Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እናም ለደራሼዎች ኢትዮጵያ የተከፈለባት ናት። በመስዋዕትነትም፣ በድልም የኢትዮጵያዊነትን ድርሻ ቀምሰዋል። የብዝኀነት መናኽሪያ ቢባል የሚያንሰው የኢትዮጵያ ደቡብ ክፍል፣ ‹መዋቅር› በሚባል ጦሰኛ የፖለቲካ አስተዳደር ጉዳይ፣ ከብዙኀን ፍቅርና ሰላም የሚበልጥ በሚመስል መንገብገብ በታወሩ በጥቂት ሹመት ስጡን ባዮች እረፍትና ሰላም ይጣ እንጂ ኢትዮጵያዊ መልኩ አልደበዘዘም።
የደራሼ ሕዝብ የራሱ መገለጫ የሆነ በርካታ ባህላዊ እሴቶች ያሉት ነው። ከእነዚህም መካከል ከላይ የተጠቀሰው የፊላ ጨዋታ አንዱና ዋነኛው ነው። ያ ብቻ ግን አይደለም፤ ከእርሻ ጋር በተገናኘ ማኅበሰረቡ የመሬት ለምነትና እርጥበትን ለመጠበቅ የሚጠቀመው መንገድ ድንቅ የሚባል እንደሆነ ብዙዎች ይመሰክራሉ። ይህም ‹ታርጋ› ብለው የሚጠሩት የአስተራረስ ዘዴ ሲሆን፣ ጥንታዊና ኋላቀር ተብሎ ሳይተው አሁን ድረስ በዚህ ጥበብ አርሰው አደሮች ከመሬት አብቅለው እየተጠቀሙ ይገኛሉ። ነገሩስ በእጅ ያለ ወርቅ ሆኖ እንጂ የደራሼን የአስተራረስ ጥበብ ለድፍን አገር ትልቅ ተሞክሮ ሊሆን እንደሚችል እሙን ነው።
ታድያ በዚህ ጥበብ በደጋውና ወይናደጋው የደራሼ ክፍል እንሰት፣ ድንች፣ ጎመን፣ ገብስ፣ ባቄላ፣ አተርና ሽንኩርት የመሳሰሉ ምርቶች ይገኛሉ። እንዲሁም ‹ሀለኮታ› ብለው የሚጠሩት በከተማ ‹ሞሪንጋ› ወይም ‹ሽፈራው› የሚባለው ዛፍም የደራሼ ምድር ላይ በስፋት የሚታይ ነው። ይህም በተለያየ መንገድ የየእለት ምግብ የሚዘጋጅበት ነው። ሀለኮትን መመገብ ለደራሼ አዲስ አይደለም።
ደራሼዎች የሀለኮትን ወይም ሀለኮ ብለው በአጭሩ የሚጠሩትን ይህን ተክል ባህርያት በሚገባ ያውቃሉ። ለምሳሌ በዝናብ ወራት ተክሎች ውሃን ሲያገኙና ሲለመልሙ፣ ሀለኮ ግን ቅጠሉን ያራግፋል፣ በትልም ይጠቃል። እንደው ትላትሎች ባያጠቁት እንኳ በስሎ ገበታ ላይ ሲቀርብ ያለው ጣዕም ‹እንደ ፀሐይ ወራት የሚያረካ አይደለም› ሲሉ ይናገራሉ።
በተለያየ መልክ ተሠርቶ ይበላል፤ ሀለኮ። እንደ ጎመን በእንጀራ፣ አልያም በሾርባ መልክ። የወለደች ሴት ስትታረስ ሀለኮ አይጠፋም። ‹ፓርሾት› ወይም ‹ሂባ› የሚባል ባህላዊ መጠጥ ለማዘጋጀትም ይውላል። ከዚህ ባሻገር እንደ ጠላ እንደ ጠጅ ኃይል ያለው ‹ጨቃ› የሚባል መጠጥ በአካባቢው የተለመደ ነው።
ደራሼዎች ከምግቡ ከመጠጡ ሳይሰስቱ፣ ለጉልበታቸው ሳይሳሱ፣ ከፈገግታ አቀባበላቸው ሳያጎድሉ፣ ከጨዋታቸው ጨምረው፣ አካባቢያቸው እንዲታወቅላቸው ያላቸውን ጉጉት አክለው በፍቅር አስተናግደውናል። የጉዞአችን ማስታወሻ ይህ ብቻ አይደለም፤ ይቆየን።
ሄሮድስ ከሞተ በኋላ የጌታ መልአክ ለዮሴፍ በሕልም ተገልጦ፣ “ተነሣ፤ ሕፃኑንና እናቱን ይዘህ ወደ እስራኤል ምድር ተመለስ፤ ሕፃኑን ለመግደል የሚሹት ሞተዋልና” አለው። ዮሴፍም ተነሥቶ ሕፃኑንና እናቱን በመያዝ ወደ እስራኤል ምድር ተመለሰ፤ ነገር ግን አርኬላዎስ በአባቱ በሄሮድስ ቦታ በይሁዳ መንገሡን በሰማ ጊዜ ወደዚያ መሄድ ፈራ። ጌታ በሕልም ስላስጠነቀቀው፣ ወደ ገሊላ አውራጃ ሄደ፤ ናዝሬት ወደምትባል ከተማም ሄዶ መኖር ጀመረ። በዚህም በነቢያት፣ “ናዝራዊ ይባላል” ተብሎ የተነገረው ትንቢት ተፈጸመ (ማቴ.2፡19-23)።
ዛሬ እንደ ቤተክርስቲያናችን ሥርዓት አቆጣጠር ዘናዝሬት የተሰኘውን ሰንበትን እናከብራለን ፡፡ በዚህም ዕለት ጌታችን እየሱስ ክርስቶስ በተነበቡት ንባባት አማካኝነት ለእያንዳንዳችን የሚሆን የሕይወት ስንቅ ይሰጠናል የሕይወት ምግብ ይመግበናል፡፡ የእግዚአብሔር ቃል እንደ ወትሮው ዛሬም ወደ እያንዳንዳችን ይሠርፃል፣ እኛም ወደ እኛ የመጣውን ቃል ሰሚዎች ብቻ ሳንሆን በተግባር እንድናውለው ያስፈልጋል፡፡
እርሱም እንደሚለን በምድር ላይ በምኖርበት ጊዜ ስለራሳችን ብቻ ሣይሆን ስለሌሎችም ማሠብ መጨነቅ እንደሚያስፈልግ ይነግረናል፡፡ “ብርቱ የሆኑ ሰዎች የደካሞችን ወድቀት መሸከም አንዳለባቸው ያሳስባል፡፡”
ይህ ማለት ለምሳሌ አንድ ሰው ቶሎ የሚቆጣ ከሆነ፣ በመስከር ቤተሰቡንና ጐረቤቱን የሚበጠብጥ ከሆነ፣ ሰውን ሁሉ የሚሳደብና የሚያስቀይም ከሆነ በቃ ይህ ሰው ፀባዮ ነውና ተውት እንዳሻው ያድርግ ማለት ሣይሆን ያንን ሠው ከዚህ ሥራው እና ባህሪ እንዲመለስ በተደጋጋሚ በፍቅርና በትሕትና መርዳት ያስፈልጋል፡፡ ይህ ነው የደካሞችን ሸክም መሸከም ማለት ካለበት አስከፊ ሁኔታ ወይንም ባሕሪ እንዲላቀቅ ማገዝ መርዳት ማለት ነው።
ይህም በጥምቀት የተቀበልነውን እምነታችንን መኖርና መመስከር ከምንችልባቸው አጋጣሚዎች መካከል አንዱ እና ዋነኛው ሲሆን መንፈሳዊ ሕይወታቸው በተለያዩ ሐሳቦች እና ልማዶች ወጥመድ ውስጥ ገብተው ያሉትን ወንድሞቻችንና እህቶቻችን እንዲላቀቁ ማገዝ ነው። ቅዱስ ሐዋርያው ጳውሎስ በኤፌ 4፡2 “ፍጹም ትሑታንና ገሮች ሁኑ፣ እርስ በርሳችሁም በፍቅር እየተቻቻላችሁ ተዕግሥተኞች ሁኑ” በማለት ይመክረናል።
ቅዱስ ሐዋርያው ጳውሎስ በሌላው መልዕክቱ 1ቆሮ 10፡33 ላይ የራሳችንን ደስታና ፍላጎት ብቻ በማዳመጥ ሕይወት ውስጥ ማንነታችን ለሌሎች ደስታ ምክንያት ሳንሆን እንዳንቀር ክርስቶስን በምሳሌነት በመጥቀስ በቃሉ ይናገራል።
ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እኛን ከነ ውድቀታችን፣ ከነደካማነታችን ተቀብሎናል በኃላ ደግሞ ከውድቀታችን አነሣን ተመልሰን እንዳንወድቅም በምን አቅጣጫ መጓዝ እንዳለብን መንገዱን በፍቅርና በትሕትና አስተማረን፡፡
ምክንያቱም ቅዱስ ሐዋርያው ጳውሎስ በኖረበት ዘመን አይሁዳውያን እኛ ከመጀመሪያው ጀምሮ እግዚአብሔርን እናውቃለን በማለት አረማውያንንና ከአረማውያን ወገን የሆኑትን ክርስቲያኖችን ሁሉ ይንቁ ነበር፡፡
በዚህ በተከፋፈለ ልብ ግን እግዚአብሔርን ማመስገን እንደማይቻል ቅዱስ ሐዋርያው ጳውሎስ አበክሮ ይናገራል ለዚህ ነው ክርስቲያኖች በአንድ ልብ በአንድ ሐሳብ እግዚአብሔርን ያመስግኑ የሚለው፡፡ በክርስቲያን ማኀበረሰብ ውስጥ መከፋፈልና መለያየት ካለ ይህ መንፈስ ከእግዚአብሔር የመጣ መንፈስ አይደለም ምክንያቱም የእግዚአብሔር መንፈስ ሁሌም የአንድነት፣ የመተባበር፣ የመረዳዳትና የመከባበር መንፈስ ነው ፡፡
ዛሬም ምንአልባት ይህ ክስተት በኛ በክርስቲያኖች መካከል ሊኖር ይችላል፡፡ ሀብታሞችና ባለጸጎች፣ድሆችን፣ የተማሩት ያልተማሩትን፣ ጤነኞች በሽተኞችን ለመቀበል የሚቸገሩበት ሁኔታ ሊኖር ይችላል፡፡
ይህ ግን የክርስቶስ ወዳጅ እና የክርስቶስ ተከታይ ነኝ ከሚል ሰው ሊንፀባረቅ አይገባም፡፡ ምክንያቱም ዓላማችን እግዚአብሔርን በፍጹም ልብ፣ በፍጹም ሐሳብ በፍጹም ኃይል መውደድና ባልእንጀራችንን እንደራሳችን አድርገን መውደድ ነውና፡፡ (ማር 12፡30) “አንተም ጌታ አምላክህን በፍጹም ልብህ፣ በፍጹም ነፍስህ፣ በፍጹም ሐሳብህና በፍጹም ኅይልህ ውደድ” (ማር 12፡31 ፣ ገላ 5፡14) “ባልንጀራህን እንደ ራስህ ውደድ” ይላልና።
ቅዱስ ሐዋርያው ዮሐንስ የቅዱስ ሐዋርያው ጳውሎስን መልዕክት ስለ ምስክርነት በመግለጽ ሃሳቡን ያጠናክረዋል ይህም 1ዩሐ 4፡15-16 “ጌታችን እየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ እንደሆን አምኖ በሚመሰክር ሁሉ፣ እግዚአብሔር በእርሱ ይኖራል ስለዚህም እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን ፍቅር እናውቃለን፣ በፍቅሩም እናምናለን።” ይለናል።
በዚሁ በቅዱስ ሐዋርያው ዮሐንስ መልዕት “እግዚአብሔር ፍቅር ነው” ይላል ስለዚህ ይህን ፍቅር የሆነን አምላክ የምናፈቅረው በፍርሃት ሳይሆን ፍቅር በተሞላበት መንፈስ ብቻ ሊሆን ይገባል፡፡
እግዘአብሔር ይቀጣናል ወደ ገሃነም ይከተናል በሚል ሐሳብ የምንቀርበው እና የምናመልከው ከሆነ ይህ ስሕተት ነው። ምክንያቱም እግዚአብሔር ሁሌም ፍቅር የሆነ ፍቅርን የሚሰጥ ፍቅርን የሚያበረታታና ስለ ልጆቹ ፍቅር ብሎ ሕይወቱን በመስቀል ላይ አላልፎ በመስጠት ያዳነን አምላክ ነው።
በዚሁ በዮሐንስ መልዕክት 4፡18 ላይ “በፍቅር ፍርሃት የለም ፍጹም ፍቅር ግን ፍርሃትን አውጥቶ ይጥላል፣ ፍርሃት ከቅጣት ጋር የተያያዘ ነውና፡፡ የሚፈራም ሰው ፍቅሩ ፍጹም አይደለም” ይላል፡፡
ስለዚህ እግዚአብሔርን በፍጹም ፍቅር እንጂ በፍርሃት መንፈስ ልናፈቅረው አይገባም፡፡ ባለ እንጀራችንንም እንዲሁ ንጹህ በሆነ ፍቅር እንጂ ብድር ስለሚመልስ መሆን የለበትም፡፡ ሉቃስ 14፡13 እንዲህ ይላል ግብዣ ባዘጋጀህ ጊዜ ድሆችን፣ አካለ ስንኩሎችን፣ ሽባዎችንና ዓይነስውሮችን ጥራ ትባረካለህም እነዚህ ብድር ሊመልሱልህ ስለማይችሉ በጻድቃን ትንሣኤ እግዚአብሔር ራሱ ብድራትህን ይመልስልሃል ይላል፡፡
የማቴዎስ ወንጌል 2፡19-23 ላይም እግዚአብሔርን የሚወድና በእርሱ ፈቃድ የሚመላለስ ሰው እግዚአብሔር በመንገዱ ሁሉ እንደሚረዳው፣ እንደሚመራውና እንደሚያግዘው ያስተምረናል፡፡
የፃድቁ የቅዱስ ዬሴፍ ሕይወት የሚያመላክተን ይህንኑ ነው ገና ከጅምሩ እመቤታችን ድንግል ማርያምን በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት ከፀነሰችበት ጊዜ አንስቶ እግዚአብሔር ምን ማድረግ እንዳለበት ይነግረው ነበር በሕልሙ ይገልፅለት ነበር፡፡ እርሱም እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ይመላለስ ነበር፡፡
ወደ ግብፅ እናቱንና ሕፃኑን ይዞ እንዲሄድ እንደነገረው አሁን ደግሞ ከግብፅ ወደ እስራኤል እንዲመለስ ነገረው፡፡ በዚህም በትንቢተ ሆሴዕ ምዕራፈ 11፡1 ላይ ያለው የትንቢት ቃል ተፈፀመ ልጄን ከግብፅ እነዲወጣ ጠራሁት ይላል።
እኛም በሕይወታችን ለእግዚአብሔር ታማኞችና ታዛዦች ከሆንን እርሱን ከልባችን በማፍቀር በእርሱ እቅድ የምንመላለስ ከሆንን እሱ ሁሌም ከእኛ ጋር ይሆናል በለመለመው መስክም ይመራናል፡፡ መዝሙር 34፡7 ጀምሮ እንዲህ ይላል እግዚአብሔርን በሚፈሩት ዙሪያ የእግዚአብሔር መልአክ ይሰፍራል ያድናቸዋልም እግዚአብሔር ቸር መሆኑን ቀምሳችሁ እዩ እርሱን መጠጊያ የሚያደርግ ምንኛ ቡሩክ ነው እናንተ ቅዱሳን እግዚአብሔርን ፍሩት እርሱን የሚፈሩት አንዳች አያጡምና አንበሶች ሊያጡ ሊራቡም ይችላሉ እግዚአብሔርን የሚሹ ግን መልካም ነገር አይጎድልባቸውም የላል፡፡ እንግዲህ እኛም ሁል ጊዜ ከእርሱ ጋር ድምፁን በመስማት የምንጓዝ ከሆንን የእርሱ በረከት ከእኛ ጋር ይሆናል። ለዚህም ደግሞ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም የብዙኃን እናት የሆነች ከልጇ ከጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ይህን የማያልቀውን ፀጋና በረከትን ታማልደን፡፡
