት የምንገልጽበትና የምናንጸባርቅበት ነው፡፡ (፩ቆሮ. ፲፬፥፵)
ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን በመሠረተ እምነት (ዶግማ) የምናምንባቸውን በተግባር የምንገልጽበትና ገቢራዊ የምናደርግበት መንገድ ስለሆነ ሥርዓቱ ሲሠራና ሲፈጸም ሃይማኖታዊ አንድምታና ነጸብራቅ ይኖረዋል፡፡ ስለዚህም የሕይወታችን አካል መሆናቸውን ተረድተን ያለቸልታ ዘወትር ልንተገብራቸው ያስፈልጋል፡፡ (ደብረ ይባቤ ቅዱስ ያሬድ ውሉደ ያሬድ ሰንበት ትምህርት ቤት)
ለማንኛውም ነገር ግድ ማጣት የፍላጎት ማነስን ወይንም ጨርሶ ፍላጎት ማጣትን ያመለክታል፡፡ ሰዎች በክርስቲያናዊ ሕይወት ውስጥ ለመኖር እንዲሁም ክርስቲያናዊ ምግባርን ለመፈጸም ፍላጎት ካጡ ከእግዚአብሔር የራቁ መሆናቸውን ሊገነዘቡ ይገባል፡፡ ለመጸለይ ወይንም ለመጾም፣ በበዓላት ወይንም በሰንበታት እና ሰርክ ጉባኤያት ላይ ወደ ቤተ ክርስቲያን በመሄድ በጸሎት፣ በቅዳሴና በዝማሬ ለመሳተፍ ፍላጎት ሊኖራቸው ያስፈልጋል፡፡
እነዚህን ክርስቲያናዊ ምግባር በቸልታም ሆነ በግዴለሽነት መተግበር ካቆምን ወይንም አለማዘውተር ወደ ጥፋት ይመራልና እናስተውል! ሥራ ቢበዛብንም ሆነ ችግሮች ቢደራረቡብን እንኳን የእግዚአብሔርን ቃል ከመስማትና ከማንበብ ልንገታ አይገባም፡፡ ምክንያቱም ሥራችንን የሚባርክልንም ሆነ ችግራችንን የሚፈታልን አንድ እግዚአብሔር ብቻ ነውና፡፡ ከእርሱ ፈቃድ ውጪ የሆነ አንዳች ነገር የለምና ሁላችንም እርሱ የፈቀደውን ሕይወት ልንኖር ይገባል፡፡
ስለዚህም ሊቀ ጉባኤ አባ አበራ እንዳሉት ‹‹እንግዲህ ክርስቲያኖች ሁሉ የምሥጢረ ሥጋዌ ትምህርት ማለት የመዳን ጸጋ ትምህርት መሆኑን በእምነት ተቀብለው በክርስያናዊ ሕይወታቸው በተግባር መግለጽ ይኖርባቸዋል፡፡፡ አለበለዚያ ግን እንደ ንኡሰ ክርስቲያን ወይም ገና የክርስትናን ሃይማኖት ሙሉ በሙሉ እንዳልተቀበሉ ወገኖች ይቆጠራሉ፡፡ ስለዚህ በአለማወቅ ሆነ በቸልተኝነት ወይንም በሌላ ምክንያት የሩቅ ተመልካች የሆኑትን ምእመናን በትምህርተ ወንጌል ማቅረብ፣ እምነታቸውንም ማጽናትና እንደ እግዚአብሔር ልጆች ሰማያዊ አባታቸው በምሥጢረ ጥበቡ ያዘጋጀላቸውን ጸጋ በምስጋና እንዲቀበሉ ማስተማርና መምከር የሁላችንም ኃላፊነት ነው፡፡››
ደስ ይላል ምኞት አይከለከልም ላለፈው አሳልፈው የሰጡትን እንዳናስብ ማደንዘዢያ ይመስላል አምላክ ብቻ በውሀመጥለቅለቅ ምክንያት ሰው እንዳያልቅ ዘመዶቻችንን ይጠብቅ :!:
ኤያንዳንዱ ሆዳም ነጭ የዎርልድ ባንክ ሰራተኛ እና የእንግሊዝ ዜጋ ኢትዮጵያ ወስጥ በነጻነት መንቅሳቀስ እንደማይችል መታወቅ አለበት ጠላታችንን የሚረዳ ጠላታችን ንውና በማንኛወም መንገድ እንፋለማችው አለን በየመንገዱ መገደል አለባቸው ንጹሀኖችን ከውያኔ ጋር ተባብረው እንዳስገደሉ እና ማንጛውንም የነሱን ጠላትም መረዳት አለብን
