Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ፕረዚደንት ትራምፕ መበል ሳልሳይ ዓመት መዝነቶም ኣብ ዝጀምርሉ እዋን ቑጠባ ኣሜሪካ 2.6 ሚልዮን ናይ ስራሕ ዕድል ኣብ ዓመተ 2018 ምውሳኹ ይግለጽ ኣሎ። እዚ ድማ ካብ 2015 ጀሚሩ ዝዓበየ ዝተመዝገበ ዕብየት’ዩ ፡ እንተኾነ ግን ኣስታት 22 ትሪልዮን ዝጽጋእ ዘሎ ሃገራዊ ልቓሕ ኣሜሪካ ዘሻቕሎም ወገናት ኣይተሳእኑን።
ንንግዲ ምስ ቻይና ብዝምልከት ፕረዚደንት ትራምፕ ክልቲኦም ወገናት ክሳብ መጋቢት 1 ኣብ ሓደ መረዳእታ እንተዘይበጺሖም ካብ ቻይና ንዝኣትው ኣቑሑት ቀረጽ ከምዝውስኹ ሓቢሮም።
ኣብ መዳይ ፖሊስ ወጻኢ ጉዳያት ብዝምልከት ምስ ሰሜን ኮርያ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሓደ ካብ ኣወንታዊ ውጽኢታት ምምሕዳሮም ምዃኑ ብምግላጽ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ የካቲት ኣብ ቬትናም ተራኺቦም ክዘራረቡ ምዃኖም ገሊጾም። ይኹን ደአ እምበር ዝተርፍ ብዙሕ ከምዘሎ ግን ኣይሓብኡን።
በኢትዮጵያ አመታትን ጠብቀው የሚከበሩ ሀይማኖታዊ በዓላት ከእምነት ፋይዳቸው ባለፈ በውስጣቸው በያዙት መስህባዊ ተፈጥሮ ምክንያት በርካት የውጪ እና የሀገር ውስጥ ጎብኚዎችን
ብርሃን ነገሮች በዓይን እንዲታዩ የሚያደርግ የተፈጥሮ ሞገድ ነው። የብርሃን ሞገድ ከኤሌክትሪክ እና ከመግነጢስ የተሰራ ስለሆነ ሞገዱ የ ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ይባላል። ይሁንና፣ የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ብርሃንን ብቻ ሳይሆን የብርሃንን ታናናሽና ታላላቅ ወንድሞች ሳይቀር ያፈልቃል። ከብርሃን ታናናሽ ወንድሞች፣ ሬዲዮ፣ ራዳር እና ታህታይ ቀይ ይገኙበታል። ታላላቅ ወንድሞቹ ቢባል፣ ላዕላይ ወይን ጠጅ፣ ኤክስ ሬይ፣ ጋማ ጨረር ይገኛሉ። እነዚህ የብርሃን ወንድሞች በተፈጥሯቸው ከብርሃን ጋር አንድ ቢሆኑም ፣ የሰው ዓይን ሊያያቸው ስለማይችል ብርሃን አይባሉም። ሆኖም ግን አንድ አንድ እንስሳት እነዚህን ሞገዶች መመልከት ይችላላሉ። ለምሳሌ ታህታይ ቀይ የሚባለው የብርሃን ታናሽ ወንድም፣ ለሰዎች እንደ ሙቀት ሆኖ ይሰማል። ለምሳሌ የፀሐይ መሞቅ ከምትተፋው የታህታይ ቀይ ጨረራ ይመነጫል። በበረሃ የሚንከላዎሱ እባቦች ይህን ሞገድ በአይናቸው መመልከት ስለሚችሉ፣ ሙቀት ያለውን ማንኛውንም ነገር በጭለማ ሳይቀር ማየት ይችላሉ። ንቦች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ እማያየውን ላዕላይ ወይን ጠጅ ሞገድ በዓይናቸው ማየት ስለሚችሉ፣ አበቦች ለንቦች ከሰው ልጅ የተለየ መልክና መልዕክት ያስተላልፋሉ።
ብርሃን ሞገድ ብቻ ሳይሆን፣ እንደሌሎቹ ጨረራዎች የሞገድና እኑስ ሁለትዮሽተፈጥሮን አዋህዶ የያዘ ነው። ስለዚህና ስለመሳሰሉት መሰረታዊ የብርሃን ባህርያት የሚያጠናው የዕውቀት ዘርፍ ሥነ ብርሃን (ኦፕቲክስ) በመባል ይታወቃል። የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት (ፊዚክስ) ምርምር ዋና ክፍል ነው።
ብርሃን በመቅጽበት ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ አይጓዝም። ይልቁኑ ብርሃን የሚጓዘው በከፍተኛ፣ ነገር ግን ውሱን ፍጥነት ነው። ለመጀመሪያ ጊዜ የብርሃንን ፍጥነት በተሳካ ሁኔታ የለካው ሮመር የተባለ የዴንማርክ ሰው ሲሆን ይህም በ1676 ዓ.ም. ነበር። ከርሱ በኋላ የተነሱ ሳይንቲስቶች፣ በተሻሻለ መንገድ ፍጥነቱን ለክተዋል። በአሁኑ ዘመን የሚሰራበት የብርሃን የኦና ውስጥ ፍጥነት 299,792,458 ሜትር በሰከንድ ነው[1]። በሌላ አነጋገር አንድ የብርሃን ጨረር በያንዳንዷ ሰከንድ ወደ ሶስት መቶ ሚሊዮን ሜትር የሚጠጋ ርቀት ይጓዛል። ይህ የጠፈር ውስጥ ፍጥነት በ c ምልከት ሲወከል፣ ለተፈጥሮ ህግጋት ጥናት ከፍተኛ ፋይዳ ያለው የተፈጥሮ ቋሚ ቁጥር ነው።
ብርሃን፣ ከኦና ወጥቶ በቁስ አካል ውስጥ (ለምሳሌ በአየር ውስጥ) ሲጓዝ ፍጥነቱ ይቀንሳል። የዚህ ቀስተኛ ፍጥነት መጠን በቁሱ ዳይኤሌክትሪክ ባህርይና በብርሃኑ አቅም ይወሰናል። ብርሃን ኦና ውስጥ ያለው ፍጥነት cበአንድ ቁስ ውስጥ ላለው ፍጥነቱ ሲካፈል ውጤቱ የዚያ ቁስ የስብራት ውድር ይባላል። በሒሳብ ቋንቋ ሲጻፍ፦
ብርሃን በቀጥተኛ መንገድ እንደሚጓዝ ከጥንት ጀምሮ የታዎቀ ሃቅ ነው። ደግሞም የብርሃን ቀጥተኛ ጉዞ አልፎ አልፎ ሊስተጓጎል እንደሚችል ሌላው የሚታዎቅ ሃቅ ነው። ብርሃን የሚጓዝበትን አቅጣጫ በሦስት መንገዶች ይቀይራል፦ እነርሱም በመንጸባረቅ፣ በመሰበር እና በመወላገድ ናቸው።
ብርሃን አንድ ቁስን ሲመታ የቁሱ አተሞች የተወሰነውን ብርሃን ውጠው የተቀረውን መልሰው በተለያየ አቅጣጫ ወደ ውጭ ይረጫሉ። ይህ ጉዳይ የብርሃን መበተን ይሰኛል። ቁስ ነገሮች የመታየታቸው ምስጢር ከዚህ የብርሃናዊ መፍካት አንጻር ነው። ከነዚህ ቁሶች በተለየ መልኩ፣ እንደ መስታውት ያሉ፣ ገጽታቸው ልስልስ የሆኑ አካላት፣ ብርሃን ከገጽታቸው ሲንጸባረቅ በሚነሳው የሞገድ መጠላለፍ ምክንያት አብዛኛው የሚፈካው ጨረራ እርስ በርሱ ይጣፋል። በዚህ መጠፋፋት ወቅት ጸንቶ የሚቀረው፣ ብርሃኑ በአረፈበት ማዕዘን ትክክል ተገልብጦ ያለው የሞገድ ስብስብ ብቻ ነው፣ ይኸውም የብርሃን ነፀብራቅ ይሰኛል። በሌላ አባባል፣ ብርሃን አንድ ገጽታ ላይ ሲያርፍ እና ሲንጸባረቅ በነጸብራቁና በመጤው ጨረር መካከል ያለው ማዕዘን ከሁለት እኩል ቦታ ይከፈላል፣ የሚያካፍላቸውም የገጽታው ቀጤ ነክ ነው።
ከዚህ በተጨማሪ በብርሃን ስብረት አማካይነት ብርሃን ሊንጸባረቅ ይችላል። ይህ የሚሆነው አንድ የብርሃን ጨረር ያለበትን አካል ለማምለጥ ያለው ፍጥነት በቂ ሆኖ ሳይገኝ ሲቀር ነው። ጨረሩ የቁሱን ድንበር ከተወሰነ ማዕዘን በላይ በሆነ አቅጣጫ ሲመታ በጣም ከመሰበሩ የተነሳ ተመልሶ ወደ ቁሱ ይንጸባረቃል። ይህም አጠቃላይ ውስጣዊ ነጸብራቅ እሚባለው ነው። የአልማዝ ፈርጦች መጭለቅለቅ ከዚህ የተነሳ ነው።
ብርሃን በዘፈቀደ ሲንጸባረቅ ተበተነይባላል። እንደ መስታዎት ነጸብራቅ አቅጣጫን የተከተለ ሳይሆን እንደ ግድግዳ መፍካት ወይንም እንደብርሃን ጸዳል በሚተን ውሃ ውስጥ መፍካት ነው። የሰማይ ሰማያዊ ቀለም የሚመነጨው ብርሃን በከባቢ አየር ስለሚበተን ነው። የደመና እና ወተት ነጭነት እንዲሁ ብርሃን በውሃ እና በካልሲየም ስለተበተነ ነው።
ብርሃን ከአየር ወደ ብርጭቆ ስባሪ ሲገባ መሰበሩን የሚያሳይ ተመክሮ። ከብርጭቆው ወደ አየር ሲመለስ አለመሰበሩ፣ የአየሩን ድንበር ገጽታ በቀጤ ነክ ስለሚሰነጥቅ ነው
የብርሃን ስብረት እምንለው የብርሃን ጨረር ካንድ ብርሃን አሳላፊ ወደ ሌላ አሳላፊ አካል ሲጓዝ የሚገጥመውን ፈጣን የአቅጣጫ መቀየር ሁኔታ ነው። ይህ የመጉበጥ ሁናቴ በስኔል ህግ እንዲህ ሲባል በሒሳብ ቋንቋ ይገለጻል፦
ደግሞ በሁለተኛው አካል ቀጤ ነክና በብርሃኑ ጨረር መካከል ያለውን ማዕዘን ይወክላል። n1 እና n2 የብርሃን አስተላላፊዎቹ የስብራት ውድር ናቸው፣ n = 1 ለጠፈር ሲሆን n > 1 ደግሞ ለማናቸው ብርሃን አስተላላፊና በከፊል አስተላላፊ ቁስ አካሎች የሚሆን ነው።
አንድ ጨረር ከአንድ አካል ወጥቶ ወደሌላ አካል ሲገባ የጨረሩ የሞገድ ርዝመትና ፍጥነት ይቀየራል። ሆኖም ግን ድግግሞሹ ባለበት ይጸናል። ያ ጨረር ለሚገባበት አካል ገላ ቀጤ ነክ ካልሆነ የሞገድ ርዝመቱ ወይም ፍጥነቱ መቀየር ብርሃኑ እንዲጎብጥ ወይም አቅጣጭ እንዲቀይር ያደርገዋል። አንድ መኪና አንድ ጎን ጎማዎቹ ቀጥ ቢሉና ሌሎች ጎን ጎማዎቹ ቢሽከረከሩ ሳይወድ በግድ እንደሚታጠፍ ነው። የብርሃን አቅጣጫ መቀየር የብርሃን ስብረት በመባል ይታወቃል።
የተለያዩ የብርሃን ቀለማት እኩል አይሰበሩም። ቀይ ብርሃን ቀስ ብሎ ሲሰበር ወይን ጸጅ ደግሞ በከፍተኛ ሁናቴ ይሰበራል። ስለሆነም ከሁሉም ቀለም የተሰራ ነጭ ብርሃን በብርሃን ሰባሪ አካላት፣ ለምሳሌ ፕሪዝም ወይንም የእስክርፒቶ ቀፎ ውስጥ ሲያልፍ ይበተንና ኅብረ ቀለማትን ይፈጥራል። የቀስተ ደመና መፈጠር ብርሃን በከባቢ አየር ባሉ የውሃ ሞለኪሎች መሰበር ምክንያት ነው።
ሞገዶች እንቅፋት ወይም ጠባብ ክፍተት ሲያጋጥማቸው በእንቅፋቱ ዙርያ የመጠምዘም ባህርይ ያሳያሉ። ለምሳሌ ከአንድ ክፍል ሆኖ ከሌላ ክፍል የሚወራን ወሬ ማዳመጥ መቻሉ የድምጽ ሞገድ በግድግዳወችና በሮች ዙሪያ መጠማዘዝ በመቻሉ ነው። ከዚህ በተጻራሪ የዕለት ተለት ተመክሯችን እንደሚያረጋግጥልን ብርሃን በቀጥተኛ መንገድ እንደሚጓዝ ነው፣ ሰሆነም አንድ ክፍል ሆነን ሌላ ክፍል የሚሆነውን ማየት አንችልም። ነገር ግን በጥንቃቄ ስናስተውል ይሄ ሙሉ በሙሉ እውነት ሆኖ አናገኘውም። ለምሳሌ በጣም ስል የሆኑ ጠርዞች የሚያሳርፉትን ጥላ በጥንቃቄ ስንመረምር አንድ ወጥ ከመሆን ይልቅ በፈርጅ በፈርጁ የደመቀና የጨለመ ሆኖ እናገኛለን። ብርሃን በቀጥታ እሚጓዝ ከሆነ ለምን ይሄ ሆነ? አንድ ክፍል ሆነን ሌላ ክፍል የሚሆነውን የማናይበት ምክንያት የብርሃን ሞገድ ርዝመት ከድምጽ ሞገድ ርዝመት በጣም ስለሚያን የድምጽን ያህል መጠማዘዝ ስለማይችል ነው።
ብርሃን ሁል ጊዜ በቀጥታ መንገድ አይጓዝም። ይልቁኑ የብርሃን ጨረር እንቅፋት ሲያጋጥመው ወይም ጠባብ ክፍተት ውስጥ ሲገባ ይጎብጣል። ይህ ኩነት የብርሃን መወላገድ ይሰኛል። በጠባብ ቀዳዳዎች አጮልቀን ስንመለከት ነገሮች ተንጋደው የሚታዩት ስለዚህ ምክንያት ነው። ከብርሃን መንጸባረቅና መሰበር ውጭ የብርሃንን አቅጣጫ የሚቀይረው ይሄ መወላገድ ነው።
የብርሃን መጠላለፍ እንደማንኛውም ሞገድ መጠላለፍ ነው እንጂ ልዩ አይደለም። ለምሳሌ አንድ የረጋ ውሃ ላይ ሁለት ልጆች የተለያየ ቦታ ላይ ጠጠር ቢጥሉ፣ ከጠጠሮቹ እየከበቡ የሚሰፉት ሞገዶች የሚሰሩት መጠላለፍ አንድ ቦታ በሃይል እንዲጎብጡ፣ ሌላ ቦታ እንዲያንሱ እያደረገ ለአይን የሚስብ የመጠላለፍ ቅርጾች በውሃው ገጽታ ላይ ይሰራሉ። ብርሃንም እንዲህ አይነት የመጠላለፍ ባህርይ ያሳያል። ጉዳዩን በቀላሉ ለማየት የያንግን ሙከራ ማካሄድ ይረዳል። የያንግ ሙከራ ምንድን ነው፣ አንድ አይነት ቀለም ያለው ብርሃን አንድ በቀጭኑ የተሸነተረ ካርድ ላይ ይበራል። ከዚህ ሽንትር ካርድ ብርሃኑ እየተወላገደ ይሄድና ሌላ ሁለት ቦታ ላይ የተሸነተረ ካርድ ላይ እንዲያርፍ ይደረጋል። ከኒህ ሁለት ሽንትሮች ያመለጠው ሁለት ጊዜ የተወላገደ ብርሃን ንጹህ ግድግዳ ላይ እንዲያርፍ ይደረጋል። የብርሃንን መጠላለፍ በደንብ በሚያሳይ መልኩ ይህ የሚያርፈው ብርሃን ብዙ ደማቅና ጨለማ ሸንተረሮች በግድግዳው ላይ ይፈጥራል። ከዚህ በተረፈ የብርሃን መጠላለፍ በተፈጥሮም እንዳለ ለማስተዋል ይቻልል። ለምሳሌ ሥሥ የዘይት ወይም ቤንዚን እድፍ በውሃ ላይ ተንጣሎ ሲገኝ የሚፈጥረው ኅብረ ቀለም ከብርሃን መጠላለፍ የሚመጣ ነው። የሲዲ ገጽታም ኅብረ ቀለም ማሳየቱ ብርሃን መጠላለፍ የሚመነጭ ነው።
