Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሌላ ለዚህ ማሳያ የሚሆነው በመስከረም 2011 የኦሮሞ ነጻነት ግንባርና የግንቦት ሰባት አመራሮች ወደ አገር ቤት መመለሳቸውን ተከትሎ በተጠራው የድጋፍ ሰልፍ ወቅት የተከሰተው በአስርት የሚቆጠሩ ነፍሳትን የቀጠፈው የቡራዩ ጭፍጨፋ ነው፡፡ በወቅቱ ተጽእኖ ፈጣሪ የሆኑ የኦሮሞ ብሔረተኞች ጥቃቶቹን ከመኮነንና ድርጊቱን የፈጸሙትን የኦሮሞ ወጣቶች ከማውገዝ ይልቅ ጣታቸውን ወደ ሌላ መጠቆምና የፈጠራ ትርክቶች ላይ ተጠምደው ነበር፡፡ ለምሳሌ ጃዋር መሐመድ አንዳችም መረጃ ሳያቀርብ ግጭቱ ‹‹የፌዴራል ስርአቱን ለመናድ›› የተጠነሰሰ ሴራ ውጤት እንደሆነ ገልጾ ነበር፡፡ ከዚህ በተጨመሪም ኦ.ኤም.ኤን ላይ ባደረገው ቃለ ምልልስ በመንግስት ሚዲያዎች ከቀረበው ወገንተኝነት ከተስተዋለበት ዘገባ በተቃራኒ በመዲናይቱ አዲስ አበባ 43 የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች መገደላቸውንና ይህም የጥቃቱ ሰለባዎች ኦሮሞዎች መሆናቸውን እንደሚያሳይ ገልጾ ነበር፡፡ ነገር ግን ለዚህ ገለጻ ደጋፊ የሚሆን አንዳችም ማስረጃ ያላቀረበ ሲሆን ይህም ገለጻው ሐሰት ነው ያሰኛል፡፡
የኢትዮጵያዊነት ጎራ አቀንቃኞችና የሚዲያ ተቋማቶቻቸውም ከዚህ ችግር ነጻ አይደሉም፡፡ ለምሳሌ የጥቅምት 2012ን ጭፍጨፋ ያቀረቡበትን ሁኔታ እንውሰድ፡፡ በዚህ ጎራ በሚካተቱ በርካታ ሰዎች እይታ በግጭቱ ለተገደሉት 86 ሰዎች ነፍስ መጥፋት ተጠያቂው ጃዋር ነው፡፡ ይሁን እንጂ የውጪ ፓስፖርት ያላቸው የሚዲያ ባለቤቶች ግጭት እየቀሰቀሱ እንደሆነና መንግስትም በነሱ ላይ እርምጃ እንደሚወስድ ፓርላማ ላይ የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ናቸው፤ ይህ ደግሞ ጃዋርን አስመልክቶ የተነገረ መሆኑ ግልጽ ነው፡፡ከአንድ ቀን በኋላ የፖሊስ አባላት በወቅቱ የሚዲያ አክቲቪስት የነበረውን የጃዋርን መኖርያ በሌሊት ከበው ጠባቂዎቹ ጥለውት እንዲሄዱ ሲያስገድዱ ነበር፡፡
ጃዋር ይህን ስጋቱንና ለግጭት መነሻ የሆነውን ክስተት በፌስቡክ ድረ ገጽ ለተከታዮቹ አካፍሏል፡፡ በእርግጥ ይሄንን ተከትሎ የከፋ ግጭት ተከስቷል፣ ነገር ግን ጃዋር ይህንን ሁኔታ በፌስቡክ መለጠፍ አልነበረበትም ብሎ መሞገት ራሱን የመከላከልም ሆነ ሐሳቡን የመግለጽ መብት የለውም እንደማለት ነው የሚሆነው፡፡ በዚህ ላይ ጃዋር ደጋፊዎቹ ከሁከት እንዲታቀቡ ጥሪ በማቅረብ ሁኔታው እንዲረጋጋ መማጸኑ ሊታወስ ይገባል፡፡ በተጨማሪም የኦሮሚያ ክልልን በውክልና በፕሬዝዳንትነት እየመሩ ያሉት አቶ ሽመልስ አብዲሳ ፖሊሶች ወደ ጃዋር መኖሪያ መሄዳቸው ስሕተት መሆኑንና ክስተቱም ምርመራ እንደሚደረግበት፣ መንግስትም የጃዋርን ደህንነት እንደሚያረጋግጥ ገልፀው ነበር፡፡
ይሁን እንጂ የኢትዮጵያዊነት ጎራ አቀንቃኝ ከሆኑ ሰዎች በርካቶቹ አጀንዳቸውን ለማራመድ እንዲመቻቸው ጃዋርን በተናጠል ተጠያቂ ማድረግን መረጡ፡፡ በእውነት ለጥቃቱ ሰለባዎች ቢቆረቆሩና ለፍትሕ ቁርጠኛ ቢሆኑ ኖሮ የፖለቲካ ነጥብ ከማስቆጠር ይልቅ ከመንግስት ግልጸኝነትና ተጠያቂነትን ይጠይቁ ነበር፡፡
በተመሳሳይ የኢትዮጵያዊነት ጎራ ተከታዮች “አሁን በኢትዮጵያ የተስፋፋው የብሔር ግጭት የሕብረ ብሔራዊ ፌደራሊዝም ስርአቱ ተጠያቂ ነው” የሚለውን ትርክት አለማቋረጥ የማቀንቀን አዝማሚያ ይታይባቸዋል፡፡ ብሔር ተኮር ወንጀሎችም በተፈጸሙ ቁጥርም ወንጀሎቹን ይህን ሙግት ለማቅረብ ይጠቀሙባቸዋል፡፡
ምንም እንኳ የሕብረ ብሔራዊ ፌደራሊዝም አንዳንድ ጠባያት ለግጭቶች አስተዋጽኦ ማበርከታቸው አጠራጣሪ ባይሆንም ስርአቱን አሁን እየተከሰተ ላለው ሁኔታ ብቸኛ ተጠያቂ ማድረግ በአግባቡ ሁኔታውን እንድንረዳ አያስችለንም፡፡ አንደኛ፣ የብሔር ፌደራሊዝሙ የፓርቲና የመንግስት አሰራር አምባገነናዊ በነበረባቸው የኢሕአዴግ አመታት በስራ ላይ የነበረ ቢሆንም በነዚያ ጊዜያት እንደአሁኑ አይነት መጠነ ሰፊና አስከፊ የብሔር ግጭቶች እምብዛም አይከሰቱም ነበር፡፡
ሁለተኛ፣ ብሔርን መሰረት ያደረገ የፌደራል ስርአት በማይተገበርባቸው የአፍሪካ አገሮች አሰቃቂ የብሔር ግጭቶች በብዛት ይከሰታሉ፡፡ለምሳሌ በአንጻራዊነት የተሻለ ዲሞክራሲ አላት በምትባለው ኬንያ ባለፉት አስር አመታት የብሔር ግጭት ለሺዎች ሞትና መፈናቀል መንስኤ ሲሆን ይህን መሰል ግጭት የመከሰት እድሉ አሁንም ከፍ ያለ ነው፡፡
በተመሳሳይ በዚሁ የርዕዮተ ዓለም ጎራ ሲገለጽ የሚደመጠው ሕብረ ብሔራዊ ፌደራሊዝሙ ብሔረተኝነትን ወልዷል የሚለው ትርክት ከእውነት የራቀ ነው፡፡ ቢያንስ እንኳን ከአጼ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግስት ማብቂያና ከዋልልኝ መኮንን የ1969 ታዋቂ ጽሑፍ አንስቶ ብሔረተኝነት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ማጠንጠኛ ሆኖ ቆይቷል፡፡
እንደውም በተቃራኒው (ምናልባትም የሕብረ ብሔራዊ ፌደራሊዝም በጎ አስተዋጽኦ ተደርጎ ሊወሰድ በሚችል ሁኔታ) በደርግና በኃይለ ሥላሴ ዘመን ከነበረው ጋር ሲነጻጸር ብሔርተኝነት አሁን ቀንሷል፡፡ በቅርብ አስርት አመታት የመገንጠል አላማን ገፍተው የሚያራምዱ ብሔረተኛ የነጻ አውጪ ግንባሮች አልተስተዋሉም፡፡ በደርግ ዘመነ መንግስት ማብቂያ እንደ የኦሮሞ ነጻነት ግንባር፣ የአፋር ነጻነት ግንባር፣ ምእራብ ሶማሌ ነጻነት ግንባርና ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ያሉ ሕዝባዊ ድጋፍ የነበራቸው በርካታ ቡድኖች መገንጠልን አንግበው ይፋለሙ ነበር፡፡
ምናልባት እነዚህ ቡድኖች የመገንጠል እንቅስቃሴያቸውን ወደ ማርገብ የደረሱት የራስን እድል በራስ የመወሰንና የመገንጠል መብቶች በሕገ መንግስቱ አንቀጽ 39 ሕጋዊ እውቅና ስለተሰጣቸው ነው የሚለው መከራከሪያ ምክንያታዊ ነው፡፡ ለመገንጠል ለሚደረጉ ንቅናቄዎች ሕዝቡ የነበረው ድጋፍም የቀነሰ ይመስላል፡፡ የዚህ ምክንያቱ የፌዴራል ስርአቱ (ቢያንስ በወረቀት ላይ) ብሔሮች ከአገሪቱ መገንጠል ሳይኖርባቸው ራሳቸውን እንዲችሉ፣ ክብርና እውቅያ እንዲጎናፀፉ እንዲሁም ራስን በራስ የማስተዳደር መብት እንዲኖራቸው ወዘተ ስላስቻለ ነው የሚል ጥርጣሬ አለኝ፡፡
ይህን ተከትሎም በኢትዮጵያዊነት ጎራ ያሉ ወዳጆቻችን ሊገነዘቡ የሚገባቸው የክልሎችን የብሔር መሰረት በመናድ የፌዴራል አወቃቀሩ ላይ መሰረታዊ ለውጥ ለማድረግና ሕገ መንግስቱ ለቡድን መብቶች የሚሰጠውን ትኩረት ቀንሶ የግለሰብ መብቶችን ለማረጋገጥ በሚል አካባቢያዊ ፌደራሊዝምን ለመተግበር የሚደረጉ ጥረቶች ለእርስ በርስ ጦርነት ሊዳርጉ የሚችሉ መሆኑን ነው፡፡ የኢትዮጵያ ሀገረ መንግስት ከዚህ እጣ ፈንታ ቢያመልጥ እንኳን የፌዴራል አወቃቀሩን ማፍረስ ደርግን ለውድቀት የዳረጉ ብሔርን መሰረት ያደረጉ የሽምቅ ውጊያዎች እንዲያንሰራሩ ሊያደርግ ይችላል፡፡
ከዚህም በተጨማሪ የኢትዮጵያዊነት አራማጅ ወዳጆቻችን ለዲሞክራሲ ቁርጠኛ እንደሆኑ የሚገልጹ እንደመሆናቸው መጠን የአብዝሓው ድጋፍ እንዳላቸው ሳያረጋግጡ የፌዴራል አወቃቀሩን ለመለወጥ ከመሞከር በመቆጠብ ይህንን አቋማቸውን በተግባር ሊያሳዩ ይገባል፡፡ የአካታች ዲሞክራሲ መሰረታዊ መገለጫ ይህን የመሰሉ ጉዳዮችን የመወሰን መብት ድምጻቸው ከፍ ብሎ ለሚደመጡ ከተማ ቀመስ ልሂቃን ብቻ የሚተው አለመሆኑ ነው፤ እናም የኢትዮጵያዊነት ርዕዮት አራማጆች ዓላማቸውን ለማሳካት ሰፊው ሕዝብ ሓሳባቸውን እንዲደግፍ ሊጥሩ ይገባል፡፡ የሲዳማ ሕዝበ ውሳኔን ውጤት፣ ደቡብ ውስጥ እየጠነከረ የመጣውን ክልልነት የማግኘት ፍላጎት፣ በትግራይ ያለው ሁኔታ እንዲሁም የብሔር ፌደራሊዝም በሕዝቡ ዘንድ ያለውን ተቀባይነት ለመለካት በቅርቡ የተካሄደውን ጥናት ስንመለከት ግን አራማጆቹ በሚመኙት መጠን የኢትዮጵያዊነት ርዕዮት በበርካታ ሕዝብ ዘንድ ድጋፍ ላይኖረው ይችላል፡፡
በኢትዮጵያዊነት ጎራ ውስጥ ያሉ ወገኖች የብሔር ግጭት ሰለባ ለሆኑ ኢትዮጵያውያን በእውነት የሚቆረቆሩ ከሆነ(ደግሞም እንደማስበው በርካቶች በርግጥም ይቆረቆራሉ) መንግስት የዜጎችን ደህንነት የማረጋገጥ ተቀዳሚ ሐላፊነቱን እንዲወጣ መጠየቅ አለባቸው፡፡ የችግሩ ብቸኛ ተጠያቂ ሕብረ ብሔራዊ ፌደራሊዝም እንደሆነ አድርገው ከማቅረብ ይልቅ ‹የደህንነት መዋቅሩ ለምን ውጤታማ እንዳልሆነና› ለምን የአብይ መንግስት የሕዝብን ደህንነት ማረጋገጥ በተደጋጋሚ እንደተሳነው መጠየቅ ይኖርባቸዋል፡፡ ለችግሩ ተጠያቂ ወደ መድብለ ፓርቲ ዲሞክራሲ እያደረግነው ነው የተባለው ጉዞ ነውን? ችግሩ የዜጎችን የነጻነት መብት በማረጋገጥና ስርአትን በማስፈን መካከል ያለውን ትክክለኛ ምጣኔ (ሚዛን) የማግኘት ፍልስፍናዊ እንቆቅልሽ ውጤት ነውን? ወይስ የመንግስት ኃላፊነት ለመወጣት ያለመቻል ግልጽ ድክመት ነው?
