Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ካብ ጣልያን ናብ ፈረንሳይ ተጓዒዙ ናብቲ ሕሱም ጫካ ካላዪስ ኣተወ፡፡ ምሸት ምሸት ናብራ ስደተኛታት ናብ ጭርጭር ድሙን ኣንጭዋን እዩ ዝቕየር፡፡ ካብ ኣኽበርቲ ሕጊ ክትሕባእን መካይን ጽዕነት ተሳፊርካ ናብ እንግሊሽ ቻናል ክትከይድ ምፍታንን ኩሉ ጭርጭር ዓበደ እዩ፡፡
ድሕሪ ብዙሕ ፈተነታት ኣሕመድ ኣብ ሓንቲ ሎሪ ተጻዒኑ ናብ ብሪጣንያ ኣተወ፡፡ እዚ ቃለ መሕትት ኣብ ዝተገብረሉ ግዜ ኣሕመድ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣሕሊፉ ኣሎ፡፡ ብዙሕ ሽግራት እዩ ኣሕሊፉ፤ ይኹን እምበር ብዛዕባ መጻኢ ሕጂ እውን ትስፉው እዩ፡፡
ታዳጊዎችን መርዳት ዘጠና… ለወጣቶች እና የታመኑ አዋቂዎቻቸው ተገናኝተው አብረው ለመማር አዲስ ነፃ የምስል ስብሰባ ነው ፡፡ በግንኙነት ፣ በችሎታ መገንባት እና ራስን ከመከላከል ለመከላከል በሚተላለፉ አስደሳች ትምህርቶች እና እንቅስቃሴዎች ውስጥ ለመሳተፍ ይቀላቀሉ
ከ 30 ዓመታት በኋላ በጀፈርሰን ሴንተር የልጆች መበልፀግ ኮንፈረንስ በኩል ወላጆችን ከደገፉ በኋላ ጄፈርሰን ሴንተር ከሌሎች የጀፈርሰን ራስን ማጥፋትን መከላከል ጥምረት አባላት ፣ ክሊር ክሪክ እና ጊልፒን ካውንቲዎች ጋር በተለይ ለታዳጊዎች እና ለታመኑ አዋቂዎቻቸው ይህንን የወንድም እህት ዝግጅት ለማቀድ ተሰባስበዋል!
ለወጣቶች እና ለታመኑ አዋቂዎቻቸው ይህ ነፃ ፣ የ 2 ሰዓት ማህበረሰብ ዝግጅት በእውነቱ ይከናወናል ፡፡ ተመዝጋቢዎች በስነልቦና ፣ በሕዝብ ጤና እና ራስን ከማጥፋት መከላከል ባለሙያዎች ጋር በቅርበት አብረው ለመስራት እና አዳዲስ ክህሎቶችን በጋራ ለመማር ይሰራሉ! በቀጥታ ከሚታመኑ አዋቂዎቻቸው ጋር በቀጥታ ምናባዊ ክፍለ ጊዜዎች ውስጥ የሚሳተፉ ታዳሚዎች በስጦታ ካርድ ሥዕል ውስጥ ይገባሉ ፡፡ ተሳታፊዎችም ዝግጅቱ ከተጠናቀቀ በኋላ ለ 30 ቀናት ከአቅራቢዎቻችን ልዩ ቪዲዮዎችን የመመልከት ችሎታ ይኖራቸዋል ፡፡
ተሰብሳቢዎች በሁለት የቀጥታ ፣ የ 40 ደቂቃ ክፍለ-ጊዜዎች መቃኘት ይችላሉ እና ሁሉም ተመዝጋቢዎች ይኖራቸዋል ከክስተቱ በኋላ ለ 12 ቀናት ከተመዘገቡት ሁሉም 30 ክፍለ-ጊዜዎች መድረስ!
በቅድስት መንበር የስብከተ ወንጌል አገልግሎት ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት ፕሬዚዳንት የሆኑት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ 4ኛውን ዓለም አቀፍ የድሆችን ቀን ምክንያት በማድረግ ያስተላለፉትን መልዕክት መሠረት በማድረግ ቅዳሜ ሰኔ 6/2012 ዓ. ም. በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ ለኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች የሚደረግ የክምና እርዳታ ደሃ እና ህብታም ሳይለይ ለሁሉም ተደራሽነት ሊኖረው ይገባል ብለው፣ ክርስቲያን ማኅበረሰብ የድሆችን የስቃይ ጩሄት አድምጦ የዕርዳታ እጁን በመዘራጋት ቀዳሚ ሚና ታጫዋች እንዲሆን አደራ ብለዋል።
ከእግዚአብሔር ጋር የማያስቋርጥ ግንኙነት ካለ ሁለት የማይለያዩ ነገሮችን እነርሱም ጸሎታችንን ወደ እግዚአብሔር ዘንድ ማቅረብን እና በስቃይ ውስጥ ለሚገኙ ድሆች የእርዳታ እጃችንን መዘርጋት እንማራለን” ያሉት የርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ ዓለም አቀፍ የድሆች ቀን መልዕክት መሠረት በማድረግ ብጹዕ አቡነ ሪኖ ፊዚኬላ ጋዜጣዊ መግለጫቸውን ሰጥተዋል። በእግዚአብሔር አምሳያ መፈጠራችን ድሆችን እንድንመለከት ያስገድደናል ብለው ክርስቲያናዊ ሕይወታችንን በሙላት እንድንኖር ያግዘናል ብለዋል። እጃችንን ድሆችን ለማርዳት መዘርጋት ማኅበራዊ ችግር ውስጥ የወደቁ ድሆችን ለመርዳት የሚያዝ የእግዚአብሔር ትዕዛዝ በተግባር ለመመስከር ያስገድደናል ብለዋል።
ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በህዳር 6/2013 ዓ. ም. ለሚከበረው 4ኛ ዓለም አቀፍ የድሆች ቀን የመረጡት መሪ ቃል፥ “እጅህን ለድሆች ዘርጋ" (ሲራ. 7:32) የሚል መሆኑን ያስታወሱት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ፣ የቅዱስነታቸው መልዕክታቸው በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የዓለማችን ሕዝብ እየኖረ የሚገኘውን ይስቃይ ሕይወት የሚገልጽ ነው ብለው በወረርሽኙ ምክንያት የዕርዳታ ጠያቂዎች ቁጥር ሊጨምር እንደሚችል ገልጸዋል። በችግር ውስጥ ለወደቁት ሰዎች የዕርዳታ እጆቻችንን ማጠፍ የለብንም ብለው የተቸገረን መርዳት የቤተክርስቲያን የዘወትር ሐዋርያዊ ተግባሯ ነው፣ ቤተክርስቲያንም ይህን ሐዋርያዊ ተግባሯን ስታበረክት መቆየቷን አስታውሰዋል። የቤተክርስቲያንን ሐዋርያዊ ተግባር አስመልክቶ ለቀረበላቸው ጥያቄ መልስ ሲሰጡ፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በቅርቡ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት በችግር ውስጥ የወደቁትን የሮም ከተማ ነዋሪዎች ለመርዳት “ኢየሱስ መለኮታዊ ሠራተኛ” በሚል ስያሜ የመረዳጃ ማኅበር ማቋቋማቸውን አስታውሰው የሐዋርያዊ ተግባር ጥሪ ለክርስቲያን ማኅበረሰብ ብቻ የቀረበ ጥሪ እንዳልሆነ አስረድተው ባሁኑ ጊዜ ዕርዳታን በማቅረብ ተግባር ላይ የተሰማሩ የተለያዩ በርካታ ድርጅቶች እና ግለ ሰቦች መኖራቸዋን አስረድተዋል።
ሳይንሳዊ የምርምር ውጤቶችን ያስታወሱት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መድኃኒት ተደራሽነትን አስመልክተው እንደገልጹት፣ የቤተክርስቲያን ጥሪ የግል ሳይሆን ማኅበራዊ ጥቅምን ያማከለ በመሆኑ ሳይናሳዊ ግኝቶች የተወሰኑ ሰዎች ፍላጎትን ብቻ የሚያሟሉ ወይም በተወሰኑ ጂኦግራፊያዊ አካባቢዎች ብቻ ተወስኖ መቅረት እንደሌለባቸው አሳስበዋል። ከዚህ በፊት የተዛመቱ የቫይረስ ዓይነቶችን የጠቀሱት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ፣ ከኣዓመታት በፊት የኤይድስ ቫይረስ ስርጭት በተከሰተበት ወቅት እንደ መከላከያነት የቀረበው መድኃኒቱ በአፍሪቃ ውስጥ ከሕዝቡ የመግዣ አቅም ጋር የማይመጣጠን እንደነበር አስታውሰው፣ ሳይንሳዊ ግኝቶች ወደ ሁሉም ዘንድ መድረስ እንዳለባቸው አሳስበው፣ ይህ ካልሆነ ግን ፍትህን እንደሚያዛባ እንዲሁም የእግዚአብሔርን እቅድ የሚጻረር መሆኑን አስረድተዋል።
ገንዘብን ለግል ጥቅም ብቻ በመሰብሰብ ላይ የሚገኙ እጆች ድህነትን ለማስወገድ የሚያደርጉት እገዛ የለም ያሉት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ በመግለጫቸው እንደገለጹት፣ ባሁኑ ጊዜ ማኅበራዊ ሃላፊነት የጎደላቸው ተቋማት በመኖራቸው ምክንያት ድህነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መምጣቱን ጠቁመው፣ የቸርነት እና የልግዝና ተግባር ከራስ ወዳድነት እጅግ በልጦ መገኘቱን ገልጸው፣ የዕርዳታ እጆችን በመዘርጋት የሰዎችን ስቃይ ማስወገድ እንደሚያስፈልግ አሳስበዋል። ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በሰዎች መካከል የሚፈጠሩ ልዩነቶችን በመቃወም ብዙን ጊዜ መልዕክት ማስተላለፋቸውን ያስተወሱት ብጹዕ ሞንሲኞር ሪኖ ፊዚኬላ፣ ክርስቲያን ማኅበረሰብ ድሆችን በመርዳት ቀዳሚ ተዋናይ መሆን እንዳለባቸው አሳስበው፣ በቤተሰብ መካከል አንዱ ሲቸገር ሌላው በዝምታ መመልከት የለበትም ብለው የር. ሊ. ጳ. ፍራንችስኮስ መልዕክትም የተቸገሩትን እንድንረዳቸው የቀረበ ጥሪ መሆኑን አስረድተዋል።
ከነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ሐዲስና ታሪክ የኢስላምን ድል አድራጊነት የሚያበስሩ በርካታ መልዕክቶችንና ክስተቶችን እናገኛለን። እነዚህን ነቢያዊ ብስራቶች በሐዲስ መድብሎቻችን ውስጥ በብዛት ይገኛሉ። ግና ሙስሊሞች ለኋላ ቀርነት በተዳረጉባቸው ዘመናት እነዚህን ሐዲሳዊ መልዕክቶች ዘነጓቸው። የሁከት (ፊትና) እና የቂያማ ምልክቶችን (አሽራጡ ሳዓህ) የሚመለከቱ ሐዲሶችን ብቻ እንጂ አያወሱም።
እነርሱንም ቢሆን ከየትኛውም ኡማውን ካለበት ተጨባጭ ከሚያወጣና ከሚቀይር በጎ ተግባር ሁሉ ተስፋ በሚያስቆርጥ መልኩ ነው የተረዷቸው። የቅን ጎዳና መሪ ከሆኑት ነቢይ ተከታዮቻቸውን ከበጎ ነገር ተስፋ የሚያስቆርጡ መልዕክቶች ይነገራሉ ተብሎ ፈጽሞ ሊታሰብ አይችልም።
የሐዲስ ሃብታችንን ስንፈትሽ መጭው ጊዜ የኢስላም እንደሚሆን፣ ነገ የሙስሊሞች እንደሆነ ከልብ ወለዳቸው የማይናገሩት ታላቅ ነቢይ ሙሐመድ ኢብን ዐብዱሏህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም በግልጽ ተናግረዋል። ይህ የሙስሊሞች ድል ለዓለም ሰላም ፍቅርና ደህንነት ታላቅ ተስፋ ነው።
ነቢዩ ሙሐመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም በራሳቸው ነገ የሚመጣውን ነገር (ገይብ) እንደማያውቁ እናምናለን። በራሱ የነገውን የሚያውቀው አላህ ሱብሃነሁ ወተዓላ ብቻ ነው። በሱራ አን-ነምል፤65 አላህ እንዲህ ብሎናል፡-
ነቢዩ ሙሐመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ስለነገ የሚያውቁት ነገር ቢኖር አላህ ያሳወቃቸውንና መረጃ የሰጣቸውን ያህል ብቻ ይሆናል። ነጋሪው አላህ ነው። ለወደደው ከሰፊ ዕውቀቱ ይለግስና ስለ መጪው ዘመን እንዲናገር ያስችላል።
ነቢዩ ሙሐመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም በአላህ እገዛ ዘመናትን አቋርጠው ከተናገሯቸው ትንቢቶች መካከል የኢስላምንና የሙስሊምን ድል አድራጊነት የሚያበስሩትን እንደሚከተለው አቅርበናል።
“ሌሊትና ቀን የደረሰበት ቦታ ሁሉ” የሚለው አገላለጽ ኢስላም እንደሚስፋፋ ያመለክታል። “የአፈርም ሆነ የፀጉር ቤቶች” የሚለው ደግሞ በከተማም በገጠርም ኢስላም እንደሚስፋፋ ያበስራል። የአላህ ቃል ይፈጸማል። አላህ የገባውን ቃል የሚያጥፍ ጌታ አይደለም።
“ከሁሉም ኃይማኖቶች በላይ ይፋ ይሆናል” የሚለው የቁርአን መልዕክት በምድር ላይ ካሉ እምነቶች ሁሉ ኢስላም ይበልጥ ተሰሚነትና ተደማጭነት የሚያገኝ መሆኑን በግልጽ ይናገራል። ይህ ቁርአናዊ ብስራት በአት-ተውባህ 33፣ በአል-ፈትሕ 28 እና በአስ-ሶፍ 9 ተደጋግሞ ተነግሯል። በመጀመሪያዎቹ የቁርአን ዘመናት ኢስላም የአይሁድንና የክርስትና እምነቶችን፣ የዐረቦችን የጣዖት አምልኮ እምነትንና የፋርሳዊያን የእሳት አምልኮ ሥርዓት አሸንፎ ወጥቷል። የተወሰኑ የእስያና የአፍሪካ ባሕላዊ ኃይማኖቶችንም አሸንፏል። ቢሆንም በመላው ዓለም በሚገኙ ኃይማኖቶች ላይ ግን ድል አልተቀዳጀም። እናም አላህ ተናግሯልና ኢስላም ከሁሉም ኃይማኖት በላይ ሆኖና ደምቆ የሚታይበትን ዘመን ገና እንጠብቃለን። ይህን ብስራት (ቢሻራ) ሚቅዳድ ኢብን አስወድ ያወሱት ሐዲስም ያጠናክረዋል። የአላህ መልዕክተኛ እንዳህ ብለዋል፡-
ከዐብደላህ ኢብን ዓምር ኢብነል ዓስ ጋር ነበርን። “(ከታላላቅ) ከተማዎች (በሙስሊሞች እጅ) ለመጀመሪያ ጊዜ የምትገባው ማን ነች? ቆስጠንጢኒያ ወይስ የሮም ከተማ?” ተብሎ ተጠየቀ። ዐብደሏህ ጡሩራ ያለበት ሳጥኑ እንዲቀርብለት ጠየቀ። ከውጡ መጽሐፍ አወጣ። እንዲህ አለ፡- “ከአላህ መልዕክተኛ ዙሪያ ሆነን (የሚናገሩትን) ስንጽፍ[1]፡- “የትኛዋ ከተማ ነች ቀድማ የምትቀናው (ነፃ የምትወጣው)?” የሚል ጥያቄ ቀረበላቸው።“ቆስጠንጢኒያ (ኮኒስታንቲኖፕል/ቱርክ) ወይስ ሮም?” ተብለውም ተጠየቁ። (ነቢዩም) “የሂረቅል ከተማ በመጀመሪያ ትቀናለች (በኢስላም እጅ ትገባለች)” በማለት መለሱ።
