Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ትማሊ ሮቡዕ 21 ጥቅምቲ 2020 ዶብ ኣልቦ ሬፖርተር፡ ን 8 ኣባላት ላዕለዋይ መሪሕነት መንግስቲ ኤርትራ ክሲ መስሪቶም ኣለዉ ኣብ ታሕቲ (ጥብቆ) ርአ፡ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት’ውን ተመሳሳሊ ጉዳይ ቀሪቡ ነበረ።እቲ ክሲ ከኣ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል፡ ግፍዒ፡ ጭውያን ምጥፋእ ሰባትን ምግዳድ ዘጠቓለለ ኮይኑ ጉዳይ ዳዊት ኢሳቕ ክጥቀስ ይኽእል። እቲ ክሲ ብ12 ፍሉጣት ኣህጉራውያን ጠበቓታት ንሰብኣዊ መሰላት ፊርማ ዝተነበረሉ፡ ንኣኽባር ሕጊ ሽወደን ኣብ ከተማ ከተማ ዮተቦሪ ቀሪቡ ኣሎ። ገገለ ካብ’ቶም ኣብ’ቲ ክሲ ፊርማ ዘንበሩ 1) ተሸላሚ ኖቭል ሰላም ሺሪን ኤባዲ (ኢራን) ከምኡ 2) ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ነበር ናቪ ፒላይ(ደቡብ ኣፍሪቃ)ን፡ 3) ፍትሒ ሚኒተር ካናዳ ነበር ኤርዊን ኮትለ ( ካናዳዊ) እዮም። 4) ብተወሳኺ ዳርክተርን ወኪል ሕቡራት መንግስታት ነበር የሱስ ኣልስካል ኣብ ሽወደን 5)ፐርሲ ብራት ይርከብዎም።
ገበን ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ መላእ ዓለም ክቀርብ ዝኽእል ክሲ’ዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ነዚ ከም’ዚ ዝዓይነት ገበን ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ንምግታእ ሓላፍነት ክወስዱ ይግባእ። ምእንቲ’ዚ ከኣ ነዚ ሓቒ ዘመስክሮ ካብ ዝተፈላልዩ ክፍለ ዓለማትን ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ኣስያ፡ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን ክታሞም ኣንቢሮም።
ዓለም ለኸ ፈደረሽን ማሕበራት ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ምስ ሕብረት ኣፍሪካን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዘለዎ ርክብ ንምጥንኻር እናሰርሐ ምዃኑ ተገሊፁ።መንግስቲ ኢትዮጵያን ዓለም ለኸ ኮምቴ ቀይሕ መስቀልን እውን እናተዘራረቡ ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ዓለም ለኸ ፈደረሽን ማሕበራት ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ኣቶ በቀለ ገለታ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብዝኣተው 7 ሰነ 2003 ዓ/ም ጀሚሮም ምስ ሰበስልጣን ሃገራውን ኣህጉራውን ኣካላት ክዘራረቡ ፀኒሖም ኣለው።
ብናቶም ኣገላልፃ ዝፀንሐ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ካብዝርከቡ ኩሎም መዘነታቱ እቲ ዝጠንከረ ነይሩ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ምስቶም ካልኦት ክወዳደር እንተሎ ግን ከምቲ ዝነበሮ ኣይኮነን ይብሉ።
እንታይ ክግበር ከምዘለዎ ትማሊ ምስ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ከምዝተዘራረቡ ኣቶ በቀለ ገለታ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።ንሶም ‘’ መንግስቲ ነቲ ሃገራዊ ማሕበር ንምጥንኻር ኣብዝሕግዘሉ ኢና ተዘራሪብና።እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ነቲ ሃገራዊ ማሕብር ንምጥንኻር ከምዝሕግዙ ብሓቂ ዓብይ ተስፋ እዮም ሂቦምና።ምስቶም ቀዳማይ ምንስቴር ደስ ዝብል ግዜ ኢና ኣሕሊፍና።’’ይብሉ።
እቶም ዋና ፀሓፊ ናብ ኢትዮጵያ ዝመፁሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ እቲ ዓለም ለኸ ፈደርሽን ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘለዎ ሃለዋትን ናይ ስራሕ ምቅስቓሱን ብሕጊ ኣፍልጦ ዝረኽበሉ ኩነታት ንምፍጣርን ንምስምማዕን ከምዝኾነ ይገልፁ።
ኮምቴ ዓለም ለኸ ቀይሕ መስቀል ኣብ ክልል ሱማሊያ ንኸይቀሳቐስ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ምኽልካሉ ዝፍለጥ እዩ።ብዛዕባ’ዚ ቪኦኤ ንቶም ዋና ፀሓፊ ሕቶ ኣቕሪቡሎም ኣቶ በቀለ ገለታ ብኣፅንኦት ከምዝገለፅዎ ንሶም ዝመርሑዎ ዓለም ለኸ ፈደረሽንን ኮሚቴ ማሕበር ዓለም ለኸ ቀይሕ መስቀልን ክልተ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምዃኖም እዩ።ኮይኑ ግን እቲ ጉዳይ ምስ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ምንስቴር ወፃኢን ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦምሉ ኣለው።
ኣብቲ ቦታ ይሰርሕ ዝነበረ ናይቲ ኮምቴ ሰራሕተኛ ምናልባሽ ዝገበሮ ነገር ክህሊ ይኽእል እዩ ዝብሉ እቶም ዋናፀሓፊ እንተኾነ ግን እቲ ርክብ ንምዕራይ መንግስቲ ምስቲ ኮምቴ ኣብ ምዝርራብ ከምዝርከብ ተነጊሩኒ ኣሎ ይብሉ።
ምድብ: ከፍተኛ የፍጥነት ማስተካከያ ሙቀት መለያዎች: ኤች.ፒ. ማሞቂያ ማሞቂያ, HF ግፊትን ማሞቅ, የማመከቢያ ጉንፋን, ማሞቂያ ማሞቂያ, ማሞቂያ ማሞቂያ መሳሪያ, የማቀዝቀዣ ማሞቂያ ማሽን, ማሞቂያ ማሞቂያ ስርዓት, ማሞቂያ ማሞቂያ መለኪያ
ለስላሳ ብረት ማቀዝቀዣ መሳሪያዎች, ኢንዱስትሪያዊ ብረት መፍጠጥ, ማመቻቸት, የፒ.ወ.ፒ.ኤች.ኦች, አመዳደብ የቅድመ-ሙቀት ማስተላለፊያ, የመገጣጠም እና የማጣቀሻ ገዳይ ወዘተ.
ነገሌ፣ ሰኔ 22/2012 (ኢዜአ) በጉጂ ዞን ሊበን ወረዳ የተከሰተው የዋግ በሽታ በበልግ አዝመራ በተዘራው የጤፍና የስንዴ ሰብል ላይ ጉዳት እያደረሰ መሆኑን አንዳንድ የወረዳው አርሶ አደሮች ገለጹ፡፡
በወረዳው የዲቤ ጉቼ ቀበሌ ነዋሪ አቶ ዲዳ ቦሩ በሰጡት አስተያየት በስንዴ ሰብላቸው ላይ ከአንድ ሳምንት በፊት የተከሰተው የዋግ በሽታ ጉዳት ማድረሱን ገልጸዋል፡፡
በሽታውን በጊዜ መከላከል ካልተቻለ በበልግ አዝመራ በሁለት ሄክታር መሬት ላይ ያለሙትን የጤፍና የስንዴ ሰብል ምርት ሊቀንስብኝ ይችላል የሚል ስጋት እንዳለባቸው ገልፀዋል ።
የነገሌ ዙሪያ ወረዳ አርሶ አደር መለሰ ሽፈራው በበኩላቸው የዋግ በሽታው ያደረሰውን ጉዳት ለግብርና ባለሙያዎች ቢያሳውቁም እስካሁን መፍትሄ አለማግኘታቸውን ተናግረዋል፡፡
የዚሁ ወረዳ አርሶ አደር ወጣት አበራ ሞገስ እንዳለው ደግሞ አሁን በገበያ ላይ ያለውን የዋግ መድሀኒት ገዝቶ ቢጠቀምም በሽታውን የመከላከል አቅሙ ደካማ ነው ብሏል፡፡
በጉጂ ዞን ግብርናና ተፈጥሮ ሀብት ጽህፈት ቤት የሰብል ልማት ባለሙያ አቶ ሊበን ቦሩ በጉዳዩ ዙርያ በሰጡት አስተያየት በዞኑ ሊበን ወረዳ በበልግ አዝመራ 35 ሺህ ሄክታር መሬት በጤፍና በስንዴ ሰብል መሸፈኑን ገልጸዋል፡፡
በወረዳው ከአንድ ሳምንት በፊት በሰብል ላይ ተከሰተ የተባለውን የዋግ በሽታ ለመከላከልና ትክክለኛውን መድሀኒት ለማቅረብ በበላሙያ ጥናትና ቅኝት እየተደረገ ነው ብለዋል፡፡
ኤርትራ ንእስላማዊ ጉጅለ ሚሊሽያ አልሸባብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምድጋፋ መርትዖ አይረኸብኩን ክብል ንኩነታት ኤርትራን ሶማልን ንኽቆፃጸር ዝቆመ ጉጅለ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሊጡ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር አርኣያ ደስታ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበርዎ ሓፂር ቃለ-መጠይቅ፡ ኤርትራ ንአልሻባብ አይሓገዘትን ክንብሎ ዝፀናሕናን ዘለናን'ዩ። ሕጂ ብዛዕባ'ዚ መርትዓ አይረኸብናን ይብሉ'ለው። ስላዚ ባይቶ ፀጥታ ነቲ ማዕቀባት ናይ ምልዓል ሓላፍነት አለዎ ኢልና ንሓትት አለና ኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ጣልያን ኣብ ዝኻየድ አኼባ ሸውዓተ ብኢንዳስትሪ ዝበልጸጋ ሃገራት ጋሻ ኮይኖም ምዕዳሞም ናይ ኢትዮጵያ ቦታን ሚዛንን ክብ ይብል ምህላው ዘርእይ’ዩ ክብሉ ፍሉይ ልዑኽ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር አምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ንመሓውራት ዜና እታ ሃገር ገሊጾም።
አቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ዝኾኑ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ብወገኖም እዚ ናይ ኢትዮጵያ ሞዕዳም ሎሚ ብዘመነ ኢህወዴግ ዝኾነ ሓድሽ ነገር ዘይኾነ ኢትዮጵያ ካብ ጥንቲ ፍልጥትን ግንንትን ሃገር እያ ኢሎም።
ብመዓረግ ሚኒስተር ናይቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ፍሉይ ልዑኽ አምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ንኮርፐረሽን ብሮድካስቲንግ ኢትዮጵያ ከምዝበልዎ እቲ ዕድመ እታ ሃገር ትልወጥ ከምዘላ ዘርእይ መግለጺታት ሓደ እዩ ኢሎም።
ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ቴድሮስ አድሓኖም ንውዱብ ጥዕና ዓለም ዳሬክተር ኮይኖም ምምራጾም ብዝምልከት ዝተዛረቡ አምባሳደር ብርሃነ እታ ሃገር እንተለወጠት ምምጽኣ ዘረጋግጹ ዝበልዎም ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጽባሕ አብ ጣልያን ዝጅመር አኼባ ሸውዓተ ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ጋሻ ኮይኖም ካብ ዝተዓደሙ ሒደት ሃገራት አፍሪቃ ምኳኖም’ዩ ኢሎም።
እዚ ምዕዳም ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ አኼባ ሃገራት G-7 ብዝምልከት ርእይትኦም ክህቡ ካብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝቀረበሎም ሕቶ አቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ መጀመርያ ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳ እንተዘይኾይኑ ኢትዮጵያ ጥራይ ኣይኮነትን ተዓዲማ ድሕሪ ምባል ኢትዮጵያ አፍልጦ ምርካባ ዕብየታ ገና ሎሚ ብዘመነ ኢህወዴግ ዝተረኽበ ኣይኾነን ኢሎም።
ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ቅድሚ 9 ነሓሰ ቅድሚ ኣዋጅ ናፅነት ደቡብ ንኣሳሓሓብቲ ነጥቢታት ተዛትዮም ንከድቅሱ ዘኽእሎም ናይ መወዳእታ መድረኽ ልዝብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከፊቶም።
ሓዳስ ሃገረ ደቡብ ሱዳን ንክትውለድ ሰለስተ ሰሙን ጥራሕ‘ዩ ተሪፉ ዘሎ።እንተኾነ ምስ ሱዳን ዘይተፈትሑ ተባራዒ ኣጀንዳታት ኣለዋ።ምምቃል ኣታዊ መሸጣ ነዳዲ ዘይቲ፣መን‘ዩ ዜጋ ክልቲኤን ሃገራት ክኸውን ዝኽእል ዝብሉ ገለ ካብ‘ቶም ኣካታዕቲ ነጥቢታት‘ዮም።
ሸምጋላይ‘ቲ ልዝብ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነበሩ ታቦ እምቤኪ፣ሕጊ እቲ መድረኽ ልዝብ፣ናብ ስምምዕነት ክሳብ ዘይተበፅሐ፣ወከልቲ ክልቲኦም ወገናት ካብ ኣዲስ ኣበባ ከይወፁ ዝብል‘ዩ ይብሉ።
እምቤኪ ወሲኾም ”ናብ ውሳነ ክበፅሑ ዘለዎም ብርክት ዝበሉ ነጥቢታት ኣለው።ብየማነይን ብፀጋመይን ዘለው ወኪላት ዝበልዎ ሓደ ነገር ኣሎ።ክሳብ ንሰማማዕ ኣብ‘ዚ ሰደቃ ልዝብ ክንስየም ኣለና ዝብል’ዩ” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ መድረኽ ልዝብ ይሳተፉ ዘለው ወከልቲ ንቪኦኤ ሎሚ ከምዝገለፅዎ እቲ ከቢድ መካትዒ ነጥቢ፣መቀሎ መሸጣ ነዳዲ-ዘይቲ‘ዩ ኢሎም።ደቡባውያን ኣብ ሞንጎና ናይ ንግዲ ርክብ‘ዩ ክህሉ ዝግባእ ክብሉ ከለው፣ሰሜናውያን ግና እንተዘይተማቂልና እቲ ናብ ወደብ ሱዳን ዝሓልፍ ነዳዲ ደቡብ ሱዳን ክንዓፅዎ ኢና ኢሎም የፈራርሑ።
ሰበር ዜና! እነ አቶ ሽመልስ አብዲሳ በሚመሩት ኦሮሚያ ክልል በተለይም በምዕራብና ምስራቅ ወለጋ እንዲሁም በሆሮ ጉድሮ ዞን የተለያዩ ወረዳዎች የኦነግ ሸኔ ታጣቂዎችና ተባባሪዎቻቸው በአማራ… – EthioExplorer.com
ሰበር ዜና! እነ አቶ ሽመልስ አብዲሳ በሚመሩት ኦሮሚያ ክልል በተለይም በምዕራብና ምስራቅ ወለጋ እንዲሁም በሆሮ ጉድሮ ዞን የተለያዩ ወረዳዎች የኦነግ ሸኔ ታጣቂዎችና ተባባሪዎቻቸው በአማራ…
ሰበር ዜና! እነ አቶ ሽመልስ አብዲሳ በሚመሩት ኦሮሚያ ክልል በተለይም በምዕራብና ምስራቅ ወለጋ እንዲሁም በሆሮ ጉድሮ ዞን የተለያዩ ወረዳዎች የኦነግ ሸኔ ታጣቂዎችና ተባባሪዎቻቸው በአማራ ተወላጆች ላይ የሚፈፅሙት የግድያ፣የእገታና የዝርፊያ ወንጀል ተጠናክሮ መቀጠሉ ተገለፀ።
Next Postባለፉት 30 ዓመታት በተለያዩ የወልቃይት ጠገዴ አካባቢዎች በትሕነግ የተፈናቀሉ አማራዎች ወደ ቀያቸው እንዲመለሱ ሲሉ ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱ ጥሪ አቀረቡ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አማሚ ታህሳስ…
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የ6ኛውን አገር አቀፍ የመጨረሻ የምርጫ ጊዜ ሰሌዳ ይፋ አደረገ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ታህሳስ 30 ቀን 2013 ዓ.ም አዲስ አበባ ሸዋ የኢ…
ክሪስቶፈር Kniseley የጆርጅ ማሰን ዩኒቨርሲቲ ተመራቂ ነው ፡፡ እሱ ከ 2001 ጀምሮ በዊንስሰን መካከለኛው ት / ቤት ጤናን እና ፒን በማስተማር ላይ ይገኛል ፡፡ ከዚህ በፊት ሚስተር ኬይሌይ ለወንዶችም ለሴቶችም የቴኒስ እና እግር ኳስ አሰልጣኝ የነበሩ ሲሆን አሁን ከሰዓት በኋላ የኢንፎርሜሽን ዳይሬክተሮች አንዱና እንዲሁም ሩጫ ዘግይተው አውቶቡሶች እስኪደርሱ ድረስ የ ASP2 ፕሮግራም።
ቻርልስ ክሌመንት እ.ኤ.አ. ከ 1991 ጀምሮ በስዊስሰን ውስጥ ሲሰራ ቆይቷል ፡፡ እሱ የአፕፓላቺያን ስቴት ዩኒቨርሲቲ ተመራቂ ነው ፡፡ ሚስተር ክሌስች የትግሉ ቡድን አሰልጣኝ እና የአካዳሚክ ምልክቶች ምልክቶች ቡድን አሰልጣኝ ናቸው ፡፡ በተጨማሪም እሁድ ከሰዓት በኋላ በስዊንስን ውስጥ የመርሐ-ግብራዊ መርሃግብር (ዳይሬክተር) አንዱ ነው።
ጂሊያን ኔሜ ከ 2014 ጀምሮ በስዋንሰን መካከለኛ ደረጃ ት / ቤት ውስጥ ሰርታለች ፡፡ ከኢስስት ስትሮድስበርግ ዩኒቨርሲቲ ፔንሲልቬንያ በጤና እና በአካላዊ ትምህርት በዲግሪ ተመርቃለች ፡፡ ቀደም ባሉት ጊዜያት ወ / ሮ ነሜቴ መነሻዋ በሆነችበት በኒው ዮርክ የዋና ቡድኖችን አሰልጥናለች ፡፡
ቶሪ ሜርገርገር እ.ኤ.አ. ከ 2014 ጀምሮ በስዊንስሰን መካከለኛው ት / ቤት እየሰራች ነበር ፡፡ ከፔን ስቴት ዩኒቨርሲቲ በኪንቶሎጂ እና በጆርጅ ማሰን ዩኒቨርስቲ በኮርስና በትምህርቱ (ኤም.ዲ.) ተመርቃለች ፡፡ በፀደይ ወቅት ሚስተር ቼዝገር በፌርፋክስ ካውንቲ ውስጥ በብሬድዶክ ሐይቅ ሁለተኛ ደረጃ ት / ቤት የጀርመኑ ቫርሳይስ lacrosse ቡድንን ታሰለጥናለች ፡፡
