Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሆኖም ግን በትላንቱና በዛሬው መካከል የሰማይና የምድር ያህል የሰፋ ልዩነት አለ። ቀደሞ 14 የስልጣን ዓይነቶችን በግሉ ጠቅልሎ ይዞ የነበረው ሰውዬ ዛሬ የአቶ ጌታቸው አሰፋ ሁለተኛ ተላላኪ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል። በሁሉም ዘርፍ እጁን ማስገባት የለመደ ሰውዬ ዛሬ ከአቶ ጌታቸው ረዳ ቀጥሎ የሁለተኛ የአቶ ጌታቸው አሰፋ ተላላኪ መሆኑ መቼም፣ እንዴትም ሊወጥለት አይችልም። ስለዚህ በተገኘው አጋጣሚ የኦሮማራ ጥምረትን፣ የኢህአዴግ ውህደትን ሆነ የመደመር መጸሃፍን ያጣጥላል። ለዚህ ደግሞ እንኳን እንደ ጃዋር መሃመድ ካለ ሰው ጋር ቀርቶ ከሰይጣን ጋርም ቢሆን በትብብር መስራት ይፈልጋል። ምክንያቱም አቶ አስመላሽ ቀድሞ የነበረውንና አሁን ያጣውን የሰልጣን የበላይነት መልሶ ማግኘት ይፈልጋል። አስገራሚው ነገር ጃዋር መሃመድ ከእነ አስመላሽ ጋር በአጋርነት መስራት የፈለገው ለምድነው? ምርጫው ሁለት ነው፤ አንደኛ በህወሓቶች ምትክ የራሱን የበላይነት ማረጋገጥ ሲሆን ሁለተኛ ደግሞ የህወሓት አገልጋይ መሆን ነው። ይህን ደግሞ የኦሮሞ ህዝብ መራራ ትግል አድርጎና ከባድ መስዕዋት ከፍሎ ያስወገዳቸው ናቸው። ስለዚህ የእነ ጃዋር ዓላማና ግብ የኦሮሞን ህዝብ ትግልና ነፃነት ለህወሓት አሳልፈው እየሰጡ አይደለምን? እውነታው ይሄ ነው! በእርግጥ ከህወሓቶች ጥምረት መፍጠር የኦሮሞን ህዝብ ለጠላት አሳልፎ መሸጥ ነው!
የለንደን የዓይን ሪፍ ተጓዥ በቴምዝ ወንዝ ላይ የ 40 ደቂቃ ጊዜ ክብ ቅርጽ ያለው ጉብኝት በእውነተኛ አስተያየት ላይ ይገኛል. ብዙ የለንደን የታወቁ የፓርላማዎች , የሴንት ፖል ካቴድራል , HMS Belfast እና የለንደን ታወር ጨምሮ የታወቁ በጣም ታዋቂ ቦታዎች ይከተላል.
የለንደን ወንዝ ሪይዝ ለንጎብኚዎች ለንደን እንግሽ ታዋቂዎች ጭብጥ ነው. በለንደን ዓይን ውስጥ ምንም አይነት አስተያየት ባይኖርም ግን አስተያየቶችን ለማድነቅ ጊዜ ሊወስድ ይችላል.
በዚህ ጉዞ ላይ ወንዙን የሚያቋርጡትን ብዙ ድልድዮች ጨምሮ የእያንዳንዱን የድንበር ምልክት ታሪካዊ አስፈላጊነት ለመለየት የሚያግዝዎት የቀጥታ ትንታኔ አለዎት. ሐተታው ሁለቱም እውነታ እና መዝናኛ ነው.
ለንደን ማይላይ ወንዝ የመንሸራተት ምሽት ሞከርኩ እና ምንም እንኳን ትንሽ ቀዝቃዛ ምሽት ቢሆንም, በቀን ውስጥ ቆንጆ እንደሚሆን የምሰማበት የላይኛው 'የፀሐይ ግርጌ' ውስጥ እቆይ ነበር.
የቀጥታ ትንታኔ ግሩም ነበር, እናም ይህን ወንዝ ተጓዦች የሚወስደ ማንኛውም ሰው አንድ ትኩረት ከሚስብባቸው ነገሮች ላይ አዲስ ነገር ይማራል. እና ደግሞ በእርግጥ የእውነተኛ ጥያቄዎችን መጠየቅ ይችላሉ, ስለዚህ አይንገሩን. (ባለብዙ ቋንቋ የድምጽ መመሪያዎችም ይገኛሉ.)
እና ሁለተኛው አስፈላጊ ነጥብ የሚይዘው ይህ ሽርሽር ወደ አንድ አይነት ቦታ በካውንቲን አዳራሽ እንዲመልስዎት ነው, ስለዚህ እስካሁን ድረስ ብዙ የምሽት የመመገቢያ አማራጮችን በደቡብ ብሩ ውስጥ ይዘው ነዎት.
የለንደን የዓይን ሪ ሲሽን ስለ ፓርላማዎች ቤት, የሴንት ፖል ካቴድራል, ታቴ ዘመናዊ , የሼክስፒር ግሎብ ቲያትር, ታወር ብሪጅ እና የለንደን ታወር ላይ እይታ እንዲኖርዎት ያስችልዎታል.
የለንደን ኤይዝ ወንዝ ተጓዦች ከለንደን አይን አጠገብ ከሚገኘው የለንደን አይል ሚሊኒየም መርከብ ይነሳል. በመስመር ላይ በቲኬት በመያዝ 10% ቅናሽ ዋጋዎችን በቲኬት ዋጋዎች ላይ ማስቀመጥ ይችላሉ. ለአዛውንቶችና ለህፃናት ቅናሾች, ከአራት ዓመት በታች የሆኑ ልጆች ነጻ ናቸው. ሁሉም ቦርሳዎች ደህንነት እንደተጠበቀባቸው እባክዎን ቦርዱ ተጨማሪ ጊዜ ይፍቀዱ.
ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብአን ስደተኛታት ዘፍርያ ሃገራት ብዝኣተዎ ስምምዕ መሰረት ብፍላይ’ቶም ካብ ኤርትራ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝብገሱ ስደተኛታት ሊብያ ከይበጽሑ እንከለዉ ዝኽልከሉሉ መንገዲ ንምፍጣር ጻዕርታት ከካይድ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ ኣብ ካርቱምንን ማልታን ዝተኣትወ ስምምዕ ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን፣ እቲ ሕብረት ፋይናንስያዊ ሓገዝ ክገብረለን እተን ሃገራት ከኣ ኣምሳያኡ ዜጋታተን ናብ ኤውሮጳ ንኸይውሕዙ ንምክልኻል ምዃኑ ይፍለጥ።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ነቶም 347 ኤርትራውያን ኣብ ዝሓዙሉ እዋን፣ 130 ኢትዮጵያውያን፣ 90 ሱዳናውያን ከምኡ’ውን 10 ኣሰጋገርቲ’ዮም ዝበልዎም ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ የእትዮም ኣለዉ።
ተወላዲ ጫድ ዝኾነ ሓደ ካብቶም ኣሰጋገርቲ ንኤ.ኤፍ.ፒ. ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ‘ኣነ ነቶም ዝተበሃልኩዎም ሰባት ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ዶብ ምስጋር ጥራይ እዩ ስርሐይ፣ ካልእ ዝፈልጦ የብለይን። ንኩሉ’ቲ መስርሕ ዝከታተሉ ኣብ ሊብያ ዘለዉ ኣሰጋገርቲ’ዮም’ ክብል ገሊጹ።
ተጣበቕቲ ጉዳይ ስደተኛታት ብወገኖም ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ፣ እቶም ሓለዋ ዶብ ተባሂሎም ዝጥቀሱ ዘለዉ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ ሓደ እዋን ብምልሻ ጃንጃዊድ ዝፍለጡ ዝነበሩ ሓያሎ ገበናት ዝፈጸሙ ሸፋቱ ክነሶም ብመንግስቲ ሱዳን ዝዓጠቑን ዝምወሉን እዮም፣ ንሓደጋ ዝቃልዑ ዘለዉ ስደተኛታት ካብ ሓዊ ናብ ረመጽ ይሰግሩ ኣለዉ ክብሉ ይገልጹ።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቦም ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ ነዚ መንግስቲ ሱዳን ብተደጋጋሚ ዝወስዶ ዘሎ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ናይ ምምላስ ስጉምቲ ደው ከብሎ ጸዊዖም።
የቴክኒክ ሙያ ብዙ ልምምድና ተግባራዊ ስልጠና የሚጠይቅ፣ እልህ ኣስጨራሽ ሙያ ነው። ጊዜ ወስዶ ፣ ታጋሽነትን ጨምሮ ብዙ ምርምርና ወጪዎችን ከፍሎ የሚደረስ የሙያ ዘርፍ በመሆኑ ብዙ ጽናት ና ቁርጠኝነትን (dedication) ይጠይቃል፣ ስለዚህም ነው ጥቂቶች ብቻ በዚህ ሙያ ሰልጥነው ና ተመርቀው ኣገልግሎት ለመስጠት ብቁ ሆነው በሙያው የሚሰማሩት።
በተለይ በዚህ በቴክኖሎጂ ዘመን ፣ የፈጠራ ስራ በፍጥነት በሚለዋወጥበት ሁኔታ ፣ ሙያው በየጊዜው እውቀትን ማዘመን ስለሚጠይቅ ፣ የስራዉን ኣስቸጋሪነት በበለጠ ያከብደዋል። ስለዚህ በዘርፉ የተሰማሩትን ሙያተኞች መደገፍና ማበረታታት በዚህ ዘርፍ ሊከሰት የሚችለዉን የኣገልግሎት ክፍተት በእጅጉ ለማስወገድና የተቀላጠፈ ዘመናዊ ኣገልግሎት ለመስጠት ያስችላል።
ወጣት ሙያተኞችን በብዛት ለማፍራት እንዲቻል፣ ባደጉት ሃገሮች እንደሚደረገው ፣ በተለያዩ የቴሌቪዥን አስተማሪ ስርጭቶችን በማስተላለፍ የወጣቱን ፍላጎት በመቀስቀስና ድጎማዎችን በማድረግ ሙያዊ ተሳታፊነትን ለማብዛት መስራትን ይጠይቃል። በዉጭ ሃገር ያሉ የቴሌቪዥን ስርጭቶች ከብዙው በጥቂቱ እንደ ምሳሌ ለመጥቀስ፣ እንደ ፣ ፒምፕ ማይ ራይድ (Pimp my ride)፣ ዊለር ዲለር (wheeler dealer) ፣ ኪንደኢግ ኢት ከስተም (kindig it custom) የሚባሉ የቴሌዥን ስርጭቶች ለወጣቱ ህብረተሰብ ወደ ሙያው ዘርፍ እንዲመጣ የሚያደርጉት ኣስተዋጸኦ የላቀ ነው። በሃገር ዉስጥ፣ እንደነዚህ የመሳሰሉ ስርጭቶችን እንዲበዙ ማበረታቻ በማድረግ የወጣቱን ኣትኩሮት መሳብና ተሳታፊነትን ማብዛት፣ የቴክኒክ ሙያ ኣገልግሎትን ለማቀላጠፍና ለማሻሻል ያግዛል።
በተጨማሪም፣ ልምዱ ያላቸው መካኒኮች እዉቀታቸዉን ለሚቀጥለው ትዉልድ ማካፈል የሚያስችላቸዉን መድረክ ኣዘጋጅቶ በተለያየ መልኩ ተሳታፊነታቸዉን በማስፋትና ወጣቶችን እንዲያስተምሩ እድሉን መፍጠር ለወደፊቱ የባለሙያ እጥረትን ለመቀነስ ያግዛል።
የሰው ልጅ በኖረበት ዘመን ሁሉ ሁለት ነገሮች ቀንደኛ ፈተናዎቹ ናቸው።እነርሱም ትዕቢት እና ጎጠኝነት ናቸው።ትዕቢት ከእኔ በላይ ማን አለ? የሚል ስሜት እና ሌላውን ዝቅ አድርጎ የመመልከት አባዜ ሲሆን የጎጠኝነት ስሜት ደግሞ ''ሰው ሁሉ ለምን እኛ መንደር አልተወለደም'' መሰል የአስተሳሰብ ድህነት ነው።በሌላ በኩል ጎጠኘንት ከእራስ ወዳድነት አልፎ ሌላን መጥላት መለያው ያደርጋል።
የአንድ ሕዝብ እና የአንድ ግለሰብ ባህርያት የጋራ መገናኛ ድልድይ አላቸው።ሁለቱም መከራ ይሸከማሉ።ሁለቱም የሌሎችን የትቢት አንቡላ በላያቸው ላይ ሲራገፍ እንዳላዩ ሆነው ለተወሰነ ጊዜ ያልፋሉ።ሁለቱም የጎጣዊ ስሜት ውስጣቸውን እንደምስጥ ለቦረቦራቸው ሁሉ እያዘኑ አሁንም ለጥቂት ጊዜ ይታገሳሉ።
አንድ ግለሰብ ትዕቢትን እና ጎጥን መጠየፉ በእራሱ የትዕቢተኞች እና የጎጣዊ ስሜት አራማጆች ሰለባ እንዳይሆን ዋስትና አይሆነውም። ትዕቢት እና ጎጥን የማምለክ በሽታዎች ደግሞ የሚገለጡበት አንድ አይነተኛ መንገድ አለ።ይሄውም በንቀት ነው። ጎጠኞች በቅርብም ሆነ በሩቅ የሚያውቁትን ከመንደራቸው ውጭ የሆነውን ሁሉ በጣም ይንቃሉ።በአደባባይ ጎጠኛ እንዳልሆኑ ለመታየት ግን ይታትራሉ።ጎጠኞች ሁል ጊዜ ከበታቻቸው ሆኖ ለማየት የቀን እና የሌት ህልማቸው ነው።ከጎጣቸው ውጭ የሆነ ሰው ሰርቶ ቢያገኝ ይነዳቸዋል። ተምሮ መልካም ደረጃ ላይ ቢደርስ አይፈልጉም። ሆኖም ግን ይህንን እኩይ ስሜታቸውን ውጠው በጎ የመከሩ መስለው መቅረብ ደግሞ ይችሉበታል።አፋቸው ማር ነው።ከንፈራቸውን በየጊዜው ለሚያሳዝነውም ለማያሳዝነውም እሰው ፊት በመምጠጥ አዛኝ ቡቡ መምሰል ይችሉበታል። ዘወር ብለው ግን ከጎጣቸው ጋር ገጥመው ሰው ሁሉ የእነርሱ ጠላት ስለሚመስላቸው የተንኮል መረባቸውን ሲያደሩ ስትመለክቱ ትገረማላችሁ።
መፅሐፍ ''ትዕቢት ውድቀትን ይቀድማል'' እንደሚል ከጎጣቸው ውጭ የሆነ ሰው ምን ቢወዳጃቸው እና ሊዛመዳቸው ቢፈልግ ከእርሱ አንዳች ጥፋት እና ክፉ ቃል ቢያጡበት የእርሱ ጥፋት ይመስል ''እናቱ ለምን እኛ መንደር መጥታ አልወለድችውም'' መሰል ጥላቻ በተግባራቸው ውስጥ ሁሉ ታዩባቸዋላችሁ።ስለዚህ ከጎጣቸው ውቼ የሆነውን ሰው አሁንም ምኑንም ያክል ሊወዳጅ ቢፈልግ አንዳች ጥፋት ሳያገኙበት የጎጥ ህመማቸው ቀስፎ ስለሚይዛቸው ብቻ ያገሉታል፣ይርቁታል፣ ወይንም ግንኙነታቸው ከጎጣቸው እና የእኔ ከሚሉት ወይንም ከሚሏት ጋር ብቻ ያደርጋሉ። በእዚህ ጊዜ ግን የተገለለው ጎጠኞችን በበጎዎች አስገብቶ ማየት የለበትም። ሌሎች የሚያውቃቸው ደጋጎቹን እያሰበ እራሱን ማፅናናት የግድ ይለዋል። የጎጠኞች የንቀትን ልክ ስርዓት ለማስያዝ እልሁን መፈታተኑ አይቀርም። ሆኖም ደጋጎቹን ያየ እና መልካም እና በጎ ህሊና ያላቸው ሌሎቹን ያየባቸውን በጎ ዘመኖች ያስባል።ሁለት ፀጉር እና እድሜ ካላስተማራቸው ጋር መልሶ መጎጠጥ በእራሱ በሽታ መሆኑን መረዳት የግድ ይላል።