ከሶሐባዎች ጥያቄ የምንረዳው ኢስላም ሁለቱን ከተሞች በቁጥጥሩ ሥር እንደሚያውል እርግጠኞች ነበሩ። ነዋሪዎቹም ኢስላምን እንደሚበቀሉ ተገንዝበዋል። ለማወቅ የፈለጉት ቅደም ተከተሉን ነው። ነቢዩም የሂረቅል ከተማ፣ ማለትም ቆስጠንጢኒያ በቅድሚያ በኢስላም እጅ እንደምትገባ ነገሯቸው[2]።በዚህ የነቢዩ ትንቢት መሠረት ቆስጠንጢኒያ (ኮኒስታንቲኖፕል) ከሮማውያን እጅ የምትወጣበት ዘመን መምጣቱ አልቀረም። አንድ የሃያ ሦስት ዓመት ወጣት ለዚህ ታላቅ ትንቢት መፈጸም ሰበብ ሆኗል። ሙሐመድ ኢብኑ ሙራድ ይባላል። በታሪክ ሙሐመድ ፋቲሕ (ድል አድራጊው ሙሐመድ) በመባል ይታወቃል። የሂረቅል ከተማ በዘጠነኛው የሂጅራ ዘመን (በ15ኛው ክፍለ ዘመን) በሙስሊሞች እጅ ገባች። ማክሰኞ ጀማደል አወል 857 ዓመተ ሂጅራ። ሜይ 19፣ 1453 (እ.ኤ.አ) መሆኑ ነው። ቆስጠንጢኒያ ከዚህ ወቅት ጀምሮ የሙስሊም ዓለም ዋነኛ አካል ሆናለች። ሕዝቡም ኢስላምን ተቀብሏል። የነቢዩ ሙሐመድ ትንቢት በዚህ ረገድ ተፈጻሚ ሆኗል። የሂረቅልን ከተማ ኢስላም ይዟል። የትንቢታቸው ሁለተኛ ክፍል ማለትም የሮም ዕጣ ፈንታ ወደ ፊት እውን እንደሚሆን ይጠበቃል። በዚህ ትንቢት እውን መሆንም ኢስላም ዳግም ወደ አውሮፓ ይገባል። ኢስላም ከአውሮፓ ሁለት ጊዜ እንዲወጣ መደረጉ ይታወሳል። የመጀመሪያው ለ800 ዓመታት ስፔንን ካስተዳደረ በኋላ በ1492 እንዲወጣ ተደርጓል። ሁለተኛው ክስተት ደግሞ የባልካን (ምስራቅ አውሮፓ) ክልል አገራትን ለ500 ዓመታት ከገዛ በኋላ ከቅርብ ምዕተ ዓመታት በፊት እንዲወጣ ተደርጓል።
ምናልባት ኢስላም ዳግም ወደ አውሮፓ በመመለስ ሮማን የሚያቀናው በትጥቅ ትግልና በአፈሙዝ ፍልሚያ ሳይሆን በብዕርና በደዕዋ (ጥሪ) እንደሚሆን እንገምታለን። በሐዲሱ “ቱፍተሑ” የሚለው ቃል የግድ ድሉ በትጥቅ ትግል መሆን እንዳለበት ያመለክታል የሚል መደምደሚያ ላይ ለመድረስ አንገደድም። “ፈትሑል ሲልሚይ” ሰላማዊ ድል – ዲፕሎማሲያዊ የበላይነትም “ፈትሕ” ነው። የማቅናት ዘመቻ ነው። አላህ (ሱ.ወ) የሁደይቢያ ስምምነትን “ፈትሕ” (ድል) ብሎ ጠርቶታል። ያውም የድል ድል። “ፈትሐን ሙቢና” (ግልጽ ድልን አጎናጽፈንሃል) (አል-ፈትሕ፤9)። በወቅቱ የሁደይቢያን ዲፕሎማሲያዊ ስምምነት ውጫዊ ገጽታ በመመልከት በርካታ ሶሐባዎች እንደ ሽንፈት ቆጥረውት ነበር። አላህ ስለ “ፈትሕ” የሚገልጽ አንቀጽ ሲያወርድ “ለመሆኑ ድል የተባለው ይህ ስምምነት ነውን?” የሚል የግርምት ጥያቄ አቅርበዋል። ነቢዩም “አዎ ይህ (ስምምነት) ድል ነው” ብለዋል።
“አላህ መሬትን ሰብስቦ አሳይቶኛል። ምስራቁንም ምዕራቡንም። የተከታዮቼ ግዛት (አላህ) ሰብስቦ ያሳየኝን ያህል ይደርሳል። ሁለት ሃብትም ተሰጥቻለሁ። ቀይና ነጭ (ወርቅና ብር)…”
ይህ ሐዲስ የኢስላማዊው አስተሳሰብ ምስራቆችንና ምዕራቦችን (ማለትም ምድርን ባጠቃላይ) እስኪያጠቃልል እንደሚሰፋ ያበስራል። ከላይ የተወሱት የተሚምና የሚቅዳድ ሐዲሶች ኢስላማዊው መልዕክት እንደሚስፋፋና ቃሉ የበላይ እንደሚሆን የሚያበስሩ ሲሆኑ፣ ይህ ሐዲስ ደግሞ የኢስላማዊውን መንግስት ጥንካሬና የግዛቱን መስፋት፣ ማለትም ነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም የተመለከቱትን የምስራቅም ሆነ የምዕራብ ክፍል እንደሚያጠቃልል ይገልጻል። እናም ኢስላም የደዕዋ ብቻ ሳይሆን መንግሥታዊ ጥንካሬና ጉልበትም ይኖረዋል። በሌላ አገላለጽ የቁርአንና የኃይል ብርታት ያገኛል። ይህ ደግሞ ለበጎ ነገሮችን በር ከፋች ይሆናል።
“ዕለተ ትንሳኤ እውን አይሆንም፤ አንድ መንገደኛ (ፈረሰኛ) ከዒራቅ እስከ መካ ሲጓዝ የመንገዱን አቅጣጫ መሳት እንጂ ሌላ የሚያሰጋው ነገር የማይኖርበት ዘመን ይመጣል።”
በተመሳሳይ ቡኻሪና ሙስሊም በዘገቡት ሐዲስ አቡ ሁረይራ አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና የአላህ መልዕክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንዲህ ማለታቸውን ሰምተዋል።
“ገንዘብ በዝቶ እስኪትረፈረፍ ድረስ ዕለተ-ቂያማ አይመጣም። ባለገንዘብ ሶደቃውን የሚቀበልለት እስኪያሳስበው ድረስ። (ገንዘቡን) ማቅረብ ችሎም የቀረበለት ሰው ዛሬ ገንዘብ አያስፈልገኝም (ብሎ) ይመልስበታል።”
“ምጽዋት ለግሱ። ከመካከላችሁ አንዱ ዘካውን (ምጽዋቱን) ይዞ የሚንከራተትበትና ተቀባዩ ሰውም “ትናንት መጥተህ ቢሆን ኖሮ እቀበልህ ነበር። ዛሬ ግን አልፈልገውም” የሚልበት ዘመን ይመጣል።”(ቡኻሪና ሙስሊም)
ይህ ሁሉ ተድላና ብልጽግና እውን እንደሚሆን፣ ኑሮ እንደሚሻሻል ድህነት ከኀብረተሰቡ እንደሚወገድ፣ ዘካ የሚገባው ወይም ሊቀበል ፈቃደኛ የሚሆን ሰው እስከማይገኝበት ደረጃ እንደሚደርስ ያመለክተናል። ይህ የኢስላም ፍትሕ በረከት ነው። በሰዎች ሕይወት ኢማንና ተቅዋ የሚኖራቸው ፍሬ ነው። ይህንንም አላህ ( በቁርአን አረጋግጦልናል)።
“የከተማዋም ሰዎች ባመኑና በተጠነቀቁ ኖሮ በእነሱ ላይ ከሰማይም ከምድርም በረከቶችን በከፈትንላቸው ነበር። ግን አስተባበሉ። ይሠሩት በነበሩትም ኃጢኣት ያዝናቸው።”(አል-አዕራፍ 7፤ 96)
[1] ይህ አባባል የሐዲስ መድብል ማዘጋጀትና መጻፍ በነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ዘመን እንደተጀመረ ያመለክታል። በዚህ ረገድ በርካታ መረጃዎች አሉ። ዐብደላህ ኢብኑ ዓምር የሐዲስ መልዕክቶችን የሚጽፉባት አስ-ሷዲቃሀ የተባለች መጽሐፍ እንደነበረቻቸው ተዘግቧል። በዚህ ሐዲስ ከሳጥን ውስጥ እንዳወጡት የተጠቀሰችው ኪታብ ይህች ልትሆን ትችላለች።
[2] ሂረቅል በነቢዩ ሙሐመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ዘመን የሮም አስተዳደር አንድ ክፍል የነበረው የቤዛንታንያ ኢምፓየር ያስተዳድር ነበር። እርሱንም ሆነ ሕዝቦቹን ወደ ኢስላም እንዲመራ ነቢዩ ጥሪ አድርገውለታል። ስለነቢዩና ይዘውት ስለመጡ ዓላማ በሚገባ ከተረዳ በኋላ የኢስላምን እውነታ መገንዘብ ችሏል። ይሁንና አማካሪዎቹና በዙሪያው የነበሩ ባለስልጣናት ኢስላምን ሊቀበሉ ባለመፈለጋቸው በውሳኔው ሊገፋበት አልፈለገም። አዱንያ አሸነፈችው። ሥልጣን አታለለው። በዑመር (ረ.ዐ) ዘመን ሶሪያ በሙስሊሞች እጅ እስከወደቀችበት ድረስ በሶሪያ ኖሯል። “ሶሪያ ሰላም ለአንች ይሁን፤ ከእንግዲህ አንገናኝም” በማለት ከተማዋን ለቆ አፈግፍጓል።
በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ በ2 መኖሪያ ቤቶች ውስጥ የተለያዩ የጦር መሳሪዎች ተያዙ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 28፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ከህብረተሰቡ በደረሰ ጥቆማ በሁለት መኖሪያ ቤቶች ውስጥ የተለያዩ የጦር መሳሪዎች መያዙን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቀ።
በአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን የንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ፖሊስ መምሪያ የወንጀል እና ትራፊክ አደጋ ምርመራ ሃላፊ ኮማንደር አወል አህመድ እንዳስታወቁት በክፍለ ከተማው ወረዳ አንድ በተለምዶ 72 ካሬ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ከህዝብ በደረሰ ጥቆማ እና ጥቅምት 28 ቀን 2013 ዓ.ም ፖሊስ ባደረገው ብርበራ በአንድ መኖሪያ ቤት ውስጥ ተደብቀው የተቀመጡ ለጥፋት ዓላማ ሊውሉ የነበሩ ሁለት የእጅ ቦምቦች ተይዘዋል።
በተመሳሳይ በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ወረዳ 3 ክልል መና ሆቴል ተብሎ በሚጠራው አካባቢ ህብረተሰቡ ለፖሊስ በሰጠው ጥቆማ እና ፖሊስም ጉዳዩን በማጣራት ከፍርድ ቤት ትዕዛዝ በማውጣት ጥቅምት 27 ቀን 2013 ዓ.ም ባደረገው ብርበራ ኡዚ ተብሎ የሚጠራ የጦር መሳሪያ ከሁለት ካርታ እና ከ56 ጥይቶች ጋር እንዲሁም አንድ ኮልት ሽጉጥ ከአራት ጥይቶችጋር፣ 80 የተለያዩ የሽጉጥ ጥይቶች፣ አንድ የጦር ሜዳ መነፅር እና የተለያዩ ሃገራት ገንዘቦች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ኮማንደር አወል አህመድ አስረድተዋል።
ዛሬ እንዳየሁት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ለሎሚ መጽሄት ሰጡ ከተባለው ኢንተርቪው ተመዞ በነጃዋር እየተዘዋወረ ያለ ነገር አለ። ወደተመዘዘው ሃሳብ ትርጓሜ ከመሄዳችን በፊት እነጃዋርን ታሳቢ አድርገውት ሊሆን ስለሚችለው ስትራቴጂ መላምት መስጠት ያስፈልጋል።
በዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ላይ ያለቅጥ ስሜት በተጫናቸው የጎሳ ፓለቲካ ተቃዋሚዎች ትችት (ስድብ ቀረሽ ወይንም ስድብ የቀላቀለ ሊሆን ይችላል) በማስነሳት የጎሳ ፓለቲካ ተቃዋሚዎች በታሪካችን ለነበሩ ስህተቶች ምንም አይነት ቦታ አይሰጡም ( ጃዋር እና ጓደኞቹ ሲተረጉሙት ቅዱስ ጦርነት ብለዋል ሊሆን ይችላል) በሚል ፤ ያለፈውንም ሆነ ያሁኑን ችግር ሚዛናዊ በሆነ ሁኔታ የሚፈትሹትን ለዘብተኛ የጎሳ ፓለቲካ አቀንቃኞች የተለየ ሃሳብ መሰንዘር ስትጀምሩ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ካሚያጋጥማቸው አይነት የትችት ሰይፍ አታመልጡም አይነት ድባብ መፍጠር። እንደ እውነቱ ጃዋር እና ጓደኞቹ እየበጠበጡ ከሚረጩት መርዝ የበለጠ የሚያሳስበው ቁጥራቸው የማይናቅ የጎሳ ፖለቲካ ተቃዋሚዎች በወጣትነት የቁጡነት ስሜትም ሆነ ተፈጥሮአዊ በሆነ ስሜታዊነት በፍጥነት የሚሰጡት መልስ የበለጠ የነጃዋርን ግብ የሚጠቅም መሆኑ ያለመስተዋሉ ነው። ሲሆን እነጃዋርን እንደሌሉ በመቁጠር አስፈላጊ በሆነ ጊዜ ብቻ በተመጠነ ምክንያታዊ ማብራሪያ በሌላ መልኩ በመስጠት እና ያንን መድረስ ያለበት ቦታ ሁሉ፤ በመድረስ ባለበት መንገድ ሁሉ እያደረሱ እየተደገሰ ያለውን ብጥብጥ ማስቀረት የሚቻልባቸውን ሌሎች ስትራቴጂዎችንም ማሰብ ያስፈልጋል።
ወደ ዶ/ር ነጋሶ ሃሳብ ስመጣ የተናገሩት ነገር ሙሉ ለሙሉ ስህተት አይደለም። የቤተሰባቸውን ታሪክ ነው ያወሩት። ሆኖም ግን የታሪክ ተማሪ እንደመሆናቸው ታሪካዊ አንድምታውን ግምት ውስጥ ማስገባት አለባቸው ብየ አስባለሁ። በቤተሰቦቸ ላይ ደረሰ ያሉት ነገር ከሚኒሊክ ፓሊሲ ጋር ቀጥተኛ የሆነ ግንኙነት እንዳለው በማያሻማ ሁኔታ የሚያመላክት ነገር የለም። የምንሊክ ወታደሮች የወሰዱት እያንዳንዱ ነገር የምንሊክ እውቅና አለው ማለት አይደለም። ቢኖረውም እንኳ ራሱ ጉዳዮ የግድ በጎሳ ፓለቲካ መነጸር መታየት ላይኖርበት ይችላል። አጼ ቴዎድሮስ የኮሶ ሺያጭ ልጂ ብላ የሰደበቻቸውን ንጉሳዊ ቤተሰብ (የራስ አሊ ወገን) ወፍጮ አስፈጭተዋታል። ኮሶ አስጠጥተዋታል። ይሄ ጉዳይ ቀጥተኛ የአጼ ቴዎድሮስ እውቅና እነደነበረው ያመላክታል ታሪኩ። የምንሊክ ያልተገራ ወታደር የወሰደው ርምጃ አጼ ቴዎድሮስ ራሳቸው ወስደዋል ከሚባለው ርምጃ የበለጠ ታሪካዊ ፋይዳ እንዴት ሊኖረው ቻለ? ሁለቱም ድርጊት ትክክል ነው ለማለት አይደለም። የደርግ ወታደሮች መነኩሴ ደፍረዋል እየተባለ ይወራ ነበር። በትክክል የሆነ ነገር ከሆነ ጉዳዮ ከደርግ የወታደራዊ ዘመቻ ፓሊሲ ጋር የሚያገናኘው ነገር አለ? ነው የወታደራዊ ዲሲፕሊን ጉዳይ ነው？የተደፈሩት መነኩሴ ታሪክ እውነት ከሆነ ሊሆን የሚችለው የደርግ ሰራዊት ዘምቶበት በነበረው አካባቢ ነው የሚሆነው። ትግሪኛ ተናጋሪው የኢትዮጵያ ክፍል ሊሆን ይችላል። ደርግ ለትግሪኛ ተናጋሪዎች ያለውን ፖሊሲ ያሳያል ማለት አይደለም። ለመሆኑ መነኩሴዋን ደፋሪው ኦሮሞ ሊሆን የሚችልበት ምንም አጋጣሚ የለም?
