Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
GuangDong የ LED መብራት 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED መብራት 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
‹‹መስከረም ጠባ፡፡ የመስከረም ጮራ ዕንቁጣጣሽ ብላ ተግ አለች፡፡ ልጃገረዶች ሳዱላቸውን አሳመሩ፡፡ አደስ ተቀቡ፡፡ እንሶስላ ሞቁ፡፡ ወንዝ ወረዱ፡፡ ቄጤማ ለቀሙ፡፡ ፀአዳ ልብሳቸውን ለብሰው፣ አሽንክታባቸውን አጥልቀው፣ ‹አበባዬ ሆይ - ለምለም› በማለት ተሰብስበው ብቅ አሉ - እንደ ጮራይቱ፡፡ የወርሀ መስከረም ብሩህ ተስፋና ስሜት በምድሪቱ አስተጋባ፡፡ ጠፍ እያለ መጣ ምድሩ፡፡ ወንዙም እየጠራ፡፡ ኩል መሰለ ሰማዩ፡፡ ሜዳው፣ ጋራው፣ ሸንተረሩ ወርቃማ የአደይ አበባ ካባ ለበሰ፡፡ ደመራ ተደመረ፡፡ ተቀጣጠለ ችቦ፡፡ ‹ኢዮሃ አበባዬ - መስከረም ጠባዬ› ተባለ፡፡››
ይህ ሥዕላዊ ሐተታ ደራሲው በዓሉ ግርማ ከ38 ዓመት በፊት፣ በ1972 ዓ.ም. ባሳተመው ‹‹ደራሲው›› በተሰኘው ልቦለዱ የመስከረምን ድባብ የገለፀበት ነበር፡፡ አዲሱ ዓመት በመጣ ቁጥር የሚታወስ ነው፡፡
የዘንድሮውን 2010 ዓመት አቀባበል ከወትሮው የተለየ ነበር፡፡ የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት ከነሐሴ 26 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ዋዜማው ጳጉሜን 5 ቀን ድረስ በልዩ ልዩ ስያሜዎችና መሪ ቃላት ተከብሮ አልፏል፡፡ በቅድሚያ ‹‹እኛ ኢትዮጵያውያን የጥቁር ሕዝቦች ተምሳሌት ነን›› የሚል መሪ ቃል የነበረውና መጨረሻ ላይ ‹‹መጪው ዘመን ለኢትዮጵያ ከፍታ ነው›› በሚል የተከበረው ‹‹የኢትዮጵያ ቀን›› የአሠርቱ ቀናት ማሠሪያ መቋጫ ነበር፡፡
ዩኔስኮ (የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስ የባህል ድርጅት) ልዩ ስለሆነው የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር፣ አዲሱ ዓመት ዘመን የሚለወጥበት ንጋት 12 ሰዓት ላይ እንጂ እንደ ምዕራባውያን እኩለ ሌሊት (6 ሰዓት) ስላለመሆኑ፣ ያመቱ መነሻ መስከረም 1 ቅዱስ ዮሐንስ- ዕለተ ዮሐንስ መባሉንና ሌሎች የቀመር ጓዞችን የያዘውን ጥንታዊ የባሕረ ሐሳብ ብራናን (መጽሐፍ) በዓለም ጽሑፍ ቅርስነት ለመመዝገብ በሚመክርበት ጊዜ ላይ ተደርሶ፣ ሚዲያዎችና የሚመለከታቸው አካላት ያለዕውቀት ቅርሱንና ውርሱን እየጣሉት ይገኛሉ፡፡
ከኢትዮጵያ ባሕረ ሐሳብ ጋር የማይተዋወቁት፣ እኩለ ሌሊት ላይ ‹‹አዲስ ዓመት ገባ›› እያሉ ማደናገራቸውን ዓመት ዓመት መቀጠላቸውን ሃይ የሚልም ጠፍቷል፡፡ አዲሱን 2010 ዓ.ም. ለመቀበል በዋዜማው ጳጉሜን 5 ቀን 2009 ዓ.ም. በሚሌኒየም አዳራሽ የኢትዮጵያ ቀንና የአሥሩ ቀናት አከባበር ማጠቃለያ ጭምር ሲከበር፣ ከባሕረ ሐሳብ ጋር የማይተዋወቁት ‹‹አርቲስቶቹ›› እኩለ ሌሊት ላይ አዲሱ ዓመት ያለ ዕውቀት በድፍረት ‹‹ገባ›› ብለዋል፡፡ ርችትም ተተኩሷል፡፡ እነርሱን የተከተለው በአዲስ አበባ በሚገኝ አንድ የሬዲዮ ጣቢያም ‹‹የራሷን የቀን አቆጣጠር የምትከተለው ኢትዮጵያ፣ የ2010 አዲስ ዓመቷን እኩለ ለሊት 6:00 ሰዓት ላይ ተቀብላለች፤›› ብሎ በድምፅም በጽሑፍም አስፍሮታል፡፡ የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት አዲሱ ዓመት የሚገባው የገባው ማለዳ 12 ሰዓት መሆኑን ለማብሰር እንደሁሌው 21 ጊዜ መድፉን ተኩሷል፡፡
ፕሬዚዳንት ሙላቱ ተሾመ (ዶ/ር)፣ የ2010 ዓ.ም. አዲስ ዓመት አቀባበልን አስመልክቶ በዋዜማው ጳጉሜን 5 ቀን በብሔራዊ ቤተመንግሥት መልዕክታቸውን ሲያስተላልፉ፣ ኢትዮጵያ ‹‹ሁለተኛውን ሚሌኒየም ከተቀበለች 10 ዓመት›› እንደሆናት ሲገልጹ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ በሚሌኒየም አዳራሽ በዋዜማው በተዘጋጀው መሰናዶ ዓመቱ በሦስተኛው የኢትዮጵያ ሚሌኒየም ላይ እንደሚገኝ እንዲህ አውስተዋል፡፡
‹‹ሦስተኛው ሚሌኒየም ከተጀመረ አሥረኛ ዓመት ለሆነው የዘንድሮው የዘመን መለወጫ በዓል እንኳን አደረሳችሁ››፡፡ የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ኃላፊ ሚኒስትር ነገሪ ሌንጮ (ዶ/ር) በበኩላቸው፣ ‹‹ሦስተኛው ሚሌኒየም ከገባበት 2000 ዓ.ም. ጀምሮ…›› ብለው 10 ዓመት 2009 ዓ.ም. እንዳበቃ ተናግረዋል፡፡ ሦስቱም ርዕሰ ብሔሩና ርዕሰ መስተዳድሩ ከሚኒስትሩ ጋር ሦስት ዓይነት መረጃዎችን አስተላልፈዋል፡፡ ነገር ግን ከኢትዮጵያ ባሕረ ሐሳብ አንፃር ትክክሉ የጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም አገላለጽ ነው፡፡ ፕሬዚዳንቱ ያመለከቱት ሁለተኛው የኢትዮጵያ ሚሌኒየም የገባው ግን በ1001 ዓ.ም. ከአንድ ሺሕ ዓመት በፊት ነበር፡፡
እንግጫ የሣር ዓይነት ነው፡፡ በአዲስ ዓመት ዋዜማ ልጃገረዶች መስክ ወርደው የሚነቅሉት ነው፡፡ የእንቁጣጣሽ ብሥራት ነጋሪ ነው፡፡ በዘመን መለወጫ ዋዜማ እንግጫ ሳር በልጆች እየተነቀለ እንደቋጨራ እየተጎነጎነ ጣራ ላይ ተወርውሮ ያድርና ጠዋት ላይ ለዘመን መለወጫ እየተጎነጎነ ራስ ላይ፣ ቡሃቃ አንገት ላይና ሌማት ክዳን ላይ ይታሰራል፡፡ ቡሃቃ እና ሌማት ላይ የመታሰሩ ምልክትነት ለረድኤትና ለበረከት ሲባል የሚደረግ ነው፡፡
የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን ባሳተመው ‹‹በሰሜን ሸዋ በምሥራቅና ምዕራብ ጎጃም ዞኖች የተመዘገቡ የኢንታጀብል ባህላዊ ቅርሶች›› መድበል ላይ እንደተገለጸው፣ እንግጫ ነቀላ ዘመን ሲለወጥ የሚከወን ባህላዊ ሥራት ነው፡፡ በዋዜማው ያላገቡ ሴቶች ወደ መስክ ወርደው እንግጫ ይቆርጣሉ፡፡ ምሽቱን ደግሞ እንግጫውን ሲጎነጉኑ ይቆያሉ፡፡ ሲነጋ ደግሞ በጠዋት ተጠራርተው በመሰባሰብ በየሰው ቤት እየዞሩ የተጎነጎነው እንግጫ ከቤቱ ምሰሶ ላይ ያስራሉ፡፡
እስከ ዓምና ድረስ በከተሞች አካባቢ እንግጫ ነቀላው እየቀረ አበባዮሽ የሚለው ጨዋታ በመስፋፋት ላይ ይገኛል፡፡ የጎጃም ኅብረተሰብ ነባሩ ትውፊት በከተሞች ቀረብን፣ ተረት ሊሆንብን ነው የሚለው አባባል የሚቀይር ድርጊት በ2010 ዓ.ም. ዋዜማ አስተናግደዋል፡፡
በምሥራቅ ጎጃም ዞን ባህልና ቱሪዝም መምሪያ አማካይነት ነባሩ የእንግጫ ነቀላና የከሴ አጨዳ የልጃገረዶች ባህላዊ ክዋኔ በደብረ ማርቆስ ከተማ በንጉሥ ተክለ ሃይማኖት አደባባይ ጳጉሜን 4 ቀን 2009 ዓ.ም. በታላቅ ሥነ ሥርዓት አከናውነዋል፡፡
የዞኑ ባህልና ቱሪዝም መምሪያ ኃላፊ ወ/ሮ ውድ ዓለም አልማው፣ በዞኑ በርካታ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ቅርሶች ቢኖሩም ጠብቆና ተንከባክቦ ለትውልድ ከማስተላለፍ ረገድ ውስንነት እንዳለ አመልክተዋል፡፡ ለዚህም አንዱ ማሳያ ብለው የጠቀሱት ከነሐሴ አጋማሽ ጀምሮ የሚከበረው የእንግጫ ነቀላና የከሴ አጨዳ ባህል ከጥቂት የገጠር ቀበሌዎች በስተቀር እየተረሳ መምጣቱን ነው።
እንደሳቸው አገላለጽ፣ የእንግጫ ለቀማና የከሴ አጨዳ ክዋኔዎች እስከ መስከረም አንድ ድረስ ጎረምሶችና ልጃገረዶች ተሰባስበው ልዩ ልዩ ዘፈኖችን በመዝፈን በየቤቱ እየተዘዋወሩ ለአዲሱ ዓመት የእንኳን አደረሳችሁ መልክት የሚያስተላልፉባቸው ናቸው። ኢዜአ በዘገበው ገለፃቸውም፣ እንግጫ ለቀማ በወንድ ወጣቶች የሚከወን ሲሆን፣ ከሴ ደግሞ በልጃገረዶች ታጭዶ ከአደይ አበባ ጋር አብሮ ተጎንጉኖ በጭፈራ ታጅቦ ለኅብረተሰቡ የሚሰጥበት ክዋኔ ነው።
በዚህ ጊዜ ወንዶች ደግሞ ያዘጋጁትን ዳቦት (የችቦ ስም) በእሳት ለኩሰው እያበሩ በመምጣት እንግጫ ለሚጎነጉኑት ሴቶች ያበሩላቸዋል፡፡ ዳቦታቸውን እያበሩ ወደ ሴቶቹ በሚያመሩበት ጊዜ የሚያዜሙት ዜማ አላቸው፡፡
ልጃገረዶቹ ወደየሰው ቤት ሲሄዱ ሎሚ ይሰጣቸው የነበረ ሲሆን፣ አሁን ላይ ግን የእንግጫው ሴቶች ራሳቸው ‹‹እንኳን አደረሳችሁ›› እያሉ ሎሚ ሲሰጡ ገንዘብ ይሰጣቸዋል ይላል የቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለሥልጣን መድበል፡፡
መስከረም አንድ ቀን ያለው ልዩ ነገር የዘመኑን መለወጥ አስመልክቶ የባሕረ ሐሳብ አዋጁ ይነገራል፡፡ በዓመቱ ውስጥ በዓል የሚውልበት፣ ጾም የሚገባባትን ቀን መምህራኑ እያሰሉ ይናገሩታል፡፡ ዓመቱን በፀሐይና በጨረቃ፣ በዓመተ ዓለም ለምዕመናኑ ይገልጹታል፡፡ ማህሌቱ ካበቃ በኋላ መምህሩ ካባ ደርቦ መስቀል ይዞ ዘመኑን ያውጃል፣ የባሕረ ሐሳቡን ጥንተ ታሪክ ይናገራል፡፡ የዘንድሮው አዲስ ዓመት 2010 ዓ.ም. በአራት ዓመቱ የሚመላለሰውና ‹‹ዐውደ ጳጉሜን››/ ‹‹ዐውደ ወንጌላውያን›› የሚባለው ሁለተኛ ዓመቱን ይዟል፡፡ 2010 ለ4 ተካፍሎ 502 ደርሶ ቀሪው 2 መሆኑን ልብ ይሏል፡፡ ይህም በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ትውፊት ዘመኑ የማርቆስ መሆኑ ያመለክታል፡፡ (1 ከቀረ ማቴዎስ፣ 3 ከቀረ ሉቃስ፣ እኩል ከሆነ ዮሐንስ ይሆናል፡፡ ዘንድሮ የዓለም ፍጥረት መነሻ በሆነው በዓመተ ዓለም ሲቆጠር 7510 ዓመተ ዓለም መሆኑና ስምንተኛው ሺሕ ከገባ 509 ዓመት ማለፉንና 510ኛ ዓመት ላይ መገኘቱን ስሌቱ ያሳያል፡፡
መስከረም 1 በክረምት ውስጥ የምትገኝ ያመት መነሻ ናት፡፡ ሰኔ 26 ቀን የገባው ክረምት የሚወጣው መስከረም 25 ቀን ላይ ነው፡፡ የስድስተኛው ምታመት የነገረ መለኮት ሊቁ (ቲኦሎጊያን)፣ መዝሙረኛውና ዜማ ቀማሪው ቅዱስ ያሬድ በመጽሐፈ ድጓው ‹‹ኀለፈ ክረምቱ ጸገዩ ጽጌያት ቆመ በረከት!›› - ክረምቱ አለፈ አበቦችም ፈኩ፣ በረከትም ቆመ ይለናል፡፡
የዛሬው ቀን መስከረም 3 ቀን 2010 ዓ.ም. በክረምት ውስጥ ይገኛል፡፡ እንደ ቅዱስ ያሬድ አመዳደብ፣ በውስጡም ልዩ ልዩ ንኡሳን ክፍሎች አሉት፡፡ ከነሱም መካከል የነሐሴ መጨረሻና የጳጉሜን ሳምንት ‹‹ጎሕ፣ ጽባሕ››- ወጋገን፣ ንጋት ይለዋል፡፡ ይህም ያዲስ ዘመን መስከረም የሚጠባበት ጊዜ መድረሱን አመላካች ነው፡፡
ሌላው ንኡስ ክፍል ከዓመት አውራ መነሻ (ርእሰ ዐውደ ዓመት) መስከረም 1 ቀን እስከ መስከረም 7 (8) ቀን ያለው ‹‹ዮሐንስ›› ሲባል፣ ከመስከረም 9 እስከ 15 ዘመነ ፍሬ ይባላል፡፡ ‹‹ዮሐንስ›› የሚለው ቃል የተወሰደው በመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ ከሚገኘውና ኢየሱስ ክርስቶስን ካጠመቀው የዘካርያስ ልጅ ዮሐንስ ነው፡፡
መስከረም 1 ቀን ቅዱስ ዮሐንስ፣ ዕለተ ዮሐንስ መባሉ በተምሳሌታዊ ፍች የመጣ ነው፡፡ ከአሮጌው ብሉይ ኪዳን ወደ ሐዲስ ኪዳን፣ ወደ ዓመተ ምሕረት መሸጋገሪያ ላይ የመጣው መንገድ ጠራጊው ዮሐንስ ስለሆነ፤ ባህሉ/ ትውፊቱ ካሮጌው ዓመት ወዳዲሱ መሸጋገሪያዋን ዕለት፣ መስከረም 1 ቀንን በዘይቤ ‹‹ቅዱስ ዮሐንስ›› ‹‹ዕለተ ዮሐንስ›› እያለ ይጠራዋል፡፡ ከጥንት እስከ ዛሬ ባገልግሎት ላይ ይገኛል፡፡ ዩኔስኮ የባሕረ ሐሳባችሁን ‹‹ቅዱስ ዮሐንስ›› አውቄዋለሁ፣ አክብሬዋለሁ ሲል እዚህ ግን ቦታ እያጣ ነው፡፡
በአዲስ አበባ እና በተለያዩ የሀገራችን አካባቢዎች የሽብር ጥቃት ለመፈጸም ዝግጅት የነበራቸው የአልሸባብ እና የአይ ኤስ የሽብር ቡድን አባላት በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተገለጸ
አልሸባብ እና አይ ኤስ አባሎቻቸውን ወደ አዲስ አበባ እና የተለያዩ የሀገራችን አካባቢዎች በመላክ በኢትዮጵያ የሽብር ጥቃት በመፈፀም በሰው ሕይወትና በንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳይ ለማድረስ እንዲሁም የሀገራችንን በጎ ገፅታ ለማበላሸት በዝግጅት ላይ እንዳሉ ብሄራዊ የመረጃ ደህንነት አገልግሎት ባደረገው ጥብቅና የተቀናጀ ክትትል ከፀጥታ አካላት ጋር በመሆን 14 የሽብር ቡድኑ ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር እንዲውሉ አድርጓል፡፡
የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ለመገናኛ ብዙሃን በላከው መግለጫ እንዳመለከተው፤ አባላትን በመመለመል፣ የሽብር እቅድ በማውጣትና ኢላማዎችን በመለየት እንዲሁም በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ጥቃቶችን ለመፈጸም ስምሪት ወስደው እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ የነበሩ ተጠርጣሪ የሽብር ቡድኖቹ አባላት እንዲያዙ ተደርጓል።
ይሄንን የጥፋት ተግባር ለመፈፀም ሀገር ውስጥ የገባው አንደኛው የአልሸባብ የሽብር ቡድን አብዱል አብዲ ጀማል በቅፅል ስሙ አብዱልቃድር የተባለ ተጠርጣሪ አንዱ ሲሆን፤ በኢትዮጵያ የአልሸባብን የሽብር ህዋስ ሲያስተባብር የነበረና፤ በሶማሊያ ከሚገኘው ጃፋር ወይም ጉሬ ከተባለ የአልሸባብ ከፍተኛ አመራር ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት በመፍጠርና ስምሪት በመቀበል በኢትዮጵያ የሽብር ጥቃት ለመፈጸም ወደ አዲስ አበባ ገብቶ ሲንቀሳቀስ ቆይቷል፡፡
መረጃውን ቀድሞ ያገኘውና ክትትል ሲያደርግ የቆየው ብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት የግንኙነት መረቡን ሲያጠና ቆይቶ አብዱል አብዲ ጀማልን ጨምሮ አብዱራህማን አደን አቡበከር፣ ሙክታር ጋብ ጎሳ፣ ጋማዕ ድርዬ አብዲ፣ ሼህ አህመድ ኑር መሀመድ ኡስማን፤ኩሶው አደን ሁሴን፤ መሀመድ ሀሰን አደንና ኡመር ሬዲዋን ሙሃዲ ከተባሉ የአሸባሪ ቡድኑ አባላት ጋር በቁጥጥር ስር እንዲውል ተደርጓል፡፡
በተያያዘ በኢትዮጵያ ላይ በተደጋጋሚ የሽብር ጥቃት እንደሚፈጽም ሲዝት የነበረው የአይኤስ የሽብር ቡድንን ህዋስ በአገር ውስጥ ሲያስተባብር የነበረው አማን አሰፋ ገዲምወርቅ የተባለው ተጠርጣሪ ባደራጃቸው የጥፋት ቡድኖች የሽብር ጥቃት ለመፈፀም ሲንቀሳቀስ በብሄራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት በተደረገበት ጥብቅ ክትትል በቁጥጥር ስር እንዲውል ተደርጓል፡፡ተጠርጣሪው ለረጅም ጊዜ የአይኤስ አባል የነበረና፤ በተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች የጥፋት ቡድኖችን ሲያደራጅም ነበር፡፡
አይ ኤስ በኢትዮጵያ የሽብር ጥቃት ለመፈጸም ዝግጅት እያደረገ መሆኑን መረጃው የደረሳቸው የኢትዮጵያ የደህንነትና የጸጥታ ተቋማት ባደረጉት ክትትል የቡድኑ ህዋስ አስተባባሪ የሆነውና ከሶስት በላይ የሀሰት ስሞችን የሚጠቀመው አማን አሰፋ ገዲምወርቅን ጨምሮ የሽብር ቡድኑ አባላት የሆኑት ፉአድ ሽፋ ከድር፣ አብዱልጀባር አብደላ ኢብራሂም፣ ሰይድ ሙስጠፋ ኢብራሂም፣ መሱድ ሳጂቦ ገበየሁና ተፈራ በላይ ተሾመ ወይም እድሪስ በቁጥጥር ስር ውለዋል፡፡
የአልሸባብና የአይኤስ ቡድን አባላቱ የወጠኑትን የሽብር ጥቃት ለማሳካት በአገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች አባላትን በመመልመል ፣ በማደራጀት ፣ ስምሪት በመስጠት እንዲሁም የእነርሱን አስተምህሮዎችም ለማስረጽ ሲሰሩ መቆየታቸውን መግለጫው አመልክቷል።
የሽብር ቡድኖቹ አባላትና ግብረ አበሮቻቸው ጥቃት ለመፈጸም ዒላማ ያደረጓቸውን ስፍራዎች ቅኝት አድርገውና መርጠው፤የሚጠቀሙባቸውንም መሳሪያዎችም አዘጋጅተው እንደነበር የጠቆመው መግለጫው፤ የሽብር እቅዱ በደህንነት መስሪያ ቤቱ ክትትል ይደረግበት ስለነበር ምንም አይነት ጥቃት ሳይፈፀም ተጠርጣሪዎቹ በቁጥጥር ስር እንዲውሉ በማድረግ በፌደራል ፖሊስ ወንጀል ምርምራ ጉዳያቸው በመጣራት ላይ ይገኛል፡፡
የአልሸባብም ሆነ የአይኤስ ቡድኖች በኢትዮጵያና በአፍሪካ ቀንድ የሽብር ጥቃት እንዲፈጽሙ ዕቅዶችን የሚያወጡት፣ ስምሪት፣ አመራርና ድጋፍ የሚሰጡት በተለያዩ አገራት የሚገኙ አካላት መሆናቸውን ያመለከተው መግለጫው፤በኢትዮጵያ የተመለመሉ የቡድኑ አባላትም በአገሪቱ ጥቃት ለመፈጸም እንዲያስችላቸው ወደ ሶማሊያ ተልከው ስልጠና እንዲያገኙ እቅድ እንደነበርም ጠቁሟል፡፡
የአልሸባብና የአይኤስ የሽብር ቡድኖች ለመፈጸም ያቀዱትን ጥቃት ለማክሸፍ ብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ረዘም ላለ ጊዜ ጥናታዊ ክትትል ሲያደርግ መቆየቱንም መግለጫው አያይዞ አመልክቷል።
የሽብር ቡድኑ አባላት አሁን ላይ በአገሪቱ በተለያዩ አካባቢዎች የሽብር ጥቅት ለመፈፀም እንቅስቃሴ ለማድረግ የሞከሩት፤ በጁንታው ጥቂት የህዋሃት የጥፋት ቡድን ላይ እየተወሰደ ያለውን ሕግ የማስከበር እርምጃ እንደ መልካም አጋጣሚ ለመጠቀም በማሳብ እንደነበር በመግለጫው ተመላክቷል፡፡
እነዚህ አሸባሪዎች የጥፋት ተልዕኳቸውን ለማስፈፀም የሚጠቀሙባቸው የግንኙነት መሳሪያዎችና ሌሎች ቁሳቁሶችም በቁጥጥር ስር እንዲውሉም ተደርጓል፡፡ የሸብር ቡድኑን አባላት በመከታተል በቁጥጥር ሰር እንዲውሉ ለማድረግ በተካሄደው ሰፊ የኦፕሬሽን ስራም ብሄራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት፤ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን፤የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን፤ የአማራ፤ የኦሮሚያና የሱማሌ ክልል የፀጥታ አካላት በቅንጅት መስራታቸውን ብሄራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት በመግለጫው አሳውቋል፡፡
በቀጣይም የሽበር ቡድኑ በሀገራችን ጥቃት ለመፈፀም ካለው ዝግጅት አንጻር ህዝባችን ይሄን ተገንዝቦ አስፈላጊውን ጥንቃቄ እንዲያደረግና የተለየ ነገር ሲመለከትም በአካባቢው ላለ የፀጥታ አካል መረጃ በመስጠት የተለመደ ትብብሩን አጠናክሮ እንዲቀጥል አገልግሉት መስሪያ ቤቱ አብክሮ ጥሪ ያቀርባል፡፡
ኣብ ክልል ደቡብ፣ዞባ ጋሞ ጋፋ፣ወረዳ ደምባ ጎፋ፣ጣቢያ ሱካና ጉራደ ዝነብሩ 38 ሓረስቶት ብሰንኪ ዝስራሕ መንገዲ መሬቶም ሑጻን ፀፀርን ተአኪብሉ ክሓርሱ ከምዘይከአሉን ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ገሊፆም።ናይ ሕርሻ መሬቶም ምስ ዘራእቱ ብምዕናው ምስ ስድርኦም ኣብ ፀገም ምውዳቖም እውን ገሊፆም።
እነዚያ በእናንተ (የጊዜን መዘዋወር) የሚጠባበቁ ናቸው፡፡ ለእናንተም ከአላህ የኾነ አሸናፊነት «ቢኖራችሁ ከእናንተ ጋር አልነበርንምን» ይላሉ፡፡ ለከሓዲዎችም ዕድል ቢኖር «(ከአሁን በፊት) በእናንተ ላይ አልተሾምንምን (እና አልተውናችሁምን) ከምእምናንም (አደጋ) አልከለከልናችሁምን» ይላሉ፡፡ አላህም በትንሣኤ ቀን በመካከላችሁ ይፈርዳል፡፡ አላህም ለከሓዲዎች በምእምናን ላይ መንገድን በፍጹም አያደርግም፡፡
መናፍቃን አላህን ያታልላሉ፡፡ እርሱም አታላያቸው ነው፡፡ (ይቀጣቸዋል)፡፡ ወደ ሶላትም በቆሙ ጊዜ ታካቾች ስዎችን የሚያሳዩ ኾነው ይቆማሉ፡፡ አላህንም ጥቂትን እንጅ አያወሱም፡፡
እነዚያ የተመለሱ (ሥራቸውን) ያሳመሩም፤ በአላህም የተጠበቁ፤ ሃይማኖታቸውንም ለአላህ ፍጹም ያደረጉ ሲቀሩ፡፡ እነዚያስ ከምእምናን ጋር ናቸው፡፡ ለምእምናንም አላህ ታላቅን ምንዳ በእርግጥ ይሰጣል፡፡
ሃሩንም ከዚህ በፊት በእርግጥ አላቸው ፡ - « ሕዝቦቼ ሆይ ! ( ይህ ) በእርሱ የተሞከራችሁበት ብቻ ነው ፡ ፡ ጌታችሁም አልረሕማን ነው ፡ ፡ ተከተሉኝም ፡ ፡ ትዕዛዜንም ስሙ ፡ ፡ »
በቀሚሱም ላይ የውሸትን ደም አመጡ ፡ ፡ ( አባታቸው ) « አይደለም ፤ ነፍሶቻችሁ ( ውሸት ) ነገርን ለእናንተ ሸለሙላችሁ ፡ ፡ ስለዚህ መልካም ትዕግስት ( ማድረግ አለብኝ ) በምትሉትም ነገር ላይ መታገዣው አላህ ብቻ ነው » አለ ፡ ፡
ከዚያም ጌታህ ለእነዚያ ከተፈተኑ በኋላ ለተሰደዱት ከዚያም ለታገሉትና ለታገሱት ( መሓሪ አዛኝ ነው ) ፡ ፡ ጌታህ ከእርሷ ( ከፈተናዋ ) በኋላ በእርግጥ መሓሪ አዛኝ ነውና ፡ ፡
የዋርካው ዲጎኔ እይደለም፡፡ታላቁና ዝነኛው የእግር ኳስ ጥበበኛ ዲዬጎ እርማንዶ ማራዶና(Diego Armando Maradona)በትላንትናው ዕለት በተወለደ በ60 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል፡፡እርጀንቲናዊው የኳስ ሊቅ ለመጀመርያ ጊዜ በዓለም ዋንጫ ላይ የተሳተፈው በ1986 እስፔይን ላይ ቢሆንም ዓለም አቀፍ ዝና የተጎናፀፈው ግን በ1986 በሜክሲኮ የዓለም ዋንጫ ላይ ነበር፡፡በነሮላንዶና ሜሲ ያደጋችሁ የዋርካ ታዳሚዎች በእነዚህ ሊንኮች ተዝናኑ፡፡
ኣቐዲምና ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ምስ ደለይቲ ፍትሒ ሳንድየጎ ንምርኻብ ዝወሰዶ ተበግሶ ኣዚና ነመስግን። ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳንድየጎ ንብድሕሪ ሕጂውን ንኹሎም ውድባትን ሲቪካውን ፖለቲካውን ጽላላትን፣ ህዝባዊ ባይቶታትን፣ ብዘይ ኣፈላላይ እናተቐበለ ክዛተ ድሉው ምዃኑ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ይሕብር። ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝካየድ ቃልሲ ሓድሽ ኣቀራርባን፣ መንፈስን፣ ከም ዘድልዮ ዝተረድአ ማሕበርና፣ ክንዕወት ክንተኣማመን እውን ከምዘድየና ንፈልጥ። ክንተኣማመን ከኣ ብተግብር ብሓደ ምስራሕን ምስምማዕን ከምዘድየና ንቕበል። ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ንሰማምዕ ከምቲ ናይ እንግሊዝኛ “ለት’ስ ኣግሪ” (Let’s agree) ማለት ኣይኮነን። እንታይደኣ “ኣነ ዝዛረቦ ዘለኹ ስምዓዮ፡ ንስኻ ትዛረቦ ዘለኻ ከኣ ክሰምዓካ” ማለት እዩ። መድረኽ መታን እንታይ ከም ዝብሉ ዘለዉ ክንሰምዖም፡ ኣምብሳደር ዓንደብርሃን ወልደግዮርጊስ ንሳንደየጎ መጺአ ምስ ደለይቲ ፍትሒ ክራኸብ ተሓባበሩኒ ዝብል ጠለብ ምስ መጸና፣ ንኸምዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ ንምስልሳል ዘዋደድናያ ትካል “ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን” ነዚ ምይይጥ’ዚ ከተሳልጥ ተሰማማዕና። ዝብለና ክንሰምዖ እሞ ንሱ ከኣ ክሰምዓና መታን ኩልና ብሓባር ክንዕወት!!
ንሕና ደለይቲ ፍትሒ ሳንደየዮ ብዉሑዱ ክኽበረልና እንደልዮ ቃልሲ፣ ካብ ቅዋም ንኸይትግበር ዝተግብረ ናይ ዶብ ኵናት 1998 ክሳብ ሕጂ ንመሰል ህዝብና ደው ኢልና፣ ንዝእሰር ዝነበረን ዘሎን ሓረስታይን፣ ተመሃራይን፣ ሰርሕተኛን፣ ኣዴታትን መንእሰያትን፣ጋዜጠኛታትን፣ መራሕቲ ሃይማኖትን፤ ተመራመርትን፣ ሚንስትራት ናይቲ ስርዓት እውን ከይተረፉ ከም ኣባላት ህግደፍ “ሕራይ ገበሮም’” ከይበልና ዓገብ ኢልና ዘእወና ዜጋታት ኢና! ሕጂውን እንተኾነ፣ ዝኾነ ዝተወደበስ ይትረፍ ዘይተወደበ ኣንጻር እዚ እከይ ዝኾነ ስርዓት ክንተሓባበር ወትሩ ድሉዋት ኢና። ማሕበር ስኒት ኤርትራውያን ሳድየጎ ብዝተፈላለየ መልክዕ ውደባታት፣ ንዕስራ ዓመት ዘዋህለሎ ተመክሮታት ኣሎዎ። ብዙሕ ናይ ኣቀላልሳ ሜላታት መስርሕ ስለ ዝሓለፍና ከኣ እቲ ጌጋታት ከይድገም “መድረኽ” ወይ ካልእ ውደባታት ስምዑና ብማለት ዝመስለና ሓሳባት ንክቡር ሓውና ዓንደብርሃን ኣካፊልናዮ ኣሎና። ንሕና ብሓፈሽኡ ከኣ ደምበ ተቓውሞ ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝገበሮ ጌጋታት ክድገም የብሉን እዩ እቲ መልእኽትና!