ሲልቪያ ገርየርሪ እ.ኤ.አ. ከ 6 ጀምሮ በስዊስሰን መካከለኛ ደረጃ ት / ቤት ከ 7 ኛ ፣ 8 ኛ ​​እና 2012 ኛ ክፍል ተማሪዎች ከጤና እና የአካል ማጎልመሻ ትምህርት ክፍሎች ጋር አብረው ሠርተዋል ፡፡ እሷም መጀመሪያ ከፔንሲልቫኒያ ከፔንሲልቫኒያ ኢንዲያና ዩኒቨርስቲ (አይዩፒ) ናት ፡፡ በመኸር ወቅት ሚስተር ገርየርሪዮ የኒው ዮርክ ከተማ የመስኩ ሆኪ ቡድን ዋና አሰልጣኝ ናቸው ፡፡
ካትሊን ኢንሴ በኒው ጀርሲ ውስጥ ከሮዋን ዩኒቨርሲቲ በጤና እና የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ሳይንስ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን አግኝተዋል ፡፡ በሮዋን ሳለች በሴቶች ላክሮስ ቡድን ውስጥ የ 4 ዓመት ጀማሪ ነበረች ፡፡ ወ / ሮ ኢንስ በዮርክታውን ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ላክሮስን ያሠለጥኑታል ፡፡
ዊሊያም ጆን ራንኪን (እንግሊዝኛ: William John Rankine) (1820-1872 ዓም) የስኮትላንድ ተመራማሪ፣ ፊዚሲስት እና መሃንዲስ ነበር። የሙቀት መጠኑን ለመለካት '“ራንኪን ልኬት”' ሀሳብ አቀረበ።
ኻብ በረኻታት ሲና-ግብፂ ብርቱዕ ኣውያት ስቃይ እቶም ኣብ ኢድ ገበነኛታት ነጋዶ ዝወድቁ ዘለው ኤርትራውያን ክስማዕ ከም ዝፀንሐን ገና'ውን ይስማዕ ከም ዘሎ ዝሰሓት አይኮነን።
ምሁር ዓለም-ለኸ ርክባት ዝኾነን ኣብ አሜሪካ ክፍለ ግዝአት ኒውጀርሲ ዝነብርን ኣብኡ ኣብ ዝርከብ ዊልያምስ በርግ ዩኒቨርስቲ መምህር ፕሮፈሰር የማነ ገብረእግዚአብሄር "እንታይ ኣገደሰኒ ኢልካ ተዓዛቢ ኮንካ ምርአይ ታሪኽናን መንነትናን አይኮነን" ይብል።
በደንበኞች ፍላጎቶች ላይ በመመርኮዝ የምህንድስና ቡድን ሴሎችን መርጠዋል ፣ ቢ.ኤስ.ኤስ. ተራ በተራ ቁልፍ መፍትሔዎች ደንበኞቻችንን እናረካቸዋለን ፡፡ ብጁ የተሰራ የባትሪ ጥቅል ከ LG / Samsung / Sanyo / Panasonic / Sony ባትሪ ሴል ጋር። 100% ትክክለኛ ዋስትና። እባክዎ ከባትሪ ጥቅል ፕሮጀክቶችዎ ጋር በነፃ ዋጋ ያግኙን።
እንደ ባለሙያ አምራች 5 ፒ.ዲ.ዲ ፣ 10 ኤምኤፍዲ እና 15 ባችሌሮችን ጨምሮ በ PLM R & D ቡድን ውስጥ ወደ 30 የሚጠጉ መሐንዲሶች አሉ ፡፡ ወደ 30 ዩኒት አውቶማቲክ ማምረቻ መሳሪያዎች ፣ 25 ኑቢት ከፊል አውቶማቲክ መሣሪያዎች እና በፋብሪካችን ውስጥ 8 የምርት መስመሮች ፡፡
ወቅታዊ ማድረስ-በፒ.ኤም.ኤም. የደንበኞቻችን ፍላጎት በጣም አስፈላጊ ከሆኑ ጉዳዮች መካከል አንዱ ሰዓት አክባሪ መሆኑን ተረድተናል ፡፡ እኛ የማቅረቢያ እድገታችንን ልክ እንደ ጥራታችን እናሳስባለን። ምርጥ ጥራት-ጥራት ያለው ጥራት ያላቸው የዋስትና ምርቶች ዋንኛ ቅድሚያ የምንሰጠው ጉዳይ ነው ፡፡ በአር ኤንድ ዲ ማዕከላችን ውስጥ ሁልጊዜ በከፍተኛ የቴክኖሎጂ መፍትሄዎች ላይ ኢንቬስትመንትን የምንመርጠው ይህ ነው ፡፡ ልዩ ምርቶች የዓለማችን በጣም ቀልጣፋ የኃይል ባንክን ጨምሮ ፣ PLM የተገልጋይን ፍላጎቶች እና ፍላጎቶች ለማርካት እጅግ በጣም ጥሩ የሆኑ ምርቶችን ያቀርባል ፡፡ እጅግ በጣም ጥሩ የደንበኞች አገልግሎት ደንበኞቻችን ሊያጋሩን የሚችሉ አንድ ተደጋጋሚ አሳማኝ የደንበኛ አገልግሎት ልምድ አስፈላጊነት ሲሆን በሽያጭ በፊትም ሆነ በኋላ ለሚነሱ ማናቸውንም ጥያቄዎች እንጠብቃለን ፡፡
Henንዘን ፖሊመር ባትሪ CO., ኤል.ዲ.ዲ በ 2014 ተመሠረተ ፣ ቻይና ውስጥ ከ 5 ዓመታት ታሪክ ጋር ፕሮፌሽናል መሪ ሊቲየም አዮን ባትሪ አምራች ነው ፡፡ ዋናዎቹ ምርቶች እንደገና ሊሞሉ የሚችሉ ፖሊመር ባትሪ ፣ 18650 የባትሪ ጥቅል ፣ የኤሌክትሮኒክ ብስክሌት ባትሪ ፣ የሊቲየም ባትሪ ጥቅሎች ወይም ማንኛውም ብጁ የባትሪ ፕሮጄክቶች ናቸው ፡፡ እንደ ደንበኞች ፍላጎቶች አንድ-ደረጃ መፍትሄ እና አጠቃላይ ተከታታይ ምርቶችን ከባትሪዎች እስከ የባትሪ ክፍሎች ድረስ ማቅረብ እንችላለን ፡፡
ፋብሪካችን ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ በመጀመሪያ የጥራት መርሆውን በማክበር አንደኛ የዓለም ደረጃ ምርቶችን በማልማት ላይ ይገኛል ፡፡ ምርቶቻችንን በኢንዱስትሪው ውስጥ መልካም ዝና አግኝተዋል እንዲሁም በአዲሱ እና በአሮጌ ደንበኞች መካከል እምነት የሚጣልባቸው ናቸው ...
መድሃኔ ተስፋማርያም ብዕለት 24 ግንቦት 2016 ኣብ ሱዳን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ዝኣተወሉ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳንን፣ ሃገራዊ ምክልኻል ገበን ብሪጣንያን ‘ዕዉት ስርሒት’ ብዝበልዎ ብሓባር እዮም ሒዞሞ።
ብ2016 ናብ ማዕከናት ዜና ኣብ ዘቕረቡሉ መንግስታት ኢጣልያን ብሪጣንያን፣ ንሓደ ብከቢድ ገበን ዝሕተት፣ ኣብ ዓለም ካብቶም ቀንዲ ተደለይቲ ሰባት ገይሮም እዮም ጠቂኖሞ።
ተጣበቕቲ መሰላት፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ወጻእተኛታት መሓዙት ኤርትራ፣ ስድራቤቱን ጠበቑኡን ንዓመታት ብዘካየዱዎ ጻዕሪ ኣማኢት መርትዖታት ክቐርብ ክኢሉ’ዩ።
እንተኾነ ብኣንጻር ኩሉ’ቲ ክቐርብ ዝጸንሐ መርትዖታት፣ ኣኽባር ሕጊ ኢጣልያ፣ ንኩሉ ጸማም እዝኒ ብምሃብ ንመድሃኔ ተስፋማርያም ናይ 14 ዓመት ማእሰርቲ ክብየነሉ’ዩ ክጽዕር ጸኒሑ።
ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ነዚ መድሃኔ ዝተኸሰሰሉ ጉዳይ ገጺጉ፣ ብካልእ ማለት ‘ንቤተሰብካ ናብ ሊብያ ክሰግር ሓጊዝካ’ ዝብል ክሲ እኳ እንተቕረበሉ፣ መድሃኔ ድሮ ንሰለስተ ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስለዝጸንሐ፣ ብቕጽበት ናጻ ክወጽእ ወሲኑሉ።
መድሃኔ ተስፋማርያም ሒደት ሰዓታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዉ ጀሚሮም ናይቲ ቀንዲ ኣሰጋጋሪ ማለት መድሃኔ ይሕደጎ ግዳያት ቃል ምስክርነቶም ብምሃብ፣ ብጌጋ ካልእ ሰብ ተታሒዙ ከምዘሎ’ዮም መስኪሮም።
ብፍሉይ ሓለዋ ኢጣልያ ኣብ ዝኣተወሉ እውን ካብ ናይ ዲ.ኤን.ኤ. ጀሚሩ ክሳብ’ቲ ኣሎ ዝበሃል ዘበናዊ ናይ ድምጺ መለለዪ መሳርሒታት ብምጥቃም ክፈልዩዎ ፈቲኖም፣ ኩሉ ከኣ ብጌጋ ከምዝተታሕዘ ዘመልክት እዩ ኔሩ።
ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን መንእሰይ መድሃኔ ናጻ ክወጽእ፣ ካብ ፌርማታት ምእካብ ጀሚሩ ክሳብ ኣብ በበይኑ ከተማታት ሰላማዊ ሰልፊ ብምድላው ‘ፍትሒ ንመድሃኔ’ ብምባል ቃሎም ኣስሚዖም’ዮም።
ከምዝዝከር ሬድዮ ኤረና ተኸታታሊ መደባት ብምክያድ፣ ምስ ቤተሰቡን መቕርቡን ብምዝርራብ፣ ንግዳያት ናይቲ ቀንዲ ተሓታቲ መድሃኔ ይሕደጎ ብምርካብ፣ ንጉዳይ መድሃኔ ተስፋማርያም ክትከታተሎ ጸኒሓ’ያ።
አዲስ አበባ ፣ ጥር 15 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካ በሙሉ አቅሙ እንዲጠቀምና የሲሚንቶ አቅርቦቱ እንዲጨምር እንደሚሰራ የማዕድን እና የነዳጅ ሚኒስትር ኢንጅነር ታከለ ገለፁ።
ፋብሪካው ያለበት ቦታ ለሲሚንቶ ግብአት መሆን የሚችል የተፈጥሮ ሀብት በብዛት የሚገኝበት ቢሆንም ፋብሪካው የሚያመርተው ምርት ግን ይህንን የሚመጥን አይደለም ብለዋል።
ፋብሪካው በሲሚንቶ ገበያው ላይ ላይ ያለው ተሳትፎ 25 በመቶ ብቻ ነው ያሉት ሚኒስትሩ የፋብሪካውን ምርትና ተደራሽነት በማስፋትም ይህ የገበያ ድርሻ ከፍ እንዲል ድጋፍ ይደረጋልም ብለዋል።
ይህንን ማስተካከልም ትልቁ ስራ እንደሚሆን የተናገሩት ሚኒስትሩ በአጠቃላይ ሙገር ሲሚንቶ ፋብሪካን ታሪኩንና አቅሙን በሚመጥን መልኩ ለማሳደግ እንደሚሰራ ገልፀዋል።
ኣብ ሰሜናዊ ፈረንሳ፣ ስደተኛታት ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ዝተኣኻኸብሉ ጫካታት ካሌ፣ ኣብ መንጎ ስደተኛታት ኣብ 2016 ኣብ ዝተጎሃሃረ ባእስን እምባጋሮን፣ ብቅትለት ሓደ ሱዳናዊ ዝተኸሰሱ ክልተ ኤርትራውያን ነፍሲ ወከፎም 12 ዓመታት ክእሰሩ ተፈሪዶም።
ኣብ ሰሜናዊ ፈረንሳ፣ ከተማ ሊል፣ ዝርከብ ቤት ፍርዲ፣ ብ5 ለካቲት ዝቐረቡ እዞም ኣብ ክሊ ዕድመ 30ታት ዝርከቡ ክልተ ኤርትራውያን፣ ነቲ ዝቐረበሎም ክስታት እኳ እንተነጸጉ፣ ደያኑ፣ ብዝኣከብዎ መርትዖታት ግና፣ መራሕትን ወደብትን ናይቲ ናብ ቅትለት ዘምርሐ ናዕቢ ጥራይ ዘይኮኑ፣ ብቀጥታ ኣብቲ ቅትለትው፣ ንኢድ ከምዝነበሮም ብምጥቃስ፣ ናይ ማእሰርቲ ውሳኔ ኣሕሊፎም።
እቲ ቤት ፍርዲ ብተወሳኺ፣ ኣብቲ ቅትለት ተሓባቢሮም ተባሂሎም ተባሂሎም ንዝተኸሱ ካልኦት ክልተ ኤርትራውያን ካብ ካብ ዓመት ክሳብ ዓመትን መንፈቕን ክእሰሩ በይኑ።
ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ሰሜናዊ ክፋል፣ ወደባዊት ከተማ ካሌ ዝተኣኻኻሰቡ ኣስርታት 200 ስደተኛታት ኤርትራን ሱዳንን፣ ኣብ 17ን 18 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ዘካየድዎ ባእሰን ኣምባጋሮን፣ ካብ ክልቲኦም ወገናት ሓያሎ ከምዝቖሰሉ ኣብ እዋኑ ተቓሊሑ’ዩ።
የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ የኤርትራ ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ በሚሌኒየም አዳራሽ በተከናወነው “የኢትዮ - ኤርትራ ሰላም ማብስሪያ" መድረክ ላይ ያደረጉት ንግግር
ነቲ ጉጅለ ዝመርሑ ፕረዚደንት ናሚብያ ዝነበሩ ሂፍፑንይ ፓምባ’ዮም። ኢትዮጵያ ኣብ ህውከት ዘይፍለዮ ዞባ ኮይና ከላ፣ርግእትን ሰላማዊትን ሃገር’ያ ኢሎም እውን ንኢዶም።
“ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ብቀ/ሚ ተመሪፁ ብፓርላማ ዝፀድቅ ኣካል’ዩ።ተዓዘብቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ገለ ወገናት እቲ ቦርድ ዝምረፀሉ ኣገባብ ሻቅሎት ከምዝፈጠረሎም ተገንዚቡ’ሎ።መታን እቲ መስርሕ ግልፅን ኩሉ-ሓቆፍን ክኸውን ኩሎም ፖለቲካዊ መሻርኽቲ ሪኢቶ ንክህቡሉ ንምሕፀን” ኢሎም።
ሃሣብዎን በመለዋወጥና በማንሸራሸር እንዲሣተፉ አጥብቀን እናበረታታለን፡፡ በመሣተፍዎም ደስተኞች ነን፡፡ ይሁን እንጂ አንዳንድ መመሪያዎችን እንዲከተሉ እንጠይቅዎታለን፡፡
1. ሃሣቦችዎን ለመገደብ አንሞክርም፡፡ ይሁን እንጂ ስም የሚያጎድፉና መልካም ዝናን ለማቆሸሽ የታሰቡ፣ ብልግናና ስድብ አዘል የሆኑ፣ ለሁከትና ለአመፃ የሚገፋፉ፣ ልቅና ግልፅ ወሲባዊ ይዘት ያላቸው፣ የሚያስፈራሩ ወይም በዛቻ የተሞሉ፣ ወከባን የሚያበረታቱና መድልዎን የሚያራምዱ፣ ወይም የፀብና የጥላቻ ወይም ሕገ ወጥ ወይም ያልተፈቀዱና የተከለከሉ ንግግሮችና መልዕክቶችን ማስፈር አይቻልም፡፡ እንዲህ ዓይነት ይዘት ያላቸው መልዕክቶች በዌብሳይቱ አስተዳደር ግምገማና ውሣኔ ከወጡበት ገፅ ላይ ሊሠረዙ ወይም እንዲጠፉ ሊደረጉ ይችላሉ፡፡
3. የቅጅ ወይም የባለቤትነት መብትን ወይም የንግድ ምልክት ድንጋጌዎችን የሚጥስ ማንኛውንም ይዘት እያወቁ ሳይቱ ላይ አያውጡ፡፡ የቪኦኤ ሠራተኞች ወይም ለዚህ ጉዳይ የተመደቡ ተጠሪዎች እያንዳንዱ ይዘት ዌብሳይት ላይ ከመውጣቱ በፊት ይፈትሹታል፤ ማረጋገጫ ይሰጣሉ፡፡
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የማጉላት የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-AUKELLY የባትሪ ዓይነት AAA አጠቃቀም-የካምፕ ኃይል ምንጭ-በሚሞላ ባትሪ የመብራት ጊዜ (ሰ)> 12 ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የመብራት መፍትሄዎች አገልግሎት-የመብራት እና የወረዳ ዲዛይን የባትሪ ብርሃን ዓይነት አጉላ የእጅ ባትሪ የትውልድ ቦታ-የቻይና የምርት ስም AUKELLY የሞዴል ቁጥር D1 የባትሪ ዓይነት AAA አጠቃቀም ካምፕ ፡፡
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-እንደገና ሊሞላ የሚችል ፣ ኤ.ዲ.ሲ ፣ የመጥለቅያ ብልጭታ መብራት የትውልድ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-AUKELLY የሞዴል ቁጥር-D1 የባትሪ ዓይነት 18650 / 3A ባትሪዎች አጠቃቀም-የአስቸኳይ የኃይል ምንጭ-ደረቅ ባትሪ / ሪቻ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የመብራት መፍትሄዎች አገልግሎት-የመብራት እና የወረዳ ዲዛይን የባትሪ ብርሃን ዓይነት-አጉላ የእጅ ባትሪ የትውልድ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-AUKELLY ፣ AUKELLY የባትሪ ዓይነት-AAA አጠቃቀም-የካምፕ ኃይል ምንጭ-አር ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የማጉላት የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ: የቻይና የምርት ስም Aukelly ፣ ምርጥ የ 007 የሞዴል ቁጥር: D6 የባትሪ ዓይነት: AAA አጠቃቀም: የካምፕ ኃይል ምንጭ-እንደገና ሊሞላ የሚችል ባትሪ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የማጉላት የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ: የቻይና የምርት ስም AUKELLTY የሞዴል ቁጥር: D1 የባትሪ ዓይነት: AAA አጠቃቀም: የካምፕ ኃይል ምንጭ: ዳግም-ሊሞላ ባትሪ ላቲ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የውሃ መጥለቅለቅ የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ-ቻይና የምርት ስም-አኩሊ የሞዴል ቁጥር D5 የባትሪ ዓይነት AAA አጠቃቀም-የካምፕ ኃይል ምንጭ-ዳግም-ተሞይ ባትሪ ብርሃን ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የማጉላት የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-አኩሊ የሞዴል ቁጥር: D7 የባትሪ ዓይነት: 1 * 18650/1 * 26650 አጠቃቀም: የካምፕ ኃይል ምንጭ-እንደገና የሚሞላ ባትሪ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የውሃ መጥለቅለቅ የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-አኩሊ የሞዴል ቁጥር D5 የባትሪ ዓይነት AAA አጠቃቀም የአደጋ ጊዜ ምንጭ ምንጭ-ዳግም ሊሞላ የሚችል የባትሪ ጥፍጥፍ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የውሃ መጥለቅለቅ የእጅ ባትሪ መነሻ ቦታ: የቻይና የምርት ስም AUKELLY የሞዴል ቁጥር: D2 የባትሪ ዓይነት: 1 * 18650 / 3a የባትሪ አጠቃቀም: የአስቸኳይ የኃይል ምንጭ: ዳግም ሊሞላ ባትሪ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የእጅ ባትሪ ዓይነት-የውሃ መጥለቅለቅ የባትሪ መብራት መነሻ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-አኩሊ ፣ አukሊ የሞዴል ቁጥር-D7 የባትሪ ዓይነት -1 * 18650/1 * 26650 አጠቃቀም-የካምፕ ኃይል ምንጭ-በሚሞላ ባትሪ ...
