Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
Cambridge Public Schools (የኬምብሪጅ የህዝብ ትምህርት ቤቶች) ሁሉም ተማሪዎችና ቤተሰቦች በትምህርት ቤቶቻችን አዎንታዊ ልምዶች እንዲኖራቸው ለማድረግ የተሰጠ ነው። ስለ መሰረትዎ መረጃ በመስጠት፥ የተማሪው ቆዳ ቀለም፥ ዝርያ፥ ፆታ፥ የፆታ ዝንባሌ፥ ቤት ዉስጥ የሚነገር ቋንቋ ወይም የነፃ/ቅናሽ ምሳ ሁኔታ በCPS ዉስጥ ማንኛዉም አይነት ተፅኖ ካላቸው እንዴት አይነት አዎንታዊ ተሞክሮ እንደሚኖራቸው ማየት ያስችለናል።
ያለፉት ጥናቶች ያሳዩት በትምህርት ቤቶቻችን ራሳቸዉን ከሁለት ጾታዎች አንዱ በሆነ መልክ በማይገልፁ ወይም ተላላፊ የፆታ ዝንባሌ እንዳላቸው የሚገልፁ የተማሪዎች ቤተሰቦች በይበልጥ አሉታዊ ተሞክሮ እንደነበራቸው ነው። ለዚህ መረጃ ምላሽ፥ CPS ለእነዚህ ተማሪዎችና ቤተሰቦች የትምህርት ቤቶቻችንን ምላሾች ለማሻሻል የተቀረፀ አዲስ ስልጠና መርሃግብር ፈጥሯል። እንዲህ አይነቶቹን ልዩነቶች በጣም በጥሞና በመውሰድና፥ ለሁሉም ቤተሰቦች ከፍተኛ እኩልነትና መካተት አርምጃ ለመውሰድ እንሰራለን።
በሙያዊ አገላለፅ፥ Panorama (ፓኖራማ) በጥቅሉ (በግኡዝ) ቁጥሮችን ማየት እንዲያስችል ወይም በተለያዩ የጥቅል ቡድኖች (ፆታ፥ የቆዳ ቀለምና/ዝርያ፥ የትምህርት ደረጃ፥ ወዘተ) የእኩልነት ጥያቄዎች የትምህርት ቤትን ገፅታ ሁኔታና የተማሪዉን ተሞክሮዎች እንዴት እንደሚነኩ እንድንረዳ ያግዘናል።
ጥናቱ የሚካሄደው Panorama Education ( ፓኖራማ ኤዱኬሽን ) በሚባል የውጪ ድርጅት ነው። ቤተሰቦች ማንኛዉም ገላጭ መረጃ እንዲያካፍሉ አይጠየቁም፥ ከአንድ ስነ ሕዝባዊ ቡድን ውስጥ 10 ወይም ከዛ በላይ ግለሰቦች ለጥናቱ ምላሽ ከሰጡ ብቻ ነው ስለ ተለያዩ ስነ ህዝባዊ ቡድኖች መረጃ እንድናይ Panorama (ፓኖራማ) የሚፈቅድልን። Panorama (ፓኖራማ) የሚያሳየን የምንፈልገዉን የአንድ ስነ ህዝባዊ ቡድን የሁሉም አባላት አጠቃላይ መልሶችን ነው። ይህም የተናጠል ቤተሰብ በጥናቱ ላይ የሰጠዉን ምላሽ ማንኛዉም መረጃ ሳያሳይ የተሞክሮን ስርአት እንድንገነዘብ ይፈቅድልናል።
24 "ከማይዝግ ብረት የተሰራ ገመድ ሰንሰለት - $ 72.00 ዶላር 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 72.00 ዶላር 20 "የብር የብር ሳጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 72.00 ዶላር
እንደ HP HP Lovecraft ከጎቲክ አስፈሪ ታሪኮች ተመስጦ የቱቱዋ ጥሪ ና Innsmouth ላይ ያለው ጥላ, ጃንሌል ባዳሊ የ Cthulhu ሜዳሊያ በእጅ ተቀርጾ ነበር። የተንጠለጠለበት ጀርባ በከቱልሁ ዝማሬ ተቀር isል ፡፡ፍንግሉይ ምግልውእናፍሕ huልሑ ርእየይ ወጋሕንጋል ፈትን።"- በሬልየህ በደረሰበት ቤቱ ውስጥ ሲቱልሁ ሕልምን ይጠብቃል።
ዝርዝሮች: የ “Cthulhu” ተንጠልጣይ ብር በጣም ጥሩ እና 32.8 ሚሊ ሜትር ርዝመት ፣ 28.1 ሚሜ ስፋት እና በጣም ወፍራም በሆነው ቦታ ላይ 3 ሚሜ ነው ፡፡ የ Cthulhu ሜዳሊያ በግምት 7.7 ግራም ይመዝናል ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት እና በብረት ይዘት የታተመ ነው ፡፡
ሚያዝያ ፲፬፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፩ ቀናት ይቀራሉ።
ከጨለማው ንግሥት ቤለላ በኋላ የሚመጣ ማንኛውም ሰው ለብቻው ይሞታል እናም ለዘላለም ይቃጠላል ፡፡ በጨለማ ፍርሃቶችዎ እና በአጋንንትዎ ይሞላሉ ፡፡ በጭራሽ ደስተኛ አትሆኑም እና እንደገና በደንብ ይተኛሉ። pic.twitter.com/xPKuwnI7pu
ኣብቲ ሎሚ ምሸት ብሚኒስተር ፍትሒ፡ ፎዝያ ሃሽም፡ ኣብ ከተማ ስያትል ዝተኻየደ ኣኼባ ተሳቲፈ ነይረ። ዶንጒየ እየ ኣብቲ ኣኼባ መጺአ፡ ዝበዝሕ መግለጺኣን ዝተንከፈቶም ዛዕባታትን ሓሊፎምኒ። ኣብ ሕቶታት ግን ዝተረፈ ኣርእስቲ ነይሩ ክብል ኣይደፍርን። ክሎም እቶም ተቓወምቲ ዘልዕልዎም ኣርእስታት፡ ማለት ንኩነታት ቅዋምን ግዝኣተ ሕግን ዝምልከት፡ ንምውርራስ ወለዶታት ዝምልከት፡ ኩነታት ዶብን ዝምድናና ምስ ኢትዮጵያን፡ ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ንምትብባዕ ዝምልከት፡ ጉዳይ ፍልሰት መንእሰያት…ወዘተ ተላዒሉስ እቲ መልስታት እውን ንህሉው ኩነታትና ርኢኻ እኹላት ነይሮም ክብል እኽእል።
1. ክሳብ ሕጂ ኩነታት ገዲዱ ብዙሕ ጸገማት ይጽወር ከምዝነበረ፡ ካብ ሕጂ ንንየው ግን “ሰባት ከም ኣቕሓ ብይጽነሓለይ ኣብ ታብያተ-ማእሰርታት ኣይክድርበዩን እዮም። ዜጋታት ሕጊ ፈሊጦም ንመሰሎም ክቃለሱ ጎስጓሳት ነካይድ ኣለና”
3. ኣብ ያታዊ ሕግታት ኤርትራ ዝተመርኮሰን ምስ ታሪኻውን ባህላውን ኩነታት ኤርትራ ዝኸይድ ሕግታት ወጺኡስ ጎስጓሳት ይካየድ ከም ዘሎ፡ መሳርዕ ፍትሒ ኤርትራ ካብ ዓድታት ጀሚሮም ናብ ሃገር-ሓቆፍ ገጾም ከም ዝንደቁን ሰረታትን ፍልፍልን ናይቲ ክዳሎ ዝስረሓሉ ዘሎ ቅዋም ክኾኑ ምዃኖም።
6. ኤርትራ ነዚ ብኽንደይ መስዋእቲ ተረኺቡ ዘሎ ሰላም ኣብ ሕጊ ዝተመርኮሰን ዘላቕን ንምግባሩ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ቀጻሊ ጽምዶ ከምዘላን ዶባትና ድማ ኢትዮጵያን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝፈልጠኦ ውዱእ ምዃኑ።
7. ቀንዲ ኣተኩሮ መንግስቲ ቁጠባዊ ኩነታት ኤርይራ ንምብርባርን ንመንእስያትና ዕድላት ስራሕ ንምጥጣሕን፡ ከም ኣካሉ ድማ ብዝተጸንዐ መገዲ መንእስያትና ኣብቶም ናይ ብሕትን መንግስትን ትካላት እናተሰክዑ ክጣየሱ።
እዚ ገለ ካብቲ ክዝክሮ ዝኽፕእል ሓፈሻዊ መልእኽታት እዩ። ዶንግየ ኣትየ ክንሰይ ብስራሕ ምኽንያት እቲ ኣኼባ ገና እናቀጸለ ስለዝወጻእኩ ዝሓለፈኒ ክህሉ ይኽእል እዩ። ኣጠቓሊልካ ክረአ ከሎ ግን ዉዕዉዕ ኣኼባ እዩ ነይሩ። ሚኒስተር ፎዝያ እውን ከይሓባብአትን ብዘይ ናይ ምክልኻል መንፈስን ፈኲስዋ ትምልስ ነይራ።
ታላቁ የቱካን ከተማ (የቱካን) ከተማ በእውነትም የግብረ-ሰዶም ጠላፊ ለጉብኝት ጉብኝት ነው. ከተማዋ በባህልና በኪነ-ጥበብ በሚገኙ የበለጸጉ አካባቢዎች እና በተዋቡ የተቀናጁ ፓርኮች የተሞላ ነው. የግብረ ሰይቃውን ተጓዦች ደስታን ሁሉ የያዘው በምድር ላይ የተሻለ ስፍራ የለም. በታሪካዊው የቴያትር ማሳያዎች እና ድንቅ የሕንጻዎች ቁንጮዎች ዕፁብ ድንቅ የሆነውን የመካከለኛው አየር ማረፊያ ላይ ያረጁ ሲሆን የተለያዩ ጠንካራ ቡና ቤቶችና ሱቆች በቀጥታ ስር ይኖሩታል. የከተማዋ ሌቪንግ እና አንድሰን ክፍሎች የሚገኙት ነዋሪዎች የተንሸራተቱ አቧራዎችን በማንሳፈፍ በሚተላለፉበት ጊዜ የመስኮቱን ማሳያ እንዲመለከቱ ይጋብዛሉ. የባሕር ዳርቻዎች ከሚኖሩባቸው ከተሞች በተቃራኒው ቺካጎ ምንም የባሕር ዳርቻ የለውም. ይሁን እንጂ በከተማው ውስጥ በሚገኙ በርካታ ሐይቆች ዙሪያ የሚሰበሰቡ የፀሐይ አምላኪዎችን አያግዱም.
ላለፉት ጥቂት ሳምንታት በጎንደርና አካባቢው፤ በቀደሙት በርካታ ወራት ደግሞ በኦሮሚያ ክልል የተቀሰቀሱትንና በአጠቃላይም በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች እየታዩ ያሉትን ቀውሶች መንስኤዎች ምንነት የሚመረምርና ሁነኛ የመፍትሔ አማራጮች ለመቃኘት የሚጥር ውይይት ነው።
ተወያዮቹ:- አቶ አበባው አያሌው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ መምሕር እና ዶ/ር ዳንኤል ተፈራ በዚህ በዩናይትድ ስቴትስ የዊስኮንሰን ዩኒቨርሲቲ ዋይት ዋተርስ የምጣኔ ሃብት መምህር ናቸው።
ኢዛ (ማክሰኞ ጥር ፲፱ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. January 28, 2020)፦ ወደ ሁለት ወራት ለተጠጋ ጊዜ በእገታ ላይ መኾናቸው ሲገለጽ የቆዩትን የደንቢዶሎ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን በተመለከተ እስካሁን ምንም ዐይነት መፍትሔ ባለመወሰዱ በአማራ ክልል ባህር ዳርን ጨምሮ በሃያ ዘጠኝ ከተሞች ዛሬ ጥር 19 ቀን 2012 ዓ.ም. ከፍተኛ ሰላማዊ ሰልፍ ተደረገ።
ዛሬ ከማለዳው ጀምሮ ለተቃውሞ ሰልፍ የውጡት የክልሉ ነዋሪዎች መንግሥትን የሚወቅሱና የሚቃወሙ መፈክሮችን በመያዝ ጭምር ሲሆን፣ የሰልፉ መሪ መፈክር “እኅቶቻችን ይፈቱ!” የሚል ነበር።
እስካሁን አልታወቁም በተባሉት ታጋቾች 54 ቀናት ያስቆጠሩት እነዚህን የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ማስለቀቅ ባለመቻሉና ያሉበትን ሁኔታ እንኳን ባለማሳወቁ ሰልፈኞቹ ቁጣቸውን በተለያየ መንገድ ገልጸዋል።
በዚህ መነጋገሪያ በኾነው ወቅታዊ ጉዳይ መንግሥት ከተለያዩ አቅጣጫዎች ተጨባጭ መረጃ ባለመሥጠቱ ግፊት እንደተደረገበት መኾኑን ተከትሎ፤ በሰላም ሚኒስትሯ የሚመራ የልዑካን ቡድን ወደ ደንቢዶሎ በማቅናት ከዩኒቨርሲቲው ማኅበረሰብ ጋር መነጋገሩ ይታወሳል።
ከዚሁ ጉዳይ ጋር በተያያዘ በሰሜን አሜሪካም ተመሳሳይ ሰልፍ በመካሔድ ላይ ነው። ሠልፈኞቹም፤ “መንግሥት ስለታገቱት ተማሪዎች ያሉበትን ሁኔታ ይንገረን”፣ “ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብኢይ የታሉ?” የሚሉ ጥያቄዎችን በማንሣት ሠላማዊ ሠልፉ ላይ እያንጸባረቁ መኾኑ ታውቋል።
ሰላማዊ ሰልፉ ከባህር ዳር ሌላ በወልዲያ፣ በደብረማርቆስና በደብረ ብርሃን ከመካሔዱም በተጨማሪ በአማራ ክልል በድምሩ በሃያ ዘጠኝ ከተሞች መካሔቱ ተገልጿል። መንግሥት ከኢትዮጵያዊነት ባህል ውጭ እንዲህ ባለ ተግባር የተሰማሩትን ለሕግ ያቅርብልን የሚል ጥያቄ ሰልፈኞቹ አቅርበዋል።
እስካሁን የአጋቾች ማንነት ያልተለየ ቢሆንም፤ ይህንን ጉዳይ የፌዴራል ፖሊስ እያጣራ ነው ተብሏል። ትናንት በሠላም ሚኒስትሯ ሙፈሪያት ካሚል የተመራው የልዑካን ቡድን ከዩኒቨርሲቲው ማኅበረሰብና የአካባቢው ነዋሪዎች ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ የፌዴራል ፖሊስ ከፍተኛ የምርመራ ቡድን ተቋቁሞ ምርመራ እየተደረገ መኾኑን አሳውቋል። የጉዳዩ አሳሳቢነት ከግምት ገብቶ በምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን የሚመራ አንድ ኮሚቴ ተቋቁሟልም ተብሏል።
በዚሁ ጉዳይ ላይ አስተያየት የሠጡ የተወካዮች ምክር ቤት አባላት፤ ድርጊቱ ለውጡን ለመገዳደር የተደረገ ቢኾንም መንግሥት በዚህ ጉዳይ ላይ ግልጽ መረጃ መሥጠት አለበት ብለዋል። (ኢዛ)
በሐዋሳ፣ በዲላና በይርጋለም ከተሞች ምእመናንን በመከፋፈል የዓላማው መጠቀሚያ አድርጓል፤ በአማሮ ደብረ ብርሃን ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ የቤተ ክርስቲያንን ክብር እና ልዕልና ተዳፍሮ ተናግሯል ምንም ዓይነት የጉባኤ ፈቃድከሀ/ስብከቱ ሳይሰጠው፣ በሐዋሳ ከተማ አዳራሽ ኑፋቄ አስተምሯል የቤተ ክርስቲያንን ክብር የሚነኩ የስድብ ቃላትን በመጠቀም፣ ምእመናንን ለቁጣ አነሳሥቷል የክሕደት ትምህርቱ በማስረጃ ተደግፎ፣ ለቅ/ሲኖዶስ እንደሚቀርብና እንደሚወገዝም ተጠቁሟል
ይህንን አሳዛኝ፣ ልብ የሚሰበር ታሪክ ለበርካቶች በምክርነት የሚያገለግል ነው። አራጣ ከጥቅም ውጭ ያደረጋቸው እጅግ ብዙ ናቸው። አንዳንዶቹ ሃፍረት ይዟቸው ንብረታቸውን...
