Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በእንዲህ ዓይነት ፍለጋዎች ውስጥ ከተሠማሩ መንኩራኩሮች መካከል ሰሞኑን ጎረቤታችን ማርስ ላይ ያረፈችው ክዩሪዮሲቲ እነሆ ውኃ እና የሕይወት ፈለግ እያሸተተች ነው፡፡ ይህ የጠፈር ምርምር ከምርምር ያለፈ ፋይዳ ይኖረው ይሆን? እንደአፍሪካ ዓይነት አሕጉር፣ እንደኢትዮጵያ ዓይነት ሃገር በዚህ መስክ ምን ማየት ይችላሉ?
በማርስ ተልዕኮዎች፣ በክዩሪዮሲቲ ሥራና በሌሎችም ዓለማት አሰሣዎች ውስጥ ጉልህ ተሣትፎ ያላቸውን አንድ የናሣ የሥራ ኃላፊ የሆኑትን ኢትዮጵያዊ ሣይንቲስት ዶ/ር ብሩክ ላቀውን ያዳምጡ፡፡
(ገፁ ሲከፈት የተደራረቡ ወይም የተረበሹ ድምፆችን የሚሰሙ ከሆነ ከዚህ ሥር ካሉት ማጫወቻዎች አንደኛውን ብቻ አስቀርተው ሌሎቹን ያቁሟቸውና የሚጫወተውን እንደገና ያስጀምሩት፡፡)
በ1910 ዓ.ም በወላይታ የደብረ መንክራት ገዳም መምህር ተብለው ተሾሙ። በ1916 ዓ.ም በዝዋይ ደሴት የገዳሙ መምህር ሆኑ። በ1921 ዓ.ም በእስክንድርያ ቅዱስ ማርቆስ ከአራት ጳጳሳት ጋር ጵጵስና ሲሾሙ ስማቸው ጴጥሮስ ተባለ።
ደብረ ሊባኖስ ገዳም ገቡ። ከዚያም ሆነው በስብከት የሰላሌን አርበኞች ያነቃቁ ጀመር። በዚህም ለኢጣልያ የገቡና በኢጣልያ አገዛዝ ያመኑ የኢትዮጵያ ቀሳውስት አቡነ ጴጥሮስ ለኢጣልያ እንዲገቡና በኢጣልያ ላይ የሚነዙትን አጉል ስብከት እንዲተዉ በደብዳቤም በቃልም ይመክሯቸው ጀመር። አቡነ ጴጥሮስ ግን ማንኛውንም ልመና አልተቀበሉም።
ሚያዝያ 27 ቀን 1928 ዓ.ም አዲስ አበባ ከተማ በኢጣልያ ወታደሮች ከተያዘች ጀምሮ ሰላም አልነበረችም። አርበኞቹ አንድ ቀን ከተማዋን ይይዟታል ተብሎም ይፈራ ነበር። በተለይ የመጀመሪያው ወራቶች ለኢጣልያን የጭንቅ ነበሩ።
ማሪያ ጃኮኒያ ላንድ በመጽሐፍዋ ውስጥ “…ሐምሌ 18 ቀን የያዝኩት ማስታወሻ ብላ ስትገልጽ በየቀኑ ከተማዋ እንደምትጠቃ ይነገራል። እንደሚወራው የክረምቱ ወራት እስከሚያልቅ ሰላም የለም ይላሉ። ሐበሾች ባልታሰበና ባልታወቀ ቀን ገበያውን ሁሉ እንደሚወሩት ይነገራል…” ብላለች። እንደ ተፈራውም አልቀረ ተወረረ።
ላ ኮንኮይታ ዴል ኢምፔሮ በሚል ርእስ ዞሊ ባሳተመው መጽሐፉ “…በሰሚናዊ ምዕራብ በኩልና ቡደቡባዊ ምስራቅ በኩል አዲስ አበባ ከተማ ሐምሌ 28 ቀን በሁለቱ አቅጣጫ በኢትዮጵያውያን ተወረረች ብሏል።
በእንግሊዝ ሌጋሲዮን የነበረው ፓትሪክ ሮበርትስ ሐምሌ 30 ቀን እ.ኤ.አ. ባስተላለፈው ሪፖርት “…የኢትዮጵያውያን ኃይል በምዕራብ በኩል አጠቃ። ኢትዮጵያውያኖቹ ከባድና የሚያስገርም ውጊያ አደረጉ። ወደ አዲስ አበባ ከተማ እየተጠጉ ሲሄዱም ጥቅጥቅ ያለው ደን ውስጥ ሲገቡ የኢጣልያ ተከላካይ ወታደሮች ጉዳት አደረሱባቸው። ሁለት ቀን ሙሉ በጀግንነት ተዋግተው ኢትዮጵያውያኖቹ ይዘውት የነበረውን ቦታ ትተው ሲመለሱ ጳጳሱ አቡነ ጴጥሮስ ተማረኩ። አቡነ ጴጥሮስ ከተማዋ ድረስ ከአርበኞቹ ጋር የመጡ ናቸው። የተያዙትም በጦርነቱ ውስጥ ነው…” ብሏል።
“…ሐምሌ 30 ቀን እ.ኤ.አ. በጳጳሱ ላይ የተቋቋመው ችሎት ሕዝብ በተሰበሰበት እንዲገደሉ ፈረደ። ይህ ሲሰማ በከተማው ሕዝብ ዘንድ ሽብር ፈጠረ። ጉዳዩም በጋዜጣ እንዳይወጣ ፋሺስቶች ከባድ ቁጥጥር አደረጉ። ለእኛም ትእዛዝ ተሰጠን። ማንኛውም ጋዜጠኛ አቡኑ ተገደሉ ብሎ ወደ ኢጣልያ ቴሌግራም እንዳይደርግ ክልክል ነው። አቡኑ ታሰሩ ብላችሁ ግን ዜናውን ማስተላለፍ ትችላላችሁ አሉን”
ፓጃሊ በመቀጠል “… አቡኑ ሲገደሉ እዚያው ነበርኩ። ጴጥሮስ ረዥምና ብሩህ ገጽታ ያላቸው ናቸው። ጥቁር ካባ ለብሰዋል። በጉዞው ምክንያት ልብሳቸው ሁሉ በጭቃ ተበላሽቷል። የሆቴል ቤቱ ጌታ ግሪካዊው ማንድራኮስ የአቡኑን ንግግር ለጋዜጠኞች ያስተረጉም ነበር። አቡኑ የመከላካያ ሀሳባቸውን በሚገባ ሰጡ።
የሞት ፍርድ በተፈረደባቸው ጊዜ በፀጥታ አዳመጡ። በቀኝ እጃቸው በሰማያዊ ጨርቅ የተሸፈነ መስቀል ይዘዋል። የሞት ፍርዱ ከተፈረደ በኋላ ኢጣልያኖች የመግደያውን ቦታ ለማዘጋጀት ወደ ገበያ ሄዱ። የመግደያው ቦታ ተዘጋጅቶ ጴጥሮስ ተወሰዱ። ፊታቸውን ወደ ተሰበሰበው ሕዝብ አድርገው ቆሙ። በጴጥሮስና በሕዝቡ መሀል የሀገር ተወላጅ ወታደሮች ቆመው ሕዝቡ እንዳይጠጋ ይከለክላሉ።
ጴጥሮስ ሰዓታቸውን አዩ ወዲያውም አጠገባቸው ያለውን ኢጣልያዊ ለመቀመጥ እንዲፈቅድላቸው ጠየቁት። ቀና ብለው ሰገነት ላይ ወደ ተቀመጥነው ጋዜጠኞችና መኳንንት አይተው የመቀመጥ ጥያቄያቸውን ትተው ቀጥ ብለው ቆሙ። ከፊታቸው ለቆሙት ገዳዮቻቸው ተመቻቹላቸው።
አቡኑ ረጋ ብለው ተራመዱ ካራሚኚዬሮቹም ከመግደያው ቦታ እስኪቆሙላቸው ጠበቁ። ከቦታው ሲደርሱ አንድ አስተርጓሚ ተጠግቶ ‘ዓይንዎ እንዲሸፈን ይፈልጋሉ?’ አላቸው። እሳቸውም ሲመልሱ ‘የእናንተ ጉዳይ ነው፤ እንደ ወደዳችሁና እንደፈለጋችሁ አድርጉ ለኔ ማንኛውም ስሜት አይሰጠኝም’ አሉ።
ከዚህ በኋላ ጴጥሮስ ፊታቸውን ወደ ግድግዳው እንዲያዞሩ ተደረገ። እሳቸውን ቀድሞ በመግደል ክብር የሚፈልጉት ስምንት ካራሚኚዬሮችም ከጴጥሮስ 20 እርምጃ ያህል ርቀው በርከክ አሉ። በአስተኳሹ ትእዛዝም ተኮሱ። ጴጥሮስ ጀርባቸው በጥይት ተበሳሳና ከመሬት ላይ ወደቁ። ወዲያው አንድ ኢጣልያዊ ካፒቴን ሐኪም ሬሳቸውን መረመረና ይሄ ቄስ አልሞተም ብሎ ተናገረ። የካራሚኚዬሮቹ መኮንን ተጠግቶ ሦስት ጥይት ተኩሶ ራሳቸውን ደበደበና ጨረሳቸው። አስገዳዩ ኮሎኔልም የጴጥሮስን ሬሣ ማየት ቀፎት እንደ እብድ ሆኖ ከመቀመጫው ተነሳና “የት ነው የሚቀበረው” ብሎ ጮኸ። ሬሣቸውም በሚስጥር ከከተማ ውጭ ተወስዶ ተቀበረ…” በማለት ጽፏል።
ዜና ቤተክርስቲያን ጋዜጣ እንደጻፈው “…ከሚገደሉበት ስፍራ ሲደርሱ አራቱን ማዕዘን በመስቀላቸው ባረኩ በሕዝቡም ፊት ቆመው እንዲህ አሉ ” ፋሺስቶች አርበኞቹን ሽፍታ ቢሏቸው እውነት አይምሰላችሁ። ሽፍታ ማለት ያለ ሀገሩ መጥቶ የሰው ሀገርን የሚወር ይህ በመካከላችሁ የቆመው አረመኔው የኢጣልያ ፋሺስት ነው። የኢትዮጵያ ሕዝብ ለእሱ እንዳይገዛ ውግዝ ነው። የኢትዮጵያም መሬት እንዳትቀበለው የተገዘተች ትሁን” ብለው ተናገሩ።
አቡነ ጴጥሮስ ላይ የሞት ፍርድ ሲፈረድ ችሎቱን የመራው ኢጣልያዊው የመሀል ዳኛ ኮንቴ ዴ ላ ፖርቶ ሲሆን የቀኝ ዳኛ ብላታ አየለ ገብሬ፣ የግራ ዳኛ ነጋድራስ ወዳጆ አሊ ነበሩ የተሰየሙት ዳኞች በአንድ ድምፅ ነው የፈረዱባቸው።
ምክትል ከንቲባ ከተማ አዲስ አበባ ዶ/ር ሰለሞን ኪዳነ ዕላማ’ቲ ዑደት ኣብ መንጎ መንእሰያት ክልቲኦም ከተማታት ኩለንተናዊ ዝምድና ንምምዕባልን ኣብ መበል 44 ምስረታ ህውሓት ንምክፋልን ምኳኑ ሓቢሮም።
ከንቲባ ከተማ መቐለ ኢንጂነር አርአያ ግርማይ ድማ ከንቲባ ከተማ አዲስ አበባ ኢንጂነር ታከለ ኡማ እቶም መንእሰያት ክላለዩን ክራኸቡን ንዘካየድዎ ጻዕርታት ኣመስጊኖም።
መልካም አባት – የሁሉም ለጆች አባት፣ ውብ ባለሙያ ፣ ትሁት፣ ሽቁጥቁጥ፣ አምላክ በዘላለም ምህረቱ ነፍስዎን በገነት ያሳርፍልዎ ዘንድ እንመኛለን። ስላገለገሉን እጅግ እናመሰግንዎታለ!!
የአራጣ አበዳሪዎችና ተበዳሪዎች ዜና መስማት የተለመደ ሆኗል። በዜናዎቹ የተበዳሪዎች ስም " ሰለባ" እየተባለ ይጠራል። በዜናዎች እንደሚሰማው አራጣ የሚበደሩት ሰዎች ባለሃብቶች፣...
የሂደቱ ሂደት ከሌሎቹ የባዮማስ ህክምናዎች (በጭንቅላቱ ላይ ካለው አናሮቢክ መፈጨት) በተለየ መልኩ ጥራት ያለው ፈሳሽ ነዳጅ ይሰጣል ፣ በቀላሉ ሊጓጓዝ የሚችል ፣ በቀላሉ ሊነፃ የሚችል እና በብዙ መንገዶች “ከተፈጥሮ” ድፍድፍ ዘይት ጋር ተመሳሳይ ነው… በመጠባበቂያ ክምችት ያለው ልዩነት ታዳሽ ናቸው!
ወደዚህ እውነታ ይጨምሩ ፣ በቀጥታ የመጠቀም ዕድል ማይክሮልጅዎች፣ እና (እንደሚታሰበው) አሁን ያለው የኃይል ችግር የፖለቲካ እና የኢንዱስትሪ መጥፎ ውጤት ብቻ እየሆነ ነው ...
መሰልን ጥቕምን ኣባላቱ ዘኽብር ኣብ መዳይ ኢኮኖሚያዊን ማሕበራውን ዕብየት እቶም ኣባላት ግቡእ ግደ ከበርክቱ ዓቕሞም ምዕባይ ምትሕብባር ምሕጋዝ ቐንዲ ዕላማኡ እንትኸውን ናይ ሃገርና ናይ ኮስትራክሽን ኢንድስትሪ ዓብዩ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝለዓለ ፅሬት ዘለዎን ቅሉጥፍን ዝኾነ ናይ ህንፀት ስራሕ ካብ ምፍፃም ሓሊፉ ብዓለም-ለኸ ደረጃ ጥንኩር ተወዳዳሪ ንምዃን ዘኽእል ብሞያ ክህሎትን ፣ስነ ምግባርን ዝተሃነፁ ብዘበናዊ ኩነት ዝተወደቡ ሃገር ቦቐል ናይ ኮንስትራክሽን ኩባንያታት ምፍጣር።
ድሌታት ናይ መስርሒ ኣካል ንምርዋይ ኢሉ ’ውን ናይቲ ሃገር ናይ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ዕብየት ኣብ ዓለም ምስ ዘለዉ ተመሳሰልቲ ትካላት ዝለዓለ ተወዳዳሪ ንክኸውን ናይ ባዕሉ ኣስተዋፅኦ ምግባር።
ኣብ ተግባር ዘለዉን ንቐፃሊ እናወፅኡ ዝስረሐሎም ሕግታት ኮንስትራክሽን ኣብ ዘለዎም ክፍተታትን ፀገማትን ብምፅናዕ ስልጠና ብምሃብ ተሞክሮ ምልውዋጥ ዝምሓየሹ ሓሳባት ብምቕራብ ፍትሓዊ ስራሕቲ ክህሉ ምግባር።
የፈረንሣይ ዋና ከተማ ፓሪስ በአሁኑ ጊዜ በሀገር ጎብኚዎች የምትጥለቀለቅበት ወቅት ነው። ዋነኞቹ የቱሪስት መስህቦች ደግሞ ከተማዋን አቋርጦ የሚወርደው የሴን ወንዝና በአካባቢው የሚገኝ የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስና የባህል ድርጅት /ዩኔስኮ/ በዚያ አካባቢ በዓለም ቅርስነት ያስጠበቀው ሥፍራ ናቸው። ዛሬ በሴን ወንዝ ዳርቻ የሚገኙ ረዥም ዕድሜ ያስቆጠሩ የመጽሐፍት መደብር ባለቤቶች /በዩኔስኮ/ ልዩ ዕውቅና እንዲሰጣቸው ዘመቻ እያካሄዱ ነው።
በአሜሪካ ድምፅ ቀርበው ቡራኬና አባታዊ ምክራቸውን የለገሱት የቅዱስ ሲኖዶስ አባልና በቅድስት ሃገር ኢየሩሣሌም የኢትዮጵያ ገዳማት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ማትያስ እና የቅዱስ ሲኖዶስ አባልና የጠቅላይ ቤተ-ክህነት ዋና ሥራ አስኪያጅ፣ እንዲሁም የጋምቤላና የኢሉባቦር ሃገረ ስብከቶች ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ፊሊጶስ ናቸው፡፡
ሕብረት ተኮር አገልግሎት በመስጠት ወጣቶች በግላቸው የሚቸገሩበትን ነገር በሕበረት በመሆን ለራሳቸው ችግር ራሳቸው መፍትሔ እንዲያመጡ እናደርጋለን፡፡ በተጨማሪም የታመሙ ሰዎች አልጋ አንጥፎ በመምጣት፣ ግሮሰሪ በማድረግ፣ ምግብ በመስራትና በመሳሰሉት እንረዳለን፡፡ በዚህ ስር የሊትሬቸርና የስነጽሁፍ ዝግጅት በማድረግ መጸሐፍትን በማሰባሰብና የተለያዩ ውይይት እንዲደረግ እናደርጋለን፡፡ ለስነ ጽሑፍ ርእሶችን በመስጠት እናወያያለን በሎካል ቤተክርስቲያንና በመላው አሜሪካ ከዛም በመላው ኢትዮያን ጨምሮ ታላላቅ የስነጽሁፍ ውድድሮችን በእድሜአቸው እናደርጋለን፡፡
አዲስ አበባ ፣ መስከረም 20 ፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ በአዲስ አበባ የፊታችን ቅዳሜ ለሚከበረው የኢሬቻ በዓል ያለውን ቅድመ ዝግጅት በዓሉ በሚከበርበት ቦታ ተገኝተው ተመልክተዋል።
የአዲስ አበባ ብልጽግና ፓርቲ ሃላፊ አቶ መለሰ አለሙ በበኩላቸው ÷ የኢሬቻ በዓል የሰላም፣ የአብሮነት፣ የፍቅርና የአንድነት በዓል እንደመሆኑ መልካም እሴቱን በጠበቀ መልኩ በሰላም እንዲከበር በየደረጃው የሚገኘው አመራር አስፈላጊውን ዝግጅት ማድረጉን ተናግረዋል።
የባትሪ ፈሳሽ ማጣሪያ, ባትሪ ራስ-ሰር የሙከራ መሣሪያዎች, 48v የባትሪ አቅም መሙያ ፈታሽ, 18650 ሞካሪ, የባትሪ መፈተሻ መሳሪያዎች, የባትሪ ፈሳሽ አቅም ፈታሽ,
በምስራቅ አፍሪካ ለተከሰተው የአንበጣ መንጋ በቂ በጀት ባለመመደቡ ከፍተኛ ውድመት ሊያደርስ እንደሚችል የተበባሩት መንግስታት ድርጅት የምግብና እርሻ ድርጅት (ፋኦ) አስጠነቀቀ፡፡ – EthioExplorer.com
በምስራቅ አፍሪካ ለተከሰተው የአንበጣ መንጋ በቂ በጀት ባለመመደቡ ከፍተኛ ውድመት ሊያደርስ እንደሚችል የተበባሩት መንግስታት ድርጅት የምግብና እርሻ ድርጅት (ፋኦ) አስጠነቀቀ፡፡
ከወራት በፊት በምስራቅ አፍሪካ አብዛኞቹ ሐገራት የተከሰተው የአንበጣ መንጋ ከፍተኛ ውድመት ማድረሱን ፋኦ አስታውሷል፡፡ መንጋው መጥፋቱ ከተበሰረ ከወራት በኋላ ሰሞኑን በሐገራችን ኢትዮጵያን ጨምሮ በኬንያና ሶማሊያ መታየቱ ተሰምቷል፡፡ በኮሮና ቫይረስና ጎርፍ የተጎዳው ዞኑ በአንድ ዓመት ውስጥ ለሶስተኛ ጊዜ በዚሁ አደገኛ መንጋ መጠቃቱን ፋኦ አስታውቋል፡፡
የፋኦ ጥናት ሪፖርት እንደሚጠቁመው ከሆነ መንጋው በኢትዮጵያና ሶማሊያ ላይ ከፍተኛ ውድመት ማድረሱን ነው፡፡ ኬንያን እና ታንዛኒያን ጨምሮ በ11 ሐገራት ተሰራጭቶ የአርሶ አደሮችን ሕይወት አጣብቂኝ ውስጥ መክተቱን የድርጅቱ ሪፖርት ጠቁሟል፡፡
የሰሞኑ መንጋ በአንድ ዓመት ውስጥ ለሶስተኛ ጊዜ የተከሰተ መሆኑን የገለጸው ፋኦ በሶስቱ ዙሮች ከ1 ነጥብ 2 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት ውድመት ማድረሱንም ነው የጠቆመው፡፡ የምስራቅ አፍሪካ ሐገራት ለዚህ አደገኛ መንጋ ትኩረት ሰጥተው እስከ 38 ሚሊዮን ዶላር በጅተው ካልተከላከሉ በስተቀር በሰብል ላይ የሚያደርሰው ውድመት የከፋ ሊሆን እንደሚችል ፋኦ ማስጠንቀቁን ጠቅሶ ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
The post በምስራቅ አፍሪካ ለተከሰተው የአንበጣ መንጋ በቂ በጀት ባለመመደቡ ከፍተኛ ውድመት ሊያደርስ እንደሚችል የተበባሩት መንግስታት ድርጅት የምግብና እርሻ ድርጅት (ፋኦ) አስጠነቀቀ፡፡ appeared first on አሐዱ ቲቪ እና ራድዮ 94.3.
