Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የMediaWiki ሶፍትዌር የሚጠቅሙት ዊኪዎች ሁሉ 16 ክፍሎች ወይም ክፍለ-ዊኪዎች አሉዋቸው። ከነዚህም 15ቱ ልዩ 'ባዕድ መነሻ' (Prefix - ለምሳሌ 'ውክፔዲያ:_') ሲኖራቸው 16ኛው ምንም ባዕድ መነሻ ሳይኖረው ዋናው ክፍል (ለመጣጥፎቹ) ነው። ከ16ቱም አይነቶች ግማሹ ወይም 8ቱ የውይይት ክፍሎች ናቸው።
ዋና ክፍል በአዚህ ዊኪ 'Articles' ይባላል (መጣጥፍ)። ይህ ክፍል ለመዝገበ ዕውቀት ጽሑፎች ብቻ ነው። ይህ ክፍል ምንም ባዕድ መነሻ የለውም። ስለዚህ፣ የያንዳንዱ ገጽ አርዕስት ከታች በተዘረዘሩት ባዕድ መነሻዎች በትክክል ባይጀመር፤ በአዚህ ክፍል በቀጥታ ይሆናል። በባዕዱ መነሻ የፊደል ግድፋትም ካለ፣ በስህተት በአዚህ ክፍል ይሆናል ማለት ነው። እንደዚህ ከሆነ ገጹን ወደሚገባው ክፍል መዛወር «ለማዛወር» የሚለውን በመጫን ቀላል ዘዴ ነው።
ይህ ክፍል ስለ ውክፔዲያ መርሀ ገብሩ መረጃ የሚሰጥ ገጽ ነው (ግብራዊ ገጽ)። ለምሳሌ ይኸው ገጽ እራሱ በ'ውክፔዲያ' ክፍለ-ዊኪ ይገኛል፤ አርእስቱ በ«ውክፔዲያ:» ይጀመራልና።
ይህ ክፍል ለአባል (ተጠቃሚ፣ ብዕር ስም) የግል ገጾች ነው (ያባል መኖርያ ገጽ)። እነዚህ ገጾች በ«አባል:» መጀመር አለባቸው። ወደ ዊኪፔድያ ከገቡ፣ መኖርያ ገጽዎን ከላይኛ ጫፍ ብዕር ስምዎን በመጫን ይደርሳሉ። ይህ ገጽ የማይበቃዎ እንደሆነ፣ ተጨማሪ ገጾች መፍጠር ከስምዎ ቀጥሎ «/...(ምናምን)» በመጨመር ብቻ ነው።
ይህ ክፍል ለስዕል ወይም ለድምጽ መግለጫ ነው (ፋይል)። ይህ አይነት ገጽ ባእድ መነሻ «ስዕል:» ሲሆን በማንም ገጽ ላይ ስዕል እንዲታይ የዚህን ክፍል በማያያዝ ነው።
ይህ ክፍል በመርሃ ግብሩ መልክ ላይ የሚታዩ ጽሑፎች (መልእክት) ነው። መልኩ በየጥቂቱ ከንግሊዝኛ ወደ አማርኛ ተተረጉሟል። ይህ ክፍል በ«መልዕክት:» ሲጀመር ከመጋቢዎቹ በቀር ለሌሎች ተጠቃሚዎች ግን ተቆልፈው ነበር።
ይህ ክፍል ወደ ማንኛውም ገጽ መጨመር የሚችል ልዩ ጽሕፈት ነው (መለጠፊያ)። ክፍሉም «መለጠፊያ:» በሚለው ባእድ መነሻ መጀመር አለበት። በገጹ ላይ እንዲታይ {{(የመለጠፊያ ስም)}} በመጨመር በቀጥታ ይታያል።
ይህ ክፍል (መደብ) ገጾች እንዲመደቡ የሚጠቅም ነው። ክፍሉ «መደብ:» በሚለው ባእድ መነሻ መጀመር አለበት። የገጹ ስም በሌላ ገጽ ሲጨመር ደግሞ የተጨመረበት ገጽ በዚያ መደብ ይታያል። መደቡ እራሱ የሌላ መደብ ንዑስ መደብ ሊሆን ይችላል። ይህ ዘዴ ስለ አንድ ጉዳይ የሆኑትን መጣጥፎች ለማግኘት በጣም ይጠቅማል። የአዚህ ሥራ እቅድ መደቦች ሁሉ በቀላል ለማመልከት፣ የመደቦች ዛፍ ይመለከቱ።
ማስታወሻ፦ ይህ አይነት ገጽ ሊዛወር አይችልም። የመደቡ እርእስት ለመቀየር በውስጡ ያለውን እያንዳንዱን ገጽ ወደ መደቡ አዲስ አርዕስት አንድ በአንድ መቀየር አለበት።
ከላይ የተዘረዘሩት ክፍለ-ዊኪዎች እያንዳንዱ ደግሞ የራሱን ውይይት: ስፍራ አለው። የያንዳንዱ ክፍለ-ዊኪ ውይይት ክፍለ-ዊኪ የሚገኝ ለባዕዱ መነሻ «ውይይት:» በመጨመር ነው። ለምሳሌ የ«ውክፔዲያ» ውይይት ክፍል ባእድ መነሻ «ውክፔዲያ ውይይት:» ነው፤ የዋና ክፍልም ውይይት ክፍል ባዕድ መነሻ ዝም ብሎ «ውይይት:» ነው። እነዚህ ክፍሎች አብዛኛው ጊዜ ስለ ገጹ እራሱ ለመወያየት ነው። ይሁንና «አባል ውይይት:» የሚለው ክፍል ለአዚያ ተጠቃሚ መልእክት ለመተው ነው። በአዚህ ልዩ ክፍል (አባል ውይይት:) መልእክት ሲጨመር፣ «አዲስ መልእክት አለልዎት» የሚለው ብርቱካን ቀለም ሳጥን በአዚያው ተጠቃሚ መጋረጃ ጫፍ በቀጥታ ይታያል።
የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል የጀመረው የጦር ዘመቻ «ግልጽ፣ የተወሰነ እና የሚሳካ ግብ» እንዳለው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አስታወቁ።
የጠቅላይ ሚኒስትሩ የጹሑፍ መልዕክት የተነበበው፤ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ በትግራይ ክልል ውስጥ የተቀሰቀሰው ፍልሚያ በእጅጉ እንዳስደነገጣቸው ካስታወቁ በኋላ ነው።
ሁለት ቀናትን ከፈጀ የፌዴራል መንግሥቱ እና ሃገሪቱን ለዐስርት ዓመታት የመራው ጠንካራ በብሄር የተደራጀ ቡድን ግጭት በኋላ፣ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ መንግሥት ከመላው የሃገሪቱ ክፍሎች ጦር በማደራጀት ወደ ትግራይ ክልል እያዘመተ እንደሚገኝ ሮይተርስ በዘገባው ላይ አስፍሯል።
የአሁኑ ዘመቻ ፣ የሕግ የበላይነትን እና ሕገ መንግስታዊ ሥርዓትን ለመመለስ፣ በየትኛውም የሃገሪቱ ክፍል ያሉ ኢትዮጵያዊያን ሰላማዊ ሕይወት እንዲመሩም ለማስቻል የወጠነ መሆኑንም አክለዋል።
ዛሬ አርብ በትዊተር ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መልዕክት፤ “የኢትዮጵያ መረጋጋት ለመላው የአፍሪቃ ቀንድ ቀጠና ጠቃሚ ነው። ውጥረቶች እንዲረግቡ እና ሰላማዊ መፍትሄ እንዲገኝ ጥሪ አቀርባለሁ" ብለዋል።
አብዱራፊ በተባለችው በትግራይ እና አማራ ክልል ድንበሮች አቅራቢያ ሌሊት ዘጠኝ ሰዓት አካባቢ የተኩስ ድምጽ ይሰማ እንደነበረ አንድ የሰብአዊ ድጋፍ ሠራተኛ እንደነገሩት ሮይተርስ አክሎ ዘግቧል።
- ከላይ የተመለከተውን መመዘኛ የሚያሟሉ አመልካቾች አግባብ ያለው የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃ ዋናውንና ከማይመለስ ፎቶ ኮፒ ጋር በመያዝ በዋናው ቢሮ የሰው ሀብት አስተዳደር ክፍል መመዝገብ ትችላላችሁ.
አዋጭ የገንዘብ ቁጠባ እና ብድር ኃላፊነቱ የተወሰነ የኅብረት ሥራ ማህበር በሀገራችን ኢትዮጵያ ሞዴል የሆነ፣ በፌዴራል ህብረት ስራ ኤጀንሲ የህብረት ስራ ማህበራት ብቃት ማረጋገጫ መመሪያ መሰረት ተመዝኖ የከፍተኛ ደረጃ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት የተሰጠው እና የዓለም አቀፍ ህብረት ስራ ህብረት (International Co-operative Alliance - ICA) ከኢትዮጵያ የመጀመሪያው አባል የሆነ ለትርፍ ያልተቋቋመ የህዝብ ተቋም ነው፡፡ የኅብረት ሥራ ማህበሩ ለዋና ቢሮው፣ እንዲሁም ስታዲየምና መርካቶ አካባቢ ለሚከፈቱ ሁለት ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች በሚከተሉት ክፍት ቦታዎች አመልካቾችን አወዳድሮ መቅጠር ይፈልጋል፡፡
የ ዓለማችን የታሪክ እምብርትና የሥልጣኔ ቁንጮ የሆነችውን ሮማንና መላውን የአውሮፓ ቅኝ ገዢ ኃይሎች ቅስም የሰበረውንና አሳፍሮ የመለሰውን የ1888ቱን የዐድዋ ሽንፈት ለመበቀል ነበር ከዐርባ ዓመት በኋላ በፋሽስቱ መሪ በቤኒቶ ሞሶሎኒ አማካይነት እስከ አፍንጫው የታጠቀ ጦሯን ወደ ኢትዮጵያ ያዘመተችው። ሮማንና ሕዝቦቿን እንዲሁም መላውን አውሮፓ አንገት ካስደፋው ከዚህ የታሪክ ቅሌትና የሞራል ስብራት ሮማን ለመታደግ እኔ ጀግናዋ አለሁ በማለት ነበር የፋሽስቱ መሪ ቤኒቶ ሞሶሎኒ ለራሱና ለሕዝቡ ቃል የገባው።
ሞሶሎኒ ኢጣሊያንና መላውን አውሮፓ ሳይወዱ በግድ የሽንፈት ጽዋ እንዲጋቱ ያደረገችውን ኢትዮጵያን ለመበቀል ሰዓቱ አሁን እንደሆነ በሮም አደባባይ ለተሰበሰበው ሕዝብ አስረግጦ ተናገረ። የፋሽስቱ ቀንደኛ መሪ በሮም አደባባይ፤
‹‹ኢትዮጵያን አምላኬ የምትለው እግዚአብሔር ከኃያሉ መዳፌ ሊያድናት የሚችል ከሆነ የእኔንም እግዚአብሔር ልጨምርላት እችላለሁ!›› አለ። በተመሳሳይም የምሥራቅ አፍሪካ የኢጣሊያ ቅኝ ግዛት ሹም ጄኔራል ግራዚያኒም ለአለቃው ለሞሶሎኒ ቃል ገባ። ‹‹ኢትዮጵያን ከነህዝቦቿ ካልሆነም በገጸ በረከትነት አቀርብልሃለሁ›› አለው።
ሮማ በዓለም ፊት የደረሰባትን ሐፍረትና ሽንፈት ለመበቀል እስከ አፍንጫው የታጠቀ ዘመናዊ ጦሯን በቫቲካን ጳጳሳት አስባርካ ወደ ኢትዮጵያ ላከች። የሞሶሊኒ ጦር በጦር መሣሪያ ብዛትም ሆነ በቂ ወታደራዊ ሥልጠና ከሌለው ከአገራችን የጦር ሰራዊት ጋር ፈጽሞ የማይወዳደር እንደነበር የታሪክ ድርሳናት ይመሰክራሉ። የኢጣሊያ ጦር ሠራዊት እስከ አፍንጫው ከታጠቀው ዘመናዊ የጦር መሣሪያ በተጨማሪ የኢትዮጵያን ሰማይ እየሰነጠቁ ሞትን የሚተፉ የመርዝ ጭስ አረሮችን የተሸከሙ የጦር አውሮፕላኖችም ነበሩት።
ለፋሽስት ኢጣሊያ አውሮፕላኖች እንግዳ የኾነው የኢትዮጵያ ሕዝብም ‹‹ምን ዓይነት ጉድ መጣብን!›› በሚል በእጅጉ ተደናግጦ ነበር። በእነዚህ ሰውነትን አሳብጠውና ብጥስጥስ አድርገው በሚገድሉ፣ የሞት ላንቃቸውን በአናታቸው በሚተፉ፣ የእሳት አሎሎን በሚያዘንቡ እሳታውያን፣ ባደረሰው እልቂት እጅጉን ግራ የተጋቡ የአገሬ መነኮሳት በወቅቱ ‹‹ይህ ምን ዓይነት መዓት፣ ምን ዓይነት ጉድ ነው!›› በሚል ፈጣሪ አምላክን መሞገታቸውን የታሪክ ድርሳናት ይጠቁማሉ፡-
በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ታሪክ በቅዱስነታቸው፣ በተጋድሏቸውና በወንጌል ገበሬነታቸው የሚታወቁት አቡነ ተክለ ሃይማኖት ለሰባት ዓመታት ያህል በአንድ እግራቸው ቆመው ባደረጉት ጸሎትና መንፈሳዊ ተጋድሎ እግራቸውን
ቢያጡም ከአምላካቸው ዘንድ ስድስት ክንፍ እንደተሰጣቸው የሚያትተውን ገድላቸውን ያስታውሷል። በእንዲህ ዓይነቱ ጸሎታቸው፣ መንፈሳዊ ተጋድሏቸውና ትሩፋታቸው ከሚታወቁ ኢትዮጵያውያን ይልቅ ሮማውያን ልቀው ተገኝተው በዐርባ ዘመናቸው ክንፍ አውጥተው የመጡበትን
“የፋሽሽት መንግሥት የኢትዮጵያንና የሕዝቦቿን ቅርስና ታሪካቸውን ከመሠረቱ ለመናድ፣ በሃይማኖቱ ጽኑ የሆነውንና ለነጻነቱ ቀናዒ የሆነውን ሕዝብ ለመበቀል ሲል ፋሽስት የበቀል በትሩን ዘግናኝና አረመኔያዊ በሆነ መልኩ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ላይ አንስቷል።”
ጥበባቸውን የሚያደንቅና ፈጣሪያቸውን የሚሞግት ቅኔ ነው። በወቅቱ ፋሽስት ኢጣሊያ በኢትዮጵያውያን ላይ መጠቀም ስለሚገባው የመሣርያ ዓይነት በምስጢር ያስተላለፈው መልእክት በአሜሪካው ላይብረሪ ኦፍ ኮንግረስ በሚገኘው ወታደራዊ፣ ምሥጢራዊ ሰነድ፤ ‹‹ተልእኳችን እንዲሳካ ከተፈለገ በጠላት ላይ እጅግ ከፍተኛ ውድመት ከዚህም በላይ የሞራል ስብራት የሚያስከትለውን ልዩ የሆነ ፈሳሽ ቦምብና መርዝ ሼል እንደፈለጉ በስፋት መጠቀም ያስፈልጋል›› ሲል ተዘግቧል።
ፋሽስት በ1928 ዓ.ም. ተዘጋጅቶና የዐድዋውን ሽንፈት ለመበቀል የመርዝ ጋዝ ጭስ ሣይቀር ታጥቆ ከመምጣቱ በፊት ሕዝቡን በዘር፣ በጎሳና በቋንቋ በመከፋፈል በአንድነቱ እንዳይቆም፣ ስለ አንድነቱና ነጻነቱ የሚያስተምሩና በጽናት እንዲቆሙ የሚመክሩ እንደ ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ያሉትን የሃይማኖት ተቋማት ለማዳከምና ለማፍረስ ከተቻለም በሮም ቁጥጥር ሥር እንዲሆኑ ለማድረግ ከፍተኛ ዘመቻ ከፍቶ ነበር።
በዚህ ዘመቻው የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን ዋንኛ ዒላማው አድርጓት ነበር። የሰማዕታቱ የአቡነ ጴጥሮስና የአቡነ ሚካኤል የግፍ ግድያ፣ የበርካታ ገዳማትና አብያተ ክርስቲያናት መቃጠል፣ መዘረፍና መውደም እንዲሁም የበርካታ የቤተ ክርስቲያኒቱ አገልጋዮች የኾኑ ካህናት፣ መነኮሳት፣ መናኒያን፣ ዲያቆናትና ምእመናን ጭፍጨፋ የከፋና የእኩይ አቋሙ ማሳያዎች ነበሩ።
ፋሽስቱ ቤኒቶ ሞሶሎኒ ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የነበረውን ንቀትና ጥላቻ ያሳየበትና ቢቻለውም ቤተ ክርስቲያኒቱን በፋሽስት ወይም በሮማ አስተዳደር ሥር ለማድረግ የነበረውን ሕልም የሚያጋልጠው እ.ኤ.አ. ታኅሣሥ 16/1935 በአስመራ ለሚገኘው የጦር አዝማቹ ለማርሻል ባዶሊዮ ያስተላለፈው ጥብቅ ምሥጢራዊ ቴሌግራም እንዲህ ይላል፡-