ዶ/ር ነጋሶ ከመቶ ዓመት በፊት በቤተሰባቸው ላይ ደረሰ የሚሉትን በወታደሮች (ወታደር ከተባሉ ነው እንግዲህ ) ታስሮ ወፍጮ የመፍጨት ታሪክ በሚተርኩበት በዚህ ወቅት በወያኔ ፖሊሲ በብዙ እስር ቤቶች ውስጥ በፖለቲካ አስተሳሰባቸው ምክንያት ተገልብጠው በአሰቃቂ ሁኔታ እየተገረፉ ያሉ አሉ ኦሮሞዎችም አማራዎችም አሉ። ጉራጌዎችም አሉ። ትግሬዎችም አይጠፉም። እየተገረፉ ህይወታቸው የጠፋ አሉ። ከአካላዊው ቶርቸር በላይ የመንፈስ ስብራት የሚደርስባቸውም አሉ። በዚህ ሰዓት! የሙስሊሙ መፍትሄ አፈላላጊ ፤ ጋዜጠኞች ተቃዋሚ የፖለቲካ መሪዎች እየደረሰባቸው ያለው ነገር ይሄው ነው።
የ”ራስን እድል በራስ መወሰን” በምንሊክ ዘመን አልኖረም ማለት ራሱ ግራ የሚያጋባ ነው። ታሪካዊ አንድምታን ግንዛቤ ውስጥ ያላስገባ （አናክሮኒስት ） ሊባል የሚችል እይታ ነው። መሰረታዊው ጉዳይ ሌላ ይመስለኛል። ደግመን ደጋግመን ማስታወስ ያለብን ነገር ግጭት እና ቁርሾ የማህበረሰብ አንድ ገጽታ ነው። በታሪክም ነበረ። አሁን ባለንበት ዘመን አለ። ወደፊትም ይኖራል። ይሄ የየትኛውም ማህበረሰብ ገጽታ ነው። እንኳን በማህበረሰብ ውስጥ ይቅር እና በአንድ ቤተሰብ ውስጥ (በአባት እና በእናት በልጆች እና በወላጆች) እስከመገዳደል የሚያደርስ ግጭት ሊከሰት ይችላል። ተከስቷልም። ከኢትዮጵያ እጂግ የከፋ የግጭት ታሪክ የነበራቸው ሃገሮች ያንን የታሪክ ምዕራፍ በጥረታቸው ዘግተው ሌላ የጋራ የስኬት ታሪክ ጽፈዋል።
በማህበረሰብ ውስጥ በማህበራዊም ፤ በኢኮኖሚያዊ ወይንም በፖለቲካ መስተጋብር የሚነሱ ተፈጥሮአዊ ( ኦርጋኒክ ) ግጭቶች በራሳቸው በቂ ናቸው። የእውነተኛ የፖለቲካ እና የፖለቲከኞች ግብ መሆን የሚገባው የሚመስለኝ እነዚያን እያስታረቁ የሚቻቻል ማህበረሰብ በመፍጠር ነጻነት አልባ ያልሆነ እያንዳንዱ ዜጋ እንደችሎታው ከነክብሩ ሰርቶ የሚያድርበት ስርዓት መፍጠር ነው። የኢትዮጵያ ህዝብ የተዋለደ የተዛመደ ነው ማለት ማሰብ ከሚቻለው በላይ የመቻቻል እና አብሮ ለመኖር አቅም አለው ማለት ነው። በተለይ ደሞ እንደ ኦሮሞ እና እንደ አማራ የተጋባ የተዋለደ የቋንቋ ተናጋሪ በኢትዮጵያ ያለ አይመስለኝም። ቶሮንቶ ላይ አብሬያቸው ሻይ ቡና ከምላቸው ስምንት ያህል ልጆች አምስቱ (እኔን ጨምሮ) ወይ በአባታቸው ወይ በናታቸው ከኦሮሚኛ የቋንቋ ተናጋሪ የመጡ ናቸው። ወደ አያት ቤት ይገባ ከተባለ ቁጥሩ ሊጨምር ይችላል። ይሄንን ስታትስቲክ ኢትዮጵያ ውሰዱት እና በትልቁ አስቡት።
ማህበረሰብን እንዳልነበረ ለማድረግ የሚያበጣብጥ መርዝ እያመረቱ መርጨቱ የመጨረሻ ግቡ ምንድን ነው ብሎ መጥየቅ ያስፈልጋል። እንዲህ ያለው ድርጊት በአብዮተኝነት ስሜት ሲደረግ ማስተዋል ግራ የሚያጋባ ነው። የግብጽ ሲባል የነበረው “አብዮት” በመጨረሻ አብዮት እንዳልነበረ የግብጽም እንዳልነበረ ገሃድ እየሆነ ይመስላል። ሊቢያ ጭራሽ አሳዛኝ ስርዓት አልባ ማህበረሰብ ሆናለች። ዛሬ እንኳን አንድ ሚኒስተር በታጣቂዎች ተገድሏል። ሊቢያም ውስጥ “አብዮት” ነበር ሲባል ነበር። ዛሬ ካሉበት አጣብቂኝ በምን ተዓምር ሊወጡ ይችላሉ ጥያቄ ነው። አንድ ነገር ግን የተረዱ ይመስላል፤ አብዮተኞች መስለው ጉድ የሰሯቸው እነማን እንደሆኑ የባነኑ ይመስላል።
አረቦች ግን አሁንም ኢትዮጵያን በባላንጣነት የማየት እና የማመሳቀል ፍላጎታቸው የመከነ አይመስለኝም። ግድብ የተባለው ነገር ራሱ መዘዘኛ ሆኗል። ግብጾቹ ባቅማቸው ከኢትዮጵያ ጥቅም ጋር ባላንጣ የሆነ በኢትዮጵያ ላይ ነገር የሚተበትብ አብዮተኛ በባትሪ ከመፈለግ እንደማይመለሱ ሳስብ ፤ አረቦቹ ለነጃዋር የ ጎሳ ”አብዮተኛ” ቡድን በርግጥ የሜዲያ ሽፋን ብቻ ነው የሚሰጡት ወይንስ በሌላ መልኩም እያገዟቸው ነው የሚለው ለኔ ጥያቄ ነው። ደጋፊያቸውም ተቃዋሚያቸውም በስሜት ከመነዳት እና ስስ ስሜቱን ከማስነካካት ቆም ብሎ በጋራ በዘዴ ማሰብ ያለበት ይመስለኛል።
እናም ዶ/ር ነጋሶ ላይ ሊያስነሱ ያሰቡት አጥፊ አቧራ የሚገባውን ግምት መሰጠት አለበት። ዶ/ር ነጋሶ በራሳቸው ሚዛን ሚንሊክን ተቹ እንጂ ያለፈውን ታሪክ ሁሉ ሰብስበው ወደ ቆሻሻ አልጣሉትም። በዚህ አጋጣሚ አንዳንድ የኢትዮጵያ የህትመት ሜዲያዎች አንገብጋቢ የሆነና ጥንቃቄን የሚጠይቅ ፓለቲካዊ ጉዳይን እንዳልባሌ ነገር ( ሆነ ተብሎም ይሆናል) እንደ ፓፓራትዚ የሚያስተናግዱበት አገባብ እየፈጠረ ያለውን ችግር ቆም ብለው ማሰብ አለባቸው።
ተቀባዮም እንደዛው። ለኢትዮጵያ የተደገሰው ነገር አሳሳቢ ነው። ወያኔ መሪ ተዋናይ ነው። ቆየት ያለውን ረስተን ሰሞኑን በሱዳን በኩል እያደረገ ያለውን ነገር ሰምተናል። ሶማሊያ ላይ ያዝረከረከውን ነገር እናውቃለን። በዚህ ላይ በዓረቦች ድጋፍ እየተቀጣጠለ ያለ የሚመስል ነገር ፤ የጎሳ ፖለቲካውን የጀርባ አጥንት የሚጨምርለት መስሎት ወያኔ ከፍሎ ባሰማራቸው ሰዎች አማካኝነት የነጃዋርን ቡድና ማቆላመጥ ይዟል። እየተስተዋለ!
ሀገራችን ብዙ ለውጥ እያየች ነው። ለለውጥ ዘመን ነውጥ፣ ለሽግግር ወቅት ፖለቲካዊ ሙቀት ግን ኢትዮጵያ ኣዲስ አይደለችም። የንጉሱ ሥርዓት በወታደራዊው መንግስት ሲተካ፣ ወታደራዊው መንግስት በዘረኛው ማህበር ሲቀየር፣ የረሃብ ማህደር ተበርብሮ – የመቃብር ጉድጓድ ተቆፍሮ ህዝብ በዶክመንትሪ movie በሌላም በሌላም ሲቀሰቀስና ሲላቀስ አንብበናል፣ ሰምተናል፣ ጥቂቱንም ደግሞም አይተናል።
ይህን ስል ግን፦ የዘንድሮው ለውጥ ከያኔው የሚለይበት ምንም መስፈርት የለም እያልኩም አይደለም። የሚንስትሮቹ ም/ቤት የናዝሬት school ት/ቤት እስኪመስል ድረስ በሴቶች ሲሞላ ዓይኔ እየተመለከት – ቅርፃዊ ለውጥ የለም! ብዬ ለመካድ አልደፍርም። ባይሆን፥ አብዛኞች እንደሚረዱት ይህ የጠቅላይ ሚንስትሩ ወንድ-ነቀል (ሴት-ተኮር) እርምጃ፦ እናትና እህቶቻችን ቀድሞ የተነፈጉትን መብት ከማስከበርም አልፎ እኩልነታቸውን ለማረጋገጥ ሲባል ብቻ የተወሰደ መልካም ጅማሬ ነው ብዬ አልገድበውም። ምክንያቱም፥ ከዚያም አልፎ በፆታ ክፍልፋይ የሴቶቻችንን የቁጥር ብዛት በሚገባ ያሰላ፣ በመጪው ሀገራዊ ምርጫ የሚኖራቸውን የድምፅ ብልጫም ግምት ውስጥ ያስገባ፤ ብልሃት የተሞላ ፖለቲካዊ move እንደሆነም ስለምገምት ነው። ያም ሆነ ይኸ ግን፥ የእናትና እህቶቻችን ሹመት በአብዛኛው ያስማማናል እንጂ አያስተማማንም። ትላንት ህወሃት “አፍ የሌለውን አፈ-ጉባኤ፣ አቅም የሌለውን አቅም -ግንባታ አድርጋችሁ ትሾማላችሁ “ ተብላ ብትወቀስ፥ የደን ዕፅዋት (Forestry) ምሁሩን፦ የጫካና የዱር ልምድ በስፋት ያካበቱ “አንቱ!” – ብላ አቶ ስራጅ ፉርጌሳን የመከላከያ ሚንስትርም አድርጋ ሾማብን ነብር’ኮ ። ስለዚህ የወይዘሮ አይሻ መሓመድ ሙሳን ሹመት “ይበል!” ብለን ወደ ዛሬው ትዝብቴ እልፍ እንበል።
ትላንት፦ ኣንድ ጋዜጠኛ የፌደራል ፖሊስ የወንጀል ምርመራ ቢሮ “በከባድ ሌብነትና በሰብዓዊ መብት ረገጣ ሰለምፈልጋቸው ቤት ንብረታቸው ይታገድልኝ ሲል ለኣዲስ አበባ ክፍለ-ከተሞች ከኣራት መቶ በላይ የግለሰቦችና የንግድ ድርጅቶችን ስም ዝርዝር አስተላለፈ “ ብሎ ያነበው ጀመረ። እኔም – ጎን ለጎን ሌላ ስራዬን እየሰራሁ ማዳመጤን ቀጠልኩ። መሓል ላይ ግን በድንገት “እማሆይ” ያለ መሰለኝና ጆሮዬን ስላላመንኩት ድምፁ ወደሚመጣበት አቅጣጫ ተመለከትኩ። መልሼም፦ ምናልባትም አንባቢው ጋዜጠኛ እኔኑ እራሴን “ሰማህ ወይ? ” ሲል የጠየቀኝም መሰለኝ። ራቅ ብዬ ከተቀመጥኩበት ቦታ ተነሳሁና፥ የዜናውን የድምፅ ፋይል ትንሽ ወደኋላ መልሼ ስደግመው ግን … አዎን … “እማሆይ” ነበሩ ክራራይሶን ትተው በኪራይ ሰብሳቢነት የተከሰሱት።
ምናልባት አሁን “ታዲያ ይሄ ምን ያስገርማል? ከአቡኑ ብብት የወጣ ማካሮቭም (Makarov) ተሳልመን ስመናል ” ትሉኝ ይሆናል። ለእኔ ግን ከማስገረምም አልፎ አሳስቦኛል። ምክንያቱም፦ ከእማሆይ በላይ ለአምላክ የቀረበ፣ ሀሳብና ፍላጎቱን የሚረዳ ማን ሊኖር ይችላል? እኛ በላይኛው መንግስት የሓብታምና የደሃ ሰፈር የለም፤ ሁሉም በኩል ያድራል ብለን ስንዘናጋ፥ እማሆይ ምን ምስጢር ተገልጦላቸው እንደሆነ ማን ያውቃል ቤት ንብረት የሚያከማቹት – የሚያሸሹት? ጎበዝ! ማሰቡ ይበጃል፤ ለክፉም ለደጉ ለላይኛውም ቤት ቅሪት መቋጠሩ ይጠቅማል።
የተጠርጣሪ ግለሰቦቹን ስም ዝርዝር ለ-አዳመጠው ወይንም ደግሞ ለ-አነበበው “… (ልጅ)፣ … (ልጅ) ፣ … (ልጅ) ” እያለ ከመስመር መስመር ሲሸጋገር – ሜቴክ መንደር እናቶች ልጆቻቸውን ወተት ሳይሆን ወርቅና ብር ማጥባት ጀመሩ ወይ? ያስብላል። በዚህ ብልሹነት ተነካክተው “… ወይዘሮ እንትና (ሚስት)፣ ወይዘሮ እከሊት (ሚስት)፣ ወይዘሮ … (የሚስት እናት)፣ አቶ … (የሚስት አባት)፣ … (የሚስት እህት) … ” ወዘተ እያለ ከዚህኛው የገፅ ጠርዝ ወደዚያኛው ገፅ ጠርዝ ሳይበጠስ የሚንጠለጠለው የትውልድ ሓረግ፥ ህወሃት- ወለዱ ዘረፋ ከሃገራዊው ግብረ-ገብ ጋር ብቻ ሳይሆን ከሀይማኖታዊው አስተምሮትም ጋር ምንኛ የተራራቀ አሳፋሪ ተግባር እንደነበር በግልፅ ያስረዳል።
የባሏ የናባልን አንገት ለመቁረጥ ከአፎቱ ከወጣው የንጉስ ዳዊት ሰይፍ በብልሃት የታደገችውን አቢጋልን አስታውሶ፥ መጽሐፉ “ሚስት ለባሏ ዘውድ ናት” ብሎ እንዳላስተማረ፥ ይኸው ዛሬ – “ሰርቀህ ካልመጣህ እንደወጣህ ቅር “ ብላ የምትራገም፣ የንጉስን ቁጣ ልታበርድ አይደለም የቀትርን ንዳድ እንኳ የማታስጥል፣ ዘውዱ ቀርቶ የሰሌን ኮፍያም መሆን የማትችል የትዳር አጋር ላይ ደረስን ማለት ነው? ይብላኝ ለኣዲስ ኪዳኑ ወንደላጤ እንጂ እኛስ በብሉይም በሉት በብሉቱዝ (bluetooth) … ብቻ በደና ዘመን አግብተን – ወልደን ከብደናል።
ለማጠቃለል ግን ኣንድ ነገር ልበል። እስርና የንብረት- እገዳ ለዘራፊና ገዳይ የፍርድ -መቅድም እንጂ የፍትህ- መደምደሚያ መሆን አይኖርበትም። ይኽ እርምጃ፦ የለውጥ ወቅት ሙቀት ብቻ ሆኖ እንዳይቀር። የዛሬ የለውጥ ብርሃን የትላንትን የመርገምት ጨለማ የሚገልጥ ብቻ ሳይሆን፥ ተገቢና ተመጣጣኝ ፍርድንም በመስጠት የነገን ስጋት የሚገፍ ጮራ መሆን አለበት ብዬ አምናለሁ። ያ መሆን ካልቻለ ግን ዛሬም ከትናንት፣ ነገም ከዛሬ አዙሪት ፈፅሞ ልንወጣ አንችልም። የሰውን አንገት እንደ ገብስ እሸት፣ ክቡሩን ገላ እንደ ማሳ ማሽላ በሜንጫ ለመቁረጥና ለማስቆረጥ ከመዛትም አልፈው በተግባር ያዘመቱብን፥ በማደግ ላይ ያሉ ትናንሽ ጅቦች ዛሬም እንደ አደቡ የቡራዩ ከተማ የቅርብ ጊዜ ምስክር ናት።
ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ፥ ክርስቶስ እንኳ ፀዳ ባለ ፍቅርና ስብከት ሊያቆማት ያልቻለውን utopia፥ እሳቸው በምክርና ልመና እመሰርታለሁ ብለው ከታተሩ ትልቅ ስህተት፥ መጨረሻችንም ከባድ ዕለቂት ነው። የሀገርና የህዝብ ደህንነትን ከስርዓት አልበኞች መታደግ የሚቻለው በህግና በፍርድ አልያም በሀይልና ስልጣን እንጂ በልመናና ተማፅኖ እንዳልሆነ ተረድተው እያለቀ እና እየተፈናቀለ ላለው የዳርና የደቡብ ህዝባችን በቶሎ ሊደርሱለት ይገባል። መለኮትን የሚቀበል መለኮትን ከሚሰጠው እጅግ ያነሰ አይደለምን? ክርስቶስን የሰቀለ ዓለም እና ሰይጣን ክርስቶስን ለሚሰብክ ክርስቲያን ሊገዛ እንዴት ይቻለዋል? እምነትን የሰቀለ ይሁዳ ለአማኙስ እንዴት ይታመናል?
* 14 ግኝቶቹን ዘርዝሮ ያቀረበው የአሜሪካ የምርመራ ውጤት የዶ/ር ቴድሮስን ንዝህላልነትና ለፖለቲካዊ ፍጆታ ሲባል ዓለምን ለከፋ አደጋ በሚያጋልጥ አኳኋን ለቻይና ዘብ መቆም አረጋግጧል፣ አሜሪካ ለ WHO የ30 ቀናት የአሠራር ማሻሻያ ቀነ-ገደብ አስቀምጣለች፣ ያ ካልሆነ አሜሪካ የገንዘብ ልገሳ ክልከላውን በቋሚነት ትሠርዛለች፣ ከ WHO አባልነቷም ልትወጣ ትችላለች – ብለዋል ፕ/ት ትራምፕ በዛሬው ዕለት ይፋ በሆነው ኦፌሴላዊ ደብዳቤያቸው!
