Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ዛሬ ዛሬ አያሌ ኢትዮጵያውያን ዓለም ዐቀፍ የሥራ መስኮችን እየተወዳደሩ በማሸነፍ በልዩ ልዩ ድርጅቶች እየተቀጠሩ ነው፡፡ ለዓለም ከተሰጠው ዕድል እየተቋደሱ ነው፡፡ አንድ ኢትዮጵያዊ ዓለም ዐቀፍ ሥራዎች ውስጥ ሲቀጠር እርሱ ብቻ አይደለም ተጠቃሚው፡፡ ሀገሪቱ ትጠማለች፡፡ ቤተሰቡ ይጠቀማል፤ ከዚህም በተጨማሪ ለሌሎችም ኢትዮጵያውያን መንገዱን ይከፍታል፡፡ እንደዚህ ስማችን እየጠፋ እና ፓስፖርታችን ከሕገ ወጥ የሰዎች ዝውውር ጋር እየተያያዘ በመጣ ቁጥር ግን ይህንን የኢትዮጵያውያን ዕድል እናበላሸዋለን፡፡
ይህ ዓይነቱ የሰዎች ዝውውር በሀገራቸው ስም እና ዕድገት ላይ የሚያመጣውን የወደፊቱን ተጽዕኖ የተገነዘቡ አንዳንድ የጎረቤቶቻችን ሕዝቦች በሕገ ወጥ ተግባራት ላይ ከተያዙ በመልክ ስለምንመሳሰል ብቻ «ኢትዮጵያውያን ነን» የሚሉበት አጋጣሚ አለ፡፡ ወንጀላቸውን ብናወግዝም ለሀገራቸው ስም እና ገጽታ ያላቸውን ጥንቃቄ ግን እናደንቃለን፡፡ ምክንያቱም ዛሬ የሰበሩትን ስም ነገ በምንም ኪሳራ ሊጠግኑት አይችሉም፡፡ እነርሱ ያልፍልናል ብለው ነው ይህንን ሁሉ ያደረጉት፤ ካለፈላቸው በኋላ የሀገራቸው ስም ጠፍቶ ከጠበቃቸው ምን ዋጋ አለው?
ስለ ሦስት ሺ ዓመት ነጻነት፤ ስለ አኩስም እና ላሊበላ ሥልጣኔ፣ ስለ ቅኝ አለመገዛት፣ ለአፍሪካውያን ነጻነት ስለ ከፈልነው መሥዋዕትነት፣ የራሳችን ፊደል እና ዜማ ያለን ስለ መሆኑ ብንጮኽ የማንሰማበት ጊዜ እየመጣ ነው፡፡ አንዳንድ ዓለም ዐቀፍ ሚዲያዎች ከተጠናወታቸው የኢትዮጵያን አሉታዊ ገጽታ ብቻ የማሳየት አባዜ ጋር የኛም የእናትን ማኅፀን የመውጋት ተግባር ሲደመርበት ነገሩን ከእሳት ወደ ረመጥ ያደርሰዋል፡፡
መንግሥትም በዚህ ጉዳይ ኃላፊነት አለበት፡፡ የዚህ ሁሉ ነገር ምክንያቱ ምንድን ነው? ይህንን ፍልሰት ለምን ማስቆም አልተቻለም? እነዚህ ሰው የሚያዘዋውሩ ሰዎች የት ነው ያሉት? ማን ነው የሚተባ በራቸው? ሰዎች በሕጋዊ መንገድ የመንግሥትን ትብብር አግኝተው የሚጓዙበት መንገድስ የለም? ሕንዶች፣ ቻይናዎች፣ ፊሊፒኖች እንዴት ነው የሚሠሩት? በጥብቅ መታየት ያለባቸው ጉዳዮች ናቸው፡፡ እነዚህን ችግሮች ሳንፈታ ገጽታችንን እንገነባለን ማለት «እያነቡ እስክስታ» ነው የሚሆነው፡፡
ዙንባቤ ሃራሬ እንዳለህ ነው የተረዳሁት እባክን ዳኒ ለመንጌ የከበረ ሰላምታ አቅርብልኝ። ምንም እንኳን ስለእርስዋ አሁን የምሰማው ጥሩ ነገር ባይሆንም አሁን ለአገሬ ያለኝም የፍቅር
እርሾ እርስዎ በልቤ ያስቀመጡት ይመስለኛል። ሀለወተ እግዚአብሔርን የሚክድ ዕርዮተ አለም መምራትዎ አመራርዎትን በጥሩ እንዳልመለከትዎት ቢያደረገኝም። ለኢትዮጵያ ለቀደምት ታሪክ ያሎትን ፍቅር አደንቃለሁ። ሰላምን ሁሉ እመኝሎታለሁ ለወ/ሮ ውባንቺና
ለልጆቻቸው ለልጅ ል ጆቻቸው የከበረ ሰላምታ እንዲያቀርቡልኝ ንገርልኝ። ቢቻልህ ቃለ መጠይቅ ብታደርግላቸው ዳኒ ደስ ይለኛል። የሞተውን የአገረና የወገን ፍቅር ትንሣኤ ሊዘሩበት
ሰላም ለዳኒና ለእድምተኞቹ በሙሉ እኔ የማን ያዘዋልን ሃሳብ እጋራለሁ መንጌ ለሰሩት ስህተትም ይሁን ላጠፉት ጥፋት ተጸጽተው ሊሆን ይችላል ንስሃ ገብተውም ሊሆን ይችላል አረረም መረረም ስለሃገር ፍቅር ስለኢትዮጵያ አንድነትና ዳር ድንበር መከበር ያሁኑ ትውልድ ከመንጌ የሚማረው ብዙ ነገሮች አሉ የመንጌ ደካማም ሆነ ጠንካራ ጎን ጥፋትም ሆነ ልማት ብዙ ትምህርት ሊሰጥ ይችላል ከሁሉም በላይ ለመንጌም ሆነ ለበታች ሹማምንቶቻቸው የይቅርታ ልባችንን ልንከፍትላቸው ይገባል ይቅር ለእግዚአብሔር ልንባባል ያስፈልጋል የመበቃቀል እና የመወጋገዝ ታሪካችን ተለውጦ ይቅር የመንባባልበትን የመንፈሳዊና የታሪክ ጉዞ መጀመር አለብን በበኩሌ በኔና በቤተሰቦቼ በሃገሬም ላይ ለተደረጉብን ሁሉ ይቅር ለእግዚአብሔር ብያለሁ እግዚአብሔር የኢትዮጵያን ትንሳዔ እንዲያሳየን ይቅር እንባባል ዳኒ የታሪክ ተመራማሪ እንደመሆን መጠን እድሉን ካገኘህ ከመንጌም ሆነ ከቤተሰቡ በጣም ብዙ የታሪክ አሻራዎችን ማግኘት ትችላለህ ቸር ይግጠመን ለመንጌና ለቤተሰቡ የከበረ ሰላምታ አቅርብልኝ
አንዳንድ የጎረቤቶቻችን ሕዝቦች በሕገ ወጥ ተግባራት ላይ ከተያዙ በመልክ ስለምንመሳሰል ብቻ «ኢትዮጵያውያን ነን» የሚሉበት አጋጣሚ አለ፡ወንጀላቸውን ብናወግዝም ለሀገራቸው ስም እና ገጽታ ያላቸውን ጥንቃቄ ግን እናደንቃለን፡፡
መንግሥትም በዚህ ጉዳይ ኃላፊነት አለበት፡፡ የዚህ ሁሉ ነገር ምክንያቱ ምንድን ነው? ይህንን ፍልሰት ለምን ማስቆም አልተቻለም? እነዚህ ሰው የሚያዘዋውሩ ሰዎች የት ነው ያሉት? ማን ነው የሚተባ በራቸው?
የሰሜን ሱዳን ሰው ወደካናዳ ከመምጣቱ በፊት በአዲስ አበባ ለተውሰነ አመታት ኖሮ ነበር። እርሱ ለቀበሌ የተሰወሰኑ መቶ ብር ሰጥቶ የአዲስ አበባ የነዋሪነት መታወቂያ ካወጣ በዋላ ከኢምግሬሽን ደግሞ የአገራችን ፓስፖርት እንዳወጣ ፤ ከክልል የምክርቤት አባላት መኪና በመጠቀም ወርቅ እንዴት ወደአዲስ አበባ እያመጣ ይነግድ እንደነበር ከጥቂት አመታት በፊት አጫወቶኛል። እርሱ አረቢኛ ከመናገሩ በስተቀር በመልኩ ከመሃል አገር ሰው በምንም አይለይም። እስቲ እናስተውል በግቦ ፓስፖርት ያገኘው ሰው አሸባሪ ቢወንና ከነፓስፖርቱ በምእራቡ አለም ቢያዝ፤ ለህዝባችን አሳፋሪ አስፋሪ አይደለም ትላላቹ።
መቼም ብዙ ጊዜ የሆድ የሆዴን ስለምትጽፍ እስኪ ደግሞ አንዲት ወዳጄ ያካፈለችኝን እኔም ላካፍልህ። ይህቺ ልጅ ካገሯ ከወጣች አስር አመት በሁዋላ ወደ ኢትዮጵያ ለእረፍት ልትሄድ አንዲት ነጭ አሜሪካዊት የስራ ሃላፊዋን ስታናግራት ከመግባባታቸውና ለኢትዮጵያ ካላት የተሳሳተ አመለካከት አንጻር አልቅሳ በራብ እንዳትሞት እንዳትሄድ ማከላከሏን ስትነግረኝ በጣም ከሚያሳዝናት ገጠመኞች አንዱ መሆኑን በመግለጽ ነበር።የተለያዩ አለማት በተለያየ መልኩ ለሀገራችን ያለቸውና የሚኖራቸው አመለካከት ተጽእኖው አለምአቀፋዊ መሆኑን ከመንግስት እስከ ህዝብ ማስተዋሉ ጠቃሚ ነው። በዚህ በምኖርበት በአሜሪካ ቆይታዬ ያስተዋልኩት አንድ ነገር ቢኖር ስለሀገር ልዕልና/የበላይነት/ የሚጨነቅ ህዝብና መንግስት ማየቴን ነው። የኛን ዘመን ዘርፈ ብዙ ችግሮች ፈተን ለልጆቻችን ምን አይነት አገርና የአገር ፍቅር እንደምናስረክብ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ነው። ይህን ሀሳቤን እኔም በስደት አገር ላይ መጻፌን አልረሳሁትም አይዟችሁ። መቼ ይሆን እንደሌሎች ሀገሮች ህዝቦች የሀገራችን ችግር ኢኮኖሚያዊ ሳይሆን ፖለቲካዊ የሚሆነው? ብቻ ብዙ ማለቱ ሳይሆን ብዙ መስራቱ ብዙ ይጠቅመናል?
የኦሮሞ ብሔርተኞችን ያህል የሲዳማን የክልልነት ጥያቄ በኃይል ጭምር ለማስመለስ የደገፈና መድረክ የፈጠረ አካል ያለ አይመስለኝም። የኦሮሞ ብሐርተኞች «የሐረሪ ክልል ይፍረስ፣ ሐረር የኦሮሞ ነች» እያሉ የሲዳማ ክልል ግን እንዲፈጠር ለሲዳማ ክልልነት ጥያቄ የሰጡትን ያላሰለሰ ድጋፍ ዓላማ በሚመለከት የተለያዩ ሰዎች በተለያዬ መንገድ ሲበልቱት ተመልክቻለሁ።
ሆኖም ግን በደቡብ ክልል ካርታ ላይ የሲዳማ ዞን የት እንደሚገኝ ልብ ባለመባሉ የኦሮሞ ብሔርተኞች ከሲዳማ ክልልነት ያሰሉትን ጥቅም በሙሉ እንዳይጤን ያደረገ ይመስላል። የሲዳማ ዞን የሚገኘው በደቡብ ክልል ደቡብ ምስራቅ አቅጣጫ ሲሆን በሰሜንና ሰሜን ምስራቅ ከምዕራብ አርሲ፣ በምዕራብ ከዎላይታ፣ በደቡብ ምዕራብ ከቦረና፣ በደቡብና ደቡብ ምስራቅ በጌዲዮና በጉጂ ዞን ይዋሰናል።
ከዚህ የሲዳማ ዞን መገኛ ተነስተን ጌዲዮ ዞንን ስንመለከት ዛሬ የደቡብ ክልል አካል የሆነው ጌዲዮ የደቡብ ክልል አካል ሆኖ መቀጠል የሚችለው ሲዳማ ዞን የደቡብ ክልል አካል ሆኖ መቀጠል ከቻለ ብቻ ነው። በሌላ አነጋገር ሲዳማ የጎዲዮ ዞን ከደቡብ ክልል ጋር የሚያገናኘው ሌላ የመሬት ኮሪዶር ስለሌለ ሲዳማ ክልል ሲሆን የጌዲዮ ዞን ከደቡብ ክልል ይገነጠላል ማለት ነው።
የጌዲዮ ዞን ሲዳማ ክልል ሲሆን ከደቡብ ክልል ተለይቶ ብቻውን ሲቀር ያሉት አማራጮች ሶስት ብቻ ናቸው፤ አንደኛው ራሱን የቻለ ክልል መሆን፤ ሁለተኛው አማራጭ የሲዳማ ክልል ልዩ ዞን መሆንና ሶሰተኛውና የመጨረሻው እድል ፈንታው ደግሞ ከሲዳማ ዞን በስቀር በአራቱም አቅጣጫ የሚያዋስነው ኦሮምያ ክልል የሚባለው ክልል ውስጥ መጠቃለል ብቻ ነው።
የኦሮሞ ብሔርተኞች ብሔርተኞች ዐቢይ ጠቅላይ ሚኒስትር የሆነ እለት «ኦሮሞ ነን በሉ» ብለው ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጋ ግዲዮ ከጉጂ አፈናቅለዋል። ይህ በግልጽ የሚያሳየው የኦሮሞ ብሔርተኞችን ጌዲዮን የመዋጥ ጉመዠታ ነው።
ሰማዩንም ምድሩንም የኛ ነው የሚሉት የኦሮሞ ብሔርተኞች አዋሳ ድረስ ተገኝተው በጉልበትም ቢሆን ሲዳማን ክልል እናደርገዋለን በማለት የኃይል አማራጭንም ቢሆን እንደሚደግፉ ሲናገሩ የሰማናቸው ሲዳማ ክልል ሲሆን «ኦሮሞ ነን በሉ» ብለው ሊውጡት ያሰቡት ጌዲዮ ዞን ከደቡብ ክልል ስለሚነጥልላቸው ተገንጥሎ የሚቀረውን ጌዲዮ ዞን ወደ ኦሮምያቸው የማካተትና የመጠቅለል ሕልም አይኖራቸውም ማለት አይቻልም። የሆነው ሆኖ ሲዳማ ክልል ሲሆን የጌዲዮ እጣ ፈንታ ምን እንደሚሆን የምናየው ይሆናል።
በአገር ቤት ጃዋር መሐመድ ለደጋፊዎቹ መንግሥት ጥበቃዎቼን ሊያነሳ ነው ብሎ ያቀረበውን ጥሪ ተከትሎ በተነሳ ግጭት በትንሹ ከ53 በላይ ንጹሃን ተገድለዋል። መንግሥት ከሳሳተ ስጋት ተነስቶ የተደረገ ጥሪ ነው ብሉዋል።
የድርጊቱ ፈጻሚ መንግስት ነው ብሎ ጃዋርም ሆነ የእሱ ተከታዮች የሚያምኑት የጨለማ ድራማ የተደረገው ጥቃቱ መንግስት ላይ ብቻ ያነጣጠረ ለምን አልሆነም? ብሄር እና ሀይማኖት ላይ ያነጣጠረ ጥቃት ይፕተፈጸመ ሲሆን አንዳንድ ቦታ አይ ሲስ በሊቢያ በክርስቲያን ወገኖቻችን ላይ የፈጸመው ድርጊት መፈጸሙ፣ቤተ ክርስቲያናት ዳግም የጥቃት ሰለባ ሆነዋል።
ይህ ድርጊት የሚያሳየው ተቃውሞው በመንግስት ላይ ያነጣጠረ አልነበረም።ይልቅ አዲስ አበባ ከተማን ጨምሮ ሐረር እና ድሬዳዋ ብሎም በተለያዩ የኦሮሚያ ክልሎች ለዓላማችን እንቅፋት ይሆናል ብለው ጽንፈኞች በጉዋሮ ሞት የፈረዱበት ወገን አለ። ስለዚህ ጃዋር ፊሽካ ሲነፋ መንግስት ላይ በቀጥታ ያነጣጠረ ብቻ እንዳልሆነ በሚያሳይ መልኩ የጥቃት ሰለባ ተደርገው የተነጣጠሩት ንጹሃን በብሄራቸው እና በሀይማኖታቸው ጭምር ተለይተው የተፈረጁ ናቸው ።
በጃዋር ጥሪ የተቀሰቀሱ ወጣቶችን ሙሉ ለሙሉ ድጋፍ ከመስጠት ጀምሮ በተቀናጀ መንገድ ታላቅ የተቀደሰ ተግባር እንደፈጸሙ ሰንጋ ጥሎ እስከ ማብላት የተደረሰበት አለሁ ባይነት በኦሮሚያ ባለስልጣናት የተቀነባበረ ጭምር ነው።የኦሮሚያ ፖሊስ ለጽንፈኞቹ ሽፋን ከመስጠት ጀምሮ ከአቅም በላይ ሀይል ለመጠቀም የዘመቱባቸውን ዱለኞች ለመመከት ለመከላከል የሞከሩት ላይ ጥይት እየተኮሰ ገድሏል።ይህ ግድያ እና አጠቃላይ የአመጽ ጥሪውን የፈጸሙ ወገኖች ለህግ ሊቀርቡ ይገባል።
የጥበቃ መነሳት እና አለመነሳት ከሆነ ለወጣቶቹ ጥሪ ማቅረብ ያስፈለገው እግረ መንገድ ማንም ብሄር ሆነ ሀይማኖት ላይ ያነጣጠረ ጥቃት እንዳይሆን አስቀድሞ መግለጽ ይገባል።ብዙዎቹ የኦሮሚያ ባለስልጣናት የሰኔ 15/2011 ዛሬም ድረስ ግልጽ ያልሆነ ግድያን ለማውገዝ በብርሃን ፍጥረት ለአማራ ሕዝብ እና መሪዎች ተቆርቁዋሪ መስለው አስቸኩዋይ መግለጫ ሲሰጡ አሁን ግን ጃዋር በጠራው አመጽ ንጹሃን እንመራዋለን በሚሉት ክልል በማንነት ጭምር በማያውቁት ጉዳይ የጥቃት ዒላማ ሲሆኑ አደባባይ ወጥተው ለማስቆም አልሞከሩም።የሚፈልጉትን ግዳይ ካገኙ በሁዋላ የሰራችሁትን ሰርታችሁዋል በቃ የተባለው መግለጫም ከተጠያቂነት አያድንም።
የዚህ ሁሉ ሽብር ማጠንጠኛው መሰረታዊ ችግር ግልጽ ነው። የአዲስ አበባ፣የድሬዳዋ እና የሐረር ጉዳይ ዋነኛው ሲሆን ሁለተኛው ጉዳይ የኦዴፓ ባለስልጣናት የውስጥ የስልጣን ሽኩቻ እና በአብይ እና በጀዋር ጀርባ የተቧደነው ቡድን ግብግብ ነው።
የአዲስ አበባ ጉዳይ የሁሉም ኢትዮጵያዊ ከተማ መሆኑዋን አለመቀበል ብቻ ሳይሆን ሰሞኑን ያስነሱት አመጽ አይነት አስነስተው ይቃወመናል ብለው የሚያስቡት ሀይል ላይ የዘር ማጥፋት ጭምር እንዳቀዱ ከዚህ ቀደም በልዩ ልዩ መንገድ የሰጡዋቸውን መግለጫዎች፣ፉከራዎች፣ምክንያት እየፈለጉ ሊያጠቁት የፈለጉት ማንን እንደሆነ ሲጋልጹ ቆይተዋል። ይህን ዓላማቸውን ለማሳካት ትላንት ሲያወርዳቸው የነበረው ህወሓት ጋር ጭምር እስከ ማበር ደርሰዋል።
እነ ጃዋር እና ሕወሓት ለለውጥ አብሮ በተናሳው፣አብሮ ሞቶ ለስልጣን ላበቃቸው ህዝብ ጭምር ባጋራ ጉድጉዋድ እስከ መቆፈር ደርሰዋል።ሰሞኑን የጃዋር ተከታዮች ንጹሃንን ሲጨፈጭፉ የህወሃት ሰዎች ከበሮ መምታት ተልዕኮው የጋራ መሆኑን ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።ይህን የሚደግፉ መረጃዎች ወጥተዋል ።
ይህ ሀይል ህጋዊ አመራር መስሎ ግማሽ ኦዴፓ ግማሽ ቄሮ ሆኖ አሸባሪ እየሆነ ራሱን እንደ እስስት እየለዋወጠ አንዴ ጨፍጭፍፉ፣ቆይቶ ደግሞ በቃ የሚለው ጃዋር ያደራጀው ወይ በሱ ጥሪ ብቻ የወጣ ሳይሆን ራሱ ጃዋር ሰሞኑን በሰጠው ቃለ ምልልስ እንደገለጸው ከአብይ ጋር ሲሆን መደመር የሚል ለጃዋር ደውሎ አንደግፈውም ይላል።ስለዚህ የሰሞኑን ሽብር ጃዋር እና ይሄ ቡድን በጋራ ያቀነባበሩት እና የፈጸሙት በመሆኑ በወንጀሉ ነጥሎ ጃዋርን ብቻ ተጠያቂ ማድረግ በቂ አይደለም።
በዚህ አጋጣሚ ይህ ቡድን የጠራውን ብሄር እና ሀይማኖት ላይ ያነጣጠረ ጥቃት እንዳይሰፋ ትልቅ አስተዋጽዎ በተለያዩ ከተሞች ያደረጉ ወገኖች ፣መንግስት ውስጥ ያሉ ጥቂት ማጅራት መቺዎች ከጃዋር ቡድን ጋር አብረው አስተባባሪ ፣ገዳይ እና አስገዳይ መሆናቸውን በማየት ሕዝብ ራሱን አስተባብሮ ራሱን የመከላከል የተፈጥሮ ግዴታውን ተግባራዊ ለማድረግ ሞክሯል። ይህም ጥረት ሊደርስ የሚችለውን ጥፋት ከዚህ እንዳይከፋ ለመቀነስ የራሱን አስተዋጽዎ በማድረጉ በየትኛውም ስፍራ ያለ ወገን ሊኮራባት የሚገባ ተግባር ነው።
ወንጀለኞች ለፍርድ እንዲቀርቡ ስንጠይቅ ሁሉንም እንጂ አንድ ጃዋርን ብቻ ነጥሎ ተጠያቂ ለማድረግ መሞከር ትርጉም የለውም። የድርጊቱ አስተባባሪዎች በሙሉ ለፍርድ ይቅረቡ ማለት እንወዳለን! ክብር በግፍ ለተገደሉ ሰማዕታት ይሁን!