በጎጥ በሽታ የተለከፉ እራሳቸውን የደጎች መጨረሻ አድርገው ለመሳል ይሞክራሉ።ሆኖም ግን እንደ አይን ብሌን ከህሊናቸው ጋር የተሰፋው የዘር ቡቶቶ እያደናቀፈ ስለሚጥላቸው ደጋግመው ሊወዳጃቸው የቀረበውን በጥላቻ እሾህ አዕምሮውን እየጨቀጨቁ ሲወጉ ህሊና ቢስነታቸው ለእራሳቸውም አይታወቃቸውም። በመጀመርያ ህሊና ከጎጥ ይልቅ ሰው መሆን ማመንን ይጠይቃል።ህሊና በበሰበሰ አስተሳሰብ ከታጀለ የጎጥ ቂም እና ''እናቱ ለምን እኛ መንደር አልወለደችውም '' መሰል የተደናበረ አስተሳሰብ ወጥቶ ሰው የተባለ ፍጡርን በማየት ብቻ ማዘንን ይጠይቃል። ህሊና የእራስ ጎጥ ሁል ጊዜ ልክ ነውን ሳይሆን ማመዛዘን እና ግፍ መፍራትን ይፈልጋል።
ሌላው የጎጥ በሽተኞች አስገራሚ ባህሪ እድሜ የሚባል ትምህርት ቤት ፈፅሞ አያስተምራቸውም።እነርሱ እዚህ እድሜ ለመድረስ የተለያዩ በጎጥም በምንም የማይመስሏቸው ሰዎች ባደረጉላቸው በጎነት መሆኑን እረስተው ዛሬ ላይ ሆነው የጥላቻ መርዛቸውን ''የኛ አይደለም'' ባሉት ላይ ለመትከል እንደ ቀትር እባብ ሲቅለበለቡ መመልከት መጨረሻቸውን ለማየት ያስናፍቃል።
ባጭሩ ጎጥ አምላኪዎች የግለሰብም ሆነ የህዝብ ፀር ናቸው።ግፋቸው ለዘለዓለም ነዋሪ አይደለም።ለሕዝብ እና ለግለሰብ ያላቸው የንቀት ደረጃ በድቡሽት ላይ እንደተሰራ ቤት ሲፈርስ እራሳቸው የታሪክ ምስክር ይሆናሉ።በጥላቻ የገነቡት ከንቱ ስብዕና እራሳቸውን እንደምስጥ ቦርቡሮ ወና መቃብር ያደርጋቸዋል። አንዲት ቀን ከጎጣቸው ውጭ ለሆነ ሰው ለተባለ ግለሰብ በጎ ማድረግ ሳይሆን በትዕቢት መወጠር የተለማመደ ከንቱ እነሱነታቸው የሸረሪት ድር ማድርያ ይሆናል። እግዚአብሔር ለትዕቢተኞች እና ለጎጠኞች ጥብቅና ቆሞ አያውቅም።ትዕቢተኞች እና ጎጠኞች እርስ በርሳቸው ''አይዞህ፣አይዞሽ'' በመባባል የሰሩትን የግፍ ግፍ ለመሸፋፈን ይሞክሩ ይሆናል።ሊዛመዳቸው በቀረበው ሕዝብ እና ግለሰብ ላይ የሰሩትን ኃጢአት ለማጠብ የሚሆን ጠብታ ውሃ ግን ማመንጨት አይችሉም።እግዚአብሔር ለጎጠኞች እና ትዕቢተኞች የሚከፍለው የቁጣ የደሞዝ ቀን እንደ ንስር እየበረረ ይመጣል።
ኢህአዴግ/ህወሓት ለኢትዮጵያ ድንበር በሞቱት አባቶቻችን ደም ውስጥ እጁን ነከረ! በገንዘብ፣በጎጥ እና በደም ጥማት የሚንቀለቀል ልቦና የተሸከሙት የአራት ኪሎ ባለስልጣናት አፄ ቴዎድሮስ ከነገሱበት እስከ አፄ ዮሐንስ የተሰዉበትን መሬት ለሱዳን ለመሸጥ ተስማምተዋል።የሱዳን ትሪቡን ጋዜጣ ትርጉም ይዘናል።
ኢህአዴግ/ህወሓት ለኢትዮጵያ ድንበር በሞቱት አባቶቻችን ደም ውስጥ እጁን ነከረ! አፄ ቴዎድሮስ ከነገሱበት እስከ አፄ ዮሐንስ የተሰዉበትን መሬት ለሱዳን ለመሸጥ ተስማምቷል። ኢትዮጵያ የተዳከመች ሲመስላቸው ጠላቶቿ ስነሱባት መስማት አዲስ ነገር አይደለም። አዲስ ነገር የሚሆነው በቤተ መንግስቷ በኢትዮጵያ ስም መንግስት ነኝ የሚሉ ስብስቦች የኢትዮጵያን ጥቅም ከባዕዳን ጋር ሲዶልቱ፣ሲሸጡ እና ሲያስማሙ መመልከት ነው።በገንዘብ፣በጎጥ እና በደም ጥማት የሚንቀለቀል ልቦና የተሸከሙት የአራት ኪሎ ባለስልጣናት አፄ ቴዎድሮስ ከነገሱበት እስከ አፄ ዮሐንስ የተሰዉበትን መሬት ለሱዳን ለመሸጥ ተስማምተዋል።ይህ ሕሊናን የሚያደማ ብቻ ሳይሆን የመኖር እና ያለመኖር ህልውና ጉዳይ ነው።''ዳሩ ሲነካ መሃሉ ዳር ይሆናል'' የሚለው አባባል እዚህ ላይ ማሰቡ ተገቢ ነው።ይህ ሥራ በመንግሥትነት እራሳቸውን የሾሙ ስብስቦች ኢትዮጵያን የማፈራረስ ልክ የት ድረስ እንደሚሄድ ብቻ ሳይሆን የከሃዲነት ደረጃቸው እና ህዝብን የመናቃቸው መጠን ምን ያክል እንደሆነ ማሳያ ነው።
አቶ ኃይለማርያም በድንበሩ አካባቢ የሚያርሱ ገበሬ ኢትዮጵያውያንን የህዝብ ተወካይ ነኝ ባሉ ምክር ቤት ስም ''ሽፍቶች'' እያሉ የተሳደቡትን ስድብ የሱዳኑ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እብራሂም ጋንዱር ለአልጀዝራ በሰጡት መግለጫ ላይም ደግመውታል።ኢትዮጵያውያንን እርሳቸው ብቻ ሳይሆኑ በስልጣን ላይ የተቀመጠው የኢትዮጵያ መንግስትም እንደሚገልላቸው ሲገልጡ ''ኢትዮጵያ እና ሱዳን በሱዳን ግዛት ላይ የሰፈሩትን ሽፍቶች (gangs) በመግታት የድንበር ማካለሉን ሥራ በአንድነት እየሰሩ ነው'' ነበር ያሉት።አሁን የንግግር እና የወሬ ጊዜ አይደለም።ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚል በሙሉ መለየት አለበት።ኢትዮጵያን ከሸጡ ጋር ነህ ወይንስ አይደለህም? ጥያቄው ይህ ነው።ኢትዮጵያን የከዳ በሙሉ ተገቢውን ቅጣት ማግኘት አለበት።
ኢህአዴግ/ህወሓት ለኢትዮጵያ ድንበር በሞቱት አባቶቻችን ደም ውስጥ እጁን ነክሯል።የኢትዮጵያ የቀደሙት መሪዎች ማናቸውም የኢትዮጵያን ድንበር ጉዳይ ላይ ሲደራደሩ አልታዩም።አፄ ዮሐንስ ከደርቡሽ ጋር ተዋግተው መተማ ላይ አንገታቸው የተቀላው ለአገራቸው ክብር ነው።አፄ ቴዎድሮስ መቅደላ ላይ እራሳቸውን የገደሉት ለኢትዮጵያ ክብር ነው።ዛሬ ሚልዮኖች ያፈሰሱትን ደም እረግጦ የኢትዮጵያን መሬት ለባዕዳን አሳልፎ ለመስጠት የተነሳው የህወሓት ቡድን የሕዝብ ፍርድ ያስፈልገዋል።
ወቅቱ እያንዳንዱ ሰው ለድንበሩ ዘብ የሚቆምበት ጊዜ ነው።ባዕዳን ዳር ድንበሩን ሲፈልጉ ከመሃል በጎሳ እንድንቧደን እና እንድንጋጭ በማድረግ ጭምር ነው።ለእዚህም የሚረዳቸው የአራት ኪሎ መንግስት አለ።ሱዳን የኢትዮጵያን መሬት ስትወስድ ብቻዋን አትሆንም ኢትዮጵያን ለዘመናት ለማዳከም የሚማስኑ የአረብ ሊግ አባላት እና የሩቅ መሰሪዎችንም ይዘው ነው።ጉዳዩ የተቀናበረ ነው።ለኢትዮጵያውያን ቀዳሚውን ሥራ ለመግለፅ የሚያጠቃልለው ሁነኛ አባባል ''ጠላትማ ምን ጊዜም ጠላት ነው።አስቀድሞ መምታት አሾክሿኪውን ነው'' የሚለው ነው።ቀዳሚው ጠላት እኛነታችንን የሸጠን ለ24 ዓመታት በኢትዮጵያ ሕዝብ ጫንቃ ላይ የተንሰራፋው ስርዓት ነው።ቅድምያ ስልጣኑን መልቀቅ ያለበት ህወሓት ነው።የሱዳኑ ጉዳይ 'እዳው ገብስ ነው'።
በኢትዮጵያ እና ሱዳን መካከል የድንበር ማካለሉን ሥራ ኃላፊነት የወሰደው የቴክኒክ ኮሚቴ በመሬት ላይ ድንበሩን የማካለሉን ሥራ በእዚህ ዓመት እንደሚያጠናቅቅ ገልጧል።ከአቶ መለስ ዜናዊ ሞት በኃላ ቆሞ የነበረው የድንበር ማካለሉ ሥራ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ሃይለማርያም እና የሱዳኑ ፕሬዝዳንት አልበሽር ለውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮቻቸው በሰጡት መመርያ መሰረት ስራውን በህዳር ወር 2014 ዓም ቀጥሏል።የቴክኒክ ኮሚቴው ሰብሳቢ አብደላ አል-ሳዲግ ለሱዳን ሚድያ ሴንተር (SMC) እንደገለጡት ኮሚቴው እዚህ ግባ የሚባል ምንም ችግር በስራው አልገጠመውም ነበር።
አብደላ አል-ሳዲግ አክለው እንደገለጡት በኢትዮጵያ እና ሱዳን መካከል ያለው የሚካለለው የድንበር ርዝመት 725ኪሜ በሁለቱ አገሮች መካከል ያሉ ገበሬዎች በባለቤትነት ግጭት የተፈጠረበት አል-ፋሻጋ አካባቢ እና ደቡብ ምስራቅ ግዛት ገዳረፍን ያጠቃልላል።
አል-ፋሻጋ 250 ስኩኤር ኪሎ ሜትር እና 600 ሺህ ጋሻ ለም መሬት ይዟል።ከእዚህ በተጨማሪ ቦታው በወንዝ የበለፀገ ሲሆን አትባራ፣ሰቲት እና ባስላም የተባሉ ወንዞች ይገኙበታል።ባሳለፍነው ቅዳሜ እና ዕሁድ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኢብራህም ጋንዱር መቀመጫውን ኩአታር ላደረገው አልጀዚራ ቴሌቭዥን እንደገለፁት ''ኢትዮጵያ እና ሱዳን በሱዳን ግዛት ላይ የሰፈሩትን ሽፍቶች (gangs) በመግታት የድንበር ማካለሉን ሥራ በአንድነት እየሰሩ ነው'' ከማለታቸውም በላይ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ በመቀጠል አፅንኦት ሰጥተው እንደተናገሩት ''አል-ፋሻጋ የሱዳን ግዛት ነው።የሱዳን መንግስት የኢትዮጵያ ገበሬዎች እንዲያርሱት ፈቃድ የሰጠውም በሁለቱ አገራት መካከል ባለው ትብብር ሳብያ ነው።ኢትዮጵያም አልፋሻጋ የሱዳን ግዛት መሆኑን አምናለች'' ብለዋል።
ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጋንዱር በሁለቱ አገራት መካከል በፕሬዝዳንት ደረጃ በድንበሩ ጉዳይ ውይይት መደረጉን ጠቁመው ውይይቱ በሱዳን ጋዳርፍ እና ብሉ ናይል ግዛት እና በኢትዮጵያ በአማራ ክልል ደረጃም መደረጉን ገልጠዋል።በኢትዮጵያ እና ሱዳን መካከል የተሰመረው በእንግሊዝ እና ጣልያን ቅኝ ግዛት ወቅት በ1908 ዓም ነው።ሁለቱ መንግሥታት ድንበሩን እንደገና በማካለል የአካባቢው ሕዝብ መጥቀሙ ላይ ተስማምተዋል።ሆኖም ግን የኢትዮጵያ ተቃዋሚዎች ገዢውን ፓርቲ የኢትዮጵያን መሬት ለሱዳን አሳልፎ በመስጠቱ ይከሱታል።
ዳንሻ ከተማ በሚገኘው የሰሜን ዕዝ አምስተኛ መካናይዝድ ክፍለ ጦር ካምፕ ጊቢ ውስጥ የመከላከያ መኪናዎች በጥይት ተበሳስተው ይታያሉ፡፡ መስታወታቸው ረግፏል፤ ዛፎቹም የጥቃቱ ሰለባ ሆነዋል፤ መጥረቢያ እንጂ የጥይት ውርጅብኝ የቆረጣቸው አይመስሉም።የግንብና ቆርቆሮ ቤቶች እንደ ወንፊት ተበሳስተዋል፡፡የጥይቶች ቀላሃ እንደ ጠጠር ተብትኗል፡፡
ዕለተ ማክሰኞ ጥቅምት 25 ቀን 2013ዓ.ም ከምሽቱ 4፡30 ሰዓት አካባቢ በዳንሻ ከተማ ያልተጠበቀ፣አሳዛኝ፣አስደጋጭ ድርጊት ነው የተፈጸመው፡፡በከተማዋ የሚገኘው የሰሜን ዕዝ የአምስተኛ መካናይዝድ ክፍለ ጦር የተደገሰለትን ጥቃት አያውቅም።በመካናይዝድ ክፍለ ጦሩ ስታፍ ውስጥ የሚሰሩት መደበኛ ስራቸውን ከውነው እንቅልፍ ላይ ናቸው፡፡
በዚህ ምሽት ግን የትግራይ ልዩ ሀይል አባላት ወደ ካምፑ ዘለቁ፤ ብርጋዴር ጀነራል ሙሉዓለም አድማሱን እንደሚፈልጉትና እንዲጠራላችሁ የበር ጥበቃዎችን ይጠይቃሉ።ጀኔራሉም እንደማይመጡ ሲነገራቸው ተመልሰው ይሄዱና ተጨማሪ ሀይል ይዘው መጥተው በካምፑ ላይ የጥይት መአት ማውረድ ይጀምራሉ፡፡ውስጥ የነበሩ የመከላከያ ሰራዊት አባላትም በጽናት የመመከት ስራ ውስጥ ገቡ፤ለሶስት ቀንና ሌሊት በጽናት ታገሉ፡፡
አንድ የመከላከያ ሰራዊት የመረጃ ሰራተኛ ወደ ጀነራሉ ጆሮ ተጠግቶ አካባቢውን የትግራይ ልዩ ሀይሎች ከቦታል፡፡ፍላጎት ካለህ ሽማግሌዎቹ ከአካባቢው እናስወጣው ብለው ነግረውኛል፤ ውሳኔህ ምንድነው ሲል ጠየቀኝ ያሉት ብርጋዴር ጀነራሉ፣ የእነሱ ፍላጎት እኔም ወኔዬን ተሰልቤ የሲቪል ልብስ ለብሼ ተደብቄ ወደ አማራ ክልል እንድወጣ አልያም እኔን አታለው እንድያዝ በማድረግ ካምፕ ውስጥና በአቅራቢያው ባለው የመከላከያ ሰራዊት ላይ ለመሰንዘር ያቀዱትን ጥቃት የመከላከልና የመመከት ስራ ለማሰናከል ነው፡፡በዚህም በቀላሉ ሰራዊቱንና መሳሪያውን በቁጥጥር ስር ለማዋል አስበው መሆኑን ገለጹልን፡፡
እኔም ምላሼ ሽምግልናውን አለመቀበል ብቻ ሳይሆን የመረጃ ሰራተኛው ከሽማግሌዎቹ ጋር ለጥሩም ይሁን ለመጥፎ መገናኘት እንደሌለበት አስጠንቅቄ ነገርኩት ።አሁን ይህን ያለኝ ልጅ ቆስሎ ለህክምና ወደ ጎንደር ሄዷል።ሲመጣ ጠይቄ ዓላማቸው ምን እንደነበር የምረዳው ይሆናል፡፡ተመትቶ ስለነበረ እኔም እንዳልሞት አስቦ ይሆናል የሚል ግምት አለኝ ብለውናል።
የሶስት ቀን ከበባው በጣም አስቸጋሪ ነበር።24 ሰዓት ተኩስ ነው፡፡ያጠቃሉ እኛ እንከላከላለን፤ይሄዱና ምግብ በልተው ሀይል ጨምረው ያጠቃሉ፤ሲታኩሱ የነበሩት ልዩ ሀይሎች ወደ ካምፓቸው ሄደው አርፈውና ጥይት ጭነው ይመጣሉ፡፡እኛ ካለንበት ቦታ ውጭ መፈናፈኛ ስፍራ የለንም፡፡እንደ ቀለበት ዙሪያውን ከበውና ውሃ ፣ምግብ፣ጥይት የለም፡፡ያለችንን ነው በቁጠባ የምንጠቀመው ሲሉ ያብራሩት ጀነራሉ፣እኔም አልፎ አልፎ እንደ ምሽግ ከተጠቀምኩበት ግንብ ቤት እየወጣሁ ለወታደሮቼ ጥይት በቁጠባ ተጠቀሙ እያልኩ አሳስብ ነበር ሲሉ ይገልጻሉ፡፡እነሱም አላሳፈሩኝም በጽናት ተዋደቁ።የሰራዊታችን በጽናት የመከላከል ሞራል የሚገርም፣ የሚደነቅና ታምር የሚያስብል ነው ይላሉ፡፡