በቁጥር 421M እና በቁጥር 426 ዳግም ያስተላለፍክልኝ የምስጢር ቴሌግራም ደርሶኝ በሚገባ አይቼዋለሁ። የአክሱም ገዳም የተቀደሰ ሥፍራ እንደመሆኑና ካለውም ጥንታዊ ታሪክና ቅርስ አኳያ በጦር መሣሪያም ሆነ በማናቸውም ዓይነት ወረራ እንዳይነካና የኢትዮጵያዊነቱን እንደያዘ መቆየት አለበት የሚለውን የውጭ መንግሥታት አሳብ ከምንም አልቆጥረውም ማለትህና ወደፊትም ይህን አሳብ የምቀበል ሰው አይደለሁኝም ማለትህ ትክክለኛ ነህ፤ ጥሩም አድርገኻል። አሁን የቀረህ ደግሞ የአክሱምን ገዳም ካህናትና መነኮሳት ብዛታቸውንና ማዕረጋቸውን ጠይቀህ ካወቅህ በኋላ በገናናዋ በሮምና በሞሶሎኒ ዙፋን ሥር እንተዳደራለን የሚሉ እንደሆነም በውል አጽፈህና እያንዳንዳቸውን አስፈርመህ ቃል የገቡበትን ሰነድ ወደ እኔ እንድትልክልኝ ነው።
ፋሽስት በኢትዮጵያና በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ላይ ያደረሰው ግፍና መከራ እንዲህ በቀላሉ ተዘርዝሮ የሚያበቃ አይደለም። ከሁሉም በላይ ደግሞ እጅግ አሳዛኙ ጉዳይ የቫቲካን ሃይማኖት አባቶች ለሞሶሎኒ የግፍ ወረራ ድጋፍ ማድረጋቸውና ጦሩንም ባርከው መላካቸው ነበር። ይህ በታሪክ የተመዘገበ የቫቲካን ካቶሊካውያን የሃይማኖት መሪዎችን ሐፍረትና ቅሌት ያሳየ መሆኑ ታውቋል። የእነኚህን የቫቲካን የሃይማኖት መንፈሳዊ መሪዎችና አባቶችን ቅሌት በወቅቱ የታዘበ ኤሊክ ሲንድሩም የተባለ ስዊድናዊ ጋዜጠኛ ለሮማው ፖፕ በጻፈው ደብዳቤ ኃዘኑን ገልፆአል።
‹‹… ቅዱስ ሆይ እኔ በሰሜን አገር የተወለድሁ አንድ ፕሮቴስታንት ስዊድናዊ ነኝ። … እርስዎ የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ዋና ነዎት። ካቶሊክ ማለት ደግሞ የሁሉም ማለት
“እርስዎ እንደሚሉት የኢትዮጵያ ሰዎች አገራቸውን ለመጠበቅ ቢሰበሰቡ የኢጣሊያ የአይሮፕላን ቦምብ ጥርግ አድርጎ ቢያጠፋቸው እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ ሥራ ነው ብለው ያስባሉን!? ሴቶችንና ሕፃናትን በመርዝ ጭስ ሲፈጅ እግዚአብሔርን ያገለግላሉ ብለው ያስባሉን!? እርስዎ የዓለም ሁሉ አባት ነኝ ሲሉ ሳለ የሞሶሎኒ ባሪያ ሆነዋል።”
ናት። ዛሬ እንግዲህ የእርስዎ ቤተ ክርስቲያን በእውነት የሁሉም ናትን?! እርስዎ ከሞሶሎኒ ጋር ሆነው ከሌላው ዓለም ጋር በጠብ አሉ። እርስዎ የሚመሯቸው ጳጳሳት ኢትዮጵያ ለኢጣሊያን ቅኝ አገር እንድትሆን የሚገባ ነው ብለው ተናገሩ። ዘመቻውንም የተቀደሰ ዘመቻ ነው በማለት ለዘመቻ የተዘጋጁትን ታንክና ጦር መሳሪያዎች ባረኩ …
እርስዎ እንደሚሉት የኢትዮጵያ ሰዎች አገራቸውን ለመጠበቅ ቢሰበሰቡ የኢጣሊያ የአይሮፕላን ቦምብ ጥርግ አድርጎ ቢያጠፋቸው እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝ ሥራ ነው ብለው ያስባሉን!? ሴቶችንና ሕፃናትን በመርዝ ጭስ ሲፈጅ እግዚአብሔርን ያገለግላሉ ብለው ያስባሉን!? እርስዎ የዓለም ሁሉ አባት ነኝ ሲሉ ሳለ የሞሶሎኒ ባሪያ ሆነዋል። ኢትዮጵያ እርስዎ ለሚያመልኩት አምላክ ጸሎት ልታሳርግ አትችልም። ሌላው ዓለም እንደዚሁ ወደ እርስዎ አምላክ ሊጸልይ አይችልም።
እርስዎ ከእግዚአብሔር ይልቅ ለሰውዬው ለሞሶሊኒ የሚታዘዙ ሆነዋልና። እርስዎ መናገር በተገባዎ ጊዜ ዝም አሉ። አሁንም በቅርብ የገና በዓል ነው። ለግፍ ጦርነት ወርቃቸውን የሰጡ ጳጳሳትም እንግዲህ ‹‹ለእግዚአብሔር ምስጋና ይሁን፣ በምድር ላይ ሰላም ይሁን፣ ለሰውም በጎ ፈቃድ ይሁን!›› ብለው ሊዘምሩ ናቸው። ይኽንንም መዝሙር ሲያዜሙ በደረታቸው ላይ የወርቅ መስቀል ሳያደርጉ አይቀርም፣ ነገር ግን በጀርባቸው ላይ የእንጨት መስቀል ቢሸከሙ በተሻላቸው ነበር››
የኢትዮጵያ ታላቅ ባለውለታ የነበሩትና የኢጣሊያን ፋሽስት ጭካኔና ግፍ ለዓለም ሁሉ በማጋለጥ ከኢትዮጵያውያን ጎን የቆሙት ሲሊቪያ ፓንክረስት የፋሽስቱ መሪ ቤኒቶ ሞሶሊኒ በሃይማኖት አባቶች ላይ እየተወሰደ ያለው ዕርምጃ ሌሎች ኢትዮጵያውያንን ሊያሸማቅቅ እንደሚችልና ጭፍጨፋውም ውጤታማ እንደሆነ በወቅቱ ለምስራቅ አፍሪካ ለቅኝ ግዛት ሚ/ሩ ለግራዚያኒ ያስተላለፈውን ምስጢራዊ የቴሌግራም መልእክት ‹Ethiopia and Eritrea› በሚለው መጽሐፋቸው ላይ ጠቅሰውታል።
‹‹በአቡነ ጴጥሮስ ላይ የተወሰደው የግድያ ዕርምጃ ብዙዎችን እንዲፈሩና እንዲሸማቀቁ አድርጓል፤ ይህ ዓይነቱ እርምጃ ለኢጣሊያን እንዳይገዛ ሕዝቡን በሚያነሣሡና በዱር በገደል በአርበኝነት በተሰማሩት ፋኖዎችም ላይ ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባዋል …።››
በተመሳሳይም የፋሽስት ጦር በደብረ ሊባኖስ ገዳም ባሉ መነኮሳት አባቶችና አገልጋዮች ላይ ርምጃ እንዲወሰድ ያስተላለፉትን ትእዛዝ በተመለከተ የወቅቱ የፋሽስት አዛዦች የተለዋወጡት ደብዳቤ ነበር።
ጥብቅ ምስጢር፡- ለጄኔራል ማሌቲ- ደብረ ብርሃን፣ ለክቡር ምክትል ገዥ ኤታማጆር- አዲስ አበባ፣ ለፖለቲካ ጉዳይ ዋና አዛዥ- አዲስ አበባ፣ ለጦር ፍርድ ቤት- አዲስ አበባ፣ ለካራቢኜራዎች ዋና አዛዥ- አዲስ አበባ።
ቁጥር 26609- የደብረ ሊባኖስ ጉዳይ ሙሉ ሓላፊነቱ የእርስዎ እንደሆነ አረጋግጫለሁ። የደብረ ሊባኖስ ገዳም መነኮሳትና ዲያቆናት ሁሉንም አንድ ሣይቀር በጥይት እንድትፈጇቸው አዝዣለሁ። ትእዛዝህን በአስቸኳይ አስፈጽሜያለሁ በሚል ቃል እንድታረጋግጥልኝ ይሁን! ማርሻል ሩዶልፎ ግራዚያኒ።›› በወቅቱ በግራዚያኒ ላይ ለተደረገው የግድያ ሙከራ የደብረ ሊባኖስ መነኮሳት እጃቸው አለበት በሚል በገዳሙ መነኮሳትና አገልጋዮች ላይ የተወሰደውን የግድያ እርምጃ ኢጣሊያዊው የታሪክ ተመራማሪ ፕሮፌሰር አልቤርቶ ሰባኪ Ethiopia Under Mussolini: Fascism and the Colonial Experience በሚለው መጽሐፋቸው፡-
‹‹… የገዳሙ መነኮሳት በሙሉ፣ የገዳሙ አለቃ አባ ገ/ ማርያም ወ/ጊዮርጊስ ጭምር እንዲገደሉ አዘዘ። ግንቦት 21 ቀን 1937 ጄኔራል ፒየትሮ ማሌቲ በትዕዛዙ መሠረት 297 መነኮሳትን አስረሸነ። ወደ 153 የሚጠጉ መምህራን፣ ዲያቆናትና ተማሪዎች ወደ ደብረ ብርሃን ከተጋዙ በኋላ የሴራው ተባባሪ ናቸው ተብለው ግንቦት 26 ቀን እንዲረሸኑ ተደረገ …።›› ይላሉ።
ፋሽስት የደብረ ሊባኖሱ ግድያና ጭፍጨፋ የአቡነ ተ/ ሃይማኖት ዓመታዊ በዓል በሚከበርበት ግንቦት ፲፪ ቀን በማዘዙ ከበዓሉ ዋዜማ፣ በበዓሉና ከበዓሉ በኋላም በገዳሙ የተገኙ መነኮሳት፣ ካህናት፣ ዲያቆናትና ከገዳሙ አቅራቢያና ከሩቅ አካባቢ በዓሉን ለማክበር የመጡ አገልጋዮችና ምእመናን ሣይቀሩ የዚህ ጭፍጨፋ ሰለባ ሆነዋል። ፕሮፌሰር ኢያን ካምፔል ፋሽስት በደብረ ሊባኖስ ያደረሰውን ጭፍጨፋ በገለጹበት፤ ‹‹The Massacre at Debre Libanos Ethiopia 1937:- The Story of One of Fascism’s Most Shocking Atrocities›› በሚለው መጽሐፋቸው፡-
‹‹በግንቦት ፲፬ ቀን የፊንጫ ወንዝ ወደ ደም ጅረትነት ተቀይሮ እንደነበርና የፋሽስት ወታደሮችም በግፍ የገደሏቸውን ሰዎች በላያቸው ላይ አፈር ብቻ በመበተን ለአውሬና ለጅብ ራት እንዲሆኑ በየሜዳውና በየዱሩ ጥለዋቸው እንደነበር።›› ጽፈዋል።
በወቅቱም የኢጣሊያን የጦር አዘዦች ከግድያውና ከጭፈጨፋው ባሻገርም የገዳሙን ቁልፍ ተረክበው በገዳሙ ውስጥ የሚገኙ የከበሩ ንዋያተ ቅድሳትን፣ የብራና መጻሕፍትን፣ በተለይም ደግሞ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ከዐፄ ገላውዴዎስ ለገዳሙ በስጦታ የተበረከተውን በወርቅ የተለበጠና በዐራት ሰው ትክሻ የሚነሳውን ትልቅ የብራና ወንጌል ከሌሎች መጻሕፍት ጋር ሰርቀው እንደወሰዱት የታሪክ ድርሳናት ይጠቁማሉ። በገዳሙ ያገኙት ብዙ ሀብትና ቅርስ ያስገረማቸውና ዝርፊያው የጣማቸው የኢጣሊያ ወታደሮች የተደበቀ ወርቅና ብር እናገኛለን በሚል ተስፋ ፈጽሞ ሰብአዊነት በጎደለው ኹናቴ የገዳሙን መካነ መቃብሮች እንኳን ሣይቀር ቆፍረዋቸዋል። ንደዋቸዋል።
‹‹ተልእኳችን እንዲሳካ ከተፈለገ በጠላት ላይ እጅግ ከፍተኛ ውድመት ከዚህም በላይ የሞራል ስብራት የሚያስከትለውን ልዩ የሆነ ፈሳሽ ቦምብና መርዝ ሼል እንደፈለጉ በስፋት መጠቀም ያስፈልጋል››
የገዳሙ ተማሪዎችና በገዳሙ ላይ ስደረሰው አሰቃቂ እልቂትና ዝርፊያ በ2003 ዓ.ም. ነሐሴ ወር ላይ የደብረ ሊባኖስ ገዳም ያወጣው ‹‹ዜና አብዮሙ ለሰማዕታት ዘ ደብረ ሊባኖስ ደቂቁ ለተክለ ሃይማኖት›› በሚል ርእስ የታተመው አነስተኛ መጽሔት በፋሽስት ኢጣሊያ በገዳሙ የተገደሉትን ሰዎች ቁጥር ወደ ሁለት ሺ ገደማ ያደርሰዋል። በእርግጥ በፋሽስት ወረራው ወቅት ከደብረ ሊባኖስና ከሌሎች የአገሪቱ ገዳማትና ቅዱሳን መካናት በግፍ የተገደሉ፣ የተጨፈጨፉ፣ የተጋዙ በርካታዎች ናቸው። ከእነዚህ ገዳማትና ቅዱሳት መካናት የተዘረፉ ቅርሶችና ንዋያተ ቅድሳትም እጅግ የበዙ ናቸው።
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በኢትዮጵያ ልዑላዊነትና በሕዝቦቿ ነጻነት ላይ ያላትን የማያወላውል ጽኑ አቋም በሚገባ የሚያውቁ አውሮጳውያን ቅኝ ገዢዎች፣ ወራሪዎችና ተስፋፊዎችም በተለያዩ ዘመናት ቤተ ክርስቲያኒቱን ለማፍረስና ቢቻላቸውም በራሳቸው ግዛትና ቁጥጥር ሥር ለማድረግ ያልቆፈሩት ጉድጓድ፣ ያልወጡት ተራራ የለም ማለት ይቀላል። አልተሳካላቸውም እንጂ፤ ይህ ሙከራቸው ደግሞ መልኩንና ይዘቱን ቀይሮ እስካሁንም ድረስ የዘለቀ ነው ማለትም ይቻላል።
የፋሽሽት መንግሥት የኢትዮጵያንና የሕዝቦቿን ቅርስና ታሪካቸውን ከመሠረቱ ለመናድ፣ በሃይማኖቱ ጽኑ የሆነውንና ለነጻነቱ ቀናዒ የሆነውን ሕዝብ ለመበቀል ሲል ፋሽስት የበቀል በትሩን ዘግናኝና አረመኔያዊ በሆነ መልኩ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ላይ አንስቷል።
የፋሽስት መንግሥት ለሰው ልጆች ሁሉ ነጻነት፣ ለፍትሕ፣ ለፍቅርና ለሰላም በቆመችው በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ላይ ለፈጸመው ግፍ፣ ጭፍጨፋና ኢሰብአዊ ድርጊት ይቅርታ ሊጠይቅና ካሣ ሊከፍል ይገባዋል። ይህን ጥያቄም ቅዱስ ሲኖዶስና ቤተክርስቲያኒቱ ከሁለት ዓመት በፊት፣ ‹የኒው ዮርክ ታይምስ› ከሁለት ዓመት በፊት፣ የአርመን ኦርቶዶክስ ቤ/ክ ከመቶ ዓመት በፊት ቱርካውያን በአርመን ክርስቲያኖችና አብያተ ክርስቲናት ላይ ላደረሱት ጭፍጨፋ፣ ግፍና መከራ የአርመን ቤተክርስቲያን መሪና መንፈሳዊ አባት የሆኑት አቡነ አራህም አንደኛ የቱርክ መንግሥት ለቤተ ክርስቲያኒቱ ተገቢውን ካሣ እንዲከፍል ያሳሰቡበትን ዜና አንብበናል። የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያንም በተመሳሳይ ‹የይቅርታና የካሣ› ጥያቄዋን ለኢጣሊያ መንግሥትና ሕዝብ ማቅረብ ይኖርባታል።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክን ጨምሮ 18ቱም የግልና የመንግሥት ባንኮችን በአክሲዮን ባለቤትነት በማካተት የአገሪቱን የክፍያ ሥርዓት በዲጂታል ዘዴ ለመምራት የተቋቋመው ኢትስዊች አክሲዮን ማኅበር፣ ዓምና የ23.7 ሚሊዮን ብር ኪሳራ ማስመዝገቡን ይፋ አደረገ፡፡
ጥቅምት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. በተካሄደው የአክሲዮን ኩባንያው አራተኛ መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ ወቅት ይፋ ከተደረገው የማኅበሩ ሪፖርት ለመረዳት እንደተቻለው፣ ኩባንያው ዓምና ከ7.7 ሚሊዮን በላይ ክፍያዎችን በማስተናገድ 2.9 ቢሊዮን ብር ቢያንቀሳቅስም ዓመቱን በኪሳራ አሳልፏል፡፡
