Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ማንኛውንም በሂደት ላይ ያለ የወንጀል ክስን (pending criminal case) በ አወንታዊም ሆነ አሉታዊ መልኩ የመገናኛ ብዙሃን ሽፋን (positive or negative pre-trial publicity) መስጠት፣ የተከሳሾችን ከፍርድ በፊት እንደ ንፁህ የመቆጠር መብት (presumption of innocence) አደጋ ላይ በመጣል ተጠርጣሪዎች ፍትሃዊ እና ተመጣጣኝ ውሳኔ እንዳያገኙ በማድረግ ፍርድ ያዛባል።
አሉታዊ የመገናኛ ብዙሃን ሽፋን (negative pretrial publicity)፣ ተከሳሹ ከሚገባው በላይ እንዲቀጣ፣ ወይም ጭራሽ መቀጣት የሌለበት ንፁህ ግለሰብ እንዲፈረድበት ሲያደርግ፤ አወንታዊ የመገናኛ ብዙሃን ሽፋት (positive pre-trial publicity) ደግሞ ከፍተኛ ቅጣት የሚገባው በቀላል ቅጣት እንዲያመልጥ፣ ብሎም በነፃ እንዲሰናበት በማድረግ የወንጀል ፍትህ-ስርዐት አስተዳደርን (administration of criminal justice system) የሚጎዳ ድርጊት ነው።
የዴሞክራሲ ባህላቸው ባልበለፀገ ሃገራት የፍትህ-ስርዐቶች፣ ከፖለቲካ ጋር በተገናኘ የተከሰሱ ተጠርጣሪዎች ላይ በዘጋቢ ፊልም (documentary)፣ የመንግስትና የግል የመገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም፣ ገና ፍርድ ቤት ብይን ሳይሰጥ፣ አንዳንዴም ገና ፖሊስ ምርመራ ሳይጀምር፣ ተጠርጣሪው ወንጀሉን ፈፅሞታል ለማስባል ወይም ትክክለኛ የወንጀሉ ፈፃሚወችን ለመሸፈን ሌላ የመባ ፍየል (scapegoat) በመፈለግ፣ በተጠርጣሪ ወይም ተከሳሾች ላይ ሰፊ የፕሮፓጋንዳ ስራ መስራት የተለመደ ነው።
ዳኞች እና ዐቃብያን- ህጎች፣ እንደማንኛውም የህብረተሰብ ክፍል የመገናኛ ብዙሃን ወይም ሚዲያ መከታተላቸው ስለማይቀር፣ (በተለይ ትኩረት የሚስቡ የፖለቲካ ይዘት ያላቸው ክሶችን) ፣ የክሱን መዝገብ ገልጠው ግራና ቀኙን በቀረበው ማስረጃ ከመመዘን ይልቅ ስለ ተከሳሹ ከመገናኛ ብዙሃን ወይም ሚዲያ የሚሰሙት መጥፎም ሆነ ጥሩ ዘገባ በነፃነት፣ ያለ ውጫዊ ተፅእኖ ሚዛናዊ ውሳኔ የመስጠት ጥረታቸው (veil of ignorance in constitutional jurisprudence) ላይ ተፅእኖ በማሳደር ውሳኔያቸውን ያዛንፈዋል።
ከፖለቲካ ጋር በተያያዘ የተጠረጠሩ ወይም የተከሰሱ ግለሰቦች ላይ መጠነ ሰፊ አሉታዊ ዘጋቢ ፊልሞች (negative documentaries) በማህበራ ድረገፆች ዘመቻ በመክፈት የፍርድ ውጤቱን አንድ ወገን በሚፈልገው መንግድ እንዲሄድ የማድረግ ዝንባሌ ኢትዮጵያን ጨምሮ በበርካታ ሃገራት የተለመደ ተግባር ነው።
የዚህ አይነቱ ድርጊት (pre-trial publicity)፣ በተለይ በፖለቲካ ስልጣን ላይ ባለ አስፈፃሚ አካል ተፅእኖና ትእዛዝ የሚተገበር፣ ፍትህን የሚያዛባ ድርጊት ሲሆን፣ በተከሳሾች ላይ ዘጋቢ ፊልሞች (documentaries) የሚለቀቁባቸው ምክንያቶቹ ከዚህ የሚከተሉት ናቸው፥
Previous: በኮሮና ቫይረስ (COVID 19) መከሰት ምክንያት የተከሰተውን ሀገራዊ ሁኔታ አስመልክቶ ፍርድ ቤቶች ሊመሩበት የሚገባ አጠቃላይ መመሪያ (Comprehensive Guideline)
ፖለቲካ ቀመስ የወንጀል ክሶችን አስረግጦ በህዝብ አስተሳሰብ ላይ አሉታዊ ወይም አዎንታዊ ተፅዕኖ በሚያሳድር ደረጃ በመገናኛ ብዙኃን ማቅረብ ተገበ ያለመህሆኑ ትክክል ንው። ነገር ግን የአገርን ህልውናና ለዓላዊነት አደጋ ላይ የሚጥል ወንጀል ተፈፅማል ተብሎ ሲጠረጠር የህዝብን መረጃ የማግኘት መብት ለመጠበቅና ህዝብን ከቀጣይና ተመሳሳይ ጥፋት ለመታደግ ሚዛነን የጠበቀ መረጃ መስጠት የሚገባ ይመስለኛል። በበለፀገችውና የዲሞክራሲ ቂንጮ በምትባለው አሜሪካ በትራምፕ የዪክሬን የጆ ባይደን የምርጫ ጉዳይ እንዲሁም የጆርጅ ፍሎይድ ጉዳይ ላይ systemic racism etc, እየተባለ በመገናኛ ብዙሃንና በህዝብ አስተያየት በመሠጠቱ ክሱ ከ3ኛ ደረጃ ወደ 2ኛ ደረጃ የነፍስ ግድያ ተሻሽላል።
'መጻኢት ትግራይ ግና ጠንካራ መንግስቲ፣ ትካላቱ ዘተኣማምን ምምሕዳር፣ ገዛኢ ፓርቲ ናብ'ዚን ናብ'ቲን እንተበለ ማዕረ ማዕሪኡ ዘይነቓነቕ ትካላት ኢና ክንውንን ዝግባኣና' ባሃልቲ'ውን ኣለው።
ድምጺታት ህወሓት፣ ሳልሳይ ወያነ፣ ባይቶና ዓባይ ትግራይ ከምኡውን ንድምጺ ዓረና'ውን ዝውክል ካብ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ትግራይ (ታንድ) ተሳቲፎም ኣለው። ዓረና ትግራይን ታንድን ንክተሓናፈጹ ኣብ ልዝብ ከምዝርከቡ ዝዝከር'ዩ።
2 አንድ የመጽሐፍ ክርታስ ውሰድ፥ ለአንተም ከተናገርሁበት ቀን ከኢዮስያስ ዘመን ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ በእስራኤልና በይሁዳ ላይ በአሕዛብም ሁሉ ላይ የተናገርሁህን ቃል ሁሉ ጻፍበት።
3 ምናልባት የይሁዳ ቤት። እኔ አደርግባቸዋለሁ ያልሁትንና ያሰብሁትን ክፉ ነገር ሁሉ ይሰሙ ይሆናል፥ ከክፋ መንገዳቸው ይመለሱ ዘንድ እኔም በደላቸውንና ኃጢአታቸውን ይቅር እል ዘንድ።
6 አንተ ግን ሂድ፥ ከአፌም የጻፍኸውን የእግዚአብሔርን ቃል በጾም ቀን በእግዚአብሔር ቤት በሕዝቡ ጆር በክርታሱ አንብብ፤ ደግሞም ከከተሞቻቸው በሚወጡ በይሁዳ ሰዎች ሁሉ ጆሮ አንብበው።
7 እግዚአብሔር በዚህ ሕዝብ ላይ የተናገረው ቍጣውና መዓቱ ታላቅ ነውና ምናልባት ጸሎታቸው በእግዚአብሔር ፊት ትወድቅ ይሆናል፥ ሁሉም ከክፉ መንገዱ ይመለስ ይሆናል።
9 እንዲህም ሆነ፤ በይሁዳ ንጉሥ በኢዮስያስ ልጅ በኢዮአቄም በአምስተኛው ዓመት በዘጠነኛው ወር በኢየሩሳሌም የተቀመጡ ሕዝብ ሁሉ ከይሁዳም ከተሞች ወደ ኢየሩሳሌም የመጡ ሕዝብ ሁሉ በእግዚአብሔር ፊት ለመጾም አዋጅ ነገሩ።
10 ባሮክም የኤርምያስን ቃል በእግዚአብሄር ቤት በላይኛው አደባባይ በእግዚአብሔር ቤት በአዲሱ በር መግቢያ ባለው በጸሐፊው በሳፋን ልጅ በገማርያ ጓዳ በሕዝቡ ሁሉ ጆሮ በመጽሐፉ አነበበ።
12 ወደ ንጉሡ ቤት ወደ ጸሐፊው ጓዳ ወረደ፤ እነሆም፥ አለቆች ሁሉ፥ ጸሐፊው ኤሊሳማ፥ የሸማያ ልጅ ድላያ፥ የዓክቦር ልጅ ኤልናታን፥ የሳፋን ልጅ ገማርያ፥ የሐናንያ ልጅ ሴዴቅያስ አለቆቹም ሁሉ በዚያ ተቀምጠው ነበር።
14 አለቆቹም ሁሉ። በሕዝቡ ጆሮ ያነበብኸውን ክርታስ በእጅህ ይዘህ ና የሚል መልእክት በኵሲ ልጅ በሰሌምያ ልጅ በናታንያ ልጅ በይሁዲ እጅ ወደ ባሮክ ላኩ። የኔርያም ልጅ ባሮክ ክርታሱን በእጁ ይዞ ወደ እነርሱ መጣ።
23 ይሁዲም ሦስት ወይም አራት ዓምድ ያህል ባነበበ ቍጥር፥ ንጉሡ በካራ ቀደደው፤ ክርታሱም በምድጃ ውስጥ ባለው እሳት ፈጽሞ እስኪቃጠል ድረስ በምድጃ ውስጥ ወዳለው እሳት ጣለው።
26 ንጉሡም ጸሐፊውን ባሮክንና ነቢዩን ኤርምያስን ይይዙ ዘንድ የንጉሡን ልጅ ይረሕምኤልንና የዓዝርኤልን ልጅ ሠራያን የዓብድኤልንም ልጅ ሰሌምያን አዘዘ፥ እግዚአብሔር ግን ሰወራቸው።
29 የይሁዳንም ንጉሥ ኢዮአቄምን እንዲህ በለው። እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። አንተ። የባቢሎን ንጉሥ በእርግጥ ይመጣል ይህችንም አገር ያፈርሳታል ከሰውና ከእንስሳም ባዶ ያደርጋታል ብለህ ለምን ጻፍህበት? ብለህ ይህን ክርታስ አቃጥለሃል።
30 ስለዚህም ስለ ይሁዳ ንጉሥ ስለ ኢዮአቄም እግዚአብሔር እንዲህ ይላል። በዳዊት ዙፋን ላይ ተቀማጭ አይኖርለትም፥ ሬሳውም በቀን ለትኩሳት በሌሊትም ለውርጭ ይጣላል።
31 ስለ ኃጢአታቸውም እርሱንና ዘሩን ባሪያዎቹንም እቀጣለሁ፤ እነርሱም አልሰሙምና የተናገርሁባቸውን ክፉ ነገር ሁሉ በእነርሱ ላይና በኢየሩሳሌም በሚቀመጡ በይሁዳም ሰዎች ላይ አመጣለሁ።
ኤርምያስም ሌላ ክርታስ ወሰደ ለኔርያም ልጅ ለጸሐፊው ለባሮክ ሰጠው፤ እርሱም የይሁዳ ንጉሥ ኢዮአቄም በእሳት ያቃጠለውን የመጽሐፉን ቃል ሁሉ ከኤርምያስ አፍ ጻፈበት፥ ደግሞም እንደ ቀድሞው ያለ ቃል ብዙ ቃል ተጨመረበት።
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በውስጥም በውጭም በተነሡ ኃይሎች በተለያዩ ጊዜያት ጥፋትና ዘረፋ ደርሶባታል፡፡ከውጭ ከመጡ ኃይሎችም ደግሞ የእንግሊዞች፣ደርቦሾችና ፈሽሽት ኢጣሊያን ጥፋቶች ተወዳዳሪ አይገኝላቸውም፡፡
እንግሊዝ፤- እንግሊዞች ከአንድ ሺ ሦስተ መቶ በላይ የሚሆኑ የብራና መጻሕፍትን ከመቅደላ እንደወሰዱ ለማወቅ ተችሏል፡፡ ሆኖም ግን በተለያዩ ምክንያቶች ቅረሶቹ ተዘረክርከው በመቅረታቸው በአሁኑ ሰዓት 400 ያህል ብቻ ናቸው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ክብረ ነገስት መጽሐፍ፣ታቦታት፣ቅዱሳት ሥዕላት፣የአጤ ቴዎድሮስ ከበሮ፣የአቡነ ሰላማ መስቀል፣ዋንጫ ፣ከወቅር የተሰሩ ሁለት ጽዋዎች ፣የወርቅ የእንገት መስቀሎች ወ.ዘ.ተ ተወስደዋል፡፡
ድርቦሾች፤- ድርቡሾች የእንግሊዝና የግብጽን የጋራ አገዛዝ በመቃወም ሱዳን ውስጥ ከተነሳው የማኀዲስቶች እንቅስቃሴ አካል ነው፡፡ድርቡሾች በወቅቱ ሱዳን ውስጥ ይኖሩ የነበሩ ግብጻውያንን መካራ አጽንተውባቸዋል፡፡ በዚህም ምክንያት በኢትዮጵያ በኩል አድርገው ግብጻውያን ወደ ሀገራቸው እንዲገቡና እንግሊዞች የያዟቸውን የኢትዮጵያ ግዛቶችን ለመመለስ በአጼ ዮሐንስ አማካንነት ስምምነት ላይ ደርሰዋል፡፡ ስምምነቱም የሕይወት ስምምነት ይባላል፡፡ ኢትዮጵያ ስምምነቱን አክብራ ግብጻውንን ወደ ሀገራቸው ማሻገር ስትችል እንግሊዝ ስምምነቱን ሳታከበር እንደውም ምጽዋን በኢጣሊያ እንዲያዝ አድርጋለች፡፡ በዚህ ምክንያት ድርቡሾች በጣም ተናደው በተለይም 1879 እስከ 1880 ድረስ በጎጃምና ጎንደርን በመውረር አብያተ ክርስቲያናትን፣ገዳማትንና ካህናትን በውስጣቸው የሚገኙ በርካታ ቅርሶችን አቃጥለዋል፡፡አፄ ዮሐንስም በመተማ ጦርነት ከነዚህ ማህዲስሶች ጋር ሲዋጉ እንደሞቱ ይታወቃል፡፡
ፋሽስት ኢጣሊያ፤- ኢጣሊያን በአጤ ሚኒልክ በአድዋ ጦርነት ውርደት ከተከናነበ በኋላ በ1928 ዓ/ም ሌላ ጦርነት በኢትዮጵያውን ላይ አውጇል፡፡በዚህም ጊዜ የሮም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያንና ሃይማኖቷን ለማጥፋት የነበራትን የልብ ፍላጎት አጋጣሚውን በመጠቀም በግልጽ መሳሪያ በማስታጠቅና ‹‹ በመባረክ›› የጥፋት ተልዕኮ ዋና አቀንቃኝ ነበረች፡፡
ኢጣሊያ በነበራት የአምስተ ዓመት የጥፋት ዘመቻ ቤተ ክርስቲያን ደምታለች፣ቆስላለች፣ተዘርፋለች፡፡ በተለያዩ የአገራችን አካባቢዎች የሚገኙ ከሁለት ሺ በላይ የሚሆኑ አድባራትና ገደማት ተቃጥለዋል፡፡ በዝቋላ፣በላሊበላ፣በጎንደር፣በአክሱም ፣በደብረ ሊባኖስ ፣በአዲስ አበባና በሌሎች ቦታዎች በጣም በርካታ መነኮሳት ፣ካህናትና ምእመናን በግፍ ተጨፍጭፈዋል፡፡ በደብረ ሊባኖስ ብቻ በአንድ ቀን ወደ አምስት መቶ የሚደርሱ መነኮሳት መረሸናቸው ተዘግቧል፡፡በምዕራብ ኢትዮጵያ የጎሬው ሊቀጳጳስ አቡነ ሚካኤልና የወሎው ጳጳስ አቡነ ጴጥሮስ በግፍ ተገድለዋል፡፡
አቡነ ጴጥሮስ የኢትዮጵያ ሕዝብም ሆነ የኢትዮጵያ መሬት ለኢጣሊያ እንዳይገዙ በማለት በአደባባይ በማውገዛቸው ፋሽስቶቹ በመትረየስ መሐል አዲስ አበባ ላይ ገድለዋቸዋል፡፡
ፋሽስት በአገራችን ለአምስት አመታት በቆዩባው ጊዜያት ሴተኛ አዳሪነት፣ሌብነት፣ሱሰኝነት፣ቁማርተኝነትና የመሳሰሉት ማህበራዊ ቀውሶች እንዲስፋፉና በርካታ መንፈሳዊ ዕሴቶቻቸን እንዲዳካሙ ምክንያት ሆኗል፡፡
ሚስዮናውያን የምነላቸው በተለያዩ ጊዜያት ወደ ሀገራቸን በመግባት ኢትዮጵያንና የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን ሲተናኮሎ የነበሩ የካቶሊክ ፣ፕሮቴስታንትና የመሳሰሉት የእምነት ድርጅቶች መልዕክተኞች ናቸው፡፡እነዚህ ሚስዮናውያን በተለያየ ጊዜ ወደ ኢትዮጵያ እንደሚጡ ምክንያት የነበሩ ሦስት ጉዳዮች ናቸው፡፡
1. በመጀምሪያው የመስቀል ጦርነት ጊዜ ተደጋጋሚ ሽንፈት የገጠማቸው ምዕራባውያን ካቶሊኮች ሙስሊሞች ለማሸነፍ በሐሳባቸው የፈጠሩትን የሕንዱን ቄስ ንጉስ ዮሐንስን ፍለጋ መጀመራቸውን ይህንንም ሐሳብ የፈጠሩት ሰው ከኢትዮጵያ ጋር በመዛመዳቸው
