Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አዳማ አዳማ አዳማ የፍቅር ከተማ ፡ የአፄዎቹ ደጋፊዎች አደማ ሲገቡ በአይነቱ ለየት ያለ እጅግ እጅግ ደማቅ አቀባበል ተደርጎላቸዋል ፡፡ ደጋፊዎች ያዩትን ማመን አልቻሉም የፋሲል ከነማ እግር ኳስ ክለብ ደጋፊዎች ማህበር ቅ/ጽ/ቤት ባዘጋጀው ጉዞ ከፍተኛ ቁጥር የተመዘገበበት የደጋፊዎች ጉዞ 2 አውቶቦስ 9 ዶልፊን 15 የቤት መኪና በአንድ ላይ በመጓዝ አዳማ ከተማ 5:30 ስንደር ” ፋሲል ኬኛ ” ብለው የኦሮሞን ባህል በሚያንፀባርቅ መልኩ ፡ በሞተረኛ ፖሊሶች ታጅበን ፣ እንደ ባለስልጣናት መንገድ ተዘግቶልን ፣ የከተማዋ ነዋሪዎች አደባባይ ወጥተው በድምቀት አንድነታቸውን ፍቅራቸውን ለገሱን ፡፡ ባለዕዳችሁ ነን ውለታችሁን መቼም ከፍለን አንጨርሰውም ፡፡ በኢትዮጵያ እግርኳስ ታሪክ ደጋፊ ለደጋፊ የተደረገ ደማቅ አቀባበል ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም በቦታው የታደመ መመስከር ይችላል፡፡
ኡቱ ጀግና ወያናይ አዋሽ ወርሓዊ ደመዎዘይ ይወሃበኒ ኢሉ ብልጠየቐ፣ ኻው ሓላፊኡ ኤደን ልተዋሃቦ ምላሽ "ብር የለይ!" ዝብል እዩ ነይሩ። ወያናይ አዋሽ አብዮታዊ ደሞክራስያዊ መብቱ ተጠቂሙ ደጊሙ ደጋጊሙ ደመዎዝ ብልጠየቐ ለለ፣ "እስቲ ተረጋጋዕ! እኒ አይተ ስዩም መስፍን፡ እኒ አይተ አባይ ፀሃየ፡ ዝአመሰሉ ጀጋኑ አው ግንባሮምን ማዓንኮሮምን ተወቒዖም ልዘለአለም ሃሪሶም እላረአኻ ሀመይ ኢልካ ብር ትጥይቐና?" ልብል መጠንቀቕታ ልተሓወሾ ምላሽ ብዝሃቡዎ እማ፣ << ዓሻ ድየ አዋሹ ብዘይ ደመዎዝ ዝሕሹ!>> ኢሉ ለቱይ ዓሰርተይ ዓመት ዝተቓለሰሉ ዓላማ ጠንጢኑ ግዳም ሓደር ሆይኑ ኡቱ ልቐረየ ህይወቱ አው መንገዲ እላለመነ የሕልፎ እኒኦ። ዋይ ዋይ ዋይ ዋይ!
የምርት ገበያው የአይምሮ እናት በመባል የሚታወቁት ዶር እሌኒና ከፍተኛ የስራ አስኪያጆች ቡድን በሀገር ውስጥ በሰለጠኑ ባለሙያዎች እንደሚተኩም የምርት ገበያው አስታውቋል።
እስከ ሰኔ 2005 ድረስ ከውጭ የመጣው የስራ አስኪያጅ ቢሮ፤ ስራውን በሽግግር ለሃገር ውስጥ ባለሙያዎች ያስተላልፋል። ዶር እሌኒ ከሃምሌ 25 ጀምሮ ሃላፊነታቸውን ከአቢሲኒያ ባንክ ለተመረጡት አቶ አንተንህ አሰፋ ያስረክባሉ።
በውጭ ሃገር በሕክምና ላይ ናቸው የተባሉት የጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የጤንነት ሁኔታ አስጊ እንዳልሆነና በሚቆጠሩ ቀናት ውስጥም ወደሥራቸው እንደሚመለሱ ከሕወሓት መሥራቶችና አንጋፋ መሪዎች አንዱ የሆኑት አቶ ስብሃት ነጋ ለቪኦኤ አስታወቁ፡፡
(ይህ ገፅ ሲከፈት የተደራረቡ ወይም የተረበሹ ድምፆችን የሚሰሙ ከሆነ ኮምፕዩተርዎ ከአንድ በላይ ድምፅ ማጫወቻ አለው ማለት ነው፡፡ ስለዚህ ከዚህ ፅሁፍ ሥር ካሉት ማጫወቻዎች አንደኛውን ብቻ አስቀርተው ሌሎቹን ያቁሟቸው፡፡)
ጠቅላይ ሚኒስትሩ የት እንደሚገኙና የሕመማቸውም ዓይነት ምን እንደሆነ ለመናገር ያልፈለጉት አቶ ስብሃት ነጋ “ጠቅላይ ሚኒስትሩ መግለጫ ከመስጠት ይልቅ ምናልባት ከአሥር ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ሥራቸው ላይ ሆነው እንደሚታዩ ያላቸውን እምነት ገልፀዋል፡፡
በአሁኑ ጊዜም እርሣቸው በሌሉበት ሁኔታ የእርሣቸውን ሥራ እየሠራ ያለው ማን እንደሆነ ሲናገሩ “ክልሎች የየራሣቸው ምክር ቤቶችና የሥራ አስፈፃሚ አካላት ያሏቸው በመሆኑ፣ ሥልጣኑም ከክልል ወደ ማዕከል የሚወጣ በመሆኑ ሕዝቡ እራሱን እያስተዳደረ ነው” ብለዋል፡፡ በመሆኑም የጠቅላይ ሚኒስትሩ አለመኖር የሚያስከትለው የጎላ ተፅዕኖ እንደማይኖር አመልክተዋል፡፡
በፌደራል ደረጃም የሚያስተባብራቸው ፓርላማ ያላቸው በመሆኑ ፓርላማው አሸናፊው ፓርቲ በሚያቀርብለት መሠረት ጠቅላይ ሚኒስትሩንና ምክትሉን አፅድቆ የሚተዳደር በመሆኑ መለስም ሆኑ ሌላ ጠቅላይ ሚኒስትር ቢመጣ ሰው እንጂ ተቋም አለመሆኑን፤ ተቋም የሆነው ፓርላማ ግን ሥራውን እያከናወነ መሆኑን ገልፀዋል፡፡
“አሁን ክፍት ቦታ የለም” ብለዋል አቶ ስብሃት፡፡ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩና ካቢኔው ሥራቸውን እየሠሩ መሆናቸውን ጠቁመው “ሥልጣንና ኃላፊነት የተሰጠው አካል የለም ካለም ደግሞ ፓርላማው ይመርጣል” ብለዋል፡፡ በመሆኑም የሥልጣን ሽኩቻም ሆነ ትግል የሚፈጠርበት ምክንያት እንደሌለ ጠቁመዋል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የፓርላማው የዘንድሮው ዓመት አዘጋግ እና የበጀቱም አስፀዳደቅ ከተለመደው ውጭ እንደሆነ በፓርላማው ውስጥ ብቸኛው የተቃዋሚ ፓርቲ ተወካይ የሆኑት አቶ ግርማ ሠይፉ ተናግረዋል፡፡
ሪፖርቱንና ከአቶ ስብሃት ነጋ እና ከአቶ ግርማ ሠይፉ ጋር የተደረጉትን ቃለ ምልልሶች ሙሉ ቃሎች ከተያያዙት የድምፅ ፋይሎች ያዳምጡ፡፡ የድምፅ ፋይሎቹ በዚህ ገፅ የላይኛው የቀኝ ጫፍ ላይ ከፅሁፉ መጀመሪያ አጠገብ ይገኛሉ፡፡ ለማዳመጥ MP3 የሚሉትን ይጫኑ
(ገፁ ሲከፈት የተደራረቡ ወይም የተረበሹ ድምፆችን የሚሰሙ ከሆነ ከዚህ ሥር ካሉት ማጫወቻዎች አንደኛውን ብቻ አስቀርተው ሌሎቹን ያቁሟቸውና የሚጫወተውን እንደገና ያስጀምሩት፡፡ )
ኢትዮጵያ – የአባይ ወንዝ ባለቤትነት ጉዳይ ኪዳኔ ዓለማየሁ መግቢያ፤ በጥንቱ ዘመን የአባይ ወንዝ ዋናዋ ምንጭ ኢትዮጵያ መሆኗና ባለቤትነቱዋ ታውቆ የግብጽ መሪዎች በየዓመቱ ለሚጎርፍላቸው ውሀ ይከፍሉ ነበር። ባሁኑ ጊዜ ግን በተለይ ግብጽ የአባይን ወንዝ እንደ ግል ንብረቷ በመቁጠር ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ለመጠቀም የምታከናውነውን ጥረት መቃወም ብቻ ሳይሆን ማስፈራራትም ይቃጣታል። እንደሚታወቀው በየድረ-ገጹ በስፋት ከሚቀርቡት ሐተታዎች፣ ትችቶችና አስተያየቶች …
እኛ ካለን አቋም የተለየ የሚጽፍ ጋዜጠኛ ይታሰር ፣ የማንስምማባቸው ሃሳቦች የሚያንጸባርቅ ጋዜጣ፣ ሬድዮም ሆነ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ላይ ሰላማዊ ሰልፍ ይጠራ ወይንም ይታገድ የሚሉ በርካታ ጥሪዎች ከሰሞኑ ስመለከት ፣ የህወሃት የ 27 ዓመት አገዛዝ ምን ያህል በሰዎች አዕምሮ ዘልቆ እንደገባና እንደመረዘው ማሳያ ይመስለኛል።
የተሳሳተ ዜና ወይንም ዘገባ የሚያሰራጩ ጋዜጠኞችንም ሆነ የዜና አውታሮችን ስህተታቸውን ነቅሶ በማውጣት ፣ ቢቻል እንዲያርሙ ማስደረግ፣ እንቢታን መርጠው ከቀጠሉ ደግሞ ለአንባቢ በማጋለጥ ተጽዕኖ ፈጣሪ የመሆን እድላቸውን ማምከን ይቻላል።
ጽሁፎቻቸው የግለሰብንም ሆነ የመንግስትን ስም አጉድፈዋል ወይንም ህዝብ ለህዝብ የሚያጋጩ ዘገባዎች ወይንም ሌላ ወንጀል ፈጽመዋል ከተባለ፣ በሀገሪቱ የፍትሃ ብሔርም ሆነ የወንጀል ክስ በአግባቡ ሊከሰሱ እንደሚችሉ እሙን ነው።
ሆኖም በሃሳብ ልዩነት ላይ ብቻ ተመስርቶ የጋዜጠኛን እስር መሻት ፣ወይንም ግልጽ ባልሆነ መንገድ ያለ ፍርድቤት ትእዛዝ ወይንም መጥሪያ መንግስት ፣ ተመስገንንም ሆነ ሌሎች ላይ ያካሄደውንም ሆነ፣ በቅርቡ ደግሞ በቃሉ ወይንም መድሃኔ ላይ የሚያካሂደውን እስር በዝምታ ማለፍ ወይንም አበጀህ ማለት ከማንም በሀገራችን የዴሞክራሲ ስርዓት እንዲፈጠር እፈልጋለሁ ከሚል የሚጠበቅ አይደለም። በአንጻሩ እንዲህ ያለ አካሄድን መምረጥ ለአምባገነናዊ ስርዓት መደላድል የሚፈጥር ስለሆነ በጽኑ ልንቃወመው ይገባል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን አጋንንትን ማስለፍለፍ እና ተዓምራትን መከተል የቤተ ክርስቲያኒቱ ብቸኛ የዕምነት መገለጫ ነው? የአጋንንትን ልፍለፋ እየሰሙ ማድነቅ እና በሒደቱ ገንዘብ መሰብሰብስ ክርስትያናዊ ተግባር ነው? (ቪድዮ ክፍል 1)
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን አጋንንትን ማስለፍለፍ እና ተዓምራትን መከተል የቤተ ክርስቲያኒቱ ብቸኛ የዕምነት መገለጫ ነው? የአጋንንትን ልፍለፋ እየሰሙ ማድነቅ እና በሒደቱ ገንዘብ መሰብሰብስ ክርስትያናዊ ተግባር ነው? (ቪድዮ ክፍል 1)
XIZI, ወደፊት አንድ መቶ ዓመት ሊፍት ልማት ጽንሰ ያለውን quintessence ተሸክሞ ተሞክሮዎች እንዲሁም ከ 30 በላይ ዓመታት ሊፍት ኢንዱስትሪ ቴክኖሎጂዎች የወረሰ, ቀጣይነት ፈጠራ የከተማችሁን እና ሁልጊዜ የንግድ ልማት አንድ የወሰኑ ልዩ እና concentrative አመለካከት ያቆያል.
ባለፉት ዓመታት, የደንበኛ ጋር ልባዊ በመጨበጥ በእያንዳንዱ ጊዜ, የደንበኛ ጋር የቅርብ ትብብር እያንዳንዱ ጊዜ .... XIZI ያለውን የቅድሚያ ሁሉ ምስክር ናቸው. በእያንዳንዱ ጊዜ እውነተኛ ፈገግታ, XIZI የአገር ውስጥ ገበያ በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ እየተጋፋ ያለውን ዒላማ ተገነዘብኩ በፍጥነት ምክንያቱም ይህ በትክክል ነው.
የድርጅት አሠራርና አስተዳደርን, ሙያዊ የመጀመሪያ-ተመን የተቀናጀ የገበያ መክሊት, ኃይለኛ ምርት የምርምር እና ልማት መክሊት እንዲሁም ልምድ ቴክኖሎጂ እና የግንባታ መክሊት XIZI ቡድን ላይ ከፍተኛ መክሊት መሰብሰብ በዓለም ላይ ለሁሉም አስተማማኝ ፈገግታ ማምጣት በመተማመን ነው.
በ 2016, በተሳካ ዲስክ አይነት እጅግ በጣም ቀጭን ሞተር እና የማሽን ክፍል ጋር ቪክቶር MRL (T) ሊፍት, XEC-6000 ቁጥጥር-ድራይቭ የተቀናጀ አስተማማኝ ሊፍት ጨምሮ የተለያዩ አዳዲስ ምርቶች, ተጀመረ.
