Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ብምጽናት ዓሌትን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክሲ ተመስሪትሉ ዘሎ ፕረዚደንት በሺር፣ ናብ ዳርፉር ዘምርሓሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ኣብቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ’ዩ ዝበሎ ዞባ፣ ኣብ ኢድ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ዝርከብ ጠበናጁ ናብ መግስቲ ክርከብ ንምጽዋዕ’ዩ።
ቀጠር ድሕሪ’ቲ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ ዝበለቶ ስምምዕ ተቓወምቲ ዳርፉርን መንግስቲ ሱዳንን፣ ኣብቲ ዞባ ሓዳስ ከተማ ንምህናጽ ዝሓለፈ ወርሒ ናይ 70 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዘበርከተት ይዝከር።
አብርሃ ደስታን በአካል ለመጀመሪያ ጊዜ የተዋወኩት ባለፈው ዓመት ፒያሳ አከባቢ ነበር፡፡ አብርሃ እና የቅርብ ጓደኛ የሆነው ፖለቲከኛ እና ደራሲ አስራት አብርሃ ፒያሳ መብራት ሃይል ፊትለፊት በሚገኘው መንገድ በእግራቸው ረጋ ብለው በመራመድ ቁልቁለቱን ወረድ እያሉ አገኘኋቸው፡፡ ከአስራት ጋር ሰላም ተባባልን፡፡ አስራት ‹‹አብርሃ ደስታ ነው፣ ተዋወቁ›› አለኝ፡፡ በእጅ ሰላምታ ሰላም ተባባልን፡፡ አብርሃን በማኅበራዊ ድረ-ገጾች እና በተለያዩ የህትመት ውጤቶች በሚጽፋቸው በርካታ ጽሑፎች በፎቶ ግራፍ አውቀዋለሁ፡፡ በዚያን ዕለት ትልቅ ቦርሳ ከጀርባው ሸክፏል፡፡ ሲናገርም በጣም በትህትና ነበር፡፡
ከወራቶች በፊት ፕሮፌሰር መስፍን ወ/ማርያም የኢትዮ-ሱዳን የድንበር ማከላል ታሪካዊ ሁነትን በመረጃ በማስደገፍ በሰማያዊ ፓርቲ ጽ/ቤት ባቀረቡት ጥናታዊ ጽሑፍ እና የውይይት መድረክ ላይ አብርሃ ደስታን በማድነቅ ‹‹ከአይን ያውጣው›› በማለት ሲናገሩለት በቦታው ተገኝቼ አድምጫለሁ፡፡…የተወሰኑ ቀናቶችም ለመጽሔት ሥራ አብርሃን በስልክ ሳነጋግረው ምላሾቹ ሁሉ በትህትና የተሞሉ ነበሩ፡፡
ዛሬ አብርሃ ደስታ በእስር ላይ ነው የሚገኘው፡፡ አብርሃ በአንድ ነገር በጣም ይገርመኝ ነበር፡፡ ፕሮፍ መስፍን በ83 ዓመታቸው ደከመኝ፣ ሰለቸኝ፣ ታከተኝ ሳይሉ በፋክት መጽሄት ላይ አምደኛ በመሆን በየሳምንቱ መጻፍ መቀጠላቸውን በማየት ትልቅ አክብሮቴን እንደሰጠኋቸው ሁሉ አብርሃም ደከመኝ፣ ሰለቸኝ፣ ታከተኝ ሳይል ዘወትር ቁጥራቸው በዛ ያሉ አጭር፣ መካከለኛ እና ረዥም ጽሑፎችን በሶሻል ሚዲያ የሚያስነብበን ጠንካራ እና ደፋር ኢትዮጵያዊ ወገናችን ነው፡፡ እናም ዛሬ ለአብርሃ ደስታ በሚጽፋቸው ጽሁፎች ትልቅ አክብሮቴን ልገልጽለት ወደድኩ፡፡
አብርሃ በትግራይ ክልል ስላለው ሁኔታ፣ ስለተፈጠሩ ችግሮች፣ እየተደረጉ ስላሉ ሁነቶች፣ ስለመልካም አስተዳደር እጦቶች፣ አረና ፓርቲ በሚደርጋቸው የፖለቲካ እንቅስቃሴዎች ላይ ስለሚደርስበት ወከባ እና ተግዳሮት፣ ስለሰላማዊ ሰልፎች መከልከል/ አለመከልከል፣ በቅርቡ በሽብር ወንጀል ተጠርጥራ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ስለዋለቸው አንዲት የልጆች እናት የእስር እና የፍርድ ሂደት ሁኔታ፣ መድረክ በአዋሳ ያደረገው ሰልፍ የገጠመውን ፈተና …ወዘተ ወዲያው ወዲያው በግል ተነሻሽነት መረጃ ይሰጠን ነበር፡፡ይህ ሳይታክቱ መረጃዎችን የመስጠት ልምድ ብዙ ሰዎች ላይ አይታይም፡፡ የአብርሃ ደስታን ሳይታክቱ የመጽሐፍ እና መረጃ የመስጠት ልምዱን ከልቤ አከበርኩለት፡፡ በታሰረበት ቦታ ፈጣሪ ይጠብቀው፣ ብርታትንም ይስጠው! ሌላ ምን ልበል ወዳጆቼ?በእሱ አባባል፣
በአንፃሩ ደግሞ የውጭ እርዳታ፣ ዩናይትድ ስቴትስ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትን ጨምሮ ለዓለምአቀፍ ድርጅቶችና ተቋማት ስትለግስ የቆየችው ክፍያ፣ የተፈጥሮ አካባቢ ጥበቃ በጀት፣ የውጭ ጉዳዮች፣ ጥበብ፣ መዘክሮችና የሕዝብ መገናኛ ብዙኃን ከባዱ የቆረጣ መቀስ ሊውልባቸው የተነደፈበት ረቂቅ ነው ፕሬዚዳንቱ ትናንት ለተወካዮች ምክር ቤታቸው የላኩት፡፡
ይህንኑ የበጀት ሃሣባቸውን ፕሬዚዳንቱ ሰሞኑን ቴኔሲ ውስጥ ለደጋፊዎቻቸው የዘመቻ ዓይነት ንግግር ባደረጉበት ወቅት ሲያብራሩ ጦራቸውን ከምቼውም ጊዜ የሰፋ፣ የተሻለና የጠነከረ እንደሚያደርጉት ገልፀዋል፡፡
የተወካዮች ምክር ቤቱ የአብላጫዎቹ መሪና አፈጉባዔም የሆኑት የዊስከንሰኑ ሪፐብሊካን እንደራሴ ፖል ራያን አዲሱን የትረምፕ የ2018 ዓመት በጀት ረቂቅ እንደሚደግፉ ሲናገሩ ወታደራዊ ኃይሉን እንደገና በመገንባቱ ሃሣብ መበረታታቸውን አመልክተዋል፡፡
የተወካዮች ምክር ቤቱ የሕግ መምሪያ የአናሳዎቹ እንደራሴዎች መሪ የካሊፎርኒያዋ ዴሞክራት ናንሲ ፔለሲ “ጥንካሬያችን የሚመነጨው ከጤናማ ትምህርትና ከአሜሪካ ሕዝብ የተሣካ ሕይወትም ጭምር ነው” ብለዋል፡፡
የታሰቡት መከላከያውን የማጎልበት፣ ሕግን የማስከበር፣ የወሰን ጥበቃውን የማጠናከር ሥራዎች የሚከናወኑት ወጭዎችን እንደየቅድሚያውና እንደየአስፈላጊነቱ በማሸጋሸግ እንጂ ሃገሪቱ አሁን ባለባት ዕዳ ላይ አንዳችም ተጨማሪ ወጭ ሳያስከትል እንደሆነ የትረምፕ የበጀት ቢሮ ዳይሬክተር መልቨኔ አመልክተዋል፡፡
በሌላ በኩል ግን ዩናይትድ ስቴትስ የእርዳታ ልገሣ ጉዳይ “በዓለም ዙሪያ የብዙዎችን ሕይወት አደጋ ላይ ይጥላል” ሲሉ የሰብዕና ጉዳዮች ተሟጋቾች ድምፆቻቸውን እያሰሙ ነው፡፡
እራሷን አሜሪካን ነው ሲሉ የዓለም አቀፍ አመራር ጥምረት ባልደረባዋ ሊዝ ሽራየር ለቪኦኤ በስካይፕ ሲናገሩ “ቻይና አለች እኮ፡፡ በልማት ላይ በንቃት በመሠማራት ባለፉት አሥር ዓመታት ውስጥ የቻይና መስተጋብር ከሰባት መቶ ከመቶ ተመንድጓል፡፡ እኛ ከአካባቢው ከወጣን እነዚያ ሃገሮች ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር ሸቀጦችን አይናገዱም፤ አገልግሎቶችን አይለዋወጡም፡፡ ይህ ማለት ደግሞ አንድ የድንጋይ ከሰል አምራች ስለአፍሪካ የሚያውቀው አንዳች ነገር አይኖርም ማለት ነው፡፡ ከምርቱ ተጠቃሚዎች ዘጠና አምስት ከመቶ የሚሆኑት የሚገኙት ደግሞ ከአሜሪካ ውጭ ነው፡፡ በምጣኔ ኃብታችን ላይ የምናውለውን መዋዕለ-ነዋይ ለመደገፍ የሚያስችል ጥሪት ልናገኝ የምንችለው ደግሞ ከነዚያ የሸቀጣ ሸቀጥና የአገልግሎቶች ልውውጦች ነው” ብለዋል፡፡
ሃገሮች በሽታዎችንና ወረርሽኞችን፤ የሽብር ሥጋቶችን፣ የተፈጥሮና ከአየር ንብረት ጋር የተያያዙ አደጋዎችን፣ ረሃብና ቸነፈርን ሲዋጉ ከጎናቸው አለመቆምና አለማገዝ ዳፋውና መዘዙ ውሎ አድሮ ይህቺኑ ሃገር - አሜሪካን ወደ ማሳደድ ነው የሚዞረው - ጉዳቱ የሚተርፈው ለራሷ ነው የሚሉ ተቺዎችም በስፋት ይሰማሉ፡፡
ትረምፕ እያደረጉ ያሉት በምረጡኝ ዘመቻቸው ወቅት አደርጋለሁ እያሉ ቃል የገቡትንና የተመረጡበትን ሁሉ አንድ በአንድ እራሱን ነው ሲሉ የዋይት ሃውስ ባለሥልጣናት ይከራከራሉ፡፡
ናብ ተጋዳሊት ነበር ናይ ሕጂ ሚኒስተር ወዘሪት ፈውዚያ ሓሽም። ክቡር ሰላምታይ ተቐበላ። መትከልክን ረሲዕክን መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሰያስ ካብ ትኾና ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። እዚውን ንምዝኽኻር ዝኣክል’ምበር ደም ስዉኣት ከቢድ ስለ ዝኾነ፡ ሕልክናኽንስ ወግሐ ጸብሐ ብድምጾም ከም ዝዅሕኳሕን ቅሳነት ከም ዝኸልኣልክን ዝሰሓት ኣይኮነን።
ካብ 'ቶም ስርዓት ህግደፍ ብዘይተነጸረ ምኽንያት ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ኣሲሩዎም ዘሎ ዓሰርተታት ኣባላት ራድዮ ባናን ሰራሕተኛታት መንግስትን ሓደ፡ ማለት ሃይለሚካኣኤል ዑቕቡ ጥራይ ከምዝተፈትሐ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብመሰረት ‘ቲ ካብቲ ከባቢ ዝተረኽበ ሓበሬታ፡ ዋላ ‘ኳ እቲ ህዝቢ ጥሜት እንተለዎ፡ ካብ ዓዱ ተዘናቢሉ ናብ ባርካ ኪኸይድ ድሉው ከምዘይኮነ ነቶም ሰበስልጣን የፍልጦም ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
እቲ ንሊትሮ 38 ናቕፋ (2.50 ዶላር ኣመሪካ) ክሽየጥ ዝጸንሐ በንዚን ስለዝተሳእነ፡ ኣብያተ መዐደሊ ነዳዲ ኤርትራ በንዚን ምዕዳል ደው ኣቢለን ከምዘለዋ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን በትላንትናው እለት ባካሄደው 24ኛው መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤ የፕሬዝዳንት እና የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላትን ምርጫ ማድረጉ ይታወቃል።
ነገር ግን በአንዳንድ ብዙሃን መገናኛ በብቸኝነት ለፕሬዝዳንትነት እጩ ሆነው ቀርበው የነበሩት ክብርት ኮማንደር ደራርቱ ቱሉ በተሰጠው ድምፅ በአንድ ተቃውሞ ተመርጠዋል ብለው እየዘገቡ ሲሆን ይህ ፈፅሞ ስህተት እና በድምፅ አሰጣጥ ወቅት በምርጫ ወረቀት ላይ ድምፅ ሰጪው የራይት ምልክት ማድረግ ሲገባቸው የኤክስ ምልክት በማድረጋቸው መሆኑ ታውቆ ኮማንደር ደራርቱ ቱሉ ድምፅ ባላቸው የጉባኤ አባላት በሙሉ ድምፅ ያለምንም ተቃውሞ ለፕሬዝዳንትነት ተመርጠው ያሸነፋ መሆኑን ታውቆ አየተዘገቡ ያሉ የስህተት ዜናዎች እንዲታረሙ እናሳስባለን። የስፖርት ቤተሰቡም ይህንን እንዲረዳ እንጠይቃለን።
የሰሜን ዕዝን በ45 ደቂቃ ውስጥ መብረቃዊ ጥቃት በመፈጸም ከጥቅም ውጭ አድርገነዋል ብሎ የገለፀው የሕወሓት "አፈቀላጤ" ሴኩቱሬ ጌታቸውን ጨምሮ 4 ከፍተኛ የሕወሓት አመራሮች ከነአጃቢዎቻቸውና ጠባቂዎቻቸው መደምሰሳቸውን የመከላከያ ሠራዊት ኃይል ስምሪት መምሪያ ሃላፊ ብርጋዴር ጀኔራል ተስፋዬ አያሌው ለኢዜአ በሰጡት መግለጫ አስታውቀዋል።
4. ዳንኤል አሰፋ፡ የክልሉ ፋይናንስ ቢሮ ሃላፊ የነበረ፣ ከሹፌሮቻቸውና ከጥበቃዎቻቸው ጋር በመከላከያ ሠራዊት፣ በፌዴራል የጸጥታ ተቋማትና በትግራይ ህዝብና በክልሉ ጊዜያዊ አስተዳደር በተደረገ የተቀናጀ ዘመቻ መደምሰሳቸውን ብርጋዴል ጀኔራል ተስፋዬ አያሌው ለኢዜአ ተናግረዋል።
ከተደመሰሱት ውስጥ ሴኩቱሬ ጌታቸው ከዚህ ቀደም በድምጺ ወያነ ቴሌቪዥን በኩል የሕወሓት ኃይል በመከላከያ ሠራዊት ሰሜን ዕዝ ላይ መብረቃዊ ጥቃት ፈፅሟል ብሎ ማረጋገጡ ይታወሳል።
ለ5ኛ ጊዜ በኦሮሚያ ብሄራዊ ክልል ቢሾፍቱ ከተማ የ30 ኪ.ሜ. የጎዳና ላይ ሩጫ ውድድር ታህሳስ 7/2011 ዓ.ም. በሁለቱም ፆታ እንዲሁም አንጋፋ አትሌቶችን ጨምሮ ተካሂዷል፡፡ በዚህ ሻምፒዮና ላይ ከ3 ክልሎች፣ ከ2 ከተማ አስተዳድሮች፣ ከ12 ክለቦችና ተቋማት፣ በግል ተመዝግበው የሚደዳደሩና አንጋፋ አትሌቶችን አካቶ 98 ሴቶች እና 335 ወንዶች በድምሩ 423 አትሌቶች ተካፍለውበታል፡፡
ውድድሩ ከማለዳው 1:25 ሰዓት በሴቶችና በአንጋፋ (ቬትራን) አትሌቶች ምድብ የተጀመረ ይህው ውድድሩ ከተጀመረ ከ20 ደቂቃ በኋላ የወንዶቹ ውድድር የተጀመረ ሲሆን የፌዴሬሽናችን ፕሬዝዳንት ኮ/ሌ አትሌት ደራርቱ ቱሉ ውድድሮቹን አስጀምራለች፡፡
ለአሸናፊ አትሌቶች ከሜዳልያ በተጨማሪ በሁለቱም ፆታ ከ1ኛ አስከ 10ኛ ለወጡ አትሌቶች ከ30,000 እስከ 2,000 ብር እንዲሁም ለአንጋፋ አትሌቶች ከ1ኛ እስከ 4ኛ ለወጡ የገንዘብ ሽልማት ተበርክቶላቸዋል፡፡
ፌዴሬሽኑ በአጠቃላይ 250 ሺ ብር ለአሸናፊ አትሌቶች የሸለመ ሲሆን በቡድንና በግል አሸናፊ ለነበሩ ቡድኖችና አትሌቶች የዋንጫ የሜዳልያና ሽልማት አሰጣጥ ሥነ ስርዓቱ በደማቅ ሁኔታ በእለቱ የክብር እንግዶች ተከናውኖ ውድድሩ ከቀኑ 4:30 ሰዓት ላይ ተጠናቋል።
አንድ አማራ የትግራይ ዕውነት አይታየውም፣ አንድ ትግራይ የአማራ ዕውነት አይታየውም፤ የ፳፯ ዓመትን በደል ውሸት ነው ይላሉ፤ አሁን ያለውንም የትግራይ በደል እኩል መስፈር አለ። - Mereja Forum
አንድ አማራ የትግራይ ዕውነት አይታየውም፣ አንድ ትግራይ የአማራ ዕውነት አይታየውም፤ የ27 ዓመት በደል ቢታያቸው አዝነው ይህ ይመጣል ብለን አላሰብንም ይቅርታ ባሉ ነበር፤ ግን ውሸት ነው ይላሉ፤ አሁን ያለውን የትግይ በደል እኩል መስፈር አለ።
Re: አንድ አማራ የትግራይ ዕውነት አይታየውም፣ አንድ ትግራይ የአማራ ዕውነት አይታየውም፤ የ፳፯ ዓመትን በደል ውሸት ነው ይላሉ፤ አሁን ያለውንም የትግራይ በደል እኩል መስፈር አለ።
ጃጃዊ እሳያስ ንሃገርናን ህዝብናን አዋርዱ ክመውት እዩ እዚ ዕደ አጆኩም ተጋሩ ፈታር አብጎንኩም እዩ እሳያስ በይብ አነ መንታል ሰገም አሎዎ ባሃላይ እየ ከምሰብ ዝሃሲብ ፉቱር ከምዝይ ይሰርህ እልካ ምህሳብ ዝከብድ እዩ ሃውኩም እርትራው እየ፣ ፍትህ ይገስ
የክፉ ቀን ወዳጅ የኤርትራ መንግስትና ሕዝብ እናመሰግናለን ብድራችሁን እንመልሳለን ቀን አይተው የከዱን ደግሞ የሱዳንና የግብፅ የወያኔዎች ውርደት "ለጣሊያን" ባንዳነት "ለግብፅ" ባንዳነት የውርደት ውርደት "ለሱዳን" ባንዳነት ተረሣ እንዴ የዮሃንስ አንገት???