ካቶሊክ ሚስዮናውያን ለረዥም ዘመናት የነበራቸው ምኞች ለጊዜው እውን የሆነው በአጼ ሱስንዮስ ዘመን ነበር፡፡በዚህ ጊዜ በትግራይ፣በላስታ፣በበጌ ምድር በጎጃምና በሽዋ ያሉ ሊቃውንት ደንቀዝ እየሄዱ ‹‹ሰማዕትነት አያምልጣችሁ›› እያሉ በሱስንዮስ አደባባይ ከስምንት ሺ በላይ ህዝብ ረግፏል፡፡ ከሚስዮናውየን አንዱ አልፎንዙ ሜንዴዝ ለሁለት ኢትዮጵውያን እንዳስተማራቸው የሚነገረው ቅባትና ፀጋ የተባሉ ሁለት እምነቶች ለአገርና ለቤተ ክርስቲያን መከፋፈል ዓይነተኛ ምክንያት እንደነበር የሚዘነጋ አይደለም፡፡
በአጠቃላይ ሚስዮናውያን በተለያዩ ጊዜ የነገስታቱን ደካማ ጎን በማጥናት ኢትዮጵያን ለማበጣበጥና በእነርሱ ቁጥጥር ሥር ለማድረግ ያልፈነቀሉት ድንጋይ አልነበርም፡፡ዓላማቸው ግን በኢትዮጵያውያን ሀገር ወዳድነትና ለሃይማኖት ተጋዳይነት ሊሳካ አልቻለም፡፡
የሁለቱ አብያተ ክርስቲያናት ግንኙነት የተጀመረው አቡነ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን /ፍሬምናጦስ/ በ20ኛው የእስክንድርያ ፓትርያርክ ቅዱስ አትናቴዎስ ተሹሞ የመጀመሪያው የኢትዮጵያ ጳጳስ ሆኖ ከመጣ ወዲህ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ለረዥም ዘመናት ከግብፅ ጳጳሳትን ለማምጣት የተገደደችበት ምክንያት በ7ኛው መ/ክ/ዘ በሠለስቱ ምእት ስም በኒቅያ ቁባዔ 42ኛው ቀኖና ላይ የተጨመረው የሐሰት ዐረፍተ ነገር ነው፡፡ እርሱም‹‹ ኢትዮጵያውያን ከሊቃውንቶቻቸው ጳጳስ አይሾም ›› የሚል ነው፤
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለረዥም ጊዜያት ክግብጽ ጥገኝነት ስር ሁና ከእስክንድርያ ጳጳሳት ስታስመጣ መኖሯ በርካታ ችግሮች አስከትሏል፡፡ጳጳሳቱ፤-
ከግብጻውያን ጳጳሳት ጋር በተያያዥነት ባላቸው ችግሮች ምክንያት በተፈጠረው አስተዳደራዊ ክፍተት ለመሙላት በመካከለኛው ዘመን የደብረ ሊባኖስ ዕጨጌ ትልቅ የኃላፊነት ቦታ ተሰጥቷቸው ነበር፡፡በቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊና አስተዳዳራዊ አገልግሎት ከጳጰሳት ቀጥሎ ሁለተኛው ሰው ነበሩ፡፡
ኢትዮጵያውያን ነገስታት በተለያየ ጊዜ ኢትዮጵያውያን ሊቃነ ጳጳሳት እንዲሾሙ ጥያቄ የቀረበ ሲሆን ጥረቱ ግን የተሳካው በንግስት ዘውዲቱ ዘመነ መንግስትበ1921ዓ.ም ሲሆን አምስት ኢትዮጵውያን መነኮሳት ጵጵስና ተሸመዋል ፡፡እነርሱም
በ1951ዓ/ም አቡነ ባስሊዮስ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ፓትርያርክ ሁነው በ116ኛው የግብጽ ፓትርያርክ አቡነ ቄርሎስ ተሹመው ለዘመናት የነበረው ራስን የመቻል ትግል በታላቅ ውጤት ተጠናቋል፡፡
በኢትዮጵያ የረዥም ጊዜ የታሪክ ሂደት መገንዘብ የሚቻለው መንግስታት በተቀያየሩ ቁጥር የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የችግሮች ሁሉ የመጀመሪያ ገፈት ቀማሽ መሆኗን ነው፡፡
በቤንሻንጉል ጉምዝ በድንባጤ ወረዳ ዛሬም እንደ ትናንቱ በአማራ ተወላጆች ላይ ጥቃት እንደደረሰ እየተሰማ ነው፡፡ በዚህ ክልል ውስጥ በተለይ ባለፉት ሁለት ዓመታት በአማርኛ ቋንቋ ተናጋሪዎች ላይ ዘግናኝ በደሎች እየተፈፀሙ ይገኛል፡፡ የፌዴራሉም ይሁን የክልል መንግስታት ተቀዳሚ ተግባራቸው የዜጎችን የመኖር ዋስትና ማስጠበቅ ነው፡፡ የዜጎችን ደህንነት ማስጠበቅ ያልቻለ ግለሰብ ስልጣኑን ማስረከብ ይጠበቅበታል፡፡ ወይም ለሚጠፋው የሰው ልጅ ህይወት ተጠያቂ ሊሆን ይገባል፡፡
ባለስልጣናት/መሪዎች ለሚያጠፉት ጥፋት ተጠያቂ እስካልሆኑ ድረስ የአሸባሪውን የህወሐት ባህሪ መላመዳቸው አይቀርም፡፡ ስለዚህ የቤንሻንጉል ጉምዝ የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አሻዴ ሀሰን እና የክልሉ የፀጥታ ኃላፊዎች በክልሉ ለሚጠፋው ህይወት ተጠያቂ ሊሆኑ ይገባል
እቲ ትልሚ (ፕሮጀክት) „jmd2start – መሰነይታ ንመንእሰያት ስደተኛታት ኣብ ናይ መንእሰያት ናይ ምዉህሃድ ኣገልግሎት" ንመንእሰያት ናይ ትምህርቲ፡ ናይ ሞያ ትምህርቲ፡ ናይ ስራሕ ቦታ ከምኡ'ዉን ኣብ ናይ ሕብረተሰብ መዓልታዊ ናብራ ኣገልግሎት ንኽረኽቡሉ ዝኽእሉ ዕድል የበራትዕ። ንሕና ንስደተኛታት ካብ 12 ዕድሚኦም ክሳብ 27 ዝዕድሚኦም ንጉዳይ ዑቅባ ብዝምልከትን ይኹን ግዝያዊ መንነት ወረቀት ንዘለዎም ሰባት ነሰንዮምን ነማኽሮምን። ኣገልግሎትና ገንዘብ ኣይሓትትን እዩ (ብናጻ እዩ)።
ክቡር ዶ/ር አባ ተሾመ ፍቅሬ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የጳጳሳት ጉባኤ ጠቅላይ ጽ/ቤት ጠቅላይ ጸሐፊ እና እና ክቡር አቶ በቀለ ሞገስ የካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ማሕበራዊ ልማት ኮሚሽን ዳይሬክተር በብፁዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሊቀጳጳሳት ዘካቶሊካውያን ጥያቄ ከጥር4 እስከ 6 2013 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ካቶሊክ ጳጳሳትጉባኤን በመወከል በአዲግራት ካቶሊካዊ ሰበካ ጉብኝት አድርገው መመልሳቸውን ጥር 13 ቀን 2013 ዓ.ም. የልዑካን ቡድን አባላቱ በጳጳሳት ጉባኤ ጠቅላይ ጽ/ቤት ባደረጉት ገለጻ አስረድተዋል።
በመርሃግብሩ ላይ ብፁዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሊቀጳጳሳት ዘካቶሊካውያን፣ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የጳጳሳት ጉባኤ ጠቅላይ ጽ/ቤት የሥራ አመራር ኮሚቴ፣ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የገዳማት የበላይ ዐለቆች ጉባኤ፣ ካህናት፣ ደናግል፣ የካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን አጋር ድርጅቶች እንዲሁም የእምነት ተቋማት የልማት ድርጅቶች ጥምረት (Act Alliance) ተገኝተዋል።
የልዑካን ቡድኑ አባላት ለተሳታፊዎች ሰለጉብኝታቸው ባቀረቡት ሪፖርት የአዲግራት ሀገረስብከት ጳጳስ ከሆኑት ከብፁዕ አቡነ ተስፋስላሴ መድህን ጋር በአካል የተገናኙ፣ እንዲሁም በሰበካው የሚገኙ መነኮሳት እና ካህናትን የጎበኙ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ የጉብኝቱ ዋነኛ ዓላማም አብሮነታችንን ለማሳየት፣ በሰበካው ያለውን ተጨባጭ ሁኔታ ለመቃኘት እንዲሁም ከብፁዕነታቸው የሰበካው ጳጳስ የሚቀርበውን መግለጫ ለማዳመጥም ጭምር ነበር፡፡ ክቡር አባ ተሾመ እንደገለጹት ይህንን ጉብኝት ማደረጋቸው እጅግ አስፈላጊ እና በአካባቢው የተፈጠሩ ሁኔታዎችን ለመረዳት የሚረዳ ሆኖ አግኝተውታል።
ክቡር አባ ተሾመ በዚሁ አጋጥሚ ብፁዕ አቡነ ተስፋሥላሴ የአዲግራት ሀገረስብከት ጳጳስ በመንበራቸው ላይ በመልካም ደህንነት የሚገኙ መሆኑን ላረጋግጥላችሁ እወዳለሁ። ካሉ በኋላ ሁላችሁም ዘወትር በጸሎት እንደምታስቧቸው ይገነዘባሉ። በእኛ በኩል ላደረሳችኋቸው መልካም ምኞቶች እና ዘወትር በጸሎታችሁ የምታስቧቸው ስለመሆኑም ምስጋናቸውን አድርሰዋችኋል ብለዋል።
በመርሃግብሩ ላይ ክቡር አቶ በቀለ ሞገስ ባቀረቡት ገለጻ በግጭቱ ምክንያት በክልሉ የደረሰውን ጉዳት ከሞላ ጎደል ለተሳታፊዎች አስቃኝተዋል። ትምህርት ቤቶች፣ ሕንጻ ቤተክርስቲያኖች፣ የመድሃኒት መደብሮች፣ የህክምና ማዕከላት ሌሎች የመንግሥት፣ የግል፣ የሕዝብ እና የቤተክርስቲያን አገልግሎት መስጫ ተቋማት ለጉዳት እና ለዘረፋ የተጋለጡ መሆናቸውን መመልከት ተችሏል። እንዲሁም በክልሉ በርካታ ሕዝቦች ከቀዬአቸው የተፈናቀሉ፣ ከሦስት ወራት ላላነሱ ጊዜያት ያለደሞዝ፣ ያለ ንግድ እንቅስቃሴ የቆዩ በመሆኑ የዕለት ደራሽ እርዳታ ፈላጊው ቁጥር እጅግ ጨምሯል።
በመርሃግብሩ ላይ ከልዑካን ቡድኑ በተጨማሪ ወደ እዳጋ ሐሙስ ተጉዘው የተመለሱ አንዲት መነኩሴ እና በአድዋ፣ እና ሽረ ከሚገኙ ገዳማት አባላቶቻቸው መረጃ የደረሳቸው ሌሎች መነኮሳት በግጭቱ ምክንያት ለችግር ለተጋለጡ ወገኖች አስቸኳይ ድጋፍ ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን አበክረው ገልጸዋል።
ብፁዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሊቀጳጳሳት ዘካቶሊካውያን በጠቅላይ ጽ/ቤቱ በተካሄደው ውይይት ላይ በመገኘት በአሁኑ ወቅት ለተቸገሩ እና አስቸኳይ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ወገኖች በአፋጣኝ መድረስ አስፈላጊ መሆኑን አሳስበዋል። የልዑካን ቡድኑ ስፍራው ድረስ በመጓዝ ላበረከተው አስተዋጽዖ፣ ለፈጥኖ ደራሽ ድጋፍ ትብብር ለሚያደርጉ በሙሉ እና እስካሁን ለተከናወኑት ሥራዎችም ምስጋናቸውን አቅርበዋል።
በተጨማሪም ክቡር አቶ በቀለ ሞገስ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን የማሕበራዊ ልማት ኮሚሽን ዳይሬክተር እንዳስረዱት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ግጭቱ ከተከሰተ ጊዜ አንስቶ ከሌሎች የእምነት ተቋማት፣ ከኖርዌይ ቤተክርስቲያን እርዳታ ድርጅት፣ ከዓለም የአብያተክርስቲያናት ምክር ቤት፣ ከካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን አጋር ድርጅቶች እንዲሁም የእምነት ተቋማት የልማት ድርጅቶች ጥምረት ከሆነው አክት አሊያንስ ጋር ድጋፍ ማድረስ በሚቻልባቸው ሁኔታዎች ላይ በትብብር ስትሠራ ቆይታለች።
በአዲግራት ሀገረስብከት ከቤተክርስቲያን እና ከክልሉ መንግሥት ጊዜያዊ አስተዳደር ጋር በተደረገው ውይይት መሰረት የተውጣጣ ግብረ ሃይል የተቋቋመ መሆኑ በልዑካን ቡድኑ በተገለጸው መሰረት ድጋፍ ለማድረስ ተግዳሮት የሚሆኑ የመጓጓዣ፣ የገንዘብ ዝውውር እና ወደ ተጎጂው ማሕበረሰብ ለመድረስ የሚያስችል ሕዝባዊ አስተዳደር መዋቅርን የተመለከቱ አንኳር ጉዳዮች በአፋጣኝ እንዲፈቱ ከሚመለከታቸው የመንግሥት፣ የቤተክርስቲያን እና የሕዝብ ማሕበራት ጋር በመወያየት በአፋጣኝ ወደ ተግባር መግባት አስፈላጊ መሆኑ ታምኖበታል።
የካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በስፍራው አፋጣኝ ድጋፍ ለማድረስ ያስፈልጋል ብላ ካቀደችው እርዳታ በአሁኑ ወቅት 31 በመቶ የሚሆነውን ማሰባሰብ የቻለች መሆኑን የገለጹት ክቡር አቶ በቀለ ሞገስ 16,695,090.00 ብር የሚገመቱ በጥሬ ብር እና በዓይነት ድጋፍ ማሰባሰብዋን አብራርተዋል። ሆኖም ገና ብዙ የሚቀር በመሆኑ ድጋፍ አድራጊ አጋር አካላት በአፋጣኝ ድጋፍ እንዲያደርጉ ጥሪ አስተላልፈዋል።
ክቡር አባ ተሾመ ፍቅሬ በበኩላቸው ጥር 14 ቀን 2013 ዓ,ም, ከዓለም ካሪታስ (Caritas Internationalis) ጋር ተጨማሪ ትብብር ማድረግ ሰለሚቻልባቸው ሁኔታዎች የቪዲዮ ውይይት ለማድረግ እቅድ የተያዘ መሆኑን ገልጸዋል።
የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ጳጳሳት ጉባኤ ጥቅምት 25 ቀን 2013 ዓ.ም. “የሚያስታርቁ ብፁዓን ናቸው፣ የእግዚአብሔር ልጆች ተብለው ይጠራሉና” (ማቴ. 5 ፥9) በሚል በትግራይ ክልል የተከሰተውን ወቅታዊ ሁኔታ አስመልክቶ ባወጣው መግለጫ ወደ ግጭት የሚያመሩ ሆኔታዎች በአፋጣኝ እንዲቆሙ እና ሁሉም ወገኖች ልዩነቶቻቸውን በውይይት እና በሰላማዊ መንገድ ብቻ እንዲፈቱ ጥሪ አቅርቧል። እንዲሁም ብፁዕ ወቅዱስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ይኸው ጉዳይ የሚያሳስባቸው እና በቅርበት እየተከታተሉት መሆኑን በመግለጽ በተከታታይ ለሁለት ጊዜያት የሰላም ጥሪ በይፋ ማስተላለፋቸው ይታወሳል።
በእርከን ማረሻ ከባህላዊው ማረሻ የሚለየው በድግሩ ብቻነው፡፡ በመሆኑም በባህላዊው የእንጨት ድግር ምትክ ከብረት የተሰራና ከማረሻው ጫፍ ከፍ ብሎ በሚገኝ ደረጃ ከግራና ከቀኝ የሚገኘውንና ባህላዊው ማረሻ የሚዘለውን መሬት ማረስ የሚችል ነው፡፡ በእርከን የተባለበትም ምክንያት በሁለት ደረጃ የሚያርስ በመሆኑ ነው፡፡
