Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አንድ ጊዜ በእኛ ሠፈር የሚያልፍ ትልቅ የውኃ ማስተላለፊያ ፈነዳ እና ስንት ወጭ የወጣበት ንጹሕ ውኃ ሠፈሩን አጥለቀለቀው፡፡ አንድ ኅሊና ያለው ሰው አይቶ ማለፍ ከበደውና መሣርያውን አምጥቶ በጭቃው ውስጥ እየተንቦራጨቀ ሠራው፡፡ ውኃው ቆመ፡፡ የመንግሥት ወጭም ዳነ፡፡ ሠፈሩም ከውኃ እጥረት ተላቀቀ፡፡
ከስንት ቀናት በኋላ ያ ሰው መከሰሱን ሰማሁ፡፡ ምነው መሸለም ሲገባው? ብዬ ስጠይቅ «አይ ለውኃ እና ፍሳሽ ማመልከት ነበረበት እንጂ መሥራት አልነበረበትም» ተብሎ ነው አሉ፡፡ አይ የትኩስ ድንች አስተሳሰብ፡፡ ይህ ሰው «ሕግ» ጥሷል ቢባል እንኳን መጀመርያ የሠራበት ምክንያት፣ ያኘው የግል ጥቅም ካለ፣ ያደረገው አስተዋጽዖ እና ያዳነው የመንግሥት እና የሕዝብ ገንዘብ፣ እንዲሁም የፈታው ችግር መታየት አልነበረበትም፡፡
ይህ «ማመልከቻ» የሚባለው አሠራር ራሱ የትኩስ ድንች አስተሳሰብ ውጤት ሳይሆን አይቀርም፡፡ በቀላሉ የሚፈታውን ችግር ሁሉ ለሚመለከተው አካል ማመልከት እንደ ትልቅ ተግባር ይቆጠራል፡፡ ለምን አታመለክትም? ነው ሰው ሁሉ የሚለው፡፡ አጥሩ ሲፈርስ ሙያውን ተጠቅሞ መሥራት የሚችለው ሁሉ ለሚመለከተው አካል በማመልከት ግዴታውን የተወጣ ይመስለዋል፡፡ ችግሩን ፈትቼዋለሁ ወይ? ብሎ የሚጠይቅ የለም፡፡ ችግሩን አስተላልፌዋለሁ ወይ? የሚል እንጂ፡፡
የትኩስ ድንች አስተሳሰብ «የሆኑ ሰዎች» የሚባሉ የማይታወቁ አካላትን ፈጥሯል፡፡ ይህንን ነገር መሥራት ያለባቸው፤ ይህንን ችግር መፍታት ያለባቸው፣ ቢሮውን ማስተካከል ያለባቸው፣ ለኢትዮጵያ መታገል ያለባቸው፣ የየቤተ እምነቱን ችግር መፍታት ያለባቸው፣ የኢኮኖሚ እድገት ማምጣት ያለባቸው፣ መብታችንን ማስጠበቅ ያለባቸው፣ ለነጻነታችን መሞት ያለባቸው፣ የትምህርትን ጥራት ማምጣት ያለባቸው፣ «የሆኑ ሰዎች» አሉ፡፡
እኛ አይደለንም፤ እኛንም አይመለከተንም፤ እኛ አንችልም፤ እኛም አይፈቀድልንም፡፡ ነገር ግን የሚችሉ፣ የሚፈቀድላቸው፣ የሚመለከታቸውም «የሆኑ ሰዎች» አሉ፡፡ የት እንዳሉ አይታወቅም፡፡ አንዳንዶቹ እንዲ ያውም ተምኔት ሆነዋል፡፡
በመካከለኛው የሀገራችን የታሪክ ዘመን የተፈጠረው መመሰቃቀል ብዙውን ሰው ተስፋ አስቆርጦት ነበር፡፡ ችግሩ መቼ ይቃለላል? ማንስ ያቃልለዋል? ለሚሉት ጥያቄዎች መልሱን ማግኘት ከባድ ሆኖ ነበር፡፡ በዚህ የተነሣ አንዳች መፍትሔ ያለው፣ ሁሉን የሚችል አንድ ሰው አለ ተባለ፡፡ ቴዎድሮስ የሚባል፡፡ በየመጻሕፍቱ ይህ ችግር ቴዎድሮስ የተባለ ንጉሥ ሲነግሥ ይስተካከላል፡፡ የአንድ ላም ወተት፣ አንድ ዘለላ እሸት አገር ይመግባል ተባለ፡፡
ቴዎድሮስን ለማምጣት ወይንም ራስን ቴዎድሮስ ለማድረግ ከመጣር ይልቅ «አንዳች የሆነ» ቴዎድሮስ የተባለ ትኩሱን ድንች የምናቀብለው ሰው ይመጣል፣ እስከዚያ ዝም ብላችሁ ጠብቁ ተባለ፡፡ ሁሉም በየዘመኑ ትኩሱን ድንች ለማያውቀው ለቴዎድሮስ እያቀበለ አለፈ፡፡ ማንም ድንቹን ለማብረድ መጣር አልፈለገም፡፡ ይሄው ቴዎድሮስም ሳይመጣ፣ ምስቅልቅሉም ሳይለቅቀን እዚህ ደረስን፡፡ ትኩሱ ድንችም እየተሸጋገረ እኛ ዘንድ ደረሰ፡፡
ይህ እና ያ ሲፈጸም እገሌ ለምን ዝም አለ? ይህ ነገር ሲደረግ እነ እገሌ የት ነበሩ? ይህኮ የነ እገሌ ሥራ ነው፡፡ እነ እገሌ ይህንን ቢያደርጉ መልካም ነው፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ እነ እገሌ ምን ይላሉ? ትኩሱ ድንች ይሄዳል፣ ይሄዳል፣ ይሄዳል፡፡ የሚያበርደው ግን የለም፡፡
አንዳንዴም ድንቹ ወደ ፊት እና ወደ ላይ ብቻ አይደለም የሚተላለፈው፡፡ ወደ ኋላም ይሄዳል፡፡ አሁን ለተፈጠረው ችግር ወይንም ፈተና ተጠያቂዎቹን ፍለጋ ወደ ኋላ ብቻ የመጓዝ አባዜ አለ፡፡ ከኛ በፊት ለነበረው ትውልድ ትኩሱን ድንች ማቀበል፡፡ እንዲህ ቢሆን ኖሮ፣ ይህ ቢደረግ ኖሮ፣ ያ ቢፈጸም ኖሮ እያሉ አያትን እየወቀሱ እና እየኮነኑ ዐጽማቸው ድንቹን እንዲሸከም ለማድረግ እየሞከርን ነው፡፡
በየጉባኤያቱ፣ ዐውደ ጥናቱ፣ ሴሚናሩ እና መግለጫዎቹ ለችግሩ እኛ ምን መፍትሔ እንሰጣለን? ብሎ ከመወያየት ይልቅ ለአባቶቻችን ዐጽም ትኩሱን ድንች ለማሸከም ጥረት ሲደረግባቸው ይታያል፡፡ ያ ግን ድንቹን አላበረደውም፡፡
ድንቹ ከልጅ ወደ አያት ብቻ አይደለም፡፡ የየዘመናቱ አንዳንድ አያቶችም ቢሆኑ ትኩሱን ድንች ሁሉ ለተተኪው ትውልድ ማስረከብ ነው የሚፈልጉት፡፡ «የስምንተኛውን ሺ ትውልድ» መውቀስ እና ተጠያቂ ማድረግ የችግሩ ሁሉ መፍቻ ይመስላቸዋል፡፡ ትኩሱን ድንች ለማብረድ የበኩላቸውን ከማድረግ ይልቅ ለትውልዱ አስረክበው በሰላም ማረፍ ይሻሉ፡፡
ትኩሱ ድንች ከዘመን ወደ ዘመን ብቻ አይደለም፡፡ ከብሔር ወደ ብሔር ከብሔረሰብም ወደ ብሔረሰብ ይጓዛል፡፡ እንዳንዱ ብሔረሰብ ዛሬ በእጁ ያጋጠመውን ትኩስ ድንች ለሌላው ብሔረሰብ አስረክቦ መገላገል ይፈልጋል፡፡ በየስብሰባውም ሌላውን ብሔረሰብ በመውቀስ እና በመክሰስ ድንቹን በተግባር ሳይሆን በኅሊናው ያበርደዋል፡፡
ድንቹን መቀባበሉ ሁላችንም ይልጠን ይሆናል እንጂ አያበርደውም፡፡ ከኛ ወደ ሌላው ስናስተላልፈው እኛን ባለማቃጠሉ የበረደ ቢመስለንም ሌላውን ግን በማቃጠል ላይ ነው፡፡ ለዚህም ነው ተመልሶ ሳይበርድ እኛ ጋ የሚደርሰው፡፡
እ ን ዲ ያ ው መ ላ ማ ለ ት እ ኛ ኢ ት ዮ ጵ ያ ው ያ ኖ ች ያ ቅ ተ ን ይ ሆ ን ወ ይ? እ ን ዴ ት ስ ል ን ደ ፍ ረ ው እ ን ች ላ ለ ን? አ ስ ተ ያ የ ት ህ ብ ዙ አ ስ ተ ም ሮ ኛ ል ። ይ ህ ን ያ ነ በ ቡ ት ሁ ሉ በ አ እ ም ሮ አ ቸ ው ው ስ ጥ እ ን ዲ ያ ብ ላ ሉ ት በ መ ድ ሃ ኒ ዓ ለ ም እ ማ ለ ዳ ለ ሁ ። ቃ ለ ሕ ይ ወ ት ያ ሰ ማ ል ኝ
ድንቅ ብለሀል ዲያቆን ዳንኤል ሁላችንም መፍትሄውን ሳይሆን ችግሩን ብቻ እያናፈስን ተቸግረናል ጽሁፍህ ጥሩተግጻጽ ሆኖን ድንቹንወደሌላሰው መጣል(ከመግፋት) እንድታቀብና በየተቀመጥንበት የሃላፊነት ወንበርላይ የሚገባንን ስራ ሰርተን ለሀገራችንም ሆነለወገናችን ትኩሱን ድንች ላለማቀበል የበቃንያርገን!
ዛሬ ዛሬ ሁሉም ሰው ከላይ የሚመጣለትን ትዕዛዝ ያለምንም ማመዛዘን ማብላላት እና መረዳት እንዳለ ለማውረድ ይሞክራል እንጂ በተሰጠው አዕምሮ የነገሩን ጥቅም እና ጉዳት ለመረዳት አይሞክርም። በመሆኑም ጉዳዩን በተሻለ ሁኔታ አዳብሮ ለተጠቃሚው ማድረስ የሚታሰብ አይደለም። ስለዚህም ነው ከቀበሌዎቻችን አስተዳደሮች የምንሰማቸው ቃላቶች እና ዐረፍተ ነገሮች ሳይቀሩ ማታ በቴሌቪዥን በፓርላማ ላይ ሲተላለፉ የሰማናቸው ሆነው የምናገኛቸው።
በአንድ ወቅት እንዲህ ሆነ በኢትዮጵያና በኤርትራ የድንበር ጉዳይ ላይ የፍርድ ቤት ውሳኔ ከተሰጠ በኋላ ጠቅላይ ሚኒስትራችን ስለጉዳዩ ሲያብራሩ የፍርድ ሂደት አፈጻጸሙ ሰጥቶ በመቀበል ላይ የተመሰረተ ነው ሲሉ ገለጹ።ታዲያ በቀበሌያችን ስብሰባ ላይ አንዱ ነዋሪ እኛ ባድመን ከሰጠን የምንቀበለው ምንድነው? ብለው ቢጠይቁ የቀበሌው ሊቀመንበር የሰጠው መልስ ሰጥቶ መቀበል ማለት ሰጥቶ መቀበል ማለት ነው ሌላ ታሪክ የለውም ብሎ መለሰለት። አንዳንዴም ትኩስ ድንቹ የመጨረሻው ተዋረድ ላይ የወድቅ እና ወደ ላይ መመለሻ የለውም እኛስ ለማን እንስጠው ነው ያለው ከሜዲያኑ?
በዚ በክረምት ትኩስ ድንች እያላችሁ “የሚበላውን ትኩስ ድንች ” አሳመራችሁኝ ፡፡ ትኩስ ድንች በተልባ ኡኡኡ…… የአለቆች ትኩስ ድንች ግን መላ ቢገኝለት ጥሩ ነበር፡፡
የትኩስ ድንች አስተሳሰብ «የሆኑ ሰዎች» የሚባሉ የማይታወቁ አካላትን ፈጥሯል፡፡ ይህንን ነገር መሥራት ያለባቸው፤ ይህንን ችግር መፍታት ያለባቸው፣ ቢሮውን ማስተካከል ያለባቸው፣ ለኢትዮጵያ መታገል ያለባቸው፣ ..................የየቤተ እምነቱን ችግር መፍታት ያለባቸው፣ .............የኢኮኖሚ እድገት ማምጣት ያለባቸው፣ መብታችንን ማስጠበቅ ያለባቸው፣ ለነጻነታችን መሞት ያለባቸው፣ የትምህርትን ጥራት ማምጣት ያለባቸው፣ «የሆኑ ሰዎች» አሉ፡፡
እስኪ ሁላችንም የራሳችን ሀላፊነት አለብን፡፡ ስለዚህ እስኪ እንነሳ፤ "ከእኛ የሚጠበቀው ምንድን ነው?" ብለን ህሊናችንን እንጠይቅ፡፡ ምንም ማድረግ ባንችል እንኳ መጸለይ አያቅተንም እና እስኪ እንነሳና ለሃይማኖታችን ልዩ ጸሎት እናድርግ፡፡
አረ ቀስ ልጅ ዳንኤል ፡፡ ደግሞ ብለህ ብለህ የቅድስት ቤተክርስቲያንን ጥልቅ ምስጢር-ቴዎድሮስ- የጽሑፍህ ቧልት ማሳመሪያ አደረግከው? ውሃ ሲወስድ እያሳሳቀ ነው አሉ፡፡ ወዳጄ ልቤ ይሄ የሚገለጸው በዕውቀት ንባብ ሳይሆን በሱባዔ ነው፡፡ ይሄማ የከበረ ትውፊታችን ነው፡፡ እንደሚፈጸም የማንጠረጥረው፡፡ ደግሞም ይህንን ማረጋገጥ ከፈለግክ እንደቤተክርስቲያን ልጅነትህ ጸሎት አድርግበት-ሱባዔ ያዝበት-አባቶችን ጠይቅበት፡፡ ቴዎድሮስ እኮ በእንዳንተ ዓይነቱ የፖለቲካ ዝባዝንኬ ጽሑፎች የሚዳሰስ የዓለም መሪ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ የሚቀባ ቅዱስ ንጉሥ ነው፡፡ በአይነ ሥጋ ባታየውም በመንፈስ ሊያየኝ ይችላል ብለህ ተጠንቀቅ፡፡ ምነው ጃል፡፡ ትውፊታችንን ለማንቋሸሹ መናፍቃን መች አነሱንና ነው
መሪው ዶ/ር መረራ ጉዲና በአስቸኳይ እንዲፈቱ እና መንግሥት ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር ውይይትና ድርድር እንዲጀምር የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ ጥሪ አሰምቷል፡፡
ንትምህርቲ ካብ ዝነበሮ ፍቕርን ሕልምን ከኣ "ንምንታይ ኣነ'ኸ ዘይምሃር?" ብምባል ወዲ 15 ዓመት ምስ ኣኸለ፡ ኣብ ስደት፡ 'ሀ' ኢሉ ቀዳማይ ክፍሊ ብምጅማር ፍልጠት ክቐስም ጀሚሩ።
"ኣብ ፈለማ ቀሊል ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ ኩሎም ምሳይ ዝመሃሩ ዝነበሩ ናእሽቱ ብምንባሮም ከም ፍሉይ ይርእዩንን መስሓቕ ዝኾነሉ እዋን'ውን ዉሑድ ኣይነበረን። እዚ ግን ሰጥ ኢለ ትምህርተይ ንምቕጻል ኣበርትዓኒ እምበር ኣይዓንቀፈንን። ብተወሳኺ እቲ ኣብ ዓደይ ዝተማሃርክዎ መሰረተ-ትምህርቲ ዓቢ ነጥበ-መቐይሮ ኮይኑኒ ስለዝነበረ። በዚ ድማ ትምህርተይ ወዲኤ ብጂኦግራፊ ንክምረቕ በቒዐ።" ይብል ዓፈራ ንዝሓለፈ ህይወቱ ብዕምቆት እናስተንተነ።
"እቲ ኣብ ዝተወለድኩሉ ዓዲ ንኸይዓቢ ዝገበረኒ ደርቂ ንምምካት ድማ ሕልመይን ራእየይን ስለዝነበረ፡ ልምዓት ቀንዲ ዓላማይ ብምግባር፡ ኣብ ኢትዮጵያ መሬት ዓዲገ ሕርሻ ቡን ብምትካል ምፍራይ ጀመርኩ። ስደት ክሳዕ ክንደይ ከም ዘሕምምን፡ መንነትካ ዘስእንን ምዃኑ ተሞክሮ ሂወተይ ዓቢ መምህር ስለዝኾነኒ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ካብ ቤቶም ዝተፈናቐሉ ንምሕጋዝ ብዙሕ ድሌት ኔሩኒ። ነዚ ንምትግባር ድማ ምስ ገበርቲ ሰናይ መዓስከር ሱዳን ብምጽንባር ዓቕመይ ዝኽእሎ ዕዉት ስርሓት ወፍየ። ሂወተይ ማዕረ ማዕሪኡ እናመራሕኩ ድማ ምስ ዘፍቀርክዋ እንግሊዛዊት ጓል ሄዋን ብምዕሩግ ባህሊ ሃገረይ ተመርዕየ ሓደ ቆልዓ ወሊደ።"
ሕልምን ትልምን ዓፈራ ግን በዚ ኣይትዓግተን። ተቖጺሩ ኣብ ዝሰርሓሉ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ኤምባሲ ኪንሻሳ ከይተሓጽረ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ክንሻሳ ናይ ኢትዮጵያ ቤት ብልዒ ብምኽፋት ወፍሪ ሕልሙ ይቕጽል ኣሎ።
"ካብቲ ኣደይ ትገብሮ ዝነበረት ውሕልነት ብዝቐሰምክዎ ፍልጠት፡ ብሓንቲ ሞጎጎ ባዕለይ ብምስንካት እየ ፈሊመዮ። በዚ ድማ 'እዚ ናይ ጓል ኣንስተይቲ ፡ እዚ ናይ ወዲ ተባዕታይ ዕዮ እዩ' ዝበሃል ነገር ከምዘየሎ ንነብሰይ ምሂረያ። ዓማዊለይ ተሓጉሶም ክበልዕዎ ብምርኣየይ ድማ እንጀራይ ኣዝዩ ጽቡቕ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን።" ይብል።
"እዚ ሓድሽ ምዕራፍ ዝኸፈተለይ ቤት ብልዒ፡ ካብ ብሕታውነት ኣውጺኡ ምስ ብዙሓት ሰባት ከላልየንን ሓድሽ ሞያ ከጥርየለይን ስለዝኸኣለ፣ መጻኢየይ በዚ ክቕጽሎን ሙሉእ ዓቕመይ፣ ጉልበተይን ግዜይንን ኣብኡ ክውዕሎን እዩ ትልመይ። ናብ ካልእ ምዕራፍ ንምስጋር ድማ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዓል ደርቢ ገዛ ኣብ ምስራሕ እርከብ ኣለኹ። ናይ ቡን ሕርሻይ እውን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ኣሎ" ይብል።
ሃርኮትኮት ዓፈራ ግን ኣይተደረተን፡ መሰረት ዕብየቱን ብሓንቲ ሰሌዳ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ኩነታት ዘብቅዓቶን ገጠራዊት ቤት ትምህርቲ፡ ንዋታውን ካልእ ዘድልያ ሓገዛት እናወፈየ፣ ነቶም ከምኡ ጽምኣት ትምህርቲ እናሃለዎም ካብ ምርካቡ ዝተዓግቱ ህጻናት፡ ዝኽእሎ ኩሉ ኣብ ምግባር ይነጥፍ ኣሎ። እታ ቤት ትምህርቲ ኣብ እዚ እዋን "ዓፈራ ኣለሙ" ተባሂላ ተሰምያ ከም ዘላን ንመጻኢ እውን ከይተሓለለ ንዕብየታ ከም ዝጽዕርን ብሓበን የዕልል።
"ተዓንቂፈ ደምየ'ምበር ሓንኪሰ ኣይተረፍኩን፡ ቁስለይ ጀኒነ ዓቐብ ደይበ፡ ገና'ውን ዝለዓለ ክሓኩር እዩ ድልየተይ። እዚ ክገብር እንከለኹ ብዙሕ ንብረት ወይ ንዋት ሃልዩኒ ኣይኮንኩን ሓቦን ኒሕን እምበር፤ ሓደ ምስ ሓዝኩ ሕልመይን ትልመይን ክዓግቶ ከምዘይብለይ ተማሂረን ተፈቲነን" ይብል ዓፈራ።
