Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
12. ገጽ 59 ላይ የመናዝል ምስል በረጅም የሚቶሎጂ ታሪክ ታጅቧል። ሥዕሉ ለዓሥራ ሁለቱ ወሮች የተሰጡትን የዓሥራ ሁለቱን ከዋክብት ስሞች ይዟል። ሥዕሉ ለአዲሱ ሚቶሎጂ የጠቀመው እኛ ኢትዮጵያውያን ፕላኔቶቹን ሁሉ ከጥንት ጀምሮ የተመራመርን ለመሆናችን ማስረጃ በመሆን ነው። ዶክተር ፍቅሬ ቶሎሳ ስለ ሥዕሉ እንዲህ ሲል ጽፏል፤ “ከላይ የቀረበውን ምስል በፊርማቸው አረገግጠ‹ወ›ው በኢንተርነት ያደረሱን ዶ/ር አየለ በከሪ ናቸው። ደሸት (?) የዞዲያኩን ምስል የመስራት ሀሳብ የመጣለት ከኖኅ ወደ መልከጼዴቅ ከዚያም ወደ ኢትዮጵ በቅብብሎሽ ከመጣና ለኔም ከደረሰኝ የዩኒቨርስን አፈጣጠር ከሚተርክ አንድ ጥንታዊ መጽሐፍ ነው” ይላል። አተራረኩ ጥሩ ሚቶሎጂ ሊሆን ይችላል። በታሪክ አንጻር ሲታይ ግን፥ ሥዕሉ አዲስ አይደለም፤ ስሙም “መናዝል” ይባላል። በባሕረ ሐሳብ የብራና መጻሕፍት ሁሉ በየገዳማቱ ይገኛል። ሥዕሉ የወራትን ስም ስለሚያመለክት ኮከብ ቈጣሪዎች በነዚያ ወሮች የተወለደን ሰው ጠባይ መናገሪያ ያደርጓቸዋል። እውነቱ ግን፥ እኛ ኢትዮጵያውያን ዘዴውን ከነሥዕሉ የወሰድነውም ዐረቢኛ ከምትናገር የግብፅ ቤተ ክርስቲያን ነው። የወሰድነው የከዋክብቱን ስማቸውን እንኳ ወደእኛ ቋንቋ ሳንተረጕም እንዳለ በዐረብኛው ነው። አሰድ (አንበሳ)፥ ሰውር (በሬ)፥ ዓቅራብ (ጊንጥ)፥ ሑት (ዓሳንበሪ)፥ ወዘተ.
13. ደሸት (ደሴት) ማነው? እንደ ሚቶሎጂው አቀራረብ፥ የአማሮችና የኦሮሞዎች አባት ነው።–አማሮችና ኦሮሞዎች ከአንድ አካባቢ ከጐጃም፤ ከአንድ አገር ከኢትዮጵያ የተገኙ ናቸው ለማለት ነው። የታሪክ መጻሕፍት የሚናገሩት ስለ ጣና “ደሴት” ስለሆነ “ደሴት” የኦሮሞና የአማሮች አባት ስም ሆነ። “ደሴት” island ነው። “ደሸት” ከሚለው ስም ጋር ምንም ግንኙነት የለውም። ሆኖም፥ ስለ ደሸት (ደሴት) የተጻፈው ልብ ወለድ ታሪክ “ኦሮሞዎች ከባሕር ወጣን” ለሚሉት ማስረጃ ስለሆነ፥ ሊነበብ የሚገባው ነው። እንዲህ ይላል፤ “ስለ ደሸት ስንናገር ምንም እንኳን ተረት ቢመስልም ሀቅ ስለሆነውና ለየት ስለሚለው ውልደቱ [= ልደቱ] መናገር ጠቃሚ ነው። የቤላም(በልዓም) የልጅ ልጅ የሆነችው እናቱ ነቢይትዋ ሼምሼል መነኵሲት ነበረች።
ከወንድ እርቃ በግዮን አካባቢ በገዳምም ውስጥ መንፈሳዊ ህይወት ትመራ ነበር። አንድ ቀን በግዮን ወንዝ ሳይሆን አይቀርም ገላዋን ስትታጠብ የወንድ ዘር በማሕፀንዋ ዘልቆ ገባና ደሼት (ደሴት) ተፀነሰ። . . . ይህ የሆነው ከሦስት ሺ አምስት መቶ ዓመት በፊት ስለሆነ ማስረጃው ሁሉ ቢጠፋ አያስገርምም” ይላል። ኦሮሞዎች ከባሕር ወጣን የሚሉት፥ የኦሮሞና የአማራ አባት ደሼት (ደሴት) እውሀ ውስጥ ስለተፀነሰ ነው ማለት ነው። ግሩም የሚቶሎጂ ትረካ ነው። ግን ከታሪክ ጋር አብሮ አይሄድም። ነቢዩ በልዓም ይኖር የነበረው ሜሶፖታሚያ (ዒራቅ) ነበር። ሚቶሎጂውን ለማሟላት ሼምሼልን ከዚያ አንሥቶ ጎጃም ላይ የጣላትን የነፋስ ሰረገላ ፈጥሮ ታሪኩ ቢጨመርለት ጥሩ ነበር።
“ዓላማ ዘዴን ያጸድቀዋል” እንዲሉ፥ “ዶክተር ፍቅሬ ቶሎሳ ጂግሳ ዓላማው አማሮችና ኦሮሞች በአንድ ሀገር ውስጥ በወንድማማችነትና በሰላም እንዲኖሩ ምክንያት ለመስጠት ስለሆነ በምንም ዘዴ ቢጠቀም ክፋት አናይበትም” የሚሉ አሉ። እንዳፋቸው ያድርግላቸው።
ከተክለሚካኤል አበበ ያለፉት ጥቂት ወራት፤ 1- በዚህ ባለፉት ጥቂት ወራት ውስጥ፤ ለአመታት የኢትዮጵያውነት ሰንደቅ ዓላማ ሲያውለበልቡ የነበሩ አንዳንድ ሰዎች/ቡድኖች፤ ደርሰው...
ይህንን የዳሰሳ ጥናት ስላጠናቀቁ እናመሰግናለን ፡፡ የእርስዎ መልሶች WFP ፣ IOM እና TWB ለወደፊቱ እና ስለነዚህ አስፈላጊ ጉዳዮች ለወደፊቱ ለእርስዎ እና ለባልደረቦችዎ የተሻለ ድጋፍ ፣ መረጃ እና ስልጠና እንዲሰጡ ይረዳቸዋል፡፡ለውጥ የማምጣት ኃይል አለዎት ፡፡ እርስዎ የሚሰሩት ስራ በህይወታቸው ላይ ምን ዓይነት ተጽዕኖ እንደሚኖረው ስለሚገነዘቡ እርስዎ የሚያገልግሏቸው ሰዎች ያምኑዎታል። አቋምዎን ሁል ጊዜ ለመልካም መጠቀሙን ያረጋግጡ እና ኃይልዎን አላግባብ አይጠቀሙ።
እዚ ሰሙን እዚ ክልተ ዓበይቲ ፍጻሜታት ክንዕዘብ በቂዕና ኣሎና ። ክልቲኡ እቲ ተረክቦታት ምስ ሰላምን ድሕንነት ደቂ ሰባት ዝምልከት ኮይኑ ፣ ሓደ ወገን ነታ ዲሞክራሲ እትብል ኣምር ኣንጺፉ ንነዊሕ እተጓዘ ህዝቢ ስለ ዘኮነ ፣ እቲ ዝተጓነፎ ጸገም ብቀሊል ክፍትሖ እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ግን ኣንፈት ዲምክራሲ ስለ ዘይብሉ ኣብ ህዝብን ንብረትን ዕንወት ከሰዒብ ምዃኑ እናፈለጠ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክብል ኵናት ወሊዑ ይርከብ ኣሎ።
ቀዳማይ ተረኽቦ ፡ ህዝቢ ኣሜሪካ ነቲ ንኣርባዕተ ዓመታት ዝመረጾ ዶናልድ ትሩምፕ ዝብሃል ሰብ ብድምጹ ከፋንዎ ዝተገደደሉ ነቲ ዝእተዎ መብጻዓን ሓላፍነትን ከተግብር ስለ ዘይበቕዔ ፡ ህዝቢ ብሕማም ለበዳ ኮቪድ -19 ከምቆጽሊ እና ረገፉ ጥራሕ ንኪድ ንቅድሚት ዝብል ፣ ድምብርጽ ዘይብሎ ጋኒን ስለ ዝኮነ እዩ ። ኣብዚ ምርጫ እዚ እንተላይ ብዙሓት ካብቲ ናቱ ወገን ዝኮኑ ረፑብሊካውያን ኣንጻሩ ከድምጹ ወሲኖም ። ምክንያቱ ካልእ ሕማቅ ዘረባባት ዝወጾ እዃ እንተነበረ ፣ እቲ ቀንዲ ሽግሩ ነቲ መሰረት ዲሞክራሲ ዝኾነ መሰረት ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይዚ ሃገር ክዕኑ ስለ እተዓዘብዎ እዩ ። ናይ ዶናልድ ትሩምፕ ካብ ስልጣን ምስንባት ንህዝቢ ኣሜሪካ ጥራሕ ዘይኮነ ፡ ንብዙሓት ኣብ ዓለም ዝርኸቡ ኣዕሩኽ ኣሜሪካ እፎይታ ፈጢሩሎም ኣሎ ።
ካልኣይ ተረኽቦ ፣ እቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ ፣ናብ ልዕሊ ህዝቢ ክልል ትግራይ ኣዊጁዎ ዘሎ ሰፊሕ ወራር መንግስቲ ኢትዮጵያ እዩ ። እዚ ውራር እዚ ክፍጸም ዝተባህግሉ ምክንያት ክንዮ መሬትን ህዝብን ትግራይ ዝጠመተ ወራር እዩ ። ኣብ ተግባሪኡ ክንዕዘብ እንተኮይና እውን ኣሰር ናይቶም ብ18 መስክረም 2000 ዝተኣስሩ ጉጂለ 15 ይመሰል ። ኣብቲ ሽዑ ዓለም በቲ ኣብ ኣሜሪካ እተፈጸመ መጥቓእቲ ተሽቂላ እንከላ ክፍጸም እንከሎ ፣ ሎሚ እውን ዕለት 11/3/2020 ኣሜርካን ዓለምን ብናይ ኣሜሪካ ምርጫ ውጺኢት ሻቅሎት ኣትዩዋ እንከሎ ዝተወለዔ ናይ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ምክሪን ምዕዶን ዝተሓወሶ እዩ ።
እቲ ቀንዲ ሽግር ኣብ ሃገርናን ከባቢናን ዋንኡ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዩ ። ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሰፋሓትን ክተተግብሮም ማእለያ ዘይብሎም ዋጋ ሂወት ሰብን ንብረተን ዝሓቱ ኮይኖም ጸኒሕምን ኣለውን ። ኤርትራ ነጻነታ ምስ ተጎናጸፈት ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዳግማይ ኵናት ዝእቱ ምኽንያት ኣይነበራን እንብል ኤርትራውያን ብዙሓት ኢና ። ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን ተጠሊዑ ኣብ ዝኾኑ ፖለቲካዊ ምዕብልናታት ኢትዮጵያ ኢዱ ኣጣሚሩ ክምዘይዕዘብ ኣብ ቓልዕ ወጺኡ ንዓለም ገሊጹ እዩ ። እዚ መርገጽ እዚ ከኣ ነቲ ኣብ ሜዳ እንከሎ ጸጸኒሑ ብጨቅ ዘብሎ ዝነበረ ምስ ኢትዮጵያ ብኮንፈደረሽን ናይ ምንባርን እንተ ሰለጦ ከኣ መራሒ ኢትዮጵያ ምዃን እቲ ክሳብ ሕጂ ዝሳቅዮ ዘሎ ሓማምን ሕልምታቱን እዩ ። ውድብ ሓርነት ትግራይ (ወያኔ)ከኣ ክሳብ ሕጂ ነዚ ሕልምታት እዚ ንከይትግበር ዘይስገር ዱልዱል ዕርዲ ኮይናቶ ጸኒሖን ኣላን ።
ኣምባሳደር በራኺ ገብረስላሴ ኣብቲ ምጅማር ኵናት ባድመ ነቲ ናይ ሩዋንዳን ኣሜሪኻን 5 ናይ ሰላም እማመ ተቀቢልና ብክብረትና ካብ ባድመ ንውጻእ እሞ ብሰላማዊ ኣጋባብ መሬትና ንሕተት ኣብ ዝበሃለሉ ግዜ እዪ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፡ “ዋላ ጸሓይ ኣይትብረቕ ካብ ባድመ ኣይወጽእን “ክብል ዝፈከረ ። ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሩሑቅን ቀረባን ራኢ እንተ ዝነበሮ ኣብ እተናወሐ ኵናት ኢትዮጵያ ወይ ከኣ እታ ወያኔ ዝብላ ውድብ ክትስዕሮ ምዃና ክፈልጥ ምተገብኦዶ ? ኵናት ባድመ ቀጺሉ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከኣ ደፊኡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ብዙሓት ከተማታት ኤርትራ ተቆጻጺሩ ፣ ህዝብና ኣደዳ ሞትን ሰደትን ጥሜትን ኮይኑ እዩ ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ወያኔ እትብል ቃል ንህዝቢ ኤርትራ ከፈራረሓላን ከም ቖልዓ መውጽኢ ኣፉ ኾይና ጸኒሓ ። እቲ ሕልምታት ሕቡእ ኣጀንዳ ስለ ዝኮነ እምበር ከም ልሙድ ጉዳይ ባድመ በቲ ዝልገሰሉ ዝነበረ ናይ ፈተውቲ ሃገራት ሽምግልና ተቀቢሉ፣ ሰብን ንብረትን ህዝቢ ኤርትራ ከይዓነወ ክፍትሖ ቀሊል ነይሩ ።በቲ ካልእ እዚ ወልቀ መላኪ ኵናት ከምዘየዋጽኦ ስለ ዝፈለጠ “ ኣይሰላም ኣይኵናት “ ዝብል ደውታ ስለ ፈጠረ ፣ ንህዝቢ ኤርትራ መሰል ናይ ምንባር ስለ ዝኸልኸሎ ህዝቢ ዳግማይ ሞትን ስንክልናን ከም ኣማራጺ ዘርብሖ ስለ ዘይኮነ ስደት መሪጹ ኣደዳ በደዊንን ዓሳታት ባሕርን ኾይኑ ቀጺለ።
ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ሓሊዮት ዘይብሉ ፡ ንኩሉ ንጥፈታት ማሕበራውን ቁጣባውን ን20 ዓመታ ደው ክብል ገይሩ ከብቅዕ ፣ ሎሚ ሃሳሳት ህዝቢ ተረክብና ኣብ መስኮት ኢንተርነት ኾይኑ ፡ ነቲ ደምበ ተቃውሞ ንዓመታት ኣውያት ዘስሙዑሉ ዝነብሩ ገባትን ዓማጽን ምሕደርኡ ተገምጥሎ ኣስተምህሩ ክህበና ተራእዪ ። ህንጻታት ኣስመራ ክይጽገኑ ዝወሰነ መን ዲዩ ፡ እንዳ ዓለባ ማሺነሪ ክምርት ዝወሰነ መንዲዩ ፡ ባጽዕ ሉል ቀይሕ ባሕሪ ኾይና ክይትቅጽል ዝወሰነ መንዲዩ ? ንህዝቢ ኤርትራ ማይ ዝስተ ከቅርብ ዘይከኣለ ሽፍታ ወልቀ መልኪ ብዛዕባ ሕሰምን መኸራን ህዝቢ ኢርትራ ዝሕተተሉ መዓልቲ ክህሉ እዩ ።እዚ ኩሉ ዝገልጸሉ ዘሎ ኤርትራ ርእሳ እትክእል ሃገር ኣይኮነትን ስለዚ ምስ ኢትዮጵያ ተሓዊስና ክትነበር ዝብል ናይ ነዊሕ ዕላማታቱ ንምትግባር ይቀራረብ ከም ዘሎ ዝሕብር እዩ ።
እቲ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝበቆለ ህዝባዊ ለውጢ ፣ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ወላዲቱ ሻብዓይ ንጉስ ኢትዮጵያ ክትኸውን ኢኻ ኢላቶ ስለ ዝነበረት ፡ ንጉስ ኤትዮጵያ ምዃን ከኣ ቀይሕ ባሕሪ ከጠቓልል ኣሎዎ በሃልቲ ስለ ዝኮኑ ፡ ሕልምታት ወልቀ መላኺ ኢሳያስን ፣ ኮለኔል ዓቢይ ኣሕመድ ናይ ምውህሃድ መስሪሕ ጥራሕ እዩ ዘድሊዮም ዘሎ ። ነዚ ናይ ክልቲኦም ጥሙሕ ዕንቅፋት ዝኮነት እዛ ውድብ ወያኔ እትብሃል ኣብ መንጎ ኣትያ ዕንቅፋት ስለ ዝኮነቶም ፡ ዝኮነ ሽርሕታት ክኣልሙ ድሕሪ ምጽናሕ እነሆ ኮረኔል ኣሕመድ ከምቲ መፎርያት ኮሚል ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ሚኒስተር ዝሃበቶ ምክሪ ነቲ ጉዳይ ብዘተ ምፍታሕ ተሓሲሙ፣ ክምቲ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ኣምባሳደር በራኺ ገ/ስላሴ ለበዋ ነጺጉ ኵናት ዝመረጸ ፡ ኮረኔል ዓቢይ ከኣ ኣብ ክንዲ ሰላም ኹናት መሪጹ ንሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ምጽናት ምድማይን ይርከብ ኣሎ ።