ፕረዚዳንት ባራክ ኦቦማ በ United States ፕረዚዳንትነት አፍሪቃን ለአራተኛ ጊዜ ለመጎብኘት ተዘጋጅተዋል። በአባታቸው የትውልድ ሀገር ኬንያ መዲና ናይሮቢ በአለም አቀፍ የንግድ ስራ ጉባኤ ይሳተፋሉ። ኢትዮጵያን በሚጎበኙበት ጊዜ ደግሞ ከሀገሪቱና ከአፍሪቃ መሪዎች ጋር ተገኛኝተው ይነጋገራልሉ።
ፕረዚዳንት ኦባማ ወደ አፍሪቃ የሚጓዙት ባለፈው አመት በተከሄደው የ United States እና የአፍሪቃ መሪዎች ጉባኤ ላይ የታየውን መሻሽል ለማጠናከር ነው። ወደ ኢትዮጵያ መዲና አዲስ አበባ ከማምራታቸው በፊት በኬንያ መዲና ናይሮቢ በመጪው ቅዳሜና እሁድ በአለም አቀፍ የንግድ ስራ ጉባኤ ይሳተፋሉ።
ፕረዚዳንቱ አዲስ አበባ መሄድ የለባቸውም ብለው የሚያያስቡ ሰዎች አሉና ለምን ይመስሎታል ለሚለው ጥያቄ በአፍሪቃ ጉዳይ ረዳት ሚኒስትር ሊንዳስ ቶማስ ግሪንፊልድ ለኛ ጠቃሚ ጉብኝት ነው ሲሉ መልሰዋል። " የኢትዮጵያ ህዝብና መንግስት በአሸባሪነት ላይ የሚያካሄዱትን ትግል በመደገፍ ረገድ ያለንን ቁርጠኛነት ያሳያል። ሰብአዊ መብትንና የፕረስ ነጻነትን በሚመለከት ለኢትዮጵያ መንግስት መልእክቶች ለማስተላላፍም ለፕረዚዳንቱ እድል ይከፍታል። ከሰብአዊ መብት አንጻር ኢትዮጵያ ትክክለኛውን ቦታ እንድትይዝ ይህ መንግስት ጥረት ማድረጉ ይቀጥላል" ብለዋል።
Jeffrey Smith የተባሉ የሮበርት ኬኔዲ የሰብአዊ መብት ማዕከል ቦርድ ሊቀ-መንበር ደግሞ “ኢትዮጵያ ዐል ሸባባን በመከላከል ረገድ ጽኑ አጋር ተደርጋ ትታያለች። ከክላላዊ ትብብር አንጻር ብቻ ሳይሆን በአህጉሪቱ ዙርያ ለአፍሪቅ ህብረት የሰላም ጥበቃ ተልእኮዎች ወታደሮች በማቅረብም ጭምር ነው። በተለይም በሱዳንና በደቡብ ሱዳን ላለው ቀውስ መፍትሄ ለማምጣት በሚደረገው ጥረት ያላት ሚናንና የሸምጋይነት ሚናውን በሚመለከት ኢትዮጵያ ዋናዋ አጋር ተደርጋ ትታያለች በማለት አስረድተዋል።
Smith አያያዘውም ኢትዮጵያ ጨቋኝ ሀገር በመሆንዋ የፕረዚዳንት ኦባማ ጉብኝት የተሳሳተ መልእክት ያስተላልፋል ብለዋል። ኢትዮጵያ በአለም ከባድ ሳንሱር ከሚደረግባቸው ሀገሮች አራተኛዋ ናት። ጋዜጠኞችን በማሰር ረገድ ከመላ አህጉሪቱ ከኤርትራ ቀጥላ ትፈረጃለች ብለዋል። ሙሉውን ዝግጅት ያድምጡ።
ትናንት የመንግሥታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብት ኮሚሽነር ዜይድ ራአድ አል ሁሴን በሰጡት መግለጫ አንዳንዶቹ የሀገሪቱ የገጠር አካባቢዎች ወደተባባሰ ብጥብጥ እያሽቆለቆሉ መሄዳቸው በዋና ከተማዋ ባንጊ እና በሌሎችም ትላልቆቹ ከተሞች በመከራ የተገኘውን አንፃራዊ መረጋጋት አደጋ ላይ ይጥላል ሲሉ አስጠንቅቀዋል።
አንዱ ትልቁ የሃገራችን ምሁራን ትልቁ ችግር የሚጽፉለትን ህዝብ ቋንቋ ለመጠቀም አለመቻላቸው ነው። የእንግሊዝኛ አክሮባት ለማሳየት የሚሽቀዳደሙ ይመስላል። በዚያም የተነሳ ትልቁን ነጥብ ይስታሉ። ፕሮፌሰር ሆኖ የሪሰርች ሀ ሁን አለማወቅ እንደሚቻል በግልጽ እያሳየኸን ነው።
HARSLE በእራሱ ተሞክሮ እና በጥራት ደረጃዎች ምክንያት በፓምፕ ማሽን ማሽን መስክ ውስጥ መሪ ምርት ነው ፣ እኛ በተለያዩ አካባቢዎች የሚያገለግሉ ሜካኒካል ፕሬስ ፣ የሳንባ ምች እና የ CNC turret punch ን እናመርጣለን ፡፡
የዝናቡ መጠን አስተማማኝ አለመሆንና የመጠኑ መዋዥቅ አርሶ አደሮች አማራጮችን እንዲፈልጉ እያስገደደ ነው። የደቡብ ወሎ በሚገኘው ለጋምቦ ወረዳ ለምሳሌ፤ በልማታዊ ሴፍቲኔት የሚረዱ አርሷ አደሮች ቁጥር ጨምሯል።
የአፈና ሥርዓት ልዩ ባሕርይው ሕዝብን አቅመ-ቢስ ማድረጉ ነው፡፡ አገዛዙ ቀዳሚ የአገርና የሕዝብ ተቆርቋሪ፣ የአገዛዙ ተቀናቃኞች የሕዝብ ጠላቶች ሆነው የሚቀርቡበት፤ ይህን ትርክት ሕዝብ በውድም በግድም አሜን ብሎ እንዲቀበል የሚደረግበት፤ የማይቀበሉ አካላት የሚታሰሩበት፣ የሚገደሉበትና የሚሳደዱበት ሥርዓት ነው የአፈና ሥርዓት፡፡
ተቀናቃኝ ኀይሎች በልዩ ልዩ እመቃ ምክንያት ረብ-የለሽ ሆነው የሚታዩበት እና በሥልጣን ላይ ያለው የፖለቲካ ኀይል በምንም ዓይነት መንገድ ሊነቀነቅና ሊሸነፍ የማይችል (invincible) ሆኖ የሚታይበት ወይም እንዲታይ የሚደረግበት ሥርዓትም ነው፡፡
የለውጥ ኀይሎች ተቀዳሚ ተልዕኮ ይህንን የአፈና አገዛዙ ያሰፈነውን የ“አይነቀነቅም፤ አይሸነፍም” አስተሳሰብ በተግባር መናድ ነው፡፡ እ.ኤ.አ. ታኅሣሥ 17 ቀን 2010 ሞሐመድ ቧዚዚ ራሱን አቃጥሎ ከገደለ በኋላ የቱኒዚያ ወጣቶች ገንፍለው ወደ አደባባይ በመውጣት ያደረጉት ይህንን ነበር፡፡ የቱኒዚያ ወጣቶች ትልቁ ድል የቤን አሊ አምባገነናዊ አገዛዝ የማይፈርና የማይገረሰስ በተግባር ማሳየት መቻላቸው ነው፡፡ አምባገነነናዊ አገዛዝ አንዴ ሊደፈርና ሊገረሰስ እንደሚችል በሕዝቡ ዘንድ ግንዛቤ ከተያዘ ሥርዓቱ (የፖለቲካ ማሻሻያ ካላደረገ በስተቀር) በነበረበት አካሄድ በሥልጣን ላይ የመቆየት ዕድሉ የመነመነ ነው፡፡
በአገራችን በአቶ መለስ ይመራ የነበረው ኢሕአዴግ ለ14 ዓመታት አስፍኖት የነበረው የ“አይነቀነቅም፤ አይሸነፍም” መንፈስ ከባድ ነበር፡፡ በ1997 ዓ.ም. የተካሄደውን ብሔራዊ ምርጫ ታሪካዊ የሚያሰኘው፣ ያ ምርጫ የአቶ መለስ ኢሕአዴግ አስፍኖት የነበረውን የ“አይነቀነቅም፤ አይሸነፍም” መንፈስ በመስበሩ ነው፡፡ አቶ መለስ ሕዝቡ የአገዛዙን ስስ ብልት በደንብ እንደተገነዘበውና አንድ ቀን እንደሚጥለው ሲገነዘቡ፣ መንግሥታቸው በአንድ በኩል ያለ የሌለ ኀይሉን በመጠቀም የተቃውሞ ጎራውን ማንኮታኮት ሥራዬ ብሎ ተያያዘው፤ እዚያው በዚያው ደግሞ “ልማታዊ መንግሥት” ያሉትን የልማት አማራጭ ይዘው ከተፍ በማለት፣ አገሪቱ በልማት ላይ እንድትረባረብ፣ ወጣቱም በገፍ ወደ ሥራ እንዲገባ ሰፊ ሥራ ለመሥራት ሞከሩ፡፡ መገናኛ ብዙሃኑም፣ የመንግሥት ባለሥልጣናትም፣ ወጣቶችም፣ እማውራዎችም በአንድ ቃል ስለልማት ማውራት ጀመሩ፡፡ ኢትዮጵያ ለተከታታይ ዓመታት ባለ ሁለት አሃዝ የኢኮኖሚ ዕድገት እያስመዘገበች እንደሆነ፣ በዚህም ምክንያት በአጭር ጊዜ ውስጥ ከመካከለኛ ገቢ አገሮች ተርታ እንደምትሰለፍ፣ ወዘተ. ሌት ተቀን ተነገረን፡፡ አቶ መለስም የልማታዊ መንግሥት አስተሳሰብ መሪ ተዋናይ ሆነው ቀረቡ፡፡ ይህን ካደረጉ በኋላ በ2002 ዓ.ም. ኢሕአዴግ 99.6 በመቶ በሆነ ድምጽ ማሸነፉን፣ ውጤቱም በአገራችን የአውራ ፓርቲ ሥርዓት እየተገነባ መምጣቱን እንደሚገልጽ ነገሩን፡፡ ድርጅቱ በዚህ ሳይወሰን በ2007 ዓ.ም. መቶ በመቶ ማሸነፉን በመኩራራት ስሜት ገልጾልን እንደነበርም አይዘነጋም፡፡
የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ንቅናቄ ይህንን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ የመጣ ስሜት መሸርሸር በመጀመሩ ፋና ወጊ እንቅስቃሴ ሲሆን፣ እሱ በአገዛዙ ከባድ በተር ምክንያት ከተዳከመ በኋላ የአዲስ አበባንና የአዲስ አበባ ዙሪያ ኦሮሚያ ልዩ ዞንን የጋራ ማስተር ፕላን በመቃወም የተጀመረው የኦሮሞ ወጣቶች እንቅስቃሴም ከፍተኛ አስተዋጽኦ ነበረው፡፡ ሐምሌ 5 ቀን 2008 ዓ.ም. ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱ በሕገ-ወጥ መልኩ ሊያፍኑት የመጡትን አካላት እጀን አልሰጥም በማለት “እምቢ” ማለቱና ራሱን ሲከላከል የተወሰኑትን መግደሉ ደግሞ ከሁሉም በላይ አገዛዙ የማይደፈር አለመሆኑን በግልጽ ያሳየ እጅግ ታሪካዊ ክስተት ነበር፡፡ ከዚያች ታሪካዊ ዕለት በኋላ፣ አገዛዙ የአስቸኳይ ጊዜ ቢያውጅ፣ በዐሥር ሺሕዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያንን እያፈሰ ቢያስር፣ ተቃዋሚዎችን በጠራራ ጸሐይ ቢገድል፣ በአጠቃላይ አለኝ የሚለውን ስትራቴጂ ሁሉ ቢከተል በምንም ዓይነት ወደ ቀደመ አቅሙ ሊመለስ አልቻለም፡፡
እነዚህ ወሳኝ የሆኑ ክስተቶች ሕዝብ እንዲተባበርና አቅም እንዲያገኝ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል፡፡ ሕዝቡ አገዛዙ ሊደፈርና ሊገደሰስ እንደሚችል ሲረዳ በየጊዜው አቅሙ እያደገ መጥቶ በመጨረሻም ከሥርዓቱ ውስጥ የሕዝቡን ጥያቄ የሚደግፉ የለውጥ ኀይሎች በመውጣታቸው አፋኙ አገዛዝ ተቀይሯል፡፡ አገሪቱ አሁንም በኢሕአዴግ እንደምትመራ የታወቀ ቢሆንም የአሁኑ ኢሕአዴግ እንደ አቶ መለስ ኢሕአዴግ ፈላጭ ቆራጭ አይደለም፤ ሊሆንም አይችልም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ የታየው ትልቅ ለውጥ ሕዝቡ በትግሉ ሥርዓት መቀየር እንደሚችል ማመኑ ነው፡፡ ይህ ትልቅ ነገር ነው፡፡
የሆነ ሆኖ፣ አምባገነናዊ አገዛዝን ታግሎ መቀየር ትልቅ ስኬት ቢሆንም ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መገንባት ካልተቻለ ለውጡ ትርጉም አይኖረውም፡፡ የኢትዮጵያዊያን ትልቁ ፈተና ይህ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ኀይሎች መሀከል ያለው አቋም የተራራቀ ከመሆኑም በላይ፣ የተለያየ አቋም ያላቸው ኀይሎች የጋራ መድረክ አግኝተው በመሀከላቸው ስላሉት የተራራቁ አቋሞች የሚወያዩበት፣ የሚመካከሩበት እና ልዩነቶቻቸውን የሚያጠቡበት መድረክም የለም፡፡ ሌላውና ዋናው አደጋ፣ ሥልጣኔን ተነጠቅሁ የሚለው ኀይል ሥልጣኑን ለማስመለስ፣ “ተራው የእኛ ነው” የሚል እምነት ያለው ኀይል የራሱን ጥቅም ብቻ ለማስጠበቅ እና ለውጡ እንዲቀጥል የሚፈልገው ወገን ሒደቱ እንዲቀጥል በሚያደርጉት የተናጠል ሩጫ አገሪቱን ፈተና ላይ መጣሉ ነው፡፡ በየቦታው ሁሉም የየራሱን ጎሳና አካባቢ እየያዘ በመንግሥት ውስጥ መንግሥት የመመሥረት አዝማሚያ እየታየ ነው፤ የመንጋ ፍትሕ አስተሳሰብ ስር እየሰደደ ነው፤ ዜጎች በሰላም ወጥተውና ሠርተው የሚገቡበት ሁኔታ እየጠበበ ነው፤ ኢትዮጵያዊያን በየቦታው እንደ ሌላ ዜጋ እየተቆጠሩ በገፍ እየተፈናቀሉ ነው፤ ሥርዓት አልበኝነት እየነገሠ ነው፡፡ ይህ ሁሉ በጣም አስፈሪ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነቱ መረን-የለሽ አካሄድ ከቀጠለ የሕዝብ ትኩረት ከዴሞክራሲ ይልቅ ወደ ሰላምና መረጋጋት ይወርዳል፡፡ ትልቁ መከራ ይህ ነው!
ሽግግሩ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓትን በሚያዋልድ መልኩ ፍጻሜ ካላገኘ ለሁላችንም ትልቅ አደጋ ነው፡፡ ሁላችንም አሸናፊዎች ልንሆን የምንችለው ሰላምና መረጋጋት ሲኖር፣ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ሲገነባ እና የሕግ የበላይነት ሲከበር ብቻ ነው፡፡ ስለሆነም ሁሉም ኢትዮጵያዊ በአርቆ አሳቢነት መንፈስ መንቀሳቀስ ይጠበቅበታል፡፡ ሁላችንም በብዙ ወገኖቻችን መስዋዕትነት የተገኘው ይህ ታሪካዊ ዕድል እንዳያመልጠን ዘብ መቆም ይገባናል፡፡ ሁሉም ዜጋ የፈለገውን አመለካከት መያዝ የሚችልበት፣ የፈለገውን እምነት በነጻነት ማራመድ የሚችልበት፣ የፈለገውን መምረጥ ብቻ ሳይሆን መመረጥም የሚችልበት ወዘተ. ሥርዓት፣ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት መሆኑን አውቆ የዴሞክራሲ ዘብ እንዲሆን ያስፈልጋል፡፡ ኢትዮጵያችን ከዚህ በኋላ አምባገነናዊ አገዛዝ የምትሸከምበት አቅም የላትም፡፡
የቄሮ ሊቀመንበር እኔ ነኝ በማለት ራሱን በመሰየም መታወቂያ በማዘጋጀት እና የቅርብ ተጠሪውን የከተማዋን ፖሊስ አዛዥ ስም በመፃፍ የተለያዩ ተቋማት ስፖንሰር...
የሩስያው ፕሬዚዳንት ቭላዲሚር ፑቲን፣ በ2016 የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ እጃቸው በእርግጥ ስለመኖሩ በአፅንዖት እንደሚጠይቋቸው፣ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትረምፕ አስታወቁ።
ትራምፕ፣ ከብሪታንያ ጠቅላይ ሚኒስትር ቴሬሳ ሜይ ጋር ከተገናኙ በኋላ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ “ይህ ነገር ሀገራችንን በከፍተኛ ደረጃ ጎድቷታል” ማለታቸው ተጠቅሷል።
ከተሞች፣ የሰው ልጆችን ድንቅ ተፈጥሮ የሚመሰክሩ፣ የእውቀትና የትምህርት፣ የሥራና የብልፅግና፣ የሰላምና የስልጣኔ መነሃሪያ ቢሆኑም፤... ብዙዎቹ አንጋፋ ከተሞች፣ እንደ አጀማመራቸው አልዘለቁም።...
