Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የሎረሌይ ሆስፒታል እና የአረጋውያን ማዕከል ለኦበርወሰል ትልቅ ጠቀሜታ ያለው የህዝብ ተቋም ነው ፡፡ ባለፈው የባለአክሲዮኖች ስብሰባ እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 09.04.2020 ቀን XNUMX ፣ ማሪያንሀምስ ግምኤምኤም ለዚህ ምላሽ አልሰጠም ፣ ምንም እንኳን ከፒክስልኤልኤል ፋውንዴሽን ለትርፍ ያልተቋቋመ GmbH የመረከብ አቅርቦት ቢኖርም ፣ እና ስለዚህ ጉዳይ ሁሉም ጥያቄዎች ፣ ምንም ተጨማሪ የመረከብ አቅርቦቶች አልተገኙም ፡፡ በተጭበረበረ መንገድ የተሳሳተ የሐሰት ወሬ ማቅረብ የወንጀል ጥፋቱን እናያለን ፡፡ ማሪያንሃውዝ ወደ ሌሎች ሆስፒታሎች የሚዘዋወር ሲሆን በመጨረሻም አንጋፋውን ማዕከል እንደ ገንዘብ ላም ማረጋገጥ ይፈልጋል ፡፡ በጀርመን ውስጥ ይህን የመሰለ ሥራ የሚያከናውን በግል ሥራ የሚሰሩ እንደ ኪሳራ ጥፋቶች ይቆጠራሉ። ከሚከሠረው ክስ በፊት የሆስፒታሎችን ክምችት ማለትም የሆስፒታሉን ንብረት የሚያንቀሳቅስ ማንኛውም ሰው በሕግ ተጠያቂ ይሆናል ፡፡ ሆስፒታሉ እንደ ቢንገን ባሉ ሌሎች ክሊኒኮች አቅጣጫ በማሪያንሃውስ ጂም ኤም ኤች ሰው ሰራሽ ተደርጓል ፡፡ ሁሉም ባለአክሲዮኖች ከቅዱስ ጎር ኦበርወልሰል ግምቢች ሆስፒታል ኩባንያ ማሪያንሃውስ ግም ኤም ኤ እንዲጠይቁ እናሳስባለን ፡፡ PixelHELPER ፋውንዴሽን እንደ አንድ ለትርፍ ያልተቋቋመ ኩባንያ ምንም ዓይነት የትርፍ ማከፋፈያ አያደርግም ነገር ግን የበጎ አድራጎት ምክንያቶች አዛውንቱን ማእከል እና ሆስፒታል ለወደፊቱ ይመራቸዋል ፡፡
በዚያ ላይ ቀላል ትንበያ ጋር የፌዴራል ጤና ጥበቃ ሚኒስቴርየ PixelHELPER ፋውንዴሽን ወደ ሴንት መዘጋት ይለወጣል ፡፡ ጎር / ኦበርበርሴል። የአስተያየት ጥቆማችን የሪኤንላንድ ፓላቲንate የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ከትርፍ ያልተቋቋመ GmbH PixelHELPER ፋውንዴሽን ከ 55% ድርሻውን ይወስዳል ፡፡ ለክፉ ክፍያዎች የተመዘገበው የሆስፒታል መዋቅራዊ ፈንድ ፣ ለሠራተኞች ደመወዝ ፣ ለቀጣይ የሆስፒታሉ ክዋኔ እና መስፋፋት ፣ ይህ PixelHELPER ክሊኒኩን ለማደስ እና በኦበርዌልኤል ሆስፒታል ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ሰራተኞች ከ 1 ዓመት በላይ ለማቆየት የሚያስችል ዕድል ይሰጣል ፡፡ በሴንት የሚገኘው ቤት ለሦስተኛው ዓለም የአየር ማናፈሻ ማሽኖችን ለመገንባት ጋድ ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡ ማርጋሪበርግ ዩኒቨርስቲ በቅርቡ ለአፍሪካ ቀላል የአየር ማቀነባበሪያ መሳሪያዎችን ለህዝብ ያቀርባል ፡፡ በሃርድዌር ማከማቻው ከእንጨት በተሠሩ ቁሳቁሶች እና በቀላል ክፍሎች ፣ የአየር ማራገቢያዎች በአሁኑ ጊዜ የማይሠራ የሆስፒታል ስርዓት ለሌላቸው አገሮች ሊገነቡ ይችላሉ ፡፡ በተጨማሪም ፣ የፒክሰል ሄልፕተር ፋውንዴሽን በቅዱስ ሆስፒታል ውስጥ ከሚሠራ የድርጅት ጽ / ቤት ጋር ጎር ለተጨማሪ ምግብ መረጋጋት እንደ የታሸገ የዳቦ መጋገሪያ ያሉ ሌሎች ለትርፍ ያልተቋቋሙ የእርዳታ አቅርቦቶችን አቋቁሟል ፣ ቀለል ያለ የኪነ-ጥበብ ፌስቲቫልን ያዘጋጁ እና የቅዱስ ጎር እና ኦበርወሰል ዜጎችን ለመደገፍ ተጨማሪ እርምጃዎችን ይውሰዱ ፡፡ ቀጣዩ ወረርሽኝ እየመጣ ነው ፣ ከቀዝቃዛው ጦርነት በፊት በጀርመን ከ 40 በላይ ረዳት ሆስፒታሎች የነበሩ ሲሆን በቁጠባዎች ምክንያት ዝግ ነበሩ። ወረርሽኙ በሚከሰትበት ጊዜ ብዙ ሆስፒታሎችን መዝጋት አንችልም። የጄንስ ስቼን መልስ በኢሜል ተከትሎ በራይንላንድ-ፓላቲን ውስጥ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴርን ይመለከታል ፡፡ ፖለቲከኞች አሁን በፍጥነት እርምጃ መውሰድ አለባቸው ፡፡ 22 ኛው በሚሊዮን ለሚቆጠሩ ድጎማዎች ለቀጣይ የሆስፒታሉ ክዋኔ እና ደመወዝ መለቀቅ አለባቸው እና ከአዲሱ ለትርፍ ያልተቋቋመ ኦፕሬተር ኩባንያ ቢያንስ በሚቀጥሉት ጥቂት ዓመታት ውስጥ ሆስፒታሉ ወደ ጥቁር ዜሮ ለማምጣት ሙከራ መደረግ አለበት ፣ ምክንያቱም ከማሪኔሃውስ GmbH በተቃራኒ ትርፉ ትርፍ የሌለበት GmbH ትርፍ ማግኘት የለበትም ፡፡ ለመደበኛ የሆስፒታል ሥራዎች ቢያንስ ቢያንስ በኦበርዌልቴል የሚገኘውን ሆስፒታል እንደገና ለመክፈት ጥሩ መንገድ ይሆናል ፡፡ ገንዘቡን ከመዋቅራዊ ፈንድ እንዲለቀቅ ፣ አክሲዮኖቹን ወደ ፒክሰል ሄልዝኤፍ ፋውንዴሽን ወደ ማሪያሃው ጋምብ ለማስተላለፍ እና ሠራተኞቹን ከኦበርዌል ሆስፒታል ለማዳን የ RLP ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር እንጠይቃለን ፡፡ ለወደፊቱ ለተሻለ መሰረታዊ እንክብካቤ ሆስፒታሉን እና የጡረታ ቤታችንን ጎን ለጎን ወደፊት ለማንቀሳቀስ እንድንችል ፡፡ የመካከለኛው ሪሀን ጎብኝዎች ለሆኑት ቱሪስቶች ትኩረት በመስጠት የሮይንላንድ-ፓላቲን መንግስት በኦበርዌልኤል የሚገኝ ሆስፒታል እንዲሠራ ተገድ ,ል ፣ ፖለቲከኞቹ ይሰጣሉ ብለው ተስፋ እናደርጋለን ፡፡ ለድርጅቱ ቃል አቀባይ ፍሬሪንግሪንግ ማሪያነሀም ጎምኤም በኢሜል በኩል የተደረገው የግዥ አቅርቦት እስካሁን ምላሽ አላገኘም ፡፡ ነገር ግን የ 55 በመቶውን ድርሻ ለመውሰድ እንደተሰጠ እንደ ጀርመናዊው ቀይ መስቀል ማሪሃየስ ጂምኤች እንዲሁ አንድ ዩሮ የ 55% ድርሻውን ለእኛ ለመስጠት ፈቃደኛ ነው ብለን እንገምታለን ፡፡
ትራክተር የከፍተኛ ቅልጥፍና ፣ አነስተኛ የነዳጅ ፍጆታ እና ቀላል የመስሪያ ባህርይ አለው ፡፡ ወዘተ ብዙ አባሪ ያለው በርካታ ተግባሮች አሉት ፡፡ እንደ የአትክልት ፣ እርሻ ፣ የመሬት ውስጥ መናፈሻ ሥራዎች እና የከተማ ግንባታ ያሉ የተለያዩ ጠባብ የቦታ ስራዎች በስፋት ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል ፡፡
አጠቃላይ እይታ GVG-12 ተከታታይ ጠንካራ insulated ቀለበት አውታረ መረብ መቀያየርን ሙሉ insulated ፣ ሙሉ በሙሉ የታሸገ ፣ ከጥገና ነፃ የሆነ ጠንካራ ገለልተኛ የቫኪዩም ማብሪያ / ማጥፊያ ነው ፡፡ ሁሉም ከፍተኛ-ቮልቴጅ የቀጥታ ክፍሎች እጅግ በጣም ጥሩ በሆነ የሙቀት መከላከያ አፈፃፀም በኤፒኮ ሙጫ ቁሳቁስ ተቀርፀዋል ፣ እና የቫኩም ማቋረጫ ፣ ዋና ማስተላለፊያ ዑደት ፣ የኢንሱሌሽን ድጋፍ ፣ ወዘተ በአጠቃላይ በሰውነት ውስጥ ተጣምረው የሚሰሩ ክፍሎች ሙሉ በሙሉ በተሸፈነ ጠንካራ busbar ተገናኝተዋል ፡፡ . ስለዚህ መላው የማዞሪያ መሳሪያ በ ...
የኢትዮጵያ መሰረታዊ ችግር ግን ትራምፕ አይደሉም። ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያዊነት ዋና አደጋ የሆነው የዘውግና የኃይማኖት ጽንፈኞች/ሽብርተኞች ክፍሉ ነው። ይህ ኃይል መወገዝ ብቻ ሳይሆን መደምሰስ አለበት።
በኦሮምያ ክልል ብቻ ከአስራ ሰባት በላይ የሚሆኑ ባንኮችን ዘርፏል። ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ እየተዘዋረ፤ ከህወሕትና ከውጭ ኃይሎች ጋር በጋራ እየሰራ በተለይ በዐማራውና በክርስትያን እምነት ተከታዮች ላይ እጅግ የሚዘገንን እልቂት አካሂዷል። የሚቃወሙትን ኦሮሞዎችም ጭምር ጨፍጭፏል። በብዙ ቢሊየን ብር የሚገመት ንብረት አውድሟል። ይህ የሽብርተኞች፤ የጅሃዲስቶችና የውጭ ጠላቶች ምሽግና ደጀን ድርጅት የተለየ ኢላማ ያደረገው “ነፍጠናውን” የዐማራውን ህዝብ ነው። የዐማራው ብልጽግና ፓርቲ አመራር የወለጋውን ጭፍጨፋ/እልቂት/ጥቃት በሚመለከት የህወሓት እጅ አለበት የሚለውን ዘገባ ሙሉ በሙሉ እጋራለሁ።
ድርጊቱ የተፈጸመው በኦሮምያ ክልል በግንቢ ዞን ጉሊሶ ወረዳ ነው። የኦነግ ሽኔ ታጣቂዎች ንጹሃኑንና ያልጠረጠሩትን የዐማራ ዘውግ አባላትን ከበውና አስገድደው በትምህርት ቤት ሰበሰቧቸው/አጎሯቸው። ይህ የሽብርተኞች ቡድን ይህንን ሲያደርግ ክፍተት መኖሩን ገምግሞ ነው። ባለፉት ሶስት ወራት በአካባቢው የመሸገው የፌደራል የመከላከያ ኃይል ቦታውን ለቆ ነበር። ከቀኑ 11 ሰአት ላይ ነዋሪውን ሕዝብ –ህጻናትን፤ እናቶችን፤ አባቶችን፤ ደካሞችን–እንዲሰበሰቡ አደረገ። ከ300 በላይ የሚገመት የዐማራ ሕዝብ ተሰበሰበ።
ትራምፕ የጥቁር ህዝቦች የነጻነት ተምሳሌት የሆነችውን ኢትዮጵያን በሚያሳፍርና የነጮችን ትእቢተኛነት በሚያሳይ መልኩ “እኛ ያልነውን ካልተቀበላችሁ” ግድባችሁን ግብፅ “ቦምብ” የማድረግ መብት አላት ብለው ጠብ ጫሪነቱን አሳይተውናል። ይህ እትዮጵያዊያንን ብቻ ሳይሆን መላውን የጥቁር ሕዝብ የመናቅና “እናንተ እኮ በዘር መስፈርት ስናያችሁ ሶስተኛ ደረጃ የያዝችሁ ሕዝቦች ናችሁ” የሚል ብሂል ከዚህ በፊት የጥቁር አፍሪካን አገሮች “የሰገራ ጉድጓድ አገሮች (Shithole countries) ናቸው ያሉትን ስድብ ያስታውሰኛል።
የመጣላቸውን ሁሉ ምንም ሳያስቡበት የሚናገሩት ትራምፕ፤ ሲናገሩ ከጀርባ ሆነው አድሏዊና ዘረኛነትን የሚያሳይ አቋም እንዲወስዱ ያደረጓቸው ኃይሎች አሉ። ቀደም ሲል የኤምሬትን፤ አሁን ደግሞ የሱዳንን መንግሥት ሲያባብልና ሲያግባባ የቆየው የትራምፕ አማችና አማካሪ ጀሪ ኩሽነርና የትሬዠሪው ዋና ሃላፊ ስቲቭን ሙኒቸን መሆናቸው ይታወቃል። ስለ ሕዳሴ ግድብ በዋሽንግተን ዲሲ ይደረግ በነበረው ድርድር ኢትዮጵያን በሚጎዳ ደረጃ ጫና እንዲደረግ ያደረጉትም እነዚህ ናቸው።
ባይደንና መላውን ቤተሰባቸውን በውድድሩ ወቅት ሲሳደቡ ለሰማ ሰው ሰውየው “አብደዋል” ከማለት ውጭ ምን ለማለት ይቻላል። ቢመረጡም፤ ባይመረጡም የተናገሩት ለአሜሪካ መንግሥት ጥቁር ቀለም ሆኖ ሁልጊዜም በታሪክ ሲጠቀስ ይኖራል።
ቢያንስ ቢያንስ እንዲመዘገብ ስለምፈልግ፤ የኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝብ ማድረግ ያለበት፤ የትራምፕን አቋም ለተባበሩት መንግሥታት የጸጥታ ድርጅትና ለአፍሪካ አንድነት ድርጅት አስመቶ አቤቱታ ማቅረብ ግድ ይላል። ትራምፕ ይቅርታ አይጠይቁም። የዓለም መንግሥታት እንዲያውቁት የማድረግ ግዴታ ግን አለብን። በተጨማሪ፤ በአሜሪካ የምንኖር ትውልደ ኢትዮጵያዊያን ትራምፕ እንዳይመረጡ ከፍተኛና የተቀነባበረ ዘመቻ ማካሄድ አለብን።
የሱዳንን ጠቅላይ ሚኒስትር አቅርብልኝ ብለው በካርቱም ተሳታፊ የነበረውን የኢስራኤልን ጠቅላይ ሚኒስትር ወዳጃቸውን ጠየቁት። የሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር አግባብ ባለው ደረጃ “ችግሩን ለሁሉም በሚጠቅም ደረጃ ለመፍታት እየሞከርን ነው (We are trying to arrive at a win-win solution)” ብሎ ለትራምፕ መለሰ። ዋናው ጥያቄ፤ በጉዳዩ ምን አገባቸው? የሚለው ነው።
በእኔ ጥናትና ምርምር በኢትዮጵያ የጦፈው ትግል የሚያሳየው አደገኛ ክስተት በአንድ በኩል በብሄርተኞችና በጽንፈኞች የሚመራውና የተቀነባበረው ሲሆን፤ በሌላው በኩል ደግሞ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነት በሚያምነው ጎራ መካከል የሚደረግ ወሳኝ ትግል ነው። ከዚህ በፊት በሶስቱ ሃተታዎቸ እንዳሳየሁት ሁሉ የዐማራው ሕዝብ የሚጋራው ሁለተኛውን አካል ነው። ግን፤ የዐማራው ዘውግ በዚህ እምነቱ ተጠቂ ሆኗል። ተጨፍጭፏል፤ ተስዷል።
ባደግሁበት አካባቢ ለገበሬው ሞፈር ተሸካሚ፤ ማጭድና ሌላ የሚሰራውን “ጠይብ” ፤ ልብስ ሰርቶ ለሕዝቡ የሚያቀርበውን “ቁጢት በጣሽ”፤ ጸሃፊውን “ጠንቋይ”፤ አራሹን “አፈር ገፊ”፤ ነጋዴውን “መጫኛ ነካሽ”፤ ቤተ ክህነት አገልጋዩን “ደብተራ” ወዘተ ብሎ መሳደብ ድንቁርና መሆኑን እንወያይበት ነበር። እነዚህ ሁሉ ጥናትና ምርምር ቢደረግላቸው እየተሻሻሉ ለኑሮ የሚያገለግሉ የምርትና የአገልግሎት ውጤቶች ለልማት ወሳኝ መሆናቸውን እንወያይባቸው ነበር።
ጃፓን እንዴት ሰለጠነች የሚለው አርእስትም ትምህርታዊ ነበር። በሶቪየቶችና በአሜሪካኖች መካከል የሚካሄደው “የቀዝቃዛ ጦርነት” ለአፍሪካ ይጠቅማል ወይንስ ይጎዳል የሚለውም የጦፈ ውይይት ይካሄድበት ነበር።
