Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ጉዳት ለሁላችንም ግልጽ ነው። እንደሚድሮክ የመሰለው የአላሙዲን ኩባንያ በሃያ አምስት ንዑስ-መስኮች ውስጥ ከፍተኛ እንቅስቃሴ ሲያደርግ፣ ጎልቶ የሚታየው በእርሻው መስክና በወርቅ ቁፈራ የሚያደርገው እንቅስቃሴ ነው። አላሙዲን በብዙ የኢኮኖሚ ዘርፎች ውስጥ የሚንቀሳቀስ ቢሆንም ለቴክኖሎጂ ዕድገትና ለስራ-ክፍፍል መዳበር የሚያበረክተው አስተዋፅዖ አልቦ ነው ማለት ይቻላል። በአንፃሩ ኩባንያው የተሰማራው በሀብት ዘረፋና ተቆፍሮ የወጣውን ወርቅና የእርሻ ምርት በቀጥታ ወደ ውጭ በማውጣት ራሱንና የውጭ ከበርቴዎችን በማደለብ ነው። የእርሻውን መስክ ጠጋ ብለን የተመለከትን እንደሆን አሁን በቅርቡ „ አረንጓዴው ወርቅ “ (The Green Gold) በመባል የታየው የዶክሜንተሪ ፊልም የሚያረጋግጠው፣ አላሙዲን ገበሬውን ከመሬቱ በማፈናቀልና በመሬቱ ላይ ሩዝና ሌሎች የእህል ዐይነቶችን በማምረት የሳውዲ ገበያ ላይ እንደሚያቀርብ ነው። በሌላ ወገን ግን አገራችን ከውጭ በእርዳታ መልክ እህል ታገኛለች። አገዛዙም በተጨማሪ ከኢንዱስትሪ አገሮች ስንዴ በመግዛት ራሱ በአገራችን ገበያ ላይ ይሸጣል። ከመሬቱ የሚፈናቀለው ገበሬ የተወሰነው እዚያው ተቀጥሮ በዝቅተኛ ደሞዝ ሲሰራ፣ የስራ ዕድል ያላገኘው ደግሞ ወደ አካባቢው ባሉ ከተማዎች በመሸሽ በስራ-ፈትነት እንዲንቀዋለል ተደርጓል። ይህም ማለት አላሙዲን ዕውነተኛ የእርሻ ባህል የሚያከናውንና አካባቢውን የሚያለማ ሳይሆን፣ ዋና ዓላማው ትርፍ ማካበት ብቻ ነው። በአካባቢው ማህበረሰብአዊ ክንዋኔዎች አይታዩም። አንድን ህዝብ በአካባቢው እንዲኖር የሚያደርጉት ቤቶች፣ ትምህርትቤቶች፣ ክሊኒኮችና ሌሎች መዝናኛ ቦታዎችና የባንክ ስይስተም በፍጹም አይታዩም። ስለሆነም አላሙዲን ከመንግስቱ መኪና ጋር ባለው የጠበቀ ግኑኝነት የፈለገውን የሚያደረግና በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠር ሀብት ወደ ውጭ እንዲሸሽ ያደረገና የሚያደርግ ነው። አላሙዲን የስራ መስክ የከፈተ ቢመስልም ጠቅላላው ድርጊቱ አንድ የሰለጠነና የመዋዕለ-ነዋይ ክንዋኔን ደረጃዎችንና ደንቦችን ጠብቆ እንደሚንቀሳቀስና ምሳሌ ሊሆን እንደሚችል ዐይነት የከበርቴ ወይም አነስተኛ ከበርቴ መደብ አይደለም። ድርጊቱ የዘረፋነትና ባህልን የማበላሸት ባህርይ ያለው ነው። ስለሆነም ጤናማ ለሆነ የኢኮኖሚና የህብረተሰብ ዕድገት የሚያበርክተው አስተዋፅዖ እዚህ ግባ የሚባል አይደለም። ሰውየውና ኩባንያው በቀጥታ ከፍተኛ የሆነ የማህበራዊና የባህል እንዲሁም የአካባቢ ቀውስ ያደረሱና የሚያደርሱ ናቸው። በቀላሉ ሊታረም የማይችል የባህልና የማህበራዊ ቀውስ በአገራችን ምድር ማስፋፋት ችለዋል።
ከዚህም ባሻገር የውጭ ኩባንያዎች በወርቅና በሌሎች ማዕድኖች ቁፈራ ላይ ለመሰማራት ይሹ ይሆናል። በተለይም የአሜሪካን፣ የፈረንሳይና የእንግሊዝ ኩባንያዎች በላቲን አሜሪካ፣ እንደ ፔሩ በመሳሰሉት አገሮችና፣ አፍሪካ ውስጥ ደግሞ በማዕከለኛው አፍሪካ አገሮች፣ በኮንጎ በማዕድን ቁፈራ በመሰማራት የሚያደርሱት የአካባቢ ውድመትና የማህበረሰብ ቀውስ ሰለጠን ከሚሉ አገሮች የሚጠበቅ አይደለም። የአሜሪካን ኩባንያዎች በተለይም ፔሩ ውስጥ ኗሪውን ህዝብ በማፈናቀልና አካባቢውን በመመረዝ የሚፈጽሙት ወንጀል በቀላል ቋንቋ የሚገለጽ አይደለም። ዩራኒዩም የሚያወጡ የፈረንሳይ ኩባንያዎችም እንደዚሁ በኒጄርና በማሌ እንዲሁም በማዕከለኛው አፍሪካ አገር መሬቱን በመመረዝ የሚፈጽሙት ወንጀል ተዘርዝሮ የሚያልቅ አይደለም። ከዚህ ሁኔታ ስንነሳ የኢትዮጵያ ህዝብ ሳያውቀውና፣ ምሁሩ ሳይከራከርበት፣ እንዲሁም ህገመንግስቱን መሰረት ያላደረገ ማንኛውም የውጭ አገር የመዋዕለ-ነዋይ እንቅስቃሴ መካሄድ ያለበት አይመስለኝም። የዶ/ር አቢይ አገዛዝ በዚህ ላይ በቂ ግንዛቤ ይኖረዋል ብዬ እገምታለሁ። ይህ ብቻ ሳይሆን የጥሬ-ሀብት አላቂ እንደመሆኑ መጠን ጥንቃቄን የሚጠይቅ ነው። ሊያገለግልና መዋል ያለበትም ለአገር ግንባታ ብቻ ነው። የዓለም አቀፍ ኩባንያዎች በሚንቀሳቀሱባቸው የሶስተኛው ዓለም አገሮች በሙሉ የጥሬ-ሀብቶች እየተሟጠጡ እንደሆነ ጥናቶች ያመለክታሉ። ለእርስ በእርስ ጦርነቶችና ላለመረጋጋት ምክንያቶች ናቸው።
ከዚህ በመነሳት ሰሞኑን በ36 የኢሃአዴግ የኮሚቴ አባላት የአገር ውስጥ 7 ኩባንያዎችን ድርሻ ለአገር ውስጥና ለውጭ ከበርቴዎች የመሸጡ ጉዳይ ብዙዎቻችንን ያነጋገረ ነው። በመጀመሪያ ደረጃ፣ ኮሚቴው አንዳች ውሳኔ ላይ ከመድረሱ በፊት ጉዳዩ ፓርሊያሜንት ውስጥ ለክርክር መቅረብ ነበረበት። በሁለተኛ ደረጃ፣ የህዝብን ንብረት በድርሻ መልክ መሸጥ በህገመንግስቱ የሚደገፍ መሆኑን መረጋገጥ ነበረበት። በሶስተኛ ደረጃ፣ የተለያየ አመለካከት ያላቸው ምሁራን አስተያየታቸውን እንዲሰጡ መጋበዝ ነበረባቸው። በአራተኛ ደረጃ፣ ህዝቡ እንዲያውቀውና እንዲወያይበት አስፈላጊ ነበር። ይህም ማለት አንድ መንግስት አንድ ኮሚቴ በመፍጠር ኮሚቴው በዚህ መልክ ተስማምቷል ብሎ የዱብ ዕዳ ማውረድ ያለበት አይመስለኝም። ዲሞክራሲያዊ አሰራርም አይደለም። ሀብቱ የመንግስት ሳይሆን የኢትዮጵያ ህዝብ እንደመሆኑ መጠን መንግስት ህዝብን የሚጎዳ ውሳኔ ላይ መድረስ ያለበት አይደለም። ያም ሆነ ይህ የሚነሱት ጥያቄዎች አሁን አገሪቱ ባለችበት ያልተረጋጋ ሁኔታ የእነዚህን ኩባንያዎች ድርሻዎች መሸጡ ጥቅሙ ምን ላይ ነው ? የሚለው አብዛኛዎቻችንን እያነጋገረ ይገኛል። ከዚህም በላይ ከኢኮኖሚ ግንባታ አንፃር ሲታይ ሌሎች ቅድሚያ የሚሰጣቸው፣ ድህነትን መቅረፍና ቀስ በቀስ ማውደም የመሳሰሉት የተወሳሰቡ ችግሮች እያሉ ለምን የኩባንያዎችን ድርሻ መሸጡ ላይ ቅድሚያ ተሰጠ? ሰፋ ያለ ኢኮኖሚያዊ ዕቅድ ከማውጣት ይልቅ በአሁኑ ወቅት በነዚህ መስኮች ላይ ለምን አትኩሮ ተሰጠ? መንግስትና ህዝብስ በዚህ ዐይነቱ ሂደት ምን ጥቅም ሊያገኙ ይችላሉ? የሚነሳው ጥያቄ የመሸጥና ያለመሸጥ ወይም የአገርን እሴት ለውጭ ከበርቴዎች አሳልፎ የመስጠቱ ጉዳይ ሳይሆን፣ ከዕድገት አንፃር ጥቅሙ ምንድነው? የሚል ነው። ድርሻዎችን በመሸጥ መንግስት የሚፈልገውን የውጭ ምንዛሪ ሊያገኝ ይችላል ወይ? መንግስትስ ድርሻዎችን በመሸጥና ዶላር በማግኘት አገሪቱ ያላትን የውጭ ምንዛሪ እጥረት መፍታት ይችላል ወይ? ድርሻ መሸጡ የአንድ ጊዜ ሂደት ብቻ ወይስ ተከታታይነት ይኖረዋል ወይ? በእነዚህ ዙሪያ እንቅስቃሴዎች ይስፋፋሉ ወይ? በዚህ መልክስ አዲስ ዐይነት የቴክኖሎጂ ምጥቀት ሊታይ ይችላል ወይ? በተጨማሪም የስራ-መስክ በመክፈት ለአጠቃላዩ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ልዩ ዐይነት ዕምርታ ሊሰጠው ይችላል ወይ? እንደዚህ እያልን ብዙ ጥያቄዎችን ለማንሳት እንችላለን።
አብዛኛውን ጊዜ የሶስተኛው ዓለም አገሮች በመንግስት ቁጥጥር ስር ያሉ የአገልግሎት መስጫ ድርጅቶችን ወደ ግል በሽያጭ ሲያዘዋውሩ ወይም ድርሻ በመሸጥ የአገር ውስጥና የውጭ ከበርቴዎች ተካፋይ እንዲሆኑ ሲያደርጉ ተስፋ የሚያደርጉት ነገር አለ። ይኸውም የውጭ ምንዛሪ ይገኛል፤ ኢንቬስተሮች የበለጠ ሀብታቸውን በማፍሰስ ለዕድገት አመቺ ሁኔታን ይፈጥራሉ፤ በዚያው መጠንም የቴክኖሎጂ ልውውጥ በማድረግ ለአጠቃላይ ዕድገት አስተዋፅዖ ለማድረግ ይችላሉ ከሚለው በኢምፔሪካል ደረጃ ካልተረጋገጠ ሁኔታ በመነሳት ነው። ባላፉት 30 ዓመታት ግሎባላይዜሽን የሚሉት ፅንሰ-ሃሳብ ከተስፋፋና የኢኮኖሚ ተዋንያን(Global Players) በዓለም አቀፍ ደረጃ ሲሽከረከሩ የሚሰብኩት ነገር በግሎባላይዜሽን አማካይነት የዓለም ህዝብ አዲስ የሆነ የዕድገት ምዕራፍ ውስጥ ገብቷል፤ ሁሉም ነገር ለገበያው መለቀቅ አለበት፤ መሽጥ መለወጥና የመንግስታትን ሀብት ወደ ግል ማዘዋወር(Deregulation)አማራጭ የሌለው አካሄድ ነው እያሉ በመስበከ ነው ብዙ መንግስታትን መቀመቅ ውስጥ የከተቷቸው። በተጨማሪም የገበያን ኢኮኖሚ የሚያራምዱ አክራሪ አቋም ያላቸው አማካሪዎች ደግሞ እንደ ውሃ ማሰራጫ፣ እንደ ኃይል ማመንጫ፣ ቴሌኮሙኒኬሽንና የባቡር መስመሮችንና ባቡሮች በመንግስት ቁጥጥር ስር መዋላቸው የገበያን ህግ የሚፃረርና ተፈጥሮአዊ ያልሆነ ኢኮኖሚያዊ ክንዋኔ ነው በማለት በመንግስታትና በኢኮኖሚ ኤሊቱ ላይ ጫና ያደርጋሉ። ግፊቱን መቋቋም የማይችሉና በሰበካው የሚታለሉ መንግስታት ዕውነት እየመሰላቸው የመንግስትን ሀብት ለሺያጭ ያቀርባሉ። ይሁንና ግን ሁኔታዎችን በጥብቅ የተከታተለና ያጠና በተለይም በሶስተኛው ዓለም አገሮች ውስጥ የመንግስት ሀብቶችን ወደ ግል ማዘዋወሩ የተጠበቀውን ውጤት እንዳላመጣ ነው በየአገሮች ውስጥ በገሃድ የሚታዩት ተጨባጭ ሁኔታዎች የሚያረጋግጡት። በተለይም የውጭ ከበርቴዎች ዋና ዓላማ
ከፍተኛ ትርፍ ለማካበት ስለሆነ በየመስኩ የሚሰራውን ሰራተኛ ትርፍ ነው(Redundant) በማለት ሲያባርሩ ነው የሚታዩት። ይህም ማለት ተጨማሪ የስራ-መስክ መክፈት ቀርቶ ተቀጥሮ ይሰራ የነበረውን የተወሰነውን የሰው ኃይል እንደሚያባርሩ ነው ጥናቶች የሚያረጋግጡት። ይህ አንደኛው ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ ለውጭ ከበርቴዎች የሚሸጡት ኩባንያዎች ውስጥ መሰረታዊ የሆነ የቴክኖሎጂ መሻሻል ሲደረግ አይታይም። ይህም ማለት የቴክኖሎጂ ልውውጥ በማድረግ ምርት በጥራትም ሆነ በብዛት ምጥቀት አያገኝም። የወጭ ኩባንያዎች ዋናው ዓላማም በተለይም እንደቴሌኮሙኒኬሽን የመሳሰሉትን በመግዛት ወይም በድርሻ በመካፈል የተንቀሳቃሽ ስልክ(Mobile) ለማስፋፋት እንጂ ኬብሎችን በማስፋፋት በእያንዳንዱ ቤት ውስጥ ቁሚ ስልክ ለመትከል አይደለም። እንደምናውቀው በአንድ አገር ውስጥ ቋሚ ስልክ ከተስፋፋ የተሻለ የስልክ ግኑኝነት መፈጠሩ ብቻ ሳይሆን የኬብል ቴክኖሎጂም በዚያው አገር ውስጥ ሊስፋፋና ምርምርም ሊደረግበት ይችላል። በተለይም አንድ አገር ኬብሎችንና ዋየሮችን፣ እንዲሁም መደወያዎችን ራሷ የምታመርት ከሆነ አዲስ ቴክኖሎጂን መማሯ ብቻ ሳይሆን፣ በዚህ አማካይነት ለብዙ መቶ ሺህ ሰዎች የስራ-መስክ ሊከፈት ይችላል። በተጨማሪም የቋሚ ስልክ መስፋፋት ለፈጣን የኢንተርኔት ስርጭት(Broad Band) መስፋፋት አመቺ ነው። ከዚህም በላይ ከተንቀሳቃሽ ስልክ ይልቅ የቋሚ ስልክ መስፋፋት ለጤንነት በጣም ጠቃሚ ነው። ተንቀሳቃሽ ስልክን ለማስፋፋት ሲባል በየቦታው የሚተከሉ ቋሚ ብረቶችና የማግኔቱ ኃይል ለጤንነት አደገኛ እንደሆኑ ጥናቶች ያረጋግጣሉ።
ወደ ሌሎች እንደውሃና እንደባቡር የመሳሰሉትም ስንመጣ ወደ ግልሀብትነት በተዘዋወሩት በእነዚህ መስኮች ውስጥ መሻሻል አይታይም። የውሃ ስርጭትን ሁኔታ ስንመለከት ኔስትለስ(Nestlés) የሚባለው የስዊዘርላንድ የምግብና የውሃ አምራችና አከፋፋይ ኩባንያ ከሶስተኛው ዓለም መንግስታት ጋር በመመሰጣጠር ውሃ የማውጣት መብት(Water Grabbing) በመግዛት ንጹህ ውሃ በየቤቱ የሚያዳርስ ሳይሆን ውሃውን በፕላስቲክ ጠርሙሶች በመሙላትና በመሸጥ፣ ከፍተኛ ትርፍ ሲያካብት፣ አብዛኛው ህዝብ ደግሞ ንጹህ ውሃ የማግኘት መብቱ እንዳለ ተነጥቋል። ኩባንያው ውሃ እንዲያወጣ መብት በገዛበት እንደፊሊፒን በመሳሰሉ አገሮች ውስጥ አብዛኛው ህዝብ ንጹህ ውሃ ገዝቶ የመጠጣት አቅም ስሌለው የደፈረሰ ውሃ እንዲጠጣ ተገዷል። በፕላስቲክ የታሸጉ ውሃዎችን ገዝቶ መጠጣት የሚችለው የየአገሩ ኢሊት ብቻ ነው። የኔስትለስን ህገወጥና ስነ-ምግባር የሌላቸውን ስራዎች የሚያጋልጡ ዶኩሜንተሪ ፊልሞችና ጥናቶች እንደሚያረጋግጡት ኩባንያው ካለምንም ይሉኝታ የአንዳንድ የሶስተኛውን ዓለም አገሮችን የውሃና የምግብ ኢንዱስትሪዎች በመቆጣጠር ለጤንነት መቃወስ ምክንያት እንደሆነ ነው።
ከዚህ በሻገር አገራችን አሁን ባለችበት ሁኔታ ከተለያዩ የአፍሪካ አገሮች ጋር የነፃ ንግድ ስምምነት ማድረጓ ጥቅሙ አይታየኝም። አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገሮች ተመሳሳይ ምርቶችን ስለሚያመርቱ ከቴክኖሎጂ ጋር የሚያያዝ የመዋዕለ-ነዋይ ፍሰት ሊኖር አይችልም። በሁለተኛ ደረጃ፣ ኢትዮጵያ ከጉምሩክ ቀረጥ የምታገኘው ገቢ ይቀራል። አገዛዙ ባጀቱን ለማሟላት ሲል ሌላ የገንዘብ ምንጭ መፈለግ ይኖርበታል። በሶስተኛ ደረጃ፣ በአጠቃላይ ሲታይ በማደግ ላይ ያሉ ኢንዱስትሪዎች(Infant Industires) ከወጭ በሚመጣ ተመሳሳይ ምርት ይጎዳሉ። ስለሆነም በእነዚህ ኢንዱስትሪዎች