የዳይሬክተሮች ቦርድ ሊቀመንበር አቶ ጥሩነህ ሚጣፋ ባቀረቡት ሪፖርት መሠረት፣ የኩባንያው የ2009 ዓ.ም. የኦፕሬሽን አገልግሎቶች የተሳኩ መሆናቸውን፣ በብሔራዊ ክፍያ ሥርዓቱ በኩል ሲተላለፉ የነበሩ የገንዘብ ዝውውሮች ብዛትና የገንዘብ ልውውጡ ብዛት ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መጥቷል፡፡ ይሁን እንጂ አገልግሎቱን ለማግኘት በሚደረጉ ሙከራዎች ወቅት ችግሮች አጋጥመዋል፡፡ ይኸውም የአንዱ ባንክ ደንበኞች በሌሎች በደንበኝነት ካልተመዘገቡባቸው ባንኮች በኤቲኤም አማካይነት ገንዘብ ወጪ ለማድረግ ከሞከሩ 783,258 ተጠቃሚዎች ውስጥ፣ 583,103 አገልግሎቱን በአግባቡ አግኝተዋል፡፡ ቀሪዎቹ ግን በተለያዩ ምክንያቶች አገልግሎት ማግኘት አለመቻለቸውን ከኩባያው ሪፖርት ለመረዳት ተችሏል፡፡
እንደ ኩባንያው ሪፖርት ከሆነ፣ በ2009 ዓ.ም. ያጋጠሙትን ተግዳሮቶች ቢጋፈጥም ከዓመታዊ ዕቅዱ 67 በመቶ ብቻ ማሳካቱ ተገልጿል፡፡ አክሲዮን ማኅበሩ ዓምና ያገኘው ገቢ 16.6 ሚሊዮን ብር ሲሆን፣ ይህም ለዓመቱ ካቀደው ገቢ አንፃር ያሳካው 54 በመቶ እንደሆነ አመላካች ነው፡፡ ገቢው የተመሠረተው ከእያንዳንዱ የገንዘብ ልውውጥ የ0.25 ሳንቲም የአግልግሎት ክፍያ እንደሚያገኝ በተቀመጠው ሥሌት መሠረት ነው፡፡
ሁሉንም ባንኮች በማስተሳሰር ከአንዱ ባንክ ወደ ሌላው በመሄድ የየትኛውንም ባንክ ኤቲኤም በመጠቀም ገንዘብ ማውጣት በሚያስችለው ዘመናዊ አሠራር አገልግሎት መስጠት የጀመረው ኢትስዊች፣ ይህ አገልግሎቱ ግን የተለያዩ ቅሬታዎች የሚቀርቡበት ቢሆንም፣ በኩባንያው በኩል ሊነሳ የሚችለው ቅሬታ አነስተኛ ስለመሆኑ በሪፖርቱ አስታውቋል፡፡
‹‹ባንኮች የደንበኞቻቸውን ቅሬታዎች በሲስተሙ በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ በመፍታት ረገድ አልፎ አልፎ በተከሰቱ መዘግየቶች ምክንያት የተፈጠሩ የባንክ ተጠቃሚዎች ቅሬታዎች ቢኖሩም፣ በአጠቃላይ በባንኮች አማካይነት በኢትስዊች ሲስተም ውስጥ የተዘመገቡት ቅሬታዎች ቁጥር አነስተኛ ነው፤›› በማለት አቶ ጥሩነህ ገልጸዋል፡፡ ለኩባንያው የቀረቡት ቅሬታዎች 43,583 መሆናቸውን የሚጠቁመው የሊቀመንበሩ ሪፖርት፣ በዓመቱ ከተስተናገደው ጠቅላላ የገንዘብ ልውውጥ ወይም ክፍያ ብዛት ውስጥ የ0.57 በመቶ መጠን እንደሆነ አሳይቷል፡፡
በብሔራዊ የክፍያ ሥርዓቱ አማካይነት ሲተላለፉ የነበሩት ክፍያዎች ብዛትና የገንዘብ መጠን ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል፡፡ ይህም ቢሆን ግን ኩባንያው በዓምናው እንቅስቃሴው የተለያዩ ተግዳሮቶች እንደገጠሙት ያወሱት አቶ ጥሩነህ፣ ዋና ዋና ተግዳሮቶች ብለው ከጠቀሷቸው ውስጥ በብሔራዊ ክፍያ ዘዴው አማካይነት ከተላለፉት ክፍያዎች ውስጥ በአማካይ 42 በመቶው ክፍያ እንዲያስተናግዱ የተሞከረባቸው ቢሆኑም፣ የክፍያ ካርዶቹን ለደንበኛው በሰጡ ባንኮች (Issuer Banks) ሊስተናገዱ አለመቻላቸው አንዱ ችግር ነበር፡፡ በብሔራዊ ስዊች በኩል ከተላለፉት 7.7 ሚሊዮን ክፍያዎች ውስጥ 2.2 ሚሊዮን ወይም 29 በመቶው ካርዱን በሰጡት ባንኮች በኩል ሙሉ በሙሉ ሊፈቱ ወይም ሊቀንሱ በሚችሉ ችግሮች ምክንያት ተከስተዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ደንበኞች በተሳካ ሁኔታ ሳይስተናገዱ ለመቅረታቸው ችግሩ የባንኮች ጭምር ነበር ተብሏል፡፡ በዚህ የተነሳ ደንበኞች በአገልግሎቱ ላይ ያደረባቸውን እምነት በአሉታዊነት ሊጎዳ ከመቻሉም በላይ፣ በኩባንያውም ሆነ ለኤቲኤም አገልግሎት የወጣው ወጪ ያለምንም ገቢ እንዲቆይ ማስገደዱ ተጠቅሷል፡፡
ከጥር 27 ቀን እስከ ግንቦት 14 ቀን 2009 ዓ.ም. በነበረው ጊዜ ውስጥ በብሔራዊ ስዊች በኩል እንዲፈቀዱ ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሲላኩ የቆዩ የባንኩ ደንበኞች ትራንዛክሽኖችን ለማስተናገድ ባጋጠመው የቴክኒክ ችግር ሳቢያ አገልግሎት ከመስጠት ታቅቦ መቆየቱም ሌላው የዓመቱ ተግዳሮት እንደነበር ኩባንያው አስታውሷል፡፡
የተፈጠረውን ችግር ያብራሩት አቶ ጥሩነህ ሦስት የኮድ ችግሮችን ዋቢ አድርገዋል፡፡ አንደኛው ኮድ 801 የተባለው ሲሆን፣ ይህም ካርዱን በሰጠው ባንክ ሲስተም በኩል ጥያቄ ለቀረበበት ክፍያ የሚሰጠው ምላሽ መዘግየትና የተመደበው ጊዜ አልቋል በማለት የሚሰጠው ምላሽ የፈጠረው ችግር አንዱ ነው፡፡ ኮድ 802 ወይም ካርዱን የሰጠው ባንክ ስዊች ወይም ኮር ባንኪንግ ሥርዓት ለጊዜው ከአገልግሎት ውጪ በማለት የሚሰጠው ምላሽ እንዲሁም ኮድ 827 ወይም ካርዱን ከሰጠው ባንክ ሥርዓት፣ በካርድ የሚመጣውን የክፍያ ጥያቄ አታስናግድ የሚል ተገቢ ያልሆነ ምላሽ መስጠት ዋና ዋና ችግሮች ነበሩ፡፡ እነዚህም በተገልጋዩ ላይ ካስከተሉት መጉላላት በተጨማሪ፣ ኩባንያው ከአገልግሎቱ ማግኘት የሚገባው ገቢ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ መፍጠሩ ተመልክቷል፡፡
ዓምና በተሳካ ሁኔታ ከተስተናገዱት ትራንዛክሸኖች ቁጥር አንፃር የተመዘገቡት የባንክ ደንበኞች ቅሬታዎች ብዛት አነስተኛ እንደሆነ ቢገለጽም፣ በተዘረጋው የክፍያ ሥርዓት ሲጠቀሙ ችግር ላጋጠማቸው ደንበኞችና ያቀረቧቸውን ቅሬታዎች በጊዜው ማስተናገድን በተመለከተ፣ አንዳንዶቹ ባንኮች የሚሰጡት መፍትሔ መዘግየት በደንበኞች የሚነሱ ተጨማሪ ቅሬታዎችን እንዳስከተለ ኩባንያው ሳይጠቁም አላለፈም፡፡
‹‹ኩባንያው እያገኘ ያለው ገቢ፣ ከወጣበት የኢንቨስትመንትና ሌሎች ወጪዎች አንፃር ሲታይ በጣም አነስተኛ በመሆኑ ገቢው በዓይነትና በመጠን የተሻለ ደረጃ ላይ እስኪደርስ የኩባንያው የፋይናንስ አዋጭነትና ዘላቂነት ላይ አሉታዊ ሁኔታዎች ተደቅነዋል፤›› ያሉት አቶ ጥሩነህ፣ በሪፖርታቸው እንዳመለከቱት ኩባንያው ያጋጠሙትን ችግሮች ተጋፍጦ የዕቅዱን 67 በመቶ በማሳካት ዓመቱን እንዳገባደደ ጠቅሰዋል፡፡
በዚህ ዓመት የተያዙ ዕቅዶችን በተመለከተ እንደተገለጸው፣ ኩባንያው ስድስት አዳዲስ የአገልግሎት ትግበራዎችን ያስጀምራል፡፡ በኢትስዊች በኩል ይፈጸማሉ የተባሉ ስድስቱ አዳዲስ አገልግሎቶችም በኤቲኤም አማካይነት ከአንድ ሒሳብ ወደ ሌላ ሒሳብ በካርድ የሚደረግ የገንዘብ ማስተላለፍ፣ ካርድ በሌላቸው ሒሳቦች መካከል በሞባይልና በኢንተርኔት የሚደረግ የገንዘብ ማስተላለፍ፣ በኤቲኤም አማካይነት የሞባይል ቶፕአፕ ክፍያ፣ በኤቲኤም አማካይነት ለተቋማት ክፍያ ማስተላለፍና በኤቲኤም አማካይነት የኤሌክትሪክ ኃይል፣ የውኃና የቴሌኮሙዩኒኬሽን የአገልግሎት ክፍያዎችን መፈጸም ለዓመቱ የተያዙ አዳዲስ የክፍያ ዘዴዎች ናቸው፡፡
ጥቅምት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. በተካሄደው ጠቅላላ ጉባዔ ወቅት ኩባንያውን በቦርድ አባልነት የሚያገለግሉ ግለሰቦች ተመርጠዋል፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥ (ባንክ ሱፐርቫይዘር) አቶ ጥሩነህ ሚጣፋ የኩባንያው ቦርድ ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠዋል፡፡ ከምርጫው በፊት የቀድሞ የብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥ የአሁኑ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ ጌታሁን ናና ሲመሩት የነበረውን ኩባንያ አቶ ጥሩነህ ተረክበው ቢቆዩም፣ በአዲሱ ምርጫ አቶ ጥሩነህ በዚያው በቦርድ ሊቀመንበርነታቸው እንዲቀጥሉ ተደርጓል፡፡
ለሐገር የሚያስብ ወይም እዉነቱን ማወቅ የሚፈልግ ካለ ብዙዎች እንደሚያምኑት የኢትዮጵያ ወደድንም ጠላንም ከደም አፋሳሽ ቀዉስ መግባቷን መቀበል፤ ከቻለ ምክንያቱን መፈለግ፤...
በመጨረሻም፣ የሁለቱም መንገድ የተሳሳተ መሆኑ እንዳለ ሆኖ “ለምን እርስ-በእርስ ይጠላለፋሉ?” የሚለውን እንመልከት፡፡ የብሔርተኝነት መንገድ ትክክል ካልሆነ ያለው ብቸኛ አማራጭ የአንድነትን መንገድ መከተል ይመስላቸዋል። በተመሳሳይ፣ የአንድነቶች መንገድ ትክክል ካልሆነ ያለው ብቸኛ አማራጭ የብሔርተኞችን መንገድ መከተል ይመስላቸዋል። ይህ “ጥቁር ወይም ነጭ” በሚል የፍፁማዊነት (infallability) ላይ የተመሠረተ አመለካከት ነው፡፡ የሁለቱም ወገኖች አመለካከት በግትር ፍፁማዊነት ላይ የተመሠረተ ነው፡፡ በመሆኑም፣ የአንዱ ወገን ትክክለኝነት የሚረጋገጠው በራሱ ምክንያት ሳይሆን በሌላው ስህተት ነው፡፡ ስለዚህ፣ የራስን ሃሳብና አመለካከት ለማረጋገጥ የሌላኛውን መንገድና አካሄድ ውድቅ ማድረግ የግድ ነው።
የሀገራችን ልሂቃን በጥቅሉ “የብሔርተኝነት እና የአንድነት አቀንቃኞች” በሚል ለሁለት መክፈል ይቻላል። አብዛኛውን ግዜ በሁለቱ ወገኖች መካከል መጯጯህ እንጂ መደማመጥ የለም።...
እዚአ ሞስታዋቂያ ብዚ ቆንቃታት ተቶርግማ አላ: ዓራቢኛ - ችይና - ኡይጉር - አንግሊዝ - ቦስን - በንጋል - ፋራንስ - ታይላንድ - ኦዝቦክ - ማላያላም - ቱርክያን - ኩርዲ - ተሉጉ - እንዶኑስያን - ህንዲ - ኦርዶ - አልማን - ሮስያን - ቬትናም - ጣጂክ - ፋርሲ - ሆላንድ - አልባን - ግረክ - ነባሌ - ካናዳ - ሶንንኪ - ባምባር - ሮማኒያን - አርሚን - አማርኛ - አፋር - እታልአን - አስባን - ሶማሊ - ሲንሃል - ታሚል - አካኔ - ዎሎፍ - ቱርቁማን - አሳሚ - ቦርቶጋል - ታጃሎጅ
“–ጃንሆይ ራስ አሥራተ ከእግራቸው ላይ እንዲነሱ ካደረጉ በኋላ፣ የሚከተለውን ምላሽ ሰጡ፤ ‹‹እስኪ ንገረን እባክህ? ንጉሥ ዳዊት ሥልጣኑን በፈቃዱ ለቅቋል? ወይስ ሥልጣኑን በፈቃዱ የለቀቀ የኢትዮጵያ ንጉሥ በታሪክ ውስጥ ነበር? እግዚአብሔር እስከፈቀደልን ጊዜ ድረስ እንገዛለን፡፡ እኛ ከሄድን በኋላ ለኢትዮጵያ የሚጠቅማትን እርሱ ያውቃል!!!››”
ዶ/ር አስፋ ወሰን አሥራተ፣ የታዋቂው መሥፍን፣ የልዑል ራስ ካሣ የልጅ ልጅ ናቸው፡፡ አያታቸው ራስ ካሣ፣ የዐፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመድና የቅርብ ወዳጅ ነበሩ፡፡ አባታቸው ልዑል ራስ አሥራተ ካሣ፣ በተለያዩ ጠቅላይ ግዛቶች በአገረ ገዢነት፣ በኤርትራ የንጉሠ ነገሥቱ እንደራሴ፣ በመጨረሻም የዘውድ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት በመሆን፣ በደርግ ተይዘው እስከታሰሩበት ጊዜ ድረስ አገልግለዋል፡፡ እ.ኤ.አ በ1948 ዓ.ም የተወለዱት ዶ/ር አስፋ ወሰን፤ ትምህርታቸውን አዲስ አበባ በሚገኘው የጀርመን ትምህርት ቤት እንዲሁም በቱቢንገን ዩኒቨርሲቲ፣ ካምብሪጅ ዩነቨርሲቲ በሚገኘው የማግደሊን ኮሌጅና በታሪክ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን በተቀበሉበት በፍራንክፈርት ዩኒቨርሲቲ ተከታትለዋል፡፡
ዶ/ር አስፋ ወሠን በጀርመንኛ ቋንቋ ባቀረቧቸው መጻሕፍት፣ ከፍተኛ ተነባቢነት በማግኘታቸው፣ ሁለት የተከበሩ የጀርመን የሥነ ጽሑፍ ሽልማቶችን ለመቀበል በቅተዋል:: ከዚህም ሌላ እ.ኤ.አ በ2014 ዓ.ም ‹‹King of Kings›› በሚል ርዕስ ስለ ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ታሪካዊ አነሳስና አሳዛኝ አወዳደቅ በጀርመንኛ ቋንቋ መጽሐፍ አሳትመዋል፡፡ መጽሐፉ ከታተመ ከአንድ ዓመት በኋላ ወደ እንግሊዝኛ ቋንቋ ተተርጉሞ፣ ለመላው ዓለም አንባቢያን ቀርቧል፡፡ መጽሐፉ ስለ ጃንሆይ እስካሁን የማናውቃቸውን አዳዲስ ጉዳዮች ይዟል፡፡ ጥቂቶቹ ከዚህ በታች ቀርበዋል፡፡