አጠቃላይ እይታ ፈጣን ዝርዝሮች የመብራት መፍትሄዎች አገልግሎት-የመብራት እና የወረዳ ንድፍ የባትሪ ብርሃን ዓይነት-የመጥለቅ የባትሪ መብራት የትውልድ ቦታ-የቻይና የምርት ስም-Aukelly ፣ Aukelly የሞዴል ቁጥር: D7 የባትሪ ዓይነት 1 * 18650/1 * 26650 አጠቃቀም ...
የልዩ አዋቂ /expert/ የሚደርስበት የመጨረሻ አስተያየት ከሚኖረው ሙያዊ ዕውቀት አድማስ፣ ከሚታገዝበት መሣሪያና ከመሳሰሉት ጋር የተሟላና ሙሉ ዕምነት የሚጣልበት ማስረጃ /conclusive evidence/ ሊሆን ስለማይችል በዓይን ምስክሮች የተነገረን ፍሬ ነገር ለማስተባበል የሚያበቃ አቅም አይኖረውም፡፡
የትራፊክ ፖሊስ የአደጋ ፕላን ሪፖርት የባለሙያ ሙያዊ አስተያየትን በወረቀት ላይ ስዕላዊ በሆነ መንገድ የሚያስቀምጥ በባለሙያ የሚረጋገጥ ሰነድ በመሆኑ እንደ ማንኛውም የልዩ አዋቂ የምስክርነት ቃል በተገቢው መንገድ ሊመዘን የሚገባው የማስረጃ አይነት እንጅ ሁልጊዜ ድምዳሜ ማስረጃ (Conclusive Evidence) ያለመሆኑ የሚታወቅ ነው፡፡
በአስተዳደር አካል የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤት ነው ተብሎ የምስክር ወረቀት መስጠት ማስረጃውን ደምዳሚ ወይም አሳሪ (Conclusive Evidence) የሚያደርገው አይደለም፡፡ ይልቁንም ይኸው ማስረጃ የተሰጠበት አግባብ በፍ/ህ/ህ/ቁ. 1195 ድንጋጌ ስር በተመለከቱት ሁኔታዎች መሰረት ስለመሆኑ ማስረዳት ከተቻለ በፍ/ህ/ቁ. 1195 ስር የተመለከተው ሕጋዊ ግምት ሊስተባበል የሚችል (rebuttable legal presumption) መሆኑን ከድንጋጌዎቹ ይዘትና መንፈስ የምንገነዘበው ጉዳይ ነው፡፡
አንድ ለማይንቀሳቀስ ንብረት የተሰጠ የባለሃብትነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ባለሃብትነትን በተመለከተ የህግ ግምት የሚያሰጥ ቢሆንም በሌላ ተቃራኒ ማስረጃ ሊስተባበል፣ በተቃራኒው ከሚቀርቡት ማስረጃዎች ጋር ሊመዘን የሚችል እንጂ እንጅ ማስተባበያ ሊቀርብበት የማይችል ወሳኝ /conclusive evidence/ ያለመሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡
የልጅነት ሁኔታ መኖሩን ማስረዳት ከተቻለ ፍ/ቤት ልጅ ነው ሲል የሕግ ግምት ሊወስድ የሚችል መሆኑን የተሻሻለው የቤተሰብ ህግ አንቀጽ 157/1/ ያመለክታል፡፡ ከአንቀፁ መረዳት እንደሚቻለው የልጅነት ሁኔታ መኖሩን ማረጋገጥ የመጨረሻ ማስረጃ (conclusive evidence) ሳይሆን የሕግ ግምት ብቻ ነው፡፡ ግምቱም ቢሆን አስገዳጅነት ያለው የሕግ ግምት አይደለም፡፡ ግምቱን የሚቃወም ወገን ማስረጃ በማቅረብ ማፍረስ እንደሚችል ንዑስ አንቀፅ 2 ይደነግጋል፡፡
ልጅነት የሚረጋገጥበት ዋናው ማስረጃ የልደት ምስክር ወረቀት እንደሆነ በተሻሻለው የቤተሰብ ሕግ በአንቀጽ 154 ላይ ተመልክቷል፡፡ ይህ ማለት ግን የልደት ምስክር ወረቀት ክርክር ሊነሳበት የማይችል ሙሉ እምነት ሊጣልበት የሚችል /Conclusive/ ማስረጃ ነው ማለት ግን አይደለም፡፡
የስኳር ፕሮጀክቶች ብዙ የተባለላቸው፣ ተሰፋቸው ከተጋብራቸው ቀድሞ የገነነ፣ አገዳ መፍጨት ሳይጀምሩ ከፍተኛ ዶላርና ብር ያመነዠጉ ናቸው። የፕሮጀክቶቹ መንጠፍ ብ2008 መገባደጃ ላይ በይፋ በትወካዮች ምክር ቤት ሲቀርብ ሃላፊው ራሳቸውን እንደጠሉ ጭምር ነበር የተናገሩት። በወቅቱ ሰንደቅ ጋዜጣ እንዲህ ብሎ ነው የገለጸው
“…የኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች ለሕመማቸው በምክንያትነት ያስቀመጡት፣ኮርፖሬሽኑ ፋብሪካዎቹን ገንብቶና ምርት ኤክስፖርት በማድረግ ዕዳውን የመክፈል ኃላፊነት የተጣለበትን ቢሆንም፤ ኮርፖሬሽኑ ምርት ኤክስፖርት ለማድረግ ይቅርና የአገሪቱን የስኳር ፍላጎት ማሟላት ሳይችል እንደተቋም ወድቆ፣ እንደሀገር እዳ ከምሮ በአደባባይ እምባውን ሲረጭ ሁሉም ባለድርሻ አካላት ተመልክተውታል። በተለይ ግንባታዎቹን ለማከናወን 77 ቢሊዮን ብር የውጭና የአገር ውስጥ ብድር መበደሩን አስታውቆ ነገር ግን አንድም ፋብሪካ ወደ ምርት ባልገባበት ሁኔታ ውስጥ 13 ቢሊዮን ብር ዕዳ ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ የመክፈል ኃላፊነት ከፊቱ ተጋርጧል ሲል የጦስ ዶሮ ፍለጋ እየማሰነ ይገኛል…”
ከላይ የተገለጸውን አሃዝ ገንዘብ በሸንኮራ አሳበው እነማን አመነዠጉት? የሚለው ቢያከራክርም ድብቅ ባለመሆኑ እስካሁን ለምን እርምጃ አልተወሰደም የሚለው አነጋጋሪ ጉዳይ መልስ እንደሚያሻው የብዙዎች ጥያቄ ነው። የህዝብ ብቻ ሳይሆን የራሱ የፓርቲው አባልት ጉምጉምታ ነው። በአመራር ደረጃም ቢሆን መስማማት የለም።
በዚህ መሃል “ለስኳር ፕሮጀክቶች መዘግየት ተጠያቂ የሆኑ አካላት ላይ እርምጃ መውሰድ የሚያስችል ጥናት እየተካሄደ ነው” የሚል ዜና ከምንግስት ሚዲያዎች ተሰምቷል።
ይህ የተሰማው ዛሬ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር የስድስት ወራት የስራ አፈፃፀም ሪፖርቱን ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት የልማት ድርጅቶች ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ማቅረቡን ተከትሎ ነው። ፕሮጀክቶቹ ሰፊ ችግር ያለባቸው መሆኑ አሁንም በስፋት ቀርቧል። የሰንደቅን ሪፖርት ያንበቡ
ባለፈው ሰኞ ግንቦት 1 ቀን 2008 ዓ.ም የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን የሥራ ኃላፊዎች በ2008 የበጀት ዓመት የዘጠኝ ወራት የሥራ አፈጻጸም ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለመንግሥት ልማት ድርጅቶች ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ያቀረቡት ሪፖርት የብዙሃኑን ባለድርሻ አካለት እንዲሁም የተራ ዜጐችን አትኩሮት የሰባ ነበር።
የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ እንዳወቅ አብቴና ሌሎች ምክትል ሥራ አስፈጻሚዎች ባቀረቡት ሪፖርታቸው ላይ ተስፋ መቁረጥ እንዳጋጠማቸው ይህንን ስሜታቸውን ተከትሎ ሕመም እየተሰማቸው እንደሆነ ለቋሚው ኮሚቴ ሪፖርት ማቅረባቸው ይታወሳል።
የኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች ለሕመማቸው በምክንያትነት ያስቀመጡት፣ኮርፖሬሽኑ ፋብሪካዎቹን ገንብቶና ምርት ኤክስፖርት በማድረግ ዕዳውን የመክፈል ኃላፊነት የተጣለበትን ቢሆንም፤ ኮርፖሬሽኑ ምርት ኤክስፖርት ለማድረግ ይቅርና የአገሪቱን የስኳር ፍላጎት ማሟላት ሳይችል እንደተቋም ወድቆ፣ እንደሀገር እዳ ከምሮ በአደባባይ እምባውን ሲረጭ ሁሉም ባለድርሻ አካላት ተመልክተውታል። በተለይ ግንባታዎቹን ለማከናወን 77 ቢሊዮን ብር የውጭና የአገር ውስጥ ብድር መበደሩን አስታውቆ ነገር ግን አንድም ፋብሪካ ወደ ምርት ባልገባበት ሁኔታ ውስጥ 13 ቢሊዮን ብር ዕዳ ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ የመክፈል ኃላፊነት ከፊቱ ተጋርጧል ሲል የጦስ ዶሮ ፍለጋ እየማሰነ ይገኛል።
የስኳር ኮርፖሬሽን እንደተቋም የወደቀበትን ለመፈተሸ በሶስት የተለያዩ አግባቦች መፈተሸ ተገቢ ነው። አንደኛው የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ ግንባታዎች በተመለከተ፤ ሁለተኛው አስሩ አዳዲስ የስኳር ፋብሪካዎች ግንባታ በተመለከተ፤ ሶስተኛው በምርት ላይ የሚገኙትን መተሐራ ስኳር ፋብሪካ፣ ወንጂ ስኳር ፋብሪካና ፊንጫ ስኳር ፋብሪካዎችን በተመለከተ በተናጠል እና በጋራ ሪፖርቶችን መፈተሸ አስፈላጊ ነው።
ከላይ በተቀመጠው አግባብ መሰረት ችግሮቹ ከተለዩ በኋላ የስኳር ኮርፖሬሽኑ እንደተቋም ለምን ወደቀ? ለውድቀቱ ትልቅ ስፍራ ያላቸው አካላት እነማን ናቸው? ተቋሙ እራሱ ለውድቀቱ ምን ያህል ድርሻ ነበረው? የአዳዲስ ስኳር ፋብሪካዎች ግንባታ የዘገየው ለምንድን ነው? አስሩ ፋብሪካዎች በእነማን እየተገነቡ ነው? በግንባታው ሂደት ላይ ተሳታፊ የሆኑ ድርጅቶች ከአጠቃላይ የግንባታው ወጪ ምን ያህል ድርሻ አላቸው? እና ሌሎች ጥያቄዎችን በማስቀመጥ ወደ ትክክልኛው ድምዳሜ መድረስ ይቻላል። ከተንዳሆ መነሳቱ የሚሻል ይሆናል።
የፋብሪካው ግንባታ ሙሉ ለሙሉ ከተጠናቀቀ በቀን 26ሺ ቶን አገዳ የመፍጨት እና በዓመት ከ600ሺ ቶን ስኳር የማምረት አቅም ይኖረዋል። የስኳር ልማቱ ፕሮጀክት ከስኳር ምርት በተጨማሪ፤ በየዓመቱ 55.4 ሚሊዮን ሊትር ኢታኖል የማምረት አቅም ይኖረዋል። በተጓዳኝም የተሰራው ግድብ ለመስኖ ስራዎች ልማት፣ ለእንስሳ፣ ለዓሣ እርባታ እና ከብቶች ለማድለብ አገልግሎት ላይ ይውላል። ከኃይል አቅርቦት አንፃር 120 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል የማመንጨት አቅም ይኖረዋል ተብሎ ይጠበቃል።
ከሰው ኃይል አንፃር በመጀመሪያው የፋብሪካ ግንባታ 35ሺ ሠራተኞች፤ በሁለተኛው የፋብሪካ ግንባታ ሲጠናቀቅ ተጨማሪ 35ሺ ሠራተኞች በአጠቃላይ በስኳር ልማቱ ዘርፍ 70ሺ ሠራተኞች እንደሚኖሩት ይጠበቃል። እነዚህን ከላይ የሰፈሩ የፕሮጀክቱ ዕቅዶችን በበላይነት ሲመሩ የነበሩት የቀድሞ የንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ሚኒስትር አቶ ግርማ ብሩ እና በቅርብ ፕሮጀክቱን ሲያስፈጽም የነበረው በአቶ በላይ ደቻሳ ዋና ዳሬክተርነት ይመራ የነበረው የቀድሞ የስኳር ድጋፍ ሰጪ ኤጀንሲ ነበር። ሁለቱም ተቋሞች በሕግ ሰውነታቸውን ያጡ ቢሆንም በስኳር ልማቱ ላይ ያሳረፉት አሉታዊ አሻራቸው ግን ለቀጣዩ ትውልድ ዕዳ ሆኖ ቀጥሏል።
የኢትዮጵያ መንግስት በቀድሞው የስኳር ድጋፍ ሰጪ ኤጀንሲ በኩል በአፋር ክልል ውስጥ አዲስ የስኳር ፋብሪካ ለመገንባት እንዲሁም በነባሮቹ ወንጂ እና ፊንጫ ስኳር ፋብሪካዎች የማስፋፊያ ስራዎች ለመገንባት ዓለም ዓቀፍ ጨረታ ያወጣው እ.ኤ.አ በኦክቶበር 2006 ነበር።
መንግስት አዲስ ፋብሪካ ለመገንባት እና የማስፋፊያ ስራዎቹን ለማከናወን የሚያስፈልገውን ገንዘብ ያገኘው ከሕንድ መንግስት ነው። በአጠቃላይ በብድር ስምምነቱ የሰነድ ውል ላይ የሰፈረው፣ ለተንዳሆ አዲስ ስኳር ፋብሪካ ግንባታ እና ለወንጂ እና ለፊንጫ ስኳር ፋብሪካዎች ማስፈፊያ 640 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ተቀምጧል። ብድሩ አነስተኛ የወለድ እና የእፎይታ ጊዜ ያለው ብድር (የሶፍት ሎን) ሲሆን የወለድ መጠኑ በመቶኛ 1.75 ነው። በሁለቱ መንግስታት በኩል በተገባው ስምምነት መሰረትም፣ ከአጠቃላይ የፋብሪካው ግንባታ እና ከፋብሪካዎቹ ማስፋፊያ ሥራዎች ውስጥ ሰማኒያ አምስት በመቶ የሚሆነውን በሕንድ ኩባንያዎች እንደሚገነቡ በብድር ውሉ ላይ ሰፍሯል። ይህም በመሆኑ በወጣው ዓለም ዓቀፍ ጨረታ ላይ በወቅቱ ከሃያ የሚበልጡ የህንድ ኩባንያዎች በጨረታው ተሳታፊ ነበሩ።
ከላይ በሰፈረው አግባብ በተከናወነው ጨረታ ከተወዳዳሪዎቹ መካከል የአሸናፊ ድርጅቶች ሥም ይፋ የሆነው በእ.ኤ.አ. በጃንዋሪ 10 ቀን 2008 ነበር። ይፋ በሆነው ውጤት ሳራስዋቲ የእንፋሎት ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክትን፣ ኡታም ሱክሮቴክ ኢንተርናሽናል – የፕሮሰስ ሀውስ ፕሮጀክትን እንዲሁም ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ የስኳር ጭማቂ ማውጫ እና የኃይል ማመንጫን ፕሮጀክት አሸነፉ። ይህንን የአሸናፊነት ውጤታቸውን ተከትሎ ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ኩባንያ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ የኢንጅነሪንግ ዲዛይን እና ግዢ እንዲሁም የግንባታ ስራዎች ዋና ኮንትራክተር መሆኑ ይፋ ተደረገ። ኩባንያው የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላን ለማከናወን ያቀረበው የገንዘብ መጠን 345 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ነበር።