ውድ ቤተሰቦች ፣ ትራዱክሺዮን ኤን እስፓኖል ዴ ኢንግለስን ያቃልላል ፡፡ በትምህርት ዓመቱ አጋማሽ ላይ ነን ማለት ነው! በባርሬት ብዙ እየተከናወነ ነው - እናም ባለንበት ቦታ ላሳውቅዎ እፈልጋለሁ-እ.ኤ.አ. በኖቬምበር ውስጥ የ MIPA መምህር ወ / ሮ ዲቦራ ኮክስ በግል ምክንያቶች በመልቀቅ ስልጣናቸውን ለቀቁ ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ወ / ሮ ኬሊ ኦስቤርን ለመውሰድ ቀጥረናል […]
ባሬት የዘንድሮውን የሰራተኛ እና የአመቱ ምርጥ መምህር በማወጁ ደስተኛ ናት! እባክዎን ማርቪን ፍሎሬስ ፣ አስሊ ሁንዴሳ ፣ ጆዜ ቫስኬዝ ፣ አርቱሮ ራሚሬዝ እና ኬቲ አይከን እንኳን ደስ አላችሁ ብለው እኛን ይቀላቀሉ! እነዚህ ግለሰቦች በእኩዮቻቸው እና ባልደረቦቻቸው የተሾሙ ለ KW Barrett ኤሌሜንታሪ ተማሪዎች ፣ ሰራተኞች እና ማህበረሰብ በትጋት እና በቁርጠኝነት የተመሰከሩ ናቸው ፡፡ […]
ውድ የባሬት ቤተሰቦች-እባክዎን በቀን መቁጠሪያዎችዎ ላይ ምልክት ያድርጉ ፡፡ አርብ ፣ የካቲት 17 ቀን በፍጥነት እየተቃረበ ሲሆን ዓመታዊው የባሬት ቫለንታይን የቤተሰብ ፓርቲ ኦፊሴላዊ ቀን ነው። በዓመቱ ውስጥ በጣም ለሚወራለት ማህበራዊ ክስተት ለመቅረብ እድሉን አያምልጥዎ ፡፡ የዝግጅት ቀን-አርብ ፣ የካቲት 17 ቀን 2017 ከ 6 30 - 8:30 PM […]
..አሁን ሥራ የለኝም፤ ከእህቶቼ ጋር ነው የምኖረው፡፡ ድሮ ባቄላም በቆሎም ስኳር ድንችም እንበላ ነበር፤ አሁን መወደድ ብቻ ሳይሆን ምርቱም የለም፡፡ እነዚህ ምርቶች ደግሞ ሀገራችን የሚበቅሉ ናቸው፤ እንደዘይት ከውጭ አይመጡም.. የምትለው ወ/ት ሀና፤ ድሮ ከሱቅ ዱቤ መውሰድ ይቻል እንደነበር አስታውሳ፤ አሁን ግን ዱቤ አይሰጡም፤ ዋጋ በየቀኑ ስለሚቀያየር አንሰጥም ይሉናል ብላለች፡፡ በዋጋ ንረቱ ግራ የገባት የምትመስለው ሀና ..መንግስት የተራበ የሚመግብበት ቦታ ቢያዘጋጅ ጥሩ ነው.. ትላለች - በጭንቀት፡፡
በግል ስራ የሚተዳደሩት ወ/ሮ ዮዲት አሸናፊ በበኩላቸው፤ በእግዚአብሔር ቸርነት ስለቆምን እንጂ እንደ ዋጋ መናሩ ቢሆን ድሃ የሚባል አይኖርም ነበር ብለዋል፡፡ ..ስኳር እንኳን ትንሽ ቀንሷል፤ ዘይት ግን በጣም ተጫወቱብን፡፡ እኛ እኮ ምንም የሌለን ድሆች ነን.. ሲሉ በማማረርም አራስ እናት የምትበላው ምግብ በማጣቷ ልጇን የምታጠባው ወተት የላትም ህፃናት ት/ቤት እየተራቡ ይወድቃሉ፤ ሲሉ የችግሩን ስፋት በማሳየት ለችግሩ መንግስትን ይወቅሳሉ፡፡
..መቼም መንግስት ሌላ አገር የሚመግበው ኢትዮጵያዊ የለም፤ ምን እንድንሆን እንደሚፈልግ አላውቅም.. ያሉት ወ/ሮ ዮዲት፤ ለዚህ ሁሉ ተጠያቂ መንግስት ስለሆነ መላ ያብጅለት ብለዋል፡፡
የአትክልትና የእህል ዋጋ ሰማይ ደርሷል የሚሉት የቤት እመቤቷ ወ/ሮ ትዕግስት ኃይሉ ደግሞ ሌላው ቀርቶ ሽንብራ መብላት አልተቻለም፤ ሽሮማ ለአምሮትም አልተገኘም፤ ተወዷል ይላሉ፡፡ ከሶስት ወር በፊት 12 ብር የገዛሁትን የሽሮ እህል ባለፈው ሳምንት 25 ብር ገዝቻለሁ ያሉት ወ/ሮ ትዕግስት፤ በርበሬም እንዲሁ ጨምሯል፤ በተለይ የባል እጅ ለምንጠብቅ ሴቶች ኑሮው ከብዷል ሲሉ ይናገራሉ፡፡ ..የቤት ኪራይና የልጆች ት/ቤትም አለ፤ አብዛኛው ሰው በግለሰቦች ቤት ተከራይቶ ነው የሚኖረው... ትንሽ ገቢ ያለን እንኳን ተካፍለን እናድራለን፡፡ ምንም የሌለው ምን ሊሆን ነው?.. በማለት የጠየቁት ወ/ሮዋ፤ መንግስት በዚህ እሳት ጊዜ የተራበ የለም ብሎ መግለጫ እንደማያወጣ እርግጠኛ ነኝ ይላሉ፡፡
ወ/ሮ ሸምሲያ ከድር ደግሞ የዋጋ ንረቱ የሸቀጥ ግዢዬን ፕሮግራም አስቀይሮኛል ብለዋል፡፡ በፊት በወር አንዴ ሸመታ ይወጡ እንደነበር አስታውሰው አሁን ግን በየሳምንቱ እገዛለሁ፤ በየቀኑ ዋጋ ስለሚጨምር ተጠራቅሞ እንዳይበዛብኝ እሰጋለሁ ብለዋል - የቤት እመቤቷ ወ/ሮ ሸምሲያ፡፡ ..ቀድሞ 100 ብር ይፈጅብኝ የነበረው የሸቀጥ ሸመታ አሁን በ300 ብርም አልተቻለም.. ያሉት የቤት እመቤቷ፤ የወር ደሞዝ ጠብቆ ለሚኖር ሰው ኑሮው የሚቻል አይደለም ባይ ናቸው፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ነጋዴዎችም በዋጋ ንረቱ ተማረናል እያሉ ነው፡፡ የሸቀጣ ሸቀጥ ሱቅ ነጋዴ የሆነው ሸምሱ መሐመድ የዋጋ በየጊዜው መጨመር እያሸማቀቀን ነው ይላል፡፡ አከፋፋዮች ከፈለክ ግዛ ያለበለዚያ ተወው ይሉናል፤ የዋጋ ተመኑ ለምን እንደቆመ አናውቅም ብሏል፡፡ ..እኛም እኮ ብንነግድም እህል መብላታችን አይቀርም፤ እህል ሲወደድ ትርፉ ከምግብ ወጪ አያልፍም.. ሲል የኑሮ ውድነቱ ንግዱ ላይ ተጽዕኖ ማሳደሩን ይገልጻል፡፡
የአገር ውስጥ ምርቶች በጣም መወደዳቸውን የሚናገረው ሸምሱ፤ ድሮ በአራት ብር የሚገዛው ፓስታ፤ አሁን በሶስት እጥፍ አድጓል፤ ትላንት የነበረ ዋጋ ዛሬ የለም፤ ሲል ስለዋጋ ንረቱ ያስረዳል፡፡ ..የተወደደው ሁሉም ነገር ስለሆነ የሚመረጥ የለም.. የሚለው ባለሱቁ፤ ዋጋ በየጊዜው መጨመሩ ደንበኞች ፊት እያሸማቀቀን ነው ብሏል፡፡
..የጤፍ ዋጋ የጨመረው የዝናብ ወቅቱ ተዛብቶ በነበረ ጊዜ ቢሆንም አሁንም ምርት ተትረፍርፎ እንኳን እንደተወደደ ነው.. ያለው የእህል ነጋዴው ሰይፈ ይሁኔ፤ ደብረ ማርቆስ የሚኖሩ አጎቱ እህል የተወደደው የማዳበሪያ ዋጋ በመወደዱ እንደሆነ ነግሮኛል ይላል፡፡ አብዛኛው ህዝብ የሚመገበው ሽሮ እንኳ ተወድዶ ኪሎው 25 ብር እንደገባ ይናገራል፡፡
ነጋዴውም ሸማቹም በእህልና በሸቀጦች ዋጋ መናር ይስማማል፡፡ ለዋጋ መናሩ ጣቱን የሚጠቁመውም ወደ መንግስት ሆኗል፡፡ መንግስት ለኑሮ ውድነቱ ምን መፍትሔ ያመጣ ይሆን?
More in this category: « ..እምነት ነክ ጥያቄዎች..፣ መልስ ያገኛሉ? - ..አርነት የወጡ ሃሳቦች..	የፍቅር ቀን ሽርሽር፣ የአመት በዓል ድግስ፣ የኦሎምፒክ ውድድርና ልብወለድ መፅሐፍ... ዘመዳሞች ናቸው »
በእኛ የሚሰጡዋቸውን አንዳንዴ ጊዜ የለም ላይ እውነተኛ ስብሰባዎች አማካኝነት ሕዝብ የምርጫ ተቃራኒ ጾታአዳዲስ ግምገማዎች በይፋ እና አፈጻጸማችንን አዳዲስ ግምገማዎች የሚሰጡዋቸውን ደረጃ ሕይወት እና እዚህ እኛ ኑ ወደ የሚሰጡዋቸውን ነው የመስመር ነፃ የሚሰጡዋቸውን ምዝገባ, በነጻ.
ቀጥል ግምገማዎች ላይ ይታያል ይታያል ጊዜ ማታም, ስለጀመሩ ውስጥ ግሪን አዳዲስ ግምገማዎች ቦታ ሂዱ የቤት እና ፍለጋ ለእርስዎ ወደፊት ግምገማ ነፃ የሚሰጡዋቸውን.
አዳዲስ ግምገማዎች ሁሉንም ችግሮች እና ጥያቄዎች ዘንድ ስለጀመሩ በይፋ በስክሪኑ እና መጀመር የእነሱ ግንኙነት ያላቸው ሴቶች ወይስ ወንዶች የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች በይፋ;-) ምክንያቱም በማንኛውም ጉዳይ ግምገማዎች ለማየት አስፇሊጊ ሆኖ ይታያል ሕይወትና በይፋ ቅድሚያ, እርሱም, የሚሰጡዋቸውን ሰዎች እንደ አንተ ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ስለጀመሩ ቅድሚያ የተብራራ መጠቀም ነፍስ የታዘዘ እና አዳዲስ እርሱም ይረዳችኋል ለማሟላት የመስመር ላይ ደግሞ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የምዝገባ.
ስለዚህ ውድ ጓደኞች, ማስጠንቀቂያ-ገጽ ነው የሚሰጡዋቸውን, ፍለጋ ለእርስዎ ነፍስ የታዘዘ, በቀዳሚ ግምገማዎች አዳዲስ ግምገማዎች የእርስዎ የወደፊት ተወዳጅ ሰው ወይም ሴት እዚህ.
በእኛ ጣቢያ ይጎብኙ ይችላሉ ቅድሚያ በመስጠት-የሚሰጡዋቸውን ሰዎች የሚሰጡዋቸውን ከተማ ወይም አገር እንደ ግምገማዎች ላይ ሰፊ ህብረተሰብ ነው ነፃ እና እዚህ ላይ ሁሉም አገሮች የሚሰጡዋቸውን ሰዎች የሚሰጡዋቸውን ውስጥ ራሽኛ እና ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን መጠቀም ቅድሚያ.
ዛሬ ነጻ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ምዝገባ ቅድሚያ አዳዲስ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ዓለም እንደ ማስረጃ የዚህ, ከአንድ ሚሊዮን ሕዝብ ሁለቱም ወንዶች እና ሴቶች ግምገማዎች በይፋ ተጠቃሚ ጣቢያው.
አዳዲስ ግምገማዎች የሚሰጡዋቸውን ብዙ ሰዎችን ግምገማዎች በይፋ ማወቅ ይችላሉ ግምገማዎች በይፋ ተወዳጅ ሰው. ስለዚህ ብርታት ይሂዱ የሚሰጡዋቸውን ገጽ ላይ መተግበሪያዎችን መገንባት ንቁ ግኑኙነት እና የሚሰጡዋቸውን እርግጠኛ የእርስዎን ልዩ እና ሰዎች ግምገማዎች እዚህ ይገኛል አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ቅድሚያ, አዲስ ግምገማዎች ስብሰባዎች, የሚሰጡዋቸውን, ስብሰባ ግምገማ በቀዳሚ ነፍስ ስምዎ ነው.
ነፃ የሚሰጡዋቸውን ላይ ያገናኙት ቪድዮ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ምዝገባ ቅድሚያ የታዘዘ በዓሇም ዘሪያ ቪዲዮዎች የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የታዘዘ ያለ ምዝገባ ነጻ ቪድዮ ቻት አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ለማሟላት ግምገማ የታዘዘ ቅድሚያ የታዘዘ ቪድዮ ቻት ግኑኙነት
የኢትዮጵያ ጂዮሎጂካል ሰርቬ ከሰሞኑ ይፋ እንዳደረገው የበጀት ዓመቱ ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ ባሉት አስራ አንድ ወራት በተሰሩ የተለያዩ የምርምር ስራዎች በሶስት የሃገሪቱ ክፍሎች 18 የሚጠጉ የማዕድን ሃብቶች መገኘታቸውን አስታውቋል፡፡ ድርጅቱ እንደጠቀሰው እነዚህ በማዕድን የበለፀጉ 18 ቦታዎች በአማራ፣ በትግራይ እንዲሁም በደቡብ ብሄር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ክልል የተገኙ ሲሆን መረጃቸውም 4000 በሚሆኑ የተለያዩ መስፈርቶች ተደራጅቶ ለኢንዱስትሪዎች፣ ለተመራማሪዎች እና ለባለሃብቶች መሰራጨታቸውን አስታውቋል፡፡
በማዕድን የበለፀጉት ቦታዎች በቁጥር ተከፋፍለው ሲቀመጡ የአማራ ክልል በብረት እና ሌሎች ማዕድናት የበለፀጉ ሰባት ቦታዎችን ሲያስመዘግብ፣ የትግራይ ከልል ደግሞ ወርቅን ጨምሮ ሌሎች ማዕድናት የሚገኙበትን ስድስት ቦታዎች ማስመዝገቡ ተነግሯል፡፡ በሌላ በኩል የደቡብ ብሄር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ክልል በከበሩ ድንጋይ እና ለሌች ማዕድናት የበለፀጉ አምስት ቦታዎችን አስመዝግቧል፡፡
የኢትዮጵያ ጂዮሎጂካል ሰርቬ ይህን ግኝት ይፋ ባደረገበት ጊዜ በጉዳዩ ላይ ሃሳበቸውን ያካፈሉት የተቋሙ የኮሚኒኬሽን ሃላፊ ታምሩ መርሻ እንደገለፁት ኢትዮጵያ አሁን ካሉባት አንገብጋቢ ችግሮች መካከል የስራ አጥ ቁጥር መጨመር አንዱ እና ዋነኛው ከመሆኑ አንፃር እንደዚህ ያሉ አዳዲስ የስራ መፍጠሪያ መንገዶች መገኘታቸው የሃገሪቱን ኢኮኖሚ በመጠኑም ቢሆን ለማነቃቃት እንደሚግዝ ተናግረዋል፡፡ ሃላፊው ጨምረው እንደገለፁት የማዕድን ማውጣት ስራ ከሃገር ውስጥ ባለሀብት ወጪ የሌሎች ሃገራት ኢንቨስተሮችን ለማሳብ ሌላኛው መንገድ በመሆኑ ምርምሩን ይበልጥ በማጠናከር ሌሎች ቦታዎችን ለማግኘት ተቋሙ እንደሚሰራ ገልፀዋል፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ በአሁን ሰዓት የማዕድን ማውጣት ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ከ135 በላይ ድርጅቶችና ኩባንያዎች የሚገኙ ሲሆን ከነዚህ ውስጥ ደግሞ 80 ያህሉ ብቻ ህጋዊ ፍቃድ ኖሯቸው በዘርፉ እንደሚንቀሳቀሱ በቅርብ ጊዜ የወጡ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡
በሶልያና ሽመልስ የዚህ ጽሑፍ ዋና ቅጂ የሚገኘው በኢትዮጵያ እንዳይነበብ በታገደው የዞን ዘጠኝ ጦማር ላይ ነው:: መጀመሪያ ይህንን ጽሁፍ ለመጻፍ ስነሳ ሙሉ ለሙሉ የፊልም ተመልካች አስተያየት ብቻ እንሆነ ይቆጠርልኝ፡፡ ባለሞያነት ሲያልፍም አይነካካኝ! ባይሆን የጥበብ አፍቃሪ ዕይታ ነገር ነው በሉና ውሰዱልኝ፡፡ የአማርኛ ፊልሞች ላይ ተስፋ ከቆረጥኩ ከራርሜለሁ፡፡ ታዲያ አንድ ከሃገር ገባ ወጣ የሚል ጥበብን በምንም ሁኔታ የሚያደንቅ ወዳጄ (እየተበሳጨም … Continue reading →
የኢትዮ-ቻናል ጋዜጣ ማኔጂንግ ዳይሬክተርና የሳምሶን አድቨርታይዚንግ ዋና ስራ አስኪያጅ ጋዜጠኛ ሳምሶን ማሞ እና የኢትዮ-ቻናል ጋዜጣ አሳታሚ የዜድ ፕሬስ ዋና ስራ አስኪያጅ ወ/ሮ ዘውድነሽ ታደሰ ባለፈው ሐሙስ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ዋሉ፡፡ ወደ 6 የሚሆኑ መለዮ የለበሱና ሲቪል የላንቻ ፖሊስ ጣቢያ አባላት ጋዜጠኛ ሳምሶን ማሞን አስገድደው የያዙት ሐሙስ ማለዳ ወደ ቢሮው በሚገባበት ወቅት ነበር፡፡ የኢትዮ-ቻናል ጋዜጣ ዋና … Continue reading →
ስብሓት ‹‹ትኩሳት›› ብሎ በጠራው መጽሐፉ ጀርባ ላይ ምን አለ? “ወጣት ሁን” አለ፡፡ ቢመርህ ‹‹ሪቮለሽን›› ታስነሳለህ፣ እጅግ ቢመርህ ራስህን ታጠፊለህ…፡፡ ለማንኛውም ወጣት ሁን፡፡ እኔ ግን እልኻለሁ፣ ወጣት መሆኑን ሁን፣ ነገር ግን ራስህን ከማጥፊትህ በፉት ፒያሳ ሂድ፤ ሀሳብህን ልትቀይር ትችላለህና፡፡ ለመሞትም ቢሆን የፒያሳን ያህል መልካም ሰፈር የለም፡፡ ቀባሪ አታጣም፤ በፒያሳ ሰው ባያይህ ማዘጋጃ ያይኻል፡፡ ለመሞትም ለመኖርም ስታስብ ፒያሳ ሂድ፡፡
ፕረዚደንት ማሊ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣትዩ ስልጣኑ ድሕሪ ምርካቡ፥ መጻኢ ዕድል`ታ ሃገር እንታይ ይኸውን ዝብል ንብዙሓት ተዓዘብቲ ዘይፍታሕ ግድል ኮይንዎም ኣሎ።
እቶም ንፕረዚደንት ከይታ ዝዓለዉ፥ ሃገራዊ ኮሚቴ ድሕነት ህዝቢ ዝብሃሉ ኮይኖም ብኮነሬል እስማዒል ዋጒ ዝምርሑ`ዮም፥ ንሱ ኣብ ተለቪዥን ቀሪቡ ከምዚ ኢሉ “ማሊ በብመዓልቱ ናብ ዕግርግርን ሕግ-ኣልቦነትን እናሰጠመት ከይዳ- ብሰንኪ ጉድለት ኣብ ሓላፍነት ዝጸንሑ ሰባትሓቀኛ ደሞክራሲ ኣራጢጥካ ኣይከውንን`ዩ። "
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ማእከል ዓለማዊ ልምዓት ዝሰርሕ ግዩድ ሙር፥ እቲ ንመማህራንን ዶክተራትን ወሰኽ መሃያ ብምጽዋዕ ዝጀመረ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፥ ናይ መንግስቲ ምላሽ ስለዘይተዋህቦ እናቐጸለ ከይዱ ናብ ምፍሻል ምርጫ ፓርላማ`ውን ኣምሪሑ፥
"..እነሱ ክሬሙን እየላሱ ስለሆነ የመበስበስ አደጋ አይታያቸውም። ስለመበስበስ ለማሰብም ጊዜ የላቸውም። የበሰበሰው ነገር ሲናድ የሚበላው ግን አስቀድሞ እነሱን ነው። ምክንያቱም...
