Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ደርግ የፈጸማቸው ግፎች የሀገርን ዓይን ያጠፉ ቢሆንም የሀገር ፍቅር ስሜት ግን ነበረው፡፡ የሀገሪቱን ህልውናና አንድነት ለድርድር አያቀርብም፡፡ ወያኔ ግን “እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል!” በሚለው አስተሳሰቡ የራሱን ጥቅም ከሀገር ጥቅም አስበልጦ ዓይቶ በሀገሪቱ ህልውና ላይ በመቆመር ሕገመንግሥት በሚለው የውንብድና ሰነዱ ላይ ሳይቀር ኢትዮጵያን በታኝ አንቀጽ በማስቀመጥና በዚያ በማስፈራራት የአገዛዝ ዘመኑን ለማራዘም ሲጠቀምበት ኖረ፡፡ እሱ የማይገዛት ኢትዮጵያ ከመጣችም እንድትፈርስ ለማድረግ አሴረ፡፡
ኧረ ስንቱ ተቆጥሮ ይዘለቃል ወገኖቸ??? እና ታዲያ ደርግ ከወያኔ ሽህ ጊዜ የተሻለ በሆነበት ሁኔታ የወያኔ “ምንስ ቢሆን ባለውለታቹህ አይደለሁም ወይ???” የሚለው ፈጽሞ የማይጠበቅ ዜማ ከየት መጣ??? ነው ወይስ ደርግ እንደ ጥሊያን ባሕር ተሻግሮ የመጣ የባዕድ ወራሪ ኃይል ነው??? አልገባኝ አለኮ በእውነት!!! የምሬን ነው እባካቹህ የገባቹህ ካላቹህ የወያኔን ውለታ ብታስረዱኝ???
“ወይመጽኡ ኀቤኪ እንዘ ይፈርሑ ወያመጽኡ አምኀ ደቂቆሙ እልኩ እለ አምዕዑኪ ወይሰግዱ ቅድመ መከየደ እግርኪ ወትሰመዪ ሀገረ እግዚአብሔር ቅዱሰ እስራኤል ጽዮን - የአስጨናቂዎችሽም ልጆች አንገታቸውን ደፍተው ወደ አንቺ ይመጣሉ፥ የናቁሽም ሁሉ ወደ እግርሽ ጫማ ይሰግዳሉ፤ የእግዚአብሔርም ከተማ፥ የእስራኤል ቅዱስ የሆንሽ ጽዮን ይሉሻል” (ኢሳ. 60፥14)።?
‘ውሸት ሲደጋገም እውነት ይሆናል’ የሚል ፍልስፍና ያላቸው ወገኖች አሉ። እንዲህ ለማለት ያበቃቸው በተደጋጋሚ የሚያቀርቡትን ውሸት፥ ሰዎች እውነት ነው ብለው የተቀበሏቸው ስለ መሰላቸው ነው። ውሸት፥ ውሸት ነው፤ እውነት ደግሞ እውነት ነው። ዐሥር ወንፊት ቢደራረብ አንድ ብልቃጥ ውሃ መያዝ እንደማይችል ሁሉ፥ ውሸት የቱንም ያህል የእውነት ጠብታ ቢጨመርበት ድምር ውጤቱ ውሸት ነው። ውሸት በምንም ተኣምር ወደ እውነትነት የሚለወጥበት ዕድል ከቶ የለም፤ አለ ከተባለ ግን እውነትን አለማወቅ፣ እውነትን ማራከስና ዋጋ ማሳጣት ይሆናል። ስለዚህ ውሸት ሲደጋግም እውነት ይመስላል እንጂ እውነት ሊሆን በፍጹም አይችልም።
ስድሳ ስድስት ምዕራፎች ያሉት ትንቢተ ኢሳይያስ በሦስት ዐበይት ክፍሎች ሊከፈል እንደሚችል የመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ይናገራል (1972፣ ገጽ 149)። የመጀመሪያው ክፍል ከምዕራፍ 1-39 ድረስ ያለው ሲሆን፥ ነቢዩ ኢሳይያስ በነበረበት ዘመን የተከናወኑትን ድርጊቶች መሠረት በማድረግ የተጻፈ ነው። ሁለተኛው ክፍል ደግሞ፥ ከምዕራፍ 40-55 ድረስ ያለውና ከኢሳይያስ ዘመን በኋላ ስለ ተፈጸመው ስለ ባቢሎን ምርኮ የተነገረ ትንቢት ነው። የመጨረሻው ክፍልም ከምዕራፍ 55-66 ደግሞ ወደ ፊት ማለትም ከባቢሎን ምርኮ ፍጻሜ በኋላ ስለሚሆነው የጽዮን ክብር ይናገራል። በመነሻው ላይ የተጠቀሰው ጥቅስ የተወሰደውም በዚህ በሦስተኛው ክፍል ከሚገኘው ትንቢተ ኢሳይያስ ምዕራፍ 60 ቊጥር 14 ላይ ነው።
ጌታችን አየሱስ ክርስቶስ በተራራው ላይ ያስተማራቸው ትምህርቶች ደስታ ለሞላበት አኗኗር መሠረት ናቸው፡፡ ትምህርቶቹ በተራራ ላይ የተሰበኩ ሲሆኑ የመንፈሳዊ ከፍታም መገለጫዎች ናቸው፡፡ በመንፈሳዊ ሕይወት ለማደግ ምትሐታዊ ቊጥሮች የምስጢር ቊልፎች የሉም፡፡ የመንፈሳዊ ከፍታ መመዘኛው የተራራው ስብከት ነው፡፡ የተራራው ስብከት የውስጥ መጠይቅ በመሆኑ ሰው ራሱን የሚያይበትና የሚያስውብበት ልዩ ክፍል ነው፡፡ በተራራው ስብከት ዓለም ትልቅ ስፍራ የምትሰጣቸው ነገሮች ውድቅ ሆነዋል፡፡ ዓለም፡-
ራስህን አክብር ትላለች፤ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “በመንፈስ ድኾች የሆኑ ብፁዓን ናቸው$ መንግሥተ ሰማያት የእነርሱ ናትና” (ማቴ. 5፥3) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ደግሞ “ራስህን አክብር፤ ዓለም ያንተ ናትና” የሚል ይመስላል፡፡
ደስተኛ ብቻ ሁን ትላላች፤ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “የሚያዝኑ ብፁዓን ናቸው$ መጽናናትን ያገኛሉና”፥ማቴ. 5$4) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ደግሞ፡- “ደስተኛ ብቻ ሁን፤ ስለ ሌላው ምን አገባህ” ትላለች፡፡
በደልን አትርሳ ትላለች፡፡ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “የዋሆች ብፁዓን ናቸው፥ ምድርን ይወርሳሉና” (ማቴ. 5፥5) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ደግሞ፡- “በደልን አትርሳ፤ አጥምደህ ያዘው፤ ላንተ ይገዛልና” ትላላች፡፡
እንደ ጊዜው ኑር ትላለች፡፡ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “ስለ ጽድቅ የሚራቡና የሚጠሙ ብፁዓን ናቸው፥ ይጠግባሉና” (ማቴ. 5፥6) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ደግሞ፡- “ተመሳስለህ ኑር፤ ከሁሉም ትጠቀማለህ” ትላለች፡፡
ተቀበል እንጂ የአንተን አታካፍል ትላለች፡፡ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “የሚምሩ ብፁዓን ናቸው፥ ይማራሉና” (ማቴ. 5፥7) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ግን፡- “አጠራቅም ይበዛልሃል” የሚል ነው፡፡
ንጽሕናህን ጠብቅ ትላለች፡፡ የተራራው ስብከት ደግሞ፡- “ልበ ንጹሖች ብፁዓን ናቸው፥ እግዚአብሔርን ያዩታልና” (ማቴ. 5፥8) ይላል፡፡ የዓለም ስብከት ግን፡- “ውስጥህን ማንም አያውቅም፤ ውጫዊ ንጽሕናህን ጠብቅ” ይላል፡፡
በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ታሪካቸው የተመዘገበው ኒቆዲሞስና ዮሴፍ ዘአርማትያስ (ዮሐ. 3፥2፤ 19፥38) ያደርጉት እንደ ነበረው፥ መሪጌታ ብርሃነ መስቀልም ጨለምለም ሲል ራሳቸውን ለወጥ አድርገው ወደ አለቃ ነቅዐ ጥበብ እየሄዱ ከሚማሩ ስውር ደቀ መዛሙርት መካከል አንዱ ነው፡፡ በሚያገለግልበት ደብር ውስጥ እርሱ ከሚኖርበት የመቃብር ቤት ጥቂት ዕልፍ ብሎ በሚገኘው በሌላው መቃበር ቤት ውስጥ ለሚኖረው ባልንጀራው ለመሪጌታ በትረ ጽዮን ግን ወዴት እንደሚሄድ አይነግረውም ነበር፡፡ ምክንያቱም ካሁን ቀደም በወንጌል ስለ ተገለጠው የእግዚአብሔር ጽድቅ ሊያስረዳው ቢሞክር፥ ፍጹም ተቃዋሚና እርሱንም አሳልፎ ሊሰጠው የሚችል ዐይነት ሰው ሆኖ ስለ ተመለከው፥ በሌላው ጕዳይ ካልሆነ በቀር ለጊዜው በዚህ ነገር ዳግም ላያነጋግረው ወስኖ ነበር፡፡
ብዙ ጊዜ እንደ ነገ የሚቆሙትን የማሕሌት ቀለም እንደ ዛሬ ዐብረው ሲመለከቱ፥ የወንጌልን እውነት ለመግለጥ በር የሚከፍት ቃል ካጋጠመው፥ ወይም ከእግዚአብሔር ቃል ፍጹም ተቃራኒ የሆነ ስሕተት ካገኘ አያልፍም፤ በዚያ መነሻነት በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ የተመሠረተ ውይይትና ክርክር ያደርጉ ነበር፡፡ ባለማቋረጥ የሚንጠባጠብ የውሃ ጠብታ ከታች ያለውን ዐለት እንደሚቦረቡረው፥ መሪጌታ ብርሃነ መስቀል በመሪጌታ በትረ ጽዮን ጆሮ የሚያንቈረቊረው መጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነት ከጊዜ ወደ ጊዜ ልቡን እየሸረሸረው መምጣቱ አልቀረም፡፡ ይሁን እንጂ የያዘውን ነገር በቀላሉ ለመልቀቅ ስለሚቸገርና ሽንፈትም ስለሚመስለው በቶሎ እጅ አይሰጥም፡፡ በዚህ ሁኔታ ብዙ ጊዜያት አልፈዋል፡፡
መንግስቲ ኢትዮጵያ 386 ቢልዮን ብር ካብቲ ዝወሰዶ ለቓሕ ንመንግስታውያን ትካላት ከምዝዓደሎ ዝገለጸ እቲ ንግዳዊ ባንክ፣ ከም ዲጋ፣ ፋብሪካታት ሽኮር፣ መንገዲ ባቡር፣ በዓል መዚ ኤለክትሪክ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ፕሮጀክታት ንምምዋል ከምዝተጠቕመሉ ሓቢሩ።
እንተኾነ ዝበዝሐ ካብቲ ዝተመወለ ፕሮጀክታት ኣብ መፈጸምታ ብዘይምብጽሑ፣ ፋይናንስያዊ ኣታዊ ከኻዕብት ስለዘይከኣለ ነቲ ንግዳዊ ባንክ ስግኣት ፈጢሩሉ ከምዘሎ እዩ ዝግለጽ።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ከቀናት በፊት በ2020 የቻን ማጣርያ በሩዋንዳ በድምር ውጤት ተሸነፎ ከውድድር መውጣቱ ሲታወስ ኢትዮጵያም ሩዋንዳ በመጀመርያው የመቐለ ጨዋታ ላይ የስብስቡ አካል በነበረ ተጫዋች ተገቢነት ዙሪያ ላይ ካፍ ማብራሪያ እንዲሰጣት መጠየቋ ታውቋል።
በሁለተኛ ዙር የቻን ማጣሪያ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን በትግራይ ዓለምአቀፍ ስታዲየም ሩዋንዳን አስተናግዶ 1-0 በሆነ ውጤት በተሸነፈበት ጨዋታ ላይ ኤሪክ ሩታንጋ የተሰኘው የሩዋንዳ ተጫዋች ፓስፖርት ላይ አሻሚ የሆነ የትውልድ ዘመን ስለተገኘ በዚህ ጉዳይ ላይ ማብራሪያ እንዲሰጣት ለካፍ ጥያቄ አስገብታለች።
ሩታንጋ ከዚህ ቀደም ለሩዋንዳ ከ20 ዓመት በታች ሲጫወት በፓስፖርቱ ላይ የተጠቀሰው የትውልድ ዘመን እና በአሁኑ የቻን ማጣሪያ ላይ ባስመዘገበው የትውልድ ዘመን ላይ ልዩነቶች ስለመኖራቸው የኢትዮጵያ የማብራሪያ ጥያቄ እንደሚያትትም ለማወቅ ተችሏል። የማብራሪያው መነሻ የሆነውም የቻን የውድድር ደንብ በተጫዋቾች መረጃዎች ላይ የተቀመጠውን አንቀጽ የሚጻረር በመሆኑ እንደሆነ ለማወቅ ችለናል።
ይጀመራል ተብሎ ከተነገረው አንድ ሰዓት ከአስራ አምስት ደቂቃ አርፍዶ በተጀመረው ሥነ ስርዓት ሀብታሙ ሲሳይ (የኢፌዴሪ ባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር ዴኤታ)፣ ኤሊያስ ሽኩር (የኢፌዴሪ ስፓርት ኮሚሽን ኮሚሽነር)፣ ዮናስ አረጋዊ (የአዲስ አበባ ከተማ መስተዳድር ስፖርት ኮሚሽን ኮሚሽነር)፣ ኢሳይያስ ጂራ (የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌደሬሽን ፕሬዝዳንት)፣ ኃይለሠማዕት መርሐጥበብ (የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ወጣቶች እና በጎ ፈቃድ ማስተባበሪያ ኃላፊ) እና በርከት ያሉ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።
ሥነ ስርዓቱን በንግግር የከፈቱት የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እግር ኳስ ፌደሬሽን ፕሬዝዳንት ኃይለየሱስ ፍሰሃ ውድድሩ በደመቀ ሁኔታ እንዲከናወን የበኩላቸውን ላደረጉ አካላት ምስጋና አቅርበዋል። እንደ ፌደሬሽኑ ፕሬዝዳንት ሁሉ አቶ ዮናስ አረጋዊ እና አቶ ሀብታሙ ሲሳይ አጠር ባለ መልኩ ንግግራቸውን አድርገዋል። ከሶስቱ ግለሰቦቹ ንግግር በኋላም ለተለያዩ አካላት ሽልማት መሰጠት ተጀምሯል።
* በቅድሚያም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳድር እግር ኳስ ፌደሬሽን የቴክኒክ ኮሚቴ ሰብሳቢ ወ/ሮ ሰርካለም ከበደ ውድድሩ በሰላም ተጀምሮ እንዲጠናቀቅ ላደረጉ የየክለቦቹ (የስምንቱም ክለብ) ደጋፊዎች አስተባባሪዎች የምስክር ወረቀት ሽልማት አበርክተዋል።
* በቀጣይ የፌደሬሽኑ ምክትል ፕሬዝዳንት በለጠ ዘውዴ በውድድሩ ለተሳተፉ ስምንት ክለቦች የምስክር ወረቀት አበርክተዋል። አቶ በለጠ ከክለቦቹ በተጨማሪ በውድድሩ የተለያዩ ስራዎችን ለሰሩ ተቋማት የምስክር ወረቀት ሰተዋል።
* ሌላኛው የፌደሬሽኑ የሥራ አስፈፃሚ አባል እና የውድድር እና ስነስርዓት ሰብሳቢ አቶ የኔነህ በቀለ (ኢኒስፔክተር) ውድድሩ በሰላም እንዲጠናቀቅ ላደረጉ የተለያዩ የፀጥታ አካላት ምስክር ወረቀት አበርክተዋል።
* ውድድሩን በአሸናፊነት ያጠናቀቀውን ቡድን (ቅዱስ ጊዮርጊስ) የሚመሩት አሰልጣኝ ሰርዳን ዝቮጂኖቭ ከአሰልጣኝ አብርሃም መብራቱ የሰርተፊኬት፣ የዋንጫ እና የ75 ሺ ብር ሽልማቱን ተረክቧል።