የዓለም ጤና ድርጅት ለኮቪድ-19 የሰጠውን እርባና የለሽ ምላሽ በተመለከተ የእኔ አስተዳደር ተገቢውን ምርመራ እስከሚያከናውን ድረስ አሜሪካ ለዓለም ጤና ድርጅት (WHO) የምታዋጣውን ገንዘብ በመጋቢት 24 ቀን 2012 ዓ.ም. እንዳገድኩት ይታወቃል፡፡ የተከናወነው ይህ ምርመራ እኔ ባለፈው ወር ያነሳኋቸው ብዙዎቹ አሳሳቢ ስጋቶች ልክ መሆናቸውን ያረጋገጠ ከመሆኑም በላይ የዓለም ጤና ድርጅት በተገቢው መልኩ ምላሽ ሊሰጥባቸው ይገቡ የነበሩ ሌሎች ጉዳዮችንም አመልክቷል፤ ከእነዚህም መካከል በተለይ የዓለም ጤና ድርጅት አስደንጋጭ በሆነ ደረጃ ከሕዝባዊት ሪፐብሊክ ቻይና ተፅዕኖ ራሱን ነፃ አድርጎ አለመገኘቱን ያመለከተበት አንዱ ጉዳይ ነው፡፡ በተደረገው ምርመራ መሠረት በአሁን ወቅት የሚከተሉትን ልናውቅ ችለናል፡-
• የዓለም ጤና ድርጅት ከህዳር ወር 2012 ዓ.ም. መጨረሻ ገደማ ጀምሮ፣ እንዲያውም ከዚያም ቀደም ብሎ፣ ከዉሃን ግዛት የቫይረሱን ሥርጭት የሚያሳዩ – ከላንሴት ሜዲካል ጆርናል የቀረበውን ጨምሮ – ዋጋ የሚሰጣቸው ሪፖርቶች ቢደርሱትም ወጥነት ባለው መልኩ ሪፖርቶቹን ንቆ ትቷቸዋል፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት የቻይና መንግሥት ከሚሰጣቸው ኦፊሻል መግለጫዎች ጋር የሚጣረሱ ዋጋ የሚሰጣቸው ሪፖርቶች ሲደርሱት – ሌላ ቀርቶ ከራሷ ከዉሃን ካሉ ምንጮች የተላኩለት ጭምር ሲደርሱት – ሪፖርቶቹን በተመለከተ የራሱን ገለልተኛ ምርመራ ማከናወን ተስኖታል፡፡
• ታህሣሥ 20፣ 2012 ዓ.ም. ከመድረሱ በፊት ቤጂንግ የሚገኘው የዓለም ጤና ድርጅት ጽሕፈት ቤት ‹‹ከፍ ያለ የጤና ጉዳይ›› መከሰቱን ያውቅ ነበር፡፡ በታህሣሥ 16 እና በታህሣሥ 20 መካከል – የቻይና ሚዲያ ከዉሃን ከሚላኩ የጀኖም ምርመራ የሚያደርጉ በርካታ ቁጥር ያላቸው ካምፓኒዎች ከዉሃን ከሚላኩላቸው የህሙማን ናሙናዎች በመነሳት በዉሃን አዲስ ቫይረስ ስለመከሰቱ መረጃ እንደተገኘ በቻይና ሚዲያ ተገልጾ ነበር፡፡ ከዚህም በተጨማሪ፣ በዚሁ ጊዜ ውስጥ፣ በሁቤይ አውራጃ ሆስፒታል በቻይናና ምዕራባውያን የተቀናጀ ህክምና ማዕከል ይሰሩ የነበሩት፣ ዶክተር ዣንግ ዢሺያን፣ አዲስ ዓይነት የኮሮና ቫይረስ በዓይነቱ አዲስ የሆነን በሽታ በመቀስቀስ በወቅቱ በግምት ወደ 180 የሚደርሱ ህሙማንን ተጠቂ ያደረገ ስለመሆኑ ለቻይና የጤና ባለሥልጣናት ተናግረዋል፡፡
• በቀጣዩ ቀን፣ የታይዋን ባለሥልጣናት ከሰው-ወደ-ሰው የሚተላለፍ አዲስ ቫይረስ መከሰቱን የሚጠቁም መረጃ ለዓለም ጤና ድርጅት አስተላልፈዋል፡፡ እንዲህም ሆኖ፣ የዓለም ጤና ድርጅት፣ ምናልባትም ለፖለቲካ ፍጆታ ሲባል፣ የደረሰውን ይህን አንገብጋቢነት ያለው መረጃ አንዱንም ለተቀረው ዓለም አለማጋራትን መርጧል፡፡
• የየዓለም ጤና ደንቦች የሚደነግጉት ሀገራት የሰውን ጤና ለአደጋ የሚያጋልጡ ድንገተኛ ነገሮች ሲከሰቱ በ24 ሰዓታት ውስት ሪፖርት ማድረግ እንዳለባቸው ነው፡፡ ነገር ግን በዉሃን የተከሰቱትን ምንጫቸው ያልታወቀና ቁጥራቸው የበዛ የሳንባ ምች ህመሞች በተመለከተ ምንም እንኳ ቻይና ከቀናት ወይም ከሳምንታት በፊት የምታውቀው ቢሆንም እስከ ታህሣሥ 21፣ 2012 ዓ.ም. ድረስ ይፋ አላደረገችም፡፡
• የሻንጋዩ የሕዝብ ጤና ክሊኒክ ማዕከሉ ዶ/ር ዣንግ ዮንግዠን እንደተናገሩት፣ የቫይረሱን ጄኖም ሲክወንስ በምርመራ እንደደረሰበት ለቻይና ባለሥልጣናት በታህሣሥ 26 ቀን 2012 ዓ.ም፣ አሳውቀዋል፡፡ ነገር ግን ዶክተሩ ራሳቸው ከስድስት ቀናት በኋላ፣ በጥር 2 ቀን 2012 ዓ.ም. መረጃውን በድረገጽ ላይ እስኪለቁት ድረስ በዚህ ጉዳይ ላይ ከማንም ወገን የተሰጠ ምንም መረጃ አልነበረም፡፡ በቀጣዩ ቀን የቻይና ባለሥልጣናት ‹‹የማስተካከያ እርምጃ›› በማለት የዶክተሩን ላቦራቶሪ አሽገውታል፡፡ ራሱ የዓለም ጤና ድርጅት እንዳመነው፣ የዶክተር ዣንግ መረጃውን ይፋ ማድረግ ከፍተኛ የሆነ ‹‹የግልጽነት›› ተግባር ነበረ፡፡ ነገር ግን የዓለም ጤና ድርጅት ስለ ዶ/ር ዣንግ ላብራቶር መዘጋትም ሆነ እርሱ ከስድስት ቀናት በፊት ለቻይና ባለሥልጣኖች አዲስ ዓይነት ቫይረስን የሚያሳየውን ግኝቱን ይፋ ስለማድረጉ የቀረበውን ሃተታ በተመለከተ ስለሁለቱም ጉዳዮች የመረጠው አስገራሚ ዝምታን ነው፡፡
o በጥር 5 ቀን 2012 ዓ.ም. የዓለም ጤና ድርጅት በራሱ አነሳሽነት በሰጠው መግለጫ – አሁን ፉርሽ መሆኑ የተረጋገጠውን የወቅቱን ኮሮና ቫይረሱ ከሰው ወደ ሰው ሊተላለፍ አይችልም የሚለውን የቻይና መግለጫ ተቀብሎ በማስተጋባት – ‹‹የቻይና ባለሥልጣናት ባደረጓቸው ቅድመ ምርመራዎች በዉሃን፣ ቻይና የተገኘው አዲሱ የኮሮና ቫይረስ (2019-nCov) ከሰው-ወደ-ሰው ስለመተላለፉ ምንም የተጨበጠ ማስረጃ አላገኙም›› በማለት የቻይናውን መግለጫ በማረጋገጥ ተግባር ተሰማርቶ ነበረ፡፡ ይህን የሚያደርገው ደግሞ ከዉሃን የሚወጡ በግልጽ ተጻራሪ ይዘት የነበራቸው ሪፖርቶች ሳንሱር እየተደረጉ መግለጫ እየተሰጠባቸው እንደሆነም እየታወቀ ነው፡፡
o በጥር 12 ቀን 2012 ዓ.ም. ላይ ደግሞ፣ የኮሮና ቫይረስ በሽታ ለስመቀስቀሱ ለዓለም እንዳያስታውቁ ፕሬዚደንት ዢ ዢንፒንግ እርስዎን በቀጥታ በማግኘት ግፊት ማድረጋቸው ይታወቃል፡፡ እርስዎም ለዚህ ጫና እጅ በመስጠት በማግስቱ በዓለም ፊት ቀርበው ኮሮና ቫይረስ ዓለማቀፍ ትኩረትን የሚሻ ድንገተኛ ሕዝባዊ የጤና አደጋን አልደቀነም በማለት መግለጫ ሊሰጡ ችለዋል፡፡ ይሄን ካሉ ከሳምንት በኋላ ደግሞ – በጥር 21 ቀን 2012 ዓ.ም.፣ እርስዎ ከሰጡት መግለጫ ጋር የሚቃረኑ እጅግ ብዙ መረጃዎች ሲመጡብዎት ቃልዎን ለመቀየር ተገደዱ፡፡
o በጥር 19 ቀን 2012 ዓ.ም.፣ እርስዎ ፕሬዚደንት ዢ ዢንፒንግን በቤጂንግ ካገኙዋቸው በኋላ፣ የቻይና መንግሥት የኮሮና ቫይረስን በተመለከተ ስላሳየው ‹‹ግልጽነት›› የቻይና መንግሥትን በማመስገን ቻይና ከዚህ በበፊት ታይቶ የማያውቅ ‹‹አዲስ የበሽታን መዛመት መቆጣጠሪያ ስታንዳርድ›› ክብረ ወሰንን አስመዝግባለች በማለት እና ይህን በማድረጓም ቻይና ለቀሪው ዓለም ‹‹ጊዜን አትርፋለታለች (ገዝታለታለች)›› በማለት መግለጫ ሰጡ፡፡ በመግለጫዎት ግን ቻይና በተመሣሣይ ጊዜ ስለ ቫይረሱ የተናገሩ በርካታ ዶክተሮችን ፀጥ በማሰኘትና የቻይና ተቋሞች ስለቫይረሱ መረጃዎችን ይፋ እንዳያደርጉ ክልከላ እያደረገች እንዳለች ለአፍታ እንኳ ለመጥቀስ አልፈለጉም፡፡
• ሌላ ቀርቶ እርስዎ ስንት ዘግይተውም ቢሆን በጥር 21 ቀን 2012 ዓ.ም. የተቀሰቀሰውን በሽታ ዓለማቀፉን ማኅበረሰብ ሊያሳስበው የሚገባ ድንገተኛ ሕዝባዊ የጤና ጠንቅ ነው በማለት መግለጫ በሰጡበት ወቅት እንኳ፣ ቻይና በተገቢው ፍጥነት ከዓለማቀፍ የህክምና ባለሙያዎች የተውጣጣውን የዓለም ጤና ድርጅት የመርማሪዎች ቡድን ወደ ሀገሯ እንድታስገባ ጫና ባለማድረግዎ የተነሣ፣ ይህ አስፈላጊ ቡድን ከእርስዎ መግለጫ በኋላ ሁለት ሳምንት ጠብቆ በመጨረሻ በየካቲት 8 ቀን 2012 ዓ.ም. ወደ ቻይና መግባት እስኪፈቀድለት ድረስ መጠባበቅ ግድ ሆኖበታል፡፡ እንዲያም እንኳ ዘግይቶ ገብቶ የህክምና ምርመራ ቡድኑ የቆይታ ጊዜ ሊጠናቀቅ ባሉት የመጨረሻ ቀናት እስኪፈቀድለት ድረስ የቡድኑ አባላት ወደ ዉሃን እንዳይገቡ ተከልክለው ቆይተዋል፡፡ ይባስ ብሎ ቻይና በዓለማቀፉ የህክምና ቡድን ውስጥ የተካተቱን ሁለት አሜሪካውያን አባላት ወደ ዉሃን እንዳይገቡብኝ ብላ ነጥላ ስታስቀራቸው – የዓለም ጤና ድርጅት የሰጠው ምላሽ በዝምታ ተሸብቦ መመልከትን ነበር፡፡
• በተጨማሪም እርስዎ ቻይና በሀገር ውስጥ ጉዞዎቿ ላይ የጣለቻቸውን ጥብቅ ገደቦች አስመልክተው ታላቅ ሙገሳን ለቻይና ሲያቀርቡ፣ ግራ በሚያጋባ ሁኔታ ግን እኔ የአሜሪካን ድንበር ከቻይና ለሚመጡ ሰዎች ዝግ ማድረጌን፣ ወይም የጉዞ ገደቤን፣ ተግባራዊ ሳደርግ ድርጊቱን ሲቃወሙት ተደምጠዋል፡፡ የእኔ የጉዞ ገደብ በሥራ ላይ ያዋልኩት የእርስዎን ፍላጎት ወደጎን በመተው ነበረ፡፡ ይህ የእርስዎ የፖለቲካ ጌም ተጫዋችነትዎ አደገኛ ገዳይነት ነበረው፣ ምክንያቱም በእርስዎ አስተያየት ላይ እምነታቸውን በመጣል፣ ሌሎች መንግሥታት፣ የብዙ ሰዎችን ሕይወት ሊያድንላቸው ይችል የነበረውን ከቻይና እና ወደ ቻይና የሚደረጉ ጉዞዎችን የማገዱን ተግባር ለማዘግየት ተዳርገዋልና፡፡ በሚገርም ሁኔታ በጥር 25 ቀን 2012 ዓ.ም. ደሞ፣ የቀድሞውን አቋምዎን በማደስ፣ ቻይና ዓለምን ከቫይረሱ ለመከላከል ታላቅ ሥራ እየሠራች ነው እና እየተጣሉባት ያሉት የጉዞ ማዕቀቦች ‹‹ከሚያስገኙት ጥቅም ይልቅ እያደረሱ ያሉት ጉዳት ይበልጣል›› የሚል አስተያየት ሰጡ፡፡ ነገር ግን እርስዎ ያን እያሉ ባሉበት ሰዓት ዓለም ደግሞ የተገነዘበው ነገር – የቻይና ባለሥልጣናት ዉሃንን ከማንኛውም ጉዞ ዝግ እንድትሆን ከማድረጋቸው በፊት ቁጥራቸው ከ5 ሚሊየን በላይ የሚደርሱ ሰዎችን አስቀድመው ከከተማዋ እንዲወጡ ፈቅደውላቸው እንደነበረ ነው፣ ከእነዚህ ውስጥ አብዛኞቹ ደግሞ ወደ ተለያዩ ዓለማቀፍ የጉዞ መዳረሻዎች የሚንቀሳቀሱ ነበሩ፡፡
• ከጥር 25 ቀን 2012 ዓ.ም. ጀምሮ ቻይና ሀገራት የጣሉባትን የጉዞ ገደቦች እንዲያነሱላት በመወትወት ጠንካራ ግፊት እያደረገች ነበረ፡፡ ይህም የቻይና ዓለማቀፍ ግፊት የማሳደር ዘመቻ በእርስዎ የተቃና ድጋፍ የታገዘ እንደነበረ ለመረዳት እርስዎ በዚያው ዕለት ለዓለም ሁሉ የቫይረሱን ሥርጭት አስመልክቶ የተናገሩት፡- ቫይረሱ ከቻይና ወጥቶ ወደተቀረው ዓለም ለመሠራጨት ያለው ዕድል ‹‹ዝቅተኛ እና አዝጋሚ›› መሆኑንና ‹‹ከቻይና ውጪ ባለ በየትኛውም ዓለም በዚህ ቫይረስ የመያዝ ዕድሉ በጣም የመነመነ ነው›› በማለት የሰጧቸው የቻይናዎቹን ዘመቻ የሚያጠናክሩ ንግግሮች ይገኙበታል፡፡