ከትናንት ወዲያ አመሻሽ ላይ ጋዜጠኛ ተስፋዬ ወ/ስላሴ “ቢሰቀጥጥም እውነት ነውና እይው” ብሎ በቤኒሻንጉል መፈጠርን የሚያስጠላ ስራ የተሰራበትን ፎቶዎች ላከልኝ።
ፎቶው ሃገር ሰላም ብለው በመኪና በሚጓጓዙ ሰላማዊ ሰዎች ላይ የተደረገ ለወሬ በማይመች ሁኔታ ክቡር የሰውልጅ ገላቸውን በስለት መቆራረጥ፣ደማቸውን እንደ ጎርፍ የማፍሰስ አረመኔያዊነት ነው።በበኩሌ ፎቶውን በሙሉ አይኔ ለማየት ተቸግሬያለሁ።እኔ የሆነውን በአይኖቸ ለማየት ያልቻልኩ እስከመጨረሻዋ እስትንፋሳቸው በስለት የተጨፈጨፉት ምስኪኖች በዛች ቅፅበት ምን እንደሆኑ ማሰብ አልፈልግም። (በነገራችን ላይ ፎቶዎቹን የማየት ብርታት አለኝ ለሚል ሁሉ በውስጥ መስመር ለማጋራት ዝግጁ ነኝ)
ይህ ማለቂያ ያጣው በቤኒሻንጉል የሚደረገው የአማሮች ሞት የሚያቆመው የአማራ ህዝብ በጋራ ወገቡን ጠበቅ አድርጎ በሚያደርገው ኮስታራ ትግል እንደሆነ አምናለሁ። ታዲያ ትግሉ እንዴት ይጀምር ሲባል ለእኔ የሚታየኝ መንግስትን አንድ ቀላል ጥያቄ በመጠየቅ ነው።
ይህም ጥያቄ የኢትዮጵያ ህዝብ ወያኔን በመጣሉ ላይ ብቻ እንዲበረታ አበክሮ የሚያሳስበው መንግስት ህወሓትን ለማጥፋት የሚደረገው ዘመቻ በተፋፋመበት ሰዓት ሹም ሽር አድርጓል። ይህ ሹም ሽር የቤኒሻንጉል ክልልን የአማራ/አገው የለቅሶ ድንኳን ያደረገውን የክልሉ ፕሬዚደንት አሻድሌን አላካተተም። ለምን???????!!!!!!!!
ሃገሩ ኢትዮጵያ ባይሆንና አሻድሌና ማዕከላዊው መንግስት ገና የሚያስገዱሉት በርካታ አማራ/አገው እንዳለ ባይማማሉ ኖሮ አሻድሌ ራሱ በፈቃዱ ነበር ስልጣን መልቀቅ ያለበት።
ስለዚህ የአማራ ህዝብ በቤኒሻንጉል በኩል በሚያደርገው ትግል ቅድሚያውን መውሰድ ያለበት የህዝብ ደም የሚያፈሰውን አስተዳደር የሚመራው አሻድሌ ለምን በማዕከላዊ መንግስቱ ተወደደ?የሰሞኑ ሹም ሽርስ እንዴት ዘለለው?በክልሉ የሚፈሰውን አረመኔያዊነት ማስቆም አለመቻል ከሹመት ለማስነሳት ያልበቃው ደሙ የአማራ/አገው ደም ስለሆነ ነው???????በሚሉት ጥያቄዎች ዙሪያ መሆን አለበት!
ስዕላዊ መዝገበ ቃላት ፡ በዣን-ክሎድ ኮርቤይ የተደረሰ የአማርኛ - እንግሊዝኛ ስዕላዊ መዝገበ ቃላት ነው። መጽሐፉ በ1983 ለሁለተኛ ጊዜ በካናዳ ቶሮንቶ ታተመ። [1]
ኣብ ከተማ መቐለ ብቁልቲ ሸይጠን፣ ሳእኒ ወልዊለንን ሰፍየንን ዝተመሃራ ማናቱ ኣሓት ለምለምን ትርሓስን ብቐዳማይ ዲግሪ ተመሪቐን ። ትርሓስ ካብ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ብሞያ መዋልዳን ለምለም ድማ ካብ ሚዛን ቴፒ ዩኒቨርሲቲ ብሞያ ሲቪል ምህንድስና እየን ተመሪቐን።
ለምለም ገብረ ዮሃንስን ትርሓስ ገብረ ዮሃንስን ቅድሚ ሎሚ ኣብ መደብ መናእሰይ ምቕራበን ይዝከር። ሳእኒ ወልዊለንን ሰፍየንን ክሳብ ደረጃ ዩኒኒቨርሲቲ እንትመሃራ ዝረኣዩ ብርክት ዝበሉ ሰባት የተባብዑወንን በብዓቕሞም ይሕግዙወንን ምንባሮም እውን ይዝክራን የመስግናን።
ብፍላይ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ኣይተ ካሕሳይ ኣረቂ ፈተወቲ ዓዶምን ህዝቦምን ኣተሓባቢሩ ዝለኣኸለን ገንዘብ ኣብ ናብራ ስድረአን ዓብዪ ሓገዝ ምፍጣሩ ብምግላፅ ንደቂ ዓደን ዘለዎን ክብሪ ገሊፀን እየን። በቲ ዝተላኣኸ ገንዘብ ዘበናዊ መሳርሒ ውፅኢት ዕንፀይቲ ብምዕዳግ ንእሽተይ ሓወን ሚኪኤለ ገብረዮሃንስ ናይ ገዛእ ርእሱ ስራሕ ከፊቱ ውፅኢታዊ ብምዃን ንወለዱን ኣሓቱን ይረድእ ምህላዉ ይገልፃ።
ለምለም ዓሚ ምስ ተመረቐት ኣብዚ ሰሙን'ዚ ቃል ኪዳን ኣሲራ'ላ፤ ትርሓስ ድማ ተመሪቓ፤ ስድራ እንዳ ገብረ ዮሃንስ ሓጐስ ተጸምቢሉ ቀንዩ። ለምለምን ትርሓስን "ዝዘራእናዮ ዓፂድና ኣለና" ይብላ
‹‹እስላም ከሙሐመድ ዘንድ የሆነ አዲስ ሃይማኖት አይደለም። አልመሲሕ [የአላህ ሰላም በርሱ ላይ ይሁን] ወደ ሰማይ ካረገ ከስድስት መቶ ዓመት በኋላ ምድር ላይ በተሰራጨ ጊዜ ቀደም ሲል በነበሩት መለኮታዊ ሃይማኖቶች ውስጥ የሰፈረውን መለኮታዊ ራእይ ዳግም አሰራጨ፤ወደ ጠራ ጥንታዊ ስረ መሰረቱም መለሰው። እግዚአብሔር የላካቸው ነቢያት ሁሉ መስሊሞች ነበሩ፤መልክቶቻቸውም ሁሌም አንድ ነበሩ።››
‹‹ቅዱስ ቁርኣንን አንብቤ ስጨርስ፣ይህ ፍጥረትን ለሚመለከቱና ለሌሎቹም ጥያቄዎች አጥጋቢ ምላሾችን ያካተተ እውነታ ነው የሚል ስሜት ውስጤን አጥለቀለቀው። በተቀሩት ሃይማኖታዊ መጽሐፎች ውስጥ እርስ በርስ ሲጣረሱ የምናገኛቸውን ሁነቶች ሎጂካዊ በሆነ መንገድ ያቀርብልናል። ሁነቶቹ ቁርኣን ውስጥ ሲቀርቡ ድንቅ በሆነ ቅንጅትና መጣጣም፣እውነታው ይህ ስለመሆኑና ይህ ንግግር የግድ ከአላህ ዘንድ ብቻ የተላለፈ ስለመሆኑ ለጥርጣሬ ምንም ቦታ በማይተው ቁርጥ ባለ የአቀራረብ ስልት ነው።››
‹‹ያልተማረውና በማይማን አካባቢ ውስጥ ያደገው ሰው ሙሐመድ፣ቅዱስ ቁርኣን የገለጸቸውንና ዘመናዊው ሳይንስ እስከ ዛሬው ዘመናችን ድረስ ሊደርስባቸው የሚጥረውን የዩኒቨርስ ተአምራት እንዴት ማወቅ ቻለ?! እናም ይህ ንግግር የግድ የአላህ (ሱ.ወ.) ንግግር መሆን ይኖርበታል።››
ጾም ንዝተወሰነ ሰዓታት መግቢን ማይን ካብ ምውሳድ ምቚጣብ ማለት ኢዩ። እቲ ምቚጣብ ካብ ዝተወሰነ መግብታት ክኸውን’ውን ይኽእል ኢዩ። ዝበዝሕ እዋን ንሃይማኖታዊ ዕግበት ኢልና
ፕረዚደንት ግብፂ ሑስኒ ሙባረክ ድሕሪ ናይ ሰላሳ ዓመት ዕድመ ስልጣኖም ካብ ስልጣን ሎሚ ወሪዶም።ኣብ ኣደባባያት ግብፂ ብሕልፊ ድማ እቲ ኣብ'ዚ ቅልውላው'ዚ ማእከል ተቃወምቲ ኮይኑ ዝቐነየ ኣደባባይ ታሕሪር ብዓውታ ሰባትን ድምፂ ማካይንን ክናወፅ'ዩ ኣምስዩ።
“የትግርኛ ስም ያላቸው አባላቱ ከማባረር፣ የትግራይ ተወላጆችን እስከ መግደልና የትግራይን መሬት እስከ መውረር አቅዳል። ብአዴን ለመለወጥ ማቀዱ ለማሳየት የአጎራባች ክልሎችese two መሬት በግርግር ለመንጠቅ አቅዶ እየተንቀሳቀሰ ይገኛል። በዚሁ መሰረት ከዓፋር (የተለያዩ ቦታዎች)፣ ከትግራይ (ራያና ወልቃይት)፣ ከቤንሻንጉል (መተከል) እና ከኦሮምያ (አዲስ አበባ እና ዙርያዋ) ወዘተ ለመውሰድ ዕቅድ አለው። ይህንን ሕልሙ እውን ለማድረግም በነዚህ ክልሎች ውስጥ ብጥብጥ መቀስቀሱ አይቀሬ ነው።”
መርሃ ግብሩ በዓለም የጤና ድርጅት እና ቸብ (Chubb Limited) በተባለ ኩባንያ ትብብር የሚዘረጋ ሲሆን በዓለም አቀፉ የክትባቶች ትብብር (ጋቪ) ስር በተቋቋመው የኮሮና ቫይረስ ዓለምአቀፍ ተደራሽነት (ኮቫክስ) የታቀፉ 92 ሀገራት ዜጎችን ብቻ የሚመለከት ነው ተብሏል፡፡
እ.ኤ.አ እስከ ሰኔ 30/2022 ድረስ በኮቫክስ በኩል ከሚሰራጩ ክትባቶች ጋር በተያያዘ ከባድ እክል ሊገጥማቸው የሚችል የትኛውም የተጠቀሱት ሃገራት ዜጎችን እንደሚመለከትም ነው የተገለጸው፡፡
በኮቫክስ አማካኝነት የሚሰራጩ ሁሉም ክትባቶች የደህንነት እና የውጤታማነት ማረጋገጫ የተሰጣቸው መሆናቸውንም ነው የዓለም ጤና ድርጅት በድረ ገጹ ያስታወቀው፡፡ ይሁንና ፈቃድ ያገኙ የትኞቹም መድኃኒቶች እና ክትባቶች እንደሚኖራቸው የጎንዮሽ ጉዳት ሁሉ ፣ የኮቫክስ ክትባቶችም አልፎ አልፎ ከባድ ጉዳት ሊያደርሱ ይችላሉ ተብሏል፡፡
ከሚወስዱት ክትባት ጋር በተያያዘ እክል (የጎንዮሽ ጉዳት) ለሚገጥማቸው የሚከፈለው የካሳ አገልግሎት መርሃ-ግብር በኮቫክስ ድረ ገጽ (www.covaxclaims.com) በአውሮፓውያኑ መጋቢት 31/2021 እንደሚጀምር ተገልጿል፡፡ መርሃ-ግብሩ ሲጀምር በክትባቱ ጉዳት ደርሶብናል የሚሉ ሰዎች ፣ ክትባቱን የወሰዱት ከመጋቢት 31 በፊት ቢሆን እንኳን ፣ ለካሳ ክፍያ ማመልከት ይችላሉ፡፡
የዓለም ጤና ድርጅት ከ’ቸብ’ (Chubb) ጋር በመተባበር ለመርሃ-ግብሩ የመድህን አገልግሎት ለመስጠት በመስራት ላይ መሆኑን የገለጸ ሲሆን ‘ቸብ’ በመሪነት መድህኑን ይሸፍናል ተብሏል፡፡
የፈርዲናንድ ማጄላን መርከቦች ከደረይክ በፊት አለሙን ሁሉ ዙረው ነበር። ይሁንና ማጄላን እራሱ በጉዞው ላይ ስላረፈ፣ የድረይክ ዓለም ዙሪያ ጉዞ በአንድ መሪ ሥር የነበረው መጀመርያው ጊዜ ነበረ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣብ ሆስፒታላት ዞባ ደቡብ ተዓቚቦም ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 8 ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም ኣለዉ።
-'anoneditwarning' => "'''ማስታወቂያ:''' እርስዎ አሁን በአባል ስምዎ ያልገቡ ነዎት። ማዘጋጀት ይቻሎታል፤ ነገር ግን ለውጦችዎ በአባል ስም ሳይሆን በቁጥር አድራሻዎ ይመዘገባሉ። ከፈለጉ፥ በአባልነት [[Special:UserLogin|መግባት]] ይችላሉ።",
-'missingcommentheader' => "'''ማስታወሻ፦''' ለዚሁ አስተያየት ምንም አርእስት አላቀረቡም። 'ለማቅረብ' እንደገና ቢጫኑ ለውጥዎ ያለ አርዕስት ይሆናል።",
+'anoneditwarning' => "'''ማስታወቂያ:''' እርስዎ አሁን በአባል ስምዎ ያልገቡ ነዎት። ማዘጋጀት ይቻሎታል፤ ነገር ግን ለውጦችዎ በአባል ስም ሳይሆን በቁጥር አድራሻዎ ይመዘገባሉ። ከፈለጉ፥ በአባልነት [[Special:UserLogin|መግባት]] ይችላሉ።",
+'missingcommentheader' => "'''ማስታወሻ፦''' ለዚሁ አስተያየት ምንም አርእስት አላቀረቡም። 'ለማቅረብ' እንደገና ቢጫኑ ለውጥዎ ያለ አርዕስት ይሆናል።",
$1ን ወይም ማንም ሌላ [[{{MediaWiki:Grouppage-sysop}}|መጋቢ]] ስለ ማገጃ ለመጠይቅ ይችላሉ። ነገር ግን በ[[Special:Preferences|ምርጫዎችዎ]] ትክክለኛ ኢሜል ካልኖረ ከጥቅሙም ካልተከለከሉ በቀር ለሰው ኢሜል ለመላክ አይችሉም። የአሁኑኑ ቁጥር አድራሻዎ $3 ህኖ የማገጃው ቁጥር #$5 ነው። ምንም ጥያቄ ካለዎ ይህን ቁጥር ይጨምሩ።",
በ[[Special:Preferences|ምርጫዎችዎ]] ትክክለኛ ኢ-ሜል አድራሻ ካልሰጡ፣ ወይም ከጥቅሙ ከታገዱ፣ ወደ ሌላ ሰው ኢ-ሜል መላክ እንዳልተቻለዎ ያስታውሱ።
-'confirmedittext' => 'ገጽ ማዘጋጀት ሳይችሉ፣ አስቀድመው የኢ-ሜል አድራሻዎን ማረጋገጥ አለብዎት። እባክዎ፣ በ[[Special:Preferences|ምርጫዎችዎ]] በኩል ኢ-ሜል አድራሻዎን ያረጋግጡ።',
-'newarticletext' => 'እርስዎ የተከተሉት መያያዣ እስካሁን ወደማይኖር ገጽ የሚወስድ ነው። ገጹን አሁን ለመፍጠር፣ ከታች በሚገኘው ሳጥን ውስጥ መተየብ ይጀምሩ። ለተጨማሪ መረጃ፣ [[{{MediaWiki:Helppage}}|የእርዳታ ገጽን]] ይመልከቱ።
+'confirmedittext' => 'ገጽ ማዘጋጀት ሳይችሉ፣ አስቀድመው የኢ-ሜል አድራሻዎን ማረጋገጥ አለብዎት። እባክዎ፣ በ[[Special:Preferences|ምርጫዎችዎ]] በኩል ኢ-ሜል አድራሻዎን ያረጋግጡ።',
+'newarticletext' => 'እርስዎ የተከተሉት መያያዣ እስካሁን ወደማይኖር ገጽ የሚወስድ ነው። ገጹን አሁን ለመፍጠር፣ ከታች በሚገኘው ሳጥን ውስጥ መተየብ ይጀምሩ። ለተጨማሪ መረጃ፣ [[{{MediaWiki:Helppage}}|የእርዳታ ገጽን]] ይመልከቱ።
-'anontalkpagetext' => "----''ይኸው ገጽ ገና ያልገባ ወይም ብዕር ስም የሌለው ተጠቃሚ ውይይት ገጽ ነው። መታወቂያው በ[[ቁጥር አድራሻ]] እንዲሆን ያስፈልጋል። አንዳንዴ ግን አንድ የቁጥር አድራሻ በሁለት ወይም በብዙ ተጠቃሚዎች የጋራ ሊሆን ይችላል። ስለዚህ ለርስዎ የማይገባ ውይይት እንዳይደርስልዎ፣ [[Special:UserLogin|«መግቢያ»]] በመጫን የብዕር ስም ለማውጣት ይችላሉ።''",
