Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እግዚአብሔር መልካምንና ክፉን ያውቃል፤ “ይህ ነገር መልካም፣ ይህ ደግሞ ክፉ ነው” ባዩ ራሱ ነው። መሪ፣ መንገድ ጠቋሚና አዛዥ አያውቅም። ደንጋጊ የለበትም። ትእዛዙ ሲጣስም ቅጣት ያስተላልፋል። ሰው ደግሞ ሲፈጠር ጀምሮ በራሱ ድንጋጌ፣ “ይህ ነገር መልካም ነው፤ ይህኛው ደግሞ ክፉ” ማለት አይችልም፤ መልካምንና ክፉን አያውቅም። የእግዚአብሔርን ድንጋጌና ትእዛዝ ነው የሚከተለው፤ ካልታዘዘ ቅጣት ይከተለዋል (ዘፍ. 2፥16-17)። እባቡ ለሔዋን ያቀረበላት ፈተና በአንድ በኩል እዚህ ላይ የተንጠለጠለ ነበር፤ “እንደ እግዚአብሔር መልካምንና ክፉን የምታውቁ እንድትሆኑ … ነው” የሚል (ዘፍ. 3፥5)። ይህ ልዩነት እውነት እንደ ነበር፣ “እግዚአብሔር አምላክም አለ፤ እነሆ አዳም መልካምንና ክፉን በማወቅ ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ” ከሚለው ንግግር እንማራለን (ዘፍ. 3፥22)። [14]
“በልዑል እመሰላለሁ” ያለው ሰይጣንም ሆነ “እንደ እግዚአብሔር ትሆናላችሁ” የተባሉት የሰው ልጆች፣ ይህን ክጃሎት እውን ለማድረግ በራሳቸው ላይ ያመጡት አሳርንና ፍዳን እንጂ እርሱን መሆን አልነበረም። በአጠቃላይ “እንደ እግዚአብሔር መሆን” የሚለው ተምኔት፣ የሐሰት አባት ከሆነው ከሰይጣን ዲያብሎስ የተገኘ ውሸት ነው (ዘፍ. 3፥5፤ ኢሳ. 14፥14፤ ዮሐ. 8፥44)።
ሐዋርያው ጴጥሮስ፣ “ስለ ክፉ ምኞት በዓለም ካለው ጥፋት አምልጣችሁ የመለኮት ባሕርይ ተካፋዮች በተስፋ ቃል እንድትሆኑ፣ … የተከበረና እጅግ ታላቅ የሆነ ተስፋን ሰጠን” ሲል ጽፏል (2ጴጥ. 1፥4)። እነ ኀይሉ ዮሐንስ፣ “የመለኮት ባሕርይ ተካፋዮች” የሚለውን ሐሳብ፣ የእግዚአብሔርን መለኮታዊ ባሕርይ ምንም ሳያስቀሩ ሁሉንም መካፈል አድርገው ይተረጕሙትና ከእግዚአብሔር ጋር አንዳችም ልዩነት እንደሌለን ይናገራሉ። ጥቅሱ ግን ይህንን ሐሳብ እንዳልተሸከመ ከዚህ ቀጥለን እንመለከታለን።
“ተካፋይ” የሚለው ቃል በግሪክ “ኮይኖኖይ κοινωνοὶ” ሲሆን፣ ኮይኖኖስ (κοινωνός) እና ኮይኖንያ (κοινωνὶα) ከሚሉት ቃላት ጋር ቤተ ሰብ ነው። ይህም ተባባሪነትን፣ አብሮ ሠራተኝነትን፣ የሥራ ጓድነትን፣ ባልንጀርነትን፣ ማኅበረተኝነትን፣ አንዳንድ ነገሮችን (ለምሳሌ ሥቃይንና መጽናናትን መካፈልን) የሚያሳይ ቃል ነው።[15] “ኮይኖኖይ” በአዲስ ኪዳን ውስጥ ለ10 ጊዜያት ያህል ጥቅም ላይ ውሏል፤ እነዚህም ማቴ. 23፥30፤ ሉቃ. 5፥10፤ የሐዋ. 2፥42፤ 1ቆሮ. 10፥18፡20፤ 2ቆሮ. 1፥7፤ 8፥23፤ ፊልሞን 1፥17፤ ዕብ. 10፥33፤ 1ጴጥ. 5፥1፤ 2ጴጥ. 1፥4 ናቸው።
ቃሉ በስፋት ጥቅም ላይ የዋለው ትብብርን እና ባልንጀራነትን ለማሳየት ቢሆንም፣ “የአጋንንት ማኅበረተኛነት”ን ለማሳየት ሐዋርያው ጳውሎስ ሁለት ጊዜ ተጠቅሞበታል (1ቆሮ. 10፥18፡20)። ነገር ግን ቅዱስ ጳውሎስ ለጣዖት የታረደውን ሥጋ የሚበሉ አማኞች ከአጋንንት ጋር “አንድ አካል፣ አንድ አምሳልነታቸውን” እየተናገረ እንዳልሆነ ከማንም የተሰወረ አይደለም። ግሪክኛው ቃል፣ “ሙሉ በሙሉ አንድ ዐይነት” የሚል ትርጕም የለውምና!
ኀይሉ ዮሐንስን ጨምሮ ሌሎችም፣ “አማርኛው ‘የመለኮት ባሕርይ ተካፋዮች’ የሚለውን፣ እንግሊዝኛው ‘partaker of the divine nature’ ይለዋል” ማለትን ያዘወትራሉ። እውነታቸውን ነው፤ (ለምሳሌ ASV, ESV, KJV, NASB, RSV)። ታዲያ፣ partaker ምን ማለት ነው? “ሙሉ በሙሉ፣ ያለ አንዳችም ልዩነት” መመሳሰልን ያሳያልን? በጭራሽ! ለምሳሌ፣ Merriam-Webster Dictionary ቃሉን፣ “to have some of the qualities of something.” በሚል ነው የሚፈታው፤ “የአንድን ነገር ከፊል ወይም ጥቂት ገጽታዎችን መካፈል” ማለት ነው። በርካታ መዛግብተ ቃላት፣ በግብዣ፣ በስፖርታዊ ውድድሮች ወይም እነዚህን በሚመስሉ ጕዳዮች ላይ ተሳትፎ ማድረግን የሚያሳይ ቃል አድርገው ነው የሚፈቱት። ስለዚህ ሐዋርያው ጴጥሮስ፣ የመለኮት ባሕርይ ተካፋይነትን ሲናገር፣ ሙሉ በሙሉ፣ ያለ አንዳችም ልዩነት፣ exactly ከእግዚአብሔር ጋር መመሳሰላችንን ለማስተማር አይደለም።
የእግዚአብሔርን ባሕርይ የምንካፈለው ከምን አኳያ እንደ ሆነ ከምንባብ ክፍሉ ዐውድ በመነሣት መረዳት አስቸጋሪ አይደለም። ጥቅሱ እንደሚከተለው ይነበባል፤ “ስለ ክፉ ምኞት በዓለም ካለው ጥፋት አምልጣችሁ ከመለኮት ባሕርይ ተካፋዮች በተስፋ ቃል እንድትሆኑ፣ … እጅግ ታላቅ የሆነ ተስፋን ሰጠን”። ሌሎች የአማርኛ ትርጕሞችን መመልከት ሐሳቡን ይበልጥ ለማስተዋል ያግዛል። “ከክፉ ምኞት የተነሣ በዓለም ካለው ምግባረ ብልሹ ሕይወት አምልጣችሁ ከመለኮታዊ ባሕርይ ተካፋዮች እንድትሆኑ በእነዚህ ነገሮች አማካይነት እጅግና ታላቅና ክቡር የሆነውን ተስፋ ሰጥቶናል” (አ.መ.ት)። “የመለኮታዊ ባሕርይ ተካፋዮች እንድንሆንም የተትረፈረፈ ስጦታውንና ድንቅ በረከቱን ሊያድለን ታላላቅና ውድ ተስፋዎችን ሰጥቶናል። ይህም መለኮታዊ ኀይል ከፈቃደ ሥጋ ምኞትና በአካባቢያችሁ ካለው የዓለም ብልሹ ሕይወት እንድትጠበቁ የሚያስችላችሁ ነው” (ሕያው ቃል)።
እንግዲህ ጥቅሱ እንደሚነግረን፣ እግዚአብሔርን የመምሰል (መለኮታዊ ባሕርይን የመካፈል) ተስፋ ተሰጥቶናል፤ ይህም ተስፋ ከክፉ ምኞት፣ ከምግባረ ብልሹነት፣ ከፈቃደ ሥጋ ምኞት እንድናመልጥ (እንድንጠበቅ) የሚያግዝ ነው። ተስፋው የተጋመደው ከቅድስና እና ከንጽሕና ጋር ነው ማለት ነው፤ ከእግዚአብሔር የምንካፈለው የባሕርይ መገለጫም ትይይዙ ከዚህ ጋር ነው። ይህን እንድናደርገው ደግሞ ቀድሞውኑም ታዝዘናል (ለምሳሌ 1ጴጥ. 1፥15-16)። በሁሉ ነገር፣ ሁል ጊዜ፣ ሙሉ በሙሉ፣ ያለ አንዳች ልዩነት ከእግዚአብሔር ጋር አንድ መሆናችንን ከቶውኑም ክፍለ ምንባቡ አይናገርም።
ለነገሩማ ይህም ቢሆን ተስፋ እንጂ፣ ሰው ሆነን በተፈጠርንበት ወቅት ተፈጽሞ ያለቀ ጕዳይ እንዳልሆነ መረዳት አይቸግርም። በተጨማሪም የእግዚአብሔርን ባሕርይ ሙሉ በሙሉ የወረስን ከሆነ፣ “እግዚአብሔርን ምሰሉ” (ኤፌ. 5፥1 - አ.መ.ት) ተብለን የታዘዝነው ለምንድን ነው? የሆንነውን ነገር ለመምሰል ለምን እንጠየቃለን? ይህ የሚያስገነዝበን፣ ጭራሹኑ እግዚአብሔርን ያልመሰልንባቸው ገጽታዎች መኖራቸውን ነው!
ከዚህ የተነሣ እኛና እግዚአብሔር አንድ አይደለንም። ሐዋርያትም ሆኑ እነርሱን ከተከተሉ የቤተ ክርስቲያን አባቶች መካከል “እኔና አብ አንድ ነን” በማለት የተናገረ ወይም የጻፈ አንድም ሰው የለም፤ “እኔና አብ አንድ ነን” ያለው በባሕርይው መለኮት፣ ማለትም ከአብ ጋር አንድ የሆነው ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ነው። ከእርሱ በቀር ማንም ይህንን አላለም! ፊልጵስዩስ 2፥6ም “እርሱ በባሕርዩ አምላክ ሆኖ ሳለ” (አ.መ.ት) በማለት የሚገልጸው ቀድሞም በማንነቱ እግዚአብሔር የሆነውን ኢየሱስን እንጂ ሰውን ሁሉ አይደለም። ከዚህ አኳያ፣ ከእግዚአብሔር በቀር ማንም በእግዚአብሔር መልክ (form) (“ሞርፌ” μορφή) ሊኖር አይችልም።[16] እንደ እግዚአብሔር ያለ ማንም የለምና!
እግዚአብሔር መንፈስ ነው። እናም በሁሉ ስፍራ ይኖራል። እርሱ ምንም እንኳ ካልሆነ ነገር ምንምን መፍጠር ይችላል፤ ኀይሉና ችሎቱ መጠንና ልክ የሌለው ነው፤ ሥልጣኑ አይመረመርም። ጥበቡና ዕውቀቱ ሊለኩትም የማይታሰብ ነው። ከእርሱ ባሕርያት መካከል በእኛ ውስጥ የሌሉት የትየለሌ ናቸው። መንፈሳዊ ኅላዌውን ከሚያሳዩት ባሕርያት መካከል በእኛ ዘንድ ያሉት ጥቂቶቹም ቢሆኑ፣ በኀጢአት ተበክለው እንደ ተሰባበረ መስተዋት ነው የሚያሳዩት።
ከዚህ ይልቅ እግዚአብሔርን የምንመስልባቸው ገጽታዎች እና የማንመስልባቸው ገጽታዎች መኖራቸው ልከኛ መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ነው። እርሱን የምንመስልባቸው (መምሰል የምንችልባቸው) ዘርፎች “ተወራሲ የእግዚአብሔር ባሕርያት (Communicable Attributes)” በመባል ሲታወቁ፣ እርሱን መምሰል የማንችልባቸው ደግሞ “ኢተወራሲ ባሕርያት (Incommunicable Attributes)” ተብለው ይታወቃሉ።[17] መውረስ፣ መካፈል የምንችለውም የእግዚአብሔርን የባሕርይ መገለጫዎች እንጂ የእግዚአብሔርን ማንነት አይደለምና መለኮታዊ ባሕርያቱን ሙሉ በሙሉ እንደምንካፈል ማሰብ፣ “እግዚአብሔር እንሆናለን፣ እንመለካለን” ከማለት ጋር ልዩነት የሌለው ኑፋቄ ነው።[18] እርሱን የምንመስለው፣ የባሕርይው ተሳታፊዎች፣ ማኅበረተኞች የምንሆነው፣ በእኛ ውሱንና ፍጡራዊ ማንነት ሊንጸባረቁ በሚችሉት ባሕርያቱ ብቻ ነው። ጨርሶውኑ የማንሆናቸው ባሕርያቱ፣ የራሱ ብቻ የሆኑት ባሕርያቱ የእርሱ ብቻ ናቸው። አሁንም ወደፊትም፣ ለዘላለምም አንካፈላቸውም።
አባትነት የተለያዩ ገጽታዎች ሊኖሩት ይችላል። ለምሳሌ፣ የሥጋ አባቴ ለእኔ የቀለም አባቴም ነው፤ ፊደል ያስቈጠረኝ፣ ከመጻሕፍት ጋር ያዛመደኝ እና ለንባብ አርአያ የሆነኝ እርሱ ነውና። መንፈሳዊ አባቴም እርሱ ነው፤ በልጅነቴ የክርስትናን ሀሁ ከማስተማሩም ባሻገር፣ ሳድግም እርሱ መጋቢ በሆነባት ቤተ ክርስቲያን በአባልነት ኖሬአለሁ። አባቴ በሥጋ ሳይወልዳቸው አሳዳጊ አባት የሆናቸው፣ የቀለም አባት እንጂ መንፈሳዊ አባት ያልሆናቸው፣ መንፈሳዊ አባት ሆኗቸው የቀለም አባት ያልሆናቸው ሌሎች ልጆችም አሉት።
ይህም በመሆኑ እኔና አባቴ በተፈጥሮ ዝርያ (DNA) ተመሳሳዮች ነን። መንፈሳዊ አቋማችን ተመሳሳይነት አለው፤ ዕውቀትን በመፈለግ ረገድም እንደዚያው ነን። በዝርያ ከአባቴ ካልተከፈሉት፣ ነገር ግን በመንፈሳዊነት እና በዕውቀት ረገድ የእርሱ ከሆኑት ልጆቹ ጋር ሲነጻጸር የእኔ የእርሱ ልጅነት እጅግ የላቀ ደረጃ አለው፤ ልዩ ነው! እርሱ የገዛ አባቴ፣ እኔም የገዛ ልጁ ነኝ።
ከዚህ አኳያ ስናየው፣ የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት የተለያዩ ገጽታዎች አሉት።[19] የእግዚአብሔር ልጅነቱ በአንደኛው ገጽታ መለኮትነቱን ያረጋግጣል፤ የእኛ ልጅነት ከዚህ ልጅነት ጋር ከቶውኑ በአቻነት አይቀርብም። ሌላኛው የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት ደግሞ፣ ሰው ከመሆኑ ጋር የተሳሰረ ነው። ኀይሉ ዮሐንስና መሰሎቹ ግን፣ የኢየሱስ ክርስቶስን የእግዚአብሔር ልጅነት እና የአማኞችን የእግዚአብሔር ልጅነት ያለ አንዳችም ልዩነት ሁል ጊዜም አንድና አቻ ያደርጉታል። ስለዚህም የእኛንና የእርሱን ልጅነት አንድነት እና ልዩነት አሁን እናጠናለን። በዚህ ሂደት ውስጥ ግን ኢየሱስ ክርስቶስ አንድ አካል ያለው፣ አንድ እኔታ (person) መሆኑን መዘንጋት አይኖርብንም!
ሐዋርያው ዮሐንስ፣ “ከቶውንም እግዚአብሔርን ያየ ማንም የለም፤ ነገር ግን በአብ ዕቅፍ ያለው አንድያ ልጁ የሆነው አምላክ እርሱ ተረከው” (ዮሐ. 1፥18 - አ.መ.ት.) በማለት ጽፏል። “አንድያ ልጁ የሆነው አምላክ” እና “በአብ ዕቅፍ ያለው” የሚሉት አገላለጾች የእግዚአብሔር ልጅነቱንና አምላክነቱን በአንድ ገምደውታል። ይህም የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት ትርጓሜው አምላክነት መሆኑን በማያሻማ መንገድ ያስረዳል።
በዚህ ክፍል “አንድያ ልጅ” ተብሎ የተተረጐመው፣ በግሪኩ መጽሐፍ ቅዱስ “ሞኖገኔስ ሁዮስ (μονογενὴς υιος)” የተባለው ነው። ሁዮስ “ልጅ” ማለት ሲሆን፣ “ሞኖስ” እና “ጌኖስ” ከሚሉት ቃላት ጥምረት የተፈጠረው ሞኖገኔስ ደግሞ፣ “በዐይነቱ የተለየው፣ የተለየ መደብ ያለው፣ ልዩ የሆነው፣ መሳይ የሌለው” (“pertaining to being the only one of its kind within a specific relationship” and “pertaining to being the only one of its kind or class, unique (in kind)” ማለት ነው።[20] ሐዋርያው ዮሐንስ ይህንን ቃል 5 ጊዜ ተጠቅሞበታል (1፥14፡18፤ 3፥16፡18፤ 1ዮሐ. 4፥9)። ቃሉ የክርስቶስን ልጅነት ከአዳም (ሉቃ. 3፥28)፣ ከመላእክት (ኢዮብ 1፥6) ወይም ከአማኞች የተለየ ያደርገዋል (ዮሐ. 1፥12)፤[21] የኢየሱስን ዐይነት ልጅነት ያለው ማንም (በሰማይም ሆነ በምድር) እንደሌለ ይመሰክራል። ጌታ ኢየሱስ አንዱና ብቸኛው ወልደ እግዚአብሔር ነው! የእግዚአብሔር “የባሕርይ ልጅ” የሚባለውም ለዚህ ነው! ዝርያው ከሁሉ ልዩ ነው!
