Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በኢትዮጵያዊነት እና በፅንፍ የጎሳ ፖለቲካ ስንገላታ የነበረው አወዛጋቢ የኢትዮጵያ የፖለቲካ መስመር አሁን መልክ እየያዘ የመጣ ይመስላል።በመጀመርያ የነበረው የጎሳ ፖለቲካ ፅንፈኞች ተፅኖ አሁንም ድረስ በፖሊስ፣በአስተዳደር እና በከተሞች የቀበሌ እና ክፍለ ከትሞች አስተዳደር ጭምር በመሰግሰግ ኢትዮጵያዊነት አገንግኖ እንዳይወጣ የተቻላቸውን እየፈፀሙ ይገኛሉ።ሌላው ቀርቶ በመስቀል ደመራ በዓል ሳይቀር የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ የያዙ ኢትዮጵያውያን የደረሰባቸው እንግልት የእነኚህ የፅንፍ ፖለቲካ አራማጆች እጅ በፖሊስ እና የቢሮክራሲ መስመር ሁሉ ቦታ መያዝ ያመላከተ ጉዳይ ነበር።
የፅንፍ ፖለቲካ አራማጆች ቅጥ ያጣ ተግባር ባየለበት እና ሕዝብ ለመጨረሻው ፍልምያ መነሳት እንዳለበት ባመነበት ሰዓት ነበር ባለፈው ቅዳሜ የጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ መደመር የተሰኘው መፅሐፍ በይፋ በሚሊንየም አዳራሽ የተመረቀው። መፅሐፉ ኢትዮጵያዊነት የሚያገነግነው ብዙሃኑ ኢትዮጵያዊ በሚገባ ሊያጎላው እና ኢትዮያውነትን ከፍ አድርጎ ለማሳየት ሊጠቀምበት የሚገባ ብቻ ሳይሆን ከልብ መርምሮ መሰረተ ሃሳቡን ደግፎ መቆም ያለበት ታሪካዊ አጋጣሚ ነው። ይህ ብቻ አይደለም። ከመደመር በተጨማሪ የኢህአዴግ ውሕደትም የኢትዮጵያ ሕዝብ ደግፎት ሊቆም የሚገባው ሌላው መልካም አጋጣሚ ነው።ውሕደቱ የተከፋፈለ የጎሳ ፖለቲካ አራማጅ ኢትዮጵያን ወደተሻለ የፌድራል አስተዳደር የሚመራ መልካም ጎዳና ነው።ይህም ኢትዮጵያዊነትን የሚያገነግን ሌላው መልካም ፖለቲካ ነው።ነገር ግን ይህንን ደግፎ አለመቆም በራሱ ትልቅ የፖለቲካ ክሳራ ነው።ኢትዮጵያዊነትን የሚያገነግኑ የፖለቲካ ድርጅቶችም ሆኑ ጠቅላላ ህዝቡ በአዲስ መንፈስ እነኝህን ሃሳቦች ከፍ አድርጎ መነሳት እጅግ እጅግ አስፈላጊ ጉዳይ ነው።
የኢህአዴግ የውህደት ጉዳይ ድርጅቱ በሙሉ ድምፅ በሐዋሳ በወሰነው መሰረት መቀጠሉ የሱማሌ ክልልን ጨምሮ አፋር፣ጋምቤላ እና ቤንሻንጉል ክልሎች በከፍተኛ ጉጉት እየጠበቁት ነው።ህወሓት የተቃውሞ መግለጫ ብታወጣም፣የትግራይ ኤሊቶች እና የንግዱ ማኅበረሰብ ይህንን ውህደት እንደሚደግፈው መገመት ይቻላል።ምክንያቱም የትግራ ኤሊቶች እና ነጋዴዎች በሁሉም የአገሪቱ ክፍል ተዘዋውረው ለመስራትም ሆነ በአዲስ አበባ እና ሌሎች ቦታዎች ያላቸውን የንግድ ሥራ ለመስራት የኢሕአዴግ ውህደት ሰላማዊ ሁኔታ ከሕዝቡ ጋር እንደሚፈጥሩ ስለሚያውቁ ሰላማዊ ሽግግሩን በውህደት ቢያልቅ እና ትግራይም ህዝቡ እንደፈለገ የመዘዋወር መብቱ እንዲጠበቅ ይፈልጋሉ። ይህ ማለት ህወሓት ያወጣችው መግለጫ በራሱ ሕዝቡን የተቃረነ መሆኑን ለማወቅ ይቻላል።ስለሆነም በትግራይ ያለው አማራጭ አንዱ ህወሓት በራሷ ላይ ለውጥ አድርጋ ወደ ለውጡ ጎራ መግባት ወይንም በተቃዋሚዎች መቀየር አልያም የመጨረሻው አማራጭ የውሕደቱ ሂደት ደግፎ መቆም ነው።
ይህ በእንዲህ እያለ የፅንፍ ኃይሎች የኢህአዴግን ውህደት የፈሩበት ዋና መንገድ ኦደፓ ውስጥ ላለፉት ዓመታት የተሰገሰጉ የፅንፍ ፖለቲካ አራማጆች በሙሉ ዋና መንጠላጠያቸውን የጎሳ ፖለቲካ በሁለት መንገድ እንደሚያጡ እና ከስራ ውጪ እንደሚሆኑ ስለተረዱት ነው።አንዱ መንገድ ኦዴፓ ወደ ውህደቱ ሲመጣ በሁሉም ክልል የመንቀሳቀስ ዕድል ሲኖረው ሌሎች የቀድሞ የኢህአዴግ አጋሮችም በኦሮምያ በሁሉም ክልል የመንቀሳቀስ መብታቸው ይከበራል። ይህ ማለት ፅንፈኞቹ የግድ ከጉረኖ እየወጡ በአደባባይ የፖለቲካ አቅማቸው ብቻ ሳይሆን የአስተሳሰባቸው ጥግ የሚጋለጥበት ስለሆነ ነው።
የፅንፍ ፖለቲካ አራማጆች ትልቁ ድንጋጤ የዶ/ር ዓቢይ የመደመር ፅንሰ ሃሳብ ነው ።መደመር ሕብረ ብሔራዊ ጉዳይ ስለሆነ የጎሳ ፖለቲካን አፈርድሜ የምያበላው ብቻ ሳይሆን የሃሳብ ድውይ አድርጎ በሕዝብ ፊት የሚያንተባትበው አደገኛ ጉዳይ እንደሆነ አውቀውታል። ስለሆነም አጥብቀው ይፈሩታል።
''በመደመር እና በአብዮታዊ ዲሞክራሲ መሃል ብዙም ልዩነት አይታየኝም'' አለ ሃጅ ጃዋር ለኤልቲቪ ቴሌቭዥን የመደመር መፅሐፍ በሚመረቅበት ቀን በሰጠው ቃለ መጠይቅ።በመቀጠልም መፅሐፉን ለማራከስ አሉኝ ያላቸውን ቃላት ሁሉ ለመጠቀም ሞከረ። ይህ በራሱ አስገራሚ ብቻ ሳይሆን አስቂኝም ጉዳይ ነው።ጃዋር ሊነግረን የፈለገው በቀኝ ኃይሎች እና በግራ ኃይሎች መሃል ልዩነት የለም የማለት ያህል ነው። ቀጠለናም አብዮታዊ ዲሞክራሲ አሳሳችው መሰል ''አብዮታዊ ዲሞክራሲን በሙሉ ማጥላላትም ትክክል አይደለም'' አለ።እውነተኛ ወዳጅ የችግር ጊዜ አይደል የሚገኘው።አብዮታዊ ዲሞክራሲ ሊቀበር አንድ ሐሙስ ሲቀረው ጃዋር ሊደርስላት ስንገዳገድ ይታያል።
የአብዮታዊ ዲሞክራሲ መንገዳገድ ያሳስበው፣የመደመር ሕብረ ብሔራዊ ፈድራሊዝም ያሰጋው እና የኢህአዴግ ውህደት ያስደነገጠው የፅንፍ ፖለቲካ አራማጅ ኃይል ተደናግጧል ። መደናገጡ ደግሞ ያለ የሌለ ኃይሉን አንቀሳቅሶ የኢትዮያን ሕዝብ ለመረበሽ ሰሞኑን በአዲስ አበባ ዙርያ የቄሮ ነን ያሉ ሕዝቡን እዚህ እና እዚያ እንዲረብሹ በማድረግ የለውጡን ሂደት ለመረበሽ ሞክረዋል።ይህንን እኩይ ስራቸውን ሊገፉበት ይችላሉ። ህዝቡ ግን ከመደመር እና የኢህአዴግ ውህደት ከመደገፍ ጎን በመቆም የጥፋት ኃይሎች በማያሻማ መንገድ የማስጠንቀቂያ ደወል ማሰማት እና ለጠቅላይ ሚኒስትሩ መልካም ሀሳቦች እና ኢትዮጵያዊነት አገንግኖ እንዲወጣ የማገዝ ታሪካዊ ኃላፊነት አለበት።በእዚህ ሰልፍ የኢትዮጵያ ሕዝብ ሶስት መልዕክት ማስተላለፍ ይችላል። እነርሱም -
1ኛ) የብሔር ፖለቲካ እንደሚያጫርሰው ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያን ወደ መጨረሻ የውድቀት ገደል የሚገፋ ስለሆነ ፈፅሞ እንደማይቀበለው ለጥፋት ኃይሎችም ሆነ ለዓለም ዓቀፉ ማኅበርሰብ ግልጥ መልዕክት ያስተላልፋል።
2ኛ) ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ በሙሉ መተማመን የመደመር ሃሳባቸውን እንዲያራምዱ እና አብሯቸው እንደሚቆም በግልጥ ያሳያል።እርሳቸውን ተፃረው የጎሳ ፖለቲካ ለማስፈን የሚፈልጉ ኃይሎችን ያስጠነቅቃል፣
ስለሆነም አክትቪስቶች፣ቅን ዜጎች እና በውጭ የምትኖሩ ሁሉ ከሰሞኑ የደመቀ የድጋፍ ሰልፍ የኢህአዴግን ውሕደት በመደገፍ እና የመደመር ፅንሰ ሃሳብን በመደገፍ ምድር አንቀጥቅጥ ሰላማዊ ሰልፍ ማድረግ ትርጉሙ ትልቅ መሆኑን ልትረዱት ይገባል።ለማስታወስ ያህል፣የሰኔ 15ቱ ሰልፍ በፊት ቀደም ብሎ አንድ ሳምንት በአዲሱ የለውጥ ኃይል ላይ የዛቻ እና የማደናቀፍ ሙከራ አዘል መግለጫ ሲወጣ ጉዳያችን ምሽቱን መፍትሄው በአዲስ አበባ ታላቅ ሰልፍ ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን ጠቁማ የመወያያ ርዕስ ሆኖ ብዙዎች አሳድገውት በአንድ ሳምንት ውስጥ ሰልፉ መቀናበሩ ይታወሳል። እዚህ ላይ ጉዳያችን ይህንን አደረገች ለማለት ሳይሆን ሃሳብ ሲሰጥ ብዙዎች ካመኑበት ወዲያው የሃሳቡ አራማጆች የመሆናቸው መልካም ሂደት ለመጠቆም ነው። ይህ ሰልፍ አሁንም ለኢትዮጵያ እጅግ አስፈላጊ እና የለውጡን ምህዋር በኢትዮጵያዊነት ፍቅር እንዲፀና የራሱ ታሪካዊ ሚና ያለው መሆኑን መዘንገት አያስፈልግም።
የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንክ የኮሮና ቫይረስ/ኮቪድ 19/ በሀገራችን ከታየበት ጊዜ አንስቶ ስርጭቱን ለመግታት በመንግስት፣ መንግስታዊ ያልሆነ ድርጅቶች፣ የሀይማኖት ተቋማትና በማህብረሰቡ በየአቅጣጫው በሚደረገው እንቅስቃሴ አስፈላጊ የሆነውን ድጋፍ ሁሉ በግንባር ቀደምትነት በማበርከት ከፍተኛ ሚና በመጫወት ላይ ይገኛል፡፡
በአሁኑ ጊዜ ዓለምን በማሸበር ላይ የሚገኘዉ የኮርና ቫይረስ/ኮቪድ 19/ ወረርሽኝ በህብረሰቡ ውስጥ ተሰራጭቶ ስር ከመስደዱ በፊት ከወዲሁ ለመከላከል በፌደራል መንግስት በኩል በመደረግ ላይ የሚገኘውን እንቅስቃሴ በገንዘብ ለመደጐም በ ቀን መጋቢት 24፣ 2012 ዓ.ም በጤና ሚኒስቴር በኩል የ 5 ሚሊዮን ብር የገንዘብ ድጋፍ ሲያደርግ በሽታውን ከመስፋፋት በመግታት ህብረተሰቡን ለመታደግ የሚወሰዱ እርምጃዎች በተቋማትና ድርጅቶች የሥራ እንቅስቃሴ ላይ ያስከተለውን መስተጓጓል በሀገር ኢኮኖሚ ላይ ሊያደርስ የሚችለውን አሉታዊ ተዕፅኖ ይቀንስ ዘንድ ባንኩ ለተበራሪ ደንበኞቱ የብድር ወለድ ቅነሳ በማድረግ አስከ 5% ዝቅ ማድረጉ ይታወሳል፡፡
በተመሳሳይ የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ በኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት በኩል የኮሮና ቫይረስ /ኮቨድ 19/ ለመከላከል በመደረግ ላይ የሚገኘውን ጥረት ለመደጎም ዛሬ ሚያዚያ 1፣ ቀን 2012 ዓ.ም የብር 3 ሚሊዬን የገንዘብ ድጋፍ ሲያበረክት ነቀምቴ ከተማ የሚገኘዉን በ 608 m2 ላይ ያረፈ፤ 28 ክፍሎች ያሉት ና ባለብዙ ድርሻ G +7 ህንጻ እንዲሁም ኩዩ ከተማ የሚገኘዉን በ301.5 m2 ላይ ያረፈ፤ 18 ክፍሎች ያሉት ባለ G+7 ህንጻ ለጊዜያዊንት በዉሰት አበርቷል፡፡
ሰራተኞች የዓመት ፈቃድ እነዲመቻችላቸዉ ብሎም ያለምንም ደመወዝ ክፍያ ፈቃድ እነዲወጡ ፡ፈቃድ ለጨረሱ ከሚቀጥለዉ ዓመት ፈቃድ ላይ እነዲበደሩ እነዲሁም የተጋላጭነት ፈቃድ( vulnerability leave) ( በተለይ ለነፍሰጡር ሴቶች) ተመቻችቶላቿል፡፡
በተጨማሪም ባንኩ በ Coopay( mobile banking)እና LC( LETTER OF CREDIT) ላይ የነበረዉን የአገልግሎት ክፍያ ሙሉ በሙሉ የሰረዘ ሲሆን በወረርሽኙ ምክንያት ለተጎዱ የስራ ዘርፎች
ባንኩ የባንክ አገልግሎት እንዳይቋረጥና የባንክ ተጠቃሚው ህብረተሰብ ከበሸታው እንዲጠበቅ ለማስቻል ተገቢውን ጥንቃቄ ከማድረግ ጎን ለጎን ደንበኞቹ ህዝብ በሚበዛበት አካባቢ መሄድን ግዴታ የማያደርጉ እደ ካርድ ባንኪንግ /ATM/ ያሉ አገልግሎቶችን አንዲጠቀሙ እንዲሁም የህክምና ባለሙያዎች የሚመክሩትን እቤት ቆዩ /Stay Home/ የሚያረጋግጠውን Coopay በሞባይል አማካኝነት የሚሰጥ የባንክ አገልግሎት አንዲጠቀሙ በማበረታታት የድርሻውን በመወጣት ላይ ይገኛል፡፡
ኣብ ዞባ-ማእከል ሓላፊ ሓለዋ ጥዕና ዶ/ር ተስፋይ ሰሎሞን፡ እቲ ፕሮጀክት ኣብ 88 ዓድታት ከምዝተፈተንን፡ ብኮሚኒቲ ብዝካየድ ፕሮግራም ጽርየት ከባቢ፡ ክሳብ 60 ሚእታዊት ተላገብቲ ሕማማት ምክልኻል ከምዝክኣል ከምዘርኣየን ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጹ`ሎ።
አሶሳ ፤ ጥር 18 / 2013( ኢዜአ) ወጣቶች የሚፈልጓትን የበለጸገች ኢትዮጵያን ለመገንባት ከጠባቂት በመላቀቅ ሚናቸውን መወጣት እንዳለባቸው የሠላም ሚኒስትር ወይዘሮ ሙፈሪሃት ካሚል ተናገሩ፡፡ ከአምስት ክልሎች...
