Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በዚህ ፅሁፍ መግበያ እና በክፍል አንድ ላይ ለመግለፅ እንደተሞከረው ጋብቻ ሕጋዊ ድርጊት ነው፡፡ሕጋዊ ድርጊት ደግሞ ሁልጊዜም ሕጋዊ ውጤትን ያስከትላል፡፡ስለሆነም ጋብቻም ሕጋዊ ድርጊት እንደመሆኑ መጠን ሕጋዊ ውጤት የሚኖረው ስለመሆኑ የታወቀ ነው፡፡እነዚህም ሕጋዊ ውጤቶች በተጋቢዎች ግላዊ ግንኙነት (personale effect)ወይም በተጋቢዎቹ የንብረት ግንኙነት (pecunary effect)የሚኖራቸው ናቸው፡፡
ተጋቢዎች ትዳራቸው ያስከተለውን ግላዊ ግንኙነት ውጤቶች ወይም የንብረት ግንኙነት ውጤቶችን በተወሰነ መልኩ በውል እንዲመራ ሊያደርጉት ይችላሉ፡፡ ይህም ማለት አንዳንዱ የጋብቻ ውጤቶች በውል ሊቀሩ ወይም ሊሻሻሉ የሚችሉ ናቸው ማለት ነው ፡፡ ነገር ግን ሌሎች ለውል ሊቀሩ ወይም ሊሻሻሉ የማይችሉ አስገዳጅ ውጤቶችም አሉዋቸው፡፡ ይህም በተሸሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀፅ 42(3) ላይ በግልፅ ተቀምጧል፡፡
ከላይ እንደተገለጸው የተወሰኑ የጋብቻ ውጤቶች በውል ሊቀር ወይም ሊሻሻል ይችላል፡፡ ይህ ውል የጋብቻ ውል ተብሎ ይጠራል፡፡ ከተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 42(1) እና (2) እንደምንረዳው የጋብቻ ውል ተገቢዎቹ የንብረት ግንኙነታቸውን እና አልፎ አልፎም ግላዊ ግንኙነታቸውን አስመልክተው የሚፈራረሙት ውል ነው፡፡
ይህ የጋብቻ ውል 1ኛ አስገዳጅ የሕግ ድንጋጌዎችን ሊቃረን አይገባውም፡፡ ይህ ሆኖ ከተገኘ ውሉ ፈራሽ ነው፡፡ 2ኛ ይህ ውል መፈጸም ያለበት ጋብቻው ከመፈጠፀሙ በፊት ወይም ጋብቻው በሚፈጸምበት ዕለት ነው፡፡ 3ኛ ይህ ውል በጽሑፍ ሆኖ አራት ምስክሮች ሁለቱ ከባል ወገን ሁለቱ ደግሞ ከሚስት ወገን መሆን አለበት፡፡ 4ኛ የውሉ ቅጅ በፍ/ቤት ወይም በክብር መዝገብ ሹም ዘንድ ሊቀመጥ ይገባል፡፡ 5ኛ ይህ ውል በሌሎች ሶስትኛ ወገኖች ግዴታ የሚያስከትል ስምምነቶችን ማድረግ አይቻሉም፡፡ እንዲሁም ተጋቢዎቹ የጋብቻ ውሉንም በጥቅሉ በአንድ ሀይማበኖት ወይም ባህል ወይም ሀገር ሕግ በመጥቀስ ብቻ ተስማምተናል ማለት አይቻሉም፡፡ 6ኛ ተጋቢዎች የጋብቻ ውላቸውን ለማሻሻል ወይም በጋብቻ ውስጥ እያሉ አዲስ ውል ቢፈራረሙ እንዲህ ዓይነቱን ማሻሻልያ ወይም አዲሱን ውል ፍ/ቤት ቀረቦ መጽደቅና ተቀባይነት ማግኘት አለበት፡፡
እነዚህ ከላይ የሰፈሩት ስድስቱ ነጥቦች የጋብቻ ውል በተጋቢዎች ሲፈጸሙ መሞላት ያለባቸው ቅድመ ሁኔታዎች ናቸው፡፡ እነዚህ ቅድመ ሁኔታዎች ካልተሞሉ የጋብቻ ውል ፈራሽ ይሆናል ወይም ውሉ እንዳልተደረገ ቆጠራል፡፡ ነገር ግን በ4ኛ ደረጃ ላይ የተገለጸው የውሉ ቅጅ በፍ/ቤት ወይም በክብር መዝገብ ሹም ጋር ሊቀመጥ ይገባል የሚለው ላይ ሁለት የተለያዩ ሀሳቦች አሉ፡፡ አንደኛው ሃሳብ ይህ ውል በተጠቀሱት ተቋማት ዘንድ እንዲቀመጥ ሕጉ በገልጽ የደነገገ ስለሆነ ይህ ተደርጎ ባይገኝ ውሉ ሕጋዊ ውጤት አይኖረውም የሚል ነው፡፡ ሁለተኛው ሀሳብ ደግሞ ይህ ውል በተጠቀሱት ተቋማት ዘንድ እንዲቀመጥ ያስፈለገበት ምክኛት ለጥንቃቄና ለሶስተኛ ወገኞች ጥቅም ተብሎ በመሆኑ ሦስተኛ ወገኖች ላይ ውጤት እንዳይኖረው በማድረግ በተገቢዎቹ ላይ ግን ሕጋዊ ውጤቱ እንዳለ እንዲቀጥል ማድረግ ይገባል የሚል ነው፡፡በዚህ ነጥብ ላይ የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ አቋም የሁለተኛው ሀሳብ ነው፡፡ ምክንያቱም በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 45 ላይ የውሉ ሰነድ ስለሚቀመጥበት ቦታ ሲገለጽ የሚቀመጥበትን ቦታ ከመግለጽ ውጭ ይህ ሆኖ ባይገኝ የውሉን ውጤት ሳይገልጽ ነው ያለፈው፡፡ ነገር ግን ስለ ውሉ ፎርም እና ውሉን ለመዋዋል ስላለው የነጻነት ወሰን በአንቀጽ 44 እና 46 ላይ ሲገለጽ በሕጉ አባባል መሠረት ውሉ በጽሁፍ ካልሆነ እና ተጋቢዎች በውላቸው ውስጥ ለሌላ ሶስተኛ ወገኖች ላይ ግዴታ የሚያስከትል ስምምነት ቢፈጽሙ ውሉ ውጤት አይኖረውም በማለት ይገልጻሉ፡፡ በአንቀጽ 45 ላይ ግን ይህን አላደረገም፡፡ውሉ በተጠቀሱት ተቋማት ዘንድ መቀመጣቸው ግዴታ ማድረግ ቢፈልግ ኖሮ ሕጉ በግልጽ እንደ ሌሎች ሁሉ በግልጽ ያስቀምጥ ነበር፡፡በመሆኑም የሁለተኛው ሀሳብ ሚዛን የሚደፋ ነው፡፡
በሕጉ እምነት ተጋቢዎች የጋብቻቸውን ውጤት በውል ከወሰኑና የጋብቻ ውሉም አስገዳጅ የሕግ ድንጋጌዎችን ያልተቃረን ከሆነ የጋብቻ ውሉ የግልም ሆነ የንብረት ግንኙነታቸውን እንዲገዛ ይደረጋል፡፡ ነገር ግን በሀገራችን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ተነስተን ስንመለከት አብዛኛውን ጊዜ ተጋቢዎች የጋብቻቸውን ውጤት በውል አይወስኑትም፡፡በጥቂት ሁኔታዎች እንኳን ውል ሲዋዋሉ ውሉ በሕጉ የሚፈለገውን መመዘኛ አሟልተው የሚፈጽሙት እጅግ በጣም ጥቂቶች ናቸው፡፡በመሆኑም ውሉ ውጤት አይኖረውም፡፡ እንደነዚህ ያለ ሁኔታ ሲፈጠር ደግሞ ይህን ክፍተት የመድፈን ሀላፊነት የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ ነው፡፡በዚህም የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ የተጋቢዎችን ግላዊ እና ንብረት ነክ ግንኙነቶች የጋብቻ ውል በሌለበት ወይም ውሉ በሕግ ፊት ውጤት አልባ በሆነ ጊዜ የሚመራበትን የሕግ ድንጋጌ አስቀምጧል፡፡
ጋብቻ ተጋቢዎቹ በማህበረሰቡ ውስጥ በፊት ከነበራቸው ማህበረሰባዊ ቦታ ማለትም ለአቅም አዳም እና ሄዋን ደርሰው ከነበሩበት ወንደላጤነት እና ሴተላጤነት ወደ ሌላኛው ማህበረሰባዊ ቦታ አባወራ እና እማወራ የሚቀየሩበት እና የማህበረሰብ መሠረት የሆነውን ቤተሰብ የሚመሰርቱበት ነው፡፡ ይህ የሚመሰረተው ጋብቻ ተገጋቢዎቹ በፊት ከነበራቸው ግላዊ ህይወት ወደ ጋራ የሆነ ህይወት የሚያዘዋውራቸው ነው፡፡ በዚህ የጋራ የሆነ ህይወት ውስጥ ግላዊ ግንኙነታቸው ዘላቂ እና የተረጋጋ እንዲሆን ይጠበቃል፡፡ ይህም ባልና ሚስት እርስ በርሳቸው መከባበር፣ መተጋገዝና መደጋገፍ አለባው፡፡ ይህ የመተጋገዝ፣ የመከባበር እና የመረዳዳት ግዴታ በምንም ሁኔታ ተጋቢዎቹ ሊያስቀሩት የማይችሉት ግዴታቸው ነው፡፡ (የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 49) ፡፡
ተጋቢዎቹ ቤታቸው በፍቅር የደረጃ፣ መከባበር፣ መተሳሰብ እና መተጋገዝ የሰፈነበት እንዲሆን ባል እና ሚስት ቤትን በማስተዳደር እኩል የሆነ ሚና ሊኖራቸው ይገባል፡፡ በኢፌዲሪ ሕግ መንግስት አንቀጽ 34(1) ላይ “ተጋቢዎች በጋብቻ አፈፃፀም፣ በጋብቻው ዘመንና በፍቺ ጊዜ እኩል መብት አላቸው” ይላል፡፡ ይህ የሀገራችን የሕግ ሁሉ የበላይ የሆነ ህገ መንግስት ባል እና ሚስት በትዳራቸው እኩል መብት እንዳላቸው ይገልፃል፡፡ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 50 ላይም ባል እና ሚስት በቤተሰብ አመራር፣ ልጆች አስተዳደር እና የቤተሰቡን ደህንነት ጥቅም በማስከበር ላይ እኩል መብት ያላቸው መሆኑን ይገልፃል፡፡ በመሆኑም ቀደም ባሉ ጊዜያት በሰፊው ይስተዋል የነበረው ሴቶችን በጋብቻ ውስጥ የበታች አድረጎ የሚወስድ አስተሳሰብ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ በማያሻማ ሁኔታ እንዲወገድ ተደርጓል፡፡
ጋብቻ በተጋቢዎች ግላዊ ግንኙነት ላይ የሚፈጠረው ሌላኛው ውጤት አብሮ የመኖርን ግዴታ ነው፡፡ ተጋቢዎች በፊት ከነበራቸው ማህበራዊ ቦታ ከላጤነት ወደ ጋራ የሆነ ህይወት ሲዘዋወሩ ዋነኛው መገለጫው አብሮ መኖራቸው ነው፡፡ ቤተሰብ ተመሰረተ የሚባለውም ተጋቢዎቹ በጋራ መኖር ጀምረው ጤናማ የሆነ የሩካቤ ስጋ ግንኙነት በማድረግ ልጆች በማፍራት የማህበረሰቡን ቀጣይነት ሲያረጋግጡ ነው፡፡ ይህን አብሮ የመኖር እና ለጤንነታቸው አደገኛ እስካልሆነ ድረስ የሩካቤ ስጋ ግንኙነት መፈጸም ግዴታ በባል እና ሚስት ላይ የተጣለ ግዴታ ነው፡፡ ይህን የሚቃረን የማናቸውም ስምምነት ማድረግ አይችሉም፡፡ (የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 53)፡፡ በጋራ የመኖር ግዴታቸውን ሲወጡ የጋራ መኖሪያ ቦታቸውን በጋራ ተጋቢዎቹ ይወስናሉ፡፡ በአንደኛው ተጋቢ ስምምነት ብቻ የመኖሪያ ቦታን መምረጥ አይቻልም፡፡
ከላይ እንደተገለጸው በትዳር ውስጥ ተጋቢዎች በጋራ የመኖሪያ ቦታቸውን መርጠው አብረው የመኖር ግዴታ አለባቸው፡፡ ነገር ግን ባልና ሚስት ለተወሰነ ወይም ላልተወሰነ ጊዜ ተለያይተው ለመኖር ሊስማሙ ይችላሉ፡፡ ይህ የሚሆነው በተለያየ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡ ለምሳሌ በስራ ምክኛት ባል አዲስ አበባ ቦሌ ሚስት ደግሞ ባሌ ሊኖሩ ይችላሉ፡፡
ጋብቻ ከሚያስከትላቸው ሕጋዊ ውጤቶች አንደኛው በንብረት ወይም በሀብት ላይ የሚያስከትለው ውጤት ነው፡፡ ማንኛውም ሰው የፈለገው ስራ ላይ ተሰማርቶ ሀብትና ንብረት ማፍራት መብት እንዳለው በህገ መንግስታችን አንቀጽ 41(1)ና(2) ላይ በግልጽ ተቀምጧል፡፡ በመሆኑም ማንኛውም ሰው የፍላጎቱ በሆነ ስራ ላይ ተሰማርቶ ሀብትና ንብረት ማፍራት ይችላል፡፡በዚሁ መሠረት አንድ ሰው ወደ ጋብቻ ከመግባቱ በፊት በላቡና በወዙ ሰርቶ ያገኘው ወይም በስጦታ ወይም በውርስ ያገኘው ሀብትና ንብረት ሊኖረው ይችላል፡፡ይህን ከትዳሩ በፊት ያገኘውን ሀብትና ንብረት ወደ ትዳር ሲገባ የግል ንብረቱ ሆነው ይቀጥላል፡፡በትዳሩ ውስጥ ከገባ በኋላም ለግሉ በስጦታም ወይም በውርስ ያገኘው ንብረት የግል ንብረት ሆኖ ይቀጥላል፡፡ነገር ግን ተጋቢዎች የግል ንብረታቸው የሆነውን የጋራ ንብረት ነው በማለት ሊስማሙ ይችላሉ፡፡
ተጋቢዎች ትዳር የሚፈጽሙ እስከ መጨረሻው አብሮ ለመኖር መሆኑ እሙን ነው፡፡ በዚህ በትዳር ባሉበት ጊዚያት በግል ንብረትነት ይዘዋቸው ያሉ ንብረቶችን መሸጥ መለወጥ አይቀሬ ጉዳይ ነው፡፡ እነዚህ የግል ንብረቶችና ሀብቶችን በመሸጥ ወይም በመለወጥ የሚገኘው አዲስ ንብረትና ሀብት የግል ንብረት ይሆናል፡፡ ነገር ግን እነዚህ በግል ሀብት የተገዙ ወይም የተለወጡ ንብረቶች የግል ሀብትና ንብርት እንደሆኑ የግል ንብረቱ ባለቤት ለፍ/ቤት የግል ይባልልኝ በማለት ጥያቄ ማቅረብ እና ማፅደቅ አለበት፡፡ የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 58(1)ና(2) ይህን ይገልፃሉ፡፡ ይህ ካልሆነ ግን በአንቀጽ 62/2/ መሠረት የጋራ ንብረት ተደርጎ ይቆጠራል፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 37275 ላይ ነአመልካች ሻ/ባሻ ገዛኸኝ ድልነሳው እና ተጠሪ ወ/ሮ ተዋበች ደመቀ መካከል በነበረው ክርክር የአመልካች የግል ንብረት የነበረ ቤት በትዳር ባሉበት ጊዜ ሽጠው በተሸጠው ገንዘብ ሌላ አዲስ ቤት ገዝተዋላል ነገር ግን አመልካች አዲስ የገዙትን ቤት የግል ይባልልኝ በማለት ጥያቄ ለፍርድ ቤት ያላቀረቡ እና ያላጸደቁ በመሆነ የጋራ ንብረት ነው በማለት ወስኖል፡፡
ኑሮ በትዳር ውሰጥ የጋራ ቢሆንም ከላይ በተገለጸው መልኩ ተገቢያዎቹ የግል ንብረቶቻቸውን ይዘው በትዳር በመቀጠል ይችላሉ፡፡ በዚህ ጊዜ እነዚህ ንብረቶችም የሚተዳደሩት በግል የንብረቱ ባለቤት በሆነው ሰው ነው፡፡ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 59 ላይ እያንዳንዱ ተገቢ የግል ሀብቱን እራሱን ለማስተዳደርና ገቢውንም ለመቀበል ይችላል፡፡ እንዲሁም የግል ሀብቱን ራሱ ሊያዝበት ነፃነት አለው በማለት ይገልፃል፡፡ ነገር ግን የግል ንብረቱ ባለቤት የሆነው አንደኛው ተገቢ የግል ንብረቱን በሙሉ ወይም በከፊል ሌላኛው ተጋቢ እንዲያስተዳድርለት እና እንዲያዝበት በጋብቻ ውላቸው ሊወሰን ይችላል፡፡ ይህ በሚሆንበት ጊዜ የግል ንብረቱ ባለቤት የሆነው ተጋቢ ሌላኛውን ተጋቢ ስለንብረቱ አስተዳደር ዓመታዊ የሂሳብ መግለጫ መጠየቅ ይችላል፡፡ ይህ ሲሆን ሌላኛው ተጋቢ ሲጠይቅ የይህንኑ የመስጠት ግዴታ አለበት (የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 60(2) )፡፡ እንዲሁም ከተጋቢዎቹ አንዱ የግል ንብረቱንና ሀብቱን በሙሉ ወይም በከፊል እንዲያስተዳድርለት ለሌላኛው ተጋቢ ውክልና መስጠት እንደሚችል በቤተሰብ ሕጉ አንቀጽ 61 ላይ ተቀምጧል፡፡