የኢትዮጵያዊነት ጎራ ውስጥ ያሉ ወገኖች ሙግታቸውን በሚያቀርቡበትና ከሚጠየፉት የፌደራሊዝም ስርአት ኢትዮጵያን ለመታደግ እቅድ በሚያወጡበት ሂደት ውስጥ ሆነውም ቢሆን እንኳን እኒህን ጥያቄዎች ሊያነሱና በጥልቀት ሊመረምሩ ይገባል የሚል እምነት አለኝ፡፡
ከዚህም በላይ ለኢትዮጵያውያን ደህንነትና የሰብአዊ መብት መከበር በሚያደርጉት ትግል ከአድልዎ ሊጠበቁ ይገባል፡፡ የኦሮሞ ብሔረተኞች የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች በአናሳ ማሕበረሰቦች ላይ የሚያደርሱትን ጥቃትና የሰለባዎቹን መከራ አይተው እንዳላዩ እንደሚያልፉት ሁሉ አንዳንድ የኢትዮጵያዊነት አስተሳሰብ አራማጆችም የአንዳንዶችን ጉዳት አይተው እንዳላዩ ያልፋሉ፡፡
በነሱ አመለካከት የጸረ ሕብረ ብሔራዊ ፌዴራሊዝም አጀንዳቸውን ለማቀንቀን ስለሚጠቅሙ (የአብይ ደጋፊ ለሆኑ ኢትዮጵያኒስቶች ደግሞ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚኖረውን ድጋፍ ለማጠናከር ሊረዱ ስለሚችሉ) በኦሮሚያ ያሉ የግጭት ሰለባዎች ትኩረት የሚገባቸው እና ዋጋ ያላቸው ሰለባዎች ናቸው፡፡
በአንጻሩ የኢትዮጵያ መንግስት የኃይል እርምጃ ሰለባ የሆኑ ሰዎች አጀንዳቸውን ለማራመድ ስለማይረዱ በነሱ አይን ዋጋ ቢስ ናቸው፡፡ ለምሳሌ መንግስት በባለቤትነት የሚያስተዳድራቸው የሚዲያ ተቋማትና እንደ ኢሳት ያሉ ታዋቂ የኢትዮጵያዊነት ርዕዮት አራማጅ ሚድያዎች በኦሮሞ ነጻነት ጦር ላይ የአጸፋ እርምጃ ለመውሰድ በሚል ስም በንጹሐን ኦሮሞዎች ላይ የተወሰደውን የማሰቃየት፣ ከፍርድ ውጪ የመግደልና በዘፈቀደ የማሰር አካሄድ በአምነስቲ ኢንተርናሽናል ስለጉዳዩ ዝርዝር ሪፖርት ከቀረበ በኋላ እንኳን በአመዛኙ በዝምታ አልፈውታል፡፡ ይኸው ዝምታ በነሐሴ የመንግስት ባለስልጣናት በወላይታ ተቃውሞ ባካሄዱ ሰዎች ላይ ገደብ ያለፈ ኃይል በተጠቀሙበት ወቅትም በድጋሚ ተስተውሏል፡፡
እንደ አምነስቲ ያሉ አለም አቀፍ ተቋማት ባወጧቸው ሪፖርቶች ላይ በከፍተኛ ሁኔታ ሲመረኮዝና በህወሓት የሚመራው መንግስት ሲያደርሳቸው የነበሩ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን የምዕራባውያን መንግስታት በሚያወግዙበት ወቅት ጽኑ ድጋፉን ሲሰጥ የነበረው ይኸው ጎራ አሳፋሪ በሆነ ሁኔታ አንድ መቶ ሰማንያ ዲግሪ በመዞር ከነዚህ ወገኖች የሚወጡ መግለጫዎችንና ሪፖርቶችን ማመን እንደማይገባን መሞገት መጀመሩ ምጸትን ያጭራል፡፡ አንዳንዶች እንዳውም በሚያሳዝን ሁኔታ እነዚህ ወገኖች ኢትዮጵያን የመጉዳት ድብቅ ሴራ አላቸው እስከ ማለት ደርሰዋል፡፡
በከፍተኛ ሁኔታ ጽንፍ የያዙ ልሂቃን አጀንዳቸውን ባገኙት አጋጣሚ ለማራመድ ጥረት ማድረጋቸው፣ ዜጎቹን ከጥቃት መታደግ የተሳነው ማዕከላዊ መንግስት አሁን ደግሞ የኃይል እርምጃ በመውሰድ ላይ መሆኑ፣ እንዲሁም ደግሞ የእርስ በርስ መገዳደል እየተለመደ መምጣቱ ‹‹በርግጥ ተስፋ የምናደርገው አንዳች ነገር ይኖር ይሆን?›› ብለን እንድንጠይቅ ያደርገናል፡፡
ለዚህ መልሱ አዎ በርግጥም ብዙ ተስፋ እንድናደርግ የሚያደርጉን ነገሮች አሉ የሚል ነው፡፡ በጨለማው ዋሻ መጨረሻ በርግጥም የብርሃን ጮራ አለ፡፡ ነገር ግን ብርሃኑ እየደመቀና እየሰፋ የሚሄደው ሁላችንም የድርሻችንን ስንወጣ ብቻ ነው፡፡
አንደኛ፣ አስቀድሞ እንደተጠቆመው መንግስት የዜጎችን ሕይወት የመጠበቅ ተቀዳሚ ሐላፊነቱን እንዲወጣ መጠየቅ ይኖርብናል፡፡ ይህን ማድረግ የተሳነው መንግስት የከሰረ መንግስት ነው፡፡ ይህን በማድረግ ሂደት ግን (የኖአም ቾምስኪን አገላለጽ ልዋስና) ሰለባዎችን ‹‹ዋጋ ያላቸው እና ዋጋ የሌላቸው ተጠቂዎች›› ብለን ደረጃ ወደ ማውጣት አስቀያሚ ሁኔታ ውስጥ እንዳንገባ የቻልነውን ልናደርግ ይገባል፡፡
ሁለተኛ፣ የሐይል እርምጃ በሚወስድና የሕግ የበላይነትን ለማስፈን በሚጥር መንግስት መካከል ጉልህ ልዩነት ያለ መሆኑን ልንረዳ ይገባናል፡፡ ስለሆነም መንግስት የሰው ሕይወትን ለመጠበቅ በሚል ሰበብ (ሕገ ወጥ) የሐይል እርምጃ ላይ እንዳይጠመድ ዜጎች መጠየቅ ይኖርባቸዋል፡፡ ወለጋ ባሉ ኦሮሞዎችም ላይ ይሁን ሶዶ ባሉ ወላይታዎች ላይ የሚወሰድን የኃይል እርምጃ ሁላችንም ልንቃወመው ይገባል፡፡
በተጨማሪም የወንጀል መከላከልና ፍትህ ስርአቱ ከወገንተኝነት የጸዳ እንዲሆን ተጽእኖ የማናደርግ ከሆነ መንግስት የሕግ የበላይነትን እንዲያረጋግጥ የምናደርገው ጥረት ትርጉም አልባ እንደሚሆን መገንዘብ አለብን፡፡ በቅርቡ የተወሰደውን ታዋቂ ፖለቲከኞችን ጨምሮ የ10,000 ሰዎችን በጅምላ የማሰር እርምጃን ተከትሎ የፍትሕ ስርአቱ እየተፈተነ ነው፡፡ የፍትሕ ስርአቱ ከወገንተኝነት ነጻ መሆኑ እጅግ ወሳኝ ሲሆን ይህን ለማረጋገጥ የምናደርገው ተጽእኖም ሚዛኑን የጠበቀ ሊሆን ይገባል፤ ፍርድ ቤቶች የእስክንድርን ክስ በተመለከተ ፍትሐዊ እንዲሆኑ የምንጠይቅ ከሆነ መንግስት በጃዋር ክስ ላይ እጁን ሲያስገባ አይተን እንዳላየን ልናልፍ አይገባም፤ በተቃራኒውም እንዲሁ፡፡ እንዲህ ካደረግን እየጣርን ያለነው ፍትህ እንዲሰፍን ሳይሆን የፖለቲካ አጀንዳችንን ለማራመድ ነው፡፡
ለምሳሌ፣ በምርመራ ሂደቱ መጀመሪያ አካባቢ ባለስልጣናት ምንም መረጃ ሳይኖራቸው የሃጫሉን ግድያ ህወሓትና ኦነግ ሸኔ በጋራ እንዳቀነባበሩት ሲገልጹ ነበር፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድም ‹‹ደም በማፍሰስ የተነጠቀውን ሥልጣን መልሶ ለማግኘት የሚፈልግ የፖለቲካ ቡድን ግድያውን አቀነባብሮታል›› በማለት ይህን እይታ ደግፈው ተናግረዋል (ይህን ሲሉ ስለ ህወሓት እያውሩ እንደሆነ ግልጽ ነው)፡፡ ግብጽ እጇ ሊኖርበት እንደሚችልም አክለው ጠቁመዋል፡፡ የፌደራል አቃቢ ህግ ጃዋር ግብጽ ውስጥ አሸባሪ ቡድን አሰልጥኗል የሚል ክስ እያቀረበ መሆኑ ሁኔታውን የበለጠ አሳሳቢ አድርጎታል፡፡
የኢትዮጵያን ፖለቲካ በቅርበትና በጥልቀት በመከታተል የሚታወቀው ሬኔ ለፎርት እንደገለጸው ይህ በጃዋር ላይ የቀረበው ክስ ጨርሶ የማይመስል ሲሆን በርሱ ላይ የቀረቡትን ክሶች አመኔታ እንዳይኖራቸው የሚያደርግ ነው፡፡ በተመሳሳይ በእስክንድር ነጋ ላይ ከቀረቡት ክሶች መካከል በአማራ ክልል የሽብር ቡድን በማደራጀት የአዲስ አበባ የቀድሞ ከንቲባ ታከለ ኡማን ጨምሮ ሌሎችን ለመግደል አቅዶ ተንቀሳቅሷል የሚል ያለበት ሲሆን እነዚህ ውንጀላዎች ኢተአማኒ ከመሆናቸው የተነሳ ስለ ፍትሕ ስርአቱ እንድንሰጋ ሊያደርጉን ይገባል፡፡ በኦሮሚያ ክልል ሕገ ወጥ መሳርያ በመያዝ ክስ ጉዳዩ እየታየ የሚገኘው ሌላኛው ታዋቂ ፖለቲከኛ ልደቱ አያሌውን መንግስት የያዘበት ሁኔታም አሳሳቢ ነው፡፡ በዚህ ወቅት የፍትሕ ስርአቱን ለማዛነፍ የሚደረጉ ተደጋጋሚ ሙከራዎችን በመፋለም ረገድ ከወገንተኝነት የጸዳ አቋም ይዘን ለመገኘት ልንጥር ይገባናል፡፡
በተጨማሪም እጅግ የዘገየው ብሔራዊ ውይይት መደረግ አለበት፡፡ በተለይም በኢትዮጵያ ያሉት ሁለቱ ዋነኛ የርዕዮተ አለም ጎራ አራማጆች (ማለትም ኢትዮጵያዊነትና የብሔር ፌደራሊዝም) ጥልቅ ውይይት ማድረግ ይገባቸዋል፡፡ ይህ እንዲሆን ግን ሁለቱም በውስጣቸው ያሉ መሰነጣጠቆችን (ስብራቶችን) ሊጠግኑ ይገባል፣ የአብይ መንግስትም ውይይቱን ለማካሄድ ሙሉ ለሙሉ ቁርጠኝነት ሊያሳይ ይገባል፡፡ ተመራጭ የሚሆነው በዚህ ሂደት አብይ ወደ የትኛውም ወገን ሳያደላ የመሪ አደራዳሪነትን ሚና ቢጫወትነው፡፡ ይሁን እንጂ የኢትዮጵያዊነት ጎራ ውስጥ ባሉ አንዳንድ ወገኖች ዘንድ አብይ ተጽእኖ ፈጣሪ አጋር ተደርጎ የሚታይ በመሆኑ ይህ የመሆኑን ነገር አስቸጋሪ ያደርገዋል፡፡
ግራም ነፈሰ ቀኝ በዚህ ሂደት ቢያንስ መሰረታዊ መግባባት ላይ መድረስ ካልተቻለ ብዝሓዊ ዲሞክራሲን ለመተግበር የሚካሄድ ጥረት አደገኛ ይሆናል፡፡ በርግጥም የአገር አቀፍ የውይይት መድረክ መዘጋጀት አስፈላጊነቱ እጅግ አንገብጋቢ የመሆኑ ነገር ግልጽ ከመሆኑ የተነሳ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ አቡነ ማትያስ በመስቀል በአል ወቅት ሁሉን ያሳተፈ ጥልቅ ውይይት እንዲካሄድ ጥሪ አቅርበዋል፡፡
በተጨማሪም ይህ ወቅት ራሳችንን የምንመለከትበት ሊሆን ይገባል፡፡ የሌላውን ወገን ሐሳብም የምናደምጥበት ወቅት ሊሆን ይገባል፡፡ በጥልቅ የምናምናቸውን ሐሳቦች የምንፈትሽበትም ጊዜ ሊሆን ይገባል፡፡ የሃያ አመት የአዲስ አበባ ተወላጅና ከአማራ ብሔር የተገኘሁ እንደመሆኔ ስለ ኢትዮጵያዊ ማንነታችንና ስለ ገናናው ታሪካችን ያለኝን አመለካከት የማይጋሩ ወገኖች በሚያሳዩት ቁጣና ምሬት ላይ ፊቴን ማዞር ለኔ ቀላል ነው፡፡ነገር ግን ራሴን ስጋፈጥና በውስጤ የያዝኳቸውን እሳቤዎች ስፈትሽ ቢያንስ የተወሰነው ቁጣቸው ተገቢ እንደሆነ ልረዳ እችላለሁ፡፡
እነሱ የኔን ቋንቋ የሚናገሩ ቢሆንም እኔ ግን ከቋንቋቸው የአንዲቷን ቃል ትርጉም አለማወቄን እረዳለሁ፤ እኔም ሆንኩ የሚቀርቡኝ ሰዎች ለልጆቻችን የኦሮሞ ወይም የሲዳማ ስም ፈጽመን እንደማናወጣ እረዳለሁ፤ ከነሱ በርካቶቹ ግን እኔ በማውቃቸው ስያሜዎች ይጠራሉ፤ እነሱ የኔ ጀግኖች ያላቸውን ታሪክ በስፋት እንደሚያውቁና እኔ ግን ስለነሱ ጀግኖች የማውቀው ነገር እንደሌለ እረዳለሁ፤ የፊልም፣ የሙዚቃና የፋሽን ኢንዱስትሪው ገንነው የሚታዩት ለኔ (ባሕል) ቅርብ የሆኑ ፊቶች፣ ስሞች፣ አስተሳሰቦችና ትርክቶች እንደሆኑ እረዳለሁ፤ ስለ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ሳስብ በምናቤ የሚመጣልኝ ስእል አንድ ሶማሌን ወይም አኝዋክን እንደማይመስል እረዳለሁ፡፡ ማለቂያ የሌላቸው ግንዛቤዎች!
የተቆጡና የተማረሩ ወገኖች ደግሞ ሊገነዘቡ የሚገባቸው ይህ ችግር እንደ ብሔር ፌደራሊዝም ወይም የትምህርት ፖሊሲ ባሉ ተቋማዊ በሆኑ እርምጃዎች ሊፈታ አለመቻሉን ነው፡፡ መፍትሔው ለብሶታቸን አይናቸውን ጋርደዋል ብለው ከሚያስቧቸው ወገኖች ጋር ንቁ ግንኙነት መፍጠርን ይጠይቃል፡፡ የሁለትዮሽ መተማመን፣ የቤተሰብነት መንፈስ፣ ልቦችን (በፍቅር) የማሸነፍና ጥልቅ ማሰላሰልን የሚጠይቅ ነው፡፡ ይህ ፍሬያማ እንዲሆን ደግሞ ልባቸውን ለመርታት የሚፈልጓቸው ወገኖች የሚሰማቸውን ስቃይ መጋራት ግድ ይላል፡፡ ‹‹የራሳቸው ወገን›› አባል በሆኑ ሰዎች የሚፈጸሙ ተገቢ ያልሆኑ ድርጊቶችንም ለማውገዝ ዝግጁ ሊሆኑ ይገባል፡፡
ይህን ማድረግ ከቻልን መጪው ዘመን የተሻለ እንደሚሆን ተስፋ ከማድረግ የሚያግደን አንዳችም ምክንያት አይኖርም፡፡ ይህን ማድረግ አለመቻል ግን ኢትዮጵያን ለውድቀት መዳረግ ነው፡፡ ስለሆነም መንግስትና አንጃ የፈጠሩ የፖለቲካ ልሂቃን በብሄራዊ ውይይት ውስጥ በሚሳተፉበት ወቅት እኛም የራሳችንን ውይይት ልናደርግ ይገባል፡፡ በቁጥር ትንሽ ሆነን ውይይት ማድረግ፣ በቤተሰብ ውስጥ መወያየት፣ በማሕበራዊ ሚዲያ መወያየት፣ ከራስ ጋር መወያየት– የሚጎረብጡንን ውይይቶች ለማካሄድ መዘጋጀት ይገባናል፡፡
በ Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 ዓለም አቀፍ ፈቃድ ስር የታተመ ፡፡ እንደገና ካተሙ የኢትዮጵያ ኢንሳይትን ስም ጠቅሰው ይህንን ገጽ ያገናኙ ፡፡
ኣብታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ ክንየው ኣካላዊ ምቅርራብን ብቦታን ብናይ ትውልዲ ቦታን ኣበይ ትቕመጥን ዘይብል ክፉት ሕውነት
ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ናይ ስደተይናታት ጉዳይ ዝኸታተል ጨንፈር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ችዘርንይ ምስ ካቶሊካዊ ዓለም ሓቆፍ ናይ ስደተይናታት ሓልዮ ድርገት መርበብ ሓበሬታ ኣብታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣማእኪሎም ኣብ ዘቕረብዎ ጽሑፍ ፥ ዘአንግድ ባህሊ ጥራሕ እዩ መጻኢ ዝህልዎ ዝብል ሓሳብ ከምዘስመሩሉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
“እታ ሓዳስ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእክቲ ብቐጥታ ናብቲ ሓሴትን ተስፋን ጓሂን ስቓይን ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ናይ ኵሎም ናይቶም ካብ ኣባይትኦምን ሃገሮምን ዝመዛበሉን እያ ተማዕድው፡ ስለዚህ ናይታ ዓዋዲት መልእኽቲ ማእከል፥ ጻውዒት ንዝለዓለ ሕውነትን ማሕበራዊ ምሕዝነት ኣብ መንጐ ሕዝብታትን ሃገራትን እዩ፡ ነዚ ዝበሉ ናይ ኵለንተናዊ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ጉዳይ ዝከታተል ጨንፈር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ሚካኤል ችዘርንይ ኣብቲ ዓለም ሓቆፍ ካቶሊካዊ ናይ ተመዛበልቲ ጉዳይ ዝምልከት ሓድሽ ኣብ ዝተወለደ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዘቕረብዎ ጽሑፍ ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ዘቕረብዎ ጽሑፍ ኣርእስቲ፥ ኵላትና ኣሕዋት ናይ ተመዛበልቲ ስቓይ ዝብል ኮይኑ ኣብታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ ክንየው ኣካላዊ ምቅርራብን ብቦታን ብናይ ትውልዲ ቦታን ኣበይ ትቕመጥን ዘይብል ክፉት ሕውነት ዝተነብረ ጻውዒት የቃልሑ።
ነፍሲ ወከፍ ሰብ ሰብ ከም ምዃኑ መጠን ኣብ ገዛእ ሃገሩ ናይ ክቡር ሕይወትን ኵለንተናዊ ዕብየትን መሰልን ግብኡን በዓል ቤት እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ኣብቲ እዚ መሰል እዚ ክኽበረሉ ኣብ ዘይኽእለለን ድኻታት ሃገራት ውሑስ ክኸውን ክሕገዛ ናይ መላእ ዓለም ሓላፍነት እዩ፡ እዚ ምዕባለ እዚ ኣብ ተቐባልነት ዘለዎ ኤኮኖሚያዊ መዳይ ጥራሕ ዝስረት ዘይኮነ ድኽነትን ጥምየትን ሕማምን ቅልውላው ማሓድሮን ምዝባዕ ከባቢ ኣየርን ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ቃልሲ እውን ዘተkoረ ክኸውን ከምዘለዎ የብርሁ።
