Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ንስሐ የአስተሳሰብ ለውጥ የሚያመጣ ውሳኔ ነው፤ይህ ደግሞ ወደ ዓላማ እና ተግባር ለውጥ ያመራል፡፡ ንስሐ መስበክ ማለት ለሰዎች ወንጌልን መስበክ ሲሆን፤ በወንጌል ማመን ሲጀምሩ ኃይሉን መለማመድ ይጀምራሉ፡፡ ወገኖቼ እውነተኛ ንስሐ ካደረግን የቀደመውን ልምምዳችንን ለመተው ሙሉ አቅም እናገኛለን፡፡ የዛሬውን ሃሳቤን በዚህ ቃል አገባድዳለው…
10 እንዲሁም ደግሞ የስምዖን ባልንጀሮች የነበሩ የዘብዴዎስ ልጆች ያዕቆብና ዮሐንስም ተደነቁ። ኢየሱስም ስምዖንን። አትፍራ፤ ከእንግዲህ ወዲህ ሰውን የምታጠምድ ትሆናለህ አለው።
አፖሎ 11 ለመጀመሪያ ጊዜ ሰወችን ከመሬት ወደ ጨረቃ ለማጓጓዝ የተዘጋጀ የመንኮራኩር ሚስዮን ነው። ይህ ጉዞ የተቀናበረው በአሜሪካው የጠፈር አጥኝ ተቋም ናሳ ነበር። መንኮራኩሩ ሐምሌ16 1961ዓ.ም ከመሬት ሲመጥቅ፣ በውስጡ ሶስት ጠፈርተኞችን፣ ማለትም ኔል አርምስትሮንግ፣ በዝ አልድሪንና ማይክል ኮሊንስን የያዘ ነበር። መጓጓዣ መንኮራኩሩ ጨረቃ ላይ ከ4 ቀን በኋላ ሐምሌ 20 ሲደረስ፣ በዚሁ ቀን አርምስትሮንግና አልድሪን የጨረቃን ምድር በእግራቸው በመርገጥ የመጀመሪያወቹ ሰዎች ሆኑ። ኮሊንስ ባንጻሩ በጨረቃ ከባቢ በመብረር ከላይ ይጠብቃቸው ስለነበር ጨረቃን አልረገጠም። ይህ ድርጊት በፕሬዘደንት ኬኔዲ "የሰወች ልጅን ጨረቃ ላይ አሳርፎ በሰላም መመለስ" አላማ ያሳካ ነበር።
የአፖሎ 11 ሚሲዮን ወደ ጠፈር ሲመነጠቅ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰወች በአለም ዙሪያ በቴለቪዥናቸው ተመልክተውታል። ይህን ሚሲዮን ይዞ የተጓዘው ሮኬት ሳተርን ፬ ሲባል ችቦው እየተንቀለቀለ ወደ ሰማይ ጉዞ የጀመረው ኬኔዲ ጠፈር ማዕከል፣ 1961 ዓ.ም. ነበር። .
መሬትን ከለቀቀ ከ2 ሰዓት በኋላ የጨረቃ ትዕዛዝ ማዕከልና ማረፊያ ሞጅሎቹ ዋናውን ሮኬት ለቀው በጠፈር ጉዞ ቀጠሉ። ከ3 ቀን በኋላ ትዕዛዝ ማዕከሉና ማረፊያው ሞዱል የጨረቃን ምህዋር ተከትለው ጨረቃን መዞር ጀመሩ። ከአንድ ቀን በኋላ ማረፊያው ሞዱል ከትዕዛዝ ማዕከሉ ተላቆ ጨረቃ ላይ አረፈ። በዚህ የማረፍ ተግባር ወቅት የኮምፒውተር ስህተት ስለገጠመ ማረፊያው ሞዱል በኔል አርምስትሮንግ ቀጥተኛ ትዕዛዝ ስር ነበር። የሆኖ ሆኖ ለ25 ሰኮንዶች በቂ የሆነ ነዳጅ ሲቀር ማረፊያው መንኮራኩር ኔል አርምስትሮንግንና አልድሪንን ይዞ ጨረቃ ላይ በሰላም አረፈ።[1]
መንኮራኩሩ ጨረቃ ላይ እንዳረፈ የበዝ አልድሪን መጀመሪያ ተግባር ጸሎት ማቅረብ ነበር። አርምስትሮንግ ቀድሞ በመውጣ በጨረቃ ምድር ላይ የመጀመሪያው ሰው ሆነ። በዚህ ወቅት ከአፉ ነጥቆ የወጣው የመጀመሪያው ንግግር "ይህ ለአንድ ሰው ትንሽ ርምጃ ሲሆን ለሰው ልጅ ግን ታላቅ መመንጠቅ ነው" የሚል ነበር [2]
ለሚቀጥሉት ሁለት ሰዓታት አልድሪንና አርምስትሮንግ ፎቶ በማንሳት፣ ጽሁፍ በመጻፍና ናሙና እየቆፈሩ በመሰብሰብ ጊዜያቸውን አሳለፉ። ይህ ጉዳይ በወቅቱ በአለም ዙሪያ ለ6ሚሊዮን ሰወች ከአውስትራሊያ ራዲዮ ጣቢይ የተላለፈ ነበር [3]
ጨረቃ ላይ ስራቸውን ካጠናቀቁ በኋላ ሁለቱ ጠፈርተኞች ወደ ማረፊያ መንኮራኩራቸው በመመለስ ለ7 ሰዓት ጨረቃ ላይ ከተኙ በኋላ ከላይ በኮሊንስ ወደ ሚበረው የትዕዛዝ ማዕከል ለመብረር ዝግጅት ጀመሩ። በመሃሉ አልድሪን የሞተር ማቀጣጠያ ኤሌክትሪክ ሽቦን ሳያስበው ስለቆረጠ በጨረቃ ላይ ሊቀሩ ሆነ። ኔል አርምስትሮንግ ግን እስክርቢቶውን በመጠቀም ሽቦውን በማያያዝ ጠገነ። በዚህ ሁኔታ ከጨረቃ በመፈንጠር ከላይ ከኮሊንስ ጋር በትዕዛዝ ማዕከሉ ተገናኙ።
እነ አርምስትሮንግ በጨረቃ ላይ በነበሩበት ጊዜ ብዙ ቁሶችን ትተው ተመልሰዋል። ለምሳሌ ከ73 የአለም መሪወች የተላለፉ መልዕክቶችን፣ የሰላምታ መልክዕት በሁሉ የመሬት ላይ ቋንቋወችና የሁለት ሰው ልጆች ስዕሎችን ትተው ተመልሰዋል። የአሜሪካንንም ባንዲራ በጨረቃ ተክለዋል።
ሓምሌ 24 የትዕዛዝ ማዕከሉ መሬት ላይ ሲደርስ ምናልባትም ጠፈርተኞቹ ያልታወቀ አደገኛ ቫይረስ ጨረቃ ላይ አጋጥሟቸው ሊሆን ይችላል በሚል በኳረንታይን ለ3 ሳምንት ከሰው ልጆች ተለይተው ተቀመጡ። ከኳረንታይን ሲወጡ፣ በርግጥም እንደ ታላላቅ ጀግኖች በተለያዩ የአለም ክፍሎች ስማቸው ተጠራ በዋሽንግተን ዲሲና በሜክሲኮ ሲቲ ለጠፈርተኞቹ ትልቅ ሰልፍ ሆነ።
ደራሲና ተርጓሚ አፈወርቅ በቀለ የተወለደው እዚሁ አዲስ አበባ ባሻ ወልዴ ችሎት በተባለ ሰፈር ነው - የዛሬ 76 ዓመት ገደማ፡፡ የአንደኛ ደረጃ ተማሪ ሳለ ባልንጀሮቹ በ1952 ዓ.ም ባቋቋሙት “የምኒልክ አበባዎች” የተሰኘ ክበብ ውስጥ አባል ሆኖ ቴአትር በመጻፍ፣ በመተወን፣ በማዘጋጀትና ዘፈን በማቀንቀን ጭምር በንቃት ይሳተፍ እንደነበር ያስታውሳል። ዕድሜውን ሙሉ ከስነ ፅሁፍ ያልተለየው አፈወርቅ በቀለ፤ በሚወደው የኢትዮጵያ ደራስያን ማህበር ውስጥ ለረዥም ዘመናት በተለያዩ ሃላፊነቶች አገልግሏል። በርግጥ አሁን እንደ ቀድሞው ከቤት ውጭ አያዘወትርም፡፡ በህመም ሳቢያ እንቅስቃሴው ተገድቧል። ሰሞኑን ግን ብርሃንና ሰላም በነፃ ያተመውንና የራሱን ጨምሮ የ35 አንጋፋ ደራሲያንን ታሪክ የያዘው መጽሐፍ የርክክብ ስነ-ስርዓት ላይ ተገኝቶ ነበር። የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛዋ ናፍቆት ዮሴፍ አጋጣሚውን በመጠቀም ከደራሲ አፈወርቅ በቀለ ጋር በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ አውግታለች፡፡ እነሆ፡-
ዛሬ የአንተን ታሪክ ጨምሮ የ35 አንጋፋ ደራስያንን ታሪክ ያካተተ “ማህደረ ደራሲያን” የተሰኘ መፅሐፍ የርክክብ ስነ-ስርዓት ላይ ለመታደም መጥተህ ነው ያገኘሁህ፡፡ ጓደኞችህ ደግሞ መታመምህን ነግረውኛል፡፡ ታዲያ እንዴት መጣህ?
ይሄውልሽ የኔ ልጅ… ሰው ወደዚህ ምድር ሲመጣ ዝም ብሎ አይደለም የሚመጣው። መንፈሳዊ እሳቤ ይኑርሽም አይኑርሽም፣ ሰው እዚች ምድር ላይ ዝም ብሎ የተወረወረ አይደለም -- አላማ አለው። የመጀመሪያውና የሰው ልጅ እዚህ ምድር ላይ የመገኘቱ ምስጢርና ጉዳይ ህይወትን ለማስቀጠል ነው። የሰው፣ የተፈጥሮን በአጠቃላይ ህይወት ያላቸውን ነገሮች እንዲቀጥሉ ለማድረግ ነው፡፡ ይህን አንድ በይልኝ፡፡ ይህ ማለት ምን ማለት ነው አልሽ?------- እኔ ደግሞ ሰው የራሱን ህይወት ያስቀጥላል፣ የተፈጥሮን የእፅዋትን፣ የአየሩን ሕይወቶች እንዲቀጥሉ ያደርጋል፡፡ ስለዚህ የሰው ልጅ የመጀመሪያ ተልዕኮ ሕይወት በምድር ላይ እንድትቀጥል የማድረግ ተልዕኮ ነው፡፡
ሁለተኛው ተልዕኮ ደግሞ እንደ ሰው ከተፈጥሮ ጋር በመሆን በልምድ ውስጥ ለማለፍ ነው፡፡ ልምድ ስንል ምን ማለታችን ነው? ለምሳሌ አንቺ እሳት ማቃጠሉን ታውቂያለሽ፤ ግን በምን አወቅሽ?
አዎ በእሳት ማቃጠል ልምድ ውስጥ ስላለፍሽ ታውቂዋለሽ። ለምሳሌ ይበርድሻል---- ይቀዘቅዝሻል። በዚህ ልምድ ውስጥ ስላለፍሽ ታውቂዋለሽ፡፡ ረሀብ አለ ጥጋብ አለ፣ ማግኘት አለ፣ ማጣት አለ፣ መውደቅ እንደዚሁ አለ። ወድቆ መነሳትም አለ፡፡ እነዚህ ነገሮች የሰው ልጅ በህይወት ዘመኑ የሚያልፍባቸው ልምዶች ናቸው፡፡ ሰው እንደ ሰው ተፈጥሮ በልምዱ ወይም በሌላው ልምድ ውስጥ ሳያልፍ መኖር አይቻልም፡፡ ጤንነት አንዱ የሰው ልጅ ልምዱ ነው፡፡ መታመም ደግሞ ሌላው የህይወት ልምዱ ነው፡፡ አሁን እኔ አዎ ያመኛል፣ አዎ ቃንዛ አለኝ። እድሜዬ 78 ዓመት ነው፡፡ 78ቱንም ዓመት ስኖር በህመም ልምድ ማለፍ አልችልም፡፡ አሁን ግን በህመም ልምድ ውስጥ እያለፍኩ ነው፡፡ ተቀብየዋለሁ፤ በዚህ ልምድ ውስጥ ማለፌ ግድ ስለሆነ።
በዝርዝር መነጋገሩ አስፈላጊ ቢሆንም ባይሆነም----- በአጠቃላይ ግን ያመኛል። የመጀመሪያው ትልቁ ችግሬ የአከርካሪ አጥንቴ ዲስክ መንሸራተት ነው፡፡ ያ ዲስክ ተንሸራቶ ነርቮቼን ተጭኗቸዋል፡፡ ነርቮቹ ጭነት በሚደርስባቸው ጊዜ ሌሎች የአካላችን አባል አካላት ይረበሻሉ፤ አይታዘዙም፡፡ እግሬን ይደነዝዘኛል፤ እጄን ያቃጥለኛል፡፡ ብዙ ነው ነገሩ። እግዚአብሔር የሰጠኝ ፀጋ ምንድን ነው… ሌሊት አልጋ ላይ አረፍ ካልኩኝ እንቅልፍ ይወስደኛል፡፡ የአዕምሮዬን ኳኳታ ዞር በል እለዋለሁ፡፡
አዎ ይቻላል፡፡ በነገራችን ላይ እኔ የአዕምሮዬ ጌታ እንጂ አእምሮዬ የኔ ጌታ አይደለም፡፡ ስለዚህ “አሁን አታንኳኳ፣ አሁን ሰላም ማግኘት እፈልጋለሁ” ስለው ኳኳታው ጥሎኝ ይሄዳል። ያን ጊዜ ሰላም አገኛለሁ፡፡ ቀን ቀን ደግሞ በንቁ ህሊና መዋል አይችልም። ገና አእምሮዬ ወደ ንቃት ደረጃ ከፍ አላለም፡፡ አስተውለሽ ከሆነ …መንገድ ላይ ማንም ሰው የሚረግጠውን መሬት አስተውሎ ሲረግጥ አይታይም፡፡ ስለዚህ ማህበረሰቡን ስታይ፣ አንድም በንቃት የሚንቀሳቀስ የለም፡፡
…በግማሽ ንቁ ህሊና ውስጥ ሆነን ነው የምንንቀሳቀሰው ----- ማለት ነው፡፡ አእምሮአችን በሙሉ ንቁ ህሊና ውስጥ ሲሆን 360 ዲግሪ ያለውን ነገር ሁሉ ይቆጥራል፡፡ ይሄ የሚሳካው በተመስጦ ነው። ይሄ ደግሞ ወደ ሌላ ፍልስፍና ይወስደናል። ስለ ህመሜ ይህንን ያህል ካልኩኝ ይበቃኛል፡፡ ቤቴ ግንፍሌ ሺ ሰማኒያ አካባቢ ነው፡፡ ከዚያ እዚህ ድረስ መምጣት ለኔ ፈተና ነው፡፡ እኔ ደግሞ አልተኛም፡፡ በፍጹም እጅ ሰጥቼ አልተኛም ብዬ እንቀሳቀሳለሁ። የህመም ሁኔታዬ ይሄ ነው። ህመሙን በፀጋ ተቀብዬዋለሁ፡፡ እንደ ሰው ማለፌ አይቀርም፤ በህይወት ውስጥ የህመም ልምድ ምን እንደሆነ አውቄ፤ሳልፍ አልፋለሁ ማለት ነው።
በዛሬው ዕለት ለምትወደው ለአንጋፋው የደራሲያን ማህበር ህንጻ ማሰሪያ የሚሆን ሁለት የትርጉም መጻህፍትህን በስጦታ ታስረክባለህ፡፡ አሁንም ትፅፋለህ ትተረጉማለህ ማለት ነው?