Power ከፍተኛ ኃይል ፣ ጠንካራ ግፊት ፣ ትላልቅ ተርሚናሎችን ለመምታት እና ድርብ ቁርጥራጮችን ለመግጠም ፣ የመኪና ገመድ ሞገድ ተርሚናል ፣ ልዩ የግፊት ገመድ
ለጀመርነው የተሃድሶ ጉዞ ስለሚያስፈልጉን (ሊቀነሱ ስለማይገባ) 6) ጥፋቱ በቆይታ ብዙ ስርና ቅርንጫፍ ስላወጣ ወደዘር፣ ክልልና ፓርቲ ግጭት ሊያመራ ስለሚችል፡፡
ጥላቻን በማስወገድ ፍቅርን እንደቡልኮ እንልበስ – እንፈወስ። ትንሳዔ ስለፍቅር ፍቅርም ስለትንሳዔ ነው። የኢትዮጵያን ትንሳዔ በፍቅር፣ በፍትሕና በዴሞክራሲ ላይ እናንፅ !!ጥላቻን በማስወገድ ፍቅርን እንደቡልኮ እንልበስ – እንፈወስ። – አንዱ-ዓለም አራጌ
ኢትዮጵያውያን በአገዛዝ ቀንበር ሥር ነበርን፤ አሁንም በነበርንበት ቀጥለናል። በኢትዮጵያ የኅላዌ ዘመን ሁሉ አገዛዝተለይቶን አያውቅም።ለአለፉት 27 ዓመታት የተጫነብን የአገዛዝ ቀንበር ደግሞ ከመቼውም ጊዜ የተለየ ነው። የተለየ ብቻሳይሆን የከፋም ነው። የከፋ ያልኩት ዘርን መሠረት ያደረገ በመሆኑ ነው። ዘርን መሠረት ያደረገው አገዛዝ በደምና ስጋየተገመደውን የሕዝባችንን ቁርኝት ሳይቀር ለመበጠስ ትልቅ ተግዳሮት ጋርጦብን ነበር። ትዳሮች እንዲፈርሱ፣ ጉድኝቶችእንዲቀዘቅዙ፣ አለመተማመን በመሐከላችን እንዲነግሥ፣ በዘር ተቧድነን እንድንቆራቆዝ፣ ደም እንድንፋሰስ፣ አንዳችንስለሌላው ልንሞት ሲገባን ሌላውን ለመግደል ያደባንበት ሁኔታ ተከስቷል። ይህን የመሰለው ሁኔታ የአገራችንን መሠረትእስከማናጋት የሚደርስ ተግዳሮት ሆኖ ነበር።
ከሁሉም በላይ ለሰው ዘር ሁሉ ቤዛ ስለሆነው መድኃኒታችን እየሱስ ክርስቶስ በሚሰበክባቸው አብያተ ክርስትያናት ድረስዘልቆ በመግባት በዘር የመለያየት ሁኔታ መፈጠሩን በሐዘን እናስታውሳለን። በተለይ በውጭ አገራት በሚገኙ አብያተክርስትያናት ችግሩ ሥር የሰደደ መሆኑን እንገነዘባለን። የተለያዩ ብሔር ተወላጆች የራሳቸውን አብያተ ክርስትያናትለመፍጠር የሔዱበት መንገድ ቅስምን የሚሰብር ነው። ብንችል ፈጣሪያችንንም ለመክፈል የምንተጋ ይመስላል። ይህሁኔታ ምን ያህል ከሰብአዊነት ጎዳና እያፈነገጥን እንደሆነ ብሎም ምን ዓይነት የሞራል ድቀት ውስጥ እንደምንገኝያሳያል።
አሁን የልዩነቱ ማዕበል ፀጥ ሲል ይሰማኛል። የልዩነቱ አቧራ ሲሰክን ይታየኛል። ከፊታችን ወደእኛ በሚገሰግሱ ዓመታትከቆምንበት የመለያየት አዘቅት ወደ ሰማይ ጠቀስ የወንድማማችነት ተራራ ስንወጣ ይታየኛል።
