Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እንዳንተ አይነቱ አሽክላ ነው እንግዲህ ኢትዮጵያዊ ነኝ እያለ ሐገሩን በክፉ የሚያስጠራ ! ማንነትህን ለማወቅ ግዜም አልፈጀብኝ :: የምትፅፋቸው ተራ ነገሮች ሁሉ በሰው ዘንድ ያስከበረህ እየመሰለህ ዝም ብለህ ትቀደዳለህ .... እኔስ ቦርቃቃንና ጠባብን የተጠቀምኩበት አስተሳሰብህን ለመለካት ነበር :: ቦርቃቃ ቂጥህንማ ለአሜሪካ ባርያ (ኔግሮ ) አፈንድድ .... አንት ጠባብ ! እስኪ ሰፋ አድርገህ አስብ ... አእምሮህን የሞላውን ንፍጥ እንደታረደ በሬ ሌሊቱን ሙሉ የሚያስጎአራህ .... እስቲ አንብብ ቢሻለው !
ሰርርርር በማታውቀው ሰው ነው እንዴ ስድብ የምትለማመደው ?ክብርነታችንን ብታውቀውማ ኦስትርያ ዋና ከተማ ነው የሚኖረው .... አሜሪካ ኒገር ምናምን አትልም ነበር የምንኖርበት አገር ብታውቅ ...በል ለአሁኑ ስድቡ ክብርነታችንን የማያይመለከት ስለሆነ በመጀመርያ ስድቡን አሻሽል ሌላው ደግሞ ስድቡን ኦስትርያ ለሚኖረው ሾተል ይመጥን ዘንድ ስድቡን ከአሜሪካ ወደ ኦስትርያ ለውጠው ...ታድያ ስትሳደብ ኒገርን በነጮች ለውጠው ...እዚኽ ኒገር እኔ ብቻ ስለሆንኩ ያለሁት ....ጎሬላ የሚመስል ኒገር ማለት ነው ..
አይይይይይይይ አኔ መቼ አወኩና ...ለካ ነጭ ፋጌት ነው ቂጥህን የሚለመጥጥልህ ... አንተ ወራዳ ... በግልፅ ለነጭ ነው የምተኛው ስትል አታፍርም ... ደግሞ ክብርነታችን .... አቤት አቤት አቢት ! ... ሉጢ ! ጥላ ቢስ ! ስርያ አምሯት እየታከተች እንደምታስካካ ዶሮ ማስካካቱ ቢቀርብህ ! ቅንቅናም !
ሰርርር ....እረስተኸው ነው እንጂ አንተ እኮ ነኽ ቂጤ ተንቦረቀቀ ያልከው ....መቼም የወንድልጅ ቂጥ ከተንቦረቀቀ ምን ይቦረቅቀዋል ብለኽ ነው ?የእኔማ ቂጥ ለአር ማውጫ ብቻ ነው የሚያገለግለው ..የምንበዳው ቺክ ስለሆነ ወንድ ነን ....አንተ ጾታኽ ተምታቶብኻል ...ማንም እንዲያንቦረቅቀው ፍቀድላቸው አንቦረቀቁብህ ....ምስኪን ሉጢ ....በል ስድብኽ ክብደት የለውም ....ጠንከር አድርገው ....አሁን እየተሳደብክ የመሰለኽን ነገር ድሮ በአጼ ሾተል ጊዜ ስድብ ስንለማመድ እንሳደበው የነበረው ስድብ ነው ....ስለ ጎሬላ ያልኩኽ እኮ የክብርነታችንን መልክ በመስታወት ስናይ ሁልጊዜ ከጫካ አምልጦ የመጣ ግመሬ ጎሬላ እየመሰለን ስንደነግጥ ነው የምንውለው ....አንዳንዴማ ጭራቅ ዘንጦ ሁሉ እንመስላን ሱፍ ለብሰን ዋርካ ላይ ሽቶ ተቀብተን ስንዘፈዘፍማ አይጣልነው ....እምቡዋ ፊት .....
አደራ ስድቡ መሀል የቂጥኽን መንቦርቀቅ ታሪክ ንገረን ....ድንግልኽን ስትሰጥ እንዴት እንደጮኽክ ....ነው ወይስ እናትኽ ሆድ ውስጥ እያለኽ ነው አባትኽ እናትኽን ሲተኛት ማኽጸንዋ ድረስ ጀላው ሄዶ ያንተንም ስቴፓ አግኝቶ አንቦረቀቀው ?
ወዳጄ እንሰት እንዴት ነህ? ደቡቦችስ እንዴት ናቸው? እንዴት ነን?.... በነገርህ ላይ ስምህን (እንሰት) በጣም ቆንጆ ምርጫ ነው:: በተለይ ደቡብን በጣም ይወክላል:: እንሰት (በሰሜኑ ኮባ የሚባለው ተክል) ለደቡብ ህዝብ ሁሉም ነገሩ ነው:: አዋሳ ግብርና ኮሌጅና አርካ እርሻ ምርምር ማዕከል ብዙ የምርምር ውጤቶችን ሰርተው... ከ 615 አይነት ምግብች ከእንሰት ሊሰሩ እንደሚችሉ አስነብበውናል:: ለማንኛውም ጥሩ ስም ነው::
ሌላው...ታሪኩን የፃፍኩት ሱርማዎች ለምን አዲስ ልጅ ሲወልዱ ያለቅሳሉ (ለወንዱ 3 ቀን ለሴቷ 15 ቀን) የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ካለኝ ከፍተኛ ጉጉት ነው:: ባህሉ የመጣው ከጥንት ከጥንት በመሆኑ.... እስከምንጩ ድረስ ወደህዋላ ብንሄድ ፅሁፌም ለዚያ ዘመን ሰው እንጂ ላሁኑ እንደማይሆን ማወቅ ይቻላል.....
አመሰግናለሁ ባሻ ... ሽማግሌ አይጥፋ ! ያገር ሽማግሌ ስራው ማስታረቅ ነው :: ኔሮ .. (የጣልያን ቄሳር ) ሮምን አቃጥሎ ከፍ ባለ ተራራ ላይ ሆኖ ካንጀቱ እየተዝናና ይስቅ ነበር :: ያ ፋኖ የሚባለውም እንደዛው እያደረገ የመስለኛል :: ግን ኔሮ አሟሟቱ ሳያምር ራሱን እንጠልጥሎ ነበር የገደለው ያው ፋኖ እንደሚያደርገው ማለት ነው .....
ማን ነበር የሆነ ሰው (ስሙን ረሳሁት ) የዋርካ ደደቦች ብሎ የስም ዝርዝር ለጥፎ እንደነበር አስታውሳለሁ :: እንግዲህ ከደደቦች ጋር እሰጥ -አገባ ምንም አይጠቅምም .... :: ከደደቦች ጋር "የተፃፉት ፅሁፎች ያንተ አይደሉም " በሚል የተጀመረው ክርክር ለዚህ መብቃቱ ያሳዝነኛል ::
አንተ እኔን ብትሰድብ ምንም ባልመሰለን ነበር ...ነገር ግን ኤድስን ጠቅሰኽ የዛ በችታ ሰለባ የሆኑትን የአለም ህዝብ መስደብኽ እንዳስተምርኽ ያስገድደኛል ::በህይወቴ ይበልጥ በአሁኑ ሰአት ዲስክሪሚኔት የሚያደርጉ ሰዎች ያስጠሉኛል ::ስለዚኽ በደንብ ሳላስተምርኽ አልለቅህም .....ባለፈው እናቱ ትበዳና ሽማግሌ ብሎ የሚገባ የዋርካ አህያ የአበሻ ሴቶችን ዲስክሪሚኔት በማድረጉ ደህና አድርጌ ላስተምረው ጀምሬው ነበር ....ምን ሳልጨርስ እንዳስረሳኝ አላውቅም ....እሱም ገና ይማራል ...
አንድ ነገር ልንገርኽ ?ለወደፊት ሚስት አስፈልጎኝ ለማግባት የሴት መረጣ ባደርግና ባጋጣሚ የኤድስ በሽተኛ የሆነች ልጅ ጋር መንገድ ላይ በፍቅር ብገናኝ አይኔን ሳላሽ እንደማገባት ታውቃለኽ ?አካለ ስንኩላንም ብትሆን ምንም ሳልንቅ ሆነ አውርጄ ሳላያት እንደማገባ ታውቃለኽ ?እንዲሁም ምንገድ ላይ ቁሽሽ ብላ ኑሮዋን የምትመራ ሴትም ብትሆን እንደማገባት ታውቃለኽ ?እድሜ ልኩዋን በሸሌነት ያገለገለችና ሸሌነት በቃኝ ብላ ያገኘሁዋትም ቺክ ብትሆን በፍቅር እንደማገባት ታውቃለኽ ?.....ጸሀፊ ነን ብለኽ ከምታናፋ ሰው ኤድስን ለስድብ መጠቀም ካንተ አይጠበቅም ነበር ........ማንም ወዶ የሚያመጣው ስላይደለ ::አካለ ስንኩልነትንም ሆነ ድህነትን ሰው ወዶ አያመጣውም ...ሸሌነትንም እንደዚሁ ::ኑሮ የሰውን ልጅ ይገፋፋል ...ተፈጥሮ መሆን ሳይፈልጉ የሆነ ነገር አድርጎ የሰውን ልጅ ይፈጥራል ::ታድያ ለምን ሰዎች ዲስክሪሚኔት ይደረጋሉ ?
እንዴት ባልጠፋ ስድብ ኤድሳም ብሎ ሰውን ሰው ይሰድባል ?ኤድሳም መሆን ቆሻሻ ክርፋታም መሆን ማለት ይሆን ?ኤድስ ማለት እኮ ደም ውስጥ ያለ እንደማንኛውም ቫይረስ ቫይረስ ሲሆን እራስን ካልጠበቁ አመንምኖ የሚገል ነገር ግን እድሜ ለሳይንስ ኪኒና ፈጥረውለት በኪኒን ሰዎች ምንም ሳይሆኑ እንደማንኛውም ጤነኛ ሰው እየኖሩ ይገኛሉ ::አንድ ሰው በኤድስ ተያዘ ማለት ሸተተ ቀረና ከረፋ ማለት አይደለም ::ኤድስ የያዘው ሰው አያስብም ?ያስባል ....አይስቅም ?ይስቃል ....አይናገርም ?ይናገራል ...አይፈጥርም ?ይፈጥራል ....ደግ አይሆንም ?ይሆናል ....ወንጀለኛ አይሆንም ?ይሆናል ....ፕሬዚደንት አይሆንም ?ይሆናል ....ሳይንቲስት አይሆንም ?ይሆናል .......ታድያ ምን የሚሉት ዲስክርሚኔሽን ነው ?
የሆንክ ቦሮቄያም ቂጥ ....ተማር ....አንብብ .....አገናዝብ .....የሆንክ ህሊና ቢስ ......አንተ ስለኤድስ ስታስብ እንደጉድ አገኘሁ ብለኽ የምታግበሰብሰው ምግብ ከኤድስ በላይ ቫይረስ ሆኖ አፈንድቶ ይገልኻል ......
ኢትዮጵያ እያደገ የመጣ የመስመር ላይ ውርርድ ገበያ ስላላት በቅርቡ ምናልባትም እንደ ታንዛኒያ እና ኡጋንዳ ገበያዎች ትልቅ ሊሆን ይችላል። ለጊዜው በኢትዮጵያ ውስጥ የመስመር ላይ ውርርድ ጣቢያዎች ጥቂቶች ብቻ ናቸው እና ከዚህ በታች ማንኛውንም አዲስ የውርርድ ጣቢያዎች በኢትዮጵያ ሲጀምሩ የዘመኑትን ሙሉ ዝርዝር ያገኛሉ።
እንደ አብዛኛው በኢትዮጵያ እንዳሉ ውርርድ ጣቢያዎች ሁሉ አንበሳቤትም በእግር ኳስ ውርርድ ላይ ያተኮረ ነው። ጥቂት ገንዘብ ተቀማጭ ማድረጊያ አማራጮች አሏቸው እነሱም፦ Hellocash, Amole, CBE Birr, CBE, Wegagen Bank, Coop Bank ወዘተ…
Glxwin በግልጽ በጣም ታዋቂው የኢትዮጵያ ውርርድ ጣቢያ ሲሆን እስከ 500,000 ETB ሊያሸንፉ ይችላሉ። ታላላቅ Odds ፣ ፈጣን ተቀማጭ ገንዘብ እና ፈጣን ገንዘብ ወጪ ማድረጊያ አለው።
Abyssiniabet በኢትዮጵያ ውስጥ ብቸኛው የእግር ኳስ ጃክፖት የውርርድ ጣቢያ ያለው እና የ Android መተግበሪያቸውን የሚጠቀም ብቸኛው የውርርድ ጣቢያ ነው።
Axumbet የተወሰኑ ስፖርቶችን ያቀርባል እነሱም፦ እግር ኳስ፣ ቴኒስ፣ ቅርጫት ኳስ ወዘተ… ይጠቃለላሉ። በተጨማሪም የ ይበልጥ ተወዳጅ እየሆነ የሚመጣውን የቀጥታ ውርርድም ያቀርባሉ።
Betika Ethiopia የቅርብ ጊዜ ውርርድ ጣቢያ ቢሆንም ኬንያ ውስጥ ለብዙ ዓመታት በተሳካ ሁኔታ ሲሠራ ቆይቷል። በዚያ ገበያ ውስጥ ያላቸውን ተሞክሮ ወስደው ኢትዮጵያ ላይ ተግባራዊ አድርገውታል እናም በጣም ተወዳጅ እንደሚሆን አያጠራጥርም። በእግር ኳስ ላይ የሚያተኩር ሲሆን ቢያንስ 2 ሳምንታዊ ጃችክፖት ይሰጣሉ።
Betking Ethiopia በሌላ አገር የተጀመረ ሌላ የውርርድ ጣቢያ ሲሆን፣ በዚህ ጊዜ በናይጄሪያም ይገኛል። Betking በናይጄሪያ ገበያ ውስጥ ስኬታማ ሆኖ አሁን በኢትዮጵያ ተጀምሯል።
ትግራይ ክልል ውስጥ በተካሄደው ወታደራዊ ዘመቻና ቤኒሻንጉል ጉምዝ ውስጥ ባለው የፀጥታ ችግር ምክንያት ለተፈናቀሉ 250 ሺህ ዜጎች እስካሁን በቂ ድጋፍ አለመድረሱን የአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግሥት አስታውቋል።
ከመቐለ 70 እንደርታ ጋር ድንቅ አመታትን ያሳለፈው ተከላካዩ አሌክስ ተሰማ በርካታ ተጫዋቾችን ያጣው ስሑል ሽረን ተቀላቅሏል። ተጫዋቹ መቐለ 70 እንደርታ ወደ ፕሪምየር ሊጉ እንዲያድግ ከማድረጉ ባሻገር በሊጉ ድንቅ እንቅስቃሴን ከሚያደርጉ ተጫዋቾች ተርታ ስምን ማሰለፍ የቻለ ተጫዋች ነው። በአሰልጣኝ ሲሳይ አብርሀም የሚመራው ስሑል ሽረ በ2013 የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ውድድር ድንቅ እንቅስቃሴን ያደርጋል ተብሎ ይጠበቃል።
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የትውልድ ቦታ-jiጂያንንግ ፣ ቻይና የምርት ስም hst የሞዴል ቁጥር: የብረት ኳስ አቅርቦት ችሎታ: 10000 ኪሎግራም / ኪሎግራም በወር ማሸጊያ እና የመላኪያ ማሸጊያ ዝርዝሮች 5 የስራ ቀናት ፖርት ኒንግቦ ...
እኛ ከታች የፈረምን ሰዎች፣ የኦሮሞ የሲቪክ ተቋማት፣ የሀይማኖት፣ የት/ት ቤቶች፣ የማህበረሰብ እና የመገናኛ ብዙሃን ተወካዮች የሆንን፣ የቤተሰብ አባላቶቻቸውን በሞት ላጡት በሙሉ የተሰማንን ጥልቅ ሀዘን በአንድ ድምጽ እናሰማለን፡፡ እንደዚሁም የኢትዮጵያ መንግስት በህዝባችን ላይ እያደረሰ ያለውን ጥቃት በጀግንነት እየታገሉ ላሉት ወገኖቻችን የአንድነት እና የድጋፍ መልዕክት እንልካለን፡፡
የኦሮሞ ህዝብ ስፈራረቁ በነበሩት የኢትዮጵያ ነገስታት ከ120 ዓመታት በላይ ስጨቆን መቆየቱ ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ አሁን እየገዛችሁ ያለው ጨካኝ የኢትዮጵያ መንግስት ባሳለፍናቸው ጥቂት ሳምንታት ውስጥ በእናንቴ ላይ የፈጸመው ታላቅ ጥቃት በቅርቡ ከደረሱት እና ማስታወስ ከምንችለው በደሎች ሁሉ የከፋ ነው፡፡
ያላችሁበት ከተማ እና መንደር በሙሉ በወታደር ስለተወረረ እጅግ አስፈሪ አና ተጨባጭ ፍርሃት ውስጥ መሆናችሁን እንረዳለን፡፡ የአገዓዚ ወታደር በኦሮሚያ ላይ ያደረሰው በጭካኔ የተሞላ እርምጃ ከውስጣችን ልጠፋ አይችልም፡፡ የኢትዮጵያ መንግስት ወታደሮች በትምህርት ዕድሜ ውስጥ ያሉት ተማሪዎችን በጭካኔ ከመግደሉ የተነሳ ልባችን በሃዘን ተሰብረዋል፡፡ ሴቶቻችን በወታደሮች የመደፈራቸውን ዜና ሰምተን ልባችን ቆስለዋል፡፡ የኢትዮጵያ መንግስት የእናንቴን የነጻነት ጥያቄ ሽብርተኝነት ነው ብሎ የፈረጀውን እኛ አልተቀበልነውም፡፡ በዚህ ላይ ማነው አሸባሪ? ያለምንም ትጥቅ በሰላማዊ መንገድ ጥያቄያቸውን ያቀረቡ ተማሪዎች ወይስ ተማሪዎቹን የሚገድሉ የታጠቁ ሀይላት? እውነት ራሱ ይናገር፡፡
ጥቃት፣ ጭቆና እና ኢፍታዊነት በገዛ መሬታችሁ ላይ እስረኞች ብያደርጓችሁም በዚህ አስቸጋሪ ጊዜ እንኳ በቁርጠኝነት እና በጀግንነት ትግላችሁን በመቀጠል ላይ ናችሁ፡፡ የኦሮሞ ወጣቶች፣ ሥርዓታችሁ፣ ወኔያችሁ፣ ለነጻነት ያላችሁ ፍቅር፣ ጥንካሬያችሁ እና በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ያሳያችሁት ተቃውሞ አኩርተውናል፡፡ ለኢትዮጵያ ህዝብና ለሌሎችም የብርታት እና የተነሳሽነት ምንጭ ሆናችኋል፡፡ ላደረጋችሁት አስተዋጽኦ የኦሮሞ ትውልድ የሚያመሰግናችሁ ሲሆን የከፈላችሁትን መስዋዕትነት ታርክ ይዘክራል፡፡
የኦሮሞ ህዝብ ትግል በአስከፊ ደረጃ ላይ ደርሰዋል፡፡ በዚህ ጊዜ ወደኋላ መመለስ የለም፡፡ እስከፍጻሜ ከመገስገስ ውጪ ሌላ አማራጭ የለም፡፡ የተከፈለውን መስዋዕትነት ከንቱ ማድርግ አይኖርብንም፡፡ የተቃረበውን ድል ማቋረጥ የከፋ አደጋ ያስከትላል፡፡
ስለዚህ የጀመራችሁን ትግል በብርታት እንድትቀጥሉ ልናደፋፍራችሁ እንወዳለን፡፡ በተለያየ መንገድ ይህ መንግስት በኦሮሞ ህዝብ ላይ ጦርነት አውጇል፡፡ በራሱ ህዝብ ላይ ጦርነት የሚያውጅ መንግስት በስልጣን ልቀጥል አይገባውም፡፡ በመሆኑም ከዚህ ጨቋኝ መሪ ህዝባችንን ነጻ ለማውጣት ትግሉ ተጠናክሮ ልቀጥል ይገባል፡፡
በኦሮሞ ህዝብ ታርክ ውስጥ ወሳኝ በሆነው በዚህ ጊዜ ይህንን የአንድነት መልዕክት እያስተላለፍንላችሁ ለህዝባችን ደህንነት እየጸለይን በዝህ ትግል ውስጥ ማድረግ በምንችለው ሁሉ ከጎናችሁ ሆነን ለመደገፍ ደግመን ቃል እንገባለን፡፡ የኦሮሞ የነጻነት መንፈስ ከዚህ በኋላ የጭቆና እና የባርነት ቀንበር መሸከም ስለማይችል፣ ራቀም ቀረበም ፍትህ በክፉ ላይ ድል እንደምቀዳጅ እና ህዝባችን ድል እንደሚያደርግ አንጠራጠርም፡፡ ታላቁ የኦሮሞ ህዝብ ተመልሶ ነጻ እንደሚሆን እናምናለን!