ብዛዕባ ተጓንፎታቱ ድማ ከምዚ ይብል። "ጸገማተይ ንግዚኡ'ኳ እንተዓገቱንን ዓንቀጹንን ሕጂ ኣብ ራህዋ ኮይነ ንመሰናኽላተይ ድሕሪት ክጥምቶም እንከለኹ፤ እቶም ሽዑ ካብ እምባ ገዚፎም ዘሰንበዱኒ ካብ ሕፍንቲ ዝውሕዱ ምኻኖም እዕዘብን ስለ ዘበርትዑኒ ድማ ከም ትምህርቲ ፈተና ክሓለፎም ዝነበሩኒ ግድላት ምንባሮም አስተብህልን ኣለኹ። ጋሪዶምኒ እምበር ኣይደቖሱንን፡ ኣዳኺሞምኒ እምበር ኣይቀበሩንን። ሕጂ ልዕሊኦም ጥራይ ዘይኮንኩስ ሓሊፈዮም ብምኻደይ ታሪኽ ኮይኖም ተሪፎም።"
የኮሮና ቫይረስን ወረርሽኝ አስመልክቶ በታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ ምክንያት ለነሓሴ ወር ታስቦ የነበረው ስድስተኛው ብሔራዊ ምርጫ ላልተወሰነ ጊዜ መተላለፉን መንግሥት አሳውቋል። ይህንን የፌዴራል መንግሥትን ዓዋጅ በመቃወም በትግራይ ክልል ውስጥ አስቀድሞ በመተቀመጠለት የጊዜ ሰሌዳ መሠረት ምርጫውን እንደሚያካሄድ የክልሉ መንግሥት በአደባባይ ገለጸ። ኢሕአዴግ ሥልጣን ከያዘ ወዲህ በዚህ ደረጃ የፌዴራል መንግሥቱን ሥልጣን የሚገዳደር የክልል መንግሥት ብቅ ሲል የመጀመርያው በመሆኑ፣ ብዙዎችን ግር አሰኝቷል። ይህ ምክንያት ሆኖኝ እኔም እንደ አንድ ተቆርቋሪ ዜጋ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ያለኝን ያሳብ ለውይይት መነሻ ይሆነን ዘንድ ይህንን ጽሁፍ ለማቅረብ ወሰንኩ። ባገራችን ዛሬ ሁሉም ክስተት የሚለካው በፖሊቲካ መስፈርት መሆኑ ቢገባኝም፣ በዚህ ጽሁፌ ግን በተቻለኝ መጠን በፌዴራል ሕገ መንግሥቱ ላይ ብቻ እያተኮርኩ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ምርጫን አካሄዳለሁ ማለቱ ኢ-ሕገ መንግሥታዊ መሆኑን ለማሳየት እሞክራለሁ። ይህንን የትግራይ ክልላዊ መንግሥትን ውሳኔ በሕገ መንግሥቱ መስፈርት ገምግሜ ትክክለኛ አካሄድ ነው ወይስ አይደለም ብዬ ለመከራከር እንዲረዳኝ የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 50፣ 51 ፣ 52፣ 55፣ 62፣ 102፣ እንዲሁም ከምርጫና የፖሊቲካ ፓርቲዎች ዓዋጅ ቁጥር 3፣ 4፣ 12፣ 13፣ 14፣ 19 እና 47ን ዋቢ አድርጌ ለማቅረብ እሞክራለሁ።
ለመንደርደርያ ያህል፣ በኔ ግምት በአገራችን ስለ ፌዴሬሽን ያለን ግምት እንደምንወክለው ማህበረሰብና አስተሳሰብ የተለያየ ነው። ፌዴራሊዝም በጣም ውስብስብ ያለ የአስተዳደር ሥርዓት ነው። በውስጡ የተለያየ የማህበረሰብ አመሠራረትና አስተዳደር ታሪክ የነበራቸውን ሕዝቦች አንድ ላይ አቅፎ በአንድ ሕገ መንግሥት ሥር የሚያስተዳድር ሥርዓት ነው። የፌዴራሉ አባላትም አስቀድሞ ከነበራቸው ወይም ሊኖራቸው ከሚገባው የግዛታቸውና የሕዝባቸው ሏዓላዊነት ላይ የተወሰነውን ክፍል በገዛ ፈቃዳቸው ቀንሰው ለጋራ ጥቅም ሲባል አንድ የፊዴራል ሕገ መንግሥት ደንግገው በሱ ይተዳድራሉ። የግል ሏዓላዊነትን በገዛ ፈቃድ ቀንሶ ከሌላ አካል ጋር በጋር ለመኖር የሚወሰነው፣ የአብሮነት ሕይወት የተሻለ ነው ከሚልና ያለኝን ትርፍ አካፍዬ ከሌላው የፌዴራሉ አባል ደግሞ የጎደለኝን አሟላለሁ ከሚል ተስፋ ነው። ስለዚህ፣ የፌዴሬሽን መሠረቱ በፈቃደኝነት ላይ የተመሠረት አብሮነት ማለት ነው። በገዛ ፈቃድ የተቀነሰውን ሏዓላዊነትን ግን መልሶ ለማግኘት የሚቻለው የሌሎቹ ጥቅም እስካልተነካ ድረስ ብቻ ነው። የሁሉንም የፌዴራሉን አባላት ጥቅም ደግሞ የሚያስጠብቀው የፌዴራሉ ሕገ መንግሥት ስለሆነ፣ እሱን መገዳደር ማለት የሌሎችን የፌዴራሉን አባላት ጥቅም መንካት ማለት ነው። ዛሬ ሕወሓት ካቀረበው መገዳደር በኋላ ግን አብሮነቱ ራሱ ትልቅ ጥያቄ ውስጥ ይገባል። ይህንን የሕወሓትን ድርጊት የሚስተዋሉ ሌሎች የፌዴራሉ አባል ክልሎችም ተመሳሳይ እርምጃ ወስደው የፌዴራል ሥርዓቱን ሕልውና አደጋ ላይ ሊጥሉት ይችላል የሚል ሥጋት ባገራችን ሰፍኗል ቢባል የተጋነነ አይመስለኝም። አግባብ ያለው ሥጋት!
የፌዴራል ሕገ መንግሥቱ ካስቀመጠው ውጪ፣ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ብሔራዊም ሆነ ክልላዊ ምርጫ ማካሄድ ይችላል ወይ ለሚለው ጥያቄ መልሱ፣ አዎ ይችላል ነው። ድርጊቱ ግን ሕጋዊ ነው ወይ አይደለም ከተባለ ግን መልሱ የማያወላውል “ሕጋዊ አይደለም” ነው። መቻልና ሕጋዊነት የተለያዩ ነገሮች ናቸው። አንድ ሽጉጥ የታጠቀ ግለሰብ ሌላውን ሊገድል ይችላል፣ ያን የማድረግ ችሎታው ግን ከወንጀለኝነት አያድነውም። ስለዚህ ሕወሃት ዛሬ በክልሉ ብሔራዊውንም ሆነ የክልሉንም ምርጫ የማካሄድ አቅምም ልምድም አለው። ግን ድርጊቱ ሕገ መንግሥቱ ለፌዴራል አባላት ካስቀመጣቸው ሥልጣን በላይ ስለሆነ ጸረ ሕገ መንግሥት ነው። (የሚገርመው ደግሞ ሕወሃት፣ ከሌሎች ስምንት የፌዴራሉ አባላት በበለጠ ይህንን ሕገ መንግሥት እንደሚመቸው አድርጎ ጠፍጥፎ የሠራውና የተዋደቀለት መሆኑ እየታወቀ፣ ዛሬ ላይ በኢህአዴግ ውስጥ የፊታውራሪነት ሚናውን ስለተነጠቀና ራሱን ከድርጅቱ ስላገለለ ብቻ፣ ሕገ መንግሥቱን የመጣስ እርምጃ እወስዳለሁ ማለቱ ነው)። የዚህ ዓይነቱን ሕገ ወጥ መሆኑን እያወቁ ሕግ የሚጥሱትን የመንግሥት ድርጊት እያዩ ነው ለካ አንዳንድ የፖሊቲካ ድርጅቶችም “የፖሊቲካ ሥልጣን መያዝ የሚቻለው በሕዝባዊ ምርጫ ብቻ ነው” የሚለውን የሕገ መንግስቱን ድንጋጌ እያወቁ በመጣስ “ተፎካካሪ ፓርቲዎችን ያቀፈ የሽግግር መንግሥት ያስፈልጋል” እያሉ በአደባባይ የሚለፍፉት። የሕገ መንግሥቱ ጋሻ ጃግሬ የሆነው መንግሥት ራሱ ሕገ መንግሥቱን ሲጥስ፣ እኛስ ለምን አንጥስም ከሚል የመነጨ ይመስላል። ውሻ በቀደደ ጅብ ይገባል እንደሚሉት ነው።
ከላይ ባጭሩ እንደ ጠቀስኩት፣ የፌዴራሉ አባላት በሆኑ ዘጠኝ ክልሎች ውስጥ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን፣ ምንም እንኳ የዲሞክራሲን መስፈርት የማያሟላ ቢሆንም፣ በ1995 ዓ/ም “በተወካዮቻቸው” በኩል የፌዴራል ሕገ መንግሥቱን አጽድቀዋል። ሕገ መንግሥቱም በየክልላቸው ውስጥ ከሚያወጧቸው ሕገ መንግሥታት የበላይ መሆኑን አምነው መቀበላቸውንም
በፊርማቸው አረጋግጠዋል። በፌዴራል መንግሥቱና በክልል መንግሥታት መካከል ስለሚኖራቸው ግንኙነት በግልጽ ሲያስቀምጡ “በሕገ መንግሥቱ ለፌዴራሉ መንግሥት በተለይ ወይም ለፌዴራሉ መንግሥትና ለክልሎች በጋራ በግልጽ ያልተሠጠ ሥልጣን የክልል ሥልጣን ይሆናል” የሚለውን አንቀጽ 51 አካትተዋል። አንዳንዶች “ሕዝቡ ራሱን በራሱ የማስተዳደር መብት አለው” ሲባል ፌዴራል ሕገ መንግሥቱን እንኳ አሻፈረኝ ለማለት ይቻላል ብለው “ሲተነትኑ” ይሰማል። አዎ! በመሠረቱ የኢትዮጵያ ሕዝቦች (ብሄር፣ ብሄረ ሰብ ሕዝብ) የራሳቸውን ዕድል በራሳቸው የመወሰን መብት አላቸው ሲባል፣ ሕገ መንግሥቱ በፈቀደው መሠረት ብቻ እንደሆነም አብሮ መታየት አለበት። የተለያዩ ሕዝቦች ፌዴራል ኢትዮጵያን ሲመሠርቱ፣ ከላይ እንዳልኩት የሕዝባቸውን ሏዓላዊነት በተወሰነ ደረጃ ቀንሰውት ነው። በዚህም ምክንያት፣ የፌዴራል መንግሥቱ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ያለ ክልል መንግሥታት ፈቃድ በክልሉ ውስጥ ጣልቃ ሊገባ ይችላል። ለምሳሌ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 55(16) በተጠቀሰው መሠረት፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት “በማንኛውም ክልል ሰብዓዊ መብቶች ሲጣሱና ክልሉ ድርጊቱን ማቆም ሳይችል ሲቀር፣ በራሱ አነሳሽነትና ያለ ክልሉ ፈቃድ ተገቢው እርምጃ እንዲወስድ ለፌዴራል ምክር ቤትና ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የጋራ ስብሰባ ጥያቄውን አቅርቦ በተደረገበት ውሳኔ መሠረት ለክልሉ ምክር ቤት መመርያ የመስጠት ሥልጣን አለው። የክልል መንግሥታትም ይህንኑ አምነው ተቀብለው፣ በሕገ መንግሥታቸው ውስጥ “የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሕገ መንግሥት የበላይነት እንደ ተጠበቀ ሆኖ……..” የሚለውን ሓረግ ሲያካትቱ፣ የክልላቸውን ሥልጣን ከፌዴራሉ ያነሰና ለፌዴራሉ ሕገ መንግሥት ተገዢ መሆናቸውን ለማሳየት መሆኑን ከሁሉም ክልሎች ሕገ መንግሥታት መረዳት ይቻላል።
ብሄራዊ ምርጫን በተመለከተም የፌዴራሉ ዓዋጅ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ሥልጣን እና ተግባርን አስመልክቶ አንቀጽ 102(1) “በፌዴራልና በክልል ምርጫ ክልሎች ነጻና ትክክለኛ ምርጫ በገለልተኝነት እዲያካሄድ ከማናቸውም ተፅዕኖ ነጻ የሆነ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ ይቋቋማል” ሲል ብሄራዊ ምርጫን ለማካሄድ የሚችለው የምርጫ ቦርድ ብቻ ነው ማለት ነው። ይህ ሥልጣን በግልጽ ለፌዴራል መንግሥቱ የተሠጠ ስልሆነ ለክልሎች ሌላ ምንም ቁራጭ አላስተረፈም። የኢትዮጵያ የምርጫና የፖሊቲካ ፓርቲዎች ዓዋጅን ተፈጻሚነትን ሲያስረዳ “በኢትዮጵያ ውስጥ በሚደረግ ጠቅላላ ምርጫ እንዲሁም እንደ አግባቢነቱ የአካባቢ ምርጫ፣ የማሟያ ምርጫና የድጋሚ ምርጫ በሕገ መንግሥቱ መሠረት በሚካሄድ ሕዝበ ውሳኔ ላይ ተፈጻሚ ይሆናል” (ቁጥር 3/1) ማለቱ ይህንኑ በሕገ መንግሥቱ ውስጥ በግልጽ የተቀመጠውን የምርጫ ቦርድ ሥልጣን እና እነዚህን ሁሉ ምርጫዎች የማካሄድ ሥልጣን ያለው ብሔራዊው የምርጫ ቦርድ ነው ብሎ በጥብቅ ለማሳሰብ ነው።
በየክልሉ የምርጫ ክልሎችንና የምርጫ ጣቢያዎችን የማቋቋምና በያንዳንዱ ክልል የቦርዱን ጽ/ቤት የማቋቋም፣ ራሱ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሠረት ዕጩዎችን ሳይቀር የመመዝገብ ኃላፊነት (ሥልጣን) የተሠጠው ለምርጫ ቦርድ ብቻ ነው። (ቁጥር 12/2)። በዓዋጁም መሠረት ለምሳሌ፣ “የጠቅላላ ምርጫ ምዝገባ በአገር አቀፍ ደረጃ ቦርዱ በሚወስናቸው ቀናት የሚጀመርና የሚጠናቀቅ ይሆናል”። (ቁጥር 19(1)። ከዚህም በተጨማሪ፣ ልዩ ሁኔታ ሲያጋጥምና የተለየ የምዝገባ ቀን መወሰን አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የመወሰን ሥልጣን የተሠጠው ለብሔራዊው የምርጫ ቦርድ ነው። (ቁጥር 19/3)። በዓዋጁ ቁጥር 47/1 እና 47/2 መሠረት “የድምፅ መስጠት ሂደት በሁሉም ምርጫ ጣቢያዎች ቦርዱ በሚወስነው ቀን አንድ ላይ የሚጀመር” መሆኑን እና፣ “አስገዳጅ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ የሚመለከታቸው ምርጫ ጣቢያዎች ሥራቸውን በተለየ ቀን እንዲጀምሩ ቦርዱ ሊወስን ይችላል” ይላል።
እነዚህ ከላይ የጠቃቅስኳቸው የሕገ መንግሥቱ አንቀጾችና የምርጫና የፖሊቲካ ድርጅቶች ዓዋጅ የብሔራዊ ምርጫ ቦርድን ሥልጣንና ተግባራት በግልጽ ያሳያሉ ብዬ የመራረጥኳቸው ናቸው። በግሌ በሕገ መንግሥቱም ሆነ በዓዋጁ ውስጥ ቦርዱንና ሥልጣኑን በተመለከተ አንዳችም ክፍተት አላይባቸውም። በርግጥ በክልል ሕገ መንግሥቶች ውስጥ “የክልሉ ሕዝብ የበላይ ሥልጣን ባላቤት ነው፣ የሕዝቡ የበላይነት የሚገለጸው በሚመርጣቸው ተወካዮች ነው” እየተባለ የሏዓላዊነት መገለጫቸው የሆነውን ክልላዊ ምርጫ እንኳ የማካሄድ ሥልጣን እንዴት አልተሠጣቸውም የሚለው መሠረታዊ የፖሊቲካ ጥያቄ ቢኖርም፣ ከነዚህ ከጠቀሷቸው የክልል ሕዝቦች ሏዓላዊነት አስቀድሞ በያንዳንዱ የክልል ሕገ መንግሥት ውስጥ “የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሕገ መንግሥት የበላይነት እንደ ተጠበቀ ሆኖ” የሚል ዓረፍተ ነገር ማካተታቸው፣ የክልሎች ሏዓላዊነት አንጻራዊና ከፌዴራላዊው ሏዓላዊነት ዝቅ ያለ መሆኑን ለማሳየት ነው። ይህ እንግዲህ ራሱን የቻለ የፊዴራሊዝም ሥርዓት አንደኛው መገለጫ ጠባይ ስለሆነ ማስተካከል የሚቻለው በፖሊቲካዊ ውሳኔ ብቻ ነው። ያ እስኪሆን ድረስ ግን አሁን ከፊታችን ለተደቀነው የክልሎችና የፌዴራል መንግሥቱ ሥልጣንን በተመለከተ መወያየት የምንችለው በፌዴራሉ ሕገ መንግሥት መነፅር ብቻ መሆን አለበት። የፌዴራሉ አባል የሆኑት ክልሎች ከዛሬ ኸያ አምስት ዓመት በፊት በፈቃዳቸውም ሆነ ዓቅም በማጣት ብቻ ተገደው የተስማሙበትን ወይም እንዲስማሙበት የተገደዱበትን የፖሊቲካ ጉዳይ አንስቶ ዛሬ ለሕጋዊ ውይይት ማቅረቡ አይታየኝም። ቢያቀርቡም ለችግሩ መፍትሔ አይሆንም። ሕገ መንግሥቱም ሆነ የምርጫና ፖሊቲካ ፓርቲዎችም ዓዋጅ በማያሻማ ሁኔታ ብሄራዊ ምርጫን ማካሄድ ባለ ሥልጣኑ የምርጫ ቦርድ ብቻ ስለሆነ ዛሬ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ከምርጫ ቦርድ ዕውቅና ውጭ የክልሉን ምርጫ ማካሄድ ሕጋዊ አይደለም።