ነቶም ቤቶምን ንብረቶምን ሃገሮምን ዛሕዚሖም ዝስደዱን ዝመዛበሉን ክቐርብ ዝግብኦ ግብረ ገባዊ መልሲ፥ ኣብተን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ደጋጊሞም ዝሕብርወን “ምእንጋድን ምክልኻልን ምንቕቓሕን ምውሃድን” ኣብ ዝብላ ቃላትን ግብርን ዝተማእከለ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብ ጉዕዞ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ነዚ ጉዳይ ዘሰናኽሉ ግዳያት የጋጥሙ እያቶም፡ ንእብነት ምስ ክርስትና ብምንም ተኣምር ዘይሰማማዕን ብቤተ ክርስቲያን ዝንጸግን ናይ ጽልእ መጻእተይናን ጽልእ ጓኖት - ጽልእ ወጻእተይናን ዝብል መሰናኽል ከም ኣብነት ንምጥቃስ ይከኣል ቢሎም ነዚ ጉዳይ እዚ ብሰፊሕ የብርሁ።
ነታ ናይ ቅዱስ ኣቦና ዓዋዲት መልእኽቲ መርሓ ፍኖት ገይሮም፥ መዓጺ ንምርሃው ዝተፈላለዩ ኣገባባት ከምዘለዉ እንከሕብሩ፥ ነቶም ካብ ዝተፈላለየ ሰብኣዊ ቅልውላው ዘምልጡን ናይ ነፍሲ ወከፍና ናይ እዋንና ቀረባ ዝኾኑን መዓጹ ንምርሃው ዝተፈላለየ ኣገባብት ከምዘሎን፥ ምብጻሖምን ኣብ መንጐ ሃገራት ሕዝብታትን ብግልን ብማሕበርን ዝምድናታት ብምቛም ንስደተይናታትን ተመዛበልትን ብጠቕላላ ንዅሎም ነቶም ተኣፋፍያን ዝኾኑ ክፍሊ ሕብረተሰብ ቀረባ ምዃንን ብቑዕን ምዕሩይን ድጋፍ ምቕራብን ሰብኣዊ ውሕስነትን መሰረታዊ ኣገልግሎት ናይ ምርካብን ናይ ፍትፍሕ መሰል ውሑስ ምግባር፡ እዚ ኸኣ ናይ ምንቅስቓስ ናጽነትን ናይ ምስራሕን ናይ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ናይ ኵሉ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ምኽባርን ዝብሉ ጠቒሶም፡ እዚ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ማዕጾ ምርሃው ማለት ንሱ እዩ ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ኵላትና ኣሕዋት ዓዋዲ መልእኽቲ ነፍሲ ወከፍ ነጸላ ሃገር ንበይኑ ንናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ጉዳይ ብቑዕን ምዕሩይን መልሲ ክህብ ዝከኣሎ ኣይኮነን፡ ክፍትንን ክጽዕርን ይኽእል እዚ ንገዛእ ርእሱ እወታዊ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ብዓለም ለኸ ጽፍሒ ጭቡጥ መልሲ ዘድልዮን ዝጠልብን ከምዝኾነ ዘመላኽቶ ሓሳብ ጠቒሶም፡ ምእንቲ’ዚ ስሩዕን ሕጋውን ውሑስን ስደት ክህሉ ዝብል ዓለም ለኻዊ ስምምዕ ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣብ 2018 ዓ.ም. ዝተኻየደ ጉባኤ ዘኪሮም እዚ ውዕሊ’ዚ ናይ ሓባር ጻዕሪ ውጽኢት እዩ ክኸውን ዝኽእል ብዓለም ሓቆፍ ጽፍሒ ተመሓዳሪ ዝኾነ ስደት ወሳኒ ምዃኑ የብርሁ።
ብጹዕነቶም ኣስዒቦም፥ ጸጋ ተራኽቦ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ባህልታት ዝብል ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓሳብ ኣማእኪሎም እንከስተንትኑ፥ ዝተፈላለያ ባህላታት ዕቑር ሓይሊ ጸጋ ምርኻብ ዘለወን እያተን ስለዚህ እዚ ኣብቲ ስደተይናታት ሒዞምዎ ዝመጹ መግለጺኦም ዝኾነ ናይ ገዛእ ርእሶም ባህሊ ዘሎ እዩ፡ ምርኻብ ሃብታም ናብ ምዃን ዝመርሕ እዩ፡ እቲ ንናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ባህሊ ዘሀብተሙ ዝተፈላለዩ ስደተይናታት ሒዞምዎ ዝኣተዉ ባህልታትን . . . ብዙሕት ስደተይናታት ጣሊያን ናብ ኣርጀንቲና ንምጥቃስ ይከኣል ኢሎም።
ኣብቲ ሕድ ሕዳዊ ምርኻብ ዘሎ መኽሰብ ንዅሉ ክውንነት ዝውክል ኣይኮነን፥ እቲ ዘድሊ ንኻልእ ክፉት ምዃን እዩ፡ መኽሰበይ እንታይ እዩ ከይበልካ፡ ብልግስን ሞሳን ገዛእ ርእስኻ ንኻልእ ክፉት ምግባር፥ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝብልዎ ገለ ገለ ነገራት እትፍጽሞ ሰናይ ዝለ ዝኾነ እምበር፡ እንካን ሃባን ዘይፈልጦን መኽሰበይ ዘይብል፡ ሰናይ ምግባር ካብቲ ሰናይካ ዝቕበል እትጽበዮ ነገር ከይሓስብ እዩ፡ ለጋስን ሞሳን፡ ብነጻ ተዋሂቡና ብናጻ ከኣ ነካፍሎ።
ዘአንግድ ባህሊ ጥራሕ እዩ መጻኢ ዘለዎ፥ እዚ እዩ መጻኢና ምስ ድኻታትን ስደተይናታትን ዝተናዕቁን ዝተነጸሉን ብናጻ ምክፋል፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ፍራንቸስኮ ዝብልዎ ቅኑዕን ሰብኣውን ሕውነታውን ዝኾነ ኣብ ፍቕሪ ዝጸንዔ ብሕድ ሕዳዊ ምቅብባልን ብምክፋልን ዝሃብተመ ምጥርጣርን ቅዙሕ ሸለትነትን ዝነጽግ ባህሊ መጻኢ ዘለዎ እዩ፡ እንክብሉ ዘቕረብዎ ኣስተንትኖ ይዛዝሙ።
ብመጀመርያ ካብቲ ስጋ ሰብ ለበስ ኣራዊት ስርዓት ህግደፍ ብሰላም እንቓዕ ወጻእካ ክብለካ ይፈቱ ብምቕጻል አቲ ኣራዊታዊ ባህርያት ህግደፍ ብጭብጥታት ኣሰኒኻ ብምቕላዕካ ምስጋና ይግብኣካ:: እዚ ድማ ሓደ ዓቢ ነገር አዩ:: ኮይኑ ድማ እዚ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ምዃኑ እዩ ምኽንያቱ ኣብ ዓለም መንግስታት ይኹኑ ውልቀሰባት ሎሚ ውሃ ዘበለ ብዓይነቱ ብዓይነት ኣባላቱን ቤት ትምህርትታት ክሰርሑ ድቓስ ዘይብሎም ይሓድሩ ኣለዉ ኣብ ኤርትራ ድማ ውሃ ዘበለ ኣብያተ ማእሰርትታት ክሰርሑ ከይደቐስካ ምሕዳር እዩ:: እቲ ኢሰብኣዊን ጨካን ኣተሓሕዛን ድማ ብኡ መጠን ይዛይድ ግና ይንዋሕ ይሕጸር ካብ ተሓታትነት ከምዘይሃድሙን ፍረ ዕብዳኖም ድማ ክሓቕፉ ምዃኖም ጊዘ ባዕሉ ከርእየና እዩ::
ጉሒላነት ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስትና ብቐጥታ ጥራይ ኣይኮነን ንህዝብና ኣረኻኺቡሉ። እቲ ዕንደራ ኣመና ሓሊፉስ ንህዝብና ዕላማ ርእሰሓያል ጌርካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው ምእታው ድማ ይመስል እዚ ናይ ሕጂ ስትራቴጂ።
ስዒደ ካብ ገጹ ፍሽኸታ ዘይፍለዮ ተባዕን ህርኩትን ጋዜጠኛ እዩ ነይሩ።ኩሉ ግዝየ ድማ አብ ጋዚጣ ሓዳስ አድማስ ዘውጹ ጽሑፋተ ብጥንቃቄ አብ ምድላው ለይተን ቀትርን ምስ ጸዓረ እዩ ነይሩ።ኣብ ዝተፈላለይ ኣጋጣሚታተ ስዒደ ከም ነጻን በሕታወያንን ጋዚጠኛታተ መጠነ ሓድነተ ህዝበን ሃገርን ዘትርር እንበር ዘዕኑ ጸሑፋት አብ ጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ነከይነወጽእ ብትኹረት ክንሰርሕን ሓላፍነት ክንስከምን የሕብረና ነይሩ።
በያሬድ ሃይለማሪያም (የሰብዓዊ መብት ተሟጋች) ይህ አገሪቱን ዛሬ ላለችበት ክፉ ሁኔታ የዳረገ ድርጅት እራሱን አድሶ እና ከከፋፋይነት ሚናው ወጥቶ ኢትዮጵያን አንድ የማረግ ኃላፊነት ለመሸከም ወደሚያስችለው ውህድ ፓርቲነት መምጣቱ ብዙ እንድምታዎች ሊኖሩት ይችላሉ። ከብዙ በጥቂቱ፤ አዎንታዊ+ ህውሃት አገሪቱን በክልል ከፋፍሎ ሲሻው አጣምሮ ሊገዛ፤ ሳይፈልግ ሲቀር ደግሞ ሊያፈርሳት በሚያመቸው መንገድ ያዋቀራትን ኢትዮጵያን ለመታደግ ለሚታገሉ ኃይሎች ትልቅ አቅም … Continue reading የኢህአዴግ ውህደት እንድምታዎች →
ኢህአዴግን ከግንባርነት ወደ አንድ ህብረ ብሄራዊ ውህድ ፓርቲ የማሸጋገር ጉዳይ በ1996 ዓ.ም ከተካሄደው 5ኛው ድርጅታዊ ጉባዔ ጀምሮ በተከታታይ በተካሄዱት የድርጅቱ ጉባዔዎችና የተለያዩ ድርጅታዊ መድረኮች ሲነሳ የቆየ ጥያቄ እንደሆነ ይታወቃል። በሁሉም የኢህአዴግ መድረኮች በውህደቱ አስፈላጊነት ላይ ስምምነት እየተያዘበት የሄደ ሲሆን በየጉባዔዎቹ በተቀመጠው አቅጣጫ መሰረት ውህደቱን በጥናት ላይ ተመስርቶ ለመፈፀም የሚያስችሉ እንቅስቃሴዎች ሲደረጉ ቆይተዋል። ይልቁንም በቅርብ ጊዜያት … Continue reading ከኢህአዴግ ምክር ቤት ፅ/ቤት የተሰጠ መግለጫ →
ከሰማያዊ ፓርቲ የተሰጠ መግለጫ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሃሙስ ሰኔ 28/2010 ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ አርበኖች ግንቦት 7፣ ኦነግና ኦብነግን ከዚህ ቀደም አሸባሪ ድርጅቶች ናቸው በሚል የአገዛዝ ሥርዓት የፈረጀውን ፍረጃ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ማንሳቱ የሚበረታታና የሚደነቅ ውሳኔ ነው፡፡ ሰማያዊ ፓርቲ ይህንን የምክር ቤቱን ውሳኔ አስቀድሞም ቢሆን ድርጅቶቹ የነጻነትና የዲሞክራሲ ታጋዮች መሆናቸውን በመገንዘብ ጥያቄዎቻቸውን በሰላማዊ መንገድ … Continue reading ሰማያዊ ፓርቲ እና አርበኞች-ግንቦት 7 ሊዋሃዱ ነው! →
– ሲዳማ ቡና የውድድር ዘመኑን በሀዋሳ ከተማ ያሳለፈው ወንድሜነህ አይናለምን አስፈርሟል፡፡ በ2008 በከፍተኛ ሊጉ ለደቡብ ፖሊስ ድንቅ አቋሙን አሳይቶ ወደ ሀዋሳ ተዛውሮ የነበረው ወንድሜነህ በክለቡ የመሰለፍ እድል ሳያገኝ ክለቡን ለቆ ለሲዳማ ፊርማውን አኑሯል፡፡
– ሶስት ጋናዊያን ተጫዋቾች ለማስፈረም ከስምምነት የደረሰው ሲዳማ ቡና ተጨማሪ ጋናዊ አጥቂ ለማስፈረም ተቃርቧል፡፡ ለኮንትራት ማደሻ ከፍተኛ ገንዘብ የጠየቀውና ክለቡን እንደሚለቅ የሚጠበቀው ላኪ ሰኒን የሚተካ አጥቂ ይሆናል ተብሎም ይጠበቃል፡፡
ከቀናት በፊት ለኤሌክትሪክ ለመጫወት የተስማማው ግርማ በቀለ በይፋ ፊርማውን ለክለቡ አኑሯል፡፡ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ከግርማ በተጨማሪ በተከላካይ ስፍራ ላይ ሞገስ ታደሰን ማስፈረሙ የሚታወስ ነው፡፡
ክሪዚስቶም ንታምቢ እና አላዛር ፋሲካን ያስፈረመው አዳማ ከተማ ዳንኤል ተሾመን አስፈርሟል፡፡ አዳማ ከተማ የጃኮ ፔንዜ እና በሽር ደሊልን ኮንትራት ያራዘመ ሲሆን ወደ ድሬዳዋ ባመራው መክብብ ምትክ የቀድሞ የአአ ከተማ ግብ ጠባቂ ዳንኤልን ማስፈረም ችሏል፡፡
– በትላንትናው እለት ጀማል ጣሰውን ያስፈረመው ድሬዳዋ ከተማ ተጨማሪ ግብ ጠባቂ አስፈርሟል፡፡ የውድድር ዘመኑን ከሀዋሳ ከተማ ወደ አዳማ ከተማ በውሰት ተዛውሮ ያሳለፈው መክብብ ደገፉ ክለቡን በለቀቀው ቢንያም ሐብታሙ ምትክ ክለቡን ተቀላቅሏል፡፡
– በወልድያ መልካም የውድድር አመት ያሳለፈው ያሬድ ዘውድነህ ከወልድያ ጋር መለያየቱ ተነግሯል፡፡ ወደ ትውልድ ከተማው አምርቶ ለድሬዳዋ ከተማ ሊፈርም እንደተቃረበም ተሰምቷል፡፡
– ባለፈው ሳምንት ለወልዲያ ፊርማውን ያኖረው ብሩክ ቃልቦሬ ጉዳይ እየከረረ መጥቷል፡፡ ተጫዋቹ ለክለባችን ፈርሞ ወደ ወልዲያ በማምራቱ ህግ ጥሷል በሚል ድሬዳዋ ከተማ ክስ ማቅረቡ የሚታወስ ሲሆን ብሩክ በበኩሉ ከወልዲያ ጋር በቃል ከመስማማት ውጪ አልፈረምኩም ብሏል፡፡ ይህንን ተከትሎም ድሬዳዋ ከተማ የተጫዋቹን ፊርማ ለማረጋገጥ የፈረመበትን ወረቀት ለፖሊስ የፎረንሲክ ምርመራ መላኩ ታውቋል፡፡
– በዝውውር መስኮቱ ለደርዘን የቀረቡ ተጫዋቾችን ያስፈረመው ወልዲያ ዳዊት ፍቃዱን ለማግኘት እየተንቀሳቀሰ ነው ተብሏል፡፡ ተጫዋቹ ከአልጣኝ ዘማርያም ጋር መታየቱም ወደ ክለቡ እንደሚያመራ ፍንጭ የሰጠ ሆኗል፡፡
– ሁለት ተጫዋቾችን ያስፈረመው ጅማ ከተማ ከከፍተኛ ሊጉ ተጫዋቾችን ለማስፈረም እየተንቀሳቀሰ ይገኛል፡፡ ዘንድሮ በሀዲያ ሆሳዕና ጥሩ ጊዜን ያሳለፈው እንዳለ ደባልቄን ያስፈረመ ሲሆን ሌሎች የሆሳዕና ተጫዋቾች የሆኑት አሚኑ ነስሩ እና ሳምሶን ቆልቻም ለጅማ ከተማ ፊርማቸውን እንደሚያኖሩ ተነግሯል፡፡
ጸጋዬ ኪዳነ ማርያምን አሰልጣን አድርጎ የቀጠረው አርባምንጭ ከተማ ተጫዋቾችን ለማስፈረም እንቅስቃሴ ጀምሯል፡፡ በአመቱ አጋማሽ ወደ ንግድ ባንክ ተመልሶ ጥሩ የተንቀሳቀሰው ቢንያም አሰፋ ከክለቡ ጋር ስሙ ሲያያዝ የውጪ ዜጋ ተጫዋቾችንም ለማስመጣት እንቅስቃሴ ላይ እንደሚገኝ ታውቋል፡፡
በአስቸኳይ ጊዜ ዐዋጁ ሥር ከታሰሩ ስምንተኛ ወራቸውን ያስቆጠሩትና ከሽብርተኛ ድርጅት ጋር ግንኙነት በማድረግ፣ የተለያዩ የሽብርተኛ ድርጅቶችን ሐሳብ የሚገልፁ ጹሑፎችን እንዲሁም ምስሎችን ይዛችሁ ተገኝታችኋል በሚል የወንጀል ክስ ተመስርቶባቸው ጉዳያቸውን በመከታተል ላይ የሚገኙት የቀድሞው አንድነት ፓርቲ አመራር አባል አቶ ዳንኤል ሺበሺና ጋዜጠኛ ኤልያስ ገብሩ በዋስ እንዲፈቱ ትዕዛዝ ተሰጥቷል።
የተከሳሾቹ ጠበቃ አቶ ሽብሩ በለጠ ለአሜሪካ ድምፅ እንደተናገሩት፤ በተከሰሱበት ጉዳይም ዐቃቤ ሕግ አንድ ምስክር በዝግ አሰምቷል። ዝርዝሩን ከተያያዘው የድምጽ ፋይል ያድምጡ።
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ንምእመናን መንፈሳዊ ጸጋ ዜውህባ ሾብዓተ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ኣለዋኣ። ‘ምሥጢራት’ ምባለን ብዝርአ ኣገልግሎት ዘይረአ ናይ እግዚአብሔር ጸጋን ክብርን ዜውህባ ብምዃነን እዩ። እተን ሾብዓተ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ዝበሃላ ምሥጢረ ጥምቀት፣ ምሥጢረ ሜሮን፣ ምሥጢረ ንስሓ፣ ምሥጢረ ቀንዴል፣ ምሥጢረ ቍርባን፣ ምሥጢረ ክህነትን ምሥጢረ ተክሊልን እየን።
ጥምቀት ኣብ ቅዱስ ወንጌል ዝተኣዘዘ ካብ እግዚአብሔር እንውለደሉ ምሥጢር እዩ። ንኻልኦት ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ንምስታፍ ዝከኣል ድኅሪ ጥምቀት እዩ። ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ተወልደ ኣብ 30 ዓመቱ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ ብኢድ ዮሓንስ ተጠምቀ። ብዛዕባ ጥምቀቱ ኣቐዲሙ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተነግረ ትንቢትን ዝተመሰለ ምሳሌን ኣሎ። (መዝ. 29፥3፤ 77፥16፤ 114፥3-4፤ 1ይቆሮ. 10፥2)