ይህ ልዩና መሳይ የሌለው ልጅ፣ በማንነቱ አምላክ ነውና፣ “እግዚአብሔር የበኵር ልጁን ወደ ዓለም በላከ ጊዜ፣ ‘የእግዚአብሔር መላእክት ሁሉ ይስገዱለትʼ” ተብሏል (ዕብ. 1፥6፤ የ1997 ትርጕም)። ደቀ መዛሙርቱም፣ “በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነህ” ብለው ሰግደውለታል (ማቴ. 14፥33)። ስግደት ደግሞ የአምልኮ አንዱ ክፍል መሆኑ ይታወቃል። በዚህም፣ ስግደትን (ከመላእክትም ሆነ ከሰው) መቀበሉ እና የእግዚአብሔር ልጅነቱ ቊርኝት እንዳላቸው እናስተውላለን። ይህም አምላክነት እንጂ ሌላ ሊሆን አይችልም፤ ለፍጡር መስገድ በአዲስ ኪዳን ክፉኛ የተከለከለ ነውና (ማቴ. 4፥10፤ ሉቃ 4፥8፤ ራእይ 19፥10፤ 22፥9)። ወንጌላቱ እንደሚነግሩን፣ ለምጻሙ ሰው (ማቴ. 8፥2)፣ ኢያኢሮስ (9፥18)፣ ሲሮፊኒቃዊቷ ሴት (ዮሐ. 9፥38)፣ ሌጌዎን (ማር. 5፥6)፣ ዐይነ ስውር ሆኖ የተወለደው ሰው (ዮሐ. 9፥38) ለኢየሱስ ሰግደዋል።[22]
መጽሐፍ ቅዱስ እነዚህ ሰዎችና አጋንንት ለኢየሱስ ክርስቶስ ስግደትን ስለ ማቅረባቸው ወይም መላእክት ለልጁ እንዲሰግዱ ስለ መታዘዙ ለመናገር የተጠቀሙበት የግሪክ ቃል “ፕሮስኩኔዎ προσκυνέω” ነው። ለእግዚአብሔር ብቻ ስግደት የተገባ እንደ ሆነ መጽሐፍ ቅዱስ የተናገረውም በዚሁ ግሪክኛ ቃል ነው (ማቴ. 4፥10፤ ሉቃ 4፥8፤ ራእይ 19፥10፤ 22፥9)። “ፕሮስኩኔዎ” የሚለው ቃል ማምለክ፣ አክብሮት መስጠት፣ እግር ሥር መውደቅ፣ መሬት ተደፍቶ እግርን ወይም የልብስን ጫፍ መሳም የሚሉ ትርጓሜዎች አሉት።[23] መላእክትና ሰዎች ለኢየሱስ የሚያደርጉትን ስግደት፣ እንግሊዝኛ ትርጕሞች “worship” በማለት አቅርበውታል፤ ለኢየሱስ የሚደረግ ስግደት አምልኮ ነውና! ኢየሱስ በእግዚአብሔር ልጅነቱ ስግደት ከቀረበለት፣ የእግዚአብሔር ልጅነቱ መለኮትነት መሆኑን ያሳየናል። ይህም የእኛ የእግዚአብሔር ልጅነት ከእርሱ ልጅነት ጋር አንድ እንዳልሆነ ያስገነዝባል።
አጋንንትም የኢየሱስን ማንነት ተረድተው፣ “ኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅ” በማለት ጮኸው ይወጡ ነበር (ማቴ. 8፥29)። “ጌታ ሆይ፥ አጋንንት ስንኳ በስምህ ተገዝተውልናል” ከሚለው የደቀ መዛሙርቱ ዘገባም፣ አጋንንት በስሙ ይታዘዙ እንደ ነበር እንማራለን (ሉቃ. 10፥17)። ስለዚህ አጋንንትን ያስወጣው የእግዚአብሔር ልጅነቱ ከእኛ የእግዚአብሔር ልጅነት የተለየ ነው። የእርሱ ስም ጕልበት አለው! የእኛ ስም ግን ጕልበት የለውም፤ አጋንንትንም አያስወጣም!
ጌታ ኢየሱስ በራሱ ሞት እና ትንሣኤ ላይ ሥልጣን እንዳለው በመናገሩ፣ አይሁድ እንዳበደና ጋኔን እንዳለበት ሰው ቈጥረውታል። “ነፍሴን ደግሞ አነሣት ዘንድ አኖራለሁና ስለዚህ አብ ይወደኛል። እኔ በፈቃዴ አኖራታለሁ እንጂ ከእኔ ማንም አይወስዳትም። ላኖራት ሥልጣን አለኝ፤ ደግሞም ላነሣት ሥልጣን አለኝ፤ ይህችን ትእዛዝ ከአባቴ ተቀበልሁ” (ዮሐ. 10፥17-20)። ራሱ ፈቅዶ በወሰነው ጊዜ ነፍሱን ሰጠ እንጂ፣ ጊዜው ከመድረሱ በፊት ጌታ ኢየሱስን ማንም ሊይዘው አይችልም ነበር (ዮሐ. 7፥30፤ 8፥20)። በሞቱ ላይ ሥልጣን ነበረውና ሰዓቱ ሲደርስ (ዮሐ. 17፥1) ነፍሱን በፈቃዱ ሰጠ። ሆኖም ጌታችን በሞቱ ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በትንሣኤውም ላይ ሥልጣን ነበረው። ይህም “በትንሣኤው ላይ የመለኮት ባሕርይው ተሳታፊ መሆኑን ያመላክታል።”[24] ማንም ሰው በራሱ ላይ ይህ ዐይነቱ ሥልጣን የለውም! ጌታ ኢየሱስ ግን እርሱ አምላክ ነውና በራሱ ትንሣኤ ላይ ሥልጣን ነበረው! ጌታ ኢየሱስ በዚህ መልኩ መለኮትነቱን ከገለጠ በኋላ፣ ነፍሱን ለመስጠትና ለማንሣት ትእዛዙን (ተልእኮውን) የተቀበለው ከአባቱ መሆኑን ገልጿል፤ “ይህችን ትእዛዝ ከአባቴ ተቀበልሁ” በማለት። ስለዚህም መለኮትነቱ እና በአባቱ መታዘዙ በአንድነት የታሰሩ ነገሮች ናቸው። ይህም የጌታ ኢየሱስ ልጅነት መለኮትነት እንደ ሆነ ያጸናል! የዕብራውያን መልእክትም በመጀመሪያ ምዕራፉ የሚያወራው የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት መለኮትነት መሆኑን ነው።
በቅዱስ ዮሐንስ ዘገባ መሠረት፣ አይሁድ ጌታችንን ለመግደል የፈለጉባቸው ምክንያቶች ሁለት ናቸው፤ ሰንበትን (እነርሱ የሚያከብሩበትን መንገድ) መሻሩ እና እግዚአብሔርን “የገዛ አባቱ” (“his own Father” - AMP, ASV, ESV, NASB, NRSV, NIV, RSV) አድርጎ ማቅረቡ (ዮሐ. 5፥18)። “የገዛ አባቱ” የሚለው ግሪክኛው “ፓቴር ኢዲዮን” (πατέρα ἴδιον) ይለዋል። “ፓቴር” (πατήρ) አባት ማለት ሲሆን፣ “የገዛ/የራሱ/የግሉ” የሚል ትርጓሜን ያዘለው “ኢዲዮስ” (ἴδιος) የሚለው ቃል ደግሞ፣ ኢየሱስ ከእግዚአብሔር ጋር ያለውን ዐይነት ግንኙነት ሌሎች እንደሌላቸውና እርሱ ከእግዚአብሔር ጋር ያለው ግንኙነት ልዩ መሆኑን የሚገልጽ ነው።[25] አይሁድ ሰው ሁሉ የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን ቢቀበሉም እንኳ፣ ጌታ ኢየሱስ እግዚአብሔርን “የገዛ አባቱ” አድርጎ ማቅረቡ ያልተዋጠላቸውና ሊገድሉት ያሤሩት ለዚህ ነው፤ የኢየሱስ አነጋገር ራስን ከእግዚአብሔር ጋር ማስተካከል መሆኑን ተረድተዋልና![26] ይህ ደግሞ የአንድ ጊዜ ክሥተት ብቻ አልነበረም (ዮሐ. 10፥31-36፤ ማቴ. 26፥63-66)። ሐዋርያው ጳውሎስም ይህንኑ የግሪክ ቃል (ἴδιου) ተጠቅሞ፣ ኢየሱስ የእግዚአብሔር “የገዛ ልጁ” መሆኑን ይናገራል (ሮሜ 8፥32)። ይህም ኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ እግዚአብሔርም የኢየሱስ አባት የሆነበት መንገድ በእኛና በእግዚአብሔር መካከል ካለው ልጅነት እና አባትነት ጋር አንድ አለመሆኑን ያስረዳናል!
የእግዚአብሔር ልጅነትን ለማሳየት በግሪኩ ጥቅም ላይ ከሚውሉት ቃላት መካከል “ቴክኖን ቴኡ” (τέκνον θεού) በሚሉት ቃላት ኢየሱስ ተጠርቶ አያውቅም።[27] ሐዋርያው ዮሐንስ በተለይ የኢየሱስን የእግዚአብሔር ልጅነት ለማመልከት “ሁዮስ (υιος)” የተሰኘውን የግሪክ ቃል ሲጠቀም፣ የአማኞችን የእግዚአብሔር ልጅነት ለማሳየት ግን “ቴክና (τέκνα)” የሚለውን ቃል ነው የተጠቀመው።[28] እግዚአብሔር ለኢየሱስ ያለው አባትነት እና ለእኛ ያለው አባትነት በፍጹም አንድ ዐይነት አይደለም።[29]
ጌታ ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱ “አባታችን ሆይ” በማለት እንዲጸልዩ ቢያስተምርም (ማቴ. 6፥9)፣ እርሱ ግን እግዚአብሔርን ሲጠራ “አባት ሆይ” እና “አባቴ ሆይ” በማለት ነበር (ዮሐ. 20፥17፤ 11፥41)፤ ይህም ከአብ ጋር የተለየ ግንኙነት እንደ ነበረው ያሳያል።[30] ጌታችን ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ሆኖ እግዚአብሔርን፣ “አባቴ እና አባታችሁ” በማለት ጠራው እንጂ (ዮሐ. 20፥17)፣ ራሱን ከደቀ መዛሙርቱ ጋር በአንድነት አድርጎ “አባታችን” በማለት ጠርቶት አያውቅም። ስለዚህም በዚህ ገጽታው የእኛ ልጅነት ከእርሱ ልጅነት የተለየ ነው።
መጽሐፍ ቅዱስ፣ “[እግዚአብሔር] አስቀድሞ ያወቃቸው የልጁን መልክ እንዲመስሉ አስቀድሞ ደግሞ ወስኖአልና” ይላል (ሮሜ 8፥29)። በተጨማሪም፣ “[እግዚአብሔር አብ] ዓለም ሳይፈጠር በፊቱ ቅዱሳንና ነውር የሌለን በፍቅር እንሆን ዘንድ በክርስቶስ መረጠን” ሲል ይናገራል (ኤፌ. 1፥4)። እኛን አማኞችን የመረጠን አብ፣ የተመረጥነውም በወልድ በኩል ሲሆን፣ ምርጫው የተካሄደው “ዓለም ሳይፈጠር” በፊት ነው። ይህ ደግሞ ዓለም ከመፈጠሩም በፊት በሥሉስ አምላክ መካከል የሥራ (የሚና) ክፍፍል መኖሩን ያስተምረናል። በዚህ የሚና ልዩነት መሠረትም እግዚአብሔር ወልድ የእግዚአብሔር አብ ልጅ ነው፤ ይህም በአብና በወልድ መካከል ያለውን ልዩ ግንኙት ያሳያል።
አብ አባት ነውና የማቀድና የመምራት ሚና ሲኖረው፣ ወልድ ደግሞ ልጅ ነውና የመታዘዝ ሚና አለው። በባሕርይ እና በመለኮትነት እኩል ቢሆኑም፣ የሥራ ክፍፍል አላቸው። እኛን ለማዳን የተደረገው ውሳኔ ድንገተኛ የሚና ክፍፍል አላመጣም።[31] አብ ፈጣሪ ነው፤ የፈጠረው ግን በወልድ በኩል ነው (ዕብ. 1፥2)። መንፈስ ቅዱስም በፍጥረት ላይ የሥራ ድርሻ ነበረው (ዘፍ. 1፥2፤ ኢዮብ 26፥13)። ሥራውን ማንም ያድርገው ማንም፣ ባለቤትነቱ የሥሉስ አምላክ ነው።
በሥሉስ አካላት መካከል የእርስ በርስ ግንኙነት የተጀመረው በታሪክ ውስጥ አንድ ወቅት ላይ አይደለም፤ ለዘላለምም ነበር።[32] አብ እንደ አባት ልጁን የወደደው ዓለም ሳይፈጠር ነው። ጌታ ኢየሱስ፣ “አባት ሆይ፤ ዓለም ሳይፈጠር ስለ ወደድኸኝ የሰጠኸኝን ክብሬን እንዲያዩ …” ሲል መጸለዩ ይህንን ያረጋግጣል (ዮሐ. 17፥24)። በአብና በወልድ መካከል መከባበርም የጀመረው ዓለም ሳይፈጠር ነው፤ ስለዚህም ጌታችን፣ “ዓለም ሳይፈጠር በአንተ ዘንድ በነበረኝ ክብር አንተ በራስህ ዘንድ አክብረኝ” ሲል ጸልዮአል (ዮሐ. 17፥5)። በመለኮት አካላት መካከል ዘላለማዊ መከባበር ነበር።[33] መላለሙ ከመፈጠሩ በፊት፣ እግዚአብሔር አምላክ አብ፣ ወልድ እና መንፈስ ቅዱስ በሚል ልይዩነት እና አንድነት ይኖር ነበርና።
አብ፣ ወልድና መንፈስ ቅዱስ በመለኮትነት አቻ ቢሆኑም፣ የሚና ልዩነት ከሌላቸው አንዳቸው ከሌላኛቸው ጋር ልይዩነት አይኖራቸውም። ስለዚህ ሦስት አብ፣ ወይም ሦስት ወልድ፣ ወይም ሦስት መንፈስ ቅዱስ የማይሆኑበት ምክንያት የለም። ነገር ግን ከዘላለም እስከ ዘላለም አብ አብ ነው፤ ወልድም ወልድ ነው፤ መንፈስ ቅዱስም መንፈስ ቅዱስ ነው። ይህም ከትምህርተ ሥላሴ አዕማድ አንዱ ነው!
የአብ፣ የወልድና የመንፈስ ቅዱስ ግንኙነት በጊዜ ውስጥ የተከሠተ ሳይሆን ዘላለማዊ ነው።[34] ከዚህም የተነሣ አብ በአባትነቱ ላኪ፣ ወልድ ደግሞ በልጅነቱ ተላኪ ነው (ዮሐ. 5፥23፤ ገላ. 4፥4፤ 1ዮሐ. 4፥14)። አብ እና ወልድ ላኪ፣ መንፈስ ቅዱስ ደግሞ ተላኪ ነው (ዮሐ. 16፥7፤ 14፥26)። አብ ወልድን ያከብራል (ዮሐ. 17፥5፡24)፤ መንፈስ ቅዱስም ወልድን ያከብራል (ዮሐ. 16፥14)። “ወልድ [በማንነቱ ሳይሆን] በሚናው (በሥራው) ለዘላለም ከአብ የበታች ካልሆነ፣ አብ ለዘላለም ‘አብʼ ሊሆን አይችልም፤ ወልድም ለዘላለም ‘ወልድʼ ሊሆን አይችልም። ይህም ሥላሴ ለዘላለም አልነበረም ማለት ነው።”[35]
እግዚአብሔር ወልድ የእግዚአብሔር አብ ልጅ የሆነው ወደ ምድር ሲመጣ አይደለም፤ ቀጣዮቹ ጥቅሶች ይህንን ፈንትወውታል። “እግዚአብሔር … ዓለም በልጁ እንዲድን እንጂ በዓለም እንዲፈርድ ወደ ዓለም አልላከውም” (ዮሐ. 3፥16-17)፤ “እግዚአብሔር … ልጁን ላከ” (ገላ. 4፥4)፤ “የሚወደው አንድ ልጅ ገና ነበረው፤ ልጄንስ ያፍሩታል ብሎ እርሱን ወደ እነርሱ ላከ” (ማር. 12፥6-8)። “እግዚአብሔር የገዛ ልጁን … ልኮ” (ሮሜ 8፥3)፤ “ዓለማትን በፈጠረበት በልጁ” (ዕብ. 1፥2)፤ “እግዚአብሔር የበኵር ልጁን ወደ ዓለም በላከ ጊዜ” (ዕብ. 1፥6፤ የ1997 ትርጕም)፤ “የእግዚአብሔር ልጅ ተገለጠ” (1ዮሐ. 3፥9)፤ “እግዚአብሔር አንድ ልጁን ወደ ዓለም ልኮታል። … ልጁን እንደ ላከ … አባትም ልጁን የዓለም መድኀኒት ሊሆን እንደ ላከው እንመሰክራለን” (1ዮሐ. 4፥9-10፡14)። እግዚአብሔር ወልድ ወደ ምድርም ተልኮ ሲመጣና ሲገለጥም ሆነ ዓለምን ሲፈጥር የእግዚአብሔር ልጅ (ወልደ እግዚአብሔር) ነበር። ልጅነቱ የጀመረበት ቀን፣ ሰዓት፣ ቅጽበት የለም፤ ልጅነቱ ከዘላለምም ነበር!
