Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“… የጋራ ንቅናቄያችን ጽሁፉን የማሰራጨቱ ስራ በጨዋነት፣ ለጽሁፉ ባለቤቶች (ለእንግሊዝኛው የኦክላንድ ተቋም ለአማርኛው ደግሞ አኢጋን) አስፈላጊውን እውቅና በመስጠት እንዲሆን በዚህ አጋጣሚ አበክረን እንሳስባለን። ከመሬት ነጠቃ በላይ የከፋ ወንጀል የለም። ዜጎችን በምድራቸው ወደ ባርነት የሚያሸጋግረው የመሬት ነጠቃ የአገሪቱን ሃብትና ንብረት እየበላ ነው። ይህንን ወደር የሌለው ወንጀል ለማጋለጥ፣ ለመታገል፣ ለመቃወምም ሆነ ተዛማጅነት ያላቸው ተግባራት ለማከናወን ለሚፈልጉ ተቋማት፣ ግለሰቦችና ሚዲያዎች ይረዳ ዘንድ (Land Grab – http://landgrabsmne.wordpress.com/) የሚባል ብሎግ እንዲሁም በፌስቡክ Land Grab/መሬት ነጠቃ መከፈቱን ለማሳወቅ እንወዳለን። በቅርቡ የሚሻሻለው ይህ ብሎግና የፌስቡክ ገጽ ከመሬት ወረራ ጋር በተያያዘ ሁሉም ዓይነት ማስረጃዎች የሚታተሙበት ስለሚሆን መረጃ ለሚፈልጉ ወገኖች ሁሉ መልካም አጋጣሚ ይሆናል። ጥናታዊ ዘገባውን ከድረገጻችን ላይ ለማግኘት እዚህ ላይ ይጫኑ፡፡ በኢሜይል ለማግኘት የሚፈልጉ በሙሉ በሚከተለው አድራሻ (media@solidaritymovement.org) ቢጠይቁን በቀጥታ የምንልክ መሆናችንን እናሳውቃለን፡፡”
የአብን ከፍተኛ አመራሮች የሆኑት አቶ ጋሻዉ መርሻ ፣ መልካሙ ሹምየና ክርስቲያን ታደለ ከአማራ ቴሌቪዠን ጋር ያደረጉት ዉይይት (ክፍል 1) | Amhara Fano Movement Support Site - የአማራ ፋኖ ደጋፊዎች ድህረ ገጽ
Home / News / የአብን ከፍተኛ አመራሮች የሆኑት አቶ ጋሻዉ መርሻ ፣ መልካሙ ሹምየና ክርስቲያን ታደለ ከአማራ ቴሌቪዠን ጋር ያደረጉት ዉይይት (ክፍል 1)
Dessalegn Chane December 18, 2018	News Comments Off on የአብን ከፍተኛ አመራሮች የሆኑት አቶ ጋሻዉ መርሻ ፣ መልካሙ ሹምየና ክርስቲያን ታደለ ከአማራ ቴሌቪዠን ጋር ያደረጉት ዉይይት (ክፍል 1) 333 Views
ስማ ጨዋታ የደርግን ሰው በላነት ማንሳት እኮ ለእነርሱ ወንጀለኛነተ ማካካሻ አይሆንም፡፡ ስለደርግ ቅዱሰነት አልተሰበከም፤ አልተነገረም፡፡ ይሰበክ ከተባለ ግን ኃይለስላሴ ስዩመ እግዚአብሐር ሳይሆኑ ስዩመ ሰይጣን ስለመሆናቸው ያስተማረን ደርግ ነው፡፡ የማይከሰሰው ተከሶና ተዋርዶ አንዲወድቅ አድርጓል፡፡ አዎ ደርግ አውሬ ነው፡፡ ኃይለስላሴም ሆኑ… እንደዚያው አውሬ ናቸው፡፡ የአውሬነት ደረጃቸው፣ የሰው በላነት ደረጃቸው ይለያይ እንጂ፡፡ አንተ ሰውን ደደብ ትላለህ እንጂ ቀፎ መሆንህ ካነጋገርህ ያስታውቃል፡፡ ልጆቹ አባታቸው የዘረፈውን ንብረት ለመውረስ መጡ፡፡ የእኛው መንግስትም ሰጣቸው፡፡ የኣባት ኃጢያት ለልጅ አይተላለፍም ካልክ፣ አባት በዘረፋ ያከማቸው ንብረትም ለልጅ መተላለፍ የለበትም፡፡ በደርግ ጥቅምህ ተነክቶ ይሆናል፤ እኛ ደግሞ ከኃይለስላሴ ጀምሮ ጥቅማችን፣ ንብረታችን እየተዘረፈ ነው፡፡ እንደለመድከው እያፈነደድክ ትራፊያቸውን ተቋደስ፡፡ እኛ ግን ንብረታችንን ለማስመለስ ጊዜው ሲደርስ እንታገላለን፡፡ አይምሰልህ! የኢትዮጵያ አምላክ ለእኛ ቀን ይሰጠናል፡፡ ያኔ ደግሞ ተቃራኒውን ታወራ ይሆናል፡፡
ስማኝ ልንገርህማ፣ ኢትዮጵያውያን ኃይለስላሴን ደም መጣጭ ሽማግሌ እንለዋለን፡፡ በተለይ እኛ አዲሶቹ ትውልዶች፡፡ መስገድ ከፈለግክ ማፈንደድ መብትህ ነው፡፡ እኛ ግነ የዚያን ደም መጣጭ ልጆች ልዑል ብለን አንጠራም፡፡ ኢትዮጵያን ግጦ ለልጅ ልጆቹ ሆቴል ያቆየን ባለጌ ንጉስ፣ ንብረትነቱ የኢትዮጵያውያን መሆኑን ዘንግተው የእኛ ንብረት እያሉ በድሎት ከሚኖሩበት አውሮፓ ለመጡ ውሉደ ርኩሶች አክብሩ አትበለን ፤ያመናል፡፡ የሌላ ህዝብ ታሪክ አታንሳብን ፡፡እኛ ታሪክ አለን፡፡ በታሪካችን መሰረት እነዚህን ሰው በላዎች ‹ልዑል› ብለን አንጠራም፡፡ ንብረቱ ተሽጦ ለተበደለው ጭቁን ህዝብ ካሳ ሊሰጠው የገባል፡፡ ባለጌ አትሁን፤ እሌባ፣ ዘራፊ ንብረት የለውም፡፡
አቶ ፋንታሁን ያለሙያቸው ገብተው ዘባረቁ እንጂ፣ የስነልሳን ባለሙያ የሆኑት ፕሮፌሰር ባየ ይማምእና ተባባሪ ፕሮፌሰር ጌታሁን አማረም የተጠቀሙት እንደሀዲስ አለማየሁ ነው፡፡ እኒህ ምሁራን ሆሄ የድምጽ ወኪል መሆኑን ያውቃሉ፤ያስተምራሉም፡፡ በመጽሐፎቻቸውም ይህንኑ ተግብረዋል፡፡ ለአንድ ድምጽ ሁለትና ከሁለት በላይ ወኪል ማስቀመጥ ከማደናገር ውጭ የሚፈይደው ነገር የለም፡፡ ይህን ግእዝ ለሚያጠና እንተውለት፤ በግእዝ ልዩነት አላቸውና፡፡ ለቀድሞ የኢትዮጵያ ታሪክ መፍትሄ መፈለግም ቀላል ነው፡፡ ለመጪው ትውልድ ግን ነገሮችን የበለጠ ቀለል ለማድረግ መጣር ይኖርብናል፡፡ የበለጠ ሥራ ያስፈልጋል፡፡
አቶ ፋንታሁን፣ ይህ አስተያየት በእርስዎ ደረጃ ከደረሰ ምሁር አይጠበቅም፡፡ ለምን የተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋውን፣ የብርሃኑ ገበየሁን መጻህፍት አያነቡም? እባክዎ ራስዎን ከከተቱበት የጨለምተኛነት ሃሳብ ወጥተው በዚያው ውጤታማ በሆኑበት ሙያ የበለጠ አስተዋጽኦ አበርክቱ፡፡ ሁሉም በሙያው ይሰማራ፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ አቶ ፋንታሁን እንግዳ ለኢትዮጵያ ሥነጽሑፍ፣ በተለይም ለተውኔቱ ዘርፍ ላበረከቱት አስተዋጽኦ ሁላችንም ከመቀመጫችን ተነስተን አክብሮት ልንሰጣቸው ይገባል፡፡ ይሁን እንጂ ጨለምተኛ ሆነው ብዙ ጊዜ በሚያወጡት ጽሑፍ ተገቢው ሂስ ሊሰጣቸው ይገባል፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ ሆሄያቱን አማርኛ የወሰዳቸው ከግእዝ ነው፡፡ አንድ ቋንቋ ደግሞ መጠናት ያለበት በራሱ ነው፡፡ አማርኛ ሳባዊ ፊደልን ሲጠቀም በርሱ ውስጥ ትርጉም የማይሰጡ ድረታዎችን ማስወገዱ ተገቢ ነው፡፡ ታሪክ እንዳይበላሽ ካስፈለገ ሌላ ዘዴ መፈለግ ይቻላል፡፡ ማንም አማርኛ ማንበብ የሚቸል ፍቅር እስከመቃብርን አንብቦ መረዳት አያቅተውም፡፡ ያ የሚያሳየው ሀዲስአለማየሁ የቀነሷቸው ሆሄያት ለአማርኛ የማያስፈልጉ መሆናቸውን ነው፡፡ ታሪክ ለማቆየት ሲባል ኮምፒተር መሻሻል የለበትም ማለት እንደማይቻል፣ በየጊዜውም እንደሚሻሻል ሁሉ ፊደላትም መሻሻል አለባቸው፡፡ ያለፈውን እያሰብን መጪውን ውስብስብ ማድረግ የለብንም፡፡
እንዲህ ብናስብስ? ቁራን ቤትክርስቲያን ሽንት ቤት ተገኘ፡፡ ማን ቀደደው?ክረስቲያን ወይስ ጠቡን የፈለገው ሙስሊም? ቁራኑ ሰለተቀደደ የአንድ ሰው ነፍስስ መጥፋት አለበት? ሰውዬው ከተገኘ እሱን በህግ መጠየቅ በቂ ነው፡፡ በየ አብያተክርስቲያናቱ ስንት መጽሐፍ ቅዱሶች ተቃጥለው ይሆን? ይህን ለማካካስብዙ መስኪዶች መቃጠል አለባቸው? ይህን ማን አለ? በእኔ አምነት ሙስሊሞቹ ያደረጉት በየትኛውም መሰፈርት ሚዛናዊ አይደለም፡፡ ቁራን እኮ ለክርስቲያኑ ምኑም አይደለም፡፡ ልክ ለሙስሊሙ መጽሐፍ ቅዱስ ምኑም እንዳልሆነ፡፡ የማያምንን የሚቀጣ ደግሞ አላህ እንደሆነ በራሱ በቅዱስ ቁራን ተጽፏል፡፡ አንድ መስጊድ ቢቃጠልማ ጅሃድ ሊያውጁ ነው ማለት ነው፡፡ ያሳፍራል፡፡ የሃገሬ ሙስሊሞች እንዲህ ማሰብ ከጀመሩ እውነትም አክራሪነት መጥቷል ማለት ነው፡፡ ለመሆኑ በአካባቢው ያሉ የሙስሊም መሪዎች የተቀደደው ቁራን የተገኘበት ቤተክርስቲያን መሪዎችን በማነጋገር መፍታት አይችሉም ነበር፡፡ ይህማ አያዛልቅም፡፡ አፋጣኝ መፍትሄ ያስፈልገዋል፡፡ ይህች እኮ ኢትዮጵያ ናት፡፡ ተቻችለን የኖርንባት፡፡
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ንኣመንቲ ምስልምና ድማ ብፍላይ እንቋዕ ንበዓል ዒድ ኣልኣድሓ ኣብጽሓኩም ይብል። በዓል ዒድ ኣልኣድሓ ንህዝቢ ኤርትራ በዓል ሰላምን ፍቅርን ሕድገታትን ክኸውን፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ሰናይ ትምኒቱ ይገልጽ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከኣ ሰዓብቲ ኩሉ ሃይማኖታት ነቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ብምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ኢድ ምትእትታው ብምንጻግ፡ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምውሓስን ምጥንካርን ክጽዕሩ፡ ኣብ ሃገርና ሰላምን ፍትሕን ንምስፋን ንዝካየድ ዘሎ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ብምድጋፍ፡ ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ደው ክብሉን ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ ዕዙዝ ተራኦም ክጻወቱን ይጽውዕ።
እቲ ብ13 መስከረም ኣብ ሶማል፣ ከተማ ሞቛድሾ ዝተኻየደ ኣኼባ መራሕቲ ኣብላት ሃገራት ኢጋድ፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ጸጥታ እቲ ዞባ፣ ብፍላይ ከኣ ጸጥታ ሶማል ዘተኮረ’ዩ ኔሩ።
ኣባላት ኢጋድ፣ ኤርትራ፣ ኢትይጵያ፣ ጅቡቲ፣ ሶማል፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኬንያን ኡጋንዳን እኳ እንተኾና፣ ኣብዚ ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ዝተጋብአ ፍሉይ ዋዕላ መራሕቲ ኣባላት ሃገራት ግና ኤርትራ ኣይተሳተፈትን።
ምስ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝተሓሓዝ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣባልነቱ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ኣደስኪልዎ እኳ እንተነበረ፣ ካብ 2011 ኣትሒዙ ግና ኣባልነቱ ከሐድስ ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
1930ቹ ዓመታት ለመላው ዓለምና ለኢትዮጵያ አስቸጋሪ ጊዜያት ነበሩ፡፡ የሁለተኛው ዓለም ጦርነት እየተፋፋመ በመጣበት ጊዜ ኢትዮጵያም በእብሪተኞች ወራሪዎች ዓይን ውስጥ ገብታ እንደነበር በታሪክ ይታወቃል፡፡ ወዲያውም አገሪቱ በፋሽስት እጅ ውስጥ ወደቀች የብዙ ሰዎችም ደም ፈሰሰ፣ ለመናገር የሚዘገንኑ እጅግ ብዙ ግፎች በንፁሃን ዜጎች ላይ ተፈፀሙ፡፡ አገሪቱ በፋሽስት እጅ ውስጥ እንድትወድቅ ያደረጓት ምክንያቶች ምን ምን ነበሩ? እነዚያ ታሪካዊ ምክንያቶች ሊታወቁ ይችላሉ እንዴትስ እናውቃቸዋለን፣ ማወቅ ከተቻለ ከእነርሱስ ምን እንማራለን? ታዋቂው ታሪክ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ኤርሊች በSaudi Arabia and Ethiopia: Islam, Christianity and Politics Entwined ላይ እንዳቀረበው ከሆነ፣ አገሪቱ በፋሽስት ጣሊያን እጅ ውስጥ እንድትሆን ያደረጓት የተለያዩ መሰረታዊ ምክንያቶች ነበሩ፡፡ የሙሶሊኒ ጦር፣ የጦር የበላይነቱን እንዲጨብጥ እናም ለተወሰነ ጊዜም ቢሆን አገሪቱን በቁጥጥር ውስጥ ለማድረግ ያበቁት ዋና፣ ዋና መሰረታዊና ታሪካዊ እውነቶች በፕሮፌሰሩ መጽሐፉ ውስጥ ተጠቅሰዋል፡፡
በወቅቱ የፖለቲካና የሃይማኖት ፍጥጫዎች በተለይም (ፖለቲካዊ ሃይማኖት ከመንግስት ጋር የፈጠረው ፍጥጫ) በጉልህ ይታዩ ነበር፡፡ የቀዳማዊ ኃይለስላሴ መንግስት ለእነዚህ ፍጥጫዎች ወሳኝ እርምጃዎችና የፖሊሲ ለውጦችን ወስዶ ነበር፡፡ እነዚያን ወቅታዊ ፍጥጫዎችንና ፖለቲካዊ የፖሊሲ ለውጥ እርምጃዎች ማወቅ በአሁኑ ጊዜ እየሆነ ያለውን ዓለም አቀፍና አገር አቀፍ እንቅስቃሴዎችን እንዴት መገምገም ቀጥሎም መደገፍ ወይንም መቃወም እንዳለብን መጠነኛ ጥቆማዎችን ይሰጠናል፡፡