እስካሁን አራት ድሎችን ያሳኩት የጣና ሞገዶቹ አንዴም ተከታታይ ድል ማግኘት አልቻሉም። ይህንን እርግማን ለመስበርም ስበታ ከተማን ካሸነፉበት ጨዋታ በኋላ ነገ ቅዱስ ጊዮርጊስን የሚጋፈጡ ይሆናል።
ባህር ዳር ከተማ ሰበታን ከረታበት ጨዋታ በርከት ያሉ ጠንካራ ጎኖችን ወደ ነገው ጨዋታ ይዞ ይመጣል። ከእነዚህ ውስጥ የምንይሉ ወንድሙ ግብ ማስቆጠር እና ጥሩ መንቀሳቀስ የሳላምላክ ተገኝ ከዕይታ ርቆ የግብ እፋፍ ላይ መገኘት እና ግቦችን ማስቆጠር መቀጠል በጥቂቱ የሚጠቀሱ ነጥቦች ናቸው። አማካይ ክፍል ላይ በጉዳት ተደጋጋሚ ለውጦችን ለማድረግ መገደዱ ደግሞ በተለይም ከተከላካይ መስመሩ ፊት ባለው ቦታ ላይ ወደ መስመር የሚሄዱ ቅብብሎችን የማቋረጥ አቅሙን ሊቀንሰው ይችላል። በተጨዋችነት እና በአሰልጣኝነት ያገለገሉት የቅዱስ ጊዮርጊስን የመስመር አጨዋወት ጠንቅቀው የሚረሱት አሰልጣኝ ፋሲል ተካልኝ ይህንን የተጋጣሚያቸውን ጠንካራ ጎን ለማክሸፍ ይዘውት የሚገቡት ስትራቴጂ ምን ዓይነት ሊሆን እንደሚችል ተጠባቂ ነው።
በማጥቃቱ በኩል ደግሞ ወደ መሀል ሜዳ የሚጠጋውን የጊዮርጊስን የኋላ ክፍል ከመፈተን አንፃር ፍፁም ዓለሙ ራሱን ነፃ የሚያደርግባቸው ቅፅበቶች እንደእስከዛሬው ሁሉ ነገም ለባህር ዳር ወሳኝ መሆናቸው አይቀርም። የቡድኑ መስመር ተከላካዮች የማጥቃት እገዛ ሊቀንስ በሚችልበት በነገው ጨዋታ ባህር ዳር ከፍፁም ቀጥተኛ ሩጫዎች ዕድሎችን ለመፍጠር ቀሪዎቹን አማካዮቹን በፈጣን ሽግግር ወደ ተጋጣሚው ሜዳ ለማድረስ እንደሚጥርም ይገመታል።
በሸገር ደርቢ የደረሰበትን ሽንፈት ትዝታ በሁለት ተከታታይ ድሎች ማራቅ የቻለው ቅዱስ ጊዮርጊስ በሁለቱም አጋጣሚዎች ተፈትኖ ያሸነፈ ሲሆን ነገም ቀላል ጨዋታ አይጠብቀውም።
የኋላ ክፍላቸው ላይ የነበረባቸውን ክፍተት በወጣቱ አማኑኤል ተርፋ የሸፈኑት ጊዮርጊሶች የቦታውን ሌሎች ተሰላፊዎች ዕርፍት ከመስጠትም ይሁን በአማኑኤል ላይ ያላቸውን ዕምነት ከማሳየት አንፃር ውሳኔያቸው ጥሩ ሆኖ አልፏል። የቡድኑ የኋላ ክፈተት መፍትሄ ስለማግኘቱ ግን እርግጠኛ ለመሆን እንደነገው ጨዋታ የተሻለ የፊት መስመር ጥራት ባለው ቡድን መፈተን ይኖርበታል። በሌላኛው ፅንፍ ደግሞ የሳላሀዲን ሰዒድ ወደ ግብ አስቆጣሪነቱ መምጣትም አሰልጣኝ ማሂር ዴቪድ ከጌታነህ ከበደ ጋር ሁለቱን ዘጠኝ ቁጥሮች በአንድ ላይ ለማስጀመር ካሰቡ ምን ስዓይነት አማራጮችን ሊወስዱ እንደሚችሉ የሚጠቁም ጨዋታ ሊሆን ይችላል።
ከለውጦች አንፃር እንደአማኑኤል ገብረሙካኤል እና አቤል እንዳለ ያሉ ተጫዋቾች ዕድሎችን ማግኘታቸው በቀጣይ ጊዜያት ቡድኑ መሰል ቅይጥ የተጫዋቾች አጠቃቀምን ሊያዘወትር እንደሚችል አመላክቷል። በነገው ጨዋታም ካልተጠበቁ ለውጦች በተጨማሪ ጊዮርጊስ አሁንም ቀጥተኛነቱ እና የተሻጋሪ ኳሶች አስፈሪነቱን መልሶ እያገኘ መሆኑ በቅርብ ጨዋታዎች እየላላ የመጣው የሰለሞን ወዴሳ እና መናፍ ዐወል ጥምረት ስጋት ሊሆን ይችላል። ከዚህ በተጨማሪ በድቻው ጨዋታ ቀዝቀዝ ብሎ የነበረው የአቤል ያለው እና ጋዲሳ መብራቴ የቡድኑ ጥቃት ምንጭነት ተሻሽሎ ሊቀርብ እንደሚችልም ይታሰባል።
ባህር ዳር ከተማዎች በሰበታው ጨዋታ ጀምሮ በድጋሚ የተጎዳባቸው ሳምሶን ጥላሁንን ጨምሮ በረከት ጥጋቡ ፣ ደረጄ መንግስቱ እና አቤል ውዱን በጉዳት ሲያጡ የባዬ ገዛኸኝ መድረስም አጠራጣሪ ሆኗል። በቅዱስ ጊዮርጊስ በኩል ፓትሪክ ማታሲ በቡናው ጨዋታ ያየው ቀይ ካርድ የመጨረሻ ጨዋታ ቅጣት በመሆኑ ካለመግባቱ በቀር ሌሎች የቡድን ዜናዎችን ከክለቡ ማግኘት አልቻልንም።
– ዓምና ቅዱስ ጊዮርጊስ 1-0 ያሸነፈበት ውጤት ከውድድር ዓመቱ ጋር አብሮ በመሰረዙ አሁንም ባህር ዳር ከተማ በተገናኙባቸው ሁለቱም ጊዜያት 1-0 በማሸነፍ የእርስ በእርስ የበላይነቱን እንደያዘ ነው።
የሲዳማ ሕዝብ የራሱ የሆነ የዘመን አቆጣጠር ቀመር፣ “ወንሾ አምቦን” የመሰሉ የእርቅና የሽምግልና ስርዓት “ሉዋን” የመሰሉ ዴሞክራሲያዊ የስልጣን ሽግግር ስርዓት እና ሌሎች የበርካታ ባህላዊ እሴቶች ባለቤት የሆነ በርካታ ተፈጥሯዊና ሰው ሰራሽ የቱሪስት መስህቦች በዙሪያው አቅፎ የያዘ ሕዝብ ነው፡፡
የሲዳማዎች የዘመን መለዋጫ ፍቼ ጫምባላላ ዘመን ከዘመን የሚለዋወጥበት ዕለት ብቻ ሳይሆን ፋይዳው ብዙ የሆነ ታላቅ ቀን ነው፡፡ ፍቼ ጫምባላላ ጉዱማሌ ላይ መገናኛ፣ መተጫጫ፣ መመራረቂያ፣መተሳሰቢያ፣የወደፊት ተስፋ መሰነቂያ፣ ከአንደበት ክፉ ቃል የማይወጣበት ፣እንስሳቱ ሳይቀር ከሰው እኩል የሚከበሩበት ፣እንግዳ የሚከበርበት፣ ትውድል የሚዘከርበት፣ለሀገር የሚበጀው ሁሉ የሚከወንበት ታላቅ በዓል ነው፡፡ በድጋሜ በእኔ እና በመላው የኦሮሞ ሕዝብ ስም እንኳን ለዚህ ታላቅ በዓል አደረሳችሁ- አደረሰን ለማለት እወዳለሁ፡፡
ሁላችሁም እንደምታውቁት የሲዳማ እና የኦሮሞ ሕዝብ በመልካ- ምድራዊ አቀማምጥ ብቻ ሳይሆን በጋራ የአብሮነት ታሪክ፣ ዘመናትን በተሻገሩ ማህበራዊ፣ስነልቦናዊ እና ኢኮኖሚያዊ ትስስሮች ያሏቸው የተዋለዱ፣በፍቅር የተጋመዱ በተለያየ ቦታ የሚኖሩ-ግን ተነጣጥለው የማይታዩ ፤ አንዱ ከሌላው ጋር በዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ ተዋደው- ፈቅደው ብሎም ተከባብረው በቋንቋ ተግባብተውና መስተጋብር ፈጥረው ለዚህ የደረሱ ጠንካራ መሰረት ላይ የቆመ አንድነት ያላቸው ሕዝቦች ናቸው፡፡
የሲዳማ እና የኦሮሞ ሕዝብ ለመከፋፈል ግፋ ሲልም በወሰን አካባቢዎች ግጭት በማስነሳት እና ጦር በማማዘዝ በሁለቱ ሕዝቦች ልብ ውስጥ ቅራኔ ለማኖር ሲሰራ የኖረውን ሴራ በተባበረ ክንድ በማክሸፍ፣ግጭቶቹን በማብረድ፣ቅራኔዎችን በሽምግልና በመፍታት እንደታሰበው ሳንለያይ እጅ ለእጅ ተያይዘን በፍቅር በመቀጠል ከታሰበለን በላይ የምናስብ ሕዝቦች መሆናችንን በተግባር አሳይተናል፡፡ ይሄም ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባዋል፡፡
በዛሬው ዕለት የምናከብረው የፍቼ ጫምባላላ በዓል ከሀገራችን አልፎ የዓለም ሀብት ለመሆን ችሏል፡፡ ሁላችሁም እንደምታስታውሱት ፍቼ ጫምባላላ በዩኒስኮ የማይዳሰሱ የዓለማችን ቅርሶች አንዱ ሆኖ እንዲመዘገብ የሲዲማ ሕዝብ እና ከሲዳማ ሕዝብ የወጡ አመራሮች ብቻ ሳይሆኑ መላው ኢትዮጵያዊ ከዳር ዳር በነቂስ ተንቀሳቀሷል፡፡ ከዚህም አንዱ ሕዝብ የአንዱን እሴት አምኖ ተቀብሎ እና ተደምሮ፣ በአንድነት ሲንቀሳቀስ ምን ያህል ውጤት ማምጣት..የቱን ያህል ፍሬ ማፍራት እንደሚችል ተመረንበታናል፡፡
የ ፍቼ ጫምበላላ ባለው ታሪካዊ ባሕላዊና ድንቅ ይዘቱ አገራችንን ወክሎ የአለማችን ቅርስ እንዲሆን ሁሉንም ኢትዮጵያዊ በጋራ በመደመር እና ሁሉም ኢትዮጵያዊ ዜጋ በጋራ ተደምሮ የሚያከብረው በዓል እና የኢትዮጵያዊያን የጋራ ሕብረት የአሸናፊነት ምልክት ጭምር ነው፡፡ ሁላችንም ስንተባበር እናሸንፋለን፡፡
በአንድ ላይ ስንቆም እናተርፋለን፡፡ በጋራ ስንታይ እንደምቃለን፡፡ ያለፈውን በይቅርታ ዘግተን መጪውን በፍቅር ስንሻገር ደግሞ ለትውልድ ቂምና ጥላቻን ባለማውረስ ታላቅ ገድልን እንፈጽማለን ማለት ነው፡፡
በሲዳማ ባሕል መሠረት በፍቼ ጫምበላላ በዓል በመጀመሪያው ዕለት የሚከበረዉ የፍቼ ስነስርዓት ሁሉም በየቤቱ በሀሴት ተሞልቶ ቡርሳሜ እና ሻፈታ እየበላና እየጠጣ ብሎም በዚህ ልዩ ቀን ባለፈው በአሮጌው ዓመት የተጣላ ሰው ይቅር ተባብሎ በመታረቅ ቂምን አስወግዶ በጋራ በአዲስ መንፈስ አዲሱን ዓመት በመናፈቅ ነው፡፡ የሲዳማዎች የዘመን መለዋጫ ፍቼ ጫምባላላ በዓል አሃዱ ብሎ የሚጀምረው በይቅርታ እና ዕርቅ መሆኑ ሲዳማዎች ለይቅርታ፣ ለእርቅ፣ ለፍቅር እና ለሰላም የሚሰጡትን ከፍተኛ ቦታ የሚያሳይ ነው፡፡ ይህም እንደ ሀገር ለተጀመረው “በፍቅር እንደመር፣ በይቅርታ እንሻገር” ጉልበት ሆኖ የሚያገለግል ታላቅ ጉልበት ነው፡፡ ይህን የይቅርታ እና የዕርቅ ትዊፊት በቀን እና በአካባቢ ሳንወስንው ከሌሎች ሕዝቦች ጋርም በመጋራትም ፣በማጋራትም ለሀገር በሚበጅ መልኩ ልንጠቀምበት ይገባል፡፡
በቀጣይም ከራሳችን ነባር ዕውቀቶች ት/ት በመቅሰምም በሚያለያዩን.’.ማነህ ? ..ወዴት ነህ ?’ከሚያባብሉን ጉዳዮች ወጥተን እንደ ፍቼ ጫምባላል አንድነታችን በሚያጠናክሩ፣ አብሮነታችን በሚያስተሳስሩ ፣ከዞን፣ከክልልእና ከሀገር አልፈው በዓለም አደባባይ ስሞቻችንን በሚያስጠሩን የማንነት መገለጫዎቻችን፣ ዕሴቶቻችንና ባህላዊ መሰረቶቻችን ላይ ወገባችንን አሰርን በተባበረ ክንድ በመስራት አዲሲቷን ኢትዮጵያ ዕውን እናደርግ ዘንድ ጥሬየን አቀርባለሁ፡፡አይዴ ጫምባላላ!!አመሰግናለሁ፡፡
“ስልጣንን ያለአግባብ መጠቀም ትልቁ በሽታዬ ፣ የችግሮቼ ሁሉ ስር” ሲል ራሱን እንደገመገመ የሚናገረው ኢህአዴግ፣ በከፍ መንገድ ወዲያውኑ ለህግ ማቅረብ በሚያስችል ደረጃ ችግር አለባቸው ተብለው የተለዩ አመራሮች አለመኖራቸውን አስታወቀ። ለጊዜው ለህግ የሚቀርቡ ባይኖሩም ተጨማሪ የማጣራት ስራ የሚያስፈለጋቸው ጉዳዮች ተገኝተዋል። በዚሁ መነሻ በተጠረጠሩት ባለስልጣን ላይ እስከ ቤተሰብ የዘለቀ ምርመራ ይደረጋል።
ድርጅቱ ለጊዜው በከፋ ደረጃ ህግ ፊት የሚቀርቡ ባለስልጣናት አለመኖራቸውን በተገለጸበት ዜና ፣ ” ሚኒስትሮችን ጨምሮ የአብዛኛው አመራር ችግር ስልጣንን የዕለት ተዕለት ህይወት መመሪያ አድርጎ መጠቀም ነው” ሲል ያሰምርበታል። ፋና በኢህአዴግ ፅህፈት ቤት የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ የገጠር ዘርፍ አስተባባሪው አቶ ተፈራ ደርበውን ጠቅሶ ባሰራጨው ዜና የማጣራት ስራው መቼና እንዴት እንደሚጣራ አላወሳም። በስልጣን መባለግ ጋር በተያያዘ ህዝብ ከፍተኛ ቅሬታ እንዳለው፣ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ከአገሪቱ በህገወጥ መንገድ መውጣቱ፣ ባለስልጣናትና በዙሪያቸው ያሉ ከፍተኛ ሃብት መሰበሰባቸው የአደባባይ ሚስጢር እንደሆነ ለዓመታት ሲነገርና ሲተቆም መቆየቱ የሚታውስ ነው።
የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲ ግንባር (ኢህአዴግ) ስልጣንን አላግባብ በመጠቀም የግል ሃብት ያፈሩ አካላትን ወደ ህግ ማቅረብ የሚያስችል ተጨማሪ ማጣራት እያደረገ መሆኑን ገለፀ።
በኢህአዴግ ፅህፈት ቤት የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ የገጠር ዘርፍ አስተባባሪው አቶ ተፈራ ደርበው ከፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ጋር ባደረጉት ቆይታ እንዳሉት፥ በእስካሁኑ የጥልቅ ተሃድሶ ግምገማ ሚኒስትሮችን ጨምሮ የአብዛኛው አመራር ችግር ስልጣንን የእለት ተዕለተ ህይወት መምሪያ አድርጎ መጠቀም ነው። ድርጅቱ ስልጣንን የግል ሃብት ማፍሪያ አድርገው ተጠቅመዋል ተብለው በተጠረጠሩ ባላስልጣናት ላይ እስከ ቤተሰቦቻቸው የደረሰ ምርመራ እንዲካሄድ መወሰኑንም ተናግረዋል።
“ህዝብ የሚያነሳቸው ቅሬታዎች መጥራት ስላለባቸው በሀሜት እና አሉባልታ ግለሰብ አመራሩ ላይ የሚነሱ ጉዳዮች ሳይቀሩ ህዝቡ በነፃነት እንዲያነሳቸው ለማድረግ ተሞክሯልም” ነው ያሉት። መንግስትም ሆነ መንግስትን የሚመራው ድርጅት ስልጣንን አላግባብብ መጠቀም ትልቁ በሽታየ፤ የችግሮቼ ሁሉ ስር ብሎ ገምግሟል።
