Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከየት እንጀምር የሚለውን ጥያቄ ለመፍታት ታስቦ የሚደረግ ጥሪ ይህ ነው። እኔነትን (ego) እንቅፋት እንዳይሆን ጅማሬውን ታናሽ ማድረግና ከዚህ በፊት አምላክ ከሰራው ታሪክ ትምህርት መውሰድ ያስፈልጋል። “ቀጣዩ አሻጋሪ” ማን ይሁን ብለን ባለመግባባት ከምንለያይ፥ በመጀመሪያ “ቲም ኢትዮጵያን” ለመውለድ እንሞክር። ከዚህ “ቲም ኢትዮጵያ” ወደፊት አማራጭ ግንባሩንና ሰብሳቢውን (ቀጣዩ አሻጋሪ) በጊዜ ሂደት የሚታወቁ ይሆናል። ያም “ቀጣዩ አሻጋሪ” ለአማራጭ ግንባሩ ሰብሳቢ ይሆናል ማለት ነው። የሚቀጥለው ጥያቄ ይህ “ቲም ኢትዮጵያ” እንዴት ይወለድ የሚል ነው። አሁንም ከአንድ ሰው መጀመር ይቀላል። እያወራን እርስ በርስ ስንፈራራና ሳንተማመን መንገድ ላይ እንዳንቀር መላው ምንድነው? ፅሁፍ እየፃፍንና ፅሁፍ እናነበብን እንዲሁ ሜዳ እንዳንቀር ብልሃት ያስፈልገናል። ከምንራቆሰው ብሄር ውጭ የሆነና፥ በኢትዮጵያዊነት ላይ እንደ ወርቅ ተፈትኖ የነጠረ ከመካከላችን፥ ከኢሕአዴግ መንግስት ውጭ የሆነ ማነው? እኔ ይህ ሰው ኦባንግ ሜቶ ይመስለኛል። እኔ ከ ኦባንግ ሜቶ ድርጅት ጋር ምንም ግኑኝነት የለኝም። ከእርሱም ጋር አልተነጋገርኩም። እኔ በሕይወቴ ዘመን ሁሉ በፖለቲካ ያልተሳተፍኩና ለእርቅና መግባባት ከመሞገት ውጭ ማንንም የማላውቅ ታናሽ ሰው ነኝ። ኦባንግ ሜቶ ከፖለቲካው ውጭ ሆኖ ስለ ኢትዮጵያዊነት የሚያቀነቅን እንደሆነ አያለሁ። በተጨማሪ ደግሞ ከኦባንግ ሜቶ ብንጀምር፤ ከእርሱ የተሻለ ኢትዮጵያዊ አለ የሚል ሰው ቢኖር እንኳን፥ ኦባንግ ሜቶ ራሱ ችቦውን ለማስተላለፍ ብቃት ያለው ስብዕና ይኖረዋል ብዬ መገመት እመርጣለሁ። ቁምነገሩ ጊዜ የለንም። እጅግ አስቸኳይ ጉዳይ ስለሆነ ብቻ የመጣደፍ ጭንቀት እንዳለብኝ ታይቶ ስህተተኛ ከሆንኩም ይቅርታ ይደረግልኝ። ይህንን ሀሳብ በንፁህ ሂሊና ተወስዶልኝ፥ ከማውራት ለመላቀቅ የተደረገ ጥረት ተደርጎ እንዲወሰድና ማስተካከያ ይሰጥበት ዘንድ አደራ እላለሁ። ብሳሳትም፥ በሞት እና በሕይወት መካከል ላለችው እናት ሀገር ሞኝ ተደርጌ ብቆጠርም ክብር ነው እላለሁ። ታዋቂ ሰው ስላልሆንኩ፥ ይህ ሀሳብ ፍሬ የሚያፈራው በተዐምር ፈጣሪ እጁን ጣልቃ ካገባበት ብቻ ነው። ስለዚሁ ጉዳይ ምክርዎን በዚህ ኢሜል ይላኩልኝ።
ምስጢሩ ሁለት አሻጋሪ እንደሚያስፈልገን ማስተዋል ነው። ነፃ አውጭ ሙሴው ዶ/ር ዐብይ ከባርነት ቀንበር የ “ኤርትራን ባህር” አሻግሮጥሪውን በዲሞክራሲ አዋላጅነትለማጠናቀቅ ሲጥር፥ እኛ በምድረ በዳ እንዳንቀር፥ የ “ዩርዳኖስን ባህር” አሻግሮ ወደ ተሰፋይቱ ኢትዮጵያዊነት ምድርየሚያስገባን፥ ከዶ/ር ዐብይ ትይዮ የሚሰለፍና አማራጭ ግንባሩን የሚመራ “ኢያሱ” እንዲወጣ ሁላችንም አንድ ልብ እንዲሰጠን ፀሎቴ ነው። እግዚአብሔር ዐብይን ለኢትዮጵያ ሰጠ። አሁን አምላክ ከእኛ የሚፈልገውየኢትዮጵያ ሕዝብ እንደ አንድ ሆነው ቀጣዩ አሻጋሪእንዲገለጥመተባበር መቻል ነው። ዐብይን የሚያምነው ሰው፥ እውነት ዐብይን ከወደደ፥ ለ “ቀጣዩ አሻጋሪ” መገለጥ ይስራና፥ ዐብይ የሚወዳትን ኢትዮጵያን ይርዳ። ዐብይን የሚጠረጥረው ሰው፥ እውነት ኢትዮጵያን ከወደደ ለ “ቀጣዩ አሻጋሪ” መገለጥ ይስራና የሚወዳትን ኢትዮጵያን ይርዳ። ዶ/ር ዐብይ ላይ ብቻ ተጠምዶ ሰው ቁጭ ካለ፥ በምድረ በዳ አልቆ፥ የእስራኤልን ታሪክ ዳግመኛ በራሳችን ላይ እንዳንደግም እንፍራ! አሁን አሁን ዶክተር ዐብይ መደገፍም ሆን መቃወም አይጠቅማቸውም። አይጠቅመንምም። ይልቁንስ እንልቀቃቸውናበራሳችን ሥራ እንጠመድ።ያኔ ጠቅላይ ሚኒስቴሩም ጉልበት አግኝተው በበጎነት ይገለጣሉ እንጂ ክፉ ሆነው ክፉ አያደርጉም።
ዶ/ር ዐብይ እውነተኛ ኢትዮጵያዊ ናቸው ብለው ምንም እንከን በሳቸው ላይ ላለመመዝገብ የተገዘቱ አሉ። በሌላ በኩል ደግሞ ዶ/ር ዐብይ አስመሳይ መሰሪ ናቸው ብለው የሚምሉና ፍርድ ቤት የቀረቡ ይመስል፥ የማስረጃ ትንታኔ ላይ ተጠምደው ጊዜያቸውን ያቃጥላሉ። የተለመደው የፖለቲካ ጥበባችን የሚመክረን እውነታዎች በሁለቱ አካሄድ በኩል እየፈረጀን እስከመቼ እንደሚሸውደን አላውቅም። ብናስተውል በዚህ ሰሞን የተከሰተው የጃዋር ግርግር፥ ለኢትዮጵያ ታላቅ አዘን ቢያስከትልም፥ የፈሰሰው ደም ከንቱ ሆኖ እንዳይቀር ከፈለግን፥ ከዚህ ሰቅጣጭ ሀዘን ውስጥ በሁለት ጎራ ተከፍለንየምንሞግትዶ/ር ዐብይ ተኮር ዜጎች (ተቃዋሚና ደጋፊ)፥ ዶክተሩን ለቀቅ አድርገንናበህብረት ሆነን ለአንድ ዓላማወደ ሥራ እንግባእላለሁ።
ኢትዮጵያዊነት ስለተሰበከ ሀገር ሁሉ በፍቅርና በተስፋ እንደተነቃነቀ አምና አይተናል። ግን ምን ያደርጋል ከተበታተነ መቶ ሚሊዮን ሕዝብ ይልቅ፥ በወደቀራዕይና ዓላማ አንድነትን የፈጠረ ድርጅትየበለጥ ሃይል ኖሮት ለእርስ በርስ እርድ እያዘጋጀን ይገኛል። ግና!
በሺዎች ዓመታት እንደ አልማዝ ተፈትኖ ነጥሮ የወጣው ኢትዮጵያዊነት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ ራዕይ ጥላ ስር ተሰባስበን፥ አንድ ሁነኛ አማራጭ ግንባር የምንፈጥርበት ቀን ደረሰ።ኢሕአዴግ የተለያየ ፓርቲዎችን በአብዮታዊ ዲሞክራሲ ጠፍሮናግንባር ፈጥሮ 27 ዓመት ሲነግስ አይተን ስናበቃ፥ ዛሬ ደግሞ ይህ ኢሕአዴግ የተለያየ ፓርቲዎችን በመደመር ንግግር ጠፍሮናግንባር (ውህደት) ፈጥሮ ሌላ 27 ዓመት ሊገዛ ሲደራጅ፥ በትናንሽ ራዕይና በተበታተነ ፓርቲዎች እርስ በርስ ፉክቻ መዳከር ሊያበቃ ነው።ዝምተኛው ብዙሃን ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ዐብይን በመደገፍና በመቃወም እየተዋከበ፥የኢትዮጵያን ትንሣኤ በምትሃትይመጣል ብሎመጠበቅ ሊቀር ነው ከእንግዲህ።
ሌላው ቀርቶ ኢሕአዴግ አጋር ፓርቲዎች እያለ ለዘመናት የሚያላግጥባቸውን፥ዛሬ ዛሬ ሊያቅፋቸው ላይ ታች ሲል፥ ይህ አማራጭ ግንባር ዕውን ሆኖ እነዚሁኑ የተገፉ ሕዝቦች ለአባልነት ይጋበዛሉ። አሮጌ ነገር እያረጉ አዲስ ነገር መጠበቅ የሰለቸን ጊዜ ላይ ደርሰናልና እንንቃ! ዶ/ር ዐብይን የሽግግር መንግስት ምናምን እያልንበመግለጫና በጥያቄ ከምናዋክባቸው፥ዶክተሩን ለቀቅ አድርገን፥እኛ “የሽግግር” አማራጭ ግንባር ለውድድር እንዲቀርብ የምንፈጥርበት ወቅት ይሁን።ኢሕአዴግ በፌድራሊዝም አግባብ ሲጣሉ፥ እኛ በኢትዮጵያዊነት ላይ የተገነባውንና ፍፁምነት ጭምር የተላበሰውን“ኢትዮጵያዊ ፌድራሊዝምን”እናስተዋውቃለን።ጠቅላይ ሚኒስቴሩን እንዲህና እንዲህ አድርጉ እያልን አዳዲስ አሳቦችን እንዲቀበሉን መወትወት ትተን፥ ያንኑ አዳዲስ ሀሳቦች በራሳችን ላይ አውለን አማራጭ ግንባር ሆነን እንገለጣለን።
እስቲ ሀገራችንንከማየት እንጀምር። ሀገራችንጃንሆይ ያስራቧት፥ ደርግ ያቆሰላትና ኢሕአዴግ ኮማ ውስጥ የከተታት እምዬ ናት። ጠላቶቿ ግባ መሬቷን ከአሁን አሁን አየን እያሉ ቢጠብቁም፥ ፈጣሪ ከእሷ ጋር ጉዳይ አለውና ይሄው ኢትዮጵያ እየተባለች ስሟ ከመጠራት እስካሁን አልቀረም። ምድረ በዳ ሆና ባንዲራዋ በሰማይ የሚታይ ሆናለች። ሰው የዶክተር ዐብይን ልብ ለማወቅ ይመራመራል። የትኛውም ልብ ይኑራቸው አሁን ያለችሁን የኮማ ኢትዮጵያ ነፍስ ሊዘሩ አይችሉም። ይመስለናል እንጂ ማንም አይችልም።ወደድንም ጠላን ኢትዮጵያ በሰው እጅ ሥራ እንዳንታሰራራ ተደርጎ በኮማ ውስጥ እንድትገባ ተደርጋለች። እርማችንን እናውጣና ይህን ሀቅ ማለትም በሰው እንደማይቻል እንቀበል።ምክንያቱም ያሳለፍነው ጉድ ከሰውነት አውጥቶን እንደ ባለ አእምሮ ማሰብ እንዳንችል አድርጎናል። ሀገሪቱን የሚዘውሩት ሊሂቃን ተብዬዎች ሁሉ፥ ሁሌ ጥል ላይ ያለንና ሁከት ውስጥ የምንዋኝ ያልታወቀልን “እብዶች” ነን። በደመ ነፍስ የምንመላለስ ሆነናል። መርገም ይዘን በረከት እንዲወርድልን ስንባዝን ከርመናል። ንፁህና ትልቅ የሆነው የኢትዮጵያ ሕዝብ በእኛ ዳተኝነት ታግቶ፥ መጨረሻዬ ምን ይሆን ብሎ ጉዳችንን ከማየት ያለፈ ነገር ማድረግ እንዳይችል ሆኖ በስጋት ተቀምጧል።
​ልብ እንግዛና የኢትዮጵያን አምላክ ከማየት እንጀምር። የኢትዮጵያ ሕዝብ ተስፋው ፈጣሪ እንደሆነ እሙን ነው። የኢትዮጵያ ሕዝብ ቤተሰብ እንደሆነ እውነትነው። ነገር ግን ባለፈው 50 ዓመታት የኢትዮጵያን ፖለቲካ የሚዘውሩት አምላክን ዜሮ እንዳረጉት የአደባባይ ሚስጢር ነው። በእጃቸው ያለው ደምና በልባቸው ያለው መከፋፋት አምላክን ለረድኤቱ እንዳይጠሩ እንቅፋት ሆኖባቸዋል። ያለፈውን በደልና ቁርሾ ማውራትና በቁስል ላይ እንጨት መስደድ እንጂ፥ በአምላክ ፍቅርና ረድኤት በይቅርታ ያለፈውን ፋይል ዘግቶ መፈወስ እንዳለ አይታሰብም። የጎሳውን ወገን “ወንድማችን” ይላል እንጂ፥ መላው ኢትዮጵያዊ ወንድሙ እንደሆነ ዘንግቶ፥ በወንድማማች መካከል ጠብ መዝራት ፋሽን ነው። እርግማን ተይዞ በረከት መጠበቅ ሞኝነት ነው። የበረከትን ምንጭ የሆነው አምላክ ተንቆና ገሸሽ ተደርጎ፥ መድሃኒት እንዲመጣ መልፋት ባዶነት ነው።
እንዲሳካልንና ምድራችን የተዐምር ምድር እንድትሆን ከፈለግን፥ እኛ ከቁጥር የማናስገባውን የኢትዮጵያ አምላክ ሕዝቡ ታምኖበታልና፥ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዘወትር እንደሚያደርገው ሁሉ እኛም ራሳችንን ዝቅ ማድረግ ያስፈልገናል። ለሰው የማይቻል ለፈጣሪ ይቻላልና። ሁላችንም በመመለስየኢትዮጵያን አምላክ የኢትዮጵያ ንጉሥ እንዲሆን በአደባባይ ለሁሉ እናውጅ። ያኔ ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች የሚለው ትንቢት እውነት ይሆናል። የአሜሪካ አባቶች እግዚአብሔር ላይ ተደግፈው የእግዚአብሔርን ስም በዶላራቸውና በሳንቲሞቻቸው ላይና በብሄራዊ መሀላቸው ውስጥ አስገብተው ፈጣሪን ሲያከብሩ፥ እነሆ የዓለም ንጉስ ሆነው አረፉት። የሚያሳዝነው ፈሪሃ እግዚአብሔር ያለው የኢትዮጵያ ሕዝብ፥ መሪዎቹበፈጣሪ የሚያፍሩመሆናቸውነው። የፈጣሪ በረከትና ረድኤት እንዲደርሰን የፖለቲካ መሪዎቻችን ራሳቸውን ከማማው ላይ አውርደው የኢትዮጵያ ሕዝብ የሚታመንበትን ፈጣሪ ከፍ እንዲል ያድርጉ። አምላክን በንግግር መጨረሻ ላይ ጣል የምናደርገው ብቻ ሳይሆን፥ አማራጭ እንዲሆን በሕብረት የምንፈጥረው ግንባርየአምላክን ረድኤት እንደ ዋና መሪ ቃል ማስቀመጥአለበት። አምላክን የምንማፀነው፥ የሃይማኖት ጉዳይ ስለሆነ ሳይሆን (ሃይማኖት የግል ነው)፥ ያለ ፈጣሪ ረድኤት የኢትዮጵያ ትንሳኤፍፁም በሰው ሃይል እንደማይሳካ ከልብ ስለገባን መሆን አለበት። ይህ ድርጊት ደግሞ መድሃኒትነቱ በእኛ ብቻ የሚወሰን አይደለም። ለምሳሌ መሪ ቃላችን፥ “ፈጣሪ ኢትዮጵያን አስባት” ብለን ብንነሳ፥ አምላክ ይህንን ለምልክት አድርጎት የሚባርከን እኛን ብቻ ሳይሆን፥ እኛን ለዓለም በረከት በማድረግ ምድርን ሁሉ በክብሩ ይሞላል።
በቸልተኝነት አይለፍብን፥ ይልቁንስጊዜውን ከማየት እንጀምር። በአብዮትትርምስ ውስጥ የነበረ ትውልድ በሞት አልቆ አዲስ ትውልድ ሊመጣ ያለበት አፋፍ ላይ ደርሰናል። ከጥቂት ዓመታት በሁዋላ የጃንሆይ ጊዜ ግርግርን የሚያውቅ ሰው በሕይወት የሌለበት ዘመን ሩቅ አይደለም። ባለፉት አምሳ ዓመታት ስለነበረው ቀውስ ሂሳብ በይቅርታ ዘግተን፥ አዲሱን ትውልድ መክረንና መርቀን፥ የኢትዮጵያን አይቀሬ ታላቅነት በጭላንጭል አይተን፥ ወደማንመለስበት ሞት ኢትዮጵያን ተሰናብተን በእፎይታ እንድንሄድ ፈጣሪ ምህረት እንዳደረገልን ስለ ጊዜው ምንነት ማወቅ ተስፋ ሰጭ ነው።
ጊዜው በጠላታችን ሤራ ኢትዮጵያ እንድትጠፋ ቀጠሮ የተያዘበት ብቻ ሳይሆን፥ በይበልጥ ጊዜው ለውድ እናት ሀገራችን ልዩ የመዳን ቀን ለመሆኑምልክቱ ብዙ ነው። አብዮት ሳይፈነዳ በለውጥ ጉዞ ላይ መሆናችንመለኮታዊ እጅ እንዳለበት የሚጠራጠርና ለውጡን እኔ በአመፅ አመጣውት ብሎ የሚፎክር ፊት ፊቱን ብቻ የሚያይ ፍጡር ነው። በመጀመሪያ አካባቢ ሕዝብን በተስፋና ደስታ ፍንጣቂ ኢትዮጵያዊነትን ቦግ ብሎ እንዲበራ ያንተገተገው የዶክተር ዐብይ ስብዕናብቻ ነው ብሎ የሚያስብ፥ የማይታየውን የመለኮት እጅ የማያገናዝብ ሰው ነው። በመጨረሻ ያገሩ ሰዎች የሆንን ስንቀዘቅዝ፥ በዓለም የሰላም ኖቤል ሽልማት ያስታቀፋቸው፥ ይህ ስኬት ስለ ዶክተሩ የሚናገርብቻ ሳይሆን መለኮት “አስተውሉ! ጊዜውን!” እያለን ለመሆኑ ማወቅ የሚሳነው የማያስተውል ሰው ብቻ ነው።
ባጭሩ የነገሩ ድምዳሜ ይህ ነው፡ ያም ጊዜው በማያሻማ ሁኔታ የኢትዮጵያ ነው። የምንተኛ እንንቃ! የስብራታችንን ጥልቀት ላስተዋለው፥ የጨለማውን ድቅድቅነት ለተመለከተው፥ ሊነጋ እንዳቅላላ እርግጠኛ መሆን ይችላል።
WaterFire በፕሮቪደንስ, ሮድ አይላንድ ውስጥ በበርካታ ጊዜዎች ውስጥ በበጋው እና በ 2017 መጀመሪያ ላይ የተዘረጋው ነጻ የስነጥበብ መጫኛ ነው. የዚህ አሜሪካው ረጅም ዕድሜ 500 ዓመት ሆኗት, በአንድ ወቅት አየር ላይ በምትተኛበት ጊዜ በሚሊዮን የሚቆጠር, ከ 1994 ጀምሮ ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ የ WaterFire ቅዠቶችን ለመመልከት ከቆዩ በኋላ ቆይተዋል . በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተጨማሪ ሰላማዊ ትዕይንቶችን ለማየት ከተማውን ይጎዳሉ .