የብርሃን ሞገድ ልከ አንድን ገመደ ወደላይ ወደታች ስናደርግ እንደምናገኘው ሞገድ ነው። ማለት የሞገዱ ጉዞ ወደፊት ሲሆን ሞገዱ የሚርገበገበው ወደ ላይ-ወደ ታች ነው። ሞገዱ የሚርገበገብበት አቅጣጫ የሞገዱ ዋልታ ይሰኛል። የሞገዱ የጉዞ አቅጣጫና የሞገዱ ዋልታ አንድ ወጥ አይደሉም። ይልቁኑ ሞገዱ በአንድ አቅጣጫ እየተጓዘ እያለ የሞገዱ ዋልታ ሊቀየር ይችላል። ለምሳሌ የአንድ ሞገድ ዋልታ ወደ ላይ ወደታች ከሆነ፣ ይህን ቀይሮ ወ ጎንና ወደ ጎን ሊርገበገብ ይችላል። ይህ የብርሃን ባህርይ መዋልት ይባላል። ጉዳዩን በገሃዱ አለም ማየት ይቻላል። ብዙ የጸሐይ መነጽሮች የሚሰሩት ብርሃንን ዋልታ ከሚለዩ ንጥር ነገሮች ነው። ስለሆነም የመነጽሮቹ መስታወቶች የሚያሳልፉት ከነርሱ ዋልታ ጋር የሚስማማውን ክፍል ብቻ ነው። ስለዚህ ሁለት የጸሓይ መነጽሮችን በተለያየ ማዕዘን በማስቀመጥ ከአንዱ ያለፈውን የዋለታ ብርሃን በሌላው መነጽር እንደገና በማጥራት የተለያየ የብርሃን መጠን እንዲያልፍ ማድረግ ይቻላል። በርግጥ ሁለቱ መነጽሮች ደርቦ በማስቀመጥና አንዱን ከሌላው አንጻር በማዞር ከከፍተኛ ብርሃን እስከ ሙሉ በሙሉ ጨለማ እንዲያስተላልፉ ማድረግ ይቻላል።
ብርሃን በተጨባጭ ግፊት ማድረግ ይችላል። ይህን የሚያደርገው ፎቶኖች የተሰኙት የብርሃን እኑሶች የቁስን ገጽታ በመደብደብ ግፊታቸውን በማሳረፍ ነው። የብርሃን ግፊት እሚለካው የአንድን ብርሃን ጨረር ሃይል ለብርሃን ፍጥነት በማካፈል ነው። የብርሃን ፍጥነት እጅግ ግዙፍ ስለሆነ ክብርሃን የሚገኘው ግፊት በጣም አንስተኛ ነው። ስለዚህ አንዲት ሳንቲም በብርሃን ለማንሳት 30 ቢሊዮን የ1 ዋት ሌዘር ፖይነተሮች በአንድ ላይ መሳተፍ አለባቸው፡፡ [2] የሆኖ ሆኖ የብርሃን ግፊት በናኖ ሜትር ደረጃ ባለው አንስተኛው አለም ውስጥ የማይናቅ ሚና ይቻወታል። ስለሆነም ጥቃቅን የናኖ ሜትር ማብሪያ ማጥፊያወችን በብርሃን ግፊት ለመቆጣጠር ጥናት ይካሄዳል[3]።
አንድ አንድ ቅመሞች (ኬሚካልስ) ብርሃን ሲያርፍባቸው ጠባያቸው ይቀየራል። ግማሾቹ የብርሃኑን አቅም ገንዘብ በማድረግ ከፍተኛ አቅም ገዝተው ከሌላ ቁስ ጋር የኬሚካል ግንኙነት ያደርጋሉ፣ ገሚሶቹ ያላቸውን ግንኙነት አቋርጠው ለብቻቸው ይሆናሉ። የተክሎች ምግብ ዝግጅት (ፎቶ ሲንቴሲስ) ከዚህ ወገን ነው። እፅዋት የተለያዩ የስኳር አይነቶች የሚሰሩት ከውሃ፣ የተቃጠለ አየርና ከብርሃን ነው። የሰው ልጅ ቆዳ እንዲሁ ቫይታሚን ዲ የሚፈጥረው የብርሃንን አቅም በመጠቀም ነው። ዓይንም ብርሃንን የሚመለከተው ከአይን ውስጥ ያሉ ኬሚካሎችን በብርሃን የመቀየር ጠባይ በመጠቀም ነው። የፎቶ ፊልም እንዲሁ ከብርና-ናይትሮጅን ኬሚካል የተሰራ ሲሆን ብርሃን ሲያርፍበት ጠባዩን ስለሚቀያይር ፎቶ ለማንሳት ያስችላል።
ብዙ የብርሃን ምንጮች በአለም ላይ ይገኛሉ። ብዙ ጊዜ የብርሃን ምንጮች በመጋል የፋሙ ነገሮች ናቸው። ማናቸውም ሙቀት ያላቸው ነገሮች የጥቁር አካል ጨረራ ያመነጫል። ለምሳሌ የፀሐይ አካል ገጽታ ሙቀት መጠን 6,000 ኬልቪን ሲደሰርስ በዚህ ምክንያት ከገጽታው የሚመነጨው የፀሐይ ጨረራ ለአይን የሚታይ ብርሃንንም ይጨምራል[4]። ብስሌት እንደተደረሰበት ከፀሐይ ጨራራ ወደ 40% ይሚጠጋው በአይን የሚታይ ብርሃን ነው። በዚህ ትይዩ የቤት አምፑል ከሚወስደው የኤሌክትሪክ አቅም በብርሃን መልኩ የሚረጨው 10% ብቻ ነው፣ የተቀረውን ወደ ግለት ቀይሮ በታህታይ ቀይ ጨረራ ይረጫል። የሚግም የፋመ ብረትም ብርሃን ክሚያመነጩ ወገን ነው።
መለስተኛ ሙቀት ያላቸው ነገሮች፣ ለምሳሌ የሰው ልጅ፣ ለአይን የማይታይ የጥቁር አካል ጨረራ በአካባቢው ይረጫል፣ ሆኖም ይሄ በታህታይ ቀይ ደረጃ ስለሆነ ለአይን አይታይም። ሙቀቱ እየጨመረ ሲሄድ ከታህታይ ቀይ የሞገድ ርዘመቱ ቀንሶ ወደ ቀይ ቀለም እያደላ ይሄዳል። የጋመው ቀይ የበለጠ ሲግል ወደ ነጭ ቀለም ይቀየርና ሙቀቱ እየባሰ ሲሄድ ወደ በጣም አጭር የሞገድ እርዝመተ እያደላ ይሄዳል፣ ይሄውም ወደ ሰማያዊ ቀለም መሆኑ ነው። ከዚህ ይብስ ከጋለ አንድኛውን ላይን ይሰወርና የላዕላይ ወይነ ጸጅ ጨረር ባህሪን ይይዛል። እኒህን ቀለማት በሚንቀለቀል እሳት ውስጥ የሚፍሙ ብረታ ብርቶችም ሊስተዋሉ ይችላሉ።
አተሞች ብርሃንን አመንጭተው መርጨት ወይም ውጠው ማስቀረት ይችላሉ። ይህን እሚያረጉት እንዲሁ በደፈናው ሳይሆን ለጠባያቸው በሚስማማ አቅም ውስጥ ያለን ብርሃን ነው። ይህ ሲሆን አተሞቹ የመርጨት መስመር በአተሞቹ ብትን ላይ እንዲፈጥር ያደርጋል። ሁለት አይነት የኤሌክትሮማግኔቲክ ምርጨት አለ። ፩ኛው ድንገተኛ መርጨት ሲባል ይህ አይነት ብርሃን በብርሃን ረጪ ዳዮድ፣ ጋዝ ርጭት፣ ኒዖን አምፑል፣ ሜርኩሪ አምፑልና በ እሳትነበልባል ለሚመነጨው ብርሃን ተጠያቂ ነው። ፪ኛው የተነሳሳ መርጨት ሲባል በሌዘር እና ሜዘር ለሚመነጨው ብርሃን ተጠያቂ ነው።
የኤሌክትሪክ ቻርጅ ተሸካሚ አካላት (ለምሳሌ ኤሌክትሮን )፣ የሚጓዙበት ፍጥነት ሲቀንስ ጨረራ ይረጫሉ፣ በዚህ አኳኋን የምታይ ብርሃን ሊፈጥሩ ይችላሉ፡ ሳይክሎትሮን ጨራራ፣ ሲንክሮትሮን ጨራራ እና ብሬምስትራንግ ጨራራ የዚህ ምሳሌወች ናቸው። አንድ አንድ እኑሶች (ፓርቲክልስ) በቁስ አካል ውስጥ ከብርሃን ፍጥነት በላይ ከተጓዙ ቼርንኮቭ ጨረራ የተሰኘን በአይን ሊታይ የሚጭል ጨረር ይፈጥራሉ።
አንድ አንድ ቅመሞች (ኬሚካሎች) ብርሃን የመፍጠር ችሎታ አላቸው። ህይወት ባላቸው ነገሮች፣ በተለይ በአንድ አንድ ትንኞች፣ ዘንድ ብልጭ-ድርግም የሚል ብርሃን እንዲያመነጩ የሚያግዛቸው ይሄው ነው። አንድ አንድ ቁስ አካላት ከፍተኛ አቅም ባለው ጨረራ ሲደበደቡ የመጋምና የመፍካት ሁኔታ ያሳያሉ። ይህ ጉዳይ ፍሎሮሰንስ ይሰኛል፣ የሸምበቆ መብራት የዚህ አይነት ነው። ሌሎች ደግሞ ቶሎ ከመፍካት ይልቅ ቀስ ብለው ብርሃን መርጨት ያደርጋሉ፣ እኒህ ፎስፎረሰንስ ይሰኛል።
ፎስፎረሰንስ ቁሶች በጥቃቅን የአተም ንዑስ አካላት ሲደበደብ እንዲሁ ብርሃን ይሰጣል። በዚህ መንገድ ብርሃን ከሚሰጡት ውገን ፣ የቴሌቪዥን፣ ኮምፒውተር እና ካቶድ ጨረር ቱቦ ይገኙበታል። ከዚህ በተጨማሪ ሌሎች የብርሃን ማመንጫ መንገዶች አሉ ግን ከላይ የተጠቀሱት ዋና ዋናወቹ ናቸው።
ከክርስቶስ ልደት በፊት በ6-5ኛ ክፍለ ዝመን የነበሩ ህንዶች ስለብርሃን ብዙ ተፈላስፈዋል። አንድ አንዶቹ ብርሃን ያልተቆራረጠ ነገር ነው ሲሉ ሌሎች ደግሞ የተቆራረጠ እኑስ ነገር ሲሆን ከከፍተኛ ፍጥነት ካላቸው የእሳት እኑሶች የሚፈጠር ነው ብለው አስፍረዋል። ሌሎች በተራቸው ብርሃን የአቅም አይነት ነው ሲሉ የአሁኑን አይነት የፎቶን ግንዛቤ አስፍረዋል።
ከክርስቶስ ልደት በፊት በ5ኛው ክፍለ ዝመን ይኖር የነበር ኢምፐዶክልስ እንዳስተማረ የሰው ልጅ አይን ከአራቱ ንጥረ ነገሮች (እሳት፣ አየር፣ መሬትና ውሃ) የተሰራ ሲሆን ጣዖቷ አፍሮዳይት የሰውን ልጅ እሳት በአይኑ ውስጥ እንዳቀጣጠለች፣ ስለዚህም የሰው ልጅ አይን የብርሃን ምንጭ እንደንበር አስተምሯል። ሆኖም የሰው ልጅ ማታ ላይ ስለማያይ ይህ አስተሳሰቡ እንደማያዋጣው በመገንዘብ በርግጥም የሰው ልጅ እሚያየው ከራሱ በሚያመነጨው ብርሃንና ከጸሃይ በሚያገኘው ጨረር ግንኙነት ነው ለማለት ችሏል። ዩክሊድ በበኩሉ የኢምፐዶክልስን ኅልዮት ጥያቄ ውስጥ በመጣል ብርሃን ከአይን ይመነጫል የሚለውን ሃሳብ አልተቀበለም። በተጨማሪ ብርሃን በቀጥተኛ መስመር እንደሚጓዝና ከገጽታ ላይ ሲንጸባረቅ የሚከተለውን የጂዎሜትሪ ህግ አስቀምጧል። ሉክሪተስ በበኩሉ ብርሃን የእኑስ አካላት ውጤት ነው የሚለውን ሃሳብ አስተጋብቷል። ቶሎሚ ደግሞ ስለ ብርሃን መሳበር ጽፏል። [5]
ከጥንቶቹ በኋላ የአረቡ አል ሃዘን፣ ፈረንሳዩ ደካርት እንዲሁም እንግሊዙ ቤከን እርስ በርሳቸው በሂደት እየተተራረሙ የብርሃንን ምንነት ለማወቅ ሞክረዋል። ሆኖም ደካርት የብርሃንን ጸባይ በአካላዊ መንገድ (ያለ መንፈሳዊ መንገድ) ለመግልጽ ስለቻለ የዘመናዊ የብርሃን ትምህርት አባት በመባል ይታወቃል። [6] የዘመናዊው የብርሃን ኅልዮት ከሁለት የብርሃን ተፈጥሮ ደጋፊወች ቅራኔ ያደገ ነው። አንደኛው ወገን ብርሃን እኑስ (ጠጣር፣ ደቂቅ፣ ፓርቲክል) ነው ሲል፣ ሌላኛው ደግሞ ብርሃን ሞገድ (ዌቭ፣ ፈሳሽ ዓይነት፣ የማይቆራረጥ) ነው የሚል ነበር።
እኑስ ስንል እዚህ ላይ ደቂቅ ጠጣር አንስተኛ ነገር እንደማለት ነው። ከነደካርት ቀጥሎ ከፍተኛውን እርምጃ ወደፊት የወሰደው ፒር ጋሲንዲ (1592–1655) ብርሃን በጣም ጥቃቅን እኑሶች ክምችት ነው በማለት አስረዳ። ኢሳቅ ኒውተን ገና በወጣትነቱ የጋሲንዲን ጥናት በማንበቡ እርሱም የብራሃንን እኑስነት መሰረት በማድረግ ጥናት አቅርቧል። ለዚህ ምክንያቱን ሲያቀርብ ሞገዶች፣ ለምሳሌ የድምጽ ሞገድ በቀጥታ ከመሄድ ይልቅ በእንቅፋት ዙሪያ መጓዝ ይችላሉ። ነገር ግን ብርሃን በቀጥታ እንጂ እንቅፋትን የመዞር ችሎታ የለውም። ኒውተን የብርሃን ነጸብራቅንና ጥላን በዚሁ ኅልዮቱ ለመግለጽ ችሏል። የብርሃን ስብረትንም በተሳሳተ መልኩ በዚሁ ኅልዮቱ ገልጿል። ኢሳቅ ኒውተን በነበረው የገነነ ክብር ምክንያት 18ኛው ክፍለ ዘመን የርሱን የብርሃን እኑስ ኅልዮት በመከተል ተጠናቀቀ። ይሁንና በ19ኛው ክፍለ ዘመን ይህን አስተሳሰብ የሚቃወሙና የብርሃንን ሞገደኝነት የሚያስተምሩ ጥናቶች መታየት ጀመሩ።
በኒውተን ዘመን የተነሱት ሮበርት ሁክ እና ክርስቲያን ሁይገንስ የብርሃንን ሞገዳዊነት የሚያስረግጡ ጥናቶችን አሳተመው ነበር። ነገር ግን ኒውተን ከነበረው ክብር አኳያ ብዙወች ችላ ብለዋቸው ነበር። የብርሃን ሞገዳዊ ኅልዮት ብርሃን ልክ እንደ ድምፅ እንደሚጠላለፍ የተነበየ ነበር። በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተነሳው ቶማስ ያንግ ይህን ጉዳይ በሙከራ ለማሳየት ቻለ። በተረፈ እንደማንኛውም ተራማጅ ሞገድ እንደሚዋልት በዚህ ወቅት በሙከራ ተረጋገጠ። ያንግ በዚህ ሳይወሰን ብርሃን እንደሚወላገድ በሁለትዮሽ ሽንትር ካርድ ሙከራ ለማሳየት ቻለ። የተለያዩ ቀለማት መፈጠር ምክንያቱ በተለያዩት የብርሃን ሞገዶች ውስጥ ባለ የሞገድ ርዝመት ምክንያት እንደሆነ በጥናቱ አቀረበ። ይህ ሁሉ የብርሃንን ሞገዳዊነት ያጠናከረ ጥናትና የብርሃንን እኑስ አለመሆን ለጊዜው ሳይንቲስቶች ያሳመነ ነበር። ላዮናርድ ኦይለር፣ ኦግስቲን ፍሬስነል፣ ሲሞን ፖይሰን የብርሃንን ሞገድ የሂሳብ ቀመሮች ሊጠረጠር በማይችል ሁኔታ መሰረት ሰጡት። ፍሬስነል በ1821 የብርሃን ዋልታዊነት በሞገድ ኅልዮት ብቻና ብቻ የሚገለጽ እና እንዲሁም ብርሃን ተራማጅ ሞገድ እንጂ ፊት-ኋላ የሚል ሞገድ ቅንብር እንዳልሆነ በሂሳብ ቀመሩ ለማስረገጥ ቻለ። ይህ እንግዲህ የኒውተንን የእኑስ ኅልዮት ጥያቄ ውስጥ የጣለ ሂደት ነበር። እንደ ኒውተን ኅልዮት፣ የብርሃን ጨረር ከቀላል ነገር ወደ ጭፍግ (ዴንስ) ያለ ነገር ሲሻገር በግስበት ምክንያት ፍጥነቱ ይጨምራል። ሆኖም ግን ላዮን ፎካልት በ1850 ባደረገው ጥንቃቄ የተመላበት የፍጥነት ልኬት፣ ብርሃን እንዲያውም ጭፍግ ያለ አካል ውስጥ ሲጓዝ ቀስ እንደሚል አረጋገጠ[7] ። ይህ እንግዲህ የኒውተን እኑስ ኅልዮት ሙሉ በሙሎ እንዲጣልና የሞገድ ኅልዮቱ ተቀባይነት እንዲያገኝ ያደረገ ሁናቴ ነበር።