ኣብ ካስል ድዩ ኣዋሳ፡ ወይስ ናይሮቢ፣ ጉዳይ ሲቪካውን ፖለቲካውን ቃልስታት ተሓናፊጹ፣ ተሓናኺሩ፣ተደራሪቡ፣ ተጎራሪሑ፣ ተፈራሪሑ፣ ተተናዂሉ፣ ተመሳቒሉ፡ ተሰናኺሉ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ኩነታት ዘብጸሐ ምኽንያታት ነጺርና ብምፍላጥ፣ መፈላለይኡን መላገቢኡን መፈስላት (ጆይንትስ) ኣለሊና ክንውድኖ ኣዚና ተማሕጺና ኣለና። ኣብ ዝሓለፈ ግዘያት፣ ፖለቲካዊ ውድባት ዝለዓለ ተራ ስለ ዝነበረን ኣብ ልዕሊ ሲቪካዊ ውድባትን፣ ውልቀሰባትን ዘካየድኦ ወገዛን፣ ነጸላን፣ ከሰሳን፣ ኣበሳን ቁጽሪ የብሉን። ሕጂ ከኣ ሲቪካዊ ማሕበራት ፋይናንሳውን፡ ዓቕማውን እጃመን ጎልቢቱ ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ ካብ ወድባት ዘዘድለየን እናሓረያን፣ እናሰቐላን፣ እናኣውረዳን፣ እናወደባን፣ ኣብ ዝብገሳሉ ዘለዋ ግዜ፣ ተራ ፖለቲካዊ ውድባት እናተሓተ፣ እናተዋሕጠ፣ እናጎበጠ፣ እናተዓብጠን፣ እንተኸይዱ ኣብ ዘይስረሐን ኣእትዩ ዘይድለ ክብደተ-ጾር ወሲኹ፣ ከግድዐንን፣ ክመንሀንን፣ ክገምየንን፣ ክቖጽየንን ስለዝኽእል ብኣጋጢምወን ዘሎ ዕድል ከይተዓሸዋ ሃገራውን ዲሞክራስያውን ረብሓታት ኣቐዲመን ክሰርሓ ተላቢና`ሎና። ብርእይቶና ፖለቲካዊ ውድባት ብንጹር መትከላትን፣ ዕማምን ኣብ ሃገርና ዝኣምናሉ ፖለቲካዊ መርሖ ንምትግባር ዝወዳደራ ሓይልታት እየን። ብመንጽሩ ከኣ ሲቪካዊ ማሕበራት መሰል ህዝብታትና ከይገሃስ ዝከላኸላን፡ ዘስተምህራን ዝጣበቓን ሓይልታት እየን። ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ስለዘለና ግን፣ ዕማማት ናይ ክልቲኦም ትካላት ዝመሰቓቐለሉ መድረኽ ኣብ ወጻኢ ኤርትራ ስለ ዘጋጠመ ኣብቲ ዝመሰቓቐለሉ መላግቦ ብጥንቃቐ ክንኣስሮ መድረኽ ይጠልበናዩ። ነዚ ዝኸውን ንብሎ መፍትሒ ድማ እነሆ፡
ብዙሓት ናይ ሓባር መትከላት ዘለወን ውድባት ዝተወሃሃዳን ዝተቐራረባን ኣለዋ። ገናውን ሓደ ፖለቲካዊ መርሖ ዘለወን ክሰምራ ኣብ መስርሕ ዘለዋ ውድባትውን ኣለዋ፡፡ ምፍንጫል መሰረታዊ ናይ ዕላማን መትከልን ፍልልይ ምስዘይህልዎ ብመጽናዕቲ ዝዅንን ናይ ሓባር ኣካል ክዋደድ ኣለዎ።
ፖለቲካዊ ውድብ እንተኾይኑ ጽላሉ ምስ ፖለቲካዊ ውድባት እምበር፣ ምስ ስቪካዊ ማሕበራት ከቶ ከምዘይኮነ ምእማንን ኩሉ ዝግበር ጎስጓስ ኣንጻርቲ ስርዓት ግን ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ብሓብር ዘጽልሎም ትካል ክህሉ ምእማን።
ኩለን ሲቪካውን ናይ ሰብኣዊ መሰል ውድባትን፣ ዝሰምራ ሰሚረን ዘይሰምራ ከኣ ፍሉይ ዕማማተን ሒዘን ተወዲበን ናታተን ጥራይ ኮንፈረንስ ብምግባር ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝዛመድሉ ፎርሙላ ኣዳልየን ብሓባር ተወዲቦም ጸረ ህግደፍ ዝቃለሰሉ ፕላትፎርም ከውጽኡ ምግባር።
ክልቲኣቶም ሓይልታት ብድሕሪ ነናቶም ኮንፈረንሳት ወይ መጋባኣያታት ምግባር፣ ካብ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት ዝቖመ ቅርጻ ንመላእ ተቓውሞ ሓይልታት ኣንጻር ህግደፍ ሓደ ባይቶኣዊ ጽላል ኣቝሙ ዝመርሕ ትካል ብምእዋጅ ብዘይውዓል ሕደር ናይ ውሽጥን ደገን ህዝብና ደገፍ ከም ዝረክብ ምግባር።
ብዘይካዚ ትካልዚ ክልቲኣቶም ክፍልታት ዝሰማማዕሉ ብሕርያ ኣብ ቃልሲ ሰውራ፡ ብፖለቲካዊ ወይ ካልእ ሲቪካዊ ኣገልግሎት እንተላይ ምሁራት መራሕቲ ሃይማኖት ዝርከብዎ ናይ ስራሕ መምርሒ ኣውጺእካ ናይ ኣማኻሪ ቦርድ ምቛም። እዚ ቦርድዚ ብወገን ክልቲኡ ሸነኻት ዝሰማምዑሉ እምበር ሓደ ሸነኽ ጥራይ ዝመረጾ ክኸውን የብሉን።
በዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ክፍል ረዳት ሚኒስትር ዶናልድ ያማሞቶ ከኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂና ከሌሎች የሀገሪቱ ባለሥልጣኖች ጋር ተገናኝተው ስለጋራ ጉዳዮች ተነጋገረዋል።
ዩናይትድ ስቴትስ ኢትዮጵያና ኤርትራ ልዩነታቸውን በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ ማበረታታቱን ትቀጥላለች። ሂደቱን ለማገዝም ዝግጁ ናት ይላል ሆለርስ ማሪዮን የተባሉ አስመራ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ የሕዝባዊ ዲፕሎማሲ ተወካይ ኤርትራ ለሚገኘው ዘጋብያችን የላኩት መግለጫ።
የኤርትራ የማስታወቅያ ሚኒስትር የማነ ገብረ መስቀልም በአምባሳደር ያማሞቶ የተመራ የዩናይትድ ስቴትስ መልዕክተኞች ቡድን በአስመራ የሦስት ቀናት ጉብኝት ማካሄዱን በትዊተር ገልፀዋል።
ያማሞቶ ዛሬና ነገ ጂቡቲ በሚካሄደው የዩናይትድ ስቴትስና የጅቡቲ የውይይት መድረክ ላይ ተገኝተዋል። ውይይቱ ስለፖለቲካ፣ ኢኮኖሚ፣ ዕርዳታና የፀጥታ ትብብርን በሚመለከት በየዓመቱ የሚካሄድ መሆኑን መግለጫው አክሏል።
የሳይበር ጥቃት፡ ሆን ተብሎ ያልተፈቀዱ የኮምፒውተር ስርዓቶችን፣መሰረተ-ልማቶች እና ኔትዎርኮች ላይ አጥፊ ሶፍትዌሮችን በመጠቀም በህገወጥ መንገድ ዴታዎችን መበዝበዝ እና አገልግሎት የማስተጓጎል ተግባር ነው፡፡
በማህበራዊ የትስስር-ገፆች ላይ ደግሞ ከባህልና ከስነ-ምግባር ውጪ ባፈነገጠ መንገድ ከሚለጠፉ ምስሎች እና መልዕክቶች ጀምሮ የመረጃ መረብን ተገን በማድረግ በተለያዩ ደረጃዎች የሚፈፀሙ የመረጃ ስርቆቶች የሳይበር ጥቃት ማሳያዎች ናቸው፡፡
በ2011 ዓ.ም ዘጠኝ ወራት ብቻ ከ 488 በላይ አደገኛ የሚባሉ የሳይበር ጥቃት ሙከራዎች በሳይበር ወንጀለኞች አማካኝነት የተፈጠሩ ሲሆን በድረ-ገጾች ላይ የሚፈጸም ጥቃት ከፍተኛውን ድርሻ ይወስዳል፡፡
ተቋሙ በሀገር ደረጃ የሳይበር ደህንነትን ለማረጋገጥ የሚደረጉ ጥረቶችን ከማቀናጀት እና ከመምራት በላይ በየተቋማቱ የኢንፎርሜሽን ደህንነትን ለማረጋገጥ የሚረዳ ባህል እንዲዳብር፣ መሰረተ ልማቶች እንዲገነቡ እና አደረጃጀቶች እንዲፈጠሩ ከፍተኛ ስራዎችን እያከናወነ ይገኛል፡፡
ኤጀንሲው ጥቃቶች ከመታሰባቸው ጀምሮ ክትትል በማድረግና ለይቶም በመተንተን ምላሽ በመስጠት ላይ ይገኛል፡፡ በቀጣይም የሳይበር ጥቃትን የመለየት፣ የመተንተንና የመመከት አቅም እየዳበረ በሄደ ቁጥር ህብረተሰቡ ውስጥ የሚፈጠረው በራስ መተማመን በዛው ልክ ይጨምራል፡፡
ዝሆን በልዩ ልዩ ባሕሎችና ሃይማኖቶች ዘንድ የጥንካሬ፣ ወድቆ የመነሣት፣ ታላቅን የማክበርና የማስታወስ ተምሳሌት ነው፡፡ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የሐዲስ ኪዳን ትርጓሜ ላይ የምናገኘው የ‹ዐቢይ ነጌና የውርዝው ነጌያት› ምሳሌ ለዚህ ማሳያ ይሆናል፡፡ በሰሜኑ የሀገራችን ክፍልም ‹ሔርማዝ› የሚለው ጥንታዊ የዝሆን መጠሪያ ለ‹ጀግና› የሚሰጥ ስያሜ ሆኗል፡፡ በሀገራችን የአደን ታሪክ ውስጥ ከአንበሳ ገዳይ ቀጥሎ ክብር የነበረው ዝሆን ገዳይ መሆኑ ይነገራል፡፡
በሀገራችን ጥንታዊ ሥዕሎች ውስጥ የዝሆንን ሥዕል በስፋት እናገኛለን፡፡ በተለይም ከ15ኛው መክዘ በፊት የተሣሉ የግድግዳ ሥዕሎች ዝሆንን በየማዕዘናቱ ያስቀምጡታል፡፡ በወሎ እመኪና ልደታ ለማርያምና ገነተ ማርያም አብያተ ክርስቲያናት ግድግዳ ላይ የሚገኘው የ14ኛው መክዘና ከዚያ ቀደም ብሎ የተሳሉት የዝሆን ሥዕሎች ለዚህ ምሳሌ ሆነው ሊቀርቡ ይችላሉ፡፡
በአሁኑ ጊዜ በአፍሪካ ወደ ስድስት መቶ ሺ፣ በሕንድ ደግሞ ከ30 እስከ ሃምሳ ሺ የሚደርሱ ዝሆኖች እንደሚገኙ ይገመታል፡፡ 1.3 ሚሊዮን ይደርስ የነበረው የአፍሪካ ዝሆኖች ቁጥር አሁን ወዳለበት መጠን ያሽቆለቆለው እኤአ ከ1979-1989 ዓም ባለው ጊዜ ውስጥ ነው፡፡ በኢትዮጵያ እኤአ በ2007 ዓም በተደረገው ጥናት 1200 የሚደርሱ ዝሆኖች እንደነበሩ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ በዓለም እንደደረሰው የዝሆኖች እልቂት ሁሉ በ1980ዎቹ ብቻ 90 በመቶ የሚሆኑት የኢትዮጵያ ዝሆኖች ከምድረ ገጽ ጠፍተዋል፡፡
የጥንት ሰዎች የዝሆንን የተፈጥሮ ጠባያት በመረዳት ለእምነታቸው መግለጫ፣ ለሥነ ምግባራቸው ማስተማሪያና ለፍልስፍናቸው ማሳያ አድርገውት ነበር፡፡ በሕንድ፣ በፋርስና በመካከለኛው ምሥራቅ ከ8ኛው መክዘ ጀምሮ የታወቀው ‹የዝሆኑና የስድስቱ ዓይነ ሥውራን› ታሪክ በብዙ ጥንታውያን አስተምህሮዎች ውስጥ ለልዩ ልዩ ጥበብ፣ ፍልስፍናና ሞራል ማስተማሪያነት ውሎ ነበር፡፡
ዝሆን የጠንካራ ነገር ግን ተጣጣፊ ኩምቢ ባለቤት ነው፡፡ ይህ 150 ሺ ጡንቻዎች ያሉት የዝሆን ኩምቢ 600 ጡንቻዎችን ብቻ ከያዘው የሰው ዘር ጋር ሲነጻጻር ጥንካሬውን ማሳየት ይችላል፡፡ የዝሆን ኩምቢ ይህንን ያህል ጠንካራ ቢሆንም አስፈላጊ በሆነ ጊዜ ግን የሚገባውን አገልግሎት ለመስጠት እንዲያስችለው ወደፈለገው አቅጣጫ ያጣጥፈዋል፡፡ ሰውም በአቋሙ እንደ ዝሆን ኩምቢ ጠንካራ መሆን አለበት፡፡ ነገር ግን አስፈላጊ በሆነ ጊዜ ከነገሮችም ጋር አብሮ ለመጓዝ የሚችል፡፡ ጥንካሬው እንደ እንጨት ሳይሆን እንደ ብረት፡፡ እንጨት ይሰበራል እንጂ መተጣጠፍ አይችልም፡፡ ብረት ግን ጠንካራ ቢሆንም ተጣጣፊ ነው፡፡ የሰው ዓላማ ተጣጣፊ ብቻ መሆን የለበትም፡፡ እንዲያ ከሆነ የመጣ ጎርፍ ሁሉ የሚወስደው፣ የበረታ ዱላ ሁሉ የሚነዳው ይሆናል፡፡ በሌላም በኩል ደግሞ ሰው እንደ ጅብራ የሚገተር፣ እንደ እንጨትም ደርቆ የሚቀር መሆን የለበትም፡፡ እንዲያ ከሆነ እኔ ብቻ ትክክል ነኝ፣ እኔ ያልኩት ብቻ ይሁን የሚል ግለኝነት ይጠናወተዋል፡፡ ሰው እንደ ዝሆን ኩምቢ በዓላማው ጠንካራ ሆኖ፣ ደግሞም ዓላማውን ሳይለቅ አማራጮችንና የተሻሉ መንገዶችን ለማየት ዕድል የሚሰጥ፣ አመዛዝኖ ለመቀበልና ከተሻለው ነገር ጋር ለመራመድ የሚችል መሆን አለበት፡፡
ዝሆን ሚዛናዊ ነው፡፡ ዝሆን በዓለማችን ትልቁ አጥቢ እንስሳ ነው፡፡ ክብደቱ እስከ ስድስት ሺ ኪሎ ግራም ይደርሳል፡፡ ይህንን ያህል ክብደቱን እስከ 3.3 ሜትር በሚደርሰው ቁመቱ ውስጥ ይይዘዋል፡፡ ይህንን ሁሉ ክብደት የያዘው ዝሆን ቅጠል በል መሆኑ የተነሣ የዛፎቹን ቁመት ተከትሎ ቀጭኔ በአንገቷ የምትደርስበት ቦታ ድረስ መድረስ የግድ ይለዋል፡፡ እዚህ ላይ ትልቁ ጥያቄ እንዴት? የሚለው ነው፡፡
የዝሆን አንዱ ችሎታ የሚለካው ለዚህ ጥያቄ በሚሰጠው መልስ ነው፡፡ ሁለት የፊት እግሮቹን ወደ ላይ በማውጣት በሁለት የኋላ እግሮቹ መሬቱን እንደ ችካል ተክሎ ይይዘዋል፡፡ ከዚያም ኩምቢውን እንደ ሰጎን አንገት በመምዘዝ የዛፉ ጫፍ ላይ ይደርሳል፡፡ ይህንን ተግባር ለማከናወን የሚችለው ዝሆን ሚዛናዊ ስለሆነ ነው፡፡ ክብደቱን፣ ቁመቱን፣ የነፋሱን ኃይል፣ የዛፎቹን ንቅናቄና የሚገነድሰውን ዛፍ ሁኔታ ታሳቢ ባደረገ መልኩ ሚዛኑን ሳያዛንፍ በሁለት እግሮቹ መጠበቅ ይችላል፡፡ ጠንካራ ሰው ማለትም እንዲህ ነው፡፡ ምንም ያህል ከባድ ኃላፊነት ቢኖርበት፣ ምንም ያህል አስቸጋሪ ሥራ ቢሠራ፣ ምንም ያህል ወደ ላይ ቢንጠራራ፣ ምንም ያህል እንደ ነፋስ ጠንካራ የሆነ ፈተናና ትችት ቢዘንብበትም ሚዛኑን ሳይስት ወደ ዓላማው መጓዝ አለበት፡፡ ለዚያ ደግሞ ሁለት ነገሮች ያስፈልጋሉ፡፡ እንደ ዝሆን ሁለት እግሮች ጸንተው የሚተከሉ መሠረታዊ እምነቶች፣ እንደ ሁለቱ የፊት እግሮችም ወደ ላይ የሚንጠራሩ ራእዮችና ግቦች ያስፈልጋሉ፡፡
ወደፊት ለመጓዝ ዛሬ የምንተከልበት፣ ተተክለንም የምንቆምበት ነገር ያስፈልጋል፡፡ ትናንት ላይ ሳይተከሉ ወደ ዛሬ፣ ዛሬ ላይ ሳይተከሉ ወደ ነገ መጓዝ አይቻልም፡፡ ማንኛውም አውሮፕላን በሰማይ ላይ ለመብረር ከፈለገ ማኮብኮቢያ ሜዳ ያስፈልገዋል፡፡ ወደ ነገ የሚጓዝ ማንም ቢኖር የሚተከልበት የትናንት ታሪክ፣ ባሕል፣ ቅርስና ጥሪት ያስፈልገዋል፡፡
ዝሆን የሚተኛው ለመነሣት እንዲመቸው ሆኖ ነው፡፡ መሬት ላይ ከወደቀ ለመነሣት ይቸገራል፡፡ ክብደቱ ትልቅ ነውና፡፡ ስለዚህም የሚተኛው ዛፍ ተደግፎ ነው፡፡ የዝሆን ዕንቅልፍ ፍጹም ዕንቅልፍ አይደለም፡፡ ለመነሣት ያኮበኮበ ዕንቅልፍ ነው፡፡ የሚተኛው ለመነሣት በሚችልበት መንገድ ነው፡፡ ሰውም ሞቱ ለትንሣኤ፣ ድካሙ ለብርታት፣ ዕረፍቱ ለሥራ፣ ኀዘኑ ለደስታ፣ ውድቀቱ ለመነሣት፣ ስሕተቱ ለእርማት፣ ማጣቱ ለማግኘት፣ ሕመሙ ለድኅነት በሚሆን መልኩ መሆን አለበት፡፡ እንዳይነሣ ሆኖ መውደቅ፣ እንዳይተርፍ ሆኖ መክሰር፣ እንዳይከብር ሆኖ መዋረድ፣ እንዳይፈታ ሆኖ መታሠር፣ እንዳይመለስ ሆኖ መሄድ፣ እንዳይታረቅ ሆኖ መጣላት የለበትም፡፡ የማርያም መንገድ መተው ያስፈልጋል፡፡ የአንድ ነገር መጨረሻ የሌላ ነገር መጀመሪያ መሆን አለበት፡፡ ከሥራ ማረፍ ለሌላ ሥራ መዘጋጃ፣ የዛሬ ዕንቅልፍ ለነገ ብርታት ኃይል መሰብሰቢያ፣ የዛሬ ሞት ለነገ ትንሣኤ መራመጃ መሆን አለበት፡፡