እዚ ኹናት እዚ ናይ መወዳእታ ክበጽሖ ዝድለ ዘሎ ዕላማ እንታይ እዩ ? ክረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ምስ መጸ ነቲ ናይ ኢምፐራጦርያዊት ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ክምስርት ወሲኑ ኣብ ምትግባር ኣሎ ።ኣፍድገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ ፣ እቲ ሓይሊ ኣብ ናይ መን መሬት ክሰፍር ዝብል ሕቶ እውን ሕንቅል ሕንቅልተይ ኮይኑ ጸኒሑ ።ሕጂ ግን ገለ እሙናት ምንጭታት ከም ዝብሉዎ ፡ ኣብ ዝሐለፈ መዓልታት ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንገለ ላዕለዎት ወተሃደራት ኣኪቡ፡ ቀይሕ ባሕሪ ሰፊሕ ስለ ዝኮነ በይንና ክንቆጻጸሮ ስለ ዘይንእክል ምስ ኢትዮጵያ ብሓር ክንሕሉዎ ኢና ክብል ከም እተዛረበ ይሕበር ኣሎ። ብተወሳኪ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ወልቀ መላኪ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ወድብ ዓሰብ ክማቐል ምዃኑ እውን ደጋጊሙ ክገልጸልና ጸኒሑ ኣሎ ። እቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተሓቢኡ ዘሎ ናይ ክልቲኦም ውዕል ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኮረኔል ዓቢይ ክመርሕ ስልጣን ሂበካ ክብሎ እንከሎ ናይ ዋዛ ኣይኾነን ። ኣብ መንጎ ክልቲኦም ናይ ስልጣን ምክፍፋል ተገይሩ ኣሎ ። ንወያኔ እንተ ደምሲሶም ሓደ ከምቲ እተገልጸ ቀ.ሚኒስተር ይኾውን እቲ ክልኣይ ከኣ ፕረሲደንት ሀገረ ኢትዮጵያ ይብሃል ማለት እዩ ። እዚ ኹናት ብህጹጽ ክወደኣሉ ዝደለ ዘሎ ከኣ እቲ ነገር እዚ ተግባራዊ ንምግባር እዩ ።
ስለዚ እዚ ኵናት እዚ ኣንጻር ህዝቢ ትግራይ ዝኻየድ ዘሎ ፡ ኢትዮጵያውያን ብድላዮም ክግልጽዎ መሰሎም እዩ ። ይኹን እምበር እቲ ሓቁ ፣ ነቲ ጉዕዞ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝወስድ ከሳልጥ ምዃኑ ቀዳማይ ዕላማኡ እዩ ። ስለዚ ዝተከፍለ ዋጋ ይከፈል እዚ ኹናት እዚ ክሳብ ኣብ ልዕሊ ወያኔ ዓወት ዘመዝግቡ ደው ዝብል ኣይመስልን ኣሎ ። እቶም ትምክሕታውያን ንልዑላውነት ኤርትራ ዘይኣምኑ ነዚ ኵናት እዚ ከም ሓደ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ገይሮም ክጥቀሙሉ ቆሪጾም ዝነቀሉ ይመስሉ ።ብቀንዱ ከኣ ምስቲ ሽፍታ ጉጂለ ኢሳያስ ብጽቡቅ እተናበቡ እዮም ዝመስሉ ። እዚ ኵናት እዚ ብፈደራላዊ ሰራዊት መንግስቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ፣ተወሳክቲ ብሚልሽያን ፍሉይ ሰራዊትን ብሄር ኣምሓራ ይሳተፍዎ ከም ዘለዉ ይግለጽ ኣሎ። ስለዚ እዚ ኩናት እዚ ምስ ተወደኤ እቲ ከባቢ ብፍላይ ኣብ ነጻነት ኤርትራ ክስዕቦ ዝክእል ሓደጋ ይህሉዶ ? ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው መራሕቲ ሃይማኖታት እቲ ኵናት ናይ ኣሕዋት ህዝብታት ደም ምፍሳስ ስለ ዝኮነ ደው ክብል ይጽውዑ ኣሎው። እንተኮነ እዚ ኵናት እዚ ብናይ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ጽቡቅ ድልየት ጥራሕ ደው ዝብል ኣይኾነን ። ምክንያቱ ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ካብ ጽፍሪ እግሩ ፣ ክሳብ ጨጉሪ ርእሱ ኣትዩዎ ስለ ዝኮነ ወያኔ ከይጠፍኡሉ ፍቓደኛዶ ይኽውን ? ምኽንያቱ ወያኔ ዘይብላ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ክሕምብሰላን ድልየታቱ ክፍጽመላን ተክሮታት ዝሓጽሮ ኣይኮነን።
ላዕለዋይ መርሕነት ወያኔ ትግራይ ነቲ ብኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ተኣዊጁ ዘሎ ዘይፈትሓዊ ኵናት ብውሕሉል እስትራተጂካዊ ቅዲ ኵናት ክትገጥሙዎ ኣሎኹም ። ኣብ ገዛእ መሬትኩም ዝመጸኹም ወራሪ ሓይሊ ስለ ዝኮነ ክትዕወቱሉ ባህርያዊ እዩ ። ኩሉ ንሰላም ዝገበርኩምዎ ተበግሶታት ጸማም እዝኒ ዝተወሃበሉ ምክንያት ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ናይ ሓባር ምርድዳእ ኣብ ኣሃዳዊት ስርዓት ኢትዮጵያ ስለ ዘሎዎም እዪ ።እንተኾነ ኵናት ምስ ተጀመረ ብኽመይ ከም ዝውዳእ ሕጊ የብሉን ። እዚ ኮረኔል ዓቢይ ኣሕመድ ኣብ ሚኒስትሪታቱ ገይሩዎ ዘሎ ለውጥታት እቲ ኵናት ከምቲ ዝደለዮ ከምዘይኮነ ጽቡቅ ኣብነት እዩ ። በቲ ካልእ እቶም ዝተሸሙ ኩሎም ካብ ብሄር ኣምሓራ ምዃኖም ዝሕብሮ ነቲ ምስ ኢሳያስ ዝኣተዎ ኣሃዳዊ ስርዓት ደገፍቱ እቶም ኣምሓራ ምዃኖ እዩ ዝሕበር።
ሕጂ እውን ጻዊዒትኹም ንሰላም ክቅጽል ኣሎዎ። ሕድገታት ገይርኩም ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይ ነቲ ክመጸኹም ዝክእል ክሳራታት ኣብ ልዕሊ ህዝብን ንብረትን ክትቅንስዎ ጻዕርኹም ኣዛይዱ ። ጅግንነት ኣብ ዓውዲ ኵናት ጥራሕ ኣይኾነን ዝምዝገብ ፣ ምእንቲ ሰላም ዝክፈል ዋጋ እውን ቆራጽነት ዝሓትት ጅግንነት እዩ ። ንእብነት ኣያቱላህ ኩመይኒ ናይ ኢራን መራሒ ዝነበረ ነቲ ኣብ መንጎ ዒራቅን ኢራንን( 1980 -88 )ዝነበረ ኹናት ደው ክብል ዝቀረበሉ ዕማመ ምስ ተዓዘበ ፡ ካብ ድልየቱን ትጽቢታቱን ንታሕቲ ምስ ኮነ” እዚ ስሚ እዩ ፣ ስሚ እንተ ሰቲኻዮ ይቀትለካ ፣ ክቀትለኒ ምዃኑ እናፈልጥኩ ይቅበሎ ኣሎኩ “ ክብል መልሱ ፡ ድሕነት ህዝቡ ስለ ዝዓዘዞ ። ስለዚ መራሕቲ ወያኔ ምእንቲ ድሕነት ህዝቢ ትግራይን ምእንቲ ሰላም ተዓጻጻፍነት ክተርእዩ ምርጫ ዘይብሉ ጉዳይ እዩ ።
አሁን ቃላቱን ይንኩ የአሳሽ ቅንብሮች እና በድምጽ መመሪያው መጠን ላይ ብቻ እርምጃ ለመውሰድ ከፈለጉ እባክዎን ከቃላቱ በታች ያሉትን ሳጥኖች ይጠቀሙ የድምፅ ጠቋሚዎች ምርጫዎን ለመግለጽ ዝቅተኛ, የተለመደ o አልቶ.
በተቃራኒው የእርስዎ ከሆነ ሀ iPhone፣ ነገሮች ትንሽ ለየት ያሉ ናቸው-አሁን ባለው ሁኔታ በእውነቱ ፣ ድምፁን ወይም በ Google ካርታዎች ትግበራ የቀረቡትን የመመሪያዎች ቋንቋ ቢያንስ ቢያንስ በተናጥል መለወጥ አይቻልም ፡፡
እንደዚህ ያለ “ከባድ” ለውጥ አሁንም ዋጋ አለው ብለው ካመኑ ያድርጉት የጉግል ካርታዎችን ማራገፍ ከ iOS (በአዶው ላይ ረዥም መታ ማድረግ እና ከዚያ ንጥረ ነገሮቹን መጫን) መተግበሪያዎችን ያስወግዱ ed ሰርዝ) እና በመክፈት የመረጡትን ቋንቋ ይምረጡ ውቅሮች የ iOS, ወደ ክፍሎቹ መሄድ አጠቃላይ> ቋንቋ እና ዞን> አይፎን ቋንቋ.
ቋንቋውን ከቀየሩ በኋላ የየመተግበሪያ መደብር, ፈልግ በላዩ ላይ ያለው የጉግል ካርታዎች መተግበሪያ (ወይም ነገሮችን ለማፋጠን ይህንን አገናኝ ይጠቀሙ) እና አዝራሩን መታ ያድርጉ አግኝ (አግኝበእንግሊዝኛ) ወደ መሣሪያዎ እንደገና ለማውረድ። አስፈላጊ ከሆነ በ Face ID ፣ በንክኪ መታወቂያ ወይም በአፕል መታወቂያ ይለፍ ቃል ያረጋግጡ።
ሆኖም ፣ ለማሳካት ለሚፈልጉት ዓላማ እንዲህ ያለው ለውጥ በጣም ከባድ እንደሆነ ከተሰማዎት ለመጠቀም ያስቡ ይሆናል አፕል ካርታዎች፣ በሌላ በኩል ለ Siri ጥቅም ላይ የሚውለውን የድምፅ ቅንጅቶችን የሚከተል መተግበሪያ-ስለዚህ ለድምፅ ረዳት ወንድ (ወይም ሴት) ድምጽ ከተቀናበረ ለውጡ በአፕል ካርታዎች ላይም ይንፀባርቃል ፡፡
ይህንን ለማድረግ ወደ ምናሌ ይሂዱ ቅንብሮች> Siri እና ይፈልጉ iOS ፣ መልሶ ማግኘቱን መታ ያድርጉ የሲሪ ድምፅ እና ድምጹን ለመጠቀም ይምረጡ ሴት ወይም የ ሰው ተገቢውን አማራጭ መታ ማድረግ።
ከፈለጉ በ ‹ድምፅ› ውስጥም ጣልቃ መግባት ይችላሉየጉግል ረዳት ፡፡ለአንዳንድ ቋንቋዎች በእውነቱ ማንኛውንም የስርዓት ቅንብሮችን ሳይቀይሩ የተለያዩ አናባቢ ድምፆችን ወይም የዲያሌክ ድምጾችን መጠቀም ይቻላል ፡፡
ይህንን አይነት ለውጥ ለመተግበር ፍላጎት ካለዎት እና የእርስዎ የአሠራር ስርዓት አኒሜሽን መሣሪያ ነው የ Android፣ ክፈትGoogle መተግበሪያ ከመነሻ ማያ ገጹ ወይም ከመሳቢያው ይደውሉ ፣ ቁልፉን መታ ያድርጉ […] ሌላ ከታች በቀኝ በኩል እና ከዚያም በኤለመንቱ ላይ ተጭኗል ውቅሮች, በሚታየው ማያ ገጽ ላይ ይታያል
አሁን አማራጩን ይንኩ የጉግል ረዳት ፡፡፣ ከዚያ በጽሑፉ ውስጥ የድምፅ ረዳት በሚቀጥለው ማያ ገጽ ላይ መታ ያድርጉ እና መታ በማድረግ የሚመርጡትን የድምፅ ድምጽ ይምረጡ ባለቀለም ክበቦች ከላይ ይገኛል።
በተቃራኒው የእርስዎ ከሆነ ሀ iPhone ወይም a iPad፣ መተግበሪያውን ጀምር የጉግል ረዳት ፡፡፣ የራስዎን ይንኩ አምሳያ (ወይም ውስጥ የስምዎ ፊደላት) ከላይ በቀኝ በኩል የሚገኝ እና አማራጩን ይምረጡ የድምፅ ረዳት በኋላ በሚታየው ምናሌ ውስጥ በመጨረሻም ፣ ለጥቂት ሰከንዶች በፊት የሰጠሁዎትን ተመሳሳይ መመሪያ ለ Android ለድምጽዎ ምርጫዎን ይግለጹ ፡፡
ኣብ ከተማ ደባርቅ ሎማዕንቲ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ካልኦት እውን ከምዝቖሰሉን ከምኡ እውን ሸውዓተ ኣባይትን ከምዝተቓፀሉ ነባሪ ከተማ ደባርቅ እየ ዝበሉ ሓደ ንመሳርሕትና ኣዲሱ ኣበበ ገሊፆምሉ ኣለው።
ንሶም: " ሎማዕንቲ ኣብ ደባርቅ ኣርባዕተ ሰባት ሞይቶም ኣለው።ዕጡቓት ቀጥታ ናብቲ ህዝቢ ብምትዃስ ብዙሕ ህዝቢ ተቐቲሉ’ሎ።ብዙሓት ዝቖሰሉ እውን ኣለው። ናብ ሆስፒታል ጎንደር መፂኦም ኣለው።ኣነ ባዕለይ ብኣካል ከይደ ሪአዮም እየ። ህዝቢ ኣብ መንገዲ እናተጉዓዙ ከለው እዮም ብጥይት ዝተቐትሉ።መንበሪ ገዛውቲ እቲ ከንቲባን ሓላፊ ቢሮ ሚሊሺያን ሓዊሱ ናይ ብዙሓት ኣባላት ኣመራርሓ ገዛውቲ ብድምር ሸውዓተ ኣባይቲ ተቓፂሎም ኣለው" ኢሎም።
ብኻሊእ ዜና ፀጥታ ከተማ ስማዳ ንምሕላው ብዝብል ካብ ዝተፈላለዩ ናይ ገጠር ዓድታት ዝመፁ ዕጡቓት ሚሊሽያታት ካብታ ከተማ ይውፅኡልና ክብሉ ዓበይቲ ሽማግለታት እታ ከተማ ጥርዓን ኣቕሪቦም ምስቲ ምምሕዳር ዝርርብ ይካየድ ከምዘሎ ኣባል እቲ ሽማግለ እየ ዝበሉን ሽሞን ክግለፀሎም ዘይደለዩን ሰብ ይገልፁ።
ንሶም: "እዞም ሰባት እዚኦም ካብ ስማዳ ዘይወፁ እንተድኣ ኮይኖም ካብ ናቶም ዝሓሸ ብረት ተዓጢቕና ስለዘለና ብረትና ተዓጢቕና ሰልፊ ክንወፅእ ኢና ብዝብል እዮም ሕቶ ኣቕሪቦም"ኢሎም።
እቶም ዕጡቓት በብማዕልቱ ሓደ ምእቲ ቕርሺ እናተኸፈሎም ንወገኖም እናቐተሉ ስለዝርከቡ እዩ ክብሉ ይገልፁ።ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ ዝዝቢ ኣይንትኩስን ስለዝበሉ መንግስቲ ኣብ ማዕልቲ ሓደ ምእቲ ቕርሺ እናኸፈለ ዘዋፈሮም ናይ ገጠር ዕጡቓት እዮም ኢሎም ብምውሳኽ እዞም ሽሞም ዘይገለፁ ነባሪ።
ካብቲ ሕብረተሰብ ዝተዋፅኡ ሰባት ካብ ትማሊ ጀሚሮም ምስ ኣባላት ካብኔ እታ ወረዳ እናተዘራረቡ ምዃኖምን መርገፂ እቲ ምምሕዳር ግን ንቶም ዕጡቓት ኣይነውፅኦም ዝብል ከምዝኾነን ወሲኾም ሓቢሮም።
ምንም እንኳን የላቀ አካዳሚክ እውቀት ቢኖራቸውም፣ ለጎሳ ፌዴራሊዝም (ፖለቲካ ) ፍልስፍና የጸና አቋም ወይም ድጋፍ ስላላቸው የአካዴሚክ ብቃተቸው ላይ በብዙ ሰዎች አኳያ ክሬዲት አሳጥቷቸዋል፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ በዛሬዬቱ ኢትዮጵያ አወዛጋቢ ወይም አነጋጋሪ የአደባባይ ምሁር ይመስሉኛል፡፡ አንዳንዶች በከፍተኛ ደረጃ ሲያደንቋቸው፣ ሌሎች ደግሞ የሞራል ድቀት ያለባቸው ፣ እንደ ምሁር የማይቆጠሩ በማለት ይከራከራሉ፡፡ ምክንያታቸውንም ለማስቀመጥ የሚሞክሩ ሞለተው ተርፈዋል፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ የአደባባይ ምሁር አይደሉም በማለት በሚከራከሩ ግለሰቦች አስተሳሰብ መሰረት ፕሮፌሰሩ ፣ የአደባባይ ምሁር ለመባል የሚያስችሉ ደረጃዎችን ከማሟላት አኳያ አልተሳካለቸውም፡፡
በእንዲህ አይነት ትችት መሰረት የአደባባይ ምሁር መስፈርት ከሞራል ልእልና ጋር ይጣመራል፡፡ ይህም ማለት ግለሰቡ የማይሰበር፣ የማይከፋፈል ሙሉነት ሊላበስ ግድ ይለዋል፡፡ በሌላ አነጋገር ለማህበረሰቡ አገልግሎት ሳይሰጥ የራሱን ጥቅም ብቻ የሚያስቀድም ግለሰብ የአደባባይ ምሁር ካባ መልበስ አይቻለውም፡፡ ስለሆነም ፕሮፌሰር አንድርያስ የማይከፋፈል፣ የማይሰበር የግል ሰእብና (he has failed the test of personal integrity. )