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ዝተመስረተሉ ቦታ ኣብ ሳንዲየጎ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ እዩ። እዚ‘ውን ድሕሪ‘ቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ነተን ተቓወምቲ ውድባት ሓድነት ንኽገብራ፡ ብሲቪላውያን ማሕበራት ዝካየድ ዝነበረ ኣስተዋጽኦ ዕዉት ድሕሪ ምዃኑ፡ ምስ‘ቶም ካብ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ኣብ‘ቲ ኣኼባ‘ቲ ዝተኻፈሉ ኣባላት ድሕሪ ምልላይና ዝተበገሰ እዩ።
እዚ በበይኑ ዝዋሳእ ዝነበረ ጉጅለታት፡ ድሕሪ ዑደት መምህር ተስፉ ዘውደን ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ሕቡራት ኣመሪካን ጀርመንን ዘካየዶ ሰሚናራት፡ ንዅሉ ሸንኻት ዝሕቘፈ ምንቅስቓስ ኪፍጠር ብክልቲኡ ሸናኻት ከም መደብ ተታሕዘ። እዚ ምንቅስቓስ እዚ፡ ብተበግሶ ውልቀሰባት ናይ ሓድነት ዕላማ ከም ቅርጺ ተሃኒጹ ንምድንፋዕ ሓድነት ዅሎም ሓይልታት ኤርትራ ኣበርክቶኡ ከወፊ ንክኽእል ዝዕላምኡ እዩ ዝነበረ። ካብ‘ዚ ብምብጋስ ድማ ኣብ ካልኣይ እግሪ ዑደት መምህር፡ ክልተ ጉጅለታት ተፈጢረን፡ ማለት ሓንቲ ኣብ ኣሜሪካ ካልኣይቲ ድማ ኣብ ጀርመን ክቖማ ከእላ። ጸኒሑ ከኣ ወከልተን ኣብ ሳንዲያጎ ተራኺቦም እታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ (ኤምደም)እተሰምየት ውድብ ቆመት። ቀንዲ ምዝገባኣ ድማ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ነበረ። ብድሕሪኡ እታ ውድብ ኣብ ፈለማይ ምንቅስቓሳ ኣብ‘ቲ ንምቛም ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተገብረ ኣኼባ ናይ ኣቓቂ – ኣዲስ ኣበባ ብሸሞንተ ወከልቲ ኣባላት (ሰለስተ ካብ ኣመሪካ ሓሙሽተ ድማ ካብ ጀርመን) ክትካፈል በቕዐት።
ድሕሪ ምዝዛም ኣኼባ ኣቃቒ፡ ብሽነኽ ገለ ኣባልት ናይ ጨንፈር ኤምደም (ኣመሪካ) ብዘይ ኣፍልጦ ናይ ውድብና ሽዑ ንሽዑ መደብ ምምስራት ናይ ሓደ ኣርባዕተ ውድባት ዝኣባላቱ ግንባር ሒዞም ኣብ ምንቅሽቓስ ተላዒሎም፡ ኣብ ገነት ሆተል ኣዲስ ኣበባ ክንራኸብ ከኣ ጻውዒት ገበሩ። ድሒርና ከም ዝፈለጥናዮ መንነት እቶም ውድባት ክርአ እተን ዀይኑ እተን ሰለስተ፡ እቶም ሰለስተ ተቐናቐንቲ ኣባላት ሰደግኤ-ነበር ዝመርሕወን ክኾና እንከለዋ እታ ራብዓይቲ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ነበረት። ኣብ‘ቲ ኣኼባ ምስ ተረኸብና ድማ እቲ ስሙር ግንባር ዝብል ብሓደ ዝኣከበና ሓሳባት ተለዊጡ ናብ ናይ ስምረት እተን ውድባት ዝብል ሕቶ ተቐየረ። ኣብ‘ቲ ኣኼባ‘ቲ እዚ መደብ‘ዚ ኣብ ክንዲ ቅድም ስለምታይ ብቕጽበት ድሕሪ ምቛም ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ይመጽእ ኣሎ? ዝብል ሕቶ ተላዕለ እሞ „ሽዑ ከይከውንስ ምእንቲ ብዝሒ ወከልቲ ክህልዉና ብዝብል ስልቲ ዝተገብረ እዩ“ ብማለት መልሲ ተዋህበ። ክልተ ውድባትን ካብ እታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ከኣ ጨንፈር ጀርመን ውሽጣዊ ተቕውምኦም ኣርኣዩ። ኣብ‘ቲ እዋን‘ቲ ንደገ ዘይምግላጽና ድማ ምስ‘ቲ ኣብ ህዝቢ ዝርአ ዝነበረ ናይ ስምረት ሃንቀውታ ኣሉታዊ ጽልዋ ከየሕድር ከምኡ‘ውን ንቀንዲ ጸላኢ ኣህዛብ ኤርትራ (ህግደፍ) መሳርሒ ንኸይከውንን ብምስጋእና ነበረ።
ድሒሩ ዝሰዓበ ዝገደደ ወጥሪ ኸኣ ኣብ ናይ ቀዳማይ ዓመት ኣኼባ ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን ዝተፈጥረ ዝተፈላለየ ኣገደስቲ ተረክቦታት እዩ ዝነበረ። ኣብ‘ቲ ጊዜ‘ቲ ኣብ መንጎተን ኣርባዕተ ውድባት፡ ኣብ ብዙሕ መሰረታዊ ጉዳያትን ከምኡ‘ውን ኣብ‘ቲ ክሳብ‘ቲ እዋን‘ቲ ዝተፈጥረ ክዉንነታት፡ ሓደ ኣረእእያ ኣይነበረናን። ብዘካ‘ዚ እውን ብጊዜ ክንፈትሖ ንኽእል ኢና ካብ ዝብል ሓሳብ ዝተወንዘፈ፡ ካብ መጀመርያ ግዜ ኣትሒዙ ኣብ ምስረታ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ዝተራእየ፡ ናይ ኣሪዞና ጉዳይ፡ ኣብ ስክፍታታት ኣእትዩና ከም ዝነበረ እውን ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልን። ገለ ሸነኻት ናይ‘ቲ ናይ ሓባር ግንባር፡ ንግላዊ ሸቶኦም ንክወቕዑ ዓብላሊ ተራ ንክህልዎም ብምሕላን፡ ዝተፈላለዩ ሰባትን ጉጅለታትን ካብ‘ዝን ካብትን ጠራኒፎም ኣባላት‘ቲ ግንባር ብምግባር፡ ኣብ ኣኼባታት ብድምጺ ዓብሊሎም ዝደለይዎ ከም ዝወሰኑ ይገብሩ ከም ዝነበሩ እውን ከይጠቐስናዮ ኣይንሰግርን። ሕሉፍ ሓሊፉ ድማ ኣብ‘ቲ ብመትከል ዝተቓወምናዮ „ምትሕንፋጽ“ ንወኪልና ዝተዋህበ ሓላፍነት ብወገንና ኣይንቕበሎን ምስ ተባህለ እውን ብገለ ኣገደስቲ መራሕቲ ኤስደለ ንወኪል ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ ንዝዀነ ማንም ቤት ጽሕፈት ክሕዝ እውን ኣይንደለናዮን ምንባርና ርግጽ እዩ ክሳብ ምባል በጺሖም እዮም።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ምሕደራ፡ በዚ መግለጺ እዚ ካብ‘ቲ ዝተባህለ ግንባር ካብ ዝሓለፈ ሓምለ 2012 ኣትሒዙ ኣባሉ ከም ዘይነበርናን ከም ዘይኰናን፡ ብዝዀነ ይኹን ንሱ ብዘውጽኦ ውሳኔታትን መርገጽን ከም ዘይንቕየድን ከምኡ‘ውን ናይ‘ቲ ድሒሩ ሰሚሩ ዝተባህለ ብ„ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ(ኤስደለ)“ ዝበሃል ዝፍለጥ ውድብ እውን ይኹን ናትና ሕራይነት ከይብሉ ዝኣወጀ ብምዃኑ፡ ምስኡ ምንም ዘራኽብ ከም ዘይብልና፡ ንዅሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ነፍልጥ።
ጅነቫ ፦ ብስም ኣባላት ኣሰናዳዊት ሽማግለ ሰለማዊ ሰልፈ ጂነቭ ንኹሎም ተሳተፍቲ ልባዊ ሰላምታ ድሕሪ ምቅራብ እንቋዕ ብደሓን መጽእኩም ንብል። እዛ ንሳልሳይ ግዜ ዝተወደበትን ሰለማዊ ሰልፈ ብሾሞንተ ኣባላት ሽማግለ ዝቆመትን ኮይና፡ ብኣብ እስቶክሆልም ዝመደበሩ ሓይሊ ዕማም ተበግሶ ምስ ኣብ ስዊስ ዝመደበሩ መኣዲ ዘተ ኤረትራውያን ንፍትሕን ዝተካየደ ኣድማዕን ኣብነታውን ምትሕግጋዝ ዘበገሳ ሽማግለ እያ። እዚ ሰለማዊ ሰልፊ እዚ ከኣ ምስ ብዙሓት ኣብ ኤሮፓ ዝርከባ ኤረትራውያን ማሕበረ ኮማት ዝተካየደ ምውህሃዳት ዘፍረዮ ዕዉት መደብ እዪ። በዚ ዘሑግስ ኣጋጣሚ ንኩሎም ደለይቲ ፍትሕን ተገደስትን እዚ ሰለማዊ ሰልፊ ናይ ምድላዋት መድረኻቱ ሰጊሩ ናብዚ ትካፈልዎ ዘለኹምን ዘለኽንን ደረጃ ንክበጽሕ ሓገዛት ዝለገስኩምን ዝለገስክንን ልባዊ ምስጋና ነቅርብ። ከምኡ ድማ ካብ ቀረባን ርሑቅን ድኻምኩምን ገንዘብኩም ከይጸብጽብኩም ንምእንቲ ድምጺ ወጽዓ ናይታ ፍትሕን ቅሳነትን ተሓሪሙዋ ኣብ ትሕቲ ናይ እንኮ ውልቀሰብ ገባቲ ስርዓት ትሳቀ ዘለ ፍትውቲ ሃገርናን ህዝባን ንክተስምዑ ኣብዚ ሰለማዊ ሰልፊ ንክትካፈሉ ዝመጻእኩምን ዝመጻእክንን ወሰን ዘይብሉ ምስጋና ነቅርብ። ንኩሎም ውድባትን፡ ማሕበራትን፡ ሙሁራንን ፡ ደቂ ኣንስትዮን ፡ መንእሰያትን ዓበይትን፡ ከምኡውን ካልኦት ፈተውቲ ፍትሒ ዝኾኑ ወጻእተኛታት ተኻፈልትን ምስጋናን ሞጎስን ይብጸሓዮም። በዚ ህዝባዊ ሰልፈ እዚ ኣቢልና እውን ንክብርቲ ሽላ ኪታሮስ ፣ወኪል ሕቡራት መንግስታት ብዛዕባ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤረትራ ትከታተል ኮሚተ ፍልይቲ ልእኽቲ፣ ድሙቅ ልባዊ ምስጋና ነቅርበላ። ብተወሳኺ ሽላ ኪታሮስ ሞያዊ ብቅዓትን፡ ዓሚቕ ፍልጠትን፡ ሰፊሕ ተመክሮን ተወፋይነትን መወዳድርቲ ዘይብሉ ንጽህናን ሕልናን ስለ እትውንን ዝምልከቶም ሰበ ስልጣን ውድብ ሕቡራት መንግስትታት ኣብ ሒዛቶ ዘላ ስረሓ ንክትቅጽል ዘኽእላ ውሳኔ ንከሐድሱላ ድልየትና ስለዝኮነ ብጥብቂ ንጠልብ።
በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኤረትራዊ ተቃውሞ ደንበ ፖለቲካውያን ሓይልታት ሲቪካውያን ማሕበራትን ካለኣኦት ጥርናፌታትን ሓድነተን ኣሐዲሰንን ኣሐይለንን እቲ ዝመረጾን ጉባኤታት ዘሰከመን ሓላፍነት ንክስከማ ንጽውዕ ። ኤረትራዊ ሽግራት ብኤረትራውያም ንክፍታሕ ዘሎዎ ኣገዳስነት ተገንዚበን ካብ ዘለዎኦ ሙንኩስና ዘሕዊየን ዘተ ኣካይደን ጥዕንኤን መሊሰን ዘበነ ኣደራዕ ዘሳቀዮ ዘሎ ህዝብና ይጽበየን ከምዘሎ ክዝክራ ይግባእ። ብዘይ ፍርዲ ኣብ ማእሰርቲ ዝበልዩን ዝሞቱን ዘለዉ እሱራት፣ተጨውዮም ደሃዮም ዘይተፈጠ ዜጋታት፣ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት መዋእላት ዘቅጽሩ ዘለዉ ስድራ ቤታትን፣ ዕድመ ንእስነቶም ዘብልዩ ዘለዉ መንእሰያትን ፣ ኣብ ፈቆዶ ባሕርታትን ምድረበዳታትን ዝወድቁ ዘለዉ መንእሰያት፣ ከታ ተካኢ ወለዶ ትኽስር ዘላ ሃገር ንሕልና ንመራሕትን ተቃውሞ ደንበ ከንቀሳቅስ እንተ ዘይበቂዑ ህላወኦም በየናይ ስነሙጉት ከቅጽሉ የኽእሎም ዝብል ሕቶ ህዝቢ ፍትሓዊ ኣብ ምዃን ደረጃ በጺሑ ኣሎ።
ኣብ መደምደምታ፡ ዝሓለፈዝኽሪ መዓልቲ ስውኣት ዕስራ ሰነ ብምዝካር፡ መንፈሱን ትርጉሙን ብምግንዛብ፡ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስናዮም ኣብ ስቃይ ዝነብሩ ዘለዉ ደቂ ሃገር ኣብ ሕልናን ልብን ነፍሰወከፍና ከምዘለዉ ብስም ተካፈልቲ ሰለማዊ ሰልፊ ጂንቭ መልእኽቲ የመሓላልፈሎም። ጽንዓቶም ተጻዋርነቶም ድማ የሕብነና። ብተወሳኺ ሕብረተሰብ ዓለም ብሓፈሽ፡ ብፍላይ ድማ ኣኽበርቲ መሰል ደቂ ሰባት ዝነብሩለን ሃገራት ዘመሓድሩ ዘለዉ መንግስትታትን ዝምልከቶም ዓለምለኽ ትካላትን ውልቀሰባትን ነቲ ኣብ ኤረትራ ብዘይ ገደብ ዝገሃስ ዘሎ ሰብኣዊ መሰላት ተገንዚቦም ቅልጡፍ ፍታሕ ክገብሩሉ ንጽውዕ።
መንግስቲ ኤርትራ 27ን 28ን ነሓሰ ኣብ ኣስመራ ከካይዶ ምዃኑ ዝገለጾ ዋዕላ ወፍሪ፣ ኣብ ወፍሪ ዓቢ ጻዕሪ ከምእተኻየደ እኳ እንተተገልጸ በንጻሩ ግና ኣብ ረብሓ ህዝቢ ዝወዓለ ውጽኢት እቲ ጻዕሪ ተኻይድሉ ዝተባህለ ወፍሪ ከምዘየለ’ውን እቲ ጽሑፍ የገንዝብ።