በዝሆን መንጋ ዘንድ ታላላቆች ወሳኝ ቦታ አላቸው፡፡ ይከበራሉ፤ ይሰማሉ፤ ይመራሉ፤ ያስተምራሉ፤ ትውልድም ቀርፀው ያፈራሉ፡፡ መንጋው ሲጓዝ መንገድ የሚመሩት፤ ለአዳጊዎች ልምዳቸውን የሚያካፍሉት፤ መንጋውን ከአደጋ የሚጠብቁት፤ ጥፋተኛውን ጎረምሳም የሚቀጡት ታላላቆች ናቸው፡፡ ታላላቆች የሌሉበት መንጋ እሥር ቤት እንደሰበረ ማፊያ ይሆናል፡፡ በአንድ ወቅት በደቡብ አፍሪካ ክሩገር ፓርክ ውስጥ የሚገኙ ዝሆኖች ቁጥራቸው ጨመረና ከፓርኩ ዐቅም በላይ ሆኑ፡፡ ቁጥራቸውን ከፓርኩ ዐቅም ጋር ለማመጣጠን እንዲቻል የተወሰኑትን ዝሆኖች ወደ ሌላ ፓርክ ለመውሰድ ተወሰነ፡፡ ዝሆኖቹ እንዲሄዱ የታሰበው በሄሊኮፕተር እየተንጠለጠሉ ነበር፡፡ ሄሊኮፕተሩ ትልልቆቹን ዝሆኖች ለመጫን ዐቅም ስላነሰው ወጣቶቹ ዝሆኖች እየተመረጡ ወደ ሌላኛው ፓርክ ተወሰዱ፡፡
ከጥቂት ጊዜ በኋላ ወጣቶቹ ዝሆኖች የገቡበት ፓርክ ተናወጠ፡፡ በፓርኩ ውስጥ የሚገኙት አውራሪሶች በየቀኑ ይገደሉ ጀመር፤ ዛፎች ይገነደሳሉ፤ ቁጥቋጦዎች ይተራመሳሉ፤ በዝሆኖቹ መካከል ጦርነት ተፈጠረ፡፡ በዚህም ምክንያት ዐቅመ ደካሞቹ እንስሳት ይጎዱ ጀመር፡፡ ነገሩ ያሳሰባቸው የፓርኩ ኃላፊዎች ሥውር ካሜራ ገጥመው ሁኔታውን መከታተል ያዙ፡፡ በመጨረሻም ወጣቶቹ ዝሆኖች የዚህ ሁሉ ችግር ፈጣሪዎች መሆናቸውን ደረሱበት፡፡ ሳይታሰብ አንድ ‹የዱርዬ ዝሆኖች ቡድን› ተመሥርቷል፡፡
አንድ የጥናት ቡድን ተቀዋቁሞ የችግሩን መነሻ ማጣራት ሲጀምር ዋናው ጉድለት በዝሆኖቹ መካከል የሚመራና የሚፈራ ሽማግሌ አለመኖሩ መሆኑ ተደረሰበት፡፡ ወዲያውም የተወሰኑ ታላላቅ ዝሆኖችን እንደምንም ብለው ወደ ፓርኩ ሲያመጧቸው ሁሉም ነገር ሥነ ሥርዓት ያዘ፡፡ ‹መካሪ ዘካሪ አያሳጣ› ይባል የለ፡፡
በሰው ልጆችም ውስጥ ታላላቆች ተመሳሳይ ሚና አላቸው፡፡ ወላጆች ልጆችን፣ አያቶች የልጅ ልጆችን፤ ሽማግሌዎች መንደርተኞችን በባሕል፣ በእምነት፣ በሞራል ይመራሉ፡፡ አንዲት ሀገር ተው የሚል አባትና እናት፣ የሚያስታርቅ ሽማግሌ፤ ተሞክሮውን የሚያካፍል ታላቅ፤ ታሪክና ባሕል ዐዋቂ ጠቢብ፤ የሚፈራና የሚታፈር፣ የሚታይና የሚከበር ልዑል ዜጋ (Senior citizen) ከሌላት ሕግና ሥርዓት፣ ባሕልና ሞራል፣ የሀገርና የወገን ክብር ገደል ይገባሉ፡፡
ሀገር ከፍ ብለው የሚታዩ ኮከቦችን ትፈልጋለች፤ ትውልድ አርአያ የሚያደርጋቸው፡፡ ከጣት ጣት እንደሚበልጠው ሁሉ ከዜጋም ዜጋ ይከብራል፡፡ ለሀገር በዋለው ውለታ፣ ለትውልድ በሠራው ሥራ፣ በከፈለው መሥዋዕትነትና ባመጣው ውጤት ዜጋ ከዜጋ ይለያል፡፡ እንደ ብርሃ ድምቀት፣ እንደ ጥበቡ ምጥቀት ከዜጋ ዜጋ ይበልጣል፡፡ ‹ኮከብ እም ኮከብ ይኄይስ ክብሩ- ኮከብ ከኮከብ ክብሩ ይበልጣል› እንዲል፡፡ እነዚህ ዜጎች ናቸው የመንጋው አባቶችና እናቶች፡፡ ትውልዱን በሞራል፣ በባሕል፣ በእምነት፣ በሥራ፣ በሕግና በሥርዓት የሚቀርጹ፡፡ የሚፈራና የሚታፈር በሌለበት ሀገር የዱርዬ ቡድን መመሥረቱ አይቀሬ ነው፡፡ ሀገርን ሲዘርፍ፣ ዜጋን ሲገድል፣ ፍርድ ሲያጓድል፣ ድኻን ሲበድል፣ በሥልጣን ሲባልግ፣ በዘመድ ሲሠራ ምንም የማይመስለው፡፡ ነውሩ ክብሩ የሆነ፡፡ ‹እንብላት እንዝራት› ሲሉት ‹እንብላት› ብቻ የሚል ቡድን መፈጠሩ አይቀሬ ነው፡፡
ወንድሜ ሆይ በ2014 እ.አ.አ ጀምሮ ስልጣኑ ቢሰጥህ ዱርዬ ላለመሆንህ ምን ማረጋገጫ አለን፡፡ ምክንያቱም ከ1974 ዓ.ም ጀምሮ ሀገሪቱን ሲመሩ የነበሩትና አሁንም እየመሩ ያሉት ምንም ጥሩ ጎናቸውን ላለማየት አይንህን ከልለህ በአንተ አይን ዱርዬ ከተባሉ ወይም ካልካቸው አንተና መሰሎችህ ስልጣን ላይ ብትወጡ ዱርዬ የማይላችሁ ይኖራል ብለህ ታስባለህ? ይህ ከሆነ ደግሞ አንተ እኔን ዱርዬ ሰትለኝ እኔ አንተን ዱርዬ ስልህ ዘመናችን ያልቃል፡፡ ለንስሀ እንኳን ሳንበቃ ወደመቃብር እንወርዳለን፡፡ ስለዚህ ወንድሜ ሆይ የሚበጀን ስለዝሆን የተፃፈውን ሌላ ሰው እያሰብን ሌላው እንዲማርበት ሳይሆን የተፃፈው ለኔና ላንተ ነውና እኛ እንማርበት፡፡ የገባንን ያህል ለሌላው እንዝራ፡፡ ያንጊዜ የዱርዬ ብዛቱ እየቀነሰ ይመጣል፡፡ ምክንያቱም ቁጥሩን የምናበዛው እኔና አንተ ተደምረንም አይደል? ወንድሜ ሆይ በ2014 እ.አ.አ ጀምሮ ስልጣኑ ቢሰጥህ ዱርዬ ላለመሆንህ ምን ማረጋገጫ አለን፡፡ ምክንያቱም ከ1974 ዓ.ም ጀምሮ ሀገሪቱን ሲመሩ የነበሩትና አሁንም እየመሩ ያሉት ምንም ጥሩ ጎናቸውን ላለማየት አይንህን ከልለህ በአንተ አይን ዱርዬ ከተባሉ ወይም ካልካቸው አንተና መሰሎችህ ስልጣን ላይ ብትወጡ ዱርዬ የማይላችሁ ይኖራል ብለህ ታስባለህ? ይህ ከሆነ ደግሞ አንተ እኔን ዱርዬ ሰትለኝ እኔ አንተን ዱርዬ ስልህ ዘመናችን ያልቃል፡፡ ለንስሀ እንኳን ሳንበቃ ወደመቃብር እንወርዳለን፡፡ ስለዚህ ወንድሜ ሆይ የሚበጀን ስለዝሆን የተፃፈውን ሌላ ሰው እያሰብን ሌላው እንዲማርበት ሳይሆን የተፃፈው ለኔና ላንተ ነውና እኛ እንማርበት፡፡ የገባንን ያህል ለሌላው እንዝራ፡፡ ያንጊዜ የዱርዬ ብዛቱ እየቀነሰ ይመጣል፡፡ ምክንያቱም ቁጥሩን የምናበዛው እኔና አንተ ተደምረንም አይደል?
የሚፈራና የሚታፈር በሌለበት ሀገር የዱርዬ ቡድን መመሥረቱ አይቀሬ ነው፡፡ ሀገርን ሲዘርፍ፣ ዜጋን ሲገድል፣ ፍርድ ሲያጓድል፣ ድኻን ሲበድል፣ በሥልጣን ሲባልግ፣ በዘመድ ሲሠራ ምንም የማይመስለው፡፡ ነውሩ ክብሩ የሆነ፡፡ ‹እንብላት እንዝራት› ሲሉት ‹እንብላት› ብቻ የሚል ቡድን መፈጠሩ አይቀሬ ነው፡፡
አንድ የጥናት ቡድን ተቀዋቁሞ የችግሩን መነሻ ማጣራት ሲጀምር ዋናው ጉድለት በዝሆ ኖቹ መካከል የሚመራና የሚፈራ ሽማግሌ አለመኖሩ መሆኑ ተደረሰበት፡፡ ወዲያውም የተወሰኑ ታላላቅ ዝሆኖችን እንደምንም ብለው ወደ ፓርኩ ሲያመጧቸው ሁሉም ነገር ሥነ ሥርዓት ያዘ፡፡ ‹መካሪ ዘካሪ አያሳጣ› ይባል
በሰው ልጆችም ውስጥ ታላላቆች ተመሳሳይ ሚና አላቸው፡፡ ወላጆች ልጆችን፣ አያቶች የልጅ ልጆችን፤ ሽማግሌዎች መንደርተኞችን በባሕል፣ በእምነት፣ በሞራል ይመራሉ፡፡ አንዲት ሀገር ተው የሚል አባትና እናት፣ የሚያስታርቅ
ዝሆን የሚተኛው ለመነሣት እንዲመቸው ሆኖ ነው፡፡ መሬት ላይ ከወደቀ ለመነሣት ይቸገራል፡፡ ክብደቱ ትልቅ ነውና፡፡ ስለዚህም የሚተኛው ዛፍ ተደግፎ ነው፡፡ የዝሆን ዕንቅልፍ ፍጹም ዕንቅልፍ አይደለም፡፡ ለመነሣት ያኮበኮበ ዕንቅልፍ ነው፡፡ የሚተኛው ለመነሣት በሚችልበት መንገድ ነው፡፡ ሰውም ሞቱ ለትንሣኤ፣ ድካሙ ለብርታት፣ ዕረፍቱ ለሥራ፣ ኀዘኑ ለደስታ፣ ውድቀቱ ለመነሣት፣ ስሕተቱ ለእርማት፣ ማጣቱ ለማግኘት፣ ሕመሙ ለድኅነት በሚሆን መልኩ መሆን አለበት፡፡ እንዳይነሣ ሆኖ መውደቅ፣ እንዳይተርፍ ሆኖ መክሰር፣ እንዳይከብር ሆኖ መዋረድ፣ እንዳይፈታ ሆኖ መታሠር፣ እንዳይመለስ ሆኖ መሄድ፣ እንዳይታረቅ ሆኖ መጣላት የለበትም፡፡ የማርያም መንገድ መተው ያስፈልጋል፡፡ የአንድ ነገር መጨረሻ የሌላ ነገር መጀመሪያ መሆን አለበት፡፡ ከሥራ ማረፍ ለሌላ ሥራ መዘጋጃ፣ የዛሬ ዕንቅልፍ ለነገ ብርታት ኃይል መሰብሰቢያ፣ የዛሬ ሞት ለነገ ትንሣኤ መራመጃ መሆን አለበት
የሚፈራና የሚታፈር በሌለበት ሀገር የዱርዬ ቡድን መመሥረቱ አይቀሬ ነው፡፡ ሀገርን ሲዘርፍ፣ ዜጋን ሲገድል፣ ፍርድ ሲያጓድል፣ ድኻን ሲበድል፣ በሥልጣን ሲባልግ፣ በዘመድ ሲሠራ ምንም የማይመስለው፡፡ ነውሩ ክብሩ የሆነ፡፡ ‹እንብላት እንዝራት› ሲሉት ‹እንብላት› ብቻ የሚል ቡድን መፈጠሩ አይቀሬ ነው፡
በተባበሩት መንግሥታት የምግብና የእርሻ ድርጅት ለአራት ዓመታት ከሥልሳ አምስት ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር በላይ በሆነ ወጭ የኢትዮጵያን የግብርና ዘርፍ እድገት እያገዘ እንደሚገኝ መረጃዎች ይናገራሉ፡፡
Systembolaget ኣልኮላዊ መስተታት ናይ ምሻጥ ብሕታዊ መሰል ዝተውሃቦ መንግስታዊ ሰንሰለት መደብራት እዩ። መሻጣና ኣብ ዘይመኽሰባዊ ኣሰራርሓ ተደሪኹ ዝካየድ ክኸውን እንከሎ፣ እዚ እንገብረሉ ምኽንያት ኣልኮል- ተንከፍ ዝኾኑ ጸገማት ንምንካይ እዩ። ውልቃዊ መኽሰብ ናይ ምኽዕባት ድሌት ዘይብልና ክንከውን እንከለና፣ ዓማዊልና ብዙሕ ኣልኮላዊ መስተታት ብዙሕ ክዕድጉ ነተባበዐሉ ምኽንያት የብልናን፣ ዕድመኦም ትሕቲ 20 ዓመት ንዝኾኑ ሰባት እውን መስተ ኣይንሸይጥን።
በዩኒቨርሲቲዉ ሠላማዊ የመማር ማሥተማር ሁኔታን በይበልጥ ለማስፈን ከተለያዩ የማህበረሰብ ክፍሎች እና ከኃይማኖት ተቋማት በተወጣጣ ግለሰቦች የተቋቋመዉ የዩኒቨርሲቲ ዉ አማካሪ ምክር ቤት ዛሬ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ባደረገዉ ዉይይት የዩኒቨርሲቲዉን እና የአከባቢዉን ሠላም ለማስጠበቅ ከማህበረሰቡ ጋር በመቀናጀት ከመቼዉም በላይ ተግቶ እንደሚሠራ ገለፀ።
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን በአደገኛ ሁኔታ በአለማችን ብሎም በሀገራችን ኢትዮጵያ እየተዛመተ የሚገኘውን የኮሮና ቫይረስ ለመከላከል ያስችል ዘንድ የኢ.እ.ፌ የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላት በስልክ ኢ.እ.ፌ ፕሬዝዳንት ጋር ውይይት ካደረጉ በኋላ ፌዴሬሽኑ የፋይናንስ እጥረት እንዳለበት ቢታወቅም ከዚህ ጉዳይ የሚብስ ነገር የለም በማለት የ500,000.00 ብር ( የአምስት መቶ ሺህ ብር) ድጋፍ አደረገ።
ይህንን ገንዘብ በብሔራዊ ደረጃ የተቋቋመው ኮሚቴ ባዘጋጀው የባንክ ሒሳብ ገቢ የተደረገ ሲሆን የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት አቶ ኢሳያስ ጅራ ያሳወቁ ሲሆን ክለቦችም ይህንን ከፊታችን የተጋረጠውን ቫይረስ ለመከላከል መንግስት የጀመረውን ተግባር በመደገፍ የበኩላቸውን እዲወጡ አደራ ብለዋል።
አያይዘውም በየአካባቢው የሚደረጉ የማስ ስፖርት እንቅስቃሴዎች ለበሽታው ተጋላጭነታችንን ሊጨምሩ ስለሚችሉ ብሎም ለቫይረሱ መስፋፋት ምቹ ሁኔታን ስለሚፈጥሩ መንግስት በሰጠው አቅጣጫ መሰረት በጋራ ከሚሰሩ ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች ማህበረሰቡ እዲቆጠብ አሳስበዋል ።
የፌደራል ኤች አይ ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠርያ ጽ/ቤት ከዚህ በታች በተጠቀሰዉ ክፍት የሥራ መደብ ላይ መስፈርቱን የሚያሟሉ ሰራተኞችን አወዳድሮ ለመቅጠር ይፈልጋል፡፡
6 ዓመት ኤችአይቪኤድስ/በመከላከልና በመቆጣጠር ዙሪያ ኮንሴኘት ኖት ወይም ኘሮፖዛል ዝግጅት፣ ሀብትበማሰባሰብናበኘሮጀክት ግራንትማኔጅመንት ቀጥታ የስራ ልምድ ያለው/ያላት
አመልካቾች በ10+1፤10+2፤10+3 ትምህርት እና ስልጠና ፕሮግራም እንዲሁም ከደረጃ 1 እስከ ደረጃ 5 (Level1-Level 5) ድረስ የሚሰጠዉን ሥልጠና የወሰዱና ከመንግስትም ሆነ ከግል የትምህርት ተቋም የተመረቁ ሰልጣኞች ከሆኑ የብቃት ማረጋገጫ (COC) የምዘና ዉጤት ማቅረብ አለባቸዉ፡፡
የምዝገባ ጊዜና ቦታ ፡- ይህ ማስታወቂያ የወጣበትን ዕለት ጨምሮ ለተከታታይ 10 የስራ ቀናት ዘወትር በሥራ ሰዓት የትምህርትና የሥራ ልምድ፣ ሌሎችም ደጋፊ ሰነዶች ኦሪጅናልና የማይመለስ ፎቶኮፒ እንዲሁም የግል ማመልከቻ በመያዝ በጽ/ቤቱ የሰው ሃብት ሥራ አመራር ቡድን ቢሮ ቀርቦ መመዝገብ ይቻላል፡፡
ክልቲኦም መራሕቲ ብዝያዳ ዘተኮርሉ ነጥቢ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ክዛዘም ምዃኑ ዝተገልጸ፣ ንጂቡትን ፑንትላንድን ብስሉጥ መርበብ ኢንተርነት ዘራኽብ፣ ኣብ ትሕቲ ባሕሪ ዝዝርጋሕ ፋይበር (ጭሕጊ) ምዃኑ ማዕከናት ዜና ካብ ከተማ ጋሮወ ኣንፊተን።
እዚ 30 ቴራባይት ኣብ ሰኮንድ ናይ ምትሕልላፍ ዓቕሚ ክህልዎ ምዃኑ ዝተገልጸ መርበብ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ናይ ዝርከባ ከተማታት ሞምባሳ፣ ሞቓዲሹ፣ ቦሳሶን ጅቡቲን ካብ ዝቐውም ማእከላት፣ ስሉጥ ምስግጋር ሓበሬታ ንምክያድ ከኽእል ትጽቢት ይግበረሉ።