“የፌዴራል ምንግሥትን አሳምነን ያመጣናቸዉን የልማት ፕሮጀክቶች መሪዎችና የልማቱ ተጠቃሚዎች ተመልሰን የልማቱ ችግር መሆን የለብንም” የአማራ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ፋንታ ማንደፍሮ February 24, 2021
የሱዳን ወታደራዊ ክንፍ በኢትዮጵያ ላይ የፈጸመውን ወረራ ሱዳናዊያን ሊያወግዙት እንደሚገባ በዘርፉ ጥናታዊ ጽሑፍ የሠሩ የታሪክ ምሁር ገለጹ። February 24, 2021
አሜሪካኖቹ ስለ ሃገራቸው ቀደም ስላሉት አመታት ሲናገሩ(ስለ ሁለት መቶ አመት ታሪክ ቢሆንም) የሚጠቀሙበት አንዲት ብሂል አለቻቸው።'' መስራች አባቶቻችን'' የምትል።ስለ ህገ መንግስታቸውም ሆነ ስለ የነፃነት ቀን ሲያወሱ ''መስራች አባቶቻችን'' የምትለው ቃል አትለያቸውም።አውሮፓውያንም ተመሳሳይ ሁኔታ ይጋራሉ።ህገ መንግስታቸው ከረቀቀ ከመቶ ዓመታት በላይ የሆናቸው በየዘመኑ አንዳንድ ማሻሻያ ከማድረግ በላይ መሰረቱን ሳያናጉት ይሄው ዛሬም አሉ።ለዚህም ሳይሆን አይቀርም ብዙዎች የአውሮፓ ሃገራት ምክር ቤቶች የመጀመርያውን ምክር ቤት ወይንም ፓርላማ መስራችዋን ሀገር እንግሊዝን ጨምሮ ስፍራቸውን ሳይቀይሩ የመስራች አባቶቻቸውን በማሰብ ቀደምቶቻቸው በሰሩት ህንፃዎች አሁን ድረስ የሚገለገሉት ።የካቲት 23/2004 ዓም (ማርች 2 /2012) የዓድዋ ድል አንድ መቶ አስራ ስድስተኛ ዓመቱ ታስቦ ይውላል። ዘንድሮ ደግሞ ብዙ ወጣቶች ታሪኩ በሚገባ ለትውልድ መተላለፍ አለበት ብለው ከሃገር ውጭ ባሉ ከተሞች እንደሚከበር እይተወሳ ነው።ጥሩ ጅማሮ ነው።በርቱ ማለት ደግሞ ጤናማ ና ኃላፊነት የሚሰማው ሰው ሁሉ አስተሳሰብ ነው።
እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር የካቲት 16 /1885 ጀርመን በርሊን ከተማ በሚገኘው ውብ በሆነው የ ሀገሪቱ ቻንስለር ቬን ቢስማርክ ባለስልጣን መኖርያ ህንፃ ሳሎን ፌሽታ በ ፌሽታ ሆኗል።ሶስት ወር ሙሉ አሰልቺ ውይይት የተደረገበት ዋና ዋናዎቹ የ አውሮፓ ቅኝ ገዢዎች ተሰብስበው '' አንተ ይሄን ያዝ አንተ በእዚህ ውረድ''ተባብለው የ አፍሪካ ካርታ እንደምግብ በመካከላቸው ተዘርግቶ ከወታደራዊ ዘመቻ በፊት አፍሪካን የተከፋፈሉባት ቀን ነበረች። በ እዚህ ስብሰባ ከ 80 በ መቶ በላይ የ አፍሪካ መሬት በ ሃሳብ መስመር እያሰመሩ ተከፋፈሉት። የ በርልኑ ''General act of Berlin conference '' በ ታሪክ ባብዛኛው የሚታወቀው '' The division of Africa '' ወይንም ''scramble of Africa'' (አፍሪካን የ መቀራመት ጉባኤ) ተብሎ ነው ።በ እዚህ ጉባኤ ላይ ጀርመን፣ኦስትሮ-ሀንጋሪ፣ቤልጅየም፣ደንማርክ፣ፈረንሳይ፣ታላቅዋ ብሪታንያ፣ጣልያን ፣ኔዘርላንድ፣ፖርቱጋልን ጨምሮ የተገኙ ሲሆን ቅኝ ግዛትን ሕጋዊ ሽፋን ለመስጠት የተሞከረ ና በዚሁ መሰረት በ 1914 በ ፈረንጆቹ አቆጣጠር አብዛኛው የ አፍሪካ ግዛት በ ቅኝ ገዢዎች የወደቀበት ሁኔታ ነበር።
''የኛዋ'' ጣልያን ከዚህ ስብሰባ ብዙ የተጠቀመች መሰላት።ቢያንስ ሀገራችንን ስትወር በ አፋርና ኢሳ (የ አሁኑ ጅቡቲ) ከሰፈረው የ ፈረንሳይ ሰራዊትና ከ ግብፅ አስከ ሱዳን ከተዘረጋው ከ ብሪታንያ ቅኝ ግዛቶች ጋር አያተናኮለም ብላ አሰበች። የመስፋፋት ሕልሟንም ቀጠለች ።ዋናው የጣሊያን የመስፋፋት ዘመቻ የመሰረት ድንጋይ የተጣለው አሰብ ላይ ነበር። ሩባቲኖ የተባለ የጣሊያን የመርከብ ድርጅት በወቅቱ የአሰብ ግዛት አስተዳደሪ ከነበሩት ሱልጣን ስፋት ያለው መሬት በ9 ሺ ዶላር ገዛ። በሁዋላ ግን የጣሊያን መንግስት ወደ ተቀረው የኢትዮጵያ ክፍል ለመረማመጃነት እንደሚጠቀምበት በማመኑ፣ ከዚሁ ኩባንያ መሬቱን በ43 ሺ ዶላር ገዛው።
ጣሊያንም አሰብን መያዙዋ እንደታወቀላት በቀጥታ አፍሪካን ለመቀራመት አላማ ካደረገው የበርሊን ጉባኤ እንድትሳተፍ ተደረገ።ይህ ብቻ አደለም ቅደም ብላ ጣልያን ምፅዋን ይዛ ስለነበር ከ ራስ አሉላ ጦር ጋር ተደጋጋሚ ውግያ ገጠማት።ለምሳሌ አንደፈረንጆቹ አቆጣጠር ጥር 26 /1887 ራስ አሉላ ''የ ኢትዮጵያ ድንበር ቀይ ባህር ነው ያለው'' በሚለው የፀና አምነታቸው ዶጋል ላይ ጣልያንን ሙሉ በሙሉ ድል አርገው መልሰውታል። የ በርሊን ጉባኤ ተሳታፊ አገሮችም ጣሊያን ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛት እንድትይዝ ፈቃድ የሰጡት ከዚህ ሁሉ ትንኮሳ በሁዋላ ነበር ።ዛሬ ብዙ ወገኖች በ ኢንቨስትመንት ስም ለ ባአዳን በሀገራችን ደቡባዊ ና ምራባዊ ክፍል የሚደረገውን ቅጥ ያጣ የ መሬት ሊዝ'' ኪራይ'' ይባል ''ውል'' በ ስጋት ቢያዩት አይፈረድባቸውም።በ ትክክልም ''በ ቀን እባብ ያየ በ ምሽት ልጥ ይፈራል'' እንዲሉ የ አሰብን ታሪክ ና ቀጥሎ የተከተለውን ያየ ተመሳሳይ ችግር ነገ አይመጣም ለማለት ዋስትና የለውም።
የ ኢትዮጵያ ና ጣልያን ጦርነት ዋነኛ መነሻ የ ጣልያን የ ቅኝ ግዛት ጥማት ሲሆን እንደ ፈጣን ምክንያት የሚጠቀሰው ግን የ ውጫሌ ውል አንቀፅ 17 ትርጉም ነው።የትርጉም ልዩነቱ ጉዳይ ሊታወቅ የቻለው እቴጌ ጣይቱ የውጫሌው ውል አንቀፅ 17 ላይ ዓለቃ ዓፅመ ጊዮርጊስ የተባሉት የጣልያንኛ ቋንቋ አዋቂ ዓፄ ምኒልክ በሰጧቸው ትዕዛዝ መሠረት የውሉን ሰነድ በመመርመር የውሉ አስራ ሰባተኛው አንቀፅ የያዘውን የትርጉም መዛባት በመግለፅ ጉዳዮ ኢትዮጵያ የምትጐዳበት ስለመለሆኑ ጭምር በማስረዳት በሰጡት ቃል ሲሆን እቴጌ በዚህ ወቅት ነገሮችን በጥንቃቄ የሚከታተሉ ስለነበር ዓፄ ምኒልክ በመጀመሪያ ሳይረዱ ዓለቃ ዓፅመ ጊዮርጊስ እንዲታሰሩ ቢያደርጉም እቴጌ ጣይቱ ግን እኒህ ሰው ትክክለኛ የኢትዮጵያ ወዳጅ መሆናቸውን ለዓፄ ምኒልክ በማስረዳት ከሦስት ዓመታት እስራት በኋላ ማስፈታቸው ይታወቃል።
በዚህ በኩል ሲታይ እቴጌ ጣይቱ የምኒልክ የቅርብ አማካሪ በመሆን በፖለቲካ ተግባሮች ምን ያህል አስተዋፅኦ እንዳበረከቱ መገንዘብ ይቻላል። እቴጌ እንደተናገሩትም «ዓፅመ ጊዮርጊስ ቢታሰር ቢፈታም ለሀገሩ የሚገባውን ሠርቶ ነው። ኧረ ለመሆኑ ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚለውዮሴፍ፣ ጣሊያኖች በተንኮል ገብተው በማታለል ይህን የመሰለ ሥራ ሲሠሩ አነጋጋሪ ሆኖ ሳለ እንዴት ሳይስጠነቅቅዎ ቀረ?»በማለት የእቴጌ ጣይቱ የቁጣ መዓት ወደ ዮሴፍ ዞረ።ከዚያም ጨምረው «ከእንግዲህ ወዲህ የኢትዮጵያን ጥቅም የሚነካ፣ ሥር የሚነቅል፣ መሠረት የሚያፈርስ ጉዳዮን ሁሉ እኔ ሳላየው እንዳያልፍ ይፍቀዱልኝ» ብለው ለንጉሡ ባመለከቱት መሠረት ይኸው አንቺ ሳታይው ሳትመረምሪው አያልፍም በማለት ፈቀዱላቸው፣ይህ እንደሚያመለክተው እቴጌ ጣይቱ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የነበራቸውን ተገቢ ቦታ የሚያመለክት ነው። ውሉንም ለማስተካከል ዓፄ ምኒልክ ያደረጉት የዲፕሎማቲክ ጥረትው ጤታማ ሊሆን ባለመቻሉ ሚኒስትሮች የጦር አለቆችና መኳንንት የሚገኙበት ጉባዔ እንዲጠራ አደረጉ።
በአንቀጽ 17 ላይ የሰፈረው ስምምነት ኢትዮጵያን ሙሉ በሙሉ በጣሊያን ቅኝ ግዛት ውስጥ የሚያስገባ ነበር። ይህ አንቀጽ በአማርኛው ቅጅ ላይ የሚከተለውን አሰፍሯል “ኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት በምታደርግበት ጊዜ የጣሊያንን መንግስት እገዛ ከፈለገች ጣሊያን የኢትዮጵያን ፈቃድ ለመፈጸም ፈቃደኛ ነች።” ይሁን እንጅ በጣሊያንኛ ቁዋንቁዋ በተፈረመው ቅጅ ላይ ያለው ስሜት ከዚህ በተለየ ቀርቦአል “ኢትዮጵያ ማንኛውንም አይነት የውጭ ግንኙነት በጣሊያን መንግስት በኩል ታደርጋለች'' የሚል ትርጉም ይዞ ነበር።ይህም ቆይቶ ዓፄምኒልክ ከ አንግሊዝ መንግስት ጋር ሊያደርጉ ላሰቡት ግንኙነት በ ጣልያን በኩል ይምጡ መባላቸው ሲሰማ የ ውሉ ትርጉም ምንነት ለየለት።ይህ ብቻ አደለም የጣሊያን ጠቅላይ ሚኒስትር የነበረው ክርስፒ ግን ጉራና ንቀት በተሞላበት ሁኔታ ኢትዮጵያ ከዛሬ ጀምሮ በጣሊያን ስር ነች እያለ ከማወጅ በስተቀር ውሉን ለማስተካካል የሚያስችል እርምጃ አልወሰደም ነበር። ይባስ ብሎም ኤርትራን በመውረር የመጀመሪያዋ የጣሊያን ቅኝ ግዛት አገር ተመሰረተች ብሎ በ1890ዓም አዋጅ አስነገረ። እንግሊዝም ሳትውል ሳታድር ጣሊያን ላቀረበችው ሀሳብ ድገፉዋን ሰጠች።
የጣሊያንና የሌሎች መንግስታት ተንኮል ያበሳጫቸው አጼ ሚኒሊክ፣ ወዲያውኑ ከጀርመን፣ ከሩስያና ከቱርክ መንግስታት ጋር ያላቸውን ግንኙነት በማጠንከር፣ ጣሊያንን ለመፋለም ወስነው ዝግጅት ጀመሩ። እንዲህም ሲሉ ለህዝባቸው ተናገሩ “ እግዚአብሄር በቸርነቱ ጠላቶቼን ድባቅ መትቶልኝ፣ ግዛቴንም አስፍቶልኝ፤ እስከዛሬ ድረስ አቆየኝ። በእግዚአብሄር ጸጋም ነግሻለሁ። ጠላት አገራችንን ለመውረር ሀይማኖታችንንም ለማስለወጥ ደጃፋችን ድረስ መጥቷል። እግዚአብሄር ድንበር ይሁናችሁ ብሎ የሰጠንን ባህር እየተሻገረ እንደፍልፈል መሬት እየቆፈረ በመስፈር ላይ ነው። ጉልበት ያለህ በ ጉልበትህ ጉልበት የለለህ በ ፀሎትህ አግዘኝ። ከዚህ ሌላ ወስልተህ የማገኝህ ግን ማርያምን አልምርህም''
ጣሊያን ከባዱን የአድዋ ጦርነት ከማካሄዷ በፊት በርካታ መለስተኛ የሆኑ ጦርነቶችን ከኢትዮጵያውያን ጋር ስታደርግ ቆይታለች። እነዚህ ጦርነቶች ግን ሁሌም በጀግኖቹ የኢትዮጵያ መሪዎች አሸናፊነት ይጠናቀቁ ነበር። በተለይ የራስ አሉላ ብልህ የጦር አመራር ና ብቃት ያለው ሰራዊታቸው ለ ጣልያኖች የ ውስጥ አግር ፍም ሆኖባቸው ቆየ።
የካቲት 23 ቀን 1888 ዓ.ም ፣ የዛሬ 116 አመት መሆኑ ነው፣ በአፍሪካ ምድር ያልታየ አዲስ ታሪክ በኢትዮጵያ ምድር ተሰራ። እለቱ በኦሮቶዶክስ እምነት ተከታዮች ዘንድ የፈረሰኛው ቅዱስ ጊዮርጊስ ወርሀዊ በአል የሚከበርበት ቀን ነበር ። ሰማይ ከ መሬት ሳይለቅ ከ ለሊቱ ዘጠኝ ሰዓት ገደማ ንጉሡ ና የ ጦር ሹማምቶቻቸው ከ አዲስ አበባ ድረስ አብሮ በመጣው የ አራዳው ቅዱስ ጊዮርጊስ ታቦተ-ሕግ ዙርያ ከበው ቆመው የ ኪዳን ፀሎት በማረግ ላይ ነብሩ። በ መካከል የሚኒሊክ የመረጃ ክፍል የሆነ አንድ ወጣት እየተንደረደረ መጥቶ ለንጉስ ሚኒልክ ''ጌታየ “ባራቴሪ” ተኩስ ከፍታብናለችና ቶሎ ብለው አንድ ነገር ያድርጉ'' በማለት ሹክ ያላቸው ፣ በመቀጠል ከ መቅደሱ ውስጥ ለ አፄ ሚኒሊክ ና ሹማምንቱ '' የቀረውን ፀሎት እኛ እንፈፅመዋለን ሂዱ አይዟችሁ የ ኢትዮጵያ አምላክ ይከተላችሁ'' የሚል ቃል ተቀብለው ፣ መስቀል ተሳልመው ዘመናዊ መሳሪያ እስካፍንጫው የታጠቀውን የጠቅላይ ሚኒስትር ክርስፒን ጦር ለመግጠም ቤተክርስቲያኑዋን ለቀው ወጡ።
ጣሊያን ጂኔራል ባራቴሪ ለተባለው የጦር መሪዋ የቀይ ንስር የተባለውን ከፍተኛ ወታደራዊ ማእረግ ሸልማ ላከች። ጄኔራሉ ከ20 ሺ በላይ የሚሆነውን ጦሩን ይዞ፣ የኢትዮጵያን ጦር ለመግጠም ጦሩን በሶስት ማእዘን አንቀሳቀሰ። በጄኔራል ዳቦር ሜዳ የሚመራው ጦር የበለሀ ተራሮችን በቀኝ በኩል አጥሮ እንዲይዝ፣ የጄኔራል አርሞንዲ ጦር ደግሞ በመሀል ሰንጥቆ እንዲገባ ታዘዘ። ጄኔራል አልቤርቶኒ በበኩሉ የኪዳነምህረት ታራራን እንዲቆጣጠር ትእዛዝ ቢሰጠውም፣ እንዳ ኪዳነምህርትና ኪዳነምህረት የሚባሉት ሁለቱ ቦታዎች ስለተምታቱበት፣ ከኪዳንምህረት ተራራ ሳይደርስ በሌላ ቦታ ላይ ሰፈረ በጄኔራል ኢሊና የሚመራው ጦር ደግሞ ከጀኔራል ባራቴሪ ጦር ጋር በመሆን በተጠባባቂነት እንደቀመጥ ተደለደለ::
ከ አንድመቶ ሺ የምበልጡት የ ኢትዮጵያ ሰራዊት በየጦር አበጋዞቻቸው ና ''ፋኖ ተሰማራ '' ብሎ ልጁን ቤተሰቡን ተሰናብቶ ተነቃነቀ።ጦርነቱን የተቀላቀለው ከ ሁሉም የሀገሪቱ ክፍል የተውጣጣው ጦር ውግያውን በየመጣበት ጠመደው።ድሉ ግን የማታ ማታ የ ኢትዮጵያ ሆነ። ጣልያኖች መሸሽ ጀመሩ። የ ንግሥት ጣይቱ በተመረጡ ወታደሮች ሥልታዊውን የ ጣልያኖች የ ውሃ ቦታ አስያዙ።ጣልያን ጀነራሏን በቁሙ አስማርካ በወቅቱ በ ምስራቅ አፍሪካ ከነበራት ከ ግማሽ በላይ የሚሆን ሰራዊቷን አጥታ ጦርነቱ ተጠናቀቀ።
ዶክተር ታደሰ ስለ ድሉ ሲገልፁ ''በኢትዮጵያዊያን የጦር ሃይል ጥቅም ላይ የዋሉት ስትራቴጂዎች እና ታክቲኮች በንጉሰነገስቱ ዲፕሎማሲያዊ እና ወታደራዊ ክህሎት ላይ ብቻ የተመሰረቱ ሳይሆኑ በበርካታ ሺዎች በሚቆጠሩ አመታት በኢትዮጵያ የጎለበቱ ልዩ አስተሳሰቦች ላይም ጭምር የተመሰረቱ ነበሩ፡፡ እነዚህ አስተሳሰቦች በሌሎች የአለም ክፍሎች ትምህርት ከተወሰደባቸው ወታደራዊ ትምህርቶች ለየት ባሉ ሁኔታዎች የተፈጠሩ ነበሩ፡፡ ከዚህም ባሻገር እነዚህ የጦር ታክቲኮች እና ስትራቴጂዎች በሃገሪቱ ታሪክ እና መልክአ ምድራዊ አቀማመጥ ተንፀባርቀው ነበር፡፡ በዚህ አካሄድ የኢትዮጵያ ሃይሎች ጣሊያኖች ይጠብቁት ከነበረው አኳኃን በተለየ ደረጃ ላይ ይገኙ ነበር፡፡ በዚህም ምክንያት የአድዋ ጦርነት በቀጣይ ምእተ አመት በተለያዩ ወታደራዊ ት/ቤቶች የጥናት ርእስ ሆኗል፡፡ ይህም ብቻ ሳይሆን የአድዋ ጦርነት ከተካሄደበት ጊዜ ጀምሮ ለረጅም ጊዜ የትኩረት ምንጭ ሆኖ ቆይቷል፡፡'' ብለዋል።
የ ድሉ ዜና በመላ ዓለም ተናኘ ። ጥቁር አፍርካውያን አውሮፓውያንን አሸነፉ የሚለው ዜና ጣልያንን ብቻ ሳይሆን በተዋበው ህንፃ ውስጥ አፍሪካን ለመቀራመት ተሰብስበው የነበሩ
መንግስታትን ሁሉ 'ክው !' ያደረገ መራር ዜና ነበር።በወቅቱ የ ኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ በ ሽፋኑ ላይ በ ያወጣው ዜና ርአስ''ITALY's TERRIBLE DEFEAT'' '' የ ጣልያን አስፈሪው ሽንፈት''ማለቱ አስፈሪነቱ ለ በርሊኑ ጉባኤተኞች ሁሉ ማለቱ ሳይሆን ይቀራል?