በዛሬው ጽሁፌ ላይ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ከአደባባይ ምሁር አኳያ ስላበረከቱት አስተዋጽኦ የግል አስተያየቴን ለመስጠት እሞክራለሁ፡፡ ከዚህ ባሻግር በምሁሩ ላይ የተሰነዘሩ ትችቶችን ለመመርመር እሞክራለሁ፡፡ ከዚህ ባሻግር ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ላይ የተነሱ የሞራል ተጠያቂነትን ነጥቦች ለመተንተን እሞክራለሁ፡፡ እንደምገምተው ፕሮፌሰር አንድርያስ ከሞራል አኳያ ለተሰነዘረባቸው ትችት በአደባባይ መልስ ይሰጣሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁኝ፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ በፍልስፍና የትምህርት ዘርፍ የዶክትሬት ድግሪያቸውን እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር 1970 ከስመ ጥሩው የየል ዩነቨርስቲ Yale University ከተቀበሉ በኋላ Andreas earned his Ph.D. in philosophy from Yale University (1970) በታወቁ የተባበረችው አሜሪካ ዩንቨርስቲዎች ፣ ማለትም በፔንስልቫኒያ ዩንቨርስቲ University of Pennsylvania ፣ ኡስላ, UCLA ፣ በዩሲ በርክሌይ UC Berkeley እና ብራውን Brown University ዩንቨርስቲዎች በመምህርነትና ተመራማሪነት አገልግለዋል፡፡ ከተጠቀሱት ነጥቦች በመነሳት ከየል ዩነቨርስቲ በፍልስፍና የትምህርት ዘርፍ በዶክሬት ዲግሪ የተመረቁት፣ ኋላም በታወቁት የተባበረችው አሜሪካ ዩንቨርስቲዎች በፍልስፍና መምህርነትና ተመራማሪነት ያገለገሉት ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ከፍተኛ እውቀት ያላቸውና ምጡቅ አእምሮ ያላቸው እንደሆኑ እንረዳለን፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ በታወቁ የፍለስፍና ጆርናሎች ላይ የተለያዩ የፍልስፍና የምርምር ውጤቶችን እንዳሳተሙ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ ከዚህ ባሻግር ምሁሩ በነቢብም ሆነ በተግባር የፖለቲካል ሳይንስ ፈላስፋ a political philosopher ናቸው በማለት መደምደም ይቻላል፡፡ ከንድፈ ሀሳባዊነት አኳያ ሲፈተሸ ፕሮፌሰሩ የጥናት ውጤቶቻቸውና የፍልስፍና ጽሁፎቻቸው የሚያሳዩን ነገር ቢኖር የፍልስፍና ፍላጎታቸውን ነው፡፡
እንደ ዶክተር ተድላ የመሰሉ ስመጥር የፍልስፍና ጠበብት ባቀረቡት ጥናት መሰረት ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ከተማሪነት ህይወታቸው ጀምሮ ለኢትዮጵያ ያበረከቱት አስተዋጽኦ ሲፈተሸ በተለይም የኢትዮጵያን ህገመንግስት ከማዘጋጀት አኳያ ያደረጉት ተሳትፎ፣በህግ መንግስቱ ላይ ለብዙ ግዜያት ያቀረቡት አስተያየት፣ ወዘተ የሚያሳየን ነገር ቢኖር በፍልስፍና የትምህርት ዘርፍ በንድፈ ሃሳብ ደረጃ ያቀረቡትን ስራዎች amply demonstrate that he put to work his theoretical work in philosophy. ያመላክተናል፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ ፈላስፋና የአደባባይ ምሁር ስለመሆናቸው ለመረዳት የሚፈልግ ኢትዮጵያዊ ምሁሩ የጻፉትን በርካታ የፍልስፍና ምርምር ስራዎቻቸውን ማንበብ ግድ ይለዋል፡፡ ዋነኛ ፍላጎታቸው በፍልስፍና ምርምር የደረሱበትን የንድፈ ሃሳብ ግኝት ከኢትዮጵያ የፖለቲካ አውድ ጋር በማስማማት ገቢራዊ ማድረግ ነው፡፡
ከታወቁት የምርምር ጽሁፎቻቸው መሃከል ‹‹ወንድማማችነት >> በተሰኘው ጥናታዊ ጽሁፋቸው ላይ ያፍታቱትን ሀሳብ በኢትዮጵያ ገቢራዊ ለማድረግ ሞክረዋል፡፡ ከሶስቱ የፍልስፍና ንድፈ ሀሳቦች መሃከል (ማለትም ነጻነት፣ እኩልነት እና ወንድማማችነት) ቅድሚያ የሚሰጡት ‹‹ ነጻነት ›› እና እኩልነት ለተሰኙት የፍልስፍና ንድፈ ሀሳቦች ብቻ ሲሆን ‹‹ ወንድማማችነት›› ለተሰኘው ንድፈ ሀሳብ እምብዛም ትኩረት አይሰጡትም፡፡ ፕሮፌሰር አንድርያስ በበኩላቸው ከነጻነትና እኩልነት ንድፈ ሀሳብ ጋር ‹‹ ወንድማማችነት›› የሚባለው የፍልስፍና ንድፈ ሀሳብ መኖር አለበት ብለው የሚከራከሩበት ዋነኛ ነጥብ የአሜሪካንን የነጻነት ትግል ታሪክን በመጥቀስ ነው፡፡ ‹‹ በአሜሪካን ውስጥ ነጻነት እና እኩልነት ከመታወጁ በፊት ባርነት ነበር ስለሆነም የ‹‹ ወንድማማችነት ›› ንደፈሀሳብን ሃሳብን ከተጠቀሱት የፍልስፍና ንድፈ ሃሳብ መለየት አዳጋች ነው፡፡ ››በአንድ ማህበረሰብ ውስጥ በጣም ተቃሚ የሆነው ወይም በህዝብ ዘንድ እንድ የሞራል የበላይነት የሚቆጠረው ወንድማማችነት ከአሜሪካ ነጻነት በፊት ዋጋ አልተሰጠውም ነበር፡፡ ምክንያቱ ደግሞ በአሜሪካ ምድር በነጮች ባርነት ስር ወድቀው የነበሩት ጥቁር አፍሪካውያን ከነጮች እኩል የሰውነት ደረጃ ላይ አልደረሱም የሚል ትምክህት ነበራቸው፡፡ ስለሆነም ነጮች እና ጥቁሮች ወንድማማች ሊሆኑ አይቻላቸውም ብለው ያምናሉ፡፡
ከላይ ከተጠቀሰው የምእራባውያን አስተምህሮ በተቃራኒው ወይም በምእራባውያን የተዘነጋውን ጽንሰ ሀሳብ ( ወንድማማችነት) በተመለከተ ትኩረት ሰጥተው አጥንተውታል፡፡ በዚህ ምክንያት ፕሮፌሰር አንድርያስ ‹‹ ወንድማማችነት፣ እኩልነት እና ነጻነት›› የማይለያዩ ንድፈ ሀሳቦች እንደሆኑ ይሟገታሉ፡፡ ከዚህም እልፍ በማለት በኢትዮጵያ ምድርም ቢሆን የወንድማማችነት ጽንሰ ሀሳብ ለብዙ ዘመናት ገቢራዊ ሳይሆን እንደቀረ በጥናት ወረቀታቸው ላይ አስቀምጠውታል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ብሔርተኝነት አንዱ የወንድማማችነት ተምሳሌት እንደሆነ፣ ብሔርተኝነት የሲቪል ማህበረሰቡን አንድ አድርጎ የሚያያዝ ነው ብለውም Argue ያደርጋሉ፡፡
ከላይ ከሰፈረው ምሳሌ በመነሳት ኢትዮጵያ ተመሳሳይ ባህልና ታክ ያለቸው የብዙ ጎሳዎች ሀገር እንደመሆኗ መጠን ‹‹ ወንድማማችነት ›› የተሰኘው ንድፈ ሀሳብ ከኢትዮጵያዊ ብሔርተኝነት ጋር ማጣመር የሚቻል ይመስለኛል፡፡ ፕሮፌሰር አንድርያስ እንደ አደባባይ ምሁር (Andreas as a public intellectual )
በእኔ አስተሳሰብ መሰረት የፕሮፌሰር አንድርያስ ንድፈ ሀሳባዊ የምርምር ስራዎቻቸው በኢትዮጵያ የፖለቲካ አውድ ላይ በነቢብም በገቢርም ታይተዋል፡፡ ወይም በመሬት ላይ በእውን ታይተዋል፡፡
የኢትዮጵያን ህገመንግስት ማንሳት ይቻላል፡፡ በግዜው የኢትዮጵያን ህገመንግስት ( አሁን በስራ ላይ ያለውን ህገ መንግስት ማለቴ ነው፡፡ ) ያረቀቁትና ያጸደቁት የፖለቲካ( ሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስና ሌሎች ይጠቀሳሉ፡፡) ሰዎች ህገመንግስቱ ተረስተውና ትኩረት ያልተሰጣቸውን የኢትዮጵያ ጎሳዎች እውቅና የሰጠ ነው በማለት በአደባባይ ሲናገሩ ሰምተናል፡፡ ይህን ተከትሎ ከወያኔ ኢህአዲግ አገዛዝ በፊት የነበሩት የአገዛዝ ስርአቶች ዘመነ መንግስት ተረስተውና ሲጨቆኑ የነበሩ ጎሳዎችን ችግሮችና መፍትሔውን ጭምር ፍንትው አድርገው ጽፈው አሳይተዋል፡፡ ከዚህ ባሻግር ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም ›› ( በነገራችን ላይ ፕሮፌሰር አንድርያስ ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም ›› የሚለውን ቃል አይጠቀሙም እርሳቸው በደምሳሳው ‹‹ ፌዴራሊዝም›› የሚለውን ቃል ይጠቀማሉ፡፡) ለምን ለኢትዮጵያ የፖለቲካ ችግር መፍትሔ ሆኖ ተመረጠ ለሚለው ለብዙ ኢትዮጵያውያን መሰረታዊ ለሆነው ጥያቄ የራሳቸውን መልስ ሰጥተዋል፡፡ ለአብነት ያህል የህገመንግስት አርቃቂ አባል በነበሩበት ጊዜ ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም ›› ይበጃታል የሚል ሀሳብ አቅርበዋል፡፡
እንደ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ የፍልስፍና ንድፈ ሀሳብ የምርምር ውጤት እና አስተሳሰብ ከሆነ የጎሳ ፌዴራሊዝም በኢትዮጵያ ህገመንግስት ውስጥ እንዲካተት የፈለጉት በሚከተሉት ምክንያቶች ነበር፡-
በእርሳቸው አስተሳሰብ ከኢህአዲግ አገዛዝ በፊት በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ከማእከላዊ መንግስቱ የስልጣን ውድድር ተገፈተዋል፣ ወይም ተጨቁነዋል፡፡ ወይም ተረስተው ቆይተዋል፡፡ ኢትዮጵያዊነት በግዴታ ተጭኖባቸዋል፡፡ የራሳቸውን ማንነት በተመለከተ በአደባባይ እንዳይናገሩ ተከልክለዋል( የጎሳ ማንነታቸውን ማለታቸው ነው፡፡)
ከዚህ ባሻግር የኢትዮጵያ ህገመንግስት ረቂቅ በሚዘጋጅበት ግዜ ተሳታፊ በመሆናቸው የሚከተሉት ሀሳቦች በህገመንግስቱ ላይ እንዲሰፍሩ ሀሳብ አቅርበው ነበር፡፡ ለአብነት ያህል እጠቅሳለሁ፡፡
‹‹ ለእኔ ይህ ህገመንግስት ጠቃሚ ነው፡፡ ይህ ሌላ አዲስ ነገር ለመጀመር ሌላ እድል ይሰጣል፡፡ ያለንን ሁሉ መስጠት አለብን፡፡ ህገመንግስቱ ለፖለቲካ ሰዎች ብቻ እውነተኛ ስልጣን ለመስጠት ብቻ መዘጋጀት የለበትም፡፡ ህገመንግስቱ ለተራ ዜጎች ሁሉ እውነተኛ ነጻነት በሚሰጥበት መልኩ መዘጋጀት አለበት፡፡ ይህ አዲስ እድል ነው፡፡ በንጹህ አይምሮ መጠቀም አለብን፡፡ አክለው እንደገለጹት ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም›› ‹‹Ethnic federalism,›› በኢትዮጵያ ህገመንግስት ውስጥ ከተካተተ ለፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮቻችን መፍትሔ ያስገኛል ሲሉ ሀሳብ አቅረበው ነበር፡፡ እውን የጎሳ ፌዴራሊዝም በኢትዮጵያ ለተከሰቱ ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች መፍትሔ አምጥቶ ይሆን ? መልሱን ህሊና ለፈጠረባችሁ ከመተው ውጪ ለግዜው የምለው የለኝም፡፡ በአጭሩ ግን የፕሮፌሰር አንድርያስ አስተምህሮ ሀገሪቱን ዛሬ ድረስ ከባድ ዋጋ እያስከፈላት መሆኑን መግለጽ እወዳለሁ፡፡ ፕሮፌሰር አንድርያስ ጥልቀት ባለው ሁኔታ የጎሳ ፖለቲካ ለኢትዮጵያ ጠቃሚ እንደሆነ ለብዙ ገልጸዋል፡፡ የርሰቸውን ሀሳብ መደጋገሙ አስፈላጊ ስላልሆነ ትቼዋለሁ፡፡ የዛሬውን ጽሁፍ ለማዘጋጀት መንፈሴን ያነሳሳውን ምክንያት ግን መግለጽ ያለብኝ ይመስለኛል፡፡ ጸሃፊው የፕሮፌሰሩ የፍልስፍና ንድፈ ሀሳብ ሳይንሳዊ ነው ወይም ኢሳይንሳዊ ነው ለሚለው መልስ ለመስጠት ጊዜም ሆነ አቅሙ የለውም፡፡ ሆኖም ግን የፕሮፌሰሩ የፍልስፍና ንድፈሀሳባዊ አመለካከት( በተለይ የጎሳ ፌዴራሊዝም ለኢትዮጵያ ይበጃታል የሚለው የፕሮፌሰሩ ሀሳብ ) ምን ያህል ሀገራችንን እንደጎዳት ለማመላከት እንደሆነ አንባቢውን ያስታውሳል፡፡ ምንም እንኳን የፕሮፌሰሩን አስተምህሮ የሚደግፉ አንዳንድ ምሁራን በኢትዮጵያ ለዘመናት ሰፍኖ የቆየውን የፖለቲካ ጭቆና፣ የኢኮኖሚና ማህበራዊ ችግር ለመፍታት ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም›› በህገ መንግሰቱ ውስጥ ይሁንታ ማግኘቱ ተገቢ ነው በማለት የተለያዩ ጥናታዊ ጽሁፎች ቢያቀርቡም፣ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ለህገመንግስቱ መርቀቅ ሁነኛውን ሚና የተጫወቱ ስለሆነ ሊመሰገኑ ይገባል በማለት ቢከራከሩም፡፡ የጎሳ ፌዴራሊዝም ለኢትዮጵያ ያመጣላት መከራና ችግርን እንጂ ተድላና ደስታን አይመስለኝም፡፡ እርግጥ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የሚገኙ የየጎሳው አምበሎችና የጎሳ ፖለቲካ አቀንቃኝ ጥቂቶች ኑሮአቸው ሰማየ ሰማያት ደርሶ ይሆናል፡፡ በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ የየጎሳው አባላት ደግሞ የተስፋ ዳቦ ገምጠው ይሆናል፡፡ አንድ መርሳት የሌለብን ቁምነገር ግን የጎሳ ፌዴራሊዝም የሁሉም ኢትዮጵያዊ ጎሳዎችን ባህል፣ ሙዚቃ ወዘተ አሳድጓል፡፡ ይህ የማይካድ ሀቅ ነው፡፡ በሌላ የሳንቲሙ ግልባጭ ግን ‹‹ የጎሳ ፌዴራሊዝም›› በብዙ የኢትዮጵያ ክፍሎች ምናልባትም በግጦሽ ሳር፣ በድንበር ይገባኛል፣ በዝርፊያ ወዘተ ወዘተ ምክንያት በተለያዩ ድንበርተኛ ጎሳዎች መሃከል የሚነሱ ግጭቶችን ማቀጣጠል እንጂ ማብረድ አልተቻለውም፡፡ በሌላ በኩል አንደኛው ክልሉ የእኔ ብቻ ነው የሚለው ጎሳ ፣ ሌሎች ከሌላ አካባቢ ኑሮ እያዳፋቸው የመጡ ኢትዮጵያውያን የባይተዋርነት ስሜት እንዲሰማቸው በማድረግ ክልሌን ለቃችሁ የምትሄዱበት ሂዱ እንዲል የልብ ልብ የሰጠ ነው፡፡ በአጭሩ የጎሳ ፌዴራሊዝም በርካታ ህጸጾች የታጨቁበት ንደፈሀሳብ ነው፡፡
ይሄኛው ምክንያታቸው የሚመነጨው በተባበረችው አሜሪካ ካገኘቱ የሕይወት ልምድ ፣ በተለይም ተማሪ በነበሩበት ዘመን እንደነበር ከዶክተር ተድላ አንድ ጥናታዊ ጽሁፋቸው ላይ እንዳነበብኩ አስታውሳለሁ፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ የአፍሪካ- አሜሪካውያን ያደርጉት በነበረው የሲቪል መብት እንቅስቃሴ ላይ ንቁ ተሳታፊ ነበሩ፡፡ ራሳቸውን ልክ እንደ አንድ የአፍሪካ- አሜሪካዊ ሰው አድርገው ይቆጥሩ ነበር፡፡ ስለሆነም እነርሱ ( አፍሪካ- አሜሪካዊያን) ዘረኝነትን ለመወጋት በሚያደርጉት ፍልሚያ አንጻር ፕሮፌሰሩም የራሳቸውን አስተዋጽኦ ያደርጉ ነበር፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ በጊዜው የአጼ ሀይለስላሴን አገዛዝ ለመገርሰስ ይደረግ በነበረው የተማሪዎች እንቅስቃሴ ወይም ትግል ውስጥም ተሳታፊ ነበሩ፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘ ነጥብ ነበር በተባበረችው አሜሪካ በአፍሪካ- አሜሪካውያን ይፈጸም እንደነበረው የዘር መድሎ ሁሉ በኢትዮጵያም በብዙ ጎሳዎች ላይ ይፈጸም ነበር በማለት እምነት ያደረባቸው፡፡ በአጭሩ በኢትዮጵያ የብሔር ጭቆና ነበር ሲሉ ነበር እምነት ያደረባቸው፡፡ በግዜው እንደነበሩት አብዛኞቹ ተማሪዎች ሁሉ ፕሮፌሰሩም በኢትዮጵያ ጨቋኝ ብሔርና ተጨቋኝ ብሔር እንደነበሩ አመኑ፡፡
ለፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ የጎሳ ፌዴራሊዝም በህገመንግስቱ ይሁንታ ማግኘቱ እርሳቸው ተጨቁነው ለነበሩ ለሚሏቸው የተለያዩ ጎሳ አባላት ስልጣን የሚሳጭበጥ ነው፡፡ በነገራችን ላይ ፕሮፌሰሩ እንዲህ አይነት ድምዳሜ ላይ እንዲደርሱ ያስቻላቸው ሁነት በአሜሪካ ይኖሩ በነበሩ አፍሪካ- አሜሪካዊ ዜጎች ላይ ይፈጸም የነበረው የዘር መድሎ እና በኢትዮጵያ ተማሪዎች የትግል እንቅስቃሴ ላይ ያደርጉት በነበረው እንቅስቃሴ ይመስለኛል፡፡
ከላይ የተለያዩ ምክንያቶችን ወይም ምሳሌዎችን በማንሳት ፕሮፌሰር አንድርያስ አሸቴ ለምን የጎሳ ፌዴራሊዝም በኢትዮጵያ ህገመንግስት ውስጥ ይሁንታ እንዲያገኝ የራሳቸውን ድርሻ እንደተወጡ ለማስረዳት ሞክሬአለሁ፡፡ ከዚህ በማስከተል ደግሞ ፕሮፌሰር አንድርያስ ለምን በተለይም ሙሰኛ እና አምባገነን ከሆኑት ከሟቹ የቀድሞ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ጋር አብረው ለምን ሰሩ ለሚለው መሰረታዊ ጥያቄ የራሴን አስተያየት አቀርባለሁ፡፡ በነገራችን ላይ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ከሙሰኞች ጋር አብረው ለብዙ አመታት በመስራታቸው ምክንያት የሞራል የበላይነታቸውን ያጡ ይመስለኛል፡፡
አጭር ማስታወሻ፡- ፕሮፌሰር አንድርያስ ለሰሩት ሀጢያት ንጹህ ሰው ናቸው ወይም ነበሩ የሚል እሳቤ የለኝም፡፡ ላበረከቱት መልካም ተግባር ደግሞ ውዳሴ ከንቱ የማቀርብ ሰው አይደለሁም፡፡ በአጭሩ ‹‹ አካፋን አካፋ ›› ለማለት ብእሬን መምዘዜን አንባቢውን አስታውሳለሁ፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ በተማሪነት ዘመናቸው ኢትዮጵያን ለመርዳት ሲነሱ በቀና መንፈስ ነበር፡፡ የጎሳ ፌዴራሊዝም ለኢትዮጵያ ሊበጃት ይችላል ብለው ሲነሱም በአሜሪካ የተማሪነት ዘመናቸው የነጭ ዘረኝነት እና በተማሪዎች እንቅስቃሴ ላይ ተሳታፊ በመሆናቸው ያሳደረባቸው ተጽእኖ እንደነበር ከዶክተር ተድላ ጥናታዊ ጽሁፍ ላይ በመቀንጨብ ለማካፈል ሞክሬአለሁ፡፡
አንድ የታወቀ ምሁር ለሀገሬ ይጠቅማል የሚለውን ንድፈሀሳብ ለማካፈል ሲል ወይም ገቢራዊ ለማድረግ ሲል ከሙሰኛና አምባገነን መንግስት ጋር አብሮ ለመስራት ወይም ያንን ጠቃሚ ነው የሚለውን ምክረ ሀሳብ ለመሞከር በጀመረበት የመጀመሪያ አመታት ውስጥ ሊወቀስ ወይም እርሱም ሙሰኛ ነው ሊባል አይችልም፡፡ ያንን አምባገነን መንግስት በምክር እመልሰዋለሁ በማለት ለተወሰነ ጊዜ አብረው ሊሰሩ ይችላሉ፡፡ አንዳንድ ምሁራን ለተወሰኑ አመታት ወይም ጥቂት ጊዜያት ከአምባገነን መንግስታት ጋር አብረው ከሰሩ በኋላ ውለታቸውን አቋርጠው ወይም አምባገነን መንግስታቸውን በመኮነን ወደ ሌላ ሀገር በስደት ይሄዳሉ ፣ ከቻሉ ደግሞ የግል ምርምር ስራቸውን በሀገራቸው ቁጭ ብለው ያከናውናሉ፡፡ እውን ፕሮፌሰር አንድርያስ እንዲህ አይነት ምሁር ነበሩን ? ህሊና ያላችሁ ጠይቁ፡፡ እውን ፕሮፌሰር አንድርያስ በወጣትነት የእድሜ ዘመናቸውና ኋላም ይዘውት የተነሱት ሀሳብ ለሀገር መድህን መሆን የሚችል፣እየቆዩ ሲሄዱ ግን የአምባገነኖች የቅርብ ወዳጅ ነበሩን ? መልሱን በያለችሁበት ተወያዩበት፡፡ በእኔ በኩል አስተያየቴን እንደሚከተለው ለማቅረብ እሞክራለሁ፡፡
ከዚህ በታች ዝቅ ብዬ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ለብዙ ግዜያት ስለጎሳ ፌዴራሊዝም አስፈላጊነት የተከራከሩበትን ጭብጥ፣ ከሟቹ የቀድሞው የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚንስትር አቶ መለሰ ጋር በቅርበት ስለበራቸው የስራ ግንኙነት በተመለከተ የግል አስተያየቴን ለማቅረብ እፈልጋለሁ፡፡ በነገራችን ላይ አቶ መለሰ ዜናዊ አምባገነን ከመሀኖቸው ባሻግር በነጻ ውይይት የሚያምኑ ሰው አልነበሩም፡፡
ስለ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ የሞራል ውድቀት በተመለከተ በርካታ ሰዎች አብክረው የሚናገሩትን አድምጫለሁ ወይም ሰምቻለሁ፣ ቁጥራቸው ቀላል የማይባሉ ምሁራን፣ ጋዜጠኞች ደግሞ ስለ ፕሮፌሰር አንድርያስ አሸቴ የሞራል ውድቀት የጻፉትን ጥናታዊ ጽሁፎች አንብቤአለሁ፡፡ ሌሎች በርካቶች ደግሞ እንደ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ አይነት ምሁር ለመሆን የሚፈልጉ ምሁራኖች ለሌሎች ምሁራኖች መጥፎ ምሳሌ ናቸው ይላሉ፡፡ ከዚህ ባሻግር ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴን የሚከሱ ሰዎች እነደሚሉት ከሆነ ፕሮፌሰሩ የእውነተኛ ምሁራን ተምሳሌት መሆን አይችሉም፡፡ since those who accuse him think that he is a corrupt intellectual.
የበለጠ ለማብራራት አንድ ሰው የተማረ ነው፣ ወይም ምሁር የሚለውን ስያሜ ለመጎናጸፍ ካልተማሩ ሰዎች በበለጠ የሞራል የበላይነት ሊኖረው ግድ ነው፡፡ ፊደል መቁጠር ብቻውን ምሁር የሚለውን ስያሜ ሊያጎናጽፈን አይቻለውም፡፡ ሆኖም ግን የጽሁፌ ዋና ማጠንጠኛ የምሁራን ስያሜ ብያኔ መስጠት አይደለም፡፡ አንድ የተማረ ሰው ምሁር ነው አይደለም ለሚለው መሰረታዊ ጥያቄም ለመወሰን አይደለም፡፡ ስለ ምሁር ትርጉም በተመለከተም ለመስጠትም አይደለም፡፡ ምሁር ማለት ምን ማለት እንደሆነ ለመስኩ ባለሙያዎች ትቼዋለሁ፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ የኢትዮጵያ ህገመንግስት ሲዘጋጅ ዋና ተዋናይ ስለመሆናቸው፣ የጎሳ ፌዴራሊዝም ጠንካራ ደጋፊ ስለመሆናቸው ከላይ በሰፊው የሄድኩበት ይመስለኛል፡፡ ይሄን በተመለከተ የማነሳው ጥያቄ የለኝም፡፡ ፕሮፌሰርን ጨምሮ ማንም ሰው የራሱን ሀሳብ ማንሸራሸሩ መብቱ ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ ወይም ፕሮፌሰር አንድርያስ ለጎሳ ፌዴራሊዝም እውን መሆን ሥላላቸው ቀናኢነት በተመለከተ ጥያቄ አላነሳም፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና ፕሮፌሰሩ መጀመሪያ ይዘውት የተነሱት ሀሳብ ማለትም የጎሳ ፌዴራሊዝም ለኢትዮጵያ ይበጃታል ያሉት ሀሳብ ብዙም ሳይቆይ በኢትዮጵያ የተለያዩ ክፍሎች ለሚነሱ የጎሳዎች ግጭቶች እንደዋነኛ ምክንያት ይቆጠራል፡፡ በኢትዮጵያ እውን በሆነው የጎሳ ፌዴራሊዝም ምክንያት በተነሱ ግጭቶችና ብጥብጦች ምክንያት በብዙ ሺህ ኢትዮጵያውያን ተገድለዋል፣ በብዙ መቶ ሚሊዮን የሚገመት የአፈር ገፊውና ከተሜው ኢትዮጵያዊ ዜጋ ዶግ አመድ ሆኖ ቀርቷል፡፡ ቁጥራቸው እንዲህ በቀላሉ የማይገመት ዜጎች አካለቸው ጎድሏል፡፡ ለዚህም አርባ ጉጉ፣ ኮፈሌ፣ ምእራብ ሀረርጌ፣ ጉራፈርዳ፣ ቡራዩ፣ ቤንች ማጂ ዞን፣ ጋምቤላ፣ ወደ ሲኦል ምድርነት እየተቀየረ ያለው ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተክል ዞን ወዘተ ወዘተ ቋሚ ምስክሮች ናቸው፡፡ ዛዲያ ለምንድን ነው ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ በኢትዮጵያ በየጊዜው ስለሚከሰቱት የጎሳ መጽዳት፣ የጎሳ ግጭቶች መባባስ በተመለከተ በፍጥነት በአደባባይ የማይናገሩት ለምንድን ነው በርካታ ኢትዮጵያውያንን እንቅልፍ ስለነሳው የጎሳ ፌዴራሊዝም አደገኛነት በአደባባይ የማይናገሩት የእድሜ እኩዮቻቸው እና የእውቀት አቻዎቻቸው ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም ( ነብሳቸውን ይማር)፣ ፕሮፌሰር ጌታቸው ሀይሌ፣ዶክተር ሀይሉ አርአያ ወዘተ ወዘተ ዶክተር ሻለቃ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ አይናቸው ደም እስኪመስል፣ እጃቸው እስኪዝል በኢትዮጵያ ስለሰፈነው የጎሳ ፌዴራሊዝም አደገኛነት በተመለከተ ላለፉት ሰላሳ አመታት ያለመቋረጥ ሲጽፉ፣ ምክረ ሀሳብ ሲያቀርቡ እርሳቸው ግን አንድም ቀን ለመተቸት መንፈሳዊ ወኔ ከድቷቸዋል፡፡
ለአብነት ያህል ባለፉት ጥቂት አመታት ውስጥ በሀዋሳና በተለያዩ የኦሮሚያ አከባቢዎች ስለተከሰቱ የጎሳዎች ግጭቶች በተመለከተ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ በአደባባይ በመውጣት ያደረባቸውን ስጋት ሲገልጡ አልተሰማም፡፡ ለምን ? ህሊና ያላችሁ ጠይቁ፡፡ የአማራ ፣ጋሞ፣ ወላይታ፣ ጉሙዝ፣ቅማንት ተወላጆች በማንነታቸው ምክንያት ጥቃት ሲደርስባቸውም ወይም ሲገደሉ የፕሮፌሰሩ ድምጽ አልተሰማም ነበር፡፡ ምናልባት ከላይ ላነሳኋቸው ጥያቄዎች የአንዳንዶች መልስ በጎሳ ፌዴራሊዝም ምክንያት ለሚከሰቱ የጎሳዎች ግጭቶች ፕሮፌሰሩ አንድ ግለሰብ ስለሆኑ መፍትሔ ማምጣት ይቸግራቸዋል ሊሉ ይችላሉ፡፡ ሆኖም ግን ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ በሀገሪቱ ውስጥ ካላቸው ተደማጭነትና ከነበራቸው ስልጣን በመነሳት ተጽእኖ መፍጠር የሚችሉ ሰው ናቸው ብዬ አስባለሁ፡፡ በሌላው የሳንቲሙ ግልባጭ ደግሞ ላለፉት ሃያ ስምንት አመታት የሀገሪቱን ማእከላዊ መንግስት ስልጣን ተቆጣጥረውት የነበሩት ወያኔዎች ሥለ ጎሳ ፌዴራሊዝም አደገኛነት ቢነገራቸውም፣ ቢዘከሩም የሚሰሙ ሰዎች አልነበሩም፡፡ ሆኖም ግን አመሻሽ የእድሜ ዘመናቸው ላይ የሚገኙት ፕሮፌሰር አንድርያስ ባለፉት ሁለት አመታት በኢትዮጵያ የታየውን የለውጥ ነፋስ ተከትለው ምክረ ሀሳባቸውን ማቅረብ ይጠበቅባቸው ነበር፡፡ እኔ እስከማውቀው ድረስ ፕሮፌሰር አንድርያስ በጎሳ ፌዴራሊዝም ምክንያት የሚከሰቱ የጎሳ ግጭቶችን በተመለከተ በአደባባይ መናገር አልቻሉም ነበር፡፡ ይህ ደግሞ ቀላል ተግባር ነበር፡፡ ፕሮፌሰር አንድርያስ በታወቁ መገናኛ ብዙሀን በመቅረብ ህዝብን ማስተማር ይችሉ ነበር፣ እንደ ብዙ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ሁሉ ( ለአብነት ያህል ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም፣ አቶ ያሬድ ሀይለማርያም፣ ፕሮፌሰር ጌታቸው ሀይሌ፣ ልበ ሙሉው ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ወዘተ ወዘተ) ተከታታይነት ያላቸውን በሳል ጽሁፎችን ማዘጋጀት ይችሉ ነበር፡፡ ግን አላደረጉትም፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ የሃሳብን ሀይል በጥልቀት የሚያውቁ ሰው ናቸው፡፡ በተለይም ባለፉት ሁለት አመታት የተከሰቱት የጎሳዎች ግጭቶችን ምክንያቶች በተመለከተ በጥልቀት የሚያውቁም ሰው ናቸው፡፡ ስለሆነም የጎሳዎች ግጭቶች ለወደፊት እንዳይከሰቱ የሚረዱ ዘዴዎችን በተመለከተ ምክረሀሳብ ማቅረብ የሚችሉም ሰው ነበሩ፡፡ በሌላ አነጋገር ስለወንድማማችነት ንድፈ ሀሳብ፣ በሰላምና ፍቅር ስለመኖር፣ የባህል ልዩነት ውበት ስለመሆኑ፣ እንዲሁም የፌዴራል ስርአት ለአንድነት የሚበጅ እንጂ ወደ መለያየት እንደማይወስድ፣ የጎሳ ፌዴራሊዝም ስልጣን የሰጣቸው የአካባቢው ተወላጆች በሌሎች ኢትዮጵያዊ ወንድሞቻቸው ላይ ጥቃት ማድረስ እንደሌለባቸው በተመለከተ በታወቁ መገናኛ ብዙሃን ሲያስተምሩ አልታዩም፡፡ ይህ አንዱ የአደባባይ ምሁር ባህሪ መሆኑን ማወቅ አለብን፡፡
ሌላው የፕሮፌሰር አንድርያስ አስተሳሰብ ከባዱ ስህተት በትላልቅ ከተሞች ውስጥ የጎሳ ፌዴራሊዝም የማይስረ ስለመሆኑ ነው፡፡ ወይም በትላልቅ ከተሞች ውስጥ የሚኖረውን ከብዙ ጎሳዎች የተወጣጣውን ኢትዮጵያዊ መጉዳቱ ነው፡፡ የጎሳ ፌዴራሊዝም በሀረርና እና ድሬ ነዋሪዎች ላይ ያስከተለውን መዘዝ ኢትዮጵያውያን ሁሉ በከባድ ሀዘን እናስታውሰዋለን፡፡ ለአብነት ያህል በሀረር ከተማ ከሚኖሩት ሌሎች ኢትዮጵያዊ ወንድሞቻቸው ቁጥራቸው ትንሽ የሆኑት የሀረሬ ጎሳ ተወላጆች ለብዙ አመታት በብዙ መልኩ ተጠቃሚዎች ናቸው፡፡ የምስራቅ ኢትዮጵያ አንጸባራቂ ኮከብ የነበረችው ድሬ አብዛኛዎች ነዋሪ የሆኑ ኢትዮጵያዊ ዜጎች የጎሳ ፌዴራሊዝም ባስከተለው መዘዝ ተጎጂዎች ናቸው፡፡ በአጭሩ የጎሳ ፌዴራሊዝም ሕብረብሔራዊ በሆኑ ከተሞች ፈጽሞ ሊሰራ እንደማይችል ፕሮፌሰር አንድርያስ በአደባባይ መናገር ነበረባቸው፡፡ ሆኖም ግን አላዳረጉትም፡፡