ውስጥ ተቀጥሮ የሚሰራው ሰራተኛ የተወሰነው ከስራው ሊባረር ይችላል። በአራተኛ ደረጃ፣ የነፃ ንግድ ስምምነት የባህል ጥራትን አያመጣም። እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች ዋናውና ተቀዳሚ ተግባር በጠንካራ መሰረት ላይ የሚመረኮዝ የውስጥ ገበያ ማዳበርና ማስፋፋት ነው። ከተማዎችንና መንደሮችን መገንባት ነው ቅድሚያ መሰጠት ያለበት። በተጨማሪም ትናንሽና ማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎችን ማቋቋም ሰፋ ላለ የስራ-ክፍፍል መዳበር ያመቻል። ስለሆነም የእርሻ መሳሪያዎችን ለማምረትና ለገበሬው ለማቅረብ ይቀላል። ከዚህም ባሻገር በየቦታው ተቋማት(Institutions) እንዲቋቋሙ ማድረግና በብዛት የሰው ኃይል ማሰልጠን ሰፋ ላለ የኢኮኖሚ ዕድገት ያመቻል። እነዚህን የመሳሰሉ ኢንዱስትሪዎችና ተቋማት ከባህላዊ ክንዋኔዎች ጋር ሲያያዙ ፈጣንና ተከታታይነት ያለው ህብረተሰብአዊ ለውጥ ማምጣት ይቻላል። በአንፃሩ የነፃ ንግድ ስምምነት አንድን ደካማ አገር በሁሉም አቅጣጫ እንዳያድግ ቆልፎ ይይዘዋል። ለአንድ ህብረተሰብ ተስማምቶ መኖር የሚያስፈልጉ የተለያዩ ነገሮች ይታፈናሉ። ይህ ማለት ግን ከተለያዩ አገሮች ጋር የንግድ ልውውጥ አይኑረን ማለቴ አይደለም። ለማለት የፈለጉት በመጀመሪያ ደረጃ አስፈላጊና መሰረታዊ በሆኑ ነገሮች ላይ እንረባረብ ነው።
እስካሁን ድረስ በኢምፔሪካል ደረጃ እንደተረጋገጠውና እንደምናየውም ባላፉት ሰላሳና አርባ ዐመታት በተከታታይ ዕርዳታን የሚያገኙ አገሮች ከድህነትና ከረሃብ እንዳልተላቀቁ ነው የምናየው። የሚሰጠው ዕርዳታ የባሰውኑ ጥገኛና ራሳቸውን እንዳይችሉ በማድረግ የድህነትን ዘመን እንደሚያራዝም ነው። በታሪክም እንደተረጋገጠው አንድ አገር ሊያድግ የሚችለው በራሱ ኃይልና በጥበብ ከውጭ በሚኮርጀው ወይም በሚሰርቀው ቴክኖሎጂ አማካይነት ብቻ ነው። ስለሆነም አገራችንም ሆነ ሌሎች የአፍሪካ አገሮች ከዕርዳታ ለመላቀቅ አስፈላጊውን እርምጃ መውሰድ አለባቸው። ለዚህ ደግሞ በመጀመሪያ ደረጃ በአገር ውስጥ ባለው የተትረፈረፈ የጥሬ-ሀብትና የሰው ኃይል መመካት ሲሆን፣ ከኒዎ-ሊበራሊዝም ነፃ የሆነ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተግባራዊ ቢደረግ የአፍሪካ አገሮች በአጭር ጊዜ ውስጥ ድህነትን በመቅረፍና በማስወገድ ቀስ በቀስ ወደ ተስተካከለ ዕድገት ሊያመሩ ይችላሉ። ይህንንም ለማድረግ በዕርዳታ ስም የሚንቀሳቀሱ መንግስታዊ የሆኑና መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን ቁጥር መቀነስና የመጨረሻ መጨረሻም ለቀው የሚወጡበትን ሁኔታ ማመቻቸት አስፈላጊ ነው። በሌላ ወገን
ግን ወጣቱን የተለያየ ሙያ የሚያስተምሩና የሚያሰለጥኑ ሰዎችን በማፈላለግ ወደ አገራችን እንዲገቡ መጋበዝ በጣም ጠቃሚ ነው። ያም ሆነ ይህ አንድ አገር እንደማህበረሰብና ህብረተሰብ በሁሉም አቅጣጫ እንዲያድግ የምንፈልግ ከሆነ የግዴታ መወሰድ ካለባቸው ነገሮች መቆጠብ ያለብን አይመስለኝም።
የኒዎ-ሊበራል ማክሮ ኢኮኖሚ ቲዎሪና ፖሊሲ በአሻናፊነት ከወጣ ጀምሮ፣ በተለይም ባለፉት አርባ ዓመታት ከልምድ፣ ከባህል፣ ከኢኮኖሚ አወቃቀር፣ ከፖለቲካ ኃይል አሰላለፍና ከታሪክ ባሻገር ሁሉም አገሮች መከተል ያለባቸው የማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲ ነው እየተባለ ነው የሚናፈሰው። ስለሆነም የሰው ልጅ የገበያን ኢኮኖሚ ሊቀዳጅ የቻለውና የሚችለው የማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲን ተግባራዊ በማድረጉ ብቻ ነው። የገበያን ኢኮኖሚ እንደ ርዕዮተ-ዓለም አድርገው በሚያምኑና፣ ይህም በዓለም አቀፍ ደረጃ ተግባራዊ መሆን አለበት ብለው በሚሰብኩ በኒዎ-ሊበራል ኢኮኖሚስቶች ዕምነት ሳይንስና ቲክኖሎጂ ቦታ የላቸውም። የገበያ ኢኮኖሚም ካለጊዜና ካለቦታ ነው የሚካሄደው። የሰው ልጅም የሚኖርበት ቤትና የሚንቀሳቀስበት ልዩ ልዩ የመመላለሻና የመገናኛ መሳሪያዎች አያስፈልጉትም። ከዚህም ባሻገር እንደፊዚክስ፣ ኬሚስትሪ፣ ባዮሎጂ፣ ማቲማቲክስ፣ መካኒካል ኢንጂነሪንግ፣ ኤሌክትሪካል ኢንጂነሪንግ፣ አርኪቴክቸር፣ የከተማ ዕቅደና እንዲሁም ለሰው ልጅ የሚጠቅሙ ልዩ ልዩ የዕደ-ጥበብ ሙያዎች በሙሉ ቦታ የላቸውም። ወይም ደግሞ እንዳሉ ወይም እንደተሰጡ(as given) ተደርገው ነው የሚወሰዱት። ይህ ዐይነቱ አሳሳች አመለካከትና ኢኮኖሚ የሚባለው ነገር ካለነዚህ
መሰረታዊ የዕድገት አውታሮች ይንቀሳቀስ ይመስል የሰው ልጅ ሁሉ ትርፍን በማካበትና ጥቅምን በማሳደግ ላይ ብቻ መረባረብ አለበት። ስለሆነም የሰውን ልጅ ፍላጎት ገበያ ይፈታዋል፤ የሰው ልጅ በሙሉ በገበያ ኢኮኖሚ ፍልስፋና መሽከርከር አለበት። እንደምናየውና እንደምንኖርበት በተለይም ይህ ዐይነቱ የተዛባ አመለካከት አገሮችን መቀመቅ ውስጥ ከቷቸዋል። ህብረተሰብአዊ ውዝግብን የፈጠረና ብዙ አገዛዞችም ሁኔታዎችን ለመቆጣጠር የማይችሉበት ደረጃ ላይ ደርሰዋል።
የብዙዎቹ የሶስተኛው ዓለም አገሮችም ችግር በዚህ ዐይነቱ አሳሳች ዕምነትና በሳይንስ ባልተረጋገጠ ተጨባጭ ሁኔታዎችን ማስነበብ በማይችል ቲዎሪ መሰል ነገር በመመራታቸው ነው። እጅግ በረቀቀ መልክ በማቲማቲካል ሞዴል የሚቀርቡ ፖሊሲዎች አብዛኛዎችን የአፍሪካ አገሮችን መንግስታት በማሳሳት ያላቸውን የጥሬ-ሀብቶች በስነ-ስርዓት እንዳይጠቀሙና ፍትሃዊነት የሰፈነበትና የተከበረ ኑሮ እንዳይኖሩ ተገደዋል። ኑሮአቸውም ወደ አልባሌነት በመለወጥ የሰው ልጅ መጫወቻና የተፈጥሮ ሰለባ ሊሆኑ በቅተዋል። ከዚህ ስንነሳ ፕላቶ እንደሚለው „ ስለ ተራ ነገር ሳይሆን የምናወራው ስለሰው
ልጅ ህይወት ነው። የሰው ልጅም ህይወት የተከበረ ነው። “ ስለሆነም መነሳት ያለበት ጥያቄና ክርክር በምን ዘዴና ቲዎሪ በመመራት ነው የተስተካከለ ዕድገት ማምጣትና ፍትሃዊ የሆነ ህብረተሰብ መመስረት የሚቻለው? ብለን ነው መጠየቅና መከራከር ያለብን። በውጭ ኤክስፐርቶች ወይም በዓለም አቀፍ ኮሙኒቲው እየተመራን ተግባራዊ የምናደርገው ፖሊሲ የባሰ ትርምስ ውስጥ የሚከተንና ወደ ጦርነትም የሚያመራን ነው። ስለሆነም ምርጫችን ቀናውን
መንገድ በመከተልና አሳሳቹን ፖሊሲ ተግባራዊ በማድረግ ላይ ይሆናል ። ከዚህ ባሻገር ለአንድ አገር የተፋጠነና የተስተካከለ ዕድገት የአገር ወዳድ ስሜት መኖር እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። በምሁሩ ዘንድም የጋራ መንፈስ(Collective Spirit) መኖር ለተስተካከለና ሰብአዊነት ለሚኖረው ዕድገት ያመቻል። ስለሆነም ለራስ ህዝብና አገር ቅድሚያ መስጠት የአንድ አገር ምሁር ግዴታ መሆን አለበት። ማንኛውም ምሁር የአገሩንና የህዝቡን ጥቅም ማስቀደም አለበት። ለዚህ ደግሞ የዓለም አቀፍን የኢኮኖሚ ስርዓትና መካኒዝሞችን በሚገባ ማወቅ ያስፈልጋል። አንድ አገዛዝና ምሁር ካፒታሊዝም በአገር ደረጃም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዴት እንደሚሰራና የሶስተኛውን ዓለም አገሮች በሱ የብዝበዛ ወጥመድ ውስጥ ከቶ እንዴት አድርጎ ወደ ድህነትና ወደ ጥገኝነት እንደሚከታቸው በዚህ ላይ ጠለቅ ያለ ዕውቀትና ግንዛቤ እንዲኖረው ያስፈልጋል። ይህ ዐይነቱ ግንዛቤ ሲኖር ብቻ ነው ስለሳይንስና ቴክኖሎጂ፣ እንዲሁም በማኑፋክቸር ላይ ተመርኩዞ ሰፋ ያለ የውስጥ ገበያ ስለመገንባት ማሰብና ማውራት የሚቻለው። በመሆኑም ጠንካራ መንፈስ ሊኖረው የሚችል የፖለቲካና የኢኮኖሚ ልሂቅ ማሰልጠኑ የጊዜው አንገብጋቢ መሰረተ-ሃሳብና ሊታለፍ የሚገባው ነገር አይደለም። ከዚህ ጋር ተያይዞ በተለይም የአገሬ ጉዳይ ያገባኛል የሚል ምሁር ሁሉ የህብረተሰብንና የኢኮኖሚ ዕድገትን፣ የሳይንስንና የቴክኖሎጂን ጉዳይ… ወዘተ. ሊወያይና ሊከራከር የሚችልበት መድረክ መዘጋጀት አለበት። ከአጭር ጊዜም ሆነ ከረጅም ጊዜ አንፃር የአገራችን የተወሳሰቡ ችግሮች ሊፈቱ የሚችሉት በዚህ መልክ ነው እያለ እያንዳንዱ ድርጅትና እንዲሁም ግለሰብ የጥናት ጽሁፎችን በማቅረብ በድፍረት መከራከርና ህዝቡን ማስተማር አለበት። በዚህ መልክ ብቻ ማን ለምን ዐይነት የህብረተሰብ ርዕይ እንደቆመና፣ በምን ዐይነት የቲዎሪና የፖሊሲ መሳሪያ የአገራችንን የተወሳሰቡ ችግሮች ለመፍታት በቂ ግንዛቤ እንዳለው መረዳት ይቻላል።
በኛ ዘንድ ያለው ትልቁ ችግር የኢኮኖሚና የህብረተሰብ ዕድገት፣ ሳይንስና፣ ቴክኖሎጂ፣ እንዲሁም ጥበብና የባህል ዕድገት በሚሉት ለአንድ አገር መተሳሰርና ጥንካሬ በሚያስፈልጉ መሰረተ-ሃሳቦች ላይ ለማጥናት፣ ለመወያየትና ለመከራከር ዝግጁ አለመሆን ነው። አብዛኛዎች ለስልጣን እንታገላለን የሚሉ ድርጅቶች ፖለቲካ የሚባለውን ግዙፍ ፅንሰ-ሃሳብ ከነዚህ መሰረታዊ ጉዳዮች ነጥለው በማየት ምሁራዊ ውይይት እንዳይደረግ ከፍተኛ መሰናክል ፈጥረዋል። ስለሆነም በየቦታው ሳይንስንና ቴክኖሎጂን የመጥላት ስሜት አለ። ጊዜው የሳይንስና የቴክኖሎጂም ቢሆንምና ሁላችንም የምንቀሳቀሰውና የምንጠቀመው በቴክኖሎጂ አማካይነት ቢሆንም፣ በነዚህ መስረታዊ፣ ለአንድ አገር አስፈላጊ በሆኑ ጉዳዮች ላይ አትኩሮ ያለመስጠት አዝማሚያ አለ። ለዚሁ ሁሉ ችግር ሁላችንም ጭንቅላታችንን ብሩህ በሚያደርግ በዕውነተኛ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ውስጥ ባለማለፋችን የአገራችንን ዕድል ከሳይንስና ከቴክኖሎጂ ጋር አያይዘን ለማየት እንዳንችል ተደርገናል። በተለይም ፖለቲካ የሚባለው ፅንሰ-ሃሳብ ችግርን መፍቻ፣ ታሪክን መስሪያና ለሳይንስና ለቲክኖሎጂ መሰረት ጣይ መሆኑ ቀርቶ ስልጣንን መያዣ መሳሪያ ተደርጎ በመወሰዱ በፖለቲካው መስክ ሽወዳና ተንኮል እንዲሁም ምቀኝነትና መናናቅ ሰፈነውና ስር ሰደው ለዕውነተኛ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ከፍተኛ እንቅፋት ፈጥረዋል። ይህ ዐይነቱ ሁኔታ ቡድናዊ ስሜትን በማጎልመስ በሃሳብ ዙሪያ ከመሰባሰብና ለዕድገት የሚያመች ሁኔታ ከመፍጠር ይልቅ አብዛኛዎቻችን በ21ኛው ክፍለ-ዘመን ያለን አስተሳሰብ እጅግ የሚያሳዝንና ወደ ኋላ የሚጎትት ነው። በአውሮፓ ምድር ውስጥ የሳይንስን፣ የቴክኖሎጂን፣ የፍልስፍናንና የቲዎሪን ዕድገት ስንመለከት እነዚህ ዕውቀቶች ሊዳብሩና በዓለም አቀፍ ደረጃ ሊስፋፉ የቻሉት አፍላቂዎች ጭንቅላታቸው ከተንኮል የጸዳ በመሆኑና ኋላ-ቀር አስተሳሰብን አሽቀንጥረው በመጣላቸው ነው። ማንኛውንም ነገር፣ ህብረተሰብንም ሆነ ተፈጥሮን በፍልስፍና፣ በሳይንስና በቴዎሪ መነፅር በመመልከታቸውና በመመርመራቸው ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ ግኝቶች የሚያመቹ ሁኔታዎችን ፈጥረው አልፈዋል። ስለሆነም በአገራችን ምድር መሰረታዊ ለውጥ እንዲመጣ
ከዚህ ስንነሳ የአንድ አገር የመኖርና ያለመኖር ዕድል፣ የአንድ ህዝብም የመኖርና ምኞቱን የማሟላቱ ጉዳይ ከተስተካከለ የኢኮኖሚ ዕድገት ጋር የተያያዘ ነው። የኢኮኖሚ ዕድገት ደግሞ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ መመስረት አለበት። ወደዚያ ለማምራት ግን በቅድሚያ የህዝባችን መሰረታዊ ፍላጎቶቹ መሟላት አለባቸው። አንድ ህዝብ ሆዱን ሳይሞላ፣ ንፁህ ውሃ ሳያገኝ፣ መጠለያ ሳይኖረው ወይም ጎጆ ቤት ውስጥና ቆሻሻ አካባቢ እየኖረ፣ የመማር ዕድል ሳያገኝ፣ እንዲሁም የመታከም ዕድል ሳይኖረው በደፈናው ስለሳይንስና ስለቴክኖሎጂ አስፈላጊነት ማውራት አንችልም። ከዚህም ባሻገር በደንብ የታቀዱ