አሁን እንደዚህ እያመመኝ አልጽፍም፤ ለነገሩ እፅፋለሁም አልጽፍምም ማለት ይቀላል። እፅፋለሁ ስልሽ የዚህ ትውልድ ወጣቶች ግጥሞች፣ ስነ ፅሁፎች ደስ ይሉኛል፤ ትውልዱ ደግሞ እንደ አባቱ አድርጎ ስለሚመለከተኝ፣ “እባክህ ጋሽ አፈወርቅ ግጥማችንን እይልን----አርትኦት ስራልን፣ እባክህ ልብወለድ ስራችንን እይልን ---- ይሆናል ወይም አይሆንም በለን” ብለው ወደ እኔ ይመጣሉ፡፡ እነሱ እንድንቀሳቀስ እድል ይሰጡኛል፡፡ የሚሆነውን ይሆናል እላለሁ። ንግግሬ አንድና አንድ ነው። የማይሆን ከሆነ አይሆንም፡፡ ”ግጥሙን ትተህ ሌላ እንጀራ ፈልግ፣ ግጥም የአንተ እጣ ፈንታ አይደለም፤ ለድርሰት አልተፈጠርክም” ብዬ በግልጽ እናገራለሁ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የለሰለሱ መሬቶች… ቢዘሩባቸው የሚያበቅሉ ከሆኑ አበረታታቸዋለሁ፡፡ በዚህም መልኩ ብዙ ታዳጊዎችን አውጥቼዋለሁ፡፡ በዚህም ደስ ይለኛል፡፡
አንደኛው መጽሐፍ ጆርጅ ኦርዌል የሚባል የእንግሊዛዊ ደራሲ ስራ ነው። “Animal Farm” በሚል መፅሃፉ ይበልጥ ይታወቃል፡፡ እኔ የተረጎምኩት “1984” የተሰኘ ሌላ ሁለተኛ መፅሐፍም አለው። መፅሐፉ ኮሙኒዝም የሚባለውን ርዕዮተ ዓለም በደንብ አድርጎ የሚተችና የሚያጋልጥ ነው። “ዩቶጵያ“- የማይሆን እሳቤ እንደሆነ ያጋለጠበት ነው። ኦርዌል መፅሐፉን ሲፅፈው የራሱን ዓለም ሰርቶ ነው፡፡ ገፀ ባህሪያቱ የራሱ ናቸው፡፡ ነገር ግን በራሱ ዓለም ውስጥ ሆኖ ሶሻሊዝምን --- ኮሚኒዝምን ይተቻል፡፡ ሀሳቡ ምን መሰለሽ ---- ኮሙኒዝም በ1984 ካልተገታ ዓለም እንደዚህ ትሆናለች የሚል እሳቤ ነው፡፡ ደንበኛ መፅሀፉ (ኦርጅናሉ ማለቴ ነው) አንብቦ ለመረዳት--- እንግሊዝኛውን እንግሊዞች እንኳን አንብበው መረዳት አይችሉም፡፡ ይህ ፅሁፍ እንግሊዝኛ ለማያነቡ የአገሬ ሰዎች ወደ አማርኛ ቢመለስላቸው አንዳች ፋይዳና ትምህርት ያገኙበታል በሚል ነው የተረጎምኩት፡፡ ወደ አማርኛ የተረጎምኩት ግን አሁን ባለሁበት ሁኔታ ሳይሆን ቀደም ብሎ ነው፡፡ ብዙ ገፆች አሉት፡፡ ራሱን አማርኛውን ለመረዳትም ያስቸግራል፤ ምክንያቱም የተተረጎመው በኦርዌል የቋንቋ ከፍታ ነው። ለአማርኛ ቋንቋ ዕድገትም አስተዋፅኦ ያደርጋል ብዬ አስባለሁ። መፅሀፍቱ ዝም ብለው ሊቀመጡ ይችላሉ፡፡ ዛሬ ባይታተም የዛሬ ዓመት ወይ የዛሬ 10 ዓመት፣ ወይም 20 ዓመት የልጅ ልጆቼ ሊያሳትሙት ይችላሉ፡፡ ነገር ግን የኔ ፍላጎት አንደኛ አንባቢ ዘንድ እንዲደርስ፣ ሁለተኛ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር እንዲገለገልበት ስለፈለኩ ነው፤ ከእነ አዕምሮ ንብረት ጥበቃው ያበረከትኩት፡፡
አዎ አልፎ አልፎ እጽፋለሁ። ባለፈው ቅዳሜ “ጊዮን” መፅሄት ላይ አንድ ፅሁፍ አለ እይው። ስለ ቋንቋ ነው። ቀጣዩ ደግሞ በሚቀጥለው ሳምንት ይወጣል። ከዛ በፊት በንባብ ዙሪያ ፅፌ ነበር። አጫጭር ልቦለዶች --- በነገራችን ላይ ግጥምም እፅፋለሁ፡፡ ለማህበረሰቡ መዝናኛ ይሆናሉ፣ ያስተምራሉ ይለውጣሉ ብዬ ወደ አማርኛ ከመለስኳቸው መጻህፍት መካከል አንዳንዶቹን ልንገርሽ። “The power Now” (የአሁንነት ሀይል) አንዱ ነው። ሌላው "የአምላክ ፈዋሽነት ሀይል” (The healing power of God) የተሰኘ ነው፡፡ ሶስተኛው "የመጨረሻ መጀመሪያ" የተሰኘና በጄምስ ሬድፊልድ የተጻፈ እጅግ መሳጭ መፅሀፍ ነው። “የአሁንነት ሀይል” አማርኛውን ገበያ ላይ አታገኚውም - ጠፍቷል። እንግሊዝኛው በ47 ቋንቋዎች ተተርጉሟል። ወደ 30 ሚሊዮን ቅጂ ተሸጧል። አሁንም ኦን ላይን እየተሸጠ ነው። አማዞን ላይ ብትገቢ ታገኚዋለሽ። ኦሪጂናሉ “ዘ ሰላስታይን ፕሮፌሲ” ይባላል። በቀጥታ ወደ አማርኛ ስትመልሺው “የሰማየ ሰማያት ትንቢት” ነው የሚለው። እኔ ግን “የሰማየ ሰማያት ትንቢት” ብለው ብዙ ወጣቶች እንደምታውቂው መንፈሳዊ ነገር ማንበብ አይወዱም፤ እናም ይገፈትራል በሚል እሳቤ ርዕሱን “የመጨረሻው መጀመሪያ” አልኩት፡፡ ሌሎችም አሉ።
ሲጀመር በየትኛውም ጊዜ ቢሆን የትውልድ ክፍተት ይኖራል። የትውልድ ክፍተት መኖር በዚህ ትውልድ ብቻ ሳይሆን ተፈጥሯዊ ነው። ጥንትም በአያቶቻችን፣ በአባቶቻችን የትውልድ ክፍተት ነበር። በእኛና በአሁኑ ትውልድም መካከል ክፍተት አለ። በሚመጣውና በአሁኑ ትውልድም ክፍተት ይኖራል፤ ተፈጥሮአዊ ነው። ችግሩ ምንድን ነው? እኛ በዚህ ዘመን ክፍተቱን ለማጥበብ ጥረት አላደረግንም። ክፍተቱ እንዲጠብ ለማድረግ የእኛን ጥረት ይሻ ነበር። የሚገርምሽ ነገር በብዙ መድረኮች ላይ ተናግሬዋለሁ፤ ዛሬም ደግሜ እናገረዋለሁ። ይህ ትውልድ የታመቀ ሀይል ነው።
በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ህዝብ ወደ 130 ሚሊዮን ይደርሳል ይባላል። 110 ሚሊዮን ሊሆንም ይችላል። ነገር ግን ከዚህ 110 ወይም 130 ሚሊዮን ህዝብ መካከል 70 በመቶው ወጣት ነው። ይህ ትውልድ ደግሞ -- የታመቀ ሃይል ነው ብዬሻለሁ። ቢያሳዩት ያያል፣ ቢመክሩት ይመከራል፣ ቢያሰሩት ይሰራል። --- ያጣው የሚያሰራው የሚመራው አካል ነው። ትውልዱ ራሱን መምራት ይችላል፣ የራሱን ህግ መጻፍ ይችላል፣ የራሱን መንገድ መቀየስ ይችላል። ስለዚህ የትውልዱን ክፍተት ማጥበብ ያቃተን እኛ አባቶች ነን። እኔ ብዙ ወጣቶችን በመምከርና በመቅረብ ከተያያዙት የተሳሳተ መንገድ መልሼአለሁ፡፡ በዚህ በጣም ደስ ይለኛል። ስለዚህ ችግሩ ከትውልዱ አይደለም። ከእኛ ከትልልቆቹ ነው። ትውልዱ እድለኛ ነው፤ በብዙ ነገር ከእኛ ይሻላል።
የማርክሲዝም ፍልስፍና ምን ይላል መሰለሽ? የዳይሌክቲክ ህግ የሚሉት አለ፤ ሁልጊዜ ከቀላል ወደ ውስብስብ፣ ከትንሽ ወደ ብዙ ነው ሂደት ያለው። የዛሬው ትውልድ አዕምሯቸው ከእኛ የተሻለ ነው። የተሻለ የመቀበል ችሎታ አላቸው። በዛ ላይ ደግም አስቢው… ቴክኖሎጂ ረድቷቸው በቴክኖሎጂ ተዓምር መፍጠር ይችላሉ። ዋናው ነገር ወጣቱን ወደ ንቃተ ህሊና ማድረስ ነው። አንደኛ ነገር ወጣቱ የሚመራው በአዕምሮው ሳይሆን በራሱ መሆኑን መገንዘብ አለብን። አዕምሮ ለሰው ልጅ መገልገያ እንጂ ሰው የአእምሮው መገልገያ አይደለም። ሰው እንደ ሰው ነፍሱ አለ፤ ስጋው የነፍሱ ማደሪያ ቦታ ነው። ሌላው የሰው ልጅ አባል አካላት፣ እጅ፣ እግር፣ አይን፣ አፍንጫ- የሰው ልጅ የነፍሱ አገልጋዮች ናቸው። ከነፍሱ መገልገያዎች አንዱ አዕምሮ ይባላል። ስለዚህ ሰው አዕምሮን መጠቀም መገልገል አለበት።
ማህሌት እኮ በቅርቡ ያሳተመችው ሁለተኛ መፅሀፏ ነው። ማህሌት የመጀመሪያውን የግጥም መፅሀፍ ያሳተመችው በ12 ዓመቷ ነው። በኢትዮጵያ ታሪክ በ12 ዓመት የግጥም መጽሐፍ ያሳተመ የለም። የሪከርዱ ባለቤት ናት ማለት ነው። ከእሷ በፊት ታገል ሰይፉን ታውቂዋለሽ? በ16 ዓመቱ ነው ያሳተመው። ማህሌት ሁለተኛውን መፅሐፏን በ20 ዓመቷ ነው ያሳተመችው። የሚደንቅሽ ርዕሱ ራሱ “ሀሳብ ነኝ” የሚል ነው። ገረሜታን የሚጭር ነው። በነገራችን ላይ ሰዓሊም ናት። አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የስዕል ት/ቤት፣ የሁለተኛ ዓመት ተማሪ ነበረች። አሁን በኮሮና ረቂቱ ምክንያት አቋረጠችው።
የኔ ተፅዕኖ የለባትም። ከእርሷ ጋር ሰባት ልጆች ናቸው ያሉኝ። ተፅዕኖ የማሳደር አቅም ቢኖረኝ፣ ሁሉንም ደራሲ አደርጋቸው ነበር። ሲጀመር ያ ሊሆን አይችልም። ስነፅሁፍና ስነ ስዕል ከራስ ፍላጎትና መገፋት የሚመጣ ነው። እኔ ያደረግሁት ፍላጎቷንና ህልሟን በማየት ሁኔታዎች ማመቻቸት ነው። መሆን የምትፈልገውን እንድትሆን ረድቻታለሁ።
በጡረታ ደሞዝ እየኖርክ እንደሆነ ነው የሰማሁት-- የጡረታ ገንዘብህ ብዙ ነው እንዴ--ማለቴ ዘና አድርጎ የሚያኖር ነው? እንዳንተ ያለ ታዋቂ ሰው ሲታመም እኮ የተሻለ ህክምና እንዲያገኝ ድጋፍ ይሰባሰብለታል፡፡ አንተ ግን መታመምህም አልተሰማም--- ለምንድን ነው?
ለምን መሰለሽ….. ከማህሌት ጋር ሰባት የተባረኩ ልጆች አሉኝ። ከሰባቱ ስራ ያልያዘችው ማህሌት ብቻ ነች። ስድስቱም ስራ አላቸው፡፡ ከስድስቱ ዘጠኝ የልጅ ልጅ አግኝቻለሁ። ሶስቱ አግብተው ሶስት ሶስት ልጅ አበርክተውልኛል። እድሜና ጤና ብድሩ ይድረሳቸው፤ እነሱ ናቸው ተንከባክበው የያዙኝ። ያለ ምንም ችግር ነው የምኖረው። ቸግሮኝ አያውቅም። ጡረታ ከወጣሁ 23 ዓመቴ ነው።
አዎ 47 ዓመት ነው አብረን የኖርነው። እና ፈጣሪ የሰው መውደድ ስለሰጠኝ “ጋሽ አፈወርቅ ለመድኃኒት መግዣ ይሁን” እያሉ 5 ሺህ ብር፣ 7 ሺህ ብር፣ 10 ሺህ ብር ይልኩልኛል። ጭራሽ የገንዘብ ጉዳይ ጭንቅ ሆኖብኝ አያውቅም። አሁንም ቢሆን ምንም እርዳታ አልፈልግም። ሁሉም የከንቱ ከንቱ መሆኑን ተረድቻለሁ። ሲጀመርም የቁስ አካል ፍላጎት አልነበረኝም።
የመንግስት ቤት አለኝ፡፡ ቤቴን በላይ በሰማይ እያዘጋጀሁ ነውኮ። አንድ ነገር ሳልነግርሽ ማለፍ አልፈልግም። ስማቸውን ባልጠቅስም፣ የአከርካሪ ዲስክ መንሸራተት ህመሜን ለማሳከም፣ በራሳቸው መጓጓዣ ደርሶ መልስ የአየር ትኬት ቆርጠው ባንኮክ ወስደው አሳክመው፤ ከዛም ህክምናው በጣም አዳጋች በመሆኑ በፊዚዮቴራፒ፣ በአካል እንቅስቃሴና በመድሃኒት ብታከም እንደሚሻል ተመክሬ ነው የተመለስኩት። እዚህ አገር ብታከም ኖሮ ቀዶ ህክምና እናድርግ ብለው ሕይወቴም ሊያልፍ ይችል ነበር። ለ20 ቀን ደረጃውን በጠበቀ ሆቴል አኑረውኝ፣ ህክምና አግኝቼ እንድመለስ ያደረጉት ጥሩ ወዳጆቼ ናቸው፤ ስማቸው ቢጠቀስ ደስተኛ እንደማይሆኑ አውቃለሁ፤ ቢሆንም በደፈናው አመሰግናቸዋለሁ።
ምንም የለም! ለምንድነው ከዚህ በኋላ መኖር የምመኘው? ለገንዘብ ነው? ለሀብት ነው? ያላየሁት ነገር የለም። እኔ እግዚአብሔር አምላክ ከስቃይና ከህመም ትንሽ በረድ አድርጎልኝ፣ በሚጠራኝ ጊዜ ብሄድ ደስ ይለኛል። በነገራችን ላይ የዛሬ 3 ዓመት የቁም ኑዛዜዬን ሁሉ ጨርሼ፣ ሀብት ንብረት የለኝም ነገር ግን ኑዛዜዬ በውልና ማስረጃ በኩል ለቤተሰቤ ተሰጥቶ ዝግጁ ሆኜ እስክጠራ እየጠበቅኩኝ ነው።
ወፍሪ ምርጫ ህዝበ-ውሳነ ሲዳማ ትማሊ ኣብ ከተማ ሃዋሳን ኣብ ካልኦት ወረዳታት ሲዳማን ክካየድ ውዒሉ። ሎሚ ረቡዕ ክጅምር ዝነበሮ ምዝገባ መረፅቲ ግን ፅባሕ ከምዝጅምር ቦርድ ምርጫ ትማሊ ኣፍሊጡ’ሎ።
ምልክት “ሻፌታ’’ ዝሓዙ ዝተፈላለዩ ምልክታት ብምሓዝ ኣብ ኣደባባይ ወፍሪ ምርጫ ዘካይዱ ዘለው ሲዳማ ርእሳ ክኢላ ክልል ክትኸውን ዝደልዩ ጥራሕ እዮም።ኣካል ደቡብ ክልል ኮይና ክትቕፅል ዝደልዩ ግን ወፍሪ ከካይዱ ኣይርኣዩን ክብል ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ከተማ ሃዋሳ ሓቢሩ’ሎ።
ትላንትና፥ ቀድሞ ከምመለከታቸው ሁለት ሀገራዊ የዜና ድረ-ገፆች ውጪ እርሜን ወጣ ብል፥ አንድ አርዕስተ-ዜና ተመለከትኩ – “ጠቅላይ ሚንስትሩ ፓርላማውን በእንባ አራጩት” ይላል። ዓይን መሳቢያ – ብልጭልጭ የአልባሌ ዜና ልጣጭ (መጠቅለያ) መሆኑ አልጠፋኝም። ያም ቢሆን ግን “ባህር-ዳር ላይ ደም ያራጩት ጠቅላይ ሚንስትር ሳምንት ሳይሞላቸው ከምኔው ፓርላማውን እንባ ለማራጨት ደረሱ?” ብዬ ከማሰብም ባሻገር፣ ሌላ ትኩስ ዜና አልነበረምና ያንን ተንቀሳቃሽ ምስል ከፈትኩ። የተመለከትኩት ግን እንደተባለው እንባ ሲያራጩ ሳይሆን፥ ለታዘዛቸው አገልጋይ ክንፍ ሰክተው፣ “እምቢኝ!” ላላቸው ደግሞ ቀንድ ተክለው ኣንዱን መልአክ ሌላውን ጭራቅ አድርገው ሲስሉ ነበር። ጠቅላይ ሚንስትሩ፦ በገዳይና በተገዳይ መካከል ገደል ፈጥረው ይኼን በገነት ያንን ደግሞ በሲዖል ለማኖር ሲጥሩ፥ በሁለት ወንድማማቾች መካከል ልዩነትን ዘርቶ፣ አለመስማማት አብቅሎ፣ እልቂትን ያሳጨደ ግብዝ ባለሥልጣን ርስቱ የት እንደሆነ ግን ሳይናገሩ አልፈዋል።
እዚህ ጋር ያለኝን ጽኑ እምነት ማስቀመጥ ግድ ይለኛል። ዶ/ር አምባቸው መኮንንም ሆኑ ብርጋዴር ጄነራል አሳምነው ጽጌ፣ ጄነራል ፃእረ መኮንንም ሆኑ ጄነራል ገዛኢ አበራ፣ እንዲሁም ሌሎቹም ለእኔ እኩል ኢትዮጵያዊ ናቸውና በህልፈታቸው የሚሰማኝ ቁጭትም ሆነ ሀዘን አንድ ነው። እንደ ግለሰብ፦ እንኳን የወገን የጠላትም ሞት ከማይስደስታቸው ብዙሃን መካከል ኣንዱ ነኝ። የቱም አይነት ትርጓሜ ሊሰጠው ቢችልም፥ ደስታዬ – ለነፃነቴ መስዋዕት በሆኑት ሰማዕታት እንጂ በግፍ በዘመቱብኝ ወራሪዎች ሞት አይደለም። ኩራቴ – የህይወት ዋጋ በከፈሉልን ኢትዮጵያውያኖች ጽናት እንጂ ዋጋ ባስከፈሉን ጣልያኖች እልቂት አይደለም።
ወደ ጠቅላይ ሚንስትሩ አጠቃላይ የፓርላማ ዲስኩር ስመለስ፥ ከሸፈ የተባለው “መፈንቅለ መንግስት” ተሳክቶ አስተውያለሁ። በአደባባይ “ፍቅር ያሸንፋል!” ብለው የሚሰብኩት አቡነ-ሚንስትር፥ በጓዳቸው ለሀይልና ጉልበት እንደሚሰግዱ፣ ለእብሪት እንደሚንበረከኩ፣ ለትዕቢትም እንደሚሰዉ በግልፅ ተመልክቻለሁ። ሁሉንም ለማስደሰት ከንቱ የደከሙት ግለሰብ፥ በስተመጨረሻ፦ የሰው ልጅ ሁለት የአፍንጫ ቀዳዳ ቢኖረውም አንዱን እንጂ መልካምና መጥፎ ሽታን ሁለቱንም እኩል ማሽተት እንደማይቻለው ተረድተዋል። ስለዚህም የሀይል ሚዛኑ ወደ አጋደለው ህወሃት ተስበዋል።
በገዛ አስተዳዳሪው “ከሀገር ለመገንጠል ያስባል” ተብሎ የተከሰሰውን ፈርተው፥ “በክልል ለመከለል” ይጠይቃል በሚባለው ላይ ዝተዋል። በአንደበታቸው “ኢትዮጵያን ለማፍረስ የቀድሞዋ ሶቭየት ህብረት እንዴት ፈረሰች ብሎ ምሁራንን ቀጥሮ ይዶልታል” ያሉንን የሀገር ደላላ ነፃነት አውርሰው፥ “ኢትዮጵያ እንዴት ትሰንብት” በሚለው ሀገር ወዳድ ላይ ጥይትና እስር ተናዘዋል። ለግለሰቦች የስልጣን ውክልና ጎራ ይዘው የሚከራከሩት መሪ፥ ለህዝቦች መድሎ-አልባ ህገመንግስታዊ ውክልና በቆሙ ወጣቶች ላይ ጎራዴ ለመምዘዝ እንደማይመለሱ በእርግጠኝነት ተናግረዋል። አዎን፦ ብሔርተኞችና ህወሀት አሸንፈዋል! “መፈንቅለ መንግስቱም” ተሳክቷል!