ይሁን እንጂ ጥልቅ በተባለው ግምገማ ስልጣንን የሀብት ማፍሪያ፣ የብልፅግና መሰረት ያደረገ ተሿሚ አልተገኘም ወይ? የሚል ጥያቄ ይነሳል። አስተባባሪው “በግምገማዎቹ በከፋ መንገድ ወዲያውኑ ለህግ ማቅረብ በሚያስችል ደረጃ ችግር ያለባቸው ተብለው የተለዩ አመራሮች የሉም፤ ነገር ግን ተጨማሪ የማጣራት ስራ የሚጠይቁ ጉዳዮች እንዳሉ ተለይተዋል” ብለዋል። ጥቆማዎቹ ተጣርተው ሲጠናቀቁም ተጨባጭ የህግ ተጠያቂነት የሚኖራቸው እንደሚኖሩም ገልጸዋል።
አቶ ተፈራ እንደተናገሩት፥ ሙስና በረቀቅ መንገድ የሚፈፀም ተግባር በመሆኑ ከግምገማው ማግስት ለፍርድ የሚቀርቡ ሹማምንት ባይገኙም የበለጠ ማጣራት ይካሄድባቸው የተባሉ ግን አሉ። እነዚህም ጉዳይን ለማስፈፀም በአይነት የሚሰጥ ስጦታን፣ ጥሬ ገንዘብን በእጅ መንሻነት በመቀበል ተግባር የተገመገሙ ሲሆን፥ በዚህ ተግባር የተጠረጠሩትን ከሃላፊነት ከማንሳት ጀምሮ ሌሎች ፖለቲካዊ እርምጃዎች ተወስዶባቸዋል ብለዋል።
በግምገማው ያልተደረሰበት በስልጣን መሳሪያነት የተከማቸ ሀብት መኖሩ የአደባባይ ምስጢር ነው የሚሉ አሉ። ኢህአዴግም ከ15 አመታት በኋላ የተካሄደው ተሃድሶ፤ በአስራ አምስት አመታት እና ከዚያ በላይ በሆነ ጊዜ የተፈፀመ ተግባር በፖለቲካ እና ግለሰባዊ ግምገማ ብቻ ሊደረስበት አይችልምና መስቀለኛ ማጣራት ይካሄድ የሚል ውሳኔን አሳልፌያለሁ ይላል።
አሁን ላይ የእያንዳንዱ ተሿሚ ባለስልጣን የሀብት መጠን መመዝገቡንም ነው አቶ ተፈራ ደርበው የገለፁት። በመሆኑም ህዝቡ በግለሰብ ደረጃ የተሿሚዎች የሀብት መጠንን የማወቅ መብት አለው፤ አመራሩ ከተመዘገበ ሀብቱ ውጭ ሌላ ተገቢ ያልሆነ ሀብት አካብቷል ብለው ካሰቡም ለሚመለከተው አካል መጠቆም እንደሚችሉም ጠቅሰዋል። ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የመንግስት ተሿሚ ባለስልጣን የሀብት መጠን መረጃን ከፌደራል ፀረ ሙስና ኮሚሽን ማግኘት እንደሚችልም ተናግረዋል።
ናይ ሓበሬታ ወረቐት ን ማሕበራዊ-መድሕን: ምንባር ኣብ ስዊዘርላንድን ናብ ካልእ ሃገር መገሻን፣ ሓበሬታ ንወጻእተኛታት ካብ መንግስታዊ ቤት-ጽሕፈት ሚግረሽን (SEM)
ሕክምናዊ ወጻኢታት: ሓበሬታ ካብ ጥሮታን መድሕንን በዓል-መዚ ከተማ በርን ኣብ ጉዳይ «ምምላስ ወጻኢታት ሕክምና ብናይ መመላእታ-ኣገልግሎት (ኤርጌንሱንግስላይስቱንገን)»
ዝቀለለን ኣድማዕን መገዲ ካብ ተላባዒ ሕማም ንምጥንቃቅ የእዳውካ ቀጻሊ ብ ሳሙና ምሕጻብ እዩ። ኩሉ ግዜ ቅድሚ ሽንት ቤት ምጥቃምን፣ ቅድሚ ምብላዕን የእዳውካ ሕጸብ።
ብዘይካ አይድስ ቡዙሕ ብስጋዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ሕማም ኣሎ። ዝበለትጸ መገዲ ንነብስካ ትከላኸል ኣብ ግዜ ስጋዊ ርክብ ብኮንዶም ኢዩ። ናይ ደቂ ኣንስትዮ ኮንዶምውን ኣሎ።
እንድሕር ጠኒስኪ ን ኣገልግሎት ሕክምና ሓብርዮም። እንታይ ከም ዘድሊ ንዓኺ፣ ንጥዕና ናትኪን ናይ ዉሉድኪን ከማኽሩኺ እዮም፣ ምስ ኪኢላ ድማ ቆጸራ ክሕዙልኪ ኢዮም።
ቀጻሊ ን ደቅኺ ናብ ሕክምና ውሰዲዮም ምእንቲ ናይ ጥዕና ምክትታል ክግበረሎም። ወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ምእላይን ምንባይን ደቅኺ/ኻ ክተሓባበሩኺ ኢዮም። ብከምዚ መገዲ እቶም ቆልዑት ጥዕኖኦም ይሕለወሎምን ብጽቡቅ ድማ ይዓብዩ።
ጦማሪው በሕግ የመጀመሪያ ድግሪውን (LLB) ከቅ/ማርያም ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ በ1999 ዓ.ም ያገኘ ሲሆን ሁለተኛ ድግሪውን (LLM) ደግሞ ከባህር ዳር የኒቨርስቲ በ2005ዓ.ም አግኝቷል፡፡ በአቃቤ-ሕግነት፣ በመምህርነትና በነገረ-ፈጅነት ያገለገለ ሲሆን አሁን ደግሞ ጠበቃና የሕግ አማካሪ በመሆን እየሰራ ይገኛል፡፡
ጥምቀት ጌታችን ፣መድሀኒታችን ፣ኢየሱስ ክርስቶስ ከገሊላ ወደ ዮርዳኖስ ተጉዞ በአገልጋዩ በቅዱስ ዮሐንስ እጅ የተጠመቀበትን ዕለት በማሰብ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሀዶ ቤተክርስቲያን ዘንድ በየዓመቱ የሚከበ የአደባባይ በዓል መሆኑ ይታወቃል ።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ፓትሪያርክ ልዩ ጽህፈት ቤትና የውጭ ጉዳይ የበላይ ኃላፊ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ዶክተር አቡነ አረጋዊ የከተራና የጥምቀት በዓላትን ለማክበር እየተደረገ ስላለው ዝግጅትና ኮቪድ-19ን ለመከላከል መደረግ ስላለበት ጥንቃቄ ለህዝበ ክርስቲያኑ መልዕክት አስተላልፈዋል ።
የ2013ዓ.ም የጥምቀት በዓል የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመከላከልና ለመቆጣጠር መወሰድ ያለባቸው የጥንቃቄ እርምጃዎችን ተግባራዊ በማድረግ ለራስና ለሰዎች ጤና በመጠንቀቅ ጭምር የሚከበር ነው ብለዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የኮቪድ-19 ወረርሽኝ በኢትዮጵያ መግባቱን ተከትሎ አካላዊ ጥግግትን ለመቀነስ ፒያሳ የነበረውን የአትክልት ተራ ግብይት ወደ ጃንሜዳ አዛውሮት እንደነበር ያስታወሱት ብጹዕነታቸው፤
የከተማ አስተዳደሩ የጥምቀት በዓል ከመድረሱ በፊት ጃንሜዳን አጽድቶ እንደሚያስረክብ ቀደም ሲል የገባውን ቃል አክብሮ ከበዓሉ አንድ ወር በፊት ጃንሜዳን አጽድቶ ለቤተክርስቲያኒቱ በማስረከቡ የተሰማቸውን ደስታና ምስጋና በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን እና በራሳቸው ስም ገልፀው ፤ በአሁኑ ጊዜ ቤተክርስቲያኒቱ ጃንሜዳን የበለጠ የማጽዳት እና በዓሉን በሚመጥን ደረጃ የማስዋብ ሥራ በተረኛው ደብርና በቤተክርስቲያኒቱ በተደራጁ ወጣት ልጆቿ አማካኝነት እያከናወነች መሆኑን ገልፀዋል።
የተረኛውን ደብር ጨምሮ በጃንሜዳ ታቦታትን የሚያወጡ ገዳማትና አድባራትም የከተራና የጥምቀት በዓላትን በደመቀ ሁኔታ ማክበር ይቻሉ ዘንድ በሊቃውንትና በሰንበት ትምህርት ቤት ወጣቶች ዘንድ አስፈላጊውን ቅድመ ዝግጅት ማድረጋቸውን ተናግረዋል።
በዓሉ ሠላማዊ ሆኖ እንዲከበር ቤተክርስቲያኗ ከፌደራል ፣ ከአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን እና ከሌሎች የፀጥታ አካላት ጋራ በመሆን አስፈላጊውን የቅድመ ዝግጅት ሥራ ማከናወኗን የገለጹት ብጹዕነታቸው በበዓሉ ወቅት ህዝበ ክርስቲያኑ በፍተሻ መተባበርና አጠራጣሪ የሆኑ ፤ ሰላምን ሊያደፈርሱ የሚችሉ እንቅስቃሴዎችን ሁሉ በጥንቃቄ ከመከታተል ባለፈ አጠራጣሪ ነገር ሲያጋጥመው ለፖሊስ በመጠቆም በዓላችንን ያለምንም የጸጥታ ችግር ለማክበር የሚደረገውን ጥረት በተግባር በመደገፍ የበኩላቸውን አስተዋጽኦ እንዲያበረክቱ አደራ ብለዋል።
ህዝበ ክርስቲያኑ በዓሉን ሲያከብር የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመከላከል የሚያስችሉ የቅድመ የጥንቃቄ እርምጃዎችን ሁሉ መተግበርና በዓሉ ሠላማዊ በሆነ መልኩ ተከብሮ መዋል እንዲችል የበኩሉን ሃላፊነት መወጣት እንዳለበት አሳስበው ህዝበ ክርስቲያኑ በዓሉን ለማድመቅ የሚጠቀምባቸው አልባሳት እና የሚያስተላልፋቸው መልዕክቶች ሃይማኖታዊና የማንንም መብት የማይነኩ መሆን እንደሚገባቸው ገልጸዋል ።
አያይዘውም በዓሉን ለማክበር የሚወጣው ህዝብ ህጋዊውን የፌዴራል መንግስት ሰንደቅዓላማ እና ቤተክርስቲያን በቅዱስ ሲኖዶስ ያጸደቀችውን በአረንጓዴ ቢጫ ቀይ ላይ ያረፈውን ህጋዊ የቤተክርስቲያኒቱ አርማ ብቻ ይዞ በመውጣት በዓሉን ማክበር ይኖርበታል ብለዋል።
በከተራና በጥምቀት በዓላት ላይ ብጹአን ወቅዱሳን ፓትርያርኮቻችን፣ብጹአን አበው ሊቃነ ጳጳሳት ፣ዲፕሎማቶች፣ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ሃላፊዎች፣ ቱሪስቶችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ይገኛሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም ብጹዕነታቸው ጠቁመዋል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: አቶ ገብረ መድህን አርአያ የቀድሞው የህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል።ስለ ህወሃት ይናገራሉ።(ቪድዮ)
''በ 1977 ዓም በነበረው ድርቅ የ ህወሃት አመራር የ ትግራይ ህዝብ እየሞተ አለም በሙሉ ለትግራይ ህዝብ የረዳውን እህል አመራሩ ሸጠው። ህወሓት ግን ለ ማሌ ሊግ ምስረታ ሸብ ረብ እንል ነበር ------ማሌ ሊግ የተመሰረተው ለድርቅ የመጣውን እህል ተሸጦ በ ሰላሳስድስት ሚልዮን ብር ነበር-----''አቶ ገብረ መድህን ከተናገሩት።
የዶክተር አብይ አህመድ ኦዴፓ ብልፅግና ፓርቲ ኢትዮጵያን ሊበታትናት የደረሰውን ጥልቅ የብሔር ስንጥቆች ክፍፍል ብሎም የኃይማኖትና ዘር ጭፍጨፋ (ጆኖሳይድ) ስጋት ውስጥ ጥሎታል፡፡ በዛም የመንግሥታዊ ሽብርተኛነት ሊለውጠው ያልቻለው በደመነፍስ ስሜት የኃይል እርምጃ መውስድና መጨቆን ህዝቡን አስመረረ፡፡ በዚህ አመት ብቻ 147 አሰቃቂ ግጭቶች ምክንያት በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ሞተዋል፣ እንደ የታጣቂዎች የግጭት ቦታ የሁኔታ መረጃ ፕሮጀክት (ማፑን አጉልታችሁ ተመልከቱ) (Armed Conflict Location & Event Data project (see map) በጁላይ ወር በአዲስ አበባ አካባቢና በኦሮሚያ ውስጥ አመፅና ነውጥ ተነስቶ ነበር፡፡ በመላ ሃገሪቱ በተደጋጋሚ በሚከሰቱት ግጭቶችና የዘር ፍጅት ከክልሌ ውጣ፣ ህዝብ በነፃነት ተንቀሳቅሶ መስራት አልቻለም፡፡ ሃገሪቱ በጦር አበጋዞች የክልል መንግሥቶች የድንበር ግጭት የተነሳ ወደማያባራ የእርስ በእርስ ጦርነት ለመሸጋገር ክልሎች ካራ እየሳሉ ይገኛሉ፡፡ የትግራይ ክልል 250000(ሁለት መቶ ሃምሳ ሽህ) ልዩ ሓይል፣ የአማራ ክልል 300000 (ሦስት መቶ ሽህ) ልዩ ኃይል፣ የኦሮሚያ ክልል 400000 (አራት መቶ ሽህ) ልዩ ኃይል፣ የሱማሌ ክልል 40000 (አርባ ሽህ በአብዲ ኢሌ ሄጎ ኃይል)፣ የጋምቤላ፣ ቤኒሻንጉል፣ ሃረሪ፣ አፋር፣ ደቡብ (ሲዳማ ክልል አንድ ሽህ ልዩ ኃይል)፣ የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት 250000(ሁለት መቶ ሃምሳ ሽህ) ይገመታል፡፡ ሁሉም ክልሎች የራሳቸው ሚሊሽያና ፖሊስ ኃይል በተጨማሪ አላቸው፡፡ ይህ የዕለት ተዕለት ሥራችን ሆኖ ምርት የማያመርት እልፍ ልዩ ኃይል ጥገኛ ተዋሲያንና ሰባት ሚሊዮን የኢህአዴግና ብልፅግና ፓርቲ ጥገኛ ተዋሲያን መጅገር ካድሬዎች ባሉበት አገር የኢኮኖሚ እድገት አይታሰብም፡፡ የህክምና ዶክተሮች መቅጠር ያልቻለ መንግሥት ብልፅግና አያመጣም፡፡ የህግ የበላይነት የማያስከብር መንግስት ብልጽግና አያመጣም፡፡ በሃገሪቱ የኮሮና ቨይረስ ወረርሽኝ፣ ጎርፍ፣ አንበጣ ወረርሽኝ፣ የዘርና ኃይማኖት ፍጅት እንዲሁም የድንበር ግጭት እያለ የኢኮኖሚ እድገት ውሸት ነው አሊያም አዲዬስ ኢኮኖሚክስ!!!፡፡
የኢፌዴሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የ6ኛ ዓመት የስራ ዘመን 1ኛ ልዩ ስብሰባ ተካሂዷል። በዚሁ ስብሰባ ላይ ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ ተገኝተው ከምክር ቤቱ አባላት ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች ምላሽ ሰጥተዋል። 1