ለዘመናት በአገራችን ላይ በደቀደቀው የአገዛዝ ጨለማ ላይ የብርሃን ፍንጣሬ ሲረጭ አያለሁ። ይህ የብርሃን ፍንጣሪለሁላችንም ወደሚያበራ የዴሞክራሲ ደማቅ ጀምበር እንዲለወጥ ከምኞት ባለፈ ሁላችንም ተቀዳሚ አጀንዳችን አድርገንእጅ ለእጅ ተያይዘን ልንታገል ይገባል። የዴሞክራሲና የፍትሕ ፀሐይ የወጣበት ምድር ሕዝቡን ፆም አያሳድርም። ምርቱንበልግሥና ይሰጣል። ቁራሽ ፍለጋ በአየር፣ በምድረ–በዳና በባሕር ከአገራችን የምንኮበልልበት ዘመን ላይመለስ ሲነጉድይታየኛል። ይህ እውነት ደምና ስጋ እንዲለብስ ሁላችንም የተተበተብንባቸውን የመለያየት ድሮች በጣጥሰን ለእውነተኛፍትሕና ዴሞክራሲ የፀና ሠላማዊ ትግል አበክረን ልናደርግ ይገባናል።
የክርስቶስ ትንሳዔ ዘመንን ከፍሏል። ሞትን በፍቅር ድል ነስቷል። ጥላቻን በፍቅር ገድሏል። ይህ የትንሳዔ በዓል በየግልሕይወታችን ለኢትዮጵያውያን ሁሉ የስኬትና የትንሳዔ ብሥራት እንዲሆንልን ከልብ እመኛለሁ። እንደአገር ከአገዛዝ፣ከችጋርና ከጥላቻ ጨለማ ወደ የዴሞክራሲ፣ የብልፅግናና የፍቅር ደማቅ ንጋት የምንሸጋገርበት ይሁንልን።
“በመገረፉ ቁስል ተፈወሳችሁ” እንደሚል የቆሰለው ልባችን ሊፈወስ ዘመን ደጃችን ላይ ቆሟል። አሁኑኑ የልባችንን በርናመስኮት ለፍቅር እንክፈት። ከፍ ብለው በሚታዩት የቤተ እምነቶቻችን ጉልላት ላይ የእውነት፣ የፍትሕ፣ የሠላም፣ የፍቅርናየወንድማማችነት አርማዎቻችን ከፍ ብለው ይውለብለቡ። የሃይማኖት መሪዎቻችን የሚሞተውን የሰው ልጅ ሳይሆንዘላለማዊውን ጌታ በመፍራት እንደዓላማ ሰንደቅ ከሩቅ የሚታዩ የእውነትና የፍቅር ተምሣሌቶች እንዲሆኑ እመኛለሁ።
የቀድሞው የኢትዮጵያ አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትሕ ፓርቲ (አንድነት) አመራር አባላት እንደታሰሩ ተዘገበ። ከታሳሪዎቹ መካከል የቀድሞው የአንድነት ፓርቲ የድርጅት ጉዳይ ምክትል ኃላፊ አቶ ዳንኤል ሽበሺ፣ አቶ አናንያ ሶሪ እንዲሁም ጋዜጠኛ ኤሊያስ ገብሩ ገርጂ እንደሚገኙ የአቶ አናኒያ ሶሪ ባለቤት ወይሮ ቤዛዊት ኃይለጊዮርጊስ በሥልክ ለዶይቸ ቬለ ተናግረዋል።
ኢጋድ፣ ንፕረዚደንት ደቡብ ሱዳንን ተቓዋሚኡን ናብ መኣዲ ዘተ ንምምላሶም ዘካየድዎ ጻዕርታት ክዕወት እኳ እንተዘይክኣለ፣ ጸጥታን እታ ሃገር ንምውሓስ ጻዕርታት ኢጋድ ገና ክቕጽል ምዃኑ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ኣብ ርክቦም የመልክቱ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ኣቶ ሃይለማርያም እዋናዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ኢትዮጵያ ዘይቀዋሚት ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ምህላዋ ይፍለጥ።