እ.ኤ.አ. በ1903 ዊሊያም ሄንሪ የተባሉት አፍሪካ አሜሪካዊ የንግድ ስራ ዋነኛ አንቀሳቃሽ የሄይቲ ዜግነት ካላቸው ገጣሚ እና ተጓዥ ከሆኑት ቤኒቶ ሲልቪያን ጋር በመሆን ወደ ኢትዮጵያ መጡ፡፡አላማቸውም ንጉሰ ነገስት ሚኒሊክን ለመጎብኘት እና ከእርሳቸውም ጋር ለመተዋወቅ ነበር፣
የኢትዮጵያን ነፃነት በአሜሪካ ለሚኖሩ ጥቁሮች እንደ ነፃነት ነፀብራቅ እና መሰረት በማየት ጋርቬይ በቂ ገንዘብ ለማሰባሰብ የሚያስችል የባህር ላይ የንግድ ስራ ለመመስረት አሰቡ፡፡ ከዚህም ሌላ ወደ አፍሪካ የሚመለሱ በርካታ አባላትን ለመመዝገብ አቀዱ፡፡ በጥቂት አመታት ውስጥ የጋርቬይ ማህበር ከሞላ ጎደል 10 ሚሊዮን ዶላር በማሰባሰብ እስከ ግማሽ ሚሊዮን የሚደርሱ አባላትን ለማቀፍ ችሏል፣
ታዋቂ የሆነው የሲቪል መብቶች መሪ ማልኮም ኤክስ አባቱን ቄስ ኢያርል ሊትልን በመጥቀስ የሕይወት ታሪኩን መፃፍ ጀመረ፡፡ ለዚህም ምክንያት የሆነው አባቱ ከላይ የተጠቀሰው 'የዩናይትድ ኒግሮ ኢምፕሩቭመንት አሶሲየሽን' ከፍተኛ ደጋፊ ነበሩ፡፡ ማልኮም በዚህ ረገድ የሚከተለውን አስተያየት ሰጥቷል፡- ‘አባቴ ወደ ጋርቬይ ማህበር ስብሰባዎች የሚወስደው እኔን ብቻ ነበር፡፡ እነዚህ ስብሰባዎች በተለያዩ ሰዎች ቤቶችበሚስጥር ይካሄዱ ነበር፡፡ አባቴም እኔን አንዳንድ ጊዜ ወደ እነዚህ ስብሰባዎች ይወስደኝ ነበር፡፡ “አፍሪካ ለአፍሪካውያን የሚለውን አባባል አስታውሳለሁ፣ ኢትዮጵያዊያን ተነሱ’ ማልኮን ከጋርቤይ የፓን አፍሪካ መልእክት ጋር የነበረው ቁርኝት እና ይህም መልእክት በንባብ፣ በፅሑፍ እና በታሪክ ራሱን ሲያስተምር እንደ መነሻ ምክንያት የሚጠቀምበት ነበር፡፡ ‘በከፍተኛ ደረጃ ያስደሰቱኝን የመጀመሪያዎቹን መፅሐፍት በሚገባ ማስታወስ እችላለሁ፡፡ ጄኤ ፕሮዘርስ በፃፋቸው ሶስት መፅሐፍት ጥቁር የነበረው ኤዞፕ ስለ ታላቋ የ ክርስቲያን ግዛት ማለትም ስለ ኢትዮጵያ ገልጸል፡፡ ይህችም ሃገር የጥቁርን ቀጣይ እድገት ያስመሰከረች የምድርን ረጅም እድሜ ያስቆጠረች ሃገር ናት'' ብሎላታል።
የናይጄሪያው ናሜንዲ አዚኪዊ፣ የጋናው ኩዋሜ ንክሩማ እና የኬንያው ጆሞ ኬኒያታ በመጀመሪዎቹ የአፍሪካ ነፃነት እንቅስቃሴዎች እንዲሁም በምእራብ ኢንዲንስ ያሉ መሪዎች ማለትም ጆርጅ ፓድሞሬ እና ማርከስ ጋርቬ (ጀማይካ) በድሉ ከፍተኛ የተነሳሽነት ስሜት እንዲያድርባቸው ሆኗል፡፡
ዛሬ የ አድዋ ድል ከተመዘገበ ገና አንድ መቶ አስራ ስድስት ዓመቱ ነው። የ አድዋ ተፅኖ ፈጣሪነቱ ግን ዛሬም አለ።ከ አድዋ ጋር ተያይዞ የሚነሳው'' አፄ ምኒልክ ከመረብ ተሻግረው ቢዘምቱ ና ጣልያን ምፅዋን አልፈው ቢያሻግሩት ኖሮ በ ምድረ ኤርትራ ከሚኖሩት ወንድሞቻቻን ጋር አይለየንም ነበር'' ብለው የሚያነሱ መኖራቸው ሳይካድ። በወቅቱ ገበሬው በ ጦርነት ተጠምዶ የ ሰብል ምርት ጊዜ ከማለፉ ና የ ቤት አንስሳት በሽታ ያስከተለው ተፅኖ ጣልያን ቢያንስ የ ኤርትራን ደጋማ ግዛት ይዞ ለመቆየት ካለው ሕልም አንፃር አፄ ምኒልክ ወደ አዲስ አበባው ውል ለመግባት ቢያስገድዳቸውም ከመረብ ማዶ ያሉት ወገኖቻችንን ግን ኢትዮጵያውያን ስለመሆናቸው በ ጥያቄ መልክ አልመውትም አያውቁም። ይልቁን ይህን የተጠራጠረ ና ለዚህም አበክሮ የሰራ የ ሀገራችን መንግስት ቢኖር የ ዛሬው የ ኢትዮጵያ መንግስት ብቻ ነው ።
ከ አፄ ካለብ ጀምሮ እስከ ራስ አሉላ ከራስ አሉላ እስከ አፄ ኃይለሰላሴ ቀጥሎም በ ደርግ ስርዓትም ቢሆን (ምንም የደርግ ግፍ በ ሀገሪቱ ሁሉ ላይ ፈተና ያበዛ ቢሆንም) ከ መረብ ማዶ ባሉት ወንድሞቻችን ኢትዮጵያውነት ላይ ምንም አይነት የ ኢትዮጵያውነት ጥያቄ ብሎም ግራ መጋባት አልነበረበም። የ አፄ ምኒልክ የ መጀመርያ የ አድዋ ጦርነት አስከ ምፅዋ ጣልያንን ማባረር የነበረ መሆኑን ና የ አቅም ማጣት ብቻ ሃሳባቸውን ማገዱን የምናውቀው ካወጡት የ ክተት አዋጅ ሐረግ ነው።ይሄውም አፄ ምኒልክ በ አድዋ ክተት ዘመቻቸው ላይ ''እግዚአብሄር ድንበር ይሁናችሁ ብሎ የሰጠንን ባህር እየተሻገረ'' የሚለው ሐረግ ልባቸው ባህሩ ድረስ የነበረውን ወገን ሁሉ መሆኑን ያመለክታል። ለማንኛውም ዛሬ ለምንሰራው ሥራ ነገ አውነታውን የተረዳ በ ጥያቄ የሚያርበደብድ ትውልድ መነሳቱ አይቀርም ና ግራ ቀኙን መጠየቁ፣አውነታውን ማሳየቱ ዛሬም ለትውልዱ ማስተማር የሁሉም ድርሻ ሊሆን ይገባል።
የዳግማዊ ምኒልክን የ አትዮጵያ ታሪክ ላይ የፈጠሩት በጎ ሁኔታዎች ሁሉ ሲወሱ የሚኖሩ ናቸው።ሀገራችን ለመጀመርያ ጊዜ የ ሚንስትሮች ካቢኔ፣ስልክ፣ባቡር፣ሆቴል፣መኪና፣ ያየችው በ ዳግማዊ ምኒልክ ዘመን ነበር። ከሁሉ የሚገርሙኝ ግን ሁለት ነገሮች ናቸው።የመጀመርያው ዛሬ ተማሩ በሚባሉ ሰዎች ዘንድ ስለ አካባቢ ጥበቃ ለማስረዳት ብዙ ጊዜ የመፍጀቱን ያህል የ ዛሬ መቶ ዓመት በፊት የነበሩት ዳግማዊ ምኒልክ ለ ወደፊቱ ትውልድ የ አካባቢ ጥበቅ ልማት አስበው በሃርዛፍ ከ አውስትራልያ ድረስ ማስመጣታቸው ና አጀንዳ ብለው መነጋገራቸው ሲሆን ሁለተኛው በ 1988 አዲስ ዓለም ማርያም ሙዜም ስጎበኝ የ ሙዝየሙ አስጎብኚ የነገሩን ነገር ነው። ጉዳዩ አንዲህ ነው-
ዳግማዊ ምኒልክ አንድ ቀን ጠባቂዎቼ በደንብ ይጠብቁኝ አንደሆነ ና አንዳልሆነ ላረጋግጥ ብለው ሌሊት ጋቢ ለብሰው ይወጣሉ። ግቢውን ሲዞሩ ጠባቅያቸው ከሩቅ ያየውን ሰው ስላላወቀ ''ቁም!ቁም!'' ብሎ መሣርያውን ያቀባብላል። ምኒልክ ቀልድ ያሉት ነገር ስህተት መሆኑን አውቀው ባለማወቅ አንዳይተኮስባቸው '' አይዞህ ምኒልክ ነኝ ---ጌታህ ነኝ አይዞህ---''ይሉታል። ጠባቂውም ከሩቅ ሆኖ ''በምን አውቃለሁ ምኒልክ ተኝቷል'' ይላቸዋል። ወደአርሱ ቀርበው ''ምኒልክ ነኝ አይዞህ ስራህን በደንብ መስራትህን ላይ ነው'' ይሉታል። ተባቅያቸው ይደነግጣል። ''አሁን ተኩሼ ቢሆን ጌታዬን ገድዬ ነበር'' ብሎ ላብ አጠመቀው። ቀጥሎ ግን ተናደደ አሳስተውኝ ቢሆንስ ብሎ ዱላውን አውጥቶ ሁለት ጊዜ መታቸው። ምኒልክ አየፎከሩ አንዴት አንተ ሲሉ ግቢውን ለቆ ወጣ። ጧት ግብር ተበልቶ። ዳግማዊ ምኒልክ ያን ጠባቂ አስጠሩት። በሰራው ሥራ ግዞት አንደማይቀርለት ገምቶ ከፊታቸው ቆመ። ሌሊት የሆነውን ሁሉ አስረድተው ለ ሹማምንቱ ፍረዱ አሉ። ሁሉም ተነስቶ '' ግማሹ አርባ ይገረፍ---ሌላው ይገደል----'' ብሎ ፈረደ። ዳግማዊ ምኒልክ ግን '' ምን አረገ ካለበት የሄድኩበት ሳለሁ ስራውን በሚገባ በሰራ ሰው ላይ ለምን ትፈርዳላችሁ?'' ብለው መሬት ሸልመው ሾሙት። አሉን የ ሙዝየሙ አስተዋዋቂ። ቀጥለውም የናንተ ዲሞክራሲ ዱላ አደለም ተናገራችሁኝ ብሎ ፍዳ የሚያሳይ ነው። ያኔ ይህም ተደርጉአል።ይህ ሲፈፀም የነበሩ የ 96 ዓመት የአድሜ ባለፀጋንም ያሉበትን ቦታ ሁሉ ነግረውን ሄደን ታሪኩን ከሳቸው ሰማን። በሉ ደሞ ጋዜጠኞቻችንን አናንተ ስለፃፋችሁ ለ ፍርድ ቀረባችሁ የ ዛሬ መቶ ዓመት መፃፍ አደለም መሪውን በዱላ የተማታም የዚህ አይነት ዲሞክራሲ ነበረው ብላችሁ አንዳትነግሩብኝ አደራ።
ከዚህ ሁሉ በላይ ግን ይህን ፅሁፍ ለማጠናቀር ያነሳሳኝ የ ዘመኑ በ ታሪክ ላይ የሚደረግ የ ''ጢቢ ጢቢ'' ጫወታ ነው።በ አክሱም ታሪክ ዙርያ በሚቀርቡ ስምቦዜም ላይ ሆነ በ መፅሐፍ መልክ በ ወጣ ፅሁፍ ያውም የ ሀገራችን ቁልፍ ባለስልጣናት በታደሙበት ፀሐፍያን ''ጆሮ የሚጠልዙ'' የሚሏቸው ታሪኮች መውጣታቸውና ለ ምረቃ መብቃታቸው በታሪክ ዙርያ ባለሙያ ለሆኑ በሙሉ የ ሞት ሞት መስሎ ስለተሰማኝ ና ስላሳዘነኝ ነው። አሁንም የታሪክ ምሁራን ያለውን አውነታ ለትውልድ ፅፈው ማስቀመጥ፣ተከታታይ የ ግንዛቤ ማስያዣ መርሃግብሮች ማዘጋጀት ማንን ገደለባቸው? ነው ወይንስ አነሱም የውሸት ታሪክ ሰለባ ሆኑብን።ታድያ ለምን ታሪክ ተማሩ? ዛሬ የ አድዋ ድል ለ ሽረው ምኑ ነው? ለ ከፋው ምኑ ነው? ለ ሃማሰኑ ምኑ ነው? ለ ወሎው ምኑ ነው? አየተባለ በ ታሪክ ላይ ሌላ ''ጢቢ ጢቢ'' የተጀመረበት ጊዜ ላይ መሆናችን ተረሳ?
