Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በስተመጨረሻው “ጥሩ” አምባገነን የወጣቸው አቶ መለስ የዛሬ 27 አመት በተወለዱ በ33 አመታቸው ወደ ስልጣን ሲወጡ በምዕራባዊያን መሪዎች ዘንድ “ወጣት ዲሞክራት መሪ” የሚል ችኩል ሊሻን ተለጥፎላቸው ነበር፡፡ ማድበስበስ፣ ማስመሰል፣ ፍርድ መገምደል መለያቸው የሆነው ምዕራባዊያን መሪዎች እንደ ድሮው ማሞካሸታቸውን ቢቀንሱም አሁንም ኢህአዴግ የሚፈልገውን በውሸት ሳቃቸው አጅበው መናገራቸውን አልተውም፡፡ እንደ ትጥቅ ትግል የሚሞክረውን በጥይት ድምፅ የታጀበ፣በእስር ስደት ያረገን ምርጫ “ውጤቱ እንጂ ሂደቱ ደግ ነበር” ከማለት አፋቸውን ሞልተው “ዲሞክራሲያዊ ነው” እስከማለት ፍርድ ሲገመድሉ ያጋጥማል፡፡
ምዕራባዊያኑ መንግስታት እንዲህ የተውሸለሸለ አቋም ቢኖራቸውም በእነሱው የሚደጎሙ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ተቋማት ከኢህአዴግ ጋር ቢያንስ በአመት አንዴ (አመታዊ ሪፖርታቸውን ሲያወጡ) መነታረካቸው አይቀርም፡፡ እነዚህ ተቋማት “እንከን አልቦ ነኝ” ለማለት የሚሞክረውን የኢህአዴግን መንግስት የሰብአዊ መብት አያያዝ ኋላቀርነት አብጠርጥረው ገበያ የሚያወጡ በመሆናቸው በአለም መድረክ የነበረውን የፖለቲካ ኪሎ በትንሹም ቢሆን ሳይቀንሱበት፤ ከየአቅጣጫው ማፈስ የለመደውን ዶላር ሳያመናምኑበት አልቀሩም፡፡
ሁሌ ጥግ የሚፈልገው ኢህአዴግ ታዲያ የምዕራባዊያንን እጅ ማጠር፣ውዳሴ መቀነስ ተከትሎ የተሰማውን ብርድ ብርድ የማለት ስሜት ቻይናን እንደ ምትክ ካፖርት መልበሱ ብቻ ስላላስታገሰለት የአፍሪካ ሃገራትን ደርቦ “ሰው በሰው ይተካልን” ማዜም ይፈልጋል፡፡ በዚህ ላይ በጣም ይመካበት የነበረው በአፍሪካ ቀንድ በተለይ በሶማሌ አለኝ የሚለው የሠላም አለቅነት ሚና ከሶማሌ አዲሱ ፕሬዚደንት ፋርማጆ መመረጥ ወዲህም ሆነ ቀድም ብሎ እያጣ እንደመጣ ነው ሁኔታዎች የሚያሳዩት፡፡የኢትዮጵያ መንግስት ከፋርማጆ መመረጥ ትቂት ቀደም ብሎ ምክንያቱ በውል ባልታወቀ ሁኔታ ጦሩን ከሱማሌ ማስወጣቱ ይታወሳል፡፡ የአሜሪካው ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ በቅርቡ ወደ ሳዑዲ በተጓዙ ሰዓት ፋርማጆን ሪያድ ላይ አስጠርተው እንዳናገሩ፤ ፋርማጆም በአሜሪካ የሚደገፍ ሃገርኛ ጠንካራ ጦር ለሃገራቸው እንደሚሹ እንደተናገሩ የተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል፡፡ ነገሩ ወትሮም በሃገራቸው ፖለቲካ የኢትዮጵያን አድራጊ ፈጣሪነት የማይወዱት አዲሱ የሶማሌ ፕሬዚደንት ኢትዮጵያን ገሸሽ በማድረጉ ላይ እንዳመረሩ ያሳያል፡፡ ይሄ ደግሞ የኢህአዴግ መንግስት ከምዕራባዊያን ጋር አቆራኝቶኛል ሲል የሚመካበትን የፀረ-ሽብር ዘመቻ ፊት አውራሪነት፣ የምስራቅ አፍሪካ የሰላም አለቅነት ክር እያሰለለው መጥቷል፡፡ ነገሩ ሲብስ ኢህአዴግ መራሹ የሃገራችን መንግስት በሁለቱ ሱዳኖች ላይ እንዲኖረው የሚፈልገውን የሽምግልና ሞገስ እያጣ በምትኩ በሳልቫኬር በኩል በተለይ በጥርጣሬ እየታየ መምጣት እና ሳልቫኬር ከኢትዮጵያ ይልቅ ለጋንዳ ያላቸው እምነት እየበለጠ መምጣቱ ተደማምሮ መታየት የሚወደውን ኢህአዴግን መታያ ስፍራ አሳጥቶታል፡፡
ከዚህ ሁሉ የተነሳ በምዕራባዊያን ዘንድ ተፈላጊነቱ መቀዛቀዙ የሚገባው ህወሃት/ኢህአዴግ ዛሬ ዋና ሰው ዶ/ር ቴድሮስ በምዕራባዊያን ለሚዘወር አለማቀፍ ተቋም ዋና መሆናቸው ትልቅ ባይሆንም ትንሹን አተልቆ ማየት የሚፈልገው ኢህአዴግ እንደመፅናኛ ሊወስደው፤እየሰለለ የመጣው ከምእራባዊያን ጋር ያስተሳሰረው ገመድ ማፋፊያ አድርጎ ሊቆጥረው ይችላል፡፡
የዶ/ር ቴድሮስ ለዓለም አቀፉ የጤና ድርጅት መመረጥ ጉዳይ የበሰለው ሰውየው አፍሪካን ወክለው የሚወዳደሩ ብቸኛ እጩ የመሆኑናቸውን ነገር የሃገራቸው መንግስት አይገቡ ገብቶ እንዲሰምርላቸው ሲያደርግ ነው፡፡ ህወሃት መራሹ የኢትዮጵያ መንግስት ይህን ሲያደርግ መታየት ያለበት (ዞሮ ዞሮ ወደ ህወሃት የስነ-ልቦና ጉዳይ የሚወስደን) ነገር “ለምን ዶ/ር ቴድሮስን?” የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ እንደሚታወቀው ዶ/ር ቴድሮስ ለዓለም አቀፉ ተቋም መሪነት በሚወዳደሩበት ወቅት የሃገራችን የጤና ሚኒስትር አልነበሩም፡፡ ሰውየው ውድድራቸውን በሚያጧጡፉበት ወቅት የኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስትር ይመራ የነበረው በዶ/ር ከሰተብርሃን ከዛም ፕ/ሮ ይፍሩ ብርሃኑ ነው፡፡ በተለይ ፕ/ሮ ይፍሩ ከበድያለ የትምህርት ዝግጅት እና ሰፋ ያለ በጤናው ዘርፍ ምርምር የመስራት፣የጥናት ወረቀቶችን በማሳተም፣የጤና ፖሊስ አቅጣጫዎችን የማሳየቱ ጠብሰቅ ያለ ልምድ ያላቸው፣በቁጥር ትቂት የሆነውን የህክምና የሙሉ ፕሮፌሰርነት ማዕረግ ያገኙ፣በሰው ፊት ቢቀርቡም የማያሳፍሩ ምሁር ናቸው፡፡ በሃዋሳ ዩኒቨርሲቲ መማሪያ ሆስፒታል በሚያስተምሩበት ወቅት በብዙ ታካሚዎች ዘንድ የሚወደዱ፣ የግል የህክምና ክሊኒክ መክፈት እንኳን የማይፈልጉ በምትኩ ከማስተማር የተረፈውን ጊዜያቸውን ሁሉ በዚሁ ሆስፒታል ሆነው ደሃውን ህዝብ የማገልገልን መልካም እድል መርጠው የነበሩ ሰው ናቸው፡፡ ሰውየው ከህወሃት/ኢህአዴግ መንግስት ጋር የመስራት ፍላጎቱ ካላቸው አይቀር ቀደም ብለው ወደ ሴክተሩ መምጣት የሚገባቸው ሰው ነበሩ፡፡
ፕ/ር ይፍሩ ለጤና ጥበቃ ሚኒስትርነቱ አስተዳደራዊ ስራ እንግዳ ስለሆኑ ለ WHO መሪነት አልታጩም ቢባል እንኳን ከእርሳቸው ቀደም ብለው የጤና ጥበቃ ሚኒስትር መስሪያቤቱን የመሩት ዶ/ር ከሰተብርሃን ለውድድሩ ለመታጨት ምን አነሳቸው? ዶ/ር ከሰተብርሃን ከዶ/ር ቴድሮስ በተሻለ በጤናው መስክ ቀጥተኛ የትምህርት ዝግጅት ያላቸው ሰው መሆናቸው ይታወቃል፡፡ ጉዳዩ ኢትዮጵያን የመወከል ነገር ከሆነ እሳቸውም ቢያንስ በሃገር ውስጥ ከቴድሮስ ጋር መወዳደር ነበረባቸው፡፡ ዶ/ር ቴድሮስ የመጨረሻው እጩ የሆኑት በሃገር ውስጥ ባሉ ባለሙያዎች መካከል የተሻለውን ለመምረጥ ውድድር ተደርጎ መሆን ነበረበት፡፡ ሆኖም ዶ/ር ቴድሮስ ብድግ ተደርገው ኢትዮጵያን ወካይ ብቸኛ ምጡቅ ሰው የተደረጉበት ስየማ መለኪያው ምን እንደሆነ፣እነማን መራጭ ሆነው፣ በምን መለኪያ ከማን ጋር ተወዳድረው የተደረገ እንደሆነ ስለማይታወቅ ያው ህወሃትነታቸው ከብዙ እውቀት ተቆጥሮላቸው ነው ለማለት ያስገድዳል፡፡
በህወሃቶች ዘንድ ምጡቅ እንደሆኑ የእውቀት ጢቅነታቸው ነገር በሰፊው የሚነገርላቸው ዶ/ር ቴድሮስ በተግባር ሲመዘኑ እንዴት እንደሆኑ በጤና ጥበቃ ሚኒስትርነታቸው ወቅት ስላደረጉት ክፉ በጎ ስራ በጥናት ተደግፈው የወጡ መረጃዎች ስላሉ እዚህ መተረክ አስፈላጊ አይሆንም፡፡ በውጭ ጉዳይ ሚኒስርትርነታቸውም ወቅት እነ አክሊሉ ሃብተወልድን የመሰሉ ሰዎች ተቀምጠውበት የነበረው ወንበር በጣም ሰፍቷቸው እንደነበረ ማሳያው ብዙ ነው፡፡ የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚደንት ባራክ ኦባማ ኢትዮጵያ ብቅ ብለው በነበረበት ወቅት ኦባማን ፎቶ ለማንሳት ሞባይላቸውን ወድረው ከጓዶቻቸው ለመቅደም ሲሳመጡ የሚያሳየው ፎቶ ስለ ዶ/ር ቴድሮስ ብዙ ይናገራል፡፡ በአረብ ሃገር ወገኖቻችን የት ወደቃችሁ የሚላቸው ጠፍቶ በነበረበት ሰዓት አንድ የረባ የሚመዘገብ ስራ ሰርተው እንዳላሳዩ ግልፅ ነው፡፡ በግብፅ ወንድሞቻችን ቢለዋ ሲያፏጭባቸው ዶ/ር ቴድሮስ ‘ቆይ ኢትዮጵያዊ መሆናቸውን ላጣራ’ ሲሉ እቃ ወድቆ የተሰበረባቸውም ሳይመስሉ ነበር፡፡
የውጭጉዳይ ሚኒስትርነቱ ወንበር ከብዶ እንዳንገዳገዳቸው ዶ/ር መረራ ጉዲና ላለፈው ምርጫ ክርክር ቢጤ ሊያደርጉ በተገኙበት ወቅት በደንብ ተናግረውታል፡፡ ይህ የዶ/ር መረራ ንግግር በቦታው ሊከራከሩ የተገኙትን ዶ/ር ቴድሮስን ክፉኛ አስደንግጦ በራስ መተማመናቸውን የተፈታተነ፣ የወንዛቸውን ልጆች የህወሃት አባላትንም ክፉኛ እንዳስቆጣ ያስታውቅ ነበር፡፡ ኢህአዴግ ብዙ በማይጨክንባቸውን ዶ/ር መረራ ላይ ጥርሱን የነከሰውም ያኔ ይመስለኛል፡፡ ህወሃቶች የዶ/ር ቴድሮስን ለወንበር ብቁ አይደሉም መባል የሚወስዱት እንደ ህወሃትን የማዋረድ ሴራ እንጅ ያለ የነበረ የምርጫ ክርክር ወግ አይደለም፡፡ ስለሆነም ዶ/ር ቴድሮስን ለዚህ ቀርቶ ለሌላ (ለአለም አቀፍ መድረክ) መሆን እንደሚችሉ አሳይቶ ፣ የህወሃትን ስም ከፍ ከፍ ማድረግን ስለሚሹ በሃገሪቱ ሌላ ሰው የሌለ ይመስል ምንም አይነት ውድድር ሳይደረግ፣ ቴድሮስን አንጠልጥለው ለአምባገነኖች ማህበር (ለአፍሪካ ህብረት) አቅርበው በአንድ አፍ የአፍሪካ ወኪል አድርገው የፈለጉትን አገኙ፡፡ ይህ ሲሆን የዶ/ር መረራ ክርክርም ሆነ ሌሎች ስለ ዶ/ር ቴድሮስ ሳንካ መረጃን ተንተርሰው የሚናገሩ አካላት “የሃገራቸውን ነብይ እንደማያከብሩ” አላዋቂዎች፣ባንዳዎች ተደርገው እንደሚቆጠሩለት ያስባል- በደስታ ሊሞት የደረሰው ህወሃት!