በአጭሩ ላስቀምጠው። ዛሬ ህወሓትና ኦነግ የተቀበሉትና መመሪያ ያደረጉት የብሄር ጭቆና ጉዳይ መነሻው የተማሪው እንቅስቃሴ ነው፤ ከስታሊን የወረስነው የተውሶ ርእዮት መሆኑ ነው። ያኔ ግን የብሄር ጭቆና አለ ተብሎ ሲነገር ትዝ የሚለኝ የትግራዩና የዐማራው ብሄር ነገስታት እየተፈራረቁ ኢትዮጵያን ገዝተዋታል የሚል ነበር እንጂ የዐማራውን ዘውግ ብቻ ለይቶ ገዝቷል የሚል አልነበረም። ይህም ሆኖ ቢያንስ የገዢውን የፌድዋል መደብ ከተራው ሕዝብ የሚለይ ሁኔታ ነበር። ትዝ ይለኛል። ከእኔ ወላጆች ጋር ተጋርቶ የሚሰራው፤ እኔን አሽኮኮ ብሎ ወደ ግብርናው የሚወስደኝ ዐማራ “ጋሸ ውበት” እንዴት ጨቋኝ ነው ብላችሁ ትናገራላችሁ እያልኩ እሟገት ነበር።
ያለፈው የዘውግና የዘውድ አገዛዝ ትርክት እንዳለ ሆኖ፤ እኔ ዛሬ ትኩረት የምሰጠው ትንተና አንድ ነው። ይኼውም፤ ዐማራው ያለ ኢትዮጵያ፤ ኢትዮጵያ ደግሞ ያለ ዐማራው ሕዝብ ህልውና ሊኖራቸው አይችልም የሚለው ሰብሳቢ ሃሳብ።
ችግሩ ሊፈታ የሚችለው ከውስጥ ወደ ውጭ በሚደረግ ትንተና ነው (Fundamental structural and organizational change from within). በዐማራው ሕዝብ ላይ የሚካሄድው ጭካኔ፤ ጭፍጨፋና ተዛማጅ የሰብአዊ መብቶች ረገጣ በግልጽ እየሰፋና እየተባባሱ ሄዱ እንጅ የዐማራው የህልውና ችግር ሁኔታ የተጀመረው ከዛሬ ሰላሳና አርባ ዓመታት በፊት ነው።
ዘውግንና እምነትን መለያዎች አድርጎ በዐማራው ላይ የሚካሄደውን ጭፍጨፋ/እልቂት/ጥቃትና ተመሳሳይ ሰብአዊ ጭካኔዎች እንዳይባባሱ ያደረገውን ሁኔታ ስገመግመው ተስፋ የሚሰጠኝ መስፈርት የኢትዮጵያ ሕዝብ ጨዋነትና አብሮነት ነበር፤ ግን ይህ የቆየ ትሥስር እየላላና ወደ የእርስ በእርስ ጦርነት እየተሸጋገረ ነው። እልቂቱ በሁላችንም ላይ እንደተፈጸመ አየዋለሁ። የማያሻማ እርምጃ ካልተወሰደ የብዙ ሽህዎች ደም መፍሰሱ አይቀርም።
በዐማራው ሕዝብ ላይ በተከታታይ የተካሄደውንና አሁንም የሚካሄደውን ጭፍጨፋ ማውገዝና መተቸት “የዐማራ ብሄርተኝነት ነው” ብሎ መተቸት አግባብ የሌለው የችግሩን ጥልቀት ማሳነስና መሸሽ ነው። መምህር ታየ ቦጋለ፤ ኦባንግ ሜቶና ሌሎች ጭፍጨፋውን ማውገዛቸው ትክክልና እውነተኛ የኢትዮጵያዊነት መለክያ መስፈርት ሆኖ አየዋለሁ። ለማስታወስ፤ ጎንደሬው “የኦሮሞ ደም ደማችን ነው” ካለው ጋር ተመሳሳይነት አለው። የዐማራው ሕዝብ ንጹህ ደም ደማችን መሆኑን መቀበልና ማውገዘ የተቀደሰ አቋም ነው። ለሰብአዊ መብት ወይንም ለፍትህ ቆመናል ብለን ለመናገር የምንችለው የኦሮሞ ሆነ የዐማራ፤ የጉራጌ ሆነ የሶማሌ፤ የአኟክ ሆነ ወይንም ሌላ ህይወት ዋጋ አለው የሚል ሁሉን አቀፍ መርህ ስንቀበል ብቻ ነው። በተጨማሪ፤ ዘውግ ወይንም እምነት ተኮር ጭፍጨፋን ከግጭት መለየት አለብን። እንድፈር፤ “የዐማራው ደም ደማችን ነው” እንበል።
የኢትዮጵያ መንግሥት የመጀመሪያ ስራው መንግሥት መኖሩን የሚያሳይ እርምጃ በማያሻማ ደረጃ መውሰድ ነው። በወለጋ የተካሄደው የ 200 ዐማራዎች ጭፍጨፋ ራሱ ለዶር ዐብይ መንግሥት መኖር አለመኖር ዋና መስፈርት ሆኗል። ስለዚህ፤ የመጀመሪያው እርምጃ መሆን ያለበት ይህን እልቂት ያካሄዱትን ሽብርተኞችንና መዋቅራቸውን መስበር ነው። ለነገ የሚባል ጉዳይ አይደለም። መግለጫ ማውጣት ብቻ በቂ አይደለም። ጊዜ ቢወስድም፤ የኢትዮጵያ መንግሥት ለእልቂቱ በሃላፊነት መጠየቁ የማይቀር ነው።
በቤኒ-ሻንጉል ጉሙዝ፤ በኦሮምያ፤ በጉራ ፈርዳ፤ በጋምቤላና በሌሎች አካባቢዎች በዐማራው ሕዝብ ላይ በተከታታይ የተካሄዱት እልቂቶች/ጥቃቶች እንጅ ግጭቶች አይደሉም። የተጨፈጨፉት ግለሰቦችና ቤተሰቦች ገጀራ፤ ካላሺንኮቭ ወይንም ሌላ መሳሪያ ይዘው ወገኖቻቸውን አልገደሉም። ለዚህ ነው ጭፍጨፋ እንጅ ግጭት አይደለም የምለው። ብዢታዎች ይታያሉና ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድርጅቶችና ሌሎች በኢትዮጵያ ተግዳሮቶች ላይ በተከታታይ የሚጽፉ ተቋማትና ምሁራን የዐማራውን እልቂት ትኩረት ያልሰጡበት መስረታዊ ምክንያት ምን እንደሆነ ጥያቄ የማቅረብ ግዴታ አለብን።
ለዐማራውና ለሌሎች በኢትዮጵያና በኢትዮጵያዊነታቸው ለሚያምኑ ንጹህ ወገኖቻችን ጭፍጨፋ/እልቂት/ጥቃትና መፈናቀል የፖሊሲ፤ የተቋማትና የመዋቅር ሰንሰለቶችን የጣለውና ወጥመዶችን የዘረጋው አካል በአንደኛ ደረጃ ህወሓት ነው። በሁለተኛ ደረጃ አጋር የሆኑት እንደ ኦነግ ያሉት የብሄር ጽንፈኛ አካላት ናቸው። በውጭ ሆኖ የሚደግፋቸው ኃይል ደግሞ የግብፅ መንግሥት ነው። እነዚህ አጥፊ ኃይሎች የሚሰሩት እየተናበቡ ነው።
የዐማራውን ሕዝብ በጠላትነት በመፈረጅ ዙሪያ ህወሓትና ኦነግ ምንም ልዩነት የላቸውም፤ የመሬት መስፋፋትንም ጨምሮ። በሰሜን ህወሓት ሰቲት ሁመራን፤ ወልቃይትን፤ ጠገዴን፤ ጠለምትን፤ ራያንና አዜቦን ወደ ታላቋ ትግራይ ለማጠቃለል አቋም ወስዷል። በተመሳሳይ፤ ኦነግና መሰል የኦሮሞ የፖለቲካ ድርጅቶች ሌላው ቀርቶ ወሎ የኦሮሞ አካል ነው የሚል የጋራ አቋም አላቸው። ሽመልስ አብዲሳ “37 በመቶ የሚሆነው የቤኒ ሻንጉል ጉሙዝ ነዋሪዎች ኦሮምኛ ተናጋሪዎች ናቸው” ያለው አካባቢውን ወደ ኦሮሞያ ለማጠቃለል ባለው እቅድ መሰረት ነው ብል የተሳሳኩ አይመስለኝም። በአዲስ አበባ ላይ የሚካሄደውም ሽሚያም ቢሆን ከዚህ የዘውግ የበላይነት ሽሚያ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አለው።
የኢትዮጵያን የወደፊት እድልና በዐማራውና በኦሮሞው ሕዝብ መካከል ያለውን ግንኙነት እንዲጠናከር ምኞትና ተስፋ ያላቸው ወገኖቻችን ኦሮዐማራ የሚለው፤ ለአሁኑ ለውጥ ወሳኝ ሚና የተጫወተው የፖለቲካ ዘዴ (Tactical alliance between Amhara and Oromo political elites) ቀላል አይደለም። ስኬት አምጥቷል። ሆኖም፤ የብዙ ዘውጎች አገር በሆነችው ኢትዮጵያ ኦሮአማራ የሚለው የፖለቲካ ስልት በዘላቂነት አይሰራም። የሚያዋጣው አማራጭ በዜጎች መብት ላይ የተመሰረተ ሁሉን አቀፍና አሳታፊ ውይይትና ድርድር (All-inclusive national dialogue and consensus) ማድረግ ብቻ ነው። በዘውግና በቋንቋ የተዋቀረው ስርዓት ለኢትዮጵያ አይመጥንም።
ህወሓትና ኦነግ በፖለቲካ ስልጣንና በኢኮኖሚ የበላይነት ስልት ቢለያዩም አሁንም ቢሆን የዘውጉ ስርዓት ይሰራል በሚለው ግን ይስማማሉ። ብልጣ ብልጡ ህወሓት የኢትዮጵያን የኢኮኖሚና የፋይናንስ አቅም አውድሞና መዝብሮ፤ የአገራችንን ካዝና ቀፎ አድርጎት ነው ወደ መቀሌ ሄዶ የመሸገው። እኔ የምቀበለው አንድ ሃቅ፤ ህውሓትን የተካው የኢትዮጵያ መንግሥት ይህችን አገር መልሶ ለመታደግና እንዳትፈራርስ ለማድረግ የገጠመው ተግዳሮት ቀላል አለመሆኑን ነው። በቀጥታም ሆነ በረቂቅ፤ የዐማራው እልቂት ከህወሓት፤ ከኦነግ ሽኔ፤ ከጅሃዲስቶችና ከግብፅ ረዢም ክንድና፤ በተለይ ህወሓት በገፍ ከዘረፈው ብዙ ቢሊየን ዶላር የመግዛት አቅም ጡንቻማነትጋር የተያያዘ መሆኑን አምናለሁ።
ለኢትዮጵጵያ ፌደራል መንግሥት መሪዎችና ባለሥልጣናት የማቀርበው ምክር ለዐማራው እልቂት ትኩረት የምትሰጡብት ወቅት ዘግይቷል። የዐማራው ሕዝብ ህልውና በቀጥተኛ ደረጃ ከኢትዮጵያ ህልውናና ከኢትዮጵያአዊነት እሴት ጋር የተያያዘ መሆኑን ተቀበሉ እላለሁ። አለያ፤ እናንተም ቢሆን ለእልቂቱ ተጠያቂዎችና ሃላፊዎች ናችሁ። ይህንን ምክር የማቀርብበትን ምክንያት በአጭሩ ላቅርበው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶር ዐብይ ሲመረጡ የዐማራው ሕዝብ፤ በተለይ ወጣቱ ትውልድ ከዘጠና በመቶ በላይ በሚገመት ደረጃ ደግፏቸው ነበር። የዚህን ግዙፍ ድጋፍ ዋጋ ማጤን ለሃገራችን ቀጣይነት ይጠቅማል።
ማንም የማይክደው ሃቅ አለ። ይኼውም ኢትዮጵያ በያቅጣጫው ተከባለች። ኦነግ ሼኒና ህወሓት የሽብርተኛው አካል ናቸው። ይህች ታሪካዊና ጥንታዊ አገር በዘላቂነት እንድትቀጥል፤ ከድህነት፤ ከውጭ እርዳታ ጥገኝነት፤ ከኋላ ቀርንት መጥቃ እንድትነሳ ለምንመኝ አገር ወዳዶች ሁሉ ከምርጫና ከዲሞክራሲ በፊት በዐማራው ዘውግ ላይ የሚካሄደውን ጭፍጨፋ/እልቂት/ጥቃት በማያሻማ ደረጃ መወጣት ታሪካዊ ግዴታችን ነው። የኢትዮጵያ ብሄራዊ ደህንነት ከንጹሃን የዜጎቿ ደህንነትና ፍትህ ጋር አብሮ የሚሄድ እንጅ ተነጥሎ የሚታይ አለመሆኑን አሰምርበታለሁ።
( (7 309 ለህ ይህ ህ . . . ክ በር ህ በዚህህህህ እህህህህህህህህ በ 11 ነው " ' ዝበዝህ ይበ በበበበበበ ዝህዝህዝህል በጠቅማል ካቅማጥ ባህዝባዊ ነበር ይህን ያህል
Providence Summit Surgery Center የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንኛውንም ሰው ኣያገልም።
ዕጡቕን ሰላማውን ተቓሞታት ከካዪዱ ዝጸንሑ እዞም ዝተፈላለዩ ውድባት፣ ኣብ ትሕቲ ‘‘ናብ ሃገራዊ ደሞክራስያዊ ሰውራ’’ ዝብል ጭሮሖ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ድሕሪ ዘካየዱዎ ኣኼባ ኣብ ዘውጽዎ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣንጸላልዩ ዘሎ ኲናት ሓድሕድ፣ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ዝፈጠሮ ጸቢብ ብሄራዊ ኣተሓሳስባ’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ሓደጋ ክውገድ እንተኾይኑ፣ ዘለዎም ዓቕምታት ኣወሃሂዶም ንሳልቫ ኪር ምዕላው ጥራይ ምዃኑ እቲ ፍታሕ ይገልጹ።
ሓያሎ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝነበሩ ዝተረኽቡሉ ኣብቲ ናይ ናይሮቢ ዋዕላ፣ ሚኒስተር ሕርሻ ነበር ላም ኣኮል፣ ሚኒስተር ትምህርቲ ነበር ፒተር ኣድዎክ እውን ተረኺቦም ምንባሮም፣ ካብታ ከተማ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ዋዕላ፣ ድሕሪ ምውዳቕ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ዝህሉ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ማሕበራውን ለውጥታት ዘተ ድሕሪ ምክያድ ነጥብታት መርሓ ሕንጻጽ ዝሓቖፈ ደኩመንት ቀሪቡ።
የኢትዮጵያ ከ17 አመት ፕሪሚየር ሊግ የምድብ ጨዋታዎች ቀጥለዋል፡፡ ዛሬ 7ኛ ቀኑን በያዘው ውድድር መከላከያ ድል ሲቀናው ንግድ ባንክ ከ ወላይታ ድቻ አቻ ተለያይተዋል፡፡
08:00 ላይ በተደረገው ጨዋታ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ከ ወላይታ ድቻ ያለ ግብ አቻ ተለያይተዋል፡፡ ሁለቱ ቡድኖች የማለፍ ተስፋቸውን ለማለምለም ይህንን ጨዋታ ማሸነፍ ቢጠበቅባቸውም ሳይሸናነፉ ጨዋታቸውን ፈጽመዋል፡፡
ደጋፊ እስላማዊ መንግስቲ/ዳዕሽ/ ተባሂሉ ዝእመነሉ ሓደ ላዕለዋይ መራሒ ኣል-ሸባብ ብድቢያ ከምዝተቐትለ ነበርቲ ደቡባዊ ሶማል ንምንጭታት ቪኦኤ ክፍሊ ሶማል ገሊጾም።
እቲ ላዕለዋይ መራሒ አል-ሸባብ ሸኽ ሑሰን ዓብዲ ገዲ ምስ ካልኦት ኣርባዕተ ተዋጋእቲን ኣብ ማእኸላይ ዞባ ጁባ ጉድለይ ኣብ ዝተባሃለ ከባቢ ብድቢያ ተቐቲሎም ኣለው።
ገዲ ላዕለዋይ ምሁር ኣል-ሸባብን ክሳብ ቀረባ ጊዜ ናይቲ ጉጅለ ምኽትል ኣመሓዳሪ ዞባ ጁባን ከምዝነበረን ንኣል-ሸባብ ብምግዳፍ ንተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ንእስላማዊ መንግስቲ ዒራቕን ሶሪያን/ዳዕሽ/ ንኽድግፉ የእምን ከምዝነበረን ጸብጻባት ይሕብሩ።
ምስ'ዚ ዝተኣሳሰረ ዜና ናይ መን ምዃና ዘይተፈልጠት ነፋሪት ትማሊ ሰንበት ካብ ሞቓድሾ 120 ኪ.ሜ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ መደብር ኣል-ሸባብ ብዝፈጸመቶ መጥቓዕቲ ብዉሑዱ ሸሞንተ ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ተቐቲሎም ይብሉ ነበርቲ'ቲ ከባቢ።
ካብ መንጎ እቶም ዝተቐትሉ ብዉሑዱ ሰለስተ ታሕተዎት ኣዘዝቲ አል-ሸባብ ክኾኑ ከለው ነበርቲ'ቲ ከባቢ እዚ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣሜሪካ ዝፍጸመኦ እዩ ኢሎም ይኣምኑ።ካብ ፔንታጎን ዝተወሃበ መግለጺ ግን የለን።
(3ይ ምዕራፍ) ታሪኻዊ ትንተና ውዲትን ተልእኾን ወያኔ ትግራይ ውድብ ወያኔ ትግራይ ብስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝ ዝተሰረተ እዩ። ብመደብ ከኣ ኩሎም ኣባላት ፖሊት ቢሮ ህውሓት እስማቶም ፎርጅድ እዩ። እዚ ድማ ስለላዊን ስነኣምራዊን ሜላ ኣለዎ። ቀንዲ ሕቡእ ዓላማኡን ተልእኾኡን ድማ፣ ነቲ ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ንምሕዋስ መንግስቲ ኣምሓራ ተሓለለሉ፣ ብሓዲሽን ስዉርን ፕሮጀክት ሃጸያውያን፣ ውድብ ወያነ ምስ ኢሰያስ ተላፊኖም...