በቁሉቢ ደብረ ኃይል ቅዱስ ገብርኤል ገዳም ውስጥ፣ እየተፈጸመ ነው በሚል ከምእመናን በተደጋጋሚ የቀረበው የሙስና አቤቱታ፣ ተጣርቶ አስፈላጊው ርምጃ እንዲወሰድ፣ የምሥራቅ ሐረርጌ ዞን መስተዳደር ጽ/ቤት አሳሰበ፡፡ የመስተዳድሩ ጽ/ቤት ማሳሰቢያውን ያቀረበው፣ ባለፈው ወር መጀመሪያ ለፓትርያርኩ ቢሮ በጻፈው ደብዳቤ ነው፡፡ በዞኑ ሜታ ወረዳ ቁሉቢ ከተማ በሚገኘው የደብረ ኃይል ቅዱስ ገብርኤል ገዳም ውስጥ፣ “ኃይለኛ ሙስና እየተፈጸመ” መሆኑን በመጥቀስ ጉዳዩ እንዲጣራ የአጥቢያው ምእመናን ለቤተ ክርስቲያኒቱ ጥያቄ ሲያቀርቡ፣ ለመስተዳድሩም በግልባጭ አስታውቀው እንደነበር ጽ/ቤቱ አስታውሷል፡፡
አቤቱታውን ለማጣራት፣ ከገዳሙ አስተዳደርም ይኹን ከምሥራቅ ሐረርጌ ሀገረ ስብከት ምንም ዓይነት እንቅስቃሴ እንዳልተደረገ፣ ከምእመናኑ በድጋሚ መረዳቱን የጠቀሰው የዞኑ መስተዳድር፤ “ለሕዝበ ክርስቲያኑ ክብር አለመስጠትን ያመለክታል፤” ሲል ተችቷል፡፡
“ጉዳዩ ወደ ሌላ አቅጣጫ እንዳያመራ”፣ በገዳሙ እየተፈጸመ ነው ስለተባለው ሙስና በቤተ ክርስቲያኒቱ አመራር በተገቢው መንገድ ተጣርቶ አስፈላጊው እርምጃ እንዲወሰድና ለሕዝበ ክርስቲያኑ እንዲገለጽ የፓትርያርኩን ቢሮ ጠይቋል፡፡ ጉዳዩ፣ በመንግሥት ደረጃ የፓትርያርኩ ቢሮ እስኪጠየቅ ድረስ ቸል መባሉ፣ በእጅጉ ቅር እንዳሰኛቸው የገለጹት የአጥቢያው ምእመናን፤ በአካባቢው በገዳሙ የተከናወነ ተጠቃሽ ማኅበራዊ ልማት አለመኖሩን፤ የአገልጋዮች ደመወዝ የገቢውን ያኽል አለመሻሻሉንና
ካህናቱ ከሚያሳዩት ትጋት ውጭ መንፈሳዊ አገልግሎቱን ለማጠናከር በአስተዳደሩ የሚደረገው ጥረት እዚህ ግባ የማይባል መኾኑን አስረድተዋል፡፡በየዓመቱ ታኅሣሥ 19 እና ሐምሌ 19 ቀን ለገዳሙ በስዕለት ከሚገባው ጥሬ ገንዘብና የተለያዩ ዓይነት ንዋያተ ቅድሳት ውጭ ባሉት ወርኃዊ በዓላትም ከፍተኛ ገቢ እንደሚገኝ ምእመናኑ ይናገራሉ፡፡ የኹለቱ ዓመታዊ ክብረ በዓላት ገቢ በጠቅላይ ቤተ ክህነት ጽ/ቤትና በዞኑ መስተዳድር አካላት ጥብቅ ቁጥጥር የሚደረግበትን ያኽል በሌሎቹም ወራት አለመደረጉ ለከፍተኛ ሙስና አጋልጦታል የሚሉት ምዕመናኑ፤ የጸበል ቦታው በብዙ መቶሺዎች እንዲታወቅ፣ ማረፊያዎችንና መጸዳጃዎችን ምቹ ማድረጉ እንኳ ትኩረት አልተሰጠውም፤ ሲሉ ቅሬታቸውን ይገልፃሉ፡፡የገዳሙ አስተዳዳሪ መልአከ ኃይል አባ ወልደ ጊዮርጊስ በበኩላቸው፤ የዞኑን ጥያቄ በተመለከተ ከጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ጋር
መወያየታቸውንና የተሰጠውን ምላሽም ትላንት ለመስተዳድሩ ማድረሳቸውን ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል። “ጉዳዩ መታየት ያለበት በጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ነው፤” ያሉት አስተዳዳሪው፣ የሙስና አቤቱታ አቅርበዋል የተባሉት ሰዎች ራሳቸው፣ በወንጀል
የገዳሙ ሒሳብ ሹሙ ወ/ሪት ወይንሸት ግርማም፣ አቤቱታ አቅራቢዎቹ ማንነታቸውን አለመግለጻቸውን ጠቅሰው፣ አቤቱታ የቀረቡባቸውን ጥያቄዎች ከሀገረ ስብከቱ ጋር ለመንበረ ፓትርያርክ ጠቅላይ ቤተ ክህነቱ በአካል አቅርበን በደብዳቤ የተሰጠውን ምላሽ ደግሞ፤ አዲስ አበባ ለሚገኘው ክልላዊ ቢሮና ለዞኑ ጽ/ቤት መስጠታቸውን አስረድተዋል፡፡
“ገዳሙ፣ በገቢረ ተኣምራቱ ያለውን ታዋቂነትና የገቢ መጠኑን ያኽል፣ መንፈሳዊ አገልግሎቱን ለከተማው ምእመናን ተደራሽ በኾነ አኳኋን እንዲያስፋፋ፤ ቀድሞም የነበሩት የካህናት ማሠልጠኛና የአብነት ት/ቤቶች በተደራጀ መልኩ እንዲከፈቱ፤ እንደ ድሬዳዋና ሐረር ባሉት ከተሞች ተጨማሪ ገቢ የሚያስገኙ የራስ አገዝ ግንባታዎችን በማካሔድ ማኅበረሰባዊ አገልግሎቱን የሚያጠናክርበት አቅም እንዲፈጥር” ጠቁመዋል ምዕመናኑ፡፡ ለዚኽም ገዳሙ፣ “ለረጅም ጊዜ ከቆዩት ሓላፊዎች ይልቅ፡- ሙስናን የሚጸየፉ፣ የተማሩና የነቁ አገልጋዮች” እንደሚያስፈልጉት ጠቁመዋል፡፡በዓመት ኹለት ጊዜ ለሚከበረው የቅዱስ ገብርኤል ክብረ በዓል፣ ከሀገር ውስጥና ከውጭ ወደ ገዳሙ ከሚጓዙ ተሳላሚዎች፣ ከ23 ሚሊዮን 587 ሺሕ ብር በላይ በስዕለት መግባቱን የሐምሌ 19 ቀን 2007 እና የታኅሣሥ 19 ቀን 2008 ዓ.ም. የጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ሪፖርት ያመለክታል፡፡ ይኸው ገቢ በጠቅላይ ጽ/ቤቱ የበጀት ዕቅድ እየወጣለት፥ ለቤተ ክርስቲያኒቱ የነገረ መለኰት ኮሌጆች፣ ለአብነት መምህራን፣ ለሰባክያነ ወንጌልና ለሠራተኞች ደመወዝ የሚከፈል ሲሆን የሙከራ ሥርጭት እያካሔደ ለሚገኘው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቴሌቭዥን ጣቢያ የ9 ሚሊዮን ብር አስተዋፅኦ ማድረጉም በሪፖርቱ ተገልጿል። በስዕለት የሚሰበሰቡትን የተለያዩ ዓይነት ንዋያተ ቅድሳት፣ ዋጋ አጥንቶና ተማኝ ኮሚቴ አቋቁሞ የሚያሰራጭ የማደራጃ መምሪያ፣ በጠቅላይ ቤተ ክህነቱ የተቋቋመ ሲኾን፤ ተጨማሪ ገቢ ማስገኛ ሕንፃ ለማሠራትም ዕቅድ መያዙን በሪፖርቱ አስታውቋል፡፡
ከአንተነህ መርዕድ መረራ ትናንትም ዛሬም በኢትዮጵያ ዴሞክራሲ እንዲሰፍን ተግቶ የታገለና አሁንም የሚታገል የአገር ጀግና ነው። ማሰር፣ ማሰቃየትና መግደል መረራ ጉዲናንና...
ZhongShan መሪ ኢንዱስትሪ መብራት LWW-6 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪ ኢንዱስትሪ መብራት LWW-6 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት LWW-6 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
12 ቪ ዲ ኤም ኤል 110/240 ቪ ኤ ኤል ኤል ኒውዝ ፍላዋል የብርሃን ገመድ ብርሃን. ( 12 ቪ ዲ ኤም ኤል 110/240 ቪ ኤ ኤል ኤል ኒውዝ ፍላዋል የብርሃን ገመድ ብርሃን )
ZhongShan መሪን ወረቀት 12 ቮ DC LED የማያስተላልፍ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪን ወረቀት 12 ቮ DC LED የማያስተላልፍ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪን ወረቀት 12 ቮ DC LED የማያስተላልፍ መብራት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት የዴሞክራሲ፣ የሰብዓዊ መብቶችና የሥራ ረዳት ሚኒስትር ቶም ማሊኖውስኪ ወቅቱ የኢትዮጵያ ችግር አጣዳፊ መፍትሔ የሚሻው ነው አሉ፡፡ እንደ መፍትሔ ካሉዋቸው መካከል አንዱና ዋነኝ ቁልፍ የሆኑ እስረኞች መፍታት ነው ብለዋል፡፡
የዩናይትድ ስቴትስ ባለሥልጣን ይህን የገለፁት ለቪኦኤ ብቻ በሰጡት ቃለ ምልልስ ሲሆን በኢትዮጵያ ቆይታቸው ከመንግሥት ባለሥልጣናት ከፖለቲካ ተቃዋሚ መሪዎችና ከሲቪል ማህበረሰብ መሪዎች ጋር መወያየታቸው ይታወቃል፡፡
ZhongShan የ LED አመት ብርሃን 30W የ LED ክብደት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED አመት ብርሃን 30W የ LED ክብደት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED አመት ብርሃን 30W የ LED ክብደት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
የዓለም ባንክ በልማት ስም ለኢትዮጵያ መንግሥት የሚሰጠው ዕርዳታ ለጥፋትና ለሕዝብ ማፈናቀያ ውሏል የሚሉ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ-ኢትዮጵያ አሜሪካዊያን ቅዳሜ ሚያዝያ 12/2005 ዓ.ም ዋሽንግተን ዲ.ሲ. ውስጥ በሚገኘው የዓለም ባንክ ዋና መሥሪያ ቤት ፊት ለፊት የተቃውሞ ሰላማዊ ሠልፍ አድርገዋል።
ሰልፈኛው ቀኑን የመረጠውም የዓለም ባንክ ለአፍሪቃ የሚሰጠውን እርዳታ ለመገምገም በዕለቱ ስብሰባ ስለሚያደርግ በመሆኑ እንደሆነ የሠልፉ አስተባባሪዎች ለቪኦኤ ገልፀዋል።
ወደ አዳራሽ ለሚገቡ ተሰብሳቢዎችም የሰልፉ አስተባባሪዎች በኢትዮጵያ አለ የሚሉትን የመብቶች ረገጣ የሚገልፅ በፎቶግራፍ የተደገፈ በራሪ ወረቀት ከማደላቸውም በላይ ዓለምአቀፍ ስምምነት የደረሰባቸው ሰብዓዊ መብቶች እስካልተከበሩ ድረስ «ዓለማችን ከድኅነት የፀዳች ትሆናለች» የሚለውን የባንኩን ፕሬዚደንት የጂም ዮንግ ኪምን ራዕይ እውን ማድረግ ከቶ አይቻልም በማለት በበራሪው ወረቀት ላይ በጉልህ ማስፈራቸውም ተስተውሏል።
የዓለም ባንክ ለኢትዮጵያ መንግሥት የሚሰጠውን እርዳታ እንዲያቆም በተጠራው በዚሁ የቅዳሜ ሠልፍ ላይ የተለያዩ የፖለቲካ፣ የማኅበራዊ፣ የሲቪክና የሃይማኖት ድርጅቶች ተወካዮች መካፈላቸውን የገለፀው የአዲሱ አበበ ዘገባ የአስተባባሪዎቹንና የተሣታፊዎችንም አስተያየቶች ይዟል፤ ያዳምጡት፡፡
ሰዉ ጥሩም መጥፎም ሊሆን ይችላል። ግን በስጋዉ፣ በአጥንቱ ወይም በደሙ ምክንያት አይደለም። የስብዕና ወሳኝ አስተሳሰብ ነዉ። መልከም አስተሳሰብ ያለዉ ሰዉ ስለፍቅር፣ ስለእርቅ፣ ስለአንድነት እና ስለሰላም ይመክራል። ከእናት የተሻለ የሰዉ አቃፊ እና ደጋፊ ይሆናል። መጥፎ አስተሳሰብ የተጠናወተዉ ሰዉ ደግም ስለጥላቻ፣ ስለመለያየት እና ስለጦርነት ይሰብካል። ከአዉሬ በላይ ሰዉን ይበላል!
የችግር ትንተና ከተበላሸ መፍትሔዉም ይበላሻል። የሰዉን ስጋ ወይም ደም እንደ ችግር መነሻ ማየት በራሱ ችግር ነዉ። በሁለት ዋና ዋና ምክንያቶች! አንደኛ መጥፎ ሰዎች በሁሉም የአለም ክፍል፣ በሁሉም ፆታ እና በሁሉም ብሔሮች ይገኛሉ። ስለዝህ የታጋቡትን በማፋታት ከመጥፎ ሰዎች መገላገል አይቻልም። ሁለተኛ መጥፎነትን ተፈጥሯዊ ያደርጋል። ሰዉ በደሙ ወይም በስጋዉ ምክንያት መጥፎ ከሆነ ለጥፋቱ ኃላፊነት አይወስድም። ሰውዬዉ አስቦና አቅዶ ራሱን አልሰራዉምና! ተጠያቂዉ ፈጣሪ ሊሆን ነዉ። ችግሩም መፍትሔ አልባ ይሆናል! የሰዉ ችግር አስተሳሰብ መሆኑ ከታመነ ግን በትምህርት ይቀየራል።
ኦፌኮ በደም ጥራት እና በምርጥ ስጋ ችግር ሊፈታ ይፈልጋል። “ዲቃላ”ን ማጥፋት የፕሮግራሙ አካል ማድረጉን በይፋ ተናግሯል። ተጨማሪ “ዲቃላ” እንዳይወለድ በብሔር ተለያይተዉ የተጋቡትን ማፋታት እንደመፍትሔ ይዟል! ይህ ለኢትዮጵያዊያን ምን ማለት ነዉ? ጠቃሚ ባይሆንም ባልና ሚስት በፊቺ ሊለያዩ ይችላሉ። ከአብራካቸዉ የተወለዱ ልጆችስ ምን ይሆናሉ? እጅግ አደገኛ አመለካከት ነዉ! የዘመናችን ታላቁ ትንሽነት ሊባል ይችላል። አንድ ነገር ግን በግልፅ ሊሰመርበት ይገባል። ይህ ድንክዬ እና ጠማማ ኋላቀር አመለካከት ታላቁን እና አቃፊዉን የኦሮሞ ህዝብ ፈፅሞ አይመለከትም።
በየትኛዉም አለም ሰዉን መጥፎ የሚያደርገዉ ብልሹ አስተሳሰብ ነዉ። መፍትሔዉ መጥፎ አመለካከትን ወደ መልካም መቀየር ነዉ። ሚዘናዊ መሆን ግን ያስፈልጋል። ችግሩ ወድህ ብቻ አይደለም! እዝያም ቤት እሳት አለ። ለሀገራችን ህሊውና ሲባል ሁሉም ሊታረም ይገባል!
እኛ ብልፅግናዎች ነን! በነፃነት፣ በእኩልነት፣ በህብረብሔራዊነት እና በወንድማማችነት እናምለን!እናት ኢትዮጵያን በመደመር መንገድ ወደ ብልፅግና ማማ እንወስዳታለን!