በባርኔቭ ኢቫንስ የተሸለሙት የሸክላ ስዕል በሮድ አይላንድ ነዋሪዎች እና ጎብኚዎች በሃይድይ ደሴት ነዋሪዎች እና ጎብኚዎች እንደ ኃያል የኪነ ጥበብ እና የፕሮቪዲንስ ህዳሴ ተምሳሌት ሆኖ ተመስግኗል. የውሃ ፍጡር የእሳት ቃጠሎዎች, የእንጨት መዓዛ, በእሳት ላይ በሚገኙ ድልድዳዎች, በእሳት አደጋ መጫዎቻዎች ላይ (የእሳት ማጥፊያ ሻንጣዎች) የእሳት ቃጠሎዎች (የእሳት ማጥፊያ ሻንጣዎች) የእሳት ቃጠሎዎች በሚቃጠሉበት ቦታ ላይ የእሳት ቃጠሎዎች ይቃጠላሉ. ወንዝ እና የኦፔራ ሙዚቃ ሁሉንም በ Waterplace Park ውስጥ የሚያዘዋውቁ ሁሉ ይደሰታሉ.
"ውሃ ፍንዳታ ከ 10 ሚሊዮን በላይ ጎብኚዎችን አስቦ, ወደ ገጠር ከተማ የሚያመጣውን እና የሮዴ ደሴት ዋና ከተማን በማደስ ላይ ይገኛል" በማለት የፕሮቪደንስ ፊርማ ዝግጅትን ያዘጋጁ.
በ 1998 ዓ.ም ከድራጎን መጨመር ጋር ተያይዞ የውሃ ፍጡር በ 1994 ዓ.ም ከአንዴ ብራፊያን እስከ 81 ባርበሮች በ 1998, 97 ባርበሮች በ 1999 እና በ 1999 መገባደጃ መጨረሻ አንድ የሺፕየመን መብራቶች በሺዎች አመት ክብረ በአላት ውስጥ ተጨመሩ.
ይህም በኤፕሪል 28 እና ሐምሌ 20 ወቅት ሁለት የእሳት መብራቶችን ያካተተ ነው. እሳቱ 22 የውድድያ ጠርሙሶች በ Waterplace Park Basin እና በ 12 የድንጋይ አበቦች ወደ ፕሮቪድዮን ማእከል ያመራሉ.
እነዚህ ሙሉ የውሃ ፍጆታ ቦታዎች ከ Waterplatz Park እስከ Memorial እና South Main Street Park ከ 80 በላይ የብራንሬዎችን ያበራሉ . መብራቱ ፀሐይ ከጠለቀች ከ 20 ደቂቃ በኋላ እና እስከሚቀጥለው እኩለ ሌሊት ድረስ ይቀጥላል ምክንያቱም እሳቱ ይቃጠላል.
የእሳት ማጥፊያዎች በየትኛውም ወንዝ የእግር ጉዞ ላይ የተጣበቁ ወንበሮችን የማያቋርጥ መተላለፊፍ ለማረጋገጥ አይፈቀድም. ስለዚህ ወንበሮቻችሁን በመኪና ውስጥ ይተውዋቸው እና ውኃ ወለሉን በእግር በመቃኘት ይሂዱ .
በየዓመቱ WaterFire ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጉ ጎብኚዎችን ወደ ከተማዋ ፕሮቪን በመሳብ ይህን የቅርፃ ቅርጽ ቴክኒሻን ለመሳብ ይወዳሉ. በድህረ-ገፅ ዙሪያ የሚጎበኙ ጎብኚዎች በየዓመቱ 113 ሚሊዮን ዶላር ለቢዝነስ ንግዶች እና 9 ሚሊዮን ዶላር ለክፍሬ የታክስ ባንኮች ይዘጋጃሉ. እስካሁን ድረስ በፕሮቪደንስ አካባቢ ወደ 1,300 ስራዎች ፈጥሯል. ስኬታማነትን ያስመስላል , እና ካንሶስ ሲቲ እና ኮሎምበስ, ኦሃዮ, የራሳቸው የውሃ ወፍጮ ምርቶች ያዘጋጃሉ .
የውሃ ፍሰትን አገልግሎት ለመጎብኘት በዚህ ክስተት, መጓጓዣ, መኪና ማቆሚያ, ሆቴሎች, ምግብ ቤቶች እና ሌሎች አካባቢያዊ መስህቦች ላይ በ WaterFire.org ላይ መረጃ ያገኛሉ. ጎብኚዎች የቱሪስት አካባቢዎችን , ከተጠበቀው መኖሪያ ቤቶች እና የኒውፓርት ዝነኛ የጃዝ ፊልም ወደ ታሪካዊ ፓትቴክከ የእንሰሳት ብራባሬዎች ለማሰስ ጎራዎች ላይ የውሃ ፍሰት ቅዳሜና እሁድ በፕሮቪደንስ ዙሪያ የተከናወኑ ድርጊቶችን እና ዝግጅቶችን ይዘረዝራል.
የማምረቻ ማሞቂያ በዋነኝነት ለብረታ ብረት ማቅለጥ ፣ ለሙቀት ጥበቃ ፣ ለቆሸሸ ፣ ለመበየድ ፣ ለማብረድ ፣ ለትርፍ ጊዜ ፣ ​​ለዲያቆርሚ ፣ በፈሳሽ ብረት ማጣሪያ ፣ በሙቀት ሕክምና ፣ በቧንቧ ማጠፍ እና በክሪስታል እድገት ላይ ይውላል ፡፡ የመግቢያ ኃይል አቅርቦት የማስተካከያ ዑደት ፣ ኢንቮርስተር ወረዳ ፣ የጭነት ዑደት ፣ የመቆጣጠሪያ እና የመከላከያ ዑደት ነው ፡፡
ለ induction ማሞቂያ መካከለኛ ድግግሞሽ የኃይል አቅርቦት ቴክኖሎጂ ተለዋጭ የአሁኑ የኃይል ድግግሞሽ (50Hz) ን ወደ ቀጥተኛ ኃይል የሚያስተካክልና እንደ ‹thyristor ፣ MOSFET ወይም IGBT› ባሉ የኃይል ሴሚኮንዳክተር መሳሪያዎች አማካይነት ወደ መካከለኛ ድግግሞሽ (400Hz ~ 200kHz) የሚቀይር ቴክኖሎጂ ነው ፡፡ የቴክኖሎጂ ባህሪዎች በተለዋጭ ቁጥጥር ዘዴዎች ፣ በትልቅ የውጤት ኃይል እና ከክፍሉ የበለጠ ውጤታማነት እና እንደ ማሞቂያው መስፈርት ድግግሞሽን ለመለወጥ ምቹ ናቸው ፡፡
የአነስተኛ እና መካከለኛ የኃይል አቅርቦት መሳሪያዎች ማስተካከያ ሶስት-ደረጃ የቲዮስተርስ ማስተካከያ ይቀበላል ፡፡ ለከፍተኛ ኃይል የኃይል አቅርቦት መሣሪያዎች የኃይል አቅርቦቱን የኃይል መጠን ለማሻሻል እና የፍርግርግ-ጎን ስምምነትን ለመቀነስ የ 12-pulse thyristor እርማት ይተገበራል ፡፡ የ “ኢንቬንቴር” የኃይል አሃድ ከፍተኛ የኃይል ማመንጫውን ለመገንዘብ ከተገናኙት ከፍተኛ-ቮልቴጅ ከፍተኛ-ወቅታዊ ፈጣን ማብሪያ ታይስተርስ ትይዩ እና ከዚያ የተከታታይ ነው ፡፡
1) ትይዩ የሚያስተጋባ ዓይነት ፣ 2) ተከታታይ የማስተጋባት ዓይነት ፡፡ ኢንቬንደር እና ሬዞናንት ዑደት በመዋቅራዊ ባህሪዎች መሠረት በሁለት ዓይነቶች ይከፈላሉ ፡፡
ትይዩ የሚያስተጋባ ዓይነት-ከፍተኛ-ቮልቴጅ ከፍተኛ-ወቅታዊ የውሃ ማቀዝቀዣ ቲርተርስተር (ኤስ.ሲ.አር.) ​​የአሁኑን ዓይነት የመለወጫ ኃይል አሃድ ለማቋቋም የሚያገለግል ሲሆን ከፍተኛ የኃይል ማመንጫ ደግሞ በታይስተርስተርስ ተቆጣጣሪነት እውን ይሆናል ፡፡ የሚያስተጋባው ዑደት በአጠቃላይ የተሟላ ትይዩ ድምጽ-አወጣጥ አወቃቀርን ይጠቀማል ፣ እንዲሁም ሁለቱን-ቮልት ወይም ትራንስፎርመር ሁነታን በኢንዱስትሪው ላይ ባለው መስፈርት ላይ ያለውን ቮልቴጅ ለመጨመር በዋናነት በማሞቅ ሂደት ውስጥ ይሠራል ፡፡
የተከታታይ የሚያስተጋባ ዓይነት-ከፍተኛ-ቮልቴጅ ከፍተኛ-ወቅታዊ የውሃ ማቀዝቀዣ ቲሪስተር (ኤስ.ሲ.አር.) ​​እና ፈጣን ዳዮድ የቮልት ዓይነት የመለወጫ ኃይል አሃድን ለመፍጠር ያገለግላሉ ፣ እናም ከፍተኛ የኃይል ማመንጫ በ ‹‹Tristristers›› ቁጥጥር ከፍተኛ ነው ፡፡ የሬዞናንስ ዑደት ተከታታይ የድምፅ ማጉያ አወቃቀርን ይጠቀማል ፣ እና ትራንስፎርመሩ ከጫናው መስፈርት ጋር እንዲዛመድ ጉዲፈቻ ይደረጋል ፡፡ ከፍርግርግ-ጎን ፣ ሰፊ የኃይል ማስተካከያ ክልል ፣ ከፍተኛ የማሞቂያ ብቃት እና ከፍተኛ የመነሻ ስኬት መጠን ካለው ከፍተኛ የኃይል ንጥረ-ነገር ጥቅሞች በተጨማሪ በአሁኑ ዓመታት በስፋት ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን በዋነኝነት በማቅለጥ ሂደት ውስጥ ይተገበራል ፡፡
የማኑፋክቸሪንግ ሂደት ከተሻሻለ በኋላ ሩና የተሰራው ፈጣን ማብሪያ / ማጥፊያ / ታይስተርቶር የኒውትሮን ጨረር እና ሌሎች ሂደቶችን በመጠቀም የማጥፋት ጊዜውን የበለጠ ለማሳጠር እና የኃይል አቅሙም ተሻሽሏል ፡፡
ዋናው የኃይል መሳሪያው ሁሉንም መስኮች ከ 8 ኪኸ በታች በሆነ የክወና ድግግሞሽ ስለሸፈነ የኢንደክተሩ ማሞቂያ መካከለኛ ድግግሞሽ የኃይል አቅርቦት ታይስተርስን ይቀበላል ፡፡ የውጤት ኃይል አቅም በ 50 ፣ 160 ፣ 250 ፣ 500 ፣ 1000 ፣ 2000 ፣ 2500 ፣ 3000kW ፣ 5000KW ፣ 10000KW የክወና ድግግሞሽ መጠን 200Hz ፣ 400Hz ፣ 1kHz ፣ 2.5kHz ፣ 4kHz ፣ 8kHz ነው ፡፡ 10 ቶን ፣ 12 ቶን ፣ 20 ቶን ለብረት ማቅለጥ እና ለሙቀት ማስቀመጫ ፣ ዋናው የኃይል መሳሪያ መካከለኛ ድግግሞሽ የኃይል አቅርቦት ነው ፡፡ አሁን ከፍተኛው የውጤት ኃይል አቅም ወደ 40000 ቶን ወደ 20000KW ይመጣል ፡፡ እና ‹ታይስተርስ› የሚተገበር ቁልፍ የኃይል ልወጣ እና ተገላቢጦሽ አካል ነው ፡፡
ጊዜው የነብዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ነብይነት ከታወጀ አምስት አመት ሆኖ ነበር። ልክ የዛሬ አንድ ሺህ አራት መቶ አርባ አንድ አመት አካባቢ፤ እ.አ.አ. ልክ በ615 እንበለው።
ነብዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ወደ አላህ በመጣራታቸው፣ የጣኦት አምልኮን በመቃወማቸው፣ የማህበራዊ ሚዛኖችን ለማስተካከል እና ፍትህን ለማንገስ በመታገላቸው መከራን ይጋቱ ነበር። እርሳቸው ላይ ከሚደርሰው እንግልት ተጨማሪ ተከታዮቻቸው ለታላቅ አደጋዎች ይጋለጡ ነበር። ከሀዲያን ያስሯቸዋል። ይቀጧቸዋል። ይደበድቧቸዋል። በረሀብና ጥም ይፈትኗቸዋል።
በበረሀው ንዳድ የቀለጡ ድንጋዮች፣ እሳት፣ ጅራፍ፣ ሰይፍና የማረሻ ስለት ሳይቀር የቅጣት መሳሪያዎች ነበሩ። እነዚህ ምስኪን የንፁሁ መልእክተኛ ተማሪዎች የሚቀጡበት።
ይህ ሁሉ መከራ ኃይማኖታቸውን እንዲተዉ ለማድረግ ነው። ነብዩ ሀይል አልነበራቸውም። ተከታዮቻቸውን ከእነዚህ አረመኔዎች አደጋ መታደግ አይችሉም። የባልደረቦቻቸውን ጭንቅ ሲመለከቱና እዝነት የተሞላው ልባቸው መከራን መመልከት ሲሳነው “አላህ መፍትሄ እሰኪያመጣ ድረስ ወደ ሐበሻ ምድር ብትሄዱ መልካም ነው። በእርሷ ማንም የማይበደልበት ንጉስ አለ። የእውነት ሀገር ናት።” አሉ።
“እናንተ ያመናችሁ ባሮቼ ሆይ! ምድሬ በእርግጥ ሠፊ ናት፤ (ብትቸገሩ ተሰደዱ)። እኔንም ብቻ ተገዙኝ። ነፍስ ሁሉ ሞትን ቀማሽ ናት። ከዚያም ወደኛ ትመለሳላችሁ።እነዚያም ያመኑና መልካም ሥራዎችን የሠሩ ከገነት በሥሮቻቸው ወንዞች የሚፈሱባቸውን ሰገነቶች በውስጣቸው ዘውታሪዎች ሲሆኑ በእርግጥ እናሰፍራቸዋለን። የሠራተኞች ምንዳ ምንኛ አማረ! (እነርሱ) እነዚያ የታገሱ በጌታቸውም የሚመሩ ናቸው። ከተንቀሳቃሽም ምግቧን ለመሸከም የማትችለው ብዙ ናት። አላህ ይመግባታል። እርሱ ሠሚው አዋቂው ነውና።” (አል-ዐንከቡት 29፤ 56-60)
ወደ ኢስላም የሚገቡ ሰዎች መብዛታቸው፣ ኢማን ይፋ መሆኑ፣ የመካ ሠዎች ዋና የወሬ አጀንዳ እስልምና መሆኑ ሙስሊሞች ላይ ቅጣት እንዲበዛ አድርጓል። አል-ዙህሪይ ከዑርዋህ ይዘው በዘገቡት የሐበሻው ሒጅራ ወሬያቸው ላይ እንዲህ ብለዋል፡- “ሙስሊሞች ሲበዙ፣ ኢማን የወቅቱ ርእሰ-ዜና ሲሆን… የመካ ከሃዲያን የሆኑት ሙሽሪኮች በአላህ ባመኑት የጎሳ አባላቶቻቸው ላይ ቅጣት ማዝነብ ጀመሩ። ያስሯቸዋል። ይቀጧቸዋል። በኃይማኖታቸው ሰበብ ይፈትኗቸዋል። ይህ ሁኔታ አስከፊ ደረጃ ላይ ሲደርስ መልእክተኛው ላመኑባቸው ሠዎች ‘በምድር ላይ ተበተኑ’ አሏቸው። እነርሱም ‘የአላህ መልእክተኛ ሆይ ወዴት እንሂድ?’ ብለው ጠየቁ። ‘ወደዚህ!’ ብለው ነብዩ ወደ ሐበሻ አመለከቱ።”
ሰዎቹ ሀገራቸውን ትተው የሚሸሹት በኃይማኖታቸው ሰበብ ከሚገጥማቸው አደጋ ለመሸሽ ነው። ይህ ምክንያት ትልቁ የስደታቸው ሰበብ ነው። ኢብኑ ኢስሐቅ እንዲህ ይላሉ፡- “የመልእክተኛው ባልደረባ የሆኑት ሙስሊሞች ወደ ሐበሻ ተሰደዱ። የተሰደዱትም በዲናቸው የሚገጥማቸውን ፈተና ለመሸሽ ነው።…”
ኡስታዝ ሰይድ ቁጥብ እንዲህ ይላሉ፡- “…ከዚህ በኋላ መልእክተኛው መልእክታቸውን የሚያሰራጩበት ከመካ ውጪ የሆነ ማእከል ፈለጉ። እምነት የሚጠበቅበትና ነጻነቱን የሚያገኝበት ማዕከል፤ መካ ውስጥ ከገጠመው በደልና ፈተና ርቆ የሚቆይበት መሬት፤ መልእክቱ በነጻነት የሚሰበክበት፤ አማኞች የሚጠበቁበት ማእከል! ይህ ነው እንደኔ ቀዳሚው የመጀመሪያው የሐበሻው ሂጅራ ሰበብ። ስደቱን ያከናወኑት ነፍሳቸውን ለማዳን ብቻ ነው የሚል እምነት ካለ መረጃን የተደገፈ አይመስለኝም። እንዲያ ቢሆን ኖሮ ከቤተሰቦቻቸው ጥበቃ ማግኘት የሚችሉ የታላላቅ ቤተሰቦች ልጆች ተሰደው ጥበቃን የሚሹና ትልልቅ የቅጣት አጋጣሚዎችን ያስተናገዱት ድሆችና ባሮች ሳይሰደዱ አይቀሩም ነበር። ተቃራኒው ነበር የሆነው። ደካማዎቹ ተቀምጠው ኃያሎቹ ተሰደዱ። ብርቱ ቅጣት የገጠማቸው የሚሳደዱና መከራና ፈተና የሚገጥማቸው ባሮችና ድሆች ተቀምጠዋል። የታላላቅ ጎሳዎች አባላት የነበሩ ሙስሊሞች ግን ተሰደዋል። እነዚህን ከስደት የሚያብቃቃ ከፈተናና ከችግር የሚጠብቅ ቤተሰብ ነበር። ከተሰደዱት መሀል አብዝሀኞቹ የዚህ አይነት ከለላ ማግኘት የሚችሉ የቁረይሽ ጎሳ አባላት ነበሩ።…”