ኢየሱስ በዚህ ረገድ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ሰው ሆኖ ሲወለድ ቢሆን ኖሮ የበኵር ልጅ ባልሆነም ነበር። እስራኤል (ዘፀ. 4፥22) ወይም ኤፍሬም (ኤር. 31፥9)፣ እንዲሁም ዳዊት (መዝ. 89፥27) በኵር ተብለዋል። አዳምም የመጀመሪያው ሰው በመሆኑ እንደ በኵር ሊታሰብ ይችላል።
ከእግዚአብሔር ወልድ የዘላለም ልጅነት ጋር የሚጣጣሙ ማስረጃዎች በብሉይ ኪዳንም አሉ። ለምሳሌ እግዚአብሔር በሚነድድ ቊጥቋጦ መካከል ለሙሴ የተገለጠበትን መንገድ ማጤን ይቻላል (ዘፀ. 3፥1 - 4፥17)። ታሪኩ ሲጀምር ለሙሴ የተገለጠው አካል፣ “የእግዚአብሔር መልአክ” ተብሎ ነው የተዋወቀው (3፥2)። ከዚያ በኋላ ግን፣ በታሪኩ ውስጥ “የእግዚአብሔር መልአክ” መባሉ ቀርቶ “እግዚአብሔር” እየተባለ ነው የቀረበው (3፥4፡6፡7፤ 4፥2፡4፡5፡6፡10፡11፡14)። ሙሴም የሚያነጋረውን አካል ስም ሲጠይቅ፣ “ያለና የሚኖር” ወይም “ያህዌ (יהוה)” የሚል ምላሽ አግኝቷል (3፥14)። ተናጋሪው አካል፣ “እኔ የአባትህ አምላክ፣ የአብርሃም አምላክ፣ የይስሐቅ አምላክ፣ የያዕቆብም አምላክ ነኝ” በማለት ራሱን ለሙሴ አስተዋውቋል (3፥6፡15)። በተጨማሪም በንግግሩ ውስጥ ሁሉ፣ “የሕዝቤን ጩኸት ሰማሁ፤ መከራቸውን አየሁ፤ አድናቸዋለሁ፤ ከግብፅ አወጣቸዋለሁ፤ አንተንም እልክሃለሁ፤ ወዘተ.” በማለት የአንደኛ መደብ ቋንቋን ነው የሚጠቀመው። እሳት ከእግዚአብሔር መገለጥ ጋር እንደሚያያዝም ይታወቃል (ዘፀ. 13፥21-22፤ 19፥18፤ 40፥38፤ 1ነገ. 18፥24፡38)። ታዲያ ይህ መልአክ ማነው?
ለያዕቆብ የተገለጠለትም “መልአክ” ራሱን “የቤቴል አምላክ እኔ ነኝ” በሚል ነው የገለጠው (ዘፍ. 31፥11-13)። በሌላ ስፍራ ደግሞ፣ ኀጢአትን ይቅር የማለትና ያለ ማለት ሥልጣን ያለው ሆኖ ቀርቧል (ዘፀ. 23፥20-21)። እስራኤላውያንን ከግብፅ ያወጣው እርሱ መሆኑን፣ ከእነርሱም ጋር የገባውን ቃል ኪዳን እንደሚጠብቅ፣ እነርሱ ግን የገቡለትን ቃል ባለመጠበቃቸው ማዘኑንም ይናገራል (መሳ. 2፥1-3)። ለጌዴዎን ሲገለጥም (መሳ. 6፥11-24)፣ “የእግዚአብሔር መልአክ” (ቊ. 11፡12፡20፡21) እና “እግዚአብሔር” (ቊ. 14፡16፡20) እየተባለ ተጠርቷል። በዘካርያስ 12፥8ም በዚሁ መልክ ተጠቅሷል። በአዲስ ኪዳን ውስጥ በዚህ መልኩ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ሆኖ የተገለጠ መልአክ የለም።[36] ለምን?
ለእነዚህ ጥያቄዎች ምላሽ ለማግኘት፣ “መልአክ” ከሚለው ቃል ትርጓሜ መጀመር ግድ ይሆናል። መልአክ በዕብራይስጥ “ማላክ”מַלְאָך) ) ሲሆን፣ መልአክ፣ መልእክተኛ፣ ልዑክ የሚሉ ትርጓሜዎችን ይዟል።[37] (የሚገርመው ነገር በግሪኩም ትርጓሜው ይኸው መሆኑ ነው![38]) ለምሳሌ፣ በምሳሌ 17፥11 የሚገኘውን ይህንኑ “ማላክ” የተሰኘ ቃል፣ የ1954 የአማርኛ መጽሐፍ ቅዱስ “መልአክ” ሲለው፣ አዲሱ መደበኛ ትርጕም እና የ1997 ትርጕም “መልእከተኛ” ብለውታል። በ2ኛ ነገሥት 1፥3 ውስጥ 2 ጊዜ የሚገኘው ይኸው ቃል፣ በዚያው ጥቅስ ውስጥ “መልአክ” እና “መልእክተኞች” ተብሎ ነው የተተረጐመው። በዕብራይስጡ “ማላከ ሞት” (מַלְאָךְ מָוֶת) የሚለው ስያሜ “የሞት መልእክተኛ” (ምሳሌ 16፥14)፣ “ማልአክ ሻሎውም” (מַלְאָךְ שָׁלֹום) ደግሞ “የሰላም መልእክተኞች” (ኢሳ. 33፥7) ተብሏል።[39] “ማላክ” የሚለው ቃል በብሉይ ኪዳን ውስጥ 213 ጊዜ ሲገኝ፣ ለምሳሌ NIV መጽሐፍ ቅዱስ፣ 108 ጊዜ መልአክ/መላእክት፣ 83 ጊዜ መልእክተኛ/መልእክተኞች፣ 8 ጊዜ ደግሞ ልዑክ/ልዑካን (envoy, delegation, official) በማለት ተርጕሞታል።[40]
ስለዚህ ይህ “የቤቴል አምላክ”፣ “የአብርሃም፣ የይስሐቅ፣ የያዕቆብ አምላክ” የሆነውና “ያሕዌ ነኝ” ያለው “መልአክ” በእርግጥም ያህዌ መሆኑ እንደማያጠራጥር ሁሉ፣ መልእክተኛ (የተላከ) መሆኑም አያጠራጥርም። ይህ ደግሞ አስቀድመን ካነሣነው ሐሳብ ጋር ይገጥማል። እግዚአብሔር ወልድ፣ የእግዚአብሔር አብ ልጅ የሆነው ከዘላለምም ነውና በብሉይ ኪዳን የአባቱ መልእከተኛ በመሆን (እየተላከ) ይመጣ እንደ ነበር መናገር ይቻላል። እርሱ ያሕዌም፣ የያሕዌ መልእክተኛም ነው። አብ በአባትነቱ ወልድን ይልካል፤ ወልድም በልጅነቱ ለአብ ይላካል! የእግዚአብሔር መልአክ የተሰኘው፣ ክርስቶስ ሰው ሆኖ ከመምጣቱ በፊት (ቅድመ ትስጉት) የተገለጠበት መገለጫ ማንነቱ ነበር። ከሙሴ በፊት፣ ለአብርሃምም፣ ለአጋርም፣ ለያዕቆብም የተገለጠው ያ እግዚአብሔር ወልድ ነው።
ኀይሉ ዮሐንስ፣ ቃል ሥጋ ከመንሣቱ በፊት አባት እንደ ነበር ለማስረዳት ኢሳይያስ 9፥6ን ይጠቅሳል። ሆኖም፣ “ሕፃን ተወልዶልናልና፣ ወንድ ልጅም ተሰጥቶናልና … የዘላለም አባት፣ የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል” የሚለው ትንቢት፣ ወልድ ቀድሞ አባት ሆኖ ስለ መኖሩ የሚናገር አይደለም። በአንድ በኩል፣ “የዘላለም አባት” ማለት ዘላለማዊ ማለት ነው።[41] በሌላ በኩል ደግሞ፣ የሚወለደው ሕፃን ለሕዝቡ የሚራራ አባት እንደሚሆን ነው የሚተነብየው። ኢዮብ፣ “ለድኻው አባት ነበርኩ” እንዳለው ሁሉ (29፥16)፣ ኢየሱስም ለሕዝቡ የሚራራና የሚያዝን አባት ይሆናል። መሲሑ በንጉሥነቱ በመልካም በማስተዳደር ሕዝቡን ያሳርፋል (ኢሳ. 22፥21)። የምንባብ ክፍሉ ወደፊት ስለሚፈጸም ክስተት የሚናር ከመሆኑም ባሻገር፣ በጥቅሱ ውስጥ “አባት” የሚለው ቃል በአብና በወልድ መካከል ያለውን ግንኙነት በጭራሽ የሚናገር አይደለም፤ በወልድና በሕዝቡ መካከል የሚኖረውን እንጂ። እግዚአብሔር አብ አባት ነው ስንል ግን፣ በአብና በወልድ መካከል ያለውን ግንኙነት የሚመለከት ነው። ይህም ግንኙነት ዘላለማዊ ነው!
ቤተ ክርስቲያን ይህንን ከጥንትም ተቀብላ ኖራለች። ለምሳሌ የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ሁሉ የሚቀበሉት የኒቅያ የሃይማኖት መግለጫ (በ4ኛው ክፍለ ዘመን)፣ የአትናቴዎስ የእምነት መግለጫ (በ4ኛው እና በ5ኛው ክፍለ ዘመን)፣ የኬልቄዶን የእምነት መግለጫ (በ5ኛው ክፍለ ዘመን) ይህንኑ አጽንተዋል። በ16ኛው ክፍለ ዘመን የተደነገጉት የሉተራውያኑ “የኦግስቡርግ የእምነት መግለጫ” (The Augsburg Confession)፣ “ትንሹ የክርስትና ትምህርት” (The Small Catechism) እና “ትልቁ የክርስትና ትምህርት” (The Large Catechism) ከዚሁ ይመደባሉ። የ16ኛው ክፍለ ዘመን “የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን የሃይማኖት አንቀጾች (ሠላሳ ዘጠኙ አንቀጾች)” (Articles of Religion (Thirty-Nine Articles) – Church of England)፣ የ17ኛው ክፍለ ዘመን “የዌስትሚኒስተር የእምነት መግለጫ” (Westminster Confession of Faith) እና የ20ኛው ክፍለ ዘመን “የመጥምቃውያን እምነትና መልእክት፤ የደቡብ መጥምቃውያን ጉባኤ” (The Baptist Faith and Message - Southern Baptist Convention) ይህንኑ የክርስቶስ ዘላለማዊ የእግዚአብሔር ልጅነት የሚናገሩ ናቸው። የእግዚአብሔር ወልድን ዘላለማዊ ልጅነት የሚቃረን የቤተ ክርስቲያን የእምነት መግለጫ ከቶውኑ ኖሮ አያውቅም።
እግዚአብሔር በፈጣሪነቱ እና በአምላክነቱ የሥጋ ለባሽ ሁሉ አባት ነው (ኢሳ. 63፥16፤ 64፥8፤ ሚልክ. 2፥10)። የየትኛውም አባትነት መነሻም እርሱ ነው (ኤፌ. 3፥14-15)። ቃል በመንፈስ ቅዱስ ተኣምራዊ ድርጊት ሰው ሆኖ ከመወለዱ አኳያ እግዚአብሔር አባቱ ነው፤ እርሱም የእግዚአብሔር ልጅ ነው። ሐዋርያው ዮሐንስ፣ “ከእግዚአብሔር የተወለደው” በማለት ኢየሱስን ይጠራዋል (1ዮሐ. 5፥18)። ምክንያቱም ኢየሱስ በአካላዊ ውልደቱ፣ ከእግዚአብሔር አብ የተላከና በመንፈስ ቅዱስ የተፀነሰ በመሆኑ፣ እንዲሁም ከሙታን በመነሣቱና ወደ ሕይወት በመመለሱ “ከእግዚአብሔር የተወለደ ነው” (ቈላ. 1፥18)። [42]
በትልቅ ንጉሥ (ንጉሠ ነገሥት) ሥር ሆነው፣ በእርሱ ሥልጣን የሚያስተዳድሩና ታማኝነታቸውን ለእርሱ ያደረጉ ነገሥታት “ልጅ” ተብለው መጠራታቸው በጥንቱ ቅርብ ምሥራቃዊ ዓለም የተለመደ ነበር።[43] ለምሳሌ፣ እግዚአብሔር ለዳዊት አባት፣ ዳዊትም ለእግዚአብሔር ልጅ ነበር። “ባሪያዬን ዳዊትን አገኘሁት፥ ቅዱስ ዘይትም ቀባሁት። … እርሱ፦ አባቴ አንተ ነህ፥ አምላኬ የመድኀኒቴም መጠጊያ ይላል። እኔም ደግሞ በኵሬ አደርገዋለሁ” (መዝ. 89፥18-38)። መዝሙር 110ም ከዚሁ የሚመደብ ነው።
እግዚአብሔር ለዳዊት ብቻ ሳይሆን፣ ለሰለሞንም አባት እንደሚሆን ተነግሯል። ለምሳሌ ለንጉሡ ዳዊት፣ “ዕድሜህም በተፈጸመ ጊዜ ከአባቶችህም ጋራ ባንቀላፋህ ጊዜ ከወገብህ የሚወጣውን ዘርህን ከአንተ በኋላ አስነሣለሁ፥ መንግሥቱንም አጸናለሁ። እርሱ ለስሜ ቤት ይሠራል፤ የመንግሥቱንም ዙፋን ለዘለዓለም አጸናለሁ። እኔም አባት እሆነዋለሁ፥ እርሱም ልጅ ይሆነኛል …” የሚል ተስፋ ሰጥቶታል (2ሳሙ. 7፥12-15)። ስለዚህም ዳዊት፣ “ከልጆቼ ሁሉ በእግዚአብሔር መንግሥት ዙፋን ላይ ተቀምጦ በእስራኤል ላይ ይነግሥ ዘንድ ልጄን ሰሎሞንን መርጦታል። እርሱም፦ ልጅ ይሆነኝ ዘንድ መርጬዋለሁና፥ እኔም አባት እሆነዋለሁና … አለኝ” ሲል ተናገረ (1ዜና 28፥5-7)።
ነገሥታቱ የሚነግሡበት ቀን የእግዚአብሔር ልጅነታቸው ጅማሬ ተደርጎ ይወሰዳል። ስለዚህም፣ “አንተ ልጄ ነህ፤ እኔ ዛሬ ወለድሁህ” የሚለው መሲሓዊ ትንቢት፣ መሲሑ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነበት መነሻ፣ “ዛሬ” ተብሎ የሚታወቅ ቀን እንዳለው ያሳስበናል። ይህም ከኢየሱስ መለኮትነት ጋር ሳይሆን፣ ከመሲሕነቱ፣ ከአገልጋይነቱ፣ ሰው ከመሆኑ ጋር ይያያዛል።
መሲሑ በሥጋ የዳዊት ዘር በመሆኑ ዙፋን (ንግሥና) የተገባው ነው፤ ስለ መሲሑ የዳዊት ልጅነት በብሉይ ኪዳን በርካታ ትንቢቶች ተነግረዋል (መዝ. 89፥1-4፤ 132፥11፡17፤ ኢሳ. 9፥7፤ 11፥1፤ 16፥5፤ ኤር. 23፥5-6፤ 33፥15-16፤ ሕዝ. 34፥23-24፤ 37፥24-25፤ ዘካ. 3፥8፤ 6፥12)። ጌታችን በሥጋ የዳዊት ዘር መሆኑም እንደዚሁ በአዲሱ ኪዳን ተረጋግጧል (ማቴ. 1፥1፤ ሉቃ. 1፥27፡32፤ 2፥4፡11፤ ሮሜ 1፥3፤ 2ጢሞ. 2፥8፤ ራእይ 22፥16)። በርካቶችም “የዳዊት ልጅ” በማለት ይጠሩት ነበር (ማቴ. 9፥27፤ 15፥22፤ 20፥31፤ 21፥15፤ 22፥42)።
“አንተ ልጄ ነህ፤ እኔ ዛሬ ወለድሁህ” የሚለው የንግሥና ወግ መሲሑን የሚመለከት መሆኑ የተነገረው በመዝሙር 2 ነው። “የምድር ነገሥታት ተነሡ፥ አለቃዎችም በእግዚአብሔርና በመሲሑ ላይ እንዲህ ሲሉ ተማከሩ። … እኔ ግን ንጉሤን ሾምሁ በተቀደሰው ተራራዬ በጽዮን ላይ። ትእዛዙን እናገራለሁ፤ እግዚአብሔር አለኝ፦ አንተ ልጄ ነህ፥ እኔ ዛሬ ወለድሁህ። ለምነኝ፥ አሕዛብን ለርስትህ የምድርንም ዳርቻ ለግዛትህ እሰጥሃለሁ። በብረት በትር ትጠብቃቸዋለህ፥ እንደ ሸክላ ሠሪ ዕቃዎች ትቀጠቅጣቸዋለህ” (መዝ. 2፥1-12)። ሐዋርያትም ትንቢቱ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስን እንደሚያመለክት መስክረዋል (የሐዋ. 4፥24-26)።
በዚህም ስለ ዳዊት ዙፋን የተነገረው ትንቢት በኢየሱስ ክርስቶስ ሙሉ ፍጻሜውን አግኝቷል! “አንተ ልጄ ነህ፤ ዛሬ ወልጄሃለሁ” የሚለው ትንቢት ለኢየሱስ ንግሥና (በዳዊት ዘርነቱ በኩል ላለው) የተነገረ ነውና። ምክንያቱም በመለኮትነቱ ለእግዚአብሔር ልጅነቱ መነሻ ቀን፣ ጅማሬ የለውም፤ ከዘላለምም የእግዚአብሔር ልጅ ነው። በሥጋ የዳዊት ዘርነቱ በኩል ያለው የእግዚአብሔር ልጅነቱ ግን መነሻ ቀን አለው፤ ይኸውም ትንሣኤው ነው።
ትንሣኤው የንግሥናው ቀን ነው! ሐዋርያው ጳውሎስ፣ “ይህን ተስፋ እግዚአብሔር በሁለተኛው መዝሙር ደግሞ፣ አንተ ልጄ ነህ፤ እኔ ዛሬ ወለድሁህ ተብሎ እንደ ተጻፈ፣ ኢየሱስን አስነሥቶ ለእኛ ለልጆቻቸው ፈጽሞአልና” ሲል ገልጾታል (የሐዋ. 13፥33)። በተጨማሪም፣ “በሥጋ ከዳዊት ዘር ስለ ተወለደ እንደ ቅድስና መንፈስ ግን ከሙታን መነሣት የተነሣ በኀይል የእግዚአብሔር ልጅ ሆኖ ስለ ተገለጠ” በማለት የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት ከትንሣኤው ጋር ያለውን ትሥሥር ያጸናል (ሮሜ 1፥4)። “ይህም በኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ ነው፤ እርሱም መላእክትና ሥልጣናት ኀይላትም ከተገዙለት በኋላ ወደ ሰማይ ሄዶ በእግዚአብሔር ቀኝ አለ” እንደ ተባለ (1ጴጥ. 3፥21-22)፣ ኢየሱስ በአብ ቀኝ የተቀመጠው ነግሦ ነው። መንገሡም የእግዚአብሔር ልጅነቱ ነው።
በሌላ በኩል ደግሞ የኢየሱስ የእግዚአብሔር ልጅነት ከእስራኤላውያን የእግዚአብሔር ልጅነት ጋር ሊያያዝ ይችላል። እስራኤላውያን ከእግዚአብሔር ጋር በገቡት ኪዳን የተነሣ የእግዚአብሔር ልጆች ሆነው ነበር፤ ይህም ኪዳን ከእግዚአብሔር ጋር የተለየ ግንኙነት ፈጥሮላቸዋል (ዘዳ. 32፥6፤ ኢሳ. 1፥2፤ 63፥8፡16፤ ሮሜ 9፥4)። ሆኖም እነርሱ ኪዳኑን አልጠበቁም። ስለዚህም ጌታ ኢየሱስ እስራኤልን ወክሎ በመግባት የእስራኤል የእግዚአብሔር ልጅነት በእርሱ ፍጻሜ እንዲያገኝ አድርጓል። ጌታችን በልጅነቱ ወደ ግብፅ መውረዱ፣ ከዚያም ከግብፅ መጠራቱ (ሆሴዕ 11፥1፤ ማቴ. 2፥15)፣ እንዲሁም የዮሐንስን ጥምቀት መጠመቁ ከዚሁ ጋር ይያያዛል። በምድረ በዳ በሰይጣን ተፈትኖ ማለፉም፣ በምድረ በዳ ተፈትና የወደቀችውን እስራኤልን ወክሎ ያደረገው ነው።[44]
አባት እና ልጅ በተፈጥሮ ባሕርይ (essence) አንድ መሆናቸው ይጠበቃል። ስለዚህም አባቴ ሰው ነው፤ እኔም ሰው ነኝ፤ ልጆቼም ሰዎች ናቸው። ነገር ግን አባት እና ልጅ የሚሉት ቃላት ሁል ጊዜም ጥቅም ላይ የሚውሉት በዚህ ዐውድ አይደለም።
ለምሳሌ፣ መላእክት “የእግዚአብሔር ልጆች” ተብለዋል (ኢዮብ 1፥6፤ 2፥1)። በተጨማሪም መላእክት ቅዱሳን (መዝ. 89፥5፡7)፣ እንዲሁም መናፍስት (ዕብ. 1፥14) ናቸው። “ሰው መንፈስ ነው” ባዮች፣ “ሰው በሥጋ ውስጥ መኖሩ” እሥራት እንደሆነበት ያስተምራሉ። በዚህ አካሄድ፣ መላእክት መንፈስ ብቻ በመሆናቸው (ቊሳዊ አካል ስለሌላቸው) ከእኛ የተሻለ ደረጃ ነው ያላቸው። ግና መላእክት ቅዱሳንም፣ መናፍስትም፣ የእግዚአብሔር ልጆችም ሆነው፣ በጭራሽ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ አይደሉም። ታዲያ እኛ “መንፈስ ነን” ብለን፣ “የእግዚአብሔር ልጆች ነን” ብለን፣ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ መሆናችንን ለማሰብ እንዴት ተቻለን? ሰው አንድ፣ መላእክት ሌላ፣ እግዚአብሔርም ሌላ ናቸው። መንፈስ እና የእግዚአብሔር ልጅ መሆን በራሱ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ ወይም እኩል አያደርግምና!