ጠቅላይ ሚንስትሩ ወደ ህወሃት ቢሳቡም፥ ህወሃት ግን የዞረ “ድምሩን” ለማወራረድ የቤተመንግስት ወይራ ችግኞች አድገው ጫካ እስከሚሆኑ ለመጠበቅ ትዕግስት ያላት አይመስለኝም። ወደ ላይ ሳይሆን ወደ ታች ቀድማ መሸፈቷ አይቀሬ ነው። ጠቅላይ ሚንስትሩ ወደዱም ጠሉ ትግራይ፣ አማራና ሲዳማ ከእጃቸው አምልጠዋል፤ ከጥቂት ጊዜም ቦኋላ ሱማሌ፣ ቤንሻንጉልና አፋር ሳይወድ በግድ ይከተላል። በተለይም ኣማራ – የአዲስ አበባ ሚንስትሮችህ ወንዶች ናቸው ብለህ ከአመንክ በጊዜ ብትገርዛቸው ያዋጣሃል።
ከበፊቱ በበለጠ በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ ይሳተፉ ፡፡ ነፃ መተግበሪያውን ያውርዱ እና እርስዎ በፈለጉበት ጊዜ እና ቦታ ከመጽሐፍ ቅዱስ ጋር በመደበኛነት ይደሰቱ።
ኣብ ርዋንዳ ተዓቝቦም ዝርከቡ ኣሽሓት ስደተኛታት ኮንጎ፣ ብሰንኪ ዋሕዲ መቑነን ኣብ ዘካይድዎ ዝነበሩ ተቓውሞ ምስ ፖሊስ እታ ሃገር ብምግጫዎም ብውሕዱ 11 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ግጭት፣ ፖሊስ ርዋንዳ ነቶም ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዘካይዱ ዝነበሩ ኣስታት 3 ሽሕ ዝግመቱ ስደተኛታት ኮንጎ ንምብታን ኣብ ዝፈተነሉ እዋን’ዩ ተጓሃሂሩ።
ፖሊስ ነቶም ብሰንኪ ዋሕዲ መቑነን ተቓውምኦም ዘስምዑ ዝነበሩ ስደተኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ጠያይትን ከምዝተኮሱ ዝሓበሩ ናይ ዓይኒ መሰኻክር፣ ሓያሎ ሰባት ከምዝተቐትሉን ከምዝቖሰሉን ኣረጋጊጾም።
ኣብ ሃገሩ ንዝርከቡ ስደተኛታት እኹል መቑነን ከውሕስ ዘይክኣለ፣ መንግስቲ ርዋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ኣሽሓት ስደተኛታት ንምቕባል ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ከምዘሎ ይፍለጥ።
“የሰው ልጅ ሆይ! ምህረትን ብትሻ እራስህን የሚጠቅምህን አትፈልግ፤ ግን መሰል ወንድሞችህን የሚጠቅመውን እንጂ። አይንህን ወደ ፍትህ የምታዞር ከሆነ ለራስህ የምትመርጠውን ለጎረቤትህ ምረጥ።” ባሃኡላህ
ለእግዚአብሔር ማደር ለመሰል ፍጡራን ማገልገል ማለት ነው። ከዚህ በስተቀር በምንም መንገድ የእግዚአብሔር አገልጋዮች ልንሆን አንችልም። ለመሰል ወንድሞቻችን ጀርባችንን ብንሰጥ ለእግዚአብሔርም እንዲሁ ማድረጋችን ነው።
በዚህ መሰረት ባሃኢዎች በግላቸውም ሆነ በጋራ በመሆን የሚኖሩባቸውን ማህበረሰብ ለማገልገል ከጓደኞቻቸውና ከጎረቤቶቿቸው ጋር ትከሻ ለትከሻ ሆነው የተለያዩ እንቅስቃሴዎችን ያደርጋሉ። አላማቸውም መንፈሳዊና ቁሳዊ እድገት ለማህበረሰባቸው ለማምጣት ሲሆን ይህንንም ሲያደርጉ ቅንነት በተሞላው ሁኔታ ነው።
ባሃኢዎች ከእንቅስቃሴዎቻቸው ትልቁን ቦታ የሚሰጡት ትምህርትን በማስፋፋት ረገድ ነው። ምክንያቱም ሰዎችን የሚያሰለጥንና የሚመራ እንዲሁም የተፈጥሮ እውቀታቸውን እንዲያሻሽሉ የሚያደርገው ትምህርት፥ ዓለም ከተፈጠረ ጀምሮ የተላኩ ነቢያቶች ሁሉ ከፍተኛው አላማ ነው። በባሃኢ ሃይማኖት ትምህርት በመሰሩት ተፈላጊና ማለቂያ የሌለው መሆኑ በግልፅ ታውጇል። አስተማሪ ለስልጣኔ ከፍተኛ ኃይል ሲሆን፥ ማስተማርም ሰዎች ሊሹት የሚገባ ታላቅ ምኞት ነው። ትምህርት የሚጀመረው በእናት ማህፀን ሲሆን፥ ሕይወት ማለቂያ እንደሌለው ሁሉ እውቀትም ማለቂያ የለውም። ትምህርት ለትክክለኛ ኑሮ ሁልጊዜ ተፈላጊና ለማህበራዊ አኗኗርም መሰረቱ ነው።
ትምህርት በትክክለኛው መንገድ ለሁሉም ሲሰጥ የሰው ልጅ ይለወጣል። ምድርም ገነት ትሆናለች። አብዛኛው ሰው በከንቱ ጥላቻ በአሳሳች ትምህርት ፥ በተሳሳተ ፍልስፍና እንዲሁም ከህፃንነቱ ጀምሮ በመጥፎ ፀባይ የተመረዘ በመሆኑ በአሁኑ ዘመን በእምነት ደህና እውቀት አለው የሚባል በጣም ጥቂት ነው። ስንት ናቸው፥ ገና በህፃንነታቸው እግዚአብሔርን እንዲያፈቅሩ ህይወታቸውንም ለእርሱ እንዲሰጡ የተመከሩ ! ለሰው ልጆች ማገልገልን ከፍተኛው የኑሮአቸው አላማ ያደረጉ፥ ለጠቅላላው ጥቅም እንዲውል ኃይላቸውን ያዳበሩ ስንት ናቸው! በእርግጥ እነዚህ ናቸው የመልካም ትምህርት ተፈላጊ ነገሮች። በሂሳብ ፥ በሰዋሰው ፥ በጆግራፊና በቋንቋ ጥናት ወዘተ አእምሮን ማጨቅ የተከበሩና ጠቃሚ ሰዎችን ለማስገኘት የሚሰጡት አገልግሎት የተወሰነ ነው።
ከመጀመሪያው የራዕይ መጽሐፍ ቁጥር 14 11 ላይ እንጀምርና “የሥቃያቸውም ጢስ ለዘላለም እስከ ዘላለም ይሄዳል, እነርሱም ምንም እረፍት, ቀን ወይም ሌሊት የላቸውም, ለአውሬው እና ምስል, እንዲሁም የስሙን ምልክት የሚቀበል እነዚህ አምላኪዎች”ወንድሞቼ እና የሰውን ዘር እህቶች, ስለ ምንም ስህተት. በሕይወታችሁ እግዚአብሔርን በግል እንደምታውቁት ወይም ባታውቁም ወይም በምንም ዓይነት የማታምኑ ስንሆን ሁላችንም በእግዚአብሔር ፊት መቆም አንችልም. ከሞት ማምለጥ የለበትም. ሁላችንም መሞታችን እንደማይቀር አምነን እንቀበላለን. ጉዳዩ ሲሞት አይደለም, ወሳኝ በሆኑት […]
ካብ 21 ክሳብ 26 ጥቅምቲ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዑደት ዘካየደት ምክትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣሚና መሓመድ፣ ኣብቲ ዞባ ናይ ሰላም ተስፋ ከምዘሎ ገሊጻ።
ኣብዚ ዞባ ካብ ዝርከባ ሓሙሽተ ሃገራት፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ሶማልን፣ ለውጥታት ክርአ እኳ እንተጀመረ፣ ኣብ ኤርትራን ጅቡቲን ግና ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘለዉ መራሕቲ’ዮም ዘለው።
ኣብ ካልእ ወገን፣ መበል 23 ዓመታዊ ኣኼባ በይነ መንግስታዊ ኮሚተ ላዕለዎት ሰብ-መዚን ክኢላታትን ቊጠባዊ ኮምሽን ኣፍሪቃ፣ ካብ 5 ሕዳር ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣስመራ ይካየድ ኣሎ።
የሶስት ፓርቲዎች ጥምረት የሆነው “አብሮነት ለኢትዮጵያ አንድነት” የተሰኘው ስብስብ “መጪው ምርጫ መቼ እና እንዴት ይካሄድ?” ለሚለው ጥያቄ ብቸኛ መልሱ ፖለቲካዊ በመሆኑ ድርድር እንዲካሄድ ጥሪ አቀረበ። አሁን ባለው የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ “የሽግግር መንግስት ማቋቋም አማራጭ የሌለው መፍትሄ መሆኑ ግልፅ እየሆነ መጥቷል” ብሏል።
የኢትዮጵያዊያን ሃገር አቀፍ ንቅናቄ (ኢሃን)፣ የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) እና ህብር ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ህብር-ኢትዮጵያ) በጋራ የመሰረቱት ጥምረት ይህን ያስታወቀው እሁድ መጋቢት 27፤ 2012 ባወጣው መግለጫ ነው። ጥምረቱ መግለጫውን ያወጣው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ነሐሴ 23 እንዲካሄድ እቅድ ተይዞለት የነበረውን አገራዊ ምርጫ ማካሄድ እንደማይችል ማስታወቁን ተከትሎ ነው።
ምርጫው ከተቆረጠለት ቀን እንዲራዘም ሲጠይቅ መቆየቱን ያስታወሰው የጥምረቱ መግለጫ አሁን “ምርጫው እንዳይራዘም ሲሰጡ የነበሩ ሕጋዊ ምክንያቶች ተሟጠው አልቀዋል” ብሏል። “ምርጫውን ለማራዘም የሚያስችል የሕግ ድንጋጌ የለም” የሚል ምክንያት ሲቀርብ እንደነበረ የጠቀሰው መግለጫው ሕጎች ባይፈቅዱም ከአገሪቷ ሁኔታ አንፃር እና ለህዝብ ደህንነት ሲባል ምርጫው እንዲራዘም ሲጎተጉት መቆየቱን ገልጿል።
“በኢትዮጵያ ሕገ መንግስት መሰረት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የስራ ዘመን አምስት አመት ብቻ ነው” ያለው የአብሮነት መግለጫ “ምክር ቤቱን በመበተንም ሆነ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ በማወጅ እድሜውን ማራዘም አይቻልም” ሲል አቋሙን አሳውቋል። ምርጫ ለማራዘም ሲባል የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ማወጅ ወይም የምክር ቤቱን እድሜ ለማራዘም ተብሎ ምክር ቤቱን መበተን፤ የህገ መንግስቱ ድንጋጌዎች አላማ እንዳልሆነም የጥምረቱ መግለጫ አብራርቷል።
“ለ 27 ዓመታት በተጭበረበረ ምርጫና አፈና፤ ላለፉት ሁለት ዓመታት ደግሞ ‘በአሻጋሪነት’ ስም ስልጣን ይዞ አገሪቱን በአግባቡ መምራት የተሳነው የትላንቱ ኢሕአዴግ፤ የዛሬው ብልጽግና ፓርቲ ከእንግዲህ በማንኛውም ስም እና ሰበብ ስልጣን ላይ የመቀጠል እድል ሊሰጠው አይገባም” ሲል “አብሮነት” በመግለጫው አፅንኦት ሰጥቷል።
ሀገሪቱ ካገጠማት ህገ መንግስታዊ መፋለስ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጉዳት እና ይመጣል ተብሎ ከሚሰጋው ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ለመውጣት እና በቂ ዝግጅት የተደረገበት ምርጫ ለማካሄድ መፍትሄ ያለውን መግለጫው ጠቁሟል። እነዚህን ወቅታዊ ጥያቄዎች ለመመለስ “አብሮነት” ያቀረበው ሁሉን አቀፍ የሽግግር መንግስት የማቋቋም ጥያቄ “አማራጭ የሌለው መፍትሄ መሆኑ ግልጽ እየሆነ መጥቷል” ብሏል ጥምረቱ።
“ምን ዓይነት የሽግግር መንግስት ይቋቋም? በማን እና እንዴት ሊቋቋም ይችላል? ዋና ሃላፊነት እና ተግባሩ ምን ይሆናል? ዕድሜው ስንት ነው?” የሚሉት ጥያቄዎች ግን “በመንግስት ብቻ ሳይሆን ሁሉን አቀፍ በሆነ አገራዊ የምክክር ሂደት ሊወሰን ይገባል” የሚል አቋም እንዳለውም ጥምረቱ ገልጿል። ከፖለቲካው ጉዳይ ይልቅ በአሁኑ ወቅት ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባው አንገብጋቢው የሀገሪቱ ችግር የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መሆኑን ጥምረቱ አሳስቧል።
ለወረርሽኙ “ሙሉ ትኩረት መሰጠት አለበት” የሚል አቋሙን ያንጸባረቀው ጥምረቱ በሽታው በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ ሀገራዊ ምክክር በአፋጣኝ እንዲጀመር ጥሪውን አቅርቧል። “ወረርሽኙን በብቃት መከላከላችን እርግጠኛ ከሆንን በኋላ በፍጥነት ሁሉን አቀፍ አገራዊ የምክክር ሂደት መጀመር እና አገራችንን ወደፊት ሊገጥማት ከሚችል ከፍተኛ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አደጋ ሊታደጋት የሚችል ሁኔታ ይመቻች” ሲል ጥምረቱ ጠይቋል። (ኢትዮጵያ ኢንሳይደር)
የኢትዮጵያን የኢቦላ ምላሽ የሚያስተባብረ ው የማኅበረሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር አቶ አቤል የሻነህ ለቪኦኤ በሰጡት መግለጫ ሽኝቱ የተዘጋጀው ከ200 በላይ ለሚሆኑ ዘማቾች ነው፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ እስከአሁን የኢቦላ ተጠርጣሪም ሆነ የወረርሽኙ ምልክት ኢትዮጵያ ውስጥ አለመታየቱ በአይሮፕላን ጣቢያዎች ላይ እየተካሄደ ያለው ፍተሻና ክትትልም እንደቀጠለ መሆኑን ዳይሬክተሩ አመልክተዋል፡፡
እቶም ኣብ ከተማ ቦዋከ ኣዲሞም ዘለው ኣባላት ሰራዊት፣ ኣንጻሮም ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከካይድ ኣብ ልዕሊ ዝተበገሱ ነበርቲ እታ ከተማ ብዝኸፈትዎ ተዅሲ ብውሕዱ ሽዱሽተ ሰባት ከምዝቖሰሉ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
መንግስቲ ኣይቮሪኮስት፣ እቶም ኣዲሞም ዘለዉ ኣባላት ሰራዊት ዕጥቖም ከውርዱ ንዘቕረቦ ጻውዒት ድሕሪ ምንጻጎም፣ እቲ መንግስቲ ብሓይሊ ንምምራኾም ብሰንበት 14 ግንቦት ፍሉያት ሓይልታቱ ናብታ ከተማ ልኢኹ።
እቶም ካብ ዓርቢ 12 ግንቦት ኣትሒዞም ዘለዉ ኣባላት ሰራዊት፣ መንግስቲ ኣብ ወርሒ ጥሪ ዝተማባጽዓሎም ገንዘብ ክኸፍሎም ንምጥላብ እንተዘይኮይኑ ካልእ ዕላማ ከምዘይብሎም’ዮም ዝገልጹ።
ከጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ምን ይጠበቃል? አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትር ምን አይነት ተግዳሮቶች ይጠብቋቸዋል? ከዶ/ር ጸጋዬ አራርሳ ጋር በሚከተሉት ነጥቦች ጭምር ተወያይተናል። ያድምጡ።
በአሰሪ ከተደረገ የሥራ ቦታ ዝውውር ጋር በተያያዘ ሠራተኛው ወደነበረበት ሥራ ቦታና መደብ እንዲመለስ በፍ/ቤት ሲወሰን አሰሪው ሠራተኛው የሥራ ዝውውሩ ከመከናወኑ በፊት ይሰራበት ወደነበረበት ቦታና የሥራ መደብ በትክክል መመለስ ያለበት ስለመሆኑ፣
እንሓንሳብ፡ ሂወት ከም’ቲ ዝሓሰብካዮ ኣይኮነን ዝኸይድ። መጻኢኻ ኣብ’ዚ ክትምስርት ከም ዕላማ ሒዝካ ኢኻ ናብ ኔዘርላንድ መጺእካ። ይኹን እምበር፡ መንበሪ ፍቓድ ክትረክብ ኣይከኣልካን። ምኽንያቱ፡ ዘቕረብካዮ ናይ ዑቕባ ሕቶ ስለዝተነጽገ። ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (ፌ ቬ ኤን) ምሳኻ ብሓባር ብምዃን፡ ነቶም ሕጂ ዘለዉኻ ተኽእሎታት ክፍትሽ እዩ። ንሕና ብተወሳኺ፡ ናይ መጻኢ ውጥንካ ኣብ ምሕንጻጽ ክንተሓባበረካ ንኽእል ኢና። ናብ ዝመጻኻሉ ሃገር ክትምለስ እንተሓሲብካ ድማ፡ ምስ’ተን ኣብ ምምላስካ ክተሓባበራኻ ዝኽእላ ትካላት ከነራኽበካ ንኽእል።