እንደሌሎች መሰረታዊ መብቶች ሁሉ ለንብረት መብት ከፍተኛ ግምት የሰጠው የኢፊዴሪ ሕገ መንግስት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የግል ንብረት ባለቤት መሆኑ እንደሚከበርለት፣ በሕግ መሰረት ንብረት የመያዝና በንብረት የመጠቀም፣ የሌሎች መብት ሳይቃረን ንብረቱ የማስተላለፍ መብቶችን ያጐናፀፈው ሲሆን የግል ንብረት ባለቤትነት መብት እንደተጠበቀ ሆኖ መንግስት ለህዝብ ጥቅም አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ብቻ ለንብረቱ ተመጣጣኝ የሆነ ካሳ በቅድሚያ በመክፈል የግል ንብረትን ለመውሰድ እንደሚችል ነው መገንዘብ የሚቻለው።
የሕገ መንግስቱ አንቀፅ 40 የግል ንብረት ሲል እንደ ዓላማ አድርጎ የወሰደው ማንኛውም የኢትዮጵያ ዜጋ ወይም ሕጋዊ ሰውነት ያላቸው ኢትዮጵያዊ ማሕበራት ወይም ሌሎች በሕግ በተለየ በጋራ የንብረት ባለቤት እንዲሆኑ የተፈቀደላቸው ማህበረሰቦች በጉልበታቸው ፣ በመፍጠር ችሎታቸው ወይም በካፒታላቸው ያፈሩት ተጨባጭ የሆነና ተጨባጭነት ጠባይ ሳይኖረው ዋጋ ያለው ውጤት መሆኑን ይገልፃል። ከዚህ ድንጋገ መገንዘብ እንደሚቻለው ሰዎች በሶሰት አግባቦች ንብረት ማፍራት የሚችሉ ሲሆን፤
እነዚህ የሃብት ማግኛ መንገዶች የሚፈጥሩት ወይም የሚያፈሩት ንብረት ተጨባጭነት ያላቸው (corporeal things) ወይም የተጨባጭነት ጠባይ የሌላቸው (incorporeal things) ሊሆኑ እንደሚችሉም ሕገ መንግስቱ በተጠቀሰው አንቀፅ ስር በግልፅ ያስቀመጠው ጉዳይ ነው። (አንቀፅ 40(2) ይመለከተዋል) ።
ንብረት ምን ማለት ነው የሚለውን ጥያቄ የንብረት ሕግ ምንነት ከማየታችን በፊት መልስ ማግኘት ያለበት ጥያቄ ነው። ንብረት የሚለው ቃል በእንግሊዝኛው “Property” እየተባለ የሚገለፀው ሆኖ “ Proprius” ከሚለው ላቲን ቃል መምጣቱ ይነገራል። proprius የራስ የሆነ ነገር ማለት ነው። የኢትዮያ ፍትሃብሄር ሕግ ስለንብረት ምንነት ያስቀመጠው ትርጉም ባይኖርም ከተለያዩ ፅሑፎችና ስለንብረት ሕግ ከሚደነግገው የፍትሃብሄር ሕግ መረዳት እንደሚቻለው ፤ንብረት ማለት፦
ለ/ ይህ በባለቤትነት ሊያዝ የሚችል ነገር ጠቃሚነት ያለው (useful) መሆን አለበት። ይህ ማለት ግን ሁሉም ጠቃሚ ነገሮች የንብረት ትርጉም ይሰጣቸዋል ማለት አይደለም። ለምሳሌ ፦ ፀሓይ፣ አየር /ወደ ሌላ ሓይል ካልተቀየረ በስተቀር/
ሐ/ ያ ነገር ዋጋ ያለው ወይም ዋጋ የሚያወጣ መሆን አለበት። ይኸውም በገንዘብ ሊገዛ የሚችል ወይም በሌላ ንብረት ሊለወጥ የሚችል መሆን አለበት (The thing must have pecuniary value) ።
እንደ ሌሎች ሕጎች የንብረት ፅንሰ-ሓሳብም ቢሆን ሊያድግ የቻለው በሮማዊያን የሕግ ባለሙያዎች አማካኝነት መሆኑን ፅሑፎች ይጠቁማሉ:: በሮማዊያን የሕግ ስርዓት ከፍተኛ ግምትና ዕውቅና ሲሰጠው የነበረ የግል ንብረትን(private property) ነው:: የሕግ ባለሙያዎች ስለ ግል ንብረት /ባለሃብትነት/ የተዉት ትርጉም (definition) ባይኖርም የግል ንብረትን የሚመለከት ፅንሰ-ሓሳብ እንዲያድግ ከፍተኛ አስተዋፅኦ የነበራቸውና ትልቅ ስራ የሰሩ ግን እነዚህ የሕግ ባለሙያዎች እንደነበሩ ነው:: ይሁን እንጂ ስራው ረዥም ግዜ የጠየቀና ቀስ በቀስ እየሰፋና እየነጠረ የመጣበት ሁኔታ እንደነበረ ነው:: የሕግ ባለሙያዎቹ ለመጀመሪያ ግዜ መረሬት የመንግስትና የጋራ (communual) ንብረት መሆኑን እና የግል ንብረት ምንነት ለያውቁ እንደቻሉ ነው ከተለያዩ ፅሑፎቸ መረዳት የሚቻለው::
የሮማዊያን ሕግ (The XII Tables) ስለንብረት ያካተተው ነገር ቢኖር ዶሚኔም (dominium) በሚል የሚታወቅ ሆኖ በቤት ውስጥ የሚገኙትን ሁሉም የንብረት ዓይነቶች የሚመለከት የነበረ ሲሆን የሁዋላ ሁዋላ ግን ንብረት የሚለው ፅንሰ-ሓሳብ ለብዙ ነገሮች ተፈፃሚ እንዲሆን እየተደረገ የመጣበት ሁኔታ እንደነበረ ነው::
በጥንታዊ የሮማዊያን ግዜ መሬት ሙሉ በሙሉ በመንግስት ይዞታ ስር የነበረ ሲሆን ቀደም ሲል ጎሳዎች የሁዋላ ሁዋላ ደግሞ ቤተሰብ በጊዚያዊነት እየተሰጣቸው በይዞታቸው ስር አድርገው ይጠቀሙበት እንደነበርም ፅሁፎች ይጠቁማሉ::
ከቅደም ተከተል አንፃር ሲታይም መጀመሪያ ባርያና ተንቀሳቃሽ ነገሮች እንደንብረት ይቆጠሩ አንደነበርና ቀጥሎም መሬትና ሌሎች የማይንቀሳቀሱ ነገሮች እነደንብረት መቆጠር እንደጀመሩ ነው መገነዘብ የሚቻለው:
የንብረት ሕግ ማለት የንብረት መብት እንዴት እንደሚገኝ፣ እንዴት እንደሚተላለፍ፣ እንዴት እንደሚቋረጥ፣ የባለሃብትና የባለይዞታ መብቶች ምን እንደሆኑ … ወዘተ የሚገዛ ሕግ ሆኖ በአንድ አገር ኢኮኖሚ /ምጣኔ ሃብት/ ሁኔታ የሚኖረው ቦታና የሚያደርገው አስተዋፅኦ ከፍተኛ ነው።
የንብረት መብት በጣም ትልቅ እንደመሆኑ መጠን በተለያዩ ሕጎች ጥበቃ የሚደረግለት ነው። በፅሑፉ መግቢያ እንደተመለከተው የአንድ አገር የበላይ ሕግ በሆነው ሕገ መንግስት አማካኝነት መሰረታዊ የሆኑትን የንብረት መብቶች ተለይተው ይደነገጋሉ፣ በወንጀል ሕግ ውስጥም ንብረትን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች በማካተት በእነዚህ ንብረቶች ላይ ወንጀል የሚፈፅሙ ሰዎች እንዲቀጡ ይደረጋል። ይኸውም በኢፌዴሪ ወንጀል ሕግ በስድስተኛው መፅሓፍ ላይ በተንቀሳቃሽ ንብረት ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎችን በሚመለከት ከአንቀፅ 666-684፣ በማይንቀሳቀስ ንብረት ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎችን ከአንቀፅ 685-688፣ በሰው ንብረት ላይ ጉዳት ማድረስ ከአንቀፅ 689-691 እንዲሁም በንብረት መብቶች ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎችን በሚመለከት ደግሞ ከአንቀፅ 692-705 በዝርዝር ተመልክተው ይገኛሉ።
1.3.1 አዳም ሰሚዝ (Adam Smith theory) ፦ ለግል ባለቤትነት ከፍተኛ ግምት ሊሰጠው ይገባል ከሚል እምነቱ የመነጨ ሕግ አውጪ አካል ለግል ባለሃብትነት ትልቅ ግምት መስጠት አለበት ይላል።
1.3.2 ማርክሲስት ሰነ-ሓሳብ፦ የሶሻሊስት ስነ ሓሳብ የሚያራምድ እንደመሆኑ መጠን ህዝባዊ ባህሪ ላላቸው የንብረት ዓይነቶች ትልቅ ግምትና ጥበቃ ሊሰጣቸው ይገባል። እንዲህ ከተደረገ ብቻ ነው የግል ባለቤትና የካፒታሊስት ስርዓት ሊከስሙ የሚችሉ ይላል።
1.3.3 ሕጋዊ ንድፈ ሓሳብ (Legal Doctrine) ፦ ይህ ሓሳብ መሰረት የሚያደርገው የሕግ ሓይል በመሆኑ ይህ ንብረት በግል ባለቤትነት ይህ ደግሞ በጋራ ወይም በህዝብ ባለቤትነት ሊያዙ ይችላሉ ብሎ በሚያወጣው ሕግ መወሰን ያለበት ሕግ አውጪ ኣካል ነው ይላሉ።
1.3.4 ማሕበራዊ ጠቀሜታ (Social utility) መሰረት ያደረገ፦ አንድ ንብረት በግል ወይም በጋራ ባለቤትነት ሊያዝ የሚችል መሆኑን አለመሆኑን የሚወስነው ራሱ የንብረቱ ባህሪ /ተፈጥሮ/ ነው። ከግለሰብ ይልቅ ለህዝቡ የላቀ ጥቅም የሚሰጥ ከሆነ በጋራ ባለቤትነት የሚያዝ ይሆናል። በሕግ ውስጥ እንዲካተት ማድረግ እንጂ ሌላ ፋይዳ የለውም ይላሉ።
ስራን መሰረት ያደረገ ንድፈ ሓሳብ (Labour Doctrine) ፦ ይህ አስተሳሰብ የንብረት ባለሃብት መሆን የሚቻለው በስራ ነው። ሰርተህ ያገኘኸውን ነገር ባለቤት ትሆናለህ። በሌላ አባባል ማንኛውም ሰው ሰርቶ የሚያገኘውን ምርት፣ የሚያካብተውን ሃብት ሙሉ በሙሉ ተጠቃሚና ባለቤት ይሆናል። ይህ እምነት የመነጨው ደግሞ ካፒታል የስራ ውጤት ነው ከሚለው መሰረተ ሓሳብ ነው። በዚህ አስተሳሰብ እንደ ዋነኛ ሕግ (rule) ተደርጎ የሚወሰደው ስራ ሊበረታታ እንደሚገባና የንብረት ክፍፍሉም ምርታማነት ለማሳደግ ለሚደረገው ከፍተኛ ጥረት ግምት ውስጥ ያስገባ መሆን እንዳለበት ነው።
የሃይማኖት እምነት መሰረት ያደረገ ንድፈ ሓሳብ (Theologician Doctrine) ፦ ንብረት በግል ወይም በጋራ ባለቤትነት ሊያዝ የሚችለው በእግዚኣብሄር ፈቃድ ነው። ሕግ አውጪውም መከተል ያለበት የእግዚኣብሄር ትእዛዝ ነው ይላል።
ተፈጥሮ መሰረት ያደረገ ንድፈ ሓሳብ (Naturalist theory) ፦ ይህ አስተሳሰብ የንብረት ባለቤትነት መብት የሚገኘው ከተፈጥሮ ነው። ተፈጥሮ ራሱ ንብረት እንዲኖረን ወይም እንዳይኖረን ይወስናል። የንብረት ባለሃብትነት የተፈጥሮ ፀጋ ነው ይላሉ።
አንድ ነገር እጅ ማድረግ መሰረት ያደረገ ንድፈ ሓሳብ (the occupation theory) ፦ ይህ ንድፈ ሓሳብ ከጥንት ጀምሮ የነበረና እስካሁን ድረስም ለግል ባለሃብትነት እንደ ትልቅ መከላከያ ተደርጎ የሚወሰድ ሲሆን፤ ይህ የሆነበት ምክንያት ደግሞ ንብረቱ በእጁ /በቁጥጥሩ ስር/ አድርጎ የሚገኝ ሰው ለመጀመርያ ጊዜ ንብረቱ ያገኘና እጅ ያደረገ ነው ተብሎ ስለሚገመት ነው።
ኢኮኖሚያዊ ንድፈ ሓሳብ (Economic theory) ፦ ምጣኔ ሃብት መሰረት ያደረገ የግል ባለሃብትነት መኖር ምርታማነት በከፍተኛ ደረጃ እንዲያድግ ምክንያት ይሆናል። የተሳካለትና የላቀ ትርፍ የሚያገኝ የንግዱ ዓለም ሰው ውጤታማ የሆነ የገበያ ፍላጐት (demand) የማየት ችሎታው ከፍተኛ ነው። እንደዛ ዓይነት ችሎታ (power) የማይኖረው ከሆነ ግን ለድርጅቱ መውደቅ ምክንያት ሊሆን ይችላል።
የግል ባለሃብትነት ፍፁም (absolute) አይደለም መሆንም የለበትም። ስለሆነም የግለሰብ መብት ውጤታማ ለማድረግና የሌሎች ጥቅም እንዳያውክ መንግስት ጣልቃ መግባት አለበት። አንድ ሰው ፍፁም (absolute) በሆነ ሁኔታ እንደፈለገው ንብረቱ ጫጫታ በሚፈጥር፣ መጥፎ ሽታ በሚያስከትል ወይም እሳት በሚያስነሳ ኣኳኋን ወዘተ… የሚጠቀምበት ከሆነ ሃብት/ንብረት የሚባለው ነገር ዋጋ ቢስ እንዲሆን ያደርገዋል። ስለዚህ የንብረት መብት በእውነት ውጤታማ እንዲሆን ለማድረግ በንብረት ባለቤቶች ላይ አንዳንድ ገደቦች (restrictions) ወይም ኣዎንታዊ ግዴታዎች በሕግ ሊጣልባቸው ይገባል።
የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት /መኢአድ/ በደቡብ ኢትዮጵያ በአያሌ አባሎቹና ሌሎች ዜጎች ላይ ህገወጥ እስራትና እንግለት የተፈፀመባቸው እንደሆነ አስታወቀ፡፡
እኛ እንሰጣለን የበለጠ በዓለም ውስጥ የውሂብ ማግኛ ምርቶች እና አገልግሎቶች። የእኛን የፈጠርነው ለዚህ ነው ምርጥ የመልሶ ማግኛ ዋስትና® - ስለዚህ ሁልጊዜ ምርቶቻችንን እና አገልግሎቶቻችንን በ 100% በራስ መተማመን መግዛት ይችላሉ ፡፡
ይህ ዋስትና የእኛን የመሪነት ሚና እና ለደንበኞቻችን ያለንን ቁርጠኝነት ያረጋግጣል ፡፡ በምርቶቻችን ላይ ከፍተኛ መተማመንን በማሳየት እንዲህ ዓይነቱን ገንዘብ የመመለስ ዋስትና ለመስጠት እኛ የመጀመሪያ እና ብቸኛው የመረጃ ማግኛ ኩባንያ እኛ ነን ፡፡
ቀላል ነው! ምርቶቻችን እና አገልግሎቶቻችን ከተበላሸ ፋይልዎ ፣ ስርዓትዎ ወይም ሃርድዌርዎ ከፍተኛውን ውሂብ እንዲያገኙ ዋስትና እንሰጣለን ፡፡ መልሶ ማግኘት የሚችል መሳሪያ ማግኘት ካለብዎት ይበልጥ ከእኛ ይልቅ መረጃ እኛ እናደርጋለን ተመላሽ ገንዘብ ትዕዛዝዎን ሙሉ በሙሉ!
ማገገም የሚችል መሳሪያ ባገኙ ቁጥር ይበልጥ መረጃ ከእኛ ይልቅ እባክዎን በቀጥታ ለሽያጭ ክፍላችን ይፃፉ sales@datanumen.com የእርስዎን ለማግኘት ተመላሽ ገንዘብ ወድያው.