እንደ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ አስተምህሮ ከሆነ የጎሳ ፌዴራሊዝም በትላላቅ ከተሞች ውስጥ ከጊዜ በኋላ ተቀባይነት ያጣል ባይ ናቸው፡፡ ይህ እውን የሚሆነው ደግሞ ዲሞክራሲ ከጊዜ በኋላ ገቢራዊ ሲሆን ነው ይላሉ፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና የፕሮፌሰሩ አስተሳሰብ አሁን ድረስ መሬት ላይ አልታየም፡፡ የጎሳ ፌዴራሊዝም በኢትዮጵያ ዲሞክራቲክ ስርአት እስካለ ድረስ የግጭት ምክንያት ሊሆን አይቻላውም ቢሉም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ኢትዮጵያዊ ዜጎች በጎሳቸው ማንነት ብቻ ጥቃት ይደርስባቸዋል፡፡ ፕሮፌሰሩ የጎሳ ፌዴራሊዝም ዲሞክራቲክ ህገመንግስት ለማንበር ያስችላል የሚል አስተሳሰብ ቢኖራቸውም ከግጭት በቀር ያስገኘው ቁምነገር አልነበረም ወይም የለም፡፡ ኢትዮጵያ ከጎሳ ፌዴራሊዝም ያተረፈችው ነገር ቢኖር በተለያዩ አካባቢዎች የሚከሰቱ የጎሳዎች ግጭትና መፈናቀልን ብቻ ነው፡፡ በእኔ አስተሳሰብ የፌዴራሊዝም ሥርአት ለኢትዮጵያ ይበጃታል ባይ ነኝ፡፡ ሆኖም ግን መሰረቱን በጎሳ ማንነት ላይ ያደረገው የጎሳ ፌዴራሊዝም ኢትዮጵያን አደማት እንጂ አልጠቀማትም፡፡ ማንም ሰው የፈለገውን አስተሳሰብ መያዝ እንዳለበት አምናለሁ፡፡ የሰብአዊ መብቱም ነው፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና አለም ወደ ታሪክ የቆሻሻ መጣያ ቅርጫት ውስጥ አሽቀንጥሮ የጣለውን በጎሳ ማንነት ላይ የተመሰረተውን የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርአት በኢትዮጵያ ላይ ያስከተለው ዳፋ በእጅጉ ያሳስበኛል፡፡ ስለሆነም ኢትዮጵያውያን ሁሉ ቁጭ ብለው፣ በሰለጠነ መንገድ በመነጋገር የጎሳ ፖለቲካ የሚመክንበትን መንገድ እንዲፈልጉ ሀሳብ አቀርባለሁ፡፡ ሀሳብ ነው የሚጥመውን የሚያውቀው የኢትዮጵያ ህዝብ ነው፡፡ የሩዋንዳና ኬኒያ ህዝቦች ከደረሰባቸው ብሔራዊ ውርደት በመነሳት የጎሳ ፖለቲካን ማምከናቸውን ግን ልብ ልንል ይገባል፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ ከሟቹ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ጋር አብረው እስከመጨረሻው ድረስ በመስራታቸው ምክንያት የሞራል የበላይነታቸውን ተገፈዋል በሚል የሚተቿቸው ኢትዮጵያዊ ምሁራን ሞልተው ተርፈዋል፡፡ ለምን ይሆን ፕሮፌሰሩ ከቀድሞው የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚንስትርን በማማከርም ሆነ በሌሎች ስራዎች ላይ በመሳተፋቸው ለምን ይኮነናሉ ? ሁላችንም እንደምናስታውሰው አቶ መለሰ አምባገነን እና የጎሳ ፖለቲካ ሊቅ ነበሩ፡፡ በተለይም ከግንቦት 1997ቱ ታሪካዊ የምርጫ ውድድር ውጤት በኋላ በርካታ ኢትዮጵያውያን ውጤቱን አንቀበልም በማለት አደባባይ ስለወጡ፣ ዜጎች ሀሳባቸውን በመሰንዘራቸው ብቻ፣ የተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች አባላትና ደጋፊዎች በመሆናቸው ብቻ በአደባባይ እንዲገደሉ የጦር ሀይላቸውን አዘው ነበር፡፡ የሰጡትንም ትእዛዝ ፍትሃዊ እንደነበር በአደባባይ ተናግረው ነበር፡፡ ፕሮፌሰር አንድርያስ ዜጎች የዲሞክራሲና ሰብአዊ መብቶቻቸውን እንዲከበሩ በመጠየቃቸው ብቻ በጊዜው በነበረው የአቶ መለስ ወታደሮች ሲገደሉ፣ በጥይት ሲቆስሉ፣ ሲታሰሩ ለምን ብለው አልጠየቁም፡፡ አቶ መለስ በሕይወት በነበሩት ዘመን አገዛዛቸው የፈጸመው ሰይጣናዊ ስራ ሁሉ ፍትሐዊ ነበር ብለው ያምናሉ፡፡ እንዴት ሁሉም ሠይጣናዊ ተግባር ፍትህን ለማስፈን ይፈጸማል ? በእኔ አስተሳሰብ ንጹሃን ዜጎች ሀሳባቸውን በነጻነት ስለገለጹ፣ መብታቸውን ለማስከበር ብቻ ስለተነሱ መግደልና ማሰር፣ ማሰቃየት የሞራል ውድቀትን የሚያሳይ ነው፡፡ በየትኛውም የመንግስት ሥርአት ዜጎችን ማሰቃየት ፍትሃዊ አይደለም፡፡
ከላይ የፕሮፌሰር አንድርያስን ዳተኝነት እንደምሳሌ አነሳሁኝ እንጂ ዛሬም ቢሆን ፍትህ ሲጓደል ምሁራን ዝምታቸውን ሰብረው ፍትህ ከተነፈጋቸው ዜጎች ጋር እንዲቆሙ ማሳሳብ ሌላኛው መልእክቴ ነው፡፡ በጣም በትንሹ የአደባባይ ምሁራን ተግባር ከህዝብ ጋር መወገን፣ እንዲሁም በመንግስት ውሳኔ የስብአዊ መብታቸው ከተጣሰባቸው ወገኖች ጋር ሰልፋቸውን ማድረግ ያለባቸው ይመስለኛል፡፡ ፕሮፌሰሩ ባመኑበት የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርአት ገቢራዊነት አኳያ ከህገመንግስት ማርቀቅ ጀምሮ ጉልህ አስተዋጽኦ አድርገዋል፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና እርሳቸው በፊትለፊት መስመር ቆመው እውን እንዲሆን በብዙ የባጁበት የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርአት በኢትዮጵያ ምድር ላይ ስላስከተለው ጠንቅ በተመለከተ በአደባባይ ለመተቸት መንፈሳዊ ወኔ መታጠቅ አልተቻላቸውም፡፡ በዚህም የአደባባይ ምሁርነት ካባቸውን የተገፈፉ መሰለኝ፡፡
እንደ አንድ የአደባባይ ምሁር ኢትዮጵያዊ የዜጎች መብት ሲገፈፍ፣ ዜጎች ፍትህ ሲነፈጉ ተከታታይነት ባለበት ሁኔታ መተቸት አልቻሉም፡፡ ወይም እርሳቸውና ሌሎች ምሁራኖች የጎሳ ፌዴራሊዝም ይበጃታል በማለት ሀሳብ ቢያቀርቡም የጎሳ ፌዴራሊዝም መዘዝን በተመለከተ በአደባባይ ሀሳብ ማሰማት አልቻሉም፡፡ ወይም የጎሳ ፌዴራሊዝም በኢትዮጵያ እውን መሆኑ ስህተት ነበር ለማለት መንፈሳዊ ወኔ መታጠቅ አልቻሉም ነበር፡፡ ከዚህ ባሻግር ከሟቹ ጠቅላይ ሚንስትር አምባገነን ከነበሩት አቶ መለሰ ዜናዊ ጋር ለብዙ አመታት አብረው በመስራታቸው በብዙ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ይወቀሳሉ ፡፡ ለአብነት ያህል የአቶ መለስ አገዛዝ ለብዙ አመታት የኢትዮጵያን ህዝብ ሲጨቁን ዝምታን መርጠዋል፡፡ ዜጎች ሀሳባቸውን በነጻነት ስለገለጹ፣ የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲ አባል ስለነበሩ በወያኔ ታጣቂዎች ሲገደሉ፣ ሲታሰሩ ፕሮፌሰሩ ዝምታን መርጠው ነበር፡፡
ፕሮፌሰር አንድርያስ ለአመታት በኢትዮጵያ ህዝብ ላይ ያ ሁሉ መአት ሲወርድ ዝምታን በመምረጣቸው ምክንያት የተነሳ በብዙ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ያላቸው ቅቡልነት መውረድ አላሳሰባቸውም ነበር፡፡
እኔ እንደማስበው የፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ለምን እንደሆነ ራሳቸው ያስረዱናል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ወይም የሞራል ዳይሌማ ውስጥ ለምን እንደተዶሉ ሀሳባቸውን ቢያካፍሉን መልካም ይመስለኛል፡፡
ከፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ጋር በግል ተገናኝቼ ለመነጋገር እድሉን አላገኘሁም፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና ፕሮፌሰር አንድርያስ በአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ እና በጎቴ የባህል ማእከል ተገኝተው ያቀረቡትን የተለያዩ ጥናታዊ ጽፎቻቸውን አድምጫለሁ፡፡ በእውነቱ ለመናገር ለፕሮፌሰር አንድርያስ ከፍተኛ ከበሬታ አለኝ፡፡ የላቀ አካዴሚክ እውቀት ባለቤት እንደሆኑም ይገባኛል፡፡ እንደ ዶክተር ተድላን የመሰሉ በርካታ ምሁራን በጥናት ወረቀቶቻቸው ላይ እንዳስቀመጡት ፕሮፌሰር አንድርያስ በርካታ የጥናት ወረቀቶችን ለህትመት ብርሃን ለማብቃት ባለመቻላቸው የተነሳ አካዴሚካሊ ወድቀዋል ሲሉ ይተቿቸዋል፡፡ ምናልባት እኔ እንደምገምተው ከሆነ የፕሮፌሰር አንድርያስ የምርምር ስራዎች በፍልስፍና ላይ ያተኮሩ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ የፍልስፍና ምርምር ውጤቶች ደግሞ የሚታተሙት በፍልስፍና የምርምር መጽሔቶች ላይ ብቻ ነው፡፡ ስለሆነም ከመስኩ ባለሙያዎች በቀር በርካታ ሰዎች የፕሮፌሰሩን የአይምሮ ጭማቂ የጥናት ውጤቶች አግኝተው ላያነቧቸው ይችላሉ፡፡
የጎሳ ፌዴራሊዝም ስርአት በኢትዮጵያ ምድር እውን እንዲሆን በብዙ መንገድ አስተዋጽኦ ካደረጉት ኢትዮጵያዊ ምሁራን አንዱና ዋነኛው ፕሮፌሰር አንድርያስ ስለመሆናቸው የሚያከራክር አይመስለኝም፡፡ መሰረቱን ጎሳና ቋንቋ ላይ ያደረገው የጎሳ ፌዴራሊዝም ኢትዮጵያን ከባድ ዋጋ አስከፍሏታል፡፡ እያስከፈላትም ይገኛል፡፡ የጎሳ ፌዴራሊዝም ከኢትዮጵያ እንዴት መመልከን እንዳለበት ከኢትዮጵያ መንግስት አኳያ በዚህ አስጨናቂ ግዜ እንኳን የታሰበበት አይመስልም፡፡ በነገራችን ላይ የጎሳ ፖለቲካ ዋጋ ያስከፈላቸው ኬንያና ኡጋንዳ መሰረታቸውን ጎሳ ላይ ያደረጉ የፖለቲካ ፓርቲዎችን በህግ አግደው በሰላምና በሰከነ መንፈስ መጓዝ ከጀመሩ ሰነበቱ፡፡ በተቃራኒው ከሁለቱም ሀገራት መሪዎችም ሆነ አስተዳደር መልካም ግንኙነት ያለው የኢትዮጵያ መንግስት የሁለቱን ሀገራት ተሞክሮ ከኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ ጋር በማጣጣም ለምን በኢትዮጵያ ገቢራዊ ለማድረግ እንደማይሞክር ሲታሰብ ግራ ያጋባል፡፡ ለአብነት ያህል የፌዴራል ስርአት ተከታይ በሆነችው የተባበረችው አሜሪካ ምድር የስፓኒሽ አሜሪካውያን፣ አፍሪካ አሜሪካውያን፣ ሜክሲኮ አሜሪካውያን ወዘተ ወዘተ በሚል ስያሜ የሚጠሩ ግዛቶች የሉም፡፡ የተባበረችው አሜሪካ የሚገኙ ግዛቶች መጠሪያ ጎሳን ወይም ቋንቋን መሰረት ያደረጉ አይደሉም፡፡ ፊላደልፊያም ሆነ ካሊፎርኒያ፣ ዋሽንግተንም ሆነ ቴክሳስ፣ ፍሎሪዳም ሆነ አላስካ፣ ኒውአሪዞናም ሆነች ዳላስ ወዘተ ወዘተ የተባበረችው አሜሪካ ዜጎችም ሆኑ ኑሮ እያዳፋ ከመላው አለም የመጡ ሰዎች በነጻነት ይኖራሉ፡፡ ( በጥቁር አሜሪካውያን ላይ የሚፈጸሙትን አንዳንድ የነጭ ትምክህተኞችን ጥጋብና ግፍ ሳንዘነጋ ማለቴ ነው፡፡) የኢትዮጵያው ፌዴራሊዝም ስርአት ግን ከአሜሪካው የፌዴራሊዝም ስርአት አኳያ በብዙ መልኩ ተጻራሪ ነው፡፡ የኢትዮጵያው ፌዴራሊዝም ስርአት ቋንቋና ጎሳን መሰረት ባደረጉ አሰር ክልላዊ መስተዳድሮችን የያዘ ነው፡፡ በብዙ መልኩ ከጎሳ ክልሉ ውጪ የተወለዱ ናቸው ለሚባሉ ኢትዮጵያዊ ዜጎችን መብት የሚደፈጥጥ ነው፡፡ ስለሆነም ኢትዮጵያውያን ሁሉ በሰከነ እና መከባበር በተሞላበት መንፈስ ቁጭ ብሎ በመነጋገር የጎሳ ወይም ቋንቋ ፌዴራሊዝም በመልክአ ምድራዊ ወይም በሌላ አይነት የፌዴራሊዝም ሥርአት ስለሚቀይርበት መንገድ በወጉ ቢመክሩ መልካም ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ ስለ ጎሳ ፖለቲካ ጥቅምና ጉዳት ለማወቅ ሰላሳ አመት በቂ ነው፡፡ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል በመተክል ዞን ብቻውን ከእብድ ውሻ በከፉ አረመኔዎች በኢትዮጵያዊ ዜጎች ላይ የሚፈጸመው ግፍ ትምህርት ሊሆነን ይገባል፡፡ ከመከራ ለመማር በግድ መከራው እቤታችን ድረስ እስኪመጣ መጠበቅ ያለብን አይመስለኝም፡፡ አቤቱ አምላኬ ሆይ የኢትዮጵያን ክፉዋን አታሳየን፡፡
ኤስ ኣይ ኤም ኢትዮጵያ ክርስቲያናዊ ሥነ ጽሑፍ አገልግሎት የተቋቋመው በወንጌል ያልተደረሱትን ሕዝቦች በወንጌል ለመድረስ እና አማኞችን ደቀ መዝሙር ለማድረግ ክርስቶስ የሰጣትን ተልዕኮ ለማሳካት ተዘጋጀች ቤተ ክርስቲያንን ለመርዳት ነው፡፡
የኤስ ኣይ ኤም ማተሚያ ቤት ከተቋቋመ ወደ 69 ዓመት ገደማ ሆኖታል፡፡ ድርጅቱ ከተቋቋመበት ጊዜ አንሥቶ (1942 ዓ.ም) እስካሁን ድረስ በርከት ያሉ መጻሕፍትን በማተምና በማሰራጨት የረጅም ጊዜ አገልግሎት አበርክቷል፡፡ በአሁኑ ጊዜ የሥራው እና የአገልግሎቱ እንቅስቃሴ በጣም እየሰፋ ስለ መጣ፣ የኅትመቱን ሥራ በአዳዲስ ቴክኖሎጂ እና መሣሪያዎች አቅሙን በማጎልበት፣ የጽሑፍ ዝግጅቱንና የስርጭቱን ሥራ አጠናክሮ በማካሄድ ላይ ይገኛል፡፡ በዚህም ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የተሻለ አገልግሎት እንሰጣለን ብለን እናስባለን፡፡
ወደ 600 ያህል በኤስ ኣይ ኤም ሥነ ጽሑፍ አሳታሚነት የተዘጋጁና ከሌሎች ክርስቲያን አሳታሚዎች በአደራ ተረክበን የምናከፋፍላቸው የኅትመት ውጤቶችም ይገኛሉ፡፡ ወደ 31 ያህል በዝግጅት ላይ ያሉና ለኅትመት የተቃረቡ የሥነ ጽሑፍ ሥራዎችም አሉን፡፡ እነዚህ ሁሉ መጽሐፍ ቅዱስን መሠረት ያደረጉ ጽሑፎች (Bible Based Books/BBB) ስለ ሆኑ፣ ለእግዚአብሔር ክብር፣ እንዲሁም ለቤተ ክርስቲያን ጥቅምና በረከት ይውላሉ ብለን እናምናለን፡፡
ከኤስ ኣይ ኤም ኢትዮጵያ አገልግሎቶች መካከል አንዱ የሆነው የኤስ ኣይ ኤም ክርስቲያናዊ ሥነ ጽሑፍ አገልግሎት መንፈሳዊ ሥነ ጽሑፍን የሚያየው የሰዎችን ልብ ለወንጌል እንደሚከፍት እና አማኞችን እንደሚያጠናክር ነው፡፡ ሥነ ጽሑፍ የኤስ ኣይ ኤም ሚሲዮናውያንን እና የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያንን ቃላቻውን በማጽናትና እነርሱ ሊሄዱብት ወደማይችሉብት በመሄድ ውጤታማነታቸውን ከፍ እንደሚያደርግ እናምናለን፡፡ ስለዚህ እሴታችን መጽሐፍ ቅዱስን መሠረት ያደረጉ መጻሕፍት ሲሆን አርማችንም BBB ነው፡፡