ኣግልግሎት ኢሜግሬሽንን ዜግነትን (ኢ ኤን ዴ) ንናይ ዑቕባ ሕቶኻ እንተነጺግዎ፡ መንግስቲ ሃገረ ኔዘርላንድ፡ ናብ’ቲ ዝመጻኻሉ ሃገር ክትምለስ ይሓተካ። መንግስቲ፡ ንስኻ ካብ’ቲ መዓስከር ስደተኛታት ክትወጽእ ይሓተካ። ዋላ’ኳ ኩሉ ግዜ ከምኡ ኣይኹን ድኣምበር፡ ግዳም ሓደር ክትከውን’ውን ትኽእል። ቆልዑ ዘለዎም ስድራቤታት ንኣብነት፡ ኩሉ ሳዕ መጽለሊ ቦታ ይወሃቦም እዩ። ብዛዕባ ንዓኻ ዝምልከት ናይ መጽለሊ ኩነታት ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ፡ ንናይ ፌ ቬ ኤን ተሓጋዚኻ ተወከስ።
ዘይሕጋዊ ኮንካ ምንባር ከቢድ እዩ። ሕጋዊ ስራሕ ክትረክብ ኣይትኽእልን ከምኡ’ውን ትነብረሉ ገዛ ምርካብ ኣጸጋሚ እዩ። ግዳም ሓደር ምስ ትኸውን፡ ኣብ ከም ናይ “ለኸር ደስ ሀይልስ” ዝኣመሰላ ገበርቲ ሰናይ ትካላት፡ ናይ ለይቲ ትሓድረሉ መጽለሊ ክትረክብ ትኽእል። ግን ሓሓሊፉ፡ ንሰን’ውን ቦታ ዘይክህልወን ይኽእል እዩ። ብፖሊስ ክትተሓዝ፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክትኣቱ ከምኡ’ውን ኣብ ቤት ማሕቡስ ክትእሰር ቀጻሊ ሓደጋ የንጸላልወካ። ካብ’ዚ ሃገር’ውን ከምትስጎግ ክግበር ይከኣል። ብዙሓት ዘይሕጋውያን ስደተኛታት፡ ግዳይ ናይ ምዝመዛ ይኹኖ እዮም። ሰባት ኣብ ናይ ገበን ንጥፈታት ንኽትሳተፍ ከገዱድኻ ይኽእሉን ብሰንኩ ድማ ዝህልዉኻ ጸገማት እንዳሓደሩ ይዛይዱ። ከም ሰነድ ኣልቦ ስደተኛ ግን፡ ኣብ ኔዘርላንድ ህጹጽ ናይ ሕክምና ሓገዝ ክትረክብ መሰል ኣለካ።
መንግስቲ ሃገረ ኔዘርላንድ መንበሪ ፍቓድ እንተዘይሂቡካ፡ ብዛዕባ መጻኢኻ ምሕሳብ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ቀሊል ከምዘይኮነ ይርደኣና እዩ። ምስ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት (ፌ ቬ ኤን) ብምርኻብ፡ ብዛዕባ ምምላስ ዘሎ ተኽእሎታት ክትዘራረበሉ ትኽእል። ወይ ድማ ምስ ካልእ ኣብ ምምላስካ ዝተሓባበረካ ትካል ክትዘራረብ ትኽእል። ክትምለስ ትደሊ ዲኻ ኣይትደልን ባዕልኻ ትውስን። ፌ ቬ ኤን፡ ገለ ሃገራት ከም ንኽትምለሰለን ውሑሳት ዘይኮና ሃገራት ጌሩ ይርእየን። ናብ’ዘን ሃገራት ንኽትምለስ ድማ ሓገዝ ኣየበርክትን። ይኹን እምበር፡ ምስ’ተን ናብ’ተን ሃገራት ንኽትምለስ ዝተሓባበራኻ ትክላት ግን ከነራኽበካ ንኽእል።
ብናትካ ተበግሶ ናብ ዝመጻኻሉ ሃገር ምስ ትምለስ፡ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ትረኽቦ ሓገዝ፡ ንብረት፡ ኣገልግሎት ወይ ድማ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ክኸውን ይኽእል። ንኣብነት፡ ናትካ ድኳን ንምኽፋት ዘኽእል መበገሲ ገንዘብ እንተላይ/ወይ ኣብ ናይ ትካል ውጥን ኣብ ምጽሓፍ ዝወሃብ ሓገዝ። ሓገዝ ትረክብ ዲኻ ኣይትረክብን ከምኡ’ውን እንታይ ዓይነት ሓገዝ ኢኻ ክትረክብ ትኽእል፡ ኣብ’ቲ ኩነታት ናይ’ቲ ሰብን ትምለሰሉ ሃገርን ዝተሞርከሰ እዩ። ሃገርካ፡ ኣብ’ዘን ኣብ ታሕቲ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራት (ገና) የላን? ንዝያዳ ሓበሬታ፡ ምስ ናይ ፌ ቬ ኤን ተሓጋጋዚኻ ተራኸብ።
ናይ ዑቕባ ሕቶኻ ምስ ዝንጸግ፡ ኣገልግሎት ምምላስን ምፍናውን (ዴ ቴ ኤን ፌ) ብዛዕባ ናብ ሃገርካ ምምላስ ኣመልኪቱ ምሳኻ ርክብ ይገብር። እዚ ማለት ግን፡ ቀጥታ ካብ ኔዘርላንድ ክትወጽእ ኢኻ ማለት ኣይኮነን። ጠበቓኻ ነቲ ናይ ኤ ኤን ዴ ውሳኔ ተቓዊሙ ይግባይ ዝበለ እንተኾይኑ፡ መብዝሕትኡ ግዜ ነቲ ውሳኔ ናይ ዳኛ ኣብ ኔዘርላንድ ኮንካ ክትጽበዮ ይፍቀደካ እዩ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ መንበሪ ኩነታት ፡ ንናይ ፌ ቬ ኤን ተሓጋጋዚኻ ተወከስ። ኣገዳሲ ክትፍለጦ ዘለካ ሓበሬታ፦ ብናይ ባዕልኻ ተበግሶ ክትምለስ ምስ ዘይትደሊ እሞ ተገዲድካ ከም ትምለስ እንተተጊሩ፡ ካብ መንግስቲ ኔዘርላንድ ሓገዝ ኣይትረክብን ኢኻ።
መንግስቲ ሃገረ ኔዘርላንድ ምስ ዝነጽገካ፡ ኣብ ካልእ ሃገር ክትነብር ተኽእሎ ኣሎ ድዩ የለን ክትሓስበሉ ትኽእል። ከም’ዚ ዓይትነት ተኽእሎ ኣሎ ድዩ የለን፡ ኣብ ናትካ ጭቡጥ ውልቃዊ ኩንታት ዝተሞርከሰ እዩ። ፌ ቬ ኤን፡ ንትኽእሎታትካ ዝምልከት ዝያዳ ሓበሬታ፡ ንጠበቓኻ ወይ ድማ ነቲ ናይ’ታ ሃገር ኤምባሲ ክሓተልካ ይኽእል።
ኢትዮዽያን ግብፂን ብጉዳይ ኣባይ ከካይድዎ ዝፀንሑ ልዝብ ኣብ ዕፁው መንገዲ ከምዝበፅሐ ፀብፃባት ሓቢሮም‘ዮም።ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ንባዓል ስልጣን ሃብቲ ማይ ግብፂ ጠቂሱ ዝፀሓፈት ጋዜጣ ግብፂ፣ካይሮ እቲ ምስሕሓብ ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ክወስዶ‘የ ከምዝበለት ይጠቅስ።
ኣብ ኮሌጅ መሰልጠኒ መምህራን ኮተቤ ኣዲስ ኣበባ ሓላፊ ክፍሊ ጂኦግራፊን ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰርን ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ግና፣እዚ ፅቡቅ ምዕባለ‘ዩ፣ማዕፆ ዓፂኻ ካብ ምፍርራሕን ካብ ምጉብዕባዕን ተመራፃይ‘ዩ” ይብሉ።
ንሶም ወሲኾም ”ከም‘ቲ ግቡእ፣ኢትዮዽያ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ እንተትወስዶ እዩ ተመራፃይ ነይሩ።ምኽንያቱ መራሕቲ ግብፂ ኣብ ኣደባባይን ብግልፂን ንኢትዮዽያ ክንሕምሳ ኢና፣ኣድላዪ እንተኾይኑ‘ውን ብነፈርቲ ክንድብድባ ኢና እናተባሃለ ምፍርራሕ ዝተቃለሐሉ ኩነታት ስለዘሎ ንሕና ናብ ቤት ፍርዲ እንተንኸይድ መምሐረልና“ይብሉ ኣቶ ብርሃኑ።
ኣቶ ብርሃኑ በላቸው ”ግብፃውያን ካብ መግዛእቲ ናፃ ወፂና ኢና እናበሉ ተገልቢጦም ብመግዛእታዊ ሕጊታት ክንማሓደር ይግባእ ክብሉ ከለው ከምመጠን ፖለቲከኛታት ክሓፍሩ‘ዩ ዝግባኦም“ ዝብል መልሲ ይህቡ።
አንድሪው ጃክሰን (እንግሊዝኛ: Andrew Jackson) የአሜሪካ ሰባተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1829 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ጆን ሲ ካልሆውን ሲሆን በመሃል ክፍተት በመጨረሻም ማርቲን ቫንቡረን ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1837 ነበር።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED flood floodlights LWW-8 LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED flood floodlights LWW-8 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED flood floodlights LWW-8 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED flood floodlights LWW-8 LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ማዕከናት ዜንኡ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቶም ብዓርቢ 21 ሚያዝያ ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝተታሕዙ ሰባት፣ ኣብ ኤርትራ ወትሃደራዊ ታዕሊም ወሲዶም ኣብ ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዝሰገሩ ኣባላትግንቦት ሸውዓትን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ምዃኖም’ዩ ጠቒሱ።
ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ብወገኖም እቶም ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ በብእዋኑ ዶብ ክሰግሩ ሒዘዎም ዝብልዎም ዘለዉ ሰባት፣ ብሕርሻን፣ ጉስነትን ንግድን ዝነባበሩ ተራ ዜጋታት እታ ሃገር ምዃኖም’ዮም ዝጣበቑ።
አገሪቱን ከገባችበት ፖለቲካዊ ቀውስ የማውጣት አቅምና ብቃቱ ይኖራቸው ይሆን? በአገሪቱ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ አስተያየትና ትንታኔ በመስጠት የሚታወቁት አቶ ክቡር ገና፤ በአገሪቱ ወቅታዊ ጉዳይ ላይ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ተከታዩን ቆይታ አድርገዋል፡፡
አሁን ጥሩ አካሄድ የተጀመረ ይመስለኛል፡፡ በኢህአዴግ በኩል ባለፉት ሳምንታት ነገሮች የመጡበት ሂደት አበረታች ናቸው። ለህዝብ ግልፅ ባይሆንም ኢህአዴግም በስብሰባው የተለያዩ ጉዳዮችን ተመልክቷል የሚል እምነት አለኝ፡፡ በመጨረሻም አዲስ ጠቅላይ ሚኒስትር ተመርጧል፡፡ ለአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር የለውጥ አንቅስቃሴም የህዝቡ የለውጥ ፍላጎት አጋዥ የሚሆን ይመስለኛል፡፡
በመጀመሪያ የኢህአዴግን አሰራር ማወቅ አለብን፡፡ እንደ ፓርቲ፣ ከሌሎች ፓርቲዎች የተለየ ነው፡፡ የተለየ የሚያደርገው ጠቅላላ ኢትዮጵያ ውስጥ የራሱ የእግር አሻራ ይታያል፡፡ ሌሎች ፓርቲዎች የሱን ያህል ስፋትና ውክልና አላቸው ብሎ ለመናገር አያስደፍርም፡፡ ሁለተኛ አሰራሩ ራሱ የመንግስት ስርአቱ አካል እንዲሆን አድርጎታል። ህግ አውጪ፣ ህግ ተርጓሚና ህግ አስፈፃሚ ከሚባሉት ሦስት የመንግሥት አካላት በተጨማሪ ኢህአዴግ ራሱ አራተኛው ነው ማለት እንችላለን። በዚህ አይን ስናየው፣ በጠቅላይ ሚኒስትር አመራረጥ ላይ አሁን የተገኘው ለውጥ፣ ከበፊቱ በተሻለ መልኩ ወደሚፈለገው ለውጥ ለመሄድ የሚያስችል ይመስለኛል፡፡
ከአጀማመሩ አሁን እስካለንበት ወቅት ድረስ የኢህአዴግ አካሄድ የህዝብ አመኔታ ነበረው አልነበረውም የሚለው አከራካሪ ነው፡፡ እርግጥ ነው በልማቱ መስክ የተገኙት ውጤቶች የፖለቲካውን ያህል አከራካሪ አይደሉም፡፡ የልማት መንደርደሪያ ሊሆኑ የሚችሉ መሰረተ ልማቶች ተሰርተዋል፡፡ ግድቦች፣ የባቡር መስመሮች ተዘርግተዋል፡፡ የኢኮኖሚ እድገትም ታይቷል፡፡ ድርቅም በመጣና በሚሊዮን የሚቆጠር ህዝብ በረሃብ በተጠቃ ጊዜ፣ ያንን ችግር ለመፍታት ጥሩ ጥረት አድርጓል። እነዚህ ጥሩ ነገሮች ናቸው፡፡ ለቀጣይ መሰረትም ይሆናሉ፡፡ በዚያው ልክ ደግሞ ህዝብ የሚጠይቀው አለ፡፡ አጠቃላይ ኢኮኖሚው (GDP) እድገት ቢያመጣም በየቤቱ ግን አልገባም፤ ሁለተኛ በዲሞክራሲ ተሳትፎ የተወሰኑ ሰዎች ብቻ ናቸው፤ ይሄን እድል ያገኙት፡፡ እነዚህ የህዝቡ ጥያቄዎች ናቸው፡፡ እስካሁንም መልስ አላገኙም፡፡ ለወደፊት ይመጣሉ ብለን ተስፋ ከምናደርግባቸው መካከል ዋነኞቹ ናቸው፡፡ በሦስተኛ ደረጃ ባለፉት 27 ዓመታት ኢህአዴግ የህዝብ ተደማጭነት አለኝ ብሎ ቢጓዝም በመጨረሻ ግን እሱ ራሱ “በእርግጥ የህዝብ ተደማጭነትና ቅቡልነት አለኝ?” ብሎ እንዲጠይቅ የተገደደበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ ኢህአዴግ “ውስጣችን ተበላሽቷል፣ ህዝቡ በሚፈልገን ልክ አልሆንም” የሚለው ከዚህ ግምገማው በመነሳት ይመስለኛል፡፡ አሁን እሱን መልሶ የማግኘት ትግል እያደረገ ያለ ይመስለኛል፡፡ ኢህአዴግ ማወቅ ያለበት ከዚህ በፊት ያስመዘገባቸው ስኬቶች፣ ለትናንሽ ድክመቶቹና ስህተቶቹ ዋስትና ሊሆኑት እንደማይችል ነው፡፡
በሁሉም ነገር ውጤት ይመጣል ብሎ ማሰብ ያስችግራል። ለአንዱ የተሰጠውን ትኩረት ያህል ለሌላው ጉዳይ ላይሰጥ ይችላል፡፡ ለምሳሌ ለኢኮኖሚው የተሰጠው ትኩረት ከፍተኛ ስለነበር ጥሩ ውጤት ተገኝቷል፡፡ ለዲሞክራሲው የተሰጠው ትኩረት ግን አነጋጋሪ ነው፡፡ ምን አይነት ዲሞክራሲ እንደምንፈልግ በግልፅ አይታወቅም፡፡ የመድብለ ፓርቲ ፖለቲካ እንፈልጋለን ይባላል ነገር ግን ለመድብለ ፓርቲ ስርአት የሚመሩንን መንገዶች አንከፍትም፡፡ በአንድ በኩል በብሄር መጓዙ ትክክል ነው እንላለን፤ በሌላ በኩል ደግሞ ኢትዮጵያዊነትን ማራመድ እንፈልጋለን፡፡ እነዚህ ነገሮች በሙሉ እንደገና ሊታዩና ሊጣጣሙ በሚችሉበት መንገድ እንዲሄዱ ማድረግ ቢቻል ጥሩ ነው፡፡ ብዙ ሰው ሀገሪቱ ትበታተናለች የሚል ስጋት አለው። ለኔ እዚህ ጫፍ ላይ የደረስን አይመስለኝም፡፡ መስተካከል ያለባቸው ነገሮች በጊዜ ካልተስተካከሉ ግን ወደዚያው ማምራታችን አይቀርም፡፡
አንዱና ትልቁ ጉዳይ ለወጣቱ እድል መስጠት ነው፡፡ ሌላው ባለፉት ዓመታት አፈንግጠው የወጡ የመልካም አስተዳደርና የሙስና ችግሮች መስመር ካልያዙ፣ ጠቅላላ ሃገሪቱን ወደ ውድቀት ነው የሚወስዱት፡፡
ኢህአዴግ ራሱ ህገ መንግስቱን የመተግበር ችግር እንዳለበት ጠቁሟል፡፡ ከሦስቱ የመንግሥት አካላት አሰራር አንጻርስ ምንድን ናቸው ጉድለቶቹ? ለወደፊትስ ምን መደረግ አለበት?