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብጥምቀቱ ንጥምቀትና ኪቅድስ ተጠምቀ። ጥምቀቱ፡ ኣይሁድ ከም ዝገብርዎ ናይ ምንጻሕ ልማድ ወይ ድማ ኃጥኣን መጸብሓን ካብ ዮሓንስ መጥምቅ ከም ዝተጠመቕዎ ናይ ንስሓ ኣይነበረን። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ተጠሚቑ ካብ ማይ ድኅሪ ምውፃኡ፡ እግዚአብሔር አብ “ዝንቱ ውእቱ ወልድየ” ኢሉ ናይ ባህርይ ወዱ ምዃኑ መስከረሉ፡ መንፈስ ቅዱስ ውን ብኣምሳል ርግቢ ወሪዱ፡ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ተቐመጠ። (ማቴ. 3፥16-17) ኣብቲ መወዳእታ ናይ ትምህርቱውን “ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኣጥምቑ” ኢሉ ጥምቀት ኣዚዙ እዩ። (ማቴ. 28፥19)
ሰብ ብጥምቀት ካብ ኃጢኣት ብምፍላዩን፡ ካብ እግዚአብሔር ብጸጋ ምውላዱን መንግሥተ ሰማያት ንምውራስ ብቑዕ ይኸውን። (ሕዝ. 36፥25፤ ግብ. 2፥38፤ 1ይቆሮ. 6፥11)
ካህናት፥ ስም ሥላሴ እናጸውዑ “አጠምቀከ በስመ አብ፣ አጠምቀከ በስመ ወልድ፣ አጠምቀከ በስመ መንፈስ ቅዱስ” እናበሉ ሠለስተ ጊዜ ኣብ ማይ ኣጥልቕ ኣውፅእ ኣቢሎም የጥምቕዎ።
ሐ. ዝኾነ ተጠማቒ ብሃይማኖት ካብ ዝተፈልዩ ሰባት ምስ ዝጥመቕ ክርስቲያን ኣይበሃልን። “እመቦ ብእሲ ዘተጠምቀ ጥምቀት እምዐላውያን ኢኮነ ውእቱ ምእመነ” (ፍት. ነገ. 3፣ ረስጣ 4)
ሀ. ንጥምቀት ዝተወሰነ ዕድመ ንደቂ ተባዕትዮ 40 መዓልቲ፣ ንደቂ ኣንስትዮ ከኣ 80 መዓልቲ እዩ። እቲ ሕፃን ንሞት ዘስግእ እንተኾይኑ ግን ቅድሚ 40ን 80ን መዓልቲ ብሞግዚት ተወሲዱ ይጥመቕ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ሥ ር 2)
ጥምቀት ብነገድ፡ ብወገን፡ ብዘርኢ ፍልልይ የብሉን፣ “ካብቶም ዝኣመኑ ሕዝብን ኣሕዛብን ኣወዳትን ኣዋልድን ብሓፈሻ ናይ ሰብ ዘርኢ ኵሉ ወገን ናይ እግዚአብሔር ስለዝኾነ ይጥመቕ” (ማቴ. 28፥19)፡ “ጥምቀት ሥሩዕ ለዕደው ወለአንስት ንኡሶሙ ወዓቢዮሙ’ (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3) ቅዱሳን ሓዋርያት ከኣ “ኪዱ ንኣሕዛብ ምሃሩን ኣጥምቁን” ኢሉ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኣዘዞም ቃል ሰሚዖም፡ ንትምህርቱ ተከቲሎም ንሕዝብን ኣሕዛብን ኵሎም የጠምቑ ነይሮም። ቅዱስ ጴጥሮስ ንቆርኔሌዎስ ምስ ቤተ ሰቡ ኣጥመቆ። (ግብ. 10፥33-48) ቅዱስ ጳውሎስ ውን ንቤተ ሰብ እስጢፋኖስ ኣጥመቆም። (1ይ ቆሮ. 1፥16)
ሀ. ቅድሚ ጥምቀት መጀመርታ ትምህርቲ፣ ቀጺሉ እምነት የድሊ። እቲ ተጠማቒ ብዕድመ ዓቢይ እንተኾይኑ ትምህርቲ ክርስትና ዝተማህረ ብሥላሴ ዝኣመነ ኪኸውን ኣለዎ። ጐይታና “ዝኣመነን ዝተጠመቀን ኪድኅን እዩ” ስለ ዝበለ። (ማር. 16፥16) እምነት መሠረት እዩ። እቶም ካልኦት ተግባራት ግን ሕንፃ እዮም። እምነቱ ንምግላጽ ዘይክእል ሕፃን እንተኾይኑ ግና ብኃላፍነት ወለድን ብናይ ክርስትና ኣቦ ወይ ኣደ ይጥመቕ። ምስ ዓበየ ከኣ ብኃላፍነቶም ይመኽርዎን ይምህርዎን።
በ. ናብቲ መጠመቒ ቅድሚ ምእታዎም “ብአብ፡ ብወልድ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ትኣምን ዲኻ፧” እናበለ ንነፍሲ ወከፎም ይሓቶም “እወ እአምን” እናበሉ ነፍሲ ወከፎም ይምልሱ። ብድኅሪ እዚ ቅብኣ ቅዱስ ይቐብኦም፡ የጥምቆም፡ ውልድነት ይህቦም፡ ክጥመቑ ከለዉ ውን ክዳኖም ኣውፂኦም እዮም ዝጥመቁ። ደቂ ኣንስትዮ ክጥመቓ ከለዋ ጸጕረን ፈቲሐን፡ ናይ ክሳደን ኢደንን እግረን ሥልማት ኣውጺአን እየን ዝጥመቃ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስታ 34) ጓል ኣንስተይቲ ኣብቲ እትጥመቐሉ ጊዜ ጽግያት እንተመጺእዋ ክሳብ ትነጽሕ ትጸንሕ።
ተ. ተጠመቕቲ ምዝራብ ዝክእሉ እንተደኣ ኮይኖም ባዕላቶም እምነቶም ብምምስካር ጸሎተ ሃይማኖት ይደግሙ። ምዝራብ ዘይክኣሎም እንተ ኮይኖም ናይ ክርስትና ኣደኦም ወይ ኣቦኦም ብዛዕባ ሃይማኖቶም ይምስክርን ጸሎተ ሃይማኖት ይደግምን።
ነ. ደቂ ተባዕትዮ ንደቂ ኣንስትዮ ናይ ክርስትና ኣቦ ወይ ደቂ ኣንስትዮ ንደቂ ተባዕትዮ ናይ ክርስትና ኣደ ምዃን ኣይፍቀድን (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስጠብ 34 ፣ ዘኒቅያ 24)
ናይ ተጠመቅቲ መሥርዕ ብመጀመሪያ ናይ 40ን ናይ 80ን መዓልቲ ሕፃናት ይጥመቑ። ድኅሪኡ ንኡሰ ክርስቲያን ኣወዳት፡ ኣብ መወዳእታ ንኡሰ ክርስቲያን ኣዋልድ ይጥመቓ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስጠብ 34)
አ. እቲ ካህን ተጠመቅቲ ምስ ተጠመቑ ሜሮን ይቀብኦም ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ከይተቐበሉ ዝኾነ ኣይልከፉ። ድኅሪ እዚ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ይቕባሉ። በታ ዕለት እቲኣ ዝተጠምቁ ካብቶም ካልኦት ቈረብቲ ቀዲሞም ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ይቕበሉ። “ወይትመጠዉ ቍርባነ እምቅድመ ሕዝብ” (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ በስ 105)
ከ. ንእትጥመቕ ንኡሰ ክርስቲያን ጓል ኣንስተይቲ ቅብአ ቅዱስን ሜሮንን እቲ ኤጲስቆጶስ ካብ ክሳዳ ንላዕሊ ምስ ቀብኣ ፣እቲ ዝተረፈ ሰብነታ እትቐብኣ ዲያቆናዊት ጓል ኣንስተይቲ ንኢድ ካህን ብምኃዝ እያ። (ፍት. ነገ ኣንቀጽ 3 ፣ ድስቅ. 34)
ሠ/ ጸሎተ አኰቴትን ጸሎተ ወንጌልን ኣብጺሑ፡ በእንተ ሰላም፡ በእንተ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት፡ በእንተ ማኅበር ዝተባህሉ ጸሎታት’ውን ይጽልይ። እቶም ሕዝቢ ከኣ ጸሎተ ሃይማኖት ይደግሙ።
ኀ/ ኣብ መጽሓፈ ጥምቀት ከምዝተገልጸ እቲ ካህን ነታ ምስ ዓበየት ኣሚና እትጥመቕ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ክሳዳ ንላዕሊ ዘሎ ኣካላ ይቐብኣ። ካብ ክሳዳ ንታሕቲ ዘሎ ኣካላ ድማ እታ ዲያቆናዊት ሰበይቲ ናይቲ ካህን ኢድ ኂዛ ትቐብኣ። ጸሎተ ቡራኬን ኣንብሮተ ኢድን ኣብ ልዕሊ እቲ ተጠማቒ ይጽለይ።
ሀ/ ብማይ እንጥመቐሉን እነጥምቐሉን ምኽንያት ክርስቶስ ባዕሉ ብማይ ስለ እተጠምቀን፡ ንሓዋርያት ውን ብማይ ከጥምቑ ስለ ዝኣዘዘን እዩ። (ማቴ. 3፥13-16፤ ማር. 1፥9፤ ዮሓ. 3፥5፤ ኤፌ. 5፥26፤ ቲቶ 3፥5፤ 1ይዮሓ. 5፥6-8)
ሐ/ ኣብቲ ማይ 3ተ ጊዜ ኣጥልቒና እነውፅኣሉ ምኽንያት ክርስቶስ ኣብ ከርሠ መቓብር 3ተ መዓልትን 3ተ ለይትን ኃዲሩ ናይ ዝተንሥኣሉ ምሳሌ እዩ። (ፍት.ነገ. ኣን 3 ድስቅ 34)
ሰ/ ተጠማቒ ፊት እቲ ማይ ደው ምባሉ ኣዳም ተስፋ ድኅነት ምስምዑ ንምዝካር እዩ። ምኽንያቱ ድኅነት ብጥምቀት ስለዝኾነ። “የማነ እዴየ መጠውክዎሙ ወኮነቶሙ ጥምቀተ” ከምዝብል (መጽሓፈ ኪዳን ፪ይ ክፍሊ) ካህን ናይቲ ተጠማቒ ኢዱ ኂዙ ገጹ ናብ ምብራቕ ዝመልሰሉ ምኽንያት ጐይታ ብጥምቀት ናብ ሸነኽ ምብራቕ ዘላ ገነት ከም ዝመለሰና ንምዝካር እዩ።
በ/ ብመጀመሪያ ናይ ኣርብዓን ሰማንያን መዓልቲ ሕፃናት ምስ ተጠመቁ ብምቕጻል ንኡሰ ክርስቲያን ዝጥመቑሉ ምኽንያት ሕፃናት ንጹሐ ጠባይዕ ኮይኖም ኃጢኣት ስለዘይተንከፎም እዩ። ንኡሰ ክርስቲያን ግን ተነሳሕያን ስለዝኾኑ እዩ።
ተ/ ደቂ ተባዕትዮ ንደቂ ኣንስትዮ ኣቦ ክርስትና፣ ደቂ ኣንስትዮ ውን ንደቂ ተባዕትዮ ኣደ ክርስትና ንምኃዝ ዝተኸልከለሉ ምኽንያት ብፍትወተ ሥጋ ንከይደላለዩ፡ በብፆታኦም ንምስትምሃር ምሹእ ስለዝኾነ እዩ።
– የሰበታ ከተማ ቡድን መሪ የሆነው አቶ አንበስ መገርሳ ማከሰኞ ጥር 11 ቀን 2013 ክለቡ ከባህርዳር ከተማ ጋር ባደረገው የ8ኛ ሳምንት ጨዋታ ካለቀ በኋላ የዕለቱን ዳኛች አፀያፊ ስድብ መሳደባቸው ከዋና ዳኛውና ከጨዋታ ታዛቢ ሪፖርት የቀረበባቸው በመሆኑ የቡድን መሪው ለፈፀሙት ጥፋት በፌዴሬሽኑ የዲሲፕሊን መመሪያ መሠረት 6 ጨዋታ እንዲታገዱና 5000 ብር ቅጣት እንዲከፍሉ ወስኗል። አቶ አንበስ መገርሳ የሊግ ካምፓኒው የቦርድ አባል መሆናቸው ይታወቃል።
-የሰበታ ከተማው ግብ ጠባቂ ሰለሞን ደምሴ ክለቡ ከባህር ዳር ከተማ ጋር ያደረገው ጨዋታ ካለቀ በኋላ የዕለቱን ዳኛች አፀያፊ ስድብ መሳደቡ ከዋና ዳኛውና ክጨዋታ ታዛቢ ሪፖርት
– ሌላው የሰበታ ከተማ ተጫዋች ያሬድ ሀሰን ከባህር ዳር ከተማ ባደረጉት ጨዋታ 71ኛ ደቂቃ ላይ ዳኛን አፀያፊ ስድብ በመሳድብ ከጨዋታ ሜዳ የተወገደ ስለመሆኑ ሪፖርት ቀርቦበታል። በዚህም 3 ጨዋታ እንዲታገድ እና በተጨማሪ የገንዘብ ቅጣት ብር 3000 እንዲከፍል ተወስኗል።
ልዕሊ እቲ ዋና`ዶ ወናኒ ኣሎዩ? ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ መን’ዩ ታሪክ ህዝባዊ ግንባር ዝነግር? ብዋጋ መን? ብዘይ ገበርካዮን ዘይወዓልካዮን ኣርሓ ክትከውን ምድላይ ካብ ነብሰ ምትሓት ኢዩ ዝብገስ።
ኣብ ገለ እዋን፡ ካብ ታሪክ ብኣዝዩ ዘሕፍር ስዕረት ዝተሰናበቱ ወገናት እንታይ ከምዝብሉ ክትሰምዕ ትህንጠ ኢካ። እቲ ምንታይ ንስዕረቶም እንታይ ኢሎም ኮን የመክንይሉ ብዝብል ምክኒያት። ኣብዚ እዋን ብካድረታት ወያነን ሰዓብቶምን ዝጸሓፉ ዘለዉ ጽሑፋትን ብቃላቶም ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታትን፡ ግደፍ ንዓና ንኤርትራውያን ሰብ እቲ ጉዳይ፡ ነቲ ናትና ዝብልዎ ህዝቦም`ውን እንተኮነ ከእምን ዘይክእል ሕልሚ ካብ ምኳን ሓሊፉ ካልእ ፋይዳ የብሉን።
ህዝቢ ኤርትራ ነቶም ኣብ ልዕሊኡን ልዕሊ ሃገሩን እናተበራረዩ ከቢድ ሕሰም መግዛእቲ ዘውረድሉ ገዛእቲ ሓይልታት ካባ ሕፍረት ኣጎልቢቡ ከም ዘባረሮም ዓለም ብዓለማ እትፈልጦ ናይ ትማሊ ተዘክሮ ክነሱ፡ ሎሚ መራሕቲ ወያነን ጸሓፍቲ ኢትዮጵያን ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ንዕኦም ብዘርብሖም መንገዲ ክጠማዝዝዎ ንዕዘብ ኣለና። ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ መን’ዩ ታሪክ ህዝባዊ ግንባር ዝነግር፣፣
ፈላስፋታት ወያነ እንታይ ኢሎም እንታይከ ጽሒፎም ዘይኮነስ፡ ንሕና ኤርትራውያን ታሪክና በቲ ቅኑዕ መንገዲ ንምጽሓፉን ምስናዱን ንመጻእቲ ወለዶ ኣብ ምትሕልላፉን እንታይ ገይርና እንታይከ ክንገብር ኣለና?
ጌና ዝክሪ ብረታዊ ቃልስና ህያው እናሃለወ፡ ነቲ ቅያን ጅግንነትን ዝሰርሕዎን ዝፈጸምዎን ብህይወት እንከለዉ፡ በደልን ጥልመትን ክፍጸም ክትርእይ እንከለካ ኣዝዩ ዘገርም ነገር እዩ።
ተዛረብትን ጸሓፍትን ወያነ፡ ሰኣን ኣፍልጦን ሓበሬታን ዘይኮነ፡ ኮነ ኢልካ ታሪክናን መንነትናን ንምህሳሱን ሱር መሰረቱ ንምጥፍኡን ተባሂሉ ዝስራሓሉ ዘሎ ከንቱ ውዲት ምኳኑ ኣይጠፍኣናን እዩ። እዚ ከኣ ደቂቅ ክንስካ ክንዲ ገዚፍ እምባ ኬንካ ክትርኤ ምፍታን እዩ። ግን ብዋጋ መን? ብዋጋ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዕላማ ካድራት ወያነ፡ ከምቲ ኣብ መጽሓፍትን ኣብ ዝተፈላለያ ፓልቶካትን እናቀረቡ ምስሊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምድዋን ዘየለን ዘይተባህለን ጠቀነታት ኣብ ምዝርጋሕ ተዋፊሮምሉ ዘለዉ ዕላማ፡ ካብ ነብሰ ምትሓት ዝተበገሰን ብዘይ ገበርካዮን ዘይወዓልካዮን ኣርሓ ክትከውን ምድላይ`ዩ። እዚ ግን ንመን ንምትላል ተባሂሉ ዝተገብረ ክከውን ይክእል?
ነቲ ታሪክ ዝሰርሑ ሰብ ቅያ ጀጋኑ እናሃለዉ፡ ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ፡ ካብ ታሪክ ዝሰርሓ ህዝባዊ ግንባር ካብታ ዝደቀቀት መርፍእ ክሳብ እታ ዝዓበየት መድፍዕ ሓገዝ ዝተቀበልኩም ባዕልካትኩም መራሕቲ ወያነ እናሃለኩም፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ሓቀኛ ታሪክ ኣጸቢቆም እናፈለጡ ደኣሞ ሕጂ ከምዚ ዓይነት ይቅረ ዘይበሃሎ ገበናት ኣብ ልዕሊ ታሪክ ክሕደት ምፍጻም፡ ንምንታይ ዕላማ`ዩ፡ ኣናፍራ ቆቃሕ ዘይፈልጥሲ ኣይሃዳናይን ዝብል ግርም ዝኮነ ምስላ ኣቦታትና ኣለና ፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ናትናዩ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ናይ ህዝቢ ኤርትራ`ዩ ምባሎም ዘገርም`ውን ኣይኮነን። ካብ መንፈሱ ዝሃደመ፡ ተቀባልነቱ ዝላሕልሐ ወያነ ክንጽበዮ እንክእል ሓቀኛ ነገር ኣሎና ድዩ? ስለዚ እቲ ዝዓበየ ተራን እጃምን ናትና ግደ እዩ። ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን ብእልፊ ዝጠፈሹን ታሪክ ዝፈንፈኖምን ሰባት ከምዘይትንከፍ ንምግባሩ ብርዕና ክንስሕል እጅገና ክንስብስብ ጥራዩ ዘለና።
እንተ`ቶም ንውዕለት`ቲ ዝሃነጾም ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከነኣእሱን ክክሕዱን ዝፍትኑ ዘለዉ ግን ኣብዚ ዘለውዎ ደረጃ ኮይኖም ነብሶም ከለልዩ`ውን ዓቅምን ብቅዓትን የብሎምን? ሃገር ምስ ኮኑ`ውን እንተኮነ ብዘይ ምዕራባዊ ትካቦን ምጽወታን ኣብራኮም ኣሚኖም ደው ክብሉ ዘይከኣሉ ደኣ እቲ ሓይሊ ነይሩና ዝብልዎ ናበይ ኣበለ? ኣብ ብልሽውናን ጉቦን ዝገማድሑ ዘለዉ ደኣ እቲ ሃኒጽናዮ ወይ ነይሩና ዝብልዎ ሰውራዊ ሓይሎም ናበይ ኣበለ?
