Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ልዕሊ 500 እሱራት ዝተመስረተሎም ፖለቲካዊ ክስታት ከምዝልዓለ ኣቐዲሙ ዝሓበረ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ እቶም ህይወት ሰብ ዘጥፍኡን ንብረት ሃገራን ህዝብን ዘዕነውን ካልእ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙን ግና ኣብቲ ናይ ምሕረት መስርሕ ከምዘየለዉ’ዩ ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ተበግሶ ዝወስድ ዘሎ ነቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተጎሃሃረ ክመጽእ ዝጸንሐ ብሄራውን ግጭታትን ካልእ ፖለቲካዊ ምፍሕፍሓትን ብዘተ ንፍትሑ ባይታ ንምጥጣሕ’ዩ።
በተለይም የአዲስ አበባ፣ የሃሳዋና ሻሸመኔ አካባቢ ወጣቶች ለሰላሙ ዘብ በመሆን ምንም አይነት የፀጥታ ችግር እንዳይፈጠር ያደረጉት አስተዋጽኦ የሚያኮራ ነው ብለዋል።
የሃገር መከላከያ ሰራዊትን ጨምሮ የፌደራል ፖሊስና ሌሎች የፀጥታ መዋቅር አካላትም፥ በቅንጅት የሰሩት ስራ የፕሬዚዳንቱ ጉብኝት በሰላም ለመጠናቀቁ መሰረት መሆኑንም ነው የተናገሩት።
ካብ መፋርቕ ወርሕቲ ሕዳር 2020 ኣትሒዙ፣ ልዕሊ 400 ዝኾኑ እሱራት ካብ ባድመ ብመካይን ተጻዒኖም፣ ናብ ባረንቱ ከምዝመጹ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ እቶም ኣስታት 200 ኣብ ከባቢ እታ ከተማ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ፕሪማ ካንትሪ ክተርፉ እንከለዉ እቶም ካልኦት ግና ድሕሪ ሓደ ሰሙን ናበይ ከምዝተወስዱ ክፈልጡ ከምዘይክኣሉ ኣመልኪቶም።
መርበብ ሓበሬታና ክትጉብንዩ እንከለኹም ንኽስሕበኩምን ሓደሓደ ባህሪታት ንምጥቃም ከኽእለኩምን ኩኪታት ንጥቀም፡፡ ብዛዕባ ንጥቀመሎም ኩኪታት ዝበለፀ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ናይ ብሕታዊነት ፖሊሲና ምርካብ ትኽእሉ
የላቲን አልፋቤት ወይም ሮማዊው አልፋቤት በመጀመርያው ሮማይስጥን ለመጻፍ የተለማ ጽሕፈት ነው። ዛሬው በዓለም ዙሪያ ይገኛል፣ በዓለም ከሚገኙት ልሣናት መካከል ብዙዎቹ የሚጻፉ በላቲን ፊደል ወይም ከላቲን ፊደል በተደረጀ ፊደል ነው።
መጀመርያው ላቲን አልፋቤት በቀጥታ ከጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት በተለይም ከኤትሩስክኛው አልፋቤት ተወሰደ። ይህም ኢታሊክ አልፋቤት በፈንታው ከጥንታዊው ምዕራብ ግሪክ አልፋቤት በተለይም ከኩማይ አልፋቤት ተለማ።
በሮማውያን አፈ ታሪክ ሁጊኑስ 1 ዓም አካባቢ እንደ ጻፈው፣ ኤቫንደር የተባለው ጀግና ምናልባት 1240 ዓክልበ. የግሪክ አልፋቤት ወደ ጣልያን አስገባ፣ ከዚያም እናቱ ሲቡሊቷ ካርሜንታ 15ቱን ፊደላት ወስዳ የላቲን አልፋቤት ፈጠረች። ነገር ግን ይህ ተረት እንደ ታሪካዊ አይቆጠረም።
እስከ 600 ዓክልበ. ግድም ድረስ ደግሞ የጽሕፈቱ አቅጣቻ ወይም ከግራ ወደ ቀኝ፣ ወይም ከቀኙ ወደ ግራ ሊሆን ቻለ። ከላይ ያለው ሠንጠረዥ ከግራ ወደ ቀኝ ሲጻፉ የነበራቸውን መልክ ያሳያል። ቀስ በቀስ ከ600 ዓክልበ. ግድም በኋላ እስከ 400 ዓክልበ. ግድም ድረስ፣ የኤትሩስክኛ አጻጻፍ ሁልጊዜ ከግራ ወደ ቀኙ መሄዱ መደበኛው ልማድ ሆነ።
ደግሞ በነዚህ ዘመናት ላይ (600-400 ዓክልበ. ያሕል) ኤትሩስክኛን ለመጻፍ የ፮ቱ ፊደላት - 𐌁 𐌊 𐌎 𐌏 𐌒 𐌗 - በጥቅም ተግባራዊ አልነበሩም። ሆኖም ከ«𐌎» በቀር እነዚህ ሁሉ በሮማይስጥ ቆዩ።
ሮማይስጥን ለመጻፍ ግን ስድስቱ ፊደላት፤ 𐌈 (ጥ)፣ 𐌎 (ሽ)፣ 𐌑 (ሥ)፣ 𐌘 (ጵ)፤ 𐌙 (ሕ)፣ 𐌚 (ፍ) አስፈላጊ ስላልሆኑ፣ ከአልፋቤት ተወገዱና መጀመርያው የላቲን አልፋቤት 21 ፊደላት ብቻ ነበረ፦
«ክ» የሚለውን ድምጽ ለመጻፍ በ«C»፣ «K»፣ ወይም በ«Q» የተጻፈው ሲሆን፣ አብዛኛው ጊዜ እንደ አናባቢው ይለያይ ነበር፣ እንዲህ፦ KA ካ፣ CE ኬ፣ CI ኪ፣ CO ወይም QO ኮ፣ QV ኩ።
በ400 አክልበ. አካባቢ ጥንታዊ ቅርጹ 𐌑 ለ/ሥ/ በሮማይስጥ ስላልጠቀመ የ𐌌 /ም/ ቅርጽ ወደ «M» ተለወጠ፤ እንዲሁም ቅርጾቹ 𐌇 /ህ/ እና 𐌍 /ን/ እንደ ዘመናዊ ቅርጾቻቸው H እና N ይጻፉ ጀመር። ለነዚህም ሁሉ (H, M, N) ተመሳሳይ ለውጦች በግሪኩ አልፋበት ደርሰው ነበር። እንዲሁም እንደ አንዳንድ ምዕራባዊ ግሪክ አልፋቤቶች በመምሰል፣ 𐌓 /ር/ ወደ R እና 𐌖 /ኡ/ ወይም /ው/ ወደ V ሊቀየሩ ጀመር።
በ230 ዓክልበ. ግድም፣ አስተማሪው ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «G» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር። በዚህ ወቅት ፊደሎች ደግሞ እንደ ቁጥሮች ስላገለገሉ የሌሎቹን ፊደላት ቁጥሮች ለመጠብቅ አዲሱ ፊደል «G» በቀድሞው «Z» ፋንታ በመተካት በ፯ኛው ሥፍራ ተሰካ።
በሮሜ ንጉሥ ክላውዲዎስ (33-46 ዓም የገዛው) ትዕዛዝ፣ ሦስት አዳዲስ ፊደላት ተጨመሩ፦ «Ↄ» (/ፕስ/)፣ «Ⅎ» (/ው/፤ ከ V /ኡ/ እንዲለይ)፣ እና «Ⱶ» (/ኢው/፣ በግሪክ ቃላት) ነበሩ። ሆኖም እነኚህ «የክላውዲዎስ ፊደላት» ከክላውዲዎስ ዘመን በኋላ አልቀሩም። በዚሁ ዘመን ግን ከ43 ዓም ያህል ጀምሮ፣ /ር/ እንደ R ስለ ተጻፈ፣ 𐌐 /ፕ/ እንደ ቀድሞ /ር/ በመምሰል እንደ «P» ሊጻፍ ጀመረ።
ጸሐፊው ኲንቲሊያን በጻፈው ኢንስቲቱቲዮ ኦራቶሪዮ በጻፈበት ወቅት (85 ዓም)፣ «X» ገና መጨረሻው ፊደል ይባል ነበር፣ ሆኖም በዚያው ጽሁፍ ዘንድ፣ በተለይ ግሪክኛን ቃላት ለመጻፍ ሁለት ፊደላት ከግሪክ (Y እና Z) ዳግመኛ እንዲጨመሩ የሚል አሣብ አቀረበ። ከዚያ በኋላ የላቲን ፊደላት ቁጥር 23 ሆነ፦
ፊደሉ «V» ወይንም /ኡ/ ወይንም /ው/ ሊወከል ይችል ነበር። ከ600 ዓም በኋላ በጀርመናዊ ቋንቋዎች ውስጥ ድምጹን /ው/ ለመጻፍ፣ ይደረብ ነበር እንደዚህ፦ VV። በየጥቂቱ ከ1500 በፊት የራሱ ፊደል W ተቆጠረ።
ፊደሉ «V» ደግሞ /ቭ/ ለመጻፍ ቻለ። ቅርጹም ከ«U» ጋር ይለዋወጥ ነበር። ከ1378 ዓም በታየ በአንድ አልፋቤት ለመጀመርያው ጊዜ «U» እና «V» እንደ ልዩ ልዩ ፊደላት ተቆጠሩ። በ1754 ዓም የፈረንሳይ አካደሚ በይፋ «U» እና «V» እንደ ልዩ ልዩ ፊደላት ይቆጥራቸው ጀመር።
ከ1516 አስቀድሞ፣ የላቲን ፊደል «I» ለተነባቢው «ይ»፣ ለአናባቢው «ኢ» ተጠቀመ። ሆኖም በቃል መጨረሻ ሲደረብ እንደ -ii ሲጻፍ፣ ቅርጹ እንደ -ij ይምሰል ጀመር። ከ1516 ዓ.ም. ጀምሮ ቅርጹ «J» ለተናባቢው «ይ» እና ቅርጹ «I» ለአናባቢው «ኢ» ይለያዩ ጀመር። ይህም ልዩነት በእንግሊዝኛ («ጅ» ከ«ኢ/አይ» ለመለየት) ከ1625 ዓም ኖሯል።
ይህ ሰንጠረዥ በቀላሉ ዋና ዋና አጠራሮች ለ5 ትልልቅ የአውሮጳ ቋንቋዎች ያሳያል። ሆኖም ከዚህ በላይ በጣም ብዙ ልዩ ድምጾች በሁለት (ወይንም በሦስት) ፊደላት ይመለከታሉ፣ ለምሳሌ በእንግሊዝኛ «SH» ለ/ሽ/ ይጻፋል። ከነዚህ 26 ተራ ፊደላት በላይ ደግሞ አያሌ ቋንቋዎች የራሳቸውን ልዩ ፊደላት አላቸው፤ ለምሳሌ በእስፓንኛው አልፋቤት ተጨማሪው ፊደል «Ñ» (/ኝ/) አለ፤ ወይም «Þ» (/ስ/) በአይስላንድኛ አለ።
ኣዛን-ተርሒም መስጊድ ሶማል ካብ ዘይሰምዕ እኮ ሽዱሽተ ዓመተይ ተቓሪቡ። ደወል-ቅዳሴ ቤተክርስትያን ቅዱስ ገብርኤል ከኣ’ሞ ሬሳ ወላዲተይ ካብ ዘፋነኽሉ 3 መጋቢት 2008 ረፋድ ሰዓት 10 ምስ ተፋነኽዎ’የ። እንዳገብሪኤል ፊደል ዝቖጸርክሉ ቤት ትምህርተይ’ዩ። እግሪ ዘትከለኒ ሪጋ ሶማልን ሜዳ እንዳ ድርየን ትርኢቱ ውሪግሪግ ይብለኒ ኣሎ። ኣንታ ግዲ ክርስዖ ኢለ። ዘዕበየኒ ከይርስዕ ይኽደነኒ።
ብድኽነትን ፍቕርን ሓለፋ ክንበር ከምዝከኣል ዝተማሃርክሉ ቤት ትምህርተይ’ዩ ኣኽርያ። መበቆልን ትውልድን ዘጻርዩ እንክገጥሙኒ፣ ዜግነተይ ኣኽርያ’ዩ እናበልኩ ገጽ ዝኸልኣሉ እዋና ሒደት ኣይኮነን።
ኣኽርያ ሃይማኖት፣ መበቆል፣ ዘርኢ፣ ዓዲ፣ ትውልዲ…ወዘተ ዝብሉ ሓረጋት ኣይመሃረትንን። ድኻኣን ሃብታማን ብማዕረ’ዩ ዝነብራ። ፍቕሪ ሰብን እንስሳን ኣብ ኣኽርያ’የ ተማሂረዮ። ከተማ ፓሪስ፣ ፍቕሪ ኮራኩር ዘገድሶም መሊኦማ’ዮም። ግና ኣይ ከም ኣኽርያን ዝብል ምጉት’ዩ ዘሎኒ። ሰብ ዘለዎ ዘበለ ኩሉ ነቲ ዘፍቕሮ እንተሃበ’ዩ ዝያዳ ዘፍቕር። ኣኽርያ ከኣ ቁራስ ቕጫን እንጌራ ምስ ኣኻልብን ደማሙን ተማቒሉ ዝነብር ህዝቢ’የ ዝፈልጠላ። ብዛዕባ ኣኽርያ እልፊ ኣእላፍ ክገልጹ ዝኽእሉ ብዙሓት’ዮም። ኣኽርያ ቦታ ድኽነትን ፍቕርን፣ ቦታ ጸወታን ባእስን፣ ቦታ ጅግንነትን መስዋእትን፣ ቦታ መሻይኽን ካህናትን፣ ቦታ ምሁራትን ጸሓፍትን፣ ቦታ መማህራንን ሰብ ጥበብን ስለዝኾነ። ብዛዕባ ኣኽርያ እንተልዒለ ብዙሕ’የ ዘውግዕ። ኣብ እግሪ ኣይፍል ታወር ኣኽርያ ናፊቐ ዝነባዕክሉ ድሮ ሓድሽ ዓመት’ውን ኣሎ። መበገሲ ጽሑፈይ ግና ኣኽርያ ስለዘይኮነ ናብ ኣውራ ኣርእስተይ’ደኣ ከብለኩ።
ኣብ ሽወደን፣ ከተማ ማልሞ’ዩ። ብመንገዲ ደንማርክ ከተማ ኮፐንሃገን ናብ ፓሪስ ክምለስ ባቡር እናተጸበኹ’የ። ብማዕዶ ዝተኣከቡ መንእሰያት ብዝርኣኹ ቛንቋ ትግርኛ ክዛረቡ ጸንሑኒ’ሞ ክሳብ ባቡር እትመጻኒ ምስኣቶም ከዕልል ብምሕሳብ ሰላምታ ተለዋዊጢ ክጽንበሮም ወሰንኩ።
ዕላላቶም ዓድን መበቆልን ኣብ ምጽራይ ዘድሃበ ምንባሩ ኣይሰሓትኩዎን። ኣብ ስደት ንብዙሓት ኤርትራውያን ጸልዩ ዘሎ ጉዳይ’ዩ። ብዓድን መበቆልን ምሕባን ሕማቕ ነገረ የብሉን። ጽልእን ቅርሕንትን ንምቱኽቷኽ ክሳብ ዘይኮነ።
ሰላምታ ተለዋወጥና። ከም ንቡር ካበይ ከምዝመጻእኩን ናበይ ይኸይድ ከምዘለኹን ተወከሱኒ። መኣዝን ጉዕዞይ ሓቢረ ድማ ነታ 21 ደቓይቕ ተሪፉዋ ዝነበረ ባቡር ምጽባይ ቀጸልና።
እቲ ቀደም፣ ኣበይ’ዩ ገዛውትኻ ዝብሃል ሕቶ ዝውቱር’ዩ ዝነበረ። ደቀስመራ እንተኮይኖም ኣኽርያ ፣ ማይ ተመናይ፣ ማይ ኣባሻውል፣.. ዕዳጋ ዓርቢ….ወዘተ ይምልሱ፣ ካብ ካልእ ከተማታት እንተኮይኖም ድማ ወዲ ባጽዕ፣ ወዲ ከረን፣ ወዲ ዓዲ ቀይሕ፣ ወዲ ተሰነይ…ወዘት። ካብ ዓድታት ዝመጹ ከኣ ከምኡ ዓድታት እናጠቀሱ …….ዝዓበይሉን ዝተወልድሉን ቦታ ይጽውዑ። ኣበ’ዩ ገዛውትኻ ወይ ከኣ ካበይ ኢኻ ምሕታት ናብ ክፋእ ዘንቀደ ሕቶ ኣይነበረን እቲ ቀደም እዋን።
ኣባል ሓሙሻይ ዙርያ ኮይነ ኣብ ዝተዓለምክሉ እዋን እዞም ዝጠቀስክዎም ከተማታትን ዓድታትን መላለዩ ሓድሕድና’ዮም ዝነበሩ። ካብ በስማቶም ንላዕሊ ወዲ ባጽዕ፣ ወዲ ከረን፣ ወዲ ዓዲቀይሕ፣ ብሌናይ፣ ዓሳውርታ ብዝብሉ ሳጓታት ዝዝክሮም ብዙሓት’ዮም። ካብዚ ዝሓለፈ ንጽልእን ምፍልላይን ዘንቀደ ትውልዲ ዓድን መበቆልን ምሕታት ክሰምዕ ግና ቦኽሪ እዝነይ ኣብ ስደት’ዩ። ሓደ ካብ ምልክታት ሕማም ስደት ከኣ’የ ዝብሎ። ስደት ሲንድሮም።
ኣብ ኢንተርነት፣ ፌስቡክ ፓልቶክን ትዊተር ዓድታት እናልዓሉ፣ መበቆልን መፈላለይን ነገራት ክጽሕትሩ ዝውዕሉን ዝሓድሩን ምህላዎም ኣስተብሂልኩም ትህልዉ ኢኹም። ተበግሶኦም ታሪኻዊ መጽናዕቲ ንምክያድ እንተዝነብር ማሕረ ምኾነ። ዕላማ መልእኽቶም መታሕትን ከበሳን፣ ሓመሴን ኣከለጉዛይን ሰራየን፣ ትግራይ ትግርኚን ንምራጽም ዘንቀደ ክመስል ስለዝመረጹ፣ ቅዱስ ዕላማ ኣለዎም ንምባል ኣየድፍርን።
ታሪኽን መበቆን ሓደ ሕብረተሰብ ንምጽራይ፣ ንኻልእ ሕብረተሰብ ምዝላፍን ምቁንጻብን ወይ ከኣ ነቲ ሓደ ምንኣድ ነቲ ካልእ ከኣ ምንሻው ዘድልየሉ ምኽንያት እንታይ ኮን ይኸውን። ኣበሳ ሕብረተሰብ ከጻሪ ዘንቀደ ውርጹጽ ኣበሳ ዘይብሉ ሰብ ከ ይህሉ ዶ ይመስለኩም?