* የትናየት አበበ (ዶ/ር) የአሞሌ ተወካይ እና አቶ ኢሳይያስ ጂራ የውድድሩን ምርጥ ጎልን ሸልመዋል። ከቀረቡት ሶስት እጩዎች ( አዳነ ግርማ፣ ሳልሃዲን ሰዒድ እና ጃኮ አራፋት) ሳልሃዲን ሰዒድ ወልቂጤ ከተማ ላይ ያስቆጠረው ጎል ተመርጦ የ10ሺ፣ ሰርተፊኬት እና የዋንጫ ተሸላሚ ሆኗል።
* ኮሚሽነር ዮናስ አረጋዊ የውድድሩን ኮከብ ተጨዋች ሸልመዋል። ለመጨረሻ እጩነት ከቀረቡት እጩዎች (ታደለ መንገሻ፣ ፈቱዲን ጀማል እና ሳልሃዲን ሰዒድ) የኢትዮጵያ ቡናው ፈቱዲን ጀማል ተመርጦ የ65ሺህ፣ የዋንጫ እና የምስክር ተረክቧል።
* የአዲስ አበባ እግር ኳስን በማሳደግ በሚል የተለያዩ ግለሰቦች እና ተቋማት ሽልማት ተበርክቶላቸዋል። በዚህም መሸሻ ወልዴ (ጋዜጠኛ)፣ ጌታቸው ገብረማርያም፣ በለጥሽ ወልደማርያም (ኢንስትራክተር)፣ አስራት ኃይሌ፣ ሰዒድ ኪያር (ጋዜጠኛ)፣ አብርሃም መብራቱ፣ አሞሌ እና አዲስ ሚዲያ ኔትወርክ በፌደሬሽኑ ስራ አስፈፃሚ አባላት ሽልማት ተበርክቶላቸዋል።
* በመጨረሻም አቶ ኤሊያስ ሽኩር፣ አቶ ዳዊት ትርፉ እና አቶ ሀብታሙ ሲሳይ በውድድሩ ለተሳተፉ ክለቦች እንደየደረጃቸው የተሰላ የገንዘብ ሽልማት አበርክተዋል። በዚህም በውድድሩ ከምድብ የተሰናበቱ አራት ክለቦች (ወልዋሎ ፣ ወልቂጤ ከተማ፣ ኢትዮ ኤሌክትሪክ እና ባህር ዳር ከተማ) ከወጪ ቀሪ ተሰልቶ (3%) 150,517.70 ብር ተሸልመዋል። ውድድሩን በአራተኝነት ያጠናቀቀው ኢትዮጵያ ቡና 200,691.60 ብር (4%) ሲሸለም ሦስተኛ የሆነው መከላከያ 351,210.30 ብር ተቀብሏል። ከዚህ ውጪ የውድድሩ የፍፃሜ ተፋላሚ ሰበታ ከተማ 501,729.00 ብር (10%) እንዲሁም የውድድሩ አሸናፊ ቅዱስ ጊዮርጊስ 752,593.50 ብር (15%) ተሸልሟል።
ኢዛ (ከኅዳር 15 - 21 ቀን 2012 ዓ.ም.)፦ ሳምንቱ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ታሪክ ውስጥ እንደ አዳዲስ የሚታዩ የተለያዩ ክስተቶችን አስተናግዶ ያለፈ ነው። ክስተቶቹ አላፊ ናቸው ተብለው የሚታለፉ ሳይሆን፤ በቀጣይ አነጋጋሪ ሆነው የሚቀጥሉ፣ መጨረሻው ምን ይሆን? የሚል ጥያቄ የጫሩ ናቸው ማለት ይቻላል። ከብልጽግና ፓርቲ የምሥረታ ሒደት ጋር ተያይዞ አዳዲስ ክዋኔዎች የተስተዋሉበት ሳምንት መሆኑ አንዱ ነው። ከሕወሓት በስተቀር ሁሉም የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶችና አጋር ድርጅቶች ከብልጽግና ፓርቲ ጋር “ወደፊት!” በሚል ማረጋገጫ የሠጡበትና ይህንንም በየድርጅቶቻቸው በጠቅላላ ጉባዔ በአዲሱ ፓርቲ ምሥረታ ላይ ወስነው ያጠናቀቁበትና በሕብረት የስምምነት ፊርማ ያሳረፉበት ሳምንት ነበር። እንዲህ ካለው ሒደት በተቃራኒ የቆመው ሕወሓት ደግሞ የተቃውሞ ድምፁን በይበልጥ ያሰማበት ሳምንት ነው።
ሕወሓት ከብልጽግና ፓርቲ ጋር ላለመቀላቀል እንደምክንያት የሚጠቅሳቸውን ጉዳዮች በድርጅቱ (ሕወሓት) ከፍተኛ አመራሮች በተደጋጋሚ መገለጹ ሳምንቱን ለየት ሊያደርገው ይችላል። በሳምንቱ መጨረሻ አካባቢ የተሰማው ሌላ ዜና ደግሞ የብዙዎችን ትኩረት ከመሳብ አልፎ ያልተገመተ የሚባል ነው። ይህ ዜና የአገሪቱ ፖለቲካና የፖለቲከኞች ጉዳይ ያልተፈቱ ብዙ ቋጠሮዎች ያሉት መኾኑን የጠቆመም ነው። “ቲም ለማ” የሚባለውንና የለውጡ ፊት አውራሪ በመኾን የሚጠቀሰውን ቡድን በመምራት የሚጠቀሱት አቶ ለማ መገርሳ፤ ከዶክተር ዐቢይ አሕመድ መደመር ፍልስፍና ተቃራኒ መቆማቸውን የሚያመላክተው አጭር ቃለምልልሳቸው የሰሞኑ ወፍራም ወሬ ሆኗል። ይህ ብቻ ሳይሆን አቶ ለማ ከሰሞኑ ብዙ እየተባለለት ያለውን የኢሕአዴግ አባልና አጋር ድርጅቶች ውሕደት የማይስማሙበት መኾኑን በይፋ የገለጹበት ሳምንት ነው። ከእርሳቸው አንደበት ወጣ የተባለው ቃልና ይህንንም ተከትሎ እየተሠጡ ያሉት አስተያየቶችን ማሕበራዊ ድረገጾች ትኩስ መወያያ አጀንዳ አድርገውታል።
በዚህ ሳምንት እንደ አንድ አገራዊ ፖለቲካዊ ጉዳይ የሚቆጠረው ሌላው ክንውን ምርጫ ቦርድ በጠራው የፖለቲካ ድርጅቶች የምክክር መድረክ ጥያቄ አለን ያሉ ወገኖች ባነሱት ጥያቄ ሰበብ የታቀደው ስብሰባ ሳይጀመር መበተኑ ነው።
ከፖለቲካ ጉዳዮች ባሻገር ያሳለፍነውን ሳምንት በይበልጥ ከምናስታውስባቸው ክስተቶች ውስጥ በቀናት ልዩነት፤ በኦሮሚያ ክልል ብቻ 32 የሚሆኑ ዜጐችን ያጠፉ የትራፊክ አደጋዎች የተስተናገዱበት መኾኑ ነው።
በአዲስ አበባ ደግሞ በአንድ ትምህርት ቤት ውስጥ ታዳጊ ተማሪዎች ከምገባ በኋላ መታወክ ደረሰባቸው የሚለው ዜና በሳምንቱ አነጋጋሪ ክስተቶች ተብለው ከሚጠቀሱት ውስጥ የሚካተት ነው። ከቢዝነስ ዜናዎች የአገሪቱ የግል ባንኮችና ኢንሹራንስ ኩባንያዎች የ2011 በጀት ዓመት የፋይናንስ ሪፖርታቸውን በተከታታይ እያቀረቡ መኾኑ ጐልቶ የሚጠቀስ ነው።
ከኢሕአዴግ እኅት ፓርቲዎች ከሚባሉት አራቱ ድርጅቶች ሦስቱ፣ እንዲሁም ለዓመታት አጋር በመባል የሚታወቁት አምስቱ ድርጅቶች የውሕደት አስፈላጊነትን በማመን በአዲስ ስያሜ ወደ መደራጀት መግባት እርግጥ መኾኑን የሚያመለክቱ ውሣኔዎችን አሳልፈዋል። ውሳኔያቸውን ማሳለፍ ብቻ ሳይሆን የሁሉም ድርጅቶች መሪዎች የብልጽግና ፓርቲን እውን ያደረጉበትን የስምምነት ሰነድ ኅዳር 21 ቀን 2012 ዓ.ም. ፈርመዋል።
ሕወሓት በዚህ ስብስብ ውስጥ ለመግባት አልፈቀደም። ወይም የአዲሱ ፓርቲ ምስረታና የውሕደት ጉዳይ ላይ የማልስማማቸው ጉዳዮች አሉ ብሎ ከዳር ኾኖ ተቃውሞውን እያሰማ ነው። ብልጽግና ፓርቲን ለመቀላቀል ስምንቱ ድርጅቶች እንዲህ ባለው ስምምነት ፀንተው የብልጽግና ፓርቲን ቀጣይ ጉዞ በጋራ ለመራመድ የጋራ ስምምነታቸውን በፊርማቸው ሲያረጋግጡ፤ ሕወሓት በበኩሉ እንዲህ ማድረግ ችግር አለው እያለ ነው። የብልጽግና ፓርቲ ምሥረታ እውን መኾኑን የሚያረጋግጡ እውነታዎች በተከታታይ ከተሰሙ በኋላ በሳምንቱ አጋማሽ ላይ የሕወሓት ሊቀመንበር ዶ/ር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል በሠጡት መግለጫ፤ ብልጽግና ፓርቲን ለመመሥረት እየተሔደበት ያለው መንገድ ሕጋዊ አይደለም ብለዋል።
ይህ ብቻ ሳይሆን የብልጽግና ፓርቲ ምስረታ ድርጅቶችን የሚያፈርስ በመኾኑ ጭምር ከስሰው፤ ከዚህ አንፃር ሕወሓትን ማክሰም እንደማይችል ገልጸዋል። በብልጽግና ፓርቲ ምሥረታ በተደጋጋሚ ለተለያዩ ሚዲያዎች አስተያየታቸውን በመሥጠት ቀዳሚ የኾኑት የሕወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባሉ አቶ ጌታቸው ረዳም የዶ/ር ደብረጽዮንን ሐሳብ የሚያጠናክር ቃለምልልሶችን ሠጥተዋል። የአዲሱ ፓርቲ የምሥረታ ሒደት ሕጋዊ የድርጅቱን አካሄድ የተከተለ አይደለም በማለት ይኮንናሉ። ሒደቱ ሕጋዊ ካለመኾኑም በላይ፤ አዲሱ ፓርቲ አኀዳዊ ሥርዓትን ለመመሥረት እየተንደረደረ ያለና አገሪቱን ከአራት ኪሎ ለማዘዝ ቆርጦ የተነሳ አድርገው ስለውታል። የብሔር ብሔረሰቦችን መብት የሚነካ ሁሉ ስለመኾኑንም ጥርጣሬ የሌላቸው እንደሆነ ሲናገሩም ተሰምተዋል። እንዲህ ያለው የሕወሓት ባለሥልጣናት አስተያየት ግን ትክክል ስላለመኾኑ የአዲሱ ፓርቲ የተለያዩ አመራሮች የተለያዩ መረጃዎችን በማቅረብ ሲገልጹ ሰንብተዋል።
ለሕወሓት አመራሮች የብልጽግና ፓርቲ የምሥረታ ሒደት ትክክል አይደለም የሚለውን ምላሽ ለመሥጠት በሚመስል መልኩ ምላሻቸውን ከሠጡት ውስጥ አንዱ አቶ ንጉሡ ጥላሁን ናቸው።
አቶ ንጉሡ የዶ/ር ደብረናጽዮን መግለጫ በሠጡ ማግስት እንደገለጹት የሚባለው ሁሉ ትክክል አለመኾኑን ነው። ውሕደቱን በተመለከተ ያልተወያየንበት ነው የሚለውንም ትክክል ያለመኾኑንና በየደረጃው ለድርጅቶቹ አመራሮች ተሠጥቶ የተመከረበት እንደሆነ አስረጅ ያሉትን እውነታቸውን በማስደገፍ ምላሽ ሠጥተዋል።
የፓርቲው ምስረታ እውን እየኾነ መምጣቱንና እንደተባለው ሕግን ያልተከተለ አካሔድ እንዳልነበር የሚያጠናክር መልእክት ያስተላለፉት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ናቸው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ የብልጽግና ፓርት የምሥረታ ሒደት ሕግን ጠብቆ የተከናወነ መኾኑን አጽንዖት ሠጥተው ተናግረዋል። አያይዘውም እኛን የሚቃወሙን አንዳንድ ኃይሎች አዲሱ የብልጽግና ፓርቲ አኀዳዊ ሥርዓትን የሚያመጣ የፌዴራል ሥርዓትን የሚያጠፋ ነው በሚል የሚነገረው አሉባልታ እንደኾነና ትክክል ያልኾነ መኾኑን አስረድተዋል። እንዲያውም እንዲህ ያለውን አሉባልታ የሚያራግቡ አካላት ያድምጡኝ ብለው የተናገሩት፤
“ብልጽግና ፓርቲ በግልጽ እንዳስቀመጥነው ሕብረ ብሔራዊት ፌዴራላዊት ዴሞክራቲክ ኢትዮጵያን የሚያጠናክር፣ የሚገነባ እንጂ የማያፈርስ መኾኑን በንግግር ብቻ ሳይሆን በፓርቲው ፕሮግራም ውስጥ የተካተተ ነው” በማለት ነው።
ብልጽግና ፓርቲን በመክሰስ ሳይሆን አማራጭ በማምጣት እንዲሞግቷቸውና ለኢትዮጵያ ሕዝብ አማራጭ ሐሳብ ይዘው እንዲቀርቡ ጥሪ ያስተላለፉት ዶ/ር ዐቢይ፤ የብልጽግና ፓርቲ ኢትዮጵያን ወደፊት የሚያራምድ ስለመኾኑም ያብራሩበት ሳምንት ነው።
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንንም በዚሁ ውሕደት ዙሪያ ተመሳሳይ የኾነ ሐሳባቸውን በዚህ ሳምንት ከሰነዘሩት ውስጥ ሌላኛው ከፍተኛ አመራር በመኾን ይጠቀሳሉ። ለውጡና አዲሱ ውሕድ ፓርቲ አግላይ አለመኾኑን፤ በተለይ ትግራይን ያገለለ ነው በሚል የሚቀነቀው ፕሮፖጋንዳ ከእውነት የራቀ ስለመኾኑ የተለያዩ ምሳሌዎችን በመጥቀስ ሰፊ ማብራሪያ የሠጡበት ሳምንት ነበር። “ለውጡን ያልተቀበለው በተለያዩ መልክ የለውጡ አካሔድ ያልጣመው በመሰባሰብ ሁኔታዎች በትግራይ ሕዝብ ላይ ያንዣበበ እንደሆነ፤ ጥቃትና አደጋ እንደሚደርስበት፤ ኾን ተብሎ የማዘጋጀትና በዚያ ላይ ተጽእኖ የመፍጠር ሥራዎች ተሠርተዋል” ይላሉ።
አያይዘውም “ከዚህም በላይ ሕወሓትን አግልሎ የት ሊደረስ? ሁሉም ተያይዞ እንዲሻገር ያስፈልጋል” በማለት አሁን እየተካሔደ ያለው የለውጥና የውሕደት ሒደት ሁሉንም የማሳተፍ ፍጹም ፍላጐት ያለው መኾኑን አስረድተዋል። ለውጡ እስከ ዛሬ የነበሩት መልካም ነገሮች በማስቀጠል እንደ ግድፈት የሚቆጠሩትን ደግሞ በማስቀረት የሚጓዝ ስለመኾኑ አስረድተዋል።
ከውሕደቱ እንቅስቃሴ የመገለል ሁኔታ አለ የሚባለው ነገር ላይ ተጨማሪ ማብራሪያ የሠጡት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ በዚህ የለውጥ እንቅስቃሴ ቅሬታ አለን በሚል ከዚህ ወደ ትግራይ በመሄድ፣ አዲስ አበባም ቢሆን፣ መቀሌም ቢሆን በሁሉም በአገሩ ሆኖ መታገል ስሜት መገለጽ፣ መቃወም እየተቻለ፤ እንዲህ እየተሰባሰቡ ለውጡን በተለያየ መልክ የሚገልጹ የተሳሳቱ አካሄዶች በተወሰኑ ኢንዲቪዥዋልስ (ወገኖች) የሚከናወን ስለመኾኑ ጠቅሰዋል። ይህ አሉታዊ ተጽእኖ እንዳለው አስታውሰው፤ ያኛው ደግሞ ለውጥ የተባለ ነገር የተለያየ ስም እየወጣለት ውሕደቱ የትግራይን ሕዝብ ሊጨፈልቅ ነው በሚል ያልሆነ ነገር ማቀንቀን ያልተገባ ስለመኾኑ ተናግረዋል። ውሕደቱ ብሔር ብሔረሰብን ሊጨፈልቅ ነው፣ አኀዳዊ ሥርዓት ሊመሠረት ነው በሚልና የተለያየ ስም የሚሠጠውም ነገር ፈጽሞ ስሕተት ነው በማለት፤ የብልጽግና ፓርቲ ሁሉንም በመያዝ የሚጓዝ፣ አሁንም ለሁሉም በሩን ክፍት በማድረግ በአሳታፊነት የሚጓዝ መኾኑን አስረድተዋል።
ሕወሓት ግን ከብልጽግና ፓርቲ መቀላቀሉም አለመቀላቀልም መብት እንዳለው ዶክተር ደብረጽዮንና አቶ ጌታቸው ረዳ በጉዳዩ ላይ በሠጡት መግለጫ ያንጸባረቁ ሲሆን፣ ይህ አገላለፃቸው የራሳቸውን ፓርቲ ለማቋቋም መብት እንዳላቸው የሚያመላክት እንደኾነ የሚጠቁም ነው በሚል የሚገልጹ አሉ። ፌዴራሊስቶች የሚባሉ ወገኖችን በማሰባሰብና አንድ ፓርቲ በመቋቋም ብልጽግናን ለመገዳደር ያቀዱ ስለመኾናቸው የሚያሳይ ነው የሚሉም አሉ።
ለዚህም ከፌዴራሊስት የሚያቀነቅኑ ፓርቲዎችን በመጋበዝ በቅርቡ መቀሌ ላይ አንድ ስብሰባ ለማድረግ መወሰናቸው አንድ ማሳያ ነው ይላሉ። ይህ የሕወሓት ጥረት የት ሊያደርሰው እንደሚችል መገመት ባይቻልም፤ በብልጽግና ፓርቲ ጉዳይ እንዲሁም በሕወሓት ጉዳይ ላይ ለመምከር የሕወሓት ጠቅላላ ጉባዔ እንደሚካሔድ ግን ዶ/ር ደብረጽዮን አረጋግጠዋል። ይህ ስብሰባ የወደፊቱን የሕወሓት አቅጣጫ መቋጫ ይሠጠዋል የሚለው እምነት ግን የብዙዎች ሆኗል። ከትግራይ የሚሠራጩ ሚዲያዎች የሚያስተናግዷቸው አስተያየቶችና የውይይት መድረኮች በሙሉ ውሕደቱን የሚቃወሙ ኾነው ሰንብተዋል።