ህዝባዊ ግንባር ትማሊ ሎሚ ጽባሕ ፡ እሙን እቲ ዘይንቅነቅ ሃገራዊ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እዚ ሓይሊ`ዚ ከኣ እዩ ንደርማስ ተጻብኦታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ስርዓት ወያነን ኣላሽ ኣቢሉ ስልጥንትን ሰላም ዝዓሰላ ርግእቲ ሃገር ኣብ ምህናጽ ለይትን መዓልትን ከይበለ ደም ረሃጹ እናከፈለ ዓቢ ሰረት ናይ ምዕባለ ዘንብር ዘሎ። እዚ`ውን ከምቲ ናታትኩም ብትካቦ ዘይኮነስ ኣብ ጉልበቱን ብቅዓቱን ኣብ ገዛእ ነፍሱ ኣሚኑ ይምርሽ ኣሎ ጌና`ውን ልምዓትና ቀጻሊ`ዩ።
ሕጂ ድማ፡ ከምቲ ዕንቅርኦብ ክንዲ ብዕራይ ክትከውን ኢላ ተነፊሓ ተነፊሓ ተተኩሳ ዝሞተት፡ ካድራት ወያነ ኸኣ ነቲ ኣብ መዛግብቲ ሰውራታት ዓለም ዓቢ ክብሪ ዘለዎ ዓርሞሽሽ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ክወዳደርዎን ከነኣእስዎን ምፍታኖም ንጭፍራ ወያነ ነብሰ ቅትለት እዩ። ኣብ መወዳእታ ትሕዝቶ መልእክተይ ሬድዮ BBC ብዛዕባ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ኣመልኪታ ንዝሃበቶ ቃለ ምስክርነት ጌረ ክዛዝሞየ፡ ጸላእቲ`ውን እቲ ሓቂ ንሱ ምኳኑ ኣሚንኩም እቲ ዕረ ውሓጥዎ።
ከዚህ በላይ በተጠቀሱት ክፍት የስራ መደቦች ላይ ብቃት ያለውን ሰራተኛ አወዳድሮ ለመቅጠር ይፈልጋል ለዚህ ተፈላጊውን መስፈርት የምታሟሉ ሥራ ፈላጊዎች የተሟላ የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ይዛችሁ ፍሬንድሺፕ ህንፃ5ኛ ፎቅ ቢሮ ቁጥር 505/2 ወይም በአዳማ ከተማ ደራርቱ አደባባይ አጠገብ በሚገኘው አዲስ የድርጅቱ ህንፃ በመቅረብ ይህ ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በ7 ተከታታይ የስራ ቀናት ውስጥ እንደተመዘገቡ ይጋብዛል፡፡
ኢያሱ ዓለማየሁ – ጓድ ተገኝ ስንለው “ኝ” ን አጥብቅልኝ ማለት ብቻ ሳይሆን ራሱን “ተገኜ ሞገስ የቂጣው መቀስ” እያለ ያስቀን የነበረውን ጓዳችንን ባለፈው ሳምንት ሞት በድንገት ነጥቆናል፡፡ ያኔ ያኔ ወደ ካርቱም ሱዳን ሲመጣ ገዳሪፍ ወይም ሜዳ ስለነበርኩ አልተገናኘንም፡፡ በካይሮ ግብጽ እንዳለ ግን አውቅ ነበር፡፡ የትግል ስምሪታችን ቦታዎች የተለያዩ ሆነው በአንድ ድርጅት ስር ብንሰለፍም በአካል የተገናኘነው ቆይቶ ነው፡፡ ጓድ ተገኜ እዩኝ እውቁኝ የማያበዛ በመሆኑ በመጀመሪያ የነበረኝ ግምት የማይስቅ የማይጫወት ቆምጫጫ ምናልባትም ደባሪ ሰው ነው የሚል ነበር፡፡ ተገኜ ግን ተጫዋች ብቻ ሳይሆን በራሱም ላይ የሚስቅ፤ የቂጣው መቀስ የሚል ሆኖ አገኘሁት፡፡ በበኩሌ ራሳቸውን አግዝፈውና ዙፋን ሰጥተው ከሁሉ በላይ ነን የሚሉ ከጥንትም ያሙኛል፡፡ ዶክተር፤ ኢንጂኔር፤ ፕሮፌሰር ወዘተ ታፔላን ለጥፈው ከሁሉም በላይ ልሂቅ አዋቂ ነን ብለው የሚኮፈሱት ላይ በፊትም ዛሬም ያለኝ ድምዳሜ አሉታዊ ነው፡፡ ፖለቲካ ዘቅጦ ዘቅጦ እነማን ፖለቲከኞች ተብለው እንዳሉ ስናይ ብናፍር አይፈረድብንም፡፡ በራሱ ላይ መሳቅ የማይችልና ተደብሮ የሚደብር ካባ ለባሽ የሆነ በትግሉ መስክ ዘለቄታ አይኖረውም የሚል ድምድሜ ይስማማኛል፡፡ ተገኜ ሁላችንንም “አባዬ”ና ሴት ጓዶችንም “ማሚት” ማለት የሚወድ ስለነበር ለሁላችንም ስሙ አባዬ ሆኖ ቆይቷል፡፡ ትሁት ነበር፡፡ ለዓለማዊ ምቾትም ቦታ የሚሰጥ አልነበረም፡፡ እንደ ባህታዊ ነበር በርግጥ፡፡ ሲበላም እንደ ወፍ ነካ ነካ እንጂ እንደ ከርሶ አደሮች እስኪፈነዳም ሆኖ አያውቅም፤ ለምሳ ተያይዘን እኔ፣ እሱና ፋሲካ ስንሄድ ሆል ፉድ ወደተባለው የጤና ምግብ ቦታ ሊበላ የሚያነሳው ምግብ ልክ ሁሌም ያስደንቀኝ ነበር፡፡ በደምብ ብላ እንጂ ብንለውም አይሰማንም፤ ማታ ደግሞ ሾርባ ወይም ዳቦ ቁራጭ ብቻ እንደሚበላ ስለምናውቅ ሁሌም ያሳስበን ነበር፡፡ በመጠን መብላት ጎጂ ስላልሆነ ከባድ ችግር ያልነው ጉዳይ ግን አልነበረም፡፡ አባዬ ከመጠጡም እምብዛም ነበር፤ ጤናውንም የሚጠብቅ ሰው ስለነበር በደንገት ሲለየን መደንገጣችን አልቀረም፡፡
ጓድ ተገኜ ህይወቱ የሚገለጸው ለኢትዮጵያ በመታገሉ ነው፤ ንዴቱም ደስታውም ከሀገራችን ሁኔታ ጋር የተያያዘ ነበርም ማለት እችላለሁ፡፡ ግን ትግስተኛ ነበር፡፡ ቢቆጣም ለራሱ ነበር ማለት እችላለሁ፡፡ የጨቋኞች መቀያየርና መተካካት ሁሌም ያናድደው ነበር፡፡ አባዬን እኔው ላስታውሰው የምፈልገው በኢህአፓነቱ ብቻ ሳይሆን በማንነቱና የቀን ተቀን ሰውነቱ ነው፡፡ ተገኜ ባስተማሪነት በልዩ ልዩ ቦታዎች የሰራና የህዝብን ስሜት፤ ፍላጎትና ኑሮንም የሚያውቅ ነበር፡፡ ኤርትራም ኦጋዴንም፤ ምስራቅ፣ ምዕራብም ሰርቷል፤ ኢትዮጵያንም ያውቅ ነበር ማለት እችላለሁ፡፡ ለእሱ ዋናው ጭንቀት ኢትዮጵያ ነበረች፡፡ አንዴ ሲበሳጭ ኢትዮጵያን ከሰህ መጽሃፍ ጻፍባት አለኝ፡፡ እንደ ድመት ልጆችዋን መብላት አበዛች ብሎኝ ስለነበርም “ቅሬታችንን ሁሉ ላውርድባት ወይ?” ስለው “አይ እሱማ ይበዛል በልኩ ውቀሳት” ያለኝ ትዝ የለኛል፡፡ “ተከሳሽ ኢትዮጵያ” በሚል ርዕስ መጻፍ ጀምሬ ወደ 40 ገጽ ደርሺ ልኬየለት ጨርሰው ብሎ ሲገፋኝ ግዜ ቢያልፍም በህይወት እያለ ሳልጨርሰው በመቆየቴ ዛሬ በጣም ቅር ይለኛል፡፡ ተገኜ ብቻውን የሚኖር፤ ቤተሰብ ያልመሰረተ፣ ያልወለደ ነበርና ህይወቱ ኢትዮጵያ ነበረች፡፡ በግራ በቀኝ ኢህአፓ ላይ ዘመቻና ጥቃቱ ሲበዛ መበሳጨቱ አልቀረም፡፡ ለሀገር በታገልን ምን አደረግናቸው ይልም ነበር፡፡ ለሀገር ስለምንታገል ነው የማይወዱን ስለውም የሚያውቀውን ነገር ነበር የምነግረው፡፡ በኢህአፓ የግለሰብ ማንነት ላይ ትኩረት ስላልነበር፣ ዛሬና አሁን ቅር የሚለኝ ነገር አባዬን ስለማንነቱ ብዙም ጠይቄው አለማወቄ ነው፡፡ ጎንድር መወለዱን ባውቅም የት መሆኑን አላውቅም፡፡ ወንድም አለው እህት አላውቅም፡፡ አባቱ በጸረ ሙሶሊኒ ትግል መሳታፋቸውን አንዴ ሲያወራ ብሰማም ዝርዝሩን አላውቅም፡፡ ታላቄ መሆኑን ብረዳም መቼ እንደተወለደ እሱም አልነገረኝ እኔም ጠይቄው አላውቅም፡፡ የኢህአፓዎች ግንኙነት የትግል ነው እንጂ የውልደትና ማንነት አይደለም፤ አልነበረም እንጂ ከትግልና ድርጅት ውጪ አንተዋወቅም ብል ስህተት አይሆንም፡፡ ተገኜ በልዩ ልዩ የድርጅት ስምሪቶች የተሳተፈና በምስጢር ተልዕኮዎች ግዳጁን የፈጸመ ቢሆንም በሁሉም ጥያቄ ሁሌም ተስማምተን ሰራን ማለት አይደለም፡፡ መቶ በመቶ የሃሳብ አንድነት አይጠበቅም ብቻ ሣይሆን አይፈለግምም፡፡ በመሰረቱና በመርሀ ግብሩ፤ በኢትዮጵያ ላይ መስማማታችን ነው ዋናው፤ ተወያይተንም ስለምንወስን ተገኜ ለአመነበት በሚገባ የሚቆምና ህሊናው በፈቀደለትም ድምጹን የሚሰጥ ጓድ ነበር፡፡
አባዬን በቀልድ- በሃቅ ላይ ተመስርተንም በፈጠራም እኔና ገጣሚው አሉ ሁሴን ስንተርበው ተበሳጭቶ አያውቅም፡፡ የአሊ ለከፋ ሲጠፋበት ራሱ ቆስቋሽ ወሬ አቅርቦለት አሊ አቀናብሮበት ሲመጣ ይደሰትበት ነበር፡፡ ሁሌ የሚጠቀምባትን “አንት መናጢ”ን ከመድገም ሌላ ምንም አይልም ነበር፡፡ አባዬ ሌላ የማልረሳው ልጆችን በጣም ይወድ ነበር፡፡ ከሁሉም ጋር እየተጫወተ የብዙዎቻችን ልጆች አሳድጓል፤ አጎት ሆኖላቸዋል፡፡ ልጆችም ስለሚወዱት ከነሱ ጋር የሚያጠፋውን ጊዜ የደስታ አድርገውለታል፡፡ በፖለቲካ አንዳዶች ራቅ ሲሉ ልጆቻቸውንም ስለሚያስቀሩ በጣም ያዝን ነበር፡፡ በፖለቲካው መስክ አቋም ቢይዝም በአጠቃላይ ግን ከሁሉም መጣላት የሚሆንለት አልነበረም፡፡ ሰብአዊ ግንኝነቶቹንም በተቻለው ሊጠብቅ ይጥራል፡፡ ከዚህ በላይ ደግሞ እኔ በግሌ የምወደው፣ መጽሃፍ ማንበብ ለምትወደው አዛውንት እናቴ አለችበት ሄዶ መጠየቅ ብቻ ሳይሆን የሚነበቡ መጽሃፍት ይልክላት ወይም ይወስድላት ነበር፡፡ ወስዶላት ሲገናኙም የምትደግመውን መዝሙረ ዳዊት መጽሃፍ ተውሶ አንድ ወይም ሁለት ምዕራፍ ሳያነብ አይመለሰም ነበር፡፡ አዎ አባዬ ሀይማኖተኛ ነበርና እስከመጨረሻው፤ ስር በዝቶበት ካልሆነም ቤተ ክርስቲያን እሁድ እሁድ ይገኝ እንደነበር ብዙዎች ያውቃሉ፡፡ ወዳጅ ጠያቂ ስለነበርም ሲታመሙም ሳይቀር አባዬ እነ ኮለኔል አስናቀና ኮለኔል አምሩንና፤ ሌሎችንም አስታሟል፡፡
ዛሬ መሀይሞች ምሁር በሉን ሲሉና ጥራዝ ነጠቆች አዋቂ ነን ብለው በመድረክ ሲወጠሩ አባዬ መታዘቡ አልቀረም፡፡ እውነቱ ይነገር ከተባለ አባዬ ህዝብን የማይንቅ ብቁ ምሁር ነበር፡፡ መጽሃፍት ጓደኞቹ ነበሩና ሁሌም ዕውቀቱን ለማዳበርና ሁሌም ለመማር ማንበብ ብቻ ሳይሆን እኔ ራሴ አሜሪካ ስሄድ ብዙ መጽሃፍትን አውሶ ያስነበበኝ ነበር፡፡ ተገኜ የሚያነበው የአማርኛም የእንግሊዝኛም መጽሃፍ በዋናነት የታሪክ መጽሃፍትን ሲሆን፤ የጦርነቶች፤ የስለላ ታሪኮች፤ የታዋቂ ሰዎች የህይወት ታሪኮችም ማንበብ ይወድ ነበር፡፡ በቋንቋ ደረጃ እንግሊዝኛ፣ አማርኛና ትግርኛ ይናገር ነበርና የንባብ ዓለሙ ጠባብ አልነበረም፡፡ ተገኜ ለፍኖተ ዴሞክራሲ ሀታታዎችና ትዝብቶችን በሰፊው ሲጽፍ የቆየ ሲሆን እንደ ሌሎቹ ሁሉ ጽሁፎች በጓዶች ሲታረሙ ደስተኛ እንጂ ማን ነክቶብኝ ባይ አልነበረም፡፡ በመጨረሻም ዘረኞቹ ለስልጣን ሲበቁና በውጭ ነዋሪው ጭፍን ድጋፍ ሲሰጣቸው ሲያይ በጥልቅ ማዘኑን ማየት ችያለሁና ስሜቱን ከጎዱት አንዱ አቢይ ክስተትም ሳይሆን አይቀርም የሚል ግምት አለኝ፡፡ ከአባዬ ጋር ብዙ የማልረሳቸው አስቂኝ ገጠመኞችን አሳልፈናል፡፡ አብረ በቅርብ በዋሺንግተን ቆይታዬ የሰራነውና አብረንም ምሳ ስንበላ የተጫወትናቸው ሁሉ የምረሳቸው አይደሉም፡፡ ከእሱም ውጪ ማንም “አንት መናጢ” ብሎኝ አያውቅም፡፡ በድንገት ጥሎን ስለሄደና ስለጎዳንም እኔም ለመጨረሻ ጊዜ “አንት መናጢ፣ አፈሩ ይቅለልህ” ብዬ እሰናበተዋለሁ፡፡
የሜክሲኮ እግር ኳስ ፌዴሬሽን (እስፓንኛ፦ Federación Mexicana de Fútbol Asociación, FMF, Femexfut) የሜክሲኮ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የሜክሲኮ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ሰበር ዜና - የደቡብ ሱዳን ማዕከላዊ መንግስትን በትጥቅ ትግል የሚጥል አዲስ የታጠቀ ተቃዋሚ ኃይል ተመሰረተ ጦርነት አውጀዋል። New rebel group formed in Northern Bahr el Ghazal state
የደቡብ ሱዳን የእርስ በርስ ጦርነት በስምምነት ተደመደመ የሚለው ዜና ከተሰማ ገና አንድ ወር ሳይሆነው አዲስ ኃይል እራሱን ከደቡብ ሱዳን ሰራዊት ገንጥሎ ማውጣቱን ዛሬ ማክሰኞ ግንቦት 2/2008 (ሜይ 10/2016) ዓም ለሱዳን ትሪቡን ጋዜጣ ገልጧል።እንደጋዜጣው ዘገባ:
እራሳቸውን የለዩት መኮንንኖች እና በታጣቂ ተቃዋሚነት የቆሙት ኃይሎች በቅርቡ ከርክ ማቻር ጋር የተደረገው ስምምነት ከደቡብ ሱዳን ችግር ጋር ምንም የማይገናኝ እና ችግሩንም የማይፈታ ነው ይላሉ፣
ባለፈው ዕትም (ጮራ ቍጥር 3 ገጽ 18-20) ይሆዋ በአካል ሦስት መሆኑን፥ እያንዳንዱም አካላዊ መንፈስ በራሱ “የሠራዊት ጌታ ይሆዋ” ተብሎ የመጠራትና የመመለክ ባለመብት እንደ ሆነ፥ የብሉይ ኪዳን አባቶች ተረድተው የነበረ መሆኑን ከእግዚአብሔር ቃል ማለት ከብሉይ ኪዳን መጻሕፍት አንብበን ከሐዲስ ኪዳንም ጋር አመሳክረን እንደ ነበረ ይታወሳል፡፡ በዛሬው ዕትምም ከዚያው በመቀጠል የሚከተሉት ነጥቦች በሐዲስ ኪዳን ትምህርት እንመርምራቸው፡፡
ጥንታዊው የኢትዮጵያውያን አምልኮት በተመሳሳይ ጊዜ በሌላው የዓለም ክፍል ከነበረበት የአምልኮት ታሪክ መሠረታዊ ልዩነት የለውም፡፡ በተመሳሳይ ጊዜም በሌላው የዓለም ክፍል እንደ ነበረው ሁሉ ዐይነቱ ብዙ ቢሆንም አያስደንቅም፡፡ የአምልኮቱ ዐይነት መብዛትና መለያየት ከነገዶቹ ዝርያ ጐሣዎች መብዛት፥ ከገቡበትም አቅጣጫና ጊዜ መለያየት የተነሣ ነው ቢባል ለእውነት የቀረበ ይሆናል፡፡
በቤት እንስሳት፥ በአራዊት፥ በአዕዋፍ፥ በኰረብታ፥ በሐይቅ በወራጅ ውሃ፥ በሚሳቡ ፍጥረታት (የእባብ ዐይነቶች)፥ በዛፎች፥ በድንጋዮች… የማምለክ ልምድ የነገደ ካም ዝርያዎች ትውፊት ነበር ይባላል፡፡ የነገደ ካም ዝርያዎች በዚያን ጊዜ በምድር ላይ ያዩዋቸውን፥ ለኑሮአቸው ጠቃሚ ሆነው ያገኟቸውንና እንደ ብርቅ ድንቅም የቈጠሯቸውን፥ ማለት ወይ በጠቃሚነታቸው፥ ወይ በእንቅስቃሴአቸው፥ ወይ በአቋማቸው ወዘተ. ስሜታቸውን የማረኳቸውን ተንቀሳቃሽና ኢተንቀሳቃሽ ፍጥረታትን ያመልኩ ነበረ የሚለውን ትረካ ከተቀበልን፥ በዚያን ጊዜ ሐሳባቸው ገና በአካባቢያቸው ውሱንና ትኲረታቸውም ካፍንጫቸው ሥር ብዙ ያልራቀ እንደ ነበረ የግምት ፍንጭ ሊሰጥ ይችላል፡፡
ኢየሱስ ክርስቶስ ከእርሱ በኋላ እርሱን ተክተው በክህነት እንዲያገለግሉ የሾማቸው ካህናት አሉን? በሚል ርእስ በተዘጋጀው ጽሑፍ አየሱስን ወክለው የተሾሙ ካህናት አሉ የሚሉ ወገኖችን በመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ይሞግታል፡፡
የዚህ ዕትም የዘመን ምስክር ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ባይከዳኝ ናቸው፡፡ ለአገርና ለወገን ያፈለቋቸው ተራማጅ ሐሳቦች ተዳስሰዋል፡፡ ስለ ሃይማኖት ነጻነት ከተናገሩት መካከል የሚከተለው ይገኛል፥ “… ባገራችን አንድ የድንቊርና ነገር አለ፡፡ ሃይማኖቱ ተዋሕዶ ያልሆነ ሰው ሁሉ እንደ ርኩስ ይቈጠራል፡፡ ይህም እጅግ ያሥቃል፡፡ አእምሮ የሌለው ሰው ሁሉ የእግዚአብሔርን ቃል ሳያውቅ የእግዚአብሔር ጠበቃ ሊሆን ይወዳል፡፡”
በዚህ ዐምድ ሥር ለሁለት ጥያቄዎች ምላሸ ተሰጥቷል፡፡ አንደኛው ጥያቄ መልከ ጼዴቅ ኢትዮጵያዊ ነወይ? የሚል ሲሆን፥ ሁለተኛው ደግሞ “አንዳንድ አጋንንትን እናስወጣለን የሚሉ ሰዎች ግን በኢየሱስ ስም ብቻ ሳይሆን በጻድቃንና በሰማዕታት ስም እናስወጣለን ይላሉ። በተጨማሪ አጋንንቱ ካደሩበት ሰው ጋር ትግል መግጠም፥ ሰውዮውን በመቊጠሪያ፥ በጧፍ፥ በመስቀል ወዘተ. መደብደብና የመሳሰሉ ድርጊቶችን ይፈጸማሉ። እነዚህንም ድርጊቶች በሲዲ እያሠራጩ ከክርስትና ትምህርት ውጪ የሆኑ ልምምዶችን ያስፋፋሉ። እውን እነዚህ ነገሮች መጽሐፍ ቅዱሳዊ ናቸውን?”