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ለጠቅላይ ፍርድ ቤት ዳኝነት ያጯቸውን ብሬት ካቫኖ"ከሥላሳ ሥድስት ዓመታት በፊት አብረዋቸው የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ በነበሩት ወጣት ላይ ወሲባዊ ጥቃት አድርሰዋል ብዬ ለማሰብ ይከብደኛል" ሲሉ ተናገሩ።
የጠቅላይ ፍርድ ቤት ዕጩ ዳኛውን የወነጀሉዋቸው ካሊፎርኒያ የሚኖሩ የሥነ ልቦና ጥናት ፕሮፌሰር ክሪስብሌይዚ ፎርድ በመጪው ሰኞ የመወሰኛ ምክር ቤት የፍትህ ኮሚቴ ፊት ቀርበው ቃላቸውን ይሰጣሉ ብለው ተስፋ እንደሚያደርጉ ፕሬዚዳንቱ ገልፀዋል።
የፕሮፌሰሯ ጠበቃ በበኩላቸው ደንበኛቸው መወሰኛው ኮሚቴ ፊት ከመቅረባቸው በፊት የፌዴራል ምርመራ ቢሮ ጉዳዩን ኣንዲመረምር ጠይቀዋል። ሚስተር ትረምፕ እና የምክር ቤቱን ኮሚቴ የሚመሩት ሪፐብሊካኖች ግን የኤፍቢአይ ምርመራ አያስፈልግም እያሉ ነው።
እኤአ በ1982 ዋሺንግተን አካባቢ በሚገኝ መኖሪያ ቤት ውስጥ በአንድ ግብዣ (ፓርቲ) ላይ ጥቃት አደረሱብኝ ተብሎ የቀረበባቸውን ውንጀላ እኔ በአንድም ሴት ላይ ጥቃት ፈፃሜ አላውቅም ሲሉ አጥብቀው ያስተባበሉት ካቫኖ ኮሚቴው ፊት አቀርባለሁ ብለዋል፡፡
ይህ በዚህ እኤአ በ1991 በጊዜው የጠቅላይ ፍርድ ቤት ዕጩ ዳኛ የነበሩትን ክለረንስ ቶማስን በወሲባዊ ጥቃት ወንጅለዋቸው የነበሩት የሕግ ፕሮፌሰር አኒታ ሂል ክሪስቲን ፎርድ በኣካቫኖ ላይ ያቀረቡትን ክስ ኤፍቢአይ ይመርምርልኝ ሲሉ መጠየቃቸውን ደግፈዋል።
ኣብ መሰረታውያን ዝኾነ ጉዳያት ሃገር እንተተፈላሊኻ፡ ብፖሊቲካዊ ፍልልይ ጥራይ ኣይግለጽን። ፖለቲካ ንህልውናን ልኡላውነትን ሃገር ኣብ ዝምልከቱ ጉዳያት ክፈላልየና ኣይክእልን። ዝፈላልየና ዘሎስ ካብ ፖለቲካ ንላዕሊ እዩ።
ሎሚ፡ እቲ ግጥም፡ ኣብ መንጎ እቶም እዚ ብኽንደይ ክሳራታት ዝተሰብረ ከርዶን ንሓዋሩ በጠስጠስ ኢሉ ኤርትራ ናብ ልምዓት ክትምርሽ ዝጽዕሩን ኣብ መንጎ እቶም ሓሊኾም ዳግም ክቕፍድዋ ዝደልዩን ዝግበር ርብርብ እዩ። ኣብ መንጎ እቶም ነዚ ክንደይ ዋጋ ዝተኸፍሎ ሰላም ነባሪ መታን ክኸውንን ኤርትራ ድማ ናብ ህንጸት ቁጠባኣን ፖለቲካዊ መሳርዓን ክተድህብ ዝደልዩን ኣብ መንጎ እቶም ዕግርግር ፈጢሮም መሳርዕና ክብትኑ እሞ ብጃንጥላ ናብ ኮረሻ ስልጣን ክዘሉ ዝደልዩን ዝግበር ግብግብ እዩ።
ሎሚ እውን እቲ ካልእ ኲናት ብኻልእ መልክዑ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ቀንዲ መርኣያ ድማ ንሃገር ምክልኻል ከም ንፕረሲደንት ኢሰያስ ምግልጋል ጌርካ ምቕራብ፡ ንሃገር ምስራሕ ድማ ከም ባርነት ምቑጻሩ ንዓመታት ተሰሪሕሉ። ሕጂ እውን ይስረሓሉ ኣሎ።
እዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ዝመለኾም ሰባት ድማ እዮም “ዝሓሽና ኢና” ዝብሉና ዘለዉ። ብዝኾነ፡ ብዘይካ ጸገማትና እናፈታሕና ንቕድሚት ምምራሽ ካልእ ኣማራጺ ኣይረኣየንን። ንሃገር ዘገልግል ሰብ እቲ ጥርዚ ንቕሓት ዝበጽሐ እዩ። ከምኡ እንተዝኸውን።
ቀደም ብለው ተመዝግበው በትያትሩ የልምምድ አዳራሽ መቀመጫ ለማግኘት የታደሉ እድምተኞች በእንግዳ መቀበያው አዳራሽ ሞልተው የልምምዱን መጀመር ይጠብቃሉ። የትያትሩ አዘጋጅ ከልምምዱ መጀመር ቀደም ብለው ወደ እንግዳ መቀበያው አዳራሽ በመምጣት ለታዳሚዎቹ ስለቲያትሩ ማብራርያ ሲሰጡ በጉጉት የሚያዳምጣቸው ታዳሚ ትኩረት ራሱን የቻለ አስገራሚ ትእይንት ነው። አፕሪል 4 የሚከፈተው ”ቃሊቲ” የተሰኘው ቲያትር ከመጀመሩ አንድ ሳምንት ቀደም ብሎ በነበሩ የቲያትሩ ልምምዶች ላይ ሁሉ የሚታይ ዝግጅት ነበር። ይህ እንግዲህ ስቶክሆልም ከተማ ለመድረክ የሚቀርበው ”ቃሊቲ” ምን ያህል በጉጉት የሚጠበቅ መኾኑን የሚያመለክት ነገር ነው።
ያዲሳባ ጥጓ ቃሊቲ የእስረኞቿ የስቃይና የመከራ ታሪክ ከቅጥሯ አልፎ ሳይወጣ ውጣ ስታስቀር ኖራለች። ከነክብራቸው በሯን አልፈው የገቡትን ሁሉ ከሰውነት ተራ አውጥታ እንደከብት አጉራ፥ ምህረት በሌላቸው የወህኒ ግፈኞቿ ስታስገርፍ ዓመታት ተቆጥረዋል። ከነሙሉ ጤናቸው ገብተው ተሰብረው የተለቀቁት የስቃይ ሰለባዎቿ ምን እንደተፈጸመባቸው ለማውራት እንኳ ሰበአዊ ክብራቸው እየተናነቃቸው ችግሩ ያልደረሰበት ሰው በደፈናው ከሰማው የስቃይ አይነት ያልሰማው እንደሚልቅ እንዲገምት ብቻ ይገደዳል።
ይህ ክፉ ዝናዋ ግን ተደብቆ የሚቀር አልኾነም። በየጊዜው በክፉ ከሚያነሷት የሰበአዊ መብት ሪፖርቶች በተጨማሪ በዓለም አቀፍ ደረጃ የምትጠቀስበት አጋጣሚ አልፎ አልፎም ቢኾን ይከሰታል። የኢትዮጵያ መንግስት በአገር ውስጥ ጋዜጠኞችና የፖለቲካ መሪዎች ላይ እንደለመደው፥ ከስድስት ዓመት በፊት ሁለት ስዊድናውያን ጋዜጠኞችን አስሮ ቃሊቲ አውርዶ ነበር። ማርቲን ሺቢን እና ዮሐን ፓርሾንን። የኢትዮጵያ መንግስት በሌሎች ጋዜጠኞች ላይ እንደሚያደርገው ሁሉ በሽብርተኝነት ከሶ 11 ዓመት እስራት ከፈረደባቸው በኋላ ”በምህረት” ከለቀቃቸው አራት ዓመት አለፈ። የኢትዮጵያ መንግስት እነኚህን ሁለት ጋዜጠኞች ማሰሩ እስከዛሬ ሲደብቀው የኖረውን የአገሪቱን የፖለቲካ ሁኔታ የሚያጋልጡ ምስክሮች እስከጓዳው ድረስ እያስገባ እንደነበረ የታወቀው አይመስልም።
የጋዜጠኞቹ መታሰር የኢትዮጵያ መንግስት የሚፈጽማቸውን የሰበአዊ መብት ጥሰቶች፥ የጸጥታ ኃይሎቹ መረጃ ለመፈብረክ በእስረኞች ላይ የሚያደርሱት ስቃይ እና አሳፋሪውን የአገሪቱን የፍርድ ስርዓት፥ ከዚያም አልፎ አስቂኙን የምህረት አሰጣጥ ዓለም ሁሉ እንዲያየው ኾኗል። ጋዜጠኞቹ በራሳቸው ላይ ከደረሰው በተጨማሪም የሌሎቹን እስረኞች ሕይወት ለማየትና ስቃያቸውን ለመካፈል አስችሏቸዋል። ማርቲን እንደሚለውም በቃሊቲ ያሳለፉት ጊዜ እነርሱ ከተለቀቁም በኋላ እስካሁን በእስር ቤት የቀሩት የሙያ አቻዎቻቸው የኾኑት ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኞች ስቃይ ሊረሱት በማይችሉት ኹኔታ በኅሊናቸው እንዲታተም አድርጎታል። ይህንንም የቃሊቲ የስቃይ ታሪክ ለመላው ዓለም ማሳወቅ የዋነኛው የሕይወታቸው ተልዕኮ አካል አድርገው ይዘውታል።
ከቃሊቲ እስር ከተለቀቁ ጀምሮ በስዊድን የመገናኛ ብዙኀን እየቀረቡ የኢትዮጵያውያኑን የኅሊና እስረኞች ሁኔታ አሰፍስፎ ለሚጠብቃቸው ስዊድናዊ ታዳሚ አስረድተዋል። በሺህ ኪሎሜትር እየተጓዙ፥ በብዙ መድረኮች እየቀረቡ የዚህችን የሰቆቃ ቤት የቃሊቲን ጉዳይ ደከመን ሳይሉ አስረድተዋል። ”438 Dagar” ወይም 438 ቀናት በመባል የሚታወቅ ዝነኛ መሐፍ አሳትመው መልእክታቸውን በሰፊው አስተላልፈዋል። በዚህ ሁሉ ንግግራቸው ግን ዋነኛው መልእክታቸው ”እኛ የሚሟገትልን ስላለን ተፈተናል። አሁንም በዚህ ስቃይ ውስጥ ያሉ ኢትዮጵያውያን እስረኞችን ግን ልንረሳቸው አይገባም።” የሚል ነው።
ማርቲና እና ዮሐን ”ቃሊቲ ፋውንዴሽን ” የሚባል በዓለም ዙሪያ ይህን በመሰለ ስቃይ ውስጥ የሚገኙ ጋዜጠኞችን የሚረዳ ድርጅትም አቋቁመዋል። ድርጅቱ ሁለቱ ስዊድናውያን ጋዜጠኞች በእስር በነበሩ ጊዜ እነርሱን እና ቤተሰቦቻቸውን ለመርዳት በስዊድን ድንበር የለሽ የጋዜጠኞች ማኅበር አማካኝነት ተሰብስቦ በነበረው የእርዳታ ገንዘብ እና ”438 ቀናት” ከሚባለው መጽሐፋቸው የሚገኘው ገቢ የሚደጎም ድርጅት ነው። የድርጅቱን ዓላማ የሚደግፉ ሰዎች የሚያዋጡትም ገንዘብ ለዚሁ የድርጅቱ ዓላማ ይውላል።
ይህ ሁሉ ተግባራቸው ማርቲን እና ዮሐንን በስዊድን ትልቅ የታዋቂነት ስፍራ ሰጥቷቸዋል። እነርሱን የማያውቅ ስዊድናዊ መኖሩ እስከሚያጠራጥር ድረስ። እነርሱ ይገኙበታል የተባለ መንኛውም ጉባኤ በብዙ ክፍያም ቢኾን ትኬት ቆርጠው የሚገቡ ሰዎች ብዛት አስገራሚ ነው። ቃሊቲ የተባለውም ቲያትር የተወጠነውም በዚሁ ታዋቂነታቸው ምክንያት ነው።
በአንድ ወቅት በተለመደው የስራ ጉዞው ምክንያት ጎትላንድ በምትባለው የስዊድን ትልቋ ደሴት ላይ የተገኘው ማርቲን መንገድ ለይ ሰላም ከሚሉት ሰዎች መካከል ከአንዱ ጋር ውይይት ይጀምራል። ታሪኩን መስማቱንና ምን ያህል በታሪኩ ልቡ እንደተነካ ለሚነግረው ሰው ማርቲን ”የኔ ታሪክ ምን ይገርምሃል አሁንስ በእስር የሚማቅቁ እስረኞች አሉ አይደል?” የሚል ምላሽ ይሰጠዋል። ይህ ሰው በስዊድን ብሔራዊ ትያትር የሚሰራና የቲያትር ባለሙያ መሆኑን ነግሮት እነዚህ እስረኞች ታሪካቸውን መጻፍ ይችሉ እንደኾን ይጠይቀዋል። ”የታሰሩትስ ለምን ኾነና ” የሚል ምላሽ የሰጠው ማርቲን በዚሁ ውይይታቸው ምክንያት ይህን የእስረኞቹን ታሪክ ወደቲያትር የመለወጥ ሐሳብ መወጠኑን ለዋዜማ አጫውቷል።
ከዚህ በፊት በቲያትር ተሳትፎ አድርጎ የማያውቀው ማርቲን ከሌሎች ባለሞያ (professional) ተዋንያን ጋር በመኾን በመድረኩ ላይ ይቀርባል። ይህን አዲስ ሙከራውን ሌላ አይነት የሰበአዊ መብት ተሟጋችነት ተደርጎ ሊወሰድ ይችል እንደኾነ ሲጠየቅ “የለም ይህ ተሟጋችነት አይደለም” ሲል አስረግጦ ይናገራል። “ ይህ ቲያትር የሚያሳየው የቃሊቲን በመሰለ ፈታኝ ሕይወት ውስጥ የሰወነትን ክብር ሳያስደፍሩ የመኖርን ትግል የሚያሳይ ኪን እንጂ ተሟጋችነት አይደለም። ” ይላል። የቲያትሩ አዘጋጅ ሞንስ ላገርለፍ ስለቲያትሩ ይዘት ሲገልጹ ይህንኑ የማርቲንን ሐሳብ ይደግማሉ “ይህን በመሰለ ስቃይ ውስጥም ኾኖ ሰው ኾኖ መቀጠልን እና ጋዜጠኛ ኾኖ መኖርን የሚያወሳ ነው።”
የቲያትሩ ይዘት ቀደም ሲል በቃሊቲ ታስረው የነበሩና አሁንም በእስርና በስደት ላይ ያሉ ጋዜጠኞች በጻፏቸው መልእክቶች ላይ የተመሰረተ ነው። በቲያትሩ ጽሑፋቸው የተካተተላቸው ጋዜጠኞች መካከል እስክንድር ነጋ፥ ርእዮት ዓለሙ፥ የትነበርክ ታደለ፥ አቤል ዋበላ፥ ማርቲን ሺቢይ፥ ጫላ ኃይሉ፥ ዘላለም ክብረት፥ ዮሐንስ ካሳሁን እና ሌሎች ብዙ ጋዜጠኞችና ጦማሪዎች ይገኙበታል።
በቲያትሩ መግቢያ አካባቢ የርዕዮት ዓለሙ ጽሑፍ በእንግሊዘኛ ከመነበቡ በቀር የሌሎቹ ጋዜጠኞች ጽሑፍ እና ሌሎቹ የትያትሩ ክፍሎች በስዊድንኛ ተተርጉመው የቀረቡ ናቸው።
ከማርቲን ሺቢይ በተጨማሪ በትያትሩ ላይ የሚተውኑት ሁለቱ ተዋንያን አንጀሊካ ራድቮልት እና ዴቪድ ለነማን ከዋዜማ ጋር በነበራቸው ቆይታ ከዚህ በፊት ስለኡትዮጵያ የነበራቸው እውቀት ውሱን ቢኾንም በቲያትሩ ምክንያት ስለ ኢትዮጵያ ብዙ መስማት እንደጀመሩ ይናገራሉ። ከኢራን ከመጡ ስደተኞች የተወለደችው አንጀሊካ የቲያትሩ ሐሳብ ለኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይኾን ኢራንን ከመሰሉ ተመሳሳይ ችግር ካለባቸው አገራት ከመጡ ሰዎችም ሕይወት ጋር የሚያዛምደው ሐሳብ እንዳለው ትናገራለች።
በተለይ የዞን ዘጠኙ አቤል ዋበላን የሚመለከቱ ክፍሎች ላይ የሚተውነው ዴቪድ ሌነማን የአቤል ታሪክ ልቡን እንደነካው ይናገራል። በሌሎቹ እስረኞች ታሪክ ውስጥ የሚንጸባረቀውንም በስቃይ ውስጥ ኾነው ያለመበገር ባሕርይ እንደሚያደንቅ ዴቪድ ይናገራል።
የትያትሩ አዘጋጅና ተዋንያን የማርቲ ሺቢይ ታሪክ የሚስባቸው ብዙ ስዊድናውያን ትያትሩን ለማየት እንደሚመጡ ይጠብቃሉ። ያም ኾኖ በስቶክሆልምና አካባቢዋ ያሉ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ቲያትሩን ቢያይላቸው ደስ እንደሚላቸውም ለዋዜማ ተናግረዋል።
ዋዜማ ራዲዮ- ከሰሞኑ የኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ከኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ጋር ቃለምልልስ አድርጓል ። እንደ አንድ የሚዲያ ተቋም የቴሌቭዥን ጣቢያው...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: አዲስ አበባ የሚታተመው ''አዲስ አድማስ ጋዜጣ'' ቅዳሜ መስከረም 17፣2007ዓም (27 September, 2014) የሰሞኑን የኢህአዲግ የዩንቨርስቲ ተማሪዎች ስልጠና የዳሰሰበት ሊነበብ የሚገባ ፅሁፍ።
የዘርፉን ዕቅድ በማዘጋጀት በስሩ ለሚገኙ ዳይሬክቶሬቶችና ሌሎች የስራ ክፍሎች ያወያያል፣ ስምምነት የተደረሰበትን የተግባርና የበጀት ዕቅድ ለማኔጅመንት አቅርቦ ያፀድቃል፣ የጸደቀውን ዕቅድና በጀት በስሩ ለተደራጁ ዳይሬክቶሬቶችና ሌሎች የስራ ክፍሎች ፍትሀዊ በሆነ መልኩ በማውረድ የአፈጻጸም ስምምነት ይፈራረማል፣
የተቋሙን የሰው ሀብት ስራ አመራር ተግባራትን በተዘረጋው የአሰራር ስርዓት መሠረት አፈጻጸም ይከታተላል፣ ይገመግማል፣ ግብረ-መልስ ይሰጣል፣ ለቢሮ ኃላፊ ሪፖርት ያቀርባል፣
የተቋሙን የግዥ/ፋይናንስና ንብረት አስተዳደር ተግባራትን በፋይናንስ ህግ መሠረት አፈጻጸም ይከታተላ፣ ይገመግማል፣ ግብረ-መልስ ይሰጣል፣ ለቢሮ ኃላፊ ሪፖርት ያቀርባል፣
የተቋሙን የዕቅድና በጀት ዝግጅት፣ ክትትልና ግምገማ ተግባራትን በተዘረጋው የአሰራር ስርዓት መሠረት አፈጻጸሙን ይከታተላል፣ ይገመግማል፣ ግብረ-መልስ ይሰጣል፣ ለቢሮ ኃላፊ ሪፖርት ያቀርባል፤
የተቋሙን የስርዓተ-ጾታ ሜይንስትሪሚንግ፣ የኤች አይ ቪ ሜይንስትሪሚንግ እና የሪከርድና ማህደር ስራ አመራር ተግባራትን በተዘረጋው የአሰራር ስርዓት መሠረት አፈጻጸሙን ይከታተላል ይገመግማል፣ ግብረ-መልስ ይሰጣል፣ ለቢሮ ኃላፊ ሪፖርት ያቀርባል፣
