የኦሮሞ ነጻነት ግንባር መግለጫ (መስከረም 13, 2020ዓም)[SBO – Fulbaana 13,2020] የኦሮሞ ነፃነት ግንባር(ኦነግ) ለኢትዮጵያ ውስብስብ የፖለቲካ ችግሮች ኣስተማማኝና ዘላቂ መፍትሄ ሊገኝ የሚችለው ሁሉን በሚያካትት ዲሞክራሲና በሁሉም የፖለቲካ ኃይሎች ተሳትፎ ብቻ ነው የሚል ቅን እምነት ኣለው። ይህንንም ለማድረግ ኦነግ አገሪቱን የማስተዳደር ስልጣን ያላቸውን እና የተቃዋሚ ቡድኖችን ጨምሮ ከተለያዩ የፖለቲካ ኃይሎች ጋር በመሆን በኢትዮጵያ የፖለቲካ ቀውሶችን ለመፍታት የጋር ብሔራዊ መግባባት ለመፍጠር ሲሠራ ቆይቷል። ኦነግ ከፍተኛ ኣመራሩን ወደ ሀገር ካዛወረ እ.ኤ.አ. ከመስከረም 15 ቀን 2018ዓም ወዲህ ወደ ሁሉን አቀፍ እውነተኛ ዴሞክራሲ የሚያመራውን የሰላም ሂደት ስኬታማ ለማድረግ በሐቀኝነትና በታማኝነት ለመስራት ወሰነ።ምንም እንኳን ከመጀመሪያው ጀምሮ በኢትዮጵያ የዴሞክራሲ ሽግግር ኣያያዝ በጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ መንግስት እንዴት እንደተከናወነ ኣስመልክቶ ኦነግ ደስተኛ ባይሆንም፣ ይሻሻላል ብለን ተስፋ በማድረግ ሁኔታዎችን በትዕግስት ተቋቁመናል፥ ያለ ዋጋ ግን አይደለም። ሆኖም እ.ኤ.አ. በ2018ዓም የተጀመረው የፖለቲካ ለውጥ ከውስጥ ከገዥው ፓርቲ እንዲሁም ከውጭ ከተቃዋሚ ቡድኖች ግዙፍ ተግዳሮቶች አጋጠመው። ሁኔታዎቹ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሱ በመሄድ በአሁኑ ወቅት ሁሉም ነገር ከቁጥጥር ውጭ ወደሆነበት ደረጃ በመድረስ መንግስትን ወደ ውድቀት እያመራው ይገኛል። አሁን በአገሪቱ ውስጥ በጣም እጅግ ኣሳሳቢ አለመረጋጋትና የተሰበረ ፖለቲካ ተስፋ ይስተዋላል፥ ህዝቡ ከገዢው ፓርቲ ተስፋና እምነት አጥቷል። በአገሪቱ ውስጥ ግልጽ ‘’የሕገ-መንግስታዊ ቀውስ’’ የተመለከትን ሲሆን፡ በስልጣን ላይ ያለው ፓርቲ መጀመሪያ ከገባቸው ቃላት ማሽቆለቆሉና ህገ-መንግስቱን የማስጠበቅ ሃላፊነት ያለባቸውን የመንግስት ኣካላት ለራሱ የፖለቲካ ጥቅም ሲገለገልባቸው ቆይቷል። የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮችንና አባላትን ማሰርና ከፍተኛ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች የመንግሥት የፀጥታ ኃይሎች የዕለት ተዕለት ሥራ ናቸው። ምንም እንኳን የጭካኔ ድርጊቶች ቢኖሩም፥ ኦነግ እና ሌሎች ተቃዋሚ ፓርቲዎች ለውጡን በተናጥል እንዲሁም በጋራ ለመደገፍ ያላቸውን ፍላጎት መግለፃቸውን ቀጥለዋል።በተናጠል ካለው የመፍትሄ ሀሳብ በተጨማሪ የኦሮሞ ነጻነት ግንባር ዲሞክራሲያዊ ሽግግሩን ለመደገፍ በተለያዩ የተቃዋሚ ፓርቲዎች መድረክ ላይ ተሳትፏል። ከመድረኮቹ መካከል ለሽግግሩ እና ለዴሞክራሲያዊ ሂደቱ የጋራ ድጋፍ ለመስጠት ያለመው ትብብር ለህብረ-ብሔር ዴሞክራሲያዊ ፌዴራሊዝም (ትብብር) ኣንዱ ነበር። እ.ኤ.አ. በሚያዝያ 2020ዓም ይህ ትብብር በሽግግር ሂደት ላይ ለመንግስት ሁሉን ኣቀፍ የመፍትሔ ምክረ-ሃሳቦችን ኣቅርቧል። የመፍትሄ ምክረ-ሃሳቦቹ በመግባባት ላይ ለተመርኮዘ የፖለቲካ እልባት በለውጡ እንዴት መቀጠል እንደሚቻልና የተረጋጋ ዴሞክራሲያዊ አስተዳደር እንዴት በደረጃ-በደረጃ ሂደት ሊመሰረት እንደሚችል በግልጽ ኣስቀምጧል።