በጠገዴ አርማጭሆና አካባቢው የሚስተዋሉ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ሁለንተናዊ ችግሮችን በተደራጀ መንገድና በዘላቂነት ለመፍታት ያለመ በጎ አድራጎት ማህበር ተመሰረተ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ…
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) አንተ ባለህበት ቤተ ክርስቲያን ውስጥ አንድ ሰው መሪ የሚሆነው እንዴት ነው? የሚመረጠውስ እንዴት ነው? ለ) አንድ ሰው የቤተ ክርስቲያን መጋቢ፥ ሽማግሌ ወይም ወንጌላዊ ለመሆን ሊኖሩት የሚገቡ የተለያዩ መመዘኛዎችን ዘርዝር።
አንድ የቤተ ክርስቲያን መሪ ሊኖረው ከሚገባ እጅግ ጠቃሚ ነገሮች አንዱ፡- የሚሠራው ሥራ እግዚአብሔር ሊያደርገው የሚፈልገው ነገር ለመሆኑ ማረጋገጥ አለበት። ይህን ማረጋገጥ ብዙ ጊዜ «የእግዚአብሔር ጥሪ» ብለን እንጠራዋለን። የቤተ ክርስቲያን መሪ የሚሠራው ሥራ እግዚአብሔር እንዲሠራ የሚፈልገው ጉዳይ መሆኑን፥ እግዚአብሔር በሰጠው ስጦታ እንደሚሠራና ሥራውንም የሚያከናውነው በመንፈስ ቅዱስ ኃይል መሆኑን ማወቁ አስፈላጊ ነው። የሚያሳዝነው ግን ከመሪዎቻችን መካከል አብዛኛዎቹ ለመምራት በእግዚአብሔር ስለ መጠራታቸው ምንም የሚሰማቸው ነገር የለም። ለመሪነት የምትሾማቸው ቤተ ክርስቲያን እንደሆነች ነው የሚያስቡት። በቤተ ክርስቲያን አመለካከት የመሪነት ብቃት ዋና መመዘኛ ሆኖ የሚቀርበው ሰውዬው ከትክክለኛ ትውልድ መምጣቱ፥ ከፍተኛ ትምህርት ያለው መሆኑ ወይም መሪ ለመሆን ያለው ትክክለኛ ማኅበራዊ ከበሬታ ነው። አንዳንድ ቦታ ደግሞ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ክብር ለማግኘት ወይም ሥራ ለመቀጠር የሚያስችል ስለሆነ መሪ ለመሆን ይፈልጋሉ።
አንድ መሪ የሚያደርገው ነገር እግዚአብሔር እንዲያደርገው የመረጠውን ተግባር ስለመሆኑ በጥልቀት የማይሰማው ከሆነ በአመራሩ ላይ ወዲያውኑ ችግሮች ይፈጠራሉ። በስግብግብነትና በራስ ወድነት ሀብትና ክብርን ለማካበት ሲል ይመራል። አንድ የተሻለ ሥራ በተሻለ ክፍያ በሚያገኝበት ጊዜ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለውን የአመራር ተግባር ይተዋል። አንድ ሰው እግዚአብሔር እንደጠራው ይህ ውስጣዊ ግንዛቤ ከሌለው፥ በስደት ጊዜ ጸንቶ ከመቆም፥ በቤተ ክርስቲያን ላይ የሚመጣውን አብዛኛውን ስደት ከመቀበልና አመራሩን ከመቀጠል የመሪነት ሥራውን ይተዋል።
እግዚአብሔር በብሉይ ኪዳን የነበሩትን ነቢያት ለነቢይነት አገልግሎት የጠራቸው ግልጽ በሆነ ሁኔታ ነበር። እነርሱ መርጠው የገቡበት አልነበረም። እግዚአብሔር አንዳንድ ጊዜ ነቢያትን ለመጥራት ትልልቅ ራእዮችን ይሰጥ ነበር (ለምሳሌ፡- ኢሳይያስ፥ ሕዝቅኤል)። ብዙውን ጊዜ ግን የነቢያት ጥሪ ቀላል ነበር። እግዚአብሔር የእርሱ የሆኑትን ሰዎች ለመጥራት የተለያዩ መንገዶችን ይጠቀም ነበር። ዋናው ነገር እግዚአብሔር አንድን ሰው መጥራቱ ሳይሆን፥ ቤተ ክርስቲያንና ሰውዩው ራሱ፥ እግዚአብሔር ለዚያ አገልግሎት እንደጠራው መረዳታቸው ነው።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) አንዳንድ ሰዎች እግዚአብሔር ሳይጠራቸው ወይም ስጦታ ሳይኖራቸው በቤተ ክርስቲያን አመራር ላይ በሚቀመጡበት ጊዜ ምን ዓይነት ችግሮች ተፈጥረው አይተሃል? ለ) ቤተ ክርስቲያንህ የተሻሉ መሪዎችን ለመምረጥ ምን ማድረግ የምትችል ይመስልሃል?
ኤርምያስ የአገልግሎት ጥሪውን የተቀበለው በወጣትነቱ ነው፤ ይሁንና በጥሪው ለ40 ዓመታት አገልግሎት ዘመኑ ተመርቶበታል፤ የደረሰበትንም ስደት እንዲቋቋም ረድቶታል።
የውይይት ጥያቄ፥ ከእግዚአብሔር ጥሪ አለህን? ከእግዚአብሔር ጥሪ አለኝ ካልክ፥ አንድ የተለየ ነገር ታደርግ ዘንድ እግዚአብሔር እንደ ጠራህ የተረዳህበትን መንገድ ግለጽ።
የውይይት ጥያቄ፥ ኤርምያስ 1-6 አንብብ። ሀ) የኤርምያስን ጥሪ ግለጽ። ለ) በኤርምያስ ምዕራፍ 1 የምትመለከታቸው ሁለት ራእዮች ምን ይመስሉሃል? ሐ) እስራኤላውያን በጥፋተኛነት የተከሰሱባቸውን የተለያዩ ኃጢአቶች ዘርዝር። መ) በእነዚህ ምዕራፎች ውስጥ ተለይተው የተጠቀሱት የመሪዎች ኃጢአቶች ምንድን ናቸው?
ኤርምያስ እግዚአብሔር እንደጠራው ያውቅ ነበር። እንደ እውነቱ ከሆነ እግዚአብሔር ኤርምያስን ለነቢይነት የመረጠው ገና በማኅፀን ሳለ መሆኑን ነግሮት ነበር። ኤርምያስ እግዚአብሔር በጠራው ጊዜ ገና ወጣት ስለነበረ ለመሪነት እንደማይበቃ አስቦ ነበር፤ እግዚአብሔር ግን እኔ ከአንተ ጋር ነኝ በማለት፥ እድሜ ምንም ለውጥ እንደማያመጣ እንደገና አረጋገጠለት። ኃይል የሚመጣው ከኤርምያስ እድሜ ሳይሆን የእግዚአብሔርን ቃል ከመናገሩ ነበር። የመንግሥታትን መደምሰስ የመተንበይ ችሎታ ለኤርምያስ የሰጠው ያ የእግዚአብሔር ቃል ነበር።
በኃጢአታቸው ምክንያት በይሁዳ ሕዝብ ላይ ፍርድ የሚመጣበት ጊዜ መኖሩን ገና ከጅምሩ እግዚአብሔር ለኤርምያስ ነግሮት ነበር። እንዲሁም የሰው ተቃውሞ የሚገጥመው ቢሆንም እንኳ እግዚእብሔር እንጂ ሰውን መፍራት እንደሌለበት ኤርምያስን አስጠንቅቆት ነበር።
ሀ. ስለ ለውዝ ዛፍ በትር ያየው፡- በዕብራይስጥ የለውዝ በትርና «መጠበቅ» የሚሉት ቃላት አንድ ዓይነት ይመስላሉ። የዚህ ራእይ ትርጕም እግዚአብሔር የይሁዳን ሕዝብ ይጠብቃል፤ እርሱ አልተኛም ማለት ነው። እግዚአብሔር በሕዝቡ ላይ ፍርድን ለማምጣት ቀርቦ ነበርና እግዚአብሔር እንደተናገረው ይፈጸም ዘንድ ቃሉ ይጠብቃል ማለት ነው።
ለ. በሰሜን አቅጣጫ ስላየው የሚፈላ ድስት ራእይ፡- ይህ ራእይ የሚያመለክተው በባቢሎን አማካይነት ስለሚመጣው የሰሜን ሠራዊት ጦርነት ነበር። እግዚአብሔር ይሁዳን ያጠቁ ዘንድ አሕዛብን እያንቀሳቀሰ ነበር። እግዚአብሔር በወሰነ ጊዜ፥ የእግዚአብሔር ፍርድ የሆነው ድስት በኃጢአታቸው ምክንያት የይሁዳን ሕዝብ ለመቅጣት ይፈስሳል።
2. የኤርምያስ የመጀመሪያ መልእክት፡- የይሁዳ ሕዝብ እምነት ማጣት (ኤርምያስ 2፡1-3፡5) የመረጣቸውን እግዚአብሔርን ያለ አንዳች ምክንያት እንደተዉት ኤርምያስ ለሕዝቡ ነገራቸው። በሞኝነታቸው ሌሉችን የድንጋይና የእንጨት አማልክት በመምረጥ የጣዖት አምልኮ ያዘወትሩ ነበር፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር በይሁዳ ላይ ፍርድን ለማምጣት ወሰነ።
3. የኤርምያስ ሁለተኛ መልእክት፡- ተመለሱ ወይም የእግዚአብሔርን ፍርድ ተቀበሉ (ኤርምያስ 3፡6-6፡30) ይሁዳም ልክ እንደ እስራኤል ስለሆነች እግዚአብሔር በይሁዳ ላይ ተመሳሳይ ፍርድ ሊያመጣ ተዘጋጅቶ ነበር። ይሁን እንጂ ይሁዳ ለባለዋ እንዳልታመነች ሚስት ለእግዚአብሔር ያላትን ታማኝነት የተወች ቢሆንም፥ ሕዝቡ ንስሐ ቢገቡና መንገዳቸውን ቢለውጡ እግዚአብሔር ይሁዳን ይቅር ለማለት አሁንም ፈቃደኛ ነበር። ቢመለሱና መንገዳቸውን ቢለውጡ፥ እግዚአብሔር ተገቢ የሆኑ እረኞችን (መሪዎች) ይሰጣቸዋል። ኢየሩሳሌምና ይሁዳም ለእግዚአብሔር ክብርን ያመጣሉ። ንስሐ ካልገቡና ካልተመለሱ ግን ምድሪቱን ሙሉ በሙሉ የሚደመስስ ኃይል ከሰሜን ይመጣል።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) ከእነዚህ የኤርምያስ መጽሐፍ ምዕራፎች ምን ማስጠንቀቂያዎችን መውሰድ እንችላለን? ለ) ቤተ ክርስቲያንህን ስለ ኃጢአትና ኃጢአት ስለሚያስከትላቸው ነገሮች፥ እንዲሁም ስለ ንስሐ አስፈላጊነት ለማስተማር እነዚህን ምዕራፎች እንዴት ትጠቀምባቸዋለህ?