አርቢጂ፣ቦንብ፣መትረየስ ፤ክላሽ እንደ ዝናብ ቢያርከፈክፉብንም ለሶስት ቀናት ቀንና ሌሊት መክተናል፡፡በፍጹም እንተርፋለን ብለን አላሰብነም ፤ከቻልን እስከ መጨረሻው እንከላከላለን ፤ካልቻልን ደግሞ በመጨረሻ ላይ ራሳችንን እናጠፋለን የሚል አቋም ነበርን፡፡ግን በእግዜአብሄር ቸርነት፤በመከላከያ ሰራዊት ፈጥኖ ደራሽነት ቀለበቱ ተሰብሮ ከመከላከል ወደ ማጥቃት ተሸጋግረናል ብለውናል፡፡ብርጋዴር ጀኔራል ሙሉዓለም፡፡
ድርጊቱ የሚያሳዝን ነው፤ በህወሓት ከሀዲ ቡድን እንዲህ አይነት ጥቃት ይፈጸምብናል ብለን አስበን፤አልምንም አናውቅም የሚሉት በሰሜን ዕዝ የአምስተኛ መካናይዝድ ክፍለ ጦር ዋና አዛዥ ብርጋዴር ጀነራል ሙሉዓለም አድማሱ፤ ምክንያቱም ከኢትዮ-ኢርትራ ጦርነት ጀምሮ ትግራይ መሬት ነው እየኖርን ያለው።ህዝቡን መሪዎቹንም በደንብ እናውቃቸዋለን ብለዋል፡፡
“አብረህ እየበላህ እየጠጣህ፣ተዋልደህ ተጋምደህ፤ ትዳር መስርተህ ፣ልጆች ወልደህ፤ቤተሰብ ሆነህ በፍጹም ጥቃት ሊሰነዝርብኝ ይችላሉ ብለህ አታስብም፤ሆኖም ያልታሰበው ተፈጸመ፤ያልተጠበቀው ሆነ “ሲሉ በትግራይ ክልል ልዩ ሀይል የተሰነዘረባቸውን ጥቃት አሳዛኝ ሲሉ ይገልጹታል።
ኩርፊያና የተለያዩ መገለጫዎች ይታያሉ ፡፡ይህን ተከትሎ ጥርጣሬዎች ቢኖሩም ደፍረው መከላከያ ሰራዊት ካምፕ ውስጥ ገብተው ያጠቃሉ ብለን አላሰብንም።ምክንያቱም ወንድምህ ሊያኮርፍ ይችላል እንጂ ያጠቃኛል፤ይገለኛል ብለህ ፈጸሞ አትገምትም የሚሉት ብርጋዴር ጀኔራሉ፤ግን የትግራይ ልዩ ሀይሎች ዕለተ ማክሰኞ 25ቀን 2013ዓ.ም ከምሽቱ 4፡30 ያለምንም ርህራሄ ዙሪያውን እንደ ቀለበት ከበውን አጠቁን ፣አጠቁን እኛም በጽናት ተከላከልን፤መከትን ብለዋል፡፡
የህወሓት ቡድን ዓላማ የመከላከያ ሰራዊትን መድፎች፣ ታንኮች፣ብረት ለበሶችን መንጠቅና መከላከያን ማፍረስ ነው፡፡ በዚህ ብቻ የተወሰነ አይደለም ፤በራሳችን መሳሪያ ተመልሰው እኛን ለመውጋት ነበር ዕቅዳቸው፡፡ይህ አልተሳካላቸውም፡፡እኛም በያለንበት በጽናት ተዋግተን መክተናል፡፡አሁን እነሱ ባሰቡት ሳይሆን እኛ ባሰብነው መንገድ እየሄደ ነው፡፡በአጭር ጊዜ ውስጥ ጦርነቱ ይቋጫል ብለን እናስባለን ሲሉ ገልጸውልናል።
ብረጋዴር ጀኔራል ሙሉዓለም አንድ የሚገርማቸው የሚደንቃቸው ነገር አለ፡፡”እኔ አንድ ተራ ኢትዮጵያዊና ተራ ጄነራል ነኝ፣በአንድ ክላሽ ጥይት ግፋ ቢል ደግሞ በስናይፐር መግደል ይችላሉ፤ ግን የጭካኔያቸው ጭካኔ አርቢጂ ነው የተኮሱብን ።አርቢጂ የሚባለው መሳሪያ ደግሞ ለታንክ ወይም ለጠንካራ ምሽግ ነው የሚተኮሰው፤የእኔን ቤት ለማፍረስ ግን አርቢጂ ነው የተኮሱት ሲሉ የከሀዲው ቡድን የጭካኔ ጥግ ምን ያህል እንደሆነ ይናገራሉ ፡፡
እኔ ብሞትም ቤቱ የእነሱና የህዝቡ ንብረት ነው። ለትግራይ ህዝብ ሰላምና ጸጥታ ለቆምኩ፣ለአገር ሉዋላዊነትና ለህዝብ ሰላም ውድ ህይወቴን ለመስጠት በተሰለፍኩ የክህደታቸው፣የክፋታቸው ጥልቀት እኔን በአርቢጂና በቦንብ ነው ያጠቁት ሲሉ የድርጊቱን ክፋት ገልጸውታል።
የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ከትግራይ ህዝብ ጋር አብሮ እየኖረ ያለ፣ለህዝቡ የልማት ስራዎች ወደ ኋላ የማይል፣ በማህበራዊ ድጋፎች የሚሳተፍ፣ ሁልጊዜ በየዓመቱ ለአቅመ ደካሞች የሚያርስ፣የሚያርም፣የሚያጭድና አንበጣ የሚከላከል ነው። በትምህርት ቤቶች፣በጤና ጣቢያዎች፣በመንገድ ግንባታዎች በሚሳተፍ ሰራዊት ላይ ጥቃት መፈጸም የህወሓት ቡድን እወክለዋለሁ ቆሜለታለሁ ለሚለው ህዝብ ደንታ እንደሌለው ያሳያል ይላሉ፡፡
የአገሩን ዳር ድንበር የሚጠብቀውን፤የኢትዮጵያ ብሄሮችና ብሄረሰቦች ስብስብ የሆነውን የመከላከያ ሰራዊት ለማውድምና ለማጥፋት ነው ጥቃቱን የሰነዘሩት ፡፡እነዚህ ሰዎች ከዚህ በኋላ ስለኢትዮጵያዊነት፣ብሄሮች ፣ብሄረሰቦችና ህዝቦች ቢሰብኩ፣ቢለፈልፉ፣ቢቀሰቅሱ ማን ጀሮ ይሰጣቸዋል ፡፡ምክንያቱም ጥቃቱን በጽናት ለመመከት የተዋደቁት ከኢትዮጵያ ብሄሮች ብሄረሰቦችና ህዝቦች የተወጣጡ ወታደሮች ናቸው ብለዋል፡፡
ጀኔራሉ በ1980ዓ.ም በወቅቱ ኢህዲን ተብሎ የሚጠራውን ትግል የተቀላቀሉ ናቸው፡፡ከዚሁ ዓመት ጀምሮ ደርግ እስኪደመሰስ ድረስ በተደረጉ ውጊያዎች ተሳትፈዋል።ቆቦ አካባቢ በተካሄደው ሰላም በትግል ኦፕሬሽን፤ሰሜን ሸዋ መራኛ፣ ጁሁርና መራቤቴ አውድ ውጊያዎች ተሳትፈዋል፡፡በጎጃም ደጀን፣አምቦ፣ነቀምት፣ጅማ፣ቡሌሆራ(አገረ ማርያም) ሞያሌ ድረስ በዘለቀው አውድ ውጊያ ተሳትፈዋል፡፡በሀረርም ጸረ ሰላም ሀይሎችን በመከላከልና በማጥቃት ዘመቻ ተሳትፈዋል፡፡በሩዋንዳ ሰላም ማስከበር ተልዕኮ በ1986ዓ.ም ግድጃቸውን በስኬት አጠናቀው ተመልሰዋል፡፡
የሀገር መከላከያ ሰራዊት ሲቋቋምም 20ኛ ክፍለ ጦር መድፈኛ ብርጌድ አንደኛ ሻለቃ አዛዥ ሆነው አገልግለዋል፡፡በኢትዮ-ኢርትራ ጦርነትም ትምህርታቸውን አቋርጠው በመሄድ ብርጌድ አዛዥ በመሆን በጾረና፣በባድመ፣በሽራሮ አዲኋላ ግንባር ተሳትፈዋል፡፡
አሁንም በዳንሻ ከተማ በትግራይ ልዩ ሀይል የተካሄደውን ከበባና ሶስት ቀናት የዘለቀ ጥቃት ወስን ወታደሮችን መርተውና አዋግተው በተጨማሪ የመከላከያ ሰራዊት ዕገዛ መከላከሉን በድል አጠናቀው የማጥቃቱን ተልዕኮ በድል እየተወጡ ይገኛሉ።
የፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሚሰጠው የህግ ትርጉም በየትኛውም ደረጃ ላይ በሚገኙ የክልል እና የፌደራል ፍ/ቤቶች የአስገዳጅነት ውጤት እንዲኖረው የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅን እንደገና ለማሻሻል በወጣው አዋጅ ቁ. 454/1997 ከተደነገገበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት አስር ዓመታት ውስጥ ችሎቱ ካከናወናቸው አመርቂ ስራዎች መካከል ለህግ ቃላት ፍቺ ማበጀት አንዱና ዋነኛው ተደርጎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ ፈታኝ በሆነው ህግን የመተርጎም ስራ ውስጥ የቃላትንና ሐረጋትን ትክክለኛ ይዘት መወሰን እና የህግ ዕውቀት የሌለው ሰው በሚገባው ቀላልና አጭር አገላለጽ ትርጓሜያቸውን ማስቀመጥ ትልቁን ቦታ ይይዛል፡፡
አንዳንድ ቃላት ከህግ ጋር በተያያዘ ካልሆነ በቀር በዕለት ተዕለት የማህበረሰቡ የቋንቋ አጠቃቀም ግልጋሎት የላቸውም፡፡ ለምሳሌ ህግ ጠቀስ ባልሆነ ንግግር “እከሊት/ሌ እኮ ዳረገኝ/ችኝ” አንልም፡፡ መዳረግ፣ ዳረጎት ትርጉም የሚኖረው በህግ ግንኙነት ውስጥ ብቻ ነው፡፡ ለእነዚህና መሰል ቃላት በቀላሉ የሚገባ ፍቺ ካልተበጀ በስተቀር ህግ አዋቂውና የህግ ዕውቀት በሌለው የህብረተሰብ ክፍል መካከል መግባባት፣ መደማመጥ አይኖርም፡፡ አንዳንዴ በህግ ሙያተኛው ዘንድ ራሱ የህግ ቋንቋ የባቢሎን የሚሆንበት አጋጣሚ ይፈጠራል፡፡ አንዳንድ ቃላት በህግ አውጪው ሆነ ተርጓሚው ቁርጥ ያለ ትርጓሜ ስለማይሰጣቸው በአጠቃቀም ረገድ ልዩነት ይከሰታል፡፡ ለምሳሌ ከህግ ውጭ፣ ህገ-ወጥ፣ ህግ መጣስ፣ ህግ መተላለፍ፣ ህጋዊ ያልሆነ፣ የህግ መሰረት የሌለው የሚሉ ቃላትና ሐረጋት ጥቅም ላይ የሚውሉበት ሁኔታ ወጥነት አይታይበትም፡፡
ወጥነትን በማስፈን ረገድ ትልቁን ሚና መጫወት ያለባቸው ፍርድ ቤቶች ናቸው፡፡ የፍ/ቤቶች የህግ ቃላት ፍቺ በሌላው ዓለም ዘንድ በህግ መዝገበ ቃላት ዝግጅት ውስጥ ከሚያበረክቱት አስተዋጽኦ በተጨማሪ ብቻቸውን የዳኝነት መዝገበ ቃላት (Judicial Dictionary) ሆነው ይጠናቀራሉ፡፡ በዚህ ረገድ Stroud’s Judicial Dictionary እና West Publishing Company ያዘጋጀው Judicial and Statutory Definitions of Words and Phrases ተጠቃሽ ናቸው፡፡ የሰበር ችሎት የህግ ቃላት ፍቺዎች ወደፊት የአማርኛ የህግ መዝገበ ቃላት ቢዘጋጅ በዋነኛ ምንጭነት በማገልገል ትልቅ ፋይዳ ይኖራቸዋል፡፡
በግሌ ከለቀምኳቸው ከቅፅ 1 እስከ 19 ድረስ በታተሙት የሰበር ውሳኔዎች (በከፊልም ባልታተሙት) ውስጥ የሚገኙ የህግ ቃላት ፍቺዎች መካከል የከፊሎቹ በዝርዝር ከዚህ በታች ቀርቧል፡፡ ሁሉም ቃላት በመደበኛ መዝገበ ቃላት እንደምናገኘው ዓይነት ትርጓሜ አልያዙም፡፡ ስለሆነም ከአገባብ በመነሳት ለፍቺ እንዲያመቹ ተደርገው ተሰካክተዋል፡፡ የተወሰኑ ቃላት ደግሞ ህግ አውጭው ትርጓሜያቸውን የወሰናቸው ሆኖም ግን በችሎቱ ተጨማሪ ማብራሪያ የዳበሩ ናቸው፡፡
“ሀብትሽ ሀብቴ ነው” የሚለው የአማርኛ ሐረግ የሚታወቀው ተጋቢዎች በግል የነበራቸውን ሀብት የጋራ ለማድረግ በማሰብ የሚጠቀሙበት ስለመሆኑ ከነባራዊ ሁኔታ የምንረዳው ጉዳይ ነው፡፡
መስቀለኛ ይግባኝ ስለሚስተናገድበት ስርዓት በሕጉ በተለየ ሁኔታ በግልጽ የተመለከተ ነገር እስከሌለ ድረስ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 337 እና 338 ድንጋጌዎች የተመለከተው የክርክር አመራር ስርዓት ለመስቀለኛ ይግባኝም በተመሳሳይ ሁኔታ ተፈጻሚነት የሚኖረው በመሆኑ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 340(2) በተመለከተው መሰረት መልስ ሰጪው ወገን የሚያቀርበው የይግባኝ ማመልከቻ ግልባጭ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ.ቁ. 338 መሰረት ለይግባኝ ባዩ እንዲደርስ ሊደረግ የሚችለው ይግባኙ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/.ቁ. 337 መሰረት ያልተሰረዘ በሆነ ጊዜ ብቻ ነው፡፡ በመሆኑም መልስ ሰጪው ወገን ያቀረበው የይግባኝ አቤቱታ ከተሰማ በኋላ የሌላኛውን ወገን ክርክር መስማት ሳያስፈልግ ይግባኙ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 337 መሰረት እንዲሰረዝ የሚሰጥ ትዕዛዝ በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ. 340(2) የተመለከተውን የክርክር አመራር ስርዓት የሚቃረን ነው ለማለት አይቻልም፡፡
ሰ/መ/ቁ. 85979 ቅጽ 15፣[4] ፍ/ህ/ቁ. 1179፣ ኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ህገ መንግስት አንቀጽ 13፣ 27/1/፣ ዓለም ዓቀፍ የሰብዓዊ መብቶች ሁለተናዊ መግለጫ አንቀጽ 18፣ ዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን ስምምነት አንቀጽ 18(1)
የፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 1168/1/ የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለእጅ /ባለይዞታ/ የሆነ ሰው የዚሁኑ ንብረት ግብር ባለማቋረጥ 15 ዓመት በሥሙ ከከፈለ የዚሁ ሀብት ባለቤት ይሆናል በሚል ደንግጐ ይገኛል፡፡ ሕጉ ይርጋ አዘል ስለሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለእጅ /ባለይዞታ/ የሆነው ሰው የዚህን ንብረት ግብር ባለማቋረጥ ለ15 ዓመት በሥሙ ከከፈለ ሌላ ይገባኛል የሚል ሰው እንዲሰጠው ሊጠይቀው አይችልም፡፡ በሕጉ ለባለይዞታው መብቱ ይረጋለታል፡፡