ሓንቲ ካብተን ሸሞንተ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ዝኾነት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ንኤርትራ ንምውንጃል ንኢጋድ ከም መሳርሒ ትጥቐመሉ ኣላ ክትብል ዝሓለፈ ወርሒ ምውቓሳ ይዝከር።
መራሕቲ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ኣብቲ ናይ ካምፓላ ርክቦም፣ ብዛዕባ’ቲ ንኢትዮጵያ ምስ ግብጺ ዘሰሓሕባ ዘሎ ጉዳይ ናይልን ተጠቓምነቱን’ውን ከምዝዘተዩ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኡጋንዳ ሓቢረን።
ጉዳዩ:- የኢትዮጵያን ኅልውና አደጋ ላይ የጣሉት ጠቅላይ ሚኒስቴር አብይ አህመድ ስልጣናቸዉን ይልቀቁ!! ———- ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም ————– ➢ ለኢፌድሪ ጠቅ… – EthioExplorer.com
ጉዳዩ:- የኢትዮጵያን ኅልውና አደጋ ላይ የጣሉት ጠቅላይ ሚኒስቴር አብይ አህመድ ስልጣናቸዉን ይልቀቁ!! ———- ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም ————– ➢ ለኢፌድሪ ጠቅ…
Previous Postጉዳዩ:- የኢትዮጵያን ኅልውና አደጋ ላይ የጣሉት ጠቅላይ ሚኒስቴር አብይ አህመድ ስልጣናቸዉን ይልቀቁ!! https://www.facebook.com/notes/4848162271925264
በመንግሥት እና በተቃዋሚ ሀይሎች መካከል የፖለቲካ ውይይት እንዲካሄድ ጥሪ ያቀረበችው የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱና ወንጀል ፈፅመዋል የተባሉ በህግ ፍትህ እንዲያገኙ ጠየቀች፡፡ የትብብር መብትን የሚነፍግ ገዢ ፓርቲንና መተባበር የማይፈልግ ተቃዋሚ ሃይልን ማቋቋም እንደሚያስፈልግ የቤተክርስቲያኗ ጳጳሳት ሰሞኑም ባወጡት መልእክት ጠቁመዋል።
ለፖለትካ ድርጅት ጥሪ ማቅረቡ ይሁን ደና የሰላምና የፋቅር አምላክ ጋር ብንጮህ ግን መልሱ ያማረና የተስተካከለ የማያልቅ ነውና ወደዛ ጥሪ እናድርግ ሰው ምንም አያመጣም እና ምንጮህበትን ማወቅ አለብን አንዳንድ አስተያየት የሰጡት ግን ( ጳጳስንና ካሀንን መናገር ጥሩ አይደለም ) ማን ማን ሆኖ ሰውን ይናገራል ይህ ግን ጥሩ አይደለምና እንጠንቀቅ ፈሪጅ አንድ አምላክ ብቻ ነውና !!! አሜን !
ምን ለማለት ነው የፈለግከው? የወያኔው "አባ" ጳውሎስ በአለቃ አያሌው ታምሩ ላይ ያደረሰውን ግፍ ሳታውቅ ቀርተህ ነው? ወይስ የገበያ ግርግር ለሌባ ያመቻል እንዲሉ በዚህ አጋጣሚ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤ/ክ ላይ የጀመርከውን ዘመቻ ለማገዝ?