የሞገድ ኅልዮት በራሱ ድክመት ነበረው። ድምጽ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ለመጓዝ በመሃከሉ ሞግዱን ተሸካሚ አካል ያስፈልገዋል። ለምሳሌ አንድ ሰው በጠፈር ውስጥ ቢናገር በሌሎች አይሰማም ምክንያቱም የድምጹን ሞገድ የሚያስተላልፍ አየር የለምና። ልክ እንዲሁ ብርሃንን አስተላላፊ አካል ያስፈልጋል። ነገር ግን ብርሃን በባዶ ጠፈር ውስጥ ከፀሐይ መንጭቶ መሬት ይደርሳል። ስለሆነም የጥንቶቹ ሳይንቲስቶች ጠፈር ውስጥ የሚኖር ኤተር የተባለ በአይን የማይታይ ነገር ሞገዱን እንደሚያስተላልፍ መላ ምት አደርጉ።
በግራ የምናየው የኮረንቲናመግነጢስ ሞገድ ከጎን በኩል ሲታይ ሲሆን፣ በቀኝ በኩል የምናየው ደግሞ ይሄው ሞገድ ከፊት ለፊት ስናየው ነው። ቀዩ፣ የመግነጢስ መስክን ሲያመላክት፣ ሰማያዊ ደግሞ የኤሌክትሪክ መስክን ያመላክታል።
ሚካኤል ፋራዳይ በ1845 ዓ.ም. የብርሃንን ዋልታ በመግነጢስ መቀየር እንደሚቻል አስተዋለ። [8]። ይህ እንግዲህ ብርሃን ከኮረንቲና መግነጢስ ጋር ግንኙነት እንዳለው ያሳየ የመጀመሪያው መረጃ ነበር። ይሄው ፋራዳይ ከ2 አመት በኋላ ብርሃን በጣም ከፍተኛ ድግግሞሽ ያለው ኤሌክትሮመግነጢሳዊ ረብሻ እንደሆነ ጻፈ።
በፋራዳይ ስራ ተመስጦ ቀጣዩን ጥናት ያካሄደው ጄምስ ክላርክ ማክስዌውል በ1862 ዓ.ም. ባወጣው ጥናቱ፣ የኤሌክትሮማግኔቲክ ሞገዶች (ማዕበሎች) አንዴ ከተፈጠሩ በኋላ ያለምንም እርዳታ በኅዋ ውስጥ በቋሚ ፍጥነት መጓዝ እንዲችሉ አሳየ። በሂሳብ ቀመሩ እንዳሰላ ይህ የኤሌክትሮመግነጢሳዊ ሞገድ ፍጥነት ሌሎች ሳይንቲስቶች በሙከራ ካገኙት የብርሃን ፍጥነት ጋር አንድ ሆነ። ከዚህ ተነስቶ፣ ማክስዌል፣ ብርሃን የኤሌክትሮማግኔቲክ ሞገድ እንደሆነ አስረዳ። በ1873ዓ.ም. ማክስዌል የብርሃንና የኤሌክትሮማግኔትን ባህርይ እንዲሁም የመግነጢስ መስክንና የኤሌክትሪክ መስክን ጠባይ በሂሳብ ቀመር ግልጽ አድርጎ አስቀመጠ። ሄኔሪክ ኸርዝ በበኩሎ የማክስዌልን ሂሳብ በመጠቀም የራዲዮ ሞገድን ላብሯረተሩ ውስጥ በመፍጠርና በመጥለፍ እንዲሁም ልክ እንደ ብርሃን ሞገዶቹ የመንጸባረቅ፣ መሳበር፣ መወላገድና መጠላለፍ ባህርያትን እንደሚያሳዩ በተጨባጭ በማረጋገጥ የብርሃንን ኤሌክትሮመግነጢሳዊ ሞገድነት ሙሉ በሙሉ አሳማኝ በሆነ መልኩ አረጋገጠ። በአውሁኑ ወቅት እንደሚታወቀው የኤሌክትሮመግነጢሳዊ ማዕበል ከኤሌክትሪክና መግነጢስመስኮች የተሰራ ሲሆን እኒህ መስኮች እርስ በርሳቸው ቀጤ ነክ ናቸው።
የሞገድ ኅልዮቱ በጣም የተሳካ ከመሆኑ የተነሳ አብዛኛውን የብርሃን እይታዊና ኤሌክትሮመግነጢሳዊ ባህርይ ለመተንተን ያስቻለ ነበር። ይህም የ19ኛው ክፍለ ዘመን ፊዚክስ ታላቁ ድል ተደርጎ ይቆጠራል። ነገር ግን በክፍለ ዘመኑ መዝጊያ ወራት ልዩ ልዩ፣ በሙከራ የተጋለጡ ተቃርኖወችና በኅልዮቱ አጥጋቢ ሁናቴ ሊተነተኑ የማይችሉ የብርሃን ክስተቶች ብቅ ማለት ጀመሩ። አንደኛውና ዋና እራስ ምታት የነበረው የብርሃን ፍጥነት ነበር። የጥንቱ ሳይንቲስት ጋሊልዮ ጋሊሊ እንዳስረዳ ማናቸውም ፍጥነት አንጻራዊ ነው። ስለሆነም አንድ ሰው የሚንቀሳቀስ መኪና ላይ ቢረማመድ ፍጥነቱ የርሱ የመራመድ ፍጥነት ሲደመር የመኪናው ፍጥነት ነው። ነገር ግን የማክስዌል ቀመር ያስረዳ እንደነበር የብርሃን ፍጥነት ምንጊዜም ቋሚና አንድ ነው። ለምሳሌ በሚነዳ መኪና ፊት ያሉ መብራቶች የሚያመነጩት ብርሃን ፍጥነት ከቆመ መኪና ብርሃን ጋር እኩል ነው። ይህ እንግዳ ውጤት በሚኬልሰን ሞርሌ ሙከራ የተረጋገጠ የውኑ አለም ባህርይ ነበር።
በ1905 አልበርት አይንስታይን ይህን እንቆቅልሽ እስከፈታ ድረስ እንቆቅልሽ ሆኖ ቆይቶ ነብር። አይንስታይን እንዳስረዳ፣ ኅዋና ጊዜ ቋሚ ነገር ሳይሆኑ የሚለጠጡና የሚኮማተሩ ነገሮች ናቸው። ስለዚህ የብርሃን ፍጥነት (በጠፈር) ምንጊዜም ቋሚ የመሆኑ ምስጢር የኅዋና ጊዜ መኮማተር እንደሆነ አስረዳ። በዚያውም አይንስትያን ከዚይ በፊት የማይታወቀውን የግዝፈት እና የአቅምን ተመጣጣኘት በሚከተለው ቀመሩ አስረገጠ ፡
በሙከራ ከተደረሰበት ሌላ እንግዳ ጠባይ በአሁኑ ዘመን የፎቶኤሌክትሪክ ተጽዕኖ የሚባለው የብርሃን ፀባይ ነበር። ብርሃን ከብረታ ብረቶች ገጽታ ጋር ሲገናኝ የገጽታውን ኤሌክትሮኖች ከአተሞቻቸው በማፈናጠር የኤሌክትሪክ ጅረት(ከረንት) እንዲፈጠር ያደርጋል። በጥንቃቄ በተደረጉ ሙከራወች መሰረት የተፈናጣሪወቹ ኤሌክትሮኖች አቅም በሚያርፍባቸው የብርሃን ድምቀት (ኢንተንስቲ) ሳይሆን የሚወሰነው በብርሃኑ ድግግሞሽ መጠን ነበር። እያንዳንዱ አይነት ብረታብረት ከተወሰነ የድግግሞሽ መጠን በታች ያለ ብርሃን ካረፈበት ከነጭርሱኑ ኤሌክትሮኖቹ አይንቀሳቀሱም (የፈለገ ብርሃኑ የደመቀ ቢሆንም)። እኒህ ተስተውሎወች (የሙከራ ውጤቶች) የብርሃንን የሞገድነት ተፈጥሮ የሚቃረኑ ነበሩ። ለብዙ አመታት ሳይንቲስቶች እኒህን ተቃርኖወች ከሞገድ ኅልዮት ጋር ለማስታረቅ ሞክረዋል፣ ነገር ግን አልተሳካላቸውም።
አልበርት አይንስታይን በ1905 ዓ.ም. ለችግሩ መፍትሔ አቀረበ። ይህን ያደረገው የብርሃንን እኑስ ኅልዮት እንደገና እንዲንሰራራ በማድረግ ነበር። ሆኖም ግን ለሞገድ ኅልዮት እጅግ ብዙ መረጃ ስለነበር በመጀመሪያ የአይንስታይን መፍትሔ በዘመኑ በነበሩ ሳይንቲስቶች ዘንድ ተቀባይነት አልነበረውም። ነገር ግን የ የፎቶኤሌክትሪክ ተጽዕኖን የአይንስታን ትንታኔ በበቂ ሁኔታ ስለገለጸ ቀስ በቀስ ተቀባይነትን አገኘ፣ ስለሆነም አይንትስታን ለዚህ ስራው የኖቤል ሽልማትን አገኘ። ይህ የአንስታይን የፎቶኤሌክትሪክ ኅልዮት ለቀጣዩ የኳንተም ኅልዮት መሰረትና አሁን ተቀባይነት ላለው የብርሃን ሁለት ጸባይነት መሰረት የጣለ ነበር።
በ19ኛው ክፍለ ዘመን ከተደረጉ ሙከራወች የተነሳ ሌላ ቀውስ ተፈጠረ፣ ይኸውም የኤሌክትሮማግኔቲክ ኅልዮት በሚለውና በተጨባጭ ሙከራወች ውጤት መካከል የነበር ልዩነት ነው። ማናቸውም ሙቀት ያላቸው ቁሶች የሙቀት ጨረራ ይረጫሉ፣ ነገር ግን ጨረራቸው ያልተቆራረጠ አልነበርም። በ1900፣ ማክስ ፕላንክ የተሰኘው ጀርመናዊ ተማሪ የዚህን ጉዳይ ስረ መሰረት ለማወቅ ባደረገው ጥናት ማናቸውም ነገሮች (ጥቁር አካላት) ኤሌክትሮማግኔት ጨረራ የሚረጩት በጠጣር በጠጣር ቁርጥራጭ እንጂ በተቀጣጣይ እንደፈሳሽ አለነበረም። እኒህ ጠጣር የኤሌክትሮማግኔት ጨረራ ቁራጭ መሰረቶች ፎቶን ተባሉ። የሚይዙት ጠጣር ቁራጭ አቅም ኳንታ እንዲባል አንስታይን አሳወቀ። ፎቶን መባሉ በዚሁ ዘመን ኤሌክትሮኖች እና ፕሮቶኖች የታወቁበት ዘመን ስለነበር ለመለየት ነበር።
የሞገድ ርዝመት፣ እና c ደግሞ የብርሃን ፍጥነት ናቸው። ልክ እንዲሁ፣ የፎቶን እንድርድሪት (ሞመንተም) p ከሞገዱ ድግግሞሽና ጋር ቀጥተኛ ውድር ሲኖረው ከየሞገዱ ርዝመት ጋር ግን ተገልባጭ ውድር አለው። ወደሒሳብ ቋንቋ ሲተረጎም፦
የብርሃንን ተፈጥሮ የሚገልጸው የአሁኑ ዘመናዊ ኅልዮት በአልበርት አይንስታይን የፎቶኤሌክትሪክ ተጽዕኖ ኅልዮትና በማክስ ፕላንክ የፎቶን ጥናት ላይ የተመሰረት ነው። የአይንስታን ትንታኔ በእኑስነት ላይ ያተኮረ ሲሆን የፕላንክ ደግሞ በሞገድነት ላይ ያተኮረ ነበር። የዘመናዊው ኅልዮት እሚለው ብርሃን የሞገድ-እኑስ ሁለትዮሽ ተፈጥሮ አለው ይላል። ማለቱ ብርሃን፣ ሞገድም፣ እኑስም ነው። አይንስታይን እንዳስተማረ፡ የፎቶን አቅም ከፎቶኑ ድግግሞሽ ጋር ቀጥተኛ ውድር አለው ( ማለት ድግግሞሹ ሲበዛ፣ አቅሙም ይበዛል፣ ሲያንስ ያንሳል)። ይህ ሃልዮት ሲሰፋ ማናቸውም የአለም አካላት እኑስም ሞገድም ናቸው ብሎ ያስቀምጣል። ብርሃን ብቻ ሳይሆን፣ ማንኛውም ነገር የእኑስነቱን ወይም ደግሞ የሞገድነቱን ባህርይ ለይቶ ሊያወጣ የሚችል ሙከራ ሊካሄድበት ይችላል። አንድ ነገር ግዝፈቱ ትልቅ ከሆነ የእኑስነቱ ባህርይ ገኖ ይወጣል። ስለሆነም የአለምን ሞገዳዊነት በዘልማድ ለማወቅ አስቸጋሪ ነው። ሉዊ ደ ብሮይ በ1924 አፍረጥርጦ የኤሌክትሮንን የእኑስና ሞገድ ሁለትዮሽ ፀባይን እስከተነተነ የሁለቱ ጸባይን የያዘ ብርሃን ብቻ ነው ብሎ ሳይንቲስቶች ያስቡ ነበር። የኤሌክትሮን ሞገዳዊ ባህርይ በ1927 ዓ.ም. በዳቪሰንና ገርመር በተጨባጭ ተመክሮ ተረጋገጠ።
የኳንተም መካኒካል ኅልዮት በብርሃንና ኤሌክትሮማግኔቲካዊ ጨረራ ያለው አስተሳሰብ ቀስ በቀስ እየተቀየረ 1920ወቹ አልቀው 1930ዎቹ ተደግሙ። በ1940ወቹ ይህ ኅልዮት አብቦ አሁን የሚታወቀውን የኳንተም ኤለክትሮዳይናሚክስ (QED) ወይንም በሌላ ስሙ የኳንተም መስክ ኅልዮት ወለደ። ይህ አዲሱ ኅልዮት በብዙ ሙከራወች የተፈተነና ጸንቶ የቆመ ሲሆን በሌላ ጎን ስፋት ያላቸውን የተፈጥሮ ክስተቶች በአጥጋቢ ሁኔታ መተንተን የሚያስች ሆኖ እስካሁን ጸንቶ ይገኛል። ኳንተም ኤሌክትሮዲናሚክስን ያቋቋሙት ሳይንቲስቶች ሪቻርድ ፌይማን፣ ፍሪማን ዴይሰን፣ ጁሊያን ሽዊንገር፣ እና ሽን-ኢችሮ ቶሞናጋ ናቸው። ፌይማን፣ ሽዊንገር እና ቶሞናጋ የ1965 ኖቤል ሽልማት ስለዚህ ስራቸው አሸንፈዋል።
ይህ ለአካባቢ ጥበቃ ተስማሚ እና በቀላሉ የተጠበቀ የሌዘር ምልክት ማድረጊያ ማሽን እንደ ምልክት ማድረጊያ ኮዶች ፣ የጌጣጌጥ ካርታዎች ፣ LOGOs ፣ ተከታታይ ቁጥሮች ወዘተ ለብረታ ብረት እና ለብረታ ብረት ያልሆኑ ቁሳቁሶች ተፈፃሚ ነው ፣ እሱም ከፍተኛ ጥራት ያለው ፣ ከፍተኛ ኃይል እና ከፍተኛ መረጋጋት ያለው የፋይበር ሌዘር ምንጭ አለው ፡፡ የአገልግሎት ህይወቱ 100,000 ሰዓታት መድረስ የሚችል ነው ፡፡ ይህ ምርት በተለያዩ ጌጣጌጦች ፣ በሞባይል ፣ በቁልፍ ሰሌዳ ፣ በአውቶማቲክ ክፍሎች ፣ በኤሌክትሪክ ዕቃዎች ፣ በወጥ ቤት ዕቃዎች ፣ በቢላዎች ፣ በብርጭቆዎች ፣ ከማይዝግ ብረት የተሰሩ ምርቶች ፣ የኤሌክትሮኒክስ ክፍሎች ፣ የንፅህና መሣሪያዎች ፣ የእጅ ቦልሶች ፣ የግንኙነት ዕቃዎች ወዘተ ጨምሮ በተለያዩ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ በስፋት ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡
በኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክ በሰ/ት/ቤቶች ማ/መምሪያ - ማኅበረ ቅዱሳን ትሩፋት | የመቐለ ደብረ ቅዱሳን አቡነ አረጋዊ ቤተክርስቲያን የአብነት ተማሪዎች ማደሪያ ቤት ግንባታ
You are here: Home / Active Projects / ቅዱሳት መካናት / የመቐለ ደብረ ቅዱሳን አቡነ አረጋዊ ቤተክርስቲያን የአብነት ተማሪዎች ማደሪያ ቤት ግንባታ...