በአጭር ሥነ ሥርዓት እንዲታይ በሚቀርብ ክስ አመራር ሥርዓት ተከሳሽ ለመከላከል እንዲፈቀድለት ያቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት በፍ/ቤቱ አግኝቶ የተጠየቀውን ገንዘብ ላለመክፈል በቂ ምክንያት መሆን አለመሆኑ የሚታወቀው ፍ/ቤቱ ከአጭር ሥነ ሥርዓት ወደ መደበኛ የክርክር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በመግባት ግራ ቀኙን በአግባቡ በማስረጃ ካከራከረ በኋላ ነው፡፡
የፈቃድ ጥያቄ ደረጃ ላይ የቼክ ባሕርይ ሳይሆን መታየት ያለበት ተከሳሽ ለመከላከል እንዲፈቀድለት ያቀረበው ምክንያት ፈቃድ የሚያሰጥ መሆን አለመሆኑን ነው፡፡ የፍሬ ነገር ክርክር ከፈቃድ በኋላ የሚታይ ነው፡፡
መድን ሰጪው ካሣ የሚቀበለው ጉዳት በደረሰበት ወቅት ጉዳት በደረሰበት ንብረት ወይም እቃ ላይ የመድን ጥቅም ያለው ሰው ሲሆን የመድን ጥቅም የሌለው ሰው ካሣ ለመጠየቅ የሚያስችለው የሕግ መሰረት የለውም፡፡
በፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1720 ንኡስ አንቀጽ 1 ድንጋጌ መሰረት አንድን ውል እንደረቂቅ የሚያስቆጥረው የውሉ በሚገባ አኳኋን በፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1726 መሰረት የተስማሙበትን ሞልተው አለመፃፋቸው፣ በፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1727/1/ መሰረት ተዋዋዮች ያልፈረሙበት ሲሆንና በፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1728 ንኡስ አንቀጽ 1 እና ንኡስ አንቀጽ 2 መሰረት ተዋዋዮቹ ፊርማቸውን ያላስቀመጡ ሲሆን ነው፡፡ ከዚህ ውጭ ውሉ የተዋዋዮቹን ስምምነት በሚገልጽ መንገድ በጽሐፍ ተዘጋጅቶ ተዋዋዮቹ ከፈረሙበት በኋላ ምስክሮች ሣይፈርሙበት ቢቀሩ የውሉን ሰነድ እንደረቂቅ የሚያስቆጥር ጉድለት እንዳልሆነ ከፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1727 ንኡስ አንቀጽ 2 ድንጋጌ ለመረዳት ይቻላል፡፡ በተዋዋዮቹ የተፈረመው ውል ላይ ምስክሮች ሣይፈራረሙ ቢቀሩ ውሉ እንደረቂቅ የሚታይ ሣይሆን ውሉን ውጤት አልባ የሚያደርግ ጉድለት ስለመሆኑ ከፍታብሔር ሕግ ቁጥር 1727/2/ ድንጋጌ ለመረዳት ይቻላል፡፡ በሌላ በኩል በልዩ ሁኔታ የቤት ሽያጭ ውል በጽሑፍ ሳይይደረግ ቢቀር እንኳን እንደረቂቅ የሚታይ ሣይሆን ውሉ ፈራሽ እንደሚሆን ከፍታብሔር ሕግ ቁጥር 2877 ድንጋጌ ለመረዳት ይቻላል፡፡
ንብረት ለማስመለስ በቀረበ ክስ ላይ ንብረቱ የሚመለስ ከሆነ ተከሳሽ በንብረቱ ላይ ያፈሰሰውን ሀብት /ያወጣውን ወጪ/ መጠየቅ የሚችለው በተከሰሰበት መዝገብ ተገቢውን ዳኝነት ከፍሎ የተከሳሽ ከሳሽነት ክስ /ወይም ሌላ አዲስ ክስ/ በማቅረብ እንጂ በመከላከያ መልሱ ላይ በሚያቀርበው መከራከሪያ አይደለም፡፡
ዓይነተኛ የሆነ ወይም መሰረታዊ የውል ግዴታ መጣስ ከሌለ በቀር ተዋዋይ ወገኖች ጥቃቅን ምክንያቶችን ብቻ በመስጠት ውሉ እንዲፈርስ ማድረግ አይችሉም፡፡ የቤት ሽያጭ ውል አመዛኙ ግዴታ በተፈጸመ ጊዜ የተወሰነ ቀሪ ገንዘብ አለመከፈሉ ውሉን ለማፍረስ የሚያበቃ መሠረታዊ የግዴታ መጣስ አልተፈጸመም፡፡
የጉዳዮችን መራዘም ለማስቀረት የተቀየሰው የተፋጠነ የወንጀል አሰጣጥ (RTD) መሰረታዊ ዓላማ በማስረጃ ደረጃ ውስብስብነት የሌላቸውን ጉዳዮች በቀላሉ ለመወሰን አዲስ አሠራር ለመዘርጋት ማስቻል ከሚሆን በስተቀር በሕገ መንግስቱና በሌሎች ተፈጻሚነት ባላቸው ሕጎች የተጠበቁትን የተከሳሽን መብቶች በሚጎዳ አኳኃን ለመተግበር አለመሆኑ ይታወቃል፡፡ በመሆኑም በሕጉ የተጠበቁት መብቶችና የዳኝነት አካሄዶች በሕጉ አግባብ ተተግብረው ዳኝነት ከሚሰጥ በስተቀር አንድ ጉዳይ የተፋጠነ የወንጀል አሰጣጥን (RTD) መሰረት አድርጎ በመቅረቡ ብቻ ቀሪ የሚሆኑ አይደሉም፡፡ የተፋጠነ የወንጀል አሰጣጥ (RTD) አሰራርን መሰረት አድርጎ የሚታይ ጉዳይ የተከሳሹን የመከላከል መብት ለመተው የሚያስችለው ተከሳሹን ይህንኑ መብቱን በማሻያማ አኳኃን የተወው መሆኑን ሲያረጋገጥ ነው፡፡
የተከሳሽ ክስን የመከላከል መብት ሊታለፍ የሚገባው ተከሳሹ መብቱን የማይጠቀምበት መሆኑን በግልፅ ለፍርድ ቤቱ ሲያረጋግጥለት ብቻ ነው፡፡ ተከሳሹ መብቱን ስለመተዉ ባልተረጋገጠበት አግባብ ግን የተከሳሽን የመከላከል መብት ተከሳሹ ትቷል የሚል አገላለፅ በፍርድ ሐተታው ላይ በማስፈር ብቻ ዳኝነት መስጠት ተገቢነት የሌለው አካሄድ ነው፡፡
የባልና ሚስትነት የምስክር ወረቀት ለማግኘት የሚቀርብ አቤቱታ፣ ባል ወይም ሚስት ነኝ በማለት አንድ ሰው የሚያቀርበውን ማመልከቻና መግለጫ ብቻ የሚመለከት አይደለም፡፡ የባልና ሚስትነት ምስክር ወረቀት ለማግኘት በሚቀርብ አቤቱታ ማናቸውም ያገባኛል የሚል ሰው ባል ወይም ሚስት አይደለም በማለት የሚያቀርበውን ተቃውሞና ክርክርን ይጨምራል፡፡
“ተያያዣነት ያላቸው ነጥቦች በጥልቀት ሣይታዩ ሶስትና አራት የሚሆኑ የሕግ ድንጋጌዎች በማገጣጠም የሚሰጥ ውሣኔ ከችግር ፈችነቱ ይልቅ ችግር ፈጣሪነቱ የሚያመዝን እንደሚሆን ለመገንዘብ ይኸ[15] የህግ አተረጓጎም ከተሰጠ በኋላ እየተፈጠረ ያለውን የተመሠቃቀለ ሁኔታ በማየት በቂ ትምህርት ለመውሰድ ይቻላል፡፡”
ሰ/መ/ቁ. 92296 ቅጽ 17፣[18] ወንጀል ሕግ አንቀጽ 32(1) ሀ፣ 61(ሀ)፣ 65፣ 248(ለ)፣ 184(1) ለ፣ 187(1)፣ የፀረ ሽብርተኝነት አዋጅ ቁ. 652/2001 አንቀጽ 3 እና አንቀጽ 4
በኢትዮጵያ ጋብቻ በሶስት ዓይነት መንገድ ሊፈፀም እንደሚችል የተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ አንቀጽ 1 ያመለክታል፡፡ በነዚህ ስርዓቶች በአንደኛው ጋብቻ ከተፈፀመ በድጋሚ በሌላኛው ስርአት ሊፈጸም የሚገባበት የሕግ ምክንያት አይኖርም፡፡ ድጋሚ ተደርጎ እንኳን ቢገኝ ጋብቻው ፀንቶ የሚቆየው የመጀመሪያው ጋብቻ ከተደረገበት ጊዜ ጀምሮ ነው፡፡ በአንድ ወንድና ሴት በመሃከል የሚደረግ ጋብቻ ፈርሶ እንደገና ካልተፈፀመ በቀር ጋብቻ አንድ እንጂ ሁለትና ከዚያ በላይ ሊሆን አይችልም፡፡
አንድ ወንድ እና ሴት ኢትዮጵያ ውስጥ ከተጋቡ በኋላ በድጋሚ በውጭ አገር ጋብቻ ቢፈጽሙ አንድ ጊዜ ጋብቻ ከተመሰረተ ሁለተኛ ጋበቻ የሚፈፀምበት የሕግ መሠረት የሌለ በመሆኑ ጋብቻው ውጤት የሚኖረው የመጀመሪያው ጋብቻ ከተፈፀመበት ጊዜ ጀምሮ ነው፡፡
በፍትሐብሔር ህጉ ቁጥር 1860(3) በተመለከተው የጊዜ አቆጣጠር ደንብ መሰረት ጳጉሜ እንደወር አይቆጠርም፡፡ ጳጉሜ እንደ አስራ ሦስተኛ ወር የማትቆጠር መሆኑ ከታወቀና የሀገራችን የአንድ አመት ጊዜ 12 ወራቶች ከሆኑ ከዚህ አቆጣጠር ውጭ ያሉት ቀናት በተዋዋይ ወገኖች መካከል መብትም ሆነ ግዴታ ሊፈጥሩ አይገባም፡፡
ተዋዋይ ወገኖች ህግ አውጭው በፈቃጅነት የደነገጋቸውን የውል ድንጋጌዎች መከተል ካልፈለጉ የመተው ነፃነት አላቸው፡፡ የፈቃጅ የህግ ድንጋጌዎች አለመሟላት በውሉ ህጋዊነት ላይ የሚያስከትለው ምንም አይነት ተጽዕኖ የለም፡፡ እነዚህ የህግ ድንጋጌዎች በተዋዋይ ወገኖች ፍላጎትና ፈቃድ ተጠቃሽና ተፈፃሚ የሚሆኑ ሲሆኑ ተዋዋይ ወገኖች በዝምታ ያለፉት ነገር ሲኖርና በዚያም ምክንያት ክፍተት ሲፈጠር ክፍተቱን ለመሸፈን ሊጠቀሱና ሊፈፀሙ የሚችሉ የህግ ድንጋጌዎች ናቸው፡፡ እነዚህ ፈቃጅነት ያላቸው የውል ህግ ድንጋጌዎች የተዋዋዮቹን የመዋዋል ነፃነት (Freedom of contract) በማክበር ህግ አውጭው በአስገዳጅነት ሣይሆን በአማራጭነት የደነገጋቸው ናቸው፡፡
ጋብቻ ከሚፈርስባቸው ምክንያቶች ውስጥ አንደኛው የፍቺ ውሣኔ ሲሰጥ መሆኑ የቤተሰብ ሕጉ አንቀጽ 75/ሐ/ ያመለክታል፡፡ ጋብቻ አንድ እንደሆነ ሁሉ ጋብቻው በፍቺ ሊፈርስ የሚችለው አንድ ጊዜ ብቻ ነው፡፡ ሁለት የጋበቻ ስርአቶች መከናወናቸውም ሁለት ጊዜ የፍቺ ውሣኔ እንዲሰጥ ምክንያት ሊሆን አይችልም፡፡ ተጋቢዎቹ ግንኙታቸውን ማቋረጥ ከፈለጉ ጋብቻው በሁለት አይነት ስርአት ስለተፈፀመ ግንኙቱን ለማቋረጥ እያንዳንዱን ጋብቻ አስመልክቶ የፍቺ ውሣኔ ሊሰጥ የሚገባው አይሆንም፡፡ የሕጉም አላማ ይህ አይደለም፡፡
አንድ ወንድ እና ሴት ኢትዮጵያ ውስጥ ከተጋቡ በኋላ በድጋሚ በውጭ አገር ጋብቻ መስርተው በዛው አገር በፍርድ ቤት ፍቺ ከፈጸሙ በግራ ቀኙ መሐከል የነበረው ጋብቻ አንድ ብቻ በመሆኑ በውጭ አገር የተሰጠው የፍቺ ውሣኔ ይህን በመካከላቸው የነበረውን አንድ ጋብቻ እንዳፈረሰ ተደርጎ ሊቆጠር ይገባል፡፡ ግራ ቀኙ ውጭ አገር ከሄዱ በኋላ ሌላ የጋብቻ ሥነ ሥርዓት መፈፀማቸው ሁለት ትይዩ /Parallel/ ትዳር ውስጥ ነበሩ ሊያሰኛቸው አይችልም፡፡ በመሆኑም በመካከላቸው የነበረው የጋብቻ ግንኙነት አንድ የመሆኑን ያሕል የሚፈርሰውም በአንድ የፍቺ ውሣኔ ነው፡፡
በሕጉ የተቀመጡት ቅድመ ሁኔታዎች ሳይሟሉ አንድ ሰው የፖሊስ ቅጥር ፎርም የሚል ስያሜ የያዘ ሰነድ ስለሞላ ወይም በቅጥር ፎርሙ በሕጉ አግባብ የሚገኙት ማዕረጎች ተሰጥተውት የጥቅማ ጥቅሙ ተጋሪ መሆን እንደ ሕጉ አነጋገርና ይዘት ፖሊስ ነው ብሎ ትርጉም ለመስጠት አያስችልም፡፡
በኮንስታብል ማእረግ በመለዮ ለባሽነት ቅጥር ፈጽሞ በፖሊስ ሆስፒታል ውስጥ ሲያገለግል የነበረ ሐኪም ለፖሊስነት የሚያበቁትን የምልመላና የፖሊሳዊ ስልጠና ወስዶ ቃለ መሀላ ፈጽሞ በአባልነት ካልተመዘገበ በስተቀር የፖሊስ አባል አይደለም፡፡
ሰ/መ/ቁ. 99367 ቅጽ 16፣[24] የኢትዮጵያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁ. 720/2004 አንቀጽ 2(1)፣ 14፣ የፌደራል ፖሊስ አባላት መተዳደሪያ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁ. 268/2005 አንቀጽ 5(1)፣ 6(1)፣ 7(1)
[1] አመልካች ወ/ሮ ልዩሴት ሥዩም እና ተጠሪ አቶ ሸዋፈራ ንጉሴ ሚያዝያ 12 ቀን 2007 ዓ.ም. በተጨማሪ አመልካች የወ/ሮ ብሬ አያና ወራሾች /እነ አሰገደች በቀለ/ 4 ሰዎች/ እና ተጠሪዎች እነ ዓለማየሁ አየለ /6 ሰዎች/ ሰ/መ/ቁ. 36ዐ6ዐ ሚያዝያ 29 ቀን 2ዐዐ1 ዓ.ም ያልታተመ ይመለከቷል፡፡
[10] አመልካቾች እነ ወ/ት ፍሬወይኒ አለም /3 ሰዎች/ እና ተጠሪ አቶ አለም መሐሪ ግንቦት 23 ቀን 2005 ዓ.ም. በተጨማሪ አመልካቾች የእነ ህጻን ሲኢድ ዘውዴ /3 ሰዎች/ ሞግዚት እና ተጠሪ እነ ወ/ሮ ጥሩሰው ሞሳ /9 ሰዎች/ ሰ/መ/ቁ. 94713 ቅጽ 17 መጋቢት 16 ቀን 2007 ዓ.ም. ይመለከቷል፡፡
[12] አመልካች እነ ሴንትራል ቬኑ ኃላፉነቱ የተወሰነ የግል ማህበር /4 ሰዎች/ እና ተጠሪዎች እነ አቶ ሰለሞን ከተማ /2 ሰዎች/ ጥር 3 ቀን 2004 ዓ.ም.
⚣ [PDF] ✅ ማስታወሻ By ዘነበ ወላ ✰ – Memoir-books.co ሰለ ሥነ ጽሑፍ ሰው ስብሐት ገብረእግዚአብሔር 1928 እስከ 2004 የሕይወት ታሪክና ኪነጥበባዊ ክህሎት የሚያወሳ መጽሐፍ ነውየመጀሰለ ሥነ ጽሑፍ ሰው ስብሐት ገብረእግዚአብሔር 1928 እስከ 2004 የሕይወት ታሪክና ኪነጥበባዊ ክህሎት የሚያወሳ መጽሐፍ ነውየመጀመሪያው እትም ስብሐት ?.
ማስታወሻ book ማስታወሻ ePUB??ብረእግዚአብሔር እስከ 65 ዓመቱ ድረስ የኖረውን ብቻ የሚዳስስ ነበር፡፡ ይህኛው እትም ግን 24 ተጨማሪ ምዕራፎች ታክለውበት የደራሲውን የ76 ዓመታት.