ይህ አምድ የተከፈተው ህዝብ በአብላጫ ድምጽ የመረጠው ቅንጅት ካቀረበው የብሄራዊ እርቅና የጥምር መንግስት አጀንዳ ጋር የሚስማማ በአባ ብርሀነየሱስ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ሊቀጳጳስ ፊርማ የወጣውን መግለጫ በመደገፍ በካቶሊኮች ላይ የነበረው አሉታዊ አመለካከት እንዲነሳ ለማሳሳብ ያቀረብኩት እንጂ የተጋዳላይ ጳውሎስ ከሀዲነትማ በግጥሜም የተገለጸ ነው::
ሌላው ቀርቶ አጼ ሱስኒዮስን ያኮተለኩትና በክርስቲያን ኢትዮጵያዊያን መካከል ያኔ እልቂት ያመጡት ፖርቱጋሎች ዛሬ ክብርት አና ጎሜዝን በመሰለ የቁርጥ ቀን ፍትሀዊ አጋራችን የተነሳ በበጎ ልናስባቸው ይገባል::
ለማጠቃለልም ክርስትና የእርቅና የምህረት እምነት ሲሆን አጀንዳችን ወደብሄራዊ እርቅ እንዲያቀና የሚያስተራርቁ ብጹአን ናቸው የሚለው ቅዱስ ቃሉ የሚያዘን ሲሆን ቤተክርስቲያንም የምህረት ምሳሌ በመሆን የውግዘት ጽሁፏን ታንሳ ማለቴና የኢትዮጵያ ካቶሊኮችን ወቅታዊ በጎ ስራ ማድነቄ ሊያስወቅሰኝ ከቶ አይችልም::
የመለስ ዜናዊን አገዛዝ ለመጣል የቆመ ኢትዮጵያዊ ሁሉ ብሔራዊ እርቅን ይደግፋል:: ኢትዮጵያችንን ከመለስ ዜናዊ ቀንበር ነፃ ለማውጣት የሚደረገው ትግል ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያናችንንም ነፃ የሚያወጣ ነውና የእምነቱን ተከታዮች ይበልጥ ለትግል ያነሳሳናል:: ማንም እንደሚያውቀው ውጭ የሚገኙ አባቶች የእንቅስቃሴው ግንባር ቀደም ተሳታፊዎች ናቸው:: በአገር ውስጥም ቢሆን እንደ ሊቁ አባታችን አለቃ አያሌው ታምሩ ያሉ አባቶች የወያኔን አገዛዝ ከመጀመርያው አንስተው ኮንነዋል ሕዝቡም እንዳይቀበለው አስተምረዋል:: በቅርቡ እንኳን እነ ተፈራ ዋልዋ "የነፍጠኞች ምሽግ" ብለው ባደባባይ ሲያውገዟት እነ ጁነዲ ሳዶና አባ ዱላ ገመዳ ምእመናኗን ሲያስጨፈጨፉባት ቤተክርስትያኗን ሲያቃጠሉባት ትንፍሽ ያላለው "አባ" ጳውሎስና የሚቆጣጠረው "ቤተ ክህነት" በሊቁ አባታችን አለቃ አያሌው ታምሩ ላይ ከፍተኛ ግፍና በደል ከማድረስ ግን ወደኹዋላ አለማለቱ ወያኔው በቅድስት ቤትክርስትያናችን ላይ የጫናቸው መሆኑን ያረጋግጣል ::
ወደ ነጥባችን ለመመለስ ስለ ሊቁ አባታችን አለቃ አያሌው ታምሩ መጽሐፍ ከዚህ ቀደም በዋርካ general ላይ እንደአሁኑ ተገቢ ያልሆነ ዉረፋ ስንዝረህ መልስ እንደሰጠንህ ታስታውሳለህ:: አጋጣሚ ጠብቀህ በዚህ መድረክ ማንሳትህ ስላስገረመን ነው በድጋሚ መልስ የፃፍነው::
የምትለውን የአለቃ አያሌው መጽሐፍ ስሙን ሰምተህ ሳይሆን ገጾቹን አገላብጠህ አንብበህ የምታውቀው ከሆነ በየትኛው ገጽ ላይ ግዝት መፃፉን ጠቅሰህ አሳየንና የምትናገረውን እውነትነት አረጋግጥ:: ከሺህ አመታት በላይ የቆየ የዶክትሪንና የሥርዓተ አምልኮት ልዩነትን በ"እርቅ" ስም ተው የምትል ከሆነ ግን ፈጽሞ ሊሆን የማይቻል ነገር ነው:: በነገራችን ላይ አንተ የፕሮቴስታንት እምነት ተከታይ ሆነህ በኦርቶዶክስና ካቶሊክ መሀል በገላጋይነት ራስህን መሾምህም የሚያጠያይቅ ነው....