ከላይ ለመግለጽ እንደተሞከረው በጋብቻ ውስጥ ተጋቢዎች የግል ንብረት ሊኖራቸው ይችላል፡፡ይህን ንብረት በዋንኛነት የንብረቱ ባለቤት የሚያዝበትና የሚስተዳድረው መሆኑን እንዲሁም የግል ንብረቱ ባለቤት የሆነው አንደኛው ተጋቢ ሌላኛው ተጋቢ እንዲያስተዳድርለት በጋብቻ ውል ወይም በውክልና መስጠት እንደሚችል ተረድተናል፡፡(በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ ከአንቀጽ57-61)
ተጋቢዎች በትዳር ከተሳሰሩበት እለት ጀምሮ ህይወታቸውን በጋራ ሲመሩ የጋራ ንብረት ማፍራታቸው አይቀሬ ነው፡፡በጋብቻ ውላቸው ተጋቢዎች ከትዳር በፊት የነበራቸውን የግል ንብረት የጋራ ንብረት ማድረግም ይችላሉ፡፡በጥቅሉ በትዳር ዘመናቸው ተጋቢዎች የግል ንብረትና ሀብት እንደሚኖራቸው ሁሉ የጋራ ንብረትና ሀብት ሊኖራቸው ይችላል፡፡ከተሻሻለው የቤተሰብ ህጋችን አንቀጽ 57 እና 58 ለመገንዘብ የምንችለው ነገር በትዳር ውስጥ የተፈሩ ሀብቶችና ንብረቶች ፣ ለተጋቢዎቹ በጥቅሉ በውርስ ወይም በስጦታ የተሰጡአቸው ሀብትና ንብረቶች በተጨማሪም የግል ሀብትና ንብረት ተሸጦ ወይም ተለውጦ የተገኘ ንብረት ሆኖ የግል ንብረቱ ባለቤት በፍርድ ቤት ቀርቦ የግል ንብረት መሆኑን ያላጸደቃቸው ንብረቶችና ሀብቶች ሁሉ የጋራ ንብረት እንደሆኑ ይቆጠራል፡፡ከዚህ በተጨማሪ በአንቀጽ 62(1) ላይ ባልና ሚስት ከግል ጥረታቸውና ከግል ወይም ከጋራ ንብረታቸው የሚያገኟቸው ገቢዎች ሁሉ የጋራ ሀብቶቻቸው እንደሚሆኑ ይገልፃል፡፡የግል ንብረት የግል ቢሆንም ከንብረቱ የሚገኝ ገቢ ግን የጋራ ነው፡፡
የንብረት ባለቤትነት የሚገለጹባቸው መንገዶች የተለያዩ ናቸው፡፡ በሀገራቸን የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች እንደ ቤቶችና መኪና የመሳሰሉት ባለቤትነታቸው የሚረጋገጠው በባለቤትነት የምስክር ወረቀት ነው፡፡ በጋብቻ ውስጥ የተጋቢዎች የጋራ ንብረት በአንደኛው ተጋቢ ስም ብቻ ተመዝግቦ ሊገኝ ይችላል፡፡ በዚህ ጊዜ አንደኛው ተጋቢ የግል ሀብቱ መሆኑን ካላስረዳ በስተቀር ማንኛውም ንብረት በአንደኛው ተጋቢ ስም ብቻ የተመዘገበ ቢሆንም እንኳን የጋራ ሀብት እንደሆነ ይቆጠራል፡፡(የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀፅ 63(1))
ባልና ሚስት በትዳር ዘመናቸው ወቅት የሚገኘውን ገቢ እያንዳንዳቸው በየራሳቸው ይቀበላሉ፡፡ገቢ ማለት በዚህ አነጋገር ደመወዝ ፣ ከግል ንብረት የሚመነጭ እንዲሁም ከጋራ ንብረት የሚመነጭ ማለት ነው፡፡ በግል የመነጨውን ገቢ የሚቀበለው የገቢው ምንጭ የሆነው ተጋቢ ነው፡፡ ነገር ግን ሌላኛው ተጋቢ ሲጠይቅ ገቢውን የተቀበለው ተጋቢ ያገኘውን የገቢ መጠን ማሳወቅ ግዴታ እንዳለበት በቤተሰብ ሕጉ አንቀፅ 64(3) ላይ ተገልፃል፡፡ የገቢው ምንጭ አንደኛው ተጋቢ ቢሆንም የጋራ ሀብት ስለሆነ ሌላኛው ተጋቢ የማወቅ መብት ይኖረዋል ማለት ነው፡፡ተጋቢዎቹ ከፈለጉ በየግላቸው የሚገኙትን ገቢ የጋራ የባንክ ሂሳብ በመክፈትማስቀመጥ ይችላሉ፡፡እዚህ ጋር መታወቅ ያለበት በመርህ ደረጃ የገቢው አመንጪ ገቢውን ቢቀበልም በልዩ ሁኔታ (exceptionally) ግን ሌላኛው ተጋቢ ገቢውን ሊቀበል ይችላል፡፡ይህ የሚሆነው በሁለት መልኩ ነው፡፡አንደኛው የገቢው አመንጪ የሆነው ተጋቢ ለሌላኛው ተጋቢ በውል ገቢውን እንዲቀበል ሲፈቅድለት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በፍ/ቤት ትዕዛዝ ነው ፡፡ይህ በፍ/ቤት የሚሰጠው ትዕዛዝ ከባልና ከሚስት አንደኛው ስጠይቅ ነው፡፡በሌላ በኩል ደግሞ ገቢው በሙሉ ወይም በከፊል እንዲከበር በፍ/ቤት ሊታዘዝ ይችላል ፡፡ እዚህ ላይ ልብ ልንል የሚገባው ነገር በሌላ ህጎች መከበር የሌለባቸው ገቢዎችና ንብረቶች የማይከበሩ መሆኑን ነው፡፡ለምሳሌ የጡረታ አበል ሊከበር እንደማይቸል የጡረታና በሌሎች ህጎች የተመለከተ ነው፡፡እንዲሁም በፍታብሄር ስነስርዓት ሕጉም ውስጥ ሊከበሩ የማይችሉ የንብረት ዓይነቶችና የደመወዝ መጠን በአንቀፅ 404 ላይ ተገልፆል ይገኛል፡፡
በኢፌዲሪ ህገመንግስት አንቀፅ 34(1) ላይ ተጋቢዎች በትዳር ዘመናቸው በሁሉ ነገር ላይ እኩል መብት እንዳላቸው ይገልፃል፡፡ እንዲሁም በአንቀፅ 35(7) ላይ ሴቶች ንብረት በማስተዳደር ከወንዶች ጋር እኩል መብት አላቸው በማለት ደንግጎአል፡፡ እነኚህ የህገ መንግስቱ መርሆች በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀፅ 66(1)ላይ በማካተት ባልና ሚስቱ የጋራ ሀብታቸውን በጋራ ያስተዳድራሉ በማለት ገልጾታል፡፡ ስለዚህም በመርህ ደረጃ ባልና ሚስት የጋራ ንብረታቸውን በጋራ ያስተዳድራሉ፡፡ነገር ግን ባልና ሚስቱ በስምምነት የጋራ ንብረታቸውን አንዳቸው እንዲያስተዳድሩ ማድረግ ይችላሉ፡፡ይህም በውል ለአንደኛው ወገን እንዲያስተዳድር ሲሰጥ ነው፡፡ በተለያየ አጋጣሚ (ምክነያት) ከተጋቢዎች አንዱ ችሎታ ሲያጣ ወይም ንብረት የማስተዳደር መብቱ በፍ/ቤት ሊገፈፍ ይችላል፡፡ይህ በሚሆንበት ጊዜ ሌላኛው ተጋቢ ንብረቱን የማስተዳደር ተግባር ያከናውናል፡፡ በውልም ሆነ ንብረት የማስተዳደር መብቱ በመገፈፉ ወይም ችሎታ በማጣቱ አንደኛው ተጋቢ ንብረቱን በሚያስተዳድርበት ጊዜ ሌላኛው ንብረቱን የሚያስተዳድረው ተጋቢ የንብረቱን አስተዳደር በተመለከተ ለሌላኛው ተጋቢ መረጃ የመስጠት ግዴታ እንዳለበት በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀፅ 67 ላይ ተቀምጧል፡፡
ተጋቢዎች በትዳር ተሳስረው የጋራ ንብረት አፍርተው ሲኖሩ ይህን የጋራ ንብረት በጋራ ማስተዳደር እንዳለባቸው ከላይ በተገለጸው መልኩ ለመረዳት ችለናል፡፡ እነዚህን የጋራ ንብረቶች ተጋቢዎቹ በጋራ በሚያስተዳድሩበት ወቅት ንብረቱን መሸጥ መለወጥ ያስፈልጋቸው ይሆናል፡፡ ይህ ጋራ ንብረት መሸጥ መለወጥ ከፈለጉ በሌላ የሕግ የተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር የተጋቢዎቹ የጋራ ስምምነት አስፈላጊ ነው፡፡ በአንቀጽ 68 የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ ላይ በግልጽ እንደተቀመጠው የጋራ ንብረትና ሀብት ወደሌላ ሶስተኛ ወገን በሽያጭ ሆነ በስጦታ የሚቀየረው በተጋቢዎቹ የጋራ ስምምነት ብቻ መሆኑን ይገልፃል፡፡ እዚህ ላይ በጋራ ንብረት የሆነውን አንደኛው ተጋቢ ሌላኛውን ተጋቢ ፈቃድ ወይም ስምምነት ሳያገኝ ብቻውን ለሌላ 3ኛ ወገን በሽያጭም ሆነ በሌላ መንገድ ቢያስተላልፍ ሌላኛው ተጋቢ ለፍርድ ቤት በሚያቀርበው ጥያቄ ግዴታው እንዲፈርስ መጠየቅ ይችላል፡፡ ይህ ግዴታ እንደፈረሰ የሚጠይቀው ተጋቢ ለፍ/ቤት ጥያቄውን የሚያቀርበው ግዴታው መገባቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በ6 ወር ጊዜ ውስጥ ወይም በሌላ በማንኛውም ሁኔታ በ2 አመት ጊዜ ውስጥ ብቻ ነው፡፡ ይህ የተባለው ጊዜ ካለፈ ይህን ጥያቄ ማቅረብ እንደማይቻል በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 69(2) ላይ ተገልፆል፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 38126 በአመልካች ዲያቆን ኃ/ጊዮርጊስ ወንድም እና ተጠሪዎች እነ የሺ ተፈሪ መካከል በነበረው ክርክር የአሁኑ 2ኛ ተጠሪ ከ1ኛ ተጠሪ ባለቤት ከሆኑት የጋራ ንብረታቸው የሆነውን ቤት ለአሁኑ አመልካች በ01/03/1995 ዓ.ም ያለ 1ኛ ተጠሪ ፍቃድ ይሸጥለታል፡፡ 1ኛ ተጠሪም በስር ፍርድ ቤት ውሉ ያለ እሳቸው ፍቃድ የተፈጸመ በመሆኑ እነዲፈርስ በማለት በ09/08/1999 ዓ.ም ክስ ታቀርባለች፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የሰበር ችሎት የአሁን 1ኛ ተጠሪ የሆነችው ክስ ያቀረበችው በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 69/2/ በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ማለትም ሽያጩን ካወቀችበት ጊዜ ጀምሮ በ6 ወር ጊዜ ውስጥ ወይም በማንኛውም ሁኔታ በ2 አመት ጊዜ ውስጥ ክሶን ያላቀረበች ስለሆነ (ክሶን ያቀረበችው ከ4 አመት በሆላ ነው) ውሉ እንዲፈርስ ክስ የማቅረያ ጊዜ አልፎል፡፡ ስለሆነም ውሉ አይፈርስም በማለት ውሳኔ ሰጥቶላ፡፡
የሰው ልጅ በዚህ ምድር ላይ ሲኖር እለት በለት ኑሮውን ለመደጎም ወጪዎችን ያወጣል፡፡ በትዳር ውስጥም ተጋቢዎ ትዳራቸውን ለማቃናትና ዘላቂነቱን ለማስቀጠል የተለያዩ ወጪዎች ማውጣታቸው የማይቀር ሀቅ ነው፡፡ በመሆኑም ተጋቢዎች የትዳራቸውን ወጪ ለመሸፈን እያንዳንዳቸው እንዳቅማቸውና ችሎታቸው አስተዋፅኦ የማድረግ ግዴታ አለባቸው፡፡ የህይወት መንገድ ሁልጊዜም አልጋ በአልጋ አይሆንም ውጣ ውረድ በህይወት ውስጥ ማጋጠሙ አይቀርም፡፡ በዚህ ጊዜ ወደ ብድር እና እዳ መገባት ሊያጋጥም ይችላል፡፡ በትዳር ውስጥም ተጋቢዎቹ ለግላቸው ወይም ለትዳራቸው ሲሉ እዳ ውስጥ ሊገቡ ይችላሉ፡፡ ይህ በሆነበት ጊዜ እዳውን ለመክፈል እዳው ለግል የተወሰደ ከሆነ ከባለእዳው ተጋቢ የግል ሀብት ይሸፈናል፡፡ ነገር ግን የግል ሀብቱ ይህን ለመሸፈን የማይችል ከሆነ ተጋቢዎች የመረዳዳትና የመተጋገዝ ግዴታ ስላለባቸው ይህ እዳ ከጋራ ሀብታቸው ይከፈላል፡፡ እዳው ግን ለትዳራቸው ጥቅም ከሆነ ከጋራ ሀብታቸው የሚከፈል ይሆናል፡፡ ነገር ግን የጋራ ሀብቱ በቂ ካልሆነ ከተጋቢወቹ የግል ሀብት ይከፈላል፡፡
በዚህ ጽሑፍ ክፍል እንደ ውስጥ ዝምድና (የስጋም ይሁን የጋብቻ) በጋብቻ ቅድመ ሁኔታነት የሚታይበትን መንገድና የሚያስከትለውን ሕጋዊ ውጤት ተመልክተናል፡፡ የዚህ የዝምድና ሌላኛው ውጤት ደግሞ በዘመዳሞቹ መካከል የሚፈጠረው ቀለብ የመስጠት ግዴታ ነው፡፡በዚህ ክፍል ትኩረት ሰጥተን የምንመለከተው የጋብቻ ዝምድና የሚያስከትለውን የቀለብ መስጠት ግዴታ ነው፡፡
2ኛ/ የግዴታው መጠን ለቀለብ ጠያቂው የእለት ተእለት ኑሮ መሰረታዊ የሆኑ ነገሮችን በማቅረብ ላይ እንጂ የቀለብ ጠያቂውን ፍላጎት ሙሉ በሙሉ ለማሟላት የሚያስገድድ መሆን አይኖርበትም፡፡
3ኛ/ ቀለብ የመስጠት ግዴታው በቀለብ ጠያቂው ላይ የጥገኝነት ስሜት በሚፈጥር መልኩ ሳይሆን ተቀጥሮ ወይም ስራ ፈጥሮ ራሱን ማስተዳደር የሚችልበት ሁኔታንና ስሜትን በሚፈጥር መልኩ መሆን አለበት፡፡
በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 198 ላይ ቀላብ የመስጠት ግዴታ የተጣለበትን ሰውና ቀለብ ጠያቂው ማን እንደሚሆን አስቀምጧል፡፡ ይህም በቀጥታ ወላጆችና ተወላጆች ማለትም በአባትና ልጅ፣ በእናትና በልጅ እንዲሁም በአያትና ልጅ መካከል አንዱ ነው፡፡ ሌላኛው ደግሞ በቀጥታ የጋብቻ ዘመዳሞች መካከል ማለትም በባልና ሚስት አባት ወይም እናት ወይም አያት ወይም ልጅ ወይም በሚስትና በባል አባት ወይም እናት ወይም አያት ወይም ልጅ መሃላ ያለ ግዴታው ነው፡፡ ይህ አይነቱ በቀጥታ ያለውን የዝምድና መስመር የያዘው ነው፡፡ ሌላኛው ደግሞ ወደ ጎን የሚቆጠር ዝምድና ላይ በወንድምና በወንድም ወይም በወንድምና እህት ወይም በእህትና እህት መካከል ግዴታ የተጣለ ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ባልና ሚስት የመረዳዳት የመተጋገዝና የመደጋገፍ ግዴታ እንዳለባቸው ከላይ አይተናል፡፡ በመሆኑም ይህን ግዴታቸው አንዱ ለአንዱ ቀለብ የመስጠት ግዴታን የሚያካትት መሆኑን መረዳት ይቻላል፡፡