(2ይ ምዕራፍ) ኤርትራዊ ብሄረ – ትግርኛ ዝተፈልየ መንነት ከምዘለዎ እንዳፈለጡ ፥ ተጋሩ ፡ ንብሄረ – ትግርኛ ስለምታይ ከም ናቶም ብሄር ጌሮም ይቖጽርዎ ? ኤርትራዊ ብሄረ – ትግርኛ ኤርትራዊ ዝብል ሃገራዊ መንነት ከማዕብሉ እንከሎው ፥ ተጋሩ ንገዛእ ርእሶም ሃገራዊ መንነት ንምምስራት ኰነ ንምምዕባል እንታይ ዓገቶም ? ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝርኤ ቅልውላው መንነት መበገሲኡ (ምንጩ) እንታይ እዩ...
1ይ ክፋል ካብ ብሕልሚ ምምባር፣ ታሪኽ ፈሊጥካ ክትዛተ ከሎኻ፣ ኲሉ ግዜ ረታዓይ እምበር ተረታዓይ ኣይትኸውንን ኢኻ ! መእተዊ፥ ኤርትራ ብ1890 ዓ.ም.ፈ. እያ ብመንግስቲ ጣልያን ከም ሃገር ዝቖመት። ቅድሚ መንግስቲ ጣልያን ግና እቲ ህዝቢ በበውራጃኡ ኣስላሙ ክርስትያኑ ብስኒትን ብሓውሲ ፈደራላዊ ምሕደራ እዩ ክመሓደር ጸኒሑ። ንመረዳእታ ምዕራባዊ ቆላ፣ ብመሻይኽን ብደግለላትን፥ ከንቲባታትን ክመሓደር ከሎ፥ እቲ ደቡባዊ...
ሴት አትሌቶች ራሳቸውን ከእንዲህ ያለ አደጋ ለመጠበቅ የሕይወት ክህሎት ሥልጠና እንደሚያስፈልጋቸው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ከፍተኛ የጥናት ባለሞያ አቶ ስለሺ ብስራት ተናግረዋል።
በፌዴራል ማረሚያ ቤቶች ስፖርት ክለብ ውስጥ በመካከለኛ ርቀት 800 ሜትር ተወዳዳሪ የነበረችውና በብሔራዊ ቡድን ውስጥ በተለያዩ ጊዜያት ተመራጭ በመሆን የምትታወቀው የ19 አመትዋ አትሌት ኩለኒ ገልቻ ከወንድ ጓደኛዋ ጋር በተፈጠረ አለመግባባት በአትሌት ጓደኛዋ እጅ ህይወቷ በስለት ማለፉን የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች ስፖርት ክለብን በምንጭነት ጠቅሶ ለአሜሪካ ድምጽ ገለፀ።
የአትሌት ኩለኒ ገልቻ ገዳይ እንደሆን የተጠረጠርው ጓደኛዋ እራሱ እጁን ለፖሊስ በመስጠቱ በቁጥጥር ሥር ውሎ ምርመራ እንደተጀመረ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ከፍተኛ የጥናት ባለሞያ አቶ ስለሺ ብስራት ገልጸዋል።
አትሌቷ ለወደፊቱ በጣም ተስፋ ያላት አትሌት እንደነበረች ወጤቷ ይናገር ነበር ብለዋል። ፌደሬሽኑ በአትሌት ኩለኒ ሞት እና የአሟሟት ሁኔታ በጣም ማዘኑን አቶ ስለሺ ጠቁምው ሴት አትሌቶችን ከእንዲህ አይነት አደጋ ለመታደግ የተለየ ሥልጠና እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል።
የአትሌት ኩለኒ ገልቻ አስከሬን በምኒሊክ ሆስፒታል ምርመራ ሲደረግለት ቆይቶ ግንቦት 5 ቀን 2008 ዓ. ም. ላይ በትውልድ አካባቢዋ ኦሮሚያ ክልል አምቦ ከተማ የቀብር ስነስርአቷ መፈጸሙ ታውቋል።
ጽዮን ግርማ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ከፍተኛ የጥናት ባለሞያ አቶ ስለሺ ብስራትን ስለዚሁ አነጋግራ አጠር ያለ ዘገባ አሰናድታለች። ዝርዝሩን ከተያያዘው የድምጽ ፋይል ያዳምጡ።
ዩኒቨርሲቲ ከተዘጋ ጀምሮ እቤት ውስጥ ተቀርቅሬ ሰነበትኩ። የመቱ አንደኛ አመት ተማሪ የሆነው ጓደኛዬ ወርቃለማሁም እንደዚሁ። ከወርቃለማሁ ጋር የምንወያይበት ሀሳብ ከተፈጠረ ቴሌግራም እንለዋወጣለን። ከዚህ ውጪ የምንገናኝበት ሌላ ዘዴ የለንም። ታዲያ! በእነዚህ ቀናት ውስጥ፣ባለሁበት ክፍል ሆኜ የማላሰላስለው ነገር የለም።አንዳንድ ጊዜ ግራ ሲገባኝ…
ህይወት የገባህና የምታውቀው፤ ያልገባህና የማታውቀው ገጠመኞች ድርድር ናት (life is a series of incidences እንዲሉ) … ዕንቁ ታደሰን ህይወት ምንድን ነው? ብለህ ብትጠይቀው… ያለ ጥርጥር… “እኔ እንጃ!!” ይልሃል፡፡ እንደሱ ዓይነቱን ሰው ዐዋቂዎች፤ absurd ይሉታል:: የተወለደው ጅጅጋ አካባቢ ነው፡፡… ገጠር ውስጥ፡፡…
የኔ ውድ…ባልሽ ጥሎሽ ስለሄደ አለም ጨለመብሽ አይደል?... የምታደርጊው ግራ ቢገባሽ፣ ነጋ ጠባ ተንሰቅስቀሽ ታለቅሻለሽ አይደል?... የኔ ምስኪን… አልቅሰሽ አልወጣልሽ ቢል፣ ዙሪያው ገደል ቢሆንብሽ፣ መላ ቅጡ ቢጠፋሽ… እኔን አሮጊቷን አክስትሽን “ምን ይሻለኛል ይሆን?” ብለሽ፣ ምክር እንድለግስሽ ጠየቅሽኝ፡፡ አይ አንቺ!... ‘አክስቴ በፍቅር…
ቀበጡ ሳቅዋ! አሁን የምነግራችሁን የፍቅር ገድል በየትኛውም የፈጠራ ሥራ ላይ እንደማታገኙት እወራረዳለሁ፡፡ በሌላ ምክንያት ግን አይደለም:: በእውነት የተከሰተ እውነተኛ ታሪክ እንጂ ልብወለድ ባለመሆኑ ብቻ ነው፡፡ የዚህ ታሪክ ብቸኛ ባለቤት እኔ ብቻ ነኝ፡፡ ስለዚህም የትኛውም የደራሲ ምናብ የማይፈጥረው የፍቅር ገድል መሆኑን…
ዐይኖችሽ ውስጥ የሚነዱት ጧፎች ልቤን ከሩቁ ያቀልጡትና በአጥንቴ ስሮች ልቆም ያቅተኛል፣ እንገዳገዳለሁ፤ የቀለጠው ልቤ እንደ ሎጥ ሚስት የጨው ዐምድ የሆነ ይመስለኛል፡፡ ፍቅሬ ልብሽ አበባ ነው፡፡ ንቡ ልቤ ቀለምሽን ሲያደንቅ፣ መዐዛሽን እንደ ጡጦ ሲጠባ ይቆያል፡፡ ድንኳኔ በሳቅ ፣ ዐይኔ በተስፋ እንዲሞላ፣…
ጆሮ ግንዱ ጋለ፤ ቀጥታ እንደገባ ጥናታዊ ጽሑፉን ሊያሰናዳ አንደ ፍሬ ቴምር ቀመሰና ወደ መጻሕፍት መደርደሪያው ሄደ:: ለብቻ የሚያስቀምጣቸው መጻሕፍት በቦታቸው የሉም፡፡መቸም ቢሆን እንደ ስዕለት ልጆች የሚያያቸው መጻሕፍት ከሌሉ የርሱ ሕይወት እንዳለ አይቆጥረውም፡፡ በድንጋጤ ውስጥ ሆኖ ወደ ኋላ አሰበ፡፡ በተለየ ሁኔታ…
ከአምስት ወር በፊት ነበር “የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች መድረክ” የተሰኘ አዲስ የጋዜጠኞች ማህበር የመመስረት እንቅስቃሴ የተጀመረው፡፡ በምስረታው ሂደት ግን ከነባሮቹ የጋዜጠኞች ማህበራት ጋር አይጥና ድመት ሆኖ ቆይቷል፡፡ የማህበሩ ስያሜ ለውዝግብ መነሻ በመሆን ተጠቅሷል፡፡ በዚህ ብቻ ግን አላበቃም፡፡ ነባሮቹ ማህበራት “የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች መድረክ” ውስጥ የተቃዋሚ ፓርቲ አባላት በአመራር ደረጃ ተቀምጠዋል ሲሉ መተቸት ያዙ፡፡ በውጭ ኃይሎች ይደገፋል ሲሉም የወነጀሉ ቢሆንም በተጨባጭ ማስረጃ ማሳየት ግን አልቻሉም፡፡ አንዳንድ አስተያየት ሰጪዎች፤ አሁን እየተወገዙ ካሉት ዓለም አቀፍ የመብት ተቋማት መካከል ብዙዎቹ ከተለያዩ ማህበራትና ከመንግስት ጋር ሲሰሩ እንደነበር ተናግረዋል፡፡
የማህበራት ምዝገባ ኤጀንሲ ለአዲሱ ማህበር ዕውቅና እንደማይሰጥ ያስታወቀው ባለፈው ሳምንት ሲሆን “የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች መድረክ” በሚል ተመሳሳይ ስም የተመሰረተ ማህበር እንዳለ ኤጀንሲው አስታውቋል፡፡
የማህበሩ ሊቀመንበር ጋዜጠኛ በትረ ያዕቆብ ለመገናኛ ብዙሃን በሰጡት መግለጫ፤ እንደ ማህበር እውቅና እስከሚሰጠን ድረስ ተግባራችንን እንቀጥላለን ብለዋል፡፡ ስማቸው እንዳይጠቀስ የፈለጉ የማህበሩ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ በበኩላቸው፤ ጉዳዩን ለቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ እንደሚያቀርቡ ተናግረዋል፡፡ ነባሮቹ የጋዜጠኞች ማህበራት አዲሱ ማህበር ዕውቅና ለማግኘቱ እምብዛም የተከፉ አይመስሉም፡፡
“የማህበራትን መቋቋም እናበረታታለን ድጋፍም እናደርጋለን” ያሉት የኢብጋህ ሊቀመንበር አቶ አንተነህ አብርሃም፤ እውቅና የተከለከለው ማህበር ግን ለመቋቋም ሲሞክር ነባር ማህበራትን “የመንግስት አሽከሮች፣ ተለጣፊዎች በሚል ውግዘትና ስድብ መጀመሩን በበጎ አላየነውም ብለዋል፡፡ ቀደምት ማህበራትን አውግዘው መነሳታቸውም የእነሱን መቋቋም እንደ ስጋት እንድናየው አስገድዶናል የሚሉት ሊቀመንበሩ፤ “ማህበሩ በውጭ ሃይሎች ገንዘብ እየተደገፈ ነው” ለሚለው መከራከሪያችን ማስረጃ አለን ብለዋል፡፡ ማንነታቸውን አሁን መግለፅ ከማንፈልጋቸው የውጭ ተቋማት “ምርጫ መጥቷል፤ በዚህ ምርጫ ይሄን ስርአት ካልጣልነው ሌላ ምርጫ የለንም፤ ትብብር አድርጉልን” ተብለን ተጠይቀን ነበር የሚሉት አቶ አንተነህ፤ እኛ ይሄን ባናደርግ ሌላ ማህበር እንደሚያቋቁሙ፣ ለጋዜጦች ገንዘብ እየሰጡ እኛን የሚያብጠለጥሉ ፅሁፎችን እንደሚያፅፉ፣ ከዚያም እኛም እንደምንጠፋና የመንግስት ስርአትም እንደሚቀየር ነግረውናል፤ እንደተባለውም ከሁለት ሳምንት በኋላ ማህበር ተቋቋመ፤ በሂደትም ለእኛ የተነገሩን ነገሮች መፈፀም ጀመሩ ብለዋል፡፡ ይህን መረጃ በመንተራስ አስቀድመን ጋዜጠኞች እንዲጠነቀቁ ተናግረናል ያሉት ሊቀመንበሩ፤ “የበግ ለምድ ለብሰው ከመጡ ተኩላዎች ተጠንቀቁ ማለት ውንጀላ አይደለም” ብለዋል፡፡
ማህበሩ፤ “አርቲክል 19” ከተባለ የውጭ ድርጅት ጋር በመመሣጠር አባላቱን ለማሰልጠን ተንቀሳቅሷል የሚሉት አቶ አንተነህ፤ በኢትዮጵያ ህግ “አርቲክል 19” አገር ውስጥ ውስጥ መንቀሳቀስ አይችልም፣ በውጭ ዜጋ ገንዘብና ድገፍ የሚካሄድ የመብት ማስከበር እንቅስቃሴ በህግ የተከለከለ ነው ብለዋል፡፡ ተቋሙ የተለያዩ የስለላ ስራዎች እንደሚሰራ፣ የተለያዩ የአመፅና ህገ ወጥ ተግባራትን እንደሚያነሳሳ ስኖውደን (የሲአይኤ አባል የነበረው ግለሰብ) ማጋለጡን የጠቆሙት አቶ አንተነህ፤ አዲስ ለሚመሰረተው ማህበር አባላት “ሴፍቲ” እና “ሴኩሪቲ” ጉዳይ ላይ ድብቅ ስልጠና መስጠቱ ተገቢ አይደለም ባይ ናቸው፡፡ አሁን እያንዳንዱ ምን እንደሚሰራ በሚገባ ይታወቃል” ያሉት አስተያየት ሰጪው፤ “ማንም የፈለገውን ይበል፣ ከዚህ በኋላም ስለ ማህበሩም ሆነ ስለሌሎች የውጭ ተቋማት ለአባሎቻችን ግንዛቤ በመስጠት ግዴታችንን እንወጣለን” ብለዋል፡፡
የኢጋማ ሊቀመንበር አቶ መሰረት አታላይ በበኩላቸው፤ አዲስ ማህበር ማቋቋማቸው ላይ ምንም ተቃውሞ የለንም፤ ነገር ግን እኛን አውግዘው መነሳታቸው ተገቢ አይደለም ብለዋል፡፡ ለወደፊትም ቢሆን አፍራሽ ተልእኮ ላይ የተሰማራ ጋዜጠኛ እና ማህበር አንፈልግም ያሉት ሊቀመንበሩ፤ ከዚህ በኋላ ከማህበሩ ጋር በተያያዘ መግለጫና ማብራሪያ ለመስጠት እንቸገራለን ብለዋል፡፡
የኢትዮጵያ ነፃ ጋዜጠኞች ማህበር ሊቀመንበር አቶ ወንደወሰን መኮንንም፤ አዲሱ ማህበር ነባሮችን በማውገዝ መጀመሩ ተገቢ አልነበረም ባይ ናቸው፡፡ ማህበር መቋቋሙ የሚደገፍ ነው ያሉት ሊቀመንበሩ፤ ነገር ግን ጦርነት አውጆ መነሳት በስሜታዊነት ከመነዳት የዘለለ ፋይዳ የለውም ብለዋል፡፡ ማህበሩ ከውጭ ሃይሎች ጋር ተሣስሮ ለመስራት መሞከሩ በሃገር ህልውና ላይ አደጋ የሚጋርጥ ነው ያሉት ሊቀመንበሩ፤ ለውጭ ሃይሎች የሚንበረከክ ማህበር ማየት እንደማይፈልጉ ጠቁመው፤ ከአዲሱ ማህበር ጋር ምንም አይነት የጥቅም ግጭት እንደሌላቸውም ገልፀዋል፡፡ እንዲህ ያለ ውዝግብና ትርምን ውስጥ የዓለም የፕሬስ ነፃነት ቀን በዛሬው ዕለት በአገራችን ይከበራል፡፡
ሰውየው ወደ አደን ሊወጣ እየተዘገጃጀ ነው፡፡ መሣሪያ ሲያዘጋጅ፣ ጥይት ሲቆጥር ጥሩሩን (የውጊያ ልብሱን) ሲያጠልቅ፤ ዝናሩን ሲታጠቅ፤ ከአፋፍ ሆኖ የሚያስተውለው ጎረቤቱ፤ “ምን ጉድ መጣ? መጠየቅ አለብኝ ብሎ ወደ ቁልቁል ወረደ፡፡
“ወደ ደጋ ወጥቼ ሠርጉም፣ ልቅሶውም ተደባልቆብኝ፤ እሱን ተወጥቼ መምጣቴ ነው! አሁንኮ ካፋፍ ላይ ሆኜ ቁልቁል ሳስተውል ትጥቅህን ስታዘጋጅ አይቼህ ምን ገጥሞት ይሆን? ብዬ ነው ልጠይቅህ የመጣሁት?” አለው፡፡
ነገርን ከአሉታዊ ገፁ አንፃር ብቻ ማየት እጅግ ጎጂ ባህል ነው! ለሀገር ዕድገት ስንል፡፡ ለሀሳብ ነፃነት ስንል፤ በምንደክምበት ረዥም መንገድ ከማን ጋር መጓዝ ተገቢ እንደሆነ ያልለየ ጋዜጠኛ ዓላማና ግቡ ጥያቄ ውስጥ የሚገባ ነው፡፡ ቢያንስ የቱ ድረስ ተራራውን አብረን እንጓዛለን ማለት ያባት ነው! የሀገር ጉዳይ ከፅሁፍና ከሀሳብ ነፃነት ተለይቶ አይታይም - ዲሞክራሲያዊ አካሄድ አለን የምንል ከሆነ፡፡ የህዝቡን መረጃ የማግኘት ነፃነት ሳናከብር ለሀገርና ለህዝብ ዲሞክራሲያዊ መብቶች እየታገልን ነው ብንል ቢያንስ ወይ ለበጣ ወይ የዋህነት ነው፡፡ ሳይማሩ ማስተማር ለአስተማሪውም ለተማሪውም ኪሳራ አለው፡፡ አመለካከትን ያዛባል፡፡ ጎዶሎ ዕውቀት ሊሆን ይችላል፡፡ የአላዋቂነትን ገደል ያሰፋል፡፡ ውጤቱም-ያልነቃ፣ የማይጠይቅ፣ ለለውጥ ያልተዘጋጀ ህዝብ ይዞ መኖር ይሆናል፡፡ ያ ደግሞ “ባለህበት ሃይ” ወይም “ቀይ ኋላ ዙር” የሚል የሰልፍ ህግ ከማክበር ያለፈ አገራዊ ፋይዳ የለውም፡፡ አርቀን እናስተውል፡፡ የዓለም ኢንፎርሜሽን ቀን፣ የዓለም ላብ አደሮች ቀን፣ የዓለም የሴቶች ቀን፣ የዓለም የጤና ቀን፣ የዓለም የእናቶች ቀን፣ የዓለም የህፃናት ቀን .. ዛሬም የዓለም የፕሬስ ቀን፤ እናከብራለን እንላለን፤ ሁሉም፤ ሀሳብን በነፃ ጋር ቅርብ ቁርኝት ያላቸው የራቁ ፅንሰ-ሀሳቦች ናቸው፡፡
እዚህ ላይ የፈረንሳይ ፈላስፋ ፒየር ጆሴፍ ፕሩዶንን ማስታወስ ተገቢ ሳይሆን አይቀርም፡- ብዙ ፈላስፎች ህዝብን ለመግዛት በሚፅፉበት ዘመን እሱ ህዝብ ሆነን ስለመገዛት ፅፏል፡- “መገዛት ማለት መታሰብ ማለት ነው፡፡ መታወስ ማለት ነው፡፡ መመዝገብ ማለት ነው፡፡ የመንግስት ቁጥጥር ውስጥ መግባት ማለት ነው፡፡ ተጠያቂ መሆን ማለት ነው፡፡ መለካት ማለት ነው፡፡ ተለይቶ መታየት ማለት ነው፡፡ በኦዲተር መታወቅ ማለት ነው፡፡ የፈጠራ መለያ ማግኘት ማለት ነው፡፡ የንግድ ፈቃድ ማግኘት ነው፡፡ ሥልጣን ማግኘት ነው፡፡ መካተት ነው፡፡ መቀጣት ነው፡፡ መታነፅ ነው፡፡ የእርማት መንገድ ላይ መቀመጥ ነው፡፡ መስተካከል ነው፡፡ ይህ ሁሉ እንግዲህ በየአንዳንዱ ክንዋኔ፣ በየአንዳንዱ ሽያጭና ግዢ እንዲሁም፣ በየአንዳንዱ እንቅስቃሴ ውስጥ የሚታይ ነው፡፡ ከዚህ ውጪ መብትን መገፈፍ፣ የመናገር፣ የመፃፍ፣ የመሰብሰብ፣ የመደራጀትን ነፃነት ማጣት፣ አግባብ አይደለም፡፡ ዕውቅና ማጣት መገደብ፣ መገፋት፣ መጣል፣ መረጋገጥ፣ መወገር፣ ወዘተ በኃይል መገዛት ነው፡፡ ያ ደግሞ የዲሞክራሲን ሰፈር አያቅም፡፡
ተገዢዎች ጥበብ እንዳላቸው አንርሳ፡፡ ልምድ እንዳላቸው አንርሳ፡፡ ከትላንት ሊማሩ እንደሚችሉ አንርሳ፡፡ ህዝቦች፤ መማረር፣ መናደድ፣ ማዘን፣ ትተው፤ ዝም ሊሉ እንደሚችሉ አንርሳ፡፡ ዲሞክራሲ ሙልጭ እሚወጣው (Zero Sum) ይሄኔ ነው!