ጃንሆይ ወደ ጠቅላይ ግዛት ወይም ወደ ውጪ አገር ካልሄዱ፣ ከቀትር በኋላ በመናገሻ ከተማቸው በመኪና የመዘዋወር ልማድ ነበራቸው፡፡ በዚህ ጉዞ የንጉሣዊ ቤተሰቡ ልጆች፣ ጃንሆይን አጅበው እንዲሄዱ ይፈቀድላቸው ነበር፡፡ ጃንሆይ ብዙ ጊዜ መጓዝ የሚወዱት ፕሬዚዳንት ሩዝቬልት ባበረከቱላቸው ሽንጣምና ባለ ሶስት ረድፍ ወንበር ባላት ካዲላክ ሊሞዚን ነበር፡፡ በሹፌሩና ከኋላ ባለው መቀመጫ መካከል ዙሪያውን በሮዝውድ የተጌጠ የመስተዋት መከለያ አለ:: ከመስተዋቱ ዝቅ ብሎ ባለው ሠሌዳ ላይ H.I.M (His Imperial Majesty) የሚል ጽሑፍ ተቀርጾበታል፡፡ ከሹፌሩ ጀርባ የንጉሠ ነገሥቱ ልዩ ረዳት የሚቀመጥ ሲሆን ከዚሀ ጀርባ ያለው መሐል ወንበር ላይ ልጆች ተደርድረው፣ ጃንሆይ ደግሞ ከመጨረሻው ወንበር ላይ ይሰየማሉ:: ንጉሡ እንደ ጥንት ሮማውያን ገዢዎች፣ በከተማ ውስጥ እየተዘዋወሩ፣ ምጽዋት መስጠት ያስደስታቸዋል:: አንዳንድ ጊዜ እኛም እንድንመጸውት ረብጣ የብር ኖቶች ይሰጡናል:: ምጽዋቱን መስጠት ገና ከመጀመራችን፣ በመጠኑ ዝቅ ባለው የመኪናው መስኮት በኩል፣ ከየአቅጣጫው የሚሰነዘሩ እጆች፣ ብሮቹን ከመቅጽበት ይናጠቋቸዋል፡፡
ጃንሆይን ያለ ንጉሣዊ ፕሮቶኮል እንደ ማንኛውም ተራ ሰው ሲንቀሳቀሱ መመልከት የተለመደ ነገር አይደለም፡፡ በአንድ ወቅት በአስመራ የእንደራሴው መኖሪያ ቤተ መንግሥት ውስጥ ጃንሆይ ከራስ እምሩና ከአባቴ ከራስ አሥራተ ጋር ፑል ሲጫወቱ ለማየት ዕድል ገጥሞኝ ነበር፡፡ ጃንሆይ የፑል ማጫወቻውን እንደተመለከቱ ወደ ራስ እምሩ ዘወር ብለው፤ ‹‹ልጅ እያሱ ቤት ልጆች ሆነን ፑል እንጫወት እንደነበር ታስታውሳለህ? እስኪ ጨዋታው አልጠፋህ እንደሆነ እናያለን›› አሉና ኮታቸውን አውልቀው ለአባቴ ሰጡት፡፡ ሁለቱ ትልልቅ ሰዎች ጥቂት ከተጫወቱ በኋላ ራስ እምሩ፣ አባቴን ወደ ጨዋታው እንዲገባ ሲጠይቁት፣ የጃንሆይን ኮት ለኔ ሰጠኝና ወደ ጨዋታው ገባ፡፡ እንደተመለከትኩት በጨዋታው ጃንሆይ ከአባቴም ሆነ ከራስ እምሩ የተሻለ ችሎታ አላቸው፡፡ ይህ ቀን ንጉሠ ነገሥቱ ያለ ኮት ወይም ያለ ካባ፣ በሸሚዝ ብቻ ሆነው የተመለከትኩበት የመጀመሪያውም የመጨረሻውም አጋጣሚ መሆኑን መናገር አለብኝ፡፡ ንጉሡን የከበባቸው ያ ሁሉ አስፈሪና የሚያርድ ግርማ ሞገስ፣ በድንገት ከራሳቸው ላይ ወልቆ ራሱን በጨዋታ የሚያዝናና ተራ ሰው ሆኑ፡፡ በቆምኩበት ቦታ ደርቄ፣ የጃንሆይን ኮት በተዘረጋው እጄ ላይ እንደያዝኩ፣ ንጉሠ ነገሥቱ ድንጋዮቹን እያጋጩ፣ ተራ በተራ በጉድጓዱ ውስጥ ሲያስገቡ ፍዝዝ ብዬ እመለከት ነበር፡፡ በመጨረሻ ጨዋታው በጃንሆይ ድል አድራጊነት ሲጠናቀቅ፣ ኮታቸውን አቀበልኳቸው፡፡ ጃንሆይ ኮታቸውን አስተካክለው ለብሰው ሲጨርሱና እንደገና ወደ ‹‹ግርማዊ ንጉሠ ነገሥትነት›› ሲለወጡ ተመለከትኩ፡፡
በ1957 ዓ.ም የጀርመኑ ፕሬዚዳንት ሄንሪክ ሉብክ ኢትዮጵያን ሲጎበኙ፣ በአሥመራ ቤተ መንግሥት የቁርስ ግብዣ ተደርጎላቸው ነበር፡፡ ከቀረበላቸው ቁርስ ውስጥ ገንፎውን እንግዶቹ በጣም ወደውት ነበርና የፕሬዚዳንቱ ባለቤት የገንፎውን መጣፈጥ ምሥጢር ለማወቅ ኦስትሪያዊቷን የቤተ መንግሥቱን ዋና ሼፍ አስጠርተው አነጋግረው ነበር፡፡ የምግቡ መጣፈጥ አንዱ ምሥጢር በተለይ የተሰራው ማብሰያ ድስት መሆኑ ተገለጸላቸውና፣ አንዱ ድስት ተጠቅልሎና በካርቶን ታሽጎ፣ ለፕሬዚዳንቱ ባለቤት በስጦታ ተበረከተላቸው፡፡ ንጉሠ ነገሥቱ ያገለገለ ድስት ለጀርመኑ ፕሬዚዳንት ባለቤት በስጦታ መሰጡትን ያወቁት እንግዶቹ ከሄዱ በኋላ ስለነበር፤ ተመሳሳይ አዳዲስ ድስቶች ተገዝተው፣ ጀርመን ወደሚገኘው የፕሬዚዳንቱ መኖሪያ ቤት እንዲላክ አስደርገዋል፡፡
በከሸፈው የታህሳስ 1953 ዓ.ም መፈንቅለ መንግሥት ማግሥት፣ ጃንሆይ የብራዚል ጉብኝታቸውን አቋርጠው በአስመራ በኩል ወደ አዲስ አበባ አመሩ፡፡ የንጉሳዊው ቤተሰብ፣ ከፍተኛ ባለስልጣኖችና ሌሎች የአዲስ አበባ ነዋሪዎች አየር ማረፊያውን ከበው፣ የጃንሆይን መምጣት በጉጉት ይጠባበቁ ነበር:: ንጉሠ ነገሥቱን የያዘቸው ዲሲ 6 አውሮፕላን እንዳረፈች፣ የመውረጃው ደረጃው ቀርቦ ቀይ ምንጣፍ አውሮፕላኑ ድረስ ተዘረጋ፡፡ ከአውሮፕላኑ ቀድመው የወረዱት የንጉሠ ነገሥቱ ልዩ ረዳት ጀነራል ደበበ ኃይለ ማርያም ነበሩ፡፡ ጃንሆይ ወታደራዊ ዩኒፎርማቸውን እንደለበሱ፣ ገና ከአውሮፕላኑ ብቅ እንዳሉ፣ ዙሪያውን ከቦ የነበረው ሕዝብ፣ እልልታና ጭብጨባ አሰማ፡፡ የንጉሠ ነገሥቱ እግር መሬት እንደረገጠ፣ አልጋ ወራሹ ልዑል አስፋ ወሠን፣ የጃንሆይ እግር ሥር ተደፉ፡፡ ከመፈንቅለ መንግሥቱ አድራጊዎች ጋር በመተባበራቸው ይቅርታ መጠየቃቸው ነው፡፡ ጃንሆይ እግራቸው ሥር የተደፋውን ልጃቸውን ለማንሳት ምንም ሙከራ ሳያደርጉ በቁጣ፤ ‹‹ለእኛ ክብር የሚሆነው፣ አንተ ሞተህ ለቀብርህ ብንገኝ ነበር! ተነስ!›› ማለታቸው ተሰምቷል፡፡
ስለ ኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የሚደረጉ ጥናቶች ሁሉ፣ ስለ እቴጌ መነን የሚጽፉት ከግርጌ ማስታወሻ ያልዘለለ መሆኑ፣ እቴጌይቱ በንጉሣዊው ቤተሰብ ላይ የነበራቸውን ሚና አኮስሶ የሚያሳይ እንደሆነ ዶ/ር አስፋ ወሰን ጽፈዋል፡፡ እቴጌ መነን ምንም እንኳ እንደ እቴጌ ጣይቱ በመንግሥት የእለት ተእለት ፖለቲካዊ ውሣኔ ተሳታፊ ባይሆኑም፣ ለንጉሠ ነገሥቱ የቤተሰብ ሕይወት አለኝታነታቸውን በተግባር ያስመሰከሩ ነበሩ፡፡ ኢትዮጵያን ለሚጎበኙ የውጪ እንግዶች የሚሰናዱ መስተንግዶዎችና ግብዣዎች የሚከናወኑት በእቴጌ መነን ብርቱ ቁጥጥር ነበር፡፡ በስደቱ ዘመን የእንግሊዝ አገር ብርድና ቅዝቃዜ፣ ጤናቸውን ጎድቶት ስለነበር በውጪ አገር ጉብኝቶች ጃንሆይን ተከትለው ለመሄድ ፍላጎት አላሳዩም፡፡ እቴጌ መነን መንፈሳዊ እመቤት እንደመሆናቸው፣ የሞት ፍርድን አጥብቀው ይቃወሙ ነበር፡፡ ‹‹የሰውን ሕይወት መልሶ ለመውሰድ ሥልጣን ያለው የፈጠረው እግዚአብሔር ብቻ ነው›› ይሉ ነበር፡፡ በአገር ክዳት ወንጀል ተከሰው ሞት የተፈረደባቸው አንዳንድ ሰዎች፣ ቅጣቱ ሳይፈጸምባቸው የቀረው በእቴጌ መነን አማላጅነት የተነሳ ነበር፡፡
ራስ ተፈሪ ንጉሠ ነገሥት ተብለው ዘውድ ለመድፋት ሲዘጋጁ፣ እቴጌ መነንን ለመፍታትና በውበታቸው የታወቁት ወ/ሮ አስቴር መንገሻን (የራስ ስዩም መንገሻ እህት) ለማግባት ያውጠነጥኑ እንደነበር ታውቋል፡፡ ንጉሡ ይህንን ሀሳባቸውን እንዲተዉ ያግባቡት ራስ ካሣ ነበሩ፡፡ ‹‹ወ/ሮ መነን በክፉም በደግም ከጎንዎ አልተለዩም፡፡ ከእንግዲህ ውለታቸውን መክፈል ደግሞ የእርስዎ ተራ ይሆናል›› በማለት ራስ ካሣ ሀሳባቸውን ማስቀየራቸው ተጠቅሷል:: እቴጌ መነን ይህንኑ ጉዳይ አንስተው ከዶክተር አስፋ ወሰን እናት ጋር ሲጫወቱ፤ ‹‹ጃንሆይ እኔን ትተው ሌላ ቢያገቡ ኖሮ፣ እኔም ቤቱን ትቼላቸው ወጥቼ፣ ራስ ኃይሉን አገባ ነበር›› ብለዋል፡፡ የጎጃሙ መሥፍን ራስ ኃይሉ፣ የዐፄ ኃይለ ሥላሴ ብርቱ ተቃዋሚ የነበሩ ሲሆን ለወ/ሮ መነን ያላቸውን ፍቅር ሳይደብቁ ይናገሩ ነበር ይባላል፡፡
በሐምሌ ወር 1964 ዓ.ም ንጉሠ ነገሥቱ፣ 80ኛ ዓመት የልደት በዓላቸውን ያከብሩ ስለነበር፣ ክረምቱ በልዩ ልዩ ዝግጅቶች ደምቆ ነበር፡፡ የልደታቸው ዕለት ጠዋት ራስ አሥራተና ባለቤታቸው፣ ጃንሆይን “እንኳን አደረሰዎ” ለማለት ወደ ቤተ መንግሥት አመሩ:: ጃንሆይ የተቀበሏቸው ከመኝታ ክፍላቸው ጋር በተያያዘው የእንግዳ መቀበያ ክፍል ነበር፡፡ ራስ አስራተ በተለይ ያዘጋጁትን ስጦታ ካበረከቱ በኋላ ጃንሆይ አልጋ ወራሻቸውን አሳውቀው፣ ሥልጣናቸውን ለመልቀቅ ከዚህ የተሻለ ጊዜ እንደሌለና “ይህንን ከፈጸሙ በታሪክ ውስጥ ስምዎ ለዘላለም ሲነሳ ይኖራል” ሲሉ በጃንሆይ እግር ስር በመውደቅ ተማጸኑ፡፡ ጃንሆይ ራስ አሥራተ ከእግራቸው ላይ እንዲነሱ ካደረጉ በኋላ፣ የሚከተለውን ምላሽ ሰጡ፤ ‹‹እስኪ ንገረን እባክህ? ንጉሥ ዳዊት ሥልጣኑን በፈቃዱ ለቅቋል? ወይስ ሥልጣኑን በፈቃዱ የለቀቀ የኢትዮጵያ ንጉሥ በታሪክ ውስጥ ነበር? እግዚአብሔር እስከፈቀደልን ጊዜ ድረስ እንገዛለን፡፡ እኛ ከሄድን በኋላ ለኢትዮጵያ የሚጠቅማትን እርሱ ያውቃል›› ብለው ነበር፡፡
በመስከረም ወር 1965 ዓ.ም ንጉሠ ነገሥቱ የመጨረሻቸው የሆነውን የአውሮፓ ጉብኝት በምዕራብ ጀርመን አደረጉ፡፡ ጃንሆይ ያረፉበት ሆቴል ድረስ እንድመጣ ተጠራሁ፡፡ የአንድ መቶ ዶላር ኖት ሰጡኝና በጀርመን የሚገኙ የአሜሪካ ጦር ኃይሎች መገበያያ ወደ ሆነው PX Supermarket ሄጄ ‹‹ቪታሊስ›› የተሰኘ ግማሽ ደርዘን የጠጉር ቶኒክ ገዝቼ እንድመጣ አዘዙኝ:: የዚያን ቀን ምሽት የጠጉር ቶኒኩንና በመልስ የተቀበልኩትን ገንዘብ ሰጠኋቸው፡፡ ጃንሆይ መልሱን ቆጠሩና ‹‹ምን! ዋጋው ሰላሳ ዶላር ነው?›› አሉና ጠየቁኝ፡፡ ‹‹ግርማዊነትዎ! አዎ!›› አልኩና ደረሰኙን አሳየኋቸው፡፡ ‹‹የማይታመን ነው! ይኼ ነገር እንዴት ተወዷል?›› አሉና አጉተመተሙ፡፡ የመልሱን ገንዘብ እንድወስደው እየሰጡኝ ‹‹ፍራንክፈርት ስትመለስ የኪስ ገንዘብ ይሰጥሃል›› አሉኝ፡፡ የታዘብኩት ነገር፣ ለእቃዎች ዋጋ ጃንሆይ ምን ያህል ትኩረት እንደሚሰጡ ነው፡፡ የግል ኑሯቸውን በተመለከተ ጃንሆይ በጣም ቁጥብ ናቸው፤ ሁኔታዎች ሲፈቅዱ ደግሞ ጃንሆይ ለጋስ እንደሆኑ የታዘብኩበት አጋጣሚ ጥቂት አይደለም፡፡ በዚያን ጊዜ ግን በአገሪቱ በጣም ውስን የሆነ የውጪ ምንዛሪ ነበር – ለንጉሠ ነገሥቱም ጭምር!
በሚያዝያ ወር 1966 ዓ.ም አንድ ምሽት የክብር ዘበኛ ዋና አዛዥ የነበሩት ጀነራል አበበ ገመዳ፣ ራስ አስራተ ካሳ ቤት ተገኝተው ከተነጋገሩ በኋላ ብዙም ሳይቆዩ ተሰናብተው ይሄዳሉ፡፡ ይህንን አስመልክተው ዶ/ር አስፋ ወሠን ሲጽፉ ‹‹ከምሳ በኋላ በአትክልቱ ስፍራ ስንዘዋወር አባቴ ያስጨነቀውን ጉዳይ ያካፍለኝ ጀመር፡፡ ለካስ ባለፈው ምሽት ጀነራል አበበ ከቤታችን የመጡት አማጺ ወታደራዊ መኮንኖች ችግር ከመፍጠራቸው በፊት በቁጥጥር ሥር ለማዋል ጃንሆይ እንዲፈቅዱ ለመምከር ኖሯል… የዚያን እለት ጠዋት አባቴና የመከላከያ ሚኒስትሩ ጀነራል አቢይ አበበ ያቀረቡት ሃሳብ በጃንሆይ እምቢተኛነት ተቀባይነት ሳያገኝ ቀረ፡፡ በአትክልቱ ውሥጥ የምናደርገው ሽርሽር ሊያበቃ ሲል፣ አባቴ ፍርሃቱን ፍርጥርጥ አድርጎ ሲገልጽልኝ ‹መጨረሻችን ተቃርቧል የሚል ሥጋት አለኝ፡፡ አማጺ ወታደሮች ለጃንሆይ ታማኝ እንደሆኑና የሚቃወሙትም ባለሥልጣኖቻቸውን ብቻ እንደሆነ አድርገው፣ ሀሰተኛ ተስፋ ለምስኪኑ ንጉሠ ነገሥት የሚመግቡ ኃይሎች፣ በቤተ መንግሥቱ ውሥጥ አሉ፡፡ ነገር ግን የአማጺዎቹ ዋንኛ ዒላማ ራሳቸው ንጉሠ ነገሥቱ እንደሆኑ ጃንሆይ አሁን በቅርቡ ይረዱታል፡፡ በዝግታ ከምትሰምጠዋ መርከብ ላይ ምንም ሳያደርጉ ተቀምጦ ከማለቅ በስተቀር ሌላ አማራጭ ያለ አይመስለኝም››› ብሎኝ ነበር፡፡ አባቴ ከዚህ ቀደም በኢትዮጵያ ሁናቴ እንደዚህ ተስፋ ቆርጦ አይቼው አላውቅም፡፡
በሚያዝያ መጨረሻ 1966 ዓ.ም የአባቴን 52ኛ ዓመት የልደት በዓል በመጠነኛ ዝግጅት ካከበርን በኋላ፣ በጥናት ከፍሉ ውስጥ እኔና አባቴ ብቻ ቀረን፡፡ የጃንሆይ መንግሥት ሊወድቅ በቋፍ ላይ እንዳለ አጫወተኝ:: በአባቴ አስተያየት፣ በዘውድ ሥርዓቱ ላይ የተጋረጠው ተጨባጭ አደጋ የተማሪዎች ወይም በየጊዜው የሚሰለፉ ተቃዋሚዎች ሳይሆን የጦር ሠራዊቱ ንቅናቄ ነው፡፡ ከ1953 ዓ.ም የመንግሥት ግልበጣ ሙከራ በኋላ ሌላ የከፋ አደጋ በመንግሥት ላይ ሊደርስ ይችላል ብሎ አባቴ ለረጅም ጊዜ ሲጨነቅበት ቆይቷል:: ከአንድ ኤንቨሎፕ ውስጥ የተጣጠፈችና በደም የተበከለች ወረቀት አውጥቶ ሰጠኝ፡፡ ከታህሳስ 1953 ዓ.ም የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ መሪዎች አንዱ ከነበሩትና በኋላ ከተገደሉት የፖሊስ ሠራዊት ጠቅላይ አዛዥ ከጀነራል ጽጌ ዲቡ ኪስ የተገኘች መሆንዋን ነገረኝ፡፡ ወረቀቷ የልዑላን፣ የመሳፍንትና የባለሥልጣናት ስም ዝርዝር የያዘች ሲሆን በስማቸው ትይዩ ደግሞ መፈንቅለ መንግሥቱ ከተሳካ በኋላ ቤታቸውን የሚወርሱት የአመጹ ዋና ዋና ተዋንያን ስም ተጽፏል፡፡ የቤተሰባችን ስም ከሰፈረበት ትይዩ፣ ቤታችንን የሚወርሰውን ግለሰብ ስም አየሁ – ጀነራል መንግሥቱ ንዋይ!