በስሩ የሚገኙትን ዳይሬክቶሬቶች፣ ሌሎች የስራ ክፍሎች አስተባበሪዎችና ለዘርፉ ቀጥታ ተጠሪ የሆኑ ባለሙያዎችን ዕቅድ አዘጋጅቶ ይፈራረማል፣ ክትትልና ግምገማ በማድረግ አፈጻጸማቸውን ይመዝናል፣
በተቋሙ የሚሰጡ ሥልጠናዎችን ለማን እንደሚሰጥ በበላይ ኃለፊ ታምኖበት ሲመራ በዘርፉ በኩል ታይቶ የሚያልፍ ሆኖ ልማት ዕቅድም ሥልጠናው በዕቅድ ስለመያዙ በጀት ስለመኖሩ ወይም በበጀት ስለመደገፉ እንዲረጋገጥ ያስደርጋል፡፡ ተገቢነቱም ከተረጋገጠ በግዥ፤ ፋይናንስ ንብረት አስተዳደር ዳይሬክቶሬት ለሥልጠናው አስፈላጊውን ሁኔታ እንዲያመቻች ይመራል ለቢሮ ኃላፊም ሪፖርት ያደርጋል፡፣
ዘርፉ የሰው ሃብት ልማት አስተዳደር ዳይሬክቶሬት የሥልጠናውን ውጤታማነት ቼክ ሊስት በማውጣት እንዲከታተል ያደርጋል፡፡ ውጤቱንም አይቶ ግብረ-መልስ እንዲሰጥ ያደርጋል፡፡ ሪፖርት ተቀብሎ በተደራጀ መንገድ ለቢሮ ኃላፊ ያቀርባል፣
የአሰተዳደርና ፋይናንስ ዘርፍ በስሩ የግዥና ንብረት አስተዳደር፣ የክፍያና ሂሳብ አስተዳደር፣ የዕቅድ፣ በጀት ዝግጅት፣ክትትልና ግምገማ እና የሰዉ ሀብት ልማት አስተዳደር ዳይሬክቶሬቶችን እንዲሁም የሰነ ምግባር መከታተያ፣የሥርዓተ ፆታ ጉዳይና የኤች አይ ቪ/ኤድስ ጉዳይ የስራ ክፍሎችን በማካተት የሚያስተባበር ዘርፍ ሆነው ተደራጅቷል፡:
በተለያየ ግዜና ቦታ የሚታዩ የተቃውሞ እንቅስቃሴዎች መሰረታዊ ዓላማና ግባቸው ምንድነው? ብዙውን ግዜ ለዚህ ጥያቄ የሚሰጠው ምላሽ እንደተጠያቂው ወገን ይለያያል። የሥርዓቱ ተቃዋሚዎች የትግላቸው ዓላማ “የዜጎችን ነፃነት ለማረጋገጥ” እንደሆነ ሲጠቅሱ፣ የሥርዓቱ መሪዎች ደግሞ እንቅስቃሴው “የመንግስትን ሥልጣን በኃይል ለመጨበት” እንደሆነ ሲገልፁ መስማት የተለመደ ነው። ለምሳሌ፣ አንዳንድ የምዕራቡ ዓለም ምሁራንና ፖለቲከኞች፣ ከ2010 ዓ.ም (እ.አ.አ) ጀምሮ በአረቡ ዓለም የታየውን አብዮት መነሻ ምክኒያት አስመልክቶ የአንድ ሶሪያዊን አባባል ደጋግመው ይጠቅሳሉ። እሱም፡-“We want what you have – Freedom” የሚለው ነው። ነገር ግን፣ በቱኒዚያ፣ በግብፅ፣ በሊቢያና በየመን የሆነውን በእውን ለተመለከተው ፕ/ት በሽር ዓል-አሳድና ደጋፊዎቹ የተቃዋሚዎች ዓላማ “ነፃነት ነው” ቢሏቸው መስሚያ የላቸውም።
በሀገራችን ያለውም ነባራዊ እውነታም ከዚህ ብዙም የተለየ አይደለም። በተለያየ ግዜ በሚያደርጓቸው እንቅስቃሴዎች፤ “የዜጎች ነፃነት ይከበር!” ከማለት በዘለለ፣ በግልፅ “ዓላማችን ስልጣን መያዝ ነው!” የሚሉ ተቃዋሚዎች ብዙም አይስተዋሉም። በሌላ በኩል፣ በስልጣን ላይ ያለው መንግስትም ተቃዋሚዎችን “ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን በኃይል ለመናድና ስልጣንን ለመያዝ” ዓላማ እንዳላቸው ከመግለፅ ግን አይቦዝንም። ነገር ግን፣ ይህ “ነፃነት – ስልጣን” ጉዳይን በጥልቀት በጥልቀት ከተመለከትን ነገሩ ሁሉ፤ “ስልቻ ቀልቀሎ፣…ቀልቀሎ ስልቻ” የሚሉት ነው። ምክንያቱም፣ ስልጣን ነፃነት ነው!፤ ነፃነት ደግም ስልጣን ነው!። ለዚህ ደግሞ የቶማስ ሆብስ (Thomas Hobbes) “Leviathan”የተሰኘው መፅሃፉ በዋቢነት የሚጠቀስ ነው። ከዚህ መፅሃፍ የተወሰደውን የሚከተለውን ዓ.ነገር በማንበብ እንጀምር፤
እንደ ቶማስ ሆብስ አገላለፅ “ሰው” ማለት በቃላት (ሃሳብ) ወይም ድርጊት ራሱን ወይም ሌሎችን መወከል የሚችል ነው። እንዲሁም፣ “ሰውነት” የሚገኘው በሁለት መንገድ፤ በተፈጥሮ እና በህግ አግባብ ነው። በዚህ መሰረት፣ “በተፈጥሮ የተገኘ ሰውነት” (natural person) ሲባል በቃላት ወይም በድርጊት ራሱን በራሱ መወከል፤ በራሱ “ፀኃፊና ተዋናይ” (author and actor) መሆኑን እንገነዘባለን። “የህግ ሰውነት” (artificial person) ደግሞ በቃላት ወይም በድርጊት ሌሎችን በመወከል የሚገኝ ነው። በህግ አግባብ በሚገኝ ሰውነት ፀኃፊ (author) እና ተወናይ (actor) የተለያዩ ሰዎች እንደሆኑ መገንዘብ ይቻላል። ፅንሰ-ሃሳቡን በዝርዝር ለመረዳት እንዲያመቸን የተወሰኑ ቃላትን ትርጉምና ፍቺ እንመልከት።
በመጀመሪያ ደረጃ በእንግሊዘኛ “author” የሚለው ቃል “auctorem” ከሚለው የላቲን ቃል የመጣ ሲሆን “መስራች፣ የበላይ ኃላፊ፣ መሪ” (founder, master, leader) የሚል ትርጉም አለው። “authority” የሚለው ቃል ደግሞ “auctor”ከሚለው የላቲን ቃል የመጣ ሲሆን “የበላይ ኃላፊ፣ መሪ፣ ፀኃፊ” (master, leader, author)ማለት ነው። በዚህ መሰረት፣ “authority” የሚለው ሥርዖ-ቃሉ “author” የሚለው እንደሆነ መገንዘብ ይቻላል። በሌላ በኩል፣ “ስልጣን” (authority) የሚለውን ቃል የኣማርኛ ፍቺ ስንመለከት “አንድን ነገር ለማድረግ፣ ለመስራት፣ ወይም ለማሰራት የሚያስችል መብት” መሆኑን ይጠቅሳል። ባለስልጣን” ማለት ደግሞ፤ “አንድን ነገር ለማድረግ፥ ለመስራት፥ ወይም ለማሰራት ኣመራርን ለመስጠት፥ ለመወሰን የሚያስችል መብት ያለው ግለሰብ ወይም ድርጅት” ማለት ነው። ስለዚህ፣ “ስልጣን” ማለት በተፈጥሮ ወይም በውክልና የተሰጠና አንድን ነገር ለማድረግ፣ ለመስራት፣ ወይም ለማሰራት የሚያስችል “መብት” (right) ነው።
በመቀጠል በተለይ ለመንግስት በውክልና የሚሰጥው ስልጣን የዜጎች “ነፃነት” ስለመሆኑ በዝርዝር እንመለከታለን። ለዚህ ደግሞ በቅድሚያ “ነፃነት”* የሚለውን ቃል ፍቺ እንመልከት። የአማርኛ መዝገበ ቃላት “ነፃነት” የሚለውን ቃል፤ “1ኛ፡- ሌላውን ሳይነኩ የፈለጉትን ነገር የመስራት፥ የመናገር፥ የመፃፍ፣ … መብት። 2ኛ፡- በባዕድ መንግስት ወይም በሌላ ሰው ቁጥጥር ስር አለመሆን። 3ኛ፡- ራስን በራስ የማስተዳደር፥ የመምራት ስልጣን፥ መብት” እንደሆነ ይጠቅሳል። የአንድ ሉኣላዊ መንግስት ስልጣን ከእያንዳንዱ ግለሰብ፥ ዜጋ ነፃነት ላይ ተቆርሶ የተሰጠ መብት መሆኑን ለማሳየት የቶማስ ሆብስ በድጋሜ ዋቢ እናድርግ፤
ከላይ እንደተጠቀሰው የቶማስ ሆብስ አገላለፅ፣ “መንግስት” ማለት የዜጎችን የጋራ ሰላምና ደህንነት እንዲያስጠብቅ የተፈጠረ አስተዳደራዊ መዋቅር ነው። ማለትም፣ መንግስት፤ “1ኛ፡- የሌላውን መብት ሳይነካ የፈለገውን ነገር እየሰራ፣ እየተናገረና እየፃፈ በሰላም በሀገሩ እንዲኖር (to peace at home)፣ እና 2ኛ፡- በባዕድ ሀገር መንግስት ወይም በሌላ ሰው በኃይል ተገዢ እንዳይሆን (mutual aid against their enemies abroad)ጥበቃና ከለላ እንዲያደርግለት”፤ ከላይ ከ1ኛ እስከ 3ኛ ከተዘረዘሩት የነፃነት ዓይነቶች ውስጥ 3ኛ ላይ የተጠቀሰውን፡- “ራስን በራስ የማስተዳደር፥ የመምራት ስልጣን፥ መብት”ን በውክልና ለተወሰኑ ሰዎች በመስጠት የተቋቋመ ነው። ስለዚህ፣ “የመንግስት ስልጣን” ማለት የዜጎችን ነፃነት እንዲያስከብር ከእያንዳንዱ ግለሰብ ነፃነት ላይ ተቆርሶ የተሰጠ ነፃነት ነው።
በአጠቃላይ፣ የመንግስት ስልጣን ስሪቱም ሆነ ውጤቱ፤ አጠቃላይ መነሻና መድረሻው፣ ነፃነት ነው። በመሆኑም፣ የህዝብ ተቃውሞ እንቅስቃሴ ዓላማው “የዜጎችን ነፃነት ማረጋገጥ?” ወይስ “የመንግስት ስልጣን መጨበጥ ነው?” በሚል ማለቂያ ወደሌለው ንትርክ መግባት አያስፈልግም። ምክንያቱም፣ ስልጣን ነፃነት፣ ነፃነት ስልጣን ነውና!
በመዝገበ ቃላቱ ውስጥ 1ኛ ተራ ቁጥር ላይ፤ “ነፃነት ስ 1. ኣርነት፣ የምንም ነገር ጥገኛ አለመሆን” የሚል ፍቺ ያለው ቢሆንም፣ በጉዳዩ ላይ ጥልቅ ፍልስፍናዊ ትንታኔ የሰጡ እንደ ቶማስ ሆብስና ኢማኑኤል ካንት ያሉ ፈላስፋዎች ፍቺው ስህተት እንደሆነ ይገልፃሉ። ይህ “ከምንም ነገር ነፃ” በሚል እሳቤ ላይ የተመሰረተ የነፃነት ፅንሰ-ሃሳብ ከሰዉ ልጅ ተፈጥሯዊ ባህሪ ጋር አብሮ አይሄድም። ምክንያቱም፣ በተፈጥሮ ሰው ማህበራዊ እንሰሳ እንደመሆኑ የምንም ነገር ጥገኛ ሳይሆን መኖር እንደማይችል ይገልፃሉ።
ፋሲል ከነማ ካሳለፍነው ሳምንት በተለየ ተከታዮቹ ድል ቀንቷቸው በመሀላቸው ያለውን ልዩነት ዝቅ በማድራጋቸው ክፍተቱን ወደነበረበት ወደ ሰባት ለመመለስ ወደ ሜዳ ይገባል። በተከታታይ ሁለት ድሎቹ ከወራጅ ቀጠናው ፈቀቅ ያለው ሰበታም በመሀለኛው የሰንጠረዡ ክፍል መደላለደል ለመጀመር የሊጉን መሪ ጉዞ መግታት ይኖርባታል።
ተከታታይ ስድስተኛ ድላቸው ላይ የደረሱት ፋሲል ከነማዎች አካሄዳቸው በውጤት የታጀበ ከመሆኑ ባለፈ ለዋንጫ እንደሚጫወት ቡድን በተጋጣሚዎቻቸው ላይች ሥነ ልቦና ብልጫን ሲወስዱም ይታያል። ለዚህ ምሳሌ የሚሆነው ሀዋሳን በገጠሙበት ጨዋታ የመጀመሪያ ደቂቃዎች ከፍ ያለ ብልጫን ወስደው በቶሎ ግብ ማስቆጠር እና መምራት መቻላቸው ነው። በዚህ ረገድ በተቃራኒው በወልቂጤ ከተማ ብልጫ ተወስዶበት የጀመረው ሰበታ የጨዋታ ሀሳቡን ሰብስቦ ከፍ ባለ ትኩረት ካልጀመረ ለሊጉ መሪዎች በሩን ክፍት ሊያደርግ ይችላል።
መሀል ሜዳ ላይ ሰፋ ያለ የተጫዋቾች ምርጫ ያለው ፋሲል በሱራፌል ዳኛቸው ተሻሻሎ መቅረብ ጭምር የማጥቃት ባህሪ ያላቸውን አማካዮቹን ቀጥር አብዝቶ ጨዋታውን ይጀመራል የሚል ግምት አለ። ይህም የሰበታን የኳስ ቁጥጥር በመቋረጥ በቶሎ ወደ ማጥቃት ለመሸጋገር ለቡድኑ ጥሩ አማራጭ ሊሆነው ይችላል። በቅርብ ጨዋታዎች ሙጂብ ቃሲም ላይ የተጣለ ይመስል የነበረው ግብ የማስቆጠር ኃላፊነት በሌሎች ተጨዋቾችም መታገዝ መጀመሩ ለአሰልጣኝ ስዩም ከበደ ቡድን ሌላው በበጎ ጎኑ የሚነሳለት ነጥብ ሆኗል።
ሰበታ ከተማ ከሁለቱ ተከታታይ ድሎቹ ውጪ ለሦስት ጨዋታዎች ጎል አለማስተናገዱ ቀልብን የሚስብ ነው። አሰልጣኝ አብርሀም መብራቱም የመሳይ ጻውሎስ እና አንተነህ ተስፋዬ የመሀል ተከላካይ ጥምረት እንደሚፈልጉት የሆነ ይመስላል። ነገ ደግሞ በሊጉ ጠንካራ የማጥቃት አቅም ካላቸው ቡድኖች አንዱ የሆነው ፋሲልን ማግኘታቸው ይህንን ጠንካራ ጎናቸውን ብቃት ለመመዘን ሌላ ዕድል ይሰጣል። ያም ቢሆን አሰልጣኝ አብርሀም የመሀል ክፍላቸውን ሲያዋቅሩ ለተከላካይ መስመራቸው ከሚሰጠው ሽፋን በላይ ኳስን መስርቶ ለመውጣት ለሚኖረው አበርክቶ ቅድሚያ እንደሚሰጡ ይጠበቃል።
የቡድኑ ዋነኛ ጥንካሬ በሆነው በዚሁ አማካይ ክፍሉ ላይ ልምድ ያላቸው ተጫዋቾቹን ግልጋሎት ማግኘት ከቻለ የተጋጣሚውን ፈጣን እንቅስቃሴ በኳስ ቁጥጥር የማለዘብ እና ከአምስት ጨዋታዎች በኋላ ግብ ያስተናገደ የኋላ ክፍሉን ክፍተት ዳግም ለማሳየት በቅብብሎች መነሻነት ለአጥቂዎቹ ዕድል ለመፍጠር እንደሚሞክር ይታሰባል። እዚህ ላይ ግን ቡድኑ ባለፉት ሁለት ጨዋታዎች ከመረብ ያገናኛቸው ኳሶች ከቆሙ ኳሶች መነሻነት መገኘታቸው ሲታሰብ ከክፍት ጨዋታዎች የሚፈጠሩ ዕድሎችን ወደ ግብ መቀየሩ ላይ ተሻሽሎ መቅረብ እንደሚኖርበት መገንዘብ ይቻላል።
ፋሲል ከነማ የግራ መስመር ተከላካዩ አምሳሉ ጥላሁንን በአምስተኛ ቢጫ ካርድ ቅጣት ያጣል። ከዚያ ውጪ ቴዎድሮስ ጌትነት ጉዳት ላይ ሲገኝ ከባድ ጉዳት ላይ የሰነበተው ሰዒድ ሁሴን ልምምድ መጀመሩን ሰምተናል። ሰበታ ከተማ በበከሉ ዳዊት እስጢፋኖስ ፣ ጌቱ ኃይለማርያም እና ቢያድግልኝ ኤልያስ እንደሙመለሱለት ሲጠበቅ ፉዓድ ፈረጃ ግን በወልቂጤው ጨዋታ ከገጠመው ጉዳት አላገገመም።
– በተሰረዘው የውድድር ዓመት በአስገራሚ መልኩ ስድስት ጎሎችን ባስተናገደው ጨዋታ 3-3 ከመለያየታቸው ውጪ ተገናኝተው የማያውቁት ሁለቱ ክለቦች ነገ የመጀመሪያ ጨዋታቸቅን የሚያደርጉ ይሆናል።
ድርጅታችን የኢትዮጵያ የኢንዱስትሪ ግብዓቶች ልማት ድርጅት (ኢኢግልድ) የተለያዩ የሽመናና የስፌት ክሮችን እንዲሁም ብትን ጨርቆችን በሀገር ውስጥ ግልጽ ጨረታ አወዳድሮ መግዛት ይፈልጋል፡፡
1. በዘርፉ የታደሰ ንግድ ፈቃድ፣ የንግድ ምዝገባ፣ የተጨማሪ እሴት ታክስና የግብር ከፋይነት ምዝገባ ሰርተፍኬት እንዲሁም የታክስ ክሊራንስ ሰርተፍኬት ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል፡፡
2. ዝርዝር የጨረታ መመሪያ የያዘውን የጨረታ ሰነድ በማይመለስ ብር 100.00 (አንድ መቶ) በመክፈል ፒያሳ የቀድሞው አትክልት ተራ ከሊፋ ህንጻ ፊት ለፊት ከሚገኘው ድርጅታችን ዋና መ/ቤት የኢንዱስትሪ ግብዓት ግዥ ዳይሬክቶሬት ቢሮ በመቅረብ መግዛት ይጠበቅባቸዋል፡፡
3. ተጫራቾች ለጨረታ ማስከበሪያ የሚሆን ብር 100.000.00 (አንድ መቶ ሺህ ብር) በባንክ በተረጋገጠ የክፍያ ማዘዣ ወይም በሁኔታ ላይ ያልተመሰረተ የባንክ ዋስትና በኢትዮጵያ ኢንዱስትሪ ግብዓቶች ልማት ድርጅት (Ethiopian Industrial Inputs Development Enterprise) ስም በማዘጋጀት ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል፡፡
4. ተጫራቾች የሚያቀርቡት የመወዳደሪያ ሰነድ ማለትም ቴክኒካል እና ፋይናንሻል ሰነዳቸውን ለየብቻ በማሸግ፣ የእያንዳንዱን የቴክኒካል እና ፋይናንሻል ሰነዶች ኮፒ ለየብቻ እንዲሁም የጨረታ ማስከበሪያውን ለብቻ በማሸግና ሁሉንም የታሸጉትን ሰነዶች በሌላ ትልቅ ፖስታ በአንድ ላይ በማሸግ እስከ መጋቢት 16 ቀን 2013 ዓ.ም ከቀኑ 8፡00 ሰዓት ድረስ ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል፡፡