ናብ ኬንያ ዑደት ዘካየደ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሴቬኒ፣ ምስ ኬንያዊ መዘንኡ ጆሞ ኬንያታ ብሰኑይ 21 ግንቦት ኣብ ዝተራኸብሉ፣ ብዛዕባ መደብ ምዝርጋሕ ሻምብቖታት ነዳዲ ብዝምልከት ብክኢላታት ኩባንያታት ነዳዲ መብርሂ ተዋሂብዎም።
ነቲ ፕሮጀክት ንምትግባር ዝወዳደራ ዘለዋ ኩባንያታት ነዳዲ ፈረንሳ፣ ብሪጣንያን ቻይናን፣ ሻምብቖታት ነዳዲ ካብ ምዕራብ ኡጋንዳ፣ ሆይማ ካብ ዝተባህለ ከባቢ ክሳብ ኬንያ፣ ወደብ ላሙ ወይ ከኣ ናብ ታንዛያ ዝበጽሓሉ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት ከምዘቕረባ’ውን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ናይ ወደብ ኣገልግሎታ ካብ ኬንያን ታንዛንያን ዝኾነ ኡጋንዳ፣ ነቲ ናብ ወጻኢ ሃገራት ክትልእኮ ጀሚራ ዘላ ዘይተጻረየ ነዳዲ ኣብ ክንዲ ብቦጣት ብሻምብቖታት ከምዝሓለፍ ንምግባሩ’ያ ትውጥን።
እኛ የሰው ልጆች ልክ እንደ አብዛኛዎቹ እንስሳት ሁለት ዓይኖችን ይዘናል፡፡ ይህ ትልቅ ምክንያት አለው፤ የመጀመሪያው አንዱ ዓይናችንን ብናጣ እንኳን በቀረው ለማየት እንድንችል ሲሆን ሌላኛው ምክንያት ግን ከአደን ጋራ ተያይዞ በየጊዜው እያደገ ለመጣው የእይታ ጥልቀታችን እንዲረዳን ነው፡፡ ሆኖም ፍፁም እኩል በሆነ አኳኃን በጋራ ካልተንቀሳቀሱ የሁለት ዓይኖች መኖር ሁለት የተለያየ ምስልን እንድናይ በማድረግ ችግር ሊሆንብን ይችላል፡፡
የሁለት ምስል እይታን ለመግታት አዕምሮአችን ሁለት የግብረ መልስ ስርዓቶችን ይጠቀማል፤ በዚህም ሁለቱንም ዓይኖችቻንን የሚቆጣጠሩት ጡንቻዎችን ርዝማኔ እጅግ በተመሳሳይ ቅኝት በማስኬድ በሚያስደንቅ ሁኔታ ፍፁም ተመሳሳይነት ያለው የሁለት ዓይኖች እንቅስቃሴን ይፈጥራል፡፡
እያንዳንዱ ዓይኖችቻን እንቅስቃሴያቸውን የሚቆጣጠሩላቸው ስድስት ስድስት ጡንቻዎች ሲኖሯቸው ሁለቱ አይኖቻችን እኩል ይንቀሳቀሱ ዘንድ አስራ ሁለቱም ጡንቻዎች በፍፁም ተግባቦት መንቀሳቀስ እንደሚገባቸው የዛሬ 15 ዓመት ገደማ በካናዳ ሜዲካል አሶሴሽን ጆርናል ላይ የወጣ ጥናት አረጋግጦ ነበር፡፡ እንደ አይን ህክምና ባለሙያው ዶ/ር ዴቪድ ጋይቶን ከሆነ አዕምሮአችን በአስገራሚ ሁኔታ የተደራጀው የነርቭ ስርዓቱ 12 ቱንጡንቻዎች በሚፈለገው አቅጣጫ ለማማተር ምን ያህል ግፊት እንደሚያስፈልጋቸው በየጊዜው እየተረዳ ይሄዳል፡፡
ይህ ቀመር ይዘነው የምንወለደው ሳይሆን ኋላ ላይ የምናገኘው ነው፡፡ የህፃናት አዕምሮ ይህን ቀመር በበቂ ሁኔታ እስከሚለምድ ከሶስት እስከ አራት ወራት ይፈጅበታል፡፡ ታድያ እድሜያችን ሰማንያዎቹ ውስጥ እስከሚገባ ድረስ ይህ ችሎታ ሳይለየን ቆይቶ የኋላ ኋላ ይከዳንና ከእጃችን መውጣት ይጀምራል፡፡
ከግብረ መልስ የመማር ሂደቱ ጅማሬ ጡንቻዎቻችን አቅጣጫቸውን ከሚስቱበት ቅፅበት አንስቶ ይሆናል፡፡ ይህ ደግሞ ትናንት ዛሬም ሆነ ወደፊት የሚከለሰት ነው፤ ይህም አልፎ አልፎ ሁለት እይታን ሲያስከትልብን ይስተዋላል፡፡ አንዳንዴ ይህ የሚከሰትበት ምክንያት የተወሰኑ ጡንቻዎች ከአጋሮቻቸው ረዘም ብለው ስለሚገኙ ሊሆን ይችላል፡፡
እነዚህ የአይን ውስጥ ክስተቶች በብዛት የሚከሰቱ ሆነው ሳለ ተፅዕኖአቸው አነስተኛ በመሆኑ ብቻ ልናስተውላቸው አንችልም፤ አዕምሮአችን ግን ያስተውላቸዋል፡፡ በማስተዋል ብቻም አይቀርም፤ ስህተቶችን ለማስተካከል ይጥራል፡፡ ከአንድ ሴኮንድ ባነሰ ጊዜ ውስጥ አዕምሮአችን ሁለቱን ዓይኖቻችንን በተቃራኒ አቅጣጫ በማንቀሳቀስ መልሶ አንድ ያደርጋቸዋል፡፡ በተቃራኒው ሁለቱም አይኖች ከነ ስህተታቸው በዚያው በተመሳሳይ አቅጣጫ እንቅስቃሴያቸውን ቢቀጥሉ ግን ስህተቱን ከሌላኛው አይን አንፃር ማስተካከል ሳይችሉ ቀርተው ስርዓቱ የሚበላሽ ይሆናል ሲሉ ዶ/ር ዴቪድ ያስረዳሉ፡፡
ዳግም በማዋቀሩ ሂደት ውስጥ የሰበሰበው መረጃ አዕምሮአችን የዓይን እንቅስቃሴን የሚቆጣጠሩ ጡንቻዎችን በአንድ ቅኝት ውስጥ ለማዋቀር ይጠቀምበታል፡፡ ለምሳሌ አንዱ ጡንቻ ይበልጥ ፈጥኖ አድጎ ካገኘው አዕምሮአችን ወዲያው ካርታ በመሳል፤ ቀጥሎም ነጠላ የግንባታ ብሎኬቶችን ወደ ጡንቻዎቹ በመሰድደድ በሳምንታት አልያም ወራት ውስጥ ከሌሎቹ ጡንቻዎች ጋራ በቁመት እንዲመሳሰል ያደርገዋል፡፡ ሌላው አካላችን ይህን የአዕምሮአችንን ካርታ እንዴት አድርጎ ወደራሱ በመተርጎም ጡንቻዎችን እንደሚቀይርበት ግን እስካሁንም አይታወቅም፡፡ ሆኖም አዕምሮአችን በግብረ መልስ ሂደት ውስጥ ፍፁም የተመሳሰለ የሁለት ዓይን እንቅስቃሴን ለመፍጠር አፍታም ሸብረክ ሳይል በተጠንቀቅ እንደሚቆም የታወቀ ነው፡፡ እንዲያውም የጡንቻዎቹ ርዝመት በየጊዜው በመስተካከሉ ሳብያ በውስጣቸው የሚገኙ ብዙዎቹ ፕሮቲኖች ዕድሜ ከአንድ ወር አይበልጥም፡፡
የA-ደረጃዎች ኮርስ፣ በዓለም አሉ ከሚባሉ እጅግ ግሩም እና ጠንከር ያሉ ትምህርቶች መካካል አንዱ እንደሆነ በመላው ዓለም በሚገኙ ቀጣሪዎች፣ ኮሌጆች እና ዩኒቨርሲቲዎች ዘንድ የታወቀ ነው። የA-ደረጃ ኮርሶችን የሚማሩ ተማሪዎች፣ ትምህርቶቹን በዝርዝር እየተማሩ እግረ መንገዳቸውን የፈጠራ ችሎታ እና ምክንያታዊ አስተሳሰብን እያዳበሩ ይሄዳሉ።
ካምብሪጅ ኢንተርናሽናል ኤግዛሚኔሽንስ (CIE) ያዘጋጀውን የA-ደረጃ ኮርስ ከ125 በሚበልጡ አገራት ሲሰጥ ፒርሰን ኤዴክሴል ያዘጋጀውን የA-ደረጃዎች ኮርስ ደግሞ ከ80 በሚበልጡ አገራት የሚገኙ ትምህርት ቤቶች ያስተምሩታል። ብሪቲሽ ካውንስል ተቋማችሁን ከእነዚህ የፈተና ቦርዶች ጋር በማገናኘት ለተማሪዎቻችሁ ዓለም አቀፋዊ ደረጃውን የጠበቀ ስልጠና እንድትሰጡ ሊረዳችሁ ይችላል።
ብዙውን ጊዜ የA-ደረጃዎችን ኮርስ ለማጠናቀቅ ሁለት ዓመታት ይፈጃል። ኮርሱ በሁለት የተከፈለ ነው። በመጀመሪያው አመት ትምህርት ማጠናቀቂያ ላይ ተማሪዎች በፈተና እና በኮርሱ ሥራዎች ይገመገማሉ። የሚያገኙት ውጤትም AS-ደረጃ ይሆናል። በሁለተኛው አመት ደግሞ A2-ደረጃ ያገኛሉ። በሁለቱ አመታት ያገኟቸው ውጤቶች ይቀናጁ እና A-ደረጃ ውጤት ይሰጣቸዋል።
A-ደረጃ ፈተናዎችን የሚያዘጋጁት ሁለት ዋና ዋና የፈተና ቦርዶች ናቸው፤ እነርሱም፦ ካምብሪጅ ኢንተርናሽናል ኤግዛሚኔሽንስ (CIE) እና ፒርሰን ኤዴክሴል ናቸው።
ብዙውን ጊዜ ተማሪዎች ከሁለት እስከ ሶሶት የሚደርሱ የትምህርት ዓይነቶችን ለመማር ይመርጣሉ፤ ይህንን የሚወስነው ግን ሊማሩበት የመረጡት ዩኒቨርሲቲ ወይም ልዩ ስልጠና የሚያገኙበት ተቋም ነው።
ተማሪዎች በጽሑፍ፣ በቃል እና በተግባር ፈተናዎች እንዲሁም በኮርሱ የሚሠሩ ሥራዎችን እየሠሩ ይገመገማሉ። አንዳንድ ጊዜ ትምህርት ቤቶች ውጪ የተዘጋጁ ፈተናዎችን ብቻ ለመጠቀም ሊመርጡ አሊያም ደግሞ በኮርሱ የሚሠሩ ሥራዎችን እና ፈተናዎችን በአንድነት ለመጠቀም ሊመርጡ ይችላሉ።
ውጤቶች የሚሰጡት በመላው ዓለም የታወቁትን ከ A* እስከ E ያሉትን ደረጃዎች በመጠቀም ነው። በኮርሱ የሚሠራው ሥራ እና የፈተና ወረቀቶች ሁሉ የሚታረሙት በዩናይትድ ኪንግደም ነው።
ተማሪዎች የመጨረሻውን ፈተና ከተፈተኑ ወይም ደግሞ የኮርሱን ሥራዎች ካስረከቡ ከተወሰኑ ሳምንታት በኋላ፣ ለትምህርት ቤቶች ወይም ደግሞ በትምህርት ቤቶቹ አቅራቢያ ለሚገኝ የብሪቲሽ ካውንስል ቢሮ ውጤቶች ይላካሉ።
ብሪቲሽ ካውንስል ተማሪዎችን ከመፈተን ጀምሮ የፈተና ወረቀቶችን ትምህርት ቤታችሁ እስከ ማምጣት ድረስ ያሉትን ሁሉንም የፈተና ሂደቶች እናንተን ወክሎ ያከናውናል።
እንዲሁም ከትምህርት መመሪያዎች ጀምሮ በግል ለመማር እስከሚረዱ ድረ ገፆች ድርስ ያሉትን፣ ተማሪዎቻችሁ እንዲያጠኑ እና A- እና AS-ደረጃ ፈተናዎችን እንዲያልፉ መርዳት የሚያስችሏችሁን ሁሉንም የድጋፍ መስጫዎች እና ማስተማሪያዎች እንድታገኙ እናደርጋለን።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ገዱ ከሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር አብደላ ሀምዶክ እና ከሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ጋር ተወያዩ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ መስከረም 20፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው ከሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር አብደላ ሀምዶክ እና ከሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ሌተናል ጄነራል አብዱል ፈታህ አልቡርሃን ጋር ተወያዩ።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ በዚህ ወቅትም ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የተላከ መልዕክት ለሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር አብደላ ሀምዶክ እና ለሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ሌተናል ጄነራል አብዱል ፈታህ አልቡርሃን አድርሰዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የኢትዮጵያ ህዝብና መንግስት የጉዳቱ ሰለባ የሆኑ ሱዳናዊያንን ለማቋቋም በሚደረገው ጥረት ከሱዳን ህዝብና መንግስት ጎን በመቆም አስፈላጊውን የሰብአዊ እርዳታ ድጋፍ እንደሚያደርጉ በመልዕክታቸው ላይ መግለፃቸውን ሱና የዜና ወኪል ዘግቧል።
ድጋፉ በጎርፍ ለተጎዱ ሱዳናዊያን አገልግሎት የሚውል የተለያየ መጠን ያለው የእለት ደራሽ አልሚ ምግብ፣ ዱቄት፣ መድሃኒት፣ ስኳር፣ የአልጋ አጎበር እና ሌሎች ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን መሆኑን አቶ ገዱ በዚህ ወቅት ገልፀዋል።
ከዚህ ባለፈ ከሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ፕሬዚዳንት ሌተናል ጄነራል አብዱል ፈታህ አልቡርሃን ጋር ከሁለቱ ሀገራት ድንበር በተያያዘ ውይይት ያደረጉ ሲሆን የሚፈጠሩ ችግሮችንም በቅንጅት ለመፍታት ይሰራል ተብሏል።
ዓዲ ሕግን ፍትሕን ክትከውን ሃገረይ ልሳነይ ኣይዓጽፍን ሐንቲ ያ ቃለይ ንሃገሮም እዮም ተበጅዮም ደቂ ኤረይ ጭርሖኦም ኣሞራ ይብልዓዮ ስጋይኣውሊዔይ ጽላለይ ኣለኹልኪ ባዕለይ’’
ብዕለት ሓደ መስከረም ዝወጸ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዘመልክቶ፣ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ሞት ሓያሎ ሰላማውያን ሰባት፣ ምምዝባል ህዝባዊን ውልቃዊን ትካላት ንግዲ፣ ምቁራጽ ኣገልግሎታት ቴሌፎን ከምዘስዓበ ድሕሪ ምግላጽ፣ ንስድራቤት ግዳያት ናይ ጽንዓት ይሃብኩም መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ንኣብያ ተወላዶ ኦሮሞን ኣምሓራን ብዝምልከት ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብታ ሃገር ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ከም ምውጻእ ከምዝርእዩዎ ተቓወምቲ ውድባት ይገልጹ።
ብፍላይ’ቲ ኣብ ዞባ ኣምሓራ ዝርከባ ከተማታት ዝካየድ ዘሎ ናዕብታት፣ ኣብ ተወላዶ ትግራይ ዕንወት የውርድ ስለዘሎ፣ ሓያሎ ካብኣቶም ናብ ሱዳን ይሃድሙ ከምዘለዉ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት። ንከተማታት ዞባ ኣምሓራ ብከቢድ ዝሕሉ ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊ፣ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት እንዳሃለና ክከላኸለልና ኣይፈተነን ክብሉ’ዮም ተወላዶ ትግራይ ዝኸሱ።
ብጹዓን ጳጳሳቱ ቅሬታቸውን ያሰሙት የምርጫ ኮሚሽኑ የሦስቱን ግንባር ቀደም ተወዳዳሪዎ የድምጽ ውጤት ይፋ ባደረገበት ማግስት መሆኑ ታውቋል። የምርጫ ኮሚሽኑ ይፋ ያደረገው የድምጽ ውጤት ትክክለኛ አይደለም ለማለት የበቁትም ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በበኩሏ ያሰማራቻቸው፣ ከአንድ ሺህ በላይ የምርጫ ታዛቢዎች ከመላው የአገሪቱ ክፍሎች ከሰበሰቡ የምርጫ ድምጽ ቁጥር ጋር ስለማይመሳሰል ነው ብለዋል።