የፕሮፌሰር ኤርሊች ታሪካዊ የምርምር መጽሐፍ ፋሽስቱ ሙሶሊኒ እራሱን ያቀረበው እንዴት እንደነበር ከዚያም የተከተለውን ፖሊሲ በዝርዝር አቅርቧል፡፡ ታሪኩ በጣም የሚገርም ከመሆኑም በላይ ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለዓለም ሁሉ የሚሆን የማንቂያ ደወል ይገኝበታል፡፡ ከታሪኩ እውነታ በመነሳት የቀዳማዊ ኃይለስላሴ መንግስት ከጦርነቱ በፊት የወሰደው የኢትዮጵያ ሞዴል ፖሊሲ ለውጥ አቅጣጫ፣ ጦርነቱ ካከተመ በኋላ የተወሰዱ እርምጃዎች ኢትዮጵያ ለዓለም የምታስተምረው ትልቅ ትምህርት እንዳላት ያሳያል፡፡ ያንን ታሪክ ማወቃችን የምንኩራራበት ሳይሆን ነቅተን ልንጠነቀቅለትና ልንጠብቀው የሚገባን እሴት እንዳለን የሚያሳይ ነው፡፡ ከዚያም “ተቀምጦ የሰቀሉት ቆሞ ለማውረድ ያስቸግራል” የሚለው የአባቶቻችን አባባል በእኛ ትውልድ፣ በእኛው በገዛ እጃችን እንዳይፈፀምና አገሪቱን አዘቅት ውስጥ ከመክተት ስህተት እንድንመለስ ይረዳናል፡፡ ፕሮፌሰር ኤርሊች የጻፈውን ታሪክ በተከታታይ ለማንበብ በተከታታይ ጠቅለል ባለ መልኩ ከሚያስነብበው ከ(አንሰሪን ኢስላም http://www.answeringislam.org/amargna/islaminethiopia/islamhistoryinethiopia_ch4.html) አማርኛ ገፅ ላይ ማንበብ ግሩም እይታን ይሰጣል፡፡
ፋሽስት ሙሶሊኒ አገሪቱን ሊወር ዝግጅቱን ባጠናቀቀበት ወቅት ንጉሱ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ የነበሩበትን ጭንቀት ማሰብ እራሱ ያስጨንቃል፡፡ ዘመናዊ ጦር የመዘዘ፤ ከጀርመኑ የናዚ እንቅስቃሴ ጋር የቅርብ የጦር ስምምነትና የርዕዮተ ዓለም ሐሳብ የሚጋራ፤ ከዚህም በላይ የታሪካዊውን የአድዋን ጦርነት ሽንፈት ለመበቀል የተገኘውን አጋጣሚ ከመጠቀም ወደኋላ የማይል ጨካኝ የጠላት ሰራዊት መጥቷል፡፡ ይህ ጠላት ድል ተመትቶ የሚመለሰው እንዴትና በምን መንገድ ነው? ምን ለማድረግስ ይቻላል? እንደዚህ ዓይነቶቹ ጥያቄዎች አገር ለመምራት የተቀመጠን የአገር ባለአደራ ማሳሰብ ብቻ ሳይሆን እንቅልፍን የሚነሱ ጉዳዮች ናቸው፡፡
የኢትዮጵያን መንግስት በከፍተኛ ችግር ውስጥ ከጣሉት መሰረታዊ ችግሮች አንዱ ሙሶሊኒ እራሱን ያቀረበበት አቀራረብ ነበር፡፡ እርሱ እራሱን ያቀረበው የእስላም አዳኝ – በተለይም በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ሙስሊሞች አዳኝ አድርጎ ነበር፡፡ ፕሮፌሰር ኤርሊች ትክክለኛ ጥናት ላይ በተመሰረተ እውነተኛ ታሪክ ግልፅ ያደረጋቸው ነገሮች የተለያዩ ማስረጃዎችን (የቴሌግራም፣ የጋዜጦችና የተለያዩ ጽሑፎችን የኢትጵያን ጋዜጦችን እና ለስለላ የረቀቀ ስራ ተጠልፈው የተቀዱ የስልክና የቴሌግራም መልእክቶችን ሁሉ በመፈልፈል የተቀናበረ) በመያዝ ነው፡፡ በእርግጥም ፋሽስቱ ሙሶሊኒ እራሱን ያቀረበው በኢትዮጵያ ውስጥ የተጨቆነውን እስልምናን ለማዳን ማለትም “የኢትዮጵያ እስልምና አዳኝ” በማለት ነበር፡፡
“የኢትዮጵያ እስልምና አዳኝ” የሚለው የሙሶሊኒ ፅንሰ ሐሳብ ኢትዮጵያን የእስላም ጠላት አድርጎ በመሳል በረቀቀ መንገድና ቅንብር ለሌላው ዓለም በተለይም ለአካባቢው አረብ አገሮች በሚያሳምን ሁኔታ ቀርቦ ነበር፡፡ አቀራረቡም ከአሁኑ ጊዜ የዋሃቢስቶች እስልምናዊ እንቅስቃሴ በምንም ያልተለየ እና እንደሚከተለው ነበር፡ “ኢትዮጵያ የምትባለው አገር እስልምናን እና ሙስሊሞችን የምታሰቃይ ናት፤ ሙስሊሞችና እስልምና የአገሪቱ ዋና የጀርባ አጥንት ናቸው ነገር ግን ያለአግባብ ተጨቁነዋል፤ እስልምና በኢትዮጵያ ውስጥ ነፃነት ማግኘት አለበት ይህንንም ለማምጣት የምችለው እኔ ብቻ ነኝ የሚል ነበር፡፡” ይህ የሙሶሊኒ ሐሳብ በብዙ የመካከለኛው ምስራቅ አገሮች በተለይም በሳውዲ አረቢያ መንግስት ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን አገኘ፡፡ ተቀባይነትን ማግኘት ብቻ ሳይሆን ድጋፍንም ተቀዳጀ፡፡ በመልስ ለእስላም የአማርኛ ድረ ገፅ ላይ “የሙሶሊኒ ግመሎች” በሚል ርዕስ እንደቀረበው ሙሶሊኒ 12,000 ግመሎችን ከሳውዲ አረቢያ እንዲገዛ ተፈቀደለት፡፡ ከዚያም ከባድ የጦር መሳሪያዎችን በአገሪቱ ውስጥ በግመሎቹ በማጓጓዝ በጦርነቱ የበላይነትን ለማግኘት ቻለ፡፡ የዚህ የሙሶሊኒ የእስላም እርዳታ ጦርነት በሳውዲ አረቢያ ጋዜጦች መካከለኛውም ምስራቅ ሚዲያዎች በወቅቱ ጋዜጣ ብቻ በነበረው “በአልጀዚራ”ም ሳይቀር ከፍተኛ የድጋፍ እና የፕሮፓጋንዳ ሽፋን ተሰጠው፡፡
የሙሶሊኒን ፕሮፓጋንዳና የተካሄደውን ጦርነት የተፈፀመውን ግፍና የንፁሃን ዜጎች እልቂት ወደ ታሪክ ዞር በማለት አንድ ጊዜ ስንመለከት፤ እጅግ ብዙ ጥያቄዎች በአዕምሯችን ውስጥ ይፈጠራሉ፡፡ ከነዚህም መካከል፡ “የጣሊያን ጦርነት የማን እና የምን ጦርነት ነበር?” የሚለው ይገኝበታል፡፡ ከፕሮፌሰር ኤርሊች መጽሐፍ ውስጥ የቀረበው እውነተኛ፤ ገለልተኛና በብዙ ተጨባጭ የምርምር ማስረጃዎች የተደገፈው ታሪካዊ ጽሑፍ እንደሚያሳየው ከሆነ የሙሶሊኒ ጦርነት በኢትዮጵያ ላይ የተደረገ፡-
በሦስተኛ ደረጃ፡- የአገሪቱ የዋሃቢዝም እንቅስቃሴ ደጋፊ ሙስሊሞች አገሪቱን የእስላም አገር ለማድረግ በማቀድ ከፋሽስት ጣሊያን እና ከሳውዲ አረቢያ ጋር በመሆን የተዋጉበት ጦርነት ነበርም ለማለት ያስደፍራል፡፡
ይህንን ሐሳብ በአሁኑ ጊዜ ያሉ አንዳንድ ታሪክን የሚያውቁ አገር ወዳድና በሰላም አብሮ ለመኖር የሚፈልጉ ሙስሊሞች ይስማሙበታል፡፡ በዚህ በኩል በኢትዮ ዛሬ ድረ ገፅ ላይ “ክርስትያኖች አብራችሁን ቁሙ” የሚል ማሳሰቢያ ባለው “የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ጥሪ” በሚል ርዕስ የቀረበው ጽሑፍ አንዱ ነው፡፡ በዚያ ጽሑፍ ላይ ጸሐፊው ሰለሞን ተሰማ ጂ ተመሳሳይ እውነቶችን ለማንፀባረቅ ሙከራ አድርጓል፡፡ በመሆኑም ከ1933 ጀምሮ ዋሐቢስቶች መፍጨርጨር እንደጀመሩ ሳውዲ አረቢያም የዋሃቢዝምን እንቅስቃሴ ወደ ባሌና ወደ አሩሲ ውስጥ በበጎ አድራጎት ስም እንዳሰረፀች ጠቃቅሷል፡፡ መዘዘኛዎቹ ሳውዲዎች የጫሩት እሳት በአሁኑ ጊዜ ላለው ችግር ምክንያት እንደሆነም በጽሑፉ ጅማሬ መግቢያ ላይ ጸሐፊው አቅርቧል፡፡ http://www.ethiopiazare.com/articles-55/opinion/2845-ye-ethiopia-muslimoch-tiri-by-solomon-tessema-g
የሙሶሊኒ አካሄድ በከፍተኛ ሁኔታ ያሳሰባቸው ንጉሱ በዘመኑ ከነበሩት የመንግስት ባለስልጣኖች ጋር የፋሽስቱን እንቅስቃሴ ለመግታት የሚቻልባቸውን ስልቶች ቀይሰዋል፡፡ በመሆኑም በአስቸኳይ ሦስት ገፅታ ያለው እንቅስቃሴ ጀመሩ፣ ከሦስቱ ሁለተኛው ያተኮረው የኢትዮጵያ አስተዳደር ሞዴል ላይ ነበር፡፡ የሙስሊሙን ሕብረተሰብ በኢትዮጵያዊነቱ ስሜት ውስጥ እንዲኖርና አገሪቱ የሁላችንም አገር መሆኗን እንዴት እናሳውቀው? አገሪቱንስ ከጠላት አብረን እንዴት እንከላከላት? የሚሉትና የመሳሰሉት ጥያቄዎች ንጉሱን ቀዳማዊ ኃይለስላሴንና በጊዜው የነበሩትን አማካሪዎች ወደ አዲስ ኢትዮጵያዊ የአስተዳደር ሞዴል ቀረፃ ፅንሰ ሐሳብ አስገብቷቸው ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አዲስ የአስተዳደር ሞደሌ ቀረፃን አስፈላጊ ካደረጉት ምክንያቶች ውስጥ፡
የሙስሊሙ ማህበረሰብ በጣሊያን የውሸት ፕሮፓጋንዳ እንዳይሳብና የገዛ አገሩን እንዳይወጋ፤ ከዚህም የተነሳ ታሪካዊ ጠባሳን በአገሪቱ ላይ እና በማህበረሰቡ ላይ እንዳይጥል፤
በአዲሱ የአስተዳደር ሞዴል ኢትዮጵያ የምትባለው አገር በአገሪቱ ውስጥ የሚኖሩት ሕዝቦች ሁሉ የጋራ አገር እንደሆነች፣ ሕዝቦችም ያለ ዘር ልዩነት ያለፆታ ልዩነት እንዲሁም ያለ ሃይማኖት ልዩነት የሚኖሩባት አገር እንደሆነች ለመግልፅ፤
በመሆኑም ኢትዮጵያ የምትባለው አገር የክርስትያን ሃይማኖትና የአንድ ጎሳ አገር ብቻ ተብላ በመጠራት ልትቀጥል እንደማትችል በይፋና በግልፅ ያስቀመጠ ፖሊሲ ነበር፡፡
የፋሽስቱ ጣሊያን እንቅስቃሴና ዝግጅት ተግባራዊ ሲሆን በዜጋው ላይ የሚያስከትለው ጉዳት አሳሳቢና ጊዜ የማይሰጠው ስለነበር፤ የኢትጵያን አዲስ አስተዳደራዊ ሞዴል ለማህበረ ሰቡ ለማስረዳትና በተለይም ሙስሊሞችን ለማቀፍ እራሳቸው ንጉሱ ከፍተኛ ጥረትና እንቅስቃሴ አደረጉ፡፡
ስለዚህም ግንቦት 22 ቀን 1935ዓም ንጉሱ በሐረር ከተማ ተገኝተው ለሐረር ሕዝብ በተለይም ለሙስሊሙ ማህበረሰብ ከዚህ አዲስ ሞዴል የተነሳ ኢትዮጵያ የክርስትያን አገር ብቻ ተብላ እንደማትጠራ፣ አገሪቱ የሁሉም ሃይማኖት የሁሉም ሕዝብ ዘር በእኩልነት የሚኖርባት አገር እንደምትሆን ተናገሩ፡፡ ለሁሉም ሃይማኖት የሕገ መንግስት እኩልነት እንደሚኖር ቃል ገቡ፡፡ ሙስሊሙን ማህበረ ሰብ በስጋት ውስጥ ያስቀመጠው ጭንቀት የሃይማኖት ጭቆና ይኖራል የሚለው ስለነበር፣ ሃይማኖት የግል ጉዳይ ሲሆን አገር ግን የጋራ ናት – የሚለው አጠቃላይ መርሆና አባባል እንዲሆንና በሁሉም ውስጥ እንዲሰርፅ ጥረት ተደረገ ከዚህም ጥረት የተነሳ በአገሪቱ በስፋት የሚታወቀው አባባል “አገር የጋራ ነው ሃይማኖት የግል ነው” የሚለው ይፋ ሆነ፡፡
ከዚያም የአዲስ ኢትዮጵያ ሞዴል ማስተዋወቅ በመቀጠልም ሙስሊሞችን ለማቀፍ በሚደረገው አዲስ ጥረት አካል በዳግማዊ ሚኒሊክ ትምህርት ቤት ዳይሬክተር በነበረው ግብፃዊ ኮፕት አማካኝነት የአረብኛ ጋዜጣ እንዲታተም ፈቀዱ፡፡ በ1904 አፄ ሚኒሊክ ይገነባል በማለት ተስፋ የገቡትን የአንዋር መስጊድን እንዲገነባም ፈቀዱ፡፡
ኢትዮጵያ አዲስ የአስተዳደር ሞዴል የምትከተል መሆኗን ይፋ ያደረገው የዚያ እንቅስቃሴ ውጤት አካልም በመካከለኛው ምስራቅ ባሉ የአረብ አገሮች ሁሉ ውስጥ እንዲታወቅና ኢትዮጵያ አዲስ የአስተዳደር ሞዴል እንደቀረፀች የሚያስረዱና ዲፕሎማቲካዊ ድጋፍን የሚያሰባስቡ ልዑካንም ወደ መካከለኛው ምስራቅ አገሮች ተላኩ፡፡ ዓላማውም ፋሽስቱ ጣሊያን ያቀናበረውን በኢትዮጵያ “የእስልምና አዳኝ” ተልእኮ ፕሮፓጋንዳውን ማክሸፍና የመካከለኛው ምስራቅ አገሮች ለፋሽስቱ ምንም ዓይነት ድጋፍ እንዳያደርጉ ለማሳሰብ ነበር፡፡
አዲሱ የኢትዮጵያ ሞዴልን በአገሪቱ ውስጥ ለማስተዋወቅ የተደረገው ጥረት በጥቂቶች ዘንድ ብቻ ተቀባይነትንና ድጋፍን ያገኘ ሲሆን፣ በአብዛኛው ድጋፍን ባለማግኘቱ የተፈራው የታሪክ ጠባሳ ተከስቷል፡፡ በአገሪቱ ውስጥ 70,000 የሙስሊም ወታደሮች ከጣሊያን ጎን ተሰልፈው ነበር ከእነዚህም መካከል 15,000 የሊቢያ ሙስሊሞች ወታደሮች በሐረር ከተማ በተጠባባቂነት ተመድበው በጦርነቱ ተሳትፈው ነበር፡፡ የአገሪቱ ሙስሊሞች የጣሊያን ታማኞች በመሆን በየቦታው ለስለላና ሌላውን ለመቆጣጠር ተመድበው ነበር፡፡ በጣሊያኖች ከፍተኛ የገንዘብ ድጋፍ የተሰጠው የሳውዲ ሐጂ ጉዞ ተጓዦች ቁጥር እጅግ በጣም አድጎ ነበር፡፡ በመሆኑም በእስልምና አዳኙ በፋሽስት ጣሊያን ጦርነት መሰረት ኢትጵዮጵያ የእስላም አገር ትሆናለች የሚለው በተለይም የዋሃቢስት ሙስሊሞች ክፍል ተስፋ በጣም ግሎና ተጋግሎ ነበር፡፡
ወደ መካከለኛው ምስራቅ አገር የተላኩት ልዑካን የተደረገላቸው አቀባበል በጣም አሳፋሪና አሳዛኝም ነበር በተለይም በሳውዲ አረቢያ ዘንድ የነበረው ታሪክና ትውልድ የማይረሳው ትክክለኛ የጠላት ስራ የነበረ ሲሆን በመንግስት ልዑካኑ ላይ የደረሰው በደል እንዲሁም መንገላታት ከገለፃ በላይ እንደነበረ ከፕሮፌሰር ኤርሊች ትክክለኛ ማስረጃዊ ታሪክ ላይ ማንበብ ይቻላል፡፡ በአንፃሩ ሳውዲ አረቢያ የፋሽስቱ ጣሊያን ጦር ድል ማድረግ የሚቻልበትን ሁሉ ድጋፍ አድርጋለች ኢትዮጵያን አዋርዳለች፣ 12,000 ግመሎች ለጦር መሳሪያ አጓጓዥነት ለጣሊያን ሰራዊት አቅርባለች፡፡
የፋሽስቱ ሙሶሊኒ “የኢትዮጵያ እስልምና አዳኝ” አቀራረብ እንቅስቃሴ በውጭው ዓለም ከፍተኛ ድጋፍና ልዩ ልዩ የእርዳታ ቃል ኪዳን ስላስገኘለት ፋሽስቱ ሙሶሊኒ በጣም ተደስቶ ነበር፡፡ ከውጭው ድጋፍ በተጨማሪ የሚቀጥለው የኢትዮጵያ ሙስሊሞች አቋምና ድጋፍን ማግኘት ነበር፡፡ የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ምን ይላሉ? የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ሁለት ምላሽ ነበራቸው፡፡ አንደኛው በጣም የታወቁት የመርካቶ ነጋዴዎች ለንጉሱ ጥሪ የሰጡት ቀናነት ያለበት ምላሽ ሲሆን ግንቦት 30 1935 በታተመው ብርሃንና ሰላም ጋዜጣ ላይ መሐመድ አል ሳዲቅ የሰጠው መግለጫ ነው፡፡ ሌላው የአብዛኛዎቹ ምላሽ ግን ከሙሶሊኒ ጋር ቀጥታና ተዘዋዋሪ ትብብር ያደረገ ነበር፡፡
