Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እንደሚታወቀው አብዛኛዎቹ የጦር መሳሪያዎች፣ የኬሚካል፣ የባይሎጂና የአቶም ቦምብም ጨምሮ የሚመረቱት የምዕራብ አውሮፓ ካፒታሊስት አገሮችና አሜሪካን ነው። በተለይም ስትራቴጅክ የሆኑ የጦር መሳሪያዎችን የሚገዙት ራሳቸው የካፒታሊስት አገሮች መንግስታት ናቸው። ለምሳሌ የትረምፕ አስተዳደር በአሁኑ ዐመት ባጀቱ $ 700 ቢሊዮን ዶላር ለመከላከያ ወጪ መድቧል። በሌላ ወገን ደግሞ በተለይም ዝቅተኛ ገቢ ላለው የህብረተሰብ ክፍል በጣም አስፈላጊ የሆኑ ለህክምናና ለሌሎች የማህበራዊ ወጪ የተመደቡ በጀቶችን ቀንሷል፤ ወይም ለመቀነስ እየጣረ ነው። ስልሆነም መንግስት የጦር መሳሪያ ምርትን የሚቆጣጠሩና ባለቤትም የሆኑ ባለሀብታሞችን በሀብታቸው ላይ ሀብት ይጨምርላቸዋል። የጦር መሳሪያ ምርት ራሱን የቻለ ቴክኖሎጂ በመሆኑና ለብዙ መቶ ሺህ ሰዎች የስራ ዕድልም የሚከፍት ስለሆነና፣ ኢንዱስትሪውም ከተለያዩ ሌሎች ኢንዱስትሪዎች ጋር የተያያዘ በመሆኑ አንደኛው የካፒታሊዝም የሀብት ክምችት መሰረት ነው። የጦር መሳሪያ ኢንዱስትሪዎችን የሚቆጣጠሩ ትላልቅ ባለሀብታሞችና ባለቤቶች ደግሞ በብዙ ሺህ ድር ከሚሊታሪውና ከስለላ ድርጅቶች ጋር የተቆላለፉ በመሆናቸው የትርፍ ትርፍ ሊያካብቱ የሚችሉት የግዴታ የጦር መሳሪያዎች በተከታታይ ሲመረቱና በተለያዩ አገሮች ሲሸጡና በዚያው መጠንም ጦርነት ሲካሄድ ብቻ ነው። የስለላ ደርጅቶችና የጄኔራሎች ዋና ተግባር ደግሞ በየጊዜው አዳዲስ ቦታዎች እየፈለጉና ምክንያት እየፈጠሩ ጦርነት ማካሄድ ነው። የእነሱ በማዕረግ ማደግም በጥብቅ ከጦርነት ጋር የተያያዘ በመሆኑ ማንም አገር ሳይወራቸው በውሸት ክስ አንድን አገር በመውንጀልና አንዳንድ የአገሪውን ሰው ካታለሉና ጦርነት ከቀሰቀሱ በኋላ ቀስ በቀስ ሁኔታው ወደ አጠቃላይ ጦርነት እንዲያመራ ያደርጋሉ። በዚህ አማካይነት በአንድ ጊዜ ብዙ ግቦችን ይመታሉ። የጥሬ ሀብትን ለመቆጣጠር ይችላሉ። የጦር ማሳሪያዎችን ያራግፋሉ። የሶስተኛው ዓለም አገሮችን የመንግስት መኪናዎች የባሰውኑ ጦረኛ እንዲሆኑ በመገፋፋት ወደ ውስጥ መንግስታት መስራት የሚገባቸውን ነገሮች እንዳይሰሩ ያግዷቸዋል። በዚህ ዐይነቱ የተቆላለፈ ሁኔታ የጦር መሳሪያ ኢንዱስትሪዎች የትርፍ ትርፍ ያካብታሉ። አገሮች የአዳዲስ መሳሪያዎች መለማመጃ በመሆን ምስኪን ህዝብ ህይወቱን እንዲያጣ ይደረጋል። በዚያው መጠንም በየአገሮች ውስጥ በሚነሳውና በሚቀሰቀሰው ጦርነት የአሜሪካንና የእንግሊዝ መኮንኖች የጄኔራልነት ማዕረግ እንዲቀዳጁ ይደረጋል። ባጭሩ ቀደም ብሎም ሆነ ዛሬም በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄደው ምስኪንን ህዝብ የሚጨርሰው ጦርነት የክርስትናን ሃይማኖት ተቀብያለሁ፣ ጠበቃውም ነኝ፣ ከእግዚአብሄርም የተሰጠኝ ፈቃድና ሰለጠንኩኝ ከሚለው የምዕራቡ ካፒታሊዝምና በአሜሪካን አማካይነት ነው። ከዚህ ስንነሳ ከአፍጋኒስታን ጀምሮ ከላይ በጭፍን በሚወረወሩ ቦንቦች፣ ሰው-አልባ በሆኑ አውሮፕላን የሚሰዉ ንጹህ ዜጎች፣ ህፃናትና ሽማግሌዎች፣ እንዲሁም ባልቴቶች የዚህ ዐይነቱ አገሮችን የማተረማመስ ሰለባ ናቸው። ይህንን ዐይነቱን በተለያዩ አካባቢዎችና በአህጉር ደረጃ ጦርነቶችን ለማካሄድ ደግሞ ለስሙ የህግ አውጭዎች ወይም ፓርሊያሜንቴሪያን በመሰብሰብ ከህገ-መንግስቱ ጋር „አነፃፅረው“ ትክክል ነው በማለት ጦርነትን ለማካሄድ ለጄኔራሎች ፈቃድ ይሰጧቸዋል። ወታደሩንም የፓርሊያሜንት ወታደር ነው፤ እኛም የህዝብ ተወካዮች ነን፣ የምንፈጽማቸውም የህዝብን ጥቅም ለማስጠበቅ ነው በማለትና የውሸት ቅስቀሳ በማካሄድ የጦርነትን ህጋዊነትና አስፈላጊነት ያረጋግጣሉ። አንዳንዶች ነገሩ የሚከነክናቸው ደግሞ ህገ-መንግስቱን ለሚጠባበቀው ፍርድቤት ክስ ሲመሰርቱ፣ ዳኞች „ክሱን ከመረመሩ“ በኋላ በፓርሊያሜንት የፀደቀው ወታደሮችን የመላኩ ጉዳይ ህገ-መንግስቱን የሚጥስ አይደለም በማለት የመጨረሻ ውሳኔያቸውን ያስተላልፋሉ። በዚህ መልክ በረቀቀ ሁኔታ የተቆላለፉ የመንግስት መኪናዎችና ትላልቅ የካፒታሊስት ኩባንያዎች በንጹህ ህዝብ ላይ ጦርነት እንዲካሄድ ይወስናሉ። ይህ የሚያረጋግጠው ምንድ ነው፟? በካፒታሊስት አገሮች ውስጥ ለስሙ የመምረጥና የመመረጥ መብት፣ እንዲሁም ህዝብን የሚወክል ፓርሊያሜንታሪ ዲሞክራሲ ሰፍኗል ቢባልም፣ እንደውነቱ ከሆነ የመንግስቱ መኪናና አገዛዞች በትላልቅ ኩባንያዎች፣ በጦር መሳሪያ ኢንዱስትሪ፣ በወታደሩና በጸጥታ ኃይሎች ቁጥጥር ስር ያሉ ናቸው ማለት ይቻላል። የሚወጡትም የኢኮኖሚ ፖሊሲዎችና የውጭ ፖለቲካ ከዚህ የሚሊታሪ-ኢንዱስትሪ ውስብስብ ጥቅም አንፃር እየታየ ነው። በዚህ መልክ ደግሞ በሀብታምና አነስተኛ ገቢ ባለው የህብረተሰብ ክፍል መሀከል ያለው የሀብት ክፍፍል የባሰውን እየሰፋ ሲሄድ፣ በዚያው መጠንም ሀብታሞች በፖለቲካ፣ በማህበራዊና በኢኮኖሚ ስታተሳቸው የባሰውኑ ይጠነክራሉ። በአጭሩ በአብዛኛው የካፒታሊስት አገሮች በተለይም በአሚሪካ የኦሊጋርኪው መደብ ነው ስልጣንን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚቆጣጠረው ።
ከዚህ ስንነሳ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተለያየ ስም እየተሰጣቸው የሚካሄዱት ጦርነቶች በሙሉ የጥቂት ካፒታሊስት አገሮችን የበላይነት ለማረጋገጥ ነው። በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የተለያዩ የአፍሪካ መንግስታት በዚህ ዐይነቱ የአገዛዝ ሂራርኪ ውስጥ በመጠቃለልና በመታዘዝ በየአገሮቻቸውና በየአካባቢው ጦርነትን የሚያካሂዱ ናቸው። የእነሱ በስልጣን ላይ መቆየትና አለመቆየትም ሊወሰን የሚችለው ጦርነትን ማካሄድ እስከቻሉ ድረስና ህዝቦቻቸውን በጭንቀት ዓለም ውስጥ እስከያዙ ድረስ ብቻ ነው። አንድ ህዝብ ሲዋከብና ዕረፍት ሲያጣ ብቻ ነው ስልጣን ላይ ለመቆየት እንችላለን ብለው የሚያስቡት። ስለሆነም አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገሮችና የተቀሩት የሶስተኛው ዓለም አገር አገዛዞች ሳያስቡትና ከረጅም ጊዜ አንፃር በህብረተሰብ ላይ ሊያስከትል የሚችለውን በቀላሉ ሊፋቅና መፍትሄ ሊያገኝ የማይችለውን አሉታዊ ድርጊት ሳያወጡና ሳያወርዱ በከፍተኛ መሳሪያ በመታጠቅና በስለላ ድርጅት በመከበብ በህዝቦቻቸው ላይ ጦርነት ያካሂዳሉ። በዚህ መልክ ጦርነት ዓለም አቀፋዊ በመሆን የሰው ልጅ ሁሉ እንዲለምደውና የህይወቱም አንድ አካል እንዲሆንና ዝም ብሎ እንዲመለከተው ይደረጋል። የተፈጥሮ ህግ በመሆኑም በሰው ልጅ የማሰብ ኃይል ሊገታና ሊወገድ የማይችል ነገር ተደርጎ ይወሰዳል።
ስለሆነም ዛሬ በተለይም በተለያዩ የአፍሪካ አገሮች አሸባሪዎችን ለመዋጋት ተብሎና በማዕለከኛው የምስራቅ አገሮች የሚካሄደው ጦርነት በሙሉ የካፒታሊዝም የሀብት ክምችት ዘዴ ነው። በተጨማሪም በየአገሮች ውስጥ አለመረጋጋት ሲኖር ብቻ ነው ዕድገት ሊመጣ የማይችለው። ምክንያቱም ካፒታሊዝም በመሰረቱ የሌሎችን አገሮች ጤናማ ዕድገት ስለሚቃወም ነው። ከዚህ አጭር ትንተና ስንነሳ የምዕራቡን ካፒታሊስት አገሮችንና አሜሪካንን ጨምሮ የሊበራሊዝምና፣ የዲሞክራሲ፣ እንዲሁም የነፃ ገበያና የህግ የበላይነት፣ በተጨማሪም የሰብአዊ መብት አራማጆችና ጠባቂዎች አድርጎ መመልከቱ እጅግ የዋህነት ነው፤ አላዋቂነትንም ያሳያል። በአጭሩ የሻለቃ ዳዊት ሀተታ ተቀባይነት የማይኖረውና አሳሳች የሚሆነው የላይኛውን ሀተታና ሌሎች ክሪቲካል አመለካከት ያላቸውን ጥናቶች ግንዛቤ ውስጥ ያላስገባ መሆኑ ብቻ ሳይሆን፣ ሻለቃው ራሱ የዚህ ዐይነቱ በሶስተኛውም ዓለም ምስኪን ህዝቦች ላይ የሚውጠነጠነውና የሚካሄደው ጦርነት አንድ አካል በመሆኑ ነው። የሻለቃውን ሀተታ የምንቀበል ከሆነ የጨለማውን መንገድ ተከተልን ማለት ነው። በመሰረቱ ይህ ዐይነቱ አቀራረብ ፀረ-የሰው ልጅ፣ ፀረ-ሰላም፣ በአገሮች መሀከል በእኩልነትና በመከባበር ላይ የተመሰረተን ዲፕሎማሲያዊ ግኑኝነትን፣ በአጭሩ ዓለም አቀፋዊ ስልጣኔን የሚቀናቀን አቀራርብና አመለካከት ነው። አሁን ደግሞ ወደ አፍሪካ የኢኮኖሚ ዕድገት ልምጣ።
ስለአፍሪካ ዕድገት ሲወራ ይህ የመጀመሪያው አይደለም። በየአምስት ዓመቱና በየአስር ዓመቱ የአፍሪካ ኢኮኖሚ በዚህ መጠን አድጓል እየተባለ ሲነገረን ከርሟል። ይሁንና ግን የአፍሪካ ህዝብ ኑሮ ሲሻሻል በፍጹም አይታይም። በሌላ ወገን ግን እንደዚህ እየተባለ በተደጋጋሚ ሲነገር አብዛኛዎች ሰዎች፣ ራሳቸው ኤክስፐርት ነን የሚሉም የኢኮኖሚ ዕድገት ማለት ይህ ነው ብለው በመቀበልና በማስተጋባት ብዙ ሰዎችን ያሳስታሉ። ስለአፍሪካ ኢኮኖሚ በቁጥር መጨመር የሚያበስሩ ኢንስቲቱሽኖችና ኤክስፐርቶች ደግሞ በአንድ ርዕዮተ-ዓለም የሚመሩና የሰለጠኑም በመሆናቸው ዋናው ተግባራቸው ውሸትን መንዛትና ሰውን ማሳሳት ነው። በተለይም በአፍሪካ ምድር የተለያዩ የኢኮኖሚ ፖሊሲዎችና ቲዎሪዎች በዩኒቨርሲቲ ደረጃ በማይሰጡበትና ክርክርም በማይደረግበት አህጉር ውስጥ ብዙ ሰዎችን፣በተለይም የፖለቲካ ኤሊቱን ማሳመን ይቀላል። እነዚህ ሰዎችም አደገ የሚባለውን ኢኮኖሚ ከካፒታሊስት ወይም ከደቡብ ኮሪያ፣ ከጃፓን፣ ከቻይናና ከተቀሩት የአሲያ ኢኮኖሚዎች ጋር ስለማያወዳድሩና ራሳቸውንም ስለማይጠይቁ፣ በየጊዜው እየተደጋገመ የሚነገረውን በአሀዝ የተደገፈውን፣ ይሁንና ግን በመሬት ላይ የሚታየውን ሁኔታ የማያንፀባርቀውን ዕድገት እየታየ ነው በማለት ተዝናንተው ይኖራሉ። ሲጠየቁ ደግሞ ከዚህ በላይ ምንድነው የምትፈልጉት፣ የኑሮ ውድነት የኢኮኖሚ ዕድገት መግለጫ ነው ወይም ነጽብራቅ ነው የማይሆንና በሳይንስ ሊረጋገጥ የማይችል ወሬ ያወራሉ።
በመሰረቱ ኢኮኖሚ ለኢኮኖሚ ተብሎ አያድግም። የኢኮኖሚ ክንውን መሰረተ-ሃሳቡ የአንድን ህብረተሰብ መሰረታዊ ፍላጎት ለማሟላት ነው። ማንኛውም ሰው ለመኖር ሲል የግዴታ የተለያዩ የምግብ ዐይነቶች፣ ንጹህ ውሃ፣ መጠለያ፣ ማሞቂያና መቀቀያ፣ ህክምናና መሰረታዊ ትምህርት ማግኘት አለበት። እነዚህ የኢኮኖሚ መሰረተ ሃሳቦች ናቸው። ከዚህ ወጣ ብለን የህዝብ ቁጥር እየጨመረ ሲሄድ፣ ይህንን በቁጥር እያደገ የሚሄድ ህዝብ ለማስተናገድ ኢኮኖሚው በስርዓት መዘጋጀት ወይም መታቀድ አለበት። ይህንን ለማድረግ ደግሞ ቴክኖሎጂና ሳይንስ የሚጫወቱት ሚና ከፍተኛ ነው። በሌላ አነጋገር በሳይንስ ምርምር ላይ የተመረኮዘ የቴክኖሎጂ ምጥቀት በማይታይበትና በዚህም አማካይነት ምርታማነትን ለማሳደግ በማይቻልበት አገር ውስጥ ስለ ኢኮኖሚ ዕድገት በፍጹም መናገር አይቻልም። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ከዘመናዊ ኢንስቲቱሽን መስፋፋትና ከዕውቀት ጋር የሚያያዝ ነው። ምክንያቱም በአንድ አገር ውስጥ ያለ የተመጠነ የጥሬ-ሀብትና የሰው ኃይል በኢንስቲቱሽኖችና በዕውቀት አማካይነት ብቻ ነው ሊንቀሳቀሱና በምርት ክንዋኔ ውስጥ ሊካተቱ የሚችሉት። ከዚህም በላይ የኢኮኖሚ ዕድገት በቦታና በጊዜ የሚወሰን ነው። ይህም ማለት የከተማዎችና የመንደሮች ጥበባዊ በሆነ መልክ መታቀድና መገንባት፣ እንደዚሁም እነዚህ ደግሞ በተለያየ የመመላለሻ ነገሮች መተሳሰርና፣ ዕቃዎች፣ ካፒታልና የሰው ኃይል ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ በተቀላጠፈ መልክ መመላለስ በኢኮኖሚ ዕድገት ላይ ከፍተኛ ተፅዕና አላቸው። እነዚህ ነገሮችና፣ በተጨማሪም በቴክኖሎጂ ላይ ተደግፎ የሚንቀሳቀስ የማዕከለኛና አነስተኛ ኢንዱስትሪ በሌለበትና ውድድር በማይካሄድበት አገር ውስጥ ስለኢኮኖሚ ዕድገት በፍጹም ማውራት አይቻልም።
ባለፉት አስር ዓመታት በአፍሪካ ምድር አድጓል እየተባለ የሚለፈፈውን ኢኮኖሚ በምንመረምርበት ጊዜ፣ በአብዛኛዎች የአፍሪካ አገሮችና በአገራችንም ጭምር የአገልግሎትና የንግድ መስኩ ነው እየተስፋፋ የመጣው። የሚሰሩትም ሆቴል ቤቶችና ትላልቅ ህንጻዎች ደግሞ የሰፊውን ህዝብ መሰረታዊ ፍላጐቶች የሚያሟሉ ሳይሆኑ ለጥቂቱ ኢሊትና ከውጭ በኤክስፐርት ስም ለሚመጡ የሚያገለግሉ ናቸው። ይህ ዐይነቱ የአገልግሎት መስክ መስፋፋት ደግሞ በየአገሮች ውስጥ ያለውን የጥሬ-ሀብትና ገንዝብ፣ እንዲሁም ኃይል(Energy) የሚጋራ በመሆኑ ለኑሮ ውድነት ዋነኛውም ምክንያት ነው። ትላልቅ ሆቴል ቤቶችና ህንጻዎች በከፍተኛ ደረጃ ኃይልና ውሃ ስለሚጋሩ በተለይም እንደ አዲስ አበባ፣ ሌጎስና ናይሮቢ የመሳሰሉ ከተማዎች ሰፊውን ህዝብ እያሰቃዩ ነው። በዚህ መልክ የሚካሄደው የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የባሰውኑ የአገር ውስጥ ሀብት ወደ ውጭ እንዲወጣ የሚያደርግና የንግድ ሚዛኑንም የሚያናጋ ነው። ያም ሆኖ አድጓል እየተባለ የሚለፈፈውን ኢኮኖሚ ጠጋ ብለን በምንመረምርበት ጊዚ ብዙ ዕቃዎች፣ ለህንጻና ለመለዋወጫ እንዲሁም በግማሽ የተፈበረኩ ዕቃዎች ከውጭ የሚመጡ በመሆናቸው እነዚህ ለኢኮኖሚው ዕድገት ዕምርታን ይሰጡታል። በአንድ አገር ውስጥ ስለ ኢኮኖሚ ዕድገት የሚወራው ላይ ከዘረዘርኩት ባሻገር ከውጭ የሚመጡ ዕቃዎችና የምርት ክንውን ውስጥ የሚገቡ የመጨረሻ መጨረሻ ከስሌቱ ከወጡና የአገር ምርት ክንውን በንጹህ መልክ ከተሰላ ስለ ኢኮኖሚው ማደግና አለማደግ አንዳች ስዕል ማግኘት ይቻላል።