ፕሮፌሰር ሙኒር አልገድባንም ይህን ሀሳብ ይጋራሉ። እንዲህ ይላሉ፡- “ይህ የኡስታዝ ሰይድ ግንዛቤ ብዙ የነብዩና የባልደረቦቻቸው ገድሎች የሚያግዙት ታላቅ ግንዛቤ ነው። እንደኔ አመለካከት የሐበሻ ሙሐጂሮች የደረሱበት የኋላ ውጤት እራሱ ይህንን ያጠናክረዋል። የየስሪብ (የኋላዋ መዲና) ስደት እስኪሳካ ድረስ መልእክተኛው ሙሐጂሮቹ ከሐበሻ እንዲመለሱ አልፈለጉም። እንደውም የበድር፣ የኡሑድና የኸንደቅ ዘመቻዎችን ከዚያም የሑደይቢያ ስምምነትን አድርገው እስኪያበቁ ድረስ የሐበሻ ስደተኞች እንዲመለሱ አልፈለጉም። እስከዚህ ድረስ በነበሩት አምስት አመታት ውስጥ መዲና የተረጋጋች ሀገር አልነበረችም። በየጊዜው ለቁረይሾች ጥቃት የምትጋለጥ ከተማ ነበረች። የመጨረሻው ሠፊ ጥቃት የኸንደቁ ጥቃት ነበር። ከዚያም መልእክተኛው መዲና ውስጥ ልባቸው ረጋ። መዲና ፀጥ ያለችና ሰላማዊ የሙስሊሞች ዋና ማእከል መሆኗን አረጋገጡ። ከሙሽሪኮች የሚቃጡ ጥቃቶችም ቆሙ። ይህን ጊዜ ነው መልእክተኛው ሙሀጂሮች ከሐበሻ እንዲመለሱ ያዘዙት። አሁን መዲና በአደጋ የተከበበች እና በድንገት የመካ ሠዎች እጅ ትወድቃለች የሚሉበት ስጋት የላቸውም። ስለዚህ ሐበሻን የጥንቃቄ ጊዜ ተለዋጭ የዳዕዋ ማእከል አድርጎ መያዙ አያስፈልግምና ትተዋት እንዲሄዱ አደረጉ።”
ፕሮፌሰር ዲሩዛህም ተለዋጭ የዳዕዋ ስርጭት ማዕከል ማበጀት የሐበሻው ስደት አላማ እንነደበር ያምናሉ። እንዲህ ይላሉ፡- “… ልብን የሚያረጋጋ ምርጥ ሐሳብ አለኝ። ሐበሻ በዘመኑ የክርስቲያን መንግስት ያላት ሐገር ስለነበረች እርሷ ውስጥ ሠፊ የዳዕዋ መድረክ ይገኛል። ስለዚህ የሐበሻ ሒጅራ አላማ አዲስና ተለዋጭ የዳዕዋ ማዕከል መፍጠር ነበር። ጃዕፈር የሙሐጂሮቹ መሪ ተደርጎ መላኩ የዚሁ ሐሳብ ጠቋሚ መረጃ ነው።…”
“የሐበሻው ስደት ለአዲሱ ነብያዊ አስተመህሮና ተሀድሶ (ዳዕዋ) አማራጭ ማዕከል ለመፍጠር የተደረገ ለመሆኑ የነጃሺና የአንዳንድ ሐበሻዎች መስለም ጥሩ ማሳያ ነው። ሌላ ይህን ሐሳብ የሚያጠናክር ነጥብ አለ። ወደ ሐበሻ የተደረገው ስደት በነብዩ ምክርና መመሪያ እንደሆነ ሁሉ ከሐበሻ የመመለሱም ትእዛዝ የመጣው ከርሳቸው ነው። ቡኻሪ ላይ አሽዓሪያዎች የተሰኙት የየመን ጎሳዎችን ሐበሻ ላይ ሲያገኟቸው -ጃዕፈር- እንዲህ ማለታቸው ተዘግቧል። ‘የአላህ መልእክተኛ ወደዚህ እንድንመጣ አዘውናል። እዚሁም እንድንቆይ ይፈልጋሉ። እናንተም ከእኛ ጋር እዚሁ ቆዩ’።” እያሉ ዶክተር ሱለይማን ቢን ሐምድ አልዐውዳህም ይህኑ ሐሳብ ይደግፋሉ።
ይህም ማለት ሰዎቹ ወደ ሐበሻ የመጡት ውስን ተልእኮ ኖሯቸው ነበር። ወደ አላህ ዲን ከመጣራት የበለጠ ምርጥ ተልእኮም አይኖርም። የነርሱም ተልእኮ እርሱው ነበር።
ይህ የመልእክተኛው የደህንነት እቅድ የንጹህ ምእመናንን ህይወት ለመጠበቅ የታለመ ነው። ለዚህ እቅድ ደግሞ ሁነኛ ቦታ ሐበሻ ነበረች። ይህን ሚናዋንም ሐበሻ ኢስላም ይፋ እስከሆነበት እና የክህደት ማእበል የሚያጠፋውን አጥፍቶ ረጭ እስኪል ድረስ ተወጥታዋለች። ይህ ሐበሻ ሁሉ ሊኮራበት የሚገባው ታላቅ ገድል ነው። ሐበሾችንም በኢስላም ታሪክ ውስጥ በወርቅ ቀለም ያስጻፈ ታሪክ ነው።
ሶሀቦቹ ሐበሻ ውስጥ ሠላም አግኝተዋል። ልባቸውም ረግቷል። ይህን ኡሙ ሰለማም እንዲህ ሲሉ ይመሠክራሉ:- “የሐበሻን ምድር ከረገጥን አንስቶ ምርጥ ጠባቂያችን ከሆነው ነጃሺ ጋር ጥሩ ጉርብትና አግኝተናል። በኃይማኖታችን ሰበብ የሚቃጣብን መከራን ተጠበቅን። አላህን ያለከልካይ አመለክነው።…”
የነጃሺ ፍትሀዊነት፡- ይህን ከመልእክተኛው ንግግር ማግኘት እንችላለን። ባልደረቦቻቸውን ወዲህ ሲልኩ እንዲህ ነበር ያሉት፡- “ወደ ሐበሻ ምድር ብትሄዱ መልካም ነው። እርሷ ውስጥ እርሱ ዘንድ ማንም የማይበደል የሆነ ንጉስ አለ።”
የነጃሺ ደግነት፡- የአላህ መልእክተኛ የሐበሻውን ንጉስ ለማወደስ ከተናገሯቸው ቃላት መሀል የሚከተለውን እናገኛለን። “ሐበሻ ውስጥ ነጃሺ የሚባል ደግ ንጉስ አለ። እርሱ ዘንድ ማንም አይበደልም።” ይህን ደግነትም ለሙስሊሞች ባደረገው እንክብካቤ አሳይቷል። የልቡን ንፅህናም ቁርአንን ባዳመጠ ጊዜ ባወረደው እምባ አረጋግጧል። በመሲህ ዒሳ ላይ የነበረው እምነት ትክክለኛ ነበር።
ሐበሻ የቁረይሾች የንግድ ሥፍራ ናት፡- የቁረይሾች የኢኮኖሚ ዋልታ ንግድ ነበር። በአረቢያ ደሴት ውስጥ ደግሞ ሐበሻ እንደ ዋና የንግድ ማዕከል ትታሰብ ነበር። አንዳንድ ሙስሊሞች ለንግድ በመጡበት ተመልክተዋት ይሆናል። ወይም ወደርሷ ከመጣ ሠው ስለሷ የሰሙት ነገር ይኖራቸው ይሆናል። አል-ጠበሪይ ወደ ሐበሻ ስደት የተደረገበትን ምክንያት ባቀረቡበት ፅሁፋቸው ላይ እንዲህ ብለዋል፡- “ሐበሻ የቁረይሾች የንግድ ስፍራ ነበረች። እርሷ ላይ ይነግዱ ነበር። ከርሷም ጥሩ ጥቅም፣ ሰላምና ሲሳይ ያገኙ ነበር።”
ሐበሻ ሠላም የሠፈነባት ሀገር መሆኗ፡- በጊዜው ከዐረቢያ ደሴት ውጪ ሰላምና ደህንነት የነበረበት እንደ ሀበሻ ያለ ሀገር አልነበረም። እንደሚታወቀው ደግሞ ሐበሻ ከቁረይሾች ተፅእኖ ነጻ የሆነች የነርሱን መመሪያ የማትከተል ሀገር ናት። ይህ ከዐረብ ጎሳዎች የተለየ ግምት ይሰጣታል። ኢብኑ ኢስሐቅ ሐበሻ ለስደት ማእከልነት የተመረጠችበትን ምክንያት ባስረዱበት ጊዜ ያነሱት ሐዲስ ላይ እንዲህ የሚል እናገኛለን:- “እርሷ የእውነት ሐገር ናት። እርሱ ዘንድ ማንም የማይበደል ንጉስ በርሷ ውስጥ አለ።” እርሷ የእውነት ሐገር ናት። ንጉሷም ፍትሀዊ ነው። ይህ ደግሞ የሠላማዊ ሀገር መገለጫዎች ናቸው።
መልእክተኛው ሐበሻን መውደዳቸውና ስለርሷ ማወቃቸው፡- እዚህ ላይ የምንጠቅሰው የኢማም አዝ-ዙህሪይን ሐዲስ ነው። እንዲህ ይላል:- “ሐበሻ መልእክተኛው ሊሰደዱባት ከሚሹባቸው ሀገራት መሀል ተወዳጇ ነበረች።”
መልእክተኛው ስለሐበሻ የሚያውቁት ብዙ ነገር መኖሩ። በተለይም ኡሙ አይመን የተባለችው አሳዳጊያቸው ሐበሻ እንደመሆኗ ከርሷ የቃረሟቸው የሐበሻ ገድሎችን ያውቁ ነበር። በእነዚህና በሌሎች ምክንያቶች መልእክተኛው ሐበሻን እንዲወዱ እንዳደረጋቸው ይጠረጠራል።
የአላህ መልእክተኛ ባልደረቦች መካን የለቀቁት ልክ ከነብይነት በኋላ በአምስተኛው አመት ላይ በረጀብ ወር ውስጥ ነበር። ምናልባት እዚህ ሐበሻ የደረሱት ወርሀ-ሻዕባን መጀመሪያ አካባቢ ነው። አስር ወንዶችና አራት ሴቶች ነበሩ። ሴቶቹ አምስት ናቸው የሚልም ዘገባ እንዳለ ይታወቅ። ቁረይሾች ከመንገድ ወደ መካ ሊመልሷቸው ሞክረው ነበር። ዱካቸውን ተከትለው የባህር ዳርቻው ድረስ ደርሰው ነበር። ነገር ግን ሙስሊሞች ቀድመው ባህሩን ተሳፍረው ነበርና ሊደርሱባቸው አልቻሉም።
አወጣጣቸውን የሚጠቁሙ ዘገባዎችን ስንመለከት በሚስጥር እንደወጡ የሚጠቁሙ ዘገባዎችን እናገኛለን። ለምሳሌ አል-ዋቂዲይ እንደዘገቡት “በድብቅና በቀስታ ወጡ።” ይላል። አል-ጠበሪይም እንዲሁ አይነት ዘገባ አስፍረዋል። ኢብኑ ሰይዲን-ናስ፣ ኢብኑ-ልቀዪምና አዝ-ዙርቃኒይ ያሰፈሯቸው ዘገባዎች ይህንኑ ይመሰክራሉ። ሙስሊሞቹ ሐበሻ እንደደረሱ ነጃሺይ የአክብሮት እንክብካቤ አደረገላቸው። ቤተሰቦቻቸውና ሀገራቸው ላይ ያላገኙትን ደህንነትና ሰላምም ሠጣቸው።
የስደተኞቹን ስም በጥሞና ያጤነ ሰው ችግር ይደርስባቸው የነበሩ ቢላልን፣ ኸብ-ባብንና ዐም-ማርን የመሠሉ ድሆችና ባሮችን ስም አያገኝም። በተጻራሪው የባለሀብትና የአለቆች ቤተሠብ አባላትን በብዛት ያገኛል። ቁረይሽ ውስጥ ታላቅ ስፍራ ያላቸው የጎሳ አባላት ቤተሰቦችን ያገኛል። በእርግጥ የማእረግ ባለቤት ከሆኑ ቤተሠቦች የወጡት ሙስሊሞች መከራ አልደረሠባቸውም አይባልም። ነገር ግን መከራው የጎሳ ጥበቃ በማያገኙት ባሮች ላይ ይበረታል። በተለይም በቁረይሽ ማህበረሰብ ውስጥ ለጎሳ ክብር ታላቅ ግምት ይሰጣልና ፈተናው ለድሆቹ ይከብዳል። የሒጅራ ግቡ ከጭንቅ መሸሽ ብቻ ቢሆን ኖሮ ከማንም በላይ መሰደድ የሚገባቸው እነዚህ ድሆችና ባሮች ናቸው። ምክንያቱም እነርሱ ዘብ የሚቆምላቸው እና መከራቸውን የሚካፈል ጎሳ አያገኙም። ኢብኑ ኢስሐቅና ሌሎች ዐሊሞች የደካማዎቹን ስቃይ ጠቅሰው መሰደዳቸውን አለማስፈራቸው ንግግራችንን ይበልጥ ያጠናክርልናል።
ስለዚህ የሒጅራን ሰበብ የሚያጠና ሰው አሳሳቢ የሆኑ ሌሎች ምክንያቶች ላይ ይደርሳል። ሶሀቦችን ወደ ሐበሻ ያስሰደደው ስቃይና መከራ ብቻ ሳይሆን የትልልቅ ቤተሰብ አባላትን የሚያስመርጥ ሌላ ተልእኮ አለ። በአንድ ጎን ቁረይሾች ሐበሻዎችን አሳምነው ስደተኞቹን ወደ መካ ለመመለስ ይችሉ ይሆናል። በሌላ ጎን የልጆቻቸው ስደት የሚያነቃንቃቸው ብዙ ቁረይሾች አሉ። መካ ለተወላጆቿ ጠባለች ብለው የሚነሱ ወገኖች ቁረይሽ ውስጥ ይፈጠራል። በሦስተኛ ጎን ደግሞ እነዚህ ስደተኞች ለኃይማኖታቸው ሲሉ በሚያደርጉት ጉዞ ላይ እምነታቸውን ከአጥናፍ እስከ አጥናፍ ያደርሳሉ። ምናልባት ለጥሪያቸው ምቹ የሆነች ስፍራን ያገኙና የጎሳዎቻቸው አእምሮና ልቦና ለተዘጋበት ጥሪያቸው ክፍት የሆነ አእምሮና ልቦና ያገኙ ይሆናል።
ሙስሊሞች ስደቱ ከተጀመረ ሦስት ወር ያህል ኖሩ። መካ ውስጥ ደግሞ በሙስሊሞች ህይወት ውስጥ ታላቅ ለውጥ የሚፈጥር አዲስ ክስተት ተከስቷል። ከዚህ በፊት ያልነበረ አዲስ ነገር ሆኗል። ይህ ክስተት ሙስሊሞች በኃይማኖታቸው ላይ ተስፋ እንዲጥሉ ያደረገ ክስተት ነበር። ዳዕዋቸው መካ ውስጥ ሳይቀር እያበበ እንደሚሄድ ምኞት የጣለ ክስተት ነው። በእነዚህ ጥቂት ወራት ውስጥ የነብዩ አጎት -ሐምዛ ኢብኑ አቢጣሊብ- እና ዑመር ኢብኑል-ኸጣብ ሰለሙ። የነብዩ አጎት መጀመሪያ ዘረኝነቱ ገፋፍቶት ሰለመ። ከዚያም አላህ ልቡን ከፈተለትና እምነቱ ረጋ። ኒያውም ተስተካከለ። ሐምዛ ከቁረይሽ ወጣቶች መሀል ኃይለኛ የሚባል አይነት ነበር። ጉልበተኛ ነበር። እርሱ ወደ እስልምና ሲገባ የአላህ መልእክተኛ ኃይላቸው እያየለ እንደሆነ ቁረይሾች ተረዱ። አጎታቸው እንደሚጠብቃቸውና ከሚቃጡባቸው አደጋዎችም እንደሚከላከልላቸው ተገነዘቡ። ስለዚህ አንዳንድ ይፈጽሟቸው የነበሩትን በደሎች ተዉ።
ሐምዛ ከሠለመ በኋላ ዑመር ኢብኑል-ኸጣብ ተደገሙ። ዑመርም ማንም የማይዳፈራቸው ኃይለኛ ሠው ነበሩ። እርሳቸው ሲሰልሙ ሶሃቦች እርሳቸውንና ሐምዛን መከላከያ አድርገው መያዝ ጀመሩ። ከዚያም ለቁረይሾች የማይበገሩ ሆኑ።
እነዚህ ታሪክ የማይዘነጋቸው ሁለት ሶሀባዎች ናቸው። የሰለሙት ሙስሊሞች ወደ ሐበሻ ከተሰደዱ በኋላ ነው። የነርሱ መስለም ለሙስሊሞች ልቅናን ጨምሯል። የሙሽሪኮችን አንገትም ሠብሯል። የመልእክተኛው ባልደረቦች ከድብቅ ዳዕዋ ወደ ይፋ ጥሪ ተሸጋግረዋል። እምነታቸውንም በግልፅ እንዲናገሩ አድርጓቸዋል።
ዐብዱላህ ኢብኑ መስዑድ እንዲህ ብለዋል፡- “የዑመር መስለም ታላቅ ገድ ነበር። ወደ መዲና መሰደዳቸው ደግሞ ታላቅ ድል ነበር። የመሪነት ዘመናቸው ደግሞ እዝነት ነበር። እኛ ከዕባህ አጠገብ መስገድ አንችልም ነበር። ዑመር ሲሰልሙ ግን ቁረይሾችን ታገሏቸውና ካዕባ አጠገብ ሰገዱ። እኛም ተከትለናቸው ሰገድን።”