“ወትቀውም ንግሥት በየማንከ” ለሚለው ጥቅስ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ማብራሪያ ተሰጥቷል፡፡ ሌሎችም ጽሑፎች ተካተዋልና ጮራን ያንብቡ፡፡ ሌሎችም እንዲያነቡ በማድረግ መንፈሳዊ አደራዎን ይወጡ፡፡
ጋብቻ እግዚአብሔር በባልና በሚስት መካከል የሚገኝበት ቅንጅት ሲሆን፥ በቅንጅቱም ባልና ሚስት ፊት ለፊት ተያይተው ልባዊ መግባባት እንደሚኖራቸው በመጀመሪያው ጹሑፋችን ገልጸናል፡፡ ከዚያ ቀጥሎ የጋብቻ ቅንጅት እንደ እግዚአብሔር ዕቅድ እንዲሆን፥ በጋብቻ ውስጥ ያለውን አባወራነትና የሁለቱንም የተለያየ ኀላፊነት እንዴት እንደሚያብራራ ተመልክተናል፡፡ ይኸውም “የሴት ራስ ወንድ እንደ ሆነ” በእግዚአብሔር አብና በክርስቶስ መካከል ባለው አባወራነት ላይ ማለትም “የክርስቶስ ራስ እግዚአብሔር ነው” በሚለው የተመሠረተ መሆኑን አይተናል፡፡ ይህም ለባልና ለሚስት ምን ማለት እንደ ሆነ ከመጽሐፍ ቅዱስ ምሳሌዎችን በመጥቀስ ገልጸናል፡፡ በመጨረሻም ጋብቻችን እንደ እግዚአብሔር ዕቅድ እንዲሆንና በሕይወታችን እንዲገለጽ አንዳንድ ጥያቄዎችን ጠይቀናል፡፡
በዚህ በሦስተኛው ጽሑፋችን ጋብቻን በተመለከተ ስለ ሌላ መሠረታዊ ሐቅ እግዚአብሔር ወደሚያስተምረን ወደ ዔደን ገነት እንመለስ፥ “ስለዚህ ሰው አባቱንና እናቱን ይተዋል፤ በሚስቱም ይጣበቃል፤ ሁለቱም አንድ ሥጋ ይሆናሉ፡፡” በጋብቻ ውስጥ የእርስ በርስ መቈራኘት መኖሩ (ሁለቱም አንድ ሥጋ ይሆናሉ)፤ ጥቅሱም ቊርኝቱ መሥዋዕትነትን እንደሚጠይቅ (ሰው አባቱንና እናቱን ይተዋል) ያስተምረናል፡፡ ሁኔታው በሴት አፈጣጠር ይታያል፤ ይኸውም እግዚአብሔር ከአዳም ጐን አንድ አጥንት ወስዶ ሴቲቱን ፈጠረ፤ ሴት የተገኘችው በአዳም “መሥዋዕትነት” ነበረ፡፡ ከዚህም በኋላ አዳም ሙሉ ሰው ሊሆን የሚችለው ከሚስቱ ጋር አንድ ሲሆን ብቻ ነበር፡፡ አዳምም “ይህች አጥንት ከአጥንቴ ናት ሥጋም ከሥጋዬ ናት” በማለቱ በጋብቻ ውስጥ ያለውን የርክክብና የመሥዋዕትነት ሁኔታ እንደ ተረዳ እናስተውላለን፡፡ የጋብቻ ቅንጅት የተቀደሰ ነውና በክርስቶስና በቤተ ክርስቲያን መካከል ያለውን ቅዱስ ግንኙነት እንደሚያመለክት ሐዋርያው ጳውሎስ ያስረዳናል፡፡ ጋብቻ የትርፍ ወይም የፌዝ ነገር ሳይሆን መሥዋዕትነትን የሚጠይቅ የርስ በርስ ርክክብ ያለበት ሁኔታ ነው፡፡
ባለፈው ዕትም የሰው አፈጣጠር እንከን አልባ እንደ ነበር ከእግዚአብሔር ቃል ማንበባችንን እናስታውሳለን፡፡ ግሩምና ድንቅ ለተባለ የውስጥና የውጭ ውበት ባለቤት ሆኖ የተፈጠረው ሰው፥ “እኔ ምንኛ ጐስቋላ ሰው ነኝ . . . ማን ያድነኛል?” እንዲል ያስገደደው ብልሹነት እንዴትና ከየት መጣበት የሚለው ጥያቄ በዛሬው ዕትም ይመለሳል።
“ሕያው ነፍስ” ያሰኘውን የሕይወት እስትንፋስ ከሕያው አምላክ በመቀበሉ እግዚአብሔርን መስሎና ከማንኛውም ፍጥረት በልጦ እንከን አልባ የሆነው ሰው አንድ ቀን በእባብ እንደ ተጐበኘ መጽሐፍ ቅዱስ ይነግረናል።
ሰዎች የምንባል ሁሉ በልዩ ልዩ አገርና ስፍራ የተወለድን ከልዩ ልዩ የሰው ዝርያ (ነገድ) የተገኘን እንደ መሆናችን መጠን በቋንቋ በአኗኗር፥ በአመጋገብ፥ በአለባበስ፥ በአስተሳሰብ በአጠቃላይ በባህል፥ በሙያና በመልክ ቀለም መለያየታችን የታወቀ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በመካከላችን ከሚታዩት ጥቃቅን ልዩነቶች ይልቅ ሁላችን አንድ የምንሆንበትና የምንመሳሰልበት ነገር ጒልህ ሆኖ የሚታይ መሆኑን ማስታወስ አለብን፡፡
በተለይ ክርስቲያኖች መንፈሳዊ አንድነታችንን ለመጠበቅ፥ የተጣለብንን አደራና ዓላማ ያለውን ክርስቲያናዊ አገልግሎታችንን በሚገባ ከግቡ ለማድረስ እንድንችል በብዙ ሜዳዊ ልዩነቶች መካከል የምንመሳሰልባቸውንና አንድ የሚያደርጉንን ቁም ነገሮች መገንዘብም ማሰላሰልም ያስፈልገናል፡፡
ከክርስትና ሕይወታችን አብዛኛው ክፍል የሚያዘው በጸሎት እንደሆነ የታወቀ ነው፡፡ ያለመታከት መጸለይ እንዲገባን የእግዚአብሔር ቃል ይመክረናል (ሉቃ. 18፥1-7)፡፡
ኑሮአችን በጥያቄና በችግር የተሞላ ስለሆነና ሁል ጊዜ የምንቀበለው ስለሚበዛ፥ ያለ ጸሎት ልንኖር አንችልም፡፡ ትንሽ ልጅ ሲርበው፤ ቊርሱን፥ ምሳውን፥ እራቱን፤ ሲበርደው ልብሱን፥ መጠለያውን ይጠይቃል፡፡ ሲታመም ይቅበጠበጣል፥ ያለቅሳል፡፡ እንቅፋት ቢመታው፥ እሾኽ ቢወጋው፥ የጎረቤት ልጅ ቢያጠቃውና በእድገቱ ሂደት የሚያጋጥሙትን ዐዳዲስ ነገሮች ሁሉ የማወቅ ጥማቱን ለማርካት ጥያቄዎችን ይደረድራል፡፡ ትናንት ጠይቆ በተቀበለው ተጠቅሟል፥ አመስግኗልም፡፡ ሆኖም ትናንት ዐልፎአልና ዛሬ ለዐዲስ ጥያቄ ዐዲስ ምላሽ ይጠብቃል፡፡ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ክርስቲያንም በዚህ ተመሳሳይ ምክንያት ጸሎትን ማቋረጥ አይችልም፤ አያስታጕልም፡፡
በገጽ ጥበት ምክንያት በጮራ ቊጥር 42 ላይ የዚህ ዐምድ ጽሑፍ አልቀረበም ነበር። አንባቢ እንደሚያስታውሰው በቊጥር 41 ላይ ወጥቶ የነበረውንና በማኅበረ ቀናዕያንና በደቂቀ እስጢፋኖስ መንፈሳዊ ኮሌጅ ደቀ መዛሙርት መካከል የተፈጠረውን ውዝግብ ለመፍታት የተደረገውን ጉባኤ የተመለከተውን ዘገባ የመጀመሪያ ክፍል፥ በጮራ ቊጥር 41 ላይ አውጥተን ነበር። የዚያን ጽሑፍ ተከታይ እነሆ!
በመርሐ ግብሩ መሠረት ማኅበረ ቀናዕያንን በመወከል ዲያቆን በለው፥ ደቂቀ እስጢፋኖስ መንፈሳዊ ኮሌጅን ወክሎ ደግሞ ደቀ መዝሙር በቃሉ በየተራና በመደማመጥ ሐሳባቸውን ካስተላለፉ በኋላ፥ በቀረቡት ሁለት ተቃራኒ ሐሳቦች ዙሪያ ታዳሚው አስተያየት እንዲሰጥ የመድረክ መሪው መጋቤ ወንጌል ኅሩይ እምአእላፍ ታዳሚውን ጋበዙ። የመናገር ዕድሉን ለማግኘት በርካታ እጆች ወጡ። ሁሉም ዐጠር ዐጠር አድርገው ሐሳባቸውን እንዲሰጡ ተደረገ። ሁለቱንም ወገኖች ደግፈውና ተቃውመው አስታያየቶች የሰጡ ነበሩ። ሁለቱን ከመደገፍም ከመቃወምም ርቀው ሚዛናዊ አስተያየት የሰጡም ነበሩ። እኛም ይጠቅማሉ ካልናቸው አስተያየቶች መካከል ጥቂቶቹን ከዚህ ቀጥሎ እናቀርባለን። በመጨረሻም አለቃ ነቅዐ ጥበብ የሰጡትን ሐሳብ በማካተት ዘገባችንን እናጠቃልላለን።
“የጋብቻ ቅንጅት” በተባለው በአንደኛ ጽሑፋችን በመጀመሪያ በመጽሐፍ ቅዱስ እንደ ተገለጠው የጋብቻ ቅንጅት እግዚአብሔር በሁለት ባልና ሚስት መካከል የሚገኝበት ቅንጅት ነው፡፡ በቅንጅቱም ባልና ሚስት ፊት ለፊት ተያይተው የልብ መግባባት እንደሚኖራቸው ተመልክተናል፡፡ በአንድ በኩል የባልና ሚስት እኩልነት እግዚአብሔር እነርሱን በመፍጠሩና በመውደዱ፥ ለክብሩ እንዲኖሩ በዓለም በማስቀመጡ ተገልጾአል፡፡ በሌላ በኩል ግን በጋብቻ ውስጥ የሁለቱንም ኀላፊነት ስንመለከት ጐላ ያለ ልዩነት ይታያል፡፡ በመካከላቸው ያለው የፍቅር ግንኙት እንደ እግዚአብሔር ዕቅድ እንዲሠራ ባልና ሚስት በፈጣሪያቸው ከመጀመሪያ በጋብቻ ውስጥ የተፈጠረውን መሠረታዊ ልዩነት እንዲያስተውሉ ግዴታ ይኖርባቸዋል፡፡ በጋብቻ ውስጥ ያለው አባወራነት ይህን ልዩነት እንዴት እንደሚያብራራ አሁን ልንመለከት እንችላለን፡፡
“የክርስቶስ ራስ እግዚአብሔር እንደ ሆነ ልታውቁ እወዳለሁ፡፡” ይህ የሐዋርያው ጳውሎስ ቃል ሊያስደነግጠን ይችል ይሆናል፤ ነገር ግን ይህ ቃል የሚያመለክተን አባወራነት የተጀመረው በዔድን ገነት ውስጥ ሳይሆን ከዘላለም በሥላሴ ዘንድ ነው፡፡ እኛም ስለ ሥላሴ ስንናገር “አብ፥ ወልድ፥ መንፈስ ቅዱስ” እንላለን እንጂ “ወልድ፥ አብ፥ መንፈስ ቅዱስ” አንልም፡፡ በመለኮታዊ ባሕርይ አንድና እኩል ሲሆኑ በተግባራቸው የሚገለጥና በአባወራነት የተመሠረተ ቅደም ተከተል አላቸው፡፡ በምድራዊ አባትና ልጅ መካከል ያለውን ያንጸባርቃል፡፡
እግዚአብሔር የሰው ልጆችን ሲመለከት ጻድቅ የሆነ አንድ ሰው ስንኳ ከመካከላችን እንዳልተገኘ፥ ኀጢአት ያልተመረተበት የሰውነት ክፍልም በእያንዳንዳችን እንደ ሌለ የሚገልጹትን የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች ባለፈው ዕትም ተመልክተናል (መዝ. 13፥1-3)። የዛሬው ዕትም ደግሞ የሰው መበላሸት ከመፈጠሩ ጀምሮ እንዳልሆነ ያስነብበናል።
እግዚአብሔር የፈጠረው ሁሉ መልካም ነበረ ሲባል፥ መልካም ከነበረው ፍጥረት አንዱ ሰው እንደ ሆነ ግልጽ ነው። እንዲያውም “መልካም” የሚል ገደብ የተበጀለትን የየዕለቱን ፍጥረት መመዘኛ በማለፍ “እጅግ መልካም” የሚል እመርታን የሚያሳይ ዐዲስ የመመዘኛ ወሰን የተገኘው ሰው ከተፈጠረና የፍጥረት ገዥ ሆኖ ከተቀመጠ በኋላ ነበር (ዘፍ. 1፥31)።
ስለ ክርስቶስ መካከለኛነት ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን የሰጡትን ምስክርነት በመልክ በመልኩ በማቅረብ አንዳንዶች ዛሬ ቢያስተባብሉትም፥ የክርስቶስ መካከለኛነት ግን በሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን የታወቀ መሆኑን ያስረዳል፡፡
የቀደሙ አባቶቻችን የሠሩትን መልካም ሥራና ያሳዩትን በጎ አርኣያነት የሚዘክረው ይህ ዐምድ፥ የአባ እስጢፋኖስንና የደቂቀ አስጢፋኖስን የተጋድሎ ታሪክ፥ በዚህ ዘመን እየተነሡ ካሉ አከራካሪ ጉዳዮች ጋር በማዋሐድ፥ ስለወንጌልና በምድራችን እንዲመጣ ይፈልጉት ስለነበረው ተሐድሶ ያለፉበትን መንገድ ያስቃኛል፡፡
መግቢያ፤ መጽሐፍ ቅዱስ ስለ አምላክና ስለ ሰው ልጆች የቅርብ ግንኙነት ሰፋ ባለ ሁኔታ አብራርቶ ያሳየናል፡፡ በመጀመሪያ የነበረው ይህ ግንኙነት የሰው ልጅ ፈጣሪውን እስከ በደለበት ወቅት መልካም ነበር፡፡ ሆኖም ሰው የእግዚአብሔርን ትእዛዝ ተላልፎ በኀጢአት በመውደቁ ግንኙነቱ ተበላሸ፡፡ ምንም እንኳ የሰው ልጅ በኀጢአት ቢወድቅም፥ በኢየሱስ ክርስቶስ አማካይነት የነበረውን ግንኙነት እንደ ገና ዐድሶታል፡፡ በተጨማሪም ይህ የእግዚአብሔር ቃል በወንድና በሴት መካከል የነበረውን የቅርብ ግንኙነት የሚያስረዳ ሲሆን፥ ከሁሉም በላይ ደግሞ የጋብቻን ክቡርነትና የበላይነት በሰፊው ዘግቦ ይገኛል፡፡ ይህም ከዘላለም የነበረው የእግዚአብሔር አሠራርና ባሕርይ አሁንም ያልተለወጠ በመሆኑና ቀደም ሲልም በቅዱሳት መጻሕፍት ተጽፎ የሚገኘው የሰው ልጆች የሕይወት ታሪክ በአሁኑ ወቅት ላለነው ለእኛ ለየት ያለ ቢሆንም መልካም ትምህርት ይሰጠናል፡፡
ለመጀመሪያ ጊዜ አንድ ነገር በመጽሐፍ ቅዱስ ሲገለጥ ለተከታዮቹ መመሪያና ትምህርት የያዘ ስለ ሆነ በይበልጥ ልብ ልናደርገው ይገባናል፡፡ ይህ ከሆነ ደግሞ ለመጀመሪያው የጋብቻ ሁኔታ ትኲረት ሰጥተን ሰፋ ባለ ሁኔታ እንመለከተዋለን፡፡ እግዚአብሔር በወንድና በሴት መካከል ስላለው የጋብቻ ሁኔታና ዓላማ እንዴት እንዲሚያስብ በእግዚአብሔር ቃል በግልጥ ይታያል፡፡