በኔ ግምት፣ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት (ሕወሓት) ምርጫን የማካሄድ ሥልጣን ያለው ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ መሆኑ ጠፍቷቸው አይመስለኝም። ሕገ መንግሥቱን ከመጀመርያው ጀምሮ እስከ መጨረሻው ማለትም ከማቡካት እስከ መጋገር ድረስ ሂደቱን በጠቅላላ ለሱ እንደሚጥመው አድርጎ ይመራ ስለነበር፣ ዛሬ ሁኔታዎች ስለ ተቀየሩ ብቻ ትናንት “የተነጠረና ተወዳዳሪ የሌለው ሕገ መንግሥት” ብለው ለኢትዮጵያ ሕዝብ ያቀረቡትን ዛሬ ራሳቸው ሊጥሱት ሲሞክሩ ማየት፣ የኢትዮጵያ ፖሊቲካና የፖሊቲካ ሥልጣን ያላቸው አካላት አንድን ሕግ ወይም ሕገ መንግሥት ሲያስጸድቁ ለራሳቸው ሥልጣን ላይ መቆያ እንጂ ለኢትዮጵያ ሕዝብ በጎ ከማሰብ እንዳልሆነ ይህ የሕወሓት ሙከራ ዓይነተኛ መገለጫ ነው።
ለውይይት መነሻ ያህል በቂ መሰለኝ። እስቲ ባለሙያዎች ደግሞ አክሉበትና በተቻለ መጠን ሕወሓት ከዚህ የተሳሳተ አካሄድ ራሱን እንዲገታ ሙያዊ ምክር እንለግስ። እንዳልኩትም አካሄዳቸው የተሳሳተ መሆኑ ጠፍቷቸው ባይሆንም፣ ይህንን የተሳሳተ አካሄዳቸውን “እኛ ሕዝቦች” በውል እንደምንረዳ እንዲያውቁት ለማለትም ያህል ነው
ስድስተኛው አገር አቀፍ ምርጫ ለማካሄድ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ለፌደራል እና ለክልል ምክር ቤቶች መቀመጫዎች እንዲሁም ለአዲስ አበባ እና ለድሬዳዋ መስተዳድር ምክር ቤቶች ግንቦት 28 እና ሰኔ 05 2013 እንደሚያደርግ አስታውቋል።
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ የፖለቲካ ፓርቲዎች የሥርዓተ-ፆታ አካታችነትን በተመለከተ እንደ ፈረንጆች አቆጣጠር ከታህሳስ 2019 እስከ የካቲት 2020 በብሄራዊ የምርጫ ቦርድ፣ በተባበሩት መንግሥታት የሴቶች ድርጅት(UN Women) እንዲሁም በተባበሩት መንግሥታት የልማት ድርጅት (UNDP) የተጠና አገራዊ ጥናትን ለመገናኛ ብዙሃን ይፋ አድርጓል፡፡
በወቅቱ የጥናት ውጤቱን ያቀረቡት በኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ የሥርዓተ ፆታና ማህበራዊ ጉዳዮች ኀላፊ መድሃኒት ለገሰ፤ በኢትዮጵያ ካሉ እና በጥናቱ ከተካተቱ 70 የፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ የሴት ከፍተኛ አመራሮች ያሏቸው ፓርቲዎች ኹለት ብቻ እንደሆኑ መግለጹ ይታወሳል።
በዚህ ጥናት መሰረት አንድ ሴት መሪ ያለው የፖለቲካ ፓርቲ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ፓርቲ (ኢሕአፓ) ብቻ እንደሆነ እና መሪዋም ቆንጂት ብርሃነ መሆናቸው ተገልጿል። ኹለተኛዋ ምክትል መሪ ደግሞ ከአዲስ ትውልድ ፓርቲ (አትፓ) ማርታ ካሳ መሆናቸው ታውቋል።
ጥናት አቅራቢዋ በጥናቱ ከተካተቱ 70 ዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፤ በአባልነት ለመመልመል በፓርቲ መዋቅሮች ውስጥ የውሳኔ ሰጭነት ቦታዎችን በመያዝ ረገድ ሊደረግ የሚችል በፆታ ላይ የተመሰረተ አድልዎን በግልፅ የከለከሉ ስድስት የፖለቲካ ፓርቲዎች ብቻ መሆናቸውን አመላክተዋል።
ከሰባዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ በ21 ፖለቲካ ፓርቲዎች፣ በፓርቲ መዋቅር ኮሚቴዎች ውስጥ ማለትም በማዕከላዊ ኮሚቴ፣ በሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ እና ኦዲት ኮሚቴ ውስጥ ተካተዋል ብለዋል።
ይሁን እንጂ ሴቶች በፓርቲ መዋቅር ውስጥ እንደ ኮሚቴ መሪ ወይም እንደ ምክትል ኀላፊ ሲሆኑ ግን አይታዩም በማለት ገልጸዋል። በጥናቱ ከተካተቱት ውስጥ ደግሞ 21 በመቶ ወይም 15 የሚሆኑት ፓርቲዎች ብቻ በፖለቲካ ፓርቲያቸው የፖለቲካ ጉዳዮች ውስጥ የሥርዓተ-ፆታ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ጉዳዮችን ለመፍታት የሚያስችል መዋቅር አላቸው ሲሉ ገልጸዋል።
በዚህ ጥናት ላይ፣ በፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ የሴቶች ቁጥር ለምን ውሱን ሆኑ ለሚለው ጥያቄ ከተቀመጡት ምላሾች መካከል በጠንካራ የአባዊ ስርአት ተጽዕኖ ስር የወደቀ የሥርዓተ ፆታ ግንኙነት ፣ ለሴቶች ምቹ ያልሆኑ የውስጥ ፓርቲ መዋቅሮች ፣ ኃይል እና ጥቃትን መሰረት ያደረገ የፖለቲካ ባህል እና ምህዳር ፣ የሴቶችን የፖለቲካ ተሳትፎ የማይዘግብ ፤ ከዘገበም አሉታዊ እና አፍራሽ ጎኑን ብቻ የሚሸፍን መገናኛ ብዙሃን መስፋፋት መሆናቸው ተጠቅሰዋል።
ይህ ለምን እንደሆነ ከሴቶች ሕጻናት እና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስትር ከተባበሩት መንግሥታት የሴቶች ድርጅት (UN Women) ጋር በመሆን በጉዳዩ ዙሪያ ጥናት ያጠኑት ምንያምር ይታይህ በኢትዮጵያ የሚኖሩ ሴቶች በተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳታፊ እንዳይሆኑ ከሚያደርጓቸው ምክንያቶች አንዱ የፖለቲካ ሥርዓቱ ዴሞክራሴያዊ ባለመሆኑ እና መጠላለፍ የበዛበት ስለሆነ እንዲሁም የመልካም አስተዳደር ችግር መኖሩ ሴቶች የፖለቲካ ተሳትፎ ፍላጎት እንዲያጡ ያደርጋቸዋል ብለዋል።
ኹለተኛው ምክንያት ደግሞ የግል ፍላጎት ወይንም የግል ምርጫ አለመኖር እንደሆነ ተናግረዋል። እንደ ኢትዮጵያ ባለ አገር ውስጥ በማሕበረሰቡ እና በቤተሰብ የአኗኗር ዘይቤ የሴቶች ኀላፊነት ከፍተኛ በመሆኑ እና ጫናዎች ስለሚበረቱባቸው ፣ሴቶች በፓለቲካ ፓርቲዎች የመሳተፍ ፍላጎት እንዲያጡ ያደርጋቸዋል ሲሉ ገልጸዋል።
እናትነት፣ሚስትነት እንዲሁም በቤተሰብ ውስጥ የሚፈጠሩ ማንኛቸውንም ነገሮች መሸከሙ እነርሱ ላይ ስለሚበረታ ሴቶች ጊዜ እና ፍላጎት ኖሯቸው ወደ ፖለቲካ ፓርቲዎች መቀላቀልን ወደ ጎን እንዲገፉ ያደርጋቸዋል ሲሉ ገልጸዋል።
ሦስተኛው ምክንያት ማሕበረሰቡ ለሴቶች ባለው ኋላ ቀር ግምት እና በትምህርት ማነስ ምክንያት ሴቶች በራስ መተማመናቸውን እንዲያጡ ያድጋቸዋል በራሳቸው ሳይተማመኑ ደግሞ አደባባይ ወጥተው ለመናገር እና ለመከራከር እንዲሁም ሀሳባቸውን ለመግለጽ እንዲቸገሩ ያደርጋቸዋል ብለዋል።
እንደ አራተኛ ምክንያት የጠቀሱት ደግሞ የፖለቲካ ፓርቲዎች ውስጥ ያሉ ወንዶች የበላይነት እና በፓርቲዎች መስራች አባልነት ደረጃም ስናየው ሁሉም ፓርቲዎች በሚባል ደረጃ በወንዶች የተመሰረቱ መሆናቸው እንዲሁም መስራቾቹ እራሳቸው በኀላፊነት ቦታ ላይ መቀመጣቸው ነው ብለዋል።
ምንያምር አክለውም አሁን እያስተዳደረ ባለው የመንግሥት አካል የሴቶች የስልጣን ደረጃ እና የፖለቲካ ተሳትፎ በፌድራል ደረጃ 50 በመቶ የደረሰ ቢሆንም በክልሎች በዞን እና በወረዳ ደረጃ ግን ከ20 በመቶ በታች መሆኑን ገልጸዋል።
አንደ አገር የምትተዳደርበት ሥርዓት ፌደራላዊ በመሆኑ እና በርካታ ብሄር እና ብሄረሰቦች እንዲሁም ጎሳዎች ስላሉ ሴቶች እኩል ተወክለው ስልጣን እንዳይዙ እንዲሁም የፖርላማ አባል እንዳይሆኑ ያደርጋቸዋል ሲሉ ገልጸዋል።
አብዛኛቹ ሴቶች ኢኮኖሚ ራሳቸውን ያለመቻላቸው እና በወንዶች የኢኮኖሚ አመንጭነት በመተዳደራቸው ራሳቸውን ችለው በግላቸው ለምርጫ እንዳይወዳደሩም አንዱ ተግዳሮት ነው በማለት ተናግረዋል።
በቀጣዩ የ10 ዓመት እቅድ የሴቶች የፓርላማ እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርሻ 50 በመቶ ማድረስ ነው። የፓርላማ አባልነት በኹለት መንገድ የሚገኝ ሲሆን አንዱ በፖለቲካ ፓርቲዎች አባል በመሆን እና ፓርቲያቸውን ወክለው በመወዳደር ሲሆን ኹለተኛው ደግሞ በግል ተወዳዳሪ ሆኖ በመቅረብ ነው።
ነገር ግን አብዛኛዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች የሴት አባሎቻቸው ቁጥር አነስተኛ ነው። ሴት አባላቶች የሌላቸውም ሊኖሩ ይችላሉ። ይህ በሆነበት ሁኔታ እንዴት የሴት የፓርላማ እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርሻ 50 በመቶ ሊሆን ይችላል የሚለውን ጥያቄ ምንያምር ሲመልሱ እንደ ሴቶች ሕጻናት እና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስትር የፖለቲካ ፓርቲዎች በተለይ ደግሞ በጣም ተሰሚነት ያላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች የሴት የፓርቲ አባሎቻቸውን ቁጥር 50 በመቶ እንዲያደርሱ የሚያስረዳ መድረክ ማዘጋጀታቸውን አስታውሰዋል።
እርሳቸው በተሳተፉበት አገራዊ ጥናት እንደ መፍትሄ ከተቀመጡ ሃሳቦች ውስጥ አንዱ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሴት አባሎች እንዲኖሯቸው ማሳመን እና ምርጫ ቦርድም ሆነ መንግሥት እነዚህን ፓርቲዎች ቢደግፉ እና ቢያበረታቱ ሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎች ሴት አባሎች እንዲኖሯቸው እንዲሰሩ ያነሳሳል ፤ ራሳቸው ሴቶችን ማበረታታት እና አርዓያ የሆኑ ሴቶችን መሾም እና መሸለም ፤ ሴቶች እንዲማሩ ማድረግ እንዲም ከወረቀት ባለፈ የሴቶችን እኩል ተጠቃሚነትን ማረጋገጥ እንደ መፍትሄ መቀመጣቸውን አሳውቀዋል።
በአገራችን ከሚገኙ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል አንዱ የሆነው ኢዜማ በሕዝብ ግንኙነት ኀላፊ በኩል የሴት እጩ ተወዳዳሪዎችን ቁጥር 34 በመቶ ለማድረስ እየሰራ እንደሆነ ገልጿል።
ኢዜማ በሚገኝበት ከ400 በላይ ወረዳዎች ሁሉ ሴቶች ይወከላሉ እንደሚወከሉም አሳቀወል። ይህ ለቁጥር ለይስሙላ ሳይሆን እንደ ፓርቲ ከታች ጀምረን መሥራት ስለሚኖርብን ነው ብለዋል።
እንደ አንድ ምክንያትም ቤተሰብ ልጆቹ ወደ ፖለቲካ እንዲሳተፍ አለመፍቀዱ ወይንም ባል ሚስቱ የፖለቲካ ፓርቲዎች አባል እንድትሆን አለመፍቀዱ አንዱ ምክንያት እንደሆነ ገነት ገልጸዋል።
ኹለተኛው ምክንያት የማህበረሰቡ አመለካከት ሲሆን ማህበረሰቡ የሴትን ልጅ ፊት ለፊት መቆምን የማይደግፍ እና እንደ ነውር የሚቆጥር መሆኑ ሴቶች በፖለቲካ እንዳይሳተፉ እንደሚያደርጋቸው አሳውቀዋል።
በተጨማሪም የፖለቲካ ታሪካችን የነበረው ሁኔታ በራሱ ሴቶችን የሚጋብዝ እንዳልሆነ እና የኢኮኖሚ ጥገኝነት እና ሌሎች በሴቶች ላይ ያሉ ችግሮች ሁሉ ነጻ ሆነው ወደ ፖለቲካ ፓርቲዎች እንዳይቀላቀሉ ያደርጋቸዋል ሲሉ አስተያታቸውን ሰጥተዋል።
የአሕአፓዋ ሊቀ መንበር ቆንጅት ብርሃኔ ኢሕአፓ ወደ አገር ውስጥ ከገባ ኹለት ዓመት እንዳለፈው ገልጸው፣ በመጀመሪያው ዓመት በኮሮና እንዲሁም በሌሎች ምክንያቶች ብዙ ሥራዎች መሥራት ባንችልም የፓርቲው ህልም ሰውን በሰውነቱ የምታከብር እና ለሁሉም ምቹ የሆነች አገርን መፍጠር ስለሆነ አላማችን ሴቶች ተሳትፎ ከፍ ማድረግ ለቆምንለት አላማ እንደ ምርኩዝ ነው በማት ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ ማህበራዊ መሰረት ሰፊው እና ደሃው ህዝብ በመሆኑ ሴቶች ደግሞ የዚህ ሰፊ ህዝብ ግማሽ አካል በመሆናቸው ከተሳታፊነት የጠነከረ የሴቶች ተጠቃሚነትን ለመጨመር እንሠራለን ብለዋል።
መግቤያችን ላይ እንደተጠቀሰው ጥናት መሰረት የሴቶችን የፖለቲካ ተሳትፎ እንዲጨምር በጎ አስተዋጽኦ ማድረግ አለባቸው ተብለው ከተቀመጡት መካከል አንዱ የመገናኛ ብዙሃን ነው።
ሴቶችን ወደ ሕዝብ አመራር ለማቅረብ በተለይም እንደ ፖለቲካ ፓርቲ አባል፤ እንደ ጠበቃና የመብት ተከራካሪ፤ እንደ ባስልጣን፤ እንደ መራጭ፤ተመራጭ፤እንደ ምርጫ አስፈፃሚ ወይም እንደ ምርጫ ታዛቢ ወዘተ… ያላቸውን ሚና ለማጉላት ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ ከተባሉ ተቋማት አንዱ መገናኛ ብዙኃን መሆናቸው ተቀምጧል።
ሌላኛው ደግሞ የሲቪል ማህበራት ሲሆኑ የሴቶች የፖለቲካ ተሳትፎ ሳይሰሩ የቆዩ እና ልምድ ያላቸው ማህበራት ልምድ ለሌላቸው እና ወቅታዊ ጉዳዮችን ላልሰሩ የሲቪል ማህበራት የእውቀት ሽግግርን ለማመቻቸት እንዲሁም ባለድርሻ አካላትን እንዲተዋወቁና ትብብር እንዲመሰርቱ ለማድረግ እንደሚያስችላቸው ተገልጿል።
የሕግና የፖሊሲ ማዕቀፎች በተለይም የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ ምግባር አዋጁ ሴቶች በፖለቲካ ውስጥ ንቁ ተሳትፎ እንዳያደርጉ ማነቆ የሆኑባቸውን ጉዳዮች ስር ነቀል በሆነ መልኩ ለመፍታት የሚያስችሉ ምላሾችን ወይም እርምጃዎችን አካቷል ለማለት አያስደፍርም፡፡
በመሆኑም የሕግ ማዕቀፉን በዚህ መልኩ መከለስ የሚያስችል የውትወታ ሥራ መስራት በቀጣይነት እና በቋሚነት ትኩረት ሊሰጠውና ጥረት ሊደረግበት የሚገባ ጉዳይ እንደሆነ አስቀምጧል።
ከዚህ በተጨማሪ በተለይ ምርጫ ቦርድ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሴቶች ውክልናን ለማበረታታት ሕጉን መሰረት አድርጎ ከመንግሥት የሚሰጠው የገንዘብ ድጋፍ ለታለመለት አላማ መዋሉን የሚከታተል ስርአት መዘርጋት ይኖርበታል።
እንዲሁም ቦርዱ በተለይ ሴቶችን በማበረታታት ረገድ መልካም ውጤት ያስመዘገቡ ፓርቲዎችን የሚደግፍበት እና የሚያበረታታበት መንገድ መዘርጋት እንዳለበት በጥናቱ ተቀምጧል።