የመፍትሄ ሃሳቦቹ በኢትዮጵያ ህገ-መንግስት ማዕቀፍ ውስጥ የተቀረፁ ሲሆን የለውጡ ሂደት ስህተቶችና የገዥው ፓርቲ ባህሪይ፥ አሁን ያሉ የአለመረጋጋትና የፀጥታ ጉዳዮች፥ እና የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ግምት ውስጥ ያስገባ ነው። በአጠቃላይ የለውጥ ስርዓቱን ተግዳሮቶች በሁለቱም አቅጣጫዎች (ገዥው ፓርቲ እና ተቃዋሚዎች) በመተንተን በገዥው ፓርቲና በተቃዋሚ ቡድኖች በጋራ የሚተገበር ተግባራዊ የመፍትሔ ምክረ-ሀሳብ አቅርበናል።የቀረቡት ሀሳቦች ሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዲሳተፉ የሚያስችላቸው አስገዳጅ የፖለቲካ ኮንቬንሽን እንዲኖርና እውነተኛ ዴሞክራሲን ለመገንባትና በሀገሪቱ ውስጥ ዘላቂ ሰላም እንዲሰፍን ለማድረግ የለውጡ ሂደት ትክክለኛ ቁጥጥርን ለማረጋገጥና ትብብሩና አባል ድርጅቶች እንዲሁም ሌሎች ሃይሎች ሁሉ የበኩላቸውን ሚና የሚጫወቱበትን የዜጎች ኑሮ መሻሻልን ያረጋግጣል።የታሰበው አስገዳጅ የፖለቲካ ኮንቬንሽን የሚከተሉትን ያካትታል፦1. የውጭ ግንኙነት ምክር ቤት፡ የአገር ውስጥ አመኔታን ለማነሳሳት እና ዓለምአቀፍ ተቀባይነት እንዲያገኝ ለማድረግ 2. የተቀናጀ ብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤት፡ በክልሎች ውስጥ የፀጥታ አደረጃጀቶችን ትግበራ ለመከታተል።3. የዴሞክራሲ ግንባታ ተቋም፡ አስፈፃሚዎችን ተጠያቂ ሊያደርጉ የሚችሉ ገለልተኛ የፍትህ አካላት፣ የምርጫ ቦርድና ነጻ ሚዲያ ራስን ማስተዳደርና ስልጣንን ለመጠበቅ4. ከፍተኛ የፖለቲካ ችግሮችን ለመፍታት ብሔራዊ የጋራ መግባባት እንዲፈጠር መንግስት ግንባታና በአገር ግንባታ መካከል ያሉ አለመግባባቶችንና ልዩነቶችን የሚፈታ አካል።5. ማንኛውንም ለምርጫው የሚደረግ ሌላ የጊዜ ማራዘሚያ ጥያቄን ለመገደብና ኣመቺውን የምርጫ ቀን ለማስቀመጥ የኮንቬንሽኑን አፈፃፀም የሚከታተል አካልበተጨማሪም እነዚህ አካላት የሚሠሩበትን የኃላፊነት፣ የሥርዓትና የአሠራር ዘዴ ዝርዝርን ጨምሮ የመፍቲሔ ምክረ-ሃሳቦቹን ተግባራዊነት አመልክተናል። እነዚህን የመፍትሔ ሃሳቦች ተግባራዊ ማድረጉ ዲሞክራሲን ለመገንባትና በአገሪቱ ውስጥ ዘላቂ ሰላም ለመፍጠር ይረዳል ብለን እናምናለን። ከዚህም ሌላ በክልላዊ መንግስታት መካከል ያለውን የፀጥታ ጉዳዮች እንዲሁም በመንግስትና በተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከልና በተቃዋሚዎች እርስ በርሳቸው መካከል ያሉ ልዩነቶችን እንዲሁም “በመንግስት ግንባታ” እና “በሃገር ግንባታ” ላይ ተቃራኒ አቋም ላላቸው ጉዳዮችም መፍትሄ ያቀርባል። ስለሆነም በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ የተስፋፉ ቀውሶችን ይፈታል ብለን ስለምናምን የኢትዮጵያ መንግስት እነዚህን የመፍትሄ ምክረ-ሃሳቦች እንደገና እንዲያጤን በጥብቅ እናሳስባለን። እንዲሁም ባለድርሻ አካላት ኃላፊነታቸውን የሚወጡ ከሆነ በእውነተኛ ዴሞክራሲያዊ ሂደት ውስጥ የበኩላችንን ለመወጣት ፈቃደኛ መሆናችንን በድጋሚ ለመግለጽ እንወዳለን።