-'previewconflict' => 'ለማስቀምጥ የመረጡ እንደ ሆነ እንደሚታይ፣ ይህ ቅድመ-ዕይታ በላይኛ ጽሕፈት ማዘጋጀት ክፍል ያለውን ጽሕፈት ያንጸባርቃል።',
-'session_fail_preview' => '<strong>ይቅርታ! ገጹን ለማቅረብ ስንሂድ፣ አንድ ትንሽ ችግር በመረቡ መረጃ ውስጥ ድንገት ገብቶበታል። እባክዎ፣ እንደገና ገጹን ለማቅረብ አንዴ ይሞክሩ። ከዚያ ገና ካልሠራ፣ ምናልባት ከአባል ስምዎ መውጣትና እንደገና መግባት ይሞክሩ።</strong>',
-'explainconflict' => "ይህን ገጽ ለማዘጋጀት ከጀመሩ በኋላ የሌላ ሰው ለውጥ ገብቷል። ላይኛው ጽሕፈት የአሁኑ እትም ያሳያል፤ የርስዎም እትም ከዚያ በታች ይገኛል። ለውጦችዎን በአሁኑ ጽሕፈት ውስጥ ማዋሐድ ይኖርብዎታል። ገጹንም ባቀረቡበት ግዜ በላይኛው ክፍል ያለው ጽሕፈት '''ብቻ''' ይቀርባል።",
+'anontalkpagetext' => "----''ይኸው ገጽ ገና ያልገባ ወይም ብዕር ስም የሌለው ተጠቃሚ ውይይት ገጽ ነው። መታወቂያው በ[[ቁጥር አድራሻ]] እንዲሆን ያስፈልጋል። አንዳንዴ ግን አንድ የቁጥር አድራሻ በሁለት ወይም በብዙ ተጠቃሚዎች የጋራ ሊሆን ይችላል። ስለዚህ ለርስዎ የማይገባ ውይይት እንዳይደርስልዎ፣ [[Special:UserLogin|«መግቢያ»]] በመጫን የብዕር ስም ለማውጣት ይችላሉ።''",
+'userpage-userdoesnotexist' => 'የብዕር ስም «$1» አልተመዘገበም። እባክዎ ይህን ገጽ ለመፍጠር/ ለማስተካከል የፈለጉ እንደ ሆነ ያረጋግጡ።',
+'previewconflict' => 'ለማስቀምጥ የመረጡ እንደ ሆነ እንደሚታይ፣ ይህ ቅድመ-ዕይታ በላይኛ ጽሕፈት ማዘጋጀት ክፍል ያለውን ጽሕፈት ያንጸባርቃል።',
+'session_fail_preview' => '<strong>ይቅርታ! ገጹን ለማቅረብ ስንሂድ፣ አንድ ትንሽ ችግር በመረቡ መረጃ ውስጥ ድንገት ገብቶበታል። እባክዎ፣ እንደገና ገጹን ለማቅረብ አንዴ ይሞክሩ። ከዚያ ገና ካልሠራ፣ ምናልባት ከአባል ስምዎ መውጣትና እንደገና መግባት ይሞክሩ።</strong>',
+'explainconflict' => "ይህን ገጽ ለማዘጋጀት ከጀመሩ በኋላ የሌላ ሰው ለውጥ ገብቷል። ላይኛው ጽሕፈት የአሁኑ እትም ያሳያል፤ የርስዎም እትም ከዚያ በታች ይገኛል። ለውጦችዎን በአሁኑ ጽሕፈት ውስጥ ማዋሐድ ይኖርብዎታል። ገጹንም ባቀረቡበት ግዜ በላይኛው ክፍል ያለው ጽሕፈት '''ብቻ''' ይቀርባል።",
-'copyrightwarning2' => 'ወደ {{SITENAME}} የሚላከው አስተዋጽኦ ሁሉ በሌሎች ተጠቃሚዎች ሊታረም፣ ሊለወጥ፣ ወይም ሊጠፋ እንደሚቻል ያስታውሱ። ጽሕፈትዎ እንዲታረም ካልወደዱ፣ ወደዚህ አይልኩት።<br />
+'copyrightwarning2' => 'ወደ {{SITENAME}} የሚላከው አስተዋጽኦ ሁሉ በሌሎች ተጠቃሚዎች ሊታረም፣ ሊለወጥ፣ ወይም ሊጠፋ እንደሚቻል ያስታውሱ። ጽሕፈትዎ እንዲታረም ካልወደዱ፣ ወደዚህ አይልኩት።<br />
-'longpagewarning' => '<strong>ማስጠንቀቂያ፦ የዚሁ ገጽ መጠን እስከ $1 kilobyte ድረስ ደርሷል፤ አንድ ጽሑፍ ከ32 kilobyte የበለጠ ሲሆን ይህ ግዙፍነት ለአንዳንድ ተጠቃሚ ዌብ-ብራውዘር ያስቸግራል። እባክዎን፣ ገጹን ወደ ተለያዩ ገጾች ማከፋፈልን ያስቡበት። </strong>',
-'longpageerror' => '<strong>ስህተት፦ ያቀረቡት ጽሕፈት $1 kb ነው፤ ይህም ከተፈቀደው ወሰን $2 kb በላይ ነው። ሊቆጠብ አይችልም።</strong>',
+'longpagewarning' => '<strong>ማስጠንቀቂያ፦ የዚሁ ገጽ መጠን እስከ $1 kilobyte ድረስ ደርሷል፤ አንድ ጽሑፍ ከ32 kilobyte የበለጠ ሲሆን ይህ ግዙፍነት ለአንዳንድ ተጠቃሚ ዌብ-ብራውዘር ያስቸግራል። እባክዎን፣ ገጹን ወደ ተለያዩ ገጾች ማከፋፈልን ያስቡበት። </strong>',
+'longpageerror' => '<strong>ስህተት፦ ያቀረቡት ጽሕፈት $1 kb ነው፤ ይህም ከተፈቀደው ወሰን $2 kb በላይ ነው። ሊቆጠብ አይችልም።</strong>',
-'nocreatetext' => '{{SITENAME}} አዳዲስ ገጾችን ለመፍጠር ያሚያስችል ሁኔታ ከለክሏል። ተመልሰው የቆየውን ገጽ ማዘጋጀት ይችላሉ፤ አለዚያ [[Special:UserLogin|በብዕር ስም መግባት]] ይችላሉ።',
+'nocreatetext' => '{{SITENAME}} አዳዲስ ገጾችን ለመፍጠር ያሚያስችል ሁኔታ ከለክሏል። ተመልሰው የቆየውን ገጽ ማዘጋጀት ይችላሉ፤ አለዚያ [[Special:UserLogin|በብዕር ስም መግባት]] ይችላሉ።',
'undo-success' => "ያ ለውጥ በቀጥታ ሊገለበጥ ይቻላል። እባክዎ ከታች ያለውን ማነጻጸርያ ተመልክተው ይህ እንደሚፈልጉ ያረጋግጡና ለውጡ እንዲገለበጥ '''ገጹን ለማቅረብ''' ይጫኑ።",
-'searchdisabled' => '{{SITENAME}} ፍለጋ አሁን እንዳይሠራ ተደርጓል። ለጊዜው ግን በGoogle ላይ መፈልግ ይችላሉ። የ{{SITENAME}} ይዞታ ማውጫ በዚያ እንዳልታደሰ ማቻሉ ያስታውሱ።',
+'searchdisabled' => '{{SITENAME}} ፍለጋ አሁን እንዳይሠራ ተደርጓል። ለጊዜው ግን በGoogle ላይ መፈልግ ይችላሉ። የ{{SITENAME}} ይዞታ ማውጫ በዚያ እንዳልታደሰ ማቻሉ ያስታውሱ።',
'talkexists' => "'''ገጹ ወደ አዲሱ አርዕስት ተዛወረ፤ እንጂ በአዲሱ አርዕስት የቆየ ውይይት ገጽ አስቀድሞ ስለ ኖረ የዚህ ውይይት ገጽ ሊዛወር አልተቻለም። እባክዎ፣ በእጅ ያጋጥሙአቸው።'''",
ኣብ`ቲ ሰልፊ ዓሰርተ ሽሕ ዝኾኑ ሰባት ከምዝተረኽቡ ካብ ኣወሃሃድቲ ኣቶ የማነ ገብረማርያም ንቪኦኤ ሓቢሩ። ካልኦት ኣብ ኤርትራ ግፍዒ ወሪዱና ዝበሉ ቀሺ ሲሳይን ኣቶ ዘሪሁን ዝተባህሉ ኤርትራውያን`ውን ስለምንታይ ነቲ ሪፖርት ከምዝድግፍዎ ንቪኦኤ መሊሶም ኣለዉ።
አባይ በይበልጥም በጥንታዊ ግሪኮች ከዚያም በሮማውያንና ግብፃውያን የሚቶሎጂው ዓለም ፍልስፍናና አስተሳሰብ ታሪኮች ተመዝግቦ ይገኛል። ምንም እንኳን አትዮጵያም በጥንታዊ ሥልጣኔ ከእነዚህ ሀገሮች እኩል የምትጠቀስ፣ በጥንታዊ የሚቶሎጂ ታሪኮችም እምብርት ሆና በእጅጉ የምትወሳና ጥንታዊ የጽሕፈት ሥርዓትና አጠቃቃም ቢኖራትም እንኳን ጥንታዊ የነገረ-መለኮት ፍልስፍናዋና ታሪኮቿ ተመዝግበው አይገኙም። በመሆኑም አባይን ርዕሰ- ጉዳይ በማድረግ በቀረበው በዚህ አጭር ፅሁፍ የማወሳቸው ፍሬ- ሀሳቦች በአብዛኛው በተጠቀሱት ሀገሮች ተመዝግበው የሚገኙ የሚቶሎጂ ታሪኮችን እንዲሁም “ዘመነ-ታሪክ” ከተሾመ ወዲህ በውጭ ጸሐፍት የሠፈሩ መረጃዎችን መሠረት በማድረግ ነው።
አባይ ጥንትም ዛሬም እንቆቅልሽ የጥንታዊት ግብፅ የሥነ-ኅላዌ ሚቶሎጂ ታሪኮች እንደሚተርኩት የአባይ መነሻ የዛሬዪቱ ሊቢያ ነበረች። በፓፒረስ ተጽፈው ሠፍረው የተገኙና ፕሊኒ የተረጎማቸው የጥንታዊ ግብፅ የሚቶሎጂ ታሪኮች እንደሚተርኩት አባይ (ናይል) ከሊቢያ ተነስቶ በምድር ውስጥ እየተጥመለመለ ወደ ደቡብ ከነጎደ በኋላ ከኢትዮጵያና ከግብፅ ኩታ-ገጠም ወሰን ሲደርስ ሞፊና ክሮፊ በተባሉ ሁለት ትይዩ ገደላማ ተራሮች መካከል በድንገት ምድሩን ፈንቅሎ ዲካውን ለማግኜት የማይቻል ሀይቅ ከሆነ በኋላ በሁለት ወንዞች ተከፍሎ አንዱ ወደ ግብፅ ሌላው ወንዝ ወደ ኢትዮጵያ መፍሰስ ይጀምራሉ። ወደ ግብፅ የሚሄደው እነሆ ከላይኛው ወደ ታችኛው ምድረ-ግብፅ እያጥለቀለቀ መፍሰሱን ይቀጥላል የሚል መላምትና እምነት እንደነበራቸው ሄሮዱተስ ካሰፈረው ጽሑፍ እንገነዘባለን።
በአንፃሩ ደግሞ ከ5 ሺህ ዓ.ዓ. አስቀድሞ ግሪካዊው ሄሶይድ፣ ከዚያም ኦቪድም ሆነ ቡልፊንችስ በጻፏቸው ሥራዎቻቸው የጥንታዊ ግሪኮች፣ ቀጥሎም፣ የጥንታዊ ሮማውያን የሚቶሎጂ እሳቤዎችና ታሪኮች የአባይ ምንጭ ኢትዮጵያ መሆኗንና በምድር ውስጥ ከቶም ይጓዝ እንዳልነበረ ይተርኩት ነበር። በእርግጥ ግሪኮች የአባይ ምንጭ መነሻው ከምድር ውስጥ መሆኑንና ይህ የሆነበትን መንሥዔ-ነገርም አምላከ ፀሐይ (ፌቦስ) ከኢትዮጵያዊቷ ክሌመን ከወለደው ከጀብደኛው ብላቴና ከፌጦን ጦሰኛ ድርጊትና ታሪክ ጋር በማያያዝ እንዲህ ሲሉ መለኮታዊም ዓለማዊም ትርጉም ይሰጡት ነበር። ይኸውም አምላከ- ፀሐይ (በጥንታዊ ግሪክ “ፌቦስ”) የፀሐይን ሠረገላ ልጓም ይዞ የኹረት መሥመሯን ሳይስት ከፍ ሳይል ወይ ዝቅ ሚዛን ጠብቆ የሚያዞራት ቢሻው እንደ ሰው በምድር እንደ እግዜር በሰማይ መኖር የሚችል ዲበ-ኩሉ
ታዲያ ምን ይሆናል? አምላከ-ፀሐይ ከኢትዮጵያዊቷ ክሌመን የወለደው ልጅ ፌጦን አባቱ ማን እንደሆነ አያውቅም። ስሙ ማን እንደሚባል፣ የት እንደሚኖርና ሥራውም ምን እንደሆነ አያውቅም። እናቱ ክሌመንም አንድም ቀን አፏን ተስቶት ገልጻለት አታውቅም ነበር። የዕድሜ እኩዮቹ በየጨዋታው መሀል ‹አባትክን የማታውቅ›፣ ‹ከማን እንደተወለድክ የማታውቅ› እንዲህ እያሉ ያነውሩት፣ ያጣጥሉትና ያናንቁት ስለነበር ከፍተኛ የሥነልቡና፣ የዝቅተኝነትና የብቸኝነት ስሜት እያደረበት ከእኩዮቹ መራቅ አመጣ። በዚህ ሁኔታ ፌጦን ብቸኝነት እያደረበት፣ አእምሮው እረፍት እያጣ በመጣ ቁጥር ባሕርይው እየተለወጠ መጣ። በመሆኑም እናቱን ዘወትር “አባቴ ማን ይባላል?” “የት ነው የሚኖረው?” “ካልነገርሽኝ እራሴን እገድላለሁ” ምናምን እያለ ያስጨንቃት ጀመረ። ክሌመንም እናት ነችና በስጋትና በፍርሀት ተዋጠች። እናም እጇን ወደ ሰማይ ዘርግታ በጣቷ እያመለከተች ያውልህ “ፌቦስ” አለችና የአባቱን ማንነት ዘርዝራ ነገረችው። ፌጦን ለጊዜው ደስ አለው። ዳሩ ግን እናቱ የነገረችውን ሙሉ በሙሉ ለማመን ከራሱ ከፌቦስ ቃል ማረጋገጫ እስከሚያገኝ ልቡ ሊያርፍ አልቻለም። ምንም ቢሆን አምላክነት አለውና ወደ አምላከ-ፀሐይ፣ ወደ ፌቦስ፣ ተጉዞጥያቄውን አቀረበለት። ፌቦስም ከክሌመን የወለደው ልጁ መሆኑን አረጋገጠለት። ነገር ግን ፌጦን በደስታ ቢዋጥም ከጥርጣሬ ሙሉ በሙሉ ነፃ አልሆነም። ስለዚህ እውነትነቱን በገቢር ለማረጋገጥ ሲል ለአባቱ ተጨማሪ ጥያቄ አቀረበ። ይኸውም፡- “የፀሐይን ሠረገላ ለአንድ ቀን ስጠኝና ላዙራት፤ ይህን ካደረክ እውነትም አባቴ ነህ” አለው። ፌቦስ ግን በልጁ ልምድና አቅም ፈፅሞ ሊደረግ የማይችል ጥያቄ በመሆኑ እጅግ ተጨነቀ። ፌጦን ደግሞ “ይህ ካልሆነ እንዴት ላምን እችላለሁ” አለ። በዚህ ጊዜ ፌቦስን ታላቅ ፈተና ገጠመውና “ልሰጥህ እችላለሁ። ሥራው ግን እጅግ በጣም ከባድ ነው። አንተ ልጅ ነህ፤ ልምዱም፣ እውቀቱም፣ ድፍረቱም አይኖርህም። የአንዲት ቅፅበት ስህተት የዓለምን ዘላለማዊ ዕጣ ትወስናለች። ለዚህ አልበቃህም፤ ሌላው ይቅርና የፈጣሪ ኩሉ ዓለም የኃያሉ አምላክ የዚዎስ የበኩር ልጅ ኦሎምፐስም እንኳን ለቅፅበትም ቢሆን እንቅልፍ በዓይኑ ሳይዞር ሚዛን ሳያዛባ ጥንቃቄ በተሞላበት ሁኔታ የፀሐይን ሠረገላ መሥመር ጠብቆ ለአንድ ቀን ሊያዞራት አይችልም” ሲል አስረዳው። ፌጦን ግን የሥራውን ኃያልነትም፣ ምክሩንም አልተቀበለም። “እኔ እንኳን እችላለሁ። አልሰጥህም ካልክ በእርግጥም አባቴ አለመሆንክን ያረጋግጥልኛል” በማለት ተስፋ መቁረጡን ነገረው።