ኤርትራ ሳላ ዘለዋ ዕቑር ጸጋታት፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዕደና ሓያሎ ንጥፈታት ይካየድ እኳ እንተሎ፣ እቲ ኣውራ ቆላሕታ ክወሃቦ ዝክእል ከም ኢንዱስትሪ ዓሳ ዝኣመሰለ ካልእ ጽልታት ወፍሪ ግና ባይታ ዘቢጡ ከምዘሎ ይሕበር።
ኣብ ኤርትራ ብውሕዱ 16 ኩባንያታት ዕደና ኣብ ዳህሳስን ኩዕታን ወርቂ ዝርከቦ ሓያሎ ትካላት ከምእተዋፈራ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ በንጻር እዚ ግና ኣብ ግዙፍ ንግዲ፣ ሕርሻ፣ ህንጻ፣ ኢንዱስትሪ ዓሳን፣ ካልእ ዝተዋፈራ ብሕታውያን ናይ ግዳም ኣውፈርቲ የለዋን።
እቲ ኣብ ንግዲ፣ ህንጻን ሕርሻን ተኻይዱ ከምዘሎ ዝግለጽ ግዙፍ ወፍርታት’ውን ብህግደፍ ኣብ ዝውነን ትካላት ብምዃኑ፣ ብዙሕ ተሓታትነት ዘይብሉ፣ ግሉጽነት ዝጎደሎን ኮይኑ ንብልሽውና ዝተቓልዐ’ዩ ተባሂሉ’ዩ ዝንቐፍ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ናይ ወጻኢ ወፍሪ ብዘለዎ ግጉይ ፖሊሲ፣ ብዝሒ ናይ ወጻኢ ኣውፈርቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናጎደለ፣ ኣብዚ እዋን እዚ ከም ዶልቸ ቪታን፣ ባናቶምን ዝኣመሰላ በጻብዕ ዝቖጸራ እንተዘይኮይኑ፣ ብሕታዊ ናይ ወጻኢ ወፍሪ ዳርጋ የለን’ዩ ክብሃል ዝከኣል።
መንግስቲ ካናዳ ብጉዳይ ምእካብ ክልተ ሚእታዊት ከተጠንቕቖ ንዝጸንሐ ቆንስል ኤርትራ ኣቶ ሰመረ ገብረማርያም ዑቕባሚካኤል ከባርሮ ወሲኑ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ፣ ነቲ ካብ ኤርትራውያን ክእክቦ ዝጸንሐ ዘይሕጋዊ’ዩ ዝበሎ ክልተ ሚእታዊት ግብሪ ደው ከብል ነቲ ቆንስል ኣብ መስከረም 2012 እኳ እንተጠንቐቖ፣ ኣብ ቶሮንቶ ዝመደበሩ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ግና ምእካብ ገንዘብ ክቕጽሎ’ዩ ጸኒሑ። ካናዳ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ከተጻሪ ድሕሪ ምጽናሕ ድማ፣ ነቲ ቆንስል ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ማለት ክሳብ 5 ሰነ ኣብ ዘሎ ግዜ ካብታ ሃገር ጠቕሊሉ ክወጽእ ኣገዲዳቶ ኣላ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ጆን በይርድ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ድማ ነቲ ቆንስል ደጋጊምና ኣጠንቒቕና’ዮ ኢና ድሕሪ ምባል ንቆንስል ኤርትራ ምብራሮም ቅኑዕ ስጉምቲ ከምዝወሰዱ ኣረጋጊጹ። መንግስቲ ኤርትራ ነዚ መንግስቲ ካናዳ ዝሰጎጎ ቆንስል ኣቶ ሰመረ ገብረማርያም ዑቕባሚካኤል ብምትካእ ካልእ ቆንስል ክመዝዝ ውዕላት ጄኔቫ ዘፍቅደሉ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ዝምዘዘ ሓድሽ ቆንስል’ውን ናይ መንግስቲ ካናዳ ዘቤታዊ ውሳኔታትን ሕግታትን ከኽብር ክግደድ’ዩ። ድሕሪ’ቲ ብባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ፣ ብጉዳይ ምእካብ 2 ሚእታዊት ብዝምልከት ግብራዊ ስጉምቲ ዝወሰደት ናይ መጀመርያ ሃገር’ያ። ጀርመን’ውን ኣቐዲማ ነቲ ምእካብ ክልተ ሚእታዊት ደው ንምባሉ ስጉምቲ እኳ እንተወሰደት፣ ብሰንኩ መጠንቐቕታ ዝተዋህቦ ወይ ድማ ዝተሰጎገ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ ግና የለን። ተመሳሳሊ መጽናዕቲ ዘካይዳ ዘለዋ ሽወደንን ስዊዘርላንድ’ውን ኣሰር ካናዳ ክኽተላ ሓያሎ ወገናት ድፍኢት ይገብሩ ምህላዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሕገ መንግሥቱ እንደ መገለጫ ወይም ባሕርይ በማድረግ ከወሰዳቸው አንዱ ዴሞክራሲያዊ መሆን ነው፡፡ ዴሞክራሲያዊ መሆኑ የሚታወቀው ደግሞ አገሪቱ ሉዓላዊ የሥልጣን ባለቤቶች የሆኑት ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ራሳቸው በቀጥታ ወይንም በመረጧቸው ተወካዮች አማካይነት ሲሳተፉ፣ ሲወስኑና ሲወከሉ ነው፡፡ በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የአገሪቱ ሕዝብ በጅምላ ወይም በብሔር፣ ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ደረጃ በተለያዩ አስተዳደራዊ እርከኖች ላይ ፍትሐዊ በመሆን ሥልት በመወከል፣ ተሳታፊ ሆነው ውሳኔዎችን ማሳለፍን ይጠይቃል፡፡ ይኼን ዓይነቱን አሠራር ለማስፈን ደግሞ የምርጫ ሥርዓት ሊኖር ግድ ነው፡፡
ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ ለተለያዩ ዓላማዎች፣ በበርካታ ምክር ቤቶች አባል፣ የመራጩም እንደራሴ ይሆኑ ዘንድ ለመምረጫነት ተግባር ላይ የዋለው በጥቅል አጠራሩ “አብላጫ የምርጫ ሥርዓት” የሚባለውን ነው፡፡
አሁን ኢትዮጵያ የፌዴራል የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት እንዲመረጡበት እየተጠቀመችበት ያለው ከአብላጫ የምርጫ ሥርዓት ዘውጎች ውስጥ አንዱ የሆነው በአንድ የምርጫ ወረዳ ውስጥ ከተወዳደሩት መካከል አንደኛ የወጣው ተወዳዳሪ አላፊ የሚሆንበት (ከአሁን በኋላ የአንደኛ አላፊ ሥርዓት በማለት የሚጠራውና በእንግሊዝኛ First-Past-The-Post የሚባለው) የምርጫ ሥርዓት ነው፡፡
ይኼ የምርጫ ሥርዓት በድምፅ አባካኝነቱ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በአገር አቀፍ ደረጃም ይሁን በክልሎች ወይም ከዚያ በታች በሚገኙ ምክር ቤቶች ዘንድ ባገኙት ድምፅ መጠን እንዳይወከሉ እንቅፋት እንደሆነ ስለቆጠራና በሌሎች በርካታ ምክንያቶችም እንደሚቀየር ከታወቀ ዓመት ሞላው፡፡ ይሁን እንጂ፣ ወደ ምን ዓይነት የምርጫ ሥርዓት እንደሚቀየር በቁርጥ አልታወቀም፡፡
ገዥው ፓርቲ ከሌሎች ተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር እያደረገ ባለው ድርድር ላይ በተቃዋሚዎች (ቢያንስ በተወሰኑት) በጥቅሉ ተመጣጣኝ ውክልና በመባል የሚታወቀውን በአማራጭነት ማቅረባቸው ተሰምቷል፡፡ ገዥው ፓርቲ በበኩሉ ቅይጥ ትይዩ እንዲሆን ሐሳብ አቅርቧል፡፡
ይኼ ጽሑፍ ገዥው ፓርቲ በአማራጭነት ያቀረበው አማራጭ ለአገሪቱ እንግዳ ስለሆነ፣ የተወሰነ መግለጫ በመስጠት የምርጫ ሥርዓቱን ለማሻሻል ምክንያት የሆኑትን ችግሮች በመቅረፍ ዴሞክራሲን ለማስፈን ማስቻሉን ለመፈተሽ የሚረዱ ሐሳቦችን ማቅረብ ነው፡፡
የነበሩት ሕገ መንግሥታት ሊቀርፋቸው ካልቻሉት ችግሮቻችን አንዱ እጅግ የጠነከረ ወይም ግትር መንግሥትን ወደ ውይይት ማምጣት አለመቻል፣ የሌሎችን ሐሳብ ወደ ማዳመጥና ልዩነቶችን ወደ ማስተናገድ ማረቅ የሚችል ተቋም መገንባት አለመቻል ነው፡፡
ሌላው አሸናፊው ሁልጊዜም አንድ ፓርቲ በመሆኑ የአሸናፊው ፓርቲና የደጋፊዎቹ ሐሳብና ፍላጎት በቋሚነት እያሸነፈ እንዲኖር የቀሪዎቹ ደግሞ ሁልጊዜም ተሸናፊነታቸውን እየተቀበሉ እንዲኖሩ፣ ሐሳብና ፍላጎታቸው ደግሞ በተከታታይ በፓርላማው እንዳይሰማ፣ ልዩነታቸው እንኳን አለመንፀባረቁም ሌላው እንከናችን ነው፡፡ በእንዲህ ዓይነት ሥርዓት ቅያሜው እየበረታና እየገነነ እንደሚሄድ ግልጽ ነው፡፡
የምርጫ ሥርዓታችንና ውጤቱ እያሳየን ያለው በቋሚነት (በ1997ቱ ከነበረው ውጪ) ውክልና ያለው አንደኛውን ቡድን ብቻ ነው፡፡ በተቃራኒው ሌሎች ቡድኖች ቋሚ ተሸናፊ እንደሆኑ ቀጥለዋል፡፡ ከእኒህ ፓርቲዎች ጀርባ ወይንም ገዥው ፓርቲን ከማይመርጠው ውጪ ያለው ሕዝብም በተሸናፊነቱ እንደቀጠለ ነው፡፡ የምርጫ ሥርዓታችንም ይሁን ፖለቲካው እነዚህን ኃይሎች ለማካተት ሲሞክር አልታየም፡፡
ቢያንስ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በየቦታው የሚያገኙት ድምፅ ወደ ፓርላማ ወንበር ሊቀየርላቸው፣ በአስፈጻሚው ውስጥ ሊካተቱ ይገባል፡፡ ሊያሳስበንም የሚገባው ይኼው የተሸናፊዎች (Losers) ሁኔታ ነው፡፡ ለዚያውም ነፃና ፍትሐዊ መሆኑ አጠያያቂ በሆነበት፣ ከዚያም ከዚህም የሚሰበሰቡ በሚሊዮኖች የሚቆጠር ድምጾችን ይዞ ነገር ግን ሁልጊዜ ሽንፈትን መቀበል አዳጋች ነው፡፡ ሁልጊዜ “አሜን” እያሉ ለመቀበል ትልቅ ፀጋና ጥበብን ይጠይቃል፡፡
ሕገ መንግሥታዊው የዴሞክራሲ ሥርዓት ተረጋግቶ እንዲቀጥል፣ ሥር የሰደደ መሠረት እንዲኖረው የምርጫ ተሸናፊዎቹ ስምምነት ጉልህ ድርሻ አለው፡፡ በጉዳዩ ዙሪያ ጥናት ያደረጉት ዊሊያም ራይከር የተባሉ ምሁር እንዲህ ብለዋል “የፖለቲካው መዘውር (Dynamics) ያለው በተሸናፊዎች እጅ ላይ ነው፤ እነሱ ናቸው መቼና እንዴት እንዲሁም እንደሚፋለሙት ወይንም እንደማይፋለሙት ሊወስኑ የሚችሉት፡፡”
ሌላ ጸሐፊም የተወሰነ ደጋፊ ኖሮ፣ በቋሚነት ፈጽሞ የማይወከሉ ከሆነ ተስፋ ስለሚቆርጡ በምርጫ አለመሳተፍን ወይንም ምርጫ ሲደርስ ከምርጫው መውጣትን (Boycott ማድረግን) ሊያስከትል ይችላል፡፡ ሲብስም አመጽና አብዮት ወይንም ጦርነት ሊያስነሳ እንደሚችል የተለያዩ አገሮችን ልምድ ዋቢ በማድረግ አቅርበዋል፡፡
በየትም አገሮች ቢሆን የምርጫ ሥርዓቱን ለመቀየር ሲፈለግ ቀድሞ የነበረው ሊቀርፋቸው ያልቻሉ ችግሮች የመኖሩ ጉዳይ አያጠያይቅም፡፡ በጥቅሉ ሊጤኑ ከሚገባቸው ጥያቄዎች ውስጥ የሚከተሉትን ማንሳት ይቻላል፡፡
በመራጩ ኅብረተሰብ ዘንድ ከተቀባይነት አንፃር ውጤታማነትን የሚጨምር፣ የተለየ ድምፅን አካታች ማድረግ መቻሉ፣ ለመራጮች ቀላል ግልጽና ተደራሽ የሆነ፣ ሕዝብ ዓመኔታ የሚጥልበት የሚቆጣጠረውም ሊሆን ይገባል፡፡
እስከ ዛሬ ጥቅም ላይ ውሎ የነበረው የአንደኛ አላፊ የምርጫ ሥርዓት ድክመቶቹ ምንድን ነበሩ? ከአንድ ዓይነት የምርጫ ሥርዓት ይልቅ ቅይጥ የሆነን ለመጠቀም የሚገፉ ምክንያቶች አሉን? አዲሱ የምርጫ ሥርዓት ልዩ ፍላጎት ወይም ጥቅም ያላቸውን አነስተኛ ወገን ሳይሆን የብዙኃኑን ድምፅ የሚያንፀባርቅ ነው ወይ? ቅይጥ የምርጫ ሥርዓት በሚሆንበት ጊዜ ምን ዓይነት ቅርጽ ያላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዲኖሩ ይጠበቃል ወይም ይፈለጋል? በሚሻሻለው የምርጫ ሥርዓት አሸናፊና ተሸናፊ እንዲሆኑ የሚፈለጉት ምን ዓይነት ወይንም የትኞቹ ፓርቲዎች ናቸው? የሚመረጠው የምርጫ ሥርዓት ዝርዝሩ ምን መምሰል ወይም መሆን አለበት?