ገበሬው ባለው አንድ በሬ ከሌሎችም አቀናጅቶ ማረሱ ከፍተኛ ችግር ይፈጥርበትና ያንን ሸጦ ሁለት መለስተኛ በሬዎችን መግዛት ይፈልጋል፡፡ በሬው ለዐይን ሞላ ብሎ ጥሩ ዋጋ እንዲያወጣለት በማሰብ ጭድ በገፍ ሲያበላው ይሰነብትና ለገበያ ያቀርበዋል፡፡
በሬውን ሊገዛ የመጣ ነጋዴም የበሬው አቋም ከሩቅ ይስበውና ጠጋ ብሎ ተዟዙሮ በደንብ ይመለከተዋል፤ በመጨረሻም ከወደ ሆዱ ጐሸም እያደረገ፤ «ባለ ጭድ ዋጋውስ?» ይለዋል በሽሙጥ፡፡
ቀደምት ነዋሪዎች የነበሩት የነገደ ኩሽ ዝርያዎች በደቡብና በምዕራብ ኢትዮጵያ ክፍሎች ለረጅም ጊዜ የኖሩ መሆኑ ሲረጋገጥ፥ ለሰው ዝርያ መኖሪያ በመሆን ሀገሪቱን የቀዳሚነት ደረጃ እንድትይዝ ያደረጓት መሆኑም ሲታወቅ፥ ተመራማሪዎች የእነዚህን ነገዶች ነባር ሥልጣኔ ፈልፍሎ በማውጣት ወደ ብርሃን አላመጡትም፡፡ ስለ ሆነም ከሰሜኑ የኢትዮጵያ ክፍል ሳባዊ ሥልጣኔ ይቀድማል ተብሎ የሚታመነው የነገደ ኩሽ ኢትዮጵያውያን ፊደልና ሥነ ጽሑፍ ተገኝቶ ለንባብ አለ መብቃቱ ያሳዝናል፡፡ ወደ ፊት ዋሻዎች የኰረብታዎችና ሸለቆዎች ከርሠ ምድር ሲመረመሩ የሚገኘውን ውጤት በተስፋ እንጠባበቃለን፡፡
አሁን ግን በኢትዮጵያ የሳባዊውን ፊደል ታሪክ እንመለከታለን፡፡ ከዚህም ተያይዞ ከሳባውያን ፊደል የተወረሰውንና የተሻሻለውን የግእዝን ፊደል ልደትን እድገት እናነባለን፡፡
በቊጥር 2 የጮራ ዕትም እንደ ተገለጸው፥ የዕብራይስጡ ብሉይ ኪዳን “ኩሽ” ሲል ከካም ልጆች አንዱ የሆነው የኩሽ ነገድ በባለቤትነት ለሰፈሩባት የመሬት ክልልና ለነዋሪዎችዋ ለራሳቸው የሰጠው ስም እንደ ሆነ አንብበናል። ብሉይ ኪዳንን ወደ ጽርእ የተረጐሙት ሊቃውንት ኩሽ የሚለውን ቃል “ጥቊር” የሚያሰኝ ትርጕም እንዲኖረው “ኢትዮጵያ” በሚለው ጽርኣዊ ቃል መተርጐማቸውን ተረድተናል። ሰባ (ሰብዓ) ሊቃውንት የነገደ ኩሽ ጥቊረት የመጣው በሚኖሩበት ምድረ በዳ ካለው የፀሓይ ሐሩር መሆኑን ለመግለጽ ሲሉ፥ ነዋሪዎቹን ብቻ ሳይሆን መኖሪያ አገራቸውን ጭምር ኢትዮጵያ ማለታቸው፥ እንዲሁም በዕብራይስጡ የምድረ በዳ ትርጕም ያለውን ቃል ኢትዮጵያ እያሉ ወደ ጽርእ መመለሳቸው ለቃሉ የነበራቸውን ፅንሰ ሐሳብ እንደሚያመለክት የተሰጠውን ግምገማ ተረድተናል።
በአንድ ይሆዋ ከሁለት በላይ የሆኑ አካላት እንዳሉ የሚገልጹትን ጥቅሶች ከመጽሐፍ ቅዱስ ያውም ከብሉይ ኪዳን የመጀመሪው መጽሐፍ አንድ ባንድ መመልከታችንን እናስታውሳለን፡፡ በዚሁ ሁኔታ ጥናታችንን በመቀጠል የብሉይ ኪዳን አባቶች ይሆዋ በአካል ከሦስት እንደማይበልጥና እንደማያንስ አረጋግጠው እንደ ነበረ የዛሬው ዕትም ያስነብበናል፡፡
“ነገ ይሰማራሉ፤ ዛሬ እኔ የትም ስለማልሄድ እነርሱም እቤት ውለው ቢያጠኑ ይሻላል፡፡” አሉ አለቃ ነቅዐ ጥበብ የምሩ፡፡ ወዲያውም በማከታተል ተጣሩ፡፡ “ግሩም፣ አንተነህ፣ ልዕልት!” አሉ፡፡
“የወንዶቹስ ይሁን፥ መቼም አሁን የሴቷ ልጅ ትምህርት ምን ይባላል? ዳዊት ከደገመች መቼ አነሳትና ነው፤ አትቀድስ፥ አትሠልስ፤ መጣፍ፥ ቅኔ እያሉ ሥራ እሚያስፈቷት፡፡” አጒረመረሙ ወይዘሮ ትደነቂያለሽ፡፡ ልጆቻቸው እንጂ አለቃ የባለቤታቸውን ንግግር አልሰሙትም፤ ቢሰሙትም አይመልሱላቸው እንደ ነበረ ከልማድ የታወቀ ነው፡፡
እግዚአብሔር የሰው ልጆችን ሲመለከት ጻድቅ የሆነ አንድ ሰው ስንኳ ከመካከላችን እንዳልተገኘ ኀጢአት፥ ያልተመረተበት የሰውነት ክፍልም በእያንዳንዳችን እንደ ሌለ የሚገልጹትን የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅሶች ባለፈው ዕትም ተመልክተናል (መዝ. 13፥1-3)፡፡
በም. 1፥3-4 በሞሪያ ተራራ በጽዮን አምባ ላይ ንጉሥ ሰሎሞን ባሠራው ቤተ መቅደስ ውስጥ “የእግዚአብሔር ሕግ ማደሪያ ታቦተ ጽዮን” በይሁዳ ንጉሥ በኢዮስያስ ዘመን እንደ ነበረች ይናገራል፡፡ በአገላለጹ ከዜና መዋዕል ካልእ 35፥3 ጋር ይስማማል፡፡ ጊዜው የኢዮስያስ 18ኛ የግዛት ዓመት ስለ ሆነ (2ዜና. 35፥19) ሰሎሞን ከሞተ 359 ዓመት ዐልፎአል ማለት ነው፡፡
1. ታቦተ ጽዮን በሰሎሞን ዘመን ተሰርቃ ተወስዳ ነበር ባዮችን የሚደግፍ ሆኖ አልተገኘም፡፡ መሰረቋን ማወቅ ያልቻለ እንደ ዕዝራ ሱቱኤል ያለ ሰው ነው ካልተባለ በቀር፤ ዕዝራ ሱቱኤል 9፥21-22፡፡
ባንዳንድ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥራዝ በብሉይ ኪዳን መጨረሻ ከገጽ 721 እስከ 1037 በሌሎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥራዞች የማይገኙ መጻሕፍት በመጨመራቸው ተጨንቀውና ግራ ተጋብተው ያውቃሉን? «ተጨማሪ (ዲዩትሮካኖኒካል) የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት» በሚል የክፍል መጠሪያ የተጨመሩት መጻሕፍት ዐሥራ ስምንት ናቸው (በ1980 ዕትም)፡፡
በውሳኔ የተጨመሩት መጻሕፍት የሚገኙበት ጥራዝ ባንዳንድ ሰዎች ዘንድ እንደ ሙሉ መጽሐፍ ቅዱስ ሲቈጠር፥ እነርሱ የሌሉበት ጥራዝ ግን ጐደሎ መጽሐፍ ቅዱስ ተብሎ ሲጠራ ተሰምቷል፡፡
አንድ ቀን እጅግ ብዙ የሆነ አሳማ አንዱን ሰው ተከትሎ ሲጥመለመል አየሁ፡፡ የአሳማ መንጋ ከወደ ኋላ ሆኖ ሲነዱት እንኳ ግራና ቀኝ እያለ ነጂውን ያስቸግራል:: በዚህ ጊዜ ግን ያለ አንዳች ችግር ተቀጣጥሎ ሰውየውን ይከተል ነበር፡፡ እኔም ሁኔታውን ለመረዳት ተከታትዬ ተመለከትሁ፡፡ ሰውየውም እየመራ ከብት ወደሚታረድበት ቄራ ሲደርስ በሩን ከፍቶ የተከተለውን የአሳማ መንጋ አስገብቶ መልሶ ዘጋ፡፡
እኔም ወደ ሰውየው ቀርቤ ያለአንዳች ችግር ይህን የሚያህል የአሳማ መንጋ ወደ ቄራው ውስጥ ልትመራው እንደ ምን ተቻለህ? ብዬ ብጠይቀው ከት ብሎ ስቆ “በብብቴ የያዝኩትን አንድ ከረጢት ባቄላ አላየህም ይሆናል፡፡ አሳማዎቹ ደስ የሚያሰኛቸውን ነገር ሳንጠባጥብላቸው ወደ መሞቻቸው እንደሚደርሱ ሳያስተውሉ ያንን እየለቃቀሙ ወደሚታረዱበት ቄራ ድንገት ገቡ እንዳይወጡም ዘጋሁባቸው” አለኝ፡፡
በኦሪት ዘፍጥረት 1፥26 “ኤሎሂም (አማልክት) በመልካችን እንደ ምሳሌያችን ሰውን እንፍጠር አለ፤” ተብሏል፡፡ ተናጋሪው በአንድ አካል “ኤል” ራሱን አልገለጸም፡፡ የብዙ ቊጥር መግለጫ በሆነው ስም “ኤሎሂም (አማልክት)” ራሱን የገለጸው ይሆዋ ነው፡፡
“እንፍጠር” የሚለውም ውሳኔ ብዛትን ከሚያመለክተው የአረፍተ ነገሩ ባለቤት ከሆነው “ኤሎሂም” (አማልክት) ጋር ይስማማል፡፡ ሆኖም “ኤሎሂም” (አማልክት) እንፍጠር በማለት ያሳለፉትን ውሳኔ መጽሐፍ ቅዱስ ለኛ ሲያስተላልፍ በአንድ ይሆዋነት የሚታወቁ አካላት መኖራቸውን ለማስረዳት በመፈለጉ እንፍጠር አሉ ሳይል “እንፍጠር አለ” ይለናል፡፡ አገላለጹ ሚዛናዊ ልብ ላለው ሰው ብዛትንና አንድነትን ሊያስተምር ይችላል፡፡
ሐዋርያው ጳውሎስ በኤፌሶን ለነበሩ ምእምናን ሲጽፍ እንዲህ አለ፡- “ስለዚህ እናንተ ከቅዱሳን ጋር የአንድ አገር ዜጎችና የእግዚአብሔር ቤተ ሰቦች ናችሁ እንጂ ከእንግዲህ ወዲህ እንግዶችና መጻተኞች አይደላችሁም፡፡ በሐዋርያትና በነቢያትም መሠረት ላይ ታንጻችኋል፤ የማእዘኑም ራስ የሆነው ድንጋይ ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ ሕንጻው በሙሉ በእርሱ ተገጣጥሞ የጌታ ቅዱስ ቤተ መቅደስ ለመሆን ያድጋል፡፡ እናንተም እግዚአብሔር በመንፈሱ የሚያድርበት ሕንጻ ለመሆን በክርስቶስ ትታነጻላችሁ፤” (ኤፌ. 2፥19-22)፡፡
ለአንድ ምእመን የማእዘኑ ራስ ኢየሱስ ክርስቶስ በሆነበት፥ በነቢያትና በሐዋርያት መሠረት ላይ በሚያስተማምን ሁኔታ ጸንቶ መቆሙን፥ ከሌሎች ምእመናን ጋር በመገጣጠም ለሕንጻው እድገትና ውበት አስተዋጽኦ ማድረጉን መርምሮ ከማረጋገጥና በዚህም እግዚአብሔርን ከማመስገን የሚበልጥበት ምንም ነገር እንደማይኖር የታመነ ነው፡፡
በዚህ ርእስ የሚቀርበው ታሪክ ከጥንት ጀምሮ እየተለዋወጠ እስከ እኛ ዘመን የደረሰውን የሀገራችንን የዳር ድንበር ክልል፥ የመንግሥቷን ዐይነትና አወቃቀር በየዘመኑ በመንግሥቷ የታቀፉትን ልዩ ልዩ ነገዶች ስማቸውን፣ ቋንቋቸውን፣ አምልኮታቸውን ወዘተርፈ በመጠኑም ቢሆን መያዝ በተገባው ነበር፡፡ ዳሩ ግን በአንድ በኵል ከርእሱና ከዐላማው ላለመውጣት፥ በሌላው በኩልም በሙያው ብዙ የደከሙትን ተመራማሪዎች ድርሻ ላለመሻማት ሲባል በርእሱና በዐላማው መወሰን የሚሻል ሆኗል፡፡
መዳንን አጥብቀው የሚሹ በሽተኞች መሆናቸውን የተረዱና የጤና ስንኩልነታቸው ያስከተለባቸው ጕዳትና ውርደት ከልብ የተሰማቸው ብቻ ናቸው፡፡ እነዚህ በብዙ ድካም ያገኙትን መድኀኒት በሚገባ ሊጠቀሙበት ሙሉ ፈቃደኞች ይሆናሉ (ሉቃ. 5፥31፤ ሐ.ሥ. 16፥30)፡፡ በዚህ ትይዩ እግዚአብሔር ሰውን ለማዳን ያዘጋጀውን መድኀኒት በምስጋና እንቀበለው ዘንድ በቅድሚያ የበሽታችንን ምንነትና ያደረሰብንን ገናም የሚያደርስብንን አስከፊ ውጤት በጥልቀት ልናጠናው ይገባል፡፡
በኀጢአተኝነትና በዐመፃ ላይ የእግዚአብሔር ቊጣ እንደሚገለጥ በማስታወቅ ሐዋርያው ጳውሎስ ብርቱ ማስጠንቀቂያ ለሰው ዘር ሁሉ ያስተላልፋል (ሮሜ 1፥18-31)፡፡ ሐዋርያው “ኀጢአተኛነት” ሲል ኀጢአተኛ የሆነውን ሰብኣዊ ባሕርይ ያመለክታል፡፡ እንዲሁም “ዐመፃ” ሲል ኀጢአተኛ ሰው በኀጢአተኛ ባሕርዩ የሚያፈራውን የኀጢአት ፍሬ ይገልጻል፡፡ በዚህ አገላለጽ መሠረት ሰው በሁለት መንገድ ኀጢአት እንደ ተቈጠረበት መረዳት ተችሏል፡፡ ይህም ማለት ኀጢአተኛነትና ኀጢአት ነው፡፡ ሰውን ኀጢአተኛ ባሰኘው ኀጢአተኛ ባሕርዩና ከኀጢአተኛ ባሕርዩ የተነሣ ሰው በሠራው ኀጢአት ላይ መለኮታዊ ቊጣ ሊገለጽ ተገባ፡፡
ከአዲስ አበባ እና ኦሮሚያ /ኦሎንኮሚ እና አምቦ/ የተወጣጡ በጎ ፍቃደኛ ወጣቶች ለሐዋሳ ወጣቶች የኮቪድ - 19 መከላከያ የሚሆን የንፅህና መጠበቂያ ቁሳቁሶችን አበረከቱ፡፡
“ችግር እንንቀል፤ ችግኝ እንትከል” በሚል እሳቤ በከተማው በሚገኘው ታቦር ተራራ ላይ በጋራ ችግኝ ተክለዋል፡፡ በጎ ፍቃደኛ ወጣቶች ያደረጓቸው የመተሳሰብ እና የመደጋገፍ የቆየ ባህላችን መጠበቅና ወደፊትም ለሠላም ግንባታው ወጣቱ መሪ በመሆን የጎላ ድረሻ እንዲወጣ የኮሚሽኑ ሰብሳቢ ብፁዕ አቡነ ካርዲናል ብርሃነ እየሱስ አሳስበዋል፡፡
ታህሳስ ፳፪ ቀን ፪ ሺህ ፲፫ ዓ.ም. ከሕግ መንግሥቱ ከመነጨው የፌዴራል ስርዓት የተነሳ የተጀመረው የዜጎች መፈናቀል እየከረረና እየመረረ መጥቶ ለዜጎች ሕይወትና ንብረት ውድመት ምክንያት ከሆነ...