የፈሩት ይደርሳል፤ የጠሉት ይወርሳል። የማይሆን ነገር ሊሆን ነው። ፌቦስ ከብዙ ጭንቀት በኋላ “ቃሌን ካላመንክ እሽ ያውልህ። ግን አሁን የምነግርህን በጥንቃቄ አዳምጥ። መሥመሩን እንዳትለቅ፤ ሚዛን እንዳታፋልስ ተጠንቀቅ። ሠረገላው ከመሥመሩ ወጥቶ ከፍ ካለ ዓለም በጨለማ ትዋጣለች፤ ትናወጣለች፤ ከመሥመሩ ዝቅ ካለ ዓለም ትቃጠላለች፤ ትጠፋለች። መሥመሩን መጠበቅ እንጂ የምትይዝ የምትጨብጠውን እንዳታጣ አትደንግጥ” ብሎ ሰጠው። ፌጦን በሲቃ ተሞልቶ ከሠረገላው ወጣ። ጥቂት እንደሄደ ግን ሠረገላው ሲያረገርግ በድንጋጤ ተውጦ የሚይዘውን የሚጨብጣውን አጣ። ሠረገላው መሥመሩን ሥቶ ወደ ታች እየሠረገ ሄደ። ፌጦን ከድንጋጤ ብዛት ልጓም መዘወሩን ለቀቀው፤ ከዚያም ተስፈንጥሮ ወደቀ። የእርሱ ጉዳይ በዚሁ አከተመ። ጦሱ ግን ለዓለም ተረፈ። ዓለም በፀሐይ ግለት፣ በእቶን፣ መቃጠል ጀመረች። ውቅያኖስ፣ ሐይቆችና ወንዞች መትነን ጀመሩ። በዚህ ጊዜ አባይ ተኖ ከማለቁ በፊት ውሀውን መልሶ ራሱን ወደ ምድር ውስጥ ቀበረ። እናት ምድርም ፍጡራን ሁሉ በእቶን ከምድረ-ገጽ ዘራቸው እንዳይጠፋ እጆቿን ዘርግታ ወደ ፌቦስ ተጣራች። ዚወስንም ተማፀነች። ፌቦስም ሠረገላውን በፍጥነት ተቆጣጠረ። … በአጭሩ ወደተነሳንበት ሀሳብ ስንመለስ ጥንታዊ ግሪኮ- ሮማውያን አባይ ራሱን የቀበረበትን ምክንያት ከላይ በአጭሩ ከተገለፀው ከፌጦን የሥነ-ኅላዌ ታሪክ ጋር በማያያዝና ከዚያ ጊዜ ወዲህም ራሱን ከቀበረበት መንጭቶ መፍሰሱን ቀጥሎ እንደሚገኝ ይተርኩ ነበር ማለት ነው።
አባይ በግሪኮ-ሮማውያን የሚቶሎጂ ዓለም የጤንነት፣ የፈውስ አብነት ነው። የግሪክ አማልዕክት ጤና በሠረቁ ቁጥር ወደ ኢትዮጵያ መጥተው በአባይ ውሀ ተጠምቀው፣ ፈውስ እንገነዘባለን። ለዚህ የውቢቷን የአዮን ታሪክ እንደ ምሳሌ ማውሳት እንችላለን። አምላከ ዚዎስ አዮን ቅምጥ አድርጎ ባበደ ጊዜ ሚስቱ ሄራ በቅናት ተቃጥላ እርሷም በአምላክነቷ ቅጣት አዘዘችባት። ቅጣቱም ቀን ከሌት እረፍት የሚነሳ፣ የማያስቀምጥ፣ የማያስተኛ፣ መውጫ መግቢያ የሚያሳጣ ተናዳፊ የተርብ መንጋ ነበር። አዮ በዚህ ምክንያት በዱር በገደል፣ በሸለቆ በተራራ፣ እየባከነችና እየተንከራተተች ሳለች ከአማልዕክት ወገን ለሰው ልጆች ሁሉ በርኅራሄውና በተቆርቋሪነቱ አርአያ ትእምርትነቱ ምሳሌ ተደርጎ በሀሳብ ታሪክ የሚጠቀሰው ፕሮሚቲዩስ ወደ ኢትዮጵያ ሄዳ በአባይ ውሀ እንድትታጠብ መከራት። አዮም ፕሮሚቲዩስ በነገራት መሠረት ወደ ኢትዮጵያ መጥታ በአባይ ውሀ ከታጠበች በኋላ የዚወስ ሚስት ሄራ ካዘዘችባት የተርብ ፍዳ መላቀቋን እንረዳለን። ሆመርም እንደዚሁ ኤሊያድ በተሰኜው ክላሲካል መጽሐፉ ውስጥ ኃያሉ አምላከ ዚዮስ አማልዕክቱን ሁሉ አስከትሎ ወደ ኢትዮጵያ የፌስታ በዐል ለመካፈል፣ ለፈውስና ለእረፍት መሄዱንና ከ12 ቀናት በኋላ መመለሱን ይተርካል።
አባይ ሰማያዊም-ምድራዊም ኃይል ነው የሥልጣኔ ምንጭ ብቻ ሳይሆን የሚቶሎጂ ኮስሞሎጂያዊ አውታረ-ሀሳብም ሆነ የሥነ- መለኮት ወይም የእምነት ማዘንገጊያ-ማጠንጠኛ ዛቢያ ጭምር ነው። እንደ ኢትዮጵያ ሜርዌ ሁሉ የግብፆች ጥንታዊ ሥልጣኔ ከአባይ ጋር የተቆራኜ ሕይወት ያፈራው ትሩፋት መሆኑ በጸሐፍት ዘንድ ብዙ ተዘክሯል። የዘመንና የቀን አቆጣጠር፣ የስሌትና የአስትሮኖሚ ዕውቀት፣ የመስኖና የምህንድስና ጥበብ፣ የእምነትና የሥነምግባር ሕግጋትና ደንቦች፣ የፍልስፍና ፈሊጥና አድማስ፣ በአጠቃላይም የመንፈሳዊና ቁሳዊ ብሂል፣ ወዘተ. ሁሉ ከናይል ጋር በእጅጉ የተቆራኙ ናቸው። የእነዚህ ነገሮች የሥርፀት ደረጃ ልዩነት ሊኖረው ቢችልም ሁለቱን ጥንታዊ ሀገሮች የሚያመሳስሉ ጉዳዮች ናቸው ቢባል እውነት ይሆናል። አባይ በሁለቱም ሀገሮች መለኮታዊነት ነበረው፤ አለውም። ለምሳሌ የጥንቱን የግብፁን አምላከ “ሀፒ (አፒ)” እና የኢትዮጵያውን “ግዮን” እናስተያይ። በስም የተለያዩ ቢሆኑም እነዚህ ሁለቱ የአባይ መንፈሳዊ ኃይሎች ናቸው። “ሀፒ” በበሬ ይመሰላል። “ግዮን” በረቂቅነት። “ሀፒ” ቀለሙ ጥቁር ቦቃ፣ ከጎኑ ነጭ ያልቆነጀች የጨረቃ ምልክት ያለውና ከምላሱ ላይ ደግሞ የጢንዚዛ ምልክት ያለው መሆን አለበት። ይህ ከብት አምላከ ናይል በውስጡ ያደረበት ነው። ከብቱ ከየትም ተፈልጎ ለራሱ በተሠራ ቤተ- መቅደስ ውስጥ በእንክብካቤ ተይዞ፣ ተቀልቦ፣ ግብር ተቀብሎ፣ ሀፒ ሆይ አንተ ታውቀለህ ጠብቀን ተብሎ፣ ሥርዓተ-ቅዳሴ ተሟልቶለት የሚመለክበት ከብት ነው። በከብትነቱ ብቻ ሳይሆን በአምላክነቱ የሚገበርለት ነው። ሀፒ የናይል፣ የፀሐይ አምላክ የ‹ራ› (ቆይቶም የ‹ኦሲሪስ›) እና የእናት ምድር የ‹ኑት› – የእነዚህ የሰለሥቱ ተዋህዶ-አምላክ – ተደርጎ ይታመንበት ነበር። የተዋህዶነቱ አርአያ ትእምርነት ወይም ምሳሌነት እርጥበትን፣ ርቢን፣ የምርት መትረፍረፍን፣ ሲሳይን፣ ሕይወትን፣ ጤንነትን፣ ሰላምን፣ ደስታን፣ ወዘተ. አጭቆ የያዘ ነው።
የአባይን መንፈስ “ግዮን”ን ስናይ ደግሞ ከዚህ እምነት በብዙ የተለየ አይደለም። ‹ግዮን›ን የአባይ ተለዋጭ ስም አድርገው የሚጠቅሱት አሉ። በመጽሐፍ ቅዱስም በዚሁ ስያሜ በመጥቀስ ግዮንን ከዓለም አምሥቱ ታላላቅ ወንዞች አንዱ ተደርጎ ይታያል። ከፎክ ወይም ከትውፊታዊው እምነት አስተሳሰብ አንፃር ግን ግዮን የአባይ አምላክ ነው። የአምላክነቱ ምሳሌነትም እርጥበትን (ዝናብን)፣ የሕይወት መቀጠልን (ርቢን)፣ ሲሳይን፣ ጥጋብን፣ ልግሥናን፣ ደኅንነትን፣ ሰላምን፣ ተስፋን፣ ወዘተ. የያዘ ነው። የተወለደው እንዲያድግ፣ የተዘራው እንዲበቅል፣ የበቀለው እንዲያፈራ የሚያደርግ መንፈሳዊ ኀይል ተደርጎ ይታመንበታል። እሱን ደስ ሲለው ደስ ያሰኛል። ስለዚህ ደስ ይለው ዘንድ በአብዛኛው መስከረም ከጠባ በኋላ በየዓመቱ አደይ አበባ የመሰለ ቡላ ወይም የጭስ አባይን ፏፏቴ የመሰለ ዳመናማ (ሰሳ) ቀለም ያለው ከብት መስዕዋት ይደረግለታል። ይቋደሳል። አማንያንም ቅርጫውን ይካፈላሉ። ቂም በቀል የገቡ ሰዎች ጠባቸውን “እንደ ጋጃ ይንፈስ እንደውሀ ይፍሰስ” ብለው ይታረቃሉ። ግዮን ጥቁር ቀለም ያለውን ከብት ደም በመስዋዕትነት አይቀበልም። ዛጎላ ወይ እንደ ‹ሀፒ› ከግንባሩና ከጎኑ ነጭ የጣለበት ጥቁር ቦቃም ቢሆን አይስማማውም። ከእምነት ይዘቱ አኳያ ግን የእኛው ‹ግዮን› ከግብፆቹ ‹ሀፒ› የተለየ አለመሆኑን እንገነዘባለን ማለት ነው።
አባይ የጥንታዊ ሥልጣኔ (የባህል) ምንጭና የሚቶሎጂ ምህዋር ብቻ ሳይሆን በታሪክ፣ በተለይም በጥንታዊት ኢትዮጵያ መልክዓ- ምድራዊ ለውጦች ላይ ግዙፍ ተፅዕኖ ያስከተለ የፖለቲካ አዙሪት ጭምር ነው። በጥንታዊ ፀሐፍት ማስታዎሻዎች እንደሠፈረው በአጭሩ ይህን ይመስላል። በ250 ዓ.ዓ. ገደማ ስትራቦ እንደፃፉት ከክርስቶስ ልደት በፊት በ300 ዓ.ዓ. የግብፅ ንጉሥ ፕቶሎሚ የአባይን ምንጭ እርግጠኛ ቦታ ለማወቅ ጦር ይዞወደ ኢትዮጵያ ድንበር በገባ ጊዜ በሜርዌው መንግሥት ጦር ተመትቶና ተበታትኖ ለመመለስ ተገደደ። ከዚያም በኋላ ጥንታዊ ሮማውያን ኃያልነትን አግኝተው ዓለምን ጠቅለው የመግዛት ህልም አደረባቸው። ይህንም መለኮታዊ ተደርጎ እስከመታየት ደርሶ በነበረው በአውግስጦስ ቄሣር ዘመነ-መንግሥት ግብፆችንና ሊቢያውያንን በቁጥጥራቸው ሥር አውለው ቅኝ መግዛት ቀጠሉ።
በዘመኑ የኢትዮጵያ ግዛት ከግብፅ ይዋሰን ስለነበረ ኢትዮጵያውያን ብርቱ ሥጋት አደረባቸው። አውግስጦስ ቄሣር የአባይን መነሻና የተፋሰሱን ገጽታ ለማወቅ እጅግ ይጓጓ ስለነበር በዘመኑ ጂኦግራፊ የተሻለ እውቀት የነበረውን ፊሊጶስ የተባለ ጣሊያናዊ ይህን
“ቂም በቀል የገቡ ሰዎች ጠባቸውን “እንደ ጋጃ ይንፈስ እንደውሀ ይፍሰስ” ብለው ይታረቃሉ። ግዮን ጥቁር ቀለም ያለውን ከብት ደም በመስዋዕትነት አይቀበልም። ዛጎላ ወይ እንደ ‹ሀፒ› ከግንባሩና ከጎኑ ነጭ የጣለበት ጥቁር ቦቃም ቢሆን አይስማማውም”
ተግባር እንዲፈፅም አዞት ወደ ግብፅ መጥቶ ዝግጅት ያደርግ ነበር። በኢትዮጵያውያን በኩል ይበልጥ ሥጋቱን ያባባሰው ግብፅን ያስተዳድር የነበረው የቄሣር እንደራሴም ፊሊጶስ የቄሣሩን ምኞት በተሳካ ሁኔታ ይወጣ ዘንድ አስፈላጊውን አሟልቶ ጥቂት ሰዎች አብረውት እንዲሄዱ መድቦለት የአባይን መነሻና ተፋሰስ ለማሰስ የኢትዮጵያን ድንበር ተሻግሮ ጉዞውን በቀጠለበት ጊዜ ነበር። ያን ጊዜ የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ከተማ ሜርዌ ነበረች። በትረ መንግሥቱም የሕንደኬ ሥርወ-መንግሥት አንዱ በነበረው ንጉሥ የሚተዳደር ነበር። የሕንደኬው ንጉሥ ፊሊጶስን ከእነተከታዮቹ አግቶ ካቆያቸው በኋላ አስጠንቅቆ ወደመጡበት መለሳቸው። የፊሊጶስ ተልዕኮ የነበረውን ሥጋት ይበልጥ በማጠናከሩ የኢትዮጵያው ንጉሥ ጦሩን አደራጅቶ አውግስጦስ ቄሣርበቅኝ ግዛት ሥር ያዋላትን ግብፅ በመውረር ከላይኛው እስከ ታችኛው ግብፅ፣ እስከ ሜዲትራኒያ ጫፍ፣ እስከ መምፊስ ድረስ፣ በአጭር ጊዜ ለመቆጣጠር ቻለ። በየከተሞች የቄሣር ሀውልቶች ተተክለው ነበርና የሕንደኬ ሠራዊት ሀውልቶችን ነቃቅሎ በማፈራረስ አወደማቸው። በእርግጥ ድርጊቱ ከሮማውያን፣ ከዚያም አልፎ ተርፎ በአውሮፓውያን ዘንድ ኃያል የዓለም ገዥ ተደርጎ ይታሰብ የነበረውን የቄሣርን ገናናነት አውርዶ ትቢያ ላይ የጣለ፣ ክብርና ዝናውን በመግፈፍ ዕርቃኑን ያስቀረ ታሪካዊ እርምጃ ነው። ይሁንና የኢትዮጵያው ንጉሥ ይህን የመሰለውን ርምጃ ከወሰደ በኋላ ወደ ሜርዌ፣ ወደ ቤተ-መንግሥቱ፣ ተመለሰ።
አውግስጦስ ቄሣር ድርጊቱን እንዳወቀ ይቅርታ አልጠየቀም፤ ወቀሳም አላቀረበም፤ የአፀፋ ርምጃም ለመውሰድ አልፈለገም። እርግጥ ነው፤ የሜርዌው መንግሥት ኃያል መንግሥት እንደሆነ፣ ኢትዮጵያውያንም ብርቱ ተዋጊዎች እንደሆኑ፣ ከታሪክ ጠንቅቆ ያውቃል። የአሁኑ ድርጊትም ይህንኑ ያስመሰክራል። ከዚህም በተጨማሪ የታላቁ እስክንድር ግሥጋሤና የድል ዜና አሳሳቢ እየሆነ ከመጣበት ሁኔታ ጋር ተዳምሮ “የወዳጅነት ትብብር አጥብቆ የሚሻ” ከመሆኑ በስተቀር በመልእክተኛው በኩል ለኢትዮጵያው ንጉሥ ያስተላለፈው ሌላ ቃል እንዳልነበር መረጃዎች ያሳዩናል።
ቢሆንም ውሎ አድሮ አፀፋው መልኩን ቀይሮ መከሰቱ አልቀረም። ሤራውና አፀፋውም ይህን ይመስላል። ግብፅን ያስተዳድር የነበረው የቄሣር እንደራሴ ከጥቁር አባይ ምዕራብ በኩል ይኖሩ የነበሩ የአካባቢውን ተወላጆች በማስተባበር፣ በመደገፍና በማሰማራት ኑባ የተባለችውን ጥንታዊ ከተማ ያለማቋረጥ በተከታታይ እንዲወጓት በማድረግ ከኢትዮጵያ ቁጥጥር ውጭ እንድትሆን አደረጓት። ችግሩ በዚህ አልተገታም። ከዚያ ወዲህ የሜርዌ መንግሥት እረፍት አጣ። ፕሮፌሰር ዊንድሶር እንዳሠፈረው ደግሞ ኑባ ከሜርዌ መንግሥት እጅ ከወጣች በኋላ ማዕከላዊቷ የሜርዌ ከተማም ከየአቅጣጫው በተለይም ከኑባ በኩል ይሰነዘሩ በነበሩ ተደጋጋሚ ጥቃቶችና ዘረፋዎች ሰላም እያጣች በመምጣቷ ወደ ቤጋ፣ ከዚያም ወደ ሳባ፣ በመጨረሻም ወደ አክሱም መዛወሯን ይናገራል። ይህ ሁሉ ሆኖ ከኑባም፣ በኋላም ከሜርዌም፣ ከቤጃም ጭምር በአክሱም መንግሥት ላይ፣ በአጠቃላይም እያደር ግዛቷ እየጠበበ በመጣችው ኢትዮጵያ ላይ፣ ይሠነዘሩ የነበሩ ጥቃቶች ለአንዴም ለሁሌም ስሟን ብቻ ይዛ እስከምትቀር ፍርስራሽ እስከሆነችበት ጊዜ ድረስ አላቆሙም ነበር። ከዚያስ ምን ሆነ? ለአንባብያን እተወዋለሁ።
በአጠቃላይ አባይ የተፈጥሮ ስጦታ፣ ለሚኖሩበት ሁሉ ሲሳይ፣ ፀጋ፣ በጥልቅ ሲታይ ደግሞ የተፈጥሮና የባህል ስንኝት ትእምርት ነው። እና አባይ ለእኛ ስማችን ነው – ኢትዮጵያችን!