የብልጽግና ፓርቲ ጉዳይ እንዲህ ያሉትን ጉዳዮች እያስተናገደና ከግራና ቀኝ የሚሠጡ አስተያየቶች አሁንም በቀጠሉት ሁኔታ ግን፤ በብልጽግና ፓርቲ ስር መሰባሰባቸውን በአወንታዊነት የተቀበሉ አመራሮች ሥራቸውን ቀጥለዋል።
ቅዳሜ ኅዳር 21 ቀን 2012 ዓ.ም. የብልጽግና ፓርቲ ጽ/ቤት ኃላፊዎች በወቅታዊ ሁኔታዎችና በፓርቲው ሥራዎች እቅድ ላይ እየተወያዩ መኾኑ ከተነገረና የብልጽግና ፓርቲው ጽ/ቤትና የክልል ብልጽግና ፓርቲ ጽ/ቤት ኃላፊዎች በፓርቲ ጽ/ቤት ላይ እየመከሩ ስለመኾናቸው ተደምጧል። በኢሕአዴግ አባልና አጋር ድርጅቶች ውሕደት በተፈጠረው የብልጽግና ፓርቲ የመጀመሪያ ስብሰባ ላይ ሁሉም ሕብረ ብሔራዊ ውሕድ ፓርቲውን የተቀላቀሉ ፓርቲዎች ጽ/ቤት ኃላፊዎች ተገኝተዋል ተብሏል። ይህ በሆነ ማግስት ደግሞ በኢሕአዴግ ስር ከነበሩት ዘጠኙ ድርጅቶች (አጋሮችን ጨምሮ) የስምንቱ ድርጅቶች መሪዎች የብልጽግና ፓርቲን ውሕደት የሚያረጋግጥ ፊርማቸውን አኑረዋል። በዚህ የፊርማ ሥርዓት ላይ ዶ/ር ዐቢይ ብልጽግና በእውቀትና በእውነት ላይ የተመሠረተ ፓርቲ መኾኑን በመግለጽ፤ አገሪቱን የሚያሻግር ፕሮግራም ያለው፤ ለዚህም የ10 ዓመት ፍኖተ ካርታ አዛጋጅቶ ይፋ ማድረጉን በማሳወቅ፤ ይህንን ፕሮግራም ሕዝብ ሊያዳብረው እንደሚችል ገልጸዋል። (ኢዛ)
ኅዳር 20 እኩለ ሌሊት አካባቢ የተሰማ አንድ ዜና ለብዙዎች አምነው ለመቀበል የተቸገሩት ነበር ማለት ይቻላል። የዜናው ምንጭ ደግሞ የአሜሪካ ድምፅ ራዲዮ ሲሆን፣ ያልተጠበቀ ነው የተባለው ዜና፤ አቶ ለማ መገርሳ የመደመር ፍልስፍና አቀንቃኝ ስላለመኾናቸውና ይህ ፍልስፍና ለእርሳቸው ጭምር ያልገባቸው መኾኑን የገለጹበት ነበር። ይህ ብቻ ሳይሆን የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች ውሕደትም ጊዜውን ያልጠበቀ ነው በማለት አጠንክረው የተናገሩት አቶ ለማ፤ የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች ውሕደትም ችኮላ የተሞላበት መኾኑን ገልጸዋል።
“በችኮላ ማዋሐዱና የተሔደበት መንገድ ደስ አላለኝም” ያሉት አቶ ለማ፤ “በተለይ አሁን ቀድሞ ሊሠሩ የሚገባቸው ጉዳዮች እያሉ ውሕደትን ማስቀደሙ ተገቢ አለመሆንም ገልጸዋል። ከዚህም ሌላ የተለያዩ ሐሳቦች ተንሸራሽረው በዚህ ጉዳይ ላይ እውቀት ያላቸው ሰዎች ተሳትፈውበት የሕዝብ አመለካከት ተሰብስቦ ሕዝቡ በሙሉ እምነት ተቀብሎት ሥራ ላይ ማዋል ሲቻል፤ አንዱን ነገር ሳይፈቱ መደራረቡ ጥርጣሬ ውስጥ አስገብቶኛል” የሚል ቃላቸውን ሠጥተዋል። ይህ ሐሳብ እንዲዘገይ በተናጠልም ሆነ በጋራ ለምኛለሁ፤ ግን አልተደመጥኩም የሚል ቅሬታቸውን ያንጸባረቁበት ነው።
በተለይ የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶችን ለማዋሐድ የሚደረገውን እንቅስቃሴ ከመጀመሪያው ጀምሮ እንደማይደግፉት ያመለከቱት አቶ ለማ፤ ለዚህ ልዩነታቸው ከጠቀሱዋቸው ምክንያቶች አንዱ፤ የኦሮሞ ሕዝብ ላቀረበልን ታላላቅ ጥያቄዎች ቀድሚያ መልስ መሥጠት ስለሚያስፈልግ ነው የሚል ነው። ይህንንም “እኛ የኦሮሞ አመራር አባላት የኦሮሞ ሕዝብ አምኖ ያቀረበልን ትላልቅ ጥያቄዎች ስላሉ፤ ለነሱ መጀመሪያ መልስ መሥጠት አለበት” የሚል አመለካከት አላቸው።
“እነዚህን ጥያቄዎች እንመልስላችኋለን ብለን ቃል ገብተናል። ሕዝባችን ይህንን ጥያቄ ያቀረበልን የትናንቱን ኦሕዴድ ስም ለውጠንለት ስሙን ለውጠን ኦዴፓ ካልን በኋላ ነው። ስለዚህ ሕዝቡ አንድ፣ ሁለት፣ ሦስት ብሎ የሠጠው ለአገራዊ ፓርቲው ሳይሆን ለኦዴፓ ነው። ስለዚህ የሕዝቡን ጥያቄ ሳንመልስ ይህንን ማድረግ ትክክል አይደለም። እምነት ማጉደል ይሆናል። እናም ጥያቄዎቹን ቆጥሮ እንደሠጠን መመለስ ይገባል” የሚል አቋም አላቸው።
አቶ ለማ መገርሳ መደመርና እሳቸው የማይስማሙ ስለመኾኑ ገልጸዋል። እንዲያውም አልገባኝም እስከማለት ደርሰዋል። ቅድሚያ ሊሰጣቸው ይገባሉ ብለው የሚያምኑት የኑሮ ውድነት ላይ መሥራት አንዱ ነው። የአገሪቱ ፀጥታ ሁኔታ ሁለተኛው ሲሆን፣ ሦስተኛው ደግሞ በቀጣዩ ምርጫ ዙሪያ አሸናፊ ሆኖ ለመውጣት ትኩረት መሠጠት አለበት የሚል እንደሆነ ገልጸዋል። ይህንን ልዩነታቸውን ይዘው አሁንም እንደሚሞግቱ ተጨማሪ መረጃዎችንም እንደሚሠጡ ገልጸዋል።
አቶ ለማ በዚህ ደረጃ ከዶክተር ዐቢይ ይለያሉ ብሎ ለመገመት ብዙዎች የተቸገሩበት ነበር። በተለይ ልዩነት ቢኖር እንኳን እስካሁን ቆይቶ በዚህ ሰዓት ለምን? የሚል ጥያቄ የቀረበ ሲሆን፤ በዚህ የአቶ ለማ ቃለምልልስ ኦፊሻሊ ምላሽ የሠጡት የብልጽግና ፓርቲ የኦሮሚያ ጽ/ቤት ኃላፊ አቶ ፍቃዱ ተሰማ ሲሆኑ፤ በፓርቲው ምስረታና በመደመር እሳቤ ላይ ማብራሪያ ሠጥተው በፕሮግራሙ ላይ ለመወያየትም በሩ ክፍት መኾኑን ገልጸዋል።
ከዚህ ዜና በኋላ በየአቅጣጫው የሚሠነዘሩ አስተያየቶች የተለያዩና በርካቶች ናቸው። የአቶ ለማ እንዲህ ያለ አቋም ላይ መድረስ ለምን በዚህ ሰዓት እንዲገለጽ ተፈለገ ከሚለው ጥያቄ ጀምሮ፤ ልዩነቱ ዛሬ ያልተጀመረ፣ የቆየ ነው የሚል አመለካከትን የሚያንጸባርቅ መልእክቶች ታይተዋል። ብዙዎች በለውጡ ሒደት የአቶ ለማን ቀዳሚ ውለታ ያልዘነጉ አስተያየቶች ጐልተው ታይተዋል። የዚያኑ ያህል ለምን አቶ ለማ? ያሉም አሉ።
ይህ ብቻ ሳይሆን አቶ ለማ የፈለገ ልዩነት ቢኖራቸው የለውጡ ቀኝ እጅ ነበሩና የተለየ ሐሳብ ይዘው ብቅ ማለታቸው መብታቸው እንደሆነ የሚገልጹም አልታጡም። በተለይ እኔንና ዐቢይን የሚለየን ሞት ነው በማለት ሲገልጹ የነበሩት አቶ ለማና ብልጽግና ፓርቲ እንዴት ይጓዛሉ? የሚለው ጥያቄ በእንጥልጥል ላይ ነው። (ኢዛ)
የምርጫና የፖለቲካ ፓርቲዎች ሕግ አዋጁን ለማስፈጸም በወጣው ረቂቅ መመሪያ ላይ ለመወያየት የታቀደው ስብሰባ ሳይካሄድ ቀርቷል። በዚህ ረቂቅ ላይ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳታፊ እንዲኾኑ ከምርጫ ቦርድ የተደረገውን ጥሪ ተከትሎ ስብሰባው በሚካሔድበት (ኅዳር 20 ቀን 2012 ዓ.ም.) የፖለቲካ ፓርቲዎች ተወካዮችና መሪዎች ቢገኙም፤ በዕለቱ ለመካሔድ የታቀደውን ለማከናወን ሳይችል የቀረው አንዳንድ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከዚህ ቀደም የኢትዮጵያ የምርጫና የፖለቲካ ፓርቲዎች ሕግ አዋጅ ከመጽደቁ በፊትና በረቂቅ ደረጃ እያለ በአዋጁ እንዲካተትልን ጠይቀን፤ ይህ ተፈጻሚ ሳይሆንልን ቀርቷል የሚል አቋም ይዘው በመቅረባቸው ነው።
ስለዚህ የኢትዮጵያ ምርጫና የፖለቲካ ፓርቲዎች ሕግ አዋጅ ለማስፈጸም በወጣ ረቂቅ ደንብ ላይ ከመወያየታችን በፊት በአዋጁ ላይ ያነሳነው ጥያቄ ሊመለስልን ይገባል በሚል ያነሱት ጥያቄ፤ በዕለቱ ውይይት ሊደረግበት የነበረው አጀንዳ ሳይታይ ሊበተን ችሏል።
በዋናው አዋጅ ላይ ግብአት ኾኖ እንዲካተት ያቀረብነው ሐሳብ ግብአት ኾኖ እንዲካተት ሳይደረግ፤ እንደገና በዚህ ደንብ ላይ ተወያይተን ልናቀርብና እንዲካተት የምንሻው ሐሳብም ሊካተትልን ይችላል የሚል እምነት በማጣታቸው በዕለቱ አጀንዳ ላይ ለመወያየት አለመፈለጋቸውን ጭምር ገልጸዋል።
ይህ ብቻ ሳይሆን አንዳንዶች እንዲያውም በምርጫ ቦርዱ ላይ እምነት የለንም የሚል ክስ ሰንዝረዋል። ስብሰባው ሳይጀመር ከተበተነ በኋላ አስተያየት የሠጡት ወ/ሮ ብርቱካን፤ አዋጁ የጸደቀ በመኾኑ ምርጫ ቦርድ ከዚህ በኋላ በአዋጁ ላይ ምንም ማድረግ የማይችል መኾኑን ገልጸው፤ ሆኖም አሁንም በአዋጁ ላይ ሐሳብ ካላቸው በጽሑፍ ይቅረብ ብለዋል።
እንዲህ ያሉ ተቃውሞዎችና ሐሳቦች የተለመዱና በምርጫ ወቅት የሚጠበቁ ናቸው ያሉት ወይዘሪት ብርቱካን፤ ሆኖም ሁኔታዎቹ በተደገሙ ወቅት ሥራ ላይ እንቅፋት ሊኾኑ እንደማይችሉ ግን ሥጋታቸውን ሳይገልጹ አላለፉም።
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን በኢትዮጵያ የተፈጸሙ ግድያዎች በገለልተኛ አካል እንዲጣራ ያቀረበውን ጥሪ የሃገሪቱ የልማት አጋሮች እንዲደግፉት ሂውማን ራይትስ ዎች ጠየቀ።
የሃገሪቱ የልማት አጋሮች የድርሻቸውን ተጽዕኖ ማሳደር ይኖርባቸው ሲል የገለጸው የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቱ ድርጊቱ መንግስት ያለተጠያቂነት ሰላማዊ ሰልፈኞችን መግደል እንደማይችል ጠንካራ መልዕክትን የሚያስተላልፍ ነው ሲሉ አስታውቋል።
የልማት አጋሮች የሚወስዱት እርምጃ ለመንግስት ከሚያስተላልፈው መልዕክት በተጨማሪ ለተጎጂዎችና ለቤተሰቦቻቸው ለፍትህ እያቀረቡ ያለው ጥያቄ እየተሰማ መሆኑን የሚያሳይ እንደሆነ ሂውማን ራይትስ ዎች በወቅታዊ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ጉዳይ ዙሪያ ባወጣው መግለጫ አመልክቷል።
በቅርቡ በኦሮሚያና አማራ ክልሎች የተፈጸሙ ግድያዎችንና የጅምላ እስራት ተከትሎ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን የመንግስት የጸጥታ ሃይሎች እርምጃ በገለልተኛ አካል ማጣራት እንዲካሄድበት መጠየቁ ይታወሳል።
ይሁንና የኢትዮጵያ መንግስት ለቀረበለት ጥያቄ እንደማይተባበር የገለጸ ሲሆን፣ የተለያዩ አለም አቀፍ አካላት ግድያው በገለልተኛ አካል ማጣራት እንዲካሄድበትና ድርጊቱን የፈጸሙትም ለፍትህ እንዲቀርቡ በመጠየቅ ላይ ናቸው።
በሂውማን ራይትስ ዎች የአፍሪካ ቀንድ የሰብዓዊ መብቶች ተመራማሪ የሆኑት ፊሊክስ ሆንር የኢትዮጵያ የልማት አጋሮች አሁን በአገሪቱ ያለው ሁኔታ ከቁጥጥር ውጭ ከመሆኑ በፊት አዲስ የአጋርነት አካሄድና ስልትን መከተል እንዳለባቸው አሳስበዋል።
አለም አቀፍ ተቋማቱ መንግስት ለፈጸመው ግድያ ተጠያቂ እንዲሆን እና ገለልተኛ ምርመራ እንዲካሄድ የራሳቸውን አስተዋጽዖ ካላደረጉ ድርጊቱ ቀጣይ ሊሆን እንደሚችል ሂውማን ራይትስ ዎች በሪፖርቱ አስፍሯል።
በኦሮሚያ ክልል ለወራት በዘለቀው ህዝባዊ ተቃውሞና በቅርቡ በአማራ ክልል በተፈጸሙ ግድያዎች በአጠቃላይ ከ500 በላይ ሰዎች መሞታቸውን የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቱ አክሎ ገልጿል።
ባለፈው ሳምንት ዋሽንግተን ፖስት ጋዜጣ ምዕራብያውያን ሃገራትና አሜሪካ በኢትዮጵያ እየተፈጸመ ያለውን ግድያ በመቃወም ለመንግስት በሚሰጡት ድጋፍ ላይ የማስተካከያ እርምጃን እንዲወስዱ አቋሙ በሚገልጽበት ርዕሰ አንቀጽ መጠየቁ ይታወሳል።
ነተን ኣብ ሰማያት ንዝተነብረለን ኣክሊል ሰማዕትነት ንምውሳድ ጥበብ እዚ ዓለም’ዚ ንዒቀን ብሠናይ ኣምልኾ መንግሥተ ሰማያት ዝወረሳን ብፍሥሓን ሓጐስን ናብ ሰማያዊ መርዓ ዝኣተዋን ቅድስት ድምያናን 40 ደናግል ደቃን ዝገልጽ ብሊቃውንት መዘምራን ብምዑዝ ያሬዳዊ ዝማሬ ካብ ዋዜማ ክሳዕ ወጋሕታ ኣብጺሖም።
ብብፁዓን ጳጳሳት ዝተመርሐ ጸሎት ኪዳን ምስ በጽሐ፡ ልክዕ ሰዓት 6፡00 ቅ.ቀ. ብብፁዕ አቡነ ባስልዮስ ዝተመርሐ ጸሎተ ቅዳሴ ዓሪጉ። ሥርዓተ ዑደተ ታቦት ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ተገይሩ። ከንቱነት ዓለምን ተጋድሎ ሰማዕትነትን ህልው ኵነታትን ብሰፊሑ ዘረድእ ስብከተ ወንጌል ብመሪጌታ ስምኦን በየነ ተዋሂቡ።
ገዳም ሰማዕት ቅድስት ድምያና ምስ 40 ደቃ ብ 2009 ዓ.ም (2017 ዓ.ም.ፈ.) ዝተገደመ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ገዳም ኾይኑ ንራብዓይ ጊዜኡ ክብረ በዓል ዘብዕል ዘሎ ገዳም እዩ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ካብ መፍቀርያነ እግዚአብሔር ዝኾኑ ሥድራ ቤት ኣቦኦም ወልደሥላሴ ዓምደጊዮርጊስ፡ ኣዲኦም ድማ ሚዛን ሃብተማርያም 17 መስከረም 1894…
ብፁዕ አቡነ ሰላማ፦ ብቅድስናኦም ዝተፈልጡ፡ ብጸሎቶም ዝረድኡ፡ ብፍቅረ እግዚአብሔር ዝተመልኡ፡ ካብ ፍቅረ ንዋይ ዝረኃቑን ብልግስነት ዝዓበዩን ብትሩፋቶም ዝልለዩን ተረፈ ቀደምት…
ዲያስፖራ አይደለሁም፤ተመላላሽ ነኝ፤ “ ሲራራ “ የሚለው መጠርያ ይገልፀኛል::እኔ እንደታዘብኩት ፤ዲያስፖራ ሁሉ አንድ አይነት አይደለም፤ መአት አይነት ዲያስፖራ አለ! ለዛሬ ዋና ዋናዎቹን ላስታዋውቃችሁ !
