Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በነገራችን ላይ ይሄ “አናኛቱ” በሚል ርዕስ የተቀነቀነው የቴዲ አፍሮ ዘፈን በኦሮሞ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ምን ያህል ቁጭት እንደፈጠረ ለማወቅ ብዙ መጓዝ አልጠየቀኝም። ጋዜጠኛ በፍቃዱ ሞረዳ በፌስ ቡክ ገጹ ላይ ያሠፈረው ለዚህ አባባሌ በምሳሌነት ሊነሳ የሚችል ነው። የጋዜጠኛ በፍቃዱ ሞረዳ ከፊል ጽሑፍ እንደዚህ ይላል።
“… የሌሎችን ስሜት ባላውቅም ቴዲ አፍሮ በሰሞኑ ዘፈኑ በአፋን ኦሮሞ ያዜማት ባለሁለት ስንኝ መልዕክት ቢያንስአስለቅሳኛለች። ሁለት የአፋን ኦሮሞ ስንኞች (“አኩማ ባቴ ሓፍቴ፤ ሙጫኮ በርባደቤ አዱን ዴቢን አቹማ ነፌ”) በእነዚህ የአማርኛ ስንኞች ሊገለፅ ይችላሉ (ትርጉም የእኔ)
በሠላም ከወላጆቻቸው ተለየተው ወጥተው በጎዳና ላይ በወያኔ ጥይት ወድቀው ለቀሩት እህትና ወንድሞቼ እንደገናእንዳለቅስ አድርጎኛልና!” ይለናል።… አይዞን በፍቄ!… አናኛቱ! … ለእኔ ያድርገው!
አርቲስት ቴድሮስ ካሳሁን “መቆጨት አለብን! መናደድ አለብን! ቁጭት ከሌለ ለውጥ የለም” ብሎ ሲገልጥ ሌላ ማስተላለፍ የፈለገው ቁምነገር ያለ ይመስላል። የህወሓት አገዛዝ ለኢትዮጵያ ህዝብ ያለው ንቀት ገደብ የሌለው መሆኑን ማሳየት። እርግጥ የህወሓትን ባህርያት ዘልቆ ለተመለከት አንድ የማይካድ ሃቅ ላይ ይደርሳል። ይኽውም ህወሓት ከፍጥረቱ ጀምሮ የተፈጠረበትን የበታችነት ስሜት ለመደበቅ ከሚጠቀምባቸው ስልቶች አንዱ ለኢትዮጵያ ህዝብ ያለውን ንቀት ማሳየት ነው። ህወሓት የኢትዮጵያን ታሪክ አናንቆና በመቶ ዓመት ገድቦ ያሳያል። ህወሓት በደማቸውና ባጥንታቸው የዛሬዋ ኢትዮጵያ አውርሰው የሄዱትን ነገስታት የጦር አበጋዞች ያበሻቅጣል። አልፈው ተርፈው የኢትዮጵያን የምስረታ ሂደት እንደወረራና ቀኝ ግዛት በመቁጠር ከታሪክ ሂደትና ከሕብረተሰብ ዕድገት ጋር የሚጋጭ አድርጎ በማሳየት ነገስታትን አመድ አፋሽ ያደርጋል። ዛሬ ዛሬ ስብሃት ነጋን የመሳሰሉ የህወሓት የጡት አባቶች የተለየ አቋም ቢያራምዱም ፓርቲው ደደቢት ላይ ከተመሰረተ ጀምሮ ኢትዮጵያን በቀን ገዥነት የሚከስ ድርጅታው ፕሮግራም ቀርፀው ሲንቀሳቀሱ ነበር። “ያደቆን ሰይጣን ሳያቀስ አይለቅም” እንደሚባለው ዛሬም የአመለካከት ለውጥ ማምጣት አቅቷቸው ሲንቧተሩ የታያል። ለክፋትና ለዘረኛ አላማቸው ያለመታከትና ያለዕረፍት እስከ መጨረሻው ቤተሰብ ድረስ በመዝለቅ ሰንሰለታቸውን “አንድ-ለአምስት” በመዘርጋት ላይ ናቸው። ሌላው ቀርቶ የጫት፣ ካቲካላና ጠላ ቤቶች ወግ ከጊዜ መግደያነት ተሻጋግረው የጎሳ ፓለቲካና ትውልድ መከፋፈያ መድረክ ሆነው እንዲቃኙ ተደርገዋል። በምርቃናና ስካር መንፈስ ውስጥ ተኹኖ እንኳን አገዛዙን መተቸት የማይቻልበት ሁኔታ ተፈጥሯል።
ይህም ሆኖ በእነዚህ ከይሉኝታ የተሰናበቱ ልበ-ወፍራሞች ድርጊት አንቆጭም። ተራ በተራ ሱሪያችንን ዝቅ አድርገው እየገረፉን በውስጣችን ንዴት የለም ። እየደረሰብን ባለው በትር የሞራል መላሸቁን ተከትሎ የፍርሃት ቆፈን ዙሪያችንን ከቦናል ። የብሎኬት ግድግዳ እያስገፉን “ እኛ ወያኔዎች አንዲህ ነን !” በማለት እያላገጡብን ቢያንስ የየጁን ደብተራ ቅኔና ቀራርቶ ማሰማት አቅቶናል ። እናቶቻችንን ፥ እህቶቻችንንና ሚስቶቻችንን መለ-መላቸውን እያስቆሙና ብልታቸው ውስጥ በረዶ እየጨመሩ እንደሚያሰቃዩ እየሰማን መናደድ አልቻልንም። ኧረ ለመሆኑ! አንዲት የፌስቡክ ጦማሪ “ራቁቴን አቁመው ተሳለቁብኝ” ከማለት ውጭ ምን እንድትነግረን እንፈልጋለን?… አንዲት የፖለቲካ እስረኛ “ጡቴን በኤሌክትሪክ ጠበሱት” ብላ ከመናገር በላይ ምን አይነት ማስረጃ ይገኛል?… ወንድ ልጅ “ብልቴን ስላኮላሹት ወደ ሚስቴና ቤተሰቦቼ አልሄድም ፥ የኢትዮጵያ ህዝብ ግን ይወቅልኝ” ብሎ ኑዛዜውን ከማሰማት በላይ ሌላ ምን ይጠበስልን? እስቲ ለአንድ አፍታ ቆም ብለን አናስብ! ራሳችንን እንጠይቅ! ለምን መናደድ አልቻልንም?…. ለምን መቆጣት አልቻልንም?…. ለምን መቆጨት አልቻልንም?
ይህንን መጣጥፍ ለመቋጨት እፈልጋለሁ። መጣጥፉን እየከተብኩ ያለሁት በኢሳት ቢሮ ውስጥ በሚገኘው የሙሉጌታ ሉሌ መታሰቢያ መጽሃፍት ቤት በመሆኑ በእሱ አስተያየት ልቋጭ። አንጋፋው ብእረኛ በጦቢያ መጽሄት ላይ “ ሰው ስንፈልግ ባጀን “ በሚለው መጣጥፉ በቁጭት የተሞላ መናደድ ለስር ነቀል ለውጥ እንደ-ቅድመ ሁኔታ መታየት እንዳለበት ያስገነዝባል ። እርግጥም መናደድ ትልቅ ነገር ነው ። መናደድ ብንችል አንዱ የዚች ሃገር ማዳኛ የትግል መቅድም ይሆናል። ግን ለመናደድ ለመብሸቅና ከተቻለም እህህ ብሎ ደም ለመትፋት ዝግጁ መሆን ያስፈልጋል ።ታዲያ! ችግሩ አንናደድም ።ከጊዜያዊ ብሽቀት ወጥተን ጨጓራችን እስኪላጥና ቆሽታችን ድብን እስኪል ንዴት የወለደው ቁጭት መፍጠር አልቻልንም ። እንደ መስቀል ወፍ ብቅ ጥልቅ የሚለው ንዴታችንም ወደ ተግባር መቀየር ተስኖታል ። ለምን ይሆን? ራሳችንን እንጠይቅ።
በኢትዮጵያ በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙ ሕፃናትን ይዘው በልመና የሚተዳደሩ ሴቶችና እናቶች ውሎና አዳራቸው የተመሠረተው በጎዳና ላይ ነው፡፡ ዋና ዋና የክልል...
ድርብ በማንሻራተት ሻወር በር Rollers, ሻወር በር እጀታ, ንግድ መስታወት በር መያዣዎች, ሻወር በር ሮለር, Door Hinge, Custom Zinc Alloy Products,
ኢትዮጵያንና ኤርትራን የሚያገናኘው የኦምሃጀር ሑመራ መንገድ ተከፍቷል፡፡ በሁለቱ ሀገሮች መካከል ለአጭር ጊዜ ተቋርጦ የነበረው የንግድ ግንኙነት ከሦስት ሳምንት በፊት መከፈት አካባቢውን ሞቅ እንዲል አድርጎታል፡፡
በአንድ ወቅት… ኢሰመጉ ከተቃዋሚ ድርጅቶች እና ከነጻው ፕሬስ ባልተናነሰ፤ ምናልባትም በበለጠ ሁኔታ የኢህአዴግን አስከፊ የሰብአዊ መብት ረገጣዎችን ያጋልጥ ነበር። ፕሮፌሰር መስፍን ደግሞ የኢሰመጉ መስራች እና መሪ እንደመሆናቸው መጠን በሚዲያ ላይ እየወጡ መግለጫ ይሰጣሉ። እናም በዚያን ጊዜ ለነበርነው ወጣት የነጻው-ፕሬስ ጋዜጠኞች፤ የፕሮፌሰር መስፍን እና እንደሳቸው በኢትዮጵያዊነት ልባቸው የነደዱ ዜጎች ንግግር፤ የድፍረት ምርኩዝ ሆኑን። በዚያ ላይ… ተናግረን ብንታሰር የሚጮሁልን፤ ፅፈን ብንከሰስ ጠበቃ የሚሆኑልን… ምንጊዜም የማንረሳቸው፤ የድፍረታችንም ምንጭ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም በፊተኛው ረድፍ ላይ የሚጠቀሱ፤ ድንቅ ኢትዮጵያዊ ነበሩ።
ከአንዳንድ ንግግሮቻቸው መካከል አንዳንዶቹ ደግሞ፤ ልብ ውስጥ የሚቀሩ ናቸው። በተለይ አንድ ሰሞን… በመንግስት ሚዲያዎች አማካኝንነት፤ ኢህአዴግ – በፕሮፌሰር መስፍን ላይ ትልቅ የስም ማጥፋት እና የማስፈራራት ዘመቻ ተከፍቶ ነበር። ይሄን ጊዜ ፕሮፌሰር እንዲህ አሉ። “ከምንም ነገር በላይ የምፈራው ፍርሃት መፍራት መሆኑን ቢያውቁ ኖሮ፤ ኢህአዴግ ሊያስፈራራኝ አይሞክርም ነበር!” በማለት የሰጡት የጀግና ምላሽ አንጀት የሚያርስ ነበር። ይህ የሆነው በኢህአዴግ የሽግግር ዘመን ነው።
በሌላ አጋጣሚ ደግሞ “የኢህአዴግ መንግስት በኢሰመጉ ላይ ቂም ቋጥሮ ኖሮ፤ በኢሰመጉ ቢሮ ላይ በወቅቱ ለጆሮ የሚከብድ ባለብዙ ዲጂት፤ “ክፍያ እንዲፈጽም፤ ይህ ካልሆነ ግን ቢሮው ይዘጋል” የሚል ማስጠንቀቂያ አዘል ደብዳቤ ለፕሮፌሰር መስፍን ደረሳቸው። ይህ ድርጊት ሆን ተብሎ ቢሮውን ለመዝጋት የተደረገ በመሆኑ፤ የድርጅቱን መስራች ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምን ብቻ ሳይሆን፣ ሰራተኞቹንና የኢሰመጉ ደጋፊዎችን አሳዘነ። በወቅቱ ህዝቡ ከነበረበት የኢኮኖሚ አቅም አንጻር ይህን ያህል ገንዘብ አዋጥቶም ሆነ ሰብስቦ መክፈል አስቸጋሪ ነበር። ስለዚህ ፕሮፌሰር መስፍን ወደ ውጭ አገር ሄደው፤ በውጭ ለሚገኙ ኢትዮጵያዊያን አቤቱታቸውን አቀረቡ።
ኢሰመጉ በዋሺንግተን ዲሲ በጠራው ስብሰባ ላይ፤ በርካታ ኢትዮጵያዊያን ተገኝተዋል። የገንዘብ መዋጮም ተደረገ፤ ነገር ግን ኢሰመጉ የሚፈልገውን ያህል ገንዘብ ማዋጣት አልተቻለም። በዚህን ወቅት አንድ ስሙ እንዲጠቀስ ያልፈለገ ሰው፤ ሙሉውን የእዳ ወጪ የሚሸፍን መሆኑን ለፕሮፌሰር አሳወቀ። እናም የኢሰመጉ እዳ በዚህ አይነት ተከፍሎ ከእዳ ነጻ ሆኑና ቢሮው በድጋሚ ተከፈተ። በወቅቱ ኢህአዴጎች አፈሩ፤ እኛ ግን “እፎይ” አልን። እዳውን “የከፈለው ኢትዮጵያዊ ግን ዛሬም ድረስ ባናውቀውም፤ ባለበት “ክብረት ይስጥልን” ብለናል።
ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምን በአካል ለማግኘት እድል ያገኘሁት፤ ይህ በኢሰመጉ ላይ የተቆለለው የሃሰት እዳ የሚከፈል መሆኑን ለጋዜጠኞች መግለጫ በሰጡበት ወቅት ነው። ከመግለጫው በኋላ… ከፕሮፌሰር መስፍን ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ በአካል ተዋወቅን። ከአገር ቤት ከመውጣቴ በፊት፤ ከወጣሁ በኋላም በአሜሪካ፤ ባለፈውም አመት ወደ ኢትዮጵያ ስሄድ፤ ቤታቸው ድረስ ሄጄ ለመጠየቅ ያበቃኝ፤ ኢሰመጉ ከተከፈተና ጋዜጣዊ መግለጫ ከሰጡ በኋላ፤ አብረን ለነበርነው ወጣቶች የሰጡን የአደራ ቃል ነው። “እናንተ ወጣቶች ናቹህ። የኢትዮጵያ የወደፊት እድል ያለው በናንተ እጅ ላይ ነው። ይህችን አገር በታማኝነት እና በእውነት፤ ተስፋ ባለመቁረጥ አገልግሉ።” ይህ ቃል… ወላጅ አባቴ ከሰጡኝ ምክሮች በተጨማሪ፤ እንደህይወት መመሪያ አድርጌ የምከተለው፤ በደሜ ውስጥ የተዋሃደ ቃል ኪዳን ሆኖ ቀርቷል። ቃልን ለመጪው ትውልድ ማስተላለፍ የሚቻል ከሆነ፤ በዚህ አጋጣሚ ይህን የፕሮፌሰር አደራ ለመጪው ትውልድ እናስተላልፋለን። “…ይህችን አገር በታማኝነት እና በእውነት፤ ተስፋ ባለመቁረጥ አገልግሉ።”
ከዚህ በኋላ ፕሮፌሰር መስፍንን በተለያዩ አጋጣሚዎች አግኝቻቸዋለሁ። ከሁሉም ቀናቶች ግን ይሄኛው ቀን ልዩ ነበር። በአሰፋ ማሩ የቀብር ስነ-ስርአት ላይ የተናገሩት ንግግር በፍጹም የሚዘነጋ አይደለም። ስለአሰፋ ማሩ ጉዳይ የማታውቁ ብዙ ሰዎች ልትኖሩ ትችላላችሁና (ለቀድሞውም ሆነ ለአዲሱ ትውልድ የሆነውን ነገር እናጋራችሁ) ከዚያ በኋላ… የፕሮፌሰር መስፍንን ንግግር እና ሚና እናጫውታችኋለን።
ነገሩ የሆነው እንደኢትዮጵያ አቆጣጠር፤ ሚያዝያ 30 ቀን፤ 1989 ዓ.ም ነው። አቶ አሰፋ ማሩ መምህር ነበር። ሆኖም የኢህአዴግ በትር ካረፈባቸው የመጀመሪያዎቹ መምህራን አንደኛው ሆነ። ስራውን ከለቀቀ በኋላ ለGood Shepherd በጎ አድራጎት ድርጅት መስራት ጀመረ። መስሪያ ቤቱ ከሚኖርበት ወረዳ 12፣ ቀበሌ 06 በአንድ ኪሎሜትር ርቀት ላይ ይገኛል። ሁሌ ጠዋት ጠዋት ይቺን አንድ ኪሎ ሜትር በእግሩ ነው የሚሄደው። እናም ዳገቱን እንደጨረሰ፤ ከፊት ለፊት 6 ፖሊሶችን የጫነ ቶዮታ ፒክ-አፕ ከፊት ለፊቱ መጣ። በመኪናው ላይ የተጫኑት ታጣቂዎች ክላሽንኮቭ መሳሪያ እና ቦንብ የታጠቁ የህወሃት ሰዎች ናቸው። መኪናው ከፊት ለፊቱ መጥቶ ሲቆም፤ መኪናውን አቋርጦ ከመሄዱ በፊት ከኋላው እየተከተለ ሲመጣ የነበረ… ሌላ ኦፔል የፖሊስ መኪና ለግድያው ተሰናዳ። ከዚያም ከኋላ በኩል የተቀመጠ ሰው አውቶማቲክ መሳሪያ አውጥቶ፤ አነጣጥሮ የአሰፋ ማሩን ጭንቅላት እና ደረት መትቶ፤ እንደአመጣጡ በፍጥነት እየበረረ ሄደ።
ታሪኩን እዚህ ላይ ማብቃት ይቻላል። ነገር ግን… በዚህ አጋጣሚ የደረሰውን ግፍ የማያውቁ እንዲያውቁ… የአቶ አሰፋ ማሩን የመጨረሻ መጨረሻ በአጭሩ እንግለጽላቹህ። ገዳዩን የያዘው ኦፔል መኪና ከሄደ በኋላ፤ ፒክ-አፑ ላይ የነበሩት 6 ፖሊሶች ከመኪናው ወርደው መንገዱን በሁለቱም አቅጣጫ ዘጉና፤ የሟቹን አሰፋ ማሩ ኪስ እና የያዘውን ቦርሳ ከፍተው ይበረብሩ ጀመር። ከዚያም…. ሌላ የፖሊስ መኪና መጥቶ የአሰፋ ማሩን አስከሬን ጭኖ በእንጦጦ ጀርባ በኩል፤ ወደ ስድስት ኪሎ አቅጣጫ ሄደ። ይህ ከሆነ… ከአንድ ሰአት በኋላ ስሙን መጥቀስ ያልፈለገ ሰው ወደ ኢሰመጉ ቢሮ ደውሎ፤ “አሰፋ ማሩ አባላቹህ ነው?” ሲል ጠየቀ።
እናም ደዋዩ ሰውዬ “አሰፋ ማሩ በመኪና አደጋ ሞቷል። አስከሬኑን መውሰድ ከፈለጋቹህ ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል ታገኙታላቹህ” ተባሉ። እንደተባለውም የኢሰመጉ ሰዎች ዳግማዊ ሆስፒታል ሲሄዱ፤ አቶ አሰፋ ማሩ ጭንቅላቱንና ደረቱን በጥይት ተመትቶ መገደሉን አረጋገጡ።