አንድ የምርጫ ሥርዓት ሲመረጥ ወይንም ሲሻሻል ከግምት ማስገባት ያለበትን ዕሴቶችና መርሆች ማወቅ ጉዳዩን የበለጠ ለመረዳት ስለሚጠቅም አስቀድመን እነሱን እንይ፡፡
ዶናልድ ሆሮዊትዝ ለሚባሉት ምሁር፣ የድምፅና የምክር ቤት መቀመጫ ተመጣጣኝነት፣ ተመራጮች ለመራጮቻቸው ተጠያቂ እንዲሆኑ ማስቻሉ፣ የተረጋጋ መንግሥት ማስፈን መቻሉ፣ በሕዝብ እውቅናና ድጋፍ ያላቸውን ተወዳዳሪዎች ማስመረጡ፣ ብሔር ነክና ሃይማኖታዊ ልዩነቶችን ለማስታረቅ የሚያግዝ መሆኑና አናሳ ቡድኖች ሥልጣን ማስያዙ መለኪያዎች ናቸው፡፡
ለዓለም አቀፉ የምርጫና የዲሞክራሲ ተቋም ደግሞ (International Institute for Democracy and Electoral Assistance/IDEA) መስፈርቶቹ ከመልክዓ ምድር፣ ከርዕዮተ ዓለም፣ በብሔርና ሌሎች ምክንያት የተከፋፈሉ ማኅበረሰብን በተገቢው ሁኔታ እንዲወከሉ ማስቻሉ አንዱ ሲሆን፣ ለሕዝቡ ተደራሽና ትርጉም ባለው መልኩ መራጮች እንዲወከሉ ማድረጉ፣ ስምምነትንና እርቅን ማበረታቱ፣ ቀልጣፋና የተረጋጋ መንግሥት እንዲኖር ማሳለጡ፣ በአንድ በኩል የመንግሥትን በሌላ በኩል ደግሞ የተመራጩን ተጠያቂነት ማስፈኑ፣ ጠንካራና ውጤታማ ፓርቲዎች እንዲኖሩ ማገዙ፣ በሕግ አወጣጥ ሒደት ወቅት ተቃውሞና ቁጥጥር እንዲያድግ መርዳቱ ብሎም የምርጫ ቀጣይነትን የሚያመጣና ከዓለም አቀፍ መስፈርቶች ጋር የተጣጣሙ መሆን መቻላቸው በመስፈርትነት ይወስዳቸዋል፡፡
በሕገ መንግሥታችን በአንቀጽ 54(2) መሠረት በአንድ የምርጫ ክልል ውስጥ ከቀረቡት ተወዳዳሪዎች መካከል አብላጫ ድምፅ ያገኘው ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልነት እንደሚመረጥ ስለሚደነግግ የአንደኛ አላፊ ሥርዓት መሆኑን እንረዳለን፡፡ ይኼንን የአመራረጥ ሒደት በምሳሌ ለማስረዳት በዚህ ዓመት ከአዲስ አበባ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተከናወነውን ምርጫ እንይ፡፡ በአንድ የምርጫ ክልል ውስጥ 12 ፓርቲዎች ዕጩዎቻቸውን አቀረቡ እንበልና፣ 50,000 መራጮች ከ12 ተመራጮች አንዱን ለመምረጥ ድምፀ ሲሰጡ የኢሕአዴጉ ዕጩ 6,000 ብቻ አግኝቶ ሌሎቹ ከዚህ በታች ቢያገኙ አንደኛ ሆኖ ያልፋል ማለት ነው፡፡ ከሌሎቹ መብለጥን እንጂ ከግማሽ በላይ ማግኘትን አይጠይቅም፡፡ በመሆኑም ወደ 44,000 የሚደርስ ድምፅ ይባክንና አናሳው ብዙኃኑን መግዛቱን ይቀጥላል፡፡ በዚህ ሥርዓት አንድ ፓርቲ በአንድ የምርጫ ክልል የሚያቀርበው ተወዳዳሪ አንድ ብቻ ነው፡፡
የክልል፣ የልዩ ዞን፣ ወረዳና ቀበሌ ምክር ቤት አባላት የሚመረጡበት ሥርዓት አሁንም የአብላጫ ድምፅ ይሁን እንጂ ከላይ ለፌዴራሉ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላትን ከሚመርጥበት ይለያል፡፡ ለእነዚህ ምክር ቤቶች በአንድ የምርጫ ክልል ውስጥ አንድ ፓርቲ ከአንድ በላይ ተወዳዳሪዎችን ስለሚያቀርብ መራጮችም እንዲሁ ከአንድ በላይ ዕጩዎችን መምረጥ ይችላሉ፡፡ ይኼ የምርጫ ዓይነት በእንግሊዝኛው Block Vote ይባላል፡፡
አንደኛ አላፊ የምርጫ ሥርዓት በቀላልነቱ፣ የአንድ ፓርቲ አገዛዝ ስለሚፈጥር ቅልጥፍናን በማምጣቱ፣ ወጥነት ያለው አቋም የሚይዝ ፓርቲ እንዲኖር በማበረታታቱ፣ ሰፊ መሠረት ያለው ፓርቲ እንዲፈጠር በመርዳቱ፣ ጽንፈኛ ፓርቲዎችን ከምክር ቤት የማራቅ ፋይዳ ስላለው፣ በምርጫ ጣቢያና ተመራጭ መካከል ግንኙነት በመፍጠሩ ብሎም ተጠሪነት እንዲኖር በማስቻሉ፣ መራጮች ከፓርቲ በዘለለ ሰዎችንም ስለሚያስመርጥ እንዲሁም ግለሰብ ተወዳዳሪዎችን ለማሳተፍ ክፍት በመሆኑ በአሁኑ ወቅት 45 የሚሆኑ አገሮች ይጠቀሙበታል፡፡
ይሁን እንጂ ይኼ የምርጫ ሥርዓት አናሳ ፓርቲዎችን ከፓርላማና ከአስፈጻሚው አካል ስለሚያስወግድ፣ አናሳ ብሔሮችንና ሴቶችን በአግባቡ ስለማያካትት፣ ብሔር ተኮር ፓርቲዎችን እንደ አሸን እንዲፈለፈሉና ክልላዊነትን (አካባቢያዊነትንም ማለትም ይቻላል) በማበረታቱ፣ በድምፅ አባካኝነቱና ድምፅን በመሰነጣጠቁና ለሕዝብ አስተያየት ጆሮ ዳባ ልበስ ባይነቱ በርካታ እንከኖች ያለቡት በመሆኑ ከ150 አገሮች በላይ ይኼን የምርጫ ሥርዓት አይጠቀሙበትም፡፡
እንደ አንደኛ አላፊ ሁሉ የተመጣጣኝ ውክልና የምርጫ ሥርዓትም በሥሩ የተወሰኑ ልዩነት ያላቸው ሌሎች ዘርፎች ያሉት ሲሆን፣ የራሱ ጥቅምና ጉዳቶችም አሉት፡፡ ጠቀሜታዎቹ ድምፅን በታማኝነት ሳያባክን ወደ መቀመጫ መቀየር ማስቻሉ፣ በአንድ ፓርቲ ውስጥ ተመሳሳይ አቋም ያላቸውን ሰዎች ከምርጫ በኋላ በፓርላማ እንዲሳተፉ ማስቻሉ፣ ድምፅን አለማባከኑ፣ የአናሳ ቡድኖችን ውክልና ማስፋቱ፣ ፓርቲዎች በምርጫ ጣቢያ ሳይወሰኑ መቀስቀስ መቻላቸው፣ ክልላዊነትን (ጎጠኝነትን) መቀነሱ፣ የፖሊሲ ቀጣይነትና መረጋጋትን እንዲሰፍን ማገዙ እንዲሁም የሥልጣን መጋራትን በማለማመዱ በአሁኑ ወቅት ከ70 አገሮች በላይ እየተጠቀሙበት ይገኛሉ፡፡ በርካታ አገሮችም ከአንደኛ አላፊ ወደዚህ እንደተቀየሩ ይታወቃል፡፡
ነገር ግን እሱም ቢሆን በርካታ ሳንካዎች ያሉበት እንጂ በራሱ ብልጽግና የለውም፡፡ ስለሆነም ለጥምር መንግሥት ምሥረታ የተጋለጠ ስለሆነ፣ የፓርቲ ክፍፍልን ስለሚያበረታታ፣ ጽንፈኛ ፓርቲዎች የፓርላማ መቀመጫ እንዲያገኙ ስለሚያደርግ፣ የማይግባቡ ፓርቲዎችን ሊያጣምር ስለሚችል፣ አናሳ ፓርቲዎች ተመጣጣኝ ያልሆነ ሥልጣን እንዲኖራቸው ሊያደርግ ማስቻሉና ተመራጮች ለመራጮች ተጠሪነት እንዳይኖርባቸው ስለሚያደርግ ትችቶች ይቀርቡበታል፡፡
ጠቅለል ተደርጎ ሲታይ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የምርጫ ሥርዓት በመሆን ያገለገለው ከአንድ የምርጫ ወረዳ ላይ ከሚወዳደሩት ዕጩዎች መካከል የበለጠ ድምፅ ያገኘው የሚያልፍበት ነው፡፡ ይኼ ዓይነቱ ምርጫ ድምፅን አባካኝ በመሆኑ ጥያቄ ውስጥ መግባት ሲጀምር የሃያኛው ክፍለ ዘመን የፖለቲካ ፓርቲዎች ባገኙት ድምፅ የምክር ቤት ወንበር የሚከፋፈሉበት የተመጣጣኝ ውክልና እየተስፋፋ መጣ፡፡ በተለይ በሃያኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃና የሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ጥያቄ የሆነው መራጩ ተመራጮችን የሚቆጣጠርበት እንዲሁም ድምፅ ሳይባክንም ፓርቲዎች የሚወከሉበት ሥርዓት በሕዝብ ዘንድ ተፈላጊ እየሆነ በመምጣቱ ቅይጥ የምርጫ ሥርዓት መተግበሩ እየሰፋ መጣ፡፡
ከላይ ከተገለጸው ምክንያት ባለፈም፣ ከቀዝቃዛው ጦርነት ማክተምን ተከትሎ ቀድሞ ሶሻሊስት የነበሩ አገሮች ርእዮተ ዓለማቸውን ሲተው የተከተሉት የምርጫ ሥርዓት ቅይጥ የሆነውን ነው፡፡ መነሻቸውም፣ በአንድ በኩል በርካታ የፖለቲካ ፓርቲዎች በመፈጠራቸው እነሱን ማካተት አስፈላጊ ሆኖ መገኘቱ ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ እንደ አዲስ የሚደራጁ አገሮች በመሆናቸው ጠንካራና ውጤታማ መንግሥት ይኖራቸው ዘንድ ግድ ነው፡፡
በመሆኑም አገሮቹ እነዚህን አፍጥጠው የመጡ ተግዳሮቶች በአግባቡ መመለስ ስለነበረባቸው መንግሥታቸው ጠንካራ ይሆን ዘንድ የአብላጫ ድምፅን (ብዙዎቹ አንደኛ አላፊን)፣ የፖለቲካ ፓርቲዎቹን ለማካተት ደግሞ የተመጣጣኝ ውክልናን በማጣመር መጠቀም ቀጠሉ፡፡ አስቀድመው አብላጫ ድምፅ ሥርዓትን ይከተሉ የነበሩ ሌሎች አገሮችም አካታችነት እንደሚጎድለው የሚወተውቱ ድምጾች በመብዛታቸው ወደ ቅይጥ ሥርዓት ለመቀየር ተገድደዋል፡፡
ቅይጥ የምርጫ ሥርዓት በዋናነት ሁለት ዓይነት ናቸው፡፡ አንዱ ‘ቅይጥ ተመራጭ ተመጣጣኝ ውክልና’ (Mixed-member Proportional Representation) በመባል የሚታወቀው ነው፡፡ በዚህ የምርጫ ሥርዓት የአንድ ምክር ቤት አባላትን ለመምረጥ ሁለት የምርጫ ሥርዓቶችን በአንድነት ሥራ ላይ ማዋልን ይጠይቃል፡፡ ከአብላጫ ድምፅና ከተመጣጣኝ ውክልና ሥር ከሚገኙት ውስጥ ሁለቱን በመምረጥና በማጣመር ይጠቀማል፡፡ ጀርመን እ.ኤ.አ. ከ1953 ጀምራ እየተጠቀመችበት ትገኛለች፡፡
ሁለተኛው ደግሞ ቅይጥ ትይዩ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪም፣ የትይዩ ምርጫ (Parallel Voting)፣ የተመራጭ ማሟያ ሥርዓት (Supplementary Member System)፣ የአብላጫ ቅይጥ ተመራጭ (Mixed Member Majoritarian) በሚሉ ስያሜዎችም ይታወቃል፡፡ የአጠራር ልዩነት ይኑረው እንጂ ሁሉም፣ የአንድ ምክር ቤት አባላትን ለመምረጥ ሁለት ምርጫዎች ሥርዓትን በአንድነት ሥራ ላይ የሚያውል የምርጫ ማከናወኛ ዘዴ ነው፡፡ በጥቅሉ፣ ከፊል ተመጣጣኝ ውክልና ነው፡፡
ሁለቱንም የምርጫ ሥርዓቶች በተጓዳኝ በመጠቀም፣ በአንዱ የምርጫ ዘዴ የሚሰጠው ድምፅ ሌላው ላይ ተፅዕኖ እንዳይኖረው ወይንም እንዳይቆጠር ተደርጎ ለየብቻ ድምፅ እንዲሰጥ የሚጠይቅ የምርጫ ሥርዓት ነው፡፡
በመሆኑም፣ ለአንድ ምክር ቤት የሚያስፈልጉትን እንደራሴዎች ለመምረጥ ሁለት የተለያዩ የምርጫ ሥርዓትን ይጠቀማል፡፡ ለምክር ቤቱ ከሚያስፈልጉት እንደራሴዎች የተወሰኑትን በአንድ የምርጫ ዘዴ፣ ቀሪዎቹን ደግሞ በሌላ ዓይነት እንዲመረጡ ይደረጋል፡፡ መራጮችም በሁለቱም ሥርዓት ለመምረጥ ቢያንስ ሁለት ድምፅ ይሰጣሉ፡፡
ስለሆነም፣ ሁለት የምርጫ ሥርዓቶችን የአንድ ምክር ቤት አባላትን ለመምረጥ ስለሚተገበሩ ቅይጥ ተሰኘ፡፡ አንድ መራጭ ሁለቱም የምርጫ ሥርዓቶች በመጠቀም በእያንዳንዱ ሥርዓት ድምፅ ስለሚሰጥ ትይዩ ይሆናል፡፡ አንድ መራጭ በአንዱ ሥርዓት የሰጠው ድምፅ ከሌላው ጋር ግንኙት አይኖረውም፡፡
ከበርካታ አገሮች ልምድ በመነሳት ቅይጥ ትይዩ የምርጫ ሥርዓት የሚቀይጣቸው የምርጫ ዓይነቶች የአንደኛ አላፊንና ዕጩዎቹ ቀድመው ይፋ የሆነበት የተመጣጣኝ ውክልናን (List Proportional Representation) ነው፡፡
በፖለቲካ ፓርቲዎች ድርድር ወቅት እንደተሰማው የኢሕአዴግ ፍላጎት አብዛኛውን የምክር ቤት መቀመጫ ለመያዝ የአንደኛ አላፊን፣ የተወሰኑ መቀመጫዎችን ደግሞ ለተመጣጣኝ ውክልና በማስቀረት የሚተገበር ቅይጥ ትይዩ ሥርዓትን መጠቀም ነው፡፡ በምሳሌ ለማስረዳት፣ የፌዴራሉ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 550 ተወካዮችን ስለሚያሳትፍ ከዚህ ውስጥ 300 በአንደኛ አላፊ ቀሪው በተመጣጣኝ ውክልና ይሆናል ማለት ነው፡፡ 550 የነበሩት የምርጫ ወረዳዎች ታጥፈው በምትኩ 300 ወረዳዎች ይዋቀራሉ ማለት ነው፡፡ ቀሪ 250 ወንበሮችን ለመያዝ ደግሞ ፓርቲዎቹ በአገር አቀፍ ደረጃ ባገኙት ድምፅ መሠረት በመቶኛ ይከፋፈሉታል፡፡ በምርጫ የተወዳደሩት ፓርቲዎች አሥር ቢሆኑ በፓርቲዎቹ ስም ከተሰጠው ድምፅ በመቶኛ እየተሰላ ሁለት መቶ ሃምሳውን ይከፋፈሉታል፡፡
መጀመርያ ላይ በተገለጸው ቅይጥ የምርጫ ሥርዓት ቢሆን መራጮች ፓርቲ ወክለው ለሚወዳደሩ ዕጩዎች የሰጡት ድምፅ ከምርጫ ወረዳው ባለፈ በአገር ወይም በክልል ደረጃ ተደምሮ ቀሪ ወንበሮች (ለምሳሌ ሁለት መቶ ሃምሳውን በመቶኛ ለመጋራት) ለመካፈል ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ መራጮችም አንድ ጊዜ ብቻ ድምፅ በመስጠት ይገላገላሉ፡፡
ለአነስተኛ ፓርቲዎች የተወሰነ ወንበር እንዲያገኙ ይረዳል፡፡ እንደ የአብላጫ ድምፅ የምርጫ ሥርዓት ፓርቲዎችን ወደ ሁለትና ሦስት ሊያመጣ ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ እንደ ተመጣጣኝ ውክልና በተሻለ ሁኔታ ድምፅን ከብክነት አይታደግም፡፡
ለመራጩም ውስብስብ በመሆኑ አወዛጋቢ ነው፡፡ የጀርመን ልምድ ለዚህ ዋቢ ስለመሆኑ ጥናቶች ያሳያሉ፡፡ ኒውዚላንድ የዛሬ ሃያ ዓመታት ገደማ ስትቀበለው እንደ ችግርም ሥጋትም የተነሳው ይኼው ነው፡፡ እነዚህ ሁለት አገሮች የሚጠቀሙት ሥርዓት፣ ከቅይጥ ትይዩ በአንፃራዊነት ውስብስብነቱ ዝቅተኛ ነው፡፡ በተለይ በጀርመን ሥራ ላይ ከዋለ ከ60 ዓመታት በላይ ቢሆንም፣ እስካሁን ድረስ ይኼው ትችትና ችግር አለ፡፡
በኒውዚላንድም የፓርቲ ተወዳዳሪዎች ስም ለመራጭ ይፋ ሳይሆን ከምርጫ ጣቢያው አንድ ተወዳዳሪና በአገር አቀፍ ደግሞ አንድ ፓርቲ መምረጥ እንዳለባቸው ሰፊ ትምህርት አስፈልጎ እንደነበር ስለ አገሪቱ ምርጫ ኮሚሽን የተጻፉ ድርሳናት ያስረዳሉ፡፡ ጥሩ የምርጫ ልምድ ያላቸው ዜጎች ባሉበት አገሮች በአንፃሩ ይቀላል፡፡ ይኼ በእንዲህ ከመራጮች መወዛገብ የሚጠቀሙ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሊኖሩ እንደሚችሉ መገመት አይከብድም፡፡
ሌላው፣ ቅሬታም የሚፈጠረው በሁለት መንገድ ነው፡፡ ግለሰብ ተወዳዳሪዎችን መሠረት አድርጎ እንዲሁም በፓርቲው በኩል፡፡ ለአስተዳደር አስቸጋሪ እንደሆነ ይገመታል፡፡
ከላይ ከተገለጹትና ሌሎች ተግዳሮቶች አኳያ አብዛኛው ዜጋ ማንበብና መጻፍ በማይችልበት፣ ከሰማኒያ በመቶ በላይ በግብርና በሚተዳደርበትና ከመገናኛ ብዙኃን ሩቅ በሆነበት አገር ምን ያህል ውጤታማ ሊሆን እንደሚችል ውይይት ያስፈልገዋል፡፡
ለነገሩ አይደለም አብዛኛው መራጭ ይቅርና ስለ ኢትዮጵያ የምርጫ ሁኔታ የተጻፉትን ያገላበጠ ሰው የሚታዘበው ቁምነገር ቢኖር ስለምርጫ ሥርዓቱ ጥቅምና ጉዳት የተጻፉት በጣም ጥቂት መሆናቸውን ነው፡፡ በተቃውሞው ምድብ የሚገኙት አብዛኛዎቹና ጎምቱ የሚባሉት ፖለቲከኞች እንኳን ታችኛው የምርጫ ሥርዓቱን አይመለከትም፡፡
ከዚህ በባሰና በከፋ መልኩ፣ በገዥው ፓርቲም ይሁን በሌሎቹ የሚገኙ ፖለቲከኞች አሁን በሥራ ላይ ያለው የምርጫ ሥርዓት የአብላጫ ድምፅ አንዱ ዘርፍ ቢሆንም፣ “50 ፐርሰንት ሲደመር አንድ” ዓይነት እንደሆነ ሲናገሩ መስማት የተለመደ ነው፡፡ ፖለቲካን ሥራቸው፣ በትምህርትም የተሻሉ የሚባሉት ሰዎች የምርጫውን ባሕርይና መገለጫ የሚስቱት ወይንም የማያውቁት ከሆነ መራጩ ሕዝብ እንደምን አድርጎ በቀላሉ ሊገነዘበው ነው? መራጩ መገንዘብ ብቻ ሳይሆን ከዚህ በላቀ ሁኔታ ብዙ ነገሮችን ከግምት ማስገባት ይጠበቅበታል፡፡
ገዥው ፓርቲም፣ ይኼንን የምርጫ ሥርዓት በአማራጭነት ሲያቀርብ በድርድር ላይ ያሉት ተቃዋሚ ፓርቲዎች የዚህን የምርጫ ሥርዓት ጠባይ፣ ጥቅምና ጉዳት ራሱ ኢሕአዴግ እንዲያስረዳቸው፣ ብሎም ከዚያ በኋላ እንደሚወስኑ መጠየቃቸው በመገናኛ ብዙኃን ተላልፏል፡፡ ተደራዳሪ ፓርቲዎች ቀድመው አውቀው የሚደራደረው ወገን የሚያመጣውን አማራጭ (ቅይጥ ትይዩ) ያለውን ጉዳት ማስረዳት ሲጠበቅባቸው ራሱን ተደራዳሪውን እንዲያስረዳቸው መጠየቃቸውን ስንመለከት፣ ከ80 በመቶ በላይ አርሶ አደር በሆነበት አገር ሊረዳው እንደሚችል መገመት አስቸጋሪ ነው፡፡
ከላይ ከተገለጹት ተግዳሮቶች ባለፈም፣ ድንበር በማጠማዘዝ ለሚመጣ አድልኦ የተጋለጠ ነው፡፡ ከቅይጥ ተመራጭ ተመጣጣኝ ውክልና አንፃር ይኼ የምርጫ ሥርዓት የምርጫ ወረዳ ወሰኖችን በማጠማዘዝ (Gerrymandering) ለሚመጣ አድልኦ የተጋለጠ ነው፡፡ በተለይም የምርጫ ወረዳዎች በአንድ ፓርቲ ቁጥጥር ሥር ያለው የፌዴሬሽን ምክር ቤት ስለሚያካልላቸው ጥርጣሬውን ሊያጎላው ይችላል፡፡
እነዚህ ተግዳሮቶች በምሳሌነት ብቻ የሚታዩ ናቸው፡፡ የቅይጥ ትይዩ የምርጫ ሥርዓት አሁን አገሪቱ ላጋጠማት ወይም ለማሻሻል መነሻ የሆኑትን ምክንያቶች ሊመልስ መቻሉ ብሎም በሕገ መንግሥቱ ላይ የተቀመጠውን የዴሞክራሲ ግቦችን፣ ሕገ መንግሥታዊ ዓላማዎችን መመለስ ስለመቻሉ በአግባቡ ማጤን ያስፈልጋል፡፡ የምርጫ ዓይነት ለመምረጥ ጥቅም ላይ ከሚውሉት መርሆች አንፃርም ፍተሻ ያስፈልገዋል፡፡
ለማጠቃለል ያህል ብዙ አገሮች የምርጫውን ዓይነት በሕገ መንግሥታቸው አላካተቱም፡፡ ምክንያታቸው ደግሞ እንደ ሁኔታው መቀየር እንዲቻል ነው፡፡ በኢትዮጵያ ግን በሕገ መንግሥቱ ስለተካተተ ሕገ መንግሥቱን ማሻሻል ይጠይቃል፡፡ ምናልባት ማሻሻያው ከሕገ መንግሥቱ እንዲወጣ የሚያደርግና በአዋጅ የሚወሰን ቢሆን ጥሩ ነው፡፡ እንደ ሁኔታው ለማሻሻል ያመች ዘንድ፡፡
ሌላው ትኩረት የሚያስፈልገው የምርጫ ሥርዓቱ የዜሮ ድምር (ሁሉን ታገኛለህ ወይ ሁሉን ታጣለህ) ፖለቲካዊ ጨዋታን የሚያስቀር ብሎም ሁሉንም አሸናፊ ለማድረግ የሚያበረታታ የመሆኑ ጉዳይ ነው፡፡ በየትኛውም ደረጃ የሚገኙት ምክር ቤቶች ሚና አምስቱንም ዓመታት ሙሉ የልዩነት ሐሳቦች ለውይይት እያቀረቡ ሕዝቡም እያወቃቸው ወደ ስምምነት (Consensus) መዳረሻ መድረኮች እንዲሆኑ የሚያስችሉ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ ስለሆነም፣ የምርጫ ሥርዓቱ ይኼንን ለማምጣት የሚያግዝ እንጂ ተሻሽሏል ለማለት ያህል ብቻ መሻሻል የለበትም፡፡
አቶ ገብሩ አሥራት፣ አንጋፋ ፖለቲከኛ " መንግሥት መሥራት ከሚገባው ግዴታ አንዱ የሕዝቡን ሰላም ማስጠበቅ፣ ደኅንነቱን መጠበቅ፣ ንብረቱን መጠበቅ ነበር፡፡ መንግሥት...