ጽቡቅ ስራሕ ግን ካብ ስነጥበባዉያን ጥራሕ ኮይኑ ተጋደልቲ ጀነራላት ኮታስ ሓለፍቲ ትብሎም ኣቅርበልና እንዳዛባለቅካ ብዛዕባ ሃገር ዝሓለፈ ክምህሩ ዝኽእሉ ብናይሃገር
ብራዋ ጸጋ መንእስርይ ዕድመ ኢዩ ልክዕ መንእሰይ ማዓስ ይንስ ማዓስ,፡ አብ ስራሕ ዓለም ይበጽሕ ጥራሕ ክፈልዝጥ አሎዎ ጽገ ለባም መንእሰያይና ከማኽ ,ይብዛሐ አታባቢዒት ማሚ ፡ጽገ
ናይ ብሐቂ ካብተን አለዋና ዝበሃላ ቡሉጻት ስነጥበበኛናት እሞ ከአ አብ ኩሉ ትሰርሆ ሞያ ስነ ጥበብ ንፍዕትን ተመሲጥካ ክትከታተላ እያ ትገብረካ ኣሞ በዚ አጋጣሚ አድናቂኽን ተከታታሊኽን እየ አጆኺ በርቲዕኪ ቀጽልዬ
መስከረም 20፤ 2013 ዓም የትውልድ ዋርካ፤ የዘመናት ዕንቁ የሆኑትን የኔታ መስፍን ወልደ ማርያም ማረፋቸው ተሰምቷል። ስለ እርሳቸው ብዙ ማለት ይቻላል። ሞት ለማንም የማይቀር ቢሆንም ስለ እርሳቸው ዕረፍት እኛ ከምንናገረው በላይ ራሳቸው ስለ ሞት የተናገሩትን አትመነዋል። ከሁሉ በላይ “ዛሬም እንደ ትናንት” የተሰኘውን የመጨረሻ መጽሐፋቸውን ከሁለት ሳምንታት በፊት አሳትመው ማረፋቸው ለአገራቸው እስከመጨረሻው የተጉ የዘመናችን ዕንቁ! የኔታ መስፍን! የቅኔ ጌታ! የዕውቀት ገበታ! ቢባልላቸው በፍጹም የሚያንስባቸው አይደለም። የዛሬ ሦስት ዓመት ተኩል አካባቢ ጥር/2009 ስለራሳቸው ህይወትና ጻዕረሞት የጻፉትን በድጋሚ በማተም የስንብት ሐዘናችንን እንገልጻለን። ለቤተሰብ፣ ለዘመድ፣ ለወዳጅ፣ ለመላው የአገራችን ሕዝብ መጽናናትን እንመኛለን። ጎልጉል የድረገጽ … [Read more...] about የኔታ መስፍን ወልደ ማርያም የዘመን ዕንቁ! የትውልድ ዋርካ!
የጎልጉል ርዕሰ አንቀጽ በቅድሚያ ለጎልጉል ወዳጆችና አንባቢያን እንዲሁም ጠላቶች ለመጥፋታችን በርካታ አጥጋቢ ምክያቶች ቢኖሩንም በቅድሚያ ይቅርታ ለመጠየቅ እንወዳለን። መረጃ ከእኛ ለማግኘት ፈልጋችሁ ለበርካታ ወራት ሳታገኙ በመቅረታችሁ እናዝናለን። “የት ጠፋችሁ?” በማለት በተደጋጋሚ ስትጠይቁን ለነበራችሁ ቅኖች ምስጋናችን የላቀ ነው። የእናንተን መሰሉ ቅንነት ወደፊትም በብርታት እንድንቀጥል የሚያደርገን ነውና መልካምነታችሁ ወደፊትም አይለየን። በመጥፋታችን ደስ ብሏችሁ የነበረ የበለጠ ደስ ይበላችሁ እንደወጣን አልቀረንም፤ መጥተናል። አገራችን ያለችበትን ወቅታዊ ሁኔታ ስንመለከተው በርካታ ተስፋ ሰጪ ተግባራት ሲደረጉ ብንመለከትም ያንን የሚያፈርስ እኩይ ተግባር ሲፈጸምም እናያለን። የተደፈውን ቀዳዳ መልሰው የሚቆፍሩ ክፉዎች የመኖራቸውን ያህል ላገራቸው ምንም ጩኸት ሳያሰሙ … [Read more...] about ተመልሰናል!
ቀደም ሲል በሃዋሳ፣ ባለፈው ቅዳሜ በመስቀል አደባባይ በተቀነባበረ ሁኔታ የደረሰውን የቦንብ ፍንዳታ፣ በቤኒሻንጉል በተለያዩ ቦታዎችና በተለይም በአሶሳ የደረሰንና እየደረሰ ያለውን የዘር ማጥራት ጭፍጨፋ፣ ሕዝብ ወደ ምሬት እንዲሄድ ሆን ተብሎ የሚደረግ የኢኮኖሚ አሻጥር፣ በጥሞና ለምትከታተሉ ሁሉ፤ በባህር ዳር ለጠቅከላይ ሚኒስትር ዓቢይ አህመድ ቀና ተግባርና የለውጥ ሩጫ እውቅና ለመስጠት የተጠራውን ሰልፍ ለማወክ ከወዲሁ ቦንብ ሲያዘዋውሩ መያዛቸውን ለሰማችሁ፣ የደኅንነት ኃይሉን ትብትብ በወጉ ለምትረዱና ለምትገነዘቡ፤ በተለያዩ የአገሪቱ የልማት ተቋማት ላይ የሚፈጸመውን የኢኮኖሚ አሻጥር በውል ለምትከታተሉ፤ ህዝብን ከህዝብ ጋር ለማጋጨት የሚሸረቡ ተንኮሎችን ለምታጤኑ፤ ለውጡ እንዲኮላሽና አገሪቱ ወደ ትርምስ ውስጥ እንድትገባ በተሸናፊነት ውስጥ ሆነው ለጥፋት የሚመደበውን በጀት ለምትሰሙ … [Read more...] about ሕዝብ ከስሜትና ከተራ ብሽሽቅ በመራቅ በያለበት የአገሩ ዘበኛ ይሁን!
የዛሬ 29 ዓመት በቻይና የታይናንመን አደባባይ የሆነውን ታሪክ ስናስብ “ታንክ ማን” ወይም በግልቡ የአማርኛ ትርጉም “ታንክ ሰው”ን እናስባለን። እናያለን። የወቅቱን ገድሉን እናስባለን። ወደ አገራችን ስንመለስ ምንም እንኳን ምንም ያልተባለላቸው ጀግኖች ያለመታወሳቸው ሊያሳዝነን ሲገባ፣ አሉ የሚባሉት ላይ መማማል መመረጡ በቃላት ሊገለጽ የማይችል የሃዘን አዙሪት ውስጥ ይከተናል። ከሁሉም በላይ ደም ሰፍረን ትርፍ እንሻለን። ለአገር ክብርና ልዕልና ያለፉትን የማይተኩ ዜጎች የግብር ማወራረጃ ለማድረግ ይዳዳናል። ህወሓት “በሞተብኝ መጠን ልዝረፍ” በሚል ቀረርቶ ል27 ዓመታት ያደነቆረንና ለዚሁ ግልብ ዓላማው የጨፈጨፈን፣ የደገንብን ታንክና አፈሙዝ፣ ያሰረን፣ ያቆሰለን፣ የገረፈን ሳያንስ ዛሬም በተመሳሳይ “የእኛ ደም” በሚል ክፍያ ሲጠየቅ ሰምተናል። ከሁሉም በላይ ደግሞ አሳዛኙና … [Read more...] about Tank Man 1989
ያለ ሕዝብ ፍላጎትና ምርጫ በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ ራሱን የትግራይ ሕዝብ ነጻ አውጪ ግምባር (ህወሓት) በማለት የሰየመ የአሸባሪ ወንበዴዎች ቡድን አሁንም የውንብድና ተግባሩን እየፈጸመ ይገኛል። ይህ በዓለምአቀፋዊ የአሸባሪዎች መረጃ ቋት ውስጥ በአሸባሪነት የተመዘገበ ድርጅት በነጻ አውጪ ስም ሕዝብ ሲጨፈጭፍ፣ ሲያዋርድ፣ ሲያስር፣ ከአገር ሲባርር፣ ሲያፈናቅል፣ … የኖረ ድርጅት አሁንም በዚሁ ተግባሩ ቀጥሏል። ዓላማ ብሎ የተነሣለትን አገር ማፍረስ የተቃወሙ፣ ሃሳባቸውን በሰላማዊ መንገድ የገለጹ በሙሉ አሸባሪ፣ ጸረ ልማት፣ ጸረ ህዝብ፣ … በማለት ሲገድልና ሲያሰቃይ ኖሮ አሁን ደግም “አላሰርኩም” ሲላቸው የነበረውን እስረኞች “እፈታለሁ” ብሏል። ይህ በህወሓት/ኢህአዴግ ስለተነገረው መግለጫ ጥቂት ነጥቦች ብቻ እናንሳ፤ በመጀመሪያ ኃይለማርያምና ጓደኞቹ በኢትዮጵያ ስም እና ስለ ኢትዮጵያ … [Read more...] about ጥያቄው አሁንም ግልጽ ነው!
እቲ ብኣቢዪ ኣሕመድ ዝምራሕ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ውልቀ መላኺ ኢሳይስ ተላፊኑ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ንልዕሊ ወርሒ ህርፋን ስልጣን ንምርዋይ ዝተኻየደ ናይ ዓመጽን ዕንደራን ኩናት፡ መርገጺ ናይ ኣብ ወጻኢ ዘለና ኤርትራውያን ክመቃቀል ተዓዚብና። እቲ ኣዝዩ ዝሕፍርን ዘሕዝንን ድማ፡ ኤርትራውያን ካብቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝተኻየደ ናይ መን ዓብለለ ኩናትን ጭፍለቃን ዝዓቢ ውሽጣዊ ጸገማትን ጉዳያትን እንከለና፡ ቀዳምነታትና ጎሲና፡ ምሉእ ኣቃልቦና ኣብዘይውራይና ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክንዘላለፍን ክንካታዕን ተራኢና። ምፍልላይና፡ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ መንገዲ፡ ኣብቲ ጉጅለ ህግደፍ ዝደልዮ ህውተታ ጥሒልና። ገለ’ውን ምስ ምትሓዝ ዋና ከተማ ትግራይ መቀለ ብሰራዊት ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ርእስና ኣድኒና ሕልናና ኣዕሪብና፡፡ ብኣንጻሩ ደገፍቲ ጉጅለ ህግደፍ ኢና ዝብሉ ሰባት ኣብ ጎደናታት ወጺኦም ዘሊሎም፡ ኤርትራ ዳግማይ ናጻ ወጺኣ” ኢሎም ዓሊሎም።
ኣብ ውሽጢ ደለይቲ ፍትሒ ወይ ንጉጅለ ህግደፍ ንቃወም ኢና ዝብሉ ንባዕሉ፡ “ኤርትራውያን፡ ምስ ትግራይ ጠፋእና ምስ ትግራይ ለማዕና፡ ሓውናን ጎረቤትናን ህዝቢ ትግራይ እናተቐጥቀጠ ተዓዘብቲ ክንከውን የብልናን” ዝብል መርገጺ በቲ ሓደ፡ “መራሕቲ ወያነ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ በደል ስለዘሎን ከም ናይ ቃልሲ መሓዙት ክንኣምኖም ስለዘይንኽእልን፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድና ከነእቱ የብልናን” ዝብል መርገጺ ድማ በቲ ካልእ ጎሊሑ ተራእዩ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ኣብ መሬቱ ኮይኑ ንመሰሉ ዝከላኸል ዘሎ ህዝቢ ክልል ትግራይ ቃልሱ ፍትሓዊ ስለዝኾነ፡ ሕሉፍ ተግባራት መራሕቲ ወያነ ብዘየገድስ “ንስለ ሓቂ ፍትሒ ጠጠው ክንብልን እቲ ፍልልያት ብሰላም ክፍታሕን ድምጽና ምስማዕ ሞራላዊ ሓላፍነት ኣለና” ዝብል መትከል ዘለዎም ኤርትራውያን’ውን ኣይተሳእኑን። ካልኦት እውን፡ ሽርክነትን ዘመተን ጉጅለ ህግደፍን ሰልፊ ብልጽግናን ኣብ ክልል ትግራይ ከይተሓጽረ፡ ንዕድመ ስልጣን መላኺ ኢሳያስ ዘናውሕ፡ ስቃይና ዘብእስ፡ ንልኡላውነትናን መንነትናን ኣሕሊፉ ዝህብን ስለዝኾነ፡ “ጉጅለ ህግደፍ ክስዓር ዝከኣለና ኣበርክቶ ንግበር” ይብሉ።
ካብ ኤርትራ ወጻኢ ኣብ ስደት እንቅመጥ ኤርትራውያን፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ሓሳብና ብናጻ ክንገልጽ ዕድልን መሰልን ስለዘለና፡ ስለምንታይ ኣብ ሓደ ጉዳይ ዝተፈላለየ መርገጺ ወሲድና ወይ ኣብ ምትፍናን ኣቲና ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። የግዳስ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ስደት ዘስፍረና፡ መንእሰያትና ዝቀዝፍ፡ መንነትና ዝሓክኽ፡ ንሕማምን ድኽነትን ዘቃልዓና ዝምቁሓናን ሃብትና ዝራስየናን ዘሎ መን’ዩ ኢልና ንነብስና ክንሓታ ይግባእ። ጸገማትና፡ ልኡላውነትናን ዝሕሎን ኣብ ሃገርና ኮሪዕና ክንቅመጥን ብቀዳምነት መንዳዓት ህዝብና ኮይኑ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ድዩ፡ መራሕቲ ወያነ ወይ መንግስቲ ኣመሪካ ድዮም ኢልና ብጽሞና ሓሲብና ንፈልጥ ዲና? ስለምንታይ ኢና ኣብ ጓል መንግዲ ኮለል ንብልን? ስለምንታይ ኢና ሎሚ ከይሓዝና ብዛዕባ ጽባሕ ወይ ድሕሪ ጽባሕ ብዙሕ ግዜ ነጥፍእ?