ከተማዎችና መንደሮች በሌሉበት አገር እንደዚሁ ስለሳይንስና ስለቴክኖሎጂ ማውራቱ ወደፊት የሚያራምደን አይደለም። እንዲያውም ሳይንስና ቴክኖሎጂ ሊያድጉና የተፈለገውን ውጤት ሊያስገኙ የሚችሉት ተጠንተውና ታቅደው በተሰሩ ከተማዎች ውስጥ ብቻ ነው። እንደምናውቀው አብዛኛዎቹ የኢትዮጵያ ከተማዎች በዕቅድ የተሰሩ አይደሉም። የሰውን መንፈስ የመቅረጽ ኃይላቸው በጣም ደካማ ነው። በከተማዎች ውስጥ ፓርኮችና ዛፎች የሉም። ወንዞች ደርቀዋል። በተለይም በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ የሚሰሩት ቤቶች አቅድ የሌላቸው ናቸው። በአልፉት አስርና ከዚያም በላይ ዐመታት የተሰሩት ህንጻዎችና በኮዶምኒዩም ስም የሚሰሩት ቤቶች ለአንድ ከተማ ውበት የሚሰጡት አይደሉም። አብዛኛዎች ጓሮና መዝናኛዎች የላቸውም። በተለይም ህፃናትን፣ ሽማግሌዎችንና ድኩማኖችን በማካተት ታሰበው የተሰሩ ቤቶች አይደሉም። ሽማግሌዎች እስከ አራተኛና ከዚያም በላይ ፎቆች በእግራቸው ሊወጡ የማይችሉባቸው የቤት አሰራሮች ናቸው የተስፋፉት። ይህ ዐይነቱ የቤት አስራር ቆሞ ከረጅም ጊዜ አንፃር የታሰቡና ብዙ ነገሮችን ያካተቱ የቤት አሰራሮች መለመድና መስፋፋት አለባቸው። በአጭሩ ሰው የሚኖርባቸው ከተማዎች መገንባት አለባቸው። በዚህ መልክ ከተማዎች ባህላዊ ባህርይ ሲኖራቸው ለፈጠራ ስራም የሚያመቹ ይሆናሉ። ከዚህ ስንነሳ የአንድ መንግስትና የአገሬ ጉዳይ ያገበኛል የሚለው ምሁር ግዴታና ኃላፊነት የህዝባችንን መሰረታዊ ጉዳዩችን በማሟላት ላይ ከማተኮር አልፎ አገራችን በአዲስና ዘላቂነት ባለበት መልክ የምትገነባበትን ሁኔታ ማዘጋጀት ነው። ስለሆነም ስለኢኮኖሚ ዕድገት በምናወራበት ጊዜ እነዚህን መሰረተ-ሃሳቦች በምንም ዐይነት ከጭንቅላታችን ውስጥ ማስወገድ የለብንም። እንዲያውም የህይወታችን ፍልስፍናዎች መሆን አለባቸው።
በአጭሩ አገራችን ውስጥ ስርዓትና የተቀነባበረ የኢኮኖሚ ዕድገት ለማምጣት ከተፈለገ አገዛዙ ከኒዎ-ሊበራል የኢኮኖሚ ፖሊሲ መላቀቅ አለበት። የውጭ ኢክስፐርቶችን ምክር በምንም ዐይነት መስማት የለበትም። አገዛዙ ሁለትና ሶስት ሚሊዮን ዶላር እየከፈለ የአገር ሀብት ማባከን የለበትም። በዚህ መልክ በየጊዜው ለውጭ ኤክስፐርቶች ለምክራቸው የሚከፈለው ገንዘብ አንድ አስር ሺህ ህዝብ የሚኖርበትን የተዝረከረከ ከተማ እንደገና ስርዓት ባለው መልክ ሊያስገነባና የስራ መስክ ሊያስከፍት ይችላል። ከዚህ ቀደም በምዕራቡ ዓለም ጠቅላይ ሚኒስተር ወይም ፕሬዚደንት የነበሩ አሁን ዋና ተግባራቸው የሶስተኛውን ዓለም አገሮች፣ በተለይም የአፍሪካን መንግስታት በማማከር ገንዘብ መሰብሰብ ነው። አንዳንድ የአፍሪካ መንግስታት በእነዚህ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስተሮች በመታለል መቀመቅ ውስጥ ገብተዋል። የእነዚህ ትላልቅ ሰዎች ዋና ዓላማም ሳይንሳዊ ምክር መስጠት ሳይሆን፣ እንዴት አድርጎ ሀብት ከአፍሪካ ወደ ውጭ የሚተላለፍበትን መንገድ ማዘጋጀት ነው። ድሮ የዓለም ባንክ ሰራተኛ የነበረና ከፍተኛ ቦታ የነበረው ጆን ፐርኪንስ እንደነዚህ ዐይነት ኤክስፐርቶችን አሳሳች ኢኮኖሚስቶች(Economic Hit Men) ብሎ ይጠራቸዋል። ፍልስፍናቸውም ነፃ ንግድና የኒዎ-ሊበራል ርዕዮተ-ዓለም ነው። ስለሆነም በእነዚህ „ ኤክስፐርቶችና አማካሪዎች “ መታለል አያስፈልግም። በታሪክ ውስጥ ውጤታማ የሆኑ አገሮች በሙሉ ከፍተኛ የዕድገት ደረጃ ላይ ለመድረስ የቻሉት በውጭ ኤክስፐርቶች በመመከር ሳይሆን በራሳቸው የማሰብ ኃይል ብቻ በመመራትና በራሳቸው በመተማመን ነው። በሌላ ወገን ግን የውጭ ኤክስፐርቶች ሳይንሳዊ አመለካከት እስካላቸው ጊዜ ድረስና የኒዎ-ሊበራሊዝምን አስተሳሰብ የማያስተጋቡ ከሆኑ ከእነሱ ምክር ልንቀበል እንችላለን። እንደነዚህ ዐይነት ኤክስፐርቶች ደግሞ ብዙ ገንዘብ የሚጠይቁ አይደሉም። ለማንኛውም ኢትዮጵያን እንደ አንድ ጠንካራ አገር ለመገንባት የምንመኝ ከሆነ የግዴታ የአስተሳሰብ ለውጥ ማድረግ አለብን። የአስተሳሰብ ለውጥ ለማድረግ ደግሞ የግዴታ በሳይንስና በፍልስፍና ዓለም ውስጥ የተደረገውን የጦፈ ክርክር ጠጋ ብሎ መመልከት ያስፈልጋል። በዚህ መልክ የተለያየ አመለካከት ያላቸው ፈላስፋዎች ተፈጥሮንና ህብረተሰብን ለምን በተለያየ መልክ እንደሚተረጉሙና ትክክል ነው ብለው በሚያምኑበት የሳይንስ መሳሪያ ህብረተሰብአቸውን ለመቅረጽ እንደሚፈልጉ ለማወቅ ይረዳናል። ስለሆነም ትክክለኛውን ዕውቀትና የአገር ግንባታ ዘዴ ሳይንሳዊነት ከሌለው ነጥሎ በማውጣት አዲስና ጤናማ ህብረተሰብ ለመገንባት እንችላለን። ተግባራዊ ለማድረግ የምንፈልገው ፖሊሲ በአቦሰጡኝ መሆኑ ቀርቶ ሳይንስንና ፍልስፍናን የሚመረኮዝ ይሆናል ማለት ነው። መልካም ግንዛቤ !!
በአሜሪካ መንግስት ኦፊሳላዊ ድረ ገጽ ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ጉዳይ አስተባባሪነት በዓለም ላይ ለተመረጡ 20 ሴት የፖለቲካ እስረኞች ለአንድ ወር የሚቆይ ዘመቻና ማስታወሻ ሊደረግላቸው ነው፡፡ ከ20ዎቹ ሴት የፖለቲካ እስረኞች መካከል ሦስቱ ኢትዮጵያውያን ሲሆኑ፣ ሁሉም የሰማያዊ ፓርቲ አባላት ናቸው፡፡
ከዛሬ 20 አመት በፊት ሴቶችን ለማብቃት፣ የጾታ እኩልነትን ለማስፈን እና የልጃ ገረዶችን ሰብዓዊ መብት ለማስጠበቅ የቤጂንግ መርሃ ጉዞ ተቀምጦ እንደነበር ይታወሳል፡፡ በእነዚህ 20 አመታት ልክ ከዓለም ሀገራት በፖለቲካ እስረኝነታቸው የተመረጡ 20 ሴት እስረኞችን ለማሰብ የሚደረገው ዘመቻ መነሻው ይህ መርሃ ጉዞ ነው፡፡
በዚህ መሰረት ከኢትዮጵያ ብሌን መስፍን፣ ንግስት ወንዲፍራው እና ሜሮን አለማየሁ የተካተቱ ሲሆን ከቻይና እንዲሁ ሦስት ሴት የፖለቲካ እስረኞች ተመርጠው ይታወሳሉ፡፡ ከብዙ ሴት የፖለቲካ እስረኞች መካከል እነዚህ ጥቂቶች መሆናቸውን የጠቀሰው ድረ ገጹ በመስከረም ወር ‹‹ሴቶችን አብቋቸው፣ አትሰሯቸው!›› በሚል መርህ ዘመቻው ይደረጋል፡፡ በዚህም መንግስታት ሴቶችን በፖለቲካ አመለካከታቸው ማሰር አቁመው ማብቃት ላይ እንዲያተኩሩ መልዕክት ይተላለፍበታል፡፡
በዚህ ጉዳይ ላይ አስተያየታቸውን ለነገረ ኢትዮጵያ የሰጡት የሰማያዊ ፓርቲ ሊቀመንበር ኢ/ር ይልቃል ጌትነት፣ በኢትዮጵያ ሦስት ሴት የፖለቲካ እስረኞች በዚህ ደረጃ መጠቀሳቸው በሀገራችን ያለውን ስርዓት ዓለም እንደተረዳውና ኢትዮጵያ በመጥፎ እንድትነሳ እያደረጋት መሆኑን ያሳያል ብለዋል፡፡
ዘመቻው እንዲደረግላቸው ከተመረጡት መካከል ከኢትዮጵያና ቻይና ሶስት ሶስት፣ ከቬትናም፣ አዘርባጃንና በርማ ሁለት ሁለት እንዲሁም ከኢራን፣ ግብፅ፣ ኤርትራ፣ ኡዝቤኪስታን፣ ቬንዞዌላ፣ ሶሪያ፣ ሩሲያ/ዩክሬንና ሰሜን ኮሪያ አንድ አንድ ሴት የህሊና እስረኞች ናቸው፡፡
ቅድም ክብል እውን ናብ ጋምቤል ዝሃደሙ ተምሃሮ ከምዝነበሩን ብዝርርብ ምስ ተመለሱ ግን ተምሃሮ ናይቲ ዩኒቨርስቲ ብዳርባ እምኒ ከምዝተቐበሉዎምን ኣብ ሓደ ካምፕ ብፖሊስ እናተሓለው ንኣርባዕተ ማዕልታት ከምዝፀንሑን ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ተምሃሮ ገሊፆም።
ብሰበስልጣን መንግስቲ ናብ ጋምቤላ ከምዝትወስዱ እቶም ተምሃሮ ዝገልፁ ክኾኑ ከለው እቶም ተምሃሮ ኣብዚ ስዓት እዚ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋምቤላ ከምዝርከቡ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ጋትሉዋክ ቱት ንቪኦኤ ገሊፆም።
ተምሃሪት ራብዓይ ዓመት ዝኾነ ሓንቲ ካብ መቱ ናብ ጋምቤላ ብኣውቶቡስ ካብ ጋምቤላ ድማ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብነፋሪት ከምመፀት ብምሕባር እቲ ኩነታት ኣዚዩ ዘተሓሳስብን ተስፋ ዘቑርፅን እዩ ክትብል ገሊፃቶ’ላ።ንቕድሚት ናብ መቱ ንምምላስ ሓሳብ ከምዘይብላ እውን ሓቢራ’ላ።
ካብ ሰበስልጣን ክልል ኦሮሚያ ሓበሬታ ንምርካብ ተደጋጋሚ ፈተነ ገይረ ኣይሰለጠንን።መሳርሕትና ጃለነ ገመዳ ዘዘራረበቶም ምኽትል ፕሬዝዳ ዩኒቨርስቲ መቱ ዶ/ር ቂጤሳ ጨመዳ ቅድም ክብል ናብ ጋምቤላ ከይዶም ኣእሚና ምስ መለስናዮም ብኣውቶቡስ ክኣትው ከለው ካብ ጂጂጋ ዝመፁ ተምሃሮ ኦሮሞ እዮም ዝብል ወረ ስለዝነበረ እቶም ካብኣውቶቡስ ዝወረዱ ካልኦት ምዃኖም ምስተረድኡ ግን እቶም ኦሮሞ ተምሃሮ ተናዲዶም ኩነታት ዋዕ ዋዕ ተፈጢሩ ሒዛቶም ዝመፀት ኣውቶቡስ ተመሊሳ ወፂኣ ኢሎም።
ካፌ የውስጥ ዲዛይን ኩዊንት እና ኩዊኪ ጣፋጭ ጣውላ ጣውላ ጣውላ ጣውላዎችን በትክክል የሚያንፀባርቅ የተፈጥሮን ንክኪ የሚያሳየው ፕሮጀክት ነው ፡፡ ቡድኑ በእውነት ልዩ የሆነ ቦታ መፍጠር ይፈልጋሉ እናም ለማነሳሳት ወደ ወፍ ጎጆው ይመለኩ ነበር። ከዚያም ጽንሰ-ሀሳቡ የቦታው ማዕከላዊ ገፅታ ሆነው የሚያገለግሉ የመቀመጫ መቀመጫዎችን ስብስብ ሕይወት ሰጣቸው ፡፡ የሁሉም እንክብሎች ሁሉ ንዝረት አወቃቀር እና ቀለሞች የተጋሩ የአካባቢውን ትኩረት የሚስቧቸው ቢሆንም መሬቱን እና መዙራዊ ወለልን አንድ ላይ የሚያገናኝ ተመሳሳይነት ስሜት ለመፍጠር ያግዛሉ።
የሰሞኑ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን እንደ አንድ ተቋም አቤቱታ ለመንግሥት አሰምታለች።ሰሚ ማጣቱዋን ስንዘግብ ነበር። ዜጎች ሀሳባቸውን በነጻ ለመግለጽ አዳራሽ ተከራይተው ለመሰብሰብ በሚከለከሉበት አገር ከቤተ ክርስቲያኒቱ ሕግና ስርዓት ውጭ የኦሮሞ ቤተ ክህነት እናቋቁማለን ያሉትን ሽፋን ሰጥቶ መግለጫ እንዲሰጡ ተደረገ።በዚህ ሳይወሰን አዲስ አበባ የኦሮሞ ነች የሚል የፖለቲካ ጥያቄ ጭምር የያዘው ቡድን መግለጫ በሰጠ ማግስት በመንግሥት ላይ ተቃውሞ ሲቀርብ የተሰጠው ምላሽ አሳዛኝ ነው።
ቤተ ክርስቲያንን ከአንድ ህገ ወጥ ቡድን እኩል በማስቀመጥ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጥያቄ ከቀረበላቸው ያሸማግላሉ የሚል ምላሽ መሰጠቱ ከግለሰቦቹ ጀርባ የመንግሥት እጅ ቤተ ክርስቲያኑዋን ለመክፋል አብሮ እንደተሰለፈ ቢያንስ በቂ ጥርጣሬ ነው።
መንግስት እያንዳንዱን የጳጉሜን ቀናት የፍትህ፣ የሰላም፣ የኩራት፣ የፍቅር እያለ ቀናቶቹን ስያሜ ሰጥቶ እያከበረ ይገኛል። ሃሳብና ተግባር ከተገናኙ ይህ አይነቱ ብሔራዊ ንቅናቄ ይበል የሚያሰኝ ነው። ችግሩ የምንመኘው እና መሬት ላይ ያለው እውነታ የሚቃረን ሲሆን ግን ይህ አይነቱ ጥሪ ከፖለቲካ ፍጆታ የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም። የፍትህ ቀንን ምክንያት በማድረግ መንግስት የዘጋውን የዜጎች ማሰቃያ የነበረውን ስፍራ፤ ማዕከላዊን ለጎብኚዎች ክፍት አድርገው ሲያስጎበኙ በመገናኛ ብዙሃን አይተናል። ይህ በራሱ ትልቅ እርምጃ ቢሆንም የፍትህ መረጋገጥን ግን አያሳይም። ዛሬም ዜጎች ያለ በቂ ማስረጃ በፖሊስ እየተያዙ በፖሊስ ጣቢያዎች እና በማሰልጠኛና ወታደራዊ ካንፖች ውስጥ ታስረው እየማቀቁ እንደሆነ ማስረጃዎች በበቂ ሁኔታ ያሳያሉ።
+ ቁጥራቸው በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች ከኦሮሚያ እና ከሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች ተይዘው በሰንቀሌ ፖሊስ ማሰልጠኛ እና በጦላይ ወታደራዊ ማሰልጠና ካምፕ ታጉረው ለወራት ያህል ያለ ምንም የፍትህ ሂደት እየማቀቁ ይገኛሉ። ከእነዚህ እስረኞች መካከል አብዛኛዎቹ የኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስ አባላት መሆናቸውን ፓርቲው ትላንት ለኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን በላከው ደብዳቤ ላይ ገልጿል።
+ በቅርቡ በባህርዳር እና በአዲስ አበባ የተከሰተውን የባለሥልጣናት ግድያ ተከትሎ በመቶዎች የሚቆጠሩ ዜጎች እንዲሁ ያለ ምንም በቂ ማስረጃ በአማራ ክልል፣ በአዲስ አበባ እና በአንዳንድ የኦሮሚያ ክልል ከተሞች ውስጥ ታስረው በአስከፊ የእስር ሁኔታ ውስጥ እየማቀቁ እንደሚገኙ ከቤተሰቦቻቸው እና ከሌሎች ምንጮች የሚወጡ ማስረጃዎች ይጠቁማሉ። በአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽ ውስጥ ብቻ ከዘጠና በላይ የሚሆኑ የአማራ ተወላጆች ታስረው ለእንግልት እየተዳረጉ ይገኛሉ።
+ ጋዜጠኛ ኤሊያስ ገብሩን ጨምሮ፤ ሁለት የአስራት ሚዲያ ጋዜጠኞች፣ የሲዳማ ሚዲያ ጋዜጠኞች፣ የባልደራስ ምክር ቤት አባላት እና ሌሎች በአደባባይ ሃሳባቸውን በመግለጽ የሚታወቁ ግለሰቦች በተመሳሳይ የእስር ሁኔታ ውስጥ ይገኛሉ።
