Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እንደውም አዲስ ጥፋትን እና ቅጣትን ወይም ተጨማሪ ቅጣትን በመመሪያ የመደንገግ አሰራር ሙሉ ለሙሉ ሊቀር ይገባል፡፡ አንዳንድ መስሪያ ቤቶች ለሚሰበስቧቸው ክፍያዎች የሕግ መሠረቱ የሚጣለውና የክፍያው መጠን የሚወሰነው በአዋጅና ደንብ ነው፡፡ በመመሪያ የመሰበስቧቸውን የተለያዩ ክፍያዎች አይወስንም፡፡ ለክፍያ ይህ ከሆነ ለምን ለጥፋትና ቅጣት ተመሳሳይ አሰራር አንከተልም፡፡ ዋጋን መንግሥት አንጻራዊና ማዕከላዊ በሆነ መንገድ ካልወሰነ/ካልተመነ የዋጋ ግሽበትን እና ኢፍትሐዊ ውጤትን ሊያመጣ ይችላል፡፡ እንዲሁም ቅጣትን እና ጥፋትን ማእከላዊና አንጻራዊ በሆነ መንገድ ካልወሰነ፤ የቅጣትና የጥፋት ግሽበትን እንዲሁም ኢፍትሐዊ አሰራርን ያመጣል፡፡
የፌዴራል መንግሥቱ ሃላፊነቱን ለመወጣት ከሚጠቀምባቸው መሳሪያዎች አንዱ ቅጣት ነው፡፡ ቅጣት አላቂና ውድ ከመሆኑ የተነሳ እና በአግባቡ ካልተጠቀምንበት ከሚያመጣው አሉታዊ ተጽአኖ አንጻር አጠቃቀሙን ማእከላዊ በሆነ መንገድ በጥንቃቄ መምራት ያስፈልጋል፡፡ ይህን በቶሎ ካልተደረገ ግን፤ለተለያዩ ጥፋቶች የሚጣሉት ቅጣቶች አንጻራዊ በሆነ መልኩ ባለመደልደሉ የተለሳ፤ መንግስት ሊዋጋቸው የሚፈልጋቸው ተግባራት ሊራቡና ከቁጥጥር ውጭ ሊሆን ይችላሉ፡፡ አንዱ የሰራውን ሌላኛው ይንደዋል፡፡ የቅጣት አሰራር የሚስከትለውን ወጪ መቆጣጠር አይቻልም፡፡ የሚያስቀጡ ድርጊቶች ከመብዛታቸውና ቅጣት ከመብዛቱ የተነሳ፤ ዜጎች ለቅጣትና ለመንግስት ያላቸው ከበሬታና ፍርሃት ይቀንሳል፤ ተቃውሞና ንቀትን ያስፋፋል፡፡ የተለያዩ መንግስታዊ ድርጅቶች የሚያከናውኗቸውን የኮሚኒኬሽን ስራዎች፤ የግዢና ሽያጭ ስራዎች፤ የመንግስ ሰራተኞች የቅጥርና ሌሎች ጉዳዮች ማእከላዊ በሆነ ፓሊሲና ማዘዣ ጣቢያ መምራት ካስፈለገ፤ የቅጣት አጠቃቀምን ማእከላዊ በሆነ ፓሊሲና ማዘዣ ጣቢያ መምራት የበለጠ ያስፈልጋል፡፡
የፓናሶኒክ ብየዳ ሮቦት የጋዝ ታንክ መገጣጠሚያ መስመር የጋዝ ታንኳ ሂሊየም ፍሳሽ ማፈላለጊያ ስርዓት የምርት አጠቃላይ እይታ GRM6 (XGN-) -12 ሙሉ ቁጥጥርን ፣ ጥበቃን ፣ መለካት ፣ መከታተል ፣ መግባባት ፣ ወዘተ ተግባሮችን መገንዘብ የሚችል ሙሉ በሙሉ የተከለለ የታመቀ ማብሪያ / ማጥፊያ ፣ አነስተኛ የማከፋፈያ ተቋም ቦታ እና ከፍተኛ አስተማማኝነት የሚያስፈልጋቸው ቦታዎች እና በአንጻራዊ ሁኔታ አስቸጋሪ የተፈጥሮ አካባቢ እና እንደ መሬት ውስጥ ያሉ ፣ ከፍተኛ ...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ያች ደጓ እናቴ ''እንዴት ቢመሽባት ካገር ኮበለለች....'' የሜሮን ጌትነት አዲስ ግጥም
ኣመሪካን ሃገራት ምዕራብን ኣብ ልዕሊ ሓያሎ ሃገራት ዝገብርኦ ዘለዋ ጸቕጢ፣ ቻይና ኣብ ባይቲ ጸጥታ ብዘለዋ ቀዋሚ መንበር ተቓውሞታት ተስምዕ ከምዘላ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ኣምባሳደር ቻይና ኣብ ሕቡራት ሃገራት፣ ዛንግ ዡን፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣመሪካን ሃገራት ምዕራብን፣ ኤርትራን ንእትርከበን 26 ሃገራት ዘውርዳለን ዘለዋ ጸቕጢ ከምዝኾነነ እቲ ማዕከናት ዜና ጠቒሰን።