መሳርሕተይ ግና ንመበቆልን ታሪኽን ህዝብታት ቤጃን ቤጋምድርን፣ ኣገውን ብሌንን ላስታን እንደርታን፣ ኣኽሱምን ሳባን፣ ኣዱሊስን በለው-ከለው…ወዘተ እናልዓለ መሊሰ ክሳብ ዝድንቁር ሕውስውስ ኣበለለይ።
ኣብ ገላ ካብ ዕላላቱ ከም ቁጥዕ እናበለ’ዩ። ንመበቖል ገለ ህዝብታት ክሳብ ምዝላፍ ይመጣጠር። ክትዕና መዛዘሚ ክንረኽበሉ ከምዘይኮና ተረዲኡኒ ኣሎ። ንግዜኡ ሰማዒ ጥራይ ክኸውን መሪጸ። ክልተ ኣፈን ሓንቲ እዝንን ናይ ዘለዎ ሰብ ፍልስፍና ሓዘል ጽውጽዋይ ከኣ ዘኪረ።
ፈጣሪ ንሰብ ዝዓደሎ ኣካላት በብጽምዲ ክነሱ፣ እተን ብዘይጽምዲ ዝተዓደላና ግና ኣዝየን ሓደገኛታት’የን። ሓንቲ ርእሲ፣ ሓንቲ ልቢ፣ ሓደ ከብዲ፣ ሓንቲ መልሓሰን ሓደ መትሎን ወይ ሓንቲ ርሕምን። ካብዘን ኩለን ዝያዳ ሓደገኛ ክትከውን እትኽእል ተዛሪባ ዘይትርብርብ ጸሪፋ ከኣ ዘይትዓግብ መልሓስ’ያ በሃላይ’የ። ሰብ ክልተ ኣፍ እንተዝነብሮ፣ ኣድራጋ ክጻረፍን ኣድራጋ ክበልዕን ነዛ ዓለም ዝያዳ’ዚ ዘላቶ መሕስኣ። በዛ ሓንቲ ኣፍና እኳ ክንድዚ ካብ ተጻረፍና’ሲ ክልተ እንተዝህልወና ደኣ ሕሰብዎ እንዶ? ሰብ’ሲ እንኳዕ ደኣ ክልተ ኣፍ ኣይሃለዎ፣ ዋላ’ኳ ኣፍ ካብ ምልኣት ልቢ ትዛረብ እንተኾነት። ልቢ’ውን ሓንቲ ምዃና ኣይትዘንግዑ። ክልተ ልብን ክልተ ኣፍን እንተዝህልወና’ሞ፣ ኣብ ሓደ እዋን ጥዑምን ጨዋምን ማይ ከምእተፈልፍል ዔላ ዶ ምኾንና? እዝግዮ…!
ካብ ማልሞ ናይ ሽወደን ናብ ርእሰ ከተማ ደንማርክ ዝኾነት ኮፐንሃገን ዘሳግር ኣስታት ሸሞንተ ኪሎሜተር ዝንውሓቱ ባሕሪ ዝሰንጠቀ ድልድል ብመስኮት ባቡር እናተዓዘብኩ’የ። ኣብ ኤውሮጳ ብዓይነቱ ናይ መጀመርያ’ዩ። ነበርቲ እተን ጎረባብቲ ከተማታት ኦራሰንድስብሩን ‘ዮም ዝብልዎ። ነታ ኣብ ሽወደን ብዕብየታ ብሳልሳይ ደረጃ እትስራዕ ከተማ ማልሞ፣ ምስ ርእሰ ከተማ ደንማርክ ዝኾነት ኮፐንሃገን ከምእትራኸብ ብምግባሩ፣ ንማልሞ ቁሸት ኣምሲሉዋ ክብሉ’ውን ይጨርቁ’ዮም። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰዓት ብዝመላለሳ ባቡር፣ ኣውቶቡሳትን መካይንን ኮፐንሃገንን ማልሞን ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝርከባ ተቐራረብቲ ከተማታት’የን ዝመስላ። እቲ ሓቂ ግና ኦራሰንድስብሩን ዘራኸበን ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት’የን። ስሙ ምሓዙ’ውን ስለዝኸበደኒ ድልድል መረብ ክብሎ’የ መረጺ። መረብ ናይ ኤውሮጳ። ካብ ጽቡቕ ምንዮት ዝነቐለ’ዩ። መረብ ንመጀመርያ እዋነይ ዝርኣኽዎ ናይ መወዳእታ ምሩዃት ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክለዋወጡ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ድልድል መረብ ሰብ ካብ ዘይመላለሶ 15 ዓመቱ ኮይኑ ኣሎ። ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከቐራረብ ዝተሃንጸ ድልድል፣ ብሰሪ ተጻረፍቲ መረሓሓቒ ክኸውን ምዕዛበይ ኣመና’ዩ ዘጉህየኒ። ካብ ዓዲዃላ ናብ ራማ ብመረብ ንምስጋር ኣስታት ሓደ ሰዓት ዝወስድ ጉዕዞ፣ ብስግረ ዶብ 18 ሰዓታት’ዩ ወሲዱለይ።
‘ስግር መረብ ስለእትውለድ ብዛዕባ መረብ ምላሽ ዘማጉት የብልካን’ ዝወቕስዎም ነበሩ ንኣቶ ወልድኣብ ወልደማርያም። ካብ ናይጀርያ ጀዓሊን ናይ የመን ጀበሊን ዝመበቆሎም ብዛዕባ መረብ ምላሽ ካብ መጎቱ፣ ስግር መረብ ዝተወልደ ደኣ ክንደየናይ ዘየማጉቶ’ መለሱ ኣቶ ወልድኣብ። እቲ እዋን’ቲ እንኳዕ እኳ ኢንተርነት ኣይነበረ። ተጻረፍቲ ብፌይስቡክ፣ ቲውተርን ፓልቶክን ቶግ ምተብሃሉ። ንምልልስ ኣቶ ወልድኣብን ተጻረፍቶምን፣ ናይ ዘመና ተጻረፍቲ ከየኮማስዕዎ ኣይተረፉን። ዝያዳ እኳ ደኣ ውርዝይናን ጭውነትን ብዝጎደሎ። መረብ ዝያዳ ከቀራርቦ ንዝኽእል ጎረባብቲ ህዝቢ ከረሓሕቁ፣ እንተኾነሎም’ውን ከናቑቱ ውዒሎም ዝሓድሩ ተጻረፍቲ ብዙሓት’ዮም።
ብመሬት ዘይራኸባ ዴንማርክን ሽወደንን ሳላዚ ካብ ዝህነጽ 15 ዓመቱ ዘቑጸረ ድልድል ኦራሰንድስብሩን ክቐራረባ እንከለዋ፣ ቅድሚ ሚእቲ ዓመት ኣቢሉ ብዝተሃንጸ መረብ ዝተቐራረባ ጎረባብቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረሓሓቓ ንዕዘብ ኣሎና። ነገረ’ያ ኣጋጣሚ ከኣ፣ መረብ ኤውሮጳ ዝተኸፍተሉ፣ መረብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተዓጽወሉ ምዃኑ ከይገረመኒ ኣይተረፈን።
ወሓዚ ላ ሴን ናይ ፈረንሳ ናብ ኣትላንቲክ ኣብ ዝፈሰሉ ናይ መወዳእታ ጉዕዞኡ፣ ንወደብ – ለ ሃርቭ ካብ ማእከል እታ ሃገር ከምዝፍለ ስለዝገበሮ፣ ነዚ ብዝሓጸረ መንገዲ ንምርኻቡ ፈረንሳውያን ዘመናዊ ተንጠልጣሊ ድንድል ምህናጾም ሰብ ኣዛሪቦም’ዮም። ድልድል ኖርማንዲ ብዝባኑ እናክትጕዓዝ ዝስምዓካ ምንቅስቃስ እኳ እንተዘይሃለወ ብግብሪ ግና ምስ ማዕበል ናይቲ ዝፈስስ ወሓዚ ሓይሎ ሜትሮታት ንየማንን ጸጋምን’ዩ ዝወዛወዝ። ፖትሩጋላውያን’ውን ምስቲ ኣብ ኣመሪካ፣ ሳንፍራንሲስኮ ዝርከብ ጎልደን ጌት ብሪጅ ዝመሳሰል ድልድል ሃኒጾም፣ ነታ ብባሕሪ ኣብ ክልተ ዝተኸፍለተ ከተማ ሊዝበን ከምእትራኸብ ጌሮም ኣማዕሮጎማ’ዮም። ነበርቲ’ዛ ጥንታዊ ከተማ ሊዝብዋ’ዮም ዝብልዋ። ኣብ ናይ ፈለማ ጉዕዞይ ናይ ቕብጥሮት ስማ’ዩ መሲሉኑ። ከምዚ እኳ ንሕና ንከተማ ኣስመራ፣ ኣስማሪኖ…እንብላ ማለት’ዩ።
ድልድላት ኖርማንዲን ሊዝብዋን፣ ዘመናውን ንተዓዛቢ መሳጥን’ዩ። ቁጠባዊ ኣገዳስነቱ’ውን ኣመና ዕዙዝ። ክንድቲ መረብ ንከባቢታት እንዳገርስን ራማን ንምምሕዳር ንኡስ ዞባ ዓድዃላን ወረዳ መረብ ለኸን ክህልዎ ዝኽእል ባህላውን መበቆላዊ ምትእስሳር ዘገድስ ግና ኣይመስለንን።
ኣብ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልቲኦም መንግስታት ንድልድል መረብ ንምፍራስ ስጉምቲ ዘይምውሳዶም ተስፋ ዘሎ ኮይኑ ይስምዓኒ። ኣርእስተይ፣ ብዝጸረፍናዮ መስፈር ከይንጽረፍሲ ኣይንጻረፍ ስለዝኾነ፣ ነዞም ጎረባብቲ መንግስታት በዚ እንተመጎስክዎም ኣይትሓዙለይ።
ነገረ’ያ ጸርፊ መንግስታት ካብ ተላዕለ፣ መራሒ ቬኔዙዌላ ነበር ኡጎ ቻቨዝ ንፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ጆርጅ ቡሽ ኣብ ገዛእ ዓዱ ኣብ ቅድሚ እኩባት መራሕቲ ሃገራት ‘ዲያብሎስ’ ክብል ዝጸረፈሉ ኣጋጣሚ ትዝክርዎ ዶ? ኣተኩሮ ማዕከናት ዜና ዓለም ስሒቡ ኔሩ’ዩ። እቲ እዋን’ቲ ዓለም ሲ እንኳዕ ንጸርፍታት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘይትሰምዖ ኮነት ዝበልክሉ ኣጋጣሚ’ዩ።
ካብ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ጸርፊ ከም ኣይሂ ዝናብ ዝወርደሉ ዝነበረ እዋን፣ ብዝያዳ ዝዝክራ ‘ከዳሚ’ያ። ንበሃልታ ተመሊሳ ዘጽረፈት ጸርፊ’ያ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝዳሎ ናይ ኢትዮጵያ ዜና ክትደጋገም ስለዝተወሰነ፣ እዝኒ ሰማዕቲ ዝኾኸየት ነበረት። ዝኸዓቡዋ ከኣ እቶም ዝበዝሑ’ዮም ዝብል ግምት ኣሎኒ። 150 ቃላት ኣብ ዝነበራ ዜና፣ እተን 50 ዝኾና ‘ከዳሚ ስርዓት ወያነ’ ዝብላ ምንባረን ሓንቲ ፍጻሜ እዝክር።
ክኢላታት፣ ዜና ቅጽላትን ኣጋንኖን እንተዘይበዝሖ ብፍላይ ከኣ ጸርፊ እንተዘይሃልዎ’ዩ ዝምረጽ ክብሉ ካብ ሞያን ስነ ምግባር ጋዜጠኝነትን ዝተበገሰ ርእይቶ ሃቡ። ሰማዒ ኣይረኸቡን። ‘ጸርፊ ሓበሬታ ኣይኮነን። ፍልጠት የብሉን። ጥበብ’ውን ኣይኮነን’ ደጋገሙ። ካብ ጌግኡ ዝጠዓስ’ሞ ዝምለስ ግና ተሳኢኑ። ዝያዳ ዝተጻረፈ ዝሓየለ ጋዜጠኛ ክሳብ ዝቑጽረሉ መድረኽ ተበጺሑ። ካብ ኩሉ ዝበኣሰ ከኣ፣ መንግስቲ ኤርትራ ተጻሪፉ ካብ ዘውረዶ ጉድኣት ንላዕሊ ንገዛእ ዜጋታቱ ዝመሃሮም ጸርፊ ብኢሱ። እንሆ ኸኣ ሎሚ፣ ሓያሎ ካብኣቶም ኣብ ኢንተርነት፣ ፌስቡክ፣ ትዊተርን ፓልቶክን ክጻረፉ ይውዕሉን ይሓድሩን ኣለዉ። ዝያዳ ዝተጻረፈ ዝያዳ ዝተቓወመ ክሳብ ዝመስል፣ ጸርፊ ብኮናትል ይራገፍ ኣሎ።
ገለ ገሊኣቶም ንፕረዚደንት ኢሳይያስን ነቲ ንሱ ዝመርሖ መንግስትን ጸሪፎም’ውን ስለዘይጸገብዎ፣ ‘በጃኻትኩም ኣጻርፉና፣ ጸርፊ ዘይተጻረፈ ካባና ይፈለ’ ክሳብ ምባል ዝበጽሑ’ውን ረኺበ ኣለኹ። ዲክታቶር፣ መላኺ፣ ጨቛኒ፣ ክናና፣ ወዲ መድህን በራድ፣ ዲያብሎስ…..ወዘተ..ወዘተ ዝኣመሰሉ ቅጽላትን ጸርፍታትን ገና እኹላት ስለዘይኮኑ፣ ሓድሽ ጸርፍን ቅጽላትን ዝመሃዘ ከም ጥበበይና ዝቑጸረሉ ግዜ ኣርኪቡና ኣሎ። ሓድሽ ሓበሬታ ምንዳይ ደኣ’ምብር ወግሐ ጸብሐ ሓድሽ ጸርፊ ምምሃዝሲ ዝዓብሶ የብሉን። ዘምጽኦ ለውጢ’ውን የልቦን በሃላይ’የ።
ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ዘለዎ ፖለቲከኛ ፈረንሳ’ዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ወዲ 87 ዓመት ኮይኑ ዝርከብ ዦን ማሪ ለ ፐን፣ ንዝመርሖ ሕሉፍ የማናዊ ሰልፊ፣ ሃገራዊ ግንባር፣ ብሰንኪ እርጋን ከመሓድሮ ብዘይምኽኣሉ ንቦኽሪ ጓሉ ማሪን ለ ፐን ኣረኪቡ፣ ናይ ክብሪ ስም ጥራይ’ዩ ሒዙ ዘሎ። እዞም ዓሌት፣ መበቆልን ዘርእን እናጻረዩ ብምጽራፍ ዝልለዩ ስድራ ፈረንሳ ብጥቕልሉ ብ ‘እንዳ ለ ፐን’ዮም ዝፍለጡ። ክብሪ ፈረንሳ ክምለስ እንተኾይኑ ሕብረተሰብ ፈረንሳ ፈሪሱ ዳግም ክህነጽ ኣለዎ’ዩ መርገጺኦም። ምትሕንፋጽ ጸሊም፣ ዓረብ ኣይሁድ፣ ጂፕሲን ካልእ ዓሌታትን ንሕብረተሰብ ፈረንሳ ጸይቕዎ’ዩ’ሞ ክፈርስ ኣለዎ በሃልቲ ከኣ’ዮም። ከተፍርስ ቀሊል’ዩ። ዝኸበደ ክትሃንጽ’ዩ። እንዳ ለፐን ግና ብዓሌት፣ ሃይማኖት፣ መበቆልን ዘርእን እናጠቓቐሱ ንሕብረተሰብ ፈረንሳ ከፍርስዎ ዘይፍንቅልዎ እምኒ የለን። ህዝቢ ፈረንሳ ሳላ ዝሓለፎ ሰውራታት ኣብ ኤውሮጳ ዝሓሸ ናይ ምጽዋር ተሞክሮ ዘጥረየ ህዝቢ’ዩ ዝብሃል። እንዳ ለ ፐን ግና ተኸኣኢልካን ተጸዋዊርካን ምንባር ዝብሃል የለን፣ ዘርእን መበቆልን ዓሌትን ምስ ዝጻረ’ዩ’ያ እቲ ዝብህጉዋ ፈረንሳ ህላዌኣ ክረጋገጽ ዝኽእል በሃልቲ’ዮም።
ኣብ ሓደ ሙዉቕ ክረምቲ፣ ንእሽቶ ጓሎም ንእንዳ ለ ፐን፣ ከም ወዝቢ ምልኩዕ ጎበዝ ኣጋጣማ’ሞ ኣይ ሳልይስቲ ኣይ ራብዕቲ ብኡ ንብኡ ድቂ ሓዘት። ንእንዳ ለ ፐን መንጸሮር ኮነ። ተጓይዮም ዓሌት፣ ዘርእን መበቆልን ጓሎም ዘጥነሰ ጎበዝ ኣጻረዩ። ወዮ ጎበዝ ካብ ዝምክሕሉ ዘርእን ዓሌትን ፈረንሳ ዘይምዃኑ ጥራይ ከይኣክል፣ ኣቐዲሙው’ን ካብ ክልተ ጎራዙ ብዘይ መርዓን ንቡርን ኣቦ ክልተ ቆልዑ ምዃኑ ፈለጡ። ረኺሱ’ዩ፣ መሽሚሹ’ዩ፣ ጠቕሊሉ ከይፈረሰ ኣይክህነጽን’ዩ ክብልዎ ንዝጸንሑ ሕብረተሰብ ፈረንሳ ዝያድኡ ዝረኸሱ ኮይኖም ከኣ ተሰምዖም። ጓሎም ዘጥነሰ ጎበዝ ውሉደይ ኢሉ ከይሓትት፣ እቲ ቆልዓ ድማ ብስም ኣቡኡ ዘይኮነ ብስም እንዳ ለ ፐን ክጽዋዕ ዛጊት ምስጢሩ ዘይተነግረ ስምምዕ ጌሮም ከኣ ብምስጢር ሓዝዎ።
እዚ ናይ ሓያሎ ዓመታት ምስጢር ዝተኸሽሐ፣ ኣቦ ቆልዓ ብሰንኪ ካንሰር ቅድሚ ሞቱ ሎሚ ዓመት ኣብ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዝዘርግሓ መጽሓፍ ነበረ። ናይ ነገር ኣጋጣሚ ድማ እዚ ጓሎም ንእንዳ ለ ፐን ኣጥኒሱ፣ ስም ወዱ ድማ ብስም እንዳ ለ ፐን ክጽዋዕ ዝተሰማማዓሉ ምስጢር ንዓመታት ዓቝሩ ዝጸንሐ ፈረንሳዊ፣ ካብ 2009 ክሳብ’ቲ ብጽኑዕ ሓሚሙ ካብ ስራሕ ዓለም ዝተፋነወሉ 2012 ኣብ ኤርትራ ዝተመደበ ኣምባሳደር ሪፖብሊክ ፈረንሳ ነበረ።
ኣምባሳደር ሮዠ ኦክ ቅድሚ ሞቱ ኣብ ዘዳለዋ ንታሪኽ ህወይቱ ኣብ እተዘንቱ መጽሓፍ፣ ንእንዳ ለ ፐን ካልእ መርድእ’ውን ገደፈሎም’ዩ። ምስቲ ዝፍንፍንዎ ዓሌት ኣይሁድ ጥቡቕ ምትእስሳር ከምዝነበሮን ኣባል ስለያ እስራኤል ምባሩን ዘቃልዕ መርድእ።
ናይ እንዳ ለ ፐን ፍጻሜ፣ ‘ሕማቕ ዘንቀደ ዘርኢ፣ ዓሌትን መበቆልን ናይ ምጽራይን ምቱኽቷኽ ተበግሶ ንዘለዎም ተጻረፍቲ፣ ቅድም ቀዳድም ዘርእን ዓሌትን ገዛእ ርእሶምን ደቆምን የጻርዩ’ሞ፣ ህዝቢ ብህዝቡ ሕብረተሰብ ብሕብረተሰቡ ንምጻርፍ ትብዓት ክረኽቡ’ ንምባል ኣኽኢልዎም’ዩ ንሓያሎ ኣንጻር የማናውያን ሰልፍታት ዝቆሙ ፖለቲከኛታት።