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን 49 አህጉረ ስብከት ያላት ሲሆን፤ በማህበረ ቅዱሳን ቅ/መ/መ/ት/ቤቶች/አ/ማስ በ2003 እና 2004 ዓ.ም. በተሰበሰበዉ መረጃ መሠረት ቤተ ክርስቲያኒቱ ከ2348 በላይ የአብነት ትምህርት ቤቶች እንዳሉ የታወቀ ሲሆን ከእዚህ መካከልም የመቀሌ ደብረ ቅዱሳን አቡነ አረጋዊ አብነት ትምህርት ቤት አንዱ ነው፡፡
በእዚህ የአብነት ትምህርት ቤት ውስጥ 202 ተማሪዎች ሲገኝ 52 የሳር ጎጆዎች አሉ፡፡ በአንድ ጎጆ ከ4-5 ተማሪዎቹ ይኖራሉ ይህም በመሆኑ ተማሪዎች ለተለያዩ በሽታዎች እየተጋለጡ ከሆን በተጨማሪ ዝናብ ሲዘንብ ስለሚያፈስ የሚማሩባቸዉ መፅሐፍት እየተበለሹ ከፍተኛ ችግር ዉስጥ ይገኛሉ፡፡
የመቀሌ ደብረ ቅዱሳን አቡነ አረጋዊ ቤተክርስቲያን የአብነት ትምህርት ቤት ብዙ ሊቃውንትን ያፈራ እያፈራ የሚገኝ የአብነት ትምህርት ቤት ቢሆንም በአብነት ትምህርት ቤቱ ውስጥ ባሉት ችግሮች ማለትም የጉባኤ ቤት፤የማደሪያ ቤት፤የማብሰያ እና መፀዳጃ ቤት ባለመኖር ምክንያት በትምህርት ሥርአቱ ላይ በከፍተኛ ተፅእኖ እያሳደረ ይገኛል፡፡ በመሆኑም የማደሪያ ቤት መገንባት ያስፈለገበት
• ግንባታ፡- አንድ ብሎክ 6 ክፍሎች ያሉት ለ48 የድጓ ተማሪዎች እና አንድ ብሎክ 6 ክፍሎች ያሉት ለ48 የቅኔ ተማሪዎች በግቢ ተለይቶ የማደሪያ ቤት ይገነባል፡፡
የማደሪያ ቤቱ ለ96 ተማሪዎች ማደሪያ ታስቦ 12 ክፍሎች የሚሰራ ሲሆን እያንዳንዱ ክፍል 20 ካሬ ሜትር ስፋት ሲኖረዉ 8 ተማሪዎች የሚይዝ ይሆናል፡፡ በእያንዳንዱ ክፍሎች 4 ተደራራቢ አልጋ፣ 2 የልብስ ሎከር፣ 1 ጠረጴዛ እና 2 ወንበሮች ይኖሩታል፡፡
የኢትዮጵያ ታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታ ሙሉ ለሙሉ ሲጠናቀቅ ሱዳንን ከጎርፍ ሊታደጋት እንደሚችል የአገሪቱ የመስኖ ሚኒስቴር ያሲር አባስ ትናንት በዋና በመዲናዋ ካርቱም በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቀዋል፡፡ የግድቡ ግንባታ በቅርቡ በሱዳን በደረሰው የጎርፍ አደጋ ላይ ምንም ተጽዕኖ እንደሌለው ነው የመስኖ ሚኒስትሩ የገለጹት፡፡ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን እና ግብፅ በግድቡ ግንባታ ላይ በተለይም በሙሌትና በአፈፃፀም ጉዳዮች ልዩነቶች እንዳላቸው ተጠቅሷል፡፡ አሁን ሱዳን ያጋጠማት የጎርፍ መጥለቅለቅ ከባለፈው ምዕተ ዓመት ውስጥ እጅግ የከፋው መሆኑን በመግለጽ ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ አገሪቱን እንዲረዳ ጥሪ አቅርበዋል፡፡ በአገሪቱ ቢያንስ 100 ሰዎች መሞታቸውን እና 40 ሺህ ቤቶች መፍረሳቸው የተገለጸ ሲሆን መንግስት ይህን ተከትሎ ለሶስት ወራት የሚቆይ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማወጁን የአናዱሉ ዘገባ ያመለክታል፡፡
የፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ህግ ይግባኝ መጠየቁን በመጠቀስ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ አጣሪ ችሎት ለአቶ በቀለ ገርባ የተፈቀደውን ዋስትና ማገዱን የኢህአዴግ ሚዲያዎች ዘገቡ። ሚዲያዎቹ እንዳሉት ጉዳይ ለሰበር ችሎት ያስቀርባል ተብሏል።
የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ አንደኛ የወንጀል ችሎት አቶ በቀለ ገርባ በ30 ሺህ ብር ዋስትና ከእስር እንዲለቀቁ ውሳኔ ማሳለፉ ይታወሳል። አቶ በቀለ የዋስትና መብታቸው ሊከበር እንደሚገባ ጠቅሰው በጠየቁት ይግባኝ መሰረት እንዲፈቱ መወሰኑንን ተከትሎ፣ ልጃቸው በአባቷ መፈታት የተሰማትን ስሜት ገልጻ ነገር ግን አባቷ አለመፈታታቸው ስጋት ላይ እንደጣላት አስታውቃ ነበር።
ሚዲያዎቹ እንዳስታወቁት ጉዳዩ በሰበር ሰሚ አጣሪ እንዲታይ ከመወሰኑ በቀር መቼ እንደተቀጠረ ይፋ አላደረጉም። በትልሉ ግን በሰበር ሰሚ አጣሪ ችሎት ይህ ውሳኔው ታግዷል። አቶ በቀለ ገርባም መልስ እንዲሰጡ መታዘዛቸው ተመልክቷል።
'' በግርማዊነትዎ ግብዣ ወብ ወደ ሆነችው አገርዎ በመምጣቴ ደስ ብሎኛል። እናንተም እንደኛው የጦርነትንና የመወረርን አሰቃቂነትን አውቃችሁታል። የወራሪን ጦር በመከላከል ግርማዊነትዎ...
ስንቶቻችን አስተውለን እንደሆነ ባላውቅም፥ ዘርንና እምነትን መሠረት ያደረጉ አንዳንድ ጥቃቶች የተፈጸሙት ጠቅላይ ሚንስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) እግራቸው ከኢትዮጵያ ወጣ ሲል ነው:: በነዚያኑ ጊዚያት በአገር ውስጥና በውጭ አገራት ያሉ ሥልጣናቸውን ያጡና ሥልጣን ላይ ለመውጣት የቋመጡ ሁሉ እኩዩን ድርጊት ሳያወግዙመግለጫ በማውጣት በፌዴራል መንግሥቱ ላይውርጅብኝ ያወርዱበታል:: ብዙ አዳማጭ እንደሌላቸው ቢያውቁትም በፕሮፓጋንዳ ኃያልነት እምነት ስላላቸው ለመላው የኢትዮጵያ “ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች” በመንግሥት ላይ እንዲነሱ ጥሪ ያቀርባሉ:: ለውጡን፣ የለውጡን ግምባር ቀደም መሪዎችና ጠቅላይ ሚንስትሩን ከሚደግፈው ሕዝብ ለመነጠል እነርሱ በሚቆጣጠሯቸው፣ በሚዛናዊነት ስም የሁሉንም ድምፅ እኩል እናሰማለን በሚሉና ወሬ ካገኙ ምንም ይሁን ምን በሚያናፍሱ የመገናኛ ብዙሃንና ማኅበራዊ ሚድያዎች አማካኝነት ከፍተኛ ዘመቻ ያደርጋሉ:: እነዚህን የመሳሰሉ የተቀነባበሩ፣ ተደጋጋሚ ሴራዎችና ድርጊቶች ሲፈጸሙ የዚች ድሀ አገርና ሕዝብ ንብረት ወድሟል፣ ሁላችንም በፍርሃት ተውጠናል፣ ንፁሃን ወገኖቻችንን አጥተናል:: ሰሞኑን የሆነውም ይኸው ነው::
የሴረኞቹ እኩይና ዘላቂ ዓላማ ግቡን ባይመታም የአገራችን የፍትህ ሥርዓት ቀርፋፋ በመሆኑ፥ ወንጀለኞች ተገቢውን ቅጣት ሲያገኙ ባለመታየታቸው፥ ዘረኞችና መሰሪዎች የልብ ልብ አግኝተው በሐሳብ ነፃነት ስም ደረታቸውን ነፍተው ይመላለሳሉ::
ዘረኝነት ዋልታ ረገጥ አስተሳሰብ ነው ብሎ ማለት ስህተት ነው:: ዘረኝነት እኩይና አስጸያፊ ነው:: በጥቂት አገሮች ተሞክሮ አንድም መልካም ውጤት አላመጣም:: ታሪክ የሚያስተምረን ዘረኝነትና ዘረኞች ብዙ ጥፋት ካደረሱ በኋላ እነርሱም መጥፋታቸውን ነው:: በየትኛውም አገር ዘረኞች ቢኖሩም ደረታቸውን ነፍተው እንደልባቸው የሚመላለሱት ግን አገራችን ኢትዮጵያ ውስጥ ነው:: በሌሎች አገራት ግን ብቅ ሲሉ ዘረኝነትን የሚኮንኑ ሲረባረቡባቸው ወደ ጉድጓዳቸው ገብተው ሲያሴሩ ይውላሉ::
ዘረኝነት ሰዎች ያልሆኑትን ናችሁ ብሎ እንዲያብጡና እንዲኮፈሱ በማድረግ፥ ሌላውን እንዲንቁና እንዲጠሉ የሚያስተምር የሰው ልጆች ጠላት ነው:: ዘረኞች መርዝን በማር፣ ጥላቻን በፍቅር ለውሰው በራሳቸው ማሰብ ላቆሙ ተከታዮቻቸው ያጎርሳሉ:: ዘረኝነትና ወገናዊነት ልዩነት አላቸው:: ወገናዊነት ወገኑን ከመውደዱ የተነሳ ለወገኑ እኩልነት፣ እድገትና ብልፅግና የሚደክም ነው:: ዘረኝነት ግን ሌላው እንዲጠፋ፣ እንዲቆረቁዝና እንዲደኸይ ሌት ተቀን የሚለፋ ነው:: ዋልታ ረገጥ ወገናዊነት ደግሞ ወደ ዘረኝነት ለመቀየር ጫፍ ላይ የደረሰ አስተሳስብ ነው:: ዘረኞች የማኅበረሰብጠንቅ (Sociopath)እናወፈፌ (Psychopath)ስለሆኑ ቦታቸው ክብር ሳይሆን የሥነ ልቦና ሕክምና ቤት ነው:: ስለዚህ የኢትዮጵያ የፌዴራል መንግሥትም ሆነ የክልል መስተዳደሮች ዘረኝነትንና ዘረኞችን መታገስ የለባቸውም::
“…ቀኝጉንጭህን በጥፊ ለሚመታህ ሁሉ ሁለተኛውን ደግሞ አዙርለት፤” የሚለው የወንጌል ትምህርት ለግለሰቦች እንጂ ለመንግሥት የተሰጠ ኃላፊነት አይደለም:: የመንግሥት ኃላፊነት ክፉ አድራጊዎችን መቅጣት መልካም አድራጊዎችን ደግሞ ማመስገን ነው:: ክፉ አድራጊዎችን ለመቅጣት እንዲችል አስፈላጊው የሕግ ማእቀፍና አቅም “ሰይፍ” ስለያዘ ሊጠቀምበት ይገባል::የመንግሥት ባለሥልጣናት በግላቸው ሌሎች ላደረሱባቸው በደል መታገስ ይችላሉ፤ ምርጫው የራሳቸው ነው:: በደል አድራሾች ግን በሕግ መጠየቃቸውን የእነርሱ ትዕግስት ማስቀረት የለበትም:: የፍትህ ሥርዓቱ “ማንም ሰው ከሕግ በላይ አይደለም” በሚል መርህ ላይ መቆሙ ለምንመኛት ኢትዮጵያ ጽኑ መሠረት ነው:: የፌዴራል መንግሥትና የክልል መስተዳደሮች በሚያስተዳድሩት ሕዝብና ግለሰቦች ላይ ክፉዎች በደል ሲያደርሱ “በትዕግስት” ሲያልፉ፥ መልካም አድራጊዎችን መቅጣታቸውና ክፉ አድራጊዎችን መሸለማቸው መሆኑን ሊረዱ ይገባል:: ፈጣሪም ሕዝብም የሚወደው፥ መንግሥት ክፉ አድራጊዎችንና ወንጀለኞችን የሚቀጣ ሲሆን ነው::
በቀጠሮ ብዛት የሚታወቀው የአገራችን የፍትህ ሥርዓት በክፉ አድራጊዎች ላይ በፍጥነት ፍርድ መስጠት ይኖርበታል:: ፍትህ ለአንድ ሕዝብና አገር እጅግ አስፈላጊ ነው:: ክፉዎች ፍርድ አላገኙም ማለት በተበደሉ ላይ እንደመቀለድ ይቆጠራል:: ፍትህን የፖለቲካ መሣሪያ ማድረግና በሰበብ ባስባቡ ማጓተት ወንጀለኞችን ማበረታታት ነው:: እኩዮችን በተለይ ዘርንና ሃይማኖትን መሠረት አድርገው ጥቃት የፈጸሙትን ፍርዳቸውን ከነአሳፋሪ ድርጊቶቻቸው ለሕዝብ ግልፅ ማድረግም አስፈላጊ ነው:: እንደ ሰሞኑ ዓይነት ያሉ ጥቃቶች የጅምላ ጭፍጨፋ ታናሽ ወንድሙ እንጂ “የብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች” መብት መከበር አይደሉም::
የዘረኞች ኃይል እንደ እሳት የሚለበልብ ምላስና እንደልብ የሚበተን ገንዘብ ናቸው:: እነዚህ ከሌሏቸው ሽባ ናቸው:: መንግሥት የተደራጀ መዋቅሩንና የዲፕሎማሲ ግንኙነቱን በመጠቀም ምንጮቻቸውን ማድረቅ ይኖርበታል:: የዘረኞች ዕውቀትና ገንዘብ ለጥፋት እንጂ ለልማት ውሎ አያውቅም፤ በአገሪቱ ውስጥ እስካሁን የታየውም ይኼው ነው::
መጋቢት 18 ቀን 2011ዓ.ም ታትሞ በወጣው ሪፖርተር ጋዜጣ ላይ “በየትኛው ፍቅር እንደመር?” በሚለው ጽሑፌ የአገራችንን ፖለቲካ ለዜጎች መተዉ እንደሚገባ “አንቺ ምንቸገረሽ ሁለት አባት አለሽ፣ አንዱ ቢሞትብሽ በአንዱ ትምያለሽ፤” በማለት ጽፌ ነበር:: በተወካዮች ምክር ቤትማክሰኞ ጥቅምት 11 ቀን 2012 ዓ.ም. የተገኙት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር)ይህንኑ ጉዳይ አንስተውት ነበር:: የሌሎች አገራት ዜግነት ያላቸው ፖለቲከኞችና አክቲቪስት ነን ባዮች አገራችን በእሳት ብትጋይ የሚሄዱበት አገር አላቸው:: እኛ ግን ያለችን ይቺው አንድ አገር ናት:: በትውልዳቸው ኢትዮጵያውያን ስለሆኑ ከሌሎች የውጭ አገራት ዜጎች በተለየ ሁኔታ መታየታቸው አግባብ ነው:: ይህ አግባብ ግን በአገራችን ኢትዮጵያ ውስጥ አዎንታዊ ሚና እንዲጫወቱ እንጂ ሕዝብን ከሕዝብ ለማጋጨት አልፎም የመንግሥትን ሥልጣን በግርግር እንዲይዙ አይደለም:: መንግሥት፥ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ሆነው የሌሎች አገራት ዜግነት ያላቸውን ከፖለቲካ ፓርቲ አባልነት እንዲሰናበቱ፣ አሉታዊና አፍራሽ ድርጊት የሚጫወቱትን በሕግ ጠይቆ የተፈረደባቸውን ብይን ሲጨርሱ ወደ አገራቸው ማሰናበት ይኖርበታል:: ይህ ርምጃ ፍትሐዊ እንጂ አምባገነንነት አይደለም::
የመንግሥት ጆሮና ዐይን ሕዝብ ነው:: የአሁኑ ጥቃት ከመፈጸሙ በፊት ሕዝብ ስጋቱን ገልጾ ነበር:: ሰሚ ግን አላገኘም:: የአገር መከላከያ በዋናነት የተቋቋመው ከውጭ የሚመጣ ጠላትን ለመከላከል ነው:: በአገር ውስጥ ላሉት ችግሮችና ወንጀሎች ግን የፖሊስና ሚሊሻ ኃይል በቂ ናቸው:: እነዚህ ኃይሎች ውጤታማ የሚሆኑት ከዘረኝነት ነፃ መሆናቸው ሲረጋገጥና ከሕዝብ ጋር ተቀናጅተው ሲሠሩ ነውና ሕዝብን በጸጥታና ደህንነት ጥበቃ ውስጥ ተሳታፊ ማድረግ ለዘላቂ ሰላም ዋስትና ነው:: ለውጡ በታለመለት መንገድ እንዲሄድ የብዙሃኑ ፍላጎት ነውና በዚህ ለመሳተፍ ወደ ኋላ የሚል የለም::ለውጡ ቢጨናገፍ የሚተካው ሥርዓት ያለፈው ሳይሆን የባሰና የከፋ ነው:: ክግብፅ ሁለተኛው አብዮት ውድቀት እንማር::
የዘረኝነት ሰለባ የሆኑትን አዛውንቶች፣ ጎልማሶችንና ወጣቶችን ሥነ ልቦናና አስተሳሰብን ለመቀየር ብርቱ ትግልና ሥራ ይጠይቃል:: የእርቀ ሰላም ኮሚሽን በተለያዩ ደረጃዎች ከሚገኙ የሃይማኖት መሪዎች፣ አባገዳዎች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ በአገር ውስጥና ውጭ ከሚኖሩ ምሁራን፣ የክልልና ወረዳ አስተዳደሮች፣ ወጣቶች፣ ሴቶች፣ መምህራን፣ ተማሪዎች፣ ጋዜጠኞች፣ የሚዲያ ባለቤቶች፣ አክቲቪስቶች፣ የፖለቲካ ሰዎች፣ ወዘተ ጋር በመቀናጀት መጠነ ሰፊ የሆነ ሥራ ይጠብቃቸዋል:: የእነርሱ ሥራ አመራር መስጠት እንጂ ሥራው የሚሠራው በሌሎች መሆኑን ተገንዝበው የእርዳታ ጥሪ ቢያደርጉ መልካም ነው:: በሙያው የተካኑ ባለሙያዎችና የእርቀ ሰላምን ወቅታዊነት የተረዱ ሰዎች የተቻላቸውን ለማገዝ ይፈልጋሉ:: ነገር ግን እንዴት አድርገው ከኮሚሽኑን ጋ እንደሚገናኙ አያውቁም:: በጣም አስፈላጊ የሆነው ጉዳይ ተገቢውን ትኩረት አላገኘም ብዬ አስባለሁ:: ምክንያቱም የእርቀ ሰላሙ ኮሚሽን በሚዲያ አማካኝነት ወደ ሕዝብ ብቅ የሚለው ከብዙ ወራት በኋላ ለጥቂት ደቂቃዎች ብቻ ስለሆነ ነው::
በአዳስ አበባና አካባቢዋ በፌዴራሉ መንግሥት አማካኝነት አጓጊ የሆኑ ፕሮጀክቶች ታቅደው እየተሠሩ ነው:: እነዚህ ፕሮጀክቶች ወጣቱ ጉልበቱንና ዕውቀቱን ለመልካም ነገር እንዲጠቀምበትና እርሱም እንዲጠቀም ያግዛሉ:: ክልሎች እርስ በእርስ ከመቆራቆስ ይልቅ፥ ተመሳሳይ እቅዶችና ፕሮጀክቶችን ነድፈው ቆመንለታል ለሚሉት ሕዝብ በተለይ ለወጣቱ የሥራ እድልና ተስፋ ቢፈጥሩ፥ ወገኖቹ ላይ የሚሰነዝረውን ገጀራና ዱላ ራሱንና ወገኑን በሚጠቅም ተግባር ላይ ያውለዋል::ዕውን ሊሆን የሚችል ተስፋ ለሰው ልጅ ምግብ ነው:: የዛሬው ጨለማ በነገው ብርሃን እንደሚተካ የሚያይበት መነጽር ነው:: በአዲስ አበባ ላይ የታየው ብርሃን በክልሎችም እንዲታይ የክልሎችና ወረዳ መስተዳደሮች ስብሰባንና ሴራን ቀንሰው መሬት የሚወርድ ሥራ ላይ ቢተጉ ይሻላል::
በመጨረሻም፥በተለያዩ ጋዜጦች፣ መጽሔቶች፣ የቴሌቪዥን ፕሮግራሞች፣ ድረ ገጾችና ማኅበራዊ ሚዲያዎች አገራቸውንና መላውን ሕዝቧን የሚወዱ፣ ከተለያዩ ማኅበረሰብ የወጡ፣ የተለያየ የዕውቀትና የትምህርት ደረጃ ያላቸው ዜጎች ለኢትዮጵያ ይጠቅማል ብለው ያሰቡትን ጊዜ ወስደው ይጽፋሉ፣ ይናገራሉ፤ይመክራሉ:: የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት የፕሬስ ሴክሬታሪያት እነዚህን ሐሳቦች ጨምቆ ለሚመለከተው አካል ያስተላልፋል የሚል ግምት አለኝ፤ እርግጠኛ ግን አይደለሁም:: ምክንያቱም ሐሳቦቻቸውን ለጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት የላኩ ጽሑፎቻቸው ለሚመለከተው መድረሳቸውን የሚገልጽ ምንም ዓይነት ምላሽ እንዳላገኙ ከማውቃቸው ለመረዳት ስለቻልኩ ነው:: ሥራ ከበዛባቸው ቢያንስ “ራስ-ሰር ምላሽ” ከምስጋና ጋር ማድረግ ይገባቸዋል:: መንግሥት መናገር ብቻ ሳይሆን ማዳመጥ፥ ማዳመጡንም ማሳወቂያ መንገድ መቀየስ አለበት::
ስለ ኮሮና ቫይረስ ብዙ ነገር ተብሎዋል:: አንድ አይነትና አሰልች የሆነ ዓለም አቀፍ ትንታኔ ሲሰጥ ቆይቶዋል:: ስለ ቅድመ መከላከልና ስለ ጥንቃቄ ስለ ስርጭቱ፣ ስለገደለው ህዝብ ብዛት፣ ወዘተረፈ…..ያልተባለ ነገር የለም::ይህን በሚመለከት ደጋግሞ የመተንተኑን ስራ ለጤና ባለሙያዎች እንተወውና ኮሮና ቫይረስ ስላስደሰታቸው ስለ ንግድ ድርጅት ባለቤቶች እንዲሁም ስለ እምነት ተቁዋማቱ ግራ አጋቢ ማሳሰቢያና ስለክፉው መንፈስ ስልቂያ ጥቂት ነገር እናንሳ::
በቅርቡ ወደ ኢትዮጵያ የመጣውናና የኢትዮጵያ የግብርና ምርቶች የግድ ወደ ኦንላይን ግብይት ውስጥ መግባት እንዳለባቸው የገለጸው፣ለዚህም በርትቶ እንደሚሰራ ቃል የገባውና፤ በዘርፉ ለመሰማራት ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር የተስማማው፣ ወደፊት ኢትዮጵያን የኢኮኖሚ ቅኝ ተገዥ አገር እንደሚያደርጋት የሚገመተው፣ የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ዋና አቀንቃኝ የሆነውና የወሲብ ሮቦቶችን ሳይቀር በገፍ እያመረተ ለሽያጭ የሚያቀርበው፣ጃክ ማ እና ድርጅቱ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት እጅግ ተጠቃሚ ሆነዋል:: የመላው ዓለም ህዝብ ቤቱን ዘግቶ መቀመጡ ለእነ ጃክ ማ እና ለ ጄፍ ቢዞስ ሰርግ እና ምላሽ ሆኖላቸዋል!