ዐብዱላህ ኢብኑ ዑመር እንዲህ ይላሉ፡- “የሰለሙ ቀን -ዑመር- ‘ማን ይሆን ከቁረይሾች መሀል መስለሜን የሚነግር ጥሩ ወረኛ?’ ብለው አሰቡ። ከዚያም ጀሚል ቢን ሙዐመር አል-ጁመሒይ ፈጣን ወሬ አድራሽ እንደሆነ ሲነገራቸው በጠዋት ወደርሱ ጋር ለመሄድ ተነሱ። እኔም ምን ሊያደርጉ ይሆን ብዬ ተከተልኳቸው። ከዚያም ልክ ሲያገኙት ‘ጀሚል ሆይ! እኔ መስለሜንና ወደ ሙሐመድ ኃይማኖት መግባቴን አላወክም እንዴ?!’ አሉት። በአላህ እምላለሁ ገና ዑመር ለተናገሩት ንግግር ምላሽ ሳይተነፍስ መጎናፀፊያውን እየጎተተ ሄደ። ዑመርም ተከተሉት። እኔም አባቴን ተከተልኩኝ። ሰውየው ልክ የተከበረው መስጊድ ደጃፍ ላይ ሲደርስ ‘እናንተ የቁረይሽ ህዝቦች ሆይ!’ -እነርሱ ከከዕባ ዙሪያ ተሰብስበው ነበር።- ‘የኸጣብ ልጅ ከሀዲ ሆነ!’ ብሎ ጮኸ። ከኋላው እየተከተሉ ‘ውሸቱን ነው! እኔ ሠለምኩኝ እንጂ አልካድኩም! በአላህ ጌትነትና በመልእክተኛው ሙሐመድ ነብይነት አምኛለሁ!’ እያሉ ይጮኻሉ። ከዚያም ቁረይሾቹ ዘለሉ። ተጋደሉት እርሱም ታገላቸው። ፀሀይ መሀል አናታቸው ላይ እስኪሆን ድረስ ታገሉ። ከዚያም ደከማቸውና -ዑመር- ተቀመጡ። ቁረይሾቹ አናታቸው ላይ ቆመው ሳሉ እርሳቸው ግን ‘የሻችሁን ሥሩ። በአላህ እምላለሁ ሦስት መቶ ብቻ እንኳን ብንሆን ሀገሩን ወይ ትተዉልናላችሁ ወይ እንተውላችኋለን እንጂ አላርፍም!’ ይሉ ነበር።…”
ስለዚህ ሙስሊሞች ከሐበሻው ሒጅራ በፊት ከነበሩበት ሁኔታ የተሻለ ተጨባጭ ላይ ደርሰዋል። በሐምዛና በዑመር ትከሻ ሥር መደበቅ ችለዋል። የማይታሰበውን ከዕባህ አቅራቢያ መስገድም ቻሉ። በይቱል አርቀም ኢብኑ አቢል-አርቀም ቤት መደበቃቸውም ቀረ። በይፋ እምነታቸውን መግለጥ ቻሉ። የቁረይሾች አረመኔያዊ ቅጣትም ጋብ አለ። ይህ ለሙስሊሞች አዎንታዊ ለውጥ ነው። ከሐበሻው ሒጅራ በፊት ይኖሩበት የነበረው ሁኔታቸው ተለውጧል። ይህን መደበቅ ይቻላል? እነዚህ ለውጦች ወደ ሐበሻ ምድር በመድረስ እዚያ ያሉት ስደተኞች እንዳይሰሙ ማድረግ ይቻላል? በተለይም በጂዳ በኩል የሚተላለፉት የባህር ተጓዦች ወሬውን አያደርሱትም ተብሎ ይጠበቃል? በፍፁም…
ወሬው በጊዜ ነው የሚደርሳቸው። በዚህ ዜናም እንግዶቹ እጅግ እንደሚደሰቱ አያጠራጥርም። ከዚያም ሐገራቸውን እንደሚናፍቁ ግልፅ ነው። ይህ ተፈጥሮአዊ ስሜት ነው። የከተማዎች አውራ ወደሆነችው ቀያቸው ለመመለስ ቋመጡ። ወደ ቤተሰቦቻቸው ለመመለስ ተነሱ። ልባቸውን በሚያደፋፍረው ዜና በመመራት ገሰገሱ። ወደ ጥንታዊቷ ምርጧ የአላህ ሀገር፣ ወደ እድሜ ጠገቡ ቤቱ -መካ-…
ነገር ግን ይህ ምኞታቸው አልተሳካም። ቁረይሾች የእነዚህን ሁለት ሰዎች መስለም በአዲስ አካሄድ ተቃወሙት። በአንድ በኩል እኩይ ተንኮላቸውን በሌላ በኩል ደግሞ ጭካኔያቸውን የሚያሳዩ አዳዲስ እርምጃዎችን ወሰዱ። የቅጣት መሳሪያዎችን ጨመሩ። አዳዲስ የማስፈራሪያ መንገዶችን ቀየሱ። አዲስ ያመጡት መሳሪያ ክፉ ነበር። መልእክተኛውንና ተከታዮቻቸውን ከኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ጉዳዮች ማግለል ነበር አዲሱ መሳሪያ። ማዕቀብ። ክስተቱ ሰፊ ትንታኔ ስለሚያሻው እዚህ ላይ ዝርዝሩን ማውራት አያስፈልገኝም። ዋናው ነገር- የተሻለ ነገር ይገጥመናል ብለው ከሐበሻ የመጡት ስደተኞች ድጋሚ የሚያስከፋቸው ነገር ገጠማቸው። አሁንም ስደቱ ወደ ሐበሻ ነበር። ከመጀመሪያው የበዛ ቁጥር ያላቸው ስደተኞች በድጋሚ ወደ ሐበሻ አመሩ።
መልክአ ኢትዮጵያ - ፫ ከአትላንታ ወጥቼ ሬኖ-ኔቫዳ ገብቻለሁ፡፡ይህች ከተማ እንደ ላስቬጋስ ታላቅ አትሁን እንጂ እንዳቅሟ የደራች የቆማሪዎች ሀገር ናት፡፡በመሀል ከተማዋ ከ12 በላይ ታላላቅ ቁማር ቤቶች አሏት፡፡ቆማሪዎቿ ከካሊፎርኒያ ጭምር እንደሚተሙባት በየቁማር ቤቶቹ መኪና ማቆሚያ ቦታ ላይ የተደረደሩት የመኪና ሰሌዳ ቁጥሮች ይናገራሉ፡፡የከተማዋ…
መልክአ፣ ኢትዮጵያ ፪ አሁንም ከአትላንታ ጆርጅያ አልወጣኹም፡፡ ባለፈው ሣምንት ጽሑፌን ለዛሬ ያቆየኹት በራቁት ዳንስ ቤት (Strip Club) ውስጥ በአግራሞት ስለተመለከትኋት ሐበሻዊ - መልክ - ራቁት - ደናሽ ልተርክላችኹ ቀጠሮ ይዤ ነበርና ከዚያው ልቀጥልላችኹ፡፡ ዓርብ እና ቅዳሜ የአሜሪካኖቹ የመዝናኛ ዕለታት ናቸው፡፡…
እንዴት ሰነበታችሁሳ! ከጥቂት ወራት በፊት የሆነ ሠርግ ነው አሉ፡፡ እናላችሁ…እንዲህ ለአብዛኛው ሰው ውሉ እየጠፋ ባለበት ዘመን ሰዎቹ ድንኳን ጥለው ከአቅማቸው በላይ ተጋባዥ ጠርተዋል፡፡ ሁለቱም የመንግሥት ደሞዝተኞች ናቸው፡፡ ታዲያላችሁ…ከዘመድም፣ ከቁጠባ ማህበርም በመከራ በተሰበሰበች ገንዘብ የተዘጋጀችው ምግብ ለግማሹ ሰው እንኳን ሳትዳረስ ማለቅ!…
በገና በዓል ዋዜማ ወደተለያዩ የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች፣ ሆስፒታሎች፣ ባንክ ቤቶች፣ ትምህርት ቤቶች … የሄዱ ሰዎች በዋናው መግቢያ በር ወይም በእንግዳ መቀበያ ክፍል ቀልባቸውን የሳበና በተለያየ አንፀባራቂ ነገሮች የተጌጠ የገና ዛፍ ስለማየታቸው በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል፡፡ ወቅትን ጠብቀው የልብስ አሰቃቀላቸውን የሚያሳምሩት ቡቲኮችም…
መልክአ ኢትዮጵያ ፩ ከከተማ ወጣ ካልኩ ጥሬ ሥጋ አሊያም ጥብስ መብላት ያስደስተኛል፡፡ ይኸው ዛሬ ከአዲስ አበባ ወጥቼ የሚያስጐመዥ ምርጥ ሥጋ እያወረድኩ ነው፡፡ ብቻዬን ግን አይደለሁም፤ ሶምሶን ከተባለው ዘመዴ እና መላኩ ከሚባለው ጓደኛው ጋር ነኝ፡፡ ጥሬ ሥጋ ደስ የሚለው ከሰው ጋር…
እንዴት ሰነበታችሁሳ!በዓል እንዴት ከረመ? ስሙኝማ… ያልተጻፈ ህግ ስናወጣ እኮ አሪፍ ነን፡፡ የምር…ነገሬ ብላችሁልኝ እንደሁ ማንኛውም የአንድ ቀን በዓል ወደ ሦስት ቀን ተመንዝሯል— ዋዜማ፣ በዓልና ማግስት! እናላችሁ…በበዓል ማግስት አይደለም የግል ተቋማት አንዳንድ የመንግሥት ድርጅቶች አካባቢ እንኳን “አልገቡም…” የሚባል ነገር እየበዛ ነው—…
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣውራሕ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝወሓዙ ብዝሒ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣስታት 26 ሽሕ ምንባሩ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት -IOM ኣብ ኣፍሊጡ።
እቲ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ማሕበር፣ ብ18 ግንቦት፣ ካብ ከተማ ጀኔቫ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ 41% ናይቲ ብዝሒ ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ ከኣ ናብ ግሪኽን ስጳኛን ዝሰገሩ’ዮም።
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ፣ ናብ ኢጣልያ ካብ ዝኣተዉ ኣስታት 11 ሽሕ ስደተኛታት፣ እቶም ኣስታት 1800 ኤርትራውያን ምዃኖም ዝጠቐሰ እቲ ማሕበር፣ ብብዝሒ፣ ድሕሪ ዜጋታት ቱኒዝያ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዖም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ብዝሒ ናይቶም ማእከላይ ባሕሪ ብቁራጽ ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ዜጋታት ናይጀርያ፣ ጊኒ፣ ሰኔጋል፣ ፓኪስታንን ካልኦት ሃገራትን ብዝተዓጻጸፈ ቁጽሪ ክጎድል እንከሎ፣ ብኣንጻሩ ናይ ዜጋታት ቱኒዝያን ኤርትራን ግና ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ወሲኹ ከምዘሎ የመልክት።
ላለፉት በርካታ አመታት እኛ በውጭና በሀገር ዉስጥ የምንገኝ ኢትዮጵያውያንና ትዉልደ ኢትዮጵያውያን በኢትዮጵያውያ ዉስጥ የተሻለ መንግሥታዊ አስተዳደር እንዲመጣና ባጠቃላይ ፍትህ እንዲሰፍን ያላሰለሰ ጥረት ስናደርግ ቆይተዋል:: ይሁን አንጂ በተለያዩ ተቆጥረዉ በማያልቁ ምክንያቶች፣ አብዛኞቹ ደግሞ እራሳችን በፈጠርናቸዉ ድክመቶች እስካሁን የከፈልናቸዉ መሥዋቶች፣ ድካማችንና ልፋታችን የታለሙለትን ያህል ግብ ሊመቱና ፍሬያማ ሊሆኑ አልቻሉም:: በዚህም የተነሳ ብዙዎቻችን በመሰላቸትና በምሬት ይመስላል፣ ከዋናዉ ጠላታችን ከወያኔ ጋር ከመታገል ይልቅ ምሬትና ብስጭታችንን ስርዓቱን በሚደግፉ የዉጭ ሃያላን መንግሥታትና ባመዛኙ ደግሞ ኃይላችንን እርስ በርሳችን በመነታረክ ላይ እያባከንን እንገኛለም(ተጠምደናል):: ከዚህ በፊት ስንጓዝበት ከነበረዉ የተሳሳተ ጉዞ ሳንማር አሁንም የቀድሞ ስተታችንን በመደጋገም፣እያንዳንዳችን በግል ኃላፊነት እንደሚሰማዉ ግለሰብና ዜጋ ለህዝባችን ሰላምና ለትዉልድ የምናወርሰዉ ሀገር ለመፍጠር መፍትሄ ከመሻት ይልቅ አንዱ ልላዉ ላይ ጣት በመቀሰር፣ እርስበርስ ስም ለማጥፋት መሞከር ፣ አንዱ ብሔር ሌላዉን ለቀድሞዉና ለአሁኑ ችግሮቻቺን ተጠያቂ ለማረግ በመጣርና የተለያዩ ምክንያቶችን በመደርደር ከትግላችን ይልቅ እንደዉም የምንታገለዉን መንግሰስት በሚጠቅም መልኩ የእርስ በርስ ትርምሱ ላይ በማተኮር ህዝባችንንና ራሳችንን ከዚህ አስከፊና የታሪክ ጠባሳችን ከሆነዉ ስርዓት ለማላቀቅና ለመታደግ የምናደርገዉን ጉዞ እያወሳሰብነዉ መተናል ::
እዚህ ላይ ባንክሮ ሊሰመርበት የሚገባዉ ነገር ይህ አባባል(ከላይ የተጠቀሱት ትችቶች)ግን በአሁኑ ሰዓት በተለያየ መልኩ በተናጥልም ሆነ በጋራ እየተደረጉ ያሉትን ትግሎችና መስዋቶችን ለማኮሰስ የታለመ ሳይሆነ በአንፃሩ ግን ለትግሉ ሕይወታቸዉን አሳልፈዉ የሰጡና መስዋትነት እየከፈሉ ያሉ ወገኖቻችን ላይ ደንቃራ ወይም መሰናክል በመሆን ከላይ በተጠቀሱት ትግሉን ለማሽመድመድ አስተዋፆ እያደረጉ ባሉ ዘለፋ፣ትችትና ከጥቅማቸዉ ጉዳታቸዉ በሚያመዥን ንትርኮች ላይ አላስፈላጊ ግዜና ኃይላቸዉን እያጠፉ ያሉ የሕብረተሰባችን ክፍሎችን ለማለት ነዉ:: በዚህ አጋጣሚ ሳልጠቅስ ማለፍ የማልሻዉ ነገር ደግሞ አዳጋች፣ ፈታኝና እልህ አስጨራሽ ሁኔታዎችን በቆራጥነት በማለፍ እስከ ከፍተኛዉ የህይዎትና ሌሎች መስዋትነቶችን ለሀገራቸዉና ህዝባቸዉ ነፃነት ለከፈሉና እየከፈሉ ላሉ ወጎኖቻችን አድናቆትና ምስጋና ማቅረብ ብቻ ሳይሆን በምንችለዉ አቅማችን ሁሉ ላጋርነት መዘጋጀት የዜግነት፣ የትዉልድና የወገን አጋርነት ግዴታችን መሆኑን ነዉ ::
ባሁኑ ሰዓት የኢትዮጵያ ሕዝብ መስዋትነት እየከፈለ መሆኑ አጠያያቂ ባይሆንም ዳሩ ግን ከዚህ ህዝባችን ከተዘፈቀበት የኑሮ እሽክርክሪት፣ ሽኩቻና የማህበረሰብ ሽባነት በተፈለገዉ ፍጥነት ፈልቅቆ ለማዉጣትና ባንድነት ወደተሻለ የጋር እቅድ፣ የትግል ስልትና ለድል ለማብቃት ከፊታችን የተጋረጡብን መሰናክሎች ምንድናቸዉ? እስካሁን የተጓዝንባቸዉን የትግል ስተት መስመሮች ወደኋላ ትተንና ተምረን ሁላችንንም ነፃ ሊያወጣ የሚችለዉን መንገድ እንዴት እንቀይስ? ህብረተሰባችን አቅሙን አስተባብሮ በጋር ለነፃነቱ፣ እንደ ጥንት አባቶቹ ባንድ ላይ፣ ነፃ መዉጣት እንደሚሻ ህብረተሰብ በጋራ መቆም ያልቻለዉና አቅሙን ያሽመደመዱት ሁኔታዎች ምንድናቸዉ ?