ዘርኢ፣ መበቆልን ዓሌትን ንምጽራይ እንተተበጊስና እምበኣር ሓደራኹም! እንተስ ኣባና እንተስ ኣብ ደቅና መበቆል ስግር መረብ ጥራይ ዘይኮነ መረብ ዘየራኽቦ፣ ስግር ባሕርን ውቅያኖስን መበቆል ርሑቕ ምብራቕ ኤስያ’ውን ክጸንሓና ስለዝኽእል ቅድመ ምድላዋት ንግበር።
የቪድዮ ዘገባ ፦ ላለፉት 20 ዓመታት ገደማ በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል የነበረው አለመግባባት በሰላም፤ በፍቅር እና ይቅርታ መፈታቱ ለሁለቱ ሕዝቦች ትልቅ – Kichuu
HomeAfaan OromooVideosየቪድዮ ዘገባ ፦ ላለፉት 20 ዓመታት ገደማ በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል የነበረው አለመግባባት በሰላም፤ በፍቅር እና ይቅርታ መፈታቱ ለሁለቱ ሕዝቦች ትልቅ
የቪድዮ ዘገባ ፦ ላለፉት 20 ዓመታት ገደማ በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል የነበረው አለመግባባት በሰላም፤ በፍቅር እና ይቅርታ መፈታቱ ለሁለቱ ሕዝቦች ትልቅ እፎይታ መስጠቱን በምዕራብ ሳዉዲ የሚገኙ ኤርትራዉያን እና ኢትዮጵያውያን ገለጡ። ከሳምንት በፊት በኢትዮጵያ፤ ትናንት ምሽት ደግሞ በጅዳ የኤርትራ ቆንስል ጋባዥነት በተካሄደው ደማቅ የሰላምና የአንድነት ደስታ መግለጫ ልዩ ዝግጅት በጅዳ እና አካባቢው ከሚገኙ ከተሞች ወደ 500 ኢትዮጵያውያን እና ኤርትራውያን ታድመዋል። (በነብዩ ሲራክ)
ለሰላም እና ፀጥታ መደፍረስ አንዱ ምክንያት የወጣቱ ስራ አጥነት በመሆኑ በስፋት እና በትኩረት ሊሰራበት እንደሚገባ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ለማ መገርሳ ገለፁ፡፡
ከሶማሌ ክልል ተፈናቅለው በአዳማ በተጠለሉ ዜጎች እና በአካባቢው ነዋሪ ወጣቶች መካከል የተፈጠረውን ግጭት ለማረጋጋት እየሰራ መሆኑን የከተማ አስተዳደሩ ፖሊስ ገለጸ።
በተለምዶ የሕግ ባለሙያዎች በንግዱ ዘርፍ ለሚንቀሳቀሱት ተወዳዳሪ ኃይሎች የተጋለጡ አልነበሩም፡፡ ይህ በሲቪል ሎው የሕግ ሥርዓት ተከታይ ሃገራት በአድቮኬቶችና ላቲን ኖታሪዎች እንዲሁም በኮመን ሎው የሕግ ሥርዓት ተከታይ ሃገራት በባሪስተሮች፣ ሎሊሳይቶሮች እና ኮንቬሮች መካከል ተመሳሳይ እውነታ ነበር፡፡ በእነዚህ በሁለቱ ሥርዓት የሕግ ሙያ ቁጥጥር የሚተገበረው በቀጥተኛ የመንግሥት ቁጥጥርና በላቀ ሁኔታ ደግሞ በራስ አስተዳደር (self regulation) ባለሙያዎች በተቀረፁ ሕጎች በመተዳደር ነው፡፡ ይህ የሕግ ሙያ ቁጥጥር ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በእነዚህ ሥርዓቶች በፈጠረው የፀረ-ውድድር ተፅዕኖ ምክንያት በከፍተኛ ሁኔታ እየተተቸ ይገኛል፡፡
በአሁኑ ወቅት በርካታ ተንታኞች የሕግ አገልግሎቱ ፀባይ የተወሰነ የግል ቁጥጥር እንደሚያስፈልገው ቢስማሙም በተመሳሳይ ሁኔታ ቁጥጥሩ በተለይ የራስ አስተዳደር ሕጎች (rules of Self Regulation) ውድድርን አብዝቶ በመገደብ እና ለሕጉ ሙያ ጥቅም በመቆርቆር የብዙኃኑን ሕዝብ ጥቅም ከግምት ላያስገባ ይችላል የሚል ፍራቻ አላቸው::
ሰፊ የኢኮኖሚ ጥናት እንደሚያሳየው ለሕግ ሙያ አገልግሎት የሚሰጥ ነፃነት (free market for legal services) አጥጋቢ ውጤት ላያመጣ ይችላል፡፡ የተጠቃሚውን ርካታ የሚያጓድሉ ሦስት ዓይነት የገበያ ጉድለቶች አሉ፡፡ እነዚህም ያልተመጣጠነ መረጃ (Information asymmetry)፣ ውጫዊ አሉታዊ ተፅዕኖዎች (Negative Externalities) እና የአቅርቦት ዝቅተኛ መሆን (public goods under supply) ናቸው፡፡ ከገበያ ውድቀት ባሻገር ተጠቃሚነትን የማዳረስ ግቦች (distributional goals) ወይም መልካም ማሕበራዊ ግንኙነት (paternalism)፣ የውድድር ሕግ (competition Law) የመሳሰሉት ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የጥብቅና ሙያ አገልግሎትን ለመቆጣጠር ምክንያቶች ናቸው፡፡
ምንም እንኳን ጠበቆች ስለሚሰጡት የሕግ አገልግሎት ምሉዕ የሆነ መረጃ ቢኖራቸውም ተጠቃሚዎች አገልግሎቱን ከማግኘታቸው በፊት ጥራቱን የሚለኩበት መንገድ ስለማይኖራቸው ምርጫቸው አብዛኛውን ጊዜ ዋጋን መሠረት ያደርጋል፡፡ ተጠቃሚዎች የሚያገኙትን አገልግሎት ጥራት መለካት ካልቻሉ ከፍተኛ ጥራት ያለውን አገልግሎት በከፍተኛ ዋጋ ለማግኘት ፈቃደኞች አይሆኑም፡፡
እ.ኤ.አ. በ2001 በኢኮኖሚክስ የሽልማት ዘርፍ የኖቤል ተሸላሚ ከነበሩት አንዱ ጆርጅ አኪርሎፍ እንደሚሉት ያገለገሉ መኪኖች በሚሸጡበት ገበያ ገበያው ምቹ አይደለም፤ ምክንያቱም በሻጩና በገዢው መካከል ስለመኪናው ያለው ያልተመጣጠነ መረጃ ነው፡፡ የመኪናው ሻጭ ከመኪናው ጋር አብሮ ስለነበር ስለመኪናዋ ብቃት ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ በተቃራኒው ገዥ ስለመኪናዋ የሚያውቀው ነገር የለም፡፡ ይህም ሻጭ አንድ ብልጫ አለው፡፡ ገዢ የሚያውቀው ነገር ስለሌለ ለመኪና አማካኝ ዋጋ ብቻ ከፍሎ ለመግዛት ይፈልጋል፡፡ መኪናቸው ከአማካኝ ዋጋ የተሻለ እንደሚያወጣ የሚያውቁ ሻጮች ገበያውን ለመልቀቅ ይገደዳሉ፡፡ ይህ ከሆነ ዘንዳ ዋጋቸው ከአማካኝ ዋጋ በታች የሆኑ መኪኖች ብቻ ገበያው ውስጥ ይቀራሉ ማለት ነው፡፡ ይህም ሂደት ምንም ሊሠሩ የማይችሉ መኪኖች ብቻ ገበያ ውስጥ እስኪቀሩ ይቀጥላል፡፡ ባጭሩ መጥፎዎቹ መኪኖች ጥሩዎችን ከገበያ አስወጧቸው ማለት ነው፡፡
የኢኪርሎፍ ምሳሌ ሙሉ ታሪኩን አስረግጦ ላያስረዳ ይችላል፡፡ ለምሳሌ አንድ ሠው ዕቃ ሲገዛ በደንብ ሳያይ እንደማይገዛ ዕሙን ነው፡፡ ለምሳሌ ጫማ የሚገዛ ሰው ጫማውን አጥልቆ ራመድ ራመድ እያለ በመስታወትም እያየ የሻጩንም አስተያየት ከመጠየቅ አይቦዝንም፡፡ ተመሳሳይ ጫማ የገዙትን ወዳጆቹንም ሊያማክር ይችላል፡፡ ጥሩ ዕቃን ለማግኘት ይህን ያህል ጥረት የሚደረግ ከሆነ የመረጃ ችግር ያን ያህል አሳሳቢ ላይሆን ይችላል፡፡ በፍለጋ የተገኘው ዕቃ ግን መለዮውን አይተን፣ ቀለሙን፣ ቅርፁን፣ ሽታን ወይም አስተሻሸግን ብቻ በሚመለከት መሆኑን ልብ ይሏል፡፡ ይህም የፍለጋ ሂደት የጥሩ ዕቃን ሙሉ ገጽታ ሊያሣይ ይችላል፡፡ በእርግጥ አልፎ አልፎ ዕይታ ብቻውን ሊሸውድ ይችላል፡፡ ጥሩ ዕቃን ለምሳሌ ሹራብም ሆነ ጫማ ለብሶ በማየት መሞከር ይቻል ይሆናል፡፡ ነገር ግን አንድ ሰው ምግብ ቤት ምሣ ከመብላቱ በፊት ምግቡን እንዲቀምስ ይፈቀድለታል?
የመረጃን ችግር ለመቋቋም የሚያስችሉ የተለያዩ አማራጮች ሊኖሩ ይችላሉ፤ ከነዚህም ውስጥ ቁጥጥር (regulation) አንዱ ነው፡፡ መንግሥት የጥራት ደረጃዎችን ወይም ምርት ማስገቢያ መመዘኛዎችን ማስቀመጥ ይችላል፡፡ ከዚህም በመነሳት መንግሥት ከምርቱ ደረጃ አንፃር አይቶ አምራቾችን ሲዘጋ ይታያል፡፡ ስለዚህ የታሸገ ውኃ የሚሸጡ ድርጅቶች የምርታቸውን ጥራት ለማሳየት የተለያየ መለኪያዎችን ይጠቀማሉ፡፡ ገዢውም እነዚህን መለኪያዎች በማየት ውሃውን ይገዛል፡፡ ነገር ግን አንድ የሕግ አገልግሎት ለማግኘት የሚፈልግ ደንበኛ የጠበቃውን ብቃት እንዴት ማወቅ ይችላል? በሚለብሰው ልብስ? በሚያሽከረክረው የመኪና ዓይነት? በአነጋገሩ ዘይቤ? ደንበኛውን በሚያናግርበት ወቅት ስልኩ በጮኸበት ብዛት? ቢሮው በሚገኝበት ሠፈርና ህንፃ ጥራት? የተማረበት ዩንቨርሲቲ? በጥብቅና የሠራው የሥራ ልምድ? እነዚህ ሁሉ የፍለጋ መለዮዎች (search qualities) ናቸው፤ በተወሠነ መልኩም የጥራት ማሳያዎች ናቸው፡፡ ውድ መኪና የሚያሽከረክር እና ምርጥ ልብሶችን የሚለብስ ሠው ሀብታም ሊሆን ይችላል፤ ምናልባትም ሀብታም የሆነው በሰጠው ግልጋሎት ባገኘው ብዙ ገንዘብ ሊሆን ይችላል፤ ሀብቱን ወርሶ ልብስና መኪናውን ደግሞ ተውሶም ሊሆን ይችላል፡፡ ስልኩ ደጋግሞ ስለጠራ ሰውዬው እጅግ ተፈላጊ ነው ሊባል ይችላል፤ ወይም ደግሞ ለአንድ ሰው በየሁለት ደቂቃው እንዲደውልለት በክፍያ ተስማምቶም ሊሆን ይችላል፡፡ ውጪዓዊ መለዮዎች የትኛው ጠበቃ ምርጡ እንደሆነ ለመለየት አያመቹም ወይም አያስችሉም፡፡ በተደጋጋሚ በማይገዙት እና በማይዋዋሉት አገልግሎቶች ላይ ይህ ጉዳይ የምርጫ መዛባትን እንዲሁም አጠቃላይ የጥራት መዛባትን ያስከትላል፡፡
በመረጃ አለመመጣጠን ሊከሠት የሚችለው ሌላው ችግር የሞራል ጥፋት (moral hazard) ነው፡፡ በሕግ ባለሙያዎች የሚሰጠው አገልግሎት ታማኝነትን የሚጠይቅና ከባለጉዳዩ ጋር በቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ባልሆነ የገንዘብ ተኮር ግንኙት ሊገለጽ የሚችል ነው፡፡ የሞራል ጥፋት በወካይና በተወካይ ግንኙነት ላይ የተለመደና ከመረጃ እጥረት ጋር በተያያዙ ችግሮች የሚመጣ ነው፡፡ ይህም አገልግሎት ሰጪው ጠበቃ (ተወካይ) ሊያሳካው ካሰበው ግብና በደንበኛው (በወካዩ) ዓላማ መካከል ልዩነት እንዳለ ይጠቁማል፡፡ ደንበኛው ወይም ወካዩ የሚፈልገውን የዋጋ-ጥራት ተዛምዶ መግለጽ ስለማይችል ጠበቃው (ተወካዩ) ለሚሰጠው የሕግ ሙያ አገልግሎት ከፍተኛ ዋጋዎችን ለማስከፈል እንዲያመቸው በማሰብ አገልግሎቱ ከፍተኛ ጥራት ያለው በማስመሰል ያቀርባል (ምንም እንኳን ደንበኛው (ወካዩ) በደህና ጥራትና በመጠነኛ ዋጋ አገልግሎቱን ማግኘት የሚበጀው ቢሆንም)፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ደንበኛው (ወካዩ) የማይፈልገውን የአገልግሎት ዓይነት ጠበቃው (ተወካዩ) የሚያቀርብበት አደጋም ይስተዋላል፡፡ በአንዳንድ የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ላይ ይህ የመረጃ ችግር #ደጋግሞ የመግዛት$ (“Repeat purchase”) ዘዴን ሊቀንስ ይችላል፡፡ ተጠቃሚዎች የሠለጠኑ (professional) ገዥዎች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በዚህ ጊዜ አገልግሎቱ በአጥጋቢ ሁኔታ ሊሰጥ ይችላል፡፡ ምንም እንኳን በየቤታቸው የሕግ አማካሪ ያላቸው ደንበኞች የሚሠጣቸውን የጥብቅና አገልግሎት ጥራት መለካት ቢችሉም በወቅታዊነት ጠበቃን የሚጠቀሙ ደንበኞች ላይ ይህ እውነታ ነባራዊ አይደለም፡፡
ከደንበኛ አያያዝ በስተቀር የመጀመሪያውቹ ሁለቱን መመዘኛዎች ለመቆጣጠር አስቸጋሪ ነው፡፡ የሕግ ምክር ሥራን በተመለከተ ደንበኛው ስለጠየቀው የሕግ ምክር ጠበቃው የተቻለውን ሁሉ እንዳደረገና የተሰጠውም ምክር አግባብ ስለመሆኑ አያውቅም፡፡ የደንበኛውን ጥቅም በፍ/ቤት ማስጠበቅን በተመለከተም ጠበቃው የደንበኛውን ጥቅም ከማስከበር አንፃር ሊነሱ የሚገባቸውን ሁሉንም የመከላከያ ሀሳቦችና ክርክሮችን ማንሳቱን ማወቅ አስቸጋሪ ነው፡፡ ጠበቆች የደንበኞቻቸውን ጉዳይ ለማጥናትና ለማዘጋጀት ምን ያህል ጊዜ እንደወሰደባቸው ወይም በተገቢውና በበቂ ሁኔታ መዘጋጀታቸው በምን ይታወቃል? ደንበኞችስ ያገኙትን የሕግ አገልግሎት ጥራት ደረጃ በምን ይለካሉ? እነዚህ ነገሮች ካልታወቁ ተጠቃሚዎች ለጠበቃ ለመክፈል ፈቃደኛ አይሆኑም፡፡ ያገለገለው መኪና ምሳሌ እዚህ ጋር ነው እንግዲህ የሚመጣው፡፡ ምንም ብቃት የሌላቸው ጥሩ መሣይ ግን ምንም የማይጠቅሙ ሙያውን ይመሩታል፡፡ ብቃት ያላቸውና እምነት ሊጣልባቸው የሚገቡ ጠበቆች ግን አገልግሎቱን ለቀው ይወጣሉ፡፡ ለዚህም ነው መንግሥት ጠበቆችን እና የሕግ አገልግሎቱን ለመቆጣጠር ደፋ ቀና የሚለው፤ ለዚህ ነው መንግሥት ወደ ጥብቅና ሙያ አገልግሎት ከመገባቱ በፊት የተለያዩ ሊታለፉ የማይገባቸው መስፈርቶችን የሚያስቀምጠው፡፡ የትምህርት ደረጃ፣ አግባብ ባለው አካል የተዘጋጀ ፈተናን ማለፍ፣ የሕግና የሥነ-ምግባር ደረጃዎች ማጤንና የመሳሰሉት፡፡ እነዚህ የሙያ ቁጥጥሮች በራስ አስተዳደርም ሆነ ቀጥተኛ በሆነ በመንግሥት ቁጥጥር በሁለቱ የሕግ ሥርዓት ተከታይ ሃገሮች ደረጃውና ዓይነቱ ይለያይ እንጂ ተመሳሳይ ነው፡፡ የዚህ የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ቁጥጥር ደካማ ጎን የቁጥጥር ደረጃውና ዓይነት በጣም ዝቅ ወይም በጣም ከፍ ሊል መቻሉ ነው፡፡ ከፍ ሲል በአውሮፓ ሕብረት አባል ሃገራት እንደተስተዋለው ጥቂት ጠበቆች፣ አነስተኛ የውድድር መንፈስና የተጠቃሚዎች ከፍተኛ ወጪ ለማውጣት መገደድ ነው፡፡ ዝቅ ሲል ከላይ የተገለፁት ችግሮች መስተዋላቸው ነው፡፡ ስለዚህ የጥብቅና ሙያ አገልግሎት የቁጥጥር መስፈርቶች በጣምም ከፍ በጣምም ዝቅ ያላለና ለጥብቅና ሙያ አገልግሎት እንደሃገሩ ተጨባጭ ሁኔታ የጠበቆችን ብቃትና ችሎታ ሊለይ የሚችል እንዲሁም ሕብረተሰቡ ከጥብቅና ሙያ አገልግሎት ሊያገኝ የሚገባውን አገልግሎት ሊያስገኘው በሚችል አኳኋን መስፈርቶቹ መቀረጽና ተግባር ላይ መዋል አለባቸው፡፡