በድርጊታቸውና በሚያሳዩት ጠባይ እግዚአብሔርን ወይም ሰይጣንን የሚመስሉ ሰዎችም የእግዚአብሔር ወይም የሰይጣን ልጆች ይባላሉ። ሐሰትን የሚወድዱ (ዮሐ. 8፥44)፣ ተንኮለኞችና የጽድቅ ጠላቶች (የሐዋ. 13፥10)፣ ጽድቅን የማያደርጉና ወንድማቸውን የማይወዱ (1ዮሐ. 3፥10)፣ “የዲያብሎስ ልጆች” ተብለዋል። ታዲያ እነዚህ ሰዎች ከዲያብሎስ ጋር አንድ አካል፣ አንድ አምሳል፣ እንዲሁም የዲያብሎስ ቊራጮች ይሆናሉን? በሌላ በኩል ደግሞ ጠላቶቻቸውን የሚወድዱና መልካም የሚያደርጉ (ሉቃ. 6፥35)፣ የሚያስተራርቁ (ማቴ. 5፥9)፣ ጽድቅን የሚያደርጉ (1ዮሐ. 3፥10) “የእግዚአብሔር ልጆች” ተብለዋል። እነዚህም ቢሆኑ ከእግዚአብሔር ጋር አንድ አምሳል፣ አንደ አካል ሊሆኑ አይችሉም!
እግዚአብሔር የፍጥረት ሁሉ ባለቤት፣ አስገኚ እና መጋቢ በመሆኑ ሰው ሁሉ በተፈጥሮው የእግዚአብሔር ልጅ ነው። “ለሁላችንም አንድ አባት ያለን አይደለንምን? አንድ አምላክ የፈጠረን አይደለንምን?” መባሉ ለዚህ ነው (ሚልክ. 2፥10)። ማንኛችንም የተፈጠርነውና ሕይወትን ያገኘነው በዕድልና በአጋጣሚ አይደለምና።
እዚህ ጋ ግን አንድ ነገር መስተዋል አለበት። ከእግዚአብሔር ፈጣሪነት አኳያ ሲታይ፣ ሰው ሁሉ የእግዚአብሔር ልጅ ቢሆንም፣ እግዚአብሔርን ከማመን እና ጽድቅን ከመከተል አኳያ ሲታይ ደግሞ፣ ሰዎች ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች የመሆናቸው ገጽታ ይቀየራል። “እግዚአብሔር አባታችን ነው” ላሉት አይሁድ፣ ኢየሱስ ክርስቶስ፣ “እግዚአብሔር አባታችሁ ከሆነ በወደዳችሁኝ ነበር፤ … እናንተ ከአባታችሁ ከዲያብሎስ ናችሁ” በማለት የመለሰላቸው ለዚህ ነው (ዮሐ. 8፥42-44)።
መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚነግረን፣ ሁላችንም ከፍጥረታችን የዐመፅ፣ የቊጣ፣ የጥፋት፣ የዲያብሎስ ልጆች ነበርን። እግዚአብሔርን የማይታዘዙ ልጆች ሆነን (ኤፌ. 2፥2፤ 5፥6)፣ “የሥጋችንንና የልቡናችንን ፈቃድ እያደረግን፣ በሥጋችን ምኞት በፊት እንኖር የነበርን … የቊጣ ልጆች ነበርን” (ኤፌ. 2፥3)። ስለዚህም “የእግዚአብሔር ልጅነት በተፈጥሮአዊ ልደት ወደዚህ ምድር ለገባ ሁሉ የሚበረከት ሁሉን አቀፍ ሹመት አይደለም፤ ሰው ኢየሱስ ክርስቶስን በመከተል የሚቀበለው ልዕለ ተፈጥሮአዊ ስጦታ እንጂ። … የእግዚአብሔር ልጅነትን ያገኘነው ሰው ሆኖ በመወለድ ብቻ ሳይሆን፣ ዳግመኛ በመወለድ ነው።”[45]
በመሆኑም፣ ሰው የሌላውን ልጅ (የራሱ ያልሆኑትን ልጆች) የራሱ ልጆች አድርጎ እንደሚወስድ ሁሉ፣ እግዚአብሔርም የዲያብሎስ፣ የዓመፅ፣ የቊጣ ልጆች የነበርነውን እኛን ተቀብሎ የራሱ ልጆች አደረገን፤ የራሱ ልጆች የመሆን ሥልጣንን (መብትን) ሰጠን።[46] እግዚአብሔር ሞትን ድል አድርጎ በተነሣውና በቀኙ በተቀመጠው ልጁ ውስጥ ተቀብሎ የራሱ ልጆች አደረገን። ክርስቶስ ኢየሱስ ሞትን ድል አድርጎ ተነሥቶ እንደ ነገሠ ሁሉ፣ እኛም “ብንጸና፣ ከእርሱ ጋር ደግሞ እንነግሣለን” (2ጢሞ. 2፥12)። “የእግዚአብሔር ልጅ” መሆን ማለትም በኪዳን ከእግዚአብሔር ጋር መተሳሰር፣ የእግዚአብሔር ቤተ ሰብ መሆን፣ ለአንድ ተልእኮ በእግዚአብሔር መመረጥ ማለት ነው።
እስራኤል የእግዚአብሔር ልጅ ነበረች (ዘፀ. 4፥22፤ ሆሴዕ 11፥1) እስራኤላውያንም እንደ ሕዝብ የእግዚአብሔር ልጆች ነበሩ (ዘዳ. 32፥6፤ ኢሳ. 1፥2፤ 63፥8፤ ሮሜ 9፥4)። ይህም የሆነው ከእግዚአብሔር ጋር ኪዳን ስለ ገቡ ነው። ኪዳኑም የእግዚአብሔር ወገን፣ የእግዚአብሔር ቤተ ሰብ፤ የእግዚአብሔር ልዩ ሕዝብ አድርጓቸዋል። ሐዋርያው ጳውሎስ በሮሜ ምዕራፍ 9 እንደሚነግረን፣ እስራኤላውያን የእግዚአብሔር ልጆች ቢሆኑም (ሮሜ 9፥4)፣ በሥጋ እስራኤላዊ ስለ ተኮነ ብቻ የእግዚአብሔር ልጅነትን ማግኘት አክትሟል (ቊ. 6 እና 8)። አሁን አይሁድም ሆኑ አሕዛብ የእግዚአብሔር ልጅነትን የሚያገኙት ክርስቶስን በማመን ብቻ ነው (ቊ. 24-26፤ ገላ. 3፥26)። እስራኤል በኪዳን የእግዚአብሔር ልጅ እንደ ሆነች ሁሉ፣ አማኞችም በኪዳን ያንኑ ቦታ አግኝተን የእግዚአብሔር ልጆች፣ የእግዚአብሔር ቤተ ሰብ፣ የእግዚአብሔር ሕዝብ ሆነናል!
የእግዚአብሔር ልጅነታችን ዓለም ከመፈጠሩ በፊት በእግዚአብሔር አብ የታቀደ ነው። “ዓለም ሳይፈጠር በፊቱ ቅዱሳንና ነውር የሌለን በፍቅር እንሆን ዘንድ በክርስቶስ መረጠን” ተብሏልና (ኤፌ. 1፥4)። አብ እንደ ራሱ ልጆች ሊቀበለን፣ የራሱ ልጆች ሊያደርገን አስቀድሞ ነው የደነገገው።
በተጨማሪም፣ የእግዚአብሔር ልጆች መደረጋችን የተከናወነው በእግዚአብሔር ወልድ ነው።“በኢየሱስ ክርስቶስ ሥራ ለእርሱ ልጆች ልንሆን …” (ኤፌ. 1፥5)፤ “እግዚአብሔር የወሰነው ጊዜ ሲደርስ፣ ልጁን ልኮ የአይሁድ ወገን ከምትሆን ሴት እንዲወለድ አደረገ። እርሱም፣ በሕግ ዘመን ተወልዶ ከሕግ የባርነት ቀንበር ነጻ በማውጣት፣ የእግዚአብሔር ልጆች አደረገን” (ገላ. 4፥4-5 - ሕያው ቃል)። የእግዚአብሔር ልጆች የተደረግነው በችሎታችንና በብቃታችን አይደለም፤ ያለ ክርስቶስ ቤዝዎት የእግዚአብሔር ልጆች ባልሆንን ነበር!
የእግዚአብሔር ልጅነትን ማግኘታችን ተግባራዊ የተደረገው በእግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ነው። “ስለዚህ ‘አባ! አባታችን ሆይ!ʼ ብላችሁ የምትጠሩበትን የልጅነት መንፈስ ተቀበላችሁ እንጂ በፍርሃት ለመኖር እንደገና የባርነትን መንፈስ አልተቀበላችሁም። የእግዚአብሔር መንፈስ ከመንፈሳችን ጋር ሆኖ የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን ይመሰክራል” ተብሏል (ሮሜ 8፥15-16፤ የ1997 ትርጕም)።
ስለዚህ የእግዚአብሔር ልጅነታችን በአብ የታቀደ፣ በወልድ የተከናወነ፣ በመንፈስ ቅዱስ ተግባራዊ የተደረገና በሚመጣው ታላቅ ቀን የሚገለጥ ነው። “እኛ አሁን የእግዚአብሔር ልጆች ነን፤ ወደ ፊት ምን እንደምንሆን ገና አልተገለጠም። እርሱ በሚገለጥበት ጊዜ እናየዋለንና፣ እርሱን እንደምንመስል እናውቃለን” (1ዮሐ. 3፥3፤ አ.መ.ት)።
ኢየሱስ የዳዊት ልጅ፣ የዳዊት ዘር መሆኑ እውነት ነው፤ ነገር ግን ከዚህም ይልቃል። ኢየሱስ ለዳዊት ጌታ ነው (ማቴ. 22፥43-45)። ኢየሱስ ለእኛ ወንድማችን መሆኑ እውነት ነው፤ ነገር ግን ይህ ሙሉ እውነት አይደለም። እኛ ባሪያዎቹ ነን (ማቴ. 10፥24፤ ሮሜ 1፥1፤ 1ቆሮ. 7፥22፤ ገላ. 1፥10፤ ኤፌ. 6፥6፤ ፊልጵ. 1፥1፤ ቈላ. 4፥12፤ 2ጢሞ. 2፥24፤ ያዕ. 1፥1፤ 2ጴጥ. 1፥1፤ ይሁዳ 1፤ ራእይ 1፥1)። ኢየሱስ ታላቅ ወንድማችን ብቻ ሳይሆን፣ ጌታችንም ነውና እንደ ቶማስ “ጌታዬ አምላኬ” ማለት አለብን (ዮሐ. 20፥28)። ኢየሱስ የሁሉ ጌታ በመሆኑ (የሐዋ. 10፥36፣ ፊልጵ. 2፥11)፣ “ሐዋርያው ጳውሎስ 184 ጊዜ ኢየሱስን ጌታ በማለት ጠርቶታል።”[47] የእግዚአብሔር ልጆች ብንሆንም፣ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ኢየሱስ ጌታችንና አምላካችን፣ እኛም ባሪያዎቹ ነን። የእኛና የእርሱ የእግዚአብሔር ልጅነት አቻ አይደለም!
በእግዚአብሔር መልክና አምሳል መፈጠራችንን፣ የእግዚአብሔር ባሕርይ ተካፋዮች መሆናችንን እና የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን መጽሐፍ ቅዱስ በእርግጥም ያስተምራል። ዳሩ ግን ከእነዚህ ሦስት ግዙፋን ርእሰ ጕዳዮች መካከል፣ ከእግዚአብሔር ጋር አንዳችም ልዩነት እንደሌለንና እግዚአብሔርን ሙሉ በሙሉ እንደምንመስል፣ የእግዚአብሔርን ባሕርያት ሙሉ በሙሉ መውረሳችንንም ሆነ ጨርሰን መካፈላችንን መጽሐፍ ቅዱስ አያረጋግጥም፤ እንዲያውም ተቃራኒውን ነው የሚያስተምረው። ኢየሱስንም መምሰላችን የሚገለጠው እርሱ በሚገለጥ ቀን ብቻ ነው፤ እስከዚያው ግን፣ እርሱ ንጹሕ እንደ ሆነ ራሳችንን እያነጻን እንድንኖር ታዝዘናል (1ዮሐ. 3፥2-3)።
ሐዋርያው ዮሐንስ እንዳለው፣ የእግዚአብሔር ልጆች ብንሆንም፣ ምን እንደምንሆን ገና አልተገለጠም (1ዮሐ. 3፥2)። ምክንያቱም ኀጢአት የሌለበት ኢየሱስ ከትንሣኤው በኋላ የከበረውን ሥጋ ለብሶ፣ ሕመም፣ እርጅናና ሞት ፈጽሞ የማይነካው ሆኖ በተገለጠበት መልክ የተገለጠ ሌላ ሰው በምድር ስለሌለ ነው። ከትንሣኤ በኋላ ግን አማኞች ሁላችን የከበረውን ሥጋ እንለብሳለን (ፊልጵ. 3፥20-21፤ 1ቆሮ. 15፥49)። ከዚያም በሚመጣው ዘላለም፣ በግብረ ገብ ረገድ ኀጢአት አልባ፣ በዕውቀት ረገድ ስሕተት አልባ፣ በአካላዊ ጕዳይም ድካምና ጕድለት አልባ በመሆን ለዘላለም እንኖራለን። እርሱን እንመስላለን ማለት ግን እርሱን እንሆናለን ማለት አይደለምና መቼም እንደ ክርስቶስ ሁሉን ዐዋቂና ሁሉን ቻይ አንሆንም። ምክንያቱም እርሱ ሰው ብቻ ሳይሆን አምላክም ነውና![48] ስለዚህም በሰማይና በምድር፣ ከምድርም በታች ካሉ ፍጥረታት ጋር በኢየሱስ ስም ተንበርክከን፣ የኢየሱስን ጌትነት እየመሰከርን፣ ለበጉ ለኢየሱስ እና ለእግዚአብሔር እንሰግዳለን (ፊልጵ. 2፥10-11፤ ራእይ 5፥13)። እናመልካለን!