ገለ ካብተን ቻይና፣ ብኣመሪካን ሃገራት ምዕራብን ጸቕጢ ይበጽሐን ኣሎ ዝበለተን 26 ሃገራት፣- ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኢራን፣ ሶርያ፣ ቬኔዙዌላ፣ ሰሜን ኮርያን ካልኦትን ይርከብአን።
ቻይና እዘን ሃገራት ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለም ጸቕጢ ይበጽሐ ምህላዋ እኳ እንተመልከተት፣ ዝፍጸም ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ከተተኩረሉ ኣይመረጸንትን።
እዚ ድማ ቻይና፣ ዝያዳ’ቲ ኣብዘን ሃገራት ዘሎ ምልካዊ ስርዓታትን ዝፍጸም ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ናይ ወፍሪን ንግድን ጥመትኣ ጥራይ ከምዘገድሳ ሓያሎ ተንተንቲ ብወገኖም ይንወቑ።
በቤት ኪንግ ፕሪምየር ሊጉ ሰበታ ከተማ በስኳዱ ከያዛቸው ወጣት ተጨዋቾቾ መካከል አንዱ የሆነው እና ለክለቡም ጥሩ ሲንቀሳቀስ የተመለከትነው ፉዐድ ፈረጃ ከሀትሪክ ስፖርት ድረ-ገፅ ጋር አጠር ያለ ቆይታን አድርጓል።
ገና ታዳጊ ሆኜም ነበር ክለቡን የተቀላቀልኩት። በ2008 ላይም የተስፋው ቡድን ተጨዋች ነበርኩ። በዚህ ቡድን ቆይታዬም ቅዱስ ጊዮርጊስን በማሸነፍ ድልን ልቀዳጅም ችያለው። ከ2009 ጀምሮም እስከ አምና ድረስ የዋናው ቡድን ተጨዋች ሆኜ ቆይቻለው”።
“የእግር ኳስን ከልጅነቴ እድሜዬ ጀምሮ ስጫወት አድንቄያቸው ያደግኩት ተጨዋቾች ብዙ ቢኖሩም እንደ አዲስ ህንፃ የሚሆንብኝ ተጨዋች ግን ማንም የለም። ወላጅ አባቴም ነበር ያኔ በአዳማው የአበበ ቢቂላ ስታድየም ኳስን እንድመለከት ይዞኝ በሚገባ ሰዓት ላይም በዚህ ተጨዋች ችሎታ ተማርኬ ተምሳሌቴ ላደርገው የቻልኩት”።
“ባለፉት ሁለት ጨዋታዎች ለቡድኔ በጉዳት ባልጫወትም ዘንድሮ በጥሩ ብቃቴ ላይ ነው የምገኘው። ገና ወጣት ተጨዋች ነኝ። ይሄንን ጥሩ እና አበረታች የሚባለውን ችሎታዬንም ከዚህ በበለጠም ደረጃ ላይ ለማስቀጠል አሁንም እየተዘጋጀው ነው”።
“ውድድሩን ስንጀምር በኳሱ ደረጃ ጥሩ ስንንቀሳቀስ ነበር። ጥሩም የተጨዋቾች ስብስብም ነው ያለን። በፋሲሊቲ ደረጃ ሲኬድ ግን የአንድ አንድ ነገሮች አለመሟላት በውጤት ረገድ የምንፈልገውን ያህል እንዳናመጣ ነው ያደረገን። የሁለተኛው ዙር ላይ ግን ቡድናችን ሌሎች ያሉበትንም ክፍተቶች ቀርፎ ውጤታማነቱን እንደሚያሳይ እርግጠኛ ነኝ”።
“በዚህ ዙሪያ ከምጠቅሰው ውስጥ የአሰልጣኙን የኳስ ፍልስፍና በፍጥነት ካለመተግበር ጋር ተያይዞ በራሳችን ላይ አደጋ እንዲፈጠር ያደረግንበትና በአንድ አንድ ጨዋታዎች ላይ ደግሞ የዳኞችም ችግሮች ስለነበሩ እነዚህ ሊጎዱን ችለዋል። ከዚህ በኋላ ግን አሰልጣኛችን የሚሰጠንን እያንዳንዱን መመሪያ እና ትህዛዝ ወደ ተግባር በመቀየር ወደ ጥሩነታችን የምንመለስ ይሆናል”።
1ኛ/ የዚህ ሰቆቃ ከፊል የሚሆነውን ክፍል ከአመት በፊት መሰለኝ እንዲሁ ለፖለቲካ ፍጆታ በመንግስት ሚዲያ ቀርቦ ተመልክቼዋለሁ። ያኔም የተሰማኝን ጥልቅ ቅሬታ ጽፌያለሁ።