(ታሪኩን ለማፍጠን ያህል) ከሰአት በኋላ… የሬዲዮ መገናኛ የያዙ ፖሊሶች ወደ አሰፋ ማሩ ቤት ሄደው፤ ቤታቸውን በርብረው የኢሰመጉ እና የኢመማ መግለጫዎች ያሉበትን ጽሁፍ ሰብስበው ወሰዱ። በንጋታው ወደ ኢመማ ቢሮ ሄደው ቢሮውን ፈትሸው፤ ከጉዳዩ ጋር ምንም ግንኙነት የሌላቸውን ፋይሎች በመኪና ጭነው ወሰዱ። ከሰአት በኋላ የኢትዮጵያ ሬዲዮ “ፀረ ሰላም የሆኑ ሃይሎች…” ብሎ ከተነተነ በኋላ “ዋናው መሪ አሰፋ ማሩ ሊያመልጥ ሲል ተገደለ።” የሚል ዜና አቀረበ። የኢትዮጵያ ቴሌቪዥንም ተመሳሳይ ውሸት መናገር ብቻ ሳይሆን፤ በሳምሶናይቱ ውስጥ ቦንብ ይዞ እንደነበር በምስል አስደግፎ አቀረበ። (ታሪኩን ለመጨረስና ለታሪክ ለመተው ያህል) በንጋታው በወጣው አዲስ ዘመን ጋዜጣ፤ 5ኛ አመት፣ እትም 201 ላይ… አቶ አሰፋ ማሩ የአርበኞች ግንባር መሪ እንደነበርና ሊያመልጥ ሲል መገደሉን ያትታል።
እኛ ደግሞ እንደጋዜጠኝነታችን ስፍራው ድረስ ተገኝተን፤ በቀሽም የኢህአዴግ ገዳዮች የተቀናበረ አሳፋሪ እና ጭካኔ የተሞላበት የግድያ ተግባር አጋለጥን። በኋላ ላይ ከባለቤቱም ሆነ ከጓደኞች እንደተረዳነው፤ አሰፋ ማሩ እንኳንስ ቦንብ ሊያፈነዳ ቀርቶ፤ አይቶትም እንደማያውቅ ነገሩን። ሁሉም ነገር ቀልድ ይመስል ነበር። (ሌላውን ዝርዝር እውነታ ለመረዳት በወቅቱ ኢሰመጉ ያወጣውን መግለጫ መመልከት ይበቃል) እናም ወደ አሰፋ ማሩ የቀብር ስነ ስርአት ልውሰዳቹህ። በዚህ የቀብር ስነ-ስርአት ላይ ለመገኘት ወደስፍራው የሄድኩት፤ ከአንድ ሌላ ጋዜጠኛ ጋር መሆኑን አስታውሳለሁ። (ከሲሳይ አጌና ወይም ከአክሊሉ ታደሰ ሊሆን ይችላል። አሁን ተዘነጋኝ።) የሆኖ ሆኖ በአሰፋ ማሩ የቀብር ስነ ስርአት ላይ ተገኘን። ወንድ ልጁ 2 አመት አልሞላውም፤ ሴቷም ገና የ2ወር አራስ ነበረች። የአሰፋ ማሩ ባለቤት እና ቤተሰቦቹ አምርረው ያለቅሳሉ። ሌላው ሃዘንተኛ ደግሞ… ንዴት እና ቁጭት ውስጡን ያበገነው፤ እንባውን ያተነነው ይመስላል። በዚያ ላይ ጸጉረ ልውጦች የሃዘኑን ድባብ እና እና የሃዘንተኞችን ተሳትፎ ለመሰለል፤ የደህንነት ሰራተኞች በለቀስተኛው መካከል ተገኝንተዋል። የቀጨኔ ሰዎች በሹክሹክታና በጥቅሻ ህዝቡ እንዲጠነቀቅ እያደረጉ ነው።
የቀብር ስነ ስርአቱ ካለቀ በኋላ… ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ንግግር አደረጉ። ሙሉ የንግግራቸውን ቃል በወቅቱ በፊያሜታ ጋዜጣችን ላይ አውጥተነዋል። የንግግራቸው ፍሬ ቃል ግን እንዲህ የሚል ነበር። በቅድሚያ ስለአሰፋ ማሩ ታታሪነት እና ንጽህና ተናገሩ። ለባለቤቱ፣ ለቤተሰቡ እና እዚያ ለተሰበሰበው ህዝብ መጽናናትን ተመኙ። በንግግራቸው መጨረሻ ላይ ግን እንዲህ አሉ፤ “ይህን ግድያ የፈጸማቹህ እና ያስፈጸማቹህ የኢህአዴግ ሰዎች ይህ መልዕክት ለናንተ ነው።” ሲሉ በዚያ የነበረው ሃዘንተኛ በሙሉ፤ ለቅሶውን አቁሞ ጸጥ አለ። ፕሮፌሰር በድፍረት እና በድንቅ ድምጸት ንግግራቸውን ቀጠሉ።
“…እዚህ መሃል ከመንግስት የተላካቹህ የደህንነት ሰላዮች መኖራችሁን እናውቃለን። ‘ማን ምን አደረገ፤ ምን ተናገረ?’ የሚለውን ለመሰለል ነው እዚህ የተገኛችሁት። እንግዲያውስ ይህን መልዕክት ለአለቆቻቹሁ እንድትነግሯቸው እንፈልጋለን።” ለወያኔ ሰላዮች አስጨናቂ፤ ለኛ ደግሞ አስደናቂ የሆነው የፕሮፌሰር መስፍን ንግግር ቀጠለ።
“…ይህን መልዕክት ለአለቆቻቹሁ ንገሯቸው። እናንተ የገደላችሁት የአሰፋ ማሩን ስጋ ነው። መንፈሰ ጠንካራነቱን እና መልካም ስሙን ግን ልትገድሉት አትችሉም። ዛሬ እዚህ ቦታ ላይ የቀበርነው የአሰፋ ማሩን አካል ነው። መልካም ስሙ እና ስራው ግን ከዚህ መቃብር በላይ ይሆናል። ትላንት አሰፋ ማሩን ገድላችኋል፤ ሆኖም በሺዎች የሚቆጠሩ አሰፋ ማሩዎች ይፈጠራሉ። ይልቁንስ ከመቃብር በታች እንጂ በላይ ለማይሆነው ስለናንተ አሟሟት አዝናለሁ…” ከዚህ የፕሮፌሰር ንግግር በኋላ ለቀስተኛው በመጽናናት ወደየመጣበት ተመለሰ። ፕሮፌሰር መስፍን እንዳሉትም፤ በኢህአዴግ መቃብር ላይ ቆመን፤ ከመቃብር በላይ ስለሆነው አሰፋ ማሩ ለማውራት በቃን። የእግዚአብሔር ስም የተመሰገነ ይሁን።
ከዚህ በኋላ… ከፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ጋር የተገናኘነው፤ በኢትዮጵያ እና በሱዳን ድንበር ጉዳይ ማብራሪያ እንዲሰጡ፤ ከ15 አመታት በፊት – በአሜሪካ ኮለምበስ ኦሃዮ በጋበዝናቸው ወቅት ነበር። እለቱን ድንቅ የሆነ ትምህርታዊ ንግግር አደረጉ። ምሽቱን ደግሞ ከስብሰባው አስተባባሪዎች ጋር በአቢሲኒያ ሬስቶራንት ለእራት ግብዣ ተገናኘን። በዚህ እለት ከወጣቱ በኩል የሚነሱ ጥያቄዎችን ከሰሙ በኋላ፤ ከመቀመጫቸው ብድግ ብለው ያደረጉትን ንግግር፤ ዛሬም ድረስ እያነሳን የምናወጋው ጉዳይ ስለሆነ፤ በስፍራው የነበሩ በሙሉ ይህን አጭር ንግግር የሚያስታውሱት ይመስለናል። ፕሮፌሰር ከመቀመጫቸው ብድግ ሲሉ፤ “ኧረ ይቀመጡ!” ያሏቸው ሰዎች ነበሩ። ፕሮፌሰር ግን… “ይቅርታ መጠየቅ ስለምፈልግ ነው የምነሳው። በባህላችን ደግሞ ይቅርታ ጠያቂ ቆሞ ወይም ተንበርክኮ ነው ይቅርታ የሚጠይቀው። ተቀምጬ ይቅርታ ልጠይቅ አልችልም…” በማለት የይቅርታ ንግግራቸውን ቀጠሉ።
“ጥያቄያቹህ ትክክል ነው። ለናንተ ያወረስናቹህ ኢትዮጵያዊነትን አይደለም። …ከኔ በፊት እና በኔ ትውልድ የነበሩ ምሁራን፤ ጓደኞቼ እና አጋሮቼ ዛሬ በህይወት የሉም። ከኔ በኋላ የመጣው ትውልድ በቀይ ሽብር እና ነጭ ሽብር ጦስ እርስ በርሱ ተላልቋል። በጣም ያሳዝናል። እናንተ ወጣቶች ከዚያ ትውልድ በኋላ የመጣቹህ የኢትዮጵያ ልጆች ናቹህ። ለናንተ ያወረስነው እርስ በርስ መጠላለፍ እና መጠላላት መሆኑ በጣምም ያሳዝነኛል። ፍቅር እና አብሮ መስራትን አላወረስናችሁም። ለዚህ ደግሞ በተለይ ከኛ በኋላ የመጣው ትውልድ ተጠያቂ ነው። ሆኖም እነዚያ ሰዎች ዛሬ የሉም። አሁን እዚህ የቆምኩት በኔም ሆነ ከኔ በኋላ በመጣው ትውልድ ስላጠፋነው ጥፋት፤ ይቅርታ እንድታደርጉልን ነው።” የሚል ያልተጠበቀ ንግግር ሲያደርጉ፤ በምን አይነት መመለስ እንዳለብን የማናውቅ ወጣቶች እንባችንን እየጠረግን፤ ይቅርታቸውን ተቀበልን።
ከዚህ በኋላ… ፕሮፌሰር መስፍን በተደጋጋሚ ወደ አትላንታ ጆርጂያ ሲመጡ ለመገናኘት እድሉን አግኝተናል። በተለይም በቅንጅት ፓርቲ የጎላ እንቅስቃሴ ወቅት፤ በአሜሪካ አቆጣጠር በ2005 አትላንታ ሲመጡ፤ የተደረገላቸው የጀግና አቀባበል ከቶ አይዘነጋም። ከማርቲን ሉተር ኪንግ ጓደኞች ጋር እንዲገናኙ ከመደረጉም በላይ ጁላይ 2 ቀን፣ 2005 ያደረጉት ንግግር ከሁላችንም ህሊና የሚጠፋ አይደለም። ፕሮፌሰር መስፍንን በብዙ ስራዎቻቸው ልናወድሳቸው እና ልናደንቃቸው ይገባናል። “የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅ” የሚለው አባባል፤ ውስጣችን ገብቶ የሚዋሃደው፤ ፕሮፌሰር ለአገራቸው እና ለህዝቡ በድፍረት፣ በእውነት እና በታማኝነት ያደረጉትን መልካም ስራ ስናስብ ነው – በተለይ በደርግ ማምሻ እና በኢህአዴግ የጭቆና ዘመናት ያደረጉትን ስራዎች ደግመን ደጋግመን ስንመረምር፤ እውነትም “የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅ” ማለት ብቻ ሳይሆን፤ የቃሉም ትርጉም ይገባናል።
በመጨረሻም… ለመጨረሻ ጊዜ ፕሮፌሰርን ያገኘንበትን አጋጣሚ በማስታወስ እንለያያለን። ባለፈው አመት የመስቀል ዋዜማ አካባቢ ቤታቸው ለመሄድ ተዘጋጀን። እኔና ክንፉ… እነ ጋሽ ቸሩና ዶ/ር ሞገስ፣ እነየሺዋስና አንዷለም አራጌ፤ እነሼክስፒር ፈይሳ እና ሌሎችም ሰዎች ከፕሮፌሰር መስፍን ቤት ተገናኘን። በወቅቱ ፕሮፌሰር መስፍን፤ መንፈሳቸው እንጂ አካላቸው እየደከመ መምጣቱ በግልጽ ያስታውቃል። የሰው እርዳታ በታከለበት ሁኔታ ከአንድ ቦታ ወደሌላው ይሄዳሉ። እኛ የአመት በአል ክትፎ እና ጥብስ ስንበላ፤ ፕሮፌሰር መስፍን፤ የቀረበላቸውን ሾርባ በእርጋታ ይመገባሉ። መዋጥ የሚገባቸውን መድሃኒቶች በማከታተል ይወስዳሉ። እንዲያም ሆኖ በምናደርገው ጨዋታ እኩል ተሳታፊ እና መልስ ሰጪ፤ ብሎም ከክርክር ጨዋታችን በኋላ፤ የመጨረሻውን ዳኝነት ይሰጡ ነበር።
እናም ስለአገራችን ብቻ ሳይሆን፤ ስለመሪዎቿም አወራን። ስለዶ/ር አብይ፣ ስለእስክንድር ነጋ፣ ስለሌሎች ተቃዋሚዎች ተነጋገርን። አንዳንዶች ዶ/ር አብይ አህመድን በተመለከተ ያደረጉትን ወቀሳ፤ ፕሮፌሰር አልተቀበሉትም። ሆኖም አገሪቱ ያለችበትን የውድቀት አደጋ፤ ይልቁንም የወደፊት እጣ ፈንታዋ… እኛንም ሆነ እሳቸውን ክፉኛ አሳስቧቸዋል። ፕሮፌሰር የሁላችንንም አስተያየት ከሰሙ በኋላ… የሳቸውን ሃሳብ እንዲህ በማለት፤ በአጭር ቃል ገለጹልን። “ከጣሊያን ወረራ በኋላ የኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ፤ ከወደቀችበት ተነስታ ዳግም ተውለበለበች። አሁን ደግሞ ሰንደቋ ሳይሆን፤ ኢትዮጵያ እየወደቀች ነው። ከዚህ በኋላ የምትመጣው፤ አዲሷ ኢትዮጵያ ግን ወድቃ የምትነሳው ኢትዮጵያ ናት” አሉን።
ይህን የፕሮፌሰር መስፍን አነጋገር፤ እዚያ የነበርነው ሰዎች በሙሉ እናስታውሰዋለን። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ዛሬም ድረስ በውስጣችን እያላወስነው አለን። በእርግጥም ኢትዮጵያ መውደቅ የጀመረችው በብሔር እና በጠባብ የጎሰኝነት አስተሳሰብ መመራት ስትጀምር ነው። በጥላቻ ላይ የተመሰረተ የታሪክ ምዕራፍ እና አጻጻፍ ኢትዮጵያን ይገድላታል እንጂ፤ አያድናትም። ዛሬ ፕሮፌሰርን ስናስባቸው… ለኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ስላላቸው ክብር እናስባለን፤ በታማኝነት ስላገለገሏት አገራቸው እና ህዝባቸው ስንል… እኛም ክብር እንሰጣቸዋለን። ይህ ህዝብ እና አገር ዳግም ከፍ ወዳለው የክብር ሰገነት ይሸጋገራል። ፕሮፌሰር እንዳሉት ወድቀን እንነሳለን እንጂ፤ ወድቀን አንቀርም። ዳግም እንነሳለን፤ ለዚህም አምላክ ይርዳን።
የአገልግሎት ጣቢያው አስተዳደር ቀላል ስራ አይደለም እናም ብዙ ጊዜ እና ሀብትን ይጠይቃል ፣ በተለይም የአገልግሎት ጣቢያው የንግድ ሥራ መስክ ማስፋት ሲጀምር ለደንበኞቻቸው እያንዳንዳቸው የተለያዩ አያያዝ ፣ ሂሳብ እና በየደረጃው በመኪና ጥገና ሂደት ወይም በጣቢያው በሚሰጥ ማንኛውም ሌላ አገልግሎት ላይ የወረቀት ሥራ ፡፡
እጅግ በጣም ብዙ የመኪና አገልግሎት ጣቢያ አስተዳዳሪዎች የአገልግሎት ጣቢያውን የስራ ፍሰት ለማቀላጠፍ እንዲሁም ለማከናወን በጣም አድካሚ የሆነውን እና ማድረግ ያለበትን ፕሮግራም ለመፈለግ መሞከሩ አያስገርምም ፡፡ በእጅ በእጅ በወረቀት ላይ ወይም በአጠቃላይ የሂሳብ አያያዝ ሶፍትዌር እንደ ኤምኤስ ዎርድ ወይም ኤክሴል ፡፡ ለቢዝነስ አውቶሜሽን እና ለአመራር ፕሮግራሞች በገበያው ውስጥ ያለው የመመረጫ መጠን በማይታመን ሁኔታ ከፍ ያለ በመሆኑ እንዲህ ዓይነቱን ፕሮግራም መፈለግ ቀላል ውጤት አይደለም ፣ ግን ጥራት በጣም ስለሚለያይ ከባድ ጉዳይ ይሆናል ፡፡ ማንኛውም ሥራ ፈጣሪ ለንግድ ሥራው ምርጡን ብቻ ይፈልጋል እናም ይህ ለመረዳት የሚቻል ነው ምክንያቱም ያለ ትክክለኛ አውቶሜሽን ብዙ የወረቀት ሥራዎችን በሚያከናውን በሠራተኞች ላይ ብዙ ጊዜ እና ሀብቶች ሳይከፍሉ የአገልግሎት ጣቢያ ንግድ ሥራን ማስፋት አይቻልም ፡፡ ከዚያ በተጨማሪ - ማንኛውንም ፕሮግራም ሳይጠቀሙ በእጅ የወረቀት ሥራ አመራር በእውነቱ በጣም ቀርፋፋ ነው ይህም ደንበኞችንም ረዘም ላለ ጊዜ እንዲጠብቁ ያደርጋቸዋል - እናም ደንበኞች እንደወደዱት አይደለም። እንደ ዋና የሂሳብ አያያዝ ዘዴ አሁንም በእጅ ወረቀቶችን ከሚጠቀመው በፍጥነት እና በብቃት የሚያገለግል ማንኛውንም ሌላ የአገልግሎት ጣቢያ መጎብኘት ይመርጣሉ ፡፡
ቀደም ብለን እንደጨረስነው ምንም ዓይነት የራስ-ሰር ሶፍትዌር ሳይጠቀሙ በገበያው ላይ በተወሰነ ደረጃ ተወዳዳሪ መሆን ግን አይቻልም ፣ ግን አንዱን መምረጥ በራሱ እጅግ በጣም ከባድ ሥራ ነው ፡፡ የሚለውን ጥያቄ ያስቀረናል - የትኛውን ፕሮግራም መምረጥ አለብን? እንደ ጥሩ የሂሳብ መርሃግብር ፕሮግራም ወይም እንደ መጥፎ ብቃት ያለው ምንድን ነው? በመጀመሪያ እንዲህ ዓይነት ሶፍትዌሮችን በምንፈልገው ነገር እንሰብረው ፡፡
ማንኛውም የአገልግሎት ጣቢያ የውሂብ ጎታዎቹን እና የመረጃ ፍሰቶችን በፍጥነት እና በብቃት ለመከታተል የሚያስችል ፕሮግራም ይፈልጋል ፡፡ ማንኛውንም ዓይነት መረጃ የማግኘት ችሎታ የደንበኛ ስም ፣ የጉብኝት ቀን ፣ የመኪናቸው መለያ ፣ ወይም ደግሞ ምን ዓይነት አገልግሎት ቢሰጣቸውም እንደገና ከሚከሰቱ ወይም ችግር ካጋጠማቸው ደንበኞች ጋር ሲነጋገሩ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ፕሮግራም በእውነቱ በፍጥነት ከመረጃ ቋቶች ጋር መሥራት መቻል አለበት ፣ ግን ያንን ለማሳካት ምን ይፈለጋል? በመጀመሪያ - ለመማር እና ለመጠቀም ጊዜ የማይወስድ ቀላል እና ለመረዳት የሚቻል የተጠቃሚ በይነገጽ እና በሁለተኛ ደረጃ ፕሮግራሙ በእውነቱ በጥሩ ሁኔታ እንዲመች መደረግ አለበት ፣ ስለሆነም በፍጥነት ለመስራት የቅርብ ጊዜውን የኮምፒተር ሃርድዌር አይፈልግም። እነዚህን ሁለት ምክንያቶች በማጣመር ከመረጃ ቋቱ ጋር ቀልጣፋ እና ፈጣን ሥራን እናሳካለን ፡፡