ናይ 2009 ዓ/ም ግምት መዓልታዊ እቶት ትርፍን ኪሳራን ኣብ ግምት ዘየእተወን ዝተጋነነን እዩ ክብሉ ከፈልቲ ግብሪ ኣዲስ ኣበባ ኣማሪሮም።በዓል ስልጣን እቶትን ግምሩክን ብወገኑ ዝተጋነነ ግምት እንተድኣ ሃሊዩ ክዕረ እዩ ኢሉ’ሎ።
ኣብ ስራሓት ንግዲ ባኒ ዝተዋፈረት ኣሰገደች ኣለሙ ዝተባህለት ነባሪት ከባቢ ኡራኤል አዲስ አበባ ናይ ባዕላ መሰንኸቲ ባኒ ስለዘይብላ ካብ ካልኦት እናዓደገት ትሸይጥ ከምዚ ዝበለ ግምት መዓልታዊ እቶት ሪእየ ኣይፈልጥን ትብል።ትርፋን ኪሳርኣን ብግልፂ ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ ግምት መንግስቲ ግን ነቲ ሓቂ ኣየንፀባርቑን ትብል።
“ኣብ መዓልቲ 300 ባኒ የምፁኡለይ፤390 ብር እየ ዝሸጦ።ኣብ መዓልቲ 45 ብር እየ ዘትርፍ፤እቲ 345 ድማ ናይቶም ሰብ ባኒ እዩ።ብሽኮትን ቦምቦሊኖን እውን ይሸይጥ እየ፡እቶም ገመቲ ኣብ መዓልቲ 2,000 ብር ከም ዝረክብ ገይሮም እዮም ገሚቶምዎ።ኣብ ዓመት ልዕሊ 26 ሽሕ ብር ክኸፍል ተገይሩ ተገሚቱ አሎ።”
ኣብ በዓል ስልጣን እቶትን ግምሩክን ናይ ኣዲስ ኣበባ ምኽትል ዋና ዳይረክተር ፕሮግራም ኣብ ዓውዲ ግብርን ስራሓት ልምዓትን ወ/ሮ ነፃነት ኣበራ ቀንዲ ምንጪ ቅሬታ ኣብ መዓልታዊ ግምት እቶትን ካብቲ ግምት ዝኽፈል ግብርን ታክስን ሓዋዊስካ ናይ ምርኣይ ፀገም እዩ ኢለን።
እቲ ገማቲ ኮሚቴ ካብ ዓውዲ እቶት፣ንግድን ፋይናንስን ዝተዋፅአ ኮሚቴ ምዃኑ ዝገለፃ ወ/ሮ ነፃነት ንኣባላት እቲ ኮሚቴ ዝርዝር ስልጠና ከምዝተውሃቦም እውን ሓቢረን።
ኢዛ (እሁድ ኅዳር ፮ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. November 15, 2020)፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ የትግራይ ክልል ልዩ ኃይል እጁን እንዲሰጥ የተሰጠው የ72 ሰዓታት ከመጠናቀቁ በፊት በትግራይ ውስጥ የሚገኙ ቻይናውያን ከመቀሌና ከተለያዩ የክልሉ ከተሞች መውጣት ጀምረዋል።
በተለያዩ ከባድ ተሽከርካሪዎች ጭምር ተጭነው ትግራይን እየለቀቁ ያሉት ቻይናውያን በተሽከርካሪዎቻቸው ላይ የአገራቸውን ባንዲራ በማውለብለብ እየተጓዙ ነው። (ኢዛ)
የቡድኑ አጨዋወት በፊት በሰውነት ቢሻው ግዜ የነበረው አይነት አይደለም። ሰውነት ቢሻው ቡድኑን በጣም ኣሻሽሎት ነበር፣ የሕብረት ጨዋታቸው አቻ አልነበረውም። እንዳውም አንዳንድ ተቺዎች የኢትዮጵያን ቡድን ከባርሴሎና ጋር አመሳስለውት ነበር።
ይህ ቡድን ነገር እየተጠነከረ ሲመጣ ተቋቁሞ መወጣት የሚችል አልመሰለኝም። ዮሐንስ ሣሕሌ በሰውነት ቢሻው ሥራና ውጤት ላይ ተጨማሪ መሻሻሎችን መገንባት እንጂ ሰውነት የሠራውን አፍርሶ ሌላ ስልት ማዋል አልነበረበትም።
የመንግሥት ሥልጣን የዝርፊያ ማዕድ ከሆነም የዝርፊያ ተራ እኛም ይድረሰን ባይነት ምርጫን በጉቦና በተንኮል፣ በአምባጓሮና በጥይት ሁሉ መተናነቂያ ከማድረግ አይመለስም፡፡ እንዲህ ያለው የምዝበራ ሽሚያ “እኩልነት”ን፣ “የብሔረሰብ መብት”ን፣ በተፈጥሮ ሀብትና በብሔረሰባዊ የሕዝብ ቁጥር ማየልን፣ ከሌላው የበለጠ መስዋዕት “መክፈል”ን፣ . . . ወዘተ ሁሉ ሕዝብን መጋለቢያ አድርጎ ከመጠቀም አይመለስም፡፡ እዚህ አዙሪት ውስጥ እስከተገባ ድረስም ዘግናኝ የደም ግብር መምጣቱ አይቀርም፡፡
ከ2008 ዓ.ም. ልምድ እንደተማርነው እስከ ዛሬ የነበረው፣ አሁንም ያለው ሥርዓተ መንግሥት ያለዴሞክራሲያዊ መሻሻል ቢቀጥል ለመቆጣጠር የሚያስቸግር አደጋ መጋበዝ መሆኑ ዛሬ የማያከራክር ነው፡፡ ውድመት፣ ቁጣና ጥላቻዎች የተለዋወሱበት ትግልም መውጫ ወደ ሌለው ምስቅልቅሎሽ ውስጥ ሊዘፍቅ እንደሚችል በሽውታው ታይቷል፡፡ እናም ከአደጋዎች አምልጦ በፖለቲካ ሰላም ውስጥ ወደፊት መገስገስ የሚቻለው በየት በኩል ነው? በሁላችንም አዕምሮ ተሰንቅሮ ሊነዘንዘን የሚገባው ጥያቄም ይኼ ነው፡፡ ይኼንን መመለስ፣ ሌላው ቢቀር መቃኘት ይቻል ዘንድ መነሻና መሠረት የሆኑ የማዕዘን ድንጋዮችን ላሳይ፡፡
እስላማዊ ዓለም አቀፍ ሽብርተኝነትና የበለፀጉት ታላላቅ አገሮች እየተተነኳኮሉ መመጋገባቸው ማለቂያ ማጣቱ፣ በአንድ ወገን፣ ቀውስ በጠለፋቸው አገሮች ውስጥ የማያባራ ጦርነትና ትርምስ እንዲኖር እንዳደረገ ሁሉ በሌላ ጎን፣ በምዕራብ አገሮችም ውስጥ የሽብር ጥቃትንና የስቀት ኑሮን የማይላቀቁት ጥላ አድርጎታል፡፡ ጭራሽ፣ አሸባሪነት በሰርጎ ገብ አሸባሪዎች ከመሥራት አልፎ በውስጥ ያሉ ሙስሊሞችንና ትኩስ ስደተኞችን በማገዶነት የመጠቀም ብርታትን ተቀዳጅቷል፡፡ ይኼ መፍቻ ያጣ ችግር በሌሎች የቀውስ ሰበዞች ታግዞ በምዕራብ አገሮች ሕዝብ ውስጥ የእስልምናን ጥላቻና ፍርኃት ከማስፋፋቱም በላይ ኑሮው ለተናጋ ሰብዓዊ ፍጡር የመድረስና መጠጊያ የመሆን በጎነትን ገዝግዟል፡፡ ዛሬ በምዕራብ አገሮች ውስጥ እየገጠጠ የመጣው ሙስሊም ስደተኛ ጠል ዝንባሌና ይኼንኑ የሚያቀነቅንና ደጋፊው የሞቀ (የበረከተ) የቀኝ አክራሪነት የዚሁ ውጤት ነው፡፡
ይህ አዝማሚያ እያመጣ ያለውም ድግስ መድረሻ ያጣ ስደተኛን መጠጊያ መንፈግ ብቻ ሳይሆን፣ ስደተኛን በተለይም ሙስሊም ስደተኛን መልሶ ማባረርና ምዕራባዊ አገሮችን ከእስላማዊ መስፋፋት ማፅዳት የሚል ተልዕኮን ጭምር ነው፡፡ ዶናልድ ትራምፕና የአውሮፓ ወግ አጥባቂዎች ላይ የሚንፀባረቀው አስደንጋጭ የፖለቲካ አስተሳሰብ የዚሁ ትንቢት መጀማመሪያ ነው፡፡ የትንቢቱ አቀንቃኝነት በተለመደው የወግ አጥባቂዎች ሠፈር ብቻ የተወሰነ ሳይሆን፣ ብዙ የፖለቲካ ሠፈሮችን አንድ ረድፍ ውስጥ የሚያስገባ ነው፡፡ “ሶሻሊስቱ” የፈረንሣይ ፕሬዚዳንት ፍራንሷ ኦላንድ ሽብርተኛ እንቅስቃሴ ውስጥ የተሳተፈን ሰው ዜግነት የሚገፍና የሚያባርር ሕግ የማስወጣት ሙከራ (ለጊዜው ከራሱ ፓርቲ በመጣ ቅዋሜ የተስተጓጎለው) የዚሁ የሠፈር ቅልቅሎሽ ምልክት ነው፡፡ እንኳን የተሰደደ ተመልሶ ተባርሮ፣ አዲስ ስደተኛ አናስገባም ባይነትና የዕርዳታ መመናመን በቀውሳም አገሮችና በአካባቢያቸው ውስጥ የሚፈጥረው የትርምስና የጉስቁልና መዛመት ፈንግልን በዶሮ ፊት እንደማውራት ያህል አስፈሪ ነው፡፡
አዝማሚያ ጉም እያሰባሰበ እንደመሆኑና ሽብርተኛነትና ጦርነት በሚሽከረከርበት የአፍሪካ ቀንድ እምብርት እንደመገኘታችን፣ ራሳችንን ማትረፍና ለዙሪያችን መትረፍ የምንችለው በውስጣችን የተጀማመረውን የሽምቅ ውጊያ እሳት ካጠፋን፣ በውድመት የተሞላ የምሬት አመፅን ማርገዝ ካቆምን፣ ዓለም አቀፋዊ ሽብርተኝነትንና መዘዙን በደንብ አጢነንና አስጢነን ለሽብርተኛነት የሚጠቅሙ ሰበቦችን ካመከንንና ከቤታችን ባሻገር በጎረቤቶቻችን ያለ የሽብርና የትርምስ ወላፈን እንዲጠፋ የሚበጅ ሚና መጫወት ከቻልን ብቻ ነው፡፡ በቤት ውስጥ ስንትረከረክ የአካባቢያችንን ችግር ብንረሳ ከአካባቢያችን የመጣ ቀውስ ይጠልፈናል፡፡ የውስጣችንን አለባብሰን የደጅ ደጁን ወግ ብናሳምርም ሳናስበው ቀውስ ከውስጣችን ይፈነዳል፡፡ የውስጥና የአካባቢ ሰላም የተደጋገፉበት ሁኔታ መፈጠሩ ለህልውና ግድ የሚያሻ ሆኗል፡፡
ኢሕአዴግ በድኅረ ደርግ ኢትዮጵያ የማኅበራዊ አዕምሮ ሙሽት ላይ ርዕዮተ ዓለማዊ አሻራውን አሳርፏል፡፡ የአገሪቱን ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ መልክዓ ምድር ቀይሯል፡፡ የብሔረሰብ መብትን አነሰም በዛ የተመረኮዘ የአስተዳደር ይዞታ አሸናሽነን፣ የፓርቲ አደረጃጀትንና የሥልጣን አያያዝን ያመጣ ሕገ መንግሥት ተክሏል፡፡ የ21ኛው ክፍለ ዘመን የአገሪቱ የልማት ግስጋሴ ጀማሪም ሆኗል፡፡ ኢሕአዴግ በሥልጣን ዘመኑ ውስጥ ተቃውሞና ድጋፍ እንዳፈራ ሁሉ ሕገ መንግሥቱም ደጋፊና ተቃዋሚ አፍርቷል፡፡ እንዲያውም የሕገ መንግሥቱን መዝለቅ የህልውናቸው ዋስትና አድርገው የሚያዩትንና “ሕገ መንግሥቱ ሊያሠራ ይችላል፣ ተግባራዊ የሚያደርገው ታጣ እንጂ” የሚሉትን የኢሕአዴግ ደጋፊዎችና ተቃዋሚዎች አንድ ላይ ወስደን፣ “ለሰላማችን ጠንቅ የሆነው ሕገ መንግሥቱ ነው” ከሚሉት የተቃዋሚ ክንፎች ጋር ስናነፃፅር እነዚህኞቹ በቁጥር የሚያንሱ ናቸው፡፡ ወይም የሚያንሱ ይመስላሉ፡፡ ይህ ሁኔታ በራሱ ኢሕአዴግንና ሕገ መንግሥቱን በኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ግንባታ ውስጥ ወደ ጎን የማይባሉ አስፈላጊ ሰበዞች ያደርጋቸዋል፡፡ በተጨማሪም፣ የኢሕአዴግና የተቃዋሚዎቹ ዴሞክራሲን ተጋግዞ የመገንባት ዕድል ዕውን የመሆን ተስፋ የሚኖው “የሽግግር መንግሥት ይቋቋም” በሚል ጥያቄ በኩል ሳይሆን፣ ያለውን ሕገ መንግሥት የጋራ መገናኛ በማድረግ በኩል እንደሆነም የሚያሳይ ነው፡፡ እናም በሽግግር መንግሥት ጥያቄ አማካይነት ካለው ሕገ መንግሥት ለማምለጥ መሞከር ለተከፋፈለ የፖለቲካ ንጠት በር መክፈት ነው፡፡
ኢሕዴግንና ሕገ መንግሥቱን አስፈላጊ የሚያደርጋቸው ሌላም ሰበዝ አለ፡፡ ኢሕአዴግ በሥልጣን አወጣጡና “በአዲስ” አገዛዝ ግንባታው የራሱን ሠራዊትና የፀጥታ ኃይል ከነርዕዮተ ዓለሙ በዋናነት የተጠቀመ መሆኑ አውታረ አገዛዙን ገለልተኛ እነፃ ገና የጎደለው መንታ ተፈጥሮ በጨነቀ ጊዜ አድራጊ ፈጣሪ ለመሆን የሚያስችል ኢሕአዴጋዊ ቡጥ ከውጭ ደግሞ “የዴሞክራሲ” ቅርፊት እንዲኖረው አድርጓል፡፡ የዴሞክራሲ መብቶችን ተግባራዊ ሕይወት ከሲታ እንዲሆን ያደረገው፣ የኢሕአዴግንም በሥልጣን ላይ መቆየት በሕዝብ ድምፅ ብቻ የማይወሰን እንዲሆን ያደረገው ይኸው የቡጥና የቅርፊት አለመጣጣም (የቡጡ ቅርፊቱን ለመጫን መቻሉ) ነው፡፡ ኢሕአዴግ በምርጫ ድምፅ ቢሸነፍና ሽንፈቱን ተቀብሎ ከሥልጣን ለመውረድ የተስማማበት ሁኔታ ቢከሰት እንኳ፣ ከአገዛዙ የሥልጣን ኃይል ውስጥ ‹ዘራፍ› ብሎ ወታደራዊ ግልበጣ የማድረግ ምናልባት ሁሉ ሊያጋጥም ይችላል፡፡ በአጭሩ በአገሪቱ የፖለቲካ ጉዞ ውስጥ የኢሕአዴግ ሰበዝ (ፋክተር) ለበጎም ለክፉም ውጤት መዋል ይችላል፣ እንዳያያዛችን፡፡
ዕድል እስካለ ድረስ የሚፈለገው ቡጡ ቅርፊቱን እየመሰለ እንዲመጣ፣ መልካዊውን “ዴሞክራሲ” ወደ ሥጋነት የሚቀይር ግንባታ እንዲካሄድ ነው፡፡ ለዚህ ተግባር የዴሞክራት ተቃዋሚዎቹን ያህል የኢሕአዴግ ዴሞክራቶች ሚና አስፈላጊ ነው፡፡ በምርጫ ጨዋታ ዴሞክራሲን የማደላደል ቀዳዳ ኢሕአዴግ አይሰጥም የሚል መከራከሪያ አይረታም፡፡ ከዚህ በፊት በ1997 ዓ.ም. ቀዳዳው ተገኝቶ ገና ምርጫ ከመካሄዱ በፊት በተቃዋሚ በኩል የታየው ጅልና ጀብደኛ አቅራሪነት ሳይጀመር አበላሽቶታል፡፡ አሁንም ኢሕአዴግ በአስደንጋጭ ቅዋሜ ተገፍቶ ዴሞክራሲን አጠልቃለሁ እያለ ነው፡፡ ደጋፊም ተቃዋሚም እዚህ የማጥለቅ ሒደት ላይ አፍጧል፡፡ በዚህ “ዴሞክራሲን በማጥለቅ” ሒደት ውስጥ ተቃዋሚዎች ብልህ ፖለቲከኛነትን አውቀውበት ከኢሕአዴግ ያነሰ ግን ጉልህ የሕዝብ ድምፅ ቢያገኙ እንኳ ትልቅ ድል ነው፡፡ ምክንያቱም የድምፁ ውጤት ፋይዳ ለዴሞክራሲ ናፋቂዎች ዴሞክራሲን ሥጋና መልክ፣ እንዲሁም የሕዝብ ባህል አድርጎ በመገንባት ረገድ ተግባብቶ ለመሥራት ጥሩ ዕድል በማስገኘቱ እንጂ በቡድኖች የሥልጣን ትርፍና ኪሳራ አይደለም፡፡ ተቃዋሚዎች ኢሕአዴግን በድምፅ ቢበልጡ እንኳ ከጠቀስነው የዴሞክራሲ ጥንቁቅ (የትግግዝ) ግንባታ የራቀ ስኬት አይኖርም፡፡ የድምፅ ብልጫው የሚያመጣው አዲስ ዕድል ቢኖር የፖለቲካ እርቅ እንቅስቃሴን የበለጠ ሰሚ እንዲያገኝ ማድረጉ ነው፡፡ በድምፅ አሸንፎም የፖለቲካ እርቅ አቀንቃኝ መሆን ለምንድነው? ኢሕዴግን ለማቄል ነው ወይስ ለፅድቅ ነው? ይኼ ያልተገለጠላቸው ይኖሩ ይሆናል፡፡ መልሱ ቀላል ነው፡፡ ኢሕአዴግን ማታለልም አይደለም፡፡ የፃድቅ ቸርነትም አይደለም፡፡ የዴሞክራሲን ዕድል ላለማስቀጨት፣ ደም አፋሳሽ የእሳት መንገድን ለማምለጥ የሚያስፈልግ ክፍያ ነው፡፡