በሕጉ ላይ እንደተመለከተው ባል ለሚስት ወንድም ወይም እህት እንዲሁም ሚስት ለባል ወንድም ወይም እህት የቀጥታ የጋብቻ ዘመዶች ስላልሆኑ እነርሱን መርዳት ግዴታ እንደሌለባቸው ይገልፃል፡፡ ነገር ግን የባል ወይም የሚስት ወንድም ወይም የእህታቸውን የመርዳት ቀለብ የመስጠት ግዴታ አለባቸው፡፡ ይህን ግዴታ ለመወጣት ደግሞ ከግል ሀብት ወይም ከጋራ ሀብት ወጪ ማድረግ ይችላሉ፡፡ በመሆኑም ዘሮ ዘሮ ለባልና ለሚስት እህት ወይም ወንድም ቀለብ የመስጠት ግዴታ ለባልና ሚስቱ የሕግ ግዴታ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡
የቀለብ ሰጭው ግዴታ እንደባለጉዳዮቹ (ቀለብ ሰጪውና ተቀባዮ) ሁኔታና እንደ አካባቢው ልማድ መሰረታዊ ፍላጎታቸውን ማሟላት እንደሆነ በአንቀጽ 197 ላይ ተገልፆል፡፡ ይህም ማለት እንደ ቀለብ ሰጪውና ቀለብ ተቀባዩ አቅምና ፍላጎትን መሠረት ባደረገ መልኩ የሚከናወን ነው፡፡ እነዚህ መሰረታዊ ፍላጎቶች ምግብ፣ መኖሪያ፣ ልብስ፣ ጤናውን እንዲጠብቅ እና ትምህርት ናቸው፡፡ ስለሆነም የቀለብ ሰጭው አቅምና የቀለብ ተቀባዩን ፍላጎት መሠረት ባደረገ መልኩ ቀለብ የመስጠት ግዴታው ይፈፀማል ማለት ነው፡፡ ለምሳሌ የአንድ አቶ አበበ የተባለ ግለሰብ የሚስቱ አባት የራሳቸው መኖሪያ ያለቻው ነገር ግን የሚበሉትና የሚለብሱት ከቸገራቸው የአቶ አበበ ግዴታ ትምህርት እንደሚማሩ ወይም እንዲታከሙ ማድረግ ሳይሆን እንደ አቅሙ የሚመገቡትን ምግብና የሚለብሱትን ልብስ መስጠት ይሆናል፡፡
ቀለብ ጠያቂው ከቀለብ ሰጪው ጋር የቅርብ ዘመድ (በሕጉ በተቀመጠው መሠረት) መሆኑ ከተረጋገጠና ሰርቶ እራሱን ለማስተዳደር አቅም የሌለውና ችግር ላይ የወደቀ መሆኑ ሲረጋገጥ ብቻ ነው ቀለብ መጠየቅ የሚችለው፡፡ ይህም ማለት ቀለብ የመጠየቅ መብት ስራ በማግኘትና ባለማግኘት ላይ የተመሰረተ ሳይሆን የመስራት አቅም መኖር እና አለመኖር ላይ መሆኑን ከሕጉ መረዳት ይችላል፡፡ በመሆኑን መስራት አቅም እያለው ስራ ያላገኘ ሰው ቀለብ መጠየቅ አይችልም፡፡
በጋብቻ የተዛመዱ ሰዎች ጋር የቀለብ መስጠት ግዴታው የሚቆረጥበት አጋጣሚ አለ፡፡ ይህም ጋብቻው በፍቺ ወይም የጋብቻ ቅድመ ሁኔታዎች ባለመሞላታው ጋብቻው ከፈረሰ ቀለብ የመስጠት ግዴታው ቀሪ ይሆናል፡፡ ነገር ግን ጋብቻው የፈረሰው በሞት ምክኛያት ከሆነ ግዴታው ቀሪ አይሆንም ( የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 199)፡፡ ይህም የሆነበት ምክኛያት ጋብቻው የፈረሰው ከአቅም በላይ በሆነ ሀይል በመሆኑ እንጂ በተጋቢዎቹ ቤተዘመዶች መካከል ያለው ግንኙነት ጤናማ መሆኑን ስለሚያሳይ ነው፡፡ ሌላው ቀለብ የመስጠት ግዴታ ቀሪ የሚሆንበት ምክኛት ቀለብ ጠያቂው ቀለብ ሰጪው ወይም በቅርብ ዘመዶቹ ህይወት ወይም ንብረት ላይ የወንጀል ተግባር የፈጸመ ወይም ለመፈጸም ሙከራ ያደረገ እንደሆን ነው፡፡ ይህም የሆነበት ምክኛት ከፍትህ መርሆች አንዱ “ማንም ሰው ከራሱ ጥፋት አትራፊ (ተጠቃሚ) መሆን የለበትም” (No one can benefit from his own fault) የሚል በመሆኑ ነው፡፡
ቀለብ የመስጠት ግዴታ የተጣለበት ሰው ይህን ግዴታውን ባይወጣ ቀለብ ተቀባዩ ወደ ፍ/ቤት ጉዳዩን በማቅረብ ቀለብ ያልሰጠው ባለግዴታ ግዴታውን እንዲወጣ ማስወሰን ይቻላል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ቀለብ አለመስጠት የወንጀል ሃላፊነትም ያስከትላል፡፡
የሀገር እና የህብረተሰብ ምሶሶ የሆነው ቤተሰብ በጋብቻ አማካኝነት የሚመሰረተው እስከ ተጋቢዎች እድሜ ፍፀሜ ድረስ አብሮ ለመኖር ነው፡፡ ነገር ግን በተለያዩ ምክንያቶች ይህ የተመሰረተው ጋብቻ ሊፈርስ ይችላል፡፡ በዚህ ጽሑፍ ክፍል አንድ ላይ እንደተገለጸው ጋብቻ የሚፈጸመው በሕግ በተደነገገ ስርዓትን በመከተል ነው፡፡ ይህ ስርዓትን ተከትሎ በሕግ እውቅና አግኝቶ የተመሰረተ ጋብቻ ሲፈርስም ሕግን ተከትሎ መሆን አለበት፡፡ ጋብቻው የተፈጸመው በየትኛውም አይነት ስርዓት ቢሆንም የጋብቻው መፍረስና የሚያስከትለው ውጤት ግን አንድ ዓይነት ነው፡፡
ከላይ ለመግለጽ እንደተሞረው በሕጋዊ መንግድ ተመስርቶ የነበርውን ጋብቻ ለማፍረስ አንደኛው ምክኘኛት ፍቺ ነው፡፡ ጋብቻ በህብረተሰቡና በመንግስት ጥበቃ የሚደረግለት ተቋም ነው፡፡ የዚህ የጥበቃው ዋናው ምክኛት ትዳሩ ስላማዊና ጤናማ በሆነ መልኩ ቀጥሎ የህብረተሰቡን ቀጣይነት ለማረጋገጥ ነው፡፡ ነገር ግን ከተጋቢዎቹ አቅም በላይ በሆነ ወይም ሌላ ምክኛት ተጋቢዎቹ ትዳራቸው እንዳይቀጥል ማድረግ የሚሳናቸው ጊዜ ያጋጥማል፡፡ በንደዚህ አይነት ጊዜ ደግሞ በሕጋዊ መሠረት የተመሰረተው ጋብቻ ሕጉን በጠበቀ መሠረት በሰላም እንዲለያዩ ማድረግ አስፈላጊ ነው፡፡ ጋብቻ በሁለት የተለያዩ ስርዓቶች የተፈጸመ ቢሆንም አንድ ጊዜ በሕግ አግባብ የተደረገ ፍቺ በቂና ሙሉ ሕጋዊ ውጤት የሚያስከትል ነው( የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 75/ሐ/ )፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 40781 ላይ በአመልካት አቶ ፍቅረስላሴ ካህሳይ እና በተጠሪ ወ/ሮ ሮማን ታደሰ መካከል በነበረው ክርክር ላይ የሚከተለውን ውሳንኔ ሰጥቶል፡፡ የክርክሩ ፍሬ ነገር የነበረው አመልካች እና ተጠሪ ጥር 16 ቀን 1984 ዓ.ም በባህላዊ ስርዓት ጋብቻ አዲስ አበባ ላይ ፈጽመዋል፡፡ እንዲሁም የካቲት 5ቀን 1985 ዓ.ም በአውስትራሊያ ሃገር የብሔራዊ ጋብቻ ፈጽመዋል፡፡ አመልካች እና ተጠሪ ጋባቻቸውን በአውስትራሊያ ማጅስትሬት ፍ/ቤት በፍቺ አፍርሰዋል፡፡ ተጠሪ ይህ ጋብቻ መፍረሱን ተቀብለው በፌደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት የፍቺው ውጤት እንዲወሰንላቸው አቤቱታ አቅርቡ ከፍተኛ ፍ/ቤቱ በአውስትራሊያ ሃገር በፍቺ የፈረሰው ጋብቻ በዛው ሃገር የተደረገው እንጂ በአዲስ አበባ የተደረገው አይደለም በማለት ጋብቻ ሳይፈርስ የፍቺ ውጤት ሊወሰን አይችልም በማለትአቤቱታወን ውድቅ አደረገ፡፡ ተጠሪም በአዲስ አበባ የተደረገው ጋብቻ በፍቺ ይፍረስልኝ በማለት ክስ አቀረቡ፡፡ አመልካች ግን ጋብቻው አንዴ አውስትራሊያ ሃገር በፍቺ ፈርሶል በማለት ክርክር አቀረበ ነገር ግን ፍ/ቤቱ የአመልካችን ክርክር ውድቅ በማድረግ በአዲስ አበባ የተደረገው ጋብቻ በዚህ ፍ/ቤት ውሳኔ በፍቺ ፈርሶል በማለት ውሳኔ ሰጠ፡፡ ሰበር ሰሚ ችሎቱም ከላይ በተሰጠው ውሳኔ ላይ ለቀረበለት አቤቱታ ተከታዩን ውሳኔ ሰጥቶል፡፡ በሃገራችን ሕግ የተቀመጠ ሶስት አይነት የጋብቻ መፈጸሚያ ስርዓት አሉ፡፡ ከነዚህ ስርዓቶች በአንደኛው ተጋቢዎች ጋብቻ ከተፈጸሙ በድጋሚ እነዚሁ ተጋቢዎች ጋብቻው ጸንቶ እያለ ሌላ ጋብቻ ሊፈጸሙ የሚችሉበት የሕግ አግባብ በሃገራችን የለም፡፡ በድጋሚ ተደርጎ እንኮን ቢገኝ ጋብቻው ፀንቶ የሚቆየው የመጀመሪያው ጋብቻ ከተፈጸመበት ቀን አንስቶ ነው፡፡ ጋብቻ አንድ እንጂ ሁለት አይደለም፡፡ ጋብቻ ከሚፈርስባቸው ምክኛቶች አንዱ በፍቺ ውሳኔ ሲሰጥ መሆኑ ነተሻሻለው ብተሰብ ሕግ አንቀጽ 75/ሐ/ ያመለክታል፡፡ ጋብቻ አንድ እንደሆነ ሁሉ ጋብቻው በፍቺ ሊፈርስ የሚችለው አንድ ጊዜ ብቻ ነው፡፡ በተያዘው ጉዳይ ተጠሪ እና አመልካች በአዲስ አበባ እና በአውስትራልያ ጋብቻ የፈፀሙ ቢሁንም ግራ ቀኙ የትዳር ግንኙነታቸውን በፍቺ ማቆረጥ ስለፈለጉ በአውስትራልያ ፍ/ቤት የፍቺ ውሳኔ አሰጥተዋላ፡፡ ይህን ፍቺ ሁለቱም ተቀብለው የየራሳቸውን ኑሮ መኖር ጀምረዋል፡፡ ግንኙነታቸው ከተቆረጠ ዳግሞ በአዲስ አበባ የተደረገው ጋብቻ ለሁለተኛ ጊዜ በፍቺ ሊፈርስ ይገባል የሚባልበት የሕግ ምክኛት አይኖርም፡፡ በመሆኑም ጋብቻው በፍቺ የፈረሰው የአውስትራልያ ፍ/ቤት የፍቺ ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ነው፡፡ በመሆኑም ከፍተኛ ፍ/ቤት በድጋሚ የተሰጠው የፍቺ ውሳኔ ተገቢ አይደላም፡፡ ስለሆነም የፍቺው ውጤት የሚጀምረው በአውስትራሊያ ፍ/ቤት የፍቺ ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ነው በማለት ወስኖል፡፡
ለዚህም የተሻሻለው የቤተሰብ ህጋችን ፍቺ እንዴት እንደሚካሄድ፣ በማን እንደሚካሄድ እና ውጤቶች በዝርዝር ያስቀመጠው፡፡ በዚህም መሠረት በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ ፍቺ በሁለት መንገዶች ሊከናወን እንደሚችል በአንቀጽ 76 ላይ ይገልፃል፡፡ ይህም 1ኛ ባልና ሚስት በስምምነት ለመፋታት ሲወስኑና ይህንኑ ለፍ/ቤት አቅርበው ውሳኔያቸው ተቀባይነት ሲያገኝ፡፡ 2ኛ ከተጋቢዎቹ አንዱ ወይም ሁለቱም ተጋቢዎች በአንድነት ጋብቻቸው በፍቺ እንዲፈርስ በፍ/ቤት ጥያቄ ሲያቀርቡ ነው፡፡
በስምምነት ፍቺ ማድረግ በተሻለው የቤተሰብ ሕግ ከተቀመጡበት ሁለት አይነት የፍቺ ማካሄጃ መንገድ አንዱ ነው፡፡ ባልና ሚስት በስምምነት ተፋትተው ወሳኔያቸውን ያጸድቅላቸው ዘንድ ለፍ/ቤት ማቅረብ ይችላሉ፡፡ ባልና ሚስቱ የፍቺውን ውጤትም አብረው ተስማምተው በተመሳሳይ መልኩ ከፍቺ ስምምነታቸው ጋር ለፍ/ቤት አቅርበው ማጽደቅ ይችላሉ፡፡ ለፍቺ ስምምነት ያደረሳቸውን ምክኛት ከፈለጉ ይገልጻሉ፡፡ ነገር ግን እንዲገልጹ አይገደዱም፡፡
ባልና ሚስቱ ፍቺው ላይ እና ውጤቱ ላይ ተስማምተው እንደሚያጸድቅላቸው ፍ/ቤት ሲቀርቡ ፍ/ቤቱ በጋራም ሆነ በተናጥል ስለ ጥያቄያቸው ያነጋግራቸዋል፣ እንዲሁም የመፍታት ሀሳባቸውን እንዲለውጡ ይጠይቃቸዋል፡፡ ከዚህም አልፎ የበለጠ አስበውበትና በሰከነ አምሮ ተወያይተው እንደመጡ ለማስቻል እስከ ሶስት ወር የማሰላሰያ ጊዜ እንደነገሩ ሁኔታ ሊሰጣቸው እንደሚችል በአንቀጽ 76(2) ተገልፆል፡፡ ይህን የሶስት ወር ማሰላሰያ ጊዜ ፍ/ቤቱ የሚሰጠው እንደ ነገሩ ሁኔታ እያየ ነው፡፡
ፍ/ቤቶች ተጋቢዎቹ በስምምነት ተፋተው መጥተው ፍቺው እንዲጸድቅ ሲጠይቁ ይህን ፍቺ ከማጸደቃቸው በፊት ጋብቻ በዘፈቀደ እንዳይፈርስ እና ጸንቶ እንዲቆይ ለማድረግ ፍ/ቤቶች ሊያደርጓቸው የሚገቡ መርሃግብሮችን ሕጉ በአንቀጽ 78 እና 80 ላይ አስቀምጦታል፡፡ እነዚህም ተጋቢቹ የፍቺ ሀሳባቸውን እንዲለውጡ መጠየቅ፣ የማሰላሰያ ጊዜ እንደነገሩ ሁኔታ ሶስት ወር የማይበልጥ ጊዜ መስጠት፣ ፍቺው ትክክለኛ ፍላጎታቸው መሆኑን እና በነፃ ፍቃዳቸው የሰጡ መሆኑን ማረጋገጥ እና ስምምነቱ ከሕግና ሞራል ጋር የማይቃረን መሆኑን ማረጋገጥ ግዴታ አለባቸው፡፡
በስምምነት የመፍታት ጉዳይ ሲነሳ ውጤቱም አብሮ መታየት አለበት፡፡ ከጋብቻው የተወለዱ ልጆች፣ በጋብቻው ወቅት የተፈራ የጋራ ሀብትና ንብረት፣ ለትዳር ጥቅም የተገባ እዳና አከፋፈሉ እና የመሳሰሉ ጉዳዮቸ እንዴት እንደሚሆን ሊገለጽ ይገባል፡፡ ባልና ሚስቱ ስለፍቺው ውጤት ያደረጉት ስምምነት የልጃቸውን ደህንነትና ጥቅም በበቂ ሁኔታ የሚስጠብቅ ወይም የአንደኛውን ተጋቢ ጥቅም የሚጎዳ ሆኖ ካገኘው ፍ/ቤቱ የፍቺውን ስምምነት ብቻ በማጽደቅ የፍቺውን ውጤት በተመለከተ ጉድለቶቹን እንዲያስተካክሉ ወይም ተገቢ መስሎ የታየውን ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ይህም የሚያሳየን በስምምነት ፍቺ ወስጥ የፍ/ቤት ሚና እንዳለ ነው፡፡
ይህ አይነት ፍቺ አንደኛው ተጋቢ ብቻ ወይም ሁለቱም ተጋቢዎች ፍቺ ፈልገው ጠይቀው ነግር ግን ስለፍቻቸው ሆነ ስለውጤቱ ያደረጉት ስምምነት የሌለበት ነው፡፡ ስለሆነም የፍ/ቤት ሚና በዚህ አይነት ፍቺ ስምምነት የማጽደቅ ሳይሆን በተጋቢዎቹና በሽማግሌዎቹ በመረዳት ቢቻል ትዳሩን ማቃናት ካልሆነ ግን ፍቺውን የሚያስከትለውን ውጤት መወሰን ይሆናል፡፡ በመሆኑም በስምምነት ከሚደረገው የፍቺ አይነት ይልቅ በዚኛው ላይ የፍ/ቤት ሚና ከፍ ያለ ነው፡፡