የመጀመርያው ክፍል አድፋጭ ዲያስፖራ ነው፤ አሳምሮ የተማረ፤ ዘናጭ ስራ ያለው፤ ፖለቲካን የሚያውቅ ግን በፖለቲካ ውስጥ መሳተፍ ውቃቤው የማይፈቅድለት ! ወይ በእምየ ኢትዮጵያ ፖለቲካ ተስፋ የቆረጠ ! የራሱን እና ያገር ቤት ዘመዶቹን ኑሮ ከማቃናት የዘለለ አላማ የለውም ፤ ሰልፍ ላይ ብትጠሪው አይመጣልሽም ! አበሻ ሬስቶራንት ብዙ አይታይም! እንጀራ ሲያምረው ተራርቆ ያዝዛል ! ደፋሮች መድረክ ላይ አንፈራጥጠው ፤ ማይክ አንቀው ሲቀደዱ ጥግ ይዞ እያየ ይስቃል፤ወይም ያሽሟጥጣል ! ለትምርት ቤት ፤ ለላይብራሪ ወይም ለመጠጥ ውሃ ማሰርያ ካልሆነ በቀር መዋጮ አይሳተፍም ! ቁጥሩ ብዙ ነው፤ግን በቀላሉ አይታይም!
ሁለተኛው መደብ የቱግ ቱግ መደብ ልንለው እንችላለን ! አልተማረም ! ወይ ተምሮም ትምርት አልዘለቀውም! ግንባሩ ላይ ነጥሮ ተመልሷል! እድል፤ ከውልደት ወደ ስደት በቀጥታ የገፈተረችው ነው ! አዲሳባን እንኳን በቅጡ አያውቅም! ፤ በቀጥታ ከይፋትና ጥሙጋ ወይም ከጭላሎ አሜሪካ ወይም አውሮፓ የገባ ሊሆን ይችላል ! ከሩቢላ እንደወረደ የሰፈሩ ሰዎች ወይም ዘመዶቹ ይቀበሉታል፤ እዛው ሰፈራቸው ውስጥ ማደርያ ይፈልጉለታል፤ ከዛ እዛው ሰፈሩ ውስጥ ሲጥር ሲግር ኖሮ አርጅቶ ይሞታል! ሰፊውንና ውስብስቡን የኢትዮጵያ ማህበረሰብ የማወቅ እድል አልነበረውም ! ስለዚህ ስለሌላው ህብረተሰብ ያለው እውቀት ካሉባልታና ከሚድያዎች ቀደዳ የተቃረመ ነው !
በኑሮ ቺስታ ሊሆን ይችላል! ቤቱ ገብቶ “ ምን ይዤ ልመለስ ወደ ናቴ ቤት “ የሚለውን በድብቅ ያንጎራጉራል! አገሩ መግባት እንደማይችል ስለሚያውቅ አገር ቤት ያለውን ሰው ሲያስብ ደሙ ይፈላል! አገር ቤት ያለው ሰው ድርሻውን የወሰደበት ይመስለዋል! ፤ከእሱ ቡድን ውጭ ያለውን ከማርስ እንደወረደ እንግዳ ፍጡር ይመለከታል ! የተቃውሞ ሰልፍ ላይ ስትጠራው ሁለት ሰአት ቀድሞ ይደርሳል፤ ! ባንዲራ በየአይነቱ- በጨርቅ መልክ፤ በፈሳሽ መልክ ሳይቀር ሊኖረው ይችላል! ኑሮው እሮሮ አንደበቱ ተናዳፊ ነው! ዲያስፖራ ከሚባል” ዳሞትራ “ ቢባል በደንብ ይገልፀዋል!
ያገር ቤት ነዋሪ በዲያስፖራ ሲናደድ “ እዛ በርገርህን እየገመጥህ እኛን ታፋጀናለህ ይላል! የማፋጀቱን ምንጭ ከላይ ጠቅሻለሁ:: አሁን የበርገሩን ነገር ልናገር!
ብዙ ተመላልሻለሁ ! በርገር የሚበላ ዲያስፖራ አንድ ቀን አይቸ አላውቅም፤ እንዲያውም ከዲሲ ከቶሮንቶና ከአምስተርዳም በላይ በርገር የምትቀለብ ከተማ ብትኖር አዲሳባ ናት
ኮረና ጭር ሳያደርጋቸው በፊት፤ ውሃ ልማት ፤ ቦሌ መድሀኒያለም እና ገርጂ ውስጥ የተከፈቱ ቀያይ በርገር ቤቶች በደንበኛ ተጨናንቀው ጠጠር መጣያ እንኳን አልነበራቸውም ! ዲያስፖራው ግን እንጀራን በያይነቱ አማርጦ የሚበላበት ገበያ ዘርግቷል ! አበሻ እንደ ልብ በማይገኝበት ከተማ የተቀረቀርን ሰዎች እንኳን ቢያንስ በወር አንዴ አገር አቆራርጠን ሄደን እንቀምሳለን!
ሚኒስቶታ ውስጥ አቶ ገረመውንና ኦቦ ጋሩማ በፖለቲካ ምክንያት ሊደባደቡ ይችላሉ! ዲላ ሬስቶራንት ውስጥ ስታገኛቸው ግን አንድ ናቸው ! ሁለቱም የጤፍ ምርኮኞች ናቸው ! ሁሉን አሰባሳቢ ባንዲራ ካለ እንጀራ መሆን አለበት !
ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ለትግራይ ሕዝብ ሲባል ትዕግስት ቅድሚያ እንደሚሰጠው ባስታወቁ ማግስት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የትግራይ ክልልን ለህገ መንግስትን አደጋ እንደሆኑ በመጥቀስ ደብዳቤ መላኩ የጉዳዩን መካረር የሚያረጋግጥ መሆኑ እየተሰማ ነው።
የትግራይን ክልል የምርጫ ደፋ ቀና ህገመንግስትን የሚጥስና ተቀባይነት የሌው እንደሆነ የፌደሬሽን ምክር ቤት የላከውን ደብዳቤ ክልሉ የማይቀበለው ከሆነ ቀጣዩ እርምጃ ምን ሊሆን እንደሚችል አልተገለጸም። ይሁን እንጂ የትግራይ ክልል ላይ የጠበቀ እርምጃ ለመውሰድ እንደመነሻ መሆኑ እየተጠቆመ ነው።
ሰሞኑንን በተካሄደው የፓርቲዎች ውይይት ክልሉ ወታደሮች በስፋት እየመለመለ እንደሆነ፣ በገጠር አካባቢ ድርቆሽና በሶ እንዲዘጋጅ በማድረግ ላይ መሆኑ ተመልክቷል። በሌላ በኩል የፈንቅል አመራሮች በገጠር ነዋሪዎችን ምርጫ እንደሚመርጡ በመጠየቅ ባዶ ወረቀት ላይ እያስፈረሙ መሆናቸውንና ይህም ምርጫውን ተከትሎ የሪፍረንደም ውሳኔ አድርጎ ለማዘጋጀት እንደሆነ አስታውቀዋል።
እነዚሁ ክፍሎች እንዳሉት በአሁኑ ሰዓት ኤርትራ ወደ ሱዳን የሚወስደውን በር መዝጋቷን፣ ለዚህም ከሱዳን ጋር ስምምነት ላይ መድረሷን አስታውቀዋል። በአማራ ክልልም ትንኮሳ እንደበዛ በመጥቀስ ራስን ለመከላከል የመገደድ አዝማሚያ መኖሩን ተመልክቷል። በዚሁ መነሻ ውጥረት መስፈኑንን ለጉዳዩ የሚቀርቡና፣ ጉዳዩን የሚከታተሉ ባለሙያዎች እያስታወቁ ነው። በሌላ በኩል ድግሞ ብሄራዊ የሽግግር መንግስትና አገራዊ መግባባት እንዲፈጠር ከህወሃት ጋር ጊዜያዊ ህብረት የፈጠሩ ድርጅቶች እየወተወቱ ነው። የወልቃይት አስመላሽ ኮሚቴ መንግስት ጣልቃ እንዲገባለት እየወተወተ ሲሆን ምን አልባትም የውልቃይት ጉዳይ በሪፈረንደም እንዲወሰን የሚያድርግ ውሳኔ ሊተላለፍ እንደሚችል ተሰምቷል። ፋና የፌደሬሽን ምክር ቤትን ደብዳቤ እንደሚከተለው አስፍሮታል።
ምክር ቤቱ ለትግራይ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ምክር ቤት በላከው ደብዳቤ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት ስድስተኛውን ሀገራዊ ምርጫ ማካሄድ እንደማይችል ያቀረበውን ሪፖርት መነሻ በማድረግ የሕገ መንግስት ትርጉም እንደተሰጠበት አስታውሷል፡፡
በዚህም የኢፌዴሪ ሕገ መንግስት ምርጫን በወቅቱ ለማካሄድ ከአቅም በላይ የሆነ እክል ሲያጋጥም ምን መደረግ እንዳለበት በግልጽ ባለመደንገጉ እና ህገ መንግስቱ በሚፈቅደው መሰረት ክፍተቱን በህገ መንግስት ትርጉም መሙላት ተገቢ መሆኑን በማመን ስድስተኛው ሀገራዊ ምርጫ እንዲራዘም መወሰኑንም አስታውሷል፡፡
ይሁንና የትግራይ ክልል መንግስት ይህን ውሳኔ ወደጎን በመተው በክልሉ ምርጫ ለማካሄድ ወስኖ እንቅስቃሴ እያደረገ መሆኑን አረጋግጠናል ያለው ምክር ቤቱ በህገ መንግስቱ አንደቀጽ 102 መሰረት በፌዴራልና በክልል ነጻና ትክክለኛ ምርጫ በገለልተኛነት ማካሄድ የሚችለው የብሄራዊ ምርጫ ቦርድ ብቻ እንደሆነና በክልል ደረጃ የሚቋቋም ምርጫ ቦርድ አለመኖሩን ጠቅሷል፡፡
በመሆኑም የትግራይ ክልል ምርጫን በሚመለከት የወሰነው ውሳኔና የራሱን የምርጫ ኮሚሽን በማቋቋም ጭምር እያካሄደ ያለው እንቅስቃሴ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ስድስተኛውን ሀገራዊ ምርጫ በተመለከተ ሰኔ 3 ቀን 2012 ዓመተ ምህረት ያሳለፈውን ውሳኔ ያላከበረ ከመሆም ባሻገር ግልጽ የሆነ የህገ መንግስት ጥሰት ነው ::
በተጨማሪም በሕገ መንግስቱ አንቀጽ 62 (9) መነሻ በማድረግ ማንኛም ክልል ህገ መንግስቱን በመጣስ ህገ መንግስዊ ስርዓቱን አደጋ ላይ የጣለ እንደሆነ የፌደራሉ መንግስት ጣልቃ የሚገባበትን ስርዓት ለመደንገግ በወጣው አዋጅ ቁጥር 359/1995 አንቀጽ 12 መሰረት በአንድ የክልል መንግስት ተሳትፎ ወይም እውቅና ህገ መንግስቱን ወይም ህገ መንግስታዊ ስርዓቱን ባለማክበር የሚደረግ እንቅስቃሴ ወይም ድርጊት ህገ መንግስታዊ ሰርዓቱን አደጋ ላይ የጣለ እንቅስቃሴ ወይም ድርጊት እንደሆነ በግልጽ መደንገጉን ጠቅሷል፡፡
በመሆኑም የትግራይ ክልል ምርጫን ለማካሄድ የጀመረው እንቅስቃሴ ህገ መንገስቱን የሚቃረን፡ ህገ መንግስታዊ ስርዓቱን አደጋ ላይ የሚጥልና የኢዮጵያን የፌዴራል ስርዓት የሚጎዳ አካሄድ ነው ብሎታል፡፡
በተጨማሪም በህገ መንግስቱ አንቀጽ 50 (8) መሰረት ለፌደራል መንግስት የተሰጠው ስልጣን በክልሎች መከበር ያለበት መሆኑና የህገ መንግስት የበላይነት በሚደነግገው የህገ መንግስቱ አንቀጽ 9 (1) መሰረት፡ ማንኛውም ህግ ወይም የመንግስት አካል ውሳኔ ከህገ መንግስቱ ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት እንደማይኖረው ታውቆ የክልሉ መንግስት ህገ መንግስቱንና የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ውሳኔ እንዲያከብርና የጀመረውን ኢ-ህገ መንግስታዊ እንቅስቃሴ በአፋጣኝ እንዲያቆም ሲል ምክር ቤቱ አሳስቧል፡፡
ነጻ አስተያየት ግርማ ብርሃኑ (ዶ/ር)E-mail: girma.berhanu@ped.gu.se ኢትዮጵያ በአሁኑ ጊዜ እንደ ሀገር በመቀጠል ረገድ በሠመረ በዳበረና ፀንቶ በቆየ ሉዓላዊነቷ ላይ የተጋረጠ...
የቤተ ክህነት መረጃ እንደሚያመለክተው በአሁኑ ጊዜ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን 40 ሚሊዮን ምዕመናን ፡ 400 ሺህ ካህናትና 1000 ገዳማት እንዳሏት ያመለክታል።
ይይት መድረክና የተግባር መነሻ እንዲሆን ከልብ በመነጨ ክርስቲያናዊ ፍላጎት ምእመናን እንዲሳተፉና ለቤተክርስቲያናችን ጥንካሬ በማሰብ የቀረበ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ምዕመናን ጥሪና ጅምር ድህረ ገጽ ነው።
ዓላማውም ቤተክርስቲያናችን ሳትከፋፈል የነበራት አንድነት ተመልሶ እንደጥንቱ በአንድነት በፍቅርና በሰላም እምላክን የምናመሰግንበት ፣ ሰማያዊት ኢየሩሳሌምን ለመወረስ የምንችልበት እንድትሆን ይህንን የመነኩሴ ድህረ ገጽ www.menekuse.org በመጀመር ሁሉም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነትተከታይ በየዓምዱ በቀረቡት ሃሳቦችና ሌሎችንም በመጨመር ባለው የሙያ ችሎታና አቅም በመሳተፍ ለቤተክርስቲያናችን ህልውና ለተግባር ለማሳደግ አስተዋጽኦ እንደሚያደርግ በማመን ጀምረናል።
ይህንንም የፍቅር አምላክ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ የአማላጅ እናቱ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፡ ልመና ፡የተራዳኢ መላእክትና የጻድቃንና ሰማዕታት ጸሎት ለቤተክርስቲያናችን ዘላለማዊ እንድነት እንድናመጣ ይርዳን። አሜን!!!!!!!!!!!