ከሃያ ዓመታት በላይ የገዛውና ከወታደሩ የወጣው የጋምቢያው ፕሬዚዳንት ያህያ ጃሜ በ2009 ዓ.ም. ጥቅምት በተካሄደ ምርጫ መሸነፉን ከመቀበል ባሻገር፣ “ያካሄድነው ምርጫ ለማጭበርበር የማይመች በመሆን ዓለምን ያስናቀ ነበር” ብሎ ለማሞገስ ደፍሮ ነበር፡፡ ነገር ግን በሥልጣን ዘመኑ ለሠራው በደል በሕግ ስለመጠየቁ አይቀሬነት ከተቃዋሚ አካባቢ መነገሩ አቋም አስቀይሮ፣ በ‹‹ምርጫው አልተሸነፍኩም፣ ምርጫው ተጭበርብሯልና ሌላ ምርጫ መካሄድ አለበት. . . ሠራዊቱም ለዚህ ከጎኔ እንደሚቆም እርግጠኛ ነኝ” የሚል ጣጣን አመጣ፡፡ እንግዲህ ለተቃዋሚ የማይረባ አቅራሪነት ለተሸናፊው እምቢ ባይነት የጋምቢያ ሕዝብ ምን ያህል የፍዳ ዋጋ ለመክፈል እንደተጋለጠ መረዳት አያዳግትም፡፡ ለጋምቢያ ሕዝብ የሚበጀው ነባር ገዢውን አባብሎና ከተጠያቂነት ነፃ አድርጎ መገላገል ወይስ በአካባቢ ጣልቃ ገብነት ታግዞ ማውረድና ለፍርድ ማቅረብ? ለኛዎቹ ተቃዋሚዎች ይህ የጋምቢያ ፈተና የ1997 ዓ.ም. ጀብደኝነት እንዲያስታውሱ፣ አሁንም የቆሙበት መሬት አሸዋማ መሆኑን እንዲያስተውሉ፣ እርቅና አብሮ መሥራት ከብልጣ ብልጥነት በላይ የኢትዮጵያ ሕዝብ ለፖለቲካ ሰላም የሚጠይቀው ተግባር መሆኑን እንዲረዱ ያስችላቸዋል ብለን ተስፋ እናደርጋለን፡፡
ሕዝብ በሞላ የሰው ልጅ የተከበረበትን የነፃነት ኑሮ አግኝቶ ‹‹ተመስገን . . . ›› ማለትን ተጠምቷል፡፡ ይኼንን ነፃነት ግን ካልተነጠልኩ፣ ካልተገነጠልኩ ሞቴ ወይም ግዛቴ ከተሸረፈ ሞቴ የሚሉ የጦርነት መንገዶች ድል አያቀዳጁም፡፡ ነፃነት የጦርነትና የፍዳ ወጥመዶችንና ዕድሎች አምልጦ በመብት ዋስትናና ኃላፊነት ውስጥ መገስገስ ነው፡፡
ጊዜ ስሙን የምናነሳውና የምንናፍቀው ዴሞክራሲም በራሱ ነፃነትን አያጎናፅፈንም፡፡ ዴሞክራሲ የማጓጓቱን ያህል የሚፈራና ጥንቁቅ አጠቃቀምን የሚፈልግ ነው፡፡ ‹መብቴ ነው› ባይነት ‹ኃላፊነቴ› ነው ከማለት ጋር ካልተጣጣመ፣ ዴሞክራሲ የጥላቻና የርኩቻ ማምረቻ፣ ብሎም የፍጅት መደገሻ መድረክ መሆን ይችላል፡፡ በአሜሪካ እንግዳ ያልሆነውና በ2009 ዓ.ም. የፕሬዚዳንት ምርጫ ውስጥ ደግሞ ጎልቶ ያስተዋልነው መዘራጠጥና ልቅ አፍነት የሚያስቀና ‹የመብት ሀብታምነት› ሳይሆን ከሩቁ ልንሸሸው የሚገባ ነውር ነው፡፡ የመንግሥት ሥልጣን የዝርፊያ ማዕድ ከሆነም የዝርፊያ ተራ እኛም ይድረሰን ባይነት ምርጫን በጉቦና በተንኮል፣ በአምባጓሮና በጥይት ሁሉ መተናነቂያ ከማድረግ አይመለስም፡፡ እንዲህ ያለው የምዝበራ ሽሚያ “እኩልነት”ን፣ “የብሔረሰብ መብት”ን፣ በተፈጥሮ ሀብትና በብሔረሰባዊ የሕዝብ ቁጥር ማየልን፣ ከሌላው የበለጠ መስዋዕት “መክፈል”ን፣ . . . ወዘተ ሁሉ ሕዝብን መጋለቢያ አድርጎ ከመጠቀም አይመለስም፡፡ እዚህ አዙሪት ውስጥ እስከተገባ ድረስም ዘግናኝ የደም ግብር መምጣቱ አይቀርም፡፡
የኢትዮጵያን ሕዝብ ለረዥም ጊዜ የአኗኗራቸው አንዱ የሌላውን ጥፋትና ስህተት የማሳለፍ/ይቅር የማለት ልምምድና በነገረኛ ቅስቀሳ ለመንተግተግ አለመቸኮል፣ በዴሞክራሲ ውስጥ ተቻችሎ ለመኖር የሚበጅ ትልቅ ጥሪቱ ነው፡፡ በ1960ዎቹ ወጣቶች ዘንድ የታየው አለመቻቻል ለራሳቸውም ለሕዝብም የተረፈ መከራ እንዳስከተለ ሁሉ፣ በዛሬዎቹ ወጣት ፖለቲከኞች አካባቢም ከዴሞክራሲ ጋር የማይኳኋን ጭራሽ ለሌላ ፍጅት ሊዳርግ የሚችል (ስለመስከንና እርጋታ የሚያወሩ አዛውንት ፖለቲከኞችን ዘመን ያለፈባቸው አድርጎ በሚቆጥር ግብዝነት ጆሮና ልቦናውን የደፈነ፣ አቋሙን ጥያቄ ምልክት ውስጥ ማስገባት የማይሻና ግንፍልነትን እንደ ጠመንጃ የታጠቀ) አስፈሪ ዝንባሌ አለ፡፡ ይህንን ዝንባሌ ከወዲህም ከወዲያም የመግራት ጥረት ውጤት እያሳየ ስለመሆኑ ተስፋ የሚሞላ ነገር ገና አላየንም፡፡ በአገር ውስጥ በጥሞና ለመነጋገር የሚያስችለው የመንፈስ መቀራረብ ድልድዩ ገና አልተዘረጋም፡፡
የማዕዘን ድንጋዮቻችንን በትክክል ካስቀመጥን የትግል ኃይላችንን የት ሥፍራ ላይ ማዋል እንዳለብን የመለየቱ ሥራ ቀላል ነው፡፡ ዴሞክራሲን ብዙዎች እንሻለን፡፡ በፌዴራላዊ ሥርዓት መፍትሔነትም ላይ አጠቃላይ ስምምነት አለ (በአወቃቀር ዓይነት ላይ ከመለያየት በቀር)፡፡ ኢሕአዴግ አሻራውን ባሳረፈባት የዛሬዋ ኢትዮጵያ ውስጥ የሁለቱም ጅምር አለ፡፡ ይኼ እስከሆነ ድረስ ዋናው የትግል ተግባር የተጀመረውን ከሕዝብ ፍላጎትና ከአዋጪነቱ ጋር አገናዝቦ ማቃናትና ሙሉ ማድረግ ነው፡፡
የተግባሩ ክንዋኔ ኢሕአዴግን በማባባል ብቻ የሚገሩ አይደለም፡፡ አሁንም የዴሞክራሲን መሠረት በአግባቡ የማንጠፍ ፍላጎት ያለው መሆኑ በትልቅ ጥያቄ ምልክት ውስጥ የወደቀ ነው (የኢሕአዴግ የትንታኔ መጽሔት በሆነው ‹አዲስ ራዕይ› ከመስከረም እስከ ጥቅምት 2009 ዓ.ም.፣ 11ኛ ዓመት፣ ቅጽ 5፣ ቁ. 6) ላይ ያለውን ‹‹እንደገና በጥልቀት የመታደስ›› ንቅናቄያችን ጽሑፍን ይመለከታል)፡፡ የዴሞክራሲ ሙከራችን የአንድ ፓርቲ አገዛዝ (የይስሙላ) ከመሆን አላለፈም የሚል ቆራጥ ትችት በራሱ ላይ ኢሕአዴግ እንዲያደርግ አንጠብቅም፡፡ ከዴሞክራሲ ያልተነጠለ እውነተኛው ተሃድሶ ውስጥ የመግባት ለውጥም የሥርዓቱን ‹የቆየ ገመና› በይፋ ማመንን የግድ አይጠይቅም፡፡ ይሁን እንጂ በሥልጣን ለመቀጠል ይበጀኛል የተባለው ማድበስበስም ሆነ ሽምጠጣ ተደርጎም ቢሆን ግን ነፍስን ከማዳን ያለፈ ተሃድሶ ውስጥ ለመግባት የምር ተፈልጎ ከሆነ፣ በእስከ ዛሬው ሁኔታ ግለሰቦች መንግሥታዊ ሥልጣንን ለግል መበልፀጊያነት እንዲሻሙበት ጥሩ ዋሻ የሆናቸው ከገዢነት እስከ ሥራ ቅጥርና የደረጃ ዕድገት ድረስ ሳይቀር፣ ሁሉ ነገር በአንድ ፓርቲ መዋጡ እንደነበር ነው፡፡ ከዚህ ችግር መውጣት የሚቻለው የመንግሥት አዕማድ ከማንኛውም ፓርቲ ጋር ያልተሳከረ/ ያልተወራረሰ ነፃ ህልውና የሚያገኝበት ለውጥ ሲካሄድ፣ የመንግሥት አስተዳደርና ሌሎች ክንዋኔዎቹ በሕዝብና እውነትን በሚሻ ጋዜጠኝነት ዓይን ውስጥ መሆን ሲጀምሩ መሆኑን ሳያቅማሙ መቀበል ግድ ነው፡፡
እዚህ ሁኔታ ውስጥ ከተገባ፣ ለየትኛውም ፓርቲ በሥልጣን የመቆየቱም ሆነ ወደ ሥልጣን የመምጣቱ ዕድል በፖለቲካ አቋሙ ውጤታማነትና ማራኪነት ላይ የተንጠለጠለ ይሆናል፡፡ እናም የገዢው ፓርቲ አባልነትን የሥራ ማግኛና የመዝረፊያ አቋራጭ መንገድ አድርጎ የመጠቀም ቀዳዳ ይደፈናል፡፡ የሙያ ብቃትና የሙያ ውድድር የሚሹ ሥራዎችን ፖለቲከኞች መፈትፈታቸው ይቋረጣል፡፡ ማንኛውም ዜጋና ሠራተኛ የካድሬና የሹም ፊት ሳያይና በእጅ አዙር እደቆሳለሁ በሚል ፍርኃት ሳይገነዝ ጥፋቶችንና አጥፊዎችን ለማጋለጥ፣ ጥቃትን ለመመከትና ለመብት ለመቆም ከመቼውም ጊዜ የተሻለ ብርታት ያገኛል፡፡ ምክንያቱም ዕውናዊ መተማመኛ አለው፡፡ ጥፋትን ያጋለጠንና ለመብት የተቆረቆረን ሰው ላጥቃ የሚል ቢመጣ፣ ከበላዩ ጌታ የሌለው ሕግ አለሁልህ ይለዋል፡፡ የሕጉ አለሁልህ ባይነት ቢፈዝና ቢጓደል ደግሞ፣ ሥር የያዘው ዴሞክራሲ እየተከታተለ ለሕጉ ጥበቃ ያደርግለታል፡፡ ከዚህ ዓይነቱ ለውጥ ጋር የተላላሰ ተሃድሶም ሹማምንት ከነቀዙ በኋላ የመባነን፣ የደራሽ ግምገማና የሹም ሽር ጋጋታ፣ እንዲሁም አውጋዦቼን ለመመከት በኢንተርኔት ማኅበራዊ መድረኮች ላይ በቡድንና በግል የሚሳተፍ ሠራዊት ላነቃንቅ የሚሉ ዕዳ አይኖርበትም፡፡ የለውጡ ሒደት ራሱ የመጠማመድና የውግዘት ውጥረትን ይበትናል፣ እንዳይከማችም ያደርጋል፡፡ ለውጡ ራሱ ሰዎችን ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥልጡን አስተሳሰብና ባህል በውዴታ እየሳበ ያስገባቸዋል፡፡ ማለትም ራሱን በራሱ የሚያዛምት የመለወጥ አብዮት ዕውን ይሆናል፡፡ የለውጡ ግለት ከበረደ በኋላም ቢሆን ግለሰቦች ጨዋነታቸውን እንዲጠብቁ የዴሞክራሲያዊ ሱታፌው ንቁ ዓይን መሳጣትንና ተጠያቂ መሆንን እያስታወሰ ያግዛቸዋል፡፡ በአጭሩ የዚህ ዓይነቱ የዴሞክራሲ ለውጥ አካል ሆኖ ያልመጣ ተሃድሶ በእንቅልፍ ልብ የመጓዝ ዓይነት ለመላተም የተጋለጠ፣ ምን ቢሰብኩና ግለሒስ ቢያደርጉ፣ ምን ሰው ቢቀያይሩ፣ ጠርቶ የማይጠራ የተመልሶ ጭቃ ኑሮ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡
ኢሕአዴግ ከዚህ ዓይነቱ ብዙም የማያራምድ የዘመቻ ዘይቤ ለመውጣት የቆረጠ ስለመሆኑ የሚያስተማምን ነገር እያየን አይደለም፡፡ ሕጋዊ ተቃዋሚዎች ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት እንኳ በተቸገሩበት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ውስጥ፣ ከኢሕአዴግ ሹማምንት አባላት አልፎ ወደ መንግሥት ሠራተኞችና ወደ ኅብረተሰቡ እየዘለቀ ነው የተባለለት “የተሃድሶ ንቅናቄ” ማካሄድ፣ ተቀናቃኝና ኮሽታ በሌለበት ሁኔታ “የመሪነት” ሚናን የማሟላት፣ የተሰበረ ድጋፍን የመጠገን (ከእኔ ሥልጣን በታች የሚበድልህ ቢኖር ከእንግዲህ ጆሮ ዳባ ሳልል አለሁልህና ሁሌም እየተከታተልክ ሳትፈራ ንገረኝ የሚል፣ ምሬትና ትዝብት ትርተራን ከቁጥጥር ባልወጣ ሁኔታ የፈቀደ “ሥልጠና” የመስጠት) እንቅስቃሴ ነው፡፡ “ፌስቡክን” እና “ቲዊተርን” በመሳሰሉ ማኅበራዊ መድረኮች ውስጥ የአባላትና የደጋፊ ተሳትፎን አስመንድጎ ተፃራሪዎቹን የመመከት ተግባር ውስጥ እየተትረከረከ መሆኑም አዛላቂው የለውጥ መንገድ እንዳልተጨበጠ ምስክር ነው፡፡ በጠቀስነው በአዲስ ራዕይ መጽሔት ውስጥም በማያሻማ አኳኋን ዛሬም ከዱሮ መንገድ ዘወር እንዳላለ እንዲህ ሲል ይነግረናል፡፡
‹‹በተሃድሶ መስመራችን እንደተቀመጠው በአገራችን የሚካሄደው ለውጥ በዋነኛት ሦስት የለውጥ አቅሞች በከፍተኛ ትስስር የሚያከናውኑት ነው፡፡ እነዚህ ኃይሎች የለውጥ ሐሳቦች ያመነጨው ድርጅታችን፣ ይኼንኑ ሐሳብ ሕጋዊ ባህሪ አላብሶ የሚያስፈጽመው ልማታዊ ዴሞክራሲያዊ መንግሥታችንና የለውጡን ሐሳብ በተሳካ ሁኔታ የሚፈጽመው ሕዝባችን ናቸው፡፡ ከእነዚህ ሦስት ወሳኝ የለውጥ አቅሞች መካከል ትልቁ የመሪነት ሚና በድርጅታችን ትከሻ ላይ ያረፈ . . . ››
ከዚህ አባባል ኢሕአዴግ ከመንግሥትነት ራሱን ነጥሎና ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር እኩል አድርጎ ማየት ውስጥ ገና እንዳልገባ፣ የእሱን ከሥልጣን መውረድ የሕዝቡና የልማቱ መሪ ማጣትና መሰናከል እንደሆነ አድርጎ እንደሚያስብ ለመገንዘብ አያስቸግርም፡፡ ኢሕአዴግ በዚህ አመለካከቱ እስከ ፀናበትና የአገሪቱ የፖለቲካ ሚዛንም ባለበት ሁኔታ እስከቀጠለ ድረስ፣ ምርጫ የ‹‹አውራ›› ፓርቲ መዋቢያ፣ ሌሎች ፓርቲዎችም አጫፋሪ መሆናቸው ይቀጥላል፡፡ በአንድ ፓርቲ የተዋጠው አገዛዝም የሙስናና የማን አለብኝነት ዋሻ አበረታችና አራቢ ሆኖ የማገልገሉ ችግር አይወገድም፡፡
ይኼንን ተገንዝበን፣ ከዚህ ችግር ወደ ተላቀቀ ለውጥ እንዴት መግባት እንደሚቻል ስናሰላስል ኢሕአዴግን በብልህ ትግል ማሯሯጥ ግድ እንደሆነ እናስተውላለን፡፡ ያሁኑ ዴሞክራሲን አጠልቃለሁ፣ የፓርላማ አወካከልን አሻሽላለሁ ባይነቱና ሥራ አጥነትንና የበደል ክምችትን የማቅለል ደፋ ቀናው ሁሉ የመጣው ከትግል ግፊት ነው፡፡ ይሁን እንጂ በውድመት የቀለመ የትንንቅ መንገድን መለወጥ (የትግል አቅምን የሚያጠነክር፣ ገዢውን ቡድን ወደ አዎንታዊ መደፋፈር የሚስብ፣ በገዢው ፓርቲ ውስጥ የዴሞክራሲ ዝንባሌ እንዲፋፋ የሚያግዝ፣ በምርጫ የመሸነፍና ከሥልጣን ወርዶ የመወዳደርን አስፈሪነት የሚገፍ የትግል ዘዴ ላይ መሰማራት) ያስፈልጋል፡፡