ያም ተባለ ይህ ኢኮኖሚው በፍጥነት አደገባቸው በሚባሉ የአፍሪካ አገሮች፣ በተለይም አንጎላና ኢትዮጵያ፣ እነዚህ አገሮች አሁንም ቢሆን በውጭ ኤክስፖርታቸው በአንድና በሁለት የጥሬ ሀብቶች ብቻ የሚመኩ ናቸው። አንጎላ ከሰማንያ በመቶ በላይ በሚሆነው ገቢዋ በዘይት ስትመካ፣ ኢትዮጵያ ደግሞ በቡና፣ በሰሊጥ በቆዳና በአበባ እንዲሁም በጨአት የምትመካ ነች። ይህም የሚያረጋግጠው እነዚህ አገሮች እንደሚነገረው ይህንም ያህል በኢኮኖሚ ዕድገታቸው እንዳልገፉ ነው። የውስጥም ያለው ሁኔታ(Social and Economic structure) እንዳልተለወጠ በምድር ላይ የሚታዩ ነገሮች ያረጋግጣሉ። በግሎባላይዜሽንና በነፃ ንግድ የተነሳ እንዲያውም የሁለቱ አግሮች ኢኮኖሚዎች ብቻ ሳይሆኑ፣ በጠቅላላው ከሰሃራ በታች የሚገኙ አገር ኢኮኖሚዎች በሙሉ የባሰ የተቅዋም ቀውስ(Structural crisis)ይገኛሉ። ከዚህ ስንነሳ በምድር ላይ የሚታየው ሃቅ የሚያስገርም አይደለም። በከተማዎች ውስጥ የቆሻሻ መኖሪያዎች መስፋፋት፣ ከተማዎች ከውጭ የሚመጡ የሰከንድ-ሃንድ ዕቃዎች መጣያ መሆን፣ ወጣቱ ስራና የሙያ ማሰልጠኛ ቦታ አጥቶ መንቀዋለል፣ በገጠርና በከተማ መሀከል ያለው ልዩነት መስፋፋት፣ የባህል ዝቀትና የሴተኛ አዳሪዎችና የሸፍጠኞች መብዛት፣… ወዘተ. እነዚህ ሁሉ የሚያመለክቱት የአፍሪካ ኢኮኖሚ እንዳለደገ ነው። ብዙ ማውራት ቢቻልም አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገሮች አሁንም ባላቸው መንግስታዊ አወቃቀርና፣ በዚህም አማካይነት በኤሊቱና በውጭው ኃይል በሚካሄድ የሀብት ዘረፋ የተነሳ ኢኮኖሚያቸው ወደ ገበያና ብሎም ወደ ካፒታሊስት የምርት ክንውን ሊሸጋገር አይችልም። በአፍሪካ አገሮች ውስጥ መሰረታዊ የኢኮኖሚ ለውጥ እንዲመጣ ከተፈለገ የግዴታ እያንዳንዱ አገር ከውጭ ተጽዕኖ መላቀቅና በሳይንስ ላይ የተደገፈ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማካሄድ አለበት። ጠቅላላውን በየአገሮች ውስጥ የሚታየውን ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ፣ የህሊና ቀውስ፣ የአካባቢ ቀውስና የመሰረታዊ ፍላጎቶችንም ችግሮች ለመፍታት ወደድንም ጠላንም እያንዳንዱ የአፍሪካ አገር ሁለንታዊ የሆነ(Holsitic Model) የኢኮኖሚ ዕቅድ ማካሄድ ወይም ተግባራዊ ማድረግ አለበት። የአገራችንንም ሆነ የተቀሩትን የአፍሪካ አገሮች ችግሮች በፕሮጀክት ደረጃ ወይም በነጥብ በነጥብ እየወሰድን የምንፈታው ሳይሆን፣ ክላሲካል የሆነ የችግር አፈታት ዘዴን የተከተልን እንደሆን ብቻ ነው። ለዚህ ደግሞ የመንግስታት አወቃቀር መለወጥና ዲሞክራሲያዊና ህዝባዊ ባህርያ ያላቸው ኢንስቲቱሽኖች መቋቋምና መዳበር አለባቸው። ይህንን ለማድረግ ደግሞ በራሱ የሚተማመን፣ ከውጭው ዓለም ጋር ያልተሳሰረ ሁለንታዊ ዕውቀት ያለው አገር ወዳድ የፓለቲካ ኤሊትና ምሁራዊ ኃይል ያስፈልጋል። ንቃተ-ህሊናው ከፍ ያለ፣ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነት የሚሰማው፣ ራሱ በችግር ውስጥ ያለፈና ችግር ማለት ምን እንደሆነ የገባውና ከህዝቡ ጋር ሆኖ በጋር ችግሩን ሊቀርፍ የሚችል ስነ-ምግባር ያለው ኤሊት መኖር አለበት። ይህ ዐይነቱ የኤሊት ኃይል በሌለበት አገር ስለኢኮኖሚ ማደግና ስለ ብሄራዊ-ነፃነት፣ ስለዲሞክራሲና ስለ ሰብአዊ መብት መከበር በፍጹም ማውራት አይቻለም።
ከዚህ አጠር ያለ ሀተታ ስነሳ ሻለቃ ዳዊት ያላያቸው አያሌ ጉዳዮች አሉ። እሱ በአሃዝ መልክ ብቻ ባስቀመጠው ስለአንድ አገር ኢኮኖሚ አለማደግ ማተት አይቻልም። ከላይ ባስቀመጥኩት መሰረት በአንድ አገር ውስጥ ኢኮኖሚ ዕድገት አለ የሚባለው በዚያ አገር ውስጥ ብሄራዊ ሀብት ሲዳብርና፣ ብሄራዊ ኢኮኖሚ ሲገነባ ብቻ ነው። ለዚህ መሰረቱ ደግሞ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ማኑፋክቱርና ሰፋ ያለ የስራ -ክፍፍል መዳበር ናቸው። በዚህ መልክ የማይተነተንና የማይቀርብ የኢኮኖሚ ሀተታ ብዙ ሰውን ያሳስታል።
ከላይኛው አጠቃላይ ሀተታ ስንነሳ ለዲሞክራሲያዊና ለሰብአዊ መብት፣ ለነፃነትና ለሰላም እንታገላለን የምንል ኃይሎች በሙሉ በተለያዩ የአፍሪካ አገሮችና በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄዱትንና፣ ለብዙ መቶ ሺህ ህይወት መጥፋት ምክንያት የሆኑትን ጦርነቶች ዋና መነሻ ማጥናትና መመርመር ያስፈልጋል። በየጦር ሜዳው ላይ ህይወታቸውን የሚሰዉት ምስኪን ህዝቦችና ትዕዛዝ እየተቀበለ በንጹህ ህዝብ ላይ እንዲተኩስ የሚደረገው ተራ ወታደር ነው። ጂኔራሎች ትላልቅ መኮንኖችና ፖለቲከኛ ነን ባዮች የጦር ሰለባ ሆነው አያውቁም። የሚሆን የማይሆን ምክንያት እየፈጠሩ ህዝብን ሲያጫርሱ እነሱ ተንደላቀው ይኖራሉ። ለምሳሌ የአንድ ኦኬስትራ አቀነባባሪ(Conductor)ተግባርን በምንመለከትበት ጊዜ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎችን የሚጫወቱ ሙዚቀኞችንና ድምጻውያንን ከፈለገና ረጅም ጊዜ ካለማመደ በኋላ አዳማጩን ወይም ተመልካቹን ሊያስደስት የሚችል ኦኬስትራ ያሰማል። ዓላማውም ለማስደሰት ብቻ ሳይሆን በዚያው መጠንም በተመልካቹ ወይም በአድማጩ ልብ ውስጥ የሙዚቃን ፍቅር ለማሳደርና ሰው መሆኑን እንዲገነዘብ ለማድረግ ነው። አንድ ጥሩ ልበ-ወለድ ጸሀፊም ተጨንቆ፣ ተጠቦና ተፈላስፎ ከረጅም አመታት በኋላ አንድ የተዋጠለት ልበ-ወለድ ለአንባቢው ሲያቀርብ የሚያስተላልፈው ትምህርታዊ ነገር አለ። እንደሰውየው ዝንባሌ ልበ-ወለዱ ህብረተሰብአዊ ትችትን ያዘለ ወይም ተፈጥሮን የሚቃኝ ወይም ደግሞ ወደ ኋላ ተመልሶ ያለፈበትን ህይወት ትዝታን የሚመለከት ይሆናል። የሌሎችም፣ የዘፋኞች፣ የስፖርተኞች፣ የቀልድ አቅራቢዎችና ካባሬቲስቶች ሙያ በሙሉ በአጠቃላይ ሲታይ መልዕክቱ ሰውን ከማሳቅና ከማስደሰት ባሻገር የሰውን ባህርይ ለመግራትና ሰው መሆኑን ለማስገንዘብ ነው። ባጭሩ የሰው ልጅ ተግባር ጦርነትን ማካሄድ ሳይሆን፣ ፍቅርንና መተሳሰብን፣ እንዲሁም መተባበርን ለማስተማርና ለማስታወስ ነው።
ወደ ፖለቲከኞች፣ ኢኮኖሚስት ነን ባዮችና ወደ ሚሊታሪ ሰዎች ስንመጣ ግን ስራቸው በሙሉ የሰውን ህይወት ማክበድ ነው። ቀላል ነገሮችን እያወሳሰቡ የሰው ልጅ በጭንቀት ዓለም ውስጥ እንዲኖር እያደረጉ የሚሄዱ ናቸው። በተለይም ከካፒታሊዝም ሎጂክ ጋርና ከበላይነት መንፈስ ጋር የተቆራኙ የሚሊታሪ ሰዎች ተግባራቸው በሙሉ እንዴት አድርገን ጦርነት እንቀስቅስ፣ እንዴት አድርገን ዓለምአቀፋዊ ባህርይ እንስጠው የሚል ነው። የኞ ተግባርም ይህን ዐይነቱን ስላም የሚነሳን፣ ኃይልን የሚጨርስን፣ በህዝቦች መሀከል አለመግባባትን የሚፈጥረውን፣ በሃይማኖትና በጎሳ ስም ተሳቦ በየአገሮች የሚካሄደውን ጦርነት መነሻ ዋና ምክንያት እያጠኑና፣ አወጠንጣኖችን እያጋለጡ በአንድ አገር ውስጥ ስላም የሚሰፍንበትን ሁኔታ መፍጠር ነው። በአንድ አገር ውስጥ ሰላም ሲሰፍን ብቻ ነው እያንዳንዱ ዜጋ የመንፈስ ነፃነት በማግኘት ፈጣሪና ምርታማ ሊሆን የሚችለው።፡ስለሆነም ዋናው ሚናችንና ዓላማችን በምንም ዐይነት የሰላዮችና የጦር ስልት አውጭዎች ሰለባ መሆን አይደለም። መንፈሳችንን በማጠንከርና በራስ በመተማመን ካልተማረው ህዝብ ጎን በመቆም እፎይ ብሎ የሚኖርበትን ሁኔታ የመፍጠር ሞራላዊ፣ ህብረተሰብአዊና ታሪካዊ ግዴታ አለብን። መልካም ግንዛቤ !!
10 ሚሊዮን ብሩ መንግስት የወሰደውን ህግ የማስከበር እርምጃ በመሸሽ የተደበቁትን የህወኃት አመራሮች ያሉበትን ቦታ ለሚያውቅና ለሚጠቁም እንዲሁም ተፈላጊዎቹን አሳልፎ ለሚሰጥ አካል የሚበረከት መሆኑን የመከላከያ ሰራዊት የህብረተሰብ መረጃ ዋና መምሪያ ሃላፊ ሌተናል ጀነራል አስራት ዴኔሮ ተናግረዋል፡፡ የህወኃት አመራሮች ጦር በማስተማር ሲመራ የነበረው የአቦይ ስበሃት ልጅ ተከስተ ስብሃት ነጋ በገበሬው መገደሉ መረጋገጡ ተገልጿል። ከሚፈለጉት የህወኃት ከፍተኛ አመራሮችም መካከል የተያዙም የተገደሉም እንደሚገኙ የጠቆሙት ጀነራል ባጫ ደበሌ ሁሉን ነገር ከተጣራና ከተመረመረ በኋላ ይፋ ይደረጋል ብለዋል፡፡
ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 አለማቀፍ የጦር መሳሪያ ሽያጭ የአሜሪካ ኩባንያዎች ቀዳሚነትን መያዛቸውንና አገሪቱ በአመቱ በመላው አለም ከተከናወነው የጦር መሳሪያዎች ሽያጭ 61 በመቶ ያህሉን መያዟን ስቶክሆልም ኢንተርናሽናል ፒስ ሪሰርች ኢንስቲቲዩት የተባለ አለማቀፍ ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
ከአለማችን የአመቱ ባለከፍተኛ ገቢ 25 ታላላቅ የጦር መሳሪያ አምራችና ሻጭ ኩባንያዎች ያገኘውን መረጃ መሰረት አድርጎ ተቋሙ ባወጣው ሪፖርት እንዳለው፣ ኩባንያዎቹ በአመቱ በድምሩ ከጦር መሳሪያዎች ሽያጭ 361 ቢሊዮን ዶላር አግኝተዋል፡፡
ከ25ቱ ኩባንያዎች መካከል ከአንደኛ እስከ አምስተኛ ያለውን ከፍተኛ ሽያጭ ያስመዘገቡት የአሜሪካዎቹ ኩባንያዎች ሎክሄድ ማርቲን፣ ቦይንግ፣ ኖርዝሮፕ ግሩማን፣ ሬቲዮንና ጄኔራል ዳናሚክስ ሲሆኑ፣ ኩባንያዎቹ በአመቱ 166 ቢሊዮን ዶላር ከጦር መሳሪያ ሽያጭ ማግኘታቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡ የጦር መሳሪያዎች ሽያጭ በ2018 ከነበረበት የ8.5 በመቶ እድገት ማሳየቱን የጠቆመው ዘገባው፣ በአመቱ ከፍተኛ የጦር መሳሪያ ሽያጭ ካስመዘገቡት 25 ኩባንያዎች መካከል የተካተቱት 4 የቻይና ኩባንያዎች በሽያጭ ሁለተኛ ደረጃን ወይም 16 በመቶ ድርሻን ይዘዋል፡፡
ከ25ቱ የአለማችን ታላላቅ የጦር መሳሪያ ኩባንያዎች ተርታ ለመሰለፍ የበቃው የመጀመሪያው የመካከለኛው ምስራቅ አገር ኩባንያ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትሱ ኢጅ ሲሆን፣ ከአመቱ ሽያጭ የ1.3 በመቶ ድርሻ በመያዝ በ22ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል፡፡
ከኩባንያዎቹ መካከል በአመቱ ከፍተኛ አመታዊ ሽያጭ ያስመዘገበው ኩባንያ የፈረንሳዩ ዳሶልት አቪየሽን ግሩፕ ሲሆን፣ ኩባንያው በ2018 ካስመዘገበው ሽያጭ የ105 በመቶ ጭማሪ ማስመዝገቡ ተነግሯል።
"አንቺ ማለት የልቤ እረፍት፣ የመንፈሴ ወሰን፣ የሰላሜ ሰረገላ፣ ብቻ ምን አለፋሽ ዋስትናዬ ጭምር ነሽ፡፡ ማሬ… አንቺ ማለት ያሰብሁትን ሳይሆን እማይታሰበውን መጠን አልባው ግዛቴ… የኔ ሐምራዊ ግምጃ… ያሰብሁትን ሳይሆን ለማሰብ እያሰብሁ ነውና ያኛውን ነሽ መሰል…"
ይሄ ሰው ሁለት መልክ አለው፡፡ ልክ ነጭ ሉክ ሁለት ገጽ እንዳለው አይነት፡፡ የውስጥ ሙግት እና ከውስጥ ባሻገር፡፡ የወጣት ጉልበት ያልማል፡፡ በፀሐይ የሚበገር፣ በዝናብ የሚቆረፍድ፣ በነፋስ የሚዝለፈለፍ ስላይደለ፤ ርቀቱ ወሰን አልባ ነው፡፡ ሁለት ገጽ ድርጊቱ መስፈሪያ የለውም፡፡
“…ለአፈቀረው ገጽ የመጠነ ጸሐፊ፣ ድንበር ከልሎ እንደሚጃጃል አገር አልባ አገርኛ ይቆጠራል፡፡ አንቺ አገሬ ስለሆንሽ በድንበር አልመጥንሽም፤ አንቺ የልቤ የመዐዘን ድንጋይ ነሽና፣ የትም ስፍራ ብንቀሳቀስ አንቺን እና አንቺን ከማሰብ እሚያግደኝ አንዳች ሀይል የለም! ከላይ የተቀባሽ ልዩ ሀይሌ ስለሆንሽ (ልዩ ሀይሌ አስምሪበት) የትኛውም የሰውነት ክፍሌ ደቦ ፈጥረው ይወዱሻል፡፡ የትኛውም መጠን ያለው (አስፈሪም ቢሆን) ከትሮ የገዛ ግዛቴ ናት ማለት አይችልም፡፡ ውዴ… ማሬ… አንቺ ማለት የልቤ እረፍት፣ የመንፈሴ ወሰን፣ የሰላሜ ሰረገላ፣ ብቻ ምን አለፋሽ ዋስትናዬ ጭምር ነሽ፡፡ ማሬ… አንቺ ማለት ያሰብሁትን ሳይሆን እማይታሰበውን መጠን አልባው ግዛቴ… የኔ ሐምራዊ ግምጃ… ያሰብሁትን ሳይሆን ለማሰብ እያሰብሁ ነውና ያኛውን ነሽ መሰል…
ውዴ ከእውነቴ በላይ ያለው እምነቴ ማለት ነሽ፣ ይሄ ያልገባቸው ቤተሰቦችሽ የእኔን ካንቺ ደጅ መመላለስ እንደ ድፍረትም እንደ ጅልነትም ይቆጥሩታል፡፡ አንች ማለት ለኔ እኔ ነኝ ያለ ጀግና… አልጨርሰውም ብቻ ጀግናዬም ጀግናቸውም ነሽ፡፡ ይግረማቸው ገና ያልተሰራው ታሪኬ ነሽ፣ ምንም ማይሽርሽ ዘመን ማይረሳሽ… እግዜር በቃሉ ያተመሽ ምስክሬ ነሽ ለኔ!...