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በአዋጅ ቁጥር 97/90 እና 216/92 በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ቀጥሎ የተመለከተውን ንብረት ባለበት ሁኔታ በግልጽ ጨረታ መሸጥ ይፈልጋል፡፡ | Reporter Tenders
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በአዋጅ ቁጥር 97/90 እና 216/92 በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ቀጥሎ የተመለከተውን ንብረት ባለበት ሁኔታ በግልጽ ጨረታ መሸጥ ይፈልጋል፡፡
3. ኃ/የተ/የግል ማህበርን ወይም አክሲዮን ማሕበርን ወክሎ መጫረት የሚፈልግ ሥራ አስኪያጅ ወይም ም/ስራ አስኪያጅ የድርጅቱን የመመስረቻ ፅሁፍ እና መተዳደሪያ ደንብ ይዞ መቅረብ ያለበት ሲሆን የስራ አስኪያጅ ወይም የም/ስራ አስኪያጅ ለውጥ ተደርጎ ከሆነ ይህንኑ የሚገልፅ በሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ ጽ/ቤት የጸደቀ ቃለ ጉባዔ ከመመስረቻ ፅሁፍ እና መተዳደሪያ ደንብ ጋር ይዞ መቅረብ አለበት፡፡
7. ንብረቱን ተጫርቶ ያሸነፈና ከፊል ብድር መውሰድ ለሚፈልግ ተጫራች ባንኩ ከፊል ብድር ሊፈቅድ ይችላል፡፡ ሆኖም ብድሩ የሚፈቀደው ባንኩ የሚጠይቀውን ማንኛውንም የብድር መስፈርት ለሚያሟላ ብቻ ነው፡፡
ለተጨማሪ መረጃ በስልክ ቁጥሮች 0115-57-46-46 ፣ 0118-96-21-25 በመደወል ወይም ልደታ ከፍተኛ ፍ/ቤት አካባቢ በሚገኘው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዛጉዌ ህንፃ 7ኛ ፎቅ በሚገኘው የባንኩ የብድር ማገገሚያ ክፍል በግንባር ቀርቦ መጠየቅ ይቻላል፡፡
በአካባቢያቸው ባጋጠማቸው የንፁህ መጠጥ ውኃ አቅርቦት እጥረት መቸገራቸውን አስተያየታቸውን ለኢዜአ የሰጡ የመቐለ ከተማ ነዋሪዎች ገለጹ። የከተማ አስተዳደሩ በበኩሉ ችግሩን ለማቃለል በ361 ሚሊዮን ብር በጀት ሥራ መጀመሩን አስታውቋል። በከተማው የቀበሌ 2 ነዋሪ የሆኑት ወ/ሮ ከድጃ ኢብራሂም፣ የውኃ አቅርቦቱ የተቆራረጠ በመሆኑ አንድ ጀሪካን ውኃ በአምስት ብር ገዝተው ለመጠቀም መገደዳቸውን ገልጸው፣ ችግሩ ለረጅም ጊዜ በመዝለቁ በፍጥነት እንዲፈታላቸው ጠይቀዋል። በከተማው የዓዲ ሓቂ ቀበሌ ነዋሪ መምህር አባዲ ገ/ሕይወት በበኩላቸው ከተማው እየሰፋ፣ በሁለት ሳምንት ውስጥ አንድ ጊዜ ውኃ የሚያገኙ ከመሆኑ በተጨማሪ የአቅርቦት ቆይታው ለውስን ሰዓታት ብቻ በመሆኑ መቸገራቸውን አስታውቀዋል። የመቀሌ ከተማ ውኃ እና ፍሳሸ ጽ/ቤት አገልግሎት ሕዝብ ግንኙነት ባለሙያ አቶ ገ/መስቀል ረዳ የከተማው መስፋት እና ሕዝብ እየጨመረ በመሆኑ እንዲሁም አንዳንድ ያረጁ መስመሮች እየፈነዱ የውኃ እጥረት ችግር ማስከተሉን ገልጸዋል። ተጨማሪ የውኃ ምርት በማቅረብ የአገልግሎት አሰጣጠን ለማሻሻል እና የውኃ ብክነትን ለመከላከል የመስመር ጥገና እና 60 ኪሎ ሜትር አዲስ መስመር ለመዘርጋት ከ361 ሚልዮን ብር በላይ መመደቡን ገልጸዋል። በከተማ አስተዳደሩ የውኃ እና ፍሳሽ አገልግሎት ጽ/ቤት ምክትል ኃላፊ አቶ ይብራህ ተድላ በበኩላቸው የከተማውን የንፁህ መጠጥ ውኃ አቅርቦት የሚያሻሻሉ ሥራዎች መጀመራቸውን አስታውቀዋል። የተጀመሩ ሥራዎች የውኃ አቅርቦቱ በማሻሻል በከተማው የተለያዩ አከባቢዎች የሚስተዋለውን የመጠጥ ውኃ አቅርቦት መቆራረጥ ችግር እንደሚያቃልል ይጠበቃል። በአስተዳደሩ አሁን ያለውን የቀን የውኃ ምርት ከ32 ሺህ ሜትር ኪዩብ ወደ 50 ሺህ ሜትር ኪዩብ ከፍ ለማድረግ ተጨማሪ ሦስት ጥልቅ የውኃ ጉድጓዶች እንደሚቆፈሩ እና አንድ ሺህ ያረጁ የውኃ ቆጣሪዎች እንደሚቀየሩም ገልጸዋል።
ጣልያን ያልጠበቀችውን ዓለምም አየዋለሁ ብላ ያላሰበችውን ድል ኢትዮጵያ በአድዋ ተራሮች መካከል ተቀብላለች። ይህንንም ተከትሎ ሽንፈቷ የቆጫት የምትመስለው ጣልያን ቂም ይዛ ኖራ፣ ለበቀል ከ40 ዓመታት በኋላ በ1928 ዳግም ኢትዮጵያን ወርራለች። ይህንንም በዘመናዊ የጦር መሣሪያና በወታደራዊ ኃይል ይበልጥ ተደራጅታ ያደረገችው በመሆኑ፣ በአድዋ ከነበራት ትጥቅ ያልተሻለ አቋም ላይ ለነበረችው ኢትዮጵያ እጅግ ከባድ ሆኖ ነበር። ቢሆንም አርበኞቿ በጽናት ከመዋገት አልተቆጠቡም።
በዲፕሎማሲው የተደረገው ጥረት ሁሉ ግን የተሳካ አልነበረም። ኢንግሊዝና ፈረንሳይ ለጣልያን ተደርበው ኢትዮጵያ የጦር መሣሪያ እንዳታገኝ አድርገዋል። ጣልያንም በጭካኔ የኢትዮጵያን ሠራዊት በመርዝ ጋዝና በአውሮፕላን ቦንብ በማጥቃት ኢትዮጵያን አቅም አሳጥታለች። ይህም ጣልያን በድል አድራጊነት በተለያዩ ከተሞች ባንዲራዋን ሰቅላ እንድትቀመጥ አድርጓል። ሆኖም ግን አርበኞችንም ወልዷል። አገሬን አላስነካም ያለውም የሽምቅ ውጊያን ጀምሮ ነበር።
ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ አቤቱታቸውን ለሊግ ኦፍ ኔሽን ቢያቀርቡም ሰሚ አልነበረም። ሚያዝያ 27 ቀን 1928 የፋሺስትን ጦር ድል ለማብሰር የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ አውርዶ፣ የጣልያንን ባንዲራ ሰቀለ።
የኹለተኛው የዓለም ጦርነት ለኢትዮጵያ በጎ አጋጣሚን አነሳላት። ቀድሞ ለጣልያን ወግነው የነበሩት መልሰው ሲለያዩ፣ ‹የጠላቴ ጠላት› ብለው ኢትዮጵያን ለመደገፍ አቤት አሉ። ይህም የሆነው በኹለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ ጣልያን ከናዚ ጀርመን አጋር በመሆኗ ነው። እናም በተለይ ኢንግሊዝ ለኢትዮጵያ በሰጠችው ወታደራዊ ድጋፍ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴም ወደ አገራቸው ሊገቡ ችለዋል።
የ1928 የድል በዓል በንጉሡ ዘመን ሚያዝያ 27 ቀን በየዓመቱ ይከበር ነበር። ደርግ ወደሥልጣን መምጣቱን ተከትሎ ግን ‹ኢትዮጵያ ከጣሊያን ወረራ ነፃ የወጣችበትን ቀን ነው የማከብረው› በማለት ደርግ በዓሉን ወደ መጋቢት 28 ቀይሮታል። ኢሕአዴግ ደግሞ ‹‹ንጉሡ በግዞት ላይም ሆነው የዲፕሎማሲ ተጋድሏቸውን አላቋረጡም ነበር›› በማለት በዓሉ ሚያዝያ 27 ቀን በየዓመቱ እንዲከበር አድርጓል::
ይህ ውዝግብ ለምን ተነሳ? የታሪክ መምህር ሰሎሞን ተሰማ ጂ. ‹ሚያዝያ 27 – የኢትዮጵያ ትንሣኤ› በሚል ርዕስ ባስነበቡት ጽሑፍ ይህን ሐሳብ አንስተዋል። በዛም እንደጠቀሱት ደርግ ከ34ተኛው የድል በዓል ጀምሮ በዓሉን ወደ መጋቢት 28 ያዞረበትን ምክንያት ሲያስረዳ ‹‹እንደቀድሞው የንጉሡን ታሪክ ለማሞካሸት ሳይሆን፣ የድሉ ባለታሪክ የሆነውን ሰፊው የኢትዮጵያ ሕዝብ በመሆኑ፣ እውነተኛው የታሪክ ቀን ስፍራውን እንዲያዝና ሕዝቡም በራሱ ደም የገነባውን ታሪክ በእጁ መልሶ እንዲጨብጥ ለማድረግ ነው›› እንዳለ የአዲስ ዘመን ጋዜጣ የመጋቢት 28/1967 እትምን ጠቅሰው አስቀምጠዋል።
መጋቢት 28 ምን ተፈጠረ ብለን ስንጠይቅ፣ መጋቢት 28 ቀን 1933 ሜጀር ጄኔራል ካኒንግሃምና ጦሩ አዲስ አበባን የተቆጣጠሩበት እለት ነው። ደርግም ይህን ነው ማክበር ያለብን በሚል እንደተጠቀሰው ከ34ተኛው የድል በዓል አንስቶ እስከ 55ተኛው የድል በዓል ድረስ፣ ለሃያ ዓመታትም ያህል መጋቢት 28 የድል በዓል መከበሪያ እለት ሆኖ እንደነበር ሰለሞን ያወሳሉ።
እንዲህ ነው፣ ኢንግሊዝ ኢትዮጵያን ልትደግፍ ስትነሳ፣ የጦር ሠራዊት ወደ ኢትዮጵያ ያስገባችው ከተለያዩ አቅጣጫዎች ነበር። ከዛም መካከል በጄኔራል ካኒንግሃም የሚመራው ኢንግሊዝ ጦር ከኬንያ ተነስቶ በደቡብ አቅጣጫ ወደ መሃል ኢትዮጵያ ሲያቀና፣ በጄኔራል ፕላት የሚመራ ሌላ ጦር ደግሞ ከሱዳን ተነስቶ ወደ አስመራ፣ ከዚያም ወደ መሃል ኢትዮጵያ እንቅስቃሴ አደረገ።
በንጉሠ ነገሥቱ የሚመራውና የአርበኞችና የእንግሊዝ አማካሪዎች የሚገኙበት ‹ጌዲዮን› ተብሎ የተሰየመው ጦር ደግሞ ከሱዳን ተነስቶ በኦሜድላ አልፎ በጎጃም በኩል ወደ መሃል ኢትዮጵያ ጉዞ ላይ ነበር። ዘመቻው ኹለት ወር ሳይሞላው ጣልያኖች አዲስ አበባን ለቀው ሲወጡ፣ መጋቢት 28/1933 የጄኔራል ካኒንግሃም ጦር አዲስ አበባን ተቆጣጠረ፣ በከተማዋም የኢትዮጵያን ባንዲራ ሰቀለ።
ይህ ሲሆን ንጉሠ ነገሥቱ ወደ ቤተመንግሥት አልተመለሱም ነበር። በኋላ ነው በሚያዝያ ወር በ27ኛው ቀን ንጉሠ ነገሥቱ አዲስ አበባ ገብተው በቤተመንግሥት የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ የሰቀሉት።
ታድያ ይህን ቀን ነው አሁን ኢትዮጵያ የነጻነት ቀን ብላ የምታከብረው። የታሪክ ምሁራን የትኛው ነው መከበር ያለበት በሚለው ዙሪያ ሚያዝያ 27 ለመሆኑ ምክንያቶችን የሚሰጡ ሲሆን፣ ይልቁንም ንጉሡ በተመለሱበት ጊዜ በመሆኑ ነው መከበር ያለበት በሚለው ሐሳብ ይስማማሉ። አልፎም ኢትዮጵያ በኢንግሊዝ እጅ የዋለችበትን ሳይሆን ንጉሡ ወደወንበራቸው የተመለሱበትንና በክብር ሰንደቅ የሰቀሉበት ቀን ነው ወሳኙ ሲሉም ይሞግታሉ።
ሰለሞንም ይህን ጉዳይ እንዲህ ገልጸውታል፤ ‹‹ሚያዝያ 27 ቀን 1933 ከሰዓት በኋላ በ11 ሰዓት ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በአርበኞች ብርታትና መስዋዕትነት የጣሊያን ባንዲራ አውርደው የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ በታላቁ ቤተ-መንግሥት ሰቀሉ። የሚያዝያ 27 የንጉሠ ነገስቱ አዲስ አበባ ገብቶ ሰንደቅ ዓለማ መስቀል ታሪካዊ ምፀትም ነበረው። ከዚያን ጊዜ 5 ዓመታት አስቀድሞ ሚያዝያ 27/1928 በዚያው ቀን ወደ ኢትዮጵያ የዘመተው የጣልያኑ ጦር አዛዥ ጄኔራል ባዶሊዩ አዲስ አበባ ገብቶ በታላቁ ቤተ-መንግሥት የጣሊያንን ባንዲራ የሰቀለበት ቀን ነበር።››
ዘውዴ ረታ፣ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት ታሪክ በሚል በ2005 ባሳተሙት መጽሐፍም በጊዜው የነበረውን ድባብ እንደሚከተለው አስቀምጠዋል፤ ‹‹ልክ በአምስት ዓመቱ፣ ሚያዝያ 27 ቀን 1933 ደግሞ ንጉሠ ነገሥቱ በከፍተኛ አጀብ እኩለ ቀን ስድስት ሰዓት ላይ ከታላቁ የዳግማዊ ምኒልክ ቤተመንግሥት አደባባይ ላይ አረንጓዴ-ቢጫ-ቀዩን ሰንደቅ ዓላማችንን መልሰው ሰቀሉት። የክብር ዘብ ተሰልፎ፣ በራስ አበበ አረጋይ የሚመራው ዐስር ሺሕ አርበኞች ያሉት ጦር ዙሪያውን በአገር ፍቅርና በብሔራዊ ስሜት እንደቆፈጠነ፣ በሱዳን በኩል የመጣውና በሻለቃ ዊንጌት የሚመራው የጌዲዮን ጦርም ተሰልፎ፣ መድፍ ተደጋግሞ እየተተኮሰ ሰንደቃችን በክብር ከፍ አለ።››
እዚህ ላይ አንድ ሳይነሳ የማይዘነጋ ታሪክም አለ። ይህም በዓሉ የሚከበርበትን ስፍራ የሚመለከት ነው። የደርጉ መንግሥት የበዓሉን ማክበሪያ ቦታ ሦስት ጊዜ እንደቀያየረው ሰለሞን ጠቅሰዋል። የ1967ቱ የድል በዓል የተከበረው በዳግማዊ ምኒልክ አደባባይ (ጊዮርጊስ አጠገብ) ነበር ያሉ ሲሆን፣ ከ35ተኛው የድል በዓልም አንስቶ እስከ 50ኛው የድል በዓል ድረስ ያከብር የነበረው በአብዮት አደባባይ ነበር።
በእርግጥ በጎ ተብሎ ሊነሳ የሚችል ነጥብ ነበር ይላሉ። በተለይም ከደርግ ዘመን የድል በዓል አከባበር ስነ-ሥርዓት ውስጥ ከ1968 ጀምሮ በዋና ዋና ከተሞች ሕዝቡ በነቂስ ወጥቶ የድል በዓልን (መጋቢት 28 ቀን) እንዲያከብር ማድረጉ ተጠቃሽ ነው ባይ ናቸው።
አሁን ላይ ታድያ ድሉን ታሳቢ አድርጎ በተገነባው የድል ሃውልት ዙሪያ እናትና አባት አርበኞች፣ የመንግሥት ባለሥልጣናትና ብዙ ኢትዮጵያውያን በተገኙበት ነው በዓሉ የሚከበረው።
አሁንም ከታሪክ መምህሩ ከሰለሞን ጦማር ላይ እናንሳ። ሚያዝያ 27 በኢትዮጵያ ታሪክ ብዙ ክስተቶች የተጻፉበት ስለመሆኑ አንስተዋል። አንደኛው የ1928ቱ ሚያዝያ ሲሆን ይህም ጣልያን ኢትዮጵያን የያዘችበት ሆኖ ሲመዘገብ፣ ልክ ከአምስት ዓመት በኋላ የመጣው ሚያዝያ 27/1933 ደግሞ የኢትዮጵያ ዳግም ድል የተመዘገበበት እለት ነው።
ሌላው ያነሱት ሚያዝያ 27/1935 እና ሚያዝያ 27/1936ን ነው። አራት ኪሎ የሚገኘው የድል ሃውልት በሚያዝያ 27/1935 የመሠረት ድንጋዩ ተቀምጦ በሚያዝያ 27 ቀን 1936 ነው የተመረቀው። ሌላው ሚያዝያ 27/1947 ሲሆን በሰለሞን ገለጻ ይህ ደግሞ እንዲህ ነው፣ ‹‹ከ10 ቀናት በፊት በሚያዝያ 17/1947 ትልቁን ፀሐፌ ትዕዛዛቸውን (ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስን) የአርሲ አገረ ገዢ አድርገው ከሸኙ በኋላ ንጉሠ ነገሥቱ መጋረጃቸውን ሙሉ ለሙሉ ገልጠው፣ “ከሥልጣን አራስ ቤት” ያለምንም ተቀናቃኝ በድል አድራጊነት የወጡበት ዘመን ነው።››
በተመሳሳይ የድል በዓል አከባበሮችም አስገራሚና አስጨናቂ ድባብ ተላብሰው የነበሩበትን ጊዜ ጠቅሰዋል። በዚህም ኃይለሥላሴ አስራ አምስት ሚኒስትሮቻቸውን፣ አገረ ገዢዎችንና ባለሟሎቻቸውን ካጡ በኋላ በ53ቱ መፈንቅለ መንግሥት ያከበሩት የሚያዝያ 27/1953ቱ የድል በዓል ጠቅሰዋል። እንዲሁም ሚያዝያ 27/1966 የተከበረው የድል በዓል እጅግ አሳዛኙም አስገራሚውም ነበር ሲሉ እንዲህ አስፍረውታል፣