2ኛ/ ይህ ሰቆቃ በቴሌቭዥን ከተላለፈ በኋላ ግን የሰቆቃውን ሰለቦች ዞር ብሎ ያያቸው አካል እንደሌለ አውቃለሁ። እንደውም አንዳንዶቹ አስቸኳይ የአካል እና የአዕምሮ ህክምና ያስፈልጋቸው ስለነበር ለነፍሳቸው ያደሩ ኢትዮጵያውያን በሶሻል ሚዲያ ባሰባሰቡት ገንዘብ መጠነኛ ድጋፍ ሊያገኙ ችለዋል። ብዙዎች ግን እስከ ዛሬ ድረስ አስተዋሽ አጥተው እየማቀቁ ይገኛሉ፣
እነዚህ የኢህአዴግ አስነዋሪ ተግባር እና የሰቆቃ ሰለባዎች ፍትህን ይሻሉ፣ ህክምና ይፈልጋሉ፣ ለጉዳታቸውም ካሳን ይሻሉ። ለዚህም ነው ደጋግመን ፍትህን ያማከለ እና እውነት ላይ የተመሰረት የእረቅ ሂደት – Accountability, truth and reconciliation ይች አገር ያስፈልጋታል እያልን የምንጮኸው።
ኢትዮጵያ እውነተኛ የሽግግር ጊዜ ፍትህ (transitional justice) እና የእርቅ ሂደት (reconcilation) ትፈልጋለች። እስከዛው በግፋአን ስቃይ እና እንባ መቆመሩ ቢበቃ ጥሩ ነው።
ኣብ ዝተፈላለያ መድረካት ዝተፈላለዩ ባህላዊ መሳርሒ ሙዚቃ ትሓንጊጣ፡ባህላዊ ኣልባሳት ለቢሳ፣ እትርአ ጉጅለ ባህሊ እያ።ኩሎም መድረካት ባህላዊ ትሕዝቶ ተላቢሶም ደሚቆም ክሓልፉ ትገበር።
6.5 / ነጭ 7 / ነጭ 7.5 / ነጭ 8 / ነጭ 8.5 / ነጭ 9 / ነጭ 6.5 / ጥቁር 7 / ጥቁር 7.5 / ጥቁር 8 / ጥቁር 8.5 / ጥቁር 9 / ጥቁር 6.5 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 7 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 7.5 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 8 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 8.5 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 9 / የጦር ሰራዊት አረንጓዴ 6.5 / ካኪ 7 / ካኪ 7.5 / ካኪ 8 / ካኪ 8.5 / ካኪ 9 / ካኪ 6.5 / ግራጫ 7 / ግራጫ 7.5 / ግራጫ 8 / ግራጫ 8.5 / ግራጫ 9 / ግራጫ
አንጋፋው አርቲስት ሰይፈ አርአያ በአላቲኖስ የፊልም ሰሪዎች ማህበር በመገኘት ለወጣት የፊልም ባለሙያዎች ልምዱን አጋራ፡፡ ከትናንት ወዲያ ምሽት ፒያሳ በሚገኘው ፑሽኪን አዳራሽ ልምዱን ያጋራው ሰይፈ፤ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ትያትር ነባር አርቲስት ሲሆን በቅርቡ አርቲስቱ የተሸለመበት “እቴጌ ቁጥር 2” ፊልም አዘጋጆች እና አላቲኖስ…
ማስተር የሥነ ጥበብና ሙያ ማሰልጠኛ 350 ተማሪዎችን ያስመርቃል፡፡ በነገው ዕለት በ2፡30 በአክሱም ሆቴል በሚከናወነው ምርቃት በዝቅተኛ በጀት በተማሪዎቹ የተሰሩ አምስት በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ ያተኮሩ አጫጭር ፊልሞች ለእይታ ይበቃሉ፡፡
የዶ/ር ሰለሞን ይርጋ “ሕልውና” መፅሐፍ በሚዩዚክ ሜይዴይ ኢትዮጵያ የመፃህፍት ንባብና የውይይት ክበብ ለውይይት ይቀርባል፡፡ ነገ ከቀኑ 8 ሰዓት እስከ 11 ሰአት በአምስት ኪሎው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቤተመዘክር አዳራሽ የሚደረገውን ውይይት ደራሲና መምህር አቶ አስቻለው ከበደ የመነጋገርያ ሀሳብ በማንሳት ይመሩታል፡፡