እሁድ ታሕሳስ 21 ቀን 2011 ዓ. ም. በኮንጎ ዴሞክራቲክ ሪፓብሊክ የተካሄደውን ፕሬዚደንታዊ ምርጫ የድምጽ ውጤት ግልጽ አለመሆኑን የአገሪቱ ካቶሊካዊ ብጹዓን ጳጳሳት ተናግረዋል። ብጹዓን ጳጳሳቱ ቅሬታቸውን ያሰሙት የምርጫ ኮሚሽኑ የሦስቱን ግንባር ቀደም ተወዳዳሪዎ የድምጽ ውጤት ይፋ ባደረገበት ማግስት መሆኑ ታውቋል። የምርጫ ኮሚሽኑ ይፋ ያደረገው የድምጽ ውጤት ትክክለኛ አይደለም ለማለት የበቁትም ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በበኩሏ ያሰማራቻቸው፣ ከአንድ ሺህ በላይ የምርጫ ታዛቢዎች ከመላው የአገሪቱ ክፍሎች ከሰበሰቡ የምርጫ ድምጽ ቁጥር ጋር ስለማይመሳሰል ነው ብለዋል። የምርጫ ኮሚሽኑ በበኩሉ በሰበሰበው የምርጫ ድምጽ ቆጠራ፣ ለምርጫ ከወጡት 48 ከመቶ ድምጽ ሰጭዎች መካከል ሰባት ሚሊዮን ድምጽ ያገኙትንና የተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲ መሪ ፈሊክስ ሺሰከዲን አሸናፊ ናቸው ማለቱ ታውቋል።
የምርጫ ኮሚሽኑ ይፋ ያደረጋቸው የድምጽ ቆጠራ ውጤት እንደ ጊዜያዊነት ተይዘው ቀጣይነት ያለው ንጽጽር ቢደረግም ምርጫው አገሪቱ ከቤልጄም ቅኝ ግዛት ነጻ ከወጣችበት እንደ ጎርጎሮርሳዊያኑ አቆጣጠር ከ1960 ዓ. ም. ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ የተደረገ ነጻና ሰላማዊ ምርጫ ነው ተብሏል። ይህም አገሪቱ የወሰደችበት ብቸኛ አማራጭ፣ ሕዝባዊ መጎልበትም የታየበት በመሆኑ በዚያች አገር ሌላ ሕዝባዊ አመጽ መቀስቀስ የለበትም በማለት የመንግሥታቱ መሪዎች አስተያየታቸውን ገልጸዋል። በሌላ ወገንም የአገሪቱ ብሔራዊ ሕገ-መንግሥት ፍርድ ቤት፣ የአገሪቱ አዲስ ፕሬዚደንት የሚሆኑት ቃለ መሃላ የሚያደርጉበትን እለት ጥር 10 ቀን 2011 ዓ. ም. እንደሆነ መወሰኑን ይፋ አድርጓል። የኮንጎ ዴሞክራቲክ ሪፓብሊክ ካቶሊካዊ ብጹዓን ጳጳሳት በበኩላቸው የምርጫ ድምጽ የመጨረሻ ውጤት በምርጫ ኮሚሽኑ፣ ሕጋዊ መስፈርቶችን የተከተለ፣ የብሔራዊ ምርጫ ኮሚሽን መመሪያን የተከተለ እንዲሆን ጠይቀው ያም ሆነ ይህ ከምርጫ ኮሚሽኑ በኩል ይፋ የሚደረገውን የድምጽ ውጤት ሕዝቡ በትዕግስት መጠበቅ እንዳለበት አሳስበው፣ የኮንጎ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የኮንጎን ሕዝብ ዴሞክራሲዊ እሴቶችን ስታስጠብቅና ስታስከብር መቆየቷን ገልጸዋል።
የአገሪቱ ገለልተኛ የምርጫ ኮሚሽን ይፋ ያደረገው የድምጽ ቆጠራ ውጤት እንደሚያሳየው፣ የተቃዋሚ የፖለቲካ መሪ የሆኑት ፈሊክስ ሺሰኬዲ ሰባት ሚሊዮን ድምጽ በማግኘት ቀዳሚነታቸውን ሲያረጋግጡ፣ 6, 3 ሚሊዮን ድምጽ ያገኙት ሌላው ተቃዋሚ የፖለቲካ መሪ የሆኑት ማርቲን ፋዩሉ 6.3 ሚሊዮን ድምጽ ማግኘታቸውን፣ ከመንግሥት የፖለቲካ ፓርቲ ወገን በኩል የተወዳደሩት አማኑኤል ራማዛኒ 4.3 ድምጽ ማግኘታቸውን የምርጫ ኮሚሺኑ ግልጽ አድርጓል። ምርጫውን የፕሬዚደንት ዮሴፍ ካቢላ አጋር የሆኑት አማኑኤል ራማዛኒ እንዲያሸንፉ በድምጽ አሰጣጥ ላይ ማጭበርበር ይደረግበታል የሚል ስጋት ሰፍኖ እንደነበር የተነገረ ሲሆን፣ የፕሬዚደንት ዮሴፍ ካቢላ አባታት ሎሬት ደዚሬ ካቢላ፣ በተቀናቃኛቸው እጅ እንደ ጎርጎሮሳዊያኑ አቆጣጠር በ2001 ዓ. ም. መገደላቸው ይታወሳል።
እንደ መንግስት ባለስልጣናት ገለጻ መሠረት ከዚህ በፊት በሃገሪቱ ሊደረጉ የታቀዱት ምርጫዎች እንዲራዘሙ የተደረገበት ምክንያት በአገሪቱ በተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝና በጸጥታ መጓደል ምክንያት መሆኑ ታውቋል። ከካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በኩል የሆኑት ክቡር አባ ንሾሌ፣ በሃገሪቱ ሊካሄዱ የታቀዱት በርካታ የምርጫ ቀናት ላልተወሰነ ጊዜ ሲራዘሙ መቆየታቸውን ገልጸው ለዚህም ምክንያቶቹ በሃገሪቱ የሚታየው የጸጥታ አለመረጋጋት፣ በምርጫ ምዝገባ ሥርዓት አለመደሰትና የኤሌክትሮኒክ የድምጽ መስጫ ማሽኖች ስምሪት በፈጠረው ቅሬታ እንደነበሩ አስረድተዋል።
…ሰናይት ይሏታል፡፡ እኔ ሰኒ እላታለሁ፡፡ ከተዋወቅን ያለፈው ሰኔ ሚካኤል 3ኛ አመታችንን ደፈንን፡፡ ዝም ብሎ መተዋወቅ እንዳይመስላችሁ፡፡ ከመላመዳችን የተነሳ ፊቷን አይቼ ምን እንደምታስብ መገመት ሳይሆን ማወቅ ጀምሬያለሁ፡፡ እወዳታለሁ፡፡ እሷም “እወድሃለሁ” ትለኛለች፡፡ 3ኛ አመታችንን ባከበርን ማግስት እድል እጇን ዘረጋችላት፡፡ ስትዘረጋላት “ልጨብጣት ወይ?”…
...በጊዜው ያጋጥመን ከነበረው አስቸጋሪ ሁኔታ አንዱ የአስተርጓሚዎች በእንግሊዝኛ ቋንቋ ያለመብሰል ነው፤ ቀደም ብዬ እንዳስረዳሁት ከስንዴ፣ እንክርዳድ እንደማይታጣ ከአስተርጓሚዎችም መካከል አንዳንድ ደካሞች (ሞራለ ቢሶች) ሲኖሩ አብዛኛዎቹ ግን፤ በተማሩት የተጠቀሙበትና ጥሩ ኢትዮጵያዊነታቸውን ያሳወቁበት ስለሆኑ ውለታቸው የሚዘነጋ አይደለም፡፡ በዚህ ላይ ልገልፀው የፈለግሁት ግን…
ፍቅሬ …አገሬ…ፍቅሬእንደዛሬ በግ ሳትሆን በፊት፣ የዱር አውሬ እወድሽ ነበር አክብሬ፡፡ አሁን ግን…የቤት እንስሳ፣ ከመግዛት፤ የዱር አውሬ ማደን ቀሎ ሰው ሁሉ አዳኝ ሆነ አሉኝ፣ መርጦ የጫካውን ውሎ አንድ ቀን ብበላ ብሎ፡፡
ዘ - ሴክሬት “እውነት”“ዘ-ሴክሬት” ተብሎ በሀገራችን (ምናልባትም በአለም አቀፉ ደረጃ) በብዙ ኮፒ የተሸጠውን መጽሐፍ አላነበብኩትም፡፡ በብዛት ሲገዙ ሳይ የሚያስፈሩኝ መጽሐፍት አሉ፡፡ ምናልባት ብዛት እና ጥራት እንደማይጣጣሙ ስለማምን ይሆናል፡፡ ምናልባት፤ ብርሐን ውስጥ ጨለማ እንዲገባ የማልሻ “ጨለምተኛ” ስለሆንኩም ሊሆን ይችላል፡፡ ግን ብዛት…
“The Idiot” ከሚለው የፊዮዶር ዶስቶየቭስኪ ድርሰት ተቀንጭቦ የየቀረበ) “…አሁን ሁላችሁም በከፍተኛ ጉጉት ተሞልታችሁ እንደምታዳምጡኝ ይሰማኛል፡፡” ሲል ሊዮን ኒኮላየቪች ንግግሩን ጀመረ፡፡ “ማለቴ የማጫውታችሁ ታሪክ እንደጠበቃችሁት ሆኖ ሳታገኙት ስትቀሩ በኔ መበሳጨታችሁ አይቀርም፤ …ቀልዴን አይደለም፡፡” አለ በፈገግታ እየገረመማቸው፡፡ “በጄኔቭ ጐዳናዎች ላይ ልጆች ሲጫወቱ…
የእግር-መንገዱን መረጥኩኝ ጐማ ከበዛበት አስፋልት፣ የእግር-መንገዱን መረጥኩኝ ከማህል ጐዳናው ይልቅ፣ ዳር ዳሩን መሄድ ተሻለኝ መጨናነቅን ለመሸሽ፣ ከነፃው ሰው ተሰለፍኩኝ ነፃ የሆነ እግር መንገድ፣ ነፃነት ነው የሚመስለኝ! ከአውራ-መንገዱ ጥርጊያ፣ ሣር ያለበት ቀጭን መሬት ልዩ ስሜት ይሰጠኛል፣ ለቅን አዕምሮዬ ፅናት ቀጭን መንገድ፤…
ሃንግዙ ሪልይ ቴክ ኮ. ሊሚትድ እ.ኤ.አ. በ 2015 ተመሰረተ ፡፡ ዋና መስሪያ ቤቱ እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚሰራ ኢን-ቪትሮ ዲያግኖስቲክ ኩባንያ ነው ፣ በእንክብካቤ መስጫ ሙከራዎች እና ከ 5 ዓመት በላይ በኢሚኖሳሳይ ሲስተም የተካነ ፡፡ ኩባንያው በ 6000 ካሬ ሜትር የሳይንስ ፓርክ ላይ ተቀምጦ እጅግ በጣም ዘመናዊ የአር ኤንድ ዲ እና የማምረቻ ተቋማትን አካቷል ፡፡
ፋብሪካችን ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ በመጀመሪያ የጥራት መርሆውን በማክበር አንደኛ የዓለም ደረጃ ምርቶችን በማልማት ላይ ይገኛል ፡፡ ምርቶቻችን በኢንዱስትሪው ውስጥ ጥሩ ዝና እና በአዳዲስ እና በድሮ ደንበኞች መካከል እምነት የሚጣልባቸው ሆነዋል ..
ያልሞቱትን ሰዎች በመግደል ተወዳዳሪ ያልተገኘለት አለምነህ ዋሴ መቀባጠር ከጀመረ ውሎ ሰንብቷል፡፡ በጋዜጠኝነት ሙያ ከ3 አስርታት ዓመት በላይ ያስቆጠረው ይሄ ቀንዳም ሽማግሌ በዚህ እድሜው ሲዋሽ ማየቱ ምን ያህል ለሕዝቡና ለሙያው ክብር የማይሰጥ የአባቱ ልጅ ተብለው ከሚጠሩት ዜጎች ውስጥ አንዱ ሆኖ የተገኘው፡፡ ለነገሩ ሰው መሪውን ይመስላል አይደል የሚባለው? ማን ነው ደግሞ ሰሞኑን ከነታማኝ ጋር አብረን ሰበር ዜና እያልን እንዋሽ ነበር ያለው? ልሙጦቹ ስራቹህ ገሃድ ሲወጣ እንዴት ታሳፍራላቹህ፡፡ ሱዳን የወሰደው መሬታችሁን ማስመለስ እንዴት አቃታቹህ? ጎንደር ጎንደር የሱዳን አገር ቂቂቂቂቂ
የቆመውን አውሬ የተኛው መግደሉ ስፍራ በመያዝ ነው በመደላደሉ (አሻራ ሚዲያ ጥር 14 /2013 ዓ.ም ባህር ዳር ) ሸማቂው ኮማንዶ ማለት በሽምቅ ውጊያ ውስጥ ያለፍንበት ተወታደራዊ የኮማን… – EthioExplorer.com
የቆመውን አውሬ የተኛው መግደሉ ስፍራ በመያዝ ነው በመደላደሉ (አሻራ ሚዲያ ጥር 14 /2013 ዓ.ም ባህር ዳር ) ሸማቂው ኮማንዶ ማለት በሽምቅ ውጊያ ውስጥ ያለፍንበት ተወታደራዊ የኮማን…
የቆመውን አውሬ የተኛው መግደሉ ስፍራ በመያዝ ነው በመደላደሉ (አሻራ ሚዲያ ጥር 14 /2013 ዓ.ም ባህር ዳር ) ሸማቂው ኮማንዶ ማለት በሽምቅ ውጊያ ውስጥ ያለፍንበት ተወታደራዊ የኮማንዶ ህይወታችንን የሚያስታውስ ከመሆኑም በላይ የትግራይና የኤርትራ ታጋዮች በ1970ዎቹ መጨረሻ ኢትዮጵያ ውስጥ የነበረውን ጦርነት የሚያሳይ ነው ፡፡ የብርጋዴል ጄኔራል ተፈራ ማሞ የተናገሩት አጓጊ የወታደራዊ ህይወት ንግግራቸውን ከታች ያለውን ሊንክ በመጫን እንዲከታተሉት እንጋብዛለን፡፡ https://youtu.be/8jeFXJo92W4
በሀገረ ማሪያም ኮረማሽ አካባቢ የሚገኘዉ የአጼ ሚኒሊክ የጦር ካምፕ የዉሀ እና የመብራት አገልግሎት ተደራሽ ባለመሆኑ በሚፈለገዉ ልክ ቱሪስቶችን ለማስጎብኘት እንዳልተቻለ ተገለጸ፡፡
ይህ የተገለፀው የደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ህዝቦች ክልላዊ መንግስት የመከላከያ ሰራዊት ድጋፍ አሰባሳቢ ኮሚቴ ሰብሳቢ የሆኑት የክልሉ ፋይናንስ ቢሮ ኃላፊ አቶ ተፈሪ አባተ ድጋፍ አሰባሰቡን በተመለከተ በፅሕፈት ቤታቸው በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ነው፡፡ አቶ ተፈሪ አባተ በጋዜጣዊ መግለጫቸው ይህንን አንድ ምዕራፍ የተሻገረ የህዝባችንን ድጋፍ በሚመለከት ጋዜጣዊ መግለጫ የጠራነው እጅግ በጣም ባጠረ ቀን ውስጥ ህዝባችን ለጀግናው መከላከያ ሰራዊት ያደረገውን ድጋፍ እውቅና ለመስጠት ነው፤ ያሉ ሲሆን ከዚህ አንፃር ፅንፈኛው የህወሃት ዘራፊ ቡድን መከላከያ ሰራዊታችን ላይ የፈፀመውን ክህደት በመቃወም ሁሉም የህብረተሰብ ክፍል ከመከላከያ ሰራዊታችን ጎን በመሆን ድጋፉን አጠናክሮ እንደሚቀጥል በመተማመን ነው ብለዋል፡፡ አቶ ተፈሪ አያይዘዉም በአሁኑ ሰዓት ለመከላከያ ሰራዊታችን ገቢ ማሰባሰብ በጀመርንበት በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ብር 154760405.80 /አንድ መቶ ሀምሳ አራት ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ ሺህ አራት መቶ አምስት ብር ከ80 ሳንቲም ወደ ክልሉ የመከላከያ ሰራዊት ድጋፍ ማሰባሰብ አካውንት ውስጥ ገቢ ተደርጓል፡፡ ከዚህ አጠቃላይ ገንዘብ ውስጥ ብር 102,888,435.80 /አንድ መቶ ሁለት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሰማንያ ስምንት ሺህ አራት መቶ ሰላሳ አምስት/ ገቢ የተደረገው በጥሬ ገንዘብ ሲሆን ቀሪው 51,871,970 /ሃምሳ አንድ ሚሊዮን ስምንት መቶ ሰባ አንድ ሺህ ሰጠኝ መቶ ሰባ ብር/ ደግሞ በዓይነት የተሰበሰበ መሆኑን ገልፀው የክልሉ ህብረተሰብ ድጋፉን አጠናክሮ እንዲቀጥል በማሳሰብና በድጋፉም ለተሳተፈው ህብረተሰብ ምስጋና አቅርዋለል፡፡
ለረጅም ጊዜ ሃገሪቱን ሲገዛ የቆየው ፓርቲ የሃገሪቱን የእድገት ደረጃ እንዲያፈጥንና እየጨመረ የሄደውን ከፍተኛ የድህነት መጠን ለመቀነስ የሚቻልበት መንገድ እንዲቀይስ ጫና ሲደረግበት ቆይቷል።
“በሀገራችን ሰላም ስላለ ታንዜንያውን በምርጫው ድምጻቸውን እንዲሰጡ እመክራለሁ። በሀገራቸው ታሪክ መስራት የሚችሉበት እድል ይህ ብቻ ነውና። ሰላምና መራጋጋት ስላለ ታሪክ እንድነሰራ እርዱን” ሲሉ ልዋሳ (Lowassa) ጥሪ አቅርበዋል።
የአሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ዘጋቢ ጂል ክሪግ ትላንት በዳሬሰላም የምርጫ ጣብያዎች ተዘዋውራ ከተመለከተች በኋላ በመዲናይቱ የታየው የምርጫው ሂደት ሰላማዊ ነበር ብላለች።
የምርጫዉን ሂደት እየተከታተለ የሚገኘዉ ሌላዉ የአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ ጋዜጠኛ ቪንሰት መኮሪ (Vincent Makori)ም የምርጫ ካርድ እጥረት ከሚታይባቸዉ አንዳንድ የምርጫ ጣቢያዎች በስተቀር በተለይም በዋና ከተማዋ ዳሬሰላም ያለእንከን በሰላም እንደተካሄደ ገልጿል።
"እንደማንኛዉም የምርጫ ሂደት እዚህም እዚያም ጥቃቅን ችግሮች ነበሩ። በአንዳንድ ቦታዎች የምርጫ ካርድ በጊዜ ባለመድረሱ የድምጽ አሰጣጡ ሂደት ዘግይቶ ነበር። ረጃጅም ሰልፎች ነብሩ። አንዳንዶቹም ወደ ሌላ የምርጫ ጣቢያዎች ለአምሄድ ተገደዋል። አንዳንድ የምርጫ ጣቢያዎች ደግሞ የመራጮች ስም ዝርዝር የተመዘገበበት ስነድ ስላልተገኘ እስከሚጣራ ሲጠብቁ ተይቷል። ከነዚህ ዉጪ ግን ምርጫዉ ባብዛኛዉ ሰላማዊ ነበር ለማለት ይቻላል" መኮሪ ሲል ገልጿል።