በፖለቲካ ፓርቲ መርሃ ግብሮች ውስጥ እንዲሁም በአጠቃላይ የፖለቲካ ትርክቶች ውስጥ የሥርዓተ ፆታ እኩልነት ጉዳዮች የተሰጣቸው አነስተኛ ትኩረት የሚያሳየው ትኩረት የሚያሻችው ጉዳዮችን በማመላከት እና የመወያያ አጀንዳዎችን በመቅረፅ የፖለቲካ ተዋናዮችን ትኩረት ከመሳብ አንፃር ተጨማሪ ሥራ እንደሚያስፈልግም ተገልጿል።
የኢትዮጵያ ሴቶች ማሕበራዊ ቅንጅት በተለይ ከምርጫ ጋር ተያይዞ ላለፉት ሦስት አገራዊ ምርጫዎች ሲሠራ እንደቆየ እና በዚህኛው ስድስተኛው አገራዊ ምርጫ ላይም በሥርዓተ ፆታ እና በአመራር ክህሎት እንዲሁም የተግባቦት ክህሎት እና የመልካም አስተዳደር ስልጠናዎች በመስጠት እንዲሁም የሴቶች የምርጫ ማንፌስቶ በማዘጋጀት ማለትም የፖለቲካ ፓርቲዎች ምረጡኝ ብለው ሴቶች ጋር ሲሄዱ ሴቶችን የሚጠቅሙ ምን ምን ነገሮች አሏችሁ ብለው እንዲጠይቁ የሚያደርግ ማንፌስቶ በማዘጋጀት ላይ እንደሆነ እንዲሁም ከኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማህበር ጋር በመሆን የተለያዩ ክርክሮች እና ውይይቶች በማዘጋጀት እየሠራ እንደሆነ በኢትዮጵያ ማሕበራዊ ቅንጅት የፕሮግራም ክፍል ኀላፊ መሰረት አሊ አሳውቀዋል።
እነዚህን ሥራዎች ከተለያዩ ለጋሽ ድርጅቶች ከምርጫ ቦርድ እና ከሌሎች ማህበራት ጋር አንድ ላይ በመሆን እየሠራን ነው ሲሉ ገልጸዋል። በዚህ ሳምንት በሴቶች የፖለቲካ ተሳትፎ ላይ ከሚሠሩ 23 ያህል የሲቪል ማህበራት እና ድርጅቶች ጋር ስብሰባ እንደነበራቸው እና ሴቶች ላይ የሚሠሩ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች አዲስአባባ ላይ ብቻ ትኩረታቸውን እንዳያደርጉ እና ወደ ተለያዩ የአገራችን ክፍሎች ወጥተው እንዲሠሩ እንዲሁም የሚሰሩት ሥራ ተመሳሳይ እንዳይሆን ተነጋግረው እንዲሠሩ መወያየታቸውን ገልጸዋል። እዚህ ስብሰባ ላይ ከሌሎች የአፍሪካ አገራት የተገኙ ተሳታፊዎች ነበሩ መካፈላቸውንም ጠቅሰው ከተሳታፊዎቹ የተለያዩ የልምድ ልውውጦች ወስደናል አገሮቻቸው የሴቶችን ተሳትፎ በምን መንገድ እንዳሳደጉ ልምዳቸውን አካፍለውናል በማለት ገልጸዋል።
አክለውም በቀጥታ ከፖለቲካ ፓርቲዎች የሴት አባሎቻቸው ጋር የሚሰሩት ሥራ እንዳላቸው ተናግረዋል። ከምርጫ ቦርድ ጋር ደግሞ ለመራጮች ትምህርት የሚሰጡ ሰዎችን ለማሰልጠን ፍቃድ እየጠየቅን እንገኛለን ሲሉ ተናግረዋል። ሌላኛው ሥራችን ከመገኛኛ ብዙኃን ጋር የምንሠራ የምርጫ ዘመቻ ስራዎች ናቸው። በዚህም ከፋና ብሮድካቲንግ ኮርፖሬት ጋር በገባነው ውል መሰረት ላለፉት አምስት እሁዶች የሠራነው ፕሮግራም ተላልፏል ብለዋል። ለሴቶች እንዲመርጡ የሚያነቃቃ የሬዲዮ እና የቴሎቪዥን ፕሮግራሞችም በቀጣይነት እንሰራለን ብለዋል። በተለይ ደግሞ ለሴት እጩ ተወዳዳሪዎች የተለየ የሚዲያ ሽፋን እንዲያገኙ በአርትስ ቴሌቪዥን በሚተላለፈው ‘መቀነት’ የቴሌቪዠን ፕሮግራም በኩል አመቻችተናል በማለት አሳውቀዋል።
ከ1000 በላይ ለሚሆኑ ወገኖች ነጻ የአይን ሞራ ግርዶሽና ግላኮማ ቀዶ-ጥገና እና አጠቃላይ ዓይን ምርመራና ህክምና አገልግሎት (የካቲት 30- መጋቢት 4፣ 2012 ዓ.ም.) አሁንም ማህበረሰብን የማገልገል ባህላችንን በማጠናከር ኮቪድ-19ን በመዋጋት ላይ እንገኛለን! የጅማ ዩኒቨርሲቲ ዓይን ህክምና [Read More]
እንደምናቀው ፌስቡክ ስንጠቀም የምስል,የቪዲዮ እንዲሁም የፅሁፍ ማከማቻ ሰቶን ከሌሎች ሰዎች ጋር የምንገናኝበትን ምህዳር ፈጥሮልን የሚያስከፍለን ነገር የለም ማለትም ወጪያችን ለቴሌኮም
ተጽእኖ ፈጣሪ የሀሰት ዜናዎችና ሳይበር ፕሮፖጋንዳ የሚዘጋጁበትን ሂደት በቅደም ተከተል በዚህ በፊት በነበረዉ ፖስታችን የገለጽናቸዉን ግብአቶች በመጠቀም እንዴት ፕሮፓጋንዳ መፍጠር
አሁን ባለንበት ወቅት የሀሰት ዜናዎች እና መረጃዎች በስፋት በማሕበራዊ ሚዲያዎች ላይ እየተስፋፋ/እየተሰራጨ እኛም ተቀብለን እያዳረስነዉ እንገኛለን ታዲያ ይህ የሀሰት ዜና
stage lighting Archive - የሽያጭ ማንቀሳቀስ የጭንቅላት ጨረር ብርሃን,ጨረር,ብርሃን አምል .ል,የተዘረጋ ግድግዳ ማጠቢያ መብራት,የቀዘቀዘ የጭንቅላት መብራት,ደረጃ ቀላል ፋብሪካ,አቅራቢ እና አምራች
ሶኮትራ ፖስት፣ ንስለያዊ ምንጭታት እታ ደሴት ብምጥቃስ ብዘቕረቦ ዜና መሰረት፣ መዓርፎ ነፈርቲ እታ ደሴት፣ ነፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከይዓልባ ካብ 9 መስከረም ኣትሒዙ ከልኪሉ ኣሎ።
ኣስታት 60 ሽሕ ነበርቲ ዘለዋ ሶኮትራ፣ ኣብ መንጎ ወሽመጥ ዓደንን ባሕሪ ዓረብን እትርከብ፣ ብደረጃ ኣህጉር ስትራቴጅያዊ ኣገዳስነት ዘለዋ ናይ የመን ዝዓበየት ደሴት’ያ።
ንከተማ ዓደን ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝድገፉ ሚሊሻ የመን፣ ነታ ደሴት’ውን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ንምእታው ደገፍ ይግበረሎም ከምዘሎ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ የመን ካብ ዝርከብ ዕድርታት፣ ሰራዊታ እኳ እንተሰሓበት፣ እትድግፎም ሚሊሻታት የመን፣ ንከተማ ዓደንን ካልእ ኣገደስቲ ከባቢታትን ክቖጻጸርዎ’ያ ትሰርሕ ዘላ።
ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝድገፉ ሚሊሻታት፣ ንከተማ ዓደንን ካልእ ቦታታትን ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ዘይምርድዳእ ከምዝተፈጥረ’ዩ ዝግለጽ።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ወደ ርዕሰ-ብሔርነቱ በዘለቁ ወቅት ሃገራቸው ከነበረችበት የምጣኔ ኃብት ድቀት አሁን እያገገመች በመሆኗ ትኩረታቸውን ለአፍሪካ እየሰጡ መሆኑን የሚያሳዩ ክንዋኔዎችን እያደረጉ ነው ሲሉ ቀድሞ በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሣደር የነበሩትና የጆርጅ ዋሽንግተን ዩኒቨርሲቲ ረዳት ፕሮፌሰር ዴቪድ ሺን ገለፁ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የመጭው ሣምንት የአፍሪካ መሪዎች የዋሺንግተን ጉባዔ ይህንን ጉባዔ የረጥነው ከአፍሪካ ጋር ያለንን ግንኙነት ለማሳደግ መወሰናችንን መልዕክት ለማስተላለፍ ነው ሲሉ የዩናይትድ ስቴትስ የሥልታዊ ግንኙቶች የብሄራዊ ፀጥታ ምክትል አማካሪ ቤን ሮድስ ተናግረዋል፡፡
ሚስተር ሮድስ፣ የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ሚኒስትር ሊንዳ ቶማስ-ግሪንፊልድ እና የዩናይትድ ስቴትስ የብሔራዊ ፀጥታ ምክር ቤት የልማትና የዴሞክራሲ ከፍተኛ ዳይሬክተር ጌል ስሚዝ ጉባዔውን አስመልክቶ ከትናንት በስተያ ምሽት ላይ ከጋዜጠኞች ጋር ባካሄዱት የአንድ ሰዓት የስልክ ቃለ-ምልልስ የመጭውን ሣምንት ጉባዔ ይዘትና አካሄድ አብራርተዋል፡፡
ቅዱስ ሚካኤል ሓደ ካብቶም ሊቃነ መላእኽቲ እዩ። (ይሁዳ 1፡9) ኃይላት ናይ ዝበሃሉ ነገድ ሓለቓ እዩ። (ሄኖ. 10፡2-12) ቅዱስ ሚካኤል ናይ ዕብራይስጥ ቃል ኮይኑ ትርጕሙ ‘መን ከም እግዚአብሔር’ ማለት እዩ፡ ከምኡ ውን ‘ሚካኤል’ ብሂል ዕፁብ ማለት እዩ። ቅዱስ ሚካኤል ዲያብሎስ ብትዕቢት ኣምላኽነት ደልዩ፡ ኣብ ሞንጎ መላእኽቲ ህውከት ምስ ኣለዓዓለ ናይ ቅዱሳን መላእኽቲ መራሒ ኮይኑ ንዲያብሎስ ዝተዋግኦ ጽኑዕ ኃያል መልኣኽ እዩ። ኣብ ሰማይ ከኣ ውግእ ኮነ፡ ሚካኤልን መላእኽቱን ነቲ ገበል ተዋግእዎ። እቲ ገበልን መላእኽቱን ድማ ተዋግእዎም እንተኾነ እቲ ገበልን መላእኽቱን ተሳዕሩ፡ እቲ ኣብ ሰማይ ዝነበረ ቦታኦም ኣጥፍኡ። (ራእ. ዮሓ. 12፡7)
ቅዱስ ሚካኤል ስለ ሕዝበ እግዚአብሔር ዝከራኸር መልኣኽ እዩ። ዲያብሎስ ናይ ሙሴ መቃብር ንእስራኤላውያን ኣርእዩ፡ ኣምልኮተ ባዕድ ንኽፍጽሙ ንምምሃር ኣብ ዝተንሥኣሉ ጊዜ ዝተኸራኸሮን፡ ንእስራኤላውያን ንምውፃእ ዝሕግዞም ዝነበረን ቅዱስ ሚካኤል እዩ። (ዳን. 10፥13-21) ኣብ መወዳእታ ዘመን’ውን ካብ ጥፍኣት ሓሳዌ መሢሕ ዘድኅኖም ንሱ እዩ። (ዳን. 12፡1) ‘ሓደ ካብቶም ሊቃነ መላእኽቲ’ ብምባል ነቢይ ዳንኤል ዝገለጾ፡ ኣብ ምርኮ ባቢሎን ዝራድኦም ዝነበረ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። (ዳን. 10፥13)
ኣብ ዕለተ ትንሣኤ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይቲ መቓብር እምኒ ገምጢሉ ንማርያም መግደላዊት ዝተራእየ (ማቴ 28፥2)፣ ንሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ናይ ሄሮድስ ቤት ማእሠርቲ ዘውፅአ (ግብ. 12፡11)፣ ነቲ ብልቡ ንእግዚአብሔር ዝደሊ ዝነበረ ሓለቓ ሚእቲ ቆርኔሌዎስ ኣብ ታስዐይቲ ሰዓት ዝተገለጸ (ግብ. 10፥3) ቅዱስ ሚካኤል እዩ።
እዛ ጥንታዊትን ሓዋርያዊትን ዝኾነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፡ ንበዓል ቅዱስ ሚካኤል ዕለታዊ፡ ወርኃውን ዓመታውን ትዝክሮን ተኽብሮን። ብፍላይ ድማ ዓመት መጸ 12 ኅዳር ክብረ በዓል ቅዱስ ሚካኤል ተኽብር። ቅዱስ ሚካኤል ኣብዚ ዕለት ነዞም ዚስዕቡ ተኣምራት ገበረ፡- ንግሥት ኪልዎፓትራ ሳተርን ንዝተባህለ ጣዖት ዘሥርሓቶ ቤት፡ ቅዱስ እለእስክንድሮስ ፓትርያርክ እስክንድርያ (312-326 ዓ.ም.)ንከጥፍኦ ምስ ተለዓለ፡ ገና ኣምልኾተ ጣዖት ካብ ልቢ እቲ ሕዝቢ ስለዘይጠፍአ፡ ‘18 ፓትርያርካት ዘይተንከፍዎ ንስኻ ስለምንታይ ተፍርሰልና ኣሎኻ’ ኢሎም ተቓወምዎ። ቅዱስ እለእስክንድሮስ ግን ነቲ ሕዝቢ መኺሩ ምሂሩ፡ ናይ ሳተርን በዓል ይውዕለሉ ኣብ ዝነበረ ዕለት ናይ ቅዱስ ሚካኤል በዓል ንኸኽብሩ ኣዊጁ፡ ነቲ ቤት ጣዖት ብስም ቅዱስ ሚካኤል ሰይሙ ቤተ ክርስቲያን ገበሮ። ድኅሪ'ዚ ብስም ቅዱስ ሚካኤል ኣብያተ ክርስቲያን ብብዝኂ ክሕነፅን በዓሉ ክበዓልን ጀመረ።
ከምኡ ውን ኣብቲ ኬልቄዴናውያን ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳውያን ተላዒሎሙሉ ኣብ ዝነበሩሉ ማእከላይ 4ይ ክፍለ ዘመን ብሰማዕትነት ዝኃለፈት ግብጻዊት ኣፎምያን ሰብኣያን፡ ኣብ ወወርኁ ዕለት 12 ናይ ቅዱስ ሚካኤል በዓል የኽብሩ ነበሩ። ሰብኣያ ቅድሚ ምማቱ፡ በዓል ቅዱስ ሚካኤል በብወርኁ ክትዝክር ሓደራ ኢሉ ሥእሊ ናይ ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ሚካኤል ሂብዋ ነበረ። ሰይጣን ብቀሺን ፈላሲን ተመሲሉ ብተደጋጋሚ እናመጸ ካብ ሕጂ ንደኃር ከምዚ ዝበለ ብስም ቅዱስ ሚካኤል እትገብርዮ በዓል፡ ግደፍዮ ይብላ ነበረ። ብፍላይ ድማ ኣብ ዕለት 12 ኅዳር ‘ኣነ ቅዱስ ሚካኤል እየ’ ኢሉ መጻ። እንተኾነ ግን በትረ መስቀል ብዘይ ምኃዙ ቅድስት ኣፎምያ ስለዝጠርጠረቶ፡‘ንስኻ ቅዱስ ሚካኤል እንተኾይንካ ናይ ቅዱስ ሚካኤል ሥእሊ ኣሎኒ፡ ከምጽኦ እሞ ተሳለሞ’ በለቶ። ሰይጣን ድማ ከም ዝፈለጠቶ ፈሊጡ ዘሊሉ እኳ እንተሓነቓ፡ ተረዳኢ ዝኾነ ቅዱስ ሚካኤል ቀልጢፍ መጺኡ ንዲያብሎስ ሰዓረላ። ካብዚ ንደኃር በዓል ቅዱስ ሚካኤል ብሰፊሕ ክኸብር ጀመረ። (ድርሳነ ሚካኤል ዘኅዳር)
ኣብ ገድሊ ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት’ውን ሓላዊ መልኣኽ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ቅዱስ ሚዳኤል ንሞተሎሜ ሥዒሩ፡ ንእግዚእ ኃረያ ኣደ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ካብ ዳሞት ናብ ኢትሳ ከም ዝመለሳ ተጻሒፉ ንረኽቦ። ኣብ ገደለ ክርስቶስ ሠምራ’ውን ሓላዊ መልኣኽ ቅዱስ ሚካኤል ከምዝነበረን ኣብ ኵሉ ገድላ ድማ ይራድኣ ከም ዝነበረን ብሰፊሑ ተዘርዚሩ ንረኽቦ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ካብቶም ኣብ ሥነ ሥዕሊ ሰፊሕ ቦታ ዘለዎም ሓደ፡ ሥዕሊ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ኣብ መንጽር ማዕፆን ቤተ መቅደስ ብብዝሒ ተሣኢሉ ንረኽቦ። ኣብ መንደቕ ቤተ መቅደስ ዝሠኣሉ ኣሣእል ቅዱስ ሚካኤል ኣብ መንበሩ ከሎ ዘርእዩ እዮም። ኣብ ማዕጾ ቤተ መቅደስ ድማ ልብሰ ተክህኖ ለቢሱ ሴፍ ኂዙ ደው ኢሉ ከሎ ዘርእዩ እዮም። ኣብ ሥዕለ ኣድኅኖ ምስለ ፍቁር ወልዳ ብሸነኽ የማን ተሣኢሉ ንረኽቦ።
ቅሩበ መንበር ዝኾነ ቅዱስ ሚካኤል ርኅሩኅ፤ ገባሪ ተኣምራት፤ ይቕረ በሃላይ ካብ መዓት ዝረሓቐ እዩ።(ሄኖ. 10፡12፣ 6፡2) ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቐውም ቅዱስ ሚካኤል ምእንቲ ሕዝቢ ዝራዳእ፤ ጸገም ሕዝቢ ዝፈትሕ፤ ምእንቲ ምሕረት ሕዝቢ ድማ ንሰይጣን ዝቓወምን ንእግዚአብሔር ዝልምንን እዩ። ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ ብዛዕባ ቅዱስ ሚካኤል ዘለዎ ተራዳእነት ክገልጽ ከሎ “ሰብ ብዝገበሮ ነገር ንሕዝቡ ተኣዛዚ እዩ እሞ ካብቶም ዝኸበሩ መላእኽቲ ሓደ ሚካኤል እዩ” ይብል (ሄኖ. 6፡5) ሰማያዊ መልኣኽ ክንሱ ንዝተጨነቑ ዘረጋግእ፤ ንዝተጸገሙ ዝረድእ ገባሬ ሠናይ ቅኑዕ ሓላዊ እዩ።