በአንቀጽ 82 ስር ፍ/ቤቱ ዘርዝርና ሰፋ ያሉ ሀላፊነቶች የተሰጡት ሲሆን ከፍ/ቤቱ ሌላ በተጋቢዎቹ የሚመረጡ አስታራቂ ሽማግሌዎች በጉዳዩ ላይ እንዲገቡበት የማድረግ እድል አለ፡፡ የአስተራቂ ሽማግሌዎቹን የስራ ክንውን ሪፖርቶች የመቀበልና ለሽማግሌዎቹ የስራ መመሪያ መስጠት የፍ/ቤቱ ኃላፊነት ስለመሆኑ አንቀጽ 119 እስከ አንቀጽ 122 ድረስ ባሉት ድንጋጌዎች ተመልክቶ ይገኛል፡፡ ፍ/ቤቱ ባልና ሚስቱን በተናጠልም ሆነ በአንድነት በማነጋገር የፍቺው ጥያቄያቸውን ትተው አለመግባባታቸውን በስምምነት እንዲቋጩት ያግባባል፡፡ ይህን ሞክሮ ያልተሳካለት እንደሆነ ባልና ሚስቱ ከፍ/ቤት ውጪ ራሳቸው በሚመርጡት ሽማግሌዎች አማካኝት ጉዳያቸውን በእርቅ እንዲጨርሱ ሊያደርግ ይችላል፡፡ ባልና ሚስቱ በመፋታት ቆርጠው በሽማግሌም አለመስማማታቸውን መፍታት ካልቻሉ ፍ/ቤቱ ከሶስት ወር ያልበለጠ የማሰላሰያ ጊዜ ሊሰጧቸው ይችላሉ፡፡
ፍ/ቤቱ ባልና ሚስቱ ለየብቻ ወይም በጋራ አናግሮአቸው ያልተስማሙበትን ነጥብ እንዲፈቱ ጠይቀዋቸው፣ በራሳቸው በመረጡት ሽማግሌዎች ጉዳያቸውን አሳይተው ስምምነት ላይ እንዲደርሱ ጠይቀዋቸው እንዲሁም ከሶስት ወር ያልበለጠ የማሰላሰያ ጊዜ ሰጥተዋቸው በዚህ ሁሉ ጥርት ጥረቱ ፍሬ ካላፈራ የሽማግሌዎቹ የመጨረሻ ሪፖርት ከደረሰው ወይም የተሰጠው የማሰላሰያ ጊዜ ከአለቀበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ የፍቺ ውሳኔ ይሰጣል፡፡
በአንቀጽ 82(5) እና (6) ላይ ፍ/ቤቱ ስለሚሰጠው ጊዜያዊ ትዕዛዝ ይገልፃል፡፡ ፍ/ቤቱ አቤቱታው እንደቀረበ ወዲያው ባልና ሚስቱ ስለሚተዳደሩበትና ስለሚኖሩበት ሁኔታ፣ ስለልጆቻቸው አጠባበቅ ስለሚኖሩበት ስፍራና ስለአኗኗራቸው እንዲሁንም ስለንብረታቸው አስተዳደር ተገቢ መስሎ የታየውን ትዕዛዝ ይሰጣል፡፡ ይህም የጋራ ንብረቱን የያዘው ሰው ንብረቱ ላይ ጉዳት እንዳያደርስ የልጆች አስተዳደግ እና አኗኗር ችግር እንዳይገጥመው እንዲሁም በጋራ የሚኖሩ ከሆነና ቅራኔያቸው ከፍ ያለ ከሆነ በጋራ መሆናቸው የባሰ ችግር እንዳይፈጠር ጠቀሜታ አለው፡፡ ፍ/ቤቱ በጋራ ከሚኖርበት አንዳቸው መውጣት ያለባቸው መሆኑን ካመነበት ተጋቢዎቹ ያላቸው ተጨባጭ ሁኔታ መሠረት በማድረግ የጋራ መኖሪያቸውን ለቆ መውጣት የበለጠ የሚጎዳው የትኛው መሆኑን በመመርመርና የልጃቸውን አጠባበቅና ጥቅም ግምት ውስጥ በማስገባት ሊወስን እንደሚገባ ሕጉ ይደነግጋል፡፡
ለረጅም ጊዜ መለያየት መፋታት ሊያመላክት ይችላል፡፡ አንዳንድ ጊዜ ባልና ሚስት ሕጋዊ መንገድ የመሰረቱት ጋብቻ በሕጋዊ መንገድ ሳያፈርሱ በመለያየት የየግል ኑሯቸውን ለረዥም ጊዜ መኖር ይጀምራሉ፡፡ ይህ አይነቱ መለያየት የፍቺ አይነት ውጤት እንዳለው የፌደራሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 20938 በአመልካች ወ/ሮ ሸዋዬ እና በተጠሪ ወ/ሮ ሳራ መካከል በነበረው ክርክር ‘‘በወ/ሮ ሳራና በአቶ ይልማ መሀል የነበረው ጋብቻ በሕጉ በተቀመጡ የጋብቻ ማፍረሻዎች ባይፈርስም በስር ፍ/ቤት ወ/ሮ ሳራ የሰጡት ቃል መፍረሱን የሚያሳይ ነው። ወ/ሮ ሳራና አቶ ይልማ በጋብቻው መቀጠል ባለመቻላቸው ተጣልተው ተለያይተው በየፊናቸው የየራሳቸውን ኑሮ ሲኖሩም ነበር። ለጋብቻው መፍረስ የሚያበቁ ምክንያቶች መኖራቸውንና አቶ ይልማም ወ/ሮ ሸዋዬን ማግባታቸውን ወ/ሮ ሳራ ያውቁት ነበር። ሆኖም ሁለቱም የየራሳቸውን ኑሮ እየኖሩ ስለነበር ወ/ሮ ሳራ አቶ ይልማ ወ/ሮ ሸዋዬን ማግባታቸውን ቢያውቁም ሟች በህይወት እያሉ ጋብቻውን ‘በጋብቻዬ ላይ የተፈፀመ ሕገወጥ ጋብቻ ነው’ ብለው አልተቃወሙትም። ሰለዚህ የስር ፍ/ቤቶች ይህን ባረጋገጡበት ሁኔታ ‘ወ/ሮ ሳራ ሟች እስከሞቱበት እለት ሚስት ነበሩ’ ብለው መወሰናቸው ትክክለኛውን የሕግ አተረጓጎም የተከተለ አይደለም። ፍቺ መፈፀሙን የሚያሳይ ማስረጃ አለመቅረቡ ብቻ አንድን ጋብቻ የፀናና ውጤት የሚያስከትል ነው ሊያስብለውም አይችልም። ባለመግባባት ተለያይተው ፍቺ ለመፈፀም የሚያስችል ምክንያት የነበራቸው ተጋቢዎች የየራሳቸውን ኑሮ በየበኩላቸው ጀምረው ከኖሩ በኋላ ባል ወይም ሚስት ናቸው ሊባሉ አይችሉም’’ በማለት ወስኖላ፡፡
ፍ/ቤቱ ፍቺውን ከወሰነ በኋላ የፍችውን ውጤት በተመለከተ ባልና ሚስቱ እዲስማሙ ይጠይቃቸው፡፡ እዚህ ላይ የምንረዳው ነገር ፍቺውን ፍ/ቤቱ ከወሰነ በኋላ የፍቺውን ውጤት ማለትም ስለልጆቻቸው፣ ስለጋራ ንብረታቸው እንዲሁም የገራ እዳወቻቸው በተመለከተ ተስማምተው እንደወሰኑ ፍ/ቤት በጠየቃቸው መሠረት ተስማምተው ሊወስኑ እንደሚችሉ ነው፡፡ ነገር ግን ባልና ሚስቱ የፍቺው ውጤት ላይ ያልተስማሙ ከሆነ ፍ/ቤቱ በራሱ ወይም በሽማግሌዎች ወይም ፍ/ቤቱ በሚሾሟቸው ባለሙዎች አማካኝነት ወይም አመቺ መስሎ በሚታየው በማንኛውም ዘዴ የፍችውን ውጤት ይወስናል፡፡
በዚህ ጽሑፍ ክፍል ሁለት ውስጥ ለመግለጽ እንደሞከረው ተጋቢዎች በጋብቻ ውላቸው ውስጥ የጋብቻው መፍረስ በንብረት በኩል የሚያስከትሉ ውጤቶችን አስቀድመው ሊወስኑ ይችላሉ፡፡ ነገር ግን የጋብቻ ውሉ የሌለ እንደሆነ ወይም በሕግ ፊት የማይጸና ከሆነ ፍ/ቤቱ በሕግ በተቀመጠው መሠረት የፍቺውን ውጤት ይወስናል፡፡ በዚህም መሠረት በመጀመሪ ደረጃ የግል ንብረት ክፍፍል ይካሄዳል፡፡ በተጋቢዎች እጅ ያሉ ንብረቶች ሁሉ የጋራ ንብረት እንደሆኑ ስለሚገመት እያንዳንዱ ተጋቢ ይህ ንብርት የግሌ ነው የሚለውን የማስረዳት ሸክም የሱ ወይም የሷ ይሆናል፡፡ የግል ንብረቱ መሆኑን ያስረዳው ተጋቢ የግል የሆነውን ንብረቱን ይወስዳል፡፡ ይህ የግል ንብረቱ የሆነው ነገር ከጋራ ንብረታቸው ጋር የተቀላቀለ ስለመሆኑ የተረጋገጠ ከሆነ ከግል ንበረቱ ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ገንዘብ ወይም ንብረቱን ከጋራ ንብረታቸው ውስጥ ይወሰዳል፡፡ የየግል ንብረታቸውን ወስደው ከጨረሱ በሆላ የጋራ ንብርት ክፍፍል ከማድረጋቸው በፊት ዕዳዎችን መክፈል ይቀጥላል፡፡ በቅድሚያ ለትዳራቸው ያለባቸውን ዕዳ ከጋራ ንብረታቸው ይከፍላሉ ይህ የጋራ ሃብት እዳቸውን የማይቻል ከሆነ ከግል ንብረታቸው ይከፍላሉ፡፡ ነገር ግን አንዳዴ ንብረቱ የግል ነው የጋራ የሚለው ላያ ጭቅጭቅ ይነሳል ለምሳሌ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 46606 በአመልካች አቶ ገብረስላሴ አማረ እና ተጠሪ ወ/ሮ አብረኸት ተጫነ መካከል በነበረው የፍቺ ክርክር ላይ የሚከተለውን ውሳኔ ሰጥቶል፡፡ የአመልካች እና የተጠሪ ጋብቻ የፈረሰው መጋቢት 24 ቀን 2000 ዓ.ም ነው፡፡ አመልካች የኮንዶሚኒየም ቤቱን የተመዘገበው ተጠሪን ከማግባቱ በፊት ቢሆንም እጣ የወጣለት ከተጠሪ ጋር የፀና ጋብቻ በነበረነት ወቅት ነው፡፡ ጋብቻው ፀንቶ እስካለ ድረስ ተጠሪን ከማግባቱ በፊት ስለተመዘገበ ብቻ ቤቱ የግል ንብረቱ እንደማይሆን በተሻሻላው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 62/1/ ድንጋጌ መገንዘብ የሚቻል በመሆኑ አመልካች ያቀረቡት ክርክር የሕግ መሠረት የሌለው ነው፡፡ በመሆኑም የኮዶሚኒየም ቤቱ የጋራ ንብረት ነው፡፡ ጋብቻው ከፈረሰ በሆላ ሚከፈለው ክፍያ አመልካችና ተጠሪ በጋራ የመክፈል ግዴታ አለባቸው፡፡ በተመሳሳይ የፌደራል ሰበር ሰሚ ችሎቱ በመዝገብ ቁጥር 51893 በአመልካች አቶ እንዳልካቸው ዘለቀ እና ተጠሪ ወ/ሮ ብሁዓለም መንግስቱ መካከል በነበረው ክርክር የኮዶሚኒየም ቤት ጋር በተያያዘ ከጋብቻ በፊት በአንደኛው ተጋቢ ምዝገባው የተካሄደው ቢሆንም የቤቱ ዕጣ የወጣው ብሎም የቤቱ ሽያጭ ውል የተደረገው በጋብቻ ጸንቶ በነበረበት ወቅት መሆኑ በተረጋገጠ ጊዜ ለቤቱ መገኘት ምክኛት የሆነው ተጋቢ ቤቱ የግል መሆን አለበት በሚል የሚቀርብ ክርክር ተቀባይነት ሌለው ነው በማለት ወስኖል፡፡
ያለባቸውን እዳ ከፍለው ከጨረሱ በኋላ ወይ የጋራ ንብረት ክፍፍል ይሄዳሉ፡፡ በመረህ ደረጃ የጋራ ንብረታቸውን ባልና ሚስቱ እኩል ይከፋፈላሉ፡፡ ነገር ግን በልዩ ሁኔታ በአንቀጽ 84 ላይ እንደተጠቀሰው ፍ/ቤቱ ለፍትህ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው በካሳ መልክ ለአንደኛው ተገቢ ከሌላኛው ተጋቢ ድርሻ ላይ ቀንሶ ለሌላኛው ሊሰጥ ይችላል፡፡ ይህን የጋራ ንብረቶቻቸውን ሲከፋፈሉ በመጀመሪያ በዓይነት በዓይንት እንዲካፈሉ ይደረጋል፡፡ ይህ ክፍፍል ሲደረግ ለእያንዳንዱ ተጋቢ ይበጥ ጠቃሚነት ያላቸውን ንብረቶች እንዲያገኙ ጥረት ይደረጋል፡፡ ይህ ሲሆን የእኩልነት መርሁን ለማስከበር ልዩነቱን በገንዘብ ሊካስ ይገባል፡፡
ልጆቻቸውን በተመለከተ በስምምነታቸው መሠረት የሚኖሩበት ቦታ እና ቀለባቸውን ይወስናሉ፡፡ ነገር ግን ካልተስማሙ ፍ/ቤቱ ለልጆቹ አመቺ የሆነውን እና መብታቸውን በሚያስከበ
አንድ ህብረተሰብ እንደ ህብረተሰብ ቀጣይነት እንዲኖረው ይፈልጋል፡፡ ባህሉ፣ ቋንቋው፣ ስርዓቱ፣ ወጉ ወዘተ ተጠብቆለት እንዲቀጥል የሁሉም የህብረተሰብ ምኞትና ፍላጎት ነው፡፡ ይህ ህብረተሰብ ደግሞ ቀጣይነት እንዲኖረው ቤተሰብ መኖር አለበት፡፡ ምክንያቱም ቤተሰብ የህብረተሰብ ምሶሶ ነውና፡፡ በመሆኑም ለህብረተሰቡ ምሶሶ የሆነው ቤተሰብ በህብረተሰቡ ጥበቃ ሊደረግለት ይገባል፡፡ ይህም ጥበቃ የሚደረግልት ቤተሰብ ከመመስረቱ ጀምሮ ጋብቻ ከመፈጸሙ በፊት መሞላት ያለበት ቅድመ ሁኔታዎችን ወደ ጋብቻም ከተገባ በኋላ በተጋቢዎቹ መካከል የሚኖረውን ግላዊም ሆነ፣ ንብረት ነክ ግንኙነታቸውን፣ በህብረተሰቡ የሚጠበቅባቸውን ግዴታ የመሳሰሉትን ነገሮች በሕግ እና በስርዓት እንዲመሩ ማድረግ አስፈላጊ ነው፡፡ በተሻሻለው የቤተሰብ ህጋችን ላይ እነዚህ ነገሮች በግልጽ እና በዝርዝር ተቀምጠዋል፡፡ ይህ ሕግ ጋብቻ ለመፈጸም የሚያስፈልጉ ቅድመ ሁኔታዎችን እና ክልከላዎችን፣ እነዚህ ክልከላዎች ወይም ቅድመ ሁኔታዎች ሳይሞሉ ጋብቻው ቢፈጸም የሚያስከትለውን ሕጋዊ ውጤታቸውን፣ ጋብቻ ሕጉን ተከትሎ ከተፈጸመ በኋላ በተጋቢዎቹ ስምምነት ግላዊ ግንኙነታውን እና ንብርት ነክ ጋንኙነታቸውን አስገዳጅ የሆኑ የሕግ ድንጋጌዎችን ሳይቃረኑ በጋብቻ ውላቸው መወሰን እንደሚችሉ፣ ይህ የጋብቻ ውል ከሌለ ሕጉ ጠቅላላ መሰረታዊ መርሆችን ያስቀመጠ ስለመሆኑ ተጋቢዎች ቀለብን ለቤተዘመድ ለሆኑ እና ለተቸገሩ መስጠት እንዳለባቸው እና የመሳሰለሉት ማስቀመጥ ችሏል፡፡ ሕጉ ይህን ሁሉ ያደረገው ተጋቢዎች በፍቅርና በሰላም እንዲኖሩና ወልደው ከብደው የህብረተሰቡን ቀጣይነት ለማረጋገጥ ነው፡፡
ሰዎች በዚች ምድር ላይ ሲኖሩ መጋጨታቸው ወይም በተለያየ ምክንያት የመሰረቱትን ጋብቻ ሊያፈርሱ እንደሚችሉ ግልጽ ነው፡፡ ሕጉ ጋብቻ የሚፈርስባቸውን ምክንያቶችና ውጤታቸውንም አስቀምጧል፡፡ ከነዚህ ምክንያቶች አንዱ ፍቺ ነው፡፡ ተጋቢዎች ሕጉን ጠብቀው እንደተጋቡ ሁሉ ፍቺ የግድ ሲሆን ደግሞ ሕጋዊ በሆነ ሁኔታ መፋታት እንዳለባቸው ደንግጓል፡፡ ፍቺውን ተጋቢዎች በስምምነት ማድረግ እንደሚችሉ ወይም በአንዱ ወይም በሁለቱም ተጋቢዎች ጥያቄ እንደሚሆን ሕጉ አስቀምጧል፡፡ በተጨማሪም የፍቺው ሕጋዊ ውጤት የእኩልነትን መርህ መሠረት አድርጎ መሆን እንዳለበትም ተገልፆአል፡፡ በመሆኖኑም በሕጋዊ መንገድ የተመሰረተው ጋብቻ በሕጋዊ መንገድ መፍረስ አለበት፡፡ ይህ ሕጋዊ ፍቺም ሕጋዊ ውጤት አለው፡፡
በተሻሻለው አዋጅ 1142/2011 መሰረት በሕግ የተደነገጉ የሰዎች መብቶችና ጥቅሞች በአስፈጻሚ አካላት መከበራቸውን በማረጋገጥ የሕግ የበላይነትን መሰረት ያደረገ ጥራት፣ ቅልጥፍናና ግልፅነት ያለው መልካም የመንግስት አስተዳደር እንዲሰፍን መስራትና በአዋጅ ቁጥር 590/2000 የተደነገገውን የመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ክፍል ሶስትን ማስተግበር፡፡
ኮሮና- ና! አለኝ ከመንገድ ላይ ሲያየኝ ሰነፍ መሆኔን ሊፈትሸኝ እንድጠጋው…… እንዲጠጋኝ ትንፋሼን ከስትንፋሱ ሊያገናኝ እንደገና ጠራኝ ና! …አለኝ አውቅኩበት …ፈራሁት … በሩቁ ሸሸሁት የሩቁን አስታወስኩት …………ያን ሽውታ ………የህዳር በሽታ እንዲህ ሲል ግን ሰማሁት ኮሮና ከንቱ ናቸው ለኔ ጽድቅ እና ኩነኔ አይምጡብኝ እንጂ ከመጡ ወደኔ ከተገጣጠምን ከደረስኩባቸው ከተሰነቀርኩኝ ከስትንፋሳቸው፣ አይቀርላቸውም መስቃየታቸው...