+ የኦፌኮ አባላትን ጨምሮ በርካታ የአብን አባላትም እንዲሁ በመንግስት የጸጥታ ኃይሎች ታስረው እየተጉላሉ መሆኑን ድርጅቶቹ ጭምር በተደጋጋሚ ሲገልጹ ተሰምቷል። ምርጫ በሚታሰብበት በዚህ ወቅት የፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ ያነጣጠረ እስር ሂደቱን ወዳልተፈለገ አቅጣጫ ይወስደዋል።
፩ኛ. ዜጎችን በገፍ አፍሶ በወታደራዊ ካምፖች ውስጥ የማጎር እርምጃ ቀደም ሲል በህውሃት ዘመን በተለይም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በታወጀባቸው ወቅቶች ተደጋግሞ ይፈጸም የነበረ ከፍተኛ የመብት ጥሰት ነው። መንግስት ዜጎችን አርማላሁ፣ አስተምራለሁ በሚል ሽፋን ያለ ምንም የፍትህ ሂደት በወታደራዊ ካምፖች ውስጥ ማጎር ከየት ያገኘው ስልጣን እንደሆነ አይታወቅም። አላማው ዜጎን ማነጽም ሊሆን አይችልም። ማንም ሰው ወንጀል ከሰራ በአግባቡ ታስሮ እና ሕግ ፊት ቀርቦ ጉዳዩ በገለልተኛ ፍርድቤት እንዲታይ የማድረግ ኃላፊነት መንግስት በሕገ መንግስቱ እና በአለም አቀፍ ድንጋጌዎች ተጥሎበታል። ይህ ወደ ጎን በመተው እየተደረገ ያለው ሕገ ወጥ እርምጃ ቀጣይ አፈና እንጂ ሥርዓት ማስከበር ሊሆን አይችልም።
፪ኛ. ሁለተኛው እና ከባዱ ስህተት ደግሞ ከላይ የተጠቀሱትን ጋዜጠኞች፣ የፖለቲካ ፓርቲ አባላትና አመራሮችን እንዲሁም የባልደራስ አባላት ላይ በጸረ ሽብር ሕጉ መሰረት ክስ ሊመሰርትባቸ መዘጋጀቱ ጉዳይ ግልጽ የፖለቲካ አፈና መሆኑን ያሳያል። ሲተች እና ሲወገዝ በነበረ ሕግ ዜጎችን በተለይም ሃሳባቸውን በአደባባይ ሲገልጹ እና ሰላማዊ ትግልን ሲሰብኩ የቆዩ ሰዎችን ሽብርተኛ ብሎ መክሰስ ኦዴፓ ከህውሃት ሥልጣኑን ከነአፈና በትሩ የተረከበ መሆኑን ነው የሚያሳየው።
በጦር ካምፕም ሆነ በተለያዩ ማጎሪያዎች ውስጥ ያለ አግባቡ ታስረው እየማቀቁ ያሉትን ዜጎች በአስቸኳይ በመፍታት የፍትህን ቀን ብታከብሩ ሃሳባችው የሰመረ ይሆናል። ሕውሃት ያሰረውን ፈቶ እና ማዕከላዊን ዘግቶ በአዳዲስ የፖለቲከኛ እና የህሊና እስረኛ አዳዲስ እና ነባር ማጎሪያዎችን በግፍ በታሰሩ እና አስከፊ የእስር ሁኔታ ውስጥ ባሉ እስረኞች ሞልቶ ስለ ፍትህ ማውራት አይቻልም። ወንጀል በአደባባይ የፈጸሙ ሰዎች በየሜዳው እንደልባቸው እየትንጎማለሉ ንጹሃን ዜጎችን በገፍ እያሰሩ የሕግ የበላይነትንም ማስፈን አይቻልም።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ዘወትር ረዕቡ እለት በቫቲካን በሚገኘው የጳውሎስ 6ኛ አዳራሽ ወይም ደግሞ እንዳስፈላጊነቱ እና እንደ አየሩ ሁኔታ በቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ለምሰበሰቡ ምዕመናን እና የሀገር ጎብኝዎች በተለያዩ አርእስቶች ላይ ተመርኩዘው የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ እንደ ሚያደርጉ ይታወቃል። የእዚሁ መርሃ ግብር አንዱ አካል በሆነው ከጥር 7/2010 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ መጋቢት 26/2010 ዓ.ም. ድረስ ዘወትር ረቡዕ እለት በስርዓተ ቅዳሴ ዙሪያ በተከታታይ አድርገውት የነበረው የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ባለፈው ሳምንት መጠናቀቁ ይታወሳል።
በሚያዝያ 03/2010 ዓ.ም. ረፋዱ ላይ ያደረጉት የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ በምስጢረ ጥምቀት ዙሪያ ላይ ያተኮረ እንደ ነበረ የተገጸ ስሆን “ምስጢረ ጥመቀት የክርስትና ሕይውት መሰረት ነው” ማለታቸው ተገልጹዋል።
ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅታችን ታዳሚዎች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ በምስጢረ ጥምቀት ዙሪያ ላይ አድርገውት የነበረውን የትምሕርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ሙሉ ይዘቱን እንደ ሚከተለው ተርጉመነዋል፣ አብራችሁን በመሆን እንድተከታተሉን ከወዲሁ እናጋብዛለን።
በዘመናችን በስፋት እየታቱ የሚገኙ ተግዳሮቶችን ተቋቁሞ ቤተሰብ ወደ ፊት እንዲራመድ ለማገዝ መንፈሳዊ፣ ሐዋርያዊ እና ባህላዊ ተነሳሽነት እንዲኖር ለማድረግ ይችላ ዘንድ የምዕመናንን፣ የቤተሰብን እና ሕይወትን የሚመለከቱ ነገሮችን በበላይነት የሚቆጣጠረው ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት በቤተሰብ ውስጥ ስለሚገኘው ፍቅር ለመመሥከር ይችላ ዘንድ “የቤተሰብ ልዩ ዓመት” እንዲከበር ለርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ሐሳብ ማቅረቡ ይታወሳል። ይህ የቤተሰብ ልዩ አመት በላቲን ቋንቋ “Amoris laetitia” (የፍቅር ሐሴት) በሚል አርእስት የተጻፈው ሐዋርያዊ ማሳሰቢያ በቤተሰብ ውስጥ ስላለው ፍቅር በሰፊው የሚተነን ለጳጳሳት፣ ለካህናትና ለዲያቆናት፣ ለመነኮሳት፣ ለክርስቲያን ባለ ትዳሮች እና ለምዕመናን ሁሉ እ.አ.አ በመጋቢት 19/2016 ዓ.ም ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ያስተላለፉት የድኅረ ሲኖዶስ ሐዋርያዊ ማሳሰቢያ ይፋ የሆነበት አምስተኛ አመት በመጪው እ.አ.አ መጋቢት 19/2021 ዓ.ም ላይ የሚዘከር ሲሆን ከእዚያ እለት አንስቶ እስከ እ.አ.አ ሰኔ 26/2022 ዓ.ም ድረስ “ልዩ የቤተሰብ ቀን” እንዲከበር ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በታኅሳስ 18/2013 ዓ.ም በይፋ ማወጃቸው ተገልጿል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ፍቅር በቤተሰብ ውስጥ በሚል ርእስ ለጳጳሳት፣ ለካህናትና ለዲያቆናት፣ ለመነኮሳት፣ ለክርስቲያን ባለ ትዳሮች እና ለምእመናን በሙሉ ያስተላለፉት የድኅረ ሲኖዶስ ሐዋርያዊ ማሳሰቢያ አጠቃላይ ይዘት።
“የፍቅር ሐሴት” ወይም በላቲን “አሞሪስ ላኤቲሲአ” የተሰኘው እና ትኩረቱን ፍቅር በቤተሰብ ውስጥ ስላለው ሚና ላይ በማድረግ የምያወሳው ድሕረ ሲኖዶስ ሐዋሪያዊ ቃለ ምዕዳን እ.አ.አ በመጋቢት 19/2016 ዓ.ም በቅዱስ ዮሴፍ አመታዊ የንግሥ በዓል ዕለት በቅዱስ አባታችን ተፈርሞ ለንባብ እንዲበቃ መታዘዙ በአጋጣሚ የተፈጠር ጉዳይ አልነበረም።
ይህ ሐዋሪያዊ ቃለ ማሳሰቢያ ከእዚህ ቀደም በቅዱስ አባታችን አነሳሽነት፣ በቤተስብ ጉዳይ ላይ ትኩረትን በማድረግ እ.አ.አ በ2014 ዓ.ም በተዘጋጀው ልዩ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ጳጳሳት ሲኖዶስ እና በመቀጠልም እ.አ.አ በጥቅምት ወር 2015 ዓ.ም ከመቶ ዘጠና በላይ የሚሆኑ ከዓለም ዙሪያ የተውጣጡ ጳጳሳት የተሳተፉበት መደበኛው የጳጳሳት ሲኖዶስ ድምር ውጤት ነው።
አሞሪስ ላኤቲሲአ (የፍቅር ሐሴት) የተሰኘው ሐዋርያዊ ማሳሰቢያ ቀደም ብለው ከተካሄዱት ሁለት ሲኖዶሶች ባሻገር ከእዚህ በፊት የነበሩት የቤተክርስቲያን ሰነዶችን፣ ከቅዱስ አባታችን ፍራንቸስኮስ በፊት የነበሩ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት አስተምሮዎች እንዲሁም በቤተሰብ ዙሪያ እርሳቸው እራሳቸው የሰጡትን አስተምሮ አጠቃሎ የያዘ ሐዋርያዊ ማሳሰቢያ ነው።
እንደ ተጨማሪ ግብሃት በዓለም ዙሪያ ለምሳሌም በኬንያ፣ በአውስትራሊያ፣ በአርጄንቲና . . . ወዘተ ከተካሄዱትን ጳጳሳዊ ጉባሄዎች የማጠናከሪያ ሐሳብ የወሰደ ሲሆን በተጨማሪም የጥቁሮች መብት ተሟጋች የነበረው እና “I have adream” (ሕልም አለኝ) በሚለው አባባሉ የሚታወቀው አሜሪካዊው የሰብሃዊ መብት ተሟጋች የነበረው ማርቲን ሉተር ኪንግ እና የማሕበርሰብ ስነ-ልቦና አጥኝ የነበረው ጀርመናዊው ኤንሪክ ፍሮም ጉልህ ሊባል በሚችል መልኩ የተጠቀሱበት እና “ባቤትስ ፊስት” (Babette’s Feast) የተሰኘው እና እ.አ.አ በ1987 ዓ.ም ለመጀመሪያ ጊዜ በዴንማርክ ለእይታ የቀረበ ድራማ ላይ በተጠቀሰው እና ትኩረቱን በ19ኛ ክፍለ ዘመን መጨረሻ ላይ በዴንማርክ ፓስተር ከነበረው አባታቸው ጋር ጭምት የሆነ ሕይወት ይኖሩ ስለ ነበሩ ሁለት እህተማማቾች የሚተርከው ዋና ጽንሰ ሐሳብም በሐውርያዊው ማሳሰቢያ ውስጥ ተጠቅሱዏል።
ከምዕራፍ አንድ እስከ ሰባት በሐዋሪያዊው ማሳሰቢያ ውስጥ የተጠቀሰው በመቀጠል በዝርዝር ለሚቀርቡት ሐሳቦች እንደ መንደርደሪያ የሚሆኑ ሐሳቦችን የያዘ ነው። ይህ 325 አንቀጾች ያሉት ሐዋሪያዊ ማሳሰቢያ በዘጠኝ ምዕራፎች የተከፈለ ነው። የመጀምሪያዎቹ ሰባት የመግቢያ አንቀጾች የሐዋርያዊውን ማሳሰቢያ አርዕስት ውስብስብነት በግልጽ በማስቀመጥ በቀጣይነትም አስቸኳይ እና ጥልቅ የሆነ ጥናት እንዲደርግበት የምያሳስብ ነው።
በተጨማሪም ቀደም ብለው በተካሄዱት ሁለት ሲኖዶሶች ላይ ቅዱሳን አባቶች መልክ እንዲይዝ ያሳሰቡት የነፍሳት ዕንቁ “multifaceted gem” (አ.ላ. ቁ. 4) የተሰኘው እና ወድ የሆኑ የሰው ልጅች የማንነት እሴቶች ተጠብቀው እንዲቀጥሉ የሚጋብዝ ሐሳቦችም ተጠቅሰውበታል። ነገር ግን ቅዱስነታቸው ጥንቃቄ በተሞላው እና ውዝግብ በማይፈጥር መልኩ “ቀኖናዊ ጉዳዮችን የተመለከቱ፣ የስነ- ምግባር ጉድለቶች ወይም ሐዋሪያዊ ተግዳሮቶች፣ ቤተ ክርስቲያን በተሰጣት ስልጣን በምትሰጠው ኦፊሴልያዊ አስተምሮ ወይም (magisterium) ብቻ መፈታት የለባቸውም” የሚል ሐሳብ አንጸባርቀዋል።
በእርግጥም “ለአንዳንድ ለሚነሱ አንገብጋቢ ጥያቄዎች እያንዳንዱ አገር ወይም ክልል. . . ወዘተ፣ ባህሉን እና ወጉን በጠበቀ መልኩ እና የማሕበረሰቡን ጥቅም ከግንዛቤ ባስገባ መልኩ አንገብጋቢ ለሆኑ ችግሮቻቸው መፍትሄን መስጠት ይችላሉ። ‘ባህሎች አንዱ ከአንዱ የተለዩ በመሆናቸው አጠቃላይ ወይም ዓለማቀፋዊ የሆኑ መርሆች እንዲከበሩ እና ተጋብራዊ እንዲደረጉ ከተፈለገ እንደየባህሉ ሁኔታ መወሰድ ይኖርባቸኋል’” (አ.ላ. ቁ. 4)። “እነዚህ ዓለማቀፋዊ የሆኑ መርሆችን ‘በባህል ውስጥ ማስረጸ’ የሚለው መርህ ሐሳብ የሚተገበረው የችግሮችን መንስሄ በማጥናት፣ እንዲሁም ምፍትሄን በመንደፍ፣ በተጨማሪም የቤተክርስቲያን ቀኖናን እና ቤተ ክርስቲያን በተሰጣት መንፈሳዊ ስልጣን የምታስተምራቸውን አስተምሮዎችን ተመርኩዞ ለአንገብጋቢ ችግሮች ተገቢ በሆነ መልኩ ምልስ ሊሰጥ ይገባል። ነገር ግን በእዚህ ዓይነቱ ዘዴ የተፈታ ማንኛውም ዓይነት አንገብጋቢ ችግር ይዘቱ ‘ዓለማቀፋዊ’ ሊሆን አይችልም”።
እ.አ.አ በ2015 ዓ.ም በተካሄደው ሲኖድ ላይ ቅዱስነታቸው በግልጽ እንዳስቀመጡት “ለአንድ ጳጳስ ጤናማ ጉዳይ ሆኖ የሚታየው ጉዳይ፣ በሌላ አህጉር ወይም ሀገር ለሚኖር ጳጳስ ግን እንደ እንግዳ እና አሳፋሪ ነገር ተደርጎ ሊቆጠር ይችል። በአንዱ ጳጳስ ማሕበርሰብ ውስጥ እንደ የሰው ልጆች የመብት ጥሰት ተደርጎ የሚቆጠር ተግባር በሌላ አሀጉር ወይም ሀገር ውስጥ ለሚኖር ጳጳስ ግን እንደ ግልጽ እና የማይጣሱ ትክክለኛ የሰው ልጆች መብትን የምያስከብር ደንብ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። በአንዱ ማሕበረሰብ ውስጥ እንደ ሕሊና ነፃነት የሚቆጠሩ ተግባሮች በሌላው ማሕበርሰብ ውስጥ ግን እንደ ግራ መጋባት ይቆጠራሉ” ማለታቸው ይታውሳል።
ቅዱስነታቸው በእዚሁ ሐዋርያዊ ማሳሰቢያቸው “በመገናኛ ብዙኃን የሚደርጉ ክርክሮች፣ አንዳንድ አሳታሚዎች አልፎ ተርፎም በቤተክርስቲያን አገልጋዮች መካከል ጉዳዩን በጥልቀት ሳይመረምሩ እና አንድ አቋም ላይ ሳይደርሱ ተመጣጣኝ ያልሆነ አጠቃላይ ለውጥ እንዲመጣ መፈለጋቸው እና ሁሉንም ዓይነት ጉዳዮች አጠቃላይ ደንቦችን ተግባራዊ በማድረግ ለመፍታት ዝንባሌ ማሳየታቸው እንዲሁም መለኮታዊ የሆኑ አስተምሮዎችን ከግምት በማስገባት ወደ አልተፈለገ ድምዳሜ ማምራት” (አ.ላ. ቁ. 2) ቅዱስነታቸው በግልጽ እንዳስቀመጡት የለውጥ ጥያቄዎችን እና ውስብስብ የሆኑ ሕግጋትን አጠቃላይ ተግባራት ጎን ለጎን አስቀምጠን በግልጽ ከመፈርጅ መቆጠብ እንደ ሚገባ ገልጸኋል።
የዛሬው የምክርቤቱ ውሎ የሚያመጣው ለውጥ ይኖራል? የህዝብ ቁጣ ለማብረድ የተደረሰ ስምምነት ነው? ክልሉን በብቸኝነት ዛሬ ማወጅ ካልተቻለ ለምን ቀነ ገደብ ማስቀመጥ አልተቻለም? ዛሬ ጥያቄው የደረሰበትን ደረጃ መገምገም አስፈላጊ አጀንዳ ነበር?