እንዲሁም ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ የፊንጫ ስኳር ፋብሪካ የማስፋፊያ ፕሮጀክት አሸናፊ ሲሆን ኡታም ሱክሮቴክ ኢንተርናሽናል ደግሞ የወንጂ ስኳር ፋብሪካ ማስፋፊያ ፕሮጀክት አሸናፊ ሆነ። ውጤቶቹ በይፋ ከታወቁ በኋላ የሕንድ መንግስት ብድሩን መፍቀዱን ገልጿል። በወቅቱ በተፈቀደው ብድር ላይ ለመወያየት በቀድሞ የኢንዱስትሪና የንግድ ሚኒስትሩ አቶ ግርማ ብሩ የተመራ ልዑካን ቡድን ከሕንድ መንግስት የኤክስፖርት እና የኢምፖርት ባንክ ከፍተኛ ባለስልጣናት ጋር ለመወያየት ወደ ስፍራው መሄዱን ይታወሳል።
በውይይታቸው ማጠቃለያም፣ ለፕሮጀክቶቹ የተፈቀደው ብድር ከተለቀቀበት ቀን አንስቶ በቀጣይ ሰላሳ ስድስት ቀናቶች ውስጥ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ግንባታ እንደሚጀመር ይፋ አደረጉ። የፋብሪካው ግንባታ ፕሮጀክት በሁለት ዙር ተከፍሎ እንደሚከናወንም ተነገረ። የፋብሪካው የመጀመሪያው ምዕራፍ ግንባታ በሁለት ዓመት ውስጥ የሚጠናቀቅ ሆኖ፤ የሁለተኛው የፋብሪካው ምዕራፍ ግንባታ ደግሞ የመጀመሪያው የፋብሪካው ግንባታ በተጠናቀቀ በቀጣዩ አንድ ዓመት ውስጥ ሙሉ ለሙሉ ተጠናቆ ወደ ስራ እንደሚገባ ተገለጸ።
ሆኖም ግን እ.ኤ.አ. በ2008 በይፋ የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላ ለአሸናፊው ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኃላፊነቱ የተወሰነ ኩባንያ የተሰጠ ቢሆንም ማስረከብ በነበረበት እ.ኤ.አ. በ2010 አላስረከበም። ዛሬም ድረስ አላስረከበም።
ሌላው በወቅቱ የኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኩባንያ በስኳር ልማት ውስጥ ይህን ነው የሚባል ዓለም ዓቀፍ ልምድ ሳይኖራቸው በጨረታው እንዲሳተፉ መፈቀድን ተከትሎ ጥያቄዎች ነበሩ። እንዲሁም ለስኳር ፋብሪካ ግንባታ የሚሆኑ አንዳችም ቁስ የማያመርቱ ከመሆናቸውም በላይ የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላ የኢንጅነሪንግ ዲዛይን እና ግዢ እንዲሁም የግንባታ ስራዎች ዋና ኮንትራክተር ሆነው በጨረታው መመረጣቸው ሌላው አወዛጋቢ ጉዳይ ነበር። ኩባንያው በድረ ገጹ ላይ ፕሮጀክቶችን ተፈጻሚ የሚያደርገው ከሌሎች ተቋማት ጋር በትብብር መሆኑን አስፍሯል። (implement projects on turnkey basis through our consortium partners of global repute and project track records.)
እዚህ መስመር ያለበት ፍሬ ነገር ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ መዘግየት ዋና ተጠያቂ የሚያደርገው የሚከተለው የአሰራር ሥርዓት መሆኑን ነው። ይህም ሲባል በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ ጨረታ ላይ የንዑስ ጨረታ አሸናፊ መሆናቸው የተገለፀላቸው ሳራስዋቲ ኢንዱስትሪያል ሳይንዲኬት ሊትድ (Saraswati industrial Syndicate) እና ኡታም ሱክሮቴክ ኢንተርናሽናል ፕራይቬይት ሊትድ (Uttam Sucrotech International Pvt. Ltd.) ድርጅቶችን በጨረታው ተሳታፊ ባልሆነ ሌላ ድርጅት ሊቀይራቸው የሔደበት መንገድ ሁሉንም ባለድርሻ አካላት ወደ ሕንድ ፍርድ ቤት እንዲያመሩ ያደረጋቸው አጋጣሚ ለተንዳሆ ውድቀት አይነተኛ ሚና ነበረው። የፋብሪካው ተከላም በፍርድ ቤት ክርክሮች እና እገዳ እንዲዘገይ ተደርጓል።
ለውስን ግንዛቤ ይረዳ ዘንዳ በሕንድ ኩባያዎች መካከል የተደረገውን የፍርድ ቤት ክርክር ትርጉም በዚህ መልኩ በአጭሩ ጭብጡን ለማስቀመጥ ተሞክሯል። እንዲሁም ክርክሩ የጀመረው በ2008/2009 መሆኑ ከግምት ይገባል።
በህንድ ኒውደልሂ አራተኛ ከፍተኛ ፍ/ቤት እ.ኤ.አ. ዲሴምበር 10 ቀን 2010 በተንዳሆ፣ በወንጂና በፊንጫ ስኳር ማስፋፊያ ፕሮጀክቶች ላይ ተደርጎ የነበረውን የጨረታ አወሳሰድ ሂደት ክርክር ጭብጥ የሚከተለውን ይመስላል።
የክርክር ጉዳዩ፡- በኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራውን የስኳር ፋብሪካ ፕሮጀክት የተመለከተ ነው። ፈንዱ የተገኘው ከህንድ መንግስት ከኤግዚም ባንክ ነው። ፕሮጀክቱ በሰባት ንዑስ ፕሮጀክቶች የተከፈለ ሲሆን፤ ለዚህም ራሳቸውን የቻሉ ጨረታዎች ተካሂደዋል። የጨረታዎቹ አይነት፣ የእንፋሎት ኃይል ማመንጫ፤ ፕሮሰስ ሃውስ፤ ጭማቂ ማውጫ፤ ኃይል ማመንጫ፤ ዲዝል ጀነሪሽን፤ ፎክተሪ ዎርክስ እና ፕላንት ዋተር ሲስተም ናቸው።
አብዛኛውን ፕሮጀክቶች የሚይዘው ኩባንያ የነጠላ ኢንጂነሪንግ የግዢና የግንባታ ስራዎችንም ውል እንዲሰጠው ከስምምነት ተደረሰ። ሳራስዋቲ ለእንፋሎት ኃይል ማመንጫ አሸነፈ፤ ኡታም ሱክሮቴክ ኢንተርናሽናል – የፕሮሰስ ሀውስ ጨረታውን አሸነፈ፤ የስኳር ጭማቂ ማውጫና የኃይል ማመንጫ ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ አሸነፈ። ይህም በመሆኑ ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ እንደ ብቸኛ የኢንጅነሪንግ የቅጥር እና የግንባታ ስራ ተቀራጭ ሆኖ እንዲሰራ ተስማሙ።
ይግባኝ ባዮች፡- ሙሉ ኰንትራት በእኛ ስም ተገብቷል ሲሉ ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ደግሞ ሳራስዋቲ እና ኡታም በጨረታ ስላሸነፉ በመካከላቸው ያለው ውል መፈፀም አለበት፤ ይህ አልተፈፀመም።
– ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ዋልቻንዲናጋር ኢንዱስትሪስን በሕገወጥ በሆነ መንገድ ወደ ስኳር ፋብሪካው ፕሮጀክት አስገብቷል። ለዚህ የሰጠው አሳሳች ምክንያት ሳራስዋቲ እና ኡታም የተስማሙትን የ15 በመቶ የአድሚኒስትሬሽን ኮሚሽን ለመክፈል ቸልተኛ ሆነዋል የሚል ነው። ይህን በምክንያትነት በማስቀመጥ በጨረታ ተሳታፊ የነበሩትን ሁለቱን ከገቡበት ውሉ በማስወጣት በጨረታ ተሳታፊ ያልነበረውን ዋልቻንዲናጋር ኢንዱስትሪስን በሕገወጥ መንገድ እንዲገባ ሲደረግ፤ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ኃላፊዎች ይህን ይግባኝም ሆነ ሌሎቹን ክሶች አልተቃወሙም።
ዲሴምበር 2007 ተንዳሆ ለኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ በፃፈው ደብዳቤ የሌሎቹ ፓኬጆች አሸናፊዎች ባሉበት እንዳሉ ከንዑስ ኮንትራክተሮቹ የተደረገው ስምምነት ቴክኒካልና ፋይናንሻል ገፅታዎች ሳይለወጡ ከግለሰቦቹ ጋር ውሉ ተጠናቋል።
ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ የሰጠው መልስ፤ ንዑስ ተቋራጮችን የመመደብና መብትና ኃይሉ ያለው በተከሳሽ ስልጣን ስር ነው። ተከሳሹ በ10/01/08 እና በ21/02/06 ማሻሻያ ውሎች ከፈረመ በኋላ ከሳሽን በቃልና በፅሁፍ ፕሮጀክቱ እንዳይስተጓጐል በተቻለ መጠን ውሉን እንዲፈርሙ ጠይቋል። ሆኖም ከሳሽ ንዑስ ተቋራጭነት ውሉን በማጓተት እንዳይፈፀም አድርጓል። ይህንም ጉዳይ 2ኛ ተከሳሽ ጁን 13 ቀን 2008 እንዲያውቀው ተደርጎ ሌላ ግልፅ የሆነ ትዕዛዝ ለተከሳሽ ስራውን ከሁሉም ንዑስ ስራ ተቋራጮች ጋር እንዲያጠናቅቅ ሌላ መጓተትን ለማስወገድ እና ስራውን ለማስጀመር ተጠየቀ፤ ቃለ ጉባኤው ተያይዟል።
በዚህ ጥያቄ መሠረት ተከሳሽ ከሳሽን ኮንትራቱን እንዲፈፅም ቢጠይቀውም፤ ከሳሽ ኮንትራቱን ለመፈፀም ባለመቻሉ ፕሮጀክቱ በዋጋ እና በሌሎች አስፈላጊ ነገሮች የተነሳ ጁላይ 8 ቀን 2008 ላይ መስተጓጐለ እንዳይደርስበት ዋልቻንዲናጋር ኢንዱስትሪ ጋር ለተንዳሆ የእንፋሎት ኃይል ማመንጫ ለመገንባት የመግባቢያ ሰነድ ስምምነት ተፈርሟል።
በተጨማሪ 1ኛ ተከሳሽ የተወሰነ ጊዜ ውል Messrs I ሙምባይ ጋር ንዑስ ተቋራጭነት ስራውን እንዲሰራ ተዋውሏል። በመሆኑም ተከሳሽ Messrs ሙምባይ ስም በንዑስ ተቋራጭነት ተጠቁሟል። ጁን 11 ቀን 2008 በተፃፈ ደብዳቤ ከዚህ አንፃር ከሳሽ የንዑስ ስራ ውሎቹ መፈፀም ጀምረዋል። በከሳሸና በ2ኛም ሆነ በ1ኛ ተከሳሽ መባሉ አለአግባብ ነው።
ኡታም ሱክሮቴክ – ሁሉንም ትብብር ከኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ጋር እያደረኩ እያለ ተከሳሽ፤ “በሕገወጥ መንገድ የውሉን መፈፀም በመተው ለራሱ ፍላጐት ሲል ያልተገባ መጓተት በመፍጠር ሙሉ በሙሉ ከውሉ ውጭ እንድሆን በማድረግ የራሱን ወገኖች በሕገወጥ መንገድ ተክቷል።
በእኔና በተንዳሆ መካከል ውል ተደርጓል ብሏል ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ በሰጠው መልስ። ከሳሽ በተቀመጠለት ቀነ ገደብ የውል ግዴታውን ባለመውጣቱ ተከሳሽ ከዋልቻንዳጋር ፕሮሰስ ሀውስ እንዲገነባ የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርመናል።
2ኛ. ተከሳሽም በ518/2008 በፃፈው ደብዳቤ ለኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ የፕሮሰስ ሀውሱን በምትክነት ለመገንባት የቀረበለትን ጥያቄ ተቀብሎታል። ሁለቱም ከሳሾች የዋልቻንዲናጋር ውል ጊዜውን ቀደም በማድረግ በመ/ቁ 408/2009 የተሰጠውን ትዕዛዝ ለማደናቀፍ የተደረገ ነው። ከሳሽ ባቀረበው የችሎት መድፈር ክስ በመታየት ላይ ይገኛል።
* 1ኛ ተከሳሽ ከሳሽን ሳርሳዊቲን ለ2ኛ ተከሳሽ ለኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኮንትራቱን ለመፈፀም መዘግየቱን እንደሚያሳውቅ ዝተዋል። ከሳሽ ውል በማዘጋጀት ከሁሉም ወኖች ጋር ከተደረሰው ስምምነት ጋር የሚጣጣም ከ2ኛ ተከሳሽና በከሳሽ መካከለ አዘጋጅቶ ለ1ኛ ተከሳሽ ጁን 28 ቀን 2008 ልኰለታል።
ሁሉም የጨረታው አሸናፊዎች ከኢትዮጵያ መንግስት በተላለፈው መመሪያ መሠረት TSFP & FSF አንድ ብቸኛ የቅጥርና የግንባታ ተቋራጭ ለመቅጠር ማሰባቸውን እና ሁሉም ተጫራቾች እንደ ንዑስ ተቋራጭ ከዋናው ተቋራጭ ጋር መስራት እንደሚችሉ ተገለፀ።
* በተመሳሳይ ውል የኢትዮጵያ መንግስት ለወንጂ ሸዋ ስኳር ፋብሪካ በሰጠው ውል ከባሸይ ለሸንኮራ አገዳ መጭመቂያ ፋብሪካ ግንባታ አሸንፏል። በዚህ ጊዜ የቅጥርና የግንባታ ስራው ኡታም ሱክሮቴች የሰጠ ሲሆን፤ ከከሳሽ ጋር ውል የፈረመው 15 በመቶ ክፍያ ሳይጠየቅ ነው። አሁን ከሳሽ እንዳወቀው 1ኛ ተከሳሽ የቅጥርና የግንባታ ተቋራጭ ለመሆን መብት የሌለው ሲሆን፤ ተከሳሾች በጋራ በመመሳጠር 1ኛ ተከሳሽ አርሲ ተቋራጭ እንዲሆን በማድረግ ምክንያታዊ ያልሆነ ያልተጠቀሰ የውል ዋጋ ከክሱ ላይ መጠየቁ አለአግባብ ነው።
– 1ኛ. ተከሳሽ በሚስጥር በጨረታው ላይ እንኳን ያልተሳተፈ ንዑስ ስራ ተቋራጭ አስገብቷል። ከጨረታ ሕግጋት ውጭ ከመሆኑ እና ፍ/ቤቱ ትዕዛዝ ከመስጠቱ በተጨማሪ ተከሳሽ የሰብ ኮንትራክተርነት ውሉ ለመቋረጡ የደረሰው ማስጠንቀቂያ እስከዛሬ የለም የሚል ነበር ክሱ።
ከሳሽ ክሱን አሻሽሎ ኤግዚም ባንክና ሌሎች ተከሳሾች ወደ ክርክሩ እንዲገቡ ጠይቋል። ፍ/ቤቱም ይህን ውድቅ ስላደረገበት ክስ የማሻሻል ጥያቄው ላይ ይግባኝ አቅርቦ የነበረ ቢሆንም፤ ይግባኙንም ፍ/ቤቱ አልተቀበለውም። በዋናው ክርክር ላይ የተሰጠው ውሳኔ ግን በሰነዱ ላይ አልተጠቀሰም።
ክስ ለማሻሻልና ሌሎች ተከሳሾች ወደ ክርክር እንዲገቡ ያቀረበውን ጥያቄ ፍ/ቤቱ ባለመቀበሉ በዚያው ከፍተኛ ፍ/ቤት ለሁለት ዳኞች ይግባኝ ቀርቦ ፍ/ቤቱ ይግባኙን ውድቅ አድርጐታል።