የአንዳርጋቸው ጽጌ አፈታት ለዶ/ር አብይ አስተዳደር ያለኝን እይታ ቀይሮታል። በፊትም የለውጥ ሃይል ቤተመንግስት እንደገባ የሚሰማኝ ስሜት ላይ ተጨማሪ እምነት እንዳሳድር አድርጎኛል። ዶ/ር አብይ በየዕለቱ የሚወስዷቸው እርምጃዎች የራሳቸው ጥቅምና ጉዳት ቢኖራቸውም በጥቅል ስንመዝናቸው ሰውዬው አንዳች ታሪክ ለመስራት ከልብ ቆርጠው መነሳታቸውን መመስከር ግድ ይላል።
በእርግጥ ለውጥ ገና ነው። ለለውጥ የቆረጠ መሪ በዙፋኑ ላይ መቀመጡን ስድስተኛው የስሜት ህዋሴ አረጋግጦልኛል። ጉዞው ረጅም ነው። የለውጡ ደሴት ሩቅ ነው። ግን ተጀምሯል። 1ሺህ ኪሎሜትር ጉዞ የሚጀመረውም በአንድ እርምጃ ነውና።
በአንድ ቀን ውስጥ የተወሰዱትን እርምጃዎች እንመልከት። የመለስ ራዕይ፡ ሌጋሲ፡ ምናምን የሚባለውን የእነሳሞራን ቅዠት እንዳይሆን ተደርጎ አከርካሪው የተሰበረበት ውሳኔ ነው ከአብይ በኩል የተሰማው። እነአለምሸት ደግፌን ተዋርደውና ማዕረጋቸው ተገፎ እንዲባረሩ ያደረገው መለስ ዜናዊ መሆኑን ላስታወሰ የእነዚህ ወታደራዊ መኮንኖች በክብር ማዕረጋቸው እንዲመለስ ማድረግ ምን ማለት እንደሆነ ይገባዋል። ሳሞራ የመለስ ዜናዊ ራዕይ አስፈጻሚ ነው። ከትቢያ ተነስቶ ያለዕውቀትና ችሎታው የሀገሪቱ ጦር የበላይ አዛዥ እንዲሆን የተደረገው በአቶ መለስ ዜናዊ ፍጹም እምነት ስለተጣለበት ነው።
ሳሞራ የመለስ ራዕይ ብቻ ሳይሆን የመለስ ሴጣናዊና ጭካኔያዊ እርምጃዎች አስፈጻሚ መሆኑ እርግጥ ነው። መለስ ያለውን የሚያደርግ፡ እንደፈጣሪ ለቃሉ የሚገዛ በዚህም ባህሪው ለስልጣን እንደበቃ ሁሉም ያውቀዋል። የመለስ ራዕይ ተሸካሚ ለመሆኑ ከመለስ ሞት በኋላ ከእነስብሃት ነጋ ጋር የገባበትን ግብግብ በመጥቀስ ማሳየት ይቻላል። ሳሞራን መገላገል፡ የመለስን ራዕይ የመገላገል አንዱ እርምጃ ነው። በምን ይሁን በምን ሳሞራን ከዚያ ቦታ ማንሳት መልዕክቱ ቀላል የሚባል አይደለም። የተንከባለለ ውሳኔ ቢሆንም በዶ/ር አብይ ዘመን ወደ ተግባር መለወጡ በተጀመረው ጉዞ ላይ አንድ ግዙፍ መሰናክል እንደማስወገድ የሚቆጠር ነው።
በእርግጥ ጄነራል ሳዐረ መኮንንም ህወሀት ናቸው። እንደሚባለውም ከሳሞራ ያልተናነሰ ዘረኝነት በደማቸው የተቀበረ ሰው ናቸው። ሆኖም እንደሳሞራ የመለስ አምላኪ እንዳልሆኑ ይነገራላቸዋል። በአባታቸው የአማራ ተወላጅ መሆናቸው በእነመለስ ዘንድ ሙሉ እምነት እንዲያጡ እንዳደረጋቸው የውስጥ መረጃዎች ይፈነጥቃሉ። ለህውሀት ፍጹም ወገንተኝነት ቢኖራቸውም በመለስ መዝገበ ቃላት ውስጥ የታማኝነትን መስፈርት ያላሟሉ ሆነዋል። እሳቸውን እናውቃለን የሚሉት እንደነዶ/ር አረጋዊ በርሄ ሰሞኑን ለአሜሪካን ድምጽ ሬዲዮ እንደተናገሩት ጄነራል ሳዐረ መኮንን የመርህ ሰው መሆናቸውን ይመሰክራሉ። ሳሞራ ዘንድ መርህ የሚባል ቃሉም አይታወቅም። የሳሞራ አለፋና ኦሜጋው መለስ ዜናዊ ነበር። ጄነራል ሰዓረ የአቶ መለስን ቀልብ ያልገዙት አንድም በመርህ ላይ የተመሰረተው አካሄዳቸው መሆኑን የሚያውቋቸው ይናገራሉ። ሆነም ቀረም እሳቸውም የህወሀት ዘረኛ ፖሊሲ አስፈጻሚ ከሆኑት ፊት መሪ ሰዎች የሚመደቡ ናቸው።
ዶ/ር አብይ የጄነራል ሳዐረን ኤታ ማዦር ሹም ቦታ ባይፈልጉት እንኳን መስጠት እንዳለባቸው ወታደራዊ ባለሙያዎች ይናገራሉ። አንደኛው ምክንያታቸው የሲኒየሪቲ ጉዳይ ነው። በወታደዊ የዕዝ ሰንሰለትና አሰራር ከሆነ ቦታው የሚገባው ለጄነራል ሳዐረ መኮንን ነው። ዶ/ር አብይ ይህን ወታደራዊ አካሄድ መጣስ አይችሉም። እንደወታደራዊ ባለሙያዎች አገላለጽ ጄነራል ሳዐረ የትኛውም ዓይነት ሰው ይሁኑ መከላከያ ሰራዊቱ ላይ የሚደረገው ማሻሻያ ወሳኝ ነገር ነው። ዶ/ር አብይ እንደሚናገሩት በመከላከያ ውስጥ ስርነቀል የሆነ ማሻሻያ ካደረጉ ሳዐረም ተቀመጡ፡ ሳሞራም ዳግም ቢመለሱ የሚያመጡት ለውጥ አይኖርም። ዶ/ር አብይ በሳሞራ ሽኝት ላይ የተናገሩት በመከላከያ ሰራዊቱ ላይ ለውጥ ለማምጣት ያሳዩትን ቁርጠኝነት የሚያንጸባርቅ ነው። መከላከያ ብሄር የለውም፡ ዘር የለውም የሚለው አገላለጽ ዝም ብሎ የሚጣል አይደለም። ትልቅ መልዕክት ያዘለ የጠቅላይ ሚኒስትሩንም ቀጣይ አቅጣጫ ያመለከተ ነው።
መከላከያውን ከዘር ጥብቆ ማላቀቅ መቻል ስር ነቀል ለውጥ ነው። የመለስ ራዕይ አንዱ መገለጫ መከላከያውን በአንድ ብሄር የበላይነት ማዋቀሩ ነው። ዶ/ር አብይ ይሄን ራዕይ ለመደርመስ ማቀዳቸውን በጎን እየነገሩን ነው። የህወሀትን ጄነራሎች ሰብስበው የተናገሩትም መከላከያው የስርዓት ለውጥ የሚሸከም ተቋም መሆን እንደሚገባው ነው። ይህ የህወሀትን አጥር የሚያፈርስ ውሳኔ ነው። በህዝብ ልብ ውስጥ ኖሮ የማያውቀው ህወሀት ዙፋኑን ጠብቆ ያቆየለትን መከላከያ ከእጁ ፈልቅቆ የሚወስድ ሃይል ከደጃፉ የቆመ ይመስላል። በቀላሉ እጅ ባይሰጥም መሆኑ የማይቀር ክስተት ነው።
በእርግጥ ለዶ/ር አብይ በመከላከያው ላይ የሚወስዱት እርምጃ በፈተናዎች የታጠረ ለመሆኑ መገመት የሚከብድ አይደለም። ህወሀት የኢኮኖሚ የበላይነቱን አስጠብቆ ለማቆየት መከላከያውን በጽኑ ይፈልገዋል። የፖለቲካውን ጉልበት እያጣ መሄዱን ተከትሎ በመከላከያው ላይ የመጣበትን አደጋ ለመመከት ምሽግ ቆፍሮ እስከመግባት ሊደርስ እንደሚችል ይጠበቃል። የሰሞኑ የእነስዩም መስፍን እንደጀማሪ ጎሬላ ተዋጊ ቡድን ”ዘራፍ፡ እንዋደቃታለን” ዓይነት ሽለላና ቀረርቶ የሚያሳየው ህወሀቶች በመከላከያ ውስጥ የተጀመረውን የለውጥ መስመር ለማደናቀፍ ምን ያህል ቆርጠው መነሳታቸውን ነው። ጄነራል ሳሞራ የኑስም ወይን ለተሰኘ መጽሄት በሰጡት ቃለመጠይቅ ”መከላከያውን መንካት በእሳት መጫወት” አድርገው አስቀምጠውታል። ከዚህ በተጨማሪ በቅርቡ በትግራይ በተካሄደ ሚስጢራዊ ስብሰባ ላይ የተገለጸውም ህወሀት መከላከያውን ላለማስነካት እሰከየት ርቀት እንደሚጓዝ ያመላከተ ነው። አየር ሃይሉንና የመረጃ ክፍሉን ጨምሮ ዋና ዋና የመከላከያ ተቋማትን ወደ ትግራይ እንዲዛወሩ መደረጋቸውን በመጥቀስ ”የመከላከያው ጉዳይ የህወሀት የህልውና ጉዳይ” ነው እንደሆነ የሚገልጹ ወገኖች አሉ።
በእርግጥ የህዝብ እምቢተኝነት ያመጣው የለውጥ አየር በየትኛውም ምድራዊ ጉልበት የሚቀለበስ አይሆንም። የህወሀቶች ቀረሮቶና ሽለላ መጨረሻው ከአጉል ውደቀት ጋር ከማላተም ውጪ የሚያመጣው ለውጥ የለም። ዶ/ር አብይ በጥበብና በቆራጥ አካሄድ በጀመሩት የለውጥ ጉዞ ከመግፋት ውጪ አማራጭ የላቸውም። የደህንነት ሚኒስትሩን አሰናብተው ጄነራል አደም ኢብራሂም እንዲይዙት ማድረጋቸው ምን ያህል ይረዳቸዋል የሚለው በቅጡ መፈተሽ አለበት። የጌታቸው አሰፋ ዞር ማለት ቀላል የሚባል አይደለም። ጄነራል አደምን የሚያውቁ ሰዎች በባህሪም በወታደራዊ ብቃትም ቦታው ይበዛባቸዋል ይላሉ። ዶ/ር አብይ እኚህን ሰው ያደረጉት በዘር ኮታ የአማራ ተወላጅ በመሆናቸው ብቻ አይመስለኝም። ደካማ ሰው በወሳኝ ቦታ ማስቀመጥን እንደአንድ በሳል እርምጃ የሚወስዱ ወገኖች አሉ። እንዲህ ዓይነት ቦታ ላይ ጠንካራ የሆነ ሰው ማስቀመጥ በራሱ የሚያመጣው መዘዝ አለ። ምናልባት ዶ/ር አብይ የደህንነት መስሪያ ቤቱን ለመለወጥ የጀመሩትን እንቅስቃሴ ለማቀላጠፍ ከጠቅላይ ሚኒስትርነቱ በተጨማሪ የደህንነት መስሪያ ቤቱን ደርበው ሊመሩት አስበውም ሊሆን ይችላል። ለቤቱ እንግዳ አለመሆናቸው፡ ውስጡን በሚገባ ስለሚያውቁ ከላይ የሚያስቀምጡት ሰው ምን ዓይነት መሆኑን የሚያውቁት እሳቸው ናቸው።
በአጭሩ በመከላከያውና ደህንነት መስሪያ ቤቱ ውስጥ የሚታየው የለውጥ አዝማሚያ ወዴት ያመራል የሚለውን አሁን ላይ በእርግጠኝነት መናገር አይቻል ይሆናል። ነገር ግን ለውጥ ለማምጣት የቆረጠ መሪ ፍላጎቱን ነግሮናል። ለዚህም አንዳንድ ምልክቶችን በማሳየት እየተጓዘ ነው። ህወሀቶች ደስተኞች እንዳልሆኑ ምንም ጥርጥር የለውም። አንድ የህወሀት አፍቃሪ በማህበራዊ መድረክ ያስተላለፈው መልዕክት እንዲህ ይላል ”መለስ ሆይ የገነባሃት ሀገር እንዲህ ስትፈርስ ተንስተህ ባየሃት”
ኢትዮጵያ እየፈረሰች አይደለም። ምንም እንኳን በዶ/ር አብይ የሚሾፈረው የለውጥ መኪና አቅጣጫው ወደ ምንፈልገው ደሴት የሚወስድ ለመሆኑ በእርግጠኝነት ለመግለጽ ጊዜ ገና ቢሆንም አነሳሱ ተስፋ የሚሰጥ ነው።
እቲ ሕብረት ትማሊ ቀዳም 14 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ብመሰረት ባይቶ ጸጥታ ኣብ 2017 ዝኣተዎ መብጽዓ፣ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ቁጽሩ በብቁሩብ እንዳጉደለ ንሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሶማልያ ከረክብ ንዝብል ስምምዕ ተግባራውነቱ ክጅምር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣቐድም ኣቢሉ ተመሳሳሊ ፈተነ ተኻዪዱ’ኳ እንተነበረ፣ ትካላት ጸጥታ መንግስቲ ሶማል ብግቡእ ስለዘይቆማን፣ ካብ ኣልሸባብ ንዝመጽእ መጥቃዕቲ ውሕስነት ሰላም ክህባ ብዘይምኽኣለንን፣ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብታ ሃገር ዘለዎ ህላዌ ክናዋሕ ከምዝተገብረ ይዝከር።
ኣብ 2020 ዓመተ ምህረት ጸጥታን ምርግጋእን ሶማል ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ሶማል ክኸውን ተሓንጺጹ ንዘሎ መደብ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ምዕራብ ስክፍታ ከምዘለወን ይገልጻ።
ከምዝፍለጥ ኣብ ሶማል ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ካብ ብሩንዲ፣ ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲን ኬንያን ዝተዋጸአ ሰራዊት ኮይኑ፣ ንደቡብን ማእከላይን ሶማል ኣብ ዝሽፍን ሽዱሽተ ንቑጣታት ዝዓስከረ’ዩ።
ኣብ እስራኤል፣ ከተማ ባር ሸባ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ዝተቀትለ ኤርትራዊ ሓታቲ ዑቕባ ፣ ብጥይት ተሃሪሙ ድሕሪ ምውዳቑ ብጠዋሉን በእጋሮምን ዝሃረምዎ ኣርባዕተ እስራኤላውያን ተኸሲሶም።
እቲ ሃብቶም ዝተባህለ ኣብ ክሊ ዕድመ መወዳእታ 20ታት ዝርከብ መንእሰይ፣ ብ18 ጥቅምቲ፣ ኣብ ከተማ ባር ሸቫ፣ ኣብ መደበር ኣውቶቡስ ኣብ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ፣ ሓይልታት ጸጥታ እስራኤል ነቲ መጥቃዕቲ ካብ ዝፈጸሙ ክልተ ሰባት ሓደ ስለዝመሰሎም፣ ተኾሲሞም ኣብ ከባቢ እግሩ ድሕሪ ምቑሳሎም፣ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ እስራኤላውያን ብመናብርን ካልእን ጨፍጪፎም’ዮም ብዘውረድሉ ከቢድ ከቢድ ጉድኣት ናብ ሆስፒታል ምስ ተወስደ’የ ህይወቱ ከምዝሓለፈት ይዝከር።
ነቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ምጭፍጫፍ ኢዶም ዝሓወሱ ኣርባዕተ ካብቶም እስራኤላውያን፣ ሓደ ኣባል ኣባል ፖሊስን ሓደ ከኣ ወትሃደርን ከምዝርከብዎም፣ ንሬድዮ እታ ሃገር ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ – AFP ሓቢሩ።
የዓለም አቀፍ ድረ ገጽ ጋዜጠኞች በተ.መ.ድ.ጠቅላላ ሰባኛ ጉባኤ ላይ ዘገባቸውን ከለጋዜጠኞች ተብሎ የተሰራ ጊዝያዊ የድረ ገጽ ማእከል የቪኦኤዋ ሳሌም ሰለሞን ሰብስባ የላከችው የፎቶ መድብል።
ፕሮፌሰር በለጠ በተለይ ከአዲስ ዘመን ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ እንደገለጹት ፣ አማራ በሰፊዋ ኢትዮጵያ በተለያዩ አካባቢዎች መኖሩ ብቻውን አማራው እንዳይደራጅ ምክንያት ሊሆን አይገባም።ለአማራው ህዝብ ብቻ ሳይሆን ለሌላው ህዝብ ዘላቂ ጥቅም ሲባል አማራ መደራጀት አለበት፡፡
በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ያለውን አማራ መብቶቹን ማስጠበቅ እና ጥያቄዎቹን መመለስ ለአሮሞ ህዝብ ጥቅም ተገቢ እንደሆነ ለማስረዳት ጭምር እንደ አማራ መደራጀት አስፈላጊ መሆኑን ያመለከቱት ፕሮፌሰር በለጠ፣ በአንድነት ሀይል ተሰልፈን በብሄር ፖለቲካ የተደራጁ ሀይሎችን ማስረዳትና መግባባት አስቸጋሪ እንደሆነ አመልክተዋል፡፡
ለዚህም እንደ አማራ ተደራጅተን፣ እንደ አማራ መሞገትና ማስረዳት ይጠበቅብናል ያሉት ፕሮፌሰር በለጠ፣ ይህ ማለት ግን ከኢትዮጵያዊነት መሸሽ አይደለም። ስንጀምርም ስንጨርስም በኢትዮጵያዊነት እሳቤ ውስጥ ነን ብለዋል፡፡