አቅራቢ ትሬዲንግ ለሀገራችን በተለይም ለህንፃ ሥራ ተቋራጮች (ኮንትራክተሮች)፣ በምህንድስና ዘርፍ ለተሳተፉ በአጠቃላይ ለየትኛውም የንግድ ድርጅቶች አመቺ በሆነ መልኩ የሚያገለግል በኢትዮጵያ የመጀመሪያ የሆነ የጋራ ግብይት ዌብሳይት ይዞላችሁ መጥቷል፡፡ የንግድ ድርጅቶች እንዲሁም ህንጻ ሥራ ተቋራጮች የግል እና የመንግስት መስሪያ ቤቶች በዌብሳይታችን ላይ ያሉትን አገልግሎታችንን ትጠቀሙ ዘንድ ተጋብዛችሁዋል፡፡ ስራችንን...
አለም ወደ አንድ መንደርነት በተቀየረችበት በዚህ ዘመን በኤሌክትሮኒክ የግብይት ስራ (ኢ,-ማርኬቲንግ) የሚካሄድ የንግድ ልውውጥ ዘመኑን የዋጀ የንግዱ ኢኮኖሚ የጀርባ አጥንት ሆኗል፡፡ በመሆኑም በአሁኑ ጊዜ ድርጅቶች ምርታቸውን እና/ወይም አገልግሎታቸውን ለተጠቃሚው የሚያደርሱበት መንገድ ስር ነቀል በሆነ ሁኔታ ተቀይሯል፡፡ ደንበኞች ማንኛውንም የሚገዙትን እቃ ወይም አገልግሎት ባሉበት ቦታ በቤታቸው በማንኛውም ጊዜ ሆነው...
– በአገሪቷ ከሚገኙ ታላላቅ ከሚባሉ ድርጅቶች ጋር አብረው ይሰራሉ፤– ብዙ ደንበኞችን ለማግኘት በተፈጠረው ቴክኖሎጂ አማካኝነት በምንሰጥዎ የኢ-ግብይት ቦታ የስራ እንቅስቃሴዎን ያስተዋውቃሉ፤ ምርትዎን ወይም አገልግሎትዎን ይሸጣሉ፤– በሞባይል ወይም ኮምፒዩተር አማካኝነት በአለምአቅፍ ደረጃ ወደ ተለያዩ ሰዎች ዘንድ ይደርሳሉ፤– በግል በሚደረጉ የማህበራዊ ሚዲያ መገናኛዎች አማካኝነት...
ገመዳ ወይም ሃጎስ ገጣሚውንና ከያኒውን መኮነን ብቻ ሳይሆን ዛቻና ማስፈራሪያ ለነፍጠኞች ይመስላል አስፍረዋል፡ በመጀመሪያ ቃሉ ወይም አረፍተ ነገሩ ከባድ ነው በአማርኛ ቋንቋ ለሚሰበቁትም ያንገዳግዳል በዋሸራ በቃያ በሃይቅ በዋልደባ በአሰቦት ያለፉ ሊቃውንት ተዉበው ያስዉቡታል፤ የገባው በተጠበቡት ሰወች ይደመማል፡ ሜሲ እሚባለውን የእግር ኳስ ሊቅ የአገሬ ቆለኛ ቢመለከተው ምናባቱ ነክቶት ነው የሚንቀዠቀዥው ይላል፤ ዘፈኑ ለኢትዮጵያ ነው እሷ እኔ ነኝ ይላል እኛም እሷ ነን፡ሌላው ታላቅ የሚባለው የኢትዮጵያ ህዝብ ነው እኔ ለብቻየ ታላቅ ነኝ ያለ የለም፤ የፖለቲካ ነጋዴወች ለገቢ ማስገኛ የፈጠሩትን ማማለያ እያስተጋቡ መንደፋደፍ ጎደሎ ያደርጋል፤ ህዝብ በአገሩ ላይ ቁጥሩ ትንሽም ይሁን ትልቅ ታላቅ ህዝብ ነው፤ኢትዮጵያዊ እንኳን መፈክር ታንክና ጎራዴ ሲጨብጥ አይፈራም፤ ማስፈራሪያ ለዶሮ ነው፤
ህወሓት ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝጀመረሉ መበል 39 ዓመት ኣብ ከተማ መቐለ ብርክት ዝበሉ ኣባላትን ደገፍትን እቲ ውድብ ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ ኣብ መረባ ሓወልቲ ሰማእታት ትግራይ ተኻይዱ፡፡
ኣብቲ በዓል ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝን ፕሬዝዳንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣሕመድ ኣልበሽርን ከምኡ’ውን ብርክት ዝበሉ ሰበ ስልጣናት ክልቲአን ሃገራት ተረኸቦም፡፡
ሃይለማርያም ደሳለኝ “ብፅሒት እዚ ወለዶ እዚ ዝበለፀ ልምዓትን ዝሐሸ ሰናይ ምምሕዳርን፣ሱር ዝሰደደ ዴሞክራስን ዝተጠናኸረ ሓድነትን እምበር ህውከትን ዕንወትን ዘይምዃኑ ሎሚ እውን ከምቲ ናይ ወትሩ ተረጊፅና ክነገንዝብ ይግባእ” ኢሎም፡፡
ኣቦወንበር ህወሓት ኣባይ ወልዱ ብግዲኦም ከምቲ ኣብ ማሕበረ ቁጠባን ልምዓትን ኣመዝጊብናዮ ዘለና ዓወት ኣብ ህንፀት ዲሞራሲን ሰናይ ምምሕዳርን እውን ክንደግሞ ጠንኪርና ክንሰርሕ ኣለና ኢሎም፡፡
ኣብቲ መድረኸ ዝተረኸቡ ፕሬዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣሕመድ ኣልበሽር ነዊሕ ዕድመ ዘቑፀረ ርክብ ህዝቢ ትግራይን ሱዳንን ካብ ዘበነ ኣክሱም ከምዝጅምር ገሊፆም ኣብ ወያነ ትግራይ እውን ተጠናኺሩ ከምዝቐፀለን ክሳብ ሐዚ ከምዘሎን ተዛሪቦም፡፡
ቅድሚ 24 ብ1983 ዓ.ም ውድቀት ደርግ ምስ ተበሰረ ነፍሲሔር መለስ ዜናዊ ዝርከብዎም ውሱናት ኣባላት ኣመራርሓ ህወሓት ዝሓዘትን ካብ ካርቱም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመረሐ ኣልፋታሕ ዝተባሃለ ፓይለት ኣብቲ መድረኽ ተረኺቡ ተዘክሮታቱ ገሊፁ፡፡
ኣብ ለንደን ምስ ደርግን ካልኦት ሓይልታትን ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ እማመ ሰላም ምስ ፈሸለ ካብ ካርቱም ናብ ኣዲስ ኣበባ እንትጓዓዙን ካብ ክልተ ሞተራት እታ ነፋሪት እቲ ሓደ ምስራሕ ጠጠው ኣቢሉ ከቢድ ድንጋፀ ፈጢሩ ምንባሩን ዳሓር እቲ ሞተር ምስራሕ ከምዝጀመረን ኣብቲ እዋን ዝነበሩ ኣምባሳደር ስዩም መስፍንን ኣልፋታሕን ኣዘንትዮም፡፡
እርስዎ፣ ወይም እርስዎ የሚያግዙት ግለሰብ፣ ስለ Molina Medicaid ጥያቄ ካላችሁ፣ ያለ ምንም ክፍያ በቋንቋዎ እርዳታና መረጃ የማግኘት መብት አላችሁ። ከአስተርጓሚ ጋር ለመነጋገር፣ (800) 869-7165 (TTY 711) ይደውሉ።
ኢትዮጵያ ውስጥ አገልግሎት ሰጪዎችንና ተጠቃሚዎችን በቀላሉ ለማገናኘት የሚረዳ የሞባይል መተግበሪያ የፈጠረ ወጣት እንግዳ አርገን ጋብዘናል። እንግዳው አለም አብርሃ ይባላል። የቴክኖሎጂ ባለሙያ ሲሆን ለ 15 አመታት ያክል አሜሪካ ውስጥ በተለያዩ የቴክኖሎጂ ካምፓኒ ውስጥ ሲሰራ ቆይቷል። ከአለም ጋር በፈጠራ ስራውና የዲጂታል ማርኬቲግ ጠቀሜታ ዙሪያ ቆይታ አርገናል
ምንጭ ለ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ በቻን ዳንግ, ቻንግች ውስጥ በጅች ከተማ ከተማ የሚገኙ አምራቾች
የአንድ ድርጅት የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 96W 192W መስመሮች የማያሟሉ የ LED የጎርፍ ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ከሕንድ ወደ ኔፓል ለመጓዝ ይፈልጋሉ? ማድረግ በጣም ጠቃሚ ነገር ነው, እና ምን ያህል ገንዘብ ለማውጣት በዝግጅቱ ላይ በመመሥረት ሊጠቀሙባቸው የሚገቡ በርካታ መንገዶች አሉ. ይህ መመሪያ ለጉዞ በጣም የተሻሉ አማራጮችን ይዘረዝራል.
መብረር ከፈለክ (እና እጅግ አስደናቂ የሆነ የሂሞሊያን እይታዎችን ለማግኘት), ዳሊየም ወደ ካትማንዱ በጣም አነስተኛ አውሮፕላን በአየር ወደ ኔፓል ነው. አለበለዚያ ምርጥ አማራጭ ማለት ባቡር እና ከዚያ አውቶብስ መውሰድ ነው. የደሊጅ ትራንስፖርት ኮርፖሬሽን በ 2014 መጨረሻ ላይ ለካ / ሞንዳ በቀጥታ አገልግሎት ከጀመረ በኋላ አውቶቡስ መውጣቱ ይበልጥ ተፈላጊ ሆኗል. ይሁን እንጂ አሁንም ቢሆን ረጅም ርቀት ነው!
ብዙ ሰዎች ከቫንኑሺ እስከ ካትማንዱ ድረስ በባቡር ወይም በባቡር እና በአውቶቡስ ጥምረት ይጓዛሉ. ከደኢሊ አካባቢ ከመጓጓዝ ይልቅ ጊዜን ይጠይቃል. መብረርም ይቻላል. ይሁን እንጂ ከዳሊያ ይልቅ ዋጋው እጅግ የከፋ ነው.
ከሰሜን ህንድ ወደ ኔፓል የሚጓዙ ብዙ ሰዎች በማዕከላዊ ኔፓል ውስጥ ወደ ቡሃሃዋ በኩል ወደ ቡሃሃዋ በኩል ይሻገራሉ, ይህም ከኡራስ ፕራዴሽ ከሚገኘው ከግብረ-ፓትሩ ውስጥ ይደርሳሉ. ይህ ትልቁ እና ምስራቅ ሕንድ-የኔፓል ድንበር ማቋረጥ ነው. ከካማማን, ከፓካሃራ እና ከሊምኒ ጋር ብዙ ጊዜ አለ.
በማዕከላዊ ኔፓል ውስጥ ወደ ብርጋን መሻገር የ Raxaul ድንበር በቢሃር ውስጥ ከፓና (Patna) ይገኛል. ከቦድ ጋይ ወይም ኮልካታ ለሚጓዝ ማንኛውም ሰው ምቹ ነው . ከኮልካታ ቀጥታ ባቡሮች (ራክስጋል) (16 ሰዓታት) አሉ. ከቡድ ጋይ, አውቶቢስ ወይም መኪና ለመጓዝ ፈጣን ነው (8 ሰዓት), በባቡር (13 ሰዓታት) ሳይሆን. ከአውሮፕላን በኋላ አውቶቡሶች ወደ ካትማንዱ ለመድረስ ከ 6 እስከ 7 ሰአታት ይወስዳሉ እና ወደ ፑካሃራ 8 ሰዓታት ይወስዳሉ. Jeተዲስዎችን ወደ ካትማንዱ የተቀየሩት ፈጣን አማራጭ ሲሆን ከ4-5 ሰዓታት ብቻ ይወስዳሉ.
የፓንታታንኪ ድንበር አቋርጦ በምስራቃዊ ኔፓል ወደ ካታርሂሂታ በዌስት ባንግሊጅ ከሲልሪሪ ጋር ተደራሽ ነው. በዲጂሊን, ኮልካታ, ሲክሚም እና በቀጣይ ሰሜን ምስራቅ ህንድ የሚጓዙ ሰዎች የሚጠቀሙበት ነው. አውቶቡሶችና የተጋሩ ጂፒዎች በሲክኪም ውስጥ ከሲልጊሪ, ካሊምንግንግ እና ጋንጎክ ወደ ጠረሮች ይጓዛሉ. ወደ ካትማንዱ (14-16 ሰዓት) እና ፓክሃራ (15 ሰዓታት) ከካካርቡቲ መደበኛ አውቶቡሶች አሉ. ጉዞውን ለማቋረጥ በኬቲዋን ብሔራዊ ፓርክ ማቆም ተገቢ ነው. ባቡር አውቶቡስ ላይ (በካርካብሂታ 9 ሰዓታት), ወደ ከተማው በጣም ቅርብ የሆነ ከተማ እና የመጓጓዣውን ማዕከል ወደ መናፈሻ ይሂዱ.
በኡታራካን ውስጥ ባንባሳ በዚህ በኩል ድንበር ተሻግሮ ወደ ሕንድ ኔፓል በጣም ድንበር ነው. ከዳሊያ ወደ ካትማንዱ በጣም ፈጣኑ, እና በጣም የገጠር ነው. ግን አሁንም ድረስ ከኔፓልኛ ድንበር እስከ ካትማንዱ ድረስ ከሚሄይራ ናጋር (በአሁን ጊዜ በይፋ የሚጠራው ቢሒዳዳ) አሁንም ድረስ ረዘም ያለ መንገድ ነው. አውቶቡሶች ከ15-17 ሰዓት ይወስዳሉ. ባንባሳ በኡታራካን (ቤሪያልሀን) ባሪሌሊ, ሩድፐር ወይም ሃልዳኒ ውስጥ ሊደረስበት ይችላል (3 ሰዓታት). ከመሀንራ ናጋ ወደ ፖክሃራ እና ካትማንዱ ድረስ አውቶቡሶች ማግኘት ይቻላል. በጊዜ ሂደት አጭር ካልሆኑ በመንገድ ላይ ባርዲያ ብሔራዊ ፓርክን መጎብኘት ይመረጣል (ከማራሂ ናጋር 5 ሰዓት አካባቢ, አምባሳደራት ወደ መናፈሻው በጣም ቅርብ የሆነ መንደር እና ከኣምባሳ 40 ደቂቃዎች ያህል ነው).
ሌሎች ሁለት ድንበር የሚያቋርጡ ቦታዎች (በኡታር ፕራዴዝ ውስጥ ከጃናና, በምዕራባዊ ኔፓል, ኡትታር ፕራዴሽ እስከ ኖርማንጋንዳ, ኔፊጋኒ ደግሞ በምዕራባዊ ኔፓል) እስከ ዳሃንጋዲ ድረስ ለጎብኚዎች ክፍት ናቸው. ይሁን እንጂ ለመድረስ አስቸጋሪ አልፎ አልፎም ጥቅም ላይ ይውላሉ. በጃካርፕር, በ Biratnagar እና በኢማም ባልተለመደ የድንበር ድንበር አቋርጠው የውጭ ቱሪስቶችን አይፈልጉም.