‹‹አሳዛኝነቱ ንጉሠ ነገሥቱ የመጨረሻ የድል በዓልን ያከበሩበት እለት በመሆኑ ነው። አስገራሚነቱ ደግሞ ንጉሠ ነገሥቱ በዚያች ቀውጢም ሰዓት ለ30 ዓመታት ሲያደርጉት የነበረውን የሚያዝያ 27 ቀን ፕሮግራም ያለማዛነፍ ማድረጋቸው ነበር። ይባስ ብለው አበባ እያስነሰነሱ ክብረ በዓሉን በተለመደው መርሀ-ግብር መሠረት አከናወኑት።››
ዘንድሮ የኢትዮጵያ አርበኞች የድል በዓል ለ79ኛ ጊዜ ሲከበር በኮሮና ቫይረስ ምክንያት አከባበሩ እንደቀደመው ጊዜ የደመቀ አልነበረም። ይህም በታሪክ መዝገብ የሚጻፍ ሌላ ክስተት ሆኗል።
ከኢህአዴግ አባል ድርጅቶች አንዱ የኦሮሞ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት /ኦህዴድ/ማዕከላዊ ኮሚቴ ያወጣውን መግለጫ አብዛኛዎቹ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶች አውንታዊ በሆነ መልኩ እንደተቀበሉት ይናገራሉ፡፡ ጥርጣሬ እንዳላቸውም ገልፀዋል፡፡
የብሉዝ ደን አሜሪካው ቡርቦን ዊስኪ የተፈጠረው በብሪታንያ አሜሪካ-አሜሪካዊው የስለላ ኮሜዲ “ኪንግማን: ወርቃማው ክበብ” በሞቃታማ ቦታዎች የሉዊስቪል-ተኮር አሜሪካዊ መጋዘን ውስጥ በርሜሎች ውስጥ ጊዜውን ያሳልፋል ፡፡ ቡርቦር አፍንጫውን በኦክ ፣ ክሎቭ ፣ ቫኒላ እና በሰይጣኑ የምግብ ኬክ ማስታወሻዎችን ይይዛል ፡፡ ጣውላ በቅመማ ቅመም ፣ በባህር ዛፍ ፣ ብርቱካናማ ክሬም እና ካራሚል ሚዛን ይገኛል ፡፡ በአሜሪካ የዊስኪ ማስተሮች ላይ “ማስተር” የሚለውን ማዕረግ ያሸነፈ ሲሆን ለሹክሹክሹም መደርደሪያው የወርቅ ጌጣጌጥ ነው ፡፡
ናይጀሪያ የኮሮና ቫይረስ ክትባትን በጥር ወር አጋማሽ እንደምታገኝ የሀገሪቱ የጤና ሚኒስቴር ባለስልጣናት ገልፀዋል፡፡ናይጀሪያ በዚህ አመት 40 በመቶ ዜጎቿን ለመከተብ አቅዳ እየተዘጋጀች ሲሆን፤ 30 በመቶ የሚሆኑትን ደግሞ በሚቀጥለው አመት እንደምትከትብ የጤና ሚኒስትሩ ፋይስል ሲሀብ መግለጻቸው ተነግሯል፡፡
እንደ ፋይሰል ሲሃብ ገለጻ ናይጀሪያ የአጠቃላይ ህዝቧን አንድ አምስተኛ ለመከተብ ያቀደች ሲሆን የሚያስፈልጓትን 42 ሚሊዮን ክትባቶችን እንደምታገኝም ተስፋ ማድረጓ ተገልጿል፡፡
የመጀመሪያው ዙር ክትባት የተገኘው ከአለም አቀፍ የክትባት መጋራት ጥምረት ኮቫክስ በኩል ሲሆን፤ ጥምረቱም የፋይዘር ባዮቲክ 100ሺህ ክትባቶችን ወደ ናይጀሪያ እንደሚልክም ቢቢሲ ዘገቧል፡፡
ከባህርዳር- ላሊበላ 310 ኪሜ በእግር የመጓዝ መርሃግብር ተጀመረ፡፡ (አሻራ ታህሳስ 18፣ 2013 ዓ.ም) ጉዞው 13 ቀናትን እንደሚወስድ የሚጠበቅ የጉዞው አስተባባሪ አርቲስት ከፍያለው እ…
ፕሮፌሰር መስፍንን በአካል ያየሁት ሁለት ጊዜ ያህል ብቻ ነው፡፡ በነዚህም ጊዜያት ከመጨባበጥ በቀር ሌላ ነገር ማውጋት አልቻልንም፡፡ ብንጨዋወት እንኳ በፖለቲካ አመለካከታችን የምንግባባ አይመስለኝም፡፡ ለምሳሌ እሳቸው “ኢትዮጵያ ውስጥ ነገዶችና ጎሳዎች እንጂ ብሄሮችና ብሄረሰቦች የሉም፤ በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው አንድ ብሄር ብቻ ነው” ነው የሚሉት፡፡ እኔ ግን “በኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ ብሄሮችና ብሄረሰቦች አሉ፤ ነገድና ጎሳ የብሄር ቅርንጫፎች እንጂ ራሳቸውን የቻሉ ህዝቦች አይደሉም” ነው የምለው፡፡ በሌላ በኩል ፕሮፌሰር መስፍን “የብሄረሰቦችን መብት ለማስከበር በብሄር መደራጀቱ ለሀገር አንድነት አደጋ አለው” የሚል እምነት አላቸው፡፡ እኔ ግን “ለመጥፎ ዓላማ እስካልሆነ ድረስ በብሄር መደራጀቱ መጥፎ አይደለም” የሚል እምነት አለኝ፡፡ ሌላም ብዙ ልዩነት ማስቆጠር ይቻላል፡፡
ይሁንና በፖለቲካ እንዲህ የተለየኋቸውን ምሁር ለአንድም ቀን እንደ ጠላት አይቼአቸው አላውቅም፡፡ በተቃራኒው ህሊናን በሚያምራምሩ ብዙ ባህሪያቶቻቸው በጣም ያስቀኑኛል፡፡ “እኛስ መቼ ነው እንደርሳቸው ሆነን ለሀገራችንና ለህዝባችን ክብር የምንቆረቆረው” እላለሁ፡፡ ከዚህ ፈቅ የሚሉት አንዳንድ አድራጎታቸው ግን በነቢያትና በቅዱሳን ካልሆነ በቀር ከኛ ዘመን ሰው የሚጠበቁ አይደሉም፡፡
በእርግጥ እላችኋለሁ! ፕሮፌሰር መስፍን በብዙ አጋጣሚዎች “ሰው ማለት… ሰው የሚሆን ነው ሰው የጠፋ ዕለት” የተሰኘውን ብሂል በተግባር ከውነው ያሳዩን ብሄራዊ ጀግና ናቸው፡፡ እኝህ ታላቅ ሰው ሀገራችን ሰው በምትፈልግበት ልዩ ልዩ አጋጣሚዎች በልዩ ድፍረትና ልበ ሙሉነት በከወኗቸው ድርጊቶቻቸው የህዝብ ልጅ መሆናቸውን አስመስክረዋል፡፡
ብዙዎቻችን በ1965 ስለተከሰተው የወሎ ረሃብ በቂ መረጃ አለን፡፡ ከዚያ አስቀድሞ በ1950ዎቹ ስለተከሰተው የትግራይ ረሃብ ግን ብዙም ሲጻፍ አላነበብኩም፡፡ ችግሩ የተከሰተው የያኔው ረሃብ እንደ 1965ቱ ረሃብ በቂ የሚዲያ ሽፋን ባለማግኘቱ ይመስለኛል፡፡
በርግጥም ያ ረሃብ ከፍተኛ እልቂት የታየበት ነበር፡፡ የንጉሡ መንግሥት የረሃቡ ወሬ ታፍኖ እንዲቀር በማድረጉ በልዮ ልዩ ክፍለ ሀገራት የሚኖረው ኢትዮጵያዊ ለትግራይ ወገኑ ሊደርስለት አልቻለም፡፡ መኳንንቱና መሳፍንቱ ከድሮም ጀምሮ የደሃው ህይወት ስለማያሳስባቸው የረሃቡን ጉዳይ ከቁብ አልቆጠሩትም፡፡ በዚያ ወቅት ድምጹን ያሰማው ብቸኛው ኢትዮጵያዊ መስፍን ወልደማሪያም ነበር፡፡
ፕሮፌሰር መስፍን የረሃቡን ወሬ የሰሙት ከተማሪዎቻቸው ነው፡፡ ረሀብ በትግራይ መኖሩ ሲነገራቸው ለንጉሡ መንግሥት ባለስጣናት አቤት አሉ፡፡ ሆኖም መንግሥቱ ለወሬው ደንታ አልነበረውም፡፡ በመሆኑም ፕሮፌሰር መስፍን የነበራቸው ብቸኛ አማራጭ ከተማሪዎቻቸው ጋር እየዞሩ ከህዝቡ እርዳታ መለመን ነው፡፡ በዚህም የተፈለገውን ያህል ውጤት ለማግኘት ባይችሉም የተወሰኑ ዜጎቻችንን ህይወት ለመታደግ በቅተዋል፡፡ በዚህም የተነሳ በወቅቱ ድምጻቸውን ያሰሙ ብቸኛው ሰው ሆነው በታሪክ ተመዝግበዋል፡፡
የቀዳማዊ ሃይለ ሥላሤ መንግሥት ሲንኮታኮት በርካታ ባለስልጣናት በስልጣናቸው አላግባብ በልጽገዋል በሚል ታስረው ነበር፡፡ የነዚያን ባልስጣናት ጉዳይ አይቶ ለፍርድ የሚያቀርብ አጣሪ ኮሚሽንም ተቋቁሞ ነበር፡፡ የዚያ ኮሚሽን ሊቀመንበር ፕሮፌሰር መስፍን ነበሩ፡፡
አጣሪ ኮሚሽኑ ምርመራውን በከፍተኛ ሃላፊነትና በሰከነ መንፈስ ማካሄድ ጀመረ፡፡ ይሁንና የኮሚሽኑ አካሄድ ተናዳፊዎቹን የደርግ መኮንኖች ሊያረካ አልቻለም፡፡ በመሆኑም የደርጉ ም/ሊቀመንበር የነበረው ሻለቃ መንግሥቱ ኃይለማሪያም በኮሚሽኑ ስራ ጣልቃ ገብቶ ማወክ ጀመረ፡፡ ፕሮፌሰር መስፍንንም “ቶሎ ቶሎ መታ አድርግና ጨርስ እንጂ! እስከመቼ ነው እነዚህን አሳማ ባለስልጣናት የምንቀልበው” አላቸው፡፡ ይሁንና ፕሮፌሰር መስፍን ለጓድ መንጌ ጫና አልተበገሩም፡፡ እንዲህ የሚል የድፍረት መልስ ሰጡት፡፡
“ጓድ ሊቀመንበር! የሀገር መሪ ለታሪክ ጭምር ማሰብ አለበት፡፡ ታሪክ ማለት ዛሬ ስለናንተ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ የሚጻፈው እንዳይመስልዎት፡፡ ታሪክ ጊዜው ሲደርስ እውነቱ ከሐሰቱ ተጣርቶ የሚቀረው ቅሪት ነው”
ደርግ ከሻዕቢያና ከህወሐት ጋር የሚያደርገው ጦርነት እየተጠናከረ በመጣበት ወቅት መላው የኢትዮጵያ ህዝብ በጭንቀት ውስጥ ወደቀ፡፡ ብዙዎች “ሀገራችን እንደ ሶማሊያና ላይቤሪያ ልትሆን ነው” በማለት ተወጠሩ፡፡ ይሁንና አንድም ሰው ጦርነቱን ለማስቆም ይበጃል ያለውን ሀሳብ ለመሰንዘር አልቻለም፡፡ በተለይም የጊዜው መሪ ፕሬዚዳንት መንግሥቱ ኃይለማሪያም የርሳቸውን ሃሳብ የሚጻረረውን ሁሉ ያጠፋሉ እየተባለ ይነገር ስለነበር ሁሉም ኢትዮጰያዊ በቤቱ ከትቶ ፈጣሪውን መማጸኑን ነው የመረጠው፡፡
አንድ ሰው ግን አላስቻለውም፡፡ “ሀገሬ በጦርነት አዙሪት ከምትጠፋ የመሰለኝን ሃሳብ ልሰንዝርና የሚሆነውን ልጠብቅ” በማለት የመሰለውን እርምጃ ለመውሰድ ተነሳ፡፡ “ጦርነቱን ለማቆም ብቸኛው መፍትሔ ብሄራዊ እርቅና ማድረግና የሽማግሌዎች ባለአደራ መንግሥት ማቋቋም ነው” በማለት ለፕሬዚዳንቱ ግልጽ ደብዳቤ ጻፈ፡፡ በሚቋቋመው መንግሥት አወቃቀር ላይ በሂልተን ሆቴል ማብራሪያ ሰጠ፡፡
ይሁን እንጂ ፕሬዚዳንት መንግሥቱ “የባልና የሚስት ጥል እንጂ የኢትዮጵያ ጉዳይ በሽማግሌ አይፈታም” በማለት የሰላም ፎርሙላውን አጣጣሉት፡፡ በታሪክ አጋጣሚ የተሰጣቸውን የመጨረሻ እድል አበላሹት፡፡ በመሆኑም መንጌ በወሰዱት የጀብደኝት እርምጃ ለዘልዓለሙ የታሪክ ተወቃሽ ሆነው ቀሩ፡፡ የሰላም ፎርሙላውን ያቀረበው ሰውዬ ግን በታሪክ መዝገብ ስሙን በደማቁ አስጻፈ፡፡
በግንቦት ወር 1983 የተካሄደው የለንደን ኮንፈረንስ አዲስ የፖለቲካ አቅጣጫ ከአዲስ አዙሪት ጋር ሊያመጣ እንደሚችል ብዙዎች አስቀድመው ገምተዋል፡፡ ይሁን እንጂ የሀገሬ ጉዳይ ያገባኛል በማለት በኮንፈረሱ ቦታ የተገኘ ሰው አልነበረም፡፡ ፕሮፌሰር መስፍን ግን ስምንት ያህል ምሁራንን በማስተባበር ከኮንፈረንሱ ቦታ ሄደው ድምጻቸውን አሰምተዋል፡፡ በተለይም “የኢትዮጵያና ኤርትራ ፍቺ የሁለቱን ህዝቦች ፍላጎት ያገናዘበ ካልሆነ በስተቀር በሁለቱ ህዝቦች መካከል መቃቃርን ይፈጥራል” በማለት ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡ ያ አነጋገር ከሰባት ዓመታት በኋላ እውነት ሆኖ ብዙዎችን አስደንቋል፡፡
በዚያ ኮንፈረንስ ላይ በጣም አስገራሚ ሆኖ የተገኘው ሌላኛው ነገር ፕሮፌሰር መስፍን ከሻዕቢያው ኢሳያስ አፈወርቂ ጋር የነበራቸው ቆይታ ነው፡፡ ከኢሳያስ ጋር እንደ ወንድማማች ሆነው ሲጨዋወቱ ያዩዋቸው ሰዎች “ሁለቱ ሰዎች ከዚያ በፊት ይተዋወቁ ነበር እንዴ?” የሚል ጥያቄ አጭረዋል፡፡ ከአቶ ኢሳያስ ጋር ያወሩትን ያህል ከአቶ መለስ ዜናዊ ጋር አለመቀራረባቸውም ሌላኛው አስገራሚ ነገር ሆኖ ተመዝግቧል፡፡
በሰኔ 1983 የተመሰረተው የሽግግር መንግሥት ያጸደቀው ቻርተር በኢትዮጵያ ውስጥ የሃሳብና የመደራጀት ነጻነት መፈቀዱን አብስሮ ነበር፡፡ በዚህም መሰረት የፖለቲካ ፓርቲዎች ከዚያ በፊት ባልታየ መልኩ እንደ አሸን ፈሉ፡፡ ህብረ ብሄራዊና ሀገር አቀፍ ፓርቲዎች ተመሰረቱ፡፡ በአንጻሩ ደግሞ “ሰብዒ መብት” የሚል ለብዙዎች እንግዳ የሆነ ጽንሰ-ሃሳብ በሚዲያ መንሸራሸር ጀመረ፡፡
አብዛኛው ምሁር ከአንዱ የፖለቲካ ቡድን ጋር ራሱን አቆላለፈ፡፡ የዘመኑ እንግዳ ደራሽ የሆነውን የሰብዓዊ መብት ጽንሰ-ሃሳብ የሚያብራራ ሰው ግን ጠፋ፡፡ በዚህ መሀል ነው ታላቁ ኢትዮጵያዊ ምሁር ብዙዎች የረሱትን የሰብዓዊ መብት አጀንዳ በማንሳት ለህዝቡ ግንዛቤ ለማስጨበጥና የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን በማስረጃ ለመሞገት የተነሱት፡፡ እርሳቸው ያቋቋሙት ድርጅትም ባለፉት ሀያ ሁለት ዓመታት የሰፊው የኢትዮጵያ ህዝብ ጠበቃ በመሆን ያሳለፈው ውጣ ውረድ እንዲህ በቀላሉ የሚገለጽ አይደለም፡፡
ስለ ሰብዓዊ መብትና መከራከርና በጉዳዩ ዙሪያ ግንዛቤ ማስጨበጥ በዋነኛነት በመንግሥት መፈጸም የነበረበት ስራ ነው፡፡ በመሆኑም ፕሮፌሰር መስፍን በሰሩት ስራ መንግሥት ከፍተኛ ሽልማት ሊያበረክትላቸው ይገባ ነበር፡፡ ይሁንና የተደረገው የዚህ ተቃራኒ ነው፡፡ የመንግሥት ካድሬዎች ከኢትዮጵያዊ ባህልና ስነ-ምግባር ውጪ ፕሮፌሰር መስፍንን በአጸያፊ ስድቦች ሲያብጠለጥሏቸው ነው የሰነበቱት፡፡ እርሳቸው ግን ስድቡንም ሆነ እስሩን ችለው ለህዝቡ መከራከራቸውን ቀጥለዋል፡፡ ለህዝባቸው ሲሉ ሁሉንም የተጋፈጡ ጀግና ምሁር!
የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት በተከሰተበት ወቅት “የዐይናቸው ቀለም አላማረንም” የሚል ያልተለመደ ምክንያት እየተሰጠ በርካታ ኤርትራዊያን (በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ) ተባረዋል፡፡ ታዲያ የመንግሥት እርምጃ ከተቃዋሚዎችም ሆነ ከሌሎች ወገኖች ብዙም ተቃውሞ አልገጠመውም፡፡ ፕሮፌሰር መስፍን ግን አላስቻላቸውም፡፡ “ሻዕቢያ ወረረን ተብሎ ኤርትራዊያንን በጅምላ ማባረር ታሪካዊ ስህተት መፈጸም ነው፤ ሰዎቹ ከተባረሩም እንኳ የሰብዓዊ መብታቸውን በማይነካ መልኩ መሆን አለበት” በማለት ድምጻቸውን አሰሙ፡፡ ታዲያ በዚያን ጊዜ የተፈጸመው ነገር እስከ አሁን ድረስ ለብዙዎች እንግዳ ነው፡፡ ለወትሮው ከፕሮፌሰር መስፍን ጋር በሃሳብ የሚጣጣሙት የግል ጋዜጦችም እንኳ በእርሳቸው ላይ ጀርባቸውን አዙረው የሚበቃቸውን ያህል አብጠለጠሏቸው፡፡ አንዳንዶቹ ጭራሽ ከሻዕቢያ ጉቦ የተቀበሉ አስመሰሏቸው፡፡
ጥቂት ወራት አለፉ፡፡ ኤርትራዊያንን በጅምላ ማባረር ስህተት መሆኑን ሁሉም አመነ፡፡ መንግሥት ካባረራቸው መካከል ጥቂት የማይባሉት እንደገና ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ተደረጉ፡፡ በ1997 እንዲያውም “ኖርማላይዜሽን” የሚል እቅድ በተግባር ላይ እንዲውል ተደረገና “በጣም ድንቅ ሃሳብ” ተብሎ ተሞካሸ፡፡ ይሁንና ሁሉንም አስቀድመው የተናገሩት ፕሮፌሰር መስፍን ነበሩ፡፡ ሌሎች የርሳቸውን ሃሳብ ቀምተው ተወደሱበት፡፡ እንዲህ ነች የኛ ኢትዮጵያ!