ሁለት የእርዳታ ድርጅት ሰራተኞች ከሶርያ የተሰደደችውን የአንድ ዓመት ሕፃንን ቁመቷን እየለኩ በሌባኖን ካብ ኤልያስ የተባለ ቦታ እአአ 2014(Kab Elias in Lebanon's Bekaa Valley)
የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች መርጂያ ድርጅት (UNHCR) እንደሚለዉ አገር አልባነትን ለማብቃት ከአንድ ዓመት በፊት የተጀመረዉ የአስር ዓመት ዘመቻ እምብዛም አጥጋቢ እርምጃ አላሳየም።
አንድ አስር ሚሊዮን የሚሆኑ ሰዎች በማንም አገር በዜግነት የማይቆጠሩ አገር አልባ ናቸዉ። አገር አልባ ስለሆኑም፥ ትዉልድን የሚመሰክር፣ የማንነት ማስረጃ ሰነድ ስለሌላቸዉ በእነዚህ አማካይነት የሚገኝ ጥቅማ ጥቅምም አያገኙም።
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት እንደሚለዉ በአሁኑ ጊዜ በየአስር ደቂቃ አገር አልባ የሆነ ሕጻን ይወለዳል። ከመንግስታቱ ድርጅት ማእከል ጄኔቫ ሊሳ ሺላይን የዘገበችዉን ትዝታ በላቸዉ ታቀርባለች።
መልሲ፡- ኣቐዲመ፡ ነዚ ዕድል ዝሃካኒ አመስግነካ። ሰፊሕ ሕቶ’ኳ እንተኾነ፡ ኣሕጽር አቢለ ክምልሶ ክፍትን’የ። ኣብ ኤርትራ ብሄራውን ደርባውን ወጽዓታት ኣሎ። ሓባራዊ ተረድኦ ክህልወና የድሊ። ግደፍ’ዶ አብ ኤርትራ ከም ሃገር ሓጺር ታሪኽ ዘለዋሲ፡ ኣብተን ብደሞክራሲን ልዕልና ሕጊን ነዊሕ ተመክሮ ዘለወን ምዕራባውያን ሃገራት ከይተረፈ፡ ዘጋጥም ብድሆ’ዩ። ንኣብነት አብ አመሪካ እንተሪኢና ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ዝበጽሕ ዘሎ ወጽዓታት ሓደ ኣብነት’ዩ።
እዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ፡ ዘገምታዊ ምዕባለኣ ሓልያ ብሰናይ ድሌት ናይ ኩሎም ህዝብታታ ዝተመስረተት ሃገር ኣይኮነትን። ቅድም፡ ብግዳማዊ መግዛእታዊ ወራር ጣልያን፡ ብናታቶም ረብሓ፡ ልክዕ ከምተን ካልኦት ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት ብዓመጽ ዝተመስረተት ሃገር’ያ። ንሓደ ህዝቢ ኣብ ክልተ ወይ ኣብ ሰለስተ ሃገራት መቒሎም፡ መንነት፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት፣ ታሪኽ፣ መሬት፣ ቋንቋ፣ ጆግራፊካዊ ኣቀማምጣ ኣብ ግምት ከየእተው፡ ካብቲ ጎቦታት ወይ ስንጭሮ ንነጀው ግዝኣትና’ዩ ብምባል፡ ኣብ ካርታ ኣቐሚጦም፡ ናይ ምስፍሕፋሕ ሕልምን ረብሓን ጥራሕ ብዝገልግል ኣተሃናድሳ እዮም ንሃገራት ኣፍሪቃ መስሪሖመን።
ህዝብታት ኤርትራ ናይ ሓባር ሃገር ክትህልዎም ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሎም። ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ብ1991 ኤርትራ ናጻ ኮይና። ኣብቲ መስርሕ ዝፈጠርዎ ሓድነት ብቐሊሉ ዘይድምሰስ’ዩ። ኣብ ሓድነት ቃልሲ፡ ኣብ ቃልሲ ድማ ሓድነት ኣሎ። ናይ መድረኻት ሕቶታትና ካልኣዊ ግርጭታትና’ዮም። ነዞም ሕቶታትና መፍትሒ ምርካብ ድማ ሓላፍነትና እዩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕጊ-ኣልቦ ስርዓት ምዃኑ ከነለሊ የድሊ።
እዚ ስርዓት (ህ.ግ.ሓ.ኤ./ህ.ግ.ደ.ፍ.) ነዚ አብ ቃልሲ ዝተመስረተ ሕውነትን ሓድነትን መዝሚዙ፡ ስልጣኑ ምስ ጨበጠ፡ “ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ደኣ’ንበር ብሄራት ዝበሃላ የለዋን፡ ድሕሪ ሕጂ ብሄር ምባል ገዲፍናዮ ኢና” ኢሉ ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ብዕሊ ኣዊጁ። ኣብ ኤርትራ ብሄራት ዝበሃላ የለዋን ኢሉ ብቐንዱ ንህልውንኦም ክሒዱ፡ ንኸጽንተን’ውን መደባት ሓንጺጹ’ዩ። ካብዚ ንላዕሊ ካብ ህልውናኻን ቋንቋኻን መንነትካን ታሪኽካን ምኽሓድ ንላዕሊ ዝኸፍእ ወጽዓ እንታይ አሎ፧ እዚ ደኣ ህ.ግ.ደ.ፍ. ንኹለን ብማዕረ እንዲዩ የለዋን ኢሉ፡ ንሓደ ከልኪሉ ነቲ ካልእ ኣየፍቀደን ዝብል ሓሳብ ክቐርብ ይኽእል’ዩ። ብተግባር ዝረኤ ሓቂ ግን ናይ ኤርትራ መንግስቲ ዕላዊ ቋንቋን መንነትን ባህልን ስልጣንን ኮታ ኩሉ ኣብ ኢድ ገዛኢ ደርቢ ብሄረ ትግርኛ’ዩ። ካብዚ ውጹዕ ህዝቢ ትግርኛ ይርባሕ ኣሎ ማለትና ኣይኮነን፡ ግን ድማ ብታሪኹን መንነቱን ባህሉን ቋንቋን ከምቶም ካልኦት ብሄራት ኤርትራ ወይ ከም ብሄረ ብሌን አይሹቕረርን’ዩ።
ሃገር ዝመርሑ ዘለዉ ናይ መን ብሄር ወይ ዞባ ይበዝሑ ብዘየገድስ ዜጋታት ኤርትራ’ዮም። ጨቛኒ ስርዓት ህግደፍ ንብሎም። ሕድሪ ስዉእትናን ባህጊ ህዝብናን ዝጠለሙ’ዮም። ህግደፋዉያን ክብል ከሎኹ ነቶም “ንሱ ንሕና ንሕና ንሱ” ዝበሉ ዝምልከት እንኮላይ’ዩ። ንሱ ዝቐትሎም ንሕና’ዉን ንሕተት፡ ንሱ ዝኣበሶ ንሕና’ውን ንድግፎ ዝብሉ ሓዊስካ እቲ ድሕሪ 1991 ኣብ ገዛኢ ደርቢ ዝተሰጋገረ ጉጅለ ማለት’ዩ። ኣብ ሃገርና ናይ ሓደ ሰብ ቃልን ድልየትን ሕጊ ሃገር ኮይኑ ኣሎ። ኩልና ንጭቆንን ንዉጻዕን ንእሰርን ንመውትን ንስደድን ኣሎና። ዝወርደና ዘሎ መልክዑ ደአ ይፈላለ’ንበር ጭቆናና ሓደ’ዩ። መን’ዩ ባህጊን ትጽቢትን ህዝብናን ሕድሪ ስዋአትናን ዝጠለመ፧ መን’ዩ ዝጭቁነናን ዝዉጽዓናን፧ ቀንዲ መሳርሒ ናይ እዚ ስርዓት እሙን ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ናይ መን ብሄርን ቋንቋን ባህልንከ’ዩ፧ እዚ ብኣሃዛት ክግለጽ ይከኣል’ዩ (ኣብ ታሕቲ ክገልጾ’የ)።
ዲሞክራሲ ካብ ዉልቂ ክሳብ እኩባት ንዘሎ መሰል ምኽባር’ዩ። እዚ መሰል ብእኩብ/ብጉጅለ ክርአ ከሎ፡ ንኻልኦት መሰል ደረት ከይሰገረ ቋንቋ፣ እምነት፣ ፖሎቲካ፣ ኤትኒክ (ብሄር)፣ ረብሓታት፣ ጾታ፣ መሰል ስድራ-ቤትን ወዘተ ዘካተተ’ዩ። ብዉልቂ ክርኤ ከሎ ድማ ሓደ ሰብ ደረት ወይ መሰል ካልእ ከይሓለፈ፡ ክኣምን፣ ክመርጽ፣ ክምረጽ፣ ክጽሕፍ፣ ክንእድ፣ ክነቅፍ፣ ዘሎ መሰላት ወዘተ ዘካተት’ዩ። እዚ ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላት ከይተረፈ ተፈላጥነት ዝተዋህቦ መሰላት’ዩ።
ዲክታቶራትን ትምክሕታኛታትን ነዚ መሰላት ብሓይሊ ስለ ዝጭፍልቑ ገዛእቲ ንብሎም። ዲክታቶራት ክነግሱ ከለዉ ጸግዒ ቋንቋን ባህልን እምነትን ተጠቂሞም’ዮም ዝድይቡ። ነዚ ከምዚ ዓይነት ምትእኽኻብ ናይ ጨቆንቲ ደርቢ ንብሎ። ናይ ሃጸይ ሃይለስላሴን ናይ ደርግን ስርዓታት ናይዚ ኣብነታት’ዮም። ናይ ኢሳያስ ስርዓት፡ ብቛንቋ ብሌን’ “ድርኩዂ” ክትብሎ ይከኣል። ካብ ዲክታቶርነት ልዕል ዝበለ ሕግን ሕድገትን ንዘይብሉ ስርዓት ዝወሃብ ቃል’ዩ። ከም’ቲ ሃጸይ ሃይለስላሴን ደርግን ኣብ ባህሊ ኣምሓራ ተሸኺሎም ንኻልኦት ከምሓርሕሩና ዝጸዓሩ እዚ ስርዓት’ውን ብግስ ክብል ከሎ ንባህልን ቋንቋን ብሄረ ትግርኛ መንጸፍ ገይሩ’ዩ ደዉ ዝበለን ዘሎን። ኣብ መዋቕር መንግስቲ፡ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ወሰንቲ ቦታታት ብኣዝዩ ልዑል ቁጽሪ፡ ብደቂ ብሄረ ትግርኛ’ዩ ዝውነን። ሚኒስትትሪታት፣ ናይ ጸጥታን ሰራዊትን ሓለፍቲ ተዛረብቲ ትግርኛ’ዮም። መማቕርቲ የለዉን ከስምዕ የብሉን። ናይ መንግስቲ እንኮ ቋንቋ ትግርኛ’ዩ። ካሪኩለም ትምህርቲ ብትግርኛ’ዩ። ኣብ ሳዋን ኣብ ሰራዊትን ወግዓዊ ቋንቋ ትግርኛ’ዩ። ኣብ ናይ ትምህርቲ ትካላትን ስራሕ መንግስትን ክትኣቱ ትግርኛ ኣጽሪኻ ክትፈልጥ ኣሎካ። ንጣር ምርኣይ ግን ንቡር’ዩ። ካልእ ሃገራዊ ቋንቋታት ኣብ ዓመታዊ ፈስቲፋቫል ጥራይ’ዮም ዝርኣዩ። ኣብ ባይታ የሎዉን። ወላ እተን ነባራት ቋንቋታት ኣብ ቁዋም መንግስቲ “ሰፊረን ኣለዋ” ዝብሉና ዓረብን ትግርኛን ማዕረ ኣይኮናን። ዓረብኛ፡ ከም ቋንቋ፡ ንኣሃዱኣዊት ትግርኛዊት ኢሳያሳዊት ኤርትራ ጸላኢት’ያ። ብሄራት ኤርትራ ትግርኛ ሓዊስካ ጭቆናን ወጽዓን ከም ዘለዎም ፍሉጥ’ዩ። እዚ ግን ከም ስኒ ኣድጊ ማዕረ’ዩ ማለተይ ኣይኮነን።
ብሄራት “ንሕና ንፈልጠክን” እየን ዝበሃላ። ነቲ ኣሜን ኢሉ ዝቕበሎም ናይ ዞባ ሓላፊ እንተሾሙዎ እቲ ናይ ቀበሌ/ምምሕዳር ሓላፊ ተወላዲ ትግርኛ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ይእዝዞ። ንፖሎቲካን ንፕሮፓጋንዳን ኢሎም ቆንስል እንተሾሙ ’ውን ብተራ ኣባል ቤት ጽሕፈት ይእዘዝ። ባይቶታትና ፈሪሰን፣ ባህላዊ ዉዳቤና ተበሊሉ። ብሄራት ኣብ ፖሎቲካ ተራ መታን ከይህልወን ብምኽኒት ዞባዊ ምሕደራ ኣታትዩ ኣፈን ዓጺዩወን። ናይ ዞባ ምምሕዳር ታሪኻዉን ባህላዉን ህዝባዉን ኣይኮነን። ንብሄረ ትግሪኛ ኣብ ናይ ኩለን ብሄራት መሬት ከም ዝኣቱ ጌሮሞ። እዚ ድማ ክጭፍልቕን መሬተን ክወርርን ኩነታት ፈጢሩሉ። ብሓፈሻ ኣብ ፖሎቲካ ኤርትራ መሰል ንኣሽቱ ብሄራት ተዓፊኑ’ዩ ዘሎ። ድርብ ጭቆናን ወጽዓን ከም ዘሎ ዝካሓድ ኣይኮነን። ብሄረ ትግርኛ ተጠቂማ ከስምዕ የብሉን። እንተኾነ ግን እቲ ስርዓት ብስም ብሄረ ትግርኛ ዲክታቶር ኮይኑ ብዓመጽ ረብሓታቱ ኣስፋሕፊሑ’ዩ። ስእሊ ብሄራት ኤርትራ ኣብ ካርታ እንበር ኣብ ባይታ ይድምሰስ ኣሎ።
ናይ ንኡሳን ብሄራትና ቀንዲ ምንጪ እቶተን መሬት’ዩ። ዝበዝሐ ህዝብና ብማሕረስን መጓሰን ምግፋፍ ዓሳን ይናበር። ኩለን ብሄራት ጸገም መሬት ኣለወን። ብሄር ትግርኛ ዝያዳ ጸገም ከም ዘለዋ ንርዳእ። እዚ መፍቲሒ ንሓደ ዘየኽስር ንሓደ ድማ ዘየኽስብ ብሓልዮትን ብፍትሕን ክኸዉን ምተግብኤ። ኣካይዳ መንግስቲ ግን ንኹለን ብሄራት ብዘኽስር ግን ሓዊ ዝኣጉድ ኣገባብ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ኣብ መሬት ብሌን ዓፋርን ኩናማን ናራን ሃረንዱዋን ብግልጺ ዝረኤ’ዩ። ህዝቢ ብሌን መጋርሕ መሬት ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ ታቦታቱ መዕቖብን፡ መግለጺ መንነቱን ታሪኹን መቓብር ኣባሓጎታቱን ዝኾነ ሰክረት ክቡር ቦታ’ዩ። ሰርዓት ህግደፍ ግን ነዚ መሬት’ዚ ካብ ዋናታቱ መንዚዑ ብሓይሊ ንላዕለዎት ሰበስልጣናት መንበሪ ኣባይቲ ጌርዎ። ካልእ ናይ ሕርሻ ቦታታት ድማ ናይ መንግስቲ ሕዛእቲ እንዳበለ ብተዘዋዋሪን ሕቡእን ንእሙናቱ ዝኾኑ ደቂ ብሄረ ትግርኛ ይዕድሎ። ስርዓት ህግደፍ መሬት ህዝቢ ዓፈር ንናይ ግዳም ሓይልታት ኣሕሊፉ ይህብ ኣሎ። መሬት ህዝቢ ዓፋር ንኢማራት ኣካርይዎ ኣሎ። ዓፋርን ዓሳን ካብ ባሕሪ እንተዉጺእካዮም ይሞቱ። ካብ መሬቱ ሚነራላትን ዓሳታትን ክራይ መሬትን ክገሓጥ ከሎ ዓፋር ግን ሰሪሑ ክበልዕ እኳ ሕጊ ኣይፍቅደሉን። ህዝቢ ኩናማ መሬቱ ተሓዲጉ ጠቕሊሉ ናብ ኢትዮጵያ ከም ዝስደድ ተገሩ ኣሎ። ከተማታት ባረንቱን ተሰነይን ከረን ካልኦት ሕጂ ዝጣየሳ ሰፈራታት ኣብ መሬት ሓረስታይ’የን ዘስፋሕፍሓን ዝምስረታን ዘለዋ። ሓረስታይ እዘን ብሄራት ግደፍ ብቑጠባ ክምዕብል ነዛ ሂወቱ እኳ ክነብር ዋሕስ የብሉን። ነቲ መሬትና ዝወርር ገዛኢ ደርቢ ብሄረ ትግርኛ’ዩ። “ኣሓዋትና” ትብልዎምን ንብሎምን’ዮም። ብደዐ ቓላቶም ካብ’ቲ ዱላታቶም የሕምም። ኣብ ፈይስቡክ ብድዐኛታት “ኣግኣዝያን” ዝብልዎ ብግብሪ ገዛኢ ደርቢ ብሄረ ትግርኛ ይፍጽሞ ኣሎ።
ንባህሊ ዝምልከት ‘ውን ኣሎ። ባህሊ ከም ዕንባባ’ዩ። ንግሆ ንግሆ ማይ ክተስትዮ ኣሎካ። ባህሊ ክዕንብብን ሃገራዊ መልክዕ ሒዙ ንህዝቢ ከርብሕን እንተኾይኑ ብቐዳምነት ዝቕበሎን ዝሰርሓሉን መንእሰይ የድሊ። መንእሰይ እንተዘየሎ ባህሊ የሎን። መንእሰይ ኮነ ኢልካ ከም ዝስደድን ዝብተንን ይግበር ኣሎ። እቲ ዘይተሰደደ ድማ “ብሕጽቦ ሓንጎል” ኣተሓሳስብኡ ይብከል። ብባህሊ ዝተሳዕረ ህዝቢ ድማ ንዘልኣለም ግዙእ ኮይኑ’ዩ ዝተርፍ። ኣብ ኣዉዳኣመትን ፈስቲቫላትን ንመጸባበቕን ንፕሮፕጋንዳን ባህልታተን እንተረኤኹም ንሱ ኣይኮነንን ባህሊ ዝበሃል። ኣብ መሬት ናኣሽቱ ብሄራትና ናይ ትግርኛ ባህልን ቋንቋን ክሳብ ኣብ ሕንብርቲ ቦታታትና ኣትዩ። ኮቦሮን ቆለን ደርፍታት ትግሪኛ ዘይክእል ኣይስልጡንን’ዩ። ኣብነት ክኾነነና መደብ ሽንግርዋ ንመልከት። ንዕቀት ክሳብ ክንደይ ዓዚዙ ከም ዘሎ ይርደኣና። ክፈርድ ዝኽእል ወዲ ብሄር ጠፊኡ ኣስተርጓሚ እኳ ዝተሳእነሉ ህሞት በጺሕና። ብሕጽር ዝበለ ባህሊ ዋናኡ ዝተጨቆነ እንተኾይኑ ንሱ’ውን ጭቁን’ዩ።
ንቛንቋ ዝምልከት፡ ከም መንግስቲ “ትግርኛን ዓረብን መሳርሒ ቋንቋ ሃገር’ዩ” እዩ ዝብል። እዚኣ ናይ ኢሳያሳዊት ትግሪኛዊት ሓዳስ ኤርትራ ግን ብግስ ክትብል ጸረ ቋንቋ ዓረብ’ያ። ንፕሮጋንዳን ንኣምሰሉን ንሸፈጥን ኣብ ዓበይቲ በዓላትን ፈቲቫላትን ብዓረብ ክምደር ንሰምዕ። ኣብ ግብሪ ግን ስራሕ መንግስትን ካሪኩሉም ትምህርትን ብዘይካ ትግሪኛ ቋንቋ ካልእ ወሰኽ የልቦን። ኩሉ ክርድኦ ዘለዎ፡ ኣምሓርኛ ንቋቋታና ጸቒጡ የስፋሕፍ ኣሎ ኢልና ዝመከትና ትግርኛ ንኻልኦት ቋንቋታት ክጸቅጥ ደሊናን ሓሲብናን ኣይኮንናን። ናኣሽቱ ብሄራት፡ ዜጋታተን ብቋንቋ ዓረብ ዝተማህሩ ብዙሓት ደቂ ኣለውወን። እዚ ድማ ቅድሚ ኤርትራ ሃገር ምዃና ኣብ ኤርትራ እቶም እስልምና እምነት ዝኽተሉ ኣሕዋትና ብብዝሒ ብቋንቋ ዓረብ ደቆም የምህሩን ንናብሮኦም ምምሕዳር ይጥቀሙሉ ነሮም። ሎሚ ናእሽቱ ብሄራትና ብዙሓት ዝተማህሩ ደቀን ንስደት ስለ ዝተጓዕዙ ሓይሊ ሙሁራተን ተጸንቂቑ’ዩ። መሳርሒ ቋንቋታት ምኽባር ሃገር ምኽባር ክቁጸር ኣለዎ። ኣብ ደንበ ተቓውሞ ንሕናስ ንመዉትን ንስደድን’ዶ የሎናንን ዝብሉ ኣለዉ። ነቲ ዓመጽና ክንዲ ክርድእዎ ዝፍትኑ ከነኣእስዎ ይረኣዩ። መረደእትኦም ከስፍሑ የድሊ።