በመቀጠልም ፕሮግራማችን በየዕለቱ ፣ በየወሩ ወይም በየአመቱ እንኳን ሳይቀር የሚያቀርበውን ሁሉንም የፋይናንስ መረጃዎች መሰብሰብ እና ሪፖርት ማድረጉን ማረጋገጥ እንፈልጋለን ምክንያቱም እንደዚህ ዓይነት ዘገባዎች ከሌሉ በጣም ጠንካራ እና ደካማ ጎኖችን ማየት በጣም አስቸጋሪ ይሆናል ፡፡ ኩባንያ እንዲሁም ከጊዜ በኋላ እድገቱ እና እድገቱ ፡፡ እንደነዚህ ያሉ መረጃዎችን በመጠቀም ምክንያታዊ እና ተደማጭነት ያላቸውን የንግድ ውሳኔዎች ከማድረግ በተጨማሪ ኩባንያው የጎደለውን እና የሚገኘውን ለማየት ያስችለዋል ፡፡ የመረጠው የአመራር መርሃግብርም እንዲሁ እየተገነቡ ያሉ ግራፎችን እና ሪፖርቶችን ማውጣት ከቻለ ግልፅ እና አጠር ያለ መሆኑ የበለጠ ትልቅ ጠቀሜታ ይኖረዋል እንዲሁም ብዙ ጀማሪ ሥራ ፈጣሪዎች ለኩባንያቸው ትክክለኛውን ሶፍትዌር ሲመርጡ የማይያስቡበት አንድ ነገር ነው ፡፡
ከዚያ የአስተዳደር ፕሮግራሙ ማሟላት ያለበት ቀጣዩ ትልቅ መስፈርት የተጠቃሚ በይነገጽ ነው ፡፡ ምንም እንኳን መጀመሪያ ላይ ትልቅ ነገር አይመስልም - በእርግጥ ለሥራው ትክክለኛውን ትግበራ በመምረጥ ረገድ ትልቁ ነገር አንዱ ነው ፡፡ ጥሩ የሂሳብ መርሃ ግብር ከኮምፒዩተር አፕሊኬሽኖች እና ከሶፍትዌር ጋር ለንግድ ሥራ አመራር የመስራት ልምዳቸው አነስተኛ የሆነ ወይም በአጠቃላይ ኮምፒተርን የማያውቅ የተጠቃሚ በይነገጽን ለማንም ሰው የሚረዳ ቀላል እና ቀላል አለው ፡፡ በቀላሉ ለመረዳት ቀላል የሆነ የተጠቃሚ በይነገጽ መኖሩ እንዴት እና እንዴት እንደሚጠቀሙበት በስልጠና ሰራተኞች ላይ ጊዜ እና ሀብትን ለመቆጠብ አስፈላጊ ነው እናም በአጠቃላይ ለማንኛውም የንግድ ፕሮግራም ትልቅ ተጨማሪ ነው ፡፡
ቀደም ሲል የጠቀስነውን ሁሉ ከተመለከትን ፣ ከላይ የተጠቀሱትን ሁሉንም ምክንያቶች ከግምት ውስጥ በማስገባት የተቀየሰውን የእኛን ልዩ የሶፍትዌር መፍትሔ ልናስተዋውቅዎ እንፈልጋለን - የዩኤስዩ ሶፍትዌር ፕሮግራማችን ከዚህ በፊት የተጠቀሰውን ሁሉ ብቻ ሳይሆን ብዙ እና ብዙ ተጨማሪ አለው ፣ ይህም ለማንኛውም ለማንኛውም የመኪና አገልግሎት ጣቢያ ድርጅት ትልቅ እገዛ ይሆናል ፡፡
በዩኤስዩ ሶፍትዌሮች እገዛ አንድ ወጥ የሆነ የደንበኛ መሠረት ማደራጀት ይቻላል ፡፡ ማንኛውንም ደንበኛን በጥቂት ጠቅታዎች ብቻ በስማቸው ፣ በመኪናቸው ቁጥር ወይም በሌሎች የተለያዩ ምክንያቶች ማግኘት ይችላሉ ፡፡ ብዙ የአገልግሎት ጣቢያዎችን በተመሳሳይ ጊዜ ለማስተዳደር ስለ ሁሉም ደንበኞች መረጃ ከበይነመረቡ ጋር ሊገናኝ በሚችል ልዩ የመረጃ ቋት ውስጥ ይቀመጣል።
በተጨማሪም ፕሮግራማችን በኋላ ላይ ለደንበኞች አገልግሎት የሚሰጡትን መረጃዎች በመመዝገብ የድምጽ መልእክት ፣ ኤስኤምኤስ ወይም እንዲያውም ‹ቫይበር› ጥሪ በመላክ አገልግሎቱን ሊያስታውሳቸው ይችላል ፡፡ ፕሮግራማችንን በመጠቀም የሠራተኞቻችሁን ደመወዝ ማስላት የሚቻለው ስሌቱን በሚፈጽሙበት ጊዜ ከግምት ውስጥ በማስገባት ብዙ ነገሮችን ከግምት ውስጥ በማስገባት እንደ ሥራቸው ዓይነት ፣ በሥራ ላይ ያሳለፉት የሰዓት ብዛት እና ጥራት እሱ
እኔ በኢትዮጵያዊነቴ የሙስሊም ወገኔን በዓል ገዝቼዋለኹ፡፡ ሙስሊሙም የእኔን በዓል ገዝቶታል፡፡ እርሱም በእኔ እምነት እድናለኹ፤ እኔም በእርሱ እምነት እድናለኹ፤ አላልንም እንጂ በባህላችን አንዳችን የሌላችንን በዓል ገንዘብ አድርገነዋል፡፡
ለምን ሚዲያው ይለየናል? እኛ ያልተያየነውን ለምን የኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዥን ድርጅት የሚለያየን እላለኹ፡፡ በሕግ ደረጃ ብሔራዊ በዓል ነው ተብሎ ከተደነገገ በኋላ በሚዲያ በኩል ልዩነቱ ለምን ይመጣል?
መልካሙ ገድልም ደግሞ ከሦስት አካላት ጋራ የሚደረግ ነው፡፡ አንደኛ፡- ከራስ ጠባይዕ ጋራ፣ ሁለተኛ፡- ከሰይጣን ጋራ፣ ሦስተኛ፡- ከተለያዩ አካላት ማለትም ሃይማኖትኽን፣ ቤተ ክርስቲያንህን ወይም እምነትህን ለማፍረስ ከተነሡ ወገኖች ጋራ፣ ከመናፍቃን፣ ከከሐድያን፣ ከአላውያንና ከሌሎች አካላት ጋራ የምታደርገው ተጋድሎ ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል ክብረት፡- አንድን ነገር ወደ ጥግ ወይም ወደ መጨረሻው ጠርዝ ላይ መውሰድ ጽንፈኝነት ነው፡፡ በነገራችን ላይ፣ አክራሪነት ይሁን ጽንፈኝነት በጽንሰ ሐሳብ ደረጃ ብዙም ልዩነት ያላቸው ጉዳዮች አይደሉም ፡፡ ልዩነታቸው በአፈጻጸም ላይ ነው ፡፡ ጽንፈኞቹ ‹‹ይሄ እና ይሄ ብቻ!›› የማለት ጠባይ አላቸው፡፡ አክሪዎቹ ደግሞ ‹‹ይሄ እና ያ….. ካልሆነ እንዲህ እናደርጋለን›› ወደሚልና ወደ ተግባሩ ርምጃ የሚያዘሙት ናቸው፡፡ ጽንፈኝነት በየትኛውም ጠባይ ሊኖር ይችላል፡፡ በማንኛውም ጉዳይ በቅርብ ስትመጣ ለዘብተኝነት ፣ ወደ መሀል ሲሆን ወግ አጥባቂነት ፣ ወደ ዳር ሲኬድ ጽንፈኝነት ይኖራል፡፡ በባሕልም ቢኾን ለዘብተኛ ሰው አለ ፤ ማንኛውም ባህል ምንም የማይመስለው፡፡ ባህሉን የሚያጠብቅም አለ ፤ ‹‹ባሕሌን እወደዋለኹ፤ አከብረዋለኹ፤ ለምን ትነካብኛለህ? ለምንስ ትበርዘዋለህ? እንዲሁ ሳይበረዝና ሳይከለስ እንዲሁ እንዲኖርልኝ እፈልጋለኹ. . .›› ብሎ የሚያስብ ሰው አለ፡፡ ወደ ዳር ያለው ደግሞ ‹‹ከዚህ ውጭ ያለውን ፈጽሞ ማየትም ኾነ መስማት አልፈልግም!. . .›› ባይ ነው፡፡ የሌላውን ህልውና የሚክድ ነው፡፡ ይህ ለእኔ ተፈጥሯዊ ነው፡፡ ከባዱ ነገር አክራሪነት ነው፡፡ ወደ አክራሪነት ስትመጣ ‹‹ይሄኛውን ካልተቀበለ…›› ከሚል ይነሣና ርምጃ እስከ መውሰድ ጥግ ድረስ የሚሄድ ይሆናል፡፡
ዲ/ን ዳንኤል ክብረት ፡- በአገራችን ‹‹አክራሪነት የለም›› ብለን መደምደም አንችልም፡፡ በተወሰነ ደረጃ አለ፡፡ የሚለያየው በምን ያህል ደረጃና የት ነው ያለው? የሚለው ይመስለኛል፡፡ ምክንያቱም የመኖሩን ምልክት ሰዎች ከእምነታቸው የተነሣ ሲገደሉ፣ የእምነት ቦታዎች ሲቃጠሉ ፣ የእምነት አባቶች መቃብራትና የተለያዩ ነገሮች እንዲፈርሱ ሲደረጉ አይተናል፡፡ ጽንፈኝነትን ብቻ ሳይሆን ወደ ኃይል ርምጃው የመሄዱን ነገር አይተናል፡፡የዛሬ ሰባት ዓመት ከተመለከትነው የጅማው ድርጊት ብንነሣ እንኳ አክራሪነት መኖሩን እንረዳለን፡፡ እነዚያ የጅማ ክርስቲያኖች የተገደሉት ምንም መጥፎ ነገር አድርገው አልነበረም፡፡ ‹‹ብዙዎች ሆነው ነውጥ ፈጥረው ነው›› እንዳይባል በቁጥራቸው ትንሽ ናቸው፡፡ የነበሩትም በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ነበር፡፡ ኢሕአዴግ በገባበት ከኻያ ዓመት በፊት በነበሩት ሰሞናት በአሰቦት ገዳም እነ ጃራ አል ኢስላሚያ የፈጸሙትም በምሳሌነት ሊወሰድ የሚችል ነው፡፡ እነዚያ መነኮሳት ተራራ ላይ በነበረ አንድ ገዳም ይኖሩ የነበሩ ናቸው፡፡ ሌላ ያደረጉት ነገር የለም፡፡ የተገደሉት መነኩሴ ወይም ክርስቲያን በመኾናቸው ብቻ ነው፡፡ ይህ ሲታይ የአክራሪነት ጠባዕያት በአገራችን የለም ለማለት ያስቸግራል፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ይህ የመገዳደል ሁኔታ ማለትም አንድ ሰው ክርስቲያን በመኾኑ የመግደል፣ ሙስሊም በመኾኑ የመግደል ወይም የሙስሊምን መስጊድ፣ የክርስቲያኑን ቤተ መቅደስ በማቃጠል የሚገለጸው ድርጊት በቅርብ ጊዜ ታሪክ ውስጥ ከ1980ዎቹ በኋላ መታየት የጀመረ ነው ፤ የተመዘገቡት መረጃዎች እንደሚያሳዩት ፣ ከ1980 ዓ.ም ወዲህ ነው፡፡ ይህም ከአካባቢያዊ ሁኔታዎችና በመላው ዓለም ከተስተዋለው የተከተለና ችግርን የመፍቻ አንድ አማራጭ አድርጎ ከመመልከት የመነጨ ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- አንድ ከመንግሥት ፣ ሁለት ከሃይማኖት ተቋማት ፣ ሦስት ከሌሎች አካላት በኩል ያልተሠሩ ሥራዎች አሉ፡፡ መንግሥት በሕገ መንግሥቱ ‹‹ሃይማኖት እና መንግሥት የተለያዩ ናቸው›› ብሏል ፡፡ ግን ኢትዮጵያ ውስጥ የሃይማኖት ፖሊስ እንኳ የለም፡፡ ይሄ ባለመኖሩ መንግሥት ሃይማኖቶችን እንዴት ነው የሚያያቸው? ለሚለው መልስ ለማግኘት አስቸጋሪ ይኾናል፡፡ ስለዚህ በአንድ በኩል ያለው ለሌላው ያደላል፣ በሌላ በኩል ያለውም ለሌላው ያደላል እያለ እንዲያማርር ኹኔታው በር ከፍቷል፡፡ አሠራሮች ላይ የሚፈጠሩ ነገሮች አሉ፤ በምዝገባውና በሌላውም፡፡ አንዳንዶቹ የተጨቋኝነት፣ ሌሎቹ የጨቋኝነት፣ ደግሞ አንዳንዶቹ የተገላጋይነት ስሜት እንዲሰማቸው የሚያደርጉ ናቸው፡፡የሃይማኖት አስተሳሰቦች የሚመሩትን ብዙኃኑን ሕዝብ እንዴት ነው? በምን መልኩ ነው? እምነቱን ከአገሪቱ ዕድገት፣ ከአገሪቱ የፖሊቲካ አስተሳሰብ ጋራ በማይጣላበት ሁኔታ ጋር ማስኬድ የሚቻለው….. በሚለው ላይ በደንብ የተጠና ፖሊስ በአገሪቱ አልነበረም፡፡ የተሠራ ሥራ አልነበረም፡፡ አሁንም አለ ለማለት ይከብደኛል፡፡ ዛሬ በሃይማኖት ጉዳዮች አንድ የሃይማኖት ‹‹ዳይሬክቶሬት›› ነው ያለው፡፡ ግን አገሪቱ ውስጥ ትልልቅ ቦታ የሌላቸው፣ ታላላቅ ጉዳዮችን የማይወስኑ…. በትልቅ ፖሊሲ፣ በትልቅ ሚኒስቴር ደረጃ ይታያሉ፡፡ ይህ ለቦታው የተሰጠውን ግምት ያንጸባርቃል፡፡ ብዙውን ውኃ በትንሽ ኮዳ ለመያዝ የመሞከር አሠራር ነው የሚስተዋለው፡፡ ስለዚህ በእምነቱ ጉዳይ ከኮዳው አቅም በላይ ሲኾን የሚፈጠሩ ዐይነት ችግሮች እየተመለከትን ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል ፡- በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ አክራሪነት ቦታ የለውም፡፡ ከመጽሐፍ ቅዱስ ይዘት፣ ከቀኖናው ስንነሣ ይህች ቤተ ክርስቲያን ለሌሎች ዕውቅና የመንፈግ ችግር አልነበረባትም፡፡ ዕውቅና ስትሰጥ ነው የኖረችው፡፡ የእስልምና እምነት ተከታዮች ወደ አገሪቱ ሲመጡ፣ በወቅቱ የነበሩት ካህናት፣ ዲያቆናት፣ ምእመናን ባይቀበሉት ኖሮ ንጉሡ ብቻውን ምንም ሊያደርግ ባልቻለ ነበር፡፡ የዚህ ምክንያት ኢትዮጵያ ውስጥ የነገሥታቱ ሥልጣን፣ ከእምነት አባቶች ተቀባይነት ማግኘት የሚመነጭ በመኾኑ ነው፡፡ ያ ሳይኾን ሲቀር በአገሪቱ የተፈጠሩትን ችግሮች ቀረብ ካሉት ጊዜያት በእነ ዐፄ ቴዎድሮስ፣ በእነ ዐፄ ሱስንዮስ ከኾኑት ድርጊቶች ማየት እንችላለን፡፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሁልጊዜ ግጭቶች ይፈጠሩ የነበሩት፣ ሌሎች ለእርሷ ዕውቅና መስጠት ሲያቅታቸው ነው፡፡
ለምሳሌ ባለፉት ሁለት ሺሕ ዘመናት ስትቀድስ፣ ስታስተምር የኖረችበትና በ6ኛው መ/ክ/ዘ በእጅ የተጻፈው ወንጌል የተገኘው በዐድዋ እንዳባ ገሪማ ገዳም ነው፡፡ ከእርሱ የቀደመ እስከ አሁን ሊገኝ አልቻለም፡፡ እንደዚህ ያለ የክርስትና ታሪክ የተገኘባትንና አስቀድማ ወንጌል ስታስተምር የነበረችን ቤተ ክርስቲያን ‹‹ወንጌል ስታስተምሪ አልነበረም›› የሚልና ለሥራዋ፣ ለአገልግሎቷ ዕውቅና የመንፈግ ችግር አለ፡፡ ይህን ኃይል በመጠቀም፣ ድንበሯን በመሻገር፣ እርሷው ቤት ድረስ ገብተው ካህናቷ ካሉበት፣ ቅኔ ማሕሌቷና መቅደሷ ውስጥ የመዝለቅ ፍላጎት ያላቸው ሲመጡ ችግር ነው የሚኾነው፡፡
በ17ኛው መ/ክ/ዘ በዐፄ ሱስንዮስ ጊዜ በካቶሊኮችና በኦርቶዶክሶች መሐል የተከሠተው ግጭት መንሥኤው አስቀድሜ የገለጸኹት ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያኒቱ ሮማ አልሄደችም፡፡ ሮም ናት እዚህ የመጣችው፡፡ እዚህ መምጣቷ ብቻ አልነበረም ችግሩ፣ ‹‹ከዛሬ ጀምሮ ከበሮው፣ ታቦቱም፣ የካህናቱ አልባሳትም ይውጣ! የዘመን አቆጣጠሩም እንደ ጎርጎሮሳውያን ይሁን! በዓላቱም ይቀየሩ! የዓመቱ መጀመሪያ መስከረም መኾኑ ቀርቶ ታኅሣስ ይሁን!›› በሚል በቀጥታ በቤተ ክርስቲያኒቱ ህልውና ውስጥ ገቡ፡፡ ይህን የመሰለው ግፊትና ዕውቅና የመንፈግ ኹኔታ ሲመጣ ወደ ጦርነት ደረጃ ታለፈ፡፡
በስተኋላ የዐፄ ሱስንዮስ ዘመን አልፎ የዐፄ ፋሲል ዘመን ሲመጣና ችግሩ ቆሞ ኢትዮጵያውያን አባቶች፣ እነዚህ ሰዎች ምን ይደረጉ ሲባሉ ‹‹ጉባኤ ይጠራና እንከራከር›› ነው ያሉት፡፡ ጉዳዩን ከጉልበት ወደ ዕውቀት አቅጣጫ ነው የወሰዱት፡፡ ‹‹የሐሳብ ክርክር እናድርግ፤ በጉባኤው የረታ ይሂድ›› አሉ እንጂ ሌላ ነገር አላሉም፡፡ ይህም የሊቃውንቱን ጠባይ የሚያሳይ ነው፡፡ ስለዚህ በቤተ ክርስቲያኒቱ ታሪክ አክራሪነትን ሊያበቅል የሚችል መሬት አይገኝም፡፡
ዕንቁ፡- በቅርቡ የመንግሥት ወኪሎችና ሌሎች የሃይማኖት አባቶች በተገኙበት አገር ዓቀፍ የሆነ ጉባኤ፣ አባ ዮናስ የተባሉ ሰው በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በተለይ በማኅበረ ቅዱሳን በኩል ‹‹የአክራሪነት ችግር አለ›› የሚል ሐሳብ አቅርበዋል፡፡ ይህን መነሻ በማድረግ በርግጠኝነት በቤተ ክርስቲያኒቱ የአክራሪነት ችግር ስለመኖሩ ለማሳወቅ የደፈሩ የፖሊቲካ ሰዎችም ነበሩ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የአንተ አስተያየት ምንድን ነው?