ፕሮፌሰር መስፍን ማለት በዚህች አጭር ጽሑፍ የሚገለጹ ሰው አይደሉም፡፡ ብዙ ድርሳናትን የሚያስጽፉ ታላቅ ሰው ናቸው፡፡ እኝህ ደፋርና ለህሊናቸው ታማኝ የሆኑ ምሁር በቅርቡ ሰማኒያ ሁለተኛ ዓመታቸውን ያከብራሉ፡፡ ታዲያ አንድ የሚያሳዝነኝ ነገር አለ፡፡ ብዙዎች ግለ-ታሪካቸውን እየጻፉ የህይወት ልምዳቸውን በጥቂቱ እንድንመለከት እያደረጉን ነው፡፡ በዚህ ረገድ ፕሮፌሰር መስፍን እጅግ ዘግይተዋል፡፡ የ20ኛውን ክፍለ ዘመን ኢትዮጵያን ጥልፍልፍ የታሪክ ጉዞ ሊያስተምሩን የሚችሉት ሰው ዝም ብለውናል፡፡
እነ ልደቱ አያሌውን የመሳሰሉ ትንንሽ ፖለቲከኞች እንኳ “ታሪኬን እወቁልኝ” እያሉ በሚነዘንዙበት ዘመን መስፍንን የመሰለ “አንድ ለእናቱ” የሆነ ሰው ዝም ማለቱ አግባብ አይመስለንም፡፡ ስለዚህ እኝህ የሀገር ቅርስ የሆኑ ታላቅ ሰው በቀሪው የህይወት ዘመናቸው በዚህ ላይ ሊያተኩሩ ይገባል እላለሁ፡፡
ሁሌም ለአንተ አድናቆቴ ከፍ ያለ ነው:: መቼም መንግስቲቱ ደም ግፊቷ ከፍ ማለቱ አይቀር አንተ ብቻ ለእውነት ዘብ ቁም:: ቅር ቢሉት የማይቀር ነገር ለውጥ ብቻ ነው::
ይህ የቬክተር ግራፊክስ አርታኢ ለጀማሪዎች እና ለሙያ ዲዛይነሮች ፣ ለድር ገንቢዎች እና ለዲጂታል ስዕል አርቲስቶች የተፈጠረ ሲሆን እንደ ነፃ ይሰራሉ Adobe Illustrator ተለዋጭ. የገጽ አቀማመጦችን ፣ የድር ዲዛይን ያዘጋጁ ፣ ሥዕላዊ መግለጫዎችን ይፍጠሩ እና ረቂቅ / አስቂኝ ከዜሮ ለህትመት ወይም ለሽያጭ ይሳሉ ፡፡ Adobe Illustrator Online ላይ ከመጠቀምዎ በፊት ይህንን አርታኢ ይሞክሩ።
ይህ የላቀ አርታኢ በሁለቱም ራስተር እና ቬክተር ግራፊክስ ሊሠራ ይችላል ፡፡ አርማዎችን ለመፍጠር ወይም በፋሽን መጽሔት ዲዛይን ላይ ለመሥራት ሊጠቀሙበት ይችላሉ። እንዲሁም የ SVG ፋይልን ይደግፋል።
አዎ ፣ ንብርብሮችን በመጠቀም ፣ አዲስን በመደርደር ወይም ታሪኩን በመጠቀም ወደ አስፈላጊው እርምጃ መመለስ ይችላሉ ፡፡ ሆኖም ፣ ለፎቶ አርትዖት አዲስ ከሆኑ እኛ እንዲያነጋግሩ እንመክራለን የጀርባ ለውጥ አገልግሎቶች ተጨማሪ ችግሮችን እና ጥያቄዎችን ለማስወገድ በ FixThePhoto ፡፡
14፥13 አሳም ከእርሱም ጋር ያለው ሕዝብ እስከ ጌራራ ድረስ አሳደዱአቸው ኢትዮጵያውያንም ፈጽመው እስኪጠፉ ድረስ ወደቁ፥ በእግዚአብሔርና በሠራዊቱ ፊት ተሰባብረዋልና እጅግም ብዙ ምርኮ ወሰዱ።
16፥8 ኢትዮጵያውያንና የልብያ ሰዎች እጅግ ብዙ ሰረገሎችና ፈረሰኞች የነበሩአቸው እጅግ ታላቅ ጭፍራ አልነበሩምን? በእግዚአብሔር ስለ ታመንህ በእጅህ አሳልፎ ሰጣቸው፥
3፥12 በመጀመሪያውም ወር ከወሩም በአሥራ ሦስተኛው ቀን የንጉሡ ጸሐፊዎች ተጠሩ ከህንድ ጀምሮ እስከ ኢትዮጵያ ድረስ ወዳሉ መቶ ሀያ ሰባት አገሮች፥ በየአገሩ ወዳሉ ሹማምትና አለቆች ወደ አሕዛብም ሁሉ ገዢዎች እንደ ቋንቋቸው በንጉሡ በአርጤክስስ ቃል ሐማ እንዳዘዘ ተጻፈ፥ በንጉሡም ቀለበት ታተመ።
8፥9 በዚያን ጊዜም ኒሳን በተባለው በመጀመሪያው ወር ከወሩም በሀያ ሦስተኛው ቀን የንጉሡ ጸሐፊዎች ተጠሩ መርዶክዮስም ስለ አይሁድ እንዳዘዘው ሁሉ ከህንድ ጀምሮ እስከ ኢትዮጵያ ድረስ በመቶ ሀያ ሰባቱ አገሮች ላሉ ሹማምትና አለቆች አዛውንትም ለእያንዳንዱም አገር እንደ ጽሕፈቱ ለእያንዳንዱም ሕዝብ እንደ ቋንቋው ለአይሁድም እንደ ጽሕፈታቸውና እንደ ቋንቋቸው ተጻፈ።
11፥11 በዚያም ቀን እንዲህ ይሆናል የቀረውን የሕዝቡን ቅሬታ ከአሦርና ከግብጽ፥ ከጳትሮስና ከኢትዮጵያ፥ ከኤላምና ከሰናዖር ከሐማትም፥ ከባሕርም ደሴቶች ይመልስ ዘንድ ጌታ እንደ ገና እጁን ይገልጣል።
20፥4 እንዲሁ የአሦር ንጉሥ የግብጽንና የኢትዮጵያን ምርኮ፥ ጐበዛዝቱንና ሽማግሌዎቹን፥ ራቁታቸውንና ባዶ እግራቸውን አድርጎ ገላቸውንም ገልጦ፥ ለግብጽ ጕስቍልና ይነዳቸዋል።
45፥14 እግዚአብሔርም እንዲህ ይላል። የግብጽ ድካምና የኢትዮጵያ ንግድ ቁመተ ረጅሞችም የሳባ ሰዎች ወደ አንተ ያልፋሉ ለአንተም ይሆናሉ እጆቻቸውም ታስረው ይከተሉሃል በፊትህም ያልፋሉ፥ ለአንተም እየሰገዱ። በእውነት እግዚአብሔር በአንተ አለ፥ ከእርሱም ሌላ አምላክ የለም ብለው ይለምኑሃል።
13፥23 በውኑ ኢትዮጵያዊ መልኩን ወይስ ነብር ዝንጕርጕርነትን ይለውጥ ዘንድ ይችላልን? በዚያን ጊዜ ክፋትን የለመዳችሁ እናንተ ደግሞ በጎ ለማድረግ ትችላላችሁ።
39፥16 ሂድ ለኢትዮጵያዊውም ለአቤሜሌክ እንዲህ በለው። የእስራኤል አምላክ የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር እንዲህ ይላል፦ እነሆ፥ ለበጎነት ሳይሆን ለክፋት ቃሌን በዚህች ከተማ ላይ አመጣለሁ በዚያም ቀን በፊትህ ይፈጸማል።
29፥10 ስለዚህ፥ እነሆ፥ በአንተና በወንዞችህ ላይ ነኝ፥ የግብጽንም ምድር ከሚግዶል ጀምሮ እስከ ሴዌኔና እስከ ኢትዮጵያ ዳርቻ ድረስ ውድማና ባድማ አደርጋታለሁ።
9፥7 የእስራኤል ልጆች ሆይ፥ እናንተ ለእኔ እንደ ኢትዮጵያ ልጆች አይደላችሁምን? ይላል እግዚአብሔር፦ እስራኤልን ከግብጽ ምድር፥ ፍልስጥኤማውያንንም ከከፍቶር፥ ሶርያውያንንም ከቂር አላወጣሁምን?
8፥27 ተነሥቶም ሄደ። እነሆም፥ ህንደኬ የተባለች የኢትዮጵያ ንግሥት አዛዥና ጃንደረባ የነበረ በገንዘብዋም ሁሉ የሠለጠነ አንድ የኢትዮጵያ ሰው ሊሰግድ ወደ ኢየሩሳሌም መጥቶ ነበር፤
በአትሌቲክስ በኢብራሂም ጄላን የተመራው ጠንካራ የኢትዮጵያ ቡድን ስቶክሆልም ስዊድን ላይ በተካሄደው ዳያመንድ ሊግ በ 5 ሺህ ሜትር ሩጫ ውድድር ከአንደኛ እስከ ስድስተኛ ተከታትሎ በመግባት ታሪክ አስመዘገበ።
ላለፉት 52 ዓመታት ዋንጫ ተጠምቶ የቆየው የክሊቭላድ ካሊቨርስ ቲም ትላንት ዋንጫ ሲያነሳ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው። የትላንቱ ድል ለከተማዋ ብቻ ሳይሆን ለኮከብ ተጫዋቿ ለሌብሮን ጄምስ ጭምር ነው።
አዲስ አበባ፣ የካቲት 16፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)በአሜሪካ በኮሮና ሳቢያ ህይዎታቸው ያለፈ ሰዎች 500 ሺህን አልፏል፡፡ በአሜሪካ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ እስካሁን ከ500 ሺህ 70 በላይ ሰዎች ህይዎታቸው ሲያልፍ፤ ከ28 ነጥብ 1 ሚሊየን በላይ ሰዎች በቫይረሱ ተይዘዋል፡፡ አገሪቱን በአለማችን ቫይረሱ ከጸናባቸው አገራት በቀዳሚነት ትጠቀሳለች፡፡ በዚህም በኮቪድ-19 ሳቢያ ህይወታቸውን ላጡ ዜጎቿ ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን እና ምክትላቸው ካማላ ሀሪስ በተገኙበት የሻማ ማብራት ስነስርዓት እና የህሊና ጸሎት አድርገዋል፡፡ ‘’እንደ ሀገር ቫይረሱ ያደረሰብን ሀዘን ልብ የሚሰብር ነው’’ ያሉት ፕሬዚዳንቱ ፤ ‘’ሁሉም አሜሪካውያን በሞት ያጣናቸውን ዜጎች በጸሎት ልናስባቸው ይገባል‘’ ብለዋል፡፡ በተጨማሪም አሜሪካውያን ከቫይረሱ ራሳቸውን እንዲጠብቁም ጥሪ አስተላልፈዋል፡፡ እስካሁን በአለም ዙሪያ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ከ112 ሚሊየን 279 ሺህ በላይ ሲሆን፤ ከ2 ሚሊየን 485 ሺህ በላይ ሰዎች ለህልፈት ተዳርገዋል፡፡ በአንጻሩ ከ87 ሚሊየን 814 ሺህ በላይ ከቫይረሱ ሰዎች አገግመዋል፡፡ በዚህም ከአሜሪካ በመቀጠል ህንድ፣ ብራዚል፣ ሩሲያ እና ብሪታንያ ቫይረሱ ከጸናባቸው አገራት በቅድሚያ የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ ምንጭ፡- ቢቢሲ እና ዎርልድ ኦ ሜትር ወቅታዊ፣ትኩስ እና የተሟሉ መረጃዎችን ለማግኘት፡-ድረ ገጽ፦ https://www.fanabc.com/ፌስቡክ፡-https://www.facebook.com/fanabroadcastingዩትዩብ፦ https://www.youtube.com/c/fanabroadcastingcorporate/ቴሌግራም፦ https://t.me/fanatelevisionትዊተር፦ https://twitter.com/fanatelevision በመወዳጀት ይከታተሉን፡፡ዘወትር፦ ከእኛ ጋር ስላሉ እናመሰግናለን! Let's block ads! (Why?)
ምክር ቤቱ ታህሳስ 20 ቀን 2000 ዓ.ም. ተሰብስቦ፤ ሥራ አስፈፃሚው የፓርቲውን ሕጋዊነት በሚመለከት አማራጭ ሃሳብ ይዞና በተጓደሉት አባላት ምትክ ምርጫ አካሂዶ እንዲመጣ ውሳኔ አስተላልፏል።
በዚህም መሠረት ምክር ቤቱ የሥራ አስፈፃሚውን ሪፖርት ለመስማት በነገው ዕለት የሚሰበሰብ ሲሆን፣ ሥራ አስፈፃሚው በተጓደሉት ምትክ ምርጫ አድርጎ 16 አባላትን መምረጡን መዘገባችን አይዘነጋም።
ፕሮፌሠር መስፍንን ጨምሮ የተመረጡት አስራ ስድስት የምክር ቤቱ አባላት ከነባር አባላት ጋር ትውውቅ የሚያደርጉ ሲሆን፣ የፓርቲውን ቀጣይ ሁናቴ የሚተልሙ መሆኑን ዛሬ የደረሰን ዘገባ ያስረዳል።
ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው የፓርቲውን ሕጋዊነት በሚመለከትና ፓርቲውን በአዲስ ስም የማስመዝገብ ውሳኔውን ለምክር ቤቱ እንሚያሳውቅ የሚጠበቅ ሲሆን፣ ምክር ቤቱ የመሰብሰቢያ ቦታና ቢሮ በማጣት በተለያዩ ጊዜያት አቅዶ የነበረውን ስብሰባ ለመሰረዝ የተገደደ መሆኑ የተዘገበ ከመሆኑም በላይ፤ የቤት አከራዮች ከተስማሙ በኋላ የደህንነት ሰዎች በሚያደርጉባቸው ዛቻና ማስፈራራት የውል ሰነድ ለመፈረም ፈቃደኛ ሊሆኑ እንዳልቻሉ ለመረዳት ችለናል።
አዲስ አበባ፣ የካቲት 17፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ፋሲል ከነማና ሰበታ ከተማ አንድ አቻ ተለያዩ፡፡ ለፋሲል ከነማ ሽመክት ጉግሳ በአምስተኛው ደቂቃ ሲያስቆጥር ቡልቻ ሱራ ለሰበታ ከተማ በ77 ደቂቃ ላይ አስቆጥሯል፡፡ ረፋድ ቀደም ብሎ…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 17፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ሀዲያ ሆሳዕና ጅማ አባ ጅፋርን 1 ለ 0 አሸነፈ፡፡ የሀዲያ ሆሳዕናን የማሸነፊያ ብቸኛ ግብ በመጨረሻዎቹ ደቂቃዎች ካሉሻ አልሃሰን አስቆጥሯል፡፡ የሊጉ መሪ ፋሲል ከነማና ሰበታ ከተማ…
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 16፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ቅዱስ ጊዮርጊስ ወልቂጤ ከተማን 4 ለ 3 አሸነፈ፡፡ ሁለቱ ቡድኖች ጨዋታቸውን በ9፡00 ሰዓት በባህርዳር ስታዲየም አካሂደዋል፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊስን ሁለት ግቦች ጌታነህ ከበደ ሲያስቆጥር…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 16፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) 18ኛው የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ውድድር እና 14ኛው የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ፌስቲቫል ከየካቲት 21 እስከ 27 ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ይካሄዳል፡፡ የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት አቶ ሰለሞን አስፋው ከትግራይ ክልል…
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 16፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የአዳማ ከተማ አሰልጣኝ አስቻለው ኃይለሚካኤል ራሳቸውን ከኃላፊነት ማግለላቸውን አስታወቁ፡፡ አዳማ ከተማ ዛሬ ረፋድ ላይ በባህርዳር ስታዲየም በተካሄደው ጨዋታ በኢትዮጵያ ቡና የ4 ለ 1 ሽንፈት አስተናግዷል፡፡ አሰልጣኝ አስቻለው…
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 16፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ኢትዮጵያ ቡና አዳማ ከተማን 4 ለ 1 አሸነፈ፡፡ ሁለቱ ቡድኖች ጨዋታቸውን ረፋድ 4፡00 ሰዓት ላይ በባህርዳር ስታዲየም ነው ያካሄዱት፡፡ የኢትዮጵያ ቡናን ሦስት ግቦች አቡበከር ናስር…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 14፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የፌዴራል ማረሚያ ቤትን በመወከል የተወዳደረችውአትሌት ሰምበሬ ተፈሪ በድሬዳዋ በተካሄደው 14ኛው የኢትዮጵያ ግማሽ ማራቶን ውድድር አሸንፋለች፡፡ ዓለም አቀፍ ዝና ያላቸው ኢትዮጵያውያን አትሌቶች የተሣተፉበትና ዛሬ በድሬዳዋ ከተማ በተካሄደው ግማሽ…