ፕሬስ አጋዤ ነው ብሎ የሚያምን መንግሥት ራሱን ማያ መስተዋት ያገኛል፡፡ ሆደ-ሰፊ አመለካከት፤ አዎንታዊና ገንቢ ምዛኔ ያለው ሥርዓት ጤናማ አገርን ያለመልማል፡፡
“በፕሬስ አትናደድ፡፡ አለበለዚያ አብዛኛው ሥራህ የህዝቡን የፖለቲካ ህይወት ካልገዛሁ ማለት ብቻ ይሆናል፡፡” (ክሪስታቤል ፓንክረስት) ያ ደግሞ የሰላማዊና ዲሞክራሲያዊ ጉዞን ያጨናግፋል፡፡ ጠብታዎችን በሙሉና በጥልቅ ዐይን ማየትና በጊዜ ቦታ ቦታ ማስያዝስ ከብዙ መጪ ጠንቀኛ ዥረቶች ይገላግለናል፡፡
ታሪክ ፀሀፊዎች፤ “በትክክለኛው የታሪክ ወገን መቆም፤ ከዛሬ ጎን ሳይቆሙ ሊደረግ ይችላልን?” በሚለው ጥያቄ ዙሪያ ብርቱ ሙግት ያቀርባሉ፡፡ ነፃ ጋዜጠኛ ግን ይህን ጥያቄ በአዎንታ አይመልሰውም፡፡ ይልቁንም፤ ተጨባጩ ዕውነት ባለበት ቦታ ሁሉ ጋዜጠኛ አለ፤ ይላል፡፡ ምነው ቢሉ፤ የአሜሪካው ፀሐፊና ጋዜጠኛ ሐንተር ቶምፕሰን ነገሩን እንዲህ ይደመድምልናል፡-
“እኔ በአለፉት አሥር ዓመታት የማውቀውን ዕውነት ሁሉ ብፅፍ ኖሮ እኔን ጨምሮ ከሪዮ እስከ ሲያትል ያለው 600 ያህል ህዝብ እስር ቤት ይበሰብስ ነበር፡፡ በጋዜጠኛነት ሙያ ውስጥ፤ ፍፁም ውድና የማይገኝ (rare) እንዲሁም አደገኛ ሸቀጥ (dangerous commodity) ፍፁም እውነት ነው፡፡” ይህ ማለት ግን አንፃራዊ እውነት፣ ተጨባጭ ሁኔታ ላይ የተመረኮዘ መረጃ የለም ማለት አይደለም፡፡ ከላይ ያልነውን ሁሉ ብለን ስናበቃ፤ ስለ ፕሬስና ፕሬስ ሰዎች ለመናገር፣ ከሌላ ዓላማና ግብ አኳያ የተዛባ፣ የተዛነፈ ወይም ፍፁም በሥሃ የተሞላ አመለካከት ይዞ መገኘት፤ “እቺ ጎንበስ ጎንበስ ሣር ፍለጋ ሳትሆን ዱባ ለመስረቅ ናት” ከማለት በቀር ምን ይባላል?!
አሳዳጅና ተሳዳጅ እየተሯሯጡ ነው፡፡ ተሳዳጅ በመሳደድ ስጋትም፣ በደመነብስም አንድ ረዥም ዛፍ ላይ ይወጣል፡፡ አሳዳጅ በእጁ ጦር ይዟልና ዛፉ ላይ መውጣት አልቻለም፡፡ ስለዚህ፤
ግብጽ 43 ሚሊዮን ዶላር ያወጣችበትንና የታላቁን የኢትዮጵያ ህዳሴ የኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ የግንባታ ሂደት በአየር ላይ ሆኖ እየተከታተለ መረጃ የሚሰጣትን ወታደራዊ ሳተላይት ከሁለት ሳምንት በፊት ማምጠቋን በይፋ እንደገለፀች አህራም ኦንላይን ዘገበ፡፡
ኢጂሳት የሚል ስያሜ የተሰጠው ሳተላይቱ፤ የታላቁን የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ቁመት፣ ውሃ የመያዝ አቅምና የሚለቀውን የውሃ መጠን የተመለከቱ መረጃዎችን እየተከታተለ የሚያቀርብ እንደሆነ የገለጹት የግብጽ ብሄራዊ የሪሞት ሴንሲንግና ስፔስ ሳይንስስ ባለስልጣን ምክትል ፕሬዚደንት አላ ኤልዲን ኤል ናህሪ፣ ሳተላይቱ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ከሚከናወንበት አካባቢ በተጨማሪ፣ የአባይ ወንዝ በሚፈስባቸው የተለያዩ አካባቢዎች ላይ በማተኮር፣ ከፍተኛ የጥራት ደረጃ ያላቸው ጠቃሚ ፎቶግራፎችን እያነሳ እንደሚልክ ሰሞኑን በካይሮ በተካሄደ ሴሚናር ላይ ተናግረዋል፡፡
ለሁለት ወራት ከሚቆይ የሙከራ ጊዜ በኋላ፣ በመጪው ሰኔ ወር አጋማሽ ላይ መደበኛ ስራውን ይጀምራል የተባለው ሳተላይቱ፣ የታላቁን የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ እየተከታተለ ለግብጽ ባለስልጣናት መረጃ ከማቀበል ባለፈ፤ የኮንጎ ወንዝን ተፋሰስ በመከተል በሚያነሳቸው ፎቶግራፎች፣ ወንዙን ከአባይ ጋር ለማገናኘት ታስቦ የተረቀቀውን የፕሮጀክት ሃሳብ ውጤታማነት በተመለከተ የራሱን ፍተሻ ያደርጋል ተብሏል፡፡ የግብጽ መንግስት ሳተላይቱ ከሚያቀርባቸው መረጃዎች የሚያገኘው ውጤት፣ ከኢትዮጵያ ጋር በግድቡ ዙሪያ የጀመረው ክርክር ተጠናክሮ እንዲገፋ እንደሚያደርገው ያምናል ያሉት አላ ኤልዲን ኤል ናህሪ፣ ግድቡን ከታለመለት የሃይል ማመንጨት ስራ ውጭ ለማዋል በኢትዮጵያ በኩል ማናቸውም አይነት እንቅስቃሴዎች ቢደረጉና ጉዳዩ ወደ አለማቀፍ ግልግል የሚያመራ ከሆነም፣ የግብጽ መንግስት ይሄንኑ የሳተላይት መረጃ ለክርክሩ የህግ ድጋፍ ለማግኘት እንደሚጠቀምበት አል አህራም ለተባለው ጋዜጣ ተናግረዋል፡፡
አል አረቢያ ድረ-ገጽ በበኩሉ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ግብጽ በታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ የኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ ላይ የምታነሳቸውን ቅሬታዎች ለተባበሩት መንግስታት ድርጅት ለማቅረብ ከወሰነች፣ ኢትዮጵያ ምላሽ ለመስጠት ዝግጁ መሆኗን ባለፈው ሳምንት መናገራቸውን ዘግቧል፡፡
የግድቡ መገንባት የአባይን ወንዝ የውሃ መጠን በመቀነስ ተጎጂ ያደርገናል በሚል ተቃውሞአቸውን በተደጋጋሚ የገለፁት የግብጽ ባለስልጣናት፣ ሳተላይቱ የሚሰጣቸውን መረጃ መሰረት በማድረግ የሚደርሱበት ውጤት፣ በግድቡ ዙሪያ ከኢትዮጵያ ጋር በሚያደርጉት ክርክር ይዘውት የቆዩትን አቋም እንደሚያጠናክርላቸው ተስፋ ማድረጋቸውን ዘገባው አስረድቷል፡፡ የግብጽን ሳተላይት ማምጠቅ በተመለከተ፣ አንዳንድ ድረገጾች ቀደም ብለው መረጃ ያወጡ ቢሆንም፣ የአገሪቱ መንግስት ስለጉዳዩ ይፋዊ መግለጫ ሲሰጥና ድርጊቱን ሲያምን የአሁኑ የመጀመሪያው ነው፡፡
ከአምስት ወር በፊት ስራ የጀመረው የኢሊሊ ኢንተርናሽናል ሆቴል አራት የሴኩሪቲ ሰራተኞች፣መብታችንን በመጠየቃችን በማይመለከተን ጥፋት ወንጅሎ ያለማስጠንቀቂያ ከስራችን አባርሮናል ሲሉ በሆቴሉ ላይ ቅሬታቸውን አቀረቡ፡፡ የሆቴሉ የሰው ሃይል አስተዳደር አቶ አሰፋ በየነ በበኩላቸው፤ሰራተኞቹ የተባረሩት የተሰጣቸውን ሃላፊነትና ተግባር ወደጐን በመተው በሆቴሉ ላይ ችግር በመፍጠራቸው ነው ብለዋል፡፡ እንደማንኛውም አመልካች ተወዳድሮና መስፈርቱን አሟልቶ በሴኩሪቲ ክፍል መቀጠሩን የገለፀው አቶ ሃዲስ በሪሁን፤ አማርኛህ ለሆቴሉ አይመጥንም፣ ሴት ፈትሸሃል፣ እንግዳ አቆላምጠህ ጠርተሃልና ሌሎች የማይመስሉ ሰበቦችን በመደርደር አስተዳደሩ ከስራው እንዳሰናበተው ተናግሯል፡፡
“የሆቴሉ ስራ አስኪያጅ ፕሮፌሰር አብዱል ሰላም ሲዮ ባሬንቶ፤ ከምሁር የማይጠበቅ ፀያፍ ንግግር ተናግረውኛል፣ የጓደኛዬን ሚስት አቆላምጬ በመጥራቴ “እሱ እስኪለቃት እየጠበቅህ ነው” በማለት ክብሬን የሚነካ ንግግር ተናግረውኛል፣ ለዚህም ምስክር አለኝ” ሲል ምሬቱን ገልጿል - አቶ ሀዲስ፡፡ “ሆቴሉ እንደማንኛውም ሰራተኛ ውል ያስገባን በቀን ለስምንት ሰዓት እንድንሰራ ቢሆንም እስከ 14 እና 16 ሰዓታት ያለ ትርፍ ሰዓት ክፍያ ተገደን ሰርተናል” ያሉት ሰራተኞቹ፤ የህክምና ኢንሹራንስ ቢኖረንም መድሀኒት የምንገዛው በግላችን ነው፣ ከተቀጠርንበት የስራ መደብ ውጭ የማይመለከተንን ስራ ሁሉ እንሰራለን፤ በአጠቃላይ ከፍተኛ በደል ደርሶብናል ብለዋል፡፡ “ከዚህ በፊት ሆቴሉ በርካታ ሰራተኞችን በግፍ አባርሯል” የሚሉት ሰራተኞቹ፤አሁንም ሊያባርራቸው ያዘጋጃቸው እንዳሉ መረጃ አለን ሲሉ ተናግረዋል፡፡
ቀደም ሲል በትልልቅ ሆቴሎች ውስጥ በመስራት ልምድ እንዳካበተ የሚናገረው ሌላው ተሰናባች ሳሙኤል ደመመው፤ “የሴኩሪቲ ሰራተኞችን የፍተሻ ብቃት ለማረጋገጥ አንዳንድ ጊዜ ፈንጂና ቦንብን ጨምሮ መሳሪያ ታጥቆ የሚገባ እንግዳ ይላካል፣ ያንን በብቃት ፈትሾ ላገኘ የምስጋና ደብዳቤ ይሰጣል፣ በኢሊሊ ኢንተርናሽናል ይህን መሰል በርካታ የብቃት ማረጋገጫዎችን ስናልፍ እናመሰግናለን እንኳን አልተባልንም፣ ከስራ ለማባረር ግን በርካታ የማይመለከተኝን ታፔላ ለጥፈውብኛል” ሲል አማርሯል፡፡ ዋና ሥራ አስኪያጁ “ቡልሺት፣ ጋዴም” የሚሉ ስድቦችን ሰድበውን ሲያበቁ፣ “የትም ቦታ ብትሄዱ ምንም አታመጡም” በማለት በአገራችን እንደ ሁለተኛ ዜጋ ተቆጥረናል ብለዋል - ሠራተኞቹ፡፡
“በስራችን ተግተን ብንሰራም ደሞዛችን በጣም አነስተኛ ነው፣ ሰርቪስ ቻርጅ የለውም፣ የሚቀርብልን ምግብ እዚህ ግባ የሚባል አይደለም፣ የብሔር ወገንተኝነት የተንሰራፋበት ድርጅት ነው” ያሉት ቅሬታ አቅራቢዎቹ፤ችግሮቹ እንዲስተካከሉ ፊርማ አሰባስበን ለሰው ሃይል አስተዳደር በማስገባታችን “ሰራተኛ አሳመፃችሁ” ተብለን ከሥራ ተፈናቅለናል ብለዋል፡፡
የሆቴሉ ስራ አስኪያጅ ፕ/ር አብዱልሰላም ሲዮ ባሬንቶ፣ በመምህርነት በተለያዩ የአለም አገራት ለ37 ዓመታት ቢሰሩም ስለ ሆቴል ማኔጅመንት የሚያውቁት ነገር ስለሌለ ስራውን እያበላሹ ነው ሲሉም ሰራተኞቹ ትችት ሰንዝረዋል፡፡ የሰራተኞቹን ቅሬታ በተመለከተ ያነጋገርናቸው የሆቴሉ ዋና ስራ አስኪያጅ ፕሮፌሰር አብዱልሰላም ሲዮ ባሬንቶ በበኩላቸው፤ በስነ-ምግባር ጉድለት፣ ኃላፊነትን በአግባቡ ባለመወጣት እና መሰል ችግሮች ሰራተኞች መሰናበታቸውን እንደሰሙና ገና ሪፖርት አለማንበባቸውን ጠቁመው፣ “በሰራተኞቹና በእኔ መካከል ሌሎች በርካታ ማናጀሮች በመኖራቸው የትኞቹ እንደተሰናበቱ አላወቅሁም” በማለት ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከተው የሰው ሀይል አስተዳደሩን እንደሆነ ገልፀዋል፡፡
የሆቴሉ የሰው ኃይል አስተዳደር አቶ አሰፋ በየነን በስልክ አግኝተን በሰጡን ምላሽ፤ ሆቴሉ አለም አቀፍ ሆቴል እንደመሆኑ በርካታ አለም አቀፍ እንግዶች እንደሚያርፉበት ጠቁመው፣ ከዚህ አንፃር የሴኩሪቲ ስራ ከፍተኛ ጥንቃቄና ንቃት የሚጠይቅ ቢሆንም ሰራተኞቹ በአግባቡ ኃላፊነታቸውን ባለመወጣታቸው መሰናበታቸውን ተናግረዋል፡፡
“ስንብቱም የተፈፀመው በገባነው ውል መሰረት ነው፤ ከቃል ማስጠንቀቂያ እስከ ደሞዝ ቅጣት ደርሰናል” ያሉት አቶ አሰፉ፤ ከሴኩሪቲ ሃላፊው በደረሰን መረጃ ጥፋታቸውን ባለማረማቸውና ባለማስተካከላቸው ተሰናብተዋል ብለዋል፡፡ የጥቅማጥቅም ጥያቄን በተመለከተም ሲናገሩ፤እንደማንኛውም ሰራተኛ ሰርቪስ ቻርጅ ይከፈላቸዋል ያሉ ሲሆን ህክምናን በተመለከተም ለዓለም ከፍተኛ ክሊኒክ ጋር በገቡት ውል መሰረት፤ሰራተኞች በክሊኒኩ አስፈላጊውን ህክምና እንደሚያገኙ ተናግረዋል፡፡ የብሄር ወገንተኝነት የተባለው ሃሰት መሆኑን የገለፁት አቶ አሰፋ፤በሆቴሉ አማራ፣ ኦሮሞ፣ ሀዲያ፣ ትግሬ፣ ወላይታ እና የበርካታ ብሄር ተወላጆች ተቀጥረው እንደሚሰሩ ጠቁመው “እናንተም ጋ ለአቤቱታ ከመጡት ውስጥ አማራም ትግሬም ኦሮሞም አሉበት” ብለዋል፡፡
የትርፍ ሰዓት ክፍያን በተመለከተ ሰራተኞቹ ቀደም ሲል ይከፈላቸው እንደነበር ጠቁመው ሆቴሉ በትክክል ተከፍቶ ስራ ከጀመረ በኋላ ግን በርካታ የሰው ኃይል በመቅጠርና በሶስት ሽፍት በመደልደል ሁሉም ሰው በቀን ስምንት ሰዓት መስራት እንደጀመረ ተናግረዋል፡፡
ፕሮፌሰሩ ስነ-ምግባር ይጎድላቸዋል፣ ከሆቴል ጋር የተገናኘ ሙያ የላቸውም በሚል የቀረበው ትችት ተቀባይነት እንደሌለው ሲያስረዱም “ዋና ስራ አስኪያጁ በአሜሪካ አገር ለ42 ዓመት ሲኖሩ ትምህርታቸው ሆቴል ስራ ላይ ነው ያተኮረው” ያሉት የሰው ኃይል አስተዳደሩ፤ በሆቴል ሙያ ዙሪያ ከፍተኛ ስልጠና እንደሚሰጡና በሆቴሉ ባለአደራ ቦርድ ብቃታቸው ታምኖበት መመረጣቸውን ተናግረዋል፡፡ አንድ ሰራተኛ በተሰማራበት ሙያ ላይ የሚቀመጡ መስፈርቶችና ገደቦች እንዳሉ የተናገሩት አስተዳደሩ፤ “የሆቴሉ ማናጀር የሴኩሪቲ ሰራተኛው አንዲትን እንግዳ አቅፎ ሲስም አግባብ አለመሆኑን በመናገራቸው ስማቸውን ለማጥፋት መሞከር ትክክል አይደለም፣ ኃላፊነታቸውን ባለመወጣታቸው በተወሰደው እርምጃ ገና ስራ ከጀመረ አምስት ወር ያልሞላውን ሆቴል ስም ለማጥፋት መሯሯጥ አግባብ አይደለም” ሲሉ ተናግረዋል፡፡ ሰራተኞችን በግፍ ያባርራል፤ ሊያባርርም ተዘጋጅቷል መባሉም ከእውነት የራቀ ነው ሲሉ አቶ አሰፋ አስተባብለዋል፡፡
በሌላ በኩል የሸራተን አዲስ መሠረታዊ የሠራተኞች ማህበር 4ኛ አመት የምስረታ በአሉን ባለፈው ማክሰኞ በሆቴሉ ላሊበላ አዳራሽ የማህበሩ አባላትና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በተገኙበት ተከብሯል፡፡
የማህበሩ ሊቀመንበር አቶ ዳዊት ሣሙኤል ባደረጉት ንግግር፤ከዚህ ቀደም የሆቴሉ ሠራተኞች በአመት ለ27 ቀናት ያለ ክፍያ ማሠራትን ጨምሮ የተለያዩ በደሎች በማኔጅመንቱ ይፈፀምባቸው እንደነበር አስታውሰው፣ ከማህበሩ ምስረታ በኋላ ግን በሂደት ማኔጅመንቱ እና ማህበሩ እየተነጋገሩ የሠራተኛው ጥያቄዎች እየተመለሱ ነው ብለዋል፡፡ አሁንም በርካታ ያልተቀረፉ ችግሮች መኖራቸውን የጠቆሙት ሊቀመንበሩ፤ የፍርድ ቤት ውሣኔን የሚጠብቁ ጉዳዮችም እንዳሉ አመልክተዋል፡፡
በበአሉ ላይ የተገኙት የኢትዮጵያ ሠራተኛ ማህበራት ኮንፌደሬሽን (ኢሠማኮ) ተወካይ አቶ ታመነ መኮንን ባደረጉት ንግግር፤ ሠራተኛው መብቱን ለማስከበር በማህበር መደራጀት ጠቀሜታ እንዳለው አሳስበው፣ የሸራተን አዲስ ሆቴል ሠራተኞች ማህበር ለአባላቱ መብት መከበር እያደረገ ያለው ትግል በአርአያነቱ የሚጠቀስ ነው ብለዋል፡፡
የፊታችን አርብ የሚከበረውን “የአውሮፓ ቀን” ምክንያት በማድረግ የህፃናት የሩጫ ውድድር ነገ በጃንሜዳ ይካሄዳል፡፡ የአውሮፓ ህብረት የኢትዮጵያ ልዑክ ጽ/ቤት ከታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ጋር በመተባበር ባዘጋጀው በዚህ ውድድር፤ አዲስ አበባ ከተማ ውስጥ ከሚገኙ የአንደኛ ደረጃ ት/ቤቶች የተውጣጡ ከ2500 በላይ እድሜአቸው ከ14 አመት በታች የሆኑ ህፃናት ተካፋይ ይሆናሉ፡፡
ለዘጠነኛ ጊዜ በሚካሄደው በዚህ ውድድር ተካፋይ የሚሆኑት ህፃናት፤ በአራት የእድሜ ክልል ተመድበው ከአንድ እስከ ሁለት ኪሎሜትር ርቀት የሚሸፍን የሩጫ ውድድር ያካሂዳሉ፡፡ ከዚህ ውድድር ቀደም ብሎ በአለም አቀፍ ት/ቤት ህፃናት ተማሪዎች መካከል የሁለት ኪሎ ሜትር የዱላ ቅብብል ውድድር ይካሄዳል፡፡
የአውሮፓ ህብረት የኢትዮጵያ ልዑክ ጽ/ቤት ይህን የህፃናት የሩጫ ውድድር የአውሮፓ ቀንን ምክንያት በማድረግ በየአመቱ የሚያዘጋጀው፤ ስፖርት ለአንድ ሀገር እድገት የሚያበረክተውን ከፍተኛ ጠቀሜታ ከግምት ውስጥ በማስገባትና ኢትዮጵያ በአለም አቀፉ መድረክ ወደር የለሽ ክብርና ዝና በተጐናፀፈችበት የአትሌቲክስ ስፖርት ተተኪ ስፖርተኞችን ለማፍራት የምታደርገውን ጥረት በመደገፍ የበኩሉን አስተዋጽኦ ለማበርከት መሆኑን የአውሮፓ ህብረት የኢትዮጵያ ልዑክ ጽ/ቤት የፕሬስና ኢንፎርሜሽን ኦፊሰር አቶ ሰሎሞን ከበደ ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል፡፡
የስነ ጥበብ ስራዎችን ለህብረተሰቡ በማቅረብ አማራጭ መድረክ የመፍጠርና ለጥበብ አፍቃሪያን በተለያዩ አጋጣሚዎችና ስፍራዎች የስነ ጥበብ ስራዎችን የመመልከት፣ የማድነቅና ቁምነገር የመቅሰም ዕድል የመፍጠር አላማ ይዞ የተቋቋመው ጉራማይሌ የስነ ጥበብ ማዕከል፣ ትናንት ምሽት ተመርቆ ተከፈተ፡፡
የማዕከሉ መስራችና ዳይሬክተር አቶ ሚፍታ ዘለቀ እንደተናገሩት፤ ጉራማይሌ የስነ ጥበብ ማዕከል፣ ስነጥበባዊ ዋጋው ከፍ ያለ ማህበረሰብ የመፍጠር፣ የስነ ጥበቡን ማህበረሰብ ከሰፊው ህብረተሰብ ጋር የማቀራረብ፣ ስነ ጥበብን መሰረት ያደረገ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ እንዲሁም መንፈሳዊ ብልጽግናን የመፍጠር ግብ ይዞ ነው የተቋቋመው፡፡
ትናንት ምሽት በተከናወነው የማዕከሉ የምረቃ ስነ ስርዓት ላይ፤ ታደሰ መስፍን፣ ደረጀ ደምሴ፣ ዘላለም ግዛው፣ ዳዊት አድነውና ሌሎች አንጋፋና ወጣት ሰኣሊያን የተሳተፉበት “ጉራማይሌ - አንድ” የተሰኘ የስዕል ትርዒት ለእይታ በቅቷል፡፡
በርካታ የሀገሪቱን ተዋንያን መፍለቂያ የሆነው እና ፈረንሳይ ለጋሲዮን አካባቢ የሚገኘው “ሚያዚያ 23” አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የተመሰረተበትን 50ኛ ዓመት እያከበረ ነው፡፡ በ1956 ዓ.ም “አስፋወሰን ካሳ” በሚል መጠሪያ ሥራ የጀመረው “ሚያዚያ 23” በመጪው ሐሙስ ከጧቱ ሦስት ሰዓት በሚከናወን ደማቅ ሥነ-ሥርአት የቀድሞ ተማሪዎቹ እና ያሁኖቹ የሀገሪቱ አንጋፋና ታዋቂ ከያንያንና ጋዜጠኞች በትምህርት ቤቱ እንደሚገኙ የተናገሩት የትምህርት ቤቱ ርእሰ መምህር አቶ ጌታቸው አዋሽ፤ እነዚሁ ከያንያን ልምድና ተሞክሮአቸውን እንዲሁም ትዝታቸውን ለአሁን ተማሪዎችና ተጋባዥ እንግዶች እንደሚያቀርቡ ጠቁመዋል፡፡ በተጨማሪም የተለያዩ ኪነጥበባዊ ዝግጅቶች የሚቀርቤ ሲሆን 50ኛ ዓመቱን አስመልክቶ እየተካሄደ ያለው የእግር ኳስ ውድድርም ይጠናቀቃል፡፡ ሥራ ሲጀምር ከ120 በታች ተማሪዎች የነበሩት ትምህርት ቤቱ፤ አሁን 1560 ያሕል ተማሪዎች ያሉት ሲሆን ከቀድሞ ተማሪዎቹ መካከል አርቲስት ጥላሁን ዘውገ፣ ጋዜጠኛ አለምነህ ዋሴ፣ የቶክሾው አቅራቢው ሰለሞን ሹምዬ፣ አርቲስት ግርማ ተፈራ፣ አርቲስት አለልኝ መኳንንት እና ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት የኤፍኤም ጣቢያዎች ዳይሬክተር የነበረው ጋዜጠኛ ሳሙዔል እንዳለ ይገኙበታል፡፡
መጽሃፉ፤ አንዱን ቅዱስ መጽሐፍ እያነበቡ በተለያየ ስም የተጠሩበትንና የተለያየ አቋም የያዙበትን ዐብይ ምክንያት እንደሚፈትሽ የገለፀው አዘጋጁ፤ ርዕሰ ጉዳዩም ስለ እግዚአብሔር፣ ስለ ሰውና ስለ ክርስቶስ ባላቸው የእምነት ግንዛቤ ላይ ብቻ የሚያተኩር ነው ብሏል፡፡
በመፅሃፉ ውስጥ የኦርቶዶክስ፣ የካቶሊክ፣ የፕሮቴስታንት፣ የሐዋርያዊት (በተለምዶ Only Jesus የሚባሉቱ) ቤተክርስቲያናት እና የይሖዋ ምስክሮች አገልጋዮች ተሳታፊ ሆነዋል፡፡ መጽሐፉ በ50 ብር እየተሸጠ ሲሆን በጃፋር የመጽሀፍት መደብር እየተከፋፈለ ይገኛል፡፡
በቴዎድሮስ ኃይሉ ተፅፎ በሰለሞን ሙሄ የተዘጋጀው “አንላቀቅም” የተሰኘ ሮማንስ ኮሜዲ ፊልም፤ የፊታችን ሰኞ ከቀኑ በ11 ሰዓት በአቤል ሲኒማ ይመረቃል፡፡ በቴዎድሮስ ፊልም ፕሮዳክሽን በቀረበው በዚህ ፊልም ላይ ማህደር አሰፋ፣ ሰለሞን ሙሄ፣ ሙሉዓለም ጌታቸው፣ ነብዩ ኤርሚያስ፣ ሄኖክ አለማየሁና ሌሎች አንጋፋ ባለሙያዎች እንደተሳተፉበት ታውቋል፡፡
በዘንድሮው የሪዮ ኦሊምፒክስ የሚሳተፉ የኢትዮጵያ አትሌቶች ስም ይፋ ተደርገ። በእግር ኳስ በመላ አእሮፓ አምስት የዋንጫ ፍጻሜ ውድድሮች የተካሄዱ ሲሆን፥ ላ-ሊጋውን ባርሴሎና ዳኛውን ጭምር አሸንፎ ዋንጫ ወስዷል።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ZhongShan City የ LED ዝርያን 24 የሚበዛ አይነት አመራር በረዶ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ZhongShan City የ LED ዝርያን 24 የሚበዛ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ZhongShan City የ LED ዝርያን 24 የሚበዛ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ZhongShan City የ LED ዝርያን 24 የሚበዛ አይነት አመራር በረዶ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ወጣቱ መርዕድ አዝማች ሣህለ ሥላሴ በአባቱ እግር ተተክቶ ወደ መሪነት ወንበሩ ከመምጣቱ ጥቂት ቀደም ብሎ በተፈጠረው የሥልጣን ሽኩቻና ክፍተት የተወሰነ ግርግር፣ ውንብድናና አመጽ ባገሩ ተከስቶ ነበር፡፡ ብዙ አማሮች የበዙባቸውም፣ ኦሮሞዎች የሚኖሩባቸውም ግዛቶች አመጽ አስነስተዋል፡፡ ስለነዚህ አመጾችና ስለ ሣህለ ሥላሴ ዘመቻዎች በብዙ የታሪክ ድርሳኖች የተባለ ነው፡፡ ብዙ ተብሏል፡፡ ላሁኑ ሙሉ በሙሉ የምጠቅሰው በዶክተር ሥርግው ሀብለሥላሴ መጽሐፍ የሰፈረውን ውብ ትረካ ነው፡፡ በትረካው ግርጌ ጥቂት የራሴን ማስታወሻና ቀጣይ የምመለስበትን የአንድ መሳጭ ታሪክ ዳር-ዳር አስፍሬያለሁ፡፡ አሁን በቀጥታ ወደ ሥርግው ትረካ አሻግራችኋለሁ፡፡ መልካም ንባብ፡፡
«በብጥብጡ ጊዜ ከዓመፁት የአማራ አገሮች አንዱ ሞረት ነበረ፡፡ ይህ አገር ቀደም ሲል በወሰን ሰገድ ዘመን ተሸንፎ የገበረ ነው፡፡ ከወሰን ሰገድ ሞት በኋላ በተፈጠረው ብጥብጥ በመጠቀም አፈነገጠ፡፡ የሴራው ቀንደኛ ኃይሉ የተባለው የጥዱ ልጅ ነበረ፡፡ ሣህለ ሥላሴ ለዚህ ዘመቻ ቅድሚያ ሰጥቶት ነበረ፡፡ ምክንያቱም የእዚህ አገር ማመፅ እንደገና ለደብረ ሊባኖስ መመዝበር ምክንያት ስለሆነ፡፡ ሞረት ማመፁ በኦሮሞዎቹ ዘንድ በተሰማ ጊዜ ደብረ ሊባኖስን ወርረው ከመነኮሳቱ ብዙዎችን ገደሉ፡፡ አስፋ ወሰን ያሠራውንም ቤተ ክርስትያን አቃጠሉ፡፡ ያመለጡት ጥቂት መነኮሳት ጽላቱንና ከንዋየ ቅድሳቱ የቻሉትን ያህል ይዘው እንደገና ወደ ቆላው የኦሮሞ ፈረሰኛ ከማይደርስበት ተሰደዱ፡፡ ይህ ሣህለ ሥላሴን ስለ አስቆጣው ዘመቻውን ወደ እዚያ አሠማራ፡፡
«ሣህለ ሥላሴ የአደረገው ይህ ዘመቻ ግቡን መትቶአል፡፡ ሞረትን አንድ አካል አንድ አምሳል ለማድረግና ዳግመኛ ከእንደዚህ ያለ አድራጎት እንዲታቀብ ለማድረግ በጋብቻ መተሳሰሩ ስለሚጠቅም የባላባቱን የኃይሉን ሴት ልጅ ወይዘሮ በዛብሽን አገባ፡፡ እርሷም አራት ሴቶች፣ ሁለት ወንዶችን ወልዳለታለች፡፡ ወንዶቹ ልጆች ኃይለ መለኮትና ሰይፈ ሥላሴ (ሠይፉ) ነበሩ፡፡ የመጀመሪያው ኃይለ መለኮት ወደፊት እንደምናየው የአባቱን አልጋ ይወርሳል፡፡ በተጨማሪም ሌሎች አራት ወንዶች ልጆች ኃይለ ሚካኤል፣ ዳርጌ፣ ካሰኝና ባሕርይ የሚባሉ ነበሩት፡፡ የመጨረሻ ሁለቱን ከስማቸው በቀር የምናውቀው የለንም፡፡
«የሞረቱ ዓመፅ ከተወገደ በኋላ ጥቂት ቆይቶ መርሐ ቤቴ ሸፈተ፡፡ አስተዳዳሪው ተገኑ የሚባል ሰው በነበረ ጊዜ አገሩ በሰላም እየገበረ ይኖር ነበረ፡፡ ችግሩ የተፈጠረው አቶ ተገኑ ከሞተ በኋላ ነበር፡፡ ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ጸጥታውን በቅርብ የሚቆጣጠሩ ጥቂት ወታደሮች ትቶ ነበረ፡፡ እነሱን ሕዝቡ ገደላቸው፡፡ ከዚያን በኋላ አገር ስለ ተበጠበጠ የተገኑ ማጉደል ይበልጥ ታወቀ፡፡ ይህንኑ በተመለከተ እንዲህ ተብሏል፡-
«ሣህለ ሥላሴ በዚህ ነገር ስለተቆጣ የወታደሮቹን ደም ለመበቀል የይፋትንና የሞረትን ሰዎች አዘመተባቸው፡፡ ይፋት በምሥራቅ ሞረት በምዕራብ በኩል ዘምተው አጣድፈው አሸነፉት፡፡ እንደሚባለው የይፋት ሴቶች ወንዱን በጥፊ እያሉ ማረኩት፡፡ ይህን በተመለከተ የሚከተለው ግጥም ተደርሷል፡-
«ይህ እንዲህ ከተከናወነ በኋላ አሁን ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ዘመቻውን በኦሮሞዎች ላይ አሠማራ፡፡ መጀመሪያ የዘመተው በቅርቡ በሚገኘው በገላን ኦሮሞ ላይ ነበረ፡፡ ስለዚሁ እንዲህ ተብሎ ተፎክሯል፡-
«በብዙ ጎን እንደምንረዳው የንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ጦር አብዛኛውን በነበረው የመሣሪያ ብልጫ እየተረዳ የበላይነትን አግኝቷል፡፡ ሆኖም በዚህ የተገኘው ድል ፍጹም ፀጥታ ተገኘ ማለት አይደለም፡፡ አመቺ ጊዜ ሲያጋጥመው የገላንና የአብቹ ኦሮሞ መክዳቱንና አደጋ መጣሉን አልተወም፡፡ ይህን በተመለከተ አንድ ጊዜ ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ‹‹እርጎ›› የተባለ በገናውን እየደረደረ እንዲህ ሲል አንጎራጎረ ይባላል፡-