በአሁኑ ወቅት በባህርማዶ ስላሉት የእምነት አባቶች ኢትዮጵያዊ አጀንዳ የማደንቅና ፈለጋቸውንም የምከተል ስሆን የተከበሩ የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሊቅ አለቃ አያሌው ታምሩን የማከብር እንጂ አፌን የማጣብቅባቸው አይደለሁም ስለዚያ መጽሀፍም ሆነ ያኔ ስለተወገዙ ታላላቆቼ የምጮህው "ከመስዋእት ይልቅ ምህረትን እሻለሁ" የሚለውን የጌታ
ስለካቶሊክና ኦርቶዶክስ(ምእራብ ምስራቅ)አብያተክርስቲያናት እርቅ የምጸልይ በአንዲት ቅድስት ጥንታዊት የሀዋርያት ቤተክርስቲያን ትውፊት የማምን በመሆኔም ጉዳዩ ያገባኛል::
የተከበሩ የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሊቅ አለቃ አያሌው ታምሩን የማከብር እንጂ አፌን የማጣብቅባቸው አይደለሁም ስለዚያ መጽሀፍም ሆነ ያኔ ስለተወገዙ ታላላቆቼ የምጮህው
መጽሐፉን በሚመለከት ቀደም ሲል "የምትለውን የአለቃ አያሌው መጽሐፍ ስሙን ሰምተህ ሳይሆን ገጾቹን አገላብጠህ አንብበህ የምታውቀው ከሆነ በየትኛው ገጽ ላይ ግዝት መፃፉን ጠቅሰህ አሳየንና የምትናገረውን እውነትነት አረጋግጥ :: " ብለን ላቀረብንልህ ጥያቄ መልስ ከሌለህ ስለ መጽሐፉ ለማያውቁና ይህንን ሊያነብቡ ለሚችሉ የዋርካ ታዳሚዎች የሚከተለውን አቅርበናል
1. መጽሐፉ አባ አየለ ተክለ ሃይማኖት የተባለ ካቶሊካዊ የኢትዮጵያ ቤተክርስትያን ስለ ክርስቶስ ባህርያት አካላዊ ተዋህዶ የምታምነው ትምህርት በሚል ስም ሐምሌ 9 ቀን 1951 ላወጣው መጽሐፍ ሙሉ መልስ ሆኖ የተዘጋጀ ነው::
2. አባ አየለ በመጽሐፉ ሽፋን ላይ የኢትዮጵያን ካርታ ሰርቶ አንበሳው (በወቅቱ የኢትዮጵያ አርማ) የቫቲካንን ሰንደቅ ዓላማ እንደያዘ ስላሳየ በወቅቱ ሊቀ ጠበብት አያሌው ታምሩ የመልስ መጽሐፉን "መች ተለመደና ከተኩላ ዝምድና" ብለውታል:: ተኩላ የሮማውያን አርማ እንደነበር ያጤኗል::
3. ከሽፋኑና የመጀመርያው ገጽ አልፎ መጽሐፉን በጥሞና ያነበበ ደግሞ መጽሐፉ አንተ እንደምትለው"የግዘት" መጽሐፍ ሳይሆን በካቶሊክና ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነቶች መሀከል ያለውን ልዩነት አለቃ አያሌው ታምሩ መጽሐፍ ቅዱስን እና ታሪክን ተመርኩዘው በዝርዝርና በጥልቀት ያስተማሩበት ድንቅ ሥራ መሆኑን ሊመሰክር ይችላል!
እዚህ ላይ ትውፊት ያልከው በእንግሊዝኛው Holy Tradition የሚባለውን ከሆነ ብዙ "Sola Scriptura" ባይ ፕሮቴስታንቶች የሚቃወሙት በመሆኑ ገርሞናል ...ለማንኛውም የተነሳንበት ነጥብ በአባታችን በአለቃ አያሌው መጽሐፍ ላይ የሰነዘርከው አስተያየት ነውና ስለትውፊት ከፈለግህ በዋርካ general ላይ አዲስ ርእስ ክፈትና መወያየት እንችላለን::
እዚህ ላይ ትውፊት ያልከው በእንግሊዝኛው Holy Tradition የሚባለውን ከሆነ ብዙ "Sola Scriptura" ባይ ፕሮቴስታንቶች የሚቃወሙት በመሆኑ ገርሞናል ..
2. የጥንት ቤተክርስቲያን ትውፊት በቅዱሳን ሀዋርያትና የእምነት አባቶች የቆየውን ከመጽሀፍ ቅዱስ ጋር የሚስማማውን እንጂ በባህል ስም ከቅዱስ ቃሉ ጋር የሚጣረሰውን ፈጽሞ አያጠቃልልም ::
በተረፈ "መች ተለመደና ከተኩላ ዝምድናን" ካየሁት ስለቆየ ካቶሊኮችንም "ተኩላ" ብዬ ከቃሉ ውጭ የምፈርድበት ስለሌለኝ መጽሀፉንም ስለማልቀበለውና በእጄ ስለሌለኝ አንተው ቅኝት አድርግበትና በቅዱስ ቃሉ ይፈተሽ!