ይህ ጽሑፍ እንከኖቹ ተወግደውለት፣ በሁለት እግሮቹ በርትቶ እንዲቆም፣ የወንድም አማረ መስፍን፣ የወንድም ዘላለም መንግሥቱ እና የዶ/ር ተስፋዬ ሮበሌ እገዛ እጅግ አስፈላጊ ነበር። ይህም ሆኖ ግን በጽሑፉ ውስጥ ምንም ዐይነት ስሕተት ቢገኝ፣ ወቀሳው የሚመለከተው እኔን (ጸሓፊውን) ብቻ መሆኑ መታወቅ ይኖርበታል!
የዚህ ሁሉ መነሻው እግዚአብሔር ፍቅር መሆኑ ነው። ፍቅር ተፈቃሪን እና አፍቃሪን ይሻልና ከአንድ በላይ አካላት ከሌሉ ፍቅር የለም። የእግዚአብሔር ፍቅርነት የሚጀምረው ግን፣ ሰውንም ሆነ ሌሎቹን ፍጥረታት ካስገኘ በኋላ አይደለም። እርሱ ሁሌም ፍቅር ነው። ለፍቅርነቱ ጅማሬ የለውም። ምክንያቱም እግዚአብሔር ሥሉስ አምላክ ነው። በአብ፣ በወልድና በመንፈስ ቅዱስ መካከል ፍቅር (ማር. 1፥11፤ ማቴ. 17፥5)፣ አንድነት (ዮሐ. 17፥11፡22) እና መከባበር (ዮሐ. 17፥5፡24፤ 16፥14) መኖሩ በቅዱሱ መጽሐፍ ተነግሯል። እግዚአብሔርን ፍቅር ያሰኘውም ይሄ በራሱ በእግዚአብሔር አካላት (Godhead) መካከል ያለው እውነተኛ ፍቅር ነው፤ የተፈጠርነውም በዚህ ምሳሌ ነው!
ከውድቀት ጀምሮ ግን ሰው “መልካሙንና ክፉውን ዐወቀ”። ስለዚህም፣ “ይህ ነገር መልካም ነው፤ ይህኛው ደግሞ ክፉ ነው” በማለት በራሱ ውሳኔ፣ በአብላጫ ድምፅ፣ በብዙሃን ስምምነት ይወስን ጀመር። ከዚህም የተነሣ፣ እግዚአብሔር “ክፉ ነው” ያለውን፣ ሰው “መልካም ነው”፣ እግዚአብሔር “መልካም ነው” ያለውን ደግሞ “ክፉ ነው” የማለት “ነጻነቱን” አስከበረ።
ስለ ተወራሲ እና ኢተወራሲ የእግዚአብሔር ባሕርያት በዝርዝር መረዳት የሚፈልጉ አማኞች፣ የዌይን ግሩደምን “ስልታዊ ነገረ መለኮት፤ ቅጽ 1” ገጽ 164-243 ቢያነብቡ ጥሩ መረዳት ያገኛሉ።
በምሥራቅ አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ ቲዎሲስ (theosis) የተሰኘ ግንዛቤ ቢኖርም፣ የእግዚአብሔርን ባሕርያዊ መገለጫዎች ከመካፈል ጋር እንጂ፣ የእግዚአብሔርን ማንነት ወይም ኑባሬ ሙሉ በሙሉ ከመውሰድ ጋር የተገናኘ አይደለም።
መልአክ በግሪኩ “አንጌሎስ (ἄγγελος)” ሲሆን፣ ትርጓሜውም ልዑክ፣ የተላከ፣ መልእክተኛ፣ መልአክ ማለት ነው። (Bauer et al, Greek–English Lexicon (BDAG), 8.) ይህ ቃል በአዲስ ኪዳን ውስጥ በብዙ ስፍራዎች “መልአክ” ተብሎ ቢተረጐምም፣ በማቴዎስ 11፥10፤ በማርቆስ 1፥2 በሉቃስ 7፥24፡27፤ 9፥52፤ በ2ኛ ቆሮንቶስ 12፥7 እና በያዕቆብ 2፥25 መልእክተኛ ተብሎ ነው የተተረጐመው።
“በብሉይ ኪዳንም ሆነ በዕብራውያንና በዐረቡ ባህል፣ ‘አባት’ ወይም በዕብራይስጡ ቋንቋ፣ ‘አብ’ የሚለው በተጸውዖ ስምነት ካገለገለ የቃሉ ባለቤት (ቃሉ የተሰጠው ሰው) የተሰጠውን ስም የሚወክል ባሕርይ አለው ማለት ነው። ለምሳሌ፡- ‘አቢዓልቦን’ (2ሳሙ. 23፥31) የሚለው ድርብ ስም፣ ‘አቢ’ ማለትም አባት ከሚለውና ‘ዓልቦን’ ማለት ደግሞ ጠንካራ ከሚሉት ቃላት የተዋቀረ ሲሆን፣ በተገናኝ ሲነበብ (አጫፍረን ስናነበው)፣ ‘የጥንካሬ አባት’ ወይም ‘ጠንካራ’ ማለት ነው። ‘አቢያሳፍ’ (ዘፀ. 6፥24) ማለት፣ ‘የመሰብሰብ አባት’ ወይም ‘ሰብሳቢ’ ማለት ነው። ‘አቢጋኤል’ [አቢግያ] (1ዜና 2፥16) ማለት፣ ‘ከፍ የማለት አባት’ ወይም ‘ከፍ ያለ’ ማለት ነው። አቢጋኤል የሚለው ስም የተሰጠው ለሴት መሆኑን ልብ ይሏል (አባት ነች ማለት ሳይሆን ከፍ ያለች ነች ማለት ብቻ ነው)። በኢሳይያስ 9፥6 ላይ፣ ያለው ‘አቢአድ’ የሚለው የዕብራይስጥ ቃል፣ ‘የዘላለም አባት’ ወይም ዘላለማዊ ማለት [ነው]”። (ተስፋዬ ሮበሌ፤ ዐበይት መናፍቃን (አዲስ አበባ፤ የኢትዮጵያ ቃለ ሕይወት ቤ/ክ የሥነ ጽሑፍ አገልግሎት፤ 2001) ገጽ 144-45።) በአዲስ ኪዳንም ሰይጣን የውሸት አባት ተብሎ መጠራቱን ያስታውሷል (ዮሐ. 8፥44)።
ልጅ የተደረግንበትን ሁኔታ ለማብራራት ቅዱስ ጳውሎስ “ጉዲፈቻ” (ማደጎ) የሚል ትርጓሜ ያለውን “ሂዮቴስያ (υιοθεσια)” የተሰኘ ቃል ለ5 ጊዜአት ያህል ሲጠቀም (ሮሜ 8፥15:23፤ 9፥4፤ ገላ. 4፥5 እና ኤፌ. 1፥5)፣ ሌሎቹ ደግሞ በውልደት ይመስሉታል (ዮሐ. 1፥13፤ 3፥6፤ 1ጴጥ. 1፥23)።
ዶ/ር ጽዮን ፍሬው በኒውዮርክ ሆስፒታል የድንገተኛ ክፍል ሃኪም፣ የሕብረተሰብ ጤና ባለሞያ፣ በኮሎምቢያ ዩኒቨርስቲ ረዳት ፕሮፌሰር እና የኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስተር አማካሪ ናቸው፡፡ በአሁን ሰዓት በኒውዮርክ ስላለው የቫይረሱ ስርጭት እና የኢትዮጵያ ህዝብ ከዚህ ምን መማር እንዳለበት አንስተዋል፡፡
ክለቡ ሶስት ካሳደጋቸው ወጣቶች የኃላ መስመር ተጫዋች የሆነውን ሚኪያስ ካሳሁን ከ ከቅዱስ ጊዮርጊስ ተስፈ ቡድን የተገኘ ሲሆን ሁለቱ አምና የድሬ ከተማ ከ20 ዓመት በታች ቡድን ሲጫወቱ የነበሩ ሲያም ሱልጣንና አቢዩ ካሳዬም ለሶስት ዓመታት በክለቡ ለመቆየት ፊርማቸውን አኑረዋል።
አምና በኤም አር አይ ምርመራ የተጫዋች እጥረት ምክንያት ከ20 ዓመት በታች ቡድን ያለቦታው ሲያገለግል የነበረው ቁመተ ለግላጋው የተከላካይ አማካይ ስፍራ ተጫዋች ሲያም ሱልጣን ባለፉት ሳምንታት ለአቶ ሻውል ሐይሌ የህክምና ገቢ መሰብሰቢያ ውድድር ላይ ማራኪ እንቅስቃሴ በማድረግ የቡዙዎችን ቀልብ መሳብ ችሏል። በለገሐሬ አስታጥቄ ሜይዳ እግር ኳስን መጫወት የጀመረው ሲያም ከ U-17 ጀምሮ በድሬዳዋ ከተማ ቆይታ እያደረገ ይገኛል።
በመሃል ተከላካይ ስፍራ የሚጫወተው ሚኪያስ ካሳሁን ከፕሮጀክት ጀምሮ እግር ኳስ መጫወት የጀመረ ሲሆን አምና ለቅዱስ ጊዮርጊስ ተስፈ ቡድን በመጫት ማሳለፍ ችሏል።
ከ 20 ዓመታት በላይ ተሞክሮ በ R&D ፣ በማኑፋክቸሪንግ እና በግብይት ላይ በመመርኮዝ በፀረ-ተባይ በሽታ ላይ በተመረኮዘ ኢንዱስትሪ ላይ በማተኮር ቴኮ-ቢዮ የተባለውን ምርት እንጀምራለን ፣ እናም እኛ ከፍተኛ ጥራት ያለው የመጠጥ ጥራት ስላለን በቻይና ውስጥ የመመረዝ ኢንዱስትሪ የመጀመሪያ ብራንድ ለማድረግ ቁርጥ ውሳኔ አለን ፡፡ በገዛ ተክላችን ያመረተው ፡፡
የቴክኒክ-ቢዮ የእጅ ማጽጃ እና ፀረ-ተባይ በሽታን በሁሉም የህዝብ ቦታዎች እንደ ፋርማሲ ፣ ሱፐር ማርኬቶች ፣ ሆስፒታል ፣ ሆቴሎች ፣ ትምህርት ቤቶች ፣ ወዘተ እንዲሁም ቤተሰብ እንዲሁም በስፋት መጠቀም ይቻላል ፡፡ የእኛ የኬሚካል ጥሬ ዕቃዎች-ኤትሊል ኤታኖል እና ኤቲል አሲቴት ለመድኃኒት ፋብሪካ ፣ ለምርጥ ኬሚካል ኢንዱስትሪ ፣ ወዘተ ሊያገለግሉ ይችላሉ ፡፡
TECH-BIO የእጅ ማጽጃ እና ፀረ-ተባይ ሁለቱም ንቁ ንጥረ ነገሮችን ይይዛሉ 75% አልኮል ይህም 99.99% በጣም የተለመዱ ጀርሞችን ሊገድል እንዲሁም የግል-ጤንነታችንን ለመጠበቅ ተኮር -19 ፡፡ በእጃችን ላይ ምንም ጉዳት እንዳይደርስ ምርቶቻችን ልዩ እርጥበት አዘል ንጥረ ነገሮችን ታክለዋል ፡፡ ለዓለም አቀፍ ደንበኞች የተሻሉ እና የተሻሉ የግል የመከላከያ ምርቶችን ያለማቋረጥ እናቀርባለን ፡፡
የዞንግንግንግ ቴክኖሎጂ ኮርፖሬሽን ሊሚትድ (የአክሲዮን ኮድ 836455) የተቋቋመው እ.ኤ.አ. በ 1999 የተቋቋመ እህል ያልሆኑ ኢታኖልን ከዝቅተኛ ምርቶች ጋር በማምረት እና በማቅረብ ላይ ያተኮሩ የቻይና ብሔራዊ ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ድርጅቶች አንዱ ነው ፡፡ በቻይና ትልቁ እህል ያልሆነ ኢታኖል አምራች ሲሆን በሰሜን ቻይና እና በሰሜን ምስራቅ ቻይና ትልቁ የአስቴት አምራች ነው ፡፡
ትሕዝቶ እታ “ልዑላዊት አርትራ እይትድመር ኣይትኹመር”! ዝስማ ብዶር. ኣብርሃም ጳውሎስ ዝተደርሰት ሓዳስ መጽሓፍ: ከምኡ’ውን ካብ 400 ገጻት ንላዕሊ ዝትሕዝቶኣ ብዝርዝር ይሕብር ሓበረታ። ብዶር. ኣብርሃም ጳውሎስ 7ይቲ ሕታም 6ይ 2019...
ል ኡ ላዊ ት ሃገረ ኤር ት ራ ኣይትድ መ ር ! ኣይትኹመር !! ዝዓበኹም ዝነኣስኩም ክቡራት ኣንበብቲ፡ብቐዳምነት ምዉቕ ሰላምታይ ይብጻሓኩም፡ ቀጺለ ድማ ምስ “ልኡላዊት ሃገረ ኤርትራ፡ ኣይትድመር ኣይትኹመር” ትብል ሓዳስ መጽሓፈይ ከላልየኩም ደስ ይብለኒ።እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ግህሰትን፡ጭቆናን ኣመልኪታ፡ታሪኽ ጀጋኑ ሰብ ቅያን፡ሰነድ ታሪኻውያን ሰባትን ዝሓዘት ክትከውን እንከላ፡ኣስዒባ...