5. ጨረታው በዕለቱ መጋቢት 16 ቀን 2013 ዓ.ም ከቀኑ 8፡00 ሰዓት ላይ በጨረታው መክፈቻ ሥነ ሥርዓት ላይ ለመሳተፍ ፈቃደኛ የሆኑ ተጫራቾች በተገኙበት ይከፈታል፡፡
6. ተጫራቾች ለተጠቀሱት የምርት ዓይነቶች (Item) በከፊልም ሆነ በሙሉ መጫረት ይችላሉ፡፡ ሆኖም ግን የተጫረቱበትን የምርት አይነት (Item) ሙሉ መጠን ማቅረብ ይጠበቅባቸዋል፡፡
7. በጨረታው አሸናፊ ሆነው የተመረጡ ድርጅቶች የውል መጠኑን አስር በመቶ የመልካም ሥራ አፈጻጸም በሁኔታ ላይ ያልተመሰረተ የባንክ ዋስትና አቅርበው ውል ሲፈርሙ የጨረታ ማስበሪያው የሚመለስላቸው ሲሆን በጨረታው ያልተመረጡ ድርጅቶች ጨረታው ከተከፈተበት ቀን ጀምሮ በሚቀጠር 7 ቀናት ውስጥ ያስያዙት የጨረታ ማስከበሪያ ዋስትና ተመላሽ ይደረግላቸዋል፡፡
ከስድብ እና ከሐሰት፣ ከየማይረባ እና አሳች ከሆኑ ንግግሮች ጨምሮ ከአንደበታችን ከሚወጡ ኃጢአቶች ልጠንቀቅ እንደሚገባ ጌታችን ኢየሱስ አስተምሮናል፡፡ አስከፊ በሆነ ድምፅ ሰዎችን መናገር እንዲሁም ቁጣና ጭካኔ የተሞላባቸው ቃላት እና ግብታዊ ንግግሮች፣ የማስፈራራት ቃላት፣ የሐሰት ምስክርነት እና በሐሰት መማል ሁሉም በአንደበት የምንሠራቸው ኃጢአቶች ናቸውና ከአንደበታችን ሊወጡ አይገባም፡፡
በአንደበታችን የምንሠራው ኃጢአት በልብ እና በምላስ የሚተገበር ድርብ ኃጢአት ነው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላልና፤ ‹‹መልካም ሰው ከልቡ መልካም መዝገብ መልካም ነገርን ያወጣል፤ ክፉ ሰውም ከልቡ ክፉ መዝገብ ክፉ ነገርን ያወጣል፤ ከልብ የተረፈውን አፍ ይናገራልና፡፡›› የምንናገረው ቃል በሌሎች ላይ ተጽእኖ አለው፤ ስለዚህም ከአንደበታችን የምናወጣው ቃል በማስተዋል መሆን አለበት፡፡
ፈሪሳውያንም ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀርበው ‹‹ደቀ መዝሙርህ የሽማግሌዎች ሥርዓት ለምን ይተላለፋሉ? እንጀራ በሚበሉበት ጊዜ እጃቸውን አይታጠቡምና ብለው›› በጠየቁት ጊዜ ጌታችን እንዲህ ብሎ መልሶላቸዋል፡፡ ‹‹…ሰውን የሚያረክሰው ወደ አፍ የሚገባው አይደለም፤ ከአፍ የሚወጣው ሰውን ያረክሰዋል እንጂ።›› ፈሪሳውያኑ ግን አንጎራጎሩ፤ ቅዱስ ጴጥሮስም ‹‹ምሳሌውን ተረጒምልን›› አለው፡፡ ጌታችን እንዲህ አላቸው፤ ‹‹እናንተም ገና ይህን አላስተዋላችሁምን? ወደ አፍ የሚገባው ሁሉ ወደ ሆድ እንደሚወርድ፥ ወደ ውጭም እንደሚወድቅ አታውቅምን? ከአፍ የሚወጣው ግን ከልብ ይወጣል፤ ሰውንም የሚያረክሰው ይህ ነው፡፡ ከልብ ክፉ ዐሳብ ይወጣልና፤ ይኸውም መግደል፣ ምንዝርነት፣ ዝሙት፣ ስርቆት፣ በሐሰት መመስከር፣ ስድብም ነው፡፡ እጅን ሳይታጠቡ መብላት ሰውን አያረክሰውም፡፡›› (ሉቃ. ፮፥፵፭፣ ማቴ. ፲፪፥ ፴፭-፴፮፣ ፲፭፥፲፩-፳)
በሐዋርያው የያዕቆብ መልእክት ‹‹እንዲሁ ምላስም ትንሽ አካል ናት፤ ታላላቅ ነገርንም ታመጣለች፤ እነሆ፥ እጅግ ትንሽ የሆነች እሳትም ይህን የሚያህል ጫካ ታቃጥላለች፡፡ ምላስም እሳት ናት፤ ትንሽ ምላስ በሰውነታችን ውስጥ ዐመፅ የተመላበት ዓለም ናት፤ ሥጋችን ትበላዋች፤ ውስጣዊ ሰውነታችን ትጠብሰዋለች፤ ከገሃነም ይልቅ ታቃጥላለች፡፡ የአራዊትና የወፎች፥ የተንቀሳቃሾችና በባሕር ያለ የፍጥረት ወገን ሁሉ ለሰው ይገዛል፤ ተገዝቶአልም፡፡ የሰውን ምላስ ግን መግዛት የሚቻለው የለም፤ ክፉ ናት፤ ዐቅምም የላትም፤ የሚገድል መርዝንም የተመላች ናት፤ በእርስዋ እግዚአብሔር አብን እናመሰግነዋለን፤ በእርስዋ በአርአያ እግዚአብሔር የተፈጠረ ሰውን እንረግመዋለን፡፡ ከአንድ አፍ በረከትና መርገም ይወጣሉ፤ ወንድሞቻችሁን ሆይ፥ እንዲህ አይሁን›› ተብሎ እንደተጻፈ፡፡(ያዕ. ፫፥ ፭-፲)
ብዙ ሰዎች የወደቁባቸው ኃጢአቶች ሐሜት እና ሐሰት ናቸው፡፡ ሰዎች ሌሎች በሌሉበት ጊዜ ስለ አንድ ሰው በፊቱ ልንናገረው የማንችለውን ነገር ማውራት ሐሜት ነው፡፡ አንዳንድ ሰዎች ሐሜት ይወዳሉ፤ በትንሽ ትልቁም ሰበብ እያደረጉ ስለ ሰዎች መጥፎም ሆነ ጥሩ ነገር ያወራሉ፤ በእነርሱም ላይ ያሾፋሉ፤ ያንቋሽሻሉ፤ ድክመታቸውን አጋነው ያወራሉ፤ እንዲህ በማድረግም ሙገሳንና ክብርን ከሌሎች ይጠብቃሉ፡፡ በመጀመሪያ ስለ ሰው በአሉታዊ መንገድ ማውራት ሐሜት እንደሆነና እግዚአብሔር አምላክ የሚጠላው ነገር መሆኑን መዘንጋት የለብንም፡፡ ምክንያቱም ሐሜትን የለመደ ሰው ከማኅበራዊ ሕይወቱ ጋር የተቆራኘ ባህል ወይንም ሥርዓት አድርጎ በማሰብ ኃጢአትን መሥራታቸውን የሚዘነጉ ሰዎች ወይንም ኃጢአት መሆኑን የማይቀበሉ ሰዎች በርካታ ናቸው፤ ሐሜት የተወገዘ ኃጢአት መሆኑን መጽሐፍ ቅዱስ እንደጠቀሰ ተመልክተናል፤ ስለዚህም ያስጠይቀናል፤ ሰውን ማማት ኃጢአት ወንጀል ነውና ከአንደበታችን ስለሚወጡ ቃላት እንጠንቀቅ!
አምላካችን እግዚአብሔር ሐሰተኛ ምላስን አጥብቆ እንደሚጠላ መጽሐፈ ምሳሌ ላይ ተመዝግቦ እናገኘዋለን፤ እግዚአብሔር አምላክ የሚጠላቸው ስድስት ናቸው፥ ሰባተኛውንም ነፍሱ አጥብቃ ትጸየፈዋለች፤ …ሐሰተኛ ምላስ፣…ክፉ ዐሳብን የሚያበቅል ልብ፣ ሐሰተኛ ምስክርን የሚያቀጣጥል….›› (ምሳ.፮፥፲፮-፲፱)
የሌላ ሰውን ስም በተሳሳተ መንገድ ማንሣትና በእርሱ ላይ መመስከር ኃጢአት ነው፡፡ የኩራት እና ራስን የማመጻደቅ ቃል ሁሉ ከኃጢአተኞች አንደበት የሚወጡ ናቸው፡፡ ሐሜተኛ ሰዎች ስለሌሎች ሰዎች ዓለማዊ ሕይወት የማወቅ ጉጉታቸው ከፍተኛ በመሆኑ ስለ እነርሱ አጥብቀው ይጠይቃሉ፤ ‹‹እርሱ/ እርሷ ወዴት ሄዱ? እርሱ/ እርሷ ማንን አገኘች? እርሱ/ እርሷ የተናገረችው ምድንነው? እነዚህ ሰዎች ስለሚያሙት ሰው መረጃን በሁለት መንገዶች ለመምጠጥ የመሞከር ፍላጎት አላቸው፤ ወይ ስለ አንድ ነገር ወይም ስለ አንድ ሰው ለማወቅ ይጠይቃሉ ወይንም ይከታተሏቸዋል፡፡ ወዴት ሄደ? ከማን ጋር ተገናኘ? ከማን ጋርም ተነጋገረ? ስለ እነርሱ ለማወቅ ካላቸው ጉጉት የተነሣ ሰዎቹ ላይ ትኩረት ያደርጋሉ፡፡ ይህንም የሚያደርጉት ምድራዊ ደስታን ለማግኘት ከሰዎች ጥቅምን በመፈለግ ነው፡፡ ከእነዚህ ሰዎች ሁሉ ራሳችሁን ለዩ! ሐሜተኛ ሰው የሚሰጠው መረጃ የሰማውንና ያልተጣራ ወሬ በመሆኑ እንዲሁም ምንጮቹ ሐቀኛ ባለመሆናቸውም እውነት መናገሩን በምንም ማረጋጥ አይቻለንም፡፡
በጎ ሰው ወይንም ክርስቲያን ግን ሰውን አያማም፤ እውነትንም ለመከተል የሚሻ በመሆኑ ሐሰትን አይናገርም፤ ጊዜውንም ስለሚያከብር በከንቱ ስለሌሎች በማውራት አያባክነውም፤ ለንግግሩም ትኩረት በመስጠት እውነትን ይናገራል፤ ጊዜውን የሚያከብር ሰው ስለ እያንዳንዱ ደቂቃ ያስባል፡፡ ከሰዎች ጋርም ለመግባባት ትርጉም ያላቸውን ቃላቶች ይጠቀማል፤ የሰዎችን ድክመት ስሕተት በአዳባባይ አይዘረዘርም፡፡ ሐሜተኞች ግን ራሳቸውን ፈራጅ አድርገው በከንቱ ይናገራሉ፤ ለሰዎች ስሜት መጎዳት አይጨነቁም፤ አግባብ የሌለው ንግግርም ያዘወትራሉ፡፡
ሰዎችን አሻሚ በሆነ ትምህርት ወይም የተሳሳተ ምክር በመስጠት ሌሎችን የሚያሳስቱ ሰዎች ብዙ ናቸው። ራሱ ኃጢአተኛ የሆነ አስተማሪ የእርሱን ትምህርት የተቀበሉትን ሁሉ ያሳስታል፤ ወይም ‹‹የሌሎችን ሐሳብ ወይንም አሳሳች ሐሳቦቹን በሕይወቱ ስለሚተገብራቸው ዕድሜውን በሙሉ ኃጢአት ስሚሠራ ሥርየትን ሳያገኝ ይሞታል፤ ስለዚህ ይፈረድበታል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ እንዲህ ብሏል ‹‹ወንድሞቼ ሆይ፣ ከመካከላችሁ መምህራን ብዙዎች አይሁኑ፤ ጽኑ ፍርድ እንደምንቀበል ታውቃላችሁና፤ ሁላችንም እጅግ እንስታለንና፤ በቃል የማይስት ማንም ቢኖር እርሱ ሥጋውን ሁሉ ደግሞ ሊገታ የሚችል ፍጹም ሰው ነው›› እንዲል፡፡ (ያዕ. ፫፥ ፩-፪)
ከዚህ በተጨማሪም አንዳንዶች ከወደቅንባቸው ኃጢአቶች መካከል ግነት ነው፤ ማጋነን እውነት ከሆነው መረጃ ሐሰትን ጨምሮ የማቅረብ ነገር ስለሆነ ወደ ኃጢአት ያመራል፡፡ ከንግግር መካከል እውነቱን መለየት ያስፈልገናል፡፡ ስለሰዎች ማውራት ዋጋ ወይንም ትርጉም የሌለው ነገር ነው፡፡
በብዛት የሚቆጠሩ ሰዎች በተመሳሳይ በኃጢአት ይወድቃሉ፡፡ እውነትን ከመናገር ይልቅ የሐሰትን ንግግር ይመርጣሉ፤ ከዚህም ባሻገር ጥቅም የሚያስገኝላቸው ነገር ከሆነ ወይንም መስሎ ከተሰማቸው ያላዩትንና ያልሰሙትን ነገር አይቻለሁ እና ሰምቻለሁ ብለው ስለሌሎች ይመሰክራሉ፡፡ በሐሰት መመስከር የሰዎችን ሕይወት እስከ ማቃወስና ለከባድ ወንጀልም እንዲሁም ለሰዎች ሕይወት መጥፋት ተጠያቂ ያደርጋል፡፡ ይህ ሁሉ ኃጢአት በመሆኑ በአንደበታችን ኃጢአት ከመሥራት እንቆጠብ፤ ሰዎችን አምተን፣ በሰዎች ላይ በሐሰት መስክረን ወይንም ሐሰት አውርተን ከሆነም ንስሓ መግባት ይጠበቅብናል፤ ካልሆነ ግን ለዘለዓለም ይፈረድብናል፡፡
ሚኒስትር ጸጥታ ሶማል ዓብደልራዛቕ ዑማር መሓመድ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ሓይልታት ጸጥታ ነቶም ሰለስተ ዕጡቓት ኣብ እዋን’ቲ ኣብ ኣምባሳደር ሆቴል ትማሊ ዝተኻየደ ምትኳስ ቀቲሎሞም’ዮም ብእኦም ንዝተታሓዙ 57 ሰባት’ውን ለይቲ ኣድሒኖሞ’ዮም ኢሎም።
እቲ መጥቓዕቲ ረቡዕ ለይቲ ኣብ መኪና ብዝተጻወደ ቦምብ ጀሚሩ ድሕሪኡ ዕጡቃት ናብቲ ሆቴል ብምእታው ኣብ ልዕሊ ኣጋይሽ ተኹሲ ከፊቶም ብውሑዱ 17 ሰባት ካብኦም 12 ሰላማዊያን ሰባት 3 ሓለውቲ ጸጥታ 2 ኣባላት ፓርላማ ቀቲሎም። በቲ ሓደጋ ቆሲሎም ሆስፒታል ካብ ዝተለአኹ ኸአ ድሒሮም 3 ሰባት ሞይቶም ኢሎም።
ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሚሸል ባችለት ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃብኦ መግለጺ ‘ነቲ ብናህሪ የንቆልቁል አሎ ዝበለኦ ኩነተ ክልል ትግራይ’ ከምዘተሓሳሰበን ጠቂሰን።
ንሰን "ሰራዊት ክልል ትግራይን ሰራዊት ፌደራል መንግስቲን፣ ነቲ ዝጀመርዎ ውግእ እንተቀጺሎም፣ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ክኸውን እዩ፣ ከቢድ ሞትን ጥፍኣት ንብረትን፣ ከምኡውን ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ዶብ ሰገርን ምፍንቃልን ስደትን ክውስኽ እዩ"ኢለን።
ጠንቂ እቲ ኣብ ማይካድራ ተፈጺሙ ዝባሃል ጅምላዊ ቅትለት ንጹር ሓበሬታ ኣይተረኸበን ዝበላ ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሙሉእ መስርሕ ምጽራይ ንክካየድ ጸዊዔን።
ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ሚሸል ባችለት ክቅጽል ዝኽእል ኲናት፣ ንትግራይን ኢትዮጵያን ኣዕናዊ ውጽኢት ከስዕበለንን፣ ዓመታት ንዝተመዝገቡ ምዕባለታት ንድሕሪት ከምዝመልስን’ውን ጠቂሰን። ካብኡ ዝኸፍአ ኢለን ሚሸል ባችለት ‘እቲ ህውከት ናብ ጎረባብቲ ክልሕኹን ንመላእ እቲ ዞባ ክዘርግን ይኽእል እዩ’ ከምዝበላ ዝመጸ ዜና ሓቢሩ።
በቤትኪንግ አካውንትዎ ላይ እንዴት ገንዘብ ያስቀምጣሉ? - አሞሌ ካርድን ወይም አሞሌ ዋሌትን በመጠቀም ወደ ቤትኪንግ አካውንትዎ ገንዘብ ገቢ ማድረግ የሚችሉበት ቅደም ተከተል፡- አሞሌ – ካርድን በመጠቀም http://betking.com.et በመጠቀም ወደ ቤትኪንግ አካውንትዎ ይግቡ የኔ አካውንት የሚለውን ይምረጡ እና ዲፖዚት የሚለውን ይጫኑካርድ – ዲፖዚት የሚለውን ይምረጡየሚያስገቡትን ገንዘብ መጠን ይሙሉየካርድ ቁጥርዎን ያስገቡ የካርድዎ ጊዜ የሚያልፍበትን (ኤክስፓየር የሚያደርግበትን) ቀን ያስገቡየማረጋገጫ ኮድ (ኦቲፒ) በስልክዎ ይደርስዎታል የተላከልዎትን ኮድ (ኦቲፒ) ይሙሉ ያስገቡትን […]
በሀሪፍ ስፖርት አካውንትዎ ላይ እንዴት ገንዘብ ገቢ ማድረግ ይችላሉ? - በሀሪፍ ስፖርት ዋሌት አካውንትዎ ላይ ሄሎካሽን (አንበሳ) በመጠቀም ገንዘብ ማስቀመጥ ይችላሉ። ወደ ሀሪፍ ስፖርት አካውንትዎ ይግቡ ፕሮፋይል ውስጥ ገብተው ዲፖዚት የሚለውን ይምረጡ ሄሎካሽ ከሚለው ምርጫ ስር የሚገኘውን ዲፖዚት ይጫኑ ስልክ ቁጥርዎን ያስገቡ የሚያስገቡትን ገንዘብ መጠን ይሙሉ ዲፖዚት የሚለውን ይጫኑ የማረጋገጫ የፅሁፍ መልዕክት በስልክዎ ይደርስዎታል ክፍያውን ለማረጋገጥ *803*ሄሎካሽ የይለፍ ቃል# ይደውሉ ያስቀመጡትን ገንዘብ በሀሪፍ ስፖርት አካውንትዎ […]
በቫሞስ ቤት የነጻ ውርርድ ነጥቦችን ወይም ፍሪ ቤት እንዴት ማግኘት ይቻላል። - በቫሞስ ቤት ሲጫወቱ በአንድ የውርርድ መደብ ላይ ሁሉንም ጨዋታዎች ባያሸነፉም ተመላሽ ገንዘብ በነጥብ መልክ ሊያገኙ ይችላሉ ። እነዚህን ለውርርድ የሚሆኑ ነጥቦችን ማግኘት የሚችሉት ከሥር በተዘረዘሩት ቅድመ ሁኔታዎች መሠረት ነው፦ 1. በአንድ የውርርድ መደብ ላይ ከ 5 እስከ 9 ጨዋታዎች ገምተው በአንድ ጨዋታ ብቻ ከተሸነፉና በሁሉም ጨዋታዎች ላይ የተወራረዷቸው ምርጫዎች ከ1.35 በላይ የሆነ ኦድ ያላቸው ከሆነ […]