የአገዛዞች አንድ ቋሚ ገጽታ ታማኝ አሽከሮችን/ሎሌዎችን መፍጠር ነው፡፡ በዘመኑ ቋንቋ ካድሬ የሚባለው (ቢያንስ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ዐውድ) በነዚህ ታማኝ አገልጋዮች ውስጥ የሚካተት መጠሪያ ነው፡፡ ሎሌነት ሰውነትን ማቆም ነው፡፡ ሎሌነት ከኅሊና መፋታት ነው፡፡ ሎሌነት የማሰብ ሥራ የግል መሆኑን ማቆም ነው፤ ሎሌ ጌታው ያሰበለትን ሳይጠይቅ የሚፈጸም፤ ጌታው የተናገረውን እንደ በቀቀን የሚያስተጋባ ነው፡፡ ሎሌ እንደ ታማኝ ውሻ በበላበት የሚጮኽ ነው፡፡ ሎሌዎች የሚጠብቁት እሤት፣ የሚቆሙለት መርህ፣ የሚሞቱለት ዓላማ የላቸውም፡፡ ሎሌነት በገዛ ፈቃድ ራስን ለባርነት አሳልፎ መስጠት ነው፡፡ ሎሌነት በገዛ ፈቃድ ወደ ከብትነት መቀየር ነው፡፡ ባጭሩ ሎሌነት ታሕተ ሰብእነት ነው፡፡ ሎሌዎች ራሳቸው ተዋርደው ቤተሰብን፣ ማኅበረሰብን፣ ኅብረተሰብንና አገርን የሚያዋርዱ ቀሊላን ናቸው፡፡ ሎሌ ግለሰብ፣ ቡድን እና ድርጅትም ሊሆን ይችላል፡፡ የሚጠበቅበት ሲጠሩት አቤት ሲልኩት ወዴት ማለትን ብቻ ነው፡፡ በተለይም አንዱ አገዛዝ አልፎ ሌላው ሲተካ እየተገለባበጡ ለአሽከርነት የሚሽቀዳደሙትን ነው በዚህ ጽሑፍ ዳግማዊ ሎሌዎች (recycled retainers/servants) ያልዃቸው፡፡ በነገራችን ላይ አድርባይነትም የሎሌነት አንዱ መገለጫው ነው፡፡ ስለሆነም አድርባዮችም አልተነሳንም ብላችሁ ቅር እንዳትሰኙ፡፡
ስለ ሎሌዎች በመግቢያነት ይህን ያህል ካልኹ፣ የዛሬው አስተያየቴ ትኩረት የሲዳሞ ብልጽግና ፓርቲ ጽ/ቤት፣ በኦሕዴድ መራሹ ኢሕአዴግ ቊ.2 (የብልጽግና ፓርቲ) እና በሕወሓት መካከል እየተካሄደ ያለውን ‹ጦርነት› አስመልክቶ በቅርቡ ያወጣውን መግለጫ ይመለከታል፡፡ ርግጡን ለመናገር መግለጫው በማዕከላዊነት ከዐቢይ ወርዶለት በገደል ማሚቶነት ያስተጋባው ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ጽ/ቤቱ ኅዳር 6 ቀን 2013 ዓ.ም. ካወጣው መግለጫ ለዚህ አስተያየት አግባብነት ያለውን ክፍል እንደሚከተለው እጠቅሰዋለሁ፤
‹‹በዚህ ጊዜ በሀገራችን እየተካሄደ የሚገኘው ሕግን የማስከበር ተግባር የሀገርን አንድነት፣ የሕዝቦችን አብሮነትና የሕግ የበላይነት ለማስከበር እንጂ በይደር የቆዩ አጀንዳዎችን ማሳኪያ ተደርጎ መወሰድ የለባቸውም፡፡ በፌደራል መንግሥቱና በጁንታው የሕወሓት ቡድን መካከል እየተደረገ ያለው ጦርነት የመላው ኢትዮጵያ ሕዝብ እንጂ የተወሰነ ኃይል እያካሄድ ያለው ትግልም አይደለም፡፡ የዚህ ማሳያው በኅብረ ብሔራዊነት የተደራጀው ጀግናው የሀገር መከላከያ ሠራዊት … ትግሉን በተዛባ መልኩ ለመተርጐም የሚደረጉ የተሳሳቱ ትርክቶችን በጋራ በመታገል …›› እያለ ከፕሮፓጋንዳነት ያልዘለለውን ዝባዝንኬ ይቀጥላል፡፡
እንደማናቸውም በጐሣ የተዋቀረ ‹የፖለቲካ ማኅበር› የሲዳሞ የጐሣ ‹ፓርቲዎች› የክፍለ ሀገርነት ደረጃ ካገኙ በኋላ ሳይውሉ ሳያድሩ ኦሮሙማን ለሚያስፈጽመው የዐቢይ አገዛዝ በመገበር እንደ ሌሎቹ የኢሕአዴግ ቊ.2 ጭፍሮች ሎሌነታቸውን በተግባር አስመስክረዋል፡፡ ኢሕአዴግ ቊ.1 ሕወሓት እንደሆነ ሁሉ ቊ.2 ደግሞ ኦሕዴድ መሆኑ የዐደባባይ ምሥጢር ነው፡፡ የሲዳሞ የጐሣ ድርጅቶች ወያኔ ‹ክልል› ብሎ ያዋቀረው ‹የአገር-አከል› መዋቅር ይገባናል በማለት ተጨቁነናል/ተበድለናል ብለው (ሕወሓት የተከለውን የይስሙላ ‹ሕገ መንግሥት›፣ የጐሣ ፖለቲካና የውሸት የጐሣ ፌዴራሊዝም ተቃዋሚዎች ባይሆኑም) እንዳልጮኹ ሁሉ፣ ዛሬ በመግለጫቸው ዐቢይ ሥልጣኑን ለማስጠበቅ ከሕወሓት ጋር በሚያደርገው ትንቅንቅ (‹ትግሉን በተዛባ መልኩ ለመተርጐም› የሚለው አባባል አገዛዙና አፈ ቀላጤዎቹ ጦርነቱ ስለሚካሄድበት ዓላማ ከነገሩን የተረዳን ሲሆን፣ ወደፊት ደግሞ በውጤቱ የበለጠ ገሀድ ይሆናል) በፊት ረድፍ ተሰልፈው የሕይወት መሥዋዕትነት እየከፈሉ የሚገኙ የአማራ ሚሊሻዎችና ወጣቶች ነፃ ያወጧቸውን የጎንደር (ወልቃይት፣ ጠገዴ፣ ሁመራ፣ ጸለምት) እና የወሎ ግዛቶች (የራያ ርስቶች) ተመልሰው በትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ሥር እንዲቆዩ ከመናገር አልፈው ‹አሳዳሪያቸው› እንዳለው የግዛት ጥያቄዎቹ በአገር አውዳሚው የወያኔ ‹ሕገ መንግሥት› መሠረት የሚታዩ እንጂ አጋጣሚው (ጦርነቱ) በይደር የቆዩ አጀንዳዎች ማሳኪያ ተደርጎ መወሰድ የለበትም በማለት ለአማራ ሕዝብ ያላቸውን ጥላቻ በዚህም ድንቁርናቸውንና ነውረኛነታቸውን በግልጽ አሳይተዋል፡፡ እየተደረገ ያለው ጦርነት የመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ እንጂ የተወሰነ ኃይል በማለትም የአማራውን ሚሊሻ ኃይል በሾርኒ አንስተዋል፡፡
ሕወሓት፣ ጐሠኛነትን እና ይህም አስተሳሰብ ባገር ህልውና ላይ ያስከተለውን መዘዝ አጥብቀው የሚጸየፉ ኢትዮጵያውያን ሁሉ ጠላት መሆኑን መናገር ለቀባሪው ማርዳት ነው፡፡ ይህ አሸባሪ ድርጅት እስከ ሰይጣናዊ አስተሳሰቡ ከኢትዮጵያ ምድር እንዲጠፋ የማይፈልጉ አገር አጥፊውን የወያኔ ‹ሕገ መንግሥት› እና የጐሣ ፖለቲካው እንዲቀጥል የሚሹ ጐሠኞች ብቻ ናቸው፡፡ የወያኔ ‹ሕገ መንግሥት› እስከ ዘረጋው መዋቅር እንዲቀጥል በመፈለግ ረገድ የኦሮሙማ አራማጆች፣ ሌሎች ጐሠኞችና ሕወሓት መካከል ልዩነት የለም፡፡
የሲዳሞ የጐሣ ድርጅቶች የ‹ክልል› ይገባናል ጥያቄ ሲያነሱ በጀዋርና ኦነግ አስተባባሪነት የሽብር ቡድን አስነስተው በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ተከታዮች፣ በቤተክርስቲያኒቱ እና በአማራ ተወላጆች ላይ ያደረሱት ግፍ ሳያንስና ሳይዘነጋ፣ የአማራው ሕዝብ በወረራና ዘር በማጥፋት የተወሰዱበትን ግዛቶች ሕይወቱን ከፍሎ ሲያስመልስ ተገቢ አይደለም ማለት ከሕወሓት ጋር ባንድነት መቆም ብቻ ሳይሆን ከሕወሓት ጋር እየተጋደሉ ውድ ሕይወታቸውን ያጡትን ኢትዮጵያውያን መሥዋዕትነት ከንቱ ከማድረግና ሎሌ ለጌታው ያለውን ታማኝነት ለማሳየት የሚሄድበትን ርቀት ከሚያረጋግጥ በቀር ሌላ ትርጕም የለውም፡፡
በመሠረቱ የትኛውም የጐሣ ድርጅት እንኳን የሕዝብ የጐሣው ወኪል ነኝ ብሎ መናገር አይችልም፡፡ ከመነሻውስ የጐሣ አባላቱን ማን ጠይቆአቸው/አማክሮአቸው? ይህ ባይሆንማ ኖሮ ለአንድ ጐሣ በርካታ የጐሣ ድርጅቶች ማቋቋም ባላስፈለገ ነበር፡፡ አማራጮችን ለማቅረብ እንዳይባል የጐሣ ድርጅት መሠረቱ አጥንት ጕልጥምት ነውና፡፡ የቅርጫና ቅርምቱ ዒላማ ሥልጣን ብቻ በመሆኑ እንጂ፡፡ ለዚህም ይመስላል እንደ ገዢው ኦሕዴድ ዛሬ የሲዳሞ ሕዝብ ጠበቃ መስላችሁ የቀረባችሁ አንዳንዶች፣ ወያኔ ደቡብ ብሎ በሰየመው የኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ በነበራችሁ ሥልጣንና ኃላፊነት ለወያኔ ታማኝ ሎሌ ሆናችሁ የግዛቱንና የራሴ የምትሉትን ሕዝብ በግድያና በዝርፊያ ቁም ስቅሉን ስታሳዩ አልነበረም? በቅርቡ እንኳን የወላይታ ሕዝብ፣ የጉራጌ ሕዝብ ‹ከክልላችን› ይውጣልን ስትሉ አልነበረም? ደርሶ ለሀገር አንድነትና ለሕዝብ አብሮነት ስትሉ አታፍሩም!?፡፡ የታይታ ጠበቃ መሆን ያስተዛዝባል፡፡ ተዉ! የኢትዮጵያ ሕዝብ ባጠቃላይ፣ የሲዳሞ ሕዝብ በተለይ ይታዘባችኋል፡፡ ነግ በኔን ማሰብ ጥሩ ነው፡፡ መተሳሰቡና አብሮነቱ የሚሻል ይመስለኛል፡፡ ዛሬ የኢትዮጵያ ጠላት የሆነውን ሕወሓት ለመፋለም የተንቀሳቀሰው እኮ ሽመልስ አብዲሳ ከ30 ዙር በላይ ያሠለጠነው ልዩ ኃይል አይደለም፡፡ ወይም አትድረሱብኝ በሚባሉት በሌሎች ‹ክልሎች› የተደራጁት ልዩ ኃይሎች አይደሉም፡፡ ዐቢይ ለሥልጣኑ ማስጠበቂያ ሲል በጐሠኛነት አስተሳሰብ እና የራሴ በሚለው ጐሣ የበላይነት ያደራጀው ‹መከላከያ ኃይል› እና በማንነቱና በሃይማኖቱ የዘር ፍጅት እየተፈጸመበት ያለው ኢትዮጵያዊው የአማራ ደሀ ገበሬና ወጣት ነው፡፡ እናስተውል! ለሥልጣን፣ የማይገባ ጥቅም ለማጋበስና ኃላፊ ለሆነ የፖለቲካ ጠቀሜታ ሲባል ዘላቂውን ያገር ጉዳይ በጊዜያዊው ባንለውጠው መልካም ይመስለኛል፡፡ ማስተዋሉን ይስጣችሁ፡፡
ዛሬ የኢትዮጵያ ፓርላማ ያፀደቀውን የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጅ ተከትሎ ዓለምቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች ድርጅት አምነስቲ ኢንተርናሽናል ወዲያውኑ ባወጣው መግለጫ ውሣኔውን “አሳዛኝ እና ኃላፊነት የጎደለው” ብሎታል።
“ባለፈው የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጅ ህገወጥ ግድያዎችን ጨምሮ የተለያዩ ከባድ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶች መፈፀማቸውን መዝግበናል፤ ዜጎችን ከቀያቸው በግድ ማፈናቀል፣ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ ማሰር እና የሥቃይ አያያዝ መፈጸም ከጥሰቶቹ መካከል ይጠቀሳሉ ብሏል አምነስቲ ኢንተርናሽናል በመግለጫው።
የሲዳማና የኦሮሞ ህዝቦች አንድነትና የትግል አጋርነት ያጠናክራል የተባለ የምክክር መድረክ የኦዴግ ታጋዮች በተገኙበት ያለፈው ቅዳሜና ዕሁድ በሀዋሳ ከተማ ተካሂዷል፡፡
ክስ ለማቅረብ የፈለገ ወገን ከፍርዱ ለሚያገኘው የዳኝነት አገልግሎት መክፈል የሚገባውን የዳኝነት ገንዘብ ለመክፈል የሚያስችል የገንዘብ አቅም የሌለው ከሆነ ክሱን ያለዳኝነት ገንዘብ በደሀ ደንብ መሠረት የማቅረብ መብት እንዳለው በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 215 ተደንግጓል፡፡ ክሱን የሚያቀርበው ወገን ድሀ በመሆኑ ምክንያት የዳኝነት ገንዘብ ሳይከፍል ክሱን አቅርቦ እንዲያሰማ ሊፈቅድለት ይገባል? የሚለው ጉዳይ ሊለይ የሚችልበት ዝርዝር አፈፃፀም ደንቡም ፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 467 እና ተከታዩ ድንጋጌዎች ተመልክቷል፡፡
በዚህም መሠረት ድሀ ነኝ፤ መብቴን ለማስከበር ያለኝ ፍላጐቴ በዳኝነት ገንዘብ እንቅፋት ምክንያት ሊሰናከል አይገባም፡፡ ስለሆነም በድሀ ደንብ መሠረት ክሱን በነፃ እንዳሰማ ይፈቀድልኝ የሚል ማናቸውም ከሳሽ ድሀ መሆኑን ሊያመለክት የሚችል የሚገኝበትን የገንዘብ አቋም ማረጋገጥ ይገባዋል፡፡ ይህም ከሳሹ የሚገኝበት የገንዘብ አቋም ከተረጋገጠ በኋላ ለክሱ ሊከፈል የሚገባው የዳኝነት ገንዘብ መጠን ከሳሹ ከሚገኝበት የገንዘብ አቋም አኳያ ተገናዝቦ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 467 መሠረት ድሀ የመሆኑና ያለመሆኑ ጉዳይ ሊለይ ይገባል፡፡
አንድ ሰው በፍርድ ሊያልቅ የሚገባው ጉዳይን ፍርድ ቤት ይዞ ሲቀርብ የዳኝነት አገልግሎት ክፍያ መክፈል ያለበት መሆኑን የፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁጥር 215፣ ከ467 እስከ 479 ድረስ የተደነገጉት ድንጋጌዎች ያሳያሉ፡፡ የዳኝነት አገልግሎት መክፈል የማይችል ሰው ክስ ለማቅረብ የሚችልበት አግባብ ስለመኖሩም ተጠቃሽ ድንጋጌዎች ያስገነዝባሉ፡፡ አንድ የዳኝነት አገልግሎት ክፍያ ለመክፈል የማይችል ሰው በደሃ ደንብ ክስ ለማቅረብ የሚችል ሲሆን ለመክፈል አቅም እያለው ክስ ያቀረበ መሆኑ ከተረጋገጠ ግን መዝገቡ እንደሚዘጋ፣ የተዘጋ መዝገብ ደግሞ የዳኝነት አገልግሎት ክፍያ /ገንዘቡን/ ለመክፈል ዝግጁ እስከሆነ ድረስ የሚንቀሳቀስለት መሆኑን የሥነ ሥርዓት ሕጉ ድንጋጌዎች መንፈስና ይዘት ያስገነዝባሉ፡፡
ዳኝነት ሳይከፈል በነፃ ለመክሰስ እንዲፈቀድ በቀረበ ጥያቄ ላይ ሊሰጥ የሚችለው ትእዛዝ እንደነገሩ ሁኔታ ሁለት ዓይነት ነው፡፡ አንደኛው ከሣሽ የዳኝነት ገንዘብ ለመክፈል የሚያስችለው የገንዘብ አቅም የሌለው ስለሆነ እንደ ጥያቄው የዳኝነት ገንዘብ ሳይከፍል በነፃ ፋይል ከፍቶ ክሱን ለማቅረብ ይችላል የሚለው ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ከሣሹ ድሃ ያለመሆኑ ስለተረጋገጠ ተገቢውን የዳኝነት ገንዘብ ካልከፈለ በቀር በነፃ ፋይል ከፍቶ ክሱን ለማቅረብ አይችልም የሚለው ነው፡፡
በመጀመሪያው አኳኋን ትእዛዝ በተሰጠ ጊዜ በዚህ ትእዛዝ መሠረት ፋይሉ ተከፍቶ ክርክሩ የሚቀጥል ነው፡፡ የክርክሩ ውጤት የሚታወቀው ግራ ቀኙ በሚያቀርቡት የፍሬ ነገርና የሕግ ክርክር ማስረጃ መሠረት ነው፡፡ በመጨረሻው የክርክር ውጤት ተከሣሹ ባይስማማ ክርክሩ ከመጀመሩ በፊት ክሱ ዳኝነት ሳይከፈልበት በነፃ እንዲከፈት መደረጉ የሕግ ድጋፍ አልነበረውም የሚለውን እንደ አንድ የይግባኝ ምክንያት በማድረግ በውሣኔው ላይ ካለው ቅሬታ ጋር አዳምሮ ማቅረብ ይኖርበታል እንጂ ከሥረ-ነገሩ ፍርድ በፊት የይግባኝ አቤቱታ የማቅረብ መብት አይኖረውም፡፡ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 320/3/ የተመለከተው ድንጋጌም በዚህ አኳኋን በሚቀርበው የይግባኝ አቤቱታ ላይ ክልከላ ለማድረግ ነው፡፡