ይሄ 17ኛው ደብዳቤ ነበር፡፡ እያንዳንዷን ደብዳቤ ጠዋት ጠዋት ወፎች ማዜም ሳይጀምሩ የወንዝ ውሃ ሳይቀንስ፣ ለማኝ ወገቡን ሳይፈታ እንቆጳ እንደተኛች ይደርሳታል፡፡ ድንገት ካልደረሳት እያለ ከራስጌው አጠገብ ካለው መደርደሪያ ላይ ቅጅአቸው አለ፡፡ ቅደም ተከተል ያላቸውን ደብዳቤዎች በቀይ ቀለም ምልክት ያደርግባቸዋል፡፡
ማታ ወንድምሽ ከምዝናናበት ቦታ መጥቶ እንደዛ እስኪያስነጥሰኝ ድረስ በቦክስ አራግፎኝ ሲሄድ “ኧረ በገላጋይ” ያለው አልነበረም፡፡ አንችን መውደዴ ብቻ ጋሻ ጎኖልኝ ነበር፡፡ እማልዋሽሽ የመጀመሪያው ቦክስ ግራ ፊቴ ላይ ሲያርፍ አስር ብሎኬት የወደቀብኝ ያህል ያየሁትን ቀለም፤ እግዜር እራሱ አያውቀውም፡፡ ዞረብኝ ሳይሆን ለምድር ዞርሁባት፡፡ በቴስታ ሲደግመኝ የቦክሱን ቀለም አጣጥሜ ሳልጨርስ ሌላ የቀለም ትርክት በርከክ ብዬ ማየት ጀመርሁ፡፡ በጫማው ያጓነኝ ጊዜ ወደ ኋላ በጀርባዬ ተዘርሬ ከዛ በኋላ`ንኳ የሆነውን እርሱ ይንገርሽ፡፡ ግን ደምቼም ተደፍቼም አንቺ አንቺ ነሽ፡፡ ለወንድምሽ ግን ይሄን ሁሉ ጉልበት ለአንድ ምስኪን አፍቃሪ ከሚያውለው ብቻውን ተደራጅቶ ለሀገር ሐይል ቢሆን የተሻለ ነው፡፡ የሆነው ሁሉ ሆኖ አፍንጫዬ ላይ ያለው ቁስልም እየጠዘጠዘኝ አፈቅርሻለሁ፡፡ (አፈቅርሻለሁ ላይ አስምሪበት፡፡)”
ይሄን ደብዳቤ እያነበበ የወንድሟ ሁኔታ ትዝ ብሎት ከጣሪያ በላይ ሳቀ… ሌላኛው ክፍል እናቱ ሰምተው ከሰሞኑ ሁኔታው ጋር እያያያዙት ተጨነቁ… ብቻውን እያወራ ይገባል፣ ክፍሉን ከቆለፈ ማንም ቢጠራው መልስ አይሰጥም፣ የገዛ ቆዳው እላዩ ላይ ተዝረክርኳል ሰፍቶታል ማለት ይቻላል። ለቁመተ ስጋ ያህል እህል ከቀመሰ ዞርም ብሎ አያያቸውም፡፡ ይሄ ደግሞ ለወላጅ እናት…
“…ሐሳብሽ እንደዚች አገር ፖለቲካ ተመሰቃቅሎብኛል፡፡” የኔ” ባይሽ በበዛበት (ይሄ እንኳን ውስጤ የፈጠረው ቅናት እንጅ የተጨበጠ አይደለም) “የኔ” አይደለሽም ለማለት ድፍረት አጥቻለሁ። ያጣሁትን ድፍረት አንቺን አግኝቼ መሙላት ስለምሻ ትዕግስቴን ከፍርሃት አትደምሪው፡፡ እሚቀየም ሊበዛ ይችላል አንቺን ማለቴን ግን አላቆምም፡፡ አራት ነጥብ… የዛሬ ጠዋቷ ፀሐይ አንቺን አይታ የምታውቅ አልመሰለኝም፡፡ ውዴ በናትሽ ለዛሬ ብቻ ውበትሽን አበድሪያት… ስሞትልሽ ለአንድ ቀን ብቻ ፈገግታ ለግሻት… መሳቅ አስተምሪያት፣ መራመድ አሳያት… ሙቀት ጽደቂባትና ልግስናሽን ታድንቅ፤ በፍንጭትሽ ማማር፣ በጉንጭሽ ስርጉድ ውበት ተደምማ መድረሻ ትጣ…? ከቤት ስትወጭ ለማየት የተለመደችው ቦታዬ ሆኜ አንቺን ስጠብቅ የጠዋት ተብዬዋ ፀሐይ እንደኔ አንቺን ለማየት ከፊት ለፊቴ በደብዛዛ ፈገግታ ትገተራለች። ምናለ ፊቷን እንኳን ብትታጠብ…? በገንኩባት ደግሞ ከፊቴ ሆና ጥርስ በሌለው አፏ ስትስቅ የጃጀች አሮጊት ትመስላለች፡፡ ድድ ብቻ፣ በሷ ተናድጄ እያለሁ ያ ወንድምሽ እንደ ገዳይ ግራና ቀኝ እየተገላመጠ ወጣ፤ ልቤ ስትከዳኝ ይታወቀኛል፡፡ የትናንትናው ደብዳቤዬ ላይ ጽፌልሽ የለ፤ በጉልበቱ እንትኔ ላይ ያለ ርህራሄ ከመታኝ በኋላ ከስልክ እንጨቱ ላይ እንደ ጃኬት አንጠልጥሎኝ ሄደ። ሰው ነበር ያወረደኝ፡፡ ላንቺ ስል ምስማር ላይም ቢሆን ተሰቅያለሁ፡፡ ይሄን መንገላታት ያዢልኝ። አሁንም ሳየው ራድሁ፤ሽንቴ አመለጠኝ አልሁሽ እንዴ? ለመፈለግ ወጥቶ የጠፋ ታውቂያለሽ፤ እኔ ነኝ፡፡ እፎይ! ሳያየኝ ወንድምሽ ሄዷል፡፡ ፊቴን እንደዚህ ጠፈጠፍ የሸረሸረው የጭቃ ቤት አስመስሎት፣ የገዛ ገጼን በመስታወት ስመለከተው እየፈራሁት ነው፡፡
የሰዓሊ ዮሴፍ ሰቦቅሳ የሥዕል ስራዎች ለእይታ የቀረቡበትና “በሂደት ውስጥ” (in process) የተሰኘ የስዕል ኤግዚቢሽን ከትላንት በስቲያ ሀሙስ ካዛንችስ በሚገኘው ፈንድቃ የባህል ማዕከል ተከፈተ፡፡ በዚህ የስዕል ኤግዚቢሽን መክፈቻ ላይ ሰአሊያን፣የሥዕል አፍቃሪዎች ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል፡፡
38 የሰዓሊው ስራዎች ለእይታ የበቁበት ይሄው የስዕል ኤግዚቢሽን ለቀጣዮቹ ሶስት ሳምንታት ለእይታ ክፍት ሆነው እንደሚቆዩም ታውቋል፡፡ ሰዓሊው ዮሴፍ ሰቦቅሳ ከዚህ ቀደም በቶሞካ አርት ጋለሪ፣ በቤልጂየም ኤምባሲ፣በአሊያንስ ኢትዩ ፍራንሴዝና በተለያዩ ቦታዎች የስዕል ስራዎቹን ለእይታ እንደበቃ በዕለቱ ተገልፃል፡፡
በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አማካይነት በአፍሪካ ዘላቂ ማህበረ ኢኮኖሚያዊ እድገት የማምጣት ተልዕኮ አንግቦ የተቋቋመው ስማርት አፍሪካ አሊያንስ የተባለ አህጉራዊ ጥምረት አባል የሆኑ 30 የአፍሪካ አገራት መሪዎች በኢንተርኔት አገልግሎት ዋጋ ላይ የ50 በመቶ ቅናሽ ለማድረግ መስማማታቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
ኬንያ፣ ሩዋንዳ፣ ጋቦን፣ ቡርኪናፋሶ፣ ደቡብ ሱዳንና ማሊን ጨምሮ በአባልነት የተካተቱበት የጥምረቱ አባል አገራት መሪዎች፤ ከመጪው የፈረንጆች አመት ጀምሮ በየአገራቸው የኢንተርኔት አገልግሎት ታሪፍ ላይ የ50 በመቶ ቅናሽ ለማድረግ መወሰናቸውን ባለፈው ሰኞ ባወጡት የጋራ መግለጫ ማስታወቃቸውን ነው ዘገባው ያመለከተው፡፡
በአፍሪካ አገራት የኢንተርኔት ክፍያ እጅግ ከፍተኛ ወይም እጅግ ውድ በመሆኑ ዜጎች የሚፈልጉትንና የሚገባቸውን ያህል የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆን እንዳልቻሉ መግባባት ላይ የደረሱት የጥምረቱ አባል ፤ የኢንተርኔት አገልግሎትን ለዜጎች በተመጣጣኝ ክፍያ ለማዳረስ ሲሉ የዋጋ ቅናሹን ለማድረግ መስማማታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ በመላው አለም እጅግ ውድ የሞባይል ኢንተርኔት ክፍያ የሚጠየቀው በአፍሪካ እንደሆነ ኢኮ ባንክ በ2018 ያወጣውን አለማቀፍ ሪፖርት ጠቅሶ ያስታወሰው ዘገባው፣ ከአፍሪካ ከፍተኛ ክፍያ በሚጠየቅባቸው ኢኳቶሪያል ጊኒ፣ ዚምቧቡዌና ስዋዚላንድ ለአንድ ጊጋ ባይት ኢንተርኔት ከ20 ዶላር በላይ እንደሚከፈልም አክሎ ገልጧል፡፡
በተለያዩ የሙያ መስኮች ተጽዕኖ መፍጠር የቻሉና ተሰሚነት ያተረፉ የአለማችን ሴቶችን በየአመቱ እየመረጠ ይፋ የሚያደርገው ታዋቂው ፎርብስ መጽሔት ከሰሞኑ የ2020 የአለማችን 100 ሃያላን ሴቶችን ዝርዝር ያወጣ ሲሆን፣ ላለፉት 9 አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ የነበሩት የጀርመኗ መራሂተ መንግስት አንጌላ መርኬል ዘንድሮም ክብራቸውን የሚነጥቃቸው አላገኙም፡፡
የአውሮፓ ማዕከላዊ ባንክ ፋላፊ ክርስቲያን ላጋርድ እንዳምናው ሁሉ ዘንድሮም የሁለተኛ ደረጃን ሲይዙ፤ በአሜሪካ ታሪክ የመጀመሪያዋ ሴት፣ ጥቁር አሜሪካዊትና እስያ አሜሪካዊት ምክትል ፕሬዚዳንት ሊሆኑ የሳምንታት ጊዜ ብቻ የቀራቸው ካማላ ሃሪስ፤ የአመቱ ሶስተኛዋ የአለማችን ሃያል ሴት ተብለዋል፡፡
ኡርሱላ ቫን ደር ላይን አራተኛዋ፣ የቢል እና ሚሊንዳ ጌትስ ተባባሪ ሊቀ መንበር ሚሊንዳ ጌትስ አምስተኛዋ፣ ሜሪካ ባራ ስድስተኛዋ፣ የአሜሪካ ምክር ቤት አፈጉባኤ ናንሲ ፔሎሲ ሰባተኛዋ፣ አና ፓትሪሺያ ቦቲን ስምንተኛዋ፣ አቤጊየል ጆንሰን ዘጠነኛዋ፣ ጌል ቦድሬክስ አስረኛዋ የአመቱ የአለማችን ሃያል ሴት ተብለው በፎርብስ መጽሔት ተመርጠዋል፡፡
ፎርብስ ለ17 ጊዜ ያወጣው የአለማችን 100 ሃያላን ሴቶች ዝርዝር ውስጥ የ30 አገራት ሴቶች የተካተቱ ሲሆን፣ ከእነዚህም መካከል አስሩ የአገራት መሪዎች፣ ሰላሳ ስምንቱ የኩባንያ ስራ አስፈጻሚዎችና አመራሮች፣ አምስቱ ደግሞ በመዝናኛው መስክ የተሰማሩ መሆናቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡
እስካለፈው ሰኔ ወር ድረስ በመላው አለም ግጭት፣ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰትና ውንጀላን ጨምሮ በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ከመኖሪያ አካባቢያቸው የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር ከ80 ሚሊዮን በላይ ማለፉን ተመድ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን ባለፈው ረቡዕ ባወጣው ሪፖርት እንዳለው፣ ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ስደተኞችን በማስጠለል ቀዳሚዋ አገር ቱርክ ስትሆን በአገሪቱ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ 3.6 ሚሊዮን ያህል ስደተኞች እንደሚገኙ ለማወቅ ተችሏል፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ በመላው አለም በአስገዳጅ ሁኔታ ከተፈናቀሉት ሰዎች መካከል 45.7 ሚሊዮን ያህሉ በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ መሆናቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ አገራቸውን ጥለው የተሰደዱት 29.6 ሚሊዮን፣ ጥገኝነት የጠየቁ ደግሞ 4.2 ሚሊዮን እንደሚደርሱ አመልክቷል፡፡
በአንድ አገር ዜግነት ያልተመዘገቡ ወይም የአገር አልባ ሰዎች ትክክለኛ ቁጥር ባይታወቅም፣ በመላው አለም የሚገኙ 79 ያህል አገራት በግዛታቸው ውስጥ በድምሩ 4.2 ሚሊዮን ያህል አገር አልባ ሰዎች እንደሚገኙ ማስታወቃቸውንም ሪፖርቱ አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ በመላው አለም ባለፉት 2 አስርት አመታት በርካታ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት በመዳረግ ረገድ የልብ ህመም ቀዳሚነቱን ይዞ መዝለቁንና ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 ብቻ በአለማችን 9 ሚሊዮን ያህል ሰዎች በልብ ህመም ለሞት መዳረጋቸውን የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በርካታ ሰዎችን ለሞት በመዳረግ ከአንደኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ከያዙት የሞት ምክንያቶች መካከል 7ቱ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች መሆናቸውን የጠቆመው መግለጫው፣ 10 ምክንያቶች በ2019 ብቻ በመላው አለም 55.4 ሚሊዮን ሰዎችን ለሞት መዳረጋቸውንም አመልክቷል፡፡ የመተንፈሻ አካላት ህመሞች በገዳይነት የሁለተኛ ደረጃን ሲይዙ፣ ከወሊድ ጋር ተያያዥ የሆኑ ችግሮች ደግሞ ሶስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡
ሃብታም አገራት አጠቃላይ ህዝባቸውን በአንድ አመት ጊዜ ውስጥ ከ3 ጊዜ በላይ ሊከትቡበት የሚችል እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው የኮሮና ቫይረስ ክትባት ገዝተው ቢያጠናቅቁም፣ በመላው አለም ከሚገኙ 10 የድሃ አገራት ዜጎች ውስጥ 9ኙ ወይም 90 በመቶ ያህሉ እስከ መጪው የፈረንጆች አመት 2021 ድረስ ክትባቱን ላያገኙ እንደሚችሉ ኦክስፋም ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
የኮሮና ክትባትን በፍትሃዊነት ለማዳረስ ታስቦ የተቋቋመውና አገራትንና አለማቀፍ ተቋማትን በአባልነት ያካተተው አለማቀፉ የክትባት ጥምረት አባል የሆነው ግብረ ሰናይ ድርጅት ኦክስፋም ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ አናዶሉ ኤጀንሲ እንደዘገበው፣ አነስተኛና ዝቅ ያለ መካከለኛ ገቢ ያላቸው 67 የአለማችን አገራት በመጪው የፈረንጆች አመት የኮሮና ቫይረስ ክትባትን ማዳረስ የሚችሉት ለ10 በመቶ ዜጎቻቸው ብቻ እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡
አገራት የኮሮና ክትባትን ፈጥነው ለማግኘት እሽቅድምድም ሲያደርጉ እንደቆዩ የጠቆመው ዘገባው፣ በአሁኑ ወቅት በተለያዩ አገራትና የምርምር ተቋማት ውጤታማነታቸው ከተረጋገጠና እጅግ ተስፋ ሰጪ እንደሆኑ ከተመሰከረላቸው የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች መካከል 53 በመቶ የሚሆኑትን ቀደም ብለው የገዟቸው ከአጠቃላዩ የአለማችን ህዝብ 14 በመቶ ያህሉ ብቻ የሚገኝባቸው ጥቂት አገራት መሆናቸውንም አስታውሷል፡፡
ሃብታም አገራት የጀመሩት የኮሮና ቫይረስ ክትባት ሽሚያ አንዳች ሁነኛ መላ በፍጥነት ካልተበጀለት በአለም ዙሪያ የሚገኙ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ለአመታት ያህል ክትባት ላያገኙ እንደሚችሉ ስጋቱን የጠቆመው ኦክስፋም፣ ለአብነትም ከውጤታማዎቹ የኮሮና ክትባቶች አንዱ የሆነው ፋይዘር ክትባት 96 በመቶ ያህሉ በሃብታም አገራት ቀደም ብሎ መገዛቱን ጠቅሷል፡፡
ያደጉ አገራት ክትባቱን በፍትሃዊነት ለማዳረስ የተያዘውን ዕቅድ ለማሳካት የገቡትን ቃል በመጣስ እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው ክትባት በመግዛት ላይ እንደሚገኙና እስካሁንም 7.3 ቢሊዮን ያህል ክትባቶች መሸጣቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ክትባቱን በብዛት ከገዙ አገራት መካከል በምሳሌነት ያቀረባት ካናዳ አጠቃላይ ህዝቧን ከአምስት ዙር በላይ ደጋግማ ለመከተብ የሚያስችላትን ከፍተኛ መጠን ያለው ክትባት በገፍ መግዛቷን አብራርቷል፡፡
ስትሬት ታይምስ በበኩሉ፣ ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ መጠን ያለው የኮሮና ቫይረስ ክትባትን በመግዛት ህንድ በአንደኛ ደረጃ ላይ እንደምትገኝና አገሪቱ እስካሁን አስትራዜንካ፣ ኖቫቫክስና ስፑትኒክ 5ን ጨምሮ በድምሩ 1.6 ቢሊዮን ክትባቶችን መግዛቷን ዘግቧል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ዜና ደግሞ፣ ፋይዘር የተሰኘውን የኮሮና ቫይረስ ክትባት በመግዛት ከአለማችን አገራት ቀዳሚዋ በሆነችው ዩናይትድ ኪንግደም ክትባቱ ለተጋላጭ የማህበረሰብ ክፍሎች ባለፈው ማክሰኞ መሰጠት የተጀመረ ሲሆን፣ በሰሜን አየርላንድ የሚኖሩት የ90 አመት የዕድሜ ባለጸጋዋ ማርግሬት ኪናን ክትባቱን ከምርምር ውጭ በመደበኛነት የተከተቡ የመጀመሪያዋ የአለማችን ሰው ሆነው ተመዝግበዋል፡፡
ሩስያ በበኩሏ፤ አስተማማኝነቱ አነጋጋሪ ሆኖ የቆየውንና 95 በመቶ አስተማማኝ እንደሆነ አረጋግጫለሁ ያለችውን ስፑትኒክ 5 የተሰኘ የራሷ ምርምር ውጤት የሆነ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ባሳለፍነው ሳምንት መጨረሻ በመዲናዋ ሞስኮ ለዜጎች መስጠት መጀመሯንም ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
ከሳምንታት በኋላ ቃለ መሃላ ፈጽመው ወደ ነጩ ቤተ መንግስት እንደሚገቡ የሚጠበቁት ተመራጩ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን፣ በመጀመሪያዎቹ 100 የስልጣን ቀናት ውስጥ በመላ አገሪቱ የሚገኙ 100 ሚሊዮን ሰዎች የኮሮና ክትባት እንዲያገኙ ለማስቻል ማቀዳቸውን ከሰሞኑ ማስታወቃቸውን ያስነበበው ደግሞ ቢቢሲ ነው፡፡ የኮሮና ክትባትን በአገልግሎት ላይ ለማዋል ዝግጅቷን እያጠናቀቀች በምትገኘው አሜሪካ፤ ህዝቡ ለክትባቱ በጎ አመለካከት እንዲኖረውና ለመከተብ እንዲነሳሳ ለማበረታታት በማሰብ የቀድሞዎቹ የአገሪቱ ፕሬዚዳንቶች ቡሽ፣ ክሊንተንና ኦባማ በቴሌቪዥን እየታዩ ክትባቱን ለመውሰድ ቃል መግባታቸውም ተነግሯል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ዜና፣ ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ ከ2.29 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በኮሮና በተጠቁባትና 55 ሺህ የሚሆኑም ለሞት በተዳረጉባት አፍሪካ በድምሩ 54 ሺህ ያህል የጤና ሰራተኞች በቫይረሱ መያዛቸውንና አብዛኞቹም ነርሶች መሆናቸውን የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ሰኞ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
የኢየሱስ ክርስቶስን የጥምቀት በዓል ስናከብር የግድ ሁለት ነገሮችን እናስታውሳለን። የመጀመሪያው በዓሉ የትኅትና በዓል መሆኑን ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በዓሉ የለውጥ በዓል መሁኑን ነው።
ሁሉን ቻይ፤ ሁሉን አድራጊ፤ ሁሉን ፈጣሪና ሁሉን ወሳኝ የሆነው አምላክ በውኆች መካከል ተገኘ። በዮሐንስ እጅ፣ በዮርዳኖስ ወንዝ ተጠመቀ። ራሱን ዝቅ አድርጎ ወደ ዮሐንስ ዘንድ ወረደ፤ ምንም የሌለው መስሎ ከሰዎች መካከል ተገኘ። ምናልባት በዚያ ጊዜ በዮርዳኖስ ወንዝ ዙሪያ የተገኙት ሰዎች ከእነርሱ እንደ አንዱ ሊቆጥሩት ይችላሉ። በሄኖምና በዮርዳኖስ ማዶ ከሚኖሩት ሰዎች መካከል የመጣ መስሏቸው ይሆናል። ያ በመካከላቸው ደካማ መስሎ የቆመው ክርስቶስ እልፍ አእላፍ ሠራዊት እንዳለው አያውቁም ይሆናል።
የሚያጠምቀውን ዮሐንስን አስቀድሞ የላከ፤ በዙሪያ ሊጠመቁ የከበቡትን ከአፈር የፈጠረ፤ የሚጠመቁበትን የዮርዳኖስ ወንዝ ያስገኘ መሆኑን አያውቁም። ዓይን ለማየት፣ ጆሮም ለመስማት የምትጓጓለት፤ ክብሩን ቢገልጥ ምድርና ሰማይ በፊቱ ሊቆሙ የማይቻላቸው መሆኑን አያውቁም። ትኁት ሆኖ በመካከላቸው ተገኝቷልና። በትኅትና ውስጥ ያለውን ኃይልና በትዕቢት ውስጥ ያለውን ድካም ዓለም አታውቀውም። በትዕቢት የወደቀውን ዲያብሎስ፣ ክርስቶስ በትኅትና ድል ነሣው። ዲያብሎስም የታለለው ኃይል ከትዕቢት ጋር ያለ መስሎት ነበር። በቤተልሔም በከብቶች በረት መወለድ የትኅትና ሥራ ነው። በዮርዳኖስ ከዮሐንስ ዘንድ ለመጠመቅ ከሰማያት መውረድ የትኅትና ሥራ ነው። ዲያብሎስ ሁለቱንም አላወቃቸውም።
ተዉ ማለት፤ እንታረቅ፣ እንስማማ ማለት፤ እንነጋገር እንወያይ ማለት፤ ጦርነትና ግጭት፣ ጠብና ጥላቻ አያስፈልገንም ብሎ መለመን ዐቅም ማጣት አይደለም። ድንበር ለሚጋፉ የሰላምን እጅ መዘርጋት፤ ለሚፎክሩ የፍቅርን ልብ ማሳየት፤ ለሚወርሩ የዲፕሎማሲን መንገድ መምረጥ ዐቅም ከማጣት የሚመጣ አይደለም። የኃያልነት ምልክቱ ትኅትናና ትዕግሥት ስለሆነ እንጂ። የትኅትና ገመድ የመጨረሻዋ ቋጠሮ ብርቱ ክንድ ናት። ከተሠነዘረች ሳታደቅቅ አትመለስም።
የጥምቀት ሥራ በልደት፣ የሆሳዕና ሥራ በጥምቀት፣ የስቅለት ሥራ በሆሳዕና፣ የትንሣኤም ሥራ በስቅለት ቀን አይሠራም። ክርስቶስ ያስተማረን ይሄንን ነው። ሁሉን በጊዜው መሥራትን። ሁሉም ሥራ የሚሠራበት ትክክለኛ ጊዜ አለው። ያ ቀን ሲደርስ ማንም ወደኋላ አይመልሰውም። ያ ቀን ሲደርስ ማንም ሽንፈቱን አይቋቋምም። ያ ቀን ሲደርስ አምባ ይፈርሳል፤ ያ ቀን ሲደርስ ተራራው ይናዳል፣ እሳቱም ይበርዳል።
የጥምቀት በዓል የለውጥ በዓል ነው። በሰው ልጅ ታሪክ ወስጥ ዓለም በንፍር ውኃ ጠፍታለች። የሰው ልጅ ራሱ የተፈጠረበት፣ ለሰው ልጅ ኑሮ ተብሎ የተፈጠረው፤ እጅግ አስፈላጊ በመሆኑ የዓለምን አንድ ሦስተኛ የያዘው ውኃ የሰውን ልጅ አጥፍቶታል። ኖኅና ስምንት ቤተሰቡ፣ ከእንስሳቱ ጋር ሲቀሩ ዓለም በጥፋት ውኃ ጠፍታ ነበር። ኢየሱስ ክርስቶስ በዮርዳኖስ ሲጠመቅ ለጥፋት የዋለውን ውኃ ለድኅነት፤ ለመቅሰፍት የዋለውን ውኃ ለበረከት ለውጦታል። የውኃውን ተፈጥሮ ሳይሆን የውኃውን አገልግሎት፣ የውኃውን ታሪክ ነበር የለወጠው።
ከዚህ ትልቅ ትምህርት መውሰድ አለብን። በሀገራችን ለጥፋትና ለመቅሰፍት የዋሉ ብዙ ነገሮች አሉ። ሕዝብ ለማፋጀት፤ ሕዝብ ለመከፋፈል፤ ሕዝብ ለማለያየት የዋሉ ብዙ መሣሪያዎች አሉ። አያሌ ሕጎችና አሠራሮች አሉ፤ ተቋማትና ሥርዓቶች አሉ። ውኃን ወደ መቅሰፍት የቀየረው የሰው ልጅ ክፋት ነበረ። እነዚህን ሕጎች፣ አሠራሮችና ተቋማት ወደ ጥፋት መሣሪያነት የቀየራቸው የሰዎች ክፋት ነው። እነዚህ መሣሪያዎች የሕዝብን ደኅንነት፤ የሀገርን አንድነት፤ የዜጎችን ሰብአዊ መብት፤ የኢትዮጵያን ብልጽግና እና ዕድገት እንዲያመጡ አድርገን መለወጥ አለብን። እሳት ምግብ ለማብሰያም ቤት ለማቃጠያም ይውላል። ወሳኙ ተጠቃሚው ሰው ነው። እሳትን ለጥቅም ለማዋል እሳቱን ወደ ውኃነት መቀየር አያስፈልግም፤ የእሳቱን አጠቃቀም መቀየር እንጂ።
ዓለም ለልማት፤ ለዕድገት፤ ለዴሞክራሲ፤ ለሰላም እና ለብልጽግና የተጠቀመባቸው ሕግጋት፣ ተቋማት፤ አሠራሮች፣ ሞያዎች፣ ሥርዓቶች፣ በሀገራችንም ከሞላ ጎደል አሉ። የምንፈልገውን ሰላም፣ ብልጽግናና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግን አላመጡልንም። የለውጥ ሥራችንን በሚገባ አልሠራንም ማለት ነው። ለውጥ እያንዳንዱን የመቅሰፍት ዱካ እየተከተሉ መለወጥን ይጠይቃል። ክርስቶስ ሥራውንም ከዓይን ቅጽበት ባነሰ ጊዜ መፈጸም ይችል ነበር። የሰውን ልጅ ድኅነት ለማረጋገጥ ግን 33 ዓመት ከ3 ወራት በምድር ላይ ኖሯል።
ከልደት እስከ ዕርገት የተሠራው ሥራ 34 ዓመታትን ወስዷል። ይህም ለእኛ ትምህርት እንዲሆነን ነው። እያንዳንዱን የሰውን ልጅ የመቅሰፍት ዱካ እየተከተለ መርገሙን ወደ በረከት፤ መቅሰፍቱን ወደ ምሕረት፤ ጥፋቱን ወደ ድኅነት፤ ሞቱን ወደ ሕይወት ለውጦታል። በሀገራችን ውስጥ ለግማሽ ምዕተ ዓመት በየቦታው የተዘራው፣ የተቀበረውና የበተነው መቅሰፍት ብዙ ነው። ጠላት የዕዳ ደብዳቤያችንን በየቦታው ቀብሮታል።
ዛሬ ምናየው የወገኖቻችን ስቃይ፤ ግፍ፤ መከራና ስደት የዚያ የዕዳ ደብዳቤ ውጤት ነው። በንጹሐን ላይ እየወረደ ያለው ውርጅብኝ የዚያ ዕዳ ደብዳቤ ውጤት ነው። ከግራ ከቀኝ የምንሰማው ፉከራ ሁሉ የዕዳ ደብዳቤው ዕዳ ነው። እኛ ማድረግ ያለብን የመቅሰፍቱን ዱካ ተከትለን የዕዳ ደብዳቤውን መደምሰስ ነው። ጊዜ ይወስድ ይሆናል። ትዕግሥት ይጠይቅ ይሆናል፤ ደካማ አስመስሎ ያሳይ ይሆናል፤ ዐቅመ ቢስ ያስመስል ይሆናል፤ ወደ ታች መውረድ ይጠይቅ ይሆናል፤ ግን እያንዳንዱን መርገም ወደ በረከት፤ እያንዳንዱን መቅሰፍት ወደ ምሕረት፤ እያንዳንዱን ጥፋት ወደ ድኅነት፤ እያንዳንዱንም ሞት ወደ ሕይወት መቀየራችን አይቀርም። የኢትዮጵያ አምላክ ከእኛ ጋር ነውና።
ጠላት በሕዝቡ ውስጥ የቀበረው፣ የዘራውና የበተነው ብዙ መቅሰፍት አለ። አንዳንዱን መዋቅራዊ አድርጎታል፤ አንዳንዱን የሕግ ቅርጽ ሰጥቶታል፤ ለአንዳንዱ ሥርዓት ሠርቶለታል፤ ሌላውን በትምህርት ሥርዓቱ ውስጥ አካትቶታል፤ ለአንዳንዱ በዓል ሰይሞለታል፤ ለሌላው ሚዲያ አዘጋጅቶለታል። ለአንዳንዱ ተቋም አቁሞለታል። አንዳንዱ የሕዝቡ ትርክት ሆኗል፤ ሌላው በዘፈን ውስጥ ገብቷል፣ ሌላውም የፓርቲ ፕሮግራም ሆኗል። ይሄን ሁሉ ዱካ በዱካ እየተከተልን የዕዳ ደብደቤውን መደምሰስ ይጠበቅብናል።
ለውጡ ጊዜ ይጠይቅ ይሆናል። እውነታው ግን አይቀሬ መሆኑ ነው። የክርስቶስ ሲወለድ መጠመቁ አይቀሬ መሆኑን አሳይቷል። መጠመቁ ደግሞ ማስተማሩ አይቀሬ መሆኑን አመልክቷል። ማስተማሩ መሰቀሉን፤ መሰቀሉም መነሣቱን፤ መነሣቱም ማረጉን፣ ማረጉ ዳግም መምጣቱ አይቀሬ መሆኑን አስረግጧል። ሁሉንም በየምዕራፉ ለማስቆም የሞከሩ ነበሩ። አልተሳካላቸውም። ሁሉም በጊዜውና በሰዓቱ ተፈጽሟል። የኢትዮጵያ ትንሣኤም ሂደቱ ይሄው ነው። የጀመርነው የለውጥ ሥራ አንዱ ለሌላው መሠረት እየሆነ፤ አንዱ የሌላውን መምጣት እያበሠረ፤ አንዱ የሌላውን አይቀሬነት እየተናገረ ይቀጥላል። በየደረጃው በአጭር ሊያስቀሩት የሚሞክሩ ይኖራሉ። ትርፉ ድካም ነው። የኢትዮጵያ መለወጥ እንደሆን አይቀሬ ነው። ዱካ በዱካ የዕዳ ደብዳቤዋ እየተደመሰሰ፣ መርገሙ ወደ በረከት፤ መቅሰፍቱ ወደ ምሕረት፤ ጥፋቱ ወደ ድኅነት፤ ሞቱ ወደ ሕይወት መለወጡ አይቀሬ ነው።
ክርስቶስ ከውልደቱ እስከ ጥምቀትና ስቅለቱ፣ ትንሳኤና እርገቱ ያለው ሒደት ተስፋውን ሲጠባበቁ ለነበሩ ሁሉ፥ የሰው ልጆች የዘመናት ፍዳ የሚያበቃበት ጊዜ እየቀረበ መምጣቱን ጠቋሚ ነበር። በእያንዳንዱ ምዕራፍ ውስጥ ክርስቶስ የፈጸማቸው ተግባራት፥ የአዳምን ዘር የመዳን ተስፋ ያለመለሙና ጠላት ዲያቢሎስን ያሸነፉለት በመሆናቸው ለሰዎች ልጆች ሁሉ ትልቅ ብስራት ናቸው፡፡ ታላቅ ደስታም አስገኝተውል፡፡