• በየካቲት 24 ቀን 2012 ዓ.ም. ላይ፣ የዓለም ጤና ድርጅት – የቫይረሱን የጎንዮሽ ሥርጭት አስመልክቶ በትክክል ከሆነው በታች በማቃለል የተሰራጨውን ኦፊሴላዊ የቻይና መግለጫ ጠቅሶ በማስተጋባት፣ ለዓለም እየነገረ የነበረው መረጃ፡- ‹‹COVID-19 የኢንፍሉዌንዛን ያህል እንኳ ከሰው ሰው የመጋባት አቅም እንደሌለው›› እንዲሁም ከኢንፍሉዌንዛ በተለየ ሁኔታ ይህ ቫይረስ ‹‹ቫይረሱ በውስጣቸው ቢኖርም ገና ወደ ህመም ባልተቀየረባቸው ሰዎች አማካይነት ወደ ሌላ ሰው የመተላለፍ ዕድል እንደሌለው›› የሚናገር መረጃ ነበረ፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ይህን እያለ አብሮ ይጠቅስ የነበረው ከቻይና የወጣ ማስረጃ ቫይረሱ ካለባቸው ሰዎች ውስጥ ‹‹የበሽታውን ምልክት የማያሳዩት አንድ ፐርሰንት ብቻ የሚሆኑት መሆናቸውንና፣ ሌላው (99 ፐርሰንቱ) ቫይረሱ ያለበት ሰው በአንድና በሁለት ቀናት ውስጥ የበሽታው ምልክቶች እንደሚታይበት›› ነበረ፡፡ ብዙ የዘርፉ ባለሙያዎች፣ ከጃፓን፣ ከደቡብ ኮሪያና ከሌሎች የዓለም ሥፍራዎች የተገኙ መረጃዎችን በመጥቀስ እነዚህን የተነገሩትን ድምዳሜዎች በጥያቄ ምልክት ውስጥ ከትተው ሲሞግቱ ነበረ፡፡ አሁን ግን በግልጽ እንደታወቀው – እነዚያ ከቻይና ይወጡ የነበሩትና በዓለም ጤና ድርጅት መልሰው ለዓለም ይስተጋቡ የነበሩት መረጃዎች ሁሉ – በተጋነነ ሁኔታ የተዛቡ መረጃዎች ነበሩ፡፡
• በመጨረሻ እርስዎ ቫይረሱ ወረርሽኝ ነው በማለት ባወጁበት በመጋቢት 2 ቀን 2012 ዓ.ም. ላይ፣ ቫይረሱ ከ4,000 ሰዎች በላይ ሕይወትን ቀጥፏል፣ እንዲሁም ቁጥራቸው ከ100,000 በላይ የሚደርሱ እና በዓለም ዙሪያ በ114 ሀገሮች ውስጥ የሚገኙ ሰዎች በቫይረሱ ተቀስፈዋል፡፡
• በሚያዝያ 3 ቀን 2012 ዓ.ም.፣ በርካታ የአፍሪካ አምባሳደሮች በጉዋንግዙና በሌሎች የቻይና ከተሞች ከቫይረሱ ጋር ግንኙነት አላችሁ በተባሉ አፍሪካውያን ላይ እየተፈጸመ ያለውን አድሏዊ አያያዝ አስመልክተው ለቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጽፈዋል፡፡ የቻይና ባለሥልጣናት በእነዚህ ሀገራት ዜጎች ላይ በኃይል ወደ መለያ ጣቢያዎች የማጎር፣ የማፈናቀል፣ እና አገልግሎት ለመስጠት እምቢተኝነት ድርጊቶችን ያካተተ ዘመቻ እያካሄዱባቸው እንደሆነ እርስዎም ያውቃሉ፡፡ እነዚህን በዘረኝነት ላይ ተመሥርተው እየተከናወኑ ያሉ አድሏዊ ተግባራት በተመለከተም አንድም አስተያየት አልሰጡም፡፡ ነገር ግን እርስዎ፣ በሌላ በኩል፣ ታይዋን እርስዎ ወረርሽኙን በተመለከተ በአግባቡ አልያዙትም ያለቻቸውን በማስረጃ ላይ የተመሰረቱ ስሞታዎች ግን ሲቀርብልዎት መሠረተ ቢስ በሆነ መንገድ ‹‹ዘረኝነት›› ነው በማለት ገልጸውታል፡፡
• ይህ ቀውስ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ የዓለም ጤና ድርጅት የቻይናን ‹‹ግልጽነት›› እያነሳ ለማወደስ በተደጋጋሚ ሲተጋ ተስተውሏል፡፡ ምንም እንኳ ቻይና በየትኛውም ምክንያት ብትመሰገን በግልጽነት ግን ልትነሳ የማትችል መሆኗ ግልጽ ሆኖ ሳለ፣ እርስዎም ግን በተደጋጋሚ የእነዚህን አመስጋኞች ተርታ ተቀላቅለው ተገኝተዋል፡፡ ለአብነት ለመጥቀስ ቻይና በታሕሣሥ መጨረሻ ገደማ፣ የቫይረሱ ናሙናዎች እንዲወድሙ ትዕዛዝ በመስጠት፣ ወሳኝ የሆነን መረጃ ዓለም ሊያገኘው እንዳይችል አድርጋለች፡፡ አሁን ላይ ሆነን ራሱ ቻይና ትክክለኛውን መረጃ በሰዓቱ ለመስጠት፣ የቫይረስ ናሙናዎችንና ልየታዎችን፣ እና ስለ ቫይረሱና ስለ ቫይረሱ አነሳስ መሠረታዊ የሆኑ መረጃዎችን ሳትደብቅ ለመስጠት እምቢተኝነቷን በማሳየት የዓለማቀፉን የጤና ደንቦች በማንኳሰስ ላይ ትገኛለች፡፡ እስከዚህች እስካሁኗ ቀን ድረስ ቻይና ዓለማቀፍ ሳይንቲስቶችንና ተያያዥ እንቅስቃሴዎቻቸውን በመከልከል፣ እና ኃላፊነት የጎደላቸውን ጅምላ ውንጀላዎችን በመሰንዘር፣ እና የራሷ ኤክስፐርቶች ይፋ የሚያደርጓቸውን መረጃዎች በጽኑ በመቆጣጠር ላይ መሰማራቷን የቀጠለች ሀገር ነች፡፡
• የዓለም ጤና ድርጅት – እስካሁን ቻይና አላስገባም ያለችውን ገለልተኛ የመርማሪዎች ቡድን ወደ ሀገሯ ገብቶ የቫይረሱን አነሳስ በተመለከተ ምርመራዎችን እንዲያደርግ እንድትፈቅድ በይፋ ጥሪ እንዲያቀርብ – ሌላ ቀርቶ የራሱ የድርጅቱ የአስቸኳይ ጊዜ ኮሚቴ አቋሙን ቢያሳውቀውም – ይህን ይፋዊ ጥሪ ለቻይና ማቅረብ ተስኖታል፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ይህን ለማድረግ አለመቻሉ፣ በአሁኑ የዓለም ጤና ጠቅላላ ጉባዔ ወቅት ‹‹የኮቪድ-19 ምላሽ››ን በተመለከተ ድርጅቱ ቀውሱን ለመመከት ነገሮችን ስላስኬደበትና ምላሽ ሰለሰጠባቸው ሁኔታዎች በገለልተኛ እና ነፃ አካል ሁሉን አቀፍ ክለሳ እንዲከናወን በማለት፣ አባል ሀገራቱ በዩናይትድ ስቴትስ የቀረበውን ጥሪ የሚደግፍ የውሳኔ ሃሳብ እንዲያስተላልፉ አድርጓቸዋል፡፡ ይኸው ውሳኔም የበሽታውን መነሻ ምክንያቶች በተሻለ መንገድ ለማወቅ እንዲቻል በቫይረሱ መነሻ ላይ ምርመራ እንዲካሄድ የሚጠይቅ እንደሆነ ይታወሳል፡፡
ከእነዚህ ሁሉ ውድቀቶች በላይ ነገሮችን ያከፋብን ነገር ደግሞ የዓለም ጤና ድርጅት ካደረገው በላይ በጣም የተሻለ ማድረግ ይችል እንደነበረ ማወቃችን ነው፡፡ ከጥቂት ዓመታት በፊት፣ የዓለም ጤና ድርጅት በሌላ ዳይሬክተር ጄነራል በሚመራ ጊዜ፣ ምን ያህል ለዓለም የማበርከት አቅም እንዳለው አሳይቷል፡፡ በ1995 ዓ.ም. ላይ፣ የሳርስን /Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS)/ በቻይና መቀስቀስ ተክትሎ – በወቅቱ ዳይሬክተር ጄነራል የነበሩት ሃርለም ብራንድትላንድ – የዓለም ጤና ድርጅት በ55 ዓመታት የጉዞ ምክር አገልግሎቱ ዓይቶት የማያውቀውን ዓይነት የማያወላዳ ቁርጠኛ ምክር በይፋ በመግለጽ – ማንኛውም በሽታው ወደተቀሰቀሰበት ወደ ደቡባዊ ቻይና እና ከዚያ በመነሳት የሚደረግ ማናቸውም ጉዞ አደጋ ያንዣበበበት እንደሆነ አሳወቁ፡፡ ወይዘሮዋ ይህን ሲያውጁ ደግሞ ቻይና በተለመደው የታወቀችበት መንገድ መረጃ ያወጡ ሰዎችን በማሰርና ሚዲያውን ሳንሱር በማድረግ ስለ በሽታው መቀስቀስ ለመሸፋፈን መሞከሯ የዓለምን ጤና ለአደጋ የሚያጋልጥ ነው በማለት በይፋ የሰላ ትችታቸውን ከመሰንዘር ወደ ኋላ አላሉም ነበር፡፡ እርስዎም ያንን የዶክተር ብራንድትላንድን አርአያ ተከትለው ቢሆን ኖሮ፣ ብዙ ሕይወቶችን ማትረፍ በተቻለ ነበር፡፡
ለተከሰተው ወረርሽኝ ምላሽ ለመስጠት በእርስዎ እና በድርጅትዎ አማካይነት የተወሰዱት የተሳሳቱ እርምጃዎች ዓለምን እጅግ ከፍ ያለ ዋጋ እንዳስከፈሏት ግልጽ ነው፡፡ ከአሁን በኋላ ለዓለም የጤና ድርጅት ያለው ብቸኛ የሚበጅ መንገድ በተግባር ራሱን ከቻይና ነፃ ማድረጉን ማስመስከር ከቻለ ብቻ ነው፡፡ የእኔ አስተዳደር እንዴት ባለ መልኩ ድርጅቱ ላይ ለውጥ ማምጣት እንደሚቻል እየመከረበት እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ነገር ግን ፈጣን ድርጊት ይፈለጋል፡፡ የምናባክነው ጊዜ የለንም፡፡ ለዚህ ነው እንደ አንድ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚደንት ይህን የማሳወቅ ግዴታ ያለብኝ፡- በቀጣዮቹ 30 ቀናት ውስጥ የዓለም ጤና ድርጅት ራሱን ለአብይ መሠረታዊ መሻሻሎች ካላበቃ አሁን ለጊዜው ያገድኩትን ዩናይትድ ስቴትስ ለዓለም ባንክ የምትሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ ቋሚ ውሳኔ እንዲሆን ለማድረግ፣ እንዲሁም በድርጅቱ ውስጥ አባል ሆነን የመቀጠላችንንም ጉዳይ ዳግም ለማጤን እገደዳለሁ፡፡ ከአሜሪካ ታክስ ከፋዮች ላይ ሰብስቤ ያገኘሁትን ዶላር፣ አሁን ባለበት ሁኔታ፣ በግልጽ ለአሜሪካ ጥቅሞች አስተዋፅዖ እንደሌለው እያሳየ ያለን ተቋም በገንዘብ ለመደገፍ እያዋልኩት መጓዝን አልፈቅድም፡፡
ፓሪስ ፣ እሑድ ጃንዋሪ 26 ፣ 2020 - የ 2019 የኮሮናቫይረስ - nCoV ወረርሽኝ በቻይና እና በዓለም ዙሪያ ከ 2000 በሚበልጡ ጉዳዮች እና በ 56 ሞት (በትናንትናው ዕለት ከ 41 ጋር ሲነፃፀር) እያደገ መሄዱን ቀጥሏል።
የዚህ የቫይረሱ ስርጭት ተጋርጦበታል (አንድ ሰው ትናንት በሻንጋይ የተመዘገበው) ፣ የመከላከያ እርምጃዎች ተጠናክረው እየተጠናከሩ ናቸው። በቻይና ፣ በመጀመሪያ ፣ የትራፊክ ገደቦች እየጨመሩ ነው ፣ በአገሪቱ ውስጥ ቱሪዝም በከፍተኛ ሁኔታ የተገደበ ሲሆን ፣ በ Wuhan ውስጥ አዲስ ልዩ ሆስፒታል ድንገተኛ ግንባታ ተጀምሯል ፡፡ ከቻይና ከውጭ የገቡ 3 ጉዳዮች ከተረጋገጠ በኋላ ፈረንሳይ ውስጥ የጤና ባለሥልጣናት ግንኙነት በየእለቱ ጋዜጣዊ መግለጫ እና አንድ ልዩ የህዋስ ህዋስ ስራ ላይ እንደሚውል በማስታወቂያው የጤና ባለስልጣናት ግንኙነት ተጠናክሯል ፡፡ በ Roissy ቻርለስ ደ ጎል ተጓlersች ለማሳወቅ እና ምናልባትም አጠራጣሪ ጉዳዮችን ወዲያውኑ ለመቋቋም ፡፡ ተመሳሳይ ቡድኖች ከቻይና በረራዎችን በሚቀበሉ ሌሎች የፈረንሳይ አየር ማረፊያዎች በጣም በቅርብ መዘጋጀት አለባቸው ...
INSERM እንደሚለው በበሽታው ሁኔታ ፈረንሣይ ወደ ፈረንሣይ የመጣው ተጋላጭነት አደጋ ከ 5 እስከ 13% ነው እናም በዋናነት በፓሪስ ክልል አውሮፕላን ማረፊያዎች ላይ ያተኩራል ፡፡ በፓሪስ እና በቦርዶ ፈረንሳይ ውስጥ ሚኒስትሩ ሶስት ጉዳዮች ተረጋግጠዋል ፡፡ የቦርዶው በሽተኛ ከቻሃን (ቻይና) ተመለሰ።
ማስጠንቀቂያ-በቻይንኛ ዶክተር እንደተናገረው ኮሮናቫይረስ ድምጸ-ከል ሆኗል (ደረጃ 2)። አንድ በሽተኛ ሊበክል ይችላል 14. መንግሥት ውሸት ነው ፡፡ + ሆንግ ኮንግ ከፍተኛውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ አስታውቋል
በቤት ውስጥ በዲቪዲ ላይ ፣ በጥንቃቄ በመመልከት ፣ ወደ youtube እንዴት እንደጫንነው ካስታወስኩ አንድ መንገድ አለ ፡፡ እኔ ባወጣሁት ነገር ላይ ወጣሁ ፣ ባስታን ትንሽ ከሆነ ፣ በአይን ዐይን ዐይን እና ትልልቅ (እንደዚያ ያለ ነገር) አባቱን አውቃለሁ ፡፡
እ.ኤ.አ. ሰኞ የዓለም ጤና ድርጅት በቻይና ውስጥ ከሚታየው ቫይረስ ጋር ተያይዞ የሚመጣውን ስጋት በተመለከተ ግምገማውን በማስተካከል በዓለም አቀፍ ደረጃ “ከፍተኛ” እና ከእንግዲህ “መካከለኛ” አለመሆኑን አመልክቷል ፡፡ በጄኔቫ ያደረገው የዚህ ድርጅት ቃል አቀባይ ለኤፍ.ኤፍ. እንደገለጹት ‹‹ የቃላት ስህተት ነበር እኛም አስተካክለናል ›› ብለዋል ፡፡
በርግጥም ፣ ይህ እርማት ያንን እውነት አይለውጠውም ማንይህ ቀውስ ከተነሳበት ጊዜ ጀምሮ ስድስት ሁኔታዎችን ሪፖርት ያደረገ ሲሆን ፣ ወረርሽኙን “የዓለም አቀፍ አሳሳቢ የህዝብ ጤና አደጋ” አድርጎ አይመለከተውም ​​፡፡.