እቶም ወትሩ ንክውንነት ከምዘለዎ ምቅባልን ምምዛንን ጸገም ዘለዎምን መጉልሒ ድምጺ ጉጅለ ህግደፍ ዝኾኑን ብኣፎም ዝያዳ ተሓለቅቲ ወይ ሃገራውያን ዝመስሎም ደገፍቲ ህግደፍ ድማ፡ “ወያነ፡ ድምጾም ድምጽማጾም ክጠፍኡን ክስዓሩን ኣለዎም” ኢሎም ደቢሎም። እቶም ብፍላጥ ወይ ብግርህና፡ ህግደፍ ወይ ሞት ዝብሉ ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ነቶም ብውልቀ መላኺ ኢሳያስ ተገዲዶምን ተታሊሎምን ኣብ ኩናት ክልል ትግራይ ኣብ ባርዕ ህይወቶም ዝጠፍኡን ዝስንክሉን ዘለዉ መንእሰያትና ሓልዮት ኣየርኣዩን። ምእንቲ ፍትሒ ጠጠው ኣይበሉን ንህልቂት ኤርትራውያን ግን ተመንዮም። ብዓቢኡ፡ ድሕሪ ምዝዛም ኩናት ክልል ትግራይ ተጻዊዱልና ዘሎ ተንኮል ኢሳያስን ኣቢን ኣይተሰቆሮምን።
ብቀንዱ ግን ናይ ኩሉ ስቃይን ህዝቢ ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ እንከሎ፡ ንሕና ክንፍጽሞ ዝግብኣና ዕዮ ገዛ ከይወዳእና፡ ጉዳይና ምስ ዓወት ኣቢ ኣሕመድን ወይ ምጭፍጫፍ ህዝቢ ትግራይን ብምትእስሳር፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ለይትን መዓልትን ብቃላት ምዝልላፍን መንደራጋሕ ደናጉላ ምድርባይን ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘነውርን’ዩ። ከምቲ ሓባኢ ቑስሉ ሓባኢ ፈውሱ ዝብሃል፡ ድኻማትና ተገንዚብና መፍትሒ ባዕልና ከነናዲ እምበር ናትና ሕብረትን ቀዳምነትን ከየረጋገጽና ምስ ጎዶቦና ክንመሓዞን ቃንቃለስን ምሕሳብና ምስሉይነትን ኣምሰሉን ኢዩ።
ኤርትራውያን ሓደ ካብ ቀንዲ ጸገማትና፡ ኣብ ክንዲ ንጉዳያት ኣብ ግዚኡ ብንቅሓትን ብግብራዊ ስጉምትን ክንምክቶም ንፍትን፡ ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ፡ ኣብ ግብረ መልሲ ኢና ዋጭዋጭ ንብል። ሰራዊት ኤርትራ ምስ ሰራዊት ኣቢ ኣሕመድ ብሓባር ኣብ ክልል ትግራይ ይሳተፍ ኣሎ ካብ ምባል ሰጊርና፡ ንሰራዊት ኤርትራ “ዕሱብ ንበሎ ውድቀት ንመነየሉ፡ ኣይፋል ሰራዊት ኤርትራ ተደናዲሩን ተገደዱን ኣብ ኩናት ስለዝኣትወ ንደንግጸሉ ህደም ንበሎ” ኣብ ዝብሉ ፍኑዋት ክትዓት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ግዜና ኣጥፊእና። ይኹን እምበር መላኺ ኢሳያስ ኣብ ሓምለ 2018 ምስ ኣቢ ኣሕመድ ኣብ ዘካየዶ ግሁድን ስዉርን ርክባት፡ ድሌታቱን መደባቱን እንታይ ምዃኑ ብንጹር ሓቢሩና እንከሎ፡ ድሕሪ 2 ዓመት ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ንትግራይ ብድሕሪት ሃሪሙ ኢልና ኣእዊና። እንተኾነ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝሕምሞ ስለዘይሃረምናዮ፡ ብመደረታትና ሕልምታቱ ጠጠው ከነብሎ ኣይክኣልናን። እዚ ኣብ ሓደ ጉዳይ ንሓድሕዱ ብዝጋጮ መርገጺታት ምፍልላይናን ምስኮነ ላዕሊ ታሕቲ ምባልን ድማ፡ ቅልውላው መሪሕነትን ኣጉል ፖለቲካዊ ንቅሓትን ሒቕታን ከምዘለና ዘንጸባርቕ ኢዩ።
ብርግጽ ኤርትራ ብሩህ መጻኢ፡ ሃገር ክመርሕን ክቅልስን ዝኽእል ዝተበታተነን ዝተደቑሰን ዓቅሚ ሰብ ኣለዋ። ይኹን እምበር ጥርናፈ ስለዝበኾረን ማዕረ’ቲ ጉጅለ ህግደፍ ንምጥፋእናን ንምዝራግናን ዘካይዶ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ተጻብኦ፡ ኣወዳድባን ኣገባብ ቃልስን ኤርትራውያን ተመጣጣኒ ስለዘይኮነ፡ ደለይቲ ፍትሒ ነዊሕ ተጓዒዝና ኣብ መወዳእታ ቦላታ ዓወት ከየመዝገብና ንተርፍ ወይ ንቑጸ። ትብዓትን ተወፋይነትን ስለዘየለ፡ ንጅምር ወይ ንዛረብ ኣብ ምዕራፉ ግን ኣይነብጽሖን፡፡ ኤርትራውያን፡ ሞት፡ ማእሰርቲ፡ ስደት፡ ጥሜትን ስቅታን ለሚድናዮ።
“ክንቡርኩት ዘይክንቡርክት ኣብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ” ከምዝብሃል፡ ኣብ ኤርትራ እንታይ ዓይነት ስርዓት ክንተክል ንደሊ፡ ምስ መን ሃገር ንዛመድን ንተሓጋገዝን፡ ሕቶ መሬት፡ ቅዋም፡ ቋንቋን ብዙሕነትን ዝኣመሰሉ መሰረታውያን ጉዳያት ንምውሳንን ቅርጺ ንምትሓዝን፡ ብመጀመርታ እዚ ኣብ መንገዲ ኮይኑ ዝዕንቅፈና፡ ከይንስጉም ዝሓልከና፡ ምስ ከባቢና ዘናቑተናን ዝዘርገናን ዘሎ ኣረሜናዊ ጉጅለ ህግደፍ ካብ እንግድዓ ህዝቢ ኤርትራ ክወርድ ኣለዎ። ቀዳምነት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፡ ጉጅለ ህግደፍ ብዘይውዓል ሕደር ስልጣን ንህዝቢ ኤርትራ ከረክብ፡ ኣብ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰል ክኽበርን ልዕልና ሕጊ ክረጋገጽን ዝጠልብ ክከውን ይግባእ።
ውልቀመላኺ ኢሳያስን ኣጫፈርቱን፡ ሕልምታት ኣቢዪ ኣሕመድ ንምትግባር፡ ንዜጋታትና ኣብ መሬት ትግራይ ከምዝቅዘፉ ገይሩዎምን ብህዝቢ ትግራይ ከም ዕሱባትን ወረርትን ኣጽሊእዎም። ሕጂ ድማ መሳኪን ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ካልኦት ክልላት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ዘይምርግጋእን ወጥርን መዝሓል ጥይት ከምዝኾኑ ዘማትእ ኣይኮነን፡፡ ስድራቤታት ኤርትራ ድሃይ’ቶም ብመካይን ተጻዒኖም ናብ ክልል ትግራይ ዝተወስዱ ደቀን ስለዝጠፍአ፡ ከብደን ሓቁፈን ብንብዓትን ጭንቀትን ይነብራ ኣለዋ። ህዝቢ ትግራይስ ኣብ መሬቱን ኣንጻር ጎበጣ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ኣምሓራን ንመሰሉ ኣብ መሬቱ ይስዋእን ይዋጋእን ኣሎ። ንሕና ኤርትራውያን’ከ ኣብ ምንቲ ምንታይ ኢና ኣብዘይ መሬትና ስልጣን መላኺ ኢሳያስን ኣቢዪ ኣሕመድን ንምዕቃብ ዕሸላት ደቕናን ኣሕዋትናን ንግብር ዘለና?
መላኺ ኢሳያስን ሒደት ኣእዳዎም ብደም ዝተሓጽቡን፡ ህዝቢ ኤርትራ ፈንፊንዎም ከምዘሎ ይፈልጡ ኢዮም። መላኺ ኢሳያስን ሰዓብቱን፡ ጠላማትን ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ ቅንጣብ ሓልዮት ስለዘይብሎም፡ ደጊም ብዕጡቋታ ኢትዮጵያውያን ክሕለዉ እምበር፡ ንኤርትራውያን ኣይኣምንዎምን ኢዮም። እንተኾነ ኤርትራውያን፡ መንነትናን ልኡላውነትናን ንምዕቃብን ኤርትራ ኣብ ካርታ ዓለም ከም ናጻ ሃገር ክትቅጽልን፡ ኤርትራውያን እቲ ብስም ክልተኣዊ ሽርክነትን ምትሕግጋዝን ኤርትራ ብቁጠባ ኣዳኺምካ መንእሰያታ በታቲንካን ሕልምታት ናይ ኢሳያስን ኣቢዪ ኣሕመድን ካልኦት ኢትዮጵያውያንን ንምትግባር ዝካየድ ዘሎ ላዕሊ ታሕቲ ከይተፈጸመ፡ ኤርትራውያን ብህጹጽን ብተግባርን ጠጠው ከነብሎ ይግባእ፡፡ ኤርትራውያን ኣብ ዓለም ክንሕፈርን ክንከብርን እንተኾይና፡ መጀመርታ ንሕና ክንሓብርን ቀዳማይ ጸላኢናን ዕማምናን ክንፈልጥ ኣለና። እቲ ብመላኺ ኢሳያስ ተመንጢሉን ተገቢቱን ዘሎ መሰልናን ክብርናን ክንውንኖ ወሰንቲ ጉዳይና ክንከውን ኣለና። ጨናፍር ጉጅለ ህግደፍ ብዘየዳግም ክሓርር እንተኾይኑ ድማ ግድነት ሰራውሩ ክምሖን ኣለዎ።
የቡርትካናማዎቹ የመሀል ሜዳ ታዳጊ ተጫዋች ወንድወሰን ደረጄ በስድስተኛው ሳምንት የቤት ኪንግ ኢትዮጵያ ፕርሚየር ሊግ ተቀይሮ በመግባት ተስፋ ሰጪ እንቅስቃሴን ማድረግ ሲችል ከ ሀትሪክ ስፖርት ጋር አጭር ቆይታን ሲያደርግ እንደሚከተለው ይቀርባል ።
እግር ኳስን አንድ ብዬ ስጀምር ተምሳሌት ያደረኩት ተጫዋች አዲስ ህንፃ ይባላል ። ሲጫወት ሳየው በጣም ደስ ይለኝ ነበር ፣ በጣም እንደሱ ለመሆን ከመመኘቴ የተነሳ እንዳውም ለጓደኞቼ አዲስ ህንፃ ብላቹ ጥሩኝ እል ነበር ። ከዉጪ ደግሞ የሊዮኔል ሜሲ አድናቂ ነኝ እሱን ሳይ እግር ኳስ በጣም ቅልል ይለኛል ።
በዲኤስ ቲቪ የሀገራችን እግር ኳስ መተላለፉ ጠቀሜታዎች አሉት ። የመጀመሪያው የሀገራችን እግር ኳስ ያድጋል ፣ ሁለት ደግሞ ኳሳችን በአለም ላይ ይታያል ፣ መታየቱ ደግሞ ብዙ በዉጪ ሀገር ለመጫወት እድል ይከፍታል ። ይሄ ደግሞ የሀገራችንን የኳስ እድገት ያሳያል በጣም ትልቁ ነገር ደግሞ ለኛ ለታዳጊዎች በጣም ብዙ የመታየት እድል ይኖረናል ፣ የተሻለ ነገር እንድናገኝ ይረዳናል ብዬ አስባለሁ ።
እግር ኳስን አጀማመሬ ሰፈር ውስጥ በመጫወት ነው የጀመርኩት ከዛ አሰልጣኝ “አንበስ” ወይም (ብስራት ሀብቴ ) የሚያሰለጥነውን ድሬ ተስፋ የሚባል ቡድን ውስጥ መጫወት ጀመርኩ ። ቡድናችን በጣም ጠንካራ እና ስኬታማ ስለነበረ እና አሰልጣኛችን ጥሩ ከሰዎች ጋር ግንኙነት ስለነበረው ብዙ ውድድሮች ላይ የመሳተፍ እድል እናገኝ ነበር ። ለምሳሌ እዛው ድሬዳዋ ላይ ከዛ አልፎ የይድነቃቸው መታሰቢያ ውድድር ላይ ከአንዴም ሁለት ሶስቴ የመሄድ እድል አግኝተን ነበር ። ከዛ እንዳውም ውድድሩ ላይ ለጊዮርጊስ አካዳሚ ተመርጬ ነበር ፣ ከዛ 2008 ላይ ድሬደዋን ወክዬ ከ 17 አመት በታች ፕሮጀክት አዳማ ላይ ሄድኩኝ ከዛ እንደመጣው ድሬዳዋ ከነማ 17 አመት በታች ለ አንድ አመት ተጫወትኩኝ ከዛ 2009 ላይ በድጋሚ ለፕሮጀክት ውድድር ድሬን እንድወክል ተመረጥኩኝ ። ውድድሩ ላይ ጥሩ ስለነበርኩ አዲስ አበባ ወጣቶች ስፓርት አካዳሚ እና ለ ኢትዮጲያ ቡና ብመረጥም ወደ ቡና የመግባቱ ነገር በዶርም ምክንያት አልተሳካም ። ወደ አካዳሚ ገባው አካዳሚ ላይ አንድ አመት በ 17 ዓመት በታች ተጫወትኩ 2 አመት ከ 20 አመት በታች ተጫወትኩ ከዛ ቀጥታ በዉሰት ድሬን ተቀላቀልኩ ።
በፕሮጀክት ኳስ ለመጫወት ብዬ ትምህርቴን ትቼያለው ። በእግር ኳስ ብዙ ነገር ሆኛለሁ አጭር ነክ እንዲሁም ልጅ ነክ ተብዬ ተቀንሻለሁ ። በአጠቃላይ እግር ኳስ ለኔ ሁሉ ነገሬ ነው ብዙ መስዋት ከፍዬበታለሁ ብዬ አስባለሁ ከፈጣሪ ጋር እርሱ ፈቅዶ ለእዚህ ደረጃ ደርሻለሁ ከዚህ በኋላ እሱ ያውቃል ፣ ከእኔ የሚጠበቀው ፈጣሪን ከፊት አስቀድሞ ሁሌ ጠንክሮ መስራት ነው ።
ከሽመልስ በቀለ የሚያመሳስላችሁ ብዙ ነገር አለ ከማልያ ቁጥር ጀምሮ የአካል ብቃት አቋማችሁ የአንተ የሜዳ ላይ እንቅስቃሴዎች ከእርሱ ጋር የመመሳሰል ነገር አለው ይህን እንዴት ታየዋለክ ?
አዎ ከደጅ ለሚያይ ሰው የኔ እና የ ሽመልስ በቀለ አጨዋወት አንድ ሊሆን ሊመሳሰል ይችላል ። እሱ ትልቅ ተጫዋች ነው ፣ ለእኔ እና ለእኔ አይነት ጓደኞቼ ትልቅ አርአያ ተምሣሌት ነው ። ከእርሱ ብዙ ነገሮችን መማር እንችላለን በዛ ቁመት በዛ ሰዉነት ምን ደረጃ ላይ እንዳለ የት እንዳለ መመልከት በቂ ነው ። እንደ እርሱ መጫወት መታደል ነው ስለ ማልያው ቁጥር እንኳን አስቤበት አይደለም አጋጣሚ እኔ እንዲፃፍልኝ ያዘዝኩት 77 ነበር አጋጣሚ ሲታተም ለኔ 18 ተብሎ ታተመልኝ ። ማለቴ ከጓደኛዬ ጋር በስህተት ተቀያየረ አንዳንዴ አጋጣሚዎች ወደ ትክክለኛው መንገድ ያመጣሉ ብዬ አስባለሁ ።
እግዚአብሔር ፍቃዱ ከሆነ ድሬደዋ ክለብ ውስጥ እስካለሁ ድረስ በጣም ጠንክሬ ሰርቼ ለ ድሬዳዋ ዋና ቋሚ ቁልፍ ተፅእኖ ፈጣሪ ተጫዋች ከዛም አልፎ ፈጣሪ ከፈቀደ እኔ እና ጓደኞቼ ሆነን ደግሞ በጣም ጠንክረን ሰርተን የቀደመውን ክብሯን ታሪኳን ወደ ነበረበት ቦታ መመለስ እናልማለን ።
አሰልጣኝ ፍሰሀ ፆመልሳን በጣም ጥሩ እና ጠንካራ አሰልጣኝ ነው ። በእግር ኳስ ህይወት ብዙ ለፍቷል ብዙ ስራ ሰርቷል ። ብዙ ነገሮች ይገባዋል ፣ በዉድድሩ ላይ ከዚህ የተሻለ ውጤት እንዳያመጣ የተጫዋቾች ጉዳት እና ኮቪድ ወረርሽኝ ተፅእኖ ፈጥሮበታል ። ትንሽ ደግሞ የዳኞች ስህተት እንግዲህ ፈጣሪ ከ ፈቀደ ጅማ ላይ በተሻለ ጤንነት በተሻለ ወኔ በተሻለ ሞራል በተሻለ ተነሳሽነት ቡድኑን ይዞ ይቀርባል ብዬ አስባለሁ ።
እቲ ባርዕ ብኡ ንብኡ ኣብ ቁጽጽር ክውዕል ዝኽእል እኳ እንተነበረ፣ መራሕ መኪና መጥፋእቲ ሓዊ ኣብ ዝተደልየሉ እዋን ክርከብ ብዘይምኽኣሉ ከምኡ ድማ እታ ኣብቲ ከተማ ዝነበረት መኪና መጥፍኢት ሓዊ፣ ማይ ዘይብላ ብምጽንሓ፣ እቲ ባርዕ ኣብ ንብረት ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደ’ዩ ተገሊጹ።
ህዝቢ’ቲ ከባቢ ነቲ ንኣስታት ኣርባዕተ ሰዓታት ዝጸንሐ ባርዕ ብሳንኬሎታት ማይን ክሻን ንምጥፍኡ ዘካየዶ ጻዕሪ’ውን ከምቲ ዝድለ ከድምዕ ከምዘይክኣለ’ዩ ተሓቢሩ።
እቲ ብ8 ግንቦት ረፋድ ዘጋጠመ ባርዕ፣ ኩነታት ህጹጽ ረዲኤትን መጥፋእቲ ሓውን ኤርትራ ኣብ ዘየተኣማምን ደረጃ ከምዘሎ ዘረጋገጸ ሓደጋ ምንባሩ’ውን ህዝቢ ንማዕከናት ዜና መንግስቲ ከይተረፈ ነቐፌታታቱ የውሕዝ ኣሎ።
አሁን እየተከሰተ ባለው ጉዳይ ዋናው ነገር ቫይረሱ እንዳልሆነ እንድትረዱ እፈልጋለሁ። አለም ውሸትን ለመቀበል የተገደደች መሆኑ እንዲታወቅ እፈልጋለሁ። ከዚህ በዚህ በዚህ ይዋሹንና ይጨርሱን ያጫርሱን እንደነበረው ዛሬም በግልጽ መተውብናል። በዚህ ሰዓት ካልነቃን መቼም የምንነቃ አይመስለኝም።
የነገሩ መነሻ ሀሳብ ወረርሽኑ ቢሆንም ማንም ሰው ግን ከመጋረጃ በስተጀርባ እየተሰራ ያለውን ነገር እየጠየቀ አይደለም። የተማሩ፣መሪዎች፣ሚኒስተሮች ሁሉም የተባሉትን ብቻ ሲተገብሩ ነው የሚታዩት፤ የሃሳቡ ምንጭ አጢነው ለሕዝብ ግልጽ ሲያደርጉ አይታይም። ለምንድነው የቫይረሱ ምንጭ የማይጠየቀው? ቫይረስ በተፈጥሮ አይገኝም፤ይህ ማለት አንድ የሚፈጥረው አካል እንዳለ ግልጽ ነው።
ይህ የተደረገበት ምክንያት ደግሞ የቫይረስ ጉዳይ ሳይሆን፣ ሰውነታችንን ለመቆጣጠር ነው። እውነታው ይሄ ነው፣ ይህን አንዴ ተሳክቶላቸው ማድረግ ከቻሉ እንደማንኛውም ኮምፒውተርና ማሽን እኛን በሄድንበት ሁሉ መቆጣጠር ይችላሉ ማለት ነው።
በዚህ መንገድ ምንም አይነት መልዕክቶችን ወደ አእምሮአችን ይልካሉ፣ የሚፈልጉትን እንፈጽማለን ማለት ነው። ከዛ እኛነታችን ያበቃል። ሀሳቡ አዲሱን ትውልድ መቆጣጠር ነው። አሁን ሁሉንም መከተብና ማዳረስ ስለማይችሉ የሚጀምሩት በህጻናት ላይ ነው። ከዚህ በፊት በወሊድ መቆጣጠሪያ እና በሌሎች ክትባት ሽፋን ያሰራ እንደነበረው ማለት ነው። ይሄን ክትባት የወሰዱ ልጆችን በራሳቸው መንገድ መቆጣጠርና ማሳደግ ይችላሉ።
ምን እየተካሄደ እንዳለ ማወቅ ትፈልጋላችሁ? ይሄ ጉዳይ ከመናፈሱ ከአመታት በፊት ፕሮግራማቸውን ቀርጸው ጨርሰዋል። አሁን በአለም ላይ አየተካሄደ ያለውን ሁሉ በተለያዩ ፊልሞቻቸው አስቀድመው ሰርተውታል። ለምሳሌ ፦ Divergent from 2014 ፣ Contagon እንዲሁም ሌሎች…
የዚህ ቡድን አላማ የአንድ አለም ስርዓት (one world order) ፍላጎቱ ይሄ ነው። በክትባት ሰበብ አካላችን ውስጥ ዲጂታል መታወቂያ (D.lD) ሰዎችን መቆጣጠሪያ! እናንተነታችሁ እንዲያበቃ!