ለምን በጥልቀት በማታውቀው ጉዳይ ቤተክርስትያናችንን ለመውቀስ ትጣደፋለህ? መጽሐፉን ሳታውቀው እንዴት አልቀበለውም ትላለህ?ምኑን ነው የማትቀበለው? ለምን ነው የማትቀበለው? ችግርህ ስያሜው ከሆነ ከነምክንያቱ ነግረንሃል::
አርእስቱ ለምሳሌ "በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያንና በሮማ ካቶሊክ ቤትክርስትያን መሀከል የክርስቶስ ባህርያት ና አካላዊ ተዋህዶን በሚመለከት ያለ ልዩነት" ቢባል ኖሮ ትቀበለው ነበር?
ለወደፊቱ የኢትዮጵያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያንን ለመተቸት ከመነሳትህ በፊት ጭብጥህን ደግመህና ደጋግመህ መርምር...አስር ጊዜ ለካ አንድ ጊዜ ቁረጥ ነውና...
(በቬርኖን ስሚዝ) የዛሬው መልዕክቴ አዎንታዊ ነው፡፡ ወደ ስራ እንድንገባና የልዩ ሙያ ዕውቀት ባለቤት እንድንሆን ስለሚያስችሉን በፍቃደኝነት ስለሚደረግ ልውውጥና ገበያዎች ይመለከታል፡፡ የልዩ ሙያ ዕድገት መስፋፋት የሁሉ ሐብት ፈጠራ ምስጢርና ዘለቄታነት ያለው የሰው ልጅ መሻሻል ብቸኛ ምንጭ ነው፡፡ የሉላዊነትም (Globalization) ፅንሰ ሐሳብ ይኸው ነው፡፡
1）መጀመሪያ በሰጥቶ መቀበል (በሸጦ መግዛት) ላይ የተመሰረተ ግላዊና ማህበራዊ ልውውጥ በምናካሔድበት እንዲሁም በትናንሽ ቡድኖች ፣ በቤተሰቦችና በማህበረሰቦች ደረጃ የዓለምን ስርዓት በምንጋራበት ዘመን ላይ መኖራችን ነው::
“ውለታህን እከፍላለሁ፡፡” የሚለው ሐረግ በሁለንተናዊነት በበርካታ የሰው ልጅ ቋንቋዎች ውስጥ የሚገኝ ሲሆን ሰዎች ለተደረገላቸው በጎ ተግባር በፈቃደኝነት ምስጋናቸውን የሚያቀርቡበት ነው፡፡ ከጥንት ጊዜያት ጀምሮ የነበረው ግላዊ ልውውጥ የልዩ ልዩ ሙያዎችን ዕድገት (የአደን ሙያን ፣ የፍራፍሬ ለቀማን ፣ የአደን መሳሪያ ስሪትን … ወዘተ) ፈጥሮ ለኑሮ ደህንነትና ለምርታማነት መሻሻል መሰረት ሆነ፡፡ ይህ የሙያ ክፍፍል ሰዎች በመላው ዓለም እንዲሰደዱ (እንዲሰራጩ) አደረጋቸው፡፡ ይህ የሚያሳየው ገበያዎች እራሳቸው ከመፈጠራቸው ረዥም ዘመናት በፊት ሉላዊነት በልዩ ሙያ መዳበር ምክንያት የተፈጠረ መሆኑን ነው፡፡
2) ሁለተኛ የረዥም ርቀት ንግድ በማይተዋወቁ ሰዎች መካከል ተግባቦትንና የኅብረት ስራን ቀስ በቀስ እያጎለበተ በሚሔድ ፣ የግል ያልሆነ የገበያ ልውውጥ እየተካሔደ ባለበት ዓለም ውስጥ መኖራችን ነው::
አብዛኛውን ጊዜ ለሌሎች መልካም ነገሮችን የሚፈጥሩት ግላዊ የልውውጥ ድርጊቶቻችን ናቸው፡፡ በገበያ ስፍራ እያንዳንዳችን የግል ጥቅም ማግኘቱ ላይ ስለምናተኩር ይህ ሌሎች የመጥቀም ስሜት በውስጣችን አይኖርም፡፡