ጠበቆች ከደረጃ በታች የሆነ የጥብቅና ሙያ አገልግሎትን ሲያቀርቡ ወይም ሲሰጡ ደንበኞች ብቻ ሣይሆኑ ለጉዳዩ ሦስተኛ የሆነ ወገንም ሊጎዳ ይችላል፡፡ ለአሉታዊ ውጫዊ ተጽዕኖ ችግር የመጀመሪያው ሕጋዊ የመፍትሔና የመከላከያ ዕርምጃ በተጠያቂነት ሕግ (liability law) ይመለሳል፡፡ ለጥፋቶች ተጠያቂ የመሆን አሠራር ጥፋትን ለሚያቅዱ ግለሰቦች አሠራራቸውን እንዲያስተካክሉ ትልቅ ምክንያት ይሆናቸዋል፡፡ የሕግ ኢኮኖሚያዊ ትንታኔ እንደሚያሳየው የተጠያቂነት ሕጎች በውስን ሁኔታዎች ላይ ብቻ የጥፋት ርምጃዎችን ለማስጠንቀቅ (deterrence) ይረዳሉ፡፡ በቀጥተኛ ተጠያቂነት ሕግ ጊዜ ካሣ የሚከፈለው በደረሠው ጉዳትና በጉዳት አድራሹ መካከል ምክንያታዊ ግንኙት (causal link) ሲኖር ነው፡፡ ይህ ሕግ እንደ ማስጠንቀቂያ (deterrence) የሚያገለግለው የሚከፈለው የካሣ መጠን ከደረሰው ጉዳት ጋር እኩል/ተመጣጣኝ ሲሆን ነው፡፡ ነገር ግን ዳኛው የአሉታዊ ውጫዊ ተፅዕኖን መጠን በትክክለኝነት መመዘን ካልቻለ ይህ ጉዳይ ተግባራዊ አይሆንም፡፡ በቸልተኝነት ሕግ ጊዜ አጥፊው በሕግ የሚፈለገውን የጥንቃቄ ደረጃ መምረጡን ዳኛው መወሰን አለበት፡፡ በድጋሚም የካሣው መጠን በርግጥ ከደረሠው ጉዳት ጋር እኩል መሆን አለበት፡፡
ዳኛው ጥቃቅን ጥቅሞችን (Marginal benefit) እና የተጨማሪ ጥንቃቄን ዋጋ (costs of additional care) የሚለይበት በቂ መረጃ ከሌለው በቸልተኝነት ሕጉ ላይ ተጨማሪ ችግር ይፈጥራል፡፡ በተጨማሪም በቸልተኝነትም ይሁን በቀጥተኛ ተጠያቂነት (negligence and strict liability) ምክንያታዊ ግንኙነት በቀላሉ ላይሟላ ይችላል፡፡ በመሆኑም የተጠያቂነት ሕጎች በሕግ ባለሙያዎች ደካማ አፈፃጸም (performance) የተፈጠሩትን ውጫዊ ተፅዕኖዎች በተሟላ ሁኔታ እንዲረዳ ሊያደርግ አይችልም፡፡
ከላይ የተጠቀሱት የተጠያቂነት ሕግ ድክመቶች በአጠቃላይ በጥብቅና ሙያ አገልግሎት ላይ እየተስተዋሉ በመሆኑ ቁጥጥርን የሚያስገድዱ ጉዳዮች ሆነዋል፡፡ በጥብቅና ሙያ አገልግሎት ሊፈጠር የሚችለውን የጥራት ማሽቆልቆል ቁጥጥር ሊታደገው ይችላል፡፡ ከተጠያቂነት ማለትም ጉዳት ከደረሰ በኋላ ወደ ርምጃ ከሚሔደው የተጠያቂነት ሕግ በተቃራኒ ቁጥጥር በቅድሚያ የጥራት መስፈርቶችን በመቀመር ብቁ ያልሆኑ ባለሙያዎች ወደ ጥብቅና አገልግሎት እንዳይገቡ ያግዳል፡፡ የሕግ ኢኮኖሚ ትንታኔ ቁጥጥር ከተጠያቂነት ሕግ የተሻለ የሚሆንባቸውን አያሌ ምክንያቶች ያስቀምጣል፡-
የደረሰው ጉዳት በግለሰቦች ላይ በብዛት የተስፋፋ ሲሆን ወይም ምክንያታዊ ግንኙት (causation) ማረጋገጥ ሳይቻል ሲቀር ተጠያቂነት ሊነሣ ወይም ወደ ፍርድ ቤት ሊቀርብ አይችልም፡፡
ነገር ግን በሕግ ሙያ አገልግሎት የመረጃ እጥረት በመንግሥት ባለሥልጣናት ላይም ሊከሠት ይችላል፡፡ የጥራት መስፈርቶችን የማስቀመጥ አስተዳደራዊ ወጪም በጣም ከፍተኛ ሊሆን ይችላል፡፡ አጥጋቢ የጥራት መስፈርቶችን ለማስቀመጥ ሕግ አውጪው ጥራትን እንዴት እንደሚለካ ማወቅ አለበት፡፡ ይህ ደግሞ ለፍርድ ቤቶች የዝቅተኛ ኢ-ሙያዊ አሠራር (malpractice cases) ጉዳዮችን የመቆጣጣር ያህል የከበደ ይሆናል፡፡
ስለዚህም ከግብዓት ጋር ተዛማጅነት ያላቸው የቁጥጥር ርምጃዎች ማለትም ተገቢ የትምህርት ደረጃን መጠየቅንና በሥራ ላይ ሥልጠናን የማድረግ ርምጃዎች ከውጤት ጋር ተዛማጅነት ላላቸው የጥራት መለኪያዎች ተመራጭ ይሆናሉ፡፡
የማይከፍሉ ተጠቃሚዎችን ወይም ደንበኞችን አገልግሎት ሰጪው ከተጠቃሚነት ማስወጣት ባለመቻሉ ምክንያት በነፃ ገበያ ውስጥ የሕዝብ አገልግሎት አቅርቦት ከመጠን በታች የመሆን ባሕርይ አላቸው፡፡ የሕዝብ የአገልግሎት አቅርቦትን ለማረጋገጥ መንግሥት የሕዝብ አገልግሎቶችን አቅርቦት የሚመለከቱ ድንጋጌዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡ የሕግ ባለሙያዎች ለጠቅላላው ሕዝብ ከፍተኛ ጥቅም ያላቸውን አዎንታዊ ውጤቶችን ስለሚያስመዘግቡ መንግሥት የጥብቅና ሙያ አገልግሎት በገንዘብ ማግኘት ለማይችሉ ዜጎች ከአገልግሎቱ ተጠቃሚ እንዲሆኑ የተለያዩ ድጋፎችን ያደርጋል፡፡ ጠበቆች አግባብ ያለውን የፍትሕ አመራር ግዴታዎች በመወጣት ረገድ ወሣኝ ሚናን እንዲጫወቱ፣ የፍትሕ ሥርዓቱን ራዕይ ዕውን ለማድረግ የበኩላቸውን እንዲወጡ፣ ለሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓትና ለሃገሪቱ ሕጎች ተፈፃሚነት የድርሻቸውን እንዲያበረክቱ መንግሥት በተለይ አቅም የሌላቸውን ወገኖች የጥብቅና አገልግሎት እንዲያገኙ በጠበቆች ላይ ሙያዊ ግዴታ በመጣልና ይህን ሙያዊ ግዴታ መወጣት አለመወጣታቸውን ክትትልና ቁጥጥር በማድረግ አፈጻፀሙን መከታተል አለበት፡፡
የጥቅብና ሙያ አገልግሎትን መቆጣጠር ከላይ የተገለፁትን የገበያ ጉድለቶች (የመረጃ አለመመጣጠን፣ አሉታዊ ተፅዕኖዎች እና ዝቅተኛ አቅርቦቶች) ከማስተካከል ባሻገር ሌሎች ሕዝባዊ ግቦች (Public Interest goals) አሉት፡፡
መንግሥታት ተጠቃሚነትን በማዳረስ ግቦች ወይም መልካም ማሕበራዊ ግንኙነት ግቦች ሊነሳሱ ይችላሉ፡፡ የዋጋ ቁጥጥር ወይም የዋጋ ጣራን መወሰን ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው ሰዎች የጥብቅና አገልግሎትን እንዲያገኙ እና ሕገ-መንግሥታዊ መብቶቻቸው እንዲጠበቅላቸው ሊያረጋግጥ ይችላል፡፡ ተጠቃሚነትን ከማዳረስ ባሻገር መንግሥት የሕግ ዕውቀት የሌላቸው ሰዎች ሕጋዊ ልውውጥ (Legal transaction) ሲያደርጉ የሕግ እገዛን እንዲያገኙ ማስገደድን አስፈላጊ ሆኖ ሊያገኘው ይችላል፡፡
ይህ ሁኔታ ግን የጥብቅና ፈቃድ አስተዳደርና አሰጣጥን አስመልክቶ በተደረገው የመሠረታዊ የሥራ ሂደት ለውጥ ጥናትም ሆነ ተዘጋጅቶ በቀረበው ረቂቅ ሕግ ውስጥ የተባለ ነገር የለም፡፡ ጠበቆች የሚሰጡትን የሕግ አገልግሎት አስመልክቶ ከደንበኞች ጋር ሲዋዋሉ የዋጋ ቁጥጥር አልተደረገባቸውም ወይም የዋጋ ጣራ አልተቀመጠላቸውም፡፡ በተመሳሳይም የሕግ ዕውቀት የሌላቸው ሰዎች ሕጋዊ ልውውጥ (Legal transaction) ሲያደርጉ የሕግ እገዛን እንዲያገኙ እስካሁን ባለው የሃገራችን ተጨባጭ ሁኔታ አልተገደዱም፡፡ ይህ ምናልባት በአሁን ሠዓት አሳሳቢ ሆኖ ስላልተገኘ ይሆናል፡፡
የውድድር ሕግ የግል ጥቅምን ብቻ ዓላማ ያደረጉ ገደቦችን በማስወገድ ረገድ ወሳኝ ሚናን ይጫወታል፡፡ በጥብቅና ሙያ አገልግሎት ዘርፍም የመንግሥት ርምጃ ከግል ወይም ከማሕበራት ርምጃ የበለጠ አዎንታዊ ተፅዕኖ ይኖረዋል፡፡ መንግሥት በተደነገጉ ሕጎችና ደንቦች ላይ የውድድር ድንጋጌዎች በማካተት በተጠቃሚው ላይ አደጋን ሊያደርሱ የሚችሉ ሁኔታዎችን ሊያስወግድ ይችላል፡፡ በሌላ አገለላፅ ውድድርን የሚያበረታቱ ድንጋጌዎችን በሕግ ውስጥ በማካተት መንግሥት ሕብረተሰቡ ከሙያው ዘርፍ ሊያገኝ የሚገባውን ጥቅም ማስከበር ይችላል፡፡ በተለይ በራስ አስተዳደር (Self regulation) ባለሙያዎች የሚቀረፁ ሕጎች ፀረ-ውድድርን ያበረታታሉ የሚል ከፍተኛ ትችት አለ፡፡ ይህም የጠበቆች ማህበር ወደ ጥብቅና ሙያ አገልግሎት ብቅ ብቅ የሚሉ አዳዲስ ጠበቆች ላይ ሙያው ጥራት ያለው ጠበቃ ይፈልጋል በሚል ሽፋን ጥብቅ ቁጥጥሮችን በማድረግ አብዛኛውን ጊዜ በጣም ከባድ ፈተናዎችን በመፈተን በአገልግሎቱ ውስጥ ጥቂት ጠበቆች እንዲኖሩና አገልግሎቱን ጥቂቶቹ ጠበቆች እንደፈለጉ የሚመሩበት ሁኔታ ይስተዋላል፡፡
ወደ ጥብቅና ሙያ አገልግሎት ከመገባቱ በፊት የሚደረግ የሙያው ቁጥጥር በጣም መጥበቅና መላላት በሙያው አገልግሎት ጥራት ላይ አሉታዊው ተፅዕኖ ከማድረጉም በላይ በአገልግሎት አሰጣጡ ላይ የውድድር መንፈስን ይቀንሳል፡፡ የሙያው ቁጥጥር በጣም ከፍ ሲል በአገልግሎቱ የሚሳተፉ ጠበቆች ጥቂት መሆንን ያስከትላል፡፡ ጥቂት ጠበቆች ሲኖሩ ደግሞ ውድድር ባለመኖሩ የጥብቅና ሙያ አገልግሎትን ማግኘት የሚፈልጉ ደንበኞች አገልግሎቱን ለማግኘት ከፍተኛ ዋጋን ይከፍላሉ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በአገልግሎት ዘርፍ ለመሳተፍ የሚፈልጉ ባለሙዎች ዕድሉን ይነፈጋሉ፡፡ ይህም በሁለቱም በኩል ማለትም ሙያውን መቀላቀል የሚፈልጉ የሕግ ባለሙያዎችም ሆነ ለጠቅላላው ሕብረተሰብ ጉዳቱ የከፋ ነው፡፡
ከዚህ በተቃራኒ ወደ ሙያው ከመገባቱ በፊት የሚደረግ የሙያው ቁጥጥር የላላ መሆን ብቃት የሌላቸውንና እምነት የማይጣልባቸው ወይም ለጥብቅና ሙያ አገልግሎት የማይመጥኑ የሕግ ባለሙያዎች ወደ አገልግሎት ዘርፉ በመግባት ጥራት የሌለው አገልግሎት ለሕብረተሰቡ በመስጠት ሕብረተሰቡ የፍትሕ ሥርዓቱ ላይ እምነት እንዳይኖረው ያደርጋሉ፡፡ በአገልግሎት ዘርፉም ብዛት ያላቸው የሕግ ባለሙያዎች በመቀላቀላቸው ለበርካታ ችግሮች አገልግሎቱን ከማጋለጥ ባሻገር በሙያው ውስጥ ከሚገኙ ብቃትና ችሎታ እንዲሁም ሥነ-ምግባር ካላቸው ጠበቆች ጋር በመዳበል አገልግሎቱን ያጥለቀልቁታል፡፡ ይህም ተጠቃሚዎች ላይ የማንነት (Identity) መዛባትን በማስከተል የአገልግሎቱን በጥራት ተደራሽነት ጥያቄ ውስጥ ያስገቡታል፡፡
ጎንደር ቀደም ሲል የጎንደር ጠቅላይ ግዛት ዛሬ የጎንደር ክፍለ ሐገር እና የጥንትዋ ኢትዮጵያ ዋና ከተማ ነበር። ጎንደር ክፍለህገር በሰባት አውራጅዎች ይከፈላል። እነዚህም አውራጃዎች ከነዋና ከተማቸው የሚከተሉት ናቸው፤ ወገራ አውራጃ ዋና ከተማው ዳባት፣ ሰሜን አውራጃ ዋና ከተማው ደባርቅ፣ ደብረታቦር አውራጃ ዋና ከተማው ደብረታቦር፣ ሊቦ አውራጃ ዋና ከተማው አዲስ ዘመን፣ ጋይት አውራጃ ዋና ከተማው ንፋስ መውጫ፣ ጭልጋ አውራጃ ዋና ከተማው አይክል፣ ጎንደር ዙሪያ አውራጅ ዋና ከተማው ጎንደር ናቸው።ዛሬ በስሜን ጎንደር ዞን በአማራ ክልል ሲገኝ ከጣና ሃይቅ ሰሜን አንገረብ ወንዝ ላይ ከሰሜን ተራራ ወደ ደቡብ ምእራብ ሰፍሮ ይገኛል። በ12°36′ ሰሜን ኬክሮስ እና 37°28′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ነው። አጼ ፋሲለደስ ጎንደርን እንደ ዋና ከተማነት ለመጀመሪያ ጊዜ ይጠቀሙ እንጂ ከዚያ በፊት በአካባቢው ሰወች ይኖሩበት እንደነበር ታሪክ አለ። ሆኖም ግን ከተማው በታሪክ የገነነው አጼ ፋሲለደስ በአሁኑ ፋሲል ግቢ ወይም የነገሥታት ግቢ ውስጥ የፋሲል ግንብን በ1636 ሲያንጽ ነበር።
እቺ ጀግኒት ይገባታል! የኢትዮጵያን ጦር እንዴት ታይዋለሽ ስትባል የሰጠችው መልስ "እንደ ከብት ነው የነዳናቸው አለች"(we drove them like herds of cattle)
የነብያችን (ሠ.ዐ.ወ) እድሜያቸው ወደ 40 እየተቃረበ ሲመጣ፤ ከወትሮው በተለየ ከሠው መነጠልን በተለያዩ ጊዜያት እየወደዱት መጥተዋል። አላህም ለመገለያው ቦታ የሂራዕ ዋሻን እንዲወዱት አድርጓቸዋል። ሂራዕ ማለት ከመካ በሰሜን ምዕራብ የሚገኝ ተራራ ሲሆን ነቢያችንም ዋሻው ውስጥ ለብዙ ሌሊቶች አንዳንዴም አስር ሌላ ጊዜም ከዘያ ለሚዘልቁ ቀናት አላህን በመገዛት ያሳልፉ ነበር።
ወደ ቤታቸው ሲመለሱም ብዙም ሳይቆዩ ለሚቀጥለው ኸልዋ በአዲስ ስንቅ ይቋጥሩ ነበር። በእነዚህ ኸልዋዎች (ብቸኝነት) በአንደኛው ላይ ወህይ እስከመጣላቸው ድረስ በዚህ ሁኔታ አሳልፈዋል።
ያኔ የነብያችን ቀልብ እንዲህ በፍቅር የገዛው ኸልዋ፤ ለአጠቃላይ ሙስሊሞች በተለይ ደግሞ ወደ ኢስላም ለሚጣሩ ዳዒዎች እጅግ ከፍተኛ የሆነ ጥቅም ያለበት ነው። ከዚህም ውስጥ፡-
አእምሮን ብቻ በእውቀት ማጥገብ በቂ አይደለም። ይህማ ቢሆን ኖሮ ኦረይንታሊስቶች /ሙስሊም ያልሆኑ ኢሰላምንና ሌሎች የምስራቅ ሀይማኖትን የሚያጠኑ/ ከሙስሊሞች የበለጠ አሏህና የነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) ወዳጅ ይሆኑ ነበር። ለመሆኑ ከምሁሮች አንድም እራሱን አሳልፎ ለአንድ ሂሳባዊ የስሌት ህግ አለያም አልጀብራ ጥያቄ መስዋእትነት የሠጠ ሰምተሀልን?… ይልቁንም በአላህ ከማመን በኋላ ወደ እሱ ውዴታ መዳረሻ መንገዶች በዋነኝነት፡-