ሰኔ 24 ቀን 1966 ዓ.ም ልዑል ራስ አሥራተ ካሣ፣ ከመኖሪያ ቤታቸው በወታደሮች ተያዙ:: ከመያዛቸው በፊት አስቀድመው ያዘጋጁትን አንድ ኤንቨሎፕ ለጃንሆይ በእጃቸው እንዲሰጥላቸው ለልጃቸው ለሙሉጌታ አሥራተ አደራ ሰጥተው ነበር፡፡ ሙሉጌታ በአደራ የተቀበለውን ኤንቨሎፕ ለማድረስ ወደ ቤተ መንግሥት ውሥጥ ሲገባ፣ ጃንሆይን ያገኛቸው በመኝታ ክፍላቸው ውሥጥ ነበር፡፡ ራስ አሥራተ በደርግ መታሰራቸውን ጃንሆይ ሰምተዋል፡፡ ‹‹የቀኝ እጃችንን ዛሬ ቆረጡት! ግልገሎቿን የተነጠቀች ድመት ምን ለማድረግ ትችላለች? መጮህ ብቻ! እኛም ከመጮህ በስተቀር ለማድረግ የምንችለው ምንም የለም!›› አሉ፡፡ ከራስ አሥራተ የተላከላቸውን ኤንቨሎፕ ሲመለከቱም ሙሉጌታን እንዲከፍተው አዘዙት:: ኤንቨሎፑ የያዘው ቀደም ባሉ ሳምንቶች፣ ንጉሠ ነገሥቱ ከኢትዮጵያ የሚወጡበትንና ጥገኝነት የሚያገኙበትን ሁኔታ አስመልክቶ፣ ራስ አሥራተ ካሣ፣ ከአሜሪካና ከብሪታንያ ኤምባሲዎች ጋር ያደረጉትን የደብዳቤ ልውውጥ ነበር፡፡ የአሜሪካ መንግሥት፣ ለንጉሠ ነገሥቱ፣ ጥገኝነት ለመስጠትና ከኢትዮጵያ ክልል ከሚወጡበት ጊዜ ጀምሮም፣ ለደህንነታቸው ተገቢውን ጥበቃ ለማድረግ ዋስትና ሰጥቶ ነበር፡፡
ኬንያ ውስጥ ለኮቪድ-19 የተመደበ በጀት ከሌብነትና ከሙስና እንዲጠበቅ ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ አሳስበዋል። በሃገሪቱ የወረርሽኙ አያያዝ ላይ ከካቢኔ አባሎቻቸውና ከሌሎችም ባለሥልጣናት ጋር ትናንት መክረዋል።
ምኩር ጋዜጠኛ ጸሃዬ ደባልቀው መጋቢት 25/2012 ወይ ሚያዝያ 3/2020 ድሕሪ ምዕራፉ ስነ ስርዓት ቀብሩ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ከባቢ ዋሽንግተን ዲሲ ተፈጺሙ ‘ሎ።
ኣብ እዋን ስርዓት ደርጊ ኣስታት ዓሰርተ ዓመት ተኣሲሩ። ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ኣብ ዝተፈላለያ ሚድያታት ኢትዮጵያን ኣብ’ዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ብሞያ ጋዜጠኝነት ሰሪሑ።
በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ጸባኦት ገብርየ ምስ ኣቶ ጸሃዬ ቅድሚ ኣስታት 20 ዓመታት ከምዝመጹ ትዝክር። 24 ዓመታት ናብራ ሓዳር ጸሃዬ ኣዝዩ ጥዑም ነይሩ ‘ምስ ጸሃዬ ምትዕራኽ፣ ኣብ ሓዳር ምጽማድ፣ ኣቦ ኮይኑ ዘሕለፍናዮ እዋን ፍሉይ ክብሪ ዝህቦ በዓል ቤተይ’ዩ ኢላ ትዝክሮ።
ንዘጋጠማ ሓዘን ክትገልጾ ከላ ‘ብዕረፍቲ በዓል ቤተይ ኣቶ ጸሃዬ ካብ ልበይ ኣዝዩ ሓዚነ ኣለኹ። ጸሃዬ ብዘይመጠን ጽቡቅ ሰብ ነይሩ። ተዛሪቡ ዘቐይም ልሳን ዘይነበሮን፣ ጥዑም ዓርኪ፣ በዓል ቤት፣ ሓውን ጥዑም ሰብ እዩ። ንጸሃዪ ዝገልጸሉ ቃላት ይሓጽረኒ’ዩ’ ትብል።
ትማሊ ሓሙስ ስነ ስርዓት ቀብሩ ዝተፈጸመ ጋዜጠኛ ጸሃዬ ደባልቀው በዓል ሓደርን ኣቦ ሓደ ቆልዓን ከምዝኾነ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ። ንመላእ ቤተሰብ: ፈለጡትን ስድራ ቤትን ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።
ሎሚ ባሕቲ መስከረም 2015 ዓ.ም.'ዩ። መባል 54 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ንነፃነት ኤርትራ'ዩ። ነዚ ብዝምልከት ፈለማ ኣባል ማሕበር ሸዉዓተ ደሓር ኸኣ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ዝተፈለለዩ ናይ ሓላፍነት ቦታታት ብምኻን ኣብቲ ንናፃነት ኤርትራ ዝተኻየደ ቃልሲ አበርክቶ ዝገበሩን ኣብዚ እዋን'ዚ ኸአ ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራን ነባሪ አውስትራልያን ገዲም ተጋዳላይ መሐመድኑር አሕመድ ብዛዕባ ባሕቲ መስከረም 1961 ተዘክሮኦም ኣዕሊሎምና'ለዉ።
ደሴ፤ ጥር 19/2013(ኢዜአ) በደሴ ከተማ በሚገኙ የጤና ተቋማት የሚስተዋለው የአገልግሎት አሰጣጥ ክፍተትና የግንባታ መጓተት ሊስተካከል እንደሚገባ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሴቶች ህጻናት፤ ወጣቶችና ማህበራዊ ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ አሳሰበ፡፡
የሉኡካኑ አስተባባሪ ወይዘሮ ሙንተሃ ኢብራሂም በከተማዋ በሚገኙ የተለያዩ የጤና ተቋማት በተመለከቱበት ወቅት የአገልግሎት አሰጣጥ ችግር፤ የመረጃ አያያዝ ክፍተት፤ የማስፋፊያ ግንባታዎች መጓተት፤ የአገልግሎት መስጫ ክፍሎት ጥበትና የግብዓት አቅርቦት ክፍተቶች መኖራቸውን አረጋግጠናል ብለዋል፡፡
በሆስፒታሎችም ሆነ ጤና ጣቢያዎች የሚገጥመውን ችግር በቅንጅት በመፍታት የተሻለ አገልግሎት መስጠት እንደሚጠበቅባቸው ጠቁመው፤ቋሚ ኮሚቴውም ኃላፊነቱን እንደሚወጣ ገልጸዋል፡፡
ከከሚሴ ከተማ መጥተው ለአገልገሎት በደሴ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል የነበሩት አቶ ሐሰን ተማም እንደተናገሩት በሆስፒታሉ ከፍተኛ መጨናነቅና የታማሚ ብዛት በመኖሩ አገልግሎት አሰጣጡ ቀርፋፋ ነው፡፡
የደሴ ከተማ አስተዳደር ጤና ጥበቃ መምሪያ ኃላፊ አቶ አብዱልሃሚድ ይመር እንዳሉት ችግሮች ከከተማ አስተዳደሩ አቅም በላይ በመሆናቸው በቀላሉ ማስተካከል አልተቻለም፡፡
”የህክምና ቁሳቁስና የባለሙያ እጥረት እንዲሁም የመድሃኒት አቅርቦት ችግር በአገልግሎት አሰጣጡ ላይ ጫና ማሳደሩን ጠቁመው፤ ቋሚ ኮሚቴው በሰጠው አቅጣጫ መሰረት የሚችሉትን ፈጥነው ለማስተካከል ዝግጁ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡
በከተማው ካሉ ስምንት ጤና ጣቢያዎች ውስጥ ሦስቱ ብቻ የተሻሉ እንደሆኑ የጠቀሱት ኃላፊው ችግሩን ለማቃለል በክልልና ፌደራል መንግስት የሚሰሩ የግንባታ ማስፋፊያዎች ለረጅም ጊዜ እየተጓተቱ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
“እግረ መንገድ እኛም ሀገር ሁሉም በሳጥን፣ በሳጥኑ እየተደለደለ ይለይልንማ! ልክ ነዋ…ዘላለማችንን ግራ እየገባን ልንኖር ነው እንዴ! ምንድነው አስር ጊዜ ‘ቆዳ መለዋወጥ!’ እናማ ሀሳብ አለን… “እነ እከሌ አንዴ እንደ ቅዱስ፣ ሌላ ጊዜ እንደ ተቃራኒው የሚያደርጋቸው ጭር ሲል ስለማይወዱና ተርመስመስም ማድረግ ስለሚፈልጉ…
"--የእኛ ህዝብ እኮ ይህን ሁሉ ዘመን የኖረው በባህላዊ ህክምና ነው! አሁንም ቢሆን እኮ…አለ አይደል…ምናልባትም ከአራት አምስተኛ በላይ ህዝባችን የሚጠቀመው ባህላዊ መድሀኒት ነው፡፡ ታዲያላችሁ… ለእኛ ሲሆን ነገርዬው ግልብጥብጥ የሚለው ለምንድነው! የእኛ የብዙ መቶ ዓመታት ባህላዊ እውቀቶች ለምንድነው ‘ህቅ፣ ህቅ’ የሚለን! የምር…
“--መጀመሪያ ላይ ወንደላጤ ሆዬ፤ የስቴፈን ኪንግን ፊልም ያየ ይመስል ‘ቴረር፣ በቴረር’ ይሆንላችኋል! ከበፊተኛው ቤት ያስወጡት ቀና፣ ቀና ማለት አብዝቶ ነዋ! እሱስ ቢሆን የፈለገ አማራጭ ቢጠፋ ከእሜቴ ጋር የምን “ሲያቃዠኝ አደረ…” ምናምን መባባል ነው!--” እንዴት ሰነበታችሁሳ!በአንድ የውጭ የቴሌቪዥን ጣቢያ ላይ የቀረበ…
እንዴት ሰነበታችሁሳ! እኔ የምለው… ሰዋችን ምን ነካው፤በቃ ከተወሰነ ሰዓት በኋላ መጠጥ የለም ተባለ፡፡ በር አዘግቶ ‘ግልበጣ’፣ በር አዘግቶ ሺሻ ማጨስ፣ በር አዘግቶ ጫት መቃም! ምን አለ ለትንሽ ጊዜ ብቻ ብንታገስ! በፊት እኮ አቶ ባል ከሌሊቱ ስድስት ሰዓት ይገባል…በሁለት እግሮቹ እየተራመደ…
“-ጉድ እኮ ነው! ሰዋችን ለአንዲት ዶሮ ስምንት መቶና አንድ ሺህ ብር የሚጠየቀው ከሌላው የዓለም ህዝብ የተለየ እርግማን አለበት እንዴ! ለስደት የመን ድንበር በእግሯ ደርሳ፣ በእግሯ የተመለሰች የምትመስል ‘በግ’፤ ስድስትና ሰባት ሺህ ብር የሚጠየቅባት ውስጧ የተደበቀ ‘ጎልድ’ ‘ዳይመንድ’ ‘ሜርኩሪ’ ምናምን ነገር…
"ደግሞላችሁ…ለጥሬ ሥጋ ወዳጆችም ሲባል የነበረውን ነገሬ ብሎ መመርመሩ ግድ ይላል፡፡ የጥሬ ሥጋ አምሮት የፈለገ እንቅልፍ ይንሳ፣ የፈለገ ሆድን ባር፣ ባር ያሰኝ…አለ አይደል… “እንዲህ ቢሆን እንዲህ ማድረግ ይቻላል፤” እየተባለ “ፕላን ቢ” ምናምን የሚመዘገብበት ጊዜ አይደለም፡፡ “ፕላን ቢ” ብሎ ነገር የለም፡፡" እንኳን…
የጽህፈት ቤት አድራሻ Room1608 ፣ የጂንጊ ህንፃ ፣ የሰሜን ምዕራብ የዲንገንግ ዌስት ጎዳና እና የቼንongንግ ጎዳና ፣ የዌቼንግ አውራጃ ፣ ifንንግ ሲቲ ፣ ሻንጎንግ አውራጃ።
ኢናና ወደ ታቸናው አለም ስትወርድ በተባለ ሱመራዊው ትውፊት ሰነድ መሠረት፣ አጋንንት የኡማ ድሃ አለቃ ሻራን ወደ ሢኦል ለመውሰድ ሲያስቡ፣ ኢናና እንዳይይዙት ታሳምናቸዋለች። በሻራ ፈንታ አጋንንቱ በቅንጦት የኖረውን የኡሩክን ንጉስ ዱሙዚድን ይወስዳሉ።
ለረጅም ዘመን የኡማ ዋና ተወዳዳሪ ከተማ ላጋሽ ነበረ። የኡማ ንጉስ ሉጋል-ዛገሲ (2102-2077 ዓክልበ. ግድም) በተለይ ሰፊ ግዛትና የሱመር ላዕላይነት አገኘ። በኋላ በኡር መንግሥት ዘመን ትልቅ ከተማ ነበር። በ1777 ዓክልበ. የላርሳ ንጉሥ ሱሙኤል ኡማን አጠፋው። በፍርስራሹ ላይ ብዙ ቅርሶች ቢገኙም ከ1995 ዓ.ም. ጦርነት ጀምሮ ሌቦች በዝተው በመስረቃቸው ለቦታው ጉዳት ሁነዋል።
“እናም ያለኝን አቅምና ችሎታ ሁሉ ተጠቅሜ የተለየ ነገር ማድረግ አለብኝ አልኩ፡፡እዚህ(አሜሪካ) ከኔ ጋር የሚተዋወቁት ችግር የችግር መፍቻ ጥበቦች እዚያ ቦታ የላቸውም፡፡ምክንያቱም እየሰራን ያለነው እጅግ በጣም የተወሳሰበ ችግርን ለማቃለል ነው፡፡የባሕል አለመተዋወቅ፤ከማሕበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ሥርዓቱ ጋር አለመጣጣም በዚህ ላይ ደግሞ የምግብና የውሃ ችግርም አለ፡፡በዚህ ባበቃ መልካም ነበር ግን በቋንቋ ረገድም ሆነ የጊዜን አጠቃቀም በሚመለከት የሚታወቅ ነገር የለም፡፡የመጓጓዣ ነገር ካነሳህ ብቸኛው ምርጫህ እግርህን መጠቀም ነዉ፡፡የመብራት አገልግሎትም ፈጽሞ የለም፡፡”
እዚህ ላይ ሎሪ ይህን ሁሉ ችግር ለመጋፈጥ ‘ደንበኝ ንጉስ ነዉ’ የሚለው እምነቷ በጣም የጠቀማት ሲሆን ለችግሩ መፍትሄ ይሆነኛል የምትለውንም ቀመር ለመቀመር ‘የችግሩ ባለቤት እና ኃላም የመፍትሄው ተጠቃሚ’ የሚሆነው ሐመር ወሳኝ ሚና እንደሚጫወት አልተጠራጠረችም፡፡
ከአካባቢው ሽማግሌዎች ጋር እየተማከረች ሁኔታዎችን እየታዘበች እና ጥያቄዎቿን እያቀረበች ለዓመታት በድንኳን ውስጥ ለመኖር ተገደደች፡፡ የሐመር የሃገር ሽማግሌዎችን “የኑሮ ዘይቤያችሁ ለምንድነው የሐመርን ሕይዎት ቀጣይነት ጥያቄ ውስጥ የዶለው?” ስትል ጠይቃቸዋለች፡፡ ቀስ በቀስ በሐመሮችና በእሷ መካከል ያለው መተማመን እየጎለበተ መጥቶ የሃገር ሽማግሌዎቹ የማህበረሰቡን ጤና ለማሻሻል ከእሷ ድርጅት ጋር አብረው ለመስራት ተስማሙ፡፡
በስምምነታቸው መሰረት በመጀመሪያ ደረጃ ለሐመሮች ምግብ መግዣ ይሆናቸው ዘንድ ለመዋቢያ የሚጠቀሙባቸዉን ጌጣጌጦች ወደሰለጠነዉ ዓለም ወስዶ ለመሸጥ ጂቲኤልአይ/GTLI የተባለ መስመር መዘርጋት ነበረባት፡፡ሆነ፡፡ቀጣዩና ዋነኛ ችግር የነበረውና የሆነው በማሕበረሰቡ ዘንድ የባህሪ ለውጥ ማምጣት ነዉ፡፡ የህ ደግሞ በየሜዳው ከመጸዳዳት አንስቶ እስከ አጠቃላይ የንጽህና አጠባበቅ ጉድለት ሲሆን አነስተኛ የሽንት ቤት ጉድጓድ እና የእጅ መታጠቢያ በማዘጋጀት እንዲገለገሉበት ተደርጓል፡፡
ይህ ጥሩ ብልሃት በሚገባ እየሰራ ያለ ነው፡፡ቀስበቀስም እነዚህ የቡድን መሪዎች የየቡድናቸው አባላት የግንዛቤ ለዉጥ ያመጡ ዘንድ ግፊት እያደርጉ ሲሆን ሐመሮችም እነዚያ በዓይን የማያዩአቸዉ ተህዋስያን በሽታ እንደሚያመጡባቸው እየተገነዘቡ ነው፡፡
“ከጊዜ ወደጊዜ መሻሻል እየታየ ነዉ፡፡” የምትለዉ ሎሪ “ከፈጠራ ችሎታየ በተጨማሪ በጣም…በጣም ታጋሽ መሆን እንዳለብኝ ነዉ ተረዳሁት፡፡ይህ ደግሞ እንደኔ አይነት ስብእና ላለው ሰው ቀላል አይደለም፡፡ሆኖም ግን በሕይወቴ ለመጀመሪያ ጊዜ ‘ማድረግ’ ሣይሆን ‘መሆን’ እንዳለብኝ ተማርኩ፡፡ ያ ደግሞ በእውነት ታላቅ ስጦታ ነው፡፡”
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED መብራት 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED መብራት 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED መብራት 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED መብራት 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በቪን ሜንት ተጓዦች የሚገኙትን የኒው ኢንግላንድ ቤተ ክርስቲያን ጉብታ ቤቶችና የተሸፈኑ ድልድዮች, የጭነት መቆጣጠሪያ ቤቶች እና የ 19 ኛው ክፍለ ዘመን የከተማ አደባባዮች ላይ ለመጓዝ የጀርመኑን ተጓዦች ይጓዙ.