ከሁለት አመት በፊት ተከስክሶ 157 መንገደኞችን ለገደለው ለቦይንግ 737 ማክስ በቦይንግ ካምፓኒ የቀረበው 244 ሚልየን ዶላር ካሳ አጅግ ትንሽ የሆነ ሲሆን ይሄን የካሳ መጠን መቀበል በገንዘብም በፖለቲካም ክስረት ነው ሲል የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለዚሁ ጉዳይ የቀጠረው ችካጎ የሚገኘው ዲሲሎ ሊቪት ጉትዝለር የህግ አማካሪ ድርጅት የአየር መንገዱን ስራ አስኪያጅ አቶ ተወልደ ገ/ ማርያምን በደብዳቤ መጠየቁን ሲያትል ታይምስ ዘግቧል።
የህግ አማካሪው አቶ ተወልደን ድርጅታቸው በቦይንግ ላይ በአሜሪካ ክስ መስርቶ ብዙ ካሳ ሊጠይቅ ይገባል ለአውሮፕላኑ መከስከስ ቦይንግ ሙሉ ለሙሉ ተጠያቂ ነው ብሏል በደብዳቤው።
ለተጨማሪ ካሳ ዋናው ማስረጃም ፕሌኑ ለመከስከሱ ዋና ምክንያት የቦይንግ ቴክኒካል ሁለት ፓይለቶች ስለበረራ መቆጣጠርያው ሶፍትዌር በቂ መረጃ ለአየር መንገዱ በአለመስጠታቸው ነው ።ይሄን ጉዳይ ቦይንግም ያመነ ቢሆንም መጀመርያ ላይ ግን አንዳንድ የቦይንግ ከፍተኛ ሀላፊዎች ችግሩን በኢትዮጵያ አየርመንገድ ፕይለቶች ላይ ለማላከክ ሞክረው ነበር። ይሄም ወንጀል ነው። ከፍተኛም ካሳ ሊጠየቅበት ይገባል በማለት አቶ ተወልደን ክስ አንዲመሰረቱ ጠይቋል።
አማካሪው ድርጅት አንዳለው ገልልተኛ የሆነ ተቋም ባጠናው መሰረት አየር መንገዱ 1.8ቢልየን ዶላር ያለነሰ ገንዘብ በቦይንግ መከሰከስና እሱን ተከትሎ ባሳረፋቸው ቦይንግ ማክስ ፕሌኖችና ተያያዥ ጉዳዮች አጥቷል።
ሲያትል ታይምስ ለጉዳዩ ቅርበት አለው ብሎ በጠቀሰው ምንጭ ቦይንግ ከ500 አስከ 600 ሚልየን ዶላር ለአየር መንገዱ ለመክፈል ያቀደ ሲሆን ከዚህ ገንዘብ ላይ አብዛኛው ገንዘብ ግን ቦይንግ ፕሌኖችን በቅናሽና በረጅም ጊዜ ብድር ለአየር መንገዱ ለመሸጥ ያለመ ነው ።
Previous Postየጠ/ሚ ዐቢይ አሕመድ ደህንነት እና ጤንነት ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚናፈሰው ወሬ ሀሰት ነው – ጽ/ቤቱ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ደህንነት እና ጤንነት ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚናፈሰ…
ኢትዮጵያና ሱዳን የመፍትሔ ሀሳብ ላይ እስኪደርሱ ድረስ የድንበር ነባራዊ ሁኔታው ባለበት ተከብሮ እንዲቆይ ተመላከተ (አሻራ ጥር ፡-20/05/13/ዓ.ም ባህር ዳር) የኢትዮጵያና…
እታ መኪና ካብ ቡልጋርያ ከምዝተበገሰት ዝሓበራ እተን ማዕከናት ዜና፣ ብቀዳም 19 ጥቅምቲ ናብ ብሪጣንያ ድሕሪ ምእታዋ፣ ኣብ ኡንዱስትርያዊ ፓርክ ኢሰክስ ደው ኢላ እንከላ’ዩ ቆልዑዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ተጸፋጺፎም ሞይቶም ዝተረኽቡ።
ናብ ብሪጣያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣብ ዝግበር ምስግጋር ስደተኛታት፣ መዝሓሊ ኣብ ዘለወን መካይን ዝሕብኡ ሓያሎ ሰባት በብእዋኑ ክሞቱ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ዕቃዎቹ በቁጥጥር ስር የዋሉት ከሐምሌ 16 እስከ 27 ቀን 2012 ዓ.ም ድረስ ከሀገር ለማስወጣት እና ወደ ሀገር ለማስገባት ሲሞከር በተለያዩ የጉምሩክ መቆጣጠሪያ ጣቢያዎች መሆኑ ተገልጿል።
ከተያዙት ዕቃዎች መካከል ስማርት ስልኮች ፣ የተሽከርካሪ መለዋወጫ፣ የምግብ ዘይት፣ ሲጋራ፣ መድኃኒት፣የብር ጌጣጌጥ፣ አደንዛዥ ዕፅ፣ ልባሽ ጨርቆች ይገኙበታል ተብሏል።
ከዚህ በተጨማሪም ግምታዊ ዋጋ ያልወጣላቸው በህገ-ወጥ መንገድ ወደ ሀገር የገቡ ተሽከርካሪዎች እና ከሀገር ሊወጣ የነበረ ቡና መያዙን ከገቢዎች ሚኒስቴር ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
የኦሮሚያ ብልፅግና ፓርቲ ለሁለት ቀናት በውስጡ የተፈጠሩ ችግሮችን አስመልክቶ ሲያካሂድ ቆይቶ ማምሻውን ሲያተቃልል አቶ ለማን መገርሳን ጨምሮ ሶስት ከፍተኛ አመራሮችን...
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ፖሊሲ ኢምግረሽን ንክማሓየሽ ‘ምእኩል’ ዝበልዎ እማመ ኣቕሪቦም፣ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና ምክፍፋል ኣስዒቡ ኣሎ። ብሕልፊ ኣስታት ክልተ ሚልዮን ስደተኛ ቆልዑ ናብ ዝመጹለን ሃገራት ንከይጥረዙ ብከመይ ክንከላኸለሎም ንኽእል ኣብ ዝብል ሕቶ።
እዞም ናይ ሎሚ መናእሰይ ቅድሚ ዓመታት ምስ ወለዶም ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኣሜሪካ ዝኣተው’ዮም። እንታይ ንግበሮም? ኣብ ዝብል ኣብ ሞንጎ ፕረዚደንትን ኣባላት ቤት ምኽሪን ምስሕሓብ ኣሎ።
ምስ ጠበቓታት ሕጊ ኣቶ ተመስገን ተካ፡ ኣቶ ክፍሎም መለስ፡ ኣቶ ዮውሃንስ ዓንደ፡ ከምኡ ድማ ክኢላ ወፍሪ ንግዲ ኣቶ ኖህ ዓንደ፡ ከምኡ`ውን ክኢላ መስርሕ ምኽፋልን ምምላስን ግብሪ ኣሜሪካ ኣቶ በርሀ ስዩም ኣብርሃ ዝተገብረ መደብ ቀዳማይ ክፋል ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።
ጥንታዊቷ የመቐለ ከተማ በነሐሴ መንፈቅ፣ ልዩ ድባብ የሚያለብሳት ከተሜውም ሆነ ከዚያም ውጪ ያለውን ኅብረተሰብ ቀልብ የምትገዛበት አጋጣሚን ታገኛለች፡፡ ዓመት ሄዶ ዓመት ሲመጣ 12ኛው ወር ላይ ከምትመጣው ‹‹አሸንዳ›› ጋር ትገናኛለች፡፡
ከቀደምት የሥነ ሕንፃ ጥበብ (እነ ሕድሞ፣ አፄ ዮሐንሰ ቤተ መንግሥት ወዘተ.) እስከ ዘመናዊዎቹ ሕንፃዎች የሚታዩባት መቐለ ከተማ ከነሐሴ 15 ቀን 2006 ዓ.ም. ጀምሮ ለሦስት ቀናት በዘለቀው በዓልም የሸሩባዎች መዲና ያሰኛትን ገጽታም ተላብሳ ነበር፡፡
የፀጉር አሠራሩ ከአልባሶ እስከ ግልብጭ፣ ከጋመ እስከ ድርብ፣ ከደቃቅ እስከ ጉልህ ከሕፃን እስከ አዋቂ ተቆናጅተው የታዩበትም ጭምር ነው፡፡ ከቱባው ባህል ልብስ አንሥቶ ከዘመናዊው ስፌት ከተገኙት ጃርሲ፣ ሽፎን ቀሚስ ጋር ተውበው የሚታዩበትም ነው፡፡
ጌጣጌጡም ልዩ ልዩ ዓይነት ነው፡፡ አንገት ላይ ከሚንጠለጠለው ሕንቆ፣ እግር ላይ እስከሚጠለቀው አልቦ በልብስም በአካልም ላይ ይታያል፡፡ ኮንጎ ጫማም ቦታዋን ይዛለች፡፡
የአሸንዳ መንፈስ፣ በፀጉር አሠራርና በአልባሳት፣ በመዋቢያ ቁሶችና በመጋጋጪያዎች ብቻ አይደለም የሚገለጠው፣ ርሱን የሚያገዝፉ የሚያጎሉ የተለያዩ ዘፈኖች ይገኙበታል፡፡
ነሐሴ 16 ቀን ከሚከበረው የፍልሰታ ለማርያም በዓል ጋር የተያያዘው አሸንዳን ማክበር የተጀመረው በዋዜማው ነው፡፡ ነሐሴ 15 ከሰዓት በኋላ በመቐለ ከተማ ዋና ዋና ጎዳናዎች በቀረበ ትዕይንት በዓሉ መድረሱ ተበስሯል፡፡ ከተለያዩ የትግራይ ዞኖች የመጡትን የአሸንዳ ልጃገረዶች፣
(መጣች መጣች፣ አሸንዳ አበባ መጣች) እያሉ ከታላቁ ንጉሠ ነገሥት አፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት አደባባይ ተነሥተው በፒያሳ ሐውዜን አደባባይ በኩል በዋና ዋና ጎዳናዎች የተጓዙትና መቐለ ስታዲየም ‹‹ባሎኒ›› የደረሱት በክልሉ የፖሊስ ማርሽ ባንድ በመታጀብ ነበር፡፡
እንደክልሉ ባህልና ቱሪዝም ኤጀንሲ ዋና ሥራ አስኪያጅ፣ አቶ ከበደ አማረ በላይ አገላለጽ ከሆነ፣ አሸንዳ ከትግራይ ሰባት ዞኖች አምስቱ በድምቀት እንደሚያከብሩትና ስድስተኛው ዞን ሽሬ በተመሳሳይ መልኩ በዓሉን ለማክበር እናቶች ልጆቻቸውን ለማሠልጠን እየተጉ ናቸው፡፡
አሸንዳ በባሎኒ (ስታዲየም) ውስጥ ከነበረው የመክፈቻ አከባበሩ ይልቅ በዕለቱ በከተማዋ እንብርት ሮማናት አደባባይ (የአፄ ዮሐንስ 4ኛ ሐውልት ሊተከልበት የታሰበበት ቦታ) ከ10 ሰዓት እስከ ምሽት የዘለቀው ጭፈራ ገጽታ ልዩ ነበር፡፡
ከስድስት አቅጣጫዎች ወደ ሮማናት አደባባይ በቡድን በቡድን ሆነው ከበሮዋቸውን እየመቱ ክብ ሠርተው እንደራያ፣ ተምቤን፣ እንደርታ ወዘተ ባህል ሲጫወቱ ላየ ቀልብ የሳቡለት ሆነዋል፡፡ ወንዶችም በጭፈራው አልተለይዋቸውም፡፡
አበበች ብርሃኑ የመቐለ ዩኒቨርሲቲ የሲቪል ኢንጂነሪንግ ፋኩልቲ 3ኛ ዓመት ተማሪ ነች፡፡ በሌሎች ቡድኖች ውስጥ የሚታዩት ሴቶች እንደለበሱት በኅብረ ቀለማት በታጀበው ጀርሲና ዲስካ ሳይሆን እንደርሷ አገላጽ፣ የራያ ባህላዊ አለባበስና የአሸንዳ መገለጫ የሆነው ሹፎን ነው፡፡ በአበበች ቡድን ውስጥ ሆነው ይጫወቱ የነበሩት በሙሉ የመጡትም ከራያ (ደቡባዊ ትግራይ) ነው፡፡
ከለበሰችው ቀሚስ በላይ የደረበችው ጉፍታ ሙስሊሞች ፀጉር ለመሸፈን የሚጠቀሙበት ነው፡፡ ጌጣ ጌጦችም አንዱም አልቀረባትም፡፡ ማይጨው ተወልዳ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን በጥላሁን ግዛውና ማጂክ ካርፔት ትምህርት ቤቶች ያጠናቀቀችው አበበች፣ ሞዴልና የዘንድሮ ወይዘሪት መቐለ ዩኒቨርሲቲ ስትሆን፣ በቴሌቪዥን ድራማ ‹‹ጎጆ›› በተዋናይነት ሠርታለች፤ በአሸንዳውም መሪዋ እሷ ናት፡፡
በክረምት ወቅት ከሚበቅለው የአሸንዳ ተክል ስሙን የወረሰውና በአብዛኛው ትግራይ ልጃገረዶች አሸርጠው የሚጫወቱበት የአሸንዳ በዓል አከባበር በዋናነት የትግራይ ሴቶች በዕድሜ ደረጃቸው ተቧድነው የሚያከብሩት ነው፡፡ ከትግራይ ከሚዋሰኑት ጋርም ባህላዊ መወራረስ ስላለ በሰሜን ወሎ ቆቦ (ሶለል ይባላል)፣ በዋግ ህምራ ሰቆጣ (ሻደይ) በላስታ ላሊበላ (አሸንድዬ) በሰሜን ጎንደር፣ በደቡብ ኤርትራ ጭምር ይከበራል፡፡
በዓሉ በመቐለ፣ በእንደርታ፣ በተምቤን፣ በራያ በተመሳሳይ ‹‹አሸንዳ›› ሲባል፣ በዓዲግራት፣ በውቕሮ ‹‹ማርያ›› ይሰኛል፡፡ ይህም በኦርቶዶክሳውያኑ ምዕመናን ከሁለት ሳምንት ጾም በኋላ ከሚያከብሩት ከቅድስት ድንግል ማርያም ስም ጋር የተያያዘ ነው፡፡ በዓጋመ ‹‹ዋዒምቦ›› የሚል ስም ጥሪ ሲኖረው በአክሱምና በዓድዋም ‹‹ዓይኒ ዋሪ›› ይባላል፡፡ በተለይ ዓይኒ ዋሪ ከነሐሴ 24 (ተክለሃይማኖት) ዋዜማ ጀምሮ እስከ መስከረም 17 (መስቀል) ድረስ እየተከበረ ይዘልቃል፡፡
አሸንዳ ሙስሊሞችን ያሳትፋል፡፡ በዓቢ ኣዲ (ተምቤን) ከተማ ማይለሚን ከክርስቲያኖች ጋር ስትጫወት ያገኘናት ሙስሊሟ ሶፊያ መሐመድ ኑር፣ ‹‹ወላሂ አሸንዳ በጣም ቆንጆ ነው፤ እኛ የምንለየው በሥጋ መብል እንጂ ሁሉ ባህላችን አንድ ነው፡፡ አብረን እየዞርን እንጨፍራለን፤›› ብላለች፡፡ በባህላዊ አለባበስ የአሸንዳ መለያ የሆኑ ጌጣ ጌጦች ድኮት፣ ዕንቁ፣ ማዕጠቆ፣ ሙፀ (መደርቢያ) አድርጋ ጃርሲ ለብሳ ጋማ ዓረብ (ሹሩባ) ተሠርታ ነው በዓሉን ስታደምቅ የነበረው፡፡