የነበረው ስርአት የአማራን ህዝብ ታሪክ በጨቋኝነት የሚፈርጅ፣አማራ በሌሎች ህዝቦች በጥርጣሬና በጨቋኝነት እንዲታይ ያደረገ እንደነበር አመልክተው፣ በአደባባይ ሲነገር የነበረ የሀሰት ትርክት ነበር ብለዋል። ትርክት ብቻ ሳይሆን ህገ መንግስቱም ከዚህ መንፈስ አንጻር የተቃኘ እንደሆነ ህግጋቶቹ፣ ተቋማቱ በዚሁ መንፈስ ይሰሩ እንደነበር ጠቁመው።
ይህም በአማራው ላይ መገለል እንዳደረሰ ያመለከቱት ፕሮፌሰር በለጠ ፣መገለሉ አማራው በኢትዮጵያ ፖለቲካ ላይ ወሳኝ እንዳይሆን ማድረጉን አስታውቀዋል።በዚህም የአማራው ህዝብ ጥቅሙ እንዳይረጋገጥ ተደርጓል።የአማራ ህዝብ መሰረታዊ ጥያቄዎች እንዳይመለሱ መሆናቸውን አመልክተዋል።
የአማራ ልጆች መደራጀታቸውና ተደራጅተው መታገላቸው ዜናው ለብዙዎች አስደጋጭ እንደነበር አመልክተው፣ ከኢትዮጵያዊነት የመሸሽ ለብሄር ፖለቲካው እጅ መስጠት፤ ህወሓት በአሰመረው መስመር የመጓዝ አይነት ተደርጎ ተተርጉሞ እንደነበር አመልክተዋል። በተጨባጭ አገሪቱ ላይ ያለው ማደራጃ መርሁ የብሄር ፖለቲካ መሆኑን ባለመረዳት አብን መመስረቱ ከኢትዮጵያዊነት የመሸሽ ስጋት አድርገው የተመለከቱት አሉ፡፡ ይህን ሀሳብ እኛም እንረዳዋለን” ብለዋል፡፡
በኢትዮጵያ አማራው እንዳይደራጅ የሚፈልግ ሀይል በርካታ መሆኑን ያመለከቱት ፕሮፌሰር በለጠ፣በኢትዮጵያ ፖለቲካ ላይ ተዋናይ የሆኑ ሀይሎች አማራው እንዲደራጅ አይፈልጉም ነበር፡፡ለምሳሌ ሰኔ 3 ቀን 2010 ዓ.ም በጉባኤ አብን ስንመሰረት አንዳንድ የትግራይ ሚዲያዎችና ድረ ገጾች ደርግ በአዳራሽ ተመሰረተ ብለዋል፡፡ ከዚህ ጊዜ ጀምሮ የእኛን ስም የማጥፋትና የመታገል ስራዎችን ሲሰሩ መቆየታቸውን ጠቁመዋል፡፡
ሌሎችም የብሄር አደረጃጀቶች አማራው እንዳይደራጅና የፖለቲካ ስራ እንዳይሰራ የሚፈልጉ ሀይሎች ከጅምሩ ጀምሮ እኛን በመፈረጅ ህዝቡ በእኛ ላይ እምነትና መተማመን እንዳይኖረው ሰፊ ስራ ሰርተዋል፡፡ አንዳንድ የአንድነት ሀይሎችም አማራው በብሄር መደራጀቱ ችግር ይፈጥርብናል በሚል አብን ጽንፈኛ፣ ፋሽሽትና ከኢትዮጵያ ተገንጣይ ነው በሚል የተለያዩ ስሞችን በመስጠት ከፍተኛ ፕሮፖጋንዳ ሲነዙብን ቆይተዋል ሲሉም ተናግረዋል።
በምናደርጋቸው እንቅስቃሴዎች አንዳንድ በጽንፈኝነት ሊያስፈርጁን የሚችሉ ድምጸት ያላቸው ንግግሮችን አድርገን ሊሆን ይችላል፡፡እንዲህ አይነት ነገሮች ተደምረው እውነተኛ ፍላጎታችን ሌላ ሆኖ እያለ ኢትዮጵያዊነታችን ፈጽሞ ጥያቄ ውስጥ የሚገባ ሳይሆን እነዚህ ፕሮፓጋንዳዎች በእኛ ላይ ጥቂት የማይባሉ ሰዎች ሌላ ስዕል እንዲይዙ አድርጓቸው ነበር፡፡እንደዚህ አይነት ተግዳሮቶች ነበሩ።ዛሬ ላይ ግን የመጣንበት የሁለት ዓመት ከመንፈቅ ጉዞ በእርግጥም ኢትዮጵያ በተፈተነችበት ጊዜ ከፊት ቆመን ኢትዮጵያን የማዳን ስራዎችን እንደሰራን ማንም የሚገነዘበው ነው ብለዋል ፡፡
በዚህም ከመንግስት ጭምር ምስጋናን አግኝተናል። ወሳኝ በሆኑ ወቅቶች ላይ የወሰድናቸው የፖለቲካ አቋሞች በእርግጥም ሀቀኛ ኢትዮጵያዊ ሀይል እንደሆንን ማሳየት አስችሏል፤ በዚህም አጋጥ መውን የነበሩ ተግዳሮቶችን አልፈናል ብዬ መናገር እችላለሁ ብለዋል ፡፡
ኣብ ዓውዲ ቲዮሎጊያን ኣብ ናይ ከባቢ መዲትራንያንን ሕልኽላኽ ዝድህስስ ኣብ ናፖሊ ከተማ ኢጣሊያ ደቡባዊ ከባቢ ናይ ቲዮሎጊያ መንበረ ጥበብ ቲዮሎጊያ ድህረ ናይ ሓቂ ሕሴት (ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ መላእ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ መናብርተ ጥበብ ዝምልከት ዕለት 20 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ዝኣወጅዎ ሕጊ) ኣብ ኵነታት ሜዲትራኒያን ብዝብል ኣርእስቲ ካብ ዕለት 20 – 21 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ዝጠለቦ ዓውደ መጽናዕቲ ተረኺቦም ስልጣናዊ ምዕዳን ንኽልግሱ ዕለት 21 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ናፖሊ ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱ ምዃኖም ከምእተሓበረ ዝዝከር ኰይኑ፡ ብዛዕባ እዚ ምብጻሕ’ዚ ኣመልኪቶም ናይ ኤውሮ - መዲትራኒያን ከባቢ ንማሕበር ኢየሱሳውያን ሓለቓ ናይ ኢጣሊያ ደቡባዊ ከባቢ ናይ ቲዮሎጊያ መንበረ ጥበብ ተራዳኢ ዋና ኣመሓዳሪ ኣባ ጃንፍራንኮ ማተራዞ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥
ናይ ቅዱስ ኣቦና ስልጣናዊ ትምህርቲ፡ ማሕበር ኢየሱሳውያን ኰነ እታ ኣብ ከባቢ ኤውሮ - መዲትራኒያን እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ውሽጣን ምስ ካልኦት ሃይማኖታት ዝህልዋ ርክባት ዘመላኸተን ዘማዕበለን ምዃኑ ገሊጾም፡ ቲዮሎጊያ ምስ ኵሉ ዝተፈላለየ ናይ ስነ ምርምርን ምስቲ መልኣ ስነ ሰብእ ዝዀነ ኵሉ ክፍሊ መጽናዕትታት ዝዛተይ እዩ፡ ስለዚህ በዚ መንጽር’ዚ ቲዮሎጊያ ኣብ ኤውሮ መዲትራኒያን ከባቢ ናይቲ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ክርስትናን ታሪኽ ክርስትናን ምስቲ ናይቲ ከባቢ ባህልታት ምስ ናይቲ ከባቢ ሃይማኖታት ዘተ የካይድ፡ በዚ ኣገባባት’ዚ ክርስትና ነቢይ ንመጻኢ ምዃኑ ብዘለዎ ውሁድነትን ሓደኣውነትን ዘርኣዮ ቀጻልነት ይረጋገጽ።
ክርስትና ጽን ናይ ምባል ባህርይ ኣለዎ፡ ኩነታት ናይ ምንባብን ምትንባይን፡ ምሕረትን ተስፋን ኣብ ኵሉን ብፍላይ ኣብቲ ዝተሓላለኸ ኩነታት የበስር፡ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ር.ሊ.ጵጵስና ካብ ጥንቲ ዝተበገሰን ዝተወልደን ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ቀጻልነት ዘለዎን ነቲ ናይ ሎሚ ኩነት ብምንባብ ዝዛተይን ምክፋልን ሱታፌን ዝብል እዩ፡ ስለዚህ ክርስትና ነቲ ዝተሓላለኸ እዋናዊ ዓለም ኣንቢቡን ሓድሽ ናይ ሕይወትን ተስፋን ትንቢት ንኸቐርብ መታን ዝኽእል ክኸውን ዝመርሕ ምዃኑ ዘነጽር እዩ።
እቲ ናይ ኤውሮ መዲትራኒያን ከባቢ ዝውክል ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ቤት ሮማኒያን ኣልባኒያን ማልታን ኢጣሊያን እውን ዘጠቓልል እዩ፡ ብብዙሕ ነገር ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ኣብ መንጐን ምስ ካልኦት ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘሎ ርክብን ኣብዚ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮ ስልጣን ጽን ኣብ ምባልን ምስማዕን ምልላይን ዝብሉ ቃለ-ተግባር ዝጸንዔ ምዃኑ ኣብሪሆን፡ ዝተሓላለኸ እዋናዊ ከባቢያዊ ይኹን ዓለም ለኻውን ኩነት በበይንኻ ምንባብ ዘጸግም ብምዃኑ ኣብ መንጐ ሃገራትን ከባብታን ምትሕቑቛፍ ድዩ ብሕብረት መልክዕ እውን ምቅርርራብ ክህሉ ገይሩ እዩ፡ ሃይማኖታዊ ፍልልይ ከም ክትታኣዊ ምምልካት ዘይኰነ መዛተዪ እዩ ኢሎም።
ኣብ ናይ ቀረባ ዘመናት ዝሓለፉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ንስነ ፖለቲካዊ መልክኣ ምድሪ ፍሉይ ቆላሕታ ሂቦምሉ እዮም፡ ሎሚ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይቕጽልዎን ይሕድስዎን ኣለዉ፡፡ ኣብቲ ዝተሓላለኸ እዋናዊ ኩነት ዘተን ተስፋን ምንቕቓሕ ዝብል እዩ። ቅዱስ ኣቦና ተስፋን ነብይ ምዃን ቤተ ክርስቲያን ብጽንዓንትን ትብዓትን ክቃላሕን ክንበርን ይድርዅ፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ናይ ቅዱስ ኣቦና ስልጣናዊ ትምህርቲ ቲዮሎጊያውን ፍልስፍናውን ባህላውን ማሕበረ ፖለቲካውን ሓድሽ ዕያገነዳኡ ዘመላኽት እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ነዚ ንምምልኻት ምስ እዋናዊ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነት ገዛእ ርእሳ ተነጻጽር እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።
በጦላይ የማስልጠኛ ማዕከል ስልጠና ላይ የነበሩ የኦነግ ሠራዊት አባላት በመመረዝ ችግር ታመው ሆስፓታል መግባታቸው ተገለፀ። ችግሩን ተከትሎ መንግሥት ጉዳዩን የሚመረምር ኮሚቴ አዋቅሮ ወደ ሥራ መግባቱ ተናግሯል።
መተማ ፣ ግንቦት 26/2012 (ኢዜአ) በምዕራብ ጎንደር ዞን በአስገዳጅ ለይቶ ማቆያ የሚገቡ ዜጎች ቁጥር በመጨመሩ የማቆያ ማዕከላት ቁጥር በእጥፍ እንዲያድግ መደረጉን የዞኑ ከሮና መከላከል ግብረ ሃይል አስታወቀ።
እስከ አሁን ስድሰት የለይቶ ማቆያ ማዕከላት ተቋቁመው አገልግሎት ሲሰጡ መቆየታቸውን ጠቅሰው በየጊዜው ድንበር አቋርጠው የሚገቡ ሰዎች ቁጥር በመበራከቱ የማቆያ ማዕከላቱን ወደ 12 እንዲያድጉ ተደርጓል።
አዲሶቹ ማዕከላት ካለፈው እሁድ ጀምሮ አገልግሎት መስጠት መጀመራቸውን ገልፀው ይህም በለይቶ ማቆያዎች የነበረውን መጨናነቅ በግማሽ መቀነስ እንደቻለ አስረድተዋል ።
ግብረሰዶማዊያኑ እርስ በእርሳቸው “ባሌ” እና “ሚስቴ” በመባባል ይጠራራሉ፡፡ ብዙውን ጊዜ የአብሮነት ቆይታቸው ከሦስት ወር በላይ አይቆይም፡፡ አንዳንዶች ከአንድ ጊዜ ግንኙነት በላይ ድጋሚ መገናኘት አይፈልጉም፡፡ ድጋሚ የሚገናኙትም በወራት ልዩነት በመሰላቸት ይለያያሉ፡፡ አዲስ አበባ ውስጥ ታዋቂ አርቲስቶች፣ ባለሃብቶች፣ ምሁራንና ጋዜጠኞች ራሳቸውን ሸሽገው በዚህ ሕይወት ይኖራሉ፡፡ እነዚህ ግለሰቦች ግብረሰዶማዊነት በአገሪቱ ህግ ተቀባይነት እንዲያገኝ አምባሳደሮችንና ዲፕሎማቶችን ከመወትወት ጀምሮ የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም፡፡
ዳዊት ተሰማ (የባለ ታሪኩ ስም የተቀየረ) በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በድህረ ምረቃ መርሐ-ግብር የህብረተሰብ ጥናት ተመራቂ ተማሪ ነው፡፡ ተማሪው ለዲግሪ ማሟያ ጥናት ለማዘጋጀት ለአማካሪው ካቀረበው የጥናት ሀሳብ አንዱ ግብረሰዶማዊነት በአዲስ አበባ በምን ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ፤ በተለይም ሁኔታውን ከውጪው ዓለም ተጽዕኖ አኳያ በማያያዝ ለማቅረብ ነበር፡፡ የተማሪው የጥናት ሀሳብ በአማካሪው መምህሩ ውድቅ የተደረገ በመሆኑ ሌላ ርዕስ የጥናት ሀሳብ ለመምረጥ ተገደደ፡፡ ያም ሆኖ ዕጩ ተመራቂ ተማሪው የቀደመውን ጥናቱን ገፋበት፡፡ “ለጥናቱ ምልከታና መረጃ አሰባሰብ በአብዛኛው የምሸት ሠዓታትን ጠብቆ መጠቀም ግድ ይላል” የሚለው ተማሪ ዳዊት፤ ወራትን በተሻገረዉ የጥናት ውጤቱ “አዲስ አበባ ከአዕምሮ በላይ የሆኑ የግብረሰዶማዊያንን በጉያዋ ይዛለች፡፡ ይህንንም ባደረግነው ጥናት አረጋግጠናል” ይላል፡፡ ጥናቱ ሌሎችንም ባለሙያዎችና ተማሪዎች ያካተተ ነው፡፡
አዲሱ የአለም ስርዓትና የሃያ አንደኛው መቶ ክፍለ ዘመን ዐብይ ክሥተት፣ ብዙ ይሚባልለት ሉዓላዊነት (Globalization) ዓለምን በሙሉ በድንበር የለሽ አንድ ምጣኔ ሀብት ሥርዓት ጥላ ሥር ለምክተት ነፃ የካፒታል፣ የሸቀጥ፣ የሰው ኃይል፣ የአገልግሎት፣ … ዝዉውር እንዲኖር የሚደረግ እንቅስቃሴ ነዉ፡፡ የሃሳቡ አስተሳሰቦች (ፍልስፍናዎች) እና የሚወስዷቸው እርምጃዎች አሳሳቢነታቸው እየጎላ መጥቷል፡፡
ሉላዊነት ዓላማው ዓለምን ለጥቂት ሀብታም ኮርፖሬሽኖች በተለይም ለምዕራቡ ዓለም ግዙፍ ኮርፖሬሽኖች ማመቻቸት ነው፡፡ ከዚህም የተነሳ ሉላዊነትን ዘመቻ ኮርፖሬሽን (Operation Corporate) ይሉታል፡፡ ለዚህ የሉላዊነት ዓላማ መሳካት “እንቅፋቶች” ናቸው ብለው የሚታሰቡትን ማናቸውም ነገሮች በተለያየዩ ዘዴዎች በተቻለው መንገድ ሁሉ የማድከምና የማጥፋት አካሄዱ የበለጠ አሳሳቢ ሆኖ ይታያል፡፡ ሉላዊነት ለዓላማው መሳካት በሦስት ዘርፎች የሚሠራ ሲሆን፣ የሁሉም መዳረሻ ግብ ግን ዓለምን የጥቂት ሀብታም ኮርፖሬሽን የገበያ ማዕከልና የሸቀጥ ማራገፍያ ማድረግ ነው፡፡ እነዚህ ፖሊስዎችም የኢኮኖሚ ፖሊሲ፣ የፖለቲካ ፖሊሲ እና የማህበራዊ ፖሊሲ (ኃይማኖት፣ ባህል፣ ወግ፣ ሥርዓት ….) ናቸው፡፡ የአንድን አገር በተለይም ጥንታዊ የሆኑትን የራስ ማንነት፣ ባህል፣ የእምነት እሴቶችና አገር በቀል ፖሊሲዎችን በማዳከምና በማጥፋት ራሱን ለማቆም ብዙ ርቀት የተጓዘው ሉላዊነት፤ በ“ሥልጣኔ” ሥም የሦስተኛውን ዓለም አገራት አገራዊ አዕማዶች በማፍረስ ላይ ይገኛል፡፡