ለአራት ቀናት የሚቆይ የኮንስትራክሽን እና አርኪቴክቸር አውደ ርእይ በመጪው ሐሙስ በኤግዚቢሽን ማዕከል ይከፈታል፡፡ የአውደ ርእዩ አዘጋጅ ስፔሲፋይ ካምፓኒ እንዳለው፤ በአውደ ርእዩ የውጭ ሀገር እና የሀገር ውስጥ የኮንስትራክሽን እቃዎች የሚቀርቡ ሲሆን በኢትዮጵያ አርኪቴክቸር ዙርያ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሕንፃ ኮሌጅ እና ከኢትዮጵያ…
ሃያ ሰባት የኢትዮጵያ የሙዚቃ ቡድኖች እና ሌሎች የሀገር ውስጥና የውጭ ሀገር ባለሙያዎች የሚሳተፉበት አኬሽያ የጃዝና የዓለምአቀፍ ሙዚቃ ፌስቲቫል ተጀመረ፡፡ ዝግጅቱ ትናንትና ከትናንት ወዲያ በጃዝ አምባ እና በፈንድቃ የተጀመረ ሲሆን ዛሬ በትሮፒካል ጋርደን ይጀመራል፡፡ አሜሪካ፣ ስፔን፣ ኔዘርላንድ፣ ሊቷንያ እና ሌሎች ሀገሮች…
በቦክስ ሳምንታዊ የገቢ ደረጃ ሰሞኑን አንደኛ ደረጃ የያዘው ሊያም ኔሰን በመሪ ተዋናይነት የተሳተፈበት “ዘ ግሬይ” ሲሆን በሰሜን አሜሪካ 24.7 ሚሊዮን ዶላር አስገኝቷል፡፡ ፊልሙ ሰው ከተፈጥሮ ጋር የሚያደርገውን ትንቅንቅ የሚተርክ ፊልም ነው፡፡ በሳምንቱ መጨረሻ ላይ 12 አዳዲስ ፊልሞች ለእይታ የበቁ ሲሆን…
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED high bay 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED high bay 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED high bay 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED high bay 50W በውሃ የማይተጣጠፍ IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ባይቶ ፀጥታ ነቲ አኼባ ዘካየዶ መንግስቲ ኤርትራ ብዘቅረቦ ሕቶ መሰረት ምኻኑ ኣብቲ አኼባ ዝተረኸቡ አቶ የማነ ገብረአብ ሓላፊ ፖሎቲካዊ ጉዳያት መንግስቲ ኤርትራ ገሊፆም።
አቶ የማነ ገብረአብ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ኤርትራ ብዛዕባ ጉዳያን ዞባ ቀርኒ አፍሪቃ ዘለዋ አረአእያን ብዝምልከት ንአባላት ባይቶ ፀጥታ ንኽትገልፅ ብዘቅረበቶ ሕቶ መሰረት'ቲ አኼባ ምክያዱ ገሊፆም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብወገኑ፡ እቶም ሰባት ገበነኛታት ተባሂሎም ዘለዉ ብናይ ሓሶት ጠቐነ`ዩ ይብል። መሰል ሓሳብካ ምግላጽ ንምዕፋን ዝጥቀመሉ ዘሎ ስልቲ`ውን ይብል።
አዲስ አበባ፣ ጥር 17፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) አሜሪካየኢትዮጵያ የምጣኔ ሃብታዊ እድገት እድሎች እንዲስፋፉ በተለይም አርሶ አደሮች ምርትና ምርታማነትን እንዲያጎለብቱ ድጋፍ ማድረጓን ተሰናባቹ በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር...