የኢህአዴግ አሰራር ለሦስቱ የመንግስት አካላት (ህግ አውጪ፣ ተርጓሚ፣ አስፈፃሚ) ያመቻል ወይ የሚለው በራሱ ጥያቄ ነው፡፡ በኔ አተያይ ለእነዚህ ሦስቱ የመንግስት አካላት፣ የኢህአዴግ አሰራር የተመቸ አይደለም፡፡ እነዚህን አካላት ለያይቶ ለማየት የቻለም አይመስለኝም፡፡ በአሰራርም በአስተሳሰብም አንድ የማድረግና የፓርቲው አካል አድርጎ የመመልከት ነገር ይታያል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ህገ መንግስቱ እነዚህ አካላት የተለያዩ እንደሆኑ ያስቀምጣል፤ ስለዚህ ለእነዚህ ጉዳዮች ተገቢውን ትኩረት መስጠት ያስፈልጋል፡፡ ዋናው ጉዳይ፣ ወዴት ነው የምንሄደው? የሚለው ነው። መድረሻችንን ካሰብን፣ እነዚህን ከፓርቲው ነፃ ማድረግ አያዳግትም። ሚዲያውን መክፈት፣ የሲቪክ ሶሳይቲውን ማጠናከር ይህን ተከትሎ የሚመጣ ነው፡፡ የእነ ለማ ቡድን ይህን ሀገር ወዴት ነው የሚወስዱት? ፍልስፍናቸው ከቀድሞ የኢህአዴግ አሰራር የተለየ ነው ወይ? የሚለውን ማወቅ ነው ወሳኙ፡፡ ይሄንን ደግሞ በቀጣይ የሥራ ጊዜያቸው የምናየው ይሆናል፡፡
በስብሰባቸው ምን ተነጋግረው ይህን ለውጥ እንዳደረጉ አናውቅም፡፡ ኢህአዴግ እንዴት ለዚህ በቃ የሚለውን ከእነሱ ነው መረዳት የሚቻለው፡፡ የልማቱ ጉዳይ ላይ የተለየ አዲስ ሃሳብ ሲያቀርቡ አልሰማንም ወይም የዲሞክራሲና የመብት ጉዳይ አሁን ካለበት ወዴት ሊወስዱት እንዳሰቡ አልነገሩንም፤ አዲስ የትምህርት አቅጣጫ አላስቀመጡልንም፡፡ ኦህዴድ የያዘው የኢህአዴግን አቋም ነው፡፡ በመሰረቱ ትግሉ የነበረው ማን ጠቅላይ ሚኒስትር ይሁን የሚለው ላይ ይመስለኛል። አደገኛ የሚሆነውም ጠቅላይ ሚኒስትር ላይ ብቻ ስናተኩር ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለብቻው ብዙም የሚያመጣው ነገር የለም፡፡ ለብቻው ለውጥ ማምጣት ከፈለገ ከኢህአዴግ መውጣት የሚጠበቅበት ይመስለኛል፡፡ ወይም ኦህዴድ ከኢህአዴግ መውጣት ይኖርበታል። ለዚህ የተዘጋጁ ግን አይመስለኝም፡፡
እንደ ቀድሞው ተሃድሶ አድርገናል ምናምን እየተባለ መቀጠል አስቸጋሪ ነው፡፡ በመጀመሪያ ሰላም ያስፈልጋል። ሰው የህግ የበላይነት እንዲኖር ይፈልጋል፤ ስለዚህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ማንሳት አለበት፡፡ ይሄ በአጭር ጊዜ ውስጥ መሆን አለበት። ህዝቡ በህግ መመራት አለበት፡፡ አሁን በህግ እየተመራን አይደለም፤ በአዋጅ ነው የምንመራው፡፡ ሁለተኛው፤ መሰረታዊ የሆኑ ለውጦችን ለማምጣት የተጠያቂነት ደንቦችን፣ ህጎችን ማውጣት አለበት። መንግስት ተጠያቂ መሆን አለበት፡፡ ሙስና የተስፋፋው የሚወጡት ህጎች እርስ በእርስ የማይስማሙ፣ ሩቅ የማይጓዙ በመሆናቸው ነው። ይሄን አሰራር መለወጥ ያስፈልጋል፡፡ ሦስተኛው፤ የፖለቲካ መድረኩን ማስፋት ነው፡፡ ጋዜጦች ነፃ መሆን አለባቸው፤ ሰው እንደፈለገ መሰብሰብ መቻል አለበት፡፡ በቀጣይ ሁለት ዓመት ውስጥ መንግስት ህዝብን መፍራት መጀመር አለበት፡፡ አሁን መንግስትን የሚፈራው ህዝብ ነው፡፡ ውጤት መምጣት የሚችለው መንግስት ህዝብን መፍራት ሲችል ነው፡፡ መዋጋት ያለብን መንግስት ጉልበቱን እንዲቀንስ ነው፡፡ ህዝብ የራሱን መብት ማስከበር አለበት፡፡
አዎ በጣም አደርጋለሁ፡፡ ኢህአዴግ ጠንካራም ደካማም ጎን አለው፡፡ ለኔ ኢህአዴግ የማይጥመኝ ኪራይ ሰብሳቢነቱ ነው፡፡ ለሙስና የሚያዘጋጅ መንገድ መክፈቱ ነው የማይጥመኝ፡፡ ከዚህ በመለስ በልማት ጠንካራ ስራ ሰርቷል፡፡ ውጤት ያመጡ ጠንካራ ፖሊሲዎች አሉት። ነገር ግን ፖሊሲዎች ዘላለማዊ መሆን የለባቸውም። ከወቅቱ ጋር ታይተው መፈተሽ አለባቸው፡፡ ዘመናዊ ሀገር መፍጠር መቻል አለብን፡፡ እኔ ኦሮሞ ነኝ፣ አማራ ነኝ፣ ትግራዋይ ነኝ ከሚለው አመለካከት መውጣት አለብን፡፡ ኢትዮጵያዊነት ነው ወይስ ብሄር መቅደም ያለበት? ለሚለውም ምላሽ መስጠት መቻል አለብን። ይሄን ለመመለስ ውይይቶች መካሄድ አለባቸው፤ ጥናቶች መጠናት አለባቸው። የተቃዋሚዎች ድምፅ መሰማት ይገባዋል፡፡ የኢንተርኔት ሀገር መፍጠር መቻል አለብን፡፡ ወጣቶች በሁሉም ዘርፍ የሚሳተፉበትን መንገድ መሻት ይኖርብናል፡፡ ይሄ ሃገር ነፃ ሆኖ የሌላ ዓለም ዜጋ ለመኖር የሚጓጓለት መሆን አለበት፡፡
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰላም ክልቲኡ ህዝብታት ብዘላቒ መንገዲ ንምፍታሕ ዘርአዩዎ ዘለዉ ድሉውነትን ተበጊሶን ብምንኣድ መግለፂ ኣውፂኡ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን ክልል ትግራይ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ብሕልፊ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ን20 ዓመታት ዝፀንሐ ኩነታት ብምፍታሕ ምሕዝነትን ሕውነትን ኢትዮ-ኤርትራ ንምሕያል ዘርኣዮ ድልየት፣ ባህጊን ፍቕሪን ኣዝዩ ዘሐጉስን ኣብቅድሜና ብሩህ ተስፋ ምህላዉ ዝገልፅን እዩ ይብል፡፡ ብተወሳኺ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ሕውነታዊ ናእዳን ምስጋናን ክገልፅ ይደሊ ይብል ፡፡
ኩነታት ኢትዮ-ኤርትራ ብዘላቒነት ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ኩለመዳያዊ ፃዕሪ መንግስትን ህዝቢን ክልል ትግራይ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘሎ እናረጋገፀ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ነቲ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሓት ሰላም ዝያዳ ንምሕያል ኣብ ዝሓፀረ እዋን ቀጥታዊ ዝኾነ ርክብ ብምጅማር ሕውነቶምን ምሕዝነቶምን ንኸጠናኽሩ ፃውዒቱ ኣቕሪቡ’ሎ።
ፅባሕ ቀዳም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝኽበር መበል ሓምሳ ዓመት ወርቂ እየቤልዩ ምስረታ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ንዝተፈላለዩ መራሕቲ ዓለም ዘተኣናግድ ክኸውን‘ዩ።ኣብ‘ዚ ኣህጉራዊ ኣኼባ ተመስሪቱ ዝተዳለወ ዕላል ምስ ክልተ ሙሁራት ታሪኽ ኣፍሪቃ ዘካየድናዮ መደብ ኣሎ።
ኣፍሪቃ ካብ ውሽጥን ወፃኢን ዘጓነፋ ፀገም ቀሊል ኣይነበረን ዝብል ዶ/ር ገላዴዎስ ኣርኣያ፣ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተፃወቶ ተራ ኣብ ክልተ ከምዝምቀል ይጠቅስ።
እቲ መጀመርያ ፖለቲካዊ ዕማም ምኻኑን፣ነተን ኣብ ትሕቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝነበራ ሃገራት ናፃ ምውፃእ፣ነቲ ፈላሊኻ ግዛእ ዝብል ዝነበረ ስርዓት ኣፓርታይድ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ምቅባፅ ኣብ ዝብሉ ዕማማት ኣገዳሲ ተራ ተፃዊቱ‘ዩ።ሕጂ ግን ናይ ቁጠባ ናፅነት ነተኩር ዝብል‘ዩ ይብል።
ዶ/ር ኪዳነ መንግስተኣብ ብወገኑ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ከምመሳርሒ‘ዩ፣ናይ ባዕሉ ነፃነት የብሉን ንዝብል ገምጋም ከምዝሰማመዐሉን ሕብረት ኣፍሪቃ ዕላምኡን ኣድላይነቱን ዓብዪ‘ዩ፣ክምዕብል ዘለዎ‘ውን‘ዩ።እንተኾነ ዘድልዮ ገንዘብ‘ኳ ባዕሉ ዘይሽፍን‘ዩ ይብል።
”... ”የወገን ጦር ትዝታዬ” የተሰኘው ይሄ መጽሐፍ የደርግን የ17 ዓመት ታሪክ ለማወቅ የሚሹ በሙሉ ሊያነቡት፣ ሊመረምሩት፣ ለትውልድ ሊያሳልፉት የሚገባ መጽሐፍ ነው ብዬ አምናለሁ። ስለደርግ ብዙም መጻሕፍት አልተፃፉም፤ በተለይም በደርግ አባላትና በወቅቱ በከፍተኛ ሥልጣን ላይ የነበሩ ግለሰቦች የሚያውቁትን ታሪክ ለትውልድ አላካፈሉም። ...”
በቅርቡ ገበያ ላይ የዋለው ”የወገን ጦር ትዝታዬ” መጽሐፍ ደራሲ፣ ሻለቃ ማሞ ለማ ለ17 ዓመታት በሰሜን ጦር ግንባር (ከሻዕቢያና ከወያኔ/ኢህአዲግ ጋር በተደረጉ ጦርነቶች) በተለያዩ ጦር ሜዳዎች በማገልገል ከዝቅተኛው የጦር ክፍል ጀምሮ በየደረጃው ባሉ የጦር ክፍሎች በተዋጊነት፣ በመሪነት፣ በአዛዥነትና በዘመቻ መኮንንነት ሠርተዋል። በመጨረሻም የጦር ኃይሉ የዘመቻ እንቅስቃሴ ማዕከል በሆነው በሀገር መከላከያ ሚኒስቴር ዘመቻ መምሪያ የቀጠና መኮንን በመሆን በከፍተኛ የኃላፊነት ቦታ ያገለገሉ ናቸው።
ደራሲው በምድር ጦር ሠራዊት ውስጥ ያለፉበትንና የሚያውቁትን መሠረት በማድረግ በ17 ዓመቱ የኢትዮጵያ ጦር (ደርግ) እና ”ጠላት” (ሻዕቢያና ወያኔ/ኢህአዲግ) መሃከል በተደረገው ጦርነት ስለሀገራቸው አንድነት፣ ነፃነትና ሉዓላዊነት ሲሉ ሕይወታቸውን፣ አካላቸው፣ ደማቸውንና አጥንታቸውን የገበሩ ቁጥራቸው በውል የማይታወቅ ወታደሮችን እውነተኛ ታሪክ በመጽሐፉ አካትተዋል። (በመጽሐፉ ላይ በወቅቱ አጠራር ”ጠላት” ተብሎ የተጠቀሰው የሻዕቢያና የወያኔ/ኢህአዲግ ሲሆኑ፣ ”ወገን” የተባለው ደግሞ በወቅቱ ደርግ ይመራው የነበረው የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ነው። በዚህ ስለመጽሐፉ በተጻፈው ጽሑፍ ላይ የመጽሐፉን አባባልና ትርጉም መጠቀሜን ለአንባብያን መግለጽ እወዳለሁ።)
መጽሐፉ 14 ክፍሎች አሉት። እነርሱም የአምስት ዓመት ሰንሰለታማ ጦርነት፣ የበረሃው ንዳድ፣ አንዳንድ ውጊያዎችና ትውስታቸው፣ ከጠላት ጀርባ፣ የወገን አለህ፣ አጋጣሚ ተገጣጣሚ፣ የሰው አልባው መሣሪያ ጥቃት፣ መክት ዕዝ፣ ታላቁ ጦርነት፣ የፍፃሜው ዋዜማ፣ መፈንቅለ መንግሥትና መዘዙ፣ ፍፃሜው፣ የኢትዮጵያ ጦር ኃይል ውድቀት መቼ? ለምንና እንዴት?፣ እንዲሁም የጦርነትና የአዕምሮ ስነቅርስ የሚሉ ናቸው።
በጦርነት ላይ ምንም እንኳን ሞት እንደተራ የዕለት ገጠመኝ ቢቆጠርም የሰውን አስከሬን ቶሎ መበላሸት ደራሲው እንደሚከተለው ይገልጹታል። ”... በበረሃ የሚወድቅ የሰው ልጅ የሚያምርና ብሉኝ ብሉኝ እንደሚል የሙዝ ልጣጭ ይመስላል። የሙዙ ልጣጭ ተልጦ በተጣለ በደቂቃዎች ውስጥ የሚያምረው መልኩ በልዞና ጠቁሮ ተበላሽቶ ደብዛው እንደሚጠፋ ሁሉ፤ የሰውም ገላ ሰዓታት ሳይጠብቅ እንደሙዙ ልጣጭ ይሆናል። …” (ገጽ 28)
”አንዳንድ ውጊያዎችና ትውስታቸው” በሚለው በመጽሐፉ ክፍል ሦስት ውስጥ፤ በ1974 ዓ.ም. ከ100 ሺህ በላይ የሠራዊት ቁጥር ባለው ኃይል ስለተደረገው የቀይ ኮከብ ዘመቻ አጀማመርና አጨራረስ፤ እንዲሁም በወታደራዊ ስልት፣ በመረጃ አጠባበቅ ሥርዓትና አመራር ጉድለት ስለደረሰው ውድቀት፣ ከሞት የተረፈው ሠራዊት በጭዳነት ቀርቦ እንዲገደል የተደረገበትን ታሪክ ያሳያል። ከዚህም ሌላ በውጊያ ወቅት ስለሚገጥሙ አስገራሚ፣ አሳዛኝ፣ አሰቃቂና አንዳንዴም አስቂኝ ገጠመኞች ተካተውበታል።
በቀይ ኮከብ ዘመቻ ጊዜ ደራሲው ”ከበላይ” በሚል ስለደረሰው አስደንጋጭ ትዕዛዝ ሲገልጡ፤ ”አሁን ለደረሰው ውድቀት መነሻ በሆኑት ሰዎች ላይ አፋጣኝ እርምጃ ወስዳችሁ እንድታስታውቁን” ስለተባለ ሻለቃ አዛዦችና የፖለቲካ ሰዎች እራሳቸውን ለማዳን ሲሉ ጥቃቅን ስህተት ያዩባቸውን አስተላልፈው 23 ሰዎች አለጥፋታቸው እንደተገደሉ አጋልጠዋል።
በጦርነት ታሪክ የወገንን ጦር ለመጉዳት የሚሰለፈው ጠላት ቢሆንም አልፎ አልፎ ግን በሚፈጠር ስህተት ወገን የራሱን ወገን የሚጎዳበት ገጠመኝ ስለመኖሩ፣ የጦርነት አስከፊና መጥፎ ገጽታ የሚፈጠረውን ቁጭትና ፀፀት፤ የፀረ-ሰው፣ ፀረ-ታንክና ፀረ-ተሽከርካሪ ፈንጂዎች ስለሚያደርሱት አሰቃቂ ጥቃትና የጦርነትን አስከፊ ገጽታዎችን የሚያሳዩ እውነተኛ ታሪኮች በመጽሐፉ ተዘርዝረው ቀርበዋል።
”አጋጣሚ ተገጣጣሚ” በሚለው የመጽሐፉ ክፍል ውስጥ፤ ሞቶ፣ ተቀብሯል ተብሎ ተመልሶ በሕይወት የሚገኝ የጦር ሜዳ ጀግና ታሪክ ከሌላ አጋጣሚ ጋር ተመሳስሎ ስለተፈጠረው ውዥንብር ተተርኳል።