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 14 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ፋሲል ከነማ ሃዋሳ ከተማን 2ለ 1 አሸነፏል፡፡ የፋሲል ከነማን ሁለት ግቦች በረከት ደስታ እና አምሳሉ ጥላሁን አስቆጥሯል፡፡ የሃዋሳ ከተማን ብቸኛ ግብ ወንድማገኝ ኃይሉ በ70ኛው ደቂቃ…
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 14 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በ12ኛው ሳምንት የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ጅማ አባ ጅፋር ሲዳማ ቡናን 1ለ 0 አሸነፈ፡፡ ሱራፌል አወል ለጅማ አባ ጅፋር ብቻኛዋን ጎል አስቆጥሯል፡፡ ዛሬ 9 ሰዓት ሃዋሳ ከተማ እና ፋሲል ከተማ ጨዋታቸውን እንደሚያደርጉ…
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን /ICC/ ዝተጣየሸሉ ምኽንያት ዘስካሕክሑ ገበናት ተፈፂሞም ግን ፍትሒ ኣብዘይወሃበሎም ከባቢታት ዓለም ፍትሒ ንምርግጋፅ እዩ።ገበን ዝፈፀመ ልዕሊ ኣብ ዘሄግ ዝመደብሩ ቤት ፍርዲ ክኸውን ኣይኽእልን።እዚ ነይሩ እቲ ሓሳብ።ኣብ ልዕሊ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታን ዝቐረቡ ክስታት በርዒኖም ምትራፎም ግን ኣብ ኣድማዕነትን ኣድላይነትን ICC ክትዕ ኣልዒሉ’ሎ።
ንጥርዓን መራሒ ሚሊሽያታት ኮንጎ ቶማስ ሉባንጎ ዝሰምዑ ዳያኑ ኣብዘሄግ ዝመደብሩ ቤት ፍርዲ ቅድም ክብል ንዝተውሃበ ውሳነ ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ኣፅኒዖምዎ ኣለው።እዚ ነቲ ቤት ፍርዲ ዓወት እዩ።
ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ልዕሊ ናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ቐሪቦም ዝነበሩ ክስታት ዓቃቢ ሕጊ ዝበርዓንሉ ወርሒ ኮይና ክትዝከር እያ።ዋና ዓቃቢ ሕጊ ICC ፋቱ ቤኑሱዳ ሰበስልጣን ኬንያ ንመሰኻኽር ብምፍርራሕን ሰነዳት ንምሃብ ፍቓደኛታት ብዘይምዃኖምን ከም ምኽንያት ብምጥቓስ ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ኬንያታ ዝቐረቡ ክስታት ከምዝሓደግኦ ኣፍሊጠን ኣለዋ።
ኣብ ናይ ኣውሮፓ ቤት ምኽሪ ርካባት ወፃኢ ክኢላ መሰላት ዝኾኑ ኣንቶኒ ዲወርክን ግን እወ ክቕፅል ኣለዎ ይብሉ።’’ዘስካሕክሑ ገበናት ዝፍፅሙ ክሕተቱ መትከላዊ እምነተይ እዩ’’ዝበሉ ኣንቶኒ ብምስዓብ ‘’ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ሎሚ እንተተወጊዱ ንዓለምለኸ ፍትሒ ዓብዪ ጉድኣት እዩ።ICC ንምጥፋእ ዝውሰድ ዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ እቃወሞ እየ’’ይብሉ።
ብዙሓት ምስዚ ኣይሰማምዑን። ICC ብፍትንሕን ርትዕን ከይኮነስ ብፖለቲካ እዩ ዝዕበለል ይብሉ ነቐፍቲ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ገበናት ንኽምርመሩ ናብ ICC የሕልፎም።እንተኾነ ግን ሰለስተ ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ሩሲያ፣ቻይናን ዩናይትድ ስቴትስን ኣባላት ICC ኣይኮናን።እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ውሽጢ ልዕሊ 12 ዓመታት ንክልተ ጉዳያት ጥራሕ መዕልቦ ምሃቡ እዚ ኩሉ ገንዘብ ወፃኢ ክግበረሉ ቕቡል ድዩ? ይብሉ ነቐፍቲ።
ገሊኦም መራሕቲ ኣፍሪካ ድማ እቲ ቤት ፍርዲ ኣድልዎ ይገብር እዩ ይብሉ።ኣብ ከይዲ ፍርዲ ዝርከቡ ኩሎም ኣፍሪካዊያን እዮም።ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ናይ ኡጋንዳ ፕሬዝዳንት ዩዎሪ ሙሶቮኒ ኣባል ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ካብ እቲ ቤት ፍርዲ ንኽወፃ ዝቕፅል ኣብ ዝካየድ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ከም ኣጀንዳ ከቕርቦ እየ ኢሎም ኣለው።
ስቲቭ ላምነይ ላዕለዋይ ኣማኻሪ ጥምረት ምስ ICC ናይ ዝተብሃለ ዓለምለኸ ጉጅለ እዮም።ፍርዶም ኣብዝቕፅል ዓመት ዝጅምር ናይ ኣይቮሪ ኮስት ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ላውረት ባግቦ ክኽሰሱ መረጋገፂ ምሃቡ ሓዊሱ እቲ ቤት ፍርዲ ኣብዚ ዓመት ዝሰርሖም ዕዮታት ከም ዓወት ይጠቕስዎ።እቲ ቤት ፍርዲ ስርሑ ብኣድማዒ ክዓዪ ካብ ኣፍሪካዊያን ነቐፍቱ ከይተረፈ ዘድሊ ፀጋታትን ሓገዝን ከምዘድልዮ ይገልፁ ላመኒ።
ኣብ ኣፍሪካ ዝፍፀሙ ገበናት እቲ ቤት ፍርዲ ክሪኦም ዝቐርቡ ሕቶታት ካብ ቤት ምኽሪ ፀጥታን ካልኦትን ከይኮነስ መብዛሕቲኡ ግዜ ካብ ኣፍሪካ እዮም ክቐርቡ ፀኒሖም ይብሉ ንሶም።
ኣብ ናይ ኬንያታ ጉዳይ እቲ ኽሲ ነዊሕ እዩ ተወጢሩ ይብሉ ተንታኒ ድወርክን።’’ዘተኣማምን መርትዖ ከይሓዝካ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪካዊ መራሒ ክሲ ክትምስርት ዘይምዕዳል እዩ’’ዝበሉ እቶም ተንታኒ ‘’ክትኣትዎ የብልካን።ክትሓባበር ድልዊ ኣብ ልዕሊ ዘይኮነ መራሒ ሃገር እቲ ቤት ፍርዲ ኽሲ ክምስርት የፀግመሉ እዩ።ዓብዪ ዓለምለኸ ሓገዝ ክይተውሃቦ ክሰርሕ እዩ ማለት ዘይክኣል እዩ’’ኢሎም።
ዋና ዓቃቢ ሕጊ ቤንሱዳ ካብ ሕቡራት መንግስታት ሓገዝ ኣይረኸብናን ክብላ ኣብ ዳርፉር ተፈፂሞ ዝተብሃሉ ገበናት ኲናት ይካየድ ዝነበረ ምርመራ ምቁራፁ ኣብዚ ወርሒ እዚ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ገሊፀን ኣለዋ።ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾነት ቻይና ንሱዳን ስለእትድግፋ ዝክኣል ኣይኮነን ይብሉ ተዓዘብቲ።ICC ብምፅናት ዘርእን ካልኦትን ክስታት ተኣሲሮም ንክቐርቡ ትእዛዝ ዝሃበሎም ናይ ሱዳን ፕሬዝዳንት ዖማር ኣል-በሽር ዓወት ኢሎምዎ ኣለው።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ኮሎምቢያ፣ጆርጂያ፣ሆንዱራስ፣ዒራቕን ኡክሬይንን ሓዊሱ ካብ ኣፍሪካ ወፃኢ ምርመራታት የካይድ ኣሎ።ኣብ ኣፍጋኒስታን እውን ወታደራዊ ሓይሊ ዩናይትድ ስቴትስ ‘ምዕቡል ናይ ምርመራ ስልቲ ‘’ተባሂሉ ብዝፅዋዕ ኣገባብ ገበን ተፈፂሙ ክኸውን ይኽእል እዩ ክብላ ምርመራ ከምዝካየድ ቤንሱዳ ሓቢረን ኣለው።ዋሽንግተን ኣይፈረመትን፤ኣፍጋኒስታን ግን ፈሪማ እያ።
ተንታኒ ድወርኪን ነቲ ቤት ፍርዲ ብምፍራስ ከይኮነስ ስርሑ ብዝግባእ ንክሰርሕ ክጠናኸር ኣለዎ ይብሉ።ሽዑ እንታይ ይሰርሕ እንታይከ ኣይሰርሕን ብግምሪ ምርኣይ ይክኣልን እዩ ክብሉ።
ናይ ኣዲስ መሳድድተይ ብዙሕ ዝምስጥ ባህርያት’ዩ ዘለዎ። ብቃል ፈረንሳ ዝተደርፈ ክሳብ ክንድዚ ክርድኦ ምኽኣሉ ከኣ’ሞ ዝያዳ’ዩ መሲጡኒ። ተመሲጠ ግዲ ተዓዚቡ ኸኣ፣ ታሪኽ መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያን ፈረንሳን ሓደ ብሓደ ምሂሩኒ። ኣብ ማእከል ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ላ-ጋር ዝተባህለ ከባቢ’ውን ብቋንቋ ፈረንሳ መደብር ባቡር’ዩ።
ሓድግታት ፈረንሳን ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ ሸማ- ደ ፌርን፣ ላ-ጋርን ፈረንሳይ ለጋስዮን ዝተሓጽረ ኣይኮነን። ኣብ ዘመነ ሚኒሊክ ዝፈለመ ጽልዋታት ፈረንሳ፣ ሓድግታቱ መሊኡዋ’ዩ።
ምትእስሳር ኤርትራን ፈረንሳን ኣብ እዋን ንጉስ ሚኒሊክ ናይ ኢትዮጵያ ምቅልቃሉ ዝህብ ሓያሎ ኣንፈት’ዩ ጎኒፉኒ። ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ግዜ ኢምቤራጦርያዊ ስርዓት ሃይለስላሴ ደሚቑ።
ካብ መግዛእቲ ኢጣልያ ናብ ኢትዮጵያ ዝሃደሙ ናይ ፖለቲካን ዲፕሎማስያን መንቋቋሕታ ዝነበሮም ኤርትራውያን፣ ኢትዮጵያ ናይ ስልጣን ክፍተታ ንምምላእ ትጥቐመሎም ምንባራ ይዕለል’ዩ። ሓደ ካብዚኣቶም’ውን ሰንዓፈ ዝዓዱ ሎሬንሶ ታእዛዝ ነበረ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ሚኒስተር ፍትሕን ኢትዮጵያ ነበረ ዶክተር ሎሬንሶ ታእዛዝ፣ ኣብ ደቡባዊ ፈረንሳ ኣብ እትርከብ ዩኒቨርሲቲ ሞንፐልየ ንሸሞንተ ዓመታት ሕጊ ዝተማህረ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ ናይ 1930ታት ሌላ ኤርትራዊ ምሁር ምስ ፈረንሳ፣ በብእዋኑ ናብታ ሃገር ዝኣተዉ ኤርትራውያን ኣብ ዩኒቨርሲታት ሰርቦን፣ ሲተ፣ ናንተር፣ ሞንፐልየን ካልኦትን ክመሃሩ ዕድል ረኺቦም’ዮም።
ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ፓሪስ ከመይ ነበረ? ንኡስ መጽናዕቲ ከካይድ ተበጊሰ ኣለኹ። ዘስሕቕን ዘሕዝንን ተረኽቦታት ኣይሳኣኖን። ከም ወትሩ መጽናዕተይ ካብ ኣብያተ ሻህን ካፈታትን ዝነቅለዩ’ሞ ጎደሎ እንተለዎ፣ ፈቐዶ ኣብያተ ሻሂ እናተጓዓዝኩ ካልእ እዋን ክምልኣልኩም’የ።
ኣብ ፓሪስ ዕሉል ደጋፊ ህዝባዊ ግንባር ምንባሩ ዝፈልጥዎ ይምስክሩ። ርሱን እዋን ምስ ምንባሩ ኣብ ፓሪስ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ፣ ምስ ኤርትራ ምትእስሳር ዘለዎም ዜጋታት ካልኦት ሃገራት’ውን ስምዒታቶም ናብ ሳሕልን ባርካን ኣውሪድዎም’ዮም። ገሊኦም’ውን ስም ሳሕል ተጠሚቖም ተመልሱ። ሓደ ካብኣቶም ፈረንሳዊ ጋዜጠኛ ሂላል ነበረ።
ናፍዕ ኩርዲ፣ መበቆሉ ኩርዳዊ’ዩ። ካብ ቃልሲ ኩርዳውያን ንላዕሊ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘበርከቶ ይዓዝዝ። ኣብ ፓሪስ ካብ ኣውራ ተጸዋዕቲ ኣባላት ህዝባዊ ግንባር ምስ ምንባሩ፣ ድሕሪ ናጽነት ካብ ቀዳሞት ኣምባሳደራት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ንምዃን በቒዑ።
ምትእስሳር ኤርትራን ፈረንሳን መጽናዕቲ ኣብ ዘካይደሉ ዝነበርኩ እዋን ከኣ’የ ናፍዕ ኩርዲ ኣብ ፈረንሳ ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲሩ ምንባሩ ዝሕበር ኣንፈት ዝረኸቡ። ምናልባት ከም ፍጻሜ ካራቺ ናይ ዓሊ ሰይድ ዓብደላ ምስ ፖለቲካዊ ወይ ወትሃደራዊ ምንቕስቓስ ዝተተሓሓዘ እንተኾነ መጽናዕተይ ካብ እንዳ ሻሂ ወጻኢ ከዕምቖ ፈቲነ። ዝርዝር ሰነድ ኣብያተ ማእሰርትን ቤት ፍርድን ንምርካብ ቀሊል ኣይነበረን።
ሃገራት ብዝውክልኦም ሰባት ክልለያ ባህርያዊ’ዩ። ዳኒኤል ተኽለሃይማኖት ንኤርትራ ስለዝወከለ ኣብ ፈረንሳ ስማ ብስደት ተደዊኒ ዝቀነየ ኤርትራ ንግዜኡ ክቕየር ክኢሉ’ዩ። ዘርእሰናይ’ውን ኣብ ኢሎምፒክ ኣቴንስ ተመሳሳሊ።
ናፍዕ ኩርዲ ሕጋውያን ወግዓውን ወኪል ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ከም ምንባሩ መጠን፣ ኣብዚ ንኤርትራን ፈረንሳን ከተኣሳስረለይ ዘልዓልክዎ ኣርእስቲ እንተተጠቕሰ ሓጥያት የብሉን።
ቦድሌር፣ ንፓሪስ ክልተ ኣንጻራት እናቀመጠ’ዩ ስኢሉዋ። ከተማ ኵናትን ሰላምን፣ ባእሰን ፍቕርን፣ ሽርሕን ዲፕሎማስያን ፣ ድኽነትን ሃብትን፣ ብኽያትን ሰሓቕን….በቃ ኩሉ ኣንጻራት ዝሓቖፈት ከተማ።
ኣብ ፓሪስ፣ እግሪ ኣይፍል ታወር ኣብ ዝርከብ ጎልጎል ሻ-ደ-ማርስ ብቋንቋታት ዓለም ዝተጻሕፈት ሓንቲ ቃል ኣላ። ገምቱ እንተትብሃሉ መብዛሕትኹም ቅኑዕ ምመለስኩም።
ብታሪኽ ውግእ ዝተጎብአት ፈረንሳ፣ ሰላም ከምዝናፈቀት ንምርኣይ ዘንቀደ’ዩ። ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዝወከለት ‘ሰላም’ እትብል ቃል ብግእዝ’ውን ተወቒሩ ይርአ። ወዮ ደኣ ሰላም ብምንዮት ኣይትመጽእን’ያ እምበር፣ ሰላም ይግበረልና! ኣውራ’ኳ ንህዝቢታት ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ጋዜጠኛታት ብዘይ ዶብ፣ ኣብ 1985 ዓመተ ምህረት ካብ ዝምስረት ስልማት ዝዓደሎም ጋዜጠኛታት ዓለምና፣ ኣሳእሎም ኣብ መናድቑ ኣንጠልጢልዎ ኣሎ። ሓደ ካብኣቶም ጋዜጠኛ ስዮም ጸሃየ ምዃኑ፣ ኣብ ፈረንሳ ካብ ዝተሰነደ ታሪኽ ኤርትራ’ዩ።