ነዘን ኣርባዕተ ኣብ ላዕሊ ተጠቒምናለን ዘለዋ ከም በዓል፣ ኣቱም፣ ኣሜንን መዓትን ዝብላ ቃላት ኣብ መዓልታዊ ዝርርብ ኮነ ስነ ጽሑፍ ቋንቋ ትግርኛ ብብዝሒ ካብ ንጥቅመለንን ዝውቱራትን ከምኡ ድማ ኣዝየን ኣገደስት እየን። ኪኖ ተራ ቃላት ሓሊፈን’ውን ንፍሉይ ኣጋጣሚታትን ትሕትናዊ ኣገላልጻን የገልግላ።
ከም ሓቂ እዘን ቃላት እንክድመጻ ዝኾነ ሰማዒ ብፍሉይ ኣተኩሮ እዩ ኣቓልቦ ዝገብረለን። ንኣብነት: በዓል-ልደት ኣብ ኣመንቲ ክርስትና ፍሉይ መዓልቲ እዩ። በዓል/ቲ ቤተይ ክንብል ከለና ድማ ንኽልተ ብሓባር ዝነብሩ መጻምዲ ዘገልግል ፍሉይ መግለጺ እዩ።
ንምዃኑ ከም’ዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዘለው ቅላት ክንጥቀም ከለና በቲ ሓቅስ እንታይ ኮን ኢና ንብል ዘለና? ስም ሓያላት ጥንታውያን ኣማልኽቲ ግብጺ ንጽውዕ ከም ዘለናስ ማዕረ ክንደይ ፈሊጥናዮ ንህሉ? እዞም ሎሚ ኣብ ሓደ ኣምላኽ ንኣምን ዝብሉ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ ቀደም ዘመን ክንደይ ኣማልኽቲ ኔሮሞም ኮን ይኾኑ? ዝብሉ ብቐሊሉ መልሲ ዘይርከበሎም ብዙሓት ሕቶታት ተደርዲሮም ይርከቡ።
ቋንቋ ትግርኛ ኣስማት ጣኦታት ከም ተራ ቃላት ወሲዱ ክጥቀመሎም ክትርኢ; እዋእ እዚ ህዝቢ በቲ ቀደም ዘመን ኣምላኺ ጣዖታት እዩ ኔሩ ማለት ድዩ ክትብል ትግደድ። ብሓቂ ድማ ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ሓቅነት ከልብስዎ ዝኽእሉ ብዙሓት ኣሰራት ኣለዉ። ንኣብነት፥ መንግስቲ ዝብል ቃል ከም ዝውቱር ንሓደ ዓለማዊ ስልጣን ሒዙ ንህዝቢ ዘመሓድር ኣካል የስምዕ። በቲ ሓደ ድማ መንግስቲ ኣምላኽ ዝብል ፍሉይ መጸውዒ በቲ ልዑል ናይ ልዑላን ሰማያዊ መንግስቲ ዝፍለጥ መንግስቲ የመልክት። እቲ ጸገም ዝፍጠር ነቲ ዓለማዊ መንግስቲ ናይ’ዛ ምድሪ ከኣሊ ስለዝቑጸር ኣዝዩ ክቡርን ዘይድፈርን ከም’ኡ ድማ ከም’ቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዘለኣለማዊ ዝኾነ፣ ናይ’ዛ ምድራዊ መንግስቲ ነባሪ ይቑጸር። ስለ’ዝኾነ ድማ ዝኾነ በዓል ስልጣን እምብረ መጠን ክብረ ልዕልና ይውሃብ። እዚ ድማ ነቶም ዓመጽቲ ገዛእቲ ዘይተኣደነ ተድላ እዩ።
ስለ’ዚ እቶም፥ ንጥቀመሎም ቃላት ብልክዕ ምስ ዘይንፈልጦም ካብ ዝህብዎ ኣገልግሎት ዘውርድዎ ዕንወት ክበዝሕ ይኽእል። ስለምንታይሲ ከይተረድኣና እቲ መሰረታዊ ትርጉሞም ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንጥቀመሎም ክንህሉ ስለንኽእል። ስለ’ዚ መሰረታት ቋንቋ ምጽናዕ መወዳድርቲ የብሉን።
ቃላት መሰረት ናይ ሓደ ቋንቋ እዮም። መቦቆላዊ ምንጪ ናይ’ዞም መሰረት ናይ ቋንቋ ዝኾኑ ቃላት ክትፈልጥ ድማ ሰፊሕ መጽናዕትን ምርምርን ከም’ዘድሊ ክኢላታት ናይ’ዚ ዓውዲ ይሕብሩ። ሓሓንሳብ ጊና ብወዝቢ ጎፍ ዝብሉኻ ተረኽቦታት ኣይስኣኑን።
ንመጀመርታ ግዜ ኣብ መሰረታዊ መቦቆል ቋንቋ ትግርኛ ኣድህቦ ክገብር ዝደረኸኒ ጸሓፍን ፍላስፋን ኣማኑኤል ሳህለ ናብ ሓዳስ ኤርትራ ዝጸሓፋ ጽሕፍቲ አያ ዝነበረት። ወላ’ኳ ዕለቱ ብልክዕ ኣይዘክሮ ከባቢ 2005 ከም’ዝነበረ ግና ቅሩብ ይስወጠኒ። ኣብ’ታ ጥንታውያን ኣማልኽት፣ መናፍስቲ፣ ደቂ ሕድርትናን ልምድታትን ህዝቢ አምባታት መጠራን ከስከሰን ብመልክዕ ፋንታዝያዊ ቀሪባ ብጉሩም ቃላት ዝወቀበት ንኡስ ጽሕፍቲ ብዛዕባ “በዓል” እተስተማቕር ጽሕፍቲ ነበረት።
ኣምላኽ ኩነታት ኣየርን ፍርያምነትን ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ ባዓል፣ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣት ኣማልኽቲ ግብጻውያን እዩ ዝነበረ። ኣብ ገለ ክፋል ግዜ ውን ቋንቋ ሄብርው ስም ናይ ኣምላኽ – የሀወህ ጌሩ ይጥቀመሉ ኔይሩ።
Ba’al Hammon – እዚ ሎሚ ግዜ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ብፍሉይ ወንኻ ዝሰለበ; በዓል ሕማመይ; ኢልና እንጠቀመሉ ኣገላልጻ መሰረቱ ምስ ኣምላኽ ጣዖት በዓል ዝተኣሳሰር ኮይኑ ትርጉሙ ድማ “ኣምላኽ ፍርያምነት” ማለት እዩ።
ኣቱም ማለት እቲ ኩሉ ዝፈጥር ኣምላኽ ማለት እዩ። ኣቱም ንባዕሉ ካብ ወላ ሓደ ከምዘይተፈጥረ ይእመነሉ። ድሕሪ ፍጥረቱ ድማ ነቶም ናይ መጀመርታ ሹን (Shu) ተፍኑትን(Tefnut) ዝበሃሉ ኣማልኽቲ ካብ ምራቑ ፈጠረ።
ኣቱም፥ ኣምላኽ ናይ ኩሎም ኣማልኽቲ ጥራሕ ዘይኮነ እንኮላይ ኣምላኽ ናይ ፈርዖናት ግብጺ ነበረ። “ወዲ ኣቱም” ዝብል ድማ ኣብ ኩሎም ሰም ነገስታት ይውሰኽ ነበረ።
ኣሜን ርእሲ ጣዖት ቴባን (Theban diety) ከምዝነበረ ይዝንቶ። ተበን ሓንቲ ካብ ገጠር ዓዲ ናብ ኣዝያ ሓያልን ዓባይን ከተማ ንግስነት ዝተቐየረት ነበረት። ኣሜን ድማ ንግሶም ነበረ። ኣሜን ድሕሪ ናብ ስልጣን ምምጽኡ ምስቲ ኣብቲ ግዜ ዝነበረ መልኣኾም, Ra, ስሙ ብምጥባቕ Amun-Ra ብዝብል ኣምላኽ ናይ ኩሎም መላእኽቲ ኮነ።
መዓት ስብኣዊ ምስሊ ኣምላኽ ናይ ሓቂ፣ ሚዛን፣ ስርዓት፣ ስኒት፣ ሕጊ፣ ሞራልን ፍትሕን የመልክት። ካብ ኣምላኽ ክብሃል ድማ ዝያዳ መግለጺ ባህርያት ክበሃል ይከኣል።
ብግብጻውያን መዓት ከም መግለጺ ስነ-ምግባርን ሞራላውን ዜጋታት ይጥቀምሉ ነበሩ። እዚ ድማ ሓደ ግብጻዊ ኣብ ሂወቱ ምሉእ ክኽተሎ ዝነበሮ መንገዲ የስተምህር። ንስድራ ቤት፣ ሕብረተ-ሰብ፣ ሃገር፣ ኣከባብን ኣማልኽትን ብእኽብሪ ከገልግሉ ድማ ይኹስኩስ።
ካብ’ዚ ንኡስ ጽሑፍ ክንመሃሮ ዝከኣል እንተሃልዩ ቋንቋ ትግርኛን ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛን ምስ ጥንታዊ ቋንቋ ግብጺ ወይ ፈርዖናት ብዙሕ ምትእስሳር ክህልዎ ይኽእል እዩ። ከም ታሪኽ’ውን እዚ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝቕመጥሉ ዘለው ኣከባቢ ምድረ ፑንቲ ተባሂሉ ክምዝፍለጥን ፈርዖናት ግብጺ ይበጽሕዎ ከምዝነበሩ ይዝንቶ።
1. Ba’al (ባዓል) ብመጀመርታ ናይ Akadians and Babilonians (ከነኣናውያን) ኣምላኽ እዩ ድሒሩ እዩ ብግብጻውያን ተራዒሙ። እቲ ቃል ኣብ ዕብራይስጢ ቃል ብቓሉ ክትርጐም ከሎ ድማ ጐይታ (ዋና ወይ ወናኒ) እዩ ዘስምዕ። ስለዚ ኣብ ቋንቋና ብትርጉም ናይቲ ቃል ደኣ እምበር ብኸምቲ ስም ጣኦት ምዃኑ ኣይኮነን ተራዒሙ ዘሎ። ሓደ ቃል ኣብ ክልተ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ክርከብን ኣብ ክልቲኡ ቋንቋታት ድማ በበይኑ ትርጉም ክሕዝን ይኽእል እዩ። ንኣብነት bet ኣብ ቋንቋ ዕብራይስጢ (hebrew) ካልእ ትርጉም ስለ ዝተዋህቦ፥ እዛ ቤት ትብል ናይ ትግርኛ ቃል ካብታ ናይ እብራይስጢ ዝተወስደት ክትከውን ኣለዋ ክንብል እኹል መረዳእታ የብልናን። ብተወሳኺ መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ በዓል ዝበሃል ጣኦት ካብ ምብዓል እቶም ኣምላኽ ዝኣዘዞም በዓላት ፈልዩ ስለ ዘቕርቦ፥ እዛ ቃል እዚኣ ንክልቲኡ ሓሳባት ወኪላ እያ ቀሪባ ዘላ።
ኣብ መወዳእታ ብዙሕ እኳ ክበሃል ዝከኣል እንተ ኾነ፥ ንሓደ ኣሉታዊ መልእኽቲ ንምምሕልላፍ ብዘይእኹል መጽናዕትን ሰንኮፍ ሓበሬታን ዝተጻሕፈ ዝተዛብዐ ጽሑፍ ካብዚ ንላዕሊ ምባል ዘይግብኦ ግምት ምሃብ ስለ ዝኾነ እዚ እኹል ይመስለኒ።
ክትጽሕፍ ክንደይ ባህ ዝብልኳ እንተ ኾነ፡ ዘይእኹል ዘይጭቡጥ ዘይኣእማኒ ጽሑፍ፡ ካብቲ ኣብ ፈይስቡክ ዝልጠፍ ሰንኮፍ ጽሑፋት ዝፈሊ የብሉን። ዝመሳስሰል ብምርካብካ ካብኦም እዩ ተወሲዱ ክትብል ዘድፈረካሲ፡ ካብ ካብዚ ጽሑፍካ ተበጊሰ ካብ ተመሳሳልነት ዝሓልፍ የብሉን እኳ ዝብል እንተ ኮንኩ ካብ ናትና ተወሲዱ ተኮነኸ። ዓቢ ኣክብሮትን ኣድናቆትን ንተበግሶኻ። ግን ጽሑፍካ ኣእማንን ጭባጥን ዝጎደሎ እዩ።
ደሓር ከኣ ኣኣዞም ይመሳሰሉ ኢልካ ዘምጻእካዮም ቃላት ብዘይካ ናይ ንባብ ምምስሳል ፡ ፈጺሙ ናይ ትርጉም ምምስሳል የብሎምን። እሞ ናይ ቃላት ምምስሳል ረኺበ ኢልክስ ኣፍካ መሊእካ ትዛረብ? ዓገብ!
ከም ኣብነት ክንጠቅስሲ (Amen) ናይ ጣኦት ስም ኢልካዮ ኣሜን ግን ብ ናይ ዓለም ምሉእ ቋንቋ « ኣሜን « እያ ትበሃል። ስለዚ ናይ ዓለም ምሉእ ቋንቋ ምስ ናይ ግብጺ ፈርዖናት ከነመሳስሎም ኢና ማለት ድዩ? እቲ መልሲ ናባኻ ይገድፎ።
ካልእ ኣብነት ንውሰድ « (Mot) » ብቋንቋ ሽወደን መግቢ ማለት እዩ ብቋንቋና ከኣ እዛ ንፈልጣ « ሞት » ንባበን ሓደ ትርጉመን ሰማይን መሬትን። ስለዚ ቋንቋታት ብሽም ኣደማምጽኦም ተመሳሲሉ ኢልካ ክትዝንጥሎም ኣይግባእን እዩ።
ሓደ ቋንቋ ተወራሪሱ ኢልካ ክዝረብ እንተ ደኣ ኮይኑ፡ ትርጉሙ ክመሳሰል ኣለዎ። ንኣብነት « ስቢዳለ » ካብ « Hospital » ዝብል ቋንቋ እንግሊዝ ዝተወርሰ እዩ። እዚ ምስ ኣየናይ ምትእትታው ዝመጸ ምዃኑ ተንቲንካ መረዳእታ ብምምጻእ ክግለጽ ይከኣል። ከምኡ ውን « ኣልፋ » « ኦሜጋ » ዝብሉ ቃላት ትግርኛ ብቐጥታ ኣብ ሓሙሻይ ክፍለ ዘመን ካብ ቋንቋ ግሪኽ ዝተወስዱ እዮም። ትርጉሞም ከኣ ብኽልቲኡ ቋንቋ ሓደ ዓይነት ትርጉም ኣለዎ። ንምርግጋጽ ኣብ ታሪኽ ናይ ኣቡነ ሰላማ ኣቲኻ ተመልከት። ኣብ ሓሙሻይ ክፍለ ዘመን መጽሓፍ ቅዱስ ኣቡነ ሰላማ ካብ ቋንቋ ግሪኽ ክትርጉምዎ ከለዉ ዝተወስደ እዩ። ኣብ youtub ኣቲኻ ውን መጀመርታን መወዳእታን ቛንቛ ግሪኽ እንታይ ከም ዝበሃሉ ክትምልከት ትኽእል ኢኻ። ስለዚ ክትጽሕፍ ክለኻስ ብጭቡጥ ደኣ እምበር ክኸውን ይኽእል እዩ ብምባል፡ ኣደማምጽኦም ስለ ዝተመሳሰለ ጥራይ ደፊርካ ክጸሓፍ ኣሸጋሪ እዩ።
ተስፋብርሃን አብቲ ሐቂ ኢዩ ኢልካ ከም መወከሲ አቕሪብካዮ ዘለኻ፣ ብዙሕ ክእረም ዘለዎ ዘንባዕ ሚዛንን፣ አብቲ ታሪኹን ልምዱን ባህሉን ዘይፈልጥ ናባዪ ዝሰአነ መንእሰይ ግጉይን መርዛም ሚዛንን አሉታዊ ጽልዋን ዘሕድር ኢዩ። ወዮ ድአ አብ ክንዲ’ቲ ዝነበረን ዝተዋስኤን ብዕድመ ጸጋ’ውን ዝጸገበ ክንዲ ዝምዕድ፣ እቲ ፊደል ብምጽሐፍ ጥራሕ ጽሐይ ዘርከበ ዝመስሎ፣ ንከባቢኡ ዘሎ ወድዕታት (Subjective objects) ብምርአይ ጥራሕ ፍርዲ ከሕልፍ ዝውዕል መሃሪን መዓዲን ክኸውን ስለዝፍትን፣ ከምጽኦ ዝኽእል ሐደጋን ሃሰያታትን ብዙሕ ኢዩ። ስለዚ ነገር ካብ ሱሩ መታን ክትፈልጥ ከምቲ አቦታትና ዝመሰልዎ “ከይትወድቕ ባላ ተሞርኮስ፣ ንኽትፈልጥ ሰያብ ተወከስ” ዝተባህለ መሬት ዘይወድቕ ምስላ፣ብሃሳሰ ለባም ዝተዘርበ አይኮነን። ብዙሕ ክትፈልጥ ክትምሃር ንዝተፈላለዩ ዓበይትን ምኩራትን ተወከስ ሕተት አክብ ተመራመር፣ ብድሕሪኡ ማእከላይ ሚዛንካ አንብር። ንስኻ ግን አብ ብዙሕ እተቕርቦ፣ ብግርህና ድዩ ንጽህና፣ ብፍርሂ ድዩ ብስግአት፣ ብጽልኢ ድዩ ብቒምታ፣ ብስሚዒት ድዩ ብዘየፍልጦ፣ እንድዒ ርዱእ ንዘይኮነ ምኽንያት ብዙሕ ኢኻ ትጋገ። ስለዚ ካብ ዓበይትን ናእሽቱን፣ ካብ ምሁራትን ምኩራትን፣ ናይ ቀረባን ርሑቕን ታሪኻት ዝፈልጡ እንዳተወከስካ አክብ። መሰል አለኒ እንዳበልካ ንደቂ ሃገርካን ባህሎምን ቋንቋኦምን እንዳዘንጠልካ ዝሕንጠጥን ዝሽርጠጥን ወረቐት ንዓኻ ከድክመካ እንተዘይኮይኑ ጽውጽዋይ ከንቱ ኮይኑ ኢዩ ዝተርፍ። አይትጽሐፍ አይትግለጽ ማለተይ አይኮነን ግዳ ከአ ዓቕሚኻን ደረትካን ፈሊጥካ ምጽሐፍ ጽቡቕ ኢዩ።
ዕላማ እቲ ልኡኽ፣ ኣብ መንጎ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ተወሊዑ ንዘሎ ግጭት ንምህዳእን፣ ንክልቲኦም ወገናት ናብ ዘተ ንምምላሶምን ዝዓለመ ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት ኣሚቶም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ህወሓት ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ እዚ ሰሜን መጥቃዕቲ ፈጺሙ ብምባል፣ ኵናት ድሕሪ ምእዋጁ’ዩ፣ ልኡኽ ጂቡቲ፣ ሎሚ 4 ሕዳር፣ ወጋሕታ ብህጹጽ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ።
ኣብ መንጎ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንዝተጓሃሃረ ወጥሪ ንምህዳእ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊን ዞባውን ውድባትን ሃገራትን እማመታት የቕርቡ ኣለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ ብኣንጻሩ፣ ኣብ ልዕሊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ጸቕጢ ንምፍጣር፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዶብ፣ ሰራዊት ናይ ምንቅስቓስ ተበግሶታት የርኢ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይጠቕሱ።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ፣ ካብን ናብ ትግራይ ዝካየድ ዝነበረ በረራታት ይኹን ህዝባዊ መጓዓዝያ ደው ከምዘበለ ብምርግጋጽ፣ ብክሊ ኣየሩ ዝካየድ በረራታት ኣጊዱ ኣሎ።