አሸንዳ ሴቶች ነፃነታቸውን የሚያውጁበት የሚነግሡበት፣ ጥብቅ የሆኑ ወላጆችና ባሎች ልጆቻቸውንና ሚስቶቻቸውን በበዓሉ እንዲታተደሙ የሚፈቅዱበት ዕለት እንደሆነ በሮማናት አደባባይ ያገኘናት ዕንቁባሕሪ ጥላሁን አውግታናለች፡፡
የዕንቁባሕሪ አስተያየት በፀጋይ ሓድሽ ጽሑፍም ተንፀባርቋል፡፡ ሴቶች ነፃነታቸውን የሚያውጁበት ብቻ ሳይሆን፣ ነፃነታቸውን በተሟላ መልኩ እንዲሰፋ የሚያግዝ ነው፡፡ በያዛቸው ቁም ነገሮችም እንደ ባሕር ነው፡፡ ብዙዎች የዕደ ጥበብ ውጤቶች የሚቀርቡበት፣ ለትምህርት ዕድገትና ለፈጠራ ጽሑፍ የሚሆን ሀብት የተከማቸበት፣ ለቱሪስት መስህብነትም የሚውል ነው፡፡
‹‹አሸንዳ ከወላጆቻችን የወረስነው ባህል ነው›› የሚሉት በመቐለ ከተማ ግዙፍና ዘመናዊ ሆቴል (ባለአምስት ኮከብ) የመሠረቱት የፕላኔት ሆቴል ባለቤት አቶ ይርዳው መኰንን ናቸው፡፡
በዓሉ በዓለም ባይታወቅም ትልቅ ፌስቲቫል ነው፡፡ ‹‹ፈረንጆች ሳይቀሩ ባህላዊ ልብሱን ለብሰው ጫማው ተጫምተው የሚታዩበት ነው፤›› የሚሉት አቶ ይርዳው፣ በዓሉን ከመንግሥትም ከኅብረተሰቡም ጋር በመተባበር ማስፋት አለብን ይላሉ፡፡ አክለውም ተናገሩ፡፡ ‹‹አሸንዳ አንደኛ የገቢ ምንጭ ነው፡፡ ለዚህ በዓል ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጭ ታዳሚ ሲመጣ ብዙ ወጪ ስለሚያወጣ፣ ሕዝቡም ይንቀሳቀሳል፡፡ የመንግሥትም ታክስ ያድጋል፡፡››
በዓሉን በተለይ በቱሪስት መስህብነት ለማዋል በቅድሚያ የማስፋፋት ሥራ መሠራት እንዳለበት የሚናገሩት አቶ ብርሃኑ ወልደሚካኤል የትግራይ ባህል ማኅበር ዋና ዳይሬክተር ናቸው፡፡ ከቱሪስት መስህብነት ባለፈም አከታትሎም በዓለም ረቂቅ ባህላዊ ቅርሶች (ኢንታንጀብል ካልቸራል ሄሪቴጅ) መዝገብ ውስጥ እንዲገባ ጥረት መደረግ እንዳለበት ያምናሉ፡፡ በተለይ በዓለም ደረጃ ታዋቂ ፌስቲቫል ከሆነ ብዙ ጎብኚዎችን ለመሳብ ያስችላል፡፡
እንደ አቶ ብርሃኑ አገላለጽ፣ የአሸንዳ አከባበር መነሻው አክሱም አካባቢ ነው፡፡ ምክንያቱም ከክርስትና ጋር የተያያዘ በመሆኑ ነው፡፡ የኦርቶዶክስ ክርስትና መስፋፋት የጀመረውም በ3ኛውና በ4ኛው ክፍለ ዘመን በአክሱም ነው፡፡ አሸንዳውም ከአክሱም ተነሥቶ ወደ ኤርትራና ወደ ደቡብ እስከ ላስታና ሰቆጣ ዋግ ድረስ ሊሄድ ችሏል፡፡
ከዘመነ ዘመናት ተነሥቶ እስከ ዘውዳዊው ሥርዓት ፍጻሜ (1967 ዓ.ም.) ድረስ በተለይ በትግራይ ይከበር የነበረው አሸንዳ ዳግም ማንሰራራት የጀመረው ከ1983 ዓ.ም. ወዲህ ነው፡፡
አሸንዳ፣ የትግራይ ከተሞች እምብርቷን መቐለን ጨምሮ ጌጥ መሆን የጀመረው ከ1995 ዓ.ም. በኋላ ነው፡፡ እንደ ባህልና ቱሪዝም ኤጀንሲ ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ከበደ አማረ በላይ አገላለጽ፣ ትውፊቱ መገጫገጭ ቢያጋጥመውም ባህሉ ግን ተጠብቋል፡፡ በአሁን ጊዜ ሕዝባዊ መሠረት ይዟል፡፡ በአገር ውስጥ የማስተዋወቅ ሥራ፣ የገቢ ማስገኛ ማድረግ ይገባል፡፡ የልብስ ዓይነቱ ብዙነት የፀጉር አሠራሩ ሰፊነት ብዙዎችን ተጠቃሚ አድርጓል፡፡ ባህላዊ ትስስርን የፈጠረው አሸንዳ መስህብ ሆኖ እንዲቀጥል በአገር ውስጥ ማስረፅ የመጀመሪያ ትኩረት ነው፤ እንደ አቶ ከበደ አገላለጽ፡፡
ብለው ማክበር የጀመሩትን አሸንዳ፣ በመቐለ ከተማ ከሦስት ቀናት በኋላ ሲያጠናቅቁ ባጋጣሚው ባረፍንበት ፕላኔት ሆቴል ደጃፍ ላይ ያገኘናቸው የአሸንዳ ልጆች ከበውን ሲጫወቱ፣ ‹‹ከደት ከደት ኣሸንዳ›› (አሸንዳ ሄደች ለከርሞ ያገናኘን) በማለትም ምኞታቸውን ገልጸውልናል፡፡ ሸልማቱንም ስላልነፈግናቸውም ‹‹ፈሰሰ ከም ማይ ነሓሰ›› (እንደ ነሐሴ ውኃ ፈሰሰ) በማለትም አወደሱን፡፡ ለከርሞም እንዲያደርሰንም ተመኘን፡፡
በትግራይ ክልል ለደረሰው አስቸኳይ ሁኔታ ፈጣን ምላሽ ለመስጠት እስካሁን ከ71 ሚሊዮን ብር በላይ ዋጋ ያላቸው መድኃኒቶችና የህክምና ግብዐቶችን በክልሉ ለሚገኙ የመድኃኒት አቅርቦት ኤጀንሲ ማዕከላት በመላክ ለሆስፒታሎችና ጤና ጣቢያዎች በመሰራጨት ላይ እንደሚገኝ የጤና ሚኒስቴር ገለጸ።
ለደረሰው አስቸኳይ ሁኔታ ፈጣን ምላሽ ለመስጠትም የተለያዩ የጤና ባለሙያዎች የያዘ ቡድን ወደ ትግራይ መላኩን ጠቅሷል። ሚኒስቴሩ፣ ተጠሪ ኤጀንሲዎቹ እና የትግራይ ክልል ጤና ቢሮ ከሰብዓዊና ከልማት አጋሮች ጋር በመተባበር በትግራይ ክልል ድጋፍ እና መልሶ ማቋቋም ላይ በስፋት እየሰሩ እንደሚገኙም በማህበራዊ ትስስር ገጹ ባሰራጨው መረጃ አመልክቷል።
“በተጎዱ አካባቢዎች ያለው የህብረተሰብ ጤና እና ደህንነት ከሁሉም በላይ ቅድሚያ የሚሰጠው ሲሆን መንግስት በተለያዩ የትግራይ አከባቢዎች የድንገተኛ ምላሽ እየሰጠና ወገኖች ወሳኝ የጤና አገልግሎቶች እንዲያገኙ ለማድረግ ላለፉት በርካታ ሳምንታት እየሰራ ይገኛል” ሲል ሚኒስቴሩ አስታውሷል።
ባለፉት 27 ዓመታት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ ሲፈጸም የኖረው ዘግናኝ የአስገድዶ መድፈር አረመኔያዊ ወንጀል ሕወሓት አማራን ከምድረ ገጽ ለማጥፋትና በአማራ ላይ ያለውጥ ጥላቻ ለማሳየት ሲጠቀምባቸው ከኖሩት የፖለቲካ መሳሪያዎች መካከል አንዱ ነበር። አስገድዶ መድፈር በሰው ልጅ ላይ ከሚፈጸሙ በጣም ዘግናኝ ወንጀሎች ውስጥ አንዱ ቢሆንም ቅሉ ባለፉት 27 ዓመታት ግን በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ ሕጋዊ ተደርጎ በእቅድ ሲፈጸመ የኖረ አስነዋሪ ተግባር ነበር።
ባለፉት 27 ዓመታት ሕወሓት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ያሰፈራቸው “ታጋዮች” በየአማራ ተወላጁ ቤት እየሄዱ አባወራውን አባርረው ሚስቱን አስገድደው ሲደፍሩ፤ እያንዳንዱ የሕወሓት ታጋይ እስከ አስር የሚደርሱ የአማራ ሴቶችንና ሕጻናትን አስገድዶ እየደፈረ፣ መሬትና ሀብት ባለበት ደግሞ ባለትዳሮችን በኃይል ከትዳራቸው እንዲፋቱ እያደረገ ወይም አባወራው በማሰርና በመግደል አማወራዋን እየደፈረ ትግሬ ልጅ እንዲወልድና በወረራ በተያዙት አካባቢዎች ነባሩ ሕዝብ እየጠፋ በትግሬ እንዲተካ ሲያደርጉ ነው የኖሩት።
ሕወሓት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት በአማራ እናቶች፣ ሴቶችና ሕጻናት ላይ እንዲፈጸም ሕጋዊ ባደረገው ዘግናኝ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ተነግሮ የማያልቅ ጭካኔ ተፈጽሟል፤ ለመስማት የሚዘገንን ሰብዓዊ ቀውስና መከራም ደርሷል። ይህንን ሕጋዊ ተደርጎ ሲፈጸመ የኖረን የተደራጀ ወንጀል ግን እስካሁን በመንግሥትነት የተሰየመው አካልም ይሁን የሰብዓዊ መብት ድርጅቶች በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት በአማራ እናቶች፣ ሴቶችና ሕጻናት ላይ ሕወሓት ሲፈጸመው የኖረው የአስገድዶ መድፈር ወንጀል በተገቢው አኳኋን እንዲጠናና እንዲመረጅ አድርገው የወንጀሉ ፈጻሚዎች ተገቢውን ቅጣት፤ ተጠቂዎቹ ደግሞ ፍትሕና ካሳ እንዲያገኙ አላደረጉም። ለመሆኑ እነዚህ ሰዎች አገርና መንግሥት አላቸው? ወገን አላቸው?
ባጭሩ ሕወሓት ባለፉት 27 ዓመታት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ እንዲፈጸም ያደረገው የአስገድዶ መድፈር ወንጀል መጠንና ስፋት በቅርቡ የሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ታይቶና ተሰምቶ የሚታወቅ አይደለም። ከሰሞኑ አስገድዶ መድፈርን እንቃወማለን ሲሉ የምንሰማቸው ያገራችን የመንፈስ ደካሞች ተመጻዳቂነት ግን ያሳስገርመኝ አልቀረም። እነዚህ አስገድዶ መድፈርን እንቃወማለን ሲሉ የምንሰማቸው በመንግሥትነት ጭምር የተሰየሙ የመንፈስ ደካሞች ሕወሓት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት በአማራ እናቶች፣ ሴቶችና ሕጻናት ላይ ሕጋዊና ሥርዓታዊ አድርጎ በታጋዮቹ እንዲፈጸም ሲያደርግ ስለኖረው አስከፊ የአስገድዶ መድፈር ወንጀልና ስለከተለው ሰብዓዊ ቀውስ አንዳች ነገር ትንፍሽ ማለትና እውቅና መስጠት አይፈልጉም።
እነዚህ ሰዎች ሕወሓት አማራን ለማጥፋትና በአማራ ላይ ያለውን ጥላቻ ለመግለጽ በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ እንዲፈጸም ሕጋዊ ያደረገው የአስገድዶ መድፈር ወንጀል በአማራ ላይ ሲፈጸም ወንጀል የማይሆን፤ ለእድሜ ልክ የአካል እና የአእምሮ ሕመም፤ ለብዙ የጎንዮሽ ጉዳቶች እና ውስብስብ ችግሮች የማይዳርግ ይመስላቸዋል ማለት ነው?
የአስገድዶ መድፈር ወንጀል በማንም ላይ ይፈጸም፣ በማንም ይፈጸም፣ መቼም ይፈጸም፣ የትም ቦታ ይፈጸም፣ ለምንም አላማ ሲባል ይፈጸም በሰው ልጆች ሁሉ መወገዝ ያለበት አስነዋሪ ወንጀል ነው ብለው ካሰቡ፤ ሕወሓት ባለፉት 27 ዓመታት ተቋማዊ አድርጎት በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ ሲያስፈጸመው የኖረውን በመጠንና ስፋቱ በቅርቡ የሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ ታይቶና ተሰምቶ የሚታወቅ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ሲፈጸም ሲባጅ የት ነበሩ? ለም መሬቱን ስለተመኙትና ነባሩ ሕዝብ በትግሬ እንዲተካ ስለተፈለገ በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ ሕጋዊ የተደረገውን ሥርዓታዊ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ለ27 ዓመታት ሙሉ ሲያስፈጸሙ የኖሩት ወያኔዎች በከባድ ወንጀል የሚጠየቁ ጥፋተኞች የሚያገኙትን ከፍተኛውን ቅጣት እንዲያገኙ ምነው አልጮሁም?
ሕወሓት ባለፉት 27 ዓመታት ተቋማዊ አድርጎ በወልቃይት፣ በጠገዴ፣ በሁመራና በጠለምት ምድር በአማራ እናቶች፣ ሕጻናትና ሴቶች ላይ ሲያስፈጸመው የኖረውን የአስገድዶ መድፈር ወንጀል በመጠኑና ስፋቱ ልክ በአደባባይ እውቅና ሰጥተው ሳያወግዙ፤ ወንጀለኛ ወያኔዎች እንዲቀጡና ግፉዓኑ የአማራ ተወላጆች እንዲካሱ ሳይጠይቁ በምን ሞራላቸው ነው ዛሬ ተነስተው የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ለመሆን የሚጋበዙት? ማፈር ደህና ሰንብት፤ መሽኮርመም ደህና ሰንብት ማለት አሁን ነው!