ትማሊ ካብ መቐለ ናብ ከተማ ባህርዳር እናተጉዓዘት ዝነበረት ኣይፉዙ ማእኸላይ ፅዕነት ኤፍኤስኣር ተሸከርካሪት፥ ብሰራሕተኛታት ጉምሩኽ ኣቢሉ ኣብ መቆፃፀሪ ጣቢያ ወልዲያ ብዝተገበረ ፍተሻ ኢዮም ተታሒዞም።
ኣብ ቤት ፅሕፈት መቆፃፀሪ ጣቢያ ወልዲያ፥ ሓደ ሰሙን ኣብ ዘይመልእ እዋን ጥራሕ ልዕሊ 10 ሺሕን 600 ተተኮስቲ ጠያይቲ ብዘይሕጋዊ መገዲ እንትንቀሳቐሱ ከምዝተትሓዙ ካብቲ ቤት ፅሕፈት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
አዳዲስ ግምገማዎች ነጻ ቪድዮ ቻት ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ምዝገባ የት ነፃ የሚሰጡዋቸውን አዳዲስ ግምገማዎች አሁን የሚሰጡዋቸውን ቪድዮ ቅድሚያ የታዘዘ ምዝገባ አዳዲስ ግምገማዎች ነፃ አዳዲስ ግምገማዎች አሁን የሚሰጡዋቸውን ቪድዮ የመስመር ላይ ውይይት ለማድረግ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ምዝገባ ነፃ ደረጃ አልተሰጠውም ተጠቃሚ ግንኙነት
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ የምክር ቤት ተደራዳሪዎች በደቡባዊው የሀገሪቱ ድንበር ግንብ ለመገንባት የሚያስችል ሥምምነት ያቀርባሉ የሚለው ግምታቸው ከአምሳ ከመቶ ያነሰ መሆኑ ገልፀዋል።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ የምክር ቤት ተደራዳሪዎች በደቡባዊው የሀገሪቱ ድንበር ግንብ ለመገንባት የሚያስች ሥምምነት ያቀርባሉ የሚለው ግምታቸው ከአምሳ ከመቶ ያነሰ መሆኑ ገልፀዋል።
በሁለቱም የምክር ቤት ወገን ባለው የተደራዳሪዎች ቡድን “በጣም ጥሩ ሰዎች” አሉ። ነገር ግን ግንቡን ለመገንባት ካቀድኩት $5.7 ቢልዮን ዶላር ያነሰ ገንዘብ የምቀበል አይመስለኛም ሲሉ ትላንት ዎል ስትሪት ጆርናል ለተባለው ጋዜጣ ተናግረዋል።
ለግንቡ የሚያስፈልገው ገንዘብ ካልተመደበላቸው በስተቀር ሌላ የመንግሥት መስርያ ቤቶች መዘጋት ጉዳይ አማራጭ ነው ብለዋል። የምክልር ቤት ውሳኔ ሳያስፈልጋቸው ግንቡን ለመገንባት እንዲችሉ ብሄራው የአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጅ ሊያውጁ እንደሚችሉም ጠቁመዋል። ዲሞክራቶች እንዲህ አይነቱን አዋጅ በፍርድ ቤት ሊከራከሩበት እንደሚችሉ ተገልጿል።
የመንግሥት ሃይማኖት በአንድ መንግሥት ዘንድ የተመሠረተ ሃይማኖት ወይም ይፋዊ እምነት ነው። ይህ ሲባል ግን የተመሠረተው ሃይማኖት መሪዎች የመንግሥቱ መሪዎች አይደሉም፤ እንደዚህ ከሆነ ግን ያው መንግስት «Theocracy» ይባል ነበር። 'የተመሠረተው ሃይማኖት' ማለት በመንግሥት የተደገፈው እምነት ወይም ትምህርት የሚመለከት ነው።
መንግሥት ሃይማኖቱን እስከ ምን ደረጃ ድረስ እንደሚደግፈው በየአገሩ ይለያያል። ከቃል ድገፋ ብቻ እስከ ገንዘባዊ እርዳታ ድረስ ሊሆን ይችላል። በአንዳንድ አገር ውስጥ የሌሎቹ ሃይማኖቶች ተከታዮች ነጻነት ቢያገኙም በሌላ አገር በኩል ግን ሌላ ሃይማኖት ሁሉ ይከለከላል። ወይም ተከታዮቹ ይሳድዳሉ።
በአውሮፓ ውስጥ የካቶሊክና የፕሮቴስታንት አብያተ ክርስትያናት በ16ኛ ክፍለ ዘመን ሲወዳደሩና ሲተጋገሉ፤ መንግሥታት የመሪዎቻቸውን ምርጫ ተከተሉ፤ ይህም መርኅ በአውግስቡርግ ውል (1547 ዓ.ም.) ጸደቀ። የእንግሊዝ ንጉሥ በ1525 ዓ.ም. የፕሮቴስታንት እምነት ስለ አጸደቀ፤ በፓፓ ፈንታ የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን ላይኛ መሪ እሱ ሆነ። በስኮትላንድ ግን በመቃወም የስኮትላንድ ቤተ ክርስቲያን ይፋዊ ሆነ።
አንዳንዴ፣ አንድ አገር ወይም ክፍለሀገር ልዩ ልዩ ሃይማኖቶች በገንዘብ ይደግፋል። ለምሳሌ በፈረንሳይ ውስጥ በአልሳስ-ሞዘል ጠቅላይ-ግዛት እንዲሁም በጀርመን አገር እንዲህ ይደረጋል።
በአንዳንድ ኮሙኒስት አገር በተለይ በቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ፤ መንግስት አንዳንድ ሃይማኖት ድርጅት ብቻ ይፈቀዳልና ሌሎቹ አይፈቀዱም። እንደነዚህ ባሉት አገሮች የተመረጠው ትምህርት ወይም እምነት የማርክስ ወይም የማው ጸ-ቱንግ ጽሑፎች ይሆናል።
ከመመሠረት መነቀል (Disestablishment) ማለት አንድ ሃይማኖት ወይም ቤተ ክርስቲያን የመንግስት አካል ከመሆን የሚቋረጥበት ሂደት ነው። ለምሳሌ በእንግሊዝ አገር በመጨረሻ 19ኛ ክፍለ ዘመን እንዲህ ለማድረግ የታገለ እንቅስቃሴ ቢኖርም አልተከናወነምና መቸም አልሆነም። በአይርላንድ ግን የአይርላንድ ቤተ ክርስቲያን በ1863 ዓ.ም. ከመመሠረት ተነቀለ። በ1912 ዓ.ም. ደግሞ በዌልስ ውስጥ የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን ከመመሠረት ተነቀለ።
በአሜሪካ ሕገ መንግሥት (1ኛ የሕግ መለወጫ፣ 1783 ዓ.ም.) መሠረት ምንም ሃይማኖት እንዳይመሠረት በግልጽ ይከለከላል። ከዚህም ጋር መንግስት በሃይማኖቶች ጉዳይ ጥልቅ ከማለት ይከለከላል። ሆኖም የተወሰነ ክፍላገር መንግሥት የተመሠረተ ሃይማኖት ከመኖር አይከለክልም። ለምሳሌ ኮነቲከት እስከ 1810 ዓ.ም. ድረስ ይፋዊ ቤተ ክርስቲያን ነበረው፤ ማሳቹሰትስም እስከ 1825 ዓ.ም. ድረስ ይፋዊ ቤተ ክርስቲያን ነበረው።
ዛሬ የአሜሪካ ክፍላገሮች ሁሉ ለኗሪዎቻቸው የሃይማኖት ነጻነት ያረጋግጣሉ። ከነዚህም መካከል 8ቱ እነሱም አርካንሳው፣ ሜሪላንድ፣ ማሳቹሰትስ፣ ስሜን ካሮላይና፣ ፔንስልቬኒያ፣ ደቡብ ካሮላይና፣ ተነሲና ቴክሳስ፤ እምነተ ቢስ ሰው ከመሾም ቢከለክሉም ይህ አይነት ሕግ ግን አሁን (ከ1953 ዓ.ም. ጀምሮ) ተግባራዊ ሆኖ አይቆጠረም።
በእስራኤል ሕገጋት መሠረት አገሩ 'የአይሁድ አገር' ይባላል። ይሁንና 'አይሁድ' የሚለው ቃል ሃይማኖት ብቻ ሳይሆን አንድ ዘር ወይም ወገን ማለት ደግሞ ሊሆን ይችላል። ስለዚህ አይሁድና ምን ማለት እንደሚሆን ለአገሩ ክርክር ሆኗል። አሁን እስራኤል አንዳንድ ተቋም በተለይም የኦርቶዶክስ አይሁድ ተቅዋማት ይደግፋል፤ ከዚህም በላይ የኦርቶዶክስ አይሁድ፣ የእስላም፤ የክርስቲያንና የድሩዝ ችሎቶች ይፈቅዳል።
በጥንት ሱመር መንግሥታት የመንግስት ሃይማኖት ጽንሰ ሀሣብ ይታወቅ ነበር። እያንዳንዱ ከተማ-አገር ወይም ሕዝብ የራሱን አማልክት ወይም ጣኦት ይኖሩት ነበር። የድሮ ሱመር አለቆች ብዙ ጊዜ የከተማቸውን አምላክ ያገለገሉ ቄሶች ማዕረግ ደግሞ ነበራቸው። በኋላ ዘመን እንዲሁም የባቢሎንና የአሦር መንግሥታት ሃይማኖት አረመኔ ነበር።
የጥንታዊ ግብጽ መንግሥት ሃይማኖት እንደ መስጴጦምያ ባሕል በብዙ አማልክትና ጣኦት ያመነ አረመኔነት ነበር። ንጉሥ ወይም ፈርዖን በመጀመርያ እንደ አምላካቸው ሔሩ ትስብዕት ይቆጠር ነበር፣ በኋላ ሌሎችም አማልክት ከዘመን ወደ ዘመን ይመርጡ ነበር። ከ1357 እስከ 1338 ዓክልበ ድረስ የፀሐይ ጣዖት አተን አምልኮት ብቻ ወይም ሞኖቴይስም የግብጽ መንግሥት ሃይማኖት ሆነ፤ ከዚያ ወደ በፊቱ ፖሊቴይስም እምነት ተመለሰ።
የእስራኤል አስተያየት ከጎረቤቶቿ ከባብሎን ከግብጽና ከግሪክ ባህሎች እጅግ ተለየ። ቅዱስ መጻሕፍታቸው እንደሚገልጹ፣ እምነታቸው በአንድ አምላክ ድርጊቶች በታሪካዊ ዜና መዋዕል ውስጥ የጸና እንጂ እንደ ጎረቤቶቿ በልዩ ልዩ አማልክት አፈ-ታሪካዊ ዠብዱዎችና ውድድሮች አልተመሠረተም ነበር። እነዚህ መጻሕፍት የዛሬው ብሉይ ኪዳን (ታናክ) ናቸው።
ሰዎቹ በብዙ አማልክት ቢያምኑም እያንዳንዱ ጥንታዊ ግሪክ ከተማ የገዛ ዐቃቤ አምላኩ ነበረው። እንዲሁም የአቴና አምላክ አቴና ነበረች፤ የስፓርታም አርቴሚስ፣ የዴሎስ አፖሎ፣ የኦሊምፒያ ዜውስ ነበሩ።
በሮማ መንግሥት ከአውግስጦስ ጀምሮ ላይኛ ቄስ የተባለው ቄሳር ወይም ንጉሡ ነበረ። ብዙ ጊዜ ንጉሡ በትእቢቱ ብዛት እኔ አምላክ ነኝ በግልጽ ያዋጅ ነበር። በአንዳንድ ወቅት ደግሞ ለንጉሡ ካልጸለዩ ይሙት በቃ በሕዝብ ላይ ደረሰባቸው። በዚህ ዘመን ብዙ ክርስቲያኖችና አይሁዶች ለሮማ ንጉስ አንጸለይም ብለው ተገደሉ።
በ303 ዓ.ም. ንጉሡ ጋሌሪዎስ አልጋ ላይ ወድቆ ትንሽ ሊያርፍ ሲል በመንግሥቱ ግዛት ውስጥ ላሉት ክርስቲያኖች ሁሉ ይቅርታ ሰጠ። ከዚህ በፊት የክርስትናን ሃይማኖት ለማጥፋት በሙሉ ሞክሮ ነበር። ከዚያ ሁለት የጋርዮሽ ቄሣሮች 1ኛ ቆስጠንጢኖስ እና ሊቂኒዎስ በ305 ዓ.ም. የሚላኖ አዋጅን አወጡ። ይህ ህግ ለሰው ሁሉ የሃይማኖት ነጻነት በማረጋገጥ የክርስቲያኖች መሬት ያለ ገደብ እንዲመልስላቸው የሚያዝዝ ነበር።
በ317 ዓ.ም. ቆስጠንጢኖስ የኒቂያ ጉባኤ ጠሩ። ቢባልም ለብዙ አመታት ከዚህ በኋላ በጥምቀት እንዳልገቡ መገንዘብ ይረዳል። አሁን ክርስትና በሮማ ውስጥ በይፋ የመንግሥት ሃይማኖት ባይሆን በብዙዎች ሕዝብ በግልጽ ይከተል ጀመር። በዚህ ዘመን አካባቢ ግን የሮማ መንግሥት ጎረቤቶች የነበሩት የአክሱም መንግሥትና አርሜኒያ ከነገስታታቸው ጥምቀት አንስቶ በይፋ ወደ ክርስትና ገብተው ነበር።
ለጥቂት ጊዜ ከ353 እስከ 355 ዓ.ም. ድረስ የሮማ ንጉሥ ዩሊያኖስ ከሐዲ መንግሥቱን ወደ ድሮ አረመኔ እምነት መለሠው። ተከታዩ ግን ክርስቲያን በመሆኑ አገሩን ወደ ክርስትና ፕሮግራም መለሰ።
የሳሳኒድ መንግሥት (218-643 ዓ.ም.) ይፋዊ ሃይማኖት የዞራስተር (ዛራጡሽትራ) ሃይማኖት ነበር። ፋርስ ከ643 ዓም ጀምሮ እስላማዊ ሲሆን በስሜን በቀድሞው ሂርካኒያ በኋላ ታባሪስታን በተባለው ክፍላገር በጥቃቅን መንግሥታት መኃል፣ የዞራስተር እምነት እስከ 1399 ዓም ድረስ በይፋ ተቀጠለ።
አዲያቤኔ የተባለ በስሜን ሜስጶጦምያ የነበረ ሌላ ትንሽ መንግስት ደግሞ በ26 ዓ.ም. አይሁድናን ተቀበለ። ጎረቤታቸውም በሶርያ የተገኘው የኦስሮኤና መንግሥት በዚያን ጊዜ ክርስትናን እንደ ተቀበለ ይባላል።
በሕንድ አገር የሠፈሩት ሕዝቦች በብዛት ድራቪዳውያንና አርያኖች ሲሆኑ፣ እነዚህም መጀመርያ የየራሳቸውን እምነቶች ቢኖራቸውም፣ ሁለቱ በታሪክ ላይ ከመቀላቀላቸው የተነሣ አንድላይ የሂንዱ ሃይማኖት ሠርተዋል። በሕንድ አገሮች ከጥንት ጀምሮ የቄሳውንት መደብ ወይም ብራህማኖች የተከበሩ ባለሥልጣናት ነበሩ።
በኋለኛ ዘመን የአንዳንድ ብሔር ገዢ ለአዳዲስ ሃይማኖቶች ቡዲስምና ጃይኒስም ተከታዮች ሆኑ። በጎታማ ቡዳ ሕይወት ዘመን የማጋዳ መንግሥት ንጉሥ ቢምቢሳራ (550-500 ዓክልበ. ግድም የገዛ) የቡዳ ምእመን እንደሆነ ይባላል፤ ሆኖም በጃይኒስም ዘንድ ይሄው ንጉሥ የጃይኖች አስተማሪ የማሃቪራ ተከታይ ነበር እንጂ። የማጋዳ ገዦች ከዚያ ወይም ቡዲስም ወይም ጃይኒስም እንደ ደገፉ ግልጽ ባይሆንም፣ በሚከተለው ማውርያ መንግሥት ንጉሦቹ መጀመርያ (ከ330 ዓክልበ. ጀምሮ) የሕንዱ (ብራህማኒስም) ደጋፊዎች ይመስላሉ። መጀመርያው ማውርያ ንጉሥ ቻንድራጉፕታ የጃይን ተከታይ እንደ ሆነ ዙፋኑን ለልጁ ቢንዱሳራ ተወ፤ ቢንዱሳራ ግን አጂቪካ የተባለውን የሕንዱ ፍልስፍና ደጋፊ ነበር። በቢንዱሳራ ልጅ አሾካ ዘመን የአሾካ አዋጆች ከ264 ዓክልበ. ጀምሮ ቡዲስምን በሕንድ የመንግሥት ሃይማኖት አደረገው። ነገር ግን ከ232- 210 ዓክልበ. የገዙት ተከታዮቹ እንደገና የጃይኒስም ደጋፊዎች ነበሩ። ከ193 ዓክልበ. በሚከተለው ሹንጋ መንግሥት ግዛቱ ከቡዲስም ወደ ሒንዱ ሃይማኖት ተመለሠ። በዚህ ዘመን ደግሞ የካሊንጋ ገዢዎች በተለይም ኻራቬላ (100 ዓክልበ. ግድም) የጃይኒስም ደጋፊዎች እንደ ነበሩ ይመስላል።
በኋላ በሕንድ ከነበሩት የጃይኒስም መንግሥታት፣ ምዕራብ ጋንጋ ከ300-1000 ዓም ግድም፣ ካናውጅ 740-825 ዓም ግድም፣ ራሽትራኩታ 806-870 ዓም፣ ሆይሳላ 1018-1100 ዓም፣ እና ጉጃራት ከ1144-1164 ዓም ይጠቀሳሉ።