ኢትዮጵያችን የዘመናት ፈታኞቿ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሸነፉና ብሩህ ተስፋዋ እየበዛላት በመሆኑ ሁላችንም እንደሰታለን። ለዚያ ደስታ ስለታጨን በእርግጥም ሀሴት ማድረግ ይገባናል፡፡ ነገር ግን ለታላቅ ደስታ የታጨ ሁሉ እስከመጨረሻው በጽናት ይጓዛል፤ ድልን ይጎናጸፋል ማለት አይደለም። በክርስቶስ የማዳን መንገድ የአዳም ዘር በሞላ ለደስታ ቢታጭም እንደ ይሁዳ ያሉት በመንገዱ ተሸንፈው ስለወደቁ የድሉ ባለቤት አልሆኑም። ስለዚህ የተስፋ መንገዳችን በስኬት እንዲቋጭ ዛሬም ሆነ ነገ ፈተናውን በድል መወጣት ይኖርብናል። በየመንገዳችን የሚገጥሙን ፈተናዎች ወደ ተስፋ መሻገሪያ በሮቻችን ናቸው፡፡ ጥምቀቱና ስቅለቱ ለክርስቲያናዊው የቅድስና ጉዞ የመዳን በሮች እንደሆኑት ሁሉ እንደ ሀገር ለምናደርገው የዲሞክራሲ ጉዞ ከፊታችን የሚጠብቀን ምርጫ በድል ከተወጣነው አንዱ የተስፋ በራችን መሆኑ አይቀርም። ስለዚህ ሁላችንም ጥሩ ዝግጅት አድርገንና መንፈሳችንን አጽንተን በድል ልንሻገረው ይገባል፡፡
ሌላው በአለ ጥምቀቱን ስናከብር ቅንነትን ተላብሰን፤ በልዩ ልዩ አጋጣሚዎች የተጎዱ ወገኖቻችንን በቸርነት ዓይናችን እያየን፣ የተቸገሩትን በድጋፍ እጃችን እየጎበኘን፤ ለመልካም ለውጥ ሳንሰንፍ፣ ከብልጽግና ጉዟችን ሳንደናቀፍ፣ የወቅቱን የኮቪድ-19 ስርጭት ችላ ሳንል ልናከብረው ይገባል። በአውሮፓና የአሜሪካ ሀገራት የኮሮና ወረርሽኝ ክትባት መጀመራቸው ይታወቃል። እኛ ክትባቱን እስክንጀምር ለጊዜው ያለን አማራጭ መከላከል ብቻ ነው። በእስከ ዛሬው የጥንቃቄ ዘዴዎቻችን አማካኝነት ራሳችንን ከወረርሽኙ እየጠበቅን፥ በፊታችን የሚፈነጥቀውን የተስፋ ጮራ አብረን ለማየት ያብቃን እላለሁ፡፡
በከፍተኛ ሊግ ምድብ ሐ እየተሳተፈ የሚገኘው ኢትዮጵያ መድን ከቀድሞ አሰልጣኙ ጋር አሁንም በድጋሚ ተለያይቷል። በተለይም ቡድኑ አምና ወደ ሊጉ ለመመለስ ከጫፍ ደርሶ የነበር ሲሆን። በዘንድሮ አመት ግን ደካማ ጉዞን በማድረጎ በ8 ጨዋታዎች 9 ነጥቦችን ነው መሰብሰብ የቻለው። በናህሴ ወር በድኑን ተረክበው የነበሩት አሰላጣኙ በስምምነት መለያየታቸውን ነው ያሬ የተማው። ከዚህ ቀደም አሰልጣኙ ኢትዮጵያ መድን የተስፋ እና ዋናው ቡድን፣ወልቂጤ፣ለገጣፎ፣ የኢትዮጽያ ከ17አመት በታች እና ዋናው ሴት ብሄራዊ ቡድን ማሰልጠን ችሏል።
የአንደኛው እና የሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በኢንዱስትሪው ልማት ዘርፍ ብዛት ያለው የሰው ኃይል በመያዝ ትኩረት ከተሰጣቸው ሜጋ ፕሮጀክቶች መካከል የስኳር ፋብሪካ ኢንዱስትሪ ግንባታዎች ዘርፍ አንዱ ነው። በተለያዩ የሀገሪቷ ክፍሎች ከታቀዱት አስር የስኳር ፋብሪካ ግንባታዎች መካከል የከሠም ስኳር ልማት ፕሮጀክት አንዱ ነው።
ከከሰም ስኳር ፋብሪካ ጋር በተያያዘ በሰንደቅ ጋዜጣ ቁጥር 597 “ከሠም ስኳር ፋብሪካ የሒሳብ ቋት የለውም፤ ሠራተኞች ቅሬታ አላቸው” በሚል ዘገባ አቅርበን ነበር። ይህ ዘገባ ከቀረበ በኋላ የስኳር ኮርፖሬሽኑ ከፍተኛ አመራሮች ከሠም ስኳር ፋብሪካ በአካል ተገኝተው የከሠም ስኳር ፋብሪካ ምርታማነት መቀነስ በተመለከተ ውይይት አድርገዋል።
በመጀመሪያ ከኮርፖሬሽኑ የቴክኒካል ግምገማ ለማድረግ የተንቀሳቀሱት የቡድን አባለት አቶ ታፈሰ ሰብሳቢ፣ አቶ መርጋ አባል፣ አቶ መርሻ አባል እና አቶ ጌታቸዉ አባል ናቸው። ይህ ቡድን ከተለያዩ ሥራ ዘርፎች ግብረ መልሶች ሰብስቦ ለተቋሙ አቅርቧል።
ከተሰበሰበው ግብረ መልስ በኋላ የኮርፖሬሽኑ የኦፕሬሽን ዘርፍ ም/ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ዋዩ ሮባ እና የኮርፖሬሽኑ ስትራቴጂክ ድጋፍ ም/ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ በዛብህ ገ/የስ ከሠም ፋብሪካ በመገኘት ከቡድን መሪዎች በላይ የሆኑትን አመራሮችን ሰብስበው አወያይተዋል።
ከፍተኛ አመራሩ እርስ በርስ የማይተማመን መሆኑ፤ ከፍተኛ አመራሩ የወሬ ቋት መሆኑ፤ ከፍተኛ የሆነ የመልካም አስተዳደር ችግር ያለ መሆኑ፤ ግልፅነት የጎደለዉ የደረጃ እድገት፣ ቅጥር፣ ዝዉዉር መኖሩ፤ ግልፅነት የጎደለዉ ሹም ሽረት መኖሩ፤ የኪራይ ሰብሳቢነት ዝንባሌዎች መኖራቸው፤ የሪፖርት አፈፃፀም ግምገማ ተደርጎ የማያዉቅ መሆኑ፤ የከፍተኛ አመራሩ የቡድን ስሜት የሌለ መሆኑ፤ አብሮ የማይሰራ ማኔጅመንት መኖሩ፤ ከፍተኛ አመራሩ አድርባይ መሆኑ፤ ፋብሪካዉ ተነጥሎ ብቻዉን ያለ መሆኑ፤ በእዉቀት እየተመራ እንዳልሆነ በሰፊዉ መነሳቱ፤ ፍትሃዊ የሆነ የዲሲፕሊን እርምጃ አለመኖር፤ የኃላፊዎች የስነምግባር ብሉሽነት፤ የከፍተኛ አመራሩ አቅም ማነስ፤ የአሰራር ስርዓት አለመኖር፤ የማሽነሪ አደጋ መብዛት፤ የመንገዱ ርቀት፤የባለቤትነት ስሜት ማጣት፤ የአገልጋይ መንፈስ የሌለ መሆኑ ተነስቷል።
እንዲሁም፤ ንብረት ቆጠራ ይፋ ሳይደረግ ሂሳብ መዝጋት እንደማይቻል፤ የ2007 ዓ/ም ያልተወራረድ የግዥ ሰነድ ያለ መሆኑ፤ የጥብቅነት አሰራር አሁንም ያለ መሆኑን እና ከአንድ ዓመት በላይ የሰሩ አመራሮች ያሉ መሆናቸው፤ ያለዉክልና ቡድን እንዲመሩ ማድረግ፤ እንደ ሃገር ከሰም ላይም ያለ መሆኑ፤ ድጋፍ እና ክትትል እኩል ያለ ማየት እንዲሁም ማግለል፤ ከአካባቢዉ ማህበረሰብ በቁርኝት ያለመስራት፤ ከወረዳ አመራሮች በቁርኝት ያለመስራት ከተነሱት መካከል የሚጠቀሱ ናቸው።
በተለይ ሁሉም አመራሮች በሚባል ደረጃ የጠባቂነት መንፈስ መኖሩ፤ መተጋገል የሌለ መሆኑ፤ የፈፃሚ ሠራተኞች የማበረታቻ ስርዓት ያለመኖር፤ ፍትሃዊ ያልሆነ የዲሲፒሊን እርምጃ፤ ቅሬታ በአግባቡ የማይፈታ መሆኑ፤ የአፈፃፀም ግምገማ መድረክ የሌለ መሆኑ፤ ችግር ፈቺ ማኔጅመንት የሌለ መሆኑ፤ የሰዉ ኃይል ፍልሰት እና የመኖርያ ቤት ችግር እንዳለ ቀርበዋል።
ከዘርፉ የተገኙ ግብአቶች፤ የአሚባራ አገዳ እንክብካቤና አመራር፣ ቆረጣና ለቀማ፣ አጫጫንና ትራንስፖርት እና የማሳ ውስጥ መንገዶች ሁኔታ አሳሳቢ በመሆኑ ከቴክኒክ ድጋፍ ባሻገር ልዩ ትኩረት ሰጥቶ ክትትል ቢደረግ፤ በየቦታው በብልሽት የሚቆሙ ጋሪዎችን ተከታትሎ አገዳውን ከጥፋት ማዳን ቢቻል፤ የተገለበጡ ጋሪዎች በቀላሉ በማንሳት ወደ ስራ ማስገባት ሲቻል ችላ መባል የለበትም፤ የስምሪት አመራሩ ያሉት ጠንካራ ጎኖች እንደተጠበቀ ሆኖ ጠባቂነትና ችላ ባይነት የሚታይባቸው አካበባቢዎች ላይ ትኩረት ሰጥቶ መስራት ይጠይቃል፣
ከሲቨል ምህንድስና የተገኙ፤ ሠራተኛውና ፋብሪካው ያለበት ሳይት በአቀማመጡ ለጎርፍ ተጋላጭ ስለሆነ ስጋት በሚፈጥሩ ቦታዎች ላይ ዳይክ ቢሰራ፤ የመኖሪያ ቤቶች፣ የሽንት ቤት፣ መጠጥ ውሃና መንገድ ስራዎች ትኩረት ተሰጥቶ ተጠናክረው ቢቀጥሉ፤ ከፋብሪካ ውሃ አቅርቦት ጋር የሚነሳው የሶሻል ጉዳዮች አማራጭ መፍትሄ እንዲሰጣቸው ቢደረግ፤ ቀጣይ የክረምት ወቅት የሚመጣ ስለሆነ በቀበና ወንዝ ላይ የሳይፈን ግንባታው በራስ አቅም ከወዲሁ ትኩረት ተሰጥቶት ቢሰራ፤ በቡድኑ በመዋቅሩ መሰረት በርካታ ባለሙያዎች የተመደቡለት ቢሆን የስምሪትና የስራ ድርሻ ለይቶ ከመስጠት አንፃር የሚታይ ክፍተት፤ ቀጣይ የክረምት ወቅት ከመምጣቱ በፊት ድልድዩ በፍጥነት ተጠናቆ ወደ ስራ የማይገባ ከሆነ ለተጨማሪ ድካም ስለሚዳርግ ትኩረት ቢሰጠው፤ ከኮንትራከተሮች ጋር ያለው ግንኙት ተጠናክሮ የግንባታ ስራው ተጠናክሮ እንዲቀጥል ቢደረግ፤ በማሽነሪ እጥረት ምክንያት ያልተጠረጉ ሰከንደሪ ካናሎችና ኩሬዎች ትኩረት ተሰጥቶ እንዲሰሩ ቢደረግ።
በፋብሪካ ዘርፍ የተገኙ፤ በኬን አንሎዲንግ ቦታ የሚታየው የአገዳ ብክነት ትኩረት ቢሰጠው፤ ያላለቁ የፕሮጄክት ስራዎችን የኮሚሽኒንግ ስራ ትኩረት ቢሰጠው፤ ከማቴሪያል ጥራት ጋር ተያይዞ አሁን የሚታዩ ችግሮች ደረጃ በደረጃ እየተፈቱ የሚሄዱበት አግባብ ቢፈጠር፤ የፊለተር ኬክ ክምችት ፈጣን መፍትሄ ቢሰጠው፤ የቴክኒክ ስልጠናዎች ችግር ከውል ስምምነቱ ጀምሮ መታየቱ ትኩረት የሚሰጠው፤ የዕቅድ ክንውንና ዕቅድ መካከል ያለውን ልዩነት ለማጥበብ የታለመው ሁሉ ቢደረግ፤ የመከላከያ አልባሳት ጉዳይ ትኩረት ቢሰጠው፤ ከእርሻ ኦፕሬሽን ስራ ጋር ተያይዘው የሚመጡ ችግሮችን፣ ከአገዳው ጋር ባዕድ ነገር መምጣጡ፣ የሚስተካከልበት መንግድ ቢታሰብበት።
ከፋይናንስ ዘርፍ የተገኙ፤ ንብረት ሲመጣ ሙሉ ሰነድ ይዞ የሚመጣበትን ሁኔታ ክትትል በማድረግ ማስተካከል ቢቻል፤ በንብረት ቆጠራ ስራ ላይ የገጠመ የንብረቶች ስያሜ መለያየት ችግርን ለመፍታት የተጀመረው ጥረት እንዲጠናከር ቢደረግ፤ የመንግስትን ግዴታ ለመወጣት ከግብይት መምጣት ያለበት ሰነድ ጊዜ ባይሰጠው፤ የማቴሪያል ዝውውር ከበቂ ሰነድ ጋር የተደጋገፈ ቢሆን፤ ያልተፈቱ የአሚባራ እርሻ ጉዳዮች እልባት እንዲያገኙ ከሚመለከተው ክፍል ጋር ቢሰራ፤ ገንዘብ ወጪ አድርገው ያልተወራረደላቸው ሠራተኞች ለሰራተኞቹም ሆነ ለድርጅቱ ስለማይጠቅም ትኩረት ቢሰጠው፤ የቻርት ኦፍ አካውንት እንደ ኮርፖሬሽን ወጥ አለመሆን ቢስተካከል፤ በዕቅድ የታገዘ የፒቲ ካሽ ማኔጅመንት ስራ ቢጠናከር፣ እንዲሁም ከአዋሽ ወጪ መደረጉ ታስቦ አማራጭ መፍትሄ ቢወሰድ፤ የካይዘን እንቅስቃሴ ቢጠናከር የሚሉ ይገኙባቸዋል። እንዲሁም የ2004፣ 2005፣ 2006 እአ 2007 ሂሳብ በመዝጋት በአማካሪ ኦዲተር ለማስመርመር እየተደረገ መሆኑ ተገልፆ፤ የ2008 ለመዝጋት ያላቸውን ዝግጁነት አንስተዋል።
ከዕቅድ ዘርፍ የተገኙ፤ የአፈፃፀም ሪፖርት ቢዘጋጅም ለሰራተኛው አልቀረበም፤ ስራዎችን ወደ ሲስተም አምጥቶ ለመስራት ክፍተት አለ፤ አፈፃፀምን ከዕቅድ ጋር አለማያያዝ፤ ዶክመንቶች አያያዝ ላይ በተለይም ፋይናንሻል ሰነዶች ላይ ክፍተት አለ። በተለይም ከሴክሽን ወደ ዘርፍ መምጣት አለበት የተጣራም መሆን ይቀረዋል (የተቆረጡ ማሳዎች ማሽነሪ ሀወር)፤ ዕቅድን ከወረቀት ላይ ማትረፍ ባሻገር አለመስራት፤ የኔትወርክ ስትራክቸር የለም፣ ለሌሎች ፋብሪካዎች የሚደረገው ድጋፍ የለም፤ ኢንተግሬትድ ሲስተም የለም፤ ሲስተም ይኑር፣ መተሳሰር ይኑር የሚሉ ይገኙበታል።
በውይይቱ ማጠቃለያ ነጥቦች የኮርፖሬሽኑ የኦፕሬሽን ዘርፍ ም/ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ዋዩ ሮባ ያላቸውን የግምገማ ውጤት ሲያስቀምጡ እንደተናገሩት፤ የፋብሪካዉ ከፍተኛ አመራሮች ስትራቴጂክ ሆኖ ያለመምራት፤ የማኔጅመንቱ የቡድን ስሜት ያለመኖር፤ ለተፈጠረው ክፍተት የከሰም ስኳር ፋብርካ ማኔጅመንት እና የስኳር ኮርፖሬሽን ከፍተኛ አማራሮች ሃላፊነት መሆኑን፤ ከፍተኛ አመራሩ አድርባይ የማይታገል እንደነበረ፤ ከፍተኛ አመራሩ ጠባቂነት መንፈስ ያለዉ መሆኑ፤ የክትትል እና ቁጥጥር ግምገማ አለመኖር (ይህም ሲባል የአንድ ወር፣ የሶስት ወር እና የስድስት ወር ግምገማ አለመኖር)፤ የአካባቢ ማህበረሰብ አለማሳተፍ ፤ የከፍተኛ አመራሩ ቡድንተኝነት መኖሩ፤ ቡድን መሪዎች መታገል ላይ ክፍተት ያላቸዉ መሆኑ፤ ከፍተኛ አመራሩ ባለፉት ስምነት ወራት ያልነበረ መሆኑ፤ አሰራሮች ተከብረውሮ እየተሠራ እንዳልነበረ በግልፅ በመድረኩ ላይ አስቀምጠዋል።
እንዲሁም የኮርፖሬሽኑ ስትራቴጂክ ድጋፍ ም/ዋና ስራ አስፈፃሚ የአቶ በዛብህ በሰጡት የማጠቃለያ ነጥቦች እንዳስቀመጡት፤ የተበተነ የመካከለኛ አመራር መኖሩ፤ ከፍተኛ አመራሩ ችግር ፈቺ አለመሆኑ፤ ከፍተኛ አመራሩ ዉሳኔ ሰጭ አመራር አለመሆኑ፤ አድርባይ ማኔጅመንት መኖሩን፤ ለዉድቀቱ የመጀመርያ የከፍተኛ አመራር አብሮ አለመስራት፤ ተጠያቂነት አለመኖር፤ ችግር ፈቺ ማኔጅመንት ያለመኖር፤ ከአካባቢ ማህበረሰብ ጋር አብሮ ያለመስራት መሆናቸውን ገልጸዋል።