ፋሽስቱ ሙሶሊኒ የኢትዮጵያ ሙስሊሞችን ልብ ማርኮ የጦርነቱ ተሳታፊዎችና የፋሽዝም ደጋፊዎች ማድረግ የሚቻለው እንዴት ነው? የሚለውን በሚገባ አስጠንቶታል፡፡ ፋሽስቱ ጣሊያን ለዚህ እንዲመቸው ኢትዮጵያን “የምስራቅ አፍሪካ ኢጣሊያ” በማድረግ ወይንም የሚል ስያሜን በመስጠት ስድስት ቦታ ከፋፍሏት ነበር ማለትም፡
ስድስተኛ፡ አማራ ተብላ ነበር፡፡ ይህ ክፍፍልም የተደረገው በዘርና በሃይማኖት መስፈርት አማካኝነት እንደነበር የፕሮፌሰር ኤርሊች መጽሐፍ ያስረዳል፡፡ ሸዋና አማራው ከእነዚህ ውስጥ በጣም ትንሹ ክፍል ሲሆን እንደ ክፍለ ግዛት የታወቀውም በአማርኛና በክርስትያን ባህል መሰረት ነበር፡፡ የተቀሩት ከፊል እስላምና ከፊል ክርስትያን ከተባለችው ከኤርትራ በስተቀር እስልምና ዋናው ሃይማኖታቸውና ባህላቸው እንደሆነ ተደርጎ ተወስዶ ነበር፡፡
የኢትዮጵያ ሙስሊሞችን ድጋፍ ለማግኘት ውስጥ ውስጡን ከፍተኛ የፕሮፓጋንዳ ስራ ተሰርቷል፡፡ ፋሽስቱ ጣሊያን በረቀቀ መንገድ ባቀናበረው ሁኔታ በጣሊያን ሙሉ ድጋፍ ብዙ ሙስሊሞች ወደ መካ መዲና ሐጂ ማድረጋቸው፤ የሐጂዎቹም ቁጥር ከዓመት ወደ ዓመት ከፍተኛ እየሆነ መጣ፡፡ የሐጂው ዓላማዎችም አንደኛ ሐጂ የሚሄዱ ሙስሊሞች አክራሪ ሆነው የኢትዮጵያ ጥላቻ ኖሯቸው እንዲመለሱ፤ እንዲሁም ሁለተኛው ጣሊያን ያለውን ዕቅድ በውጭም በውስጥም በማስተዋወቅ ለጣሊያን ወረራ ቅድመ ሁኔታ እንዲያመቻቹ ነበር፡፡ የዚህም የመጨረሻ ግቡ በ”እስልምና አዳኙ” በሙሶሊኒ እርዳታ አገሪቱ የእስላም አገዛዝ የሚሰፍንባት አገር ወደ መሆን እንደትሄድ ነበር፡፡ ይህ እንዴት እውነት ሊሆን ይችላል? እነዚህ ሁሉ እውነት ሊሆኑ የሚችሉት የክርስትያኑ የቀዳማዊ ኃይለስላሴን መንግስት ለመጣል በሚደረገው ትግልና ጦርነት ሙስሊሞች በቀጥታና በተዘዋዋሪ ከተሰለፉ ብቻ ነበር፡፡ ስለዚህም ሙስሊሞች ከጣሊያን ጎን የሚሰለፉበትን ሁኔታ መሰረት መጣል አስፈላጊ ነበር፡፡ ይህ የሙሶሊኒ አቀራረብ ከአገሪቱ ሙስሊሞች ዘንድ ድጋፍ እንዲያገኝ፣ የአገሪቱ ሙስሊሞች እንዲተባበሩትና አገሪቱን በፍጥነት ለመቆጣጠር ምቹ ሁኔታን እንደሚከፍትለት ምንም ጥርጥር አልነበረውም፡፡
ይሁን እንጂ ይህ ጉዳይ ለኢትዮጵያ መንግስትና ለአዲሱ የአስተዳደር ሞዴል ፖሊሲ አስቸጋሪ ነበር፡፡ አስቸጋሪ ያደረገውም የአገሪቱን ሙስሊሞች አቋም በምንም መንገድ ለማወቅና በተደጋጋሚም እንደታየው ፍላጎታቸውንና ጥያቄያቸውን በምንም መንገድ ለማርካት የማይቻል ስለነበረ ነው፡፡ እዚህ ነጥብ ላይ አንባቢዎች ቆም ብለው ለምን? የሚል ጥያቄን እንዲጠይቁ እጋብዛለሁ፡፡ መልሱንም በአጭር አረፍተ ነገር በመደምደሚያዬ ላይ አስቀምጣለሁ፡፡ ከዚህ የሚቀጥልም ጥያቄ እንዲመከተለው መጠየቅ ይቻላል አሁንስ አሁን ባለው ሁኔታስ የሙስሊሞችን አቋምና ፍላጎት ማወቅ ይቻላልን? ለዚህም ጥያቄ አጭር መልስን በስተመጨረሻው እሰጥበታለሁ፡፡
ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ያቀረቡትን አዲስ “የኢትዮጵያ ሞዴል” ያልተቀበሉት ሙስሊሞች ምክንያታቸው ምን ነበር? ምክንያታቸው ግልፅ ነበር፡፡ የጣሊያን ወረራ ሙሶሊኒ እንዳስተጋባው ቅስቀሳና ፕሮፓጋንዳ ልዩ የሆነ የፖለቲካል እስላምን በአገሪቱ መስርቶ እስላም ኢትዮጵያን ለማየት ነበር፡፡ የቀዳማዊ ኃይለስላሴን የአዲስ ኢትዮጵያ ሞዴል የተቀበሉት ጥቂቶቹ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይም (ከዚህ በላይ በጠቀስኩት እትም) ሳይቀር ድጋፍም ጥሪም ቢያቀርቡም ሌሎች ግን ጣሊያን ሊያመጣ የሚችለውን ነፃነት ለመጠበቅና ኢትዮጵያን ከጣሊያን ጋር በመወገን ለመውጋት መረጡ፡፡
የኃይለስላሴን ጥሪ ያልተቀበሉት እነዚያ የዋሃቢዝም ተካታዮች ነበሩ፡፡ እነዚያ የፖለቲካዊ እስልምና አራማጆች ነበሩ፣ እነዚያ ኢትዮጵያ – ነጃሺ፣ ወይንም ነጃሺ – ኢትዮጵ የሚል የፈጠራ ታሪክ ተከታዮች ነበሩ፡፡ እነዚያ ናቸው እስልምና እምነት በኢትዮጵያ ውስጥ ሲረገጥ ሲጨቆን ኖሯል የሚሉት፤ እነዚያ ናቸው ኢትዮጵያ እንደ አንድ አገር ከእስልምና ጋር አብራ እንደማትኖር የሚያውጁት፡፡ የአሁኑ ጊዜ የዋሃቢዝም እንቅስቃሴ ስር የሰደደው በዚያ አመለካከትና የፖለቲካ እስልምና የረጅም ጊዜ እቅድ ላይ ተመስርቶ ነው፡፡
ከፋሽስት ጣሊያን ወረራ በኋላ የነበረው የኃይለስላሴ መንግስት በጦርነቱ ዋዜማ ለሙስሊሞችና ለመላው የአገሪቱ ሕዝብ የገባቸውን ቃል ኪዳኖች በከፊል ፈፅሟቸዋል፡፡ አገሪቱ በአብዛኛው ሁሉን ሃይማኖት አቀፍ ሆና ነበር፤ ሆናለችም፡፡ በሚኒሊክ ቃል የተገባውና በፋሽስቱ የተጀመረው የአንዋር መስጊድ ግንባታም ተጠናቀቀ፡፡ በንጉሱ ፈቃድ ቁርአን ወደ አማርኛ እንዲተረጎምና እንዲታተም ተደረገ፡፡ በተለያዩ ጊዜዎችም የመስጊድ ግንባታዎች እየተፈቀዱ በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የመስጊዶች ግንባታም ቀጠለ፡፡ በመሆኑም ሙስሊሞች ድሮ ከግራኝ መሐመድ ጋር ትብብር እንዳደረጉት ሁሉ ከጣሊያንም ጋር ትብብር በማድረግ አገሪቱን ቢያደሙምና ቢዋጉም መሪዎቻችን ልባቸውን በማስፋት አብሮ ለመኖር፤ በሃይማኖት ልዩነት እንዳይኖር፣ የበቀልም እርምጃ እንዳይወሰድ የተቻላቸውን ሁሉ ጥረት አድርገዋል፡፡
በቀዳማዊ ኃይለስላሴ የተነደፈው አዲስ የኢትዮጵያ ሞዴል በየተወሰነ ደረጃ በደርግ ዘመንና አሁንም በኢሕአዴግ መንግስት ዘመን በመንፀባረቅ በተለይም ለሙስሊሞች ከፍተኛ ድጋፍ ሆኖላቸው እንደቆየ ምንም ጥያቄ የሌለው ነገር ነው፡፡
በተደጋጋሚ በተለያዩ ጽሑፎች ላይ እንደሚታዩት ከሆነ ለሙስሊሙ ማህበረሰብ ኃይለስላሴም፣ የደርግም መንግስት የአሁኑም ኢሕአዴግ መንግስት የቻሉትን ያህል መልካምን ለማድረግ ጥረዋል፡፡ የሆኖ ሆኖ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ የምንታዘበው ነገር ቢኖር የማንኛውም የመንግስት (የቀዳማዊ ኃይለስላሴ፣ የደርግ እና የኢሕአዴግ) ድጋፍና መልካም እርምጃ የሙስሊሞችን ፍላጎት አርክቶ ጥያቄያቸውን የመለሰበት ጊዜ አልነበረም፡፡ የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ጥያቄ ምን ነበር? አሁንስ ምንድነው? ወደፊትስ ምን ይሆናል? አሁንም አንባቢ ቆም ብሎ እንዲጠይቅ እጋብዝና በመደምደሚያዬ ላይ በአጭር አረፍተ ነገር መልሱን እሰጣለሁ፡፡ በመቀጠልም በክፍል ሁለት ላይ የሙሰሊሞች ጥያቄ ምክንያቱ ምን እንደሆነና የቀዳማዊ ኃይለስላሴም ሆነ ቀጥሎ የመጡት ተከታታይ መንግስታት ፖሊሲዎች ለምን እንዳልሰሩና ወደፊትም የሚሰጡ ማናቸውም በጎ አስተያየቶችና ፖሊሲዎች ለምን እንደማይሰሩ ስረ መሰረታዊ ምክንያትን አቀርባለሁ፡፡
እንደሚታወቀው ሁሉ የጣሊያን ወረራ ከአምስት ዓመታት በኋላ ከሸፈ፣ የእስልምናም ተስፋ አብሮ ተዳፈነ፡፡ የቀዳማዊ ኃይለስላሴ አዲስ የአስተዳደር ፖሊሲ ግን እጁን እንደዘረጋ ቢሆንም ከሙስሊሞች ዘንድ ተቀባይነት አልነበረውም፡፡
በጣሊያን መንግስት ድጋፍ መሰረት ወደ መካ ይደረግ የነበረው ሐጂ መጠን እጀግ በጣም ከፍ ያለ እንደነበረ ቀጠለ፡፡ ብዙዎቹ የሐጂ ተጓዦች በምፅዋ ከደረሱ በኋላ ፀረ ኃይለስላሴ ቅስቀሳ እንዲያደርጉና ኢትዮጵያ በእስልምና ላይ የምትፈፅመውን ግፍ እንዲናገሩ ስልጠና ይሰጣቸው እንደነበረና ሲመለሱ ደግሞ በጣም አክራሪዎችና የኢትጵያ መንግስት ጥላቻ ይዘው እንደነበረ ነው፡፡
ፕሮፌሰር ኤርሊች በመጽሐፉ ላይ እንዳቀረበው ጣሊያን ድል ተደርጎ እንደወጣ በመጋቢት 27 1941 የሐረር ከተማ ነፃ ወጣች፡፡ ዋናው የዋሃቢዝም አራማጅ ሼክ ዩሱፍ አብድ አልራሃማን ወደ ሐረር ተመልሶ የዋሃቢዝም እንቅስቃሴን ማቀጣጠልና ሐረርን ለመገንጠል ከፍተኛ ጥረቱን ቀጠለ፡፡ የሙስሊም መሪዎችን በመሰብሰብ ሐረርን ነፃ በማውጣት ለመራው የብሪቲሽ ኮሎኔል ዳላስ የስምምነት ፍርማ በማቅረብ የመገንጠል ጥያቄ አቅርቦ ነበር፡፡ እንግሊዞቹ ይህንን ጥያቄ እንዳልተቀበሉት መጽሐፉ ያስረዳል፡፡ ይሁን እንጂ የተቋቋመው የዋሃቢዝም እንቅስቃሴ ወጣቱን በአክራሪነት በማሰልጠን ለወደፊቱ የነፃነት ትግል የማዘጋጀት ስራውን ውስጥ ውስጡን ቀጥሎ ነበር፡፡ የኃይለስላሴ መንግስት ለዓለም ትምህርት በሚሰጥ መልኩ ሁኔታውን ተቆጣጥሮት አገሪቱ በሰላም ተረጋግታ እንድትቆይ አድርጎ ነበር፡፡ እንዴት የሚለውን በክፍል ሁለት እንመለከተዋለን፡፡
የአገሪቱ ሕዝብ እስልምናን እንደ አንድ እምነት ሙስሊሞችን ደግሞ እንደ ማንኛውም የሰው ልጅ በማየት ማህበራዊ ግንኙነቱንና አንድነቱን አልቀነሰም ደግሞም አልለወጠም፡፡ በተለይም የኃይለስላሴውን “ሃይማኖት የግል አገር ግን የጋራ” የሚለውን እያንፀባረቀ መኖሩ የተመሰከረለት ነው፡፡ ብዙዎች ኢትዮጵያ የምትባለው አገር እስልምናና ሌሎች እምነቶች በሰላምና በእኩልነት ያለምንም ችግር ለመኖር እንደሚችሉ እንደምሳሌ የምትቆጠር አገር ናት ለሚሉት ሁሉ መነሻ ነው፡፡
በመሆኑም ሌላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ማለቴም ሙስሊም ያልሆነው ከሙስሊም ጋር ለመጎበራት አብሮ ቡና ለመጠጣት እና በልዩ ልዩ ሃይማኖታዊ ማህበራዊና ባህላዊ መሰባሰቦች ውስጥ አብሮ ለመሆን፣ በደስታም በሐዘንም ለመሳተፍ ጥያቄም ችግርም አልነበረበትም አሁንም የለውም ወደፊትም አይኖረውም፡፡
ይሁን እንጂ የሌላው ማለትም ሙስሊም ያልሆነው ማህበረሰብ የማንኛውም ዓይነት ክርስትያን እምነት ተከታይ፣ አማኝ ያልሆነው (ሴኩላሩ) ፖለቲከኛውና ምሁሩ እንዲሁም ጋዜጠኞችና የፖለቲካ አቀንቃኞች ሁሉ፣ የሙስሊሞችን ውስጣዊና ምስጢራዊ እንቅስቃሴ ያውቃሉ ማለት አይደለም፡፡ እንዲያውም በታሪክ የተከናወነውንና አሁንም ውስጥ ውስጡን የሚሆነውን በተመለከተ የኢትዮጵያ ሕዝብ ካለው ከፍተኛ የዋህነት የተነሳ ረስቶታል ማለት ይቻላል፡፡ ሆኖም በዋሃቢስቶች አማካኝነት ለተቀናበረው ሴራ ተጎጂ ወይንም ሰለባ መሆኛው ጊዜ ሩቅ አይሆንም፡፡ አሁን በጣም ሳይዘገይ ይህ ጉዳይ ካልተነቃበት አገሪቱ ልክ እንደ የግብፅ የኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያንና ሙስሊም ያልሆነው የግብፅ ሕዝብ እየደረሰበት ያለው ዓይነት የስቃይ ደረጃ በቅርብ እንደምትደርስ ጥያቄ የለውም፡፡
የኢትዮጵያ ሕዝብ እስልምና እምነትን በተመለከተ የወሰደው ታሪካዊ ልበ ሰፊነት፣ የኃይለስላሴ መንግስት አዲስ የአስተዳደር ሞዴል፣ በአገር ደረጃ ሊያስመሰግነውና በዓለም አቀፍ ደረጃ የአረብ አገሮችን ጨምሮ ደግሞ ትልቅ ትምህርትን የሚሰጥ ነው፡፡
ፋሽስት ኢጣሊያ በኢትዮጵያ ላይ አድርጎት የነበረው ጦርነት የማን ጦርነት ነበር በሚለው ርዕስ መጠነኛ እይታ ተሰጥቷል፡፡ በቅርቡ በለንደን ከተማ በሁለት የእስላም ወጣቶች የታረደውን የእንግሊዝ ወታደር በተመለከተ የእስላም ሊግ ተወካይ በቢቢሲ የቴሊቪዥን ቃለ መጠይቅ ላይ ግድያውን ተቃውሞ ሲናገር የተደመጠው የአሁኑ ጊዜ እንቅስቃሴ “ኢስላሞ ፋሽዝም” ነው በማለት ነበር፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ በገሃድ የታየውም “ኢስላሞ ፋሺዝም” ነበር፡፡ ይህ “ኢስላሞ ፋሺዝም” ነው በእነ ጆሐር የአሜሪካ ስበሰባ መግለጫ መሰረታዊ ዕቅድ ውስጥ “ቀይ መሃረብ” ተብሎ የተገለጠው፣ ነጩን ዓይተናል፣ ብጫውንም ተመልክተናል፣ ቀጣዩንና ቀዩን ማለትም የንፁሃንን ደም አፍሳሹን የምናይበት ጊዜ እሩቅ አይሆንም፡፡
እዚህ ነጥብ ላይ ነው ቀደም ብዬ በኋላ በትንሽ አረፍተ ነገር እመልሰዋለሁ ያልኩትን ጥያቄ የማነሳው፡፡ የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ባለፉት የታሪክ ዘመናት በነበሩተ መንግስታት የቀረቡላቸውን እድሎች፣ የአስተዳደር ሞዴል ለውጦች፣ የሃይማኖት ነፃነት መብቶችና ስጦታቸዎች ለምን በደስታ አልተቀበሉትም?