የመጀመሪያ ተቀማጭ 100% ጉርሻን በቤቲካ እንዴት መጠቀም ይቻላል? - ቤቲካ ላይ አዲስ አካውንት ከፍተው ለመጀመሪያ ጊዜ ገንዘብ ተቀማጭ ሲያደርጉ ያስገቡትን ያህል ገንዘብ ጉርሻ ያገኛሉ፡፡ ይህም ማለት ለምሳሌ 1000 ብር ያስቀመጠ ሰው 1000 ብር ጉርሻ ያገኛል ማለት ነው። ይሄን ጉርሻ ለማግኘትና ለመጠቀም ከሥር የተዘረዘሩትን ህጎች መከተል ያስፈልጋል፦ 1. ጉርሻው የሚሰጠው በአዲስ አካውንት ላይ ለተደረገ የመጀመሪያ ተቀማጭ ብቻ ነው። 2. የጉርሻው መጠን ዝቅተኛ 10 ብር ሲሆን […]
ደብል ቻንስ ወይም ድርብ ዕድል ምንድነው? እንዴት መጫወት ይቻላል? - እንደሚታወቀው በአንድ የእግር ኳስ ጨዋታ ላይ ሊከሰቱ የሚችሉት የውጤት አይነቶች ሦስት ናቸው። እነሱም፦ ባለሜዳው ቡድን ያሸንፋል (1) አቻ ይወጣሉ (x) ከሜዳው ውጭ የሚጫወተው ቡድን ያሸንፋል (2) ከእነዚህ ውጤቶች መካከል ሁለቱን ዕድሎች በአንድ ጊዜ ለመምረጥ የሚያስችለው ምርጫ ደብል ቻንስ ወይም ድርብ ዕድል ይባላል። ይህ ምርጫ ሁለት ዕድሎችን አቅፎ ስለሚይዝ በብዙ ተወራራጆች ዘንድ ከፍተኛ ተፈላጊነት አለው። ደብል […]
የሚያበሳጭ ሰበር፤ ምነው ዶ/ሩ? ያስብላል የ5 ቢልዩን ዶላር ፕሮጀክት ለግብጽ ፊት መስጠቱ ከተቀጠለ ግድባችን ኤግዚቢሽን ሆኖ ለ10 አመታቶች እንዳይገተር የስጋት ድባብ ፈጠረዋል። ግብፅ ፣ ኢትዮጵያ እና ሱዳን አዲስ አበባ በሦስቱ ሀገራት መካከል የተፈጠረውን ውዝግብ ያስነሳው የፕሮጄክት አጠቃላይ ስምምነት አካል የሆነውን ሜጋ ግድብን ለመሙላት የዘገየ መሆኑን አስታወቁ ፡፡ | All Ethio
የሚያበሳጭ ሰበር፤ ምነው ዶ/ሩ? ያስብላል የ5 ቢልዩን ዶላር ፕሮጀክት ለግብጽ ፊት መስጠቱ ከተቀጠለ ግድባችን ኤግዚቢሽን ሆኖ ለ10 አመታቶች እንዳይገተር የስጋት ድባብ ፈጠረዋል። ግብፅ ፣ ኢትዮጵያ እና ሱዳን አዲስ አበባ በሦስቱ ሀገራት መካከል የተፈጠረውን ውዝግብ ያስነሳው የፕሮጄክት አጠቃላይ ስምምነት አካል የሆነውን ሜጋ ግድብን ለመሙላት የዘገየ መሆኑን አስታወቁ ፡፡
ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራሞፕ ንናይ ሩስያ መዘነኦም ብራዲሚር ፑቲን ብዛዕባ’ቲ ሩስያ ኣብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ጣልቃ ኣትያ ዝብል ክሲ ኣትሪረ ክልተ ጊዜ ሓቲተዮም’የ ስለዚ ሕጂ ምስ ሞስኮ ሃናጺ ርኽብ ንምፍጣር ንቅድሚት እንደፍኣሉ ጊዜ’ዩ ክብሉ ትማሊ ገሊጾም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ካብ ዋዕላ ብ ጠባ ዝበልጸጋ ሃገራት ጉጅለ 20 ካብ ሃምቡርግ ጀርመን ናብ ዋሽንግተን ዲሲ ድሕሪ ምምላሶም አብ ናይ ትዊተር መልእኽቶም ፑቲን አብ ምርጫ ኣሜሪካ ጣልቃ ናይ ምእታው ጉዳይ ዝኾነ ግደ ከምዘይነበሮም አትሪሮም ከምዝነጸጉን ገሊጾም ኣለው።
አዛዚ ዋይት ሃውስ ሪነስ ፕሮግባስ ንትካል ዜና ፎክስ ከምዝበልዎ ፕረዝደንት ፑቲን ኣብ ምርጫ ኣሜሪካ ኢደይ ኣየእተኹን እንተበሉ ፕረዝደንት ትራምፕ ግን ገጺሞም ኣይኣመንዎም ኢሎም።
ኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር የሚባል ስያሜና የሥልጣን ቦታ አስተዳደሯ ውስጥ ያስተዋወቀችው በ1936 ዓ.ም. መጀመርያ ላይ ነው፡፡ ከዚያ በፊት ግን ከጣሊያን ወረራና ከነፃነት ወዲህ ሥራ ላይ በነበረው ሕግ መሠረት፣ የኢትዮጵያ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ሁሉ በንጉሠ ነገሥቱ የበላይ አዛዥነት ሥራቸውን የሚያካሂዱ ነበሩ፡፡
የሚኒስትሮች የምክር ጉባዔ (ዛሬ የሚኒስትሮች ምክር ቤት) ሰብሳቢም ንጉሠ ነገሥቱ ሲሆኑ፣ እሳቸው በሌሉበት ጊዜ ግን የዚህን ጉባዔ ሰብሳቢና ፕሬዚዳንት የሚሆነው ንጉሠ ነገሥቱ የሚያዙት ሚኒስትር ነው፡፡ የ1936 ዓ.ም. ሕግ የጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮን አቋቋመ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩን የሚኒስትሮች ሁሉ የበላይ አደረገ፡፡ ከዚያ በፊት በጽሕፈት ሚኒስቴር ሥር የነበሩትን ሥልጣናት ወደ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት አዛወረ፡፡ በሁለተኛው ዓመት በቁጥር 12 ነጋሪት ጋዜጣ በወጣው የነሐሴ 25 ቀን 1935 ዓ.ም. የመንግሥት ማስታወቂያ (ሹመት) ቁጥር 16/1935 መሠረት፣ ክቡር ቢትወደድ መኮንን እንዳልካቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ፡፡
ከዚያ ወዲህም በ1948 ዓ.ም. የተሻሻለው የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥትና በእሱም መሠረት በወጣው የ1958 ዓ.ም ትዕዛዝ መሠረት የሚኒስትሮች፣ የሚኒስትሮች ምክር ቤት፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣንና ተግባር ወሰነ፡፡ አቋቋመ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩንና በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ሌሎች ሚኒስትሮችን መርጦ ለመሾም (ለመሻርም) ሥልጣን ያለው ንጉሠ ነገሥቱ ነው፡፡ የእያንዳንዱ ሚኒስትር ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩና ከእሱም በላይ ለንጉሠ ነገሥቱ ኃላፊ/ተጠሪ ነው፡፡ እስከ 1966 ዓ.ም. መጨረሻ በዘለቀው በዚህ ሕገ መንግሥታዊና የሚኒስትሮችን ሥልጣንና ተግባር በወሰኑ ሕጎችና ድንጋጌዎች መሠረት (በዚያው ጊዜ በተለይም በአፍሪካ አንድነት ድርጅት የማቋቋሚያ ቃል ኪዳን ቋንቋ) የአገርም የመንግሥትም መሪ ንጉሠ ነገሥቱ ነበሩ፡፡ በአገሪቱ ግዛት ላይ ሙሉ ገዥነት የነበረው ንጉሠ ነገሥቱ ነው፡፡ የመንግሥት የበላይ ሆኖ በአገሩ ጉዳዮች ሁሉ ከፍተኛ ሥልጣን የነበረው ንጉሠ ነገሥቱ ነው፡፡ የመንግሥት ሥራ የሚሠራባቸውን የመሥሪያ ቤቶችና የሚኒስትሮችን ሁሉ የሥራ አኋኳን አቋቁሞ የሚወስነው፣ የመሥሪያ ቤቶችን ባለሥልጣናት የሚሾመው በማዕረግ የሚያሳድገው የሚያዛውረው ከሥራ የሚያግደው የሚሽረውም እሱ ነው፡፡
ፓርላማው እየተስማማበት ጦርነት ለማወጅ ሥልጣኑም የእሱ ነበር፡፡ ለሰላም ጊዜና ለጦር ጊዜ የሚያስፈልገውን የጦር ኃይል የሚወስነው፣ የጦር ኃይል ጠቅላይ አዛዥም ስለሆነ የጦሩን ኃይል የሚያደራጀው፣ የሚያዘው፣ ለጦር መኮንኖች ማዕረግ የሚሰጠው ማዕረግ የሚያሳድገው፣ የሚያዛውረው ወይም የሚያሰናብተው፣ እንዲሁም የጦር ጊዜ አስተዳደርን የጦር ሕግን ወይም ‹‹አገር የሚጠበቅበትን አስቸኳይ ነገር›› የሚያውጀው፣ በመንግሥት ግዛት መከላከያ ወይም በግዛቱ አንድነት ላይ አደጋ የሚያመጣውን ነገር ለማስወገድና መከላከያውንም አንድነቱንም ለማረጋገጥ አስፈላጊውን ነገር ሁሉ የማድረግ ሥልጣን የተሰጠው ለንጉሠ ነገሥቱ ነው፡፡
በውጭ ግንኙነትና በዲፕሎማሲው ዘርፍም ከውጭ አገር ጋር የሚደረገውን ግንኙነት የበላይ ሆኖ የሚመራው አምባሳደሮችንና መልዕክተኞችን እየሾመ የሚልከው ከውጭ አገር እየተሾሙ የሚመጡትን የሚቀበለው፣ ከውጭ መንግሥት ጋር ያለውን ክርክር ሕጋዊ በሆነና በሰላማዊ መንገድ የመወሰን፣ እንዲሁም ፀጥታና የጋራ መከላከያ በሚጠበቅበት ረገድ ከውጭ አገር መንግሥታት ጋር ተባብሮ የመሥራት መብት፣ ወዘተ. የንጉሠ ነገሥቱ ነው፡፡
መስከረም 2 ቀን 1967 ዓ.ም. የተቋቋመው የጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት ንጉሠ ነገሥቱን ከሥልጣን አውርዶ የ1948 ዓ.ም. ሕገ መንግሥት እንንዳይሠራ አገደ፡፡ ራሱን ባቋቋመበት (በኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት የተቋቋመበት የመስከረም 2 እና የጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግንና የሊቀመንበሩን ሥልጣን ለመወሰን የወጣው የመስከረም 5 ቀን 1967 አዋጅ) ሕግ መጀመርያ የርዕሰ ብሔርነትንና የርዕሰ መንግሥትነትን ሚናና የሥራ ድርሻ ለየ፡፡ ንጉሡ ርዕሰ ብሔር ከመሆኑ በስተቀር በአገሪቱ አስተዳደርና ፖለቲካ ውስጥ ሥልጣን አይኖረውም ሲል ወሰነ፡፡ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ንጉሡ ካሉበት አገር መጥተው ሥርዓተ ንግሡ እስኪፈጸም ድረስ የርዕሰ ብሔሩን ተግባር ‹‹ቀዋሚ [ቋሚ] በሕዝብ የተመረጠ መንግሥት እስኪቋቋም ድረስ›› ደግም ርዕሰ መንግሥት ሆኖ መንግሥቱን ይመራል ብሎ አወጀ፡፡ በርዕሰ ብሔርና በርዕሰ መንግሥት መካከል የተፈጠረው የሚናና የሥልጣን ልዩነት ግን ብዙ አልዘለቀም፡፡ መጋቢት 8 ቀን 1967 ዓ.ም. በአዋጅ ለንጉሡ የተጠበቀው ‹‹መብት››፣ እንደ ልዑል/ልዕልት ያሉ የነጋሲ ዘር ማዕረጎች ሲሰረዙ ‹‹ኢትዮጵያ ለወደፊት የሚያስፈልጋት የመንግሥት ዓይነት በሕዝብ ይወሰናል›› ሲባል የርዕሰ ብሔርና የርዕሰ መንግሥቱ ሥልጣን መልሶ ደርግ ላይ ተደበላለቀ፡፡ በመላው የጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ዘመን (እስከ 1979 ዓ.ም. መጨረሻ) ሥራ ላይ በዋለው የጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግንና የሚኒስትሮች ምክር ቤትን ሥልጣንና ኃላፊነት ለመወሰን በወጣው ሕግ መሠረት፣ ርዕሰ ብሔሩና ርዕሰ መስተዳድሩ የደርጉ ሊቀመንበር ሆነ፡፡ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥም እሱ ነው፡፡
ከ1980 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ ኢሕአዴግ የመንግሥት ሥልጣን መቆጣጠር ድረስ ባለው ጊዜ የቆው ‹‹ሪፐብሊክ››ም የሪፐብሊኩን ፕሬዚዳንት (እዚህም ላይ ሌላ የስያሜ ለውጥ መጣ) ርዕሰ መንግሥት ማለትም ‹‹Head of State›› ነው፡፡ ሪፐብሊኩን በውስጥና በውጭ ይወክላል የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ነው በማለት፣ ሲወርድ ሲወራረድ የመጣውን የንጉሠ ነገሥቱን የደርጉንና የሊቀመንበሩን ሥልጣን ሰጠው፡፡ በኢሕዲሪ ሕገ መንግሥት መሠረት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ማለትም መስተዳድሩ የሪፐብሊኩ ከፍተኛ አስፈጻሚና አስተዳደራዊ አካል ሆኖ ቢቋቋምም፣ ከበላዩ ሌላ አስፈጻሚ የሥልጣን አካል (የመንግሥት ምክር ቤት፣ ፕሬዚዳንቱ) ያለበት አካል ነው፡፡
ድኅረ 1983 ዓ.ም. በሽግግሩ ወቅት ቻርተር መሠረት የተቋቋመው የሽግግር መንግሥት ደግሞ የተወካዮች ምክር ቤት ሊቀመንበርን ራሱን ‹‹የአገሪቱ ርዕሰ ብሔር›› አደረገ፡፡ ከቻርተሩ በኋላ በወጣው የሽግግሩን መንግሥት ፕሬዚዳንት ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ ፕሬዚዳንቱን ርዕሰ ብሔር፣ እንዲሁም የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ አደረገ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩን መርጦ ሹመቱን በተወካዮች ምክር ቤት ያፀድቃል፡፡ በጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካይነት ሚኒስትሮችን ለተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ ሹመታቸውን የሚያፀድቀው ፕሬዚዳንት፣ አላስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የሚኒስትሮችን ምክር ቤትን የመሰብሰብ ሥልጣንም አለው፡፡
በተመለከትነው የሕግ ማዕቀፍ መሠረት ከቢትወደድ መኮንን እዳልካቸው ጀምሮ ጸሐፊ ትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተ ወልድን . . . ፍቅረ ሥላሴ ወግደረስን፣. . . ጨምሮ ታምራት ላይኔ ድረስ የነበሩት ጠቅላይ ሚኒስትሮች የርዕሰ መስተዳድርነት ሥልጣን፣ የርዕሰ መንግሥቱ/የርዕሰ ብሔሩ ተቀጥላ፣ በእ ሱፈቃድ የሚኖር ሥልጣን ነበር፡፡
የጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣን በእጅጉ የተለወጠው ፕሬዚዳንት መለስ ዜናዊ ጠቅላይ ሚኒስትር ሲሆኑና በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 45 መሠረት የኢፌዴሪ ሥርዓተ መንግሥት ፓርላሜንታዊ ነው ከተባለ በኋላ ነው፡፡ አቶ መለስ በዚህ ፓርላሜንታዊ ሥርዓት ስም ጠቅላይ ሚኒስትር ሲሆኑ፣ ፕሬዚዳንት በነበሩበት በሽግግሩ ወቅት ከነበራቸው ሥልጣን ያስቀሩትና የተውት የሽግግሩ መንግሥት የተወካዮች ምክር ቤት ሊቀመንበርነታቸውን ብቻ ነው፡፡ እሳቸው መርቀው ባቋቋሙት አሠራርና በሕግም ጭምር በሚፈቀደው መሠረት ጠቅላይ ሚኒስትሩ የገዥው ፓርቲ ሊቀመንበር ነው፡፡ የአገሪቱ የአስተዳደርና የፖለቲካ ሥልጣን ባለሙሉ ሥልጣን እሱ ነው፡፡ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥነትን ሥልጣን የተረከበ የመጀመርያው ርዕሰ መስተዳድር ወይም ጠቅላይ ሚኒስትር ነው፡፡