459 መንገደኞችን አሳፍሮ ከሞሪሽየስ ወደ ፓሪስ ያመራ የነበረው የፈረንሣይ አየር መንገድ አውሮፕላን፥ በሌሊት በረራ ወቅት በውስጡ ተጠርጣሪ ቦምብ በመገኘቱ፥ ሞምባሳ ኬንያ ላይ ሲደርስ መንገደኞቹ በሙሉ ወደሌላ አውሮፕላን እንዲዛወሩ ተደርጎ ጉዟቸውን ቀጥለዋል። ሆኖም የሞምባሳ ፖሊስ አንዳንድ በበረራ ቁጥር 463 ቦይንግ 777 የፈረንሣይ አውሮፕላን ላይ የነበሩ መንገደኞችንና ያውሮፕላኑን ሠራተኞች እያነጋገረ መሆኑ ታውቋል።
የሃዋሳ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ መምሪያ የከተማው ፀጥታና ሰላም አስተማማኝ ለማድረግ የወንጀል መከላከል ሥልትና የሥምሪት ሥርዓት በመቀየር ወንጀለኞችን በቁጥጥር ሥር እያዋለ መሆኑን አስታወቀ።
ፖሊስ ዛሬ ባወጣው መግለጫ ተሽከርካሪዎችን ጭምር ሰረቀዋል ያላቸውን የተለያዩ ወንጀለኞች ማሰሩንና “የኢትዮጵያ ገንዘብ አታሚ ነኝ” ይላል ያሉት ዜግነቱ ኢትዮጵያዊ ያልሆነ አንድ ግለሰብ ከህገወጥ ገንዘብ ማተሚያ መሳሪያ ጋር መያዙን ገልጿል።
ፕሬዝዳንቱ ይህንን ያሉት ከሱዳኑ ጠቅላይ ሚኒስትር አብዱል ሃምዶክ እና ከእስራኤሉ ቤንያሚን ኔይተናሁ ጋር በቀጥታ የስልክ ውይይት እያደረጉ በነበረበት ወቅት ነው።
የቀጥታ የስልክ ውይይቱ ሲካሄድ ጋዜጠኞች ተገኝተው የነበረ ሲሆን የሱዳኑም ጠቅላይ ሚኒስትር ግድቡን በሚመለከት በቅርቡ በሶስቱ አገራት መካከል ስምምነት ይደረሳል ብለው ተስፋ እንደሚያደርጉ ተናግረዋል።
የሱዳኑ ጠቅላይ ሚኒስትር “በቅርቡ ስምምነት ላይ እንደርሳለን ብለን ተስፋ እናደርጋለን” ያሉ ሲሆን ጋዜጠኞች በተሰበሰቡበት ሁለቱን መሪዎች የሚያናግሩት ትራምፕ ግን፣ ለግብጽም ተመሳሳይ ነገር መናገራቸውን በመጥቀስ ሁኔታው አደገኛ መሆኑን ገልፀው፣ ግብጽ “ግድቡን ታፈነዳዋለች” ብለዋል።
የአሜሪካው ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዛሬ በዋይት ሃውስ ለጋዜጠኞች ሲናገሩ፤ ኢትዮጵያ ወደ ስምምነቱ መመለስ አለባት፤ ግብጽ ብስጭት ቢገባት ልትኮነን አይገባም፤ “ያን ግድብ ልታፈነዳው ትችላለች” ሲሉ ተደምጠዋል።
ሱዳን እና እስራኤል የሰላም ስምምነት መድረሳቸውን በማስመልከት ዛሬ በዋይት ሃውስ ትራምፕ የሁለቱን አገራት መሪዎች ጋዜጠኞች በተገኙበት በስልክ ሲያነጋግሩ ነበር።
ፕሬዝደንት ትራምፕ የሱዳኑን ጠቅላይ ሚንስትርን፤ “በመስመሩ ላይ እያሉ ኢትዮጵያ የምትገነባው ግድብ እንዴት እየሆነ ነው? በማለት የጠየቁ ሲሆን ግድቡ ውሃ ወደ ታችኛው የተፋሰስ አገራት እንዳይፈስ መከልከሉን ሲናገሩ ይደመጣል።
ትራምፕ ለሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር ላቀረቡት ጥያቄ ምላሽ ሳይጠብቁ፤ “ስምምነት እንዲደርሱ አድርጌ ነበር። ኢትዮጵያ ግን ስምምነቱን ጥላ ወጣች። ያን ግን ማድረግ አልነበረባቸውም። ትልቅ ስህተት ነው የሰሩት። በዚህም ብዙ እርዳታ አቋርጠንባቸዋል። ለስምምነቱ ተገዢ እስካልሆኑ ድረስ ያን ገንዘብ መቼም አያገኙትም። ውሃ ወደ ናይል ወንዝ እንዳይፈስ የሚያቆም ግድብ ገነቡ፤ ግብጽ በዚህ ብትበሳጭ መኮነን የለባትም። እንዴት እየሆነ ነው? ምን ያውቃሉ?” ሲሉ ለሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር በድጋሚ ጥያቄ አቅርበዋል።
የሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር፤ “ሁሉንም ሊጠቅም የሚችል ሁሉን አካታች ስምምነት በቅርቡ እንደርሳለን ብለን እናስባለን” በማለት የመለሱ ሲሆን ትራምፕ ተቀብለው፤ “እንደዛ ሊሆን አይችልም፤ ምክንያቱም ስምምቱን አፍርሰዋል። ይህን ደግሞ ከፍተኛ አጣብቂኝ ፈጥሯል። ግብጽ በዚህ ሁኔታ መኖር አትችልም። ልታፈነዳው [ግብጽ] ትችላለች። ደግሜ እናገራለሁ ግብጽ ግድቡን ታፈነዳዋለች” ሲሉ ተደምጠዋል።(BBC)
Related Topics:ሕዳሴ ግድብ, በኢትዮጵያ, ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ, ትራምፕ, ትራምፕ የአባይ ድርድር, ኢትዮጵያ, ፕ/ት ትራምፕ, ፕ/ት ዶናል ትራምፕ, ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ
ትምህርት ዜጎችን ሁለንተናዊ በሆነ መልኩ በመቅረጽ ለራሳቸው፣ ለማህበረሰባቸውና ለሃገራቸው ጠቃሚ ዜጋ እንዲሆኑ የሚያግዝ የእውቀት ማሸጋገርያ ስልት ነው፡፡ ዛሬ በስልጣኔ የገሰገሱ የአለም ሀገራት የዕድገታቸው ዋነኛ መነሻ ትምህርት ምርምርና የቴክኖሎጂ ሽግግር ነው። ግብርና፣ ኢንዱስትሪ፣ የአገልግሎት ፓኬጅም ሆነ ሌሎች የኢኮኖሚ ዘርፎች በዘመናዊ አኳሃን እንዲመነደጉ ከተፈለገ በተግባር የታገዘ፣ ፈጠራና ክህሎትን የሚያዳብር ጥራት ያለው ትምህርት እጅግ ወሳኝ ነው፡፡ የትምህርት መሰረት በኢትዮጵያ ውስጥ መጣል ከጀመረ ከመቶ ዓመታት በላይ የተቆጠረ ሲሆን ከሁለተኛው አለም ጦርነት በፊት ትምህርት የሚሰጠው በመንግስትና በሃይማኖት ተቋማት ዙርያ ለአስተዳደራዊ ክህሎት፣ ለቀኖናና ለሃይማኖት እውቀት ሲባል እንደነበረ ጥናቶች ይገልጻሉ፡፡ ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ የአፄ ሃይለ ስላሴ ስርዓት … [Read more...] about የትምህርት ተቋማት የእውቀት ወይስ የፖለቲካ ሜዳ!?
የፊት ጉዱን ረስቶ፣ ከረሀብ መትረፉን፣ የሙሴን ውለታ የእናት ጡት ነካሽ ልጅ፣ ፈርዖን በእስራኤል፣ ክንዱን አበረታ! መሄጃ ያጣህ ዕለት፣ ኢትዮጵያ አትርፋልህ፣ ዕምነትህ እንዳትጠፋ! ስማን እንጂ ሳውዲ፣ አንተም እንደፈርዖን፣ ታዋርዳት ገባህ፣ አገሬን በይፋ? ደግ እናት ነበረች፣ አንጀቷ የሚራራ፣ እግዚአብሔርን ፈሪ ኢትዮጵያ አገሬ፣ እንግዳ ተቀባይ፣ የሰው ልጅ አፍቅሪ አቅፋ የምትደብቅ፣ የተሰደደውን፣ ላትሰጥ ላባራሪ “ዕድሜ” ለወያኔ፣ ዛሬ ግን ቀን ጥሏት፣ ለጆቿ ተርበው፣ ሆኑ ጦም አዳሪ። አይ ስምንተኛው ሺ፣ የዘመን ጎዶሎ፣ ያመጣብን ጣጣ አንተም ቀን አልፎልህ፣ አሽከርና ገረድ፣ ከኢትዮጵያ ታስመጣ? እሱስ እሺ ይሁን፣ ምነዋ መርሳትህ፣ ያቺን ክፉ ዘመን ጌዜው ተለዋውጦ፣ እኛም ለአንድ እንጀራ፣ በእጅህ ላይ ሲጥለን። ዕምነትክን ረስተኸው፣ ትዕዛዙን ጥሰህ፣ … [Read more...] about እጅ-ለጅ!
ምን ማለት ነው እሱ ወዳጀ፤ ይሄ ሕገ ወጥ ስደተኛ ወዶ የሚሰደድ ከሌለ፤ ከሀገሩ የሚርቅ መከረኛ ነፍሱን ለማትረፍ የሻ ሰው፤ ይሸሻል እንጅ ባመራው እንግዳ አይደለ ወይ ጎብኚ፤ ፈቃድ ጠይቆ የሚገባው እስኪ ንገረኝ እባክህ፤ ለእናንተው መሐመድ ሰዎች ተቸግረው ለተሰደዱት፤ ከሀገራቸው ላለመሆን ሟች ቪዛ ተመቶላቸው ነበረ? ወደ ኢትዮጵያ እንዲገቡ? አሳልፋቹህ ስጡን ብለው፤ በጠላት ለሰይፍ ሲታሰቡ ውሰዷቸው ተብለው ነበር? ወይስ ቤዛ ሆነ እርግቡ? ውጡልን ተብለውስ ነበር? ፊቱን ነስቷቸው ሕዝቡ? አንተ ግን ውለታ ቢሱ፤ አምላክ የማታውቅ የማትፈራ የነፍስ ብለው የተጠጉትን፤ ለማምለጥ ከአጋንንት ጭፍራ እያረድክ ፈነገልካቸው፤ ደፍረህ አርክሰህ በጠራራ ይሄ ነው ላንተ ጽድቅ ማለት፤ ደም ጠጥቶ መስከር ግፍ ሥራ ከሰይፍህ … [Read more...] about ሕገ ወጥ ስደተኛ (illegal immigrant)
የግፍ ጽዋው ሞልቶ፣ …… ሞልቶ፣….. ሞልቶ ፈሶ ሰው መባል በሰው፣ ስዕብናችን አሶ ከ'ጥናፍ- እስከ-አጥናፍ፣ ደማችን “'ረክሶ’’፤ ውቅያኖስ፣ ባህሩን፣ ወንዙን አደፍርሶ እዩት ይ'ጣለላል፣ አስፋልቱን አልብሶ። ግን እኮ፣ …….. እንኳ’ ደም ውኃ ፈሶ፣ አይቀርም ይዘገያል እንጂ፣ በሰፈሩት ቁና፣ መሰፈር አይቀርም:: '' ዓለም የም'ጠፋው፣ ሰይጣናዊ ምግባር በሚፈጽሙ ሳይሆን፤ ምንም ሳያደርጉ ቀጭ ብለው በሚመለከቷቸው ሰዎች ነው።" /አልበርት አነስታየን/ እናም የምድርን የሰቆቃና የሞት አይነት ሁሉ እያስከፈሉን፣ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊያንን እያጠፉ ያሉት፣ ወያኔ/ሻአቢያ፣ ሳውዲ አረቢያ/ አረቦች፣ ምእራቡ ዓለም፣ ወይም ሌላ ሳይሆን፣ እኛ እራሳችን ቁጭ ብለን የምንመለከተው ወይም ለታይታ የምንታይው፣ ኢትዮጵያዊያኖች ነን። እኛ ነን….. በሀያ አንደኛው ክፍለ ዘመን … [Read more...] about ሞት፣ ወያኔና “እኛ”
የርዕሰ አድባረት ደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በሰሜን አሜሪካ በሳውዲ አረቢያ ባለው በኢትዮጵያውያ ወገኖቻችን ላይ በሚደርሠው ኢሰብዓዊ አሣዛኝና ዓሠቃቂ መከራና ሞት እንቃወማለን:: (የመግለጫውን ሙሉ ቃል ለማንበብ እዚህ ላይ ይጫኑ) … [Read more...] about “አቤቱ እንዳንጠፋ አድነን”
እ.ኤ.አ. ቅዳሜ ኖቬምበር 23, 2013 ዓ.ም. በጀርመን ኑረንበርግ ከተማ የኢትዮጵያ ህዝብ አብዮታዊ ፓርቲ ኢሕአፓ ያዘጋጀው ሰልፍ ተካሄደ።በቅርቡ የሳዑድ አረቢያ መንግስትና ዜጎች በኢትዮጵያውያን ላይ የፈጸሙትን እና አሁንም እየፈፀሙ የሚገኘውን ዘግናኝና ኢሰብዓዊ ድርጊት ለማውገዝ ቁጥራቸው ከ400 በላይ የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን ከተለያዩ የጀርመን ከተሞች የተገኙ ሲሆን በዕለቱ በኢትዮጵያውያን ላይ ይፈፀም የነበረውን ዘግናኝ ድርጊቶች ፎቶ የያዙ በራሪ ወረቀቶችን በመበተን ኢትዮጵያውያን የሚገኙበትን አሰቃቂ ሁኔታ ለአለማቀፍ ማህበረሰብ ግንዛቤ የማስጨበጥ ስራም ተሰርቷል። ከዚህ ጎን ለጎን የወያኔ አስተዳደር በቅርቡ ሰማያዊ ፓርቲ ይህንን የሳዑዲ መንግስትን ድርጊት ለማውገዝ በአዲስ አበባ የጠራውን ሰልፍ በኃይል መበተኑን የሰልፉ ታዳሚዎች በተለያዩ መፈክሮች የተቃወሙት ሲሆን በሰልፉ … [Read more...] about ሁለተኛ ዙር ሰልፍ በኑረንበርግ ጀርመን
ሳውዲ አረቢያ በዜጎቻችን ላይ እያደረሰች ያለውን ግፍና በደል በሰላማዊ ሰልፍ ለመቃወም ፓርቲያችን በወሰነው መሰረት ለሚመለከተው ክፍል አሳውቀን ነበር፡፡ መቸም ህዝባችን በጭቆና ውስጥ ስለኖረ በመብቱና በግዴታው መሀል ያለውን ድንበር በውል ካለመረዳቱ የተነሳ ሰልፉ እንዲደረግ ስለመፈቀዱ በተደጋጋሚ ስንጠየቅ ነበር፡፡ ህጉ የሚለው ግን ማስፈቀድ ሳይሆን ማሳወቅ ብቻ ነው፡፡ በተቃራኒው መንግስት በተለያዩ ጉዳዮች ሳቢያ በእለቱ ለሰላማዊ ሰልፉ የደህንነት ከለላ መስጠት የማይችልበት ሁኔታ ከገጠመው ሰልፉን ለጠራው አካል ችግሩን ገልጾ ቀኑ እንዲተላለፍለት ይጠይቃል፡፡ በመሆኑም ይህን መሰል ጥያቄ ከሚመለከተው መስሪያ ቤት ለፓርቲያችን ባለመቅረቡ በሙሉ ልብ ቅድመ-ዝግጅት ማድረጉን ተያያዝን፡፡ ሁሌም ቢሆን መንግስት ሰበብ ፈልጎ ሊወነጅለንና ከመስመር ሊያስወጣን እንደሚፈልግ በሚገባ እናውቃለንና … [Read more...] about ተዋርደን አንቀርም!!!