እንደኔ ግንዛቤ ከላይ ከተዘረዘሩትና እንዲሁም ተቆጥረዉ ለማያልቁ ችግሮቻችን ከፍተኛ አስተዋፅኦ እያበረከቱ ካሉ መሀበራዊ ችግሮቻችን መካከል ቀላል የሚመስል ነገር ግን ማህበረሰባችንን በጋር አብሮ በሚያረጋቸዉ ጥረቶች ሁሉ ጣልቃ በመግባት እያሽመደመዱት ወይም የህብረተሰብ ሽባ እያደረጉት ካሉት መካከል እንደ ሰደድ እሳት በፍጥነት እየተስፋፋና እየተሰራጨ ያለዉ ፀረ-ኢትዮጵያዊነት፣ ፀረ-ሕዝብ፣ ፀረ-ሕብረተሰብ፣ በተለይ በወጣቱ ትውልድ መካከል ቀላል የሚመስል ነገር ግን አደገኛ የማህበረሰብ ጠንቅነት አዝማሚያ ወይም ዝንባሌ እየተበራከት መምጣቱ ነዉ:: ወደድንም ጠላንም ሕዝባችን በማህበረሰብ ጠንቆች (ፀረ-ኢትዮጵያ ግለሰቦችና ቡድኖች) እየተዋጠ ይገኛል:: ሁኔታዉን ዉስብስብ የሚያደርገዉ ደግሞ እነዚህ ማህበራዊ ጠንቆች ይህን አደገኛ ስነምግባር (dangerous role model)የወረሱት ከዋናዉ የሕብረተሰባችን ጠንቅ ከሆነዉና በመንግሥትነት በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ ከተዘፈዘፈዉ ከወያኔ የዱርዬና ተላላኪ ስርዓት መሆኑ ነዉ:: ስለሆነም ዋናዉና ትልቁን የማህበረሰባችንን ችግር ተነጋግሮና ተወያይቶ በጋራ ለመፍታት ይህን አይነቱን እንደሰደድ እሳት እየተስፋፋና በተለይ ወጣቱን የህብረተሰባችን ክፍል በፍጥነት እየበከለ ያለ የህብረተሰብ በሺታ ከምንጩ ለማድረቅና የተመረዙ የሕብረተሰባችን ክፍሎችን፣ ቤተሰባችንንና ወዳጆችችንን ከዚህ አስከፊና አደገኛ ዝንባሌ ለማዳን በግልና በጋር መዉሰድ ስላለብን እርምጃዎች መምከር አለብን:: ህዝባችን ከገባበት አጣብቂኝ ሁኔታዎች እንዲወጣና በጋራ ጠላቱ ላይ ባንድነት እንዲነሳ፣ በጋር ጥቅም ላይ የተመሰረት ተራማጅ አጀንዳና የጋራ ግብ ላይ ለማሰለፍ ከተፈለገ እነዚህ አደገኛ ተልኮና አዝማሚያ ያላቸዉ ነገር ግን ራሳቸዉን በተለያየ ጭምብል የሸፈኑ የህብረተሰብ ጠንቅ ግለሰቦች፣ ቡድኖችና የትዉልድ ጠንቅ የሆነ አፍራሽ ተልኳቸዉ በማህብረሰባችን ዘንድ በግልፅና በይፋ መታወቅ አለበት :: በዋናነት አሳሳቢ እየሆነ የመጣዉ ደግሞ እነዚህ የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ከግዜ ወደግዜ ቁጥራቸዉ እየጨመረ መምጣቱ ብቻ ሳይሆን የተማሩ እያልን ከምንጠራቸዉ የሕብረተሰባችን ክፍል ዉስጥ መሆኑና ከዚህም ጋር በተዛመደ በህብረተሰቡ ዉስጥ ያላቸዉን ቦታ(their status in society) ለተለያዩ መሰሪ፣ ጎጂና ለአፍራሽ ተልኮዎች በመጠቀም አብሮ በኖረ ሕዝብ ዉስጥ፣ በተለይ ወጣቱንና ያልጠረጠሩ የዋሆችን በመደለልና በመጠምዘዝ ወደ አደገኛና አሳሳቢ ዝንባሌ ለመምራት፣ የመርዝ መልእክት በቀላሉ ማሰራጨት መቻላቸዉ ነዉ:: ከላይ እንደተጠቀሰዉ ያለጥርጥር የነዚህ የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች አመለካከት የተቀረፀዉ(role model የሆናቸዉ) በመንግስትነት ደረጃ ተቀምጠዉ ህዝባችንን ከሚያጭበረብሩና ከሚያወናብዱ ወያኔ ተላላኪዎች ቢሆንም በመሃላችን ግን እራሳቸዉን በተለያየ የሰብዓዊ መብት ተቆርቋሪነት/ተከራካሪነት ስም ከናንበዉና በተለይ ወጣቱን የምያማልሉበት የዘር ፖለቲካና ጥላቻ ሌት ተቀን ሲሰብኩ ይዉላሉ::
እነዚህ ከኛዉ ሕዝብ ዉስጥ የወጡና የሕብረተሰባችን አካል ሆነዉ ሳለ በማያሻማ ሁኔት አዉቀዉም ይሆን ሳያዉቁ(ለማለት ባያስደፍርም) ለሕዝባችን የማያልቅ ስቃይና መከራ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከፍተኛ አስተዋፅኦ በማበርከት ላይ ይገኛሉ :: ስለሆነም ከእያንዳንዳችን፣ ስለ ሀገር፣ ስለዜጎችና ወገኖቻችን የመቆርቆር ኃላፊነት ከሚሰማን ሁሉ ምን ማድረግ ይጠበቃል ወደሚለዉ አንኳር ጥያቄ ስናመራና እነዚህን በማህበረሰብ ጠንቅነት በሺታ የተመረዙ የህዝባችን ጠንቅ ከመሆን ይልቅ ጠቃሚ አባል/አካል እንዲሆኑ ምን ማድረግ እንችላለን ብለን ስንጠይቅ፤ከሁሉም በላይ ደግሞ ከንደዚህ አይነት ቡድኖችና ግለሰቦች እያሰራጩብን ካለው ማኅበራዊ በሽታ ራሳችንን፣ቤተሰባችንና ክፉ የማንመኝላቸዉን ወገኖቻችንን እንዴት እንከላከል የሚሉትና የመሳሰሉትን አንገብጋቢ ጥያቄዎች አንስተን መፍትሄ ለመሻት ትኩረት መስጠት ያለብንና ጠቃሚ ይመስሉኛል::
እንደመነሻም እዲሆነን ግን ስለ ማህበረሰብ ጠንቅነት ባህሪ(ዝንባሌ) መጀመሪያ በሚገባ መረዳት ለመፍትሄዉ ተቀዳሚ ጉዳይ ይመሥለኛልና እስቲ ስለህብረተሰብ ጠንቅነት ባህርያት ግንዛቤ ለማስጨበት የሚረዱና በዚያዉም የዚህ የማኅበረሰብ በሺታ በእኛ ኅብረተሰብ በተለይም ወጣቱን ለመጠበቅና ታማምዎቹንም ለመርዳት(ሊረዱ የሚችሉትንና ፈቃደኛ የሆኑትን ማለቴ ነዉ ) አስተዋፆ ያረግ ዘንድ ስለባህርያቸዉ ትንሽ እንበል::
የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች አዲስ የተከሰቱ አደሉም፣ በህብረተሰብ ዉስጥ ለዘመናት በመግደል፣ በማስገደል፣ በጅምላ ፍጅት ዉስጥ በመሳተፍ አልያም የሃይማኖት ወይም ሌላ የቡድን ከታዮቻቸዉን(cults)ባላቸዉ የተፅኖ የመፍጠር፣ የማታለልና የመዋሸት ከፍተኛ ችሎታ በመጠቅም ራሳቸዉን በግልና በጅምላ እንዲያጠፉ ሲያሳምኑ፣ ሲያስፈጁና ሲፈጁ፣ ሲገሉና ሲያስገድሉ ነረዋል:: ዛሬም በዚህ ባለንበት ክፍለ ዘመን(modern era) መረጃ በተፈለገዉ ፍጥነት በሚሰራጭበት፣ ዉሸትና እዉነት በቀላሉ ማመሳከር በሚቻልበት ዘመንም እንኳ ብዙ ቁጥር ያላቸዉ የህብረተሰብ ክፍሎች በንደዚህ አይነት ግለሰቦችና ቡድኖች ሲያታልሉ፣ሲጎዱና በተለያየ አስከፊ የህይዎት ዉጣዉረድ ዉስጥ ሲማገዱ ይስተዋላል:: ስለሆነም በነዚህ የማህበረሰብ ጠንቆች ተፅኖ ስር፣ በግልም ሆነ እንደማህበረሰብ፣ ሳንወድቅና ችግር ዉስጥ ሳንዘፈቅ ልናዉቃቸዉና ለራሳችን፣ ለቤተሰባችንና አጠቃላይ ለሕብረተሰባችን ጥንቃቄ እንድናደረግ የሚያስችሉን አንዳንድ አይነተኛ የሆኑ የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች አይነተኛ ባህሪያትን በጥቂቱ እንመልከት፤
1ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ከፍተኛ የማሰብና የማስተዋል አቅም ሲኖራቸዉ ነገር ግን ይህ ተሰጥዖቸዉን(የአዕምሮ ከፍተኛ የማሰበ ችሎታቸዎን) ሌሎችን ከማገዝና ከመርዳት ይልቅ ለማታለልና ለማጭበርበር ይጠቀማሉ:: ይህም ከፍተኛ የአዕሮ የማሰብ ችሎታቸዉና አፍራሽ ዝንባሌቸዉ በሕብረየሰብ ዉስጥ አደገኛ ያረጋቸዋል:: ለዚህም ነዉ ብዙዎቹ ብዙውን ጊዜ በህግ አስከባሪዎችና ሕዝብ ሳይጠረጠሩ ወይም ሳይያዙ በተሳካ ሁኔታ ወንጀል ሰርተዉ ለማምለጥ ወይም ለመሰወር የሚችሉት::
2ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች የጥፋተኝነት፣የኃፍረት ወይም የጸጸት ስሜት የሚባል ነገር አልፈጠረባቸዉም:: አንጎላቸዉ አነዚህን ስብዕናዎችና ስሜቶችን የሚያከናዉኑ ክፍሎች ይጎሉታል::በዚህም የተነሳ፣ የቅርብ ጓደኞቻቸዉ ላይ ሳይቀር፣ ማንኛዉም ሰዉ ላይ ያለምንም ማመንታ ማንኛዉንም አይነት ጉዳት ከማድረስ፣ ክደት ከመፈፀምና ብሎም ጥቅም ካስገኘላቸዉ ግድያን ከመፈፀም የሚከለክላቸዉ ስብዕና አልተፈጠረባቸዉም:: የፈለገዉን ያህል ሌላዉን ግለሰብ ወይም ህብረተሰብ ሊጎዳ ቢችልም ጥቅማቸዉን ልያስከብር የሚችል ማንኛዉንም ነገር ከማረግ ወደኋላ አይሉም:: ለዚህም ነዉ ብዛት ያላቸዉ ከፍተኛ በተለይ ያምባገነን መንግስት ስልጣን ላይ የደረሱ እንዲህ አይነት ግለሰቦችንና ቡድኖችን ማግኘት የተለመደ የሆነዉ ::
3ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ብዙዎቹ ትኩረትን የሚስቡ እና የሚመስጡንግግሮችን የማረግ ችሎታም አላቸዉ:: ያድማጭን ቀልብ ሊስቡ የሚችሉ ቃላት የመምረጥና ያለምንም ማቋረት ኃሳባቸዉን በትረካ አገላለፅ በማቅረብ የተጠበቡ ባለቅኔዎችም ሊሆኑ ይችላሉ::
4ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች የፈጠራ ዉሸትና ስለራሳቸዉ የሕይወት ተሞክሮ ከመጠን በላይ አጋነዉ ማዉራት ይወዳሉ፣ አዉርተዉም አይጨርሱም፣ነገር ግን ኪነጥበባዊ በተላበሰ መልኩ ሲናገሩት ላድማጭ ተዓማኒና ተቀባይነት እንዲኖረዉ የማረግ ኃይል አላቸዉ::
5ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች በሌሎች ላይ የበላይነትንና ማንኛዉንም መስዋዕትነት ከፍለዉ ክርክርን ማሸነፍ ይፈልጋሉ:: በክርክር መረታትን በጣም ከመጥላታቸዉ የተነሳ የዉሸት ናዳና ትርጉመ ቢስ ማስረጃዎችን ወይም ምክንያቶችን በመደርደር ተፎካካሪቸዉንና ባላንጣ መስሎ የምታያቸዉን ሰዉ ሁሉ ለመርታት ማለቂያ ወደሌለዉ ጭቅጭቅ ዉስጥ ይገባሉ:: እነዚህን ሰዎች በምንም ዓይነት ምክንያታዊ ጋጋታ ማሳመን ማሸነፍ/መርታት አይቻልም:: እንደዉም ከራሳቸዉ ሃሳብ በተቃራኒ ማሳመኛ ምክንያቶች ወይም አሳማኝ መረጃዎች ከቀረቡላቸዉና መረጃዎቹ በበዙባቸዉ ቁጥር ንዴትና እልህ ዉስጥ ይገባሉ::
6ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ብዙን ግዜ ጥሩ ተክለ-ሰዉነትና የደስደስ አላቸዉ:: ሰዎችንና ተከታዮችን የመሳብ ተሰጥዖ አላቸዉ በተለይ በተለያየ ምክንያት እርዳታ ፈላጊ፣ በህይወታቸዉ ዉጣዉረድና አስቸጋሪ ሁኔታዎች የገጠማቸዉና ምክር ወይም የህይዎት አቅጣጫ(guidance) የሚፈልጉና የሚሹ ሰዎች ሲያጋጥሟቸዉ ከመርዳት ይልቅ፣ ደካማ ጎናቸዉን በመጠቀም ለራሳቸዉ ጥቅም ብቻ ኢላማቸዉ ያረጓቸዋል:: አብዛኞቹ የማህበረሰብ ጠንቆች ጠንካራ የወሲብ መስህብና አንዳንዴም ግራ የሚያጋባ የፍትወት ባህርያት(absurd sexual appetite) ያሳያሉ:: እዚህ ላይ ግን ሁሉም ጠንካራ የወሲብ መስህብና ፍላጎት ያላቸዉ ሰዎች ሁሉ የማህበረሰብ ጠንቆች ናቸዉ ብሎ ለመደምደም አደለም::
7ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ከተራዉ ሕብረተሰብ በተለይ ሁኔታ ግብታዊና ጥልቅ (intense)ናቸዉ:: አንዳንድ ግዜም መደበኛ ሰዎች ሊሰሯቹ የማይፈልጉ ወይም የማይወዱትን ግራ የሚገባ ድርጊት ሲያረጉ
ይታያሉ :: ህገወጥ ወይም በሕግ የተደነገጉ ባይሆኑም ማህበረሰብ በጋር ባህልን፣ደንብን ወይም ሃይማኖትን መሰረት ያረጉ ከማኅበራዊ ውሎች(social contracts/norms)ና ስነምግባሮች ተፃራሪና ጥራዝ ነጠቅ የሆኑ ተግባሮች ሲያረጉ ይስተዋላሉ::
8ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ስለፍቅር ያላቸዉ አመለካከት ሙሉ በሙሉ የራስን ጥቅም በማስጠበቅ (completely self-serving or selfishness) ፍላጎት ላይ የተመሰረተ ሲሆን አላማዉም እራሳቸዉ የሚፈልጉትን ነገር ለማግኘት እንጂ እንደ ጤነኛ ሰዉ አይነት የፍቅር ወይም ርኅራኄ ስሜት በዉስጣቸዉ አልፈጠረባቸዉም::
9ኛ) የማህበረሰብ ጠንቅ ግለሰቦች ራሳቸዉን ፍፁም አርገዉ ነዉ የሚቆጥሩት:: በነሱ አመለካከት ስህተት የሚባል ፈጽሞ አያቃቸዉም:: በዚህም ምክንያት ማስረጃ ቢደረደርላቸዉም እንኳ ፈፅሞ የጥፋተኝነት ስሜት አይሰማቸዉም:: ለሌላ ሰዉ ስተትም ሆነ ለራሳቸዉ ስተት ይቅርታ አያውቁም::ባጠቃላይ አዕምሯቸው ጥፋተኝነትን፣ ይቅርታንና መሸነፍን የሚያከናዉን ክፍል ይጎለዋል ማለት ይቻላል::
እናም ወደኛ ወቅታዊ ጉዳይ ስንመለስ በርግጥም በጅጉ በሚያሳስብ ደርጃ በህብረተሳባችን ዉስጥ እነዚህን ከላይ የተዘረዘሩትን ባህርያት የሚያንፀባርቁ ግለሰቦች በቁጥር ከግዜ ወደግዜ እየጨመረ መምጣቱን በግልፅ የሚያሳዩ ብዙ ምልክቶች በተጨባጭ እየታዩ ሲሆን ለግዜዉ ከንደዚህ የማህበረሰብ ጠንቅነት ባህሪ እያንፀባረቁ ካሉት መካከል እንደ አይነተኛ ምሳሌ (typical)ሆኖ ያገኘሁት በቅርቡ በፌስቡክ ላይ በሚያደረገዉ አደገኛ፣ከፋፋይና ለሕዝባችን ጠንቅ የሆነ እንቅስቃሴዉና ያላሰለሰ ጥረት ሲያደርግ የሚስተዋለዉ ፀጋዬ አራርሳ የተባለዉ ሲሆን ይህ ግለሰብ ከፌስቡክ ገፁ ለማወቅ እንደቻልኩት በትምህርት ከፍተኛ ደረጃ የደረሰ(ዶ/ር)፣ የኦሮሞ ሕዝብ ሰባዊ መብት ተከራካሪ ነኝ የሚል፣ የኦሮምኛ ቋንቋ የማይናገር(የማይችል)፣ራሱ(አሁንም በማህበራዊ ድረ-ገፅ በሚያሰራጨዉ መረጃ ነዉ-እኔ በአካል ግለሰቡ መፈጠሩንም አላቅም) እንደሚለዉ ኦሮምኛ ቋንቋ ገና እየተማረ እንደሆነ ይልቁንም አማረኛ ጠንቅቆ እንደሚናገር(ለግንዛቤ እንጂ ቋንቋ የማንኛዉም ሰባዊ መብት ተከራካሪነት ቅድመ ሁኔት አይሆንም) ወዘት በማለት ይቀጥላል ::በዚሁ የፌስቡክ ገፁ እኔን ያስደመመኝ/የገረመኝ ደሞ በየቀኑ የኦሮሞን ሕዝብ በተለይ ከአማራዉ ለመለያየት ለማቃቃር በሚፈለስፋቸዉና ፖስት አድርጎ ያልጠረጠሩና የዋህ አንባቢዎቹ በሚለግሱት ላይክ፣ ኮመንትና ሼር እንደታዳጊ ወጣት ሲቦርቅና ሲፈነድቅ መታዘቤ ነዉ::