በሌላ በኩል “ድሀ ያለመሆንህ ተረጋግጧል፡፡ የዳኝነት ገንዘብ ካልከፈልክ በቀር ፋይል አይከፈትም” ለተባለው ከሣሽ ግን ይህ ዓይነቱ ትእዛዝ የመጨረሻ ነው፡፡ ሌላ የሚጠበቅ የሥረ-ነገር ፍርድ የለውም፡፡ ስለሆነም የዳኝት ገንዘብ ለመክፈል አቅም ሳይኖረኝ ክርክሬና ማስረጃዬ በአግባቡ ሳይታይ አቅም እንዳለኝ ተቆጥሮ የዳኝነት ገንዘብ ክፈል መባሌ ተገቢ አይደለም የሚል ከሆነ የተሰጠው ትእዛዝ የመጨረሻ እንደመሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 320/1/ መሠረት የይግባኝ አቤትታ የማቅረብ መብት አለው፡፡
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤሃባደለ ሰሙናት ዝወሰደ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ዘይምጥዕዓም ካብ ዕለት 19 ጥሪ ጀሚሩ እቲ ቅልውላው ናብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ ምህላዉ ንከታተሎ ዘለና ሓቂ እዩ። ብመሰረቱ እዚ ትማሊ ዝጀመረ ቅልውላው ዘይኮነስ ዕምሪ ስርዓት ህግደፍ ከም ጥሙር ሓይሊ ኣዝዩ እናኣንቆልቆለ ናይ ምኻዱ ጎሊሑ ዝተራእየሉ ኩነታት እዩ። ብዝኾነ ግን ህዝቢ ዘይተሓወሶን ማእከሉ ረብሓ ህዝቢ ማእከል ዘይገብረ ዝኾነ ይኹን ምድርዳር ዘይሩ ዘይሩ ኣብ መንጎ እቶም ንዓመታት ንህዝቢ ጨፍሊቖም ጉጅላዊ ረብሓታቶም ጥራሕ ከደልድሉ ዝጸንሑ ኣካላት፡ ሕጂውን መልክዖም ቀይሮም ዕድመ ስልጣኖም ንምንዋሕ ዝግበር ስርሒት እምበር መሰረታዊ ለውጢ ከምጽኡ ከምዘይክእሉ ክንርዳእ ይግባእ። ካብዚ ሓቅዚ ብምብጋስ ኣብ መንጎ ላዕለዎት ሰበስልጣን ዝግበር ዝርርብን ዋጋ ዕዳጋን ኣብ መንጎኦም ናይ ነብሲ ኣድሕን ስጉምትታት ጥራሕ ምዃኑ ፈሊጥና ህዝቢ ማእከል ዝገብረ ለውጢ ንምምጻእ ደለይቲ መሰረታዊ ለውጢ ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ተቓወምቲ ሓይልታት ካብ ምብርታዕ ካልእ ቅኑዕ መማረጺ የልቦን። እዚ እንሰምዖ ዘለና ክፍሊ ዜና ተኸቢቡ እከለ ሞይቱ እከለ ቆሲሉ ዝብል ዜና ካብቲ ሒዝናዮ ዘለና ሓይሊ ደንበ ተቓውሞ ካብ ምጥንኻር ናይ ገዛእ ርእስና ኣጀንዳ ከውጽኣና ኣይግባእን። ብርግጽ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ቅልውላው ቀንዲ ሃምናን ቀልብናን ድሕነት እቲ ተጨኲኑ ዘሎ ህዝብና ምዃኑ ሓደን ክልተን ዝበሃሎ ኣይኮነን። እዚ ብቐንዱ ናይቶም ከም ህዝቦም ተጨኲኖም ዘለዉ ተራ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ጉዳይ እምበር ናይቶም ኣብ ገበን ተጨማሊቖም ዝጸንሑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ስለ ዘይኮነ፡ ሰራዊት ኤርትራ ቀንዲ ናይ ሕጂ ዕማሙ ድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ክኽውን ከምዘለዎ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ። ሕጂውን ኣብ መንጎ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝግበር ግርጭት ይኹን ድርድር መቐጸልታ ናይቲ ዝጸንሔ ጭቆና እምበር መፍትሒ ኩሉ መዳያዊ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ ክኽውን ኣይኮነን። ካብ ዝጸንሔ ጸገም መዋጽኦ ክኸውን ዝኽእል፡ መስርሕ ደሞክራሲያዊ ለውጢ በቶም ተጨኲኖም ዝጸንሑ ኣካላት ክምራሕ እንተኺኢሉ እዩ። እምበር በቶም ብኻልእ ሓድሽ መንገዲ በትሪ ስልጣኖም ከደልድሉ ዝደልዩ ኣካላት ኣይኮነን። ከምዚ ዝኣመሰለ ቅልውላው መግለጺ ናይ ዝኸረመን ዝሓገየን ምረት እዩ። እቲ ቅልውላው ኣብ ውሽጢ ዓዲ ናይ ዘሎ ጸገም መግለጺ እዩ። ዝበለጸ መፍትሒ ከኣ በቶም ዝያዳ ዝተጨኮኑ ኣካላት ስለ ዝመጽእ ኣብዚ ዝረኤ ዘሎ ቅልውላው ታሕተዎት ሓለፍቲ ላዕለዋይ ኢድ ክሕዙ እንተኺኢሎም ኣብ ዝግበር ቃልሲ ኣብ ጎድኖም ከምዘለናን ናብ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ምስግጋር ኣብ ዝግበር ቃልሲ ኩሉ ዝከኣለና ክንገብር ምኻንናን ከነረጋግጽ ንደሊ። ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
የኢትዮጵያ የምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን/FDA ከዘጠኝ ክልሎችና ሁለት ከተማ መስተዳድር ከተወጣጡ የምግብ ተቋማት ተቆጣጣሪ ባለሙያዎች የምግብ ደህንነትና ጥትራት ቁጥጥር ማረጋገጥ ሚያስችል የቁጥጥር አቅም ግንባታ ስልጠና በመስጠት ላይ ይገኝል፡፡
ባለስልጣን መስሪቤቱ እየተሰጡ ያሉት ስልጠና መሰረታዊ የቁጥጥር አሰራር ስርዓት፣ በምግብ ተቋማት የውስጥ ጥራት ማረጋገጥ፣ የምግብ ተቋማት የኦዲቲንግ ኢንስፔክሽን ቁጥጥር እና ሌሎች ዕርሰ ጉዳዮች ዙሪያ በአዳማ ከተማ ከህዳር 13 እስከ 17/2011 ዓ.ም. ለአምስት ተከታታይ ቀናት የሚሰጠው ስልጠና የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት የባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ም/ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ከይረዲን ረዲ እንደገለጹት በስፋት በህብረተሰቡ ውስጥ እየታዩ ያሉ የጤና ችግሮች ከምግብ ደህንነት እና ጥራት ጋር ተያያዝነት ያሉ መሆኑን በማስታወቅ እነዚህም ጥራታቸው ያልተረጋገጡ ወደ ሀገር ውስጥ የሚገቡ የጨቅላ ህጻናት ምግቦች፣ የታሸጉ ዱቄት ወተቶች ፣ብስኩቶች ፣ጁሶች እና በስፋት ህብረተሰቡ የሚጠቀምባቸው እንደ ዘይት ያሉ ምርቶችን እንደሚካትትት በመግለጽ ፤የተበላሹ የነቀዙ እና የመጠቀሚያ ጊዜ ያለፈባቸው ምግቦችን በህገወጥ መንገድ በማዘዋወር የህብረተሰቡን ጤና አደጋ ላይ የሚጥሉ ስራዎች በድብቅ የሚሰሩ አካላትን የተቀናጀና ወጥነት ያለው የቁጥጥር ስራ በመስራት ከምግብ ጋር ተያይዞ እየገጠሙ የሚገኙትን ችግሮችን መፈታት አስፈላጊ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡
በተጨማሪም ያልተገባ ትርፍ ለማግኘት ሲባል ምግብን ከባእድ ነገሮች ጋር በመደባለቅ የህብረተሰቡን ጤና አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉ ስራዎች እንደሚሰራ በማውሳት እነዚህን መሰል ተግባራት ለማስቆም ባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ከፌዴራል እስከ ክልል ፤ከክልል እስከ ወረዳ በቅንጅት መሰራት እንደሚያስፈልግ ገልጿል።
የጤና ጥበቃ ሚንስቴር ለቁጥጥር ስራው ትኩረት በመስጠት ከፍተኛ የገንዘብና የማቴሪያል ደጋፍ እየተደረገ ሲሆን በባለስልጣን መስሪያቤቱም የፍላግ ሺፕ ዕቅዶች ይሄም ምግብን ከባዕድ ነገር ጋር መቀላቀልንና የህገወጥ ምግብና መድኃኒት ንግድን ለማስቆም ለተቆጣጣሪው አቅም የመፍጠር ስራ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡
የአሰልጣኞች ሰልጠና ከተጠናቀቀ ቦኃላ ከክልል እስከ ወረዳ ላሉ 2000 ተቶጣጣሪ ባለሙያዎች በክልል ተቶጣጣሪ አካላት ተመሳሳይ ስልጠና የሚሰጥ ሲሆን 113 ሺ የምግብ ተቋማት ቀጥጥር እንደሚካሄድ ይጠበቃል።
PreviousPrevious post:የኢትየጵያ የምግብና የመድኃኒት ቁጥጥር ባለሥልጣን ደረጃቸውን ያልጠበቁና ሐሰተኛ የመድኃኒት ምርቶችን በመለየት ከገበያ ውጪ እንዲሆኑ አደረገNextNext post:ምግብን ከባዕድ ነገር ጋር መቀላቀልን ለመከላከልና ለመቆጣጠር ለፌዴራልና ክልል ተቆጣጣሪ አካላት ውይይት በማካሄድ ላይ ይገኛል፡፡
ሰልፈኞቹ፥ የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ የአልጀርስ ስምምነትና የድምበር ኮሚሽን ውሳኔን ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ መቀበሉን በመቃወም ነው ሰላማዊ ሰልፉን ያካሄዱት።
ነዋሪዎቹ በኢትዮጵያና ኤርትራ ህዝብ መካከል ሰላም ለመፍጠር የሚደረገው ጥረት እንደሚደግፉ የገለፁ ሲሆን፥ ይሁን እንጂ “መሬትን አሳልፎ በመስጠት የሚገኝ ሰላም የለም” ብለዋል።
ለዚህም “በሉአላዊነታችን አንደራደርም፤ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ውሳኔን ውድቅ እንዲያደርገ እንጠይቃለን!” የሚሉ መልእክቶችን ያዘሉ መፎክሮች በመያዝ ነበር ላማዊ ሰፉን ያካሄዱት።
በሰልፉ በሺዎች የሚቆጠሩ የአዲግራት ከተማ ነዋሪዎችና የኢሮብ ብሄረሰብ ተወላጆች የተሳተፉ ሲሆን፥ መንግስት ከህዝብ ጋር መወያየትና ውሳኔውን ማስተካከል እንዳለበት ጥሪ አቅርበዋል።
የአዲግራት ከተማ ከንቲባ አቶ ገብረመድህን ስዩም፥ ህዝቡ በሰላማዊ ሰልፉ ያቀረባቸውን ጥያቄዎች ለሚመለከተው አካል በማድረስ መልስ እንሰጣለን ሲሉ ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ተናግረዋል።
በተመሳሳይ የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ በኢትዮ- ኤርትራ ጉዳይ ላይ ያሳለፈውን ውሳኔ በመቃወም የኢሮብ ወረዳ፣ የባድመ ከተማ እና ነዋሪዎችና የዓዲ ፀፀር ነዋሪዎች ሰሞኑን ሰላማዊ ሰልፍ ማካሄዳቸው ይታወሳል።
የሙቀት-ነክ የውስጥ ሱሪ እንደ ዝቅተኛ የሙቀት መጠን ፣ ነፋስ ወይም ረቂቆች ላሉት አስቸጋሪ ውጫዊ ሁኔታዎች በጣም ለተጋለጡ ሰዎች ይሰጣል ፡፡ አብዛኛው የመደብሩ ንጥረ ነገር የሙቀት-ነክ የውስጥ ሱሪ ነው-ቲ-ሸሚዞች ፣ ሱሪዎች እና ስብስቦች ፡፡ የሙቀት-ነክ የውስጥ ሱሪ የተሠራው በሚመለከታቸው ደረጃዎች መሠረት ነው ፡፡
በዚህ መንገድ የታቀዱ አልባሳት የመንቀሳቀስ ነፃነትን እና የተሻለ ደህንነትን ያረጋግጣሉ ፡፡ ለእነዚህ ባህሪዎች ምስጋና ይግባው በሥራ ላይ ብቻ ሳይሆን በክረምት ስፖርት አፍቃሪዎችም ጭምር ነው ፡፡ በተጨማሪም እኛ የምናቀርባቸው ምርቶች ለሱቃችን ባዘዝነው ወጪ ምክንያት በተወዳዳሪ ዋጋዎች ይገኛሉ ፡፡ ከፍተኛ ጥራት ያለው እና ማራኪ ዋጋ ጥምረት እንደዚህ ያሉ የውስጥ ሱሪዎችን ለሙያዊ ብቻ ሳይሆን ለግል ፍላጎቶችም እንዲሁ በጣም ተወዳጅ ያደርገዋል ፡፡
የውስጥ ሱሪ እሱ በጣም ተለዋዋጭ ነው ፣ ከቁጥሩ ጋር በትክክል ይጣጣማል። የእሱ ተስማሚነት በጣም ምቹ ስለሆነ ለአጭር ጊዜ ከለበስዎ በኋላ ስሜቱን ያቆማሉ። ተጣጣፊ ቁሳቁሶች የመንቀሳቀስ ነፃነትን ያረጋግጣሉ ፣ ምቾት የሚሰማውን ማንኛውንም ፍርሃት ይከላከላሉ ፡፡ ሆኖም የእንደዚህ አይነት የውስጥ ሱሪ ዋና ተግባር ጤናን እና ሰውነትን ከዝቅተኛ የሙቀት መጠን እና ከሰውነት ማቀዝቀዝ መከላከል ነው ፡፡
የሙቀት-ነክ የውስጥ ሱሪ በስፖርት አፍቃሪዎች እና ሥራ ፈጣሪዎች መካከል ደጋፊዎቹን በፍጥነት አገኘ ፣ ንብረቶቹ በጥሩ ሁኔታ ተቀበሉ ፣ ይህም ተወዳጅነቱን ከፍ ያደርገዋል ፡፡ ከሌሎች ልብሶች ጋር ተደባልቋል የተነሷቸው, ሱሪ ወይም ጃኬቶች በሚለዋወጥ ሁኔታዎች ውስጥ የሰውነት ሙቀት እንዲቆጣጠሩ ያስችልዎታል።
የሙቀት-ነክ የውስጥ ሱሪ የቅርብ ጊዜዎቹን ቴክኖሎጂዎች በመጠቀም የተቀየሰ ፡፡ ለየት ያለ የመልበስ ምቾት በዋናነት እነሱ ተጠያቂ ናቸው ፡፡ እርጥበት ወደ ውጫዊው ንብርብሮች በመወገዱ ምክንያት ተጠቃሚው የአካል ብቃት እንቅስቃሴን መጨመር ለሚያሳዩ ሁኔታዎች ተስማሚ ነው ፡፡
ከፍተኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ በሚከሰትበት ጊዜ እርጥበት በጣም አስፈላጊ ወደሆነው የውጭ ሽፋኖች ይወጣል ፡፡ እርጥበት በትክክል ማሰራጨት ደስ የማይል ሽታዎች አደጋን ይቀንሰዋል።
የበፍታውን ንፅህና መጠበቅ በጣም ቀላል ነው ፣ ምንም ልዩ ዘዴዎችን ወይም የተለዩ የጽዳት ወኪሎችን አያስፈልገውም ፣ የመታጠብ ሁኔታዎችን በተመለከተ በምርት መለያው ላይ ቀላል ደንቦችን ብቻ ይከተሉ ፡፡
ዋዜማ ራዲዮ- የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 1ኛ የፀረ ሽብር እና በህገመንግስት ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎች ችሎት ዛሬ ጥር 4 ቀን 2013 ዓ.ም ረፋድ ላይ በኦፌኮ ከፍተኛ አመራሮች ላይ ጠቅላይ አቃቤ ህግ የከፈተውን የክስ መዝገብ ተመልክቷል፡፡
ችሎቱ ከዚህ ቀደም በነበረው ቀጠሮ ሲሰየም በመዝገቡ የተካተቱት ጃዋር መሀመድ እና በቀለ ገርባ “ወደ ፍርድ ቤት ስንመጣ ጥቃት ሊደርስብን ይችላልና አንመጣም፤ባለንበት ቦታ ጊዜያዊ ችሎት ይቋቋምልን።” በማለት ያቀረቡትን ጥያቄ ውድቅ በማድረግ በዛሬው ቀጠሮ በችሎት እንዲገኙ ጥብቅ ትዕዛዝ መስጠቱ ይታወሳል።
ጃዋር መሀመድ በበኩሉ “እኛ ላይ ምንም አይነት ጥቃት ቢደርስ ኦነግ ሸኔ ነው ወይንም ወያኔ ነው ብላችሁ እንዳታሳብቡ። በእኛ ላይ ምንም አይነት ጥቃት ቢፈፀም ሀላፊነቱን የሚወስደው መንግስት እና ችሎቱ ነው።” ብሏል።