በአስመራና ዙሪያና በደጋው የኤርትራ ክፍል ስለተደረገ ወታደራዊ እንቅስቃሴ፤ በኤርትራ ይካሄድ የነበረው ጦርነት ከሽምቅ ውጊያ አልፎ የመደበኛ (ኮንቬንሽናል) መልክ ከያዘ በኋላ የጠላት ኃይል በመሣሪያና በሰው ኃይል አድጎ ከወገን ጦር እኩል ለመሆን በተቃረበበት ወቅት ሁለት መንግሥታት የሚያደርጉትን ውጊያ የመሰለ ታላቅ ፍልሚያ መደረጉንና ውጤቱን መጽሐፉ ይተርካል።
የ1981ዱን የመፈንቅለ መንግሥት በሚመለከት፤ በአዲስ አበባ፣ በአስመራና በሌሎች ቦታዎች የመፈንቅለ መንግሥቱን አጀማመርና አጨራረስ፣ የቀጠፈውን የሰው ኃይል፣ ከመፈንቅለ መንግሥቱ በኋላ የሠራዊቱ አቋም፤ በመፈንቅለ መንግሥቱ ሰበብ ስለተገደሉትና ስለሞቱት ሀገሪቱ ስላፈራቻቸው 26 ጄነራሎች እና 12 ከኮሎኔል እስከ ሻምበል ማዕረግ ስላላቸው ከፍተኛ መኮንኖች ተተንትኗል።
በወታደራዊና በመንግሥት ሥልጣናቸው እጅግ ከፍተኛ የሚባሉ የገዘፉ፣ በወታደራዊ ዕውቀታቸውም ሆነ ልምዳቸው ከውጭ ከሚታየው አቋማቸው የማይተናነስ፣ በሳል አስተማሪነታቸውንና አዛዥነታቸውን አቻዎቻቸው ጭምር ከሚመሰክሩላቸው ታላላቅ የጦር መኮንኖችን ውስጥ ጄነራል ኃይለጊዮርጊስ ኃይለማርያም ተጠቅሰዋል። እነዚህ ታላቅ የጦር መኮንን ከፕሬዝዳንቱ (ኮሎኔል መንግሥቱ) ሳይቀር አንቱታና ከበሬታ ይለገሳቸው ስለነበር በሀገር መከላከያ ውስጥ ከፍተኛ ሥልጣን፣ ወሳኝነትና ተደማጭነት እንደነበራቸው ለመገመት የማያዳግት ቢሆንም፤ እውነታው ግን ከሚገመተው ተቃራኒ እንደነበር በመጽሐፉ ተተርኳል።
በወቅቱ በራስ መተማመን መጥፋቱን፣ አድር ባይነት መስፋፋቱን፣ የሰው ዕውቀቱ ልምዱና ችሎታው መርከሱን፣ ለሀገር ፍቅርና ለህዝብ ታማኝነት ከሞኝነት መቆጠሩንና ለአንድ ፕሬዝዳንትና ሊቀመንበር መታመንና መታዘዝ የብቃት መለኪያና መመዘኛ በሆነበት ሥርዓት ዋናው እሳት ላይ ተጥደው ከነበሩት እጅግ የገዘፉ የጦር መኮንኖች ውስጥ አንዱ ጄነራል ኃይለጊዮርጊስ እንደነበሩ ደራሲው ይገልጻሉ።
የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት የነበሩት ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማሪያም ህዝቡንና ሠራዊቱን ጥለው መኮብለላቸውን ተከትሎ 200 ሺህ የሚሆነው የሁለተኛው አብዮታዊ ሠራዊት ከኤርትራ ተፈናቅሎ ወደ ሱዳን ያፈገፈገበት መራራ ታሪክ በመጽሐፉ ተካትቷል።
በመጽሐፉ ሁለት የመጨረሻ ክፍሎች ውስጥ፤ ሠራዊቱ በሚደርስበት የአመራር ስህተትና ብልሹነት እጥፍ ድርብ መስዋዕትነትን በመክፈል እንደሻማ እየቀለጠ የኢትዮጵያን አንድነትና ሉዓላዊነት አስከብሮ የኖረበት አሳዛኝ ታሪክ በማስረጃ ቀርቧል። ከዚህም ሌላ ለበርካታ ዓመታት በጦር ሜዳ መቆየት ሕይወት ላይ የሚያስከትለውን ተፅዕኖ ለማሳየት ተሞክሯል።
”የወገን ጦር ትዝታዬ” የተሰኘው ይሄ መጽሐፍ የደርግን የ17 ዓመት ታሪክ ለማወቅ የሚሹ በሙሉ ሊያነቡት፣ ሊመረምሩት፣ ለትውልድ ሊያሳልፉት የሚገባ መጽሐፍ ነው ብዬ አምናለሁ። ስለደርግ ብዙም መጻሕፍት አልተፃፉም፤ በተለይም በደርግ አባላትና በወቅቱ በከፍተኛ ሥልጣን ላይ የነበሩ ግለሰቦች የሚያውቁትን ታሪክ ለትውልድ አላካፈሉም።
ይህ መጽሐፍ ሌሎች በደርግ ዘመን በተለያዩ የመንግሥት፣ የመከላከያ እና በሌሎች የሚንስቴር መሥሪያ ቤቶችና አቅራቢያዎች የነበሩ ኢትዮጵያውያን ያሏቸውን መረጃዎች፣ የሚያውቁትን፣ ያሳለፉትን፣ የሰሙትን፣ ... ለትውልድና ለታሪክ ጽፈው እንዲያልፉ መነሳሻ ይሆናቸዋል።
ስለመጽሐፉ ይሄን ያህል ካልኩ፤ ”አጋጣሚና ተገጣጣሚ” ከሚለው የመጽሐፉ 6ኛ ክፍል ትንሽ ቀንጭቤ ላስነብባችሁ። ታሪኩ በኮሎኔል ለሜሳ እና በመቶ አለቃ ወጋየሁ ደግነቱ መሃል ያጠነጥናል። ወጋየሁ ደግነቱ (ነፍሱን ይማረውና!) አርቲስት እና የሻለቃ ማዕረግ የነበረው ሲሆን፣ በዚህ በያዝነው ዓመት ሐምሌ 10 ቀን 2001 ዓ.ም. ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቶናል። ወጋየሁ ”አድሃሪን ጉቦኛን ቆርጦ ቆርጦ መጣል ነበር” በሚለው የአብዮት ዘፈን እና ”ቀበጥባጣ ወጣት” በሚሉት ዘፈኖቹ እንደሚታወቅ ደራሲው ጠቅሰዋል። በመጽሐፉ ከገጽ 192 - 194 የተተረከው ታሪክ እንደሚከተለው ይገኛል።
”... ኮሎኔል ለሜሳ በጥስ ብርጌድን በሚያዋጉበት ወቅት አንድ ሻለቃ ማዘዣ ላይ ሲደርሱ ሻለቃ አዛዡ ከሻምበል አዛዡ ጋር በመገናኛ ራድዮ ሲጨቃጨቅ ይሰሙትና ጠጋ ይላሉ። ጭቅጭቁም ሻምበል አዛዡ አንድ ተራራ አጥቅቶ እንዲይዝ ግዳጅ ተሰጥቶት ”ተራራው ላይ ያለው የጠላት መትረየስ አላስጠጋ አለኝ፤ በቀኝ በኩል 50 ካሊበር አለ፤ እሱም አላላውስ አለኝ” በማለት የመድፍና ከተቻለም የአየር ድጋፍ ይጠይቃል። በዚህም በሚደረድረው ምክንያት ማጥቃቱን እርግፍ አድርጎ ትቶ በተራራው ወገብ ላይ ጦሩን ይዞ በመከላከል ”አልቻልኩም!” እያለ ”ይሄ ይመታ፤ በዚህ በኩል ሽፋን ይሰጠኝ” እያለ ያነበንባል።
”በደንብ ስማ!” ይሉትና ”ቆርጦ ቆርጦ መጣል በዘፈን ብቻ አይደለም። አሁን በተግባር ማየት እፈልጋለሁ። ይህ ካልሆነ አንገትህን ነው የምቆርጠው፤ ገባህ?” በማለት ቆሌውን ገፈፉት።
በማያወላውል ሁኔታ ትዕዛዛቸውን ካስታወቁት ገና አስር ደቂቃ ሳይሞላው ወጋየሁ ያለበትን ተራራ በጦር ሜዳ መነጽራቸው እያዩ እንደገና ”ወጋየሁን በራዲዮ አገናኙኝ” ይላሉ። መቶ አለቃ ወጋየሁ ለራድዮ ጥሪያቸው ይቀርባል።
ኮሎኔል ለሜሳም ”ይሄ ነው የኔ ልጅ! እውነተኛው ቆርጦ መጣል ይሄ ነው! በራድዮ በመዝፈን ብቻ ጠላት ተቆርጦ አይወድቅም” በማለት ሲያዳምቁለት አካባቢያቸው ያለውን ሰው ሁሉ አሳቁት።
መቶ አለቃ ወጋየሁ አንድ ሰዓት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ የጠላትን ምሽግ ሰብሮ ተራራው አናት ላይ ቁጭ በማለት ስፍራውን መቆጣጠሩን አስታወቀ። ቀልድና ቁም ነገር በዚህ ዓይነት ዘዴ የተቀናጁበት አስገራሚ የድል ምዕራፍ ተከተበ።
መቶ አለቃ ወጋየሁ ዝነኛና የታወቀ የምሥራቅ ፖሊስ ኦኬስትራ ባልደረባ ድምፃዊ ነው። በመኮንንነት ከተመረቀ በኋላ አዲስ በተወቀቀረው ”ጅቦ” ጦር ውስጥ በመሪነት ተመድቦ አብሮ ዘመተ እንጂ፤ ሙያው እግረኛ ጦር መምራት አልነበረም።
ስሙም የተጠራለት በኢትዮጵያ አብዮት ፍንዳታ ወቅት ”አድሀሪን ገቦናን ቆርጦ ቆርጦ መጣል ነበር” ብሎ በመዝፈኑና ቀደም ብሎም ”ቀበጥባጣ ወጣት” በሚለው ተወዳጅ ዘፈኑ ይታወቃል።
እዚአ ሞስታዋቂያ ብዚ ቆንቃታት ተቶርግማ አላ: ዓራቢኛ - ቱርክያን - ፋራንስ - ችይና - በንጋል - ኩርዲ - ኡይጉር - ቦስን - ታይላንድ - ኦዝቦክ - ማላያላም - አንግሊዝ - እንዶኑስያን - ህንዲ - ቬትናም - ሮስያን - አልማን - ፋርሲ - ጣጂክ - ሆላንድ - አልባን - ግረክ - ነባሌ - ካናዳ - ተሉጉ - ኦርዶ - ሶንንኪ - አካኔ - ባምባር - ሮማኒያን - አርሚን - አማርኛ - አፋር - እታልአን - አስባን - ሶማሊ - ሲንሃል - ታሚል - ቱርቁማን - ዎሎፍ - ቦርቶጋል - አሳሚ - ካዛክ - ኦሮሚያ - ሞሪ - ሺርከስ - ታጃሎጅ
ኣብ መንጎ ተነሓናሕቲ ደቡብ ሱዳን ሎሚ ምሽተ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ተባሂሉ ዝነበረ ዝርርብ ሰላም ከምዘይተጀመረ ተፈሊጡ።ኩሎም ልኡዃት ተጠቓሊሎም ዝኣተው ሎም ምሸት ብምዃኖም እቲ ዝርርብ ፅባሕ ክጅምር እዩ ኢሎም ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ።
ናይ ቻይና ናይ ኣፍሪካ ጉጅለ ልኡኽ ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ምንስቴር ወፃኢ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ምርኻቦምን ንናይ ኢጋድ መርገፂ ንምሕጋዝ ድልየት ምርኣዮምን ኣምባሳደር ዲና ሓቢሮም።
እቲ ግጭት ካብዘለዎም ከባቢታት ንኢትዮጵያዊያን ናይ ምውፃእ ስራሕ ብናይ ስቪልን ነፈርቲ ሓይሊ ኣየርን ብርክት ዝበሉ ኢትዮጵያዊያን ከምዝወፁን ብክልል ጋምቤላ ኣቢሎም ድማ ይኣትው ከምዘለውን ብምሕባር ዝተፀገሙ ሰባት ክሳብ ዝወፁ እቲ ፃዕሪ ከምዝቕፅል መሳርሕትና ሄኖክ ሰማእግዝሄር ዘዘራረቦም ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ሓቢሮም።
ብዝተኣሳሰረ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተፈጠረ ዘይምርግጋእ ሓላፍነት ክወስዱ ዘለዎም ፕሬዝዳንት ኪር እዮም፤ኣብ ትሕቲ መሪሕነቶም እውን ሰላም ክርጋገፅ ኣይኽእልን ኢሎም ምኽትል ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ሬይክ ማቻር ትማሊ ረቡዕ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል።
ከምዚ ብምባል ‘’ነታ ሃገር በታኖምዋ ኣለው።ኣብ ጁባ ሂልቂት፣ናይ ነገዳት ምፅናፍ ይካየድ እዩ ዘሎ።ሳልቫ ኪር ድሕሪ ድጊም ሓድነት ህዝቢ ክፈጥሩ እዮም ዝብል እምነት የብለይን።’’
ብኻሊእ ናይ ደቡብ ሱዳን ዜና ይካየድ ብዘሎ ኵናት ልዕሊ 200 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ኣብ ውሽጢ እታ ሃገር ምምዝባሎ ሕቡራት መንግስታት ይግምት።ካልኦት 10 ሽሽ ሰባት ድማ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ተፈናቒሎም ኣለው።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ዝኾኑ ዳንኤል ማክ-ኣይዛክ UNHCR እንትወሓደ ኣብ ሸውዓተ ክፍለ ግዝኣታት እታ ሃገር ውግእ ይካይድ ዋላ እንተሃለወ እውን ናብቶም ዝተፀገሙ ንምብፃሕ እናፈተነ እዩ ኢሎም።
መብዛሕቲኦም ኣብ ጁባ፣ቦር፣ፒቦር፣ማላካልን ቤንቱን ኣብ ዝርከቡ ቐፅሪ ሕቡራት መንግስታት ተዓቒቦም ይርከቡ።እቲ ትካል ኣብቶም ማእኸላት ንዝርከቡ እናሓገዘ እዩ ኢሎም ማክ-ኣይዛክ።ኣስዒቦም ‘’ናብ 75 ሽሕ ዝግመቱ ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት እታ ሃገር ኣብ ዝርከቡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ማእኸላት ተዓቒቦም ይርከቡ።ነዚኦም ንምሕላውን ንምፅላልን ዓብዪ ሓላፍነት እዩ’’ኢሎም።
ሁሉም ሰው ከካቲት ቼክ ወይም በአገራቸው ባንክ ከተለዋወጡት ገንዘብ ጋር ለመጓዝ የሚውልበት ጊዜ ነበር, ነገር ግን አለም ተንቀሳቅሷል እናም የኤቲኤም አጠቃቀምን ከመቼውም ጊዜ የበለጠ ቀላል እና ዋጋው በጣም ውድ ነው. በኤስኤም ካርድዎ እንዴት በጥበብ መጓዝ እንዳለባቸው ያረጋግጡ.
ቪዛና ማስተርካርድ በአውሮፓም በሰፊው ተቀባይነት አላቸው. አሜሪካን ኤክስፕረስ በጣም ያነሰ ነው. ጀርመን , በአስገራሚ ሁኔታ በባህልና ሬስቶራንቶች ውስጥ የክሬዲት እና ዴቢት ካርዶችን ለመቀበል በጣም ዘገምተኛ አገሮች ናቸው.
በምስራቅ አውሮፓ ደግሞ የካሊንደር ልውውጥ በዓለም ካሉት እጅግ በጣም ጥሩ ቦታዎች አንዱ ሲሆን በአይስላንድ እያለ እንኳ የሽያጭ ማሽኖች እንኳን ካርዶችን ይወስዳሉ.
የተበታተኑ የምንዛሬ ዋጋዎች: « የውጪ ምንዛሪ ክፍያዎች የሉም!» ባንኮዎች ብዙውን ጊዜ በሚተወው የወጪ መጠን ላይ ይመሰክራሉ . 'ባንክ-ወደ-ባንክ' የሚያቀርቡትን ባንኮች ለማግኘት ይሞክሩ.
ተለዋዋጭ የገንዘብ ልውውጦች (ዲሲ) -ይህ መለወጫ የመገበያያ ገንዘብ ልውውጥን ለእርሶ ለማዘጋጀት ሲሰጥ ነው. ለውጡ ሁልጊዜ የማይፈለግ ነው. ሁል ጊዜ በ ዩሮ እንዲከፍሉ ይጠይቁ (ወይም በሚጎበኙበት አገር ውስጥ ምንዛሬ ምን እንደሚሆን) እና የባንክ ሒሳብዎ እንዲቀይሩ ያድርጉ - ሁልጊዜም ተጨማሪ ክፍያ ይሰጥዎታል.