ከ2008 እስከ 2010 ድረስ የተደረገው የፍርድ ቤት ክርክር በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ ዋጋ ላይ ከፍተኛ ለውጥ አስከተለ። ይኽውም በ2008 የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላ የብድር ስምምነት ሲደረግ የአንድ አሜሪካ ዶላር ምንዛሪ 9.50 ነበር። የብድር ስምምነቱ ከፍርድ ቤት ጋር በተያያዘ ተግባራዊ ሳይሆን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሴፕቴምበር 1 ቀን በ2010 በሰጠው መግለጫ የገንዘብ ምንዛሪ ዋጋ ቅነሳ በመደረጉ የአንድ አሜሪካ ዶላር ምንዛሪ በ13.75 ብር እንደሚመነዘር ይፋ አደረገ። የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላ ዋጋም በከፍተኛ ዋጋ ናረ።
በአንፃሩ ግን ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ እራሱ የፋብሪካ ፋሲሊቲዎች ማቅረብም ሆነ መስራት ስለማይችል ዋናው ስራው ሥራዎችን አውትሶርስ ማድረግ በመሆኑ ሊያገኝ የሚገባውን ኮሚሽን በየትኛውም ጊዜና ወቅት ይሰበሰባል።
በዚህ በምዕራፍ አንድ ውድቀት ውስጥ አይነትኛ ሚና የነበራቸው የቀድሞ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስትር አቶ ግርማ ብሩ፣ የስኳር ድጋፍ ሰጪ ዋና ዳሬክተር አቶ በላይ ደቻሳ እንዲሁም በወቅቱ የገንዘብ ሚኒስትር የነበሩት አቶ ሶፊያን አህመድ መሆናቸውን ፀሐፊው ያምናል።
በ2003 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን ሲመሰረት 10 አዳዲስ የስኳር ፋብሪካዎች እና ነባር የፋብሪካ ማስፋፊያ ፕሮጀክቶችን እንዲመራ ኃላፊነት ተጥሎበት መሆኑ ይታወቃል። ከነባር ፕሮጀክቶች መካከል የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ነቀርሳን ለመሸከም ታሪካዊ ኃላፊነት ወስዷል። ለስኳር ልማት እድገት ከፍተኛውን ውድቀትና የስራ ተነሳሽነት ያጠፋው የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ፣ በተቋሙ ኃላፊዎች በኩል ችግሮቹ ተለይተው ዳግም በሌሎች አዳዲስ ፕሮጀክቶችም ላይ እንዳይደገም ጥሩ ትምህርት ወስደናል ሲሉ በጊዜው ተደምጠዋል። ሲውል ሲያድር ግን ከተቋሙ ኃላፊዎች የሚሰማው ሪፖርት ለየቅል ሆኖ ተገኝቷል። የተቋሙ ሁለት ከፍተኛ ኃላፊዎች በሥራ ገበታቸው ላይ እያሉ ስለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላን በተመለከተ የሰጡትን አስተያየቶችን እንመልከታቸው።
አቶ አስፋው ዲንጋሞ የቀድሞው የስኳር ኮርፖሬሽን ዋና ዳይሬክተር አማካሪ እና የሕግና ህዝብ ግንኙነት ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር በተለይ ለሰንደቅ ጋዜጣ ስለጉዳዩ በወቅቱ እንዳስረዱት፤ ስራችንን ከመጀመራችን በፊት በነባር ስኳር ፋብሪካዎች እና በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ውስጥ ያለው የስራ ሂደት መገምገም ነበር። የግምገማውን ውጤት መሰረት አድርገን አጠቃላይ የስኳር ልማት ፕሮጀክቶች እና የስኳር ፋብሪካዎቹን ግንባታና ምን መሆን እንዳለበት የወደፊት አቅጣጫ አስቀምጠን ነው ወደ ስራ የገባነው ሲሉ የተቋሙን ሥራ አጀማማር በጥናት ላይ የተመሠረተ መሆኑ አስረድተው ነበር።
አያይዘውም፤ በተንዳሆ እየተገነባ ባለው አዲስ የስኳር ፋብሪካ ላይ ባደረግነው ግምገማ ብዙ ችግሮች ለይተን አውጥተናል። ከእነዚህም ውስጥ፤ ከተቋራጩ ድርጅት ጀምሮ ከፍተኛ የሆነ የአቅም ማነስ፣ የሰው ኃይል አደረጃጀት፣ መሠረታዊ የእቃ አቅርቦት አሰራር ሰንሰለት ማጣት እና የገንዘብ አቅርቦት እጥረት ዋነኞቹ ነበሩ። እነዚህን ችግሮች ከመሰረታቸው ደረጃ በደረጃ እየፈታን አሁን ወደ ተሻለ የስራ አፈፃፀም የገባንበት ሁኔታ ነው ያለው ሲሉ አሳውቀው ነበር።
“የብድር ገንዘብ የሚለቀቀው ደረጃ በደረጃ በሚታየው የአፈፃጸም ውጤት በመሆኑ ከሕንድ መንግስት በተገኘ ብድር የተጀመረ ፕሮጀክት እንዴት የገንዘብ እጥረት ገጠመው? ተቋራጭ ድርጅቱ የተለቀቀለትን ገንዘብ አለአግባብ የተጠቀመበት ሁኔታ መኖሩን በጥናታችሁ ጊዜ አግኝታችሁ ነበር ወይ? ወይንስ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ጨረታ ሂደት ከጅምሩ ችግር ነበረበት ብላችሁ ታምናላችሁ?” የሚሉ ጥያቄዎች ለአቶ አስፋው ቀርቧላቸውም ነበር።
አቶ አሰፋው የሰጡት ምላሽ፤ “ጨረታው መቼ እንደተካሄደ በርግጠኝነት ለመናገር አልችልም። የጨረታውን ሂደት ማወቅ፣ አለማወቅ አሁን እየሰራንበት ላለው ሂደትም ምንም አይነት ተጨማሪ ዕሴት አይኖረውም። ወደ ስራ የገባነው የጨረታው ውል ከተፈፀመ ሶስት ዓመት በኋላ በመሆኑ እኛን አይመለከተንም። በተገባው ውል መሠረት የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ግንባታዎችን እየመራን ነው ያለነው። ከእኛ በፊት ለተፈጸመው አሠራር በወቅቱ ስላንነበረኩ ምንም ማለት አልችልም። ጨረታውን ያሸነፈው ተቋራጩ ድርጅት የአፈፃፀም ችግር ነበረበት ለሚለው ግን፤ አዎ ነበረበት። የአፈፃጸሙ ችግር ግን ከጨረታ አሠጣጡ ጋር የተገናኘ ነው ለተባለው በዚህ ጉዳይ ላይ ምንም እውቀቱ ስለሌለኝ ምንም ማለት አልችልም” ሲሉ ተቋማቸውን ተከላክለው ነበር።
ከዚሁ ጋር በተያያዘ በሚኒስትር ማዕረግ የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን የቀድሞ ዋና ዳሬክተር አቶ አባይ ፀሃዬ የ2004 ዓ.ም. የዘጠኝ ወራት የሥራ አፈፃፀም ሪፖርታቸውን ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡበት ጊዜ እንደተናገሩት፤ “በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ኮንትራክተሮች ላይ የማያዳግም እርምጃ መውሰድ አስፈላጊ ቢሆንም፣ ኮንትራክተሮችን ማሰናበት እና እነርሱን ለመተካት ከአንድ ዓመት በላይ ጊዜ ሊወስድ እንደሚችል ታሳቢ በማድረግ ባሉበት ሁኔታ ጫና በመፍጠር ስራውን ከበፊቱ በተሻለ አካሄድ እንዲራመድ ለማድረግ በአማራጭነት ወስደናል” ብለዋል።
አቶ አባይ በወቅቱ በሪፖርታቸው አፅንዖት ሰጥተው የተናገሩት፤ ፕሮጀክቶቹ አስቀድሞ በነበራቸው ሥር የሰደደ ችግር የተነሳ በተቀመጠላቸው የጊዜ ሠሌዳ አልተጠናቀቁም። በተለይ የተንዳሆ ስኳር ፕሮጀክት የሕንድ ኩባንያ በፈጠረው ችግር የተነሳ እጅግ የጎላ በመሆኑ ከታሰበው ጊዜ የተራዘመ ጊዜ እንደሚወስድ ተገምቷል ሲሉ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የችግሮቹ ነቀርሳዎች ቀደም ብለው የተከወኑ መሆናቸውን አመላካች በሆነ መልኩ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አቅርበው ነበር።
በወቅቱ በ2004 ዓ.ም የቀረበው የዋና ዳይሬክተሩ ሪፖርት እንደሚለው፤ የተንዳሆ ፋብሪካ የመጀመሪያ ምዕራፍ በ2004 የበጀት ዘመን ስለማይጠናቀቅ በታህሳስ 2005 በከፊል ተጠናቅቆ የማምረት ሥራ የሚጀምር ሲሆን፤ በጥር ወር 2005 መቶ በመቶ ተጠናቅቆና በየካቲት ወር ተፈትሾ፣ በመጋቢት ወር 2005 በተሟላ አቅም የማምረት ሥራ ይጀምራል ብለው ነበር። አያይዘውም፣ ለግብዓት የሚሆን 4ሺ 550 ሔክታር አገዳ ተከላ እስከ 2004 በጀት ዓመት ፍፃሜ ይከናወናል። የተንዳሆ ፋብሪካ የመጀመሪያ ምዕራፍ በታህሳስ 2005 ዓ.ም. በምርት ዘመኑ መጀመሪያ ላይ በከፊል ተጠናቆ የሚገኝ ሲሆን እስካሁን 6 ሺ 929 ሔክታር በሸንኮራ አገዳ ተሸፍኗል ብለው ነበር።
የዋና ዳይሬክተሩ ሪፖርት መቋጫ የነበረው በአምስት ዓመቱ የእድገትና የትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ላይ የተቀመጠውን ግብ ለመምታት 2 ነጥብ 25 ሚሊዮን ቶን ስኳር ማግኘት ያስፈልጋል። ይህንን ለማድረግ ደግሞ አስቀድመው የተጀመሩት የማስፋፊያ ፕሮጀክቶች እና ተንዳሆ መጠናቀቃቸው ወሣኝ መሆኑ አስታውቀው ነበር። አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታዎች የፊንጫና የወንጂ ስኳር ማስፋፊያ ፕሮጀክቶች ከነችግራቸው ወደ ስኳር ምርት ተሸጋግረዋል።
በአንፃሩ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ በሚያያዛዝን ሁኔታዎች ውስጥ ሆኖ የሙከራ ሥራዎች ለማከናወን ኮርፖሬሽኑ ጥረት ቢያደርገም አልተሳካለትም። በተለይ ፋብሪካው የሙከራ ምርት እንዲጀምር ፍተሻ በሚደረግበት ወቅት የገጠሙ ችግሮች፣ በስኳር ፋብሪካ ታሪክ በጣም አስገራሚና እንደሀገር ከፍተኛ ውድቀትና መጭበርበር መፈፀሙን አመላካች ነበሩ።
ይኽውም፣ ለፋብሪካው ኃይል የሚያቀርበው ቦይለር እየተሞከረ ባለበት ጊዜ የፋብሪካዎቹ ሁለት ተርባይኖች ሙሉ ለሙሉ ወድመዋል። የአንዱ ዋጋ ከአስር ሚሊዮን ዶላር በላይ ያወጣል። እንዲሁም የሸንኮራ አገዳውን ወደ ወፍጮ መፍጫው የሚገለብጠው ክፍል፣ ሸንኮራ አገዳውን ለመገልበጥ በተጫነለት ሰንሰለት ከፍ ለማድረግ ሲሞክር ድጋፍ ይሰጠው የነበረው የሲቪል ዎርኩ ከስር ተነስቶ ተገንጥሎ ወድቋል።
ሌላው በጣም የሚገርመው የፋብሪካው ተከላ ባለማለቁ በ25ሺ ሔክታር መሬት ላይ የለማው የሸንኮራ አገዳ ማሳ በአሳዛኝ ሁኔታ ውስጥ ነው የሚገኘው። በአሁን ሰአት በኮርፖሬሽኑ በኩል የፋብሪካው ተከላ 96 በመቶ ተጠናቋል የሚል ሪፖርት ቢወጣም በተገቢ ሁኔታ የተያዘ የሸንኮራ አገዳ ምርት እጥረት ስለገጠመው ወደ ሥራ የሚገባበት ሁኔታ በጣም ዝቅተኛ ነው።
የስኳር ኮርፖሬሽን የስራ ኃላፊዎች ጥቅት 19/03/07 ለኢንዱስትሪ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሪፖርት ማቅረቡ ይታወሳል። በዚህ ሪፖርት የ2007 የነባር ፕሮጀክቶች ፊሲካል እቅዶች የቀረቡ ሲሆን አንዱ ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ፕሮጀክትን የተመለከተ ነበር።
በሰነዱ ላይ እንደሰፈረው፣ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ የመጀመሪያ ምዕራፍ ግንባታ (13,000 ቶን በቀን) በነሐሴ ወር ጀምሮ ማምረት እንዲጀምር ይደረጋል። የስኳር ፋብሪካው ሁለተኛ ምዕራፍ ግንባታ ማናቸውም አስፈላጊ ቅደመ ክፍያዎች ለዋናው ኮንትራክተር የተከፈሉ በመሆኑ እና በመጀመሪያው ምዕራፍ ወቅት ለቀጣዩ ምዕራፍ ግንባታ አስፈላጊው ዝግጅት በመደረጉ ሥራው በ2007 ዓ.ም የካቲት ወር ተጠናቆ መጋቢት ምርት እንዲጀምር ይደረጋል።
እንዲሁም የመስኖ ግንባታና አገዳ ተከላ በተመለከተየተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ የመጀመሪያ ምዕራፍ 13,000 ቶን በቀን የመፍጨት አቅም ስላለው ይህን የሚመጥን 25,000 ሔክታር ላይ በመስኖ የሚለማ አገዳ ተክል ሽፋን ስለሚጠይቅ፣ ኮንትራክተሩ የውሃ ሥራዎች ኮንስትራክሽን ድርጅት በ2007 የልማት ዘመን የመጀመሪያውን ምዕራፍ 25,000 ሔክታር ያላለቁ የመስኖ መሰረተ ልማት አጠናቆ ያቀርባል። በተጨማሪም የ18,000 ሔክታር የጥናትና ዲዛይን ስራ ይሰራል።
በተያያዘም አገዳ ተከላ በተመለከተ የ2006 ተከላ እስከ ሰኔ ወር መጨረሻ ሽፋኑ 18ሺ479 ሔክታር ደርሷል ይላል። እንዲሁም የአገዳ ተከላ በበጀት ዓመቱ (በ2007 ዓም.) 10ሺ 521 ሔክታር አገዳ ይተከላል ሲል ሰነዱ ያትታል።
እዚህ ላይ ስኳር ኮርፖሬሽኑ ሊመልሰው የሚገባው ጥያቄ፣ ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኩባንያ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላን እጅግ በወረደ አፈፃጸም እያከናወነ መሆኑ እየታወቀ ሁለተኛው የተንዳሆ ፋብሪካ ተከላ ግንባታ እንዲያከናውን ማን ፈቀደለት? ክፍያውስ እንዴት ተፈጸመ? ሌላ የህንድ ኩባንያ ሁለተኛውን ምዕራፍ የተንዳሆ ፋብሪካን ተከላ እንዲያከናውን በአማራጭነት ለምን አልታየም? ከላይ የሰፈረው 18ሺ 479 ሔክታር አገዳ የት ደረሰ? ተጨማሪ 10ሺ 521 ሔክታር አገዳውስ ምን በላው?