ንሞት ህቡብ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ብዝተላዕለ ተቓውሞን ግጭትን ኣስታት 80 ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ ሎሚ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከተማ አዲስ አበባን ክልል ኦሮምያን ተቓውሞታት ምክያዶም ተገሊጹ'ሎ። ስነ ስርዓት ቀብሪ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ኣብ ትውልዲ ዓዱ ኣምቦ ሎሚ ተፈጺሙ'ሎ ።
ሬይዋይት-በአውስትራሊያ በዚህ ትርኢት ላይ ፍላጎት ያላቸው ብዙ ጓደኞችን አግኝተናል ፡፡ እኛ ሙሉ በሙሉ እርግጠኞች ነን ቅርንጫፎችን ለመክፈት እና ወደ ምስራቅ ቻይና ገበያ በቅርቡ እንገባለን ፡፡ ይህ ኤግዚቢሽን እጅግ ስኬታማ ነው ፡፡ የዚህ ኤግዚቢሽኑ አዘጋጆች አስገራሚ ስለሆነ ሊመሰገኑ ይገባል ፡፡
ኬለ ዊሊያምስ-የኦፕአይ ኤክስፖ የቻይናን ገበያ ለመግባት ለሚፈልጉ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ልዩ መድረክ ነው ፡፡ የእኛ በርካታ የንግድ ሥራ ዕድሎች በመስጠት የእኛ ንብረቶች በብዙ የቻይና ንብረት ገyersዎች ተረጋግጠዋል ፡፡ በትዕይንቱ ላይ ያለንን ተሳትፎ በጣም ስኬታማ እንድሆን ስለረዱን አደራጅቱን ማመስገን እንወዳለን ፡፡
የ 21 ኛው ክፍለ ዘመን-ለ OPI ትርኢት ሰፋ ያለ የኢሚግሬሽን አገልግሎቶቻችንን በጣም ፍላጎት ላላቸው ቻይናውያን ንብረት ገyersዎች እጅግ ብዙ ሰዎችን ማቅረብ ችለናል ፡፡ እስከዚያው ድረስ ፣ እኛም የተሳካ የፕሬስ ስብሰባ አድርገናል እናም በዚህ ክስተት በኩል በተደረገው ማበረታቻ በጣም ረክተናል ፡፡
LJ Hooker-ላለፉት 3 ዓመታት በኦሪሽናል ባህርይ የኢሚግሬሽን ኢንቨስትመንት ትር Fairት ተሳትፈናል ፡፡ ይህ በቻይና ውስጥ እስካሁን የተሳተፍነው ምርጥ ኤግዚቢሽን ነው ፡፡ ከተካፈሉን ሌሎች ዝግጅቶች ጋር ሲወዳደር ጠንካራ ግቦች ያሉት የደንበኛው ጥራት እዚህ በግልጽ ይታያል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2018 ከአዘጋጆቹ ጋር የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ትብብር ለማድረግ ዝግጁ ነን ፡፡
DTZ-ላለፉት ሁለት ዓመታት OPI ኤክስፕሌይ በእውነት ወደ ሙሉ በሙሉ አድጓል እና አስደሳች የኢንቨስትመንት ትርኢት እየተቀየረ ይገኛል ፡፡ በአሜሪካ የሪል እስቴት ኢንዱስትሪ ዓለም አቀፍ ስትራቴጂክ ውስጥ ወሳኝ ሆኗል ፡፡
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መዳይ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ከርኢ ከምዘይከኣለ ብምንፃር እሱራት ፖለቲካ ኤርትራ ብህፁፅ ክፈትሕን ግፋ መንእሰያት ድማ ብቑልጡፍ ደው ከብልን ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ፀዊዑ፡፡…
ኣካቢ ኮማንድ ፖሰት ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል -ንምክልኻልን ንምግታእን ቫይረስ ኮሮና ክበሃል ካብን ናብን ዞባታት ተነቢሩ ዝነበረ ምድራት ምንቅስቓስ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ህዝቢ ካብ ፅባሕ ባሕቲ…
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ማሕበረሰብ መሰረት ዝገበረ ምዕባይ ክእለት ምንባብን ምፅሓፍን ትኹረት ብምግባር ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ራብዓይ ክፍሊ ዝምሃሩ ተምሃሮ ዝርብሕሉ…
ካብ ሞንጎ ግዳይ መልከፍቲ ረኽሲ ቫይረስ ኮሮና ዝነበሩ ሚኒስተር ሚኒስትሪ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪካ ሃገረ ደቡብ ሱዳን ዝነበሩ ጆን ሉክጆክ ብቫይረስ ኮሮና ከምዝዓረፉ ንማዕከናት ዜና ደቡብ…
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ካብ 15 ክሳብ 22 ግንቦት 2012 ኣብ ዘካየዶ ኣኼብኡ ብቕልጡፍ እናተለዋወጠ ዝመፅእ ዘሎ ኩነታት ዓለም፣ ከባቢናን ሃገርናን ሓዊሱ ጉዳያት ሰላምን ድሕነትን ክልልና፣…
ሜ/ጀነራል ገብረመድህን ፈቃዱ ወይም በቅጽል ስሙ ወዲ ነጮ የተባለው ተጠርጣሪ በአገር ክህደት ወንጀል ከነ 17 ግብረ አበሮቹ በመከላከያ ሰራዊታችንና በፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን በቁጥጥር ስር ዋለ ።
የሰሜን ዕዝ ከማዕከል ጋር የሚኖረው የመገናኛ ሥርዓት እንዲቋረጥ በማድረግ በጁንታው የህዋሃት የጥፋት ቡድን ጥቃት እንዲፈፀምበት ሲያመቻቹ የነበሩ ጀነራል መኮንኖች ከነ ግብረ አበሮቹ በቁጥጥር ሥር ዋሉ።
የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን እንዳስታወቀው ፣ በመንግስት፣ በህዝብና በሀገር መከላከያ ሠራዊት የተጣለባቸውን አደራና ኃላፊነት ወደ ጎን በመተው ፣ የጁንታው ህወሃት ሴራ አካል በመሆን የአገር ክህደት ወንጀል በመፈጸም የተጠረጠሩ ጀነራል መኮንኖች ፣ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖችና የበታች ሹማምንቶች በቁጥጥር ሥር ውለዋል ።
በሀገር መከላከያ ሠራዊት አባል ሆነው ከጁንታው ህወሃት ጋር በመጣመር ጥቅምት 24 ቀን 2013 ምሽት ላይ በትግራይ ክልል የሚገኘው የሰሜን ዕዝ ከማዕከል ጋር የሚኖረው ግንኙነት ሙሉ ለሙሉ እንዲቋረጥና ፣ የዕዙ የመገናኛ ሥርዓት ለጁንታው የህዋሃት ወንበዴው ቡድን እንዲመቻች በማድረግ የተጠረጠረው ሜ/ጀ ገብረመድህን ፈቃዱ ወይም በቅጽል ስሙ ወዲ ነጮ የተባለው ተጠርጣሪ ፣ በአገር ክህደት ወንጀል ከነ ግብረ አበሮቹ በሀገር መከላከያ ሰራዊትና በፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በቁጥጥር ሥር እንዲውሉ ተደርጓል።
የአገር ክህደትን በመፈጸም በዋነኛነት የተጠረጠረው ሜ/ጀ ገብረመድህን ፍቃዱ ፣ ከለውጡ በፊት በአገር መከላከያ ሠራዊት የአጋዚ ኮማንዶና ልዩ ኃይሎች አዛዥ የነበረ ሲሆን ፣ በሰራዊት ውስጥም በተለያዩ የሥራ እርከኖች አገልግሏል ።
ይሁንና ከመንግስት ፣ ከህዝብና ከአገር መከላከያ ሰራዊት የተጣለበትን ከባድ አደራና ሃላፊነት አገር ለማፍረስና ለማተራመስ ከሚንቀሳቀሰው የጁንታው የህዋሃት የሴራው አካል በመሆን የሰሜን እዝ ከማዕከል ጋር ያለው ግንኙነት እንዲቋረጥና በከሃዲዎች ጥቃት እንዲፈፀምበት ከማድረጉም በላይ ፣ በውስጣቸው ቦንቦችና የሚሳኤል መሳሪያዎችን የያዙ 11 ሳጥኖች የግንኙነት መሳሪዎች ናቸው በሚል ሽፋን ወደ ትግራይ የጁንታው ቡድን ለመላክ ሲዘጋጅ ከተለያዩ የጦር መሳሪያዎች ጋር እጅ ከፍንጅ መያዙን የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን አመልክቷል ።
የሀገር መከላከያ ሰራዊትና የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ባደረጉት ጠንካራ ክትትልና ባካሄዱት ኦፕሬሽን ፣ ተጠርጣሪው ሜ/ጀ ገብረ መድህን ፈቃዱን ጨምሮ ሌሎች ጀነራል መኮንኖች ፣ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖችና የበታች ሹማምንቶቻቸው በድምሩ 17 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር ውለዋል ።
በቀጣይም ከጁንታው የህዋሃት የጥፋት ቡድን አገር የማተራመስና የማፍረስ ሴራ እንዲሁም ፣ በአገር ክህደት ወንጀል የተሳተፉትንና በየትኛውም የኃላፊነት ደረጃና መዋቅር ላይ ያሉ ተጠርጣሪዎችን ተከታትሎ በህግ ተጠያቂ እንዲሆኑ የማድረግ ስራው ተጠናክሮ እንደሚቀጥል የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ገልጿል።
የአዲስ አበባ ነዋሪዎች በአንድ ቀን ብቻ ከሁለት ሺህ በላይ ጥቆማዎችን ለመንግስት የጸጥታ አካላት በስልክና በአካል ማቅረቡን፣ ከጥቆማዎቹ ውስጥ ዘጠና በመቶ...
የኢቦላ በሽታ በቫይረሱ የሰው ኣካል ውስጥ መባዛት የሚመጣ፣ በፍጥነት ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፍና በአጭር ጊዜ ውስጥ ለሞት የሚዳርግ በሽታ ነው። ስሙን ያገኘው ቫይረሱ በ1968 ዓ.ም. መጀመርያ ከተገኝበት ከኢቦላ ወንዝ በዛኢር (የአሁኑ ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ) ነው።
የኢቦላ በሽታ በምዕራብ አፍሪካ ሀገሮች በተደጋጋሚ በመከሰት ከፍተኛ ህመምና ሞት እያደረሰ የሚገኝ በሽታ ነዉ። በመስከረም 2007 ዓም የኢቦላ ተስቦ የተገኘባቸው ሀገራት በተለይ ላይቤሪያ፣ ሲዬራ ሌዎንና ጊኔ ሲሆኑ፣ እንዲህም ጥቂት ኅመምንተኞች በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ፣ ናይጄሪያ፣ ሴኔጋልና ቴክሳስ ሆነዋል። በመስከረም 10 ቀን 6,251 ስዎች ታምመው ከነዚህ 2946 ዓርፈው ነበር።
በሽታው በማንኛውም ወቅት በአገራችንም በወረርሽኝ መልክ ሊከሰት የሚችል በመሆኑ ከወዲሁ ጥንቃቄ ማድረግ አስፈላጊ ይሆናል። የኢቦላ በሽታ ለከፍተኛ ህመምና ለሞት የሚዳርግ ቢሆንም መከላከል ግን ይቻላል።
•ታማሚውን በምንረዳበት ጊዜ ሰውነታችንን ከበሽታው መከላከል የሚያስችለንን የእጅ ጓንት፣ የአይን መከላከያ መሳሪያ (ጎግል) እና የአፍንጫና የአፍ መሸፈኛ ማስክ መጠቀም፤
•በሽታዉ ከታመመ ሰው የሚወጣውን ደምና ሌሎች የሰውነት ፈሳሾች በቀጥታ በመነካካት የሚተላለፍ በመሆኑ ከታመመው ሰው ጋር የሚኖር ማንኛውም ሰው በበሽታዉ ሊያዝ ይችላል፡፡
•በሽተኛውን በሚመግቡበትና በሚንከባከቡበት ወቅት የእጅ ጓንትና ሌሎች መከላከያ መሰሪያዎች ሳያደርጉ ከሰውነት ፈሳሽ ጋር ንክኪ የሚፈፅሙ ሰዎች በቀላሉ በበሽታው ሊያዙ ይችላሉ፡፡
•የእጅ ጓንት፣ የአይን ጎግል እና ሌሎች የሰውነት መከላከያ መሳሪያዎችን በመጠቀም በበሽታው ከተጠቃ ሰው ውስጥ ከሚወጣው ማንኛውም ፈሳሽ ጋር በቀጥታ ባለመነካካት፤
•በኢቦላ በሽታ የሞተን ሰው አስከሬን ያለጓንትና ሌሎች የመከላከያ መሰሪያዎች ያለመንካት፣ የቀብር ሥነ ሥርኣቱም በአጭር ጊዜ ውስጥ እንዲፈፀም ማድረግ ፤ እንዲሁም ከቀብር በኋላ ያለውን ስነስርዓት ማሳጠር፤
•በኢቦላ በሽታ የተጠቃውን ሰው በምንረዳበት ወይም በምንንከባከብበት ወቅት የእጅ ጓንት፣ የአይን ጎግል፣ የፊት መሸፈኛ እና ሌሎች የሰውነት መከላከያ መሳሪያዎችን መጠቀም፣
•በበሽታው የተጠቃ ወይም የተጠረጠረ ሰው የሰውነት ፈሳሽ መሬት ከበከለ በረኪና ይጨምሩበት፤ ከ15 ደቂቃ በኋላም ይፀዳ፤ በቆሻሻ የተነካኩ ቁሳቁሶችና አልባሳት መቃጠል ይኖርባቸዋል፣
ምክትል ፕረዚደንት ኬንያ ዊልያም ሩቶ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ተረኺቡ ተቐቢልዎም። ትማሊ ምሸትውን ምስ ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ቤተ መንግስቲ ኬንያ ተራኺቦም ተመያይጦም።
ኣባል ቤተሰበይን ፈተውተይን ተወሲዶምኒ ዝበሉ ነባሪ እቲ ከባቢ ኣቶ ኣሕመድ ከቢር ናይ ዝተኣሰሩ በዝሒ 13 ሰባት ምዃኖምን መናእሰይን ዓብይትን ከምዝርከብዎምን ሓቢሮም።ናብ ዘይተፈለጠ ቦታ ከምዝወሰድዎም’ውን ኣረዲኦም።
Previous Post: ስኳር ኮርፖሬሽን ‹‹ከውድቀት ውድቀት የሚሸጋገር ተቋም ይዘን ወዴት ነው የምንሄደው?” ሜቴክ 2010 አጠናቆ ስለማስረከቡ ማረጋገጫ የለም
በመቀጠልም የችግሮቹ ሁሉ ቁልፍ ነው ያሉትን አሥር የስኳር ፕሮጀክቶችን በሜቴክ አማካይነት ለመገንባት መሞከሩ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ የስኳር ፕሮጀክቶቹ የመስኖ፣ የእርሻ፣ የሲቪልና...
LB በቅፅል ስሙ የሚታወቀው የእግር ኳስ አፈ ታሪክ ሙሉ ታሪክ ያቀርባል; 'Super Frankie'. የእኛ ፍራንክ ላምፓርድ የልጅነት ታሪክ ተጨባጭ ግንዛቤ ያልተገኘበት ታሪኩ ከእውነተኛው የልጅነት ጊዜ ጀምሮ እስከዛሬ ከተፈጸሙ አስደናቂ ክንውኖች ጋር የተያያዙ እውነታዎች ያመጣል. ትንታኔው ስለ ዝናቸው, ስለቤተሰብ ህይወት እና ብዙ ስለእነሱ እና ስለእነ-ኩል ስለእነሱ የገለጻ መረጃዎችን ያካትታል.
አዎ ፣ ሁሉም ሰው ስለ ፍራንካይ ግቦች ያውቃል እንዲሁም ሪኮርድን እና እንዲሁም የእርሱን የዋንጫ ውሰድ ያውቃል ነገር ግን ከሜዳው ውጭ ህይወቱን በጣም የሚስብ ጥቂቶች ናቸው ፡፡ አሁን ያለ ተጨማሪ adieu ፣ እንጀምር ፡፡
ፍራንክ ጀምስ ላምፓርድ የተወለደው እ.ኤ.አ. ሰኔ 20 ቀን 1978 በእንግሊዝ በለንደን ሮምፎርድ ውስጥ ከፍራንክ ላምፓርድ ፣ ሲኒየር (አባት) እና ፓት ላምፓርድ (እናት) ነው ፡፡
እሱ የመጣው እግር ኳስ ካሉ ቤተሰቦች ነው እናም ከወላጆቹ ትንሹ ልጅ ነው. ለትንሽ ፍራንክ, ስለ ትምህርት ቤት እና እግር ኳስ ብቻ ነበር. ፍራንክ ላምፓርድ በወቅቱ ከነበረው የ 1989 እና 1994 በ Brentwood ትምህርት ቤት ሲማር ድንቅ ልጅ ነበር. የ GCSE ዎቹን ያጠናቅቅና A + የተባለውን ያሟላ አጠናቀዋል. ለእግር ኳስ የነበረው ፍቅር ገና በወጣትነት እድሜ ታይቷል.
ፍራንቼ እንደሚሉት እግር ኳስን መውደድ ስጀምር በጣም ወጣት ነበርኩ ፡፡ እኔ እስከማስታውስ ድረስ ጨዋታውን ከሚወዱ ሰዎች ቤተሰብ ውስጥም አድጌያለሁ እኔ ደግሞ አለኝ ፡፡ እኔ የመጨረሻው ልጅ ስለሆንኩ የእማዬ ልጅ ነበርኩ ፡፡ እግር ኳስን በመጫወት ላይ ሳለሁ ፣ ማንበብም እወድ ነበር ፡፡ ላይቤሪያዊ የነበረችው እናቴ እንድነብ እንድወድ አደረገችኝበመጻሕፍት. ዌስት ሀም በተለይም ሃሪ ሀርዳኪፔ እና አባዬ ሥራዬን ለመጀመር እንዴት እንደረዱኝ ሁልጊዜ አስታውሳለሁ.