ምጣኔ ሃብት:- ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ ባለፈው ዓመት በኢትዮጵያ የ6.1 በመቶ የኢኮኖሚ እድገት መመዝገቡን ይፋ አድርገዋል። የኢንደስትሪ ዘረፉ ደግሞ ከፍተኛውን እድገት ካስመዘገቡ ዘርፎች መካከል ቀዳሚው ነው።
{1} አመታዊ ጥቅል ምርት (Gross Domestic Product)፡- ጠቅላይ ሚኒስትሩ በ2012 የበጀት ዓመት 3.37 (3.4) ትሪሊየን ብር ጠቅላላ አገራዊ ምርት መመዝገብ መቻሉንም ተናግረዋል።
<<ዶክተር አብይ አህመድ የኢትዮጵያ አጠቅላላ አመታዊ አማካይ ብሄራዊ ምርት (ጂዲፒ) 2.2 (ከሁለት ነጥብ ሁለት) ትሪሊዮን ብር ወደ 3.4 (ሦስት ነጥብ አራት) ትሪሊዮን ብር ማደጉን ኢኮኖሚው መመንደጉንና በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ድባቅ መተን ለዓለም ዓቀፍ ንግድ የምናስተምረው ትምህርት እንዳለ ያበስሩን ይሆናል፡፡ የዓለም አቀፍ ንግድ እንቅስቃሴ ግብይይት የሚደረገው በዶላር፣ ፓውንድ፣ ዩሮ፣ በመሆኑ ዓለም ባንክና ዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (አይ ኤም ኤፍ) መረጃ በዶላር የሆነው ለዚህ ነው፡፡ በዚህም ስሌት በ2011ዓ/ም 2.2 (ከሁለት ነጥብ ሁለት) ትሪሊዮን የኢትዮጵያ ብር ወደ ዶላር ስንቀይረው 75.9 ቢሊዮን ዶላር (አንድ ዶላር በ29) ብር ይሆናል፡፡ በ2012ዓ/ም 3.4 (ሦስት ነጥብ አራት) ትሪሊዮን ብር ወደ ዶላር ስንቀይረው 94.4 ቢሊዮን ዶላር (አንድ ዶላር በ36 ብር) ሲመነዘር ይሆናል፡፡ በጥቁር ገበያ የብር ምንዛሪ ተመን ከ46 ብር እስከ 50ብር መድረሱን በጥናታችን አረጋግጠናል፡፡ ዶክተር ዐብይ አህመድ በኦህዴድ ብልፅግና ፓርቲ ቆራጥ አመራር የሃገራችንን ጂዲፒ ትሪሊየን ውስጥ ከተናል ለማለት አስቦ ከሆነ የብር የመግዛት አቅም መሽመድመድና ብር የወረቀት ያህል መርከሱን ያሳየናል እንጂ የኢኮኖሚ እድገት በኮቪድ 19 ዘመን የሚታሰብ አይደለም እንላለን፡፡ >>
{2} የነፍስ ወከፍ ገቢ (GDP per capita) የነፍስ ወከፍ ገቢም 1ሺህ ዶላር መድረሱን ተናግረው፤ ይህም መካከለኛ ገቢ ካላቸው አገራት ተርታ ኢትዮጵያን ማሰለፏን እንደሚያረጋግጥ ጠቅላይ ሚንስትሩ ይፋ አድርገዋል።
1000 ሽህ ዶላር በአመት በ12 ወራት ሲካፈል3 ዶላር ይሆናል ለ 30 ቀን ሲካፈል ደግሞ 2.8 ዶላር በቀን በ8 ሰዓት ሲካፈል 0.35 ሳንቲም በሰዓት በምንም ተዓምር ወደ መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው አገራቶች ተርታ አያስገባም፡፡ የመካከለኛ ገቢ አገሮች የነፍስ ወከፍ ገቢ 10000 (አስር ሽህ ) ዶላር መሆኑን ልብ ይበሉ፡፡
አንድ ዶላር በ 37 ብር (https://combanketh.et/exchange-rate-detail/) ሲመነዘር 1000 ሽህ ዶላር ይሆናል 37000 ብር በአመት በ12 ወራት ሲካፈል 3083 ብር ይሆናል ለ30 ቀን ሲካፈል ደግሞ 102 ብር በቀን በ8 ሰዓት ሲካፈል 12ብር 85 ሳንቲም በሰዓት በምንም ተዓምር ወደ መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው አገራቶች ተርታ አያስገባም፡፡ የመካከለኛ ገቢ አገሮች የነፍስ ወከፍ ገቢ 10000 ዶላር መሆኑን ልብ ይበሉ፡፡) በእኛ ስንመነዝረው ደግሞ 370000 (ሦስት መቶ ሰባ ሽህ) ብር በዓመት ይሆናል፡፡
የእዳ መጠን;-<<ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ በአገሪቱ የሚገኙ ግዙፍ ኩባንያዎች ከ600 ቢሊዮን ብር በላይ እዳ ተከማችቶባቸው እንደነበረ ተናግተዋል። እነዚህ ኩባንያዎች ከአገሪቱ በጀት በላይ እዳ ውስጥ ተዘፍቀው እንደነበረ ተናግረው እነዚህን ኩባንያዎች መልሰው እንዲዋቀሩ በመደረጉ ተጋርጦባቸው ከነበረው አደጋ መንግሥት እንደታደጋቸው ተናግረዋል።መልሶ የዋቃሩ ስራ ባይሰራ ኖሮ “ስለመብረት እና ስኳር ማውራት አንችልም ነበር” ብለዋል ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ።>>
የኢትዮጵያ መንግሥት ዕዳ ከአመታዊ አጠቅላላ አማካይ ብሄራዊ ምርት (ጂዲፒ) ጋር በማነፃፀር በየዓመቱ አጠቃላይ ዕዳችንን ከአመታዊ አጠቃላይ የሃገር ውስጥ ምርት (ጂዲፒ) ጋር የምናወዳድርበት የምጣኔ ኃብት ትምህርት ነው፡፡ በኢኮኖሚስቶች ምክረ ሃሳብ መሠረት፣ የአንድ አገር ዕዳ ዝቅተኛ ከሆነ ሃገሪቱ አምርታ በውጭ ንግድ ከምትሸጠው ምርት፣ ሸቀጣሸቀጥና አገልግሎት ከምታገኘው የውጭ ምንዛሪ ገቢ እዳዋን ለመክፈል ያስችላታል፡፡ በአንፃሩ የሃገሪቱ ዕዳ ከፍተኛ ከሆነ ምርቶን ሸጣ የምታገኘው ገቢ እዳዋን ለመክፈል አያስችላትም፡፡ ስለዚህ ዕዳ ከጂዲፒ ንፅፅር ከመቶ ከሃምሳ በታች ሲሆን የተሸለ ሲሆን ከሃምሳ በላይ ከሆነ ግን ዕዳ ለመክፈል አስቸጋሪ ይሆናል፡፡
የህወሓት/ኢሀአዴግና ኦዴፓ ብልፅግና የኢትዮጵያ መንግሥት ዕዳ ከአጠቅላላ አመታዊ አማካይ ብሄራዊ ምርት (ጂዲፒ) ጋር በማነፃፀር ከ1991 እስከ 2020እኤአ ዕዳ ከጂዲፒ ንፅፅር እንቃኛለን፡፡ በዚሁ መሠረት በ2010እኤአ 26.8%፣ በ2012እኤአ 27.4%፣ በ2014እኤአ 31.8%፣ በ2016እኤአ 34.9%፣ 2018 እኤአ 60%፣ በ2019እኤአ 57% በመቶ መሆኑን ከሠንጠረዡ ላይ መረዳት ይቻላል፡፡ ዶክተር ዐብይ አህመድ የሃገሪቱን የእዳ ጫና ከአጠቅላላ አመታዊ አማካይ ብሄራዊ ምርት (ጂዲፒ) ከ31% በመቶ ወደ 25% በመቶ እንዲቀንስ አድርገናል ብለው ሲናገሩ ይደመጣሉ፡፡ ከታች የምጣዩት የሠንጠረዥ ማስረጃ ምንጩ ትሬዲንግ ኢኮኖሚክስ ዶት ኮም/ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የተገኘ እንደሆነ ያሳያል፡፡
{1} https://www.bbc.com/amharic/54597783/ዐብይ አሕመድ፡ ጠ/ሚር ዐብይ ከሕውሓት ጋር የተከሰተው አለመግባባት “በሕግ እና ሕግ ብቻ የሚመለስ ይሆናል” አሉ 19 ጥቅምት 2020, 13:30 EAT
ምነው ልጄ? በአለም ያለኅው ኢኮኖሚስት አንተ ብቻ አስመሰልከው? ሁሌ የምትጽፈው ደግሞ “ነጋቲቭ ነጋቲቩን” ብቻ ነው፡ አይደብርህም? ወይ የምጽፈው ለፖለቲካ አላማ ነው በለንና እኛመ ባላነበበ እንለፈው፡፡ ያለበለዚያ ጎበዝ ከሆንክ ወይ በጆርናል አርቲክል ወይም Ethiopian Economics Association በመሳሰሉ እና ተዐማኒነት ባላቸው outlets ከእኩዮችህ (peer group) ጋር ብትነጋገር የሚሻል መሰለኝ፡፡
የማንዴላ ዋሺንግተን ጉድኝት መርሃ-ግብር (MANDELA WASHINGTON FELLOWSHIP) ፣የተመረጡ አፍሪካዊ ወጣቶች ለስድስት ሳምንታት የቀለም ትምህርትየሚያገኙበት፣ የአመራር ሥልጠና የሚወስዱበት ፣ትስስራቸውን የሚያጠናክሩበት መርኃ ግብር ነው፡፡ ፎቶ ፡- ሞክቢል ያቤሮ
በዚህ መርኃ ግብር ላይ ዕድሜያቸው ከ25-35 የሆነ፣ኢትዮጵያን ጨምሮ ከ48 የአፍሪካ ሀገራት የመጡ ወጣቶች እየተሳተፉ ነው፡፡ከሥር የምታገኟቸው ምስሎች በመርሃ -ግብሩ መደምደሚያ የጉባዔ ቀናት ላይ የተወሰዱ ናቸው፡፡
በቀን አንድ ዶላር – A Dollar A Day – አብሮ በመስራት የተሻለች ኢትዮጵያን እንገንባ | Ethiopian Community Association London, ON
ዳንኤል በተወለደበት ወቅት የነበሩት ሁኔታዎች ለይሁዳ ሕዝብ እጅግ መልካም የሚመስሉ ነበሩ። እግዚአብሔርን የሚፈራው ንጉሥ ኢዮስያስ በዙፋን ላይ ነበር። ቤተ መቅደሱ ነጽቶ ነበር። ቢያንስ ቢያንስ ለይስሙላ ሰዎች እግዚአብሔርን እንደሚያከብሩና እንደሚያመልኩ ይናገሩ ነበር፤ ነገር ግን አይሁድ የለወጡት ባሕርያቸውን እንጂ ልባቸውን አልነበረም። በይሁዳ ሰላም የነበረ ቢመስልም እንኳ በሰሜን ምዕራብ ራቅ ብሎ ጦርነት ይካሄድ ነበር። በአሦራውያን ቊጥጥር ሥር የነበረው የባቢሎን ሕዝብ ዓምጾ ነበር። በ626 ዓ.ዓ. ናቦፓላሳር የተባለው የባቢሎን ንጉሥ አሦራውያንን አሸንፎ ለባቢሎን ነፃነትን አወጀ። ከዚያም ከሜዶን ጋር በመተባበር አሦርን መውጋት ጀመረ። በ612 ዓ.ዓ. የአሦር ዋና ከተማ ነነዌን ተቈጣጠረ። በ609 ዓ.ዓ. ግብፃውያንና አምራውያን ከባቢሎናውያን ጋር የተዋጉበት አንድ የመጨረሻ ጦርነት ነበር፤ ነገር ግን ተሸነፉ። ንጉሥ ኢዮስያስ የተገደለው ግብፃውያን ከባቢሎን ጋር ለመዋጋት በሚሄዱበት ጊዜ በይሁዳ እንዳያልፉ ለመከልከል ባደረገው ሙከራ ከዚህ የመዉረሻ ጦርነት ጥቂት ቀደም ብሎ ነበር። ከዚህ በኋላ ንጉሥ ናቦፓላሳር የአሦራውያን የነበረውን ምድር ለመቆጣጠር ብዙ ጊዜ አልፈጀበትም።
በዚህ መሃል የንጉሥ ኢዮስያስ መሞት የይሁዳን ሕዝብ ሁከት ውስጥ ከተታቸው። የኢዮስያስ ትልቁ ልጅ ዮአኪን በምርኮ ወደ ግብፅ ተወሰደ። የኢዮስያስ ሌላው ልጅ ኢዮአቄም በመጀመሪያ የግብፅ፥ ከዚያም የባቢሎን መንግሥት አሻንጉሊት ንጉሥ ሆነ። እጅግ ክፉና ኃጢአተኛ ሰው ስለነበር ሕዝቡን እውነተኛውን አምላክ ከማምለክ ይልቅ፥ ብዙ ሐሰተኞች አማልክትን ወደ ማምለክ መራቸው። እግዚአብሔር አስቀድሞ በነቢያቱ በኩል ለብዙ ዓመታት እንደተናገረው ፍርዱ በይሁዳ ላይ ወረደ። በ605 ዓ.ዓ. ንጉሥ ኢዮአቄም በባቢሎን ላይ ዓመፀ። የባቢሎን ጦር መሪ የነበረው ናቡከደነፆር በይሁዳ ላይ በፍጥነት ወረደና አሸንፋት። ይህ በእንዲህ እንዳለ አባቱ ናቦፖላሳር ሞተና ናቡከደነፆር የባቢሎን መንግሥት ንጉሠ ነገሥት ሆነ። የጥንቱ ዓለም እስከዚያ ጊዜ ድረስ ባላየው ሁኔታ የባቢሎንን መንግሥት በማስፋት ታላቁ የባቢሎን መንግሥት ንጉሥ ሆኖ ነበር።
ናቡከደነፆር የይሁዳን ንጉሥ ኢዮአቄምን፣ እንዲሁም የተማሩና እጅግ ባለጠጎች የነበሩ የአንዳንድ አይሁዳውያንን ልጆች ወደ ባቢሎን ወሰደ፡፡ ይህ የመጀመሪያው ምርኮ የተፈጸመው በ605 ዓ.ዓ. ነው። ዳንኤል በድንገት ወደ ባቢሎን ከተማረኩት ከእነዚህ ከተማሩ ወጣቶች አንዱ ነበር።
ናቡከደነፆር ከ605-562 ዓ.ዓ. ድረስ የባቢሎን ንጉሥ ነበር። ዳንኤል በእርሱ አገዛዝ ሥር ሥልጣንን በመያዝ በባቢሎን ቤተ መንግሥት ውስጥ ሠርቷል። በናቡከደነፆር ዘመነ መንግሥት ይሁዳ ከዚህ ሌላ ሁለት ጊዜ ዓምፃለች፡፡ በ597 ዓ.ዓ. የናቡከደነፆር ጦር ይሁዳን ለሁለተኛ ጊዜ በጦርነት ድል አደረጋትና አብዛኞቹ የተማሩና ሀብታሞች የነበሩ ሰዎች በምርኮ ተወሰዱ። ሕዝቅኤል በምርኮ የተወሰደው በዚህ ጊዜ ነበር። በ586 ዓ.ዓ. ደግሞ ንጉሥ ሴዴቅያስ ሲያምፅ ናቡከደነፆር ትዕግሥቱ አለቀበትና የኢየሩሳሌምን ከተማ በመደምሰስ ከይሁዳ ሕዝብ አብዛኛዎቹን በምርኮ ወሰዳቸው። የእግዚአብሔር ቃል ተፈጸመ። ሕዝቡ ተፈረደባቸው። እግዚአብሔርን ለመከተል ቃል የገቡት ከጥቂት ዓመታት በፊት ቢሆንም ልባቸው አልተለወጠም ነበር። የተለያዩ ጣዖታትን ማምለካቸውን አላቋረጡም ነበር።
የውይይት ጥያቄ፥ ሀ) የሰዎችን ተግባር ከመለወጥ ይልቅ ልባቸውን መለወጥ የሚከብደው ለምንድን ነው? ለ) ዛሬም ልባቸው ከእግዚአብሔር ሩቅ የሆነ ብዙ ክርስቲያኖች ድርጊታቸውን የሚለውጡት እንዴት ነው? መግለጫዎችን ስጥ። ሐ) የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ሕዝቡ ድርጊታቸውን ብቻ ሳይሆን፥ ልባቸውንም እንዲለውጡ ለማበረታታት ምን ማድረግ ይችላሉ?