ዐቃቤ ህግ 15 የቅድመ ምርመራ ምስክሮች ማዘጋጀቱን የገለፀ ሲሆን፥ ከ15 ምስክሮች ውስጥ 4ቱ በተለያዩ ምክንያቶች እና የምስክር ጊዜ ላለማራዘም ማሰማት አልፈልግም ሲል ለችሎቱ ገልጿል።
ዐቃቤ ህግም ለደህንነታቸው ሲባል ዝርዝራቸውን አልገልፅም፤ ከዚህ በፊት ምስክር የነበሩ ግለሰብ በተተኮሰባቸው ሽጉጥ ጉዳት ደርሶባቸው ፓሊስ ጣቢያ ማደራቸውን ጠቅሶ በተለያዩ ጊዜ ምስክሮች ላይ ዛቻ እና ማስፈራሪያ እየደረሰ በመሆኑ ለደህንነታቸው ሲል ዝርዝራቸውን መግለፅ እንደማይፈልግ አብራርቷል።
ዐቃቤ ህግ በ11ኛ እና 14ኛ ተራ ቁጥር ያስመዘገባቸው ቀሪ ሁለት ምስክሮች ስልካቸው ባለመስራቱ ለነሃሴ 29 ቀን 2012 ዓ.ም ከመጋረጃ በስተጀርባ ምስክርነት ይሰማልኝ በማለት ፍርድ ቤቱን ጠይቋል።
በፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ የጊዜ ቀጠሮ ችሎት በልደታ አዳራሽ የተገኙት አቶ ጃዋር መሀመድን ጨምሮ 14 ተጠርጣሪዎች ላይ የዐቃቤ ህግ ቀሪ ሁለት ምስክሮች ዛሬ ተሰምተዋል።
አቶ በቀለ ገርባ የባንክ ሂሳባቸው መታገዱን እና የግል ተሽከርካሪያቸው እንዳልተመለሰላቸው አቤቱታ አቅርበዋል። እንዲሁም የማረሚያ ቤት አያያዛቸው እንዲስተካከል ጠይቀዋል።
አቶ ሸምሰዲን ጠሃ የተባሉ ተጠርጣሪም የጆሮአቸውን ህመም በሚፈልጉት የህክምና ተቋም እንዲታከሙ ፍርድ ቤቱ ያዘዘው ትዕዛዝ አልተፈፀመም ሲሉ በድጋሜ ለፍርድ ቤት አቤቱታ አቅርበዋል።
ጉዳዩን የተከታተለው ፍርድ ቤትም በተነሱ አቤቱታዎች ላይ ትዕዛዝ ለመስጠት እና ሁለት የዐቃቤ ህግ ከመጋረጃ ጀርባ የቅድመ ምርመራ ምስክሮችን ለመስማት ለነሃሴ 29 ቀን 2012 ዓ.ም ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል።
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝመርሑዎ ጉጅለን ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ኢትዮጵያዊያንን ትውልደ ኢትዮጵያዊያንን ዝገብሮ ዘሎ ፅምዶ ሎሚ እውን ቀፂሉ’ሎ።
እቶም ቀዳማይ ሚንስተር ዛጊት ኣብ ፅምዶታቶም ፍቕርን ሓድነትን ይቕረ ምብህሃልን ዝብላ ቃላት ብምድግጋም ዲስያስፖራ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ኣወንታዊ ግደ ኣብ ኹሉ መዳይ ክገብሩ ፀዊዖም ኣለው።
ሰኔ ግንቦት 23 2006 አለአግባብ እንዳይለቀቅ በተደረገው የዓለም ዋንጫ የኢትዮጵያው ቅጂ ሙዚቃ አስመልክቶ ያለንን አቋም በመግልፅ መግለጫ ማውጣታችን ይታወሳል፡፡
ምንም እንኳን መግለጫውን በድረ ገፃችን ላይ አትመን ለማውጣት ከመወሰናችን በፊት ጉዳዩን በተመለከተ ለኮካ ኮላ እና ወኪሉ ለሆነው ማንዳላ ቲቪ አስቀድመው እንዲያውቁት ብናደርግም እስከ አሁን ድረስ ምንም ዓይነት ምላሽ አላገኘንም፡፡ የዚህ ዓይነቱ ባህሪ ላለፉት በርካታ ወራቶች ተደጋግሞ ሳያቋርጥ የገጠመን በመሆኑ የሚያስደንቀን አልሆነም፡፡
እኛን ባስደነቀን መልኩ “ታዲያስ መጋዚን” በተሰኘ ድረ ገፅ ላይ ባለፈው ግንቦት 30 ቀን 2006 ዓ.ም ኮካ ኮላ ያወጣውን መግለጫ ለመመልከት የቻልን ሲሆን ምንም እንኳን ይህው መግለጫ በቀጥታ ለእኛ ያልደረሰን ቢሆንም ለክቡራን አድናቂዎቻችን በመግለጫው ውስጥ የተካተቱት ጭብጦች ምንም ዓይነት የውል፣ የፍሬ ነገር እና የህግ መሰረት የሌላቸው መሆኑን ማብራራቱ እና መግለፁ አግባብነት ይኖረዋል ብለን አምነናል፡፡
መግለጫው ቴዲ አፍሮ ከኮካ ኮላ ጋር እንዴት እና ለምን ግብ ግንኙነት እንዳደረገ እንደሚከተለው በማተት ይጀምራል፤ “ቴዲ አፍሮ አፍሪካ ባለው የኮካ ሰቱዲዬአችን የመጣው የኮካ ኮላ ቅጂ የሆነውን “ዓለም የኛ ነች” የተሰኘውን የፊፋ የዓለም ዋንጫ ሙዚቃ ልዩ ዓይነት የሆነውን ኢትዮጵያዊ ሙዚቃ ለማሰቀረፅ በታቀደ ግብ ነበር” ይላል መግለጫው፡፡
ይሁን እንጂ መግለጫው ማን “እንዳመጣው” እና ምርጫውንም እንዳደረገ አያመለክትም ወይም አይገልፅም፡፡ በመግለጫችን ላይ እንዳብራራነው ለኮካ ፕሮጄክት ወደ እኛ በመቅረብ ምርጫውን በማድረግ ተነሳሽነቱን የወሰደው አቶ ምስክር ሙሉጌታ ከመሆኑ በተጨማሪ ይህው ስው ከኮክ ሰቱዲዮ ጋር በማገናኘት ከኮካኮላ ማዕከላዊ፣ ምስራቅ እና ምዕራብ አፍሪካ ሊሚትድ ወኪል ከሆነው ከማንዳላ ቲቪ ጋር ውል እንድንዋዋል አድርጓል፡፡
ከአቶ ምስክር እና ከማንዳላ ቲቪ ጋር ኮካ ኮላ በቅደም ተከተል የአሰሪ እና ሰራተኛ እንዲሁም የወኪል እና የወካይ ግንኙነት ያለው ቢሆንም በመግለጫው ላይ አንዳችም ዓይነት ግንኙነት ስለመኖሩ ከማስተባበሉ አልፎ በመሄድ “ከቴዲ አፍሮ ጋር የተደረገው ውል ማንዳላ ሊሚትድ በተሰኘ እና መቀመጫው ናይሮቢ በሆነ አዘጋጅ ተቋም “በ3ኛ ወገን” በኩል የተፈፀመ ነው” በማለት በአፅንኦት ገልጾ ራሱን ከነበረው ትስስር ነጥሏል፡፡
3ኛ ወገን የሚለው ቃል …..የስምምነት ወይም የግብይት…. ወገን ያልሆነ እና አልፎ አልፎ ከስምምነቱ ወይም ከግብይቱ ውጪ የሆነ ወገን ተብሎ ይገለፃል፡፡ እንደ ኮካ ኮላ መግለጫ ከሆነ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ የኮካ ኮላ ብራንድ ሥራ አስኪያጅ የሆኑት አቶ ምስክር ሙሉጌታ እና ለኮካ ኮላ በኮካ ስቱዲዮው በኩል ሙዚቃ ነክ ንብረቶችን ለማዘጋጀትና ለማስተዋወቅ የተለያዩ አገልግሎቶችን የሚያቀርብለት ወኪሉ ማንዳላ ቲቪ ኮካ ኮላ ከአደረገው ስምምነት እና ግብይት እንዲሁም በመግለጫው ላይ “የኮካ ሰቱዲዬአችን” በሚል ፍንትው ባለ አገላለፁ ካመለከተው ጋር አንዳችም ግንኙነት የሌላቸው ባይታወሮች ናቸው፡፡
አቶ ምስክር እንደ ተቀጣሪ ሰራተኝነታቸው እና ማንደላ ቲቪም እንደ ወኪልነቱ ልዩ ልዩ ሙዚቃ ነክ ንብረት አገልግሎቶች ለማከናወን በመዋዋል በማዕከላዊ፣ ምስራቅ እና ምዕራብ አፍሪካ ኮካ ኮላ ምትክ እና ፋንታ ህጋዊ ተግባራታቸውን ሲፈፅሙ ልክ ዋና መስሪያ ቤቱ አትላንታ ለሚገኘው እና መግለጫውን እንዳወጣው የኮካ ኮላ ተወካይ አንድ ዓይነት የሆነ የህግ ችሎታ/አቋም እና ውጤት አላቸው፡፡
ይህ በራሱ ተቀጣሪ ሰራተኛ እና በወኪሉ መካከል ያለውን የፍሬ ነገር እና የህግ ትስስር ሙሉ ለሙሉ በመካድ ኮካ ኮላ ባወጣው መግለጫው ላይ “ሶስተኛ ወገን” የሚል ከቶም አግባብነት በሌለው ቃል ተክቶ ራሱን ከማናቸውም ግንኙነት ለማራቅ ምክሯል፡፡ ይህም ሁኔታ በቅዱስ መፅሐፍ ላይ ጲላጦስ የፈፀመውን ፈፅሞ “ከደሙ ንፁህ ነኝ” ያለውን ጥቅስ ያስታውሰናል፡፡
ይህ ክብርን የሚያቃልል እና የሚነሳ መግለጫ የሰው ልጅን፣ የሁሉም አድናቂዎቻችንን እና የኮካ ኮላንም ደንበኞች ጭምር ዕውቀት፣ አእምሮ እና ግንዛቤ የሚገዳደር እና የሚፈታተን ነው፡፡ ይህም አድራጎቱ ቆሜለታለሁ ከሚለው የኩባኒያው የስነ ምግባር መርሆዎች ማለትም ከመልካም ስብእና፣ ታማኝነት፣ የህዝብ አመኔታ እና አሌኝታነት ጋር የሚፃረርም ነው፡፡
በእርግጥ ኮካ ኮላ ከቴዲ አፍሮ ጋር ማናቸውም ዓይነት ግንኙነት ከሌለው እንግዲያውስ በአጠቃላይ መግለጫውን ለማውጣትና ከሁሉም በላይ ደግሞ ቴዲ “ለአደረገው ጥረቱ ሙሉውን” የተከፈለው ስለመሆኑ እና “የተሰራው ሙዚቃ የማዕከላዊ፣ ምስራቅ እና ምዕራብ አፍሪካ ኮካኮላ ንብረት ሆኗል” በማለት አፅንኦት ሰጥቶ ለማረጋገጥ ለምን አሰፈለገው?”
አሳዛኙ ነገር ላለፉት ወራቶች ከኮካ ኮላ እና ከማንዳላ ቲቪ ጋር ስናደርግ በነበረው የቃል እና የፁሁፍ ግንኙነቶች ተመሳሳይና አስደንጋጭ ጎጂ ተግባራቶችን ስንቀበልና ስናስተናገድ ቆይተናል፡፡ እነኚህ ድርጊቶች ከቅን ልቦና የመነጩ ወይም የዕውቀት ማነሰ ውጤት ናቸው የሚል ዕምነት የለንም፡፡ ይልቁንም ሆን ተብሎ የሚፈፀም ፍፁም ተቋማዊ የማናለብኘነት አድራጎት ነው፡፡
ይህም ቢሆን ግን ራሱን በሚያከበር ኢትዮጵያዊ በሚመጥን ትዕግስት፣ ትህትና እና አክበሮት በጉጉት መለቀቁ እየተጠበቀ ያለውን ሙዚቃ ወይም ሊለቀቅ የማይችልበትን ምክኒያት አስከመጨረሻው የዓለም ዋንጫ መከፈቻ ዕለት የመጨረሻ ሴኮንድ ድረስ እንጠብቃለን፡፡
የኃላ ነገራችንን መተረክ ብዙም ደስታ አይሰጠኝም፡፡ ብዙዎች ብዙ ያሉበት ስለሆነ፡፡ የተለየ ምርምር ያላደረኩበትን ጉዳይ የብዙኃንን ጠቅላላ ዕውቀት መልሶ ማስተጋባት ይመስለኛል፡፡ የሚታወቀውን መድገም ደግሞ ብዙም ፋይዳ የለውም፡፡ ነገር ግን ቀጥታ ያለንበትን ዘመን ከመተንተን ይልቅ ከወዲያኛው ዘመን ላይ ሆኖ ወደ አሁኑ ለመመልከት ወታደራዊ ገዥ መሬትን የመቆጣጠር አይነት ስሜት ይፈጥራል፡፡
በእስር ቤት ቆይታዬ ብዙ ካሰብኩባቸውና ከፃፍኳቸው ጉዳዮች ውስጥ አንዱ የፖለቲካ ባህላችን ነው፡ የሀገራችንን የፖለቲካ ችግሮች በጥልቀት ለማየት ስሞክር ሁልጊዜም ስራቸው እንድ ቦታ ላይ ተደራርቦ ይታየኛል የፖለቲካ ባህላችን ላይ፡፡ በተለይ የዘመነ መሳፍንቷ ሀገራችን ኢትዮጵያ የቆመችበት የባህል ንጣፍ የተደራረበና በቀላሉ ከፖለቲካ ገፀ ምድራችን ፈንቅለን ለመጣል የሚቻል አልሆነም፡፡
ከዘመነ መሳፍንት እስካሁን የተደረጉ የለውጥ አውዶችን በቅርብ እርቀት ላይ ለመመልት ስንሞክር ስኬት አልባ የመሆናችን አንኳር ሚስጥር በዚሁ የዘመነ መሳፍንት የፖለቲካ ባህል ቅኝት ለውጥ ለማምጣት መሞከራችን ይመስለኛል፡፡ ባልተቀየረ ዘመን ጠገብ የፖለቲካ ባህል ሀገር የመቀየር ትግል በማድረጋችን ይመስለኛል፡፡ ምን አልባት በእንቅርት ላይ እንዲሉ ከ20ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ በኋላ መሀል ሰፋሪ የተሰኘው ሃይል ያመጣው የተዛባ የፖለቲካ ባህልም በእኔ እይታ በይዘቱ ከዘመነ መሳፍንት ፖለቲካ በተወሰነ መልኩ የሚለይና የፖለቲካ ባህላችን ጤና ያወከ ነበር ማለት ይቻላል፡፡
ባህል የስነ ልቦናችን አዕማዶች የሚቆሙበት ንጣፍ ይመስለኛል፡፡ ዛሬ የፖለቲካ መስተጋብሮቻችን ውጥንቅጥ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መነሻው ይኸው የስነ ልቦናችን ውቅር ነው፡፡ በእርግጥ ካፈው ስህተታችን እንማራለን ስንል ያለፈውን ስህተት የማድረግ አዝማሚያ ይስተዋላልና መጠንቀቅ ተገቢ ነው፡፡ ዘመናዊ የተሰኘው ሁሉም ዘመናዊና ለእኛ የሚጠቅም ላይሆን ይችላልና ሚዛኑን የጠበቀ ምልከታ ሊኖረን ይገባል፡፡ ይኸን ያክል ስለቀደመው ዘመን ካወሳው ከዚህ በኋላ ሊኖረን የሚገባ የፖለቲካ ባህላችን ድሮች ቢሆኑ ያልኳቸውን ጥቂት ነጥቦች እንዳነሳ ፍቀዱልኝ፡፡
ለአያሌ ዘመናት የፖለቲካችንን ሰማይ በሸፈነው የፖለቲካ መስተጋብራችን በቅርብ የሚገኘና የሚታይ ማንነታችን ለመፈተሸ አቅም አግኝተን የምናውቅ አይመስለኝም፡፡ እራስን የመተቸት ጀግንነትም እምብዛም የምናውቀው አይመስለኝም፡፡ ሌሎች ላይ አሻግረን ሁሉንም በመምረግ እራሳችን ቅድስተ ቅዱሳን ውስጥ እናስቀምጣለን፡፡ በሌላ ወገን ያለውም እንዲሁ፡፡ በዚህ ሁኔታ ተቀራርቦ መወያየት ከአድማስ ማዶ ይርቃል፡፡ በቃላት ከመወያየት ይልቅ በአፈ ሙዝ መወያየት ብቸኛው አማራጭ ይሆናል፡፡ ይህ ሁኔታ የሚያሳየው ምን ያህል ለስልጣኔ እሩቅ መሆናችንን ይመስለኛል፡፡ ምክንያቱም ሰው ሲሰለጥን የሚሰለጥነው በራሱ ላይ ነውና፡፡ በራሱ ላይ የሰለጠነ ሰው ወደ ውስጡ ያያል፡፡ በአንድ ጉዳይ ላይ የተለያዩ እየተወች ቢኖሩንም ቀድመን እራሳችን ከፈተሸን ያለ ብዙ ድካም ችግሮቻችንን ለመፍታት ብሎም ለመቀራረብና ለመወያየት እድል እናገኛለን፡፡ የስልጣኔ የመጨረሻው ጥግ ደግሞ በጉዳዮች ላይ በጥሞና መወያየት ይመስለኛል፡፡
፪ኛ – የተጠቂነት ስነ ልቦናን ማሸነፍ፡- እርስ በርስ የምንባላባቸው ጉዳዮች በዋናነት የተጠቂነት ስነ ልቦና ተመርኩዘው የሚነሱ ናቸው፡፡ ቀማሪዎቹ የፖለቲካ ልሂቃን ሲሆኑ በተጠቂነትና እራስን በመከላከል ስልት አዙሪት እንዲወድቅ ሙሾ የሚወርድለት ደግሞ ህዝቡ ነው፡፡ አገዛዝ ሁልጊዜም በእውነት ላይ አይቆምም፡፡ ያልተሰጠውን እንደተሰጠው ተጠልቶ ሳለ ብዙሃን በፍቅር እንደወደቁለት ግቡም የህዝብ ነፃነት እንደሆነ ይሰብካል፡፡ ይኸንን አስተምሮውን ተቀብሎ የማያደገድገው ሁሉ ይወገራል፤ ይገደላል፡፡ ከየትኛውም ወገን ቢሆን፡፡ ሁሉም የብሔር ነፃ አውጭ መች ግን የእኛ ከሚሉት ብሔር ይልቅ (የእነርሱ ብቻ ከሆነ) የሌላውን ወገን ሰብዓዊ ክብር መውደቅ እንዳያዩ አይናቸው ተጋርዷል፡፡ የጣር ድምፁን እንዳይሰሙ እዝነ ልቦናቸው ደንቁሯል፡፡ የሚፈላው የዘረኝነት ጥንስስሰ የእኛ ከሚኩት ዘር በላይ ሰው ላሳር ይላቸዋል፡፡ ዘረኝነት ልክፍት ሳር የሰደደ ደዌ ነው፡፡ ከበታችነት ጥልቅ ጉድጓድ የሚቀዳ ነቀርሳ ነው፣ ማንም ቢያቀነቅነው፡፡ ስለዚህ ከዚህ ደዌ የተፈወሰ የፖለቲካ መስተጋብር ለሁላችም መድህን ይመስለኛል፡፡