በዩናይትድ ስቴትስ Citibank ዩኤስ አሜሪካ ውስጥ የሲቲቢ ካምፓኒዎች ውስጥ ካርዶቻቸው በስራ ላይ እንደማይሰሩ ዋስትና አይሰጥም. የእነሱ ድረ-ገጽ በ 30 ሀገራት ውስጥ 45,000 ማሽኖች ውስጥ በነጻ መጠቀም ይቻላል ብላለች. በሌሎች ማሽኖች ውስጥ ጥቅም ላይ ሊውሉ የሚችሉ ከሆነ, ባንኩ በራሱ የድርጣቢያ ድረ-ገጽ ለማስቀመጥ የማይፈልግ ክፍያ ሊሆን ይችላል.
የ Citibank ኤቲኤቲዎች የት እንደሚገኙ ለማወቅ Find My Citi ን ይጠቀሙ. በአውሮፓ ውስጥ ብዙ አይደሉም (ለምሳሌ ለንደን ውስጥ ብቻ አሉ). እንዲሁም ክፍያዎችን ለማስቀረት የ Citibank Gold card ያስፈልግዎታል.
Wells Fargo በዓለም ላይ በማንኛውም የቪዛ ኤቲኤም እንዲጠቀሙ ያስችልዎታል. ሆኖም ግን, ለያንዳንዱ እቃ ገንዘብ 5 ዶላር እና በሱቅ ውስጥ በማንኛውም ግብይት 3% ያስከፍላሉ.
የአሜሪካ ባንክ በአሜሪካ ዙሪያ ባርይሌስ ውስጥ, በጀርመን Deutsche Bank እና BNP Paribas በአውሮፓ ውስጥ ትላልቅ ባንኮች ውስጥ ሦስቱ ናቸው. ከእነዚህ ባንኮች የሚወጣ ገንዘብ በነጻ ሊሆን ይችላል. ከሌሎቹ ማሽኖች የሚወጣ ገንዘብ 5 የአሜሪካ ዶላር ያስወጣል.
ካፒታል አንድ እና የመስመር ላይ-ብቻ 360 አካውንት የውጭ ወጪን ለመክፈል ምን ያህል ወጪ እንደሚከፍሉ በጣም ግልፅ አይደሉም. ሌሎች ድር ጣቢያዎች 360 ሒሳብ በውጭ አገር ክፍያ አይኖራቸውም.
ሁለተኛ ባንክ ከተለየ ባንክ ውሰድ. አንዳንድ ጊዜ የተወሰኑ ካርዶች በተወሰኑ ሀገሮች ውስጥ አይሰሩም. በተባለው ሁኔታ ብቻ ምትኬ ካርድ አለዎት. ከገጹ ግርጌ ልታገኛቸው የምትችላቸው የቀላል ካርዶች ዝርዝር አለ.
የእርስዎን ፒን ያሳጥሩ . የእርስዎ ፒን ከ 4 አሀዞች የበለጠ ከሆነ, አዲስ ቁጥር ያስፈልግዎት ይሆናል. ብዙ የውጭ አገር ማሽኖች በፒን ቁጥር ረዥም ኮዶች ወይም ፊደሎችን አይወዱም. ባንክዎን በመጠየቅ ፊደላት በቁጥሮች ውስጥ ተተርጉሟል.
ስለ ባንክዎ ይንገሩ . ይህ በጣም ጠቃሚ ነው. ከመሄድዎ በፊት በጀርባዎ ወይም በዴቢት ካርድዎ ጀርባ ያለውን ቁጥር ብለው መጥራትዎንና ለጉዞዎችዎ ስለ ኩባንያዎችዎ ማሳወቅዎን ያረጋግጡ. አለበለዚያ ግን, ለመጀመሪያው ግብይት ሊፈቅዱልዎ እና በባዕድ አገር በማያውቁት ሰው ላይ ካርድዎ እየተጠቀሙበት እያሉ በጥርጣሬ ይቀበሉ ይሆናል.
የእርስዎን ቁጥሮች ይወቁ . በሂሳብ ላይ እያሉ በድርጅትዎ ውስጥ የሚገኝ አንድ ሰው የክሬዲት ካርድዎን መረጃ ማግኘቱን ያረጋግጡ. እርግጥ ነው, የሚያምኑት ማለቴ ነው. የካርድዎን ቅጂ ይያዙ እና ከእርስዎ ጋር ይዘውት ይያዙት - እና ካርድዎን ከያዙበት ሌላ ቦታ ያስቀምጡት.
Revolut ገንዘቡን በ "ዩናይትድ ኪንግደም" (US dollar, British pound and euro) (በእንግሊዘኛ ዶላር, ብሪቲሽ ፓውንድ እና ዩሮ) በዩኬ ውስጥ መሰረት አድርጎ ያከማቹ. በዓለም ላይ ከነፃ ወጪዎች እና ምንም የግብይት ክፍያዎች የሉም.
N26 ለተወሰነ ጊዜ በአውሮፓ ከሆኑ እና ለአንድ ወይም ለሁለት ሳምንት አድራሻ ካላችሁ, N26 መለያ ለመጀመር ያስቡበት. በአግባቡ ለመጠቀም ከተስማሙበት ለማቀናበር በጣም ቀላል ናቸው. ይሄ ለማዋቀር ስማርትፎን እንደሚያስፈልገው ልብ ይበሉ.
ኢትዮጵያ በትግራይ ክልል የሚገኙ ህፃፅ እና ሽመልባ የተባሉ ሁለት የኤርትራዊያን ስደተኞች መጠለያ ጣቢያዎችን ልትዘጋ መሆኑን የስደት እና ከስደት ተመላሾች ጉዳይ ኤጀንሲ አስታወቀ።
በሁለቱ የስደተኞች መጠለያዎች በሕይወትም ሆነ በንብረት ላይ ለደረሰው ጉዳት ተጠያቂው ህወሓት ነው ሲሉ የስደተኞች እና ከስደት ተመላሾች ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ገለፁ።
ከተጨባጩ ዓለም ስሙም የሆነ ሁኔታ ወይም ድርጊት? .. እርስ በእርሱ የማይጣረስ፡ ያልተዛባ ወይም ተፈትሾ በማረጋገጫ ሊረጋገጥ የሚችል መደምደሚያ? .. ወይንስ በተቃራኒ ከቆመው ሃሰት ወይም ውሸት ጋር ተነጻጽሮ የሚመዘን ጭብጥ?
በማሕበራዊ ሚዲያው አውድ የሚታዩና የሚሰሙት ቁጥር ስፍር የሌላቸው የተዛቡ ኢትዮጵያ ነክ መረጃዎች ከበረታ አደጋ ላይ የወደቀውን የማሕበረሰቦችን አብሮ የመኖር እሴት ይበልጥ ወደ ተባባሰ አቅጣጫ እየገፉት ይመስላል።
ተወያዮች፦ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲው የጋዜጠኝነትና የኮምዩኒኬሽንስ ትምሕርት ቤት መምሕሩ ዶ/ር ተሻገር ሽፈራው፤ የዩናይትድ ስቴትሱ የኬንት ዩኒቨርሲቲ የኮምዩኒኬሽንስ ትምሕርት ቤት ተባባሪ ፕሮፌሰር ዶ/ር ቴዎድሮስ ወርቅአለማሁ ወርቅነህ እና የኢንተርኒውስ ዓለም አቀፍ የሚዲያ ማበልጸጊያ ድርጅት “ኢትዮጵያ ቼክ” የተባለው የመረጃ ማጣሪያ ፕሮግራም የመረጃ አጣሪ ባለሞያው አዲሱ ፍሬው ናቸው።
በጽሑፎቹ በሚያነሳቸው ሐሳቦች የተነሳ በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ተብሎ የሦስት ዓመት እስራት የተበየነበት ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ጥቅምት 3 ቀን የአመክሮ ጊዜው ማለፉንና ከእስር አለመፈታቱን ቤተሰቡና ጠበቃው አስታወቁ።
ተመስገን የአመክሮ ግምጋማ ላይ ተቀምጦ፤ ከስህተቴ ተምሬያለሁ ተጸጽቻለሁ ለማለት አለመፍቀዱና በእስር ላይ ሳለ መብቱን በተደጋጋሚ መጠየቁ በማረሚያ ቤቶች ባለስልጣናት እንዳልተወደደለት የህግ ጠበቃው አቶ አምሃ መኮንን ለአሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ገልጸዋል።
የትግራይ ክልል መንግሥት “የምርጫ ካርድ አልወሰዳችሁም በማለት በሣምንት ውስጥ ከ200 እስከ 300 የሚደርሱ ሰዎችን አስሮብናል” ሲል የወልቃይት የአማራ ማንነት አስመለሽ ኮሚቴ አስታውቋል።
ኢህአዴግ ራሱ በሚያደርስብን በደል መሰቃየታችን ሳያንስ ጭራሽ እሱ ደረሰብኝ የሚለው ቀውስ በሚጎትተው ጦስም ስንጨነቅ ኖረናል። በእውነቱ ቢያንስ በውስጡ የሚፈጠር የድርጅት ጉዳይ ሊያሳስበን አይገባም ነበር። ሆኖም ‘የራሱ ጉዳይ፥ እኛን ምን አገባን’ ብለን እንዳንተወው ችግሩ በአገር ላይ የመጣ ነው ተብሎ፥ ያገር ሰላም በሚያደፈርሱ ግጭቶች ታጅቦ ይቀርብልናል። ኢህአዴግ በረዥም የስልጣን ዘመኑ ባራመደው ልዩነት ተኮር አጀንዳ የተፈጠረው እውነታ እንዲሁ የሚተዉት አይደለም - የድርጅቱን ብተና ያገር አስመስሎ በማቅረብና በግጭት በማጀብ የሚያስጨንቀን የህዝቡን ያገር ፍቅር አውቆ አይደለም? በሌላ በኩል ለረዥም ጊዜ የተዘነጋውን በማስታወስ አንድነትና ኢትዮጵያዊነትን የሚሰብኩ መሪዎች ከኢህአዴግ መካከል ዛሬ ብቅ ማለታቸውን ተመልክተናል። ዛሬ ስለ ኢህአዴግ ስናስብ ይኸው አዲሱ የአንድነት፥ የፍቅርና የኢትዮጵያዊነት ኃይል ሊዘነጋ አይችልም። በአዲሱ ኃይል ምክንያት የኢህአዴግ ማንነት ተዥጎርጉሯል፤ በቀድሞው ጠ/ሚኒስትር ይወከል የነበረው ወጥ አቋሙ/ማንነቱ፣ አሁን ቢያንስ ብቸኛ አማራጭ መሆኑ ቀርቷል። ስለሆነም ድርጅቱ ወደፊት ችግሮቹን ለመፍታት የሚጓዝበት መንገድና የሚያራምደው ዓላማ ምንም ቢሆን ከቀድሞ የተለየ ሊሆን የሚችልበት ዕድል አለ ለማለት ይቻላል። ጥናንጥ ምልክቶችም ታይተዋል።
ኢህአዴግ የፌዴራል መንግሥት ስልጣን ለመያዝ የሚያስችል ህብረ-ብሄራዊ አደረጃጀት በመሆኑ አባል ድርጅቶቹንና በነሱም አማካይነት የክልል መንግስታትን በአንድ የእዝ ሰንሰለት ሥር በማስገባት በተለይ ለመሪው በአገሪቱና በፓርቲዎቹ ላይ ፍጹም ስልጣን ያስጨበጠ አስተማማኝ መንገድ ሆኖ ቆይቷል። ግንባሩ በዚህ ቁመናው እንዳለ ነበር አቶ ኃይለማሪያም መሪነቱን የተረከቡት። ከዚያ በኋላ ጥቃቅንም ቢሆኑ አንዳንድ ለውጦች ታይተዋል። ለምሳሌ በአቶ መለስ ጊዜ ኢህአዴግ ከሹመኞቹ የሚፈልገው ከችሎታ ይልቅ ታማኝነትን ነበር፤ በአቶ ኃይለማርያም ጊዜ ግን ችሎታ ያለው ባለሙያ አባልም ባይሆን ሊሾም እንደሚችል በ2008 ዓ.ም ታይቷል። በተጨማሪ ኢህአዴግ ‘ብሔራዊ መግባባትን’ በአቋራጭ ስልጣን ለመያዝ የሚመኙ ተቃዋሚዎች የሚያቀርቡት ሃሳብ ነው ብሎ ሲያጣጥለው እናስታውሳለን፤ አሁን ግን ቢያንስ አስፈላጊነቱን ሳይገነዘብ አልቀረም። እንዲያውም ለዚሁ መግባባት ሲባል የፖለቲካ እስረኞች “የሉም” ብሎ በመሸምጠጥ ፋንታ “አሉ፤ እንፈታማለን” በማለት እነሆ ፕ/ር መረራ ጉዲናን ጨምሮ ከመቶ በላይ፥ በክልሎችም በሺ የሚቆጠሩ ታሳሪዎች ነጻ ወጥተዋል። አባል ድርጅቶቹ በመግለጫዎቻቸው፣ ለተፎካካሪ ፓርቲዎች የአብረን እንስራ ጥሪ አስተላልፈዋል። ይህም ሁሉ ሆኖ አሁንም እውነተኛ ብሄራዊ መግባባት አልተፈጠረም። እንግዲህ ኢህአዴግ ከተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር ጤናማና በመርሕ ላይ የተመሠረተ ግንኙነት ሊኖረው የሚችለው ቅድሚያ የራሱን ድርጅታዊ ጤንነት መጠበቅ ሲችል ነው። በዐበይት አገራዊ ጉዳዮች ላይ የሚፈጠሩ የሐሳብ/አቋም ልዩነቶች የአባል ድርጅቶችን ግንኙነትና በተለይም አንድነቱን የሚፈትኑበት ሁኔታ ሊፈጠር እንደሚችል እሙን ነው። በዚያን ጊዜ ልዩነቶችን ይዞ አንድ ላይ ለመጓዝም ሆነ ሌሎች የግንኙነት አማራጮችን ለመወሰን የቆመባቸው መርሆች በሁሉም አባላት ዘንድ የተከበሩና ልዩነት ባለበትም ቢሆን አስፈላጊውን ሥራ ከመስራት የማይከለክሉ ሊሆኑ ይገባል።
ከዚህ አንጻር ኢህአዴግ በአባል ድርጅቶቹ መካከል ያለውን ግንኙነት የሚመራበት ከፌዴራል ሥርዓቱ የተስማማና ደጋግሞ በሚያነሳው የመድብለ ፓርቲ ሥርዓት ግንባታ ሂደት ውስጥ እንደ ልብ ለመንቀሳቀስ የሚፈቅድለት የግንኙነት መርሕና አሠራር ማበጀት ያስፈልገዋል።
ኢህአዴግ አራት ብሄራዊ ድርጅቶችን ያቀፈ እንደመሆኑ ህብረ - ብሄራዊ ድርጅት ሊባል ቢችልም አባል ድርጅቶችን በዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርህ በአንድ የእዝ ሰንሰለት ማስገባቱና በድርጅቱ መዋቅር የበታቹ ለበላዩ ታዛዥ እንዲሆን ግድ ማለቱ የህብረ - ብሄራዊነት መገለጫ የሆነውን ብዝኃነትን እንዳያስተናግድ አስቸጋሪ ያደርግበታል። ዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት በሐሳብ ብዝኃነት ፋንታ አንድ ሐሳብ፥ ለያንዳንዱ ችግርም የየራሱ መፍትሄ ከማበጀት ይልቅ ሁሉንም በአንድ የመፍትሔ ሐሳብ ማስተናገድ፥ ባልተማከለ አስተዳደር ፋንታ ስልጣን በአንድ ድርጅት ብቻ ሳይሆን በአንድ ግለሰብ/ቡድን እንዲከማችና ውሳኔዎችም ከዚያ ብቻ እንዲመነጩ የሚያደርግ መርህ በመሆኑ ሲተች ኖሯል። ሆኖም የሐሳብ ብዝኃነትን እንዲያስተናግድ፣ ለተለያዩ ችግሮች ልዩ ልዩ የመፍትሄ አማራጮችን ለማበጀት በሚችልበት መልኩ ለማሻሻል ይቻል ይሆናል። አሁንም ቢሆን ‘እህ’ት ድርጅቶቹ የግንባሩን የፖሊሲ መርሆች ለያካባቢያቸው እንዲስማማ አድርገው ሊተገብሩ እንደሚችሉ በድርጅቱ ፕሮግራም ተደንግጓል። ሆኖም ያልተማከለውን የፌዴራል - ክልል - ዞን መዋቅር በተማከለ ሥልጣን ለመምራት የሚደረግ ጥረት ብዝኃነትና ተለያይነት ከሚጠይቁት ስልጣንን በውክልና የመስጠት ሁኔታ ጋር ተጣጥመው መሄዳቸው ያጠራጥራል፤ ከታሰበበት ግን የማይቻል አይደለም። ለጊዜው ግን ተጣረሶቹን መመልከት ግድ ነው።
የአባል ድርጅቶች አንድነት በዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርህ እስከተመራ ድረስ ዛሬ ባለው ሁኔታ እያንዳንዱ እህት ድርጅት ክልላዊ መንግሥትን እንደሚመራ ድርጅት በክልሉ ባለሙሉ ስልጣን ሲሆን እንደ አባል ድርጅት ደግሞ የኢህአዴግ የበታች መሆኑ ነው። ባንድ በኩል የፌዴራል ሥርዓቱ ለክልል መንግሥታት ከፌዴራል መንግሥቱ ጣልቃ ገብነት ውጭ የሆነ ስልጣን ሲያጎናጽፍ፥ በሌላ በኩል የኢህአዴግ አሐዳዊ አደረጃጀት ሕገ መንግስቱ በግልጽ የሰጠውን ስልጣን አባል ድርጅቶቹን በሚመራው የዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርሕ አማካይነት ከጀርባ ገብቶ ከፈቃዴ እንዳትወጡ ቢል፣ የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች የክልል መንግሥት በሚመሩበት ጊዜ ከእነ ሥልጣናቸው ለድርጅቱ የበላይ ተገዢ መሆን ሊኖርባቸው ነው። ዛሬ ከብሄራዊ ፓርቲ መሪነት ጋር የክልል ርዕሰ መስተዳድርነትን የደረቡት ፕሬዚደንቶች ባንድ በኩል ክልላዊ መብትና ስልጣናቸውን ለማስከበር፥ በሌላ በኩል አባል ለሆኑበት ፓርቲ የበላይ አካል ተገዢነታቸውን ለማረጋገጥ ሲጣጣሩ በተጣርሶሽ መወጠራቸው አይቀርም። ከዚህ አንጻር ባንድ በኩል የበታች አካል ለበላይ አካል እንዲገዛ በሚያስገድደው ዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርህ ላይ በቆመው አሐዳዊና የተማከለ አደረጃጀቱ፣ በሌላ በኩል የፌዴራል ሥርዓቱን በሚቃኘው የብዝኃነት መርህና ያልተማከለ አስተዳደር መካከል ያለው ቅራኔ ኢህአዴግን መቼም የማይፋታው ዐቢይ ፈተና ሆኖ መቀጠሉ አይቀርም። ምን ማድረግ ይቻላል?