እዚህ ላይ ማሳሰብ ያለብኝ ነገር ደግሞ ብዙ ግዜ እንደዚህ አይነት ትችቶች ሲነሱ ብዙዎች ተከፋፍሎ ያለ ሕብረተሰብን ለበለጠ ክፍፍል አስተዋፅኦ ማበርከት ይሆናል የሚሉ አሉ ነገር ግን እኔ እላለሁ የችግሮችን መንስዔ በግልፅ አዉጥቶ ሳያደባብሱ መወያየት በፍፁም ችግሮችን አያባብስም እንደዉም የችግሩን ምንጭ ለማድረቅ ከመርዳት በስተቀር ::እናም ይህ አስተያየቴ ተጨማሪ ልዩነት ለመፍጠርና ግለሰቦችን ለመወንጀል/ለመተቸት/ለመኮነን ሳይሆን የችግሮችን መነሻ አዉቆ መፍትሄ ለመሻት ይረዳ ይሆናል ከሚል ሃሳብ የመነጨ ነዉ::
ለመንደርደሪያ ይሆነን ዘንድ ግን ለቀባርዉ ማርዳት ቢሆንም በአሁኑ ሰዓት ዶ/ር ፀጋዬ አራርሳና የኦዔምን(OMN) ባልደረቦቹ ለሰብአዊ መብቱ በብቸኝነት እንታገልለታለን ወይም ቆመንለታል (አትንኩብን ለኛ የተመደበ የግል ስራችን ነዉ የሚሉ በሚመስል መልኩ) የሚሉንን የኦሮሞን ሕዝብ ባሁኑ ሰዓት ያለበትን ሁኔታ በአጭሩ እናንሳ፤ በሽዎች የሚቆጠሩ የኦሮም ብሔር ተወላጆች በወያኔ እስርቤትና ማጎሪያ ቤቶች ዉስጥ እየማቀቁ እንደሚገኙ ያደባባይ ሚስጥር ነዉ፣ የዛኑ ያህል ደግሞ በቅርቡ ከነዚሁ እስር ቤቶችና ማጎሪያዎች ዉስጥ ሰባዊነትን በሚያኮሥስና በሚያሸማቅቅ ሁኔታ ይቅርታ ተደረገላቸዉ ተብሎ የወያኔ አራዊቶች ሲመፃደቁባቸዉ ሁላችንም ያየነዉና ከንፈር ያስመጠጠን ሃቅ ነዉ፣ በሙሉ ለማለት በሚያስችል የኦሮሞ ተቃዋሚ ሃይሎች መሪዎች ፣ እነ አቶ በቀለ ገርባና ዶ/ር መራራን ጨምሮ አሁንም በዚሁ በወያኔ ማጎሪያና ማሰቃያ እስር ቤቶች ዉስጥ አየተጉላሉ መሆናቸዉ ይታወቃል:: በዚህ ሕዝብ ላይ እየደረሰ ያለን ሰቆቃ ዘርዝሮ መጨረስ የሚቻል አይመስለኝም፤ የኢሬቻዉ ፍጅት፣ በግብፅና በሜድትራኒያን ባህረ ዉስጥ የሚያልቁና በኬንያና ሌሎች ጎረቤት ሃገራት ዉስጥ የሚደርሱባቸዉም መከራዎች መቋጫ አልተበጀላቸዉም:: እንደዉ በኦሮምያ ክልል ያለዉን ሁኔታ ለፅሁፌ ተዛማጅነት አነሳውሁት እንጂ ይህ ሁኔታ በሁሉም የኢትዮጵያ ክፍሎችና ህዝቦች ማለትም በአማራዉ ክልል በሶማልዉ እንዲሁም በደቡቡ ያለዉ ሁኔታ እንደሚታወቀዉ ተመሳሳይ ነዉ.: የኦሮምያዉን ላተኩርበት የፈለኩት የኦሮሞ ብሄረሰብ መብት ተከራካሪ ነን እያሉ ጠዋት ማታ የምያደርቁን እንደ ዶ/ር ፀጋዬ አራርሳና ኦዔምን(OMN) ያሉ ጓደኞቹ ከላይ የጠቀስኳቸዉን የኦሮሞ ህዝብ በአሁኑ ሰዓት እየደረሱበት ያለዉን አበሳና ሰቆቃ ችላ በማለት ይልቁንም እስካሁን አንዲት መረጃ ባልተገኘለትና ይልቁንም ከጥላቻ፣ ከግለሰብ አጀንዳና የፖለቲካ ግብ የመነጨዉን ስለሚኒሊክ የኦሮሞ ሕዝብ ጭፍጨፋና የአማራ ህዝብ በሌላዉ የኢትዮጵያ ብሄረሰቦች ላይ ስለነበረዉ የበላነት የወያኔ ፈጠራ ታሪክ ለኦሮሞ ወጣቶችና ላልጠረጠሩ የዋህ ተከታዮቻቸዉ ሲያስተምሩና ግራ ሲያጋቡ በመታዘቤ ነዉ::
የኦሮሞ ሕዝብ በዚህ ሁኔታ ላይ ሆኖ እያለ፣ ከግል አጀንዳና ጥቅም በስተቅር፣ ለማንም ለምንም በማይጠቅም ጉዳይ ላይ ያለ የሌለ እዉቀት፣ ግዜና ሃይላቸዉን ተጠቅመዉ በዚህ ሕዝብ ደም ላይ በመረማመድ ዝናንና ሌላም ሌላም ግላዊና ሰዋዊ ፍላጎታቸዉን ለማሟላት ብቻ ሲራወጡ እያየን እንዳላየ ወይም ዝም ካልን ሰባዊነታችንን መካድና የእነዚህ በኦሮሞ ሕዝብ ደም ላይ አንደዋዛ የሚረማመዱትና የሚነግዱት ስተት ብቻ ሳይሆን የኛም ከዳር ቆመን ተመልካቾቹም ለዚህ ሕዝብ ስቃይ እኩል አስተዋፅኦ እያበረከትን እንደሆነ መገንዘብ ይኖርብናል:: ምክንያቱም ዛሬ ሀገርን በዉሸትና በፈጠራ ሲያፈርሱ ፣ ሕዝቦች አብሮ የመኖር ፍላጎትና መብታቸዉ በአጭበርባሪና አካበትነዉ በሚሉት እዉቀት ሽፋን በየዋሁ ህዝባችን ላይ ሲነግዱበት በግልፅ እያየን፣ የታሪክ ወይም የሕግ ዶ/ር፣ ፕሮፌሰር ወዘት ነን እያሉ በወያኔ ስር የሚማቅቀዉን የኦሮሞና ሌላዉንም ሕዝባችንን ለነፃነቱ ባንድነት እንዳይታገልና ለሕብረቱ ደንቃራ በመሆን፣ ይልቁንም የገጠመዉ ሀገር በቀል ጠላት ልጆቹን፣ እናቶችን፣ አባቶችን፣ወንድም፣ እህቶቹንና አጠቃላይ ወገኑን ፊት ለፊት እየገደለበት ያለዉን የወያኔ ቅጥረኛ ገዳይ ወደኅላ ችላ በማለት ከወቅቱ ጋር ምንም ግንኙነት የሌለዉና ለወቅቱ ጥያቄ መልስ ሊሆን የማይችልና ማስረጃ ተፈልጎ ያልተገኘለት የነዚሁ የገዳይ ወያኔና ተመሳሳይ ድርጅቶች ፈጠራና ዉሃ የማይቋጥር ልብወለድ ታሪክ በወጣቱና ባልጠረጠሩ የዋህ የሕብረተሰባችን ክፍሎች ዉስጥ እንደመርዝ መርጨት/መስበክ ከማህበረሰብ ጠንቅነት በሺታ ሌላ ምን ብለን ልንጠራዉ እንችላለን?
ህዝቡ የጋራ ጠላቱን ተባብሮ አንዳይታገል በመሃሉ ልዩነቶችን ለማጥበብ ከመሞከር ይልቅ በየቀኑ አዳዲስ ልዩነት ማጉያ ዘዴዎችን እየፈለሰፉ ህዝቡ ከዋና ጠላቱ ይልቅ በተመሳሳይ በደል ስር ካለ ዜጋዉ ጋር እንዲቃረንና በጥርጣሬ እንዲተያይ ማድረግ ምን አይነት የሰብዓዊ መብት ተከራካሪነት(human right activism) ብለን እንጥራዉ? ይህ ታዲያ ከማኅበረሰብ ጠንቅነት ባህሪ ሌላ ምን አይነት የሰዉ ባህሪ እንበለዉ? ይሄን የሰብዓዊ ፍጡር ባህሪ የህብረተሰብ በሽታ/ጠንቅ ብሎ ለመፈረጅ ደግሞ የግድ የስነልቦና ዶክተር ወይም ጠበብት መሆን ያስፈልጋል ብዬ አላምንም:: በኔ በኩል እነዚህ ግለሰቦች ታመዋል ህዝባችንንም በዚህ በሽታ አየበከሉ ነዉ ::
ሕዝባችን በወያኔ የምድር ላይ ገሃነም እስርቤቶች ታጉሮ እየተሰቃየ፣ እናትን በገደለዉ የልጇ እሬሳ ላይ ተቀመጭ የሚል አዉሬ የወያኔ ስርዓት ከፊታችን ተደቅኖ ፣ ለተራበ ሕዝብ እያለ ባለማቅፍ ደረጃ በልመና ንግድ ላይ የተሰማራ ስርዓት ህዝባችን ጫንቃ ላይ ተዘፍዝፎ ሳለ ዛሬ የኦሮሞ ሕዝብ መብት ተከራካሪ ነን የሚሉት እነ ዶ/ር አራርሳ እና የኦኤምን(OMN) ጓደኞቹ ጠዋትና ማታ የሚኒሊክ ፍጅትና የአማራ የበላይነት የስማ በለዉ የልብወለድ ታሪክ መስበክና የወጣቱን አዕምሮ በጥላቻ መመረዝ፣ የመማሩን ነገር ችላ እንበለዉና፣ የጤነኛ ሰዉ አእምሮ አመለካከት መሆኑን የሚያስርዳኝ ሰዉ ለኔ ትልቅ ባለዉለታዬ አርጌ ነዉ የምቆጥረዉ:: ለኔ የነዚህ ሰዎች (የነ ዶ/ር አራርሳና የኦዔምን(OMN) ጋንጎች) ነገር ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲህ ነዉ የሆነብኝ:: ምክንያቱም ባሁኑ ሰዓት የኦሮሞ ህዝብና በተመሳሳይ የጭቆና ቀምበር ዉስጥ ያሉት ኢትዮጵያኖች እያሉ ያሉት እኮ “ጠላታችን፤ ልጆቻችንን፣ እናቶቻችንን፣ አባቶቻችንን፣ እህት ወንድሞቻችንንና ባጠቃላይ ወገኖቻችንን እፊት-ለፊታችን እየገደለ ያለዉ ወያኔ ነው፣ ከዚህ በሃያላን መንግሥታት እየተደገፈ እየገደለንና የልጅ ልጆቻችን መኖሪያ ሀገር ጭምር እያጠፋና እየሸጠ ያለዉ ቅጥረኛዉ ወያኔ ነዉ ::” ነዉ :: ብዙዎችን ግራ ያጋባዉና እኔንም በፍፁም ሊገባኝ ያልቻለዉ ደግሞ እነ ኦዔምን(OMN gangs) እና ዶ/ር አራርሳ በተፃራሪዉ ጠዋትና ማታ በተለይ የኦሮሞን ሕዝብ ለብቻ በመለየት የሚሉት ደግሞ “አንገብጋቢዉና አፋጣኝ መልስ የሚሻዉ ከላይ ያላችሁት ሳይሆን እኛ የተማርነዉና የተመራመርነዉ የምንለዉና ወያኔ(ያሁኑ ገዳያቹ) ለ40+ አመታት አስረግጦ የሰበከን፣ ከሺ አመታት በፊት ተከስቷል ብለን ያመንበት፣ የምኒልክ ፍጅትና ያማራ ሕዝብ የበላይነት ነዉ ::” ነዉ:: ለኔም ፐዝል የሆነብኝም ይሄዉ ነዉ፤ የኦሮሞ ሕዝብ(በመሰረቱ የሁሉም የኢትዮጵያዉያን ሕዝብ ጥያቄ ) እና የዳያስፖራ ኦሮሞ መብት ተከራካሪዎች መልስ:: እነዚህ ሁለት ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲህ ነገሮች እንዴት እንደሚጣጣሙ በቀላል ቋንቋ የሚያስረዳኝ ሰዉ ነዉ ያጣሁት:: እናም እንዚህ ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲህ ፈፅሞ እርስበርሱ የማይጣጣም ፍልስፍና እንበለዉ ሃሳብ(idea)ተዋኒዎችን እንዴት እንርዳቸዉ?፣ ዋናዉ ቁም ነገር ደግሞ እራሳችነንና ዉድ ወገናችንን በተለይ ወጣቱን ከዚህ ተላላፊ በሽታ እንዴት እንጠብቅ? እንደማህበረሰብ እንደ አንድ ሀገር እንደሚጋራ ሕዝብ እነዚህ ለህዝባቸዉ ጤናማ አመለካከት የሌላቸዉ(ፀረ-ኢትዮጵያ፣ ፀረ-ሕዝብና ፀረ-ሕብረተሰብ) ከኛዉ ሕብረተሰብ ዉስጥ የወጡ ወገኖቻችን እንደመሆናቸዉ መጠን የሚረዱበትንና በዛዉም የራሳችንንም የወደፊት እጣፈንታ በተለይ ወጣቱን ከዚህ አደገኛ ዝንባሌ መከላከል የምንችልበትን መንገድ መቀየስ የግድ ይላል:: ሆኖም ብዙ ሥራ ይጠይቃል ፣ ትግስት አስጨራሽ አሰልችና አስቸጋሪም ነዉ :: በተለይ መፍትሄዉን ዉስብስብ የሚያደርገዉ፤
2ኛ) እነዚሁ ዘርን ያተኮረ የሰብአዊ መብት ተከራካሪ ነን ባዮች የማህበረሰብ ጠንቆች በሚያሳስብ ሁኔታ የተማሩ እያልን ሁሌ እሽሩሩ ከምንላቸዉ የሕብረተሰባችን ክፍሎች በብዛት እየተፈለፈሉ መምጣታቸዉና
3ኛ) እኛዉ እራሳችን የነዚህ የማህበረሰብ ጠንቆች አጀንዳቸዉ ፈፅሞ ለሕዝባችን ፋይዳቢስ ቅዥት እንደሆነ አለመረዳትና እዉነትና ዉሸትን ለመለየት ጥረት (fact finding effort) ባለማረግ ዝም ብለን እንደቦይ ዉሃ መነዳታችን ሲሆነ የተረዳነውም ብንሆን ይሄን አፍራሽ ጠንቅ ሃሳባቸዉን ሙሉ በሙሉ ላለመቀበል ወይም ለማስወገድ (to refuse and reject) የሚችል ኮስታራ ሃሞት አጥተን አብረን ለመልፈስፈስ በመምረጥ ቦታ፣ ግዜና ድጋፍ መቸራችን ነዉ::
ጸሃፊውን የነገሰውን በ yenegesew3@gmail.com የኢሜይል አድራሻ ማግኘት ይቻላል። በዚህ ጽሁፍ ላይ የቀረበው ሃሳብ የጸሃፊውን እንጂ የግድ የድረገጹን አቋም አያንጸባርቅም። ጽፉፍ በዚህ ድረገጽ ላይ ለማሳተም ከፈለጉ በ editor@borkena.com ወይንም info@borkena.com መላክ ይቻላል።
ክረምቱ አልፎ በጋ ሲተካ ተራውንም ለዘመነ መፀው ሲያስረክብ የመጀመሪያው ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 6 ያለው ወቅት ዘመነ ጽጌ ይባላል፡፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አጠራር በዘመነ ጽጌ ማለትም ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 6 ባለው ጊዜ ውስጥ የሚደርሰው ስብሐተ እግዚአብሔር የሚቆመው ማኅሌቱ ደግሞ ማኅሌተ ጽጌ ተብሎ ይጠራል፡፡ በአባ ጽጌ ድንግል የተደረሰው ማኅሌተ ጸጌ እየተባለ የሚጠራው መልክ መሰል ድርሰትም በሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን በዜማ እየተቃኘ አገልግሎት የሚሰጥበት ጊዜም ይኸው ዘመነ ጽጌ ነው፡፡ ባሉት ሰንበታትና እንዲሁ ወርኀ በማለት ይደርሳል፡፡
ማኅሌተ ጽጌ የተባለው የድርሰት ክፍል እመቤታችንን በጽጌ ማለት በአበባ ልጇን መድኀኔዓለምን በፍሬ እንደገናም እሷንም ልጇንም በአበባና በፍሬ እየመሰለ ልብን በሚመስጥ ምሥጢራት ስለ እመቤታችን ድንግል ማርያምና ስለ ልጇ ኢየሱስ ክርስቶስ የሚናገር ድርሰት ሲሆን፤ በውስጡ ስለ ሥላሴ፣ ስለ ቅዱሳን መላእክት፣ ስለ ቅዱሳን ነቢያት፣ ስለ ቅዱሳን ሐዋርያት፣ ስለ ቅዱሳን ሰማዕታትና ስለ ቅዱሳን ጻድቃን የሚናገርና ገድላቸውን ትሩፋታቸውን መከራቸውን ከብሉይ ከሐዲስ አስማምቶ የሚገልጽ መጽሐፍ ነው፡፡
በመቀጠልም፤ ምንም እንኳ ኢምንት፤ ተራ ምእመን ብሆንም፤ ከዚህ በታች ለተዘረዘሩት፤ ቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን ላይ ተጋርጠው ለሚገኙት ከባድ ችግሮች መፍትሔ ሊገኝ የሚችለው፤ በፍጡራን ደረጃ፤ ከሁሉም በላይ፤ ሁለታችሁ ብፁዓን ወቅዱሳን አባቶች፤ በአምላክ በተጣለባችሁ ግዴታና ኃላፊነት፤ ተግባራችሁን ከናንተ በሚጠበቅ ብርታት ስትወጡ መሆኑን ስለማምን ይህንን ግልጽ ደብዳቤ፤ ለሚመለከታቸው ሁሉ ግልባጭ በማድረግ በታላቅ ትሕትና አቅርቤላችኋለሁ። መልሳችሁን በአክብሮት፤ በጥሞናና በጸሎት እጠብቃለሁ።