ዘርጣጥ ከብዱን ፍሩያት የዒንቱን ንዝርኣየ ሰብ ፍቕሪ ስፖርት ኣለዎ ኢሉ ክግምት ኣጸጋሚ’ዩ። ንሱ ግና ካብ ወዲ 12 ዓመት ኣትሒዙ ኣብ ስፖርት ሕሉፍ ፍቕሪ ከምዝነበሮ’ዩ ዘውግዕ። ብፍላይ’ኳ ኣብ ኩዕሶ እግሪ። ግጥማት ዋንጫ ዓለም ንምዕዛብ ኣብ ካዛ ዴሊ ኢታልያ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ተገፊፉ ናብ ሳዋ ምውራዱ ፣ ንስለ ፍቕሪ ስፖርት ዝኽፈል ዋጋ’ዩ ዝብሎ። ዕሉል ደጋፊ ሊቨርፑል ድማ’ዩ ኔሩ። ጳውሎስ ኪዳነ።
ካብ ሳዋ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ተመዲቡ ድሕሪ ምምጽኡ፣ ኣብ ክፍሊ ኣምሓርኛ’ዩ ተመዲቡ። ካብ ኣብ ፖለቲካን ፕሮፖጋንዳን ንላዕሊ ግና ስፖርት ስለዝዓብለሎ፣ ስፖርት ንዘገድሰን ማዕከናት ዜና፣ ኣብ ዓምዲ ስፖርት ምንጣፉ ኣየቛረጸን። ብፍላይ’ኳ ከም ኣድማስ ኣብ ዝኣመሰላ ጋዜጣታት ናይ ብሕቲ።
ሌላና ዝያዳ ዝዓሞቐ ምስ ምምስራት ሬድዮ ዛራ ነበረ። መንእሰያት ናብ ካልኦት ማዕከናት ዜና የቋምቱ ኣለዉ ስለዝተባህለ፣ ናብ ምዝንጋዕ ዘድሃበት ናይ ኤፍኤም ሬድዮ ክትምስረት ተወሰነ። ንሓያሎ ዓመታት ኣዳላዊ ስፖርት ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ነበር ሰለሙን ኣበራ ሓላፊኣ ተመደብ።
ዘርእሰናይ ታደሰ፣ ዓበይቲ ዓወታት ድሕሪ ምምዝጋቡ፣ ኣብ ሓደ ናይ ኤውሮጳ ዑደቱ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ከሰንይዎ ኣድለየ። ሰለሙን ኣበራ ከኣ ቀዳማይ ኮይኑ ተሓርየ።
ኣባላት ሬድዮ ዛራ ሰለሙን ኣበራ፣ ጴጥሮስ መንግስ፣ ኣኽበረት ግርማይን ሄለን መብራህቱን ዝነበርናያ ኣኼባ፣ ካብ ቤት ጽሕፈት ናብ እንዳሻሂ’ያ ግዒዛ። ንሰሌ መፋነዊ ንዓና ድማ ናይ ሻሂ ዕረፍቲ። እንዳሻሂ ሚኒስትሪ ዜና ነታ ብብዝሒ ኣባላት ዘዕለቕለቐት ሚኒስትሪ ከም ኣውራ ቤት ጽሕፈቶም ዝጥቐሙላ ብዙሓት’ዮም።
ንሰሌ ውሽጡ ዝፈርሕዎ ብዙሃት እኳ እንተነበሩ፣ ሕማቕ ክዛረብ ሰሚዐ’ዮ ኣይፈልጥን። ሰሙን ኣብ ዘይመልእ ግዜ ሰለሙን ኣበራ ሃዲሙ ዝብል ወረ ንእንዳዜና ኣናወጸ።
ህድማ ጋዜጠኛታት ልሙድ ተርእዮ እኳ እንተነበረ፣ ሰለሙን ክሃድም ዘይተጸበይዎ ግዲ ኮይኖም ብዙሕን ሒደትን ኣዛረበ። ብዝኾነ ሰሌ ኣይተመልሰን። ቸኮላታይ’ውን ኣይመጸትን። ዘይምምላሱ ዘሕሰበኒ እንተኔሩ፣ ብእስጢፋኖስ ገብረሚካኤል ዝተደርሰት ዛንታ ሮዛን ሰሌን ኣብ ሬድዮ ዛራ ንሓያሎ ክፋላት ተሪኹዋ ነበረ’ሞ ክትቋረጽ ምዃና’ዩ። ሰሌ ንፉዕ ኣንባባይ’ዩ ዝነበረ። ኣውራ’ኳ ኣብ ትረኻ ልቢ ወለድን ስፖርትን።
ትረኻ ልቢ ወለድ ሮዛን ሰሌን፣ ብጋዜጠኛ ሳሙኤል ገብረኣዶናይ ክትቕጽል ምዃና ተነግረ። ሳሙኤል ገብረኣዶናይ ሰናፍ ጋዜጠኛን ተራኻይን ኣይነበረን። ብድምጺ ሰሌ ዝተለምደት ትረኻ ናብ ካልእ ድምጺ ክትሰግር ግና ጣዕማ ጎዲሉ።
ሰለሙን ንግሆ ተረኛ ኣንባቢ ዜና ኣብ ዝኾነሉ ተኸዲንዎ ነንዝመጸ ጃኬታት ኣብ መንበሩ ምድርዳር ልምዲ ነበሮ። ሓድሽ ስቱድዮ ኣብ ዝተሃንጸሉ ኣዳራሽ፣ ኣብ ዝተዋህበና ቤት ጽሕፈት ዝበዝሐ ትሕዝቶ ጠሬጴዛን ዝተደርደረ ክዳውንቲ ሰሌን ነበረ።
ጴጥሮስ መንግስ ንሬድዮ ዛራ ብግዝያውነት ከመሓድር ተመዚዙ። ሬድዮ ዛራ፣ ብዘይተጋደልቲ ዝተመርሐት ናይ መጀመርያ ጨንፈር ክፍሊ ሬድዮ ኮነት። ሓድሽ ናይ ስራሕ መንፈስ ዓሲሉዋ ንጳውሎስ ኪዳነ ሰፊሕ መደባት ስፖርት ከዳሉ ዕማም ሃበቶ። ወለንታዊ ዕማም’ዩ።
ጳውሎስ ዘዳለዎ ሰፊሕ መደባት ስፖርት ተኣሪሙ፣ ተጻፊፉ፣ ክቀርብ ጀመረ። ሰማዕቲ ሓዳስ ናይ መደብ ‘ዛራ ስፖርት’ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ሰሰኑ። ኤሪቴልን ካልኦት ትካላትን ብቴሌፎን ንዝግበር ሕቶን መልስን፣ ሓፍሻዊ ፍልጠትን ክምውላን ሽልማት ክህባን ተጓየያ።
ሬድዮ ዛራ፣ ናይ ስፖርት መደባት ኣስፈሐት። ‘ግዜ ዘየህስሶም ከዋኽብቲ’ ብዝብል ኣርእስቲ ተወሳኺ መደብ ስፖርት ኣተኣታተወት። ኣዳላዊ ናይዛ ንታሪኽ ህይወት ስፖርተኛታት እትፍትሽ መደብ ኣሎኒኣብ ካሌብ፣ ኣብ ምድላው ዜና ወጻኢ ዝተመደበ’ዩ። ዝበዝሐ ግዜኡ፣ ነዛ ብወለንትኡ ዘዳልዋ ናይ ስፖርት መደብ’ዩ ክስውእ መሪጹ። ብፍላይ’ኳ ድሕሪ’ቲ ስግረ ዶብ ሓሲብካ ተባሂሉ ንሸሞንተ ኣዋርሕ ዝተኣስረሉ እዋናት፣ ስፖርት ናይ ቀረባ መሓዝኡ ኮነ።
ስግረዶብ ዝሓሰበን ዝሓልመን ማዕረቶም ዝፈተኑ ብሓባር ዝእሰርሉ ዝነበረ ግዜ’ዩ። ሕልሚ ክትቖጻጸሩ ዝከኣል ኣይኮነን። ወዝቢ ስግረ ዶብ ዝሓለመ ወይልኡ!! እቲ ዝገርም፣ መንግስቲ ዜጋታቱ እንታይ ይሓልሙ ምህላዎም ዝፈልጥ ምዕባለ ምውናኑ’ዩ። ሕልሚ መላእ ሃገር ስግረ ዶብ ኮይኑ ከይጸንሖ ግና እፈርህ ኣለኹ።
“ኣብ ኤርትራ ጋዜጠኛ ካብ ምዃን ኣብ ኣመሪካ ለማናይ ምዃን ይሓይሽ፣” ኣብ ክለብ ሚኒስትሪ ዜና ቸዝ እናኽንጻወት ካብ ዘዘውትሮ ናይ ወትሩ ጭርቃናት’ዩ። ውልቃዊ ሓርነት ንምውናን ካብ ዘለዎ ባህጊ ንምግላጽ’ዩ። ኣመሪካ ዝልዓለ ሓርነት ውልቀሰብ ኣለዋ ኢሉ’ዩ ዝኣምን ኣሎኒ። ኣመሪካ ድሕሪ ምእታዉ፣ ትጽቢትን ክውንነትን ክውንነቱን ከመይ ተራኺበን ኣየውጋዕናን።
ስፖርት ዘገድሶም መንእሰያት ኣብ ዙርያ ዛራ ስፖርት ዓሰሉ። ጳውሎስ ኪዳነ፣ ልዕሊ’ቲ ኣብ ፊልምታትን መደባት ኣምሓርኛ ምቕራቡን ብዛራ ስፖርት ስሙ ገነነ። ብወገን ድምጺ ሓፋሽ ድማ ተስፋልደት መብራህቱን ክብርኣብ ተስፋሚካኤልን ኣብ ስፖርት ርሱን ስምዒታት ፈጠሩ።
ኣብ ከምዚ እዋን፣ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ናብ ኣልጀርያ ክትገይሽ’ያ ተባህለ። ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ከሰንዩዋ ምዃኖም ከኣ ተሓበረ። ዓቢ ስኽፍታ ከምዘሎ ተዘከረ።
ኣቐዲሞም ዝሃደሙ ጋዜጠኛታት ስፖርት ብርሃነ ተወልደ፣ ሰለሙን ኣበራን የማነ ካሳን ውሕስነት ከምዘየለ ኣብነት ቀረቡ። ካብ ሻቕሎት ናጻ ንምዃን ኢድሪሳይ ዝተባህለ ገዲም ተጋዳላይን ጋዜጠኛ ሬድዮ ትግረን ምስ ሃገራዊት ጋንታ ክልኣኽ ተወሰነ። “ኢድሪሳይ ኣይሃድም’ዩ” ዝመሓልሉ ምንባሮም እዝክር። ኣባል ዜና ናብ ወጻኢ ክልኣኽ እንከሎ ይሃድም ዶ ኣይሃድምን ስኮሜሳ ነትሕዘሉ ዝነበርና እዋናት’ውን ኔሩ። ብፍላይ’ኳ የማነ ካሳ ዝሃደመሉ እዋን እቲ ዝበዝሐ ስኮሜሳ ዝተገብረሉ ተባሂሉ ክብረ ወሰን ተመዝጊብሉ’ዩ።
ኢድሪሳይ ኣብ ስፖርት ዝፈልጦ የብለይን፣ ኣይገይሽን ሓንገደ። ብሓውሲ ወትሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ኣልጀርያ ተዛዊሩ ተመልሰ። ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ኣልጀርያ ዘመዝገበቶ ዓወታት እኹል ሸፈነ ኣይተዋህቦን ተባሂሉ ንኣዳላዊ መደብ ስፖርት ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ተስፋልደት መብራህቱ (ቶፖ) መጠንቐቕታ ተዋህበ። ምስ ሃገራዊት ጋንታ ዝገሸ ኢድሪሳይ፣ መጠንቐቕታ ዝተዋህበ ከኣ ተስፋልደት መብራህቱ ኮነ። ካብ ፍሉይ ፍጻሜታት እናዳዜና’ዩ። ተስፋልደት፣ ሕልሚ መላእ ሃገር ሓሊምካ ተጠርጢሩ ተኣሲሩ ምንባሩ ድሕሪ ስደተይ ሰሚዐ ኔረ።
ዋንጫ ዓለም 2006 ዝተኻየደሉ እዋን’ዩ። ምጥፋእ መብራህቲ ንኣፍቀርቲ ስፖርት እቲ ዝዓበየ መኻልፍ ነበረ። ዝበዝሐ መንእሰይ ብጀኔሬተራት ኣገልግሎት ናብ ዝሃባ ክለባትን ኣብያተ ሻህን ክጋየ ይርአ። ኤም.ፒ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ተጠቒሞም ተሓቦኦም ንዝወርሑ ምልቓም ተተሓሓዝዎ።
ጳውሎስ ኪዳነ፣ ካብ ናይ መብራህቲ መኻልፍ ናጻ ንምዃን ኣብ ሚኒስትሪ ዜና፣ መናብር ኣላጊቡ ዝሓደረሉ ግዜ እቲ ዝበዝሐ’ዩ። ወሳኒ ግጥማት ዓዲ እንግሊዝ ወይ ኤውሮጳ ኣብ ዝህልወሉ ዝተለማመዶ’ዩ። ነዊሕ ዓመታት ብዘዋህለሎ ፍልጠት ካብ ተንተንቲ ስፖርት ዋንጫ ዓለም ኮይኑ ኣብ ኤሪ ቲቪ ይቀርብ ምንባሩ ትዝክሩ ኣይትሰኣኑን።
ዝተጋነነ ፍቕሪ ስፖርት የብለይን። ጳውሎስ ዘዳለዎ ዛራ ስፖርት ንምንባብ ዘጥፍኦ ዝነበርኩ ግዜ፣ ናብ ስፖርት እናስሓበኒ መጺኡ። ዝመሰጡኒ ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ እናኸልዕለሉ፣-
ባኒ ዝርኣየ ዓይኑ ይብራህ ዝበሃለሉ ዝነበረ ግዜ ምስ ምዃኑ፣ ቤት ሻሂ ሚኒስትሪ ዜና ካብ ባዶ ትሽዓተ ናይ ህግደፍ ንግዳዊ ትካል ፊኖ ክሽምት ሓለፋ ተዋህቦ። ብቕጫ ፊኖ ዝተባዕጠት ፋታ ተለሚዱ’ዩ ዝነበረ። ንኣባላት ዜና ከከም ውዕልኦም ናይ 70፣ 50ን 25 ናቕፋ ወርሓዊ ኩፖን ይዕደል’ዩ። እኹል ምስ ዘይምዃኑ፣ ብልቓሕ ፋታን ሽጋራን ክብረ ወሰን ዝሰብሩ እናብዝሑ መጹ። ወናኒ ቤት ሻሂ፣ ወርሒ ኣኸለ ደሞዝ ኣብ ዝዕደለሉ ክፍሊ፣ ኣብ ኣፍደገ እናተጸበየ ሰራሕተኛታት ክሓንቕ ከም ንቡር ተወሲዱ።
ጳውሎስ፣ ብወለትንኡ ንዘዳልዎ ዛራ ስፖርት፣ ኣብ ናይ ምሳሕ ሰዓታት’ዩ ዘጻፍፎ። ብሰሩ’ውን ምስ ፋታ እንዳዜና ብቀረባ ካብ ዝፋለጡ ኣባላት ጌርዎ ነበረ። ስለዚ ድማ’ዩ ብኽእለት ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ክምሰጥ እናኽርእየኒ “ፋታ እንዳዜና መዓስ ተመሲሖም፣” ዘዘውትር ዝነበረ።
ሰሌዳ መለጠፊ ሓበሬታ እንዳዜና ጥዑም ወረ ካብ ዘይልጠፎ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ብፍላይ ኣብ ዓመተ 2007 ተደጋጋሚ ሕማቕ ወረ ሒዙ ኣናቐረበ፣ ኣባላት ነዛ ክርእይዎ ጸሊእናዮ ኢና። እንተ ዝልዓል ዝተመነና’ውን ኔርና።
ኦማሃ ቢች ካልኣይ ኵናት ዓለም ንምዝዛም፣ ሰራዊት ኣመሪካ ብነፈርትን መራኽብን ንመጀመርያ እዋኑ ዝዓለብሉ ገማግም ባሕሪ ፈረንሳ’ዩ። ብዘይካ’ቲ ታሪኻዊ ምዃኑ ንበጻሕቲ ዝምስጥ ተርእዮታት መሊእዎ’ዩ። ካብ ጫፍ ሰሜናዊ ምዕራብ ክሳብ ምሉእ ምዕራብ ኣብ ዘሎ ገማግም ባሕሪ ክንሸራሸሮ ኢና ተበጊስና። መበገሲ ጉዕዞና ወደባዊት ከተማ ለ’ኣርቭ ተመርጸት። ናብዛ ወደብ ንምብጻሕ ካን ባዩን ብዝተባህላ ንእሽቶ ከተማ ክንሓልፍ ግዲ ኮነ። ምስ ዝነበረ ሙቐት ኣብዛ ከተማ እንተዕረፍና’ውን ኣይጸላእናዮን። ኣብ ባዩ፣ ንእግረ መንገድና ኣብ ሓደ ካብ ዓበይቲ ቤተ መዘከር ካልኣይ ኵናት ዓለም ዑደት ኣካይድና። ኣብ እግሪ’ቲ ቤት መዘከር፣ ልሙዕ ጎልጎል ይርአ። ንምርኣዩ መሳጢ። ከተሳፍሓሉ’ውን ኣዝዩ ምቹእ። ኣብ ማእከሉ ተተኺሉ ደው ዝበለ ናይ ማርሞ መናድቕ ኣለዎ። እናቀረብናዮ ብዝኸድና፣ ‘ንዝኽሪ ጋዜጠኛታት’ ብዓቢ ይንበብ። ኣዚና ብዝቀረበና ኣስማት ጋዜጠኛታትን ዝሞትሉ ዓመተ ምህረትን ተወቒሩ ይርአ።
ህንጡይነተይ እናዓረገ ከደ። 2007 ዓመተ ምህረት ናብ ዝተጻሕፋ ናይ ማርሞ መንደቕ ተጸጋዕኩ። ብቛንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፈ ኣስማት ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ከንብብ ጀመርኩ። ስማት ብፊደል ዝተሰርዐ ኣይኮነን። ካብ ፍርቂ ናብ ዘሎ እናነጠርኩ ብላቲን ፊደል ‘ፒ’ ዝጅምር ስማት በጻብዐ እናተሓገዝኩ ደለኹ። ሓንቲ ካብኣተን ትጽቢተይ ትመልእ ነበረት። ‘ጳውሊስ ኪዳነ’ ዝብል ይንበብ።
ክሳብ ወደብ ለ’ኣርቭ ዝቀጸለ ጉዕዞና፣ ጳውሎስ ኪዳነ ማእከል ዕላልና ኮነ። ኤርትራ ሓዳስ ኣይኮነትን ንመጓዕዝተ። እናሓንሳእ ጽቡቓን ሕማቓን ብምድግጋም ኣሰልክየዮም ከይከውን’ውን እሰግእ።
ዳኒኤል ተኽለሃይማኖት ማልያ ዓቐብ ኣብ ከተማ ለ’ኣርቭ ምዕዋቱ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ደጋገምኦ። ዓወት ዳኒኤል ንጳውሎስ ክፈጥረሉ ንዝኽእል ሓበን ተራእየኒ። ዳኒኤል’ውን፣ ኣብ ስፖርት ልዑል ፍቕሪ ንዝነበሮ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኪዳነ ካብ ከተማታት ኤርትራ ክሳብ ከተማ ለ’ኣርቭ ብመንፈስ እናተሰራሰረ ይድግፎ ምህላዉ እንተዝፈልጥ ተመነኹ። ዳኒኤልን ጳውሎስን ብዙሕ ካብ ዘይርሓሓቃ ከተማታት ኣብ ዞባ ካልቫዶስ ናይ ፈረንሳ፣ ስማቶም ኣብ ሓወልቲ ክወቕሩ ምኽኣሎም ምሉእ ዕጋበት ፈጠረለይ። ኤርትራን ፈረንሳን ….ኢለ ዝጀመርክዎ ኣርእስቲ’ውን ክቕጽሎ ኣይደለኹን። ቀጽልዎ ሓደራኹም…….