አንዱ አማራጭ ስልጣን እንዳይማከል ተደርጎ የተዋቀረውን የፌዴራል ሥርዓት በመጻረር በድርጅቱ መዋቅር አማካይነት የድርጅት ብሎም የመንግሥት ስልጣን እንዲማከል የሚያደርገውን ዲሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት ማሻሻል አልያም መቀየር ነው። ሌላው አማራጭ ፓርቲውን ከመንግሥት መነጠል ሲሆን ይህም ማለት ለምሳሌ የአባል ድርጅት መሪዎች የክልልና የፌዴራል ባለስልጣናት ሆነው ሲሾሙ ለፓርቲው የሚኖራቸው ተጠሪነት በፓርቲ ጉዳዮች ብቻ የተወሰነና በተለይም የመንግሥትን ሥራ የማያካትት እንዲሆን አድርጎ ማሻሻል ነው። ይኸውም ከሥር እንደምንመለከተው፣ አንድነቱን በማይጎዳበት መልኩ ማከናወን የሚቻል ቢሆንም የአባል ድርጅቶች አንድነት ፋይዳም ራሱ ቢፈተሽ ምናልባት ለአንድነቱ የተሰጠው ቦታና ድርጅት የሚበትን ተግባር ሊፈጸም ይችላል የሚል ጥርጣሬ የሚፈጥረውን ጭንቀት በአግባቡ ለመረዳት ማገዙ አይቀርም።
የአባል ድርጅቶችን “አንድነት” በቦታው መኖሩን ለማረጋገጥ ሲል ነበር፣ የኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ባለፈው ታህሳስ የመንግሥት ሥራ ሁሉ ትቶ ስብሰባ የተቀመጠው። በአንድነቱ ላይ የተነሳው ጥርጣሬ በኢህአዴግ ህልውና ላይ የተደቀነ አደጋ ተደርጎ በመቆጠሩ፣ የአባል ድርጅቶቹ የጭንቀት ምንጭ ከመሆኑም ባሻገር የመንግሥትን ባለስልጣናት፥ ከዚያም አልፎ ሕዝብን ሲያሸብር ተመልክተናል። ምናልባት ለአንድነቱ የተሰጠው ቦታ እጅግ ሳይጋነን አልቀረም። [ድርጅቱ ትጥቅ ያልፈታ መሆኑ የሚፈጥረውን ጫና ዝቅ ብለን እንመለከተዋለን።] ‘አንድነቱ’ በአባል ድርጅቶቹ ፍላጎትና ፈቃድ የተመሠረተ እስከሆነ ድረስ ፍላጎትና ፍቃድም ሊለወጥ የሚችል እንደመሆኑ መጠን አንድነቱ ሁሌም ባለበት ከመቀጠል ውጪ አማራጭ የሌለው ተደርጎ ሊታሰብ አይገባም። ምክንያቱም አንድነቱ ዓላማ ያለው እስከሆነ ድረስ ለምሳሌ ዓላማው ግቡን ከመታ አልያም ግቡን የማይመታ መስሎ የታየ እንደሆነ አንድነቱ ላይቀጥል ይችላልና ነው። ይልቁንም የግንባሩ አንድነት አባል ድርጅቶቹን እንዲያገለግልና በተናጠል የማያገኙትን ጥቅም/አገልግሎት የሚያገኙበት መድረክ ሆኖ እንዲቀጥል ለማድረግ የሚያስችሉ አሠራሮችን ለመዘርጋት ጥረት ቢደረግ ፍሬያማ ሊሆን ይችላል።
ለምሳሌ አባል ድርጅቶቹ ለጋራ ግንባሩ ያለባቸው ግዴታ በተናጠል ሙሉ ሕጋዊ ሰውነት የሚያጎናጽፋቸውን ድርጅታዊ መብትና ስልጣን በብቃት ከመጠቀም የማይከለክል፥ [የክልላዊ መንግሥት ሥልጣን በሚይዙበት ጊዜም] የህዝብን ችግር ለመፍታት፥ ወይም በምርጫ ጊዜ ለመራጩ የገቡትን ቃል ለመፈጸም የሚያስፈልጉ እርምጃዎችን ለመተግበር የሚያስችላቸውን ሕገ መንግሥታዊ ስልጣን በአግባቡ ከመጠቀም የማይገድብ መሆኑን በሚያረጋግጥ መልኩ የግንባሩን አወቃቀር ማስተካከል ይቻላል። ኢህአዴግ የብሄራዊ ድርጅቶች ጥምረት እንደመሆኑ፣ የድርጅቱን ዓላማ በፌዴራል መንግሥት በኩል በአገር ደረጃ ለመተግበር የሚያስችል ሥልጣን የሚገኝበት አንድ መንገድ እንደመሆኑ መጠን መንገዱ ለሁሉም እህት ድርጅቶቹ ክፍት መሆኑን ማረጋገጥ ለአንድነቱ መጎልበት ትልቅ አስተዋጽዖ ሊኖረው ይችላል። ስለሆነም አባል ድርጅቶቹ የጋራ ግንባሩን ሊቀ መንበርነት እንዲሁም [ምርጫ ባሸነፉ ጊዜ] ጠቅላይ ሚኒስትርነቱን በዙር ለመቀባበል ሊስማሙ ይችላሉ። ይህም ከአባል ድርጅቶች መካከል ማንም የበለጠ ወይም ያነሰ ተጠቃሚ እንዳይሆን ከማድረጉም ባሻገር እያንዳንዱ ብሄራዊ ድርጅት በፌዴራል መንግሥት ከመሳተፉም በተጨማሪ የየክልሉን ነባራዊ ሁኔታ ታሳቢ ያደረጉ [የፓርቲም ሆኑ የመንግሥት] ሥራዎችን ለማከናወን ያስችለዋል።
በአንጻሩ አባል ድርጅቶቹ ዛሬ እንታገልለታለን የሚሉትን ፍትሐዊ ያልሆነ ሥርዓት መገንባትን የመሰለ አውቆ አጥፊነት ወይም የገበሬውን ብሎም ያገራችንን የምግብ ዋስትና በዋዣቂነቱ ከሚታወቀው የዓለም ገበያ ጋር ማቆራኘትን የመሰለ የፖሊሲ ዕዳ ለመሸከም መገደድ የለባቸውም። በሌላ በኩል የያንዳንዱ አባል ድርጅት እህትነት የሚነሳው በኢህአዴግ ሥር በሚሆኑበት ጊዜ ብቻ ሳይሆን የየክልሎቻቸውን መንግሥታት በሚመሩበት ጊዜም ጭምር መሆኑን በመገንዘብ፣ ሁለትም ሦስትም ክልሎች ለጋራ ክልላዊ መደጋገፍና ብሎም ለጋራው አገራዊ ሰላም፥ ልማት፥ ፍቅርና አንድነት የሚበጁ ሥራዎችን ለማከናወን ያስችላቸዋል። ዝምድና መፍጠሩና ማዳበሩ መብታቸው ብቻ ሳይሆን እንደ ኢህአዴግ አባላት እህት የተሰኙት ድርጅቶች፣ እንደ ክልል መሪዎች እህት/ወንድም ቢሆኑ የሚጠበቅ [ሊጠበቅም የሚገባ] በመሆኑ ነው።
ሆኖም ፓርቲዎቹ በኢህአዴግ አባልነታቸው የሚያደርጓቸው የርስ በርስ ግንኙነቶችን የሚመለከቱ መርሆችና ደንቦችን በማውጣት የተከለከሉና የተፈቀዱ፥ ያልተከለከሉና ለያንዳንዱ ድርጅት ምርጫ የተተዉ ጉዳዮችን በግልጽና በዝርዝር በማስቀመጥ፥ የሁሉን ይሁንታ ካገኙ በኋላም በጋራ መመሪያነት ተቀብሎ ማጽደቅ ቢቻል የአባል ድርጅቶቹ ግንኙነት ተቋማዊ መሠረት እንዲኖረው ያደርጋል። ለምሳሌ የኢህአዴግ መሪዎች ከግምገማው በኋላ በሰጡት መግለጫ፣ የአመራር ችግር ተብለው ከተነሱት አንዱ መርሕ አልባ ግንኙነት ነው። ሆኖም “መርሕ አልባ ግንኙነት” ማለት ለምሳሌ በኦሮሚያና አማራ ክልሎች መሪዎችና ሕዝቦች መካከል የተደረገው ዓይነት አለመሆኑን አቶ ደመቀ አስረድተዉናል። እሳቸው እስኪናገሩ ድረስ ግን መርሕ አልባ ሲባል ያንን ለመግለጽ የተጠቀሙበት ነበር የሚመስለው። ስለሆነም የአመራር አባላትን ግንኙነት መርሕ አልባ በማለት በቀላሉ የመፈረጅ አደጋን ለመከላከል ግልጽ የሆነ ትርጉምና የግንኙነት መርሆችን መዘርዘር አስፈላጊ መሆኑ አይቀርም። ሌላው የተነሳው ችግር ‘የኔ ወገን ለሚሉት ማድላት’ ነው ተብሏል። ሆኖም ‘የኔ ወገን ለሚሉት ማድላት’ በምን ይገለጻል? በህግና ደንብ፥ መመሪያ ወይም አሠራር ወይስ ሕገ ወጥ በሆነ ተግባር? በሕግ/ደንብ የሚገለጽ አድልዎ ለማረም አያስቸግርም፤ በዚያው ልክ የአመራር አባላትን ድርጊቶችና ግንኙነቶችን የሚመለከቱ መርሆችን በማስቀመጥ ተገቢና “መርህ አልባ” የሚሰኙትን ለመለየት፥ መልካሙን እያበረታቱ ጎጂውን ለማረም የሚያስችልና ሁሉንም የሚያግባባ መንገድ ለመቀየስ ይቻላል። በአመራሩ መካከል የሚኖረው ግንኙነትም የጋራ ግዴታውን ያልዘነጋና ሁሉም የተስማማባቸው መርሆችና ደንቦችን የተከተለ እስከሆነ ድረስ አባል ፓርቲዎች የሚያከናውኑት ሥራ ዞሮ ዞሮ፣ ከጋራ ድርጅታቸው ዓላማና ጥቅም ውጭ የመሆን ዕድሉ ጠባብ ነው። ይሁንና ከእህት ድርጅቶቹ አንዱ የፈጸመው ተግባር ከድርጅቱ ዓላማ ውጭ ነው/አይደለም የሚል ክርክር ቢነሳም በግልጽ የተቀመጡ መርሆችና ደንቦች መኖራቸው ለመካሰስና ለመዋቀስም ሆነ ለመማማር፥ ባጠቃላይ ለሚተላለፍ ውሳኔ ሁሉ ሕጋዊ መሠረት ተበጀለት ማለት ነው።
ከዚህም ባሻገር ከላይ እንደተጠቀሰው ወደፊት በአገራችን የመድብለ ፓርቲ ሥርዓቱ ተዘርግቶ ጠንካራ ፓርቲዎች ተፈጥረው በክልልና በፌዴራል ምክር ቤቶች ፉክክሩ ጦፎ፥ ማንም ድርጅት ለብቻው መንግሥት ለመመሥረት የሚያስችል የወንበር ቁጥር የማያገኝበት ሁኔታ ሊፈጠር እንደሚችል፥ በዚያን ጊዜም ከተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር በመደራደርና በመዋሐድም ጭምር መሥራት አስፈላጊ ሊሆን እንደሚችል ማሰብ ተገቢ ነው።
በአገራችን የመድብለ ፓርቲ ሥርዓት እውን በሆነበት ሁኔታና እንዲሁም በግንባታው ሂደት አራቱ የኢህአዴግ እህት ድርጅቶች በግንባሩ ጥላ ሥር ሆነው በአንድነት፣ ለአንድ ዓላማ ቢሰለፉ በፌዴራልም ሆነ በክልል ደረጃ ከተፎካካሪዎች ጋር በሚያደርጓቸው ውድድሮች እርስ በርስ በመደጋገፍ አሸንፎ የመውጣት ዕድላቸውን ሊያሰፉ እንደሚችሉ ግልጽ ነው። በተፎካካሪዎች ላይ የበላይነትን ለመቀዳጀት የአንድነቱ አስፈላጊነት ባያከራክርም አንድነቱ ብቻውን አባል ድርጅቶች በየክልላቸው እንዲመረጡ ዋስትና አይሆናቸውም፤ አባል ድርጅቶቹ አንድ የጋራ ዓላማ በማራመዳቸው ምክንያትም በድልም ሆነ በሽንፈት ዕጣ ፈንታቸው የግድ አንድ አይሆንም። ለምሳሌ አንዱ የኢህአዴግ አባል ድርጅት በሚወዳደርበት ክልል በተፎካካሪ ፓርቲ ተበልጦ ቢሸነፍና በፌዴራል ም/ቤትም ጥቂት ወንበሮችን ብቻ ቢያገኝ፤ በአንጻሩ የተቀሩቱ የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች የየክልሎቻቸውንና የፌዴራል ም/ቤቶችን ወንበሮች ቢያሸንፉ፤ ግንባሩ ኢህአዴግ በሦስቱ አማካይነት የፌዴራል መንግስቱን ስልጣን ይይዛል፤ ሦስቱ ብሄራዊ ድርጅቶች ደግሞ የየክልሎቻቸውን መንግሥታት ሥልጣን ይይዛሉ። የክልሉን መንግሥት ምክር ቤት ወንበሮች ለማሸነፍ ያልቻለው አራተኛው አባል ድርጅት በበኩሉ፤ የግል ዕጣ ፈንታው ለቀጣዩ ምርጫ መዘጋጀት መሆኑ አይቀርም።
እንዲሁም አራቱም የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች ያሸነፏቸው የፌዴራል ም/ቤት ወንበሮች ቁጥር መንግሥት ለመመስረት ከሚያስፈልገው በታች ሆኖ ቢገኝ፥ ኢህአዴግ መንግሥት ለመመስረት ከሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር መደራደርና አብሮ ለመስራት መስማማት ይኖርበታል። የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች ያገኙት የክልል ም/ቤት ወንበር ቁጥርም እንዲሁ መንግሥት ለመመስረት በቂ ካልሆነ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን ወክለው ም/ቤት ከገቡት አባላት ጋር በተናጠል መደራደር አማራጭ አይኖረውም። ከዚህ አንጻርም ሲታይ የኢህአዴግ እህት ድርጅቶች በአላማ እና/ወይም በአደረጃጀት አንድ ቢሰኙም ዕጣ ፈንታቸው የግድ አንድ ይሆናል ማለት አይደለም።
በተጨማሪ በአገራችን የመድብለ ፓርቲ ሥርዓት እውን በሚሆንበት ጊዜ እህት ድርጅቶቹ በክልል ደረጃ ሲወዳደሩም ሆነ በጋራ የፌዴራል መንግሥት ለማቋቋም ሲተባበሩ የእያንዳንዱ ድርሻ የተለያየ መሆኑ አይቀርም። እንዲያውም ሁሉም ብሄራዊ ድርጅቶች እንደመሆናቸው መጠን አንዱ ለሌላው ወሳኝ አስተዋጽኦ ሊያደርግ መቻሉ ያጠራጥራል። ከስልጣን አንጻርም የአባል ድርጅቶቹ መለያየት በራሱ በተናጠልም ሆነ በጋራ የሚያስከትልባቸው ጉዳት ለማየት ያስቸግራል። ለምሳሌ አራቱ ብሄራዊ ድርጅቶች ተለያይተው ለፌዴራል ም/ቤት ወንበሮች በጋራ ሳይሆን በተናጠል ተወዳደሩ እንበል። ከምርጫው በኋላ እያንዳንዱ ያሸነፈውን ወንበር ይዞ ሁሉም በፌዴራል የሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት መገናኘታቸው አይቀርም። [በክልል እንደሆነ አሁንም አይገናኙም።] ታዲያ በፌዴራል ምክር ቤት ተገናኝተው መንግሥት ለመመሥረት የግድ መደራደርና መስማማት ይኖርባቸዋል - ማለትም የዛሬዎቹ የኢህአዴግ እህት ድርጅቶች ቢለያዩም እንኳ ተለያይተው አይለያዩም፤ የሚገናኙበት የጋራቸው የሆነው የፌዴራል ም/ቤት አለና። እንዲያውም ከዚህ አኳያ ሲታይ አራቱም እህት ድርጅቶች እርስ በርስ የሚፈላለጉበትና ሁሉም አንድነቱን የሚንከባከቡበት ምክንያት ሊያገኙ ይችሉ ይሆናል።