ሓደ ዓርከይ ኣሎ መልእኽትታት ክሰድድ ድቃስ ዝስእን። ዝበዝሕ መልእኽትታቱ መሊሰሉ ኣይፈልጥን ግን ጽንሕ ኢሉ ቁም ነገር ዘለዎን ዘወናውንን መልእኽቲ ይሰደለይ እዩ።
ንሎሚ ሓደ ቅድሚ ዓመታት ዝወጸ ማነፈስቶ ኣመልኪቱ ዝሰደደለይ ሕቶ እየ ክትንክፍ። ቅድሚ ዓመታት፡ ንሓደ ካብ ብሄራትና “እውክል’እየ” ዝብል ጉጅለ ናይ ምንጻል ምፍርራሕ ዝተራእየሉ ማኒፈስቶ ኣውጺኡ ነይሩ። እቲ ጉጅለ ካብ ኢትዮጵያ እናተበገሰ፡ በብእዋኑ ናይ ቃጽያ ወተሃደራዊ ረጽምታት እውን የካይድ ነይሩ እዩ።እቲ ማነፈስቶ ብዛዕባ መሰል ርእሰ-ውሳነ ናይቲ እውክሎ ዝብሎ ብሄር ዝምልከት እዩ።
እቲ ማኒፈስቶ ክወጽእ ከሎ ኣንቢበዮ ርእይቶይ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዝን ብዛዕባ እቶም ኣብ ወጻኢ ኮይኖም ዘካውስዎን ኣብ ካልእ መርበብ (platform) ጽሒፈ ነይረ።
ሎሚ እውን ብዛዕብኡ ኣይኮንኩን ዘልዕል። እንታይ ደኣ፡ ብዛዕባ ሕመረት ናይ ምጉቶም እየ ከልዕል። እዞም ሰባት፡ ንሕ/ሰባትን ባህሎምን ኣማዓባብለኦምን ዝምድናታቶምን ዘጽንዑ ጸዓዱ ክኢላታትን (anthropologists) ከምኡ እውን ፍሉጣት ጸረ ናጽነት ኤርትራ ዝኾኑ ጸሓፍትን ፖለቲካኛታትን ንቅድሚት ሰሪዖም እዮም ብድሕሪት ገፈፍ እና በሉ ከቋስሉና ጸኒሖም።
ናብ ዛዕባ እዛ ሓጻር ጽሕፍቲ ክምለስ፡ እንታይ ደኣ እዩ እቲ ቀንዲ ሕመረ ናይ ማነፈስተኦም ኢልኩም እንተሓቲትኩም፡ ደቀባትን ዘይደቀባትን ዝብል ከፋፋሊ መበገሲ ሓሳብ (premise) እዩ። ኣገላልጸኦም ካብቲ ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ንግዙኣት ህዝብታት ዝጥቀሙሉ ስያመታት ዝፍለ ኣይኮነን። “ንሕና ደቀባት (indigenous) ኢና ብወረርቲ ወይ ብሰፋሮ ንዕመጽ ኣለና” ዝብል እዩ።
ደቀባትን ዘይደቀባትን ዝብል ኣዘራርባ ብመሰረቱ ንፖለቲካዊ ጉዳያት ዝለዓሉ እምበር፡ ኣብዛ ኩሎም ኤርትራውያን ንነብሰወከፍ ኪሎሜተር ትርብዒት ሓራ ክገብሩ ዝተዋደቑላ ኤርትራስ መን እዩ ወደባት መን ከ እዩ ዘይወደባት? ብታሪኽን ስነ-ሕ/ሰብን እንተወሰድናዮ እውን ኣብዛ ሕ/ሰባት ኤርትራ ንኣሽሓት ዓመታት ዝተቐመጡላ ኤርትራ መን እዮም ደቀባት፡ መን ከ እዮም ዘይደቀባት?
ሕ/ሰባት ኤርትራ ብነዊሕን ተደጋጋምን ምድብላቓት ዝተሃንጸ እዩ። ኩለን ብሄራትን ሃይማኖታትን ዞባታትን ሃገርና ድማ ብማዕረ ንሓርነት ኤርትራ ወፊረን። ስለዝኾነ ድማ፡ ዝኸፈለኦ መስዋእትታት ተመጣጣኒ ቁጽረን እዩ። ንኹሉ ኩርነዓት ኤርትራ ብዘይኣፈላላይ ተዋጊአን፡ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኤርትራ ድማ ብዘይኣፈላላይ ወዲቐን። ስለ’ዚ፡ እቲ ደቀባት (indigenous) ዘይደቀባት (non indigenous) ዝብል ጫለዳታት (dichotomy) ኣብ ኤርትራ ኣይሰርሕን እዩ። ኩላትና ደቀባት፡ ነንሕድና ድማ ንሓልን ንደጋገፍን። ወጽዓ እንተርኢና፡ እቲ ውጹዕ ከም ኣባል ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ቆጺርና ብሄሩ ብዘየገድስ ክንማጎተሉ ኣለና። ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ኤርትራ ዘይሰርሕ ኣምራት እናኣምጻእካ ሕማማት ምትእትታው ቅኑዕ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ካልኦት ደቀባት ዝኾነ ወገን የለን።
በ17ኛው ሳምንት የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ሀዋሳ ከተማ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሀዋሳ ስታዲየም ያደረጉት ጨዋታ በሀዋሳ ፍፁም የበላይነት 4-0 ተጠናቋል፡፡ ባለፈው ሳምንት ንግድ ባንክን የተቀላቀለው የቀድሞው ሀዋሳ ከተማ አምበል ግርማ በቀለ ጨዋታ ባያደርግም ከሀዋሳ ደጋፊዎች ጋር የሚሰነባበትበትን እድል እግኝቷል፡፡
በመጀመሪያው አጋማሽ የጨዋታ ክፍለጊዜ ሀዋሳ ከተማ ኳስ ተቆጣጥሮ በመጫወት ከባንክ ተሽሎ ታይቷል፡፡ ከሌላው ጊዜ በተሻለ መልኩም የኳስ ቁጥጥሩን ወደ ውጤት መለወጥ ላይ ተሳክቶላቸው ተደጋጋሚ የግብ እድሎችን ፈጥረዋል፡፡ በተለይ ደስታ ዮሀንስ ከመስመር ያቀበለውን ኳስ ጃኮ አራፋት ያባከነው ኳስ የመጀመርያ ጎል ልትሆን የተቃረበች ነበረች፡፡ ኢትዮጵያ ንግድ ባንኮች በበኩላቸው ገና በ12ኛው ደቂቃ አዲሱ ሰይፉን መጎዳት ተከትሎ ዳንኤል አድሀኖምን ቀይረው ለማስገባት ተገደዋል፡፡
በ14ኛው ደቂቃ ፍሬው ሰለሞን በተከላካዮች መሀል አሾልኮ የሰጠውን ኳስ መድሀኔ ታደሰ ወደ ግብነት ለውጦ ሀዋሳን ቀዳሚ አድርጓል፡፡ ከጎሉ በኋላ ሀዋሳ ከተማዎች ለተጨማሪ ግብ በጋዲሳ መብራቴ እና ፍሬው ሰለሞን አማካኝነት የማጥቃት ጫና መፍጠር ችለው ነበር፡፡ የሀዋሳ ጫናም ፍሬ አፍርቶ ከ4 ደቂቃዎች በኋላ መሪነታቸውን ማስፋት ችለዋል፡፡ በ20ኛው ደቂቃ ጃኮ አራፋት ከታፈሰ ሰለሞን ጋር በአንድ ሁለት ቅብብል ወደ ውስጥ በመግባት ሁለተኛውን ጎል አስቆጥሯል፡፡
በ33ኛው ደቂቃ በሀዋሳ በኩል ጥሩ ሲንቀሳቀስ የነበረው ታፈሰ ሰለሞን ሁለት ተጫዋቾችን አልፎ የሰጠውን ኳስ ፍሬው ሰለሞን በአግባቡ ተቆጣጥሮ በኢማኑኤል ፌቮ መረብ ላይ አሳርፎ የሀዋሳን መሪነት ወደ ሶስት ከፍ አድጓል፡፡
በግብ እና ድንቅ እንቅስቃሴ የታጀበው የመጀመርያ አጋማሽ ሀዋሳ ከተማ ከ3-0 በላይ በሆነ መሪነት እረፍት የሚወጣባቸውን አጋጣሚዎች ፈጥሯል፡፡ በተለይም በ44ኛው ደቂቃ ፍሬው ሰለሞን የሞከረውና የግቡ ቋሚ የመለሰበት ሙከራ ተጠቃሽ ነበር፡፡ በጨዋታው ተዳክመው የቀረቡት ንግድ ባንኮች በበኩላቸው በጨዋታው የመጀመርያ ደቂቃ ታድዮስ ወልዴ ከሞከረው ውጪ ተጨማሪ ሙከራ ማድረግ ሳይችሉ የመጀመርያው አጋማሽ በሀዋሳ 3-0 መሪነት ተገባዷል፡፡
የሀዋሳ ከተማ በሁለተኛው አጋማሽ የጨዋታ ክፍለ ጊዜም ቀጥሎ በ52ኛው ደቂቃ ጋዲሳ መብራቴ በግል ጥረቱ እየገፋ ገብቶ የመታው ኳስ ወደግብነት ቀይሮ የግብ ልዩነቱን ወደ አራት አሳድጎል፡፡ ከግቧ በኃላም በታፈሰ ሰለሞን እና ዳንኤል ደርቤ አማካይነት ግብ የሚሆኑ እድሎችን ሲያመክኑ ተስተውሏል፡፡ መድሃኔ ከማዕዘን የተሻማውን ኳስ ሞክሮ ወደ ውጪ የወጣበት እንዲሁም ተቀይሮ የገባው ፍርድአወቅ ሲሳይ ከግብ ጠባቂው ኢማኑኤል ፌቮ ጋር አንድ ለአንድ ተገናኝቶ ሳይጠቀምባት የቀረው ኳስ የሀዋካን መሪነት ይበልጥ ሊያሰፉ የሚችሉ ነበሩ፡፡
ንግድ ባንኮች በአንፃሩ በሻኪሩ አማካይነት ከሞከሩት ቀላል የግብ ሙከራ ውጪ በአንደኛው አጋማሽ የነበረው ደካማ እንቅስቃሴ በዚህኛውም አጋማሽ ደግመውታል፡፡ ቢንያም በላይ በግሉ የሚያደርገው እንቅስቃሴ ከደጋፊው ዘንድ አድናቆትን ከማስገኘቱ ውጪ የቡድኑ ተጫዋቾች የተናጠል እንቅስቃሴም ደካማ ነበር፡፡
በደካማ አቋም የውድድር ዘመኑን ለጀመረው ሀዋሳ ከተማ ከወራጅ ቀጠናው የራቀበትን ጣፋጭ 3 ነጥብ ከማሳካቱ በተጨማሪ በዘንድሮው የውድድር ዘመን በከፍተኛ የግብ ልዩነት በማሸነፍ ቀዳሚው መሆን ችሏል፡፡
በመተከል መፍትሄ አፈላላጊ ኮሚቴ አስተባባሪነት ከአንድ ሚሊዮን ብር በላይ የሚያወጣ አስቸኳይ እርዳት ከመተከል ተፈናቅለው ቻግኒ ለሚገኙ ተፈናቃዮች ተከፋፈለ። https://youtu.be/gvS…
እንቋዕ ብድሓን መጻኹም ክቡራት ሓደሽቲ ኣጋይሽናን ዕውታት ኣጋይሽናን፣፣ ፍቃደኛታት ኬንኩም ከተዘናግዑና ብምምጻእኹም ብልቢ ነመስግን! አምላክ ንሃገርናን ሕዝብናን ሰላምን ፍቅርን ይሃበና! ሳሉ በጃኺ እዚ ኮመንት ኣብ ካልኣይ ክፋል ኣንብብሎም
ኤርትራ አበይ እያ ዘላ እዞም አብዛ video ዝዛረቡ ዘለዉ እንታዎት እዮም ኤርትራውነት እንታይ ማለት እዩ ሐሳብ ፈጠራ ዘይፍለጥ ነገር ዝብላዕ ዝስተ ዝስደድ ባርነት አብ ዓድኻ ኾንካ ኤርትራዊ ክትከውን ዘይከኣልካ ዘይደለኻ አብ ስደት ኾንካ ኤርትራዊ እየ ምባል ድዩ ??? ዝፈልጣ ሰብ እንድሕር አሎ
@MJD DIAMOND ኦፋ እያ ትፃሐፍ ኣፈይ አይኮነትን መርሐባ እዋእ አብቲ እንዳ ኢሰያስ አፈወርቂ ዓዲ ልክዕ ፀገም ናይ ሽቃቅ ስለ ዘሎ ብእዋኑ ክትሸይን አለካ አብዚ ዘለኽዎ ሀገር ግን ዕልልልልል እዋይ ክጥዕም ሽግር ናይ ማይ የለ ሽግር ናይ ሽቃቅ restroom የለ ኣብዝኾነ እዋን ስለ ንሸይን ፀገም የለን ብዝኾነ አይትጥፋእ (ኢ ) እዛ Diamond ክትፅብቅ
@Dirar Eyasu መርሓባ ሳራ tell me Please ስለ ምንታይ ኢኺ ቃላት ትግርኛ ክትጥቀሚ ዘይትደልይ እምነት ማለት ሐደ ሰብ ንሓደ ነገር ይኣምኖ እየ ክብል ከሎ ነቲ ዝኣምኖ ዘሎ ነገር እንታይ ሙኻኑ ካበይ መጺኡ መን ፈጢርዎን ስለ ዘይፈልጦ እዩ አነ አማናይ እየ ወይ እምነት አለኒ ዝብል Unless ነታ እምነት ሓቂ እያ ኢሉ እንህር ዝርዳእ ኾይኑ ጹቡቅ ግን ነታ እምነት ብኽትራአይ ብትስማዕ ብትድህሰስ ብውሑዱ ከቅርባ ኢንተዘይኪኢሉ ውፅኢት ናታ ማራ ማራ ዕንወት እዩ ስለዚ ሓቂ አይኮነን እየ ዝብል ዘለኹ ሳራ ኸኣ ገለ በልኒ
@sara zeray መርሓባ ሳራ መታን ብጉቡእ ክንራዳዳእ ትግርኛ ቃላት ተትጥቀሚ ክንደይኮን ምጠዓመ እታ አሜን ገለ ዝበልክያ ኸኣ ስለ ዘይፈልጣ ከተብርህለይ ይሓተኪ ሰላም ኩኒ
እነርሱ እንደሚሉት ወይም “ቤተ ጉራጌ” ብለው እንደሚጠሩት እኛ ቤተ ጉራጌውያን አንድነት እና አብሮነት አለን ወይም አንድ ነን የሚለው ቃል ወይም አባባል ሲጠቀስና ሲሰማ የሚስተዋለው ከሶሻል ሚድያው ብቻ ነው። የአንድነት መሰረቱ ምንድ ነው ወደ ሚለው ከተመጣ ደግሞ ለአመታት ሲደረግ የነበረው የጉራጌውያን የአብሮነት ዲስኩር ምርቱ ገለባ ነው የሚሆነው።
የጉራጌ ማህበረሰብ ጉራጌ ብቻ ተብሎ ያልተጠራበት ምክንያት ወይም “ቤተ” የሚለው ተቀጽላ የተካተተበት ምክንያት ግልጽ ባይሆንም ለአሁኑ ለጉራጌውያን መሰነጣጠቅ በር ከፋች እንደሆነ አመላካች ነው ብዬ አምናለሁ። አሁን ያለንበት ነባረዊ ሁኔታ ካስተዋልን የሰባት ጉራጌ የመንግስት አመራሮች የስልጣን ስግብግብነት እና የስልጣን ጥም መንስኤው “ሰባት ነን” ከሚለው የመነጨ ነው ባይ ነኝ። ታዲያ… ይህ ሰማይ የነካውን የሰባት ቤት ጉራጌን የመንግሰት አመራሮች የስልጣን ጥምን ለማረጋገጥ ከዞን ጅምሮ እስከ ፌደራል ያሉ መዋቅሮች መበርበሩ የግድ ይላቹሃል።
የመስቃን ቤተ ጉራጌ እና የሶዶ ቤተ ጉራጌ እንደ ጉራጌ አካል በእኩል የስልጣን እርክንን ይጋራሉ? ለሚለው ሶዶ ቤተ ጉራጌ በከፊል ከዞን ጀምሮ እስከ ፌደራል ባሉ እርክን ውስጥ የሚገኙ ሲሆን የመስቃን ቤተ ጉራጌ ግን ወልቂጤ ከተማው የሚገኘው የዞን መዋቅር ውስጥ በጣም ውስኑ የሆኑ የቤተ መስቃን ተወላጆ አመራሮች በዞን ደራጃ ላለው የስልጣን እርከን ቢደርሱም ጉራጌ ዞን ውስጥ በሚተበተበው ወጥመድ ምክንያት ይፈረጁና ከሃላፊነት እንዲነሱ ይደረጋል። በጣም የሚገርመው ደግሞው በተነሳው ሃላፊ ምትክ ሌላ የቤ መስቃን ተወላጅ ይተካና ምንልባት አንድ አመት እንዲሰራ ነው እድል የሚሰጠው። እርሱም ልክ እንደ ቀድሞው ወንድሙ ተመሳሳይ እጣ ይገጥመዋል። እናንት... የሚመለከታችሁ ሁሉ! ልብ እንድታደርጉ የምሻው ጉዳይ ቢኖር የቤተ መስቃኑ ተወላጅ የመጨረሻው የስልጣን እድገት ወይም እርከን እስከ ዞን ድረስ ብቻ መሆኑን ነው። ሌላው ደግሞ የቋንቋ አጠቃቀምን እና ከዞን እስከ ክልል ያሉትን ትላልቅ የስልጣን እርከኖችን በተመለከተ አንዳንድ የዋሆች ወይም የመርካቶ ሰዎች ምን ችግር አለው? ሁሉም ጉራጌ ሲሉ ተስተውለዋል። እነርሱ... ፍጽም የዋህ በመመስል ለሚሰነዝሩት ሃሳብ እንደ እነርሱው የዋህ በመምሰል “ ትክክል እንደሆኑና ሁሉም ጉራጌ እንደሆነ ነገር ግን ዞኑን መስቃን ያስተዳድር እንዲሁም የመስቃንኛን ቋንቋ ሁሉም ጉራጌዎች በእኩል ስለሚረዱት ልጆቻችሁ እና ልጆቻችን የመስቃንኛ ቋንቋን እንዲማሩት ይሁን” የሚል ምላሽ ሲሰጣቸው ጉራጌነትህን ይክዱታል። ለእነርሱ ጉራጌ ማለት ሰባት ቤት ነው። በተጨማሪም ትክክለኛው የጉራጌ ቋንቋ ብለው የሚያስቡት የሰባት ቤተ ጉራጌ ቋንቋን ብቻ ነው። በጣም… ግር የሚለው ደግሞ የትኛው የሰባት ቤተ ቋንቋ የሚለው ጥያቄ ሲመጣ የሰባቱ አንድ አለመሆን ፍንትው ብሎ ይታያል። ሰባት ቤት ጉራጌውያን ሰባት ይሁኑ እንጂ አንድ ናቸውን ተብሎ ቢጠየቅ “አንድ ለመሆን ሰባት ለመሆን አስፈለገ” የሚለው ምላሽ ሊሰጥ እንደሚችል ምንም ጥርጥር አይኖረውም። የሰባቱ አንድ አለመሆንን በተመለከተ እንደ መስቃን ልማት ማህበር የሪያድ የሳውዲ አረቢያ ቅርንጫፍ በምናደርጋቸው ልማታዊ እንቅስቃሴዎች የሰባት ቤት ጉራጌውያን ቀደምት ባለስልጣናት ለስራ ጉዳይ እዚህ ሪያድ በመጡበት ወቅት ከወረዳ ጀምሮ እስከ ፌደራል ባለው የሃለፊነት እርከን ውስጥ እንደ ትግራዩ “የአድዋ ተወላጅ” ከሰባት ቤቶች ውስጥ ተመራጭ ቤተሰቦች እንዳሉና እርሳቸውም በከፍተኛ ተጽእኖ ስር ሆነው ላሉበት ደረጃ መድረሳቸውን አሳውቀውን ነበር። ከሰባት ቤት ውስጥ ማን ነው ለስልጣን ተመራጭ የሆነው ቤተሰብ ለሚለው ወደ ፊት እንደ አስፈላጊነቱ እንመጣበታለን።
የጉራጌ ታሪክና በጉረጌነት ዙሪያ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች ውስጥ አላስኬደ ያሉትን ወይም ሌላውን እየጎዱት ያሉትን ጉዳዮችና ሂደቶችን ነቅሶ ለማውጣት በሚሞከርበት ጊዜ ለሰዉ የሚመስለው የአንድ አለመሆን አባዜ የመጠናወት ወይም እኩይነት አይነት ነው። እንደ ግሌ ከሆነ አንድ ነን የሚለው ባያስማማኝም ችግራችን በመቅረፍ አንድ ለመሆን ወይም በአንድነት ለመጓዛ ተስማምተን እየጣርን ነው የሚለው ይመቻል። ነገር ግን እነ ማን ናቸው አንድ ለመሆን እየጣሩ ያሉት ወደ ሚለው ሲመጣ ሶሻል ሚድያ ላይ የሚራኮቱት ብቻ ሆነው ይገኛሉ። ለአንድነት የሚደረጉ ትላልቅ ስራዎች እና አንዳንድ ስራዎች ዝግጅት ወይም ድግስ አዘጋጅተን ለግብዣ በሚጠሩ የተወሰኑ የማህበረሰብ ክፍል ግለሰቦችና ውስን አመራሮች ብቻ የሚወሰን እና የሚለካ አይደለም። የጉራጌውያን ጉዳይ ከፕሮፐጋዳ ስራ በላይ ወይም የገዘፈ ከሆነ ሰነባብቷል። የጉራጌውያን የጥምረት ጉዳይ ፕሮፐጋንዳ አያቃናውም። ይህን ሰራን ወይም አደረግን ተብሎ በሚለጠፍ ፎቶ በተጨማሪም ራስ እና እግር በሌለው ወሬ ብቻ የጉራጌውያን የጥምረት ሁኔታ የሚለካ መሆን የለበትም። አንደኛ የአንደኛውን እና ሌላኛ የእዛኛውን ጉዳይ በእኩል መረዳትና ማክበር አለበት። ያኔ! ነው አንድን ነን ወይም እየሆንን ነው ለማለት የሚቻለን። ወደ መደምደሚያው ስመጣ አንድነት የስልጣት ጥማት በተጠናወታቸው ፖለቲከኞች ቢሮ እና በሶሻል ሚድያ በሚረጭ ጊዜ ያለፈበት የፕሮፐጋንዳ ስልት ሳይሆን ፍጽሙ ጥልቅ በሆነ ወንድማማችነት ተመስርቶ ከእታች ጀምሮ ሲስራ ነው እውን ሊሆን የሚችለው። በእላይ ደረጃ ብቻ ከሆነ መሸዋወድ እና መሸነጋገል ይበዛበታል ። ወይም "እከክልኝ ልከክልህ" አይነት ነው።
ወዳጄ ሆይ አንድነቱን የምትሻ ከሆነ...ፖለቲከኛውን ከሃይማኖት አባት እና የሃገር ሽማግሌዎች እንለየው! ያኔ... መንገዱ ፍትው ብሎ ይታየናል። ነገር ግን ማን ነው ፖለቲከኛ ያልሆነው ተብሎ ቢጠየቅ... እኔ እንጃ! ይሆናል መልሴ...