እዚህ ላይ እውነትን የሚሻና የሕዝብ ድምፅ መሆን የተዋጣለት ጋዜጠኝነት እጅግ አስፈላጊ ነው፡፡ አሁን ባለንበት ደረጃ በመገናኛ መድረክነታቸው ይህንን ክብር የነገቡ ገና ባይኖሩንም፣ ጭልጭልታዎች አሉ፡፡ ከጊዜ ጊዜም አፍ የሚያስከፍቱ እንጎቻዎች ይነጎቱልናል፡፡ በዚህ በኩል የሪፖርተር ጋዜጣ፣ የሸገርና የዛሚ ሬድዮ መድረኮች ሊጠቀሱ ይችላሉ፡፡ እንደዚያም ሆኖ የመረጃ እጥረትና የክርን ፍርኃት ብቻ ስለሚገድቡ በአብዛኛው ሁኔታ የሚቀርቡልን ደፋር እንጎቻዎች እንደ እስክስታ ግጥሚያ ‹‹ያዝ/ያዢ! እንዲህ!›› ያሉ ትከሻ ለትከሻ እንደመነካካት እየቃጡ መለስ የሚሉ ወይም ጥቅልነት የሚያጠቃቸው ዓይነት ናቸው፡፡
በዛሚ ሬድዮ ውስጥ የምናገኘው ‹‹ቆይታ ከሚሚ ስብሃቱ ጋር›› የተሰኘ ዝግጅት ለኢሕአዴግ መንግሥት ወገናዊነቱ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ሌሎቹ መገናኛዎች ከሚያነጉቱልን የዘለዓለም ሰበከት አለው፡፡ ዜጎች/ባለጉዳዮች አለኝታዬ ብለው መፍትሔ ያጣ ብሶታቸውን የሚያሰሙበት መድረክ ነው፡፡ በሚደርሱት መረጃዎች መሠረት በደሎችንና ሕገወጥ ሥራዎችን ሲያጋልጥና ሹሞችን ሲያፋጥጥ አድምጠናል፡፡ ቢሮክራሲያዊ ጨለማንና መብት ረጋጭነትን እየታገለ የእንባ ጠባቂነትንም ተግባር ሲፈጽም አስተውለናል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ስለመልካም አስተዳደር ችግር በጥናት ላይ የተንተራሰ የቴሌቪዥን ውይይት ከከፍተኛ ባለሥልጣኖቻቸው ጋር ካደረጉ ጊዜ አንስቶ፣ ‹‹ሥልጣንን ለግል መጠቀሚያ የማዋል ችግር ውስጥ ገብተናል . . ጥልቅ ተሃድሶ ያስፈልገናል. . . ጥልቅ ተሃድሶ እያካሄድን ነው . . . ›› እስከተባለበት እስከ ዛሬ ድረስም በቅጥልጥል ስብሰባዎችና ሹም ሽሮች ረካሁ ሳይል ጥፋተኞች እስከ ከፍተኛ ቅርንጫፋቸው ድረስ ተገልጠው እንዲጠየቁ መወትወቱን እንደቀጠለ ነው፡፡
በተለይ በጥር 9 ቀን 2009 ዓ.ም. ረፋድ ላይ የቀረበው የቆይታ ዝግጅት እጅግ ልዩ (የአድማጭ ምስጋና የጎረፈበት፣ ‹‹ለክብራችሁ ቆሜ ነው የማዳምጣችሁ›› ሁሉ የተባለለት) ነበር፡፡ በእስክስታ ግጥሚያ የትክኪያ ሄድ መለስ ብልኃት ተሃድሶው ገና እንዳልጠለቀ፣ የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች ዘንድ ፈርጦ ያልወጣ ነገር እንዳለ፣ ስለዝርፊያ መረብ ጉዳይም በመንግሥት እጅ መረጃ ስለመኖሩ፣ የሸሹና ያሸሹ ስለመኖራቸው ጨረፍረፍ ተደርጎልናል፡፡ በተጨማሪ ተሃድሶው ከዴሞክራሲው መጥለቅ ጋር በቅርብ መያያዙ፣ የፍትሕ ሥርዓቱ ውስጥ ስላሉ ችግሮችና ስለመቃኛቸው ሁሉ ተጠቋቁሟል፡፡
ይሁን እንጂ፣ ‹‹ሥልጣን ለግል መጠቀሚያ ውሏል ከተባለ ይህንን ያደረጉ ይገለጡና ይጠየቁ›› በሚል ድፍንፍን ጥያቄ ዙሪያ ከመሽከርከር ፈቀቅ ማለት ያልቻለ ትግል ለጓዳ የመንግሥት ፍንቀላ ሌማት ሆኖ ሊያገለግል እንደሚችል መታወቅ አለበት፡፡ በዚህ ረገድ ትግሉ አቅጣጫውን እንዳይስት ለመከላከል የሚቻለው የሁሉም ነገር ቁልፍ በሆነው ዴሞክራሲን የማጥለቅ ጥያቄ ላይ ትኩረትን በማሰባሰብ ነው፡፡ ሙሰኞችና ዘራፊዎች መከናነቢያቸውና መሹለክለኪያቸው እየተቦዳደሰ የመንግሥት አውታራት መፅዳት የሚችሉት፣ ክትርና ድብስብስ ድርጅታዊ ህልውናዎች እየተነቃነቁ በኢሕአዴግና በተቃዋሚዎች ዘንድ ዴሞክራቶች ጎልብተው መውጣት የሚችሉት ዴሞክራሲው መጥለቅና መስፋት ከቻለ ብቻ ነው፡፡ የኢሕአዴግንና የተቃዋሚዎቹ ድርድር ትልቁ ፋዳም ለዴሞክራሲው መጥለቅ በር መሆን ነው፡፡ ለሕዝብ ልዕልና፣ ለፍትሕ፣ ለእኩልነትና ለሰላም የምንጨነቅ ሁሉ ይህ እንዲቃና ኢሕአዴጋዊ፣ ተቃዋሚ፣ ገለልተኛ፣ ቅብጥርጥሮስ እየተባባልን የጎሪጥ ከመተያየት ፈንታ ተደጋግፈን ዴሞክራሲን ማራመድ ኃላፊነታችን ነው፡፡ በጥር አምስቱ የዛሚ ሬድዮ ‹‹የቆይታ›› ዝግጅት ላይ የነበሩ የእንግዶችና የአድማጭ ተሳታፊዎች ጥንቅርም ይህንኑ ትግግዝ በአርዓያነት የሚወክሉ ነበሩ፡፡
በዚህ ጎዳና ውስጥ ከተጓዝን በነፃ መደራጀትን በየፈርጁ ማጎልበት፣ የሐሳብ ነፃነትንና የሰላማዊ ሠልፍ መብቶችን ከመተናነቂያነት ይልቅ የሚብሱ ጥያቄዎችን፣ ጠንቀኛ ጥፋቶችንና መፍትሔዎችን አጉልቶ ለማሳየት የመገልገል አርቆ አስተዋይነት ይመጣል፡፡ ከዚህ ሌላ የፓርቲዎች ተፎካካሪነት መዳበር፣ የምርጫ ውጤት ከሚያስገኘው መሸናነፍ በበለጠም ጤናማ የምርጫ ዘመቻን መለማመድ፣ እንዲሁም ከሸፍጥና ከኃይል ተግባር የፀዳ የምርጫ አስፈጻሚነትንና ታዛቢነትን ለማካሄድ መብቃት ዴሞክራሲን ሥር ማስያዝ መሆኑን አውቆ ማሳወቅና ወደ ተግባር መቀየር በራሱ ለዴሞክራሲ ድል ነው፡፡ ይህ ድል ዕውን መሆንና መፅናት የሚችለው ግን፣ በፓርቲዎችና በሕዝብ ውስጥ (በተለይም በወጣቱ ዘንድ) ኩርፊያን፣ ጥላቻን፣ መፈራራትንና ግትርነትን የማሸነፍ መሠረታዊ ድልን ተቆናጦ እስከ መጣ ድረስ ነው፡፡ አለዚያ ጥረታችን ሁሉ ፈሳሽን በእጅ ጭብጦ ለመያዝ ወይም ባልተሟሸ ምጣድ እንጀራ ለመጋገር እንደ መሞከር ድካም ማብዛት ይሆናል፡፡
ይኼን ሁሉ ስናወራ ውስጥ ለውስጥ የሚሹለከለኩ ነገር ሠሪዎችና አለቅላቂዎች እንደሚያወላክፉ አጥተነው አይደለም፡፡ ግን በሕዝብ የእርስ በርስ የግንኙነት ውስጥ የገባንና የተጠራቀመን መርዝ የሚነቅለው ይህ ትልቁ የእርቅ ሥራ መንግሥትን ደጅ የማያስጠናና አዋጅን የማያስጠብቅ፣ በራስ ቁርጠኝነት ብቻ ተፋፍሞ ለንቀትም ለእብሪትም የማይመች ትልቅ የኅብረት ጉልበትን የሚያቀዳጅ ሒደት ነው፡፡ ጥላቻንና መፈራራትን ከነዝባዝንኬያቸው መበጣጠስ በሌላ ገጽታው ሰንሰለት እየበጣጠሱ ነፃ መውጣት ነው፡፡ ሰንሰለትን ለመበጣጠስ መቻልም በራሱ ራስንና ኅብረተሰብን ለዴሞክራሲ ማሟሸት ነው፡፡
የእርስ በርስ እርቅ ይህን ያህል ፈርጀ ብዙ ፍሬ የሚሰጠን በመሆኑ ከተግባባን፣ ባለፈው እንደታየው ሞትና እዬዬ፣ መቁሰልና አካል መጉደል ለነበረበት የቅዋሜ ትግል ያንን ያህል የእልህና የወኔ ነዳጅ ያመነጨ ማኅበራዊ አቅም ከአደጋ ይልቅ በረከት ያለበትን የእርቅ ማዕበል ለመፍጠር ወኔና እልህ እንዴት ሊቸግረው ይችላል!? መከራከሪያችንና የተስፋ ማዕዘናችን ይኸው ነው፡፡
ወጣቶቻችን በአመለካከት መለያየትን ከጠላትነት ጋር ከማምታታት ሲወጡ፣ የተሰነዘረ ሐሳብን “ሞላጫ ሐሳብ! እሱ ሰውዬ የሚለው ሁሌም አይጥመኝም! … ወዳጅ መስሎ ጠላት/የጭቃ እሾህ!…” እያሉ ከመግፋት ፈንታ፣ “እዚህ ላይ የተባለው አሳማኝ ነው/ትክክል ይመስላል… ይህ ግን የተሳሳተ ነው … በቂ ማስረጃና መከራከሪያ ባይኖረኝም እዚህ ላይ የተባለው አልተዋጠልኝም፣ ለማንኛውም ቀስ ብዬ በአዕምሮዬ ላጉላላውና/ላጥናውና…” እያሉ መነጋገር ሲጀምሩ፣ የሚያስማሟቸውን እያበራከቱም አንድ ላይ ሲተምሙ የምናይበትን ቀን እንናፍቃለን፡፡ ተቃዋሚዎችም እስከ 2012 ዓ.ም. ምርጫ በአገሪቱ የፖለቲካ አየር ንብረት ላይ አዎንታዊ ኩትኮታ የሚያመጣ መርሐ ግብር ነድፈው ከወዲሁ ሲንቀሳቀሱ ለማየት እንጓጓለን፡፡
ከፓርቲዎች የመሸናነፍ ውጤት ይበልጥ ሸፍጥና ጠብ የለሽ ነፃና ፍትሐዊ የውድድር ምኅዳርና የምርጫ አፈጻጸም በኢትዮጵያ መጀመሩ ዋናው የዴሞክራሲ ፋይዳ መሆኑ እንዲጨበጥና እንዲሳካ፣ ለማንኛውም ፓርቲ አጫፋሪ ያልሆኑ ነፃ የብዙኃንና የሙያ ማኅበራት እንዲፈጠሩ የሚታገል፣ ከዚሁ ጋር በሸፍጥ ያልጎደፈ ምርጫ የመከናወኑ ጉዳይ ለዴሞክራሲ ያለውን እርባና የየትኛውም ፓርቲ ደጋፊና ገለልተኛ ዜጎች ሁሉ እንዲያጤኑና ይህንኑ አመለካከት የተቆናጠጠ የምርጫ አስፈጻሚነትና ታዛቢነት እንዲፈጠር የሚታገል፣ ለተከባበረ የፖለቲካ ተፎካካሪነት የተግባር ምሳሌ የሆነ፣ እስካሁን ከነበረው የኢሕአዴግ የመንግሥት፣ የማኅበራዊ ኢኮኖሚና የልማት እንቅስቃሴ ልምድ ውስጥ መቀጠልና መጎልበት ያለባቸውን ጥንካሬዎች ይዞ ጉድለቶቹን የሚሞላና ችግሮቹን የሚያስወግድ ዝርዝር ፕሮግራም የቀመረ፣ መንግሥትን ለመምራት የሚያስችል የሕዝብ ድምፅ ቢያገኝ እንኳን ሥልጣን ማጋራትን በጨመረ የጋራ የልማትና የዴሞክራሲ ግንባታ መርሐ ግብር ከኢሕአዴግ ጋር አብሮ ለመሥራት ዝግጁ መሆኑን አስቀድሞ ያወጀ፣ በምርጫ ሰዓትም የሕዝብ ድምፅን በተናጠል ከመቃረጥ ጠባብነት ወጥቶ ዕጩዎችን በኅብረት ለማቅረብ የተሰናዳ ጠንካራ የተቃዋሚዎች ኅብረት መኖር እጅግ አስፈላጊ ነው፡፡ የሚከተሉት ነጥቦችም በጋራ መርሀ ግብር ተጋግዞ መሥራት እንደሚቻልና ይህንኑ የሚፈልጉ ሁነኛ ጉዳዮች እንዳሉን የሚጠቁሙ ይመስለኛል፡፡ ከዴሞክራሲያዊና ከሰብዓዊ መብቶች በአግባቡ መረጋገጥ ጋር የመብቶቹ ህያውነት እንዲረዝም የሚያስችል፣ የተንከባካቢነት ኅብረተሰባዊ ንቃትን ማጎልመስና ይኸው ንቃት ባልተጓደለበት ሁኔታ መንግሥታዊ ዓምዶችን ከየትኛውም ፓርቲያዊ ወገናዊነት አላቆ የመላው ሕዝብ ንብረት ማድረግ፣ በፌዴራልም ሆነ በክልል አስተዳደሮች ደረጃ ዜጎች በእኩልነት የሚስተናገዱበትን፣ በልዩ ልዩ ዕድሎች ውስጥ የመሳተፍ ጉዳይ በፖለቲካ፣ በብሔረሰብ፣ በፆታ፣ በሥውር ጥቅም፣ ወዘተ ላይ በተመሠረተ መድሎ የማይቃኝበትን ባህል መገንባት፣ ዜጎች ከግለሰብ አድራጊ ፈጣሪነት ብቻ ሳይሆን ከመንግሥት አድራጊ ፈጣሪነት የሚጠበቁበት (የመንግሥት ሕግ አስከባሪነት፣ የመንግሥት ከሳሽነትና የዓቃቤ ሕግ ለሕግ ተከራካሪነት ወደ ዜጎች መብት ድፍጠጣ የማይንሸራተትበት) ሚዛኑን ያልሳተ አገዛዝ መገንባት፤ በፌደራልም ሆነ በክልል ደረጃ የመንግሥትን ሃይማኖታዊ አለመሆንንና በሃይማኖቶች ውስጥ ጣልቃ አለመግባትን ወይም በእጅ አዙር ከመቆጣጠር መራቅን፣ ከዚያው እኩል የሃይማኖቶችን ከፖለቲካ አራማጅነትና መንግሥትን በቀጥታና በተዘዋዋሪ ከመቃኘት መራቅን ፅኑ መሠረት ማስያዝ፣ በኃይል የትግል መስክ ያሉ እንቅስቃሴዎች እንዲደርቁና አስተማማኝ የፖለቲካ ሰላም ሥር እንዲይዝ መሥራት ያስፈልጋል፡፡
በኦኮኖሚ ልማቱ ረገድም በአጠቃላይ የተመጋገበ፣ ጤናማነቱ (በንግድ ሚዛን፣ በብድር አወሳሰድ፣ ወዘተ) የተጠበቀ አረንጓዴ ኢንዱስትሪያዊ ኢኮኖሚ በመገንባት ትልም ውስጥ የሁሉንም አካባቢዎች እምቅ ሀብት አትብቶ ወደ ተመጣጠነ የኢኮኖሚ የጥበብና የሰው ልማት መቀየር፣ ከፖለቲካ ሰላም መፈጠር ጋር የመንግሥትን የሕዝብ ተቀባይነት በማሳካት በውጪ ካሉ የአገሪቱ ተወላጆች በኩል ሊገኝ የሚችለውን የውጪ ምንዛሪ፣ የጥበብ፣ የእውቀትና የሐሳብ አመንጪነት አቅም አስመንድጎና በአገር ውስጥ ካለው አቅም ጋር አላልሶ የግስጋሴ እመርታ ማምጣት፣ የውስጥ ሥራ ፈጠራና ሥራ መክፈትን በልዩ ልዩ ዘዴዎች ከማነቃቃት ጎን፣ አዋጪና አስፈላጊ በሆነበት ሥፍራና ጊዜ ኢኮኖሚው ላይ በወረርሽኝ ጉዳት የሚያደርሱ የገቢ ዕቃዎችን በታሪፍ መመከት፣
የውጭ ኢንቨስትመንትን ከአጠቃላዩ የልማት ትልም አኳያ ካለው ቀዳዳ ሞይነትና የጥበብ ሽግግር እርባናው ጋር አዛምዶ መመዘን፣ መሬት የሕዝብ ይዞታ በመሆኑ ላይ ሊኖር የሚችል የአቋም ልዩነትን አሳድሮ፣ መሬት የዝርፊያ መሻሚያ በማይሆንበት ሁኔታ ግልጽ አሠራር ይዞ፣ አስቀድሞ በታወቀ የመሬቶች የአገልግሎት ድልድል እንዲመራ ማድረግ፣ የመንግሥት የኢኮኖሚ ልማት ተሳትፎ ዓብይና መሠረት ጣይ በሆኑ ዒላማዎች ላይ አትኩሮ በዚሁ ሒደት ውስጥ የግሉ ዘርፍ በምሕንድስና፣ በቴክኖሎጂ አመንጪነትና በሥራ ተቋራጭነት ረገድ የአቅምና የታማኝነት ብቃት እንዲያጎለብት ማገዝ፡፡
በተጠረጠሩበት ከፍተኛ የሙስና ወንጀል በሦስት መዝገቦች ክስ የተመሠረተባቸው እነ አቶ መላኩ ፈንታ፣ በመዝገብ ቁጥር 141352 ከቀረቡባቸው 93 ክሶች ውስጥ...