ሪያድ አሚራ ኑራ ዩኒቨርስቲ በሚገኝ ጊዜያዊ መጠለያ ሜዳ ላይ በሚገኙ ኢትዮጵያውያን እና በሳውዲ ፖሊሶች መሃከል በተነሳ ግጭት አንዲት ነፍሰጡር ኢትዮጵያዊት በአውቶብስ ተገጭታ ህይወቷ አለፈ። ሪያድ መንፉሃ እየተባለ ከሚጠራ አካባቢ ሰሞኑንን በሳውዲ ፖሊሶች ታፍሰው ከከተማይቱ 120 ኪሎሜትር ርቀት ላይ ወደ ምትገኝ፡ በተለምዶ ሚንዛህሚያ እየተባለ የሚጠራ እስርቤት ተወስደው ከነበሩ 10 ሺህ ኢትዮጵያውያን መሃከል ግማሽ ያህሉ በ17 አውቶብስ ተጭነው ማምሻውን ሪያድ ከተማ አሚራ ኑራ እየተባለ የሚጠራ ዩኒቨርስቲ ሜዳ ላይ መጣላቸውን ተከትሎ ከባድ ሁከት መቀስቀሱን ከሪያድ የሚደርሱ መረጃዎች ያመለክታሉ። ይህን ተከትሎ በዩኒቨርስቲው ግቢ ውስጥ በኢትዮጵያውያኑ ስደተኞች እና በሳውዲ ፖሊሶች መሃከል ከባድ ግጭት መከሰቱን የሚገልጹት እነዚህ ምንጮች አዲት ነፍሰጡር ሴት ከድንጋይ ውርወራው … [Read more...] about በሳውዲ በኢትዮጵያውያን ላይ የሚደርሰው ሰቆቃ ቀጥሏል
ባለፉት ዓመታት የይዘት ስልቶቻቸውን በመገንባቱ እና አጠቃላይ የፍለጋ ፕሮግራማቸውን ታይነት በማሻሻል በመቶዎች የሚቆጠሩ ድርጅቶችን ረዳሁ ፡፡ ሂደቱ በትክክል ቀጥ ያለ ነው
ይዘት - እያንዳንዱ የገዢዎቻቸውን ጉዞ የሚያካትት የይዘት ቤተ-መጻሕፍት መኖራቸውን ማረጋገጥ እና እያንዳንዱን መካከለኛ በሚገባ በተዋቀረ ገጽ ውስጥ መጠቀሙን ያረጋግጣሉ ፡፡
ማስተዋወቂያ - ይዘታቸው በማህበራዊ አውታረመረቦች ፣ ከፍተኛ ጥራት ባለው ማውጫዎች ፣ በኢንዱስትሪ እና ተጽዕኖ ፈጣሪ በሆኑ ጣቢያዎች አማካይነት በመስመር ላይ መሰራጨቱን የሚያረጋግጥ ንቁ ስትራቴጂ እንዳላቸው ማረጋገጥ።
ያ እንግዳ ጥያቄ ሊመስል ይችላል ፣ ግን በፍለጋ ሞተሮች ላይ ያሉት ተፎካካሪዎ ተፎካካሪ ምርቶች እና አገልግሎቶች ያላቸው ኩባንያዎች ብቻ አይደሉም። በፍለጋ ሞተሮችዎ ላይ የእርስዎ ተፎካካሪዎች
የትምህርት ድርጣቢያዎች በተመሳሳይ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ትምህርቶች ወይም ትምህርቶች ሊኖሩት ይችላል ፡፡ የትምህርት ቦታዎች ብዙውን ጊዜ እንዲሁ የላቀ ስልጣን አላቸው።
ጉዳይ ፣ Martech Zone ደረጃ አሰጣጥ እና ትራፊክን በተመለከተ ከብዙ Martech አቅራቢዎች ጋር ፍጹም ተፎካካሪ ነው ፡፡ በጣቢያዬ ላይ ገቢ ለመፍጠር በከፍተኛ ውድድር እና በከፍተኛ ትራፊክ ቁልፍ ቃላት ላይ መወዳደር እና ማሸነፍ ያስፈልገኛል ፡፡ ያንን ባደርግ ጊዜ ብዙ ሰዎች በጣቢያዬ ወይም በተቆራኙ አገናኞች ላይ ባሉ ማስታወቂያዎች ላይ ጠቅ ያደርጋሉ - ገቢን መንዳት ፡፡ እና ብዙ ጊዜ ፣ ​​የእኔ ደረጃ ልጥፎችን እና ምድቦችን ወደ ስፖንሰርሺፕ ኩባንያዎች እንዲመራ እና የበለጠ ለመንዳት አቅጣጫቸውን ይመራል።
ምንም እንኳን ፍለጋ ማድረግ ብቻ እና ማን በውጤቶች ውስጥ ማን እንደሚታይ ማየት ቢያስቡም ፣ የእርስዎ ተፎካካሪዎች እነማን እንደሆኑ ለመለየት ይህ ትልቅ ዘዴ አይደለም ፡፡ ምክንያቱ የፍለጋ ፕሮግራሞች የፍለጋ ሞተር ውጤቶችን ገጾች ግላዊ ማድረግ ()SERP) ለፍለጋ ሞተር ተጠቃሚው - በርዕሰ-ጉዳይ እና በጂኦግራፊያዊ ፡፡
ስለዚህ ፣ ውድድርዎን በትክክል ለመለየት ከፈለጉ - እንደ አንድ መሣሪያ መጠቀም አለብዎት ማሾም በፍለጋ ሞተር ውጤቶች ዙሪያ መረጃ እና መረጃን የሚሰበስብ እና የሚያቀርብ።
ማሾም በጠቅላላ ቁልፍ ቃላትዎ ጎራዎ እንዴት እየሰራ እንደሆነ ለመለየት ሊረዳዎ ይችላል እንዲሁም በፉክክርዎ ላይ አጠቃላይ ደረጃዎን እንዴት ማሻሻል እንደሚችሉ ክፍተቶችን እና ዕድሎችን ለመለየት ይረዳዎታል።
ተፎካካሪ ምርምር ሲያደርጉ መጀመሪያ የምወስደው እርምጃ ቀድሞ ደረጃውን የያዝኩበትን መለየት ነው ፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት በጣም ቀላል ነው my ጣቢያዬ ባልተገኘባቸው ቁልፍ ቃላት ላይ ለመደርደር ከመሞከር ይልቅ አስቀድሜ ባስቀመጥኳቸው ቁልፍ ቃላት ላይ ማሻሻል እና ወደ ላይ መነሳቴ ለእኔ ቀላል ነው ፡፡
የስራ መደቡ - ቀድሞ ገጽ 4 ላይ ስለሆንኩ ከ10-1 ቦታዎችን እጀምራለሁ እና ወደ 3 ኛ ደረጃ መድረስ ከቻልኩ ትራፊክን በከፍተኛ ሁኔታ እንደምጨምር አውቃለሁ ፡፡
የአቀማመጥ ልዩነት - ከወር-ወደ-ወር ደረጃዬን ቀድሞውኑ እያሳደግኩ ያሉባቸውን ቦታዎች መፈለግ እፈልጋለሁ ምክንያቱም ያ ማለት ይዘት ስልጣን እያገኘ ስለሆነ እና የበለጠ ከፍ ለማድረግ እሱን ማሻሻል እና እንደገና ማስተዋወቅ እችል ይሆናል ፡፡
ድምጽ - ጥራዞች በአስር ወይም በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ከሆኑ እነዚያን ገጾች ማመቻቸት እችል ይሆናል ግን ፈጣን ውጤቶችን አልጠብቅም ፡፡ በዚህ ምክንያት በወር ከ 100 እስከ 1,000 ፍለጋዎች መካከል የፍለጋ ጥራዞችን የመፈለግ አዝማሚያ አለኝ ፡፡
ወደ ላይ እንደተነሳሁ ያስተውላሉ የቫለንታይን ቀን ውድድር. ያ ባለፈው ወር በማህበራዊ ሚዲያ ውድድሮች ላይ ምርምር ለሚያካሂዱ ማርኬተሮች ዝግጅት የሰራሁት ቁልፍ ቃል ነበር worked እናም ጥሩ ውጤት አግኝቷል! የቆየ ጽሑፍን በማመቻቸት እና በእሱ ላይ ያሉትን መረጃዎች እና ምስሎችን በማደስ በሺዎች የሚቆጠሩ ጉብኝቶችን ተቀብያለሁ ፡፡ “ቫለንታይን-ቀን-ዘመቻ” ን ወደ “ቫለንታይን-ቀን-ማህበራዊ-ሚዲያ-ውድድሮች” በመለዋወጥ ቁልፍ ቃላትን በተሻለ ሁኔታ ለማነጣጠር የልጥፉ ድልድል እንኳን አመቻችቻለሁ ፡፡
ባለፈው ዓመት ከየካቲት 27 እስከ 1 ባለው መካከል ከፍለጋ ፕሮግራሞች ወደ 15 ያህል ጉብኝቶች ደርሰውኛል ፡፡ በዚህ አመት 905 ጉብኝቶችን ከፍለጋ ፕሮግራሞች ተቀብያለሁ ፡፡ በዚያ ገጽ ይዘት ውስጥ ትንሽ ለማስተካከል የኦርጋኒክ ትራፊክ ጥሩ ጭማሪ ነው።
በዚያ ዝርዝር ውስጥ ያለው የመጀመሪያ ቁልፍ ቃል በእውነቱ የምርት ስያሜ ነው ፣ ስለሆነም በጥሩ ሁኔታ ደረጃን እሰጣለሁ ወይም ያንን ትራፊክ አሸንፋለሁ የሚል እምነት የለኝም ፡፡ አንድ ሰው Acquire.io is ን እየፈለገ ከሆነ ምናልባት ትክክለኛውን ድር ጣቢያ ይፈልጉ ይሆናል።
ሆኖም ፣ ሁለተኛው ቁልፍ ቃል - የይዘት ቤተ-መጽሐፍት - በተሻለ ደረጃ ላይ ደረጃ ለመስጠት በፍፁም የምፈልገው አንዱ ነው ፡፡ ለቢዝነስ አገልግሎቶቼ ዋና ነገር ነው እናም የገቢያዎችን የግብይት ውጤቶችን ለማስነሳት በይዘት ምርታማነታቸው የበለጠ ቀልጣፋ እና ውጤታማ እንዲሆኑ ለመርዳት ጓጉቻለሁ ፡፡
ከፍተኛ ደረጃ ያለው ገጽ ከወሰዱ እና ለተለየ ቁልፍ ቃል ማመቻቸትን ካበላሹ አጠቃላይ የፍለጋ ትራፊክዎን በእውነት ሊጎዱ እንደሚችሉ አይርሱ ፡፡ ስለዚህ ፣ እኔ የማደርገው ሁለተኛው ነገር ያንን የተወሰነ ገጽ በ ውስጥ ያለውን ዩ.አር.ኤል. ላይ ጠቅ በማድረግ ሌላ ምን ደረጃ እንደሚሰጥ ማየት ነው ማሾም ሪፖርት ሁሉንም ማጣሪያዎቼን አጸዳለሁ እና ከዚያ ዝርዝሩን በአቀማመጥ እመድባለሁ ፡፡
ስለዚህ… ይህ ጥሩ ይመስላል ፡፡ እኔ ደረጃ ለማግኘት ሳለ ሕንፃ ና መፍጠር አንድ የይዘት ቤተ-መጽሐፍት ፣ የእኔን ደረጃ በግልጽ በማሳደግ ላይ ነው የይዘት ቤተ-መጽሐፍት ወደ ጣቢያዬ ብዙ ተጨማሪ ትራፊክ ያስኬዳል።
እንዲሁም ያስተውሉ ፣ በ የ SERP ባህሪዎች ተለይተው የቀረቡ ቅንጥቦች ፣ ቪዲዮዎች እና ግምገማዎች እንዳሉ። ቀደም ሲል በደረጃው ውስጥ ባለው መጣጥፌ ውስጥ ሊረዳ የሚችል ማንኛውንም ነገር ካካተትኩ ማየት እፈልጋለሁ ፡፡
ከዚህ በፊት የ SERP ባህሪያትን በመጠቀም እና እያንዳንዳቸውን እነዚህን ገጾች በመተንተን አሁን አጠቃላይ ይዘትዬ በተሻለ እንዲመዘገብ እንዴት ማሻሻል እንደሚቻል ምክሮችን መስጠት እችላለሁ ፡፡ የይዘት ቤተ-መጽሐፍት፣ እንዲሁም አንዳንድ የጀርባ አገናኞችን ለማሽከርከር እንዴት ማስተዋወቅ እንደሚቻል አንዳንድ ዕድሎችን ይለዩ… ይህም በመጨረሻ በተሻለ ደረጃ እንድወጣ ያደርገኛል ፡፡
ከኔ በላይ ከሚሰጡት ገጾች በርካቶች በእውነቱ ወደ ገ page ብዙ የጀርባ አገናኞች አሉኝ ፡፡ በእርግጥ ከእነዚያ ጎራዎች አንዳንዶቹ የበለጠ ስልጣን አላቸው ስለሆነም ስራዬን ለእኔ አቋር I'veያለሁ ፡፡ በዚያ ገጽ ላይ ያለው የከፍተኛ ደረጃ መጣጥፉ እ.ኤ.አ. በ 2013 የተፃፈ ይመስላል ፣ ስለሆነም አንዳንድ የተሻሉ ውጤቶችን ማምጣት እንደምችል የበለጠ በራስ መተማመን አለኝ ፡፡ እናም ፣ የጽሁፎቹን ዝርዝር በመተንተን ላይ… አንዳንዶቹ ከቁልፍ ቃሉ ጋር በጭራሽ አይጠቅሙም ፡፡
በዚህ አጋጣሚ ይዘቱን ማዘመን እና በማኅበራዊ አውታረመረቦች ላይ እንደገና ማዋቀር በእውነቱ የተሻሉ የፍለጋ ውጤቶችን ለማስነሳት በቂ ነው የሚል እምነት አለኝ ፡፡ ይዘቱን የሚያነቡ እና በመስመር ላይ የሚያጋሩት አዲሱ የሞገድ ይዘት ይዘቱ የላቀ ፣ ትኩስ እና በተሻለ ደረጃ መመደብ እንዳለበት ለ Google አስፈላጊ አመልካቾችን ይሰጣል ፡፡
ጽሑፍዎ በብሎግዎ ላይ ከሆነ ፣ ይዘቱን እንደ አዲስ ለማተም አይፍሩ ፣ ተመሳሳይ ዩ.አር.ኤል. እና ተንሸራታች ይያዙ ፡፡ ምክንያቱም እርስዎ ቀድሞውኑ ደረጃ ስለያዙ የገጽዎን ዩ.አር.ኤል መቀየር አይፈልጉም!