የተነሳሁበት ርዕስ “ምናባዊው የዘጠኙ ጉራጌዎች አብሮነት’ የሚል ሲሆን አብረን ነን ለሚለው? አዎን… እንደ ሰውና እንደ… ኢትዮጵያዊ አብረን ነው ያለነው። ነገር ግን እውነታው ወይም እንደ ጉራጌውያን ነባራዊ ሁኔታ ከሆነ ዘጠኝ ስንሆን የማንስማማ እና አጋጣሚውን ካገኘን የምንጎዳዳ አይነት ነን። ታዲያ… ከጉራጌውያን መካከል ምናልባት በቁጭት “እኔ ሌላውን የጉራጌ አካል አልጎዳሁም ወይም አልጎዳም” የሚል ከተገኘ ይህ ግለሰብ ለፈጣሪው ቃል የተገዛ ፍጹም ቅን ሰው ነው ማለት ነው። ወይም በተከፈተው ቦይ ብቻ የሚሄድ እና እይታው የተጋረደበት ጭሰኛ ብቻ ነው ሊሆን ነው የሚችለው። ለምን ቢባል? ቅን ሰው ያው ቅን ነው። ሁሌም ቢሆን የሚታየው መልካም ሲሆን ጭሰኛው ግን “የጎባጣ አሽከር አጎንብሶ ይሄዳል” እንደሚባለው ጭሱ እይታውን ስለሚጋርደው ከጌቶቹ አመልካከት ከማራመድ ፣ ከሚሰጠው ተስፋ እና ከሚተላለፍለት ትዝዛዛት ውጪ የሚታየው ምንም አይኖርም። ከማሳረጌ በፊት “ ስለ ዘጠኙ ጉራጌዎች” እነ ማን ናቸው? ለሚለው ዛሬ ላይ ሆናችሁ የጉራጌውያን ፍላጎትን በጥለቀት መዳሰስ ስትጀምሩ ከዘጠኞቹ ባሻገር አስረኛውን የጉራጌ አካል ጭምር ታገኙታላችሁ።
FASUTአሀዱ ርዕስ Chemistry የሚባለው ሳይንስ Alchemy ከተባለ የጥንት ..ሳይንስ ብጤ.. ከሆነ የእውቀት ዘርፍ የተገኘ ነው፡፡Doctor Faust በዘመናቸው የአልኬሚስቶች ቁንጮ ነበሩ፡፡ ቤታቸው ሁለት ክፍል ብቻ ነው፡፡ ላቦራቶሪያቸው ውስጥ በሥራ ተጠምደው ይውላሉ፣ መኝታ ቤታቸው ውስጥ ያድራሉ፡፡በቀን አንድ ጊዜ ብቻ ከቤት ይወጣሉ፡፡ ወደ…
በእናት ሞት ሰበብነት የተነሰውና ..የህይወት ትርጉም.. የተሰኘው የዋለልኝ እምሩ መጽሐፍ ..ያልተመረመረ ህይወት ዋጋ የለውም.. (unexamined life is not worth living) የሚለውን የጥንቱን ፈላስፋ ሶቅራጥስ አባባል መነሻው አድርጐ ያልፈተሸው የህይወት መስክ የለም፡፡ ይህን ለማሳካት ደግሞ ሃይማኖትን፣ ፍልስፍናንና ሳይንስን በጥልቀት መዳሰሱ ግድ…
..ወንዝም ገነትን ያጠጣ ዘንድ ከኤደን ይወጣ ነበር፡፡ ከዚያም ለአራት ክፍል ይከፈል ነበር፡፡...የሁለተኛውም ወንዝ ስም ግዮን ነው፤ እርሱም የኢትዮጵያን ምድር ሁሉ ይከብባል.. (ኦሪት ዘፍጥረት ምእ.2 ቁ፡ 11-13) የተከበራችሁ አንባብያን :-የዛሬ ጽሑፋችን መዝናኛ ከመሆኑ ባሻገር፣ ፀሐፊውም አብዛኛው አንባቢም ሀገር ወዳድ ብቻ ሳንሆን…
...ስለምን እንጻፍ?... (ባለጽፍስ?)... ልጻፍ ወይንስ ቁጭ ብዬ ወሬ ላውራ?... ሳንቲም - ድብ አድርጌ ልወስን፡፡... አንበሳ/ሰው... ሰው ከወጣ፤ ስለ ሰው እጽፋለሁ፤ አንበሳ ከወጣ፤ ስለ አንበሳ... አንበሳ የድሮው የሀገሬ ሰው ነበር፡፡ ...ሳንቲሙ በአንበሳም በሰውም በኩል መውደቁ እንዳይታይ ቀዳዳው ውስጥ ገብቶ ተቀረቀረ፡፡ ለማይሆን…
በ..መጠየቅ.. ሀቁን፣ በ..እምነት.. እውነቱን እናረጋግጣለን!የዛሬው ወጌ የሚያጠነጥነው አንድ ፍልስፍናዊ እሳቤን መሠረት አድርጐ ነው፡፡ ሆኖም ዓላማዬ ፍልሰፍናን ማራገብ አሊያም ማጣጣል አይደለም፡፡ የማላራግበው የጥበብ ጌታ የህይወቱ ፍልስፍና ለሆነለት ሰው ከዚያ በልጦ የሚፈለግ ጥበብ የትም ባለመገኘቱ፣ ያንን ያላቀፈ የትኛውም ፍልስፍናም አድሮ እንደገለባ መቅለሉን…
.....እግዚአብሔር አምላክም የምድር አራዊትንና የሰማይ ወፎችን ሁሉ ከመሬት አደረገ፤ በምን ስም እንደሚጠራቸው ያይ ዘንድ ወደ አዳም አመጣቸው፤ አዳምም ህያው ነፍስ ላለው ሁሉ በስሙ እንደ ጠራው ስሙ ያው ሆነ..(ኦሪት ዘፍጥረት፤ ምእራፍ ሁለት፣ ቁጥር አስራ ዘጠኝ)አንድየተከበራችሁ አንባብያንሰው ገና ሲወለድ ቀዳሚው ጥያቄ ..ወንድ…
ስለ ክርስቶስ መካከለኛነት ራሱ ክርስቶስ ያስተማረውን እውነት ያብራራል፡፡ መካከለኛነቱን ለማስተባብል የሚሰነዘሩ ጕንጭ አልፋ ክርክሮችን ይሟገታል፤ ተከራክሮም በመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ይረታል፡፡
የቀደሙ አባቶቻችን የሠሩትን መልካም ሥራና ያሳዩትን በጎ አርኣያነት የሚዘክረው ይህ ዐምድ ለውጥ ናፋቂውን ብላቴን ጌታ ኅሩይንና መልካም ሥራዎቻቸውን ያስተዋውቃል፡፡
ኦርቶዶክስ ማነው? በሚል ርእስ በተከታታይ በሚቀርበው በዚህ ርእስ ማኅበረ ቅዱሳን በአስተምህሮው ኦርቶዶክሳዊ መሆን አለመሆኑን ይፈትሻል፡፡ በዚህ ዕትም አንድ ቀሪ ነጥብ ቢኖርም፣ ማኅበረ ቅዱሳን ለመጽሐፍ ቅዱስ ያለው አመለካከት ተገምግሞ ኦርቶዶክሳዊ አለመሆኑ ተደርሶበታል፡፡
ሌሎችም ጽሑፎች ተካተዋል፡፡ በ“እውነት ምንድር ነው?” የጀመረው የዚህ መጽሔት መልእክት “እስከ ማእዜኑ” በተሰኘውና እውነትን በሚያቀነቅነው የዮናስ አድማሱ ግጥም ይደመድማል፡፡
የክረምቱ ዝናብ ጀምሯል የምግብ እጥረቱ ግን ሊቀጥል ይችላል ይላል የአፍሪካ አረንጓዴ አብዮት ጥምረት የተባለው ተቋም ፡ ድርጅቱ ዛሬ ባወጣው መግለጫ እንዳመለከተው አብዛኛው ትኩረት በአስቸኳይ ጊዜ የምግብ እርዳታ ላይ ሆኖ ቆይቷል። ብዙም የማናስተውለው የዘር ጉዳይ ግን ከባድ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል ብለዋል የድርጅቱ የምሥራቅና የደቡብ አፍሪካ ኃላፊ ዶ/ር ዶርጅ ቢግረዋ።
ሰበ ስልጣን ሚንስትሪ ምኽልኻል ኣሜሪካ ብዛዕባ እቶም ኣብ መጀመርያ’ዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ኒጀር ብዳዒሽ ዝተቐትሉ ኣርባዕተ ወታሃደራት ኣሜሪካ ሎሚ ሓሙስ ንባይቶ መወሰኒ ሕጊ መብርሂ ሂቦም።
ምኽትል መከላኸሊ ንጉዳያት ዓለምለኸ ጸጥታ ሮበርት ካርዋን ምኽትል ዳይሬክተር ስርሓት ጸረ ሽበራ ሜጀር ጀነራል ሓይሊ ኣየር አልበርት አልተን ሎሚ ኣብ ዕጽው ኣኼባ ምስ ኮሚቴ ሓይልታት ሰራዊት ሰኔት ተዘራሪቦም አለው። እቲ ኮሚቴ ንበይኑ’ውን ከይዲ ምስማዕ ቃለ ምስክርነት አካይዱ’ዩ።
ድሕሪ’ቲ ከይዲ ምስማዕ ናይ ዲሞክራት ፓርቲ ኮንግረስማን ካብ ቴክሳስ ማርክ ቨሲ ዳዒስ ካብ ማእኸላይ ምብራቅ ኣብ ዝጠፍአሉ ዘሎ ኣብ ኣፍሪቃ ተወሰኽቲ ወታሃደራት ክትርእዩ ኢኹም ኢሉ።
ከፔን ስቴት ዩኒቨርሲቲ እና ከኢዮን ፓወር (ደላዌር) ኩባንያ የተውጣጣ ቡድን ሁለቱም ኦርጋኒክ ንጥረ ነገሮችን የሚያፈርስ እና ሃይድሮጂንን የሚያመነጭ ረቂቅ ተህዋሲያን ነዳጅ ሴል (MFC) አዘጋጅተዋል ፡፡
የተለመዱ MFCs (የፍሳሽ ውሃ ማጣሪያ ወጪዎችን ለማካካስ የተገነቡ) ባክቴሪያዎችን ከሰውነት በማበላሸት ሂደት ውስጥ ከሚገኙት የኦክሳይድ-ቅነሳ ምላሾች ኤሌክትሪክ ያመነጫሉ ፡፡
ቤይኤምአር ለቢኦኤሌክትሮክካሚካል-ተረዳጅ ማይክሮቢክ ሬአክተር ተብሎ የሚጠራው አዲሱ መሣሪያ በባክቴሪያ እርሾ በተመረተ ሃይድሮጂን አጠቃቀም ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ በተለመዱ ሁኔታዎች ውስጥ ይህ ሂደት የካርቦሃይድሬት ውህዶችን ወደ ውስን ሃይድሮጂን እና አሴቲክ አሲድ መሰል ቅሪቶች ይለውጣል ፡፡ ብሩስ ሎጋን እና ባልደረቦቹ በጣም ዝቅተኛ ቮልቴጅ (250 ሜ ቪ አካባቢ) ለአናኦሮቢክ ኤም.ሲ.ኤፍ. በመተግበር ግን የባክቴሪያዎችን የኤሌክትሮኬሚካዊ አቅም በመጨመር የመፍላት ምርቶችን ሞለኪውሎችን የማፍረስ ችሎታ አላቸው ፡፡ በዚህም በባክቴሪያ አሲቴት ኦክሳይድ በሚያስከትለው ፕሮቶኖች እና ኤሌክትሮኖች ከ 90% በላይ በጋዝ ሃይድሮጂን መልክ ማገገም ችለዋል ፡፡ የተለቀቀው ሃይድሮጂን ራሱ የተተገበረውን ቮልት የሚያመነጨው ለሴል ነዳጅ ነው ፡፡ ይህ ቀላል ማበረታቻ ከመፍላት ብቻ ይልቅ ከባዮማስ አራት እጥፍ የበለጠ ሃይድሮጂን ለማውጣት ያደርገዋል ፡፡
“… እንዲያውም ይህ በሽታ አልበቃ ብሎን ከዚህ በባሰ መልኩ መቀሌ ከተማ ላይ አደዋና መቀሌዎች፣ ባሕርዳር ከተማ ላይ ጎንደሬ፣ ጎጃሜ፣ ወሎዬና ሸዌ፣ናዝሬት ከተማ ላይ የወለጋ፣ የባሌ፣ የአሩሲና የሸዋ ኦሮሞዎች፣ አዋሳ ከተማ ላይ ሀዲያ፣ ከንባታ፣ ወላይታ ሶዶ ወዘተ በማለት የሚታየው የሹመትና የጥቅም ሽኩቻ ዘመነ መሳፍንትን ምስጋና ይግባው የሚያሰኝ ሆኗል (ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል እንዲሉ)፡፡ …
“በተቃዋሚው ጎራ የተሰለፉት ፖለቲከኞቻችንም ቢሆኑ የስልጣን እድሉ ቢገጥማቸው ምን ሁኔታ እንደሚፈጠር ለመገመት ነቢይ መሆን አያስፈልግም፡፡ (አብዛኛዎቻችን ከቂም በቀል አዙሪት ገና ያልወጣን በመሆኑ) ይህን ያልኩትም ባለፉት 20 ዓመታት ውስጥ ያሳዩት አሳፋሪ ንትርክና የትዕቢት ባሕሪ በቂ የማንነት መገለጫ ስለሆነ ነው፡፡ …
“… (ስለዚህ) ሰው ሆኖ ሰው ያለመሆን ማንነት” አለ ማለት ነው፡፡ ስለዚህ ከውጭ አንተ ማነህ? ወይም በተሻለ መልኩ ከውስጥ እኔ ማነኝ? ለሚለው ጥያቄ ለራሳችን ተገቢ የሆነ መልስ ካላገኘን በሕይወት መንገዳችን ላይ ቀይ መብራት በርቶብናል ማለት ስለሆነ እንደ አስተዋይ ሰው ቆም ብለን ብናስብ ጥቅሙ ለራሳችን ብሎም ለምድራችን ሊተርፍ ይችላል፡፡ ሰውነቱ በትክክል ያልገባው ሰው ደግሞ ከራሱ ውጪ ለሌላው ሰው አያስብም፡፡ አስባለሁ ቢልም በምክንያት እንጂ ዘላቂነት ባለው ምክንያት የለሽ ፍቅር አይደለም፡፡ የግል ዓላማ ሲሳካ የሚረሳው ስለሆነ፡፡ …
“ከዚህ ጠቅላላ የመንደርደሪያ ሃሳብና ዛሬ በእኛ በኢትጵያዊያን መካከል እየሆነ ካለው ተጨባጭ ሁኔታ በመነሳት ትክክለኛ የኢትዮጵያዊነትን የሕይወት ወይም የኑሮን ትርጉም በሚከተሉት አራት ርዕሶች ማለትም፡-
ይህ ጥያቄ “ክርስቲያኖች” የሕይወታቸው መመሪያ አድርገው ከሚጠቀሙበት መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የተወሰደ ጥያቄ ነው፡፡ በተጠያቂው ለየት ያለ በጎ የማንነት ሕይወት ላይ ግራ በተጋቡና በተጠራጠሩ የልማድ ሃይማኖተኞች አማካኝነት በ27ዓም አካባቢ የተሰነዘረ ጥያቄ ነው፡፡ ዛሬም ቢሆን ትክክለኛውን የሰው ትርጉም እንደሚገባ ተረድተውና ይህንኑ ማንነታችውን ጠብቀው በእውነት ለእውነት ለራሳቸውና ለሌላው የሚኖሩ ሰዎች ሕይወት በመምሰልና በማመቻመች ለሚኖሩ “ሥጋውያን ሰዎች” እንቆቅልሽና ግራ የሚያጋባ ጥያቄ ይሆንባቸዋል፡፡