ዲ/ን ዳንኤል፡- በቅድሚያ አሁን በቤተ ክርስቲያኒቱ ውስጥ ያሉትን ሰዎች በሦስት ከፍለን ማየት አለብን፡፡ አንደኛ የሌሎች መሣርያ በመኾን መሣርያ ያደረጓቸውን ወገኖች ጉዳይ የሚያስፈጽሙ አሉ፡፡ እነዚህ ሰይጣን ወደ ገነት መግባት በቻለበት ሁኔታና መንገድ ሊታዩ ይችላሉ፡፡ እንደሚታወቀው ሰይጣን ራሱ ወደ ገነት አልገባም፡፡ ወኪል ነበረው፡፡ ወኪሉም እባብ ነበር፡፡ በእባብ ውስጥ አድሮ ነው ወደ ገነት የዘለቀው፡፡ ምክንያቱም የሰይጣን ባሕርይም ጠባይዕም ስለማይፈቅደለት ራሱ ወደ ገነት አይገባምና ነው፡፡ በአባቶቻችን መጽሐፍ እንደሚነገረው፣ እባብ ተንኮለኛ፣ ውብና ትክለ መልካም ነበረች፡፡ ስለዚህ ሰይጣን ክፉ ሐሳቡንና ሤራውን በተዋበውና በማራኪው የእባብ ውበትና ተክለ ሰውነት ሸፍኖ ወደ ገነት ገባ፡፡ ሔዋንም ልትሳሳት የቻለችው የምትነጋገረው ከእባብ ጋራ ስለመሰላት ነው፡፡ ከእባብ ጀርባ ያለውንና የእባብን ሐሳብ የቀየረውን ነገር መመልከት አልቻለችም፡፡ልክ እንደዚሁ ሁሉ ገነት በኾነችው ቤተ ክርስቲያን የሌላውን ሐሳብ ይዘው የመጡ ወገኖች ገብተዋል፡፡ እነዚህ ወገኖች በምንኩስና፣ በቅስና፣ በዲቁና፣ በመምህርነት፣ በዘማዊነት አለባበስ ውስጥ ሁሉ የሚገኙ ናቸው፡፡ ግን ሐሳባቸው የእነርሱ አይደለም፡፡
ሁለተኛ፡- ቤተ ክርስቲያኒቱ ለዘመናት ስትቃወመው የነበረችውን የለዘብተኛ ማለት የሊበራል ክርስትና አስተሳሰብ ተጭነው በመምጣት ያን የሚያራምዱ ሰዎችም አሉ፡፡ ከእኒህ ጋራ ሊታዩ የሚችሉ ግን ደግሞ ለምንም ነገር ግድ የሌላቸው ሰዎችም አሉ፡፡ በአርባና በሰማኒያ ቀናቸው ከመጠመቃቸው በቀር ለምንም ሆነ ለምን ቤተ ክርስቲያኒቱ ውስጥ ግድ የሌላቸው መኖራቸው አይካድም፡፡
ሦስተኞቹ ደግሞ ፣ ‹‹የለም፣ ይህች ቤተ ክርስቲያን የራሷ የኾነ በጣም ብዙ ጠንካራ ነገሮች አሏት፡፡ በዶግማ፣ በቀኖና፣ በትውፊት፣ በቅርስ፣ በባህል ሀብታም ነች፡፡ በዓለም ላይ የጠፉ ቅርሶችን ጠብቃና ተከባክባ የቆየች ናት፡፡ የዓለም የባህል ሙዝየም ናት. . .›› ብለው የሚያምኑ፣ የሚሟገቱላትም ናቸው፡፡
ለምሳሌ፡- ሰንበቴ ይህች ቤተ ክርስቲያን ይዛው የቆየችው የዓለም ባህል ነው፡፡ የዓለም ክርስትና ሲጀመር ሰንበቴ ነበር፡፡ ሲጠፋ ግን ጠፋ፡፡ እርሷ ዘንድ ግን አለ፡፡ ጽዋ በሌላም ቦታ ነበር፤ ግን ጠፋ፡፡ ዛሬ የአውሮፓን ካታኮምብ (ጥንታዊ ከርሰ መቃብሮች) ቁፋሮ ሲካሄድ የሚገኙ ሥዕሎች ሰንበቴ ተሰብስበው ሲበሉ፣ ጽዋ ሲጠጡ የሚታዩባቸው ናቸው፡፡ እነርሱ አሁን የድሮ ክርስቲያኖች እንዲህ ነው የሚበሉት፣ የሚጠጡት ይሉኻል እንጂ ዛሬ ህልውናው የለም፡፡ እኛ ጋራ ግን ከነሕይወቱ ተጠብቆ ታገኘዋለህ፡፡ ሌላ ምሳሌ እንውሰድ፤ መስቀል እኛ ጋራ አልነበረም የተጀመረው፡፡ ሌሎች ጋራ የነበረ ነው፡፡ ግን እኛ ጋራ ነው ሕያው ኾኖ የሚገኘው፡፡ በሌሎች ቦታዎች ታስቦ ነው የሚውለው፡፡ ጥምቀትም ታስቦ ነው የሚውለው፡፡ የግብጽን ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ስታይ፣ እስከ ስምንትና ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ጥምቀትም መስቀልም በአደባባይ ይከበር ነበር፡፡ ዛሬ ግን አልኾነም፡፡ ይኸው እኛ ጋራ ግን በህልውናው አለ፡፡ ስለዚህ ነው ይህች ቤተ ክርስቲያን የራሷ ብቻ ሳትኾን የዓለም ባለ አደራ ናት የምንለው፡፡ ከዓለም ከኦሪት ታቦታቱን፣ ከሐዲስ መስቀሉን ጠብቃ በአደራ አስቀምጣ የቆየች አደራ የማትበላ ናት፡፡
‹‹ይህች ቤተ ክርስቲያን አደራዋን እንደጠበቀች፣ ሃይማኖትን እንደ አባቶቻችን፣ አሠራሩን እንደ ዘመናችን አድርጋ መሄድ አለባት›› የሚሉ ወገኖችም ያሏት በመሆኑ ፣ በእነዚህ ወገኖችና የሌላውን ሐሳብ ተጭነው በሚመጡ ሰዎች መሐል ትግል አለ፡፡ ክርክር አለ፡፡ ሰውዬውን በአካል ባላውቃቸውም ሲናገሩ ባላዳምጥም አሉ የተባለውን ሰምቻለሁ ፡፡ ምናልባት ስማቸው የተነሣው አባት የተባለውን ሐሳብ ይዘው መጥተው ሊሆን ይችላል ብዬ አምናለኹ፡፡
የሆነው ሆኖ፣ የሌላውን ሐሳብ ይዘው የሚመጡ ሰዎች ትልቁ ችግራቸው ምንድን ነው? ዘመኑን ከመዋጀት ይልቅ (መጽሐፉ ‹‹ዘመኑን ዋጁ›› ይላልና) ዘመኑን የመጠቀም ስልት መከተላቸው ነው፡፡ የኮሚዩኒስት ሐሳብ ሲራመድ ካዩ፣ ራሳቸውን ኮሚዩኒስት ሌላውን ካፒታሊስት ያደርጋሉ፡፡ የካፒታሊስት ሐሳብ በዘመኑ ሲራመድ ሲያዩ ደግሞ ራሳቸውን ካፒታሊስት ሌላውን ኮሚዩኒስትነት ፈርጀው ማስመታት ይፈልጋሉ፡፡ ይህን መሰል ተግባርም በየዘመኑ ይፈጽማሉ፡፡
ማኅበረ ቅዱሳን ከተመሠረተ ወደ ሃያ ዓመት በላይ ኾኖታል፡፡ ከመጀመሪያው ጀምሮ ይሰጡት የነበረውን ስሞች ብንመለከት የሚያስገርምና የሚያስደንቅ ነው፡፡ መአሕድ በአገሪቱ ትልቅ መነጋገርያ በኾነበት ጊዜ ‹‹መአሕድ ነው›› ተባለ፡፡ አገሪቱ ቅንጅት፣ ቅንጅት በምትሸትበት ጊዜ ደግሞ ‹‹ቅንጅት›› ተባለ፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ምክንያቱ አስቀድሜ ባቀረብኹት ምሳሌ መሠረት በዘመኑ የመጠቀም ፍላጎት ካላቸው ሰዎች ጠባይና ባሕርይ የሚመጣ ነው፡፡ አንተ በሐሳብ ስትሸነፍ ማስመታት መቻል አለብኽ፡፡ በእኛ አገር የተለመደ ሦስት ዐይነት አሠራር አለ፡፡ አንድን ነገር መጀመሪያ ታውቀዋለህ ፡፡ ቀጥለህ ስም ትሰጠዋለኽ፡፡ ሠልሰህ ትመታዋለህ፡፡ ስም ካላወጣህለት አይመታልህም፡፡ ማኅበረ ቅዱሳን ለምን ነበር ‹‹መአሕድ›› ይባል የነበረው? የሚያደርገው እንቅስቃሴ በመታወቁ ነው፡፡ እንደዚህ የሚወነጅሉትም ሰዎች እኮ ያውቁታል፡፡ ግን ለመምታት የሚያስችላቸውን ስም ማውጣት አለባቸው፡፡ ማኅበረ ቅዱሳን ግን እስከ አሁን ድረስ አክራሪ ሆኖ ያመጣው ነውጥ፣ ያስነሳው ነገር፣ የደበደበው፣ የገደለው ሰው፣ ያቃጠለው ቤተ እምነት የለም፡፡
ዕንቁ፡- ሰው ሕይወቱን፣ እምነቱን፣ ትምህርቱን፣ የዕውቀትና የኑሮ ምርጫውን በተመለከተ የራሱ ሐሳብና ከሐሳቡም የሚመነጭ ውሳኔ አለው፡፡ የሌላውን መብት እስካልተፃረረ ድረስ በራሱ ለራሱ የመመራት መብት ባለቤት ነው፡፡ ‹‹ለምንድን ነው እኛ ወዳደራጀነው ተቋም፣ ማእከል የማትመጣው›› የሚሉ ‹‹አልመጣም›› ሲል በአክራሪነት ወይም በሌላ የሚፈርጁ ሰዎችና ቡድኖች ደግሞ አሉ፡፡ ይህን ኹኔታ በጠራና የተሻለ ግንዛቤ በመፍጠር ደረጃ ለኅብረተሰቡ ማስተማር የሚቻልበት መንገድ አለ?