የፓስፖርትና የሊሴ ፓሴ ማመልከቻ በአንድ ላይ ማቅረብ ወይም የፓስፖርትዎ ማመልከቻ ከኤምባሲው ወደ አገር ቤት ከተላከ ከአንድ ወርና ከዚያ በላይ ሳይሆን ሊሴ ፓሴ ማመልከት አይቻልም። ነገር ግን ኢምባሲው ማመልከቻዎን አገር ቤት ከላከ አንድ ወርና ከዚያ በላይ ከሆነና ፓስፖርቱን ሳይረከቡ የጉዞዎ ቀን ከደረሰ ሊሴ ፓሴ ወስደው አገር ቤት ሲደርሱ የከፈሉበትን ፓስፖርት ከኢሚግሬሽን መረከብ ይችላሉ።
3. ፓስፖርትዎ ከጠፋ የትና መቼ እንደወሰዱት የሚገልጽ ማስታወሻ እንዱሁም በኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተረጋገጠ የልደት ማስረጃ ኮፒ ማቅረብ4 የአገልግሎት ክፍያ $50.00 ለኢትዮጵያ ኤምባሲ የተፃፈ የባንክ የክፍያ ደረሰኝ መሆን ይኖርበታል፡፡5መጠየቂያ ቅጽ መሙላት (click here to download FORM)
የዌብሳይት ዲዛይን ልማት ኩባንያ የሆነው አሀዱ ዌብ፤ ላለፉት 7 ዓመታት ኢትዮ ሰርችና በዌብ ሆስቲንግ ሲሠራ ቆይቶ ባለፈው ዓመት የጨረታ መከታተያ አፕሊኬሽን መጀመሩንና በቅርቡ ደግሞ ተጠቃሚዎች የጨረታ ሰነድ ማግኘት የሚችሉበትን መንገድ (Bid on Line) ይፋ ማድረጉን የኩባንያው መሥራችና ባለቤት አቶ አብረሃም አሰፋ ገልፀዋል፡፡
በወረቀት፣ በጋዜጣ፣ በማስታወቂያ ሰሌዳ፣…የሚወጡ ጨረታዎችን ተደራሽነት ለማስፋት፣ ቀላል የሆነ የሞባይል አፕሊኬሽን ፈጥረው “ሞብቴንዳር ዶት ኮም” የተባለ አዲስ የጨረታ መከታተያ አፕሊኬሽን የዛሬ ዓመት ይፋ ማድረጋቸውን የጠቀሱት አቶ አብረሃም፤ ከማንኛውም የጨረታ ምንጭ የተገኙ ሁሉንም ዓይነት ጨረታዎች፣ ማንኛውም ሰው ባለበት ስፍራ ሆኖ በእጁ ሞባይል መከታተል የሚችልበት ዘዴ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የፈጠሩት ሞብቴንደር ዶት ኮም አፕሊኬሽን፣ ጨረታ የሚያወጡ ድርጅቶችንና ጨረታ ገዢዎችን የሚያገናኝ ቀላል ዘዴ ነው ያሉት ባለቤቱ፤ ተደራሽነቱን በተመለከተ ሲያስረዱ፡- ጐግል ላይ የቻይና፣ የሕንድ፣ የደቡብ አፍሪካ ዕቃ አቅራቢዎች ኢትዮጵያ ውስጥ የወጡ ጨረታዎችን መጠቀማቸው፣ የትኛውም ሰው የትም ሆኖ ጨረታዎችን እንዲከታተል ቀላል መንገድ ፈጥረናል ማለት ነው ብለዋል፡፡
በአገሪቱ ያለው የኢንተርኔት ግንኙነት ደካማነት ለማስወገድ “ቱ ቢ ኢንተርኔት ኮኔክሽን” በመጠቀም ጨረታውን ማግኘት ይችላሉ ያሉት አቶ አብረሃም፤ ለኢንተርኔት ብዙ እንዳይከፍሉ ዳታውን በሞባይላቸው አፕሊኬሽን ካወረዱ በኋላ ከኢንተርኔት ሂሳብ (ገንዘብ) ቆጠራ ውጭ ዳታውን ሳይከፍቱ (ኦፍ ላይን) ሆነው ጨረታው መች እንደወጣ፣ መች እንደሚዘጋ፣ ዝርዝር መስፈርቶቹ ምን እንደሆኑ፣ ምን ያህል ቀኖች እንደቀሩት፣ ሁሉንም መረጃ ማግኘት፣ ጨረታ አውጪ ድርጅቶችም፣ የራሳቸውን ዌብሳይት በመጠቀም ጨረታውን ማውጣት ይችላሉ ብለዋል፡፡
ጨረታው ስህተት ቢኖረው ወይም ተጨማሪ ነገር ለማከል ቢፈለግ በጋዜጣ ከሆነ ለማረም የሚቀጥለውን ሳምንት መጠበቅ አለበት። ሞብቴንደር ከሆነ ግን ወዲያው ስህተቱን ማስተካከል ይቻላል ያሉት የአሀዱ መስራችና ባለቤት፤ በእኛ አፕሊኬሽን መጠቀም በርካታ ሰዎች ስለሚያዩትና የተሻለ ተደራሽነት ስላለው ከብዙ ተወዳዳሪዎች መካከል የተሻለና ብቃት ያለውን፣ አሳማኝ ዋጋ ያቀረበውን አቅራቢ መምረጥ ያስችላል፤ ሙስናንም መከላከል ያስችላል በማለት አስረድተዋል፡፡
በቴንደር ዶት ኮም መጠቀም ያለውን ጥቅም ሲያስረዱም፡- ገንዘብ መቆጠብ ያስችላል፣ ኢኮኖሚውን ያነቃቃል፤ ሙስናን ይከላከላል፣ ምርታማነትን ያሳድጋል፣ ጊዜን ይቆጥባል፣ ከባቢ አየርን ከብክለት ይከላከላል ያሉት አቶ አብርሃም፤ አገራችን ለጨረታ ኅትመት፣ ለአስተዳደርና ለትራንስፖርት በዓመት ከ745 ሚሊዮን ብር በላይ እንደምታወጣ፣ 85 በመቶ የቢዝነስ ኩባንያዎች በኤሌክትሮኒክስ መንገድ እንደሚጠቀሙ፣ ሰባቱንም ቀናት 24 ሰዓት መገልገል እንደሚቻል ገልፀዋል፡፡
ሦስት ዓይነት አከፋፈሎች እንዳሉ የገለጹት አቶ አብርሃም፤ የ3 ወር፣ የ6 ወርና የዓመት መሆናቸውን ጠቅሰው፣ የ3 ወር 15 በመቶ ቫትን ጨምሮ 400 ብር፣ የ6 ወር ቫትን አካቶ 600 ብር፣ የአንድ ዓመት 900 ብር መሆኑን ገልፀው፣ ከ8 ባንኮች ጋር ስለሚሠሩ (ንግድ ባንክ፣ አዋሽ፣ ዳሸን፣ አቢሲኒያ፣ ንብ…) ተጠቃሚዎች ወደተመቻቸው አንዱ ባንክ ሄደው ክፍያውን መፈጸም እንደሚችሉ ተናግረዋል፡፡
በቅርቡ ደግሞ ጨረታ አውጪዎች የጨረታ ሰነዶችን ኦንላይን (Bid on line) ይፋ በማድረጋቸው ሰዎች የጨረታ ሰነድ ለመግዛት ከቦታ ቦታ የሚዘዋወሩበትን ጊዜ 64.4 በመቶ መቆጠብ ማስቻላቸውን፣ የጨረታ ሰነድ ሻጭና ገዢ ማገናኘታቸውን፣ ከ3000 ደንበኞች በላይ እንዳላቸው ገልፀዋል፡፡
More in this category: « አዋሽ ባንክ በግል ባንኮች ታሪክ ከፍተኛውን ትርፍ አስመዘገበ ጅማ ዩኒቨርሲቲ ከ1.3 ቢሊዮን ብር በላይ በሆነ ወጪ ያስገነባቸውን ማዕከላት ዛሬ ያስመርቃል »
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 48 ወራሰ ውኃ የማይበገር የ LED ውሃ ጎርፍ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 48 ወራሰ ውኃ የማይበገር የ LED ውሃ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 48 ወራሰ ውኃ የማይበገር የ LED ውሃ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 26W 48 ወራሰ ውኃ የማይበገር የ LED ውሃ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በታህሳስ ወር 2019 ዓ.ም ሁዋን በሚባለው የብዙ ሚሊዮን ህዝብ መኖሪያ የቻይና ከተማ የተከሰተውና በጉሮሮ አልፎ ሳምባን የሚጎዳና ወደ ሞትም ሊያደርስ የሚችለው ኮሮና ቫይረስ ወይም ኮቪድ 19 በመባል የሚታወቀው አደገኛ ቫይረስ የዓለምን ህዝብ የመንፈስ ጭንቀት ውስጥ ከቶቶ ከጤንነት መቃወስ አልፎ ከፍተኛ የሆነ አሉታዊ ኢኮኖሚያዊና ባህላዊ ተፅዕኖ እያሳደረ ነው። ይህ ኮረና ቫይረስ በመባል የሚታወቀው በ2003 ዓ.ም እንደዚሁ በቻይና ምድር ከተከሰተው ሳርስ ከሚባለው ቫይረስ ጋር ዝምድና ቢኖረውም፣ ኮቪድ 19 በመባል የሚታወቀው ይህ አዲስ ቫይረስ ቀደም ብለው ከተከሰቱት እንደ ሳርስ ከመሳሰሉት የኮረና ዘመዶች ጋር ሲነፃፀር በዐይነት የተለየና በጣምም አደገኛ እንደሆነ ሊደረስበት ተችሏል። ይህንን በመረዳት በሁዋን ከተማ የሚገኘው የዓለም የጤንነት ድርጅት ቅርንጫፍ(WHO) መረጃዉ ከደረሰውና ብዙ ሰዎችንም እያጠቃ ሲመጣ በጥር ወር 2020 ዓ.ም ዓለም አቀፋዊ ተፅዕኖ ሊኖረው የሚችል አደገኛ ቫይረስ ነው በሚል ድምዳሜ ላይ ይደርሳል። ይኸው የጤና ጥበቃ ድርጅት በጥር ወር 30፣ 2020 ዓ.ም ዓለምን ሊያዳርስ የሚችል የወረርሽኝ(Pandemic) በሽታ ነው በማለት ለመንግስታት ያስታውቃል።
ስለቫይረሱ ምንጭና መራባት የተለያዩ ትንታኔዎች(Theories) ይሰጣሉ። አብዛኛዎች ተመራማሪዎች የኮቪድ 19ኝን መነሻ የሌሊት ወፍ ናት ብለው ሲናገሩ፣ አንዳንዶች ደግሞ በእግሮቿ የምትንቀሳቀስ፣ ሰውነቷ እንደቀበቶ የተተለተለ(Armadillo) ለየት ያለች እንስሳ የቫይረሱ ምንጭ መሆኗን ይናገራሉ። ከዚህ ለየት ያለ አስተያየት ያላቸው ደግሞ ቫይረሱ በላቮራቶሪ ውስጥ የተፈጠረ ነው ይላሉ። አንዳንዶቹ ቫይረሱ እዚያው ሁዋን ከተማ የሚገኘ የጄን ላቦራቶሪ ውስጥ የተፈጠረ ነው ሲሉ፣ ቻይናዎች ደግሞ አሜሪካኖች እንደፈጠሩትና ለውድድር የመጡ የአሜሪካን ወታደሮች የእንስሳ ገበያ ላይ ሲዘዋወሩ ከእነሱ ወደ አንደኛው እንስሳ እንደተላለፈ ይናገራሉ። የቫይረሱን ምንጭ አስመልክቶ የቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስተር ቫይረሱ ከአሜሪካን እንደመጣ በግልጽ ተናግሯል። በዚህ አባባል የተበሳጨው የአሜሪካን የውጭ ጉዳይ ሚኒስተር ዋሽንግተን የሚገኘውን የቻይና አምባሳደር በመጥራት ለስቴት ዴፖርትሜንቱ ማብራሪያ እንዲሰጥ ተደርጓል። ይህን ዐይነቱን አባባል የኮንስፒረሲ ቲዎሪ አድርገን ብናልፈው በሳይንስ እንደተረጋገጠው የቫይረሶች ምንጮች እንስሳዎች ሲሆኑ፣ ከአንዳንድ እንስሳዎች የሚመነጩት ቫይረሶች ወደ ሰው ከተላለፉ እስከመሞት የሚያደርሱና ከአንደኛው ወደሌላኛው በመራባት ብዙ ሰዎችን እንደሚያጠቁ ነው። ከእነዚህ እንስሳት ውስጥ እንደ ዐይጥ፣ አሳማ፣ ውሻና በአሁኑ ወቅት ደግሞ እንደሌሊት ወፍ የመሳሰሉት የሚበሩና የሚሽለኮለኩ እንስሳዎች ዋና የቫይረስ ምንጮች ናቸው። በአሁኑ በግሎቫላይዜሽን ዘመን በሰዎችና በተለያዩ ዱር አራዊቶች መሀከል ከፍተኛ ቅርርቦሽ ስላለና አንዳንዶችም ለምግብነት ስለሚውሉ እንደኮረና ቫይረስ የመሳሰሉት መከሰታቸውና መተላለፋቸው የማይቀር ጉዳይ ነው። በዚህ መልክ በታሪክ ውስጥ በተለያየ ወቅት ይህንን የመሳሰሉ የቫይረስ ዐይነቶች በመነሳትና ሰዎችን በመያዝ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ አገር በመሸጋገር ለብዙ ሚሊዮን ህዝቦች መሞት ምክንያት ሊሆኑ በቅተዋል። እስካሁን ድረስ በአደገኛነቱ የሚታወቀው ስፔይን አገር እ.አ.አ በ1918 ዓ.ም የተከሰተው የስፓንሽ ኢንፍሉዬንዛ የሚባለው ሲሆን፣ የታሪክ ተመራማሪዎች ለ60 ሚሊዮንና ከዚያም በላይ ለሆነ ህዝብ መሞት ዋና ምክንያት እንደሆነ ይናገራሉ። ይኸው የወረርሽኝ በሽታ በአገራችን ምድር የህዳር በሽታ በመባል ይታወቃል።
ያም ተባለ ይህ፣ እንደዚህ ዐይነት ቫይረሶች በየጊዜው መልካቸውን እየቀያየሩ እንደሚከሰቱና የሰውንም ልጅ የሚፈታተኑ መሆናቸው የተረጋገጠ ጉዳይ ነው። ምናልባትም ከ90%(with great probability) ሊሆን በሚችል ሁኔታ የኮረና ቫይረስ ምንጭ ቻይና መሆኗ ይጠረጠራል። ይሁንና ግን ይህ ዐይነቱ ቫይረስ እንዴት በአጭር ጊዜ ውስጥ ከቻይና አልፎ ወደ ደቡብ ኮርያና ጣሊያን፣ ስፔይንና እንግሊዝ፣ ከዚያም አልፎ አውስትሪያና ጀርመን፣ እንዲያም ሲል በዓለም አቀፍ ደረጃ በመዛመት የሰውን ልጅ ከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ መጣሉ የሚያሳዝንም የሚያስገርምም ነው። በአሁኑ ወቅት ደግሞ የቫይረሱ ዋና ማዕከል(Epicentre) ታላቋ አሜሪካ፣ በተለይም ኒዎርክ ከተማ ነው። ይህ ጉዳይ የሚያረጋግጠው የሰው ልጅ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ባለቤት በመሆን የተወሳሰቡ የጦር መሳሪያዎችን በመስራት እርስ በእርሱ የሚጨፋጨፍ ቢሆንም፣ እንደዚህ ዐይነቱን የረቀቀና በዐይን ሊታይ የማይችል ነገር ሊያሽንፍ እንደማይችል ነው። እዚህ ላይ የሚነሳው ጥያቄ ግን ለምንድነው አደጉ የሚባሉ አገሮችን በቀላሉ ማጥቃት የቻለውና በብዙ ሺሆች የሚቆጠሩ ሰዎች ሊሞቱ የቻሉት? የሚለው ነው። ይህንን ጉዳይ ለመረዳት በአንድ አገርም ሆነ በተለያዩ አገሮች እንደ ፈሊጥ ተደርጎ የሚወሰድና ተግባራዊ የሚሆን የኢኮኖሚ ፖሊሲ ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ ጠጋ ብሉ መመልከቱ ጠቃሚ ነው። በተለይም የሰውን ልጅ ማዕከል ያላደረገና ከትርፍ ወይንም ከንጹህ ኢኮኖሚ ስሌት ብቻ ተግባራዊ የሚሆንና ጥቂት የሚሆነውን የህብረተሰብ ክፍል የሚጠቅም ፖሊሲ የመጨረሻ መጨረሻ የብዙ ሰዎችን ህይወት መቅሰፉ ብቻ ሳይሆን ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቅና ባህላዊና የስነ-ልቦና ተፅዕኖም ይኖረዋል።
እንደምንከታተለው ቫይረሱ የተከሰተባት ቻይና በተለይም ደግሞ የሁዋን ከተማ የቫይረሱ ዋና ማዕከል ቦታ መሆኗ ቀርቶ ጣሊያን፣ ፈረንሳይ፣ ስፔይን፣ በአሁኑ ወቅት ደግሞ ታላቁ አሜሪካ መሆናቸው የዓለምን ህዝብ እያነጋገረ ነው። አብዛኛዎችም የሚጠይቁት ጥያቄ ቫይረሱ የተከሰተባት ቻይና በምን ተዓምር ነው በአጭር ጊዜ ውስጥ ቫይረሱን በመቆጣጠር ቀስ በቀስ ወደ ቀድሞው ሁኔታዋ ለመመለስ መንገድ ላይ መሆን የቻለችው? በማለት ነው። በተለይም ትችታዊ አመለካከት ያላቸው ግለሰቦችም ሆነ ድርጅቶች የስርዓትን ጥያቄ በማንሳት ምናልባት ቻይና የተሻለ አደረጃጀትና ህዝቦቿም ትዕዛዝን የሚከተሉ በመሆናቸው ነው በአጭር ጊዜ ውስጥ ቫይረሱን ለመቆጣጠር የቻለችው በማለት በድፍረት ይናገራሉ። ከዚህ በመነሳት አንዳንዶች ልቅ የሆነ የሊበራሊዝም ስርዓት በተለይም ይህን የመሰለ የወረርሽ በሽታ ሲከሰት ለመቆጣጠር አስቸጋሪ ይሆናል ይላሉ። ይህን የሚሉበት ምክንያትም የተለያዩ ድርጅቶችም ሆነ ግለሰቦች ከመንግስት የመጣ ትዕዛዝን በጭፍን እንደማይቀበሉና ከመቀበላቸው በፊት ጥያቄ ስለሚያቀርቡና ለእንደዚህ ዐይነት ወረርሽኝ ዋና ምክንያት ሊሆን ይችላል ብለው የሚገምቱትን አስተያየት ስለሚሰነዝሩና ችግሩንም በሌላ መልክ መፍታትም ይቻላል ብለው ስለሚያምኑ ነው። በሌላ ወገን ግን የተለያዩ አገሮች የተለያየ ልምድና ታሪክ እንዲሁም የአሰራር ስልት ስላላቸው ይኸኛው ብቻ ነው ትክክል ብሎ መናገር በፍጹም አይቻልም። ከላይ ለየት ያለ አስተያየት ያላቸው ደግሞ እንዳለ ስርዓቱን ጥያቄ ውስጥ በማስቀመጥ ምናልባትም ካፒታሊዝም በዚህ መልክ መቀጠል እንደማይችል ይናገራሉ። ይሁንና ግን የሚዘነጉት ነገር ቻይና የምዕራቡ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ተጠቃሚ ለመሆን እንደበቃችና ጥብቅ የሆነ መንግስታዊ አገዛዝን ከሳይንስና ቴክኖሎጂ ዕድገት ጋር በማጣመር እዚህ ዐይነቱ ደረጃ ላይ መድረሷን ነው።
በአለፉት ሰላሳ ዐመታት ቻይና በቴክኖሎጂ መጥቃ በመሄድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተወዳዳሪ በመሆን ህዝቦቿን አደራጅታ አንድ ቢሊዮን አራት መቶ ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ ከድህነት በማላቀቅ ለመከበር በቅታለች። ቀስ በቀስም ዓለም አቀፋዊ ሚናዋን በመረዳት በሁሉም አቅጣጫ የቴክኖሎጂ ብቃትነትን በማሳየት እንደምናየው ይህንን የመሰለውን አደገኛ ቫይረስ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለመቆጣጠር ችላለች። ቻይና እንደዚህ የመሰለው የቴክኖሎጂ ብቃትነት ላይ የደረሰችው በዲሲፒሊን የተደራጀና ሚናውን የሚያውቅ የፖለቲካ አመራር ስላላት ነው። በሁሉም መስክ የምዕራቡን ዓለም መቅደም አለብኝ የሚልና በትጋትና በተዕግስት፣ እንዲሁም በቆራጥነት የሚሰራ የፖለቲካ ኤሊት ስልጣኑን በመያዙ ነው። „ዕውቀት ኃይል ነው“ የሚለውን የሳይንቲስቱን የፈራንሲስ ባኮንን አባባል በጭንቅላቱ ውስጥ በመቅረጹና ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ ዕድገት ከፍተኛ ወጪ ስለሚመድብ በአጭር ጊዜ ውስጥ ቻይና እንደዚህ ዐይነቱን ድል ለመቀዳጀት በቅታለች። የፖለቲካ ኤሊቱ ጭንቅላቱ በአሻጥርና በትናንሽ ነገሮች ያልተያዘ በመሆኑ ሁሉም በአንድ መንፈስና ለአንድ ዓላማ በከፍተኛ ዲሲፒሊን የሚሰራ ነው። የአገሬንና የህዝቤን ዕድል ሌላ የውጭ ኃይል ሳይሆን እኛ ራሳችን ብቻ ነን መወሰን ያለብን በማለት በፖለቲካ ኤሊቱና በአብዛኛው ምሁር ዘንድ ስምምነትና ተባብሮ የመስራት ፍላጎት አለ። ስለሆነም ብዙ የምርምርና ቴክኖሎጂዎችን ማፍለቂያና ማዳበሪያ ማዕከሎችን በየቦታው በመዘርጋትና በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ በማፍሰስና በመደጎም እንደምናየው የብዙ ቴክኖሎጂዎች ባለቤት በመሆን በዓለም አቀፍ ደረጃ የምዕራቡን ዓለም በተለይም አሜሪካንን እየተፈታተነው ይገኛል። ካለቴክኖሎጂና በየቦታው ካልተዘረጋ የምርምር ማዕከል አንድን ህዝብ መመገብም ሆነ ከእንደዚህ ዐይነቱ በአጭር ጊዜ ውስጥ በብዙ መቶ ሺሆች የሚቆጠሩ ሰዎችን ሊበክል የሚችል ቫይረስም ሆነ ሌላ በሽታ ለመዋጋት እንደማይቻል ቻይና ለማረጋገጥ ችላለች። እንደሰማነውና እንደተከታተልነው የቫይረሱን መራባት ከሞላ ጎደል መቆጣጠር ከቻለች በኋላ ጣሊያንን ለመርዳት ሀኪሞችና የህክምና መሳሪያዎችን ልካለች። በዚህ ዐይነቱ ትብብር ኪዩቫና ራሺያም በመታከል ብዙ ሀኪሞችና የህክምና መሳሪያዎችን ወደ ጣሊያን ልከዋል። ራሺያ በበኩላ ደግሞ እንደዚሁ አሜሪካንን ለመርዳት የህክምና መሳሪያዎችን ልካለች። የተገለበጠ ዓለም!!