የኢትዮጵያ ሙስሊም የዋሃቢዝም እንቅስቃሴ መሪዎችና ደጋፊዎቻቸው ምንድነው የሚያረካቸውና የሚያስደስታቸው? በእርግጥ ኢትዮጵያ ውስጥ ሙስሊሞች የተነጠቁት ወይንም ያጡት የሃይማኖት ነፃነት ነውን? ከታሪክና አሁንም ካለው እውነታ ስንመከተው መልሱ ሌላ ነው፡፡ መልሱን እነርሱ ያውቁታል ለሌላው ኢትዮጵያዊ ግን ድብቅ የሆነ ቢሆንም እዚህ ላይ በአንድ አረፍተ ነገር አቀርበዋለሁ፡፡ እርሱም “ኢትዮጵያ በእስላም ፖለቲካ የምትመራ የእስላም አገር ማድረግ ብቻ ነው”፡፡
ወደዚህ የመደምደሚያ ሐሳብ እንዴት ሊደረስ ይቻላል? ውስጣዊ ምክንያቱ ምንድነው የቀዳማዊ ኃይለስላሴ አዲስ የኢትዮጵያ ሞዴል፤ የደርግም መንግስት ጥረት እና የኢሕአዴግም የብዙ ሺ መስጊዶች ግንባታ ፈቃድ፣ እጅግ በጣም ብዙ ትምህርት ሰጪ መቻቻሎች ስለምን የኢትዮጵያ ሙስሊሞችን አላረኳቸውም? ጣሊያን ድል ተደርጎ ከወጣ በኋላ የቀዳማዊ ኃይለስላሴ መንግስት በተለይ በሐረር ላይ ወስዶት የነበረው እርምጃ ለአገሪቱና ለመላው ዓለም የሚሰጠው ትምህርት ምንድነው? የአሁኑ ጊዜ መሪዎችና የቀረው ዓለም ከዚያ የብልህ መሪዎች እርምጃ ምን ይማራሉ? ከጥቅል የአንድ አረፍተ ነገር የመደምደሚያ መልሱ ባሻገር የእስልምና እንቅስቃሴን የሚመራውን ምስጢራዊ ምክንያትና ጠቃሚ ነጥቦችን በክፍል ሁለት ላይ ለማቅረብ እሞክራለሁ፡፡
ለአንድ ዘጠኝ ቀናት በግል ጉዳይ ምክንያት ወደ ገጠር ወጣ ብየ ነበር፡፡ ሀገር ሰላም ብየ ከሄድኩበት ስመለስ ከሁለት ወራት በፊት “የተገነቡትና በመገንባት ላይ ያሉ የመታሰቢያ ሐውልቶች የሠማዕታት ወይስ የቅሱፋን” በሚል ርእስ በጻፍኩት ጽሑፍ ምክንያት የዕንቁ መጽሔት ዋና አዘጋጅ ኤልያስ ገብሩ እና ዋና ሥራ አስኪያጁ ፈቃዱ ምኅተመወርቅ ማዕከላዊ ተብሎ በሚጠራው ፖሊስ ጣቢያ ተጠርተው ከሔዱ በኋላ መከሰሳቸው ተነግሯቸው የእኔን ሙሉ የመኖሪያ አድራሻ ተጠይቀው እነሱም ከስልኬ በቀር የመኖሪ አድራሻየን እንደማያውቁ ሥራ የምንሠራው በስልክ እየተደዋወልን ቢሮ በመገናኘት እንጂ መኖሪያ ቤቴ ድረስ በመምጣት አለመሆኑን ሲገልጹ የተንቀሳቃሽ ስልክ ቁጥሬን እንዲሰጡ በመጠየቃቸው ስልኬን መስጠታቸውን፤ በዚያ ስልክ ቁጥር መሠረትም ጣቢያው ድረስ ስለምፈለግ እንድቀርብ ለመንገር ለዚያ ክስ ጉዳይ የተመደቡ የጣቢያው የሥራ ኃላፊዎች በተደጋጋሚ በመደወል እኔን ለማግኘት ሲሞክሩ አልነበርኩምና ስልኬም ለቀናት ጠፍቶ ነበርና ሊያገኙኝ አለመቻላቸውን፤ ከዚያም ዋና አዘጋጁ ኤልያስ እዛው ታስሮ ሲቀር ዋና ሥራ አስኪያጁ ፍቃዱ ለሰዓታት እንዲቆይ ከተደረገ በኋላ መለቀቁን ሰማሁ፡፡
ከሳሹ የጂማ ዩኒቨርስቲ (መካነ ትምህርት) ሲሆን ክሱ ከሀቅ የራቀ ቢሆንም እሱ እንደሚለው ጽሑፉ የአንድ ብሔርን ማንነት ስለሚያንቋሽሽ በጽሑፉ ሳቢያ በተማሪዎቸ ቁጣ ተቀስቅሶ ንብረቴ ወድሟል፣ በሰው ላይ የአካል ጉዳት ደርሷል፣ የመማር ማስተማር ሒደቱ ተስተጓጉሏል ወዘተ. የሚል ነው፡፡ ሳይቆራረጥ እንዳለ የወጣው ጽሑፍ ይሄንን ይመስላል https://www.goolgule.com/monuments-for-martyrs-or-victims/ ከዚህ ጽሑፍ በኋላ ለቀረቡልኝ ጥያቄዎችና አስተያየቶች የሰጠሁት ምላሽም ይሄንን ይመስላል https://www.goolgule.com/my-reply/ ኤልያስና ፈቃዱም ጽሑፉ የመጽሔቱን አቋም የሚያንጸባርቅ አለመሆኑን፣ በግልም ቢሆን ጽሑፉን እንደማይደግፉ እንደማይስማሙበትም ነገር ግን እንደ የብዙኃን መገናኛ ሕገ መንግሥታዊ ግዴታ ኃላፊነትና መብት ሐሳብን በነጻነት የመግለጽን መብት ተግባራዊ ከማድረግ አንጻር ጽሑፉን ሊያስተናግዱት እንደቻሉ፤ በመሆኑም ሊያስጠይቃቸው እንደማይገባ አስረድተዋል፡፡
ስለ እውነት ከሆነ ኤልያስና ፈቃዱ እንዳሉት ሁሉ ያ ጽሑፍ ብቻ አይደለም ሌሎች ጽሑፎቸም የእኔን የጸሐፊውን ብቻ እንጅ በጭራሽ የመጽሔቱን ወይም የመጽሔቷን ሠራተኞች አቋም አያንጸባርቁም፡፡ የሚገርመው ነገር ጽሑፎቸ ሁሉ ሲወጡ ከእነሱ ጋራ በሐሳቦቹ ካለመስማማታችን የተነሣ ሳንወዛገብ ሳንጨቃጨቅ ሳንከራከር ቀርተን አናውቅም፡፡ በመጨረሻ ላይ እንደመፍትሔ አድርገን የምንወስደው በተለያዩ ምክንያቶች አንዳንድ የጽሑፎቹ ሐሳቦች ተቆርጠው እንዲወጡ ከተደረገ በኋላ ቀሪውና የለዘበው እንዲወጣ ማድረግ ብቻ ነው፡፡ ጽሑፉ ሳይቆራረጥ እንዳለ የሚወጣው “በጎልጉል” የመካነ ድር ጋዜጣና በአንዳንድ ሌሎች መካነ ድሮችም ነው፡፡
በዚህ መልኩም በዚህች መጽሔት መጻፍ ከጀመርኩበት 2004ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ትላንቱ የመጨረሻው ጽሑፌ ድረስ ስንሠራ ቆይተናል፡፡ በዚህ ቆይታ ታዲያ ልጆቹ እንደሚፈሩትም በእኔ ጽሑፎች ላይ ብቻ ሁልጊዜ በፖስታ(በወረቀት መልዕክት) በኢሜይል (በመ መልዕክት) በስልክ (በመናግር) ማስጠንቀቂያ፣ ተቋውሞ፣ ማስፈራሪያና ዘለፋ ሳያጋጥም ቀርቶ አያውቅም፡፡ በዚህ አጋጣሚ መጽሔቷን ወይም የመጽሔቷን ሠራተኞች በሆነው ነገር ሁሉ ማዘኔንና ለሆነው ነገር ሁሉ ይቅርታ ማለት መውደዴን መግለጽ እፈልጋለሁ፡፡ ቀሪው የሥራ ዘመንም የምትፈልጉትንና የምትመኙትን ያህል እንዲሆንላቹህም እመኛለሁ፡፡
እንደ እውነቱ ከሆነ መቶ በመቶ እርግጠኛ ሆኘ ልናገረው የምችለው ያ ጽሑፍ በኢትዮጵያዊነቱ የሚያምንን፣ ለሀገራችንና ለሕዝባችን ተቆርቋሪ የሆነን፣ በሀገርና በሕዝብ ላይ የማይሸፍጥን፣ ለሀገርና ሕዝቧ ጥፋት የማይመኝን ማንኛውንም ዜጋ ቅንጣት ታክል የሚያስቆጣ፣ የሚያበሳጭ፣ የሚያናድድ፣ የሚያስከፋ አንድም ነገር የለበትም፡፡ የኢትዮጵያንና የሕዝቧን ህልውናና ደህንነት የማይሹ የማይመኙ ለጥፋቷ ተግተው የሚሠሩ የሚያሴሩና የሚሸርቡ የጥፋት ኃይሎች ቅጥረኞች ግብረአበሮችና ደጋፊዎችን ግን ጽሑፉ በእርግጥም ያስቆጣል ያበሳጫል ያናድዳል ያስከፋል፡፡ ሲጀመር እኔ ከራሴ አፍልቄ ፈልስፌና ፈጥሬ ያወራሁት ወይም የጻፍኩት አንድም ነገር የለም፡፡ ማንም የሚያውቀውን ያለውን እውነታ ከታሪክ ማኅደር መዝዠ ከማስነበብ ውጭ ያደረኩት ነገር የለም፡፡ እውነታው ይህ ሆኖ ሳለ በዚህ የሚያር የሚተክን የሚቃጠል ካለ ልረዳው ባለመቻሌ አዝናለሁ፡፡
ችግሩ የተፈጠረውም እዚህ ላይ ነው አሁን ያለንበት የአሥተዳደር ሥርዓት ዘይቤ እጅግ በሚያሳዝንና በሚያሳፍር ሁኔታ እውነታን በእውነታነቱ መቀበልን የሚያስተናግድ የሚቀበል አይደለም፡፡ እውነታን አለባብሶ ፈጠራን አንግሦ ሐቅን አድበስብሶ በአንድ አቅጣጫ ብቻ እውር ድንብሱን ሽምጥ የሚጋልብ እንጅ፡፡ ምንም ይሁን እውነታን በእውነታነቱ ተቀብለን ለእውነታ መገዛት ካልቻልንና ይሄንን የመግባቢያ ምኅዳር (code of conduct) መፍጠር ካልቻልን እውነታ እንደ እውነታነቱ ሁሉ በራሱ ጊዜ ሐሰትንና ፈጠራን እየፈነገለ እየገለበጠ በወጣ ቁጥር ሁከት ብጥብጥና ረብሻ አልፎም ሌላ ነገር መከሰቱ የማይቀር ይሆናል፡፡
በዚያ ዩኒቨርስቲም ሆነ በሌሎች የተደረገው ተቋውሞና እረብሻ ከሳሹ እንዳለው በዚያ ጽሑፍ ሳቢያ ከሆነ ይህ ችግር የሥርዓቱ እንጅ ፈጽሞ የእኔ አይደለም፡፡ ሥርዓቱም የዘራውን ለማጨድ በሚገደድበት ወቅት ለምን? እንዴት? የማለት የሞራል (የቅስም) መብት ነጻነትና ብቃት እንደሌለው ጠንቅቆ ሊያውቅ ይገባል፡፡ ማንም እንክርዳድ ዘርቶ ስንዴን ለማጨድ የሚችል ከቶውንም የለምና፡፡
በዚህች ሀገር እውነት የቡድን ሳይሆን የሀገሪቱና የሕዝቧ ሰላምና ደኅንነት ጉዳይ ኃላፊነት ያለበት የሚያሳስበው የሚገደው እንደ ፖሊስ፣ የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር የመሳሰሉት የሰላምና ደኅንነት ተቋማት ካሉ፤ በዚህ ጽሑፍ ሳቢያ ብጥብጥ ተነሥቷል የተባለው ክስ እውነታነት ካለው፤ ይህ ጉዳይ የጥፋት ኃይሎች በዚህች ሀገርና ሕዝብ ላይ ምን ያህል ስር እንደሰደዱና ከባድና አደገኛ ሥጋት እንደጋረጡ ሊረዱ የሚችሉበት ጥሩ አጋጣሚ ነውና የሚጠብቃቸውን ከባድ የቤት ሥራ በብቃት ለመፈጸም ቢረፍድም ሳይመሽ ነቅተውና በአጭር ታጥቀው የተጋረጠብንን እጅግ ከባድ አደጋ እንዲያመክኑ አበክሬ ማስገንዘብ እወዳለሁ፡፡ ይህ ችግር የተከሰተው ሀገር ተረካቢ በሆነው ወጣት ኃይል መሆኑ ብቻ በራሱ የችግሩን እጅግ አሳሳቢነትና ዘለቄታ ሊያስገነዝባቸው ይገባል፡፡ በዚያ ጽሑፍ ሳቢያ ከጥፋት ኃይሎች በግል በኢሜይል ከደረሱኝ መልዕክቶች የተረዳሁት ነገር ቢኖር ይሄንኑ ነው፡፡
እንግዲህ ተፈልገሀል ቅረብ ተብያለሁና እቀርባለሁ፡፡ ተስፋ አደርጋለሁ የቀረበብኝ ክስ ዋስትና የሚያስከለክል እንዳልሆነ፡፡ የመንግሥት ሠራተኛ የሆነ ዋስ ያስፈልጋል፡፡ አውቃለሁ በርካታ ቆራጥ ሀገር ወዳድ የመንግሥት ሠራተኞች እንዳላቹህ፡፡ ታዲያ ከዚህ ሁሉ አንድ ለኔ ዋስ ሆኖ የሚያስፈታኝ ጠፍቶ ወህኒ እበሰብሳለሁ ብየ አልገምትም፡፡ እናም አደራ አደራ፡፡
እንደ እውነቱ ከሆነ መቶ በመቶ እርግጠኛ ሆኘ ልናገረው የምችለው ያ ጽሑፍ በኢትዮጵያዊነቱ የሚያምንን፣ ለሀገራችንና ለሕዝባችን ተቆርቋሪ የሆነን፣ በሀገርና በሕዝብ ላይ የማይሸፍጥን፣ ለሀገርና ሕዝቧ ጥፋት የማይመኝን ማንኛውንም ዜጋ ቅንጣት ታክል የሚያስቆጣ፣ የሚያበሳጭ፣ የሚያናድድ፣ የሚያስከፋ አንድም ነገር የለበትም፡
እዚህ ላይ እጅግ የሚገርመው ነገር ሕወሓት ኢሕአዴጎች ዐፄ ምኒልክ ከአሳዳጊያቸውና ከአስተማሪያቸው ከዐፄ ቴዎድሮስ የተቀበሉትን የተቻላቸውን ያህል ኢትዮጵያን እንደገና መልሶ አንድ የማድረግ ዓላማ አንግበው ሲዘምቱ ጡትና እጆቻቸውን ቆርጠውባቸዋል የሚሏቸውን ወገኖች ያቅጣት ሊደርስቦቸው የቻለው አንዋሐድም፣ የኢትዮጵያ ግዛት አካል አንሆንም፣ ለመንግሥት አንገብርም በማለታቸው እንደነበር ሳያፍሩ ይናገራሉ፡፡ ይባስ ብለውም መሥዋዕትነት የከፈሉ ወገኖች ሲሉ ይገልጿቸዋል፡፡ ይታያቹህ ኢትዮጵያ አንድ እንዳትሆን ሲታገሉ ተገቢ እርምጃ የተወሰደባቸው የሀገር ጠላቶች የአንድነት እንቅፋቶች ሆነው እያለ መሥዋዕትነት የከፈሉ ይሏቸዋል፡፡ አዬ ወያኔ! ይህ ምን ማለት ነው?