ፕሮፌሰር ሶስና ሀይሌ ይባላሉ።የቁስ ሳይንስና የምህንድስና ሊቅ ሲሆኑ፤የመጀመሪያውን ጠጣር የአሲድ ነዳጅ ለዓለም ያስተዋወቁ ሳይንቲስት ናቸው።ከዚህ በተጨማሪ በዘርፉ ከ200 በላይ የምርምር ፅሁፎችን አሳትመው በ14ቱ የባለቤትነት መብት አግኝተዋል። በሳይንሱ ዘርፍ ባበረከቱት አስተዋፅኦም የበርካታ ሽልማቶች ባለቤት ናቸው።
ኮቪድ-19ን በተመለከተ ቀደም ብለው ይወጡ በነበሩ ጥናቶች አዋቂዎች የበሽታው ተጠቂና ከፍተኛ አስተላላፊ ተደርገው ይታዩ ነበር። ስለሆነም በሽታው ለልጆች ያን ያህል አደገኛ ነው የሚል ነገር አልነበረም። በቅርብ ጊዜ በሚወጡ ጥናቶችና ዘገባዎች ግን በሽታው በልጆች ላይ የሚያደርሰው ጉዳት በትኩረት እንዲታይ የሚያደርግ ነው።
ይህ አዲስ ጥናት በኢትዮጵያ ዝቅተኛ ቦታዎች በተለይም በአፋር ክልልና አጎራባች አካባቢዎች ሀገር በቀል ያልሆኑ ተክሎች የውሃ ሀብትን በመቀነስና በአካባቢው ያሉ ሀገር በቀል ተክሎችን በማጥፋት ከፍተኛ ጉዳት እያደረሱ መሆናቸውን አመልክቷል።
የኮሮና ተዋህሲ ከተከሰተ ካላፈው አንድ አመት ወዲህ ወረርሽኙን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችሉ መድሃኒትና ክትባት ለማግኘት ተመራማሪዎች በርካታ ሳይንሳዊ ምርምሮችን ሲያደርጉ ቆይተዋል።ጥቂቶቹም ውጤታማ መሆናቸው እየተገለፀ ነው።
«ዲዲቲ» በመባል የሚጠራው ፀረ-ተባይ ኬሚካል ለተባይ ማጥፊያ ውጤታማነቱ የተረጋገጠ ቢሆንም፤ መርዛማነቱ በነፍሳት ብቻ የተወሰነ ባለመሆኑ ጥቅምላይ እንዳይውል ከታገደ ከ50 ዓመታት በላይ ሆኖታል።ያም ሆኖ በአንዳንድ ሀገራት በህጋዊም ይሁን በሕገ-ወጥ መንገድ ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡ከነዚህም መካከል ኢትዮጵያ አንዷ ነች።
የአንድ ሣምንቱ የስርጭት ኮሮጆም "ዝግጅት" የሚለውን በመጫን ሊገኝ ይችላል። የአማርኛ፣ የኪስዋሂሊ፣ የሀውሳ፣ የእንግሊዝኛ፣ የፈረንሣይኛ እና የፖርቱጊዝኛ ቋንቋ ሥርጭት በሚተላለፍበት ጊዜ በኢንተርኔት በቀጥታ ማድመጥም ይቻላል። በፌስቡክ የቀጥታ ሥርጭት፣ በቴሌግራም፤ እንዲሁም በDW Amharic መተግበሪያ ላይም ልታገኙን ትችላላችሁ። አስተያየታችሁ ዐቢይ ግምት የሚሰጠው ነው። በ +49-228-429-164995 ደውሉልን። በአጠቃላይ በዝግጅታችን ላይ አስተያየታችሁን በኢሜይልም ልትልኩልን ትችላላችሁ።
በሚሽከረከር ካሲኖ 340X $ 50 ነፃ ካሲን በ ‹859000› ከፍተኛ ክፍያ ማውጣት ተጨማሪ የቁማር ጉርሻ-300 ነፃ ፈተለ በፕላቶን ዱር ላይ ምንም ተቀማጭ ገንዘብ ካሲኖ የለም ፡፡
45 ድሪም አሁኑኑ በሕልም ቬጋስ 60X መወዛወዝ $ 359000 ከፍተኛ ገንዘብ ማውጣት ተጨማሪ የቁማር ጉርሻ-በጨለማው ፈረሰኞች ላይ 140% ካሲኖ ግጥሚያ ጉርሻ…
በ 2014 እ.ኤ.አ. በ NRR መዝናኛ የተገደበው የስሎቲስ Vegasጋስ ካዚኖ እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. በቪዬት Vegasጋስ ካዚኖ ከ 100 በላይ ጨዋታዎች እና መጫዎቻዎች…
በፔንሲል Pennsylvaniaንያ የመስመር ላይ ውርርድ በመካሄድ ላይ ፣ በመላው አሜሪካ ያሉ ግዛቶች ወደ ክፈሉ ውስጥ ለመዝለል እየወሰኑ ናቸው ፡፡ ውሳኔው ...
ከኔትዎኔት አዲሱ ጨዋታ ኮናን ጋር ከ 10,000 በላይ ፓውንድ በመጠየቅ የውስጡን አረመኔያዊ ሰርጥ ያድርጉ! በርካታ ካሲኖዎች ኮናን የአንዳንድ የብራዚል ማስተዋወቂያዎች ርዕሰ ጉዳይ አድርገውታል ...
* ማስጠንቀቂያ * ከነጭራሹ ከባቢ አየር ፣ አከርካሪ-ቀዝቀዝ ያሉ ገጸ-ባህሪያትን እና በፀጉር አሰባሳቢ ደመወዝ ክፍተቶችን በመያዝ ወደ NetEnt Casino አስፈሪ-ዞን ገብተዋል ...
ብሪስቶል ፣ ቪ. - በዓለም ዙሪያ በሆቴሎች ፣ በምግብ ቤቶችና በካዚኖዎች ዘንድ የሚታወቀው ሃርድ ሮክ ኢንተርናሽናል የታቀደን ተግባራዊ ለማድረግ መስማማቱን ...
የአውሮፓ ህብረት ጨዋታዎችን በመሳተፍ በመደበኛነት የመታደስ ውሳኔዎችን እና እድገቶችን የማካካሻ ወሰን በእውነቱ ይህንን የመስመር ላይ የቁማር ክበብ ድረ-ገጽ ያዘጋጃል ...
በመጀመሪያ ቅናሽ ፣ የማስተዋወቂያ ኮድ ወይም አንድ ዓይነት ኩፖን ሳይፈልግ ከእንግዲህ በመስመር ላይ ማንም አይገዛም ማለት ይቻላል ፡፡ በእርግጥ እስታቲስታ ...
ቆጣቢነት ውስጥ ገብቶ ኩፖን ማድረጉ ወቅታዊ ሆኗል ፡፡ የኩፖን ተጠቃሚዎች ከአሁን በኋላ ስኪሎች እንጂ ጠቢባን አይደሉም ፣ በማስቀመጥ በጥበብ ያጠፋሉ ፡፡ ነው ...
በ Google ላይ የተወሰኑ ኩፖኖችን ለመፈለግ ሁልጊዜ መሞከር ይችላሉ። እንደ አለመታደል ሆኖ ፣ በብዙ ወሮች ዋጋ ውስጥ ማጣሪያ የማጣራት ዕድሉ ሰፊ ነው ...
ካሲኖ ደረጃ: 80/100 SLOTOCASH USA ካሲኖ Slotocash ካሲኖ እ.ኤ.አ. በ 2007150 እ.ኤ.አ. ተጀምሯል + XNUMX+ የቁማር ጨዋታዎች የቀጥታ ሻጭ እና የሞባይል ጨዋታዎች ይሰጣል ከሩሲያ የመጡ ተጫዋቾች ...
? ከፍተኛ የቁማር ጉርሻዎች:? $ 2875 ምንም ተቀማጭ ጉርሻ ኮድ የለም? £ 55 ነፃ ገንዘብ? 215 ነፃ ፈተለ ምንም ተቀማጭ ገንዘብ የለም? € 455 ነፃ ቺፕ ...
ስፔን ውስጥ የቁማር ተጫዋቾች ዕውቅና መስጠታቸውን የሚያረጋግጡ የመስመር ላይ ካሲኖዎች በማብራሪያዎቻቸው ላይ በከፍተኛ ሁኔታ ታዋቂ እየሆኑ ነው, ውጤታማ የሆነ ገንዘብን በማስጠበቅ ላይ ...
በርግጥም, በበርካታ በዌብ ላይ የተመሠረቱ የጨዋታ መድረኮች እንኳን በመላው ዓለም ሊገኙ በሚችሉበት እንኳን ተገቢ የሆነ የመስመር ላይ የቁማር ክለብ ማግኘት ...
የእኛ የመስመር ላይ የክለብ ቤት (ብሎግ) ብሎግ ለእርስዎ ደስታ ብቻ የተደረጉ እጅግ በጣም አስደሳች ፣ አሳታፊ እና መረጃ ሰጭ ታሪኮችን በድር ላይ የተመሰረቱ ውርርዶች እና
ተቀማጭ ጉርሻ ኮዶች የሉም ተጫዋቾች ስለ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ሁሉንም ሊሆኑ የሚችሉ መረጃዎችን የሚያዩበት ቦታ ምንም ተቀማጭ ጉርሻ ዝርዝር ተብሎ ይጠራል ...
ክለብ ቤት በ-Line.com የአሜሪካን የመስመር ላይ የቁማር ክበቦች አከፋፈሉ በክፍያዎች, ተጨማሪ ድምር, ከፍተኛ የሽልማት አሸናፊዎች እና የገንዘብ ልውውጥ ዋስትና ...
በየቀኑ የተሻሻለ የኪሎ ያገኙ ስጦታዎች ✅✅✅ ምንም የተጣራ ገቢ አይጨምር ❑ ነፃ ቺፕስ ៀርት ዎች ∎ ሽርሽር ✚ መክፈል ጉርሻ ፪ ምርጥ የመልዕክት ማወዳደሪያ ካርዶች
መሰብሰባችን ከ 20 ቀን በኋላ በድር የተመሰረተ የእድሳት ማእቀፍ እየሰራ ሲሆን ከዚያ በኋላ ከብዙ የመስመር ላይ ክለብ ቤቶች ድርጅቶች እና አስተዳዳሪዎች ጋር ተጣምረው ነው. ከቡዳፔስት እስከ ላስ ቬጋስ ድረስ በመላው ዓለም የሚደረጉ ጉዞዎች ከእያንዳንዳቸው ድርጅቶቻችን ጋር ከተነጋገሩበት አስተርጓሚ ጋር ተገናኘን. አዙካ ካሲኖ መስመር ላይ የሽያጭ ኮድ
በእዚህ ድር ጣቢያ ላይ ያለውን እያንዳንዱን የመስመር ላይ የክለብ-አስተዳዳሪዎች አስተዳዳሪዎችን ሙሉ በሙሉ ማዘዝ እንችላለን, እና በማያወላዳቸው በኢንተርኔት የተሻሉ መተማመንን US ተጫዋቾች.
እኛ ነን አሜሪካውያን በ ውስጥ እና በ Play ውስጥ የሚጫወቱ ዩናይትድ ስቴትስ እና ከህንድ ወይም ከቻይና ወይም ከየትኛውም ቦታ የበይነመረብ ፈላጊ ቴክኖሎጅ አይደለም! (ለህንዶች ወይም ለቻይናውያን ምንም ጥፋት የለውም ፒ)
እኔ ለአንድ ልዩ ባለሙያተኛ blackjack ተጫዋች እና የካርድ ቆጣሪ ፣ ልዩ የቪድዮ ጨዋታ ተጫዋች ተጫዋች ፣ የቀደሙ ባለሙያ የቁማር አጫዋች ፣ እና ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው የ Craps ተጫዋች ናቸው። መጫወትን እወዳለሁ ፣ እና ያንን ማድረጉ ትርፋማ ካገኘሁ ፣ በጣም የተሻለ።
በጣቢያችን ላይ የተመዘገበው እና የተገመገመው እያንዳንዱ የቁማር ክለቦች ለአሜሪካ ተጫዋቾች በአጠቃላይ በጣም ያልተለመዱ ምርጫዎች ላይ ሲሆኑ ፣ በተለይ የተመዘገበው ክለብ ቤትን ማዘጋጀት ፣ የደንበኛ አስተዳደር ወይም ቅናሽ ያልተለመደ የመጫኛ አመላካችነት እንዳላቸው አመልክተዋል ፡፡ አስገራሚ ሽልማቶች ወይም መዝናኛዎች።
አብዛኛዎቹ የመስመር ላይ ክበብ ቤት የእንኳን ደህና መጡ ስጦታዎች እውነተኛውን የገንዘብ ማዘዋወር ለመጫወት ብቻ ናቸው ፣ ግን እርስዎ በእውነተኛ ተጨማሪ ዶላር ለመሳብ ብቁ አይደሉም። ያም ሆነ ይህ በዚህ የውድድር ዘመን ውስጥ የሚገኙት የቁማር ክለቦች የክለቡ ቅድመ ሁኔታዎችን ካሟሉ በኋላ የሽልማት ገንዘብን እንዲያገኙ ያስችሉዎታል!
እነዚህ የክሬስት ሆቴሎች ነፃ የቁማር ክለብ ቺፕስ ሲሰጡህ ሌላ መዝገብ እንዲመዘግቡ ብቻ ነው! እዚህ የተመዘገበ ምንም የመደብር ሽልማት ካላደረጉ በኋላ ለየት ብለው ይፈልጉት!
በዚህ አካባቢ ውስጥ ያሉ ሁሉም የኦንላይን ክለቦች ተንቀሳቃሽ የቁማር ክለብ ያቀርባሉ ስለዚህ ወደ መዝገብዎ በመለያ መግባት እና እውነተኛ የገንዘብ ልውውጥ በቶሎ ለመጫወት ይችላሉ!
የብቅል ስዕላዊ መግለጫዎችን, የኑሮ ደረጃዎችን እና የድምፅ ተፅዕኖዎች የአዲሱ 3D ቅፅል መዝናኛዎች ዋና ክፍሎች ናቸው. የቁማር ክበቦች እዚህ የ 3D ክፍት ክፍሎችን ይይዛሉ.
እነዚህ የመስመር ላይ ክበቦች ለዋና አሜሪካዊ ተጫዋቾች እውነተኛ የቀጥታ ጥሬ ገንዘብ የቀጥታ ነጋዴዎችን ይቀይራሉ ስለዚህ ቀጥታ በሆነ የቪዲዮ ድብልባን አማካኝነት በማንኛውም ሰብአዊ ነጋዴ ላይ በቀጥታ ጥቁር መጫወት ይችላሉ. በጣም ጥሩውን የቀጥታ የነጋዴ ክለብ እዚህ ያግኙት.
በየእለቱ Fantasy Sports በከፍተኛ ደረጃ በማደግ ላይ የሚገኘው በድር ላይ የተመሰረተ ጨዋታ ሲሆን, ዲኤፍኤሶች በዩናይትድ ስቴትስ ብሄራዊ መንግስት የ UIGEA ህል ሞት በተሞላው ህጋዊነት 100% የተሰራ ነው. እውነተኛውን ገንዘብ ለማግኘት በየሳምንቱ እና በየሳምንቱ ከህልም ቡድኖች ጋር ይጫወቱ!
ምርጥ የኦንላይን ስፖርቶች ለዩኤስ አጫዋቾች ክፍት መድረሻን ማግኘት አለብዎት, እዚህ እዚህ ያገኛሉ! እነዚህ ጨዋታዎች የመግቢያ መዳረሻዎች ሁሉንም የቫውቸር ዕድሎችን ያቀርባሉ.
የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን የኢንፎርሜሽን ኮምዩኒኬሽን ሚዲያ ልማት ዋና መምሪያ ኃላፊ የሆኑት ረዳት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተነገረ። ትናንት እና ዛሬ ድረስ በዘለቀው የምዕራብ ጎንደር ውጊያ ላይ በቅጡ ያልተዘጋጁ የልዩ ሃይል አባላት እንደ ቅጠል መርገፍ የተቃወሙት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ ለእስር የተዳረጉት “ብዙ ጠላት ያለው ግን አንድም የጦር መሪ የለለው ህዝብ ይዘን እነ ጄነራል ተፈራ ማሞን እና ኮለኔል አለበል በእስር ማቆየት ሞኝነት ነው። ፍቷቸውና ህዝቡን ይታደጉት። ከዚያ በተጨማሪ ልምድ ያላቸው የአማራ ልዩ ሃይል አባላት እያሉ ልምድ የሌላቸውን ወታደሮች በመላክ የምታስጨርሷቸው ጀነራል አሳምነው ጽጌ ያሰለጠነው አንድም ወታደር በህይወት እንዳይተርፍ ሴራ ሸርባችሁ ነው።” በማለታቸው እንደሆን ተነግሯል። አዴፓ ክልሉን ባዶ አድርጎ ትንሽ የቀሩትን ነፍስ ያላቸውን የራሱን ልጆች እንደ ድመት ራሱ በልቶ እየጨረሳቸው ነው።
ይሄው ቡድን የአማራ ህዝብ ራሱንም እንዳይከላከል በተለያየ ማነቆ ይዞ ከሰኔ 15 ግድያ የተረፉትን የጦር እና የመከላከያ ልምድ ያላቸውን ሰዎችም እስር ቤት ቆልፎ የክልሉን ህዝብ አደጋ ላይ እየጣለ ነው። ግን ይህ ድርጊቱ ትናንት ያልኩትን ይበልጥ የሚያጠናክር ነው። አሁን የምዕራብ ጎንደር ገበሬዎች እየተገደሉ እንኳ በመከላከል ፋንታ ወይም ህዝቡ ራሱን እንዲከላከል መግለጫ በማውጣት ፋንታ አዴፓ “የፌደራል መንግስት ያግዘናል” የሚል መግለጫ ነው ያወጣው። አብይ አህመድ እና መንጋው ሰሞኑን በናይሮቢ በር ዘግተው አዴፓን ለመቅበር ሲመክሩ ቆይተዋል። የአዴፓ ግብዓተ መሬት ሊፈጸም ተቃርቧል። ይህ በእንዲህ እንዳለ በአፋር ልዩ ሃይል እና በሱማሌ ልዩ ሃይል መካከልም ግጭት መቀስቀሱ ታውቋል።
የአማራ ክልልን የሚሊሻ፣ የደህንነት እና የልዩ ሃይል ወታደራዊ ልምድ ያካበቱ እና ልምድ ያላቸውን ሰዎች በሙሉ ከክልሉ አራቁቶ እስር ቤት የዘጋው አዴፓ ዛሬ ጥቃት ሲደርስ ቅማንት፣ህወሃት፣ ኦነግ ወዘተ ማለት ምን ለማምጣት ፈልጎ ነው? አዎ! ነን ቢሉትም ከመግለጫ ውጭ ምንም አያመጣም።
በስማቸው ለመጥራት የፈራውም ለዚያ ነው። ምክንያቱም ነፍስ ያላቸውን ሰዎች በሙሉ በር ቆልፎባቸው ፊትለፊት እያወሩ ከጀርባ አጠቀኑን ከሚሏቸው ሰዎች ጋር አንሶላ በሚጋፈፉ ጎጠኞች ተሞልቷል። ትናንት አስራት ያነጋገራቸው የባህርዳር ነዋሪዎች አሁን ድረስ እየከነከነኝ ነው። ነዋሪዎቹ ያሉት “የሚያስጠቃን እና የሚያጠቃን ሌላ ሳይሆን አዴፓ ነው። አሁን እየተገደልን እንኳ ለአማራ የሚቆረቆሩ ወጣቶችን እያሳደደ እያሰረ እና እየገደለ ነው። ምንም የማይሻሻል ድርጅት ነው።” ነው ያሉት። ይህ ማለት አዴፓ በዙሪያው አይደለም በጀርባው እሳት ቢነድበት ምንም ጉዳየ ብሎ የሚጥፈው አንድም ሰው እንደሌለ ነው።
ይህን ለመረዳት ምናልባትም እኔ የመጨረሻው ሰው ሳልሆን አልቀርም። እነዚህን ሁሉ የጦር መኮንኖች ያለ አንዳች ክስ ለወራት ቆልፈህ ተጠቃሁ ብትል ጆሮ የሚሰጥህ አታገኝም። ምንም! ይሄ ሁሉ ሰው ታስሮ እንኳ የሰኔ 15ቱ የክልሉ አመራሮች ግድያ ሰለባ የሆኑት ቤተሰቦቻቸው “በገዳዮች የሚደረግ የወንጀል ማጣራትን አንፈልግም።” ብለው መግለጫ አውጥተዋል።ስለዚህ ይህ ማለት አዴፓ በእስር ቤት ያጎረው ገዳዮቹን እንዳልሆነ የሟች ቤተሰቦች ሳይቀር ያውቃሉ ማለት ነው።
ገዳዮቹ መርማሪ ተደርገው መቀመጣቸውን የሟች ቤተስቦች አውግዘዋል። ያ ባይሆንማ ተወንጅለው ከታሰሩት እስረኞች ውስጥ ቢያንስ አንዱ ላይ ማስረጃ አቅርባችሁ ክስ ትመሰርቱ ነበር። ግን እስካሁን ምንም የለም። እዚህ ላይ ሁለት ችግር ነው ያለው። አንዱ ንጹሃንን ማሰሩ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የንጹሃን ደም በከንቱ ፈሶ እንዲቀር እየተደረገ ነው።ከዚያ ውጭ ግን እነዚህን ያለወንጀላቸው በእስር የምታማቅቋቸውን አንዳንዶቹም ፍርድ ቤት ለቋቸው በጉልበት ያፈናችኋቸው ንጹሃን ለቤተሰባቸው ብቻ ሳይሆን ለአደጋ እያጋለጣችሁት ያለውን ህዝብ ለመታደግ ይጠቅማሉና በአስቸኳይ ፈታችሁ ካሳ ከፍላችሁ ወደ ስራቸው መልሷቸው።
ሉክሰምበርግ: በኅዳር ፪፻፮ ዓ/ም ዛቪዬ በተል ጠቅላይ ሚኒስትር በመሆኑ ሉክሳምቡርግ ከቤልጅግና አይስላንድ በኋላ ሦስተኛው ሰዶማዊ የመንግሥት መሪ ያለው አገር ሆነ። በይፋ ሉክሰምበርግ በምእራብ አውሮፓ የምትገኝ በመሬት ተከበበች ሀገር ናት፡፡ በምእራብ እና ሰሜን ከቤልጂየም፣ በምስራቅ ከጀርመን፣ እና በደቡብ ከፈረንሳይ ጋራ ትዋሰናለች፡፡ መዲናዋ ሉክምበርግ ሲቲ ከብሩሰልስ እና ስትራስቦርግ ጋር የአውሮፓ ህብረት፣ የምስራቅ አውሮፓ የፍትህ ፍርድ ቤት፣ የኢዩ ከፍተኛ የህግ አውጪ ባለስልጣን መቀመጫዎች ናቸው፡፡ ባሕሏ፣ ህዝቦቿ እና ቋንቋዋ በከፍተኛ ሁኔታ ከአጎራባች ሐገራት ጋራ በመወራረሱ የተነሳ በዋነኛነት የፈረንሳይ እና የጀርመን ባሕሎች ቅይጥ ሐገር ሆናለች፡፡ ይሄም በሐገሪቱ በሚነገሩ ሶስት አበይት ቋንቋዎች ጉልህ ሆኖ ይቀርባል እነዚህም ሉክሰምበርጊሽ፣ ፈረንሳይኛ፣ እና ጀርመንኛ ናቸው፡፡ በአጎራባች ሐገራት በተለይም በሁለተኛው የአለም ጦርነት ወቅት ተደጋግሞ የደረሰባት ወረራ የተነሳ ሐገሪቱ በፈረንሳይ እና ጀርመን ድርድር ፈቋዷ እንዲወሰን የሆነ ሲሆን ከብዙ በጥቂቱ የአውሮፓ ሕብረት እንዲመሰረት መሰረቱን ጥሏል፡፡
ስፋቷ 2,586 ስኩዌር ኪሎ ሜትር ሲሆን (998 ስኩ.ማይልስ) በአውሮፓ ውስጥ ካሉ ሉዐላዊ ሐገራት ውስጥ ትን ግዛት ስትሆን የዩኤስ የሮዴ ደሴትን ያህል ስፋት ወይም የእንግሊዟን ኖርዛምፕተንሻየር ታህላለች፡፡ በ2016 በአውሮፓ ውስጥ በእጅጉ ዝቅተኛ የህዝብ ቁጥር ያላት ሐገር የሚያደርጋት 576,429 ህዝብ ያላት ሲሆን ነገር ግን እስካሁን ከፍተኛው የህዝብ ቁጥር እድገት ምጣኔ ያላት ሐገር ናት፡፡ በህገመንግስታዊ የዘውድ ስርዐት የተወካይ ዴሞክራሲ እነደመኖሩ በከፍተኛው የሉክሰምበርግ መስፍን ከፍተኛ መስፍን ሄነሪ የምትመራ ሲሆን በአለማችን ላይ በመሳፍንት አገዛዛ ስር ያለች ብቸኛ ቀሪዋ ሐገር ናት፡፡ እንደተባበሩት መንግስታት የ2014 መግለጫ ከሆነ ሉክሰምበርግ ያደገች ሐገር ስትሆን ኢኮኖሚዋ ከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ በአለማችንም ከፍተኛው የነፍስ ወከፍ ምጣኔ ሐብት ያላት ሐገር ናት፡፡ የሉክሰምብግ ሲቲ እድሜ ጠገብ የከተማ ክፍሎቿ እና ምሽጎቿ በ1994 ከፍተኛ ምሽጎችን እና እድሜ ጠገብ ከተማ በልዩ ብቃት ጠብቃ በማቆየቷ የዩኔስኮ የአለም ቅርስ በመሆን ተመዝግባለች፡፡
የሉክሰምበርግ ታሪክ ጀምሯ ተብሎ የሚታሰበው በ963 ባላበት ሲግፍሬድ I ባሕረ ሰላጤውን ኮረብታማ መሬት ሲወስድ እና ሉሲሊንቡርሁክ፣ “ትንሽ ግንብ” በመባል የሚታወቀውን የሮማውያን ዘመን ምሽግ፣ እና አካባቢው በቅርቡ ከሚገኘው የንጉሳዊ የቅይዱስ ማክሲሚን ገዳም ከወሰደ በኋላ ጀምሯል፡፡ የሴግፍሬድ ዘሮች ግዛታቸውን በጋብቻ፣ በጦርነት እና በጭሰኛ እና ጌታ ግንኙነት አስፋፍተውታል፡፡ የሉክሰምርግ ባላባቶች በ13ኛው ክፍለዘመን ፍፃሜ ላይ ከፍተኛ ግዛት ላይ መንሰራፋት እና መግዛት ችለዋል፡፡ በ1308 የሉክሰምበርግ ባላባት የሆነው ሄነሪ VII የጀርመኖች እና የቅዱስ ሮማውያን ንጉሰ ነገስት ንጉስ ሆነ፡፡ የሉክሰምበርግ ተወካዮች ምክር ቤት በመካከለኛው ዘመን አራት ቅዱስ የሮማውያን ንጉሰ ነገስቶችን ሾሟል፡፡ በ1354 ቻርልስ IV መስተዳድሩን ወደ መሳፍንት ሉክሰምበርግ ቀይሮታል፡፡ ሲጊስሙንድ ወንድ ወራሽ ስላልነበረው መሳፍንቱ ከቡርጉንዲያን በከፊል ሆነዋል እንዲሁም የሐብስቡርግ፣ ኔዘርላንድስ አስራሰባት ግዛተቶች መካከል ሆኗል፡፡ ባለፉት ምዕተ አመታት በፈረንሳይ ንጉሳዊ መንግስት እና በሐብስቡርግ ግዛቶች መካከል የሚገኙት ከፍተኛ ስትራቴጂክ አስፈላጊነት ያላቸው የሉክሰምበርግ ከተማ እና ምሽጎቿ በአውሮፓ ውስጥ በእጅጉ ዝናን ካተረፉ ምሽጎች አንዱ ለመሆን እንዲችሉ ተደርገው የተገነቡ ናቸው፡፡ የፈረንሳዩ ሉዊስ XIV እና የኦስትሪያዋ ማሪያ ቴሬዛ ከተቆጣጠሯት በኋላ ሉክሰምበርግ የመጀመሪያው የፈረንሳይ ሪፐብሊክ እና በናፖሊዎን ስር የነበረው ንጉሳዊ አገዛዝ አካል ሆናለች፡፡
የአሁኗ ሉክሰምበርግ ለመጀመሪያ ጊዜ እንደሐገር ብቅ ያለችው በ1815 በቪዬና ኮንግረስ ወቅት ነበር፡፡ ከሐይለኛ ምሽጎቹ ጋር ከፍተኛው መስፍን ከተማዋን በፈረንሳይ ከሚሰነዘርባት ሌላ ወረራ ለመከላከል ከፕሩሲያን ሽምቅ ተዋጊዎች ጋራ በኔዘርላንድሱ ዊሊያም I የግል ቁጥጥር ስር በመሆን ነጻ እና ገለልተኛ ሐገር ሆናለች፡፡ በ1839 ከቤልጂየም አብዮት መፈንዳት በኋላ ፈረንሳይኛ ብቻ የሚናገረው የሰሉክሰምበርግ አካል ወደቤልጂየም ተቀላቅሏል እና ሉክሰምበርጊሽ ተናጋሪው ክፍል የአሁኗን ሉክምሰምበርግ መስርተዋታል፡፡
በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የቀዩን ምድር የበለፀገ ብረታዘል መሬት የብረት ኢንዱስትሪው ፍለጋ ባደረገበት ወቅት ሐገሪቱን ወደኢንዱስትሪ ግስጋሴ ውስጥ አስገብቷቷል፡፡ ዋና መስሪያ ቤቱን በሉክሰምበርግ ከተማ ያደረገው የአለማችን ታላቁ የብረት አምራች የሆነው አርሴሎርሚታል አሁንም እነዚህን ወቅቶች የሚያስታውሰን ነው፡፡ በ1960ዎቹ የብረት ኢንዱስትሪው ውድቀት ካስመዘገበ በኋላ የአለማችን የገንዘብ ማዕከል ፣ለመሆን ሐገሪቱ ራሷን በማደራጀቱ ላይ ትኩረቷን በማድረግ አሁን የታወቀችበትን የባንክ ማዕከል ለመገንባት ችላለች፡፡ ከ21ኛው ክፍለ ዘመን ጅማሬ አንስቶ መንግስቶቿ ሐገሪቱን በእውቀት ወደታነጸ ኢኮኖሚ ልማት ውስጥ በማስገባቱ ላይ ያተከረች ሲሆን ከዚህም ጋራ ተያይዞ የሉሰምበርግ ዩንቨርስቲ እና ብሔራዊ የህዋ ፕሮግራም በ2020 ወደጨረቃ በሚደረግ ሰው አልባ ጉዞ ላይ የመጀመሪያ ተሳትፎዋን ለማድረግ በማቀድ መስርታለች፡፡ ሉክሰምበርግ የአውሮፓ ህብረት፣ ኦኢሲዲ፣ የተባበሩት መንግስታት፣ ናቶ፣ እና ቤኔሉክስ መስራች አባል ስትሆን የፖለቲካ ስምምነቷን በኢኮኖሚ፣ ፖለቲካዊ እና ወታደራዊ ውህደት ላይ መስርታለች፡፡ የሐገሪቱ መዲና እና ትልቋ ከተማ የሆነችው የሉክሰምበርግ ሲቲ የአውሮፓ ህብረት በርካታ ተቋማት እና ኤጀንሲዎች መቀመጫ ናት፡፡ የሐገሪቱ የመጀመሪያው ታሪክ ሆኖ በተመዘገበው ሉክሰምበርግ በተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክር ቤት በ2005 እና 2006 አገልግላለች፡፡ በ2016 የሉክሰምበርግ ዜጎች ወደ 172 ሐገራት እና ግዛቶች ነጻ ቪዛ ወይም በደረሱበት ቪዛ እንዲሰጣቸው ሆኖ የነበረ ሲሆን ካናዳ እና ስዊትዘርላንድ ከመሳሰሉ ሐገራት ጋራ በተያያዘ የሉክሰምበርጋዊን ፓስፖርት በአለም 6ኛው በመሆን ደረጃ ተሰጥቶታል፡፡
የሉክሰምበርግ ታሪክ መመዝገብ የጀመረው በሲግፍሪድ፣በአርዴኔስ ኮርት የሚገኘው እድሜ ጠገብ ቋጥኝ ያለው ሉሲሊንቡሩህክ (የዛሬው የሉክሰምበርግ የንጉሳዊያን መኖሪያ) በመያዝ፣ የንጉሳዊው የቅይዱስ ማክሲሚን ገዳም ልውውጥ በ1955 እ.ኤ.አ. በማድረግ ነው፡፡ በዚህ ምሽግ አካባቢ ከተማ በሂደት መመስረቱን በመቀጠል ከፍተኛ ስትራቴጂክ ጠቀሜታ ያለው ማዕከል መሆን ችሏል፡፡