ሕገ መንግሥቱ በሕግ ያቋቋመውና ይኖረኛል የሚለው የተለያዩ የመንግሥት የሥልጣን አካላት እርስ በርስ የሚገናዘቡበትና የሚቆጣጠሩበት ሥርዓት ባለመዘርጋቱ ግን፣ ባለፉት 23 ዓመታት የመሰከርናቸው አደጋዎች እያዳገሙ ተከሰቱ፡፡
አቶ መለስ ዜናዊ እስከ 2004 ዓ.ም. ይዘውት የቆዩት ሥልጣን ከዚያ በፊት እስከ እሳቸው ድረስ ከነበሩት ጠቅላይ ሚኒስትሮች ሥልጣን በፍፁም የተለየ ነበር፡፡ ፓርላሜንታዊ ዴሞክራሲ የተዋጣላቸው አገሮች ከሚያውቋቸው ጠቅላይ ሚኒስትሮችም በጣም ይለያል፡፡ የዚህ ምክንያት የፓርቲያቸው የኢሕአዴግ የእኔ ብቻ ባይነትና ሁለመናነት ነው፡፡ የኢሕአዴግ ወደ ፍፁማዊ አገዛዝ መውረድ ነው፡፡ የድርጅቱ እንዲህ መሆን ለራሱ ለፓርቲውም፣ ለአገሪቱም በእሳት ተበልቶ የመጥፋት አደጋ ምክንያት ሆነ፡፡ የአገር ህልውና ከኢሕአዴግ ጋር ብቻ እንዲጣበቅ ስለተደረገ፣ ከኢሕአዴግ በጎ ፈቃድ የወጣ ዴሞክራሲ ማደራጀት ስላልቻለ ነው፡፡
የአቶ መለስ የጠቅላይ ሚኒስትርነት የሥልጣን ዘመን የነበረውን ከባቢ አየር በጥቂቱ እንመልከት፡፡ አቶ መለስ የኢሕአዴግም ሊቀመንበር ነበሩ፡፡ የኢሕአዴግ ማለትም የድርጅቱ (እንደ ፓርቲ) አባላት የፓርቲው የገደል ማሚቱዎች ናቸው፡፡ የድርጅቱ አቋምና አካሄድ ፈታይ የድርጅቱ ቁንጮ አመራር ነው፡፡ የፓርቲው ቁንጮ አመራር የመንግሥታዊ ሥልጣኑም ጉልላትና ቁንጮ ነው፡፡ ሕግ የማውጣት፣ አስፈጻሚውን የመመርመርና የመጠየቅ ሕግ ተርጓሚውን የመሾምና ሌላው ቀርቶ መንግሥታዊ የመገናኛ ብዙኃንን የመምራት እኛን የመወከል ሥልጣን አለህ የተባለውና በኢሕአዴግ ተመራጮች የተሞላው የተወካዮች ምክር ቤት ዞሮ ዞሮ በፓርቲው የበላይ መሪ መዳፍ ውስጥ ነው፡፡ ኢሕአዴግን የሚመሩት አቶ መለስና ጥቂት ግለሰቦች የመንግሥቱን ሥራ አስፈጻሚ አካል ይመራሉ፣ በኢሕአዴግ የግንኙነት ‹‹መስመር›› በኩል ደግሞ በፓርላማው ውስጥ ያሉትን ተወካዮች ፓርላማውን ራሱን ያዛሉ፡፡ መናገር፣ መደገፍና መቃወም ያለባቸውን ይሰፍሩላቸዋል፡፡ በአጭሩ ሥራ የማስፈጸሙን፣ ሥራ አስፈጻሚውን የመመርመርና የመጠየቅ፣ ሕግ የማውጣትና ዳኛ የመሾም (ሕገ መንግሥቱ ለተለያዩ የመንግሥት የሥልጣን አካላት ሆን ብሎ ያደላደላቸውንና ያከፋፈላቸው ሥራ ሁሉ) በአንድ ቡድን ውስጥ እንዲያም ሲል በአንድ ግለሰብ እጅ ውስጥ፣ ሆነ፡፡ በተለይም ከ1993 ዓ.ም. የኢሕአዴግ (የሕወሓት) ቀውስ ወዲህ ሁኔታው በግለሰብ አሸናፊነት እንደተጠናቀቀና እንደ ተመረቀ፣ ‹‹ሰውየውን›› ቀና ብሎ የሚያይ የገዛ አንደበቱን የሚያምን እንደሌለ መነገሩ የአደባባይ ሚስጥር ነው፡፡
ሁኔታው በዚሁ ቀጠለ፡፡ የፍፁማዊው አገዛዝ አደጋም ሥር እየሰደደ፣ እያፈጠጠና እየፈነዳም ቆየ፡፡ እንዲያም ሆኖ ግን የመበስበስ ወይም የመሰነጣጠቅ ችግሩ የራሱ የፓርቲው ችግር ብቻ ሆኖ የሚቀርበት ሁኔታ የለም፡፡ ማለትም ፀረ ዴሞክራሲን የማስፈን ሙከራ ሲታይ፣ የገዥው ፓርቲ ፍላጎት ከሕዝብ ፈቃድ ሲቃረን ሕዝብ ሳይሸማቀቅ የሚቃወምበትና ገዥውን ፓርቲ ለብቻ ለይቶ አውርዶ ዘጭ የሚያደርግበት፣ ገዥው በእምቢተኛነት እቆያለሁ የማይልበት የመከላከያውና የፀጥታው ኃይል የቡድናዊ ፖለቲካው ተቀጥላ አድርጎ መጠቀም የማይቻልበት ሁኔታ ኢትዮጵያ ውስጥ ባዶ ነው፡፡ ዴሞክራሲ ባለመገንባቱ የመንግሥት አውታሮች ከቡድን ታማኝነት ሳይላቀቁ የእነሱም ኢሕአዴጋዊነት ሳይቋረጥ የገዥው ፓርቲ ዳፋ የአገር ዕዳ መሆኑ አይቀሬ ነው፡፡
አቶ መለስ የሞቱት በዚህ መካከል ነው፡፡ በዚህ ምክንያት ፓርቲውን፣ ጦሩንም ምክር ቤት የሚባለውንም ሁሉንም የሚቆጣጠረውና ተቀጥላው ያደረገው መሪ ሞት፣ ድንገተኛና አስደንጋጭ መሆኑ አልቀረም፡፡ አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የጠቅላይ ሚኒስትርነት ቦታውን የያዙት በዚህ ሁሉ መካከል ነው፡፡ እሳቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ሲሆኑም እውነተኛው የማዘዝ ኃይል ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ቢሮ ወጥቶ የጦርና የደኅንነት አውታሩን ወደ ሚቆጣጠሩት ሰዎች አካባቢ መንሸራተቱም አውቶማቲክ ሆነ፡፡
ሽግግሩ ግን ይህን ያህል ብቻ ‹‹ማስተካከያ››ዎችን አድርጎ የተጠናቀቀ አልነበረም፡፡ የአውራው በድንገት መሄድ ለታናናሾቹ መተያየትና እህስ እህስ መባባል በር መከፍቱ አልቀረም፡፡ በዚህ ውስጥ ሊኖሩ የሚችሉት የፍትጊያ ዝንባሌዎች ከእነ መልካቸው አስቀድመው ሊታወቁ የሚችሉ አልነበሩም፡፡ ከአምስት ዓመት በኋላም እነዚህ ናቸው ብሎ ዘርግፎ የነገረን የፓርቲ ግምገማ የለም፡፡ በታማኞች መሀል የሚነሳ ልሙጥ የሥልጣን ፍላጎት፣ በአዲሶቹና በነባሮቹ መካከል ያለ ክፍተት፣ በመሪነት በተቀመጠው/በተቀመጡት ሰዎችና ከጀርባ ባሉት ባለኃይሎች መካከል የሚፈጠረው የመተማመን ክፍተት ሁሉ የፍትጊያ መገለጫ ነው፡፡ በአቶ መለስ ታማኝነት ውስጥ አድፍጦ የኖረ ከተቃዋሚዎች ጋርም ሆነ ከተገለሉ ሰዎች ጋር የተያያዘ የፍትጊያ ዝንባሌም አድብቶ ሊሆን ይችላል፡፡ አቶ መለስን የተኩት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የሥልጣን ዕድልም በተጠቀሱትና በሌሎችም የፍትጊያ ዝንባሌዎች አመጣጥ፣ ብርታትና አዘማመድ የሚወሰን መሆኑ ያኔም ከአምስት ዓመት በፊት ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ ዛሬም የማይታወቀው ግን ጠቅላይ ሚኒስትሩ አሁን በ‹‹ፈቃዳቸው›› ሥልጣኑን የለቀቁት ምን ሆነው ነው? የሚለው ነው፡፡
ሁለት ጥግ የያዙ ‹‹ምናልባቶችን›› መስጠት ይቻላል፡፡ የጀርባ ትዕዛዝ እየተቀበለ፣ ምሪት ሲከት ‹‹ዋ!›› እየተባለ፣ አልረባ አለ ከተባለም ታምሜያለሁ ወይም አልቻልኩም አለ ብሎ ዘወር የሚደረግ አሻንጉሊት መሆን አንዱ የግምት ጫፍ ነው፡፡
ሌላው የግምት ጫፍ በአመራር ብልኃት፣ በምክር ቤትና በሕዝብ ዘንድ ተሰሚነት በማትረፍ፣ የአንጃ ዝንባሌዎችን ወደ ራስ እየመነዘረና አንገት እያስደፋ ሥልጣን ያለው መሪ መሆን ነው፡፡ በእነዚህ ሁለት ጫፎች መካከል ደግሞ ረገብ ያሉ አማራጮች ይኖራሉ፡፡ የካቲት 8 ቀን 2010 ዓ.ም. የጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ከሥልጣን የመልቀቅ ጥያቄ ከምን የመነጨ ነው? በዕውቀት በተለይም በእውነት ላይ ተመሥርቶ መመለስ ያለበት ነው፡፡
አንዳንዶች የአሁኑን የጠቅላይ ሚኒስትሩን ከሥልጣን መልቀቅ ጨምሮ ከ2007 ዓ.ም. ምርጫ በኋላ የተዘረገፈውን ችግር ከአቶ መለስ ዜናዊ ሞት ጋር ያያይዙታል፡፡ ድኅረ 2007 ዓ.ም. አደባባይ የወጡትን ተቃዋሚዎች የደገሱት ብልሽቶችና ሕገወጥነቶች ግን ቀድሞም የነበሩና የአቶ መለስ ዜናዊም እጅ ያሉባቸው ናቸው፡፡ የአቶ መለስ ሞት ያጎደለው ነገር ቢኖር ሁሉንም ለጥ ሰጥ አድርጎ መዳፍ ውስጥ ያስገባና ትንሹንም ትልቁንም የፖለቲካ ቅያስ የሚያወጣና የሚያስፈጽም ሰውን ነው፡፡ እሳቸው ካለፉ በኋላ የእሳቸውን ቅያሶች በደፈናው ሙጥኝ ማለት ከዚያ በዘለለ በጥራዝ ነጠቅነትና በመሰል መሙላት የተሸፋፈነ የሥልጣንና የአንድ ፍላጎትም መስለክለክ ተደማምሮ ዛሬ ያለንበት ደረጃ ላይ ያደረሰን ይመስላል፡፡
በተለይም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች መካከል የተፈጠረው ልዩነት በገዥው ፓርቲ ውስጥ ‹‹ተቃውሞን›› (የተቃውሞ ኃይልን) ፈጥሯል፡፡ በክልሎች መካከል ከዚህ በፊት ለዓመታት ሲያጋጥም ከነበረው የተለየ፣ በተለይም በሶማሌ ክልልና በኦሮሚያ ክልል መካከል የተፈጠረው ንቁሪያና ሕዝብ ያፈናቀለ፣ ደም ያፋሰሰ ግጭት የብዙዎቹን የፖለቲካ አሀዶች የእርስ በርስ ግንኙነት ለዋውጦታል፡፡ በአገሪቱም ውስጥ አለመረጋጋትና ፍጥጫ ተከስቷል፡፡ በፌዴራል መንግሥትና ክልሎችን በሚገዙ ቡድኖች መካከል የፖለቲካ መቋሰልና መናናቅ ስለመኖሩ እንድንጠረጥር የሚያደርግ ያልተለመደ ነገር እያየን ነው፡፡
ከዚህ በፊት ሲያሳስበን የቆየው (ከዚህ በፊት የምንለው ከ2008 ዓ.ም. ኅዳር ወዲህ ያለውን ጊዜ ነው) ኢሕአዴግ ‹‹ዴሞክራሲን ማጥለቅ›› የሚለው ነገር ፍቺው ምንድነው? የሚለው ጥያቄና አንድምታው ነበር፡፡ ኢሕአዴጎች፣ የኢሕአዴግ ሰዎች ‹‹ተሃድሶ የማጥለቅ›› ትርጉም ሕዝብ የማገልገል ቃል ኪዳንን የማደስ ጉዳይ ብቻ ከሆነ፣ ይህ ከሌላው ዋና አንገብጋቢ ጉዳይ ይልቅና ይበልጥ በሕዝብ ተመራጭና ተከባሪ ለመሆንም ሆነ የተነሳውን ቁጣ ለማብረድ ብለው የሚያደርጉት ፓርቲያዊ ጉዳይ ብቻ መሆኑ ነው ብለን ተስፋ ቆረጥን፡፡ የምንሻው ከኢሕአዴግ ፈቃድ፣ መሃላና ቁርጠኝነት ውጪ የሚኖር ዴሞክራሲ ነውና፡፡ ስለዚህም የኢትዮጵያ ዴሞክራሲ የኢሕአዴግ ተሃድሶ ማለት አይደለምና የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ጥያቄ እንዳፈጠጠ ይቆያል ብለን አዘንን፡፡ ኢሕአዴግ በዚያችው የራሱ ተሃድሶ ውስጥ ራሱን በመደበቅ ተወስኖ የሚቀር ከሆነ ችግር ነው ብለን ፈራን፡፡ በሌላም በኩል የሕዝብንና የተቃዋሚ ፓርቲዎችን ተሳትፎና አመኔታ በቆነጠጠ መልክ ዴሞክራሲ የሚያሻቸውን የአውታራት ገለልተኝነት የማነፅ ሒደት ውስጥ ለመግባት ኢሕአዴግ የተግባር ቁርጠኝነት ካሳየ ደግሞ ድላችን ብዙ ነው ብለን ተስፋ አደረግን፡፡ በዚህም መካከል የአቶ ኃይለ ማርያምን ከሥልጣን መልቀቅ ውሳኔ ሰማን፡፡ ይህ ለእኔ የባሰ ያስፈራራል፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ አቶ መለስ ዜናዊና አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የያዙት ዓይነት የጠቅላይ ሚኒስትርነት ሥልጣን እንደ ንጉሡና እንደ ደርግ ጊዜ ተራ የሚኒስትር፣ የዋና ሚኒስትር፣ የሚኒስትሮች ሁሉ ሚኒስትር ተራ ሥልጣን አይደለም፡፡ የኢፌዴሪ ፓርላሜንታዊ ሥርዓት መንግሥት ጠቅላይ ሚኒስትሩን ዋና የሥልጣን መገኛ ሥፍራ አድርጎ አቋቁሟል፡፡ ፕሬዚዳንቱ ርዕሰ ብሔር ከመሆን በስተቀር በአገሪቱ አስተዳደርና ፖለቲካ ውስጥ ሥልጣን የለውም፡፡ ለዚህም ነው እንዲህ ያለ ጠቅላይ ሚኒስትር በድንገት ሲሞትም፣ በድንገት ሥራ ሲለቅም የደነገጥነው፡፡
የአቶ መለስ ድንገተኛ ሞት ሁሉንም ስላስደነገጠና ‹‹ስላስማማ›› ተከታዩን ጠቅላይ ሚኒስትር የመምረጥ አሠራራችንና ሕጋችን ብዙም ሳይጋለጥ ሁሉንም ነገር እንደነገሩ ተወጣነው፡፡ አቶ ኃይለ ማርያም ሥራ የለቀቁት የሥራ ዘመናቸው ሳይጠናቀቅ በመሆኑ፣ በዚህ ላይ ተፈጻሚ የሚሆነው የፓርቲ መተዳደሪያ ደንብና የአገር ሕግ ውስጥ ‹‹ስንኖር›› አላየንም፡፡ ያ ሁሉ የታኅሳስና የጥር ወር አምሳያ የሌለው የግምገማ መግለጫና ማብራሪያም ይህን መጪ ክስተት በጭራሽ አላመላከተንም፡፡
አቶ መለስና አቶ ኃይለ ማርያም በሥልጣን ዘመናቸው ሁለቱም ደጋግመው የሚሉት አንድ ‹‹አንቀጸ – እምነት›› ነበራቸው፡፡ ድርጅቴ በመደበኝ ቦታ እሠራለሁ፣ ሊስትሮ ሁን ቢለኝ እሆናለሁ የሚል፡፡ አቶ መለስን ፓርቲያቸው ተለዋጭ ምደባ ሳያደርግላቸው አለፉ፡፡ አቶ ኃይለ ማርያምን ሥራ ልቀቅ፣ የመፍሔው አካል ሁን ያላቸው ፓርቲያቸው ነው? የትኛው? ክልላዊው? አገራዊው? ይህ ሁሉ ሚስጥር ነው፡፡
ከዚህ በላይ የሚያሳስበው ደግሞ የዚሁ ተቀጥላ የሆነው የተተኪያቸውን አመራረጥ የሚመለከተው የፓርቲና የመንግሥት ሕግ ራሱ አሁንም ገና እና እንደገና የ‹‹እርስዎም ይሞከሩት›› የሁሉም መረባረቢያና መሻኮቻ ሆኖ ያልለየለት መሆኑ ነው፡፡ የአስኳቿይ ጊዜ ሁኔታ በታወጀበት፣ ‹‹ከአስቸኳይ ጊዜ ኮማንድ ፖስት ፈቃድ ውጪ በፀጥታ ጉዳይ ላይ የፌዴራል መንግሥትም ሆነ የክልል አካል ወይም ሌላ ኃይል ለሕዝብ ይፋ የሚሆን መግለጫ መስጠት የከተለከለ ነው›› የሚል ድንጋጌ የያዘ መመርያ በተነገረበት አገር፣ ፓርላማው ምንም እንዳልተፈጠረ ከጥር 30 ቀን 2010 ዓ.ም. ማግሥት ጀምሮ ዛሬም እረፍት ላይ ነው፡፡
ከየካቲት 9 ቀን 2010 ዓ.ም. ጀምሮ እንዲፀና የተደነገገው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ያወጣው የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ ሕግ በአሥራ አምስት ቀናት ውስጥ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ በሁለት ሦስተኛ ድምፅ መፅደቅ ስላለበት፣ ፓርላማው እረፍቱን አቋርጦ መጠራቱ የሚቀር አይመስለኝም፡፡ ፓርላማው በእረፍት የተቋረጠውን ሥራውን ሲጀምር ግን የአንድ ኢሕአዴግ ፓርላማ ሳይሆን የአራት ኢሕአዴጎች ሆኖ እንደሚታይ ከወዲሁ ምልክቶችና ጥርጣሬዎች፣ እንዲሁም ሥጋቶች አሉ፡፡ ከእረፍት የሚመለሰው ፓርላማ ‹‹ልዩነቶችን›› አቻችሎ የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታውን ካፀደቀው ደግሞ ከዚህ በኋላ ሁለት ወራት የቀረው የ2010 ዓ.ም. የአካባቢ ምርጫ ከምንጊዜውም በባሰና የተቀባበለ ወጥመድ ባለበት ሁኔታ ይካሄድ ዘንድ ከወዲሁ የተፈረደበት ይሆናል፡፡
ሂሳቡ ቀላል ነው። ዶ/ር አብይ አህመድን የኦህዴድ ሊቀመንበር አድርጎ መሰየም። አቶ ለማ መገርሳ ምክትል ሊቀመንበር እንዲሆኑ ማድረግ። ቀጥሎ ዶ/ር አብይ ወደ...