መሠረታዊ የታሪክና የማንነት ልቀት እንዳለህ የምታስብ ከሆነ፤ አሁንም ደግመህ ማሰብ ያለብህ ይመስለኛል፡፡ በወቅቱም ለጽሁፍህ ተገቢ ነው ብዬ ያመንኩትን ምላሽ በዚሁ ድረ-ገጽ ላይ https://www.goolgule.com/no-more-silence/ ሠጥቼህ ነበር፡፡ ምላሽ ብለህ በሰጠኸውም ላይ ቢሆን፤ እኔ ምላሽ ቢሆን ያልኩት በወቅቱ ውይይቱ ማለቁ ተገልጾልኝ ቢቆምም፡፡ በእራሴ ብሎግ ላይና በፌስቡክ ገጼ ላይ አስፍሬልህ ነበር፡፡ አሁንም ቢሆን http://www.zconcern.blogspot.com/2014/04/blog-post.html ይህ ሁሉ ቢሆንም ቅሉ፤ አሁንም ስለኢትዮጵያዊነት እንደሚዘምር ሰው ሆነህ ትቀርባለህ፡፡ አንተ ለመበታተን የምታስባትን ኢትዮጵያ፤ ሌሎች ሊበትኑት ነው ትላለህ፡፡ ካንተ በላይ በዚህ ግብር የሠራ ማን አለ? ከዚህ ባሻገርም እርግጠኛ ባልሆንም፤ ሠዓሊ ትሆን ይሆናል፤ ጋዜጠኛ ግን መሆን ሌላ ነገር ነው፡፡ ሀሣብን በነጻነት መግለጽ መብት ሊሆን ይችላል፡፡ ህዝብን ባጥላላት ግን ሌላ ነው፡፡ ለስዕልህ የፈለግከውን ቀለም መጠቀም ትችል ይሆናል፡፡ ጽሑፍ ግን እንዲህ አይደለም፡፡ መጻፍ የቻልክ መስሎህ ሊሆን ይችላል፡፡ ጋዜጠኝነትና ገለልተኝነት ግን ሌላ ነው፡፡ ከጀርባ የምትከራከርለትና የምትወግንለትን ማንነት ይዘህ፤ ስታበቃ ሌሎችን ማሳነስ በእራሱ ጥፋትም ነው፡፡
ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም ፡ ብደሞክራስያዊ ምንቅስቕስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ዝወጸ መግለጺ ፡ መስመሩ ዝሰሓተን ዘይሓላፍነታዊን ክንዲዝኾነ ፡መሪሕነት ደሞክራስያዊ ምንቅስቕስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ፡ ነቲ ዘውጽኦ መግለጺ ዳግመ ግምት ብምግባር መኤረምታዊ መግለጺ ከውጽእ ንጽውዕ ።
እቲ ዝወጸ መግለጺ ንብዙሕ ነገራት ኣብ ግምት ዘየእተወን ፡ ካብ ህሉው ውድዓዊ ኩነታት ዝረሓቐን ፡ ኣቃውማ ማሕበረሰብ ኤርትራ ዘይተረደኤን ዝመስል ክንዲ ዝኾነ ፡ ንብዝሒ ብሄራት ኤርትራ ዘየስተውዓለ ፡ ወይ ድማ ነቲ ናይ ህግደፍ ስነሓሳብ ምርኩስ ዝገበረ፡ ማለት ነቲ ስርዓት ህግደፍ ንብሄር ጀበርቲ በስገዳድ ምስ ብሄረ ትግርኛ ብምጽንባር ፡ ኣብ ኤርትራ 9 ብሄራት ጥራይ እየን ዘለዋ ክብል ዝተኸተሎ ኣገባብ ድጋፍ ዝህብ ክንዲዝኾነ ፡ ዘይቅቡልን መኤረምታ ዘድልዮ ምዃኑን ክንገልጽ ንፈቱ ።
ኣብቲ ዝወጸ መግለጺ “ ትሸዓተ ብሄራት ” ዝብል ቃል ብተደጋጋሚ ተዘኪሩ ይርከብ ። ንምንታይ ዕላማ እዩ ፡ ወይድማ እንታይ ክውቃዕ ዝተደልየ ሸቶ ስለዘሎ እዩ ብተደጋጋሚ ዝተጠቕሰ ኢልካ ክሕተት ዝከኣል እኳ እንተኾነ ፡ እቲ መልሱ ነቲ ዘውጽኦ ብምግዳፍ ፡ ንመዘኻኸሪ ዝኣክል ግን ነዚ ዝስዕብ ፡ ኣብ ኣዋሳ ኢትዮጵያ ዝተጋብኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ከም መትከል ዝወሰዶ መርገጺ ክንጠቕስ ንግደድ ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ጉባኤ ፡ ንመሰል ብሄራት ኣመልኪቱ ዝወሰዶ መርገጺ እንተሃልዩ ፡ ነቲ ሓደ ብሄር ምስ ሓደ ብሄር ኣገዲድካ ዝግበር ምጽንባር ብምቅዋም ፡ ኩለን ብሄራት ኤርትራ በቲ ዝደልዮኦ ስም ክጽዋዓ ዘፍቅድ ሕጊ ብምጽዳቑ ፡ ከም መወከሲ ንኸገልግል ኣብ ደምቢታቱ ኣስፊርዎ ይርከብ ።
ነቲ ብሱታፌ ናይ ኩላትና ዘጸደቐ ሕጊ ፡ ግዜ ከይወሰደ ባዕልና ከነፍርሶ እንተደኣ ኮይንና ነቶም ኣብ መጻኢ ብኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክጸድቑ ዝኽእሉ ጉዳያት ፡ ዓቢ ግምት ዘይምሃብን ሸለልታን ዘውርስ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ፡ ተቐባልነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘንቆልቁልን ተሰማዕናቱ ዘማህምንን ውን እዩ። ስለዚ ነቲ ጽላል ኩሉ ኤርትራዊ ክኸውን ዝተሰማማዕናሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ሓደጋ ከይነውድቖ ዓቢ ጥንቃቐ ይሓትት።
ደሞክራስያዊ ምንቅስቕስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ነቲ ዘውጽኦ ፡ ብዝሒ ብሄራት ኤርትራ 9 ጥራይ ከም ምዃኑ ኣምሲሉ ዝጠቐሰ መግለጺኡ ዳግማይ ግምት ብምግባር ክእርሞ ጻውዒትና ዳግማይ እናኣቕረብና ፡ ከምኡ ዝኣመሰለ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ይኹን ፡ ኣብ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘየድልይ ነቓዕ ዝፈጥር መግለጺ ካብ ምሃብ ክቑጠቡ ንላበው።
ኩለን ናይ ኤርትራ ናይ ተቓውሞ ሓይሊታት ውን ነቲ ብደሞክራስያዊ ምንቅስቕስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ዝወጸ መግለጺ ብምቅዋመን በኣወንታ ዝጥቀስ ኣኳ እንተኾነ ፡ ኣብቲ “ 9 ብሄራት ኤርትራ ” ኢሉ ተጠቒሱ ዘሎ ኣተኲረን ተቓውሞኤን ብዘይምስመዐን ዝተስማዓና ቅረታ ውን ከይገለጽናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን ።
ከም መዘኻኸሪ ንኹሉ ዝኣክል ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዘለናዮ ተኣፋፊ ግዜ ፡ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ሕድነቱ ዘደልድልን፡ ኣብ ሓደ ደምበ ዝጥርነፍን ፡ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ መንፈስ ዘሕድርን ፡ ኮታስ ንብሩህ መጻኢ ዘኤንፍት ሓሳብን መግለጺን ተግባርን እዩ ዘድልዮ ዘሎ ደኣምበር ፡ ፋሕ ጭንግራሕ ዘእትው ኣሉታዊ ስምብራት ዝገድፍ ዘይሓላፍነታዊ መግለጺታትን ተግባራትን ኣየድልዮን እዩ።
የ “ማክዌል ፋውንዴሽን” እ.ኤ.አ. በሐምሌ ወር መጨረሻ ለተወዳጅ የሥራ ባልደረባው ደስ ይልዎታል ፡፡ ከ 10 ዓመታት ልዩ አገልግሎት እና አመራር በኋላ ሚድዌስት የአየር ንብረት እና ኢነርጂ ፕሮግራም የፕሮግራሙ ዳይሬክተር የሆኑት አሚዬ ዊተማን ከሥልጣናቸው ለመልቀቅ ወስነዋል ፡፡
የመክሊቭን የቦርድ ሊቀመንበር ዴቢ ላስማን “አሚኢ ታላቅ ችሎታና ችሎታን አምጥቷል” ብለዋል ፡፡ ላለፉት አስርት ዓመታት ላነሳሳችው አገልግሎት ምስጋናዋን እናቀርባለን ፣ እናም ለሚቀጥለው ጀብዱ እሷም ዝግጁ ስትሆን መልካም እንመኛለን ፡፡ ”
የመካከለኛው ምዕራብ የአየር ንብረት እና ኢነርጂ መርሃግብር ቦርዱንና ከፍተኛ ሠራተኞቹን በቀድሞው አቅጣጫ እንደገና እንዲመሩ ከረዳች በኋላ በዌስትማን መሪነት በ 2013 ተጀመረ ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ዊስተርማን የክልሉን የኢነርጂ ስርዓት ጥልቅ የማጣራት ስራ ለማስፋፋት የገንዘብ ድጋፍን ፣ ተፅእኖን ኢንቨስትመንቶች እና የህዝባዊ እና የግል መሪዎች ተሳትፎ አድርጓል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2019 እንደገና ቦርዱንና ሠራተኞቹን በቦርዱ በሰጠው ውሳኔ ወደ ማጠናቀቁ ባቀረበው የፕሮግራም ማሻሻያ እንደገና መርቷታል የምዕራብ የአየር ንብረት እና የኃይል ፕሮግራምበሚቀጥሉት ሦስት ዓመታት ወሰን እና የገንዘብ ድጋፍ መስጠት ፡፡
አሚሜ በማክዌል ተልዕኮው ላይ ትልቅ ችሎታን እና ችሎታዎችን አምጥቷል ፡፡ ላለፉት አስርት ዓመታት ላነሳሳችው አገልግሎት አመስጋኞች ነን እና ለሚቀጥሉት ጀብዱ እሷም ዝግጁ ስትሆን መልካም እንመኛለን ፡፡ ” -ዲብ ቢርዝ ዴይስማን, የ McKNIGHT የጀርባ ሊቀመንበር
ቀደም ሲል ዊተማን በውሃ ጥራት እና በግብርና ስርዓቶች ውስጥ ልዩ ባለሙያ በመሆን በማክኬዴር የአካባቢ ፕሮግራም ኦፊሰር ሆነው አገልግለዋል። የፌዴራል የፖሊሲ ፖሊሲን ፣ ስትራቴጂካዊ ግንኙነቶችን እና የዘርፉ ዘመቻዎችን የሚመሩበት የብሔራዊ ዘላቂ የግብርና ጥምረት ዋና ሥራ አስፈፃሚ በመሆን ጨምሮ በመላው አገሪቱ ውስጥ በበጎ አድራጎት ድርጅቶች ውስጥ የአመራር ቦታዎችን ትይዝ ነበር ፡፡
ወይዘሪት ዊልማን “ላለፉት አስርት ዓመታት ከአስቆጥረኞቻችንና የስራ ባልደረቦቻችን ጋር በመተባበር ላከናወነው ስራ አመስጋኝ ነኝ እናም ኩራተኛ ነኝ” ብለዋል ፡፡ የአየርክን ቀውስ ለመፍታት እና በሚኒሶታ ውስጥ የዘር እኩልነት ዕድገትን ለማስፋፋት ማክዎቭር አዲሱ ቁርጠኝነት በጣም አስፈላጊ በሆነ ወቅት ላይ ሊከሰት አልቻለም ፡፡ ለእኔ እና ለቤተሰቤ ወደ አዲስ አድማስ እና ዕድሎች ስዞር ፣ ዱላውን ወደሚቀጥለው መሪ በማለፍ በጣም ደስ ብሎኛል ፡፡ ”
ከግቡ ጋር ወደ በመካከለኛው ምዕራብ የካርቦን ብክለትን በከፍተኛ ሁኔታ በ 2030 በመቁረጥ የአየር ንብረት ቀውስ ላይ ድፍረት የተሞላበት እርምጃ መውሰድሚድዌስት የአየር ንብረት እና ኢነርጂ መርሃግብር ለአዳዲስ ሀሳቦች ክፍት ቦታ ሲያገኝ ከረጅም ጊዜ ሥራው በመማር ላይ ያነፃል እንዲሁም ይገነባል ፡፡ በመጪው ክረምት ፋውንዴሽኑ ለአዲሱ የፕሮግራም ዳይሬክተር ክፍት የሥራ ቦታ ይለጥፋል እንዲሁም በዚህ የመካከለኛ ምዕራብ የአየር ንብረት እና ኢነርጂ መርሃግብሮች የመጨረሻ ስትራቴጂዎችን እና የፕሮግራም መመሪያዎችን በዚህ ዓመት ያሳውቃል ተብሎ ይጠበቃል ፡፡
በ COVID-19 ወረርሽኝ ወቅት ብዙ የሕክምና ውበት ክሊኒኮች ወይም የውበት ሳሎኖች በከተማ መቆለፊያ ደንቦች ምክንያት ሥራቸውን ዘግተዋል ፡፡ ማህበራዊ ርቀቱ ቀስ በቀስ እየቀለለ እና መቆለፊያው ዘና ባለበት ጊዜ ንግዱን እንደገና መክፈት ወደ ጠረጴዛው ተመልሷል ፡፡
ሆኖም ንግዱን እንደገና ለመክፈት ወደ መደበኛ ሁኔታ መመለስ ብቻ አይደለም ፣ ለታካሚዎች እና ለቅጥርዎ ጤና እና ደህንነት ሲባል ተጨማሪ አሰራሮችን መተግበር በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡
ምንም እንኳን የ COVID-19 ወረርሽኝ ወረርሽኙ አብዛኛዎቹን ንግዶች በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ቢያስቀምጥም ክሊኒኮችን ተላላፊ በሽተኛዎችን በተመለከተ ያሉትን ጥንቃቄዎች እንደገና ለመመርመር እድሉ ሊሆን ይችላል ፡፡
እንደ አውስትራሊያ የኮስሜቲክ የቆዳ ህክምና ባለሙያዎች ማህበር ከሆነ በዚህ አመት ሚያዝያ ውስጥ የተሟላ መመሪያ አውጥተዋል ፡፡ ለጨረር እና ለብርሃን-ተኮር መሳሪያዎች ብዙው ህክምና የሚከናወነው ለአደጋ ተጋላጭነት የተጋለጡ አካባቢዎችን የአፍንጫ ፣ አፍ እና የአፋቸው ንጣፎችን የሚያካትት ፊት ላይ ነው ፡፡ ስለሆነም ክሊኒኮች የመከላከያ እርምጃዎችን መውሰድ አለባቸው ፡፡
የ COVID-19 ወረርሽኝ ክሊኖቻችንን በጨረር እና በኤሌክትሪክ ኃይል ላይ የተመሰረቱ መሣሪያዎቻችንን ጨምሮ ተላላፊ በሽታ መከላከያዎችን እና ማንኛውንም ተጓዳኝ ጭስ / ጭስ እንዴት እንደምንይዝ ለመመርመር ጥሩ አጋጣሚ ይሰጠናል ፡፡
የኮሮናቫይረስ ከሰው ወደ ሰው የሚወጣው ኢንፌክሽን በነፍሳት እና በሚተነፍሱበት ወይም በተበከሉት እጆች ላይ በሚስጢስ ላይ በማስቀመጥ በኩል ስለሆነ ለሰራተኛዎ እና ለታካሚዎችም ቢሆን የማምከን አሰራርን እንደገና መፍታት በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡ ከኦስስትራሊያ የኮስሜቲክ የቆዳ ህክምና ባለሙያዎች ማህበር የተወሰነ ምክር ይኸውልዎት-
ከበሽተኛው ጋር ከመገናኘትዎ በፊት እና በኋላ ፣ ወይም የግል መከላከያ መሳሪያዎን ካስወገዱ በኋላ አዘውትሮ የእጅ መታጠቢያ (> 20 ሴኮንድ) በሳሙና እና በውሀ የቫይረስ ስርጭትን ለመቀነስ ቁልፍ ዘዴ ነው ፡፡ እንዲሁም ፊት ፣ በተለይም ዐይን ፣ አፍንጫ እና አፍን ከመንካት ለመቆጠብ ያስታውሱ ፡፡
ለክሊኒኩ እና ለታካሚዎች ደህንነት ፣ የወለል ንጣፎችን እና የህክምና መሣሪያዎችን ማፅዳትና ማፅዳት በጣም አስፈላጊ ናቸው ፡፡ ከ 70-80% ገደማ ያለው አልኮሆል ወይም የሶዲየም hypochlorite 0.05-0.1% ውጤታማ መሆኑ ተረጋግጧል ፡፡
Built በአየር / ክሪዮ እና በተገነቡት ወይም በነጻ በሚቆሙ ሥርዓቶች ውስጥ ተለዋዋጭነትን ጨምሮ በእርጥበት የተሞሉ የማቀዝቀዣ ሥርዓቶች በአብዛኛዎቹ መሣሪያዎቻችን ውስጥ እንደ ፀጉር ማስወገጃ ሌዘር ፣ Nd: Yag laser ፣ እና CO2 laser ናቸው ፡፡
ለአይሮሶል እና ለሌዘር ቧንቧ አምጪ ሕክምናዎች አጠቃላይ የቀዶ ጥገና ጭምብል የቫይረስ መከላከያ ለመስጠት ብቁ ነው ፡፡ ነገር ግን ህብረ ህዋስ ተንሳፋፊነትን ለሚያካትት እንደ CO2 ላዘር ላላ ሌዘር ፣ ባለሙያዎችን እና ህመምተኞችን ከባዮሚክሮ ቅንጣቶች እና አዋጭ ቫይረሶችን የማስተላለፍ አቅማቸውን ለመጠበቅ ተጨማሪ ትኩረት ይፈልጋል ፡፡
አደጋውን ለመቀነስ በጨረር ደረጃ የተሰጠው ጭምብል ወይም የ N95 / P2 ጭምብል እንዲጠቀሙ ይመከራል ፡፡ እንዲሁም የቧንቧ ማጠፊያ ስርዓትን (የመጠጥ ቧንቧ <5 ሴ.ሜ ከህክምና ቦታ) መጠቀምን ያስቡ እና በኤሲ ሲሲ ወይም በሌዘር ላብራቶሪ አየር ማጣሪያ ውስጥ የ HEPA ማጣሪያን ይጫኑ ፡፡
በአጠቃላይ ፣ የተሟላ ክብሮች ባለመኖራቸው የተወሰኑ መስዋእትነት ለመክፈል ጊዜው አሁን ነው ፡፡ ተጨማሪ አሠራሮችን ማመልከት ችግር ሊሆን ይችላል ግን ለሠራተኞችም ሆነ ለታካሚዎች ደህንነት ዋስትና አስፈላጊ ነው ፡፡ በእርግጥ ለሁላችን ከባድ ጊዜ ነው ፣ ግን ለወደፊቱ ለታካሚዎቻችን የተሻለ እና ደህንነቱ የተጠበቀ ህክምና ለመስጠት የጥንቃቄ እርምጃዎችን እንደገና ለመመርመር ጊዜ ሊሆን ይችላል ፡፡
የአውስትራላሲያ የመዋቢያ የቆዳ ህክምና ባለሙያዎች ማህበር (ASCD) - ደህንነቱ በተጠበቀ አጠቃቀም ላይ መመሪያ ወይም ከግምት ውስጥ በማስገባት በጨረር እና በኤሌክትሪክ ላይ የተመሰረቱ መሳሪያዎች Covid-19 / SARS-CoV-2
ጥንታዊ ብር / 24 "አይዝጌ ብረት ገመድ ሰንሰለት - $ 99.00 ዶላር ጥንታዊ ብር / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 99.00 ዶላር ስተርሊንግ ሲቨር / 24 "አይዝጌ ብረት ገመድ ሰንሰለት - $ 99.00 ዶላር ስተርሊንግ ሲቨር / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 99.00 ዶላር ጥንታዊ ብር / 20 “ብር ብር ሳጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 99.00 ዶላር ስተርሊንግ ሲቨር / 20 “ብር ብር ሳጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 99.00 ዶላር
የ “Feruchemy” ጡባዊ ሜዳሊያ ከ ‹አስራ ስድስቱ› የብረት ማዕድናት የጌጣጌጥ ገበታ ነው የተሳሳተ አጽናፈ ሰማይ. Feruchemy የሳዝዝ ሰዎች ፣ ቴሪስ ሰዎች የሚጠቀሙበት የአስማት ስርዓት ነው ፡፡ Feruchemy ከአልሎኒዝም በተለየ ሁኔታ ይሠራል ፣ አንድ አልሎማንሰር ብረትን ሲያቃጥል ኃይል ለማግኘት ፣ ፌሩኬሚስት የራሳቸውን ኃይል ለማጠራቀም ብረቶችን እንደ ማከማቻ ክፍሎች ሊጠቀም ይችላል ፡፡ ለወደፊቱ Feruchemist ለወደፊቱ በእኩል የተሻለ ለመሆን በአሁኑ ጊዜ በአንድ ነገር ላይ የከፋ ሊሆን ይችላል። ኃይል አልተገኘም ወይም አይጠፋም ፡፡
ዝርዝሮች: የ Feruchemy Tablet pendant የዋስትናውን ጨምሮ 39 ሚሊ ሜትር ርዝመት ፣ በሰፋፊው 34 ሚሜ እና በጣም ወፍራም በሆነው 2.7 ሚ.ሜ. ሜዳሊያ 10.4 ግራም ይመዝናል ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በአምራቾቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት ምልክት እና በብረት ይዘቱ ተለጥፎ የታተመ ነው ፡፡
ሰንሰለት አማራጮች: 24 "ረዥም አይዝጌ ብረት ገመድ ሰንሰለት ፣ 24" ጥቁር የቆዳ ገመድ (ተጨማሪ $ 5.00) ፣ ወይም 20 “1.2 ሚሜ ብር ብር ሳጥን ሰንሰለት ()ተጨማሪ $ 25.00) ተጨማሪ ሰንሰለቶች በእኛ ላይ ይገኛሉ መለዋወጫዎች ገጽ.