ናቡከደነፆር በሞተ ጊዜ የባቢሎን መንግሥት ኃይል እየተዳከመ ሄደ፡፡ ከእርሱ ቀጥሎ የነገሡት ነገሥታት የእርሱን ያህል ብርታትና ብቃት ያላቸው አልነበሩም። ከናቡከደነፆር ቀጥሎ የነገሠው ሰው ከ562-560 ዓ.ዓ. ብቻ በሥልጣን ላይ የቆየው ኢቭል-ሜሮዳሽ ነበር። ይህ ሰው ሲገደል ኔሪግሊሣር በቦታው ተተክቶ ከ560-556 ዓ.ዓ. ነገሠ። ቀጣዩ ንጉሥ ላባሺ ማርዱክ የገዛው ለሁለት ወራት (በ556 ዓ.ዓ.) ብቻ ነበር። የመጨረሻ ንጉሥ ከ556-539 ዓ.ዓ. የቆየው ናቦኒዳስ ነበር። ይሁን እንጂ መግዛት ስላልወደደ አብዛኛውን ኃላፊነቱ አብሮት ለነገሠው ለልጁ ሰጠው። ይህ ንጉሥ ብልጣሶር የተባለው ሲሆን ከአባቱ ጋር ከ553-539 ዓ.ዓ. ነግሦአል። በዚህ ጊዜ የባቢሎን ነገሥታት ምግባረ ብልሹዎችና ደካሞች ስለነበሩ ሕዝቡ ሌላ መሪ እየፈለገ ነበር። ዳንኤል ስላልነገረን፥ ከናቡከደነፆር ሞት በኋላ በቤተ መንግሥቱ ውስጥ ስለነበረው ሚና ብዙ የምናውቀው ነገር የለም። ዳንኤል በብልጣሶር ዘመነ መንግሥት በሕዝቡ ዘንድ የታወቀ ቢሆንም፥ በባቢሎን ቤተ መንግሥት ውስጥ ግን የክብር ስፍራ አልነበረውም።
በባቢሎን መንግሥት ላይ የተካሄደው ዓመፅ የተጀመረው በፋርስ ምድር ነበር። የዓመፁ መሪ ታላቁ ንጉሥ ቂሮስ ነበር። ከሜዶን ጋር በመተባበር ከዚህ በፊት በባቢሎን ተይዞ የነበረውን ምድር በሙሉ በጦርነት እያሸነፈ ያዘ። የባቢሎንን ምድር ለማጥቃት በመጣ ጊዜ ሕዝቡ የከተማይቱን በር በመክፈት እንደ ወራሪና አጥቂ ሳይሆን፥ እንደ ነጻ አውጪ አድርጎ ተቀበለው። ቂሮስ የተለያዩ መንግሥታት ሕዝቦችን በምርኮ በመውሰድ ከመግዛት ይልቅ በምርኮ ለያዘው ሕዝብ ቸርና ርኅሩኅ ነበር። አሦራውያንና ባቢሎናውያን ከዚህ ቀደም በምርኮ ይዘው ያመጧቸውን ሕዝቦች በሙሉ ወደ ገዛ ምድራቸው እንዲመለሱ ፈቀደላቸው። እግዚአብሔርም ይህንን ሁኔታ ከሰባ ዓመታት በኋላ አይሁድ ወደ ምድራቸው እንደሚመለሱ የተናገረውን ቃል ለመፈጸም ተጠቀመበት። የአይሁድ ሕዝብ መሪዎች በሆኑት በዘሩባቤል፥ በዕዝራና በነህምያ መሪነት ሦስት ቡድኖች ወደ ጳለስጢና ተመለሱ። በዚህ ጊዜ ዳንኤል ከ80 ዓመት በላይ የሆነው ሽማግሌ ስለነበር ወደ አገሩ ጳለስጢና ለመመለስ ባይችልም የእግዚአብሔር የተስፋ ቃሎች ሲፈጸሙና ሕዝቡ ወደ ተስፋይቱ ምድር ሲመለስ በዓይኑ በመመልከት ምስክር ሆኗል። እርሱም በንጉሥ ቂሮስ ክብር ከማግኘቱም በላይ በፋርስ መንግሥት ከነበሩት ከፍተኛ ባለሥልጣናት አንዱ ነበር። ንጉሥ ቂሮስ ከ539-530 ዓ.ዓ. በሜዶንና ፋርስ መንግሥት ላይ ነግሦአል።
የፋርስ መንግሥት ከባቢሎን መንግሥትም እንኳ የበለጠ ሆነ። ድንበሩ ከቱርክ ጀምሮ እስከ ሕንድ፥ ወረድ ብሎም እስከ ግብፅ ድረስ ይዘልቅ ነበር። በ331 ዓ.ዓ. ግሪኮች እስካሸነፉት ድረስ ለዘመናት ቆይቷል። የብሉይ ኪዳን ታሪክ የተደመደመው የፋርስ መንግሥት በሥልጣን ላይ ሳለ ነው። በትንቢተ ዳንኤል እንደምንመለከተው ግን ነቢዩ ዳንኤል የግሪክና የሮም መንግሥታትን መምጣት ሳይቀር ተመልክቶ ነበር።
ዳንኤል ከሕይወቱ አብዛኛውን ክፍል የኖረው በገዛ አገሩ ሳይሆን በምርኮ ምድር ነበር። ለእግዚአብሔር ታማኝ ስለነበርና በአሕዛብ ምድር ሳይቀር እርሱን ስለተከተለ እግዚአብሔር አከበረውና በአሕዛብ መንግሥት ውስጥ በከፍተኛ የሥልጣን ስፍራ አስቀመጠው። ዳንኤል የአሕዛብን ባህልና ሃይማኖት ሳይቀበል ከ80 ዓመታት በላይ ጸንቶ ቆየ። የእርሱ ሕይወት ለእግዚአብሔር ታማኞች ሆነን ብንኖር እግዚአብሔር እንዴት እንደሚያከብረን የሚያሳይ ምሳሌ ነው።
በትንቢተ ዳንኤል የመጀመሪያ ክፍል የመጽሐፉ ዋና ገጸ ባሕርይ የሆነውን ዳንኤልንና ሦስቱን አይሁዳዊያን ጓደኞቹን እንመለከታለን። እነዚህ አራት ሰዎች በአሕዛብ ምድር በመኖራቸው ስለ ገጠማቸው ፈተና በቅድሚያ እንመለከታለን። «የእግዚአብሔርን ሕግጋት» በመተው፥ የአሕዛብን የአኗኗር ስልትና አምልኮ ተለማምደው ይሆን? በምርኮ ላይ በነበሩበት ጊዜ ሁሉ ለእግዚአብሔር ታማኞች ነበሩን? በባዕድ አገር በነበሩበት ጊዜ እግዚአብሔር መታዘዛቸውን በማክበር ሕይወታቸውን ተቀጣጥሮ ይሆን? በዚህ ምዕራፍ እግዚአብሔር ለእርሱ ታማኝ የሆኑትን በማክበር ሥልጣንን ይሰጣቸው ዘንድ ድርጊቶችን በመቆጣጠር ረገድ ያለውን ሉዓላዊነት እንመለከታለን።
ከዳንኤል 2-7 የሚገኘው ሁለተኛው ክፍል የተጻፈው በአራማይክ ሲሆን፥ ታሪኮችንና ሕልሞችን የያዘ ነው። እነዚህ ታሪኮች ንጹሕ የሆነው የአይሁዳውያን አምልኮ እንዴት እንደተፈተነና አይሁድ ለእግዚአብሔር እንዴት ታማኞች ሆነው እንደቆዩ የሚያስረዳ ነው። ስለዚህ እግዚአብሔር እምነታቸውን አከበረ፤ ከጉዳትም ጠበቃቸው። ሕልሞቹ ደግሞ እግዚአብሔር የአሕዛብን ታሪክ በሚቈጣጠርበት ሁኔታ ሉዓላዊ እንደሆነና ዘላለማዊ መንግሥቱ በምትመጣበት አቅጣጫ ታሪከን እንደሚያዝዝ ያስረዳሉ።
ሦስተኛው ክፍል ከምዕራፍ 8-12 የሚገኘው ሲሆን፥ በዕብራይስጥ ቋንቋ የተጻፈና በይበልጥ ሕልሞችንና ራእዮችን የሚያካትት ነው። ወደፊት በአይሁድ ላይ ምን እንደሚሆን በመናገር ላይ የሚያተኩር ነው። እግዚአብሔር ከዳንኤል ጊዜ ጀምሮ እስከ መጨረሻው ዘመን ድረስ በእስራኤል ሕዝብ ላይ ያለውን የበላይ ተቆጣጣሪነት ያሳያል። የእግዚአብሔር ሕዝብ ከፍተኛ ስደት ቢደርስባቸውም እንኳ አይጠፉም። ይልቁንም እግዚአብሔር የሚሠራው የአይሁድን መንግሥትና ሕዝብ እንደገና ለማቋቋም ነው።
ይህንን ጥያቄ አንድ ስሙን ልጠቅሰው የማልፈልገው ምሁር በኢሜይል ለብዙ ጓደኞቹ በጥያቄ መልክ ሲያስተላልፍ ለእኔም ስላስተላለፈልኝ ይህንን በሚመለከት ቀደም ብዬ በትንተና መልክ ያቀረብኩ ቢሆንም እንደገና ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ ይህችን አጭር ትንተና ለመስጠት ቃጣሁ።
በወያኔና በወጭ ኃይሎች፣ በተለይም በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና በግብረአበሮቹ መሀከል ያለውን የእከክልኝ ልከክልህ ግኑኝነት በሚመለከት ለኢትዮጵያ ህዝብ ነፃነትና፣ ዲሞክራሲያዊ መብቶች መጠበቅ ጠበቃ ቆሜያለሁ ብሎ ድምጹን እዚህና እዚያ በሚያሰማው ተቃዋሚ ነኝ በሚለው ኢትዮጵያዊና፣ በተለይም ምሁር ነኝ በሚለው ዘንድ የተምታታ አቋም አለ። በፕሮፌሽናል ደረጃ ሳይሆን በትርፍ ጊዜውና ደስ ሲለው የሚጮኸውን ሰፊውን ተቃዋሚ ነኝ የሚለውን ኢትዮጵያዊ ትተን ምሁር ነኝ ወደ ሚለውና „ካለኔ በሰተቀር የኢትዮጵያ ህዝብ ጠበቃ የለም“ ብሎ ድምጹን የሚያሰማውንና በአብዛኛው የዋሁ ኢትዮጵያዊ ዘንድ ተቀባይነትን ያገኘውን በአጠቃላይ ኤሊት ነኝ የሚባለውን አቋም በምንመረምርበት ጊዜ በጣም የተምታታና ከሳይንስና ከሎጂክ ጋር የማይጣጣም ሀታታ እናነባለን። በዚህ ተቀባይነትን ባገኘው ግን ደግሞ ከሳይንስና ከሎጂክ ጋር እንዲሁም ከተጨባጭ ሁኔታዎች ጋር ምንም ግኑኝነት የሌለውን አስተሳሰብ ስንመረምር፣ ለሰፊው የኢትዮጵያ ህዝብ ጠበቃ ባይ ነኝ በሚለው በኤሊቱ ዘንድ የወያኔ አገዛዝ በአለፉ 25 ዓመታት በአገራችን ምድር የሚያካሂደው የከፋፍለህ ግዛ ፖለቲካ፣ አንድን ህዝብ በብሔረ-ሰብ ከልሎ ጠቅላላው ህዝብ የመንፈስ አንድነት እንዳይኖረው ማድረግና፣ እየተፈራራና እየተጠራጠረ እንዲኖር ማድረግ፣ የአንድን አገር የተፈጥሮ ሀብትና የሰው ኃይል ስርዓት ባለው መልክና በሳይንሳዊ ዘዴ ቀስ በቀስ ተግባራዊ ለማድረግ የማያስችለውን፣ በአጠቃላይ አነጋገር የኒዎ-ሊበራል የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመባል የሚታወቀውን ተግባራዊ ማድረግና፣ አንድን አገር በጠንካራ መሰረት ላይ እንዳትገነባ ማድረግ፣ በተጨማሪም ከውስጥም ሆነ በአካባቢው አገሮች መረጋጋት እንዳይኖር አሸባሪዎችን መዋጋት ነው የዘመኑ ዋና ፖለቲካ ብሎ አገዛዙ በእዚህ ላይ አትኩሮ እንዲያደርግ አስፈላጊ በሆኑ የጦርና የስለላ መሳሪያዎች ማስታጠቅና ማስልጠን፣ እነዚህና ሌሎች አገራችንን ከፍተኛ አደጋ ላይ የጣሏት ነገሮች በሙሉ አገዛዙ ብቻውን እንደሚያደርግ ተደርጎ ነው የሚቀርበው። በአንዳንዶች ድርጅቶችና ምሁሮች አነጋገር የውጭ ኃይሎች ለወያኔ ዕርዳታ የሚሰጡት በጣም ስለሚያፈቅሩትና ስለሚሳሱለት እንጂ ህዝባችንና አገራችንን ለመጉዳትና ለመበታተን አይደለም የሚል ነው። እንዲያውም አንዳንዶች ለማሳመን እንደሚሞክሩት የውጭ ኃይሎች አገራችን እንዳትበታተንና እንደ ዩጎዝላቪያ እንዳትሆን ስጋት አለባቸው ይሉናል። በዚህ ዐይነቱ „የጨዋዎች ትንተና“ እኛንና ሰፊውን የኢትዮጵያ ህዝብ ለማሳመን የሚሞክሩት ደግሞ ከዚህ ቀደም በፀረ-ኢምፔሪያሊስትነት የማይታወቀውና ኢትዮጵያ ዛሬ ላለችበት ደረጃ እንድትደረስ አምርሮ ይታገል የነበረው ኢትዮጵያዊ ቢሮክራሲያዊና የቴክኖክራት ኃይል ብቻ ሳይሆን አፄ ኃይለስላሴ ስልጣን ላይ በነበሩበት ወቅት የኢትዮጵያ ህዝብ ዋና ጠላት ፊዩዳላዊው ስርዓት ብቻ ሳይሆን ኢምፔሪያሊዝም፣ በተለይም ደግሞ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ነው ብሎ የትግል አርማ አንስቶ ይታገል የነበረው ኃይል ነው።
ይህ ዐይነቱ የተምታታ ሁኔታና የሃሳብ ጥራት አለመኖር አገራችንን ዛሬ አፍኖ ከያዛት የወያኔ አገዛዝና ፀረ-ዕድገትና ፀረ-ስልጣኔ ፖሊሲው አላቆ የተረጋጋችና ሰላም የሰፈነባት፣ እንዲሁም ህዝቦቿ በሳይንስና በጥበብ እየተመሩ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን በመፍጠርና ሰፋ ያለ የውስጥ ገበያ፣ ጠንካራ ህብረተሰብና ለፈጠራና ለትችት የሚያመችት አገር ገንበተው እንደ አንድ ህዝብ ሊኖሩ እንዳይችሉ እንቅፋት የሚሆን አደገኛ አካሄድና አጉል የሪያል ፖለቲካ(Real Politics) ስሌት ነው። እንደሚታወቀው በተለይም እንደ ኢትዮጵያ የመሰሉ በብዙ የተወሳሰቡ ችግሩች የተወጠሩ አገሮች እንደዚህ ዐይነቱን የተምታታና ሳይንሳይዊ መሰረት የሌለው ፖለቲካ በመከተል አይደለም በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ኢኮኖሚ በመገንባት እንደ አንድ ህዝብ ሊተሳሰሩና ድህነትን ለአንዴም ለመጨረሻም ጊዜ በማስወገድ በውጭው ዓለም ደግሞ ተከብረው ለመኖር የበቁት።
ስለዚህም ይህንን ዐይነቱን እጅግ አደገኛ አቋምና የድህነቱን ዘመን በማራዘም መበታተናችንን የሚያፋጥነውን አጉል ፖለቲካ፣ ግን ደግሞ ከሳይንስና ከፍልስፍና ጋር የማይገናኘውን አቋምና ትንተና የግዴታ መጋፈጠና ማጋለጥ ያስፈልጋል። አንዳንድ ድርጅቶችና ምሁር ነን ባዮች ሁሉንም ነገር ከህዝብ ዕውነተኛ ነፃነትና ብልጽግና ጋር ሳይሆን ከራሳቸው ውስጣዊ ፍላጎትና ስልጣን ላይ ወጥቶ ከመታወቅ ጋር ስለሚያገናኙት ይህ አጉል የፖለቲካ ቫይረስ ተባዝቶ ሰፊውን ወጣት ትውልድ ከማዳረሱና የትግሉን አቅጣጫ ከማዛነፉ በፊት በተቻለ መጠን በሳይንስና በሎጂኩ መንገድ መታገሉ የጊዜው አንገብጋቢ ጉዳይ ነው። በእንደዚህ ዐይነቱ ጥራትነት በሌለው መንገድ ነው ህዝባችን እስከዛሬ ድረስ የሚሰቃየውና በብዙ ሺሆች የሚቆጠሩ ወጣት ልጆቹ የሚገደሉትና አገርን ጥለው በመሄድ በየበረሃዉ ህይወታቸውን እንዲያጡ የሚደረገው። ስለሆነም እንደዚህ ዐይነቱን አዘናጊና ፀረ-ሳይንስ የትግል ፈሊጥ መጋፈጡና ማጋለጡ የታሪክና የባህል ግዴታ ነው። አንድ ህዝብና አገር በመቅለስለስና በፍርሃት፣ እንዲሁም በዩልኝታ ዕውነተኛ ነፃነትን የተቀዳጀበት ጊዜ የለም። የካፒታሊስት አገሮች እዚህ ደረጃ ላይ ሊደርሱ የቻሉት ከውስጥ ሆነው እንደነቀዝ የሚበሏቸውን ዕድገትን የሚቀናቀኑ ኃይሎችን በሳይንሱ ዘዴ በመታገል ነው ወደ ውስጥ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ጠንካራ ኢኮኖሚና ህብረተሰብ መገንባት የቻሉት። በተጨማሪም የቀድሞዋ ሶቭየት ህብረት፣ የዛሬዋ ሩሲያ፣ ጃፓን፣ ደቡብ ኮሪያና ቻይና እዚህ ደረጃ ላይ ሊደርሱ የቻሉት በቆራጥነትና በአገር ወዳድ ስሜት በመነሳት እንጂ ከሌሎች አገሮች ፈቃድ በመጠየቅና በመለማመጥ አይደለም።