በአጠቃላይ ስኳር ኮርፖሬሽን ከነነቀርሳው ተንዳሆን ተርክቦ ወደ ስራ የገባ ቢሆነም በቀጣይነት በነበሩ አፈፃፀሞች በዚህ ጸሃፊ እምነት አቶ አባይ ፀሐዬ እና አቶ ሽፈራው ጃርሶ ኃላፊነት መውሰድ አለባቸው ብሎ ያምናል።
የሰንደቅ ምንጮች እንደገለጹልን ይህ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ግንባታ የህንድ የፓርላማ ቡድን ልዑካን ጎብኝቶት ነበር። የፓርላማው ቡድን ባቀረበው ሪፖርት የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከላ የስራ አፈፃፀም ከሚጠበቀው በታች የወረደ በመሆኑ የተሰማቸውን ቅሬታ በሪፖርታቸው ላይ አስፍረውታል። በተለይ የፓርላማው ቡድን ሕንድ አፍሪካ ውስጥ ከቻይና ጋር ለምታደርገው የኢኮኖሚ ፉክክር በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ግንባታ ላይ የታየው የአፈፃፀም ደካማነት የራሱ የሆነ አሉታዊ ተፅዕኖ ሊያሳድር እንደሚችል ያላቸውን ከፍተኛ ስጋት ለመንግስታቸው አስታውቀዋል።
የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽንበደቡብ ኦሞ ዞን ኩራዝ አንድ፣ ኩራዝ ሁለት፣ ኩራዝ ሦስት፤ በአማራ ክልል በለስ አንድ፣ በለስ ሁለት፤ በአፋር ክልል ተንዳሆ አንድና ሁለት እንዲሁም፣ ከሰም፤ በትግራይ ክልል ወልቃይት፤ በኦሮሚያ ክልል በአርጆ ደዴሳ የስኳር ፕሮጀክቶችን እየሰራ ይገኛል።
በጥቅምት 19/02/07 ኮርፖሬሽኑ ለኢንዱስትሪ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ባቀረበው ሪፖርት ላይ ስለ ፋብሪካዎቹ ግንባታዎች ዝርዝር መረጃዎች አስፍሯል። እንደቀረበው ሰነድ፣ የፋብሪካ ግንባታ የ2007 በጀት ዓመት ከስኳር ልማት ፈንድ እና ከአገር ውስጥ ብድር የተያዘ በጀትን በሚመለከት በሜቴክ እየተሰሩ ላሉት የበለስ አንድ እና ሁለት ብር 4.26 ቢሊዮን፣ ለኩራዝ አንድ ብር 2.30 ቢሊዮን በድምሩ ብር 6.56 ቢሊዮን እንዲሁም ለተንዳሆ ምዕራፍ ሁለት ስኳር ፋብሪካ ግንባታ ብር 290.76 ሚሊዮን፣ ለከሰም ብር 562.5 ሚሊዮን፣ ለወንጂ ማስፋፊያ ፕሮጀክት ቀሪ ክፍያ ብር 608.33 ሚሊዮን እና በውለታ መሰረት የሚከፈል ለመለዋወጫ የሚከፈል ብር 1756 (15.6 USD) ሚሊዮን ብር 7.2 ቢሊዮን የተጠየቀ ሲሆን፤ ብር 1.94 ቢሊዮን በበጀት ዓመቱ መያዙን ገልጿል።
በዚህም መሰረት ለበለስ አንድ እና ሁለት ብር 792 ሚሊዮን፣ ለኩራዝ አንድ 300 ሚሊዮን፣ ለተንዳሆ ብር 290.76 ሚሊዮን እንዲሁም ለከሰም ብር 562 ሚሊዮን ብር እንዲያዝ ተደርጓል። እንዲሁም በውጭ ብድር ለሚገነቡት ለወልቃይት ብር 4.4 ቢሊዮን፣ ለኩራዝ 2 እና 3 ብር 4.3 ቢሊዮን እና ለተንዳሆ ምዕራፍ ሁለት ፋብሪካ ግንባታ ብር 2.2 ቢሊዮን ጨምሮ በድምሩ ብር 12.9 ቢሊዮን ለፋብሪካ ግንባታ ተይዟል።
የነባር ፋብሪካዎች እና አዳዲስ ለሚገነቡ ፋብሪካዎች ለአማካሪ የሚከፈል ክፍያን በተመለከተ ለነባር ፋብሪካዎች የውጭ አማካሪዎች ብር 97.7 (4.89 USD) ሚሊዮን፣ አዳዲስ ለሚገነቡ ፋብሪካዎች ብር 120.98 (6.04 USD) ሚሊዮን እንዲሁም ለአገር ውስጥ አማካሪዎች ብር 6.11 ሚሊዮን በድምሩ ብር 208.12 ሚሊዮን ብር ለውጭ እና ለአገር ውስጥ አማካሪዎች የተፈቀደ ሲሆን፤ ይህም ከስኳር ልማት ፈንድ ከሚገኝ ገቢ እንደሚሸፈን ታሳቢ ተደርጎ የተያዘ መሆኑን ጠቁሞ በጀቱ በዋና መ/ቤት በኩል እንዲያዝ ተደርጓል ይላል።
እንዲሁም በብረታ ብረት ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን አማካኝነት የሚገነባው የኦሞ-ኩራዝ ቁጥር 1 ስኳር ፋብሪካ መስከረም ላይ ተጠናቆ ህዳር 2007 ምርት ማምረት ይጀምራል፣ የኦሞ ኩራዝ 2 ፋብሪካ የፕሮጀክት ማስፈፀሚያ ፋይናንስ ከቻይና ልማት ባንክ በብድር effective ሆኖ የመጀመሪያው ቅድመ ክፍያ በ2006 በጀት ዓመት መጨረሻ ላይ የተፈፀመ ስለሆነ በዚህ አግባብ ሁለቱም ፋብሪካዎች በ24 ወራት እንዲጠናቀቁ የታቀደ ስለሆነ በበጀት ዓመቱ 49 በመቶ ሥራ ይከናወናል ብሎ ኮርፖሬሽኑ እንደሚጠብቅ በሰነዱ ላይ አስፍሯል። አያይዞም በብረታ ብረት ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን አማካኝነት የሚገነቡት ሁለት 12,000 ቶን በቀን የመፍጨት አቅም ያላቸው ፋብሪካዎች ጣና በለስ ቁጥር 1 እና ቁጥር 2 ታህሳስ ወር 2007 መጨረሻ እና በመጋቢት 2007 መጨረሻ እንደ ቅደም ተከተላቸው ተጠናቅቀው አገዳ ለመፍጨት ይዘጋጃሉ፣ በብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን በመገንባት ላይ ላለው ስኳር ፋብሪካ የውሃ አቅርቦት እየተሰሩ ካሉት ካናሎች በመስመር ተገንጥሎ ይገነባል ይላል።
በአንፃሩ የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን የሥራ ኃላፊዎች ባለፈው ሰኞ ግንቦት 1 ቀን 2008 ዓ.ም. የ2008 የበጀት ዓመት የዘጠኝ ወራት የሥራ አፈጻጸም ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ባቀረቡ ጊዜ ተስፋ መቁረጥና ሕመም እየተሰማን ነው ብለዋል። ከአጠቃላይ የተቋሙ ሥራ አፈፃጸም አንፃር ተስፋ ባይቆርጡ ነበር የሚገርመው። ለአብነት ማሳያ የሚሆነው ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካን ምዕራፍ አንድን ማስረከብ ላቀተው ለኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አሊያንስ ኩባንያ ተንዳሆ ምዕራፍ ሁለት ፋብሪካ እንዲገነባ ብር 2.2 ቢሊዮን በጀት የያዘ ስኳር ኮርፖሬሽን በምን በመመዘኛ በአደባባይ እምባ እያነባ ከሕዝብ ቅቡልነት ለማግኘት እንደሚዳክር ለማንም የማይገባ አቀራረብ ነው።
የኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች በገዛ አንደበታቸው ለቋሚ ኮሚቴው ሪፖርት ሲያቀርቡ፣ “ከሰባት ዓመት በፊት ግንባታው የተጀመረው ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በኅዳር ወር 2008 ዓ.ም. ስኳር ማምረት ቢጀምርም ጥራቱ የተጓደለ የእንፋሎት አቅርቦት፣ የፋብሪካው ፊልተር በቆሻሻ በመዝጋቱና በተርባይን ላይ ጉዳት በማድረሱ እንዲቆም መደረጉን” ገልጸዋል። በጣም በሚያሳፍር መልኩ ደግሞ ጥገና ከተደረገ በኋላ በአገሪቱ በተከሰተው ድርቅ ለፋብሪካውና ለመስኖ የሚሆን የውኃ አቅርቦት ችግር ወደ ምርት እንዳይገባ እንዳደረገው መናገራቸው ነው። ዛሬ ላይ በተንዳሆ የውሃ ግድብ ሥራ ማስጀመር የሚችል ውሃ ወደ ግድቡ ገብቷል። ፋብሪካው ፍተሻ እንዳይደረግበት ዋናው እንቅፋት የሆነው የሸንኮራ አገዳ አቅርቦት ነው። ምክንያቱም ሸንኮራ አገዳው ለምርት ዝግጁ በነበረበት ሰዓት ፋብሪካውን ሕንዶቹ ይቀልዱበት ስለነበረ ነው። እውነቱ ይህ ነው።
ሌላው የኮርፖሬሽኑ የኢንቨስትመንትና ልማት ዘርፍ ምክትል ሥራ አስፈጻሚ አቶ አብርሃም ደምሴ ለቋሚው ኮሚቴ በሰጡት አስተያየት፣ የአሥሩም አዳዲስ ፋብሪካዎች ኮንትራት የተሰጠው ለአገር በቀሉ ብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ሜቴክ) ነው። ሆኖም በተፈለገው ጊዜ ፋብሪካዎቹን መገንባት አልቻሉም። እንዲሁም የኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን አመራሮች ከሜቴክ ጋር የነበራቸው ግንኙነት በቢዝነስ ኮንትራት ሕግ አይመሩም ነበር ማለታቸው ይታወቃል።
አቶ አብርሃም እዚህ ድረስ ርቀው መናገራቸው ካልቀረ ገዢው ፓርቲ የሚከተለውን ፖለቲካ ኢኮኖሚ አስተሳስረው ማስረዳት ቢችሉ ጥሩ ነበር። የገዢው ፓርቲ ፖለቲካ ኢኮኖሚ አስተሳሰብ ዋነኛው ሞተር መንግስት እራሱ ነው። ከዚህ አንፃር ሜቴክ ሲፈጠር መንግስት በነፃ ገቢያ ኢኮኖሚ ውስጥ የግል ባለሃብቶች ሊሰማሩባቸው በማይችሉ የሥራ ዘርፎች ውስጥ ለመሳተፍ ከዘረጋው የኢኮኖሚ አውታር አንዱ ነው። በአቅም በገንዘብም ከዜሮ የጀመረ ተቋም ነው። ዋና ዓላማ ተደርጎ የተነደፈው ግን የቴክኖሎጂ ሽግግር በመፍጠር ወደ ሀገር በቀል አቅሞች በቀየር አስተማማኝ ውስጣዊ አቅም መፍጠር ነው።
ይህ ማለት ግን ሜቴክ የፋብሪካ ፕሮጀክት ግንባታዎችን ላዘገየበት ተጠያቂ አይሆንም ከሚል መደምደሚያ አያደርሰንም። ይህም ሆኖ በሜቴክ በኩል ያለውንም ማድመጥ እና ለህዝብ ይፋ ማድረግ ከተቋሙ ይጠበቃል፡፡ አከራካሪ የሚሆነው ነጥብ ግን ከብር 77 ቢሊዮን የሜቴክ ድርሻ ምን ያህል ነው የሚለው ነው። ዝግጅት ክፍላችን ባለው መረጃ መሰረት የፋብሪካዎቹ ግንባታ ከ200 እስከ 250 ሚሊዮን ዶላር አካባቢ ወጪ እንደሚደረግባቸው ነው። እንደኮርፖሬሽኑ መረጃ መሰረት በአሁን ሰዓት ሜቴክ በሶስት ፋብሪካ ግንባታዎች ላይ ብቻ ተሳታፊ መሆኑን ነው። የመጨረሻውን የፋብሪካ ተከላ ወጪን ታሳቢ አድርገን ብንወስድ እንኳን ሜቴክ ለሚተክላቸው ሶስቱ ፋብሪካዎች 750 ሚሊዮን ዶላር ውጪ የሚደረግባቸው ነው የሚሆኑት። ይህ ማለት ብር 15 ቢሊዮን ነው የሚሆነው። በተጠቀምነው ስሌት እንኳን ብናሰላው ኮርፖሬሽኑ ከሚያስተዳድረው 77 ቢሊዮን ብር አንፃር የሜቴክ ድርሻ ቢሰላ ከአንድ አምስተኛ በታች ነው የሚሆነው።
ይህ ማለት ለስኳር ኮርፖሬሽኑ እንደተቋም መውደቅ ሜቴክ የአንበሳውን ድርሻ አለው የሚለው የስኳር ኮርፖሬሽኑ ሃላፊዎች መከራከሪያ ውሃ የሚያነሳ አይመስልም። ለዚህም ነው፣ ለስኳር ልማት ፕሮጀክቶች ውድቀት ስኳር ኮርፖሬሽን እንደሰጎን አሸዋ ውስጥ ራሱን ለመደበቅ ለምን ፈለገ? የሚል ጥያቄ ያነሳሁት። እውነቱን ተቀብለው ከመጋፈጥ፣ እውነቱን መሸሽን ኮርፖሬሽኑ በአማራጭነት ወስዶታል፡፡ ለውድቀቱ ዋናው መንስኤ፣ ስኳር ኮርፖሬሽኑ እንደተቋም የስኳር ልማት ፕሮጀክቶችን ለማስፈጸም የሚያስችል ውስጣዊ አቅምም ሆነ አደረጃጀት የለውም። አልነበረውም። ይህንን ጥሬ ሃቅ “እንሸማቀቃለን” በሚል የብልጥ አቀራረብ፣ ሕልውናን ለማስቀጠል ብቻ መሞከር ሲጨልም ዋጋው ምትክ አልባ መሆኑ አይቀርም።
የስኳር ልማቱን ወደተግባር ለመቀየር የስኳር ኮርፖሬሽን አጠቃላይ አመለካከት መቀየር አለበት። ይኸውም፣ ስኳር የፖለቲካ ሸቀጥ አይደለም። ስኳር እድሜ ጠገብ የምርምር ውጤት ነው። ስኳር ለማምረት ምንም የተለየ ሚስጥር የለውም። ብቸኛው አማራጭ ተቋሙን ለእውቀት ብቻ መተው ነው።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ‹‹ማተቡም ቢኾን የጊዜ ጉዳይ ነው፤ እንደ የሃይማኖት መለያ እስካገለገለ ድረስ አደረጃጀታችንን ስንጨርስ ማተብም ቢኾን መውለቁ አይቀርም፤›› ሚኒስትር ሽፈራው ለመንግስት መካከለኛ አመራሮች በተደረገ ስልጠና ላይ ከጥቂት ሳምንታት በፊት የተናገሩት
‹‹ማተቡም ቢኾን የጊዜ ጉዳይ ነው፤ እንደ የሃይማኖት መለያ እስካገለገለ ድረስ አደረጃጀታችንን ስንጨርስ ማተብም ቢኾን መውለቁ አይቀርም፤›› ሚኒስትር ሽፈራው ለመንግስት መካከለኛ አመራሮች በተደረገ ስልጠና ላይ ከጥቂት ሳምንታት በፊት የተናገሩት
የክርስቲያንነት መለዮአችን፣ የርትዕት ሃይማኖት ምስክራችን የኾነውን ማዕተብ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና በትምህርት ተቋማት አስሮ ከመታየት ልንከልከል እንደምንችል የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስቴር ሚኒስትር ሺፈራው መናገራቸው ተሰማ፡፡
‹‹መንግሥታችን ሴኩላር ነው›› ሲሉ በጠያቂዋ የተጠቀሰውን ዐይነት አለባበስ የተቹት ሚኒስትሩ፣ ‹‹እርሱም [ማተቡም] ቢኾን የጊዜ ጉዳይ ነው፤ እንደ የሃይማኖት መለያ እስካገለገለ ድረስ አደረጃጀታችንን ስንጨርስ ማተብም ቢኾን መውለቁ አይቀርም፤›› የሚል ምላሽ መስጠታቸው ተገልጧል፡፡