የሰው ልጅ ነፍስ የብዙ በሽታዎች መናኸሪያ ናት። ታዲያ ከነዚህ በሽታዎች መካከል ከሰዎች ተነጥሎ ነፍስን በመተሳሰብና ያለፈቻቸውን ድንበሮች እያሰታወሱ ጉድለቶቹዋን በማሰተዋል እንጂ የማይታከሙ አሉ። ብቻውን ሆኖ ሲያስተነትን ግን የሰው ልጅ የነፍስያ እውነታ ይገለጽለታል። ምን ያህል ነፍስ አላህን ፈላጊና ደሀ እንደሆነችና በእያንዳንዷ ቅጽበት የእሱን (አላህ) እርዳታ ፈላጊ መሆኗ፤ ሠዎች እሱን ለመጥቀምም ሆነ ለመጉዳት የማይችሉ ደካሞች መሆናቸውን ይደርስበታል። ስለሆነም ሙገሳቸውም ሆነ ወቀሳቸው ውጤት አልባ እንደሆነ ይገለጥለታል፤ ይህና ሌሎችም መሠል እውነታዎች ፍንትው ብለው ሲታዩት ስራውን ለአላህ ብቻ አጥርቶ ይሰራል፤ ይተናነሳል… በተደጋጋሚ መገልልን /ኸልዋን/ በማብዛቱ የተነሳ ባገኘው ብርሃን የነፍስን እውነታ ሲረዳ አብሮ የነፍስ ጣጣ /መዘዞች/ አብረው ይገረሰሳሉ /ይወገዳሉ/።
ይህ ሁሉ የሚሆነው ከዱንያ ጭንቅንቅ፣ ከጩኅቷ፣ ከከንቱ ብለጭልጯ በቀን፣ በለሊት፤ በወራትና፤ በዓመታት ለተወሰኑ ግን ተደጋጋሚ ለሆኑ ወቅቶች ገለል ብሎ ራስን መመልከት ሲቻል ነው። ለዚሁም ለምሳሌ
“መጀመሪያ ጥሩ ጥሩ ህልሞች በእንቅልፋቸው ያዩ ነበር ታዲያ ያዩዋቸው ህልሞች ልክ እንደ ንጋት ጎህ በእውን ይከሰቱ ነበር። ከዚያ በኋላ በሂራ ዋሻ ዉስጥ መገለልን ወደዱ በዚህም ዋሻ ዉስጥ ብቻቸውን ለዚህ የሚሆን ስንቅን ለመሰነቅ ወደ ቤተሰቦቻቸው ሳይመለሱ ብዙ ሌሊቶችን ያሳልፉ ጀመር። ከዚያም ወደ ኸዲጃ (ረ.ዐ) ይመለሱና ስንቅ ይሰንቃሉ በእንዲህ አይነት ሁኔታ በሂራ ዋሻ ዉስጥ ከጌታቸው የሆነው ሃቅ እስከመጣላቸው ድረስ ቀጠለው ነበር።
መላኢካው መጥቶ ‘አንብብ’ አላቸው ‘እኔ አንባቢ አይደለሁም’ በማለት መለሱ፤ ይዞኝ ነፍሴ እስክትወጣ ድረስ ጭምቅ አደረገኝና ለቀቀኝ። እንደገና ‘አንብብ’ አለኝ ‘እኔ አንባቢ አይደለሁም’ ስል መለሰስኩኝ። ይዞኝ በድጋሚ ነፍሴ እስክትወጣ ድረስ ጭምቅ አድርጎኝ ለቀቀኝና ‘አንብብ’ አለኝ እኔም ‘አንባቢ አይደለሁም’ አልኩት። ለሶስተኛ ጊዜ ነፍሴ ልትወጣ እስክትደርስ ጨምቆ ለቀቀኝና እንዲህ በማለት ተናገረኝ ‘አንብብ በዚያ (ሁሉን) በፈጠረው ጌታህ ስም። ሰውን ከረጋ ደም በፈጠረው (ጌታህ ስም)። አንብብ ጌታህ በጣም ቸር ሲኾን፤ ያ በብዕር ያስተማረ፤ ሰውን ያላወቀውን ሁሉ ያሳወቀ ሲኾን።’”
ነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) ልባቸው በጣም እየመታና እየተርገፈገፉ ተመልሰው ወደ ባለቤታቸው ኸዲጃ ቢንቲ ኹወይሊድ (ረ.ዐ) ዘንድ “አከናንቡኝ፤ አከናንቡኝ” /ዘሚሉኒ ዘሚሉኒ/ እያሉ ገቡ። የያዛቸው ፍርሀት እስኪለቃቸው ድረስ አከናነቧቸውና ለኸዲጃ ክስተቱን ሁሉ ነገሯት። እኔ ለነፍሴ ፈራሁ! አሉ። ኸድጃም (ረ.ዐ)፡-
“በፍፁም! ወላሂ አላህ በጭራሽ አያዋርድህም አንተኮ ዝምድናን የምትቀጥል፤ የተቸገረን የምትረዳ፤ እንግዳን የምታከብር፤ ለሌላቸው ሰጪና ሀቅ ላይ የምትተባበር ነህ።”
እናታችን ኸዲጃ (ረ.ዐ) ነቢያችንን ወደ ወረቀት-ኢብኑ ነውፈል ዘንድ ወሰደቻቸው። ወረቀት ኢብኑ ነውፈል የአጎቷ ልጅ ሲሆን በጃሂሊያው ዘመን ክርስትናን ከተቀበሉት መሃል ነበር። ከወንጌልም አላህ የፈለገለትን በኢብራይስጥ ቋንቋ ይፅፍ ነበር። ከእርጅናም ብዛት ዓይኑ ታውሮ ነበር። ኸዲጃም የአጎቴ ልጅ ሆይ የወንድምህ ልጅ የሚልህን እስቲ ስማ ስትለው ወረቀትም ለነቢያችን የወንድሜ ልጅ ሆይ ምንድነው የሚታይህ በማለት ጠየቃቸው።
ነብያችንም (ሰ.ዐ.ወ) የታያቸውን ነገር ነገሩት ወረቀትም “ይህማ በሙሳ (ዐ.ሰ) ላይ የወረደው ናሙስ ነው (ጂብሪል/ወህይ) ዋ! ጠንካራ ወጣት ሆኜ በነበር! ዋ! ያኔ ወገኖችህ ከሀገርህ ሲያስወጡህ በህይወት ሆኘ በነበር!” አለ ነብያችንም “እውን ያስወጡኛልን” አዎ አንድም ሰው አንተ በመጣህበት ተመሳሳይ የመጣ በጭራሽ የለም ጠላት የሚያፈራ ቢሆን እንጂ ቀኑን ካደረሰኝ ሁነኛ እገዛን ባገዝኩህ ነበር።” ወረቀት ግን ብዙም ሣይቆይ ሞተ፣ ወህይም ለተወሰኑ ጊዜያት ተቋረጠ።
“በመራመድ ላይ ሳለሁ ከሠማይ ድምጽ ሠማሁና አይኔን ቀና ሳደርግ ያ ሂራ ዋሻ ውስጥ የመጣብኝ መላኢካ በምድርና ሰማይ መካከል በሆነ ዙፋን ላይ ተቀምጧል። በጣም ደነገጥኩኝ፤ በፍጥነትም ተመልሼ ‘አከናንቡኝ! አከናንቡኝ!’ አልኩ። አላህም ‘አንተ (ልብስህን) ደራቢው ሆይ። ተነስ አስጠንቅቅም። ጌታህንም አክብር። ልብስህም አጥራ። ጣኦትንም ራቅ። ማብዛትንም የምትፈልግ ኾነህ (በረከትን) አትለግስ። ለጌታህም ታገስ።’ የሚለውን አንቀድ አወረደ።”
ቀጥሎም ወሕይ ተቋረጠ፤ ወህይ የተቋረጠበትን የግዜ ቆይታ በተመለከተ የተለያዩ ንግግሮች የተሠነዘሩ ሲሆን ትክክለኛው ለተወሰኑ ቀናት ነበር የሚለው ነው። ኢብኑ ሠዕድ ከኢብኑ ዐባስ ያወሩት ይህን የሚደግፍ ነው (ረሂቀል መኽቱም፣ ሠፊዩ ረህማን ሙባረክ ፋሪ)።
ኮለኔል አወል አብዱራሂም በኢትዮጵያ እግር ኳስ አስተዳደር ከፍተኛ ልምድ እንዳለው ይታወቃል፡፡ ባለፈው አንድ አመት በኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌደሬሽን ውስጥ በምክትል ፕሬዝዳንትነትና በሊግ ኮሚቴ ሰብሳቢነት እያገለገለ ነው፡፡ ስፖርት አድማስ ከኮለኔል አወል ጋር በኢትዮጵያ እግር ኳስ ወቅታዊ ሁኔታዎች ላይ ሰፊ ቃለምልልስ አድርጓል፡፡ የመጀመርያውን ክፍል እነሆ ከዚህ በታች እንደቀረበው ነው፡፡
የደደቢት እግር ኳስ ክለብን ከምስረታው አንስተህ በመምራት ውጤታማ ተግባራትን አከናውነሃል፡፡ ያለፈውን አንድ ዓመት ደግሞ በእግር ኳስ ፌደሬሽን የስራ አስፈፃሚው አባል ሆነህ ወደ አመራርነቱ ተመልሰሃል፡፡ ክለብን በመምራት እና ክለቦችን በሚያስተዳድር ፌደሬሽን በከፍተኛ ሃላፊነትን መስራትን እንዴት ትመለከተዋለህ? በሁለቱ ሃላፊነቶች ያሉትን ሁኔታዎች እና ፈተናዎች ምንድናቸው?
ክለብ መስርቼ በውጤታማነት በመምራት በአገሪቱ እግር ኳስ ላይ አርዓያ ሆኖ የሚጠቀስ ታሪክ በመስራቴ ደስተኛ ነኝ፡፡ በስራ ያገኘሁት ስኬት ነው፡፡ ክለብን እየመራህ ውጤታማ የምትሆነው የተለያዩ ፈታኝ ሁኔታዎችን በብቃት ለማከናወን ሙሉ ሃላፊነቱን ስለምትወስድ ነው፡፡ ክለብን የምትመራው አርቀህ በማለም ነው፡፡ ስኬት ሆን ብለህ አቅደህ በብቃት በምታከናውነው ስራ የሚመጣ እንጅ በዘፈቀድ አይደለም፡፡ በምትመራው ክለብ ውጤታማ ስትሆን ደግሞ ለብሄራዊ ቡድን እድገትም አስተዋፅኦ ይኖርሃል፡፡ የክለብ ውጤታማነት በብሄራዊ ቡድን ይንፀባረቃል፡፡ይህ ደግሞ የስፖርት ቤተሰቡን ክብርና አመኔታ የሚያስገኝልህ ነው፡፡
ከክለብ አመራርነት ከለቀቅኩ በኋላ ለአምስት አመታት ከስፖርቱ አስተዳደር ርቄ ነበር፡፡ በወቅቱ ከሃላፊነት ራሴን ያገለልኩ ቢሆንም እግር ኳስ ህይወቴ በመሆኑ ከስፖርቱ ሙሉ ለሙሉ አልራቅኩም ነበር::
ከደደቢት ክለብ ከለቀቅኩ በኋላ ለአምስት አመታት በግል ስራዬ ላይ በማተኮር እንቀሳቀስ ነበር:: ወደ እግር ኳሱ አስተዳደር በተለይም ወደ ፌደሬሽን የተመለስኩት በህዝብ ግፊት ነው፡፡ በመጀመርያ ደረጃ በክለብ አመራርነት የማከብረውንና የምወደውን የስፖርት ቤተሰብ እስከመጨረሻው የመራቅ ፍላጎትም አልነበረኝም፡፡ በተለያዩ አጋጣሚዎች፤ ሁኔታዎችና ሚዲያዎች ላይ በሚነሱ ሃሳቦች እና ውይይቶች ወደ ስፖርቱ እንድመለስ የሚሰጡ አስተያየቶች ነበሩ፡፡ በተለይ ግን ከ2 ዓመት በፊት ያጋጠመውን መጥቀስ እፈልጋለሁ፡፡ ደደቢት 20ኛ ዓመቱን ሲያከብር በታዋቂው የትሪቡን ስፖርት ፕሮግራም የክብር እንግዳ ሆኜ ቀርቤ ነበር፡፡ በወቅቱ ስለ እግር ኳሱ ባደረገናቸው ውይይቶች የማነሳቸው ሃሳቦችን በመንተራስ ከስፖርት ቤተሰቡ የሚቀርቡ አስተያየቶች ወደ ስፖረቱ አመራርነት እንድመለስ የሚገፋፉ ነበሩ፡፡ ብዙዎች ለእኔ ያላቸውን ፍቅርና ክብር ሲያንፀባርቁ በክለብ ደረጃ የሰራኋቸውን ተግባራት በፌደሬሽኑ አስተዳደርም ላይ እንድፈፅም መሻታቸው እገነዘብ ነበር፡፡ በስፖርቱ ላይ አስተዋፅኦ እንዳበረክት በግንባር የጠየቁኝ በተለያዩ መንገዶችም ግፊት ያደረጉ ባለድርሻ አካላትም ጥቂት አይደሉም:: ከእግር ኳስ መራቅ እንደሌለብኝ የሚመክሩዕም ነበሩ:: ስለዚህም ለተሰጠኝ አክብሮት እና ፍቅር ምላሽ ለመስጠት ወደ ፌደሬሽን አመራርነት እንድመለስ አድርጎኛል፡፡ ከክለብ አመራርነት ከለቀቅኩ በኋላ ባተኮርኩበት የግል ስራ በቂ ግዜ ባይኖረኝም ወደ ፌደሬሽን ለመግባት የወሰንኩት በሙሉ አቅም ስፖርቱን ለማገልገል ነው፡፡ ለህዝቡ በተለይም ለስፖርት ቤተሰቡ ያለኝን አክብሮት ለማረጋገጥም ነው፡፡ በባህርዬ ለምሰራው ነገር በቂ ጊዜ እና ትኩረት መስጠት እፈልጋለሁ፡፡ ወደ ፌደሬሽኑ አመራርነት ስመለስ በግል ስራዬ ላይ ተፅእኖ ሊፈጥር እንደሚችል እያወቅኩም አስተዋፅኦዌን በሙሉ አቅም ለማበርከት ነበር ሃላፊነቱን በፀጋ የተቀበልኩት፡፡
በክለብ አመራርነት አዕምሮህ ውስጥ ያለውን ግብና አቅጣጫ ለማሳካት ነፃነት ይኖርሃል፡፡ ስለዚህም ያለህን አቅም በመጠቀም ያቀድከውን ለመከወን ሙሉ ሃላፊነቱን ራስህ በመቻል መወጣት ይጠበቅብሃል፡፡ በሌላ በኩል ግን ወደ ፌደሬሽን ሃላፊነት ስትመጣ ሃላፊነትህን በአባቡ ለማስፈፀም የምትሰራው ብቻህን አይደለም፡፡ በፌደሬሽን አመራር ውስጥ አብረህ የምትሰራው ከአንድ ፕሬዝዳንትና ከ10 የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላት ጋር ነው፡፡ በተጨማሪ በቢሮ ደረጃ ከዋናው ማኔጅመንት አንስቶ እስከፅህፈት ቤት ደረጃ በአስተዳደሩ የሚሰሩ ባለሙያዎች አሉ፡፡ የፌደሬሽን አመራርነት ከብዙ ባለድርሻ አካላት ጋር የሚያገናኝህም ነው:: ሚዲያው፤ የየክለቡ አመራሮች፤ ተጨዋቾች አሰልጣኞች፤ መንግስትን በሚያስተዳድር ሃላፊነት ውስጥ ነው የምትገባው፡፡ ስለዚህም በፌደሬሽን አመራርነት ያሰብከው ግብ ላይ ለመድረስ በክለብ አመራርነት እንዳለው ምቹ እና የተደላደለ አይደለም:: በፌደሬሽን ውስጥ አመራርነት ስትሰራ ትዕግስተኛ መሆን አለብህ፡፡ ለምታከናውናቸው ተግባራትም በቂ ጊዜ ያስፈልጋሃል፡፡ መታገሱ የሚያስፈልገው ከአየአቅጣጫው የሚገጥሙህን ትችቶች ለመቋቋም ነው፡፡ ያልጠሩ፤ የተደበላለቁ እና የተዛቡ ትችቶችን ተቋቁሞ ተገቢውን ስራ ለመስራት ታጋኝ መሆን አለብህ፡፡ ትችቶች መድረስ ወደ የምትፈልገው ግብ እና የምትከተለውን አቅጣጫ ሊያስቱህ አይገባም፡፡
በፌደሬሽኑ አስተዳደር ላይ የሚቀርቡ ትችቶች በአመዛኙ በእውቀት ላይ የተመሰረቱ አለመሆናቸውን ከሚያሳስቡኝ ሁኔታዎች አስቀድሜ የማነሳው ነው፡፡ ብዙ ትችቶች እና ነቀፋዎች እውቀትን መሰረት ያላደረጉ ናቸው፡፡ ግምታዊነት ያመዘንባቸዋል፡፡ አንዳንዴ ረጅም ዓመታት ያለፋቸው ሁኔታዎች መልሶ በማራገብ ሲተች ታስተውላለህ፡፡ በተለይ በሚዲያ በኩል በሚቀርቡ ትችቶች ላይ ብዙ ቅሬታዎች እንዳሉኝ መግለፅ እፈልጋለሁ፡፡ አንዳንድ የመገናኛ ብዙሃናት ላይ ፌደሬሽኑን አስመልክቶ በሚቀርቡ ትችቶች ላይ የእውቀት ማነስ፤ የመረጃ እጥረት እና የጥራት መጓደል መኖሩን ነው የምታዘበው፡፡ ለእግር ኳሱ የሚጠቅመው በእውቀት እና በመረጃ ላይ ተመስርተው የሚቀርቡ ትችቶች ናቸው፡፡ የትችት ዓለማው ለቢዝነስ፤ ለግል እርከታ መሆን አልነበረበትም፡፡ ዋናው ትኩረት የስፖርቱ እድገት ቢሆን ነበር የሚመረጠው፡፡
ፌዴሬሽኑ የጋራ ነው፡፡ ስለዚህም በቀና መንፈስ መተቻቸት ጥሩ ነበር፡፡ ምክንያቱም ትችት ለዕድገት አስፈላጊ ነገር ስለሆነ ነው፡፡ በቀና መንፈስ ከትክክለኛ ዕይታ ተነስቶ ትችት ማቅረብ ጥሩ ነው፡፡ ትችትን የምንጠቀመው ለማናናቅ መሆን የለበትም፡፡ ስለሚተቸው ጉዳይ በአግባቡ የማያውቅ የፈለገውን ማብራርያ በማቅረብ የሚተቸውን አካል ቢያናንቅ ትክክል ሆኖ አይደለም፡፡ በፌደሬሽኑ ላይ ትችቶችን የሚያቀርቡ ባለድርሻ አካልነት ስለሚሰማቸው መሆኑን እናምናለን፡፡ በጋራ ተባብሮ መሄድና መስራት ለእግር ኳስ ዕድገት ጠቃሚ ነው፡፡
እግር ኳስና ፖለቲካው ተቀላቅለዋል በሚል ብዙዎቹ ይበሳጫሉ፡፡ የፌዴሬሽኑ አመራሮች የፖለቲካ አጀንዳዎችን ያራምዳሉ፡፡ ይህን የመሳሳሉ ትችቶች ከተለያዩ አቅጣጫዎች በተደጋጋሚ እና በብዛት እየተንፀባረቁ ናቸው፡፡ ለመሆኑ ፖለቲካው እግር ኳሱን እያመሰ ነው ወይስ እግር ኳሱ ነው ፖለቲካውን የሚያምሰው?