ኣዲስ ኣበባ፣ 15 ለካቲት፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)በዓል መዚ በይነ መንግስታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪካ (ኢጋድ)2ይ ዓለም ለኸ ሳይንሳዊ ጉባኤኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ የካይድ ኣሎ።
“ምንቅስቓስ ሰባት ኣብ እዋን ለበዳ ኮቪድ-19” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ እናተኻየደ ዝርከብ እቲ ዓለም ለኻዊ ሳይንሳዊ ጉባኤ፥ ኣብ ስደተኛታትን ተመዛበልቲን ዘድሃበ ከምዝኾነ ተገሊፁ።
እቲ ትካልን ኣባል ሃገራት ኢጋድን ፅዕንቶ ኮቪድ ንምንካይ ስርዓት ኣሰራርሓ ብምዝርጋሕ ብምውዳድ እናተሰርሐ ከምዝፀንሐ ዝገለፁ እቶም ዋና ፀሓፊ፥ ምርመራ ብምግባር ሓገዝ ኢኮኖሚ ብምግባርን ፅዕንቶ እቲ ለበዳ ንምንካይ እናተሰርሐ ከምዝርከብ ብዝራቦም ግዜኢ ፀብፂቡ።
መንግስት ያለ ፍላጎታችን ደሞዛችንን እየቆረጠብን ነው ሲሉ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሰራተኞች ተናገሩ። (አሻራ፣ጥር፣14፣2013 ዓ•ም ባህርዳር) መንግስት ገበታ ለሀገር በሚል ፕሮጅክ… – EthioExplorer.com
መንግስት ያለ ፍላጎታችን ደሞዛችንን እየቆረጠብን ነው ሲሉ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሰራተኞች ተናገሩ። (አሻራ፣ጥር፣14፣2013 ዓ•ም ባህርዳር) መንግስት ገበታ ለሀገር በሚል ፕሮጅክ…
መንግስት ያለ ፍላጎታችን ደሞዛችንን እየቆረጠብን ነው ሲሉ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሰራተኞች ተናገሩ። (አሻራ፣ጥር፣14፣2013 ዓ•ም ባህርዳር) መንግስት ገበታ ለሀገር በሚል ፕሮጅክት ስም ያለፍላጎታችን ደሞዛችንን እየቆረጠብን ነው ሲሉ የኢትዮጲያ ንግድ ባንክ ባህር ዳር ድስትሪክት ሰራተኞች ለአሻራ ሚዲያ ገለፁ። ሰራተኞቹ ከዚህ ቀደም ለገበታ ለሀገር ፕሮጀክት ለማዋጣት ፍቃደኛ የሆናችሁ ፈርሙ በሚል በየ ቅርንጫፉ ፎርም እየዞረ እንደነበር ገልፀዋል።ነገር ግን ፎርሙ ላይ ያልፈረምነውንም ሰዎች ጭምር ከደሞዛችን ለሁለት (2) ዓመት የሚቆይ ከ500-700 ብር ድረስ ተቆርጦብናል ብለዋል ቅሬታ አቅራቢወቹ። #አሻራ በዩዩቲዩብ ያገኙናልhttps://www.youtube.com/c/AMNMedia በቴሌግራም ያግኙን https://t.me/asharamedia24
ከአዲስ አበባ ወጣ ብሎ ኦሮምያ ክልል ውስጥ በሚገኘው ለገጣፎ አካባቢ ከአርሶ አደር ላይ መሬት ገዝተው የገነቡት ቤት “ሕገወጥ ነው” በሚል እንዲፈርስ መደረጉ “በአደባባይ የተፈፀመብን በደል ነው” ሲሉ ነዋሪዎች እየገለፁ ናቸው።
የኦሮሚያ ክልል መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም ቢሮ ኃላፊ ዶ/ር ሚልኬሳ ሚደጋ ደግሞ “ከገበሬ ላይ መሬት መግዛት በራሱ ሕገወጥነት ነው” ብለዋል ለቪኦኤ።የክልሉ መንግሥት ለገጣፎ ብቻ ሳይሆን በመላ ኦሮሚያ ‘በሕገወጥ መንገድ ተሠርተዋል’ የሚላቸውን ግንባታዎች በሙሉ የማፍረስ እርምጃ እየወሰደ መሆኑንና እንደሚቀጥልም ተናግረዋል።
ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ እአአ በ2015 ከኢራን ጋር የተደረሰውን የኑክሊየር ስምምነት እንደማይቀበሉ በቀጣዮቹ ቀናት ውስጥ ይፋ ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል። ለዚህ ውሳኔያቸውም ለምክር ቤቱ የ60 ቀናት የጊዜ ገደብ በመስጠት ቴህራን ላይ የተጣለው የዩናይትድ ስቴትስ ማዕቀብ ስለሚቀጥልበት ሁናቴ ከውሳኔ ይደረሳል ተብሏል።
ፕሬዚደንቱ ኢራን አስመልክቶ ከአንድ አጠቃላይ ውሳኔ ላይ እንደደረሱ የዋይት ኃውስ ቃል አቀባይ ሳራ ሃከቤ ሳንደርስ አመልክተው፣ “ኢራን መጥፎ ተዋናይ መሆኗን ግንዛቤ ላይ ደርሰዋል” ሲሉ ገልፀዋል።
“ከኢራን ጋር የተደረሰው የኑክሊየር ጦር መሳሪያ ስምምነት፣ ለዩናይትድ ስቴትስ ትልቅ ማፈሪያ ብቻ ሳይሆን፣ ወደ አንድ ወገን ያጋደለ ኢ-ፍትሃዊም ነው” ማለታቸው አይረሳም።
እቲ ብመንግስታዊ መደበር ቴሌቪዥን ዝተመሓላለፈ ኣዋጅ፣ ‘ክትግበር ዘለዎ ዕማም’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዳለወ ሓተታ ኮይኑ፣ እቶም ድሮ ምስ መራሕቲ እታ ሃገር ዝመሳሰል ኣስማት ዘለዎም ዜጋታት ብፍቓዶም ኣስማቶም ክቕይሩ ጸዊዑ ኣሎ።
ከምተን ካልኦት ክፍለ ግዝኣታት ኣብ ኒውዮርክ'ውን ድምፅታት ይቁጸር ኣሎ።ህዝቢ 'ውን ከከም ድልየቱ ዓወት ከበስር ኣብ ትፅቢት ይርከብ ።ዋላ’ውን ካብተን ወሰንቲ ክፍለ ግዝኣታት ዝበሃላ ፔንስላቫንያ 'ውን እንተኾነትብሓፈሻ ህዝቢ እዛ ሃገር ውፅኢት ንምፍላጥ ኣብ ጭንቀት ተዋሒጡ 'ሎ ። ።
ኣብ ኩለን ክፍለ ግዝኣታት ብዝተፈላለዩ መንገዲታት ዝተኣኻኸቡ ድምፅታት ይቁ፟ፀሩሉ ኣብዘለዉሉ እዋን ጆ ባይደን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ፕረዚደንት ትራምፕ ተዓዊቶሙለን ዝነበሩ ክፍለግዝኣታት ሚሽጋንን ዊስካንሰንን ምዕዋቶም ኣብሲሮም እዮም ። ንሶም ወሲኾም እቲ ዝነኣሰ ናይ ዓወት ድምፂ 270 ከምዝረኽቡ ርግፀኛ ኮይኖም ይዛረቡ።
ክፍለግዛኣት ጆርጅያ ብልምዲ ክፍለግዛኣት ሪፐብሊካን ተባሂላ እያ ትፍለጥ ነይራ ። ኣብዚ እዋን ካብተን ቀንዲ ወሰንቲ ክፍለ ግዝኣታት ኮይና እያ። ንባይደን ልዑል ደገፍ ዘለዎም ነበርቲ ኸተማን ከባቢኡን ዝርከቡላ ምናልባት እውን ብዓወት ከተፀምብሎም ትክእል እያ ተባሂሉ’ ሎ። ቆፀራ ድምፂ ይካየደሉ ኣብዘለሉ እዋን ፕረዚደንት ትራምፕ ትማሊ ሮቡዕ ኣብ ትዊተሮም ሚሽጋን ፣ ፔንስላቫንያ ፣ ጆርጂያን ኖርዝ ካሎራይናን ከምዝተዐወቱ ጽሒፎም ነይሮም እዮም። ድሒሩ ግን ትዊተር ነቲ መልእኽቲ ጌጋ ሓበሬታ ብዝብል ሰሪዝዎ’ዩ።
ኣተሓባባሪ ወፍሪ ምርጫ ትራምፕ ኣብ ሚሽጋንን ፔንስላቫንያን ንፁር ዝኾነ ኣሰራርሓ ቆፀራ ድምፂ ስለዘይብሎም ከይዲ እቲ ቆፀራ ክቋረፅ ይግባእ ክብሉ ከሲሶም እዮም ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ነቲ ፀቢብ ኣፈላላይ ዝነበሮ ድምፂ ዊስካንሰን 'ውን ተደጊሙ ክቁ፟ፀር ሓቲቶም 'ዮም። ብኣማኢት ዝቁ፟ፀሩ ደገፍቶም ድማ ኣብ መቆፃፀሪ ጣብያ ድምፂ ፊኒክስ ኣሪዞና ትማሊ ሮቡዕ ገለ ድምፅታት ብትኽክል ኣይተቆፀሩን ብዝብል ተቃ፟ውሞኦም ኣስሚዖም እዮም ።
ንኣኻትኩም ብኽብሪ እንቋዕ ብድሓን መጻእኩም ኢልና ንቕበለኩም። ስለዚ ነዚ ብዘይ ደሞዝ ንህቦ ኣገልግሎትን ሓገዝን ብክብረት ክትቅበልዎ ንሓትት። ሓገዝናን ኣገልግሎትናን ብክብሪ ክቕበል ዘይደል ሰብ ናብ ማሕበርና ክመጽእ የብሉን።
« AFK» ንስደተኛታት/ወጻእተኛታት ዝህቦ ኣገልግሎት/ሓገዝ ፣ ማለትውን፣ ንህቦ ናይ ቋንቋ ጀርመን ትምህርቲ፣ ነዳልዮ ሓጸርቲ ጉዕዞታትን መደባትን(ፕሮጀክት) ረብሓ ክሕልዎ ዝኽእል ፣ ኩልና ነነሕድና ተኸባቢርና እንተሰራሕና እዩ። ስራሕና ክዕወተልና ድማ ቆጸራ ምኽባር፣ ስነ ስርዓት ምግባር፣ ከምኡውን ጽሬት ምሕላው ብጣዕሚ አድላይ እዩ።
አዲሱ ክላይማ ዲሲ ቀያሪ ማቀዝቀዣ ጥንቃቄ የተሞላበት ንድፍ ከ40 አመት በላይ ማምረት ልምድ ያካበተ ሲሆን የመርከብ ላይ አየር ማቀዝቀዣዎችን ሀይል ቆጣቢነት ለማሳደግ የተደረገው ፈጠራ ውጤት ነው፡፡ ክላይማ ዲሲ መቀዝቀዣ የሀይል ፍላጎትን 50% በመቀነስ ውሃ በማቀዝቀዝ ይታወቃል፡፡
ክላይማ ዲሲ ማቀዝቀዣ በሙቀት ጭነት ፍላጎት መሰረት በመካከለኛ ፍጥነት እንዲራ ተደረጎ ፕሮግራም የተደረገ ሲሆን የማመቂያው/የኮምፕሬሰሩ ድግግሞሽ ከ 10,000 እስከ 50,000 ቢቲዩ በመቆጣጠር ይለያያልል፡፡
በባህር ኢንዱትሪ ውስጥ በተለየ መልኩ የክላይማ ቀዝቃዛ ውሃ ቀያሪ ማመቂያ ከልክ ያለፈ ሙቀት እና የሚፈራረቅ የቮልቴጅ አቅርቦት በመከላከል ያለምንም ተጨማሪ ማርገብገቢያ/ቬንቲለተር ሞተር ውስጥ የሚገጠም ነው፡፡
አዲስ አበባ በራሷ ግዛተ-መሬት ላይ የፌዴራል አድያምነት /ክልልነት/ መደራጀት በተመለከተ ባልደራስ ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በትብብር ለመስራት ለፓርቲዎች ጥያቄ አቅርቧል። ባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ ፓርቲ ትላንት ባወጣው ደብዳቤ እንደጠየቀው የአዲስ አበባን ህልውና ለማስጠበቅ በሚደረገው ታሪካዊ ጉዞ እንዲሳተፉ ለ10 ፓርቲዎች ጥሪውን አቅርቧል። ይህ ባልደራስ ለብልጽግና፤ ለመኢአድ፤ ለኢዜማ፤ ለአብን፤ ለመድረክ፤ ለአረና፤ ለትዴፓ፤ ለኦብነግ እና ሌሎች ፓርቲዎች ባቀረበው ጥሪ ፓርቲዎቹ መስከረም 20፤ ከ4 ሰዓት ጀምሮ ለሚደረገው ውይይት ፓርቲያቸውን የሚወክሉ 3 አመራሮችን እንዲልኩ ጥሪ አድርጓል። ጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ … [Read more...] about አዲስ አበባ በክልልነት እንድትደራጅ ባልደራስ የፓርቲዎችን ድጋፍ ጠየቀ
በጉለሌ ክፍለከተማ ከመሬት ጋር በተያያዘ አገልግሎት ለማግኘት ወደ መስሪያ ቤቱ የሄዱ ተገልጋዮችን ጉዳይ እናስፈጽማለን በሚል ጉቦ ሲቀበሉ የተገኙ ግለሰቦች በትላንትናው ዕለት በቁጥጥር ስር ውለዋል፡፡ በወንጀል ድርጊቱ በመንግሥት መዋቅር ውስጥ ከክፍለከተማ እስከ ወረዳ ከተዘረጋው ሠንሠለት በተጨማሪ ደላሎችም ይገኙበታል፡፡ የፌዴራል ፖሊስ የወንጀል ምርመራ ቢሮ ከተገልጋዮቹ ጋር በመሆን ባደረገው ተከታታይ ክትትል ለአገልግሎት እንዲከፈላቸው የጠየቁትን ገንዘብ ሲቀበሉ እጅ ከፍንጅ በቁጥጥር ስር ውለዋል፡፡ ኅብረተሰቡም በህጋዊ መንገድ ማግኘት የሚችለውን አገልግሎት ገንዘብ በመቀበል በህገ-ወጥ መንገድ አገልግሎት የሚሰጡ የመንግስት አካላትን በማጋለጥ ግዴታውን እንዲወጣ የከተማ አስተዳደሩ ጥሪውን አቅርቧል፡፡ የወንጀል ድርጊቱን በተመለከተ ተጨማሪ መረጃዎች በፌዴራል ፖሊስ … [Read more...] about ከመሬት ጋር በተያያዘ ጉቦኞች እጅ ከፍንጅ እየተያዙ ነው
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ ፓርቲ ኢዜማ በአዲስ አበባ እየተደረገ ነው ያለውን የመሬት ወረራና ህገ-ወጥ የጋራ መኖሪያ ቤቶች እደላ በተመለከተ ሊሰጠው የነበረው ጋዜጣዊ መግለጫ ለሁለተኛ ጊዜ ተከለከለ፡፡ የፓርቲው የሕዝብ ግንኙነት ሀላፊ አቶ ናትናኤል ፈለቀ እንዳሉት ጋዜጣዊ መግለጫው የተከለከለው መግለጫ የሚሰጥበት ቦታ የሆነው ራስ ሆቴል ከሰላም ሚኒስቴር የተፃፈ ደብዳቤ ስጡኝ በማለቱ፤ የሰላም ሚኒስትር ደግሞ ደብዳቤ ለመፃፍ ባለመፍቀዱ ነው ሲሉ ነግረውናል፡፡ ፓርቲው ለሁለተኛ ጊዜ መግለጫ እንዳይሰጥ ስለተከለከለ፣ መግለጫውን በፅ/ቤቱ ዛሬ ከሰዓት በኋላ እንደሚሰጥ አቶ ናትናኤል ፈለቀ ነግረውናል፡፡ ሸገር ይህንኑ ጉዳይ ለማጣራት ወደ ሰላም ሚኒስትር ቢሮ ደውዬ ተነገረኝ እንዳለው፣ የሚኒስትሯ ፅህፈት ቤት ፈቃዱን የሚሰጠው አካል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚኒስትሮች … [Read more...] about ፈራሚዋ ሚኒስትር የሉም በሚል ኢዜማ መግለጫ እንዳይሰጥ በድጋሚ ተከለከለ
ከተማ ሲፎልስ ደቡብ ዳኮታ ካብ ጥሪ ናይ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ብምምሕዳር ናይ ሓደ ኣባል ህዝባዊ ሽማግለ ኣብ ሚንያፕለስ ክትሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ። ትማሊ ቀዳም 23 ሓምለ 2011 ግን ከተማ ሲ-ፎልስ ኣብ ኣሜሪካ ናይ መጨረሽታ መዓስከር ህግደፍ ዝፈረሰላ ከተማ ኮይና’ላ፣ እዚ ኣብ ማእከላይ ቤትንባብ ናይ’ታ ከተማ ዝተኻየደ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ብጉዳይ እገዳ ልቡ ተሰሊቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ዓቢ ተወሳኺ ሻቕሎት ዘሕደረ እዩ ነይሩ፣ እቲ ኣኼባ’ዚ፡ ብኣቦ መንበር ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ሰሜን አሜሪካ ኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይን፡ ብኣቦ መንበር ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ ከተማ ሚነሶታ ኣቶ ብርሃነ ተስፈን ዝተመርሐ እዩ፣