በቀጣይ ከግምገማው ውጤት ቀጣይ አቅጣጫዎች መነሻ የትኩረት አቅጣጫዎች ሰፍረዋል፤ በየደረጃዉ የአመራር መድረክ ማዘጋጀት፤ ለከፍተኛ አመራሩ የቡድን ስሜት በመፍጠር መስራት፤ በአንድ ወር ዉስጥ ምርት ላይ ለዉጥ ማምጣት፤ ማህበረሰቡን አሳታፊ ማድረግ፣ አብሮ መስራት፤ የበታች አመራሮች እና ፈፃሚዎች መደገፍ፣ መከታተል፣ ማብቃት፤ ከፍተኛ አመራሩ ስትራቴጂክ ሆኖ መምራት ይኖርበታል። ከፍተኛ አመራሩ ችግር ፈቺ መሆን፤ የአሚባራ ሂሳብ በአንድ ወር ዉስጥ መዝጋት፣ ማስተካከል፤ ባጠቃላይ ያለዉ የሂሳብ አያይዝ ክፍተት ማስተካከል፣ ማረም፤ጥንስስ ቡድንተኝነት ማስወገድ፤ ህግና ደንብ ማክበር፣ ማስከበር፤ ጥራት ያለዉ ደረጃ እድገት፣ ቅጥር ማካሄድ፤ ከአድርባይነት ነፃ መሆን እና መተጋገል እንዳለባቸው፤ በማሽነሪ አያያዝ ላይ ለዉጥ ማምጣት፤ ዉሳኔ ሰጭ ማኔጅመንት አመራሮች መፍጠር፤ በተነሱት የመልካም አስተዳደር ችግሮች ላይ መወያየት እና መፍትሔ ማስቀመጥ ናቸው።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ጀግንነት ፈፅሞ አለመሸነፍ አይደለም። ተሸንፎ መነሳት ነው-ለ ብሔራዊ ቡድናችን ፣ለ አሰልጣኞች እና ለደጋፊዎች ሁሉ
ትናንት አርብ ጥር 17/ 2005 ዓም በ ኢትዮጵያ የ ሰዓት አቆጣጠር ከ ምሽቱ ሶስት ሰዓት ጀምሮ ከ ደቡብ አፍሪካ የተላለፈው የ ኢትዮጵያ እና ቡኪናፋሶ የ እግር ኳስ ውድድር የ ኳስን መሰረታዊ ባህሪ በያዘ መልኩ ማለትም ማሸነፍ ወይንም መሸነፍ አንዱን መርጦ አብቅቷል። አዎን በ ኢትዮጵያ በኩል አራት ጎሎች ተቆጥረዋል። ጫወታው እንዳበቃ በመጀመርያ በጣም ተናደድኩ ትንሽ ቆይቼ ነገሩ አለመሞቱ ግን የ ቡድኑ ሞራል ምን ያህል ይሆን? የሚለው ብቻ አሳሰበኝ።ዛሬ ቅዳሜ ጫወታውን ደግሜ አየሁት።በ እውነት ትናንት ያልታዩኝ የተጫዋቾቻችን ድንቅ ጥበብ ታየኝ።ሰው አንድን ነገር ለመመልከት የረጋ ልቦና ይሻል የሚባለው ልክ ነው።ዛሬ ከስሜት ውጭ ሆኘ ስመከት ቡድናችንን የሚያስደንቁ ጥበቦቹ ታዩኝ።እናም የሚከበር ቡድን ግን አኛ ተመልካቾች ልናከብረው እና ልናደንቀው የሚገባ ነው ብዬ አሰብኩ።
በ አንድ ወቅት ከ አስራዎች አመታት በፊት ግብፅ ውስጥ የ ብሔራዊ ቡድናችን (ለማጣርያ ይመስለኛል)ሲጫወት ቡድኑን ለማዋከብ የነበረው የ ተመልካች ዘዴ በጣም መጮህ እና ከ እዚህ በፊት በ ሰማንያ አና ዘጠና ሺ ሕዝብ የተሞላ ስታድዮም ውስጥ ተጫውቶ የማያውቀውን ተጫዋች ማዋከብ ነበር። በወቅቱ ቡድናችን የ አለም አቀፍ ጫወታ ተሞክሮ ስሌለው እና የ ሰላሳ ሺ ሕዝብ የሚይዝ የ አዲስ አበባውን ስታድዮም ብቻ ስለሚያውቅ ትልቅ ችግር ፈጥሮ ነበር። አሁን ያ አቅም ተፈጥሮ የ ጫወታው ቴክኒክ ሁሉ ጥሮ መስመር ላይ ነው ያለው። የተሞከሩት የ ጎል ሙከራዎች የ ዕድል ጉዳይ እንጂ ምርጥ ተጫዋቾች እንዳሉን ለመረዳት አይናችንን የሚከፍቱ ናቸው።አሁን የቀረን አንዲት ነገር ነች። ጀግንነት፣እራስን ማወቅ፣ካለምንም ጉራ ታላቅ ተጫዋቾች እንዳሉን ማወቅ፣ይህንንም ለቡድኑ መንገር።ሽንፈት የሚጀምረው እራስን ዝቅ አድርጎ ማየት ሲጀመር ነው።ቡክናፋሶች የ ጎል ዕድል ቢያገኙም፣በ ጫወታ ቢገዳደሩንም፣ አሁንም የማሸነፍ እድላችን እጃችን ውስጥ መሆኗን ማወቅ አለብን። መሸነፍ፣ፈተና፣ተስፋ መቁረጥ አንዳንዴ ተደጋግመው የተጫኑ የሚመስሉበት ጊዜ አለ። እዚህ ላይ ነው ጀግና የሚያስፈልገው። ''ቁርጥ ቀን ባይመጣ ሁሉም ጀግና ነበር'' የሚባለው የ እዚህ ቀን ነው። ቡድናችን አሰልጣኞቻችን ሁሉ በአንድ መንፈስ ቀጣዩን ጫወታ እንደሚያሸንፉ በ ሙሉ ልብ እራሳቸውን ከማወቅ እና ከማክበር ጋር ይጫወቱ ይመኑ ታምር ይሰራሉ።
እዚህ ላይ በቡድናችን የሞራል መጠበቅ ላይ እክል ፈጥረዋል የተባሉ ወደፊት ጥብቅ ምርመራ የሚፈልጉ እና በቀላሉ የማይታዩ ጉዳዮች እንደነበሩ ይወራሉ። ይህንን በተለይ አስልጣኝ ሰውነትም ሆኑ ምክትላቸው ተመሳሳይ ስህተት እንዳይሰሩ ለ ፖለቲካው አካላት ም ሆነ ለሕዝቡ በድፍረት እንዲነግሩልን እንጠብቃለን። በ እዚህ ዘመን ''የተሰወረ የማይታይ ያልታወቅ የማይገልጥ'' የለምና። ለሁሉም ግን አሁን መደረግ ያለበት ቢያንስ ቀጣዩ ጫወታዎች እስከሚጠናቀቁ በ ትዕግስት የ ቡድኑንም ሆነ የደጋፊውን ህብረት እንዲጠበቅ ማድረግ ይመስለኛል።
ጀግንነት ፈፅሞ አለመሸነፍ አይደለም። ተሸንፎ መነሳት ነው። ጀግናን ጀግና የሚያሰኘው ፈፅሞ የማይሸነፍ ምትሃታዊ ፍጥረት ስለሆነ አይደለም በ ዕድል ወይንም በ ትንሽ ስህተት አልያም ችላ ብሎት ጀግና የመጀመርያ ሽንፈት ይሸነፋል። ሁለተኛ እና ሶስተኛ ላይ ግን የሚያስደነግጥ ብቻ ሳይሆን የሚያርበደብድ ይሆናል።የዓለማችን ጀግኖች ተሸነፉ ሲባሉ እንደገና ተነስተው ስለሚያሸንፉ ያለፈውን ሽንፈታቸው ከቶ ማን ሊያስበው ይቻላል? እንግሊዝን እስኪ በ አለም ዋንጫ ላይ የሚደርስባትን እንመልከት።እንዲያ ድንቅ ክለቦች ያላት ሀገር በዓለም ዋንጫ ላይ ግማሽ መድረስ ሲያቅታት ለ እንግሊዝ ሕዝብ እና መንግስት ሰቀቀን የማይሆን ይመስለናል ? ግን እንግሊዞች ኳስ ስለማይችሉ ነው የተሸነፉት? አይደለም። ኳስ እንዲህ ስለሆነች ነው። የ ኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድንን ጫወታ ዛሬ አለፍ አለፍ እያልኩ ከ ቡክናፋሶ ጋር ያደረገውን ጫወታ ስመለከት እጅግ ድንቅ ተጫዋቾች እንዳሉን ግን እኛ ልናከብራቸው፣ልናደንቃቸው፣ ታላቅ ችሎታ እንዳላቸው አንዳንድ ቴክኒካዊ ስራዎችን እያስተካከሉ እንዲሄዱ እራሳቸውን ዝቅ እንዳያደርጉ መንገር በ ባለዑያዎች ብቻ እንደሚገባ አመንኩ። ይህ ደግሞ ለሽንገላ ሳይሆን ቀድሞ የነበረው ''እኛ ኳስ አይሆንልንም'' የሚባልበት ጊዜ ላይ ላለመሆናችን ችሎታቸውን በ ልዩ አቀራረብ ያሳዩን ተጫዋቾች ምስክር ናቸው። ዛሬ ኢትዮጵያ የ እግር ኳስ ደረጃዋ ለ አለም አይደለም ለ እኛ ለ ኢትዮጵያውያንም ያስደነቀን ጉዳይ ነው። ወደ ኋላ ፈፅሞ መመለስ የለም!
በመጪው ማክሰኞ ከ ናይጄርያ ጋር በሚኖረው ውድድር ተአምር የመስራት ብቃቱም ሆነ አቅሙ አላችሁ።በ አንድ በኩል ናይጀርያ በትናንትናው ከ ቡክናፋሶ ጋር በተደረገው ጫወታ ቡድናችንን ዝቅ አድርጎ የማየት ሁኔታ ሊኖር እንድሚችል ይገመታል።ይህ ጥሩ ዕድል ነው።
በ እርግጥም ከ ቡክናፋሶ ጋር የሆነ አምላክ ከ እኛ ጋርም አለ። ከ ናይጄርያ ጋር ያለ አምላክ ከ እኛ ጋርም አለ። ቀጣዩን ከ ናይጄርያ ጋርም ሆነ ቀጥለው በሚከፈቱት ዕድሎች ቡድናችን እንዲያሸንፍ እኛ ተመልካቾች የምናደርገው ሁለት ነገር ነው። አንድ በ ስታድዮም ተገኝቶ መደገፍ ሁለተኛው እና ዋናው ማንም ችላ ሊለው ወይንም ሊረሳው የማይገባው ከልብ የሆነ ቢያንስ የ ጥቂት ደቂቃዎች ልመና ወደ እግዚአብሔር ማቅረብን ነው። ያኔ ሁሉም ግዴታውን ተወጣ ማለት ይቻላል።የ ኢትዮጵያን ቡድን ያወደሱ ብእሮች እንደገና ይቀረፃሉ።ዋልያዎች በርቱ!
ጀግንነት ፈፅሞ አለመሸነፍ አይደለም። ተሸንፎ መነሳት ነው። ጀግናን ጀግና የሚያሰኘው ፈፅሞ የማይሸነፍ ምትሃታዊ ፍጥረት ስለሆነ አይደለም በ ዕድል ወይንም በ ትንሽ ስህተት አልያም ችላ ብሎት ጀግና የመጀመርያ ሽንፈት ይሸነፋል። ሁለተኛ እና ሶስተኛ ላይ ግን የሚያስደነግጥ ብቻ ሳይሆን የሚያርበደብድ ይሆናል።
3.	በእርግጥ አንዳንድ የኦሮሞ ብሄር ተወላጆች ሌሎች ኢትዮጵያውያንን ለማግለል ሲሞክሩ መጤ ፥ የተወለዳችሁት ወላጆቻችሁ ከምንትስ: ከማንስ ቦታ መጥተው ነው የሚሉት አላቸው:: እናንተም ይህን ዛሬ የተወለደን ህጻን ወላጆቹ ምንትስ ትሉት ይሆናል:: ሃቁ ግን እነዚያ የኦሮሞ ተወላጆች እንደዛ ቢሉ ኣርሲ: ቢሾፍቱ ላይ ሆነው ነው:: የእናንተ ችግሩ ሌላውን መጤ ለማለት የሚያስችል ምን መስፈርት አላችሁ? ለዚያውም ኣዲ ረመጽ (ትግርኛ ቃል ነው) ላይ ሆናችሁ እንዴት ይሆናል?
4.	ከህጻን እኩል ተወላጅ ነን ካላችሁ የወልቃይትን ማንነት: ወይም በማን ክልል መካለል እንዳለበት መናገር ያለበት በቦታው ያለው የአዲ-ረመጽ: ማይ-ጋባ: አዲ-ጎሹ: ማይካድራ ወዘተ… ነዋሪ ኣይደለምን? ያ ከሆነስ ጎንደር ስለ ወልቃይት ምን አገባት?
ባልንጀራዬ እንቅስቃሴ ጎረቤትን መውደድን እና የሰውን ልጅ ክቡርነት በማመንን ማኅበራዊ ችግሮችን በውይይት እና በፍትሃዊነት መፍታት እንዲቻል እየጣረ ይገኛል፡፡ ይህን እቅስቃሴ ካለፉት ሁለት ዓመታት ወዲህ በኢትዮጵያ የተለያዩ ከተሞች እየተፈጸሙ ያሉ ግድያዎችን እና ጥፋቶችን እንዲሁም የሰዎችን ሕልፈት የመቃወም የድጋፍ ፊርማዎችን እያሰባሰበ ነው፡፡ ኤደን ገረመው ከእንቅስቃሴው አጋር ዳይሬክተር ዶ/ር ተካልኝ ነጋ ጋር ቆይታ አድርጋለች፡
Previous Postበመተከል አማራዎች ላይ የተፈፀመው ድርጊት ኢትዮጵያውያንን በአለም ላይ ቀና ብለን እንዳንሄድ የሚያደርግ ነው። የሰው ልጅ በማንነቱ እየተገደለ የሰው አካል ተቆራርጦ ሁለት ቦታ ላይ እየታየ የ…
በ12ኛ ሳምንት የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ጨዋታ አዲስ አበባ ስታዲየም ላይ ኢትዮጵያ ከ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ያደረጉት ጨዋታ ያለ ግብ በአቻ ውጤት ተጠናቋል፡፡ ከጨዋታው መጠናቀቅ በኃላ የሁለቱም ክለቦች አሰልጣኞች ስለጨዋታው ለጋዜጠኞች አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡
“ከዛሬው ጋር ስምንተኛ ጨዋታ ነው አቻ ስንወጣ፡፡ በተለይ ከዚህ በፊት የነበሩ ጨዋታዎች በርካታ የግብ እድሎች እየፈጠርን ነበር አቻ የወጣነው፡፡ ዛሬ ግን ጨዋታው ተመጣጣኝ ነበር ፤ ሁለታችንም ኳስ ነበር የምንጫወተው፡፡ ብዙም ለግብ የቀረቡ እድሎች ሁለታችንም አላገኘንም፡፡ ቡናዎች ወደመጨረሻ አከባቢ ያገኟት ኳስ በጣም አደገኛ ነበረች፡፡ ዞሮ ዞሮ ጥሩ እና ተመጣጣኝ ጨዋታ ነበር፡፡”
“ወደ መጨረሻው አከባቢ ሁለቱም ቡድኖች ተዳክመዋል፡፡ እንዳያችሁት ወደ ግብ እየቀረበ የነበረው ቡና ሳይሆን ኤሌክትሪክ ነው፡፡ ነገር ግን በርካታ ኳሶችን ከድካም በኃላ ያገኙ ስለነበር ወደ ውጤት አልተቀየረም፡፡”
“ሲጀመር ጀምሮ የነበረው ችግር ይህ ነው፡፡ ከኃላ ደግሞ በቀላሉ ግብ ይቆጠሩብን ነበር፡፡ ብዙ ኳሶች እንስታለን ፤ ግን ቀላል ኳሶች ይገቡብናል፡፡ ሁለቱ ቦታዎች ላይ ችግር አለብን፡፡ ዛሬም የተየው ነገር ይህ ነው፡፡ ወደ መጀመሪያው አከባቢ አይታችሁ እንደሆነ ፍፁም የሳታት ኳስ መረጋጋት ቢችል ኖሮ የጨዋታው መልክ ሌላ ይሆን ነበር ፤ ግን አልሆነም፡፡ ይህ የቆየ ችግር ነው ፤ በሂደት በራስ መተማመኑ እየመጣ ሲሄድ ያሉት ልጆች ግብ ማግባት ይጀምራሉ ብዬ አስባለው፡፡”
“ለውጡን ያያችሁት ይመስለኛል፡፡ (አሸናፊ ሽብሩ እና ዋለልኝ ገብሬ) ኳሶች እነሱ ጋር በተደጋጋሚ ይበላሹ ነበር፡፡ ኳሶች በፍጥነትም ወደፊት አይሄዱም ነበር፡፡ ይህንን ችግር ለመቅረፍ ነበር ሁለት ተጫዋቾችን በአንድ ጊዜ የቀየርኩት፡፡”
“የዛሬው ጨዋታ ጥሩ ነው፡፡ ሁለታችንም ጥሩ ተጫውተናል፡፡ እንዳያችሁት እንግዲህ ውጤቱ በእንደዚህ ዓይነት መልኩ ተጠናቅቋል፡፡ በእርግጥ ውጤቱ ያደረግነውን እንቅስቃሴ አይገልፀውም፡፡ ግን እግርኳስ ነው የመጣውን ነገር መቀበል አለብን፡፡ ውጤቱን በፀጋ ተቀብለናል ምንም ማድረግ አንችልም፡፡”
“እንደዚህ ዓይነት ጨዋታዎች ሁልግዜም ጫና ውስጥ ይከቱሃል፡፡ ምክንያቱም ወደ ውጤት እየሄድን ነው፡፡ ስለዚህ ይህ ነገር ጫና ውስጥ የጣላቸው ልጆች ነበሩ፡፡ ከዛ በኃላ ማስተካከያ አድረገን የተሻለ ነገር ማሳየት ችለናል፡፡”
በሱዳን ዳርፉር 18 ሰዎች ተገደሉ፡፡ (አሻራ ታህሳስ 20፣ 2013ዓ.ም) በሱዳን ዳርፉር የተነሳው ብጥብጥ ዛሬም አልሰከነም፡፡ ትናንትና 15 ንፅሃን የተገደሉ ሲሆን፣ ዛሬ ሁለት ተገለዋ… – EthioExplorer.com
በሱዳን ዳርፉር 18 ሰዎች ተገደሉ፡፡ (አሻራ ታህሳስ 20፣ 2013ዓ.ም) በሱዳን ዳርፉር የተነሳው ብጥብጥ ዛሬም አልሰከነም፡፡ ትናንትና 15 ንፅሃን የተገደሉ ሲሆን፣ ዛሬ ሁለት ተገለዋ…