ኮሮና የኦንላይን ቢዝነሳቸውን በእጅጉ አጧጡፎላቸዋል:: በአውሮፓ፣ በአሜሪካ፣ በእስያና በመካከለኛው ምስራቅ ባሉ አገሮች በሚገኙ ሁለገብ የግብይት ተቁዋማቶቻቸው በኩል ኦርደር የሚደረጉትን ነገሮችም ከዚህ ቀደም በነበረው ዘገምተኛ አካሄድ ማስተናገድ አቅቶዋቸዋል:: ትእዛዝ በዝቶላቸዋል:: እባካችሁ ቶሎ አምጡልን እየተባሉ እየተለመኑም ይገኛሉ:: የኦንላይን ቢዝነሱ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ስለተጧጧፈላቸውም የጃክ ማ ው አሊባባ ግሩፕ እና የጄፍ ቢዞስ አማዞን ለድርጅታቸው በአንድ ሳምንት መቶ ሺ ሰራተኞችን ለመቅጠር አስገድዶዋቸዋል::
በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ተጠቃሚ ከሆኑት ግለሰብና ድርጅቶች ውስጥ ዋናዎቹ የአሊባባ ግሩፕ እና የአማዞን ባለቤቶች ናቸው:: በሺዎች የሚቆጠሩ ሰራተኞቻቸው ተሸፋፍነው እየመጡ ማናቸውንም አይነት ምርቶቻቸውን የእለት ምግቦችን ጨምሮ ቤት ለቤት ያደርሳሉ:: በዚህም ካሰቡት በላይ (ምናልባትም ከጠበቁት በላይ) በብዙ ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ሳምንታዊ ትርፍ እያጋበሱ ይገኛሉ:: ይህ ስለሆነ ብቻ “ኮሮና ቫይረስን እነሱ ፈጠሩት” ማለት ባይቻልም፤ ከዚህ በሁዋላ በሚኖረው ጊዜ ግን እንዲህ አይነቱ ወጣ ያለ ክስተት ለቢዝነሳቸው ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ እንዲገነዘቡና ወደፊትም እንዲህ አይነቱ ነገር ላይ ትኩረት አድርገው እንዲሰሩ የሚያበረታታቸው ሆኖ ሊገኝ ይችላል:: ምክንያቱም ቢዝነስ ነው:: ቢዝነስ ደግሞ ምንጊዜም ቢዝነስ ነው…።
ሌላው የዚህ ቫይረስ መከሰት ተጠቃሚ ያደረገው ደግሞ ታጥቀው የሚያገለግሉትን አለቃቸውን ነው:: የክፉው መንፈስ አለቃ አማኙንና አማኝ ነኝ ባዩን ህዝብ በፍርሃት ቆፈን ውስጥ ዘፍቆ “ከአምላክህና ከቫይረስ?” ሲል አስመርጦታል! አማኙ ህዝብ በየቤቱ ዘግቶ እንዲቀመጥ በማድረግ ምዕመኑ ላይ እየተሳለቀ ይገኛል:: ምዕመኑ ከአምላኩና ከቫይረስ ቫይረስን እንደሚፈራ አረጋግጦበታል ማለትም ይቻላል:: ወደፊት ምን ያህሉ የምድር ሰው የእርሱ ወታደር እንደሚሆንም ሊገምትበት ይችላል::
በዚህ ቫይረስ ምክንያት ፈጣሪን አማኝ የሆነው ህዝብ (ምዕመን) ከስር የምትመለከቱትን አይነት ከየሐይማኖት ተቁዋማቱ የተሰጠ ማሳሰቢያ (የማስፈራሪያ መልዕክት) ተቀብሎ እንዲህ ከሆነ፤ ወደፊት በሚኖሩ እጅግ አስከፊ በሚሆኑና አማኞች የሚፈተኑባቸው ከባባድ ጊዜያቶች ሲመጡ ምን ሊከሰት እንደሚችል ለመገመት ሞክሩ። የቫይረሱን ስርጭት ተከትሎ በሐይማኖተኛው ላይ የተፈጠረው ሁኔታ እጅግ የሚያሳቅቅ ነው:: ቫይረስ ፈርቶ ወደ ቤተ መቅደስ ከመሄድ የሚቆጠብ ምዕመን ከመሆን ይሰውረን የሚያስብልም ነው! እርግጥ ነው መንግስት እንደ መንግስት ህዝቡን ማስጠንቀቅና መከልከል ሊኖርበት ይችላል:: ምዕመኑም ከአምላኩ በታች የየራሱን ጥንቃቄ ማድረግ ይኖርበታል::
ነገር ግን ይህ አይነቱ ማስጠንቀቂያ ከሐይማኖት ተቋማት አመራሮች በኩል መሰንዘሩ እጅግ አስገራሚና ምዕመኑን “ሞራል ዳይለማ” የሚባል ነገር ውስጥ የሚከት ነው። “በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ቤተ እምነቶችን ላልተወሰነ ጊዜ ስለዘጋን በየቤታችሁ ሆናችሁ ጸልዩ” ማለት ለአንድ ሃይማኖተኛ ወይም አማኝ ምን እንድምታ ይኖረዋል? “በማህበር ሆናችሁ ብትጸልዩ እኔ በመካከላችሁ እገኛለሁ” የሚለውን ቃል፤ ደጋግመው ሲሰብኩ የነበሩ ሁሉ ዛሬ ላይ ቫይረስ ፈርተው ከተደበቁ አምላካቸው ከምን ከምን አይነት ነገር እንደሚያድናቸው በዝርዝር ለይተው ማስቀመጥ አለባቸው! ይህ በራሱ እምነት ምንድነው?ሐይማኖትስ ምንድነው?ለሚለው ለአህዛብ ጥያቄ “ምንም”ብሎ እንደመመለስ የሚቆጠር ነው:: “በአምላክህ መተማመን አቁም፤ ትበላለህ!” ብሎ እንደማስተማርና እንደመምከር ያለ የኢኣማኒያን አቁዋም ሆኖ እናገኘዋለን::
በመሰረቱ አምላክ ሰዎችን ከማዳንና ለሚያምኑት ከመታመን፣ የሚያምኑትንም ከመጠበቅና ከመንከባከብ፣ የአማኞችን ሰላምና ደህንነት ከመጠበቅ፣ ፍላጎታቸውን ከማሙዋላት፣ ጸሎታቸውን ከመስማት፣ አጥፍተው ይቅር በለን ለሚሉት ምህረት ከመስጠት ውጭ ሌላ ስራ የለውም:: የስጋት፣የበሽታ፣ የሽብርና የክፋት አምላክም አይደለም! በተመሳሳይ ሁኔታ የክፉው መንፈስ አለቃ ሰዎችን ከማሸበር፣ ከመጉዳት፣ ከማጎሳቆል፣ ከማቁሰልና ከማሳመም፣ ከመረበሽና ከማጥፋት በቀር ሌላ ስራ የለውም። ልዩነታቸው በርህራሄና በጭካኔ፤ በምህረትና በምህረት የለሽነት፤ በመግደልና በማዳን ዙሪያ የሚሽከርከር ነው!አንድ አማኝ እነዚህን ነገሮች በውል ሳይረዳ ከሆነ ሐይማኖተኛ የሆነው የማያውቀውን አምላክ እንዲሁ በደመ-ነብስ ሲያመልከው እንደኖረ ይቆጠራል።
ቫይረሱ ከምድር ሳይንስ አቅም በላይ ከሆነ፣ ከምድር ሃያላን መንግስታት አቅም በላይ ከሆነ፣ ሰዎች በተለይም አማኞች ወደ መፍትሄው አካል ወደ አምላካቸው የበለጠ መጠጋት ነው የነበረባቸው:: የሐይማኖት መሪዎችም ምዕመኑን የበለጠ ወደ አምላካቸው እንዲጠጉ መቀስቀስ፣ ቃሉን መሰረት አድርገው መገፋፋት፣ በግፊትም ማስጠጋት ሲኖርባቸው፤ በተቃራኒው እነሱም ፈርተው ምዕመኑንም አስፈራርተው ማህተም ባለው መግለጫና ማሳሳቢያ “ቤተመቅደስ ዘግተናልና እንዳትመጡ” ማለት፤ “ከእኛም ከአምላካችንም አቅም በላይ የሆነ ቫይረስ ተከስቶዋልና አትምጡ” እንደማለት ይቆጠራል። ይህም በሌላ አገላለጽ መፍትሄው ከሃያል አገራትና ከበለጸጉ አገራት፤ እንዲሁም ከምድራዊው ሳይንሳዊ ጥበብ እስኪመነጭና እስኪገኝ ድረስ መንፈሳዊ አገልግሎት መስጠት አቁመናል” ብሎ እንደመግለጽ የሚቆጠር ነው።
ይህም በራሱ መፍትሄውን ከቫይረሱ ፈጣሪ ከራሱ ከክፉው መንፈስ አለቃ እንደመሻትና ከእርሱ ብቻ እንደመጠበቅ የሚቆጠር ነው! በጥቅሉ ይህን ቫይረስ አስመልክቶ ከየሐይማኖት ተቁዋማቱ የተሰጡ ማሳሰቢያዎች የምዕመኑን የእምነት ጽናት የሚሸረሽሩ ናቸው። የየሐይማኖቱ መሪዎች እራሳቸው ስተውና የአምላክን ህልውና ተጠራጥረው ምናልባትም ክደው ምዕመኑንም ለጥርጥር እየዳረጉትና እያስካዱት እንዳለ የሚያስረዳ ነው።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ሰሙን (ፋልማይ ሰሙን) ናይ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ወራር ከካይድ እዩ’ ዝብል ሓበሬታ ካብ ትላላት ስለያን ግለሰባትን ሓበሬታ ከምዘሎ፡ መንግስታዊት መርበብ ሓበሬታ ሻባይት.ኮም ትማሊ ኣብ ዝዘርግሓቶ ሓበሬታ ኣፍሊጣ።
ጃርት አጥቢ እንስሳ አይነት ነው። በሥነ ሕይወት ረገድ በዘራይጥ ክፍለመደብ ውስጥ 2 ልዩ ልዩ አስተኔዎች አላቸው፤ የምሥራቅ ክፍለአለም ጃርቶችና የምዕራብ ክፍለአለም ጃርቶች ናቸው።
1) የአናኦሮቢክ ረቂቅ ተሕዋስያንን በተለይም የፔርፊንጀን ባሲለስ ክፍልን ባዮሊየስ በመተንተን ፣ በተለይም በተለይም ሲሊካ እና አዮዲን በተገኙበት ኦርጋኒክ ንጥረ ነገሮችን በመፍላት ሃይድሮካርቦንን ለማምረት ፡፡
2) በ 1 ስር የተገለፀውን ማመልከቻ ለማስፈፀም ተስማሚ የሆነ እና በዋነኝነት ጠብቆ የያዘ ፣ ሲሊካ በሚኖርበት ጊዜ ፣ ​​የአናኦሮቢክ ፍላት ለማከናወን በሚያስችል ሁኔታ ፣ በአንድ በኩል የሚይዝ የውሃ እና ገለልተኛ መፍትሄ ፡፡ ፣ ዝቅተኛ የአልፋፋቲክ አሲዶችን ፣ የሚሟሟቸውን የአልፋታይድ አሲዶች እና ዝቅተኛ የአልፋፋቲክ አልኮሆሎችን የያዘ ምድብ አንድ ወይም ከዚያ በላይ ንጥረ ነገሮች ፣ በሌላ በኩል አዮዲን ፣ ጥቃቅን ተህዋሲያን ፣ የባሲለስ ሽቶሪንስ ዓይነት እና አልሚ ንጥረነገሮች እነዚህ ባሲሊዎች.