የፈጣሪው የተስፋ ቃል የገባው ሰው ነገን ዛሬ ላይ ቆሞ አሻግሮ ያያል፤ የዛሪ ለቅሶና እንባም ነገ በደስታና በፍቅር እንደሚተካ ስለሚያምን ውብ ተደርጎ በተሰራው ፊቱ ላይ የሃዘንና የጭንቀት ምልክት አይታይበትም፤ በዚህ ፋንታ ይልቅ እንደ መልካም ሸክላ የሠሪውን ጥበብና ውበት በአካባቢው ለሚገኙ የፍጥረት አድናቂዎች በማንጸባረቅ አንተ ማነህ? የሚል ጥያቄ የኑሮ ትርጉም በጠፋባቸው አእምሮ ውስጥ እንዲፈጠርባቸው ምክንያት ይሆናል፡፡ ለመጥምቁ ዮሐንስም ከእኛ በላይ ማን አለ በሚሉ የሃይማኖት ሰዎች በኩል የቀረበለት የ“አንተ ማነህ?“ጥያቄ (ዮሐ 1፡9) የሚያሳየን ይህንኑ ነው፡፡
የሚሰማው ሁሉ ጆሮን ጭው የሚያደርግ፣ የሚታየው ደግሞ የሚዘገንን በሆነበት በዚህ ዘመን ግን ጥያቄው ከውጭ ሳይሆን ከራሳችን (ከውስጥ) በመነሳት፡- እኔ ማነኝ? ከየት ተገኘሁ? የመኖር ዓላማዬ ትርጉሙ ምንድነው? መጨረሻዬስ ምን ይሆን? ወዘተ የመሳሰሉትን ጠይቀን ተገቢ መልስ ማግኘት ብንችል በሌሎች የሚነበብና ትርጉም የሚሰጥ ኑሮ መኖር እንችላለን፡፡
ማንኛውም ሰው ለሕይወቱ ወይም ለኑሮው የሚያስፈልጉት መሰረታዊ ነገሮች ተሟልተውለት በሰላምና በደስታ መኖርን አጥብቆ ይሻል፡፡ የእነዚህ ለሕይወት የሚያስፈልጉ ነገሮች ወይም ሃብት አመጣጥ ደገሞ በተገቢው መንገድ ካልሆነ የተፈለገውን ደስታና ሰላም ሳይሆን በምትኩ ጭንቀትንና የጤና ጉድለትን በማስከተል እርካታ የለሽ ኑሮን እንድንገፋ ያደርጉናል፡፡ ለዚህ ነው አብዛኛዎቹ ሃብታሞች ባላቸው መርካት አቅቶአቸው ለበሽታና ለማጉረምረም ተዳርገው የሚገኙት (ጎመን በጤና ለጤና ይሏል ለዚህ ነው)፡፡
ሕይወት ለአንዳንዶች ቀላል፣ ለብዙዎች ደግሞ ከባድ ነው፡፡ ቀላል የሚሆነው ማንነታቸውንና ምንጫቸውን ጠንቅቀው በመረዳት ያለኝ ይበቃኛል ለሚሉ ሲሆን ከባድ የሚሆነው ደግሞ የተፈጠሩበት ዓላማ ጠፈቶባቸው በመሆን ሳይሆን በመምሰል ለሚኖሩና ሁሉን ነገር ለሚያግበሰብሱ ሰዎች ብቻ ነው፡፡ ለዚህ ሳይሆን አይቀርም አጉር የሚባለው ሰው (በመጽሐፈ ምሳሌ 30፡8) ላይ “ድህነትንና ባለጠግነትን አትስጠኝ፤ ነገር ግን የሚያስፈልገኝን እንጀራ ስጠኝ” በማለት የጠየቀው፡፡ ይህ አባባል እንደሚገባ ሠርቶ ማግኘትን ለመቃወም ሳይሆን ያላግባብ ተሰብስቦ ጭንቀትንና ብሎም ሞትን የሚያመጣውን የሀብት ዓይነት ባለመፈለግ የተጸለየ ጸሎት እንደሆነ ይታመናል፡፡
ከሃዲዎች በድፍረት እንደሚሉት ሰው በኢቮሉሽን ሂደት የተገኘ ሳይሆን ሠሪው/ፈጣሪው በዓላማ ለዓላማ ካለመኖር ወደ መኖር እንደምሳሌው አድርጎ ከልዩ ብቃት ጋር ያመጣውና ሃላፊነት የተሰጠው ፍጡር ነው፡፡ ያለመታደል ሆኖ የመጀመሪያው ሰው የተሰጠውን አደራ ረስቶ ወይም ዘንግቶ ስፍራውን ለቆ በመውጣት ለመከራና ለስቃይ ኑሮ ራሱን ዳረገ፡፡ በሌላ አባባል በሌባው ተሰርቆ ዘሩ ወይም ትውልዱ ሁሉ በአራጁ ለእርድ ተዘጋጀ፡፡ የመጀመሪው ሰው በሰው ግድያም በሁለቱ ወንዶች ልጆቹ በይፋ ተጀመረ፡፡ የሕይወት ምንጭ ከሆነው ከእግዚአብሔር የተለዬ ሰው፤ እድል ፋንታው ሞት እንደሆነ በተግባር ተረጋገጠ፡፡ የምህረት አምላክ ግን በሰው ድካም የተዘጋውን የሕይወት በር ቃሉን (ጌታ ኢየሱስን) ልኮ በመስቀሉ ሥራ በመክፈት የወደደ ሁሉ ገብቶ እንዲያርፍ የፍቅር ጥሪ ቢያደርግም ከጥቂቶች በስተቀር አብዛኛው ሕዝብ በእምቢተኝነቱ ቀጥሎበታል፡፡ ትእግስቱ የበዛው አምላክም “ጆሮ ያለው ይስማ” በማለት እስከ አሁን ድረስ እጁን ዘርግቶ ይጣራል፡፡
ከፈጣሪው ሳይርቅ ለተፈጠረበት ዓላማ በመኖር ሕይወትን እንዲያጣጥማት በመሻቱ ዳዊት ከመሞቱ በፊት ልጁን ሰሎሞንን “በርታ ሰውም ሁን”(1ኛ ነገሥት 2፡3) በማለት አባታዊ የሆነውን መንፈሳዊ ምክሩን ለገሰው፡፡ ከዚህ ጥልቅ ምክርም እንደምንረዳውና ማስተዋላችንን እንደሚገባ ብንጠቀምበት “ሰው ሆኖ ሰው ያለመሆን ማንነት” አለ ማለት ነው፡፡ ስለዚህ ከውጭ አንተ ማነህ? ወይም በተሻለ መልኩ ከውስጥ እኔ ማነኝ? ለሚለው ጥያቄ ለራሳችን ተገቢ የሆነ መልስ ካላገኘን በሕይወት መንገዳችን ላይ ቀይ መብራት በርቶብናል ማለት ስለሆነ እንደ አስተዋይ ሰው ቆም ብለን ብናስብ ጥቅሙ ለራሳችን ብሎም ለምድራችን ሊተርፍ ይችላል፡፡ ሰውነቱ በትክክል ያልገባው ሰው ደግሞ ከራሱ ውጪ ለሌላው ሰው አያስብም፡፡ አስባለሁ ቢልም በምክናያት እንጂ ዘላቂነት ባለው ምክናያት የለሽ ፍቅር አይደለም፡፡ የግል ዓላማ ሲሳካ የሚረሳው ስለሆነ፡፡
ከዚህ ጠቅላላ የመንደርደሪያ ሃሳብና ዛሬ በእኛ በኢትጵያዊያን መካከል እየሆነ ካለው ተጨባጭ ሁኔታ በመነሳት ትክክለኛ የኢትዮጵያዊነትን የሕይወት ወይም የኑሮን ትርጉም በሚከተሉት አራት ርዕሶች ማለትም፡-
ደካማና ጠንካራ ጎናችንን በሚገባ ተገንዝበን የሆነውን (“ነ” ትጥበቅ) ነን ያልሆነውን ደግሞ አይደለንም ማለት መቻል በራሱ ብስለት ነው፡፡ በዚህ ከተስማማን ከዚህ ጽሑፍ ትንሽም ብትሆን ቁምነገር ማግኘት ይቻላል፡፡ በተጨማሪም ለዘመናት የተቸገርንበትን የጋራ ጉዳይ ጠንቅቀን በመረዳት የማያዳግም መፍትሔ ለወገናችን ማምጣት እንችላለን፡፡ በዚህ መሰረት ይህ ጽሑፍ ማንንም ቢሆን ተጠያቂ ወይም ጠያቂ አድርጎ ለመፈረጅ ሳይሆን ከትናንት ተከትሎን በመጣ ድካምና የዛሬ ተረኞች በፈጠርነው ችግር የከሸፈውን ታሪክ (ፕ/ር መስፍን እንደነገሩን) ማቃናት እንድንችል ለማሳሰብ ነው፡፡
በቀድሞው የዘመነ መሳፍንት የአገዛዝ ስርአት ወቅት አብዛኛው ክፍለ ሀገር የራሱ የሆነ ገዢ ወይም ንጉሥ እንደነበረው ታሪክ ይነግረናል፡፡ የትግሬው ጎጃሜውን፣ ጎንደሬው ደግሞ የሸዋውን፣ (የሸዋን መኳንንት እጅ ነስተው ሄዱ ተብሎ እንደተቀኘው ባለቅኔ) በአጠቃላይ አንዱ ሌላውን በቁጥጥሩ ስር አድርጎ ለመግዛትና ለማሰገበር ጦርነት ያደረጉ ሲሆን የጉልበት አቅማቸውንም እግረ መንገዳቸውን ደህና አድርገው በመፈተን አልፈውታል፡፡
በእነዚሀ ገዢዎች መካከል የነበረው ቅራኔ ጥላቻ ቂም በቀልና መቆራቆዝ ከራሳቸው አልፎ ወደ ተገዢው ሕዝብ በመውረድ መርዙ የተስፋፋ ሲሆን በረካታ ትውልድን ገድሎና ቀብሮ በመሻገር አሁን እስከ አለንበት ዘመን ድረስ ጠባሳው አልጠፋ ብሎን እየተቸገርንበት እንገኛለን፡፡ አለቀን ያለ ከዘር የተላለፈ የትቢትና የቂም በቀል መንፈስም ተጋብቶብናል፡፡
በእነዚህ መሳፍንት መካከል በተደረገ የእርስ በርስ ጦርነት ምክናያት የሰው ሕይወትና የአገር ሀብት እንደጠፋ የታመነ እውነት ነው፡፡ (ወለጋ ላይ በሚኒልክና በተክለሐይማኖት መካከል እንደሆነው) አሁን ግን በጦር ብዛቱ ለማስደንገጥ ለተፎካካሪው ባላንጣ በስልቻ የተላከ ጤፍን በምጣድ ቆልቶ በመመለስ ሳይሆን ጥይት በማያስጮህና በረቀቀ የዘረኝነት የስነ ልቦና በሽታ/ጦርነት ምክንያት ያልታመመና ያልተለከፈ ኢትዮጵያዊ የለም፡፡
መሳፍንቱ በዘመናቸው ይህን የመሰለ ሽኩቻ ማድረጋቸው ከራሳቸው ወቅታዊ ሁኔታ ጋር አብሮ የሚሄድ የአስተሳሰብ ውጤት በመሆኑ ያንኑ ተከትለው ግዛታቸውን በጉልበት ለማስፋፋት መሞከራቸውና እርስ በርስ መናቆራቸው ስርአቱ በራሱ ግድ ስለሚላቸው ነበረ፡፡
እጅግ የሚደንቀውና የሚያሳዝነው ግን በግምት ከ120 ዓመታት በፊት ይኖሩ የነበሩ አባቶቻችን በማወቅም ሆነ ባለማወቅ ለአንድነት ብለው የሠሩትን አንዳንድ መልካም ሥራ ከማንሳት ይልቅ እንደማንኛውም ሥጋ ለባሽ የታየባቸውን ድካም ወደእኛ ዘመን ጎትተን በማምጣት ዘመናዊ መሳፍንቶችን በየክልሉ ለራሳችን መፍጠራችን ነው፡፡ ለዚህ ነው የዛሬ መቀራረብና መለያየት መለኪያ መስፈርታችን ሸዌ ነው፣ ትግሬ ነው፣ ጎንደሬ ነው፣ ወለጌ ነው ጎጃሜ ነው፣ወሎዬ ነው፣ከምባቴ ነው፣ሀረሬ፣ ወዘተ የሚለው የሆነው፡፡ 120 ዓመት የኋልዮሽ ጉዞ ወይም ከፕ/ር መስፍን መጽሃፍ አባባል ልበደርና “የታሪክ መንሸራተት” ማለት ይህ አይደልምን?
እንዲያውም ይህ በሽታ አልበቃ ብሎን ከዚህ በባሰ መልኩ መቀሌ ከተማ ላይ አደዋና መቀሌዎች፣ ባሕርዳር ከተማ ላይ ጎንደሬ፣ ጎጃሜ፣ ወሎዬና ሸዌ፣ናዝሬት ከተማ ላይ የወለጋ፣ የባሌ፣ የአሩሲና የሸዋ ኦሮሞዎች፣ አዋሳ ከተማ ላይ ሀዲያ፣ ከንባታ፣ ወላይታ ሶዶ ወዘተ በማለት የሚታየው የሹመትና የጥቅም ሽኩቻ ዘመነ መሳፍንትን ምስጋና ይግባው የሚያሰኝ ሆኗል (ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል እንዲሉ)፡፡
በተቃዋሚው ጎራ የተሰለፉት ፖለቲከኞቻችንም ቢሆኑ የስልጣን እድሉ ቢገጥማቸው ምን ሁኔታ እንደሚፈጠር ለመገመት ነቢይ መሆን አያስፈልግም፡፡ (አብዛኛዎችቻችን ከቂም በቀል አዙሪት ገና ያልወጣን በመሆኑ) ይህን ያልኩትም ባለፉት 20 ዓመታት ውስጥ ያሳዩት አሳፋሪ ንትርክና የትዕቢት ባሕሪ በቂ የማንነት መገለጫ ስለሆነ ነው፡፡ (ለበለጠ መረጃ የፕሮፌሰር መስፍን ወ/ማርያምን አገቱኒ መጽሐፍ ያንብቡ)
ይህን ስል በሕዝቡ ላይ እየወረደ ያለውን ዘርፈ ብዙ የመከራ በረዶ በእውነትና በፍቅር በመሆን ለማስወገድ መደራጀትን ለመቃወም ሳይሆን በጥላቻና በጉልበት በተገኘ ድል ላይ ሌላ በድል አድራጊው ቡድን ተጠልቶ የተወገደ ቡድን በፈንታው ጊዜ ጠብቆና ተደራጀቶ በጥላቻ መንፈስ መነሳቱ ስለማይቀርና ከጥላቻ አዙሪት ውስጥ መልሶ ስለሚዘፍቀን ብቻ ነው፡፡
“ተቃዋሚ” ከሚለው ስም ከራሱ ብንነሳ በሰለጠነው ዓለም እንደሚሆነው ደካማና ለአገር የማይጠቅም ሃሳብን በሌላ በተሻለ ሃሳብ ለመተካት መሞከር የሚደገፍ ሆኖ ሳለ የእኛዎቹ ፖለቲከኞች ግን ጉዳያቸው የሚያተኩረው ሃሳቡ ላያ ሳይሆን ሃሳቡን ባቀረበው ግለሰብ ላይ ጥላቻን በመፍጠር በገባበት ገብቶ ማሳደድ ስለሆነ “ተቃዋሚ” የሚለው ትርጉም ፈጽሞ አልገባ ብሎኛል፡፡ በውስጡ ያረገዘው ክፉና ጎጂ ነገር አለ ብዬ ስለማምን፡፡ ስለዚህ በስልጣን ላይ ያለውም ሆነ የሌሎች የፖለቲካ ድርጅቶች ማንነት ለአገሪቱ የተሻለ ነው ብለው በነደፉት ፕሮግራማቸው ተለይተው ለሕዝቡ ቢታወቁና በዚህ ማንነታቸው ቢጠሩ መልካም ነው እላለሁ፡፡