ለምንድን ነው ጣሊያንም ሆነ ስፔይን፣ እንዲሁም እንግሊዝ፣ አሁን ደግሞ አሜሪካ በአጭር ጊዜ ውስጥ በኮቪድ 19 በቀላሉ ሊጠቁና የብዙ ሰዎችም ህይወት ሊቀጠፍ የቻለው? እንደሚታወቀው፣ በተለይም በአብዛኛዎቻችን ዘንድ ግንዛቤን ያላገኘው ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት ማብቂያ በኋላ እስከ 1970 ዓ.ም መጨረሻ ድረስ በብዙ የካፒታሊስት አገሮች መንግስታት ለሰፊው ህዝብ ግልጋሎት የሚሰጡና ሰራተኛው በሚከፍለው ቀረጥ የተሰሩ ሃኪም ቤቶችንና ሌሎች እንደ ውሃና መብራት እንዲሁም ጋዝ የመሳሰሉትን በመቆጣጠር በተመጣጣኝ ዋጋ ለህዝቦቻቸው ያቀርቡ ነበር። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ በአዳዲስ ቴክኖሎጂዎች ላይ የመዋዕለ-ነዋይ ፍሳሽ በማደረግ የህዝቦቻቸው አለኝታ በመሆን በተለይም በህክምናው ዘርፍ ላይ ከፍተኛ ርብርቦሽ በማድረግ ብቃትነትን ያሳዩ ነበር። በእነዚህ የህዝብ መገልገያዎች ላይ መንግስት የሚያደርገው ጣልቃ-ገብነት ያልጣማቸው ኃይሎች መንግስት እጁን እንዲያነሳና ሁሉኑም ነገር ለገበያው ተዋንያን መልቀቅ አለበት በማለት ከፍተኛ ግፊት ያደርጋሉ። ወቅቱ ግሎባላይዜሽንየጀመረበት ዘመን ስለነበርና ሁሉም በዚህ ዙሪያ ስለሚከንፍ መንግስታት ከየአቅጣጫው የሚመጣባቸውን ግፊት መቋቋም አልቻሉም። በተለይም የኃይል ሚዛኑ በግሎባላይዜሽን ዙሪያ ለተሰበሰቡ ኃይሎች ያደላና የርዕዮተ-ዓለም ሽግሽግም ስለነበር ከፍተኛ ግፊት ያደርጉ የነበሩት ትላልቅ የአሜሪካ አማካሪ ኩባንያዎች፣ እንደ መኪንሲይና(McKinsey) ከጀርመን ደግሞ እንደ ሮላንድ በርገር የመሳሰሉት አማካሪ ኩባንያዎች(Consulting Companies) ናቸው። መንግስታት ሳይወዱ በግድ በጥገና ፖሊሲ አማካይነት ሆስፒታሎችንና ሌሎች የህዝብ መገልገያ ዘርፎችን ኢንቬስተሮች ለሚባሉት በርካሽ ዋጋ እንዲሸጡ ይገደዳሉ። በአማካሪ ድርጅቶች ፍልስፍና ሁሉም ነገር ከትርፍ አንፃር መስራት አለበት። የአንድ ግልጋሎት የሚሰጥም ሆነ ሌላ ድርጅት ብቃትነቱ ሊለካ የሚችለው ትርፋማ ሲሆን ብቻ ነው። መሰረታዊውና ቅድሚያ የሚሰጠው ጥያቄ የሰውን ልጅ ፍላጎት ማሟላት ሳይሆን በመጀመሪያ ደረጀ ማንኛውም ገንዘብ የሚወጣበት መንግስታዊም ሆነ የግለሰብ ድርጅት ከትርፍ አንፃር መሰላት አለባቸው። ስለሆነም መንግስታት ወጪ ለመቆጠብና ትርፍም ለማግኘት ሲሉ በህዝብ ቀረጥ የተሰሩ ሃኪምቤቶችንም ሆነ ሌላ ድርጅቶችን ይሸጣሉ፤ ወይም ደግሞ በከፊል በገንዘብ የናጠጡ ኩባንያዎች ድርሻ(Share) እንዲገዙ ያደርጋሉ። የሀብታሞችንና የትላልቅ ኩባንያዎችን ገንዘብ የሚያስተዳድሩት እንደ ብላክ ሮክ የመሳሰሉ የአሜሪካን ሄጅ ፈንዶች በመዋዕለ-ነዋይ ስም ድርሻ በመግዛት የትርፉ ተቋዳሽ ይሆናሉ። የግል ኢንቬስተር ደግሞ አንድን ድርጅት ሲገዛ ወይም ድርሻ በመግዛት በመዋዕለ-ነዋይ መልክ ሲሳተፍ ዋና ዓላማው አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን በመትከልና የስራ-መስክ በመክፈት በአንድ አካባቢ ያለን ህዝብ ለመጥቀም ሳይሆን በትንሽ ወጪ እንዴት አድርጌ ከፍተኛ ትርፍ ማግኘት እችላለሁ ከሚለው ስሌት በመነሳት ነው። ለዚህ ዐይነቱ የሀብት ሽግሽግ ዋናው ተዋናይ ደግሞ በ1979ና በሰማኒያኛው ዓ.ም መጀመሪያ ላይ በእንግሊዝ ሚስስ ቴቸር ሲሆኑ፣ የኋላ ኋላ ደግሞ አዲሱ ሌበር በሚል ስሙን እንዲቀይር ያደረጉት የሌበር ፓርቲ ሊቀመንበርና ስልጣንን የተረከቡት ቶኒ ብሌየር ናቸው። ቶኒ ብሌየር እንግሊዝን በጠቅላይ ሚኒስተርነት በሚያሰትዳድሩበት ወቅት የወይዘሮ ቴቸርን የኒዎ-ሊበራል ፖሊሲ ልዩ መልክና ፍጥነት በመስጠት ገበያውን ለውጭ የመዋዕለ-ነዋይ አፍሳሾች ልቅ በማድረግ ህዝባቸውን ከፍተኛ ችግር ውስጥ የከተቱ ናቸው። ከተለያዩ አገሮች፣ ከሳውዲ አረብያ፣ ከካታር፣ ከራሺያና ከቻይና ከመሳሰሉ አገሮች በገንዘብ የናጠጡ ከበርቴዎች በመምጣትና በተለይም ትላልቅ አፓርትሜንቶችን በመግዛት እራሱን የለንደንን ኗሪ ህዝብ ከተማውን ጥሎ እንዲወጣ ያደረጉ ናቸው። በህክምናው መስክም እንደምንሰማውና እንደምናየው ከፍተኛ ድክመት ይታያል። በቁጠባ ፖሊሲ የተነሳ አብዛኛዎቹ ሃኪም ቤቶች አስፈላጊውን መሻሻል ያላገኙና ለእንደዚህ ዐይነት ወረርሽኝ ያልተዘጋጁ ናቸው። እኝህ ሰው ስልጣናቸውን ለጎርደን ብራውን ካስረከቡ በኋላ የአንድ የአሜሪካን እንቬስትሜንት ኩባንያ ተቀጣሪ በመሆን በዐመት ሶስት ሚሊዮን ዶላር ይከፈላቸዋል። ስራቸውም የአፍሪካ መንግስታትን „ማማከርና“ የጥሬ-ሀብቶቻቸውን ለትላልቅ የአሜሪካና የእንግሊዝ ኩባንያዎች እንዲሸጡ ማድረግ ነው። በተጨማሪም በአማካሪነት ስም በተለያዩ የአፍሪካ አገሮች ውስጥ ወደ ውስጥ ያተኮረና የተስተካከለ ዕድገት እንዳይመጣ እንቅፋት መፍጠርና በተለያየ መልክ ሀብት ከአፍሪካ ምድር ወደ አውሮፓና አሜሪካ የሚተላለፍበትን መንገድ ማዘጋጀት ነው። ለዚህ ዐይነቱ ፀረ-ዕድገት ተግባር የአፍሪካ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የሚሊታሪ ኤሊት ይተባበራቸዋል። እስከዚህም ድረስ የተወሳሰበ ዕውቀት የሌላቸውና አርቀውም የማያስቡ የአፍሪካ መሪዎች የእነ ቶኒ ብሌየርን ዐይነት የመሳሰሉ ሰዎችን ምክር በመስማት አገሮቻቸውን ከፍተኛ መቀመቅ ውስጥ ከተዋቸዋል፤አሁንም እየከተቱ ነው። በዚህም ምክንያት የተነሳ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተና ጠቅላላውን ህብረተሰብ የሚጠቅም ኢኮኖሚያዊ ስርዓት መገንባት አልተቻለም።
ለማንኛውም ይህ ዐይነቱ የኒዎ-ሌበራል አስተሳሰብ እንደ አዲስ ፈሊጥ በመታየቱና ተግባራዊም በመሆኑ እንደ ጣሊያንና ስፔይን የመሳሰሉትንም አገሮች ከውስጥ ሊያዳክማቸው ችሏል። ስትራቴጂክ በሆኑ ነገሮች ላይና ከረጅም ጊዜ አንፃር ከማሰብ ይልቅ ይህንን ዐይነቱን ፖሊሲ በመከተላቸው ዛሬ እንደምናየው በተለይም በዕድሜያቸው የገፉና በቀላሉ ሊድን የማይችል በሽታ የያዛቸውን ሰዎች ኮረና ቫይረሱ በቀላሉ ሊያጠቃቸው ችሏል። በተለይም ለሰፊው ህዝብ ጥቅም በሚሰጡ እንደ ጤና ድርጅቶች በመሳሰሉት ላይ ከመረባረብ ይልቅ ሃኪም ቤቶችን መሸጥና ሰራተኞችን ማባረር ዋናው የመንግስቱ ፖሊሲ ሆነ። በተለይም በቫይረሱ የተጠቃው የደቡቡ የጣሊያን ክፍል ሳይሆን በኢንዱስትሪ የበለጸገው ሎምባርዳይ የሚባለው ግዛት ነው። የዜና ማሳራጫዎች እንደሚያወሩት ከሆነ ከፍተኛ የአየር መበላሸት ያለበትና በዕድሜያቸው ገፋ ያሉ ሰዎች የሚኖሩበት ግዛት ነው። አሁን ቀስ በቀስ እያሉ የሚወጡ መረጃዎች እንደሚያረጋግጡት ከሆነ በኮረና ቫይረስ በቀላሉ የተጠቁት ሰዎች ሌሎች ቫይረሶችን ለመከላከል ይችላሉ ተብለው የታመኑ የክትባት መድሃኒቶችን የተወጉ ናቸው። በተጨማሪም ሁሉንም ባክቴሪያኖች ሊያጠቃ ይችላል ተብሎ የሚገመት አንቲ-ባዮቲኩም(Broad Spektrum) ክኒን የዋጡ ሰዎች በኮረና ቫይረስ በቀላሉ ሊጠቁ ችለዋል። ምክንያቱም በየጊዜው አንቲ-ባዮቲኩምን መውሰድ የሰውነትን ከበሽታ የመከላከል ኃይል ስለሚቀንስ ነው። በጣሊያንም ሆነ በተቀሩት የአውሮፓ አገሮች በየክረምቱ ኢንፍሎዬንዛን የመሳሰሉ የወረርሽኝ በሽታዎች ለመከላከል በሚል ቀደም ብለው የሰውነትን በሽታን መከላከል የሚያዳክሙ አጠቃላይ የሆነ አንቲ-ባዮቲኩም ክኒኖችን ይውጣሉ። በዚህም ምክንያት የተነሳ የአብዛኛው ህዝብ በሽታን የመከላከል አቅም የደከመ ነው። ከዚህ ጋር ተያይዞ በቁጠባ ፖሊሲ ምክንያት የተነሳ አብዛኛዎች ሃኪሞች ቤቶች በህክምና መሳሪያና መድሃኒት እንዲሁም በሀኪሞች ዕጥረት እንዲዳከሙ ሆነዋል። ከዚህ ዐይነቱ የኒዎ-ሊበራል ወይም ሁሉንም ነገር የገበያ ኢኮኖሚ ፖሊሲ ይፈታዋል ከሚለው ባሻገር በአለፉት አርባ ዐመታት ጣሊያን ከፍተኛ የፖለቲካ ውዝግብ የሚታይባትና በተለያዩ ምክንያቶች የተነሳ የሰራተኛውንም ሆነ የጠቅላላውን ህዝብ መብት ያስጠብቁ የነበሩ እንደ ኮሙኒስትና የክርስቲያን ፓርቲ የመሳሰሉት ባህላዊና አገር-አቀፍ ፓርቲዎች እንዳሉ ወድመዋል፣ ወይም ደግሞ ትርጉም እንዳይኖራቸው ለመደረግ በቅተዋል። በዚህም ምክንያት የተነሳ የፖለቲካው ሜዳ ክፍት በመሆኑ ለህዝብ ግልጋሎት መስጠት የሚችሉና የሚገባቸውም እንደ ሃኪምቤቶች የመሳሰሉት ሊዳከሙ ችለዋል። ስለሆነም በቫይረሱ የተደናገጠው ወደ ሃኪምቤት ሲጎርፍ ሃኪም ቤቶች እየተንጋጋ የሚመጣውን ህዝብ ማስተናገድ አልቻሉም። በአንፃሩ ግን ጥቂቶች የዚህ ዐይነቱ የኒዎ-ሊበራል ፖሊሲ ተጠቃሚ በመሆን አትራፊ ሆነዋል።
የስፔይንም ሁኔታ ከዚህ ያነሰ አይደለም። ከፍራንኮ መሞት በኋላ አዲስ የፖለቲካ ኃይል አሰላለፍ ቢፈጠርም በፓርቲዎች ዘንድ ሙስና የተስፋፋ ነው። እንደጀርመን ሰፋ ያለ ትችታዊ አመለካከት የዳበረበት ምሁራዊ ኃይል ያለበት አገር አይደለም። ከታሪክ አንፃርም የሃይማኖት መሪዎችና የመሬት ከበርቴዎችም ሆነ የአሪስቶክራሲው መደብ እንደሌሎች የምዕራብ አውሮፓ አገሮች ከበርቴያዊ ወይም ሊበራል አስተሳሰብ እንዳይመጣ አጥብቀው ይታገሉ ነበር። ስለሆነም በስፔይን በፍራንኮ ዘመንም ሆነ በኋላ የተገለጸለት የሲቭል ማህበረሰብ ብቅ ሊልና የፖለቲካ ኃይል ሊሆን አልቻለም። በዚህም ምክንያት የተነሳ የሰከነና በተለይም የሰፊውን ህዝብ ኢኮኖሚ ኃይል የሚያዳክሙ እንደ ኒዎ-ሊበራል የመሳሰሉ ኢኮኖሚ ፖሊስዎችን የሚዋጋ የተጠናከረ ኃይል ብቅ ሊል አልቻለም። በእንደዚህ ዐይነት ሁኔታ ውስጥ ደግሞ ኮንሰርቫቲብ ነን የሚሉና የክርስቲያንን ስም የለጠፉ ፓርቲዎች ፣ በመሰረቱ የክርስቲያን ሞራልም ሆነ እሴት የሌላቸው ንጹህ በንጹህ የገበያ ኢኮኖሚ ፖሊሲን ተግባራዊ በማድረግ የመጨፈሪያ ሜዳ ማግኘት ችለዋል። በተለያዩ የአውሮፓ አገሮች በኮንሰርቫቲምና በክርስቲያን ስም የተደራጁ ፓርቲዎች በመሰረቱ የሚያካሂዱት ፖለቲካ ወደ ኋላ የቀረና የተወሰነውን የህብረተሰብ ክፍል የሚጠቅምና በተለያዩ ፖሊሲዎች አማካይንት ሀብታሙን የባሰ ሀብታም የሚያደርጉ ናቸውው። በተለይም በማድሪድና አካባቢዋ ስልጣንን የያዘው የኮንሰርቫቲቭ ፓርቲ የህ ወደ ሰላሳ ሚሊያርድ ዶላር የሚያህል ገንዘብ „ሲቆጥብ“ ፣ በዚያው መጠንም ወደ ሰላሳ ሺህ የሚጠጉ የሃኪም ቤት ሰራተኞችን አባሯል። ይኸው እንደምናየው እንደዚህ ዐይነት አደገኛ ወረርሽኝ ሲከሰትና ብዙ ሰዎችን ሲያዳርስ እየተንጋጋ የሚመጣውን ህዝብ ሃኪም ቤቶች ለማስተናገድና ለማከም በቂ አልጋና ነርሶች የላቸውም። በዚህም ምክንያት ቫይረሱ በአጭር ጊዜ ውስጥ ሊራባ የቻለው በተለይም በሃኪም ቤቶችና ሽማግሌ ሰዎችን ማኖሪያ ቦታዎች አካባቢ ነው። በተለይም በፍርሃት ተውጠው ወደ ሃኪም ቤት የመጡት በቀላሉ በቫይረሱ ሊጠቁ ችለዋል። በዚህ መልክ ሁሉም ነገር ከትርፍ አንፃር ብቻ እንዲታይ በመደረጉ በየሃኪም ቤቶችም አዳዲስ ሃኪሞችንና ነርሶችን ከመቅጠር ይልቅ ያሉትንም በመቀነስ በተቀሩት ሰራተኞች ላይ የስራ ጭነት ሊደራረብ ችሏል።ይህ ብቻ ሳይሆን ከ1990ዎቹ እስከ 2008 ዓ.ም ድረስ ግሎቫላይዜሽን የሚባለው ፈሊጥ በተስፋፋበት ዘመን በብዙ ቢሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ይፈስ የነበረው በቴክኖሎጂ መስክ ላይ ሳይሆን የአየር ባየር ቁማር ላይ ወይንም ቤቶችን በመስራትና በመሸጥ ላይ ስለነበር ህዝባዊ ግልጋሎት የሚሰጡ የህክምና ድርጅቶች የመሳሰሉት ተዘንግተው ነበር ወይንም ደግሞ አትኩሮ አልተሰጣቸውም ነበር ማለት ይቻላል።