1፤ ዳዊትና የሠራዊቱ አለቆችም ከአሳፍና ከኤማን ከኤዶታም ልጆች በመሰንቆና በበገና በጸናጽልም ትንቢት የሚናገሩትን ሰዎች ለማገልገል ለዩ፤ በአገልግሎታቸውም ሥራ የሠሩ ሰዎች ቍጥር ይህ ነበረ።
3፤ ከኤዶታም የኤዶታም ልጆች፤ ጎዶልያስ፥ ጽሪ፥ የሻያ፥ ሰሜኢ፥ ሐሸብያ፥ መቲትያ፥ እነዚህ ስድስቱ ለእግዚአብሔር ምስጋናና ክብር በመሰንቆ ትንቢት ከተናገረው ከአባታቸው ከኤዶታም እጅ በታች ነበሩ።
5፤ እነዚህ ሁሉ ቀንደ መለከቱን ከፍ ያደርጉ ዘንድ በእግዚአብሔር ቃል የንጉሡ ባለ ራእይ የሆነው የኤማን ልጆች ነበሩ። እግዚአብሔርም ለኤማን አሥራ አራት ወንዶች ልጆችንና ሦስት ሴቶች ልጆችን ሰጠው።
6፤ እነዚህ ሁሉ በእግዚአብሔር ቤት በጸናጽልና በበገና በመሰንቆም ይዘምሩ ዘንድ፥ በእግዚአብሔርም ቤት ያገለግሉ ዘንድ ከአባታቸው እጅ በታች ነበሩ፤ አሳፍም ኤዶታምም ኤማንም ከንጉሡ ትእዛዝ በታች ነበሩ።
የንባብ ሰዓት: 4 ደቂቃዎች የደንበኞች ስኬት ቡድኖች ገደብ በሌላቸው ጥሪዎች እና ደንበኞችን ለማስተናገድ የደከሙባቸው ቀናት አልፈዋል። ምክንያቱም ከደንበኞች ስኬት አንፃር ያነሰ ጉዝታ እና የበለጠ ለመቀበል ጊዜው አሁን ነው። የሚያስፈልግዎ ነገር ቢኖር አንዳንድ ብልህ ስልቶች እና ምናልባትም ከ ‹SaaS› ትግበራ ልማት ኩባንያ የተወሰነ እገዛ ነው ፡፡ ግን ፣ ከዚያ በፊትም ቢሆን ፣ ለደንበኛ ስኬት ትክክለኛውን አሠራር ለማወቅ ሁሉም ይወርዳል ፡፡ በመጀመሪያ ግን ቃሉን እንደተገነዘቡ እርግጠኛ ነዎት ፡፡ እናድርግ
የንባብ ሰዓት: 3 ደቂቃዎች ትናንት ማታ ለሁለቱም ለመገናኘት እና የሶስት ጊዜ ኢንዲያናፖሊስ 500 አሸናፊ ሄሊዮ ካስትሮቭቭን ለማዳመጥ እና ለማዳመጥ አስገራሚ አጋጣሚ ነበረኝ ፡፡ ዝግጅቱን በሙሉ የማኅበራዊ ሚዲያ ዝመናዎችን አቀርባለሁ ብዬ የጠየኩኝ የአስተናጋጅ እና የአፈፃፀም አሰልጣኝ ዴቪድ ጎርሳጅ እንግዳ ነበርኩ ፡፡ ሃሽታግን በማደራጀት ፣ ስፖንሰሮችን ስከተል እና በክፍሉ ውስጥ ያሉትን ቪአይፒዎችን ሳውቅ አንድ የእሽቅድምድም ባለሙያ በፀጥታ ተጠግቶ ጠየቀኝ-በእውነቱ የማኅበራዊ ሚዲያ አማካሪ ነዎት? ዘ
የንባብ ሰዓት: 2 ደቂቃዎች ከድርጅት ደንበኞች ስኬት ባለሙያዎች ከቦልስተራ ጋር አዲስ ተሳትፎን ጀምረናል ፡፡ ቦልስትራ ጩኸትን በመቀነስ እና የመልካም ዕድሎችን በመለየት ተደጋጋሚ ገቢያቸውን ለማሳደግ ለሚፈልጉ የንግድ ሥራ የንግድ ኩባንያዎች የሶፍትዌር መፍትሔ (ሳአስ) አቅራቢ ነው ፡፡ የእነሱ መፍትሔ አብሮገነብ በሆኑ ምርጥ ልምዶች ኩባንያዎ ደንበኞችዎ የሚፈልጓቸውን ተፈላጊ ውጤቶች እንዲያሽከረክር ያግዛቸዋል ፡፡ ባለፉት ጥቂት ዓመታት ቀልጣፋ የግብይት ጉ journeyችን እየተሻሻለ ስለመጣ እና የንግድን ግብይት ብስለት እንገመግማለን
የንባብ ሰዓት: <1 ደቂቃ ጋይንስሳይት የደንበኞቹን የስኬት ማኔጅመንት መድረክ የስፕሪንግ መለቀቅ የጀመረ ሲሆን ይህም ለገበያተኞች የ 360 ° ደንበኛ እይታን እንዲያገኙ እና የመረጃ ትንታኔዎችን ኃይል በመጠቀም በድርጅቱ ውስጥ ካሉ ሌሎች የደንበኞች ስኬት ባለድርሻ አካላት ጋር እንዲተባበሩ እንኳን ቀላል ያደርገዋል ፡፡ ብዙ የተለያዩ ዲፓርትመንቶች ባሉባቸው ትላልቅ ኩባንያዎች - ከሽያጭ እስከ ምርት ልማት እና ግብይት - ነጋዴዎች በደንበኞች እንቅስቃሴ ላይ የማይመሳሰሉ የመረጃ ነጥቦችን ይፈትኗቸዋል ፣ ሆኖም ደንበኞችን ለማቆየት የጋራ ጥረት ማድረግ አለባቸው
ወጣቷ ድምፃዊና የፊልም ተዋናይት ሴሊና ጎሜዝ የሙዚቃ ስራዋን በማቆም በፊልሞች ትወና ላይ ማተኮር እንደምትፈልግ ኢንተርቴይመንት ዊክሊ አስታወቀ፡፡ ዘንድሮ ለገበያ ይቀርባል ተብሎ የተጠበቀው አራተኛው አልበሟም ወደ ቀጣዩ ዓመት እንደተሸጋገረ ተገልጿል፡፡ዓመቱን በሁለት ፊልም ስራዎች ላይ እንደምታሳልፍ የገለፀችው ሴሊና ጎሜዝ፤ የሙዚቃ አልበሟን ከዚያ በኋላ ቀስ ብላ መስራት እንደምትፈልግ ገልፃለች፡፡ አርቲስቷ ከፍቅረኛዋ ከጀስቲን ቢበር ጋር በመጣመር በምትወዳቸው ሁለት ሙዚቃዎቹ ላይ የመስራት እቅድ እንዳላትም ተናግራለች፡፡ ሴሊና “ዘ ስካይ ኢዝ ኤቭሪዌር” በተሰኘ ፊልም ላይ በተዋናይነትና በፕሮዲውሰርነት እንደምትሰራ የተገለፀ ሲሆን ፍቅረኛዋ ካናዳዊው ጀስቲን ቢበርም በፊልሙ ላይ ይሳተፋል ተብሏል፡፡ “13 ሪዝንስ ዋይ” እና “ሆት ሜስ” የተሰኙ ኮሜዲ ፊልሞች ሴሊና በዚሁ ዓመት የምትሰራቸው ናቸው፡፡በዲዚኒ ቻናል በምትሰራባቸው የቴሌቭዥን ፊልሞች በአማካይ እስከ 4 ሚሊዮን ተመልካች ያላት የ19 ዓመቷ ሴሊና፤ በታዳጊነታቸው ከተሳካላቸው አርቲስቶች ተርታ የምትጠቀስ ናት፡፡ “ድሪም አውት ላውድ” በተባለ የፋሽን ልብሶች መደብሯ ባለፈው ዓመት ትርፋማ የሆነችው አርቲስቷ፤ 100 ሚሊዮን ዶላር ገቢ እንዳገኘች ታውቋል፡፡
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ነበር ሂላሪ ክሊንተንን ሰነተር ክፍለ ግዝኣት ቬርሞንት በርኒ ሳንደርስን ማእኸላይ እቶት ንዘለዎም ኣሜሪካዊያን ንምሕጋዝ ከምኡ እውን ሃብታማት ብዛዕባ ዝህልዎም ጽልዋን ተጋጪዮም ኣለው።
‘ተመክሮ በይኑ እኹል ኣይኮነን፤እቲ ቀንዲ ነገር ኣመዛዚንካ ውሳነ ምሃብ’ዩ። ምስ ፕረዝደንት ኦባማ ክትወዳደሪ ከለኺ ተመኩሮ ወይ ብስለት የብሉን ኢልኪ ተቓሊስክዮ ነይርኺ፤ምኽንያቱ ምስ ጸላእትና ክንዘራረብ ኣለና ስለዝበለ።ምስዞም ሰባት እዚኦም ኢኺ ክትዘራረቢ፣ክትላዘቢ ዘለኪ።'
የቀን መቁጠሪያ የሮኪንግ ወንበር በጥቂቱ ወንበር ቅርፅ የሚንቀሳቀስ የዴስክቶፕ የቀን አቆጣጠር ነው ፡፡ ልክ እንደ አንድ እውነተኛ ወደኋላ እና ወደኋላ የሚንከባለል ሮኪንግ ወንበር ለመሰብሰብ መመሪያውን ይከተሉ። የአሁኑን ወር በተቀመጠው ወንበር ላይ ፣ እና በሚቀጥለው ወር በመቀመጫው ላይ ያሳዩ። ከዲዛይን ጋር ያለ ሕይወት የጥራት ዲዛይኖች ቦታን የመቀየር እና የተጠቃሚዎችን አእምሮ የመቀየር ኃይል አላቸው ፡፡ የማየት ፣ የመያዝ እና የመጠቀም ምቾት ይሰጣሉ ፡፡ እነሱ በብርሃን እና በሚያስደንቅ ሁኔታ ፣ ቦታን የሚያበለጽጉ ናቸው። የመጀመሪያዎቹ ምርቶቻችን “ሕይወት ንድፍ (ዲዛይን) በሚለው ጽንሰ-ሀሳብ (ዲዛይን) በመጠቀም የተነደፉ ናቸው።
NEP+ | ኔትዎርክ ኦፍ ኔትዎርክስ ኦፍ ኤች አይቪ ፖዘቲቭስ ኢን ኢትዮጵያ (ኔፕፕላስ) ኔትዎርክ ኦፍ ኔትዎርክስ ኦፍ ኤች አይቪ ፖዘቲቭስ ኢን ኢትዮጵያ (ኔፕፕላስ) – NEP+
ህወሃቶች በደደቢት ለአርቲስቶቹ የነገሯቸው እና ያልነገሯቸው ታሪኮች ሁሉ የሚያሳዩት አሁንም ህወሓት ስለመንደሩ እንጂ ለኢትዮጵያ አለመቆሙን ነው።(የጉዳያችን ዘገባ)
ኢትዮጵያ በታሪክ የእርስ በርስ ጦርነትን እንደ ትልቅ ታሪክ የምትዘክር ሀገር ሆና አታውቅም።እንደዚያ ቢሆን ኖሮማ ዘመነ መሳፍንት የብዙ የእርስ በርስ ጦርነቶች ባለ ታሪክ ነበር።ሆኖም ግን የወቅቱ የሀገራችን መሪ ግዜያዊ ድል ሲያገኝ የእኔን ማሸነፍ የኢትዮጵያ ታሪክ አድርጉልኝ ሲል አልተሰማም።ጉዳዩ የእርስ በርስ ጦርነት ነዋ! በተቃራኒው ግን ኢትዮጵያ ለነፃነቷ እና ለአንድነቷ የሞቱላትን ከህወሓት በፊት የነበሩት የኢትዮጵያ መሪዎች ትልቅ ቦታ ሰጥተውት ኖረዋል።እነኝህ መሪዎች ከጣልያን ጋር የነበረውን ትንቅንቅ ዘከሩ እንጂ ለስልጣን የተደረጉ ውግያዎችን የኢትዮጵያ ትልቁ ታሪክ ነው ብለው አልተሟገቱም።ህወሓት ግን ያለፉትን ለኢትዮጵያ የሞቱትን እየነቀፈ እና እየወቀሰ ሲመቸው ደግሞ ለማደብዘዝ የፕሮፓጋንዳ ዘመቻ እየከፈተ ኢትዮጵያ የተፈጠረችው ደደቢት ላይ ነው መሰል ንግግር ሊያሰማን ይዳዳዋል።
ሰሞኑን አርቲስቶችን አሳፍሮ ደደቢት ላይ የከረመው የወያኔ አመራር ቡድን 150 ሚልዮን ብር ወጪ(ለፀጥታ ጥበቃ፣ትራንስፖርት፣ለሁሉም አርቲስቶች የቀን አበል፣የምሽት እራት እና ዳንስ ወዘተ) መውጣቱን የውስጥ አዋቂ ዘገባዎች ዘግበዋል።አርቲስቶቹም ድራማ ሲሰሩ ከርመዋል።ሰው ለሰው ድራማ በዋና አክተሩ ተወክሏል፣የህወሓት የዛሬ የአዲስ አበባ እና መቀሌ ህንፃ ባለቤቶች ሲደንሱ ታይተዋል።ለአርቲስቶቹ በእርስ በርስ ጦርነት ወቅት እንዴት ድልድይ እንደፈረሰ፣የቱ ጋር ትግራይን ለመገንጠል እንደተዶለተ፣የቱ ድንጋይ ላይ ተቀምጠው ለሻብያ የምፅዋ ጦርነት የትግራይ ልጆች እንዲላኩ እንደተወሰነ፣የቱ ጋር ስለ ብሔር ብሔር በሚል ሽፋን የኢትዮጵያ ጉድ የሆኑትን ጉድ የብሔር ድርጅቶች ለመፈልፈል ህወሓት እንደዶለተች ተነገረ።
ለአርቲስቶቹ ከተናገሩት ውስጥ አቶ ስዩም መስፍን፣አቦይ ስብሐት እና ሳሞራ የኑስ እንዴት ኢህአፓን እና ኢድዮን እንዴት ከትግራይ እንዳስወጡ ተተረከ።አቦይ ስብሃትም በመሃል የሚያስቆማቸውን ሳል እየሳሉ ሲቀጥሉ እንዲህ አሉ ''የቀድሞዎቹ ተቃዋሚዎች ሁሉም የተሰገሰጉት የቀደመውን ስርዓት ለመመለስ የሚፈልጉ ነበሩ'' ካሉ በኃላ የኢትዮጵያን የፖለቲካ ችግር የብሔር ችግር ነው ካሉ በኃላ የብሔር ችግርን ''የማይታረቅ ቅራኔ'' ሲሉ ስደመጡ ተሰብሳቢውን አስደንግጧል።
ቀጥሎ ከተናገሩት ውስጥ አቶ በረከት ነበሩ።አቶ በረከት አቦይን የወረፉበት ንግግር አቦይን ''ድራማቲክ'' አቀራረብ ያለው ሲሉ ተደምጠዋል። አቶ በረከት የገለጡበት መንገድ እንዲህ ይነበባል -''የአቦይ ስብሐት አይነት ድራማቲክ አቀራረቦች ስንሰማ ልንዋጥ እንችላለን።በታሪክም ልንጠፋ እንችላለን'' በማለት ነበር።የሁሉም ንግግሮች ያጠነጠኑት ትግራይ በሌላው ኢትዮጵያ ላይ የበላይ እንደሆነ ማብራራት ነበር።ደደቢት ላይ ህወሓት ባይመሰረት ኖሮ ኢትዮጵያ ትጠፋ እንደነበር ለመግለፅ መድከም ሌላው ለማስተላለፍ የታሰበው መልዕክት ነበር።
ህወሓት የፖለቲካ ማሳመኛው ፍልስፍናው ሁሉ ተሟጦ የቀረው የደርግ ዘመንን ደጋግሞ ማንሳት ብቻ ሆኗል።አሁን ኢህአዴግን ፖሊሲህ ዘመን ያለፈበት በቂም፣በዘር እና በበቀል የታሸ ነው የሚለው ደግሞ ኢህአዲግ አዲስ አበባ ሲገባ ገና በእግራቸው መቆም ያልቻሉ ሕፃናት የነበሩ ወይንም ገና ያልተወለዱ ናቸው።ህወሓት የኢትዮጵያን ሕዝብ ዲሞክራሲ የነጠቀ፣በጠራራ ፀሐይ ድምፄ ተሰረቀ ያሉ ወጣቶችን በጥይት የቆላ፣ብሔር ከብሄር በማጋጨት ከእራሱ የወጡ አባሎቹ የመሰከሩበት፣አባላቱ በሙስና በሰበሰቡት ገንዘብ መሃል አዲስ አበባ እና መቀሌ ላይ ባለ ሰባት ፎቅ ሲገነቡ እፍረት የማይሰማቸው አባላት ያሉት ወንጀለኛ ድርጅት መሆኑን የሚሞግቱት አሁንም ወያኔ አራት ኪሎ ቤተ መንግስትን ሲቆጣጠር በእናታቸው እቅፍ ሆነው ጡት የሚጠቡቱ ናቸው። በመሆኑም ተከራክሮ የማያሳምነውን ትውልድ ሸሽቶ ስለፖለቲካ ቢናገሩ እናንተን አይመለከትም ለማለት የሚቀሉትን አርቲስቶችን መማፀኑ ካለተከራካሪ የእኔን ብቻ ስሙኝ ስልት መሆኑ ነው።
የህወሓት መሪዎች አርቲስቶቹን ፈረንጆቹ ''ዱላ እና ካሮት'' በሚሉት አስተያየት እያዩ እና አንዳንዴ ፈገግ መልሰው ኮስተር እያሉ በማሳቀቅ የተረኩት ሁሉ ዛሬ ላለችው ኢትዮጵያ እና ዓለማቀፋዊ ሁኔታ ፋይዳው ምንድነው? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ነው። የስብሰባው ዋና ዓላማ ህወሓት የተንጠለጠለበት የጎሳ ፖለቲካ እንዳይበጠስ በመስጋት የጎሳውን ታላቅነት የሰበከ መስሎ ብዙዎች አይናቸውን ተክለውባቸዋል ባለው አርቲስቶች በኩል ህዝብን ማስፈራራት፣ተስፋ ማስቆረጥ እና ''መጪውም ገዢዎችህ እኛ ነን።'' የሚል መልእክት ለሕዝቡ ማስተላለፍ ነው።''መጪው ምርጫንም ክደደቢት አንፃር ተመልከቱ እና እንዴት ነው በካርድ ስልጣን እንድለቅ የምታስቡት?'' የሚልም ቃና አለበት።
እዚህ ላይ ግን አምባገነኖች የራሳቸውን ታሪክ እራሳቸው ከሚተርኩት በዘለለ ነፃ የታሪክ ምሁራን የራሳቸውን ምርምር አድርገው ታሪክ እንዲፅፉ አይፈልጉም እና ተራክዎችም ሆነ ሰሚዎች እራሳቸው እንደሆኑ የመቃብር ጉዞ ይጀምራሉ።እዚህ ላይ ህወሃቶች ለአርቲስቶቹ ያልነገሯቸውን ማንሳት ተገቢ ነው።