2)ሁለተኛው የሚጠቀሙት የመረጃ መረብን ነው (internet of things ID) እና 5G (5th Generation) ሰዎች በቀላሉ እንዲጠቀሙት ይህም ደግሞ ከፍተኛ የጤና ችግር ያመጣል። እናንተ ግን ቴክኖሎጂው ስለተመቻቹ እንጂ የሚያመጣውን የጤና እክል ሳትገነዘቡ ትይዙታላችሁ። ይህም የበሽታ የመከላከል አቅምን ይቀንሳል። እስከ ሞት በሚያደርስ የጨረር ጥቃት እንድትጋለጡ ያደርጋል። ይህም መጀመሪያ ያቀዱትን ለማሳካት ይመቻቸዋል። በክትባት ዲጂታል መታወቂያን (Digital ID) እንድንቀበል የታቀደ ነው።
2) ሌላው የሚያስገርመው ደግሞ በዚህ ጉዳይ ላይ የሚቃረን ሃሳብ ያላቸው ሲናገሩ ይበሳጫሉ። ከየትኛው (web-site )የመረጃ መረብ ላይ ሃሳባቸው ለሰው እንዳይደርስ ጥናታቸውን ያጠፋሉ። ለምሳሌ፦ you tube- የትኛውንም ተቃራኒ ሃሳብ ያላቸውንና የሚያጋልጡትን ከመረጃ መረብ ላይ ያጠፋቸዋል።
መንግስትና ዶክተሮች የሚሰጡንን መረጃ እና ምክር እናከብራለን። ነገር ግን ሞኞች አይደለንም። ቫይረስ በተፈጥሮ አይገኝም በሰዎች ወይም በምርምር ስህተቶች የሚፈጠር ነው። እየተካሄደ ያለው ምን እንደሆነ ካልተረዳችሁ ዛሬ እወቁ። በመሰረቱ ስለ ኮሮና ቫይረስ አይደለም! ከዚህ በስተጀርባ የሰውን ዘር ወደ ሲኦል ለመንዳት እየሰራ ያለ ኃይል አለ።
አላዋቂ አትሁኑ። ዝም አትበሉ። አሁን አጥር ላይ የምንቀመጥበት ሰዓት አይደለም አጥራችን ፈርሳል። ይሄ ስለ ሃይማኖትም አይደለም እንደምታዩት አንዱን እንመርጣለን ሞት ወይንም ህይወት?
በተቻለ መጠን በእርዳታ የገቡ ማስኮች በአገር ውስጥ ባይሰራጩ፣ መንግስትም ሳያረጋግጥ ባይጠቀም፤ የራሳችን የሆነ ነጠላ፣ ሻርፕ ወይንም ስካርቮችን ብንጠቀም። እጃችንን እንታጠብ። ርቀታችንን እንጠብቅ። ምክንያቱም እዚህ ባለሁበት (London) ለንደን ሀገር ውስጥ የሚናፈስበት ደረጃ አንድ አይደለም። ለጊዜ ይሄን አድርሱልኝ። ትውልድ እናድን። ክትባት የሚባል ነገር መንግስት በእርዳታ እንዳይቀበል። አደራ! አደራ!!!
ሐሙስ ምሽት በተደረገ የግብፅ ፕሪምየር ሊግ ጨዋታ አል አሃሊ ፔትሮጀትን 2-0 በመርታት መሪነቱን አጠናክሯል፡፡ ኢትዮጵያዊው ኢንተርናሽናል ሽመልስ በቀለ ከጉዳት መልስ የመጀመሪያ ጨዋታው በሁለተኛው አጋማሽ ተቀይሮ በመግባት አድርጓል፡፡
ሽመልስ በጥር ወር በዓመቱ መጀመሪያ አጋጥሞት ከነበረው ጉዳት ለመዳን ተጨማሪ ቀዶ ጥገና ያደረገ በመሆኑ ሳምንታት ከጨዋታ ርቆ ቆይቷል፡፡ በአል አሃሊው ጨዋታ ከጉዳት መልስ የመጀመሪያ ጨዋታውን በሁለተኛው አጋማሽ 59ኛው ተቀይሮ በመግባት ማድረግ የቻለው፡፡ በጨዋታው የካይሮው ሃያሎቹ ወደ ግብ በመድረስ በተለይ በመጀመሪያው 45 ከተጋጣሚያቸው ተሸለው ታይተዋል፡፡ ጫና ፈጥረው ሲጫወቱ የነበሩት አሃሊዎች በቅርቡ ባስፈረሙት ኮትዲቯራዊው የፊት መስመር ተሰላፊ ሱሌማን ኩሊባሊ ግብ ታግዘው 1-0 መምራት ችለዋል፡፡
ከእረፍት መልስ ፔትሮጀት ወደ ጨዋታ የሚመልሰውን የአቻነት ግብ ለማግኘት ኳስን ተቆጣጥሮ ቢጫወትም ያልተደራጀው የመሃል ክፍሉ ለሃሰን ሺአታው ክለብ ነገሮችን አስቸጋሪ አድርጎበታል፡፡ ሽመልስ በዚህው ክፍለግዜ ናስር መሃርን ቀይሮ ወደ ሜዳ ገብቷል፡፡ የአሃሊን ሁለተኛ ግብ ዋሊድ ሱሌማን ግብ ጠባቂውን ሄሳም ሃሰንን በማለፍ ከመረብ አዋህዷል፡፡
ሊጉን አሁንም አል አሃሊ በ58 ነጥብ ሲመራ ምስር ኤል ማቃሳ በ51 ይከተላል፡፡ በካፍ ኮንፌድሬሽን ዋንጫ ተሳታፊ የሆነው ኤል መስሪ በ43 ሶስተኛ ሲሆን አዲስ አሰልጣኝ ከፖርቹጋል ያስመጣው ዛማሌክ አንድ ቀሪ ጨዋታ እየቀረው በ40 ነጥብ አራተኛ ነው፡፡ ፔትሮጀት በ33 ነጥብ ስድስተኛ ሲሆን ከሁለት ሳምንት በፊት በዋዲ ደግላ የ5-1 ሽንፈት እንዲሁም ከአስዋን ጋር 1-1 የተለያየው የኡመድ ኡኩሪው ኤል ኤንታግ ኤል ሃርቢ ከወራጅ ቀጣው በ7 ነጥብ ከፍ ብሎ በ22 ነጥብ 13ኛ ነው፡፡
በ22ኛ ሳምንት ጨዋታ በሚቀጥለው ቅዳሜ ሚያዚያ 7 ፔትሮጀት ኢትሃድ አሌክሳንደሪያን በሜዳው ሲያስተናግድ ኤል ኤንታግ ኤል ሃርቢ ኤል ዳክልያን ከሜዳው ውጪ እሁድ ሚያዚያ 8 ላይ ይገጥማል፡፡
እታ ንዳርጋ ሰለስተ ሰሙን ብዙሓት ኤርትራውያን ተሳፈርቲ ሒዛ ካብ ገማግም ሊብያ ተበጊሳ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጠፊኣ ዝቐነየት መርከብ፡ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ምስ ኩሎም ተሳፈርታ ግዳይ ማእከላይ ባሕሪ ምዃና ተፈሊጡ ኣሎ። በዚ ሓደጋ’ዚ ሰለስተ ሚእትን ዕስራን ሓሙሽተን ኤርትራውያን፡ ዓሰርተ ኢትዮጵያውያንን፡ ሓደ ምስራዊ መራሕ መርከብ ህይወቶም ከምዝሓለፈት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ። ካብቶም ህይወቶም ዝሓለፉ ተጓዓዝቲ እተን ሱሳን ክልተን ደቀንስትዮ ክኾና እንከለዋ፡ ዓሰርተ ሰለስተ ድማ መዓንጣ ዘይቆጸሩ ህጻናት ምንባሮም ክንርዳእ ክኢልና ኣለና። እዚ ኣዝዩ ዘሕዝን ተረኽቦ እዩ፡፡
በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ኣብዚ ቅነ’ዚ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ስድራቤታት ዘይተሓስበ መርድእ ናይቶም ‘ደሓን ይህልዉ’ ኢለን ተስፋ ዝገብራሎም ዝነበራ ኣባላተን ክቕበላ እየን። ከም ደቅ ህዝቢ መጠን፡ እዚ መርድእ ኣዝዩ የጉህየና፡ ተኻፈልቲ ናይዚ ድቃስ ዝኸልእ ሓዘን ምዃንና ድማ ንገልጽ።
ንጠንቂን ተሓታትነትን ንጻባጸበሉ እዋን ግዝይኡ እኳ እንተሃለዎ፡ ሎምን ኣብዛ መራር ግዝየ ሓዘን እዚኣን ግና፡ ነቶም ዝሓለፉ ኣሕዋትና ኣሕትናን ፈጣሪ ናይ ዘለኣለም ዕረፍቲ ክህቦም ንምነየሎም፡ ንኹሎም ስድራቤት እዞም ኣሓዋትን ኣሓትን ድማ “ጽንዓት ይሃብኩም” ንብል። ንመራሕቲ ሃይማኖታትን፡ ወራዙት ዓበይቲ ዓድን ድማ፡ ኣብ ርእሲ ልቦም፡ ንሕዙናት ዘጸናንዑሉ፡ ሞራል ሓዘንተኛታት ብመሪር ሓዘን ተዳቒቑ ከይተርፍ፡ ሓፍ ናይ ምባሉ ከቢድ ሓላፍነት ከምዘለዎም ዘኪሮም፡ ኣብ መሳጊድ፡ ኣብያተ ክርስትያንን፡ ኣብ ቤት ሓዘንተኛታት ብምብጻሕ ዘጸናንዑሉን ስድራቤት ትብዓት ንኸሕድሩ ዝድርኹሉን እዋን ምዃኑ ነዘኻኽር።
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ደቂ ሃገርና፦ ኮሚቴ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ፡ ናይ ሓድነት መደብ ሒዝና ንዕለት 16 ሚያዝያ 2016 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ማንቸስተር ኣኼባ ክነካይድ ስለዝኾንና፥ ኩልኻትኩም ኣብ ከተማ ማንቸስተርን ከባቢኣን እትነብሩ ኤርትራውያን፡ ኣብ`ዚ ኣኼባ`ዚ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድመኩም። ኣብዚ ኣኼባ`ዚ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ሕዝብና ሃገርናን ሓቢርና ክንድህስስ ኢና። ጸገማትና ክንፈትሓሉ ዘኽእል
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ) ኣብዚ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኣስመራ ንዘጋጠመ ዘስካሕክሕ ኣረሜናዊ ቅትለት ብትሪ ይኹንን። እዚ ፍጻመ እዚ መቐጸልታ ተግባራት ናይቲ ንኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት መወዳድርቲ ብዘይርከቦ ግፍዕን ጭቆናንን ረሚስዋ ዘሎ ኣረሜናዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሰያስ
ሕሉፍነት!!!!!!!!!? “ስነ -ስርዓት ዘይብሉ ህዝቢ፡ጨው ከም ዘየብሉ መግቢ” መጽሓፍ ኣርባዓን ኣርባዕተን ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ፡ ዘበነ ፈደረሽን ኤርትራ፡ ካብ ዝነበረ መጻሕፍቲ። ጥዑም መግቢ፡ ብዝሒ ሓዊዶ! የብስሎ? ብዝሒ ጨው ከ! የጥዕሞዶ? ብዝሒ፡ በርበረ ኸ! የምቅሮዶ? ብዝሒ፡ ቀመም ከ! ይጥዕምዶ? ወሓለ ዘይሰርሓቶ! ይነ ኣድ ዶ?። ሕሉፍ!! ሓለፋ!!!ሕሉፍነት እንታይ እዩ? ሕሉፍ
ኩልኹም ፈተውቲ ፍትሕን ሰላምን ዝኾንኩም ኤርትራውያንን ተቐማጦ ቶሮንቶን ፡ በቲ ዝሓለፈ ኣኬባ ስምምዕ መሰረት ነዚ ጊዚያዊ ሽማግለ ብቆዋሚት ሽማግለ ምትካእ: ብሕግን ሕጋውነት ክንምራሕ ስለዘለና ሕጊ ዝተነድፈ ጽሑፍ ስለዘለና ክንዘራረበሉ ከምኡ'ውን ክነጽድቆ፡ ብዓይነቱ ፍሉይን ፡ ተጽዕኖ ዘይብሉ ቅሉዕን ነጻን ዝኾነ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕድም ኣለና።
ኣይትሓዘለይ ልዕሊ ወይ ትሕቲ ሓቀኛ ጠባያትካ፡ ንጥፈታትካን እንታይነትካን ይመዝነካ ከይህሉ። ይቅሬታ፡ “ስለምንታይ ናባይ ጥራይ ኣድሂቡ፡ ዝተኣዘዝክዎ እንድየ ዝፍጽም ዘለኹ፡ ከም ናተይ ተግባራት ዝፍጽሙ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ” ዝብል ስምዒታት ከይህልወካ። ንስኻ ኣኽሊል ጥፍኣት ስልዝደፋእካ ድሕሪ ጎይታኻ ኢሳያስ ማለት’ዩ፡ እምበር ብቀጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ብኢሳያስ ዝተዋፈሩ እኩያት ከምዘለዉ
ተስፋማርያም ወ/ጊዮርጊስ 21/03/2016.Norway ክሕደት ከይንብሎ ኣይኮነን ክሕደት ጥልምት ከይንብሎ ኣይኮነን ጥልመት ጸረ ከይንብሎም ይደልዩዮም ዓወት መጻእተኛ ከይኾኑ ደቂ ሓላል መሬት ዕዳጋ እናወረደ ኮላሊት ኣሕዋትካ ዘስካሕክሕ ነውሪ ወረ እናሰማዕካ ዘረባ ምርቓቕ ግደፎ ይጽናሓልካ እጃምካ ግበር ተቐላዕ ዕጠቆ ስረኻ ኣይተረዳኣናን ታዩ ትምኽንያት ታዩ ጥቕሙ ተሓቢእካ ብኽያት ፈሪሕና ምባልኳ የብሉን ሓጥያት ዕጹዋት ሊቃውንቲ ኣጉል ፍልጠት ንመኒኹም.ከ ትፈርሑን ትስከፉን ነዞም ሰብ ቀርኒ ሓንጎሎም ድፉን ካባኹም
ደም ዘንብዕ ዛንታ! 16.03.16፡ ብዛዕባ’ቲ ድምጺ ኣሰና ተቕርቦ ዘላ ሱር-ነቀል መደባት መመሊስካ ክትንእድ ምፍታን ስለዘይምልክዕ፡ ብነብሱ ፍሉጥ ገይረ እናሓለ ፍኩ፡ ብፍላይ ኣብ ናይ ዕለት 12. መጋቢት 2016 ፈነወኣ ካብ ዘቕረበቶ ቃለ-መጠይቕ ግና ካብዛ ኣብራኸይ ዝዓጽፈላ ብሕትውቲ ቤት ብጹሑፍን ብድምጸን ቀጥታ ናብቲ ዕዱም ጋሻ ክትበጽሓለይ ዝምነያ መልእኽተይ
ነዚ ሰኣን ቁዋማዊ መንግስቲ ምትካል ፡ ኣብ ሃገርናን ህዝብናን ፡ ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕን ሕሰምን ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰልን ንምዝታይን ንምምይያጥን ዝዓለመ ፡ ዓሕ ክሳብ መዓስ፡ጽባሕ ከይትጠዓስ ብዝብል መርሆ ተሰንዩ፡ ብዓይነቱ ፍሉይን ፡ ተጽዕኖ ዘይብሉ ቅሉዕን ነጻን ዝኾነ ህዝባዊ ኣኼባ ንዕድም ኣለና። ነዚ ኣብ ሃገርና ዝወርድ
ድምጽና መጻኢና ኣብ ኢድና መእተዊ ውርሻታትና፣ ዲሞክራሲን ኤርትራዊ ተመኩሮን ቀንዲ ሽግራትና፣ ኢሳያስ አፈወርቂን ዘውዳዊ ትውልዱን ጸይቀ-እምነቱን ኣብ ኣስመራ ንዘሎ ገበነይና በላዕሰብ ካብ ሱሩን ጉንዱን ምእላይ ምልክነት ሓጺርካ ንምድምሳስ ዘድሊ ሰፊሕ ስምረት ኣድላይነት ዕጡቕ ክንፊ ካበይ ንበገስ፣ ብኸመይከ ይተግበር? ኣገባባት ውደባ ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ንፖለቲካዊ ተግባር ቀጥታዊ ዕማማትን፣ ህዝባዊ ውክልና ዘለዎ መሪሕነት ህዝባዊ ቃልሲ መደምደምታ፣ ጉዕዞ
ኣረጊት ወለዶ ይሓልፍ፣ ብሓዲስ ወለዶ ከኣ ይትካእ። እቲ ሓዲስ ወለዶ’ውን ይበሊ ብመጻኢ ወለዶ ይሕደስ። እቲ ኣረጊት ተካኢኡ ይፈጥር። ህይወት እዚ እያ። ብዘይካ እዚ ጥራሕ ከኣ ካልእ ትርጉም የብላን። ሞት እውን። ታሪኽ ከኣ፡ ታሪኽ እዚ ምትኽኻእ ወለዶታት ጥራሕ እያ። ምትኽኻእ ወለዶታት እቲ ቀንዲ ህንጻ ሰብኣዊ ህይወትን