ዲያቆን ዳንኤል ክብረት ከዕንቁ መጽሔት መስከረም 2006 ዓ.ም እትም ጋር ቆይታ አድርጎ ነበር ‹‹አንድ አድርገን›› ፍሬውን ከላይ ዝርዝሩን ከታች አድርጋ እንዲህ አቅባላችኋለች
· ማኅበረ ቅዱሳንን በተመለከተ የሚሰነዘሩ ሐሳቦች ምንጫቸው መታየት አለበት፡፡ ‹‹ቂጣም ከኾነ ይጠፋል፤ ሽልም ከኾነ ይገፋል›› እንደሚባለው በተያዘው ሐቅ መቀጠል ነው
· ‹‹ይህች ቤተ ክርስቲያን ተጠብቃ፣ ሥርዐቷን ይዛ ወደሚቀጥለው ትውልድና ዘመን መሻገር አለባት›› የሚሉትን አካላት ነው አሁን ‹‹አክራሪ›› ማለትና ዝም ማሰኘት ነው የሚፈለገው
አዲሱ እና የተሻሻለው በቤት ውስጥ IPL የፀጉር ማስወገጃ ሞባይል ፡፡ በጣም የምንወደውን ኦርጅናል ሌዘር ሽጉጥ ፕሮ ክላሲያን መሠረት በማድረግ እስካሁን የተሻለን የእጅ ስልካችን ለእርስዎ ለማምጣት የምንችለውን ማንኛውንም ነገር አሻሽለናል ፡፡
ሌዘር ሽጉጥ ፕሮ ሚኒ ሻቨር አዲሱ ወደ ፀጉር ማስወገጃ ጓደኛዎ ይሆናል ፡፡ በጉዞ ላይ ያሉ አስጨናቂ ፀጉሮችን ለማስወገድ ፈጣን እና ቀላል ፣ ሙሉ በሙሉ ህመም-አልባ መንገድ - ያለእሱ በጭራሽ ለምን አልኖሩም ብለው ይገረማሉ! ከማንኛውም ተሸካሚ ሻንጣ ውስጥ ለመግባት ትንሽ (ከሊፕስቲክ መጠን ጋር ተመሳሳይ ነው) ፡፡
የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚንስትር በትጥቅ ትግል መንግስት ለመቀየር የሚንቀሳቀሱ ተቃዋሚ ኃይሎች ውጤት አያመጡም ብለዋል። በአሥመራ የሚገኘውን የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ጨምሮ የሁለት ድርጅቶች ምላሽ ሰጥተዋል።
የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚንስትር አቶ ኃይለማሪያም ደሳለኝ በትጥቅ ትግል መንግስት ለመቀየር የሚንቀሳቀሱ ተቃዋሚ ኃይሎች ውጤት አያመጡም፤ ሲሉ ወደ ሰላማዊ መንገድ ቢመጡ ይሻል፤ ሲሉ ጥሪ አሰምተዋል።
አዲስ የተቋቋመው በትጥቅ ትግል የሚንቀሳቀሱ አምስት የተቃዋሚ ኃይሎች ጥምረት አንዱ የሆነውን አሥመራ የሚገኘውን የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ጨምሮ የሁለት ድርጅቶች ምላሽ ሰጥተዋል።
የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማኅበራት አዋጅ ማሻሻያ ረቂቅ ተጠናቅቆ በመጭው ሣምንት ውስጥ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት እንደሚቀርብ የኢትዮጵያ ፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ሕግ አቶ ብርሃኑ ፀጋዬ አስታውቀዋል።
የአቃቤ ሕግ መሥሪያ ቤት በሕዝብ የታመነ እንዲሆንና ለሕግ የበላይነት መከበር እንዲሠራ እንዲሁም ነፃነቱ የተጠበቀ መሆኑን ለማረጋገጥ የአማካሪዎች ምክር ቤት ማቋቋምን ጨምሮ እየተሠሩ ናቸው ያሏቸውን ተግባራት ፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ሕጉ ከቪኦኤ ጋር ባደረጉት ልዩ ቃለ-ምልልስ አመልክተዋል።
“ለለውጥ የተጀመረው ሂደት የፖለቲካ አቅጣጫ እየያዘ ነው” ሲሉ የትግራይ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንት የሰጡትን መግለጫ “ለፖለቲካ ፍጆታ የተባለ” ብለውታል። መሥሪያ ቤታቸው ሰዎችን የሚያየው “በፖለቲካ ማንነታቸው ሳይሆን በፈፀሙት ተግባር ነው” ብለዋል።
የዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ የኢትዮጵያን ሰብዓዊ መብትና የተጠያቂነት ሕግ ኤችአር 128 ማፅደቁን እንደሚደግፉ፣ በሀገር ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የተቃዋሚ ፓርቲዎች መሪዎች አስታወቁ፡፡
ሕጉ በሀገሪቱ እየታየ ያለውን ለውጥ አያሳይም ያለው የኢትዮጵያ መንግሥት፣ የተቃዋሚ ፓርቲ መሪዎች ግን በኢትዮጵያ እውነተኛ የለውጥ መንገድ ገና አልተጀመረም ብለዋል፡፡
…..በእኛ አገር ውስጥ ያሉት ነፃነቶች ግን በአምባገነንነት ኪስ ውስጥ ያሉ ከሲታዎች “ባለቤቱ” እንዳሻ ሊያጠባቸው/ሊዘጋቸው የሚችል፣ አስተማማኝ ህልውና የሌላቸው እንዲያውም ዕርባናቸው ለስም ታህል ከተሰፋ ቁና ወይም የተቃውሞ ዝንባሌን ለማስገሪያ የቢርቢራ ያህል ከመሆን የማይርቅ ነው……
እንዲህ እንደ ዛሬው ሳይሆን፣ በየአቅጣጫውና በየዘርፉ ትናንት ከዛሬ ይሻላል፣ ነገ ደግሞ ከዛሬ ይብሳል፣ ሁሉም ነገር ‹‹ድሮ ቀረ›› ማለት ከክፉ አመል ይልቅ የብዙ ሰው እምነት ከመሆኑ በፊት፣ የ2002 ዓ.ም የፖለቲካ ፓርቲዎች ‹‹ታሪካዊ›› ድርድርን የኢትዮጵያ ተራማጅ ኃይሎች ተችተውት ነበር፡፡ የሚገባውን ያህልም አጣጥለውት ነበር፡፡ ከሁለት አጠቃላይ ምርጫዎችና ከድፍን ስምንት ዓመት በኃላ ዛሬ ለ‹‹ምርጫ 2012›› ዓ.ም. የሚደረገው ድርድር ሲታይ ድርድርን ድሮ ቀረ ማለት ድረስ ጭምር የኋልዮሽ ጉዞ፣ አለዚያም ባለበት መርገጥ ውስጥ መውደቃችን አሌ የሚባል አልሆነም፡፡
ለምርጫ 2002 ዓ.ም. መዳረሻ በተደረገው ድርድር አካሄድና ይዘት ላይ ልክ የዛሬ ስምንት ዓመት በዚህ ወቅት የተባለውንና የተዘረዘረውን አስታውሳለሁ፡፡ ድርድሩ ውስጥ በገቡት (እንዲገቡ በተፈቀደላቸው፣ በተቃዋሚ ፓርቲዎች ጭምር በተፈቀደላቸው) ፓርቲዎች መካከል ድርድር መደረጉ፣ ጨርሶና አካቶ ውድቅ አልተደረገም፡፡ ተከባብረንና ተደማምጠን ለመደራደር ቻልን መባሉ ይበል የሚያሰኝ ጅምር መሆኑን፣ ቢሆንም ግን በምርጫ ሥነ ምግባር ላይ ስምምነት መድረሱ ሕገወጥነትንና ሸፍጥን ያለቀለት የሚያስመስል ሆይ ሆይታውና ጥሩንባው ግን የውሸት የውሸት መሆኑን በወቅቱ የተናገሩ ነበሩ፡፡ በምርጫ 1997 ግርግር ጉዳት፣ ቀውስና ጥፋት የደረሰው ‹‹አሳሪ› የሆነ የሥነ ምግባር ደንብና የጋራ መግባባት ባለመኖሩ ምክንያት አልነበረም፡፡ በሕግ የተደነገገውና በተግባር የሚፈጸመው አራምባና ቆቦ መሆናቸው ነው፡፡ ሕገ መንግሥት ወዲህ፣ ገዥው ፓርቲ ወዲያ ሆነው አልገናኝ በማለታቸው ነው፡፡ ከሕግ በላይ መሆን ያለከልካይ በመቻሉ ነው፡፡
በ2002 ዓ.ም. ምርጫ መዳረሻ ጊዜ ውስጥ ተደራዳሪ ፓርቲዎች ዛሬ ላይ ሲታይ በአንፃራዊነት የሚገርምና የሚደነቅ መግባቢያና ስምምነት ላይ ደርሰው ነበር፡፡ ከሥነ ምግባር ደንብ ሌላ የአገር ሕግ ሆኖ በታወጀ ሰነድ ላይ የሕዝብን ውሳኔ በመፃረር፣ በመንግሥት ሥልጣን ላይ ለመቆየትም ሆነ ከሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ውጪ ሥልጣን ላይ የመውጣት እንቅስቃሴ እንደሚቃወሙ፣ ምርጫ ቦርድ፣ ፖሊስ፣ ዓቃቤ ሕግና የዳኝነት ሥርዓቱ ከፓርቲዎች ነፃና ገለልተኛ ሆነው ማገልገል እንዳለባቸው፣ የኢትዮጵያ መከላከያ ኃይልና ተጠባባቂ ጦርም ሆነ የአካባቢ ታጣቂዎች ወራሪን ለመመከት ዳር ድንበርን ለማስበር ሲባል የተደራጁና ሠራዊቱ ከወገናዊነት ነፃ እንዲሆኑ የተደነገገ መሆኑን እንደሚገነዘቡ የሚገልጽ መግባቢያ አስቀመጡ፡፡ ተፈራረሙ፡፡ ተማማሉ፡፡
ይህ ሁሉ መሆን ያለበት ነው፡፡ በሕግም የተደነገገ ነው፡፡ ዴሞክራሲያዊ ሕገ መንግሥት አፅድቀናል፣ በሥራ ላይም አውለናል፣ በዚህም መሠረት ሕገ መንግሥታዊ ዴሞክራሲ አቋቁመናል ስንል መሆን ያለበትን ማቋቋማችንና መዘርዘራችን ነው፡፡ በሕገ መንግሥቱ ውስጥ ምሽግ ይዘው፣ ከየትኛውም የፌዴራልም ሆነ የክልል የሥልጣን አካል በላይ በሆነ ኃይል የተደነገጉት የሕገ መንግሥቱን የበላይነት፣ የተለያዩ የመንግሥት የሥልጣን አካላትን ነፃነትና ገለልተኛነት የሚወስኑት ድንጋጌዎች የሚሉትም ይህንን ነው፡፡
ይህ ሁሉ መሆንና መደረግ ያለበት፣ በሕግም የተደነገገ ነው፡፡ መሆንና መደረግ ስላለበት በሕግም ስለተደነገገውና በጋራም ስለሚቃወሙት ነገር መስማማት የማይናቅ ጉዳይ ነው፡፡ በጣምም አስፈላጊ ነው፡፡ ዋናው ጉዳይና ያኔም ዝም የተባለው፣ የተናቀውና ዛሬም አስታዋሽ ያጣውና እንደ ዘበት ዝም የተባለው መሆን ያለበትንና በሕግም የተደነገገውን የሚያደናቅፉ፣ እንዳይሆን የሚያደርጉ ችግሮችን መለየት፣ ችግርነታቸውንና ጋሬጣነታቸውን ለማስወገድ የሚከናወኑ ተግባራትን በማስቀመጥ በእሱ ላይ መስማማት ሒደቱንም መጀመር ነው፡፡ የ2002 ዓ.ም. የፓርቲዎች ድርድር ድክመትና ስብራት ይኼኛው ነው፡፡ የዘንድሮ ድርድር ደግሞ ብሶበት በጨዋታው ሕግ መሠረት በማይሠራበት አገር የጨዋታውን ሕግ በማሻሻል ቅድሚያ ላይ፣ ሕግ ማሻሻል ያለ ብልኃትና አለ መላ አንቀጽ በአንቀጽ የሕግ ውይይት/ክርክር ውስጥ ተገብቷል፡፡
የአዲስ አበባ የኦሕዴድ አባላት ድርጅታዊ ኮንፈረንስ እየተካሄደ ነው፡፡ የኦሕዴድ ድርጅታዊ ኮንፈረንስ በባሌ ሮቤና በነቀምቴ ከተሞች በመካሄድ ላይ ነው፡፡ የደኢሕዴን የብር ኢዮቤልዩ በ(. . . አገር) የኢትዮጵያ ኤምባሲ በድምቀት ተከበረ፣ ወዘተና መሰል ‹‹ዜናዎች›› የሚለቀቁት በመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት ድረ ገጽ ላይ ነው፡፡
አሁን ይኼ የ‹‹መንግሥት ኮሙዩኒኬሽን›› ነው? ብሎ የሚጠይቅና የሚደነግጥ ጠፍቶ የየዕለቱ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን ዜና ጭምር መንግሥትና ፓርቲ እንዴት እንዴት እያደረጉ ‹‹ልብስ እንደሚጋፈፉ›› ያሰሙናል፡፡ ዋና ካሉት ዜና ይልቅ መንግሥትና ፓርቲ የመቀላቀላቸውን እውነት ያረዱናል፡፡
በአንድ በኩል የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች በዓላት በውጭ አገር ሚሲዮኖችና ኤምባሲዎች፣ ከቀበሌ/ወረዳ ጀምሮ እስከ ሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ባሉ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ሲከበሩ ዓይናችን ያያል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ሌሎች ተቃዋሚ ፓርቲዎች የጽሕፈት ቤትና የመሰብሰቢያ አዳራሽ/ሆቴል ኪራይ መስጠት ሲበዛ ያስፈራል፣ ያስጠረጥራል፣ ያስጠቃል፡፡
ሕጋዊ ሆነው የሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎች ከፖለቲካ ሌላ ኃይል የላቸውም፡፡ ሕግን ቢደፍሩ፣ በጉልበትም ሆነ በሕገወጥ መንገድ ሥልጣን እንይዛለን ለማለት ቢሞክሩ፣ የሕግና የፀጥታው አካል ይቆነጥጣቸዋል፡፡ ገዥው ፓርቲስ? ሥልጣን ላይ ያለው ፓርቲስ? ሁሉም ፓርቲዎች በሕግ ፊት እኩዮች ናቸው? ኢሕአዴግ ሕግን ልተላለፍ ቢል በሕግ መከልከል ይችላል? የመንግሥት ዓምድ (State) እና የመስተዳድር ልዩነት በወጉ ተፈልቅቋል? ወሳኝ ጥያቄ ይህ ነው፡፡
በዴሞክራሲ ውስጥ ሥልጣን የያዘው የትኛውም ፓርቲ ቢሆን ከአውታረ መንግሥቱ ጋር ልዩ ትስስር በማበጀትና ባለማበጀት ምክንያት ፓርቲዎች ተጎጂና ተጠቃሚ የሚሆኑበት ሁኔታ የለም፡፡ ፓቲዎች በሕግና በምርጫ ወጪና ወራጅ በመሆን ረገድ አይበላለጡም፡፡ በኢትዮጵያ ገዥውን ፓርቲ በዚህ ዓይነት መመዘኛ ከተቃዋሚዎች ጋር እኩል ማስቀመጥ ፈጽሞ አይቻልም፡፡ ኢሕአዴግ እጅ የገባ መንግሥት “Government” ከመሆን በላይ ዓምደ መንግሥት የሆነ ያህል ነው፡፡ ሕግና ደንብ እንዳመቸ የሚጣሉና የሚነሱ ተቃውሞን የማስተዳደርያ ዘዴ መሆን የቻሉት፣ መሰሪ መንገዶችና የፖለቲካ ሙስና ጭምር እንደ ትግል መሣሪያ የመጠቀም ዘይቤ ያለ ጠያቂ የሠፈነው፣ ሥልጣንን የመከላከልና ከተቃውሞ ጋር የመተናነቅ ተግባር ዋናው የፓርቲውና የመንግሥት ሥራ የሆነው በዚህ ምንያት ነው፡፡ በአገራችን በምርጫ አማራጭ ፓርቲ ሆኖ የመንግሥትን ሥልጣን ‹‹በተረኛነት›› መያዝ ሱሚ የሆነውም ለዚህ ነው፡፡
ምርጫ ያላንዳች ጉድፍ ቢካሄድ እንኳን በኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ስለመኖሩ ማረጋገጫ መሆን የሚችል አይደለም፡፡ ይህን ለማሳየት ምርጫው የቆመበትን ምድርና አየር ንብረት መፈተሽ ያስፈልጋል፡፡