አቦይ ስብሐት፣አቶ ስዩም እና አቶ በረከት ቢቢሲ ስላረጋገጠው ህወሓት ለትግራይ ሕዝብ በ 1977 ዓም እረሃብ የመጣውን የዕርዳታ እህል ሱዳን እየተወሰደ ይሸጥ እንደነበር እና የጦር መሳርያ ይገዛበት እንደነበር አልነገሩትም።
ህወሓት ከተሞች በጎዳና ተዳዳሪዎች፣ወጣቶች ለጫት እና ለሽሻ፣የዩንቨርስቲ ምሩቃን የኮብል ስቶን ሥራ ሰራተኛ እንዲሆኑ የተደረጉት በዘመነ ህወሓት መሆኑን ለመናገር የደፈረ የለም።
አስራሶስት የህወሓት አመራሮች በስዊድን ዓለም አቀፍ የጦር ፍርድ ቤት በዓለም አቀፍ ወንጀለኛነት ከተከሰሱ ገና ቀናት እየተቆጠሩ መሆናቸውን ሊያስታውሱ አልፈለጉም።
ከሁሉም የሚገርመው ህወሃቶች ከአርትስቶቹም ሆነ ከትግራይ ሕዝብ የደበቁት ትልቅ ጉዳይም አለ።የሀውዜን እልቂትን ጉዳይ።ይህንን እልቂት አቦይ ስብሐት አዲስ የማስቀየሻ ያሉትን ሃሳብ ይዘው ቀርበዋል።''በጉዳዩ ላይ የእስራኤል እጅ አለበት'' ነበር አቦይ ያሉት።መቸው ህወሃቶች ከገደሉ ወይም ከተኮሱ አልያም ከተናገሩ በኃላ ነው ማሰብ የሚጀምሩት።ለእዚህም ነው ነገሩን ከመካከለኛው ምስራቅ ሃገራት ጋር በማያይዝ ከአረብ ሃገራት ያተረፉ የመሰላቸውን የተናገሩት። ከህወሓት የለቀቁት የቀድሞ ከፍተኛ ባለስልጣናቱ ግን በሃውዜን እልቂት ላይ የህወሓት ቁልፍ ባለስልጣናት እጅ ሆን ተብሎ የተቀናበረ መሆኑን ያብራራል።አቶ ገብረ መድህን አርአያ፣አቶ ግደይ እና አቶ አብርሃም ያየህ በተለያየ ጊዜ በጉዳዩ ላይ ማብራርያ ሰጥተዋል።ከእዚህ በታች የአቶ ገብረ መድህን የቀድሞው የህወሓት መስራች እና የፋይናንስ ኃላፊ በሃውዜን እልቂት ህወሓት አቀናባሪ እንደነበር እና ምክንያቱንም ጭምር እንዲህ ያብራራሉ።
''“ወይ፡ ሀውዜንም የወያኔ ድራማ ነው።” በዚያን ጊዜ ሕወሀት በምትሰራው ስራ ምክንያት እጅግ በጣም ተጠልታ ነበር። ሰው አጣች። ምልምል ጠፋ። እናስ? ተንኮል አሰቡ። የዚያን ግዜ የትግራይ አስተዳዳሪ ለገሰ አስፋው ነው። ከዚያ ወያኔ ሀውዜን አንድ ክ/ጦር እያስገባች እያስወጣች ወያኔ ሀውዜን ስብሰባ ልታደርግ ነው የሚል ወሬ ለደርግ ደህንነት እንዲደርሰው አደረገች። ሀይሉ ሳንቲም (ሳነቲም ቅጽል ስሙ ነው) የሚባል የወያኔ የጦር ደህንነት፡ የወያኔ ጦር ሀውዜን ሊሰበሰብ ነው የሚለውን መረጃ ለለገሰ አደረሰ። እውነት እንዲመስልም፡ በገበያው ቀን የተወሰኑ ታጋዮች ባካባቢው ውር ውር ሲሉ እንዲታዩ ተደረገ። የሀውዜን ገበያ መቼም እጅግ የታወቀ ነበርና ከብዙ ቦታ ብዙ ሰዎች ለንግድ ይመጣሉ። በእለቱ ስድስተ የደርግ ሚጎች እየተመላለሱ በመስቀልያ ቅርጽ፡ ገበአውን ደበደቡት። ይሄ ሁሉ ሲደረግ ቪዲዮ ይነሳ ነበር። ነገሩ ለረጅም ግዜ የተቀነባበረ መሆኑ የሚታወቅባቸው ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው። ወደ አስራ ሁለት ፎቶ አንሺዎች ሱዳን ውስጥ ሄደው እንዲሰለጥኑ ተደርጓል። ገብሬ የዚያን ግዜ ቪዲዮ ካሜራ አያውቅም ነበር። እነ ተክለወይን አስፍሀ፡ እነ ሱራፌል ምህረተአብ፤ እነ እያሱ በርሄ ካሜራ ቀራጭነት ሱዳን ውስጥ ተምረው መጡ። ያ ሁሉ ድብደባ ሲደረግ ተራራ ላይ ቆመው እያንዳንዱን ሚግ ከሁሉም አቅያጫ ቪዲዮ ያነሱ ነበር። ይቀርጹ ነበር። በነጋታው ይሁን ማታውኑ ያ ሁሉ ፊልም ሱዳን ውስጥ በቲቪ ታየ። ገበያ ላይ የሞተው ሰው እንሰሳ፡ ህዝብ፡ ሽማግሌ ሕጻናት በቲቪ በደንብ ተቀርጿል።'' ብለዋል።
ባጠቃላይ ህወሓት በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ምንም አይነት አሻራ የለውም የሚል እምነት የለም።ሆኖም ግን መታሰብ ያለበት ጉዳይ ዛሬ ላይ በሞቱት አጥንት ላይ ተቀምጠው፣በሙስና በስብሰው፣ዲሞክራሲን በእግራቸው እረግጠው እና በርካታ ግድያ ፈፅመው የሞቱትን እያነሱ መመፃደቅ አሁንም በሞቱት ላይ መሳለቅም አያጣውም።ለሕወሃቶች የምመክራቸው ሴኮቱሬ ከደደቢት ያስተላልፍ የነበረውን ፕሮፓጋንዳ ዛሬ ላይ ደግመው ማንበብ ቢችሉ የሚል ነው።ካልረሱት ሴኮቱሬ በእየለቱ በሚተላለፈው የህወሓት ራድዮ የኢትዮጵያን ሕዝብ እንዲህ ይለው ነበር - ''ትግላችን የኢትዮጵያ ሕዝብ ካለምንም ገደብ የመፃፍ፣የመናገር እና ሃሳብን በነፃት የመግለፅ ነፃነትን ለማረጋገጥ ነው።ትግላችን ህዝቦች ካለ አንዳች ፍርሃት ሰላማዊ ሰልፍ የሚያደርጉበትን በፈለጉት የሀገሪቱ ቦታዎች የመኖር መብታቸው እንዲረጋገጥ ነው'' ይል ነበር። ለእዚህ ነዋ ''ህገ መንግስቱ ይከበር'' ያሉትን ንፁሃን ወጣቶች እስር ቤት የምታማምቁት? ለእዚህ ነዋ ! ''ነፃነት ለፍትሃዊ ምርጫ'' ብለው የተሰለፉትን የሰማያዊ ፓርቲ እና የዘጠኙን ፓርቲዎች ጥሪ በድብደባ መባረራቸው እና መታሰራቸውን።ባጭሩ በደደቢት ህወሃቶች ለአርቲስቶቹ የነገሯቸው እና ያልነገሯቸው ታሪኮች ሁሉ የሚያሳዩት አሁንም ህወሓት ስለመንደሩ እንጂ ለኢትዮጵያ አለመቆሙን ነው።
ሰበር ዜና - ባለፈው ቅዳሜ ታህሳስ 18/2007 ዓም ኢትዮጵያውያን ስደተኞች በየመን የባህር ዳርቻ በድጋሚ አደጋ ደርሶባቸዋል።ከጥቂት ሳምንታት በፊት የደረሰውን ተመሳሳይ አደጋ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ''አደጋ አልደረሰም'' ነበር የሚል መግለጫ ዛሬ መስጠቱ ኢትዮጵያውያንን አስቆጥቷል።
ባለፈው ቅዳሜ ታህሳስ 18/2007 ዓም ኢትዮጵያውያን ስደተኞች በየመን የባህር ዳርቻ አደጋ ደርሶባቸዋል።ከጥቂት ሳምንታት በፊት የደረሰውን ተመሳሳይ አደጋ ''ቢቢሲ'' እና ''አልጀዚራ'' ጨምሮ ሌሎች ታዋቂ የዓለም የዜና አውታሮች ቢዘግቡትም ዛሬ ማክሰኞ ታህሳስ 21/2007 ዓም የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ''ምንም አደጋ አልደረሰም'' በሚል ድፍን ያለ አረፍተ ነገር በኢቢሲ ዜና ላይ በማስነበብ ክዶታል።
የእዚህ አይነቱ የደረሰውን አደጋ በአግባቡ ከማጣራት ይልቅ ''የሞተ የለም ውሸት ነው'' በሚል ዜና ብቻ የኢትዮጵያውያንን ሕይወት እንደ ዋዛ መታለፉ የብዙዎቻችንን ልብ ያደማ ጉዳይ ነው።ይህ በእንዲህ እያለ ነው ሌላ አደጋ አሁንም ከየመን የተሰማው።ይህንን የቅዳሜ ታህሳስ 18/2007 ዓም አደጋ ''የመን ታይምስ'' እንዲህ ዘግቦታል-
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ካሏት ሊቃውንት ውስጥ በጠቅላይ ቤተ ክህነት የሊቃውንት ጉባኤ አባል ሊቀካህናት ክንፈገብርኤል አልታዬ ትናንት ታህሳስ 19/2007 ዓም አርፈዋል።ስለ ቤተ ክርስቲያን ስርዓት ያስተማሩት ትምህርት ሊመለከቱት የሚገባ ቪድዮ
የስርዓቱ ቡድን መሪዎች እና ጀሌዎቻቸውን ፋሽሽታዊ ባህሪ የሚያሳይ ተግባር - በባህር ዳር የአንድ እንግሊዛዊን ድንገተኛ ሞት እየመረመርኩ ነው ያለው ወያኔ/ኢህአዲግ ''በታህሳስ 9/2007 ዓም የአምስት ሰዎችን ሞት እና የአንድ መነኮሳይትን ጨምሮ የሌሎች በርካታ ኢትዮጵያውያን ደም መፍሰስ ትክክል ነበር'' የሚል ሰልፍ እያዘጋጀ ነው።
ወንበዴ መሪ በሆነበት ሀገር ፍትህ መቀለጃ ትሆናለች።ሕግ፣ስርዓት እና ምክንያታዊነትን ዜጎች ቢናፍቁም ህገወጦች ስልጣን ከተቆናጠጡ ዙርያቸውን በሀገር ውስጥ እና በባህር ማዶም ጭምር የሚኮለኩሏቸው ለሆዳቸው እና ለጥቅማቸው ብቻ የሚሰለፉቱን ነውና ብዙ ጆሮ የሚጠልዙ ነገሮችን መስማት ይለመዳል።
ታህሳስ 9/2007 ዓም በባህር ዳር ከተማ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤ/ክርስቲያን ይዞታነት የመስቀል ደመራ እና የጥምቀት በዓል የሚከበርበት ቦታ ለግል ባለ ሀብት የሚተላለፍ መሆኑ እና ከቀሪው ቦታ ላይ ደግሞ ተቆርጦ ለመንገድ ሥራ የሚውል መሆኑ እንደተሰማ የባህር ዳር ነዋሪ የእምነቱ ተከታይ በከፍተኛ ቁጣ ወጥቶ ተቃውሞውን መግለፁ ይታወሳል።
በወቅቱ የስርዓቱ ታማኝ ወታደራዊ ፖሊሶች በሰላማዊ ሰልፈኛው ላይ በወሰዱት ጨካኝ እና አረመኔያዊ ተግባር 5 ሰዎች ሲሞቱ አንድ ደካማ መነኮሳይት እና በርካቶች በዱላ እና በጥይት ጉዳት እንዲደርስባቸው ሆኗል።ጉዳዩን አስመልክቶ በዕለቱ በምሽቱ 2 ሰዓት የስርዓቱ ልሳን በሆነው በኢትዮጵያ ቴሌቭዥን የተላለፈው ዜና ሰላማዊ ሰልፈኞቹን ''ከሽብርተኛ ወገኖች ጋር የወገኑ፣''ወዘተ የሚል አሳፋሪ ዜና ከመለቀቁም በላይ ምንም አይነት ይቅርታ ከመንግስት አለመጠየቁ እና ይልቁንም ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከታት ቤተ ክህነት አንዳችም አይነት መግለጫም ሆነ አሁን በመንበሩ ላይ የተሰየሙት ፓትሪያርክ አቡነ ማትያስ አንዳችም የሚያፅናና ቃል ለምእመናን በቦታው ተገኝተው አለማስተላለፋቸው ይታወቃል።
የእዚህ አይነቱ አሳፋሪ ተግባር ምዕመናንን በእጅጉ አስቆጥቶ ሳለ ነው እንግዲህ ሌላ አሳፋሪ አረመኔያዊ ተግባር በሕዝቡ ላይ ሊፈፀም መሆኑ የተሰማው።በባህር ዳር የአንድ እንግሊዛዊን ድንገተኛ ሞት እየመረመርኩ ነው ያለው ወያኔ/ኢህአዲግ ''በታህሳስ 9/2007 ዓም የአምስት ሰዎችን ሞት እና የአንድ መነኮሳይትን ጨምሮ የሌሎች በርካታ ኢትዮጵያውያን ደም መፍሰስ ትክክል ነበር'' የሚል ሰልፍ እያዘጋጀ መሆኑ የታወቀ ሲሆን ዜናውን ''ነገረ ኢትዮጵያ'' በማኅበራዊ ድረ-ገፁ ለቆታል።ጉዳዩ ከፍፁም የለየለት ዘረኛ እና አረመኔያዊ ድርጊት ከመሆኑም በላይ የስርዓቱ ቡድን መሪዎች እና ጀሌዎቻቸውን ፋሽሽታዊ ባህሪ በትክክል የሚያሳይ ነው።
ገዥው ፓርቲ በአማራ ክልል አስተዳደር ባህር ዳር ከተማ የቤተ ክርስቲያን ንብረት የሆነውን የታቦት ማደሪያ ለመንገድና ለጥቃቅንና አነስተኛ ሱቆች መስሪያ እንዲነጠቅ ማዘዙን ተከትሎ በባህር ዳር ቀደም ሲል የተካሄደውን ህዝባዊ ተቃውሞ ሰልፍ የሚቃወም የድጋፍ ሰልፍ ሊጠራ መሆኑን የነገረ ኢትዮጵያ ምንጮች ገለጹ፡፡
መንግስት ታህሳስ 9/2007 ዓ.ም የተደረገውን ህዝባዊ ተቃውሞ የ‹‹ፀረ ሰላም ኃይሎች እጅ እንዳለበት›› በመግለጽ ‹‹ህገ-ወጥ ሰልፍ›› ማለቱ የሚታወስ ሲሆን ባህር ዳር ከተማ የሚገኙት የቀበሌ ካድሬዎች የተደረገውን ህዝባዊ ተቃውሞ የሚቃወም የድጋፍ ሰልፍ ለማድረግ እያስተባበሩ እንደሚገኙ ምንጮች ገልጸዋል፡፡
ከዚህ ጋር በተያያዘ የቀበሌ ካድሬዎች በየ ቤቱ እየሄዱ የነዋሪዎችን ስም በመመዝገብ በሰልፉ የማይሳተፍ ሰው ቅጣት እንደሚጠብቀው እያስጠነቀቁ እንደሆነ ተገልጾአል፡፡ የድጋፍ ሰልፉ ታህሳስ 21 ወይንም 22 ቀን 2007 ዓ.ም ይደረጋል ተብሎ ይታሰባል፡፡
እንደ ዘገባው በኦሞ ስምጥ ሸለቆ ለሽርሽር የሄዱት በኢትዮጵያ የስዊድን አምባሳደርን ጨምሮ ሌሎች 12 ስዊድናውያን የነበሩ መሆኑን እና የተኩስ እሩምታ እንደወረደባቸው ይገልፃል።
''አስራ ሁለት የስዊድን ዜጎች አምባሳደሩን ጨምሮ ከሚሄዱት ውስጥ አራት ሰዎች የጫነው መኪና ላይ ስዊድናውያንን ለመግደል ያለመ እና ያነጣጠረ ተኩስ ነው የተከፈተው።ከእዚህ ጋር በጥያየዘ ባለፈው ጊዜ H&M የተሰኘው ድርጅትን ያጋለጠ አንድ ጋዜጠኛ በእዛ አካባቢ ወይም ደቡብ ኢትዮያ የሚደረገውን ግፍ ለዓለም ማጋለጡ እና በዓለም የሌለ ዲክታተር መባሉ ይታወቃል።ከእዛ በፊት አንድ ቀን የስዊድን የጦር ፍርድቤት ያቀረብነውን የወንጀል ክስ ተቀብሎ ክስ እንደሚመሰርት አስታውቆ ነበር።በመሆኑም ይህንን ያደረገው ወያኔ ነው ሌላ ሊሆን አይችልም'' ብለዋል።
ኢሳት ራድዮ በመጨረሻ ላይ እንደገለፀው ጉዳዩን የስዊድን ጋዜጦች፣ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና ሌሎች የመገናኝ ብዙሃን ሽፋን ቢሰጡትም ኢህአዲግ ም ሆነ የሚቆጣጠራቸው ራድዮ እና መገናኛ ብዙሃን እስካሁን ምንም ያሉት ነገር እንደሌለ ይገልፃል።
ኢትዮጵያን መውደድ ሕይወትን ከመስጠት ያነሰ እሳቤ እንደሌለው በተግባር ያሳዩት አንዳርጋቸው ፅጌ ዛሬ ታህሳስ 3 ከየመን ከተጠለፉ 172ኛ ቀናቸው ከ172 ቀናት በኃላስ ኢትዮጵያ የት ነች?