ወደ አሜሪካ ስንመጣም ሁኔታው ከዚህ የባሰ ነው። አሜሪካ ሙሉ በሙሉ „ግለሰብአዊ ነፃነት“ ተግባራዊ የሆነበት አገር ነው ተብሎ ስለሚሰበክ ይህ የተዛነፈ አስተሳሰብ በሰፊው ህዝብ አዕምሮ ውስጥ እንዲቀረፅ ተደርጓል። በተለይም የገበያ ፖሊሲ አክራሪነትን የሚያራምደው የኮንሰርቫቲብ ምልክትና የክርስትናን ሀይማኖት የለጠፈው የሪፓብሊካን ፓርቲ ፎክስ ሚዲያን በመጠቀም የሰፊውን የአሜሪካን ህዝብ ጭንቅላት ሊሰልበው ችሏል። የስለሆነም መንግስት ጣልቃ የሚገባበት ነገር በሙሉ እንደ እርኩስ ስራ የሚታይና ነፃነትንም ሙሉ በሙሉ ይጋፋል ተብሎ ስለሚታመን በተለይም ተከታታይ ገቢ የሌለው ወይም ደሞዙ ዝቅተኛ የሆነ ሰው ለጤንነት መድህንም ሆነ ታሞ ሃኪም ቤት ሲሄድ ለህክምና መክፈል አይችልም። በአሁኑ ጊዜ የጤንነት መድህን የሌለው ወደ 50 ሚሊዮን የሚጠጋ የአሜሪካን ህዝብ እንዳለ ይታወቃል። በሌላ ወገን ግን የአሜሪካ መንግስት ለመከላከያና ለጦር መሳሪያ መግዢያ በየዓመቱ እስከ $800 ቢሊዮን የሚጠጋ ገንዘብ ያወጣል። ሰልሆነም በአሜሪካን ምድር ልክ እንደ አውሮፓው፣ በተለይም እንደ ጀርመን አገር እኩል በሆነ ደረጃ አሰሪዎችንም ለጤንነት መድህን (Health Insurance) ወጪ የሚያሳትፍ ባህልና ህግ የለም። በጀርመን አገር ሰራተኛውም ሆነ አሰሪዎች በተለይም እስከ 2003 ዓ.ም ድረስ በእኩል ደረጃ እንዲሳተፉ የሚያደርግ ህግ ነበር። እስከ 1990 ዓ.ም መግቢያ ድረስ ደግሞ መድሃኒቶች በሙሉ ከመድህን ክፍያው ጋር የተጠቃለሉ ስለነበሩ ማንኛውም ታማሚ ለመድሃኒት በተጨማሪ አይከፍልም ነበር። ከዚያ በኋላ ግን የጥገና ለውጥ አደረግን በማለት እንደሰው ገቢ መጠን አንድ ሰው ለመድሃኒት አምስት ኦይሮ ይከፍላል። ሆኖም ግን ይህ ሁኔታ አብዛኛውን ህዝብ የጎዳውና ያስመረረው አይደለም። በተጨማሪም በጀርመን ምድር አንድ ሰው የጤንነት መድህን ይኑረው አይኑረው ከታመመ ዝም ብሎ ሜዳ ላይ አይወድቅም። በተለይም ከቤተክርስቲያን ጋር የተቆላለፉ የህክምና መስጫ ጣቢያዎች ስላሉ እዚያ ሄዶ መታከም ይችላል። ከዚህ ሁኔታ ስንነሳ በአሜሪካን ምድር ያለው ልምድ እጅግ ወደ ኋላ የቀረና አደገኛና አሳሳች አስተሳሰብ ነው ማለት ይቻላል። ይህንን የተረዱት ባራክ ኦባማ „ኦባማ ኬር“ በሚል ተግባራዊ ለማድረግ ከሪፓብሊካኖች ዘንድ ብዙ ተቃውሞ እንደተነሳባቸውና ከብዙ ክርክርና ማሳመን በኋላ ተግባራዊ ለመሆን እንደበቃ እንገነዘባለን። ይሁንና የኦባማ ኬር የተወሳሰበና አድካሚ በመሆኑ ሁሉንም የጠቀመ አልነበረም። ፕሬዚደንት ትረምፕ ስልጣንን ከተቆጣጠሩ በኋላ በዚህም በዚያም ብለው የኦባማ ኬር እንዲሸራረፍ ለማድረግ በቅተዋል። ይኸው እንደምናየው የዚህ ዐይነቱ ሁሉንም ነገር ገበያው ይፈታዋል የሚለው አካሄድ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል። ቫይረሱም በፍጥነት በመራባት ከኒዎርክ አልፎ ኒው ኦርሊየንስና ኮሎራዶ በመዳረስ ቀስ በቀስም ሁሉንም የአሜሪካ ግዛቶች እያዳረስ ነው።
እዚህ ላይ መጠቀስ ያለበት ጉዳይ ሁሉንም ነገር ገበያው ይፈታዋል ከሚለው ባሻገር ለምን እንደ አሜሪካን የመሳሰለው አገር የሚኖረው ህዝብ በቀላሉ የቫይረሱ ተጠቂ ለመሆን እንደበቃ ጠጋ ብሎ መመልከቱ ለእኛም ይጠቅማል ብዬ እገምታለሁ። በአሜሪካንም ሆነ በተቀሩት የካፒታሊስት አገሮች አብዛኛዎች ምግቦች በፋብሪካ ውስጥ የተፈበረኩና ልዩ ልዩ ኬሚካሎች እየገቡባቸው የሚመረቱ ናቸው። በዚህም ምክንያት የተነሳ አብዛኛዎቹ የምግብ ዐይነቶች ለሰውነትና ለአዕምሮ ገንቢ የሆኑ ንጥረ ነገሮችንና እንደፕሮይቲንና ሌሎችም የሰውነት ገንቢ ሚኒራሎች በጣም በዝቅተኛ ደረጃ የሚገኙባቸው ናቸው። ከዚህም በላይ አብዛኛዎቹ ምግቦች ጨው፣ ቅባትና ስኳር የበዛባቸው ከመሆናቸው የተነሳ ምግቡን ሆድ ውስጥ እንዲቆይ የሚያደርጉ እንጂ ይህን ያህልም ለጤንነት አዎንታዊ አስተዋፅዖ አያደርጉም። ውጭ በየመቆሚያ ቦታዎች የሚሸጡት አንደ ማክንዶናልድና ፖምፕፍሪትስ የመሳሰሉት ምግቦችም ደግሞ ሆድን ከመሙላትና ጤንነትን ከማቃወስ በስተቀር ለሰውነትም ሆነ ለአዕምሮ መጎልመስ የሚሰጡት ጥቅም እዚህ ግባ የሚባል አይደለም። ከዚህም በላይ እንደኮካላና ስፕራይት የመሳሰሉት በተለይም በወጣቱ ዘንድ በብዛት የሚጠጡት ጣፋጭ መጠጦች ገንቢ ሳይሆኑ ጤንነትን የሚያቃውሱ ናቸው። እንደሚታወቀው የተሟላና ተፈጥሮአዊ የሆነ የምግብ ዐይነት ከበቂ እንቅልፍና ስፖርት ጋር በመዳበል የሰውነትን ከበሽታ የመከላከል ኃይል ያጎለምሳል። ሴሎቻችን ገንቢ የሆኑ ምግቦችን ሲያገኙ በሽታን የመከላከል ኃይል ያገኛሉ። ይህ ጉዳይ በምግብ ሳይንስ አዋቂዎችና በተገለጸላቸው ሃኪሞች ተደጋግሞ የሚወሳና በሲቪል ማህበረሰብም የሚሰበክ ጉዳይ ነው። ይህ ዐይነቱ በብዛትና ከትርፍ አንፃር ብቻ የሚመረት የምግብ ዐይነት በተለይም በአሜሪካን አገር ዝቅተኛ ገቢ ያላቸውን የጥቁር አሜሪካኖችንና የተቀረውን የህብረተሰብ ክፍል ጤንነት በከፍተኛ ደረጃ እያቃወሰ ይገኛል። የስኳር በሽታ፣ የደም ግፊትና የኩላሊት መበላሸትና ሌሎች የስልጣኔ በሽታዎች ተብለው የሚጠሩት በሙሉ የዚህ ዐይነቱ በኢንዱስትሪ ደረጃ እየተዘጋጀ ከሚቀርብ የምግብ ዐይነት ጋር የተያያዙና በተለይም ጥቁር አሜሪካኖችንና ላቲን አሜሪካኖችን የሚያጠቁ ናቸው። ስለሆነም አስፈላጊውን የተመጣጠነ የምግብ ዐይነት መመገብ የማይችሉ ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው የህብረተሰብ ክፍሎችና በዕድሜያቸው የገፉ፣ በተለይም ከሰማንያ ዐመት በላይ የሆናቸው በኮረና ቫይረስ የመጠቃት ኃይላቸው ከፍተኛ ነው። ስታትስቲክሱም ይህንን ነው የሚያረጋግጠው። ስለሆነም ይህ ዐይነቱ የገበያ ኢኮኖሚ ልቅነትና የትላልቅ ኢንዱትሪዎች የበላይነትን መቀዳጀት በአብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮች የሰውነትና የአዕምሮ ቀውስ እያስከተለ ነው። ከዳየት መቀየር ጋር በተያያዘ የሰዎች የማሰብ ኃይልና ነገሮችን ማገናዘብ በጣም እየደከመ መጥቷል ማለት ይቻላል። በተለይም በአሜሪካን አገር አመጽ መስፋፋቱና ሰውን መግደል ከእንደዚህ ዐይነቱ ልቅ የገበያ ኢኮኖሚ፣ የአመጋገብ ሁኔታና ማህበራዊ ግኑኝነት መበጣጠስ ጋር የተያያዘ ነው። ሰሞኑን እንደምናየው ሰዉ ምግብ ለመግዛት ከመሰለፍ ይልቅ ሽጉጥ ለመግዛት ሲሰለፍ ይታያል። በተጨማሪም የአመጽ መስፋፋት የአገዛዙ ወይም የሚሊታሪ-ኢንዱስትሪ ውስብስብ አወቃቀር ነፀብራቅ ነው። በሌላ አነጋገር የመንግስቱ መኪና የጠቅላላውን የአሜሪካ ህዝብ ጥቅም ለማስጠበቅ የተዘጋጀ ሳይሆን ከሚሊታሪውና ከስለላ ድርጅቱ ጋር የተሳሰረውን የጥቂት ኦሊጋርኪውን መደብ ነው። ይህ ዐይነቱ መንግስታዊ አደረጃጀት የግዴታ ወደ ሌላው የህብረተሰብ ክፍል በመዛመትና እንደ ጤናማ አስተሳሰብ በመወሰድ አመጽ የጠቅላላው ህብረተሰብ ፈሊጥ ይሆናል።
ወደ ጀርመን ስንመጣ ደግሞ ሃኪም ቤቶችን ወደ ግልሀብትነት እንዲዘዋወሩና ቁጥራቸው ከሶስት መቶ በላይ የሚበልጡ ሃኪም ቤቶች እንዲዘጉ የተደረጉት በጊዜው ቻንስለር በነበሩት በሚስተር ጌርሃርድ ሽሩደር አማካይነት ነው። በጊዜው ስልጣንን የተቀዳጁት የሶሻል ዲሞክራቲክና የአረንጓዴው ፓርቲ የጥምር መንግስት በብላክ ሮክና ሮላንድ በርገር በሚባለው በጀርመን አማካሪ ድርጅት በመመከር የሰራተኛውን መብት የሚቀንስ አጀንዳ 2010 ተብሎ የሚጠራ የኒዎ-ሊበራል ኢኮኖሚክ ፖሊሲ ተግባራዊ ያደርጋሉ። ይህ ሁኔታ ለአሜሪካን ትላልቅ የገንዘብ አስተዳዳሪዎች በሩን ያመቻችላቸዋል። ብዙ ሃኪም ቤቶችም ወደ ግል ሀብትነት ይለወጣሉ። በተለይም ሃኪም ቤቶች የግዴታ ከትርፍ አንፃር መስራት አለባቸው በማለት ሃኪሞች ከህክምና ተግባራቸው በተጨማሪ በአስተዳደር ስራ እንዲጠመዱ ይደረጋሉ። በዚህም ምክንያት የተነሳ በአብዛኛው የጀርመን ሃኪም ቤቶች ሃኪሞችና ነርሶች ከሚፈለገው ሰዓት በላይ ይሰራሉ። ይህንን ዐይነቱን የስራ ጭነት ለመሸከም የማይፈልጉ የተሻለ ገንዘብ ወደ ሚከፈልበትና የስራ ጭነት በሌለበት እንደ ስካንዲኔቪያንና እንደ ስዊዘርላንድ የመሳሰሉት አገሮች ይሄዳሉ። በኮረና ቫይረስ መራባት የተነሳ የተደናገጡት የጤና ጥበቃ ሚኒስተሩና በጤናው መስክና ኃላፊነት ያላቸው የሰራተኛ ሚኒስተር ይህንን ጉዳይ በማንሳት ወደፊት ሃኪም ቤቶች ከትርፍ አንፃር ሳይሆን ለተማሚው ህዝብ አስፈላጊውን የህክምና ዕርዳታ መስጠት እንዳለባቸውና ወደፊት በዚህ መንፈስ እንደሚሰራ አስታውቀዋል። በተጨማሪም በህክምና መሳሪያዎችና የአፍና የአፍንጫ መከላከያዎች በቻይና መመካት እንደሌለባቸውና በማንኛውም የህክምና መሳሪያ ላይ ራሳቸው ማምረት እንዳለባቸው ውሳኔ ላይ ደርሰዋል። ለዚህም ብዙ ገንዘብ መድበዋል። ይሁንና በጀርመን ምድር የተወሰኑ ሃኪም ቤቶችን ወደግል ቢዘዋወሩና ከትርፍ አንፃርም ቢሰሩ በውስጥና በሰራተኛው ማህበር በተደራጁ ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞና ስላለና ክርክርም ስለሚደረግ እንደ ስፔይንና ጣሊያን እንዲሁም አሜሪካ የሃኪም ቤቶች ሁኔታ የተበላሽና የሚያስመርር አይደለም። በዚህም ምክንያት የተነሳ እንደተፈራው ሳይሆን በኮረና ቫይረሱም የተጠቃና በቫይረሱም ምክንያት የተነሳ የሞተ ሰው ቁጥር ይህን ያህልም የተጋነነ አይደለም።
አጠቃላዩን ሁኔታ ስንመለከት ሁሉንም ነገር ገበያው ሊፈታው ይችላል የሚለው አምልኮ በተለይም እንደዚህ ዐይነት ቀውስ በሚከሰትበት ጊዜ በፍጹም ሊሰራ እንደማይችል እያረጋገጠ ነው። የአብዛኛዎቹ የሶስተኛው ዓለም አገሮችም ሁኔታ የሚያረጋግጠው ይህንን ነው። በገበያ ኢኮኖሚ ስም ተግባራዊ የሆኑ „የጥገና ለውጦች“ በሙሉ ወደ ተሟላና ሰፊውን ህዝብ ወደሚጠቅም ስርዓት አላሸጋገሯቸውም። የሚገርመው ነገር ከዚህ ቀደም በመንግስት ስር ያሉ ሃኪም ቤቶችም ሆነ ሌሎች ድርጅቶች የግዴታ ወደ ግል መዘዋወር አለባቸው ብለው ይወተውቱ የነበሩ የንጹህ ገበያ ኢኮኖሚ አራማጆች አሁን ተመልሰው የግዴታ መንግስት ጣልቃ መግባት አለበት እያሉ በመወትወት ላይ ናቸው። በዚህም ምክንያት የተነሳ መንግስታት ሁኔታውን ገርበብ ለማድረግ እየተሯሯጡ ነው።