ናፖሊዎን በ1815 እ.ኤ.አ. ከተሸነፈ በኋላ፣ ሉክሰምበርግ በፕሩሺያ እና በኔዛርላንድስ መካከል ክርክር እንዲፈጠርባት ምክንያት ሆናለች፡፡ ከኔዘርላንድስ ጋራ በሕብረት በመሆን በጀርመን ኮንፌዴሬሽን ውስጥ የቪዬና ኮንግረስ ሉክሰምበርግን እንደትልቅ መሳፍንት አመራር በማድረግ የመሰረታት ሲሆን፣ በዚሁ ጊዜ የኔዘርለንድስ አካል በመሆን እና እንደአንድ ግዛቷ በመሆን እየተመራች የሉክሰምበርግ ምሽጎች በፕሩሺያ ጦር ሰራዊት ቁጥጥር ስር ውለዋል፡፡ ይሄ ስምምነት በለንደኑ የ1839 እ.ኤ.አ. የመጀመሪያው ስምምነት የተከለሰ ሲሆን ከዚሁ እለት በኋላ የሉክሰምበርግ ሙሉ ነጻነት ከ1830-1839 እ.ኤ.አ. የቤልጂየም አብዮት በተነሳበት ወቅት ዕውን የሆነ ሲሆን እና በ1839 እ.ኤ.አ. ስምምነት ሙኑ ነፃነቷን ተቀዳጅታለች፣ የሉክሰምበርግ ግዛት ከግማሽ በላይ የተቀነሰ ሲሆን፣ በብዛት የፈረንሳይኛ ተናጋሪ የሆነው ምዕራባዊው የሐገሪቱ ክፍል ወደቤልጂየም ተዛውሯል፡፡ በ1842 እ.ኤ.አ. ሉክሰምበርግ የጀርመንን የጉምሩክ ሕብረት (ዞልቨሬይን) ተቀላቅላለች፡፡ ይኸውም የጀርመን ገበያ እንዲከፈት፣ የሉክሰምበርግ የብረት ኢንዱስትሪ እንዲያድግ፣ እና የሉክሰምበርግ የምድር ባቡር ኔትወርክ ከ1855 እስከ 1875 እ.ኤ.አ. ድረስ እንዲስፋፋ፣ በተለይም ከዚህ አንስቶ የአውሮፓውያንን የኢንዱስትሪ ክልሎች የሚያገናኘው የሉክሰምበርግ-ቲዎንቪል የባቡር ሐዲድ እንዲገነባ አድርጓል፡፡ አሁንም የፕሩሺያ የጦር ሰራዊት ምሽጎቹን ተቆጣጥረዋቸው ስለነበር በ1861 እ.ኤ.አ. ፓሰሬል ተከፈተ፣ ቪል ሆትን እና በቦክ የሚገኙትን ዋና ምሽጎች ከሉክሰምበርግ የምድር ባቡር ጣቢያ ጋር የሚያገናኘው የፔትሩስ ወንዝ ሸለቆን የሚያቋርጠው የመጀመሪያው የመንገድ ላይ ድልድይ፤በደቡብ አቅጣጫ በሚገኘው በዚያ ወቅት በተመሸገው ቡርቦን ሜዳማ ክፍል ላይ በ1959 እ.ኤ.አ. ተከፈተ፡፡
የኔዘርላንድስ ንጉስ የሉክሰምበርክ ከፍተኛ መስፍን ርዕሰ ብሔር በመሆን የቀጠለ ሲሆን፣ እስከ 1890 እ.ኤ.አ. ድረስ በሁለቱ ሐገራት መካከል ያለውን የሁለቱን ሐገራት ግንኙነት አስቀጥሏል፡፡ ዊሊያም III ከዚህ አለም በሞት ሲለይ የኔዘርላንድስ ዙፋን ወደሴት ልጁ ዊልሔልሚና ተላለፈ፣ በዚህም ሁኔታ ሉክሰምበርግ (በናሱ ቤተሰብ ፓክት በወንድ ወራሾች ብቻ ተወስኖ የነበረው) ወደናሱ-ዌይልበርጉ አዶልፍ ተላልፏል፡፡
በ1870 እ.ኤ.አ. በፍራንኮ-ፕሩሺያን ጦርነት ጊዜ ወታደሮችን ከሜትዝ (በመቀጠል ጠፈረንሳይ ክፍል የሆነችው) በመሳፍንቱ ሐገር እንዲያልፉ ፈረንሳይ የባቡር ሐዲዱን መጠቀሟን አስመልክተቶ እና ወደቲዎንቪል አቅርቦቶችን ለማቅረብ ምንም እንኳን ክርክሮች የነበሩ ቢሆንም፣ የሉክሰምበርግ ገለልተኛነት በጀርመን አክብሮት ተቸሮታል፣ እና ጀርመንም ሆነች ፈረንሳይ ሀገሪቱን ወረዋት አያውቁም፡፡ ነገር ግን በ1871እ.ኤ.አ. ጀርመን በፈረንሳይ ላይ ድል በመቀዳጀቷ ሜትዝ እና ቲዎንቪልን ጨምሮ ሉክሰምበርግ ከሎሬን ጋራ ያላት ድንበር ከፈረንሳይ ጋራ ከመጎራበት ይልቅ በፍራክፈርት ስምምነት መሰረት እንደአልሴስ-ሎሬን ከጀርመን ንጉሳዊ መንግስት ጋራ ወደተያያዘችው ተለውጧል፡፡ ይሄም ጀርመን የባቡር ሐዲዶችን የመቆጣጠር እና የማስፋፋት ወታደራዊ ጥቅም እንድታገኝ አስችሏታል፡፡
በ1940 እ.ኤ.አ. የII ኛው የአለም ጦርነት ከተነሳ በኋላ የናዚ ጀርመን ዌህርማችት ወደሐገሰሪቱ በገባ ጊዜ የሉክሰምበርግ ገለልተኛነት በድጋሚ “ሙሉ ለሙሉ ያለማብራሪያ” ተጣሰ፡፡ ከመጀመሪያው የአለም ጦርነት በተቃርኖ በሆነ መንገድ በሁለተኛው የአለም ጦርነት ወቅት ጀርመን በሉክሰምበርግ መስፈሯ ሐገሪቱን የጀርመን ግዛት ተደርጋ እንድትቆጠር አድርጓታል እና ቀጥተኛ ባልሆነ መልኩ በትይዩ ከምትገኘው ከሶስተኛዋ ሬይች አውራጃ ጋር እንድትያያዝ አድርጓታል፡፡ መቀመጫውን በለንደን አድርጎ የነበረው በስደት ላይ የነበረው መንግስት አጋሮችን በመደገፍ በኖርማንዲ ወረራ ላይ ተሳታፊ የሆኑ በጎ ፈቃደኛ አናሳ ቡድኖችን ልኮ ነበር፡፡ ሉክሰምበርግ በሴፕቴምበር 1944 እ.ኤ.አ. ነጻ የወጣች ሲሆን በ1945 እ.ኤ.አ. የተባበሩት መንግስታት መስራች አባል ሆናለች፡፡ በህገመንግስቱ የሉክሰምበርግ ገለልተኛ አቋም በ1948 ያበቃ ሲሆን በ1949 እ.ኤ.አ. የናቶ መስራች አባል ሐገር ሆናለች፡፡
ሉክሰምበርግ በህገመንግስታዊ የዘውድ አገዛዝ የሚመራ የፓርላማ ዲሞክራሲ ያላት ሐገር ናት፡፡በ1868ቱ እ.ኤ.አ. ህገመንግስት የህግ አስፈጻሚነት ስልጣን በከፍተኛው መስፍን እና በርካታ ሌሎች ሚኒስቴሮችን በያዘው ካቢኔው ተይዞ ነበር፡፡ ከፍተኛው መስፍን የህግ ረቂቅን የማፍረስ አቅም የነበረው ሲሆን በዚህ ሁኔታ አዲስ ምርጫ በሶስት ወራት ጊዜ መከናወን ነበረበት፡፡ ይሁንና ከ1919 እ.ኤ.አ. ጀምሮ በሐገሪቷ ሉዐላዊነት ሰፈነ፣ በህገመንግስቱ እና በህጉ መሰረት በከፍተኛ መስፍኑ ይተገበራል፡፡
የህግ ማውጣት ስልጣን ለዲኤታው ምክር ቤት፣ ከአራት የመራጮች አካላት ለአምስት አመት የስልጣን ዘመን ለተመረጡ ስልሳ አባላት ላሉት በአንድ የህግ አውጭው አካል ለተዋቀረው የህግ አውጪ ተሰጥቷል፡፡ ሁለተኛው አካል፣ የሐገሪቱ ምክር ቤት (ኮንሴይል ድኢታት) በከፍተኛው መስፍን የተመረጡ ሐያ አንድ መደበኛ ዜጎችን የያዘ ሲሆን የህግ ረቂቆችን በማርቀቁ ሂደት የዲኤታዎችን ምክር ቤት ያማክራል፡፡
ከፍተኛው መስፍን ሶስት የስር ፍርድ ቤቶች ያሉት ሲሆን (ጀስቲስ ደ ፔይክስ፣ በኢስች-ሱር-አልዜቴ፣ የሉክሰምበርግ ከተማ እና ዲየኪርች)፣ ሁለት አውራጃ ፍርድ ቤቶች (ሉክሰምበርግ እና ዲየኪርች) እና የፍትህ ከፍተኛ ፍርድ ቤት (ሉክሰምበርግ)፣የአቤቱታ ፍርድ ቤቱን እና የሰበር ሰሚ ችሎትን ይጨምራል፡፡ በተጨማሪም አስደተዳደራዊ ችሎት እና አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት ያለ ሲሆን እንዲሁም የህገመንግስቱ ፍድ ቤት ሁሉም በመዲናዋ ይገኛሉ፡፡
ሉክሰምበርግ በ12 የአስተዳደር ክፍሎች የተከፈለች ሲሆን በ105 ትንንሽ የአስተዳደር ክፍሎች በተጨማሪም ተከፍለዋል፡፡ አስራሁለቱ ትንንሽ አስተዳደሮች የከተማ ደረጃ ያላቸው ሲሆን ከእነዚህ መካከል ሉክሰምበርግ ከተማ ትልቋ ነች፡፡
ሉክሰምበርግ ለረጅም ዘመን የአውሮፓ ፖለቲካዊ እና የኢኮኖሚ ውሕደትን በዋነኛነት ስትደግፍ ቆይታለች፡፡ የአውሮፓን ውሕደት በሚተነብየው ጥረታቸው ሉክሰምበርግ እና ቤልጂየም በ1921 እ.ኤ.አ. የቤልጂየም-ሉክሰምበርግ የኢኮኖሚክ ሕብረትን የመሰረቱ ሲሆን ይሄም ልውውጥ የሚደረግበት መገበያያ ገንዘብ ለመፍጠር እና የጋራ እሴት እንዲኖር ያለመ ነበር፡፡ ሉክሰምበርግ የቤኔሉክስ የኢኮኖሚ ሕብረት አባል እና የአውሮፓ ኢኮኖሚ ማሕበረሰብ (አሁን የአውሮፓ ሕብረት) አባል ናት፡፡ በተጨማሪም በሸንጀን ቡድን ውስጥ (ስምምነቱ በተፈረመባት የሉክሰምበርግ መንደር ስም የተሰየመ) የተሳተፈች ሲሆን፣ ግቡም በአባል ሐገራት መካከል የሚደረግ ነፃ ዝውውር ማለት ነው፡፡ በዚሁ ጊዜ አብዛኛው የሉክሰምበርግ ዜጎች የአውሮፓ ሕብረት ስሜት የሚኖረው በፍተኛ የትራንስ አትላንቲክ ግንኙነት ግንዛቤ ውስጥ እና ፕሮ-ናቶ፣ ፕሮ-ዩኤስ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲን የሚከተል ይሆናል፡፡
ሉክሰምበርግ የአውሮፓውያን የፍትህ ፍርድ ቤት፣ የአውሮፓ አዲተሮች ፍርድ ቤት፣ የአውሮፓ ሕብረተሰብ የስታቲስቲክ ጽ/ቤት (“ዩሮስታት”) እና ሌሎች አስፈላጊ የኢዩ አካላት መቀመጫ ናት፡፡ የአውሮፓ ፓርላማ ሴክሬተሪያት በሉክሰምበርግ የሚገኝ ሲሆን ነገር ግን ፓርላማው በአብዛኛው የሚሰበሰበው በብሩሰልስ እና አልፎ አልፎም በስትራስቡርግ ነው፡፡
ሉክሰምበርግ በመከላከያ ሐይሉ እና በናቶ ውስጥ በጅጉ አነስተኛ የሆነ የጦር ሰራዊት ያላት ሲሆን እስከ 800 የሚጠጉ ወታደሮች እና 100 የመንግስት ሰራተኞች ናቸው፡፡ በየብስ የተከበበች ሐገር እንደመሆኗ የባሕር ሐይል የላትም፡፡
ሉክሰምበርግ በተጨማሪም የአየር ሐይል የሌላት ሲሆን፣ ይሁንና የናቶ 17 ኤደብሊውኤሲኤስ አውሮፕላኖች እንደሁኔታዉ የሉክሰምበርግ አውሮፕላኖች ሆነው ተመዝግበዋል፡፡ ከቤልጂየም ጋራ ባደረገችው የጣምራ ስምምነት ሁለቱም ሀገራት ለአንድ ኤ400ኤም ወታደራዊ ካርጎ አውሮፕላን የገንዘብ ድጋፍ አድርገዋል፡፡
ሉክሰምበርግ በአውሮፓ አንዷ እጅግ ትንሽ ሐገር ናት እንዲሁም የአለማችን 194 ነጻ ሐገራት በስፋቷ 179ኛ በመሆን ተቀምጣለች፡፡ ሐገሪቱ በስፋቷ 2,586 ስኩዌር ኪሎሜትር (998 ስኩ. ማ) ስትሆን እንዲሁም ርዝመቷ 82 ኪሜ (51 ማይ) እና 57 ኪሜ (35 ማ) ወርድ አላት፡፡ በ490 እና 510 ሰ ላቲቲውድ እና 50 እና 70 ምስ ሎንግቲውድ መካከል ትገኛለች፡፡
የሐገሪቱ ሰሜናዌ ሩብ ክፍል “ኦዬስሊንግ” በመባል የሚታወቁ ሲሆን እና የአርዴኔስ ግማሽ ክፍል ናቸው፡፡ ኮረብታማ እና ዝቅተና ተራሮችን የያዘ ሲሆን የክኔይፍ አቅራቢያ ዊልዌርዴጅ፣ ከፍታ ላይ የሚገኘውን ነጥብ፣ በ560 ሜ (1,837 ጫማ) ነው፡፡ ሌሎች ተራሮች “ቡርግፕላዝ” 559 ሜትሮች ሁልዳንጅ አካባቢ እና “ናፖሌዎንስጋርድ” በ 554 ሜትሮች ራምብሮች አካባቢ ናቸው፡፡ ክልሉ በተራራቀ መልኩ ህዝብ የሰፈረበት ሲሆን አራት ሺህ በላይ በሚደርስ ህዝብ ባለበት አንድ ከተማ ብቻ ይገኛል (ዊልትዝ)፡፡
በ2012 እ.ኤ.አ. የአካባቢ ደረጃ መጣኝ መሰረት ሉክሰምበርግ በአካባቢ ጥበቃ ምዘና ከተደረገባቸው 132 ሐገራት መካከል በደረጃ አራተኛዋ የተሻለች ፈጻመሚ ናት፡፡ በሜርሰርስ ከወጡት ለመኖ የሚመቹ ምርጥ 10 ሐገራት መካከል ሉክሰምበርግ 6ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች፡፡
ሉክሰምበርግ የባሕር አይነት የአየር ንብረት ያላት ሲሆን (ኮፐን፡ ሲኤፍቢ)፣ በተለይ በክረምት መገባደጃ ከፍተኛ ዝናብ ይኖራታል፡፡ ክረምቶች ዋቃት እና በጋዎች ቀዝቃዛ ናቸው፡፡
ሉክሰምበርግ አመቺ የሆነ የመንገድ፣ የባቡር እና የአየር ትራንስፖር ፋሲሊቲዎች እና አገልግሎቶች አሏት፡፡ የመንገድ ኔትወርክ በቅርብ አመታት በጉልህ ዘመናዊ ሲሆን 147 ኪሜ (91ማይ) የሞተር መንገዶች መዲናዋን ከአጎራባች ሐገራት ጋራ ያገናኟታል፡፡ ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ፓሪስ ድረስ የሚያገናኘው የቲጂቪ አገናኝ መምጣት የከተማዋ የባቡር ጣቢያ እንዲታደስ ያደረገ ሲሆን እና በ2008 እ.ኤ.አ. በሉክሰምበርግ አየር ማረፊያ አዲስ የተሳፋሪዎች ተርሚናል ተከፍቷል፡፡ በመዲናዋ የከተማ የኤሌክትሪክ ባቡር እንዲሁም ቀላል ባቡር በአቅራቢያ አካባቢ ዎች በቀጣይ ጥቂት አመታት የማስተዋወቅ እቅድ አለ፡፡
በሉክሰምበርግ የቴሌኮሙኒኬሽን ኢንዱስትሪ ከፓለቲካ ተፅዕኖ ነጻ ሲሆን እና የኤሌክትሮኒክ ኔትወርኮች በጉልህ ደረጃ አድገዋል፡፡ በተለያዩ ኦፕሬተሮች መካከል ያለው ውድድር በ2011እ.ኤ.አ. በወጣው ፓኩዌት ቴሌኮም የመንግስት የህግ ረቂቅ ማዕቀፍ ዋስትና ተሰጥቷቸዋል ይኸውም የአውሮፓውያንን የቴሌኮም መመሪያዎች ወደሉክሰምበርግ ህግ የተለወጠ ነው፡፡ ይኸውም የኔትወርክ እና አገልግሎቶችን ኢንቨስትመንት ያበረታታል፡፡ ተቆጣጣሪው አይኤልአር- ኢንስቲቱት ሉክሰምቦርጂስደ ሬጉሌሽን ለማሕበራቱ በእነዚህን ደንቦች ተገዢ እንዲሆኑ ማረጋገጫ ያቀርባል፡፡
በተጨማሪም ጥቂት የሚባሉ የሮማኒ (ጂፕሲ) እና የአይሁድ ህዝቦች አሉ፡፡ ሁለቱ በሉክሰምበርግ የሚኖሩ ማህበረሰቦች ከፍተኛ ጭፍጨፋ ደርሶባቸው ከሉክሰምበርግ እንዲወጡ ሆኗል፡፡
ከዩጎዝላቭ ጦርነት ጅማሬ አንስቶ ሉክሰምበርግ ከቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና፣ ሞንቴኔግሮ፣ እና ሰርቢያ በርካታ ስደተኞችን አስተናግዳለች፡፡ በአመት ከ10,000 በላይ አዳዲስ ስደተኞች ወደሉክሰምበርግ ይደርሳሉ፣ አብዛኞቹም ከአሕ ሐገራ ናቸው እንዲሁም አምስራቅ አውሮፓ ናቸው፡፡ በ2000 እ.ኤ.አ. በሉክሰምበርግ 162,000 ስደተኞች በሉክሰምበርግ ነበሩ እነዚህም የህዝብ ቁጥሩን 37 በመቶ ይሆናሉ፡፡ በሉክሰምበርግ በግምት 5,000 ህገወጥ ስደተኞች በ1999 ነበሩ፡፡