ቅዱስ ሚካኤል ነቶም ብእግዚአብሔር ዝእመኑ ረድኤትን ምሕረትን ከምጽእ ከሎ፡ ነቶም ብኣንጻር ዘለዉ ድማ መዓት ዘውርድ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ የረድኣና። ንፈርዖንን ሠራዊቱን፡ ንሰናክሬምን ሠራዊቱን ዝወረዶም መቕሰፍቲ ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል እዩ።(2ይ ነገ. 19) ስለዚ ንእስራኤል መልአከ ምሕረት፡ ንግብጻውያን መልአከ መዓት፤ ንሕዝቅያስ መልአከ ሣህል፡ ንሰናክሬም መልአከ ኀጕል ኮይኑ ከም ዝተለኣኸ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሩ ኣሎ።
ሎሚ’ውን ነቶም ብቃል ኪዳኑ ዝምሕፀኑን ዘኽብርዎን ካብ እግዚአብሔር ብዝተዋህቦ ጸጋ ይራዳእ ኣሎ። ትማሊ ንቅዱሳን ከምዝተራድኦምን ከምዝመስከሩሉን፡ ሎሚ’ውን ተኣምራቱን ተራዳእነቱን ኣይተቋረጸን። እዚ ንሕና ዘሎናዮ ወለዶ ብዘየገድስ፡ እቲ ቃል እሙን እዩ እሞ ቅዱሳን ሰባት ኣግሂዶም ንቅዱሳን መላእኽቲ ስለቲ እተዋህቦም ቃል ኪዳን ንምዝራብ ድኅር ኣይበሉን። “መልኣኽ እግዚአብሔር ኣብ ዙርያ እቶም ዝፈርህዎ ይሰፍር፤ የናግፎም ከኣ” (መዝ. 34፡7) ኸኣ በሉ። ምኽንያቱ ንሳቶም ተረዳእነት ቅዱስ ሚካኤል ዝፈልጡ ስለዝኾኑ ሓቀኛ ምስክርነቶም እዮም ሂቦም። “ብዘይካ ሚካኤል፡ እቲ መስፍንኩም፡ ሓደ እኳ ዚሕግዘኒ የብለይን።” (ዳን. 10፡21) “እንሆ ኸኣ፡ ሚካኤል፡ ካብቶም ኣውራታት መሳፍንትስ ሓደ፡ ንምሕጋዘይ መጽአ፡” (ዳን. 10፡13)። “ኣብ መንገዲ ኺሕልወካ ናብቲ ዘዳለኽዎ ቦታ ድማ ኬእትወካ፡ እንሆ፡ ኣነ መልኣኽ ቀቅድሜኻ ኽልእኽ እየ። ኣብ ቅድሚኡ ተጠንቀቕ። ድምጹ ኸኣ ስማዕ፡ ኣይተመርሮ። ስመይ ኣብኡ እዩ እሞ፡ ንበደልኩም ኣይኃድግን እዩ።” (ዘፀ. 23፡21) ስም መላእኽቲ ብኸንቱ እናቃለልካ ምልዓል እዩ በደል እምበር ብተኣምኖ ዝግበር ኣኽብሮትን ልማኖን ደኣ ክንደይ ዓቢይ በረኸት ዘለዎ እዩ።
ወለድና ኣብ ዝቐደመ ሃይማኖም ጽኑዓት ብምዃኖም በረኸት ይረኽቡ ነይሮም። እዚ ወለዶ ግና ብብዙኅ ኑፋቄያዊ ነፋስ ዝተናወጸ ስለዝኾነ ብብዙኅ መንገዲ ዋላ ኣብ ‘ሃይማኖት’ ኣሎኹ ይበል እምበር ግብራዊ ሕጸጽ/ጉድለት/ ዘለዎ እዩ። ስለዚ እዩ ድማ ተራዳእነት ቅዱሳን መላእኽቲ ክሓትትን ክረክብን ዘይረአ። ከም በዓል ነቢይ ዳንኤል ዝኣመሰሉ ኣቦታት፡ ክንደይ ዝኣክል ክሳዕ ፍጻመ ዓለም ዝዝርጋሕ ድንቂ ራእይን፡ ምድራዊን ሰማያዊን ምሥጢራት ዝረኣዩን ዝፈትሑን ዝተነበዩን ኣብ መንጎ ፈጣርን ፍጡርን፤ ኣብ ሞንጎ ኣምላኽን መልኣኽን ዘሎ ፍልልይ ጠፊእዎም ኣይኮነን “ብዘይካ ሚካኤል ሓደ እኳ ዝሕግዘኒ የልቦን” ዝበሉ፡ ተራዳእነት ቅዱስ ሚካኤል ኣጸቢቖም ስለዝረኣዩን ዝኣመኑን እዮም። ንሕና’ውን ኣሰር ቅዱሳን ነቢያትን ሐዋርያትን፡ ሊቃውንትን ካህናትን ንቅዱስ ሚካኤል ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝልምን ምዃኑ ፈሊጥና ብኣማላድነቱ ክንኣምንን ናይ ጸጋ ስግደት ክንሰግደሉን ይግብኣና። በዚ መንገዲ እንተ ኣቅናዕና፡ ከምቲ ቅዱስ ዳዊት “ኣብ ኵሉ መንገድኻ ክሕልወካ ንመላእኽቱ ክእዝዘልካ እዩ’ሞ እግርኻ ብእምኒ ከይትዕንቀፍሲ ኣብ ልዕሊ ኣእዳዎም ክፆሩኻ እዮም” ዝበሎ እዩ። (መዝ. 91፡11-12)
ባለፉት ሶስት ወራት 800 ገደማ ኢትዮጵያውያን ከታንዛኒያ እስር ቤቶች ተፈተው ወደ አገራቸው ተመልሰዋል። ኢትዮጵያውያኑ በቀን አንድ ጊዜ እየተመገቡ የጉልበት ሥራ ይሰሩ ነበር። የታሰሩት ተፈተው ሲመለሱ አዲሶቹ መንገድ ላይ በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ግን በታንዛኒያ ለሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ፈታኝ ሆኗል
ለአመታት ከታሰሩባቸው የታንዛኒያ ማረሚያ ቤቶች ተፈተው ወደ ኢትዮጵያ ለመመለስ ዝግጅት የጀመሩ ወጣቶች አብዛኞቹ ጸጉራቸውን በአጭር ተቆርጠዋል፤ የተላጩም አሉበት። ፊታቸው የገረጣ፤ ያለፉ አመታት የታንዛኒያ እስር ቤት ኑሯቸው በፈተና መሞላቱን የሚመስክር ወጣቶችም ከመካከላቸው ይታያሉ። ነገር ግን ደስተኛ ናቸው። ቢያንስ ከእስር አስፈትተው ወደ ኢትዮጵያ መመለስን ላመቻቹላቸው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ባልደረቦች ያን ይናገራሉ። ወጣቶቹ ባለፈው ሳምንት ከታንዛኒያ ባጋሞዮ በሚባል ግዛት ኪንጎንዶኒ ከሚባል ማረሚያ ቤት የተፈቱ ናቸው። በዳሬ ሰላም የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ተፈቺዎቹ ኢትዮጵያውያን ያለፉበትን ውጣ ውረድ በትውልድ ቀያቸው ላሉ እንዲያጋሩ በፌስቡክ ገፁ ባሰራጨው ቪዲዮ “የኃያላን ሁሉ ኃያል ነው፤ የነገስታት ሁሉ ንጉስ ነው” እያሉ ፈጣሪያቸውን የሚያመሰግኑት ወጣቶች እንደሚሉት በታንዛኒያ እስር ቤቶች በጉልበት ሥራ ሰርተዋል፤ ተደብድበዋል፤ በቂ ምግብም ሳያገኙ ቆይተዋል።
በዱራሜ ዞን ከምትገኘው ዱዬ ገና ወረዳ የትውልድ ቀዬው ተነስቶ ደቡብ አፍሪካ ለመግባት መንገድ የጀመረው ጸጋዬ ወልደ ኪዳን በታንዛኒያ ጸጥታ አስከባሪዎች በቁጥጥር ሥር ውለው ለአመታት አስከፊውን ኑሮ በእስር ቤት ግብግብ ከገጠሙት መካከል አንዱ ነው። “አመት ሙሉ ለሊት አስራ ሁለት ሰዓት ላይ እየወጣሁ ማታ አስራ ሁለት ሰዓት እየገባሁ ቀን እና ለሊት እየሰራሁ ቆይቻለሁ” የሚለው ጸጋዬ ያለፈበት ስደት በእሱ ብቻ እንዲበቃ ይመኛል።
ጫካ መመንጠር እና ሩዝ መትከል ጨምሮ የጉልበት ሥራ ላይ የቆየው ጸጋዬ “ምግብ በ24 ሰዓታት አንድ ጊዜ ኡካሊ የሚባል በበቆሎ የተሰራ ገንፎ አለ። እሱ አንድ የ15 አመት ሕፃን ልጅ እንኳ በልቶ የማያጠግበው ነው። ከባድ የሆነ ስራ ሰርተን ያንን እንበላለን። ያንን የምናገኘው እንደገና 24 ሰዓት ቆጥረን ከ24 ሰዓት በኋላ ነው እንደገና ከሥራ መልስ የምናገኘው። እሱንም ቶሎ ብሉ ተብለን በዱላ እንመታለን” ሲል ያለፈባቸውን አመታት አስከፊነት ይገልፃል። በታንዛኒያ የኢትዮጵያ ኤምባሲ ምኒስትር ካውንስለር አቶ ቴዎድሮስ ግርማ “ከታንዛኒያ መንግሥት ጋር ባደረግንው ውይይት አግባብነት የሌላቸው ሥራዎች እንደማያሰሯቸው ነው የሚነግሩን። ልጆቹ ደግሞ ውሀ እንቀዳለን፤ እርሻ እናርሳለን፤ ድንጋይ እንፈልጣለን ይላሉ” ሲሉ ስለ ሁኔታው አስረድተዋል።
130 ሺሕ ብር ለሕገ-ወጥ የሰዎች አዘዋዋሪዎች ከፍሎ ወደ ደቡብ አፍሪካ ለመጓዝ የሚከረው ጸጋዬ እሱ እና መሰሎቹ በእስር ቤት የደረሰባቸውን ግልምጫ እና ስድብ ከባድ ይለዋል።
በታንዛኒያ የኢትዮጵያ ኤምባሲ ምኒስትር ካውንስለር አቶ ቴዎድሮስ ግርማ እንደሚሉት ኢትዮጵያውያንኑ በመንገዳቸው ስለሚገጥማቸው ውጣ ውረድ ምንም አይነት መረጃ አልነበራቸውም። አቶ ቴዎድሮስ ከ120 እስከ 150 ሺሕ ብር የሚደርስ ገንዘብ ለሕገ-ወጥ የሰዎች አዘዋዋሪዎች የከፈሉት ኢትዮጵያውያን “ከአገራቸው ሲወጡ በደላላ ከሶስት እስከ ሰባት በሚደርሱ ቀናት ደቡብ አፍሪካ ትደርሳላችሁ ተብለው ነው። ምንም የሚያውቁት ነገር የለም” ሲሉ ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ ኤምባሲ በታንዛኒያ እስር ቤቶች ባደረገው አሰሳ ከተገኙ ሰዎች መካከል “በጣም የታመሙ ሰዎች” መኖራቸውን የገለጹት አቶ ቴዎድሮስ በቂ ምግብ አለማግኘታቸውን ለዶይቼ ቬለ አረጋግጠዋል።
ከአዲስ አበባ ተነስቶ አውስትራሊያ ሊሻገር መንገድ የገባው ሐፍቱ በርሔ በበኩሉ “ጎሞዦ የተባለ መጥፎ እስር ቤት ጉድጓድ ውስጥ ሳይሞቱ የተቀበሩ ልጆች አሉ። እኛ ሳንሞት ተቀብረን የነበርን ሰዎች ነን” ሲል ያለፉበትን ፈተና ይገልጸዋል። “ከዚህ አገር ለመውጣት እንኳን እግዚአብሔር አበቃኝ እንጂ ይቺን አገር ዞሬም አላይም” ባይነው ሐፍቶም።
ጸጋዬ እና ሐፍቱ በታንዛኒያ ባጋሞዮ በሚባል ግዛት ኪጎንዶኒ በተባለ እስር ቤት ከተገኙ 80 ኢትዮጵያውያን መካከል ናቸው። በታንዛኒያ ዋና ከተማ ከሶስት ወራት ገደማ በፊት ለመጀመሪያ ጊዜ የተከፈተው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ቅድሚያ ከሰጣቸው ሥራዎች መካከል የአገሪቱን ማረሚያ ቤቶች ማሰስ ነበር። የኤምባሲው ምኒስትር ካውንስለር ኢትዮጵያውያኑ “ያሉበትን እስር ቤት ለመለየት ሞከርን። ከዚያ አንድ ባንድ መዞር ነው የጀመርንው” ሲሉ ጅማሮውን ይገልጹታል። ወደ ደቡብ አፍሪካ መንገድ ጀምረው የታሰሩት ኢትዮጵያውያን “በየግዛቱ እስር ቤት ነው ያሉት። መጀመሪያ ብዙ ቁጥር ያለው እስረኛ ያለበትን ነው የለየንው። እነሱ ላይ አሰሳ ጀመርን። ሔደን ያየንው ነገር ልባችንን ነው የሰበረው” የሚሉት አቶ ቴዎድሮስ ታንጋ በተባለ እስር ቤት ብቻ በአንድ ቀን 447 ኢትዮጵያውያን መገኘታቸውን ገልጸዋል።
በታንዛኒያ የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ በአገሪቱ እስር ቤቶች ባደረገው አሰሳ የሚያገኛቸውን ዜጎች አስፈትቶ የጉዞ ሰነድ በማዘጋጀት ወዲያውኑ ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ያደርጋል። አቶ ቴዎድሮስ “ባለፉት ሶስት ወራት ውስጥ ወደ 800 የሚደርስ ኢትዮጵያዊ ልከናል” ሲሉ ተናግረዋል። ከእስር የተፈቱትን ወጣቶች ወደ አገራቸው ለመመለስ እስካሁን የኢትዮጵያ መንግሥት ከ187 ሺሕ ዶላር በላይ ወጪ አድርጓል። ዓለም አቀፉ የስደተኞች መርጃ ድርጅት (IOM) ኢትዮጵያውያኑን ለመመለስ መጠነኛ ድጋፍ ማድረጉን የገለጹት አቶ ቴዎድሮስ
በተለያዩ መንገዶች ወደ ደቡብ አፍሪካ ያቀኑ ኢትዮጵያውያንን ሕይወት ያጠኑት አቶ ዮርዳኖስ ሰይፉ ከኬንያ እና ከታንዛኒያ ሕግ አስከባሪዎች ለመሸሽ ስደተኞች እና አሻጋሪዎች በጀልባ በመሳፈር በሕንድ ውቅያኖስ ዳርቻዎች መጓዝ መምረጣቸውን ይናገራሉ። አቶ ዮርዳኖስ “ከኬንያ እና ታንዛኒያ ድንበሮቹን ተናግረውም ሆነ ሙስና ሰርተው አሊያም በሕንድ ውቅያኖስ ተሻግረው ታንዛኒያ እና ማላዊ ድንበር እንዲሁም ታንዛኒያ እና ሞዛምቢክ ድንበር የሚያርፉ ወጣቶች በጣም ቁጥራቸው ብዙ ነው።በተለይ በማላዊ ፓሮንጋ እና ዛሌካ የሚባሉ ቦታዎች አሉ። በእነዚህ ቦታዎች በጣም ብዙ ኢትዮጵያውያን እና የሌላ አገር ስደተኞች በብዛት አሉ” ሲሉ ተናግረዋል።
ከማላዊ ተነስተው ወደ ዚምባብዌ እና ሞዛምቢክ የሚዘልቁ ብዙ ልጆች አሉ። ማላዊንም ተሻግረው ሞዛምቢክ እና ዚምባብዌ የሚሰፍሩ ብዙ ወጣቶች አሉ። ሞዛምቢክ እና ዚምባብዌ ወደ ደቡብ አፍሪካ መግቢያ የጎረቤት አገራት ስለሆኑ ብዙ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች እነዚያ አገራት ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ። ስለዚህ ማላዊ ሞዛምቢክ እና ዚምባብዌ ብዙ ስደተኞች ሊገኙ ይችላሉ የሚል ሐሳብ አቶ ዮርዳኖስ ከእስር ቤቶች ባሻገር ኢትዮጵያውያን በተለያዩ ቦታዎች ሊገኙ እንደሚችሉ ጥቆማ አላቸው። በደቡብ አፍሪካ የኢትዮጵያውያንን አኗኗር የፈተሸ ጥናት በሰሩበት ወቅት በማላዊ፣ በሞዛምቢክ እና በዚምባብዌ ጫካዎች፤ ሥራ ፈት ሕንፃዎች፤ የድሮ ትምህርት ቤቶች እና በደላሎች ማጎሪያዎች ይቆዩ እንደነበር መረጃ ማግኘታቸውን የሚናገሩት አቶ ዮርዳኖስ “ያልተያዙ፤ ያልታሰሩ፤ በአሻጋሪዎች እጅ፤ በደላሎች እጅ ያሉ ሰዎች ሊኖሩ ይችላሉ” ብለዋል።
በዳሬ ሰላም የሚገኘው ኤምባሲ ሁለት ሕፃናት እና ከሶስት እስር ቤቶች የተፈቱ 25 ወጣቶችን ወደ አገራቸው በሸኘበት ባለፈው ሳምንት ሌሎች ሌሎች 31 ኢትዮጵያውያን በታንዛኒያ የጸጥታ አስከባሪዎች በቁጥጥር ሥር ውለዋል። ይኸ የአቶ ቴዎድሮስን እና የባልደረቦቻቸውን ሥራ ፈታኝ አድርጎታል።
አቶ ቴዎድሮስ “እኛ ወደ አገር ቤት ከምናስገባው ባልተናነሰ ቁጥር ሌላው ወደዚህ እየመጣ ይታይሃል። ተስፋ የምናደርገው ምንድነው አብዛኞቹ ከአንድ አካባቢ የመጡ እንደመሆናቸው በእዚያ አካባቢ ጠንከር ያለ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ቢሰራ ቶሎ ይኸን ነገር ማስቀረት የሚቻልበት ዕድል እንዳለ ተስፋ ይሰጠናል” ሲሉ ቀሪው የቤት ሥራ ከፍ ያለ መሆኑን ያስረዳሉ።
የኢትዮጵያ መንግሥት ባለፉት ወራት በተለያዩ አገሮች በእስር ላይ የሚገኙ ዜጎችን ወደ አገር የመመለስ ብርቱ ሥራ ላይ ይገኛል። የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በትናንትናው ዕለት እንደገለጸው ከሳዑዲ አረቢያ እስር ቤቶች የተፈቱ 1,400 ኢትዮጵያውያንን ለመመስ ዝግጅት ላይ ይገኛል። የርስ በርስ ጦርነት ባደቀቃቸው የመን እና ሊቢያን በመሳሰሉ አገሮች መፈናፈኛ ያጡ ኢትዮጵያውያን ይገኛሉ።
ለአስተያየቶች በመጀመሪያ እነግርዎታለሁ አመሰግናለሁ ምክንያቱም የምህንድስና ተማሪ ሪፖርትዎ በምሽቶቼ እና በእረፍት ሳምንቴ እራሴን ከማሳየቴ በፊት እነዚህን ክስተቶች በተሻለ እንድረዳ ያስቻለኝ የአልጋ ቁራኛ መጽሐፌ ነበር ፡፡ በድርጊት ፣ ለሬክተር አቀማመጥ 4 ሰዓታት (ከ APTE የተገዛ)። ያኔ ይህንን አረፋ / አረፋ / በማቀዝቀዝ ፈሳሽ በማሞቅ (ከእንግዲህ ለእኔ የማይጠቅመኝ) ለ 4 ሄክሜያለሁ ማለት አለብኝ ከዚያም ከመኪና በስተቀር (በጣም እኔ ተሰቃየ ... ምክንያቱም አለ - ለጅምላ ...)