« ‹‹ማሌት›› ለገላን የቀረበ የቦታ ስም ነው፡፡ እንደ ተባለውም ሣህለ ሥላሴ ጦሩን ይዞ ዘመተና ማሌትን አልፎ አብቹና ገላንን አስገበረ፡፡ ወዲያው ዘመቻውን ወደ አዳ ቀጥሎ የአገሩን ባላባት ቡኔን አስገበረና ከዚያ አዋሽን ተሻግሮ ሶዶ ደረሰ፡፡ የዚያን ጊዜ ነው ይባላል ‹‹ምነው ገለሌ›› የሚለው ሽለላ የወጣው፡፡ ትርጓሜው ምን ማለት እንደሆነ እስካሁን አልታወቀም፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ እስከ ቅርብ ዘመን ይህ ሽለላ አለ፡-
«የሚቀጥለው ዘመቻ ደግሞ ወደ ምዕራብ ነበረ፡፡ በዚህም ግንባር በለስ ቀንቶታል ሣህለ ሥላሴ፡፡ ሜታ፣ ሜጫ፣ ሙሎ ፈርዳ (ሰላሌ)፣ ወረብና በች ገበሩ፡፡ ከዚያም ወደ ዓባይ አግጣጫ ጉዞውን በመቀጠል ሙገርንና አካባቢውን በቁጥጥሩ ስር አዋላቸው፡፡ በዚህ ዓይነት የግዛቱ ስፋት በሰሜን ወሎ ጫፍን ይነካና በአንዳንድ አግጣጫ ደግሞ የበሸሎና የዓባይ ተፋሳሽ ወንዞች ይገቱታል፡፡ በዚያው አግጣጫ ወደ ደቡብ ሲሔድ እስከ ዓባይ ይጠጋል፡፡ በዚህ ሸዋ ሜዳና መርሐ ቤቴ ይጠቃለላሉ፡፡ በደቡብ-ምዕራብ አዋሽን አልፎ ሶዶንና ጉራጌን ይጨምራል፡፡ በደቡብ-ምሥራቅ ከሰምን ተሻግሮ ከረዩን ይይዛል፡፡ በምሥራቅ እስከ አዳል ይዘልቃል፡፡ በሰሜን-ምሥራቅ ደግሞ ግድምና ይፍራታን አልፎ ወሎ አርጎባን ያጠቃልላል፡፡
«የሣህለ ሥላሴ ግዛት በማይል ሲለካ በግምት ምሥራቅ-ምዕራብ 125፣ በሰሜን-ደቡብ 220 ይሆናል፡፡ የሕዝቡ ብዛት 1,000,000 ይገመታል፡፡ በዚህ ዓይነት ማዕረጉ ‹‹መርዕድ አዝማች›› መሆኑ ቀርቶ ‹‹ንጉሥ›› ተብሎአል፡፡ የመጀመሪያው የሸዋ መሪ ይህን የማዕረግ ስም የተጠቀመ ሣህለ ሥላሴ ነበረ፡፡ ስለዚህ በይፋ፡- ‹‹ሣህለ ሥላሴ ንጉሠ ሻዋ፣ የጉራጌ፣ የጋላ፣ የሻንቅላ፣ ያዳል፣ የከረዩ፣ የይፋት፣ የወሎ፣ ያረመኔ የክርስትያን የሁሉ ንጉሥ›› ተብሎ ይጠራ ነበረ (ሰነድ ተመልከት)፡፡
«ነጥቡ አሸንፎ አገር መያዙ ላይ አልነበረም፡፡ ከዚያ በኋላ ጸጥታን ማስከበሩ ነበረ፡፡ በዚህ ግዛት ሁሉ ሙሉ ትጥቅ ያለው ግብረ ኃይል አስፍሮ ፀጥታውን ሙሉ ለሙሉ ለመቆጣጠር የነበረው የሰውና የመዋዕለ ንዋይ እጥረት አይፈቅድም ነበረ፡፡ ጥቂት ጥቂት ለምልክት ያህል ጦር ይተዋል፡፡ ግን እርሱ የሚነሣውን ማዕበል ለመቋቋም አይችልም፡፡ ከሁሉ መጥፎ ደግሞ የንጉሡ ወታደሮች የጠበቀ ምሽግ ለጥቂት ጊዜ የሚያከራክር አልነበራቸውም፡፡ አደጋ ሲነሣ ወዲያው ይደመሰሳሉ፡፡ ለዚህ ምሳሌ ብንጠቅስ ማለፊያ ይሆናል፡፡
«ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ በ፲፰፻፴፪ [በ1832] ዓ.ም. ገደማ ወደ ፍንፍኔ የዛሬው አዲስ አበባ ባደረገው ዘመቻ በለስ ቀንቶት ድልን ተቀዳጀ፡፡ ወደፊት በስፍራው እንደምንገልጸው ይህ ስፍራ ለከተማነት የታጨው ያን ጊዜ ስለነበረ ቀራንዮ መድኃኔ ዓለም ታቦት ተተከለበትና አገልጋዮች ካህናት ተሠሩበት፡፡ ጠባቂዎችም ጥቂት ወታደሮች አብረዋቸው ቀሩ፡፡
«ችግሩ ክረምት ሲገባ ነው፡፡ የዚያን ጊዜ ወንዞች ስለሚሞሉ ግንኙነት ይቋረጣል፡፡ የአካባቢው ሰው ይህን የተፈጥሮ ኃይል ተገን በማድረግ በጥቂቶች ላይ ይዘምታል፣ ብሎም ይደመስሳቸዋል፡፡ ይህ ሁኔታ ጸንቶ የሚቆየው ላጭር ጊዜ ክረምቱ እስኪወጣ ድረስ ነበረ፡፡ መስከረም ሲጠባ ንጉሡ ዲና ፈረሱን ይጭናል፡፡ በዚያን ጊዜ በፊቱ የሚቆም ኃይል የለም፡፡ እንዲህ ብድሩን ይመልሳል፡፡ ነገሩ ሁሉም ተደጋጋሚ ነበረ፡፡ ለዚህ ዘላቂ መፍትሔ ነው ተብሎ የተገኘው በጋብቻ መተሳሰርና በእምነት መመሳሰል ነበረ፡፡ እንደ ታቀደውም ተሞከረ፡፡ ብዙ ባላባቶችና ዝርያቸው ከአማራ ሴቶች ጋር ተጋብተው ተዋለዱ፡፡ ሌላው ቢቀር ይሄ የዘመቻውን አኃዝ ዝቅ አድርጎታል፡፡
« ‹‹ጫሜ›› የተባለችው የሙሎ ፈርዳ ንግሥት ነኝ የምትል ባሏ ከሞተ በኋላ አገሩን የምታስተዳድር እርሷ ነበረች፡፡ ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ የጋብቻ ድርድር አቀረበላት ይባላል፡፡ የእርሷ መልስ ግን ፌዝን የተመላ ነበረ፡-
«ብላ መልስ ላከች፡፡ በዚህ ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ተቆጥቶ ዘመተባት፡፡ ከተሸነፈች በኋላ ለአንድ ኦሮሞ ባላባት ‹‹ጎበና›› ለሚባል ዳራት፡፡ የጫሜን ልጅ ጃራን ክርስትና አንሥቶ ግዛቱን ለእርሱ ሰጠ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ጃራ ለንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ፍጹም ታማኝ ሆኖ በሚያስፈልግበት ጊዜ ከንጉሡ ጎን በመሰለፍ ከፍ ያለ አገልግሎት አበርክቷል፡፡
«ሌላው ከስምምነት ላይ የደረሰ የአብቹ ባላባት መረጭ ነበረ፡፡ ከዚህ በፊት አብቹ ብዙ ጊዜ ከሸዋ መሳፍንት ጋራ ሲዋጋ ቆይቷል፡፡ ለዚህ ለቆየ ጠብ እልባት ለመስጠት ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ጽኑ ፍላጎት ነበረው፡፡ ስለዚህ እንደ ምንም ብሎ መረጭን ተወዳጀው፡፡ ሀብትና ሹመትም በገፍ ለገሰው፡፡ ከአሁን ወዲያ መረጭ ታማኝ ሆነ፡፡ በእምነቱም ክርስትናን በመቀበል ከንጉሡ ጋር አንድ ሆነ፡፡ ታማኝነቱም ተፈትኖ የወጣለት ስለነበረ መተኮ ከተገደለ በኋላ በኦሮሞው ክፍል አበጋዝ አድርጎ ሾመው፡፡»
/የዶ/ር ሥርግው ሀብለሥላሴ ትረካ እዚህ ላይ ያበቃል፡፡ አንድ ጥያቄ ግን አንስቼ ጥቂት ብዬ ልሰናበት፡፡ ለመሆኑ መተኮ ማነው? መተኮ በሸዋ ዘውዳዊ ታሪክ ውስጥ ምን የተለየ ታሪክ አለው? ማነው መተኮ?/
ወዳጄ! – መተኮ በግማሽ ልብ እያመፀ፣ በግማሽ ልቡ ለንጉሥ የገበረ ታማኝ የሣህለ ሥላሴ የጦር ጀኔራል (የጦር መሪ) ነበር፡፡ ስለ መተኮ ታሪክ በመጀመሪያ ያነበብኩት ዶ/ር ዶናልድ ሌቪን ምንጭ ጠቅሶ በ‹‹ዋክስ ኤንድ ጎልድ›› በሚል መጽሐፉ በትዕምርት ካሰፈረው በወቅቱ ሸዋን በአካል ከጎበኘ የአንድ አውሮፓዊ ተጓዥ የእማኝነት ማስታወሻ ላይ ነበር፡፡ በመቀጠል ደግሞ የዚሁን የመተኮን ታሪክ ዶ/ር ሥርግው ሀብለሥላሴ ‹‹ዳግማዊ ምንሊክ የአዲሱ ስልጣኔ መስራች›› በሚል ካሳተሙት መጽሐፋቸው ላይ ስለ ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ በሚተርኩበት ምዕራፍ ላይ ሰፊ ቦታ ተሰጥቶት የሰፈረውን ታሪክ አነበብኩት፡፡
የመተኮ ታሪክ እጅግ ይመስጣል፡፡ መተኮ አፍቃሪ ነው፡፡ ኃይለኛና ጉልበታም ተዋጊ ነው፡፡ እና የንጉሡን መንበር ፈንቅሎ ለመንገሥም የሚሻ ‹‹ምኞተ-ብዙ›› (‹‹አምቢሽየስ››) ሰውም ነበር፡፡ መተኮ በውበቷ የታወቀችውን የሣህለ ሥላሴን ሴት ልጅ ለማግባት ይጠይቃል፡፡ በብዛቱ ታይቶ የማይታወቅ ጥሎሽም ለንጉሡ ይልካል፡፡ ሆኖም ከፍቅር አዚሙ፣ ከዝምድና ፍለጋውና፣ ከቱባ ጥሎሹ በስተጀርባ የንጉሡን ወንበርም አጥብቆ መሻቱ ታመነ፡፡ እና ጋብቻውን ተከለከለ፡፡ በንጉሡ ዙፋን ፊትም ሞገስ አጣ፡፡ የመተኮም እቡይ ‹‹የማን አህሎኝ›› ባህርይ ልኩን አጣ፡፡ እና ብዙም ሳይቆይ በመተኮና በሣህለ ሥላሴ መሐል ጦርነት ተቀሰቀሰ፡፡
ዶ/ር ሥርግው ሀብለሥላሴ የመተኮን ጥጋብና ሽንፈት ታሪክ ከመፈንቅለ ሥልጣን ሙከራና በተለይ አንድ ‹‹አሥራት›› ከተባለ ኢያጎን የመሰለ ተንኮለኛ ደብተራ ሸር ጋር በማገናኘት በሰፊው አብራርተው ዘግበውልን እናገኛለን፡፡ ዶ/ር ዶናልድ ሌቪን ደግሞ በበኩሉ ለመተኮ የጋብቻ ጥያቄ ሣህለ ሥላሴ ‹‹ልጄን ለአንድ ሐይማኖት ለሌለው አረመኔ ከምሰጥ በቁሜ ብቀበር እመርጣለሁ!›› የሚል የንቀት መልስ በመስጠታቸው የተቀሰቀሰ እንደሆነ በማተት ከእምነት ጋር የተያያዘ ቀለም ሰጥተውት እናገኛለን፡፡
ለማንኛውም መተኮ ይሸነፋል፡፡ ተማርኮ በእስር ከተቀመጠበት የገደል ጫፍ ከሚገኝ ጥብቅ አምባ በተዓምራዊ ድራማና በማይታመን ጀግንነት በገደል አናት ዘልሎ ተሰባብሮ ያመልጣል፡፡ የአቢቹ ኦሮሞዎችን አሳምፆ ድጋሚ ጦርነት ይመራል፡፡ ይያዛል፡፡ ያኋላ ኋላ በምህረት ይመለሳል፡፡ ጦርን ለፈንቃይ አይሰጡትምና ከጦር አዛዥነቱ አንስተው፣ ሀገረ-ገዢ ያደርጉታል፡፡ በይቅርታ የተመለሰው የንጉሥ ሹም መተኮ የንጉሡን ሴት ልጅ መመኘቱን ቢተውም፣ ከጦሩ ቢርቅም፣ አሁንም የንጉሡን ወንበር መመኘቱን አልተው አለ፡፡ በመጨረሻ መተኮ በንጉሡ እልፍኝ አንዱን የሣህለ ሥላሴ ጭፍራ አናቱን ብሎ በጣለበት፣ አስር የሚሆኑ እልፍኝ አስከልካዮች ደርሰው ተረባርበው ይገድሉታል፡፡ አንዳንዶች ይህንንም ሆነ ተብሎ የተቀነባበረ የግድያ ሴራ ይሉታል፣ ሌሎች መጥፎ አጋጣሚ ይሉታል፣ ሌሎች ደግሞ የመተኮ ያልተገራ ብልግና የፈጠረው የግልፍት ተግባር ይሉታል፡፡
ይህን የሣህለ ሥላሴ አሽከር፣ የአብቹ ኦሮሞውን የጦር ጀኔራል፣ እና እንደ ጥንታዊ ግሪኳ ሔለን ጦርነትን ስላስነሳችው የንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ሴት ልጅ ታሪክ ላወጋ ከሰሞኑ ብቅ እላለሁ፡፡ ለዛሬ አበቃሁ፡፡ መልካም ጊዜ፡፡
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በዋልድባ ገዳም ላይ ህወሓት ያደረገው ምስጢራዊ ስብሰባ እና ገዳሙን ለማፍረስ ያደረጋቸው እኩይ ተግባራት
የዋልድባ ገዳም በህዋሓት መሪዎች በዓይነ ቁራኛ የወደቀው ገና ትገሉ እንደተጀመረ ነው። የዋልድባ ገዳም የህወሓት መሪዎች እንዲወድም ሃሳብ ያቀረቡት በ1973 መጨረሻ አካባቢ ሲሆን፣ አቅማራ ተብሎ በሚጠራ ቦታ በውቅቱ የህወሓት መናኸሪያ ነበር። በተመቤን ውስጥ የሚገኘው ቦታ በፕሮፓጋንዳ ጽ/ቤት ተሰብስበው ወሰኑ፤ በስብሰባ የነበሩት አመራር ፖሊት ቢሮው በሙሉ ነበር። እነሱም፣ ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርሄ፣ ገደይ ዘርአጽዮን፣ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፈን እና መለስ ዜናዊ ነበር። በወቅቱ ማ/ኮሚቴ የነበሩ ናቸው።Ato Gebremedhin Araya former TPLF leadership member
1. በሰሜን ኢትዮጵያ የክርስትና መስፍፋት ዋና መሰረቱ በዋልድባ ገዳም እየተማሩ የሚወጡት ናቸው። በተለይ በትግራይ የሚገኙት አብያተ ክርስትያናት መሪዎች በዚሁ ገዳም የተማሩ ናቸው። ቀሳውስት፣ ዲያቆናት በዚሁ ገዳም የተማሩ ናቸው። ይህ ገዳም እያለ የክርስትና ሃይማኖት ከትግራይ ውስት ለማስወገድ አይቻልም። ለወደፊቱ ከድል በኋል ለምናቋቁመው የትግራይ መንግሥት ትልቅ መሰናክል የሚሆኑት የእስልምና እና የክርስትና ሃይማኖቶች ናቸው። ስለሆነም ዋልድባ ገዳም የክርስትና ሃይማንቶት መፈልፈያ ስለሆነ ከምንጩ ማድረቅ አለብን በማለት የህወሓት ፖሊት ቢሮ አባላት፣ ማለትም፣ ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርሄ፣ ግደይ ዘርአጽዮን፥ አባይ ፀሃየ፣ ስዩም መስፍን እና በወቅቱ ማ/ኮሚቴ የነበረው መለስ ዜናዊ በገዳሙ ላይ ውሳኔ አስተለለፉ። ውሳኔውም፤