ስለ ግብረሰዶማዊነት ስናስብም ሆነ ስናወራ ጉዳዩ ከሉላዊነት መስፋፋት ጋር ተያይዞ እየተጠናከረ መሆኑን ልብ ማለት ያሻል፡፡ በድህነት በደቀቀች አገር እንደመኖራችንና የትምህርት ስርዓቱ ደካማና ግልብ መሆኑ ግልጽነት ከጎደለው (ነፃ ውይይት የሌለው) የልጅ አስተዳደጋችን ጋር ተያይዞ ትውልዱ በ“ሥልጣኔ” ሥም ለመጤ የምዕራቡ ዓለም ባህል አደግዳጊ ሆኗል፡፡ ግብረሰዶማዊነት ይበልጥ እንዲስፋፋ በምዕራቡ አለም አገራት እና በእነርሱ ተፅዕኖ ሥር ባሉ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጠቀም ያለ የበጀት ድጋፍ የሚደረግለት መሆኑ ደግሞ ትውልዱን ተጋላጭ አድርጎታል፡፡
አዲስ አበባ የፖለቲካ ከተማ ብቻ አይደለችም፡፡ የአገሪቱ የኢኮኖሚ የደም ሥር እና የማህበራዊ ዕድገትና ኪሳራ ማሳያ ጭምር ናት፡፡ እንደአለመታደል ሆኖ አገሪቱ አማራጭ የፖለቲካ፣ የንግድ፣ የኢንዱስትሪ፣ የቱሪዝም፣ …. ከተሞች የሏትም፡፡ አዲስ አበባ የኢትዮጵያ ሁሉ ነገር ነች፡፡ ምናልባትም ከተማዋ በጉያዋ ከያዘቻቸው ዘርፈ ብዙ ችግሮች አኳያ “የኢትዮጵያ ችግር ዞሮ መጀመሪያ” ብንላት ገላጭ አረፍተ ነገር ይመስላል፡፡ የኢትዮጵያ ችግሮች ሁሉ ከአዲስ አበባ ይነሳሉ፤ የአገሪቱ ችግሮች ሁሉ ዞረው አዲስ አበባ ላይ ያርፋሉ፡፡ ከአገሪቱ ማህበራዊ ዘርፍ ተጠቃሽ ችግሮች አንዱ ግብረሰዶማዊነት ሆኗል፡፡ ከየትኛውም የአለም ጫፍ የሚመጡ ግብረሰዶማዊያን በአገሪቱ ዉስጥ በአንፃራዊ ነፃነት የሚንቀሳቀሱባት ከተማ አዲስ አበባ ነች፡፡
አዲስ አበባ ውስጥ ባሉ የግልና የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች፣ የግል ት/ቤቶች በተለይም ወንድ ተማሪዎች ብቻ ተለይተው በሚማሩባቸው የካቶሊክ ት/ቤቶች፣ የመዋኛ ገንዳዎች፣ ሲኒማ ቤቶች፣ የቀን ዝግ ጭፈራ ቤቶች (ፓርቲዎች)፣ የተመረጡ የምሽት ክለቦች፣ … በዋናነት ግብረሰዶማዊያኑ አጋሮቻቸውንና ከዚህ ሕይወት ውጪ ያሉ ዜጎችን የሚያጠምዱባቸው ቦታዎች ናቸው፡፡ ግብረሰዶማዊያኑ ዕርስ በርሳቸው “ዜጋ” በሚል የጋራ መግባቢያ የኮድ ስም ይጠራራሉ፡፡ ከግብረሰዶማዊነት ህይወት ውጪ ያሉ ሰዎችን ደግሞ “ቀጥ” (በእንግሊዝኛ straight የሚባለውን) በሚል መጠሪያ ሥም ይጠሯቸዋል፡፡
በከተማዋ ውስጥ ግብረሰዶማዊነት በአስገራሚ ፍጥነት መስፋፋቱን ቀጥሏል፡፡ የመስፋፋቱ ማሳያ ሆኖ የሚቀርበው ደግሞ ግብረሰዶማዊነትን እንደገቢ ምንጭ የሚጠቀሙበት ወንድ አዳሪዎችና (male prostitutes) እና አገናኝ ደላሎች በተጠና የጋራ መግባቢያ ኮድ ሥራቸውን የሚሰሩ መሆናቸው ነው፡፡ በተለይም በዚህ ህይወት የሚኖሩ በዲፕሎማትነት፣ በዓለም አቀፍ ድርጅት ሰራተኛነት፣ በኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ተሳታፊነት፣ በጉብኝት፣ በጥናት፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በመምህርነት፣ ወዘተ ወደኢትዮጵያ የሚመጡ የውጪ አገር ዜጎችን በአስጎብኝዎችና በአገናኝ ደላሎች አማካይነት ወንድ አዳሪዎችን ፈልገው የሚያቀርቡ ደላሎች ጠቀም ያለ ገንዘብ ያገኛሉ፡፡
“ባል” ወይም “ሚስት” መሆን የሚችሉ ሁለት አይነት ወንድ አዳሪዎች አሉ፡፡ አቀራረቡ እንደ ፈላጊው ባህሪ ይወሰናል፡፡ በዚህ ህይወት ውስጥ ያሉ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ዲያስፖራዎችም የዚህ መሰል የግብረ ሰዶማዊያን ገበያ ትስስር ተሳታፊ ናቸው፡፡ በአብዛኛው የውጪ አገር ዜጎች በሚያርፉበት ትልልቅ ሆቴል በየሆቴሎች ባሉ ወኪሎች በኩል ወንድ አዳሪዎች ይቀርባሉ፡፡ የውጪ አገር ዜጎችን ቋሚ ደንበኛ ማድረግ ባይቻልም በቆይታቸው የሚያስደስቷቸው ወንድ አዳሪዎች ለወሮታቸው ውድ ስጦታዎችንና ጠቀም ያለ የገንዘብ ክፍያ ያገኛሉ፡፡
በዚህ ሕይወት ውስጥ ያሉ ኗሪነታቸውን በከተማዋ ያደረጉ የውጪ አገር ዜጎች በወንድ አዳሪዎች አቅራቢ ደላሎች በኩል እንደምርጫቸው የፈለጉት ወንድ አዳሪ ይቀርብላቸውል፡፡ የደላላውን ክፍያ ሳይጨምር ለአንድ ቀን አዳር እስከ 5,000 ብር ይከፍላሉ፡፡ የእረፍት ቀናቸውን እንደ ሶደሬ፣ ቢሾፍቱ፣ ሐዋሳ፣ . . . ባሉ ሪዞርቶች የሚያሳልፉ ከሆነ ደግሞ ወንድ አዳሪዎቹ እስከ 15,000 ብር ድረስ ተከፋይ ይሆናሉ፡፡ ደላሎቹ ደግሞ ከሁለቱም ወገን የኮሚሽን ክፍያቸውን ይወስዳሉ፡፡
አዲስ አበባ ውስጥ በግብረሰዶማዊነት ህይወት ውስጥ የሚኖሩ ወጣቶች በቀን ፓርቲዎችን በማዘጋጀት፣ የምሽት ክለቦችን በዝግ በመያዝ፣ ኮንዶሚኒየም ቤቶችን ለዚህ ዓላማ ብቻ በመከራየት ያሻቸውን ድርጊት ይፈፅማሉ፡፡ ድርጊቱ “የጋብቻ ሥነ-ሥርዓት” እስከ መፈፀም ይደርሳል፡፡ ግብረሰዶማዊያኑ በአብዛኛው በምሽት የተሻለ ነፃነት የሚያገኙ ቢሆንም፤ ቀን ላይ ከላይ በተመለከቱ ሁኔታዎች ፍላጎታቸውን ያሟላሉ፡፡ የፌስቡክ፣ የዋትስኧፕ፣ የቫይበርና መሰል ማህበራዊ ሚዲያ ላይ ግሩፕ በመፍጠር የግንኙነት ሠንሰለታቸውን የሚያጠናክሩት ግብረሰዶማዊያኑ በአካል ባይተዋወቁ እንኳ በአለባበስ መናበብ (መተዋወቅ) ይችላሉ፡፡
በተለየ ሁኔታ “ለመዘነጥ” ከሚያደረጉት ውጪ ፀጉራቸውን በቅባት ማሳመር፣ ጆሯቸውን በመበሳት፣ ጌጣጌጥ ማስገባት፣ ቅንድባቸዉን በስሱ መቀንደብ፣ ከንፈርን ፈዘዝ ያለ ቀይ ቀለም (ቻፒስቲክ) መቀባት፣ ጥብቅ ያለ ቦዲ ቲሸርትና ጠባብ ስኪኒ ሱሪ መልበስ፣ በጣም አጭር ካልሲ ቀለል ካለ ጫማ ጋር መጫማት የወንድ አዳሪዎች የአለባበስ መለያ ተደርጎ ይወሰዳል።
አዲስ አበባ ውስጥ የማይተዋወቁ ግብረሰዶማዊያን ርስ በርሳቸው ለመተዋወቅ ገላጭ የሆነውን አለባበሳቸውን በመልበስ በትልልቅ ሆቴሎች፣ ካፌዎች፣ መዋኛ ገንዳዎች፣ ሲኒማ ቤቶች ይገኛሉ፡፡ አብዛኛውን ጊዜ እግራቸውን በማነባበር ይቀመጣሉ፡፡ እጃቸውን በአነባበሩበት እግራቸው ውስጥ በማስገባት ቢጤቸውን በምልክት ይፈልጋሉ፡፡
ፒያሳ፣ አራት ኪሎ፣ ቦሌ፣ ሳሪስ፣ መካኒሳ፣ ጎተራ፣ ሲ.ኤም.ሲ.፣ ሃያ ሁለት፣ ካዛንቺስ፣ ገረጂ … በተለየ ሁኔታ ግብረሰዶማዊያን የሚገናኙባቸው ቦታዎች ናቸው፡፡ መገናኛ ቤቶቹ ካፌ፣ ሆቴል፣ ሲኒማ ቤት፣ ግሮሰሪ፣ የምሽት ክለቦች፣ የኮንደምኒየም ቤቶች፣ … ወዘተ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በተለይም ቦሌ ከሚሊኒየም አዳራሽ ጀርባ ያሉ ደብዛዛ የምሽት ቤቶች፣ ኤድና ሞል ሲኒማ፣ አትላስ፣ ፍሬንድሺፕ፣ ፍላሚንጎ፣ ወሎ ሰፈር፣ ቦሌ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ጀርባ፣ … ያሉ ሰፈሮች ግንባር ቀደም ተጠቃሽ ቦታዎች ናቸው፡፡ አምባሳደር የሚገኘው ፍል ውሃ መታጠቢያ አነስተኛ የሆነ የገቢ አቅም ያላቸው ግብረሰዶማዊያን “የቤተሰብ መታጠቢያ ክፍል” በመያዝ ፍላጐታቸውን የሚፈፅሙበት ተመራጭ ቦታ ሆኗል፡፡ ሃያ ሁለት አካባቢ ያሉ ፔንሲዮኖች ለተመሳሳይ ፆታ ለአጭር ጊዜና ለአዳር ለማከራየት ዓይናቸውን አያሹም፡፡ ጎተራ ኮንደሚኒየም እና ሲ.ኤም.ሲ. አፓርታማ ግብረሰዶማዊያኑ በብዛት ይገኛሉ፡፡
ግብረሰዶማዊነት በኢኮኖሚ አቅም፣ በዕድሜ ገደብ፣ በማህበራዊ መሰረትና መሰል ጉዳዮች የራሱን አጥር የሚሰራ ድርጊት አይደለም፡፡ ኑሯቸውን በጎዳና ያደረጉ፣ ከዓመታት የእስር ቆይታ በኋላ የወጡ፣ በአነስተኛ የገቢ ምንጭ የተሰማሩ ከታዳጊ እስከ አዛውንት፣ ከድሃ እስከ ቱጃር፣ ከመሐይም እስከ ምሁር ድረስ ያሉ ሰዎች የድርጊቱ ተሳታፊ ናቸው፡፡ አብዛኞዎቹ ግብረሰደማዊያን ተደፍረው ወደዚህ ህይወት የገቡ ቢሆንም አዲስ ነገር የማየት ፍላጎት ያላቸው ወጣቶች በዕድሜ አቻቸው ግፊት ወደዚህ መሰል ህይወት ይገባሉ፡፡ በእርግጥ ተገደው በመደፈር ወደዚህ ሕይወት የገቡት ቁጥር ይበልጣል፡፡ በነገራችን ላይ የወንዶችን ያህል ባይሆንም በሴቶች ላይም ተመሳሳይነት ያለዉ የሌስቢያን (ግብረገሞራውያን) ድርጊቶች ይፈጸማሉ፡፡
ካለፉት አምስት ዓመታት ወዲህ በተለየ መልኩ ከደቡብ ኢትዮጵያ ወደ አዲስ አበባ የሚደረገው የዜጎች ፍልሰት ጨምሯል፡፡ በዚህ ፍልሰት ውስጥ ታዳጊ ወጣቶች ከፍተኛውን ቁጥር ይይዛሉ፡፡ እነዚህ ታዳጊ ወጣቶች ነፍሳቸውን ለማሰንበት አዲስ አበባ ውስጥ ከአቅማቸው በላይ የሆኑ ሥራዎችን ሳይመርጡ መስራት ግድ ይላቸዋል፡፡ የትምህርትና የክህሎች እጦት ከመግባቢያ ቋንቋ እጥረት ጋር ተያይዞ ለታዳጊ ወጣቶቹ የአዲስ አበባ ህይወት ከባድ ፈተና ይሆንባቸዋል፡፡ የተለየ ዕውቀት የማይጠይቀውን የሊስትሮ ሥራ፣ ሸቀጣሸቀጦችን መሸከም፣ ከየመኖሪያ ቤቱ ቆሻሻ መሰብሰብ፣ ወዘተ መሰል በሆኑ ሥራዎች ይሰማራሉ፡፡
አብዛኛዎቹ ታዳጊ ወጣቶች የከተማዋን መግቢያ መውጫ ለይተው የማያውቁ በመሆቸው ከቦታ ቦታ ሲዘዋወሩ በግብረሰዶማዊያኑ ጥቃት ሲደርስባቸው ይስተዋላል፡፡ ከጥቃቱ በኋላም ጥቃት የደረሰባቸው ታዳጊዎች ምን ማድረግ እንዳለባቸው የማያውቁ በመሆኑ የደረሰባቸውን ጥቃትና የውስጥ ስብራት ታቅፈው ይቀራሉ፡፡ አንዳንዶቹን ታዳጊ ወጣቶች በአልባሳትና በገንዘብ በመደለል፣ ማስቲሽ (እንደ አደንዛዥ ዕጽ የሚያገለግል) እንዲስቡ በማድረግ፣ … ጥቃት ይፈፅሙባቸዋል፡፡
እንዲህ ያለውን የተቀነባበረ ወንጀል የሚያመቻቹ ደላሎች በቦሌ፣ ሲ.ኤም.ሲ፣ ሳሪስ ተፈልገው አይጠፉም፡፡ ደላሎቹ ዋነኛ ሥራቸው ከተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች (በአብዛኛው ከደቡብ ኢትዮጵያ) ወደ አዲስ አበባ በቅርብ የመጡ ታዳጊዎችን በማፈላለግ “ሥራ ላስቀጥርህ” በሚል ወደ ጥቃት ፈፃሚው ግብረሰዶማዊ ቤት መውሰድና ማስረከብ ነው፡፡ በዚህ መሰል ኢ-ሰብዓዊ ድርጊት ኑሯቸውን የሚገፉ ደላሎችን፣ ገደብ የለሽ ልቅ የወሲብ ፍላጎታቸውን የሚያረኩ ግብረሰዶማዊያንን አዲስ አበባ በጉያዋ ታቅፋ ይዛለች፡፡ ከተማዋ በጊዜ ሂደት በግብረሰዶማዊያን እየተወረረች ትገኛለች፡፡ ዝምታው በበዛ ቁጥር የችግሩ መፍትሔ እየራቀን ሄዷል፡፡
ከዚህ በላይ የቀረበው ዘገባ በመግቢያችን ላይ እንደጠቆምነው ተማሪ ዳዊት ተሰማና ጓደኞቹ አዲስ አበባ ላይ ያጠኑት ጥናት ለአንባቢ እንዲመች ሆኖ የተቀናበረ ነው፡፡
የኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 6/29 ግብረሰዶም ወንጀል መሆኑን ይደነግጋል፡፡ ተያያዥነት ባለው መልኩ አንቀጽ 6/32 ደግሞ በዚህ ተግባር ተሰማርቶ የተገኘ ከቀላል እስከ እድሜ ልክ በሚደርስ ያስቀጣል በሚል ተደንግጓል፡፡ ህግና ተግባር ለየቅል በሆኑባት ኢትዮጵያ የግብረሰዶማዊያን ጉዳይ ሆን ተብሎ የተዘነጋ ይመስላል፡፡ ለምዕራቡ ዓለም ለጋሽ አገራት ውትወታና ጫና እጅ የሰጠው ሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር በራሱ ግፊት “የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት” የግብረሰዶማዊያን ጉዳይ በይቅርታ ከማይታዩ ወንጀል ነክ ጉዳዮች ወጥቶ በይቅርታ ከሚታዩ የወንጀል ጉዳዮች አንዱ ሆኖ እንዲታይ አስወስኗል፡፡
ይህ ውሳኔ ቀድሞውንም በለዘበ አካሄድ የተያዘውን ግብረሰዶማዊነት ህጋዊ ዕውቅና ለመስጠት እንዳለመ መንደርደሪያ የቆጠሩት ግብረሰዶማዊያን ዛሬ ላይ በድብቅም ቢሆን “የጋብቻ ሥነሥርዓት” እስከመፈፀም የሚደርስ ድርጊት ለማከናወን ተደፋፍረዋል፡፡ ይህ ድርጊት ከገዥው ኃይል ቸልተኝነትና ተንበርካኪነት የመጣ ነው፡፡
ህወሃት በበረሃ ልምምዱ ከወሲብ ጋር በተገናኘ ምን ዓይነት ህይወት አባሎቹ እንዳሳለፉ ራሱን የቻለ ምሥጢር ነው፡፡ አሁን አገርን በግፍ እየገዙ ያሉት 17 ዓመታት በምን ዓይነት ልቅነት የበረሃውን ኑሯቸውን እንደገፉት ትናንሽ ፍንጭ ከመስማት በስተቀር ይህ ነው ተብሎ ከራሳቸውም ሆነ ከቀድሞ አባላቱ የተሰማ የለም፡፡ ሴቶቻቸውን ለሱዳን ባለሥልጣናት ወሲብ ማርኪያነት በስጦታ ያበረክቱ የነበሩት የህወሃት ሹሞች ከሰብዓዊነት ወርደው “ነውር” የሚባለውን ተግባር አልፈጸሙም ወይም አይፈጽሙም ማለት አይቻልም፡፡ አገር ለመገንጠልና ለማስገንጠል እኩይ ዓላማ ተግባራዊነት እብድ መስሎ ለመታየት ሲባል ሠገራ እስከመብላት የደረሱት የህወሃት “ጉምቱ” ኃላፊዎች ግብረሰዶማዊነት በኢትዮጵያ መስፋፋቱ ብዙም የሚያስጨንቃቸው ሊሆን አይችልም፡፡ ለዚህም ይመስላል “እንደ እኛ መስዋዕት ሆነህ፣ ታግለህ ድል አድርግ” እያሉ ሲናገሩ የሚሰሙት፡፡ ምናልባት ከሰዶማዊነት እስከ ሰማዕትነት የከፈሉትን “መስዋዕትነት” በሌላ ቋንቋ መናገራቸው ይሆናል፡፡