የውሃ ንጥረ-ነገሮች መፍትሄ ተዘጋጅቷል ፣ የናይትሮጂን ይዘቱ ከ 1% የፔፕቶኖች መፍትሄ አይበልጥም ፣ አዮዲን እና ንፁህ የቢሊ ባህል ይታከላል ፣ በሲሊካ አልጋ ላይ ይቀመጣል የማይጣራ ፣ የሚመረተው ንጥረ ነገር (ንጥረነገሮች) ተጨምረዋል እናም በሚጠጡበት ጊዜ ሁሉ ይታደሳሉ ፡፡
የሚቴን ፍላት መጀመሪያ የሚመጣው እንደ ሊፈላ ንጥረ ነገር ዝቅተኛ የአልፋፋ አሲድ ወይም የዚህ አይነት አሲድ ጨው በመጠቀም ነው እናም ይህ መፍላት መከሰት ሲጀምር የመፍላት ሂደት ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ በመመገብ ይረጋገጣል የዚህ ዓይነት አሲዶች ወይም ጨዎችን በአንድ ወይም ከዚያ በላይ ከፍ ባሉ የአልፋፋቲክ አሲዶች ወይም ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ አልኮሆል ጋር በመመገብ (በአንድ የውሃ ውስጥ የአልኮሆል መፍትሄዎች ተስማሚ በሚሆንበት ጊዜ) ወይም በአንድ ጊዜ ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ አሲዶች ጋር በመመገብ ወይም ዝቅተኛ የአልፋፋቲክ አሲድ ጨዎችን እና ከሌሎቹ ሁለት ዝርያዎች ንዑስ ንዑስ ወይም ከአንድ ጋር።
ዲዮዶሮስ ሲኩሉስ (60 ዓክልበ. ግድም) እንደ ጻፈው (V. 35) በጥንት ከእረኞች አለመጠንቀቅ የተነሣ አንድ ታላቅ እሳት ዙሪያውን በሙሉ ስላቃጠለ የተራሮቹ ስም ከ«እሳት» (ፒር ወይም ፑር በግሪክኛ) መጣ። በመቃጠላቸው ምክንያት የብር ፈሳሾች ተገለጡ። የፊንቄ ሰዎች ሲደርሱ ብር እንደ ርካሽ ዕቃ አገኝተውት ከኗሪዎቹ በንግድ ገዝተውት እንደ በለጠጉ ይለናል።
በኋላ ግን የሮሜ ደራስያን ሉካን (60 ዓ.ም.) እና ሲልዩስ ኢታሊኩስ (90 ዓ.ም.) ሌላ ትውፊት ጻፉ። ሄርኩሌስ ሊቢኩስ የጌርዮንን ከብት ለመውሰድ እየሄደ የተራሮች አውራጃ ንጉሥ ቤብሩክስ ጋበዘው። ሄኩሌስ ግን ሰክሮ የንጉሡን ሴት ልጅ ፒሬኔ በግድ ጠልፎ ከኅፍረቷ በተራሮቹ እስከ መሞቷ ድረስ ተንቀዋለለች። ስምዋን ለተራሮቹ ሰጠች ብለው ጻፉ።
2015-09-26የመስቀል በዓል ታሪካዊ አመጣጥ የመስቀሉን መገኘት ታሪካዊ አመጣት ከማየታችን በፊት የዘንድሮዎን የመስቀል በዓል ለየት የሚያደርገው የእስክንድርያ ዓምደ ተዋሕዶ ምናሌ Skip to content ወቅታዊ ጉዳይ ነገረ ሃይማኖት የቅዱሳን መታሰቢያ መንፈሳ�
ማዕድን ወይም እንደ አልማ ዝ፣ ሩቢ፣ አመራልድና ሳልፈር ያለ የከበረ ድንጋይ ሲሆን 3 የማዕድን አዋጅ የከበረ ማዕድን ብሎ የሚሠይመውንና በየደረጃው የሚያሳውቃቸውን ማንኛውንም ሌላ ማዕድን ይጨምራል፡፡ 9)
የማዕድን እና ነዳጅ ሚኒስቴር 49 የፍቃድ ጥያቄዎችን ውድቅ አደረገ Views 358 የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የማዕድናት ምርመራ ፈቃድ ከጠየቁ 56 የአገር ውስጥና የውጭ አገራት ኩባንያዎች ውስጥ
ሚያዝያ 16/2011 የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የማዕድን ፍለጋ ለማካሄድ ፍቃድ ጠይቀው መስፈርቱን ላሟሉ ሦስት ኩባንያዎች የምርመራ ፍቃድ ሰጠ። ሚኒስቴሩ ፍለጋውን እንዲያካሄዱ ስምምነት የተፈራረማቸው ኩባንያዎች መካከል አይጋ ትሬዲንግ
ተፅዕኖ ድንጋይ ለዘመንም ይህ ከባድ ዓለት የእግሩን ጥንካሬ 350Mpa ያነሰ ነው እንዲሰበር ቁሶች ወይም እንዲቆረጡ ሊያደርግ ይችላል የማዕድን ብረት ሲሚንቶ የግንባታ ዕቃዎች የኬሚካል ኢንዱስትሪ የውሃ እና
2013-11-06እንደ ዓለም ባንክ ዘገባ "በኢትዮጵያ የማዕድን ዘርፉ የለማ አይደለም፤ ነገር ግን አገሪቱ በተፈጥሮ የማዕድን ሀብቷ የበለጸገች ናት" ይላል፡፡ በቅርብ ጊዜ ከታመኑ ምንጮች የወጣ ዘገባ እንደሚያስረዳው "የኢትዮጵያ መንግስት በያዝነው የበጀት �
ዩሪያ በኢንዱስትሪ ውስጥ የሚያገለግል ናይትሮጂን የተመሠረተ ኬሚካዊ ውህደት ነው ፡፡ በኦርጋኒክ ኬሚስትሪ ውስጥ ጥንቅር የተለያዩ ስሞች አሉት ካርቦን አሲድ አልማዝ ወይም ዩሪያ። ዩሪያ በግብርና ንግድ ውስጥ የሚያገለግል የማዕድን ማዳበሪያ
የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደስ ኃይለማርያም ከሰል ድንጋይ ወደ አገር ውስጥ የማስገባት ሥራ በሚመሩት መንግሥታዊ ተቋም በኩል ሲፈጸም መቆየቱን አስታውሰው የማዕድን የነዳጅ እና ተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ከውጪ
የኢትዮጵያ የማዕድን ዘርፍ "ሙስናን ማዕከል" ያደረገ ነው፣ በኢትዮጵያ ያለው የማዕድን ዘርፍ የሙስና ማዕከል እና የተግባር መገለጫ እንዲሁም የባለስልጣኖች የሙስና ድርጊት እና የማታለል ወንጀል ማሳያ ነው፡፡ እ ኤ አ በ2012 የዓለም ባንክ "በኢ�
ምስኪን ዐማራ ! ★★★ Comment ~ Share ~ Like አረ እንዲያው ለመሆኑ ለዚህ ጉዳይ ተጠያቂው ማነው ?? ፍቅሩ ! የተባለ አንድ የፌስ ቡክ ወዳጄ ዘመዴ በኢትዮጵያ የሃብት ክፍፍል ብሎ
በኢትዮጵያ የማዕድን ሙስናን ለመሸፋፈን የሚደረገው ዘበት Posted in Amharic Translations By almariam On February 26 2014 ከፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማርያም ትርጉም በነጻነት ለሀገሬ በኢትዮጵያ ያለው ገዥው አካል በማዕድኑ ዘርፍ የሚያካሂደውን ሙስና በማደብዘዝ እ�
2014-09-24በሀገራችን በኢትዮዽያ የመስቀል በዓል የሚከበረው አበቦች በሚፈኩበት የጥቢ ወራት መግቢያ በመኾኑ ጸሎቱም (መስቀል ኣብርሃ በከዋክብት አሠርገወ ሰማየ እምኵሉሰ ፀሐየ አርኣየ) ሲሆን ሕዝባዊ ዜማውም (ኢዮሀ አበባዬ መስከረም ጠባዬ)በማለት የመ�
ኢዴፓ ትላንት ይፋ ባደረገው መግለጫ የወልቃይት ጠገዴ ሕዝብ የማንነት ጥያቄ የሀገሪቱን ህገ-መንግሥት መሠረት ባደረገ አግባብ በአስቸኳይ እንዲፈታ ጠይቋል።ለሀገሪቱ ሰላምና መረጋጋት ብሄራዊ ዕርቅ ወሳኝ መሆኑንም ኣሳስቧል።
ከዚህም ባሻገር ግጭቱ ተከትሎ የጠፋውን የሰው ህይወት የአካል ጉዳት እና የንብረት መውደም የሚያጣራ ለይስሙላ ሳይሆን ለሃቅ የሚሠራ አጣሪ ኮሚቴ እንዲቋቋም ጥሪ አቅርቧል።ፓርቲው ማንኛውም የሕዝብ ጥያቄ ፍጹም ሰላማዊና ህጋዊ በሆነ መንገድ መቅረብ እንዳለበት መንግሥትም ጉዳዮቹን በሰከነ መንገድ እንዲፈታና ዘላቂ መፍትሄ ላይ ትኩረት አድርጎ እንዲንቀሳቀስ ተደጋጋሚ ጥሪ ማቅረቡን አስታውሶ ለዚህ ጥሪው ግን ትኩረት መነፈጉን ይናገራል።
ኮተቤ ሜትሮፖሊታን ዩኒቨርስቲ በለውጥ ጎዳና በሚለው መስከረም 09/2012 ‘’Ethioreference’’ ላይ ባወጣሁት ፅሁፍ በዩኒቨርስቲ የተለያየ እርከን ላይ የሚገኙ የስራ ኃላፊዎች ቅር እንደተሰኙ ለመረዳት ችያለሁ፡፡ የፅሁፉ ዋና ዓላማ ለአገራችን የመምህራን ዘርፍ ዕድገት ጉልህ ሚና በመጫወት ላይ የሚገኘው ተቋማችን መዋቅሩ እና አሰራሮቹ ተስተካክለው አሁን ያለበት የለውጥ ጎዳና እና ወደፊት እንዲራመድ ከቅን ልቦና በመነጨ ሁኔታ ከማሰብ እንጅ ባልተመቻቸ ሁኔታ ተቋሙን ለማሳደግ ቀን ተሌት የሚለፉ የስራ ባልደርቦቸን ለማሳዘን አልነበረም፡፡
ስለዚህ ለተፈጠረባቸው ቅሬታ ይቅርታ እጠይቃለሁ፡፡ እኔ በተረዳሁበት መንገድ አልተረዱትም፣ የተለየ አረዳድ በመያዛቸው አልገረመኝም ምክንያቱም በአንድ ጉዳይ ላይ የተለያዩ ግንዛቤዎች መኖሩ የሚጠበቅ ስለሆነ ዳሩ ግን የፅሁፉ ዋና ዓላማ የማከብራቸውን የስራ ባልደርቦቸን ማሳዘን ሳይሆን የተሻለ ተቋማዊ ለውጥ ለማምጣት ገንቢ ሀሳቦችን ለመሰንዘር እንጅ ከበስተጀርባው ያነገበው ምንም ነገር እንደሌለ በድጋሜ እየገለፅሁ ባላሰብሁት መንገድ ለተፈጠረው ቅሬታ በድጋሜ ይቅርታ እጠይቃለሁ፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 108W 216W ካሬ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ከ70 በላይ ሲቪሎች በተገደሉበት በኮንሶ እና አባባቢው ባለው ጥቃት እና ግጭት እጃቸው አለ ያላቸውን ከ300 በላይ ግልሰቦችን ማሳሩን የክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳደር አቶ ርስቱ ይርዳው ተናገሩ።
ዓለምለኸ ክኢላታት ብዛዕባ ቁጠባ ኣፍሪካ ተስፍኦም ይገልፁ ኣለው።እታ ኣህጉር ኣብቶም ዝቕፅሉ ክልተ ዓመታት ብሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ ምኢታዊ ክትዓቢ እያ።ኣብ 2008 ኣ/ፈ ቅልውላው ቁጠባ ዓለም ካብ ዝኽሰት እቲ ዝበለፀ ዕብየት እዩ።ኣብ መንጎ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ዘሎ ርክብ ንግዲ እናዓበይ ምኻድ ንኢንቨስትመንት ዝስሕብ ንፁር ፖሊስታት ቁጠባን ኣብ መንጎ ሃገራት ኣፍሪካ ናይ ንግዲ ርክባት ምውሳኽን ከም ምኽንያት ተጠቒሱ’ሎ።
እቲ ትንበያ ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ፡ብናይ ሕቡራት መንግስታት ፕሮግራም ልምዓትን ብማእኸል ትካል ምትሕብባርን ልምዓትን ዝተዳለወ ናይ 2014 ኣ/ፈ ናይ ኣፍሪካ ኢክኖሚያዊ ይንበያ እዩ።
ፅቡቕ ዜና ንኣፍሪካ ይብሉ ክኢላታት።ንመሰረተ ልምዓት ዝፈስስ ገንዘብ፣ምውሳኽጠለብን ንግድን ውሽጢ ሃገር ዕብየት ኣፍሪካ ጥዑይን ሰፊሕ መሰረት ዘለዎምን ክኸውን ገይሩዎ’ሎ።
ኣንጌላ ሉሲጊ ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ፕሮግራም ልምዓት ክኢላ ቁጠባን ኣማኻሪት ፖሊስን ኣፍሪካ ብዙሓት ሰባት ኣብ ኣፍሪካ ዘሎ ዕብየት ብሃብቲ ፅዓት ወይ ብሰደድ ነዳዲ ጥራሕ እዩ ዝመፅእ ዘሎ ኢሎም ይሓስቡ ይብላ።ናይ ተፈጥሮ ሃፍቲ ዘይብለን ሃገራት እውን ይዓብያ ኣለዋ ኢለን።ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ናይ ዘፈር ሕርሻን ኣገልግሎታትን የርእይኦ ብዘለዋ ዕብየት እዩ እየን ዝበላ።
እቲ ዕብየት ሳላ ምትሓት ዝቕባበ ብፍላይ ድማ ኣብ ዋጋ ምግን ብልህ ፖሊስታት ማክሮ ኢኮኖሚ ሃገራት ኣፍሪካን እዩ ይብል እቲ ፀብፃብ።ካብ ወፃኢ ናብ ኣፍሪካ ዝውሕዝ ገንዘብ እውን ዝተረጋግአ ወይ ይውስኽ እዩ ዘሎ።
ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብሩ ኣፍሪካዊያን ዝልኣኽ ገንዘብ እውን ዝተረጋግአ ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ።ኣብዚ ዓመት 67 ቢሊዮን ዶላር ክበፅሕ ትፅቢት ይግበር።ካብ ኣፍሪካዊያን ናብታ ኣህጉር ዝኣቲ ዘሎ ቕርሺ እቲ ዝዓበየ ፍልፍል ናይ ወፃኢ ገንዝበ እዩ።ኣብ ትምህርትን ክንክ ጥዕናን ኣገዳሲ ኣስተዋፅኦ ዘለዎ እዩ።
ዛሬ ማክሰኞ ታኅሣስ 30/2011 ዓ.ም ከሽሬ ከተማ ለመውጣት የተከለከሉ ታላላቅ የመከላከያ ሰራዊት መኪኖች ለምንና እንዴት እንደተከናወነ ከሽሬ ከተማ ነዋሪዎች አንዱ አቶ ሱራፍኤል ገ/ሕይወትን ጠይቀናቸዋል፡፡
ማእቀቡ ከተጣለባቸው የቀድሞ ባለስልጣናት መካከል የትራምፕ የንግድ ጉዳዮች አማካሪ የነበሩት ፒተር ናቫሮ የብሄራዊ ደህንነት አማካሪ ሮበርት ኦብሪን በተባበሩት ምንግስታት ድርጅት የአሜሪካ ተወካይ ኬሊ ክራፍት እና ሌሎችም ከፍተኛ ባለስልጣናት ይገኙበታል፡፡
ቻይና ማእቀብ ከጣለችባቸው ጉሙቱ ሰዎች ውስጥም በትራምፕ አስተዳደር ተሰላችተው በገዛ ፍቃዳቸው ስልጣን ለቀው የነበሩት የቀድሞ የብሄራዊ ደህንነት አማካሪ የነበሩት ጆን ቦልተን እና አማካሪያቸው ስቴፈን ባነን ይገኙበታል፡፡
ከ 15 ቀናት በኃላ ወደ ሜዳ የተመለሱት ኢትዮጵያ ቡናዎች በሸገር ደርቢ በተቀዳጁት ድል ላይ ከተጠቀሙት ቡድን አማኑኤል ዮሀንስን በሬድዋን ናስር ቦታ ተጠቅመዋል።
ነዛ ከም ኣርእስቲ ኣስፊረያ ዘለኹ ሕቶ ቆሊቦም፡ ቅልጡፍ መልሲ ዝህቡ ብዙሓት ከምዝኾኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። እቶም ንኹሉ መለክዕታት መዚኖም ግምታቶም ዘቕርቡ ልክዕ ክኾኑ ኢዮም። እቶም ብስምዒታት ዝምልሱ ግን ክጋገዩ ኢዮም።
መንግስቲ ኤርትር ኣሽንካይዶ ኣብ ቁጽሮም ንዝምልከት፡ ብዛዕባ ምብዛሕን ምውሓድን ተቓወምቲ ክዛረብ ንህላወኦም’ውን ዝእመን ኣይኮነን። ተቓውምቲ ድማ፡ ንዓቕሚ መንግስቲ ኤርትራ ብምግምጋም ኣብ ደንደስ ውድቀቱ ከምዘሎ ኢዮም ዝመዝኑ። እቲ ሓቂ ግን ኣየናዩ ኢዩ?