በ1974 መጨረሻ አካባቢ በተምቤን አውራጃ ጣንቋ አበርገሌ ውስጥ የድቁና ማእረግ ያለው ብቁ ወጣት ዲያቆን ተገኘ። አበርገሌ ተወልዶ ያደገ፣ የቤተ ክህነት ትምህርቱን ያጠናቀቀ ቀዳሽ ነው። ዘመናዊ ትምህርት የለውም። የዞኑ የሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ የነበረውና አራት ጓዶቹን አሰባስቦ ድርጅታችን ህወሓት እናንተን ለትግል ይፈልጋችኋል ተብለው ተገደው ወደ ወታደራዊ ማሰልጠኛ (02) ተላኩ። ይህ የቤተ ክህነት ድቁና ያለው ወጣት ልዩ ዳብዳቤ ለአስገደ ግብረስላሴ ተላከለት። በደብዳቤው የተካተተው ለልዩ ሥራ ስለሚፈለግ ጥሩ እንክብካቤ እንዲደረግለት የሚል ነበር። የ02 አስልጣኞችም በተላከው ደብዳቤ መሰረት ተንከባክበው ያዙት። የአንድ ወር ወታደራዊ ትምህርቱን አጠናቀቀ። ይህ ታጋይ በርሄ መብራህቱ ይባላል።
በርሄ መብራህቱ ከማሰልጠኛው ጣቢያ አስወጥተው ሰው በማያገኘው አንድ ገበሬ ቤት ደበቁት። በዚሁ ድብቅ ቦታ የሚገናኘው ከኪሮስ ሃይለ (ወዲ ሃይለ) ጋር ብቻ ነበር። ኪሮስ ሃይለ የወታደራዊ ማሰልጠኛ አስትዳዳሪ ሃላፊ ነው። አስፈላጊ እንክብካቤም አደረገለት። ከአስር ቀናት በኋላም ካንድ ትልቅ አመራር ጋር እንደሚገናኝ ነገረው። ከማንም ሰው ጋር እንዳይገናኝ አስጠነቀቀው። እንዲሁ እያለ ከ13 ቀናት በኋላ ስብሃት ነጋ መጥቶ እዛው ድብቅ ቤት ተገናኙ። ስብሃት ነጋና በርሄ መብራህቱ ለ9 ቀናት አብረውት በመቆየት ስብሃት ታጋይ ዲያቆን በርሄ መብራህቱ ወደ ዋልድባ ገዳም ለስለላ እንደሚላክና እገዳሙ ወስጥ ገብቶ የስለላ ጥናቱን እንደሚያካሂድ፣ ምን ምን መስራት እንዳለበት አሰለጠነው። የሚፈጸሙትን ተግባራትም በዝርዝር አስጠናው። ከሚፈጽማቸው ተግባራት መካከል፣ በዋልድባ ገዳም ያሉትን ጥናታዊ ቅርሶች፣ የብራና መጻህፍት፣ መዛግብት፣ የገዳሙን የሚንቀሳቀስና የማይንቀሳቀስ ንብረት፣ ዋና ግምጃ ቤቱ ወስጥ ያለውን ወርቅ ወዘተ የሚቀመጥበትን፣ የዋልድባ ገዳም ሃላፊዎችን ስም ዝርዝር፣ ቀሳውስት፣ ዲያቆናትና ሌሎች አስፈላጊ ናቸው የምትላቸውን ስም ማሳወቅ ወዘተ ተብሎ ተነገረው። ይህንን ጥናት ወደኛ ለማስተላለፍ ጥሞናና ጊዜ የሚጠይቅ ሥራ መሆኑን ማወቅ አለብህ። መኖሪያህ ገዳሙ ውስጥ ነው። ቀናት የፈጀ ገለጻውን ትምህርቱን ሲጨርስ ከሳምንታት በኋላ እንገናኛለን ተባለ። ግደይ ዘርአጽዮን መጥቶ ያነጋግርሃል በማለት ለጊዜው ተሰናበተው። ግደይ ዘርአጽዮን ከሁለት ቀን በኋላ ወደ ወታደራዊ ማሰልጠኛ በመሄድ ኪሮስ ሃይለን በማግኘት ኪሮስ ሃይለም ታጋይ በርሄ መብራህቱን ወደተደበቀበት ቦት ይዞ በመሄድ አገናኘው። ግደይም ለቀናት ታጋይ በርሄ መብራህቱን ስለ ስለላ ሥራው አሰለጠነው። መገናኛው የምስጢር ቃል ኮድ መሆኑን አስረግጦ አስተማረው። ከማን እንደሚገናኝ፣ የምስጢር ኮዱ ስብሃት ተመልሶ ስለሚገናኝህ ይነግርሃል በማለት ተሰናበተው።
አሁን የለበስከውን ልብስ ለብሰህ እስከ ተከዜ ትሄዳለህ። ተከዜን ከተሻገርክ በኋላ የለበስከውን ልብስ አውልቀህ ሙሉ የቄስ ልብስህን ትለብሳለህ። የዱሮው ልብስህን ተመልሰህ እኛን ለመገናኘት ስትመጣ የቄስ ልብስህን ደብቀህ የዱሮ ልብስህን ለብሰህ እንገናኛለን። ሰው በማያገኘው ጥሩ ቦታ ደብቀው ተባብለው በዚሁ ተለያዩ። አባ ገ/ሥላሴም ዋልድባ ገዳም ገቡ። ታጋይ በርሄ መብራህቱ (አባ ገ/ሥላሴ) ገዳም ገብተው ሰፈሩ። ከ1975 እስከ ሐምሌ 1983 ለ8 ዓመታት ዋልድባ ገዳም የኖረው ታጋይ በርሄ መብራህቱ ሰላዩ በዋልድባ ገዳም የሚታወቀው አባ ገ/ሥላሴ ሲሆን የተሰጣቸውን የስለላ ተግባር በተሳካ ሁኔታ ቀጠሉበት። በዋልድባ ገዳም አባ ገ/ሥላሴን የሚያውቋቸው የገዳሙ አባላት በርካታ ናቸው። ቢሆንም፣ ገዳሙን ለማጥቃት በህወሓት የተላኩ ሰላይ መሆናቸውን ግን አያውቁም። ስምንት ዓመት በገዳሙ ሲኖር ማንነቱ እንዳይታወቅ በጥንቃቄ የኖረ ሰላይና መልእክተኛ ነው። ታጋይ በርሄ መብራህቱ (አባ ገ/ሥላሴ) በዋልድባ ገዳም ባካሄደው የስለላ ጥናቱ ለስብሃት ነጋና ለግደይ ዘርአጽዮን በማስተላለፍ ዋልድባ ገዳምን ለካባድ ጥፋትና ውድመት የዳረገ ሰው ነው። ከግደይ ዘርአጽዮን በማለሊት ምስረታ ጉባኤ በሃሐምሌ 1977 ቢባረርም፣ ሰላዩን በተገቢው መንገድ አሰጥኖታል።
የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ታኅሳስ 11/2011 ዓም የአስተዳደር ወሰን እና የማንነት ጉዳዮች ኮሚሽን ማቋቋሚያ ረቂቅ አዋጅን በአብላጫ ድምፅ አፀደቀ።አዋጁ ከእዚህ በፊት ለውይይት ቀርቦ ለውጭ ጉዳዮች ኮሚቴ ተመርቶ ቆይቶ ነበር።ይህ የኮሚሽን መመስረቻ ረቂቅ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት ከህወሓት መንደር ማጉረምረም ተሰማ።ኮሚሽኑ ውሳኔ ሰጪ አለመሆኑ፣ሕገ መንግስትን የማይቃረን መሆኑ እየታወቀ እና በኢትዮጵያ ልዩ ልዩ ቦታዎች የሚነሱ የሃያ ሰባት ዓመት የጎሳ ፖለቲካ ውላጅ የሆኑ ግጭቶች ሺዎችን ከቦታቸው እያፈናቀለ እና ለእርስ በርስ እልቂት እየዳረገ መሆኑ እየታወቀ ህወሓት ለምን የኮሚሽኑን ምስረታ ለመቃወም ደፈረች? የሚለው ጥይቄ መሰረታዊ ጥያቄ ነው።
በእርግጥ እስካሁን ህወሓት እንደ ድርጅት በኮሚሽኑ ምስረታ ላይ የወጣ ድርጅታዊ መግለጫ (ይህ ፅሁፍ እስከሚፃፍ ድረስ) አልታየም።ሆኖም የህወሓት ቅጥር አክትቪስቶችን ጨምሮ ''የትግራይ ኦን ላይን'' በዶ/ር አብይ ላይ የከፈቱት የስም ማጥፋት ዘመቻ ጎን ለጎን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ዛሬ ያሳለፈው የኮሚሽኑ መመስረቻ አዋጅ ማፅደቅ ላይ አዲስ የማጥላላት ዘመቻ ከፍተዋል። ለምሳሌ ''ትግራይ ኦን ላይን'' የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የኮሚሽኑን መመስረቻ ውሳኔ ባሳለፈ በሰዓታት ውስጥ በእንግሊዝኛ ''የኢትዮጵያ ፓርላማ ህገ ወጥ እና ኢ-ሕገ መንግስታዊ ውሳኔ አሳለፈ'' በሚል ርዕስ የፃፈው ፅሁፍ የኮሚሽኑን ምስረታ የማጥላላት እና የማጠልሸት ሥራ ላይ ተጠምዶ መመልከት አፍቃሪ ህወሓት ልሳኖች የኮሚሽኑ መመስረት ለምን አስከፋቸው ብሎ ለመመርመር ግድ ይላል።
የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) የሶስተኛ ዲግሪ መመረቅያቸውን የሰሩት የማኅበራዊ ካፒታል (ዕሴት) ኢትዮጵያ ውስጥ እንዴት ለግጭቶች መፍቻ ሊውል እንደሚችል በሚያመለክት የጥናት ሥራ ላይ ነበር።ኢትዮጵያ ላለፉት ሃያ ሰባት ዓመታት ለገጠማት ህወሓት ሰራሽ ህገ መንግስት ከፋፋይ ፖሊሲ እንዴት መውጣት እንደምትችል ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ለረጅም ጊዜ ስያጤኑት አልነበረም ማለት አይቻልም።የእዚህ የማንነት ጉዳዮች ኮሚሽን ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ መሆኑ ደግሞ ከሁለት አስር አመታት በላይ ለተሸረቡ ግጭቶች የቅርብ ክትትል ለማድረግ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰጠው መልካም ዕድል ነው።
የኮሚሽኑ አላማ እና ረቂቅ ስንመለከት እጅግ ቅን የሆነ ማንም ጤነኛ የሆነ ሰው አቃቂር ሊያወጣበት የሚገባ አይደለም።ይህ ማለት ለምን ተተቸ ለማለት አይደለም።መተቸት እና ቀድሞ በማጥላላት ላይ የተመሰረተ ዘመቻ መክፈት ይለያያሉ። የተወካዮች ምክር ቤት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገመንግስት አንቀጽ 55(1) መሰረት አፅድቆ ለፕሬዝዳንት ሳህለ ወርቅ ለፊርማ የቀረበው የመመስረቻ ረቂቅ አዋጅ መግቢያ ላይ የኮሚሽኑ መመስረት አስፈላጊነት ሲገልጥ የሚከተሉትን ምክንያቶች በዋናነት ያስቀምጣል : -
በክልሎች የአስተዳደር ወሰን፣ ራስን በራስ ማስተዳደርና በማንነት ጥያቄዎች ዙርያ በተደጋጋሚ የሚታዩ ችግሮችን አገራዊ በሆነና በማያዳግም መንገድ መፍታት በማስፈለጉ፣
ከአስተዳደር ወሰን ጋር ተያይዞ የሚነሱ ግጭቶች ከፍተኛ ለሆነ አለመረጋጋት መንስዔ በመሆናቸው፣ ለነዚህ ችግሮች ገለልተኛ በሆነ፣ ከፍተኛ ሞያዊ ብቃት ባለውና ሰላማዊ በሆነ መንገድ መፍትሄ ማፈላለግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣
ኮሚሽኑ አሳታፊ፣ ግልጽ፣ አካታችና ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ከአስተዳደር ወሰኖች፣ ራስን በራስ ማስተዳደር እና ከማንነት ጋር የተያይዙ ግጭቶችንና መንስኤያቸውን በመተንተን የመፍትሄ ሃሳቦችን ለህዝብ፣ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት፣ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና ለአስፈጻሚው አካል ማቅረብ ነው።
የህወሓት አፍቃሪዎች እና የጥቅም ተጋሪዎች የኮሚሽኑን መመስረት የሚቃወሙበት ሶስት ምክንያቶች አሉ። የመጀመርያው ምክንያት የሽፋን ምክንያት ሲሆን የቀሩት ሁለቱ ግን ድብቅ አጀንዳዎች ናቸው። የመጀመርያውና አሁን በአደባባይ የኮሚሽኑን መመስረት የሚቃወሙበትን ምክንያት ሕገ መንግስቱን የሚቃረን ነው፣ የሕገ መንግስቱ አንቀፅ 39 (የክልሎችን የመገንጠል መብት የተመለከተው) የሚቃረን ነው የሚል ነው።
በዛሬው የምክር ቤት የኮሚሽኑ መስራች ረቂቅ አዋጅ ላይ ድምፅ መስጠት ስነ ስርዓት ላይ የህወሓት ወኪሎች ቁጥራቸው 33 የሚሆኑ እንዲቃወሙ በተሰጣቸው ድርጅታዊ መመርያ መሰረት አዋጁ እንዳይፀድቅ ድምፃቸው ሲሰጡ አብዛኛው የምክር ቤቱ አባላት እጅግ በከረረ መልክ ተቃውመዋል።አንድ የምክር ቤት አባል የህወሓት አባላት ለሰጡት አስተስያየት ሲመልሱ -
''ሰዎች በእስር ቤት ሲሰቃዩ ሕገ መንግስት ተጣሰ ብለን የማናውቅ ዛሬ ሕገ መንግስቱን የማይፃረር ጉዳይ ላይ የምክር ቤቱን ደረጃ የማይመጥን ንግግር መናገር አይገባም'' ብለዋል።
ሌላ የምክር ቤት አባልም ''የእዚህ ኮሚሽን መመስረት ይህ ምክር ቤት ላለፉት ዓመታት ለሰራው ስህተት አንዱ የማስተካከያ ነጥብ ብቻ ሳይሆን ለኢትዮጵያ ህዝብም ያለንን ክብር የምንገልጥበት መልካም አጋጣሚ ነው '' ብለዋል።
የኮሚሽኑ መመስረቻ ረቂቅ አዋጅ መፅደቅ የህወሓት አፍቃሪዎች እና የጥቅም ተጋሪዎችን ያሳሰቧቸው ሁለት ድብቅ ምክንያቶች ህወሓት ለመስፋፋት ከያዘችው ድብቅ ዓላማ አንፃር በእዚህ ኮሚሽን አማካይነት የግጭት ቦታዎች ለምሳሌ የወልቃይት፣ራያ አካባቢ ሕዝብ ችግሩን በእራሱ ለመፍታት ከተነሳ በአካባቢው ላይ ህውሃት ላለፉት አርባ ዓመታት የሰራቸው ወንጀል ሕዝብ ውስጥ ሊገለጥ መሆኑ እና ሕዝብ ሲታረቅ ህወሓት እንደምትንሳፈፍ ስለገባት ሲሆን ሁለተኛው ድብቅ ምክንያት ደግሞ ህወሓት በቅርቡ ወደ የመጨረሻ ተስፋ የቆረጠ መንገድ ማለትም በእየክልሉ በውክልና የለኮሰችውን ግጭት ወደ አንድ መድረክ አምጥቶ አጠቃላይ ቀውስ ለመፍጠር በዝግጅት ላይ እያለች ባለበት ሰዓት በመሆኑ ነው። ይህ በእንዲህ እያለ ህወሓት በተለይ የአክራሪ ብሔረተኞችን በማስተባበር በኮሚሽኑ መመስረት ላይ ተቃውሞ በማስተባበር ከዶ/ር አብይ የለውጥ ኃይል ጋር ለመጋጨት አመቺ የመጫርያ ነጥብ ያገኘች መስሏት ላይ ታች ብትልም ከአክራሪ ብሄርተኞች ቀርቶ እራሷ ውስጥም በቂ ድጋፍ አለማግኘቷ ህወሓት ምንም ተፅኖ የመፍጠር አቅም ላይ አለመሆኗን ከምን ጊዜም በላይ ፍንትው ብሎ የታየበት ታሪካዊ ወቅት ሆኗል።