እና በ 3 ሰዓታት ውስጥ በካርበሬተር መሠረት (ቀላልነት የተረጋገጠ) ላይ ጀመርኩ ድልድዩ የለኝም እና አንዳንድ ማስተካከያዎች መኖራቸውን ለመመልከት ስለማይችል ከፎቶግራፎች በስተቀር ዘዴው ተጫወተ ፡፡ እና አንድ ትልቅ ጨርቅ እንደ አየር ማጣሪያ የ 50 ክ / 100 ኪ.ሜ የሚበላ ውሃ የሚሰጥ እና ከ 18 እስከ 28% የሚሆነውን የነዳጅ ኢኮኖሚ (አሁንም በሂደት ላይ ያለ) እኔ የምሰራው ሚስቴ እንደሆነ እገልፃለሁ በቀን ወደ 85 ኪ.ሜ ለመሄድ በጣም ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን ሞተሩ በተሻለ ፍጥነት የሚሰጥ እና በተሻለ ሁኔታ የሚሠራ የበለጠ ፈሳሽ እንደሆነ ታገኛለች ፣ ሙሉ ገለልተኛ በሆነ ሁኔታ ሙከራ አደረግኩ እና በቴክሜትር መሠረት ከፍተኛው ፍጥነት ይመስላል በ 200 አብዮቶች / በደቂቃ ለመጨመር ግን ያንን ለማድረግ ጊዜ አላጠፋሁም ፡፡ ለተቀረው አንድ የኒሳን ቫንቴትን ልክ እንደ አፍታ አስታጥቄያለሁ ፣ ከፈለጉ ከፈለጉ አሳውቃለሁ ፡፡
ጁንታው በዋሻ ውስጥ ሆኖ የትግራይን ህዝብ ለማደናገር የሚያደርገው ጥረት አይሳካም -የመከላከያ ኢንዶክትሪኔሽን ዋና ዳይሬክተር ሜጀር ጄኔራል መሀመድ ተሰማ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ የሰጡት መግለጫ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
ጁንታው በዋሻ ውስጥ ሆኖ የትግራይን ህዝብ ለማደናገር የሚያደርገው ጥረት አይሳካም -የመከላከያ ኢንዶክትሪኔሽን ዋና ዳይሬክተር ሜጀር ጄኔራል መሀመድ ተሰማ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ የሰጡት መግለጫ
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ምኳኖምን ካብ ኤርትራን ሶማልን ዝመጹ ምኳኖም ተፈሊጡ’ሎ። እቶም ስደተኛታት ቁሩብ ሰዓታት ድሕሪ ካብ ከተማ ኮምስ ምዕራብ ትሪፖሊ ምብጋሶም ሞተር እታ ተጻዒኖምላ ዝነበረት ጀልባ ምስራሕ ደው ምባሉን ክትጥሕል ምጅማራን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ይሕብሩ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ዘካይዶ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ተወሳኺ 9 ቢልዮን ዶላር ከምዘድልዮ ሓቢሩ። ኣብዚ ዞባ በብጊዝኡ ዘጋጥሙ ግጭትን ለውጢ ክሊማን ንነበርቲ'ቲ ዞባ ተወሳኺ ጸገም ኮይኑ ከምዘሎ'ውን ወሲኹ አረዲኡ'ሎ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ክፍሊ ሰብኣዊ ጉዳያት ኣተሓባባሪ ህጹጽ ረድኤት ማርክ ሎውሎክ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ነፍሲ ወከፍ 70 ሰብ ሓደ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ዘድልዮ ኩነታት ይርከብ ኢሎም።
ብተወሳኺ ኣብ ኣርባዕተ ካብዘን 11 ሃገራት ማለት ሪፖብሊክ ኮንጎ: ናይጀርያ: ደቡብ ሱዳንን ኢትዮጵያን እቲ ዘድልይ ሓገዝ ክውስኽ ከምዝክእል ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።
ኣብ ዲሞክራቲክ ሪፖብሊክ ኮንጎ ብሰንኪ ግጭት ሕርሻዊ ምህርቲ'ታ ሃገር ምንቁልቋል ውሕስነት መግቢ ዘይብሎም ኣስታት 12.8 ሚልዮን ሰባት ኣለው: ብተደጋጋሚ ዝረአ ሕማም ኮሌራን ኢቦላን'ውን ነቲ ኩነታት አጋዲድዎ ይርከብ።
ናይጀርያ ዋላዃ ሓንቲ ካብተን ዝሃብተመት ሃገር እንተኾነት ብሰንኪ መጥቓዕቲታት ቦኮ ሃራም ኣብ ሰሜናዊ ክፋል'ታ ሃገር ዝርከቡ ሰለስተ ዞባታት ጥራይ 7.1 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ የድልዮም።
ነዓምን ዘለቀ ዛሬ ባወጣዉ ግለሰባዊ መግለጫዉ ሆኖም የኢዜማ/የብርሃኑ ነጋ/ ድርጅት ግልባጭ በሆነዉ ሀተታዉ ብዙ የአማራ ድርጅቶች መኖራቸዉ እና ጽንፈኛ መሆናቸዉ ለተፈጠረዉ ችግር መነሻ ነዉ::ሀገርም ሊያፈርስ ይችላል ሲል ፍጹማዊ የአማራ ጥላቻዉን ገልጿል::
አንድ አማራ ክልል ተከሰተ የተባለዉ ክስተት እናንተዉ ኤርትራ ወስዳችሁ ያሰለጠናችኋቸዉ እና ከኤርትራ ስትወጡ ሜዳ ላይ የበተናችኋቸዉ ወጣቶች ናቸዉ ግንቦት ሰባት አመራሮች ላይ ዛቱ የተባለዉ::ይሄንንም በደላቸዉን እራሱ ነዓምን ያለ ድጋፍ በሜዳ የተበተኑ እና የተጎዱ የግንቦት ሰባት የቀድሞ ወታደሮች ሁኔታ ስላሰጋኝ አመራርነቴን ለቅቄአለሁ ሲል አዉጇል::
የአማራ ጠላቶች ፍጹማን ናቸዉ:: ነዓምን ዘለቀ በብዙ ሽህ የአማራን ህዝብ እየጨረሰ ያለዉን አቢይን ሳይከስ ደካማዎቹን እና ምን ሀጢያት ያልሰሩትን የአማራ ድርጅቶች የችግሩ ምንጭ አድርጎ ያብራራል::ኢዜማም በትናንትናዉ መግለጫዉ ያድረገዉ ይሄንኑ ነዉ::
ነዓምን ዘለቀ ክርስቲያን አንገቱን በገጀራ እረድ እያለ መመሪያ ሰጥቶ በከሚሴ: በሸዋ: በቡራዩ: በጅማ:በአርሲ እና በሀረር አካባቢዎች ክርስትናን እና ቤተክርስቲያን እንዲቃጠል ከሚያዝ ጀዋር ጋር አብሮ እየፈነጨ: ኦሮሚያ የሚባለዉን ሀገር እና ድንበር የማያዉቁ ኢትዮጵያዊ ፓርቲዎች ወደ ኦሮሚያ አይገቡም ብለዉ ከሚያዉጂ የኦህዴድ ካድሬዎች ጋር ቡና እየጠጣ: ኢትዮጵያ የሚለዉ ቃል ከመጽሃፍ ቅዱስ ለማስፋቅ ከሚዳክሩ ኦነጋዉያን ጋር አብሮ ሀገራዊ ግንባር መስርቶ እየሰራ : ኢትዮጵያን ከፈለግን እናፈርሳታለን የሚሉ ጀዋራዉያን ጋር አብሮ እየተሞዳሞደ አሁን በብዙ ሽህ አማራ ሲታረድ የችግሩ ምንጭ የአማራ ፓርቲዎች ናቸዉ ብሎ የቀረዉን የአማራ ወጣት ለማስፈጀት ከኢዜማ ጋር ተመሳሳይ መግለጫ አዉጥተዋል::
አንድ አመት ሳይሆን ማን ነዉ በአራት ሚሊዮን የሚገመት ኢትዮጵያውያንን ያፈናቀለዉ? ማን ነዉ ኢትዮጵያዉያንን እየዘረፈ: እየሰለበ: ቤታቸዉን እያፈረሰ ያለዉ? ማን ነዉ ኢትዮጵያዉያንን በመሃል አዲስ አበባ ቤት ልትሰሩ አትችሉም መጤ ናችሁ እያለ ያለዉ? ይሄን ሁሉ ከሚሰሩ ሀይሎች ጋር እየተሞዳሞዳችሁ ምንም ወንጀል ባልሰሩ የአማራ ድርጅቶች ላይ ጣታችሁን ትቀስራላችሁ::
ደግሞ ለሀገር እንደሚያስብ ሰዉ መግለጫቸዉ ማሳለጫ እንዲሆን ሀገር እንዳይፈርስ የሚል ማሳሰቢያ አክለዉበታል::ሀገር እንዳይፈርስ የተደራጀዉን አማራ ሁሉ እያሳደድክ እረደዉ::የችግሩ ምንጭ እሱ ነዉ ማለታቸዉ ነዉ::አሁን ሀገር ቤት ማን ቀራችሁ?