ኢትዮጵያን መውደድ ሕይወትን ከመስጠት ያነሰ እሳቤ እንደሌለው በተግባር ያሳዩት በዘመናችን የምንጠቅሳቸው ጀግና አንዳርጋቸው ፅጌ ዛሬ ታህሳስ 3 ከየመን ከተጠለፉ 142ኛ ቀናቸው።
- ኢትዮጵያዊ ትውልድ ያላት ሱዳናዊቷ ማርያም ክርስቲያን በመሆኗ የሞት ፍርድ ሲፈረድባት መላው ዓለም ድምፁን ሲያሰማ የኢህአዲግ/ወያኔ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትርም ሆነ ስርዓቱ በገዛ ዜጋው ላይ የተወሰነውን ጉዳይ በዝምታ አለፈው።ማርያ ተፈታ ስትሄድ ጣልያን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሯን እስከ አይሮፕላን ጣብያ ድረስ ሄደው ተቀበሏት፣
- የኢትዮጵያ የከፍተኛ ተቋማት ፕሬዝዳንቶች ዋና ተግባራቸው ለኢህአዲግ መስራት እና ምርጫ እንዲመረጥ ማድረግ መሆኑ እና የምመዘኑትም ከእዚህ አንፃር ብቻ እንደሆነ በሰነድ ተደግፎ ተነገራቸው፣
- ከ70 በላይ ኢትዮጵያውያን በቀይ ባህር ውስጥ መስጠማቸውን ዓለም በሃዘን እየተቀባበለ ዘገበው፣የአሜሪካ አምባሳደር በአዲስ አበባ የሃዘን መግለጫ ለኢትዮጵያ ላኩ፣ኢህአዲግ/ወያኔ እያጣራሁ ነው ብሎ ጉዳዩን ችላ አለው፣
- አዲስ አበባ ላይ ግን 1 ሚልዮን የሚበልጥ ሕዝብ ውሃ እንደሌለው እራሳቸው አቶ ኃይለማርያም ለጋዜጠኞች በገለፁ በወራት ውስጥ የብሔር ብሔረሰቦች ቀን ተብሎ አሶሳ ላይ በ300 ሚልዮን ብር ድግስ ተበላ፣
- የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቤተ መዘክር (ወመዘክር) ጥንታዊ የኢትዮጵያ ታሪኮች ያሉባቸው በተለያዩ የአውሮፓ ቋንቋዎች የተፃፉ መፃህፍት፣ የነገስታት ደብዳቤዎች፣የጥናት ፅሁፎችን ቦታ ጠበበኝ ብሎ በኪሎ ሸጣቸው፣
172 ቀናት ውስጥ ኢትዮጵያ እንዲህ ከረመች።ለእዚህ ነው ኢትዮጵያን መውደድ ሕይወትን ከመስጠት ያነሰ እሳቤ እንደሌለው በተግባር ያሳዩት በዘመናችን የምንጠቅሳቸው ጀግና አንዳርጋቸው ፅጌን የምናደንቀው።
ሰበር ዜና -ባለፈው ዓመት ከሳውዲ አረብያ ከተባረሩት ከአንድ መቶ ሰባ ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያን 50% (ከ 85ሺህ በላይ የሚሆኑት) ተመልሰው ሳውዲ አረብያ መግባታቸውን አዲስ አበባ ላይ ዛሬ በወጣ አዲስ የዳሰሳ ጥናት ተገለፀ (የጉዳያችን አጭር ጥንቅር)
ፎቶ - የሰማያዊ ፓርቲ የጠራው በሳውዲ መንግስት በኢትዮጵያውያን ላይ የደረሰውን ግፍ በመቃወም ሰልፍ የወጡ ወጣቶች በኢህአዲግ/ወያኔ ''ፌድራል ፖሊሶች ሲደበደቡ እና ወደ እስር ሲጋዙ
ኢትዮጵያ ውስጥ የኑሮ መክበድ፣የነፃነት ማጣት እና የስርዓቱን ማዋከብ፣እስር እና ግድያ እየሸሹ የሚሄዱ ኢትዮጵያውያን ቁጥር ከእለት ወደ እለት እየጨመረ ነው።ሰሞኑን በየመን የባህር ዳርቻ በቀይ ባሕር ውስጥ ከሰባ በላይ ኢትዮጵያውያን መስመጣቸው ይታወቃል።
ዛሬ የክርስቲያን በጎ አድራጎትና ልማት ማኅበር (CRDA) በሳውዲ ተመላሾች አሁን ያሉበት ጉዳይ ላይ የሚወያይ አውደ ጥናት አዲስ አበባ ላይ የቀረበ አንድ ጥናት ባለፈው ዓመት ወደ ኢትዮጵያ ከተባረሩት ከአንድ መቶ ሰባ ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያን 50% (ከ 85ሺህ በላይ የሚሆኑት) ተመልሰው ሳውዲ አረብያ መግባታቸውን ይገልፃል።ቪኦኤ የአሜሪካ ራድዮ የአማርኛው አገልግሎት ዘጋቢ ከአዲስ አበባ አውደ ጥናቱን አስመልክቶ ባቀረበው ዘገባ የክርስቲያን በጎ አድራጎትና ልማት ማኅበር (CRDA) የስትራቴጂክ ቡድን መሪ እና በድርጅቱ ልዩ አማካሪ አቶ ክፍለ ማርያም ገ/ወልድን ባነጋገረበት ወቅት ''ሀቁን እንነጋገር ከተባለ ግማሾቹ ተመልሰው ሄደዋል'' ብለዋል።
በአውደ ጥናቱ ላይ የተገኙ የስደት ተመላሾች ውስጥ ለቪኦኤ ሃሳቧን የሰጠች ወጣት ''ከችግር የተነሳ ነው።እዚህ ሆኘ እራሴን ከማጠፋ ሄጄ ልሙት ከማለት ነው'' ብላለች።ለወገኖቻችን በአራቱም ማዕዘን መውጣት የሀገራችን አጠቃላይ የፖለቲካዊ እና ምጣኔ ሃብታዊ ጉዳዮች ከዋና ምክንያትነት አያመልጡም።የችግሩ ዋና መንስኤ እየተተወ ስደቱን ብቻ ብናወጋው መፍትሄ አይሆንም።
የተመላሾቹንም ሆነ የአዲሱን ትውልድ በሀገሩ ተመክቶ እና ተማምኖ እንዲኖር አልተደረገም።ይልቁንም የኢህአዲግ አባል ካልሆነ እና ከካድሬዎች እግር ስር ካለወደቀ መኖር አይችልም።በሥራ ዓለም ያለው ባለሙያንም ብንመለከት የነፃነት ማጣቱ እና ሃሳቡን እና ችሎታውን ለሀገሩ ማበርከት አልቻለም።መሃንዲሱ፣የህክምና ዶክተሩ እና የአይሮፕላን አብራሪው በሀገሩ ተስፋ እንዲቆርጥ ተደረገ።ሁሉ ሃገሩን ጥሎ ለመሄድ አኮበኮበ የቀረው ቆርጦ ከኢህአዴግ/ወያኔ ጋር ተጋፈጠ።ለእዚህ አብነት የሚሆኑን የሰማያዊ ፓርቲ እና የዘጠኙ አጋሮቻቸው ድርጊት ተጠቃሽ ነው።
የኢትዮጵያ ጉዳይ በእንዲህ አይነት ሁኔታ እንደሀገር የመቀጠላችን አደጋ በራሱ በግልፅ ይታያል።ጥቂቶች በሙስና እና በጎሳቸው ብቻ በሀብት ሲናጥጡ ሌላው ዜጋ ሃገሩን በረሃ ለበረሃ እየተንከራተተ ሲወጣ አይኖርም።አንድ ቀን እዝያው ሀገር ውስጥ ሁኔታዎች ከቁጥጥር ውጭ የመውጣታቸው አደጋ አይኖርም ማለት አይቻልም።የወገኖቻችን ሀገር ጥለው የመሄድ ጉዳይ የሚያመለክተው ይህንን ነው።ቁጥር ደግሞ ከሁሉ በላይ የሀገራችንን የፖለቲካ መድረክ መቀየር እንዳለበት አመላካች ነው።''ከሰማንያ ሺህ በላይ የሚሆኑ ወደ ሀገር ቤት የተመለሱ ወገኖቻችን ተመልሰው መከራ ወደ አዩባት ሳውዲ ተመለሱ'' የሚለው ዘገባ በእራሱ መጪውን አመላካች ነው።እናት ልጇ ተመልሳ እቤት ከገባች በኃላ ተመልሳ ስትሰደድ እንዴት ታዝን? ምን ያልደረሰብን አለ? ሱዳን ባቅሟ ኢትዮጵያውያንን አባረረች ስንባል፣የመን ኢትዮጵያውያን ስደተኞች መንገዶቿን ሞሉ ሲባል፣ጅቡቲ ኢትዮጵያንን ስታስር፣ እራሳችንን መጠየቅ ያሉብን ሶስት ጥያቄዎች አሉ እነሱም -
በመሆኑም ሰቆቃ ስንሰማ የምንኖርበት ዘመን እንዲቆም፣ኢትዮጵያ የጎሳ ፖለቲካ አራማጅ፣በሙስና የተነከረው እና ክብሯን እና ማንነቷን ከሚመጥናት በታች የሆነ አስተሳስብ ያለው ኢህአዲግ/ወያኔ የበለጠ ሀገራችንን መቀመቅ ሳይከት የእያንዳንዳችንን ኃላፊነት እንወጣ።በዝምታችን ኢትዮጵያን ከሚገድሉ ጋር አንተባበር።
ከእዚህ በታች ያለው ማያያዣ የጀርመን ድምፅ ራድዮ ከጥቂት ወራት በፊት ከሳውዲ የተባረሩ ወገኖቻችን ተመልሰው ወደ ሳውዲ የመመለሳቸውን ሁኔታ አስመልክቶ በድምፅ ያቀረበው ዘገባ ነው።
ሕግ ሕግ ሕግ!!! ቅንጣት ታክል ሕግ የማያከብሩ ለማክበርም ፍላጎት የሌላቸው ሰዎች ተሰብስበው መንግስት መሆናቸው እየቆየ ይብሱን የሚያንገበግብ ጉዳይ እየሆነ ነው።የኢትዮጵያ ሕዝብ ኢህአዴግ/ወያኔዎች የዛሬ 20 ዓመት አፀደቅነው ያሉትን ሕግ እየጠቀሰ ሲሞግታቸው እና ሕግ አክብሩ ሲላቸው ዓመታትን አስቆጠረ።በሕግ ስልጣን ባትይዙም በሕግ ስልጣን ለሕዝብ አስረክቡ ቢባሉም አልሰሙም።ከሽግግሩ ጊዜ ጀምሮ ብዙዎች ብዙ ሊመክሩ ሞክረዋል። በ''ዞን 9'' ጦማርያን፣በፖለቲከኞቹ አንዱዓለም አራጌ፣በጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ፣ቀደም ብሎም በዶ/ር ብርሃኑ ነጋ፣ዳኛ ብርቱካን ደሜቅሳ እና ሌሎችም ስማቸውን ያልተጠቀሰው ሁሉ ሕግ የማክበርን 'ሀሁ' ለማስተማር ቢጥሩም ሰሚ አጡ።ሁሉም ስለ የሕግ የበላይነት ተናግረዋል፣ፅፈዋል።ሰሚ የለም።ይብሱኑ ከአመት ዓመት ትዕቢት ቤቷን እየሰራች በልቦናቸው ላይ እንደ ሸረሪት ድር እያደራች የሚናገሩት እሬት እሬት የሚል የሚሰሩት የውድቀታቸውን ጥልቀት የሚያሳይ ሆነ።
ሰሞኑን በያዝነው በኅዳር ወር መጨረሻ ''የሕገ መንግስቱ ሰነድ የፀደቀበት'' እያሉ በሚወተውቱን ሰሞን የሕገ መንግስቱ አንቀጽ 30 ''የመሰብሰብ፣ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ ነጻነትና አቤቱታ የማቅረብ መብት'' በሚለው ርዕስ ስር ቁጥር 1 ስር ''ማንኛውም ሰው ከሌሎች ጋር በመሆን መሣሪያ ሳይዝ በሰላም የመሰብሰብ፣ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ ነጻነትና፣ አቤቱታ የማቅረብ መብት አለው'' የሚለውን መሰረት አድርገው ሃሳባቸውን በሰላማዊ መንገድ ሊገልጡ የተነሱትን የሰማያዊ ፓርቲን ጨምሮ 'የዘጠኙ ጥምረት' በመባል የሚታወቁት ዛሬ ህዳር 27/2007 ዓም ሰልፍ መውጣታቸው እና ከፍተኛ ድብደባ እና እስር እንደተፈፀመባቸው ይታወቃል።ፓርቲዎቹለሰልፉ ያነሳሳቸው ዋናው ጉዳይ ሕግ የማያውቀውን ግን የህገ መንግስቱን ሃያኛ ዓመት ''ልደት'' ለማክበር ሽር ጉድ እያልኩ ነው የሚለውን ስርዓት ሕግ ለማስተማር ነበር።መማር አንድ ከማስተዋል አልያም ከመከራ ነው እና ኢህአዲግ/ወያኔ ከማስተዋል ሕግ እንደማይማር በተግባር አሳይቷል።ከመከራ ግን እንደሚማር ለማወቅ ግን ነቢይ መሆን አይጠይቅም።
ተመልከቱ! አንድ ኢትዮጵያዊ ያውም በሕዝብ የሚታወቅ ከያኒ አየር መንገድ ደርሶ ''ተመለስ መውጣት አትችልም'' ሲባል ለምን እንደሆነ አይነገረውም።''ለምን?'' ብሎ መጠየቅም አይችልም።ሕዝብም አንድ ታዋቂ የኪነት ሰው ለምን ከሀገር መውጣት አትችልም እንደተባለ የማወቅ መብት የለውም።ምን ሕዝቡ ብቻ ጉዳዩ ስለ ኪነት ሰው ቢሆንም ጋዜጠኞችም ስለጉዳዩ መጠየቅ አይችሉም።ተመልከቱ! የትዕቢትን መጠን።ተመልከቱ የመጥገብን ልክ።ሌላው ቢቀር የአንድ አየር መንገድ ኢሚግሬሽን ሰራተኛ ሊሰጠው ከሚገባው አገልግሎት አንፃር ትንሹ አንድን ተገልጋይ እንደ ሰው ቆጥሮ ''እንዳትሄድ የተደረገው በእዚህ ምክንያት ነው'' ብሎ መናገር የአገልግሎት አሰጣጡ የሚጠይቀው ትንሹ የደንበኛ የማስተናገድ ክህሎት ነው።ለእዚህም ግን ትዕቢታቸው 'ስቅ ስቅ' እያለች ወጣጠረቻቸው።''ወደ ቤት ሂድ'' አሉት።ሃገሩ የግላቸው ነዋ! ሕግ አይገዛቸውም።ጥቂቶች ተጠራርተው በአንድ ወቅት ግንባራቸውን ለሞት በሰጡ ኢትዮጵያውያን አጥንት ተረማምደው ስልጣን ይዘዋላ! ማን ይናገራቸው? ሕዝብ ሕግ ምን እንደሆነ የሚያስተምርበት ቀን እሩቅ አይሆንም።
ሰሞኑን ''ዋዜማ'' የተሰኘው የድረ-ገፅ ራድዮ ነፍሱን ይማረውና በቅርቡ ለረጅም አመታት በስደት በኖረባት ስዊድን ሀገር ህይወቱ ያለፈው የታዋቂው ገጣሚ በብዕር ስሙ ገሞራው ከዛሬ 40 ዓመት በፊት በንጉሡ ዘመን ደርሶበት የነበረውን እንዲህ ይገልፀዋል።
''ገሞራው በ1966 ዓም በወቅቱ የኢትዮጵያ የፀጥታ መስርያ ቤት በመባል የሚታወቀው የደህንነት መስርያቤት በርካታ የድርሰት ፅሁፎቹ ይወሰዱበታል።ገሞራው ዝም አላለም አዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ ለፀጥታ መስርያ ቤቱ ፃፈ።የደብዳቤው ይዘት ፅሁፎቹ በመስርያ ቤቱ መወሰዱን እና በፍጥነት ይመለስለት ዘንድ ይጠይቃል።አዲስ ዘመን ጋዜጣ በወቅቱ የንጉሡ ተቃዋሚ እና በተማሪዎች እንቅስቃሴ ንቁ ተሳታፊ የነበረው ገሞራው የወቅቱን የደህንነት መስርያቤት ወቅሶ ለፃፈው ደብዳቤ በሚዛናዊነት አትሞ አወጣው።''
አስገራሚው የአዲስ ዘመን ጋዜጣ የአንድ ተበዳይን ደብዳቤ ማተምን ዛሬ ቢሆን አዲስ ዘመን ጋዜጣ ያደርገዋል ወይ? ብለን ጠይቀን ምን ያህል ወደኃላ እንደሄድን ማሰብ ሳንጨርስ ራድዮኑ የወቅቱ የፀጥታ መስርያቤት ''ስማቸውን ገሞራው ብለው ለጠሩት ግለሰብ'' ብሎ የመስርያቤቱን ሕግ አክባሪነት፣ የተወሰዱት ፅሁፎች በመስርያ ቤቱ ውስጥ እንደሚገኙ እና እየተመረመሩ መሆናቸውን እና መስርያ ቤቱ ከሌሎች በሕግ ከተመሰረቱ መስርያ ቤቶች አለመለየቱን የሚገልፅ ሰፋ ያለ ምላሽ መፃፉን እና ፅሁፉን አሁንም አዲስ ዘመን ጋዜጣ እንዳተመው ያብራራል።