ዲ/ን ዳንኤል፡- አስቀድሜ ለማንሣት እንደፈልግኹት፣ ለዘብተኛው አካል መሥዋዕትነት ለመክፈል ወይም ደግሞ አንዳች ሱታፌ ለማድረግ ፍላጎት የለውም፡፡ ያኛው ደግሞ የሌላው ወኪል ነው፡፡ ምክንያቱም ይህች ቤተ ክርስቲያን እኮ በሦስት ደረጃ ማለትም ወይ ለማፍረስ! ወይ ለመጠምዘዝ (ከምትሄድበት አቅጣጫ ወደ ሌላ መሥመር ለመውሰድ) ይህ ካልኾነ ደግሞ ለማደንበሽ ብዙ ጥረት ተደርጓል፡፡ ማደንበሽ ማለት ምንም እንቅስቃሴ እንዳታደርግ፣ ዝም ብላ እንድትኖር ማድረግ ማለት ነው፡፡ ለአንድ ሰው ምግብ፣ ልብስ፣ መጠለያ ተሰጥቶት ግን በአእምሮው ምንም ዕውቀት እንዳይኖረው የማድረግ አይነት ነው፡፡ እንደዚህ አይነቱ ሰው አንድ ሰፈር ውስጥ ቁጭ ብሎ የፈለገውን ፊልም፣ የፈለገውን ሙዚቃ እያየና እያደመጠ፣ በዚህ ብቻ እየተደሰተና እየጨፈረ እንዲኖር ቢደረግ ይህ ኑሮ አይደለም፡፡ ያ ሰው ምንም የሚያስበው፣ የሚሠራው፣ የሚፈጥረው ነገር የለውም፡፡ በቃ ሰፈሩ ብቻ መኖርያው ነው፡፡ የምግብ፣ የልብስ ችግር የለበትም፡፡ እንግዲህ ይሄ ነው መደንበሽ የሚባለው፡፡
በእኒህ በሦስቱ የማጥፊያ ስልቶች ይህች ቤተ ክርስቲያን ተሞክራለች፡፡ ግን የእግዚአብሔር ኃይል፣ የቅዱሳን ጸሎት በውስጧ ስላለ የተመኙላትን ልትኾን አልቻለችም፡፡ በርግጥ የተወሰኑ ሰዎችን መማረክ ይቻል ይኾናል፤ ግን ይህች ቤተ ክርስቲያን ከማናችንም ኃይል በላይ ናት፡፡ ያልታወቀና ማንም የማይደርስበት ኃይል ያላት ነች፡፡ ባትሆን ትጠፋ ነበር፡፡ ግራኝ አንድ ዐሥረኛ ምእመኗ እስኪቀር ጭፍጨፋ አካሂዶባታል፡፡ ብዙዎቹን መቅደሶቿን አቃጥሎባታል፤ ግን አልጠፋችም! ፋሽስት ኢጣልያ ብዙ ነገር አድርጓል፡፡ የፋሽስት ኢጣልያ ወራሪ ጦር እንደገባ ወደ አራዳ ቅ/ጊዮርጊስ በመሄድ የቤተ ክርስቲያኑን ቅጽር በወታደሮች ነው ያስከበበው፡፡ ቀጥሎም የቅ/ጊዮርጊስ ታቦት ‹‹ወታደራዊ ፍርድ ቤት›› በሚለው ችሎት እንዲቀርብ በማድረግና ‹‹ሞት ሊፈረድበት ይገባል!›› የሚል ውሳኔ በማስወሰን ዙሪያውን ተኩስ እንዲከፈትበት አድርጓል፡፡ የተኩሱ አሻራ አሁንም ድረስ በቤተ ክርስቲያኑ ቅጽር ውስጥ አለ፡፡ ግን ይህ ለምን ተደረገ?..... የሚለው ነው ዋናው ጥያቄ፡፡ ታቦቱ አገር በመጠበቁ ካልኾነ ምን ወንጀል ነበረበት? ከአራዳ ጊዮርጊስ አልፈው ደብረ ሊባኖስ በመሄድ መነኮሳቱን የገደሉት ለምንድን ነው? ቅርሷንስ ጭነው የሄዱት? ያኔ ብዙ መነኮሳት ተገድለዋል፡፡ ከሞቱት መሐል እነ አቡነ ጴጥሮስ የዚህች ቤተ ክርስቲያን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ራስ ናቸው፡፡ ግን የሚጠብቃት ኃይል ስላለ ምንም ሊያደርጓት አልተቻላቸውም፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ነው!. . .ትግሉ እርሱ ነው፡፡ ‹‹ይህች ቤተ ክርስቲያን ተጠብቃ፣ ሥርዐቷን ይዛ ወደሚቀጥለው ትውልድና ዘመን መሻገር አለባት›› የሚሉትን አካላት ነው አሁን ‹‹አክራሪ›› ማለትና ዝም ማሰኘት የሚፈለገው፡፡ እነዚህን ሰዎች ዝም ማሰኘት ግን አይቻልም፡፡ ሃይማኖት የህልውና ጉዳይ ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- እርሱን በሂደት የምናየው ነው፡፡ የዚህችን ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ማንም በዕቅድ፣ በስትራተጂ፣ በምን ሊተምነው አይችልም፡፡ ታሪኳ የእግዚአብሔር ሥራ ውጤት ነው፡፡ ስለዚህ ‹‹እገሌ ነው እርሷን የሚመራት›› ሊባል አይችልም፡፡ አስተዳደራዊ አመራር ይኖራታል እንጂ መንፈሳዊ አመራሯን ከፈጣሪ የምታገኝ ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ስለዚህ እኛ የተባሉት ሰው…. ይህን ዓላማ ይዘው መጥተው ተናግረውት ካልኾነ በቀር ማኅበረ ቅዱሳንን አክራሪ ለማሰኘት የሚያበቃ ምንም፣ አንድም መከራከሪያ ሊያመጡ አይችሉም፡፡ ለነገሩ እርሳቸውም ቢሆኑ ማስጠንቀቂያ ሰጡ እንጂ ይሄ፣ ይሄ፣ ይሄ ብለው በዝርዝር ያመጡት ምንም ነገር የለም፡፡ ከሳቸውም በፊት የነበሩት ሌሎች ሰዎች እንደ እርሳቸው ብለዋል፡፡ ማናቸውም ግን ማስረጃ ብለው የሚያቀርቡት ነገር የላቸውም፡፡
በበኩሌ አራት፣ አምስት ነገሮች ሲነገሩ እሰማለኹ፡፡ ‹‹አንዲት አገር አንዲት ጥምቀት››፤ ‹‹አንድ አገር አንድ ሃይማኖት›› ብለዋል የሚል፡፡ ይህን ከብዙኀን መገናኛ እሰማዋለኹ እንጂ ከየትኛውም የቤተ ክርስቲያን መጽሐፍ ላይ ተጠቅሶ አይቼ አላውቅም፡፡እንዴ ‹‹አንድ አገር አንድ ሃይማኖት›› የሚለው እኮ ከራሷ ከቤተ ክርስቲያኒቱ አስተምህሮ ጋራ የሚጋጭ ነው፡፡ በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ 1 ቁጥር 8 ላይ የሚለው ‹‹በኢየሩሳሌም፣ በይሁዳ፣ በሰማርያ እስከ ዓለም ዳርቻ አስተምሩ›› ነው፡፡ አንድ አገር ውስጥ ተቀመጡ አላለም፡፡ የሚባለውን የማንቀበለው ከእኛ አስተምህሮ ጋራ ስለሚጋጭ ነው፡፡ ቢቻል ጅቡቲ፣ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ሶማልያ፣ ታንዛንያ፣ ጋና፣ ጃማይካ ሄደን አስተምረን ክርስቲያን ማድረግ ነው የሚጠበቅብን፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ተከታይ የኾኑ አሜሪካውያን፣ ጃማይካውያን፣ እንግሊዛውያን፣ ጀርመናውያን አሉ፡፡ እነዚህን ሁሉ እንዴት ወደ አንድ አገር መጥቅለል ይቻላል? ሊሆን አይችልም፡፡ ፈጽሞ ከቤተ ክርስቲያኒቱ አስተምህሮ ጋራ የማይሄድ ነው፡፡
ቤተ ክርስቲያኒቱ በዜግነት ኢትዮጵያውያን ያልኾኑ የእምነት አባቶች ያሏት ነች፡፡ የመጀመሪያው ጳጳስ አቡነ ሰላማ ግሪካዊ ነው፡፡ ዘጠኙ ቅዱሳን የሶርያ፣ የግሪክ፣ የሮም ሰዎች ናቸው፡፡ ወደዚህ ቀረብ ስንል አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ግብጻዊ ናቸው፡፡ የደብረ ሊባኖሱ 11ኛው ዕጨጌ አቡነ ዕንባቆም የመናዊ ነው፡፡ እንዴት ተደርጎ በአንድ አገርና በአንድ ሕዝብ መወሰንና ማስተማር የሚቻለው፡፡ በዚህች ቤተ ክርስቲያን ውስጥ እኮ ዕድሉ የለም፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ከዚህ ጥያቄ አንጻር ሦስት ነገሮችን ማየት ያለብን ይመስለኛል፡፡ አንደኛ፡- የእምነቶቹ ግንኙነት በመተዋወቅና በመግባባት እንዲኾን የተሠራ ሥራ የለም፡፡ ይሄ ባለመሠራቱ አንዳንድ ወገኖች ሁልጊዜ የተጨቋኝነት ስሜት እንዲሰማቸው የሚያደርጉ ነገሮች ይኖራሉ፡፡ ግን እነዚህን በቀላሉ ማጥፋት የሚቻልበት መንገድ፣ እርስ በርስ የሥነ ምግባር መመሪያ እንዲኖራቸው የማድረጉ ዕድል አለ፡፡
ለምሳሌ አንዱ ስለሌላው ሲናገር መሆን ስለሚኖርበት ኹኔታ ተቀራርቦ በመወያየት አንድ የሚያግባባ ነጥብ ላይ መድረስ ይቻላል፡፡ በመሠረቱ ስለሌላው እምነት ማስተማር ተፈጥሯዊ ነው፡፡ አንተ ‹‹እኔ ትክክል ነኝ›› ስትል ሌላው ‹‹ስሕተት ነው›› ማለት በፍጹም ችግር ያለበት ጉዳይ አይደለም፡፡ አንድ ሙስሊም ‹‹እስልምና ትክክለኛ የመዳን ሃይማኖት ነው›› እስካለ ድረስ ‹‹ክርስትና ስሕተት ነው›› ብሎ ስሕተት ናቸው ብሎ ስለሚያምንባቸው ነገሮች ቢያስተምር ተፈጥሯዊ ነው፡፡ ለምን ይህን አደረግኽ ልንለው አንችልም፡፡ አለበለዚያ ‹‹ክርስትናም እስልምናም ትክክል ነው›› ማለት መቻል አለበት፡፡ አንድ ክርስቲያንም ስለ እስልምና ‹‹ቁርዓን እዚህ ጋራ ተሳስቷል፤ ነቢዩ መሐመድ እዚህ ላይ ተሳስተዋል፤ አካሄዳቸው ስሕተት ነው›› ቢል ለእኔ ተፈጥሯዊ ነው፡፡ ግን እርሱ አይደለም ችግሩ፡፡ ይህን ስታስተምር ምን ዓይነት ሥነ ምግባራዊ መርሕ መከተል አለብህ፤ አንዱ ወደ አንዱ እንዲመጣ ሳይሆን አንዱ በሌላው ላይ የጥላቻ ስሜት እንዳያድርበት ማድረግ የሚቻልበት ዕድል አለ፡፡
በሁለተኛ ደረጃ ደግሞ መንግሥት የሃይማኖት ተቋማትን የሚያይበት አሠራር መስተካከል አለበት ባይ ነኝ፡፡ በአንድ ሚኒስቴር ሥር የሃይማኖት ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት ነው ያለው፡፡ ፖሊሲ የለውም፡፡ አሁን ተቋቋመ የተባለው ጉባኤ በራሱ ሲታይ ሕዝቡ በሚገባ የተረዳው አይነት አይደለም፡፡ የምንመሠርታቸው ተቋማት ለምን እንደ ሐበሻ መድኃኒት ድብቅ እንደሚኾኑ ይገርመኛል፡፡ ሲኾን እንደዚህ ዐይነቱ ተቋም መቋቋም የሚገባው በላይኛው አካል አልነበረም፡፡ ከታች ከአጥቢያ ጀምሮ አብያተ ክርስቲያንና መስጊዶች ባሉበት አካባቢ የሚገኙ ምእመናን ተሰብስበው ‹‹እንዴት ነው ሁሌ ከምንቧቀስ፣ ከምንጋጭ በጋራ በሚያገናኝን ጉዳይ ላይ የማንነጋገረው? የሚያስማማን ኹኔታ የማንፈጥረው?›› የሚለውን ጥያቄ በማንሣት መወያየት ይኖርባቸዋል፡፡ የምንለያይበት ነገር ቢኖርም የጋራችን በኾነው ጉዳይ መነጋገር፣ የተለያየንበትን በየራሳችን አስቀምጠን ጊዜ የሚፈጅ ቢኾንም የፈጀውን ያህል ጊዜ ፈጅቶ ይሄን፣ ይሄን፣ ይሄን እያልን ወደላይ መድረስ አለብን፡፡
ምንም ነገር ቢሆን ሊሰምር የሚችለው በእኛ በኢትዮጵያውያን ጠባይ ከታች ወደላይ ሲሆን ነው፡፡ እምነት ከታች ወደላይ ነው፡፡ በቤተ ክርስቲያናችን ምእመናን ያለጳጳስ ኖረው ያውቃሉ፡፡ ያለምእመናኑ ግን ጳጳሳቱ ኖረው አያውቁም፡፡ ስለዚህ ወሳኞቹ ምእመናን ናቸው፡፡ ያለ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ም/ቤት ብዙ ሙስሊሞች ኖረዋል፡፡ የእስልምና ጉዳዮች ጠ/ም/ቤት የተቋቋመው በዐፄ ኃይለ ሥላሴ ጊዜ ነው፡፡ ከዚያ በፊት ብዙ ሙስሊሞች ነበሩ፡፡ ሙስሊሞች ባልነበሩበት ዘመን የእስልምና ጉዳዮች ምክር ቤት ኖሮ አያውቅም፡፡ ስለዚህ ወሳኞቹ ሙስሊሞቹ ናቸው፡፡ በዚህም መሠረት የእምነቱ ነገር ከታች ወደላይ እንጂ ከላይ ወደታች ኾኖ አይኾንም፡፡ በቃ አይኾንም! የኢትዮጵያ እምነት ጠባዩ እርሱ አይደለም፡፡ ይህን ጠባይ እኛ እንሻገረው ብንል ብሎኑ ጭራሽ አይገጥምም፡፡ የሚመጣው ስድስት ቁጥር ብሎን ነው፤ ማስገባት የሚፈለገው ግን አራት ቁጥር ብሎን ነው፡፡ ና ግባ፤ ቢባል እሺ አይልም፡፡ ስለዚህ ምን ይደረጋል. . . ልኬቱ መመጠን አለበት፡፡ ቀዳዳውን ላስፋው ሲሉ ግን ግጭቱ ይፈጠራል፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- እኔ ከመቻቻል ያለፈ መገንዘብ ነበረ እላለኹ፡፡ ‹‹መቻቻል›› የሚለውን አልቀበለውም፡፡ ለምን? አሁን ባልና ሚስትን ብዙ ጊዜ ስናስታርቅ ‹‹እኔኮ ችዬው ነው የኖርኩት›› ብለው ሲሉ ተስማምቶኝ ነው ማለታቸው አይደለም፡፡ ምን ይደረግ ብዬ፤ ልጅ ለማሳደግ ብዬ፤ ችዬው፣ ተሸክሜው እያሉ ነው የተበደሉት ሚስቶች፡፡ አንደኛው ተሸካሚ ኾኖ እህህ…ብሎ የመቻል ነው፡፡ ጭነት የበዛበት ነው፡፡ የማይፈለግ ነገር ያለበት ነው፡፡ ቻለው ተብለህ የምትኖረው ኑሮ ማለት ነው፡፡ መገንዘብ ማለት ግን አንዱ የሌላውን ችግር፣ ብርታት ተገንዝቦ በዚያ ውስጥ መኖር ማለት ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ኢትዮጵያ ውስጥ በብዙ ሕዝብ ዘንድ አለ፡፡ አሁን አለና የለምን በቃላት ደረጃ ስናገረው ተግባራዊ መመዘኛው በኢትዮጵያ ውስጥ ምን ያህል የእስልምና እምነት፣ ምን ያህልስ የክርስትና እምነት ተከታዮች አሉ ብለን ስንጠይቅ በሚልዮኖች የሚቆጠሩ ናቸው፡፡ የእነዚህ ሁለት እምነት ተከታዮች ቁጥር ከኢትዮጵያ ሕዝብ አብላጫው ነው፡፡ በአብዛኛው ማኅበረሰብ ዘንድ ይኸው መገናዘብ አለ፡፡ በርግጥ በጥቂቶች ዘንድ ላይኖር ይችላል፡፡ ለምሳሌ አንድን ሙስሊም ‹‹እንኳን ለመውሊድ በዓል አደረሰኽ›› ስትለው ተገንዝበህዋል ማለት ነው፡፡ በዚያ በዓል ላይ ተስማምተህ ላይኾን ይችላል፡፡ እንደውም ብዙ ጊዜ የኢትዮጵያ ብዙኀን መገናኛዎች ለሙስሊሞች ‹‹እንኳን ለዒድ አል አረፋ በዓል አደረሳችኹ››፤ ለክርስቲያኖች ‹‹እንኳን ለጥምቀት በዓል አደረሳችኹ›› ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ግን ለምንድን ነው እንዲህ የሚሉት? እኔ በኢትዮጵያዊነቴ የሙስሊም ወገኔን በዓል ገዝቼዋለኹ፡፡ ሙስሊሙም የእኔን በዓል ገዝቶታል፡፡ እርሱም በእኔ እምነት እድናለኹ፤ እኔም በእርሱ እምነት እድናለኹ፤ አላልንም እንጂ በባህላችን አንዳችን የሌላችንን በዓል ገንዘብ አድርገነዋል፡፡
ስለዚህ በብዙኀን መገናኛ በኩል መባል የሚኖርበት ‹‹ለኢትዮጵያውያን በሙሉ እንኳን ለዒድ አል አረፋ፤ እንኳን ለብርሃነ ጥምቀቱ በዓል አደረሳችኁ›› ነው፡፡ ለምን ሚዲያው ይለየናል? እኛ ያልተያየነውን ለምን የኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዥን ድርጅት የሚለያየን እላለኹ፡፡ ብዙውን ጊዜ እኔ ጓደኛዬን ‹‹እንኳን አደረሰን›› ነው የምለው፡፡ ለምሳሌ እርሱ የመውሊድን በዓል ሲያከብር የሚያገኘው ሃይማኖታዊ በረከት እንዳለ አስቦ ነው፤ ልክ እኔ ጥምቀት በማከብርበት ጊዜ እንደማደርገው፤ ግን እርሱን እንኳን አደረሰኽ ስለው እርሱ በዓሉን ሰላማዊ ኾኖ፣ ነጻ ኾኖ፣ ደስ ብሎት የሚያከበርበትን ከባቢያዊ ኹኔታ መፍጠር ግዴታዬ ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ኢትዮጵያ ውስጥ ስንኾን አዎ፣ ልዩነት አለው፡፡ ለምን? እኔም አስተዋፅኦ አድርጌአለሁ፡፡ ሙስሊሙ ሃይማኖታዊ በዓሉን ደስ ብሎት፣ ነጻ ኾኖ እንዲያከብር፡፡ በዚህም ደስተኛ ነኝ፡፡ እኔም የጥምቀት በዓሌን ደስ ብሎኝ በሰላማዊ ሁኔታ ለማክበሬ የሙስሊሙ አስተዋፅኦ አለበት፡፡ ስለዚህ ኢትዮጵያውያን ‹‹እንኳን ለመውሊድ፣ እንኳን ለብርሃነ ልደቱ አደረሰን፤ አደረሳችሁ›› ማለት ወይም መባባል ነው ያለብን፡፡ የሁላችንም አስተዋፅኦ ያለበት ነገር እኮ ነው፡፡እስኪ ፈጣሪ ያሳይህ. . .ለጥምቀት፣ ለፋሲካ. . .ቀን በግ ይዞ የሚመጣውን ሰው ሙስሊም ይሁን ክርስቲያን በምን ታውቀዋለኽ? ለይተህ የምታውቅበት ልዩ ዘዴ አለህ እንዴ? እርሱ ይዞ ባይመጣ አንተ ከየት ነበር የምታገኘው? ይህ ሰው እኮ ለፋሲካ ይህን ነገር ማድረስ አለብኝ ብሎ ከሠራ ትልቅ ተግባር ነው ያከናወነው፡፡ እና የእነዚህ ወገኖቻችን አስተዋፅኦ በእኛ በዓል አከባበር ላይ አለበት፡፡ ለምን ታድያ የሥራውን ቀን ዝግ እናደርጋለን? የማይገባኝ ነገር እርሱ ነው፡፡ ጥምቀት ዕለት ሙስሊም ወገናችን ለምን ሥራ እንዲገባ አይደረግም? የመውሊድ ዕለትስ እኛ ሥራ እንዳንገባ የሚደረገው ለምንድን ነው? መገናዘቡ የለም ከተባለ፣ አንዱ ለሌላኛው ያበረከተው አስተዋፅኦ የለም አልነበረም የሚባል ከኾነ ሥራው ሲዘጋ በከፊል ነው መዘጋት የሚኖርበት፡፡ የመውሊድ በዓል ሲሆን ሙስሊም የሆናችሁ ወደ ሥራ አትምጡ፤ የስቅለት ዕለት ሲሆን ደግሞ ክርስቲያን የሆናችሁ ወደ ሥራ አትግቡ፤ ሌሎቻችሁ ግን ወደ ሥራ መግባት አለባችሁ መባል ነበረበት፤ በዓሉ የእነርሱና የእኛ ብቻ ከሆነ፤ ግን የሁላችንም ነው፡፡ በሕግ ደረጃ ብሔራዊ በዓል ነው ተብሎ ከተደነገገ በኋላ በሚዲያ በኩል ልዩነቱ ለምን ይመጣል? ይሄ ነው በተግባር መልስ ማግኘት ያለበት፡፡ ኢትዮጵያውያን ከሥር ሆነን ያዳበርነው ከወደላይ ትልቅ ችግር ይፈጠርበታል፡፡ አስቀድሜ እንደተናገርኹት በኢትዮጵያ ውስጥ እምነት ከታች ወደላይ ነው፡፡ ታች ያለው ያለ በላዩ መኖር ይችላል፡፡ በስተላይ ያለው ግን ያለ በታቹ መኖር አይችልም፡፡
ቤተ ክህነት መኖሯን ሳያውቁ የሚኖሩ ብዙ ምእመናን አሉ፡፡ ጋምቤላ፣ ጎጃም፣ አሶሳ ጠረፍ ሄደህ፣ ጎንደር ገጠር ወርደህ ፤ .ፓትርያርኩ ማን ናቸው? ብለኽ ጠይቅ፤ የት ያውቃል! የእስልምና ጉዳዮች ሰብሳቢ ማን ቸው? ብትለው እስኪ የት ያውቅልሃል! እግዚአብሔርን ፣ የአጥቢያውን ታቦት፣ ቃዲውን ነው የሚያውቀው፡፡ ወይም ደግሞ በሰፈሩ ያለውን ዑሏማ ‹‹አሏህ ወ አክበር›› የሚያሰኘውን ሰው ነው የሚያውቀው፡፡ ከእግዚአብሔር ጋራ፣ ከአላህ ጋራ የሚያገናኘው ያ በቅርቡ ያሉት የሃይማኖቱ ተጠሪ ናቸው፡፡ እርሱ ካለለት በቂ ነው፡፡ ከዚያ በላይ ያለው ትርፍ ነው፡፡ እኔ ታች ያሉት ከተግባቡ ኢትዮጵያ ውስጥ ምንም ችግር የለም ባይ ነኝ፤ የሃይማኖት መሠረቶች እነርሱ ናቸውና፡፡ ሌላው ዓለም ስንሄድ ከላይ ወደታች ነው፡፡ ለዚህም ነው ለኢትዮጵያውያን በሃይማኖታቸው ጸንተው መኖር እምነቱ ከታች መኾኑ ዋነኛው መሠረት ነው፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- ግብጽ ስንት ጊዜ ጳጳስ ስታስቀር ምን ይውጠን ነበር? በዚህ ሁሉ ጭቅጭቅ፣ በዚህ ሁሉ ክርክር በንጉሡም በደርግ ዘመንም እንይ፤ አሁንም እንመልከት፡፡ ስለ እምነት ተቋማት የተለያየ አመለካከት ነው የነበረው፤ ያለውም፡፡ በየዘመኑ የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች ከመንግሥት ጋራ ናቸው አይደሉም የሚለው ክርክር አለ፡፡ ይህ ክርክር ግን ታች ያለውን ሰው አይነካውም፡፡ ጥፍጣፊው አይደርስበትም፡፡ ለምን? ብለን ስንል ጉዳዩ ከላይ ነው፡፡ እርሱ ከታች አንድ የንስሐ አባት፣ አንድ ቁርዓን የሚያስቀራው ካለ በቂው ነው፡፡ ታቦቱ አጠገቡ ካለ እዚያው ሄዶ ያስቀድሳል፤ ክርስትና ያሥነሳል፤ ሲሞት እዚያው ይቀበራል፡፡ እኔ ኢትዮጵያ ውስጥ አለ የምለው መገናዘብ፣ መግባባት ይህን ነው፡፡
ዕንቁ፡- የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን ህልውና ለመጠበቅ፣ እሴቶቿን በነበረበት ለማቆየት የሚደረገውን መንፈሳዊ ትግል ወይም ይህን የመሰለውን ተነሣሽነትና መንፈሳዊ አስተምህሮ እንደ አክራሪነት ተግባር የሚመለከቱትን ለመከላከል ምን መደረግ ይኖርበታል?