“የፍትህ ስርዓት ሂደቱን ለማፋጠን ነው ይህንን ውሳኔ የወሰንነው” ያለው ችሎቱ ዛሬ የተሰየመበትን ዋና ጉዳይ ማለትም የመቃወሚያ ክርክሩ ላይ መርምሮ የደረሰበትን ውሳኔ አሳልፏል።
የግራ ቅኙን የፅሁፍ ክርክር የመረመረው ችሎቱ አቃቤ ህግ ካቀረበው ክስ ላይ 4 ነጥቦችን እንዲያሻሽል ትዕዛዝ ሰጥቷል።እኚህም በጃዋር ሞሀመድ ላይ ከቀረቡት ክሶች መሃከል 3ኛው ግልፅ ባለመሆኑ እሱ ተብራርቶ ይቅረብ፣3ኛ ተከሳሽ ቅስቅሳ ሲያደርግ ነበር የተባለው በየትኛው ሚዲያ እንደሆነ ይገለፅ፣ ከ5ኛ እስክ 10ኛ ያሉ ተከሳሾች ላይ ከጦር መሳሪያ ጋር ተያይዞ የቀረበው ክስ አዋጁ ተጠቅሶ ይቅመጥ የሚሉት እና በክስ መዝገቡ ላይ ሸኔ ተብሎ በደፈናው የተቀመጠው ይብራራ የሚሉት ናቸው።
አቃቤ ህግ ሰራተኞች በጠቅላላ ክፍለ ሀገር ስለሄዱ 1 ወር ይሰጠኝ የሚል ጥያቄ ቢያቀርብም ችሎቱ ጠቅላይ አቃቤ ህግ ትልቅ ትቋም ነው ብዙ ሰራተኞች ሊኖሩት ይገባል በማለት ጥያቄውን ውድቅ አድርጎታል። [ዋዜማ ራዲዮ]
ኣብቲ መበል 61 ፍሉይ ዋዕላ፣ ሚኒስተራትን ወከልቲ ሚኒስትርታትን ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ደቡብ ሱዳንን፣ ሶማልያ፣ ኡጋንዳን ኬንያን ክሳተፉ እንከለዉ፣ ወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኤውሮጳን፣ ቻይናን ካልኦት መሻርኽቲ እቲ ዞባ’ውን ውድብ’ውን ከምዝተረኽቡ መግለጺ ኢጋድ ኣፍሊጡ።
ውሽጠ-መንግስታዊ በዓልስልጣን ንልምዓትን ወይ ኢጋድ፣ ኣብቲ ብዋና ጸሓፊኡ ማሕቡብ ማዓሊም ተመሪሑ ዘካየዶ ፍሉይ ዋዕላ፣ መራሒ ተቓዋሚ ደቡብ ሱዳን ሬክ ማሻር ናዕቢን ጎነጽን ካብ ምጽዋዕ እንተተቖጢቡ ኣብ ልዕሊኡ ተነቢሩ ዘሎ ናይ ገዛ ማእሰርቲ ብዝቀልጠፈ ክልዓል ወሲኑ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን ዝተጀመረ መስርሕ ሰላምን ርክባትን ኢጋድ ብስሩዕ ክቅጽል ብምስምማዕ፣ መራሕቲ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ስሩዕ ዋዕልኦም ዘካይድሉ ግዜ ክሰርዕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኩሎም ወገናት ደቡብ ሱዳን ካብ ተጻብኦን ንናዕብን ጎነጽን ዝቱኽቱኽ ተግባራትን ክቑጠቡ ብምዝኽኻር ከኣ፣ ነዚ ዘየኽብሩ ኣካላት እገዳ ንክግበረሎም ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎ ጸብጻቡ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ከሕልፍ ተሰማሚዑ።
ብቀዳምነት ንመላእ ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ክርስትና፡ ንኩሎም’ቶም ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምውጋድ ሓቀኛ ደሞክራሲ፡ ምዕሩይ ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ዘውሕስ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ኣብ ዘይሕለል ቃልሲ ዝርከቡ፡ ነቶም ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምውሓስ ልዕላውነትን ንነዊሕ ዓመታት ተዘሪዖም ንሕሱም መነባብሮን ማሕበራዊ ምዝንባልን ዝተፈረዱ ውጹዓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ርሑስ በዓል መስቀል 2017 ዝብል ሰናይ መልእኽተይ የመሓላልፍ። ከምኡ’ውን ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ንኣምንቲ መንፈሳዊ እምነት ክርስትና ዮሃና ይብል። በዓል መስቀል በዓል ሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ክኸውን ልባዊ ትምኒተይ ይገልጽ።
ኤርትራውያን ዜጋታት ካብቲ ኣብ መላእ ዓለም ክብርናን ምስልናን ክብለል ዝገበረ ሕሱም ዓዘቕቲ ክንናገፍ፡ ንሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ብዕቱብ ክንሰርሕ ጥራይ’ዩ ዝህልወና። ካብቲ ጸረ ሰላምን ቅሳነትን ዝኾነ ብኩሉ መልክዓት ዝግለጽ ትምክሕታውን ጸቢብን ኣተሓሳስባታት ሓራ ክንኸውን’ውን ይግባእ። ፖሎቲካዊ፡ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታውን ኣውራጃውን መንነትና መግለጺ ክብርና፡ ጭውነትና፡ ግርማናን ጸጋናን ደኣንበር፡ ፍጹም ዝፈላለይና ክኸውን ኣይግባእን’ዩ። ኩሉ’ቲ ድሑር ስምዒታትን ዝንባሌታትን ሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ከጎናጽፍ ከም ዘይኽእል፡ ብኣንጻሩ ንውሽጣዊ ሓድነትና ብምዝራግ ንዝኸፍአ ዓዘቕቲ ዘውድቐና ምዃኑ ብግቡእ ክርዳእ ጥራይ’ዩ ዝግባእ። ንኩሉ’ቲ ብገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝተፈጥረን ዝተጻሕተረን ውሽጣዊ ይኹን ምስ ጎረባብትና ሃገራት ዘሎ ዝተፈላለየ ጸገማት መፍትሒኡ ሕድሕድ ምክብባር፡ ምድምማጽ፡ ስልጡን ሰላማዊ ዘተን ልዝብን ጥራይ ምዃኑ ብግቡእ ክንርዳእ ኣለና። ሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ካብቲ ጭዋ ያታዊ ባህልና ወጻኢ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብዝካየድ ምንእኣስ ወይ’ውን ምዝልላፍን ምንጽጻግን ክረጋገጽ ዝኽእል ኣይኮነን። ሰላም፡ ቅሳነትን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ረዚን ዋጋን መስዋእትነትን ስለ ዝሓትት በዚ ክቡር መንፈሳዊ በዓል’ዚ ብግብሪ ምእንትኡ ክንረባረብ ይጽውዕ።
ለዚህ ፍርድ መነሻ የሆነዉ ከሳሽ ሕዳር 12 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ ያቀረቡት የክስ አቤቱታ ሲሆን ይዘቱም ከሳሽ የመኪና አስመጪነት ስራ ላይ የተሰማራ መሆኑን የ2ኛ ተከሳሽ ባለቤትና ስራ አስኪያጅ መኪና እንዲመጣለት ባዘዘዉ መሰረት በሰሌዳ ቁጥር 2ኤ96731 የሚታወቀዉን እና በ1ኛ ተከሳሽ ስም የተመዘገበዉን ቶዮታ ያሪስ ተሽከርካሪ ያስመጡላቸዉ መሆኑን 1ኛ ተከሳሽም ቀሪ ክፍያ መክፈያ እንዲሆን በ2ኛ ተከሳሽ ስም የተመዘገበ ብር 175,000.00( አንድ መቶ ሰባ አምስት ሺህ) የያዘ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የሚመነዘር ቼክ የሰጧዋቸዉ መሆኑን ይሁን እንጂ ቼኩን ለክፍያ ለባንኩ ባቀረቡ ጊዜ የ2ኛ ተከሳሽ ሂሳብ በቂ ስንቅ የለዉም በሚል ቼኩ ተመላሽ የተደረገላቸዉ መሆኑን ገልጸዉ ተከሳሾች ብር 175,000.00(አንድ መቶ ሰባ አምስት ሺህ) በእንድነት እና በነጠላ እንዲከፈላቸዉ እንዲወሰንላቸዉ እንዲሁም በዚህ ክስ ምክንያት የደረሰባቸዉ ወጪና ኪሳራ እንዲተካላቸዉ ዳኝነት ጠይቋል፡፡
ከሳሽ ያቀረቡት የክስ አቤታታ ከነ አባሪዎቹ ለተከሳሾች ድርሶ የበኩላቸዉን መከላከያ እንዲያቀርቡ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቶ 1ኛ ተከሳሽ የፍርድ ቤቱ መጥሪያ የደረሳቸዉ ቢሆንም ያቀረቡት የመከላከያ ማስፈቀጃ ባለመኖሩ ታህሳስ 24 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለዉ ችሎት የመከላከል መብታቸዉን ፍርድ ቤቱ ያለፈ ሲሆን 2ኛ ተከሳሽ በበኩላቸዉ በቀን 25/4/2011 ዓ/ም የተጻፈ የመከላከያ ማስፈቀጃ አቅርበዉ ፍርድ ቤቱም የቀረበባቸዉን ክስ እንዲከላከሉ ፈቅዶ ጥር 14 ቀን 2011 ዓ/ም በተጻፈ የመከላከያ መልሳቸዉን ያቀረቡ ሲሆን ይዘቱም 1ኛ ተከሳሽ ለብቻዉ በ2ኛ ተከሳሽ ላይ ኃላፊነት የሚያስከትል ተግባራትን ለማከናወን ስልጣን ያልተሰጠዉ መሆኑን 1ኛ ተከሳሽ ስልጣን እንደሌለዉ እያወቀ እንዲሁም ከሳሽ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ቼክ የ2ኛ ተከሳሽ መሆኑን እያወቀ ቼኩን መቀበሉ በገዛ ፈቃዱ ሃላፊነት የወሰዱ መሆኑን የሚያስረዳ መሆኑን በከሳሽ እና በ1ኛ ተከሳሽ መካከል ያለዉ ግኑኘነት የመኪና ሽያጭ ውል መሆኑን የመኪናዉ ሽያጭ ውልም በመካከላቸዉ የተቋቋመ በመሆኑ 2ኛ ተከሳሽንም ወደዚህ ያስገቡት ሆን ብሎ ሃላፊነትን ለማሰከተል ስለሆነ ከሳሽ የመኪና ሽያጭ ዉሉን መሰረት አድርገዉ 1ኛ ተከሳሽ ከሚጠይቁ በቀር ቼኩን መሰረት አድርገዉ ዳኝነት ሊጠይቁ የማይገባ መሆኑን በ2ኛ ተከሳሽ ማህበር መተዳደሪያ ደንብ እና መመሰረቻ ጽሁፍ መሰረት የ2ኛ ተከሳሽ ስራ ሊከናወን የሚችለዉ በ1ኛ ተከሳሽ እና በ2ኛ ተከሳሽ ምክትል ስራ አስኪያጅ በሆኑት በአቶ መልካሙ በላቸዉ ጣምራ ዉሳኔ መሆኑ እየታወቀ 1ኛ ተከሳሽ ለብቻቸዉ ከስልጠናቸዉ ወጭ ለሰጡት ቼክ 2ኛ ተከሳሽ ሃላፊነት የሌለባቸዉ መሆኑን በመግለጽ የመከላከያ መልሳቸዉን አቅርቧል፡፡
ፍርድ ቤቱ ሰኔ 12 ቀን 2011 ዓ/ም በዋለዉ ችሎት ክስ የሰማ ሲሆን በዚህም መሰረት ከሳሽ ባቀረቡት ክርክር ቼኩን የሰጠዉ ባንክ አስፈላጊዉ ፎርማሊቲ ባይሟላ የ2ኛ ተከሳሽን ሂሳብ የማይከፍት መሆኑን የ2ኛ ተከሳሽ ስራ አስኪያጅ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉን ቼክ ለብቻዉ መፈረም የሚችል መሆኑን ቀደም ሲል የነበረዉ መመስረቻ ጽሁፍ በቃለ ጉባኤ የተሻሻለ መሆኑን ከሳሽ ከ1ኛ ተከሳሽ ጋር የፈጸመዉ የመኪና ሽያጭ ውል በጽሁፍ የተደረገ ሳይሆን በቃል የተደረገ መሆኑን 1ኛ ተከሳሽ ቀደም ሲል ክፍያ የፈጸመዉ በ2ኛ ተከሳሽ ቼክ መሆኑን
1ኛ ተከሳሽ ውል የተዋዋለዉ በ2ኛ ተከሳሽ ስም መሆኑን ግምት ሊወስድ የሚገባ መሆኑን 1ኛ ተከሳሽ መኪናዉ ወደ ሀገር ዉስጥ ከገባ በኃላ ስመ ሀብቱን በስሙ ያዞረ መሆኑን ይሁን እንጂ ይህ የ1ኛ ተከሳሽ ተግባር የ2ኛ ተከሳሽ ሃላፊነትን የማያስቀር መሆኑን በመግለጽ ሲከራከሩ 2ኛ ተከሳሽ በበኩላቸዉ ባቀረቡት ክርክር ስለመኪናዉ የሚያውቁት ነገር የሌለ መሆኑን ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ቼክ በ2ኛ ተከሳሽ ሃላፊነት የሚያስከትል አለመሆኑን ቼኩንም 1ኛ ተከሳሽ ለግል ጥቅሙ ያዋለዉ መሆኑን ለድርጅቱ ጥቅም ቢሆን 1ኛ ተከሳሽ በድርጅቱ ስም የሚዋዋል መሆኑን በመግለጽ ክርክራቸዉን አቅርቧል፡፡
የግራ ቀኙ ጠቅላላ ክርክር ከላይ የተመለከተዉን ሲመሰል ፍርድ ቤቱም ተከሳሾች በእንደነት እና በነጠላ በክሱ ላይ የተመለከተዉን የገንዘብ መጠን ለከሳሽ ሊከፍሉ ይገባል ወይስ አይገባም የሚለዉን ነጥብ እንደሚከተለዉ መርምሯል፡፡
እንደመረመረዉም ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ቼክ በ1ኛ ተከሳሽ የተፈረመ መሆኑን 1ኛ ተከሳሽ የ2ኛ ተከሳሽ ስራ አስኪያጅ መሆኑን ከሳሽ እና 1ኛ ተከሳሽ የመኪና ሽያጭ ውል የፈጸሙ መሆኑን በመኪና ሽያጭ ዉሉም ላይ የተገለጸቺዉ ተሽከርካሪም በ1ኛ ተከሳሽ ስም ተመዝገባ የምትገኝ መሆኑ ከግራ ቀኙ ክርክር እና ማስረጃዎች መረጋገጥ የተቻሉ ፍሬ ነገሮች ናቸዉ፡፡
1ኛ ተከሳሽ የፍርድ ቤቱ መጥሪያ ደረሶት ያቀረበዉ መከላከያ የለም፡፡በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 285(2) በመጥሪያዉ ላይ በተወሰነዉ ጊዜ ዉስጥ ተከሳሽ ቀርቦ መከላከያ ለማቅርብ እንዲፈቀድለት ለፍርድ በቱ ያላመለከተ እንደሆነ ከሳሽ የጠየቀዉ ገንዘብ ከነ ወለዱ እንዲከፍል ፍርድ ሊሰጥ እንደሚገባ ተመልክቷል፡፡ በመሆኑም 1ኛ ተከሳሽ ክስ የቀረበበትን ገንዘብ ሊከፍል ይገባል ተብሎ ተወስኗል፡፡
2ኛ ተከሳሽን በተመለከተ በንግድ ህጉ አንቀጽ 35 እንደተመለከተዉ ከሶስተኛ ወገኖች ጋራ በሚያገናኙት ጉዳዮች ሁሉ ስልጣን ያለዉ ስራ አስኪያጅ ከነጋዴዉ ስራ ጋራ ነክነት ያላቸዉን ማናቸዉንም ግዴታዎች ለመፈረምና የሚተላላፉ የንግድ ሰነዶችን ጭምር ለመፈረም ሙሉ ስልጣን እንዳለዉ ሆኖ የሚቆጠር መሆኑ ተመልከተዋል፡፡ ከዚህ ድንጋጌ መረዳት የሚቻለዉ
የአንድ ማህበር ስራ አስኪያጅ በማህበር ህጋዊ ዉጤት ያለዉ ተግባር ለመፈጸም እና ማህበሩም በስራ አስኪያጁ ተግባር ሊገደድ የሚገባዉ ስራ አስኪያጁ ያከናወነዉ ተግባር ከማህበሩ የንግድ እንቅስቃሴ ጋር በተገናኘ የፈጸመዉ ተግባር እንደሆነ መሆኑን እንዲሁም ከማህበሩ የንግድ እንቅሰቃሴ ጋር የማይገናኝ ከሆነ ስራ አስኪያጁ በማህበሩ ላይ ግዴታ ሊያስከትል የሚችል ተግባር ሊፈጽም እንደማይችል መገንዘብ አያዳግትም፡፡ ወደ ተያዘዉ ጉዳይ ስንመለስ ከሳሽ በክስ አቤቱታዉ ላይ በግልጽ የማለከተዉ ከ1ኛ ተከሳሸ ጋር የመኪና ሽያጭ የፈጸመ መሆኑን በከፊል ከፍያም የፈጸመለት1ኛ ተከሳሽ መሆኑን የቀረበዉ ክስ ይዘት ያስረዳል ከዚህም መረዳት የሚቻለዉ ከሳሽ ከ1ኛ ተከሳሽ ጋር የፈጸመዉ የመኪና ሽያጭ ውል ከ2ኛ ተከሳሽ ጋር የንግድ ስራ ጋር የሚገናኝ አይደለም በዚህ መልኩ ከሳሽ ያቀረበዉም ክርክር የለም፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ 1ኛ ተከሳሽ በንግድ ህጉ አንቀጽ 35(1) መሰረት 2ኛ ተከሳሽን ሊያስገድድ የሚችል ህጋዊ ተግባር ያልፈጸመ መሆኑን መረዳት የሚቻል ከመሆኑም በላይ 1ኛ ተከሳሽ ከከሳሽ ጋር የመኪና ሽያጭ ዉሉን የፈጸመዉ ለግሉ ጥቅም መሆኑን ተሽከርካሪዉ በአሁኑ ጊዜም በ1ኛ ተከሳሽ ስም ተመዝገቦ የሚገኝ መሆኑ አስረጂ ነዉ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በማህበሩ መተዳደሪያ ደንብ አንቀጽ 8 መሰረት ቼክን የመሰሉ የሚተላላፉ ሰነዶች ለሶስተኛ ወገን ሊሰጡ የሚችሉት በ1ኛ ተከሳሽ እና በ2ኛ ተከሳሽ ምክትል ስራ አስኪጅ የጋራ ፊርማ መሆኑን የሚያመለክት ሲሆን 1ኛ ተከሳሽ በ2ኛ ተከሳሽ ማህበር መተዳደሪያ ደንብ ከተሰጠዉ ስልጣን በማለፍ ቼክ ፈርሞ ለከሳሽ መስጠቱ ጥፋት የፈጸመ መሆኑን የሚያስረዳ ሲሆን ስራ አስኪያጅ ሙሉ ስልጣን ያለዉ እና በማህበሩ ላይ ህጋዊ ዉጤት ሊያሰከትል የሚችል ተግባር ሊፈጽም የሚችለዉ የማህበሩን አላማ ለማሳካት ብቻ እንጂ የግል ጥቅሙን በአሰቀደመ ጊዜ አለመሆኑን የንግድ ህጉ አንቀጽ 528 ያስረዳል፡፡