እያንዳንዳቸው ሶስቱ እንደዋነኛ ቋንቋ በመሆን በተወሰኑ ሁኔታዎች ጥቅም ላይ ይውላሉ፡፡ የሉክሰምበርግ የትምህርት ስርአት በሶስት ቋንቋ የተዘጋጀ ነው፡ የመጀመሪያዎቹ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት አመታት በሉክሰምበርጊሽ ሲሆኑ፣ ወደጀርመን የሚቀየር ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ የመማር ማስተማሩ ቋንቋ ወደፈረንሳይኛ ይለወጣል፡፡ ከሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ለመመረቅ በሶስቱ ቋንቋዎች ብቁ ሆኖ መገኘት ያስፈልጋል፡፡
ከ1980 እ.ኤ.አ. ጀምሮ መንግስት በሐይማኖታዊ እምነቶች ወይም ልማዶች ላይ ስታቲስቲክስ መሰብሰቡ ህገወጥ ነገር ሆኖ ቆይቷል፡፡ በሲአይኤ ፋክትቡክ ግምት መሰረት በ2000 እ.ኤ.አ. ዓመት 87% ሉክሰምበርጎች የንጉሳዊያን ቤተሰቦችን ጨምሮ ካቶሊኮች ሲሆ፣ ቀሪዎቹ 13% ሙስሊሞች፣ ፕሮቴስታንቶች፣ ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች፣ አይሁዶች፣ እና ሐይማኖት የለሾች ናቸው፡፡ በ2010 ፒው የምርምር ማዕከል ጥናት መሰረት 70.4% ክርስቲያኖች፣ 2.3% ሙስሊሞች፣ 26.8% ምንም ዝንባሌ የሌላቸው፣እና 0.5% ሌሎች ሐይማኖቶች ናቸው፡፡
ሉክሰምበርግ በአውሮፓ ውስጥ በነፍስ ወከገፍ ከፍተኛ ቁጥር ያለውን አልኮል ትሸጣለች፡፡ ይሁንና ከአጎራባች ሐገራት ደንበኞች የሚገዛው ከፍተኛ ቁጥር ያለው አልኮል በስታቲስቲክስ በነፍስወከፍ ከፍተኛ የአልኮል ሽያጭ ሲሆን ይሄ የአልኮል ሽያጭ ደረጃ የሉክሰምበርግ ህዝብን ትክክለኛ የአልኮል ሽያጭ አይወክልም፡፡
ሉክሰምበርግ በጎረቤቶቿ ባሕል ተሸፍና ቆይታለች፡፡ በርካታ ባሕሎች አሏት በርካታዉ ሕብረተሰብ በገጠራማው ክፍል የሚኖር ነው፡፡ በአብዛኛው በመዲናዋ የሚገኙ በርካታ ታዋቂ ሙዚየሞች አሏት፡፡ እነዚህም የታሪክ እና ስነ-ጥበብ ብሄራዊ ሙዚየም፣ የሉክሰምበርግ ከተማ ታሪክ ሙዚየም፣ እና አዲሱ ከፍተኛው መስፍን ጂን የዘመናዊ የስነ-ጥበብ ሙዚየም (ሙዳም) ናቸው፡፡ በዲየኪርች የሚገኘው የብሔራዊ ወታደራዊ ታሪክ ሙዚየም የቡልጅ ታሪክን በመወከሉ በልዩ ሁኔታ ይታወቃል፡፡ የሉክሰምበርግ ከተማ ራሷ በምሽጎቿ ታሪካዊ አስፈላጊነት ረገድ በዩኔስኮ የአልም ቅርስ ዝርዝር ውስጥ ገብታለች፡፡
ሐገሪቱ የተወሰኑ በአለማቀፍ ደረጃ የታወቁ ከያኔያን ያሏት ሲሆን እነዚህም ሰዐሊው ቴዎ ኬርግ፣ ጆሴፍ ኩተር እና ሚሼል ማጄሩስ እና በዩኔስኮው የአለም መዝገብ ትውስታ ላይ የሰው ዝርያ በሚል የተቀመጠለት የፎቶግራፍ ባለሞያው ኤድዋርድ ስቴይቼን እና አሁን በክሌርቫውክስ በቋሚነት የሚገኘው ነው፡፡ የፊልም ኮከብ የሆኑት ሎሬታ ያንግ የሉክሰምበርጊሽ ዝርያ ያላቸው ግለሰብ ናቸው፡፡
ሁለት ጊዜ የአውሮፓ የባሕል መዲና በመባል የተሰየመች ጀየመጀመሪያዋ ከተማ ናት፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ በ1995 እ.ኤ.አ. ነው፡፡ በ2007 የአውሮፓ የባህል መዲና የሉክሰምበርግን ከፍተኛ መስፍን ሬይንላንድ-ፕፋልዝ እና በጀርመን የምትገኘውን ሳርላንድ፣ የዋሉን ክልልን እና ጀርመንኛ ተናጋሪ የሆነውን የቤልጂየም ክፍል እና በፈረንሳይ የሚገኘውን ሎሬን ክልል አካታ ድንበር ተሻጋሪ ሆናለች፡፡
በአውሮፓ ካሉት በርካታ ሐገራት በተለየ መልኩ የሉክሰምበርግ ስፖርት በአንድ ብሔራዊ ስፖርት ላይ የተወሰነ አይደለም ነገር ግን ቡድን እና በግል በርካታ ስፒርቶችን ያካትታል፡፡ ከ521,353 ሕዝቧ 10,000 የአንደኛው ወይም የሌላኛው ስፖርት ፌዴሬሽን ፈቃድ ለው አባ ነው፡፡ ትልቁ የሐገሪቱ የስፖርት ማዕከል ድኮክ የሚሰኘው በሉክሰምበርግ ሰሜናዊ ምስራቅ አቅጣጫ በኪርችበርግ የሚገኘው የቤት ውስጥ ሜዳ እና የኦሎምፒክ መዋኛ ገንዳ ሲሆን 8300 ሰዎችን መያዝ ይችላል፡፡ ሜዳው ለቅርጫት ኳስ፣ ለእጅ ኳስ፣ ጂምናስቲክ፣ እና የመረብ ኳስ ሜዳዎችን የሚያካትት ነሲሆን የ2007 እ.ኤ.አ. የአውሮፓ የሴቶች መረን ኳስ የፍጻሜ ጨዋታን ጨምሮ አ ስተናግዷል፡፡
· ሳይክሊስት ኒኮላስ ፍራንትዝ፣ የ1927 እና 1928 እ.ኤ.አ. ቱር ደ ፍራንስ አሸናፊ፣ ቻርሊ ጋውል የ1956 እና 1959 እ.ኤ.አ. ጊሮ ደኢታሊያን እና በ1959 እ.ኤ.አ. የቱር ደ ፍራንስ አሸናፊ፣ ኤልሲ ጃኮብስ፣ በ1958 እ.ኤ.አ. የመጀመሪያዋ የሴት የመንገድ የአለም ሻምፒዮን፣ እና አንዲ ሽሌክ የ2010 ቱር ደ ፍራንስ አሸናፊ፡፡
የሉክሰምበርግ ምግብ በላቲን እና በጀርመን አለማት መካከል ያለውን ድንበር የሚያንጸባርቅ ሲሆን በአጎራባች ፈረንሳይ እና ጀርመን ምግቦች በከፍተኛ ሁኔታ ተፅዕኖ አድሮበታል፡፡
የሉክሰምበርግ ሚዲያ አበይት ቋንቋዎች ፈረንሳይኛ እና ጀርመንኛ ነቸው፡፡ ሰፊ ስርጭት ያለው ጋዜጣ በጀርመን ቋንቋ የሚወጣው የዕለት ሉክሰምበርግ ወርት ነው፡፡ ፖርቱጊውዝ እና እንግሊዝኛ የራዲዮ እና ብሔራዊ የህትመት ሚዲያዎች አሉ፡፡
ሉክሰምበርግ በራዲዮ እና በቴሌቪዥን ጣቢያዎቿ በመላው አውሮፓ ትታወቃለች፡፡ ሉክሰምበርግ በሚስተር ሁብሎት አማካኝነት አኒሜትድ ፊልም ዘውግ በ2014 እ.ኤ.አ. የኦስካር አሸናፊ ሆናለች፡፡
ስነ ልቦና ማለት በሰው ውስጥ የሚኖር እንስሶች የሌለላቸው ነፍስ ማለት ነው። ሰው እና እንስሳት አንድ የሚያደርጋቸው ሕይወታቸው ሲሆን ህይወት ደግሞ የምትጠፋ ናት። ሰነ ልቦና ግን ከተፈጠርን ጀምሮ አብሮን የሚኖር ውስጣዊ እኛነታችን ነው።
በሙት ባሕር እስራኤል በተገኙት ብራና ጥቅሎች በአንዱ «የሥርዓት መመሪያ መጽሐፍ» በተባለ ብራና ውስጥ ለሰዎች ሁሉ ሁለት መናፍስት እንደተሾሙ ይላል፤ እነርሱም ሀሠት ወይም ትእቢት (ጥላ) እና እውነት ወይም ኅሊና (ብርሃን) ይባላሉ። ለዚህ እምነት በቤተ እስራኤል ዘንድ ተመሳሳይ ጽሁፍ አለ፤ የተሾሙ መላእክት በጐ ወይም ጥፉ አድራጎት በወርቅ ይመዝገባሉ ይላል።
ፕላቶ በጻፈው ፋይድሮስ በተባለው ጽሑፍ፣ ሶክራቴስ እንዲህ ይላል፦ «ነፍሱን እንደ ሁለት ባለ ክንፍ ፈረሶችና የሠረገላ ነጂ እናስመስላለን። ... የሰብዓዊ ነፍስ ነጂ ሁለቱን ይነዳል፤ ከፈረሶቹ አንዱ መልካምና ከመልካም ዘር ነው፣ ሌላው ግን በባኅርይም ሆነ በዘር እጅግ ተቃራኒ ነው። ስለዚህ በኛ በኩል መንዳቱ በግድ ከባድና አስቸጋሪ ነው።»
በዘመናዊው ሥነ ልቡና ደግሞ አእምሮ በሁለት ክፍሎች ይለያል። አንዱ ክፍል በደረታቸው የሚስቡ እንስሳት ባይኖራቸው የሚጠቡ እንስሶች ብቻ ይዘውት ነው። ሌላው ክፍል ለእንስሳት ሁሉ የጋራ ነው።
የሰው ዘር ከአብዛኛው እንስሳ ለየት የሚለው እያንዳንዱ የሚያስበው ነገር የተለያየ መሆኑ ነው። እንስሶች ያውም የአዕምሮአቸው ክብደት በጣም ዝቅተኛ የሆኑ ብቻ ናቸው አንድ ነገር ላይ አተኩረው ወይም አንዱን ተከትለው የሚሄዱት። አንዳንድ የአሳ ዘሮች፤ አንዳንድ የወፍ ዘሮች፤ በመጠኑ እንደ በግ ያሉ እንስሳዎች እንደምሳሌ ይጠቀሳሉ። ሰውን በቡድን መድቦ ይሄ እንዲህ ያስባል፤ ያ እንዲያ ያስባል ማለት የሰውን ልጅ አዕምሮ ረቂቅነት አለመገንዘብ ነው።
በዚህ ፕሮግራም የሚከሉት ትምህቶች ይቀርባሉ። የሶላቱል ጀማዐህ፤ የመንገደኛ ሶላት፤ የጁምዐህ ሶላት፤ የአደጋ ግዜ ሶላት፤ የዒድ ሶላት የኹሱፍ ሶላት የዝናብ ፍለጋ ሶላት የጀናዛ ሶላት እና የመሳሰሉት ትምህርቶች ቀርቧል። -10
በዚህ ፕሮግራም የሚከሉት ትምህቶች ይቀርባሉ። የሶላቱል ጀማዐህ፤ የመንገደኛ ሶላት፤ የጁምዐህ ሶላት፤ የአደጋ ግዜ ሶላት፤ የዒድ ሶላት የኹሱፍ ሶላት የዝናብ ፍለጋ ሶላት የጀናዛ ሶላት እና የመሳሰሉት ትምህርቶች ቀርቧል። -09
በዚህ ፕሮግራም የሚከሉት ትምህቶች ይቀርባሉ። የሶላቱል ጀማዐህ፤ የመንገደኛ ሶላት፤ የጁምዐህ ሶላት፤ የአደጋ ግዜ ሶላት፤ የዒድ ሶላት የኹሱፍ ሶላት የዝናብ ፍለጋ ሶላት የጀናዛ ሶላት እና የመሳሰሉት ትምህርቶች ቀርቧል። -08
በዚህ ፕሮግራም የሚከሉት ትምህቶች ይቀርባሉ። የሶላቱል ጀማዐህ፤ የመንገደኛ ሶላት፤ የጁምዐህ ሶላት፤ የአደጋ ግዜ ሶላት፤ የዒድ ሶላት የኹሱፍ ሶላት የዝናብ ፍለጋ ሶላት የጀናዛ ሶላት እና የመሳሰሉት ትምህርቶች ቀርቧል። -07
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በየወሩ ለወሩ የሚሆን የጸሎት ሐሳብ በቪዲዮ መልእክት ይፋ እንደ ሚያደርጉ ይታወቃል። በዚህም መሰረት ቅዱስነታቸው ለየካቲት ወር 2011 ዓ.ም ያቀረቡት የጸሎት ሐሳብ “ሕገወጥ የሰው ልጆች ዝውውር ሰለባ የሆኑ ሰዎችን ተቀብለው በደስታ ለሚያስተናግዱ ሰዎች እንጸልይላቸው” የሚል መልእክት ያዘለ የጸሎት ሐሳብ እንደ ሆነ ከደረሰን ዘገባ ለመረዳት የተቻለ ሲሆን “ሕገወጥ የሰዎች ዝውውር ሰለባ ለሆኑ፣ በአስገዳጅ ሁኔታ ሴተኛ አዳሪ እንዲሆኑ ለተገደዱ እና የጭካኔ ድርጊቶች ሰለባ የሆኑ ሰዎችን ለማስተናገድ በደስታ ለሚቀበሉዋቸው ሰዎች እንጸልይ” ማለታቸውን ለመረዳት ተችሉዋል።
ይህንን አሳዛኝ የተጋረጠብንን እውነታ በመመልከት የዚህ ወንጀል ተባባሪ ካልሆንን በስተቀር በሰብዓዊነት ላይ የሚቃጣውን ይህንን ወንጀል እየተመለከተ እጁን ታጥቦ ቁጭ የሚል ማንም ሰው ሊኖር አይችልም።
“ሕገወጥ የሰዎች ዝውውር ሰለባ የሆኑ፣ በአስገዳጅ ሁኔታ ሴተኛ አዳሪ እንዲሆኑ የተገደዱ እና የጭካኔ ድርጊቶች ሰለባ የሆኑ ሰዎችን በደስታ ተቀብለው ለሚያስተናግዱ ሰዎች እንጸልይላቸው”።
ቅዱስነታቸው በዛሬው እለት ማለትም በጥር 30/2011 ዓ.ም በቪዲዮ ባስተላለፉት የየካቲት ወር የጸሎት ሐሳብ እንደ ገለጹት እነዚህን ከላይ የተጠቀሱትን “የሕገወጥ የሰዎች ዝውውር ሰለባ የሆኑ፣ በአስገዳጅ ሁኔታ ሴተኛ አዳሪ እንዲሆኑ የተገደዱ እና የጭካኔ ድርጊቶች ሰለባ ስለሆኑ ሰዎች በእየለቱ በዜናዎች እና በጋዜጦች ላይ የምንመለከተው እውነታ መሆኑን የገለጹ ሲሆን የኢኮኖሚ ስደተኞች፣ ጥገኝነት ጠያቂዎች፣ ሕገወጥ ስደተኞች፣ ተፈናቃዮች፣ ብቻቸውን የተሰደዱ ሕጻናት፣ የበረሃ ውስጥ ተጓዦች የመሳሰሉ የተለያዩ ስያሜዎችን በመስጠት ብዙን ጊዜ የሰው ልጆች መሆናቸውን እንኳን እንዘነጋለን ብለዋል። በጦርነት፣ በረሃብ፣ ፖለቲካዊ በሆኑ ጉዳዮች ምክንያት በሚከሰት ስደት፣ ሃይማኖታዊ በሆኑ ጉዳዮች ምክንያት የሚሰደዱ ሰዎች ወይም ለአስከፊ ድህነት በመጋለጣቸው የተነሳ የሚሰደዱ ሰዎች በርካታ ስፍር ቁጥር የሌላቸው መከራዎች ስለደርሰባቸው ቤት ንብረታቸውን ጥለው የሚሰደዱ በሚልዮን የሚቆጠሩ ሰዎች መኖራቸውን ቅዱስነታቸው በቪዲዮ መልእክታቸው ገልጸዋል። ቅዱስነታቸው መልእክታቸውን በቀጠሉበት ወቅት እንደ ገለጹት እኛ በዓይናችን የማናያቸው ነገር ግን ይህንን አስገዳጅ የስደተኞች ፍልሰት አጋጣሚውን በመጠቀም ወንዶችን፣ ሴቶችን እና ሕጻናትን ሳይቀር ለአስገዳጅ የጉልበት ሥራ፣ አስገዳጅ የወሲብ ሥራ፣ የአካል ክፍሎችን በሕገወጥ መልክ ከሰዎች አካል ላይ በመንቀል በሕገወጥ መልክ ለንግድ በማቅረብ ሥራ፣ አስገዳጅ በሆነ መልኩ በልመና ሥራ ላይ እንዲሰማሩ የማደርግ ሥር ወይም አስገዳጅ በሆነ መልኩ በወንጅል ተግባራት ላይ እንዲሰማሩ የማስገደድ ሥራ በመሥራት ከእነዚህ ዘርፎች ተጠቃሚ የሚሆኑ የተደራጁ ወንጀለኞች እንደ ሚገኙ ቅዱስነታቸው ጨምረው ገልጸዋል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ለየካቲት ወር ባቀረቡት የወሩ የጸሎት ሐሳብ እንደ ገለጹት ባርነትን "ከዚህ ቀደም እንደ ነበረው ጊዜ በሰብአዊነት ላይ ለተፈጸመው ወንጀል ተባባሪ ካልሆኑ በስተቀር ማንም ምንም እንደ ማይመለከተው ዓይነት እጁን ታጥቦ ዝም ብሎ ሊቀመጥ የማይችልበት ወቅት ላይ መሆናችንን ገልጸዋል።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ምስ ክርስቶስ ዘሎና ግላዊ ርክብ ብቓል እግዚኣብሔርን ብጸሎትን ክበርታዕ” መታን ንኽጽለይን ጸሎት ክዝውተርን ይምዕዱ፡ ጸሎት ክውንነትን ኣልባብን ይልወጥን ናብ እግዚኣብሔር ኣብ ዘቕርብን ፍኖት እውን እዩ፥