08.03.16፡ 2ይ ክፋል ፍርዲ ገበነኛታት። “ኣብ ውግእ፡ ኣብቲ ድቕድቕ ጸልማት ክእቶስ ብጌጋ ምስ ብጾትና ብጥይት ንቖሻመድን ብቡምባ ከኣ ንደራራዕን ክሳብ’ውን ብገዛእን ንገዛእን ብጾትና ንውጋእን ንስዋእን ከምዝነበርና እዝከረኒ። እቲ ከምኡ ጌጋታት ብቀትሩ እንከሎ’ውን የጓንፍ ነበረ። ኣብ ሕድሮ ፓልቶክከ ከመይ ረኺብኩሞ? ኢሳይያስ ድማ ነዚ ጉድለት’ዚ ብከመይ ክጥቀመሉ ይዳሎ
ስርዓት ህግደፍ ስለምንታይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ወዮ ድኣ “እናፈለጠ ዝደቀሰ ተነቅኒቁ ነይሰምዕ” ጠባይ ስለዘለዎ’ምበር፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ወካሊ ህዝቢ ኤርትራ’የ ክብል ከሕፍሮን ከነውሮን ምተገብአ። ስርዓት ህግደፍ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ክብል እንከለኹ ድማ ካብቲ ህግደፍ ዝፈጥሮ ዘሎ ፉንፉን
ዕውት መኽፈትን ዕውት ኣበዓዕላ መዓልቲ ደቀ-ኣንስትዮን ኣብ ዳላስ፤ ብይኩኖ ባህታ ላስቬጋስ ትማሊ ዕለት 03/05/2016 ዕዉት Grand opening ( መክፈቲ) ኤርትራውያን ኣሜሪካን ኮምዩኒቲ ዳልስን ዕውት ኣበዓዕላ መዓልቲ ደቀ-ኣንስትዮን ተካይዱ። እቲ መደብ ብኣቶ ዳዊት ኣቦ-መንበር ኤርትራውያን ኣሜሪካን ኮምዩንቲ ዳላስ እንቛዕ ሓጎሰኩም ተሓጎሰና ደስ ኢልና ደስ ይበልኩም፡ ሳላ
ሾሞንተ መጋቢት ብፍረወይኒ ባይረ/ጀርመን ዕለት 6.03.2016 ንመሰል ንፍትሒ ንማዕርነት ደበኽ ካኣ በለት እዛ ክብርቲ ዕለት ሓርነት ሓቁፋ እናሃ ተቀልቀለት ዓመት መጸ ዓመት ክትዝከሪ ፍሊይቲ ማዓልቲ ወጽዓ እተለሊ ፈላሚት ናይ መሰል ዓወት ተበስሪ ናይ ውጹዕ መቓልሕ ካብ ኩለን ክብርቲ ሽግ ክውላዓልኪ ክትኮኒ ፍሊቲ ተባሃጊት ዕለት ከም ጻሓይ ድምቅቲ ወጽዓይ ተረዲእኪ ንኹሉ ፈንጢዝኪ ክብረት ኣልቢስክኒ ኒሕ ኣቀኒትኪ ፍትሓዊት ዕለት ባርነት
ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ጨንፈር ሃገረ ሽወደን ን4ይ ጊዜኡ ዓመታዊ ጉባኤኡ ንዕለት 02 ሚያዝያ 2016 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ስቶኮልም( Grusås gränd 160 ) ከካይድ ምኻኑ ኣካያዲ ሽማገለ ትሕብር። እዚ ናይ ገበርቲ ሰናይ ዝኾነ ማሕበር ናብ ከተማ ከሰላ ሱዳን ዝርከቡ ዉጉኣት ሓርነትን ብዝተፋላለዩ ምኽንያታት ኣካሎም
ኣማኑኤል ሳህለ ገለ ሃገራት ኣለዋ፡ ብምኽንያት ጀዎግራፍያዊ ኣቀማምጣአን ይኹን ወይ ፖለቲካውን ሕብረተሰብኣውን ኣቃውማአን፡ ግዳይ ጎረባብቲ ሃገራት ወይ ሓያላን ሃገራት ዝኾና። ካብተን ዝዝክረን ሃገራት ሓንቲ: ፖላንድ እያ። እዛ ሃገር እዚኣ ብዕንደራዊ ይኹን ወይ ስትራተጅያዊ ምኽንያት፡ ብጎረባብታ ክትውረርን ክትዝመትን እያ ኣሕሊፋቶ። አረ ሓደ እዋንስ ካብ ካርታ ዓለም ዝጠፍኣትሉ
አብ ባህልና ሙዉት አይክሰስንዩ እኳድአ ሽሙ ብኽብርን ሞገስንዩ ዝለዓል። ናይዚ ጽሑፍዚ ዕላማ ናይ ሙዉት ምሳሌ ብምሃብ ነዞም አገልገልትን ኮራኩርን ናይ ህግደፍ ዝኾኑ አብ ወጻኢ ኮነ አብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ናብ ናይ ህዝቦም ቃልስን መስመርን ንኽምለሱ ትምህርቲ ክቐስሙሉ (Lessons) ተስፋ ብምግባር ኢዩ። ንቤተ ሰብ ሙዉት ከአ
ተስፋ ዝህብ ጅማረ ካልኣይ ክፋል ብደብረ ስጡም ኣወዳድባ። ደይ ጸገም ረኺቦም ‘ምበር ኣይ ደቅና እንድዮም፡ ንመን የሕሊፎም ከይህቡና ኣንዳበልና ንነፍስና ምዕሻው ከብቕዕ ኣለዎ። ብሰንኪ እዚ ዕሽነት ኣብ ሊዕሊ ኤርትራዊያን ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ፤ ግፍዕን ምጽማምን ከብቕዕ ኣለዎ። ዝተኣለመልና ዘይተደልየ ህድሕዳዊ ምንቛትን ምትፍናንን ገዲፍና፡ ፍልልያትና ኣወጊድና ኤርትራዊ ከም ሓደ
ኣማኑኤል ሳህለ ሰብ ይሓስብ፡ ነቲ ሓሳባቱ ድማ ኣብ ግብሪ ኸውዕሎ ይፍትን። ገሊኡ ይዕወት፡ ገሊኡ ግን ኣይዕወትን። እቲ ዘይተዓወተ ገሊኡ ከም ብሓድሽ ኪፍትን ከሎ፡ ገሊኡ ግን ተስፋ ቖሪጹ ካልእ ሓሳባት ክሳዕ ዝመጾ ስቕ ኢሉ ይጽበ። ገለ ሓሳባት ኣብ ናይ ውልቃውን ብሕታውን ጉዳይ ኪሕጸሩ ኸለዉ፡ ገሊኦም ግን ክንዮ ባዕላውነት
ተስፋ ዘስንቕ ጅማረ ቀዳማይ ክፋል ብደብረ መእተዊ ብመጀመርታ ካብ መዓሙቕ ልበይ ሰላም ክብል ኣፍቅዱለይ። ከም መእተዊ ብሳልሳይ ተፈኣጥሮኣዊ ሕጊ ኒውቶን ክጅምር። ርክብ ህዝባዊ ግንባር (ናይ ሕጂ ህግደፍ) ምስ ህዝቢ ካብ ጊዜ ገድሊ ንናጽነት ክሳብ ሕጂ ዘሎ ብሳልሳይ ሕጊ ንዊቶን ክግለጽ ይኸኣል ‘ዩ። ኒውቶን ኣባል ባይቶ ሃገሩ ‘ዩ
ብይን ገበነኛታት ቅትለት፡ 1ይ ክፋል፡ 26.02.16፡ መእተዊ፡ ኣብ ዝሓለፈ 7ይ ክፋል ጽሑፈይ “እሞ እዛ ሕብእቲ ሰልፍና ገበነኛ ከምዝኾነት እንተኣሚንኩም እንታይ ትፈርዱዋ?” ክ ብል ተሰናቢተኩም ከምዝቐነኹ ትዝክርዎ ትኾኑ። ንምጥቕላል ዝኣክል እስከ ቁሩብ ንድሕሪት ክመልሰኩም። ዜማ ወዲ-እልፉ እንተሰሚዕኩም ኣብ ሃገርና ጀግና ኣብ ግንባሩ ከምዝውቃዕ ዝኣምን ምስክር ጅግንነት ኣሎ። በቲ እዋን
ከተለያዩ የአፍሪቃ አገሮች ተነስተው መንፈሳዊ ጉዞአቸውን (ንግደታቸውን) ወደ ደቡብ አፍሪቃ ያደረጉት፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች በኬፕ ታውን ከተማ መንፈሳዊ ጉባኤያቸውን በማድረግ ላይ መሆናቸውን የቫቲካን ዜና አገልግሎት አስታውቋል። ከመስከረም 14/2012 ዓ. ም. ጀምሮ ለአምስት ቀናት የሚካሄደውን ይህን ጉባኤ ያስተባበረው ጠቅላይ ጽሕፈት ቤቱን በፈረንሳይ፣ ቴዜ ከተማ ያደረገ የልዩ ልዩ አብያተ ክርስቲያናት ሕብረት ማህበረሰብ መሆኑ ታውቋል።
ይህን መንፈሳዊ ጉባኤ ለመካፈል ወደ ሥፍራው የተጓዙት ወጣቶች በማዳጋስካር፣ በኡጋንዳ፣ በታንዛኒያ እና በአይቮሪ ኮስት የሚገኙ የልዩ ልዩ እምነቶች ተከታዮች መሆናቸው ታውቋል። የቴዜ ማህበረሰብ የተቋቋመበት ዋና ዓላማም በአብያተ ክርስቲያናት መካከል የሚንጸባረቁ ልዩነቶችን ወደ ጎን በማድረግ፣ በቅዱስ ወንጌል በመመራት፣ የሕብረት ጸሎትንና ሱባኤን እያዘወተሩ ለአንድነት ለመትጋት እንደሆነ ታውቋል። ማህበሩ በተጨማሪ የልዩ ልዩ እምነት ተከታዮች፣ በየትኛውም የዓለማችን ክፍሎች ሆነው በሚኖሩበት አካባቢ በቡድን ይሁን በግል እንዲገናኙ፣ እንዲነጋገሩ፣ እንዲሰሩ እና እንዲጸልዩ የሚረዳ እና የሚያስተባብር መሆኑ ታውቋል። የከዚህ በፊትም በዛግረብ፣ በሳሪዬቮ፣ በቮሊቪያ ከተማ በሆነችው ኮቻባምባ እና በናይሮቢ የተካሄዱት መንፈሳዊ ጉባኤዎች በጦርነት ውስጥ የገቡ የሁለት ጠላት አገሮች ወጣቶችን በማገናኘት፣ በመካከላቸው የነበሩ ፍርሃቶችን፣ መሰናክሎችን፣ ጭንቀቶችን፣ ጭፍን ጥላቻዎችን እና ቂሞችን በማስወገድ ሰላማዊ የወዳጅነት መስተንግዶን የተደረገበት መሆኑ ታውቋል።
በደቡብ አፍሪቃ ውስጥ ከጥቂት ዓመታት ወዲህ የሚከሰተው አመጽ ለርጅም ዓመታት ያህል አብረው ኖረው፣ አብረው ሰርተው በኖሩት የአንድ አህጉር ወንድም እና እህት በሆኑ ሰዎች መካከል ጥላቻን፣ ሞትን፣ መቁሰልን እና ንብረት መውደምን ማስከተሉ የሚታወስ ሲሆን የቴዜ ማሕበረሰብም እነዚህ ማሕበራዊ ችግሮች በሚታዩባቸው አካባቢዎች በመሄድ በሕዝቦች መካከል እርቅን እና ሰላምን ለመፍጠር የሚጥር መሆኑ ታውቋል። በደቡብ አፍሪቃ ከተማ በሆነችው ኬፕ ታውን ከመስከረም 14-18 ቀን 2012 ዓ. ም. ድረስ የሚካሄደው መንፈሳዊ ጉባኤ ዓላማ በሥራ ምክንያት በዚያች አገር ውስጥ በሚገኙ የውጭ አገር ዜጎች እና በአገሩ ዜጎች መካከል የተፈጠረውን የጥል እና የልዩነት ግድግዳን በማፍረስ፣ እርስ በእርስ በመተጋገዝ፣ በሰላም አብረው በመኖር፣ ተስፋቸውን እና እምነታቸውን እየተጋሩ የጋራ ጸሎታቸውን ወደ እግዚአብሔር ዘንድ ማቅረብ እንዲችሉ ለማድረግ መሆኑ ታውቋል።
በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶችን ወደ ደቡብ አፍሪቃ እንዲጓዙ ያደረገው ይህ ጉባኤ ከመንፈሳዊ ጉዞ ባሻገር አብያተ ክርስቲያናትን እና ሌሎች ዓለም አቀፍ ድርጅቶችን በማሳተፍ፣ በኬፕ ታውን የተካሄደውን መሰል መንፈሳዊ ጉባኤን በየአገሮቻቸው እንዲያዘጋጁ የጋበዘ መሆኑ ታውቋል።
የዚህ መንፈሳዊ ጉባኤ አስተባባሪ ኮሚቴ ከሥፍራው እንዳስታወቀው በጉባኤው እንዲገኙ የተጋበዙት የልዩ ልዩ ሕይማኖት ተቋማት መሪዎችም በደቡብ አፍሪቃ የአንግሊካን ቤተክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ታቦ ማክጎባ፣ የኬፕ ታውን ከተማ ካቶሊካዊ ሊቀ ጳጳሳ ብጹዕ አቡነ ስቲፈን ብሪስሊን፣ የደቡብ አፍሪቃ ሜቶዲስት ቤተክርስቲያን ጳጳስ እና የአብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት ፕሬዝዳንት ብጹዕ አቡነ ሲዋ፣ እና የኔዘርላንድስ ተሃድሶ ቤተክርስቲያን ተወካይ ክቡር ዶክተር ጉስታቭ ክላሰን መሆናቸውን አስታውቋል።
በመርሃ ግብሩ መሠረት የጉባኤው ተካፋዮች በየዕለቱ በሚከናወኑ የጋራ ጸሎቶች የሚሳተፉ፣ በከተማው የሚገኙትን የልዩ ልዩ እምነቶች ቁምስናዎች እና ክርስቲያን ቤተሰቦችን ጎብኝተው አብሯቸው የጋራ ጸሎት የሚያደርጉ መሆናቸውን አስታውቋል። በከተማው የሚገኙት የልዩ ልዩ እምነት ተከታይ ቤተሰቦች በጉባኤው ቀናት ወጣቶችን በእንግድነት ተቀብለው በቤታቸው የሚያሳድሩ መሆናቸው ታውቋል። ወጣቶች በቀን ያደረጉትን ጉብኝት ፈጽመው ወደ ማታ ገደማ ወድ ጉባኤው ማዕከል በመመለስ በተለያዩ መንፈሳዊ ዝግጅቶች ላይ የሚሳተፉ መሆናቸውን ኮሚቴው አስታውቋል።
የቴዜ ማሕበረሰብ ከዚህ በፊት፣ እንደ ጎርጎሮሳዊው አቆጣጠር በ2017 ዓ. ም. ላዘጋጀው የአውሮጳ ወጣቶች ዓመታዊ ጉባኤ መልዕክታቸው የላኩት ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በመልዕክታቸው እንዳስገነዘቡት የፕሮቴስታንት፣ የካቶሊክ እና የኦርቶዶክስ እምነት ተከታይ ወጣቶችን በኢየሱስ ክርስቶስ ደስ እንዲላቸውና ለሐዋርያቱ የተሰጣቸው ዓይነት ልዩ ልዩ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታዎችን ተቀብለው፣ ከወንጌል በሚገኘው ደስታ በመሞላት በመካከላቸው አንድነትንና ፍቅርን እንዲያሳድጉ የመንፈስ ቅዱስ እገዛን ጠይቀው ወጣቶቹ በወንድማማችነት ጉዞ ድፍረት እንጂ ፍርሃት እንዳይሰማቸው፣ ህብረታቸውም ለሌሎች የምስክርነት ብርሃን ሆኖ እንዲበራ ያስፈልጋል ማለታቸው ይታወሳል።
የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ /ኢዴፓ/ በሀገሪቱ ለተፈጠሩ ችግሮች መፍትኄ ነው ያለውን እርቀ ሰላምና መግባባት ሊፈጥሩ የሚችሉ ተግባራትን የሚያከናውን ኮሚሽን እንዲቋቋም ጥሪ አቅርቧል፡፡
ኣስታት 300 ስደተኛታት ብሓገዝ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያን ናይ ውልቂ ትካላትን፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከድሕኑ እንከለዉ፣ ሽዱሽተ ሰባት ግና ከምዝሞቱ ንሰበ ስልጣን ኢጣልያ ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኣብ ዓመተ 2016፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ብምብጋስ ብሓገዝ ትካላት ህይወት ኣድሕንን ሓይሊ ባሕሪን ናብ ኢጣልያ ክኣትዉ እንከለዉ፣ ልዕሊ 4700 ግና ኣብቲ ባሕሪ ጥሒሎም ከምዝሞቱ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ የመልክት።
ከወትሮ በተለየ እራሳቸውን አዘምነው በሰለጠኑ መሳሪያዎች 3D በተሰኘ የቅንድብ ስራ የተሰማሩ ድርጅቶችም በመዲናዋ እየተዘወተሩ ይገኛሉ።ከነዚም መካከል jo man የተሰኘው የ3D ቅንድብ መስሪያ ድርጅት አንዱ ነው።