ከአዲስ አበባ ቤቶች ልማት ፕሮጀክት ጽህፈት ቤት፥ በሙስና ወንጀል የተጠረጠሩ ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎች በቁጥጥር ስር ውለዋል። ይህን ተከትሎም በሙስና ወንጀል ተጠርጥረው በቁጥጥር የዋሉት የመንግስት ከፍተኛ የስራ ሃላፊዎችን ጨምሮ ደላሎች እና ነጋዴዎች ቁጥር 42 ደርሷል ቀደም ሲል በቁጥጥር ስር የዋሉት ፍርድ ቤት ቀርበው ክስ ተመስርቶባቸዋል።
በተለያዩ 14 የክስ መዝገቦች ተከፋፍለው የቀረቡት ከኢትዮጵያና ከአዲስ አበባ መንገዶች ባለስልጣን፣ ከስኳር ኮርፖሬሽን እና ከገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስቴር በሙስና ወንጀል ተጠርጥረው በቁጥጥር ስር የዋሉ 34 ተጠርጣሪዎች ናቸው።
ከአዲስ አበባ መንገዶች ባለስልጣን ተጠርጥረው የቀረቡት፥ በአዲስ አበባ ከተማ ከማዕድን ሚኒስቴር እስከ ውሃ ሃብት ድረስ ያለውን መንገድ ሲያሰሩ ያልተገባ ውል መዋዋላቸውን ፖሊስ ለችሎቱ ገልጿል።
ከኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን በተጠርጣሪነት የቀረቡት እነዚህ ግለሰቦች ደግሞ በከፍተኛ ሀላፊነት ሲሰሩ፥ ኮምቦልቻ፣ ሃረር፣ ጅግጅጋ እና ጋምቤላ ጎሬ በተሰሩ አራት የመንገድ ፕሮጀክቶች ላይ አስፈላጊ የዲዛይን ጥናት ሳይደረግና ምንም ህጋዊ ውል ሳይኖር ሆን ተብሎ ዋጋ እንዲጨመር በማድረግ፣ ከአሰራር ውጪ የኮንትራት ውል አዘግይተዋል ነው ያለው ፖሊስ።
ሁለቱ ግለሰቦች በጋራ በመመሳጠር ፖሊስ ስሙ ለጊዜው በመዝገብ ካልጠተጠቀሰው ኩባንያ ጋር የአርማታ ብረት እና ሲሚንቶ በዓይነት ማስረከብ ሲገባ፥ ሳይረከብና ተቀናሽ ሳይደረግ 31 ሚሊየን 379 ሺህ 985 ብር ጉዳት በማድረስ ተጠርጥረው በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተመልክቷል።
ከተጠርጣሪዎቹ መካከል አቶ እንዳልካቸው፣ ወ/ሮ ሰናይት እና አቶ አየለው በመተሃራ ስኳር ፋብሪካ የግዢ ቡድን መሪ እና የውጭ ሃገር የእቃ ግዢ ሀላፊዎች ሆነው ሲሰሩ፤ 13 ሚሊየን 104 ሺህ 49 ብር ከ88 ሳንቲም ለአቅራቢዎች ያለአግባብ እንዲከፈል በማድረጋቸው፤ እንዲሁም አቅራቢዎቹ ባላቀረቡበት ሁኔታ ላይ 0 ነጥብ 1 በመቶ ቅጣት ማስቀመጥ ሲገባቸው በዚህም 2 ሚሊየን 743 ሺህ 35 ብር በመንግስት ላይ ጉዳት በማድረስ ተጠርጥረዋል።
አቶ በለጠ ዘለለው በመተሃራ ስካር ፋብሪካ የፋይናንስ ሀላፊ ሆኖ ሲሰራ ፋብሪካው ለመሳሪያ እድሳት ያልተሰራበትን 1 ሚሊየን 164 ሺህ 465 ብር ክፍያ በመፈፀም ተጠርጥሯል።
ተጠርጣሪዎቹ በኦሞ ኩራዝ ቁጥር 5 ሲሰሩ ከተዘረዘሩት ተጠርጣሪዎች ጋር በመመሳጠር በስራ ላይ የሚገኘውን ፕሮጀክት ያለአግባብ ውል በመስጠት 184 ሚሊየን 408 ሺህ ብር ጉዳት በማድረስ ፖሊስ መጠርጠራቸውን ጠቅሷል።
በተንዳሆ ስኳር ልማት ፕሮጀክት የቤቶች ልማት ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ ዳንኤል አበበ ከፋብሪካው የአገዳ ቆረጣ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ አበበ ተስፋዬ ጋር በመመሳጠር የተለያዩ የክፍያ ሰነዶችን በመሰረዝ እና በመደለዝ ለሶስተኛ ወገን ለአቶ የማነ ግርማይ 20 ሚሊየን ብር ያለአግባብ ክፍያ በመፈፀም እና በዓይነት እና በገንዘብ ሳይመለሰስ በመቅረቱ ተመሳሳይ መጠን ያለው ጉዳት በማድረስ ተጠርጥረዋል።
አቶ አበበ እና አቶ ኤፍሬም ከአቶ የማነ ግርማይ ጋር በመመሳጠር ለባቱ ኮንስትራክሽን 2 ሺህ ሄክታር መሬት ምንጣሮ 1 ሄክታሩን በ25 ሺህ ተዋውሎ ሳለ ስራውን ከባቱ ኮንስትራክሽ በመንጠቅ ለአቶ የማነ ግርማይ አንዱን ሄክታር በ72 ሺህ 150 ብር የ42 ሚሊየን ብር ልዩነት እያለው ያለምንም ጨረታ እንዲሰጠው በማድረግ በአጠቃላይ ከ216 ሚሊየን ብር በላይ ጉዳት በማድረስ ተጠርጥረዋል።
ተጠርጣሪዎቹ በሚኒስቴሩ በተለያዩ የስራ ሀላፊነት ላይ ሲሰሩ መንግስት የፋይናንስ ስርዓቱን ለማዘመን 2 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር ብድር በመውሰድ ለቴክኖሎጂው ማስፋፊያ ስራ የበጀተውን ገንዘብ ያለ አግባብ በመጠቀም ቴክኖሎጂውን ከሚሰሩት ዶክተር ወርቁ ዓለሙ፣ አቶ ዮናስ መርዓዊ እና አቶ ታጠቅ ደባልቄ ጋር በመመሳጠር ቴክኖሎጂው በተገቢው መንገድ አቅም ላላቸው ባለሙያዎች መስጠት ሲገባው ዓለም አቀፍ ህጋዊ ጨረታን ሳይከተሉ በማሰራት 2 ነጥብ 2 ሚሊየን የአሜሪካ ዶላር ጉዳት በማድረስ ተጠርጥረዋል። ተመሳሳይ የገንዘብ መጠን ያልተሰራበትን እንደተሰራ በማድረግ ክፍያ በመፈፀም ነው የተጠረጠሩት።
በአጠቃላይም 37ቱም ተጠርጣሪዎች ከ1 ነጥብ 15 ቢሊየን ብር በላይ ለተለያዩ የመንግስት ተቋማት የፕሮጀክት ስራ የወጣን ወጪ አጉድለዋል ሲልም ፖሊስ ለችሎቱ አስረድቷል።
ከዚህ ባላፈም ተጠርጣሪዎች ከጠበቃና ቤተሰብ ጋር እንዳንገናኝ ተከልክለናል በማለት ላቀረቡት አቤቱታ ችሎቱ ፖሊስ ተጠርጣሪዎቹ ከጠበቃና ቤተሰቦቻቸው ጋር እንዲገናኙ እንዲያደርግ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡
ብዕለት 25/11/2018 ሓደ ሓድሽ ኣርማ ኣብዚ ገጻት facebook ክቀላቐል ውዒሉ። ብወገነይ እዛ ብደም ንጹሃን ዝጨቀወት ኣብ ልዕላዊ መሬት ኤርትራ ተሰቒላ ተንበልብል ዘላ ባንዴራ ህግደፍ ምቅልቓል ምስ ኣብዝሐት ብምግራም ክከታተል ድሕሪ ምውዓል ናብ ናይ ሓደ ዝፈልጦ ዓርከይ ገጽ መጽሓፍ(facebook) ዘወር ብምባል ከምታ ኣብ ፈቐድኡ ገጽ መጽሓፍ የዕሩኽተይ ዝገብራ ኣመለይ እዋእ ናይ ደሓን ዲኹም ደኣ ህግሓኤ ክትመልሱና ትመስሉ ኢለ ከምቲ ወትሩ ቶኽታዂ (provocative) ጽሑፈይ ፈይ ኣቢለ። ካብ ዝፈራሕክዎ ኣይወጻእኩን – እወ ንሕና ናይ ኣቦታትና ህዝባዊ ግንባር(EPLF) ወረስቲ ኢና ብምባል ድፍረት ዝመልኦ ቃላት ደርብዮምለይ።
ብምስትንታን ድማ EPLF 3? ብምባል ኣብቲ ናተይ ገጽ መጽሓፍ ነታ ኣርማ ስሒበ ለጢፈያ። ብዝገደደ ድማ ሓደ ካልእ ሓውና ካብ ሓማሴን ወዲ ካርነሽ – እወ ንሕና ህዝባዊ ግንባር ኢና ብምባል ብተወሳኺ ኣረጋጊጹለይ። ስለዚ እንበኣር ንጽባሕ’ውን ዳግማይ EPLF ከይፍጠር እሞ ንህዝቢ ከምቲ ዝሓለፈ ጌጋታት ከይደግም ዓገብ ክብል በዛ ሓጻር ጽሑፍተይ ወሲነ።
ኣብዚ ሰዓት እዚ ንሕና ህዝባዊ ግንባር ኢና ዝብሉ ብስም ደለይቲ ፍትሒ ዝንቀሳቐሱ ክትርኢ ከለኻ ዘሰክፍ ጥራሕ ዘይኮነ ገና እቲ ቃልሲ ነዊሕን መሪርን እዩ ዝመስል።
ህዝቢ ብስቪላዊ ማሕበራት ይጥርነፍ ደቂ ካርነሽም ከኣ “ግንባር ደቀ-ባት” ኢሎም ሳልሳይ ገጽ ንሕናን ዕላማናን – “ንሕና ክርስትያን ደቂ ከበሳ” ይቀላቐሉ ኣለዉ እሞ ንዑ ደኣ ኣብ ልብኹም ተመለሱ ንበል። ኣቦታቶም ተጋግዮም ሕጂ ከኣ ንሶም ዳግማይ ክጋገዩ ኣይግድን እሞ ከኣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና።
ከም ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፍታት ይኹን ውድባት ብመትከል ዝድገፍ ከም ዝኾንኩ ኣናኣረጋገጽኩ ነገር ግና ታሪኽ ኣይርስዕን። ህዝባዊ ግንባር ሓርኔት ኤርትራ ወላ እኮ ንብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መወዳእታኡ እንተኣብጽሖ ብ “ማኒፌስቶ ንሕናን ዕላማና” ይምራሕ ስለዝነበረ ኣብ መወዳእታኡስ ነቲ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኽበ ናጽነት ብውሑዳን ክመርሖን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ከሳቕዮን ከሳድዶን እዩ ተራእዪ። እንሆ ድማ ኣብዚ 27 ዓመታይ እንትርፎ ስቅያትን ሞትን ህዝቢ ኤርትራ ካልእ ወላ ሓንቲ ምዕባለ ዘይተራእየላ ብድኽነት 1ይቲ ካብ ዓለም ኮይና ኣብ ጸልማት እትነብር ሃገር ኮይና ትርከብ።
ስለዚ ኣብዚ ግዜዚ ንሕና ህዝባዊ ግንባር ኢና ኢሉ ዝንቀሳቐስ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሓይሊ ናይ ጥዕና ዘይኮነስ ዳግማይ ስቅያት ህዝቢ ኤርትራ እዩ ብዓቢኡ ዝቕጀለካ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ንወዲ ካርነሽም ሓማሴናይ ምክኤል ዓንዳይን ብጾትን ናብ ልብኹም ተመለሱ ይብል። ስምን ኣርማን ህዝባዊ ግንባር ሒዝካ ንቃልሲ ድሉው ኣለኹ ምባል ፈጺሙ ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ከዚሁ በመነሳት በሀገር አቀፍ ደረጃ ህብረተሰቡን የጤና መድህን ዋስትና አባል ለማድረግ ከ2003 ዓ.ም ጀምሮ የተጀመረውን ስራ አስመልክቶ የሀረሪ ብዙሀን መገናኛ ኤጀንሲ ከአቦከር ወረዳ ከነዋሪዎች ከጤና ባለሞያዎችና ከወረዳው አስተዳዳር ጋር ቆይታ አደርጓል፡፡
ለአባልነት የሚከፈለው 520 ብር ለመክፈል እጅ አጥሮን ነው እንጂ አባል ለመሆን ፍላጎት አለን ያሉት በከፍተኛ ደህነት ውስጥ ያሉ ሰዎች አሁንም መክፈል የሚችሉት የማህበረሰብ ክፍል ግዜው ሳያልፍ ጤና መድን ዋስትና አባል ቢሆኑ ጠቀሜታ አለው ብለዋል፡፤
አቦከር ወረዳ ማህበረሰብ ጤና መድን ዋስትና አስተባባሪ ሲስተር ፍፁም ሚሊዮን በበኩላቸው የአቦከር ወረዳ አካባቢ ማህበረሰበ ጤና መድህን ስራ ወደኋላ ያስቀረው በአብዛኛው ነዋሪ ጡረታ የወጡ እና ለመክፈል አቅም የሌላቸው መሆኑ እንደሆነ ነው የገለፁት፡፡
ከ2009 አንስቶ የማህበረሰብ ጤና መድህን ዋስትና አባል የሆኑ ነዋሪዎች የመታወቂያ ካርድ እንዳልተሰጣቸው እና ይህም ደግሞ በህብረተሰቡ ውስጥ ጥርጣሬ መፍጠሩንና አገልግሎቱ የተሟላ እንዲሆን እየተሰራ ይገኛል ያሉት ሲስተር ፍፁም ለህክምና አገልግሎት የሚውሉ ግብዓቶችና መድሀኒት እንዲሟላ ለሚመለከታቸው አካላት በማሳወቅ ምላሽ እየተጠባበቁ መሆኑንም ገልፀዋል፡፡
የጤና መድህን ዋስትና አባል ለመሆን እስከ 10 ቤተሰብ ያለው ሰው 520 ብር የሚከፍል ሲሆን 18 ዓመት የሞላው ሰው ካለ ተጨማሪ መቶ ብር እንደሚያስከፍል ተነግሯል፡፡
በሌላ በኩል የጤና መድህን ዋስትና አባል የደረጃ ‘’ ሀ” ነጋዴዎች 720 ብር የሚከፍሉ መሆኑም ተገልጻል የቤተልሄም 1ኛ እና 2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገንዘብ ከፍለው የጤና መድህን ዋትና አባል መሆን ላልቻሉ ለጥቂት ሰዋች ክፍያ መፈፀመን ገለፀዋል፡፡
የአከባብር ወረዳ አሰተዳዳረ አቶ ሱልጣን ሳኒ ሕብረተሰቡ የጤና መድህን ዋሰትና አባል በመሆን ተጠቃሚ እንዲሆን ሕብረተሰቡ የማህበረሰብ ጤና መድህን ዋሰትና አባል አንዲሆን ከሀይማኖት አባቶች እና ተሰሚነት ካላችው ግለሰቦች እየተሰራ ይገኛል ብለዋል፡፡
በወረዳው ውስጥ የሚገኙ እጅ አጠር የሖኑ የማህበረሰብ ክፍሎች የጤና መድህን ዋስትና ተጠቃሚ እንዲሆኑ በወረዳው ውስጥ ያሉ ባለሀብቶች ላደረጉላቸው ድጋፍ መስጋናቸው አቅርበዋል፡፡
በማህበረሰብ ጤና መድህን አገልግሎት በኩል የጥርስ ህክምና እና የኩላሊት እጥበትን ጨምሮ እስከ አዲስ አበባ ድረስ ሪፈር በመላክ የህክምና አገልግሎቶችን ማግኘት ይቻላል፡፡
የፌዴራል ጠቅላይ አቃቤ ሕግ የይቅርታ ቦርድ በሐምሌ 28/2010 ዓ.ም ባሳለፈው የውሳኔ ሀሳብ መሰረት ካለፈው ማክሰኞ ጀምሮ ታራሚዎቹ እንዲፈቱ እየተደረገ መሆኑ ታውቋል።
ታራሚዎቹ በይቅርታ አዋጁ መስፈርት መሰረት በልዩ ሁኔታ ማለትም በዕድሜ መግፋት፣ በከባድ ጤና ችግርና የተፈረደባቸውን ፍርድ አንድ ሦስተኛ የጨረሱ እንዲሁም የገንዘብ ቅጣታቸውን የከፈሉ እንደሚገኙባቸው ዘገባው አመልክቷል።