ይዘቱን እንደገና በማተም እና በማስተዋወቅ ላይ በመደበኛነት ጉብኝቶች ላይ ፈጣን እድገት እመለከታለሁ ነገር ግን በአጠቃላይ ደረጃው ላይ ፈጣን ለውጥ አይመጣም ፡፡ በተለምዶ እንደገና እመለከታለሁ ማሾም in ከ 2 እስከ 3 ሳምንታት የእኔ ለውጦች ለዚያ የተወሰነ ዩ.አር.ኤል አጠቃላይ ደረጃ ላይ እንዴት ተጽዕኖ እንደሚያሳድሩ ለማየት።
ኦርጋኒክ እድገትን ለማሽከርከር ይዘትን ስለመጠቀም ከልብዎ ከሆነ ማረጋገጥዎን ያረጋግጡ ማሾም's የይዘት ግብይት መሣሪያ ስብስብ ይዘቱን ሁሉ በአንድ ቦታ ማቀድ ፣ መጻፍ እና መተንተን በሚችሉበት ቦታ ፡፡
የ ማሾም የይዘት ግብይት መድረክ ስኬታማ የይዘት ስትራቴጂን ለማዘጋጀት እና ታዳሚዎችዎን የሚያሳትፍ ይዘት ለመፍጠር ሰፋ ያሉ መፍትሄዎችን ይሰጣል። በእያንዳንዱ የስራ ፍሰትዎ ላይ የፈጠራ ችሎታን እና ትንታኔዎችን ያጣምሩ።
ሰሙሩሽ እንደገና ተስተካክሏል እናም የእነሱ ቁልፍ ቃል ዳታቤዝ ከ 17.6 ቢ ወደ 20 ቢ አድጓል. ከሁለት ዓመት በፊት የ 2 ቢ ቁልፍ ቃላትን ብቻ አካቷል - ያ ነው 10x እድገት! እቅዶቻቸውን አስተካክለው
ጉሩ - አነስተኛ ንግድ እና ግብይት ኤጄንሲዎች ይህንን ጥቅል ይጠቀማሉ ፡፡ ከይዘት ግብይት መድረክ ፣ ከታሪካዊ መረጃዎች እና ከጉግል ዳታ ስቱዲዮ ውህደት በተጨማሪ ሁሉም የፕሮቲን ባህሪዎች አሉት ፡፡
ንግድ - ኤጀንሲዎች ፣ የኢ-ኮሜርስ ፕሮጀክቶች እና ትልልቅ ጣቢያዎች ይህንን ጥቅል ይጠቀማሉ ፡፡ የኤፒአይ መዳረሻን ፣ የተራዘሙ ገደቦችን እና የማጋሪያ አማራጮችን ፣ እና የድምጽ ማጋራትን ያካትታል።
መለያዎች: የይዘት ደረጃ ትንተናደረጃን እንዴት ማሻሻል እንደሚቻልተፎካካሪዎችን በመስመር ላይ እንዴት ምርምር ማድረግ እንደሚቻልኦርጋኒክ ፍለጋ ዕድሎችየፍለጋ ሞተር ትንተናየፍለጋ ፕሮግራም ውጤቶች ገጽየፍለጋ ውጤቶችsemrushሴኦ ትንተናseo ተወዳዳሪ ትንታኔአጋጣሚዎችየደረጃ አሰጣጥ
ኡሩካጊና (ሱመርኛ፦ 𒌷𒅗𒄀𒈾፤ ወይም ኡሩ-ኢኒም-ጊና? 2102-2095 ዓክልበ. ገደማ የነገሠ) በሱመር ውስጥ የላጋሽ ከተማ ገዢ ንጉስ ነበረ። የሉጋላንዳ መረን ግዛት በወደቀ ጊዜ፣ ኡሩካጊና በላጋሽ ንጉስ ሆነ።
ኡሩካጊና ያዋጀው ሕገ ፍትሕ (2098 ዓክልበ. ግ.) በታሪካዊ መዝገብ እስከምናውቀው ድረስ መጀመርያው የሕገ መንግሥት ሰነድ ነው። ሰነዱ እራሱ ገና አልተገኘም፤ ነገር ግን ለዜጎቹ አንዳንድ መብት እንደ ፈቀደላቸው ይታወቃል። ለምሳሌ ለመበለትና ለደሀ አደጎች ቀረጥ እንዳስቀረላቸው ድሆችንም ከሃብታሞች አራጣ እንደጠበቃቸው ይታወቃል። ከተማውም ለሞተ ሰው መቃብር ወጪውን ለመክፈል ተገደደ።[1] በተጨማሪ 1 ሚስት ቀድሞ ብዙ ባሎችን የምታገባበትን ልማድ (አእኑስያ ጋብቻን) ከለከለ።
አልፎ አልፎ ኡሩካጊና ከጎረቤት ከተሞቹ ጋር ተዋግቶ በመጨረሻ ግን ለኡሩክ ድል ሆነ። በዚህ ወቅት (2095 ዓክልበ. ግ.) ኡሩክ፣ ላጋሽና ሌሎቹ ከተሞች ሁሉ ለኡማ ገዢ ለሉጋል-ዛገ-ሲ ግዛት ተጨመሩ፤ ይህም በሱመር ሁሉ የገዛ መንግሥት ሆነ።
«ቀድሞ ከጥንት ቡቃያዎች ጀምሮ የመርከብ ኃላፊ መርከብን ይወስድ ነበር፤ የመንጋ ኃላፊ አህያን ይወስድ ነበር፤ የመንጋ ኃላፊ በግን ይወስድ ነበር፤ የአሣ ኃላፊ አሣን ይወስድ ነበር። በአምባር ሠፈር ቄሶቹ የገብስ ቀለብ ይመዝኑ ነበር፤ የሱፍ እረኞች ለነጭ በግ በብር ይከፍሉ ነበር፤ የመሬት ቀያሽ፣ የአዝማሪዎች አለቃ፣ አስተዳዳሪ፣ ጠማቂና ካቦዎች ሁሉ፣ ለመሥዋዕት ጠቦት በብር ይከፍሉ ነበር። የአማልክት በሬዎች የገዢውን ነጭ ሽንኩርት እርሻ ያርሱ ነበር፤ የገዢውም ሽንኩርትና ኪያር በአማልክት እርሻ ይገኝ ነበር። ምርት የሆኑት አህዮችና በሬዎች ለቤተ መቅደስ አስተዳዳሪዎች ይታሥሩ ነበር፤ የገዢው ቅጥረኞች ግን የቤተ መቅደስ አስተዳዳሪዎች ገብስ ነበራቸው፤ የቤተ መቅደስ አስተዳዳሪዎችም ይገብሩ ነበር። አስተዳዳሪው በተራ ሰው እርሻ ላይ ዛፍ ሊያቋርጥ ወይም ፍሬውን ሊወስድ ይችል ነበር። ሬሳ በመቃብር ሲገባ፣ የመቃብር አለቃ ለራሱ 7 ጋን ቢራ፣ 420 ዳቦዎች፣ ግማሽ ጉር [3 ሊተር ያህል] ገብስ፣ አንድ የሱፍ ልብስ፣ አንድ ፍየልና አንድ አልጋ ይወስድ ነበር፤ አገልጋዩም አንድ ሩብ ጉር ገብስ ይወስድ ነበር። ... ባለ እጅ ጥበበኛም ለዳቦ ለምኖ በእጁ ይቀብለው ነበር፤ የሠራተኞች ጥንድ የከተማ በር ኬላ ግብር ለራሳቸው ይወስዱ ነበር። የገዢው መኖርያ በገዢው እርሻ፣ የሴቶችም መኖርያ በነርስዋ እርሻ፣ የልጆቹም መኖርያዎች በርሾቻቸው ሁላቸው አጠገብ አጠገብ ይገኙ ነበር። ከጠረፎቹ እስከ ባሕሩ ድረስ ባለሥልጣናት ይገኙ ነበር። የቀድሞ አስተዳደር እንዲህ ነበር።
«ጣኦቱ ኒንጊርሱ ከአዕላፍ ሰዎች ለቅሞ የላጋሽ ገዢነቱን ለኡሩካግና በሰጠበት ጊዜ፣ ጥንታዊ ልማዶቹን ቀየረ። የመርከብ ኃላፊውን ከመርከቦች አስወገደ፤ የመንጋ ኃላፊውንም ከአህዮችና ከበጎች አስወገደ፤ የአሣ ኃላፊውንም ከአሦች አስወገደ። የእህል ቤት ኃላፊውን ከቄሶች ገብስ ቀለብ አስወገደ። ባለሥልጣናትን ከነጭ በግና ከመሥዋዕት ጠቦት ብር ክፍያ አስወገደ፤ የቤተ መቅደስ አስተዳዳሪዎቹንም ግብር የሚቀበለው ባለሥልጣን አስወገደ። የገዢው፣ የሴቶችም፣ የልጆቹም መኖርያዎችና እርሾች ለጣኦታት ተመለሱ። ማንም ከጠረፎች እስከ ባሕር ድረስ ባለሥልጣን አይሆንም። ሬሳ ወደ መቃብር ለማስገባት፣ የመቃብር አለቃ 3 ጋን ቢራ፣ 80 ዳቦዎች፣ አንድ አልጋና አንድ ፍየል ይወስዳል፤ አገልጋዩም 1/8 ጉር ገብስ ይወስዳል። በጣኦቱ ዱር ውስጥ ቢሆን የመቃብር አለቃ 4 ጋን ቢራ፣ 240 ዳቦዎችና አንድ ሩብ ጉር ገብስ ይወስዳል፤ አገልጋዩም 1/8 ጉር ገብስ ይወስዳል። ሴት ቄስዮዋም አንድ የሴት ጥምጥምና መልካም ሽቶ ትወስዳለች። የጊርሱ አዝማሪዎች ቀለብ 420 ዳቦዎች ለአቀራረቡ፣ 40 ሙቅ ዳቦዎች ለመብላት፣ 10 ሙቅ ዳቦዎች ለገበታው፣ 5 ዳቦዎች ለአለቆች፣ ሁለት ማሰሮና አንድ ጋን ቢራ ይሆናል። የላጋሽ አዝማሪዎች ቀለብ 490 ዳቦዎች፣ 2 ማሰሮና 1 ጋን ቢራ ይሆናል። የሌሎች አዝማሪዎች ቀለብ 406 ዳቦዎች፣ 1 ማሰሮና 1 ጋን ቢራ ይሆናል፤ የሽማግሌዎች ቀለብ 250 ዳቦዎች፣ 1 ማሰሮ ቢራ ይሆናል፤ የጣኦት ሽማግሌዎች ቀለብ 180 ዳቦዎች፣ 1 ማሰሮ ቢራ ይሆናል። ለዕውሩ አገልጋይ አንድ ለመብላት፣ 5 ለዳቦ፣ [...] 1 ለእኩለ ቀን ዳቦ፣ 6 ለእኩለ ሌሊት ዳቦ። የጣኦታት ሐውልቶች ኃላፊ ቀለብ 60 ዳቦዎች፣ 1 ማሰሮ ቢራና 1/4 ጉር ገብስ ይሆናል። የከተማ በር ኬላ ግብር ለሠራተኞች ጥንድ ተሠረዘ። የቤተ መቅደስ አስተዳዳሪዎች በተራ ሰው እርሻ ላይ አይዘርፉም። ጥሩ አህያ ለአገልጋይ ቢወለድ፣ ጌታውም፦ «ካንተ እገዛለሁ» ቢለው፣ አገልጋዩም መልሶ «የምፈልገውን ብር ዋጋ ብትከፍለኝ» ቢለው፣ ካልገዛው በቁጣ አገልጋዩን አይመታም። የአገልጋይ ቤት ከጌታው ቤት አጠገብ ከሆነ፣ ጌታውም፦ «ካንተ እገዛለሁ» ቢለው፣ አገልጋዩም መልሶ «የምፈልገውን ብርና ገብስ ዋጋ ብትከፍለኝ» ቢለው፣ ካልገዛው በቁጣ አገልጋዩን አይመታም። እንዲህ አዋጀ ኡሩካግና። የላጋሽን ዜጎች ከዕዳ አወጣ፤ ወይም [...] በስርቆት ወይም በግዲያ ሲከሰሱ ወይም [...] ለዚህም ጉዳይ መፍትሄ መሠረተ። ድሃ አደግና ባልዋ ያረፈባት ለኃይለኞቹ አልተሰጡም። ...»
በኦሮሞ እና በአማራ ክልሎች የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራር አባላት በክልሎቹ ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ በሚስተዋሉ ግጭቶችና ችግሮች ላይ አዲስ አበባ ውስጥ እየተወያዩ ናቸው። በሁሉም ወገን ያሉ ፖለቲከኞችና ምሁራን ህዝቦችን ከማራራቅ ይልቅ የጋራ እሴቶችን በማስፋት ለህዝቦች አብሮ መኖር እንዲጥሩ ጥሪ ቀርቧል።
ካብ ሮቡዕ 13 ክሳብ 17 ሚያዝያ ኣብ ሆላንድ ዝካየድ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ዞባ ኤውሮጳ፣ ንሓያሎ ወገናት የከራኽር ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
እቲ ዋዕላ ክቋረጽ ብሓያሎ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒን መሓዙት ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ወጻእተኛታትን ፈተነታት ከምዝተኻየደ ዝሓብሩ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት፣ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ብወገኑ፣ ካብ ሓያል ተቓውሞ ብምስጋእ እቲ ዋዕላ ዝካየደሉ ሰዓታትን ቦታን ብምስጢር ሒዝዎም ከምዘሎ ጠቒሶም።
ኩነታት ኤርትራ ክሳብ ኣብ ፓርላማ ሆላንድ ከምዝተዘተየሉ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት እታ ሃገር ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጽም ዘሎ መንግስትን፣ ነቲ መንግስቲ ተቖጻጺሩ ዘሎ ህግደፍን እንታይ መርገጺን ስጉምትን ይወሰድ ኣብ ዝብል ነጥቢ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ’ዩ ዘከረኻር።
ኣብ ምትርጓም ንሓድሽቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክሰርሑ ዝጸንሑ ሓያሎ ንጡፋት ኣባላት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ’ውን ምስዚ ብዝተሓሓዝ ካብ ስርሖም ከምዝተባረሩ ኣይርሳዕን።
ህግደፍ ኣብ ዞባ ኤውሮጳ ዘካይዶ ዋዕላታት ይኹን ኣኼባታት ርኡይ ተቓውሞታት ይገጥሞ ምስ ምህላዉ፣ ንጹር ቦታን ሰዓታትን ብኣግኡ ካብ ምሕባር ክቑጠብ’ዩ ዝርአ ዘሎ።
የጁንታውን ታጣቂ ሃይል በመምራትና በማዋጋት የተሳተፉት ሜጀር ጄኔራል መሐመድ እሻ እና ብርጋዴር ጄኔራል ሙሉጌታ በርሄ እጃቸውን ሰጡ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ ፣ ጥር 13 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የመከላከያ ሰራዊት አባላት የነበሩትና በጡረታ በክብር የተሰናበቱት ሜጀር ጄኔራል መሐመድ እሻ እና ብርጋዴር ጄኔራል ሙሉጌታ በርሄ እጃቸውን በሰላም መስጠታቸውን የሃገር መከላከያ ሰራዊት አስታወቀ።
የመከላከያ ኢንዶክትሪኔሽን ዋና ዳይሬክተር ሜጀር ጄኔራል መሐመድ ተሰማ ለኢዜአ እንደገለጹት፤ እጃቸውን የሰጡት ከፍተኛ የጦር መኮንኖች የጁንታውን ታጣቂ ሃይል በመምራትና በማዋጋት ላይ የነበሩ ናቸው።
ቀሪዎችም ጁንታው በማይወክላቸው ጦርነት ውስጥ የሚማግዳቸው ሀይሎች ይህንን ዕድል ተጠቅመው እጃቸውን ለመስጠት ፍላጎት ካሳዩ አሁንም በሩ ክፍት መሆኑን አረጋግጠዋል ፡፡
ሠራዊቱም ወንጀለኞችን የማሰስና የማደኑን ተግባር አጠናክሮ የቀጠለ ሲሆን፥ በየጊዜው ቦታ እየቀያየሩ ከሚደበቁበት ዋሻ ውስጥ እየተለቀሙ በቁጥጥር ስር እስከሚውሉ ድረስ አደኑ ተጠናክሮ እንደሚቀጥልም አስረድተዋል፡፡
የጃኮብ ዙማ መንግሥት የዓለም አቀፍ ወንጀል ፍርድ ቤት (ICC) አባልነቱን እንዲያቋርጥ ከአገሪቱ ገዢ ፓርቲ አፍሪካ ብሔራዊ ኮንግረስ (ANC) ጥሪ እደቀረበለት የፓርቲው ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል እና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ኃላፊ ኤድና ሞሌዋ ተናገሩ፡፡
በስድስት ነጥቦች የዘረዘራቸውን በክልሉ መፈታት አለባቸው ያላቸውን ችግሮች በግልባጭ ለጠቅላይ ሚኒስትር ፅህፈት ቤትና ሌሎችም ይመለከታቻዋል ላሏቸው አካላት መላካቸውን የኦሮምያ አባ ገዳዎች ህብረት ሰብሳቢ ጎበነ ሆላ ተናግረዋል።
ዶ/ር ዓብይ በትላንቱ የፓርላማ ንግግሩ ቅጥል እርር እንዳለ ያስታውቃል ! በእውነት ዓብይ ካሁን ካሁን ከጠረጴዛው ስር በቀይ ቀለም የተሞላ ጠርሙዝ አውጥቶ ‹‹የፌስቡክ ጦማሪያን ፣አክቲቪስቶች ባላደራዎች ሟርተኞች ኦነጎች አብኖች ይውደሙ!! ብሎ ›› ከፊት የተቀመጡት የ((እንግጭላ)) ህዝብ ተወካይ ግንባር ላይ ሊከሰክሰው ነው ፣ በቃ ይሄ ህዝብ ገፍቶ ገፍቶ ሰውየውን ‹‹ቀይ ሽብር›› ሊያሳውጀው ነው እያልኩ ስጨነቅ …ዓብይ ግን ክፉ አሳቢውን ሁሉ ‹‹ለእግዚአብሔር ሰጥቶ›› ፓርላማውን ደም ሳይሆን እንባ አራጨው !!ከጠቅላይ ሚንስትር መለስ ዜናዊ ህልፈት ወዲህ ፓርላማ እንዲህ ተላቅሶ አያውቅም ነው የሚባለው ! ያኔም አለቃቀሱ በወረቀት ተፅፎ እያንዳንዱ የህዝብ ተወካይ በወከለው ህዝብ ባህል መሰረት እንዲያለቅስ ታዞ ነው የሚሉ ምቀኞች አሉ ( በለቅሶ ይቀናል?)
በነገራችን ላይ …ዶ/ር ዓብይ በዚያ አነጋገሩና አካሄዱ ለፓርላማው ‹‹በቃ በዚች አገር ላይ በማንኛውም የዩቲዩብ ተጧሪና የፌስቡክ ጦማሪ ላይ ነፃ እርምጃ እንዲወሰድ እንወስን›› ቢል ያ ሁሉ የተመሰጠ ‹‹የህዝብ ተወካይ ›› እጁን አውጥቶ ባስበላን ነበር ! ይሄን ለማወቅ ከፈለክ ዶ/ር ዓብይ ‹‹እስክርቢቶ ጥለን ክላሽ ማንሳት እንችላለን ሲሉ ››ፓርላማው እንዴት እንዳጨበጨበ ተመልከት!የሆነ ሁኖ …ያ አቶ መለስ ‹‹እንበለው ›› ሲሉ ‹‹በለው›› የሚል ፓርላማ ፣ ያ አቶ ሐይለማሪያም መርጦ የላካችሁ የወከላችሁት ህዝብ ላይ እርምጃ እንዲወሰድ አዝዣለሁ ሲሉ አጨብጭቦ ለእብደታቸው ድንጋይ ያቀበለ ፓርላማ ዛሬ ‹‹እንባውን ረጭቶ ሽብርተኛውን ሁሉ ለግዜር ሰጥቶ ወጥቷል›› ሆደ ቡቡ ፓርላማ !
የሆነ ሁኖ የኔ ትኩረት ፖለቲካውም ሃይማኖቱም ላይ አልነበረም! የደህንነት መስሪያ ቤታችን እንዲህ ተዳክሞ የክልል ፕሬዝዳንት እንዲሁም የአገር መከላከያ ሰራዊት መሪ እንደቀልድ በሚቀጠፉባት አገር የጠ/ሚንስትራችን ደህንነት መጠበቅ የእያንዳንዱ ዜጋ ሃላፊነት ነው በሚል ለጠቅላያችን ውሃ የምትቀዳውን ልጅ በአይነቁራኛ ስመለከታት ነበር ! የሚቀርበው ውሃ በየጓዳው የሚመረት ጥራቱ ያልተጠበቀ ውሃ ሆኖ የአገር መሪን ያክል ነገር ታይፎይድ ታይፈስ ምናምን ቢያዝ ለዓለም መሳቂያ መሆናችን አይደለም ወይ ? ይሄ ጉዳይ ትኩረት ይሰጠው ለማለት ነው !