እ/ሔር “ምሽታት” ይፈቱ እዩ። ኖህ ድሕሪ ማይ ኣይሂ መስዋእቲ ምስ ኣቅረበ፣ ብሓዊ እኳ ዝሓረረ እንተነበረ፣ ብንጹሕ ሕልና ስለ ዘቅረቦ ግና፣ “እ/ሔር እዚ ጥዑም ጨና ኣጭነወ” ይብል ዘፍ8፣21። ንደቂ እስራኤል ናይ ድንዃን ምርኻብ ስርዓት ክህቦም ከሎ’ውን፣ ብጊሓትን ምሸትና ኣብ ቅድሚኡ “ዕጣን” ክዓጥኑ ኣዘዞም። “ብዘሽተቶ” ባህ ክብሎ ከሎ፣ እ/ሔር ዝለቆ በረኽት ኣዝዩ ግሩም እዩ። ጎይታ የሱስ ውን ብናይ ዘልኣለም መንፈስ ጌሩ ገዛእ ርእሱ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብዘይ ጽያፍ ስለ ዘቅረበ፣ ገዛእ ርእሱ መባእን ምስዋትን ንኣምላኽ ንምዑዝ ጨና ምስ ኣቅረበ፣ ኣቦ ድማ ባህ ኢልዎ ስለ ዘሽተቶ፣ ንምድሓን ብቑዕ ክኽውን ሓተሞ (ኤፌ5፣2)። እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ድማ ስሙ፣ ማለት ማንነቱ፣ “ምኡዝ ሽቶ” ስለ ዝዀነ እዩ (ማህ1፣3)። እ/ሔር ንዘሽተቶ ፍቅሪ፣ ምሕረት፣ ለውሃት፣ ድንጋጸ፣ ጽድቂ የሽትት። ንኣና’ውን ብወዱ ካብ ማንነቱ ተማቐልቲ ስለ ዝገበረና፣ “ኣብ ማእኸል እቶም ዝድሕኑን ዝጠፍኡን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ መኣዛ ክርስቶስ፣ ሽቶ ክርስቶስ ኰይና ኢና (2ቆሮ2፣15-16)። ስለዚ ነቶም ኣብ ዙርያና ዘለዉ ዝስሕብ “ጥዑም ሽቶ” ዘሽትት ህይወት ክህልወና ኣለዎ። መሃ4፣12-16
ያእቆብ ኣብ “ሽቶ” ዝነበሮ ምርዳእ ዕሙቅ ዝበለ ይመስል። ደቁ ሌዊን ስምኦንን ብምኽንያት ሓፍቶም ዲና ንደቒ ሓሞር ምስ ቀተልዎም፣ በቲ ዘገበርዎ ልቡ ስለ ዝተዘብሐ፣ “..ንኽፉእ ጨና ብምግባርኩም ኣጨነቕኩምኒ” በሎም (ዘፍ34፣30)። እዚ ዝበለ፣ ምናልባት ምስ ሓዉ ኤሳው ዝሓለፎ ተመክሮ ስለ ዝዘከረ ይኸውን። ይስሓቅ ንወዱ ኤሳው መታን ክምርቆ፣ ናይ ሃድን መግቢ ከዳልወሉ ምስ ኣዘዞ ዝዀነ እዩ። ያእቆብ ንኤሳው ተመሲሉ ነብኡ ብምትላል፣ ንሓው ዝግባእ በረኸት ከም ዝወሰደ እቲ ታሪኽ ይነግር። ይስሓቅ ቅድሚ ምምራቁ፣ ኣብ ልቢ ያእቆብ ዝተረፈ ሓደ ዘግርም ነገር ጌሩ። ቀሪብካ ሰዓመኒ ድሕሪ ምባል፣ “ጨና ክዳኑ ኣጭንዩ ኸኣ መረቆ” ይብል” ዘፍ27፣27። ጨና ኣብኡ ይስሓቅ፣ ማለት ዝነበሮ ኣካይዳ፣ እዃ ጥዑም እንተነበረ፣ ጨና ያእቆብ ኣብ ቅድሚ ኤሳው ሓዉ ግና ጥዑም ዘሽትት ኣይነበረን። ስለዚ ኤሳው ከርሕቆ ደለየ። ጥዑም ሽቶ ዘይብሎ መን ክቀርቦ ይደሊ? ካብኡ ዝተላዕለ ድማ ንልዕሊ 20 ዓመት ዝኸውን ዀብሊሉ። ያዕቆብ ጥዑም ሽቶ ዘይምህላው ዘኽፍሎ ዋጋ ይፈልጥ ስለ ዝነበረ፣ ንደቁ “ጨናና ብምኽፋእ ኣጨነቅኩምኒ” በሎም።
ጨናኦም ኣብ ቅድሚ እቶም ኣብታ ሃገር ዝነብሩ ዝነበሩ ዝኸፍአሉ ምኽንያት እንታይ እዩ ነይሩ? ኢልና ክንሓትት ግቡእ እዩ። እቲ ምኽንያት ብዙሕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብምሰረት ተምኩሮ ያእቆብን ደቁን ግና ክልተ ኣገደስቲ ነጥብታት ክጠቅስ እየ።
ወዲ ንጉስ ሓሞር ንሓፍቶም ዲና ብምዕማጹ ዘነውር ገይሩ እዩ። ነፍሱ ምስ ሓፍቶም ዲና ስለ ዝተጣበቀት ግና፣ ዝተባህሎ ክገብር ድልዊ ነይሩ። ከምቲ ኣምኖን ንሓፍቲ ኣቢሰሎም ዝገበሮ፣ ፈጺሙ ክጸልኣን ክጽየፋን ተኽእሎ ነይሩ እዩ (2ሳሚ13)። ብኣንጻሩ ግና ክወስዳ፣ ናቱ ክገብራ ደልዩ። ደቂ ያእቆብ ግና “ብጉርሒ” ምስ ደቂ ሓሞር ተዛረቡ ዘፍ34፣13። ክግዘሩ እንተዘይኰነ ሕራይ ከም ዘይብልዎም ምኽሮም ገለጽሎም። ኣብታ ከተማ ዝነበረ ኩሉ ተባዕታይ ንምግዛር ኣይደንጎየን። ብሳልሰይቲ መዓልቲ ክቅንዘዉ ከለዉ፣ ሓይሎም ምስ ደኸመ፣ ምንም ክገብሩ ኣብ ዘይክእልሉ ሁመት ተጸናትዮም ኣጥቅዕዎም። እዚ ድማ እዩ “ጨናኦም” ክኸፍእ ዝገበሮ። “ጉርሒ” ኣብ ስድራ ቤት ያእቆብ ሱር ዝሰደደ ይመስል። ያእቆብ ውን ብወገኑ “ብጉርሒ” በረኸት ሓዉ ምስ ወሰደ፣ “ጨናኡ” ኣብ ቅድሚ ኤሳው ሓዉ ኸፊኡ እዩ። ብፍላይ “ብጉርሒ” ንብጻይኻ ኣብ ግዜ ድኻሙ ምጥቃዕ እ/ሔር ይጽየፎ እዩ። እ/ሔር ንኣማሌቃውያን ፈጺሙ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፍኦም ዝደለየ፣ “ንድኹማትን፣ ኣብ ግዜ ድኻም ንዝነበሩን የጥቅዑ ስለ ዝነበሩ እዩ (ዘዳ25፣17-19)። ንምቅባልን ንይቅሬታን ዝኸውን ቦታ ኣብ ልቦም ኣይነበረን። በዚ ምኽንያት ድማ “ጨናኦም” ኸፊኡ። ስለዚ ኸኣ “ንሓሶት ንየው በልዎ፣ ኣካል ሓድሕድ ኢና እሞ ነፍሲ ወከፍ ምስ ብጻዩ ሓቂ ተዛረቡ” ዝብል ትእዛዝ ንስዓቦ።
ደቂ ያእቆብ “ብኹራኦምን ቁጥዓኦም” በረዀዳ ሰቢሮም። ኩራኦም ብርቱዕ፣ ነድሮም ድማ ጨካን ስለ ዝነበረ፣ ኣቡኦም ኣብ ምኽሮም ከይውዕል ተመንዩ (ዘፍ49፣5-7)። “ኩራ ሰብኣይ ጽድቂ ኣይገብርን እዩ” ዝብል ቃል ብሓቂ ዝተኣምነ እዩ። ሓቂ እዩ፣ ወዲ ንጉስ ሓሞር ንሓፍቶም ዝገበሮ ብኹሉ ሸነኽ ስምዒት ዝትንክፍ፣ “ኩራን ቁጥዓን” ድማ ዘለዓዕል እዩ። ክሳብ ምቅታሎም ክንድሩ ግና ኣምላኽ ዝሰምሮ ምኽሪ ኣይነበን። ቃል ኣምላኽ’ውን እንተዀነ ክንኩሪ እኳ ዘፍቅድ እንተዀነ፣ ካብ ኩራ ዝተላዕለ ግና ሓጢኣት ክይንገብር፣ ኩራና ድማ ንሰይጣን ኣፍደገ ዝህብ ከይክውን የጠንቅቀና (ኤፌ4፣26-27)። ኣብ ውሽጢ ልቢ ዝሓደረን ዝቀነየን ኩራ ንሰብ ናብ ዘይደልዮ መገዲ ይዝውሮ። ኣቢሰሎም ንሓዉ ኣምኖን ንኽልተ ዓመት ዝኣክል ስለ ዝዀረየሉን ዝተቀየመሉን፣ ኣብ ምቹእ ግዜ ንኸጥቅዖ ኣካይዳኡ ተቋሚትዎ። እዚ ስለ ዝዀነ ድማ፣ “ኣብ ኩራኹም ጻሓይ ኣይዕረብኩም” ዝተባህለና። ኣብ ልቢ ዝሓደረ ኩራ፣ ከም ዝተሸፈነ ጸኒሑ ድማ ዝመጉል ቁስሊ፣ እናገደደ እዩ ዝኸይድ። ከምቲ ሰብ ምስ ረሃጸ ጨና ነፍሱ ስለ ዝበላሾ ሰብ ክቀርቦ ዘይደሊ፣ ካብ ኩራን ቁጥዓን ዝብገስ ውሳነ ድማ ንሰብ ኣብ ማእኸል ሕብረተሰቡን ፈተውቱን ከምኡ እዩ። ስለዚ ይቅረ ምባልን፣ ንኩራ ይኺድ ምሕዳግን ንሰብ ክብረቱ ክኸውን ኣለዎ።
Ethiopia Zare (ኀሙስ የካቲት 27 ቀን 2000 ዓ.ም. March 6, 2008)፦ የሓዳር ጋዜጣ አሣታሚና ዋና አዘጋጅ የነበረው ጋዜጠኛ ዳዊት ከበደ ዛሬ ጠዋት በደህንነት ሰዎች ታፍኖ መወሰዱን የኢትዮጵያ ዛሬ ምንጭ አረጋገጠ።
Ethiopia Zare (ማክሰኞ የካቲት 25 ቀን 2000 ዓ.ም. March 4,2008)፦ በጉጂ እና በቦረና ጎሣዎች መካከል በተነሳ ከፍተኛ ግጭት በዛሬው ዕለት ደን እንደተቃጠለ ዛሬ ማምሻውን የኢትዮጵያ ዛሬ ምንጮች ጠቆሙ።
Ethiopia Zare (ማክሰኞ የካቲት 25 ቀን 2000 ዓ.ም. March 4,2008)፦ የቅንጅት ለአንድነትና ለዲሞክራሲ ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር ወ/ት ብርቱካን ሚደቅሳ በዛሬው ዕለት ወደ አዋሣ ከተማ ተጉዘው በቅንጅት ስም ተመርጠው ደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ክልል ምክር ቤት ከገቡ 23 አባላት ጋር መወያየታቸውን የኢትዮጵያ ዛሬ ምንጮች ገለጹ።
Ethiopia Zare (ቅዳሜ የካቲት 22 ቀን 2000 ዓ.ም. March 1,2008)፦ ቅዳሜ ማምሻውን የተሰበሰበው የቅንጅት ለአንድነትና ለዲሞክራሲ ላዕላይ ምክር ቤት ድርጅቱን በአዲስ ስም ለማስመዝገብ የወሰነ ሲሆን፣ በጎደሉ የሥራ አስፈጻሚ ምትክም አምስት አባላትን የመረጠ መሆኑን ከአዲስ አበባ የደረሰን ዘገባ ጠቆመ።
Ethiopia Zare (ዓርብ የካቲት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. February 28,2008)፦ በተቀዳሚ ም/ሊቀመንበሯ ወ/ት ብርቱካን የሚመራው የቅንጅት ለአንድነትና ለዲሞክራሲ ፓርቲ ዛሬ ሊያደርገው የነበረውን የላዕላይ ምክር ቤት ስብሰባ ለነገ ቅዳሜ የካቲት 22 ቀን 2000 ዓ.ም. ማዛወሩን ምንጮቻችን ገልፀዋል።
Ethiopia Zare (ዓርብ የካቲት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. / February 29,2008)፦ ዛሬ ረፋዱ ላይ በኢትዮጵያ አቆጣጠር ከቀኑ ስምንት ሰዓት አካባቢ መርካቶ በሚገኘው ራጉዔል ቤተክርስቲያን አካባቢ "ቁጭራ" በሚባለው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቅርንጫፍ አጠገብ ቦንብ ፈንድቶ በንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ ሲሆን፣ ይህንን ዘገባ እስካጠናከርንበት ሰዓት ድረስ በሰው ሕይወት ላይ ያደረሰውን ጉዳት ለማወቅ አልቻልንም።
Ethiopia Zare (ዓርብ የካቲት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. February 29,2008)፦ ማህተምና የጽህፈት ቤት መሳሪያዎች አላስረክብም ብለዋልና የነአቶ ተመስገን ዘውዴ ያለመከሰስ የፓርላማ መብት ይነሳልኝና ልክሰሳቸው በማለት አቶ አየለ ጫሚሶ ለፓርላማ ክስ አቀረቡ።
Ethiopia Zare (አርብ የካቲት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. February 29, 2008)፦ ከአዲስ አበባ በስተሰሜን ራያ ቆቦ በተባለው ከተማ በቂም በቀል በመነሳሳት የሰው ሕይወት ያጠፋው ግለሰብ እስካሁን ድረስ በቁጥጥር ሥር ሊውል ባለመቻሉ በየሟች ቤተሰቦች ስጋት ላይ ወድቀዋል።
Ethiopia Zare (ዓርብ የካቲት 21 ቀን 2000 ዓ.ም. February 29, 2008)፦ ከአዲስ አበባ ከተማ በስተደቡብ በምትገኘው ዲላ ከተማ ባለው «ዲላ ዩኒቨርስቲ» በተገደለ አንድ ተማሪ ምክንያት ዩኒቨርስቲው ተረበሸ። ተማሪውን ገድሎታል በሚል የተጠረጠረው ተማሪም በቁጥጥር ስር ውሏል።
Ethiopia Zare (ሐሙስ የካቲት 20 ቀን 2000 ዓ.ም. February 28,2008)፦ የቅንጅት ለአንድነትና ለዲሞክራሲ ፓርቲ በተ/ም/ሊ ወ/ት ብርቱካን ሚደቅሳ የሚመራው የላዕላይ ምክር ቤት ነገ አርብ ስብሰባ እንደሚያካሂድ ታማኝ ምንጮች ጠቆሙ።
የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት 15ኛ ወንጀል ችሎት የቀድሞው የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር የአቶ መላኩ ፈንታን ጉዳይ ለማየት ሥልጣን ያለውን ፍርድ ቤት ለመለየት የሚያስችለው የፌዴሬሽን ምክር ቤት ውሣኔ ዛሬም እንዳልደረሰው አስታውቋል፡፡
ቡያ ኣብ ኤርትራና ኣብ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ቦታ ኮይኑ : ተመራመርቲ ኣብ ዘካየድዎ መጽናዕቲ: ፍልቀት ደቂ ሰባት ካብኡ ከምዝጅምር እዚ ቦታ ዚ መሰረት መበቆል ፍጥረት ደቂ ሰባት ምኻኑ በቲ ኣብኡ ዝተረኽበ ኣስታት ሚልዮን ዓመታት ዕድመ ዘለዎ ሽክና ርእሲ ወዲ ሰብ ምኻኑ ስለዝተ
ኣባላት ተቃውሞ ፓርቲ ነቲ መድረኽ ክትዕ ረጊፆም ድሕሪ ምውፃኦም፣እቲ ኬንያ ካብ ኣባልነት ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ንክትወፅእ ዝፅውዕ ኣጀንዳ ብቀሊሉ‘ዩ ሓሊፉ።
ኬንያ ካብ ኣባልነት ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ምውፃኣ ሳዕቤኑ ብዙሕ‘ዩ ይብል ኣብ ለንደን ንክፍሊ መፅናዕቲ ርሑቅ ምብራቅን ኣፍሪቃን ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበንን ዝከታተል ፊል ክለርክ።
ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ብምኽንያት ዘርኢ ጥራሕ ንኣፍሪቃውያን ይሃድኖም‘ሎ ክብል ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝኸሰሰ ይዝከር።እቲ ቤት ፍርዲ ግና ነዚ ነቀፌታ‘ዚ ኣበርቲዑ ነፂግዎ‘ዩ።ፊል ክላርክ ግና፣እዚ ኣተሓሳስባ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ሰፊሕ ተቀባልነት ይረክብ ኣሎ ይብል።
ኬንያ ካብ ኣባልነት ቤት ፍርዲ ዓለም ንምውፃኣ ክሳብ ሓደ ዓመት ክወስደላ‘ዩ።ካብ ፓርላማ ሓሊፉ፣መንግስቲ ኬንያ ነቲ ውሳነ ተቀቢሉ፣ንዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ከፍልጥ ይግባእ።
በ jeans በጣም ተደስቻለሁ. Tout comme sur la photo. ላርትለስለስ, ማርጋሬት እጅግ በጣም ልዩ ትኩረት በሚሰጥበት ወቅት. እኔ ይህንን መደብር እመርጣለሁ.