ለቀናት በቢሾፍቱ ከተማ በአምስት ቡድኖች መካከል ሲካሄድ የቆየው የኦሮሚያ ዋንጫ ዛሬ ፍፃሜውን ሲያገኝ ገላን ከተማ የውድድሩ አሸናፊ ሆኗል። የኦሮሚያ ዳኞችና ኮሚሽነሮች ማኅበር ከኦሮሚያ እግርኳስ ፌዴሬሽን ጋር በመተባበር በተዘጋጀው በዚህ ውድድርዝርዝር
የከፍተኛ ሊግ እና የአንደኛ ሊግ አምስት ቡድኖችን አሳትፎ እየተካሄደ በሚገኘው የኦሮሚያ ዋንጫ ትናንት የተካሄዱ ሁለት ጨዋታዎች በአቻ ውጤት ተጠናቀዋል። የፊታችን እሁድ ፍፃሜውን የሚያደገኘው ውድድሩ የትናንት ጨዋታዎች ውጤት ገላን ከተማ 1–1ዝርዝር
በአምስት ቡድኖች መካከል በቢሾፍቱ ከተማ የሚካሄደው የኦሮሚያ ከፍተኛ ሊግ እና አንደኛ ሊግ ቡድኖች የሚካፈሉበት ውድደር ዛሬ ተጀምሯል። የኦሮሚያ ዳኞችና ኮሚሽነሮች ማኀበር ከኦሮሚያ እግርኳስ ፌዴሬሽን ጋር በመተባበር በተዘጋጀው በዚህ ውድድር አምስትዝርዝር
ለአንድ ሳምንት በሰበታ ከተማ ሲካሄድ የነበረው የኦሮሚያ ዋንጫ በባለሜዳው ክለብ ሰበታ አሸናፊነት ተጠናቋል፡፡ በቅድሚያ 07:20 ላይ በተደረገው የደረጃ ጨዋታ ለገጣፎ ለገዳዲ በመለያ ምቶች አሸንፎ 3ኛ ደረጃን ይዞ አጠናቋል፡፡ ጨዋታው በመደበኛውዝርዝር
የኦሮሚያ ዋንጫ የምድብ የመጨረሻ ጨዋታዎች ዛሬ በሰበታ ከተማ ሜዳ በተደረጉ ሁለት ጨዋታዎች ሲቀጥል ጅማ አባቡና እና ሰበታ ከተማ ተጋጣሚዎቻቸውን በማሸነፍ ለፍፃሜ ዋንጫ አላፊ መሆናቸውን አረጋግጠዋል። እንደጨዋታው ክብደት እና ለፍፃሜ አላፊዝርዝር
በሰበታ ከተማ እየተካሄደ በሚገኘው የኦሮሚያ ዋንጫ ዛሬ ሁለት ጨዋታዎች ተደርገው በተመሳሳይ የአቻ ውጤት ተጠናቀዋል፡፡ በ8፡00 ሰበታ ከተማ ከ ለገጣፎ ለገዳዲ ያገናኘው ጨዋታ ያለግብ ተጠናቋል፡፡ በርካታ ተመልካች በታደመው በዚህ ጨዋታ ሁለቱምዝርዝር
በኦሮሚያ ክልል የሚገኙ የከፍተኛ ሊግ እና አንደኛ ሊግ ክለቦችን የሚያሳትፈውና በ4 ከተሞች ተከፍሎ የሚደረገው የኦሮሚያ ዋንጫ የሰበታ ምድብ ዛሬ ተጀምሯል፡፡ 08፡00 ላይ ለገጣፎ ለገዳዲን ከኢትዮጵያ መድን ያገናኘው ጨዋታ በለገጣፎ 1-0ዝርዝር
የ2010 የውድድር አመት የኦሮሚያ ዋንጫ የከፍተኛ ሊግ እና የአንደኛ ሊግ ቡድኖችን በማሳተፍ በአራት የተመረጡ ከተሞች ከጥቅምት 11 ጀምሮ ይከናወናል፡፡ በከፍተኛ ሊግ እና አንደኛ ሊግ የሚሳተፉ የኦሮሚያ ክለቦች ወደ ውድድር ከመግባታቸውዝርዝር
ክለቦች ወደ አዲስ አመት የሊግ ውድድር ከመግባታቸው አስቀድሞ የቡድናቸውን አቋም ለመገምገም እንደ አቋም መፈተሻ ጨዋታ እየተጠቀሙበት የሚገኙት በተለያዩ ከተሞች የሚዘጋጁ የሲቲ ካፕ ውድድሮች ናቸው። ከወራት ቆይታ በኋላ ውድድሮችን ከመከታተል ለራቀውዝርዝር
የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ እና ብሄራዊ ሊግ ክለቦች የሚሳተፉባቸው የቅድመ ውድድር ጨዋታዎች በሀዋሳ ፣ ባህርዳር ፣ ባቱ እና ሰበታ ከተሞች እየተካሄዱ ይገኛሉ፡፡ የደቡብ ካስቴል ዋንጫ የቢጂአይ ኢትዮጵያ ምርት የሆነው ካስቴል ቢራዝርዝር
ከነዚያ አይሁዳውያን ከኾኑት ሰዎች ንግግሮችን ከስፍራዎቹ የሚያጣምሙ አልሉ፡፡ «ሰማንም አመጽንም የማትሰማም ስትኾን ስማ» ይላሉ፡፡ በምላሶቻቸውም ለማጣመምና ሃይማኖትንም ለመዝለፍ ራዒና ይላሉ፡፡ እነሱም «ሰማን ታዘዝንም ስማም ተመልከተንም» ባሉ ኖሮ ለነሱ መልካምና ትክክለኛ በኾነ ነበር፡፡ ግን በክህደታቸው አላህ ረገማቸው፡፡ ጥቂትንም እንጅ አያምኑም፡፡
እናንተ መጽሐፉን የተሰጣችሁ ሆይ! ፊቶችን ሳናብስና በጀርባዎች ላይ ሳንመልሳቸው ወይም የሰንበትን ባለቤቶች (ያፈረሱትን) እንደረገምን ሳንረግማቸው በፊት ከእናንተ ጋር ያለውን የሚያረጋግጥ ኾኖ ባወረድነው (ቁርኣን) እመኑ፡፡ የአላህም ትዕዛዝ ተፈጻሚ ነው፡፡
ወደ እነዚያ ከመጽሐፉ ዕድልን ወደ ተሰጡት አላየኸምን በድግምትና በጣዖት ያምናሉ፡፡ ለእነዚያም ለካዱት፡- እናንተ በመንገድ (በሃይማኖት) ከእነዚያ ካመኑት ይበልጥ የቀናችሁ ናችሁ ይላሉ፡፡
ኢትዮጵያ ውስጥ በታሠሩት 18 ሙስሊም መሪዎች ላይ የተላለፈውን የእሥራት ፍርድ የዩናይትድ ስቴትስ ዓለምአቀፍ የሃይማኖት ነፃነት ኮሚሺን (USCIRF) አጥብቆ አውግዟል፡፡
ኮሚሺኑ ባወጣው መግለጫ በአወዛጋቢው የኢትዮጵያ ፀረ-ሽብር ሕግ ክሥ ተመሥርቶባቸው ጥፋተኝነት የተበየነባቸው መሪዎች እንዲለቀቁ ለረዥም ጊዜ ሲሟገት መቆየቱን አስታውቋል፡፡
የኮሚሺኑ ሊቀመንበር ዶ/ር ሮበርት ጆርጅ በሰጡት መግለጫ ሰዎቹ ለሃይማኖት ነፃነት በሰላማዊ መንገድ ሲሟገቱ የነበሩ ናቸው ብለው የፍርድ ሂደቱ የኢትዮጵያ መንግሥት የደነገገውን ፀረ-ሽብር ሕግ ለሰብዓዊ መብቶች መከበር የሚሟገቱትንና ተቃዋሚዎችን ለማፈን መጠቀሙን እንደቀጠለ የሚያሳይ ነው ብለዋል፡፡
ከመካከላቸው ቅሬታ ያደረባቸው ሙስሊሞች ብሶታቸውን ለኢትዮጵያ መንግሥት እንዲያሰሙላቸው የተወከሉ የመፍትሔ አፈላላጊ ኮሚቴ አባላት፣ ጋዜጠኞችና ሌሎችም የመብቶች ተሟጋቾች ያሉባቸው መሆኑን መግለጫው አትቷል፡፡
የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት ይህንንና በሌሎችም የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋቾች ላይ ኢትዮጵያ ውስጥ ይካሄዳል ያለውን ያለአግባብ የመወንጀል ተግባር በይፋ እንዲያወግዝ የዩናይትድ ስቴትስ ዓለምአቀፍ የሃይማኖት ነፃነት ኮሚሺን (USCIRF) ጠይቋል፡፡
ተለያዩ ተቋማት እና ምሁራን ግዙፍ ዳታን በተለያየ መንገድ ይተረጉሙታል። ለምሳሌ አለም አቀፉ የቴሌኮምዩኒኬሽን ህብረት (ITU) ግዙፍ ዳታ ጥቅል ስም ሆኖ ውስብስብ ነገሮችን ለመፍታት የምንጠቀምባቸውን ቴክኖሎጂያዊ አቅሞች የሚገልጽ እና ከተለመደው ዳታ ጋር ሲነጻጸር መጠኑ፣ ፍጥነቱ እና አይነቱ ከፍተኛ የሆነ ዳታ ነው በማለት ይተረጉመዋል። ግሎባል ፐልስ የተባለ ሌላው የተባበሩት መንግስታት ተቋም ደግሞ ግዙፍ ዳታ የተደራጀ እና ያልተደራጀ የዳታ መጠንን ለመግለጽ የምንጠቀመው ሀረግ ሲሆን ዳታው ብዙ ከመሆኑ የተነሳ በተለመዱ የመረጃ ቋቶችና የሶፍትዌር ቴክኒኮች ማቀናበር አስቸጋሪ ነው በማለት ይገልጸዋል። የአሜሪካው ብሄራዊ የሳይንስ ፋውንዴሽን ደግሞ ቢግ ዳታን ትልቅ፣ መጠነ ሰፊ እና ውስብስብ ሆነው ከተለያዩ መሳሪያዎች፣ ለይዎች፣ የኢንተርኔት ልውውጦች፣ ኢ-ሜይል፣ ቪድዮ፣ ጠቅታዎች (clicks) እና ሌሎች ዲጂታል ምንጮች በአሁኑ ሰአት የሚገኙ እና ለወደፊቱም የሚገኝ የዳታ ስብስብ ነው በማለት ይተረጉመዋል። የጋርትነር ተቋምም የራሱ የሆነ የግዙፍ ዳታ ትርጓሜ አስቀምጧል። በተቋሙ ትርጓሜ መሰረት ግዙፍ ዳታ ከፍተኛ መጠን፣ ከፍተኛ ፍጥነትና የተለያየ አይነት መረጃ የያዘ ጥሪት ሆኖ በአነስተኛ ወጪ እና አዳዲስ መንገዶች መረጃን ማቀናበር የሚያስችልና የተሻለ ትኩረትን፣ ውሳኔ አሰጣጥንና አውቶሜት የማድረግ ሂደትን የሚጠይቅ ነው። በአጠቃላይ ሲታይ ግዙፍ ዳታ መጠኑ እጅግ ሰፊ እና ውስብስብ እንዲሁም በተበታተነ ወይም በተደራጀ መልኩ የሚገኝ የዳታ አይነት ሲሆን ለማቀናበር እና ለመተንተን ለየት ያሉ ቴክኖሎጂዎችን የሚጠቀም መሆኑን መረዳት ይቻላል።
ግዙፍ ዳታ በኢንፎርሜሽን ኮምዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ እንደመሆኑ መጠን ምንጮቹም በነዚህ ቴክኖሎጂዎች ላይ የተመሰረቱ ናቸው። ግሎባል ፐልስ አራት ምንጮችን ዘርዝሯል። የመጀመሪያው ሰዎች የሚጠቀሙበት የዲጂታል መሳሪያ ሲሆን ተንቀሳቃሽ ስልኮችን፣ ድር ላይ የሚደረግ ፍለጋ ወዘተ ያጠቃልላል። ሁለተኛው ምንጭ የኦንላይን ኢንፎርሜሽን ነው። ይህ ምንጭ በማህበራዊ ሚድያዎች የሚደረጉ ግንኙነቶችን፣ የኤሌክትሮኒክ ንግድን እና የስራ ማስታወቂያዎችን ያካትታል። ሶስተኛው ምንጭ ከአካላዊ ሴንሰሮች የሚሰበሰብ ዳታ ነው። ይህ ምንጭ ከሳተላይት ወይም ከኢንፍራሬድ የሚገኙ የመልክዓ-ምድር፣ የትራፊክ አካሄድ፣ የብርሃን ልቀት፣ የከተማ ልማት፣ ወዘተ… ለውጦች የያዙ ምስሎችን ያጠቃልላል። አራተኛው ምንጭ ዜጎች የሚያቀርቡት መረጃ ሲሆን በተንቀሳቃሽ ስልክ አማካኝነት ለሚቀርቡ የዳሰሳ ጥናት ጥያቄዎች የሚሰጡ መልሶችን ያጠቃልላል። ዓለምአቀፉ የቴሌኮምዩኒኬሽን ህብረት አስተዳደራዊ ምንጮች፣ የንግድ ልውውጦች ፣ ለይዎችና የክትትል መሳሪያዎች እንዲሁም የኦንላይን ተግባራት ዋና የግዙፍ ዳታ ምንጮች እንደሆኑ ገልጿል።
የግዙፍ ዳታ ጠቀሜታዎች በአግባቡ የተሰበሰበ፣ የተደራጀ፣ የተከማቸ እና ለትንተና ዝግጁ የሆነ መረጃ ለአንድ ሀገር ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ እና ፖለቲካዊ እድገት ቁልፍ ሚና ይጫወታል። በተለይ ደግሞ በአሁኑ ሰአት የኢንፎርሜሽን ኮምዩኒኬሽን ቴክኖሎጂዎች እየተስፋፉ በመሆኑ ከነዚህ መሳሪያዎች የሚመነጭ ዳታ ከፍተኛ ጠቀሜታ ይኖረዋል። ግዙፍ ዳታ ለልማት ያለው አስተዋጽኦ ከፍተኛ ነው። በኦንላይን የሚወጡ የስራ ማስታወቂያዎች የስታቲስቲክስ ባለስልጣን የሚሰበስባቸውን የሰው ሃይል ዳታዎች በማገዝ ረገድ ከፍተኛ ሚና አላቸው። ግዙፍ ዳታ የሸቀጦች ወይም የአገልግሎቶች እለታዊ የዋጋ አዝማሚያ ለማወቅም ከፍተኛ ጠቀሜታ ይኖረዋል። ለምሳሌ፡- የማሳቹሴትስ የቴክኖሎጂ ተቋም (MIT) ከኦንላይን ቸርቻሪዎች የዋጋን ተመን የሚሰበስብበት የ “ቢልየን ዋጋ ፕሮጀክት” ( Billion Price Project) ያለው ሲሆን ተመራማሪዎች ከዋጋ ፣
የዋጋ ንረት እና የጥሪት ዋጋ እንቅስቃሴ ጋር የተያያዙ የማክሮ ኢኮኖሚ ጥያቄዎች ለመረዳት እየተጠቀሙበት ይገኛሉ። እነዚህ ዳታዎች ከተለመደው ስታቲስቲክስ የሚለዩት በየቀኑ የሚመዘገቡ መሆኑ ነው። እንደሚታወቀው በአብዛኞቹ ሀገራት የማክሮ ኢኮኖሚ ስታቲስቲክሶች የሚወጡት በየወሩ ቢሆንም ግዙፍ ዳታ በየቀኑ የሚኖር የማክሮ ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ እንድናውቅ ይረዳናል። ይህ ደግሞ ወቅታዊ የፖሊሲ ውሳኔ ለማሳለፍ ጉልህ ጠቀሜታ ይኖረዋል። ግዙፍ ዳታ ምርታማነት በማሳደግ ረገድም የማይናቅ አስተዋጽኦ አለው። የአለም አቀፉ የቴሌኮምዩኒኬሽን ህብረት ሪፖርት እንደሚያሳየው ያላቸውን መረጃ በተገቢው መንገድ ለውሳኔ ግብአትነት የተጠቀሙ ተቋማት መረጃን በውሳኔ ግብአትነት ካልተጠቀሙ ተቋማት ምርታማነታቸው በስድስት እጥፍ በልጠው ተገኝተዋል። የግዙፍ ዳታ ተጠቃሚ ከሆኑ አለምአቀፍ ተቋማት አንዱ የተባበሩት መንግስታት ነው። ተቋሙ ዩ ኤን ግሎባል ፐልስ( UN Global Pulse) የተባለ ጅማሮ( initiative) ያለው ሲሆን ግዙፍ ዳታን ለዘላቂ ልማትና ሰብአዊ ተግባራት ለማዋል ይጠቀምበታል። የአንድ ሀገር ዜጎች በትዊተር እና መሰል ሚድያዎች በስፋት የሚወያዩባቸው ርእሰ ጉዳዮችን በመከታተል ሪፖርቶች ያወጣል። ለምሳሌ ተመድ ይህንን ስርአት በመጠቀም በኢንዶኔዥያ ባለው የትዊተር አጠቃቀም ላይ ክትትል ያደረገ ሲሆን ዓላማው በሀገሪቱ የነበረውን የምግብ ዋጋ ቀውስ ለመረዳት ነበር። ጅማሮው ከምግብ ጋር የተያያዙ የተወሰኑ ትዊተር ላይ የተቀመጡ ጽሆፎችን (ትዊቶችን) በመለየት የየቀኑ የምግብ ዋጋ አመላካች አዝማሚያ የለየ ሲሆን ከትዊተር ዳታ በመነሳት የብዙ ሳምንታትን የሸማቾች የዋጋ አመላካች አስቀድሞ መተንበይ ችሏል። ይህ ጅማሮ በተለያዩ ሀገራት ሊኖሩ ስለሚችሉ ድህረ 2015 የልማት አጀንዳዎች ለመረዳትና ለማነጻጸር የትዊተር ዳታን በመጠቀም ላይ ይገኛል። የቴሌኮም አንቀሳቃሾችም ግዙፍ ዳታን የደንበኞቻቸው ወቅታዊ ሁኔታ ለመገምገም ይጠቀሙበታል። በተለይ የደንበኞቻቸውን ፍላጎት ለማወቅ፣ የደንበኞቻቸውን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ አቋም ለማወቅ፣ ደንበኞቻቸው በመረቡ እና ከመረቡ ውጭ ያላቸውን ተጽእኖ ለመለካት እንዲሁም የደንበኞቻቸውን ከቦታ ቦታ የሚያደርጉት እንቅስቃሴ ለማወቅ ይጠቀሙበታል።