እንደገና በስሜን ከ598 እስከ 637 ዓም በሕንድ የገዛ ንጉሥ ሃርሻ ቡዲስምን ደገፈ። ከዚያ ከ742 እስከ 1150 ዓም ግድም የቆየው የፓላ መንግሥት ደግሞ ቡዲስት ነበረ። ይህ በሕንድ መጨረሻው ቡዲስት መንግሥት ነበር።
ከ1183 ዓም ጀምሮ እስላም መንግሥታት በጥልቅ ወደ ሕንድ አገር ወርረው በተለይ የደልሂ ሡልታናት (1198-1518 ዓም) እና የሙጋል መንግሥት (1518-1849 ዓም) በሠፊው በሕንድ ገዙ። ከ1666-1810 ዓም የገዛው የማራጣ መንግሥት የሒንዱ መንግሥት ነበረ። በተጨማሪ ከ1791 እስከ 1841 ዓም ድረስ በፑንጃብ አካባቢ የኖረው ሲኽ መንግሥት በአዲሱ ሲኽ ሃይማኖት ተጀመረ። በ1800ዎቹ ዓም እነዚህ ሁሉ በእንግሊዞች ተሸንፈው ሕንድ አገር ለጊዜው የዩናይትድ ኪንግደም ቅኝ አገር ነበረች፤ ከ1939 ዓም ጀምሮ ነጻንቱን አገኝቶ በይፋ የመንግሥት ሃይማኖት ባይኖርም የሂንዱ ሃይማኖት ይደገፋል።
በጥንታዊው ዘመን የቻይና እምነት የወላጆችና አያቶች አምልኮትና ሻማኒስም ነበረ። ፈላስፋው ኮንፉክዩስ (ወይም ኮንግፉጸ፣ 559-487 ዓክልበ.) የመሠረተው እምነት ወይም ፍልስፍና ከ148 ዓክልበ. ጀምሮ በይፋ በሃን ሥርወ መንግሥት ተከተለ። ወደ ማዕረግ ለመሾም ዕጩዎቹ በዚህ እምነት መጻሕፍት ይፈተኑ ነበር።
በዚህ መንግሥት መጨረሻ (212 ዓ.ም.) ከተከተሉት ተወዳዳሪ ክፍላገራት መሃል፣ አንዳንዱ የሌላ ቻይናዊ ሃይማኖት የዳዊስም ደጋፊ ነበረ፤ በተለይ ከ207 እስከ 252 ዓም የነበረው ወይ መንግሥትና ከ416 እስከ 444 ዓም ድረስ ስሜን ወይ በይፋ ዳዊስት መንግሥታት ነበሩ። ከዚያ በኋላ ግን ስሜን ወይ ወደ ቡዲስም ተለወጠ። በደቡቡ ቻይና ደግሞ ንጉሦች ዉ ልያንግ ከ509-541 ዓም እና ዉ ቸን 549-551 ዓም በተለይ ቡዲስቶች ነበሩ። መላው ቻይና በ571 ዓም በሱዊ ሥርወ መንግሥት እንደገና ሲዋሀድ የመንግሥት ሃይማኖት ቡዲስም ሆነ። የሚከተለው ታንግ ሥርወ ነግሥት ግን ከ610-682 እና ከ697-899 ዓም ወደ ዳዊስም ተመለሠ፤ ከ682-697 ዓም የገዛች ንግሥት ግን ቡዲስት ነበረች።
ከዚህ በኋላ በልያው ሥርወ መንግሥት 899-1117 ዓም፣ ጂን ሥርወ መንግሥት 1107-1226 ዓም፣ በምዕራብ ሥያ 1030-1219 ዓም እና የሞንጎሎች ንጉሥ ኩብላይ ኻን በመሠረተው ይዋን ሥርወ መንግሥት ውስጥ (1261-1360 ዓም) ቡዲስም እንደገና የመንግሥት ሃይማኖት ሆነ። ከ1360 እስከ 1903 ዓም ድረስ የነበሩት መንግሥታት እንደገና የኮንፉክዩስን ትምህርት ደገፉ፤ ከ1903 ዓም ጀምሮ እስካሁን የነበሩትም ከተመሠረተ ሃይማኖት ተነቅለዋል።
በቲቤት፣ የቲቤት መንግሥት ጥንታዊው ኗሪ እምነት «ቦን» የሚባል ሃይማኖት ሲሆን፣ በተለይ ከ610-642 ዓም፣ ከ753-832 ዓም እና ከ950 ዓም ጀምሮ ቡዲስት ነበር።
የጃፓን ድሮ መንግሥት ሃይማኖት ሺንቶ ሲባል በ579 ዓም የጃፓን መንግሥት ቡዲስም ደግሞ ተቀበለ። ሁለቱ ሃይማኖቶች ሲደገፉ በብዙ ታሪካዊ ረገዶች ይቀላቅሉ ነበር። ከ1860 እስከ 1937 ዓም ግን የመንግሥት ሃይማኖት ሺንቶ ብቻ ተደረገ፤ የቡዲስም ተጽእኖ ለማስወገድ እርምጃ ወሰደ። ከ1937 ዓም ጀምሮ የምንግሥት ሃይማኖት ባይኖርም፣ ሺንቶና ቡዲስም እስካሁን በሕዝቡ ዘንድ ዋና እምነቶች ሆነው ቆይተዋል።
^1: በ1959 ዓ.ም. የአልባኒያ መንግስት በይፋ ከሃዲነት «የመንግስት ሃይማኖት» አደረገና ሃይማኖቶች ሁሉ ከለከለ። ይህ ሁኔታ እስከ 1983 ዓ.ም. ድረስ ቆየ።
^2: የፊንላንድ ብሔራዊ ቤተክርስቲያን እስከ 1801 ዓ.ም. ድረስ የስዊድን ቤተክርስቲያን ነበረ። ከ1801 እስከ 1909 ዓ.ም. ድረስ ፊንላንድ የሩስያ ቅኝ አገር ስትሆን የተለየ የፊንላንድ ወንጌላዊ ሉተራን ቤተክርስቲያን በሩሲያ መንግስት በፊንላንድ ተመሰረተ። በ1911 ዓ.ም. ሕገ መንግሥት መሠረት ከፊንላንድ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ጋር የጋርዮሽ ብሔራዊ ቤተክርስቲያን ነው።
^3: በፈረንሳይ ውስጥ በ1793 ዓ.ም. ስምምነት መሠረት የሮማ ካቶሊክ፣ የካልቪናዊ፣ የሉተራንም ቤተክርስቲያኖች እንዲሁም አይሁድና ሁሉ በመንግሥት የተደገፉ ሆኑ። በ1897 ዓ.ም. መንግሥት ከሃይማኖት ግን ተለየ።
^4: በሀንጋሪ የ1840 ሕገ መንግሥት መሠረት አምስት የጋርዮሽ አብያተ ክርስቲያናት ተመሰረቱ፤ እነሱም የሮማ ካቶሊክ፣ የካልቪናዊ፣ የሉተራን፣ የምስራቅ ኦርቶዶክስና የዩኒታሪያን ቤተክርስቲያኖች ናቸው። በ1887 ዓ.ም. አይሁድና ስድስተኛ የተምሰረተ እምነት ሆነ። በ1940 ዓ.ም. ግን የሀንጋሪ መንግሥት ሃይማኖቶቹን ሁሉ መለየት ተወ።
ኣብ ናይ ሎም-ዘበን ምርጫ 6 ፖለቲካዊ ፓርቲታት ኣብ ትግራይ ንሳተፉ ይወዳደሩ ኣለው።ንኣብያተ ምኽሪ ክልልን ሃገርን። ኩሎም ፓርቲታት ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ውድድሮም ኣብ ምክያድ ይርከቡ።
መጀመርያም ጫና ውስጥ አይደለሁም። ግን ጫና ውስጥ የከተተኝ ውጤት ማጣቴ ነው። ስለዚህ ውጤቱን በማግኘቴ በጣም ደስ ብሎኛል። ተጫዋቾቼ በተጋድሎ ባመጡት ውጤት በጣም ኮርቻለሁ።
ነጥቡ በጣም ያስፈልገን ስለነበር ጎሉን ካስቆጥርን በኋላ አፈገፈግን። ውጤት እያስመዘገብን መጥተን ቢሆን ኖሮ ይህን አንመርጥም ነበር። ካፈገፈግን በኋላ ተጋጣሚያችን በተደጋጋሚ ወደ ጎል ደርሰው ስህተቶቻችን ለመጠቀም ጥረት አድርገው ነበር። ዕድለኞች ነበርን ማለት ይቻላል። ምክንያቱም አቻ የመሆን እድሉ ነበራቸው። ፍፁም ቅጣት ምት አምክነዋል።
አንዳንድ ተጫዋቾቼ የሰጠኋቸውን ታክቲክ ሲተገብሩ አልነበረም። በተለይ ተቀይሮ የገባው እሱባለው በተደጋጋሚ ቦታውን ሲለቅ ነበር፣ የአቋቋም ችግር ነበር፣ ኳስ ለማስጣል የሚያርገው ጥረት ደካማ ስለነበር እሱ ላይ በተደጋጋሚ ስጮህ ነበር። በተጨማሪ ተከላካዮቼ እሱ ኳሱን ካገኙት በኋላ ነበር ሲደርሱ የነበረው። በዛ ነው እየተነሳሁ መልዕክት ሳስተላልፍ የነበረው።
አንድ ለዜሮ እየተመራን ስለነበር ለኛ መነሻ ይሆን ነበር ማለት እችላለሁ። ፍፁም የቡድናችን የመጀመርያ መቺ ስለሆነ መምታት ነበረበት። እግርኳስ ነው፤ ይሳታል። ግን ከተሳተ በኋላም በሁኔታው ተጫዋቾቼ ሳይወርዱ ብዙ የጎል ሙከራ አድርገዋል። ማግባት አለመቻላችን ፍፁም ቅጣት ምቱን ካለመጠቀማችን ጋር ዋጋ አስከፍሎናል። በአንፃሩ የገባብን በጥንቃቄ ስህተት ነው። ሲዳማም ካገቡት ጎል በስተቀር እኛ ላይ የሞከሩት ሙከራ አልነበረም። ስለዚህ አንዳንዴ በኳሱ በልጠህ ወይም በሙከራ ተሽለህ ተሸንፈህ ትወጣለህ። ይህ የእግርኳሱ ባህርይ ነው። ሲዳማን እንኳን ደስ አላችሁ ማለት እፈልጋለሁ።
የዲሲፕሊን ችግር የለም። ሁለቱም የወጡብን ተጫዋቾች ክለቡ ውሰረጥ ባላቸው ዲሲፕሊን በጣም የተመሰገኑ፣ የልምምድ ሰዓት አክብረው የሚሰሩ ተጫዋቾች ናቸው። ነገር ግን ሜዳ ውስጥ ውጤት ከመፈለግ አንፃር ባለ ጉጉት የሚወስዱት እርምጃ ለጉዳት ዳርጓቸዋል። ይህ እንደ ትምህርት የሚወሰድ ይሆናል።
ከሽንፈት እና ጫና ለመውጣት ብርቱ ጥረት እናደርጋለን። መግቢያዬ ላይ እንደተናገርኩት ዛሬ ተጫዋቾቼ ከሽንፈት ለመውጣት የሚችሉትን ሁሉ እንደሚያርጉ ተናግሬ ነበር። ሜዳ ላይም የተመለከትከው ያንን ነው። ተጋጣሚያችን ላይ ሙሉ ብልጫ ወስደናል። ሙከራዎች አድርገናል። ነገር ግን እግርኳስ አንዳንዴ አይሳካልህም። ጅማ ከመጣን ወዲህ ከጊዜ ወደ ጊዜ መሻሻል እያሳየን ነው። ዛሬ ደግሞ የተሻለ አቋም ነው ቡድኔ ላይ ያየሁት። ያንን መሻሻል ጠብቀን ሄደን ለቀጣይ ጨዋታ በሚገባ ተዘጋጅተን ካለብን ጫና ለመውጣት ጥረት እናደርጋለን።
ተነሳሽነት ቡድኖች ቦርድን ለማጽዳት እና እያንዳንዱ ግለሰባቸውን ዝርዝር ለማጠናከን ሽልማቶችን ለማሸነፍ በአንድነት ይሰራሉ. ሽፋኑ ከእያንዳንዱ ዓይነት ድብድጥር 30%, 60% እና 100% ሊጸዳ እንደሚችል ሁሉ ሽልማቶች ይሻሻላሉ.
Thanos Raid - ከመጀመሪያው ሲለቀቅ የቶንስ ብቸኛ መንገዶችን ለማግኘት የሚያስችለው ብቸኛው መንገድ የቶኖስ ራይድ ጡረታ ውሏል ነገር ግን በጅማቶቹ ቀናት ተመልሶ መጣ. ወራዳዎች: ጨለማ
ድብደባ ጥቃት: አልፋ - The STRIKE Raid: አልፋ መጀመሪያ ላይ በሶስት ደረጃዎች የተገኘ ሲሆን ተጫዋቾችን ለቬን ኤም አበርድ ፍራክሽኖች እንዲወዳደሩ ፈቅደዋል. ይሁን እንጂ የአልፋ ራይፕ አጨራረስ ጥቁር ፓንኸር (Black Panther) ላይ ያተኮሩ የተወሰኑ ጊዜያዊ ጥቃቶች ናቸው.
ጁንግነር ራይት - በይፋ የደወሉ ድብደባ ይባላል-ጋማ, "Juggernaut Raid" ተጫዋቾች ተጫዋቾችን ለማግኘት የ Crimson Crusher አውሮፕላኖችን ማግኘት ይችላሉ.
– የትናቱ ኣላማ ኢህአዴግን አን ማድረግ አይደለም፡፡ የጥናቱ ዓላማ ኢህአዴግ አሁን ካሉበት ችግሮች መውጫውን ለማየት እንዲቻል ነው፣…..(ቪዲዮው እነሆ- ምንጭ፡- የትግራይ ቴሌቭዥን)
ሁኔታው ይህ ሆኖ ሳለ ይህ ቴክኖሎጂያዊ እመርታ የሰው ልጅ ህልውና ላይ የፈጠረው አደጋ ራሱ ቴክኖሎጂው የፈጠረው ሳይሆን ቴክኖሎጂው ማህበረሰብ ውስጥ ያለውን ክፉ አውሬ አደባባይ የማውጣት ችሎታው ነው። ማህበረሰብ ውስጥ ያለው ክፉ አውሬ ደግሞ የሰው ልጅ ህልውና ላይ አይነተኛ አደጋ ይሆናል። Continue reading →
14 ኪ ቢጫ ወርቅ / 24 "ወርቅ የታሸገ ከርብ ሰንሰለት - $ 674.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / 18 "14 ኪ የወርቅ ገመድ ሰንሰለት ($ 175) - $ 674.00 ዶላር 14 ካይት ነጭ ወርቅ / 24 "አይዝጌ ብረት መግቻ ሰንሰለት - $ 674.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / 18 "14 ካይት ነጭ የወርቅ ገመድ ሰንሰለት ($ 175) - $ 674.00 ዶላር
ዝርዝሮች: ባለ ሶስት አቅጣጫዊ ጠመንጃ አንጠልጣይ የዋስትናውን መጠን በ 58.1 ሚ.ሜ ርዝመት ፣ በጠመንጃ ክምችት 6.7 ሚ.ሜ ስፋት ፣ በርሜሉ ላይ 3.9 ሚ.ሜ ስፋት እና በጠመንጃው በጣም ወፍራም ቦታ ላይ 2.3 ሚ.ሜ. የተኩስ ጠመንጃው በግምት 4.1 ግራም ይመዝናል ፡፡
የኢትዮጵያ መንግስት አሁን በአገልግሎት ላይ የሚገኙትን የብር የገንዘብ አይነቶች እንዲሚቀይር በትላንትናው ዕለት ማስታወቁን ተከትሎ የ“ጥቁር ገበያ”ውን ለመቆጣጠር እርምጃ መውሰድ ተጀመረ። በአዲስ አበባ ከባንክ ውጭ የሚደረጉ...
ኢትዮጵያ ነባሮቹን የ10፣ የ50 እና የ100 ብር የገንዘብ ዓይነቶች ሙሉ ለሙሉ በመተካት ለግብይት የሚሆን አዲስ የገንዘብ ዓይነት መጠቀም እንደምትጀምር በዛሬው ዕለት ይፋ ተደርጓል። ይህም አዲሱን...
በኢትዮጵያ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ከተከሰተበት ጊዜ አንስቶ ከ1 ሺህ 300 በላይ የጤና ባለሙያዎች ቫይረሱ እንደተገኘባቸው የጤና ሚኒስቴር አስታወቀ። ሚኒስቴሩ በነገው ዕለት የሚከበረውን ዓለም አቀፍ የሕሙማን ደህንነት ቀን...
ፋብሪካው በኢትዮጵያና በቻይናው ቪጂአይ ሀልዝ ትብብር የተቋቋመ ሲሆን በዓመት 10 ሚሊየን ኪቶችን ያመርታል። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ የፋብሪካው መገንባት በአፍሪካ ሶስተኛ ላይ የደረሰውን የመመርመር አቅም...
“የቀጣይ ዓመት ውጤታችን የሚወሰነው ለመለወጥ በተዘጋጀነው መጠን ነው” ጠቅላይ ሚኒሰትር ዶክተር ዐቢይ የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የአዲስ ዓመት የመልካም ምኞታቸውን አስተላልፈዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ...