ከሳሽ ባቀረቡት ክርክር 1ኛ ተከሳሽ የመኪና ሽያጭ ውል የፈጸመዉ ለ2ኛ ተከሳሽ ማህበር ጥቅም ብሎም የማህበሩ ዓለማ ከግብ ለማድረስ ስለመሆኑ ያቀረቡት ክርክር የለም የማህበር ስራ አስኪያጅ ከላይ ከተጠቀሱት ህጋዊ ተግባራት ወጪ ሌሎች ህገወጥ ተግባራትን የፈጸመ እንደሆነ ደግሞ በንግድ ህጉ አንቀጽ 530 መሰረት ሶስተኛ ወገኖች ላይ ለደረሰ ጉዳት ሃላፊነት
ያለባቸዉ መሆኑ የተመለከተ ስለሆነ በቼኩ ላይ ለተመለከተዉ የገንዘብ መጠን 1ኛ ተከሳሽ ሃላፊ ከሚባል በስተቀር 2ኛ ተከሳሽ ከከሳሽ ጋር ምንም አይነት ግኑኝነት ሳይኖረዉ እና ለክርክሩ መነሻ የሆነዉም ቼክ ለከሳሽ የተሰጠዉ ከእርሱ ጋር ባለ የንግድ ግኑኝነት ባለመሆኑ ፍርድ ቤቱ 2ኛ ተከሳሽ ለክርክሩ መነሻ የሆነዉ ቼክ ላይ የተገለጸዉን የገንዘብ መጠን የመክፈል ሃላፊነት የለበትም በማለት ፍርድ ሰጥቷል፡፡
More in this category: « የኮ/መ/ቁ 179280 - እነ ዶ/ር ጌተሁን ይትባረክ እና እነ ዶ/ር አከዛ ጠዓመ የኮ/መ/ቁ 179485 - ወ/ሪት እቴነሽ ፀጋዬ ወልዴ እና አቶ ሳሙኤል መንግስቴ »
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። ማርያም መግደላዊት ብዕለት እሑድ(ሰንበት) ጌና ጸልማት ከሎ ናብ መቓብር ጐይታ ክትከይድ ተንሥአት። ርግጽ'ዩ ብጸልማት ምውጻእ ብፍላይ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላኽ ኣሜን። ወትባርክ አክሊለ ዓመተ ምሕረትከ ንዓመት ብሳህልኻ ትኽልላ መዝ.64፣11(65፣11። እንቋዕ ናብ ሓድሽ ዓመት ዘመነ ዮሐንስ ብሰላምን ጥዕናን ዓቂቡ ኣብጽሓና። ንዘመን ብዘመን ዚልዉጥ፥ ኣብ ዘዘመኑ ድማ ዲንቒ እጹብ ዝኾነ ህያባቱ ኣምላኻዊ ጥበባቱን ዝገልጽ ልዑል እግዚአብሔር ኣምላኽ ካብ ዘመነ ሉቃስ ናብ ዘመነ ዮሐንስ ዘሰጋገረና ስለ ኩሉ ግብሩ ይኽበር ይመስገን ኣሜን። […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን:: ዘይሓምም ሓመመ፣ ዘይተሓዝ ተሰቕለ፣ ዘይመውት ሞተ። ፍቕረይ ደሪኽዎ! ኣየ ፍቕሪ! ነቲ ዘይሓምም ሕማሙ ነዘንቱ፣ ነቲ ዘይመውት ሞቱ ነዘንቱ፣ በታ ምስ ደቂ መዛምርቱ ዝተቐመጠላ ለይቲ፣ ብፍቓድ ኣቡኡን ብፍቓድ ገዛእ ርእሱን ነፍሱ ንሞት ወፈየ። ነቲ ኹሉ ዝሕዝ ሓዝዎ፡ ነቲ ገዛኢ ኹሉ ኣሰርዎ ነቲ ሕያው ወዲ ኣምላኽ ኣሰርዎ፡ ንሳቶም ብቑጥዓ […]
መርዓኹም ክጽብቀልኩም እንተ ደሊኹም ንናትናኤል ዓድምዎ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ መርዓ ናይ መሓዛይ ተሳቲፈ ነይረ። ሓደ መሓዛና ስለምታይ ናብቲ መርዓ ናይ ወዲ ገዛውታኻ፡ፈታዊኻ ዘይመጻኻ ኢለ ምስ ሓተትክዎ ᎒ ከይተዓደመ ዝመጸ ከይጽገበ ወጸ ከይኮነኒ ሰለ ዘይተዓደምኩን ኣይመጻኹን በለኒ። ክግርመኪ እቲ መርዓ ምስ ሓለፈ ሓፍተይ ናይ መርዓ ዕድመ ረሲዓይዮ ከይሃብኩኻ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ዓርክኻ ሂብካ በለትኒ ፡ […]
ደቡብ ጆርጂያ እና የደቡብ ሳንድዊች ደሴቶች HTTPS የነፃ ወኪል ዝርዝር - ደቡብ ጆርጂያ እና የደቡብ ሳንድዊች ደሴቶች(GS) HTTPS ነፃ ፕሮክሲ ሰርቨሮች መስመር ላይ ይጻፉ - ProxyHub.Me
እና አለነ 0 ደቡብ ጆርጂያ እና የደቡብ ሳንድዊች ደሴቶች HTTPS ነጻ ተኪ አገልጋዮች. የቅርብ ጊዜ የፕሮክይል ዝርዝር እነሆ እና አንተን ልንረዳህ ተስፋ አደርጋለሁ.
ጣልያን መንግሥት ሕይወታቸውን ባተረፈው መርከብ ውስጥ የነበሩትን በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ ፍልሰተኞችን አልቀበልም በማለቱ የፈረንሳይ ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን መንግሥቱን ከማውገዛቸው ጋር በተያያዘ ኢጣልያ ዛሬ የፈረንሳዩን አምባሳደር ጠርታ አነጋግራለች።
ጣልያን በዓለምቀፍ ሕግ መሰረት ፍልሰተኞቹን የመቀባል ግዴት አለባት ብለዋል ማክሮን። አብዛኞቹ ፍልሰተኞች ከሰሀራ በመለስ ካሉት የአፍሪካ ሀገሮች የተሰደዱ ናቸው።
የፈረንሳይ መንግሥት ቃል አቀባይ ቤንጃሚን ግሪቬክስ በተናገሩት መሰረት የኢጣልያ መንግሥት በእንዲህ አይነት ሰብዓዊ ህኔታ ላይ ያሳየው ባህሪ ኃላፊናት የጎደለው ነው ሲሉ ለካቢኒያቸው አስገንዝዋል።
አዲሱ የጣልያን የአገር አስተዳደር ሚኒትር ማቲዬ ሳለቪኒ ዛሬ ለህግ መወሰኛ ምክር ቤት ባደረጉት ንግግር ፈረንሳይ ራስዋ ብዙ ተጨማሪ ፍልሰተኞችን መቀበል አለባት። ማክሮን ከቃላት ወደ ተግባር ማምራት ይኖርባቸዋል የሚል ምላሽ ሰጥተዋል።
በ 2001 ተመሠረተ NINGBO የሄይቲ የታዳሽ ኃይል, የፀሐይ ፎቶ-voltaic እና ቻይና ውስጥ የፀሐይ ሞዱል ዝምድና የምርት ተከታታይ ያለውን ግንባር አምራች አንዱ ነው. የሄይቲ ወደ R & D እና መስታወት ሲሊከን የፀሐይ ሕዋሳት እና ሞዱሎች ምርት ላይ የተሰማሩ. በተጨማሪም ፓነል በአንድ 160-190W / 260-280W ክልል ውስጥ 5 ፓኔል, ሞኖ-መስታወት ሶላር ፓናሎች በሰዓት ወ 300 ወደ አንድ ክልል ያላቸው ፖሊ-ሲሊከን ሶላር ፓነሎች. እና የእኛን ምርቶች, ደግሞ ከክርስቶስ ልደት በኋላ, UL, TUV ሰርቲፊኬቶች ጋር ይመጣሉ. በተጨማሪ, እኛ ደግሞ ዲዛይን እና አንዳንድ ልዩ ጣቢያ ውስጥ አስፈላጊ ከሆነ እናንተ ነፋስ-ሥርዓተ ዲቃላ ስርዓት መፍትሄ ማቅረብ ይችላል ...
የፀሐይ PV ስርዓት የእርስዎ ስርዓት ዓይነት, የጣቢያ አካባቢ እና መተግበሪያዎች መሰረት መመረጥ ያለበት የተለያዩ ክፍሎችን ያካትታል. ሥርዓተ PV ሥርዓት ዋና ዋና ክፍሎች የፀሐይ ኃይል መቆጣጠሪያ, inverter, የባትሪ ባንክ, ረዳት የኃይል ምንጮች እና ይጭናል (ዕቃዎች) ናቸው.
የኢንዱስትሪ እና የንግድ የፀሐይ ኃይል ስርዓት ሶላር ፓናሎች, የስርዓት መቆጣጠሪያ እና inverter ያካትታል. የፀሐይ ፓነል ዲሲ (ቀጥታ የአሁኑ) ኤሌክትሪክ ለማምረት, እና በዚህ የኤሌክትሪክ ወደ መለወጫ እና inverter የ AC የኤሌክትሪክ (የአሁኑ Alternating) ለማምረት ቢሆንም ማስኬድ ይደረጋል. ከዚያም ይህ ኃይል ወደ የመገልገያ ኩባንያዎች ኃይል ፍርግርግ የ AC ኃይል ፓነል ወደ አሂድ ነው. ላይ-እንደ ፍርግርግ የፀሐይ ኃይል ሥርዓት ባትሪ-ነጻ እና ዝቅተኛ ወጪ ጥቅሞች ያስደስታታል ...
ፀሐይ ስትወጣ ብዙ ታዳሽ የኃይል ባለሙያዎች እንደሚሉት, ንፋስ እና የፀሐይ (የፀሐይ) ቴክኖሎጂዎች አጣምሮ የያዘ አንድ ትንሽ "ዲቃላ" የኤሌክትሪክ ስርዓት ቦታዎች ብዙ ወይ ነጠላ system.In በላይ ብዙ ጥቅሞች ያቀርባል, ነፋስ ፍጥነቶች በበጋ ውስጥ ዝቅተኛ ናቸው ደማቅ እና ረጅሙ. ነፋስ ያነሰ የፀሐይ ይገኛል ጊዜ በክረምት ጠንካራ ነው. ጫፍ ነፋስ ጊዜ እየሠራ በመሆኑ እና
ንሶም ንፕረዚደንት ፍሊፐ ንያሱን ንመራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ረናሞ ኣብ ቤተ መንግስቲ’ታ ሃገር ዘስምዕዎ መደረ ህዝቢ ሞዛምቢክ ነቲ ብብዙሕ ጸገም ዝተረኽበ ሰላም ክሕልውን ማዕረ ዕድላት ንኹሉ ምቕራብ ክጽዕሩን ዳግማይ ግጭት ካብ ምልዕዓል ክቑጠብን ጸዊዖም ኣለው።
ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሲሲልያን ላምፔዱሳን ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 400 ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓኑ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ብዋሕዚ ስደተኛታት እተማርር ዘላ ኢጣልያ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ጥቕምቲ 2013 ዘጋጠመ ህልቂት ኣስታት 350 ኤርትራውያን፣ ተመሳሳሊ ሓደጋ ከየጋጥም፣ ፍሉይ ኣሃዱ ሓይሊ ባሕሪ ብምውፋር ህወይት ናይ ምድሓን ስርሒት ተካይድ ምህላዋ ይፍለጥ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ኣዋርሕ ጥራይ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 1500 ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነት’ውን ጸብጻባት ኣታ ሃገር የመልክት።
ምዕራብ አውስትራሊያ ሕይወትን በራስ ፈቃድ በእገዛ የማክተም ድንጋጌ በማሳለፍ ሁለተኛዋ የአውስትራሊያ ክፍለ አገር ሆናለች።ሕይወትን በራስ ፈቃድ በእገዛ የማጥፋት ድንጋጌው ግብር ላይ የሚውለው በፅኑ ታምመው በሕይወት ለመቆየት እስከ ስድስት ወራት ለቀራቸው ሕሙማን ነው።
የሚድሮክ ኢትዮጵያ ባለቤትና ሊቀመንበር ሼክ መሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ አዲስ በሰጡት ሹመት የሚድሮክን ዋና ስራ አስፈፃሚነ የሆኑት አቶ አብነት ገብረመስቀልን ከኮቪድ በጠና ታመው የነበረ ቢሆንም አሁን ላይ ማገገማቸው ተገለጸ።
ከሚስዶክ በተጨማሪ በኮንስክትራክሽን፣ በሆቴሎች እና በሪል ስቴት ዘርፍ ያሉትን ኩባንያዎች በሙሉ እንዲመሩና ፋርማኪዩርን እየመሩ እንዲቀጥሉ ስልጣን የተሰጣቸው አቶ አብነት የታመሙት በኮቪድ 19 ቫይረስ ተያዘው ነበር። የሸራተን ዜና አቀባያችን እንዳሉን አቶ አብነት በጸና ታመው ነበር። መተንፈስ ተስኗቸው የከፋ ደረጃ በመድረሳቸው ቤተሰቦቻቸውና የሚወዷቸው እጅግ ተደናግጠው ሰንብተው ነበር።
በሸራተን ሆቴል አንድ ክፍል ውስጥ በመተንፈሻ መሳሪያ እገዛና እጅግ ጥብቅ ክትትል እየተደረገላቸው ያገገሙት አቶ አብነት አሁን እዛው ሸራተን ታለው ቢሯቸው ስራቸውን መስራት መጀመራቸውን የዜናው ምንጭ አስታውቀዋል።
” ደንግጠን ነበር” ያሉት ወዳጃቸው እንደነገሩን ሁሉም አልፎ ዛሬ እጅግ በመልካም ሁኔታ እንደሚገኙ አረጋግጠዋል። አቶ አብነት ሸራተን ውስጥ በልዩ ክብካቤ ሲታከሙ መቆየታቸው በድብቅ የተያዘ ቢሆንም ሰራተኞች መረጃ ደርሷቸው እንደነበር ኢትዮ12 አረጋግጣለች። ወዳጃቸው አክለው አቶ አብነት በጠና መታመማቸውን የሰሙና ስጋት ገብቷቸው የነበሩ ወገኖችና በጸሎት ሲተጉ ለነበሩ ክፍሎች ትልቅ ዜና እንደሆነ ገልጸዋል።
አቶ አብነት ደምሰው ለማ ወይም በተለምዶ አራዊት ጤናው በመታወኩ ወገን ወዳዶች ወደ አገር ቤት እንዲመለስ ለማድረግ የሳቸውን ፈቃድ ለመጠየቅ መዘጋጀታቸውን ጠቅሰን ዜና መስራታችን የሚታወስ ነው።
ወታሃደራዊ ሓይልታት ዚምባብወ ነታ ሃገር ድሕሪ ምቁጽጻሮም ንመጀመርያ ጊዜ ትማሊ ሰንበት መደረ ዘስምዑ ወዲ 93 ዓመት መራሒ እታ ሃገር ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ “ ዓንድታት እታ ሃገር ሕጂ’ውን ተግባራዊ እዮም” ክብሉ ነቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ዝኻየድ ሃገራዊ ባይቶ ፓርቲኦም ከምዝመርሑን መዝነቶም ከምዘይለቑ ኣፍሊጦም።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዚምባብዊያን ቀዳም ሕዳር 18 ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ሃራረ ብምውጻእ ን37 ዓመታት ነታ ሃገር ዝመርሑ ፕረዝደንት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ክለቑ ጠሊቦም እንተኾነ ትማሊ ሰንበት ናይ ቴሌቭዥን መደረ ዘስምዑ ብዕድመ ዝደፍኡ መራሒ ዚምባብወ ካብ መዝነቶም ከምዘይለቑ ብኣንጻሩ ነቲ ናይ ወርሒ ታሕሳስ ባይቶ ፓርቲኦም ክመርሑ ምኳኖም ገሊጾም።
“ምዱብ ኣኼባ ባይቶ ድሕሪ ቁሩብ ሰሙናት ኽካየድ እዩ። ነቲ መስርሕ ድማ ክመርሖ እየ፡ ኣብ ዓይኒ ህዝቢ ንውጽኢት እዚ ኣኼባ ዘትሕት ወይ ኣብ ኣብ ሓደጋ ዘእትው ዝኾነ ዝተወጠነ ስጉምቲ ድማ ኣይክንማረኽን ኢና።”