በሱዳን ዳርፉር 18 ሰዎች ተገደሉ፡፡ (አሻራ ታህሳስ 20፣ 2013ዓ.ም) በሱዳን ዳርፉር የተነሳው ብጥብጥ ዛሬም አልሰከነም፡፡ ትናንትና 15 ንፅሃን የተገደሉ ሲሆን፣ ዛሬ ሁለት ተገለዋል፡፡… እንደ ቢቢሲ ዘገባ፣ የብጥብጡ ምንጭ የአፍሪካ እና የተባበሩት መንግስታት ከዳርፉር መውጣት የለበትም እና አለበት በሚለው የተነሳ ውዝግብ ነው፡፡ ዳርፉር እስካሁን በአፍሪካ ሰላም አስከባሪ ሀይል የሚመራ ሲሆን፣ የሱዳን የሽግግር መንግስት ራሴን በራሴ እመራለሁ በማለቱ የፀጥታ አካሉ ለመውጣት ዳር ደርሶ ነበር፡፡ የሱዳን የሽግግር መንግስት በዳርፉር እና በብሉናይል ግዛት ካሉ አማፂያን ጋር ከሁለት ወር በፊት የተኩስ አቁሞ ስምምነት በጁባ -ደቡብ ሱዳን አድርጎ ነበር፡፡ ነገር ግን በሱዳን ያም ሆኖ ለውጥ ሳይመጣ ቀርቶ እስከዛሬ ብቻ 18 ሰዎች በታጣቂዎች ተገለዋል፡፡ ቀጠናው እንዲረጋጋ ኢትዮጵያ የሰላም አስከባሪ ሀይል በዳርፉር እና በአብዮ ግዛቶች ኢትዮጵያ የመከላከያ ሀይሏን አሰማርታ ነበር፡፡ ሱዳን ግን የኢትዮጵያን ውለታ ዘንግታ ከግብፅ ጎን ቁማ ኢትዮጵያ በውስጣዊ ችግሯ ስትገባ ኢትዮጵያን ወራለች፡፡ በወረራውም የአንድ ቢሊየን ብር ንብረት አውዳማለች፡፡ ልዮ ወታደራዊ ሜካናይዝድም አሰማርታለች ፡፡ ኢትዮጵያን በመውረር የውስጥ አንድነቷን ለመጠገን ብትሻም ሳይሳካላት ቀርቷል፡፡ የኢትዮጵያ መንግስትም ሱዳን የኢትዮጵያን ግዛት ለቃ ካልወጣች አፀፋዊ እርምጃ እወስዳለሁ ሲል ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል፡፡ በሌላ በኩል አንዳንድ ፅንፈኛ የፖለቲካ ልሂቃን የሱዳን መውረር እያበረታቱ ሰንብተዋል፡፡
የአማራ ተማሪዎች ማህበር ደ/ብርሃን ቅርንጫፍ በተማሪዎች የምርቃ ስነ ስርዓት ላይ ተገኝቶ ስለአማራ የህልውና እና ስለገጠሙት ፈተናዎች ጉዳይ ከተመራቂ የአማራ ተማሪዎች ጋር እየመከረ መሆኑን…
ከዘር አጥፊው የትሕነግ ቡድን የአፓርታይድ አገዛዝ በከፍተኛ መስዋዕትነት ነጻ የወጡ የራያ አላማጣ፣የዋጃ እና ጥሙጋ ነዋሪዎች ደማቅ ሰላማዊ ሰልፍ አካሄዱ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ህዳር…
የቅድስት መነበር የዜና እና የሕትመት ክፍል በትላንትናው እለት ቅድስት መንበር ከቻይና ጋር ያላትን ግንኙነት በተመለከተ ባወጣው መገለጫ እንደ ገለጸው ከችያና መንገሥታ ጋር ቅድስት መነበር በተከታታይ እያደርገችው የሚገኘው የዲፕሎማሲ ግንኙነት ወደ አንድ ወሳኝ አዎንታዊ እርማጃ እየተለወጠ መሄዱን የሚያሳዩ በርካት ምልክቶች እንደ ሚታዩ አስታወቀ።
በቻይና እና በቅድስት መነበረ መካከል ያለው ግንኙነት ይበልጡኑ ለማጠናከር በማሰብ በቅርቡ በሮም ከተማ በሁለቱ ማለትም በቅድስት መነበር እና የቻይና የመንግሥት ተወካዮች ተገናኝተው መምከራቸውን ያወሳው የቅድስት መነበር የሕትመት እና የዜና ክፍል መግለጫ የካቶሊክ ቤተክርስቲያንን በተመለከተ ከቻይና መንግሥት ጋር በጥል እና በክርክር መንፈስ ሳይሆን ገንቢ በሆነ ሁኔታ ድርድሮች እና መግባባቶች እየተገኙ መሆናቸውን መገለጫው ጨምሮ የገለጸ ሲሆን በተለይም ደግሞ ቅድስት መነበር በቻይና የካቶሊክ ጳጳስ ለመሾም ያላት ፍላጎትን በተመለከተ የቻይና መንግስት አቋም አሁኑም ጠንካራ በመሆኑ የተነሳ በቻይና የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ለመሾም እየተደርገ ያለው ውይይት አሁንም ያልተፈታ በመሆኑ የተነሳ በጥል መነፍስ ሳይሆን በመግባባት መንፈስ አሁኑም ድርድሩ እንደ ቀጠለ ለመረዳት ተችሉዋል።
በአሁኑ ወቅት በቻይና መንግሥት እና በቫቲካን መካከል ያለው ግንኙነት ጥሩ የሚባል ደረጃ ላይ ቢሆንም በሁለቱ ሀገራት መካከል የሚደረገው ውይይት ኦፊሴላዊ በሆነ መንገድ ብቻ ሳይሆን በሐዋሪያዊ ተግባርም ስይቀር መደገፍ ያለበት በመሆኑ የተነሳ አንድ ጊዜ ምዕታታዊ በሆነ መልኩ ወደ አንድ አምርቂ ውጤት የሚቀየር ሳይሆን ቀስ በቀስ በሂደት የሚመጣ እንደ ሆነም ከቅድስት መነበር የዜናና እና የሕትመት ቢሮ ያገኘነው መረጃ ያስረዳል።
በመጪው ምርጫ የሚሳተፉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለምርጫው የሚያደርጉትን ቅስቀሳ መጀመራቸውን ይፋ አደረጉ። የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ (ኢዜማ) እና የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን)፣ ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክረሲና (ባልደራስ) እንዲሁም የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) በጋራ ባለፈው ሳምንት ማብቂያ ላይ የምርጫ ቅስቀሳ መጀመራቸውን ባካሄዷቸው ሥነ ሥርዓቶች በይፋ አድርገዋል።…
በጅማ ዩኒቨርሲቲ ቴክኖሎጅ ኢንስቲትዩት የሜካኒካል ኢንጅነሪንግ መምህር የነበረው አቶ የጌታነህ ተስፋየ ባደረበት ህመም ምክንያት ጥቅምት 15/2012 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል፡፡ በወንድማችን ህልፈት የተሰማንን ጥልቅ ሐዘን እየገለፅን፤ ለቤተሰቦቹ፣ ለወዳጆቹና ጓደኞቹ መፅናናትን እንመኛለን!!
የመጀመሪያው የዓለም ጦርነት በአውሮፓ አገሮች መኻል ከ ፲፱፻፮ ዓ/ም እስከ ፲፱፻፲፩ ዓ/ም መግቢያ፣ ለአራት ዓመታት የተካሄደ ጦርነት ነው። ይኼ ግጭት የዘመኑ ኃያላን አገራት በሁለት ተቃራኒ ወገን ተሰልፈው ያካሄዱት ግብግብ ሲሆን እስከ ሰባ ሚሊዮን ታጣቂዎች የተካፈሉበትና እስከ አስራ አምስት ሚሊዮን አውሮፓውያን ሕይወታቸውን ያጡበት ትልቅ ጦርነት ነው።
ለጦርነቱ ቅስቀሳ ብዙ ምክንያቶች በታሪክ ምሑራን ይጠቀሳሉ። ዓቢይ ከሚባሉት ነገሮች ግን የወቅቱ ኃያላን መንግሥታት የውጭ ጉዳይ ተልዕኮዎች ሲሆኑ የክብሪቱ መጫሪያ ምክንያት ግን የ አውስትሪያ እና ሁንጋሪያው ዘውድ አልጋወራሽ፣ አውስትሪያዊው አርች ዱክ ፍራንዝ ፈርዲናንድ በዩጎዝላቪያዊ ነፍሰ ገዳይ እጅ ሰኔ ፳፩ ቀን ፲፱፻፮ ዓ/ም መገደል ነው። የሳቸውን መገደል ምክንያት በማድረግ የ አውስትሪያ እና ሁንጋሪያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት ለ ሰርቢያ ንጉዛት ሊያሟሉት የማይችሉትን፣ አስር ነጥብ ያዘለ የእላፊ ገደብ (ultimatum) ማስጠንቀቂያ ይሰጡና ገደቡ ሲያልፍ ቅድሚያውን እንደወጠኑት በሰርቢያ ላይ የጦር አዋጅ አወጁ። ይሄም የታቀደ ትንኮሳ ከአስር ዓመታት በፊት ተመሥርተው የነበሩትን ብዙ የትብብር ውሎችን የሚያንቀሳቅስ ሁኔታ ስለነበረ በጥቂት ሳምንታት ውስጥ ሁሉንም ኃያላን መንግሥታት ጦርነቱ ላይ ተሳታፊ እንዲሆኑ አስገደዳቸው። እያንዳንዳቸው ደግሞ በዓለም ዙሪያ የሚያስተዳድሯቸው ቅኝ ግዛቶች ስለነበሯቸው እነዚህንም ቅኝ ግዛቶች በዚሁ ግብግብ ተሳታፊ አደረጋቸው።
የጦርነቱ ትርዒት የተከፈተው የአውስትሪያ እና ሁንጋሪያ ሠራዊት ሰርቢያን ሲወሩ አጋራቸው የአለማኛ መንግሥት ደግሞ ቤልጂግን፣ ሉክሳምቡርግን እና ፈረንሳይን ወረረ። በተቃራኒው ደግሞ የሩሲያ ሠራዊት የምዕራብ አለማኛን ግዛት ይወራሉ። የኦቶማን ንጉሠ ነገሥት ሠራዊት ደግሞ ወዲያው ጦርነቱ ውስጥ ሲገባ በቀጣዩ ዓመት ኢጣልያና ቡልጋሪያ ተከትለው ገቡበት። የሩሲያ ሠራዊት ለሦስት ዓመታት ከተዋጋ በኋላ የጥቅምት አብዮት በ፲፱፻፲ ዓ/ም ሲፈነዳ ከዚህ ታላቅ ጦርነት ወጣ።
የአለማኛ ሠራዊት በ፲፱፻፻፲ ዓ/ም የምዕራብ የጦርነቱን ግንባር ማጥቃት ከጀመሩ በኋላ የአሜሪካ ሠራዊት ከአጋሮቹ ጋር ሲሰለፍ፣ የምዕራብ አገሮች ቡድን አለማኞቹን በማጥቃት እያቸነፏቸው መጡ። መጨረሻ ላይ ተሸናፊው የአለማኛ ሠራዊት መሸነፉን አምኖ ኅዳር ፩ ቀን ፲፱፻፲፩ ዓ/ም የእጅ መስጫ ውል ሲፈርም፤ ሰኔ ፲፱ ቀን ፲፱፻፮ ዓ/ም የተለኮሰው ጦርነት አከተመ። አብሮትም የአውስትሪያ እና ሁንጋሪያ ግዛት፣ የኦቶማን ግዛት ሲጠፉ የጀርመን እና የሩሲያ ኃያልነት በፖለቲካም ሆነ በጉልበት ተደምስሰው የአራቱንም ቅኝ ግዛቶች አሸናፊዎቹ እንግሊዝ እና ፈረንሳይ ተከፋፈሏቸው።
የቀድሞ ኃያላን መንግሥታትትን ውድመት ያስከተለ ክስተት ከመሆኑም ሌላ፤ በመካከለኛ አውሮፓ የብዙ ትናንሽ ሉዓላዊ አገሮችን መወለድ፤ የዓለም መንግሥታት ማኅበርን መቋቋሚያ መንስዔ፤ ከሁሉም በላይ ግን በአውሮፓ አኅጉር የብሔራዊነትን መንፈስ የቀሰቀሰና የጀርመን ሽንፈትን ያረጋገጠው የቬርሳይ ውል (Treaty of Versailles) በጀርመኖች ላይ ያስከተለው የጭቆና ስሜት አገራችን ኢትዮጵያ በ፲፱፻፳፰ ዓ/ም በፋሽስት ኢጣልያ በግፍ ስትወረር የተለኮሰውን የሁለተኛው የዓለም ጦርነት መነሻ ምክንያት መሆኑ ነው።
‹‹ሙሉ ሕይወቴ ያጣሁትን ራሴን እስላም ውስጥ አገኘሁ፤በዚያ ቅጽበትም ለመጀመሪያ ጊዜም ሰው መሆኔ ተሰማኝ። ከሰው ልጅ ተፈጥሮ ጋር የተጣጣመ በመሆኑ ሰውን ወደ ‹‹ሰውነት›› ተፈጥሮው የሚመልስ ሃይማኖት ነው።››
ዕለቱ ሰኞ ነዉ . . . . ሰኞ ሚያዚያ 6 ቀን 1860 ዓም። እቺ ቀን “ መቅደላ አፋፉ ላይ ጩኸት በረከተ የሴቱን አናዉቅም፥ ወንድ አንድ ሰዉ ሞተ” ተብሎ የተገጠመላት ቀን ናት። እቺ ቀን ኢትዮጵያ ዘለዓለማዊ ጀግናዋን ያገኘችበትም ያጣችበትም ቀን ናት። እቺ ቀን ቴዎድሮስ የሞተብንም የሞተልንም ቀን ናት . . . . አዎ ሰኞ ሚያዚያ 6 ቀን 1860 ኢትዮጵያ መስዋዕትነትንና ባዶነትን፥ ተስፋና ተስፋ መቁረጥን፥ ቁጭትንና ሀሴትን አንድ ላይ ያስተናገደችበት ቀን ነዉ። እሲቲ አማክሩኝ እቺን ቀን ምን ልበላት? የቀን ቅዱስ ብዬ እንዳላወድሳት የአንድነታችን ጀማሪ የሆነ ሰዉ ሙሉ ራዕዩን ሳናይለት አለግዜዉ የተለየን በዚች ቀን ነዉ። የቀን ጎደሎ ብዬ እንዳልረግማትም የኩራታችን ምንጭ የሆነች ቀን ናት። እቺ ቀን እንግሊዞች የአበሻ እጅ ሊይዙ መቅደላ ጫፍ ላይ ወጥተዉ አፍረዉ የተመለሱባት ቀን ናት . . . .
“ገደልን እንዳይሉ ሞተዉ አገኟቸዉ፥ ማረክን እንዳይሉ ሰዉ የለ በጃቸዉ፥ ምን አሉ እንግሊዞች ሲገቡ አገራቸዉ፥ ለወሬ አይመቹም ተንኮለኞች ናቸዉ” እስቲ አንዴ በምናባችሁ ወደኋላ ሂዱና . . . . አፄ ቴዎድሮስ መቅደላ ላይ ለእንግሊዞች እጃቸዉን ሰጥተዉ ቢሆኖ ኖሮ ብላችሁ አስቡ . . . . በስመ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ! የናንተን አላዉቅም እኔ እንኳን ላስበዉ አስባለሁ ስል ጨነቀኝ። አያችሁ እንኳን እጅ መስጠት ስለ እጅ መስጠት እንዳናስብ የሚያደርግ ከብረት የጠነከረ ኢትዮጵያዊ ስነልቦና ስላጎናጸፈን ነዉ መይሳዉን የምንወደዉና የምናከብረዉ። ይህንን አፄ ቴዎድሮስ ያወረሱንን ስነልቦና ነዉ ዛሬ “ኢትዮጵያዊነት” እያልን የምንጠራዉ። ይህ ስነልቦና እጅ አለመስጠት ነዉ፥አለመሸነፍ ነዉ፥ ተስፋ አለመቁረጥ ነዉ፥ በዘር፥ በቋንቋና በሀይማኖት አለመለያየትና አለመከፋፈል ነዉ . . . . ይህ ስነ ልቦና አንድነት ነዉ። ይህ ስነልቦና ጀግንነት፥ መስዋዕትነት፥ ጽናት ፍቅርና መተሳሰብ ነዉ። እነዚህ ሁሉ ቴዎድሮሶች ናቸዉ ቴዎድሮስም እነዚህን ሁሉ ነዉ።
ሰኞ ሚያዚያ 6 ቀን 1860 ዓም ያ አስራ ሦስት አመት ሙሉ ቁጭ ብድግ እያለ የታዘዘለት ህዝብና ሰራዊት ቀርቶ አንድነቷንና ትልቅነቷን የተመኘላት ኢትዮጵያ እራሷ አፄ ቴዎድሮስ ላይ ያደመችበት ቀን ነበር። ቤተክርስቲያን አይንህን ላፈር ብላቸዋለች። ሊነግስ ያሰፈሰፈዉ ምድረ ራስና ደጃዝማች ንጉሰ ነገስቱ ሞቱ የሚባል ዜና ለመስማት አስፍስፏል። የጋይንቱ ጀግና ገብሪዬም ንጉሰ ነገስቱን ሳይሰናበት እስከወዲያኛዉ አሸልቧል። ጋፋት አሰርተዉ መቅደላ ድረስ ያስጎተቱት “ሴባስቶፖል” ምንተ እፍረቱን አንዴ ተኮሶ በቃኝ ብሏል። መቅደላ አፋፍ ላይ እንኳን የሰዉ ድምፅ የነፋስ ሽዉታም አይሰማም። ያ ሰራዊት የጨፈረበት፥ አዝማሪ የዘፈነበት፥ ጀግና የፎከረበት፥ የጦር ዕቅድ የወጣበትና መኳንንቱ ግብር የበላበት የመቅደላ አፋፍ ህይወት የሌለበት ይመስል ጭጭ ብሏል። ሰኞ ሚያዚያ 6 ቀን 1860 ዓም መቅደላ አፋፍ ላይ የሚሰማ ብቸኛ ድምፅ ቢኖር አንድ ብቻዉን ከወዲህ ወዲያ የሚንጎራደድ ሰዉ ዱካ ብቻ ነዉ። አዎ የአንድ ሰዉ ዱካ. . . . የቴዎድሮስ ዱካ. . . . የ“አንድ ለእናቱ” ዱካ! የዚያ አንድ ያደረጋትን አገር የሚሰናበት ሰዉ ዱካ፥ . ያ ዘመነ መሳፍንትን በቃ ያለ፥ ኢትዮጵያዊነትን የተከለ፥አንድነትን ያመጣልን ሰዉ ዱካ!