አማርኛ[1] ፡ የኢትዮጵያ ፡ መደበኛ ፡ ቋንቋ ፡ ነው ። ከሴማዊ ፡ ቋንቋዎች ፡ እንደ ፡ ዕብራይስጥ ፡ ወይም ፡ ዓረብኛ ፡ አንዱ ፡ ነው። በአፍሪካ ፡ ውስጥ ፡ ደግሞ ፡ ከምዕራብ ፡ አፍሪካው ፡ ሐውሳና ፡ ከምሥራቅ ፡ አፍሪካው ፡ ስዋሂሊ ፡ ቀጥሎ ፡ 3ኛውን ፡ ቦታ ፡ የያዘ ፡ ነው።[1] እንዲያውም ፡ 85.6 ፡ ሚሊዮን ፡ ያህል ፡ ተናጋሪዎች ፡ እያሉት ፣ አማርኛ ፡ ከአረብኛ ፡ ቀጥሎ ፡ ትልቁ ፡ ሴማዊ ፡ ቋንቋ ፡ ነው። የሚጻፈውም ፡ በአማርኛ ፡ ፊደል ፡ ነው። አማርኛ ፡ ከዓረብኛና ፡ ከዕብራይስጥ ፡ ያለው ፡ መሰረታዊ ፡ ልዩነት ፡ እንደ ፡ ላቲን ፡ ከግራ ፡ ወደ ፡ ቀኝ ፡ መጻፉ ፡ ነው።
የሐማራ * ግዛት ፡ ተብሎ ፡ የሚታወቀው ፡ ቦታ ፡ በአሁኑ ፡ መካከለኛና ፡ ደቡብ ፡ ወሎ ፡ ይገኝ ፡ እንደነበር ፡ በታሪክ ፡ ይጠቀሳል[2]። ከክርስቶስ ፡ ልደት ፡ በፊት ፡ ከ200 - 130 ዓ.ዓ. ፡ የነበረው ፡ አጋታርከስ ፡ ስለ ፡ ቀይ ፡ ባህር ፡ እና ፡ አካባቢው ፡ ሲጽፍ ፣ ትሮጎዶላይት ፡ ያላቸው ፡ ሕዝቦች – τής Kαμάρ λέξιςα (የካማራ Camàra ቋንቋ) ወይንም ፡ Kαμάρα λέξιςα (ካማራ Camàra ቋንቋ) ይናገሩ ፡ እንደነበር ፡ ዘግቧል[3]። ከዚህ ተነስተው ፡ የተለያዩ ፡ ታሪክ ፡ አጥኝዎች ፡ የአጋታርከስ ፡ ካማራ ፡ ቋንቋ ፡ የአሁኑ ፡ አማርኛ በወር የቋንቋ አባሪና ፡ ወላጅ ፡ እንደሆነ ፡ ያስረዳሉ[4][5][6]።
ትክክለኛው ፡ አማርኛ ፡ አንዳንዴ ፡ «የንጉሥ ፡ ቋንቋ» ፡ ወይም ፡ ደግሞ ፡ «ልሳነ-ንጉሥ» በመሰየም ፡ ታወቋል። አማርኛ ፡ ልሳነ-ንጉሥ ፡ የሆነው ፡ በ1272 ዓ.ም. ከዛጔ ሥርወ መንግሥት ፡ በኋላ ፡ አጼ ፡ ይኩኖ ፡ አምላክ ፡ ሰሎሞናዊውን ፡ ሥርወ-መንግሥት ፡ መልሶ ፡ ሲያቋቁም ፡ ነበር።[1] አማርኛ ፡ ልሳነ-ጽሑፍ ፡ መሆን ፡ የጀመረው ፡ በ14ኛው ፡ ክፍለ ፡ ዘመን ፡ ላይ ፡ ሲሆን ፡ ይህንንም ፡ ያደረገው ፡ ሁሉንም ፡ የግዕዝ ፡ ፈደላትን ፡ በመውሰድና ፡ 6 ፡ አዳዲስ ፡ የላንቃ ፡ ፊደላትን ፡ (ማለትም ሸ ፣ ቸ ፣ ኘ ፣ ዠ ፣ ጀ ፣ ጨ) እና ፡ ኸን ፡ በመጨመር ፡ ነበር።[1] ነገር ፡ ግን ፡ በጽሑፍ ፡ ይበልጥ ፡ መስፋፋት ፡ የጀመረው ፡ ከአጼ ፡ ቴዎድሮስ ፡ ጀምሮ ፡ ሲሆን ፡ ለእዚህም ፡ በተለይ ፡ አስተዋጽኦ ፡ ያደረገው ፡ ጸሐፊያቸው ፡ ደብተራ ፡ ዘነብ ፡ ነበር።[1] አማርኛ ፡ በተለይ ፡ የተስፋፋው ፡ የዳግማዊ ፡ አጼ ፡ ምኒሊክን ፡ የግዛት ፡ ማስፋፋት ፡ ዘመቻ ፡ ተከትሎና ፡ እንዲሁም ፡ ዘመናዊ ፡ ትምህርት ፡ ኢትዮጵያ ፡ ውስጥ ፡ ከተጀመረ ፡ በኋላ ፡ ነበር።[1]
አማርኛ ለብዙ ዘመናት በእጅ ሲጻፍ ቆይቶ በ፲፱፻ ዓ.ም. ገደማ በማተሚያ መሣሪያ ሊከተብ ችሏል። የግዕዝን ፊደል በዶ/ር ኣበራ ሞላ ፈጠራ ወደ ኮምፕዩተር ገብቶ ከ፲፱፻፹ ዓ. ም. ወዲህ በኮምፕዩተር መጠቀም ከመቻሉም ሌላ በዩኒኮድ ዕውቅና ኣግኝቷል። ይህ የተስፋፋ ገጽም የቀረበው በእዚሁ ሥርዓት ሲሆን በቋንቋው የተጻፉ መረጃዎች ቊጥሮች እያደጉ ነው። የዓማርኛ ፊደልና ቋንቋም ዕውቅና እያደገ ስለመጣ በእጅ ስልኮችም በሚገባ ሥራ ላይ እየዋለ ነው። ኣፕል የቋንቋ ገበታዎቹን ሌሎችም እንዲጠቀሙበት በ፳፻፯ ዓ. ም. ስለከፈተ ዓማርኛን እንደሌሎች የዓለም ባለፊደል ቋንቋዎች መርጦ መጠቀም ተችሏል። በ፳፻፰ ዓ. ም. ግዕዝ የመጀመሪያን የኣሜሪካ የባለቤትነት መታወቂያ (ፓተንት) ኣግኝቷል። [1]
በየካቲት 10 ቀን 2008 ዓ.ም. አማርኛ ወደ ማናቸውም ሌላ ቋንቋ በኮምፒውተር በቀላሉ ወደሚተረጎሙት ቋንቋዎች ገብታለች። ሆኖም የትርጉሙ ጥራት ከፍ ያለ ሳይሆን ስኅተቶች የተሞላበት ሆኖ ቀርቷል።
28 ቃላት ወይም 13.5% ከግዕዙ በምንም አይለዩም (አንተ፣ እንስሳ፣ ዓሣ፣ ፍሬ፣ ሥጋ፣ ደም፣ ዐይን፣ አፍ፣ እግር፣ ክንፍ፣ ልብ፣ ነከሰ፣ ሞተ፣ ቆመ፣ ዞረ፣ አሠረ፣ ፀሐይ፣ ኮከብ፣ ባሕር፣ ደመና፣ ሰማይ፣ ነፋስ፣ ጢስ፣ እሳት፣ ሌሊት፣ ዓመት፣ ክብ፣ ስም።)
77 ወይም 37% ከግዕዙ ቃላት በቀጥታ የተደረጁ ናቸው (እኔ፣ እኛ፣ እናንተ፣ ማን፣ ምን፣ የት፣ መቼ፣ ሁሉ፣ ብዙ፣ አንድ፣ ሁለት፣ ሦስት፣ አራት፣ አምስት፣ ረጅም፣ ከባድ፣ ትንሽ፣ አጭር፣ ጠባብ፣ ቀጭን፣ ሴት፣ ሰው፣ ልጅ፣ ሚስት፣ አባት፣ ወፍ፣ ቅማል፣ ዘር፣ ቅጠል፣ ሥር፣ ልጥ፣ ሣር፣ አጥንት፣ ስብ፣ እንቁላል፣ ቀንድ፣ ጸጉር፣ ራስ፣ ጥፍር፣ እጅ፣ ጉበት፣ ጠጣ፣ በላ፣ ጠባ፣ ነፋ፣ ተነፈሰ፣ ሳቀ፣ አየ፣ ሰማ፣ አሠበ፣ ፈራ፣ ገደለ፣ ቈረጠ፣ መጣ፣ ወደቀ፣ ያዘ፣ ጨመቀ፣ አጠበ፣ ሳበ፣ ገፋ፣ ጣለ፣ ሰፋ፣ አለ፣ አበጠ፣ ዝናብ፣ ጨው፣ ጉም፣ አመዳይ፣ አመድ፣ ቀይ፣ ሙቅ፣ ሙሉ፣ አዲስ፣ አሮጌ፣ እርጥብ፣ ቅርብ፣ ሩቅ።)
ከግዕዝ ጭምር ከሰው ልጆች ልሳናት የተበደሩ ሌሎች ቃላት እንደ ዘመኑ ይለያያሉ፦ ከግሪክኛ፣ ከአረብኛ፣ ከፖርቱጊዝኛ፣ ከቱርክኛ፣ ከፈረንሳይኛ፣ ከጣልኛና ከእንግሊዝኛ ቃላት የተቀበሉባቸው ዘመኖች ኑረዋል። እንዲሁም አንዳንድ የአማርኛ ቃሎች ከግዕዝ ይልቅ እንደ ኦሮምኛ ወይም እንደ ኩሻዊ ቋንቋዎች ቃላት ይመስላሉ።
ኣስታት 90 ሓተቲ ዑቕባ ጽዒና ቅድሚ ክልተ ሰሙን ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሰት ናይ ጎማ ጃልባ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ደሃያ ከምዝጠፍአ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
እታ ጃልባ ካብ ዝተበገሰትሉ ክልተ ቅነ እኳ እንተሓለፈ፣ ኣብኣ ዝነበሩ ሓተቲ ዑቕባ ደሃይ ስለዘጥፍኡ ናይ ቀረባ መቕርቦም ኣብ ሻቕሎት ከምዘለው ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
የቀድሞ የማዕከላዊ የደህንነት ኤጀንሲና የፌደራል የደህንነት ቢሮ አባል የነበረዉ ሰዉ ለቻይና ይሰልል እንደነበር የአሜሪካ የፍትህ ቢሮ አስታዉቋል፡፡የ67 ዓመቱ አሌክሳንደር ቺንግ ማ ለዉጪ መንግስታት ብሄራዊ የመከላከያ መረጃን ያቃብል ነበር ተብሏል፡፡
በማ ላይ የቀረበበት ክስ እንደሚያስረዳዉ ከሆነ በ2014 እና በ2016 ዓመት ቢያንስ ከአምስት የቻይና የደህንነት ባለስልጣናት ጋር በሆንግ ኮንግ መገናኘቱ ይፋ ተደርጓል፡፡በተለይ በመከላከያ ዙርያ በርካታ ሚስጥሮች አፈትልከዉ እንዲወጡ ስለማድረጉ ተነግሯል፡፡አቃቢ ህግ በተጨማሪነት ማ 50ሺ የአሜሪካን ዶላር ገንዘብ በድብቅ ሲቆጥር የሚያሳይ ቪዲዮ አለኝ ብሏል፡፡
ማ በተከሰሰበት ክስ ጥፋተኛ የሚባል ከሆነ የእድሜ ልክ እስር ይጠብቀዋል፡፡የደህንነት ሀይሎች ዋንኛ አላማ የሀገርን ደህንነት ያለ እረፍት መጠበቅ ነዉ ሲል ኤፍቢአይ ይፋ አድርጓል፡፡
Previous postነሐሴ 12፤2012 -በአሜሪካ የዲሞክራቶች ጉባዔ ላይ ዶናልድ ትራምፕ ስህተት የሆኑ ፕሬዝዳንት ናቸዉ ሲሉ የቀድሞ ቀዳማዊት እመቤት ሚሼል ኦባማ ተናገሩ
የኤሌክትሪክ ቴፕ ፣ ለቃጠሎ የሚደግፍ ቴፕ ፣ የ PVC ቴፕ ፣ የኢንሱሌሽን ቴፕ አምራቾች - ቻይና ኤሌክትሪክ ቴፕ ፣ ለቃጠሎ የሚደግፍ ቴፕ ፣ የ PVC ቴፕ ፣ የማጣበቂያ ቴፕ አቅራቢዎች እና ፋብሪካ
ይህንንም ተከትሎ ኢትዮጵያን ወክለው የሚሳፉት መቐለ 70 እንደርታ እና ፋሲል ከተማ ተጋጣሚዎቻቸውን ከነገ በስቲያ በሚደረገው የእጣ ማውጣት ስነ-ስርአት የሚያውቁ ይሆናል ።
- እንደ በሽታ ወረርሽኝ - የኢኮኖሚ ቀውስም ለኢትዮጵያ በጣም አደገኛ ነው፡፡ - በ60ዎቹ ዓ.ም በተፈጠረው የነዳጅ ቀውስ ላይ፣ ድርቅና ረሃብ ተደርቦ፣ ስንት ጥፋት አስከተለ? ስንቱን መከራ አባባሰ? - የ77 ዓ.ም ረሃብ ብዙዎችን ቀጥፎ፣ የ82 ድርቅ ታከለበት፡፡ ችግር ከፋ፡፡ አገር ተሰንጥቃ…
* ኮሮና በፖለቲካ አስተሳሰባችን ላይ የሚፈጥረው ተፅዕኖ ቀላል አይደለም * የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የአገር ህልውናን የሚፈታተን ጉዳይ ነው ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ ከተፎካካሪ የፖለቲካ ድርጅቶች ጋር የወቅቱ አንገብጋቢ ጉዳይ በሆነው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ዙሪያ ሰሞኑን ውይይት አድርገዋል፡፡ ጠ/ሚኒስትሩና የአገሪቱ ፖለቲከኞች…
ከዘጠኝ ዓመት በፊት መጋቢት 24 ቀን 2003 ዓ.ም ታላቁ የሕዳሴ ግድብ፣ ጉባ መሬት ላይ መጀመሩን ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በይፋ ለኢትዮጵያ ሕዝብ በገለጡበት ዕለት በቦታው ከነበሩት ጋዜጠኞች አንዱ ነበርኩ፡፡ አስቀድሜ እንኳን አደረሳችሁ እላለሁ፡፡ ለነገሩ በዚያን ቀን የግድቡ ሥራ ተጀመረ እንበል…
- ተቋማችን ‹‹የኮሮና መድሃኒት ሰው ነው›› የሚል ንቅናቄ ጀምሯል - መንግሥት ሥራው በሽታውን መዋጋት ብቻ ነው መሆን ያለበት - ከፍተኛ የመከላከያና የህክምና መስጫ ቁሳቁስ ችግር አለ በሰብዓዊ መብት ተሟጋቹ አቶ ኦባንግ ሜቶ የሚመራው ‹‹የአዲሲቷ ኢትዮጵያ የጋራ ንቅናቄ›› ከምሁራን፣ ታዋቂ ሰዎችና…
ግልጽ ደብዳቤ ለኢንጅነር ታከለ ኡማ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ ክቡርነትዎ፤ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከተሾሙ ጊዜ ጀምሮ በከተማዋ የተጠራቀመውን ማህበራዊ ኢኮኖሚያዊና የመልካም አስተዳደር ችግሮች ለመቅረፍ እያደረጉት ያሉትን አርአያነት ያለው ተግባር በከፍተኛ አድናቆት ነው የምንመለከተው። ይኸን አበረታች ጅምር ዳር…
በሽታውን ለመቆጣጠር አቅማችን የሚችለው ቤት የመዋል እርምጃ መውሰድ ብቻ ነው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ፤ ከምርጫው በፊት የሽግግር መንግስት መቋቋም አለበት የሚል ሞጋች ሃሳብ ማቀንቀን የጀመሩት አንጋፋው ፖለቲከኛ አቶ ልደቱ አያሌው፤ የኮሮና ቫይረስ መከሰትን ተከትሎ አገራዊ ምርጫው መራዘሙን በተመለከተ ምን ይላሉ? ፖለቲካዊ…
ብ2016ን,2017ንን 2018ን THI ካብ Bufdir “አብ ሞንጎ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ተቐማጦ ኖርዌይ ፣ ብዛዕባ አተኣባብያ ቆልዑ አብ ኖርዌይ ዘሎ ፍልጠት ክብ ምባል” ንዝባሃል ፕሮጀክት ዝውዕል ሃገዝ ገንዘብ ረኺቡ ኔሩ።
THI ዘይደቅ-ሃገር ዝኾኑ ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ ሰባት ብዝተካዕለ መጠን ንቡር ሂወቶም ብዘይ ምግላልን ፅልኢን ንክነብሩ የምህርን ግዴዑ ይፍፅምን። በዚ ተግባር ከዓ ዘይደቅ-ሃገር ዝኾኑ ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ ሰባት ዕኹል ዝኾነ ሃበሬታ ይረክቡሞ ሂወቶም ብዘይ ምግላልን ፅልኢን ይነብሩ ማለትዩ።
ከምኡውን THI ምስ ዘይደቅ-ሃገር ሰባት ማህበራት ዕምነትን ሃይማኖታትን ብዛዕባ ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ ሰባት ሃበሬታ ይህብ፣ ዝተፈላለዩ ዘርእሳቶም ብሮሹራት ይዕድል። ዕላማ ናይዚ ኣብ ከባቢታት ዘይደቅ-ሃገር ብዛዕባ ኤች.አይ.ቪ ፖዘቲቭ ዘሎ ነውርን ፅልኢትን ምክልኻልዩ።
በድጋሚ ከተመረጡ በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ አፍሪካን እየጎበኙ ያሉት የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ በሴኔጋል ጉብኝት ባደረጉት ወቅት የግብረሰዶማውያን መብት ሊከበር እንደሚገባው አስታወቁ፡፡ የአገራቸው ጠቅላይ ፍርድቤት ሰዶማውያንን የሚደግፍ ውሳኔ ሰሞኑን በማሳለፉ ደስታቸውን ገለጹ፡፡ የሴኔጋሉ አቻቸው ግብረሰዶማውያን እንዳይወነጀሉ ለማድረግ አገራቸው ዝግጁ አለመሆኗን ተናገሩ፡፡
ሰሞኑን በአፍሪካ ጉብኝት እያደረጉ የሚገኙት ፕሬዚዳንት ኦባማ ጉብኝታቸውን በጀመሩባት ሴኔጋል የግብረሰዶማውያንን መብት በተመለከተ ለአፍሪካውያንና ለመሪዎቻቸው ማብራሪያና “ትምህርት” ሰጥተዋል፡፡ “መንግሥታት ዜጎቻቸውን እንዴት ሊያስተናገዷቸው ይገባል፤ ሕጉስ እንዴት ሊያያቸው ይገባል ለሚለው ጥያቄ መልሱ ሁሉም ሰው በእኩልነት ሊስተናገድ ይገባዋል” በማለት “ግብረሰዶማዊነት ወደፊት” የሚያስብል ንግግር አድርገዋል፡፡
አፍሪካን እየጎበኙ የሚገኙት ኦባማ የአገራቸው ጠቅላይ ፍርድቤት የግብረሰዶማውያንን መብት ሊያስከብር የሚችል ውሳኔ ማስተላለፉ እንዳስደሰታቸው በጉብኝታቸው ወቅት ጠቁመዋል፡፡ ፍርድ ቤቱ ያስተላለፈው ውሳኔ ለጋብቻ መጠበቅ ከለላ የሚያደርገውን Defense of Marriage Act (DOMA) የተባለው ሕግ ለወንድና ሴት ተጋቢዎች ብቻ በማለት ያስቀመጠው ከለላ የግብረሰዶማውያንን መብት ይጻረራል በማለት ነበር፡፡ ስለሆነም በፍርድቤቱ ውሳኔ መሠረት በተመሳሳይ ጾታዎች መካከል የተፈጸመ “ጋብቻ” ከፌዴራል መንግሥት የሚሰጡ ጥቅማጥቅሞችን ሊያስከለክል አይገባም በማለት ወንድ ሚስትም ሆነ ሴት ባል ያላቸው ሁሉ የጥቅሙ ተካፋይ እንዲሆኑ ፈቅዶላቸዋል፡፡ እንዲሁም በካሊፎርኒያ ጠቅላይ ግዛት የሰዶማውያን ጋብቻ እንዲቀጥል ፈቃድ የሚሰጥ ውሳኔ ጠቅላይ ፍርድቤቱ አስተላልፏል፡፡
በአሁኑ ጊዜ በበርካታ የአፍሪካ አገራት ግብረሰዶማዊነት በህግ የሚያስቀጣ ወንጀል ነው፡፡ ከዚህ አንጻር የሴኔጋሉ ፕሬዚዳንት ማኪ ሳል በበኩላቸው ግብረሰዶማውያን እንዳይከሰሱ ለማድረግ አገራቸው ዝግጁ አለመሆኗን ተናግረዋል፡፡ “በጣም በመቻቻል” የምንኖር ነን ያሉት የሴኔጋሉ መሪ አገራት ውስብስብ የሆኑ ሕጎችን በራሳቸው ጊዜ በተግባር ላይ እንደሚያውሉ በመጥቀስ የኦባማን ሃሳብ ተግሳጽ በተሞላበት ምላሽ አስተናግደውታል፡፡
በመቀጠልም አገራቸው ሴኔጋል ወንጀለኞችን በሞት መቅጣት ያቆመች መሆኗን በመናገር አሜሪካ ግን ይህንን እስካሁን ተግባራዊ አለማድረጓን በመጥቀስ ኦባማን ተሳልቀውባቸዋል፡፡ በአሁኑ ጊዜ በአሜሪካ ወንጀለኞችን በሞት የመቅጣት ህግ ከ30 በላይ ግዛቶች ውስጥ ተግባራዊ ሲሆን በተለይም በቴክሳስ በሰፊው እየተከናወነ ይገኛል፡፡ ወንጀለኞችን በሞት መቅጣት እንደገና ከተጀመረ ከ1974ዓም በኋላ የቴክሳስ ጠቅላይግዛት 500ኛዋን ወንጀለኛ ሰሞኑን በመግደል የቀዳሚነቱን ስፍራ ይዞ ይገኛል፡፡
በፈረንሣይ አብዮት አካባቢ ህዝቡ መራቡን በተለይም የፈረንሣይ ጭሰኞች መቸገራቸውና በረሃብ እየተንገላቱ መሆናቸውን የተነገራት ልዕልት ማሪ አንቷኔ (“Qu’ils mangent de la brioche”) “ከራባቸው ኬክ ይብሉ” ብላ መልሳለች እየተባለ ለዘመናት ሲዘበትባት ኖሯል፡፡ ልዕልቲቱ ይህንን ለማለትዋ የተረጋገጠ ነገር ባይሆንም ነጻነት፣ መልካም አስተዳደር፣ ዴሞክራሲ፣ ፍትሕ፣ … ለጠማው የአፍሪካ ሕዝብ ባራክ ኦባማ “የግብረሰዶማውያን መብት ሊከበር ይገባል” በማለት መሠረታዊውን የህዝብ ጥያቄ ችላ ማለታቸው “ዴሞክራሲ ከራባችሁ ኬክ ብሉ” የማለት ያህል እንደሆነ ለጎልጉል አስተያየታቸውን የሰጡ ጠቁመዋል፡፡