የአማራ ህዝብ የአማራ መታረድ መቆም አለበት ብሎ በጅምላ የተናገረለትን ደፋር ጀግና አገኘሁ ብሎ ገና የአሳምነዉ ጽጌን ንግግር አጣጥሞ ሳይጠግበዉ በብርሃን ፍጥነት የአማራ ጠላቶች: የኢትዮጵያዊነት ነቀዞች በጋራ ተረባርበዉ አይኑን አጠፉት::ለዚህ ተጠያቂዉ አቢይ ኢሳያስ እና ከነዚህ ሰዎች ጋር በምክር የተባበሩ ሁሉ ሆነዉ ሳለ ዛሬ የህዝባችን ጠላቶች የሚከሱት ዞረዉ አማራዉን የአማራን ወጣት ነዉ::
የአማራ ጠላቶች ፍጹማን ናቸዉ:: የአማራ ህዝብ ማወቅ ያለብህ እራስህንም ሆነ ታላቂቱን የአባቶችህን ሀገር ኢትዮጵያን ማዳን የምትችለዉ ከብረት በጠነከረ መርህ ስትመራ እንዲሁም በመራራ የድርጊት መርሃ ግብር ስትመራ ብቻ ይሆናል::
በዚህ ቻናል አካውንቲንግ እና የኢትዮጵያ ታክስ ህግ የምንማማርበት ሲሆን ዛሬ ከባለፈው የቀጠለ አካውንቲንግ ለጀማሪዎች ክፍል 14 ስለ Unit production Depreciation method … source Favorite0
የዘንድሮው የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የቀጥታ ስርጭት ሽፋን ማግኘቱን ተከትሎ የእግር ኳስ ቤተሰቡ ጨዋታዎችን በቴሌቪዥን መስኮት መከታተል መቻሉ ሜዳ ላይ የሚሰሩ ስህተቶች በቶሎ መነጋገሪያ እንዲሆኑ በር የከፈተ ይመስላል። በዚህ ረገድ በቅርብ ጊዜያት ልዩነት ለሁለተኛ ጊዜ ግብ የተሻረበት ፍፁም ገብረማርያም ደግሞ የዛሬው ጨዋታ መነጋገሪያ ሆኗል።
አምስተኛው ሳምንት ላይ ኢትዮጵያ ቡና እና ሰበታ ከተማ ባደረጉት ጨዋታ ላይ ያስቆጠረው ጎለል ከጨዋታ ውጪ በሚል የተሻረበት የሰበታው አጥቂ ፍፁም ዛሬም ተመሳሳይ ዕጣ ገጥሞታል። ቡድኑን 2-1 መምራት የምታስችል ኳስ ከመረብ ቢያገናኝም በድጋሚ ሳይፀድቅለት ቀርቷል። የዛሬውን ለየት የሚያደርገው ከቡልቻ ሹራ የተነሳችውን ኳስ ፍፁም ሳይነካት ቢቀር ኖሮ ጎል ትሆን የነበረ መሆኑ ነው። ፍፁም አጋጣሚው የፈጠረበትን ስሜት እንዲህ ነግሮናል።
“እኔ ከጀርባቸው እንደወጣሁ እያየሁት ነበር። ተከላካዮቹ ለበረኛው ቅርብ ስለነበሩ ራቅ ብዬ ነበር የቆምኩት። ያው እግር ኳስ ላይ የሚፈጠር ነገር ነው። ኳሷ ትወጣለች የሚል ነገር ነው ውስጤ የነበረው ለዛ ነበር ቀድሜ የተንሸራተትኩት። የግቡን ቋሚ ትገጫለች የሚል ሀሳብ ውስጤ ነበር። ያው ውጤትም እያጣን ስለነበር ወደ ድል የመመለስ ስሜት ውስጥ ነበርኩ። አሁን ምስሉን ስመለከተው ግን መግባት የምትችል ኳስ ነበረች። ሁኔታው ትንሽ አናዶኛል፤ ውጤትም ስላጣን። ”
“ጎሎች ቡድንን ያነሳሉ። ስታገባ የቡድኑ በራስ መተማመን አብሮ ይነሳል። እንደዚህ ዓይነት ነገሮች ተደጋገሙብን። ቡድናችን ወደ ተሻለ እንቅስቃሴ በሚገባበት ሰዓት ላይ ነው እንደዚህ ዓይነት ውሳኔዎች የሚገጥሙት። እኔም በግሌ ግቦቹ ባይሻሩ አምስተኛ ጎሌ ይሆን ነበር። ወደ ከፍተኛ ግብ አስቆጣሪዎች ፉክክር ውስጥ የምጠጋበት ሁኔታ ይፈጠር ነበር። አጋጣሚዎቹ ወደ ኋላ አስቀርተውኛል። ያም ሆኖ ከዚህ በኋላ ጎሎችን ለማስቆጠር እሠራለሁ።
“ረዳት ዳኞች የሚወስኗቸው ውሳኔዎች ላይ ግብ የተቆጠረባቸው ግብ ጠባቂዎች እና ተከላካዮች በቶሎ ድምፃቸውን የማሰማት ነገር አላቸው። ይህ ነገር የዳኞች ውሳኔ ላይ ተፅዕኖ ያለው ይመስለኛል። ከቡና ጋርምጋርም ሆነ አሁን ያገባሁት ኳስ በግልፅ የሚታይ ነው። እንዲህ ዓይነት ውሳኔዎች ጨዋታው ካለቀ በኋላም ቪዲዮዎች እየታዩ ዳኞች ትምህርት እንዲወስዱባቸው ቢደረግ መልካም ነው። ምክንያቱም እዚህ ጋር የሚከሰትን ስህተት ሌላው እንዲማርበት ያደርጋል።”
ካብ ሽወደን ወጽኢ፡ ኣብ ካልእ ሃገር ዝዛዘምኩሞ ትምህርቲ ምስ ዝህልወኩም፡ ትሕዝቶ ናይቲ ትምህርቲ ብመንጽር ስርዓተ-ትምህርቲ ሽወደን ከተገምግምዎ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ዝወሃበኩም ገምጋማዊ ሰነድ ከኣ፡ ትምህርቲ ንምቕጻል ወይ ውን ስራሕ ንምርካብ ከም ድጋፍ ክትጥቀሙሉ ትኽእሉ። ነዚ ዝምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርበ-ሓበሬታ www.uhr.se ኣለኩም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩነታት እሱራት ንምዕዛብ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑ ከምዝፈቐደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ
ሚኒስተር ዑስማን ነዚ ዘረጋገጸ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኮይኑ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ካብ ዘካየድዎ ናይ ሰለስተ እዋናት ዑደት፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክበጽሑ እዚ ናይ ሰምበል ንመጀመርያ እዋኑ’ዩ።
ይኹን’ምበር ሰምበል ብስርቂ፣ ቅትለት ሰብን ካልእ ሲቪላዊ ገበናት ዝፈጸሙ ዝእሰርሉ ምስ ምዃኑ፣ ካብቲ ናይ ፖለቲካ፣ ሃይምኖትን ስግረዶብን ዝእሰርሉ ከም ዒራዒሮ፣ ካርሼሊ፣ ሚዕጢር፣ ኣደርሰር፣ ትራክ ቢ፣ ፕሪማ ካንትሪ ባረንቱን ዝተፈልየን ዝሓሸን ኣተሓሕዛ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ኣብዘን ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን ስግረ ዶብን እሱራት ዝሕየሩለን ኣስታት 300 ኣብያተ ማእሰርቲ ዝተታሕዙ ኣማኢት ዜጋታት፣ ኣብ ልዕሊኦም ብዝወርድ ግፍዕታት ግዳያት ሕማማት፣ ሞትን ምጉስቛልን ከምዝኾኑ ጸብጻባት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት
ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ዘይፍለጥ ቤት ማእሰርቲ ተታሒዞም ዘለዉ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበረ፣ ጋዜጠኛታትንን መራሕቲ ሃይማኖትን’ውን ን15 ዓመታት ምስ ስድራቤታቶም ከይራተራኸቡ ብዘይ ፍርድን ሕግን ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ይፈለጥ።
በዚን ካልእን ብከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሱ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራውያን’ውን፣ እሱራት ጽቡቕ ይተሓዙ ከምዘለዉ ንምምሳል ንወኪልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዑደት ከካይዱን፣ ንመመሳመሲ ድማ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑን ከምዝፈቐደ ይግለጽ።
ኣርባዕተ ኣባላት ዝሓቖፈ ልኡኽ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጀመርያ ወርሒ ለካቲት ናይ 2016 ንሓሙሽተ መዓልታት ዝጸንሐ ናይ ኤርትራ ዑደቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት መንግስቲ ተዘዋዊሩ ድሕሪ ምዕዛብ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ከኣ ከምዝተዘራረበ ይዝዝከር።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምምርማር ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ሸይላ ኪታሩት ትኹን ካልኦት ኣባላት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ናይቲ ውድብ፣ ናብ ኤርትራ ብምእታው ቀጥታው ምጽራይን መጽናዕትን ንምክያድ ከቕርብዎ ዝጸንሑ ጠለባት ብመንግስቲ ኤርትራ ብተደጋጋሚ’ዩ ተነጺጉ።
እታ ኮሚሽን ኣብ ስደት ካብ ዝርከቡ ኤርትራውንን ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ብዝኣከበቶም ሓበሬታን መጽናዕትን ከኣ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ጄኔቫ ዝመደበራ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ምህላዉ ምቕራባ ይዝከር።
እታ መርማሪት ኮሚሽን በተወሳኺ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ከይህልዉ ንምጽራይ’ውን ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ዕማም ተዋሂቡዋ፣ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ሞላልኝ አርማ የእግር ኳስ ስፖርትን የሚወድ አዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ አነድ ልዩ ስሙ ሞላ ማሩ በሚባለው አካባቢ ያደገና የሚኖር ነው፡፡ በሙያው ላይብረሪ አቴንዳንት ሲሆን በአሁኑ ወቅትም በቦሌ 17 ጤና ጣቢያ ውስጥ በሆስፒታል ሬጅስትራርነት ያገለግላል፡፡ በትምህርቱም በኢቫንጄሊካል ቲዎሎጂካል ኮሌጅ ባችለር ዲግሪ ፕሮግራም የሥነ መለኮት ተማሪ ነው፡፡
እኔ የምለው መጀመሪያ አሁን ያለንበት ሁኔታ እንዳለ ሆኖ/ በአንድ ምሽትና ንጋት የሚለወጥ ነገር ስለሌለ/ ወደ መጀመሪያው የህዝባዊ ክለቦች አገነባብ መመለስ አለብን፡፡ አሁን ያሉት ቡድኖች ሳይነኩ እንዳሉ ውድድራቸውን እያካሄዱ ቀስ በቀስ ወደ ግል ወደ ህዝብ ክለብነት የሚመለሱበትን ሁኔታ መፍጠር፡፡ ወይም ሌላ አዲስ በህዝባዊ ክለቦች ባለቤትነት ላይ የተመሰረቱ ቡድኖችን መፍጠር:: ይህን በባለሙያዎች አስጠንቶ የሌሎችን ሀገሮች ልምድ በማካተት ፖሊስና ፕሮግራም ቀርፆ ወደ ተግባር መሸጋገር፡፡
በእርግጥ አዲስ ነገር መጀመር ይከብዳል ግን በድፍረት ተጀምሮ ውጤቱ ሲታይ ነው ጥቅሙ የሚረጋገጠው፡፡ ህዝብ ደግሞ አመራር ይፈልጋል እንጂ አዲስ ነገር መጀመርም መፍጠርም አይፈራም:: ሌሎች የምንቀናባቸው ሀገሮች እኮ ልምዳቸው የሚያረጋገጠው እንዲሁ አዳዲስ አሰራሮችንና አካሄዶችን የመከተል ዝንባሌያቸውና ድፍረታቸው ነው እንደዚህ ያገነናቸው፡፡ አሁን የመቶ ዓመት ታሪክ ያላቸው ክለቦች አነሳሳቸው እንዲሁ የአካባቢ ክለብ ከመመስረት እንደሆነታሪካቸው ያስረዳል፡፡ አዳዲስ ሀሳብና አካሄድ ምንግዜም እንደማይነጥፍ የአውሮፓ ኔሽንስ ካፕ ውድድር መጀመርን መጥቀስ ይቻላል፡፡ እንዴት ከአውሮፓ ዋንጫ አካሄድ የተሻለ ውብ አንደሆነ አይተናል፡፡ ለምን ከክለቦች ውድድር ጋር አቀናጅተው ስላደረጉት የቡድኖችንም ሆነ የተጫዋችን ብቃት በዓመቱ ውድድር ሳይደክም ማሳየት በመቻሉ ነው፡፡ ስለዚህም ከዚህ ዓይነት አዳዲስ አሰራርበመማርና በመበረታት መደረግ ያለበት ምንድን ነው? ሁሉም በየአካቢውበፈለገው መንገድና አመሰራረት ለወጣቱ ለእግር ኳስ አፍቃሪውና ተመልካቹ ለግል ባለሀብቱ አዳዲስ ክለቦችን የሚመሰረቱበትን ሁኔታ ማመቻቸትና ማነሳሳት፡፡ ለእነርሱም የተለየ ውድድር በማዘጋጀት የተጫዋቾቹን ዕድሜ ከ16-19 ብቻ ተወስኖ መጀመር፡፡ ይህን የመንግስት ቢሮ ሳይሆን የአወዳዳሪ ማህበር ተመስርቶ ውድድሩን ቢያስፈጽም እንደዚህ ዓይነት ማህበር ለመመስረት ሀገራችን በቂ የሆነ የስፖርቱ ዕውቀት ያላቸው ባለሙያዎችና የዳበረ ልምድ ያላቸው ደጋፊዎች ስላሉ የብዙ ባለሙያና ሰው እጥረት አያጋጥምም፡፡ ስለሆነም ይህ ማህበር በጥናትና በሙያ ላይ የተመረኮዘ ሆኖ ህግን አክብሮና አስከብሮ ከአፍሪካም ሆነ ከዓለም ከሀገራችን ጭምር የእግር ኳስ ስነ-ስርዓትና አካሄድ ባልወጣ መልኩ ተደራጅቶ በራሱ ውድድሮችን የሚያካሄድ መንግስት እንደ መንግስት ማንኛውንም የፀጥታና የፋሲሊቲ ድጋፍና ትብብር የሚያደርግለት መሆን አለበት፡፡ በዚህ አካሄድ የኢትዮጵያን እግር ኳስ ውድድር ወደ ግል ባለቤትነት አሸጋግሮ የቀድሞውን ስሜትና መንፈስ በመመለስ ወደቀድሞ የእግር ኳስ ውጤታችን የምንደረደርበትን ስልት መቀየስ፡፡ ይህ በሰለጠነው ዓለም የትኛውም የስፖርት ውድድር የተያዘበትና ውጤት የተገኘበት ስለሆነ አሳማኝነቱም አጠያያቂ ስላልሆነ አጠናክሮ መቀጠል፡፡ ፌደሬሽኑ የቁጥጥርና ህግ የማስከበር ስራ ብቻ ቢሰራ ሌላውን ስራ በሙያና በስልጠና በመደገፍ ሌሎች ፍላጎቱና ችሎታው ያላቸው እንዲሰሩ ቢያደርግና እኛም በስፖርቱ ውጤታማነት ከሚምነሸነሹ ሀገሮች እኩል የምንሰለፍበትን አሰራር ቢያሰፍን፡፡ አሁን እኮ ከሰባ እስከ መቶ አመታት ዕድሜ ያላቸው ዓለምን በስፖርቱ ውድድር እንዱስትሪ የተቆጣጠሩት ክለቦች እኮ አመሰራረታቸውና ታሪካቸው ይኸው ነው፡፡ ከመንደር አካባበቢ እስከ ከተማ አደጉ፡፡ በገንዘብ አቅማቸው በረጅም ጉዞ ታማኝነትና የአስተዳደር ዲስፒሊን ፈረጠሙ፡፡ ዓላማቸውን ለማሳካት ከግል ባለቤትነት መንፈስ ተነስተው ማድረግ የሚችሉትን ሁሉ በማድረጋቸው ይኸው አሁን የዓለሙን ሁሉ ቀልብ ስበው የዓለም ቱጃሮችዓይን ማረፊያ ሆኑ የኃያላን ሀገራት መንግስታት የህዝባቸውን ቀልብ መሳቢያ አደረጓቸው፡፡
ይኼኔ እኮ በንጉሱ ዘመን የተመሰረቱት ህዝባዊ ክለቦች ባይፈርሱ በዚያው የእኔነት የፍቅርና የባለቤትነት መንፈስ ቢጓዙ አሁን ከአርባ ዓመታት ቦኋላ እንደ አውሮፓና ላቲን ክለቦች የት በደረሱ? በገንዘብ አቅም ቢሆን በክለብ ታሪክና ውጤታማነት፣ ለብሔራዊ ቡድን ብርቅ ተጫዋቾች በማፍለቅ፣ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ስፖርትን ሚዛን ከግብጽ አይደለም ከላቲንና ከአውሮፓ ሀገሮች ተርታ ባሰለፉ:: የግብፆቹ ዛማሊክና አልሀሊ ክለቦች እኮ ከእኛ ሀገር አንጋፋ ክለብ በዕድሜ ቢያንሱ እንጂ አይበለጡም፡፡ ግን በህዝባዊ መሰረታቸውና ባለቤትነታቸው ስለቀጠሉ ግዙፍና ኃያል ሆኑ:: ከአፍሪካ ልቀው በዓለም ታላላቅ የውድድር መድረኮች እንደ ዓለም ክለቦች ሻምፒዮን በመሰለ ውድድር ሳይቀር ለመሳተፍ በቁ፡፡ ይህ ምክንያቱ በዋናነት የህዝብና የግል ክለብነት መሰረታቸው ስላልለቀቁ ነው፡፡