እንግዶች ማረፊያ እና እንግዳ መስተንግዶዎች ናቸው, በአረንጓዴ ቬርሞንት ኮረብታዎች እና በተራራ ጫፎች መካከል የሚገኙት. ከቦታ ወደ ቦታ የሚጓዙ መንገደኞች በመኪና, በብስክሌት, ታንኳ, በፈረስ ወይም በእግር በመጓዝ ከቤት ወደ ቤት የሚሄዱ ጎብኚዎች ታዋቂ ናቸው.
ቬንሞንት የ Relais & Chateaux አሠርቶችን ለመከፋፈል እቤት ነው, ትኩረቱ ምቾትና ምግብ ላይ ነው. በተለይ ባልና ሚስቶች Pitcher Inn እና Windham Hill Inn ን ይወዳሉ.
የማወቅ ጉጉትን ለመሸጥ ወይም ለማሰስ, አንዳንዴ የተፈጥሮን ቅመሞች ይዘን, እና ለእውነተኛ ጠቃሚ የሆኑ ነገሮችን ያግኙ? የቫርሞንት ካንትላንድ መደብሮች በዊንዶንና በሮክሃምስ ከተሞች ውስጥ ሁለት የምዝግብ ማስታወሻዎች እና ሟች ቦታዎች አሉ.
ሁለቱ ዋና የእግር ጉዞ መንገዶች ማለትም የአፓፓላክያን እና ረጅም የጉድጓድ መንገድ ከአረንጓዴ ተራሮች አከርካሪ ጋር ትይዩ ያደርጋሉ. ከቤት ውጭ ያሉ ውብ አፍቃሪዎችም በሐይቅ ውስጥ ያሉ ኩሬዎችን, ኩሬዎችን እና ጅራቶችን, ታንኳን ነጭ የጎርፍ ፍሳሾችን, እንዲሁም በቫንሞንት ውስጥ ወርቅ ለማምረት ይችላሉ. በ 335,000 ኤኮ ጫካ ውስጥ የሚካተቱ አምስት የካምፕ ቦታዎች ይገኛሉ. ርቀው በሚገኙ አካባቢዎች ደግሞ የረጅም ጊዜ ካምፕ ይፈቀዳል.
ለቤን ኤንድ ጄሪ ቫርሰንት ሁሉ በተፈጥሮ ተፈጥሯዊ የአይስ አረና ፋብሪካ ውስጥ በዊንተር ቤሪ ውስጥ ዋና ኃላፊ ለሆነው. በግማሽ ሰዓት ጉብኝት, ነፃ ናሙናዎች ይሰራጫሉ.
ከዚያ በኋላ የ Ben & Jerry ምርጥ የሆኑ ጣዕመቶችን ለማጣጣም በ "ስኮፕ ሱቅ" እና "የስጦታ ሱቅ" ላይ አቁሙ እና የ "ላሜራሪሊያ" የከብቶች ስብስብ ያደንቁ. ማስጠንቀቂያ: ቦታው ከልጆች ጋር እየተዳከመ ነው.
ከፍተኛ ሙቀት በሚጨምርባቸው ጊዜያት ሁሉ የ Vermont የበረዶ ሸርተቴዎች ወደ የበጋ ማረፊያ ይለውጣሉ. ባለቀሜል ዜሮ ንጣፎችን የሚያጓጉዙ ጎንዶላዎች ለአውሮፕላን አስገራሚ ዕይታ አረንጓዴ ሜዳማዎችን እና በብቅል ጫፎች ውስጥ የሚገኙትን ጥቃቅን እይታዎችን ያቀርባሉ.
በሰሜናዊ ቬርሞንቶች ስቶቭ ውስጥ, ምግብ ቤቶች, የጥንት መደብሮች እና አልጋዎች በየዓመቱ እንግዶችን ይቀበላሉ. በሀምሌ እና ነሐሴ ላይ ስቶዌ ስናርት አርት (ስቶፕ) ስነ ጥበባት በ "ትራፕ ቤተሰብ ሎጅ" አቅራቢያ የጃዝ እና ክላሲካል ኮንሰርቶችን ያቀርባል. በስቶው ቶኒ ኖት የሚገኘው ስፓይ ለግል አገልግሎቶች እና ስልጠናዎች ወደዚህ አካባቢ የሚጓዙትን ያዝናናል.
ጥርት ባለ ቀን በ 5 ኪሎ ሜትሮች እና ካናዳ ኪልሰንቶን, ቬርሞንት የተባለች ከፍተኛ ቦታ ላይ ማየት ይችላሉ. የበረሃ መንሸራተቻዎች ለረሆች ክፍት ናቸው እናም በአካባቢው ለመቆየት ከአንድ መቶ በላይ ቦታዎች ይገኛሉ. ኪልሰንቶን 18 ባለ ቀለማት የጎልፍ መጫወቻ, የቴኒስ ማረፊያ, እና ለተጫዋቾች ትምህርት ቤት አለው. እና ከእነዚህ ሁሉ የተፈጥሮ ዕፁብ ድንቅ የሂሚንግዌይ መቀመጫዎች ውስጥ, መደበኛ የመመገቢያ ክፍል በአስከሻ ክሪስታል ያብባል.
የበረዶ እና ስታንቶን ተራራ ሁለቱም የጎልፍ ትምህርት ቤቶችን ይጫወታሉ እና የጡንቻዎች ኳስ ድምፅ በተራሮች በኩል ያስተጋባል. የጨዋታዎም ሆነ የእንቅስቃሴዎ ሁኔታ ምንም ይሁን ምን ቬርሞንት በዚህ የበጋ ወቅት የሚመጡበት ቦታ ነው.
በእራስ ወዳድ የእረፍት ጉዞ የእረፍት ጉዞ በቬንዙን ትልቁ ከተማ በሆነው ታሪካዊ ቤንሻንተን ጉብኝት በፌደራል እና ግሪክ-ሪቫይቫል ሕንፃዎች ዙሪያውን በመንደሩ ዙሪያውን ተጉዟል. የመቃብር ድንጋይ የተነበየው ባለቅኔ ሮበርት ፍሮስት "ከዓለም ጋር የተጣለ ውርስ ተወርዋሪ ነበር", እዚህ ተቀበረ.
ቤኒንጋን ቤተ መዘክር የቲፈኒ መነጽር ይዟል. በእያንዳንዱ የበጋ የቤንችቲን ኮሌጅ ለአዋቂዎች Art New England ያስተናግዳል, እንዲሁም በቤኒንግቶን ፃፍ ወርክሾፖች ገጣሚዎችና ሌሎች ፀሃፊዎች ያነሳሳቸዋል. ከማሀከም አጋማሽ እስከ ነሐሴ አጋማትም ጥንታዊ የሙዚቃ ሙዚቀኞች በማራቦቦ አቅራቢያ በሚካሄደው የበጋ በዓል ዝግጅቶች ላይ ለመሳተፍ ያመቻቻሉ.
የአዲስ አባባ ከተማ አስተዳደር በሃሰተኛ የትምህርት ማስረጃ የተቀጠሩና የማይገባቸውን ቦታ ይዘው ሲሰሩ በቆዩ ሰራተኞች እና የትምህርት ተቋማት ላይ እርምጃ እንደሚወስድ አስታወቀ። ማንኛውም በሃሰት ማስረጃ የማይገባውን ቦታ ይዞ የሚገኝ ሰራተኛ እራሱን እንዲያጋልጥ የሰጠውንም የጊዜ ገደብ እስከ ታህሳስ 30 ቀን 2010 ዓ.ም. አራዝሞታል።
(DW)–በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከ105 ሺህ በላይ ሰራተኞች እንዳሉ መረጃዎች ይጠቁማሉ ። ይሁን እና እስካሁን በትክክለኛ ማስረጃ የተቀጠሩ የመኖራቸውን ያህል በመላው ሃገሪቱም ሆነ በከተማው አስተዳደር ከተለያዩ የትምህርት ተቋማት እና ሃሰተኛ ሰነድ ከሚሰሩ ግለሰቦች ህገ-ወጥ የትምህርት ማስረጃዎችን በማቅረብ የተቀጠሩ የማይገባቸውን ቦታ በመያዝ የስራ እንቅፋት የፈጠሩ እና ጥቅም እያገኙ በወንጀል ተግባር የተዘፈቁ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰራተኞች መኖራቸው በተለያዩ መረጃዎች እና ጥቆማዎች እንደተደረሰበት አስተዳደሩ በመግለጫው አስታውቋል። ይህ ደግሞ በከተማው ለዓመታት ለተንሰራፉት የስራ ብቃት ማነስ እክሎች የመልካም አስተዳደር እጦት የተቀላጠፈ አገልግሎት ችግር እና ብልሹ አሰራር መንስኤ ሆኖ መቆየቱም ተመልክቷል።
የከተማው አስተዳደር የህዝባዊ አገልግሎት እና የሰው ሃይል ልማት ቢሮ ለማህበረሰቡ የሚሰጠውን የአገልግሎት እና የአስተዳደር ጥራት ለማሻሻል ሃሰተኛ የትምህርት ማስረጃ በማቅረብ ያለአግባብ ጥቅም ሲያገኙ የቆዩ ሰራተኞች እና ሃላፊዎች ሁሉ በፈቃደኝነት እራሳቸውን እንዲያጋልጡ የሰጠውን የጊዜ ገደብም እስከ ታህሳስ 30, 2010 ዓ.ም ማራዘሙን የቢሮው ሃላፊ አቶ ይስሃቅ ግርማይ ገልጸውልናል :: ሃላፊው የይቅርታ እና ምህረት አማራጩ የተፈለገው እና ሁሉንም ጥፋተኞች ለህግ ማቅረብ ያልተፈለገው በሺዎች የሚቆጠሩ ጥፋተኞች ተመልሰው የሃገሪቱ ሸክም እናዳይሆኑ በማሰብ ነው ሲሉም አስረድተዋል :: የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በሰጠው የጊዜ ገደብ መሰረት ራሳቸውን በፈቃደኝነት ለሚያጋልጡ ጥፋተኞች በህግ የመጠየቅ ከለላ እንደሚሰጣቸው ምህረት እንደሚያደርግላቸውና አቅማቸው በሚመጥነው የስራ ቦታም መልሶ እንደሚመድባቸው አቶ ይስሃቅ ጨምረው ጠቁመዋል ::
ከአዲስ አበባ መስተዳድር የተገኘው መረጃ እንደሚጠቁመው እስካሁን የጊዜ ገደቡን ተጠቅመው ራሳቸውን ያጋለጡ ሰራተኞች ቁጥር ከ 100 አይበልጥም። ቀጣዩ እርምጃ በከተማው አስተዳደር ስር በሚገኙ መስሪያ ቤቶች ውስጥ በተቋቋሙ የአጣሪ ኮሚቴዎች ምርመራ አካሂዶ በሚሰበሰቡ ጥቆማዎች እና መረጃዎች መሰረት ጥፈተኞች እስካሁን አለአግባብ ያገኙትን ጥቅም እንዲከፍሉ እንደሚደረግ እና በህጉም መሰረት ቅጣት እንደሚወሰንባቸው ተመልክቷል። መስተዳድሩ ሲቭል ሰርቪሱ ግልጽ እና የተቀላጠፈ አሰራር እንዲኖረው አላደረገም የሚሉ አንዳንድ አስተያየት ሰጭዎች ከዚህ በፊትም ብዙዎች በሃሰተኛ ማስረጃ የማይገባቸውን ቦታ እና ጥቅም ሲያገኙ እንደነበር መረጃዎች እና ጥቆማዎች ሳደርሱት ቀርቶ ሳይሆን ትክክለኛ ሙያ እና እውቀት ያላቸውን ባለሙያዎች በሚመጥናቸው ቦታ ላይ መድቦ ከማሰራት ይልቅ ለድርጅታዊ ታማኝነት ከፍተኛ ቦታ እና ትኩረት ይሰጥ ስለነበር ነው ሲሉ ቅሬታቸውን ያሰማሉ ።አቶ ይስሃቅ ግን በዚህ አይስማሙም።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር አሁን የጀመረው በሃሰተኛ ሰነድ የተቀጠሩ ወንጀለኞችን የማጥራት ዘመቻ ተራውን ሰራተኛ ብቻ ሳይሆን በአመራር ደረጃ የሚገኙትንም ጭምር እንደሚመለከት ነው የተገለጸው:: ሆኖም አስተዳደራዊ ይቅርታው ጥፋታቸውን በግልጽ ለሚያምኑ ሰራተኞች እንጂ የሃሰት ሰነድ የሚሰጡ የትምህርት ተቋማት ከፍርድ እንዳማያመልጡ ተመልክቷል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የጀመረው ወንጀለኞችን ለፍርድ የማቅረብ እንዲሁም ህግ እና ሥርዓትን የማስያዝ እርምጃ በሁሉም የስልጣን እርከን ላይ በሚገኙ አመራሮች እና በተለያዩ ክልሎችም ተጠናክሮ መቀጠል አለበት ሲሉ በርካታ አስተያየት ሰጭዎች ይገልጻሉ።
ኮሪያ እስከ ሁለተኛው የአለም ጦርነት ማብቂያ ድረስ የጃፓን ቅኝ ግዛት ነበረች፡፡ የሁለተኛው የአለም ጦርነት በጃፓን ሽንፈት ተጠናቀቀ፡፡ ሽንፈቷን ተከትሎ የጃፓን አገዛዝ በኮሪያ ላይ አበቃ፡፡ አሜሪካን ቻይና እና ታላቋ ብሪታኒያ የካይሮ ስምምነት በመባል የሚታወቀውን ሰነድ አፀደቁ፡፡ የኮሪያ ሰሜኑ ክፍል በሶቪየት ህብረት፤ ደቡብ ክፍል ደግሞ በአሜሪካን የሞግዚት አስተዳደር ስር እንዲቆይ የሚያደርገው ስምምነት ተግባራዊ ሆነ፡፡ ይህ ክፍፍል ዘላቂ ይሆናል ተብሎ የታሰበ ባይሆንም፣ የሁለተኛውን የአለም ጦርነት ማብቃት ተከትሎ አሸናፊዎቹ ሀይሎች የቀዝቃዛው ጦርነት ሰለባ የማድረግ ብቃት ስለነበራቸው የተከናወነ ነበር፡፡ የቀዝ
ቃዛው ጦርነት ሁለት ተቃራኒ ጎራዎች ቀደም ብለው የኮሪያን ሰሜንና ደቡብ በመከፋፋላቸው፣ ኮሪያውያን የቀዝቃዛው ጦርነት ማሟሟቂያ ሆኑ። በ1950 ሰሜን ኮሪያ በቻይናው ማኦ ዜዱንግ እና በስታሊን አለሁ ባይነት ደቡብ ኮሪያን ወረረች። ከሶስት አመት በኋላ በተደረሰ ስምምነት ጦርነቱ አብቅቶ፣ ሰሜን እና ደቡብ ኮሪያ የሚለው ክፍፍል ቋሚ ሆኖ ፀና፡፡ የስምምነቱ አካል በሆነው እና የኮሪያን ጉዳይ ለማየት በሚል የተጠራው የጄኔቫ ኮንፈረንስም ምንም እንኳን ከብዙ አገሮች የአንድነት አንጀንዳ ብልጫ እንዲያገኝ ቢሞከርም የኮሪያውያኑን አንድ ማድረግ ሳይችል ተበተነ፡፡
እጣፈንታቸው በሌሎች እንዲወሰን ግድ የሆነባቸው ኮሪያዎች፤ ደቡብ እና ሰሜን ተብለው ሲለያዩ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ዝምድና ከድንበር ጋር አብሮ እንዲቆራረጥ ሆነ፡፡ ሰሜን ኮሪያ እና ደቡብ ኮሪያ የሚገኙ የአንድ ቤተሰብ አባላትን የነጠለው ውሳኔ፣ ከሀያ ሁለት አመታት በኋላ ይፋ በተደረገ ሚስጥር መፍትሄ ያገኘ መሰለ፡፡ የሁለቱ አገሮች መሪዎች በድብቅ አንዱ የአንዱን ዋና ከተማ እንደጎበኙ እና ዋና የጉብኝቱ አላማም የሁለቱ ኮሪያዎች ሰላማዊ ውህደትን በመሻት የተከናወነ መሆኑን የሁለቱ ሀገር መሪዎች ገለፁ፡፡ የሰሜንና የደቡብ ኮሪያ የጋራ ስምምነት የተባለ ሰነድ መፈራረማቸውን አወጁ። ይሁን እንጂ፤ ይህን ያስፈፅማሉ በሚል ከሁለቱ አገሮች በተውጣጡ ልዑካን የተቋቋመው ኮሚቴ ያለምንም ውጤት ከአንድ አመት በኋላ ታገደ፡፡ በ1990 የሁለቱ ኮሪያዎች ጠቅላይ ሚኒስትሮች ሲኦል ላይ ተገናኝተው የኮሪያውያንን አንድነት በተመለከተ ውሳኔዎችን ቢያስተላልፉም፣ ከኒኩሊየር ማበልፀጊያ ፖለቲካ ጉዳይ ጋር የተያያዘ ውዝግብ በመፍጠሩ ውጤት አልባ ሆነ፡፡ ከአመት በኋላ፤ እንደገና የሰሜን እና የደቡብ ኮሪያ የጋራ ስምምነትን የሚገልፅ ሰነድ አወጡ፡፡ የሰነዱ ዋነኛ አላማም፤ የሁለቱን ኮሪያዎች ሰላማዊ ውህደት የሚመለከት እንደሆነ አወጁ፡፡
የዚህ ውህደት እርምጃ በ2000 ተጀምሮ በ2007 በሰሜን ኮሪያ መንግስት ውሳኔ እንዲቆም የተደረገው ከሀምሳ አመታት በላይ የተለያዩ ቤተሰቦችን የማገናኘቱ ስራ ሰሞኑን እንደገና አገርሽቶ የመገናኛ ብዙሀን ትኩረት ሆኗል፡፡ ቤተሰቦችን ማገናኘቱ በሚቀጥለው ወር እንደሚጀመር ከስምምነት ላይ ተደርሶ የነበረ ቢሆንም ደቡብ ኮሪያ ከአሜሪካን ጋር በምታደርገው የፖለቲካ ወንድማማችነት ምክንያት ውሳኔዬን ልሰርዝ እችላለሁ ስትል ሰሜን ኮሪያ አስጠንቅቃለች፡፡
በተለያዩ የፖለቲካ ወገንተኞች ፍላጎት እና ውሳኔ፤ እንዲሁም ፅንፈኛ አቋም በያዙ መሪዎቻቸው እሰጥአገባ ሳቢያ የተነጣጠለ የቤተሰብ አባላትን የማገናኘቱ ፕሮግራም ለኮርያዊያኖች ከጥልቅ ስሜታቸው ጋር የተያያዘ ጉዳይ ነው፡፡ ቀን በሄደ እና እድሜ በገፋ ቁጥር በሞት መለየት ሊመጣ እንደሚችል ሲያስቡት ጉጉታቸው የበለጠ ይበረታል፡፡
የደቡብ ኮሪያ የቀይመስቀል ማህበር ያወጣው መረጃ እንደሚያመለክተው፤ በ1988 ከቤተሰባቸው ጋር ለመቀላቀል ማመልከቻ ካስገቡ 127፣400 በሰሜን ኮሪያ የሚኖሩ ዜጐች ውስጥ አርባ ሺህ ያህሉ ቤተሰቦቻቸውን መቀላቀል ሳይችሉ ህይወታቸው ማለፉን ለማወቅ ተችሏል፡፡ እስከ አሁን 16ሺ 200 ኮሪያውያን በአካል፣ 3ሺ 740 የሚሆኑት ደግሞ በቪዲዮ ከቤተሰባቸው ጋር እንዲገናኙ ለማድረግ ተችሏል፡፡ ቤተሰቦችን የማገናኘቱ ፕሮግራም ከመጀመሩ በፊት ባሉት ቀደምት አመታት፣ ኮሪያውያኑ በያሉበት ከቤተሰቦቻቸው ጋር የፖስታ የስልክም ሆነ የኢሜይል መልእክት መለዋወጥ የማይችሉ ሲሆን ያለ መንግስት ፈቃድም ድንበር ማቋረጥ ተከልክለው ቆይተዋል፡፡
የ“ሁለቱ ኮሪያዎች ውህደት” የሚለው መፈክር ለዘለቄታው ተግባራዊ አይሆንም የሚሉ ወገኖች አሉ። ለዚህ ሀሳባቸው በመከራከሪያነት የሚያቀርቧቸውን ማሳመኛዎች አንድ ሁለት ብለው ይዘረዝራሉ፡፡ አንደኛ፤ ሁለቱ ኮሪያዎች በመለያየት ባሳለፏቸው አመታት ውስጥ ብዙ የተለያዩ ማንነቶችን አብቅለዋልና ይህ ልዩነት መቼም ወደ መታረቅ ሊመጣ አይችልም፤ ይላሉ፡፡
ሁለተኛ፤ ተለያይተውም በቆዩበት ብዙ አስርት አመታት የነበራቸው ግንኙነት እጅግ የሻከረ መሆኑ ለውህደት ባይሆንም … ቢያንስ በሁለቱ መሀል ያለውን ውጥረት ለማርገብ ሊያግዝ ይችል ይሆናል። ሶስተኛው፤ ከቤተሰቦቻቸው ጋር መቀላቀል የሚፈልጉት ኮሪያውያን እድሜ ሰባ እና ከዛ በላይ በመሆኑ፤ ኮሪያን አንድ በነበረች ጊዜ የሚያውቃት ትውልድ እየከሰመ በአዲስ ትውልድ በመተካቱ ምክንያት ነው፤ ብለው ማሳመኛዎቻቸውን ይተነትናሉ፡፡ የውህደት ጥያቄውም ልክ እንደ ትውልዱ እየከሰመ ይሄዳል፤ ውህደቱ ለቀድሞው ትውልድ እንጂ ለአዲሱ ትውልድ ትርጉም የሚሰጥ ሊሆን አይችልም ይላሉ፡፡
በቀዝቃዛው ጦርነት ምክንያት ሁለት አገር የሆኑት ኮሪያውያን፤ ሰሞኑን ደግሞ ደቡብ ኮሪያ ከአሜሪካን ጋር ወግናለች በሚል ምክንያት ከሀምሳ አመታት በላይ ከተለዩዋቸው ቤተሰቦቻቸው ጋር የመገናኘት ህልማቸው ጥያቄ ላይ ወድቋል፡፡
ሴቶች ከፍተኛ ዘርጋ ላግጋንስ ከፍተኛ ወገብ ሴት የቆዳ እርሳስ ሱሪ - ኤስ / ቀላል አረንጓዴ ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ምርቱ ደህና ነው ፡፡ ለእኔ በጣም ትንሽ ነው ፡፡ የመጠን መካከለኛ መረጥኩ እና በጣም ጥብቅ ነው ፡፡ . እወደዋለሁ ግን ከ 45-12 ቀናት እስከ epacket መሆን አለብኝ ወደ እኔ ለመድረስ 20 ቀናት ፈጅቷል ፡፡
የኢትዮጵያ ጥሎ ማለፍ ፍፃሜ ነገ በአዲስ አበባ ስታድየም 10:00 ላይ ሲደረግ መከላከያ ከ ወላይታ ድቻ ለዋንጫ ይፋለማሉ፡፡ በ2018 የካፍ ቶታል ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ላይ ኢትዮጵያን የሚወክለው ክለብም ይታወቃል፡፡
ሰኞ በተደረጉት የግማሽ ፍጻሜ ጨዋታዎች መከላከያ በባዬ ገዛኸኝ ጎል ታግዞ ወልድያነ 1-0 በሆነ ውጤት በማሸነፍ ለፍጻሜ ሲቀርብ ወላይታ ድቻ ደግሞ ጅማ አባ ቡናን በአላዛር ፋሲካ ጎል በተመሳሳይ 1-0 በመርታት ለነገው የፍጻሜ ፍልሚያ ቀርቧል፡፡
በሊጉ ወጥ አቋም ማሳየት የተቸገረው መከላከያ እንዳለፉት አመታት ሁሉ በጥሎ ማለፉ ላይ ጥንካሬውን ማሳየቱን ቀጥሏል፡፡ በሁለተኛው ዙር ሀዋሳ ከተማን 2-1 በማሸነፍ ወደ ሩብ ፍጻሜ ሲያልፍ የአምናው አሸናፊ ቅዱስ ጊዮርጊስን በመለያ ምቶች አሸንፎ ለግማሽ ፍጻሜው ማለፍ ችሏል፡፡ በመቀጠልም ወልድያን አሸንፎ ለፍጻሜው ደርሷል፡፡
ወላይታ ድቻ መጥፎ የውድድር ዘመን አሳልፎ በመጨረሻው ሳምንት በሊጉ መቆየቱን ሲያረጋግጥ በጥሎ ማለፉ ግን በታሪኩ ለመጀመርያ ጊዜ ለፍጻሜ የቀረበበትን ጉዞ ማድረግ ችሏል፡፡ በሁለተኛው ዙር አርባምንጭ ከተማን 1-0 ፣ በሩብ ፍጻሜው ኢትዮ ኤሌክትሪክን በመለያ ምቶች እንዲሁም በግማሽ ፍጻሜው ጅማ አባ ቡናን 1-0 በማሸነፍ ለፍጻሜው ቀርበዋል፡፡
– መከላከያ በቅርብ አመታት ጠንካራው የጥሎ ማለፍ ቡድን ነው፡፡ የዘንድሮውን ጨምሮ ካለፉት 5 የውድድር አመታት (ከ2005-2009) በአራቱ የፍጻሜ ተፋላሚ ሲሆን ዘንድሮ ለፍጻሜ ሲቀርብ ለተከታታይ 3 ጊዜ ነው፡፡
– ባለፉት 10 አመታት የጥሎ ማለፉ ድል ከአዲስ አበባ ክለቦች ወጥቶ አያውቅም፡፡ ወላይታ ድቻ የሚያሸንፍ ከሆነም ሐረር ቢራ (አሁን ሐረር ሲቲ) በ1999 ካሳካው ድል በኋላ የመጀመርያው ይሆናል፡፡
– ወላይታ ድቻ ዋንጫውን ካነሳ ከ20 አመት በኋላ ለመጀመርያ ጊዜ ዋንጫ ያነሳ የሶዶ ክለብ ይሆናል፡፡ ለመጀመርያም ለመጨረሻም ጊዜ የጥሎ ማለፉን ዋንጫ ያነሳው የሶዶ ክለብ ወላይታ ቱሳ (1989) ነበር፡፡
– ዘንድሮ በተካሄዱት የጥሎ ማለፍ ውድድሮች ማለትም በኢትዮጵያ ሴቶች ጥሎ ማለፍ (ሀዋሳ ከተማ) ፣ ከ20 አመት በታች ጥሎ ማለፍ (ሀዋሳ ከተማ) ፣ ከ17 አመት በታች ጥሎ ማለፍ (ወላይታ ድቻ) ሁሉም ዋንጫዎች ወደ ደቡብ ክልል አምርተዋል፡፡ ድቻ ካሸነፈም ሁሉም ዋንጫዎች ወደ ደቡብ ያመራሉ ማለት ነው፡፡
ከጥቂት ቀናት በኋላ በ ታንዛኒያ አስተናጋጅነት የሚካሄደው ከ 20 ዓመት በታች የሴካፋ ውድድር ኢትዮጵያ በምድብ ሶስት ከ ሱዳን እና ኬንያ ጋር መደልደሏ ይታወሳል ።
ይህንንም ተከትሎ ሴካፋ የውድድሩን የመርሐ ግብር ቀናቶች ይፋ ሲያደርግ የኢትዮጵያ ብሔራዊ የቡድን የመጀመሪያ ጨዋታቸውን ከ ሰባት ቀናት በኋላ እንደሚያደርጉ ይጠበቃል ።
የኢትዮጵያ ከ 20 ዓመት በታች ብሔራዊ ቡድን በአሰልጣኝ ተመስገና ዳና እየተመሩ ልምምድ መስራት ከጀመሩ ሲሰነባብቱ ከ ቅዱስ ጊዮርጊስ ክለብ ጋር የአቋም መፈተሻ ጨዋታ አካሂደው ያለ ምንም ግብ በአቻ ውጤት ማጠናቀቃቸው የሚታወስ ነው ።
ኮቪድ 19 መከሰቱን ተከትሎ በተፈጠረ የመጓጓዣ ችግር ከውጭ ግዢ የፈፀምንባቸው መኪኖቻችን እጃችን ሳይገቡ በጨረታ ሊሸጡብን ነው ሲሉ መኪና አስመጪዎች መንግስት እንዲደርስላቸው ተማፀኑ።
አዳማ ጉምሩክ ከህግ አግባብ ውጪ በመኪኖቻችን ላይ ጨረታ አውጥቶ ባዶ እጃችንን ሊያስቀረን ነው ያሉት አስመጪዎቹ፤ መኪኖቹ ግዢ የተፈፀመባቸው ኮቪድ 19 የተከሰተ ሰሞን ቢሆንም ውቅቱ በፈጠረው ችግር ምክንያት መኪኖቹን በጊዜ አጓጉዘን መረከብ አልቻልንም ይላሉ፡፡
የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከውጭ ተገዝተው ለሚገቡ ዕቃዎች አዋጅ ጠቅሶ የማጓጓዣ ጊዜው ለ6 ወር እንዲራዘም የፈቀደ ቢሆንም ጊዜ እንዲራዘምላቸው ከተጠቀሱት ውስጥ የመኪና አስመጪዎች ጉዳይ አልተካተተም በሚል አዳማ ጉምሩክ በመኪኖቻችን ላይ ጨረታ አውጥቶ ሊሸጥብን ነው ሲሉ አማርረዋል። አስመጪዎቹ አክለውም፤ የቅንጦት እቃ ለሚባሉት ለውስኪና ቼኮሌት አስመጪዎች የስድስት ወር ማራዘሚያ፤ተጠቃሚ ሲሆኑ ከ60 በመቶ በላይ ለስራ የሚውሉ መኪኖቻችን ግን በጨረታ ሊሸጡብን ነው ሲሉ አማርረዋል።
ኮቪድ 19 ቀነሰ ተብሎ ወደብ ስራ በጀመረበት ጊዜ መኪኖቻችንን ለማጓጓዝ ጥረት ብናደርግም በቅርቡ አገራችን ላይ በተከሰተው ችግር ምክንያት መከላከያ የራሱን መኪኖች ቅድሚያ ሰጥቶ ማጓጓዝ በመጀመሩና የእኛ ወደ ኋላ በመቅረቱ አሁን ለተጋረጠብን ችግር ተዳርገናል ብለዋል። እስካሁንም በውጭ፣ በወደብ ላይና በአገር ውስጥ የሚገኙ ከ7ቢ.ብር በላይ የወጣባቸው ከ5 ሺህ መኪኖች በላይ እንዳሉ የገለፁት አስመጪዎቹ፣ መንግስት እነዚህ መኪኖች በሰላም ለአስመጪዎቹ ቢገቡ ቀረጥና የስራ ግብርን ጨምሮ ከ6 ቢሊዮን ብር በላይ የሚያገኝ ቢሆንም አሁን በደረሰው ችግርና መጉላላት መንግስትም ከላይ የተገለፀውን ገንዘብ ያጣል፤ እኛም ከእነ ልጆቻችን ጎዳና ላይ መውደቃችን ነው ሲሉ መንግስት እንዲደርስላቸው ተማፅነዋል፡፡
የኛ ጉዳይ የሚመለከተው ገንዘብ ሚኒስቴር በመሆኑ ሚኒስትሩ አቶ አህመድ ሺዴን አነጋገረናል በማለት የገለፁት አስመጪዎቹ፣ እሳቸው ጉዳዩን በአስተዳደር በኩል እናየዋለን የሚል ቀና ምላሽና ተስፋ ቢሰጡንም አዳማ ጉምሩክ ግን ሰኞ ጨረታውን የሚከፍት በመሆኑ መኪኖቻችንን መዘረፋችን ነው ብለዋል።
የሀገሪቱ የበላይ ስልጣ ባቤት የሆነው የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለ6 ወር ይራዘም ብሎ የሰጠው ትዕዛዝ እንዲፈፀምልንና ግዢ የፈፀምንባቸው መኪኖቻችንን እንድንረከብ መንግስትን እንጠይቃለን ሲሉ ተማፅነዋል።
This post is also available in: Englishመግቢያ፡ እንሰት (በሳይንሳዊ አጠራሩ ኢንሰቴ ቬንትሪኮሰም፤ የሙሳሴ ቤተሰብ) በአፍሪካ የሚገኝና በዚህ ወቅት ከ20 ሚሊዮን በላይ ለሚሆኑ የኢትዮጲያ ዜጎች በዋና የምግብ ሰብልነት እያገለገለ ያለ ተክል ነዉ፡፡ የዱር እንሰት በብዛት በምእራቡና ደቡባዊ የአፍሪካ ክፍል የሚበቅል ሆኖ፤ የእንሰት ጂነስ ከኤዢያ እስከቻይና የተሰራጨ ቢሆንም በገበሬዉ ማሳ የተላመደዉና የተተከለዉ በኢትዮጲያ ከፍታማ ቦታዎች ቢቻ ነዉ፡፡ […]
መግቢያ፡ እንሰት (በሳይንሳዊ አጠራሩ ኢንሰቴ ቬንትሪኮሰም፤ የሙሳሴ ቤተሰብ) በአፍሪካ የሚገኝና በዚህ ወቅት ከ20 ሚሊዮን በላይ ለሚሆኑ የኢትዮጲያ ዜጎች በዋና የምግብ ሰብልነት እያገለገለ ያለ ተክል ነዉ፡፡ የዱር እንሰት በብዛት በምእራቡና ደቡባዊ የአፍሪካ ክፍል የሚበቅል ሆኖ፤ የእንሰት ጂነስ ከኤዢያ እስከቻይና የተሰራጨ ቢሆንም በገበሬዉ ማሳ የተላመደዉና የተተከለዉ በኢትዮጲያ ከፍታማ ቦታዎች ቢቻ ነዉ፡፡ በአነስተኛ ማሳዎች ላይ በመቶዎች የሚቆጠሩ የገበሬዉ ዝርያዎች (ፋርመርስ ቫራይቲስ) በተለያየ የአየር ፀባይና የስነምህዳር አይነቶች ተጠብቀዉ ይገኛሉ፡፡
የጥናቱስፋት፡ እንሰት ለምግብ ዋስትና እንዲዉል የሚደርጉት የተለያዩ ባህሪያት ያሉት ተክል ነዉ፡፡ ለመጥቀስም ያክል በተለያዩ አካባቢያዊ ሁኔታዎች ስር መብቀል መቻሉ፣ ድርቅን የመቋቋም ዝንባሌዉ፣ በአመት ዉስጥ በማንኛዉም ወቅት ምርቱ ተሰብስቦ ለምግብነት እና ለ ሌሎች አገልግሎት ሊዉል መቻሉ፣ በተጨማሪም ወሳኝ የሆነ የምግብ ሰታርች፣ የቃጫ፣ የባህል መድሃኒትና የከብት መኖ ምንጭ መሆኑ፣ ለባህላዊ ቤት የጣራ ክዳን መሆኑና የየተለያዩ ግብርና ዉጤቶችን መጠቅለያነት ማገልገሉ ተጠቃሽ ናቸዉ፡፡ አልፎ ተርፎም እንሰት የአፈርን አጠቃላይ የእርጥበትና ለምነት ሁኔታ ብሎም ማይክሮ ክላይሜት ሁኔታ የሚጠብቅ ሲሆን የተለያዩ ባህላዊና አካባቢያዊ ጥቅሞች ያሉት ነዉ፡፡ ከሌሎች በእንሰት ቤተሰብ ዉስጥ ከተካተቱ ዝርያዎች (ለምሳሌ የሙዝ ዝሪዎች) በአንጻራዊነት እንሰት ሰፊ ምርምር ያልተሰራበት ተክል ነው፡፡ በዚህች የምርምር ክለሳ ጽሁፍ በእንሰት ዙሪያ የተሰሩ የምርምር ስራዎችን መገማገም፣ ተጠንተዉ የሚገኙትን የእንሰት ጂኖምና ብዛዘር ሃብት መዘርዘር፣ በእንሰት በሽታ ዙሪያ ያለዉን እዉነታ ማሳየት፣ ብሎም ለእንሰት እጽዋት ልማት ሰፋፊ ጎዳናዎችን ማፈላለግ ይሆናል፡፡