ይህ አይነቱ አባባል ለይቶ የሚያየው ነገር የለም:: በማንኛውም አገር የተለያዩ ነገሮችን ማደበላለቅ ጥሩ አይደለም፡፡ ምክንያቱም የተደበላለቀ ነገርን ለማጥራት ይከብዳል፡፡ ስለዚህም ፖለቲካውንና እግር ኳሱን አደበላልቆ መመልከት ልክ አይደለም፡፡
ፖለቲካውና እግር ኳሱ ተቀላቅለዋል በማለት ሚዲያው እና ሌሎች የስፖርቱ ባለድርሻ አካላት በደፈናው የሚናገሩ ከሆነ ተሳስተዋል፡፡ ፖለቲካዊ ሁኔታዎች የስታድዬሞችን ድባብ እየቀየሩ መምጣታቸውን በማመልከት ደጋፊዎች ቢመሰክሩ ግን ተገቢ ይሆናል፡፡ ምክንያቱም ደጋፊው ችግሩን በቅርበት ያውቃል፡፡ ፖለቲካ ወደ ስፖርቱ እየገባ ከሆነ የቱ ጋር ነው ብሎ የመለየት ግዴታ ደጋፊዎች ላይ የለባቸውም፡፡ ሚዲያ ግን አጥርቶ ማየት እና መለየት አለበት፡፡
ወይም ሌላ ባለሙያ መለየት ካልቻለ በቀር ፖለቲካው ኳሱን እያመሰው ነው ብሎ ለመተቸት ይከብዳል፡፡ ለምን ቢባል የቱ ጋር ችግሩ እንዳለ ስለማያሳይ ነው፡፡ ፖለቲካና እግር ኳስ ስለመቀላቀላቸው ከጠየቅከኝ የእኔ ምላሽ አዎ ነው፡፡ ችግሩ የቱ ጋር እንዳለ ስለማውቅ ነው፡፡ አዎ በተለያዩ ስታድየሞች ደጋፊው በፖለቲካዊ አጀንዳዎች ራሱን እየጠመደ ያለበት ሁኔታ ይንፀባረቃል፡፡ ፌዴሬሽኑ እነዚህን ችግሮች የሚያስወግድበትን ርምጃዎችና አቅጣጫዎች አስቀምጦ የበኩሉን እየሰራ ነው:: በፌደሬሽኑ በኩል በስፖርታዊ ጨዋነት ላይ አተኩረን ስንሰራ እግር ኳስ እግር ኳስ ብቻ ሆኖ መሄድ እንዳለበት እያስገነዘብን ነው፡፡ ይህን የምንሰራው ደግሞ ከየክለቦቹ አመራር ጋር እንጅ ከደጋፊዎች ጋር አይደለም፡፡ ፌዴሬሽኑ ስፖርታዊ ጨዋነትን ወደ ክለቦቹ ያወርዳል፡። ክለቦቹ ደግሞ ይህንኑ ወደ ደጋፊዎቻቸው ያደርሱታል፡፡ ፌዴሬሽን ግንኙነቱ በቀጥታ ከክለብ ጋር እንጅ ከደጋፊው ጋር ግንኙነት የለውም፡፡ ደጋፊን በቀጥታ የሚገናኘው ክለቡ ስለሆነ ነው፡።
ስለዚህ ሚዲያውም ሆነ ሌላው ባለድርሻ አካል ደጋፊዎቻቸውን እግር ኳስን ከሚያምሱ ሁኔታዎች ማውጣት ያለባቸው ክለቦች እንደሆኑ ማመን ይገባዋል፡፡ በየክለቦቹ ደጋፊዎችን ከፖለቲካ አጀንዳዎች ከማራቅ፤ ከብጥብጥ እንዲርቁ በማድረግ እና ስፖርታዊ ጨዋነትን በማስፈን በሚከናወኑ ተግባራት ላይ ነው መሰራት ያለበት፡፡ የፌዴሬሽኑን ጥረት ማገዝና የመፍትሄ ሀሳቦችን ማቅረብ ያስፈልጋል፡፡ ሁሉንም ጉዳይ በፌደሬሽኑ አስተዳደር ላይ መደፍደፍ ልክ አይደለም፡፡ ሁሉንም ችግሮች ፌዴሬሽኑ ላይ በጭፍን የሚጫንባቸው ሁኔታዎች በዝተዋል፡፡ ምንም የሚጠቅም ነገር የለውም፤ ለምን መፍትሄውን የሚያስቀምጥ አይደለም፡፡ ፖለቲካና እግር ኳስ ተቀላቅለዋል፡፡ የት ካልን በጨዋታ ሜዳዎች ነው፡፡ በየስታድዮሞቹ አካባቢያዊነት፤ ብሔርና ዘር እየተንሸራሸረ ነው፡፡ መወገድ አለበት፡፡ ችግሮቹ በቃላት፤ በፅሁፍ፤ በዝማሬ ሲገልፁ እየተመለከትን ነው፡፡ አንዳንድ ስታድየሞች ላይ ደጋፊዎች የተለያዩ ማስፈራሪያዎች ሁሉ ያደርጋሉ፡፡ እነዚህ ሁኔታዎች ለእግር ኳሱ አሳሳቢ አደጋዎች ናቸው፡፡
የእግር ኳስ ሜዳው፤ ማዕዱ የሁለቱ ተጋጣሚ ክለቦች ነው፡፡ ስለዚህም ሁለት ክለቦች በጨዋታ ሜዳ ላይ ሲገናኙ ደጋፊዎችን በስፖርት ጨዋነት በመቅረፅ ማቅረብ አለባቸው፡፡ የፌዴሬሽኑ ሚና ለሚፈጥሩት ስራ ለሚያስተላልፉት ትምህርት ልዩ ልዩ ድጋፍ መስጠት ነው፡፡ የትምህርትና የስልጠና ማቴርያሎች ማገዝና ሙያተኞችን ማቅረብ ነው የፌደሬሽኑ ሃላፊነት፡፡ ደጋፊዎቻቸውን መምከር ያለባቸው ክለቦች ናቸው፡፡ እኔ የአገራችን ሜዳ ብዙ ብቁ ሙያተኞቹ እንዳሉበት አምናለሁ፡፡ እግር ኳስን ለማስተካከል መቼ ነው የጋራ ዓላማ ይዘን የምንሰራው?
ፌዴሬሽኑ ውስጥ የሚገቡ ሰዎች በፖለቲካዊ መስፈርት ተቀመጡ ናቸው የሚል ትችትን እሰማለሁ፡፡ በግሌ ግን የማውቀው ነገር የለም:: እስቲ በፌዴሬሽኑ ካለን 11 የስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላት ማነው በፖለቲካ የመጣው ፡፡ የስራ አስፈፃሚው አባላት በግል ሙያቸው የሚተዳደሩ፣ በኢንቨስትመንት እና በንግድ ስራዎች የተሰማሩ ፤ ከፍተኛ የስፖርት ባለሙያዎች በመሆን የሚያገልግሉ … ናቸው፡፡
ፖለቲካ ውስጥ አለ ተብሎ የሚጠቀስ የስራ አስፈፃሚ አባል ቢሆን አንድ የፓርላማ ተመራጭ ብቻ ናት፡፡ ስለዚህ የፌዴሬሽኑን አመራር ከፖለቲካ ተፅዕኖ ጋር ማያያዝ ነውር ነው፡፡ ወደ እግር ኳስ ፌዴሬሽኑ ማንም ሰው ስልጣን ፈልጎ ወይም ለመጠቀም አስቦ የመጣ የለም፡፡ ሁላችንም ለፌዴሬሽኑ ግዚያችንና ገንዘባችን እያጠፋን ነው የምናገለግለው፡፡ እኔ በበኩሌ በፌደሬሽኑ የያዝኩትን ሃላፊነት እንደ አገራዊ ግዴታዬ እቆጥረዋለሁ፡፡
ገንዘባቸውንና ግዚያቸውን ሰውተው የሚያገለግሉ አገር ወዳድ ግለሰቦችን የፖለቲካ አጀንዳዎችን ያራምዳሉ ብሎ መፈረጅ ያሳፍራል:: ከህብረተሰባችን ከምናውቀው ባህላችን የወጣም ነው፡፡ በአጠቃላይ ያለሁበት ስራ አስፈፃሚ ፖለቲካዊ ሹመት ያለው ፖለቲካ የሚያራምድ ነው ብዬ በፍፁም አላምንም፡፡ ስለዚህም እውነተኛ ነገር ይዞ መነቃቀፍ መወቃቀስ ያስፈልጋል፡፡
የቻይናው ፕሬዝደንት ሁ ጂንታው በዩናይትድ ስቴይትስ የስራ ጉብኝት በማድረግ ላይ ናቸው። ከ1989ወዲህ በዩናይትድ ስቴይትስ መንግስታዊ ልዑካንን በመምራት የቻይና ፕሬዝደንት ወደ ዩናይትድ ስቴይትስ ሲጓዝ ሁ የመጀመሪያው ናቸው።
በዚህ ጉብኝታቸው ሚስተር ሁ ደማቅ አቀባበል ተደርጎላቸዋል። በአንድሩውስ ወታደራዊ የአውሮፕላን ማረፊያ በምክትል ፕሬዝደንት ጆ ባይደን አቀባበል ከተደረገላቸው በኋላ ዛሬ በዋይት ሀውስ ቤተ-መንግስት ከፕሬዝደንት ባራክ ኦባማ ጋር ተገናኝተው ተወያይተዋል።
የአሜሪካ ኩባንያዎችና ድርጅቶች ዋጋው ከወረደው የቻይና ገንዘብ ጋር በዶላር ለገበያ ውድድር መቅረብ ከብዶናል በሚል ሮሮ ማሰማት ከጀመሩ ቆይተዋል። በይፋ የዩናይትድ ስቴይትስ መንግስትና የመገናኛ ብዙሃን ችግሩን አስመልክቶ መላ መምታት ከጀመሩ አንድ አመት አልፎታል። እስካሁን የተለወጠ ነገር የለም።
የቻይናው ፕሬዝደንት ሁ ከዩናይትድ ስቴይትሱ አቻቸው ባራክ ኦባማ ጋር በንግድ ዙርያ ሲመክሩ ሰንብተዋል። በሰፊው ውይይት ይደረግበታል ተብሎ የሚጠበቀው ጉዳይ ቻይና የሀገር በቀል ድርጅቶቿን ታበረታታለች ለውጭ ሀገር ኩባንያዎች ገበያ በተለያዩ የቢሮክራሲና የህግ ማነቆዎች ገበያ እንዳያገኙ ትጥራለች በሚል አሜሪካዊያን ነጋዴዎች ያማርራሉ።
ሚስተር ኦባማ ያቻይናንና አሜሪካን የትምህርት፣ የቴክኖሎጂ፣ የንግድና የቱሪዝም ግንኙነት መጠናከር አስመልክተው፤ በብዙዎቹ መስኮች ተወዳዳሪዎች ብንሆንም በብዙዎቹ ደግሞ አብረም መስራት እንችላለን ብለዋል።
ሚስተር ሁ ጂንታውም በበኩላቸው ወደ ዩናይትድስቴይትስ የመጡት የሁለቱን አገሮችና ህዝቦች ትብብር፣ አጋርነት፤ እንዲሁም እርስ-በርስ መተማመን ለማጠናከር መሆኑን ተናግረዋል። ሚስተር ሁ ይሄ ግንኙነት በጸና መሰረት ላይ መቆም ያለበት መሆኑን ገልጸዋል።
ፈረንሣይ ዋና ከተማ ፓሪስ እምብርት ላይ የሚገኘው ትናንት ከባድ ቃጠሎ የደረሰበት ድንቁ ኖትር ዳም ካቴድራል ግንቡንና በውስጡ የሚገኙትን ዋና ዋናዎቹን የጥበብ ሥራዎች ለማትረፍ መቻሉን የከተማዪቱ የእሳት አደጋ ብሪጌድ አስታወቀ።
በምዕራባዊያን ክርስትያን ዘንድ በያዝው የሕማማት ሰሞንና በሣምንቱ ውስጥ ለሚውሉትም ፀሎተ-ሃሙስ፣ የስቅለትና የትንሣዔ ቀናት ቅዳሴ ይካሄድበት በነበረው ካቴድራል ላይ ስለደረሰው ጉዳት ኀዘን ላይ ያሉት የፓሪስ ነዋሪዎች እንዲሁም ሌሎችም የዕድሜ ጠገቡና የታሪካዊው ህንፃ አድናቂዎች አንዱ ሌላውን እያፅናኑ መሆናቸው ተዘግቧል።
-ባክቴርያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ንእሽተይ ፍጥረት እዩ። ኣብ ውሽጢ ሱር ናይ ኣትኽልቲ እዩ ዝርከብ። ናይትሮጂን ዝተባህለ ጋዝ ካብ ኣየር ወሲዶም ነቲ ተኽሊ ይህቡዎ። ብኸምዚ ድማ እቲ ተኽሊ ፕሮቲን የዳሉ። እቲ ዘርኢ ድማ ብፕሮቲን ይመልእ።
የአምራች ኦሜጋ ሞዴል ማጣቀሻ የፍጥነት አምራች ፈጣንነት ማክሰኞ የተወሰነ እትም ቻርጅ ኬዝ መያዣ ቁሳቁስ ዲያሜትር (ሚሜ) enderታ "-" ሁኔታ ዓመት - የማቅረብ ጊዜ የመጀመሪያ ሣጥን
ርካሽ ጥሩ ጥራት ያለው አንፀባራቂ ብርጭቆ ብርጭቆ ፣ የፋብሪካ ዋጋ ቀለም ሁለት አንፀባራቂ መለኪያዎች። የቻይና Kunxing ብርጭቆ ፋብሪካ አቅርቦት CE የምስክር ወረቀት 12 mm የተጣራ ጠንካራ ብርጭቆ ፡፡ ኤኤስኤኤ0 6 ሚሜ - 12 ኤ
የ pet ቅድመ-ህትመት ቀዳዳ ማሽን ከፍተኛ የፍጥነት መሽፈጊያ ማሽን የአውሮፓን አይነት የፍሳሽ ማስወጫ ማሽን የ pvc ተጣጣፊ የፍሳሽ ማስወጫ ማሽን የፕላስቲክ ተቀጣፊ ማሽኖች የማጣሪያ
የአምራች Meistersinger የሞዴል ማጣቀሻ Singulator ውስን እትም 50pcs ቻርጅ ኬዝ የቁስ ክር ክር ዲያሜትር (ሚሜ) enderታ "-" ሁኔታ ዓመት 2016 ማቅረቢያ ጊዜ ኦሪጅናል የመጀመሪያ ኦፊሴላዊ የዋስትና ኦፊሴላዊ 2 ዓመት Meistersinger መግለጫ አዲስ ስሪት ለሜistersኔሺን
ባህሪያት 1 ሰር ክፍልፍል ጠንካራ መምጠጥ ወደ adsorption ችግር ትንሽ ናሙና ለመፍታት 2 ከፍተኛ-ፍጥነት ኃላፊ ፈጣን መቁረጥ ናሙና አብነት ለስላሳ ፍጹም convergence ለማሳካት 3 ልብስ አብነት ለማወቅ ቀላል ቀላል ነው ሙሉ ስፌት ልብስ 4 ቅፍርናሆም
የ Kunxing መስታወት ኩባንያ ከሜይ 1 ቀን 2020 ጀምሮ የበዓል ቀን ይወስዳል እናም በግንቦት 4 ቀን 2020 በይፋ ስራ ይጀምራል። ኤኤስኤኤ 1 አንድ ሰው አስደሳች የሆነ የበዓል ቀን እንዲመኝ እና በበዓላት ወቅት ለግል ጥበቃ ትኩረት ይሰጣል ፡፡
12 የ mm ባለቀላል ብርጭቆ የምግብ ሰርተፊኬት 12 12 mm የተቆለፈ ማቀፊያ ፋብሪካ አሮጌው ብርጭቆ እንዲሁም ቴምፕሪንግ ብርጭቆ የማንጠቢያውን ብርጭቆ በማብራት ከ 600 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በላይ በማቀዝቀዝ እና በፍጥነት በማቀዝቀዣ አማካኝነት የዓይን
የኤርትራ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ከአዲስ አበባ ሜትሮፖላዊት መንበረ ሊቀ ጳጳስ ተለይታ ራሷን እንድታስተዳድር የሮም ፖፕ (ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት) ፍራንሲስ ወሰኑ፡፡
ከመንበረ ቫቲካን ፕሬስ ጽሕፈት ቤት ጥር 11 ቀን 2007 ዓ.ም. የወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ሬዲዮ ቫቲካን እንደዘገበው፣ ከኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን የተገነጠሉት አራቱ የኤርትራ ኤጳርቆች/አኅጉረ ስብከት (Eparchies) ራሳቸውን በራሳቸው እንዲያስተዳድሩ የወሰኑት ፖፕ ፍራንሲስ፣ በኤርትራ መዲና አሥመራ ለሚቆመው ሜትሮፖሊታን ጳጳሱን አቡነ መንግሥተአብ ተስፋማርያምን የመጀመርያው ሊቀ ጳጳሳት አድርገው ሾሟቸዋል፡፡ የአሥመራ ሜትሮፖሊታን ሊቀ ጳጳሳት ከእንግዲህ የኤርትራ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መሪ ይሆናል፡፡