ግብፆች ላይ የሚታየው ጥልቅ የእኔነት የመቆርቆርና የባለቤትነት መንፈስ፣ በውድድሮች ውጤት ሲያጡ የሚያሳዩት የኃዘን ጥልቀትና ቁጭት ሲሳካላቸው በጋራ በአንድነት የሚያሳዩት የደስታ ልቀት፣ ከታላላቅ ክለቦቻቸው ጀምሮ ተገንብቶ ወደ ብሔራዊ ደረጃ ያደገ ነው፡፡ ክብራቸውንና ዝናቸውን ለማስጠበቅ ችሎታቸውን ሁሉ በሙሉ በእኔነትና የባለቤትነት መንፈስ በማውጣት ተገቢውን ተጋድሎ ለማድረግ የሚጠቀሙበት ይህ ማንነታቸው ከስር ጀምሮ በግል ክለቦች እየተገነባ ስለመጣ ነው:: በተለይ ብራዚልን በዋናነት አንስተን ለምንድን ነው የላቲን ሀገሮች በኳስ አጨዋወታቸውም ሆነ በውጤታቸው በዓለም ላይ የበላይ ተጽዕኖ ፈጣሪ የሆኑት? በጣም ብዙ ተጫዋቾችን በዓይነትም በጥራትም ስለሚያፈሩ ነው፡፡ ይህ እንዴት ሆነ? ተጫዋቾቻቸው ከልጅነታቸው ጀምሮ ችሎታቸውን በማዳበር ዕድል ለመስጠት በብዙ ውድድሮች ስለሚያጋጥሟቸው ነው፡፡ ይህ ብዙ ውድድር ከየት መጣ? በጣም ብዙ ክለቦች ስላሏቸው ነው፡፡ ብራዚል ከዓለም በክለቦች ብዛት አንደኛ መሆኗ ይታወቃል፡፡ እነዚህ ክለቦች እንዴት ተመሰረቱ? በየመንደሩና በግለሰቦች ነዋ! ኋላ ምን ሆኑ? ቢያንስ እንደ ፔሌ ያሉ ምርጥተጫዋቾችን አበረከቱ፡፡ ካልሆነም ከሌላው እየተዋሀዱ ታላላቅ ክለቦችን መሰረቱ፡፡
በፔሌ ግለ ታሪክ መጽሀፍ ላይ አባቱ የራሳቸው ክለብ እንደነበራቸው ተጠቅሶአል፡፡ ይህ ህፃኑ ፔሌ ላይ የዓለም ኮከብ እንዲሆን ጽንስ እስይዞት ይሆን? እና እነዚያ ትንንሽ ክለቦች እንዴት አደጉ በግል ጥረታቸው የተማረከ ህዝብ ወይም የገንዘብ አቅም ያለው ተቀላቀላቸዋ ቦኃላ ከብርቱ ሲፎካከሩ ተመደጉና ታላቅ ሆነው በመስኩ የዓለምን ክብር ተቀዳጁ፡፡ ብዙ ምርጥ ተጫዋቾችንም እነሆ አሉ አበረከቱ፡፡ ለዓለም ታዋቂ ክለቦች የተጫዋቾች አቅርቦት የገበያ ምንጭ ሆኑ፡፡ በተደራጀና ህጋዊ በሆኑ የስፖርቱን ዲስፒሊን በተረዱና በሚያከብሩ አወዳዳሪ ማህበሮች መወዳደራቸውንና መታገዛቸውም ለስኬታቸው ዕገዛ ሆኖላቸዋል፡፡ መንግስት የራሱን ኃላፊነት መወጣቱ እንደተጠበቀ ሆኖ ማለት ነው:: የላቲን ተጫዋቾችን በኳሱ እንደ አሸን መፍላትና የማይነጥፍ ክህሎታቸውንና ፈጠራዊ ጥበባቸውን ሳስተውል እንዴት እንዲህ ይካኑታል ስል የሚገባኝ ነገር ኳስ ጨዋታን በተደጋጋሚ ባለማቋረጥ በፍቅር ስለሚያዘወትሩት ነው፡፡
እንዲህ ደግሞ አንድን ነገር በፍቅር ደጋግሞ መከወን አዳዲስ ነገሮች ለማፍለቅ በር ይከፍታል፡፡ ይህ በጨዋታ ስርዓቱም ከፍተኛ ልምድ ማካበትን ስለሚያጎናጽፍ በቀላሉ በከፍተኛ ውድድሮች ላይ በወሳኝ ቅጽበት በቀላሉ መናበብና መግባባትን ያስችላል፡፡ በተጨማሪም በውድድሮች ሁሉ ጥለቅ ልምድ ስለሚያካብቱ ከሌላው የተመጠነና የተወሰነ ውድድር ሲያደርግ ከቆየው ተጫዋቾች ቡድን ጋር ሲገናኙ ለእነርሱ ያ ሂደት ቀልድ ነው፡፡ ከፍተኛ ባለሙያ እና መለስተኛ ባለሙያ እንደማለት ነው፡፡
ላቲኖች እኮ ኳስን በፉትሳል ደረጃና በበረዶ የገና ኳስ መጫወቻ ሜዳ መጠን ማለት በዚያች ጠባብ የሜዳ ስፋትና ጠባብ የእንግል መጠን ኳስን አዘውትረው ስለሚጫወቱ፣ እንደልብ ለመሆን ጠባብዕድል ባለበት ሁኔታ ራሳቸውን ወስነው ግን የራሳቸውን ጥበብ ቅልጥፍና ፍጥነትና ችሎታ ማፍለቂያ መስክ ስለሚያደርጉት፣እዚያ ጠባብ ሜዳ ውስጥ የሚከሰትላቸው የእግር ኳስ ጥበብ ፈጠራ በሰፊው ሜዳ ለሚያሳዩት ትንግርት መሰረት ሆኖአቸዋል፡፡ ሌላው ዓለምን በሳይንስና በኢኮኖሚ የበላይነት በመምራቱ የሚመፃደቅበትን ያህል አነሱም በዚያው ልክ በስፖርቱ የመመፃደቅ ደረጃ ላይ ደርሰዋል፡፡ ምክንያቱም ስራዬ ብለው ዕድሜያቸውን፣ ዕውቀታቸውን፣ ጥረታቸውን፣ አቅማቸውን ሁሉ ያለስስት በማፍሰስ ስለሚጥሩ ነው፡፡ የሚገርመው ደግሞ ይህም አልበቃ ብሎአቸው ኳስን ውሀ ላይ ወደ መጫወት ብቻ ሳይሆን ወደ መወዳደርያም ደረጃ ደርሰዋል፡፡ ሰው ሲለቀቅና ነፃነቱ ሲጠበቅ እኮ የፈጠራ እምቅ ችሎታው አይገደብም:: ስለዚህ ይህ ሁሉ ማጣቀሻና ማመሳከሪያ አኛም ታዳጊዎቻችን በተለያየ ስርዓት ባለው ውድድር አዘውትረን ብናወዳድራቸው ሳያውቁት ላቅ ያለ የችሎታና የማሰብ ማማ ላይ ስለምናወጣቸው ብዙ የግል ክለቦችን መስርቶ ብዙ ውድድሮችን ማድረግ ትውልዱ የአቅሙን ሁሉ አሟጦ በማውጣት ለራሱ ለህብረተሰቡም ሆነ ለሀገሩ የሚያኮራ ውጤትን እንዲያመጣ እንደሚቀርፀው መታመን አለበት፡፡
ሌላው መፍትሔ ምናልባት “ሌላው ሀገር ያልተሞከረ” ሊሆን ይችላል፣ ለሚመሰረቱ አዳዲስ ክለቦች መሰረት ሊሆኑ የሚችሉና አዲሱን ትውልድ ሁሉ በጠንካራ የፉክክር ስሜት ውስጥ ከተው በሀገሪቱ ከዳር እስከዳር የእግር ኳስ ጨዋታን እንደገና እንደ አዲስ ለማቀጣጠል የሚረዱ የታዳጊዎች ውድድርን መቅረጽ ነው፡፡ ይህን በእርግጥ የመስኩ ተመራማሪዎች በደንብ አጥንተውና ተንትነው ሊያፀድቁት ይችላሉ፡፡ ነገሩ ምንድን ነው? ታዳጊዎችን ለሁለት ከፍሎ ከ7-11 ዕድሜ እና ከ12-15 ዕድሜ ያላቸው እንደ አቅማቸው ቡድን መስርተው የቡድናቸው ቁጥር ብዛት፣ የሜዳው ስፋትና ርዝመት፣ የአንግሉ ቁመትና ርዝመት ለሁለቱም ወገን እዲመጥን ለማድረግ በባለሙያዎች በጥልቀት አስጠንቶ ቋሚ ውድድር እንዲያደርጉ ማድረግ:: የሚጫወቱበት የጊዜ መጠንና ዕረፍታቸውንም ጭምር በሳይንሳዊ መንገድ በማጥናት ትንሹ ካታጎሪ ያለ እግር ኳስ ህጎች ከግልጽ ጥፋቶች ባሻገር ማለት ነው፡፡ ታላቁ ካታጎሪ ግን ከግልጽ ጥፋቶች ባሻገር መጠነኛ የእግር ኳስ ህጐችን እንዲተገብሩ በማድረግ በእነርሱ ልክ እግር ኳሱንና ህጉን ከማለዳው እንዲያጣጥሙ ማለማመድ እና ከ16-20 ዕድሜ ያሉትን ግን ለአዳዲስ ክለቦች መመስረቻ ዕድሜ ብቻ ቢደረግ፡፡
ለታዳጊዎች ወይ የመንግስት መዋቅር ወይ የሚኒስትር መስሪያ ቤቶች ወይ ፌደሬሽኑ አስተባባሪና አወዳዳሪ መዋቅር ዘርግተው ወይ አዲስ በሚመሰረቱት አወዳዳሪ ማህበራት ጠሪነት በፈቃዳቸው ከየሰፈራቸው ቡድን መስርተው እንዲመጡ በማድረግ በዓመት ሁለቴ በሴሚስተር የተከፈለ ውድድር እንዲያደርጉ ማመቻቸት፡፡ የጊዜው ወሰን ከሶስት እስከ አራት ወር ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ እና የአንድ ወር ተኩል ዕረፍት መስጠት:: ከሁለተኛው ሴምስተር ውድድር ቦኃላክረምቱን እንዳለ ማሳረፍ፡፡ ከዚያ የመጀመሪያውን ተርም አሸናፊና የሁለተኛውን ተርም አሸናፊ በዓመቱ መጨረሻ ላይ በማወዳዳር አሸናፊውን የዓመቱ ሻምፒዮን ማድረግ፡፡
በዚህ አይነት የውድድር አካሄድ በታዳጊዎች ውስጥ የማያቋርጥና ተከታታይነት ያለው የውድድር ስሜት ማስረጽና እነርሱም ለዚህ ባለ ዓላማ የሆኑና ራሳቸውንና ችሎታቸውን ሳያቋርጡ ጠብቀው እንዲሄዱ ፈር ማስያዝ፡፡እዚህ ላይ መንግስት ሁሉን ኃላፊነት መወጣት ስለማይችል ውድድሮችን ለአወዳዳሪ ህጋዊ ማኀበራት በመተው ለማኀበራቱ የፋሲሊቲና የደህንነት ከለላ በመስጠት እንዲሁም በየውድድሩ ፍትሀዊ ገቢ ኖሮአቸው ራሳቸውን በበቂ ሁኔታ እንዲያተስዳድሩ በማድረግ ውድድሮችን ያለ የመንግስት የስራ ጫና ማከናወን፡፡
እዚህ ላይ የሚነሱ የበጀት ፋሲሊቲዎችና የዳኞችን አቅርቦት ጥያቄ ውድድሮቹን መንግስት እመራለሁ ካለ በራሱ አካሔድ ያየዋል፡፡ ማህበራት የሚመሩት ከሆነ ግን እነርሱም በራሳቸው አካሄድ ሊመልሱት ይችላሉ፡፡ ግን ዋናው መጀመር ነው፡፡ ከተጀመረ በኋላ ህዝቡ በባለቤትነት ከያዘው ከመንግስት ኃላፊነት ውጪ ያሉትን ጉዳዮች ህዝቡ በመነሳሳት ይሸፍነዋል፡፡ ዳኞቹን በተመለከተ ዝንባሌው ያላቸውን ወጣቶች በማሰልጠን ማዘጋጀት ይቻላል:: እንደ ውድድሮቹ ብዛት መጠን በሀገሪቱ በርካታ ወጣትዳኞች በራሳቸው ተነሳሽነት ውድድሮችን መዳኘት ከተለማመዱ በልጅነት የተጀመረ የዳኝነት ሙያ ከዕድሜ ጋር መንጥቆ በትምህርትና በስልጠና ሲደገፍ ምን ዓይነት ጥራት ያላቸው ዳኞች ለሀገሩ ሊበረከቱ እንደሚቻልም መገመት አይከብድም:: በዓለም አቀፍ ደረጃ በርክተው ተወዳዳሪ ያረጉን ይሆን? የበጀት ጉዳይ የወጣቶችን አና የልጆችን ጉዳይ የሚከታተሉ የሚኒስቴርመስሪያ ቤቶች የእግር ኳስ ፌደሬሽንና መንግስት ይህን ሀሳብ ካመኑበት በጀቱን ቢያንስ ከአጋዥ ወገኖች ጋር በመተባበር ማዘጋጀት አለባቸው፡፡
በእርግጥ በአንድ ጊዜ በሀገሪቱ ዙሪያ ይህን ቶሎ መተግበር አይታሰብም ግን በተመረጡ ከተሞች ጀምሮ በኋላ ውጤቱን እያዩ ማስፋፋት:: ይህ ዕቅድ ግሩም የእግር ኳስ ጥበብና ችሎታ ተሰጥኦ ያላቸውን ታዳጊ የሀገሪቱን ለጆች ከነተሰጥኦቸው የማይመክኑበት ግን የመታየት ዕድል ገጥሞአቸው በችሎታቸው ራሳቸውንና ሀገራቸውን የሚጠቅሙበትን ዕድል እንደ የምዕራብ አፍሪካና የላቲን ታደጊዎች ዕድሉን ያመቻችላቸው ይሆን?
የፋሲሊቲ ጥያቄ ሊሆን የሚችለው የሜዳ ጉዳይ ብቻ ነው፡፡ ሌላውን በራስ መተማመን እንዲያዳብሩ ለቡድኖቹ ይተዋል፡፡ ቡድን ገንብቶ ማስተዳደሩም ሆነ አሰልጣኝ ማዘጋጀት ይህ ዝንባሌው ላላቸው ታዳጊዎች ከባድ አይሆንም፡፡ በራሳቸው ፍላጎት ስለሚነሳሱ በጉጉት ያሟሉታል እንጂ አይከብዳቸውም፡፡ ሜዳው ግን በከተማዋ ሆነ በሌሎች ሰፋፊ ይዞታ ባላቸው ተቋማት ውስጥ ማለት ታዳጊዎቹ ከሚኖሩባቸው አካባቢዎች ብዙ ባልራቀ ሁኔታ ሊዘጋጅ ይገባዋል፡፡
ቻይና የራሷን የእግር ኳስ ደረጃ ከሌላው ዓለም ለማስተካከልና በመላው ሀገሪቱ የእግር ኳስ ደረጃዋን በስር ነቀል ደረጃ ለመለወጥ የረዥም ጊዜ ዕቅድ ይዛ ወደ ዘጠና ሺህ የሚጠጉ ህጻናትን ከስር ከመሰረት ኮትኩታ በእግር ኳስ ጥበብና ችሎታ ቀርፃ በዓለም ደረጃ ተፍካካሪ ለመሆን ዕቅድ ነድፋ እየሰራች ነው፡፡ በእርግጥ ይህ የራሷ አካሄድ ነው፡፡ ቀጥታ መኮረጅ ቢቻልም ባይቻልም ቅሉ በዚህ ቁጥር አይደለም ግማሹን ወይ ዕሩቡን እኛ እናድርገው ብንል ፋሲሊቲውን ሆነ በጀቱን መሞከር ይከብዳል:: ግን በአኛ ዓውድና አቅም የምንችለውን ከሰራን ውጤታችን ከቻይና ላያንስ ወይንም ሊበልጥ ከቻለስ ማን ያውቃል፡፡ ቻይና ኢኮኖሚዋን ገንብታ ከዓለም ኃያላን ተርታ ለማሰለፍ ከሰላሳ ዓመታት በፊት አቅዳ አሁን በአሳማኝ ሁኔታ እንዳሳካቺው የእግር ኳስ ዕቅዷንም እንደምታሳካ መጠራጠር ስንፍና ነው:: እንደ ኢኮኖሚዋ ሁሉ በእግር ኳስ ስፖርታም ከጥቂት ዓመታት በኋላ ታሪክ የምትሰራ ከሆነ እኛ የአቅማችንን ያህል የህዝባችንን የታዳጊዎቻችንን በጐ የፉክክር መንፈስ እንደ ገፀ በረከት ቆጥረን በእኛው ልክ አሁኑን መስራት ካልጀመርን እሷም ስታልፈን መቆጨቱ በቀጣይ ትውልድ ተወቃሽ እንዳያደርገን አሰጋለሁ፡፡
ሰው በተፈጥሮው ተፎካካሪ ነው፡፡ ታዳጊዎች ላይ ደግሞ ይህን ጥሩ ተፈጥሮአዊ ፀጋ በአግባቡ ከተጠቀምንበት አዲስ የአግር ኳስ ትውልድ ፈጥረን ስፖርቱን የግሉ የራሱ ያደረገ ጠንካራና የማይነቃነቅ መሰረት ላይ የቆመ ትውልድ ፈጥረን በስፖርቱ በሀገርም ይሁን በአህጉርና በዓለም አቀፍ ደረጃ ታሪካችንን አድሰን ክቡር ታሪካችንን ማስመለስ እንችላለን፡፡ አዚህ ላይ ግን አሁን እያደረግን ካለነው የቡድን አመሰራረትና አደረጃጀት በአንዴ እንውጣ ማለት አይደለም፡፡ በሂደትና ቀስ በቀስ ደግሞም አሁን ያለንበትን ደረጃም በማያዛባ መልኩ መሆን አለበት፡፡ የአሁኑ አካሄዳችን ብቻ ትክክል ነው ብሎ የሚያምን ካለም ይህን አስተሳሰብ በማክበርና በማስከበር ማለት ነው፡፡
የአካዳሚዎችም አካሄድ በተመሳሳይ መልኩ መጠበቅ አለበት፡፡ ይህ ግድ ነው፡፡ ያለንን የደረስንበትን በአግባቡ መያዝ አለብን፡፡ ከዓመታት በኋላ ትልቅ ውጤት የምንጠብቅባቸው በታዋቂና አሳማኝ አሰልጣኞች የፕሮጀክትና የአካዳሚ አካሄዶች አሉን፡፡ እነሱንም አክብረን ውጤቱንም በትዕግስት እየጠበቅን ሌላም አዳዲስ አካሄዳችን ማሰብና መሞከር ተገቢ ነው፡፡ ዋናው የሚፈለገው ዕንቆቅልሽ ሆኖ ግራ ካጋባን አመርቂ የእግር ኳስ ውጤት ማጣት ጥማት መላቀቅ ነው፡፡
ከመጨረሻ ይህን በማለቴ ሐሳቤን በማቅረቤ ሁለት ነገሮችን እጠብቃለሁ፡፡ አንደኛው እነዚህ ሐሳቦች ለሀገሬ እግር ኳስ ውጤታማነት ማንሰራሪያና የትንሳኤ ማብሰሪያ መላና ምክንያት ከሆኑ የብዙ ዓመት ቁጭቴ በእርካታና በተሰፋ ይታደሳል፡፡ ሁለተኛው በየአጋጣሚው የሀገሬ እግር ኳስ ደረጃና ውጤት መጥፎ ክስተት በታወሰ ቁጥር ከሚቆጠቁጠኝ ስሜት ፋታ ለማግኘት ይረዳኛል:: ምክንያቱም ሁሉም የሚመለከተው አካል ሁሉ ለስፖርቱ ትንሳኤ የሚችለውን ሲጥር ሳለ እኔም የማምንበትንና ለመፍትሔው ስልት ይቀይሳል የምለውን በመተንፈሴ የህሊና ዕረፍት ይሰጠኛልና ነው፡፡ ሁሉም ነገር ግን ጥልቀት ያለው ልምድ ባላቸው ባለሙያዎች ጥናትና ትንተና ግምገማና ሂስ መሰረት ታይቶ የሚያሳምን ከሆነ ብቻ መተግበር እንዳለበትም አምናለሁ፡፡
ጠቅላያችን የአሜሪካን ጥቁሮች የትላንት በደላቸውን ደጋግመው እያነሱ ከመቆዘም እንደ አይሁዳዊያን ነጌያቸው ላይ ቢያተኩሩ የት በደረሱ የሚል ትንታኔ የሰጡበትን ቪዲዮ ተመለከትኩ። ይሄ እኮ አሜሪካን ሀገር ዘረኛው FOX news ላይ እለት ተእለት የሚሰጥ ትንታኔ ነው። ይሄ እኮ ትራምፕ ከወንበሩ ተነስቶ የሚያጨበጭብለት ትንታኔ ነው! ዘረኛ ነጮች ጥቁሮችን የተጫናቸውን systemic oppression ለማጣጣል የሚሰጡት ትንታኔ ከጠቅላያችን አፍ ሲሰማ እጅግ ያሳዝናል። በነገራችን ላይ እዚ ሀገር ያሉ አይሁዳዊያን በብዛት አሽከናዚ ጂው የሚባሉ እና ከአውሮፓ የተለያዩ ክፍሎች የመጡ ማንኛውም ነጭ ያለው privilege ያላቸው እና በታሪክም አሜሪካን ውስጥ በፍጹም ከጥቁር የሚነጻጸር መገለል ያልደረሰባቸው ናቸው። ለጠቅላዩ ግን ምን ይሳናል? ችግኝን ከኮሮና ባገናኙበት የህሳቤ ልቀት ይሄንንም ደገሙት። ደግነቱ በአማረኛ ስላወሩት የእኛን brain cell ከመግደል ውጪ ጨዋነታቸው ለአለም አይታወቅባቸውም። እየተከፈላቸው FOX ላይ እየቀረቡ ጥቁር ወገኖቻቸውን ጥላሸት የሚቀቡት እንደነ ካንዲስ ያሉ የቤት ውስጥ ባሪያዎች እራሳቸው ከጠቅላያችን የከፋ አስተያየት ሰጥተው አያውቁም። ከእውቀት ጋር ያልተጋባ ድፍረት አደገኛ ነው! Dr Rediet