ገጣሚ፣ መምህር፣ የፍልስፍና ሊቅ፣ ጋዜጠኛ ሰሎሞን ዴሬሳ ዛሬ ጥቅምት 23/2010 ዓ.ም. በሰማንያ ዓመት ዕድሜው አረፈ።ሰሎሞን ዴሬሳ የዩናይትድ ስቴትሷ ሚኔሶታ ነዋሪ የነበረ ሲሆን ከሥራው ገበታ በብርቱ ሕመም እስከተለየ ድረስ በሚኔሶታ ዩኒቨርሲቲ የሃይማኖቶች ንፅፅር (ኮምፓራቲቭ ረሊጅን) የፍልስፍና መምህር ሆኖ ሲሠራ ቆይቷል።
ሰበታ ከተማ በሽንፈት እና በአቻ ውጤቶች ከሰነበተባቸው ሰባት ሳምንታት በኋላ አዳማ ላይ ድል ቀንቶት ነበር ወደ ዕረፍት ያመራው። ከአደጋ ዞኑ ብዙ ያልራቀ ደረጃውን ለማሻሻል ግን የነገዎቹ ሦስት ነጥቦች ያስፈልጉታል።
ሰበታ በመጨረሻዎቹ ጨዋታዎች ሜዳ ላይ ያሳየው መነቃቃት ደካማ ጎኖቹ ቀንሰው በመታየታቸው ጭምር የሚገለፅ ነበር። ተደጋጋሚ ስህተቶች የማያጡት የቡድኑ የተከላካይ ክፍል የተሻለ መረጋጋት አሳይቶ በሁለት ጨዋታዎች ግብ ሳያስተናግድ ወጥቷል። የጎንዮሽ ቅብብሎቹ በርክተው ወደ ፊት መጠጋትን መድፈር ሲሳነው የነበረው ቡድን በተሻለ ሁኔታ ለተጋጣሚ የግብ ክልል ቀርቦ ሲንቀሳቀስም አስተውለናል። ነገር ግን አሁንም በተጋጣሚ የግብ ክልል ዙሪያ የሚታይበት አለመረጋጋት በሊጉ ዝቅተኛ ግብ በማስተናገድ ሁለተኛ ደረጃ ላይ ካለው ወልቂጤ ጋር ሲገናኝ የግብ ዕድሎችን በብዛት እንዳይፈጥር ሊያረገው ይችላል። በዚህ ረገድ የወልቂጤ የኋላ ክፍል ላይ ከአንድ በላይ አስገዳጅ ለውጦች ሊኖሩ መቻላቸው ለሰበታ መልካም ዜና ነው
በሌላ በኩሉ ቡድኑ እንደ ያሬድ ሀሰን ፣ መስዑድ መሀመድ ፣ ቢያድግልኝ ኤልያስ እና ፉዓድ ፈረጃ ዓይነት ተጨዋቾቹን ከጉዳት እና ቅጣት መልስ ማግኘቱ ለአሰልጣኝ አብርሀም መብራቱን ለአማራጮች መብዛት ፈተና ሊዳርግባቸው እንደሚችል ይታሰባል። አሰልጣኙ ነገ ከረጅም ጊዜ በኋላ አዳማ ላይ ድል ያስገኘላቸውን ስብስብ ከተመለሱ ተጫዋቾቻቸው ጋር የሚያቀናጁበት መንገድ እና በጨዋታው ላይ የሚኖረው ተፅዕኖ ከወዲሁ ተጠባቂ ሆኗል።
ሰበታ ከታማ ከላይ ከተጠቀሱት ወደ አገልግሎት ከሚመለሱለት ተጨዋቾች ውጪ ዳንኤል ኃይሉን በቅጣት የሚያጣ ሲሆን በስብስቡ ውስጥ ጉዳት ያለበት ሌላ ተጨዋች ግን የለም።
እስካሁን ሁለት ጊዜ ብቻ ሽንፈት ያገኘው ወልቂጤ ከተማ ወጣ ገባ በሚል አቋም ከሰንጠረዡ አጋማሽ ከፍ ብሎ የሚገኝ ሲሆን ወደ ላይኛው ፉክክር ለመጠጋት ሰበታን ማሸነፍ ይኖርበታል።
ወልቂጤ ከተማ ከሰፊው ስብስቡ ላይ ስዩም ተስፋዬ ፣ አሚን ነስሩ እና አብዱርሀማን ሙባራክ ጋር ተለያይቶ የባህር ዳሩን ውድድር ይጀምራል። የተጋጣሚዎችን የማጥቃት አማራጮች በመዝጋት ጨዋታው ከባድ እንዲሆንባቸው በማድረግ የማይታማው የአሰልጣኝ ደግአረገ ይግዛው ቡድን ከነገ ተጋጣሚው አንፃር አማካይ ክፍል ላይ በቁጥር በርከት ብሎ የኳስ ስርጭቶች ወደ ሜዳው እንዳይገቡ በማድረግ በመልሱ በሁለቱ መስመሮች በኩል ጥቃት ለመሰንዘር የሚችልበት ዕድል ይኖራል።
ከዚህ ሂደት ተጠቃሚ ለመሆን ግን በድሬዳዋ ከተማው ጨዋታ ብልጭ ብሎ ሀዋሳ ላይ መደገም ያልቻለውን የፊት መስመር ተሰላፊዎቹ ስልነት ያስፈልገዋል። ቡድኑ አዘውትሮ የሚያሳየው የሜዳ ላይ ትጋት ግን ሰበታ ከተማም ተመሳሳይ ስሜት ላይ ሊገኝ ከመቻሉ ጋር ሲታሰብ በጨዋታው አማካይ ክፍል ላይ የሚኖረውን ፍልሚያ ይበልጥ ወሳኝ ሊያደርገው ይችላል። ነገ ለወልቂጤ ስጋት የሚሆነው የግራ መስመር ተከላካይ ቦታ ላይ የስዩም ተስፋዬ መውጣት እና የተስፋዬ ነጋሽ መጎዳት ሲሆን ይህም ቡልቻ ሹራን ለማቆም ፈተና ሊሆንበት ይችላል።
ዶ/ር አብይ አሕመድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመመረጣቸው 84 ከመቶ ያህል ኢትዮጵያውያን ደስተኞች መሆናቸውን የጠቆመ አንድ የቅኝት ሪፖርት 88 ከመቶው አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ለውጥ ያመጣሉ ብለው እንደሚያምኑ አመልክቷል፡፡
(VOA) ዋሺንግተን ዲሲ — ዶ/ር አብይ አሕመድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመመረጣቸው 84 ከመቶ ያህል ኢትዮጵያውያን ደስተኞች መሆናቸውን የጠቆመ አንድ የቅኝት ሪፖርት 88 ከመቶው አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ለውጥ ያመጣሉ ብለው እንደሚያምኑ አመልክቷል፡፡
ጥናቱን ያካሄደው በሥራ አመራርና በማኅበራዊ ጥናትና ምርምሮች አማካሪነት የሚሠራው “ዋስ ኢንተርናሽናል” የሚባል መንግሥታዊ ያልሆነ ተቋም ልኮልኛል ያለውን ሪፖርት የጠቆመው አዲስ አድማስ ጋዜጣ አብዛኛው ኢትዮጵያዊ በዶ/ር አብይ አህመድ መመረጥ ደስተኛ መሆኑንና ለውጥ ያመጣሉ ብሎ ያምናል ማለቱን ዘግቧል።
ቅኝቱ አዲስ አበባ፣ አዳማ፣ ባህርዳር፣ ድሬዳዋ፣ ሃዋሳ፣ ጅግጅጋ፣ መቀሌ፣ ደሴ፣ ጎንደር፣ ጅማ፣ ነቀምትና ደብረ ብርሃን ከተሞች ላይ የተካሄደ ሲሆን በጥናቱ ላይ በአጠቃላይ 1505 ሠዎች ለማሙና መሳተፋቸው ታውቋል፡፡
ዶ/ር አብይ በጠቅላይ ሚኒስትርነት በመመረጣቸው ከአዳማ ከተማ ነዋሪዎች 94 ከመቶ ደስተኛ መሆናቸውን ሲገልፁ፤ ከባህርዳርና ከአዲስ አበባ ነዋሪዎች ደግሞ 84 ከመቶ ያህሉ ደስተኛ መሆናቸውን ጥናቱ ይጠቁማል፡፡
ከመቀሌ 91 ከመቶ፣ ከነቀምት 82 ከመቶ፣ ከጅማ 89 ከመቶ፣ ከጅግጅጋ 84 ከመቶ፣ ከሃዋሳ 88 ከመቶ፣ ከጎንደር 76 ከመቶ፣ እንዲሁም ከድሬዳዋ ነዋሪዎች 70 ከመቶ በዶ/ር አብይ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ መመረጥ ደስተኛ መሆናቸውን ጥናቱ ጠቁሟል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ከአዳማ ነዋሪ 97 ከመቶ፣ ከአዲስ አበባ 87፣ ከባህር ዳርና ከደሴ 88 ከመቶው፣ ከደብረብርሃን 90 ፣ ከጎንደር 85፣ ከጅግጅጋ 96 ከመቶ፣ ከሃዋሳ 90፣ ከጅማ 92፣ ከመቀሌ 94፣ ከነቀምት ነዋሪዎች 91 ከመቶው እንዲሁም ከድሬዳዋ 71 ከመቶው ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአመራር ጊዜያቸው ከፍተኛ ለውጥ ያመጣሉ ብለው እንደሚያምኑ “የዋስ ኢንተርናሽናል” ጥናት ጠቁሟል፡፡
ከወንዶች ይልቅ ሴቶች በአራት እጅ በዶ/ር አብይ የለውጥ ተስፋ የሰነቁ ሲሆን በሁሉም የዕድሜ ክልል የሚገኙ ኢትዮጵያዊያን በጠቅላይ ሚኒስትር አብይ በእጅጉ ተስፋ አድርገዋል ይላል – የቅኝቱ ሪፖርት።
ዋስ ኢንተርናሽናል እንደ ጋለፕ፣ አይፒስ፣ ጂኤፍኬ ካሉና ሌሎች ዓለምቀፍ የጥናት፣ የቅኝትና የምርምር ተቋማት ጋር እንደሚሠራ ይናገራል፡፡ ዋስ ኢንተርናሽናል የዛሬ 28 ዓመት የተቋቋመ ድርጅት ነው፡፡
ጠ/ሚኒስትር አብይ አሕመድ እየወሰዷቸው ባሉ አውንታዊ እርምጃዎች በእጅጉ ተበረታተናል ሲሉ በኢትዮጵያ የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ማይክ ሬነር አስታወቁ፣ አሳሳቢ ለሆኑ ጉዳዮች ምላሽ ለመስጠት ኢትዮጵያ እያደረገች ያለችውን ጥረት ለመደገፍ፣ ሀገራቸው የምትችለውን ሁሉ እንደምታደርግም አምባሳደሩ አረጋግጠዋል፡፡
Radio Erena: 02 September 2019 ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ የመን ኣብ ዘካየደቶ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ልዕሊ 50 ምሩዃት ኵናት ከምዝቐተቐትሉ ተገሊጹ። እቲ ብሰንበት 1 መስከረም ዝተኻየደ ደብዳብ፣ ኣብ ምዕራባዊ የ [...]
Radio Erena: 01 September 2019 ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ካብ ስዑዲ ዓረብ ገንዘብ ከምዝተቐበለ ተኣሚኑ። ኣልበሽር ብቀዳም 31 ነሓሰ ኣብ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝቐረበሉ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን ናይ ስዑዲ [...]
አባቷ በክፉዎች እጅ በመውደቁ እንዲህ ኩርምት ብላ የምታነባው የአባቱን ሥቃይ በዘረኞች እየተፈፀመበት ያለው ግፍ ታውቃለች ተነግሯታል አባቷ ህይወቱ በሞትና በህይወት መካከል ነውና
ናቶም ክፉእ ግብሪ፡ ናይ እግዚአብሔር ምሕረትን ትዕግሥትን ስለዝፈልጦ “ስለምንታይ፧ መን እዩ እዚ ዝብል፧ . . . ” ኢሉ ክምርምርን ከጻርን ኣይበለን። ኣብ ዝተዋህቦም ዕድመ ንንስሓ ብቕልጡፍ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምስ መኳንንቱ ኣደዪቡ ኣውሪዱ ተማኸረ።
ቅድም ባዕሉ ካብ ዝፋኑ ወሪዱ፡ ልብሰ መንግሥቱ ቀንጢጡ፡ ማቕ ተኸዲኑ ኣብ ሓሙኽሽቲ ተቐመጠ። ብድኅር’ዚ ናብ ሕዝቡ ጽኑዕ ኣዋጅ ኣወጀ፦ “እዚ ዝስዕብ ትእዛዝ ንጉሥን መኳንንቱን እዩ፦ ሰብ እንስሳ ገለ ነገር ኣይጥዓሙ። መጓሰ ኸብቲ ኾነ መጓሰ ኣባጊዕ ገለ እኳ ኣይጥዓማ፣ ኣይውፈራ፣ ማይ’ውን ኣይስተያ። ሰብን እንስሳን ወጮ ይከደኑ። ዓው ኢሎም ድማ ናብ ኣምላኽ ይማህለሉ። ነፍሲ ወከፍ ከኣ ካብ እኩይ መንገዱን ካብቲ ኽፉእ ግብሩን ይመለስ። መን ይፈልጥ ኣምላኽ ሓሳቡ ይልውጥን ካብ ጕሁር ቍዓኡን ይምለስን ይኸውን። ንሕና ኸኣ ኻብ ጥፍኣትና ንድኅን ንኸውን፧” ኢሉ ኣወጀ።
ብደረጃ ሃገር ካብ ላዕሊ ቤተ መንግሥት ክሳብ ታሕቲ ቤተ ሰብ ን3ተ መዓልቲ ኣተግበርዎ። መቅሠፍቲ ዝናም ክዘንመሎም እናተደባበነ ከመይ’ከ ስለ ሃገሮምን ድኅነት ርእሶምን ዘየተግብርዎ!
እግዚአብሔር ኣምላኽ ነቲ እምነቶምን ስቡር ልቦምን ጾሞምን ጸሎቶምን ከምኡ’ውን ካብ እኩይ ግብሮም ማለት ካብ ክፉእ መንገዶም ከም ዝተመልሱ ተመልኪቱ፡ ሓሳቡ ለወጠ። ከምቲ ተዛሪብዎ ዝነበረ ኸኣ ኣይቀጽዖምን። ኣብ ክንዲ መቅሠፍተ መዓቱ፡ ጠለ ሰማይ ምሕረቱ ኣዝነመሎም። ነነዌ ከመይ ዝበለት ዕድለኛ ሃገር እያ! (ዮና. 3፡1-ፍጻሜ)
እምበኣርከስ፡ ሕጂ’ውን ንሕና ከም ሰብአ ነነዌ፡ ሕይወትና ብማየ ንስሓ ኣንጺሕና፡ ብሰፊሐ እድ፡ ብሰቂለ ሕልና፡ ብኣንቃዕድዎ ኣዕይንት ናብ እግዚአብሔር ንመለስ። ስለ ድኅነት ነፍስና፡ ሓድነት ቤተ ክርስቲያንና፡ ሰላም ሃገርና፡ ናይ ዓለም ጥዕና ንለምኖ።
ንነቢይ ዮናስ ልኢኹ ዘይኮነስ ባዕሉ “ለምኑ ክወሃበኩም እዩ፣ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኹም፡ ማዕፆ ኳሕኵሑ ክረሓወልኩም እዩ” (ማቴ. 6፡7) ዝብል ኣምላካዊ ቃል ኪዳን ሂብና እዩ እሞ መዓቱ ብምሕረቱ፡ መቅሠፍቱ ብትዕግሥቱ ከም ዝልውጠልና እሙን እዩ። “እስመ ቅኔትከ ወምልክናከ ይሬስየካ ትሣሃል ላዕለ ኵሉ/ እቲ ፈጢርካ ምግዛእካ ንዅሉ ይቕረ ከም ትብል ይገብረካ” ከምዝብል። (ጥበበ ሰሎሞን 12፡15)
የእንቁላል ማጠቢያ ማሽን በዋነኝነት እንቁላልን ለማጠብ ይጠቅማል ፣ ከታጠበ ፣ ከተበከለ በሽታ ፣ ከደረቀ በኋላ ፣ ዘይት የማፍሰስ ሂደት ፣ የእንቁላል ወለል ይታጠባል ፣ ከዚያ ረዘም ያለ ጊዜ ሊቆይ ይችላል ፣ ትኩስ እንቁላሎችን ጥራት እና ደህንነት በእጅጉ ያሻሽላል ፡፡
የተቀቀለ የእንቁላል ልጣጭ ማሽን, የእንቁላል ማሸጊያ ማሽን, የእንቁላል ፓከርን ማጥመድ, የእንቁላል መደርደር እና ማሸጊያ ማሽን, ራስ-ሰር የእንቁላል ሰባሪ ማሽን, የእንቁላል ሰባሪ ማሽን አምራቾች,
የአሁኑ ሥፍራ: ቤት » ማሳያ ክፍል » የወጪ ዝርዝር » ብሬክን ይጫኑ » ኤሌክትሪክ-ሃይድሮሊክ ማተሚያ ብሬክ ማሽን ከ DA-58T ፣ WE67K-80T / 3200 CNC ማጠፍ ማሽን ጋር