እንጨትና ብረት አንድ ላይ ሊበየዱ እንደማይችሉ ሁሉ ዴሞክራሲ (የሕዝብ አስተዳደር) ቡድናዊ ወገንተኛነት በተጎናፀፈ የታጠቀ ኃይልና የቢሮክራሲ አውታር ላይ መቋቋም አይችልም፡፡
ከወታደራዊ ትግል ወደ ሥልጣን የመጣው ኢሕአዴግ ጊዜያዊ መንግሥት የሆነው የደርግን ሠራዊት በትኖና የራሱን ሠራዊትና የፀጥታ መረብ የሥልጣኑ ጉልበት አድርጎ ነበር፡፡ በሽግግር መንግሥትነት በቀጠለበት ጊዜም በመከላከያ ኃይልነት ዕውቅና አግኝቶ ይሠራ የነበረው የራሱ ሠራዊት ነበር፡፡ በ1984 ዓ.ም. የብሔራዊ አካባቢያዊ ምርጫ ተብሎ ክልሎች በተዋቀሩ ጊዜም የቡድኖችን የታጠቁ ኃይሎች ካምፕ አስገቢ፣ ተቆጣጣሪና እምቢ ባይን ቀጪ፣ የምርጫውን ፀጥታ አስከባሪም የነበረው የራሱ ጦር ነበር፡፡ ከኢሕአዴግ ፍላጎት እንዳያፈተልክ ሆኖ በተረቀቀና በፀደቀ ሕገ መንግሥት አማካይነት በተካሄደ የ1987 ዓ.ም. ምርጫ ኢሕአዴግና ርቢዎቹ የ‹‹ኢትዮጵያ ሕዝቦች መንግሥት›› ሆነው እንደተሰየሙ ሁሉ፣ የኢትዮጵያ መከላከያ ኃይል መሆን የቻለውም በመሠረቱ የኢሕአዴግ ሠራዊት ነበር፡፡ ሠራዊቱ ከፓርቲው ወጥቶ የሕገ መንግሥቱ ተገዥ እንዲሆን ቢደነገግም፣ የውስጥ አዋቂው አቶ ገብሩ አሥራት ጭምር እንደሚነግሩን ፓርቲው የሚወያይባቸው አጀንዳዎች ትንሽ ለወጥ ተደርገው የሠራዊቱም መወያያ ይሆኑ ነበር፡፡ አብዮታዊ ዴሞክራሲም የሠራዊቱ ጭምር አመለካከት እንዲሆን ተደርጓል፡፡ የመከላከያ ሠራዊቱን ኅብረ ብሔረሰባዊ ሥጋ የማሟላቱ ሒደትም የኢሕአዴግን አፅምነት አላናጋም፡፡ የደኅንነትና የፖሊስ ኃይል ግንባታውም የተዋቀረው በኢሕአዴጋዊ አከርካሪ ላይ ነበር (በሰው ኃይልም በአመለካከትም)፡፡
መከላከያውን ፖሊሱን አገር ምድሩን በ‹‹ሠራዊት›› የማደራጀት ኢሕአዴግ አስተሳሰብ የማጥመቅና የአመለካከት ታማኝ አድርጎ የመቅረፁ ሥራ ለአንዴም የማይቦዘንበት የዘወትር ሥራ ሆኗል፡፡
በአፄ ኃይለ ሥላሴም ሆነ በደርግ ዘመነ መንግሥት የአገሪቱ የታጠቀ ሠራዊት ለገዥው ታማኝ እንዲሆን ተደርጎ የተቀረፀ ነበር፡፡ የእነሱን ከዛሬው ጋር ለማወዳደር ቢሞከር ግን አጠገቡም አይደርሱም፡፡ በመንግሥት መገናኛና በየስብሰባ/በየኮንፈረንሱ አጋጣሚ ከሚካሄደው ጥምቀት ባሻገር፣ የኢሕአዴግ መንግሥት ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎች በወታደራዊ ሥልጠና ካሪኩለም ውስጥ ተዋቅሮ እስከ መሰጠት ጠልቀዋል፡፡ በደመወዝ፣ በሙያ ማሻሻያና በመሳሰሉት ያለው አያያዝ ከቀድሞው እጅግ የተሻሻለ መሆኑም ለጠመቃው ሥር መያዝ አግዟል፡፡
ከመደበኛው የታጠቀ ኃይል በታች በተጠባባቂ ጦር ዓላማ እየሠለጠነ ወደ ኅብረተሰብ የሚመለሰውና በተለያየ የመተዳደሪያ ሥራ ላይ እየተሠማራ፣ የታጣቂ/ሚሊሺያ ሚናን የሚጫወተው በብዙ መቶ ሺዎች የሚቆጠር ኃይል አለ፡፡ የዚህ ኃይል ሰዎችን በይፋ የኢሕአዴግ አባላት ከመሆን የሚያግዳቸው ነገር እንደሌለ አቶ ገብሩ አሥራት እንደሚከተለው ይነግሩናል፣ “ኢሕአዴግ እንዴት ታጣቂ ሚሊሻዎችን በአባልነት ያቅፋል የሚል ጥያቄ ሲነሳ፣ እነዚህማ ብረት ከማንገባቸው በስተቀር ሲቪል ናቸው . . . የሚል መልስ ይሰጥ ነበር” (ገብሩ፣ 2007፤ 369)፡፡
በተሻሻለው የኢትዮጵያ ምርጫ ሕግ ቁጥር 532/1999 አንቀጽ 47(4)፣ ‹‹ማንኛውም ወታደር ወይም ፖሊስ በፖለቲካ ድርጅት ስብሰባ ወይም በምርጫ እንቅስቃሴ መለዮውን አድርጎ መሳተፍ አይችልም፤›› ይላል፡፡ ማለትም መለዮ ሳያደርጉ መሳተፍ የተፈቀደ ነው፡፡ በተግባር ያለው እውነት እንደሚነገረን ግን ተፈቃጅነቱ ለኢሕአዴጋዊ ተሳትፎ ነው፡፡ ጠቅላይ ኤታ ማጆር ሹሙን ጄኔራል ሳሞራ የኑስን በሕወሓት ስብሰባ ላይ ያለመለዮ የምናያቸው፣ ስለተጋድሏቸው ዘመንም በቴሌቪዥን ሊያወጉን የቻሉት የተፈቀደ ስለሆነ ነው፡፡ ኤታ ማጆር ሹሙን በተቃዋሚ ፓርቲ ውስጥ ማየት ግን እንኳን በዕውን በህልምም የተፈቀደ አይደለም፡፡ በተቃዋሚ የፖለቲካ መድረክ ውስጥ ሸብ እረብ እላለሁ የሚል ተራ ወታደር ቢከሰት እንኳ በእንጀራ ገመዱ የቆረጠ መሆን አለበት፡፡ የተሻሻለው የፓርቲዎች ምዝገባ ሕግ በአንቀጽ 58 (1፣ 2) ዳኛ፣ የመከላከያ አባልና የፖሊስ አባል በሥራ ገበታቸው ላይ እያሉ የፓርቲ አባል እንዳይሆኑ ይከለክላል፡፡ በሁለቱ አዋጆች ውስጥ እንደሚታየው ከፖለቲካ ተሳታፊነት የተቀነሰ ነገር ቢኖር በአባልነት ተመዝግቦ መታወቂያ ካርድ መያዝ ብቻ ነው፡፡
በሌላ አባባል ከመታወቂያና ከምዝገባ መጉደል በቀር የመከላከያ፣ የፖሊስና የደኅንነት አባልነት የኢሕአዴግ አባል የመሆን ያህል የእምነት ተከታይነት ያለበት (የሚጠበቅበት) ነው፡፡ በዚህ ረገድ መደበኛው ሠራዊት ከታጣቂው ሚሊሻ አይተናነስም፡፡ የተፃረሩ ረድፎች ባሉት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ‹‹ልማታዊ›› የተባለውን መስመር የእኔ እንዲል የተደረገ፣ የልደት ታሪኩን ከኢሕአዴግ የተጋድሎ ታሪክና ከግንቦት 20 ድል ጋር አያይዞ እንዲያይ የተደረገ፣ “መለስ ታላቁ መሪያችን” የሚል ለታላቁ መሪውና ለሰማዕታት በቅፅሩ መታሰቢያ የሚያቆም ነው፡፡ ይህን ያህል ወገናዊ የሆነ ኃይል መለስንና የፖለቲካ መንገዱን የሚቃወመውን የፖለቲካ ወገን እንደ ጠላት የማይቆጥረውና ከሌላው ጋር በእኩል ዓይን ሊያይ የሚችለው በምን ምትኃት ነው? ‹‹የመከላከያ ሠራዊቱ ተግባሩን ከፖለቲካ ድርጅቶች ወገናዊነት ነፃ በሆነ አኳኋን ያከናውናል›› የሚለው የኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት (አንቀጽ 87(5)) ከዚህ ሁኔታ ጋር እንዴት ነው መጣጣም የሚችለው?
ወታደራዊ ያልሆነው የመንግሥት አውታርም ቢሆን በመሠረታዊ ፀባዩ ልማታዊና ሕዝባዊ እኔ ብቻ ነኝ በሚለው የፖለቲካ መስመር የተቃኘ ነው፡፡ (በነገራችን ላይ አሁን አሁን ከ‹‹አብዮታዊ ዴሞክራሲ›› ይልቅ የሚዘወተረው ‹‹ልማታዊነት/ልማታዊው መስመር” የሚል አጠራር ነው፡፡ አንዳንድ የዋሆች የአቋም ለውጥ የተደረገም መስሎ ይሰማቸዋል፡፡ ነገሩ ግን ሌላ ነው፡፡ ‹‹አብዮታዊ ዴሞክራሲ›› ፖለቲካዊ መለያ ስለሆነ ሁሉን አቀፍ ለመሰለ አጠቃቀም አያመችም፡፡ ለዚህ የምትስማማዋ ‹‹ልማታዊነት›› ነች፡፡ ለ‹‹አብዮታዊ ዴሞክራሲ›› ፖለቲካዊ ወገናዊነት የሌለበት መልክ ታጎናፅፈዋለች፡፡) በሥልጠናና በሴሚናር ከሚካሄድ አጠባ ባሻገር የተስፋፋ የፓርቲ አባልነት ምልመላ የሚካሄድበትና ጠቅላላ የመሥሪያ ቤቶች እንቅስቃሴዎች ከላይ እስከ ታች ድረስ በፓርቲ ሰንሰለትና ምላስ የሚዘወርበት እውነታ ነው ያለው፡፡ ከዚያ ሥር ደግሞ በቡድን በቡድን (የአንድ ለአምስት ደረጃ ድረስ የጠበበ፣ የቤተሰብ ፖሊስ እስከማቋቋም ድረስ የዘለቀ) ትብትብ አለ፡፡ በየዕለቱ ‹‹ፀረ ሕዝብነት››ን፣ ‹‹ፀረ ልማትነት››ን እየኮነነ ልማታዊነትንና አብዮታዊ ዴሞክራሲን የሚናኘው የፕሮፓጋንዳ አውታር ደግሞ ዙሪያ ገባ አየሩን ይቆጣጠራል፡፡
የፖለቲካ ፓርቲዎች በጠላትነት ያልተጠማመዱ የወንበር ተፎካካሪዎች በሆኑበትና የመንግሥት ሥራ ማካሄጃ ቋሚ አውታራትም በምርጫ አሸንፎ ለመጣ ለየትኛውም ቡድን ታዛዥ እንዲሆኑ ሆነው በተቀረፁበት ሥፍራ፣ የአንዱ ወይም የሌላው የፖለቲካ ደጋፊ የሆኑ ግለሰቦች እዚህም እዚያም (በወታደሩ፣ በፖሊሱ፣ በዳኝነቱና የሥራ ገበታ ጭምር) መኖር ጉድለት አይደለም፡፡ የፖለቲካ ዝንባሌ የሥራ ኃላፊነትን ቢያደፈርስ እንኳ ጥፋቱና ተጠያቂነቱ የግለሰቦች ጉዳይ ይሆናል፡፡ ተቋማቱ ራሳቸው በአንድ አመለካከትና ፖለቲካ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የተሞሉና ያንኑ እንዲያገለግሉ የሚጠበቁ ሲሆን ግን ነገሩ ሁሉ ይቀየራል፡፡ ችግሩ ከግለሰቦች ባለፈ ደረጃ ሥርዓታዊ ሆኖ፣ የፖለቲካ አቋም የሥራ ኃላፊነትን ለመቃኘት ሥልጣን ያገኛል፡፡ የእኛ ሁኔታ የዚህ ዓይነት ነው፡፡
በአጭሩ አሁን ኢትዮጵያ ባለችበት ሁኔታ ኢሕአዴግ በየአምስት ዓመቱ በምርጫ እያሸነፈ ወንበሩን የሚያፀና ቡድን ብቻ ሳይሆን፣ የሚቀመጥበት ወንበር ከካስማና ማገሩ ጭምር የራሱ ንብረት ነው፡፡ ኢሕአዴግ ከመንግሥትነት አልፎ አውታረ መንግሥት (State) ሆኗል፡፡ አውታረ መንግሥት ከመሆንም አልፎ ተርፎ መንግሥታዊ ባልሆኑ አካላትም ውስጥ መረብ ዘርግቷል፡፡ የሙያና የሕዝብ የሚባሉ ማኅበራትም ውስጥ ዓይን፣ ጆሮና አንደበቱ ገብቶ መዋቅራቸውን ተብትቧል፡፡ በዓመት አንዴ በሠራተኛ ቀን ሠልፍ መውጣት እስኪጠፋ ድረስ እንቅስቃሴያቸውን አኮማትሯል፡፡ ይህም ብቻ አይደለም በተስፋፋ የፕሮፓጋንዳ መዘውሩ ‹‹ባለጠላት›› ፖለቲካውን ‹‹ትክክለኛ›› ማኅበራዊ ንቃት አድርጎ ሾሟል፡፡ የዚህ ዓይነት አውታረ መንግሥት በትክክለኛ ስሙ ሲገለጽ፣ አገርን የዋጠ የፖሊስ አገዛዝ ነው፡፡ ከደርግ የሚለየው በቅርፅ፣ በአለባበስና በዝንባሌ ነው፡፡ ደርግ ሶሻሊዝም የሚባል ደበሎ የለበሰና ወደ ፍለጠው ቁረጠው ያደላ አንድ ወጥ አምባገነንነት፣ ይኼኛው ደግሞ ከእምብርት የማታልፍ ዴሞክራሲ የሚሏት ጥብቆ ያጠለቀ፣ ፌዴራላዊ ቆዳ ያለውና እስከ ጓዳ መሰለል የሚወድ አምባገነንነት ነው፡፡
በዚህ ኢሕአዴጋዊ የአገዛዝ ባህር ውስጥ ሆነው (ተቃዋሚዎች እንዲህና እንዲያ ናቸው የሚል ፖለቲካ የተሞላ የ‹‹ፖሊሲ ሥልጠና›› እየዋጡ) ዓቃቤ ሕግ፣ ዳኝነትና ምርጫ ቦርድ ውኃ የማይነካቸው ደሴት መሆን የሚችሉት እንዴት ብለው ነው? ‹‹ሥልጠናው›› ቢቀነስ እንኳ፣ ባህሩ ብቻውን ተፅዕኖ ፈጣሪ ሆኖ ሳለ ምርጫ ቦርድና ዳኞች በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት በአንቀጽ 102(1) እና በአንቀጽ 79(2፣3) መሠረት በሙሉ ነፃነት ተግባራቸውን ማካሄድ እንዴት ይቻላቸዋል? የሥልጣን ኃይል በኢሕአዴግ ቁጥጥር ሥር የሆነበትንና ከሩብ ምዕት ዓመት በላይ የተወራለትን እውነታ እንደታቀፉ የብሔሮች እኩልነት መረጋገጡን ለማሳመን መልፋት፣ ከመንግሥት መሥሪያ ቤት እስከ ሕዝብ ማኅበራት የደጋፊና የፓርቲ መረብ አንሠራፍቶ፣ ካደረ አይቆረጠምም ብለው የሚያስቡትን ተቃዋሚ በስነጋና በሸፍጠኛ ውንጀላ እያሹ የፓርቲና የመንግሥት ጣልቃ ገብነት በምርጫ ውስጥም ሆነ በፍትሕ ሥራ ውስጥ እንደሌለ ለማሳመን መውተርተር ውኃና ዘይትን ለማቀላቀል ከመልፋት በምን ይሻላል?
ገብሩ አሥራት አረና ትግራይ ለ2002 ዓ.ም. ምርጫ በተወዳደረባቸው ቦታዎች የኢሕአዴግን ወይም የደኅንነት አባላትን የምርጫ አስፈጻሚ ሆነው ስለማግኘታቸው፣ በሕዝብ ታዛቢነትም የኢሕዴግ አባላት ተመርጠው ስለመሳተፋቸው ነግረውናል፡፡ የኢሕአዴግ መንግሥትም በበኩሉ የ2007 ዓ.ም. ምርጫን በተመለከተ 250 ሺሕ ታዛቢዎች በተመረጡ ጊዜ የየትኛውም ፓርቲ አባል የሆኑ ራሳቸውን እያሳወቁ ከጥቆማ ስለመውጣታቸው በዜና ነግሮናል፡፡ መጨበጥ ያለበት ቁልፉ ጉዳይ ግን የፓርቲ አባልን ነቅሶ በማውጣት ችግሩን ማስወገድ አለመቻሉ ነው፡፡ ኅብረተሰቡ በአንድ ፓርቲ አጠባ ውስጥ መውደቁ ገለልተኛ የመሆን ዕድልን አሰልሏል፡፡ የምርጫ ቦርድ የአናት መሪዎች በተቃዋሚ ተሳትፎ ይቅርና በተቃዋሚ ቢመረጡ እንኳ፣ ምርጫውን ገለልተኛ ለማድረግ ከላይ ተንሳፈው ሊጫወቱ የሚችሉት ሚና ኢምንት ሆኗል፡፡
ለኢሕአዴግ ሁሉ በእጁ ሁሉ በደጁ መሆኑ እንደፈለገ ለመሆን ዕድል ይሰጠዋል፡፡ ሕግ አክባሪነትን፣ የምርጫ አካሄድንና ውጤትን ለእሱ ባለው ተስማሚነት እንዲለካ ይፈቅድለታል፡፡ ካስፈለገ ድምፅ ከመስጠት ያኮረፈ ዜጋን ከቤት ድረስ “ቀስቅሶ” በ‹‹ደስታ›› ምርጫ እንዲያከናውን ማድረግ ያስችለዋል፡፡ ሥውር ድርጅታዊ ሥራ ውስጥ ሳይገባም አየሩን የተቆጣጠረው ፕሮፓጋዳው በልማት ሥራዎች እየታገዘ የልብም ሆነ የእበላ ባይ ተከታዮችን ያረባለታል፡፡ ‹‹ፀረ ሕዝቦችን/ፀረ ልማትን›› የመታገሉ ተግባር በየአቅጣጫው ብዙ ወዶ ገቦች ይኖሩታል፡፡ በየትኛውም የሥራ መስክ ላይ ያሉ የኅብረተሰቡ አባላት ለኢሕአዴግ ባደላውና ተቃዋሚቹን በተፃረረው ጠላታዊ አመለካከት ለመሰልቀጥ የተጋለጡ ናቸው፡፡ በዚህ እውነታ ላይ ዴሞክራሲን ይቅርና የሕግ የበላይነትን ለማስፈን ከባድ ነው፡፡ ምን ቢለፋ፣ ምን ሕዝብ ቢነቃነቅ፣ የገዥ ቡድን ተፈሪነትና የሕዝቡ ፈርቶ አዳሪነት አይቀየርም፡፡