በምርጫ ዘመቻቸው ወቅት “ለውጥ” እና “ተስፋ” ቀዳሚ ዓላማቸው አድርገው የበርካታዎችን ቀልብ የሳቡት ባራክ ኦባማ፤ ለአፍሪካ መሠረታዊ ችግር እስካሁን ጆሮ አለመስጠታቸው ብዙ የተባለበት ነው፡፡ ሰሞኑን በአሜሪካ ምክርቤት “ኢትዮጵያ፤ ድኅረ መለስ” በሚል ርዕስ በተደረገው ምክክር የአዲሲቷ ኢትዮጵያ የጋራ ንቅናቄ ዋና ዳይሬክተር አቶ ኦባንግ ሜቶ የተናገሩትን በድጋሚ ያስታወሱም አሉ፡፡ በወቅቱ አቶ ኦባንግ ያሉት “ኦባማ ለምርጫ በተወዳደረ ጊዜ ጥቂት ደመወዝ የሚከፈላቸው ኢትዮጵያውያን የምርጫ ዘመቻውን ደግፈው ነበር፤ እስካሁን ከኦባማ የሰሙት ነገር የለም” በማለት ነበር፡፡
ከምዕራባውያን የሚመነጨውን ማንኛውንም ነገር – ከፖለቲካ እስከ ማኅበራዊ አመለካከት – ትክክለኛ አድርገው ለሚቀበሉ ግብረሰዶማዊነት ሥልጣኔ ይመስላቸዋል በማለት ለጎልጉል አስተያየት የሰጡ የሃይማኖትና የማኅበረሰብ ሳይንስ ጉዳዮች ምሁር “ጋብቻ” የሚለውን ቃል ለሁለት ወንዶች መጠቀም እርስበራሱ የሚጋጭ ጉዳይ ነው በማለት ተመሳሳይ ጾታ ብሎ ጋብቻ ማለት የተሳከረ አነጋገር መሆኑን አስረድተዋል፡፡ “ይህ የሰዶማውያን መብት ይከበር የሚለው ጉዳይ በሕግ እየጸደቀ ሲሄድ ድርጊቱን ከሃይማኖታቸው አኳያ የሚቃወሙ ሰባኪያን የሃይማኖት ትምህርታቸውን በሚያስተምሩበት ቤ/ክ ይሁን መስጊድ ወይም ምኩራብ ግብረሰዶማዊነትን እየተቃወሙ ሰበካ ማድረግ በህግ የሚያስጠይቃቸው ይሆናል” በማለት ወደፊት ሊመጣ የሚችለውን የማኅበረሰብ ቀውስ ጠቁመዋል፡፡
በሁለተኛው የሥልጣን ዘመናቸው ወቅት ዳግም የመመረጥ ፈተና የሌለባቸው የአሜሪካ መሪዎች ከቤተሰቦቻቸው ጋር በመሆን የአፍሪካን የዱር እንስሳት እየጎበኙ ወደፊት ለሚሠሩት ፕሬዚዳንታዊ ቤተመጻህፍት (ፋውንዴሽን) ፎቶ እንደሚሰበስቡ ከዚህ በፊት በተደጋጋሚ የታየ ጉዳይ ነው፡፡ የባራክ ኦባማም ጉብኝት ከዚህ የተለየ አለመሆኑ ግልጽ ሲሆን “የአፍሪካ ልጅ” እየተባሉ ሲሞካሹ የኖሩት ፕሬዚዳንት ዛሬ ደቡብ አፍሪካ ሲገቡ ከፍተኛ የተቃውሞ ሰልፍ ገጥሟቸዋል፡፡ ቅዳሜ የክብር ዶክትሬት በሚቀበሉበት የዮሐንስበርግ ዩኒቨርሲቲም ተመሳሳይ ተቃውሞ ይጠብቃቸዋል፡፡
ዛሬ ተቃውሞ ሰልፍ የወጡ ደቡብ አፍሪካውያን “ይቻላል” (Yes! We can!) ለሚለው የኦባማ የምርጫ መፈክር “አትችልም!” (“No, You Can’t Obama,”) የሚሉ መፈክሮችን በመያዝ ተቃውሟቸውን ገልጸዋል፡፡ “ኦባማ የመጣው አፍሪካንና ደቡብ አፍሪካን ለመዝረፍ ነው” በማለት ጠንካራ ተቃውሞውን የገለጸው አንዱ ተሰላፊ “አፍሪካውያን በብዙ መልኩ እየተሰቃዩ እያለ እርሱ ግን የአፍሪካን ሐብት፤ ወርቅ፣ አልማዝ፣ … ለመዝረፍ ነው የመጣው” ብሏል፡፡
የዴሞክራሲ፣ የመልካም አስተዳደር፣ የፍትሕ፣ … ዕጦት ላንገላታውና በአምባገነኖች መዳፍ ሥር ለሚሰቃየው የአፍሪካ ሕዝብ በቃላት እንኳን ድጋፋቸውን ከመስጠት እስካሁን የተቆጠቡት ኦባማ አሜሪካ በአፍሪካም ሆነ በሌሎች አገሮች ዴሞክራሲ እንዲሰፍን ፍላጎቱ እንደሌላት በማያወላውል መልኩ ያረጋገጠ መሆኑ የብዙዎች ግንዛቤ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪም የፕሬዚዳንቱን የሥልጣን ኃይል ጥያቄ ውስጥ የሚጥልም ነው፡፡
በአውሮጳ የፖለቲካ ምጣኔሃብት ተመራማሪ የሆኑ እንደሚሉት “አሜሪካኖች እንደ ህወሃት/ኢህአዴግ ዓይነቱን አምባገነናዊ አገዛዝ እስኪያስመልሰው ድረስ በዕርዳታ ገንዘብ ካሽሞነሞኑ በኋላ“ኢህአዴግን ምን እናድርገው” በማለት “ምክር ስጡን” እያሉ በሕዝብ ሰቆቃ ላይ ያላግጣሉ፡፡ ሲሻቸውም ደግሞ አፍሪካ ድረስ በመሄድ “ዴሞክራሲ ከራባችሁ ኬክ ብሉ” በማለት በሚሊዮን ለሚቆጠሩ አፍሪካውያን ችግር ያልሆነውን የግብረሰዶማውያን መብት መከበር ይሰብኩናል፡፡ ታዲያ ለዚህ ልግጫ መልሳችን መሆን የሚገባው “ራሳችንን ነጻ እናወጣለን፤ ነጻነታችንን አንለምንም፤ አሜሪካ ግን በነጻነት መንገዳችን ላይ ዕንቅፋት እንድትሆንብን አንፈልግም” በማለት አቶ ኦባንግ ሜቶ ባለፈው ሳምንት በአሜሪካ ምክርቤት በተካሄደው ምክክር የተናገሩትን ዓይነት ቁርጠኝነት ነው በማለት አስተያየታቸውን ደምድመዋል፡፡
100ሚሊዮን ዶላር የሚያወጣው የኦባማ የአፍሪካ ጉብኝት በአሁኑ ጊዜ በበጀት ቀውስ ምክንያት በርካታ ሠራተኞች ደመወዛቸው እየተቆረጠ ባለባት አሜሪካ አነጋጋሪ መሆኑን ዋሺንግተን ፖስት ዘግቧል፡፡ የደኅንነት ሰዎችን እንዲሁም 14ሊሞዚን፣ 56 ጥይት የማይበሳቸው ድጋፍ ሰጪ መኪናዎች፣ ሙሉ የህክምና ባለሙያዎችን የያዘና ጀቶችን የጫነ መርከብ … ለፕሬዚዳንቱና ለቤተሰባቸው ጥበቃ በማድረግ ሥራ ላይ እንደሚውሉ ጋዜጣው ያብራራል፡፡
ፕሬዚዳንት ኦባማ በደቡብ አፍሪካ የሁለት ቀን ቆይታቸውን ካጠናቀቁ በኋላ ሰኞ ወደ ታንዛኒያ ያመራሉ፡፡ የአባታቸው የትውልድ አገር ነው የሚባለውን ኬኒያ ሳይረግጡ በዚያው ወደ አገራቸው እንደሚያቀኑ የጉዞ መርሃግብራቸው ያስረዳል፡፡
- የእስረኞች ቁጥር በተለያዩ እስር ቤቶች የታሰሩትን እስረኞች አያካትትም ሁከትና ብጥብጥ አስነስተዋል በሚል 11 ሺህ 607 ተጠርጣሪዎች ግለሰቦች በቁጥጥር ስር...
የዩናይትድ ስቴትሱ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ፣ የቀድሞውን የኤፍቢአይ ዳይሬክተር ጄምስ ኮሜን ወቀሱ። ምክንያት፣ አዲስ ለፃፉት መፅሐፍ ትርፍ ማግኛ ሲሉ የቀድሞውን የደኅንነት ኃላፊ የማይክል ፍሌን ሕይወት አበላሸተዋል በማለት።
ኮሜ የፃፉት ማስታወሻ ለዩናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት የተላከ ሲሆን፣ የፍትኅ ሚኒስቴር ነው በትናንቱ ዕለት ወደ ኮንግረስ የሰደደው። በኋም ለተለያዩ መገናኛ አውታሮች ደርሶ ለሕዝብ መቅረቡ ታውቋል።
ሶማልያ በያዝነው የአውሮፓውያኑ ዓመት ማብቂያ ላይ ምርጫዎችን ለማካሄድ ከፍተኛ ዝግጅት ላይ ባለችበት ባሁኑ ወቅት የአል-ሸባብ ነውጠኞች የሚያደርሱትን ጥቃት ጨምረዋል።
ይህ በእንዲህ እያለ፥ ሶማልያ በያዝነው የአውሮፓውያኑ ዓመት ማብቂያ ላይ ምርጫዎችን ለማካሄድ ከፍተኛ ዝግጅት ላይ ባለችበት ባሁኑ ወቅት የአል-ሸባብ ነውጠኞች የሚያደርሱትን ጥቃት ጨምረዋል።
ባልደረባችን ሄንሪ ሪጅዌል ከለንደን ያደረሰን ዘገባ፥ ሃገሪቱ ከ 25 ዓመታት ቀውስ በሁዋላ ፀጥታ ለማስፈንየሚያስችል የጦር ኃይል ማደራጀት ባለማቻሏ፥ ምዕራባውያን ደጋፊዎቿ ተሰላችተዋል ይላል። ሰሎሞን ክፍሌ አቅርቦታል ከድምጽ ፋይሉ ያድምጡ።
ሀገራችን ኢትዮጵያ በሶስቱ ሕግጋት ማለትም በሕገ ልቡና፣ በሕገ ኦሪትና፣በሕገ ወንጌል ሀልዎተ እግዚአብሔርን በማመንና ለሥርዓቱ በመገዛት ኖራለች:: የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንም ከጥንታውያኑና ክርስትናን በቀደምትነት ከተቀበሉት አብያተ ክርስቲያናት መካከል አንዷ ናት:: ቤተ ክርስቲያኒቱ በሳለፈችው ሶስት ሺህ ዘመናት ጊዜ ውስጥ ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምዕራብ እስከ ምስራቅ ያለውን ኅብረተሰብ አስተሳስራ የፍቅርና የአንድነት ሰንሰለት ሆና ቆይታለች:: እንደዚሁም ለመላው ዓለም ይልቁንም ለአፍሪካውያን ሁሉ መኩሪያ የሆኑትን ኢኮኖሚያዊ : መንፈሳዊና ማኅበራዊ ሀብታትን አበርክታለች:: እያበረከተችም ትገኛለች::
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከእስክንድርያ ቤተ ክርስቲያን ጋር በመተባበር ለ1600 ዓመታት ስትሠራ ከኖረች በኋላ ከቅዱስ ሐርቤ ዘመን ጀምሮ በብርቱ ሲደከምበትና ሲጸለይበት የነበረው ራስን የመቻል ጉዳይ በእግዚአብሔር ቸርነት፣ በሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ጸሎትና ብርቱ ጥረት፣ በግርማዊ ቀዳማዊ አጼ ኃይለሥላሴ መንግሥት ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ ከራሷ ልጆች ሊቀ ጳጳሳትንና ፓትርያሪኮችን መርጣ ለመሾም በቅታለች::
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በመንበረ ማርቆስ ከተቀመጡ አበው ጋር በመመካከር በመንበረ ተክለሃይማኖት የራሷን ልጆች መሾም ከጀመረች ወደ 60 ዓመት ሊሆነው ነው:: በነዚህ ጊዜያት የቤተክህነት አስተዳደሩ እየተጠናከረና እየሰፋ የሄደውን ያህል በቤተ ክርስቲያኒቱ ታሪክ ላይ ጥቁር ነጥብ የጣሉ ከፍተኛ ችግሮችም ተከስተዋል:: ከነዚህም ችግሮች መካከል በዋናነት ላለፉት ሃያ አመታት የቆየው የአባቶች በአስተዳደር መለያየት ተጠቃሽ ነው። ይህም ሁኔታ ብጹዐን አባቶች: ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን : ካህናትና ምዕመናን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በቀጣይ የቤተክርስቲያናችን ሉዓላዊ ሥልጣን ታፍሮና ተከብሮ እንዲኖር ማድረግ እንደሚገባን አመላካች ነው::
አምስተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ በሕይወት በነበሩበት ጊዜ በሀገር ቤትና በውጭ ባሉት አባቶች መካከል የተጀመረውና ቅዱስ ፓትርያሪኩ ካረፉም በኋላ የቀጠለው የእርቀ ሰላም ድርድር በቤተ ክርስቲያኒቱ ልጆችና እውነተኛ ተቆርቋሪዎች ልብ ዘንድ ትልቅ ተስፋ ጭሮ ነበር:: በተለይም በቅርቡ በኅዳር ወር መጨረሻ በሰሜን አሜሪካ ዳላስ ከተማ ለ3ኛ ጊዜ የተካሄደው ድርድር በምልዓተ ጉባኤ ውሳኔ ይሰጥባቸዋል የሚባሉ ፍሬዎች የተጠበቁበት ነበር ::
በዚህ መካከል በሀገር ቤት ያለው ሲኖዶስ የተጀመረው የእርቀ ሰላም ሂደት ሳይፈጸም፣ የላካቸውን የሰላም መልዕክተኞች ሳይጠብቅና ሪፖርት ሳይሰማ ወደ ቀጣዩ ስድስተኛ ፓትሪያርክ ምርጫ ሂደት መሄዱ ታላቅ ድንጋጤና ሀዘን ፈጥሮብናል ::
ከዚህ ቀደም በወርኀ ኅዳር 2005 ዓ/ም ለእናንተ በጻፍነው ግልጽ የተማጽኖ ደብዳቤ እንደገለጽነው; ይህች ጥንታዊት፣ ታሪካዊትና ሐዋርያዊት የሆነችው ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናችን፤ ከሃያ ዓመት በላይ በልጆቿ መለያየት ሠላም አጥታ ትገኛለች። ብዙ ከባድ ጠንቆችም ተጋርጠውባታል። ገባሪያነ ሰላም የሆናችሁ: የፍቅርና የመተሳሰብ ትምህርት አስተማሪዎች የምትባሉት አባቶች ይህንን የአስተዳደር ልዩነት ባለመፍታታችሁ ምክንያት የካህናት አንድነት ፣ የምእመናን ሕብረትና ሰላም ጠፍቶ ምእመናን ለነጣቂ ተኩላ ተጋልጠው የጠባቂ ያለህ እያሉ ይገኛሉ። በአባቶቻችን መለያየት ቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን ተጎድታለች፤ ምዕመናኖቿ ቀቢጸ ተስፋ ላይ ወድቀዋል:: “አንተ ዐለት ነህ በዚህች ዐለት ላይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን እመሰርታታለሁ” የተባለላችሁ የቅዱስ ጴጥሮስ ተከታዮች ሊቃነ ጳጳሳት፡ለእናንተ በተሰጠች ዐለት በሆነችው ትምህርተ ወንጌል እና ሥልጣነ ክህነታችሁ ላይ የተመሠረተችውን ቤተ ክርስቲያንን ከሚያሸብሩ የሲኦል ደጆች ትጠብቋት ዘንድ፡
1. በሀገር ውስጥና በውጭ ያላችሁ ብጹዓን አባቶች ፥ ከሁሉም በላይ፥ ለዕርቀ ሰላሙ ቅድሚያ በመስጠት ለቤተ ክርስቲያናችን ችግር ዘላቂ መፍትሄ እንዲመጣ ፣ የመለያየቱ ዘመን እንዲያበቃና ለዘመናት የነበረው አንድነታችን እንዲመለስ እንድታደርጉ፣
2. የተጀመረው የእርቀ ሰላም ሂደት እልባት ሳያገኝ: እንዲሁም በቀጣይ ቀጠሮ በእንጥልጥል ላይ እያለ በሀገር ቤት የሚገኘው ቅዱስ ሲኖዶስ ስድስተኛውን ፓትርያርክ ለመሾም አስመራጭ ኮሚቴ መሰየሙ የእርቀ ሰላሙን ጥረት አደጋ ላይ የሚጥለው ስለሆነ ይህን የሚያደርገውን እንቅስቃሴ እንዲያቆም በታላቅ ተማጽኖ እንለምናለን።
3. በሀገር ቤትም ሆነ በውጭውም ዓለም የምትገኙ ብፁዓን አባቶች ለእርቀ ሰላሙ እንቅፋት የሆኑትን ቅድመ ሁኔታዎች ተመልሳችሁ በማጤን በአደጋ ላይ ላለችው ቤተ ክርስቲያንና የእርቀ ሰላሙን ስኬት በታላቅ ተስፋና ጉጉት እየጠበቀ ላለው ሕዝበ ክርስቲያን በመራራት ፤ የእርቀ ሰላም ሂደቱን ለማሳካት ከጸሎትና ኃዘን ጋር ጊዜያቸውን፥ ገንዘባቸውንና የሚቻላቸውን ሁሉ በመስጠት አስተዋጽኦ ያደረጉትን በጎ አድራጊዎች ድካም በመቁጠር ፤ እንዲሁም ለአንድነትና ለሰላም ቅድሚያ በመስጠትና አስፈላጊውንም መስዋዕትነት በመክፈል ፥ ተሸንፎ በማሸነፍ ፥ ታሪክ እንድትሠሩ በአክብሮት እንጠይቃለን።
5. በፍትሐ ነገሥት፤ አንቀጽ 9 ቁጥር 338፤ "ከተወገዘው ወይም ከተለየው ጋር የተነጋገረ ወይም ከነርሱ ጋር የጸለየ ከቤተ ክርስቲያን ይለይ።" በሚለው ድንጋጌ መሠረት በሁለቱም በኩል የተላለፈው ውግዘት ልዩነቱን እያስፋፋና በብጹዓን አባቶች ፣ በካህናትና በምዕመናን ላይ ከፍተኛ ችግር እየፈጠረ ስለሆነ ውግዘቱ በአስቸኳይ እንዲነሣ እንዲደረግ፤
6. ይህ መለያየት የተከሰተው በእናንተው ዘመን እንደመሆኑ መጠን የሰላምና አንድነት መፍትሄውም በእናንተው ዘመን : በእናንተው አማካኝነት ይፈጸማል ብለን እናምናለን:: ስለዚህ በሃይማኖትና በአስተዳደር አንድ የነበረችውን ቤተክርስቲያን እንደነበረች እንድታስረክቡን በአክብሮት እንጠይቃለን::
7. እናንተም ሆናችሁ እኛ ከወላጆቻችን የወረስነውን በጎ ነገር ለትውልድ የማስተላለፍ የታሪክ ግደታ አለብን። በመሆኑም ቀጣዩ ትውልድ ከእናንተ ከብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትም ይሁን ከእኛ ከካህናትና ምዕመናን የሚጠብቀውና መረከብ ያለበት አንዲት ሃይማኖት፣ አንዲት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ አንድ ቅዱስ ሲኖዶስ፣ አንድ ፓትርያርክ፣ መሆኑ በግልጥ ይታወቃል፡፡ ስለዚህ በቀጣዩ የሰላም ጉባኤ ቤተክርስቲያኒቱንና መላውን ሕዝበ ክርስቲያን ማዕከል ያደረገ መፍትሔ እንዲሰጥ፤ እንዲሁም ይህ የአስተዳደር ልዩነት አድጎ ወደ ከፋና ሃይማኖታዊ ልዩነት እንዳያመራ አሁኑኑ ዘላቂ መፍትሔ እንዲፈለግለት ብጹዓን አባቶቻችንን እንማጠናለን።
8. በመጨረሻም ብጹዕ ወቅዱስ አባታችን አቡነ መርቆሬዎስም ከሁሉም በላይ የተፈጠረውን ችግር በተመለከተና ያለዎትን የውሳኔ ሀሳብ ለህዝበ ክርስቲያኑ በራስዎ አንደበት እንዲያስረዱልን በታላቅ ትህትና እንለምናለን ::
ጀምረንዋል!!! አገባደነዋል!!! አጠናቀነው እንጠቀምበታለን!!! ቀጣዩ ትውልድም የተቀናጣ ኖሮ እንዲኖር መሰረት ጥለናል!!! ማንም ምንም ቢል አይሰማንም!!! ከባድ ስራ ላይ ነን፡፡ አብረን እናድጋን ካላችሁ የምንላችሁን ስሙ፡፡ አባይን መገደብና መጠቀም መብታችን ነው!!!!