ዶብ ሰጊረን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ መሬት ሱዳን፣ ካብኡ ብምቕጻል ብመንገዲ ሓጀር ናብ ከተማ ካርቱም ዘምርሓ ናይ ዘለዋ ትሕቲ ዕድመ ኤርትራውያን ደቅ-ኣንስትዮ ቊጽሪ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይዛይድ ብምህላዉ ፥ ብኡ መንጽር እተን ስደተኛታት ዝሓልፍኦ ዘለዋ መሰናኽልን እቲ መሰናኽል ዝወልዶ ጸገማትን እንዳዓበየ ይመጽእ ከምዘሎ ተፈሊጡ። ኣብዚ ግዜ`ዚ ሓያሎ ትሕቲ-ዕድመ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ስደተኛታት ምስ ዕድሜኤን ዘይከይድ ኣብ ኣዝዩ ኣህላኺ ስራሕ ተዋፊረን ኣለዋ ። እዘን ንኣዝዩ ሓደጋኛ ግዑዞ ዛዚመን ናብ ካርቱም ዝኣትዋ ዘለዋ ትሕቲ ዕድሜ ፥ ናብራ ምስ ከበደን ውን ምስ ገለ መዛኑኤን ዘይኮኑን ኣብ ሓደገኛ ስራሕ ተዋፊሮም ዘለዉን ሰብ ንዋት ዘይወግዓዊ ሓዳር መስሪተን መጻኢኤን የጸልምታ ኣለዋ ። መንእሰይ ሰላማዊት ሓንቲ ካብኣተን እያ።
ኣነን ሰላምን ኣብ ሓደ ትካል ናይ ጥዕና ኢና ተራኺብና ። ኣብ ጎነይ ኮፍ ኢላ ገፊሕ ጸሊም ዕባያ ተኸዲና እንቃዓ ተስተንፍስህ ጸኒሓ ድማ ርእሳ ትሕዝ ። ኣብ ማእከል ጥዕና መጺኻ ትጽበዮ ንቡር ገጸ ባህርያት ምስ ምኻኑ ኣብ መጀመርያ ብዙሕ ኣይተገደስኩን ። ጸኒሓ ግን ናባይ ገጻ ቅርብ ድሕሪ ምባል ‘’ ሓበሻ ዲኺ ፧‘’ ቀሪባ ሓተተትኒ። ‘’እወ ኤርትራዊት ድማ እየ እንታይ ክሕግዘኪ‘’ በልኩዋ ። ብልምዲ ኣብ ሱዳን ዘለዉ ኤርትራውይንን ኤትዮጵያውያንን ብሓበሻ እዮም ስለዝልለዩ ኤርትራዊት ዝበልኩዋ። ዝያዳ ክትቀርበኒ ብምባል ዝፈጠርኩዎ ሜላ እዩ ። ‘’ ሕራይ የቀንየለይ ደንጉዮም ድዮም ዝጅምሩ እዞም ዶካትር ናይዚ ሕክምና ፧‘’ ሕቶ ኣስዓበትለይ ።‘’ኖ ሕጅ ድሕሪ ሰዓት ማለት ሰዓት 7:00 ቅ.