አዲስ ኢንተርናሽናል ባንክ አ.ማ ለሰጠው ብድር ማካካሻ በአዋጅ ቁጥር 97/90 መሠረት የተረከበውን ከዚህ በታች በሠንጠረዥ የተመለከተውን ንብረት በግልፅ ጨረታ አወዳድሮ መሸጥ ይፈልጋል፡፡በዚሁ መሰረት ማናኛውም ተጫራች ጨረታው በሚካሄድበት ቀን ንብረቱ በሚገኝበት ቦታ በመገኘት መጫረት ይችላል፡፡
ንብረቱን ለማየት የሚፈልጉ ተጫራቾች ሰኔ 27፣ሐምሌ 4 እና ሐምሌ11 2010 ዓ.ም. አዲስ ኢንተርናሽናል ዋና መ/ቤት በሚገኝበት ዝቋላ ኮምፕሌክስ አንደኛ ፎቅ ፋሲሊቲ አስተዳደር ዋና ክፍል በተገለፁት ቀናቶች ብቻ ጠዋት 3፡00 ሰዓት ላይ በመገኘት ንብረቱ የሚገኝበትን ቦታ ማየት ይቻላል፡፡ ስልክ ቁጥር 011 557 05 09 ወይም 011 557 05 04.
አሸናፊ የሚሆነው ተጫራች ያሸነፈበትን ገንዘብ በ15 /አስራ አምስት/ ተካታታይ ቀናት ውስጥ አጠቃሎ መክፈል ይኖርበታል ወይም የባንኩን የብድር መመሪያ በማVላት ጉዳዩን ይጨርሳል ይህን መፈፀም ካቻልቻለ ግን ጨረታው ተሰርዞ ያስያዘው ገንዘብ ለባንኩ ገቢ ይሆናል ፡፡ ጨረታውን ላላሸነፉት ተጫራቾች ያስያዙት ገንዘብ አሸናፊው ከተለየ በኋላ ወዲያውኑ ይመለስላቸዋል፡፡
ያለ ዕድሜያቸው የተቀጨ አያሌ ወጣት አለ። በተለይ በአሁኑ ወቅት የኮሮና ክፋት በተባባሰበት ሰዓት ለህልፈተ ሞት የተጋለጠ ወጣት እጅግ በርካታ ነው። ሙዚቃዎችን በግጥሙ መመርመርና ጥንቃቄን ማስቀደም የወቅቱ ዋነኛ አጀንዳ ነው።
“ጽናትና ጽናት የሚስፈልግበት ጊዜ መጥቷል” በተለይ ወጣቱ ትውልድ፣ በእንዝላልነትም ሆነ በድፍረት የሚፈጸሙ ድርጊቶች ከአደጋ ሁሉ የበረታ አደጋ፣ ከመከራም ሁሉ የጠለቀ መከራ ውስጥ የሚዳርጉት ከባድ የወቅት እኩያ ሳንካ ተጋርጦበት ይገኛል።
ሁሉም መንገድ ሊሾና አስፋልት አይሆንምና ኮሮኮንቹንም ለመራመድ ጥረት እናድርግ። ሁሉም አልጋ ከእርግብ ላባ የተሰራ አይደለምና ተጠንቅቀን እንተኛ፣ ተጠንቅቀን እንነሳ።
ስለሆነም በአሁኑ ሰዓት ቀበቶን ጠበቅ ማድረግ ከሁላችንም የሚጠበቅ ግዴታ ነው። ዙሪያ ገባውን ሀገር በተከፈቱ አይኖች እንይ። ምነው ቢሉ……. ዳሩ ሲነካ መካከሉ ዳር ይሆናል ይሏልና!
የአክስዮን ገበያውን የኮሮናቫይረስ ፍርሃት ተዛመተበት። በርካታ ክፍለ ግዛቶች የንግድ ድርጅቶችን በትዕዛዝ መዘጋት በጀመሩባት በዩናይትድ ስቴትስ የኑሮ እንቅስቃሴዎች ቀጥ ሲሉ ጊዜ አልፈጀባቸውም። የዎል ስትሪት የኒውዮርክ የአክስዮን ገበያም ዛሬ ጠዋት አሽቆልቁሏል።
የሃገሪቱ የማዕከላዊ ባንክ ፌዴራል ሪዘርቭ በአንድ ቀን ቀደም ብሎ ከወትሮው ለየት ያለ ዕርምጃ ቢወስድም የአምስት መቶ ትላልቅ ኩባኒያዎችን አክስዮን ክንዋኔ የሚከታተለው ኤስ ኤንድ ፒ 500 ገበያው በተከፈተ በሰኮንዶች ውስጥ የስምንት ከመቶ የዋጋ ውድቀት አሳይቶ የንግድ እንቅስቃሴው ወዲያውኑ ለአስራ አምስት ደቂቃ ተቋርጧል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ዓለምቀፉ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በዓለም ዙሪያ የኩባኒያዎች ገቢን ይመታል የሚለው ስጋት በገነነበት በዚህ ወቅት ፊዴራል ሪዘርቭ ( ማዕከላዊ ባንኩ ) ትናንት አጣዳፊ ዕርምጃ ወስዶ የወለድ መጠኑን ወደዜሮ ገደማ ዝቅ አድርጎታል።
ትናንት የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትረምፕ ከጂ ሰባት አባል ሃገሮች መሪዎች ጋር ጸረ ኮሮና ጥረቶችን ለማስተባበር ስለሚቻልበት መንገድ በቪዲዮ አማካይነት በተካሄደ ውይይት ተሳትፈዋል። ከዚያም በማስከተል ሃምሳዎቹም የዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዛቶች አገረ ገዢዎች ጋር በዚሁ ጉዳይ በቪዲዮ አማካይነት ስብሰባ አድርገው ተነጋግረዋል።
ፕሬዚደንቱና የአስተዳደራቸው አባላት በህዝቡ ዘንድ ያለውን ፍራቻ ለማብረድ እየሞከሩ ናቸው። ሰው በፍርሃት ምግብና ሌላም አስቤዛ በብዛት እየገዛ እያጠራቀመ በመሆኑ መደብሮች ባዶቸውን የቀሩበት ሁኔታ ተፈጥሯል።
5inch Resin Bindin Broinding Carbide መሳሪያዎች ብረት ዲስክን ለመጠምዘዝ የጎማ መፍጨት ጎማ, ለካርቦሃይድሬት ጎማዎች መፍጨት, ለአሸዋ ካርቦሃይድሬት አረንጓዴ ሽክርክሪት, አልማዝ / ሲቢኤን የማፅዳት አንግል መፍጨት መንኮራኩር ለማሽን መሳሪያ, አልማዝ መፍጨት ጎማዎች ለቱንግስተን ካርበይድ, ለብረታ ብረት ለመቁረጥ የካርበሪ ክብ ክብ ቅርፊት,
በትናንትናው ዕለት በሕይወቴ ለመጀመርያ ጊዜ በኢትዮጵያ የፖሊቲካ ታሪክ ውስጥ ሥልጣን ካንዱ ጠ/ሚንስትር ወደ ሌላው ሲሸጋገር በአደባባይ በማየቴ ለማመን እየተቸገርኩኝ ነው። በጠ/ሚንስትሩ ንግግር ውስጥም ላለፉት አርባ ዓመታት የለመድናቸው “ጠላት” “ጸረ ሰላም ኃይሎች” “እናሸንፋለን” የመሳሰሉ ካድሬያዊ አነጋገሮች ለመጀመርያ ጊዜ በመሪያችን አፍ አለመነገሩን፣ ተፎካካሪ እንጂ ተቃዋሚ እንደሌለ መስማት፣ የተለየ አስተሳሰብ ስላስተናገዱ ብቻ የተገደሉትን የፖሊቲካ መሪዎችና በጨቅላነታቸው የተቀጩትን አስታውሶ ይቅርታ መጠየቅ፣ ከልብ ይቅር ተባብሎ ያለፈውን ምዕራፍ ዘግቶ ወደ ፊት ለመራመድ መጋበዝ፣ ከኤርትራ ጋር በሰላም ለመኖር ከማሰብ አንጻር ንግግር ለመጀመር ዝግጁ መሆን፣ ከሁሉም በላይ ለዘመናት እንደ “ገበና” ተቆጥሮ የማይነገረውን የግልን ህይወት ለአደባባይ ፍጆታ ቀርበው ስናዳምጣቸው ለመጀመርያ ጊዜ ህዝብ ህዝብ የሚሸትና ሰብዓዊ ፍጡር የሆኑ መሪ በማግኘታችን ተደስቻለሁ ብል ማጋነን አይሆንብኝም።
ምናልባት ጠ/ሚንስትሩ እንደሌሎች ለምሳሌ፣ ትግራይን ከኢትዮጵያ ለመገንጠል አስራ ሰባት አመት ሙሉ ዜጎቻችንን ሲገድሉ እንደነበሩ አንጋፋ የህወሃት አባላት ተዋጊም አሸናፊም ተማራኪም ያልነበሩና ኢህአዴግንም ገና በወጣትነታቸው ከተቀላቀሉት በኋላም በሙያቸው እንጂ የተቃዋሚ ኃይሎችን አባላት ያልገደሉ ወይም ያላስገደሉ በመሆናቸው ነው መሰለኝ የሞራል የበላይነትና በራስ የመተማመን መንፈስ ይታይባቸዋል። ይህ፣ “ተቃዋሚዎችን በማሸነፍና በማሰር ወይም በመግደል” የማይኩራራ ግን ደግሞ በራሱ ቅንነት ላይ ጥንካሬን የመሰረተ መሪ ማግኘታችን አንዳች አይነት ተስፋን ይሰጣል የሚል ግምት አለኝ። ለመጀመርያ ጊዜ የህወሓት መሪ ያልሆነ ወይም በህወሓት ያልተደገፈ የኢህአዴግ አባል ድርጅት መሪ ለጠ/ሚንስትርነት መብቃቱ በራሱ የህወሃትን የሩብ ምዕተ ዓመት የበላይነት የገረሰሰ ትልቅ ድል ስለሆነ ማወደስ ያለብን ይመስለኛል።
ሀ) ለስድስት ወራት የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ በኮማንድ ፖስት ፊታውራሪነት በተግባር ተተርጉሞ የተወሰኑ ወጣቶችን ገድሎና ሌሎችን አስሮ በማሰቃየት ላይ ነው።
ለ) የጸረ ሽብር ዓዋጁን ተፈጻሚነት አስከትሎ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች፣ መሰረተ ቢስ በሆነ የሽብርተኝነት ወንጀል ተከሰው በተለያዩ ያገሪቷ እስር ቤቶች ለሰቆቃ እየተዳረጉ ዜነው።
ሐ) ህገ መንግሥታዊና መሰረታዊውን የሰው ልጆች መብቴን ተገፍፌአለሁ ብሎ ለዓመታት ያለማቋረጥ በእንቢተኝነት በሰልፍ ወጥቶ ድምጹን ያሰማ የነበረው ወጣት፣ አዲሱ ጠ/ሚንስትር ለተነሱት የመብት ጥያቄዎች አዎንታዊ መልስ ይሰጡኛል ብሎ በተስፋ እየጠበቀ ነው። የሚያረካ መልስ ካላገኙ እንደገና ወደ ጎዳና ለመውጣት በተጠንቀቅ ቆመዋል ማለት ነው።
መ) ኢህአዴግ ሁሌም የሚነግረንና ለችግሮቹ ሁሉ አልፋን ኦሜጋ አድርጎ የሚያቀርበው አንድ ድብቅና በጣም ኃይለኛ የሆነ፣ ነባራዊውን ሥርዓት በምንም መልኩ እንዳይቀየር የሚፈልግ “ኪራይ ሰብሳቢ” የሚባል ተጽዕኖ ፈጣሪና መንግሥት ሊቆጣጠረው ያልቻለ መሆኑ የሚነገርለት ቡድን ዛሬም በህይወት ስላለ፣ አዲሱ ጠቅላይ ሚንስትር ይህንን ኃይል አሸንፈው የሚያመረቃ ለውጥ ሊያመጡ ይችላሉ ወይ? ጠቅላይ ሚንስትር ኃይለማርያም ደሳለኝን አንገሽግሾ በፈቃዳቸው ሥልጣናቸውን እንዲለቁ ያስገደዳቸው ሁኔታስ እንዳለ ነው ያለው ወይስ ተቀይሮአል?