በኤርትራ አሥመራ የተመሠረተው አዲሱ መንበረ ሊቀ ጳጳስ አራት ኤጳርቆች (አኅጉረ ስብከት) ሲኖራት እነሱም የአሥመራ፣ የሰገነይቲ፣ የከረንና የባረንቱ ናቸው፡፡ በሦስት ጳጳሳትና በአንድ ሊቀ ጳጳሳት የቆመው የኤርትራ ጳጳሳት ጉባዔ እስካሁን ድረስ ጳጳሳቱ በብፁዕ እምብፁዓን ካርዲናል አቡነ ብርሃነየሱስ ሱራፌል ይመራ በነበረው የኢትዮጵያና የኤርትራ ጳጳሳት ጉባዔ ሥር ነበሩ፡፡
አዲሲቷ ሜትሮፖላዊትና ራሷን በራሷ የምታስተዳድረዋ የኤርትራ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን 22ኛዋ የምሥራቃውያን ቤተ ክርስቲያን ስትሆን፣ ከምሥራቅ አብያተ ክርስቲያናት ማኅበር ጋር ቀጥታዊ ግንኙነት እንደሚኖራት ታውቋል፡፡
ኤርትራ ከ24 ዓመት በፊት ከኢትዮጵያ ብትገነጠልም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያኗ ግን እስካሁን ድረስ በኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሥር ቆይታለች፡፡ በ1983 ዓ.ም. ከኢትዮጵያ የተገነጠለችውና ከሁለት ዓመት በኋላ (1985 ዓ.ም.) በውሳኔ ሕዝብ ነፃነቷን የተቀዳጀችው ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር ላለፉት አሠርታት በውጥረት ውስጥ እንዳለች ይታወቃል፡፡
ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን (1945 - 1953) የቆየችው ኤርትራ ፌዴሬሽኑ ፈርሶ መስከረም 1 ቀን 1953 ዓ.ም. በይፋ ብትዋሀድም፣ ወዲያውኑ የተጀመረው የኤርትራ ጦርነት ለ30 ዓመታት ዘልቆ ያበቃው በ1983 ዓ.ም. ሲሆን፣ ውጤቱም ለነፃነት አብቅቷታል፡፡ ሁለቱ አገሮች ዳግመኛ ከ1990 እስከ 1992 ዓ.ም. ጦርነት ውስጥ ገብተው እንደነበር ይታወሳል፡፡
መረጃዎች እንደሚያሳዩት፣ ኤርትራ ካላት 6.5 ሚሊዮን ሕዝቧ 155,000 ያህሉ በምሥራቅና በግእዝ ሥርዓት የሚመራው የካቶሊክ ሃይማኖት ተከታይ ነው፡፡ የኤርትራን መገንጠል ተከትሎ ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የተለየችው የኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ 1.5 ሚሊዮን ምዕመናን ያሏትና በኮፕቲክ (ግብፅ) ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን አማካይነት መንበረ ፓትርያርኳን መሥርታ በራሷ ፓትርያርክ የምትመራ ሲሆን፣ በ1990 ዓ.ም. ከኮፕቲክ ቤተ ክርስቲያን መለየቷ ይታወሳል፡፡
በተያያዘ ዜና ፖፕ ፍራንሲስ፣ አዲስ ለተቋቋመው የባህር ዳር - ደሴ ኤጳርቃና (ሀገረ ስብከት) የአዲስ አበባ ሊቀ ጳጳሳት ረዳት ሆነው ሲያገለግሉ የነበሩትን ብፁዕ አቡነ ልሳነ ክርስቶስ ማቴዎስን በጳጳስነት መሾማቸውን ከቫቲካን የተሠራጨው ዜና አመልክቷል፡፡
አዲሱ የባህር ዳር ደሴ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ልሳነ ክርስቶስ ማቴዎስ በጉራጌ ዞን በ1952 ዓ.ም. የተወለዱና ማዕረገ ክህነትንም በ1980 ዓ.ም. የተቀበሉ ሲሆን፣ በሮም ቅዱስ ቶማስ አኲኖስ ዩኒቨርሲቲ በሥነ መንፈሳዊ ቲዮሎጊያ ተመርቀዋል፡፡ በቤተ ክርስቲያኒቱ በተለያዩ የኃላፊነት ቦታዎች ያገለገሉት አቡነ ልሳነ ክርስቶስ፣ ጳጳስነትን እስካገኙበት ድረስ ያገለገሉባትን በባህር ዳር ለምትገኘው ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን የአዲስ አበባ ረዳት ሊቀ ጳጳሳት ሹመትን የሰጧቸው የቀድሞው ፖፕ በነዲክቶስ 16ኛ ናቸው፡፡
የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን በአዲስ አበባ፣ በአዲግራት፣ በሐዋሳ፣ በእምድብር፣ በሐረር፣ በጅማ ቦንጋ፣ በመቂ፣ በነቀምት፣ በጋምቤላና በሶዶ ሆሳዕና ስም የሚጠሩ የተለያዩ አኅጉረ ስብከት እንዳላት ይታወቃል፡፡
እ.ኤ.አ. ሴፕቴምበር 20 ቀን 2019 ከ 15 ቀናት እርሾ በኋላ የ “COFF” ሰራተኞች የራሳቸውን የቢራ ጠመቃ የራሳቸውን የፈጠራ ባለቤትነት ምርት ፣ 1 ቢ.ቢ.ኤል የዘይት ማሞቂያ ብሬሃውስ እና አንድ ገለልተኛ ቺሊዎችን በማብሰያ አብቅተዋል ፡፡
ከአመት በፊት ወደ አሜሪካዋ እሩቅ ደሴት ሃዋይ ሄደን ነበር:: እዛም ቢግ አይስላንድ በተባለ ለብቻው ተነጥሎ ባለ ደሴት የጥቁር ዘር ማየት ብርቅ ነው:: አብዛኛው ነጭ እና የጃፓንና የቻይና መልክ ያላቸው የሃገሬው ሰው የሚብዛበት ነው:: በዚያ ጥቁር ማየት ብርቅ በሆነበት ውብ ደሴት ገበያ ውስጥ ስንዞር የኢትዮጵያ ባንዲራ አንብሳው ያለበትና በተለያየ ግዜ የተነሳ ፎቶና በሰዓሊዎች ቀለማት በሕብር የተንቆጠቆጠ የጃንሆይ ስዕላት ደምቀው የሚታዩበት ሱቁ ደረስን::
ለባለሱቁ ራስተፈራውያን ኢትዮጵያዊ እንደሆንን ሃይለስላሴም ንጉሳችን እንደሆኑ በኩራት ለልጆቻች እየገለጽን እያለ የሱቁ ባለቤት በቁጣና በንቀት ለዛ ባለው አማርኛ እናንተ ኢትዮጵያውያን ንጉሳችንን የት ታውቁትና ታሪክ አጥፍታችሁ ታሪክ ታወራላችሁ በሚል ሃይለቃል ተቆጣን:: እናንተ እኮ ቅዱስ መሬት ላይ መቆማችሁን የማታውቁ መሃይሞች : ባህር ላይ ቆማችሁ ውሃ የምትጠሙ ሰነፎች ናችሁ:: አያችሁ ለኛ ለካሪቢያን ሕዝቦችና ለአፍሪካውያን ኢትዮጵያን ቅዱስ ምድር ጃ ደግሞ ከአምላክ የተላከ ነብይ ነበር :: እናንተ ግን ይህን አታውቁም :: ስለዚህም ሰድባችሁ ገደላችሁት :: ሻሸመኔ ኖሬያለሁ ኢትዮጵያን በሙሉ አይቻለሁ :: ንጉሳችንን በመግደላችሁ ገና ብዙ ትቀጣላችሁ:: እኛ ግን ይህው በታሪኩ እየኮራን በጸሎትም እያሰብነው እንኖራለን:: በማለት እስከ ዶቃ ማሰሪያችን ነግሮ ለልጆቹም እንዲረዱት በእንግሊዝኛ የሃይለስላሴን ታላቅነት የጥቁር ሕዝብ ንጉስነትና የአምላክ መልዕክተኛ መሆን ዘርዝሮ በማስረዳት ወደፊት ሲያድጉ ይህንን እውነት እንዲፈትሹ መክሮ የሃይለስላሴ ፎቶ ያለበት የደረት ባጅ ሸልሞ ተለያየን::
እንደዛን ግዜ በራሴ ያፈርኩበት ግዜ የለም:: የምንመልሰው መልስ የምንሰጠው ሃሳብ እስኪጠፋ ድረስ የራስን ታሪክ በሌላ የሩቅ ሰው ሲነገርና የወቀሳ መአት ሲወርድ የሚፈጥረው መሸማቀቀ ቃላት ሊገልጸው አይችልም:: ያ ሰው ያን ሁሉ ውርጅብኝ ሲያወርድብን ንዴትና ብሽቀት ቢሰማኝም ንግግሩና ቁጣውን ግን በቅጡ ለመረዳት እረጅም ግዜ ወስዶብኛል::
እውነት ነው ባለፈው ግማሽ ክፍለዘመን እኛ ኢትዮጵያውያን የቁልቁለት ጉዞ ውጪ እንኳን ሌሌች ሕዝቦች የሚዘክሩት የኛ የምንለው በጎ ነገር ምን አለን:: ንጉሱን ከቀበርን ጀግኖችን ካዋረድን አዋቂዎችን ከዘረጠጥን በሗላ የት ደረስን:: ሞት እረሃብ ስደትና ውርደት የኛ መገለጫ አልሆኑምን? ጃንሆይን አይተው የአድዋ ድል የነጻነት ችቦ ብርሃን ሆኖቸው ከባርነት እስር ቤት የወጡ : እንደ ሰንጋ ከብት ከመሸጥና መለወጥ ትላንት የዳኑት : ብዙዎቹ የአፍሪካ ሃገሮች በስልጣኔ በኢኮኖሚና በዲሞክራሲ አልፈውን ሲሄዱ እኛ ግን የት ነው ያለነው?
እግዚአብሔር መርቆ የሰጥንን ሃገር ታሪክና የክብር መክሊት አክብረን መያዝ ባለመቻላችን ሌሎች ከበሩበት የኛ አባቶች በከፈቱት የነጻነት መንገድ ሌሎች ወደ ለምለም መስክ ተጏዙበት:: እኛ ግን ወደ ቆንጥርና ወደ ቁልቅለት የኮረኮንች መንገድ ወረድን:: ከዛሬም ይልቅ የነገው ከባድ እየሆነብን ነው:: ለዚህ ሁሉ ቀውስ ደግሞ ምክንያት የትላንት አባቶችን ማድረጋችን ችግራችንን ውስብስብ መፍትሄውንም እሩቅ አድርጎታል::
ታሪክ የለሽ ታሪክ አውሪ ትውልድ ትላንት ሌኒን ለተባለ ባዕድ ሃውልት ስናቆም ከዛም የጥላቻ ግንብ የሃሰት ሃውልት ጀግኖችን ማቆሸሻ የሻጋታ ፖለቲካ የትንሽነት መግለጫ የድንቁርና ማሳያ አኖሌ የተባለ በሃሰት ድርስት ላይ ቆመን ድንጋይ ስናቆም በጎውና መልካሙ ተረሳ::
ለሃይለስላሴ ለሚኒሊክ አይደለም ለሁሉም የሃገራችን ጀግኖች ለነደጃች ባልቻ ለነእራስ አሉላ ለሌሎቹም መታሰቢያ ለኛም ኩራትና ክብር እንዲሆን አይደለም በሃገራችን በሌሎች የአፍሪካ ሃገራት ከተሞች ሃውልት እንዲቆምላቸው ባደረግን ነበር:: የኢትዮጵያ የትላንት ጀግኖች ክብራቸው ሃገራዊ ብቻ ሳይሆን እህጉራዊም ጭምር ነው::
የታላቁ ንጉስ የቀዳማዊ ሃይለስላሴ ሃውልት ዛሬ በዶር አብይ በጎ ጥረት በአፍሪካ ሕብረት ጽ/ቤት ቅጥር ግቢ መቆሙ መልካም ነው:: በእራሳችን ሗላ ቀር የፖለታካ ሽኩቻ ይህ ሃውልት መቆም ከነበረበት እጅግ ዘግይቷል :: ሃውልቱ ቆመ አልቆመ የሃይለላሴን ታሪክ አያስቀርም:: ማንም ወደደም ጠላው ክብርና ሞገስ የነበረው የሃይለስላሴን የአፍሪካ የነጻነት አባትነትና የጥቁር ሕዝቦች ንጉስ የመሆን ታሪክ መለወጥ አይቻልም::
ዶክተር ደብረፅዮን የምክር ቤቱ አባል ባለመሆናቸው በክልሉ ህገመንግስት መሰረት ርእሰ መስተዳድር ሆነው መሾም ስለማይችሉ ነው በምክትል ርእሰ መስተዳደርነት የተሾሙት።
አቶ አብራሀ የህግ ስርፀት እንዲኖር የምታደርገው ጥረት ሊበረታታ ይገባል እኛልኩኝ አነድ ጥያቄ አለኝ እሱም በአገራችን የአውራጅና ጫን ለኩንታል ስንት እንድሆነ በህግ የጠቀመጠ አለወይ?
የጡረታ አዋጅ ቁጥር 345/95 ከዛ በኃላ የወጣ አለ ወይ ? ሌላው ደግሞ አንድ ሠራተኛ የጡረታ ጊዜው ደርሶ እንዲወጣ ከተደረገ በኋላ ለቦታው /ለሥራው/አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የሥራ ዕድሜውን ለማራዘም ሀላፊ ከመፍቀዱ በፊት ከስንት ወር በፊት ነው ለሠራተኛው የሚነገረው የጊዜ ገደቡ ሶስት ወር ነው ወይስ ስድስት ወር
እንዴት ነህ አቤ አንድ ግራ የገባኝ ጥያቄ ነበር ከፕሮክላሜሽን አንጻር ብትረዳኝ በኮንስትራክሽን ሥራ ላይ በቀን ቀን ሥራ ተቀጥረው የሚሠሩ ሠራተኞች በተከታታይ ወራትቢሠሩ ለምሳሌ 8 ወር ሰርተው ሥራው ስለተጠናቀቀ ቢቋረጥ የሚያገኙት የዓመት ፈቃድ ነው ይስ ምንድነው ሰፋ አድርገህ ብታብራራልኝ ለአንድ ኘሮጀክት ተብሎ በተደረገ የጊዜያው ቅጥር ማለቴ ነው አመሰግናለሁ ጊዜህን ስለሰጠህኝ
ጤና ይስጥልኝ እንደምን አለህ? ከሥራ የስንብት ክፍያን በተመለከተ የአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ፫፻፸፯/፩፱፻፺፮- አንቀፅ 39 ንዑስ አነቀፅ ፩ ሥር የተጨመሩድንጋጌዎች(ሰ ፣ ሸ ና ቀ)ላይ ተሻሽሎ የቀረበው አዋጅ PF ያላቸውን ተጠቃሚ አያደርግም ማለት ነውን?
ስራህንና ቅንነትህን ስለሚያስደሰተኝ አከብራሃሎሁኝ የምፈልገውን እውነተኛ መረጃ ካንተን አገኛለሁ፡፡ በመሆኑም የህግ ተማሪ ባልሆንም ስለህግ እንዳስብ እና እንድጠይቅ ስላስቻልከኝ አመሰግንአሎሁ፡፡ ሌላ የምጠይቅህ ቢኖር ከስራ የተሰናበተ ሰራተኛ ዕንዴት ወደስራ መመለስ ይቻላል?