ዩናይትድ ስቴይትስም ከአፍሪካ ጋር ያላትን የምጣኔ ሀብት ትስስር በዘርፍና በመጠን ለማስፋት ትፈልጋለች። በአዲስ አበባ በተከፈተው ጉባዔ ዙሪያ ዘጋቢያችን እስክንድር ፍሬውን የንግድና ምጣኔ ሀብት አዘጋጅ ሔኖክ ሰማእግዜር አነጋግሮታል። ቃለ-ምልልሱን ከዚህ በታች ካለው የድምጽ ፋይል ያዳምጡ።
ሔኒከን ቢራ ፋብሪካ ቂሊንጦ በሚገኘው ፋብሪካው አካባቢ በጐርፍ አደጋ ጉዳት ለደረሰባቸውና ከመኖሪያ ቤታቸው ለተፈናቀሉ የአቃቂ ቃሊቲ ክፍለከተማ ወረዳ 9 ነዋሪዎች ድጋፍ አደረገ፡፡
በቃሊቲ ክፍለ ከተማ ወረዳ 9 በተባለ ሞዶ ዳርፋር እየተባለ በሚጠራው አካባቢ ነሐሴ 10 ቀን 2012 በጣለው ከባድ ዝናብ ሳቢያ የተከሰተው ጐርፍ በሦስት ህንፃ ውስጥ የሚኖሩ ሰዎችን ከመኖሪያ ቤታቸው እንዲፈናቀሉ አድርጓቸዋል፡፡ በዚህ ምክንያት ጉዳት ለደረሰባቸው አስራ አንድ አባወራዎች ሄኒከን የበዓል መዋያና ሌሎች ድጋፎች አድርጐላቸዋል፡፡
በወቅቱ የጐርፍ አደጋው ተከስቶ ነዋሪዎቹ ከመኖሪያ ቤታቸው በተፈናቀሉ ጊዜ የአካባቢው ማህበረሰብ ከፍተኛ ድጋፍ ሊያደርግላቸው መቆየቱን የገለፁት ከተፊናቃዮቹ መካከል አቶ ባዩ ወንድሙ፤ አሁን ደግሞ ፋብሪካው በዚህ መንገድ ከወገኖቹ ጐን መቆሙን ማሳየቱ እጅግ የሚያስደስት ነው ብለዋል፡፡ አደጋው በድንገት የተከሰተና ከባድ ጉዳት ያደረሰብን በመሆኑ ለከፍተኛ ችግር ተዳርገን ነበር የሉት አቶ ባዩ በዚህ ጊዜ ያገኘነው ድጋፍና እርዳታ ለእኛ ትልቅ ነገር ነው ብለዋል፡፡ ፋብሪካው በችግራችን ጊዜ ከጐናችን በመሆን ካሳየን አጋርነት ምስጋናችን ከፍ ያለ ነው ሲሉም በአደጋው ጉዳት የደረሰባቸው የኮንዶሚኒየሙ ነዋሪዎች፤ ጊዜያዊ መኖሪያ እንደተሰጣቸውም ለማወቅ ተችሏል፡፡
More in this category: « አዳማ ኃይሌ ሪዞርት ተመርቆ አገልግሎት መስጠት ጀመረ	ኢትዮ ቴሌኮም፤ ደንበኞች በሞባይል ስልክ ቁጥር ሊፈጸም ከሚችል ወንጀል እንዲጠነቀቁ አሳሰበ »
ዘመናዊው ስብስብ ለልጅዎ የመኖሪያ ቦታ ቄንጠኛ ይግባኝን ይጨምራል ኤርጋኖሚክ ወንበር ለተመቻቸ ምቾት የተጠማዘዘ የኋላ ዲዛይን አላቸው ወንበሩ ከዋናው አከባቢ ተስማሚ የ polypropylene ቁሳቁስ እና ከጠጣር እንጨት ፍሬም የተሠራ እግሮች እንደ ተጣጣፊው ባህሪይ ነው ፡፡ ፒ.ፒ ፕላስቲክ ፣ ለመቀመጥ በጣም ምቹ ሆኖ ያገኙታል ፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ እየጨመሩ የሚሄዱትን ግጭቶች ለመፍታትና የብሔራዊ አንድነት መንፈስን ለማጠናከር በሚያስችሉ ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ በቪዥን ኢትዮጵያ እና በኢትዮጵያ ሳተላይት ሬዲዮና ቴሌቭዥን(ኢሳት)አዘጋጅነት ዋሽንግተን ዲሲ ውስጥ የሁለት ቀን ውይይት ተካሂዶ ነበር። ጽዮን ግርማ ስለውይይቱና ውይይቱን በተመለከተ የቪዥን ኢትዮጵያን ፕሬዝዳንት ፕሮፌሰር ጌታቸው በጋሻውን አነጋግራ ተከታዩን ዘግባለች፡
በእልህኝነቱ እና በከፍተኛ አቅም በቀኝ መስመር ሲመላለስ ይታወቃል። በመብራት ኃይል፣ መከላከያ፣ ንግድ ባንክ፣ ድሬዳዋ ከተማ እና ወልዲያ የተጫወተው ቢንያም ዳርሰማ (ብላክ) የት ይገኛል? በመብራት ኃይል በ1994 “ሲ” ወደ ዋናው ቡድንዝርዝር
የቀድሞ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ግብ ጠባቂ ቢንያም ሀብታሙ የት ይገኛል ? የትውልድ እና እድገቱ ድሬዳዋ ከተማ ነው። የእግርኳስ ሕይወቱን በታዳጊ ደረጃ በድሬዳዋ ሲሚንቶ ጀምሮ ወደ ሙገር ሲሚንቶ በማቅናት ብዙም ሳይቆይዝርዝር
በቅርብ ዓመታት ከታዩ ባለተሰጥኦ የግራ እግር ተጫዋቾች አንዱ በመሆን በተለያዩ ክለቦች ያለፉትን ስድስት ዓመታት በጥሩ ብቃት ተጫውቷል። በሒደት በእግርኳሱ ደምቀው ይታያሉ ተብለው ከተገመቱ ተጫዋቾች አንዱም ነበር። ሆኖም በተለያዩ ውስጣዊ እናዝርዝር
በግራ መስመር ተከላካይነት ጥሩ የማጥቃት ባህሪ ካላቸው ተጫዋቾች አንዱ ነው። ከመስመር የሚያሻግራቸው የተሳኩ ክሮሶች እና በማጥቃት ላይ በተመሰረተው አጨዋወቱ ብዙዎች ያውቁታል። በእግር ኳስ ሕይወቱ ለባህርዳር ዩኒቨርሲቲ፣ አዳማ ከተማ፣ ኢትዮ ኤሌክትሪክ፣ዝርዝር
የቀድሞው የኢትዮጵያ ወጣት ብሔራዊ ቡድን አጥቂ እና ላለፉት አምስት ዓመታት በከባድ ጉዳት ከእግር ኳሱ የተገለለው ሲሳይ ዴኔቦ አሁን በምን ሁኔታ ይገኛል? በእግርኳስ ሕይወቱ ጅማሬ ላይ በበርካቶች ተስፋ ተጥሎበት ነበር፤ እንደተጠበቀውምዝርዝር
ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ከዕይታ የራቁ ተጫዋቾች በምናቀርብበት የ “የት ይገኛሉ?” ዓምዳችን ከቢኒያም አየለ ጋር ቆይታ አድርገናል። ለድሬዳዋ ከተማ ፣ አዳማ ከተማ ፣ ሐረር ቢራ ፣ መብራት ኃይል እና ወልዋሎ የተጫወተውዝርዝር
በክለብ ደረጃ ለበርካታ ትላልቅ ክለቦች የተጫወተው ግብ ጠባቂው ዘውዱ መስፍን አሁን የት ይገኛል? በሜዳ ውስጥ በሚያሳያቸው ባህርያት እና በእግሩ የመጫወት ብቃቱ ብዙዎች ያስታውሱታል። በእግር ኳስ ሕይወቱ ለቅዱስ ጊዮርጊስ ፣ መከላከያዝርዝር
ባለፉት ዓመታት ከታዩ ጥቂት ባለክህሎት አማካዮች አንዱ የነበረውና ለአንድ ዓመት ከእግርኳስ የራቀው ሰለሞን ገብረመድኅን የት ይገኛል? በሚሌኒየሙ መጀመርያ ብቅ ካሉ ምርጥ አማካዮች አንዱ ነው። የእግር ኳስ ሂወቱ በተወለደበት ከተማ መተሀራዝርዝር
በሐረር ቢራ ፣ አዳማ ከተማ ፣ ንግድ ባንክ ፣ ድሬዳዋ ከተማ እና ሲዳማ ቡና የተጫወተው አማካዩ አምሀ በለጠ በተለይ በሐረር ቢራ እና ሲዳማ ቡና ጥሩ ጊዜን አሳልፏል፡፡ ከድሬዳዋ ከተማ ከለቀቀዝርዝር
በአንድ ወቅት በድሬዳዋ ከተማ እና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ጥሩ ቆይታ የነበረው ታዲዮስ ወልዴ የት ይገኛል? በፕሪምየር ሊጉ ለበርካታ ክለቦች ተጫውቷል። የእግርኳስ ሕይወቱን በድሬዳዋው ጨርቃ ጨርቅ የታዳጊዎች ፕሮጀክት ጀምሮ ወደ ድሬዳዋዝርዝር
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 6፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የአዲስ አበባ ብልጽግና ፓርቲ አመራሮች ከወጣቶች ጋር በመሆን በከተማዋ በግንባታ ላይ ያሉ ሜጋ ፕሮጀክቶችን ጎብኝተዋል።
በጉብኝቱ የአዲስ አበባ ብልጽግና ፓርቲ ጽህፈት ቤት ሓላፊ አቶ መለሰ ዓለሙን ጨምሮ ከፍተኛ አመራሮች ከተለያዩ ክፍለ ከተሞች ከተውጣጡ ወጣቶች ጋር በመሆን የመስቀል አደባባይ፣ የታላቁ ቤተ መንግሥት ተሽከርካሪ ማቆሚያ፣ የታላቁ ቤተ መጽሐፍት እና የአድዋ ሙዚየም 00 ኪ.ሜ ፕሮጀክቶችን ተዘዋውረው ጎብኝተዋል።
በከተማዋ በተለያዩ ቦታዎች እየተገነቡ የሚገኙ ሜጋ ፕሮጀክቶች ውስብስብ ችግሮችን በተቀናጀ መልኩ መፍትሔ መስጠት እንደሚቻል የሚያረጋግጡ መሆናቸውን አቶ መለሰ ዓለሙ ተናግረዋል።
ለአመራሮቹ ስለፕሮጀክቶቹ ማብራሪያ የሰጡት የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትልልቅ ፕሮጀክቶች ሥራ አስኪያጅ ኢንጂነር ሺመልስ እሸቱ ÷ የመስቀል አደባባይ ፕሮጀክት በከተማዋ የሚስተዋለውን የፓርኪንግ ችግር ከማቃለሉ ባለፈ ለተለያዩ ማኅበራዊ እና ስፖርታዊ ክንዋኔዎችን በተመቸ ሁኔታ ያስተናግዳል ብለዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ታላቁ ቤተ መጽሐፍት ቤት በአንድ ጊዜ ከሁለት ሺህ በላይ ተጠቃሚ የሚያስተናግድ ሲሆን፣ ካፍቴሪያ እና ሱቆችም የተካተቱበት ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ መሆኑን ጠቅሰዋል።
የአድዋ ሙዚየም 00 ኪ.ሜ ፕሮጀክት ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ህንፃ እና ከሌሎች በዙሪያው ካሉ ታሪካዊ ህንፃዎች ጋር ተናብቦ የአድዋን ታሪክ በሚያንፀባርቅ መልኩ እየተገነባ እንደሚገኝ ኢንጂነር ሽመልስ ገልጸዋል።
አጠቃላይ ፕሮጀክቶቹ 80 በመቶ ግንባታቸው መጠናቀቁን ያስረዱት ኢንጂነር ሽመልስ ከፊሎቹ በዚህ ዓመት የሚጠናቀቁ ሲሆን÷ ቀሪዎቹ ደግሞ በቀጣይ ዓመት በተያዘላቸው ጊዜ እንደሚጠናቀቁ መግለጻቸውን ከከተማ አስተዳደሩ ፕሬስ ሴክሬተሪ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
እግዚኣብሄር ድማ ንሙሴ፡ ናብ ልዕሊ ፈርኦን ናብ ልዕሊ ግብጽን ገና ሓደ መዓት ከምጽእ እየ። ድሕርቲ ኻብዚ ኽትወጹ ኺሐድገኩም እዩ። እቲ ኺሐድገኩም ከሎ ድማ፡ ደፊኡ ኺሰጐኩም እዩ።
እግዚኣብሄር ድማ ነቲ ህዝቢ ኣብ ቅድሚ ግብጻውያን ሞገስ ሀቦ። ሙሴ፡ እቲ ሰብኣይ ድማ፡ ኣብ ሃገር ግብጺ ኣብ ቅድሚ ገላዉ ፈርኦንን ኣብ ቅድሚ ህዝብን ኣዝዮ ዓብዪ ነበረ።
ኵሉ በዅሪ ሃገር ግብጺ ኸኣ፡ ካብ በዅሪ እቲ ኣብ ዝፋን ዚቕመጥ ዘሎ ፈርኦን ክሳዕ በዅሪ እታ ኣብ ድሕሪ መጥሓን ዘላ ግዝእቲ፡ ኵሉ በዅሪ እንስሳ ድማ ኪመውት እዩ።
እግዚኣብሄር ግና ኣብ መንጎ ግብጻውያንን ኣብ መንጎ እስራኤልን ከም ዚፈሊ፡ ምእንቲ ኽትፈልጡ፡ ናብ ኵሎም ደቂ እስራኤል ካብ ሰብ ክሳዕ እንስሳ፡ ከልቢ ልሳኑ ኣየወሳውስን።
እዞም ገላዉኻ ዅሎም ናባይ ኪወርዱ እዮም፡ ኣብ ቅድመይ ሰጊዶምለይ ድማ፡ ንስኻን እቲ ዚስዕበካ ዅሉ ህዝብን ውጻእ፡ ኪብሉ እዮም። ድሕርዚ ኽወጽእ እየ፡ በለ። ካብ ፈርኦን ከኣ ብቝጥዓ ተናዲዱ ወጸ።
ሙሴን ኣሮንን ከኣ እዚ ዅሉ ተኣምራት እዚ ኣብ ቅድሚ ፈርኦን ገበርዎ። እግዚኣብሄር ድማ ንልቢ ፈርኦን ኣትረሮ፡ ንሱ ኸኣ ንደቂ እስራኤል ካብ ሃገሩ ኣይሰደዶምን።
የካቲት ፲፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፷፩ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፵፮ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፬ ቀናት ይቀራሉ።
ማህፉዝ ካይሮ ውስጥ ገማልያ በተባለው ሰፈር ዲሴምበር 11፣ 1911 እ.ኤ.አ. ተወለድ። የመጠሪያ ስሙን የወረሰው ሲወለድ አዋላጅ ሃኪም ከነበሩት ከፕሮፌሰር ናጊብ ማህፉዝ ፓሻ ነው። ማህፉዝ ለረጅም ዘመን በመንግስት መስሪያቤቶች ውስጥ ያገለገል ሲሆን በስነ-ጽሁፉም ዘርፍ 34 ወጥ ልብ-ወለዶች፣ ከ350 የሚዘሉ አጫጭር ታሪኮች፣ ከደርዘን በላይ የሲኒማ ድርሰቶች፣ እና አምስት ተውኔቶችን አበርክቷል።
በ1971 ያሳተመው «ጭውውት በአባይ ወንዝ ላይ» (Chitchat on the Nile) የተሰኘው ድርሰቱ ተወዳጅነትን ካተረፉለት ስራዎቹ መካከል ሲሆን የገማል አብድል ናስር አገዛዝ በግብጽ ማህበረሰብ ላይ ያደረሰውን ዝቅጠት የሚተች ነው።
«የገብላዊ ልጆች» (Children of Gebelawi) የተሰኘው ሌላው ልብ-ወለዱ ተምሳሌታዊ በሆነ መልክ እግዚአብሄርን እና የታላላቆቹን እምነቶች መስራቾች (ሙሴን፣ እየሱስን እና መሃመድን) በገጸባህርይነት የቀረጸበት በመሆኑ አምላክን በመገዳደር አስወንጅሎት መጽሃፉም በግብጽ ውስጥ እንዳይሰራጭ ለረጅም ጊዜ ታግዶ ቆይቷል። በ1989 ሳልማን ሩሽዲ ሰይጣናዊ ጥቅሶች (Satanic Verses) የተሰኘ መጽሃፉን በማሳተሙ የኢራኑ መሪ አያቶላህ ሮላህ ኾሚኒ የግድያ ትእዛዝ ካስተላለፉበት በኋላ ግብጻዊው የስነ-መለኮት መርማሪ ኦማር አብዱል ራህማን ለጋዜጠኞች በሰጠው ቃለ-መጠይቅ ላይ «ማህፉዝ 'የገብላዊ ልጆች'ን ሲያሳትም ተገቢው ቅጣት ተሰጥቶት ቢሆን ኖሮ ሩሽዲ 'ሰይጣናዊ ጥቅሶች'ን ለማሳተም ባልደፈረ ነበር» በማለቱ ይህንኑ ቃሉን እንደ ግድያ ትእዛዝ የወሰዱ ጽንፈኞች በ1994 ዓ.ም ማህፉዝን በስለት አንገቱ ላይ በመውጋት ጉዳት አድርሰውበታል። አጥቂዎቹ አላማቸው ማህፉዝን መግደል ነበር ቢባልም እሱ ግን በህይወት ለመትረፍ ችሏል። ይኽ መጽሃፍ ከ2006 መጀመሪያ ወሮች አንስቶ እንደ አዲስ ግብጽ ውስጥ ታትሞ መሰራጨት ጀምሯል።
ማህፉዝ የአንዋር ሳዳት መንግስት ደጋፊነቱ የታወቀ ሲሆን ግብጽ ከእስራኤል መንግስት ጋር በካምፕ ዴቪድ ያደረገችው የሰላም ስምምነት ደጋፊም ስለነበር ድርሰቶቹ ለብዙ ዓመታት በአረብ አገራት ታግደው ቆይተው እገዳው የተነሳላቸው የኖቤል ሽልማትን እንዳሸነፈ ከተሰማ በኋላ ነው።
ማህፉዝ የኖቤልን ሽልማት ለመቀበል ለግብጽም ሆነ ለአረቡ ዓለም የመጀመሪያው ሲሆን በስነ-ጽሁፍ የኖቤል ተሸላሚ ከሆኑት ሰዎች ሁሉ የረጅም እድሜ ባለቤት በመሆን ሶስተኛ ደረጃን የያዘ ሰው ነው።
ከ81 አመት በፊት በመጋቢት ወር 1928 ዓ.ም የኢጣሊያ የጦር አውሮፓላኖች ድንገት በሐረር ከተማ ላይ ከፍተኛ ድብደባ ፈጸሙ ፤በዚህ ጥቃታ በርካታ ንጹሀን ዜጎች አብዛኛዎቹ ህጻናት እና ሴቶች አለቁ፤ በርካቶችም ቆሰሉ ፤ከቤት ንብረታቸውም ተፈናቀሉ ።