፫ኛ- ፍርሃታችን ከመኖር ህልማችንን እንኑር፡- በፖለቲካችን ውስጥ ፍርሃት ሞልቶ ተርፏል፡፡ በአገዛዝና በሕዝብ መካከል የነበረውን የነፃነት ግርዶሽ ሆኖ ህልቆ መሳፍርት ለሌላቸው ዘመናት የዘለቀው የፍርሃት ከል እየተገፈፈ ይመስለኛል፡፡ በፖለቲካ ልሂቃን መሀል ያለው የፍርሃትና ያለ መተማመን ጥቁር ደመና ግን ብዙ ስራ እንደሚጠይቅ ይሰማኛል፡፡ ስለሌሎቹ በጎ ማሰብና እንደሚያሰቡም መገመት ሰብዓዊ እድገታችንን የሚያቀጭጭ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባውም፤ እንዲያውም ጤናንም ሆነ ሰብዓዊ ልዕልናን የሚያበለጽግ እንደሆነ እገምታለሁ፡፡ ከፍርሃት ይልቅ መተማመን ላይ ለመጀመር ዘመን እንደመጣ ይሰማኛል፡፡ መተማመን ላይ ስንሰራ የጋራ ህልሞቻችንን መኖር እንጀምራለን፡፡ ለጋራ ህልሞቻችን በጋራ ስንሰራ የማይናድ ገደል አይኖርም፡፡ ፍርሃትና አለመተማመን ላይ ቆመን አንድ አይነት ህልም አይኖረንም፡፡ ‹‹የሚጋጩ ህልሞቻችንን›› ለመፍታት የማያበራ ግጭት ውስጥ በመዝፈቅ እንቀጥላለን፡፡
፬ኛ – በተግባር ተፈትኖ የሚያልፍ የፖለቲካ እምነት ማራመድ፡- እስከዚህ ዘመን ድረስ በፖለቲካ ቤተ ሙከራዎችን የታዩ ግኝቶች ሁሉ አገዛዝ ህዝብንም ሆነ ጎሳን መሰረት ቢያደርግ እራሱን አውሎ ከማሳደር የዘለለ ርዕይ እንደሌለው ይመሰክራሉ፡፡ የአገዛዝ ልዕልና በህዝባዊ ልዕልና ሊተካ ጊዜው ደርሷል፡፡ አሁንም ግን አንድ የፖለቲካ ስንክሳር ንጋታችንን ሊያጨልም ይችላል፡፡ ዴሞክራሲ በግለሰቡ ልዕልና ላይ እስካልቆመ ድረስ ምንም አይነት አማላይ ስም ብንሰጠው ዴሞክራሲ አይሆንም፡፡ ግለሰቡ ሰብዓዊ ግዴታዎችና መብቶቹ የተደራረቡበት የልዕልና ልቃቂት ነው፡፡ በትክክል የግለሰቡ መብት በሚከበርበት በየትኛውም ሁኔታ የሚጣስ ምንም አይነት መብት አይኖርም፡፡ ምክንያቱም ሌሎች ሁሉ መብቶች የሚተረተሩት ከዚሁ ከግለሰቡ የልዕልና ልቃቂት ነውና፡፡ ተፈትኖ የሚልፈው የፖለቲካ መስመርም በሀቅ የግለሰቡ መብት ላይ የሚቆም የፖለቲካ ስርዓት ስለመሆኑ ብዙ እማኞችን ማቅረብ ይቻላል፡፡
፭ኛ- ከግለሰቦች በጎ ፍቃድ ይልቅ በፅኑ መሰረት ላይ በቆሙ ተቋሞች ላይ እንደገፍ፡- ኢትዮጵያ መሪዎች የማይከሰሱባት ህዝብ ደግሞ በእነርሱ አሳሩን የሚያይባት ሀገር በመሆን ትታወቃለች፡፡ በጎበዝ አለቃው የሚምል የሚገዘተው ህዝብ ከጎበዝ አለቆቹ የሚታደጉት ተቋማትን መገንባት አልቻለም፡፡ እስከአሁን እጣ ከፍሉ በገዥዎች መረገጥ ሆኖአል፡፡ ይህ ታሪካችን ወደ ኋላ ላይመለስ ይቀየር ዘንድ ሁላችንም የምናምንባቸውና የምንደገፍባቸውን ተቋማጽ ለመገንባት የሁላችንም ተሳትፎ ይጠይቃል፡፡ እነዚህን ተቋማት መገንባት እስካልቻልን ድረስ ነገራችን ሁሉ የእንቧይ ካብ መሆኑ ይቀጥላል፡፡
፮ኛ እስከሞት ድረስ የምንፀናላቸው መርሆዎች ባለቤት መሆን፡- ከአያሌ የፖለቲካ ችግሮቻችን በተጓዳኝ ይኸን ያህል ዘመን አገዛዝ ይሰለጥንብን ዘንድ ግድ ያሉን አያሌ ሁኔታዎችን ማንሳት ይቻላል፡፡ ከእነርሱ ውስጥ አሸርጋጅነት ጎላ ብሎ የሚታይ ይመስለኛል፡፡ በየዘመኑ ግፍን የሚቃወሙ የአይበገሬነት ተምሳሌት የሆኑ ጀግኖች ሀገራችን አጥታ ባታውቅም የሰንበሌጥ ፖለቲካ የሚጫወቱ አያሌ ወገኖች በየዘመኑ እንደ እንጉዳይ ፈልተው ሲያድሩ ይስተዋላል፡፡ መርህ አልባነት የአድርባዮች መርህ ነው፡፡ ከግፍ ከውሸት ከህገወጥነትና ከግብረ ገብነት አፈንግጦና በፍርሃት ቆፈን ተቀይዶ ለግፈኞች ውዳሴ ማህሌት መቆም፡፡ የመከራውን ሌሊት ያስረዘመው ይኸን የግፍ ቋት የሆነ አካሄድ በግል በማህበረሰባችንም ሆነ በሀገር ደረጃ ከስሩ ተመንግሎ ሊጣል ይገባዋል፡፡ እውነት፣ ነፃነትና ሰብዓዊ ልዕልና አቋራጭ መንገድ የላቸውም በመርህ በእውነትና በፍቅር ላይ ቆመን ህልማችን ለመጨበጥ መትጋት ይገባናል፡፡
፯ኛ – ዘመኑን የሚመጥኑ አስተሳሰቦችን መታጠቅ፡- ስለ ኢትዮጵያን ጥንታዊ ገናና ስልጣኔ ብዙ እናወሳለን፡፡ የሚጎድለው እንዳች አገር የሌለ እስኪመስል ድረስ አብዝተን እናንቆለጳጵሰዋለን፡፡ የሚጎድለው ኖረም አልኖረ በሩቁ ዘመን አባቶቻችን የሰሯቸውን ነገሮች የሚጠጋ ነገር በዚህ ዘመናዊ ዓለም መስራት አልቻልንም፡፡ ሁኔታው በምን ዓይነት የአስተሳሰብ ድርቅ እንደተመታን ያሳያል፡፡ ከቆዩ ክፉ አስተሳሰቦች መላቀቅ ደግሞ የሞት ያህል ያስጨንቃል፡፡ ሰዎችን የሃሳብ መስመራቸውን ተከትሎ ከመከራከር ይልቅ በዘር ወይንም በጥቅም መነፅር ብቻ የማየት ሀሳብ ተፀናውቶናል፡፡ ይህን መሰሉ የፖለቲካ እይታ ደግሞ እጅግ ኋላቀርና በማኅበረሰብ እድገትም በስረኛውና በመጨረሻው ንጣፍ ላይ የሚገኝ ነው፡፡ ወደ ኋላ እያየን ወደ ፊት እንሮጣለን፡፡ ዘመኑን የሚመጥን አስተሳሰብ ባለቤቶች መሆን ይገባናል፡፡ የመፍታት ችግር በስፋት ይታይብናል፡፡ ተግባቦታችን እርስ በእርሳችንም ሆነ ከሌሎች ጋር ደካማ ነው፡፡ በአመዛኙ ዝግ ነን ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡ በዜግነታችን ላይ አለመተማመን ሊተከል ደግሞ ዳፋው ፈርጀ ብዙ ነው፡፡ ስለዚህ ሁልጊዜም ለአዲስና ከእኛ ለተለዩ አስተሳሰቦች መዘጋጀት ያሻናል፡፡ በሰብዓዊና ስነ ልቦናዊ ብቃታችንም ሙሉ መተማመን ሊኖረን ይገባል፡፡
፰ኛ – ቁርጠኝነት፡- የምንቆምለትን ዓላማ ካልተገባ ጥቅም ከከንቱ ውዳሴም ሆነ ከአቋራጭ መንገድ በፀዳ መልኩ በእውነትና በምንሰራው ነገር ትክክለኛነት በፍፁም በማመን መጀመር ተገቢ ነው፡፡ ለተሰጠንለት ዓላማ ለውጤት መብቃት የምንችለውን ሁሉ ለመክፈል ቁርጠኝነቱ ያስፈልጋል፡፡ ብዙ ጊዜ የኋላ ታሪካችን መለስ ብለን ስናይ ወይንም በትውልድ የኋልዮሽ ስንታይ ከሚያኮሩ ነገሮች መካከል በጉዳዮች ላይ የያዝነው አቋም ብቻ ሳይሆን አቋማችን ወደ ተግባር ለመለወጥ በወሳኝ ወቅት የምናሳየው ቁርጠኝነት ትልቁ መገለጫችን ይመስለኛል፡፡ ይህን የመሰለውን ሰብዓዊ ጥራት ማዳበር ለግላዊ እድገትም ሆነ ለማኅበረሰብ እድገት የሚኖረው አስተዋፅኦ ከፍ ያለ ነው፡፡
፱ኛ- የታዛቢነት ፖለቲካ ይምከን፡- በተለይ ከ1960ዎቹ መሰረት ያደረገ እልቂት በኋላ ምሁራን ወደ ትግሉ መመለስ ቀጥ ያለ ተራራን የመቧጠጥ ያህል ከብዶን ቆይቷል፡፡ አሁንም ቢሆን ትልቅ ስራ የሚጠይቅ ጉዳይ ሆኖአል፡፡ የኢትዮጵያችን ምሁራን መናኸሪያ የውጭ ሀገር diaspora ከሆኑ ከራርሟል፡፡ በእርግጥ ከእነርሱ ውስጥ ጥቂቶቹም በተለያዩ መንገዶች ታግለዋል፡፡ አብዛኛው ግን በአርምሞ መታዘብን መርጠዋል፡፡ አርምሞው ምን ዓይነት መንፈሳዊ ልዕልና እንዳጎናፀፋቸው የሚያቁት እነርሱ ብቻ ናቸው፡፡ ያም ሆኖ በተለያየ መልኩ ሲደመጡ ስለኢትዮጵያ ፖለቲካና ፖለቲከኞች አያሌ ህፀፆችን ያነሳሉ፡፡ የኢትዮጵያን ፖለቲከኛ ፖለቲከኞች ችግሮች ማውሳት ምንም ዓይነት ምሁራዊ ትንታኔ የሚያሻው አይደለም፡፡ ፖለቲከኞች እውቀትም ሞራልም ሆነ ተሞክሮው ላይኖረን ይችላል፣ በአመዛኙም እንደዚህ ነው፡፡ መፍትሔው ግን ፖለቲከኞች ሞራል ስለሌላቸው ሞራል ያላቸው ምሁራን መሳተፍ ወይንም ሌሎች ብቃቱና እውቀቱ እንዲሁም ሞራሉ ያላቸው ወገኖች እንዲታገሉ መታገል ነው፡፡
፲ኛ -ፀረ ዘረኝነት ዘመቻ ማወጅ፡- ሁላችንም አንድ የሚያደርገን አንድ ነገር ካለ የመጀመሪያው ፀረ ዘረኝነት ዘመቻ ይመስለኛል፡፡ በዘረኝነት የሚያንስ፣ የሚከሰስና የሚጎዳ እንጂ እነዚህ እውነቶች ተቃራኒው የገጠመው ግሰብም ሆኖ ማህበረሰብ ማቅረብ አንችልም፡፡ “Groups are more immoral than individuals” (ቡድኖች ከግለሰቦች ይልቅ ኢሞራላዊ ናቸው) እንዳሉት ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ በሀገራችንም ሆነ በሌሎች ሀገሮች የምንመሰክረው ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡ ዘረኝነት የአንድን ዘመን ትውልድ ብቻ ሳይሆን ያልተወሰዱ ልጆቻችን ሀፍረት ስለ መሆኑ ብዙ ማጣቀሺያዎች ማቅረብ ይቻላል፡፡ በሀገራችን እያየን ያለነው የዘረኞችና ዘረኝነት የይዋጣልን ጥሪ በጊዜ እልባት ካልፈለግንለት ልንነቃ ወደ ማንፈለግበት ክፉ ህልም ይዞን ይወርዳል፡፡ እንደ ሀገር እንደ ትውልድም ሆነ እንደ ህዝብ ከዘረኝነት በላይ የሚያከስረን የሚያረክሰንና የሚያሳንሰን የክፋ ደዌ ሊኖር ሊኖረን አይችልም፡፡
11ኛ በራሳችሁ ላይ እንዲደረግ የማትሹትን በሌሎች ላይ አትድርጉ፡- ይህ ሃይለ ቃል የሃይማኖቶቻችን ሁሉ ወርቃማ መርህ ነው፡፡ ምን አልባት ስንክሳ ለበዛበት የፖለቲካ ችግራችን ትልቁ መፍትሔ ይመስለኛል፡፡ ለራሱ ሰብዓዊ ክብር ጥቅምና ነፃነት ቀናኢ የሆኑ ሁሉ ከልብ ሊታጠቁት የሚገባ እውነት ይመስለኛል፡፡ ሞራላዊ ግባችንን ኢሞራላዊ በሆነ መንገድ ማሳካት ፈፅሞ ተገቢነት አይኖረውም፡፡ የሰው ልጅ ትልቁን ሽልማትም ሆነ ቅጣት ከህሊናው ይቀበላል፡፡ ለእኔ ሁልጊዜ ወደ ሞት አፋፍ ሲወርድ በሰዎች ላይ ስላደረኩት ክፋት ማድረግ ሲገባኝ ስላልፈፀምኩት ተግባር መጸጸት የሞት ሞት ይመስለኛል፡፡ በመሆኑም ለሁላችንም በጎ በሆኑና በሚጠቅሙ ጉዳዮች ላይ መቆም ብሎም መታገል ተገቢ ነው፡፡
12ኛ ፍቅር እንዲያሸን እንፍቀድለት፡- ዶ/ር ኪንግ ኒቼ ፍቅርን አቅመቢስ እንደሆነና የቆጠረው ፍቅር ውስጥ ያለውን ሀይል ስለማያውቅ ነው ይላሉ፡፡ በግሌ የሰላማዊ ትግል ላይ የሙጥኝ ስል የፍቅር መንገድ ፍፁም የሆነ የግፍና የአንባገነንነት ማርከሻ መሆኑን በማመኔ ነው፡፡ ከሃይል ሁሉ የበረታው ሃይል ፍቅር ውስጥ ያለው ነው፡፡ ምንም እንኳን ዛሬ የኢትዮጵያ ሰላማዊ ትግል መንገድና ውጤት ከቁብ የሚፅፈው ያለ ባይመስልም በፍቅር ዘመን ጠገቡን የአገዛዝ ተራራ ለመናድ ሳይገድሉ ለመሞት የቆረጡ ወጣቶቻችን የፈፀሙት ገድል ከሁሉ ለከበረው እውነት የተከፈለ መስዋዕትነት ነው፡፡ ማናችንም በፍቅር ማሸነፍ እንደምንችል አሁን ያለንበት ዘመን እማኝነቱን ይሰጣል፡፡ ዶ/ር ዐቢይ በፍቅር ብዙዎችን ትጥቅ አስፈትተዋል፡፡ የጓድ መንግስቱም ሆነ የአቶ መለስ አፈ ሙዝ መማረክ ያልቻለውን የኢትዮጵያውያንን ልብ ዝቅ ብለው በፍቅር እየማረኩ ይገኛሉ፡፡ ትልቅ ማስተዋል ነው፡፡ አሁንም ለፍቅር ተጨማሪ እድል አብዝተን ልንሰጠው ይገባል፡፡ የምናጭደው ስኬት ዛላም እንዲሁ እጥፍ ድርብ ይሆናል፡፡
13ኛ የተስፋ ፅናት ይኑረን፡- ኢትዮጵያችን ሁሉም ነገር በጅምር የሚገኝባት ሀገር ነች፡፡ የመጣነው መንገድ ቀላል ባይሆንም እራሳችንን ለእረፍት ለማዘጋጀት የሚበቃ ውጤት ላይ በአንዳንችንም ዘርፍ ላይ አልደረሰንም፡፡ ይህ ሁኔታ ልብ ያዝላል፡፤ በመከራ ውስጥ ውጤት እንደሚገኝ ማመን የሰው ልጅ የትኛውንም የአገዛዝም ሆነ የችጋር ድቅድ የሚገፍ ሀይል የተሞላ መሆኑን ማመን ወሳኝ ነው፡፡ በተስፋ ሙላትና በአይበገሬነት የተሞሉ ኢትዮጵያውያን በየዘመኑ የሰሩን ማስታወስ በዚህ ዘመን ትልቅ ዋጋ ይኖረዋል፡፡ በሰዎች ላይ በግፍ እስካልተሳ ድረስ የሚጨነግፍ ተስፋ አይኖርም አሁን ከመቼውም ጊዜ በላይ የተስፋ እጦትን በተስፋ ሙላት የምንተካበት ዘመን ነው፡፡
ለዘመናት በጥይት ባሩድ የጠቆረው ሰማያችን የዴሞክራሲ ጠል እስኪያንጠባጥብ ድረስ በተስፋ ሙላት ልንታገል ይገባል፡፡ ጥላቻና ዘረኝነት ያነፈራቸው የወገኖቻችን ልቦች ፍቅርና ወንድማማችነት እስኪያብቡባቸው ድረስ በተስፋ እንፀናለን፡፡ በአሉታዊ ገፅታዋ የምትታወቀው ሀገራችን የአለም ሀፍረት ሳይሆን የአለም ጌጥ እስክትባል ድረስ በተስፋ እንፀናለን፡፡ አሁን የቆምንበት የነፃነት ብልጭታ ወደ ደማቅ የሕዝባዊ ልዕልና ንጋት እስኪለወጥ ተስፋን ተሞልተን ርዕያችን ለመጨበጥ እንተጋለን፡፡
ከ12 ቀናት በፊት የባህር ዳር ዙሪያ ወረዳ ፍ/ቤት ከእስር እንዲፈቱ የወሰነላቸው 53 የአማራ ልዩ ኃይል አባላት እስካሁን ከቤተሰቦቻቸው አለመገናኘታቸው ታውቋል። የፖሊስ አባላቱ የፍርድ ቤት ውሳኔውን ተከትሎ ከእስር ከመፈታት ይልቅ ባህር ዳር አቅራቢያ በሚገኝ ቦታ በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ታፍነው እንደሚገኙ ለማወቅ ተችሏል። ከቦታው የተገኘው መረጃ እንደሚያመለክተው 53 የልዩ ኃይል አባላቱ ቅያሬ ልብስ እና ህክምና እንዳያገኙና “በህግ ያልታወቀ ቦታ” እንዲቀመጡ መደረጋቸው ተገልፆል። የልዩ ኃይል አባላቱ “ፍ/ቤት ነፃ ያለን ሰዎች ሆነን ሳለ ያለአግባብ ታፍነን የተያዝንበት ሁኔታ ለደህንነታችን አስጊ ስለሆነ ህዝብ እና ህጋዊ አካል ይህን ይወቅልን” ብለዋል።
እናም ትግራይ ላይ መንግስት ጦር እንዲያዘምት ሃሳብ የሰጡት ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ ለአማራ ክልልስ ምን አስበው ይሆን? ላንድ የፍትህ ተቋም ህግ ማስከበር መቼም በብሄር የተለያየ መስፈርት ሊኖረው አይችልም። በኦሮሞ ክልል ሰው ዘቅዝቀው ሰቅለው ሲቃጠል ቆመው ሲሳለቁ የነበሩት ፖሊሶች እና ወታደሮች ዛሬ አማራውን እያሳደዱ ነው። በሲዳማ ንጹሃንን ያሳረዱት የቄሮ መሪዎች አጠገብሽ ሆነው ምን አደረገሽ? አፍንጫሽ ስር ካሉት ወንጀለኞች ጀምሪ፤ፍትህ ክልል እና ድንበር አያቆመውም።