በዚህ አጋጣሚ ዓለምአቀፍ ማህበረሰብ ኢትዮጵያን ከህገ-መንግስታዊ ቀውሶች እና ከጠቅላላው ትርምስ ለመታደግ ጠንካራ እርምጃ እንዲወስድ ጥሪ እናቀርባለን። በተለይም የአፍሪካ ህብረት፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አካላት፣ የአውሮፓ ህብረት እና ሌሎችም ዓለምአቀፍ ማህበረሰብ የኢትዮጵያ መንግስት ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር ድርድር እንዲያደርግና ነፃና ፍትሃዊ ምርጫን የሚያዘጋጅና ተግባራዊ የሚያደርግ በሥልጣን መጋሪያ የሽግግር መንግሥት አማካይነት ሁሉን አካታች የዲሞክራሲ ፍኖተ-ካርታ በጋራ እንዲያስቀምጥ እንዲያሳስቡ ኣጥብቀን እንጠይቃለን። የአፍሪካን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ በብዙ የአፍሪካ አገራት ግጭትን ለመከላከል እና መፍትሄ ለማምጣት ውይይትን ማዕከል ያደረገ አቀራረብን በመምራት እና በማስተዋወቅ የአፍሪካ ህብረት እየተጫወተ ያለውን ሚና እናደንቃለን። አሁን በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ቀውስ ከማንኛውም አካል የበለጠ የአፍሪካ ህብረትን የላቀ ትኩረት ይጠይቃል ብለን እናምናለን። በአፍሪካ ህብረት አዋጅ አንቀጽ 4(ሸ) መሠረት ህብረቱ ከባድ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ለመከላከል በአባል ሀገር ውስጥ ጣልቃ የመግባት መብት አለው። ብሔራዊ እና ዓለምአቀፉ ማስረጃዎች የኢትዮጵያ ስርዓት ቀጣይነት ያለው የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ላለፉት 27 ዓመታት በሃገሪቱ ዜጎች ላይ መፈጸሙንና ባለፉት ሁለት ዓመታትም ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ እንደተፈፀመ በግልጽ ያሳያሉ። በተጨማሪም በአብዛኛዎቹ የክልል መንግስታት አጠቃላይ አስተዳደርን አደጋ ላይ የሚጥሉና በመላ ሀገሪቱ የፀጥታ ቀውስ የሚያመጡ የተደራጁ እና ጠንካራ የታጠቁ ኃይሎች አሉ። አሁን ካሉት ቀውሶች እና በፍጥነት ከሚጓዙ እምቅ ግጭቶች እና ስጋቶች አንጻር የአፍሪካ ህብረት በኣፋጣኝ ጣልቃ ገብቶ ኃላፊነቱን መወጣት አለበት።አሁን በኢትዮጵያ ያለው ሁኔታ በአፍሪካ ሁለተኛዋን ትልቅ ሀገር መበታተን ብቻ ሳይሆን “ሰላማዊና የተረጋጋች አፍሪካን” የሚመኝ አጀንዳ 2063 የተባለውን የአፍሪካ ህብረት ምኞት 4 ለማሳካት ካሉ ዋና እንቅፋቶች መካከል አንዱ መሆኑን ማሳሰብ እንወዳለን። በተጨማሪም ፊንፊኔ(አዲስ አበባ) የኢ.ፌ.ዲ.ሪ መቀመጫ፣ የኦሮሚያ ዋና ከተማና የአፍሪካ ህብረት ዋና መስሪያ ቤት በመሆኗ የአፍሪካ ህብረት ጽ/ቤትና እዚያ የሚሰሩ ከ2000 በላይ ሰራተኞች ደህንነት አሁን በኢትዮጵያ በተለይም በኦሮሚያ ካለው የሰላምባ የኣለመረጋጋት ጉዳዮች ጋር ከግምት ውስጥ መግባት አለበት። የተባበሩት መንግስታት በዓለም ላይ የሚከሰቱ ቀውሶችን በማስወገድ ረገድ የተጫወተውን ሚና የምንገነዘብ ሲሆን የተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ም/ቤት(UNSC)፣ የተባበሩት መንግስታት የሰብአዊ መብቶች ጉባዔ እና ሌሎችም በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ የሚከሰቱ ቀውሶችን ለማስወገድ የድርሻቸውን እንዲወጡ እንጠይቃለን። በተለይም በዓለም አቀፍ ደረጃ ሰላምንና ፀጥታን ለማስጠበቅ በተባበሩት መንግስታት ቻርተር መሠረት ቀዳሚ ሃላፊነት ያለው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት በአፍሪካ ካሉ ትልልቅ ሀገሮች ሁለተኛ የሆነችዋ ኢትዮጵያ የፖለቲካ፣ ማህበራዊ፣ ሰብአዊ መብቶች እና ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች ሲያጋጥሟትና ወደ ውድቀት ስታመራ ጆሮ ዳባ ብሎ ማለፍ የለበትም። የኣውሮፓ ህብረት ብሄራዊ የለውጥ ኣጀንዳውን ለመደገፍና ከኢትዮጵያ ጋር ልዩ ልዩ የልማት ትብብሮችን በመፍጠር በኢትዮጵያ ኢኮኖሚያዊ ውህደት፣ ሰላምና መረጋጋት እንዲሰፍን እየተጫወተ ያለውን የመሪነት ሚና እናደንቃለን። ሆኖም እ.ኤ.አ. በ2018ዓም የተጀመረው የፖለቲካ ለውጥ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ በአግባቡ ባለመመራቱ ግዙፍ ፈተናዎች ገጥሞት፡ ወድቋል። ይህም የአውሮፓ ህብረት ከኢትዮጵያ ጋር ያለውን አጋርነትና ህብረት ለኢትዮጵያ ያለውን ሁሉንም ምኞት ይገታል። ስለዚህ የአውሮፓ ህብረት በቀጠናው ያሉ ቁልፍ ኣጋሮቹ ያጋጠማቸውን የፖለቲካ ቀውሶችን ለማስቀረት ባለው ኣቅም ጣልቃ እንደሚገባ እናምናለን።ስለሆነም፡ 1. በአፍሪካ ህብረት በአንቀጽ 4(ሸ) እና በሌሎች የህብረቱ ደጋፊ አንቀጾች ላይ በተቀመጠው መብቱ ላይ በመመስረት በኢትዮጵያ ቀውሶች ውስጥ ጣልቃ እንዲገባ ጥሪ እናቀርባለን።2. በኢትዮጵያ የሰላምና ደህንነት አደጋዎች በግልጽ የሚታዩ በመሆናቸው የጸጥታው ምክር ቤት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት አንቀፅ 39 እና 41 ላይ በተመለከቱት ግዴታዎች መሰረት ተገቢ እርምጃዎችን እንዲወስድ ጥሪ እናስተላልፋለን። የመንግስታቱ ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ጉባዔም(UNHRC) በኢትዮጵያ የተፈጸሙ ከባድ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ለመቅረፍ በዚሁ መሰረት እርምጃ እንዲወስድ እንጠይቃለን።3. ይህ የመቶ አመት ግዙፍ ግጭትና በአፍሪካ ቀንድ ሰላምና መረጋጋት ላይ የጎላ ጉዳት ስለሚያስከትልና የአውሮፓ ሃገራትና የኢትዮጵያና ዲፕሎማሲያዊ እና የልማት አጋርነት የሚነካ በመሆኑ ነው የኣውሮፓ ህብረት በኢትዮጵያ በተለይም በኦሮሚያ ለተፈጠረው አለመረጋጋት ከፍተኛ ትኩረት እንዲሰጥ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።4. በኢትዮጵያ ያሉ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች ያቀረብነውን የመፍትሄ ሀሳብ በቁም ነገር በመመልከት እየተቃረበ ያለውን ኣስከፊ ቀውስ ለማስቀረት ከኛ ጋር እንዲሰሩ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።ገለልተኛ የኦሮሞ የፖለቲካ ኃይሎችና መላው ኦሮሞ ህዝብ ማንኛውንም ዓይነት የፖለቲካና የፀጥታ ችግር ለማስወገድ ለኦሮሚያ የሽግግር መንግስት እንዲዘጋጁ ጥሪ እያቀረበ፡ የኦሮሞ ነጻነት ግንባር በዚህ አቋም ላይ ባለድርሻ አካላትን በሁለቱም የመንግስት ደረጃዎች ማማከሩ እንደሚቀጥል ያሳውቃል።