ለወትሮ ቀንደብ ሀጥያት ነው የሚለው እሳቤ ተቀይሮ ህብረተሰቡ ለሜካብ የለው አመለካከት መሻሻሉን አያይዘው ይናገራሉ። በሁኑ ግዜ የተለያዩ የሜካፕ ድርጅቶች በሀገሪቱ እመጣ መሆኑንና የሜካፕ ኢንዱስትሪው በ ኢትዩጽያ እየተስፋፋ መምጣቱን መረጃዎች ያሣያሉ።
የዐለማችን ሁኔታ በጣም እየተወሳሰበ መጥቷል። በየአገሮች ውስጥ የማህበራዊና የፖለቲካ ጥያቄዎች ሳይፈቱ የሃይማኖት ጥያቄ ራሱን የቻለ አጀንዳ ሆኖ በመምጣት ብዙ አገሮችን እያተራመሰ ነው። በተለይም የሶስተኛው ዓለም ተብለው በሚጠሩ አገሮች ውስጥ ያለው የፖለቲካ አወቃቀር ምሁራዊ ብስለት ስለሚጎድለው፣ አፍጠው አግጠው የሚመጡ እንደ ሃይማኖት የመሳሰሉ ጥያቄዎችን በውውይትና በክርክር ከመፍታት ይልቅ ግብግቡ ወደ አመጽ በማምራት አክራሪዎች በሚባሉትና በመንግስታት መሀከል የሚደረግ ዐይነት ፍጥጫ እየሆነ በመምጣት ላይ ነው። መንግስታት ወደ ዕምነት ያመራውን የተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል በጭፍኑ በአክራሪነት በመወንጀል በተለኮሰው እሳት ላይ ቤንዚን እየነሰነሱበት ነው።
በተለይም ግሎባል ካፒታሊዝም በአሸናፊነት ከወጣ ከዛሬ ሃያ ዐመት ጀምሮ ዓለምን በአንድ አመለካከት ለማዋቀር የተወሰደው ርምጃ ከቁጥጥር ውጭ እየወጣና፣ ብዙ ህብረተሰቦችን እያተራመሰ እንደሚገኝ ለሁላችንም ግልጽ ነው። „ሊበራል ካፒታሊዝም“ ወይም ኒዎ-ሊበራሊዝም በአሽናፊነት ከወጣ ወዲህ በየአገሮች ውስጥ ተግባራዊ የሆኑ የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች በሙሉ ከውስጥ ህብረተሰብአዊ መረጋጋትን የሚያስከትሉ አልሆኑም።ኢኮኖሚ ፖሊሲው በፈጠረው ያለተስተካከለ የዕድገትና የሀብት ክፍፍል የተነሳ የመንግስትን መኪና የሚቆጣጠሩና ጥቂት ተጠቃሚዎች በፈጠሩት አንድነት በብዙ ሚሊዮን የሚጠጉ ህዝቦችን ወደ ድህነት ዓለም እየገፈተሩና፣ አንዳንዶቹ ደግሞ በተለያየ አልባሌ መስክ ሲሰማሩ፣ የተወሰነው ደግሞ ሃይማኖትን ጥገኛ በማድረግ የዚኸኛው ወይም የዚያኛው ዕምነት ተከታይ እየሆነ በመምጣት ላይ ነው። ለአንዳንዶች ሃይማኖት እንደ ዕምነት ከመታየት ይልቅ እንደ ችግር ፈቺነት እየታየ እንደመጣም መገንዘብ ይቻላል።
በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች ያለው ምሁራዊ ክፍተትና የነገሮችን በጥልቀትና በሰፊው አለማሰብ መቻል፣ እንዲሁም ደግሞ ድንቁርና በሚመስል መልክ የሚካሄድ ፖለቲካ እንደ ናይጄሪያ፣ ማሊና ኢትዮጵያ፣ እንዲሁም ሌሎች የአፍሪካ አገሮች የመሳሰሉትን የበለጠ ወደ ሃይማኖት መዋከቢያ መድርክ እየቀየራቸው ነው። በነዚህ በተለያዩ አገሮች ያለው የፖለቲካ አወቃቀር የተለያየ ቢመስልም፣ በሁሉም አገሮች ያለው በሃይማኖት ተሳቦ የሚካሄደው እንቅስቃሴና ውዝግብ በመሰረቱ ከፖለቲካ አወቃቀር(Political Engineering)፣ ከኢኮኖሚ ፖሊሲ ስህተትና፣ ይህ የሚፈጥረው የተዛባ የማህበራዊ ኑሮና፣ በጥቂት ሰዎች ዘንድ የሀብት ክምችት የሚወልደው ብሶት ነው ማለት ይቻላል። በተለይም ከቀዝቃዛው ጦርነት በኋላ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም በአሸናፊነት መውጣት በአክራሪነት ስም አሳቦ ጦርነትን ዓለም አቀፋዊ ለማድረግ አመቺ ሁኔታን ፈጥሮለታል። ዘመኑ በርዕዮተ-ዓለም መሀከል የሚደረግ ሳይሆን በምዕራቡ የሊበራል ካፒታሊዝምና በእስላሙ ዓለም ስለሆነ (The Clush of Cultures) ፍጥጫው በአዲስ መልክ መካሄድ እንዳለበት ከተወሰነ ዐመታት አልፎታል። በተለይም ደግሞ እንደ ቻይና የመሳሰሉት እንደ ኃያል መንግስትነት ሆኖ መውጣትና ጥሬ ሀብቶችን ወደ መቆጣጠር ማምራት በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የሚመራው የምዕራቡ ዓለም ስትራቴጂውን በአዲስ መልክ እንዲቀይር አስገድዶታል። ስለሆነም በሃይማኖትና በአክራሪነት አሳቦ አፍሪካን ወደ ጦር አውድማነት ወደመለወጥ እያመራ ነው ማለት ይቻላል። ስለሆነም አፍሪካን በአዲስ መልክ ማመሱ ወሳኝ ሚናን አየተጫወተ በመምጣት ላይ ነው። በተለይም ከስምንት ዐመታት ጀምሮ የተከሰተው የፊናንስ ቀውስና፣ በአሁን ወቅት ደግሞ የኦይሮ አገሮችን የሚያመሰው የዕዳ ትብትብና፣ ይህንን በአገሮች ጥረት ሳይሆን የበለጠ የአንጀት አጥብቅ ፖለቲካ በመከተል „ችግሩን ለመፍታት“ የሚደረገው የዓለም አቀፍ አስተዳደር(World Governance) የፈጠረው ሁኔታ፣ በየቦታው ከሚታየው የሃይማኖት ውዝግብ ጋር ተደምሮ የዓለም አቀፍ ኮሙኒቲ እየተባለ የሚጠራው ዓለምን ለመቆጣጠር አመቺ ሁኔታ ፈጥሮለታል። በዚህ መልክ የአፍሪካ ህዝቦች የሰላም፣ የስልጣኔና የዕድገት፣ እንዲሁም ህብረተሰቦቻቸውን በአዲስ መልከ የመገንባቱ ጉዳይ ለብዙ መቶ ዐመታት መተላለፍ አለበት የሚል ውሳኔ ላይ የተደረሰ ይመስላል። የምዕራቡ ዓለም ከቀዝቃዛው ጦርነት በኋላ በአሸናፊነት ወጣሁ ብሎ ያለተመጻደቀውን ያህል የአፍጋኒስታኑ ጦርነት ከከሸፈ ወዲህ፣ እንደገና ደግሞ ብዙ የአፍሪካ አገሮች እንደ ህብረተሰብና እንደ ኢኮኖሚያዊ ቅንጅት ሆነው እንዳይዳብሩና እንዳይበለጽጉ ወደ ጦርነት እንዲለወጡ ሁሉ ነገር ተዘጋጅተውላቸዋል። የብዙ አፍሪካ አገሮች ዕድል አዲስ በወጣችውና የጥሬ-ሀብትን ለመቃረም ከተለያዩ የአፍሪካ መንግስታት ጋር ስምምነት በተፈራረመችውና፣ እያረጀ በሄደው ኃያል መንግስት መሀከል በሚደረግ ፍጥጫ የሚወሰን ይሆናል። ይሁንና ግን የአክራሪዎችን መስፋፋት ተንተርሶ አሜሪካ ለቻይና አመቺ ሁኔታ እንዳይፈጠር ብዙ አገሮችን በጦርነት ወጥመድ ውስጥ እየከተተ ይገኛል።
ይህንን ያልተረዱ አንዳንድ የአፍሪካ መሪዎች በራቸውን ክፍት በማድረግ በቀላሉ ሊወጡ ወደማይችሉት ወደ ሃማኖት ግብግብነት እያመሩ ነው። እንደ ኒጀርና ኢትዮጵያ የመሳሰሉት አገሮች ካለምንም ህጋዊ ፈቃድ አሜሪካ እንዲተክል የፈቀዱለት የሰው-አልባ የጦር አውሮፕላኖች ካምፕ በአካባቢው ያለውን ሁኔታ ለማመስ የሚያመችና የቻይናን ሽቅድምድሞሽ ለመዋጋትም ጭምር የሚያገለግል ነው። ይሁንና ግን ደግሞ ይህ ዐይነቱ በመንግስታት ሳይታሰብ የተሰጠ የጦር ካምፕ እንደ ኢትይጵያ የመሳሰሉትን አገሮች የፓኪስታን ዐይነት ሁኔታ የሚፈጠርባቸው ይሆናሉ። ምናልባት ከረዥም ጊዜ አንፃር እንደ አልቃይዳና አይሲስ የመሳሰሉት የውስጥ ለውስጥ በስለላ ድርጅቶች የሚደገፉ የሚፈለፈሉበትና አገር የሚያምሱበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። በመሰረቱ ግን ጥያቄው የሃይማኖት ሳይሆን የፖለቲካ፣ የተበላሸ ሀብትን የሚያወድም የኢኮኖሚ ፖሊሲና፣ ይህ ያስከተለው የማህበራዊ ጥያቄ ለመሆኑ ለብዙዎቹ ግልጽ የሆነ አይመስልም። ስለዚህም ይህንን አስቸጋሪና የተወሳሰበ ጥያቄ ለመረዳትና መልክ ለማሲያዝ በጥሞና መወያየት የሚያሰፈልግ ይመስለኛል። ውይይቱ ከፍተኛ ምሁራዊ ብስለትና ውስብስብነቱን በመረዳት በሰፊውና በግልጽ መወያየት መደረግ ያለበት ይመስለኛል። በአጭሩ የፖለቲካ ጥያቄ እስካልተመለሰና፣ እየተወሳሰበ የመጣውንና፣ በምዕራቡ ዓለምና በናጠጡ የአረብ መንግስታትት የሚሸረበውን ተንኮል እስካለተረዳንና ለመወያየት ዝግጁ እስካልሆን ድረስ አገራችን ወደ ትርምስ ዓለም እንደምታመራ ካሁኑ አፍን ሞልቶ መናገር ይቻላል። ከዚህ ስንነሳ ስለ ሃይማኖትም ሆነ ስለፖለቲካ ያለኝን ግንዛቤ አጠር ባለ መልክ ላቅርብ።
እንደሚታወቀው የሃይማኖት ዕድሜ ከፍልስፍና ጋር ሲወዳደር አጭር ነው። ከስድስት መቶ ዐመታት ከክርስቶስ ልደት በፊት የፍልስፍና ጥያቄ ሲነሳ፣ ከዚያ በፊትም ሆነ በጊዜው የነበረውን ችግር፣ የእርስ በርስ ጦርነት፣ በሀብት መባለግ፣ ድህነትና ኋላ- ቀርነት መረዳት የተቻለው የሰው ልጅ አስተሳሰብ በማይረባ ነገር ስለተወጠረና፣ አርቆ የማሰብ ኃይሉም ደካማ ስለሆነ ጦርነትንና ስግብግብነትን በማሰቀደም ታሪክን ለመስራት እንዳማይችል በመሆኑ ነበር የታመነው። በሌላ አነጋገር፣ በጊዜው የነበረው አገዛዝም ሆነ ህዝብ፣ ከየት እንደ መጡ፣ ለምን በዚህች ዓለም ላይ እንደሚኖሩና፣ ወዴትስ እንደሚያመሩ ራሳቸውን ለመጠየቅ የሚችሉ ኃይሎች አልነበሩም። ስለሆነም ጦርነት እንደተፈጥሮ ህግና እንደባህል በመወሰድ፣ እርስ በርስ በመተራረድ በመፈንደቅ የሚሽለልበትና፣ ገዳዩም እንደጀግና የሚቆጠርበት ዘመን ነበር። ፈላስፎች ብቅ ሲሉና ይህንን ዐይነት ችግር ሲመረምሩ የሰው ልጅ ችግር የማሰብ ኃይል ችግር መሆኑን በመረዳት፣ ተፈጥሮንንም ሆነ የሰውን ልጅ የማሰብ ኃይል፣ እንዲሁም ደግሞ የህብረተሰብን አወቃቀር ለመረዳት ከፍተኛ ምርምር ያደርጋሉ። በፈላስፋዎች አመለካከት ከተፈጥሮ በስተቀር ህብረተሰብአዊ አወቃቀሮች የሰው ልጅ ውጤቶች ናቸው። ከዚህም በላይ ፖለቲካም ሆነ ሌሎች እንደባህል የመሳሰሉ ነገሮች በተፈጥሮ ውስጥ ከተፈጥሮ ጋር የተወለዱ ሳይሆኑ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ የሰፈነው አስተዳደርና የየህዝቦች አኗኗር የሚፍጥረው ውጤት ነው። እንደንቃተ ህሊናቸው ማደግና አለማደግ፣ ህብረተሰቦች አይ ጥበባዊና እኩልነት የሰፈነባቸው ሆነው ይዋቀራሉ፣ ካሊያም ደግሞ የተበላሹና የተዝረከረኩ፣ እንዲሁም ዓላማ ቢስ ሆነው እየተዋከቡ ይኖራሉ። በተለይም ከአምስት መቶ ዐመት ከክርስቶስ መወለድ በፊት የነበረው የግሪኩ ሁኔታ ይህንን ነው የሚያረጋግጠው። በተጨማሪም የሮማውያን አገዛዝ ለመጨረሻ ጊዜ በአምስተኛው ክፍለ-ዘመን ከክርስቶስ ልደት በኋላ በራሱ ውስጥ ባለው መባለግና በጊዜው ባልስለጠኑት የጀመርን ህዝቦች ወረራ ሲደርስብት ሲፈረካክስና ሲበታተን አዲስ ሁኔታ ተፈጥሮ የአውሮፓን ህዝብ ለብዙ መቶ ዐመታት በጨለማው ዘመን ውስጥ እንዲኖር ይደርገዋል። ለሰባት መቶ ዐመታት ያህል የካቶሊክ ሃይማኖት የፈጠረው ጭፍን አገዛዝና ዕምነት የአውሮፓን ህዝቦች ሲያምስና፣ ለረሃብና ለድንቁርና በመዳረግ የስልጣኔውን ዘመን ያራዝማል። የጥቁር ሞት(Black Death) የተሰኘው የተስቦ በሽታ በአንዳንድ ቦታዎች አንድ ሶስተኛውን ያህል ህዝብ ይጨርሳል። ይህ ሁሉ ዕልቂት ሊደርስ የቻለው በዕውቀት ማጣትና በገዥዎች መባለግ እንደሆነ ዳንቴና የሱን ፈለግ የተከተሉ ይደርሱበታል።
በአስራሶስተኛው ክፍለ-ዘመን በአውሮፓው ውስጥ በጊዜው የነበሩና ብቅ ያሉ ፈላስፎቸ አዲስ የተከሰተውን ሁኔታና የኃይል አሰላለፍ እንዲሁም የአገዛዞችን ባህርይ፣ ልክ እንደ ግሪክ ፈላስፎች መመርመር ይጀምራሉ። የተፈጥሮን ህግ ለመረዳት የበለጠ ጥናት ያደርጋሉ። የደረሱበትም ውጤት የሰው ልጅ የማሰብ ኃይሉን ስለማይጠቀምና የተፈጥሮን ህግጋት ስለማይረዳ እንደዚህ ዐይነቱን ጭፍን ዕምነትና የኑሮ መመሰቃቀል እንደሚፈጥር ይደርሱበታል። ከዚህ ዐይነቱ ውዥንብር መውጣት የሚቻለው የሰው ልጅ ብርሃኑን ለማየትና ቆንጆ ቆንጆ ነገሮችን ለመስራት እንዲችል የግዴታ በአዲስ ዕውቀት መታነፅ እንዳለበት ያመለክታሉ፤ ያስተምራሉም። በጊዜው የነበረውን ጭፍን ዕምነትና አመለካከት በዲያሌክቲካዊ ምርምርና በሳይንስ መጋፈጥ ይጀምራሉ። ዕውነትን ከውሸት ነጥለው በማውጣት የስልጣኔውን ፋና ለማሳየት በቆራጥነት ይነሳሉ። በዚህም በተለይም በሃይማኖትና በፖለቲካ አካባቢ ያሉ መሪዎችን ለማሳመን በጣም አስቸጋሪ መሆኑን ይረዳሉ። ይሁንና ከአመጽ ይልቅ ፍቱኑ መንገድ እየሰሩ ማስተማር የሚለውን መንገድ በመከተል አንዳንድ በአገዛዝና በሃይማኖት አካባቢ ያሉ ሰዎችንም ማሽነፍ ይችላሉ። በማይቻልበት ቦታ ደግሞ ብዙ ምሁራን ወደ እስርቤት በመወርወርና በመቃጠል የተመኙትን ሳያዩ ህይወታቸውን ያጣሉ።