ዲ/ን ዳንኤል፡- አንደኛ መገንዘብ አለባቸው! በደንብ ስለማውቀው ክርስትና ልናገር፡፡ ክርስትና የሚጠይቅህ አንተ አምነህ ፣ ተጠምቀህ ብቻ እንድትኖር አይደለም፡፡ ይሁዳ በመልእክቱ ቁጥር ሦስት ላይ ‹‹ለቅዱሳን አንድ ጊዜ ፈጽሞ ስለተሰጠ ሃይማኖት እንድትጋደሉ እመክራችኋለኹ›› ነው ያለው፡፡ እንድትጋሉ እንጂ አምናችሁ፣ ተጠምቃችኹ እንድትቀመጡ አላለም፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ ለጢሞቴዎስ በላከው መልእክት ላይ ‹‹ሩጫዬን ፈጽሜአለኹ፤ ሃይማኖቴን ጠብቄአለኹ፤ መልካሙን ገድል ተጋድዬአለኹ›› ብሏል፡፡ ስለዚህ ሃይማኖት መጠበቅ አንድ ነገር ነው፡፡ ብዙ ሰው እንደሚለው ግን ይህ ብቻ በቂ አይደለም፡፡ መልካሙን ገድል መጋደል ደግሞ ይኖርብናል፡፡ ያ መልካሙ ገድልም ደግሞ ከሦስት አካላት ጋራ የሚደረግ ነው፡፡ አንደኛ፡- ከራስ ጠባይዕ ጋራ፣ ሁለተኛ፡- ከሰይጣን ጋራ፣ ሦስተኛ፡- ከተለያዩ አካላት ማለትም ሃይማኖትኽን፣ ቤተ ክርስቲያንህን ወይም እምነትህን ለማፍረስ ከተነሡ ወገኖች ጋራ፣ ከመናፍቃን፣ ከከሐድያን፣ ከአላውያንና ከሌሎች አካላት ጋራ የምታደርገው ተጋድሎ ነው፡፡
ለምሳሌ፡- መናፍቃን ከውስጥ የሚወጡ ናቸው፡፡ አላውያን የምንላቸው ኃይልና ሥልጣን ተጠቅመው የሚመጡ ሲኾኑ ፤ ከሐድያን ደግሞ ወጥተው የሚሄዱ ናቸው፡፡ መልካሙ ገድል የሚባለውም ከእኒህ ጋራ የሚደረግ ተጋድሎ ነው፡፡ ይሄ ከሌለ ተጋድሎ አለ ሊባል አይችልም፡፡ ስለሆነም በክርስትና የመጋደል ግዴታ አለ፡፡ ስለዚህ የክርስትና ተጋድሎ በሚሰጠው ግዴታ ውስጥ አንድ ክርስቲያን አንዱን የተጋድሎ ዐይነት መምረጥ ይኖርበታል፡፡ ‹‹ቀኝኽን ለሚመታኽ ግራኽን ስጥ›› የሚል ክርስትናን የምንከተል በመኾናችን እስከ አሁን አባቶቻችን ሞተዋል እንጂ አልገደሉም፡፡
ሃይማኖትን የመጠበቅና የመጋደል ግዴታ በክርስትና አለ፡፡ በዚህ መሠረት የሚጋደሉትን አክራሪ የሚሉ ሰዎች ካሉ ያልተገነዘቡት ነገር አለ፡፡ አክራሪነት ይሄ ከኾነ በክርስትና አክራሪነት የሚጀምረው በቅዱስ ጴጥሮስ ዘመን ከነበሩት ሐዋርያት ነው ማለት ነው፡፡ እነዚያ ሁሉ አክራሪዎች ከኾኑ የምናወራው ስለ ክርስትና ነው ማለት ነው? ስለዚህ ስም በሌላው ላይ ከመለጠፋቸው በፊት ማወቅ፣ መገንዘብ ይኖርባቸዋል፡፡በተለይ ማኅበረ ቅዱሳንን በተመለከተ የሚሰነዘሩ ሐሳቦች ምንጫቸው መታየት አለበት፡፡ ለምንድን ነው ያ ሰው እንደዚያ ያለ ሐሳብ ያቀረበው፤ በምን ፍላጎት ላይ ተመርቶ ነው የሚለው መጤን ይኖርበታል፡፡ ከዚህ በፊት መንግሥት ‹‹ኪራይ ሰብሳቢነት›› የሚል ትልቅ አጀንዳ አንሥቶ በነበረ ጊዜ የሆኑ አካላት ተነሥተው ‹‹ማኅበረ ቅዱሳን ኪራይ ሰብሳቢ ነው›› ብለዋል፡፡ እንደነዚህ ያሉ አካላት ነገ ሌላ ስም ቢመጣ የመጣውን ስም ከማለት አይመለሱም፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- የተለየ ነገር ማድረግ አለበት ብዬ አላምንም፡፡ እያደረገ ያለውን መቀጠል ነው፤ ምክንያቱም ለሚነሣው ሁሉ መልስ በመስጠት ራስን ከሠራተኛነት ወደ ተዋጊነት መለወጥ አያስፈልግም፤ እውነት ነውና የሚያሸንፈው፡፡ በአገራችን ይትበሃል ‹‹ቂጣም ከኾነ ይጠፋል፤ ሽልም ከኾነ ይገፋል›› እንደሚባለው በተያዘው ሐቅ መቀጠል ነው፡፡ አንድ ሰው እርግዝና መኾኑን ባወቀው ጉዳይ ‹‹አይ ይሄ ቦርጭ ነው›› ላሉት ሰዎች ሁሉን ለማስረዳት በመድከም ጨጓራውን መላጥ የለበትም፡፡ ሲወለድ ይታወቃል፤ ያኔ ይደርሳል፡፡
በበኩሌ አንድ የተባለ ነገር ብቻ አውቃለኹ፡፡ በዓለም ላይ ተከሥቶ ‹‹ማኅበረ ቅዱሳን አላደረገውም›› የተባለውን ነገር፡፡የመስከረም 11 የአሸባሪዎች ተግባር ማኅበረ ቅዱሳን አደረገው አልተባለም፡፡ ከዚህ ውጭ ያሉት ነገሮች ግን ተመልክተውታል፡፡ እናም ክፉ ነገር ሲመጣ መለጠፍ ለሚፈልጉ ሰዎች ሁሉ መልስ መስጠት አይቻልም፡፡ ግን የሚመለከታቸው አካላት ጊዜ ሰጥቶ፣ መዛግብቱን ይዞ ማስረዳት ይኖርበታል፡፡ እንደውም ማኅበሩ አንድ የሚጎድለው ነገር ቢኖር ማስረዳት ነው፡፡ መልስ መስጠት እንጂ ቀድሞ የማስረዳት ነገር ውስጥ ብርቱ አይደለም፡፡ ስለዚህ ቀድሞ ጉዳዮቹን የማስረዳት፣ የመንገር ሓላፊነት አለበት፡፡ የሚያስረዳውም ሰዎች እንዲገባቸው ብቻ አይደለም፡፡ መረዳት፣ አለመረዳት ግን የእነዚያ አካላት ድርሻ ነው፡፡
አንደኛ፡- የኢትዮጵያዊነት ዕሴት ማለትም አገርን የመውደድ፣ አገርን ከአጥቂዎች የመከላከል፣ የአገር ፍቅር ስሜት በደም ሥር እንዲዘዋወር የሚያደርግ፣ ለአገር የመሞት እሴትን የያዘች ነች፡፡ ይሄ በግልጽ ይታያል፡፡ በተለያየ ዘመን የመጡ የአገሪቱ ጠላቶች መጀመሪያ ማፍረስ የሚፈልጉት ይህችን ቤተ ክርስቲያን ነው፡፡ በተለያዩ ጊዜያትም አገሪቱ በጠላቶቿ ስትወረር ከግንባር ቀድማ የምትደርሰው ይህች ቤተ ክርስቲያን ነች፡፡ ለምን? ሃይማኖታዊ ብቻ ሳይኾን አገራዊ አደራንም የተረከበች ቤተ ክርስቲያን በመኾኗ፡፡
ሁለተኛ፡- የአገር፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የእምነት፣ የቅርስ ባለአደራ ናት፡፡ ቤተ ክርስቲያኒቱን ያቃጠለውና ብዙ ምእመን የፈጀው የግራኝ መሐመድ ካባ የሚገኘው በመርጡለ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያን ያንን ካባ ያስቀመጠችው እርሱን በመሳምና በመሳለም በረከት ይገኛል ብላ እንዳልኾነ ይታወቃል፤ ግን የአገር ታሪክ ነው፡፡ የብዙ ነገሥታት፣ የአያሌ መኳንንት፣ የሚወዷትና የሚጠሏት ሰዎች ቅርስ ያለው በቤተ ክርስቲያኗ ነው፡፡ ባለአደራ ስለኾነች፣ እርሷን የሚመለከቱም የማይመለከቱም መጻሕፍት ይገኙባታል፡፡ በጭራሽ ከእርሷ ጋራ የማይሄዱ የእነአርስቶትል፣ የእነሶቅራጥስ የእነፕሌቶ መጽሐፎች ሁሉ አሉ፡፡ ይህችን አገር የማድከም ፍላጎት ያለው፣ በዓለም ላይ አንገቷን ቀና አድርጋና ከፍ ብላ እንድትሄድ የማይፈልግ ማንኛውም ኃይል መጀመሪያ መምታት ያለበት ይህችን ቤተ ክርስቲያን ነው፤ ምክንያቱም አገሪቱን አገር የሚያሰኟት ሁለት ትልልቅ ዕሴቶች ውስጧ ያሉ በመኾኑ፡፡
በብዙ ዓለም አገሮች ዞሬአለሁ፡፡ በኢትዮጵያ የሚደሰቱ አላየሁም፡፡ አንድ ምሳሌ ልጥቀስ፡፡ በእኛው አገር ውስጥ አንድ የውጭ ማኅበረሰብ ት/ቤት አለ፡፡ ይህ ት/ቤት ከውጭ በሚመጣ የትምህርት ቁሳቁስ እየተረዳ የትምህርት ሥርዐቱን የሚያስኬድ ነው፡፡ በታሪክ ማስተማርያ መጽሐፉ ላይ(አንድ ተማሪ አምጥቶ እንዳሳየኝ) ስለ አፍሪካ በሚገልጸው ክፍል ‹‹ኢትዮጵያና ላይቤሪያ ቅኝ አልተገዙም›› ይልና ምክንያቱን ሲያብራራ ‹‹ላይቤሪያ በአሜሪካ የበላይ ጠባቂነት ሥር ስለነበረች ሲኾን ኢትዮጵያ ደግሞ መሬቷ አስቸጋሪ ስለኾነ ነው›› ይላል፡፡ አየኽ! ያን ሁሉ ከዐድዋ የተጀመረ የፀረ ቅኝ አገዛዝ መሥዋዕትነት ድምጥማጡን አጥፍተውታል፡፡
ይህን የሚለው የትልቋ አገር የአሜሪካ የታሪክ ማስተማርያ መጽሐፍ ነው፡፡ እነርሱ ሳያውቁት ቀርተው ነው ማለት ይቻላል፡፡ ኾን ብለው ኢትዮጵያን የማንኳሰስ ዘመቻ ግን በብዙ ቦታ ይታያል፡፡ የቀደመውን ተወው፤ ሰሞኑን የኾነውንና የአንድ ሳምንት ዕድሜ ብቻ ያስቆጠረውን ጉዳይ በምሳሌ ላምጣልኽ፡፡ ኃይሌና ቀነኒሳ ከሞ ፋራኅ ጋራ ያደረጉትን ልዩ ውድድር አስታውሱ፡፡ ቢቢሲ ይህን ውድድር ምን ብሎ ዘገበ…‹‹ሞ ፋራኅ ተሸነፈ›› አለ፡፡ እንዲህ ያለው ቀነኒሳ አሸነፈ ላለማለት ነው፡፡ ይህ ብቻ አይደለም የሚገርመው ራሱ ቢቢሲ ‹‹የኬንያው አትሌት ቀነኒሳ አሸነፈ›› አለ፡፡ ይህ ትልቅና ዓለም አቀፍ ተሰሚነት ያለው የዜና ማሰራጫ ተቋም እንዴት ነው ቀነኒሳን ኬንያዊ የሚያደርገው? ‹‹ኢትዮጵያዊ›› የሚለው መጠሪያ፣ መለያ እንዴት ሊጠፋው ቻለ? ከዚህ ጀምሮ ስታይ ይህችን አገር ኾን ብሎ የማዳከም ነገር እንዳለ በብዙ መንገዶች እንዳለ ትገነዘባለኽ፡፡
እኔ ከፍተኛ ድጋፍ የምሰጠው ‹‹ይህችን አገር በምንም በምንም ብለን በኢኮኖሚውም ይኹን በሌላው ራሷን የቻለች አገር ማድረግ አለብን›› የሚለውን የዚህን መንግሥት አቋም ነው፡፡ ከሕዳሴው ግድብ ጀምሮ ያለውን ነገር ሁሉ የማንንም ድጋፍ ሳንጠይቅ መሥራት አለብን የሚለው ይስማማኛል፡፡ ለምን? ማንም በጎአችንን አይፈልግም፡፡ የትም ስለኢትዮጵያ ተብሎ የሚሰጠውን ትምህርት እንመልከት፤ በሁለት የአውሮፓ አገሮች የታሪክ ማስተማርያ መጻሕፍት አይቻለኹ፡፡ ስለአፍሪካ የሚገልጸው ንኡስ ክፍል ‹‹ግብጽ›› ይልና ‹‹መርዌ›› ይመጣል፡፡ በጭራሽ ስለ አክሱም ማውራት አይፈልግም፡፡ ለምን? ምን አደረገች? የኾነ ነው፡፡ የሐቅ ጥያቄ ነው፡፡ የምርጫ ጥያቄ አይደለም፡፡
ዲ/ን ዳንኤል፡- እርሱ በጣም ጥቂት በኾኑ በጎ አድራጊዎች የኾነ ነው፡፡ እንደዚያም ቢኾን ያ የተደረገበት የራሱ ምክንያት አለው፡፡ ለእኛ ተብሎ የተደረገ አይደለም፡፡ ከዚህ የሚሄድና የሄደ ስንት ጥበብ አለ፤ ነበር፡፡ ግእዙ የሄደውና የሚሄደው ጥበብን የመፍቻ ቁልፍ ስለኾነ ነው፡፡ እንደ ‹‹ባየር›› ያሉ የመድኃኒት ፋብሪካዎች ከየት ተነሥተው የመድኃኒት ማምረቱን ሥራ አሐዱ እንዳሉት፣ ምንን ወስደው አስተርጉመው እንደጀመሩት ይታወቃል፡፡ ያ ለራስ ጥቅም ሲባል የተደረገ ነው፡፡ የዚህችን አገር የዕድገትና የብልጽና ከፍታ የሚያመጣ አይደለም፡፡ የኢትዮጵያን ከፍታ የሚያመጣ ነገር ሲሞከር ግን፣ አገራችን ስትመታ ነው የሚታየው፡፡ ኢትዮጵያ በኢጣልያ ስትወረር ማን አብሯት ነበር? በወቅቱ የነበረው እውነት ጠፍቷቸው ነው? አይደለም፡፡ እና ይህችን ቤተ ክርስቲያን ከዚህች አገር ጋራ የማየት ጉዳይ ስላለ ምንጊዜም ቢኾን ሰበብ ፈጥረው መምታት ይፈልጋሉ፡፡ ይህ ደግሞ በውጭዎቹ ብቻ የሚፈጸም አይደለም፤ ወኪሎችም አሏቸው፡፡ ትግሉ ከሁለቱ ጋራ ነው የሚኾነው፡፡ ዓላማቸው መበተን ሳይኾን ይህችን ቤተ ክርስቲያን ማጥፋት ነው፡፡ ይህን ካልቻሉ ማደንበሽ!