የድሮ ታጋዮች ዛሬ የሚያፍሩበትና፣ በአንድ ወቅት ደግሞ ከግራም የበለጠ ግራ በመሆን ደረታቸው ላይ የማጭድና የመዶሻ አርማ ካነቴራ ለብሰው የሚሄዱ እኛ ገና የፖለቲካን ሀሁ ባልሰማንበት ዘመን፣ ፊዩዳሊዝም፣ ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምና ኤምፔሪያሊዝም እንዲሁም የብሔረሰብ ምናምን የሚባሉትን ነገሮች ምን እንደሆኑ በማናውቅበት ጊዜ- ካለምንም ውሽት እነዚህን ጽንሰ-ሃሳቦች በሙሉ የሰማሁትና የኋላ ኋላ ጉጉት አድሮብኝ በጥብቅ ለመከታተል የቻልኩት አውሮፓ ከመጣሁና ጥቂት ዐመታት ካሳለፍኩኝ በኋላ ነው- ያስተጋቡ የነበረው እነዚህ ሶስት ጠላቶች የኢትዮጵያ ህዝብ የዕድገት ዋና ጠላቶች ወይንም የጭቆናና የኋላ-ቀር ዋናዎቹ ምክንያቶች ናቸው የሚል ነበር። በመሰረቱ በጊዜው በተማሪው እንቅስቃሴ የተነሱት ጥያቄዎች በዘመኑ በዓለም አቀፈ ደረጃ የሚናፈሰው ነፋስ አካልና ተፅዕኖም በመሆናቸው የኋላ ኋላ ምርምር ለማድረግ ዕድል ላጋጠመን ግለሰቦች የእነዚህ ጽንሰ-ሃሳቦች አነሳስና የፖለቲካ መታገያ መሳሪያዎች ሆነው መቅረባቸው ትክክል አይደሉም ብሎ መናገር በጣም ስህተት ነው። ምክንያቱም በጊዜው በአገራችን ምድር በገሃድ ይታዩ የነበሩት እንደ ድህነት የመሳሰሉትና፣ በአጠቃላይ ሲታይ ኋላ-ቀርነትና ከዚህ ጋር ተያይዞ አገራችን በረሃብ መታወቋና ከግማሽ ሚሊዮን ህዝብ በላይ ህይወቱን እንዲያጣ መደረጉ እነዚህ ነገሮች ሊያያዙ የሚችሉት ከስርዓቱ ጋር ብቻ ነው። እንደሚታወቀው አንድ ነገር ካለአንድ ምክንያት በፍጹም ሊከሰት አይችልም። ስለዚህም በጊዜው በግልጽ ይታዩ የነበሩት የኋላ-ቀርነት ምልክቶች በሙሉ የስርዓቱ ገጽታዎች እንደሆኑ ከአገራችን ታሪክ ብቻ ሳይሆን፣ እዚህ አውሮፓ መጥተን ከአውሮፓው የፊዩዳል ዘመን ስርዓትና የአሪስቶክራሲው መደብና የካቶሊክ ሃይማኖት ጭፍን ዕምነትና አገዛዝ ጋር ከአወዳደርንና፣ በ16ኛው ክፍለ-ዘመን በአንዳንድ የተገለጸላቸው ቀሳውስት ከገበሬው ጋር በመተባበር የሚያደርጉትን ትግል ስናጠና በጊዜው በአገራችን ምድር በተማሪው እንቅስቃሴ መሪዎች የተነሱት ጥያቄዎችና በአገራችን ምድር ለተከሰቱት ችግሮች ተጠያቂዎቹ እነማን እንደሆኑ መነሳቱና፣ በዚህም ዙሪያ ጥናትና ትግል መካሄዱ ትክክል አይደለም የሚል ወይም ይህ ዐይነቱ አካሄድ የዕብዶች የትግል ዘዴ ነው የሚል ካለ ባለፉት ሁለት ሺህ ዐመታት ዘመናዊነትን ለማምጣትና የአንድን ህዝብ ኑሮ ለማሻሻል የተደረገውን ምሁራዊ ትግል አይ ለማንቋሸሽ የሚፈልግ፣ አሊያም ያልገባው፣ ወይም ደግሞ የአንድ ህዝብ ዕጣ በድሮው መልኩ መቀጠል አለበት፣ አንድ ህዝብ ዕድገትና መሻሻል አያስፈልገውም ብሎ የኋላ-ቀርነት ጠበቃ ሆኖ ለመታገል የሚፈልግ ብቻ ነው። ስለሆነም በእኔ ዕምነት በማያጠራጥር መልኩ አፄ ኃይለስላሴና አገዛዛቸው የኋላ-ቀርነት ቁንጮና ዋናው አራማጅ በመሆናቸው የግዴታ ከአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና ከግብረአበሮቹ ጋር በጥብቅ የተሳሰረ ግኑኝነት ነበራቸው። በመሰረቱ የአፄ ኃይለስላሴ አገዛዝ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ነፃነት የሚጠብቅና ጠበቃ ሳይሆን- በማወቅም ሆነ ባለማወቅ- የውጭ ኃይሎችን ጥቅም የሚያስጠብቅ ነበር። ስለሆነም አገራችንን እንደ አገር ሊያሰጠራትና ህዝባችንንም እንደ ሰው ተከብሮ እንዲኖር የሚያስችለውን የኢኮኖሚና የማህበራዊ ፖሊሲ ለመከተል አልቻለም። ውብ ውብ ከተማዎችንና መንደሮችን በመገንባትና የህዝቡን መሰረታዊ ፍላጎቶች በሟሟላት ህዝባችን አገሩን አገሬ ነው ብሎ እንዲጠራና እንዲኮራባት ማድረግ አልቻለም።
አብዛኛው ተቃዋሚ ነኝ የሚለውና በጥሩ የሶይሶሎጂ ትምህርት ያልሰለጠነና የካፒታሊዝምን ዕድገት በየደረጃው ያላጠና፣ ይህንን ከእኛ አገር የኋላ-ቀርነት ሁኔታ ጋር ለማወዳደር ዕድል ያላገኘው፣ ወይም በስንፍና ምክንያት የተነሳ በጥብቅ ጠለቅ ብሎ ለማጥናትና ለማወዳደር ለማይፈልግ እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ሶስት መሰረታዊ ጽንሰ-ሃሳቦች፣ ፊዩዳሊዝም፣ ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም እንዴት ለዕድገት እንቅፋት ሊሆኑ ይችላሉ? ብሎ ይጠይቅ ይሆናል። ፀሐዩ ንጉሳችን እየተባሉ የሚሞገሱትና ኢትዮጵያን ከዘመናዊነት ጋር አስተዋውቀዋታል ተብለው የሚታሙት አፄ ኃይለስላሴስ እንዴት ዕድገትን ይጠላሉ ወይም የዕድገት እንቅፋት ሊሆኑ ቻሉ ? ብሎም ሊጠይቅ ይችል ይሆናል። በዚህች አጭር ጽሁፍ ውስጥ ነገሩን በዝርዝር ለማስረዳት ባይቻልም እንኳ ማንኛውም ሰው እንዲገባው ቀለል ባለ መልክ ለማሳየት እሞክራለሁ።
በመሰረቱ ፊዩዳሊዝም የሚለው ስርዓት ሰፋፊ መሬትን በሚቆጣጠሩ የመሬት ባላባቶች በአንድ በኩልና በሌላ ወገን ደግሞ ጭሰኛ በመሆን ካመረተው ምርት አብዛኛውን ለባላባቱ በመስጠት ራሱ የምርቱ ባለቤት እንዳይሆን የተደነገገበት መግለጫ ነው። ባጭሩ ፊዩዳሊዝም ማለት መሬትንና ሌሎች ለማምረት የሚያገለግሉ የማምረቻ መሳሪያዎችን በሚቆጣጠሩና፣ በሌላ ወገን ደግሞ በማረስና በመገበር የሚኖር ጭሰኛ የሚባል የህብረተሰብ ክፍል የሚገለጽ ሲሆን፣ ይህ ዐይነቱ ግኑኘነት የፖለቲካ አወቃቀርንና የኃይል አሰላለፍን እንዲሁም የህብረተሰቡን አስተሳሰብንም ያጠቃልላል። እንደሁኔታው ጭሰኛው ሙሉ በሙሉ የገበሬው ታዛዥ በመሆን ለማድረግ የሚፈልጋቸውን ነገሮች ሁሉ በመጀመሪያ ከባላባቱ መደብ ፈቃድ ማግኘት ያለበት ነፃነትን የሚገፍ ስርዓት ነው። ይህ ዐይነቱ ጠበቅ ያለ ስርዓት በአውሮፓ ውስጥ የተለመደ ሲሆን በአገራችን ምድር ግን በባላባቱ መደብና በጭሰኛው መሀከል የነበረው ግኑኝነት የላላ ነበር። በዚህም ምክንያት የተነሳ በገጠሪቱ ኢትዮጵያ በባላባቱና በገባሩ የህብረተሰብ ክፍል ብዝበዛን አስመልክቶ የሚካሄድ ወደ ጦርነት የሚያመራ ግጭት አልነበረም። የስርዓቱን የዕድገት ጠንቅነትና የሰፊውን ህዝብ አስተሳሰብ አቆርቋዥነት ሊያሳይና ሊያስተምር የሚችል የህብረተሰብ ክፍልም ባለመኖሩ ስርዓቱ እንደተፈጥሮአዊና፣ ሊለወጥና ሊሻሻል የማይችል ሆኖ የታመነበት ስርዓት ነው። ከዚህም በላይ መሬትን የሚቆጣጠሩና የገበሬውን የእርሻ ውጤት አብዛኛውን የሚጋሩት የመሬታቸውን ምርታማነት ለማሳደግና የገበሬውን አድካሚ ስራ ለማቃለል የሚወስዱት ምንም ዐይነት እርምጃ ስላልነበረ በገጠሪቱ ኢትዮጵያ ውስጥ የኑሮ መሻሻል በፍጹም አይታይም ነበር። ራሳቸው ባላባቶችም የፍጆታ አጠቃቀማቸውና አኗኗራቸው በጣም ውስን በመሆኑ ለካፒታሊዝም ዕድገት እንቅፋት ነበሩ ማለት ይቻላል። ይህም ሊሆን የቻለበት ምክንያት በንግድና በዕደ-ጥበብ የሚገለጽ የምርት ግኑኝነትና እንቅስቃሴ ስላለነበረ የባላባቱ መደብ በራሱ ተነሳሽነት ለውጥ ሊያመጣ አልቻለም። በዚህ መልክ የጠቅላላው አገሪቱ ሁኔታ እዚያው በዚያው የሚንደፋደፍና ውስጣዊ-ኃይል በማግኘት ወደ ተሻለ የአመራረትና የአኗኗር ሁኔታ ለመሸጋገር ያልቻለ ነበር። በዚህ ላይ የንጉሳዊ አገዛዝና በላይነት እንደ ዕምነት በመወሰዱ አገዛዙን መቃወም እንደ ትልቅ ወንጀል የሚቆጠር ነበር። „ንጉስ አይከሰስ ሰማይ አይታረስ“ የሚባለው አባባል የንጉሳዊ አገዛዝን ፍጹማዊነት ለማሳየት የሚሰበክና በህዝቡ ጭንቅላት ውስጥ እንደ ዕምነት እንዲያዝ የሚደረግ ቅስቀሳ ነበር። በአጭሩ የፊዩዳሉ ስርዓትና የንጉሳዊ አገዛዝ የተፈጥሮንና የህብረተሰብን ዕድገት ህጎች የሚቀናቀኑ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ጠንቆች ነበሩ ብሎ መናገር ይቻላል። ድርጊታቸውም በከተማና በመንደር ግንባታዎች የሚገለጹ ሳይሆኑ በቀጨጨ የአኗኗር ዘዴ የሚገለጹና የሰፊውን ህዝብ አስተሳሰብ አፍነው የያዙ በመሆናቸው ለአገሪቱ ሁለ-ገብ ዕድገት ምንም ዐይነት ለውጥ ሊያመጡ አልቻሉም። ይህ ዐይነቱ ባህል አንድ ሰው ፍላጎቱንና ምኞቱን እንዳይገልጽ የሚያደርግ፣ ጥያቄ ለማቅረብ ዕድል የማይሰጥ፣ አስተሳሰብን ውስን በማድረግ አንድ ሰው ተፈጥሮ የለገሰችውን ልዩ ልዩ የጭንቅላት ባህርዮች በመጠቀምና ራሱን በማግኘት አዲስ አስተሳሰብ በማዳበርና አዲስ ነገር በመፍጠር ህይወቱን እንዲያሻሻል ዕድል የማይሰጥ፣ በረቀቀ መልክ በመመራመር የተፈጥሮን ውበት በመቃኝትና ተፈጥሮን በመኮረጅ ከአንድ የኑሮ ደረጃ ወደ ተሻለ እንዲሸጋገር የማያደርግ ጭንቅላትን ቆልፎ የሚይዝ ስርዓት ነበር። በቴክኖሎጂ ዕድገት የሚገለጽ ህብረተሰብአዊ ግኑኝነት ባለመኖሩ ግለሰብአዊ ድርጊትና ነፃነት፣ እንዲሁም ትችትን መሰንዘርና መቀበል የተለመደ አልነበረም። ስለሆነም ለአዲስ ሃሳብ ጭንቅላትን ክፍት ለማድረግ አለመቻል፣ ችክ ብሎ ማምረርና ወዲያው ማኩረፍ፣ ልዩነትን በውይይትና በክርክር ለመፍታት አለመቻል፣ ቶሎ ብሎ ወደ ጠብ ማምራትና አልበገርም ማለት… ወዘተ.፣ የስርዓቱ መግለጫዎች ናቸው። ይህ ዐይነቱ ባህርያችን እስካሁንም ድረስ በአስተሳሰባችንና በድርጊታችን የሚንጸባረቅ ሲሆን በተወሰነ ሃሳብ ዙሪያ ተሰባስበን በጋራ ለአንድ ዓላማ እንዳንሰራ እንቅፋት የሆነ ከፊዩዳሉ ባህል የወረስነውና እስከዛሬ ድረስ የሚከታተለን መጥፎ ባህል ነው። ስለሆነም ይህ ስርዓት የዕድገትና የስልጣኔ ፀር ነው መባሉ ትክክል ነበር።
ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም በጥብቅ የተያያዙና፣ ዘመናዊ የሚባለው ቢሮክራሲም ከኢምፔሪያሊዝም ወደ አገራችን መግባት ጋር ብቅ ሊል የቻለ የዕድገት እንቅፋት እንደሆነ ማየቱ ዛሬ ላለብን የአስተሳሰብ ችግር መነሻ ሊሆነን ይችላል። በመጀመሪያ ደረጃ ማንኛውም ሰው ሊገነዘበው የሚገባው ነገር አለ። አንድ ጽንሰ-ሃሳብ ዝም ብሎ የሚሰጥ ወይም አንዳንድ ሰዎች የተዘበራረቀ አስተሳሰብ ስላላቸው ዝም ብለው የሚወረውሩት ቃል ሳይሆን የአንድ ነገር መግለጫ ስለሆነ ነው። አንድን ነገር በስሙ የምንጠራው የተሰጠው ስም የነገሩን ምንነትና ተግባሩን እንዲሁም አመጣጡን ስለሚገልጽ ብቻ ነው። ለምሳሌ ጠረቤዛን ጠረቤዛ ብለን የምንጠራው አንድ የተወሰነ ተቅዋም ስላለውና ምግብ የምንበላበት ወይም ለመጻፍ ስለሚያመቸን ነው። በተጨማሪም ከዚህ ፍጆታዊ ጠቀሜታ ባሻገር እንደ ጠረቤዛው አሰራር ለቤታችን ውበት ወይም መልክ ይሰጠዋል። ይህም ማለት በህሊናችን ላይ አዎንታዊ ተፅዕኖ ይኖረዋል ማለት ነው። ስለዚህም ጠረቤዛን ጠረቤዛ ብለን እንጠራዋለን። ወደ ኢምፔሪያሊዝም የሚለው ጽንሰ-ሃሳብ ስንመጣም በአበዱ ሰዎች የተሰጠ ሳይሆን ከፍተኛ ዕውቀት ባላቸው ሰዎች የተሰጠ ብዙ ነገሮችን በማጠቃለል የሚገለጽ ነው። በመሰረቱ ጽንሰ-ሃሳቡ አሉታዊ ሚና ያለው ነው።