ማጠቃለያ፡ እንሰት በበቂ ሁኔታ ያልተጠና የእስታሪች ምንጭነት ያለዉ ተክል ሲሆን በኢትዮጲያና በቀሩት ክፍለ አለማት ለተለያየ ጥቅም ሊዉል የሚችል እምቅ አቅም ያለዉ ተክል ነዉ፡፡ በተለያዩ ወሳኝ ጉዳዮች ላይ የእንሰት ጥናት አናሳ ሲሆን ለመጥቀስም ያክል በተግባር የተፈተነ የወቅቱ የእንሰት አዘራርና አስተዳደደግ ፍቱንነት ጥናት፣ የገበሬ ዉዝርያዎች የዘረመል መሰረታዊ ተለያይነት ጥናት፣ ሳይንሳዊ ዘዴን የተከተለ የዝሪያ ድቅላ
ዘዴ ጥናት፣ እንትን የሚያጠቁ ወቅታዊና አዳዲስ መጤ በሽታዎችና ተባዮች ስነባህሪይ ጥናት፣ ለአዳዲስ አካባቢዎችና የመሬት አጠቃቀም ሁኔታዎች ያለዉ የመላመድ ሁኔታ፣ የአየሪ ንብረት ለዉጥ ወደፊት በእጽዋቱ ላይ ሚያመጣዉ ተጽእኖ ጥናት፣ የእንሰት የጫካ ዝርያዎች አጠባበቅ ሁኔታ፣ የእንሰት ተዋጽኦዎችና ተያያዠ ዉጤቶች እንዲሁም እስታሪች-ነክ ያልሆኑ ጥቅሞች፣ ብሎም ለእንሰት ምቹ የሆኑ የእድገትና የመራቢያ ስፍራዎች (ማይክሮ ባዮምስ) የመሳሰሉት ናቸዉ፡፡
ከዚህም በተጨማሪ በዚህ የክለሳ ጽሁፍ ላይ የእንሰት ሕያዉ ዝሪያ (ብዛዘር) ስብስብ ብሎም የዘር ባንክ (ሲድ ባንክ) አለመኖር፣ የእንሰት የመራቢያ ዘዴና የአበቃቀል ስርአት እዉቀት አለመኖር፣ ወደፊት ለሚደረግ የዝሪያ ማዳቀል ስራ ያለዉ የእዉቀት ክፍተት የሚገመገም ይሆናል፡፡ በዚህ ወቅት ያለዉን የተክሉን ጠቅላላ ነባራዊሁ ኔታዎች በመገምገም፣ እንሰትን አስመልክቶ የተሰሩ ጥናቶች ያሉባቸዉን ክፍተት ብሎም ምቹ አጋጣሚ በማሳየት የዚህን የተገለለና ለዘለቄታዊ እድገት የሚጠቅም እጽዋት ልማት ማሳለጥ እንደሚቻል ተስፋ እናደርጋለን፡፡
በዚህ ማኅበር ጽ/ቤት ውስጥ በጽዳት ሠራተኛነት የምትሠራ እኔ ለጊዜው ስሟን ራሔል ብዬ የምጠራት ልጅ አለች፡፡ ሲፈጥራት አይጥ የሚባል ነገር ትጠላለች አሉ፡፡ ምን እርሷ ብቻ ብዙዎቻችን ስለ አይጥ እየተነገረን ካደግነው ተረት እና ምሳሌ አንፃር ነው መሰል አይጥን ማየት እና መንካት ቀርቶ ማሰብም ይከብደናል፡፡
መቼም እንጀራ የማይጥለው ነገር የለም፡፡ የወደዱትን አስትቶ የጠሉትን ያስይዛል፤ በሚያናድደው አስቆ፣ በሚያስቀው ያስለቅሳል፡፡ ደግሞ በኛ ሀገር የሰዎችን ሥነ ልቡናዊ የኋላ ጫና እና አመለካከት ተረድቶ ከሥራቸው ጋር ማጣጣም የሚባል ነገር እምብዛም አልተለመደም፡፡ በአንዳንድ የሠለጠኑ ሀገሮች እንዲህ ለማድረግ ባህሌ አይፈቅድም፣ ሃይማኖቴ ይከለክላል፣ ለዚህ እና ለዚያ አለርጂ ነኝ፣ እንዲህ እና እንዲያ ያለ ነገር ያስደነግጠኛል ብሎ አስቀድሞ መናገር ወይንም በኋላ ማስረዳት ይቻላል፡፡
ባይሆን ችግሩ ሥነ ልቡናዊ ችግር ነው ብለው ካመኑ የሚቀርፉበትን መንገድ አለቆች ይፈጥራሉ፡፡ ያለበለዚያ ደግሞ ለሠራተኛው የሥራ ደኅንነት በሚያመች መንገድ ያሠማሩታል፡፡
ከዕለታት በአንድ ቀን ከምታጸዳቸው ክፍሎች በአንዱ አይጥ ትሞታለች፡፡ መጀመርያ የሚገርመው እዚያ ትልቅ ሕንፃ ውስጥ አይጥ መግባቷ፤ በሰላም ኖራ ወልዳ ከብዳም መሞቷ ነው፡፡ በአንድ ወቅት በኢትዮጵያ ቴሌቭዥን እንደታየው ድራማ ድመት ለመግዛት የአሠራር ሂደቱ አላስኬድ ብሎም ሊሆን ይችላል፡፡ ብቻ የስንት ሰዎችን ፋይል በልታ፣ ጠግባ፣ ሞተች፡፡
መቼም የእንጀራ ነገር አንዳንድ ጊዜ አያመጣው የለምና ራሔል አገር ደኅና ነው ብላ ጠዋት ወደ ሥራዋ ስትገባ የአይጧን ሞት አረዷት፡፡ እናትሽ ሞተች የተባለች ያህል ክው ነበር ያለችው፡፡ ያስደነገጣት የአይጧ ትዝታ አይደለም፡፡ አይጧን ከዚያ ቢሮ ውስጥ ማን ያወጣታል? የሚለው ጥያቄ ነው እንጂ፡፡
እንደ ገባች የጽዳት ዕቃዎቿን የምታስቀምጥበት ክፍል ገብታ ጸጥ አለች፡፡ አይጧ እርሷ ክፍል የሞተች ይመስል አሁንም አሁንም ትባንን ጀመር፡፡ አንዳንድ ጊዜም በእጃቸው አንጠልጥለው xM_tW የሚሰጧትም መስሏት መዳፏን በመዳፏ ታራግፋለች፡፡ ጠፍታ ወደ ቤቷ ልትመለስም አሰበች፡፡ ነገር ግን የእንጀራ ገመዷ በመኪና ክር ተንጠልጥላ ታየቻት፡፡
በሯ ተንኳኳ፡፡ አይጧ ራሷ ያንኳኳች መስሏት ነፍሷ ልትወጣ ነበር፡፡ መጀመርያ የበሩን እጄታ ሳይሆን የበሩን የወለል ክፍተት ነበር ያየችው፡፡ አይጧ በዚያ በኩል የምትገባ መስሏት፡፡ «ራሔል» የሚል ጥሪ ሰማች፡፡ አለቃዋ ነው፡፡ ራሔል ደግሞ አይጥ ትጠላለች፣ አለቃ ትፈራለች፡፡ አቤት ብላ ልትመልስ ፈለገ ችና አይጧ በከፈተችው አፏ በኩል ብትገባስ ብላ ፈራችና ዝም አለች፡፡
«ትእዛዝ ትእዛዝ ነው» ሄደ አለቃዋ፡፡ እርሷ እና ድንጋጤዋ ብቻ ቀሩ፡፡ ምን ታድርግ? ትሂድ? ነፍሷ እግሯን ያዘቻት፡፡ ትቅር? እንጀራዋ አግሯን ገፋቻት፡፡ ምን ትሁን? እንደ ምንም ወጣችና በአካባቢዋ ያሉትን አንዳንድ የሥራ ባልደረቦቿን ለመነቻቸው፡፡ የራሔልን ፍርሃት ያውቁታል፡፡
«እንዲህ በተባለው ቢሮ ውስጥ አይጥ ሞታ እያለ፤ አንቺም የጽዳት ሠራተኛ ሆነሽ ተቀጥረሽ እያለ፤ አይጥ እፈራለሁና አላወጣም ብለሽ የማኅበሩን ሥራ በማስተጓጎልሽ ከደመወዝሽ ይህንን ያህል ተቀጥተሻል፡፡ ከዚህ በኋላም ሥራሽን በአግባቡ የማትሠሪ ከሆነ ማኅበሩ አግባብ ነው ያለውን ርምጃ እንደሚወስድ አሳውቃሁ» የሚለው ደብዳቤ ከአይጧ ሸሽታ ክፍሏ ውስጥ ተመልሳ እንደተቀመጠች ደረሳት፡፡
ድሮም ቢሆን አይጥ እንኳን ሞታ በቁሟም ለራሔል አትቀናትም፡፡ «በውሻ ራት ውሻ ቆሞባት፤ ከአባ ቆፈር እርሻ እሸት ተበልቶላት፤ ከመላጣ ፀጉር ለልቅሶ ተነጭቶለት» የሚሉትን የሀገሯን ተረቶች እያስታወሰች አልቅሳ ሌሎችን ቢሮዎች ስታጸዳ ዋለች፡፡
የአይጧም ሬሳ በዚያው በጉድጓዷ እያለ ቤቱ የባለሞያዎች ቤት ነውና ባለሞያዎች ተጠርተው አይጧ እዚያው ጉደጓዷ ውስጥ ብትቀበር የተሻለ መሆኑን በስብሰባ ወሰኑ፡፡ ሲሚንቶ እና ጠጠር መጥቶ፣ በግንበኛም ተቦክቶ፣ እዚያው ቢሮ ውስጥ ተቀብራ በሲሚንቶ መቃብሯ ተሠራላት፡፡ ምናልባትም በታሪክ ውስጥ በቢሮ ውስጥ የተቀበረች የመጀመርያዋ አይጥ እርሷ ልትሆን ትችላለች፡፡ ሌላው ቢቀር ደግሞ በዚያ ገና ባላለቀ ሕንፃ ውስጥ ግብዐተ መሬቷ የተፈጸመ የመጀመርያዋ ፍጡር ተብላ ሕንፃው ሲመረቅ ሊነገርላትም ይችላል፡፡ ራሔል ተጎዳች እንጂ አይጧስ ታድላለች፡፡
የሚገርመው ግን ለሲሚንቶ እና ለጠጠር ብሎም ለግንበኛው ከወጣው ወጭ ሩቡን ብቻ በመክፈል ራሔል የተቀጣችበትን ሥራ በሌላ አካል ከፍሎ ማሠራት ይቻል እንደ ነበር የሚያስበው አለማግኘቱ ነው፡፡
እንዲህ እንደ ራሔል ያለ አይጥ የመፍራት እና የመጥላት ዓይነት ልማድ ከልጅነት የሚቀረጽ እንጂ እንደ ሐዋርያው ታዴዎስ እርሻ ዕለቱን ተዘርቶ፣ ዕለቱን በቅሎ፣ ዕለቱን የሚታጨድ አይደለም፡፡ ስንሰማቸው በኖርናቸው ተረቶች፣ ታሪኮች፣ አባባሎች አማካኝነት ተፀንሶ፤ በባህላችን ውስጥ ነገሮች በያዙት አዎንታዊም ሆነ አሉታዊ ቦታ ረዳትነት አድጎ፤ ሌሎች ቀደምቶቻችን ሲያደርጉት ባየነው፣ በቀሰምነው እና በወረስነው የአኗኗር ዘይቤ በኩልም ጎልብቶ ለወግ ለማዕረግ የሚበቃ ነው፡፡
የሀገሬ ሰው «ተፈጥሮን ተመክሮ አይመልሰውም» የሚል ብሂል አለው፡፡ ተፈጥሮ የሚለው የአንድ ሰው የተፈጥሮ ጠባዩ አይደለም፡፡ ከልጅነት እስከ ዕውቀት፣ ከሽበት እስከ ኩተት እየያዘው ያደገውና በመጨረሻም የእርሱ መገለጫ እስከ መሆን የደረሰውን መሠረታዊ ጠባዩን ነው፡፡ እንዲህ ያለው ነገር በአንድ ምሽት ምክር ብቻ አይለወጥም፤ ተከታታይ የሆነ ሊለውጥ የሚችል ሥራን ይጠይቃል፡፡ «አብሮ የኖረ ሰይጣን በአንድ ሱባኤ አይወጣም» ይባል የለ፡፡
መመሪያዎች፣ ሕጎች እና ደንቦች ሰዎችን የመቀየር ዐቅማቸው ከባህል እና ልማድ አንፃር ሲታዩ አነስተኛ ነው፡፡ ለሕጉ እና ለደንቡ የሚሆን ዜጋ የሚፈጥር ባህል እና የአኗኗር ሥርዓት በሌለበት ሕጉ ብቻውን ከዕውቀት የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም፡፡
በተራ ቅደም ተከተል መስተናገድን አሜሪካውያን ከልጅነታቸው ጀምረው የሚያድጉበት ባህል ነው ማለት ይቻላል፡፡ ማንኛውም ሕፃን ልጅ የትም ቦታ ሲሄድ ተራውን ጠብቆ ይስተናገዳል እንጂ ልጅ ነኝና ልቅደም አይላችሁም፡፡ ይህ ባህላቸው ሆኗል፡፡ እኛ ሀገር ስትመጡ ደግሞ ተራን ጠብቆ፣ ቅድሚያ ለመጣው ቅድሚያ ሰጥቶ አገልግሎት ማግኘትን ከልጅነታችን ጀምሮ አልለመድነውም፡፡ ወይ አልቅሰን፣ ወይ አኩርፈን ነው አንድን ነገር የምናገኘው፡፡
ታድያ ይህ የሁለታችንም አስተዳደግ ውጤት በቀላሉ የትራፊክ መንገድ አጠቃቀም ላይ ይታያል፡፡ ከአሜሪካን የመንገድ መተላለፊያዎች ውስጥ ብዙውን ቦታ የሚሸፍኑት በመስቀለኛ መንገዶች ላይ ከአራት አቅጣጫ የሚመጡ ተሽከርካሪዎች በመጡበት ቅደም ተከተል መሠረት ራሳቸውን በራሳቸው የሚያስ ተላልፉበት መተላለፊያ ነው፡፡ በእነዚህ ቦታዎች የትራፊክ ፖሊስ የለም፤ መብራትም የለም፡፡ ያለው ቁም /STOP/ የሚል በአራቱም መንገዶች ላይ የተቀመጠ የትራፊክ ምልክት ብቻ ነው፡፡ ከአራቱም አቅጣጫ የመጡ መኪኖች ራሳቸው ለቀደመው ቅድሚያ እየሰጡ ይተላለፋሉ፡፡
እኛ ሀገር ደግሞ እንምጣ፡፡ መብራት የሌለባቸው የመተላለፊያ መንገዶች ብቻ ሳይሆን መብራት በጠፋባቸው የመተላለፊያ መንገዶች ላይ የሚሆነውን አስቡት፡፡ ከአራቱም አቅጣጫ የሚመጡ መኪኖች እኔ መቅደም አለብኝ በሚል ስሜት ብቻ ወደ መካከል ይመጡና ተዘጋግተው ጡሩንባ ሲነፉ መዋል ነው፡፡
ምናልባት ከአራቱም አቅጣጫ በየተራ ቢተላለፉኮ ቆመው የሚያጠፉትን ጊዜ ያህል አይወስድባቸውም ነበር፡፡ ሕጋችን ስላላዘዘ ነው? ነገሩ ክፉ ስለሆነ ነው? ፈጽሞ፡፡ ግን ያላደገባቸውን ከየት ያምጡት፡፡ መጽሐፈ መነኮሳት «ከሰይጣን ይልቅ ልማድን ፍራ» ይላል፡፡ ሰይጣን በሦስት ሱባኤ ጠበል ይለቃል፡፡ ልማድ ግን እንዲህ በቀላሉ ተነቅሎ አይሄድምና፡፡
ሕግ እና ቅጣት አጥፊዎችን ለማረም አስፈላጊዎች ናቸው፡፡ ነገር ግን አብረውን የሚያድጉ ነገሮችን የመለወጥ ዐቅማቸው ዝቅተኛ ነው፡፡ እናም በየቢሮው የዲሲፕሊን ኮሚቴ፣ የቅጣት እና ርምጃ ኮሚቴ፣ የግምገማ ኮሚቴ ከማቋቋም የሠራተኞቻችንን አብሮ አደግ የልማድ እና የጠባይ ችግሮች ከመሠረቱ እየለየ የሚቀርፍ ኮሚቴ ቢኖረን ኖሮ ችግሩን ከምንጩ ስሕተቱንም በእንጭጩ እንቀርፈው ነበር፡፡
የቢሮ አለቆችም ልክ ልኩን እሰጠዋለሁ፣ እቆነድደዋለሁ፣ አስገባለታለሁ ከማለታቸው በፊት ችግሩ ምንድን ነው? እስኪ መጀመርያ ልረዳው፣ ከዚያም ልርዳው፣ ከዚያም ልሞርደው፣ ካልተሳለ በመጨረሻ ልቆንድደው ቢሉ ለሀገሪቱ የተስተካከለ የሰው ኃይል ያፈሩላት ነበር፡፡
ቅጣት የማረምን ያህል በቂ ውጤት አያስገኝም፡፡ ሃያ ሠላሳ ዓመት የኖረበትን ልማድ፤ በእድሜው ሙሉ ሲከተለው የኖረውን የአኗኗር ዘይቤ በአንድ ደብዳቤ ማስተው ተአምራዊ ችሎታን ይጠይቃል፡፡ ታረፍዳለህ እየተባለ እየተቀጣ ከማርፈድ የማይመለስ ስንት ሰው አለ፡፡ ይህ ሰውኮ ማርፈድ ወድዶ ላይሆን ይችላል፤ ግን አቃተው፡፡ ታድያ ከገደል መውጣት ፈልጎ ለመውጣት ግን ያቃተውን ሰው እዚያው እያለ የማስጠንቀቂያ ደብዳቤ በመላክ እንዲወጣ ማድረግ ይቻላል እንዴ? ጎትቶ በማውጣት እንጂ፡፡