ቀ ክጅምሩ እዮም ‘’ በልኩዋ ነታ ገና ካብ 17 ዓመት ዕድመ ዘይሓለፈት እትመስል ጎርዞ ። እንቃዓ እንቃዓ ድሕሪ ምስትንፋስ ‘’ ሽንቲ ቤት በየን እዩ ‘’ ኢላ ክትሓተኒ ብድድ ድሕሪ ምባል ነታ ኣብ ቅድመና ኮፍ ኢላ ዝነበረት ሱዳናዊት ነርስ ተወኪሰ ሽንቲ ቤት ሓበርኩዋ ። ሰላም ብድድ ኢላ ንሽንቲ ቤት ክትከይድ ከላ፣ የዒንተይ ኣብ ከርሳ ኣቋመታ። በቲ ትርኢት ውን ክኣምን ኣጸገመኒ። ነፍሰ-ጾር እያ። ናብ ሽንቲ ቤት ኣምረሐት ፡ ነብሰይ ከም ገለ ገበረኒ። እዛ ንእሽተይ ሕንጫል ቆልዓ እሞ ድማ ኣብ ስደት ነብሰ ጾር የእምሮይ ብዙሕ ሕቶታት ኣለዓዓለ ።
ሰላም ዝተሰከፈት ክትመስል ዓይኒ ዓይነይ እና ረኣየት ኣብ ጎነይ ተቀመጠት ፡ ‘’ ይቅረታ ስመይ ኣይነገርኩኽን ንዕማ ይበሃል ‘’ መኽፈቲ ዕላል ዝኾነኒ ዘረባ ኣበገስኩ ። ሰላም ውን ዓጸፌታ ሃሳስ ፍሽኽታ ብምልጋስ ‘’ ሰላም ይበሃል ‘’ በለትኒ ። ‘’ ከመይ እሞ ሎ ሂወት ስደት ‘’ ዘረባይ ቀጸልኩ ። ነዛ ሕቶ ምስ ሓተትኩዋ ገጻ ጸውግወግ እና በለት ። ‘’ ስደት ስቅ ደኣ በሊ እሞ ድማ እዚ ዓዲ ነብሰ ስጋና ቀንጢጡ ኣብ ጉድጋድ ከእትወና ደልዩ ሎ ‘’ ብምንጺርጻር እያ መሊሳትለይ ። ኣነ ውን ከሎ ገና ሰለ ዝተረድኣኒ ነቲ ርኢይቶኣ ዘራጉድ ዘረባ ደርጋሕኩላ ። ‘’ ክገርመኪ ኣነ ካብ ኣስመራ ክብገስ ከለኹ ከምዚ ትጽቢት ኣይነበረኒን ግን ሂወት ንሳ ከም ትሓስቦ እንበር ንስኻ ከም ትብሎ ኣይኮነን ‘’ ቀጸለት ። ብልበይ እዞም ዶካትር እንተ ዝድንጉዩ እውን ኣይምጸላኩን እየ ዝብል ነይረ ምኽንያቱ ነቲ ባዕላ ዝፈለመትለይ ዕላል ምእንቲ ክቅጽል ። ‘’ ክገርመኪ ንዕማ ሓፍተይ ኣነ ሕማቅ ሰብ ብዕድላ ዝተጻወተት ሰብ እየ፡ ኣነ ሰብ ኣይኮንኩን ‘’ ሕንቅ ሕንቅ እንዳ በለት እያ ተዕሊለኒ ዝነበረት ። ‘’ ኖ ኣብ ዓለም ሕማቅ ኣቅሓ እንበር ሕማቅ ሰብ የሎን ‘’ ከህድኣ ንምባል ዝተዛረብኩዎ ዘረባ እዩ ኔሩ ። ‘’ ክንደይ ገርኪ ኣብዚ ዓዲ፣ ‘’ ሰላም እያ ናባይ ግልጽ ኢላ ትሓተኒ ዝነበረት ። ‘’ ከባቢ 5 ዓመት ገይረ ‘ለኹ ቀደም ውን ከሰላ ተወሊደ ስለዝዓበኹ፡ ኣብዚ ዓዲ ሓዳስ ኣይኮንኩን ። ‘’ኣነ ውን ዳርጋ 2 ዓመተይ ቀሪቡ ግን እንሀልኪ ብዕድለይ ተጻዊተ ‘’ በለትኒ ። ጋን ኮነኒ! እዛ ደጋጊማ ብዕድለይ ተጻዊተ ትብላ ዘላ ቃል ቁንቁነኣ ንምፍላጥ ።