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ ብፁዕ አቡኑ መርቆሪዎስ ጠቅላይ ሚኒሰትር ዐቢይ አህመድ ላስገኟቸው ስኬቶች ምስጋና አቀረቡ፡፡ ፓትርያርኩ ዛሬ በጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት በመገኘት መጪውን አዲስ...
የኢትዮጵያ ታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታ ሙሉ ለሙሉ ሲጠናቀቅ ሱዳንን ከጎርፍ ሊታደጋት እንደሚችል የአገሪቱ የመስኖ ሚኒስቴር ያሲር አባስ ትናንት በዋና በመዲናዋ ካርቱም በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ...
የኮምፒውተር ተህዋስ [ማልዌር] የተገጠመላቸው በሺዎች የሚቆጠሩ የቻይና ስሪት የሆኑ ስልኮች አፍሪካ ውስጥ መቸብቸባቸው ተሰምቷል። አፕስትሪም የተሰኘ አንድ ተቋም ነው ይህን ይፋ ያደረገው። ቢያንስ በ53 ሺህ ይህ ተህዋስ...
በአካባቢያቸው ባጋጠማቸው የንፁህ መጠጥ ውኃ አቅርቦት እጥረት መቸገራቸውን አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የመቐለ ከተማ ነዋሪዎች ገለጹ። የከተማ አስተዳደሩ በበኩሉ ችግሩን ለማቃለል በ361 ሚሊዮን ብር በጀት ሥራ መጀመሩን አስታውቋል።
ሕገ መንግሥቱ ባስቀመጠው የአምስት ዓመት የጊዜ ማዕቀፍ ውስጥ ምርጫ ማከናወን የማይቻልበት ከአቅም በላይ ሁኔታ ቢከሰትና በሥልጣን ላይ ያሉት የመንግሥት አካላት ሕጋዊ የሥራ ዘመን ቢጠናቀቅ፣ አገር የማስተዳደር ኃላፊነት የማን ሊሆን እንደሚችል ሕገ መንግሥቱ ያስቀመጠው ምንም ዓይነት ድንጋጌ አለመኖሩ የፖለቲካ ፓርቲዎችን፣ ልሂቃንንና መላውን የፖለቲካ ማኅበረሰብ ትኩረት ስቦ በስፋት እያነጋገረ ይገኛል።
በቻይና ሁቤ ግዛት ለመጀመርያ ጊዜ የተገኘው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ (ኮቪድ 19) የበርካታ ዜጎችን ሕይወት የነጠቀ፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ያጠቃ፣ የዓለምን ኢኮኖሚ ያናጋና መንግሥታትን የፈተነ የወቅቱ ክስተት ነው፡፡
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ ፓርቲ ኢዜማ በአዲስ አበባ እየተደረገ ነው ያለውን የመሬት ወረራና ህገ-ወጥ የጋራ መኖሪያ ቤቶች እደላ በተመለከተ ሊሰጠው የነበረው ጋዜጣዊ መግለጫ ለሁለተኛ ጊዜ ተከለከለ፡፡
በ2016ና በ2017 THI ከIMDi ስለ ግርዛትና ለግርዛት ተጋልጠው የነበሩ ሴትች ሊያገኙት ስለሚችሉት የጤና አገልግሎት ያለ እውቀትን ለማሳደግ እንዲሰራበት የገንዝብ ድጋፍ አግኝቶ ነበር።
በ2016,2017 ና 2018 THI ከBufdir “ኖርዌ ባሉ ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን መካከል በኖርዌ ስላለ የልጆች አስተዳደግ ያለ ዕውቀትን ማሳደግ” ለሚባል ፕሮጅክት የሚውል የገንዝብ ድጋፍ አግኝቶ ነበር።
THI ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ የሆኑ መጤ ሰዎች ኑሮኣቸውን በተቻለ መጠን ያለ መገለል እና ጥላቻ እንዲኖሩ ያስተምራል ያበረታታል። በዚህም ስራችን አማካኝነት ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ የሆኑ መጤዎች ኑሮኣቸውን በተቻለ መጠን ያለ መገለል እና ጥላቻ እንዲኖሩ የሚያስችል ቀላል የማይባል መረጃና ትምህርት ያገኛሉ።
THI በዚህ ፕሮጀክት ላይ HIVNorge እና Aksept ከተባሉ ድርጅቶች ጋር ይተባበራል። ሰለ HIVNorge እና Aksept መረጃ በመስጠትም ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ የሆኑ መጤ ሰዎች ከነዚህ ድርጅቶች ስራዎች ተጠቃሚ እንዲንሆኑ ይሰራል።
በተጨማሪም THI ከሃይማሮትና ሌሎችም የመጤ ማህበረሰዎች ድርጅቶች ጋር ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ ሰዎች ለማስተማርና የተለያዩ አስተማሪ ፅሁፎችትን ለማሰራጨት ይተባበራል። ዓላማውም ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ የሆኑ ሰዎች ላይ ያለውን ማጥላላትና እንደ ዉጉዝ የማየት አዝማሚያ መከላከል ነው።
ይህም ፋሲል ከነማን 8ኛው የተጨዋቾቹን ሙሉ ደመወዝ የከፈለ 8ኛው የፕሪሚየር ሊጉ ክለብ አድርጎታል፡፡ በሊጉ ቀሪ 8 ክለቦች አሁንም የተጨዋቾቻቸውን ደመወዝ አጠቃለው አለመክፈላቸው ታውቋል፡፡
ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ መርበብ ሓበሬታ ዝርከብ መወዓውዒ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ (Platsbanken) ክትበጽሕን ብመንገዲ መወዓውዒ ናይ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ስራሕ ክትደልን ትኽእል ኢኻ።
አቶ ነቢዩ መላኩ፣ አቶ ሺባባው አሰፋና አቶ ወንድምአገኘሁ አዲስ፤ የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ - ፍትሕ (ኢዜማ) በሜልበርን የድጋፍ ማኅበር ጊዜያዊ አስተባባሪ ኮሚቴ አባላት፤ ስለ ድጋፍ ማኅበር የማቋቋሙ ዓላማና አስፈላጊነት ያስረዳሉ።የድጋፍ ማኅበሩን ሜልበርን ውስጥ ለማቋቋም የታሰበውም እሑድ ኖቬምበር 24, 2019 ነው።
ከትናንት በስቲያ ሮብ ማታ በምዕራባዊቷ የዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ-ሀገር ካሊፎርኒያ ውስጥ በምትገኘው (San Bernardino) አውራጃ በደረሰው ጥቃት ሕይወታቸውን ላጡ 14 ሰዎች ትናንት ሐሙስ ማታ የጸሎትና የሻማ ማብራት ሥነ-ሥራት መካሄዱ ተገለጸ።
የንባብ ሰዓት: 5 ደቂቃዎች ለሪል እስቴት ንግድዎ በመስመር ላይ ለመኖር የቪዲዮ ግብይት አስፈላጊነት ያውቃሉ? ገዢም ሻጭም ቢሆኑም ደንበኞችን ለመሳብ የታመነ እና የተከበረ የምርት ስም መለያ ያስፈልግዎታል ፡፡ በዚህ ምክንያት በሪል እስቴት ግብይት ውስጥ ያለው ውድድር በጣም ከባድ ስለሆነ አነስተኛ ንግድዎን በቀላሉ ማሳደግ አይችሉም ፡፡ እንደ እድል ሆኖ ፣ ዲጂታል ግብይት የሁሉም መጠኖች ንግዶች የምርት ምልክታቸውን ለማሳደግ ብዙ ጠቃሚ ባህሪያትን አግኝተዋል ፡፡ የቪዲዮ ግብይት ነው
የንባብ ሰዓት: 2 ደቂቃዎች ዛሬ የማኅበራዊ ሚዲያ መድረኮች በሕይወታችን ውስጥ ቁልፍ ሚና አላቸው ፡፡ በዓለም ዙሪያ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች እነሱን ለመግባባት ፣ ለመዝናናት ፣ ለመግባባት ፣ ለዜና ተደራሽነት ፣ ምርት / አገልግሎት ለመፈለግ ፣ ሱቅ ፣ ወዘተ ይጠቀሙባቸዋል ዕድሜዎ ወይም አስተዳደግዎ አስፈላጊ አይደለም ፡፡ ማህበራዊ አውታረ መረቦች የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎን በከፍተኛ ሁኔታ ይነካል ፡፡ ከእርስዎ ጋር ተመሳሳይ ፍላጎት ላላቸው ሰዎች መድረስ እና ስም-አልባ እንኳን ዘላቂ ዘላቂ ወዳጅነት መመስረት ይችላሉ ፡፡ በመላ ሌሎች ብዙ ሰዎችን ማዘን ይችላሉ
የዛሬ 30 ዓመት ገደማ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሒሣብ መዝገበ አያያዝ ትምሐርት አስተምር ነበር። ዛሬም በሱው ነው እንጀራዬን በስደት ዓለም ከስቃይ ጋር እንደወጥ እያጣቀስኩ የምበላው። ታዲያ ያኔ፣ የመምሕራን ካፌቴሪያ ለምሳ በየጠረጴዛው ዙሪያ በቡድን በቡድን እየተሰበሰብን አንዳንድ ክፍል ውስጥ ያጋጠሙን ገጠመኞች እያነሳን እንስቅ ነበር። አንድ ዕውቅ የኢኮኖሚክስ መምሕር ነበሩ። እግዚአብሔር ይመስገንና፣ ዛሬም በሕይወት አሉ። ስማቸውን ግን አልጠቅስም። ታዲያ አንድ ቀን ከጎናችን ካለው ጠረጴዛ ላይ ሁነው ምሳ እየበሉ ከሥራ ባልደረቦቻቸው ጋር በዕለቱ ያጋጠማቸውን አስቂኝ ክስተት ሲገልጹ፣ ጆሮዬን ጣል አድርጌ እንደዋዛ እሰማቸው ነበር። ነገሩ እንዲህ ነው። አንዳንድ ጠጠር ያሉ የኢኮኖሚክስ ጽንሰ-ሀሳቦችን አንስተው ሲያስተምሩ፣ አንድ ወጣት ተማሪ ነገሩ ከብዶት ነው መሰል፣ ሳያስበው እንቅልፍ ይዞት ለሽ ይላል። ያንን ያዩት ዕውቁ የኢኮኖሚክስ ባለሙያ፣ ድምጻቸውን በድንገት በጣም ክፍ በማድረግ፣ ጮክ ብለው ማስተማር ይጀምራሉ። እንቅልፉን ይለጥጥ የነበረው ተማሪ በርግጎ ተነስቶ ይቆማል። መምሕር ትኵር ብለው አይተውት፤ “ይቅርታ! ቀሰቀስኩኽ እንዴ? ምን ላድርግ ብለኽ ነው። እንጀራ ነው የሚያስጮኸኝ።” አልኩት ብለው ሲናገሩ ጠረጴዛቸው ዙሪያ የተኮለኮሉት በሳቅ አውካኩ። እኔ ባልስቅም፣ ነገሩን ልብ ብዪ ከጎናቸው ከነበረው ጠረጴዛ እሰማቸው ስለነበር እስካሁን አስታውሰዋለሁ። (ሙሉውን ለማንበብ እዚህ ላይ ይጫኑ)
የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ዘይኑ ጀማል፥ ከአቀባበል ስነስርዓቱ ጋር በተያያዘ ምንም አይነት የሁከት እና ጸጥታ ችግር እንዳይገጥም ከ1 ሺህ በላይ ወጣቶች በጸጥታ ማስከበር ተግባሩ ላይ ይሳተፋሉ ብለዋል።
ኮሚሽነሩ ህብረተሰቡ በሰኔ 16ቱ የአዲስ አበባው የድጋፍ ሰልፍ ያሳየውን ስርዓት መድገም እንዳበት ያሳሰቡ ሲሆን፥ ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና ከወጣቶች ጋር በመተባበር አስፈላጊውን ዝግጅት መጠናቀቁን ገልፀዋል፡፡
በሰኔ 16 የድጋፍ ያጋጠመው ችግር ለአዲሱ አመራር ትምህርት የሰጠ መሆኑንና ህብረተሰቡ ስነ ስርዓቱን ለማበላሸት ፍላጎት ያለው አካል በተመለከተ ጊዜ በአፋጣኝ ለፖሊስ እንዲያሳውቅ ጥሪ አቅርበዋል፡፡
ለእኔ ዕውቀት ፣ ስለ ትራክተር ውሃ ዶፒንግ በአገር አቀፍ ደረጃ የተላለፈ ዘገባ ይህ ነው. በቃለ-መጠይቅ አድራጊው እኔ እንደገለፅኩት ለጥቂት ጊዜ የስርዓቱን አፈፃፀም ተገቢ ያደርገዋል ይህን ገጽ፣ ወይዘሮ ዴቪድ እና የትራክተር 22 ገበሬ ናቸው “ፈጣሪዎች”… ይህ ደግሞ እ.ኤ.አ. በ 2000!
ጣቢያውን አንርሳ Quanthomme ይህን ሁሉ ሥራ ያሰራጨው እና በዚህ መስክ ውስጥ ማጣቀሻ ሆኖ ይቀራል ፡፡ ለዚህም ነው በኢኮሎጂ ጣቢያው (ከ .pdf እና ከፓተንት ሪፖርቶች በስተቀር) ብዙ ዝርዝር ዕቅዶችን ወይም ምስክሮችን የማያገኙበት ፡፡ ዋናው ግባችን ስርዓቱን ከመተግበሩ በፊት መገንዘብ ነው ፡፡ (አንዱ ከሌላው ውጭ ሊከናወን ባይችልም እንኳ)
By: Staff Writer Date: May 4, 2020 Categories: ትንታኔ Tags: ኮሮናቫይረስን ከሌሊት ወፍ ተቀብሎ ወደ ሰው ያስተላለፈው የዱር እንስሳ የቱ ነው?
ኮሮናቫይረስን ከሌሊት ወፍ ተቀብሎ ወደ ሰው ያስተላለፈው የዱር እንስሳ የቱ ነው በቻይናዋ ዉሃን ግዛት የተቀሰቀሰውና ወደ ተለያዩ የዓለም አገራት በመዛመት ላይ ያለው ኮረና ቫይረስ እንዴት ከእንስሳት ወደ ሰዎች እንደተላለፈ ለማወቅ ተመራማሪዎች ከባድ ጥናት ላይ ናቸው።
በአሁኑ ወቅት ያለው መላምት በቻይና ጫካ ውስጥ ከተገኘ የሌሊት ወፍ እንጥብጣቢ ፈሳሽ በራሪ ነፍሳትን ወደሚመገቡ እንስሳት ተላልፎ በመጨረሻ ወደ ዱር እንስሳት ተዛምቷል የሚል ነው።
ከዚያም በቫይረሱ የተያዘ እንስሳ ሰው እጅ ወደቀ። ቫይረሱ ከዚህ ሰው የዱር እንስሳት መሸጫ ገበያ ውስጥ ወደሚሰሩ ሰዎች ሰዎች ተላልፎ በመጨረሻ የዛሬው ዓለም አቀፍ የኮሮና ስርጭት ላይ ተደረሰ። በአሁኑ ወቅት ሳይንቲስቶች በዚህ መላምት ላይ እርግጠኛ ለመሆን ከፍተኛ ጥረት እያደረጉ ነው። ቢቢሲ
የደች የዳኝነት ስርዓት ፈጠራን እያደረገ ይገኛል። ከማርች 1 ቀን 2017 ጀምሮ በኔዘርላንድ ከፍተኛ ፍርድ ቤት በፍትሐብሔር ጉዳዮች ጉዳዮች ላይ በዲጂታዊ መንገድ ክርክር ማድረግ ይቻላል ፡፡ በመሠረቱ የሰበር ሰሚ አሠራሩ አንድ ዓይነት ነው ፡፡ ሆኖም በመስመር ላይ ሂደቶችን (እንደ ዲጂታል ጥሪ) ዓይነት መጀመር እና ሰነዶችን እና መረጃዎችን በዲጂታዊ መለዋወጥ ይቻል ይሆናል። ይህ ሁሉ የሆነው በአዲሱ የጥራት እና ፈጠራ (KEI) ሕግ ስለገባ ነው።
የንብ ትጋት ጣፋጭ ምግቧን ለማዘጋጀት ብቻ አይደለም፡፡ ከራሷም አልፎ ለሌሎችም የሚተርፍ ውጤትን ይዛ ለመምጣት እንጂ፡፡ብዙዎቻችን ከራሳችን አልፎ ለልጆች ውርስ ለማውረስ፣ ለቤተሰብ ጥሪት ለማስቀመጥ፣ ዝናን ለማትረፍና ለሌሎች ጉዳዮች ራሳችንን በስራ ክፉኛ እንወጥራለን፡፡
ለስራና ለውጤት ሲሆን በጐ ቢሆንም በአላስፈላጊ ነገሮች ሁሉ ተወጥረን የምንውል ብዙዎች ነን፡፡በአብዛኛው “በስራ ተጠምጄአለሁ” ወይም በተለመደው የእንግሊዘኛ ቋንቋ አጠቃቀም “ቢዝ ነኝ” የምንል ሰዎች ዋና ዋናዎቹን የህይወት ቅመሞች እየረሳን እንዳልሆነም ማረጋገጥ አለብን ይለናል የዛሬው የአሐዱ ንቃት መልዕክት፡፡ ክብሮም ወርቁ!!