ኣብ ኤርትራ ስርዓተ ምርጫ ወይ ስርዓተ መገመቲ ድምጺ (Polling) ስለዘየለ፡ ደጋፊ መንግስቲ'ዶ ተቓዋሚ ይበዝሕ ብቁጽሪ ክፍለጥ ዝከኣለሉ ኩነታት የለን። እቲ ክዝረብ ዝከኣል ብዛዕባ ሚዛን ሓይልታት ስለዝኾነ ግን፡ ሚዛን ሓይሊ መንግስትን ተቓወምትን ከመይ ከምዘሎ ንምፍላጡ ዘጽግም ኣይኮነን።
ህዝባዊ ግምባር ኣብ 1993 ንረፈረንደም ክሰማማዕ እንከሎ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ሙሉእ ምትእምማን ስለዝነበሮ ኢዩ። ብህዝበ-ውሳነ ኣቢልካ ናጽነት ኤርትራ ምዝዛም ዝሓሸ መንገዲ ከምዝኾነ ስለዝኣመነ ኢዩ ኣትይዎ። ኣብ ህዝቢ እምነት ዘለዎ፡ ህዝቢ ንምስታፍ ኣይፈርሕን ኢዩ። ወለንታዊ ህዝባዊ ደገፍ ዘለዎ፡ ናብ ምልኪ ኣይሰግርን ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ኢሰያስ ካብ ህዝቢ ዘለዎ ደገፍ፡ ወለንታዊ ደገፍ ኣይኮነን። ህዝቢ ተገዲዱ ዝህቦ ደገፍ ኢዩ ኢስያስ ዘለዎ። ንህዝቢ ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ደጊፍዎ ከምዝነብር ክገብሮ ብዙሕ ጽዒሩ። እቶም ሆይ ሆይ እናበሉ ዝድግፍዎ፡ በብግዜኡ’ውን እናገደፍዎ ዝኸዱ ዘለዉ፡ ብዙሓት ኢዮም። እቶም ብጥቕሞም ወይ ብድሑር ስምዒታት ተገዚኦም ዝድግፍዎ ክሳብ ናብ መቓብር ምስኡ ዝወርዱ ድማ ቁንጣሮ ኢዮም።
ኢስያስ ካብቲ ህዝባዊ ደገፍ ኣለኒ ንመበሊ ዝጥቀመሉ ሜላታት፡ ምድላው በዓላት፡ ፈስቲቫላትን ሰላማዊ ሰልፍታትን ኢዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣጋጣሚታት ተጸዊዕም ዘይመጹ ከም ጸረ-ሃገር ተቖጺሮም፡ ዝወሃቦም ዝነበረ ኩፖን ናይ ኣስቤዛ ቀበሌ ስለዝኽልከሎም ናብ ሰልፊ ድዩ ኣኺባ ክመጹ ግዱዳት ኢዮም። በዚ ምፍርራሓት'ዚ ኣቢሉ ንዝተኣከበ ህዝቢ፡ እንሆለ! እዚ ኩሉ ህዝቢዚ ኢዩ ዝስዕበኒ ምባል ምትላል ጥራይ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝነብር ኤርትራዊ’ውን ካብዚ ብዘይፍለ፡ ናብ ኣውያት ዘስምዓሉ ሰላማዊ ሰልፊ እንተዘይመጺኦም፡ ኣብ ዓዲ ዘጥረይዎ ንብረት ኣብ ሓደጋ ከምዝኣቱ እናፈራርሑ፡ ቤተ-ሰቦም ኣትዮም ክርእዩ ከምዘይክእሉ እናኣሰምዑ ኢዮም ነቲ ህዝቢ ዝእክብዎ። ስለዚ ብወለንታ ዘይኮነስ ብኣስገዳድ ብዝተኣኻኽብ ብዝሒ ጌሮም ኢዮም ንዓለም ዘታልሉ።
ሎሚ ግን እቲ ኣታሊልካን ኣፈራሪሕካን ምእካብ ተወዲእዎም ኢዩ። ተግባራትን ጠባያትን ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ኢስያስ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ተቓሊዑ ኢዩ። ብሕልናኡ ነዚ ስርዓት’ዚ ዘይቃወም ኤርትራዊ ስድራ-ቤት የለን። እዚ ስርዓት'ዚ ክቕየረሉ ዘይደሊ፡ ኣብ ህዝባዊ ኣገልግሎት ዘሎ ድዩ፡ ኣብ ሰራዊት ዘሎ ብዓል ስልጣን የለን፡፡ ሃገር ጠንጢኖም ዝወጹ ዘለዉ ኤርትራውያን እቶም ተራ ዜጋታት ጥራይ ኣይኮኑን። ደቂ ሚኒስተራትን ደቂ ጀነራላትን ውን (እቶም ብወለዶም ተመዓራርዩሎም ዝወጹ ገዲፍና) ሃዲሞም ክወጹ ንርኢ ኣሎና።
እዚ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ኣብ ደንደስ ውድቀቱ ኢዩ ዘሎ እንተተባህለ ሓቂ ኢዩ። ናይ ተቓውሞ ድምበ እናሰፍሐ ምኻድ’ውን ክንዕዘቦ ዝከኣል ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ ተቓዉሞ ደምበ በዚ ዘለዎ ሃለዋት፡ ነዚ ኣብ ደንደስ ውድቀት ዘሎ ስርዓት ከውድቖ ስለዝይክእል ሕጽረታቱ ከወግድ ክኽእል ኣለዎ።
ደምበ ተቓዉሞ ክቑጸሩ ዝኽእሉ ብዙሓት ሕጽረታት ኣለዉዎ። ቀንዲ ካብኡ ድማ፡ ንዉልቀ መላኺ ስርዓት ከግጥምን ክስዕርን ዝኽእል ኣወዳድባ ክሳብ ሎሚ ክሕዝ ዘይምኽኣሉ ኢዩ። ብሓባር ንሓደ ዕላማ ክሰርሕ ዘይከኣለ ደምበ ተቓውሞ ከድምዕ ኣይክእልን ኢዩ። እቲ ቀንዲ ነዚ ዝቦኽቦኸ ስርዓት ዕምሩ ኣናዊሕሉ ዘሎ’ውን፡ እዚ ዘይውሁድ ሃለዋት ኢዩ። ውህደትን ብቑዕ ውደባን እንተዘየልዩ፡ ውደባ ድማ፡ ሓደ ካብቶም ንሚዛን ሓይሊ ተቖራቖስቲ ሓይልታት ዝውስኑ ረቓሒታት ስለዝኾነ፡ ሚዛን ሓይሊ ናብ ጠቕሚ ተቓዋማይ ኣሎ ንምባል ዘድፍር ኣይኮነን። እቲ ስፍሓት፡ እቲ ብዝሒ ካልእ ኢዩ። እቲ ኣድማዕነትን ኣስልጦን (effectivness) ድማ ካልእ ኢዩ። ተቓውሞ ደምበ ክንዲ ዝበዝሐ ይብዛሕ ክንዲ ዝሰፍሐ ይስፋሕ ተግባራዊ የለን። ኣድማዒ የልን። ደገፍቲ ህግደፍ ክንዲ ዝጸበበ ይጽበቡ፡ ክንዲ ዝወሓደ ይውሓዱ፡ ውደባኦም ይሰርሕ ኣሎ። ከፈራርሕዎ ንዝደልዩ የፈራርሕዎ ኣለዉ። ከጥቅዕዎ ንዝደልዩ የጥቅዕዎ ኣለዉ። እዚ ኣብዚ ዝሓልፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ናይ ፍትሒ ተቓልሳይ ኣማኑኤል ኢያሱ ኣሰና ዝፈነዉዎ መጥቃዕቲ ዝሰርሕ ግና ኣዕናዊ ውደባ ከምዘለዎም ዘመልክት ኢዩ። ዋላ ውን ከምኡ እንተኾነ ግን፡ ብብሩህ ፖለቲካዊ ጥፈሻኦም ዘመስክር ኢዩ። ናይ ዓቕሊ ጽበትን ናይ ስዑራትን ስጉምቲ ኢዩ ነይሩ። ናይ ውደባኦምን ተግባራውነቶምን ጉዳይ ግን ክንዓቕ ዘይብሉ ኢዩ።
ኩባንያታት ቻይና ኣቐዲመን ኣብ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ከሰላስልኦ ዝጸንሐ ኣብ ዕደና፣ ህንጻ ጽርግያታትን መንገዲ ባቡርን እናሰፍሐ ብምምጽኡ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ኣብ ጅቡትን ኬንያን ኣብ ናይ ወደብ ህንጻ ይዋፈራ ምህላወን እታ መጽሔት ትጠቕስ።
ሓደ ካብ ዓበይቲ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ወደብ ዝኾነ ናይ ቻይና ጊንጋድዋ፣ ምስ ወደብ ጅቡቲ ዝኸተም ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕን፣ ንወደባት ጅቡቲ ንምስፋሕ ምስ መንግስቲ ቻይና ዝተኣትወ ውዕላት ከም ኣብነት ዘቕረበት መጽሔት ቢዝቱደይ፣ ንኢትዮጵያን ወደብ ጅቡትን ንምርኻብ ዝካየድ ዘሎ ናይ መንገዲ ባቡር ስራሕ’ውን ሓደ ካብ ግዙፍ ወፍርታት ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምዃኑ ሓቢራ።
ኩባንያታት ቻይና ኣብ ኤርትራ’ውን ብዘይካ’ዚ ኣብ ገደም ፋብሪካ ሰሜንቶን ካልእ ናይ ህንጻ ወፍርታትን ዘካይድኦ ዘለዋ ዕማማት፣ ንዕደናታት ዛራን ኣስመራን’ውን 60 ሚእታዊት ናይቲ ፕሮጀክት ክውንና ክኢለን ኣለዋ።
ይህ ውድድር በሁለት ዓመት አንዴ ለሚደረገው የዓለም አገር አቋራጭ ሻምፒዮና ለኢትዮጵያ ቡድን የሚሆኑ አትሌቶችን የምናገኝበት ነው፡፡ የዓለም አገር አቋራጭ ሻምፒዮና ዘንድሮ በፖላንድ ነው የሚካሄደው፡፡
ለብሄራዊ ቡድን ምርጫ የተለያዩ መመዘኛዎች ተቀምጠዋል። በአገር ውስጥ እና በዓለም አቀፍ ውድድሮች ተሳትፈው ውጤታማ የሆኑትን አትሌቶች ለይተናል፡፡ ለአትሌቶች ምርጫ የምናዘጋጀው የምርጫ ሳጥን አለ፡፡ በአገር ውስጥ የሚካሄዱ በርካታ ውድድሮች አሉ፡፡ የኢትዮጵያ ሻምፒዮና፤ አገር አቋራጭ ውድድር፤ በአዲስ አበባም በክልልም ይደረጋሉ፡፡ በእነዚህ ውድድሮች ላይ ባስቀመጥነው የውጤት ደረጃ እና ሚኒማ መስረት ያንን የሚያሟሉ አትሌቶችን መለየት እንችላለን፡፡ ከክልል ይሁን፤ ከመንግስትም ሆነ ከግል ክለቦች ይሁን መመዘኛችንን የሚያሟላ አትሌት ለብሄራዊ ቡድን የመመረጥ እድል ያገኛል፡፡ በብሄራዊ ቡድን ከሚመረጡ አትሌቶች መካከል 80 በመቶ ያህሉ በኢንተርናሽናል ውድድር አገርን ወክለው የሚሳተፉ ናቸው፡፡
የአትሌቶች ምርጫ መስፈርቶቻችን በሶስት ደረጃ ከፍለነዋል። አንደኛ እድሜያቸው ከ20 ዓመት በላይ የሆኑ ታዋቂ አትሌቶች፣ ሁለተኛ እድሜያቸው ከ16 እስከ 20 የሚሆናቸው ወጣት አትሌቶች፣ በሶስተኛ ደረጃ ደግሞ እድሜያቸው 15 ዓመት እና ከዚያ በታች የሆኑ ታዳጊ አትሌቶች የሚገኙበት ነው ፡፡ በዚህ ሶስት የእድሜ ደረጃዎች መሰረት፣ ለብሄራዊ ቡድናችን ወደ 300 ገደማ የአትሌቶች ምርጫ አካሂደናል፡፡ አሰልጣኞችን በሚመለከት ደግሞ በአዲስ መልክ ነው ምልመላ የምናደርገው፡፡ ለዚህም አስፈላጊውን ክትትል እና ግምገማ አድርገናል፡፡ በብሄራዊ ቡድንም አሰልጣኞች ባለፈው ሁለት ዓመት የታዩ ደካማ እና ጠንካራ ጎኖችን ተፈትሸዋል። በክህሎት ደረጃ ያለውን አቅም መርምረናል። በዚህ መሰረትም አዲስ ምዝገባ በማድረግ ቅጥር ልንፈፅም ነው። ወደ ብሄራዊ ቡድኖቹ አዳዲስ አሰልጣኞች ለማምጣት ፍላጎት አለ፡፡ ለአሰልጣኞቹ ቅጥር ያወጣናቸው መስፈርቶችም አሉ፡፡ መስፈርቶችን የሚያሟሉ እና በሁሉም የአገሪቱ ክልል የሚገኙ ባለሙያዎችን ለማወዳደር ምዝገባ እያደረግን ነው፡፡
ሶስት ዋና ዋና ዓለም አቀፍ ውድድሮች አሉ፡፡ የመጀመርያው ከሶስት ወራት በኋላ በፖላንድ የሚዘጋጀው የዓለም አገር አቋራጭ ሻምፒዮና ነው፡፡ ከዚያም በሞስኮ የሚካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና አለ፡፡ ከፍተኛ ቅድመ ዝግጅት የሚጠይቁ ናቸው፡፡ እድሜያቸው ከ17 አመት በታች የሆኑ ታዳጊዎችን የሚያሳትፈው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮንሺፕ እንዲሁም የአፍሪካ ወጣቶች አትሌቲክስ ሻምፒዮናም ዘንድሮ የምንሳተፍባቸው ናቸው፡፡ ከየካቲት ጀምሮ እስከ ነሐሴ ድረስ በጣም ተወጥረን እንቆያለን፡፡
በቂ የስልጠና ባለሙያዎች በአገሪቱ እየሰሩ ናቸው፡፡ በከፍተኛ ደረጃ ልምድ ያላቸውና የተማሩ አሉ፡፡ ከዚህ በፊት በስልጠና ባለሙያዎች የነበረን አቅም ውስን ነበር፡፡ አሁን ግን ይህ ተለውጧል፡፡ በርካታ ከቢኤ ዲግሪ በላይ የተማሩ፣ወቅቱን በጠበቀ የስፖርት ሳይንስ የሰለጠኑ፣ በልምዳቸው ከፍተኛ እውቀት ያላቸው፣ ቀድሞ አትሌት ሆነው አሁን ወደ ስልጠና ስራ የገቡ ባለሙያዎች በየክልሉ ይገኛሉ፡፡ ስለሆነም አሰልጣኝ የማግኘት ምንም ችግር የለብንም፡፡ እንደውም ከመብዛታቸው የተነሳ ምርጦቹን በምን መንገድ ልንመለምል እንደምንችል ነው የቸገረን። በየክልሉ ያሉት አዳዲሶቹ ባለሙያዎች በአማካይ ሶስት እና ሁለት አመት በማሰልጠን የሰሩ እና በክለብ እና በብሄራዊ ቡድን በመስራት ልምድ ያላቸው ናቸው፡፡ ነባሮችም በተወሰነ ደረጃ መቀላቀላችን አይቀርም፡፡ የስልጠና ሰዓት በመያዝ፣ዙር በመቁጠር እና አትሌቶችን ወደ ጫካ ሰዶ በመተው ብቻ የሚሰራ አይደለም። በስልጠናው መከተል የምንፈልገው ሳይንሳዊ አሰራር ነው ፡፡ በመረጃ የተደገፈ እና የተሰላ፤ የአትሌቶችን ብቃት ከግምት ያስገባ፤ የአመጋገብና የጤና ክትትል፤ የተጠና የውድድር ስርዓትን ባቀፈ መንገድ የሚሰራ ስልጠና ያስፈልጋል፡፡ ከአትሌቶች አኗኗር ጋር በተያያዘ ሰፊ ግንዛቤ ያላቸው የስልጠና ባለሙያዎች እንዲፈጠሩ በትኩረት እየሰራን ነው፡፡ አሰልጣኞቻችን በእውቀታቸው የሌላውን አለም የስልጠና ደረጃ እና የተለያዩ አገሮችን የአሰራር መንገድ የሚገነዘቡ፣ ወቅቱን በጠበቀ መረጃ እውቀት የታጠቁ መሆን አለባቸው፡፡ አዳዲስ የስልጠና መንገዶችን የሚቀይሱ እንዲሆኑም ግድ ነው፡፡ ምክንያቱም አሁን ያሉት አትሌቶች በስፖርቱ ባላቸው እውቀት መጥቀው ሄደዋል፡፡ ስለዚህም ለዚህ የአትሌቶች ደረጃ የሚመጥን የስልጠና ባለሙያ እንቀጥራለን፡፡
ድሮ እንደምታውቀው በውስን ባለሙያዎች እና በጥቂት ነባር አሰልጣኞች ስንሰራ ነበር የቆየነው፡፡ ባለፉት አስር ዓመታት ግን ሰፊ የሰው ሃይል ማፍራት ስራዎችን ስናከናውን ቆይተናል። አሁን በርካታ የስልጠና ባለሙያዎችን በሁሉም ክልል በበቂ ሁኔታ የምናገኝበትን እድል ፈጥረናል፡፡ አሰልጣኞች በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌደሬሽን ለመጀመርያ ግዜ በዘረጋው የአቅም ግንባታ ፕሮግራም በልዩ ዘርፍ ስፔሻላይዝ የሚያደርጉበትን ስልጠና እያገኙ ናቸው፡፡ በአጭር ርቀት፣ በመካከለኛ እና በረጅም ርቀት እንዲሁም በሁሉም የአትሌቲክስ የውድድር አይነቶች አስፈላጊውን የእውቀት ደረጃ የወሰዱ አሰልጣኞችን በብዛት በማፍራት ተጠቃሚ መሆን እየጀመርን ነው፡፡ከአይኤኤፍ ጋር በመቀናጀት በተደጋጋሚ የ20 እና የ25 ዓመት ቀናት ኮርሶችን በሰውነት ማጎልመሻ፣ በአትሌቲክስ ስልጠና ዲግሪ እና ማስተር ያላቸውን ባለሙያዎች በስኬታማ መንገድ በማሰልጠን ብቃታቸውን ከፍተኛ ደረጃ አድርሰናል፡፡
ባለፉት የውድድር ዘመናት በትልልቅ ኢንተርናሽናል ውድድሮች የነበረው የውጤት መዳከም በተለይ ከተተኪ አትሌቶች ጋር በተገናኘ ሲተች ነበር፡፡ ይህን የተተኪ አትሌቶች አለመኖር ጥያቄ እንዴት ይመለከቱታል?