አብርሃም በጣም ነው የማከብርህና የምወድህ ይህን መሰል አገልግሎት ለወገኖችህ እየሰጠህ በመሆንህ ማለቴ ነው፡፡ አብርሽ ያገኝህ ከሆነ አሁን በ2006 ዓ.ም የመሬት አዋጅ የህዝብ/ተ/ ም/ቤት ያወጣውን በዚሁ ላይ ብትልክልኝ የምልህ የንተው ወንድ መስፍን አለሙ ፡፡ መልካም የገና እና የጥምቀት በዓል የሁንልህ!! ከሐረር
ውድ አብርሃም በቅድሚያ ጊዜህን መስዋዕት በማድረግ ለሕብረተሰቡ የምትሰጠው የሕግ ማብራሪያዎችና ማጣቀሻ የሕግ ሰነዶች እመሰገንኩ መልካም ፈቃድህን በመጠየቅ የሸማቾች የህብረት ሥራ ማህበር ማቋቋሚያ አዋጅ 685/2000 በተለመደው ደሬ ገጽህ እንዲትልክልኝ ከታላቅ አክብሮት ጋር አቀርባለሁ፡፡
በተሻሻለው ህግ ላይ ስለ ቀለብ አለ መጠራቀም በግልጽ ያስቀምጣል ስሰጥ ቆይቼ የአንድ አመት ከአራት ወር ተተጠይቅያለው ደኛው ደሞ አጠቃለክ ትከፍላለክ እያለኝ ነው ምን ሀሳብ አለክ
ይልማ ሃብተሚካኤል ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ችግር በግርድፉ እየቃኘ ዶክተር አርከበ እቁባይን መልስ በጠየቀበት ሪፖርቱ ማጠቃለያ “እኔ ብቻ አውቅልሃለሁ የሚለው የሶቪየት ዓይነቱ አመለካከት እንደ በርሊን ግንብ ፈራርሷል” ይላል። ስለ መናገርና አንስቶ ስለ ፕሬስ ነጻነት አንስቶ ፣ ስለ ኢኮኖሚ እድገትን ሲዳስሱ የዴሞክራሲ ግንባታን በተለከተ ” ወዳልታወቀ ቦታ አሽቀንጥረውታል ” ብሏል።
ፕሬስን አስመልክቶ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሳፈውና አውሮፓ የሚጻፈው አንድ መሆኑን ድ/ር አርከበ አመልክተዋል። ዴሞክራሲ በኢትዮጵያ የተጀመረው በ1995 ዓ.ም መሆኑን ያስታወቁት አርከበ በአገሪቱ ሃሳብን በነጻነት ከመግለጽና የተቃውሞ ስልፍ ከማክሄድ ጋር በተያያዘ የደረሰው ሰብአዊ ውድመት፣ እንዲሁም የጅምላ እስር ያሳቸው ፓርቲ ጀመረው ስላሉት ዴሞክራሲ መግለጫ እንደሆነ አልተጠያቁም። አልተሞገቱም።
ፓርቲያቸው ማንም የሚያውቀውን የካፒታሊዝም አስተሳሰብንና ርዕዮተ ዓለም ኢኮኖሚ ስርዓት እንደሚከተል ያስታወቁት አርከበ፣ አቶ መለስ ፈጠሩት ስለሚባለው የአብዮታዊ ዴሞክራሲ እሳቤና ትግበራ ያሉት ነገር የለም። የኒዮ ሊብራል አስተሳሰብን ባለመከተላቸው የነቀፌታ ሃሳብ እንደሚሰነዘርባቸው የፓርቲያቸው ከፍተኛ አመራሮችና ካድሬዎች በተለያዩ ጊዜያት ሲ መናገራቸው ያታወሳል። የካፒታሊዝምን የኢኮኖሚ መርህ እንደሚከተሉ ” ሁሉም ያውቀዋል” ሲሉ የገለጹት የጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ የመሬት ባለቤትነትን አስመለክቶ አርሶ አደሩ መሬቱ ሸጦ ባዶ እጁን እንዳይቀር ድርጅታቸው ስልሚጨነቅ መሬት መሸጥ መለወጥ እንደማይቻል ተናገረዋል። ይህ የተለመደው አባባል በኢንቨስትመንት ስም ግዳጅ ያለበቂካሳ ክፍያ ከመሬታቸው የሚባረሩትን የሚመለከት ይሁን አይሁን እንዲያብራሩ ጋዜጠኛው አልጋበዛቸውም።
ጋዜጠኛው ቃለ በቃል ባይሞግትም ” ምላሹን አውቀዋለሁ” በሚል ስሜት ይመስላል መሬት ላይ ያለውን እውነታ አጠንክሮና ዋቢዎቹን በደፈናው ጠቅሶ አድማጭን ለፍርድ የጋበዘ ይመስላል። ሪፖርቱን ያድመጡ
ማንነህ እና ነው አንተ የአመቱ ምርጥህን የምትመርጠው? ማለት አይቻልም።በጡመራ መድረክ(ብሎግ) ሁሉም ሰው ሃሳቡን በነፃ እንዲገልፅ የፈቀደው ህገ-ቴክኖሎጂ የእዚህ አይነቱን ጥያቄ አያስተናግድምና።
ደግነቱ አያውቁኝ አላውቃቸው።የቴሌቭዥን መስኮት አገናኘን እንጂ።እኔ በመመልከት እነርሱ በማቅረብ። ሌላ የምሸልማቸው የለኝም።ያለችኝ ትንሿ የጡመራ መድረክ (ጉዳያችን ጡመራ) ነች።
የድመት አልጋ የካትዝ ድመት አልጋን ዲዛይን ሲያደርጉ መነሳሳቱ ከድመቶች እና ከባለቤቶች ፍላጎት የተወሰደ በመሆኑ ተግባራትን ፣ ቀላልነትን እና ውበትን አንድ ማድረግ ያስፈልጋል ፡፡ ድመቶችን በሚመለከቱበት ጊዜ የእነሱ ልዩ የጂኦሜትሪክ ባህሪዎች ንፁህ እና ሊታወቅ የሚችል ቅፅን አነሳሱ ፡፡ አንዳንድ የባህሪይ ባህሪዎች (ለምሳሌ የጆሮ እንቅስቃሴ) በድመት የተጠቃሚ ተሞክሮ ውስጥ ተካተቱ ፡፡ እንዲሁም ባለቤቶችን ከግምት ውስጥ በማስገባት ዓላማው ሊያበጁት እና በኩራት ሊያሳዩዋቸው የሚችሉ የቤት እቃዎችን መፍጠር ነበር ፡፡ ከዚህም በላይ ቀላል ጥገናን ማረጋገጥ አስፈላጊ ነበር ፡፡ ሁሉም ለስላሳ ፣ ጂኦሜትሪክ ንድፍ እና ሞዱል አወቃቀር ያንቁ ፡፡
በዓለም አቀፍ ደረጃ ከመቶ ሴቶች መካከል በሕይወት ዘመናቸው አካላዊ ጥቃት እና/ወይም ወሲባዊ ጥቃት የሚደርስባቸው ሴቶች ብዛት ሲሆን፤ ይህም አካላዊ እና/ወይም ወሲባዊ ጥቃት ብቻ እንጂ ሁሉንም ጾታዊ ጥቃቶች አይደለም። ቅጽ 2 ቁጥር 56 ኅዳር 20 2012
በኢትዮጵያ እድሜያቸው ከ10 እስከ 19 ዓመት የሆናቸው አፍላ ወጣቶች ብዛት ሲሆን፣ ከእነዚህ ውስጥ 83 በመቶ የሚሆኑት በገጠር የሚገኙና አብዛኛዎቹም ተማሪዎች ናቸው፤
በአውሮፓውያን አቆጣጠር በ2025 በግብርና ዘርፍ ላይ ይፈጠራል ተብሎ የሚገመት ቀጥተኛ የሥራ እድል ብዛት ሲሆን፤ ከግማሽ በላይ የሚሆነው በወጣቶች እንደሚሸፈንም ይጠበቃል፤ ቅጽ 2 ቁጥር 54 ህዳር 6 2012
አቮካዶ በማምረት ላይ የተሠማሩ አርሶ አደሮች ብዛት ሲሆን፤ ባለፈው የምርት ዘመን በ19 ሺሕ 760 ሄክታር መሬት ላይ 847 ሺሕ 936 ኩንታል ማምረት ችለዋል፤ ቅጽ 2 ቁጥር 53 ጥቅምት 29 2012
ለሥራ ወደ ሌባኖስ ካቀኑ ኢትዮጵያዊያን መካከል ባለፉት ሰባት ወራት በተለያዩ ምክንያቶች ሕይወታቸውን ያጡ፤ ቢቢሲ አማርኛ እንደዘገባ። ቅጽ 1 ቁጥር 51 ጥቅምት 15 2012
በኢትዮጵያ የቴሌኮም አገልግሎት ስርጸት ከሕዝብ ብዛት አንጻር ያለበት ደረጃ ሲሆን፤ ካለፈው የመጀመሪያ ሩብ በጀት ዓመት ጋር ሲነጻጸር የ5 በመቶ ጭማሬ አሳይቷል። ቅጽ 1 ቁጥር 50 ጥቅምት 8 2012
ባለፉት ኹለት ወራት ውስጥ ለብሔራዊ ባንክ 150 ኪሎ ግራም ወርቅ ቀርቦ ወደ ውጭ ተልኮ 5 ነጥብ 4 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ተገኝቷል። ቅጽ 1 ቁጥር 49 ጥቅምት 1 2012
በኢትዮጵያ ከሚገኙ ዕድሜያቸው ከ25 እስከ 29 ዓመት ከሚሆኑ ወጣት ወንዶች ውስጥ በመቶኛ ያላገቡ ሲሆኑ በተመሳሳይ ዕድሜ ካሉ ሴቶች ውስጥ 28.1 በመቶዎቹ ያላገቡ እንደሆኑ የመጨረሻው የሥነ ሕዝብና ጤና ጥናት ያመላክታል። ቅጽ 1 ቁጥር 46 መስከረም 10 2012
በአዲስ አበባ ነዋሪዎችም ለእያንዳንዳቸው በነፍስ ወከፍ በካሬ ሜትር የሚደርሳቸው የሕዝብ መናፈሻ ስፋት ሲሆን በከተማዉ የሚገኙት 20 የሕዝብ መናፈሻዎች በአጠቃላይ 957 ሺሕ 650 ካሬ ሜትር ስፋት ይሸፍናሉ’ ቅጽ 1 ቁጥር 44 ጳጉሜ 2 2011
በአውሮፓውያን አቆጣጠር 2018/2019 ሩዝን ወደ ኢትዮጵያ ለማስገባት የወጣ የውጭ ምንዛሬ ሲሆን በዚህም 4 ሚሊዮን ኩንታል ሩዝ ወደ አገር ውስጥ ገብቷል። ቅጽ 1 ቁጥር 42 ነሐሴ 18 2011
የአፍሪካ ልማት ባንክ ለኢትዮጵያ መንግሥት የሰጠው ዕርዳታ በብር ሲሆን ከአዳማ እስከ አዋሽ ለሚዘረጋው የክፍያ መንገድ ግንባታ ላይ ይውላል ቅጽ 1 ቁጥር 40 ነሐሴ 4 2011
ይህ የምታዩት ፎቶግራፍ የትም እንዳይምስላችሁ ንፁሃን እንደ ቅጠል የምረግፉባት መቶ ሺዎች የተፈናቀሉባት የቤ/ጉዟ ካማሺ ነች። እውነታውን ዱሮውንም እናውቅ ነበር ጉሙዞች ከመሬት ተነስተው ሰው እንደማያጠቁ የጠረጠርነው Driving Force ለካስ መ/ሠ ነው። ፊታቸውን እዩና ኬት አከባቢ እንደሆኑ ግልፅ ነው።
• 23ኛውን የዓለም ዋንጫ ለማስተናገድ ፍጥጫው በአፍሪካዋ ሞሮኮ እና በሰሜንና መካከለኛው አሜሪካዎቹ አሜሪካ፤ካናዳና ሜክሲኮ• በሁለት የሽያጭ ምዕራፎች 1.7 ሚሊዮን ትኬቶች ተሸጠዋል፤ የደቡብ አሜሪካ እግር ኳስ አፍቃሪዎች በግዢ ብዛት ይመራሉ
ራሽያ የምታስተናግደው 21ኛው የዓለም ዋንጫ ልክ ዛሬ በፋሲካ ዋዜማ ላይ 68 ቀናት ይቀሩታል፡፡ ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽኖች ማህበር /ፊፋ/ በቀውስ ላይ ለሚገኘው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን በሳምንቱ አጋማሽ ላይ ደብዳቤ የላከ ሲሆን ኘሬዚዳንታዊ እና የሥራ አስፈፃሚዎች ምርጫን አስመልክቶ የፕሬዚዳንትና የሥራ አስፈጻሚ አባላት ምርጫን የሚያስፈጽም አዲስ አስመራጭ ኮሚቴ እንደገና እንዲቋቋም ጠይቋል። በፌደሬሽኑ ዙርያ ያለውን ውዝግብ ለመፍታት የሚያስችል አቅጣጫ ነው ብሎ ባሰበበት በዚህ ውሳኔው ፊፋ አዲሱ የአስመራጭ ኮሚቴ የፕሬዚዳንትና የሥራ አስፈጻሚ ዕጩ ተወዳዳሪዎችን በድጋሚ በመመርመርና በመፈተሽ እንዲያፀድቅ እና ከጅምሩ ወደ ምርጫ ሒደት እንዲገባ አሳስቧል፡፡
በሌላ በኩል ዓለም ዋንጫውን በዋና ዳኝነት እንዲመሩ ከተመረጡት 36 ዋና ዳኞች ኢትዮጵያዊው ባምላክ ተሰማ የሚገኝበት ሲሆን፤ በኢትዮጵያ የስፖርት ጋዜጠኞች ማህበር ወደ ራሽያ በመጓዝ ዘገባ እንዲሰሩ የተመረጡት 3 የስፖርት ጋዜጠኞች እኔ ግሩም ሰይፉ ከአዲስ አድማስ፤ ዳዊት ቶሎሳ ከሪፖርተር እንዲሁም አለምሰገድ ሰይፉ ከሊግ ስፖርት ጋዜጦች በራሽያ የዓለም ዋንጫ ብሄራዊ አዘጋጅ ኮሚቴ እና በፊፋ ማመልከቻ ተቀባይነት አግኝቶ ተሳትፏቸው ተረጋግጧል፡፡ ፊፋ ለ21ኛው የዓለም ዋንጫ 36 ዋና ዳኞች እና 63 ረዳት ዳኞችን ከ46 የተለያዩ አገራት የመረጠበትን ዝርዝርን ከሳምንት በፊት ሲያስታውቅ፤ ኢትዮጵያዊው ኢንተርናሽናል ዳኛ ባምላክ ተሰማ ከአፍሪካ ከተመረጡት 6 ዳኞች አንዱ ሆኗል፡፡ በተጨማሪም 10 ረዳት ዳኞችም ከአፍሪካ ተመርጠዋል፡፡
በዓለም ዋንጫው በቪዲዮ የተደገፈ ዳኝነትም (VAR) ተግባር ላይ እንደሚውል ያመለከተው ፊፋ የዓለም ዋንጫው 99 ዋና ዳኞችና ረዳት ዳኞች ከወር በኋላ በጣሊያን በተዘጋጀ ልዩ ሴሚናር እንደሚሳተፉም አስታውቋል፡፡ ለሁለት ሳምታት ያህል በሚቆየው በጣሊያን እግር ኳስ ማህበር በሚዘጋጀው ሴሚናር ላይ ይሳተፋሉ፡፡ ከአፍሪካ አህጉር ምርጥ 10 ዋና ዳኞች አንዱ የሆነው ባምላክ ተሰማ በ4 የአፍሪካ ዋንጫ ጨዋታዎች፤ በአፍሪካ ክለቦች ሻምፒዮንስ ሊግ እና ኮንፌደሬሽን ካፕና በፊፋ የሀ20 ዓለም ዋንጫ ወሳኝ ጨዋታዎችን በመምራ ከፍተኛ ልምድ ያካበተ ሲሆን፤ በመሃል ዳኝነት የመራቸው ዓለም ቀፍ ጨዋታዎች ከ50 በላይ ናቸው፡፡
በ2010 ዓ.ም የፋሲካ በዓል ዋዜማ ላይ የቀረበው ይህ የስፖርት አድማስ ዘገባ በ21ኛው የዓለም ዋንጫ አዘጋጅ ራሽያ ላይ በሚያንዣብቡ የውዝግብ አጀንዳዎች እና ወቅታዊ ጫናዎች፤ ለዓለም ዋንጫ እንግዶች ስለታቀዱ መስተንግዶዎች፤ ስለ ትኬቶች ሽያጭ፤ ስለ ራሽያ ብሄራዊ ቡድን ፈተና እንዲሁም በአጠቃላይ በዓለም ዋንጫ አዘጋጅነትና ምርጫ ዙርያ የሚያጠነጥን ነው፡፡
ቭላድሚር ፑቲን ለሚቀጥሉት 6 ዓመታት ራሽያን በፕሬዝዳንትነት እንዲመሩ ከተመረጡ በኋላ በ21ኛው የዓለም ዋንጫ አዘጋጅ አገር ላይ ባለፉት 2 ወራት የተለያዩ የውዝግብ አጀንዳዎች ጫና መፍጠራቸውን ቀጥለዋል፡፡ ራሽያ በዓለም የፖለቲካ ስነ ምህዳር በሶርያ፤ በመካከለኛው ምስራቅ እንዲሁም በአሜሪካ የውስጥ ፖለቲካ የምታራምደው አቋም ከበርካታ አገራት ጋር እንደሚያነታርካት ይታወቃል፡፡ ከ21ኛው የዓለም ዋንጫ ጋር በተያያዘ በተለይ እየተባባሰ የመጣው የውዝግብ አጀንዳ የፑቲን አስተዳደር በቀድሞ የስለላ ባለሙያ ዜጎቹ ላይ ኢሰብዓዊ ተግባራት ፈፅሟል የሚለው ውንጀላ ነው፡፡ በቅርቡ በእንግሊዝ የሚገኝ እና ለሁለት ወገን የሚሰልል ራሽያዊ ላይ የመርዝ ጥቃት የራሽያ ደህንንት ተቋማት አድርሰዋል መባሉ ተፅእኖ እንደፈጠረ ማስተዋል ይቻላል፡፡ አንዳንድ አገራት በራሽያ መንግስት ማንአለብኝነት መስፈኑን በመጥቀስ ከዓለም ዋንጫው ተሳትፎ ብሄራዊ ቡድኖቻቸውን ለማግለል የሚዝቱበት ምክንያት አግኝተዋል፡፡
ማጣርያውን ባለማለፏ ዓለም ዋንጫ ያመለጣት አሜሪካም የራሽያን የዓለም ዋንጫ ድግስ በዚሁ አጀንዳ ለመበጥበጥ በየፊናው መሯሯጧን ቀጥላለች። በአጠቃላይ ግን ዓለም ዋንጫ በሚካሄድበት ዓመት ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ የውዝግብ አጀንዳዎች በአዘጋጅ አገር ላይ ጫናዎች የሚፈጥሩበት አባዜ ዘንድሮም እየተስተዋለ ነው፡፡ የስፖርት ኢንዱስትሪው ባለሙያዎች እና ሚዲያዎች ከዓለም ዋንጫው ተሳትፎ ራሳቸውን ለማግለል የሚያስቡ አገራት በራሽያ መንግስት ላይ ተፅእኖ ለማድረግ እንጅ የሚተገብሩት አይደለም እያሉ ነው፡፡ ይህ አይነቱን ዛቻ ካሰሙት አገራት ደግሞ አውስትራሊያ እና እንግሊዝ ዋናዎቹ ናቸው፡፡ በዓለም ዋንጫው ብሄራዊ ቡድኖቻቸውን አናሰልፍም የሚሉት አሰልጣኞቹና ተጨዋቾቹ ሳይሆኑ በመንግስት አስተዳደራቸው ያሉ ባለስልጣኖች ናቸው። በተለይ 23 የራሽያ ዲፕሎማቶችን ከአገሯ ያባረረችው እንግሊዝ ከውድድሩ እወጣለሁ በሚል ዛቻ ተፅእኖ ለመፍጠር እየሞከረች ሲሆን፤ ተግባራዊ ከሆነ እጅግ ትርፋማው የእንግሊዝ ፕሪሚዬር ሊግ ይጎዳል መባሉ ኢንዱስትሪውን አስጨንቆታል፡፡ በፊፋ ህግ ደንብ መሰረት የዓለም ዋንጫን ተሳትፎ መሰረዝ ብዙ ቅጣት የሚያስከትል ነው፡፡ በተለይ ውድድሩ ከመጀመሩ ከወር ባነሰ ጊዜ ላለመሳተፍ በወሰነ ብሄራዊ ቡድን የሚወክለው ፌደሬሽኑ እስከ 377ሺ ፓውንድ ወይንም እስከ 500ሺ ዶላር ሊቀጣ ይችላል፡፡ ዓለም ዋንጫን ወደፊት የማስተናገድ እድሉንም ይነፈጋል፡፡