በአውሮፓ ታሪክ ውስጥ ለአውሮፓ የስልጣኔ ታሪክ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደረጉት በከፍተኛ ዕውቀት ይመሩ የነበሩት የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች እንደነበሩ ታሪክ ያረጋግጣል። የግሪክን ፍልስፍናን ሳይንስን ከግሪክኛ ወደ አረብኛና ወደ ላቲን በመተርጎም ለአንዳንድ የአውሮፓው የካቶሊክ ምሁራን ተከታዮች በማቅረብ ሰፊ የመመራመሪያ መድረክ ይከፍታሉ። በዚህም መሰረት በተቻለ መጠን ሃይማኖትንና ፍልስፍናን ለማስታረቅ ወይም ለማዛመድ ከፍተኛ ጥረት በማድረግ የሳይንስ ምርምር ቀስ በቀስ ይስፋፋል። በምርምሩ አማካይነት ከዚህ ቀደም የነበሩ ጭፍን ዕምነቶች በሙሉ ቀሰ በቀስ ተቀባይነት በማጣት የካቶሊክ ሃይማኖት ዕምነት እንዲገፋና የበላይነቱን እንዲያጣ ይደረጋል። የእስላም መምህራን በሚገዙበት እንደ ደቡብ ስፔይን በመሳሰሉት ቦታዎች ከምንም በመነሳት አዲስና ልዩ ስልጣኔ ይገነባሉ። ታላላቅ የእስላም የሃይማኖት መሪዎች የእስልምናን ሃይማኖት በጭፍኑ የሚሰብኩ ሳይሆኑ፣ የተለያዩ ዕምነት ያላቸው ህዝቦች ተስማምተው እንዲኖሩ በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ህብረተሰብ መገንባት ይጀምራሉ። የምርምር መጽሀፎችን በማስፋፋት በዕርግጥም ድንቅ ድንቅ ስራዎችን ይሰራሉ። በደቡብ ስፔይን ያለው አላሃምብራ የሚባለው ግሩም ቦታና ግንቦች፣ በኮርዶባና ካዲስ፣ እንዲሁም ሲቪሊያ የሚታዩት ጋርደኖችና ቤተመንግስታት፣ እንዲሁም ካቴድራል የእስላም የሃይማኖት መሪዎች የስልጣኔ ውጤቶች ናቸው። ይሁንና ግን ይህ ለአውሮፓው ስልጣኔ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደረገው የእስልምና ሃማኖት በካቶሊክ የሃይማኖት መሪዎች ጦርነት ተከፍቶበት መጨረሻ ላይ መበታተን ይጀምራል። የእስልምና ሃይማኖት እስከ አስራ አምስተኛው ክፍለ-ዘመን ድረስ በሳይንስ፣ በአስትሮኖሚ፣ በማቲማቲክስና በህክምና የነበረውን የተቀዳሚነት ቦታ ያጣል። አንድ ቦታ ላይ መርጋት ያልቻለው አመራር በመበታተን፣ የሳይንስን ትርጉም የሚጠይቁና የሃይማኖትን የበላይነት የሚያስቀድሙ አዳዲስ ኃይሎች ቀስ በቀስ አይለው በመውጣት የእስላም ሃይማኖት በስልጣኔ ረገድ የነበረውን ግንባር-ቀደምትነት እንዲያጣ ይደረጋል።
ወደ አፍሪካ ስንመጣ፣ ኢትዮጵያችንንም ጨምሮ በዚያ የተስፋፋው የእስልምና ሃይማኖት እንደ አውሮፓው የእስልምና እንቅስቃሴ የስልጣኔ ሚና የነበረው አልነበረም። ከግሪኩ ስልጣኔ ጋር ያልተዋወቀ ስለነበር ወደ ንግድ፣ በተለይም ወደ ባሪያ ንግድ በማምራት ከአውሮፓው የባሪያ ንግድ ጋር ተደምሮ የአፍሪካን ስልጣኔና የህብረተሰብ አወቃቀር ያዘበራርቃል። በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠር አፍሪካዊ ተሟጦና እስከዚያ ድረስ የገነባውን የስራ ክፍፍልና የንግድ ልውውጥ ድምጥማጡን በማጥፋት ዕድገቱ እንዲቋረጥ የበኩሉን አስተዋፅኦ ያደርጋል። በሌላ አነጋገር፣ ወደ ሌሎች የአፍሪካ አገሮችና ወደ ኢትዮጵያ የተስፋፋው የእስልምና ሃይማኖት ስልጣኔው አይ ውስን፣ ካሊያ ደግሞ በዕውቀት ያለተደገፈ ስለነበር ዕድገትን አፋኝ ነበር ብሎ አፍን ሞልቶ መናገር ይቻላል። ይህ የሆነው ከላይ ለማሳየት እንደሞከርኩት ከዕውነተኛ ዕውቀት ጋር ባለመጋጨቱ ብቻ እንጂ የሃይማኖቱ ውስጣዊ ባህርይ እንዳልሆነ አንባብያን እንዲገነዘቡልኝ አሳስባለሁ። ልክ እንደካቶሊኩ ሃይማኖት ወደ ተቀሩት የአፍሪካ አገሮችና ወደ ኢትዮጵያ የተስፋፋው ለስልጣኔ የነበረው አስተዋጽኦ ውስን ነበር ማለት ይቻላል።
የእስልምና ሃይማኖት ከክርስትና ሃይማኖት በኋላ የመጣና ቀስ በቀስ የተስፋፋ በመሆኑ ህብረተሰብአዊ ተቀባይነት ሊያገኝ የቻለው ዘግይቶ ነው ። ይሁንና ግን በኢትዮጵያ የስልጣኔ ታሪክ ውስጥ የክርስትና ሃይማኖት ለብዙ መቶ ዐመታት የተቀዳሚነትን ቦታ ቢይዝም፣ ከውስጥም ሆነ ከውጭ እስከዚህም ከፍተኛ ግፊት ስላልተደረገበት ከውስጥ ተሃድሶ ሊያደርግና የኢትዮጵያን ዕድገት ሊያፋጥን አልቻለም። በአንዳንድ አካባቢዎች የተደረጉት ሙከራዎች ለውጥን በማይፈልጉ ቀሳውስት ሊዳፈን ችሏል። እንደነ ዘርአቆብ የመሳሰሉት በጊዜው የተገለጸላቸው ፈላስፎችና የሃይማኖት መሪዎች በተደረገባቸው ክትትል ዋሻ ውስጥ ተሸሽገው እንዲኖሩ ይገደዳሉ። ስለሆነም የክርስትና ሃይማኖት መሪዎች በድሮው መልኩ በመመራትና ጭፍን አስተሳሰብን በማስተማር ለምርት ሃይሎች አለማደግ፣ ለከተማዎች አለመገንባት፣ ለዕደ-ጥበብ አለመዳበር፣ በህዝቡ ዘንድ በምርትና በንግድ አማካይነት ትስስር እንዳይኖር ከፍተኛ የሆነ አሉታዊ ሚና ይጫወታሉ። የክርስትና ሃይማኖት መሪዎች ከነገስታቱ ጋር በመቆላለፍና፣ በአንዳንድ ወቅትም የጥገኛ ለውጥ እንዳይካሄድ ከባላባቱ ጋር በማበር ያደርጉ የነበረው እጅግ አስቸጋሪ ሂደትና የቤተክርስቲያን አወቃቀርና ዕምነት የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ስነ-ስርዓት ባለው መልክና ጥበባዊ ሆኖ እንዳይዋቀርና እንደ ህብረተሰብና እንደ ህብረ-ብሄር እንዳይገነባ ገድግደው ይዘውት እንደነበር ይታወቃል። እስከዛሬም ድረስ በአገራችን ምድር ያለው ከሃይማኖት ጋር የተያያዘ የኋሊት ጉዞ በመሰረቱ ከዕውነተኛ ዕምነት ጋር የተያያዘ እንዳልሆነ በህብረተሰባችን ውስጥ ያለው ሁኔታ ያስረዳል። በመሰረቱ ማንኛውም ሃይማኖት ይሁን ሰብአዊነትንና እኩልነትን የሚያሰተምር መሆን አለበት። ከተንኮል የጸዳ መሆን አለበት። የሰው ልጅ ሁሉ በእግዚአብሄር አምሳል ነው የተፈጠረው የሚለውን በመስበክና በማስተማር ጭቆናን ለማስወገድ መጣር አለበት ። በማህበራዊ መስክ በመሰማራት የተበደለውናና የተጎዳውን በመርዳት መጠለያ የሚሰጥ መሆን አለበት። የዕውቀትን ብርሃን የሚከፍት መሆን አአለበት። ይሁንና ግን የሚታየው ተንኮለኝነትና መጠፋፋት፣ እንዲሁም ስግብግብነት በአገራችንም ሆነ በውጭ በአንዳንድ አማኝ ነን በሚሉት ዘንድ በመስፋፋት ለመተባበርና ከሃይማኖት ባሻገር ለስልጣኔ የሚደረገውን ሂደት እስከተወሰነ ድረስ በማጨናገፍ ላይ ይገኛል። በሌላ ወገን ግን የኢትዮጵያ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት ለኢትዮጵያ ዕድገት ህዝባዊ መተሳሰርም ከፍተኛ ሚና እንደተጫወተ መታወቅ ያለበት ጉዳይ መሆኑ እንዲታወቅልኝ እፈልጋለሁ። በማንኛውም ረገድ ሃይማኖትም ሆነ ሌሎች ለአንድ ህብረተሰብ የሚያስፈልጉ ነገሮች፣ ፖለቲካና ኢኮኖሚ፣ እንዲሁም የማህበራዊ ፖሊሲ መሻሻል ወይም ተሃድሶ እንደሚያስፈልጋቸው ሁሉ ሃይማኖትም በየጊዜው መሻሻልን ካላገኘ ከጊዜ ብዛት በኋላ ተቀባይነትን እያጣ ሊሄድ ወይም ደግሞ በሌሎች ሃይማኖትች የመቀደምና ትርጉም የማጣት ዕድል ሊያጋጥመው ይችላል። ዛሬ በአገራችን ያለው በሃይማኖቶች መሀከል ያለው ፉክክርና የህዝቡ ግራ መጋባት ይህንን ሁኔታ ነው የሚያረጋግጠው።
የእስልምናም ሃይማኖትም ውስጣዊ(Internalized) በመሆንና ተቀባይነት በማግኘት ከዕምነት ባሻገር ለኢትዮጵያ የስልጣኔ ዕምርታ ይህንንም ያህል ያስመዘገበው ነገር የለም። ሁለቱም ሃይማኖቶች የህብረተሰብአችን ውጤቶች በመሆናቸውና፣ ይበልጥ በፊዩዳላዊ የዘልማድ አኗኗር ስልት የታቀፉ ስለሆነ አረማመዳችንን ወስናውል፤ በሰፊውና በጥልቀት እንዳናስብ እንቅፋት ሆነውብናል፤ ፈላስፋዎች፣ ደራሲዎችና የሳይንስ ሰዎች እንዳይፈጠሩ አድርገዋል ማለት ይቻላል። ይህ ተራ ውንጀላ ሳይሆን በህብረተሰብ፣ በባህልና በታሪክ ጥናት(Socio-Cultural Studies)፣ እንዲሁም ደግሞ በንጽጽር ጥናት(Comparative Studies) መነፅር ሊገመገምና ሊረጋገጥ የሚችል ነው። በዚህም መልክ ብቻ ነው መታረምና አንድ በፀና መሰረት ላይ ሊቆም የሚችል ህብረተሰብ መገንባት የሚቻለው። አንገትን ደፍቶ መቀበልና እንዳላዩ ማለፍ፣ ወይም ጥፋት ሲደርስ ዝም ማለት የአዋቂነት ወይም የአርቆ አሳቢነት መለኪያ ሳይሆን፣ በተቃራኒው አንድ ህብረተሰብ እንዲወድም የበኩልን አስተዋፅኦ እንደማበርከት ይቆጠራል።
እንደገና ወደዚሁ የክርስትና ሃይማኖት ጋ ስንመጣ አብዮቱ እስከፈነዳ እስከ 1966 ዓ.ም ድረስ በመንግስትና በክርስቲያኑ ሃይማኖት መሀከል መቆላለፍ እንደነበር ይታወቃል። ይህ መቆላለፍና መደጋገፍ ከትውልድ ወደትውልድ የተላለፈ ከአንድ ሺህ ስድስት መቶ ዐመታት በላይ ዘልቆ የቆየ ሁኔታ ስለነበር፣ ችግሩን መረዳት የሚቻለው እንዲያው በጭፍኑ ብሄረሰቦች ተጨቁነዋል ይባል እንደነበረው ሁሉ፣ በመበደልና በመበደል፣ ወይም በመጨቆንና በመጨቆን የሚታይ ሳይሆን፣ ከላይ ለማሳየት እንደሞከርኩት ከአስቸጋሪው የህብረተስብአችን አወቃቀር ጋር ማያያዝ የቻልንና፣ የተሃድሶንና(Renaissance) የሪፎርሜሽንን ጉዳይ የአካተትን እንደሆን ብቻ ነው። ካለብዙ ጥናት በደፈናው የእስላሞችን መጨቆን ለማሳየት የሚደረገው ሙኩራ ለችግራችን መፍትሄ ሊሆን አይችልም። ይህ ማለት ግን በህብረተሰብአችን ውስጥ ዝም ብሎ የተወሰደና ተቀባይነት ያገኘ የእስልምናን ሃይማኖት ዝቅ አድርጎ የመመልከት ባህል እንደነበር መካድ አይቻልም። በሌላ ወገን ግን በሁለቱም ሃይማኖቶች መሀከል መከባበርም፣ በክርስቲያኑና በእስላሙ ዘንደ በአንዳንድ አካባቢዎች እስከመጋባትም ድረስ ጥሩ ባህል እንዳለ ይታወቃል። እንደ ዕውነቱ ከሆነ የኢትዮጵያ እስላሞች በተፈጥሮ ሊበራሎች እንደሆኑ እኛ ከእስላም እህቶቻችንና ወንድሞቻችን ጋር አብረን ያደግን በደንብ እናውቀዋለን። ሆኖም በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ቀጥቃጭ ወይም የዕደ-ጥበብ አዋቂዎችና ነጋዴዎች እንደልዩ ፍጡር እንደሚታዩና እንደሚገለሉ ሁሉ፣ የእስላም ሃማኖት ተከታዮችን የማግለል አዝማሚያ እንደነበር ይታወቃል። ከዕደ-ጥበብ አዋቂውም ሆነ ከእስላሙ ዘንድ ማህበራዊ እንቅስቃሴም(Social Mobility)እንዳይኖር እገዳ እንደነበር ግልጽ ነው። ህብረተሰቡ እርስ በርስ እንዳይተሳሰር፣ እነዚህ እንደ ዝቀተኛ የህብረተሰብ ክፍል ተደርገው ከሚቆጠሩት ጋር መገናኘትም ሆነ መጋባት አይፈቀድም ነበር። ስለሆነም የሃሳብ መንሸራሸርና ልውውጥ እንዳይኖር አግዷል። ሰፋ ያለ የውስጥ ገበያ እንዳይዳብር እንቅፋት ሆኗል። ይህ ዐይነቱ ሁኔታ በአውሮፓው የጨለማው ዘመን ታሪክ ውስጥም የተስፋፋ እንደነበረና፣ በነፋስ ኃይል የሚደገፉ ውሃ ማመንጫና እህል መፍጫዎች እንደሰይጣን ስራ የሚቆጠርበትም ዘመን እንደነበር ማስታወስ ይቻላል። በተጨማሪም በሃማኖት ሳቢያ የተነሳ በካቶሊክና በፕሮቴስታን የሃይማኖት ተከታዮች መሀከል ሰላሳ ዐመት የፈጀ ጦርነት በመካሄድ እስከ 1648 ዓ.ም ድረስ በአንዳንድ ቦታዎች ሁለት ሶስተኛውን የሚያክል ህዝብ ከጨረሰ በኋላ በመምህራን ጣልቃ ገብነትና፣ ነገሩ የሚያዋጣ አለመሆኑን ሲደረስበት ነው እንዲቆም የተደረገው። ከዚይ በኋላ ነው የአውሮፓው ማህበረሰብ መረጋጋትና ወደ ህብረ-ብሄር ግንባታ ማምራት የተቻለውና፣ የውስጥ ገበያ ማዳበርና ማስፋፋት የቻለው። ያም ሆነ ይህ የነገሮችን ሂደት ከጠቅላላው የህብረተሰብ አወቃቀርና ከህሊና-ንቃት መኖርና አለመኖር ጋር ማያያዝ ከቻልን የበለጠ ግንዛቤ ሊኖረን ይችላል። በተለይም በአገራችን ምድር ውስጥ የተሃድሶ አብዮት አለመኖርና ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ እንዳይዳብር እንቅፋት መፈጠር የህብረተሰብአችንን አወቃቀር ግልጽ በሆነ የስር-ክፍፍል ላይ እንዳይመሰረት አግዶታል ማለት ይቻላል። በተለይም ከብዙ ዐመታት ጀምሮ በሰፊው እየተጠና በአውሮፓ ምድር ውስጥ የሚቀርበው ጥናት እንደሚያረጋግጠው ከግሪኩ ስልጣኔ ጋር ያለተዋወቁና፣ የመንፈስ የተሃድሶ አብዮት ያልተካሄደባቸው አገሮች ለሳይንስ ዕድገት የማያመቹና ራስን ለመ ለሳጠየቅ እንደማይችሉ ነው። ስለሆነም ስለ አገራችን የሃይማኖት ጉዳይ በምንጽፍበት ወይም በምናወራበት ጊዜ እንዲያው ነገሩን በጥቁርና በነጭ መሀከል ያለ አስመስሎ መሳል ሳይሆን በሰፊው ማየት የቻልን እንደሆን ከስሜታዊነት ይልቅ የሰከነ ውይይት በማካሄድ ለገጠመን ችግር መፍትሄ መስጠት እንችላለን።