ባገሪቷ የሰፈነው ቀውስ የያንዳዳችንን በር ስላንኳኳ ሁላችንም አንዳች ዓይነት ለውጥ መመኘታችን ተፈጥሮአዊ ነው፣ አሁን ካለንበት ባብዛኛው ሰው ሰራሽ በሆነው ችግር ምክንያት በውሸት የኤኮኖሚ እድገት ፕሮፓጋንዳ አየር እየተሞላን የህዝቦቻችንን በድህነት አዘቅት ውስጥ ተወዝፈው ከሚኖሩበት የተሻለ ህይወት ከመመኘት አንጻር ለለውጥ ያለንን ፍላጎት ከዳር እስከዳር ማሰማታችንና ወደ ጠ/ሚንስትሩ ጆሮ እንዲደርስ መወትወታችንም ተገቢ ነው። የጸረ ሽብርና የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጆች ሰለባ ሆነው በየእስር ቤቱ በመማቀቅ ላይ ያሉት ዜጎቻችን እንዲፈቱና፣ መንግሥት አሰልጥኖ ባሰማራቸው ነፍሰ ገዳይ አግዓዚና መከላከያ ሠራዊቱ ኃይላት በግፍ ለተገደሉት ሰላማዊ ወገኖቻችን ፍትህ መጠየቃችን አግባብ ያለው ጥያቄ መሆን ብቻ ሳይሆን የዜግነት ግዴታችንም ይመስለኛል። ተቃዋሚ ኃይላት በእኩልነት የሚወዳደሩበትና የመወዳደር ያው ሜዳውም ለሁሉም እኩል የሆነበት አዲስ ምርጫ እንዲካሄድ፣ ብሎም ህዝቡ ያላንዳች ተጽዕኖ የራሱን መሪዎች እንዲመርጥ ያለማቋረጥ ድምጻችንን ማሰማታችን ላገሪቷ በጎ ከማሰብ እንጂ የወያኔ መሪዎች እንደሚሉት “ህገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን ለማፍረስ” ስላልሆነ ጥያቄያችን አግባብ ያለው ነው። አገሪቷ የጥቂት ባለጊዜ የኢህአዴግ ሥርዓት ተጠቃሚዎች ሳይሆን የመላው የኢትዮጵያ ህዝብ ሆና የተፈጥሮ ሃብቷም ሆነ ምርቶቿ የመላ ዜጎቿ ሃብት መሆኑን ማሳሰባችን መብታችንም ግዴታችንም ነው። የምኞታችን ሰሌዳ ከዚህም ሊሰፋ ይችላል።
በኔ ግምት ጠ/ሚንስትሩ ለማምጣት የያቀዱት ጥገናዊ እንጂ አብዮታዊ ለውጥን አይመስለኝም። በመሆኑም፣ የምንመኛቸውን ለውጦችና የጠየቅናቸውን የፍትህ ጥያቄዎች ጠ/ሚንስትሩ ሊፈጽማቸው ወይም ሊመልሷቸው ሙሉ በሙሉ ፈቃደኛ ናቸው ብለን ብናስብ እንኳ፣ ሂደቱ በጣም ዝግ ያለ ይሆናል። ዶ/ር ዓቢይ ሥርዓቱ ኮትኩቶ ያሳደጋቸውና የሥርዓቱ ምርት ስለሆኑ በድርጅታቸው ውስጥ ያለውን የበሰበሰ አሰራር ቀስ በቀስ ያሻሽሉ እንደሁ እንጂ ሥር ነቀል የሆነ አብዮታዊ ለውጥ ሊያደርጉ የሚችሉ አይመስለኝም። የድርጅታቸውን ኢዲሞክራሲያዊ አሰራርና የህዝብን ጥያቄ ለመመለስ አለመቻል ከቡድናቸው መሪ ከኦቦ ለማ መገርሳ ጋር ሆነው ከማንኛውም የኢህአዴግ አባል ቀድመው በመንቃትና ለህዝብ በማስታወቃቸው ራሳቸው ተካፋይ የነበሩበትን ጸረ ህዝብ ድርጊት ጥገናዊ ለውጥ አድርገው የማስተካከል ብቃትና ፍላጎት ግን ያላቸው ይመስለኛል።
ችግሩ ግን፣ የህዝቡን ጥያቄ ሳይመልሱ ቢቀሩ ህዝቡ ላልተመለሰው ጥያቄው ምን ዓይነት እርምጃ ይወስዳል የሚለው እጅግ በጣም አሳሳቢ ይመስለኛል። ከታች ሰፋ አድርጌ ለማቅረብ የምሞክረው የህዝቡ ችግሮች ደግሞ ፋታ የማይሰጡ በመሆናቸው፣ ባስቸኳይ መልስ ካልተሰጣቸው፣ ቄሮና ፋኖም ወደ አውራ ጎዳናዎች ወጥተው የተለመደውን ጥያቄ ማሰማት ይቀጥላሉ፣ ለዓመታት ላነሷቸው የመብት ጥያቄዎችም ተገቢ መልስ ተንገፍግፈው ጎማ ማቃጠልና “የሥርዓቱ ተጠቃሚዎች ንብረት” ናቸው ብለው በፈረጇቸው ላይ እርምጃ መውሰድ ይጀምራሉ፣ ሰራዊቱ ደግሞ “ጸጥታ ለማስፈን” በማለት ተኩሶ መግደል ይጀምራል፣ ወደ ለመድንው የጥፋት አዙሪት ውስጥ ተመልሰን እንገባለን ማለት ነው። ምኞታችን እንግዲህ ጠ/ሚንስትሩ ህገመንግሥቱ በሰጣቸው ሥልጣን ተመርተውና በህገ መንግሥቱ አንቀጽ 54(4) መሰረት ተጠያቂነታቸውና ተጠሪነታቸው ለህገ መንግሥቱ፣ ለመረጣቸው ህዝብና ለኅሊናቸው፣ ብቻ መሆኑን አውቀው፣ የሚቻላቸውን ጥገናዊ ለውጥ አድርጎ ለጊዜው እንኳ ቢሆን ሰላምና መረጋጋትን እንዲያመጡ ነው።
ጠቅላይ ሚንስትሩ በተለይም ዛሬ ኦህዴድና ብአዴን አብላጫ ድምጽ ባላቸው ፓርላማ ውስጥ፣ ህገ መንግሥቱን መሰረት በማድረግ ብቻ፣ በተደጋጋሚ ተጠይቀው መልስ ላልተሰጣቸው የህዝብ ጥያቄዎች የማያዳግምና አጥጋቢ መልስ ሊሰጡ ይችላሉ ብዬ እገምታለሁ። በመጀመርያ ደረጃ የህገ መንግሥቱን አንቀጽ 73 (1)(2) ተጠቅመው ለህዝባዊው ዓመጹ መቀስቀስና ለተለያዩ ያገሪቷ ችግሮች ምክንያቶች ነበሩ ተብለው የሚታሰቡ ሚኒስትሮችን ለምሳሌ ያህል የህዝብ ደህንነት ኃላፊውንና የመከላከያ ሚንስትሩን ከሥልጣን አውርደው፣ እጃቸው ንጹህ በሆኑ ህዝብ ህዝብ በሚሸቱ ግለሰቦች መተካት አለባቸው። የመከላከያ ሠራዊቱንና የደህንነቱንም መዋቅር በአዲስ መልክ ማደራጀት ይችላሉ። እንደ ጦሩ ጠ/አዛዥነታቸው፣ የጦር ኤታ ማጆር ሹሙንም ማንሳት ይችላሉ። የትግራይ ብሄር ተወላጆች ብቻ የያዙትን ከፍተኛ የጦር አመራር ቦታዎች ፍትሃዊ በሆነ መልኩ እኩል ብቃት ባላቸው የሌሎች ብሄር ተወላጆች እንዲሞሉና ጦሩ በተጨባጭ ሁሉን አቀፍ እንዲሆን የማድረግ ህገ መንግሥታዊ ኃይል አላቸው። እንዲሁም የህገ መንግሥቱን አንቀጽ 81 (1)(2)ን በመጠቀም፣ ፍትህ አጉድለዋል በመባል የሚታወቁትን የፌዴራሉን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ሹማምንትን በሌሎች ቅን ዳኞች ከመተካት የሚያግዳቸው የለም።
ሌላው፣ ጠቅላይ ሚንስትራችን ያለ ምንም ውጣ ውረድ ባስቸኳይ ሊፈጽሙት የሚችሉ፣ እጅግ በጣም አስፈላጊና ሳይደረግ ቢቀር አገራዊ ቀውሱን የሚያባብስ እንጂ የማያረግብ አንድ ዓቢይ ጉዳይ፣ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩትንና የተለየ አስተሳሰብ በማራመዳቸው ብቻ በሽብርተኝነትና በሌሎች ተመሳሳይ መሰረተ ቢስ ወንጀሎች ለዘመናት ታስረው ስቃያቸውን በማየት ላይ ያሉትን የፖሊቲካ እሥረኞችን በአስቸኳይ የመፍታቱ ጉዳይ ነው። ባላፈው የኢህዴግ ማዕከላዊ ስብሰባ ላይ የተወሰነ ጉዳይም በመሆኑ፣ ለጠ/ሚንስትራችን ያንኑ ውሳኔ በተግባር ማዋል ነውና እስረኞቹን የመፍታት ሂደት ከማፋጠን የሚያግዳቸው ኃይል ያለ አይመስለኝም።
ለህዝባዊ ዓመጹ መቀስቀስና ላስከተለውም የሰውና የንብረት መጥፋት ምክንያት የሆነውን የመልካም አስተዳደር ጉድለት በዋናነት ተጠያቂ ነኝ ብሎ መንግሥትና ገዢው ፓርቲ በአደባባይ ህዝባችንን ይቅርታ የጠየቁበት ጉዳይ በመሆኑ፣ ሰላምና መረጋጋትን ለማስፈን ሲባል ይህንን ህዝቡ የተነፈገውን መልካም አስተዳደር በተግባር ለማዋል ጠ/ሚንስትራችን ዛሬውኑ ቁርጠኛ እርምጃ ለመውሰድ ይችላሉ። ህዝቡን ያላካተተ ውይይትም ሆነ ውሳኔ ደግሞ ተፈጻሚነቱ ላይ እክል ሊገጥመው ስለሚችል፣ መልካም አስተዳደርን ተግባራዊ ለማድረግ በሚደረገው እንቅስቃሴ ውስጥ ህዝቡ ከመንግሥት እኩል የሚሳተፍበትን መድረክ ማዘጋጀት ለጠ/ሚንስትራችን የሚሳናቸው አይመስለኝም።
ከላይ እንዳስቀመጥኩት ለፓርላማው ሳያቀርቡ እንደ ርዕሰ ብሄርነታቸው ሊፈጽሙ የሚችሏቸው ብዙ ነገሮች አሉ። ብዙዎቻችን ግን የቀድሞው ጠ/ሚንስትር መለስ ዜናዊ፣ ሥልጣናቸውን ያላግባብ በመጠቀምና ህገ መንግሥቱን በመጣስ ጊዜያዊ ዓዋጆችንና መመርያዎችን ሲያወጡና ሲወስኑ ተለማምደን፣ ያሁኑም ጠ/ሚንስትርም ልክ እንደ አቶ መለስ “ሁሉ በጄ ሁሉም በደጄ” ብለው ዛሬውኑ የአስቸኳይ ጊዜና የጸረ ሽብር ዓዋጁን እንዲያነሱ የምንመኝ ብዙ ዜጎች አለን። ምኞቱ ሰብዓዊና ትክክለኛ የሆነውን ያህል፣ አምባገነኑ አቶ መለስ ህገ መንግሥቱን ጥሰው አምባገነናዊ ዓዋጅና መመርያ ያወጡ ስለነበረ ያ እንደትክክለኛ አሰራር ተተርጉሞ፣ ዶ/ር ዓቢይም ህገ መንግሥቱን ጥሰው አምባገነናዊ መመርያ እንዲያወጡ መገፋፋት ግን ጥሩ አካሄድ አይመስለኝም። በአንጻሩ ግን በፓርላማው ውስጥ የጥገናዊ ለውጥ ደጋፊዎቻቸው አብላጫ መቀመጫ እስካላቸው ድረስ፣ ህገ መንግሥቱን ብቻ ተከትለው ጥገናዊ ለውጥ በማምጣት የህዝቡን ጥያቄ ለለመለስ ይችላሉና ጠ/ሚንስትራችን የሚከተሉትን ዓቢይ የህዝብ ጥያቄዎች ያለመዘግየት ለፓርላማው አቅርበው የማስጸደቅ ግዴታ አለባቸው ባይ ነኝ።
ሀ) ከመጀመርያውም አስፈላጊነቱ ያልታመነበትና የጥቂት ቡድኖችን ጥቅም ብቻ ለማስጠበቅ ተብሎ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜውን ዓዋጅ እንዲነሳ ፓርላማው ውይይት እንዲያደርግበት ማቅረብ አለባቸው። በህገ መንግሥቱ አንቀጽ 93/3 የተሰጣቸውን መብት ተጠቅመው ዓዋጁን ለፓርላማው አቅርበው ያስጸደቁ የቀድሞው ጠ/ሚንስትር ያደረጉትን ያህል ያሁኑም ጠ/ሚንስትር፣ ዓዋጁ ያደረሰውን ጉዳትና ጥቅም ገምግመው ለዜጎች መብት መከበር ቅድሚያ ይሰጥ ዘንድ በአስቸኳይ እንዲነሳ ማድረግ ከቤት ሥራቸው የመጀመርያው መሆን አለበት ባይ ነኝ።
ለ) ለብዙ ኢትዮጵያውያን መታሰርና መሰቃየት መሞትና መሰደድ ምክንያት የሆነውን የጸረ ሽብር ዓዋጁን በአስቸኳይ እንዲነሳ ለፓርላማው ማቅረብ አለባቸው። ከታሳሪዎቹ መሰቃየት ባሻገርም ይህ በሰፊው የተነገረለት “ከተፎካካሪ ኃይሎች ጋር የመነጋገር” እቅድ፣ ዓዋጁ ብዙዎቹ ተፎካካሪ ኃይላትን በሽብርተኝነት ስለፈረጃቸው፣ የታቀደው ውይይት የታሰበለትን ግብ እንዲመታ ከተፈለገና በዕውነትም የፖሊቲካ ምህዳሩ እንዲሰፋ ከተፈለገ፣ የጸረ ሽብር ዓዋጁ ያላንዳች መዘግየት እንዲነሳ ጠ/ሚንስትሩ ለፓርላማ አቅርበው አባላቱ እንዲወያዩበት ማድረግ ከቀዳሚ ተግባራቸው አንዱ መሆን ያለበት ይመስለኛል።
በተለያዩ መድረኮች በተለይም ጠ/ሚንስትራችንን ያቀፈው የኦቦ ለማ ቡድን በተደጋጋሚ ሲያውጁ የነበረው “ከተቃዋሚ ኃይሎች ለመደራደር ዝግጁ መሆን ብቻ ሳይሆን የመፎካከርያ ሜዳውም ለሁሉም እኩል ሆኖ እንዲደላደል “የተቻላቸውን ሁሉ ለማድረግ” ቃል ስለገቡ፣ ጠ/ሚንስትሩ ይህን ቃል በተግባር ለመተርጎም ይረዳቸው ዘንድ፣ የጸረ ሽብር ዓዋጁን ከማንሳት ባሻገር፣ አዲስ የምርጫ ዓዋጅና በዓዋጁም መሰረት ሁሉን ዓቀፍ የሆነ አዲስ የምርጫ ቦርድ እንዲሰየም አስቸኳይ እርምጃ መውሰድ አለባቸው ባይ ነኝ። ሁሉን ዓቀፉም የምርጫ ቀን ካሁኑ በግልጽ ቢነገርና ተፎካካሪ ኃይላትም ከያሉበት መጥተው ለምርጫው የሚያበቃቸውን ዝግጅት እንዲያደርጉ መጋበዝ ተያያዥ የሆነ የጠ/ሚንስትሩ አስቸኳይ የቤት ሥራ ይመስለኛል።
በኔ ግምት፣ በኢትዮጵያ የታቀደው ጥገናዊ ለውጥ፣ የደቡብ አፍሪካን የአፓርታይድ ሥርዓትን ለማጥፋትና የሶቪዬት ሕብረትን ዓላማውን የሳተ ሶሺያሊስት ሥርዓትን ለመለወጥ ዴክለርክና ጋርባቾቭ ካካሄዷቸው እንቅስቃሴዎች ጋር አንዳች ዓይነት ተመሳሳይነት ያለው ይመስለኛል። በመጀመርያ ደረጃ የሁለቱም የጥገና ለውጥ ጠንሳሾቹ ማለትም ዴክለርክና ጋርባቾቭ ልክ እንደ ጠ/ሚንስትራችን ሥርዓቱ ኮትኩቶ ያሳደጋቸውና በታሪክ አጋጣሚ ለመሪነት የበቁ ናቸው። ህዝባዊው እንቢተኝነት ገፍቶ እስካወጣቸው ድረስ በደቡብ አፍሪካም ሆነ በሶቪዬት ሕብረት ነባሩን ሥርዓት የመለወጥ ችሎታ ያለው ምድራዊ ኃይል ያለ አይመስልም ነበር። ባገራችንም እንደዚሁ እስካለፈው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ ውይይትና ምርጫ ድረስ የህወሃትን የበላይነት ንዶ ኢህአዴግ ይመራበት የነበረውን ዲሞክራሲያዊ ማዕከልነትን የመሻር ሁኔታ ይፈጠራል ብሎ የገመተ አልነበረም። ግን ያልታሰበው ተፈጸመ። ኦሮማይ!