አቡነ ማትያስ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ስድስተኛ ፓትርያርክ ሆነው ተመረጡ ። ዛሬ በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ 806 ሰዎች የተሳተፉ ሲሆን ፥ ከዚህ ውስጥ አቡነ ማትያስ 500 ድምፅ በማግኘት ነው ስድስተኛው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትርያርክ ሆነው የተመረጡት ። ብፁዕ አቡነ ማትያስ እሁድ የካቲት 24 ቀን 2005 ዓ.ም በቅድስት ስላሴ ካቴድራል ፥ ስድስተኛው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ፓትርያሪክ በመሆን በአለ ሲመታቸው ይፈጸማል።ዛሬ ከጧት ጀምሮ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን 6ኛውን ፓትርያርክ ለመምረጥ በተደረገው ሂደት መሠረት 806 መራጮች ድምጽ የሰጡ ሲሆን ከሰዓት በኋላ በተደረገው ድምጽ ቆጠራ ብፁዕ አቡነ ማትያስ በኢየሩሳሌም የኢትዮጵያ ገዳማት ሊቀ ጳጳስ በ500 ድምጽ በመመረጥ የመጀመሪያውን ድምጽ በማግኘት 6ኛው ፓትርያርክ ሆነዋል፡፡ ብፁዕ አቡነ ኤልሳዕ 39 ድምጽ፤ ብፁዕ አቡነ ዮሴፍ 98 ድምጽ፤ ብፁዕ አቡነ ማቴዎስ 98 ድምጽ፤ ብፁዕ አቡነ ሕዝቅኤል 70 ድምጽ በማምጣት ምርጫው ተጠናቋል፡፡ አንደ ድምፅ በትክክል ባለመሞላቱ ውድቅ ሆኗል፡፡ፓትርያርክ ሆነው የተመረጡት ብፁዕ አቡነ ማትያስ በመጨረሻ ባስተላለፉት መልእክት “ከእግዚአብሔርና ከሕዝበ ክርስቲያኑ የተሰጠኝን አደራ ለመወጣት ከብፁዓን አባቶች፣ ካህናትና ከምእመናን ጋር አብረን ስንለምንሠራ ሥራው የቀለለ ይሁናል ብዬ አምናለሁ” ብለዋል፡፡ምንጭ ማህበረ ቅዱሳን::
በአንዳንዶች የኢትዮጵያ የባህል ሙዚቃ አባት የሚል የቁልምጫ ሥም የተሰጠው እውቁ ሙዚቃ ሰው ተሥፋዬ ለማ ባለፈው ሃሙስ ለሊት፥ ለአርብ አጥቢያ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል። ተሥፋዬ ለማ «ኦርኬስትራ ኢትዮጵያ፤» በሚል ይታወቅ የነበረው የቀድሞውን የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ፥ የዛሬውን አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የባህል ሙዚቃ ባንድ በመራባቸው ዓመታት፥ የኢትዮጵያ የባህል ሙዚቃ በአጠቃላይ የኅብረተሰቡንም ሆነ የሌሎች ተቀባይነትና ተሰሚነት ማስገኘት ባስቻሉ ሥራዎቹ ይወደሳል። ተሥፋዬ ለማ ከኦርኬስትራ ኢትዮጵያ በኋላም በተለያዩ የሙዚቃ ተቋማት ባከናወናቸው ሥራዎቹ፥ ባፈራቸው ታዋቂ ድምጻውያን እና እንዲሁም ጥላሁን ገሰሰን ጨምሮ ለገናና ድምጻውያን በጻፋቸው የሙዚቃ ድርሰቶቹም ይታወቃል። ተስፋዬ፥ የህክምና ክትትልና እገዛ ከሚያገኝበት የአዛውንቶች መኖሪያ ሳለ የደረሰውን በኢትዮጵያ የባህል ሙዚቃ ታሪክ ላይ ያተኮረ ዳጎስ ያሉ ገጾች ያሉት መጽሃፍ ለማሳተም ጥረት በማድረግ ላይ ሳለ ነው፥ ከዚህ ዓለም በሞት የተለየው። የአንጋፋውን የሙዚቃ ሠው ተሥፋዬ ለማን ህይወትና ሥራ ለመዘከር የተሰናዱትን ቅንብሮች ከዚህ ያድምጡ።
ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው የኑሮ ውድነት በብርሃን ፍጥነት እየተመነጠቀ ነው። አንዲት ፌስ ቡክ ፀሐፊ እንዳለችው እኛም ከሶስት እና አራት ዓመታት በፊት የነበረውን ዋጋ እየጠቀስን ለዛሬ ልጆች ''በእኛ ጊዜ እኮ በ 90 ሳንቲም የ 45 ሳንቲም መሄጃ 45 ሳንቲም መመለሻ ታክሲ እንጠቀም ነበር፣በእኛ ጊዜ እኮ አንድ ኪሎ ስጋ በ 22 ብር እንገዛ ነበር፣በ እኛ ጊዜ እኮ አንድ ብር ካለን በ 75 ሳንቲም እስክርቢቶ ገዝተን በ 25 ሳንቲም ጀላቲ ገዝተን ዘነጥ ብለን ጀላትያችንን እየመጠጥን ወደ ቤት እንመጣ ነበር።'' ልንል ነው ያለችውን ያነበብኩት ዛሬ ነው።
በእዚህ ዘመን ኑሮ እርካሽ ነበር። ለምሳሌ፣ የአንድ ኪሎ ስጋ ዋጋ 5 ብር ነበር። አዲስ አበባ የሸዋ ዳቦ ቤት አንድ ዳቦ በ 10 ሳንቲም ይሸጣል። በ 1 ብር ከ 50ሳንቲም ሽሮ ወጥ ከተሰነገ ቃርያ ጋር አዲስ አበባ ይሸጥ ነበር። አንድ ሊስትሮ ፓስታ በስጎ ከዳቦ ጋር በ 1 ብር መመገብ ይችላል።ለእዚህ ብዙዎች ምስክር ናቸው።
ዛሬ አንድ ዶላር =19.37ሳንቲም ይመነዘራል።ዛሬ የአንድ ተመራቂ ደሞዝ ካልተጋነነ 1,400 ብር(መንግስታዊ ላልሆኑ ድርጅቶች) ከእዚህ ላይ የመንግስት ግብር እና የጡረታ ይቀነሳል።ይህ በዶላር 72 ይሆናል ማለት ነው። ይህ ማለት አንድ ምሩቅ የዛሬ 23 ዓመት ያገኝ የነበረው 250 ዶላር የነበረ ሲሆን አሁን እያገኘ ያለው ግን 72 ዶላር ብቻ ነው።ይህ ማለት አንድ ምሩቅ ከዩንቨርስቲ እንደወጣ ማግኘት ያለበት 4,840 ብር ነበር ማለት ነው።ይህም የኑሮ ውድነቱን የሚያግዝ ሳይሆን በልቶ ለማደር ብቻ ነው።ዛሬ የሸቀጦች ዋጋ ስንት ነው? ጤፍ ኩንታል 1,400፣ስጋ 90 ብር፣ወዘተ
''የኑሮ መወደዱን ኢህአዲግ በስብሰባው ላይ አንስቶት ነበር'' ያለው የዛሬ ሰኞ መጋቢት 15/2006 ዓም የኢቲቪ ዜና ኢህአዲግ ''መፍትሄው ምርትን ማሳደግ ነው ብሏል '' ሲል ተናግሯል።ለመሆኑ -
- የወለድ መጠን፣የብሔራዊ ባንክ የገንዘብ አቅርቦት፣የውጭ ምንዛሪ ከሀገር ውስጥ ገንዘብ ጋር ያለው ተመን፣የስራ ዕድል ፈጠራ፣የግል ዘርፉ ተሳትፎ፣ ባጠቃላይ የ'ሞነተሪ እና የፊዚካል' ፖሊሲው ተፈትሿል?
- መንግስት ከአቅም በላይ የገባበት ፕሮጀክት ለምሳሌ በኢንፍራስትራክቸር ላይ እስከ 60 በመቶ በጀት እየበላ መሆኑ (ምንም እንኩዋን ኢንፍራ ስትራክቸር አስፈላጊ ቢሆንም በሕዝብ የኑሮ ጉሮሮ ላይ መምጣት አይገባውም) እና ሌሎች ጉዳዮች ለኑሮ ውድነቱ መንስኤ መሆናቸውን ኢህአዲግ አያውቃቸውም?
ጠቅላይ ሚኒስትሩን የከበቡት ወደ ደርዘን የሚጠጉ አማካሪዎች 'ማክሮ ኢኮኖሚውን' መፈተሽ አልቻሉም? ለማንኛውም ኢህአዲግ ''የኑሮ ውድነቱን ለማሸነፍ ምርትን ማሳደግ ነው'' ብሏል። በቃ ብሏል።ኢህአዲግ ያለውን ደግሞ ማን ይሽረዋል? ''ማክሮ ኢኮኖሚው ይፈተሽ'' ብሎ የሚከራከር ደግሞ ፀረ-ልማት ሊባል ይችላል።የገንዘብ እና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትሩ አቶ ሶፍያን አህመድ ስብሰባው ላይ እጃቸውን እንዳጣመሩ ተቀምጠው ይታያሉ።ከአንድም ሁለት ጊዜ በኢኮኖሚ ጉዳይ ላይ ትንታኔ ሲሰጡ አይቻቸዋለሁ።ምንም አይነት ወረቀት ሳይመለከቱ የሚሰጡትን ትንታኔ ስመለከት የአቅም ችግር እንደሌለባቸው በአቅሜ ተረድቻቸዋለሁ።ጥያቄው ግን እሳቸውስ ይደመጣሉ ወይ? ነው።እሳቸውም ማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲው ይፈተሽ ብለው ተናግረው ተቆጥተዋቸው ይሆን እንዴ?
በደብረ ገሊላ ቅዱስ አማኑኤል ካቴድራል ቅፅር ግቢ በቄስ ትምህርት የተጀመረው ትምህርቷ ዛሬ የግዕዝ መምህርት እንደትሆን አድርጓታል፡፡ የግዕዝ ቋንቋ ትምህርት በሚሰጥበት አቡነ ጐርጐርዮስ ትምህርት ቤት ከአንደኛ እስከ 10 ክፍል የሚያገለግል የመማርያ መጻሕፍት ከዚህ ቀደም አዘጋጅታ አበርክታለች፡፡ የካቲት 30 ቀን 2006 ዓ.ም. ደግሞ ማንኛውም የግዕዝ ቋንቋን ማወቅ የሚፈልግ የሚማርበት ‹‹ማህቶተ ጥበብ ዘልሣነ ግዕዝ›› የመጀመሪያ ክፍል መጽሐፍ አስመርቃለች፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ግዕዝን የሚያመሰጥሩ የሚያስተምሩና እንደ እማሆይ ገላነሽ ዓይነት ሴቶች ቢኖሩም ከግዕዝ መምህርነቷ በተጨማሪ በመጽሐፍ ከትባ ለማስቀመጥ የመጀመርያዋ ሴት መሆኗን መጽሐፉ በተመረቀበት ዕለት የተገኙት የግዕዝ መምህሩ ዜና እንዳለው ተናግረዋል፡፡ መምህርት ኑኃሚን በአማርኛ እንግሊዝኛ ቋንቋ ከቅድስት ማርያም ዩኒቨርሲቲ ዲፕሎማ፣ በሥነ መለኮት ከቅድስት ሥላሴ ኮሌጅ ዲፕሎማዋን አግኝታለች፡፡ በግዕዝ ሥራዎቿ ዙርያ ምሕረት ሞገስ አነጋግራታለች፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ልጅ ሆኜ ፊደል የቆጠርኩት መሳለሚያ አማኑኤለ ቤተክርስቲያን ውስጥ በሚገኘው ቄስ ትምህርት ቤት ነው፡፡ እስከ ዳዊት ድረስ እንደተማርኩ ግብረሰናይ ድርጅት መጥቶ ለችግረኛ ተማሪዎች ትምህርት ቤት አቋቋመ፡፡ አማኑኤለ ግቢ የነበርነውን የቄስ ትምህርት ቤት ተማሪዎች በሙሉ የመጀመርያ ተማሪ አድርጐ ተቀበለንና አንደኛ ክፍል ገባን፡፡ የመደበኛውን ትምህርት እስከ 9፡30 እየተማርን የግዕዝ ትምህርቱን የምንፈልግ በግላችን ከ9፡30 አስከ 11፡00 ሰዓት መማር ጀመርን፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- በጠልሰም ሥራ የአርት ፕሮፌሰር መጋቢ ሚስጥር ጌድዮን መኰንን ናቸው፡፡ ዛሬ ለደረስኩበት የግዕዝ ዕውቀት መሠረቱን ያስያዙኝ እሳቸው ናቸው፡፡ ከሕፃንነት ጀምሮ ግዕዝ አስተምረውኛል፡፡ 11ኛ ክፍል እስክደርስ ድረስ ግዕዙን ከእሳቸው እየተማርኩ ነበር፡፡ 11ኛ ክፍል እያለሁ እሳቸው በማረፋቸው ሊቀ ህሩያን መሃሪ አስተምረውኛል፡፡ እሳቸውም ብዙም ሳይቆዩ ነው ያረፉት፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- መደበኛ ትምህርት ላይ ብዙ ሆነን ነው የተማርነው፡፡ ግዕዙን በተጨማሪ የተማርነው ግን ጥቂት ነን፡፡ መምህራችን የሥነ ምግባር ጉዳይ ላይ ጠንካራ ናቸው፡፡ ግዕዙን ስንማር መሳሳት ያስቀጣል፡፡ ኃይለኛ ስለነበሩ ወላጆች ልጆቻቸውን ከትምህርት ቤት ማስቀረትን መርጠው ነበር፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- በትምህርቱ እንድገፋ ከጐኔ የነበሩት እናቴና ወንድሜ ናቸው ፡፡ ሐረር ያለው ወንድሜ የግእዝ ዕውቀት ብዙም ባይኖረውም ደብዳቤ ስጽፍለት በግዕዝና በአማርኛ እንዲሆን ያዘኝ ነበር፡፡ የፈተና ውጤት ይዤ ስገባም ቤተሰቦቼ አስቀድመው የሚያዩት የግዕዝና የሥነ ምግባር ውጤቶቼን ነበር፡፡ የግዕዝ ትምህርቴን እንድተው የአካባቢው ሰዎች እናቴን ቢወተውቷትም ፈቃደኛ አልነበረችም፡፡ ተገረፍኩኝ ብላ የምትቀር ከሆነ ራሷ ትወስን ነበር የምትላቸው፡፡ ሁሌም መምህር ተማሪዎቹ ውጤታማ እንዲሆኑለት ነው የሚቀጣው እኔም እንደትቀር አልፈልግም ትል ነበር፡፡ ቤተሰቦቼ ብርታት ሆነውኝ የግዕዙን ትምህርት ልቀስም ችያለሁ፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ግቢው ውስጥ ግእዙን እስከ 11ኛ ክፍል የተማርኩት እኔ ብቻ ነበርኩ፡፡ መምህራኑ በሞቱ በዓመቱ የግዕዝ መምህር ቅጥር ማስታወቂያ ወጣ፡፡ ለውድድሩ የቀረብነው እኔና ሰባት መሪ ጌታዎች ነበሩ፡፡ አንድ ሴት ሰባት ወንድ ማለት ነው፡፡ በየገጠሩ ከውሻ ጋር እየተባረሩ ግዕዝ ከተማሩ ሰዎች ጋር እንዴት ትወዳደሪያለሽ በሚል ፈተና ገጥሞኝ ነበር፡፡ ቦታውን ያገኛል ተብሎ የተጠበቀውም ከመሪ ጌታዎቹ ውስጥ ነበር፡፡ መጋቢ ሚስጥር ጌድዮን ገና ተማሪ እያለን ያሉኝን ያስታወሰኝ ወቅት ነበር፡፡ ቅኔ ማህሌት ውስጥ ሴት መግባት ስለማትችል ከዛ ልንቀስም የምንችለውን ዕውቀት ለማግኘት ፈተና ነበር፡፡ መምህራችን ‘ወንድ ብትሆኑ ስሜን ታስጠሩ ነበር’ ይሉን ነበር፡፡ አባቴን ሁሌም ሴት ልጅ ስም አታስጠራም እንዴ? እያልኩም እጠይቀው ነበር፡፡ ‘ዋቅጅራ ተብሎ የኔ ስም የሚጠራው የአንቺ አባት ስለሆንኩ አይደል’ ይለኛል፡፡ በፈተናው ወቅትም ከአካባቢዬ የገጠመኝ ፈተና ይኸው ነበር፡፡ ሆኖም ፈተናውን አልፌ በደብረ ገሊላ ቅዱስ አማኑኤል ካቴድራል አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የግዕዝ መምህርት ሆኜ በ1994 ዓ.ም. ተቀጠርኩ፡፡ ሁለት ዓመት እንዳስተማርኩ የአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ ማንኛውም መምህር የመምህርነት ትምህርት ማስረጃ ከሌለው ማስተማር አይችልም የሚል መመርያ አወጣ፡፡ እዚያው እያስተማርኩ ቅድስተ ማርያም ዩኒቨርሲቲ ገብቼ በ1999 ዓ.ም. በአማርኛ፣ እንግሊዝኛ ቋንቋ ዲፕሎማ ያዝኩ፡፡ 2000 ዓ.