በሌላ በኩል ግን አካዳሚውን የማቋቋሙ ሥራ አሁን እየተሠራበት ባለው የክልሉ የአሥር ዓመት ዕቅድ ውስጥ መያዙን የኦሮምያ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ አቶ ከበደ ዴሲሳ ገልፀው አሥር ዓመት ይጠብቃል ማለት እንዳልሆነ አመልክተዋል።
19 February በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ የካቲት 12 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) የካቲት 11 ቀን ላይ ነው።
ቃሉ የሕዝብ ነው። ቃሉንም በተግባር የሚተረጉመው ሕዝብ ነው። የወንዝ ውሃ ሽቅብ እንደማይፈስ ሁሉ፥ ይህም ቃል ወደ ተግባር ሳይቀየር ይቀለበሳል ብሎ መጠበቅ ተገቢ አይደለም። ይልቁንስ ይህን ቃል ለመተግበር የዶ/ር አብይ ድርሻ ምንድነው ብሎ አውቆ በዚያው ሚዛን ብቻ እርሳቸውን መመዘን ያስፈልገናል። ለሕዝብ ታማኝ ባይሆኑ፥ እሳቸው ከታሪካዊነት ይጎድላሉ እንጂ የሕዝብ ቃል ዕውን መሆኑ አይቀሬ ነው። ዶ/ር አብይ አህመድ የሚናገሩት ቃል እርሳቸው የፈለሰፉት ስለሆነ አይደለም የተወደደው። ቃሉ የሕዝብ ቃል ስለሆነ ነው እንጂ። ይህ ሰሚ ያጣ ሕዝብ በትግሉ የራሱን ቃል የሚያስተጋባ ጠ/ሚ ሊያመጣ ቻለ። ታዲያ ይህን ቃል የዶ/ር አብይ የግል ንብረት ተደርጎ፥ ቃል ዋጋ የለውም ብሎ ቃሉን ማጣጣል ለኢትዮጵያ አይጠቅምም። የውልጃ አብሳሪ የሆነ ቃል በውልደት ቀን ዋዜማ ሲሰማ፥ በተስፋና በትጋት ይህን የሕዝብ ቃል በክብር መያዝ ይገባል። ይህ ታላቅና አስገራሚ ሕዝብ ቃሉን በአደባባይ ካሳወጀ በሁዋላ፥ ይህ ቃል አይተገበርም ማለት የቃልን ምንነትና የቃሉ ነፀብራቅ የሆነውን ሕዝብ ማንነት ያለማወቅ ነው።
ከአሁን በሁዋላ በምድራችን የሚሆነውን ነገር ለማወቅ ከተፈለገ ወደ ፊት በማየት ማገናዘብ እንጂ ወዳለፈው ታሪካችን እየተመለከትን ሽንፈትን ማስተናገድ አይበጅም። በመጀመሪያ ቃል ተወለደ። ይህ ቃል ቀጥሎ ዲሞክራሲን ይወልዳል። ዲሞክራሲ ሁሉን የኢትዮጵያ ልጆችን አሳትፎ አዲሲቷን ኢትዮጵያ ያስወልዳል። ስለዚህ ይህ የታወጀው ቃል የምጥ መጀመሪያ ነው። ያለፈውን የእርግዝና ወቅት ሳይሆን አሁን ያለውን አዲስ የምጥ ሂደት ማስተናገድ ይገባናል። መወለድን ማስተጓጎል ቀርቶ ማዘግየት የሚቻልበት ወቅት ላይ አይደለንም።
እናስተውል። አሁን ቸኩለን ስለ አዲሲቷ ኢትዮጵያ ማውራትና መጠየቅ አንችልም። አሁን ዶ/ር አብይን በቅድሚያ የዲሞክራሲ አዋላጅነታቸውን ግዴታ እንዲወጡ ብቻ በተጠያቂነት መያዝ ይኖርብናል። ከዚያ ዲሞክራሲ ተቃዋሚ የሆኑትን ሃይላት ወደ አማራጭ ሃይልነት ቀይሮ ተባባሪ አዋላጅ ያደርጋቸዋል። ያኔ መላው የኢትዮጵያ ሕዝብን ያሳተፈ ሂደት አዲሲቷን ኢትዮጵያ እንድትወለድ መቻልን ያመጣል። ሁሉንም የኢትዮጵያ ጉዳይ የሚዳኝ ሕዝብ ነው። ለዚያ ዲሞክራሲ የመጀመሪያው መሰረት ነው። ስለዚህ ይህን የሕዝብ ቃል ይዘን ዲሞክራሲ በቅድሚያ ይወለድ ዘንድ ግድ እንበል።
ኢትዮጵያን በጎሰኝነት ከፋፍሎ ሊበትን ጠላት ያቀደው በቃል ነበር። ፈጣሪ ኢትዮጵያን ወደሚጠብቃት ታላቅ ክብርና ሞዴልነት የሚወስዳትን ጉዞ የሚያስጀምረውም በቃል ነው። የአዋላጅነት ተልዕኳቸውን እንዲወጡ ዘብ መቆም እኛም ከአዋላጆቹ ጎራ እንድንመደብ ያደርገናል። ዶ/ር አብይን በብዙ ጉዳይ እያዋከብናቸው እና አፍራሽ ቃል በመጠቀም ጥሪያቸውን እንዳይወጡ ለጠላት መጠቀሚያ እንዳንሆን እንወቅበት። በዶ/ር አብይ አዋላጅነት ሊሆን ያለውን ድል እንቅፋት እንዳንሆን መጠንቀቅ እጅግ ያስፈልገናል። ይህን የኢትዮጵያ ልጅ ለመውቀስም ሆነ ለማሞገስ አንዱንና ብቸኛውን ዲሞክራሲ ላይ ትኩረት በማድረግ መሞገትና ተጠያቂ ማድረግ መልካም ነው።
የቀድሞ የኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት ግርማ ወልደጊዮርጊስ የቀብር ሥነ ስርዓት ዛሬ በመንበረ ፀባዎት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈፅሟል፡፡ ፕሬዚዳንቱ በዚሁ ኃላፊነታቸውና በቀደመው የሕይወት ጉዟቸው ታላቅ አስተዋፅዖ ማድረጋቸው በሥነ ስርዓቱ ላይ ተገልጿል፡፡
ኮንጎ ዴሞክራሲያዊት ሪፖብሊክ ውስጥ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ ድምበር ተሻግሮ ወደ ሌሎች ሃገሮች ሊስፋፋ እንደሚችል የዓለም የጤና ድርጅት ሥጋቱን ገልጿል። በቅርቡ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩት በአሁኑ ሰዓት በኢቦላ የተያዙ ሰዎች ቁጥር አንድ መቶ አሥራ ሦስት የደረሰ ሲሆን አርባ ስምንት ሰዎች ደግሞ በበሽታው መሞታቸው ተገልጿል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የእንግሊዙ ባርክሌይስ ባንክ ከትልቁ የሱማሌ የገንዘብ አስተላላፊ- ከደሃብሺል ጋር የነበረውን የስራ ግንኝነት ሊያቆም ነው (ጉዳያችን ጡመራ ልዩ ጥንቅር)
የእንግሊዙ ባርክሌይስ(Barclays) ባንክ መሰረቱን ዱባይ ላይ ካደረገው ከድሃብሺል(Dahabshiil) ጋር የነበረውን የስራ ግንኙነት ሊያቆም መሆኑን ብሉምበርግን ጨምሮ የተለያዩ የዜና ወኪሎች አስታውቀዋል።የእንግሊዙ ባርክሌይስ ባንክ በሃምሳ ሀገሮች ቅርንጫፎቹ ከአርባ አምስት ሚልዮን በላይ ደንበኛ ያለው ባንክ መሆኑ ሲታወቅ የደሃብሺል የገንዘብ አስተላላፊ ጋር የሚያደርገው የስራ ግንኙነት መቆረጥ ከእንግሊዝ ብቻ ወደ ተቀረው ዓለም (በተለይ ወደ ሱማልያ) የሚላከውን በዓመት ከአንድ መቶ ስልሳ ሚልዮን የአሜሪካ ዶላር የሚሆን ገንዘብን ያግዳል።
ከጉዳዩ ጋር ተያይዘው የወጡት ዘገባዎች እንደሚጠቁሙት እራሷን ችላ መቆም ያልቻለችው ሱማልያ በውጭ ከሚኖሩ ዜጎቿ የሚላከው የገንዘብ መጠን በዓመት እስከ 1.5 ቢልዮን ዶላር እንደሚደርስ ያመላክታሉ።እንደምዕራባውያን አስተያየት በደሀብሺል በኩል ለሱማልያውያን የሚላከው ገንዘብ ቀጠናው እንዳይረጋጋ ከሚፈልጉ ኃይሎች እጅ እየገባ መሆኑ ስጋት ላይ ጥሏቸዋል።
የባርክሌይስ ባንክ ከደሃብሺል ጋር ያለውን የስራ ግንኙነት ማቆም ተከትሎ በትውልድ ሱማልያዊ በዜግነት እንግሊዛዊ የሆነው ታውቂው አትሌት ሞፋራህ የባንኩ ውሳኔ ብዙ ሱማልያውያንን እንደሚጎዳ በማስገንዘብ ያቀረበውን ተማፅኖ ባንኩ አለመቀበሉ ውሳኔው ምን ያህል ቁርጥ መሆኑን አመላካች ሆኗል።
በሌላ በኩሉ የሱማልያው የወቅቱ ፕሬዝዳንት ሐሰን ሼክ ሞሐመድ ጉዳዩን አስመልክተው ሲናገሩ - ''ጉዳዩን በአትኩሮት እየተከታተልነው'' ካሉ በኃላ በሀገራቸው ላይ ስለሚያመጣው አሉታዊ ተፅኖ ሲያብራሩ '''' ህዝባችን ከረጅም እና አሰልቺ ጦርነት ገና ማገገሙ ነው።በሚልዮን የሚቆጠሩ ሱማልያውያን ጥገኛ የሆኑበት እና የሕይወት አድን መንገድ የሆነውን ሕጋዊውን የገንዘብ ማስተላለፍያ መስመር ዘግቶ ሕዝቡን የመቅጫው ጊዜ አሁን ሊሆን አይገባውም ነበር።ምክንያቱም ጥቂቶች በሚሰሩቱ ወንጀል የዋሃንን መቅጣት ተገቢ አደለም።'' ብለዋል።
ደሃብሺል ከኢትዮጵያን የግል ባንኮች ጋር በገንዘብ ማስተላለፍ ሥራ ጋር ትብብር ያለው ሲሆን በአንድመቶ ሃምሳ ሀገሮች ውስጥ በሚገኙት ቢሮዎቹ በአብዛኛው የሱማሌ ማህበረሰብን ያገለግላል።በሱማልያ የሚገኙ የረዴት ድርጅቶችም ሆኑ የተባበሩት መንግሥታት ቢሮዎች ማናቸውንም የፕሮጀክትም ሆነ ለተመሳሳይ ሥራ የሚውል ገንዘብ የሚተላለፈው በደሃብሺል በኩል መሆኑ ይታወቃል።ድርጅቱ በአዲስ አበባም የቦሌ ሩዋንድን ጨምሮ ቅርንጫፍ የገንዘብ መክፈያ ቢሮዎች አሉት።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በቦሌ አየር ማረፊያ በሚስጢር የተመዘገቡ እና ሕጋዊ ውል የሌላቸው በርካታ ድርጅቶች በህገወጥ መንገድ እየነገዱ ነው። ያልተከፈለው የኪራይ ዋጋ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ደርሷል፣የሚከፍሉት ወርሃዊ ክፍያም የት እንደገባ ሳይታወቅ ገንዘቡ በባለስልጣናት መበላቱ ተጠቁሟል። ለንደን ካፌና ሳተላይት ሬስቶራንትን ይጨምራል።
በቦሌ አየር ማረፊያ በሚስጢር የተመዘገቡ እና ሕጋዊ ውል የሌላቸው በርካታ ድርጅቶች በህገወጥ መንገድ እየነገዱ ነው። ያልተከፈለው የኪራይ ዋጋ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ደርሷል፣የሚከፍሉት ወርሃዊ ክፍያም የት እንደገባ ሳይታወቅ ገንዘቡ በባለስልጣናት መበላቱ ተጠቁሟል። ለንደን ካፌና ሳተላይት ሬስቶራንትን ይጨምራል።
መጋቢት ፳፬(ሃያ አራት) ቀን ፳፻፯ ዓ/ም ኢሳት ዜና :-ኢሳት ከታማኝ ምንጮች እንዳረጋገጠው በቦሌ አየር ማረፊያ በሚስጢር ስም የተመዘገቡና ባለቤታቸው ተለይቶ ያልተመዘገቡ ድርጅቶች ካለፉት 10 አመታት ጀምሮ የኮንትራት ጊዜያቸውን ሳያድሱ እና የቤት ኪራይ ክፍያቸውን ለመንግስት ገቢ ሳያደርጉ በመነገድ ላይ ናቸው።በእነዚህ ድርጅቶች ጀርባ የከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት እጅ እንዳለበትም ምንጮች ጠቁመዋል።
የኤርፖርቶች ድርጅት ፣ተከራዮችንና ሌሎች የሚመለከታቸውን የህብረተሰብ ክፍሎችን ተጠቃሚ ለማድረግ በሚል ምክንያት በየካቲት 1999 ዓም ላይ ኤሮኔቲካል ያልሆኑ የገቢ ምንጮችን ለማስተዳደር የሚል መመሪያ ያወጣ ሲሆን፣ በመመሪያው መሰረትተከራዮቹ በየአምስት አመቱ በግልጽ ጨረታ እንደገና መወዳደር ይጠበቅባቸው ነበር።
ይሁን እንጅ ከእነዚህ መካከል፣8ት ባለቤታቸው የማይታወቅ በኮድ ስም የተመዘገቡ ድርጅቶችን ጨምሮ 15 የንግድ ድርጅቶች የኮንትራት ጊዜያቸውን ሳያድሱ ፣ የሚከፍሉት ወርሃዊ ክፍያ የት እንደገባ ሳይታወቅ ገንዘቡ በባለስልጣናት መበላቱን ምንጮች ጠቁመዋል።ድርጅቶቹ በ1995 ዓም የኮንትራት ውል የፈረሙ ቢሆንም ፣ በ1999 ዓም በወጣው መመሪያ መሰረት እንደገና አለመመዝገባቸውን፣ ድርጅቶቹን ደፍሮ እንዲመዘገቡ የሚያደርግ አካል መጥፋቱን ምንጮች አክለዋል።
በተርሚናል ቁጥር 2 በኮድ ቁጥር AACS 02 የተመዘገበው ድርጅት፣ የህትመት ውጤቶችን ለመሸጥ በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ክፍያ 54 ካሬ ሜትር ስፋት ያለው ክፍል ተከራይቶ የሚገኝ ሲሆን፣ በአመት 437 ሺ 400 ብር ሂሳብ የአስር አመትጠቅላላ ክፍያ 4 ሚሊዮን 374 ሺ ብር ፤ በተርሚናል ቁጥር 2 በኮድ ቁጥር AACS 07 Cultural Cusin በሚል የይዞታ አይነት የተመዘገበው ድርጅት በአመት በካሬሜትር 5 ሺ 220 ብር ሂሳብ 54 ካሬ ሜትር ቦታ ቢወስድም የ10 አመታት የኪራይ ክፍያ 2 ሚሊዮን 818 ሺ 800 ብር የት እንደገባ አይታወቅም።
በተርሚናል ቁጥር 2 ለሻንጣ ማሸጊያ በሚል በኮድ ቁጥር AACS 22 የተመዘገበ ድርጅት ለ12 ካሬ ሜትር በአመት በካሬ ሜትር 4 ሺ 100 ሂሳብ በአስር አመት 492 ሺ ብር ለመክፈል ቢዋዋልም ክፍያው የት እንደገባ አልታወቀም።በተርሚናል 2 በኮድ ቁጥር AARS 12 ለካውንተር ሰርቪስ አገልግሎት ተመዝግቦ የሚገኘው ድርጅት 141.31 ካሬ ሜትር ቦታ ወስዶ በካሬሜትር በአመት 4 ፣ 100 ብር በ10 አመታት በአጠቃላይ 5 ሚሊዮን 793 ሺ 710 ብር ክፍያ እንዲሁም በዚሁ ተርሚናል በኮድ ቁጥር AACS 09 የተመዘገበው የወርቅና ጌጣጌጦች ሱቅ ለያዘው 31.10 ካሬ ሜትር ቦታ በአመት በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ሂሳብ በአስር አመት 2 ሚሊዮን 519 ሺ 100 ብር ክፍያ የት እንደገባ አልታወቀም
በተርሚናል ቁጥር 2 በኮድ ቁጥር AACS 21 ለአበባ መሸጫነት የተከራየው በ25.9 ካሬ ሜትር የሰፈረው ቦታ በአመት በካሬ ሜትር 4 ሺ 100 ብር የሚከፈልበት ቢሆንም የ10 አመታት አመታዊ ክፍያው 1 ሚሊዮን 61 ሺ 900 ብር እንዲሁም በኮድ ቁጥር AACS 06 የይዞታዉ መጠን 31.10 ካሬ ሜትር ለብር ጌጣጌጥ/Silver Shop/ የሚውለው መደብር በአመት በካሬሜትር 8 ሺ 100.00 ብር ተከራይቶ በአስር አመታት ውስጥ 2 ሚሊዮን 519 ሺ 100 ብር ክፍያ የት እንደገባ አይታወቅም።በተርሚናል ቁጥር 2 በኮድ ቁጥር AACS 16 ለሱፐር ማርኬት የተከራየው በ 33.4 ካሬ ሜትር ቦታ ላይ የሰፈረው መደብር በአመት 8 ሺ 100 ብር የሚከፈልበት ቢሆንም አመታዊው ክፍያው 2 ሚሊዮን 700 ሺ ብር ከ40 ሳንቲም እንዲሁ የት እንደገባአይታወቅም።
እነዚህን ድርጅቶች በባለቤትነት የሚያስተዳድሩዋቸው ሰዎች በግልጽ ባይታወቁም ምንጮች : ” በህግ የማይጠየቁ የተወሰኑ ከፍተኛ ባለስልጣናት ዘመዶችና ቤተሰቦች ናቸው” ይላሉ።በስማቸው ተመዝገበው የሚገኙት የንግድ ድርጅቶችም በአዲሱ መመሪያ መሰረት ውል ሳይገቡ በመነገድ ላይ ሲሆኑ የሚከፍሉት ክፍያ ከወቅቱ ጋር የማይመጣጠንና ተቆጣጣሪ የሌለባቸው መሆናቸውን ምንጮች ገልጸዋል።በአዲሱ ውል መሰረት ውል ሳይዋዋሉ ለ5 አመታት ያክል በአውሮፕላን ማረፊያ ውስጥ በመነገድ ላይ ካሉት ድርጅቶች መካከል ለንደን ካፌና ሳተላይት ሬስቶራንት 109.9 ካሬ ቦታ በአመት ብር 138 ሺ 474 አላፋራጅ ትሬዲንግ ሃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ፣የይዞታ መጠን 631 ካሬ ሜትር፣ አመታዊ ክፍያ በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ላሊበላ ወርቅ ቤት፣ 31.10 ካሬ ሜትር፣ አመታዊ የክፍያ መጠን በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ሲቲ ቢዝነስ ኮምፒዩተር ፣ 104 ካሬ ሜትር አመታዊ የክፍያ መጠን በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ድሬ ኢንዱስትሪ ሃ/የተወሰነ የግል ማህበር 54 ካሬ ሜትር አመታዊ የክፍያ መጠን በሄክታር 8 ሺ 100 ህይወት ለማ ትሬዲንግ 31.10 ካሬ ሜትር የክፍያ መጠን በካሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ሲማት ትሬዲንግ 31.10 ካሬ ሜትር የክፍያ መጠኑ ባከሬ ሜትር 8 ሺ 100 ብር ይገኙበታል።