በደቡብ አፍሪካ ዴክለርክ በነበራቸው ቁርጠኛ የሞራል የበላይነት ተመርተውና የራሳቸውን ፓርቲ የዘመናት የአድልዖ መሪህን በመቃወም ጥገናዊ ለውጥ ለማምጣት ሲወስኑና ለሃያ ሰባት ዓመት እስር ቤት የነበረውን ማንዴላን ፈትተው የመሪነቱን ቦታ በህዝባዊ ምርጫ ውጤት እንዲረከባቸው ሁኔታዎችን ሲያመቻቹላቸው፣ ከፓርቲው አባላት ይህ ነው የማይባል ተቃውሞ ገጥሟቸው ነበር። ሳይደግስ አይጣላም የሚሉት ሆነና ማንዴላም የትጥቅ ትግሉን አቁሞ በሰላማዊ መንገድ ህዝቡን ለሥልጣን ለማብቃት ተስማማ። ሁሉም እንዳሰቡት ተስተካከለና ማንዴላም አሸነፎ የአፓርታይድም ሥርዓትም ተቀብሮ ያላንዳች የርስ በርስ ግጭት የዛሬዋ ደቡብ አፍሪካ ሬፑብሊክ የግዛትና የህዝቦችዋን አንድነት ጠብቃ ለመኖር ቻለች። በሶቭዬት ሕብረት ግን ታሪክ ባልታሰበ መንገድ የራሱን ቦይ ተከትሎ ፕሬዚዴንት ጋርባቾቭ የጀመሩት “የህዳሴና ግልጽነት” መመርያ አቅጣጫውን ስቶ ወደ የርስ በርስ ግጭት አመራ። ተቀናቃኛቸው ዬልሲን የጥገና ለውጡ ደጋፊ ሆኖ ከጎናቸው እንደመቆም ይባስ ብሎ ጥቂት የሌሎች ብሄር መሪዎችን አሰባስቦና አሳምኖ ሶቪዬት ሕብረት እንድትፈርስ መዶለት ጀመረ። ያሰበውም ተሳክቶለት ከሰባ ዓመት አብሮነት በኋላ አገሪቷ ለአስራ አምስት ተከፈለች። ሶቭዬት ህብረትም ፈረሰች።
የጋርባቾቭ የጥገና ለውጥ ጅማሬ ያልታሰበ አሉታዊ ውጤት ሊያመጣ የቻለው፣ የለውጡን መሰረታዊ ሃሳብ ከልብ የሚደግፉና በተግባር እንዲተረጎም የሚታገሉ አጋሮች ስላልተገኙ ይመስለኛል። አዎ የምዕራቡም ዓለም አገሪቷ እንድትፈራርስ ለዓመታት ይታገሉ ስለነበር የጋርባቾቭ ጥገናዊ ለውጥ ለነሱም ትልቅ ቀዳዳ ከፍቶላቸው ነበር። የፕሬዚዴንት ለማን ቡድን የጥገና ለውጥ እንቅስቃሴንና፣ ለውጡን ከግብ ለማድረስ ዶ/ር ዓቢይን ለጠ/ሚንስትርነት ሲያጩት፣ በሁኔታው ያልተደሰቱ የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች ምንኛ ይቃወሙ እንደነበር ብዙ አመላካች ነገሮች የታዩበት ነው። በምርጫው ወቅት ከአርባ አምስቱ የህወሃት አባላት አንድም ግለሰብ እንኳ በስህተት ለዶ/ር ዓቢይ ድምጽ አለመስጠቱ ዋና አመላካች ነው። የጠ/ሚንስትራችንም ትልቁ ፈተና ጥገናዊ ለውጡ ሁሉንም በዕኩልነት እንዲያስደስት ሁሉን አቀፍ ብሄራዊ አጄንዳ ማዘጋጀት ይመስለኛል። አዎ ጠ/ሚንስትሩ የፈለጉትን አጄንዳ ለፓርላማው ቢያቀርቡ የኦህዴድና የብአዴን ወዳጅነት እስከቀጠለ ድረስ ተደምረው የቁጥር የበላይነት አላቸውና ያላንዳች ጭንቀት ሊያስጸድቁ ይችላሉ። ችግሩ ግን “ማሸነፉ” ላይ ሳይሆን በአብላጫ ድምጽ የተላለፈው ውሳኔ አንዳንድ ቡድኖችን አስቀይሞ አላስፈላጊ ወደ ሆነ አገራዊ ቀውስ እንዳያመራን ከፍተኛ ጥንቃቄ መደረግ አለበት ባይ ነኝ። ይህ የለመድነው “ተቃዋሚ ላይ ድል መቀዳጀት” ብሎ ነገር መቆም አለበት። ባገራችንም ብዙ ኢትዮጵያውያን ዴክለርኮች ያሉትን ያህል ብዙ ዬልሲኖች እንዳሉም መገንዘብ አለብን ለማለት ያህል ነው።
ሳያድለን ቀርቶ ሥልጣንን በጉልበት እንጂ በሰላማዊ መንገድ ካንደኛው ርዕሰ ብሄር ወደ ሌላው ርዕሰ ብሄር ሲተላለፍ በህይወት ዘመናችን ስላላየን፣ የዛሬውን የሥልጣን ሽግግር ስንመለከተው ስሜታችን መደበላለቁ ተፈጥሮያዊ ይመስለኛል። በዚያው ልክ ደግሞ አብዛኛውን ዕድሜያችንን በተቃዋሚነት ላሳለፍን ያንጋፋው ትውልድ ሰዎች፣ ጠ/ሚንስትራችን ያስተላለፋቸውን መልዕክቶች በቅንነት ለመቀበል ያስቸገረን ይመስለኛል። ይህም ደግሞ ተፈጥሮያዊ ይመስለኛል። ሥር ነቀል አብዮታዊ ለውጥ ፈላጊ ጓደኞቼ በጠ/ሚንስትሩ ንግግር ውስጥ አንዳችም አዲስና ጋባዥ ነገር ያላገኙ የመሆናቸውን ያህል፣ ጥገናዊ ለውጥ ፈላጊ ጓደኞቼ ደግሞ በንግግሩ የተመሰጡና አንዳች ዓይነት ተስፋ ሰጪ መሆኑን አይተውበታል። እኔም በጠ/ሚንስትሩ ንግግር ውስጥ አንዳች ዓይነት ተስፋ ስላየሁበት ከዚህ ቀጥሎ የማሰፍራቸውን አንዳንድ የግሌን ሃሳቦች እንደ አንድ ጥገናዊ ለውጥ ደጋፊ ለማቅረብ ተመኘሁ። ይህንን ስል፣ ጠ/ሚንስትሩ የደረደሯቸው ችግሮችና አብረን መፍትሄ እናግኝላቸው ዘንድ በጋበዙን ብቻ ረክቼ ሙሉ በሙሉ የህዝቡ ጥያቄ ተመልሷል ብዬ ካማሰብ ሳይሆን፣ ብልጥ ልጅ ያገኘውን ይዞ ያለቅሳል እንደሚባለው፣ ጠ/ሚንስትሩ ያስቀመጧቸውንና ቃል የገቡልንን እነዚህን ጉዳዮች “ባንድ አፍ” ብዬ፣ አየር ሳይገባበትና ሳይሟሽሽ ባስቸኳይ እንዲፈጽሙልን እጠየቅሁ መሰረታዊዉን ችግር በጋራ የምንፈታበትን ሰፊ መድረክ እንዲያመቻቹ ከማለት አንጻር ነው። በፖሊቲካ ሳይንስ ቋንቋ “ሂሳዊ ድጋፍ” የሚባለው መሆኑ ነው። እንዳስፈላጊነቱ ድጋፌን ለመስጠት፣ ካላመንኩበት ደግሞ የማንሳት መብቴን መጠቀም ማለት ነው።
በኔ ግምት አሁን ጠ/ሚንስትራችን እፈጽማቸዋለሁ ብለው የደረደሯቸውን የቤት ሥራዎች ለብቻዬ እወጣቸዋለሁ ብለው እንዳልሆነ ግልጽ ነው። ታንጎን ለመደነስ ሁለት መሆን ያስፈልጋል እንደሚባለው የኛም ድርሻ አለበት ለማለት ያህል ነው። አዎ የማስፈጸሙ ኃይል ከኛ ይልቅ በሳቸው እጅ ቢሆንም፣ በበኩላችን ባሁኑ ሰዓት ልናደርግ የምንችለው ብሄራዊ ዕርቁን ለማምጣት በሚደረገው ሙከራ ውስጥ ለመካፈል ዝግጁ መሆናችንንና ለዚህም ደግሞ ጠ/ሚንስትራችን በአስቸኳይ የጸረ ሽብር ዓዋጁን እንዲያስነሱና ተፎካካሪ ኃይላት ባገሪቷ ውስጥ በነጻ ለመዘዋወርና ውጭ አገር ያሉትም በተለይም በሽብርተኝነት የተፈረጁ የፖሊቲካ ድርጅቶች ወደ አገር ቤት ተመልሰው ከደጋፊዎቻቸው ጋር ያላንዳች እክል የሚገናኙበትንና የሚወያዩበትን ሁኔታ እንዲፈጥሩ እንጠይቃለን። ጠ/ሚንስትራችንም እነዚህንን ቃል የገቡልንን ጉዳዮች በተግባር መተርጎም ከጀመሩ እኛም ከሳቸው ጋር በመሆን የምንመኘውን ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ለማምጣት በሚደረገው ርብርቦሽ ውስጥ ያላንዳች ማመንታት ተካፋይ ለመሆን ዝግጁ ነን። ዋናውና መሰመር ያለበት ጉዳይ ግን የለውጡን ሞተር ማስነሻ ቁልፍና የተሽከርካሪውን መሪ የጨበጡት ጠ/ሚንስትራችን መሆናቸውና እሳቸው እንደ ሾፌር የሚሄዱበትን አቅጣጫና መድረሻቸው በግልጽ ካልተነገረን አብረን ለመሳፈር የሚከብደን ይመስለኛል። ስለዚህ ክቡር ጠ/ሚንስትር፣ በኛ በኩል እፈጽማቸዋለሁ ያሉትን ተግባራት በሙሉ መዝግበን ይዘን እስዎ “ሜዳው ተደላድሏልና ኑና ታንጎ እንደንስ” ብለው ፊሽካ እስኪነፉ ድረስ በተጠንቀቅ ቆመን እየጠበቅን ነው። ኳሷ ያለችው በስዎ ሜዳ ነውና ጊዜ ሳይፈጁ ወደ እኛ ሜዳ ቢመልሷት ደስ ይለናል። ያሰቡትና ቃል የገቡልንን ጉዳዮችን እንዲፈጽሙ ደግሞ ፈጣሪ ይተባበርዎት ዘንድ በሃሳባችንና በጸሎታችን አንለይዎትም።
እናንተ ጨበርባሪዎች!!! በህገ መንግስቱ ቅንጣት እንኳን ድርድር ኣናደርግም። ህገ መንግስቱ ይታረም ወይም ሌላ ነጥብ ይካተትበት የምትሉ ከሆነ ነጥቡን ኣቅርባችሁ ፓርላማው ሳይውል ሳያድር የማከናወን ግዴታ ኣለበት። ምንም ዓይነት ተፅዕኖም ይሁን ጭፍለቃ ኣይደረግም። ለማንም ፈረንጅ እየዞርክ ብታመልክት፤ ፈረንጅ ባገራችን ጉዳይ ኣይመለከተውም። ሁለተኛ፣ የፀረ ሽብር ዓዋጁን በተመለከተ ከሆነ፣ያለጥርጥር ዓዋጁ ኣካባቢን፣ሃገርን፣ኣሕጉራዊን ተስተውሎ የተደፈ እንጂ፣ በዘፈቀደ፣ ሲያሻው የሚደለዝ፣ ካልሆነም ወደ መደርደሪያ የሚሸጎጥ ኣይደለም። የሚስተካከልበትን ቦታ መጠቆም ያባት ነው።
በትግራይ ክልል መቀሌ፣ ውቅሮ፣ ዓዲግራትና ዕዳጋ ሃሙስ አካባቢዎች የስልክ፣ መቀሌ ውስጥ ደግሞ የኢንተርኔትም አገልግሎቶችን እንደገና ማስጀመሩን ኢትዮ-ቴሌኮም አስታወቀ።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ የፊታችን እሁድ በኮሚኒስቷ የደሴት ሃገር ኩባ (Cuba) ጉብኝት በማድረግ ታሪክ ይሠራሉ። አንድ በሥልጣን ላይ የሚገኝ ፕሬዝዳንት ከ 90 ዓመታት በኋላ ኩባን ሲጎበኝ፥ ኦባማ የመጀመሪያው ይሆናሉ።
በርካታ አመታትን ባስቆጠረው የኦሮሞ ህዝብ የነፃነት ትግል የነፃነት ኳሷን ለተለያዩ ታጋዮች ያቀበሉ ብዙዎች ናቸው። ነገር ግን በቄሮ ደጀንነት፣ በፕ/ት ለማ መገርሳ አቀባይነት ብቸኛውን ግብ አስቆጥረው የኦሮሞን ህዝብ ለድል ያበቁት እና የነፃነት ዋንጫውን መላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ወክለው የተቀበሉት የትግሉ አምበል የሆኑት ጀግናው ጠቅላይ ሚንስትራችን ዶ/ር አብይ አህመድ ናቸው። ጫወታውን በስደት ሆናችሁ በቴሌቭዥን መስኮት የተከታተለችሁ እና አሁን ከድል አጥብያ ወደ አገር የተመለሳችሁ የስደት አገር ቱፎዞዎችም ሆናችሁ የሰፊው ስቴዲየም ታዳሚዎች ከጫወታ በኋላ ሁከት እየፈጠራችሁ የድሉን መንፈስ ባታበላሹ ይበጃችኋል። ያዙኝ ልቀቁኝ ከበዛ ፖሊስ ህግና ስረዓት ለማስከበር ይገደዳል።
የባንዲራው ጉዳይ ጦፏል። በቀላሉ የሚከስምም ኣይመስልም። ምክንያቱም ኣሉ የሚባሉት የኣገሪቱ ተቃዋሚ ፓርቲዎች የታጀቡት በባንዲራዎቹ ናቸውና። የባንዲራ ውድድሩን ማስቀረት የሚችሉትም የፖለቲካ መሪዎቹ ብቻ ናቸው። ላንዳንድ ኣክትቪስቶች የሚታየው የባንዲራው ውድድር መዘዝ በፖለቲካ መሪዎቹ ዘንድ ትርጉም ኣልሰጠም።
ወጣም ወረደ ኣንድ ሃቅ ማስገንዘብ ያሻል። ኣሁን የተያዘው የኣሮጌው ስርኣትና የኦሮሞ ነጻነት ትግል ባንዲራ ውድድር ይዘቱ ምን ይመሳላል? የባንዲራውን ፉክክር የሚቃወሙ ወገኖች ያልተገነዘቡት ኣንድ ሃቅ ኣለ። ኣረንጓዴ ቢጫ ቀዩ ባንዲራና በኦሮሞ ነጻነት ባንዲራ ወይም የኦነግ ባንዲራ መካከል ያለው ልዩነት ግዙፍ ነው። ኣረንጓዴ ቢጫ ቀዩ የቀደሞው ስርኣት መለያ ባንዲራ ነው። በዘልማድ የኦነግ የሚባለው የኦሮሞ ነጻነት ባንዲራ ደግሞ የኦሮሞ ህዝብ የነጻነት ትግል ኣርማ ነው። ታድያ የኣንድ ህዝብ የትግል ኣርማ እና የቀድሞው ጨቋኝ ስርኣት መለያ ሰንደቅ ኣላማ እንዴት ሊፎካከር ይችላል? ሁላችንም እንደምንስማማው የቀደሞው ስርኣት በህዝቦች ትግል የተቀበረ ኣገዛዝ ነው። የተቀበረን ስርኣት መለያ ባንዲራ ከመቃብር ኣውጥቶ ማራገብ ማለት ኣሮጌውን ስርኣት እንመልስ ከማለት የተለየ ትርጉም የለውም። በኣሮጌው ስርኣት መቃብር ላይ የጸደቀው ህገ መንግስትም ባንዲራውን በህገ ወጥነት ፈርጆታል, ልክም ነው። ስለሆነም ያለውፈውን ኣገዛዝ መለያ ባንዲራ ማራገብ ጸረ ህገ መንግስትነት ነው። ህገ መንግስቱን የሚረግጡ እንቅስቃሴዎች ደግሞ መሰረት ሳይይዙ ሊገቱ ይገባል።
በሌላ በኩል ደግሞ የኦሮሞ ነጻነት ባንዲራ የትግል ኣርማ ነው ብለናል። ይህን ለውጥ ያመጡት ቄሮዎች ትግሉን የለኮሱትና ያቀጣጠሉት በመጨረሻም ድል የተቀዳጁት ብቸኛ ኣርማቸውን ይህን ባንዲራ በመያዝ ነው። ስለሆነም ባንዲራው የዚህ ዛሬ ኢንጆይ የምናደርገው ለውጥ ባለቤት በመሆኑ መከበር ይገባዋል። ከሞተ ስርኣት ኣርማ ጋር ለፉክክር መቅረብ ኣይጠበቅበትም። መንግስትም ይህን የትግሉና የድሉ ባለቤት የሆነውን የነጻነት ኣርማ ከሞተው ስርኣት ኣርማ ጋር ኣንድ ላይ መፈረጅ ኣይጠበቅበትም። ከመቃብር የወጣ የሞተ ስርኣት ባንዲራ ህገወጥ ሲሆን የነጻነት ትግል ኣርማው ደግሞ የድሉ ባለውለታ በመሆኑ ክብር ይገባዋል። ወደፊት ሰፊ ውይይት ተደርጎ ሁሉን የሚያስማማ የኣዲሲቷ ኢትዮጵያ ባንዲራ ኣስከሚቀረጽ ድረስ የባንዲራው ውይዥንብር ማንንም ሊያሳስት ኣይገባም።
ZhongShan LED underground light 36W ካሬ የተገነባ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED underground light 36W ካሬ የተገነባ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED underground light 36W ካሬ የተገነባ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣማሓዳሪ ዞባ ማእከል ኣቶ ካሕሳይ ገብሪሂወት፡ ብምኽንያት በዓል ፋሲካ ኣብ ዛግር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጽምብል መደረ እናህበ ከሎ ክወድቕ፡ ኣብ ቴለቪዝን ኤርትራ ላይቭ ተራእዩ።
ክተት - ኣንጻር ብዕለት 22-02-2021 ዝተዋሃበ ጌጋ መግለጺ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ተቓውሞና ንግለጽ - ካብ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን
የአደባባይ ምሁሩ መስፍን ወ/ማርያም የተዋጣላቸው ጸሐፊ ናቸው፤ ገጣሚ፣ መምሕር፣ የሠብዓዊ መብት ተሟጋች እና ፖለቲከኛነታቸው ጎልቶ ይጠቀሳል፡፡ በመንፈሳዊ ትምሕርት ዲቁና፣ በዓለማዊው ዶክትሬት ደርበዋል፤ በምርምር ሥራቸው የፕሮፌሰርነት ማዕረግ አግኝተዋል፡፡ ከ15 በላይ መጽሐፍትን ለንባብ አብቅተዋል፡፡ ፍትሕና እኩልነት ይሰፍን ዘንድ ላደረጉት አስተዋጽኦ የአውሮፓ ሕብረት የሳካሮቭ አዋርድ የ2016 ዕጩ ነበሩ፡፡
በንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ ዘመነ መንግሥት ከወሎ (የጁ) እና ከሸዋ የመጡት እናትና አባታቸው፣ አዲስ አበባ አገኛኝቷቸው፣ መስፍን ወ/ማርያም ስድስት ኪሎ አካባቢ ተወለዱ፡- በ1922፡፡
ትምሕርት በመጥላታቸው የተነሳ በእግር ብረት ታስረው በ5 ዓመታቸው ወደ “የኔታ” ትምሕርት ቤት ገብተው ቅዳሴ፣ ውዳሴ ማርያምና ዜማ አጥንተዋል፤ ዲቁና ተቀብለዋል፡፡ የአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምሕርትን በተፈሪ መከንን እና ጄኔራል ዊንጌት ተከታትለው ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ገብተዋል፡፡ ከፍተኛ ትምሕርታቸውን ቀጥለው ከሕንድ ፑንጃብ በፍልስፍና ቢኤ፣ ማሳቹሴትስ ዩኤስኤ ከሚገኘው ክለርክ ዩኒቨርሲቲ ኤምኤ አግኝተዋል፡፡