Whole መላው በተበየደው ማሽን መዋቅር ከፍተኛ ግትርነት ያገኛል ፣ ማሽኑ የሲኤንሲ ፕሬስ ብሬክን አስተማማኝነት እና ትክክለኛነት ማረጋገጥ በሚችል በ ANSYS ሶፍትዌር የተሰራ ነው ፡፡
● WE67K Series CNC press brake ምርታማነትን ለማሳደግ እና ወጭዎችን በዝቅተኛ ደረጃ በከፍተኛ ማጠፍ ትክክለኛነት እና በዝቅተኛ ወጪ ጥገና ለማቆየት በተጠቃሚዎች ፍላጎት ላይ የተመሠረተ እንደገና የተነደፈ ነው።
World ከፍተኛ ጥራት ያለው እና ተደጋጋሚ የማጠፍ ትክክለኛነት የሚገኘው በዓለም ታዋቂ ከሆነው የሬክስሮት-ጀርመን የመጡ የተመሳሰለ ሲሊንደር እና ተመጣጣኝ ቫልቮችን በመጠቀም ነው ፡፡
Angle የማጠፍ አንግል ስሌት እና የኋላ መለኪያ አቀማመጥ ስሌት የብረት የሉህ ቁሳቁስ መረጃን ፣ የሉህ መጠን እና ቡጢ እና የሞት መጠንን በማስገባቱ ማግኘት ይቻላል ፡፡
Higher የዘውድ ስርዓት ከፍተኛ የማጠፍ ትክክለኝነት እና መስመራዊነትን ለማሳካት ከሲኤንሲ መቆጣጠሪያ ጋር በራስ-ሰር ሊሠራ ይችላል ፡፡ የሃይድሮሊክ ዘውድ እና የሞተር ብስኩት ስርዓት እንደ አማራጭ ነው ፡፡
በዩናይትድ ስቴትስ የሚገኙ ለትርፍ ያልተቋቋሙ ድርጅቶች ሀገር ቤት ካሉ በጎ ፈቃደኛ ድርጅቶችና ግለሰቦች ጋር የተባበሩበት የሴት ተማሪዎች የኮምፒውተር ኮዲንግ ወይንም ቅመራ ሥልጠና ተጠናቋል፡፡
ብምኽንያት እንፍቅሮ በዓልቤተይ፣ ኣቦና ወላዲናን፣ ኣቦሓጎናን፣ ኣቦ ኣቦሓጎናን መምህር ቍርባን ንጉሠ ፍካክ ኣብ ሆስቲታል ተዓቊቡ ክሕከም ድሕሪ ምጽንሑ ብሞት ተፈልዩና። ብናይ ፍቑር ኣቦና ሞት ዝወረደና መሪር ሓዘን፤ ኣብ’ዚ ከቢድ እዋን ሓዘንና፤ ድኻምኩም፡ ግዜኹም ከይጸብጸብኩም ኣብ ገዛና ብምምልላስ ዘጸናናኩምና ኮነ፡ ከምኡ ኣብቲ ናይ መጨረሽታ ናይ ዕርፍቲ ቦትኡ ንምስናይ ካብ ሃገር ሽወድንን፣ ካብ ሃገራት ኤውሮጳን፣ ካብ ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኣብ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ተረኺብኩም ዝቃበርኩምናን፡ ዘጸናናኩምናን፣ ፤ዝገበርኩምልና ኩሉ፡ ዓይነት ድጋፍን ምትሕብባርኩምን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን።ከሞኡ’ውን ብደብዳቤ፡ ተሌፎን፡ ብኢሜል፡ ብኻሊእ መራኸቢታት ዘጸናናዕኩምና ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ጸሎተ-ፍትሓት ዘዕረግኩም ጥቀ ክቡራን ቐሳውሳትን ዲያቆናትን ከኣ ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ብመሳጢ መዛሙራት ዘሰነኹሞ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ቅድስቲ ኡጄንያ/ስቶኮልም/ መዘምራን ክፍሊ ግእዝ ከኣ ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ቤተ-ክህነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ኤርትራ፡ ዘጸናናዕኩምናን፡ ዘቃበርኩምናን፡ ዝተሓባበርኩምናን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን፤ ከምኡ’ውን ንጃልያ ኢስላምያ ኤርትራ፡ ዘጸናናዕኩምናንን፡ ዘቃበርኩምናን፡ ዝተሓባበርኩምናን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ንኩልኹም ብሓበራ ሕሰም ኣይትርከቡ፡ የቀንየልና፡ ክብረት ይሃበልና ንብል።
መምህር ቍርባን ንጉሠ ፍካክ ብ04 ጥሪ 1939 ዓ.ም.ፈ. ካብ ወለዱ ኣቶ ንጉሠ ፍካክን፣ ወይዘሮ ኣብረሀት እክትን፡ ሓደ ኣብ መንጎ ሸውዓተ ኣሕዋት ኣብ ከረን ተወሊዱ። ኣብ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ከረን ድማ ተጠሚቁ።ኣብታ ዝተወልደላ ከተማ መባእታን፣ ማእከላይ ትምህርቱ (ኣብቲ እዋን’ቲ፡ እቲ ዝለዓለ ትምህርቲ፡ ማእከላይ ቤት ትምህርቲ (Middle School) እታ እንኮ ቤት ትምህርቲ ንምሉእ ኣውራጃታት ሠንሒትን፤ ሣሕልን፤ ባርካን/ ናይ ሎሚ ጋሽ-ባርካ/) ምስ ፈጸመ፡ ኣብታ ኣብ ኣሸራ(ከረን) እትርከብ ናይ ቁምስና ቤት ትምህርቲ፡ መምህር ተቈጺሩ ካብ 1959 ዓ.ም.ፈ. ክሳብ 1970 ኣገልጊሉ። ኣብዛ ኣኸቲላ ክሳብ 8 ክፍሊ ዝበጽሐት ቤት ትምህርቲ፡ ንብዙሓት ብፍልጠትን ብሥነ ሥርዓትን ምሂሩን ኰስኲሱን። ብዙሓት ካብቲ ንሱ ዝማሃሮም፤ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሃገርን፡ ኣብ ኤርትራውያን ዝርከቡሉ ወጻኢ ሃገራትን፡ ቦታ ስደትን ተዘርጊሖም ይርከቡ። ኵላቶም ንመምህሮም፡ መም. ቍርባን ብጽቡቅ ይዝክርዎ፡ ኣውራኳ ስነ-ሥርዓት ዝመሃሮም።
መምህር ቍርባን ኣብ ኣሸራ ክምህር ምስ ጀመረ ኣይደንጐየን ምስታ ምእላይ ሕሙማት ብግቡእ ተማሂራ፡ ሽዑ ኣሸራ ብሕምና ተገልግል ዝነበረት ወ/ት ለተየሱስ ተክለሃይማኖት፡ ብቃል ኪዳን ተመርዕዩ፡ክሳብ እታ ዝዓለፈላ ሰዓት ብፍቕርን፡ ብእምነትን ብሓደ ተጓዒዞም። ኣርባዕተ ውሉድ፣ ኣኸቲሎም ከኣ 13 ደቂደቆም፣ 3 ደቂደቃ ንበዅሪ ጓሎም ፈርዮምን ሐቍፎምን።
በቲ ናይ ሽዑ ዘይርጉእ ኵነታት፡ መምህር ካብ ኣሸራ ንከረን፡ ናብቲ ብ”እንዳ ሚስቴር ሂዩ” ዝፍለጥ ዝኽታማት ቆልዑ ዝዕቆቡሉን፣ ዚእለዩሉን፣ ዚመሃሩሉን (orphanage)ዝነበሩ ትካል፡ ተቈጺሩ ን 7 ዓመት ዚኣክል ነቶም ዘኽታማት ኣብ ምዕባይን ምምሃርን፡ ሓልዮት ዝዕላምኡ ጽቡቅ ኣሰርን ዝናን ዝገደፈ ኣገልግሎት ኣወፊዩ። ገሊኣቶም ካብቶም ሽዑ መምህር ዝኣልዮም ዝነበረ፡ ሕጂ ምስ ሞተ ሓዘኖም እናገለጹ፡ ነቲ ናይ መምህር ቍርባን ተገዳስነትን፡ ሓልዮትን ብኣድናቆት ትዝትኦም ብስምዒት ክዝክሩ ተሰሚዖም። ክሳብ እቲ ትካል በቲ ብናይ ገድሊ ኵነት ምኽንያት ዝገጠመ ለውጢ፡ ሥርሑ ዝትዓናቀፍ ኣብኡ ጸኒሑ’ዩ። ብድሕሪኡ ግን መጀመርያ ንሱዳን፡ ጸኒሑ ድማ ንዓዲ ዓረብ ተሰዲዱ ክሳብ 1991 ኣብኡ እንዳሰርሐ ተቀሚጡ ። ኣብቲ ዳሕራይ ፍርቂ ዓመት ናይ 1991 ናብ ሽወደን ናብ ስድራ ቤቱ ተጸንቢሩ ኣብ ከተማ ቭነሽቦሪ ተቀሚጡ። ኣብኡ’ውን በቲ ብንእስነቱ ዘዘውተሮ ሥርሑ ብምቅጻል “ናይ ቋንቋ ኣደ” መምህር ተቈጺሩ ክሳብ ናይ ጥሮታ ዕድመ ዚመልእ ሠሪሑ። ድሕሪኡ ግን ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ርእሲ ከተማ ሽወደን ስቶኮልም ሠፊሮም። ኣብዚ መወዳእታ ዓመታት ብዙሕ ጥዕና ኣይረኸበን፤ ካብ መጨረሽታ 2013 ከኣ እናበትዖ ከይዱ። ኣውራ ግን ብሠኔ 2014፡ ድሕሪ ጊዜ ዝወሰደ መርመራ፡ ሓካይም እዛ መጨረሻ ናይ ሞቱ ምኽንያት ሕማም ከምዘላቶ ኣረጋጊጾም ኣፍሊጦሞ። ካብ ሽዑ እናተቃለሰ ከሎ እታ ናይ ኵላትና ዕጫ ዝኾነት፡ ዕለታን፡ ሰዓታን ፈሊና ዘይንፈልጣ ሞት ኣርኪባቶ። እቲ ብሕይወቱ ከሎ ብእምነትን፣ ትግሃትን ዘገልገሎ ጐይታ፡ ኣብ ሰማያዊ ዘለኣለማዊ መንግስቱ ይቀበሎ።
አኅጽሮተ ጥናት ፕሮፌሰር ክላውድ ሰምነር ለኢትዮጵያ ስነጽሑፍ ያበረከተው ትልቅ አስተዋጽኦ “የኢትዮጵያ ፍልስፍና” የሚባል አዲስ አካዳሚያዊ ተዋስዖ ማስተዋወቁ ነው። ሰምነር “የኢትዮጵያ ፍልስፍና”ን ያዋቀረው...
ኮሮና ያንኳኳቸው በሮች ስለ ኮቪድ19 አለመጻፍ፣ አለመናገር አይቻልም። የዘመናችን ትልቁ ፈተና፣ በሰው ልጆች ሁሉ ላይ የተደቀነ የህልውና ተግዳሮት ነውና ዝም የሚባልለት ጉዳይ...
ሰው የመሆን ጉዞ በሚል ርእስ የጀመርነው ሐቲት አንዱን ጉዳይ ስናነሳ ሌላ ሐረግ እየሳበ የሰውነት ቋጠሮ ትብታቡ እየተወሳሰበ መሄዱ አልቀረም። ባለፉት ጽሑፎች ሰው...
መክፈቻ ዛሬ ስለ ጓደኝነት እንነጋገራለን። የጓደኝነት (Friendship) ጉዳይ ፈላስፎችን፣ የማኅበራዊ ጥናት ባለሙያዎችን (Sociologist)፣ የሥነ ልቡና ባለሙያዎችን የሚያነጋግር እና በሥነ ጽሑፍ ውስጥ ትልቅ...
ሰው የመሆን ጉዞ (በባህል–በፍልስፍና) መግቢያ በሰው ልጆች የሐሳብ ታሪክ ውስጥ የፍልስፍና፣ የሳይንስ፣ የሃይማኖት፣ የባህል ጥያቄዎች አንዱ፣ ምናልባትም ዋናው፣ ማጠንጠኛቸው ሰው ነው። ባንድ...
መነሻ የኢትዮጵያ ፍልስፍና ሲነሳ ስማቸው ጎልቶ ከሚነሱ ሰዎች ውስጥ ግንባር ቀደሙ ፕሮፌሰር ክላውድ ሳምነር ነው ። ሳምነር በኢትዮጵያ በኖረባቸው ወደ ግማሽ ክፍለ...
መንደርደሪያ ስለ ጾም ሲነሳ በርካታ ጥያቄዎች ይነሳሉ። የጾም ዓላማ ምንድን ነው? መጾም የፈጣሪ ትዕዛዝ ወይስ ለሰው ልጆች የሚበጅ ምድራዊ የሃይማኖት፣ የባህል ወይም...
እንደመግቢያ የዚህን ጽሑፍ ርእስ በመመልከት “የኢትዮጵያ ፍልስፍና የትኛው ነው? የኢትዮጵያ ፍልስፍና ሲባልስ የማን ፍልስፍና ነው?” የሚሉ ጥያቄዎችወደ አንባቢ አእምሮ ሊመጡ ይችላሉ። ርግጥ...
ወታደር ለሀገሩ፣ ንጉስ ለክብሩ ይጨነቃሉ! በመፅሐፍ ቅዱስ ካሉ አስገራሚ ታሪኮች አንዱ የኦርዮ ታሪክ ነው። ኦርዮ በንጉስ ዳዊት ዘመን የነበረ የእስራል ጀግና ነው።...
(በባህሎች መካከል ተግባቦትን መፍጠር) ባለፉት ክፍሎች የአፍሪካን ፍልስፍናጉዳይ በተቻለ መጠን ለማየት ሞክሬያለሁ።ይህ የመጨረሻ ክፍል ዘመናዊውን እውቀትከባህላዊ እውቀት ጋር እንዴት ማዋሃድይቻላል? ወይም የአፍሪካን...
ጊዜ አጭር በአንድ ነጠላ ጎን PE ሽፋን ማሽን ላጠፋው-ጎን ውስብስብ ፊልም Laminating አስተዋውቅ: ምርቶች ይህ ተከታታይ ድርብ ንብርብር, ሦስት ንብርብር, ሦስት ንብርብር ወይም አዲስ የብዝሃ-ንብርብር ወደ ፈሳሽ ወረቀት, የፕላስቲክ ፊልም, በሽመና ጨርቅ ወይም የአልሙኒየም ፎይል የአጣማሪ የተሠሩ ናቸው ወዘተ ሲሚንቶ, ኬሚካሎች, የመኖ, ምግብ, ሕክምና, ታደራለች ቴፕ ጨርቅ, የፕላስቲክ ልባስ ወረቀት ኩባያዎች እና ፈጣን ምግብ ሳጥኖች, ስለ ምርት ማሸጊያ የሚሆን የትኛዎቹ መተግበሪያዎች ጥቅም ላይ ቁሳቁሶች,. የ መሳሪያዎች አገር ፊልም ይሠራል: ሻጋታ r ግርጌ ማቴሪያሎች ...
ምርቶች ይህ ተከታታይ ድርብ ንብርብር ወደ ፈሳሽ ወረቀት, የፕላስቲክ ፊልም, በሽመና ጨርቅ ወይም የአልሙኒየም ፎይል የአጣማሪ የተሠሩ ናቸው, ሦስት ንብርብር, ማሸጊያ የሲሚንቶ ምርቶች, ኬሚካሎች, የመኖ, ምግብ ጥቅም ላይ ይውላሉ ይህም ሦስት ንብርብር ወይም ባለብዙ-ንብርብር አዲስ ቁሳቁሶች, ሕክምና, ወዘተ ታደራለች ቴፕ ጨርቅ, የፕላስቲክ ልባስ ወረቀት ኩባያዎች እና ፈጣን ምግብ ሳጥኖች,.
የ መሳሪያዎች አገር ፊልም ይሠራል: ሻጋታ መለቀቅ ወረቀት, ጽዋ ወረቀት, ሳህን ወረቀት, ሐብሐብ ዘሮች ከረጢት ወረቀት, ያልሆኑ በሽመና ጨርቅ, እየተረተረ, የአልሙኒየም ፎይል ግርጌ ማቴሪያሎች. ያለቀለት ፊልም ያሉ የተለያዩ ዓይነት መስፈርቶች አቀፍ standars እስከ ናቸው ወዘተ የማይለቁ, ጥሩ ውጤት, እኩል ውፍረት እና ጥሩ በሰም በታሸገ ብቃት እና እንደ እነዚህ ቁምፊዎች አሉት.
ይህ ተከታታይ ማሽነሪዎች የቤት ላይ ድርብ-ጎኖች ፊልም አውሮፕላን ቴክኒካዊ adanced አይነት ለመጨረስ ጥቅም ላይ ናቸው, ወደ euqipment በድርብ-ጎኖች እንደ በአንድ ጊዜ ምርት እና ሙሉ ኮምፓውንድ ቁሳቁሶች ያስፈልጋቸዋል ጥቅም ላይ በፕላስቲክ-የተሸፈኑ ወረቀት, ከባድ-ወዝ ፎቶ ወረቀት ወይም ባለ ወተት ሳጥን, ሽሮፕ ሳጥን, መጠጥ ሳጥን እና etc..It እንደ ንብርብር asepsis መጠቅለያ የማምረት ተስማሚ መሳሪያ ነው.
ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ (Institute of Development Research) ሥር ከ1967 ዓ.ም. ጀምሮ ለ10 ዓመታት ያህል በ102 የኢትዮጵያ አውራጃዎች ላይ ምርምር አድርገው ስለ ድርቅ በእርሳቸው አጠራር (ስለ ችጋር) (Rural vulnerability to famine in Ethiopia 1958-1977) የሚል መጽሐፍ ጽፈዋል። የእንቢልታ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል በዛሬው እትማችን ለበርካታ ዓመታት በድርቅ ጉዳይ ያካሄዱትን የምርምር ሥራ መሠረት አድርገን በወቅታዊው የአገሪቱ የድርቅ ሁኔታ ላይ ከጽዮን ግርማ ጋር ቆይታ አድርገዋል። (ዓርብ መጋቢት 26 ቀን 2000 ዓ.ም)
ፕሮፌሰር መስፍን፡- በመጀመሪያ እኔ ድርቅ አልለውም “ችጋር” ነው። ስሙም እሱ ነው። ያ ማድበስበሻ ቃል ነው። ጥናቱን በሚመለከት እሱን ብቻ ይዤ ለ10 ዓመታት ነው ጥናት ያደረኩት፤ ከዚያም አንድ መጽሐፍ ጻፍኩኝ። ልክ መጽሐፉ እንደወጣ የ1977 ዓ.ም. ከፍተኛ ችጋር ተከሰተ፣ በዚህ ችጋር በብዙ መቶ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎች ያለቁበት ነበር።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- ችጋር ሁላችንም አልፎ አልፎ የምናውቀው ዓይነት ረሃብ አይደለም። ችጋር በአንድ አካባቢ የሚኖሩ ብቻ ሰዎችን በአንድ ጊዜ የሚያጠቃ የኅብረተሰብ በሽታ ነው። ችጋር ምንም የሚላስ፣ የሚቀመስ በመጥፋቱ ሰዎች በአካላቸው ውስጥ በአከማቹት እየተጠቀሙ፣ ዕለት በዕለት አካላቸውን እየጨረሱ፣ እያወቁት ቀስ በቀስ ወደተረጋገጠ ሞት የሚሄዱበት የኅብረተሰብ በሽታ ነው። ቤተሰብ ይፈርሳል፤ ኅብረተሰብ ይፈርሳል። ባል ለሚስቱ፣ እናት ለልጅዋ፣ ዘመድ ለዘመድ ያለው ፍቅርና ቅን መንፈስ ሁሉ ተንኮታኩቶ እያንዳንዱ ሰው ለብቻው የየራሱን ጻዕር እያብሰለሰለና እያቃሰተ የሚደቆስበት በሽታ ነው። ሕፃን ልጅ የእናቱ ጡት መድረቁን ባለማወቁ እያኘከ የቦጨቃቸውን ጡቶች አይቻለሁ፤ እናቲቱም በባሰ የችጋር ሕመም ተይዛ ከእንደዚህ ዓይነቱ ሕመም ውጭ ነበረች።
ችጋር የሰው ልጅ እንደ ማገዶ እንጨት ተለብልቦ የሚያልቅበትና ቀባሪ እንኳን የማያገኝበት የውርደት ሞት ነው፤ የሰው ልጅ ውርደት ነው፤ የኅብረተሰብ ውርደት ነው፤ የአገር ውርደት ነው። ቁራሽ እንጀራ ወይም እፍኝ ቆሎ የሚሰጥ ዘመድ ወይም ወዳጅ ወይም ወገን ጠፍቶ፣ ለነፍሱም ይሁን ለሰብዓዊ ርኅራሄ ተነሳስቶ፣ የሚረዳ ጠፍቶ በሺህና በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎች በየቤታቸው፣ በየመንገዱና በየገበያው የሚወድቁበት ሁኔታ ነው።
ችጋር የሚመጣው በድርቅ ወይም በተምችና ሌሎች የሰብል ተባዮች ወይም በዝናም ብዛትና በበረዶ ወይም እግዚአብሔር በመቆጣቱ ወይም በእነዚህ ሁሉ ነው ይባላል። እነዚህ ሁሉ ምክንያቶች የሚደረደሩት ሆን ተብሎ በማንም ላይ ኃላፊነት እንዳያርፍ ለማድረግ ነው። ሁሉም ከእውነቱ የራቀ ነው። እውነቱ ነገር እነዚህ ሁሉ የተፈጥሮ ችግሮች በብዙ አገሮች ይከሰታሉ፤ ሆኖም በዚህ ምክንያት ሰዎች በችጋር አለማለቃቸው ነው። እውነቱ ነገር ችጋር የአገዛዝ ሥርዓት ውጤት መሆኑ ነው። እውነቱ ነገር ችጋር ኅብረተሰቡ በአገዛዝ ሥርዓት ደንዝዞና በራሱ የኑሮ ትግል ተተብትቦ የመተሳሰብና የመረዳዳት መንፈሱ የተሟጠጠ መሆኑ ነው። እውነቱ ነገር ችጋር የሚጀምረው የድርቅ ወቅት ከመድረሱ በጣም ቀድሞ መሆኑ ነው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- ለብዙ ሰዎች ግራ የሚያጋባው ነገር በችጋር የሚጠቁት ገበሬዎች በተለይም የምግብ እህልን የሚያመርቱት መሆናቸው ነው። ለምሳሌ የቡና ገበሬዎች በችጋር እምብዛም አይጠቁም። ይህ የሚሆንበት ራሱን የቻለ በቂ ምክንያት አለ።
1ኛ እህል የሚያመርቱ ገበሬዎች አብዛኛውን ጊዜ ለራሳቸው የሚያስፈልጋቸውን እህል ያመርታሉ እንጂ በገበያ የበለጠ ዋጋ ያስገኝልናል በማለትና ከገበያም በርካሽ ዋጋ ሌላ እህል ለራሳችን እንገዛለን ብለው ሂሳብ አስልተው አይደለም።
3ኛ አዝመራውን ጠብቀው የሚመጡና ምርታቸውን የሚሻሟቸው ቀበኞች ብዙ ናቸው። ግብር አስከፋዩ፣ በልማት ስም የማያልቁና ማቋረጫ የሌላቸው የመበዝበዢያ መዋጮዎችና ለገበሬው በአራጣ ያበደሩ ሁሉ ገበሬውን የአዝመራውን ጊዜ ጠብቀው ያራቁቱታል። ገና በልቶ ሳይጠግብ ወጥረው ለሚይዙት ለእነዚህ ቀበኞች መክፈል አለበት፤ አለዚያ መታሰርና መጉላላት የማይቀር ነው። አሁን ደግሞ የማዳበሪያ ዕዳ ተጨምሯል።
በአዝመራው ጊዜ ገበሬው ስለሚወጠር በግድ እህሉን መሸጥ ይኖርበታል። ገበሬው ሁሉ እህሉን በአንድ ጊዜ ወደ ገበያ ያወጣል፤ ዋጋው አሽቆልቁሎ ይጠብቀዋል። ግዴታውን ለመወጣት በርከት አድርጎ መሸጥ ይገደዳል። ከገበሬው የመኖር ግዴታ የቀበኞቹ የጥሬ ገንዘብ ፍላጎት ይበልጣል። ይቀድማል። ችጋርን ጸንሶ የሚወልደው የአገዛዝ ሥርዓት ግፍ ነው። ይህንን እውነት ሳይረዱ ችጋርን እናጠፋለን የሚሉ ችግሩን አልተገነዘቡትም ወይም ሊገነዘቡት አይፈልጉም። ችጋርን ማስወገድ የሚችሉት ገበሬዎቹ ብቻ ናቸው፤ የራሳቸው ባለቤቶች ለመሆን ነፃነታቸውን ሲያገኙ።
ችጋር እንደ ደራሽ ውሃ ወይም እንደ እሳት ቃጠሎ ወይም እንደ መሬት መንቀጥቀጥ በድንገትና ሳይታሰብ የሚመጣ አደጋ አይደለም። ችጋር ሰዎችን ወደ አስከፊ የጅምላ ሞት ለማድረስ ቢያንስ ሰባት ወር ይፈጃል። የገበሬው ኑሮ በተለይ የምግብ ፍጆታው ማሽቆልቆል የሚጀምረው ገና የአዝመራ ወራቱ ሳያልቅ ነው። ይህ የምግብ ፍጆታ ማሽቆልቆል የሚጀምርበት ጊዜ ክረምት ከመግባቱ በጣም ቀድሞና የድርቅ ጉዳይ ገና ሳይሰማ ነው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- የአንድ ችግር መነሻ እስኪታወቅ ድረስ ነው ችግር የሚሆነው። ከታወቀ በኋላ እንዴት ችግር ይሆናል፣ ለምሳሌ ድርቅን እንውሰድ፤ ተምች ወይም አንበጣ መጣና ችጋር አስከተለ እንበል። ይኼ በመጣ ቁጥር ችጋር ያስከትላል ማለት ነው። ድርቅ የሆኑባቸው የተለያዩ የዓለም አገራት አሉ። ለምሳሌ የዓረብ አገሮች ዘላለም ድርቅ ናቸው፤ ግን ችጋር የለም። በአውሮፓም ሆነ በአሜሪካ አልፎ አልፎ ድርቅ ይመጣል፤ ነገር ግን ችጋር የለም። ቻይናና ሕንድ በዱሮ ጊዜ የችጋር አገር ነበሩ፤ ዛሬ በእነዚህ አገሮች ችጋር የለም። ስለዚህ ያ የተፈጥሮ ምክንያት አንድ ጊዜ ሳይታወቅ መጥቶ ከሆነ ምክንያት ሊሆን ይችላል። ከዚያ በኋላ ግን ማሰብና ለዚያ መዘጋጀት ያስፈልጋል። ያንን እንግዲህ እያንዳንዱ ገበሬ ነፃነት ቢኖረው ራሱ ያደርገዋል። አለዚያ ደግሞ በሕዝቡ ፈቃድ ላይ የተመሠረተ መንግሥት፣ የሕዝቡን ፍላጎት የሚፈጽም፣ ነገ ይኼ ሕዝብ ከሥልጣን ያወርደኛል ብሎ የሚሰጋ መንግሥት ካለ አስፈላጊውን ሁሉ አድርጎ ችጋሩን ማስወገድ ይችላል። ግን አገር አስተዳዳሪው መንግሥት ለጉዳዩ ግድ የሌለው ከሆነ ያ ገበሬ እንዴት ብሎ ነው ከችጋር ሊወጣ የሚችለው፣ አቅሙ የለውም፣ ነፃነቱ የለውም። ነፃነት፣ አቅም፣ ችሎታና ወኔ የሌለው ገበሬ ሁል ጊዜም ሞት አፋፍ ላይ ነው ያለው፤ አንድ ትንሽ ነገር ሲደርስበት ክንብል ብሎ ይወድቃል።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- ከሁሉም አንፃር፤ ሰው እኮ ከጉንዳን አያንስም፤ ጉንዳን ትሰበስብና ለክፉ ቀን ብላ ጉድጓድ ውስጥ ትጨምራለች። ዱሮ የኢትዮጵያ ገበሬ እንደዚህ ያደርግ ነበር። አሁን ለምንድን ነው የማያደርገው፤ ግብር እና የማዳበሪያ ዕዳ ክፈል፤ ካልከፈልክ ትታሰራለህ በሚል ተወጥሮ ይያዛል፣ ያለችውን ነገር ሸጦ ለራሱ ሳይሆን ለአስገባሪዎቹ ይከፍላል። ካለው በጎቹንም ሆነ እህሉን ይሸጣል። አልፎ አልፎ ደግሞ ለተለያዩ ነገሮች መዋጮ ይጠየቃል። ይህ እንግዲህ በገንዘብ በኩል የሚከፈል ግብር ነው። በጉልበቱም የሚከፈል ግብር አለ እርሱ አርሳለሁ ብሎ ሲዘጋጅ ጥሩንባ ተነፍቶ መንገድ ሥራ፣ ድንጋይ ፍለጥ ወይም እዚህ ቦታ ስብሰባ አለና ተሰብሰብ ይባላል። ጊዜውም ገንዘቡም የሱ አይደለም የአስተዳዳሪዎቹ ነው። ይኼ ነው ነፃነት የሌለው የሚያደርገው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- ድርቅ አንድ ጊዜ ያጠቃል። ሁለተኛ ጊዜ እንዴት ያጠቃል? ለምን ዝግጅት አይደረግም? ለገበሬው ነፃነቱ ተሰጥቶት እንዲዘጋጅ አናደርግም። ጥሪት እንዲያካብት፣ ገንዘብ እንዲኖረው ማድረግ ለምን አይቻልም? ለምሣሌ እዚህ ከተማ ያለን ሰዎች አይርበንም፤ ችጋርም አይነካንም፣ ለምንድነው ችጋር የማይነካን? ገንዘብ አለን፣ ገዝተን እንበላለን። ገበሬው በችጋር የሚሰቃየው ለምንድ ነው ገንዘብ የለውም። ገንዘብ የሌለው ለምንድን ነው? በየጊዜው እያራቆቱት፣ እያደኸዩት ስለሚሄዱ ነው። ለምሣሌ የሚከፍለውን ግብር ሃምሳና መቶ ኩንታል እህል የሚያመርት ገበሬ በዚያው መጠን ክፈል ቢባል ሊገባን ይችላል። ግን አሥር፣ አሥራ አምስትና ሃያ ኩንታል የሚያመርት ገበሬ ምኑን ነው ከዚያች ላይ የሚከፍለው። ደረጃ መኖር አለበት። ደረጃ ወጥቶለት፣ ከዚህ በታች የሚያመርቱ ገበሬዎች ከግብር ነፃ መሆን አለባቸው። በጣም እንዲያመርቱ ከተፈለገ ሌላ ዓይነት ዘዴ መፈጠር አለበት። እነሱን ለማነቃቃት፣ ለማትጋትና እንዲሠሩ ለማድረግ ዘዴ መቀየስ አለበት።
አነስተኛ ኩንታል የሚያመርተውን ታክስ ክፈል ማለት አትብላ፣ በችጋር አፋፍ ላይ ቁጭ በል ማለት ነው። እንደዚህ ዓይነቱ ሰው ድርቅም ይሁን ተምችም ይሁን ምንም ይሁን፣ ሲመጣ እሱ አፋፍ ላይ ነው ያለው ክንብል ይላል። አፋፍ ላይ ያደረገው ማነው ነው? ጥያቄው አፋፍ ላይ ያደረገው አገዛዝ ነው። ነፃነት ማጣት ነው። ኃይል ማጣት ነው። ጉልበት፣ አቅም ማጣት ነው። ተገፍቶ፣ ተገፍቶ አፋፍ ላይ የደረሰው ገበሬ የተፈጥሮ መጥፎ መልኩ ሲመጣ ክንብል ይላል። ብዙውን ጊዜ የሚታየውና የሚሰማው ታዲያ ይኼ አፋፍ ላይ የደረሰው ገበሬ ክንብል ሲል ተፈጥሮ፣ ድርቅ፣ ተምች፣ አንበጣ እና የመሳሰሉት ናቸው ችጋሩን ያመጡት ይባላል። ገበሬውን እዚያ አፋፍ ላይ ገፍቶ ያደረሰው ግን ተፈጥሮ ሳይሆን አገዛዝ ነው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- ነፃነት ነው። ገበሬው ነፃ መሆን አለበት። የራሱ ባለቤት መሆን አለበት። የሀገሩ ባለቤት መሆን አለበት። ይኼ ድሮ እንኳ ይደረጋል። እኔ ጐረምሣ በነበርኩበት ጊዜ ክፍለ ሀገሮች ሄጃለሁ። እዚያ ስሄድ ብዙ ገበሬዎች አራት፣ አምስት፣ አስር ጐተራ እህል የነበራቸው ነበሩ። በጐተራ እህል ያስቀምጣሉ። አሁን የለም፣ በጐተራ እህል የሚያስቀምጥ ገበሬ የለም። የታለና ይወስዱታል። ወዲያው እና ለክፉ ቀን ማሰብ የሚችልበት ሁኔታ ላይ አይደለም ያለው። እያራቆቱት፣ እያደኸዩት ነው ያለው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- አንድ ሁለት ተብሎ የሚቆጠር አይደለም። ጥናቱን ሳደርግ ኢትዮጵያ ውስጥ የነበሩትን ችጋሮች በሦስት መንገድ ነው የከፈልኳቸው። አንደኛው ጥቂት ወረዳዎች አካባቢ የሚደርስ ችጋር አለ። ይኼ ትንሽ ነው፣ ብዙም ሰው አይሞትም ምክንያቱም ዙሪያውን ብዙ እህል አለ። ተለማምኖም፣ ተዟዙሮም ሠርቶም ከዚያ ለመውጣት ይቻላል። ከዚያ ደግሞ ክልላዊ ችጋር አለ። ብዙ አውራጃዎች ወይም ክፍለ ሀገሮች የሚያጠቃልል፣ በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ ሕዝቦችን የሚነካ ይሆናል። ይኼ ጠበቅ ይላል። እህል የማጣቱ ሂደት ሰፊ ነው የሚሆነው። ሦስተኛውና ትልቅ ደረጃ ያለው ብሔራዊ ችጋር ነው። ብሔራዊ ችጋር ሲባል አብዛኛውን የሀገሩን ክፍል ይይዘዋል። በአብዛኛው በሀገሩ ክፍሎች ውስጥ ምርት ስለሌለ እህል ከውጪ መጥቶ ወይ በእርዳታ አሊያም በነፃ መሰጠት አለበት። ለመሸጥ አይቻልም።
በአፄ ኃይለሥላሴ ጊዜ ወሎ ችጋር ነበር። መንግሥት ወደ 20 ሺ ኩንታል ስንዴ ይመስለኛል በርካሽ ዋጋ እንዲሸጥ ለተራበው ሰው ተብሎ ለተለያዩ የወሎ አውራጃዎች ተላኩ። ላስታ፣ ወድላደላንታ፣ ወረኢሉ፣ ወረሂመኑ፣ ደሴ ተላከ። ገበሬው ግን ገንዘብ የለውም። በጣም ርካሽ አድርገው ነው ያቀረቡት። ከየት አምጥቶ ይግዛው፤ ገበሬው እየሞተ ነበራ። አገዛዝ ለዚያ እህል ቤት ተከራይቶ አስቀምጦት ነቀዝና አይጥ እየበላው ወደ አራት ዓመት የሚሆን ጊዜ ተቀምጦ ብትንትን ብሎ ዋጋ የሌለው ነገር ሆኖ በኋላ አንድ ሰው ዳቦ መጋገሪያ ብሎ በጣም በርካሽ ዋጋ ገዛው። እርሱ እየሸጠ ግን ከብሮበታል። ገንዘብ ለሌለው ሰው በርካሽ ዋጋም ቢሆን ግዛ ብሎ ማቅረብ ያለማሰብ ነው። ከዚያ በኋላ እንግዲህ ሌሎች ነገሮች መጥተዋል፤ በደርግ ጊዜም በአሁኑም ጊዜ “ምግብ ለሥራ” የሚባል ነገር መጣ። ምግብ ይሰጧቸዋል፣ ገበሬዎቹን ያሠሯቸዋል፤ ይኼም ራሱ ሥራን ማሳጣት ነው። ገበሬው ነፃነት እንደሌለው ነው የሚሰማው ይኼንን ሥራና 20 ኪሎ ስንዴ፣ ዘይት እሰጥሃለሁ እየተባለ ስንት ዓመት ነው እንደዚህ የሚኖረው። አሁን እኮ ወደ ሃምሳ ዓመት እየተጠጋን ነው። ከ1951 ዓመተ ምህረት ጀምሮ ይኸውና አንድም ዓመት የችጋር ወሬ ሣይሰማ የቀረበት ጊዜ የለም። ዛሬ ቦረና ይሆናል፣ ነገ ደግሞ ሌላ ቦታ እንሰማለን። በኦጋዴን፣ በትግራይ፣ በምሥራቅ ጐጃም፣ በምሥራቅ በጌምድር፣ ጐንደር፣ ደቡብ ወሎ ብቻ በየዓመቱ ችጋር ይከሰታል።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- እሱን እግዚአብሔር አያሳይሽ፣ በጣም መጥፎ ነገር ነው። ሰው መሆንሽን የሚያስጠላ፣ የሚያንገፈግፍ ነገር ነው። እንደዚህ ዓይነት ቦታ አንዴ ከሄድሽ በድጋሚ ለመሄድ አቅም አይኖርሽም። ሰዎች የሚላስ፣ የሚቀመስ አጥተው ቅጠሉ ሁሉ ደርቆ፣ አካባቢው ምድረ በዳ ሆኖ፣ ዝም ብሎ፣ ቁጭ ብሎ፣ የራስን ሰውነት መብላት ነው። ያከማቹትን ሰውነታቸውንና አካላቸውን እየተጠቀሙ እያለቀሱ፣ ዕለት በዕለቱ ወደ ሞት ሲሄዱ ማየት ማለት ነው። የሚደረገው እርዳታ በቂ አልነበረም። በቂ ካለመሆኑም በላይ ይሰጣቸው የነበረው 25 ኪሎ ስንዴ ነው። ያንን ምን ያደርጉታል? መሬት ላይ የወደቀች ስንት ቀን እህል ያልበላች አንዲት እናት እንዴት ብላ መሸከም ትችላለች? ተሸክመው ቢወስዱት እንኳ ምን አድርገው ይመገቡታል? በችጋር በጣም የደከሙ ሰዎች ነበሩ። እርዳታው ለይስሙላ የግብር ይውጣ ዓይነት ነው፡፡ ያስፈልግ የነበረው የበሰለ እህል ነው። ሲሆን እንደ ሾርባ ዓይነት እንደው ሣያኝኩት ሊውጡት የሚችሉት ነገር እያዘጋጁ መስጠት ነው። ግን ይኼ አልታሰበም እህሉም ቢሆን እኮ ከውጪ የመጣልን ነው የኛው አይደለም። በእርዳታ የተገኘ ነው። ያን ጊዜ የአሜሪካኖች እርዳታ ነው።
ፕሮፌሰር መስፍን፡- አንድ ጊዜ ካየሽው በኋላ ሁለተኛ ማየት አትፈልጊም። የመጀመርያውን በአካል ተገኝቼ ካየሁ በኋላ ሁለተኛ ጊዜ በአይኔ ማየት አልፈለኩም። ግን ሰዎች እየላኩ የሚሆነውን ነገር ዕለት በዕለት እከታተል ነበር። ጀማሪ መምህራኖችን እየላኩ ዕለት በዕለት መረጃ አገኝ ነበር።