ዲ/ን ዳንኤል፡- እኔ የሁለቱም አለ ብዬ አምናለሁ፡፡ የእምነት አለ፡፡ የፖሊቲካ እንኳ ባንል የአስተሳሰብ አክራሪነት ይኖራል፡፡ በእኛ አገር የተለመደው የፓርቲ ፖሊቲካ ነው፡፡ አንዱም ትልቅ ችግር እርሱ ነው፡፡ ይህ ስላለ ‹‹እገሌ እንደዚህ ነው›› ሲባል ‹‹እገሌ መአሕድ ነው››፣ ‹‹እገሌ እንደዚህ ብሏል›› ሲባል ‹‹ኢሕአዴግ ነው፤ ቅንጅት ነው›› ይባላል፡፡ ለስላሳ ወይም ቢራ ይመስል የኾነ ሣጥን ውስጥ ካልገባኽ ብቻኽን አስተሳሰብኽን ሊመዝነው ወይም ሊያደምጠው አይፈልግም፡፡
በነገራችን ላይ እንዲህ ዐይነቱ ጠባይዕ ከባህላችንም የመጣ ነው፡፡ በገበያው ላይ ያታያል፡፡ የኾነ ነገር ለመግዛት ስትጠይቅ ‹‹በደርዘን ካልኾነ፣ ከነሣጥኑ ካልወሰድኽ፤ የጠርሙስ ማስያዣ ካላመጣኽ ወይም ይህን ያህል ክፈል›› ይልኻል፡፡ ነጥሎ ማየት አይወደድም፡፡ ጠቅልሎ የማየት በሽታ አለብን፡፡ ስለዚህ ከመኖር የመጣ የአክራሪነት አመለካከት አለ፡፡ አክራሪ ሰዎችም አሉ፡፡ ከጠቅላላው ማኅበረሰብ አንጻር ሲታዩ ግን ኢምንት ናቸው፡፡ ኾኖም አንዳንዴ የማኅበረሰቡን ሐሳብ የማግኘት ዕድል ያላቸው ሲኾኑ፣ ይህንንም ዕድል የምናመቻችላቸው እኛው ነን፡፡ ሰዎቹ አቅም ኖሯቸው አይደለም፡፡ በማንኛውም ሰዓት በአቅራቢያው ጉንፋን አማጭ ቫይረስ ሊኖር ይችላል…ያ ሰው ሲደክም፣ በጉዞ ወይም በከባድ የሥራ ጫና ሊኾን ይችላል በዚያን ጊዜ እርሱ በሽታ ኾኖ ይመጣል፡፡ የሰውዬው መድከም ነው ለበሽታው መከሠት አስተዋፅኦ ያደረገው፡፡ ሰውዬው ጠንካራ ከኾነ ግን በአካባቢው የፈለገው ነገር ቢኖር ምንም ሊያደርገው አይችልም፡፡ የአክራሪነትን ጉዳይ የማየው እንደዚህ ነው፡፡
በነገራችን ላይ ኢትዮጵያ ውስጥ ጠንካራ አመኔታ ያለው የዕምነት ተቋም የለም፤ ጠንካራ እምነቶች ግን አሉ፡፡ ጠንካራ የእምነት ተቋምና አስተዳደራዊ ኹኔታዎች የሉም፤ አንዱ ትልቁ ችግር ይህ ነው፡፡ ተአማኒነት ያለው ተቋም አለመኖር፡፡ ቤተ ክህነቱንም የእስልምና ጉዳዮችንም ፕሮቴስታንቱንም በምሳሌነት ብንወስድ ምእመናኑ በፍርሃት በጥርጣሬ የሚያዩት እንጂ የሚወዱት የሃይማኖት ተቋም የለም፡፡ ከምእመናኑ ጋራ በጣም ተቀራርቦ የሚሠራ የሃይማኖት ተቋም አይታይም፤ ምክንያቱም በዚህች አገር ላይ ብዙዎቹ ምእመናን ናቸው፡፡ ጳጳሳቱ ኀምሳ ያህል ናቸው፡፡ ካህናቱ ተሰፍረው ወይም ተቆጥረው የሚደረስባቸው ናቸው፡፡ ሕዝቡ ግን ብዙ ነው፡፡ ከላይ እስከ ታች በሚገባ፣ በታማኝነት፣ ከሙስና፣ ከዘረኝነት፣ ከፖሊቲካ አቋም የጸዳና ግልጽና ተጠያቂነት ያለው ጠንካራ የሃይማኖት ተቋም ቢኖር ኖሮ አሁን አሉ የምንላቸውን የአክራሪነት ዝንባሌዎች በጣም እንቀንሳቸው ነበር፡፡ ይህ ባለመኖሩ ከሃይማኖት ተቋሙ የሚነሣውን የአስተዳደር ችግር በሙሉ ሰውን የመገፋት፣ የመጨቆንና አደጋ ውስጥ የመግባት ስሜት እንዲያድርበት አድርጎታል፡፡ ይህ ለእነማን ዕድል ይሰጣል? የአክራሪነት ስሜት ላላቸው አካሎች ነው፡፡ ስለዚህ ትልቁ ነገር፣ የእምነት ተቋማት ተጠያቂነት፣ ግልጽነት ባለበት ኹኔታ በየራሳቸው ሃይማኖት ሥርዐት መሠረት የሚኾንና በሌላ የማይቀየር፣ የእምነቱን ታሪክ መነሻ ያደረገ፣ ግን ለማንኛውም ሰው ግልጽ የኾነ ራሳቸውን በራሳቸው ማረምና ማስተካከል የሚያስችላቸውን አሠራር መዘርጋት ይኖርባቸዋል፡፡ ዛሬ ስለእምነት ተቋማት ጉዳይ ተነሥቶ ጨዋታ ሲጀመር ምእመናኑ ፤ ስለሙስና፣ ስለገንዘብ፣ እገሌ በዘመድ ተሾመ፣ እገሌ ገንዘብ ተቀበለ፣ እገሌ የእነ እገሌ ወገን ነው የሚለውን ነው አብዝተው የሚናገሩት፡፡ እና ነገሩ ይጽዳ፤ ይወገድ ከተባለ ከዚህ ነው መጀመር የሚኖርበት፡፡
መርህ-የማቅለጫ ሳህኑ ከፍተኛ ፍጥነት ያለው የሙቀት ልውውጥን በማሳካት የቀዘቀዙ ምግቦች ፈጣን የተፈጥሮ ማቅለጥ ውጤትን እንዲያገኙ የሚያስችለውን ተራ ብረቶች በ 20,000 እጥፍ የሙቀት አማቂነት ያለው ልዩ ቅይጥ ነው ፡፡
ጥቅማጥቅሞች-ፍጥነት ፣ አጭር ጊዜ ፣ ​​የመጀመሪያውን ምርጫ ጊዜ በብቃት ሊቆጥብ ይችላል ፣ እንዲሁም የምግብ ፣ የጤና እና የንፅህና አጠባበቅ የመጀመሪያ ጣዕም እና አመጋገባትን ሊያስተካክል ይችላል ፡፡ የዝገት መቋቋም, ረጅም የአገልግሎት ሕይወት
ፈጣን የማቅለጫ ሰሃን በመጠቀም የማቅለጥ ፍጥነት ከተራ የሸክላ ዕቃዎች 5.6 እጥፍ ይበልጣል ፡፡ ማሳሰቢያ የሸክላ ዕቃዎች ለ 91 ደቂቃዎች ያህል የቀለጡ ሲሆን የቀለጠው ሳህንም ለ 16 ደቂቃ ያህል ይቀልጣል ፡፡
በፍጥነት በማቅለጥ ሳህን ማቅለጥ በስጋው ውስጥ ያሉትን ንጥረ ነገሮች እና መረቅ ሊቆልፍባቸው ይችላል ፣ ምግብ በሚቀልጥበት ጊዜ የሚፈስሰውን ጭማቂ ይቀንሳል እንዲሁም ጣፋጩን ይይዛል ፡፡
በሞዴል ምክንያቶች የተነሳ የሲሊኮን ንጣፎች በተናጠል ሊገዙ አይችሉም ፡፡ እነሱ ከማቅለጫ ሰሃን ጋር አንድ ላይ መግዛት ያስፈልጋቸዋል ፡፡ የሲሊኮን ንጣፉን በተናጠል አንልክም ፡፡
1 * የካሬ ማቅለጥ ሰሌዳ （የሲሊኮን ንጣፎች በሞዴል ምክንያቶች በተናጠል ሊገዙ አይችሉም ፡፡ እነሱ ከማቅለጫ ሰሃን ጋር አንድ ላይ መግዛት ያስፈልጋቸዋል ፡፡ የሲሊኮን ንጣፉን በተናጠል አንልክም)
ቀለም አረንጓዴ 2 ኪስ አረንጓዴ 36 ኪስ አረንጓዴ 18 ኪስ አረንጓዴ 49 ኪስ አረንጓዴ 6 ኪስ አረንጓዴ 4 ኪስ አረንጓዴ 12 ኪስ አረንጓዴ 9 ኪስ ጥቁር 9 ኪስ ጥቁር 18 ኪስ ጥቁር 12 ኪስ ጥቁር 2 ኪስ አረንጓዴ 72 ኪስ ጥቁር 4 ኪስ ጥቁር 49 ኪስ ጥቁር 25 ኪስ ጥቁር 72 ኪስ
አረንጓዴ 2 ኪስ አረንጓዴ 36 ኪስ አረንጓዴ 18 ኪስ አረንጓዴ 49 ኪስ አረንጓዴ 6 ኪስ አረንጓዴ 4 ኪስ አረንጓዴ 12 ኪስ አረንጓዴ 9 ኪስ ጥቁር 9 ኪስ ጥቁር 18 ኪስ ጥቁር 12 ኪስ ጥቁር 2 ኪስ አረንጓዴ 72 ኪስ ጥቁር 4 ኪስ ጥቁር 49 ኪስ ጥቁር 25 ኪስ ጥቁር 72 ኪስ
በሚሰበሰብበት ጊዜ በአቀባዊ የአትክልት ስብስብ ውስጥ ምግብ በመመገብ ከመጡ የመጥመቂያ ፍራፍሬዎችና አትክልቶች ከሚመገቡት የበለጠ ብዙ ንጥረ ነገሮችን ሊወስዱ ይችላሉ ፡፡
በግድግዳ ላይ የተተከለ የእጽዋት ማሰሮ-ቀጥ ያለ የተንጠለጠለበት ግድግዳ ተከላ በትንሽ ቦታ ፣ በአፓርትመንት ወይም ውስን በሆነ የውጭ አካባቢ እፅዋትን ለማብቀል ቦታ ይሰጥዎታል
የኪስ ዲዛይን-እያንዳንዱ የእፅዋት ሻንጣዎች ብዙ ጠፍጣፋ ኪስ አላቸው ፣ በቤት ውስጥ በአንድ አካባቢ ብቻ የተለያዩ እፅዋትን ፣ ዓመታዊ ዕድሎችን ፣ ሱካዎችን ፣ የቤት ውስጥ ተክሎችን ወይም አትክልቶችን ማልማት ይችላሉ ፡፡
እንደገና ጥቅም ላይ ሊውሉ የሚችሉ ንጥረ ነገሮች-የውሃ ማቆየት የተሰማው ቁሳቁስ ፍጹም የአፈር ሁኔታን ይፈጥራል ፣ ከመጠን በላይ ውሃ በራስ-ሰር ያጠፋል ፣ ለቤት ውስጥ እና ለቤት ውጭ ያገለግላል ፡፡ የማይመረዝ የማይበሰብስ ፣ ፀረ-ዝገት እና ለመጠቀም የሚበረክት
የአትክልት ስፍራዎን ያሳምሩት-ለእፅዋት ፍጹም የተንጠለጠለ ተከላ ፣ ማንኛውንም ጥቅም ላይ ያልዋለ ወይም አስቀያሚ አካባቢን ወደ ህያው እና ለምለም የአትክልት ስፍራ ፣ ንጹህ አየር ይለውጡ እና ጤናዎን ያሻሽላሉ
በቲ ስርሒት፣ ንሓድሕዶም ብሰንሰለት ዝተኣስሩ ደቂንስትዮን ደቂተባዕትዮ ዝርከብዎም 28 ስደተኛታት ናጻ ከውጽኡ እንከለዉ፣ ሰለስተ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ኣብ ቀይዲ ኣእትዮም።
ዜግነት ናይቶም ዝሓለፈ ሰሙን ናጻ ዝወጹ 28 ስደተኛታት እኳ እንተዘይተሓበረ፣ እቲ ዞባ ብብዝሒ ዜጋታት ኤርትራ ናብ ስደት ዝውሕዝሉ መንገዲ ብምዃኑ፣ መብዛሕቶም እቶም ስደተኛታት ኤርትራውያን ክኾኑ ከምዝኽእሉ ይግመት።
ብመንገዲ ከባቢታት ከሰላን ገዳርፍን 10ታት ኣሽሓት ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ስደት ዝውሕዝሉ ምብራቕ ሱዳን፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ሃገራት ኤውሮጳ ዓቦ ቆላሕታ ዝገብራሉ ዘለዋ ኣውራ ጎደናታት ስደት’ዩ።
ብሃገራዊ ትካል ምርምር ሕርሻ ሓልሓለ ተዳልዩ ብመንገዲ ኣብነታውያን ሓረስቶት ኣብ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ንፈተነ ዝተዘርኡ ስርናይን ድንሽን ውጽኢታውያን ከምዝኾኑ ኣብ ምብዛሕ ምሩጽ ዘርኢ ዝነጥፉ ኣብነታውያን ሓረስቶት ገሊጾም።
እቶም ምሩጻት ኣዝርእቲ ስርናይን ድንሽን ደርቂ:ባልዕን ዋሕዲ ዝናብን ዝጻወሩ ብምኳኖም፥ኣብ ሓደ ሄክታር ልዕሊ 35 ኩንታል ምህርቲ ስርናይ ከምኡ’ውን ካብ ሓደ ኩንታል ዘርኢ ድንሽ ካብ 10 ኩንታል ምህርቲ ክረኽቡ ትጽቢት ከምዝገብሩ ሓቢሮም ።
ማክሰኞ ማታ እንቃሽ ከደጋው ላይ በወያኔ ሰራዊትና በከፋኝ የጎበዝ አለቆች መካከል ለሰአታት የቆየ ውጊያ ተደርጓል። ሁኔታው አሁንም ውጥረት የበዛበት ነው። ባለፉት ቀናት ውስጥ በአቅራቢያ ወረዳወች የሚገኘው ህዝብ ድጋፍ እንዲያደርግ ጥሪ ማስተላለፋችን ይታወቃል። እስካሁን በወያኔ ላይ ስለደረሰ ጉዳት ዝርዝር አልታወቀም። የጎበዝ አለቆች ግን ደህና ናቸው።
ወደ ቆላማው ወገራ በገፍ የዘመተው የወያኔ ሰራዊት ለነፃነት የሚፋለሙትን የከፋኝ የጎበዝ አለቆች ለማደን እየባዘነ ነው። ወያኔወች የጎቤን ሃይል ፍለጋ ሄደው አንድ ሰላማዊ አርሶ አደር ገድለው ሕዝቡ ሲነሳባቸው ወደ ጠገዴ ሸሽተዋል።
አማካሪችን ብልህ ፣ ቸር ፣ ጥንቃቄ የተሞላበት እና አብረዋቸው ሊሠሩባቸው የሚፈልጓቸው ሰዎች ናቸው ፡፡ ሁሉም ለቻይና ምርጥ 500 ኩባንያዎች ለመስራት ያገለግሉ የነበረ ሲሆን በአለም አቀፍ የንግድ ኢንዱስትሪ ውስጥ ከ6-12 ዓመታት ልምድ አላቸው ፡፡
ኢትዮጵያን በቀጣይ 10 ዓመታት የአፍሪካ የብልፅግና ተምሳሌት ለማድረግ ተመራቂ ተማሪዎች በሀገሪቱ ልማት በመሳተፍ የድርሻቸውን እንዲወጡ የጠቅላይ ሚንስትሩ የደኅንነት አማካሪ ሚኒስትር ገዱ አንዳርጋቸው ጥሪ አቀረቡ፡፡ | Satenaw Ethiopian News/Breaking NewsSatenaw Ethiopian News/Breaking News
ባሕር ዳር፡ ጥር 08/2013 ዓ.ም (አብመድ) የመቅደላ አምባ ዩኒቨርሲቲ ለመጀመሪያ ጊዜ በተለያዩ የትምህርት መስኮች ያሰለጠናቸውን ተማሪዎች ዛሬ አስመርቋል፡፡
በምረቃ ሥነ ሥርዓቱ ላይ የክብር እንግዳ ሆነው የተገኙት አቶ ገዱ አንዳርጋቸው ኢትዮጵያን በቀጣይ 10 ዓመታት የአፍሪካ የብልፅግና ተምሳሌት ለማድረግ የሚያስችል የብልፅግና የልማት ስትራቴጂዎች ተቀርፀው እየተተገበሩ ነው ብለዋል፡፡
“ዛሬ ተማሪዎችን ያስመረቀው የመቅደላ አምባ ዩኒቨርሲቲ ለዚህ እዲበቃ መንግሥት ከሚያደርገው የግብዓት ማሟላት በተጨማሪ የዩኒቨርሲቲው የሥራ ኀላፊዎችና መምህራን በቁርጠኝነት የሠራችሁት ሥራ የሚደነቅ ነው” ብለዋል የጠቅላይ ሚንስትሩ የደኅንነት አማካሪ ሚኒስትር፡፡
የጠቅላይ ሚንስትሩ የደኅንነት አማካሪ ሚኒስትር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው ተመራቂ ተማሪዎችም ለታቀደው የብልፅግና ጉዞ የተማሩትን እውቀት ተጠቅመው ሥራ ፈጣሪ በመሆን በልማት ሥራዎች ውጤታማ እንዲሆኑ አሳስበዋል፡፡
በምረቃ ሥነ ሥርዓቱ ለተመራቂዎች መልዕክት ያስተላለፉት የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ አገኘሁ ተሻገር ተመራቂ ተማሪዎች ከምረቃ በኋላ በምትጀምሩት አዲስ የህይወት መንገድ በርካታ ችግሮች ሊገጥሟችሁ ይችላሉ፤ በተማራችሁት እውቀት ፈተናዎችን በጥንካሬ በማለፍ ስኬታማ ህይወት ለመምራት መጣር አለባችሁ ብለዋል፡፡
ርዕሰ መስተዳድሩ ለአስመራቂ ወላጆች ባስተላለፉት መልዕክትም መቅደላ አምባ ዩኒቨርሲቲ በመገኘታችሁ የአማራ ሕዝብ እንግዳ አክባሪና አቃፊ መሆኑን ትገነዘባላችሁ ነው ያሉት፡፡
የእነ አቶ ጌታቸው አሰፋን አድራሻ ማወቅ ሰለተሣነው የፍርድ ቤት መጥሪያ ማድረስ እንዳልቻለ ለችሎት ያሳወቀው ፌደራል ፖሊስ ለትግራይ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን የትብብር ትዕዛዝ እንዲፃፍለት ጠይቋል።