በአጠቃላይ አዲስ በወጣው መመሪያ መሰረት ህጋዊ ውል ሳይፈርሙ በመስራት ላይ የሚገኙት ደርጅቶች የ10 አመታት የኪራይ ዋጋ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ሲሆን፣ ኤርፖርቶች ድርጅት እስካሁን እርምጃ ለመውሰድ አለመድፈሩን ምንጮች ገልጸዋል።ጉዳዩ በተደጋጋሚ ለድርጅቱ ቢቀርብም ምላሽ መጥፋቱን ምንጮች አክለው ይገልጻሉ። በጉዳዩ ዙሪያ የኢትዮጵያ ኤርፖርት ኢንተርፕራይዝን አስተያየት ለማካተት ያደረግነው ጥረት አልተሳካም።
በቱለማ ገዳ ባለፉት ስምንት አመታት ህዝቡን ሲያገለግል የነበረው አባገዳ በየነ ሰንበቶ የሥራ ዘመኑ በማለቁ በዴሞክራሲያዊ መንገድ ሥልጣኑን በቅርብ ቀን ለቀጣዩ አባገዳ እንደሚያሰረክብ ይጠበቃል። አዲሱ ተመራጭ የሜልባ ገዳ ፓርቲ አባገዳ ሚደክሶ ጉርሙ በዛሬው ቀን 27/09/2010 በፓርቲው በመመረጡ ዘጠኝ አባላት ያሉበትን ካቢኔውን አዋቅሯል። በቀጣይ ቀናት ትልቅ ጉባኤ ተደርጎ የሥልጣን ሽግግሩ (የባሊ ሥነ ሥርዓት) ይከናወናል። ለአባገደ ሚደቅሶ ጉርሙ መልካም የሥራ ዘመን እንዲሆን እንመኛለን።
የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግሬስ /ኦፌኮ/ ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር አቶ በቀለ ገርባ፣ በ30 ሺህ ብር ዋስትና ከእሥር እንዲፈቱ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት አዘዘ፡፡
በአለፈው ነሃሴ ወር መጀመሪያ ላይ በበታች ፍርድ ቤት ውሳኔ የዋስ መብታቸው ተነፍጓቸው የነበሩት አቶ በቀለ ገርባ የፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት የቀደመውን ውሳኔ በመሻር ለ30 ሺህ ብር የሚበቃ ዋስትና አቅርበው ከእስር እንዲፈቱ አዘዘ፡፡
ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅት የሂውማን ራይትስ ዎች በኦሮምያ ተቃውሞ ወቅት ደርሷል ስላለው አስከፊ እና ተከታታይ የሰብዓዊ መብት ጥሰት 61 ገጽ ያለው ሪፖርት ትናንት ማምሻውን አውጥቷል። በዚህ ሪፖርት መሰረት በኢትዮጵያ የመንግስት የፀጥታ ኃይሎች ከ400 በላይ ሰዎች ተገድለዋል።
“ጭካኔ የተሞላበት ጭፍጨፋ” ለኦሮሞ ተቃውሞ መልስ ግድያና እስራት በኢትዮጵያ በሚል ርእስ የሚጀምረው የሂውማን ራይትስ ዎች ሪፖርት የኢትዮጵያ የመንግስት የፀጥታ ኃይሎች ከሕዳር ወር 2008 ዓ.ም. ጀምሮ በመላ ኦሮሚያ ክልል ተስፋፍቶ በነበረው ሕዝባዊ ተቃውሞ ተሳታፊዎች ላይ ከመጠን ያለፈ እና እስከ መግደል የሚያደርስ ሃይል ተጠቅሟል፡፡
400 የሚገመቱ ሰዎች ተገድለዋል፤ በሺህዎች የሚቆጠሩ ጉዳት ደርሶባቸዋል፤ በዐስር ሺህዎች የሚቆጠሩ ታስረዋል፤ እንዲሁም በመቶዎች የሚቆጠሩ እና ምናልባትም ከዚህ ቁጥር የሚልቁ ሰዎች ደግሞ ተገደው የተወሰዱበት አልተወቀም ይላል- ሪፖርቱ።
የሂውማን ራይትስ ወች የአፍሪካ ምክትል ዳይሬክተር ሌስሊ ሊፍኮው ስለ ሪፖርቱ ይዘት ለአሜሪካ ድምጽ ሲናገሩ፤ ተቃውሞው የጀመረው በሕዳር ወር መግቢያ 2008 ዓ.ም መሆኑን ገልጸው የተቃውሞው መነሻ ደግሞ የመንግስት ባለስልጣናት በጊንጪ የሚገኝ አንድ ደን እና የእግር ኳስ ሜዳን ለኢንቨስትመንት ልማት ለማጽዳት መወሰናቸው እንደሆን ያስረዳሉ።
በዚህ አካባቢ የተነሳውን ተቃውሞ ተከትሎም ቢያንስ በኦሮሚያ ክልል በሚገኙ በ17ቱንም ዞኖች ውስጥ ባሉ የተለያዩ 400 አካባቢዎች ተቃውሞው እንዲዛመት መነሻ ምክንያት ሆኗል ይላሉ።
“ላለፉት ሰባት ወራት 500 እና ከዚያ በላይ የሆኖ ተቃውሞዎችን ሙሉ ይዘት ተከታትለን መዝግበናል። ከነዚህ ተቃውሞዎች ደግሞ አብዛኞቹ ፍጹም ሰላማዊ ነበሩ። ነገር ግን የጸጥታ ኃይሎች ውሃ እና የጎማ ጥይትን ጨምሮ የመግደል ደረጃ የማያደርሱ ነገሮችን ከመጠቅም ይልቅ፤ በቀጥታ ወደ ሰዎች መተኮስን ጨምሮ እስከ መግደል የሚያደርስ ያልተመጣጠን ሃይል ተጠቅመዋል። እኛም ከተቃዋሚ ሰልፈኞቹ ባገኘነው መረጃና ባደረግነው ተደጋጋሚ ማጣራት የመንግሥት የጸጥታ ኃይሎች በሰልፍኞቹ ላይ ፍፁም ተመጣጣኝ ያልሆን ኃይል ተጠቅመዋል” ይላሉ ሌስሊ ሊፍኮው።
ሪፖርቱ የተጠናቀርው ከ125 በላይ ከሆኑ የአይን እማኞች እንደሆነ የሚናገሩት ሌስሊ ሊፍኮው፤ ከተጠቂዎች እና ከመንግስት ባለስልጣናት ጋር የተደረገ ቃለምልልስም ተካቶበታል ብለዋል። በተጨማሪም ከሕዳር እስከ ግንቦት ባለው ጊዜ ውስጥ በኦሮሞ ሰልፈኞች ላይ የተፈጸመውን እጅግ በጣም ከባድ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ክስተቶችን በመመዝገብ ጭምር መሆኑን አስረድተዋል።
ሪፖርቱ ስለታሰሩ ሰዎች በሚዘረዝርበት ክፍልም፤ የፀጥታ ሃይሎች በኦሮሞ ማኅበረሰብ ውስጥ ተደማጭነት አላቸው ተብለው የተገመቱ ሰዎችን ለመለየትና ለማሰር ትኩረት የሚያደርጉባቸው ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ ለአብነት ሙዚቀኞች፣ መምህራን፣ የተቃዋሚ አመራሮች እና ሌሎች ማኅበረሰቡን ለቀጣይ አመጽ የማነሳሳት አቅም አላቸው ብለው የገመቷቸውን ሰዎችን ሰብስበው አስረዋል ይላል። በጸጥታ ሃይሎች ከታሰሩት እና ከታገደሉት በርካታዎቹ ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ታዳጊዎች እንደሆኑም ይዘረዝራል፡፡የፀጥታ ሃይሎች ያገቷቸውን ሰዎች ያሰቃያሉ አሊያም ያልተገባ አያያዝ ይፈጽሙባቸዋል።
Very Excited about this collaborative effort between @yetenaweg and Ethiopian Medical Students Association - EMSA የጤና ወግ እና የኢትዮጲያ ተማሪዎች ማህበር አብረው በነዚህ ሁለት ነጉሮች ላይ ይሰራሉ ። 1. የህክምና ተማሪዎች ለማህበረሰቡ እና ለተለያዩ ህመም ላለባቸው ሰዎች እንደ መረጃ የሚያገለግሉ ፅሁፎችን እንዲፅፉ YeTena Weg ድጋፍ ታድርጋለች። በመገምገም እና አስተያየት በመስጠት በመረጃ የተደገፉ ፅሁፎችን የመፃፍ ልምድ ተማሪዎች አንዲያዳብሩ እናግዛለን። ይህን ሂደት ያለፉ ፅሁፎች ማንኛውም የህብረተሰብ ክፍል በቀላሉ እንዲይነባቸው ሼር እናደርጋለን። ተማሪዎችን ለማበረታታት ውድድሮችን እናደርጋለን። የመጀመሪያውን ከ June 8-July 6 እናድርጋለን። በማንኛውም ጊዜ ግን ፅሁፎችን መላክ ይቻላል። 2. ሁለተኛው initiative ደግሞ ተማሪዎች በህክምና በተለያዩ ዘርፎች በሀገር ውስጥም በውጭም ሀገር ከፍ ካለ ቦታ እና ልምድ ካላቸው ባለሙያዎች ስለ ቀጣይ የስራ እና የ ሙያ እድገታቸው ተሞክሮ የሚወስዱበትን የጋራ መድረክ ማዘጋጀት ነው ለበለጠ መረጃ እና ለመመዝገብ ይሄን ሊንክ ተጭናችሁ ማየት ትችላላችሁ። https://wp.me/pbE0in-hk
በትግራይ እንዲህ ያለ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ በርሃብ ተጠቃ፣ ሞትም ጀምሯል ሲባል ድንጋጤ ፈጥሯል? በተመሳሳይ ረሃቡ የኖረ፣ ወይስ አዲስ ለሚለው ጉዳይ መልስ የሚሰጡ የሉም። ይልቁኑ አጀንዳውን የፖለቲካ እሳት ማፋፋሚያ ዘይት ማድረግና በሕጻናት ምስል መነገድ ነው የተመረጠው። ላለፉት ሰላሳ ዓመታት የትግራይ ሕዝብ ለምን ስንዴ ሲሰፈርለት ኖረ? ” ታላቅ እናደርግሃለን” ሲልባል የነበረዋውስ በዚህ መልኩ ነበር? ወይስ የፌደራል መንግስት …
በትግራይ ህዝብ ላይ የሚጮሁ፣ ለትግራይ ሕዝብ እንጮሃለን የሚሉ፣ ለማን እንደሚጮሁና ምን ብለው እንደሚጮሁ ያልተረዱ የሚመስሉ የሚያሰሙት ድምጽ ዓየሩን ሞልቶታል። የትግራይ አክቲቪስት እንደሆኑና ህወሃትን ከሞት አለምልመው ለማስነሳት የሚተጉ ጦርነቱ ” በድል አድራጊው” የትህነግ ሰራዊት እየተቀጣጠለ እንደሆነ ይሰብካሉ። መስማት የቻለው የትግራይ ሕዝብና መላው የአገሪቱ ዜጎች ከሁሉም አቅጣጫ የሚወጣውን ድምጽ እየሰሙ ነው።
መፈናቀሉን፣ ስደቱንና ረሃቡን ወደ ፈለጉት ዓላማ እየጎተቱ መንግስት ላይ ዘመቻ የሚያካሂዱ፣ በመንግስት ላይ ቁጣ እንዲነድ የሚሰሩና ጉዳዩን ለሚከተሉት የፖለቲካ አጀንዳ ማቀጣጠያ ዘይት ለማድረግ መረጃዎችን በማግዘፍና በማጋነን የተበላሸ ስዕል የሚያራቡ ያሉትን ያህል፣ በጨዋነት ችግሩን በመጠቆም ህዝብ እንዲረዳ የሚጠይቁ አልታጡም። ወይም የሚወተውቱ አሉ።
ከትግራይ የሚወጡ ማናቸውም መረጃዎች በሚፈለገው መልኩ እየተቸረቸሩበመሆኑ ቀና ዜጎች ግራ መጋባታቸውን እየገለጹ ነው። ትግራይ ገብተው መውጣታቸውን ከሚናገሩት የመንግስትና የግል ሚዲያዎች ጀምሮ እስከ ውጭ አገር ያሉት ዋናውን የግጭቱን ስር፣ የሞት፣ የመሰረት ልማት ውድመት፣ መፈናቀልና ስደት፣ እንዲሁም ረሃብ የመሳሰሉትን ጉዳዮች እያንሸዋረሩ ስለሚያቀርቡ ችግሩ ቢኖርም ሙሉ በሙሉ ለማመን ይከብዳል። ከሁሉም በላይ ችግሩ የሚቀሰርባቸው ወገኖች እርግጥ የችግሩ ሁሉ ባለቤት ናቸው? የሚለውን መሰረታዊ ጥያቄ መመልስ የማይቻለውም ለዚሁ ነው።
የትህነግ ውስን የበላይ አመራሮች መርጠውታል በሚባለው መንገድ፣ ወይም በደጋፊዎቻቸውና በራሳቸው በአመራሮቹ ” የህልውና ጉዳይ” የሚባለው የግጭት አጀንዳ ዛሬ ላይ የወረዛና ጣዕም አልባ በመሆኑ ለክርክር ባይበቃም አንድ ትልቅ የመነጋገሪያ አጀንዳ ተክሏል። ይህን አጀንዳ አጽድቶና ከስሩ ጠርጎ የሚያሳይ ሙያተኛ ከስፍራው ማግኘት አልተቻለም።
በማይክድራ ከተካሄደው ጭፍጨፋ ጀመሮ ጦርነቱ ተጀምሮ ዛሬ እደረሰበት ደረጃ እስኪደርስ ከስካርና ከወገንተኛነት የጸዳ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከንዴትና ከሽንፈት ቁጭት ያላመለጠ፣ የተቀረው ደግም በትህነግ ላይ ካለው የከረመ ጥላቻ ጋር ተያይዞ ከሚያስጮኸው በቀር ገለልተኛ ሆኖ መረጃ የሰጠ መገናኛ አለ ቢባል ራስን ማታለል ነው። ካለም እዛና እዚህ የተባሉትን የሚገጣጥም የወጌሻነት ሪፖርት ቢጤ ካልሆነ በቀር ወደ ፕሮፌሽናል ዘገባ የሚጠጋ ሊሆን የማይችል ነው።
ሙሉ በሙሉ እስኪባል ደረስ የዚህን ሪፖርት አቅራቢም ጨምሮ በስራቸው የጸዱ አይደሉም። ዛሬ በአገራችን የሚታየው የሙያው መልኮስኮስና ዝም ብሎ ማንም እየተነሳ የሚጋለብበት የሱቅ በደረቴ ገበያ አይነት መሆኑ አሳዛኝ ሆኗል። ሰውም ምርጫ አልባ፣ የተጫነውን ሁሉ ሳይመረምር የሚሸከምና የሚያሰራጭ በመሆኑ ችግሩን በእንቅርት ላይ እንዲሉ አድርጎታል። እንደ አገር ሚዲያው በተከፈተለት የመስራት ነጻነት ተጠቅሞ አገርና ወገንን ማገዝ እየቻለ የድርሻውን አለመወጣቱ ለሃሰት ነጋዴዎች በር ከፍቷል። ወይም ተባባሪ አግኝተዋል። እናም ሚድያና ” ጋዜጠኛ ” የሕዝብን ስም እንጂ ክብር ሚዛን ወዴት እንዳለ የዘነጋን ይመስላል። ይህ አደገኛ አካሄድ እጅግ ገዝፎ የወጣው ደግሞ አገሪቱ ከምትከተለው የጎሳ አስተሳሰብ ፖለቲካ መሆኑ ችግሩ ገና ቀጣይነት እንዳለው የሚያሳይ ሆኗል። በሌላ አነጋገር ሙያው በጽንፈኞች ተበልቷል። ተጠልፏል ወይም የቀለብ ሰፋሪዎች መጫወቺያ ሆኗል። በነገራችን ላይ ሚዲያዎች ከጥቂቶች በስተቀር እገሌ ከገሌ ሳይባል የአገሪቱን ተስፋዎች በማትነን ታላቅ ሚና እንደነበራቸው የ1997 ምርጫና ጣጣው ልዩ ምስክር ነው። ይህን ካስታወስኩ ወደ መነሻ አሳቤ ለመለስ።
ከላይ በጅምላ የተዘረዘሩት ሃሳቦች በሙሉ ሰፊ በመሆናቸው መዘርዘርና ማየት ስለማይቻል መንግስት ” የህግ ማስከበር” የሚለው ዘመቻ ከተጀመረ በሁዋላ ተከሰቱ የተባሉት ችግሮች በሙሉ ድምዳሜያቸው “ረሃብ” ስለሆነ እዚሁ ላይ ትኩረት መስጠቱን መርጫለሁ። መነሻዬ የመንግስት ሃላፊዎችና የፈረሰው የትግራይ አስተዳደር የያዛቸው ዳታዎች ናቸው።
በትግራይ ክልል ትህነግ ብቸኛ መሪ ድርጅት ነበር። በትግራይ ክልል ከረሃብና እርዳታ ጋር በተያያዘ ትህነግ መልካም ስም እንደሌለው አባላቱ በተደጋጋሚ ይናገራሉ። ዛሬ ድረስ ይህንኑ እየገለጹ ነው። በቅርቡ ትግራይን በጉልበት እስከተነጠቀ ድረስ የራሱ ዳታ እንደሚያሳየው በትግራይ አንድ ነጥብ ስምንት ሚሊዮን ተረጂዎች ነበሩ። እነዚህ በባህር መዝገብ ተመዝግበው ያሉ ተረጂዎች ብዛታቸውን የፌደራሉ አደጋ መከላከል ኮሚሽንም ያውቃቸውዋል።
በዚሁ መረጃ መሰረት 1.1 ሚሊየን የመደበኛ ሲፍቲ ኔት ተጠቃሚዎች፣ 600 ሺህ የዕለት ደራሽ ዕርዳታ ተቀባይ፣ 110 ሺህ የሚሆኑ ከለውጡ በሁዋላ በተለያዩ ምክንያቶች ተፈናቅለው ወደ ትግራይ የገቡ ተረጂዎች፣ በድምሩ 1.8 ሚሊዮን በላይ ተረጂዎች የትግራይ ክልል ውስጥ ነበሩ። ይህ አሃዝ ” ሰላም ነበርን” በሚባልበት ጊዜ የነበረ ነው።
በዚህን ወቅት ችግሩን ረሃብ፣ ችጋር ወይም ሌላ ስም አውጥቶ የጠራው ይክልሉ፣ የፌደራል ወይም የዓለም መገናኛ የለም። ወይም የተጠቀሰው ቁጥር ሕዝብ በትግራይ በተመሳሳይ እየተረዳ እንዲኖር ስምምነት ያለ ያስመስላል። ይህን መረጃ የሚያጣቅሱ ” እንዴት ዛሬ በሁለት ወር ውስጥ ትግራይ ረሃብ ገብቶ ሰው ገደለ ይባላል? እንዴትስ ውሃ ጥም ሰው ገደል ተብሎ ይዘገባል? ከሆነስ እንዴት መንግስትን ለትችት ያበቃዋል” የሚል አስተያየት እንዲያነሱ መክንያት ሆኗቸዋል።