፡ኢምፔሪያሊዝም የሚባለው ከብዙ ሺህ ዓመታት በፊት የሚታወቅ ጽንሰ-ሃሳብ ቢሆንም ትርጉሙ አንድ አገር በሌላ ደካማ ላይ የሚያደርገው ጣልቃ-ገብነትና ወረራ ጋር በጥብቅ የተያያዘ ነው። በ20ኛው ክፍለ-ዘመን ሆብሶንና ሌኒን ያዳበሩት የኢምፔሪያሊዝም ጽንሰ-ሃሳብ ደግሞ በቀጥታ ከካፒታሊዝም ዕድገት ጋር የተያያዘ ሲሆን፣ የካፒታሊዝም የመጨረሻው የዕድገት መግለጫ ነው። ጽንሰ-ሃሳቡ በወረራ ብቻ የሚገለጽ ሳይሆን በዓለም-አቀፍ ደረጃ ከምርት ክንዋኔና ዓለም አቀፋዊ ባህርይ መያዝ ጋር፣ እንዲሁም ከፋይናንስ ካፒታሊዝም ዕድገት ጋር መቆላለፍ የሚገለጽ ነው። በተጨማሪም በታወቁት የይሁዲዋ ፈላስፋ ወይዘሮ ሃና አሬንድት አገላለጽ ኢምፔሪያሊዝም ለመስፋፋት ብሎ የሚስፋፋ በቀጥታ ከካፒታሊዝም የምርት ክንውን፣ የሸቀጥ ማራገፍ፣ የጥሬ-ሀብት ፍለጋና ሀብትን ለመዝረፍ የሚያመች የመዋዕለ-ነዋይ ክንዋኔ ጋር የተያያዘ ሂደት የሚገለጽ ሲሆን፣ በሳቸው አባባል ኢምፔሪያሊዝም የአምባገነን አገዛዝ ወይም ቶታሊታሪያን ዋናው ምንጭ እንደሆነ በደንብ ያብራራሉ። ለምሳሌ ፋሺዝም የካፒታሊዝምና የኢምፔሪያሊዝም ውጤት ሲሆን፣ በሌሎች ቀድሞ በነበሩ ቅድመ-የካፒታሊስት ስርዓቶች ውስጥ ሊወለድ በፍጹም አይችልም። ይህ ዐይነቱ ስርዓት በተለይም ከሚሊታሪው የኢንዱስትሪ ውስብስብ(Military Industrial Complex) የምርት ክንዋኔ ጋር በመቆላለፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ በመስፋፋት ዕድገትንና ዲሞክራሲን አጋዥ ሳይሆን አፋኝና ህብረተሰቦችን የሚያዘበራርቅ ነው። ዋናው ዓላማው በዓለም አቀፍ ደረጃ ጥሬ-ሀብትን በመቆጣጠርና ወደ ካፒታሊስት አገሮች በቀጥታ እንዲመጡ በማድረግ የተወሳሰበና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ የሀብት ክምችት(Capital Accumulation) በጥሬ-ሀብት አምራች አገሮች ውስጥ እንዳይዳብርና ጠንካራ ህብረተሰብ እንዳይመሰርቱ የሚያግድ ነው። ይህ ዐይነቱ በቀጥታ በመዋዕለ-ነዋይ(Direct Investment) ሂደት የሚገለጽ ሲሆን ከመሬቱ ውስጥ የሚወጣው የጥሬ-ሀብት ወደ ውጭ መውጣቱ ብቻ ሳይሆን ጥሬ-ሀብቱ በሚወጣበት አካባቢ ከፍተኛ የሆነ የማህበራዊና የአካባቢ ቀውስ ይፈጠራል። በተለይም ጠንካራ ኢንስቲቱሽንና የወዝ አደር የሙያ ማህበርና መንግስታዊ ንቃተ-ህሊና በሌለበት በአብዛኛው የአፍሪካ አገሮች ውስጥ ዓለም አቀፋዊ ኩባንያዎች እንደልባቸው ሀብትን በመዝረፍና መንግስታትን በማባለግ ከፍተኛ የሆነ ባህላዊ፣ ማህበራዊና የአካባቢ ቀውስ እንዲፈጠር ያደርጋሉ። ስለሆነም የዘመኑ ኢምፔሪያሊዝም በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በሚሊተሪ፣ በርዕዮተ-ዓለምና በባህል ወረራ የሚገለጽ እጅግ የረቀቀና የተስተካከለ ዕድገትን፣ ነፃነትንና ዲሞክራሲያዊ መብቶችን የሚቀናቀንና እንዳይፈጠሩም አጥብቆ የሚዋጋ ነው። የካፒታሊስት አገሮች መንግስታትም በዚህ ዐይነቱ ዓለም አቀፋዊ የሀብት ክምችት ገለልተኛ ሆነው እጃቸውን አጣጥፈው የሚቀመጡ ሳይሆኑ የጥሬ-ሀብት አምራች አገሮችን በተለያዩ የንግድና የኢንቬስትሜንት ስምምነቶች በማሰር ሁኔታዎችን የሚያመቻቹና በእነዚህ አገሮች ውስጥ ጤናማ ማህበረሰብና ህብረተሰብ እንዳይገነባ የሚያደርጉ ናቸው። በካፒታሊስት አገሮች የተለያዩ ፓርቲዎች ቢኖሩም፣ ይህንን ወይንም ያንን ስም የያዙ በምርጫ ጊዜ አሸነፍው ስልጣን ሲረከቡ ሶሻል ዴሞክራቲክ ወይም ሶሻሊስት ፓርቲ ነኝ የሚለው ከዚህ በፊት ስልጣንን ይዞ ይገዛ የነበረውን ፓርቲ በተለይም የውጭ ፖለቲካውን ገልብጦ ዴሞክራሲያዊና ሰብአዊ የሆነ የውጭ ፖለቲካ በፍጹም አያካሄድም። በውስጥ ያለውም ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ የኃይል አሰላለፍ አንድ ፓርቲ እንደፈለገ የካፒታሊስቶችን ጥቅም የሚጻረር የውጭም ሆነ የውስጥ ፖለቲካ እንዲከተል አይፈቅድለትም። ከዚህ ባሻገር ደግሞ በአብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮች ህጎችን የሚያረቁት በህዝብ የተመረጡ የህዝብ ተወካዮች ሳይሆኑ በየምኒስትሪዎቹ ውስጥ ሎብይስቶችን በመሰግሰግና ፓርሊያሜንት አካባቢ ቢሮዎችን በመክፈት የየመንግስታት ህጎችን በቅጥታ የሚያረቁትና ተግባራዊ እንዲሆኑም ግፊ የሚያድርጉት፣ ትላልቅ ኢንዱስትሪዎች፣ ባንኮችና የኢንሹራንስ ኩባንያዎች እንዲሁም በማህበር ደረጃ የተደራጁ የንግድ ሙያተኞች ናቸው ። ብረሰልስ ብቻ ወደ ስድስት ሺህ የሚጠጉ ሎቢይስቶች ቢሮዎች ከፍተው ተጠሪዎችን ያባልጋሉ። ስለዚህም ነው በዘመኑ አጠራር በአብዛኛው የካፒታሊስት አገሮች የውክልና ዲሞክራሲ ሳይሆን ፖስት-ዲሞክራሲ ስፍኗል የሚባለው። ከፓርሊሜንታሪ ዴሞክራሲ ተላቀናል ለማለት ያህል ነው።
ይህንን አልፈን ወደ ሶስተኛው ዓለም መንግስታት ደግሞ ስንመጣ አብዛኛዎቹ መንግስታት ራሳቸውን ችለው በራሳቸው ፍልስፍናና ህሊና የሚንቀሳቀሱ አይደሉም። ስለሆነም በየመንገስታት ቢሮክራሲ ውስጥ የካፒታሊስት አገሮችን፣ በተለይም የአሜሪካንን ኢምፔሪያሊዝም ጥቅም የሚያስጠብቁ ሰዎች ቀድሞውኑ ተኮትኩተው ከፍተኛ ስልጣንን ስለሚይዙ እነዚህ ኃይሎች በቀጥታ የየአገራቸውን ጥቅም ሳይሆን የካፒታሊስት አገሮችን ጥቅም ነው የሚያስጠብቁት። ስለሆነም የካፒታሊስት አገሮች የራሳቸውን ሰዎች በመንግስት መኪና ውስጥ አሰልጥነው በማስገባት በገዢው መደብ ዘንድ መተማመን እንዳይፈጠር ማድረግ ብቻ ሳይሆን፣ ዕውነተኛ ህብረተሰብአዊ ሀብት እንዳይፈጠርና ህዝቡ ተጠቃሚ እንዳይሆን ያደርጋሉ። በዚህ መልክ የሶስተኛው ዓለም መንግስታት በቀጥታ የካፒታሊስት አገሮች ታዛዥና አፈ-ቀላጤ በመሆን ወደ ውስጥ ማንኛውንም የማህበራዊና የምሁራዊ እንቅስቃሴ አፍነው ይይዛሉ። ነገሩ ገፍቶ የሚሄድ ከሆነ ደግሞ በማሰርና በመግደል የተቀሰቀሰውን ትግል ለማብረድ ይሞክራሉ። በዚህ ድርጊታቸው የበለጠውን አምባገነናዊ በመሆንና ለዕድገት የሚያመቹ ማንኛውንም ምሁራዊ እንቅስቃሴዎችን በማፈን የካፒታሊስት አገሮች ተጠሪነታቸውን ያረጋግጣሉ። ህብረተሰብአዊና ማህበራዊ ንቃተ-ህሊና እንዳይዳብርና ህዝቡ በራሱ ተነሳሽነት አገሩን እንዳይገነባ በሚሆን በማይሆን ነገር ጠምደው በመያዝ አስተሳሰቡን ያዘበራርቁበታል። ከዚህ ስንነሳ በካፒታሊስት አገሮችና በጥሬ-ሀብት አምራች አገሮች መሀከል ያለው ግኑኝነት የጌታና የሎሌ ዐይነት ግኑኝነት ነው ማለት ይቻላል። ስለሆነም ዛሬ በብዙ የአፍሪካ አገሮችና በአገራችንም ያለው አምባገነናዊና ፋሺሽታዊ ስርዓት ከዚህ ዐይነቱ ግኑኝነት ውጭ አይደለም። ዋናው ዓላማውም ድህነትን ማስፋፋትና የህዝቡን አስተሳሰብ አዳክሞና አዘበራርቆ አቅመ-ቢስ ማድረግ ነው። ጠቅላላው ህዝብ አገርና ህብረተሰብ የሚለውን አስተሳሰብ ከጭንቅላቱ ሰርዞ በማውጣት እንደ አንድ ነፃ ህዝብ እንዳይኖርና ታሪክን እንዳይሰራ ማድረግ ነው። የካፒታሊስት አገሮችም ዋናው ፍላጎት ይህ ሲሆን እንደዚህ ዐይነቱን አገዛዝ በማንኛውም ነገር መደገፍና በድርጊቱ እንዲገፋበት ማድረግ ነው።
ይህ ዐይነቱ ስርዓት ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ መልኩን በመቀየር በውስብስብ ነገሮች በመገለጽ የብዙ አገሮችን ዕድል ወሳኝና ጦርነት ቀስቃሽ ለመሆን ቻለ። በተለይም ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት በኋላ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም የበላይነትን በመቀዳጀትና በሱ ቁጥጥር ስር ሊውሉ የሚችሉ የተለያዩ ዓለም አቀፋዊ ኢንስቲቱሽኖችን በመፍጠርና በእነዚህ ኢንስቲቱሽኖች አማካይነት የገበያ ኢኮኖሚ የሚባለውን፣ በመሰረቱ በቴክኖሎጂና በሳይንስ የሚደገፍን ዕድገት ሳይሆን በርዕዮተ-ዓለም የተሸፈነን(Neo-Liberal and Neo-Classical Economy Policy) ፖሊሲ ተግባራዊ እንዲሆን በማድረግ በየአገሮች ውስጥ ያለ የጥሬ-ሀብትና በመዋዕለ-ነዋይ ስም የሚካሄድ ትርፍ ወደ ውጭ እንዲወጣ በማድረግ በየአገሮች ውስጥ ያልተስተካከለ ዕድገት እንዲስፋፋ ለማድረግ በቃ። ከአንድ አገር ህዝብ ፍላጎት ጋር የማይጣጣሙና የዕድገት አጋዥ ሊሆኑ የማይችሉ እንደ ኮካኮላ፣ የሲጋራ ፋብሪካ፣ የብስኩት፣ የቢራ ፋብሪካና ቀላል የጨርቃ ጨርቅ ማምረቻ ፋብሪካዎች የዚህ ዐይነቱ የተዘበራረቀ የዕድገት መግለጫዎች ሲሆኑ፣ የፍጆታ ዕቃዎቹ ለተወሰነው የህብረተሰብ ክፍል ብቻ የታቀዱና ይህንን የተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል ከጠቅላላው የህብረተሰብ ክፍል በመነጠል በአሜሪካን የአስተሳሰብ ክልል ውስጥ እንዲሽከረከር በማድረግ ብሔራዊ ስሜት እንዳይኖረው ማድረግ ነው። ይህ ዓይነቱ የፍጆታ አጠቃቀም(Consumption Pattern) ከ1950ዎቹ መጀመሪያ ጀምሮ የተስፋፋና እዚያው በዚያው ኢንፎርማል ኢኮኖሚ(Informal Sector) ከሚባለው መስክና ከእጅ ወደ አፍ ከሚመረተው(Subsistence Economy) የምርት ክንዋኔ ጋር በመጣመር በካፒታሊዝም ሎጂክ ላይ የተመሰረተ የምርት ክንዋኔ እንዳይካሄድ ያገደ ጣልቃ-ገብነትና የኢምፔሪያሊዝም መስፋፋት መግለጫ ነው። ይህ ዐይነቱ ሂደት በተለይም ወደ ውስጥ የተወሰነውን የህብረተሰብ ክፍል በንግድና በአልባሌ መስኮች ላይ ብቻ እንዲሰማራ በማድረግ ከውስጥ ብሄራዊ ከበርቴ እንዳያድግ ያገደና የሚያግድ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ነው። በአንዳንድ የአሜሪካን የዘመናዊነት ተመራማሪዎች(Modernization theortecian) ዕምነትና፣ ይህ ዐይነቱ አስተሳሰብ ከሶስተኛው ዓለም አገሮች የሚመጡ ተማሪዎች ጭንቅላት ውስጥ ተቋጥሮ እንዲያዝ በሚሰብኩት ፍላጎት መሰረት የአፍሪካ አገሮችና የተቀሩት የሶስተኛው ዓለም አገሮች ሁለ-ገብ የሆነ በመጀመሪያ ደረጃ ባህላዊ ዘመናዊነትንና ጭንቅላትን ያስቀደመ ዕድገት ሳይሆን የሚያስፈልጋቸው አንድ የተወሰነ ኤሊት ብቻ በመኮትኮት በዚህ አማካይነት ቀስ በቀስ ዕድገት ሊመጣ ይችላል ብለው ያስተምራሉ። ይህም አካሄድ ዕውነተኛው የዕድገት መንገድ ተደርጎ በመወሰዱና ይህንንም የተዛባና ከሳይንስ ጋር በፍጹም ሊጣጣም የማይችል አስተሳሰብ ሊዋጋ የሚችል ኃይል ብቅ ማለት ስላልቻለ እስከዛሬ ድረስ አገራችንና አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገሮች በድህነት እንዲማቅቁ ተፈረደባቸው።
ወደ አገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ስንመጣና በተለይም በመንግስት መኪና ላይ ያለውን ተፅዕኖ ስንመለከት የሲቪልና የሚሊታሪ ቢሮክራሲውን በማሰልጠንና የአገዛዙ መሰረት በማድረግ፣ በአንድ በኩል ወደ ውስጥ ብዝበዛን ሲያጠናክርና የተስተካከለ ዕድገት እንዳይመጣ ህብረተሰቡን ቆልፎ ሲይዝ፣ በሌላ ወገን ደግሞ በሚያስፈልግበት ጊዜ የመንግስት ግልበጣ በማድረግ አንድ መንግስት መፈጸም ያለበትን ተግባር እንዳያከናውን ያደረገና የሚያደርግ ስርዓት ነው። እንደሚታወቀው እንደተቀሩት የሶስተኛው ዓለም አገሮችም የኛም አገር ዘመናዊ የመንግስት መኪና አወቃቀር ከታች ወደ ላይ ከኢኮኖሚው ዕድገትና ከምሁራዊ እንቅስቃሴ ጋር አብሮ እያደገ የመጣና የጠቅላላውን የአገሪቱን ዕድገት ሁኔታ የሚያንፀባርቅ ሳይሆን ከአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና ከተቀረው የምዕራቡ ካፒታሊዝም ጋር በሺህ ድሮች በመቆላለፉ የዕድገት አጋዥና ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ እንዲዳብር የሚያግዝ አልነበረም። ስለዚህም ነው በአፄ ኃይለስላሴ ዘመን የተዋቀረው የመንግስት መኪና ከኢትዮጵያ ህዝቦች ፍላጎትና ብሔራዊ ዕድገት ጋር የተያያዘ ሳይሆን የወጭው አካል ነበር ብሎ አፍን ሞልቶ መናገር የሚቻለው። ስለዚህም ነው የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም አብዮቱ ሲፈነዳ አሜን ብሎ ያልተቀበለውና በጠቅላላው ዲሞክራሲያዊ ስርዓትና ነፃ ኢኮኖሚ ሊያስገነቡ የሚችሉ የአብዮቱ ድሎች እንዲጨናገፉ አብዮቱን የሚቀናቀኑ ኃይሎችን ሁሉ በማስታጠቅ አጠቃላይ ጦርነት ያወጀብን።