ሰንበት ዕለት 21 ለካቲት 2021 ዓም ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ቀዳማይ ሰንበት ጾመ አርባዓ እንክትዝክር ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ጾም ኢየሱስን ፈተናኡን ዝምልከት ክፍሊ ወንጌል ብምትንታን ተልእኮ ኢየሱስ ብምሉኡ ተጻይ ጥንተ ጸላኤ ሰናያት ዘቅረብሉ ዝተፈላለዩ ፈተናታት ኰይኑ ነዚ ከኣ ብግህዶ ኣብ ግዜ ጾሙ ጀሚሩ ክሳብ ኣብ መስቀል ወዲ እግዚአብሔር እንተኾንካ እናበለ ንዝፈተኖ እዩ። ኢየሱስ ንዲያብሎስ ብቃል ኣምላኽ ከምዝባረሮ ክነባርሮ እምበር ምሳኡ ኣብ ዘተ ከይንኣቱ ሓደራ እንክብሉ ኣዘኻኺሮም።
ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ኢየሱስ ምስ ተጠምቀ መንፈስ ንበረኻ ወሰዶ ኣባኡ ከኣ ኣርባዓ ለይትን ኣርባዓ መዓልትን ጾመ ዝብል ኰይኑ ኣብነት ኢየሱስ ብምኽታልን ንበዓለ ፋሲካ ብፍሉይ መንፈስ ንምስንዳውን ቤተክርስትያን ካብ ጥንቲ ጀሚራ ንኣርባዓ መዓልቲ ጾም ትእውጅ። ዘመን ጾመ አርባዓ ቀሊል ከምዘይኮነ ንምምልካት ቅዱስነቶም ኣብተን ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝቀረባ ፈተናታት ብምትኳር እዚ ፈታኒ ዝኾነ ጸላኤ ሰናያት ክሳብ መወዳእታ ዓለም ካብ ምፍታና ስለዘየቋርጽ ከምቲ ናይ ኢየሱስ ብቃል ኣምላኽ ምብራሩ እምበር ከም ናይ እኖና ሔዋን ኣብ ዘተን ዋጋ ዕዳጋን እንተወዲቅና ተንኮለኛ ስለዝኾነ ኣብ መጻወድያኡ ከእትወና ስለዝኽእል ብዘይምንም ዋጋ ዕዳጋ ምብራሩ ከምዘድሊ ኣብሪሆም። ነተን ኣብ ወንጌል ዝርከባ ነጥብታት ኩለን ካብቲ ምድረበዳ ዝብል ጀሚሮም በብሓደ ኣብርህወን።
ምድረበዳ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ኣብ ብዙሕ ቦታ ተጠቂሱ እንክርከብ ቀንዲ ትርጉሙ ከኣ ‘እግዚአብሔር ንወዲሰብ ኣብ ልቡ ሕሹኽ ዝብለሉ ልቢ ንልቢ ተዋሃሂዱ ዝዛረበሉ ነዙይ ከኣ ወዲሰብ ካብ ልቡ ብዝፍልፍል ጸሎት ዝምልሰሉ ጽሙው ቦታ እዩ’ ድሕሪ ቢሎም ጥንቃቄ ዘድልዮ ጉዳይ ከምዘሎ ግን ኣይሃብኡን። እንተኾነ ይብሉ ቅዱስነቶም ‘እንተኾነ ኩሉ ጥጡሕ ማለት ኣይኮነን እንታይ ደኣ መዓት ፈተናን ዘለዎ ብዙሕ ተጋድሎ ዝሓትት እውን እዩ። እቲ ፈተና ድኹም ጐድንኻ ርእዩ ከምኡ እውን ተኣፋፍነት ፍጥረትና ዝተፈላለዩ ግድነታትናን መጋበሪ ብምግባር ተጻይ ናይቲ ኣብ ልብና እንሰምዖ ድምጺ እግዚአብሔር ሕሹም ብምባል ካልእ መንገዲ ጐዳና ምጥፍፋእ የቅርብ። እቲ ፈታኒ ወትሩ ከስድዕ ምስ ተቃለሰ እዩ’ ኢሎም። ስለዚ እቲ ቅልስ ኣብ ሰብን ዲያብሎስን ይኸውን።
ቅዱስነቶም ናብቲ ታሪኽ ጾም ኢየሱስ ምልስ ይብሉ እሞ እቲ ቀንዲ ቃልሲ ኣብ መንጎ ኢየሱስን ዲያብሎስን ምዃኑ እዚ ግን ሽሕ’ኳ ንኣርባዓ መዓልቲ እንተተባህሉ ቃልሲ ምሉእ ሕይወት ተልእኮ ኢየሱስ ኰይኑ ክሳብ ሕማማትን መስቀልን ዝጐዓዝ እዩ። እንተኾነ ኣብ መስቀል ተሰቂሉ በይኑ ሙማቱ ነቲ ዝዓበየ ምድረበዳ እንከምልክት እዚ ፍጻሜ እዚ ከኣ ንወዲሰብ ካብቲ ዝነበሮ ምድረበዳነት ሓንሳእን ንሓዋሩን ሓራ ይገብሮ።
“ድሕሪ እተን ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሓይሊ እግዚአብሔር እናተዛረበን እናሰርሔን ዝተጓዕዘለን ወልደ እግዚአብሔር ክተሓዝን ብኩሎም ክጥለምን ተታሒዙ ንሞት ክፍረድን እንክንጥመጥ ዲያብሎስ ዝተዓወተ ክመስል ይኽእል። ዓራርቦ ዓርቢ ስቅለት ዲያብሎስ ዝተዓወት ይመስል። ዓወት ናቱ መሰለ። ከም ሓቁ ግን እታ ናይ መወዳእታ ክትስገር ዝነበራ ምድረ በዳ ሞት ብምስጋር ንሰይጣን ንሓንሳእን ንሓዋሩን ኣሸኒፉ ንኩልና ካብ ሥልጣኑ ሓራ ኣውጺኡና። በዚ ከምዚኸስ ኢየሱስ ኣብ ትንሣኤ ንክዕወት ንምድረበዳ ሞት ኣሸነፈ።”
ቅዱስነቶም ኣብ ትርጉም ጾመ አርባዓ ምልስ ይብሉ! ዓመት መጸ ቅዱስ ማርቆስ ዘቅርበልና ጾምን ፈተናን ኢየሱስ ከም ታሪኽ ዘይኮነ ሕይወት ክርስትና ኣሰር ኢየሱስ ብምስዓብ ንገባሬ እከይ ዝኾነ ዲያብሎስ ምቅላስ ምዃኑ የዘኻኽረና ኢሎም። እዚ ቃልሲ እዚ ከኣ ክሳብ ብምድረበዳ ሞት ንሳገር ቀጻሊ ምዃኑ ዝገለጹ ቅዱስነቶም ‘ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ፈታኒ ብፍቃዱ እዩ ፊት ንፊት ገጢሙ ዘሸነፎ። ንዓና እውን ክፍትነና ከምዝኽእል እሞ ከምቲ ንሱ ዘሸነፎ ክነሸንፎ ይገልጸልና። ስለዚ ገባሬ እኪት ምስ ገበታ ፈተናታቱ ኣብ ዙርያና ከምዘሎ ክንዝንግዕ የብልናን’ ኢሎም።
“እዚ ጐራሕ ጸላኢ ወትሩ ኣብ ከባቢና ከምዘሎ ክንዝንግዕ የብላን። ንሱ ንሕና ንዘለዓለም ክንኩነን እዩ ዝደሊ። ክንዓኑ ክንወድቅ ክንፈሽል እዩ ዝደሊ። ስለዚ ካብዚ ንገዛእ ሕይወትና ክንከላኸል ክንሰናዶ ክንቃለሶ ከኣ ቈራጻት ክንከውን ኣሎና። ጸጋ እግዚአብሔር ምስ እምነትን ጸሎትን ንስሓን ኣብ ልዕሊ እዚ ጥንተ ጸላኢ ከምእንዕወት የረጋግጸልና።”
ቅዱስነቶም ከም ምሕጽንታ ደጋጊሞም ዝብልዋ ጉዳይ ሓደራ ንማለት ‘ሓንቲ ጉዳይ ከስምረላ ዝደልያ ኣላ’ ይብሉ እሞ ‘ጐይታና ኢየሱስ ኣብ ግዜ ፈተና ምስ ዲያብሎስ ፈጺሙ ክዛተ ኣይረአን። ወይ የባርሮ ወይ ይኹንኖ ወይውን ክፍኣቱ የጋልጽ። እቲ ኣብ ግዜ ጾም ኣብ ምድረበዳ ዘጋጠመ ፈተና ዘተ ይመስል ከመይ ዲያብሎስ ሰለስተ ጉዳያት የቅርበሉ ኢየሱስ ከኣ ይምልስ። እንተኾነ ኢየሱስ ብቃላቱ ኣይኮነን ዝምልሽ እንታይ ደኣ ብቃል ኣምላኽ ይምልሽ’ ብማለት ነቲ ኩነት ምስ ኣነጸሩ ናባና ምልስ ይብሉ እሞ ‘ንሕናውን ፈተና እንከጋጥመና ከምቲ ንሔዋን ዘጋጠመ ከስድዓና ምስ ዝፍትነና እንተደኣ ኣብ ዘተን ዋጋ ዕዳጋን ወሪድና ክንሰዓር ኢና። ምስ ዲያብሎስ ፈጺምካ ዘተ ክግበር የብሉን ምሳኡ ክግበር ዝከኣል ዘተ ፈጺሙ የሎን’ እንክብሉ ኣጠንቂቆም።
ቅዱስነቶም ኣብ ፍጻሜ ኣስተምህሮኦም ክርስትያን ዘበልና ኩልና ከም ተኸተልቲ ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ንእኡ ዘጋጠመ ንዓና ከጋጥመና ከምዝኾነ ስለዚ ከምቲ ናይ ኢየሱስ መንፈስ ቅዱስ ናብ ምድረበዳ ክንከይድ እንተደፋፊኡና ክንከይድ ኣሎና ክንፈርሆ የብልናን። እዚ ምድረበዳ እዚ ኣካላዊ ቦታ ማለት ኣይኮነን ኣብ ጒዕዞ ሕይወትና ካብ ኩሉ ተፈሊና ጸጥ ኢልና ብሱቊታ ድምጺ እግዚአብሔር ቃል እግዚአብሔር ጽን ኢልካ ምስማዕ እዩ። እዚ ምድረበዳ እዚ ከፍርሓና የብሉን። ስለዚ ንጸሎትን ኣስተንትኖን ዝኸውን ጸጥታ ድለዩ። ነዚ ንክሕግዘና ከኣ ነቲ ኣብ ጥምቀትና ዝኣቶናዮ ቃለ ማሓላ ብምስትንታን ማለት ‘ንሰይጣንን ንኩሉ ተግባራቱን ዘሰሓሕት ምኽሩን እኽሕድ’ ዝበልናዮ ብምሕዳስ ብጐዳናታት እግዚብሔር ንጐዓዝ። ከመይ እቲ ጸላኢና ኣድብዩ ስለዝጽበ ከነስተውዕለሉ የድሊ’ እንክብሉ ምስ ኣስተምሃሩ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ደገሙ።
ከሊብያ ወደ ጣልያን በሚወስደው የሜዲቴራኔያን ባሕር መሥመር ላይ የሚሞቱ ፍልሰተኞች ቁጥር ማሻቀቡን የሚያሳዩ ሪፖርቶች እየደረሱት መሆኑን ዓለምአቀፉ የፍልሰት ድርጅት - አይኦኤም አስታወቀ፡፡
ባለፈው ዓመት በተመሣሣይ ጊዜ ሜዲቴራኔያን ባሕር ላይ የቀሩ ስደተኞችና ፍልሰተኞች ቁጥር 97 ብቻ ነበር፡፡ ባለፉት ሁለት ወራት ውስጥ ጣልያን ለመድረስ ሊብያ ዳርቻ ላይ ወደ ባሕሩ እንደገቡ ሌላኛውን ዳርቻ ለማየት ያልታደሉት ቁጥር 326 ደርሷል፡፡
“ሊብያ ውስጥ እንደንግድ የተያዙ የጠለፋ አድራጎቶች ተሟሙቀዋል፡፡ ሰዎች ከየመንገዱ ታፍነው ይወሰዱና የማስለቀቂያ ክፍያ ከተወሰደባቸው በኋላ ወደ ጀልባዎቹ ተገፍተው እንዲገቡ ይደረጋሉ፡፡ ጠላፊዎቻቸው ክፍያዎቹን ከወሰዱ በኋላ ዘወር ብለው አያይዋቸውም፡፡ ሰዎቹ ወደየቤተሰቦቻቸው እየደወሉ እራሳቸውን ጥቂት የሚያቆዩበት ገንዘብ እንዲላክላቸው ወደመማፀን ይገባሉ፡፡ ስልክ የመደወሉ መንገድና አሠራር እራሱ እጅግ የተራዘመና አድካሚ ነው፡፡” ብለዋል ቃል አቀባዩ፡፡
“በእነዚህ እራሳቸውን የሚከላከሉበት አንዳች አቅም በሌላቸው ሰዎች ላይ የሚፈፀሙት እጅግ የከፉ ጥፋቶች” እየበዙ መምጣታቸውን የተናገሩት ሚላን ሕገወጦቹ አሸጋጋሪዎች ከጀልባዎቹ ላይ ሞተር እየሰረቁ እንደሚወስዱና በሰው የታጨቁትን ጀልባዎች ወደ ባሕሩ እንዲንሳፈፉ እንደሚለቅቋቸው ገልፀዋል፡፡
ነፍስ አድን መርከቦች መንገድ ላይ መሆናቸው ፍልሰተኞቹ በአሸጋጋሪዎቹ እንደሚነገራቸውና ብዙ ጊዜ የባሕር ላይ ፈጥኖ ደራሾች መንገደኞቹን ከያሉበት አደጋ ቢያወጧቸውም ጨርሶ ማንም የማይደርስላቸው ጊዜም ጥቂት አለመሆኑን ሚላን አመልክተዋል፡፡
ኢስት አፍሪካ ሶሻል ኢንተርፕራይዝ በቂ አገልግሎቶች የማያገኙ የኅብረተሰብ ክፍሎች ሥነ ማኅበራዊ ጥበቃ፣ ጤና፣ ትምህርት እና ሥራ እንዲያገኙ ለመደገፍ የተቀረጸ ፕሮጀክት ነው፤ ይህም ለሰው ልጆች እድገት ሁሉን አቀፍ የሆነና ዘላቂነት ያለውን እድገት ለማፈጠን ይረዳል።
በተለይ ደግሞ ፕሮጀክቱ በምሥራቅ አፍሪካ፣ ይልቁንም በኢትዮጵያና በኬንያ ቅድሚያ ሊሰጣቸው ለሚገባ ለእነዚህ የእድገት አቅጣጫዎች መፍትሔ ለመስጠት በተጨባጭ ሁኔታዎች ላይ የተመሠረተ የማኅበራዊ ተቋም አሠራርን ለማሳደግና ለማጠናከር ጥረት ያደርጋል።
ፕሮጀክቱ፣ ብሪቲሽ ካውንስል በአሁኑ ጊዜ በአራት አሕጉሮች ውስጥ ባሉ 28 አገሮች የሚተገብረው የ ግሎባል ሶሻል ኢንተርፕራይዝ ፕሮግራም ክፍል ነው። ፕሮግራሙ ማኅበራዊ ተቋሞች፣ ለማኅበራዊና አካባቢያዊ ተግዳሮቶች እንዲሁም የኅብረተሰቡንና የማኅበረሰቡን ሕይወት ለማሻሻል ትኩረት ሰጥተው እንዲሠሩ ድጋፍ ያደርጋል። ከእድገትና በዘላቂነት ከመሻሻል በተጓዳኝ በዩናይትድ ኪንግደምና በሌሎች አገሮች እውቀት መጋራትንና የመተማመን መንፈስ ማዳበርን ጨምሮ አዎንታዊ የሆኑ ማኅበራዊ ለውጦችን ያበረታታል።
ሰፖርት ፎር ሶሻል ኢንተርፕራዝስ ኢን ኢስት አፍሪካ፣ በአውሮፓ ሕብረት በሚገኝ የገንዘብ ድጋፍ የሚካሄድና በብሪቲሽ ካውንስል ተግባራዊ የሚደረግ የሁለት ዓመት ፕሮጀክት ነው።
በምስራቅ አፍሪካ የሚካሄዱና ማህበራዊ ተቃማትን የሚመለከቱ የፕሮጀክት ስራዎችን እና ልዩ ልዩ ተግባራትን እናዘጋጃለን ፣ እንመራለን እንዲሁም እንሳተፋለን ። እነዚህም የአቅም ግንባታ ፣ ጥናታዊ ጉዞዎች ፣ ስብሰባዎች እና ረቂቅ ሃሳቦችን የገንዘብና የስልጠና አማራጮችን ለማህበራዊ ስራ ፈጣሪዎ
እቲ ውሳነ ፓርላማ ይስሃቅ ብነፃ ቤት ፍርዲ ሚዛናዊ ፍርዲ ንኽወሃቦ ብምፅዋዕ ብምኽንያት ኣብ ኤርትራ ኣሎ ብዝበልዎ ዘስካሕክሕ ኩነታት ማእሰርቲ ንህይወት ዳዊት እውን ስግኣቶም ገሊፆም።
ኩነታት ጥዕናን ካልኦት ጠለባትን ዳዊት ንምፍላጥ ንኽሪኡዎ ንኽፍቀደሎምን ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ እሱራት ንምፍታሕ ቤት ምኽሪ ኣውሮፓ ፃዕርታቱ ንኸሐይልን ኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኣውሮፓ ሓቲቶም ኣለው።
እቲ ዝተመሓላለፈ ውሳነ ብተወሳኺ ሕብረት ኣውሮፓ ዝውሃብ ናይ ልምዓት ሓገዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝጠቅም ንኸይኸውን የግዳስ እቲ ሓገዝ ንድልየት ህዝቢ ኤርትራ ዝዓለመ ክኸውን ኣለዎ ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኤርትራ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንኽግበር ድሕሪ ምፅውዖም ንዝተኣሰሩ ን11 ፖለቲካዊ እሱራት ንኽትፈትሕ ኣምነስቲ ኢንተናሽናል ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሓቲቱ።
ኣምነስቲ ከምዝበሎ እቶም ሰለስተ ምንስቴራት ዝርከብዎም 11 ሰባት ኽሲ ከይተመስረቶምን ምስ ናይ ደገ ሰብ ከይተራኸቡን ንዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ሓቢሩ።በይኖም ብዝተኣሰሩ ቑፅሪ ንመስቀይቲ ናይ ምቅላዕ ዕድሎም ዝለዓለ እዩ’ውን ይብል ኣምነስቲ።