ይህ ከአርባ ዓመታት በፊት የነበርንበት ዛሬ የኃልዮሽ ጉዞ ስናጤን የደህንነት መስርያ ቤት ለአንድ ግለሰብ ምላሽ ሊሰጥ ቀርቶ በንቀት ዜጋውን ቁልቁል የሚያይ የማን አለብኝ ባዮች መጠራቀምያ መሆኑ ነው አሳዛኝነቱ።ሕግ ማረፍያ አጣች።ኢትዮጵያውያን ፍትህ አጡ።ለቅሶ በየቦታው ተሰማ።ጥቂቶች በሕግ ላይ የሚረማመዱ ልዩ የዜግነት መብት ያላቸው ሆኑ።ለእዚህም ነው ሰዎቹ ጫካ የነበሩም አልመስልህ አለኝ።ጫካ የነበረ እኮ ከአራዊቱም ከእፅዋቱም ሕግ ይማራል የሚያስብለኝ።
ፒንግባክ፤ ከጨቋኝ መንግስት በፊት ጭቆናን የተቀበለ ሕዝብ መቀየር አለበት (ክፍል-1) | የኢትዮጵያውያን ስደተኞች ምክር ቤት / Ethiopian's Migration Council
ሁሉም ሕጎች በራሳቸው ምሉዕ አይደሉም፡፡ በመሆኑም ሕጎችን በተገቢው የአተረጓጎም ሥርዓት መሠረት ተርጉሞ ሥራ ላይ ማዋል ያስፈልጋል፡፡ በተለይ ደግሞ አጠቃላይ መርሆዎችን የደነገጉ ሕጎችን የያዙ እንደ ሕገ-መንግሥት ዓይነት ሕጎች በከፍተኛ ጥንቃቄ መሠረታዊ የአተረጓጎም መርሆዎችን በተከተለ ሁኔታ ፍጹም ገለልተኛና ብዘሀኑን በሚወክል ብቃት ባለው ሕገ-መንግሥት ተርጓሚ ሊተረጎም ይገባዋል፡፡ ይህም በመሆኑ ብዙ ሐገራት ሕገ-መንግሥት የሚተረጉም ራሱን የቻለ ተቋማትን አቋቁመዋል፡፡
ሐገራችን ኢትዮጵያም እንደሌሎች ሐገራት የሕገ-መንገስት ትርጉም ጥያቄ ሲቀርብ ጉዳዩን ተቀብሎ ተገቢውን ውሳኔ የሚሰጡ ተቋማትን አቋቁማለች፡፡ የኢ.ፊ.ዲ.ሪ ሕገ-መንግሥት የሕገ-መንግስታዊ ክርክር ጉዳይ ሲነሳ ጥያቄው እንዴት መልስ ያገኛል ለሚለው ድንጋጌ አስቀምጧል፡፡ በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ 62 ላይ የፌደሬሽን ምክር ቤት ሕገ-መንግስቱን የመተርጎም ሥልጣን ይኖረዋል፡፡ የሕገ-መንግስታዊ ክርክር ጉዳይ ሲነሳ በፌደሬሽን ምክር ቤት ውሳኔ ያገኛል በማለት ደንግጓል፡፡ የፌደሬሽን ምክር ቤቱም የሕገ-መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ በሚያቀርብለት ሕገ- መንግስታዊ ጉዳይ ላይ በሠላሳ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ይሰጣል፡፡
የፌደሬሽን ምክር ቤት ሕገ-መንግስታዊ ትርጉም በሚሰጥበት ጊዜ ሞያዊ ዕገዛ የሚሰጠው የሕገ-መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ሥልጣንና ተግባር በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ 84 ላይ ተዘርዝሮ ተቀምጧል፡፡
በዚህ አጭር ጽሑፍ የሕገ-መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ በሕገ-መንግስቱ የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባሩን እንደዚሁም ጉባዔውን ለማጠናከርና ሥልጣንና ተግባሩን ለመዘርዘር በድጋሚ የወጣውን አዋጅ ቁጥር 798/2005 መሠረት በማድረግ በሕጉ ረገድ ያሉትን ጥሩና ደካማ ጎኖች እንዲሁም የጉባዔውን አሰራሮች በመጠኑ ለመዳሰስ ተሞክሯል፡፡ በቅድሚያ ግን የሕገ-መንገስት ትርጉም ስንል ምን ማለታችን ነው የሚለውን ለማየት እንሞክር፡-
ሕገ-መንግሥት እንደ ማንኛውም መደበኛ ሕግ (ordinary law) አይደለም፡፡ ይልቁንም ልዩ ዓይነት ሕግ (special law) ነው፡፡ ልዩ የሚሆንበትም ምክንያት በውስጡ ሕግ፣ ፖሊቲካ፣ ባህልና ታሪክ ጠባያትን የያዘ እንደዚሁም ደግሞ ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው ተብሎ የሚታሰብ ከሁሉም ሕጎች የበላይ የሆነ ሕግ በመሆኑ ነው፡፡ የሕገ-መንግሥት ትርጉም ስንል አንድና ወጥ የሆነ ትርጉም አናገኝለትም፡፡ ለምሳሌም በዚህ መንገድ ተተርጉሟል፡፡
በአጭሩ ግን የሕግ ትርጉም ስንል ሕግ ተርጓሚው በሕጉ ውስጥ ያሉትን ቃላት ትክክለኛ ሐሳባቸውን፣ ዓላማቸውን፣ ግባቸውን የሚፈልግበት ሒደት ነው፡፡በተለይም ሕገ-መንግሥት ፖለቲካዊ ይዘት ያለው ሰነድ በመሆኑና የሕግ አውጪውን ሐሳብ ብቻ በመያዝ ትርጉም መስጠት የሚቻልበት ባለመሆኑና የብዙዎችም ፍላጎት ያለበት ስለሆነ የትርጉም ስራውን አዳጋች ያደርገዋል፡፡
ማንኛውም ሕግ በራሱ ምሉዕ ሆኖ ራሱን ችሎ ያለምንም ትርጉም አስፈላጊነት ተፈጻሚ እንዲሆን ይጠበቅበታል፡፡ ነገር ግን እንደ ሕገ-መንግሥት ዓይነት ሕጎች መደበኛ ሕጎችን (substantive laws) ብቻ ሳይሆኑ የፖለቲካ ዶክመንትም ስለሆኑ ራሳቸውን ችለው (self-executing) ያለ ትርጉም ተፈጻሚ ለማድረግ የሚከብዱ ናቸው፡፡
የሕገ-መንግሥት ሕጎቹ ሰፊ፣ አሻሚ፣አከራካሪ፣ ወይም ደግሞ ጸጥ ያሉ (silent) ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በዚህ ጊዜ መሠረታዊ የአተረጓጎም መርሆችን በጠበቀ መልኩ ትርጉም መስጠት ያስፈልጋል፡፡ በአጠቃላይ ሕገ-መንግስቱን ያወጣው አካል ፈጽሞ ያላያቸውና ሊያያዋቸው የማይችላቸው ሁኔታዎች ወይም ሕገ-መንግስቱ በወጣበት ጊዜ ያልነበሩና ሊኖሩም የማይችሉ ከጊዜ በኃላ የመጡ አዲስ ነገሮች አንዳንዴም አርቃቂዎቹ ከቃላት እጥረት ወይም ከፅንሰ ሐሳብ አዲስነት በግልጽ ቃላት የማያስቀመጡበት ሁኔታ ይኖራል፡፡ እንደነዚህ ዓይነት ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ ሕገ-መንግሥትን መተርጎም ግድ ይላል፡፡
በሐገራችን ያለው ብንመለከት በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ 9/1 ላይ ሕገ-መንግስቱ የሀገሪቱ የበላይ ሕግ ነው፡፡ ማንኛውም ሕግ ልማዳዊ አሰራር እንዲሁም የመንግሥት አካል ወይም ባለሥልጣን ውሳኔ ከዚህ ሕገ-መንግሥት ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም ይላል፡፡ ስለሆነም ማንኛውም ተቋማት የሚያወጧቸው ሕጎች፣ አሰራሮች፣ የሚሰጧቸው ውሳኔዎች ከሕገ-መንግስቱ ጋር መቃረን የሌለባቸው መሆናቸውን ማረጋገጥ አለባቸው፡፡ ተቃራኒ ሆነው ከተገኙ ግን ሕገ-መንግሥት ተርጓሚው (የፌደሬሽን ምክር ቤት) እነዚህን ከሕገ-መንግሥቱ ተቃራኒ የሆኑ ሕጎች፣አሰራሮችና ውሳኔዎች ሕጋዊ ውጤት እዳይኖራቸው ሕገ-መንግሥቱን በመተርጎም ውሳኔ ይኖርበታል፡፡
የሕገ-መንግሥት ትርጉም ካልተሰጠ ደግሞ መሠረታዊ የሆኑ የሰዎች ሰብዓዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶቻቸውና ነጻነቶች ሊከበሩ አይችሉም ይልቁንም ሊጣሱ የሚችሉበት ዕድል ይሰፋል፡፡
በዓለም ላይ ሁለት ዓይነት ሕገ-መንግሥት የመተርጎም የሕግ ሥርዓት አለ፡፡ የመጀመሪያው የተማከለ (centralized model) የሚባለው ሥርዓት ሲሆን ይህም በአውሮፓና በተወሰኑ ሐገራት የሚተገበር አሰራር ነው፡፡ የተማከለ ወይም ማዕከላዊ የሆነ የተባለበትም ምክንያት ሕገ-መንግስቱን የመተርጎም ስልጣን ለአንድ ተቋም ብቻ ተላይቶ ተጠቅሎ (monopolization) የሚሰጥ በመሆኑ ነው፡፡
ሁለተኛው ደግሞ ያልተማከለ (Decentralized model) ሥርዓት ይባላል፡፡ ይህ ደግሞ የፍርድ ቤቶቹን የሥልጣን ደረጃ ከግምት ውስጥ ሳያስገባ ሁሉም መደበኛ ፍርድ ቤቶች (ordinary courts) ሕገ-መንግሥት እንዲተረጉሙ ስልጣን የሚሰጥ አሰራር ነው፡፡ ያልተማከለ የተባለበትም ምክንያት ስልጣኑ ለሁሉም ፍርድ ቤቶች የተከፋፈለ በመሆኑ ነው፡፡
ሕጎች ከሕገ-መንግስቱ ጋር የተጣጣሙ መሆን አለመሆናቸውን በፍርድ ቤት እንዲታይና ትርጉም እንዲሰጥባቸው ካደረጉ ሐገራት መካከል አሜሪካ ቀዳሚዋ ሐገር ናት፡፡ አሜሪካኖች ሕገ-መንግሥት በፍርድ ቤት ሊዳኝ የሚችል ሕጋዊ ሰነድ (legal document) ነው ብለው ያምናሉ፡፡ በዩናትድ ስቴትስ ማንኛውም ፍርድ ቤት አንድን ሕግ ሕገ መንግስታዊ አይደለም ብሎ ሊወስን ስልጣን ተሰጥቶታል፡፡
በአጠቃላይ በዩናይትድ ስቴትስ የሕጎችን ሕገ-መንግስታዊነት ለመመርመር ለአንድ አካል ተጠቅሎ የተሰጠ ስልጣን ሳይሆን ለሁሉም ፍርድ ቤቶች ባልተማከለ (Decentralized) ሁኔታ የተሰጠ ስልጣን ነው፡፡
በአውሮፓ እና በተወሰኑ ሐገራት ደግሞ ከሕገ-መንግስቱ ጋር የሚቃረኑ ሕጎችን ሕገ-መንግስታዊ ትርጉም ለመስጠት የሕገ-መንግሥት ጉዳዮችን የሚመለከቱ ልዩ ሕገ-መንግስታዊ ፍርድ ቤቶች (special constitutional courts) ተቋቁመዋል፡፡
ይህ ዓይነቱ የሕገ-መንግሥት ጉዳዮችን የመተርጎም አሰራር በአንድ የሕገ-መንግሥት ጉዳዮችን የሚተረጉም ወይም ለዚህ ተብሎ በተቋቋመ ልዩ በሆነ ፍርድ ቤት ሥልጣን ስር የተጠቃለለ በመሆኑ የተማከለ (centralization) የሆነ አሰራር እንደሚከተሉ መረዳት ይቻላል፡፡
የሕገ-መንግሥት ትርጉም መስጠትን በተመለከተ በላቲን አሜሪካ ለየት ያለ ሥርዓትን የሚከተሉ ሐገራት አሉ፡፡ ይኸውም ሕገ-መንግሥት ትርጉም በፍርድ ቤት እና በሕገ-መንግስታዊ ልዩ ፍርድ ቤቶች (mixed system) አማካይነት እንዲሰጥ የሚፈቅድ ሥርዓት ይከተላሉ፡፡
በአጠቃላይ ሐገራት ሕገ-መንግሥትን መተርጎም በተመለከተ የየራሳቸው ሥርዓት ዘርገተዋል፡፡ አሜሪካ፣ ሕንድ፣ አውስትራሊያ የመሳሰሉ ሐገራት ፍርድ ቤቶች ሕገ-መንግስታዊ ጉዳዮችን እንዲያዩ ስልጣን የሰጡ ሲሆን፣ አውሮፓ ደግሞ ልዩ የሕገ-መንግሥት ጉዳዮችን የሚያዩ ፍርድ ቤቶችን አደራጅተዋል፣ ቻይና ብሔራዊ ሕዝባዊ ኮንግረስ ቋሚ ኪሚቴ በተባለውን አካል የሕገ-መንግሥት መተርጎም ስራዎችን ስትሰራ ስዊዘርላንድ ደግሞ ሪፈረንደም በማድረግ የሕገ-መንግሥት ትርጉም ይሰጣሉ፡፡
በኢትዮጵያ የሕገ-መንግሥት መተርጎም ሥልጣን የተሰጠው ለፌደሬሽን ምክር ቤት ነው፡፡ ከላይ በዝርዝር ለማየት ከሞከርናቸው የተለያዩ ሐገራት ሕገ-መንግሥት አተረጓጎም ሥርዓት (system) አንጻር የኢትዮጵያ በጣም የተለየ ነው፡፡ ምክንያቱም በኢትዮጵያ ሕገ-መንግስቱን የመተርጎም ስልጣን እንደሌሎች ሐገራት ለፍርድ ቤቶች ወይም ሕገ-መንግሥት ለመተርጉም ለተቋቋመ ልዩ ፍርድ ቤት የተሰጠ ሳይሆን የተለያዩ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦች ሕዝቦች ተወካዮች ላሉበት ለፌደሬሽን ምክር ቤት ነው፡፡ ይህ ምክር ቤት ደግሞ የፖሊቲካ ቻምበር (political chamber) ነው፡፡
በኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት መተርጎም እንደ ሌሎች ሐገራት ለፍርድ ቤት ወይም ለልዩ ሕገ-መንግስታዊ ፍርድ ቤቶች የተሰጠ ባለመሆኑና በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 83/1 ላይ የሕገ-መንግሥታዊ ክርክር ጉዳይ ሲነሳ በፌደሬሽኑ ምክር ቤት ውሳኔ ያገኛል በሚል የተደነገገ በመሆኑ ስልጣኑ ለፌደሬሽን ምክር ቤት ብቻ ተለይቶ የተሰጠ ነው በሚል የህግ ምሁራን ኢትዮጵያ የተማከለ (centralized) የሚባለውን ሕገ-መንግሥት መተርጎም ሥርዓት ተከታይ ናት ይላሉ፡፡