ይኹን ደአ እምበር ማእከላይ ኮሚቴ እቲ ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ቅድሚ 37 ዓመት ዝመስረትዎ ፓርቲ ዛኑ ፒ ኤፍ ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ሶኑይ ካብ መዝነቶም እንተዘይለቒቆም ክሲ ክምስረት ምኳኑ ኣፍሊጡ’ሎ። እቲ ኮሚቴ ወሲኹ ሮበርት ሙጋበ ብምክትሎም ኢመርሰን ማናግዋ ከምዝትኽኦም’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ወታሃደራዊ ሓይልታት ዜምባብወ ዝሓለፈ ሰሙን ነታ ሃገር ድሕሪ ምቁጽጻሮም ንፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ኣብ ማሕዩር ገዛ ዝጸንሑ ኮይኖም፡ እዚ ናይ ትማሊ ሰንበት መደረ ድሕሪ ምስ ወታሃደራዊ መራሕቲ እታ ሃገር ዘካየድዎ ዘተ ዝሰዓበ ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ።
ላቭሞር ማዱኩ መምህር ሕጊ ኣብ ዚምባብወ ዩኒቨርሲቲ እዮምም፡ ንሶም እዚ መስርሕ ሕጊ ነዊሕ፡ ዝተሓላለኸን ጥንቃቐ ዝሓትት መስርሕ እዩ፡ ምክንያቱ እቲ ሰብ ሞያ ሕጊ ነቶም ዘይፍትው መራሒ ብክልተ ሲሶ ኣብዝሓ ድምጺ ክስዕሩ ዝወሃብ ድምጺ ንላዕሊ ዝኸይድ መስርሕ እዩ ይብሉ።
ንሶም ብተወሳኺ ክሲ ክንብል ከለና መጋባእያ ማለት እዩ ኣብ መጋባእያ ድማ ክሱስ ንምኽልኻል ክትዕ ከቕርብ ከምዝኽእል ኣብ ግምት ክኣትው ኣለዎ እዚ ድማ ብሓጺር ናይ ጊዜ ገደብ ክኸውን ዘይኽእል እዩ ኢሎም።
ማዱክ “ በቲ ዝብልዎ ክሲ እንተተከሲሶም እሞ ገበነኛ ኮይኖም እንተተረኺቦም፡ ንኣብነት ኣብ ክስታት ገበን ኣንጻር ሰብኣዊነት ንዕኦም ጥራይ ዘይኾነ ንምሉእ ፓርቲ ዛኑ ፒ ኤፍ ዘቓልዕ እዩ። እዞም ዝኸሱ ዘለው ሰባት ኣብ ሓደ እዋን ተጠቐምቲ እቲ መሪሕነት ዝነበሩ ከምዝነበሩ’ውን ኣብ ግምት ምእታው የድልይ እዩ” ይብሉ።
ዋላ’ኳ ንሮበርት ሙጋበ ንምኽሳስ ኣብ ግምት ዝአትው ብዙሕ ረቛሒታት እንተለው ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ግን ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ጎደናታት እታ ሃገር ብምውጻእ ሮበርት ሙጋበ መዝነቶም ክለቑ ይሓቱ ኣለው።
ሓላፊ ማሕበር ገዳይም ኩናት ክሪስ ሙትስቫንጋዋ ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ተቓውሞታት ክቕጽሉ ምኳኖምን ማሕበሮም ድማ ነቲ ስጉምቲ እቲ ወታሃደራዊ ሓይሊ ሕጋዊነት ንምሃብ ክሳብ ቤት ፍርዲ ክበጽሑ ድልው ምኳኑ ይገልጹ።
ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ድሕሪ ነጻነት ዚምባብወ ካብ ብሪጣንያ ነታ ሃገር ክመርሑ ዝጸንሑ ኮይኖም ፡ ነታ ሃገር ሓንቲ ካብ ዝደኸዩ ሃገራት ዓለም ክትኸውን ጌሮምዋ’ውን እዮም። መሪሕነቶም ብውልቀመላኺነትን ብልሽውናን ዝልለ ኮይኑ መዝነቶም ንበይኖም ብምሓዞም ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ፓርቲ ኣፈላላይ ከምዝፈጠረ ይግለጽ። ጠንቂ እዚ ኣብ ዝምባብወ ዝተፈጥረ ኩነታት ሮበርት ሙጋበ መዝነት ምኽትል ፕረዝደንት ንበዓልቲ ቤቶም ንምሃብ ንምክትሎም ድሕሪ ምብራሮም ዝሰዓበ ምኳኑ ይፍለጥ።
እንተኾነ ኣብዚ ቅንያት’ዚ ሽዱሽተ መማህራን ‘ትድለዩ ኣለኹም’ ተባሂሎም ናብ ከረን ከምዝተወስዱ ተገሊጹ። ምስቶም መማህራን ቅርበት ዘለዎም ውልቀሰባት ብዝሃቡዎ ሓበሬታ መሰረት፣ 07 58 ካብ ዝጅምር ቁጽሪ ሞባይል ተደዊሉኩም፣ ተመሃሮ ከተለዓዕሉ መልእኽቲ መጽእዩኩም ዝብል ክሲ ካብቶም ዝወሰዱዎም ኣባላት ጸጥታ ከምዝተነግሮም ኣመልኪቶም።
በኮሮና ቫይረስ (COVID 19) መከሰት ምክንያት የተከሰተውን ሀገራዊ ሁኔታ አስመልክቶ ፍርድ ቤቶች ሊመሩበት የሚገባ አጠቃላይ መመሪያ (Comprehensive Guideline) – Ethiopian Legal Brief
በአሁኑ ወቅት በዓለማችን የተከሰተውና የሕዝብን ጤንነትና አጠቃላይ የኑሮ ዘይቤ እየተፈታተነ የሚገኘው የኮቪድ 19 (ኮሮና) ወረርሺኝ የእያንዳንዱ ግለሰብ ብቻ ሳይሆን የማሕበረሰብ፣ የሀገር ብሎም የዓለም ስጋት በመሆን በሰው ልጅ ሕልውና ላይ አደጋ ደቅኗል፡፡ ወረርሺኙ ዓለምን በሙሉ ያዳረሰና በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችንም ቀጥፏል፡፡ በዚህም ሳያበቃ በዓለማችን ላይ በአጠቃላይ ሊባል በሚችል ሁኔታ የማሕበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ አንድምታ ያላቸውን ዘርፈ ብዙ ችግሮች ፈጠሯል፡፡ እየፈጠረም ነው፡፡
ሀገራት አሁን ያለውን የወረርሽኙን እንቅስቃሴ ለመግታት ያስቻላቸው ዘንድ የተለያዩ እርምጃዎችን የወሰዱና እይወሰዱ የሚገኙ ሲሆን በዚህ ረገድ አካላዊ ርቀትን መጠበቅ፣ የፊት መሸፈኛ ማድረግ፣ እጅን መታጠብ፣ በጣም አስፈላጊ ወሳኝ ጉዳዮች ካልሆነ በስተቀር ከቤት አለመውጣት ዋና ዋና ሊባሉ የሚችሉ የሕዝብን ጤንነት መጠበቂያ መንገዶች ሆነው ተወስደዋል፡፡ እነዚህን የጤንነት መጠበቂያ መንገዶችን ለማረጋገጥ ደግሞ ጥቂት በማይባሉ ሀገራት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የታወጀ ሲሆን ይህም ጥብቅ በሆነ መልኩ በሽታውን ለመከላከልና ጉዳቱንም ለመቀነስ በማሰብ ነው፡፡
የኮቪድ 19 ወረርሺኝ ወደ ኢትዮጵያ የገባው በአንፃራዊነት ትንሽ ዘግይቶ ቢሆንም ቫይረሱ መኖሩ መጀመሪያ ከታወቀበት ከመጋቢት 4 ቀን 2012 ዓ.ም. ጀምሮ የበሽታውን ስርጭት ለመከላከልና በሕብረተሰቡ ላይ ሊያደርስ የሚችለውን ጉዳት በአግባቡ ለመቀነስ በርካታ ርምጃዎች በኢትዮጵያ መንግስት በኩል ተወስደዋል፡፡ በዚህም መሠረት ሕዝብ ሊሰበሰብባቸው ይችላሉ የተባሉ ቦታዎች ላይ የተለያዪ ዓይነት ገደቦች የተደረጉ ሲሆን በሕገ-መንግስቱም መሠረት በአንዳንድ መብቶች ላይ ዕቀባ ተደርጓል፡፡
የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤትም ለዚሁ ችግር መፍትሔ ከማበጀት አንፃር የራሱን ርምጃዎች የወሰደ ሲሆን ከዚህ አኳያ ፍርድ ቤቶች ሊሠሩ ስለሚገባበት ሁኔታና አሠራር አሳውቋል፡፡ በዚህም መሠረት
ከመጋቢት 10 ቀን እስከ መጋቢት 24 ቀን 2012 ዓ.ም. የሚቆይና በጣም አስቸኳይ የሆኑ ጉዳዮችን ከሚያዩ ተረኛ ችሎቶች በስተቀር ፍርድ ቤቶች በከፊል ዝግ ሆነው እንዲቆዩ ተወስኗል፤
ይሄው ውሳኔ ከመጋቢት 25 ቀን 2012 ዓ.ም. በኋላም እየተራዘመ የቆየ ሲሆን አሁንም የፍርድ ቤቶች በከፊል ዝግ የመሆን አሠራር እስከ ሐምሌ 10 ቀን 2012 ዓ.ም. ድረስ እንዲቆይ ተደርጓል፡፡
ይህ መመሪያ የወጣውም የኮቪድ 19 ወረርሺኝ ሐምሌ 10 ቀን 2012 ዓ.ም. ላይ መፍትሔ ይኖረዋል ተብሎ ስለማይገመትና ይልቁንም በሽታው እየተባባሰ የመጣ በመሆኑ ለሚቀጥሉት ስድስት ወራት የሚቆይና በኮሮና ቫይረስ (COVID 19) መከሰት ምክንያት የተከሰተውን ሀገራዊ ሁኔታ አስመልክቶ ፍርድ ቤቶች ሊመሩበት የሚገባ አጠቃላይ መመሪያ (Comprehensive Guideline) ማውጣት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ ይህ መመሪያ ወጥቷል፡፡
የፍርድ ሥርዓቱ የሚጠበቅበትን ማበርከት ይችል ዘንድ በፍርድ ቤት የፍትሕ ሥርዓት ውስጥ ተሳታፊ የሆኑትን የዳኝነት ሰጪ እና የድጋፍ ሰጪ አካላትን ሕይወትና ጤንነት ማረጋገጥ ለማስቻል፤
ይህ አጠቃላይ መመሪያ በሕግ በአስገዳጅነት የተደነገጉ የ ሕግ ሥነ-ሥርዓቶችን የመጣስም ሆነ የማሻሻል ዓላማ የለውም፡፡ ሆኖም ግን በዚህ አስቸጋሪ ወቅት የተገልጋዩንም ሆነ የዳኝነት ሥርዓቱን ጤንነትና ፍትሕ አሰጣጥ በተጣጣመ መልኩ መምራት ይቻል ዘንድ የወጣ መመሪያ ነው፡፡ መመሪያው የዳኝነት ነፃነትን በማንኛውም ሁኔታ የመንካት ዓላማ የለውም፡፡
በሌላ መልኩ ደግሞ የዳኝነት ተቋማዊ ሥርዓቱን ከበሽታ ለመከላከል በሚል ሐሳብ የፍትሕ ተደረሽነትን የመገደብ ሚናም አይኖረውም፡፡ ሆኖም ግን ሁለቱንም ባከበረ መልኩና አሁን ሀገራችን ያለችበትን ተጨባጭ ሁኔታ ባገናዘበ መልኩ የመሥራት ሚና ይኖረዋል፡፡
የኮቪድ 19 ወረርሺኝ ድንገተኛ መሆኑና የተለመደውን መደበኛ አሠራር ብቻ በመከተል መከላከል የማይቻል በመሆኑ ብዙ ልዩ ልዩ ርምጃዎችን ይጠይቃል፡፡ በዚህም መሠረት የፍትሕ አካሉን በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ማንቀሳቀስ የሚቻለው አስፈላጊውን የመከላከያ መንገዶች በማመቻቸት ነው ፡፡ ከዚህ አንፃር የሚከተለውን ሪሶርስ ማንቀሳቀስ ያስፈልጋል
በየችሎቱ ያሉ ውዝፍ የመዝገብ ሥራዎችን ለማንቀሳቀስና ወደፊትም በዚህ ችግር ምክንያት ሊፈጠሩ የሚችሉ ውዝፍ ሥራዎችን ለማንቀሳቀስ የሚረዱ በጎፈቃደኛ የሕግ ትምህርት ቤት ተማሪዎችና ተመራቂዎች
በየምድብ ችሎቱ ለስድስት ወራት የሚቀጠሩ የጤና ባለሙያዎችና በምድብ ችሎቱ የሚገኝ ግብረ ሐይል ማቋቋም፡፡ (በኮቪድ 19 የሚጠረጠሩ ግለሰቦችን አቅራቢያ ካለ የጤና ተቋም ጋር በመነጋገር የሚልክ)
ማንኛውም ክስ ለመመስረት ወደ ፍርድ ቤቶች የሚመጡ ተገልጋዮች የፊት መሸፈኛ ማድረግ ያለባቸው ሲሆን በፍርድ ቤቱ አስተዳደር የተቀመጡ የጥንቃቄ ርምጃዎችን የመተግበር ግዴታ አለባቸው
ክስ ለመመስረት የሚመጡ ተገልጋዮችንና የፍርድ ቤት ሠራተኞችን ጤንነት በጠበቀ መልኩ ማስተናገድ ይቻል ዘንድ ፍርድ ቤቶቹ አካላዊ ርቀትን የሚያሳዩ ምልክቶችን የማድረግ ሐላፊነት አለባቸው
በፍርድ ቤት ውስጥ ለመገልገል የሚደረጉ መስተንግዶዎች በሰልፍ የሚፈፀሙ ሲሆን ይህንንም አካላዊ ርቀትን በጠበቁ መልኩ ማድረግ ይቻል ዘንድ ተገላጋዮች ቆመው የሚጠብቁበትን ርቀት በምልክት ማሳየት ያስፈልጋል፡፡
5.1.5.1. በቀጠሮ ቀን አለመገኘት ወይም መዘግየት በተከራካሪዎች ላይ የሚኖረው ተጽዕኖ ከፍተኛ ስለሚሆን የቀረው ተከራካሪ በቂ የሚለውን ምክንያት አቅርቦ የተዘጋውን መዝገብ ለማስከፈት የሚኖረው ሥርዓት ግርግር እንዳይፈጥር የተከራካሪዎች መብት ከመታለፉ በፊት ሌሎች አማራጮችን መውሰድ ይገባል፡፡
5.1.6.2. ዳኞች ክስ ሲሰሙ በተቻለ መጠን ጊዜን ታሳቢ ያደረገ ሊሆን ይገባል፡፡ ረጅም ጊዜ በመውሰድ ሊከሰት የሚችለውን ወረፋና የሰው መጨናነቅ ሊቀንሱ ይገባል፡፡
5.1.7.1. ፍርድ ሲሰጥ በኮሮና ምክንያት ያልተጠሩ ተብሎ በመመዝገብ ፍርዱ ሊሠራ ይችላል፡፡ ተከራካሪ ወገኖች ባሉበት መነበብ አለበት ብሎ የሚያምን ችሎት ግን ይህንኑ ከመፈጸም አይከለከልም፡፡
5.1.7.2. የፍርድ ውሳኔዎች በመዝገብ ላይ የተሰጠ መሆኑንና ይህንኑ እንዲወስዱ ለተከራካሪ ወገኖች በስልክ ወይም በሌላ አመቺ መንገድ ሊገለጽላቸው ይችላል፡፡ ይህንንም መፈጸም ይቻል ዘንድ ፍርድ ቤቶች ዝግጅት ያከናውናሉ፡፡
5.1.8.1. ማንኛውም የፍርድ አፈፃፀም መፈፀም የሚቻል ቢሆንም የአፈፃፀሙ መንገድ አሁን ያለውን የሕዝብ ጤና ችግር አደጋ ላይ እንዳይጥል ፍርድ ቤቶች ወቅቱን ታሳቢ ባደረገ ሁኔታና የፍትሕ ተደረራሽነትን ባማከለ መልኩ ይፈጽማሉ፡፡
ማንኛውም ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘ ወደ ፍርድ ቤቶች የሚመጡ ተገልጋዮች የፊት መሸፈኛ ማድረግ ያለባቸው ሲሆን በፍርድ ቤቱ አስተዳደር የተቀመጡ የጥንቃቄ ርምጃዎችን የመተግበር ግዴታ አለባቸው
ማንኛውም ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘ ወደ ፍርድ ቤቶች የሚመጡ ተገልጋዮችንና የፍርድ ቤት ሠራተኞችን ጤንነት በጠበቀ መልኩ ማስተናገድ ይቻል ዘንድ ፍርድ ቤቶቹ አካላዊ ርቀትን የሚያሳዩ ምልክቶችን የማድረግ ሐላፊነት አለባቸው
ማንኛውም ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘ የሚመጡ ተገልጋዮች፣ ፖሊሶችና ዐቃቤ ሕጎች ከፍርድ ቤት መጥሪያ የሚወስዱበትን ጊዜ መዝገቡን በከፈቱበት ቀን መንገርና ይህንንም በወቅቱ መፈፀም ይገባል፡፡
ማንኛውም ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘ ወደ ፍርድ ቤቶች የሚመጡ ተገልጋዮች፣ ፖሊሶችና ዐቃቤ ሕጎች መጥሪያን በወቅቱ የመውሰድ ግዴታ እንዳለባቸው ሊነገራቸው ይገባል፡፡
5.2.5.1. ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘበቀጠሮ ቀን አለመገኘት ወይም መዘግየት በተከራካሪዎች ላይ የሚኖረው ተጽዕኖ ከፍተኛ ስለሚሆን የቀረው ተከራካሪ በቂ የሚለውን ምክንያት ለማቅረብ የሚኖረው ሥርዓት ግርግር እንዳይፈጥር የተከራካሪዎች መብት ከመታለፉ በፊት ሌሎች አማራጮችን መውሰድ ይገባል፡፡
5.2.5.2. ፍርድ ቤቶች ውስጥ ከወንጀል ክስ ጋር በተገናኘ ቀጠሮዎች ሲለወጡም ሆነ ሲፃፉ የተለያዩ የቀጠሮ መለጠፊያ ቦታዎችን ማዘጋጀት የተገልጋዮችን መጨናነቅ ለመቀነስ ይረዳል፡፡
5.2.6.2. ዳኞች ክስ ሲሰሙ በተቻለ መጠን ጊዜን ታሳቢ ያደረገ ሊሆን ይገባል፡፡ ረጅም ጊዜ በመውሰድ ሊከሰት የሚችለውን ወረፋና የሰው መጨናነቅ ሊቀንሱ ይገባል፡፡
5.2.7.1. በወንጀል ጉዳይ ላይ ፍርድ ሲሰጥ በኮሮና ምክንያት ያልተጠሩ ተብሎ በመመዝገብ ፍርዱ ሊሠራ ይችላል፡፡ ተከራካሪ ወገኖች ባሉበት መነበብ አለበት ብሎ የሚያምን ችሎት ግን ይህንኑ ከመፈጸም አይከለከልም፡፡
5.2.8.1. ማንኛውም የፍርድ አፈፃፀም መፈፀም የሚቻል ቢሆንም የአፈፃፀሙ መንገድ አሁን ያለውን የሕዝብ ጤና ችግር አደጋ ላይ እንዳይጥል ፍርድ ቤቶች ወቅቱን ታሳቢ ባደረገ ሁኔታና የፍትሕ ተደራሽነትን ባማከለ መልኩ እንዲፈፀሙ ማድረግ ይመከራል፡፡