በአብዮቱ ወቅት ወደ ውስጥ በተለያዩ ኃይሎች የተከሰቱትን የማያስፈልጉ ሽኩቻዎችንና ምስቅልቅል ሁኔታዎችን ወደ ኋላ በመተው፣ አብዮቱ ከፈነዳ በኋላ ህዝቡ የተቀዳጃቸው እንደ መሬት ላራሹ የመሳሰሉት ድሎችና ዲሞክራሲያዊ ጥያቄዎች ሙሉ በሙሉ ወደ ተግባርነት ተመንዝረው ህዝባችን ያለ የሌለውን ኃይሉን በአገር ግንባታ ላይ እንዳያውል የታገደው በውጭ ኃይሎች፣ በተለይም በአሜሪካንና በእንግሊዝ እንዲሁም በተቀሩት የሰሜን አትላንቲክ የጦር አባል አገሮች በህዝባችን ላይ ጦርነት ስለታወጅብን ነው። እነዚህ የውጭ ኃይሎች ህዝባችን ብሔራዊ ስሜቱ አድጎ አገሩን በጸና መሰረት ላይ እንዳይገነባ ለማድረግ በቀጥታ ሳይሆን በተዘዋዋሪ የነፃ አውጭ ኃይሎች ነን የሚባሉትን የብሔረሰብ እንቅስቃሴዎች በሙሉ በማስታጠቅና የገንዘብ ዕርዳታ በማድረግ የወታደራዊዉን አገዛዝ ከውስጥም ከውጭም ወጥረው እንደያዙት በግልጽ የሚታወቅ ጉዳይ ነው። በአገራችን ምድር በጊዜው በቀይ ሽብርና በነጭ ሽብር የተካሄዱት የወንድማማች ህዝብ ርስ በርስ መተላለቅ በስተጀርባ ሲአይኤና ሌሎች የስለላ ድርጅቶች እንደነበሩበት ይታወቃል። እንደሚባለው የውጭው ርዕዮተ-ዓለም ወደ አገራችን በመግባቱ ሳይሆን የርስ በርስ መተላለቅ ሊፈጠር የቻለው፣ ወደ ውስጥ የአብዮቱ ድሎች በተለይም በሚሊቴሪውና በሲቪል ቢሮክራሲው ዘንድ ግንዛቤን ባለማግኘታቸውና፣ ይህም የህብረተሰብ ክፍል ገና ብሔራዊ ስሜቱ ያደገ ባለመሆኑ በአንድ በኩል፣ በሌላ ወገን ደግሞ ተራማጅ ነኝ በሚለው ዘንድ አብዮቱ ትክክለኛ ግንዛቤ እንዲያገኝ በጥንቃቄ ባለመካሄዱና የፊዩዳሉን መደብ የሚያስቆጣ ስር-ነቀል የመሬት ላራሹ ተግባራዊ መሆን እነዚህ ሁሉ አንድ ላይ በመደመር በጊዜው ለተከሰተው አስከፊ ሁኔታ ተደራራቢ ምክንያቶች ሊሆኑ ቻሉ። በተጨማሪም የተወሰነው የተማሪው ንቅናቄ አካል የነበረው አርቆ የማሰብ ኃይል በጣም ደካማ ስለነበር ድርጊቱን በቅጡ ለመመርመርና ከአደገኛ ተግባሩ ሊቆጠብ አልቻለም። በዚህም ምክንያት የተነሳ መሰባሰብና አብሮ መታገል የሚገባው ተራማጅ ነኝ ይል የነበረው ኃይል በዚህ ጨቅላ አስተሳሰቡና ድርጊቱ ጠቅላላውን የህዝብ ኃይል መበተን ቻለ። በአጠቃላይ ሲታይ ተራማጅ ወይም የለውጥ ፈላጊ ኃይል በሚባለው ዘንድ ህብረተሰብአዊና ፓለቲካዊ ንቃተ-ህሊና ስር የሰደደ ባለመሆኑ፣ ድርጊቱን ከራሱ የስልጣን ፍላጎት ውጭ ማየት አልቻለም። ይህ ዐይነቱ የኃይል መከፋፈል ለውጡን ለሚጠሉ የውስጥና የውጭ ኃይሎች አመቺ ሁኔታ ፈጠራላቸው። እንደሚታወቀው አገራችን የረዥም ጊዜ አገር ታሪክ አላት ቢባልም ምሁራዊ እንቅስቃሴ የሚባለው ከ1950ዎች ዓ.ም ጀምሮ ብቅ ያለ በመሆኑና ይህም ቢሆን በሰፊ መሰረት ላይ የተገነባ ባለመሆኑና አመለካከቱም በጣም ውስን በመሆኑ አብዛኛውን ምሁር ተብሎ የሚጠራውን ያቀፈ አልነበረም። በአገራችን ምድር በሁሉም መልክ የሚገለጽና አገሪቱን ሊያዳርስ የሚችል ምሁራዊና ህብረተሰብአዊ እንቅስቃሴ ባለመኖሩ አብዮቱን ለማዳከመና ዲሞክራሲያዊ ኃይሎችን ለመምታት በጣም የሚያመች ነበር። አብዛኛው ዘመናዊ የሚባሉት ነገሮች አዲስ አበባ ብቻ ይካሄዱ ስለነበር ከ90% በላይ የሚሆነው ህዝባችን ንቃተ-ህሊናውን ለማሳደግ የሚያስችለው የትምህርት፣ የቲያትርና ልዩ ልዩ ጭንቅላትን የሚያዳብሩ ትምህርታዊ ነገሮችን የማግኘት ዕድል አልነበረውም።
ከዚህ ሀተታ ስንነሳ የተቀረውን ትተን በዓለም አቀፍ ደረጃ ከሁለተኛው ዓለም ጦርነት ጀምሮ አሜሪካንና ግብረ አበሮች ደካማ አገሮች ራሳቸውን እንዳይችሉ የተከተሉትንና የሚከተሉትን በግልጽና ግልጽ በአልሆነ መልክ የሚካሄደውን ፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የሚሊታሪ ፖሊሲያቸውን በጥብቅ ለተከታተለ አሜሪካንና ግብረአበሮቿ በምንም ዐይነት የዕድገትና የሰላም አራማጆች ሆነው አያውቁም። ነበሩም፣ ናችውም ብሎ ሽንጡን ገትሮ የሚከራከር ካለ በዓለም አቀፍ ደረጃ ምን እንደተካሄደና እንደሚካሄድ የማያውቅ ብቻ ነው። ከኢራን እስከ ጓቴማላ፣ ከብራዚልና እስከቺሌ ድረሰ የተደረጉት የመንግስት ግልበጣዎችና የአምባገነን መንግስታት አነሳሶች፣ እንዲሁም የቬትናም ጦርነት በአጭሩ የሚያረጋግጡት የአሜሪካንን ኢምፔሪያሊዝም ዐይን ያወጣ ተግባር እንጂ ዲሞክራሲያዊ ባህርዩን አይደለም። ይህንን በሚመለከት በዐይናችንን ከምናየው በሻገር ሺህ በሺህ የሚቆጠሩ የድሮና አሁን በየጊዜው የሚወጡት ሊትረቸሮች በሚገባ ያረጋግጣሉ። ዛሬ በተለይም በአፍሪካ ምድር አምባገነን በመባል የሚታወቁት አገዛዞች በሙሉ አነሳሳቸውና የውስጥ ፖሊሲያቸው ከአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና ከግብረ-አበሮቻቸው ጋር በጥብቅ የተያያዙ እንደሆነ አያሌ ጥናቶች ያረጋግጣሉ። የአፍሪካን አምባገነን አገዛዞች በአፈጣጠራቸው ጭራቆችና የዕድገት ተቀናቃኝ ኃይሎች ናቸው ተብሎ በተናጠል የሚቀርበውጥ ጥናትና የሚሰጠው የቃለ-ምልልስ ገለጻ በመሰረቱ ሳይንሳዊ አይደለም። ይህንን ካልኩኝ በኋላ ወደ ዛሬው በአገራችን ምድር ወደ ሰፈነው አምባገነናዊና ፋሺስታዊ አገዛዝ ልምጣ። ወያኔ ብቻውን የሚገዛ ኃይል ወይስ የውጭ ኃይሎችን ጥቅም የሚያስጠብቅ አገዛዝ ? ይህንን በደንብ ጠጋ ብለን እንመልከት።
አብዮቱ ከመፈንዳቱ በፊት ለዕድገት ጠንቅና ለዲሞክራሲያዊ ነፃነት አለመኖር ዋናው ጠላቶች ፊዩዳሊዝም፣ ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምና ኢምፔርያሊዝም ናቸው ብለናል። እዚህ ላይ ከሞላ ጎደል ስምምነት ያለ ይመስለኛል። አብዮቱ ከፈነዳና ከተቀለበሰ በኋላ ግን እነዚህን ከላይ የተጠቀሱትን ነገሮች እንደዋና ጠላቶች አድርጎ መውሰድ በፍጹም አይቻልም። የፊዩዳሊዝም የማቴሪያል መሰረቱ ሙሉ በሙሉ ስለተደመሰሰ እንዲሁም ፖለቲካዊ መዋቅሩ ተገርስሷል። ስለዚህ ይህንን እንደምክንያት ወስደን የኋሊት ጉዞ በመጓዝ በአረጀ የትግል መሳሪያ ልንታገል አንችልም። ስለሆነም ለዛሬው ችግራችን ዋናው ምክንያት የሆነውን ቆፍሮ በማውጣት ላይ የሚያተኩር መሆን አለበት። እንደሚባለውና እንደሚታመንበት ለአንድ ህምም ሆነ ህብረተሰብአዊ ችግር በቂ ምክንያት አለ። የችግሩን ዋና ምንጭ ሲታወቅ ብቻ ነው መፍትሄ መስጠት የሚቻለው። ይህንን በሚመለከት አዲስ ባወጣሁት መጽሀፌ ላይ በሰፊው ስላተትኩ አልመለስበትም።
ያም ሆነ ይህ በመጀመሪያ መታወቅ ያለበት አንድ ጉዳይ አለ። ይኸውም አንድ የውጭ ኃይል ለአገራችን ዕድገትንና ነፃነትን የሚመኝ ከሆነ መስራት ያለበት ከተገለጸላቸውና ዕውነተኛ ነፃነትንና ዕድገትን ከሚያመጡ ብሔራዊ ኃይሎች ጋር እንጂ ስልጣንን ዋና ዓላማው አድርጎ የጦር ትግል ከሚያካሂድና አንድ ወንድማማች ህዝብ ወደ ርስ በርስ ጦርነት እንዲያመራ ከሚያደርግ አሸባሪ ኃይል ጋር አይደለም። በዚህ ረገድ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና ግብረአበሮቹ አገራችንን ለማዳከም ፀረ-ዲሞክራሲያዊና ተገንጣይ ኃይሎችን በሃሳብና በማቴሪያል እንዲሁም በገንዘብ ሲደግፉ ኖረዋል። ስለሆነም ትላንትናም ሆነ ዛሬ አገራችን እንድታድግ፣ እንድትረጋጋና፣ ህዝባችንም ዕውነተኛ ነፃነትን እንዲቀዳጅ በፍጹም አይፈልጉም። ይህንን ማድረግ ማለት በራስ ላይ ዘመቻ እንደማካሄድ ይቆጠራል። ከሄጄሞኒ(Hegemony) ቲዎሪ አንፃር ስንነሳ፣ ለአንድ የሶስተኛው ዓለም በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመረኮዘን ሁለ-ገብ ዕድገት መደገፍ ማለት ቀስ በቀስ የራስን የበላይነት እንደማጣት ይቆጠራል ማለት ነው። አንድ አገር የጠነከረ ብሔራዊ ኢኮኖሚና በሁሉም መስክ የተማረ ኃይልና የአገሩን ብሔራዊ ጥቅም የሚያስጠብቅ የህብረተሰብ ኃይል ካላት ከውጭው ኃይል ጋር የመደራደር ኃይሏ ይጨምራል። አገሩንም የሚወክለው ኃይል በድፍረት የሚፈልገውንና የማይፈልገውን፣ ለአገሩ ዕድገት የሚያዋጣውንና የማያዋጣውን በግልጽ ስለሚናገርና ስለሚደራደር ይህንን ዐይነቱ የህብረተሰብ ክፍልና መንግስት እንዲፈጠርና እንዲጠነክር መፍቀድ ማለት የራስን መቃብር እንደመቆፈር ይቆጠራል። ስለሆነም በውጭው ኃይልና እንደኛ ባለው አገር ጋር ያለውን ግኑኝነት ከዚህ አንፃር በመነሳት ነው መገምገምና መረዳት ያለብን። እንዲያው በአጉል ጥላቻ ላይ የተመረኮዘ ቅስቀሳ የትም አያደርሰንም። በሌላ ወገን ደግሞ በውጭው ኃይል ላይ የሚሰጠውን ክሪቲካል ትንተናና ገለፃ የአክራሪዎችና የግራ-ቀደሞች አስተሳሰብ ነው እያሉ ለማንቋሸሽና ስም ለማጥፋት መሞከር በተጨባጭ ሲታይ ዕውነተኛ ስልጣኔና ዲሞክራሲያዊ ነፃነት እንዳይመጣ አጥብቆ እንደመታገል ይቆጠራል። በተለይም በአንድ ወቅት ግራ ነን ብለው ያዙኝ ልቀቁኝ በሚሉት ዘንድ ይህ ዐይነቱ የፀረ-ዕድገትና የፀረ-ዲሞክራሲ ዘመቻ እየተስፋፋ መጥቷል። በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ለጤናማ ትንተናና ውይይት እንቅፋት ለመሆን በቅቷል ማለት ይቻላል።
ያም ሆነ ይህ ወያኔ እዚህ ደረጃ ላይ ሊደርስ የቻለው በእንግሊዝ፣ በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና በተቀሩት የካፒታሊስት አገሮች ድጋፍ እንደሆነ የታወቀ ነው። አፀነሳሱና አነሳሱ ከኢትዮጵያ የህብረተሰብ አወቃቀር ድክመት ጋር የተያያዘና የአገራችን ኋላ-ቀር ዕድገት ውጤት ቢሆንም፣ በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ይደገፍ የነበረው ሻቢያ፣ የኋላ ኋላ ደግሞ የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም ስልጣን ላይ ቁጥጥ ብሎ የከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲውን ተግባራዊ እንዲያደርግ እንደረዳው ግልጽ ነው። በሌላ አነጋገር ለወያኔ መፀነስ፣ መወለድና ማደግ የውስጥ ተጨባጭና ህሊናዊ ነገሮች ዋናው ምክንያት ቢሆኑም፣ ሊጠናከር የቻለውና የዲሞክራሲና የነፃነት ጠላት ሊሆን የበቃው በአካባቢው በሚገኙና በውጭ ኃይሎች አማካይነት ነው። ከዚህ ስንነሳ ወያኔ ስልጣን ሲይዝ እንደ ዋና ቅድመ-ሁኔታ ከቀረቡለት ነገሮች የዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅትንና(IMF) የዓለም ባንክን የተቅዋም ፖሊሲ ማስተካከያ(Structural Adjustment Program) ተግባራዊ ማድረግ እንዳለበት ነው። የዚህ ፖሊሲ ዋና ዓላማ ደግሞ የገበያ ኢኮኖሚን ማስፋፋት በሚል ስም በፖሊሲው አማካይነት የህዝብ ሀብቶች በግለሶብች ቁጥጥር ስር ውለው የተወሰኑ ድርጅቶችና ግለሰቦች ሀብታም ሊሆኑ የሚችሉበትን ሁኔታ ማመቻቸት ነው። በተጨማሪም የመንግስቱ ሚና በሞኔተሪ ፖሊሲ ላይ ብቻ በማትኮር ወደ ውስጥ ሰፋ ያለ የአገርን የውስጥ ገበያ ሊያሳድግና ሊያስፋፋ በሚችልና የሰውን ኃይልና የአገርን የተፈጥሮ ሀብት ለማንቀሳቀስ በሚችለው ሂደት ላይ በምንም መንገድ አለመሳተፍ ነው። ከዚህም ባሻገር ሰፊውን ህብዝ ለማድኸየት ሲባል ሀብትን ከደሀው ወደ ሀብታሙ የህብረተሰብ ክፍል ለማሸጋሸግ የግዴታ ለማህበራዊ መስክ የሚወጡ ድጎማዎችን በከፍተኛ ደረጃ መቀነስ ነው። በዚህ መልክ የውስጥ ሀብት በፍጹም ሊዳብር አይችልም። አገርም ልታድግና ህዝብም ሊሰባሰብና ብሔራዊ ስሜት ሊያድርበት አይችልም። እንደሚታወቀው ለአንድ አገር ዋናው የዕድገት መሰረት ወደ ውስጥ ያተኮረ ሳይንሳዊና ሁለ-ገብ የኢኮኖሚ ፖሊሲ መከተል ሲሆን፣ አንድ አገዛዝ በውጭ ኃይልና በኢንስቲቱሽኖቹ እየተመከረና እየታገዘ የኢኮኖሚ ፖሊሲ የሚያወጣና ተግባራዊ የሚያደርግ ከሆነ በመሰረቱ የአገሩን ጥቅም የሚያስጠብቅ አይደለም። ከዚህም በላይ በአንድ አገር ውስጥ አንድ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተግባራዊ ከመሆኑ በፊት በውስጥ የህብረተሰብ ኃይሎች መጠናትና ለክርክር መቅረብ የሚችል መሆን አለበት። ይህንን አስመልክቶ ወያኔ ስልጣን ከያዘ በኋላ በውስጥ ኃይሎች የተደረገ ክርክርና ወያኔም በራሱ ተነሳሽነት ምሁሩን ጋብዞ እንወያይ ያለበት ጊዜ የለም። ስለሆነም ወያኔ ተግባራዊ ያደረገው የኢኮኖሚ ፖሊሲ እንደ አሽከር በመሆን በአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝምና በኢንስቲቱሽኖቹ የቀረበለትን ፖሊሲ ነው። ይህም ማለት ፖሊሲው ሙሉ በሙሉ የኢትዮጵያን ህዝብ ጥቅም የሚፃረርና የዕድገትና የስልጣኔ ተቀናቃኝ ነው። በብዙ አገሮች ተሞክሮ በጥናት እንደተረጋገጠውና በዐይናችንም እንደምናየው በውጭ ኃይሎችና አማካሪ ኩባንያዎች የሚረቀውና የሚደገፍ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ድህነትን ፈልፋይ ነው። በከተማዎች ብቻ ሳይሆን፣ በጠቅላላው በአንድ አገር ውስጥ ያልተስተካከለ ዕድገትን በማምጣት ለህብረተሰብ መወዛገብና ለሌሎች እንደ ጎሳና ሃይማኖት ለመሳሰሉት ነገሮች ያለመግባባትና የግጭት ምክንያት ሊሆን ይችላል። ሰፋ ያለ አንድን አገር የሚያዳርስ የስራ-ክፍፍል ለመዳበር ስለማይችልም፣ አብዛኛው ህዝብ ሀብትን በማይፈጥር ጥቃቅን የምርትና የአገልግሎት መስኮች ላይ በመረባረብ ኑሮውን ለማሻሻል አይችልም። ለመኖር የሚያስፈልጉ መሰረታዊ ነገሮችን(Basic Needs) የማግኘት ዕድሉም በጣም እየጠበበ ይመጣል። ስለዚህም ነው ዛሬ በአገራችን ምድር ድህነትና ረሃብ ሊስፋፉ የቻሉት። በፖሊሲውም አማካይነት ነው ከተማዎች ካለ ዕቅድ የሚሰሩትና ህዝባችንም የተዝረከረከ ኑሮ እንዲኖር የተገደደው። በአንፃሩ ግን ፖሊሲውም በቀጥታ ወያኔና ግብረአበሮቹን የረዳና በሀብት እንዲናጥጡ ያደረገ ነው።