ቀደም ብሎ በህውሃት ወይም በኢህአዴግ አገዛዝ ይካሄድ የነበረውን የአገራችንን ሁኔታ ስንመለከት አገዛዙ ስልጣን ላይ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ ሆን ብሎ መጫወት የጀመረው ፖለቲካ ለሳይንስና ለጥበብ፣ እንዲሁም ለፍልስፍናና ለባህላዊ ዕድገት አመቺ ሁኔታ ከመፍጠር ይልቅ ይበልጥ ሃይማኖታዊና በጎሳ ላይ ያተኮረ መነታረኪያና የእርስ በርስ ግጭት መፍጠሪያ መድረክ ነው ያመቻቸው። የበለጠ ግልጽ ለማድረግ፣ የክርስቲያኑን ሃይማኖትና የአማራውን የበላይነት ለማዳከም በሚል ካለምንም የከተማ ዕቅድ እዚህና እዚያ የተሰሩት መስጊዶችና እንደ አሸን መፍለቅ የጀመሩት የፕሮቴስታንት ወይም የፔንጤ ቆንጤ ሃይማኖት ተከታዮች በኦርቶዶክስ ክርስቲያኑ የሃይማኖት ተከታይ ዘንድ ፉክክርን በማስከተል የቤተ-ክርስቲያን ግንባታ ጥድፊያ መካሄድ ጀመረ። እንደነ አላሙዲን የመሳሰሉት በምንም ረገድ የሃይማኖት ዕምነት የሌላቸው እጅግ አደገኛ ሰዎች ከሳውዲ አረብያ ጋር ያላቸውን መቆላለፍና የገንዘብ ድጋፍ ተገን በማድረግ፣ እንዲሁም ከአገዛዙ ጋር ያለውን የሙስናና የማባለግ ግኑኝነት በመጠቀም ሰላማዊ ዜጋ በሆነው በኢትዮጵያዊው የሃይማኖት ተከታዮች ዘንድ ቅራኔ እንዲፈጠር ማድረግ ቻለ። በዚህ ዐይነቱ የተንኮል ስራ ውስጥ በተለይም በዘይት የናጠጡ በምንም መልኩ የዕምነት ተከታዮች ያልሆኑት የሳውዲ መሪዎች እርኩስ ተልዕኮአችውን ለመወጣት ያላደረጉትና የማያደርጉት ነገር የለም። እንደ ግብጹ፣ ቱኔዚያውና እንደናይጀሪያው ሁኔታ ስልጣን ለመያዝ ካልተቻለ እንኳ ብጥብጥ እንዲመጣ የማያደርጉት ነገር እንደሌለ አንዳንድ ፍንጮች ያመልክታሉ። በተለይም አሁን በየአገሮች ውስጥ በሰፈነው የፖለቲካና የኢኮኖሚ፣ እንዲሁም የማህበራዊ ቀውስ በመጠቀም ወጣቶችን ለመመልመል እንደሚችሉና እንደሚያሳስቱ በግልጽ የታወቀ ጉዳይ ነው። ከዚህ በተረፈ፣ ሰለጠንኩኝ የሚለው በአሜሪካ የሚመራው የምዕራቡ ዓለም፣ እንደነ ኩዛኑስ፣ ላይብኒዝ፣ ካንትና ሺለር፣ እንዲሁም ሌሎች ታላላቅ ፈላስፎች የፈለሰፉትን የስልጣኔ ፈለግ በማዛባትና፣ በየአገሮች ውስጥ ጣልቃ አለመግባትን የሚያስተምረውን የካንትን የፍልስፍናና የፖለቲካ ትምህርት በመጣስ፣ አይ በነፃ ንግድ፣ ካሊያም በጎሳና በሃይማኖት በመግባት ብዙ የሶስተኛውን ዓለም አገሮች በጦርነት እየታመሱ እንዲኖሩ በማድረግ ላይ እንዳለ ብዙ ጥናቶች ያመለክታሉ። ለዚህ ደግሞ ብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች የወታደር፣ የፖሊስና የፀጥታ ኃይሎች ስልጠና፣ መመሪያውና „ዕውቀቱ“ ከምዕራቡ ዓለም የመጣ በመሆኑ፣ እምብዛም የፖለቲካ ጥበብ ያልተዋሃደው የሶስተኛው ዓለም ፖለቲከኛና የቢሮክራሲ ኃይል የየመንግስታቱን መኪና(State Machinery) ክፍት በማድረግ አገሮችን መቀመቅ ውስጥ እየከተታቸው ነው። የስልጣኔውን ፈለግ እያጨለመባቸው ነው። ዛሬ እንደነ ኢራቅና ናይጄሪያ የመሳሰሉ አገሮች ውስጥ በሃይማኖት ስም ተሳበው የሚካሄዱት ጭፍን ሰው ግድያዎች የፀጥታ ኃይሎችም እንዳሉበት ይነገራል። አንዳንዶች በማስረጃ የተደገፉ ጥናቶችን ያቀርባሉ። በሳውዲ አረብያና በአሜሪካኑ የስለላ ድርጅት መሀከል የጠበቀ ግኑኝነትና የኢንፎርሜሽን ልውውጥ እንዳለ አሁን በቅርቡ ደር ሽፒግል የሚባለው በጀርመን በብዛት በምሁራን ዘንድ የሚነበበው ሳምንታዊ መጽሄትና፣ የየቀኑ የድህረ-ገጽ ዘገባ በይፋ አውጥቷል።
ሃቁ ይህ ከሆነ በኢትዮጵያችን ላይ እንደ አገዛዝ ሃያ ሰባት ዐመት ያህል ኢገዛ የነበረው ኃይል ይህ ዓለም አቀፋዊ የተወሳሰበ የፖለቲካ ሁኔታና አሻጥር ገብቶት ነበር ወይ? ገብቶስ ከነበር ለምን በሃይማኖት ውስጥ እየገባ አዳዲስ ቅራኔ በመፍጠር ህብረተሰብአችን የባሰውኑ ችግር ውስጥ እንዲወድቅ ለማድረግ በቃ? በዚህ ዐይነቱ ጥበብ የጎደለውና በተንኮል የተሞላ ፖለቲካው ምንስ ጥቅም ያገኛል? ቢያንስ ለጠቅላላው ኢትዮጵያ እንኳ ባያስብ፣ ለምንስ ለወደፊቱ የልጅ ልጆቹ ዕድል አያስብም? ምን ዐይነትስ ኢትዮጵያን ጥሎ ለማለፍ ነው ይመኝ የነበረው ? በጦርነት እየታመሰች የሚኖርባትንና አቅጣጫው የጠፈባትን ህዝብ ጥሎ ማለፍ ነበር ወይ የአገዛዙ ዓላማ? በዕውነቱ ዐመታት ያህል ኢትዮጵያን ሲያምሳት የነበረው የህውአት አገዛዝ የሚያደርገውን ነገር የሚያውቅ አልነበረም ብሎ አፍን ሞልቶ መናገር ይቻላል። የዛሬው በዶ/ር አቢይ የሚገዛው አገዛዝ ይህን ያህልም ከህውሃቱ የጥፋት ፖለቲካ የተማረ አይመስለኝም። የነገሩን ውስብስብነትና አደገኛነት በደንብ የተገነዘበ አይመስልም። በአገራችን ምድር አንድ ዐይነት ውዝግብ ቢፈጠር ማንኛውም ኃይል ሊያመልጥ አይችልም። የሚመሽግበት ቦታ ሊኖር አይችልም። ያለው አማራጭ ኢትዮጵያን ጥሎ መሄድ ሊሆን ይችላል። በሌላ ወገን ደግሞ የዓለም ሁኔታ በተለይም አሜሪካ አመቺ እንዳለሆነ መገንዘብ ያስፈልግፋል። በአጭሩ ነገሮች ሁሉ እየጠበቡ እንጂ እየተሻሻሉና አመቺ እየሆኑ በመምጣት ላይ አይደሉም። በተጨማሪም የትግሪም ጎሳ ሆነ ሌሎች ጎሳዎች እንደኦሮሞ የመሳሰሉት በማይገረሰስ ግንብ ተከልለው የሚኖሩ አይደሉም። በሌላ አነጋገር አንድ ቦታ እሳት ከተቀጣጠለ ጠቅላላውን አገሪቱን የማዳረሱ ኃይል ከፍተኛ ነው። ሁሉንም ስለሚያጋይ የትግሬውም ሆነ የኦሮሞው እህቶቻችንና ወንድሞቻችን እጣ የተለየ ሊሆን አይችልም። የተቀረው የኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የሚፈጠረው ውዝግብና ችግር ወደዚያም ሁሉም ቦታ ይዛመታል። ትግሬ ውስጥም የሚፈጠረው እንደዚሁ ወደ ሌላው የህብረተሰብ ክፍል ይተላለፈል። እንደምናየው በዚህ በግሎባላይዜሽን ዘመን አሜሪካም ሆነ ሌሎች አገሮች የሚፈጠሩትና የሚሰራባቸው መጥፎ ባህሎች ወደኛም በመሸጋገር እያዋከቡንና እሴታችንን እንድናጣ እያደረጉን ነው። ስለዚህም ትግሬዎች እህቶቻችንና ወንድሞቻችን፣ ሰውና ምንም ነገር በማይደርስበት ደሴት ውስጥ ይኖሩ ይመስል በተሳሳተ ፖለቲካ በተቀረው የኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የሚፈጸመው ግፍ ለሁላችንም የሚተርፍ መሆኑን መገንዘብ ያስፍገልጋል።
በሌላ ወገን ግን ዛሬ በኢትዮጵያ ውስጥ ሃይማኖትን አሳቦ የተነሳው የመብት ጥያቄና ጣልቃ ገብነትን የሚቃወም እንቅስቃሴ ፈሩን እስካልያዘ ድረስ መደገፍ ያለበት ነው። በዚህ የመብት ጥያቄ ውስጥ የእስልምና ሃይማኖት መሪዎች ከፍተኛ ሚና እንደሚጫወቱ ተገንዝበው ሁኔታው ከቁጥጥር እንዳይወጣ ማስተማር አለባቸው። በኢትዮጵያ ውስጥ በሃይማኖትም ሆነ በሌላ መስክ የሚከሰት ውዝግብም ሆነ ብጥብጥ ለማንም የሚጠቅም አይደለም። ሃይማኖት ህብረተሰብን ለመያዝና እሴትንና ስነ-ምግባርን ለማስተማር እጅግ አስፈላጊ የሆነውን ያህል፣ አንድ ህዝብ እየተራበና እየተሰደደ፣ እንዲሁም በድንቁርና ዓለም ውስጥ እየኖረ ሃይማኖትን ብቻ ተከተል ቢባል ትርጉም ሊኖረው አይችልም። የረሃብና የድንቁርና፣ እንዲሁም የኋላ-ቀርነት ሁኔታ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ጥያቄዎች ናቸው። አንድ ህዝብ ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ የሚያመቸው ዕውቀት ከሌለው የቀን ተቀንና ዘላቂውንም ችግር ሊፈታ አይችልም። እንዲሁም የተረጋጋና፣ ሁሉም በየፊናው ዕምነቱን የሚያካሄድበትን ህብረተሰብ ሊመሰርት አይችልም። ስለሆነም ሁሉም ሃይማኖቶች ሃይማኖትን ከሌሎች የማህበራዊ፣ የኢኮኖሚ፣ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ጉዳዮች ጋር ማያያዝ መቻል አለባቸው። አንድ ህዝብ እየተራበና እየተጠማ፣ እንዲሁም መጠለያ አጥቶ በየቦታው የሚወድቅ ከሆነ ሃይማኖት ማቴሪያላዊ ፍላጎቶችን ሊያሟላለት በፍጹም አይችልም።
ቢያንስ አብዮት ፈንድቶ አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ውስጥ ገባን ቢባልም፣ በተማሪው ጊዜ የነበረው ግልጽ ያልሆነ፣ በአብዛኛው መልኩ ወደ አንድ ወገን የሚያደላና ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ የጎደለው ትግል ስልጣን ላይ ባሉትም ሆነ ተቃዋሚ ነኝ በሚለው ዘንድ ሲንጸባረቅ ይታያል። ምክንያቱም ፖለቲካ የሚለው ግዙፍ ጥያቄ ወደ ስልጣን መያዣነት ተቀንሶ ሰለሚታይና፣ ሰፋ ያለው የህብረተሰብ ጥያቄ፣ ለምሳሌ የባህል ተሃድሶ፣ የማህበራዊ ጉዳይና የህብረተሰብ ግንባታ ጉዳይ፣ የኢኮኖሚና የእሴት ጉዳይ፣ እንዲሁም ደግሞ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ጉዳይ ምንም ቦታ ሳይሰጣቸው ስለሚቀር ሰፋ ላለ ምሁራዊ ውይይት በሩ ተዘግቷል። ዛሬም ያለው ችግር ይህ ነው። እንደምሰማው ከሆነ ቀድሞ በአፄው አገዛዝ ዘመን ከፖለቲካ ውጭ ስለሌላ ነገር ማሰብ አይቻልም ነበር። ሁሉም አብዮተኛ በነበረበት ወቅት የፖለቲካ ትግሉ ከስልጣን ተሻግሮ የሚሄድ አልነበረም። ምክንያቱም ቀላል ነው፤ ሁሉም ነገር ከስልጣን መያዝ በኋላ መፈታት የሚችል ነው ነበር መልሱ። በደርግና በኢህአዴግም ዘመን ይደረግ የነበረውና የሚደረገው እንቅስቃሴ ፖለቲካ ከስልጣን ጋር ከመያያዝ ተነጥሎ አይታይም ነበር፤ አይታይምም። ዛሬም „በለውጥ ዘመን“ ያለው ችግር ይህ ነው። ነገሮችን በሰፊው አለመመልከትና በትናንሽ ነገሮች መደሰትና መዝናናት። በዚህም ምክንያት ስልጣን ላይ ያለው ስልጣኑን ላለመልቀቅ ሲል ከዚህ ወይም ከዚያኛው ኃያል መንግስት ጋር በማበርና፣ የማይሆን የፖለቲካና የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመከተል የተወሳሰቡ ችግሮችን በመፍጠር ወደ ፍጥጫ ያመራል። ይህ ዐይነቱ ፖለቲካን የስልጣንና የተንኮል መስሪያ መሳሪያ አድርጎ የመቁጠሩ ጉዳይ በጭንቅላታችን ውስጥ ተቋጥሮ እስከቀረ ድረስ ህብረተሰብአችን ዘለዓለሙን እየታመሰ ይኖራል። ስለሆነም ድሮ ታጋይ ነበርን በሚሉትና አሁንም እንታገላለን በሚሉት ዘንድ ሀቀኝነት የጎደለው ትግል የሚካሄደው ፓለቲካ የሚባለው ግዙፍና ሳይንሳዊ መሳሪያ ከህብረተሰብአዊ እሴትና ከፍልስፍና ውጭ ተነጥሎ ስለሚታይ ነው። ለምሳሌ በተማሪው እንቅስቃሴ ውስጥ የተካፈሉት ታጋዮች በሙሉና ደርግንም ጨምሮ አንድም ቦታ ላይ ስህተት እንዳልሰሩ ነው የሚነግሩን። ሁሉም ስህተት አልሰራሁም፣ ለጥፋቱ ተጠያቂ አይደለሁም፣ በቦታውም አልነበርኩም የሚል ከሆነ ታዲያ ዛሬ ውድ ኢትዮጵያችን እንደዚህ ዐይነቱ አስቸጋሪና አስቀያሚ ሁኔታ ውስጥ ለምን ለመውደቅ ቻለች? ተጠያቂው እኛ ካልሆን ማን ሊጠየቅ ነው? እግዚአብሄርና አባቶቻችን ወይም የማናውቀው ይህንን ወይም ያንን አድርጉ የሚለን የረቀቀ ኃይል ወይም ሰይጣን ነው ሲጠመዝዘን የነበረው? አንድ ከሰማይ ላይ ዱብ የሚል ነገር፣ ወይም የመሬት መንቀጥቀጥና የውሃ ሙላት፣ ወይም ኃይለኛ አውሎ ነፋስ ካልሆነ በስተቀር በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ የሚደርሱ መመሰቃቀሎች፣ ጦርነትና ረሃብ ወይም ድህነት፣ እንዲሁም በሽታ የሰው ልጅ ያላዋቂነት ውጤቶች ናቸው። በሌላ ወገን ደግሞ የሰውን ልጅ የስልጣኔ ታሪክ ስንመለከት፣ ከዛፍ ላይ መንጠልጠልና፣ በአደንና ፍራፍሬ እየለቀሙ መኖር፣ ከዚያ በኋላ በመቀመጥና ወደ እርሻ ተግባር በመሰማራት አዲስ ህይወት መፍጠርና፣ ቀስ በቀስም የተወሳሰበ የስራ ክፍፍል መፍጠር የሰው ልጅ ሰላም ካገኘና የማሰብ ኃይሉንም ከተጠቀመ ተዓምር መስራት እንደሚችል ነው የምንገነዘበው። በሌላ አነጋገር፣ በማንኛውም የተለያየ አመለካከትና የአሰራር ስልት በሚከተሉ ምሁራን ጥናት እንደተደረሰበት የሰው ልጅ ከፈለገ ከምንም ተነስቶ ስልጣኔዎችን እንደሚገነባ ነው። ለዚህ ደግሞ የግሪክ ፈላስፎች ፍላጎት(Will) የሚሉት ከፍተኛ ትርጉም ያለው ፅንሰ-ሃሳብ አለ። ይህ በጎደለበትና የማሰብ ኃይል በተዳከመበት፣ ከዚህም ባሻገር ፖለቲካ ከፍልስፍና ተላቆ ወደ ንጽሁ ስልጣን መያዣነት በሚቀየርበት ዓለም ውስጥ ህብረተሰቦች ዘለዓለማቸውን እየተወዛገቡ ይኖራሉ።