አሜሪካ ራሺያ ሰራሽ ሚሳዬል መከላከያ ስርአትሽ ውስጥ ተክለሻል ስትል ቱርክ ላይ ማዕቀብ ጥላለች::አሜሪካ ራሺያ ሰራሽ ሚሳዬል መከላከያ ስርአትሽ ውስጥ ተክለሻል ስትል የኔቶ አጋሯ ቱርክ ላ…
ዛሬ ፣ እኛ ኢቪጋን እጅግ በጣም ከመጠን ያለፈውን የ Z390 motherboard ኢቪጂኤ Z390 DARK ን እየተመለከትን ነው ፡፡ እንደቀድሞው ሁሉ ፣ የ DARK ተከታታይ የ "ኢሲጋን" የመስመር ላይ ከፍተኛ ማጠቃለያ ነው
የጦማራችንን ልጥፎች በተለያዩ የጤና የአመጋገብ እና ጉዳት ላይ ተዛማጅ ርዕሶች እንደሚሰጡት ተስፋ አደርጋለሁ E ርዳታ ለማግኘት ሲፈልጉ ጥያቄዎች ካልዎት E ባክዎን E ኔን ለመጥራታችን A ይጠቀሙ ወደ ቢሮ ወይም
ክፍሎቹ ከተለያዩ የብረት ክፈፎች (ብረት ማዕዘን) የተሠሩ እና በተጣመሩ የተጣጣሙ የተለያዩ ዘይቤዎች ይጠቀሳሉ በአፈር ውስጥ ወይም በመሠረት ላይ በተስተካከለ ጥገና ላይ ከሚገኙት የድጋፍ አምዶች ጋር ተስተካክሏል
የብሎግ ልኡክ ጽሑፍ መጻፍ ቀላል አይደለም ፣ ነገር ግን የሚቀየር የጦማር ልኡክ ጽሁፍ መጻፍ የበለጠ ከባድ ነው ፡፡ ርዕስዎን ለመፈለግ እና ለማካተት የሚያካትቱ እና የሚያመለክቱ የታዳሚዎች ውሂብ ፣ ፍለጋ እና ጥቅስ ፣ የግል አስተያየት መለጠፍ
ንድፍ ጤናማና ፈጣን ወይም አፋጣኝ ወይም ቀጥተኛ ያልሆነ ተገብሮ ወይም ሥርዓተ-ሲስተም ያጋሩ እየሰሩ ናቸው መሠረታዊ ሁኔታዎች የፍል የሆኑ ሶላር ቴክኒኮች ለመመለስ ተዕለት ክፍሎቹን ወይም ጥገናዎች ያከናውኑ ዘዴ ክፍሎቹ ስያሜዎች
Celia Fenn የ MA እና የዶክትሬት ዲግሪን በኤንጂነሪንግ ዲግሪ የሚይዝ ኢንዊጂ / ክሪስታል ጎልማሳ ነው ሊስ ስነ-ጽሁፍ ሲሆን በተጨማሪም አርትንና ሙዚቃን ያጠናል እሷ የምትኖረው በኬፕ ታውን ደቡብ አፍሪካ ዶልፊን ጓደኞቿን በየጊዜው እየጎበኘች ነው �
እርስዎ አሁን የጫኑት ምስል በ አቀራረብ - ገጽ - መደብ የሚታየው በሚያትሙ ጊዜ ወይንም በ ህትመት ቅድመ እይታ ነው የ መደቡን ምስል በ መመልከቻው ላይ ለማሳየት ያስገቡ የ ንድፍ ምስል በ መምረጥ ማስገቢያ - ምስል - ከ ፋይል እና
የጦማራችንን ልጥፎች በተለያዩ የጤና የአመጋገብ እና ጉዳት ላይ ተዛማጅ ርዕሶች እንደሚሰጡት ተስፋ አደርጋለሁ E ርዳታ ለማግኘት ሲፈልጉ ጥያቄዎች ካልዎት E ባክዎን E ኔን ለመጥራታችን A ይጠቀሙ ወደ ቢሮ ወይም ለራሴ ስልክ ደውል Office 915-850-0900 - ህ�
ትርጉም፡ ኦ'ታም ፑልቶ ይህ "ውድቀተ-ኢትዮጵያ፦ ሥነ-ልቦናዊ ሥረ-መንስዔዎቹ" በሚል ዓብይ ርዕስ ሥር በሶሰት ከፍሎች የሚቀርቡት ተከታታይ ጦማሮች የመጀመሪያው ክፍል የመጀመሪያው
በኢትዮጵያ መጭ ዕጣ፡ የለውጥ ጅማሬዎች፣ አፈጻጸም፣ እድሎችና ፈተናዎች ለመመርመርና ብሎም ሰሞንኛውን እርምጃዎች ጨምሮ የእስካሁኖቹ ጥረቶች ስለ ነገ የሚነግሩን ካለ እናም ሊወስዱን የሚችሏቸውን አቅጣጫዎች ለመዳሰስ የታለመ ተከታታይ ውይይት ነው።
የተሃድሶ እንቅስቃሴውንና ተጨባጭ እንዲሆኑ የሚጠበቁትን ለውጦች ምንነት እና ዘለቄታ በአንድ ወገን፤ ሁኔታው የፈጠራቸውን ዕድሎች እና የተደቀኑትን ፈተናዎች ደግሞ በሌላው፤ ሁሉም በተወያዮች መነጽር ይፈተሻሉ።
ተወያዮች፡- የአርበኞች ግንቦት ሰባቱ ሊቀ መንበር ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ፤ የአረና ትግራይ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባሉ አቶ ገብሩ አሥራት፤ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሥነ ጥበብ ታሪክ ትምሕርት ክፍል መምሕሩ አቶ አበባው አያሌው እና በዚያው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የውጭ ቋንቋዎችና የሥነ ጽሁፍ ትምሕርት ክፍል መምሕሩ ዶ/ር አንማው አንተነህናቸው።
እ.ኤ.አ. ነሐሴ 5 ቀን ጠዋት በ YJIE PLASTICS CO. ፣ LTD እና በዋንያንያን አውራጃ ውስጥ ውታን ቾንግዳ ግሩፕ መካከል የስትራቴጂካዊ የትብብር ስምምነት የፊርማ ሥነ-ስርዓት በታይዙ ተካሂዷል ፡፡ የቻይና ብሔራዊ ሀብቶች ቡድን ሊቀመንበር ዋንግ ቲንግጌ እና የ YJIE ዋና ሥራ አስኪያጅ የሆኑት Y ያታኦ በተገኙበት እ.ኤ.አ.
እ.ኤ.አ. ነሐሴ 27 ቀን ከሰዓት በኋላ “እባክዎን ለመደራደር ይምጡ” - - “ከፍተኛ ጥራት ያለው የ Huangyan መቅረጽ ኢንዱስትሪን እንዴት ማልማት እንደሚቻል” እና “የግል ኢኮኖሚ ኮሚቴ ሳሎን” እንቅስቃሴዎች ተካሂደዋል ፡፡ እሱ ይታይኦ ለመሳተፍ የ Huangyan YJIE ፕላስቲኮች Co., ltd ን ወክሏል ፡፡ በማተኮር ላይ o ...
በቅርቡ የ Huangyan YJIE ፕላስቲኮች ኮ. ሊሚትድ የ 2020 ወርቃማ የበልግ የተማሪ ዕርዳታ እንቅስቃሴዎችን ለማከናወን ሠራተኞችን አደራጀ ፡፡ ከኩባንያው ወደ 50 የሚጠጉ ፈቃደኛ ሠራተኞች ወደ ት / ቤቱ በመሄድ በወረዳው ውስጥ ለድህነት ለተዳረጉ ተማሪዎች ለ 242 ዕርዳታና የትምህርት ቁሳቁስ አቅርቦ ልከዋል ፡፡ ጠቅላላ ድጋፎች 352,70 ...
ቻድዊክ ቦሳማን ከትውልድ መንደሩ አንደርሰን በጥቂት ማይሎች ርቃ በምትገኘው ደቡብ ሳውዝ ካሮላይና በምትገኘው በዌልፌር ባፕቲስት ቤተክርስቲያን መካነ መቃብር ተቀበረ ፡፡ ይህ በኢ በተገኘው የሞት የምስክር ወረቀት ተረጋግጧል! ዜና…
የአዳዲስ ፊልሞች እና ተከታታይ ፊልሞች ዝርዝር በጥቅምት 2020 መታየት አለበት በቅርብ ቀናት ውስጥ ሙቀቱ በጣም ቀንሷል ግን ያ ጥሩ ነው ምክንያቱም አዲሱን የ Netflix ፕሮግራምን እየተመለከቱ እራስዎን በብርድ ልብስ ውስጥ መጠቅለል ይችላሉ! ...
"ሬንዴዝ-ቮዝ ቼዝ ፋቲማታ"-በ 1960 ዎቹ ከማሊ ሙዚቀኞች ወደ ሃቫና ከተወለደው አፈታሪቅ ተወዳጅ ታሪክ ፡፡ በመስከረም 16 በሚወጣው “አፍሪካ ሚያ” በተባለው ፊልም ውስጥ ሪቻርድ ሚኒየር ታሪካቸውን ይናገራል ፡፡ 1964. በማግስቱ ነበር ...
ቻድ ፣ ኢኳቶሪያል ጊኒ ፣ መካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ… የካሜሩንያን ኦዲዮቪዥዋል ቡድኖች በክፍለ-ግዛቱ መኖራቸውን ለማራዘም ከወሰን ጋር እየተጫወቱ ነው ፡፡ ዣን-ፒየር አሙጉ ቤሊንጋ በባንጊ ውስጥ በሸራዎቹ ውስጥ ነፋሱ አለ ፡፡ እንደ…
LA SAMBA AFRICAINE TV ከአዳዲስ ናይጄሪያ ፣ አይቮሪኮስያን እና ካሜሩንያን ፊልሞች ጋር በመዝናኛ ምርጥ አፍሪካዊ ቻናል ሲሆን በተለይም ከዚህ በታች ያሉትን አገናኞች ጠቅ ማድረግዎን አይርሱ-…
ታሪካቸው “ሆቴል ሩዋንዳ” የተሰኘውን ፊልም ያነሳሳው ፖል ሩሳባጊና ሰኞ ዕለት በሩዋንዳ ፖሊሶች ተያዘ ፡፡ በፕሬዚዳንት ፖል ካጋም ለረጅም ጊዜ ተችተው በሽብርተኝነት ወንጀል ተከሰዋል ፡፡ ለጣቢያችን ይመዝገቡ በ ...
ቻድዊክ አሮን ቦስማን አሜሪካዊ ተዋናይ ሲሆን እ.ኤ.አ. ህዳር 29 ቀን 1976 በአንደርሰን (ሳውዝ ካሮላይና) የተወለደው እ.ኤ.አ. ነሐሴ 28 ቀን 2020 በሎስ አንጀለስ (ካሊፎርኒያ) ሞተ ፡፡ ለአራት ዓመታት ከታገለ በኋላ በአንጀት ካንሰር ሞተ ፡፡
የማርቬል እስቱዲዮዎች “ብላክ ፓንተር” የፕላኔታዊ ስኬት ኮከብ የሆነው አሜሪካዊው ቻድዊክ ቦሰማን በ 43 ዓመቱ ከካንሰር ጋር በግል ለአራት ዓመታት ሲታገል ከቆየ በኋላ በ XNUMX ዓመቱ መሞቱን ወኪሉ አርብ ገል saidል ፡፡ እንደ ንጉሱ ይጫወቱ ...
በሃይማኖታዊ ማህበራት ግፊት የሴኔጋል ኦዲዮቪዥዋል ተቆጣጣሪ ምክር ቤት በነሐሴ ወር መጀመሪያ ላይ “Infideles” የተሰኙትን ተከታታይ ፊልሞች እንደገና አሻሽሏል ፡፡ ሳንሱር የተደረገውን ድርጊት ለማውገዝ በርካታ ድምፆች ተነሱ ፡፡ “ከሃዲዎች” ፣ ምዕራፍ 1 ፣ ...
የቀድሞው ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ተጫዋች ጆርጅ ዊሃ የላይቤሪያ ፕሬዝዳንት ሆኖ ቃለ መሃላ ፈፀመ። ዊሃ ሞንሮቪያ ውስጥ ቃለ መሃላውን በፈፀመበት ሥነ-ሥርዓት ላይ ለተሰበሰበው ሕዝብ ባደረገው ንግግር ”ለበርካታ ጊዜያት ስታዲየም ውስጥ ተገኝቻለው፤ ዛሬው ግን ከሌሎቹ ጊዜያት እጅግ የተለየነው” ብሏል።
ከአውሮፓውያኑ 1944 ወዲህ ላይቤሪያ ውስጥ በዲሞክራሲያዊ መንገድ በተደረገ ምርጫ የስልጣን ሽግግር ሲደረግ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ፕሬዝዳንት ዊሃ ስልጣን ያስረከቡትን ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ለዓመታት ከዘለቀ የእርስ በርስ ጦርነት በኋላ ለሃገሪቱ ሰላም በማምጣታቸው ምስጋናውን አቅርቧል።
በቃለ መሃላው ሥነ-ሥርዓት ወቅት ባደረገው ንግግር ሃገሪቱ ላሉባት ችግሮች ”ፈጣን መፍትሄ” አመጣለሁ ብሎ ቃል ለመግባት እንደማይችል፤ ነገር ግን ላይቤሪያዊያን ወደሚያልሟቸው ግቦች ለመድረስ ፈጣን እርምጃዎችን እንደሚወስድ ዊሃ ተናግሯል። ጨምሮም ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ትልልቅ ጉዳዮች መካከል ሙስናን መዋጋትና የመንግሥት ሰራተኞች ተገቢውን ክፍያ እንዲያገኙ ማድረግ እንዲሁም ለግሉ ዘርፍ ላይቤሪያ በሯ ክፍት መሆኑን ማሳየት እንደሆነ ተናግሯል።
አድናቂዎቹን ማግኘት አልቻለም። ሌላው ቀርቶ ስለ መተባበር፣ ስለ ሕዝብ ፍቅር በአካል ተገኝቶ መስበክ አልቻለም! ከ “ጃ” አንፃር ካላየነው በስተቀር አብዛኛው...
ከ54 አፍሪካ አገራት ለሚሳፉበት የዘንድሮው የአፍሪካውያን የሙዚቃ (Kora) ውድድር አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቲዲ አፍሮ) በዝነኛ ድምጻዊ (Legendary Award) ዘርፍ እንዲሁም በሴት ምርጥ የባህል ሙዚቃ (Best Traditional Music Artist) አርቲስት አቢ ላቀው እጩ ኾነዋል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ከአንዷ እጩ አቢ ላቀው እና ቀደም ሲል ይህን ሽልማት ካገነችው ከጸደንያ ገ/ማርቆስ ጋራ ቆይታ አድርገናል፡፡
አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቲዲ አፍሮ) እና አርቲስት አቢ ላቀው በየዓመቱ ለሚካሄደው አፍሪካውያን የሙዚቃ ውድድር (Kora) ሽልማት እጩ ኾነዋል፡፡ ኮራ ከተመሰረተበት ከ1994 ዓ.ም ጀምሮ ዐሥራ ሁለት ጊዜ ውድድሮች ተካሂደዋል፡፡ ዐስሩ ውድድር የተካሄደው በደቡብ አፍሪካ ሲሆን ባለፉት ሁለት ዓመታት በቡርኪናፋሶ እና በኮትዲቩዋር ተካሂዷል፡፡ የዘንደሮው ደግሞ መጋቢት 20 ቀን 2016 ዓ.ም በናሚቢያ ይካሄዳል፡፡ ከ54 አፍሪካ አገራት ለሚሳፉበት የዘንድሮው ውድድር አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቲዲ አፍሮ) በዝነኛ ድምጻዊ (Legendary Award) ዘርፍ እንዲሁም በሴት ምርጥ የባህል ሙዚቃ /Best Traditional Music Artist/ አርቲስት አቢ ላቀው እጩ ኾነዋል፡፡ አቢ ላቀው እጩ የኾነችበት ሥራዋ የኔ ሃበሻ የተሰኝ የሙዚቃ ክሊፕ ሲሆን ዩቲዩብ ላይ በዛሬው ዕለት 7.2 ተመልካች አግኝቷል፡፡
ኢትዮጵያውያን አርቲስቶች በኮራ ውድድር ሲታጩ የመጀመሪያቸው አይደለም፡፡ ጸደንያ ገብረ ማርቆስ፣ሸዋንዳኝ ኃይሉ፣ ቴዎድሮስ ሞሲሳ ፣አሁን በሕይወት የሌለችው ሚኪያ በኃይሉ እንዲሁም ከዲያስፖራ ኢትዮጵያዊ ሃዴ ኃይሌ እጩ ነበሩ፡፡ ከእነዚህ እጩዎች መካከልም በ2004 ዓ.ም ድምጻዊት ጸደንያ ገብረ ማርቆስ አሸናፊ ኾናለች፡፡ ይህንኑ በተመለከት ባልደረባችን ጽዮን ግርማ አቢ ላቀው ጋር ስልክ ደውላ… ለውድድር የተመረጠውን ዘፈን አሰማቻት…..ከዛስ…. ቀሪውን ከተያያዘው ድምፅ ማድመጥ ትችላላችሁ፡፡
በተጨማሪም ጽዮን ግርማ ድምጻዊት ጸደንያ ገብረማርቆስን አነጋግራታለች፡፡ የኮራ የሙዚቃ ውድድር ምን እንደሆን ጽዮን ላቀረበችላት ጥያቄ ጸደንያ ምላሽ በመስጠት ትጀምራለች፡፡
ከዩኒቨርስ አፈጣጠር እስከ አቶሞች ባሕርይ፣ በበርካታ የምልዐተ ዓለሙ ሚስጥራት ላይ የሚመራመር ታዋቂው የፊዚክስ ጥበበኛ ስቴፈን ሃውኪንግ፤ ሰሞኑን በእግር ኳስ ዙሪያ የምርምር ግኝቶቹን አቅርቧል።
በዘንድሮው የአለም ዋንጫ የእንግሊዝ ቡድን እንዴት ውጤታማ ሊሀን እንደሚችል ምክር የለገሰ ሲሆን፣ የ50 ዓመታት መረጃዎችን በመተንተን ለአሸናፊነት የሚያበቃ ቀመር (ፎርሙላ) አዘጋጅቷል። የተጫዋቾች አሰላለፍና የማሊያ ቀለም፣ የውድድር ሰዓትና የሙቀት መጠን፣ የፍፁም ቅጣት አመታትና የዳኞች ማንነት እንዲሁም ሌሎች በርካታ ተለዋዋጭ (variable) ነገሮችን ያካትታል - ቀመሩ።