ኣብ’ቲ ናይ ትማሊ ውድድር 40 ሽሕ ሰባት ተሳቲፎምሉ። ሓደ መጽሔት እንግሊዝ ናይ ዓለምና ምሩጽ ኣትሌት ተባሂሉ ንዝተመረጸ ኣትሌት ሃይለ ገ/ስላሴ ዘለዎም ክብሪን ዝናን ገልጾም።
ባዕሉ ሃይለ ግና፣ እቲ ስነ-ስርዓት ነቲ ስሙ ዝገነነ ኣትሌት ኣበበ በቂላ ንምዝካር ነዚ አጋጣሚ ተጠቂሙሉ ስለዝኾነ ድማ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ብጥራሕ እግሩ ጎይዩ’ዩ።
ዳይረክተር ዓብዪ ጉያ ዝነበረ እንግሊዛዊ ሪቸርድ ኑርከር ‘ሃይለ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ምስንባቱ ግቡእ’ዩ ክብል ከሎ፣ ን25 ዓመታት ናይ ሃይለ ማነጀር ዝኾነ ሆላንዳዊ ዩዌስ ሃርማን ድማ ‘ኣማኢት ኣሻሓት ኣድነቅቱ ኣብ ዝርከብሉ ምስንባቱ ቅቡል’ዩ’ ኢሉ።
እቲ አኼባ ንኽካየድ ዝሓተተት ኤርትራ'ያ ፣ ምኽንያቱ ኸአ "መንግስቲ ኤርትራ እቲ አኼባ ንክግበር ዝሓተተ ነቲ ዞባ ይህውኽ ከምዘሎ ጭቡጥ መርትዖታት ከም ዝተረኽቦ ስለ ዝፈለጠ ተረቢሹ'ዩ" ክብሉ አቶ ዋሀደ በላይ በዓል-ስልጣን ኤምባሲ ኢትዮጵያ ገሊፆም።
አቶ ዋሃደ በላይ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ድሕሪ'ቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ምንባሩ ኤርትራ ፀባያ አመሓይሻ እንተኾይና ንምቁፅፃር ብሕቡራት መንግስታት ዝተመዘዘ ሞኒተሪን ጉሩፕ ዝተባህለ ጉጅለ ንኤርትራ ብከቢድ ዝኸስስ ፀብፃብ ከምዘዳለወ ተዛሪቦም።
ባይቶ ፀጥታ ነቲ አኼባ ዘካየዶ መንግስቲ ኤርትራ ብዘቅረቦ ሕቶ መሰረት ምኻኑ ኣብቲ አኼባ ዝተረኸቡ አቶ የማነ ገብረአብ ሓላፊ ፖሎቲካዊ ጉዳያት መንግስቲ ኤርትራ ትማሊ ገሊፆም'ዮም።
የቻይና የአውቶሞቲቭ ኢንዱስትሪ መስክ መሃንዲሶች ለመጀመሪያ ጊዜ በባለሶስት አውታር ማተሚያ ማሽን (3D printer) አትመው ያወጧትን ቀላል መኪና ሃይናን በተባለችው የአገሪቱ ግዛት ውስጥ ለእይታ ማብቃታቸውን ቢቢሲ ዘገበ፡፡
3.6 ሜትር ቁመትና 1.63 ሜትር ስፋት ያላትን ይህቺን መኪና፣ በቀላል ወጪ የሚገዙ ቁሳቁሶችን በግብዓትነት በመጠቀም በማተሚያ ማሽኑ አማካይነት ሰርቶ ለማጠናቀቅ፣ አምስት ቀናትን ብቻ እንደፈጀ የጠቆመው ዘገባው፣ ክብደቷም አነስተኛ እንደሆነ ገልጧል፡፡
የመኪናዋ ዋና ዲዛይነር የሆኑት ቼን ሚንጊያኦ እንዳሉት፤ ባለ ሁለት መቀመጫዋ መኪና ክብደቷ አነስተኛ ቢሆንም ጥንካሬን የተላበሰች ናት ብለዋል፡፡ ክብደቷ አነስተኛ መሆኑ ደግሞ ሃይል ለመቆጠብ ያስችላታል ሲሉም ተናግረዋል፡፡ ከኮምፒውተር ጋር በተያያዘ ባለሶስት አውታር ማተሚያ አማካይነት ቁሳቁሶችን ማተም የሚያስችለውን የዘመኑ ቴክኖሎጂ በመጠቀም በቻይና ታሪክ የመጀመሪያዋ የሆነችው ይህቺ መኪና፣ ቻርጅ ከሚደረግ ባትሪ በምታገኘው ሃይል የምትንቀሳቀስ ሲሆን በሰዓት እስከ 40 ኪሎ ሜትር ርቀት የመጓዝ አቅም አላት፡፡
እርስዎ እንዲዳሰሱ ለማገዝ ቁልፍ ስልቶችን በመጠቀም የወደፊቱ የሥራ - ለድርጅትዎ ፣ ለመሪዎችዎ እና ለቡድኖችዎ የሚቀጥለው ነገር ምን እንደሆነ ካርታ ለመያዝ እናግዛለን እና ምን መሆን እንዳለበት ለማቀድ እንረዳዎታለን የወደፊት ዝግጁ አሁን.
መሪዎ ለሚቀጥለው ነገር ዝግጁ ናቸው? መሪዎችዎ እዚያ ለመድረስ የሚፈለጉትን ለውጦች ለመምራት 'የወደፊት ችሎታዎች' አላቸውን? መሪዎቹ ለወደፊቱ ዝግጁ እንዲሆኑ ለማገዝ የተቀናጁ መፍትሄዎች አሉን ፡፡
ቡድኖችዎ ቀልጣፋ እና ፈጠራዎች ናቸው? ለወደፊቱ የሚቀጥለው ነገር ምን እንደሚፈጥር ቡድኖችዎ ችል ያሉ የለውጥ መሪዎችን እንዲረዱ የሚያግዙ መሣሪያዎች አሉን ፡፡
ለእርስዎ ምናባዊ ክስተት ወይም የቀጥታ ክስተት ቁልፍ ቃል ተናጋሪ ሆነው ከ Cherልቪን ክራን ጋር ሲሰሩ የሚያገspቸው ተነሳሽነት ፣ ምርምር ፣ ጥቅም ላይ የሚውሉ ስልቶች እና የመቁረጥ ይዘቶች ናቸው። ብጁ እና መስተጋብራዊ።
ያልታወቁ ጊዜያት ለመሪዎች እና ለቡድኖች ምርጥ ሀብትን ይፈልጋሉ ከተመሰከረልን NextMapping ጋር ይስሩ™ የአመራር ችሎታዎችን ከፍ ለማድረግ ፣ ስትራቴጂካዊ አስተሳሰብን ከፍ ለማድረግ እና የርቀት ሠራተኛ ውጤታማነትን ለማሻሻል አሰልጣኞች ይሆናሉ ፡፡
እንደ ቢዝነስ አማካሪ ኩባንያ እንደመሆናችን ወደፊት ንግዱን ለማጣራት ከአነስተኛ እስከ መካከለኛ መጠን ካላቸው የንግድ ሥራ ፈጣሪዎችና ሥራ ፈጣሪዎች ጋር እንሠራለን
እቲ ውሳነ ብመሰረት መተሓዳደሪ ደንቢ ዝተውሃበ ምዃኑ እውን ይገልፅ።ናይ መተኣማመኒ ድምፂ እንተድኣ ነፊጉዎ ብኮሚሽን ኦዲትን ምርመራን ሓፈሻዊ ጉባኤ ተፀዊዑ እቲ ፀገም ክፍታሕ ይኽእል ይብል ሕገ ደንቢ እቲ ውድብ።
በዚ መሰረት ህፁፅ ኣኼባ ክካየድ ፀዊዑ’ሎ። ኣብቲ ፓርቲ ኣብ መንጎ ፈፃሚ ስራሕን ናይቲ ፓርቲ ኮሚቴ ስነ ምግባርን ንኣዋርሕ ዝዘለቐ ዘይምርድዳእ ከምዝተፈጥረ ይዝከር ይብል ፀብፃብ መለስካቸው ኣምሃ።
ሓድነታዊ ምእኩል መንግስቲ አብ ዘይብላ የመን አብዚ እዋን'ዚ ናይ ቀቢላታት አመራርሓ'ዩ ዝረአ ዘሎ፡ እዚ ኸአ ከቢድ ዋጋ'ዩ ዘስዕብ ምክንያቱ ተዋጋእቲ ንናይ ባዕላቶም ቀቢላዊ መራሕቲ ተአመንቲ ብምኳን ንነገራት ዝሓላልኾ'ዩ ክብል ሓደ ጉጅለ ተሓለቂ ሰብዓዊ መሰላት ይገልጽ።
አብ ዝሓለፈ ሰሙን ሕቡራት መንግስታት አብ ዘውጽዖ መግለጺ መብዛሕትኦም የመናዊያን ተጸበይቲ ረድኤት ምኳኖምን እዚ ድማ እቲ ኩናት ነታ ሀገር የዕኑ'ሎ ይብል እቲ ጸብጻብ።
እቲ ሚኒስተሪ ነዚ ዘፍልጥ ዘሎ፣ ኣሚር ቀጠር ብዛዕባ ኢራንን እስራኤልን ኣመልኪቱ ዝሃቦ መግለጺ’ዩ ብዝብል ብማዕከናት ዜናታት እታ ሃገር ድሕሪ ምምሕልላፉ፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ምክፍፋል ፈጢርሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ወግዓዊ ትዊተር መንግስቲ ዝርከቦ መርበባት ሓበሬታ ቀጠር ከምዝተጠልፈ ዘረጋገጸ እቲ ሚኒስትሪ፣ ኣብቲ ዝተጠልፈሉ እዋን፣ ኣሚር ቀተር ሂብዎ ዝተባህለ መግለጺ ሓሶት ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እዚ ሓበሬታ’ዚ ኣልጀዚራ ብእትርከቦ ወግዓውያን መርበባት ሓበሬታን ትዊተርን ቀጠር ድሕሪ ምዝርግሑ፣ ስዑዲን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ብኡ ንብኡ ንማዕከናት ዜና ቀጠር ከምዝዓፈንኦ ይፍለጥ።
ቀጠር፣ ወግዓዊ መርበባት ሓበሬታን ትዊተርን ከምዝተጠልፈን፣ ብመንገዱ ድማ ናይ ሓሶት ዜና ይዝርጋሕ ከምዘሎን ደኣ ትግለጽ እምበር፣ መን ከምዝጠለፎ ዛጊት ኣየነጸረትን።
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አብ ልዕሊ ንመስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ዝዘርጉ፣ንሰላማዊያን ሰባት ዝግህሱን ንዓቀብቲ ሰላም ዘጥቕዑን አካላት ስጉምቲ ንምውሳድ ቅሩብ ምዃኑ ትማሊ ረቡዕ ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
'ኣብቲ ግጭት ይሳተፉ ዘለው ወገናት ስምምዕ ደው ምባል ቶኽሲን ሰላምን ክረጋገጽንን መሰጋገሪ መንግስቲ ብዘይውዓል ሕደር ክምስርቱ ከምዝለዎም ተዘራሪብናሉ ኣለና' ክብላ ናይዚ ወርሒ ኣደ- መንበር እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ሳማንታ ፓወር ገሊጸን።
ማሕበራዊ ሚዲያ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ቅልውላው ካብ ኣወንታዊ ብኣሉታን ዘይንዓቕ ዓቕሚ ዘለዎ ማሕበራዊ ሚዲያ ለውጢ ንምምፃእን ፅዕንቶ ንምሕዳርን ዘይንዓቕ ኣወንታዊ ታራ ዘለዎ ማሕበራዊ ሚዲያ ብኣንፃሩ ዝተጋነኑን ናይ ሓሶትን ሓበሬታ ብምንዛሕ ኣብ ኢትዮጵያ ኣዕናዊ ታራይ ይፃወት ኣሎ ይብል ቅድሚ ሎሚ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ኣርክተክቸር ዝነበረ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝርከብ ሓደ ዓብይ ናይ ኮንስትራክሽን ኩባኒያ ዝሰርሕ ዘሎን ንፖለቲካ ኢትዮጵያ ብቐረባ ዝከታተልንኣርክቴክት ኤርሚያስ ኣማረ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ማሕበራዊ ሚዲያ ካብ ጥቕሙ ጉድኣቱ ይዛይድ ኣሎ ኣብ ይብል ብምውሳክ።ሰባት ብዘይፈልጡዎን ኣብዘይውዓልሉን ጉዳይ ብማሕበራዊ ሚዲያ ብሰንኪ ዝንዛሕ ወረ ንመዋእሎም ዘጥረይዎ ንብረት ክዓንው ከምዝተገብረ ወሲኹ ይገልፅ።
ማሕበራዊ ሚዲያ ሰባት ነንሕድ ሕዶም ዝመሃርሉ ዓውዲ እዩ ዝበለ ድማ ዶክተር ሓጎስ ኣብርሃ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ቅዱስ ያሬድ ማእኸል መፅናዕታት ብራናን ጥንታዊ ስነፅሑፋት ኢትዮጵያን ዝሰርሐ ኣብ ሕዚ እዋን ንፖስት ዶክተራል ምርምር ኣብ ሃምቡርግ ዩኒቨርስቲ ጀርመን ዝርከብን እዩ።
እቲ ዓብይ ፀገም ኮይኑ ዘሎ ናይ ፌስቡክ ከይኮነስ ናይተጠቀምቲ ናይ ኣተሓሳስብ ፀገም እዩ ይብል።ሕምቕ ፅሑፋት ብምጥቃዕ ብዙሕ ሰዓቢ ንምርካብ ዝግበር ፃዕሪ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከምዘኸትል ይግለፅ።’’ኣብ በይኑ ተሓቢኡ ኣብ ፌስቡክ ጫፍ ዝወፀአ ዘርኣውነት ዝሰብክ ሰብ እንዳ ሻሂ ኮፍ ኢልካ ክተዛርቦ እንተለኻ ከምኡ ዝበለ ባህሪ ኣየርእን እዚ ድማ እቲ መደረኽ ከም ናይ ሓቃዊ ዓለም ከይኮነስ ከም ናይ ሓሶት ዓለም ስለዝርኢዎ እዩ ዝመስለኒ’’ ይብል ዶክተር ሓጎስ።
የደቡብ ሱዳን ፀረ-መንግሥት ኃይሎች የዩኒቲ ግዛት ዋና ከተማይቱን ቤንቲዩን መቆጣጠራቸውን የመንግሥቱ ኃይል የሆነው የሱዳን ሕዝብ አርነት ሠራዊት - ኤስፒኤልኤ ዛሬ አረጋግጧል፡፡
መንግሥቱ አክሎም ተቃዋሚዎቹ ምናልባት ድጋፍ ከኻርቱም አግኝተው ሊሆን እንደሚችል የሚጠቁም መልዕክት ቢያስተላልፉም አማፂያኑ ግን ይህንን የጁባን ውንጀላ ፈጥነው ሙሉ በሙሉ አስተባብለዋል፡፡
ንግሥቲቱም እንደዚሁ፤ ንጉሡን በምክርም በማገዝ፤ በዘመቻ ጊዜ ስንቅ በማዘጋጀትም የመኳንንቱንና የመሳፍንቱን ሚስቶች አስተባብሮ በመምራትም በዙፋኑ ዙሪያ አስተዋጽኦ የሚያደርጉ ነበሩ፡፡
ንጉሡና ንግስቲቱም በመዝናኛ በጨዋታ ጊዜያቸው፣ ወግ እየጠረቀ የግጥም ቃል እያዋጣ፣ ፈገግ ፈገግ የሚያሰኙ ቀልዶች አሰማምሮ በማቅረብ የሚታወቅ የንጉሥ አጫዋች ነበር፡፡ ንጉሡ ይጭኑት አጋሠስ፣ ይለጉሙት ፈረስ፣ ያጋጤቡት ወርቅ፣ ያስጥሉት ጠጅ፣ ያስጠምቁት ጠላ፣ የተትረፈረፋቸው ቢሆንም መንፈሳዊ ሃሴትን ይጉናፀፉ ዘንድ፣ ያ የንጉሥ አጫዋች ከምንም የሚበልጥባቸው ነውና እንደ አይናቸው ብሌን ይንከባከቡት ነበር፡፡ አንድ ቀን እንደተለመደው ግብር ገብቶ፣ ሰው ሁሉ በልቶ ጠጥቶ ከተሸኘ በኋላ፣ ልዩ አስተያየት የሚደረግላቸው የተባሉ የቅርብ የቅርብ ሰዎች ማለትም መኳንንቱና መሳፍንቱ እንዲሁም ባለሥልጣናቱ ልዩ መስተንግዶ ተደርጐላቸው በሉ ጠጡ፤ ተዝናኑ፤ ወደየማደሪያቸውም ተሸኙ፡፡
እነሆ የንጉሡና የንግሥቲቱ ማረፊያ ሰዓት ተቃረበ፡፡ በዚህ ሰዓት ግን በመካከል መላአከ ሞት በድንገት ተከስቶ በድግሱ አጠገብ ሲያልፍ፣ የንጉሡን አጫዋች ትኩር ብሎ አይቶት ይሄዳል፡፡
ያ የንጉሥ አጫዋች ክፉኛ ልቡ ደነገጠ፡፡ ንጉሡና ንግሥቲቱ ወደ መኝታ ቤታቸው ይገባሉ፡፡ ድንክዬው የንጉሡ አጫዋችም ወደ መኝታው ይሄዳል፡፡ ሆኖም እንቅልፍ አልወሰደውም፡፡ ያስጨነቀው ነገር አለ፡፡ ስለዚህ ወደ ንጉሡ መኝታ ቤት ሄዶ በሩን አንኳኳ፡፡
“ዛሬ እያጫወትኮት ሳለ መላዕከ ሞት መጥቶ ትክ ብሎ አይቶኝ ሄደ፡፡ የምደበቅበት ቦታ ካላገኘሁኝ ይዞኝ ሊሄድ ነው የመጣው፡፡ ልቤ ክፉኛ ፈርቷል፡፡ ንጉሥ ሆይ፤ ያሽሹኝ እባክዎ!”
ንጉሡም ጥቂት አሰብ አድርገው፤ “ግዴለም በአሁን ጊዜ ሩቅ አገር ህንድ ነው፤ ነገ ጠዋት ወደዚያ ትሄድና ጥቂት ቀን ቆይተህ ትመለሳለህ፡፡ እኔም በፀሎቴ አምላኬን እማፀንልሃለሁ፡፡ በል አሁን ተረጋግተህ ተኛ፡፡” ብለው ወደ መኝታቸው ገቡ፡፡
ሲሉ ጠቅለል አድርገው ገልፀውልናል፡፡ ምንም እንኳ ሰዋዊ በሆነው ተጨባጭ አለም የህይወት ነብር - ወገ ቢር ህሊናዊው (Subjective) እንዲሁም ነባራዊው (Objective) ብለን በመክፈል የሁለቱን ውህደት እንደ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ተያያዥ መስተጋብር፣ ትርጉም ሰጥተን ለህልውናችን ፍቺ ለማድረግ በመሞከር የእጣ ፈንታን ፍፃሜ - ነገር ለማመላከት የሰው ልጅ ዓለም ከተፈጠረ፣ ታሪክ ከተጀመረ፣ ዘመን ከተቆጠረ ጀምሮ እንደ ጣረ፣ እንደተፍጨረጨረ አለ፣ በመንፈስም በሥጋም ጽድቅና ኩነኔን፤ ክፉና በጐን “በተቃራኒዎች አንድነትና ትግል” መንዝሮ በተለያየ መንገድ ለማጤን ሲሞክር መኖሩ ያለ፣ የነበረና ወደፊትም የሚኖር ነው፡፡