ም. ላይ በግዕዝና በሥነ ምግባር ትምህርት ዙርያ የሌሎች ሃይማኖት ተከታዮች ላይ ተፅዕኖ ትፈጥራላችሁ በሚል የካቴድራሉን ትምህርት ቤት ለመገምገም ከትምህርት ቢሮ ባለሙያዎች መጡ፡፡ ሁለቱንም ትምህርት የማስተምረው እኔ ስለነበርኩ የመንፈሳዊ ሥነምግባር ትምህርት በፍላጐት ብቻ የሚሰጥ መሆኑን፣ የግዕዝ ትምህርቱ ደግሞ የወንበር ትምህርት ማለትም ውዳሴ ማርያም፣ ገድላት፣ ተአምራትን ያካተተና የኦርቶዶክስ ሃይማኖትን ብቻ የሚመለከት በመሆኑ የእምነቱ ተከታዮች ብቻ የሚማሩትን ሳይሆን የግዕዙን ቋንቋ ትምህርት እንደማንኛውም አንድ የኢትዮጵያ ቋንቋ እንደሚማሩት አብራራሁ፡፡ የማስተምርበትን ወርሃዊና ዓመታዊ የትምህርት ዕቅድ አሳየኋቸው፡፡ ትምህርቱ ተከፋፍሎ የሚማሩበትን የኮምፒውተር ጽሑፍም አዩ፡፡ ገምጋሚዎቹ ስለግዕዝ ትምህርት የነበራቸው ግንዛቤ ከእምነቱ ጋር ብቻ የተያያዘ፡፡ ሆኖም ግዕዝ የወንበርና የቋንቋ ተብሎ የተከፈለ ተማሪዎቹም የሚማሩት የቋንቋውን ክፍል ብቻ መሆኑን አስረዳኋቸው፡፡ ከተማሪዎቹ ያገኙት መልስም ስለግዕዝ ቋንቋ ብቻ እንደሚማሩ ነበር፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ስለምንሰጠው ግዕዝ ቋንቋ ትምህርት ካስረዳኋቸው በኋላ እስከምን ድረስ ትዘልቂበታለሽ ነበር ያሉኝ፡፡ የአምላክ ፈቃድ ቢሆን የግዕዝ ቋንቋ ትምህርት አገር አቀፋዊ እንዲሆን ነው የምመኘው፡፡ ግዕዝ አገር አቀፍ ቋንቋ መሆን እንደሚችል አምናለሁ፡፡ አገር አቀፍ ቋንቋ ባይሆን ኖሮ በብሔራዊ ደረጃ የግዕዝ ቋንቋ ፈተና አይሰጥም ነበር፡፡ የግዕዝ ቋንቋ የተመቻቸ የትምህርት መሠረት ቢኖረው ማንኛውም ተማሪ መማር የሚችለው ነው አልኳቸው፡፡ ገምጋሚዎቹ ሀሳቤን ሲረዱ በክፍል በክፍል ከፋፍለሽ በመማርያ መጽሐፍ መልክ ብታዘጋጀው በኢትዮጵያ ደረጃ ጠቃሚ ይሆናል፡፡ በዚሁ ብትቀጥይ ጥሩ ነው አሉ፡፡ ባለሙያዎቹ አስተያየቱን ከሰጡኝ በኋላ በሒደት ከአንደኛ እስከ 10 ክፍል በየክፍሉ የተከፋፈለ የግዕዝ ቋንቋ መማርያ መጻሕፍት አዘጋጅቼ በማኅበረ ቅዱሳን አቡነ ጐርጐርዮስ ትምህርት ቤት ጥቅም ላይ እየዋለ ነው፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ሦስት መሠረታዊ ነገሮችን ይዤ ነው፡፡ ደብረ ገሊላ ቅዱስ አማኑኤል ካቴድራል እያለሁ ከትምህርት ቢሮ ከመጡት ገምጋሚዎች የግዕዝ ቋንቋን በቋንቋነቱ አብዛኛው ሰው እንደማያውቀው ተረዳሁ፡፡ ስለዚህ የግዕዝ ቋንቋን ማንኛውም ሰው መማር እንደሚችል ለማሳየት በሌላ በኩል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንም ቋንቋውን በአደራ ተቀብላ እየተጠቀመችበት እንጂ የግሌ ነው ብላ እንዳልያዘችውና ማንኛውም ሰው እንደ አንድ ቋንቋ መማር እንደሚችል ለማሳወቅ ነው፡፡ በሁለተኛ ደረጃ ግዕዝ ቋንቋን ማንኛውም ሰው መማር ይችላል፡፡ መሠረታችንም የግዕዝ ፊደል ነው፡፡ ያላወቅነው እንዴት እንደምንግባባበት ነው፡፡ ፊደል የቆጠረ ሁሉ አጠቃቀሙን ካለማወቅ እንጂ ግዕዝን ተምሯል፡፡ ሆኖም ከልጅነታችን ፊደል ቆጥረን እንጂ የግዕዝ አገባቡን ስለማናውቀው ግዕዝ ሞቷል የሚሉ አሉ፡፡ ግዕዝ እንዳልሞተ የተማርነውና እየተማርነው ያለ እንዲሁም እየተጠቀምንበት መሆኑን ለመግለጽ ነው፡፡ ግዕዝ የኢትዮጵያ ቋንቋ እንደሆነ ለማሳወቅ ነው፡፡ ሦስተኛው ያጣኋቸውን መምህሬን መጋቢ ምስጢር ጌድዮን መኰን ለማሰብ ነው፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ብዙ ተቸግሬያለሁ፡፡ የመጀመርያው የግዕዝ መምህሬ ሲያስተምሩን በቃል ነው፡፡ በቃል የተማርኩትን ወደ መጽሐፍ ለመቀየር መረጃ ያስፈልገዋል፡፡ ብዙ መጻሕፍት ማየት ነበረብኝ፡፡ እስከ 900 ብር አውጥቼ የኪዳነ ወልድ ክፍሌን ፅፌ ከእኔ ለተሻሉ የቤተክርስቲያን ምሁራንና አባቶች ሳስተችና ሳስገመግም ብዙዎቹ የተባበሩኝ ቢሆንም ጊዜ ወስዶብኛል፡፡ መጽሐፉ እንዲታተም ለማኅበረ ቅዱሳን የገባው በ2002 ዓ.ም. ነው፡፡ የወጣው ደግሞ 2006 ዓ.ም. ላይ ነው፡፡ መጽሐፉን ለማሳተም ስፖንሰር ለመሆን የፈቀዱ ሰዎች ሲዲውን ለማየት ከወሰዱ በኋላ ጠፍቶባቸዋል፡፡ ከማኅበረ ቅዱሳን 2003 ዓ.ም. ለመጀመርያው እትም ተብሎ የተከፈለኝም 5 ሺሕ ብር ነው፡፡ ከ1ኛ እስከ 8ኛ ክፍል ያዘጋጀሁትን የግዕዝ ቋንቋ መማርያ መጻሕፍት ያለምንም ክፍያ ነው በአቡነ ጐርጐርዮስ ትምህርት ቤት ጥቅም ላይ እየዋለ ያለው፡፡ ማበረታቻ ተብሎ ግን 4 ሺሕ ብር ተሰጥቶኛል፡፡ ሆኖም የልፋቴን ዋጋ አላገኘሁም፡፡ የ9ኛ እና የ10ኛ ክፍል የግእዝ መማርያ መጽሐፍ አዘጋጅቼም ማኅበሩ እየተጠቀመበት ነው፡፡ በሌላ በኩል በምፈልገው መጠን ሕዝቡ እጅ አልደረሰም፡፡ ከዚህ አንፃር ማኅበረ ቅዱሳን ለሕዝቡ በስፋት በሚያሠራጭበትና እኔም ተጠቃሚ የምሆንበትን መንገድ እንዲያሳውቀኝ በደብዳቤ ጠይቄያለሁ፡፡
መምህርት ኑኃሚን፡- ግእዝ እንደ አንድ ቋንቋ መነጋገሪያ እስኪሆን ድረስ ወደኋላ አልልም፡፡ ብዙ ነገሮቻችንን ስናይ ከግዕዝ ቋንቋ ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ እኔ እዚህ ደርሻለሁ፡፡ ነገ የሚመጣው ትውልድ ከእኔ በተሻለ ቋንቋውን እንዲጠቀምበት እፈልጋለሁ፡፡
የኖርዌይ ህገ መንግስት ከፀደቀ በመጪው ግንቦት አጋማሽ ላይ 200ኛ ዓመቱ ይከበራል።በኖርዌይ የምንኖር ኢትዮጵያውያን በዓሉ ኖርዌይ ከኢትዮጵያ ጋር የነበራትን መልካም ግንኙነት የምናሳይበት ጥሩ አጋጣሚ ነው።
በዘመናዊው ዓለም ከአሜሪካ ቀጥሎ ለሰው ልጆች በሚያጎናፅፈው መሰረታዊ መብት በምሳሌነቱ ይነሳል።እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ ግንቦት 17/1814ዓም መፅደቁ የሚነገረው ህገ መንግስት እስካሁን በየዘመኑ ዘመን አመጣሽ የህዝብ ፍላጎት ጋር ለማስታረቅ ሲባል 400 ጊዜ ማሻሻያዎች ተደርገውበታል።የፖለቲካ ፓርቲዎች ''ይህ ሕግ የሚቀየረው በመቃብሬ ላይ ብቻ ነው'' እያሉ እንደሚያስፈራሩን የአፍሪካ ፓርቲዎች አይደለም።አስተሳሰቦች ይከለሳሉ፣ይቀየራሉ።ኢትዮጵያ ሃገራችን ህገ መንግስቷ ብቻ ሳይሆን ሰንደቅ ዓላማዋ እና ብሔራዊ መዙሯ በየዘመኑ በሚነሱ ገዢዎቿ ሲቀየሩ ማየት አሳዛኝ ነው።በመንግስትነት ከአውሮፓውያን ከሶስት ሺህ አመታት ለበለጡ ዘመናት ዘልቀናል።ሁሉን ያቀፈ መሰረታዊ ግን በየዘመኑ ሊሻሻል የሚችል ህገ መንግስት ግን 'የለንም'።
መልሼ ደግሞ የለንም ወይ? ብዬ እጠይቃለሁ።ከሺህ ዓመታት በላይ የፍትሐ ነገስት በሥራ ላይ መዋል።ይሄው ሕግ እንደ ፈረንሳይ ለመሳሰሉት ሀገራትም ሆነ ለዓለም አቀፍ ሕግ ያደረገው አስተዋፅዖ ሁሉ ሲታሰብ 'የለንም ነበር' ከማለት ''በነበረን ላይ አዳብረን መጠቀም አልቻልንም'' የሚለው የተሻለ አባባል ይመስለኛል።ለሁሉም ግን ኖርዌይ የ 200 ዓመት ህገ መንግስት በዓል ደመቅ ተደርጎ ይከበራል።
በኖርዌይ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያንም በዓሉ ላይ የኢትዮጵያውያን እና የኖርዌይ ግንኙነትን የቆየ ታሪክ የያዘ መርሐ ግብር ማዘጋጀት ይገባቸዋል።ቀዳማዊ አፄ ኃይለ ስላሴ የአሁኑ የኖርዌይ ንጉስ አባት ሃኮን ጋር በመጀመርያ የተገናኙት በጣልያን ወረራ ወቅት እንግሊዝ ሀገር ሲሆን በኃላ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ህዳር 1954 ዓም ንጉሡ ኖርዌይ፣ኦስሎን ሲጎበኙ ወዳጅነቱ ጠንክሯል።ኖርዌይ የኢትዮጵያ ባህር ኃይል ሲመሰረት የሰው ኃይል ስልጠናን ጨምሮ ድጋፍ ካደረጉ ሃገራት ግንባር ቀደምም ነች።በመሆኑም እነኝህን የቆዩ ግንኙነቶች የሚያሳዩ የፎቶ ግራፍ አውደ ርዕይ ማዘጋጀት እና የኖርዌይ ወዳጆቻችንን እና የመገናኛ ብዙሃንን በመጋበዝ ብዙ ማለት ይቻላል።
የክሬምያን ጉዳይ የተቃወመው የምዕራቡ አለም የተባበሩት መንግሥታት ውሳኔ የጣሰውን የኤርትራን ''ሪፍረንደም'' ለምን በቸልታ አለፈው? የዓለም አቀፍ ሕግ እኩል መስራት አለበት።አሁንም አልረፈደም።
ክሬምያ ከዩክሬን ተነጥላ የሩስያ አካል ለመሆን ዛሬ መወሰኗን የዜና ዘገባዎች እያወጡ ነው።እንደ ዘገባዎቹ ከሆነ ዘጠና ሶስት ከመቶ የሚሆነው ሕዝብ ደግፏል።በብዛኛው የሩስያ ትውልድ ያላቸው እንደሆኑ የተነገረላቸው የግዛቲቱ ነዋሪዎች ለውሳኔው እርግጠኛ ነበሩ።
የምዕራቡ አለም በአንፃሩ ሩስያ ከወረራ ያልተናነሰ ድርጊት ፈፅማለች።ዩክሬን ነፃ ሀገር ነች።ሉዓላዊነቷ ሊደፈር አይገባም በማለት ደጋግሞ ገልጧል።ፕሬዝዳንት ኦባማም ይህንኑ በደደጋጋሚ አስተጋብተዋል።
ጉዳዩ የአለም አቀፍ ሕግን ከተለያዩ ማዕዘኖች እንዲታዩ የሚያደርግ መሆኑ አይቀርም።የአለም አቀፍ ሕግ በአለማችን ላይ የሚከወኑ ታሪካዊ ክንውኖችን (historical cases) እየአቀፈ መሄዱ የሚጠበቅ ነው።
ከእነኝህ ዓለም አቀፍ ጉዳዮች አንዱ የኤርትራ ጉዳይ ነው።ከክሬምያ በበለጠ የኤርትራን ጉዳይ ውሳኔ ያሳለፈበት እና መልሶ በጠበንጃ ኃይል ለመጣው ኢ ፒ ኤል ኤፍ የተባበሩት መንግሥታት ባልታዘበበት ያንኑ ውሳኔውን በሌላ ውሳኔ ባልቀየረበት ሁኔታ ''ነፃነት ወንስ ባርነት'' ተብሎ የተጠየቀው ሕዝብ በፍርሃት ተሸብቦ ድምፅ እንዲሰጥ ሲደረግ የተባበሩት መንግሥታትም ሆነ ምዕራባውያን ወደፊት የሚመጣው የዓለም አቀፍ ሕግ ተቃርኖ ብዙም ያስታወሱት አይመስልም።ከእዚህ በፊት በክሬምያ ጉዳይ የተባበሩት መንግሥታት አልተወያየበትም፣የፀጥታው ምክርቤትም አልመከረበትም የኤርትራን ጉዳይ ግን መክሮበት ውሳኔ አሳልፎበታል።እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር መስከረም 15/1952 ዓም በውሳኔ ቁጥር 390-A(V) ኤርትራ ከኢትዮጵያ እንዳትለይ ይልቁን በፈድሬሽን እንድትዋሃድ ወስኗል።
እዚህ ላይ ብዙዎች የሚያነሱት የኢህአዲግ/ወያኔ መንግስት በራሱ ተስማምቶ ነበር የተባበሩት መንግሥታት ምን ማድረግ ይችላል? የሚል ሃሳብ ነው።የተባበሩት መንግሥታትም ሆነ የምዕራቡ አለም ጉዳዩን ማጤን የሚገባው ከአንድ በስልጣን ላይ ካለ መንግስት ፍላጎት አንፃር ሳይሆን ከአለም አቀፍ ዘለቄታዊ ሰላም አንፃር እና የአለም አቀፍ ውሳኔዎች ከመከበር አንፃር ብቻ መሆን ይገባው ነበር።ግን አልሆነም።ዛሬ ክሬምያ ስትነሳ ኤርትራ ላይ የታየው ቸልተኝነት እና በሺህ የሚቆጠሩ ተወላጆች በስደት እና በመከራ እንዲማቅቁ መደረጉ አሁንም የአለም አቀፉ ሕብረተሰብ የሚጋራው ኃላፊነት እንዳለ እያስታወሰ መሆን ይገባዋል።
ኮለኔል ጎሹ ወልዴ የቀድሞው መንግስት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ለአሜሪካ ምክርቤት የውጭ ጉዳዮች ኮሚቴ ቀርበው ሰለጉዳዩ የሰጡትን ምስክርነት እና ማሳሰብይ ቪድዮው ላይ ይመልከቱ።
የፕሮቴስታንት ሰባክያኑ የ 20 ሚልዮን ዶላር የግል ጀት ጨምሮ የ 8 ሚልዮን ዶላር ቤት ባለቤት ናቸው።ሌሎቹ ሀብቶች ተቆጥረው አያልቁም።የገንዘባቸው ምንጭ ደግሞ ከቀረጥ ነፃ የሆነው የቤተ ከርስቲያን ገንዘብ ነው።ዘገባውን ተከታተሉት።''ሁሉን ትተን ተከተልንህ'' ሐዋርያት ''ሁሉን ይዘን ተከተልንህ'' የአሜሪካ ፕሮቴስታንት ሰባክያን።
በሀገራችን ፖለቲካዊ፣ምጣኔ ሃብታዊ እና ማኅበራዊ ጉዳዮች ላይ ያተኮሩ የመገናኛ ብዙሃን ከሃገር ቤት ውጭ ይገኛሉ።እነኝህ የመገናኛ ብዙሃን የቴክኖሎጂ ዘመን ነውና ወደ ሀገር ቤት የሚደርሱባቸው በርካታ አማራጮች ሊኖራቸው ይችላል።እነኝህን የመገናኛ ብዙሃን ባብዛኛው በግልፅ የተቀመጠ ነው እና የኢድቶርያል ፖሊሲ ዓላማቸውን እና ግባቸውን መለየት ብዙም ከባድ አይደለም።
በእዚህ መሰረትም የመገናኛ ብዙሃኑን በሁለት ክፍል መክፈል ይቻላል።የመጀመርያዎቹ ብሔራዊ ኢትዮጵያዊነትን የሚያራምዱ ሲሆኑ የተቀሩት የመጡበትን ጎሳ ቋንቋ መሰረት አድርገው የተመሰረቱ ናቸው።ዛሬ ለማንሳት የምፈልገው ግን ብሔርን ወይንም ቋንቋን መሰረት ያደረጉ የመገናኛ ብዙሃን ብዙ ዕርቀት የማይሄዱባቸው ሶስቱን ምክንያቶች ነው።
በአንድ የተወሰነ ርዕዮተ አለም ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ አስተሳሰብም ሆነ በሰፈርተኝነት ላይ የተመሰረተ ሥራ የአንድ ሰሞን ግርግርታ ናቸው።የኩፍኝ በሽታ በትክክል ይመስላቸዋል።ኩፍኝ የአንድ ሰሞን በሽታ ነች።ካልታከመች አደገኛ ነች።ከታከመች ግን የትም አትደርስም።በዘመነ ደርግ ስለሶሻሊዝም ስህተት ለአንድ የቀበሌ ጥበቃ መናገር እስከሞት የሚያደርስ ፍርድ ሊያሰጥ ይችላል።በወቅቱ ገዳዩ ስለመግደሉ እርግጠኛ ነበር።ከአመታት በኃላ ኩፍኙ አልፉ ሲመለከተው ግን ስህተቱ ይታየዋል።የብሔር ስሜት እና መሰረቱ እርሱን ያደረገው ሚድያም ይሄው ነው።
የሃገራዊ ኢትዮጵያዊነት ስሜት ግን ጥብቅ የሆነ ማኅበራዊ፣ስሜታዊ እና ዘመናዊ እሴቶችን ይዞ ከውስጥ እየፈነቀለ ጥላቻ ላይ በረዶ ይከልስበታል።እናም ሚድያ ዘለቄታዊውን እንጂ ጎሳዊ ስሜት ይዞ መሄድ አያዋጣውም።