ባንዱ እሁድ ተጋባዥ የነበረው ሰባኪ፤”ከጎናችሁ ላለ ሰው አንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስ ንገሩት”ብሎ አዘዘን፡፡ ቸርች ውስጥ ሆኜ ከጎኔ ያለውን ሰው ልብ ብዬ አይቼ አላውቅም ነበር…በግራ በኩል መተላለፊያ ስለነበር ወደ ቀኝ ስዞር እንደ ትንግርት የምታምር ልጅ የምለውን ልትሰማ እየጠበቀችኝ ነበር…ይህን ውበት ሳላይ እስካሁን በመቆየቴ ሳልጸጸት አልቀረሁም…”ርብቃ ወደ ይስሃቅ ድንኩዋን ገባች; አልኳት… የነበረውን ታላቅ ጉርምርምታ ሰንጥቆ ያለፈ ሳቋን፣ ሩቅ መድረኩ ላይ የቆመው ሰባኪ እንኳን ሰማት…”እንደዚህ የሚያስቅ ጥቅስ ባይብል ውስጥ መኖሩን እጠራጠራለሁኝ” ብሎ ወደ እኛ አቅጣጫ ጣቱን ሲጠቁም፣ ምእመኑ ሁሉ ተከትሎት ሳቀ፡፡
ሰባኪው ወደ እለቱ ስብከት ቢገባም፣ እኔ ውበትዋን ሳደንቅ ስብከቱ እያለፈኝ ነበር…ይባስ ብሎ ድንገት ስልኬ ቆረቆረኝ…ዛሬ የጸሎት ቀኔ አይደለም…ወደ ጆሮዋ ጠጋ ብዬ “እዚሁ ወንበር ላይ ሳምንት እጠብቅሻለሁ ርብቃ" አልኳትና ተነሳሁ፡፡ አሁንም ሳቅዋ ሊያመልጣት ነበር፡፡
በሳምንቱ ከጎኔ ያለውን ወንበር ሌላ ሰው እንዳይቀመጥበት ስከላከልላት አርፍዳም ቢሆን ትመጣለች የሚል ሙሉ እምነት ነበረኝ… በሰአቱ መጣች…”ቦታ እንደምትይዝልኝ ገምቼ ነበር” አለች በሽኩሽኩታ… “መገመት ሳይሆን እርግጠኛ መሆን ነበረብሽ” አልኳት፡፡
ኳየሩ አስመለከን....መባው ተሰበሰበ..ስብከቱ ቀጠለ…በተመስጦ ውስጥ ነበረች…ሰባኪው መደበኛ ሰአቱን በ10 ደቂቃ አልፎታል…የኔ መቀመጫ ምርጫ ጠቀሜታው ይሄኔ ነው..አስመላኪው አዝማች እየቀያየረ ባዶ ጩኸት ካስጮኸን ..ሰባኪው የሚለው ነገር ነፍሴ ውስጥ ጠብ አልል ካለ…አስቸኳይ ነገር ካጋጠመኝ…በተለይ በተለይ ሰባኪ መደበኛ ሰአቱን ካሳለፈ.. ማንንም ሳልረብሽ መተላለፍያ ላይ ካለችው የለመድኳት ወንበር ላይ ብድግ ብዬ እብስ ነው!! ለመነሳት ስሰናዳ እንድቀመጥ በምልክት አዘዘችኝ… ስልኬም ደጋግሞ ቢነዝርም ..ሰባኪውም 20 ደቂቃ ቢያሳልፍም፣ የኔ እጣ የቆንጆይቱን ትእዛዝ መፈጸም ነበር፡፡
ወደ ውጭ ስንወጣ ያለው የተለመደ ግፍያ ..ሰባኪዎቻችን በየቀኑ የሚሰብኩንን ..”መኖርያችን በሰማይ ነው…ሁሉም ነገር ከንቱ ነው..” የሚለውን ይቃረናል፡፡ ምክንያቱም ምንም ነገር ከንቱ ላለመሆኑ ሩጫችን ማረጋገጫ ነው፡፡ እርቦኝ ስለነበር ምርጫዋን ሳልጠይቅ ወደ ቃተኛ አቅጣጫ ስመራት ስልኬ ኪሴን እየጠበጠበኝ ነበር፡፡ ደጋግሜ ሳየሁ ስለነበር፤
"የሚያስወጣኝ በቂ ምክንያት ካለ መውጣቴ እማይቀር ነዉ… እማይመቸኝ ነገር ካለ መታገስ አልችልም…በዛ ላይ ስልቹ ነኝ…ሰአቱን ያላከበረ የትኛውንም ፕሮግራም አቋርጣለሁ…የራሴ የሆነም ጣጣ አለብኝ..ብቻ ችግሮች አሉ፡፡"
እጆችዋን ወደ ቦታቸው ካልመለስኩላት እራስዋ የምትመልሳቸው አልመሰለኝም፡፡ ከገበታው ላይ አነስ ያለች ጉርሻ አዘጋጅቼ ሳያት ሳታንገራግር ለመጉረስ ተዘጋጀች…ከኔ ጋር ገበታ የቀረበች ማንኛውም እንስት የመጀመርያ ጉርሻ መጉረስ የውዴታ ግዴታዋ ነው፡፡
"አይመስለኝም…መቃም የጊዜ ገደብና የስሜት መርካት ስላለበት በቀን ውስጥ የተወሰነ ጊዜ አለው፡፡ መጠጥም ቢሆን ገደብ አለው….ኮንከር ግን ጌሙ እስካልፈረሰና ገንዘብ እስካለሽ ድረስ 24 ሰአት መጫወት ትችያለሽ፡፡"
ከዛ በዃላ በነበሩት ጥቂት እሁዶች ሁሉንም ፕሮግራሞች ጨርሼ አብርያት ወጥቻለሁ…ቤላና ቃተኛ ድረስ ዎክ እያደረግን ምሳ በልተንባቸዋል …ቶሞካ ማኪያቶ ጠጥተንባቸዋል.. የፈለግችበት… የምትሄድበት ቦታ አድርሽያታለሁ… ከዚያ እንደ ጀት ወደ ሳሪስ በርሬባቸዋለሁ፡፡ ለሁለታችንም ውድ ከሆኑት እሁዶች አንዷን አጎደልኩባትና ኮንከር ላይ ተጥጅበት ስልኳን ሳላነሳ በዋልኩበት አዙሪታም ሰንበት፤ ድንገት አምስት ወንዶች ግጥግጥ ያልንባት በር ተከፈተችና ደጀሰላም የማውቃት ባለ ውብ አይኖች ልጅ ዘው አለች:: የተሰደረውን ካርታዬን እንደያዝኩ ብድግ አልኩኝ...
በመንገዳችን ሁሉ ሳስበው የነበረው…አንድ በጣም የምወደውን ነገር ሌላ ልውደደዉ አልውደደዉ እርግጠኛ ያልሆንኩበት ነገር ሊተካው ነፍሴ ውስጥ የተጀመረውን ትግል ነበር፡፡
ሳምንት ጠብቀን የምንገናኝበት ቸርች በኮሮና ምክንያት ሲዘጋ፣ ካርታውም እስከ ወዲያኛው ሲቀር ድምጸ ሻካራዋን ልጅ ማግኘት የምችለው በስልክ ብቻ ሆነና አረፈው፡፡ …ጠረንዋን አላውቀውም…ሙቀትዋን አልሞቅሁትም… ገላዋን አልዳበስኩትም…. ግን ..ለዘመናት ከታሰርኩበት የኮንከር ልክፍት እንደ ዘበት ጎትታ ነጻ ያወጣችኝ ልጅ…በውስጤ ገዝፋ …ለዘመናት የማውቃት ይመስል ናፈቀችኝ……ግን ይህ መአት መች ይሆን የሚያልፈው…???
"….የኔ ጣፋጭ…ለጆከር እየዞርኩኝ ተበልቼ ስወጣ በጣም ደስ ብሎኝ ነበር…ባንቺ ውስጥ ነገዬን አይቼዉ ነበር… እኔ ምክንያታዊ አማኝ ነኝ…አልማዝ ለመሸጥ መርቁልኝ ብዬ ነብይ ዘንድ አልወስድም…ያንተን አልማዝ የሆነ ሰው ጂጂጋ ይዞት እየዞረ ነው ብባል አላምንም…ተገንዞ ተከፍኖ የተቀበረ ሬሳ ይነሳል ተብዬ ጉድጓድ አልምስም…."
"በአምላክ አምናለሁ….!! ተገቢዉን ጥንቃቄ ካደረግን…በእሳት ውስጥ የሚያሻግረኝ አምላኬ ይህንን ክፉ ቀን አሳልፎን እንደምንገናኝ አምናለሁ…!! እናም ድንኳኔ ዉስጥ እንደምትገቢ አምናለሁ…..!!"
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ከእርሣቸው የቀደሙት ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ “በምርጫው ወቅት ኒው ዮርክ በሚገኘው ሕንፃዬ ላይ የስልክ መሥመሮቼን ጠልፈው ይሰልሉኝ ነበር” ሲሉ ላሰሙት ክሥ ዋይት ሃውስ ቤተመንግሥት ማስረጃ እንዲያቀርብ ግፊቱ አሁንም እንደበረታ ነው፡፡
የዩናይትድ ስቴትስ የፍትሕ ሚኒስቴር ማስረጃዎቹን ለማሰባሰብ ተጨማሪ ጊዜ እንዲሰጠው ለተወካዮች ምክር ቤቱ የመረጃ ወይም የስለላ ጉዳዮች ኮሚቴ ጥያቄ አስገብቷል፡፡
ብዙዎች “ምንኛ ደፋር ክሥ ነው!” እያሉት ነው ይህንን ሚስተር ትረምፕ በትዊተር ያሠራጩትን አቤቱታቸውን፡፡ “ያስደነግጣል፤ ማሸነፌ ከመበሰሩ በፊት ኦባማ ትረምፕ ሕንፃ ላይ ስልኮቼን ጠልፎ ሲሰልለኝ እንደነበር አሁን አወቅሁ፡፡ ግን ምንም አላገኘም፡፡” ነበር የሚለው የትዊተር መልዕክታቸው፡፡
ይህ የትረምፕ አቤቱታ መልዕክት ከወጣ ከአንድ ሣምንት ጥቂት ዘለግ ያለ ጊዜ አለፈ፡፡ ኦባማ በትረምፕ መኖሪያ ቤትም ሆነ ቢሮዎች ላይ ያደረጉት ምንም ዓይነት ማነፍነፍ መኖሩን የሚያረጋግጥ አንዳችም ማስረጃ አልቀረበም፡፡
በሌላ በኩል ግን ይህ ትረምፕ ክሥ ያሰሙበትን ዓይነት አድራጎት “ጨርሶ አልተፈፀመም” ሲሉ በኦባማ አስተዳደር የብሔራዊው የሥለላ ተቋም ዳይሬክተር የነበሩት ጄምስ ክላፐር ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡
“በስለላው ማኅበረሰብ የትኛውም አካል በምርጫ ዘመቻው ወቅት በትረምፕ ሕንፃ ላይ የተካሄደ አንዳችም የስልክ መሥመር ጠለፋና ሥለላ ሥራ አልነበረም” ብለዋል ክላፐር፡፡
የትረምፕ አስተዳደር ሰዎች ግን ምንም ማስረጃ ባያቀርቡም ፕሬዚዳንቱ ያሰሙት ክሥ “ትክክል ነው” እያሉ ስሞታውን ማጠናከራቸውን ቀጥለዋል፡፡ የፕሬዚዳንት ትረምፕ ከፍተኛ አማካሪ ኬሊአን ኮንዌይ አንዷ ናቸው፡፡ “ማስረጃ የለኝም፤ ሆኖም ግን ለዚህም ነው በተወካዮች ምክር ቤቱ የማጣራት ሥራ እየተከናወነ ያለው” ብለዋል፡፡
የዋይት ሃውሱ የፕሬስ ኃላፊ ሾን ስፓይሰር ሰኞ፣ መጋቢት 4/2009 ዓ.ም. ከጋዜጠኞች ጋር ሲነጋገሩ ነገሩን ጥቂት ጠምዘዝ አድርገው “ምናልባት ያ ስለላ የተካሄደው በሥልክ ጠለፋም ላይሆን ይችላል” ብለዋል፡፡ ‘ስለላ ተካሂዷል’ የሚለውን መሠረታዊ ክሥ ግን አልሠረዙም፡፡
“ትረምፕ የሚያስቡት ‘ፕሬዚዳንት ኦባማ እራሣቸው ኒው ዮርክ ወርደው ስልኬን ጠለፉብኝ’ ብለው አይደለም፡፡ ይሁን እንጂ … እ … እኔ እንደማስበው በ2016ቱ /እአአ/ ምርጫ ወቅት በኦባማ አስተዳደር የተከናወኑ የስለላና ሌሎችም አድራጎቶች ስለመኖራቸው ጥያቄ የለውም” ብለዋል፡፡
ይህንን ጉዳይ የሚመለከተው የተወካዮች ምክር ቤቱ የመረጃና የሥለላ ጉዳዮች ኮሚቴ ሩሲያ በአሜሪካ ምርጫ ሂደት ውስጥ እጆቿን አስገብታ እንደሆነም እየፈተሸ ነው፡፡
የትናንቱ የ4ኪሎ ውሎ ለአንዳንዶች መገረምን፣ ለበርካቶች መደናገጥን ፈጥሮ ነበር። በቤተ መንግሥቱን አካባቢው የነበረው ውሎ ምን ይመስል ነበር? መቼ ምን ተከሰተ? አንድምታውስ?