የሥልጠናው ተሳታፊዎች ከፍተኛ ማጉረምረም በማሰማት በሚኒስትሩን ምላሽ ላይ ተቃውሟቸውን መግለጣቸው ተጠቅሷል፡፡ ሌላው ተሳታፊም፣ ‹‹በመሠረቱ ፊት መሸፈንን ማዕተብ ከማሰር ጋራ ማመሳሰል ልክ አይመስለኝም፤ ማተብም ቢኾንኮ ከሃይማኖታዊነት አልፎ ማንነትና ባህል ኾኗል፤ ማስቀረቱ አደጋ አለው፤›› ሲሉ ከተሳታፊው ከፍተኛ የጭብጨባ ድጋፍ እንደተቸራቸው ተዘግቧል፡፡
ሚኒስትሩ ‹‹ይኼ ግን የዚኽ ሥልጠና አካል አይደለም›› በሚል የተሰብሳቢውን ተቃውሞ ለማለሳለስና እንደዋዛ ለማለፍ ቢሞክሩም ጉዳዩ በዕረፍት ሰዓት በከፍተኛ ስሜት ከማወያየት አልፎ የሚኒስትሩን አጠቃላይ አቀራረብና ስውር ፍላጎት የተመለከቱ ቅሬታዎች ሲሰነዘሩም እንደነበር ተሰምቷል፡፡ ‹‹የሰውዬው ዓላማ ኹላችንን ፕሮቴስታንት ማድረግ ነው ወይ?›› ያሉ አንድ ተሳታፊ የሥልጠናውን አስተባባሪዎች ‹‹ለምንድን ነው የማትነግሩት?›› በማለት በቁጣ ጠይቀዋል፡፡
የሚኒስትሩ ምላሽ ጥንቃቄ የጎደለው እንደኾነ የጠቀሱ ሌላ አስተያየት ሰጭ፣ መንግሥታዊ ሥራን ከሃይማኖታዊ ውግንና አድልዎ ተጠብቆ በገለልተኝነት ማካሔድ እንደሚገባ ቢያምኑም ይህ በዋናነት የሚገለጸው በሲቪል ሰርቪሱ ሓላፊዎች አመራርና የውሳኔ አሰጣጥ፣ በሠራተኞች አቀራረብና የሥራቸው አፈጻጸም እንደኾነ አስረድተዋል፡፡ እንደ ጥያቄው አቀራረብና እንደ ሚኒስትሩ ምላሽ፣ ማዕተብ ከአለባበስ ጋራ ተዘምዶ ከተወሰደም የሴኩላር መንግሥትን የገለልተኝነትና የእኩልነት መርሕ የሚጥስበት አልያም የሠራተኛውን ገጽታ በግልጽ ለመለየት የሚያግድበት ከዚኽም ጋራ ተያይዞ የማኅበረሰብ ሰላምና የደኅንነት ጥያቄ የሚያሥነሳበት ኹኔታ በማንም ዘንድ ሊኖር እንደማይችል አብራርተዋል፡፡
MAETEB, Badge of Christianity‹‹ከአለባበስ አኳያ የሴኩላሪዝም መርሖን ለማረጋገጥ ሃይማኖታዊ ግዴታ ያለባቸውንና የሌለባቸውን አለባበሶች ከግምት ያስገባል፤›› ያሉት አስተያየት ሰጭው፣ ማዕተብ *÷ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የጥምቀተ ክርስትና አፈጻጸም * * እያንዳንዱ ተጠማቂ የእግዚአብሔር ልጅነትን በጸጋ አግኝቶ የተስፋው ተካፋይ የርስቱ ወራሽ ለመኾን በሰማያዊ ዜግነት የሚታተምበት የሥርዐተ ቤተ ክርስቲያን አካል የመኾኑን የሃይማኖት መግለጫነት መሠረታዊነት በአጽንዖት አስገንዝበዋል፤ ዕቱባን አንትሙ በቅድስት ጥምቀት እንዲል፡፡
ከዚኽም በተጨማሪ ማዕተብ÷ የሲኦል መሠረት የተናወጠበት፣ ሰውንና እግዚአብሔርን ለዘመናት ለያይቷቸው የነበረው የጠብ ግድግዳ የተናደበት፣ የሞት ኃይሉ ተሽሮ የትንሣኤ መንገድ የተከፈተበት መስቀል ትእምርት በመኾኑ በተሳሳተ የሴኩላሪዝም ግንዛቤ ‹‹ማዕተቡም ሊወልቅ ይችላል›› ማለት፣ ‹‹ሃይማኖትን ከማስካድና እንደ ሰቃልያነ አምላክ አይሁድ መስቀሉን ለመቅበር ከመሞከር ተለይቶ አይታይም፤ ጉዳዩንም ሃይማኖት፣ ቀኖና ቤተ ክርስቲያንና ታሪካዊ ትውፊት እንዳይፋለስ የመጠበቅና የማስጠበቅ ሓላፊነት ያለበት ቅዱስ ሲኖዶስ በጥንቃቄ ሊከታተለው ይገባል፡፡›› ሲሉ አሳስበዋል፡፡
የሚኒስትር ዶ/ር ሺፈራው ምላሽ ጥንቃቄ የጎደለው ነው የሚለውን አስተያየት የሚጋሩት ሌላው ተወያይ የበኩላቸውን ሲያክሉ፣ ‹‹ከዚኽም በላይ ግን በተለይ ከኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አንጻር ለተነሡ ጥያቄዎች፣ ‘ማኅበራት’ እያሉ በማስረገጥ ምላሽ ሲሰጡ፣ በፓወር ፖይንት ካቀረቡት ዶኩመንት ያለፈና ‘more of personal’ የኾነ ‘issue’ ያላቸው በሚያስመስል ልዩ አጽንዖት ሲናገሩ ነው የሚታዩት፤›› ብለዋል፡፡
‹‹አብረን ተቻችለን በሰላም ኖረናል እየተባለ ስለ አክራሪነት ተጋኖ የሚነሣበት ኹኔታ አለ፤ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ለመንግሥት ተጨባጭ ስጋት የኾነ አካል አለ ወይ?›› ተብሎ በጽሑፍ ለቀረበው ጥያቄ ሲመልሱ ትኩረት ያደረጉት÷ ‘በትምክህተኝነት፣ በሥልጣን ጥመኝነት፣ በቀለም ዐብዮት ሰባኪነት’ በከሰሷቸው የማኅበረ ቅዱሳን አባላት ላይ ነበር፤ ንጽጽራቸውም የፖሊቲካ ፓርቲ ኾኖ መንግሥታዊ ሥልጣን ለመያዝ ከበቃው የግብጹ ሙስሊም ወንድማቾቾች አንሥቶ ከናይጄሪያ መንግሥት ጋራ በትጥቅ የተደገፈ ፍልሚያ ውስጥ እስከገባው የሽብር ቡድን ቦኮ ሐራም ድረስ የጨከነ ነበር፡፡
ውንጀላው ከአነጋገሩ እንደሚታየው በማኅበሩ አባላት ላይ ብቻ ያነጣጠረ እንዳልኾነ የሚታየው፣ ‹‹የማኅበረ ቅዱሳን አባላት እዚህ ውስጥ አላችኹ፤ የድርጅትም አባል ናችሁ፤›› ያሉት ሚኒስትሩ፣ ‹‹መታገል ያልቻላችኹት የማኅበሩ አባል ስለኾናችኁ ነው፤ ኹለቱን እያጣቀሳችኹ መሔድ አትችሉም፤›› ለማለት ሲደፍሩ እንደነበር ተወያዩ አስረድተዋል፡፡ ይህም ሚኒስቴሩ በሚያዝያ ወር ፳፻፮ ዓ.ም. ባወጣው ሰነድ፣ ‹‹በማኅበሩ ውስጥ የመሸጉ ግለሰቦችና ቡድኖች መኖራቸውን መጠቆም ማኅበሩን አክራሪ/ጽንፈኛ ብሎ መፈረጅ አይደለም፤ ማኅበረ ቅዱሳንም በዚኽ አልተፈረጀም፤›› በማለት የሰፈረውን ማብራሪያ ተቀባይነት እንደሚያሳጣው ተመልክቷል፡፡
ሚኒስትሩ ከአክራሪነት በአንጻሩ ‹‹አጥባቂነት›› ትክክለኛና ሰብአዊ መብት እንደኾነ ገልጸዋል፡፡ ይኹንና ርቱዕነት፣ ቀናዒነት፣ ጽንዓት፣ ታማኝነት እና ትጉህነት እንጂ ‘አጥባቂ’ የሚባል ሃይማኖታዊ ቅጽል እንደማይስማማቸው፤ ልዝብነት ይኹን አጥባቂነት በቤታቸውም ይኹን በመጽሐፋቸው እንደሌለና እንደማይቀበሉትም ተወያዮቹ በግልጽ ይናገራሉ፡፡ በሚኒስትሩ አነጋገር ከትምክህት ርእዮት ጋራ በመዳበል ይታያሉ ያሏቸው የአክራሪነት አስተሳሰቦችም÷
የመሳሰሉት ናቸው፡፡ እኒኽ አመለካከቶችና ድርጊቶች ግና የራሳቸውን አሳልፈው መስጠት ለማይወዱት፣ የሌላውንም ለማይሹት ኦርቶዶክሳውያን ጠባይ የማይስማሙ፣ በቅዱስ ሲኖዶስ ከተፈቀደውና ከታወጀው የማኅበረ ቅዱሳን ዓላማና ተልእኮ እንዲኹም ከእያንዳንዱ አባላቱ አስተሳሰብ አንፃርም ቢኾን ተቀባይነት የሌላቸው ከንቱ ውንጀላዎች ተደርገው ነው የተወሰዱት፡፡
በዚኹ ዐይን፣ በዩኒቨርስቲዎች የሚነሡ ሃይማኖት ነክ ጥያቄዎች ስለምን በወጣው የአምልኮ የአለባበስና የአመጋገብ መመሪያ መሠረት እንደማይስተናገዱ ለቀረበላቸው ጥያቄ፣ ‹‹በትምህርት በተቋማቱ አካባቢ ከሚገኙ የአምልኮ ተቋማት ጋራ በመነጋገር ችግሩን ማስቀረት ያስፈልጋል፤›› በሚል የሰጡት ምላሽ አፈጻጸምም ማኅበሩ ሃይማኖቱን ያወቀ፣ በምግባሩ የተጠበቀና ሀገሩን የሚረከብ መልካም ዜጋ ለማፍራት ባደራጃቸው ግቢ ጉባኤያት አገልግሎት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እንዳይኖረው በትኩረት ሊጤን እንደሚገባው ያስጠንቅቃሉ፤ ግቢ ጉባኤያት፣ በሥነ ምግባር የታነጸ ዜጋና የቤተ ክርስቲያንን ዘርፈ ብዙ አገልግሎት የሚያግዝ የአበው ተተኪ ትውልድ ማፍሪያ እንጂ ተንኰልና ክፋት በተጠናወተው አእምሮ እንደሚባለው ‹‹የአክራሪነት/ጽንፈኝነት አስቀጣይ ኃይል መመልመያ መድረክ›› አይደሉምና፡፡
‹‹መንግሥት አክራሪዎችን ለምንድን ነው መቆጣጠር ያቃተው? ለምን ርምጃ አልወሰደባቸውም? የሃይማኖት አክራሪነትን የሚያስፋፉ ድረ ገጾችንስ ለምንድን ነው ማገድ ያልቻለው?›› ለሚለው የተሳታፊዎች ጥያቄ÷ ‹‹ወደ እያንዳንዱ ሰው መዝመት አዋጭ አይደለም፤ ዋናው የአመለካከትና የአስተሳሰብ ዝንባሌን ማስተካከል ነው፤ ሐሳብን በሐሳብ የማሸነፍ ስልት ነው የምንከተለው፤›› በማለት የሰጡትን ምላሽ በአዎንታ እንደሚቀበሉት አስተያየት ሰጭዎቹ አልሸሸጉም፡፡
ነገር ግን፣ ቅዱስ ሲኖዶሱን ሳይቀር የእግራቸው መረገጫ እስከ ማድረግና በሃይማኖት ተቋማቱ ላይ የአብዮታዊ ዴሞክራሲን የበላይነት ለማስፈን እስከ መመኘት የናረ ለከት ያጣ ርእዮታዊ እና ምናልባትም ሃይማኖታዊ ጥላቻቸውን ጭምር በመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናትና በግንባሩ በካር ካድሬዎች ፊት ለመናገር የቀለላቸው ሚ/ር ሺፈራው፣ በቃል የሚሉትን ያኽል በመረጃና በዕውቀት ላይ ለተመሠረተ ገንቢ የሐሳብ መተጋገል ብቃቱም ፍላጎቱም አላቸው ብለው አያምኑም፡፡
ከዴሞክራሲና መልካም አስተዳደር አኳያ ብሔራዊ መግባባትን ለመፍጠር በሚል ለኢንዶክትሪኔሽን የተዘጋጁት የመንግሥት ጽሑፎች ሊታረሙና በአጽንዖት ሊመረመሩ የሚገባቸውን ጉዳዮች የያዙ ቢኾንም በአጻጻፍ ደረጃ እንኳ፡-
አክራሪነትን ለመዋጋትና ከምንጩ ለማድረቅ፣ ልማታዊ ባህሎችንና ሥነ ምግባሮችን ለማጎልበት ከእምነት ድርጅቶች ጋራ በነፃነት ላይ የተመሠረተ ዴሞክራሲያዊ መስተጋብር ሊኖረን ይገባል፤ በዴሞክራሲያዊ አኳኋንና የማንንም ወገን ነፃነት በማይነካ መልኩ መመካከር መቻል አለብን፡፡
የሃይማኖት ተቋሞች ከሃይማኖት እኩልነት፣ ከሕዝቦች መፈቃቀድ፣ ከሠርቶ መክበር ጋራ የተያያዙ የሞራል ትምህርት ማስተማር ከቻሉ ከዚያ በላይ እንዲሔዱ ማድረግ ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል፤
የሚሉ የጥንቃቄ አገላለጾችን በሚያሳዩበት ኹኔታ፣ የሚኒስትር ሺፈራው ጥናት የጎደለውና እርስ በርሱ የሚጋጭ የመድረክ አያያዝ በሰፊው አማኝ ሕዝብ ዘንድ ድርጅቱን እንዳስጠቆረው፣ በራሳቸው በሚኒስትሩም ላይ ከቅርብ የሥራ ባልደረቦቻቸው ጠንካራ ጥያቄ እንዳስነሣባቸውና በበላይ አለቆቻቸው ሳይቀር ክፉኛ እንዳስገመገማቸው መረጃው እንዳላቸው የስብሰባው ምንጮች ጠቁመዋል፡፡
በታሪክ የአንድ ሃይማኖት መሠረታዊነት (hegemonic religion) በነበራቸው አገሮች የሚመሠረቱ ሴኩላር መንግሥታት ከሃይማኖት ተቋማት ጋራ ስለሚኖራቸው ግንኙነትና ስለሚከተሉት ሴኩላሪዝም “Secularism and State Policies towards Religion: The United States, France, and Turkey” በተሰኘው መጽሐፋቸው የተነተኑት የሳንዴያጎው ዩኒቨርስቲ ፕሮፌሰር አኸመት ኩሩ፣ ከቀደሙት አገዛዞች ተጠቅሟል በሚባለው ነባር ሃይማኖት ላይ ጥላቻን ለማስፈን፣ አገራዊ ሚናውን ለመቀነስ ብሎም ከሕዝቡ ሕይወት ጨርሶ ለማጥፋትና በሴኩላሪዝም የበላይነት (the dominance of assertive secularism) ለመተካት መርሖውን በመሣርያነት የሚጠቀሙ ከልኩ ያለፉ ጠርዘኛ ዓለማዊ ኃይሎች (ultra-secularist circles) አይለው እንደሚታዩ የፈረንሳይንና የቱርክን ልምዶች በመጥቀስ አስረድተዋል፡፡
ከዚኽ በመነሣት ከኢትዮጵያ ታሪክና ወቅታዊ ኹኔታ እንዲኹም ከሃይማኖትና መንግሥት መለያየት ጋራ በተገናኘ፣ በአንዳንድ ሰሞናዊ የፖሊሲና ስትራተጂ ሥልጠና መድረኮች በጥንታዊት፣ ሐዋርያዊትና ብሔራዊት ቤተ ክርስቲያናችን ላይ የሚሰነዘሩ ጽርፈቶች እምብዛም ባያስደንቁም ብዙኃኑን የሥልጠና ተሳታፊዎች ማሳዘናቸው እና በመድረኮቹ ዓላማና ግብ ላይም የብዙኃኑን ኦርቶዶክሳዊ ጥርጣሬ ማስነሣታቸው አልቀረም፡፡
የጽርፈቶቹ መግፍኤ፣ ብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ በመጽሐፋቸው ስለ ቤተ ክርስቲያን የአስተዳደር ሥሪት በውል እንዳስቀመጡት÷ ስሙ እንጂ ጥቅሙ የሌላ በነበረውና ለሕዝቡም ግልጥ ባልተደረገው ‘ሲሶ መንግሥት አላት’ አነጋገር ቤተ ክርስቲያናችን የንግድ ምልክት ኾና ለዘመናት ስትገፋ የኖረችበት ሥሪት አገሪቱንም ቤተ ክርስቲያኒቱንም የጎዳበትን አሠራር በውል አለመረዳት ብቻ አይደለም፡፡ ቤተ ክርስቲያናችን በርስተ ጉልት የአድባራት አስተዳደር ካህናቷ ቶፋ በሚል ስመ ጽዕለት የነገሥታቱና የመሳፍንቱ ድርጎኛ ኾነው የአገልግሎታቸውን ዋጋ ያላገኙበት መኾኑን ያለመገንዘብ ብቻም አይደለም፡፡ በስመ ሴኩላሪዝም በአይዲዮሎጂ ላይ የተመረኮዘ ቤተ ክርስቲያናችንን የማጥላላትና ከሕዝቡ ነጥሎ የማዳከም ዝንባሌና የተግባር ውጣኔ እንጂ!