አፄ ቴዎድሮስ ገና ኢትዮጵያን ተሰናብተዉ አልጨረሱም ነበር “ንጉስ ሆይ” . . . . “ንጉስ ሆይ” እያለ የሚጣራ ሰዉ ድምፅ ከሩቁ ሲሰሙ። የሰዉየዉን ማንነት ባያዉቁም ይዞላቸዉ የመጣዉ መልዕክት ግን ገብቷቸዋል . . . . ማነህ አንተ ብለዉ ተጣሩና ወታደሩ “ንጉስ ሆይ” ብሎ የዋጠዉን ትንፋሽ ሳያወጣ . . . . በቃ! በቃ! . . . . በቃ አዉቄዋለሁ አትንገረኝ ብለዉት ወደ መጡበት ተመለሱ። ብዙም ሳይቆይ አንድ ድምፅ መቅደላን አንቀጠቀጣት። የአፄ ቴዎድሮ የመጨረሻ ድምፅ፥ ለትዉልድ የተላለፈ የአደራ ድምፅ፥አትበታተኑ የሚል ድምፅ፥ ለእንግሊዝ እጅ አትስጡ የሚል ድምፅ መቅደላን አንቀጠቀጣት . . . . . . . . .“አንቺ እማማ ስሚኝ . . . ስሚኝ አንቺ እማማ . . . ትዝብት ዉረሺ ከዚህ ሌላ ሳይመሽ እንዳስነጋሽብኝ ሳይነጋ እንዳስመሸሽብኝ” የሚል ወዳጅና ጠላት ለዩ፥ አገር ለጠላት አታሳዩ የሚል የወቀሳና የትዝብት ድምፅ መቅደላን አንቀጠቀጣት። ከዚህ ድምፅ በኋላ አፄ ቴዎድሮስ ወደ አፋቸዉ የገባ እንጂ ከአፋቸዉ የወጣ ምንም ነገር የለም።
መይሳዉን የኖረበት ዘመን ሰዉ አልተረዳዉም፥ ቢረዳዉማ ኖሮ አብሮት ይጓዝ ነበር እንጂ ወራሪ ጠላት ይዞበት አይሄድበትም ነበር። ቴዎድሮስን አንድ ያደረጋት ኢትዮጵያ አልተረዳችዉም፥ ብትረዳዉማ ኖሮ እቺ የዛሬዋ ኢትዮጵያ ሌላ ፍጹም ሌላ ኢትዮጵያ ትሆን ነበር። ቴዎድሮስን ቤተክርስቲያናችንም አላወቀችዉም፥ ቄሱና ቀሳዉስቱ የቴዎድሮስን ራዕይ ያኔ አዉቀዉለት ቢሆን ኖሮ ዛሬ በህይወት ያለ ጳጳስ ተሽሮ ካድሬ ጳጳስ አይሆንም ነበር። አንጥረኛዉና የብረት ሰራተኛዉ የቴዎድሮስን ራዕይ አልተረዳለትም ቢረዳዉማ ኖሮ ዛሬ ወናፍ ለማየት ቤተ መዘክር ነበር የምንሄደዉ። ገበሬዉ የመይሳዉን ራዕይ አላወቀለትም ቢያዉቅማ ኖሮ የዛሬዉ ገበሬ እርፍ ጨብጦ ሳይሆን መሪ ጨብጦ ነበር የሚያርሰዉ። ዛሬ እኛም ብንሆን የቴዎድሮስን ዝናዉን ነዉ እንጂ ራዕዩን ገድሉን ነዉ እንጂ አላማዉን አላወቅንለትም። ብናዉቅማ ኖሮ ከወሬ ስራ እናስቀድም ነበር፥ ብናዉቅማ ኖሮ ጡንቻችንን ጠላት ላይ እንጂ ወዳጅ ላይ አናሳርፍም ነበር። አዎ አፄ ቴዎድሮስን ብናዉቃቸዉ ኖሮ ጠላት አስቀምጠን ወዳጅ ለማጥፋት አንደራጅም ነበር። ቴዎድሮስን ብንረዳዉ ኖሮ ተለያይቶ የብቻ ቤት መስራት ከአንድነት አይበልጥብንም ነበር። የቴዎድሮስን ራዕይ ብንረዳ ኖሮ እንደ ቴዲ አፍሮ አንድነትንና ኢትዮጵያዊነትን እንጂ የዘመነ መሳፍትን መከፋፈልና ትንሽነት አንሰብክም ነበር።
የአፄ ቴዎድሮስ ራዕይና ወይን አንድ ናቸዉ- ጥሩነታቸዉና ጣዕማቸዉ የሚታወቀዉ ዘመን ሲቆጥሩ ነዉ። ባለፉት አንድ መቶ አመታት ዉስጥ ኢትዮጵያዊ ብሄረተኛነትን አንግበዉ የተነሱ መሪዎች፥የኪነት ሰዎችና ደራሲያን ኢትዮጵያዊ ጀግንነትን፥ መስዋዕትነትንና አንድነትን በንግግራቸዉ፥ በዜማቸዉና በስነጽሁፍ ስራቸዉ ዉስጥ የገለጹት አፄ ቴዎድሮስን በመጠቀም ነዉ። ኮሎኔል መንግስቱ ኃ/ማሪያም ኢትዮጵያ ዉስጥ የትልቁን የመሳሪያ ፋብሪካ ስም “ጋፋት” ብሎ የጠራዉ “ሴባስቶፖል” ትዝ ብሎት ነዉ። ፀጋዬ ገ/መድህንና ብርሀኑ ዘርይሁን ኢትዮጵያዊ ጀግንነትንና መስዋዕትነትን ለመግለጽ መቅደላ መድሃኔ አለም ቤተክርስቲያን ሄደዉና መቃብር ቆፍረዉ አፄ ቴዎድሮስን ማናገር ነበረባቸዉ። ወላድ በድባብ ትሂድ ኢትዮጵያ ዛሬም ጀግኖቿን፥ ዛሬም ትላልቅ ልጆቿን የሚዘክሩና ዛሬም አንድነቷን የሚሰብኩ ብርቅዬ ልጆች አሏት። ከእነዚህ ብርቅዬ ልጆች ዉስጥ ድምጻዊ፥ ገጣሚና የዜማ ደራሲ ቴድሮስ ካሳሁን አንዱ ነዉ።
ቴዲ አፍሮ የህወሓት ዘረኞች “ኢትዮጵያዊነት”ን አጠፋነዉ ባሉ ቁጥር ኢትዮጵያዊነት እንኳን እነሱ ትናንሾቹ “ትልቅ ነን” ባዮችም ሞክረዉት አልጠፋ ሲላቸዉ የተውት ሲገፉት የሚጋፋ ሲቆርጡት የሚያቆጠቁጥና እንደ አፈታሪኩ ወፍ እንደ “ፊኒክስ” ሞተ አበቃለት ሲባል ከሞተበት ተነስቶ መኖሩን የሚያዉጅ የታሪክ አለት፥ የዘመን ሚስጢርና የጽናት ምልክት መሆኑን በአለም አደባባዮች ላይ የዘመረ የዚህ ዘመን የኢትዮጵያዊነት ጠበቃ ነዉ። ቴዲ ልክ እንደ ኢትዮጵያዊነት እሱ እራሱ ሚስጢር የሆነ ሰዉ ነዉ። ለዚህ ይመስለኛል አንዳንዶቻችን ቴዲ ለምን “ኢትዮጵያ” ብሎ እንደሚጮህ ያላወቅንለት። “ትዝብት ዉረሺ” ብሎ የተሰናበተንን ቴዎድሮስን የማይረዳ ሰዉ “ጉራ ብቻ” ብሎ እቅጩን የነገረንን ቴዲ መረዳት አይችልም። ኢትዮጵያዊነትን ለመረዳት የሁለቱን ቴዲዎች ስብከትና ከ”ቴዎድሮስ እስከ ቴድሮስ” ያለዉን ዘመን መረዳት ያስፈልጋል። ቴዎድሮስንና ቴዲሮስን ለመረዳትም ኢትዮጵያዊነትን መረዳት ያስፈልጋል። ዛሬ ይህንን ያልተረዱ ሰዎች ናቸዉ ይህ ድንቅ የኪነት ሰዉ ላይ ላዩን ሙዚቃ እያሰማን ዉስጥ ዉስጡን ግን “ኢትዮጵያን አድኑ” ብሎ ያስተላለፈዉን ትልቅ መልዕክት ወደ ጎን ትተዉ ቴዲ ይበልጣል ጥላሁን ይበልጣል እያሉ የራሳቸዉን ለዛ ቢስ ዘፈን የሚዘፍኑት። እስቲ እግዜር ያሳያችሁ ሰዉ ወርቅና ሰም ቀርቦለት ምን ቢሆን ነዉ ወርቁን ትቶ ሰሙን ካላፈስኩ እያለ ግብግብ የሚፈጥረው! ቴዲ የኢትዮጵያ ወርቅ ነዉ . . . . . ቴዲን ለመረዳት ሰምና ወርቅ ለይቶ ማየት የግድ ነዉ።
የአፄ ቴዎድሮስን የመቅደላ መልዕክት የዛሬዎቹ ትናንሾች መስማትም ማሰማትም አይፈልጉ ይሆናል። የኢትዮጵያ ህዝብ ግን የአፄ ቴዎድሮስን የአደራ ቃል አትስማ ቢሉት ይናገራዋል፥ አትናገር ቢሉት ይጽፈዋል፥ አትጻፍ ቢሉት ይዘፍነዋል፥አትዝፈን ቢሉት ያንጎራጉረዋል። ሸመንደፈሩ ቴዎድሮስ ካሳሁን ይህንን ድምጽ ሰምቶታለ፥ጽፎታል፥ ተናግሮታል፥ ዘፍኖታል፥ እስር ቤት ሆኖ አንጎራግሮታል። ለዚህ ነዉ ቴዲን የምንወደዉ። ቴዲን የምንወደዉ የቴዎድሮስን ትዝታ ስለቀሰቀስብን ብቻ አይደለም። ቴዲን የምንወደዉ “ኢትዮጵያዊነት” ጥብቅና አጥቶ ሲወንጀል ያለ ምንም ፍርሃት የ“ኢትዮጵያዊነት” ጠበቃ እኔ ነኝ ያለ ሰዉ ስለሆነ ነዉ። ቴዲን የምንወደዉ ያንን የመቅደላ አፋፍ የአደራ ድምጽ ያለምንም ፍርሃት ይዞልን ስለመጣ ነዉ።
ቀኑ፥ ወሩና አመተ ምህረቱ ትዝ አይሉኝም- ቦታዉ ግን በፍጹም አይረሳኝም – አስመራ ሲኒማ “ኦዲዮን” አዳራሽ ዉስጥ ነዉ። እራቴን ከበላሁ በኋላ አዳራሹ ዉስጥ ገብቼ ቦታ የያዝኩት በግዜ ነዉ። የድራማዉን መጀመር የሚናፍቀዉ አዳራሹን የሞላዉ ሰዉ አሁንም አሁንም አዳራሹን በፉጩትና በሆታ ያናጋዋል። ከምሽቱ ሰባት ሰአት ተኩል ሊሆን ጥቂት ደቂቃዎች ሲቀሩ በወታደራዊ ዪኒፎርም ያሸበረቁ ከፍተኛ የጦር መኮንኖች አዳራሹ ዉስጥ መግባት ጀመሩ። ሜጄር ጀኔራል መርዕድ ንጉሤ፥ ብርጋዴር ጄኔራል ታዬ ባለኬር፥ ብርጋዴር ጄኔራል ቁምላቸዉ ደጀኔ እና ኮሎኔል ተስፋዬ ትርፌ በወቅቱ አስመራ ዉስጥ ከማዉቃቸዉና በተለያየ አጋጣሚ ተገናኝተን ካናገርኳቸዉ ምርጥ የኢትዮጵያ ልጆች ዉስጥ ዋና ዋናዎቹ ነበሩ። ጄኔራል መርዕድ ንጉሴ በቅርብ ከማዉቃቸዉ የኢትዮጵያ ብርቅዬ የጦር መኮንኖች ዉስጥ አንዱ ናቸዉ። ጄኔራል መርዕድ አባት ሆነዉ መክረዉኛል፥የበላይ ሆነዉ አዘዉኛል፥እንደ ጓደኛ አጫዉተዉኛል። ብዙዎቹን የኢትዮጵያ ጀግኖች በስም ነዉ የማዉቃቸዉ፥ ጄኔራል መርዕድ ግን እጃቸዉ እጄን ሰዉነታቸዉ ሰዉነቴ ነክቷል፥ ትንፋሻቸዉ ሞቆኛል ንግግራችዉ መስጦኛል ምክራቸዉ ስንቅ ሆኖኛል።
ትዕይንት ስንት እንደሆነ ለግዜዉ ትዝ አይለኝም ብቻ መጋረጃዉ ተከፍቶ ትዕይንቱ ሲጀመር ባልቻ አባነብሶ ሁለት እጃቸዉን የፊጥኝ ታስረዉ ቁጭ እንዳሉ ምድረ ሶላቶ ከብቦ ለጣሊያን ታማኝ ይሁኑና ለሞሶሊኒ ገብሩ እያለ ይሳለቅባቸዋል። ባልቻ እሺም እምቢ ከአፋቸዉ አልወጣም። አባነብሶን የጨነቃቸዉ . . . . ለሚኒልክና ለጣይቱ የኢትዮጵያን ነገር ምን ብዬ እነግራቸዋለሁ የሚል ለራስ ሳይሆን ለአገር የመጨነቅ ሃሳብ ነበር። ይህን ግዜ ነበር አብራር አብዶ ያቺን ቀጭን ብትሩን ይዞ ወደ አዳራሹ ብቅ ያለዉ። አብራር አብዶ በዚያ ቅላቱ መድረክ ላይ ሲወጣ መድረኩን ማቅላት ነበረበት- እሱ ግን ድሮዉንም የደበዘዘዉን መድረክ ጭራሽ አጨለመዉ። በተለይ ያቺን ቀጭን በትር ወደ ባልቻ አባነብሶ እየቀሰረ . . . የጣሊያንን በመሰለ የተኮላተፈ አማርኛ. . . ባልቻ አባነብሶ ይኼ ኖ . . . . እሱ ደካማ ሽማግሌ ኖ እያለ በአድዋዉ ጀግና ላይ ሲያሾፍ ሲኒማ ኦዲየን አዳራሽ ሰዉ አልባ ይመስል ጭጭ አለ። አንገቴን ቀና አድርጌ ዞር ዞር እያልኩ ስመለከት ወታደራዊ ትዕዛዝ የተሰጠ ይመስል ሁሉም ሰዉ አጎንብሷል። ለምን አያጎንብስ የጀንነታችንና የአንንኩኝ ባይነታችን ምልክት የሆነ ጀግና በነጭ ነጫጭባዎች ተከብቦ . . . . . ደካማ ሽማግሌ ነዉ ሲባል! አብራር አብዶን አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪ ከነበርኩበት ግዜ ጀምሮ እወደዋለሁ። አስመራ ሲኒማ ኦዲዮን ዉስጥ ግን አብራር እራሱ ያነሳሳዉ ስሜቴ አመክኖዬን ቀማኝና አብራር አብዶ ሙያዉን በሚገባ ስለተወጣ ለግዜዉም ቢሆን የምወደዉን አብራርን ጠላሁት።
ፊቴን በሁለት እጆቼ አበስ አበስ አደረኩና አሁንም ካጎነበስኩበት ቀና ስል የሲቃና የእልህ ድምፅ ተሰማኝ። ይህ ድምፅ ከአብራር አብዶ አፍ . . . . ደካማ ሽማግሌ ኖ . . . . የሚል ቃል በወጣ ቁጥር እየበረታ ሄደ። ማነዉ ብዬ አዳራሹን መቃኘት ጀመርኩ። ፊታቸዉን በሁለት እጃቸዉ ሸፍነዉ ከእሳቸዉ በፊት ኖረዉ ላለፉ ጀግና ሰዉ ክብር የሚያለቅሱት የዚህኛዉ ዘመን ጀግና ጄኔራል መርዕድ ንጉሴ ነበሩ። እኔን ጨምሮ አዳራሹ ዉስጥ የነበረዉ ሰዉ ሁሉ ዕምባ በዕምባ ሆኗል። ጀግናን በደምብ የሚረዳዉ ጀግና ነዉና የጄኔራል መርዕድ ዕምባ ግን መቆሚያም ያለዉ አይመስልም ነበር። ድራማዉ ተፈጽሞ ከአዳራሹ ስወጣ ጄኔራል መርዕድ ሌላም ነገር ሞክረዉ ነበር ሲባል ሰማሁ- እሱ አይጠቅመንምና ልተወው። ጄኔራል መርዕድ ንጉሴ የቴዎድሮስን አደራ ለቴድሮስ ያቀበሉና ከቴዎድሮስ እስከ ቴድሮስ ባለዉ የታሪክ ቅብብሎሽ ዉስጥ አንዱን ትልቅ ምዕራፍ የጻፉ ሰዉ መሆናችዉን ሳልናገር ባልፍ ግን የሳቸዉ ብቻ ሳይሆን “ቃልኮ የእምነት ዕዳ ነዉ” ያለዉ የመቅደላዉ ጀግና አጽምም ይወጋኛል። ኢትዮጵያዊነት ከምንም ከማንም በላይ ነዉና የራሴ ጀግኖች አጽም ከሚወጋኝ የህወሓት ጥይት ወግቶኝ እኔም እንደነ ጄኔራል መርዕድ ባሸልብ ምርጫዬ ነዉ።