ንሕቡራት ሃገራት ዝወከሉ ሸሞንተ ክኢላታት ኣብ 9 መስከረም ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፣ እተን 11 ሃገራት ኣፍሪቃ ካብታ ብባይቶ ጸጥታ እገዳ ተነቢሩላ ዘሎ ሰሜን ኮርያ፣ ብሓገዝ ወይ ከኣ ብመሸጣ ወትሃደራዊ ንዋት ተቐቢለን እንተኾይነን ምጽራይ ክካየደለን’ዩ።
ኣቐዲሙ ምምሕዳር ትራም፣ ኤርትራ ብመንገዲ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ትካል ኣቢላ ካብ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ መራኸቢታት ሸሚታ’ያ ብምብላ፣ ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ባሕሪ እታ ሃገር እገዳ ከምዘንበረ ኣይርሳዕን።
ተቖጻጻሪ ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ እገዳ ሶማልን ኤርትራን፣ ነቲ ኤርትራ ምስ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ምትእስሳር ኣለዋ ዝብል ሓበሬታ ብዕምቖት የንጽንዖ ምህላዉ ብተደጋጋሚ ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ንባዕለ ኣብ 2009 ከምኡ ድማ 2011፣ ክልተ እዋን እገዳ ዝተነብረላ ኤርትራ፣ ካብታ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ትሕቲ እገዳ እትርከብ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ንዋት ከምዝሸመተት እንተተረጋጊጹ፣ እቲ ሸሞንተ ዓመታት ጸኒዑ ዘሎ እገዳ ክናዋሕ ከምዝኽእል ይግለጽ።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን LWW-4 LED flood flood አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን LWW-4 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን LWW-4 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን LWW-4 LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ይህችንን ተረት ድንገት ሰማኋትና የሳምንቱ መነቃቂያ ትሆነን ዘንድ መረጥኳት። በአንድ መንደር የሚኖር አንድ ልጅ ነበር ። ይህ ልጅ በጣም ውድ የሆኑና ከባህር ውስጥ የሚገኙ ብዙ ድንጋዮኝ ነበሩት። ታዲያ እኒህን ውድ ድንጋዮች በቀረጢቱ አድርጎ በየሄደበት ቀረጢቱን ይዞ ይጓዝ ነበር። ልጁ ስለነዚህ ድንጋዮች ብዙ ያስባል፤ ነገር ግን ከማሰቡ እና ከመንሰፍሰፉ በቀር ከቀረጢቱ አውጥቶ አይጫወትባቸውም ወይም ምንም ነገር አያደርግባቸውም። ለራሱም ሆነ ለጓደኞቹ እያወጣ አያሳይም፤ አልያም በድንጋዮቹ ምንም ነገር ለመስራት አያስብም። ብቻ ዝም ብሎ በቀረጢቱ ይዟቸው በየሄደበት ይዞራል። እኒህ የተከበሩ ድንጋዮች እንዳሉት በማሰብ ብቻ፤ ለሰው እንኳን ከፍቶ ሳያያቸው ይዟቸው በመዞር ብቻ እረጅም ጊዜ አሳላፈ።
በሌላ በኩል እዛው መንደር ውስጥ ደግሞ ሌላ አንድ ልጅ ይኖር ነበር። ይህ ልጅ ደግሞ በህይወቱ ከሚመኛቸው ነገሮች ሁሉ አብልጦ የሚመኘው እኒህን የተከበሩ ድንጋዪችን መሰብሰብ ነበር። ሁሌም አብዝቶ ከመመኘቱ የተነሳ ምንም እንኳን ድንጋዮቹን ባያገኛቸውም፤ ቀረጢቱን ገዝቶ አኖረ። በየቀኑም ቀረጢቱን እያየ፤ እኒያን የሚመኛቸውን የተከበሩ ድንጋዮችን አንድ ቀን እንደሚያገኛቸው እያሰበ በአይምሮው ይስል ጀመር፤ በተስፋ ልቡን እያስደሰተ። የድንጋዮቹ ባለቤት የሆነው ልጅ ግን እንዲሁ በየሄደበት ድንጋዮቹን በቀረጢቱ ሲጎት፤ የቀረጢቱን ሁኔታ አላስተውለውም ነበር። ከጊዜ በዛት ቀረጢቱ እየሳሳ መጣ፤ ቀጥሎም ቀዳዳ አበጀ። እኒያ ውብ ድንጋዮችን ልጁ በሄደበት ስፍራ አንድ በአንድ መንጠባጠብ ጀመሩ።
ሁለቱም ልጆች በአንድ መንድር ይኖሩ ነበርና፤ ያ ድንጋዮቹን በየሄደበት በቀረጢት ይዞ ይዞር የነበረው ልጅ የሚያንጠበጥባቸውን እኒያን ውብ ድንጋዮችን ሁለተኛው ልጅ እየለቀመ አስቀድሞ ከገዛው ቀረጢት ውስጥ ይጨምራቸው ጀመር። የድንጋዩ ባለቤት የሆነው ልጅ ቀረጢቱን እያንጠለጠለ ከመሄድ በቀር ከፍቶ ስለማያያቸው ቀረጢቱ መቀደዱን እንኳን አላስተዋለም ነበር። እናም ቀስ በቀስ እኒያ ውብ ድንጋዮች ከቀረጡቱ እየተንጠባጠቡ ጠፉ። በሌላ በኩል እኒያ ውብ ድንጋዮች እንዲኖሩት ይመኝ የነበረው ልጅ በየሄደበት የተንጣባጠቡትን እየለቀመ ቀረጢቱን ከጊዜ ብዛት መሙላት ቻለ። ያ ምስኪን ግን በድንጋዮቹ ሳይጫወት፤ ለሰውም ሳያሳይ ፤ “አለኝ” በማለት ብቻ በተቀደደው ቀረጢት ይዞዋቸው ሲዞር አንጠባጥቦ ጨረሳቸው።
የብዙዎችችን የሃሳብ ቀረጢት ልክ የኒያ ውብ ድንጋዮች ባሌበት ይዞት እንደሚዞረው ቀረጢት ነው። ሃሳቦቻችንም ልክ እንደተከበሩ ድንጋዮች ይቆጠራሉ። ነገር ግን ልክ እንደዛ ሞኝ ልጅ ፤ ሃሳቦች አሉን ከማለት በቀር አውጥተ አናያቸውም፤ አንሰራባቸውም ወይም ሌሎች እንዲጠቀሙባቸው አናደርግም። ዝም ብለን ብቻ በየሄድንበት የሃሳብ ቀረጢታችንን ይዘን ከመዞር በቀር ምንም አናደርግባቸው። ልክ እንደዛ ምስኪን ልጅ የሃሳብ ቀረጢታችን ዞር ብለን ስለማናየውም፤ ከጊዜ ብዛት እድሜያችን ሲገፋ አይምሮዋችን ሃሳቦቻችን፤ ምኞቶቻችን፤ እራዕዮቻችን፤ እያንጠባጠበ ባዶ ያስቀረናል። ሸክሞ የማይቃለልለት ቀረጢት መቀደዱ አይቀርምና።
በእያንዳንዳችን ልብ ውስጥ ብዙ ሃሳቦች አሉ። ምናልባት አንድ ቀን እንሰራቸዋለን እያልን አምቀን ያቆየናቸው ብዙ ልዪ ልዩ ሃሳቦች። በቀጠሮ የምናቆያቸው ህልሞቻችንን፤ ትክክለኛ ቦታ እና ጊዜ በመጠበቅ ወደጎን የምናደርጋቸው እራዕዎቻችንን ሁሉ በምኞት ቀረጢት ውስጥ ይዘናቸው ከመሄድ በቀር ምንም እያደርግንባቸው አይደለም። ያ ልጅ እኒያ ውብ ድንጋዮችን አሉኝ ከማለት አልፎ ከቀረጢቱ ቢያወጣቸው እና ቢመለከታቸው ለሱም ሆነ ለሌሎች ሊያስገኙ ይችሉ የነበረውን ጥቅምና ፋይዳ ይገነዘብ ነበር። እሱ ግን እንደዛ ባለማስተዋሉ ፤ በግዴለሽነት በየቦታው ሲያንጠበጥባቸው ሌላው እያነሳ ሰራባቸው።
ቀረጢታችንን አስተውለነው እናውቅ ይሆን? ምን ይሆን ከተንበት እየዞርን ያለነው? አንጠልጥለነው ከመዞር በቀር በውስጡ የታመቁትን ምኞት እና ህልሞቻችንን፤ ልዩ ልዩ ሃሳቦቻችን ቀረጢቱን ከፍተን አይተናቸው እናውቅ ይሆን? “ቆይ አንድ ቀን አደርገዋለው” እያልን በቀጠሮ የምንኖር ስንቶቻችን ነን? እርግጠኛ ነኝ ብዙዎቻችን። ፈረንጆች ” Someday is not on the calendar” ይላሉ። “አንድ ቀን የሚባል ቀን የቀን መቁጠሪያ ላይ የለም” እንደማለት ነው። ምኞታችንን “አንድ ቀን አደረገዋለው” እያልን ባቆየን ቁጥር፤ የምኞት እና የሃሳብ ቀረጢታችን ውስጥ ታስረው እንዲቆዩ እያደረግናቸው ነው። ታዲያ ይህ ቀረጢት የማናስተውለው ቀዳዳ ማበጀቱ አይቀርም ፤ በየመንገዱ የሚያፈስ…..በየሄድንበት ሁሉ ህይወታችንን ሊለውጡ የሚችሉ ሃሳቦችን እያንጠባጠብን የምንሄደው ቀረጢታችን ቀዳዳ ስላለው ነው። ይህ ቀረጢት የሚቀደደው በውስጡ የሚገቡት ነገሮች ተመልሰው ስለማይወጡ ነው።
ወደተግባር የማይለወጡ ሃሳቦችን ይዞ መኖር ማለት፤ ልክ እንደመጀመሪያው ልጅ የከበሩ ድንጋዮችን በቀረጢት አዝሎ እንደመኖር ነው። በጊዜ ብዛት ቀረጢቱ መቀደዱ አይቀርም፤ በየእድሜ እርከናችን ብዙ ሃሳቦችንን እያፈሰስን እንጓዛለን።እሲት ቀረጢታችንን እንፈትሸው፤ ምን ያህል ድንቅ ሃሳቦችን ቋጥረን ይዘንበታል? ስንትስ አፈሰስን? እውን ሳናደርጋቸው በየቦታው ያንጠባጠብናቸው ህልሞችስ ምን ያህል ናቸው? እንደው ሃሳቦቻችን እና ምኞቶቻችንን በቀጠሮ ቀረጢታችን ይዘን ስንኖር፤ ቀረጢታችን መቀደዱንስ አስተውለነው ይሆን? በእርግጠኝነት እስካሁን ወደተግባር ሳንለውጣቸው በየመንገዱ ያፈሰስናቸው ህልሞች አሉን፤ አሁን በቀረጢታችን ውስጥ የቀሩትንስ እንዴት እናድናቸው? መፍትሄው “ይህንን አስባለው፤ አንድ ቀን አደርገዋለው” ከሚል አስተሳሰብ መውጣትና ወደተግባር መሮጥ ነው። እውነትም እኮ ስናስበው “አንድ ቀን” የሚባል ቀን በቀን መቁጠሪያችን ላይ በየትኛውም ሳምንት ሆነ ወር ውስጥ የለም። እህንን እያወቅን “አንድ ቀን” ብለን ዳግመኛ ቀጠሮ እንይዝ ይሆን?
ጥፋትዎን አምነው ይቀበሉ – በእርግተኛነት በእርስዎ ምክንያት የተደረገውን መልካም ያልሆነ ነገር ጭንቅላትዎን ሙሉ በሙሉ አሳምነው ይቀበሉ። ጥፋቱ የርስዎ እንዳልሆነ አራስዎን ለመደለል አይሞክሩ።
3. እራስዎን ከፀፀቱ ለማላቀቅ ይወስኑ – ጥፋትዎን አምነው ከተቀበሉ እና የበደሉትን ሰው ይቅርታ ከጠየቁ በሁዋላ፣ ከሚያሰቃይዎ የፀፀት ስሜት ነፃ መውጣት እንደሚገባዎት እራስዎን ማሳመን ይገባል።
በዚህ ዓለም ላይ አውቆም ሆነ ሳያውቅ የማያጠፋ የለምና የእርስዎም ክስተት ከብዙዎቹ አንዱ እንደሆነ አምነው እራስዎን ነፃ ያውጡ። በነገሩ ውስጥ ከእርስዎ ቁጥጥር በላይ የሆነ ነገር ከነበረ፣ ይህንኑ ለራስዎ ተገንዝበው ወደሚቀጥለው የሕይወት ምእራፍ ለመሸጋገር ሳያመነቱ ይወስኑ።
4. ከክስተቱ ትምህርት ይወሰዱ – ያለፈው አልፏል እና በነገሩ እየቀዘሙ ከመሰቃየት፣ የበለጠ ለወደፊት ሕይወትዎ ጠቃሚ የሚሆነው ከክስጠቱ ትምህርት ወስዶ ተመሳሳይ ስህተት ውስጥ እንዳይገቡ መማር ነው።
5. በክስተቱ በማለፍዎ እራስዎን በምስጋና ይሙሉ – ውስጥዎን ክፍት አርገው ከተቀበሉት ያለፉበት ልምድ ሁሉ የእራሱ የሆነ ልምድ እና ግንዛቤን አስጨብጦዎት ያለፈ ክስተት ነው።
የፍትሕ ተደራሽነት መብት የሚያጠነጥነው ፍትሕ በሚፈልገው ሰው ዙርያ ነው፡፡ የፍትሕ ተደራሽነት ሲባል አንድ ነጠላ የፍትሕ ዘሃ ላይ ብቻ ሙጥኝ ያለም አይደለም፡፡ ይልቁንም ፍትሕ የሚፈልገው ሰው መብቱን በማስከበር ረገድ ተገቢ የሆነ እልባት ለማግኘት የሚከተለውን ሥርዓትና ሒደት በሙሉ ያካልላል፡፡
ማንኛውም ግለሰብም ይሁን በሕግ የሰውነት መብት የተጎናጸፈ ሰው የመብት ጥሰት ሲያጋጥማቸው የደረሳባቸውን በደል ምንነቱን ለመረዳት እንዲሁም ይህ የመብት ጥሰት የሕግ የበላይነትን ወይም ሕግን መሠረት አድርጐ እንዲታረም በመንግሥት ተቋማት ውስጥ መፍትሔ የሚያገኙበትን ሒደት የፍትሕ ተደራሽነት መብት ውስጥ የሚካተት ነው፡፡
ምንም እንኳን የፍትሕ ተደራሽነት በውስጡ ብዙ መብቶችን የያዘ ነው ብለናል፡፡ ለአብነትም የሕግ ተደራሽነት፣ በጠበቃ (በሕግ ባለሙያ) የመታገዝና የፍርድ ቤት ተደራሽነት መጥቀስ ይቻላል፡፡ የሕግ ተደራሽነት መብት በአገሪቱ የሚወጡትን ሕጎች ኅብረተሰቡ የሚያገኝበትንና መብትና ግዴታውን የሚረዳበትን ሥርዓት ይመለከታል፡፡ በሕግ ባለሙያ የመታገዝ መብት ደግሞ አንድ ተጠርጣሪ ወይም የፍትሐ ብሔር ወይም የአስተዳደር ሙግት ተሳታፊ የሆነ ግለሰብ ለጉዳዩ የሚረዳውና ብቃት ያለው የሕግ ምክር በክፍያ ወይም ያለክፍያ ለማግኘት የሚችልበት አግባብ ነው፡፡
ሌላው የፍትሕ ተደራሽነት መብት አካል የፍርድ ቤት ተደራሽነት ሲሆን፣ ፍርድ ቤቶች መልክዓ ምድራዊ ሥርጭታቸው፣ በባለጉዳይ አያያዛቸውና ምላሽ አሰጣጣቸው በሚከተሉት አሠራር ሁሉ ለሕዝቡ የቀረቡ እንዲሆኑ የሚጠይቅ ነው፡፡
ከላይ ከተጠቀሱት በተጨማሪ ለሚደርሱ የመብት ጥሰቶች ከፍትሕ ተቋማት መፍትሔ የማገኘት መብትንም ያካትታል፡፡ በመሆኑም የፍርድ ቤቶቹ ተደራሽ መሆን፣ ፍትሐዊ የመሰማት ሥርዓት መኖር፣ የሕግ አገልግሎት ማግኘት፣ በቂ መፍትሔ የማግኘት፣ እንዲሁም እነዚህን ሁሉ በወቅቱ ማግኘትንም ያካትታል፡፡ የሥነ ሥርዓት ጉዳይ ከመሆን አልፎም በራሱ መሠረታዊ የፍትሕ ዘርፍም ነው፡፡ ግቡም ማኅበራዊ ፍትሕ ማስፈን ነው፡፡ ይኼ ጽንሰ ሐሳብ እየጎለበተና እያደገ መጥቶ የሰብዓዊ መብት አካልም ሆኗል፡፡
የዚህ ጽሑፍ ማጠንጠኛ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የፍርድ ቤቶች የዳኝነት ሥልጣንን በሚመለከት የሰጣቸው ውሳኔዎች የፍትሕ ፈላጊዎችን ፍትሕ የማግኘትና የፍትሕ ተደራሽነት ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ ማሳየት ነው፡፡ ተፅዕኖዎቹም ሁለት ዓይነት መልክ የያዙ ናቸው፡፡
የሰበር ችሎቱ እስከ ቅጽ 14 ድረስ ሙሉ በሙሉ በሕግ ተለይቶ ለፍርድ ቤቶች የመዳኘት ሥልጣን እስካልተሰጣቸው ድረስ የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ተፈጥሯዊ የዳኝነት ሥልጣን እንደሌላቸው ይሰጥ የነበረው የውሳኔ አሰጣጥን የሚመለከት ነው፡፡ ሁለተኛው አዝማሚያ ግን ከቅጽ 14 በኋላ እየተወሰኑ ያሉትን የሚመለከት ነው፡፡ በተለያዩ የሕግ ድንጋጌዎች አማካኝነት ለሌላ ተቋም እስካልተሰጠ ድረስ ፍርድ ቤቶች የዳኝነት ሥልጣን ያላቸው መሆኑን በመቀበል እየተወሰኑ ያሉትን የሚያካትት ነው፡፡
እንዲህ ዓይነት ውሳኔዎች በቀጥታ ፍትሕ የማግኘት መብትና የፍትሕን ተደራሽነት ላይ በአወንታዊም በአሉታዊም ተፅዕኖ አላቸው፡፡ እነዚህን ሁለት ዓይነት አዝማሚያዎችን ይበልጥ ለመረዳት ይቻል ዘንድ ሚርጃን ዳማስካ የሚባለው ሊቅ የፍርድ ቤቶችን ሥልጣን በሚመለከት የሰጠውን ትንተና መሠረት በማድረግ ለማሳየት ጥረት ይደረጋል፡፡ የዚህ ሊቅ ሥራ ለምን እንደተመረጠ ወደ ኋላ ላይ እንመለስበታለን፡፡