አብዞም አብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለው ነጥብታት ንልዕሊ ክልተ ሰዓት መብርሂ ምስ ተዋህበ አኼበኛታት ናይ ሕቶን ርእይቶን መድረኽ ተኸፊቱ ካብቶም ዝቀረቡ ሕቶታት ንምጥቃስ ዝአክል ከኣ፡
አብዚ አኼባ’ዚ ንኩኹሎምም ሕቶታት ዝምልስ ሰፊሕ መብሪ ተዋሂቡ። አብ መወዳእታ ከኣ ሐንቲ ጓል-አንስተይቲ እትርከቦ ትሽዓተ ዝአባላታ ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ ብምቛም አኼባኡ ዛዚሙ።
ናብ ትራነሞ እንቋዕ ብደሓን መጻእካ። ብድሕሪ እዚ ስም ብዙሓት ሕጕሳት ተቐማጦ ዘልወን ናእሽቱ ሓያልት ቍሸታትን ዓድታትን ኣሎዋ። ኣብዚ ጽቡቕ ተፈጥሮ፣ ህድኣት ዝፈጥር ጸጥታን ሓደ ሃብታምን መሳጥን ታሪኽ ኣሎ።
ኣብዚ እምነት ናይ መጻኢ ግዜ፣ መንፈስ ዋኒነ-ትካልን ኣብ ነንሕድሕካን ኣብ ተፈጥሮን ሓልዮት ኣሎ። እዚ ካልእ ገዲፍካ ኣብቲ ንጡፍ ማሕበራዊ ሂወት የንጸባርቕ እዩ። ኣብዚ ዳርጋ ንዅሉ ዝንባለ ዝኸውን ሓደ ማሕበር ኣሎ።
እቲ ዝዓበየ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣብ ከተማ ትራነሞ እቲ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውንን ትካል ትራነሞ ንክራይ ኣባይቲ እዩ። እዚ ትካል'ዚ ኣስታት 800 ዝሐውን ኣብ 13 ዓዲታት ፋሕ iሉ ዝርከብ መንበሪ-ኣባይቲ ይውንን። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ውን ኣለዋ።
ከተማ ትራነሞ ዉዕዉዕ ማሕበራዊ ንጥፈታት ዘለዎ ከተማ እዩ። እዚ ማሕበራዊ ንጥፈታት'ዚ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ባህሊ፡ ሕብረተ-ሰብን ካልእን ዘትኮረ እዩ። ቤተ-ክርስትያን ሽወደንን ካልኦት ሃይማኖታዊ ምትኽኻባት ኣብቲ ከተማ ንጡፋት እዮም። ካልእ ብሄራዊ ወይ ሃይማኖታዊ ዘይትክርስትያናዊ ምትእኻባት ስደተኛታት ኣብ ከተማ ቦሮስ ይርከባ።
ኣብ ማእከላይ ክፋል ከተማ ትራነሞ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ፡ ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ስኒ፡ ናይት ስፖርት ድኳናት፡ ድኳናት ክዳውንቲ፡ ኑቕጣ ፖልሲን ወዘተ ይርከብ። ኣብ ንኡሳን ዓዲታት ሊማሬድ፡ ልንግሃምን ዳላስቶርፕን ውን ከይትረፈ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ ይርከብ። ናይ ሓራጅ ዘገልገለ ንብረት ዝሽየጠሉ ድኳናት ንኣብነት ቢግስቴነን ኣብ ከተማ ትራነሞ ከምኡ ውን ድኳን ኦተርብሩክ ኣብ ሊማሬድ ይርከብ።
ብምምሕዳር ዞባ ዝእለያ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን መውዓሊ-ህጻናት ኣብ ከተማታት ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀም፡ ዳልስቶርፕ፡ ኒትቶርፕ፡ ግሪስሞስ፡ ኾቱፍታ ኣምዮርናርፕን ኡደቦን ይርከባ። ናይ ግሊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ከተማታት ሊማሬድ፡ ሌንግሄም፡ ሞንስታድን ሙሴቦን ይርከባ።
ኣብ ትራኔሞ፡ ማእከል ጥዕና፡ ፍሉይ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ማእከል ጥዕና ህጻናትን ይርከብ። ማእከል ሕክምና ዞባ ውን ኣብ ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀምን ዳልስቶርፕን ይርከብ። ህዝባዊ ሕክምና ክንክን ስኒ ከምኡ ውን ካልኦት ናይ ግሊ ሓካይም ኣስናን ንኣብነት ክሊኒክ ታንድቬክስታን ኣብ ትራኔሞ ይርከቡ።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ብርክት ዝበሉ ወሃብቲ-ስራሕን ፋብሪካታትን ይርከቡ። ገለ ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ነክሳንስ ኢ ግሪምሶስ፡ ኣርዳግ ግላስ ሊማሬድ ካልእን ይርከባ።
“አንድን ሰው ስናምን እንደሚደርስብን አይነት ራስን ለጉዳት አጋልጦ የመስጠት ሁኔታ በሌላ በምንም መልኩ አይደርስብንም፡፡ ያም ሆኖ እንኳን፣ ካላመንን በስተቀር ፍቅርንና ደስታን ማግኘት አንችልም” – Walter Anderson
አመኔታ በአለም ላይ ከሚገኙ ማሕበራዊ ኃይሎች መካከል ኃያሉ ነው፡፡ እንደ ገንዘብ፣ እውቀትና ስልጣን ጡንቻውን አፈርጥሞ አይታይም፤ እዩኝ እዩኝም አይልም፡፡ ከጀርባ ሆኖ ግን እነዚህን ታላላቅ መሳይ ኃይሎች አቅም የሚሰጥ ወይም የሚያሳጣ ጉልበት እርሱ ጋር ነው ያለው፡፡ በአለም ላይ ለምናየው የእርስ በርስ ጦርነት፣ የአገር ለአገር አለመተማመን፣ የዘረኝነት መተራመስ፣ የኢኮኖሚ ውጥረትና የመሳሰሉት ማሕበራዊ ሕመሞች በአብዛኛው ተጠያቂ የሚሆነው የአመኔታ ጉድለትና ቀውስ ነው፡፡
አንድ ሰው በሌሎች አመኔታ ካላገኘ ምንም ነገር ማከናወንም ሆነ ለትውልዱ ማቀበል አይችልም፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ አንድ ሰው ሌላውን ለማመን ራሱን “አጋልጦ” በመስጠት የመጀመሪያውን እርምጃ ካልወሰደ ደግሞ ምንም ነገር ቢሰጠው ሊቀበል አይችልም፡፡ እንዲሁም፣ አንድ ሰው ሲያምኑት ታምኖ ካልተገኘ ወደ አንድ ደረጃ በወጣበት ፍጥነት ወደነበረበት እንዲመለስ ይደረጋል፡፡ ለዚህ ነው አመኔታ የሁሉ ነገር ቁልፍና መጀመሪያ እንደሆነ የምናምነው፡፡
አስበው እስቲ፣ በየጊዜው የምንመገበው ምግብ እኛ ያላበሰልነው ምግብ ነው - አመኔታ! እኛ የማናሽከረክረውን ታክሲና አውቶቡስ ተሳፍረን አገር አቋርጠን የምንሄደው ከአመኔታ የተነሳ ነው፡፡ በምናልፍባቸው መንገዶች የደረሱትን አደጋዎች እያየን እንኳን ከንፈራችንን በኃዘን ከመጠጥን በኋላ ሹፌሩን አምነን መንገዳችንን እንቀጥላለን፡፡ እንኳን ስሙንና ማንነቱን አይደለም፣ መልኩን እንኳ በቅጡ ያላየነው አብራሪ በሚያበረው አይሮፕላን ተሳፍረን የምንሄደው ከአመኔታ የተነሳ ነው፡፡
የምንወደውና የምናፈቅረው በአመኔታ ላይ ተንጠልጥለንና ተደግፈን ነው፡፡ ከአንድ አመት በፊት የት እንደነበረ፣ ምን ሲያደርግ እንደከረመ፣ ለእኛ ያልገለጠው ምን አይነት ሃሳብ እንደነበረና አሁንም እንዳለው ከማናውቀው ሰው ጋር በጥቂት ወራት አንዳንዴም በቀናት ውስጥ በፈጠርነው ግንኙነት አማካኝነት የእድሜ ልክ ኪዳን የምንገባው አብደን አይደለም፣ አመኔታ የተሰኘውን የፈጣሪ ስጦታ ተንተርሰን ነው፡፡ በአጭሩ፣ አመኔታ በእያንዳንዱ የማሕበራዊ ህይወትና እንቅስቃሴ ውስጥ ተጎንጉኖ የመገኘቱ እውነታ የማይካድ ነው፡፡ ሆኖም፣ ከአመኔታ ውጪ መኖር አንችልም ማለት በጭፍንነት ሁሉን እንመን ማለት እንዳልሆነ ማስታወስ አስፈላጊ ነው፡፡ ለዚህ ነው የራሺያኖች የከረመ አባባል፣ “እመን፣ ነገር ግን አጣራ!” በማለት ከጭፍን አመኔታ ንቁ ወደሆነ አመኔታ እንድንሸጋገር የሚመክረን፡፡
በዚህ መጽሐፍ ውስጥ በተለያዩ የሕይወትህ ዘርፎች በነቃ አእምሮ ራስህን፣ ሰዎችን፣ ተቋማትንና መሪዎች አምነህ እንዴት በጥበብ፣ በሚዛናዊነትና በስኬታማነት መኖር እንድምትችል ወሳኝ መርሆችን ታገኛለህ፡፡
“ሌሎቹን ክልሎች ብንተወው ኢህአዴግ በቀጣዩ ምርጫ ኦሮሚያና አማራ ክልል ላይ ሙሉ በሙሉ እንደማይመረጥ ያውቀዋል፤ ሕዝቡም ያውቃል፤ ይህ እውነት ነው። በዚህ መነሻ የምርጫ ህጉን ወደ ተመጣጣኝ ውክልና ይቀይራል ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው ” ሲሉ ስማቸውን እንዳንጠቅስ የጠየቁና ተቀማጭነታቸው አዲስ አበባ የሆነ የዩኒቨረስቲ መምህር ተናገሩ። “ሰለዚህም” አሉ መምህሩ ” ስለዚህ የሚደረገው ድርድርም ሆነ ምክክር ዋጋ የለውም። ኢህአዴግ የምርጫ ህጉን ቀይሮ በራሱ አንገት ላይ የተሳለ ካራ ያስቀምታል ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው ”
በአጭር የጽሁፍ መልስ ድርድሩን አስመልክቶ ከዛጎል ለቀረበላቸው ሁለት ጥያቄዎች መልስ የሰጡት እኚሁ መመህር ” ኦሮሚያ ላይ እንዴት ሰው ለኢህአዴግ ድምጽ ይሰጣል?” ሲሉ ነው መልሳቸውን የጀመሩት። የፈሰሰው ደም፣ ያለቀው ሕዝብ፣ እስር ቤት የታጎረው ወገን …. ብዙ መዘርዘር ያቻላል” ካሉ በሁዋላ” ጊዜው ሩቅ አይደለም። በቀላሉም የሚረሳ አይሆንም። ከሁሉም በላይ ማህበራዊ ሚዲያውና ዘመኑ ቀውሱን በየመንደሩ አዳርሶታል”
ድርድር ሰጥቶ መቀበል መሆኑንን ያመለከቱት አስተያየት ሰጪ ” አሁን እየሆነ ያለው ውይይት እንጂ ድርድር አይባልም ” በመሆኑም የወይይቱ ተሳታፊዎች የሆኑና ከኢህአዴግ ጋር ንክኪ የሌላቸው ካሉ ወደ ምርጫው ስራ ከአሁኑ ትኩረት ቢሰጡና ህዝቡን የማደራጀት የቤት ለቤት ስራ ቢሰሩ እንደሚመረጥ ጠቁመዋል። ማህበራዊ ሚዲያዋቹም ምርጫው ላይ በማተኮር ቢሰሩ የተሻለ እንደሚሆን መክረዋል።
ዝርዝር ጉዳዮችን ሳያስቀምጡ በጥቅሉ ምላሻቸውን የሰጡት መምህር ” ኢህአዴግ ሲጀመር ውይይት እንጂ ድርድር ሊባል እንደማይችል ተናገሮ ነበር። እንዳለውም ዋና መነጋገሪያ ጉዳዮችን እንደማይቀበል ይፋ አድርጓል። እናም የቀረው ቀሪ የውይይት መርሃ ግብር በመሆኑ ምርጫውን ኢላማ አድርጎ መስራት ብቸኛ አማራጭ ነው” ሲሉ አስተያየታቸውን አጠቃለዋል።
ድርድሩ ገና ሲጀመር ቀልድ እንደሆነና ኢህአዴግ ለጊዚያዊ ማረጋጊያ፣ እንዲሁም የለጋሽ አገሮችን ወቅታዊ እይታ ለማንሸዋረር ያደረገው እንደሆነ ተነግሮ ነበር። በሌላ በኩል ደግሞ ድርድሩ ውጤታማ መሆኑና አለመሆኑ ሳይታወቅ አስቀድሞ ድምዳሜ ላይ መድረስና ማጣጣል አግባብ እንዳልሆነ የሚሞግቱ ክፍሎች ባይበዙም ይሰሙ ነበር።
በዓመቱ መጀመሪያ ፕሬዚዳንት ሙላቱ ተሾመ የፓርላማ መክፈቻ ንግግራቸው ላይ የምርጫ ህጉን ጨምሮ የተለያዩ ማሻሻያዎች እንደሚካሄዱ የመንግስታቸው እቅድ እንደሆነ ቃል ገብተው ነበር። እሳቸው ብቻ ሳይሆኑ አቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝን ጨምሮ ከፍተኛ ባለስልጣናት በተለይ የምርጫውን አፈጻጸም ወደ ተመጣጣኝ ውክልና አሰራር እንደሚቀየር ሲያረጋግጡ ቆይተዋል።
ዞሮ ዞሮ ራሳቸውን ካገለሉት ዋንኛ ፓርቲዎች ወጪ፣ ብዙም የማይታወቁ፣ በመሰንጠቅ ጉልህ ፓርቲዎችን አክስመው ስም ብቻ ይዘው የተቀመጡ፣ ራሱ ኢህአዴግ የሚረዳቸው የሚባሉ፣ ነጻ ፓርቲ ለመምሰል የሚውተረተሩ፣ ህዝብ ጆሮና ትኩረት የነፈጋቸውን ፓርቲዎች ሰብስቦ ራሱ አጀንዳ አደራጅ ሆኖ ኢህአዴግ በቀጠሮ ያስኬደው ድርድር መጨረሻው ከጅምሩ የተሰጠው ግምት ላይ እንደወደቀ አስተያየት እየተሰጠ ነው።
በመጨረሻው ድርድር ኢህአዴግ ” አገሪቱ ውስጥ የህሊናና የፖለቲካ እንዲሁም በመጻፉ የታሰረ ጋዜጠኛ የለም” ሲል የፖለቲካና የህሊና እስረኞች እንዲፈቱ የቀረበውን አጀንዳ ሰርዞታል። የአሰብ ወደብን በተመለከተ ” የሌለንን ወደብ ከየት አምጥተው ሊሰጡን ነው?” ሲል ተቃዋሚ የሚባሉት የፖለቲካ ድርጅቶች አስተሳሰብ ቅዠት እንደሆነ አድርጎ መልስ በመስጠት ዘግቶታል።
ወደብ ፍለጋ የሚዳክረው ኢህአዴግ ስለ አሰብ ወደብ ሲነሳ የሚያንገሸግሸው ለምን እንደሆነ እንደማይገባቸው በተደጋጋሚ አስተያየት የሚሰጥበት ጉዳይ ነው። ሟቹ መለስን ጨምሮ የተለያዩ ሃላፊዎች አስብን በተመለከተ የሚሰጡት መልስ የህዝብን ስሜት እንኳን ባከበረ መልኩ አለመሆኑ ሁሌም የሚያሳዝን እንደሆነ፣ ይህ የህዝብን ስሜት በሚጎዳ መልኩ የሚቀርበው ምላሽ ” ራሱን የቻለና ጊዜን ጠብቆ የሚተገበር ዓላማ ስለመኖሩ አመላካች ነው” ለሚሉት ወግኖች እንደማረጋገጫ የሚወሰደ እንደሆነ የሚጠቁሙ ጥቂት አይደሉም።
በድርድሩ ኢህአዴግን የወከሉት አቶ ሽፈራው ሽጉጤ ” የድንበር ጉዳይ በሁለት መንግስታት መካከል የሚደረግ ስምምነት ነው” ሲሉ ለሱዳን ተቆርሶ የሚሰጠውን መሬት ጉዳይ ተቃዋሚዎችን አያገባችሁም በሚል ቀርቅረውታል። በዚሁ መሰረት ድንበርን አስመለክቶ ድርድር መቀመጥ ብሎ ነገር የለም። ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮችን አስመልክቶ ውይይት ሊደረግበት ከመቻሉ ውጪ ለድርድር የሚቀርብ አይሆንም ተብሏል።