እንግዲህ የትኛውም አትሌት እንደምታውቀው በሶስት እና በአራት አመት በኢንተርናሽናል ውድድር ብቁ ተፎካካሪ ሆኖ፣ውጤታማ አትሌቶችን ይተካል ማለት አይቻልም፡፡ እንደዛም ሆኖ ግን ቅድም በጠቀስኳቸው የአዋቂ፣የወጣት እና የታዳጊ አትሌቶች ደረጃዎች መሰረት እየተንቀሳቀስን ነው፡፡ በወጣት አትሌቶች ደረጃ በአሁኑ ግዜ ጥሩ ውጤት ለማምጣት የቻሉ አትሌቶችን በብዛት እያወጣን ነው፡፡ እነዚህን አትሌቶች ወደ አዋቂ ሲኒዬር ደረጃ በማሸጋገር ሂደት ውስጥ እንገኛለን፡፡ ለምሳሌ ባለፈው በባርሴሎና ተካሂዶ በነበረው የዓለም ወጣቶች ሻምፒዮና ውጤታማ የሆኑት እነ ሐጎስ ገብረህይወት ሙክታር ኢንድሪስ የመሳሰሉ በርካታ አትሌቶች ወደ ሲኒዬር ደረጃ ገብተዋል፡፡ ወጣቶቹ ወደ አዋቂ ደረጃ ሲሸጋገሩ እነሱን የሚተኩ ታዳጊ አትሌቶችም በስፋት አዘጋጅተን ነው፡፡ ታዳጊ አትሌቶችን በክለብ እና በክልል ደረጃ ለማፍራት በስፋት እየተንቀሳቀስን ነው፡፡ አሁን ባለፈው ጊዜ እነዚህ ታዳጊ አትሌቶች በብሄራዊ ሻምፒዮና ላይ አሳትፈን ያየናቸው መልካም ውጤቶች እና ጅማሮዎች አሉ፡፡ እናም ከታዳጊ ወደ ወጣት፤ ከወጣት ወደ አዋቂ ደረጃ አትሌቶችን የምናሸጋግርበት ሂደት በጥሩ ደረጃ እየሰራንበት እንገኛለን፡፡ ተተኪዎች አሉን፡፡ ግን እነቀነኒሳ፣ ጥሩነሽ እና ሌሎች ትልልቅ አትሌቶችን በተሟላ ብቃት የመተካቱ ተግባር ጊዜ የሚጠይቅ ስራ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ ያም ሆኖ በቅርብ ጊዜ ውስጥ የሚደርሱልን በርካታ ተስፋ ያላቸው ተተኪ አትሌቶች አሉን፡፡ በሌላ በኩል ከዚህ በፊት ፌደሬሽን በረዥም ርቀት ላይ አተኩሮ ይሰራ ነበር፡፡ አሁን ግን ከመካከለኛ ርቀት እስከ አጭር ርቀት ባሉ የውድድር መደቦች ዓለም አቀፍ ተፎካካሪነት ያላቸውን አትሌቶች በወጣትነታቸው በማፍራት ላይ እንገኛለን፡፡ ስለዚህ በዋናነት በወጣት እና ታዳጊ አትሌቶች ዙርያ ትኩረታችንን በማድረግ ከክልሎች፣ ከክለቦች እና ከአሰልጣኞች ጋር ባደረግናቸው ከፍተኛ ውይይቶች መሰረት ስፋት ያለው ተግባር እያከናወንን ነው። እውቅ አትሌቶቻችን ካላቸው ልምድ አንፃር ከእኛ ብዙ ድጋፍ አያስፈልጋቸውም፡፡ ትኩረት አድርገን የምንሰራው በወጣት እና ታዳጊ አትሌቶች ላይ ነው፡፡ እነዚህ አዳዲስ እና ተተኪ የሚሆኑ አትሌቶች እንዳይባክኑ በውድድሮች ብዛት ተዳክመው እንዳይቀሩ ትኩረት ሰጥተናል፡፡
የአሁኑ ትውልድ አትሌቶች እንደ እነ ኃይሌ በአትሌቲክስ ዘላቂ ተሳትፎ እና ውጤት እያሳዩ አይደለም፡፡ የሩጫ ዘመናቸው አጭር እየሆነ ይቀራል፡፡ አስቀድመው እንደተናገሩት አትሌቶች በውድድር ብዛት ብቃታቸው የሚዳከምበት እና ያላቸው አቅም የሚባክንበት ሁኔታም ይስተዋላል፡፡ ፌደሬሽኑ እነዚህን ሁኔታዎች እንዴት እየተከታተለው ነው?
ኃይሌ ገብረስላሴ ለኢትዮጵያ አትሌቶች ሞዴል ነው ማለት ይቻላል፡፡ ለአገራችንም ብቻ ሳይሆን ለዓለምም ተምሳሌት ለመሆን በቅቷል፡፡ እስካሁን ድረስ ራሱን ጠብቆ፤ ከወጣቶች ጋር እኩል ተወዳድሮ እና ተፎካክሮ ለረጅም ጊዜ በሩጫው እየሰራ በመቆየቱ በምሳሌነት ሊታይ ይገባዋል፡፡ ማንኛውም አትሌት ራሱን በደንብ ጠብቆ የሩጫ ዘመኑን ረጅም በማድረግ፣ ለራሱም ለአገሩም የሚያኮራ መሆን ይገባዋል፡፡ እንደ እነ ኃይሌ አይነት ሞዴል አትሌቶች በዚህ ትውልድ ላለመፈጠር ምናልባትም የትውልድ ክፍተት መኖሩ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡ ተፈጥሮ፤ አስተዳደግ እና አኗኗር ተቀይሮ ይሆናል፡፡ ውድድሮችን ያለልክ ማብዛትና የስልጠና መንገዶችን በአግባቡ አለማወቅ አትሌቶች ረጅም ጊዜ እንዳይሰሩ እክል የሚፈጥሩ ችግሮች ናቸው፡፡ ይህ ሁኔታ በአሁኑ ዘመን አትሌቶች በጣም እያፈጠጠ በመምጣቱ በፌደሬሽን በኩል ከአትሌቶች፣ ከአሰልጣኞቻቸውና ከማናጀሮቻቸው ጋር በተደጋጋሚ ውይይቶች እያደረግን ነው፡፡ ምክንያቱም አትሌቶች ረጅም የአገልግሎት ብቃት እንዲኖራቸው ያስፈልጋል፡፡ ይህን በመመካከር እና በመቆጣጠር እየሰራን ነው፡፡ አትሌቶች በግል ውድድር ላይ በየሳምንቱ የሚሮጡ ከሆነ ከአንድ አመት በኋላ በሽተኛ ሆነው ይቀራሉ፡፡ አንድ አትሌት በአመት ሊሳተፍባቸው የሚገቡ ውድድሮችን ቆጥረን ለመስጠት እንፈልጋለን፡፡ ይህም በየሩጫ መደቡ አትሌቶች በአንድ የውድድር ዘመን የሚኖራቸውን ተሳትፎ ማሳወቅ ነው፡፡ አሁን ለምሳሌ አንድ ወጣት የማራቶን ሯጭ በዓመት ከሁለት ውድድሮች በላይ ማድረግ የለበትም፡፡ በርካታ ውድድሮችን ደጋግመው የሚሮጡ አትሌቶች ይጎዳሉ፡፡ አንዳንድ አትሌቶች በዓመት ሶስት እና አራት ማራቶን ሮጠው ከጥቅም ውጭ ይሆናሉ፡፡ አንድ ሯጭ በማራቶን ተወዳድሮ ለማገገም የሶስት ወራት ጊዜ ያስፈልገዋል፡፡ በውድድር ላይ ለመሳተፍ በቂ የዝግጅት እና የማገገሚያ ጊዜ ያስፈልገዋል፡፡ ይህን በአግባቡ መስራት ያዋጣል። ሌላው አትሌቶችን የሚያባክን ችግር ምንድነው? አትሌቱ በየትኛው አገር ውድድር እና መቼ እንደሚወዳደር አለማወቅ ነው፡፡ ማንኛውም አትሌት ለረጅም ጊዜ የሚቆይ የሩጫ ዘመን እንዲኖረው የት እንደሚሮጥ፤ መቼ እንደሚሮጥ እና ምን እንደሚሮጥ በተጠና መንገድ ማወቅ ይገባዋል፡፡ ይህን ግንዛቤ በያዘ ሁኔታ አትሌቶች ስልጠና እንደሚያስፈልጋቸው ይታመንበታል፡፡ ይህን ለማስተካከል ወደፊትም ከሁሉም ጋር ምክክራችን እንቀጥላለን፡፡ አንድ ወጣት አትሌት ሁለት ማራቶንና አንድ ግማሽ ማራቶን በአንድ አመት ውስጥ ቢወዳደር ይመረጣል፡፡ ልምድ ያላቸው አንጋፋ አትሌቶች ከሶስት ማራቶን በላይ መሮጥ የለባቸውም፡፡ በትራክ ውድድሮች ደግሞ አትሌቶች በ5ሺ እና በ10ሺ ውድድሮች እስከ አምስት ውድድሮች ቢያደርጉ ችግር የለውም፡፡ እዚህ ላይ ውድድሮችን በምን አይነት የጊዜ ገደብ መሮጥ ያስፈልጋል ብሎ መጠንቀቅም ያስፈልጋል። በውድድሮች መሃል ጥሩ የማገገሚያ እና የልምምድ ጊዜ ያስፈልጋል። የ10ሺ ሜትር ሯጮች በየሶስት ሳምንቱ ለመወዳደር ይችላሉ፡፡ በየሳምንቱ ማድረግ ግን ችግር ላይ መውደቅ ነው፡፡ ይህን ለመቆጣጠር አሰልጣኞችን በመደገፍ እየተንቀሳቀስን ነው፡፡
ለብሄራዊ ቡድን አትሌቶች አንዳንድ አጋጣሚዎችን በመጠቀም ግንዛቤ ለማስጨበጥ እንሞክራለን፡፡ ዋናው ነገር በዝርዝር ይህን አቅዶ መስራት የሚኖርበት ግን አሰልጣኝ ነው፡፡ የአትሌቱ ህይወት አሰልጣኙን ይመለከተዋል፡፡ ማንኛውም አትሌትን የሚያሰለጥን ባለሙያ በአትሌቱ ህይወት፣ አኗኗር፣ አመጋገብ እና ሌሎች ሁኔታዎች በቂ እውቀት እና ክትትል ማድረግ አለበት፡፡ አሰልጣኞች ይህን ለመስራት ሌት ተቀን መድከም አለባቸው፡፡ አሰልጣኞች እንዲህ ሰፋ ያለ ነገር ባይሰሩም ወደፊት በዚህ አቅጣጫ መስራት አለባቸው፡፡ አሰልጣኞች ለራሳቸው ሲሉ አትሌቶቹን በሙሉ ብቃት ሊያገለግሉ ይገባል፡፡ ራሳቸውን እውቀታቸውን መሸጥ ይችላሉ፡፡ እናም የአሰልጣኙ የተሟላ ብቃት ለአትሌቱ የረጅም ጊዜ አገልግሎት ወሳኝ ሚና ይኖረዋል፡፡
በስልጠና በኩል ችግር አለ፡፡ በፌደሬሽን በኩል የስልጠናውን መንገድ በማእከል መስራት ስንፈልግ አትሌቶች በግላቸው መስራት መፈለጋቸው ያሳስበናል፡፡ በእርግጥ በሌላው ዓለም አትሌቶች በየራሳቸው የግል ስልጠና ባለሙያ እንደሚሰሩ እናውቃለን፡፡ በእኛ አገር ተጨባጭ ሁኔታ ግን ይህን ለማድረግ ውስን ባለሙያዎች በመኖራቸው ያዳግታል፡፡ ለእያንዳንዱ አትሌት የግል አሰልጣኝ ለማቅረብ አንችልም፡፡ ስለዚህም ባለን አቅም ለማሰልጠን በማእከል እንስራ ብለን ብንጥርም በዚህ ረገድ ከአትሌቶች ጋር እየተግባባን አይደለም፡፡ በፌደሬሽን በኩል ለሚሰሩ አትሌቶች ብቁ አሰልጣኝ በማቅረብ፤ ትጥቅ በመስጠት እና ሌሎች ጥቅማጥቅሞችን በማሰብ እናሰራቸዋለን፡፡ ይህ በተለይ ከክልል ለሚመጡ እና ወጣት ለሆኑ አትሌቶች ከፍተኛ ድጋፍ ነው፡፡ ፕሮጀክቶችም አሉን፡፡ ክለቦች በአዲስ አበባ ብቻ ነበር ያሉት፡፡ አሁን ክለቦች በክልሎችም በእኛ ድጋፍ እየበዙ ናቸው፡፡ በአራት ማሰልጠኛ ጣቢያዎች በእያንዳንዱ እስከ 40 አትሌቶች በመያዝ እየሰራን ነው፡፡ በተጨማሪም 35 ፕሮጀክቶችን በእኛ ክትትል እያንቀሳቀስን ነው፡፡ መንግስት ፕሮጀክቱን ይመራል፤ ፌደሬሽኑ የመሰረተልማት፣ የባለሙያ ድጋፍ እና ሌሎች አገልግሎቶችን በመስጠት በትኩረት ይሰራል፡፡ ክልሎችን በማብቃት ረገድም ሰፊ ስራ እያከናወን ነው፡፡ ከየክልሉ በሚወጡ አትሌቶችም ውጤት እያገኘን ነው፡፡ ከዚህ በፊት ለዓለም አቀፍ ውድደሮች የአትሌቶችን ምርጫ በስም ተወስነን የምናደርገው ነበር፡፡ ይህ አሰራር ግን በአገር አቀፍ ማጣርያ በመቀየር ላይ ይገኛል። አትሌቶችን ከክለብ፣ ከክልል፣ ከማሰልጠኛ ጣቢያ እና ከፕሮጀክት መልምለን በአገር አቀፍ ማጣርያ እያወዳደርን ምርጫ ማከናወን ጀምረናል፡፡ በአገር አቀፍ የማጣርያ ውድደረች የመጀመርያ ሶስት ደረጃዎች ያላቸውን አትሌቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ እንዲወዳደሩ እድሉን እየሰጠን ነው፡፡ ከየትኛውም የኢትዮጵያ ጫፍ የመጣ አትሌት፣ በአገር ውስጥ ውድድር ብቃቱን አስመስክሮ ለዓለም አቀፍ ውድድር እንዲበቃ ነው፡፡ በየዓመቱ እስከ 40 አትሌቶች በዚህ አሰራር ውድድር እየገቡ ናቸው፡፡ አገር አቀፍ ማጣርያዎች ለዓለም አቀፍ ተሳትፎ እንዲያበቃ የምናደርግበትን አሰራር በቅርብ ጊዜ በወጣት እና ታዳጊ አትሌቶች ደረጃ መስራት ጀምረናል፡፡ በአዋቂ አትሌቶች ላይ ይህን ባንተገብርም ወደፊት በእነሱ በኩል አገርን ወክሎ ለመሳተፍ የሚቻለው እዚሁ ባሉ ውድድሮች በሚደረግ ማጣርያ በሚኖር ውጤት ይሆናል፡፡
አትሌቶች በውድድሮች ላይ እንዲሳተፉ በማድረግ እና የሚሳተፉባቸውን ውድድሮች የት፣ መቼ እና በምን አይነት የሩጫ መደብ መሆን እንዳለበት በማመቻቸት በኩል ማናጀሮችም ይመለከታቸዋል …
ፌደሬሽኑ ከአትሌት ማናጀሮች ጋር ጥሩ ግንኙነት አለው፡፡ ሆኖም ግን ይህን በመከታተል እና በመቆጣጠር ረገድ የፌደሬሽኑ ትኩረት ይበልጥ እንደሚያስፈልግ እናምናለን፡፡ ምክንያቱም 90 በመቶው አትሌት በማናጀር ስር ነው ያለው፡፡ አትሌቶች በከፍተኛ ደረጃ በዓለም አቀፍ ውድድሮች ለሚኖራቸው ተሳትፎ ማናጀሮች ዋና ባለድርሻ አካላት ናቸው፡፡ በእርግጥ በወቅቱ ውድድር እየጠፋ እና ገበያውም እየቀዘቀዘ ቢሆንም ማናጀሮች ለየአትሌቱ ውድድሮችን በማፈላለግ ቢቸገሩም ይጠቅማሉ፡፡ በአጠቃላይ ግን ከፌደሬሽኑ ጋር ህጋዊ ውል ፈፅመው የሚሰሩ ማናጀሮች አሉ፡፡ ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው ማናጀሮች ብዛታቸው አስር ቢሆን ነው፡፡ እያንዳንዳቸው እንደ ሁኔታው እስከ 30 አትሌት ይይዛሉ፡፡ ከሶስት ወራት በኋላ ከእነዚህ ማናጀሮች ጋር አትሌቶችን በተመለከተ ትልቅ የምክክር መድረክ ለማድረግ እየተዘጋጀን ነው፡፡ እንዴት በጋራ መስራት እንዳለብን፤ የአትሌቶቻችን የስልጠና፣የውድድር እና አገራዊ ውክልና የተሳትፎ ሂደት በተመለከተ ከማናጀሮች ጋር በአሰራር ከጋራ መግባባት መድረስ የምንችልበት መድረክ እንዲሆን ፍላጎታችን ነው፡፡ አትሌቶች በውድድር ብዛት እንዳይቃጠሉ፤ ማናጀሮች በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ህገ ደንብ መሰረት እንዲሰሩ የምናሳስበትም ይሆናል፡፡
ለመሆኑ ከስልጠና ጋር በተያያዘ በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ወቅቱን በጠበቀ ሳይንሳዊ ስልጠና የሚሰራባቸው አቅጣጫዎች ብዙም አልዳበሩም፡፡ ለምሳሌ በአትሌቶች አመጋገብ እና ህክምና ዙርያ በርካታ ዓለም አቀፍ ጥናቶች ቢደረጉም በአገር ውስጥ በዚህ ረገድ ምንም ለውጥ እየታየ አይደለም ለምንድነው?
በአመጋገብ ስርዓትና በህክምና በኩል ካለፈው አንድ አመት ወዲህ ነው እየሰራን ያለነው፡፡ባለፈው አመት የህክምና ኮሚቴ አቋቁመን ለአትሌቶች የማሳጅ አገልግሎቶችን መስጠት ጀምረናል፡፡ በአመጋገብ በኩል ግን ምንም አልሰራንም ማለት ይቻላል፡፡ ይሄው ክትትል አስፈላጊ እንደሆነ ብናምንበትም የባለሙያ እጥረት እና እቅድ ስላልነበረን ለመስራት አልቻልንም። ይህን በደንብ ለመስራት ለአሰልጣኞች ሃላፊነት ሰጥተን ነበር። እነሱም ብዙም አልሰሩም፡፡ ራሱን የቻለ ኮሚቴ እና ጥናት አድራጊ ቡድን አዘጋጅተን ለመስራት እያሰብንበት ነው፡፡ አትሌት እየበዛ በመምጣቱ በአመጋገብ እና በህክምና በቂ ስራ ለማከናወን ማተኮር እንደሚያስፈልግ አምነንበታል፡፡ ክትትላችን በስልጠና፣ በውድድር እና በእድገት ስራዎች ላይ በማተኮሩ እነዚህን ተግባራት አላከናወንም። አሰልጣኞች በቂ እውቀት፣ የስልጠና ስትራቴጂ እና ሳይንስ ተከትለው እንዲሰሩ እያነሳሳን መቀጠል እንፈልጋለን፡፡