የሰውን ልጅ የመዋለድና ዘርን የማስቀጠል ሂደት አደጋ ላይ የሚጥለው ግብረሰዶማዊነት የኃይማኖት፣ የባህል፣ የወግና የሥርዓት የሞራል እሴቶችን ከመጣሱ ባሻገር ዘርፈ ብዙ ማህበራዊ ቀውስ የሚያስከትል እኩይ ድርጊት ነው፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባለች የራሷ ታሪክ፣ ባህል፣ ወግና ሥርዓት ያላት አገር የግብረሰዶማዊነት መስፋፋት አገሪቱን እንደ አገር ያቆሟትን አዕማዶች የሚንድ አፍራሽ ተልዕኮ አለው፡፡
የምዕራቡን ዓለም ተፅዕኖ በርን በመዝጋት መቋቋም አይችልም፡፡ ይሁንና የአገሪቱን ታሪክ፣ ባህል፣ ወግና ሥርዓት እንዲሁም የሞራልና የግብረገብ ግንባታ ትውልዱ ላይ መስራት ከተቻለ ግብረሰዶማዊነትንና መሰል እኩይ ድርጊቶችን ከህግ ጉዳይ በመለስ መከላከል ይቻላል፡፡
ትውልድ ከመጥፋቱ በፊት የኃይማኖት ተቋማት ግብረሰዶማዊነትን በጥብቅ አውግዘው ነውረኝነቱን በየቤተእምነቱ ሊያስተምሩ ይገባል፡፡ ወላጆች ከታዳጊ ልጆቻቸው ጋር፣ ወጣቶች ከአቻዎቻቸው ጋር ስለግብረሰዶማዊነት አስከፊ ገጽታ ነፃ ውይይት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ት/ቤቶች “ፀረ-ኤድስ ክበብ” በሚል ስለ ኤች. አይ. ቪ. ኤድስ ለተማሪዎች ግንዛቤ ለመፍጠር እንደሚሰሩት ሁሉ ስለግብረሰዶማዊነት አስከፊ ገጽታ ለተማሪዎች ማስተማር ግድ ይላል፡፡ እንደ አስፈላጊነቱ ጉዳዩን በሥርዓተ ትምህርት ደረጃ ማካተት ትውልዱ እንዳይጠፋ ያደርጋል፡፡ ከአስከፊው የግብረሰዶማዊ ህይወት ለመውጣት የሚጥሩትን ሊያግዝና ሊደግፍ የሚችል አገር በቀል የዕርዳታ ድርጅት ማቋቋምና በየሚዲያው ትምህርት መስጠት፣ በግልጽ መነጋገር የተሻለ መፍትሄ ያመጣል፡፡
እኤአ በ2014 ዑጋንዳ የጸረ ግብረሰዶማዊነት ሕግ ባተደቀችበት ጊዜ ጎልጉል ያስነበበው የዜና ዘገባ ነበር፡፡ “ግብረሰዶማውያን ከተፈጥሮ ውጪና አጸያፊ ናቸው”፤ ዑጋንዳ የጸረ ግብረሰዶማውያን ሕግ አጸደቀች! በሚል ርዕስ በታተመው ዜና ሥር የዑጋንዳን ውሳኔ አስመልክቶ የማኅበራዊ ጉዳይ ባለሙያ የሆኑ በፌስቡክ በኩል ለጎልጉል ይህንን አስተያየት መስጠታቸው ሰፍሮ ነበር፡፡“ኢህአዴግም ከየምዕራቡ ለሚለቃቅመው ዕርዳታ ብሎ የአገርን ባህልና ማኅበራዊ እሴት ከሚያጠፋ ይልቅ (እንደ ዑጋንዳ) ተመሳሳይ ተግባር ሊወስድ ይገባዋል፤ የተቃወመውን ሁሉ “አሸባሪ” በማለት በጸረ አሸባሪ ህግ ስቃዩን ከሚያሳይ የጸረ ግብረሰዶማዊ ህግ በማውጣት ይህንን በአገራችን በፍጥነት እየተስፋፋ ያለውን ወረርሽኝ መላ ሊለው ይገባል” ብለዋል ነበር፡፡
በእርግጥ በግብረሰዶማዊነት ዙሪያ እነዚህን መሰል ዘመቻዎች ለማካሄድ ኃላፊነት የሚሰማው “መንግስት” ሊኖር ይገባል፡፡ በአንፃሩ ትውልድን አስልሎና አምክኖ አገሪቱን ረግጦ የመግዛት ህልም ያለው ህወሓት/ኢህአዴግ ግብረሰዶማዊነትን በእስር ቤቶች ሳይቀር በማስፋፋት ላይ የተጠመደ በቀለኛ ገዥ ኃይል ነው፡፡ የፖለቲካና የህሊና እስረኞችን እስር ቤት ውስጥ በግብረሰዶማዊያን ተገደው እንዲደፈሩ የሚያደርገውና የቂምና የበቀል ድርጅት የሆነው ህወሓት ለአገዛዙ እስከጠቀመው ድረስ የግብረሰዶማዊነትን መስፋፋት ይፈልገዋል፡፡ ሞራሉ በእንደዚህ ዓይነት ልቅነት የከሸፈ ትውልድ ከአደንዛዥ ዕጽ ሱሰኝነት ጋር ተቀላቅሎ ግፍን የሚቃወምበት ኅሊና አይኖረውም፡፡ በዚህ ዓይነት የላሸቀ ትውልድ እንኳን ግፈኛ ሥርዓትን ለመቃወም ሱሪውን ከፍ አድርጎ ለመልበስ ዓቅም የሌለው መሆኑን ህወሃት ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ የህወሃቶችና ደጋፊዎቻቸው “ገና ሞቶ ዓመት እንገዛኻለን” ፉከራ እንዲህ ዓይነቱን የራሳቸውን መሠሪነት ከማወቅ የመነጨ ይመስላል፡፡ መፍትሔው እንደ ሰዶማዊነት ያሉትን የችግሩን ውጤቶች ከመታገል ባሻገር የችግሩን ምንጭ ማድረቅ ሲቻል ነው፡፡ (መግቢያ ፎቶ የግብረሰዶማዊነት ደጋፊዎች በኬኒያ AP Photo/Ben Curtis).
የቤተሰብ ፍርድ ቤት ኦፐሬሽኖች ክፍል የሚከተሉትን ዓይነቶች ጉዳዮችን ይቀበላል, ይቆጣጠራል, የልጅ መጎሳቆል እና ቸልተኝነት, የልጆች ዝውውር, ፍቃድ, ፍቺ, ጥበቃ, ሞግዚትነት, ጉብኝት, የወላጅነት, የልጆች ድጋፍ, የወላጅ መብቶችን ማቋረጥን, እንዲሁም የአእምሮ ጤንነት እና ስልጣንን. በተቻለ መጠን ተመጣጣኝ እና ሕጋዊ በሆነ መልኩ በተመጣጣኝ መጠን ተፈፃሚነት ያለው እና በህግ የተፈፀመ, የፍርድ ቤት ትዕይንቶችን ለመቀነስ, የፍርድ ቤት ትዕዛዞች የመጋለጥ አደጋን ለመቀነስ እና በጥራት ላይ ለሚነሱ ችግሮች ሙሉ እውቅና በመስጠት ጥራት ያላቸው ውሳኔዎችን ለማቅረብ እንዲቻል የአንድ ቤተሰብ አባላት በተያያዙ ጉዳዮች ላይ ሊከሰቱ የሚችሉ እና ሕጋዊ ናቸው በአንድ ዳኛ ይሰማሉ. ቤተሰብ.
የቤተሰብ ፍርድ ቤት ማዕከላዊ ማቆያ ማዕከል (ሲአይሲ) ለህዝብ እና ለቤተሰብ ፍርድ ቤት ጉዳዩ ለሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ሁሉ መረጃን ለማሰራጨት ዋናው ቦታ ነው.
የልጅ መጎሳቆልና ቸልተኛ ምክር (CCAN) ቢሮ የኮሎምቢያ ዲስትሪክት ከፍተኛ ፍርድ ቤት የቤተሰብ ፍርድ ቤት ቅርንጫፍ ነው. የ CCAN ጽ / ቤት በልጆች መጎሳቆልና ቸልተኝነት ጉዳዮች ላይ ቀጠሮዎችን ለመያዝ ብቁ የሆኑ የጠበቆች ዝርዝር ይይዛል
የአገር ውስጥ ግንኙነት ቅርንጫፍ በአካለ ስንኩላን ማዕከላዊ ማቆያ ማዕከላት አማካይነት ለፍቺ, ለትርዴሜ, ለህግ መለየት, ለአሳዳጊ, ለጉብኝት, ለ ተጠባባቂ ተጠሪነት, ለውጭ የውጭ ፍርዶች, የውጭ ሹማምንት እና ጉዲፈቻዎች ያቀርባል.
የቤተሰብ የሕክምና ዳኛ የተፈጠረው በቤተሰብ ፍርድ ቤት እና ለህጻናት, ወጣቶች, ቤተሰቦች እና ሽማግሌዎች ምክትል ከንቲባ ጽ / ቤት ጋር በመተባበር ነው. ይህም ከድስትሪክት የጤና እና የሰብአዊ አገልግሎት አጋሮች ጋር በመተባበር ነው.
ለቤተሰቦቻቸው ጤናማ ግንኙነቶችን ለማቆየት የማይችሉትን እና ለድጎታቸው በቂ የገንዘብ ድጋፍን ለማቅረብ ለዲስትሪክቱ ወሳኝ ፍላጐት ምላሽ በመስጠት የቤተሰብ አባቶች ፍርድ ቤት Initiative ይባላል.
ጁቨናይል እና ችላ የቅርቡ ቅርንጫፍ ወጣቶችን ወንጀል, የልጅ መጎሳቆል እና ችላ ማለትን, ክትትል የሚያስፈልጋቸው ሰዎች (ፒሲኤች), እና ሌሎች እንደ ወንጀል እና ያለበቂ ምክንያት መቅዳትን የመሳሰሉ ጉዳዮችን ያካተቱ ሂደቶችን ያካትታል.
በቤተሰብ ፍርድ ቤት ውስጥ የአገር ውስጥ ግንኙነት ቅርንጫፍ ክፍል የጋብቻ ቢሮ የጋብቻ ፈቃዶች እና የጋብቻ ኃላፊዎች በዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ እንዲካሄዱ ይፈቅዳል. ቢሮው በሞልትሪ ፍርድ ቤት ውስጥ ሲቪል ጋብቻዎችን የሚያካሂዱ የሥራ ኃላፊዎች ዝርዝር ይዟል.
የቤተሰብ ፍርድ ቤት የአእምሮ ጤንነት እና ሃላፊነት ቅርንጫፎች በአእምሮ ጤንነት አገልግሎቶች እና የአዕምሮ እድገት ውስንነት ያለባቸው ሰዎች ሆስፒታል ውስጥ ከቀደምት ህክምና ጋር የተያያዙ ጉዳዮችን ያቀርባል.
የቤተሰብ ፍርድ ቤት የወላጅ እና የልጆች ድጋፍ ቅርንጫፍ የአባቶች እና የልጅ ድጋፍን ለማቋቋም የሚፈለጉትን ሁሉ ለማቃናት ዋናው ቦታ ነው. ቅርንጫፍ ደግሞ የቦርድ ማስያዣ ማዘዣዎችን (ማረፊያ) ትዕዛዞች የማስፈጸም ሃላፊነት አለበት.
የቤተሰብ ፍርድ ቤት ራስ አገዝ (Community Court) ራስ-አገዝ ማእከል (Freight Self-Help Center) በነጻ የማራመጃ አገልግሎት ሲሆን, ምንም አይነት ላልተመዘገቡ ሰዎች አጠቃላይ የህግ መረጃን በተመለከተ በተለያዩ የቤተሰብ ሕግ ጉዳዮች (እንደ ፍቺ, ጥበቃ, ጉብኝት, የልጅ ድጋፍ የመሳሰሉትን) ያቀርባል.
የቤተሰብ ፍርድ ችሎት የ 2001 - PL 107-114 የቤተሰብ ፍርድ ቤት የሽግግር ዕቅድ, 2002 ዓመታዊ የቤተሰብ ፍርድ ቤት ኮንፈረንስ የሚያቀርበው ‹2009› ድረ-ገጾች ነው የቤተሰብ ፍርድ ቤት አመታዊ ሪፖርቶች ቅርጸቶች Online-Family እገዛ ተለዋጭ ግልጋሎት (በድረ ገፅ ላይ መለጠፍ) የቤተሰብ ፍርድ ቤት ኮንፈረንስ
ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ኣሜሪካ ዝዓበየ ሽልማት ንሲቪላዊያን ዝኾነ “መዳልያ ነጻነት” ንመጨረሻ ጊዜ ትማሊ ኣብ ዋይት ሃውስ ን21 ሰባት ዓዲሎም። እቶም ነዚ ሽልማት ዝበቕዑ ሰባት ተዋሳእቲ፡ሙዚቐኛታት፡ኣትሌታት፡ ተመራመርቲ ኣብ ተግባር ሰብአዊነት ዝተዋፈሩን ካልኦትን ይርኸብዎም።
ኣብቲ ትማሊ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ዝተኻየድ ሽልማት ምዕዳል ስነ ስርዓት ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ እቲ ሽልማት ንክብሪ ንኹሎም ኣሜሪካ ዝሓሸት ሃገር ንኽትኸውን ዘበርኸቱ ምኻኑ ገሊጾም።
ገለ ካብቶም ሽልማት ዝተወሃቦም ኣብ ተግባር ግብረ ሰናይ ዝተዋፈሩ መሊንዳን ቢል ጌትስ እዮም። ንሶም ዝውንንዎ ትካል ግብረ ሰናይ ኣገልግሎት ጥዕና ንምዕባይን ድኽነትን ጥምየትን ንምቅላስን 36 ሚሊዮን ዶላር ወጻኢ ጌይሩ’ሎ።
ካብ ስፖርተኛታት ፍሉጥ ተጻዋታይ ባስኬት ቦል ከሪም ዓብዱል ጃብር፡ ማይክል ጆርዳንን ክሽለሙ ኸለው ካብ ፍሉጣት ተዋሳእቲ ድማ ቶም ሃንክስ፡ ሮበርት ዲ ኒሮ፡ ሮበርት ሬድፎርድ ተሸሊሞም።
ፕረዝደንት ኦባማ ነፍሲ ወከፍ ተሸላሚ ብውልቂ ብፍሉይ ከምዝተንኸፍዎም ገሊጾም።ብተወሳኺ ብዙሕነት እዚ ሽልማት ዝተዋህቦም ሰባት ድማ ሓደ ካብቲ ንኣሜሪካ ዓባይ ዝገብራ ሓደ ረቋሒ እዩ ኢሎም።
ማኩፔቹ በደቡብ አሜሪካ እጅግ የተራቀቀ አርኪኦሎጂካል ኢንካን ቦታ ነው. ይህ የፔሩ ሚስጢራዊ "የጠፋ ከተማ ኢንካዎች" ለዘአኛ ምዕተ-አመት የታሪክ ዘጋቢዎች በጣም ያስደንቀዋል. በአንዲስ ተራራዎች ውስጥ ከሚገኘው ውብ እይታ በተጨማሪ ማፑፑኪ በአርኪኦሎጂስቶች እና በታሪክ ተመራማሪዎች ዘንድ በጣም የሚያስደስት በመሆኑ በስፔን ውስጥ የሚገኙት ታሪካዊ ጥንታዊ ታሪካዊ ጥንታዊ መዛግብት ውስጥ አልተመዘገቡም. የባሕር ላይ ስፓንኛ የኢንካንን ዋና ከተማ ኩዝኮ አሸሸ. የኃይል ቦታውን ወደ የባህር ዳርቻ ወደ ሊማ ተጓዘ.
በታሪክ ዘመናት ውስጥ ቅኝ ገዥዎች በርካታ ሌሎች የኢጋንን ከተሞች ይጠቀማሉ, ግን ማቹ ፒቹ አይደሉም . ስለዚህ, ከተማዋ ያገለገለችው ተግባር ምን እንደሆነ ማንም አያውቅም.
ማቹ ፒቹ በጉብኝቱ እስከ 1911 ድረስ ጥቂት የፔሩ ገበሬዎች እንደነበሩ ይታወቃል. ሂራም ቢንጋም የተባሉት አሜሪካዊው የታሪክ ምሁር የጠፋችውን ቫሊካምባ የተባለችውን ከተማ ፍለጋ ሰርቀውታል. ቢንጋም በአትክልት መሀል የተሞሉ ሕንፃዎችን አግኝተዋል. ቪሌካባምባን መጀመሪያ እንዳገኘው ያስብ ነበር, እናም በቦታው ለመቆፈር እና ምሥጢራዊነታቸውን ለመፈተን ብዙ ጊዜ ተመለሰ. ቪልካባባ ከጊዜ በኋላ በጫካ ውስጥ ተገኝቷል. በ 1930 ዎቹ እና በ 1940 ዎቹ ውስጥ ከአርኪኦሎጂስቶች መካከል በፔሩ እና በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ያሉ ደኖች ፍርስራሹን ማጥፋታቸውን የቀጠሉ ሲሆን በኋላ ላይ ደግሞ የማቹኩ ኪቹ ምሥጢር ለመፍታት ሞክረዋል. ከ 100 ዓመታት በኋላ ስለ ከተማው ብዙም የምናውቀው ነገር የለም. በአሁኑ ወቅት ኢንሳይክሎፒዲያ ስፓንኛ ወደ ፔሩ ከመድረሱ በፊት ኢንክሱ ማቹ ፒቹን መተው የጀመረው ነው.
ይህ የስፓኒሽ ታሪኮች ለምን እንደጠቀሱት አይገልጽም. አንድ ነገር እርግጠኛ ነው. ማቹ ፒቹ በጉብታ ላይ እጅግ በጣም ከፍተኛ ጥራት ያላቸው የድንጋይ ስራዎች ያሉት ሲሆን በአንዳንድ ቦታም የኢንአን ታሪክ ውስጥ በጣም አስፈላጊ የሥርዓተ-ምህረት ማዕከል መሆን አለበት. የሚገርመው ነገር በ 1986 የአርኪኦሎጂ ባለሙያዎች ከከተማው በስተ ሰሜን አምስት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ከሚክፑ ፑቹ የሚበልጥ ከተማ አግኝተዋል.
ይህንን "አዲስ" ከተማ Maranpampa (ወይም Mandorpampa) ብለው ሰየሙት. ምናልባት ማራፓፓፓ የመካጉ ፒቹን ሚስጥር ለመፍታት ይረዳል. ለጊዜው ጎብኚዎች ለእሱ ዓላማ ሲሉ መደምደሚያ ላይ መድረስ አለባቸው.