ትናንት ከሰዓት ቤተ መንግሥት አካባቢ ያለው ውጥረት ከተሰማ በኋላ የቢቢሲ ዘጋቢ ወደ ቦታው አቅንቶ ነበር። ከዚህ በታች ያሉት ሁኔታዎች የተወሰዱት ከዓይን እማኖች፣ ሪፖርተራችን ከተመለከታቸው እና ለቤተ መንግሥት ቅርብ ከሆኑ ምንጮች የተገኙ መረጃዎች ናቸው።
ከ4 ኪሎ ወደ ካዛንቺስ የሚወስደዉ መንገድ ሙሉ በሙሉ ባይባልም ዝግ ነበር። መንገዱ ትምህርት ሚኒስቴር ፊት ለፊት በቆመ የፖሊስ ታርጋ ባለዉ መኪና ነበር የተዘጋዉ። የመንገዱ መዘጋት የትራፊክ መጨናነቅን ፈጥሮ ነበር።
ቀይ መለዮ የለበሱት ወታደሮች ቁጥር እየጨመረ መጣ። ከፊሎቹ ወታደሮች ከነትጥቃቸው ነበሩ። ክላሽንኮቭ እና ስናይፐር ከታጠቋቸው የጦር መሣሪያዎች መካከል ይገኙበታል።
ምክትል ጠቅላይ ሚንስትር ደመቀ መኮንን ከቦሌ ወደ ቤተ መንግሥት እየተጓዙ ነበር። ቤተ መንግሥት አካባቢ ሲደርሱ የምክትል ጠቅላይ ሚንስትሩ ጠባቂዎች ከመኪና በመውረድ ቀይ መለዮ ከለበሱት ወታደሮች ጋር ሲነጋገሩ ታይቷል።
የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽነር ጀነራል ዘይኑ ጀማል አመሻሽ ላይ በቴሌቪዥን ብቅ በለው ሁኔታውን እንዳስረዱት ከሆነ ወታደሮቹ ከነ ትጠቃቸው ወደ ቤተ መንግሥት በመዝለቅ ጠቅላይ ሚንስትሩን ማነጋገር እንደሚፈልጉ ተናግረው ነበር። ከነትጥቃቸው ወደ ቤተ መንግሥት መግባት እንደማይችሉ ሲነገራቸውም ‘እኛ አንታመንም ወይ? ጠቅላይ ሚንስትሩ የምንወደው መሪ ነው። ችግራችንን ይስማልን” በማለት ትጥቅ ላለመፍታት አንገራግረው እንደነበር ኮሚሽነሩ አብራርተዋል።
ወታደሮቹ መሣሪያቸውን አስቀምጠው ወደ ስብሰባው ገብተዋል። ታጥቀውት የነበረዉ መሣሪያም ተሰብስቦ በወታደር ሲጠበቅ ነበር። ተዘግቶ የነበረው ከ 4 ኪሎ ወደ ካዛንቺስ የሚወስደዉ መንገድም ሙሉ በሙሉ የተከፈተውም በዚሁ ጊዜ ነበር።
እኚህ መኮንን እነዚህ ወጣቶች ያነሱት ጥያቄ ከሞላ ጎደል የጠቅላላ ወታደሩን ጥያቄ ሊወክል ይችላል ካሉ በኋላ የሄዱበት መንገድ ግን ከወታደራዊ ጥብቅ ዲሲፕሊ እና ሕግ ያፈነገጠ እንደሆነ አብራርተዋል።
ዩኒፎርም በለበሱ ወታደሮች እንዲህ ዓይነት አስገዳጅ ስብሰባ የመጥራት ጉዳይ የማይታመንና አስደንጋጭ ነው ይላሉ መኮንኑ። “የትናንቱ ክስተት የሚነግረን ነገር ወታደራዊ የመረጃ ክፍል ሥራውን በአግባቡ እንዳልሠራ ነው።”
በአሠራር ደረጃ ወታደሮች ለግዳጅ ሲንቀሳቀሱም ኾነ ወደ ካምፓቸው ሲመለሱ የሚሄዱበት መስመር በዘፈቀደ የሚመረጥ እንዳልሆነ ከጠቆሙ በኋላ የወታደር ኮንቮዮች መነሻና መድረሻ፣ ሰዓታቸውም ኾነ እንቅስቃሴያቸው በአዛዦች በኩል ተከታታይ የመረጃ ልውውጥ የሚደረግብት እንደሆነ ያወሳሉ።
ወታደሮቹ ላይ የዲሲፕሊን እርምጃ ሊወሰድባቸው ይገባ ነበር ወይ ተብለው የተጠየቁት መኮንኑ ከዚያ በፊት ማቆም ይገባ ነገር እንጂ “ከገቡ በኋላ ነገሮችን በነሱ ደረጃና ስሜት ወርዶ ማስተናገድ ምንም አማራጭ አልነበረውም” ብለዋል።
እኚሁ ከፍተኛ መኮንን እንደሚገምቱት በወጣት ወታደሮቹ የዋህነት ውስጥ ተጠቅሞ ሴራ የጎነጎነ አካል አለ። እንዲህ እንዲያምኑ ያስገደዳቸው ደግሞ በወታደሩ ውስጥ ያለ ጥብቅ የዕዝ ሰንሰለት ነው።
ወታደራዊ ደኅንነቱ ከዚህ በኋላ ይህ ነገር እንዴት ሊሆን ቻለ? ከጀርባው እነማን ነበሩ? ወደፊት ተመሳሳይ ስሜቶች ቢያቆጠቁጡ እንዴት ማቆም ይቻላል? የትኞቹ የወታደር ክፍሎች ለዚህ የተመቹና “ስሱ” ናቸው የሚለው ላይ ትልቅ ሥራ እንደሚጠብቀው አስገንዝበዋል።
“ከለውጡ በፊት እንዲህ ዓይነት ሁኔታ ቢፈጠር ምን ዓይነት ወታደራዊ የዲሲፕሊን እርምጃ ሊወሰድ ይችል ነበር?” ሲል ቢቢሲ ጥያቄ ያነሳላቸው እኚህ መኮንን “መጀመርያውኑም የሚሞከርም የሚታሰብም አይሆንም ነበር” ብለዋል።
“ወታደሩ አካባቢ ያለው ችግር እነርሱ ከገለጹትም በላይ ነው። ከግዳጅ አፈጻጸም፣ ከትምህርትና ሥልጠና፣ ከውጭ ተልዕኮ እንዲሁም ከማንነት ጋር ተያይዞ የተጎዳ ሠራዊት ነው” ካሉ በኋላ “ቀደም ባለው አሠራር በግምገማ ወቅት ጥያቄዎች ይነሳሉ፤ የሚመለሱበት መንገድ ግን አዝጋሚ ነበር” ብለዋል።
“ወታደርን ወታደር የሚያደርገው ሥነ ሥርዓቱ ነው። አንዴ ሠራዊት ውስጥ ከገባህ ወደድክም ጠላህም የሚያስጠይቅ ነገር ሁሉ ያስጠይቅሀል። ይህ ተግባር እንደዋዛ የተወሰደው አሁን የሽግግር ስሜት ላይ በመሆናችንና ሆደ ሰፊ ለመሆን እየተሞከረ ስለሆነ ነው። አሁን ያለውን መልካም ስሜት እንዳያደበዝዘው ሲባል ጥብቅ እርምጃዎች ላይወሰዱ ቢችሉም ነገሮች በዚህ መንገድ ይቀጥላሉ ማለት ግን አይቻልም።” ብለዋል።
‹‹የአላህን ነቢያትና መልክተኞቹን በተመለከተ ከተላለፉት የተዛቡና ተአማኒነት ከጎደላቸው ዘገባዎች መካከል መስከራቸውን፣ወይም ዝሙት ላይ መውደቃቸውን፣ወይም ሰዎች እንዲገደሉ ትእዛዝ መስጠታቸውን . . የሚያወሩ ይገኛሉ። ይህ ሁሉ በአላህ ለተመረጡ ምርጦችና የሰው ልጆች ፈርጦች ከሆኑ የአላህ ነቢያት ቀርቶ በመልካም ስነምግባር ለታነጸ ተራ ሰው እንኳ የማይገባ መሰረት የለሽ ተረት ነው። ከመሰል ተረቶች መካከል ነቢዩ ዳውድን  አስመልክቶ (ሳሙኤል ካልዕ 11፣2-26)፤ስለ ኢያሱ ወልደ ነወዌ  የቀረበው (ኢያሱ 6፣24)፤ነቢዩ ሙሳን  አስመልክቶ የሰፈረው (ዘኁልቁ 31፣14-18) እና ሌሎቹም መሰል ጥቅሶች ለአላህ ክቡራን ነቢያት ፈጽሞ የማይገቡ ናቸው።››
አንጋፋ የኪነ ጥበብ ሰው ተብሎ ከሚጠሩት ውስጥ ውልደቱ እና ዕድገቱ አዲስ አበባ መርካቶ ነው እድገቱ ላይ ካለበት ራስ ትያትር ለረዥም አመት አገልግሏል ብዙ ትያትር ላይ ተውኖል፣ፅፏል በተጨማሪም አዘጋጅቷል። አሁን ላይ ለ4ት አመት በተከታታይ ሲታይ አሁንም እየታያ ያለው ቤቶች ላይ በድርሰትም አልፎ አልፎ በዝግጅትም ይሰራል ከትወና እና ከፕሮዲሰርነት በተጨማሪ ይሰራል። በይበልጥ የሚታወቀው በትያትር ጀምሮ ወደ ፊልም የቀየረው መንጠቆ ላይ መንጠቆን ሆኖ ሲሰራ ነው። ከፊልም ባለሙያ ሄለን ታደሰ ጋር ጋብቻ መስርተው አራት ልጆችን አፍርተው ነበር አሁን ላይ ግን ጋብቻቸው በፍቺ ተጣናቇል።
በኢትዮጵያ የሀገረ-መንግሰት ግንባታ የታሪክ ዳራ በእኩልነት ላይ የተመሠረተች ሀገር ለመፍጠር የተደረጉ ሙከራዎች ያጋጠሙን የታሪክ ፈተናዎችና ያመለጡን ዕድሎች በብሔራዊ መግባባት መነፅር ሲታይ →
የሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ በ2012 ዓ.ም ሲያስተምራቸው የነበሩትን የመጀመሪያ፣ የሁለተኛ እና የሶስተኛ ድግሪ 4780 ተመራቂ ተማሪዎችን በነሐሴ 23/2012ዓ.ም እንዳስመረቀ የሚታወቅ ሲሆን የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር የኮቪድ-19
ወረርሽኝን እየተከላከሉ ከፍተኛ ትምህርትና ስልጠናን ለማስቀጠል ያወጣውን መመርያ ተግባራዊ በማድረግ 6263 ተማሪዎችን ለሁለተኛ ጊዜ በታህሳስ 24/2013ዓ.ም አስመረቀ፡፡
ዶ/ር አያኖ በራሶ የሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት በዕለቱ ተገኝተው ሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ በምስራቅ አፍሪካ ከሚገኙ 10 ምርጥ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ የመሆን ራዕይ አቦ በመሥራት ላይ እንዳለ ገልጸው ዩኒቨርሲቲው በ8 ኮሌጆች እና በ3 ኢንስቲትውቶች 102 የመጀመሪያ ድግሪ፣ 122 የሁለተኛ ድግሪ እና 21 የሶስተኛ ድግሪ ፕሮግራሞችን በመክፈት ከ43800 በላይ ተማሪዎችን በመደበኛና በተከታታይ ትምህርት በሰባት ካምፓሶች እያስተማረ የቆየ ሲሆን ያልተጠበቀው የኮሮና ወረርሽኝ በመከሰቱ ትምህርት ለወራቶች ተቋርጦ ቢቆይም አስቸጋሪውን ጊዜ በመቋቋምና ትምህርትንም መልሶ በመክፈት የምረቃው ጊዜ ቢዘገይም ይህንን አስቸጋሪ ወቅት አልፈው ለዛሬዋ ቀን በመድረሳቸው ተመራቂ ተማሪዎችን እና የተመራቂ ቤተሰቦችን እንኳን ደስ አላችሁ ብለዋል፡፡
የዕለቱ የክብር እንግዳ ክቡር አቶ ደስታ ሌዳሞ የሲዳማ ክልል ርዕሰ-መስተዳድር በዕለቱ ተገኝተው በአለምና በሀገራችን ላይ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ብዙ ጫና ባደረሰበት በዚህ ወቅት የሚቻለውን ሁሉ ጥረት አድርጋችሁ ለዚህ ዕለት በመብቃታችሁ እጅጉን የሚያስመሰግናችሁ ነው ያሉ ሲሆን ሀዋሳ ዩኒቨርሲቲም በዚህ ጫና ወቅት የመማር ማስተማር፣ ምርምር እና ማህበረሰብ አገልግሎት ሥራውን አጠናክሮ መቀጠሉ የአመራሩን እና የሠራተኞቹን ቁርጠኝነት የሚያሳይ እና የሚያስመሰግን ተግባር ነው ብለዋል፡፡
ርዕሰ-መስተዳድሩ አክለውም ዜጎች ሥራ ሠርተው ራስን፣ ቤተሰብንና ሀገርን ሊጠቅሙ የሚችሉት ሰላምና ሀገራዊ አንድነት ሲኖር ሲሆን ለሁላችንም የሚበቃ ሀብት መፍጠሪያ መንገዱ የሰውን አቅም እውቀትና ክህሎቱ ከሚፈቅድለት ዝንባሌው ጋር ማገናኘት ሲቻል በመሆኑ ሰው ተዘዋውሮና ተባብሮ መክሊቱን እንዲያገኝ መሰረቱ ሰላም ነው፡፡ ሰላም በሀገራችን እንዲሰፍን በያለንበት የድርሻችንን መወጣት ይጠበቅብናል ብለዋል፡፡
በህዳር 18 ቀን 2001 ዓ.ም የሰበር ውሳኔ የተሰጠበት መዝገብ እንደሚያሳየው ከሆነ መሃይምነትን መሠረት ያደረገ ውል እንዲፈርስ የሚቀርብ አቤቱታ ይርጋ የሚዘጋበት ጊዜ አስር አመት ነው፡፡
ጉዳዩ የተጀመረው አመልካች ባቀረቡት ክስ ሲሆን አቤቱታቸው ላይ እንደተመለከተውም ተጠሪ የወንድሜ ልጅ በመሆኑ ከባለቤቴ ሞት በኋላ አብሮኝ እንዲኖር እቤቴ አስጠግቼው ሲኖር የግል ሃብቴን ለመውሰድ ለመጠቀም አስቦ ነሐሴ 9 ቀን 1984 ዓ.ም እንደማላነና መሃይም መሆኔን በማወቅ የስጦታ ውል አዘጋጅቶ አስፈርሞኛል፡፡ ከዚያም በጥር ወር 1991 ዓ.ም ወደ ቤቴ እንዳልገባ ከልክሎታል ስለዚህም የስጦታው ውል ፈራሽ ነው ተብሎ ይወሰንልኝ በማለት ጠይቀዋል፡፡
ተጠሪም በበኩላቸው የስጦታ ውሉ ይሻርልኝ ተብሎ የቀረበው አቤቱታ በፍ/ከ/ሕ/ቁ 181ዐ መሠረት በይርጋ ቀሪ ይሆናል በማለት ተከራክረዋል፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤትም ጉዳዩን ከተመለከተ በኋላ በፍ/ሕ/ሕ/ዩ 181ዐ መሠረት የይርጋ መቃወሚያ ማቅረብ የሚቻለው ውሉ ሲመሰረት የችሎታና የፈቃድ ጉድለት አለበት የሚበልበት ጊዜ ሲሆን ተጠሪ ደግሞ ውሉ እንዲፈርስ የጠየቁት መሃይም ነኝ በማለት ስለሆነ ይህ ደግሞ በዚህ ድንጋጌ ስር ስለማይሸፈን በይርጋ ጠሪ አይሆንም በማለት ወስኗል፡፡
ጉዳዩን በይግባኝ የተመለከተው ፍ/ቤትም ተጠሪ የስጦታ ውሉ በይርጋ እንዳፈርስ ያቀረቡት አቤቱታ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 181ዐ ላይ የተመለከተው የ 2 አመት የይርጋ ጊዜ ካለፈ በኋላ ስለሆነ የስር ፍ/ቤት በይርጋ ቀሪ አልሆነም ማለቱ አግባብ አይደለም በማለት የስር ፍ/ቤትን ውሳኔ ሽሮትል፡፡
የሰበር ችሎቱም ሁኔታውን እንደመረመረው ከሆነ በግሪ ቀኙ መሃከል ተደርጓል የተባለው ስጦታ ውል እንደመሆኑ መጠን ህጉ ስጦታን አስመልክቶ የተደነገጉት ድንጋጌዎች መመልከት ተገቢ ነው፡፡ ነገር ግን የፌደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት ጉዳዩን ከስጦታ ውል ድንጋጌዎች አኳያ መርምሮ ለይርጋ ክርክሩ እልባት መስጠት ዘገባው ስለውሎች በጠቅላላው በሚለው ምዕራፍ ስር የተደነገገውን ድንጋጌ መሠረት በማድረግ ውሳኔ መስጠቱ ተገቡነት የለውም፡፡
መሃይምነት ወይም አይነስውርነትን አስመልክቶ የሚፈርም የሙል ይፍረስልን ጥያቄ ከውሉ አፃፃፍ ስርዓት /ፎርም/ ጋር ተያይዞ እንደሚነሳ ከፍ/ብ/ሕ/ቁ 1719ና ተከታዮቹ ድንጋጌዎችን መገንዘብ ይዎላል የዚህ አይነተ ይርግም የሚታገደው በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1845 እንዲ በ181ዐ አይደለም፡፡ ይህን በማለትም ችሎተ የከፍተኛ ፍርድ ቤት ሰጠው ውሳኔ ድንጋጌው የተሳካ ትርጊም በመስጠት ነው ቢልም ከውጤት አኳያ ግን የሚነቀፍ ስላል የከፍተኛ ፍ/ቤትን ውሳኔ አፅንቶታል፡፡
ከላይ ከተሰጠው ፍርድ መገንዘብ እንደሚቻለው መሃይምነትን መሠረት በማድረግ ውል እንዲፈርስ የሚቀርብ አቤቱታ አቤቱታው ከፎርም ጋር ተያይዞ ስለሚነሳ ይርጋው የሚታገደው በፍ/ብ/ህ/ቁ 1845 ሲሆን የይርጋው ጊዜም 1ዐ አመት ነው፡፡
እቲ 680 ሚልዮን ዶላር ዝተገመተ ገንዘብ፣ ባጀት ናይቲ ብፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ዝምራሕ መንግስቲ ምዃኑ እቶም ሰበ ስልጣን ንኣሶሸትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም።
ይኹን’ምበር ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዛ ምስ መንግስቲ የመን ኣብ ምፍሕፋሕ እትርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ንህላወ እቲ መንግስቲ ንምድኻም ነቲ ገንዘብ ናብ ዓደን ከይኣቱ ከምዝኸልከለቶ ይግለጽ።
ኣብ ሪያድ፣ ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ የመን ዕልዋ ብምፍጻም፣ ኣብ ዓደን ንዝርከብ ቤትመንግስቲ ተቖጻጺራ ከምዘላ’ዩ ዝወቅስ።
ብመሰረት ተታሒዙ ዘሎ ኣህጉራዊ ትልሚ፣ኣፍሪቃ ድሕሪ ሓምሳ ዓመት ብኢንዱስትሪ ዝማዕበለት፣ዝበልፀገትን ዝሓበረትን ክትኮን ዝካኣል፣እቲ እንኮ ኣማራፂ ንእግሪ ቻይናን ካልኦት ሃገራት እስያን ምስዓብ‘ዩ ኢሎም።