ጊዜ ተገኘ ተብሎ፣ ቤተ ክርስቲያናችን ከእርሷ በኋላ ለመጡ እምነቶች በሰላም አብሮ መኖር አንዳችም ሚና እንደሌላት ያኽል ‹‹መውጫ መግቢያ እንዳሳጣቻቸው››፤ አእላፍ ቅዱሳኗ በአራቱም የአገሪቱ ማእዝናት በሐዋርያዊ ትጋት አስተምረው ክርስትናን እንዳላስፋፉ ኹሉ ኦርቶዶክሳዊነት ‹‹በመንግሥት ሥልጣን ተደግፎ በሌሎች እምነቶች ላይ የተጫነ›› እንደኾነ፤ ከሐዋርያት ዘመን አንሥቶ የሚቆጠረው ታሪኳ ‹‹ረዥም ነው›› ማለታችንም ዕብለት እና የአክራሪነት/ጽንፈኝነት ዝንባሌ እንደኾነ፤ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ያበረከተቻቸውን የሥልጣኔ ስጦታዎች ሳይጨምር ትውልዱ ጀግንነትን፤ አገር ወዳድነትን፤ ለታሪክ፣ ለባህልና ለሃይማኖት ተቆርቋሪነትን ይዞ እንዲያድግ ማስተማሯንና ማበረታታቷን ከትምክህት ርእዮትና በዚኹ ርእዮት ላይ ይመሠረታል ከሚባለው አሸባሪነት ጋራ በማጃመል ከአገዛዞቹ ስሕተት ጋራ ተደርባና ተዳብላ እንደምትታይ፤…አፍ እንዳመጣ መለፈፍ በርግጥም በስመ ሴኩላሪዝም በአይዲዮሎጂ ላይ የተመረኮዘ የማጥላላትና ከሕዝቡ ነጥሎ የማዳከም ዝንባሌና የተግባር ውጣኔ እንጂ ሌላ ሊኾን አይችልም! ጥቂት በማይባሉ ወገኖች አረዳድም ዝንባሌውና የተግባር ውጣኔው መንግሥታዊ ሥልጣንን ተጥቅሞ ፕሮቴስታንታዊነትን በማንገሥ የራስን እምነት የበላይነት የማስፈን አካሔድ እንደኾነ በስፋት ከታመነበት ውሎ ያደረ ጉዳይ ኾኗል!!
yemeles-tirufatoch-on-dr-shiferaw-hubris02ሚኒስትር ሺፈራው፣ ‹‹በሃይማኖት ሽፋን የሚፈጸሙ ወንጀሎችን ለመቆጣጠር›› በሚል በሃይማኖት ተቋማቱ ላይ በምዝገባ መመሪያ በተደገፈ ጥብቅ ቁጥጥር ርእዮተ ዓለማዊ የበላይነትን ማስፈን የሚኒስቴራቸው ቁልፍ ሥራ እንደሚኾን፣ በከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናትና የግንባሩ በካር ካድሬዎች ፊት እንደተናገሩ የቀድሞው ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ኤርሚያስ ለገሰ በቅርቡ ባወጡት መጽሐፋቸው ያሰፈሩት ርግጥ ከኾነም መግፍኤው ከዚኽ ተለይቶ የሚታይ አይኾንም፡፡
ደጉ ነገር፣ የቤተ ክርስቲያናችን ከፍተኛ አመራር የቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ በጥቅምት ፳፩ ቀን ፳፻፮ ዓ.ም. ውሳኔው፣ በእነሚኒስትር ሺፈራው ሥልጠና ከትምክህት ርእዮትና ከአገዛዞች ስሕተት ጋራ ተዳብለን የተፈረጅንበት÷ የታሪካዊነታችንና የቀዳሚነታችን ጥሬ ሐቅ ኹሉም ሰው ሊጽፍበት የሚገባ እንደኾነ፤ ይኽን በመፃረር የሚነገረውና የሚጻፈው ኹሉ ደግሞ ‹‹እውነት ያልኾነና አስመሳይነት እንደኾነ›› በግልጽ ማስቀመጡ ነው፡፡ ይህም ብቻ አይደለም፤ እውነት ያልኾነው፣ በማስመሰል የሚነገረውና የሚጻፈው ታርሞና ተስተካክሎ እውነተኛውና ትክክለኛው ለሕዝብ፣ ለትውልደ ትውልድ መተላለፍ እንደሚገባው ምልዓተ ጉባኤው ጽኑ አቋም መያዙ ነው፡፡ ይህም እንዲፈጸም የሊቃውንት ጉባኤ፣ ስለ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊነትና ታሪካዊነት በጽሑፍ አብራርቶ፣ አስፍቶና አጉልቶ እንዲያቀርብ ቀን ቆርጦ መመሪያ መስጠቱ ነው፡፡ የአፈጻጸሙን ነገር አደራ እንጂ!
ከአጠቃላይ ሕዝቡ ከ97 በመቶ ያላነሰው የአንዱ ወይም የሌላው እምነት ተከታይ በኾነባት አገራችን ከሃይማኖትና ሃይማኖተኝነት ጋራ የሚጫረቱ የሴኩላሪዝም ፈርጆች በጤናማ መርሖው ላይ የሰፊውን አማኝ ግንዛቤ በማዛባት ፍጥጫን እንዳያስከትሉ ጥንቃቄ እንደሚያሻው አስተያየት ሰጭዎቹ ያሳስባሉ፡፡
መንግሥትና ሃይማኖት የተለያዩ እንደኾኑ የተደነገገበት ሕገ መንግሥታዊ አንቀጽ÷ አንዳቸው ከሌላቸው አሉታዊ ተጽዕኖ ተጠብቀው በየራሳቸው የሚጠናከሩበትንና እንዳስፈላጊነቱም የሚተባበሩበትን (the government and religion should not unduly influence each other) እንጂ ሃይማኖትና ሃይማኖተኝነት ከግለሰቡና ከሕዝቡ ሕይወት ጨርሶ የሚጠፋበት የሴኩላር አክራሪነት (secularist fundamentalism) አልያም መርሖውን መሣርያ አድርጎ ጥንታዊውን ሃይማኖትና ተቋማቱን በማዳከም ‹‹ሌላ ገጽታ ያለው የተዛባ የሃይማኖቶች ግንኙነት መፍጠር›› የሚደገፍበት እንዳልኾነ ይታመናል፡፡
በዚኽ ረገድ ከአጠቃላይ ሕዝባቸው የኖሩ ሃይማኖት ተከል – የማንነት ዕሴቶች ጋራ ያልተገናዘበ፣ ግልጽነት የጎደለው ኢ-ፍትሐዊና የማሰነ (unjust and corrupt) የሴኩላሪዝም መርሖ ማራመዳቸው ከስማዊ ልማትና የይስሙላ የሰላም ኹኔታቸው ጋራ ተደማምሮ በእርስ በርስ ግጭትና እምነት ወለድ ሽብር ዋጋ እየከፈሉ ካሉት እንደ ናይጄሪያና ሕንድ ካሉ አገሮች ትምህርት መውሰድ ይገባል፡፡
በፈረንሳይ ነበር-ካቶሊካዊነት እና በቱርክ ነበር-እስላማዊነት ላይ የገነገነው ሴኩላሪዝም (assertive secularist policies) በድጋፍና ተቃውሞ ባስከተለው ፖሊቲካዊና ማኅበራዊ ባላንጣነት ሳቢያ አገሮቹ ከኖሩባቸው ዕሴቶች ጋራ ተራርቆ ሊራመድ ወደሚችለው መርሖ (passive secularism) የመሸጋገር ርምጃዎች እያሳዩ እንደኾነ የሳንዴያጎው ዩኒቨርስቲ ምሁር ይገልጻሉ፡፡ አዎ! በሴኩላሪዝሙ ሃይማኖትና መንግሥት ተነጣጥለዋል፡፡ መንግሥት በሃይማኖት ጉዳይ ጣልቃ አይገባም፡፡ ሃይማኖትም በመንግሥት አስተዳደር ጉዳይ እጁን አያስገባም፡፡ እዚኽ ላይ ግልጽና የሠመረ ምላሽ የሚሻው ጥያቄ ግን መለያየቱና መነጣጠሉ እንዴትና በምን ደረጃ (the levels of the exclusion) ይኹን ነው፤ ይላሉ ምሁሩ፡፡
ሴኩላር ነው የሚባለው የአገራችን ሕገ መንግሥት ከሃይማኖት ጋራ ለተገናኙ ጉዳዮች የያዛቸው መሠረታዊ መርሖዎች÷ የእምነት ነፃነት እና እኩልነት ሕገ መንግሥታዊ ዋስትና እንዳገኘ እንዲኹም መንግሥትና ሃይማኖት የተለያዩ መኾናቸውን የሚደነግጉ ናቸው፡፡
ዜጎች የእምነት ነፃነት ተጎናጽፈዋል ሲባል የሚያምኑበትን ነገር በግልና በቡድን የመግለጽ፣ የማስተማርና የመተግበር መብቶችን ያካትታል፤ የአምልኮአቸውን አስተምህሮና አተገባበር ተቋማዊ መዋቅር በመዘርጋት የማደራጀት፣ የማስተዳደርና የማስፋፋት መብታቸው የተረጋገጠ ነው፤ የሕዝብ ደኅንነትና ሰላም፣ ጤናንና ትምህርት፣ የሞራል ኹኔታ፣ የሌሎችን መሠረታዊ መብቶችና ነፃነቶች የማይጋፉና የማይጎዱ እስከኾኑ ድረስ በኃይልና በሌላ መልኩ ሊገደብ አይችልም፡፡
ከዚኽ አኳያ ቤተ ክርስቲያናችን ሐዋርያዊ ተልእኮዋን ለማጠናከርና አስተምህሮዋን ለትውልድ ለማስተላለፍ የምእመኗን አቅም በማስተባበር ባቋቋመቻቸው የቴዎሎጂ ኮሌጆች ገብተው እንጀራዋን እየበሉ የሌላ እምነትና ባህል ለማስረግ ሲሞክሩ በማስረጃ በተረጋገጠባቸው ላይ ርምጃ እንዳትወስድ ጸጥታዊ ጫና ለመፍጠር፣ ከዚኽም አልፎ መምህራኑን ‹‹መናፍቅ አትበሉ፤ መናፍቃን እያላችኹ አታስተምሩ፤ አክራሪነትና ኋላቀርነት ነው›› ብሎ መመሪያ ለማውረድ የሚሞክሩ ግለሰብ ባለሥልጣናት በሕገ መንግሥታዊ መርሖው መሠረት በሕግ የሚያስጠይቅ የጣልቃ ገብነት ተግባር እየፈጸሙ መኾኑ ሊስተዋል ያስፈልጋል፡፡ በኮሌጆቻችን ለሐዋርያዊ ተልእኳችን የምንፈልጋቸውን ምሁራን በኦርቶዶክሳዊ አስተምህሯችን ብቻ የማሠልጠንና የአፈጻጸሙን አግባብነት የመቆጣጠር መብቱ የእኛው ነውና፡፡
ሃይማኖት በመንግሥት ጉዳይ ጣልቃ መግባቱ እምነቶችን የበላይና የበታች በማድረግ የዴሞክራሲን መሠረት መናድና ደብዛውን ማጥፋት እንደኾነ ከተገለጸ፣ በተመሳሳይ አኳኋን በአንዳንድ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማትም ተማሪው – ምእመን በግሉ በሚፈጽመው ሥርዐተ እምነት ውስጥ ጥቂት ሓላፊዎች በራሳቸው አካሔድ ጣልቃ ሲገቡ የሚወስኑበት ኹኔታ፣ ከተማሪው – ምእመን ሃይማኖታዊ መርሕ ጋራ የሚጋጭና የአንዱ ሃይማኖታዊ ትምህርትና ሥርዐት በሌላው ጫናው ውስጥ እንዲወድቅ የሚፈቅድ በመኾኑ የእምነት ነፃነታችን የሚሸራረፍበት አሠራር አስቸኳይ እርማት ሊደረግበት ይገባል፡፡
በተከታታይ ዘገባዎች እንደታየው፣ በጅማ ዩኒቨርስቲ አራቱም ካምፓሶች ባለፉት ሦስት ዓመታት በአጽዋማት ወቅት የምግብ ቤት አገልግሎቱ በሙስሊም እና በኦርቶዶክሳውያን ተማሪዎች መካከል የመስተንግዶ ልዩነት የሚታይበት መንሥኤ ምንድን ነው? ቤተ ክርስቲያናችን፣ ምእመናን ኹሉ ሰባት የዐዋጅ አጽዋማትን እንዲጾሙ ባዘዘችበት ኹኔታ ‹‹ኹለት አጽዋማትን ብቻ ነው የምናጾማችኹ፤ ሌላውን የማጾም ግዴታ የለብንም፤ የሐዋርያት ጾም የሚባል የምናውቀው የለም፤›› የሚለው የተማሪዎች ዲኑ ውሳኔ በየትኛው አሠራር የተደገፈ ይኾን? ኦርቶዶክሳውያን ተማሪዎች የተመደበላቸውን በጀት በነፍስ ወከፍ ተጠቅመው ሥርዐተ አጽዋምን በየራሳቸው ማለትም በግላቸው ቢፈጽሙ በመንግሥት ጽሑፎች ከተገለጹልን የሴኩላሪዝም መርሖዎች የትኛውን ይጥሱ ይኾን?
የመንግሥትና የሕዝብ የትምህርት ተቋማት ከሃይማኖታዊ ትምህርትና ሥርዐት ተጽዕኖ ነፃ መኾናቸውን ለማረጋገጥ፣ አክራሪነትንና ጽንፈኝነትን የማስፋፋት ዕድል ለመገደብ በሚል የተቀመጠው ክልከላ በጥቅሉ የሚለው፣ ‹‹በትምህርት ተቋማት ውስጥ በቡድን መጸለይ፣ በቡድን መስበክ፣ በቡድን መዘመር፣ በቡድን መስገድ፣ በሃይማኖት አለባበስ ሽፋን ማንነትን ለመለየት የማያስችል አለባበስ የተከለከለ ነው፤›› ኾኖ ሳለ የዩኒቨርስቲው የተማሪዎች ዲን ኦርቶዶክሳውያን ተማሪዎችን ለይተው ከትምህርት ገበታቸው እስከማሳገድ ድረስ የሚበድሉበት ‹የሴኔት ሕግና ፕሪንስፕል› ምን ይኾን? የጅማ ዩኒቨርስቲው አድልዎ ዐደባባይ መውጣቱን ተከትሎ በሌሎቹ ተቋማትም በኦርቶዶክሳውያንና በሥርዐተ እምነታቸው ላይ ያነጣጠሩ የሃይማኖታዊ መልካም አስተዳደር በደሎች እየተፈጸሙ ስለመኾኑ የሚያመላክቱ መረጃዎችና ሪፖርቶች እየወጡ ነው፡፡
የሴኩላሪዝማችን መርሖ÷ ‹‹የአስተሳሰብ ግልጽነትና የአፈጻጸም ወጥነት የጎደለው (vacuous secularism) ነው፤›› በሚል የሚተቸውና በሰበቡም አንዳንድ ባለሥልጣናት በጥንታዊት፣ ብሔራዊትና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያናችን ላይ ርእዮታዊና ሃይማኖታዊ ጥላቻቸውን ለማስፋፋት፣ በፖሊሲዎችና በመዋቅራዊ አሠራሮች ተቋሞቿንና የተከታዮቿን ሃይማኖተኝነት ለማዳከምና ከተከታዮቿ ለመነጠል በመሣርያነት ይጠቀሙበታል፤ የምንለው እንዲኽ ባሉትና በመሰሏቸው ማሳያዎች አስረጅነት እንደኾነ ቢታወቅ መልካም ነው፡፡
ማዕተብ ከክርስቲያንነት መለዮነቱ (በአእምሮ ወንድማገኘኹ “The Ethiopian Orthodox Church” መጽሐፍ አገላለጽ ‘’badge of Christianity’’) አልፎ ማንነት እና ባህል እንደኾነ የሚኒስትር ሺፈራውን ‹‹ማተቡም ቢኾን የጊዜ ጉዳይ ነው፤ መውለቁ አይቀርም›› ማሳሰቢያን ተቃውመው አስተያየት የሰጡ የሥልጠናው ተሳታፊ ገልጸዋል፡፡
ማዕተብ ባህል ኾነ ሲባል በአባባል፣ በአነጋገር፣ በልማድ፣ በሕግ፣ በሥርዐት የእምነትና ክሕደት፣ የፍርድና ውሳኔ መግለጫነቱን ያሳያል፡፡ ማተበ ቢስ ማለት ማተቡን የማያስር ብቻ ሳይኾን ማተብ እያለው ሕገ ወጥ ሥራ የሚሠራ ሰው ማለት ነው፡፡ ማተብ የለሽ በአንገቱ ክር የሌለ፣ በሓላፊነቱ ያልታመነ ሰው ነው፡፡ ማተቡ ተያዘ ማለት የማይገባ ሥራ ስለሠራ ከክርስቲያን ተለየ ማለት ነው፡፡ ማተቡን በጠሰ ማለትም ክርስትናው ካደ ማለት ነው፡፡
በዚኽ ደረጃ ከእምነታችንና ማንነታችን ጋራ የተዋሐደ ይትበሃላችንን በመፃጉዕ አስተሳሰብና ተግባር ለማክሰም ከመጣጣር ይልቅ ሴኩላሪዝማችንን ቢያውደውኮ መርሖውን የፖሊቲካዊና ማኅበራዊ ባላንጣነት መንሥኤ ሳይኾን ሙሉዓ ዕሴት (value-laden) የኾነ የሰላምና የብሩህ ተስፋ ምንጭ ያደርገዋል፤ ሃይማኖት እና አዎንታዊው ሴኩላሪዝም ለሚጋሯቸው የነገረ ሰብእ እና ሞራላዊ ዕሴቶች ማበብም (development of humanistic and moral values) የበኩሉን ሚና ይጫወታል፡፡ ልማታዊነት የምንለው የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዕድገትስ ቢኾን በሃይማኖተኝነትና ሞራላዊ ሥሡነት ካልታረቀ መጨረሻው ምን እንደሚኾን ከኹላችን የተሰወረ ነውን?