የአስተዳደር ወሰንና የማንነት ጉዳዮች ኮሚሽን መስራች ረቂቅ አዋጅ ሃሳቡም ሆነ የአዋጁ ይዘት (ከስር ሙሉ ረቂቅ አዋጁን ያገኙታል) ቅንነት የተላበሰ ብቻ ሳይሆን ማንንም ጎሳ ያማያጠቃ፣ይልቁንም ኢትዮጵያ ከገባችበት ህወሓት እና መሰሎቹ ውላጅ የጎሳ ፖለቲካ ግጭት ቀስ በቀስ ችግሮቹን እየነቀሰ የመፍታት መልካም እና ወሳኝ ጅማሮ ነው። ቅንነት ያልጎደለው እና ኢትዮጵያን ከክፍለ ዘመን ወደ ክፍለ ዘመን በሕብረት እንድትሻገር የሚፈልግ ሁሉ ከቀውስ እና ከግጭት የመውጫውን መንገድ መፈለጉ ሊያስከፋው አይገባም።ከሩብ ክፍለ ዘመን በላይ ውስጥ ሕዝብ ከህዝብ በማጋጨት የተካኑ ባለሙያዎች አሰልፎ፣በከፋፋይ ፖሊሲ አስደግፎ ሕዝቧን ሲያባላ የኖረ የሙሉ ሰዓት ተከፋይ እና ቢሮ ከፍቶ የሚሰራ የደህንነት አካል የቀለድባት ሀገር የችግሯን ሰንኮፍ ደረጃ በደረጃ ለመንቀል ዛሬ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የማንነት እና የአስተዳደር ወሰኖችን ችግር ከባህል፣ከፖለቲካ፣ከታሪካዊ እና መልከአ ምድራዊ ሁኔታዎች አንፃር ሁሉ የሚያጠኑ ባለሙያዎች የተካተቱበት፣ መመስረት እና ምክረ ሀሳብ ለውሳኔ ሰጪው አካል የሚያቀርብ ኮሚሽን መመስረቱ የኢትዮጵያ ወዳጅ የሆነ እና ነገን አሻግሮ ለሚመለከት ሁሉ እጅግ አስደሳች የመንግስት ክንውን ነው።
1/ ከአስተዳደራዊ ወሰኖች አከላለል፣ ራስን በራስ ማስተዳደር እንዲሁም ከማንነት ጥያቄ ጋር የተገናኙ ማናቸውንም ችግሮችንና ግጭቶችን በጥናት ለይቶ አማራጭ የመፍትሄ ሃሳቦችን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እና ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ሪፖርት ያቀርባል፤
2/ በህዝቦች እኩልነትና ፈቃድ ላይ የተመሰረት አንድነት ስር እንዲሰድና እንዲዳብር ለማድረግ ሊወሰዱ ስለሚገባቸው እርምጃዎች ማሻሻያ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እና ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ምክረ ሃሳቦችን ያቀርባል፤
3/ አስተዳደራዊ ወሰኖች በቀጣይነት የሚወሰኑበትንና የሚለወጡበትን መንገድ በተመለከት አግባብነት ያላቸውን ህገ-መንግስታዊ መርህዎች ያገናዘበ፣ ግልጽና ቀልጣፋ ስርዓትወይም የህግ ማሻሻያ እንዲዘረጋ ጥናት በማድረግ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት እና ህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክረ ሃሳብ ያቀርባል፤
4/ ጎልተው የወጡና በፌዴሬሽን ምክር ቤት፣ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ በፌዴራል መንግስት የሚመሩለትን የአስተዳደራዊ ወሰን ውዝግቦችን መርምሮ የውሳኔ ሃሳብ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እና ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ያቀርባል፤
5/ ከአስተዳደራዊ ወሰኖች ጋር በተያያዘ የተነሱ ግጭቶች ተፈተው፣ በአጎራባች ክልሎች መሃከል ያለው መልካም ግንኙነት የሚታደስበትና የሚጠናከርበትን መንገድ ያመቻቻል፤
6/ በቀጣይነት አስተዳደራዊ ወሰኖች የግጭት መንስዔ እንዳይሆኑ ሊወሰዱ የሚገባቸውን እርምጃዎች አስመልክቶ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ፣ለፌዴሬሽን ምክር ቤትእና ለሀዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክረ ሃሳብ ያቀርባል፤
7/ አስተዳደራዊ ወሰኖችና አካባቢያቸው አስተማማኝ ሰላም የሰፈነባቸው የልማትና የንግድ እንቅስቃሴ የሚካሂድባቸው እንዲሆኑ አስተዳደራዊ ወሰኖችን የተመለከተ የፖሊሲ ማእቀፍ ያመነጫል፤
9/ ጉዳዮ ከሚመልከታቸው የክልልና የፌደራል የስራ ሃላፊዎች፣ የፖለቲካ ቡድኖች፣ እንዲሁም ሌሎች ባላድርሻ አካላት አሰትያየትና ለጥናቱ የሚሆን ግብዐት ይሰብስባል፤
10/ ከህዝብ ግብዐትና አስተያየት የሚሰበሰብበትን አካሄድ የሚያሳይ፣ ሂደቱ ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍል ያካተተ መሆኑን የሚያረጋገጥ ስትራትጂና ዝርዝር እቅድ ያዘጋጃል።
ማንኛውም የአስተዳደር ወሰን ውሳኔ፣ ራስን በራስ ማስተዳደርና የማንነት ጥያቄ በኮሚሽኑ ተጠንቶ አግባብነት ባላቸው ህጎች መሰረት ለፌዴሬሽን ምክር ቤት ቀርቦ እልባት ያገኛል፡፡
2/ በኮሚሽኑ አባል ተደርገው የሚሰየሙ ግለሰቦች በስነ ምግባራቸው፣ በትምህርት ዝግጅታቸው፣ በስራ ልምዳቸው በማህበረሰቡ የተመሰገኑና መልካም ስም ያተረፉ ይሆናሉ፡፡
3/ የኮሚሽኑ ሰብሳቢ፣ ምክትል ሰብሳቢ እና ሌሎች አባላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሰየማሉ።
2/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ(1) የተጠቀሰው ቢኖርም የኮሚሽኑ የስራ ዘመንን እንደ ሁኔታው የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሊያራዝመው ይችላል።
ማንኛውም ሰው ኮሚሽኑ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ሃላፊነት ለመወጣት በሚያደርገው እንቅስቃሴ ውስጥ ለሚያቀርበው ማንኛውም ህጋዊ እንቅስቃሴ ትብብር የማድረግ ግዴታ አለበት፡፡
በዝምታ ሰባሪነት ታይም ከሰየማቸው መካከል የሆሊውዱን ባለከፍተኛ ሥልጣን ሃርቪ ዋይንስቲንን በወሲባዊ ጥቃት ተግባር የወነጀሉትንና ሌሎቹንም የተፈፀሙባቸውን ጥቃቶች ሀሽታግ/#/ ሚቱ /Hashtag #me too/ በተባለው የኢንተርኔት እንቅስቃሴ ይፋ ያደረጉ ይገኙበታል።
ታይም መጽሔት በየዓመቱ በሚመርጠው የዓመቱ ሰው ስያሜ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ በሁለተኛነት የቻይና ፕሬዚደንት ሺ ዢን ፒንግ ደግሞ በሦስተኝነት ተከትለዋል።
~ በግፍ ህይወቱን ያጣዉ ጆርጅ ፍሎይድ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅቶ እንደነበር በምርመራ ተረጋገጠ፡፡ሪፖርቱን ያቀረቡት ዋና የህክምና መርማሪ አንድሪዉ ባከር በሚያዚያ መጀመሪያ በቫይረሱ ተጠቅቶ ነበር ፤ሳምባዉ ሙሉ ጤና ላይ በወቅቱ የነበረ ሲሆን መጠነኛ የጤና እክል በልቡ ላይ እንደነበር ተናግረዋል፡፡
~ በካሊፎርኒያ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት በድጋሚ በከፍተኛ ደረጃ መጨመሩ ተሰማ ፡፡ ከጆርጅ ፍሎይድ ግድያ ጋር በተያያዘ ለተቃዉሞ ዜጎች አደባባይ መዉጣታችዉ ይታወቃል፡፡
ዘመነ ማርቆስ - በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ዓመታት ሁሉ በ4 መደባት ይዞራሉ፤ እነሱም ስለ ሃዋርያት ስሞች ዘመነ ማቴዎስ፣ ማርቆስ፣ ሉቃስ (ተጨማሪ የጳጉሜ ቀን የሚቀበለው) እና ዮሐንስ ይባላሉ።
አስተማሪው / ዋ እንደ አምስተር የሚኖሩ ሰዎች ከተማዋን በደንብ አያውቋትም. በአምስተርዳም ውስጥ ካሉ ህፃናት ጋር የእራሳቸውን ምግብ ማብሰል እንዲፈቀድላቸው እና ለመጫወቻዎችና ቤተ-መዘክሮች ለመጎብኘት ብዙ አስደሳችና ትምህርታዊ ጉዳዮች አሉ.
በአምስተርዳም ውስጥ ለልጆች በጣም ልዩ እንቅስቃሴዎች (በተለይም በዝናብ ቀን) ወደ ኪንደንክክካፍ (የልጆች ኬክ ካፌ) ጉዞ ነው, ይህም ልጆቻችሁ የፀጉር ሱቆችን እና የሼምብ ባርኔጣዎች ሁሉንም ዓይነት ፍጥረቶች በፒዛ እና ከሳ ቸኮሌቶች ለቾኮሌት መጨመር እና ኩኪስ. በቫንቴልፓርክ አቅራቢያ, በየቀኑ ከ 10 00 እስከ 5 ፒኤም በየቀኑ ክፍት ነው. ስለ ልዩ ፕሮግራሞች እና ተገኝነት ለማወቅ +31 (0) 20 625 3257 ይደውሉ.
ልጆቻችሁ ፈረሶችን ካደሉ, በአካባቢው በሆላንድስ ማኔጅ (ዳች ሪዲንግ ት / ቤት) ውስጥ የሚገኙትን ፈረሶች እና ታጋዮች ለመንከባከብ መማር ይችላሉ. የሆላንድ የኤምፒስቲያን ት / ቤት ሙዚየም ለልጆች ስለ ፈረሶች እና የተለያዩ ዘይቤዎቻቸው ያስተምራል እንዲሁም የቀጥታ የፈረስ ትርዒቶችን ያሳያሉ.
በአምስተርዳም በንጹህ የውኃ መተላለፊያዎች ውስጥ በጀልባ የማይደሰቱ ብዙ ልጆች አላውቅም. ሁሉንም "የተጠረከቡ" ህንጻዎች, አሮጌ ድልድዮች እና አስገራሚው ዘመናዊ ወደብ መመልከታቸው ትንንሾችን ማዝናናት እንደሚቻል እርግጠኛ ናቸው.
ሞቃታማ የአየር ሁኔታ በሚከሰትበት ሰአት, እንደ እነዚያ የን ግድያ ጀልባዎች ( የንጹህ ጀልባዎች ጀግናዎች) (እንደ ቤተሰቦች ጥሩ አቀባበል ያድርጉ) ነገር ግን የነጻ መንጋ ቡድኑ የራሳቸውን ቢራ, ወይን, ወዘተ ይዘው የሚመጡ ጭንቅላቶች እንዲስቡ ማድረግ እንዳለባቸው ይወቁ) . በቀዝቃዛው የአየር ሁኔታ ውስጥ, ከካይዘን ኩባንያ ለሆኑ ትላልቅ ብርጭቆዎች ከፍተኛ ጥራት ያላቸውን የኬላ ኩባንያዎች ይጎብኙ.
ልጆችዎ ክብደታቸው (ወይም ፔሎል) ክብደትዎ ትልቅ ከሆነ (ለመንዳት) ትልቅ ከሆነ, ለአራቱ መቀመጫ, በራስ ተነሳሽነት ያለው ካናል ብስክሌት, ከካንሲ ኩባንያም ጭምር ይሂዱ.
የደች ባህረ ሰላት ቤተ-መዘክር- ይህ የመርከብ እና የባህር ላይብረሪ ሙዚየም ለሁሉም ዕድሜዎች ሊሆን ይችላል, ነገር ግን እነዚህ ኤግዚቢሽቶች በተአማሚ ግድያው ምክንያት ለልጆች በጣም የተሞሉ ናቸው.
የአምስተርዳም ምርጥ መናፈሻዎች ልጆችዎ ምንም ያጡት ያሌተሟጠጡትን ጉልበት እንዲጠቀሙባቸው የሚያስችሉ በጣም ጥሩ ቦታዎች ናቸው. Vondelpark በበጋ ወቅት በልጆች ላይ በስፋት ታዋቂ የሆኑ ዋሻዎችን ያቀርባል, እንዲሁም ግዙፍ የመጫወቻ ስፍራ ላላቸው ቤተሰቦች የሚያገለግል ኤት ግሮፖት ሜልኪውስ (ትልቁ ሚክ ቤት) ነው.
ዝናብ በሚጥልባቸው ቀናት ከ 1 እስከ 12 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ልጆች በልባቸው 'ይዘት ውስጥ ለመዝለል, ለመውጣት, ለመንሳፈፍ እና ለመዝጋት በሚመጡበት በ Tunfun የቤት ውስጥ መጫወቻ ስፍራን ግምት ውስጥ ያስገቡ ይሆናል. እንዲያውም በልጆች የልብ ዳንስ ውስጥ ሊጨፍሩ እና በአጥቃይት አውራ ጎዳና ላይ ዘለው መሄድ ይችላሉ.
አምስተርዳም በአዳራሾች ውስጥ በሁሉም ሰው ላይ ያተኩራል. ይህ የሚጀምረው በኅዳር ወር አጋማሽ የሲንክልላስ (የደች ሴንት ኒኮላስ እንጂ የገና አባት አይደለም). በጀልባ በጀልባ ከቆመ በኋላ በቡድን ሆኖ ነጭ ፈረስ ላይ በተለመደው ረዳት ሰራተኞች (ዞዋርት ፒኤንን ወይም ጥቁር ፒትስ) ይባርካቸዋል. ይህ በአምስተርዳም ህፃናት ታላቅ ክስተት ነው. እዚያ እንደደረሱ ከጎበኙ NEMO (የመጨረሻው ኖቬምበር ኖቬምበር ) ላይ በሚገኘው "ጣሪያ ላይ መድረክ" ይተካዋል.
ጣፋጭ የለም የሚወደደው? በበዓላት ወቅት በአምስተርዳም ውስጥ የሚመረጡ ብዙ አማራጮች አሉ - በገሃድ እና ኦሊቦሎን ለሽያጭ ይሸጣሉ. ይሙሉና በሊሲሴፐን ወይም በሪኪምስሚያው ሙዚየም ፊት ለፊት በአየር ላይ የሚንሸራተቱ የበረዶ አከባቢዎችን አዙረው ይጫወቱ!
ነገሩ ወዲህ ነው። የእርሶ ቢዝነስ በርካታ ተወዳዳሪ ስለሌለው ወይም የሆነ እርሶ ብቻ በሚያውቁት ሚስጥር ትርፋማ ከሆነ ያን ሚስጥርዎን መያዝ የቢዝነስዎ ህልውና ቁልፍ እንደሆን ያስተምርዎታል። ሚስጥርዎን ለሌላ ቢያካፍሉ ግን በገዛ እጅዎ ሌሎች ተወዳዳሪዎችን እንዲፎካከሩዎት ወይም የእርሶን ሚስጥር ተጠቅመው አመሳስለው እንዲሰሩ በሩን ከፈቱላቸው ማለት ነው። ይህ ደግሞ እርሶን መጀመሪያውኑ ከሌሎቹ ሰዎች የለየወት የያዟት ሚስጥር እንጅ ሌላ ስላልነበር በቢዝነሱ ላይ የርሶ ተጠቃሚነት አከተመ ማለት ነው። ምንም እንኳ ሚስጥርዎ ሁሌም ሳይደረስበት ሊቆይ ባይችልም እስከዚያ ድረስ ግን በሚስጥር ይያዙ!