‘’ከመይ ማለትኪ ሰላም፣ ‘’ ሕቶ ኣስዓብኩላ ። ሰላም ኡፍፍፍፍ ድሕሪ ምባል። ‘’ እንሀልኪ ቆልዓ ከንሰይ ኣብ ከርሰይ ቆልዓ ቆጺረ እሞ ድማ ካብ ሓደ ዘይረብሕ ሰብ።” ክገርመኪ ናብራ ሱዳን ሰለዝኸረረኒ እየ ተገዲደ ዝኣተኽዎ ፡ ኣብቲ ፈለማ ሱዳን ዝኣተኹሉ እዋን ብደገ ዝኾነ ዝሕግዝ ሰብ ሰለ ዘይነበረኒ፡ ኣህላኺ ናይ ጸሬት ስራሕ እየ ጀሚረ። እቲ ስራሕ ኣዝዩ ኣድካሚ እሞ ድማ ንግሆ ሰዓት 8:00 ወፊርካ ሰዓት 6:00 ናይ ምሸት ትምለሶ ስራሕ ምስ ምንባሩ ኣብ ጥዕናይ ሳዕቤን ከምጻለይ ጀሚሩ ክሳብ ናተይ ፐሬድ ክመዛበለኒ ጀሚሩ። ‘’ ብምባል ዕላላ ጀመረትለይ ። ‘’ብድሕሪኡ ኣነ ነቲ ስራሕ ከቃርጾ ወሲነ። እኹል ገንዘብ ስለዘይነበረኒ ከኣ ብጣዕሚ ተሸገርኩ።
ኣብ ከምዚ ኩነታት እንከለዂ፣ ኣብቲ ሓቢርና ተኻሪና ንቅመጠሉ ካንሸሎ ዝቅመጥ፡ ብዕድሜ ውን ካባይ ብዕጽፊ ዝዓቢ ተስፊት ዝሽሙ ወዲ፡ “ድሓን ንግዚኡ ንዒ ኣብዚ ምሳይ ኩኒ፡ ምእንተ ርእሱ ኣነ ውን ኣብዚ ገዛ ብዙሕ ሰለ ዘይንብር፡ ነዚ ገዛ ትሕዝለይ።” ብምባል ናብ ገዝኡ ክኣቱ ኣፍቀደለይ። ገዛ ተስፊት ምሉእ ንብረት፡ ኣቁሕ ገዛ ዝውንን ዉሽጡ ኣዝዩ ምዑሩግ ብምንባሩ፡ ባህ በለኒ። እንተኾነ ተስፊት፡ ዋላኳ “ኣነ እዚ ገዛ ኣይነብረሉን እየ።” እንተበለኒ፡ ካብታ ኣነ ዝኣተኽዋ መዓልቲ ግን መዓልታዊ ገዛ ክመጽእ ጀመረ። ኩነታቱ ጋን ኮነኒ ። ምዃን ስለዝሓለየለይ እዩ ብምባል ሸለል ክብሎ ፈተንኩ። ተስፊት ሓደ ፍሉጥ ዝኾነ ስራሕ የብሉን፡ በቃ ስርሑ ምስ እዛ ካብ ምድዋል ዘይትዕርፍ ተለፎኑ እዩ ። ካብቲ መዓልታዊ ዝድወለሉ ብዝሒ ተለፎናት፡ ስርሑ ኣብ ምድላል ወይ ውን ኣብ ንግዲ ደቂ- ሰባት ከም ዝኸዉን ተገንዘብኩ ።
ካብታ ምስ ተስፊት ዝተጠርነፍኩላ መዓልቲ ኣትሒዘ ድማ ሂወተይ ተረጋገአ፡ ዘድልየኒ ነገራት ይህበኒ፡ ዝጎደለ ድማ ይሓተኒ ፡ ብኸምዚ ፍቅሪ ተስፊት በብቅሩብ ክሕዘኒ ጀመረ። ድሕሪ ገለ እዋናት ውን ምሉእ ብምሉእ ወረረኒ። ብኸምዚ ኩነታት ምስኡ ንኣስታት 6 ወርሒ ተቀመጥኩ፡ ካብኡ ውን ጥንሲ ሓዝኩ። ጥንሲ ዝሓዝኩ ብዘይ መደበይ ሰለዝኾነ ኣዝዩ ኣሰንበደኒ፡ ቀጨውጨው ውን ኣበለኒ ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከለኹ፡ ሓደ ለይቲ፡ ተስፊት ኣብዘይሓደረሉ ለይቲ፡ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ገዛ ብምምጻእ፡ ብዛዓባ ህላውነት ተስፊት ኣጥቢቖም ሓተቱኒ። ዝፈልጦ ነገር ከም ዘይብለይ ምስ ሓበርኩዎም፡ ካብቲ ገዛ ወጹ ። ድሕር’ዚ ተስፊት በቲ ዝሰርሖ ዝነብረ ዘይሕጋዊ ስራሕ ብኣባላት ጸጥታ ይድለ ከም ዘሎ ብሓንቲ ዘይፈልጣ ቁጽሪ ተለፎን ደዊሉ ነገረኒ ።
ዝሕዞን ዝጭብጦን እዩ ጠፍኡኒ። ክጥዕመኒ ብምባል ካብ ሓደ መኒነቱ ዘይፍለጥ ሰብ ጥንሲ ብምሓዘይ ንነብሰይ ንዓቅክዋ ። ተስፊት ካብታ ዝደወለለይ እዋናት ክሳብ ሕጂ ኣበይ ከምዝርከብ ሃለዋቱ ኣይፈልጥን እየ።” ብምባል ነቲ ወትሩ ዘጣዕሳ ዛንታ የሕጺራ ኣዘንተወትለይ። ደሓን ይእቶ እቲ ዶክተር ውን ከምዛ ክጽበየና ዘምሰየ ድሮ ስርሑ ጀሚሩስ ሰባት ክጽውዕ ጀሚሩ ።
እዚ ሰላም ዘዘንተወትለይ ፍጻሜ ኣብ ሓያሎ ሽግር ከቢዱወን ግዝያዊ ፍታሕ ንምርካብ ናብ ዘጣዕስ ዝምድናታት ዝኣትዋ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብቐጻሊ ዝኽሰት ዘሎ ተርእዮ እዩ።
ምክትል ከንቲባው አቶ ታከለ ኡማ ከአሜሪካ ድምፅ ጋር ቃለ-ምልልስ ባደረጉበት ወቅት ሲናገሩ እስከ ፊታችን አዲስ ዓመት ድረስ የማጣራት ሥራው ተጠናቅቆ ውጤቱ ለሕዝብ ይፋ እንደሚደረግ አመልክተዋል።
አምባር የ Pንታይን 002 አምባር ቅርፅ ባዮሎጂያዊ እድገት የዲጂታል የማስመሰል ውጤት ነው። በፈጠራ ሂደት ውስጥ ጥቅም ላይ የዋለው ስልተ ቀመር ያልተለመዱ የኦርጋኒክ ቅርጾችን በመፍጠር የባዮሎጂያዊ አወቃቀር ባህሪን ለመምሰል ያስችላል ፣ ለተሻለ መዋቅር እና ለቁሳዊ ሃቀኝነት ምስጋና ይግባው የማይባል ውበት ያገኛል። ምስሉ 3-ልኬት ቴክኖሎጂን በመጠቀም በቁሳዊ መልክ የተሠራ ነው ፡፡ በመጨረሻው ደረጃ ፣ የጌጣጌጥ ቁራጭ ለዝርዝር በዝርዝር ትኩረት በመስጠት ከነሐስ በእጅ የተሠራ ነው ፡፡
የኢትዮጵያ የዱር እንስሳት ልማትና ጥበቃ ባለስልጣን የስንቅሌ ቆርኬዎች መጠለያን የ10 ዓመት የስርዓት አያያዝ እቅድ ሰነድን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን በሀዋሳ ከተማ ሴንትራል ሆቴል ታህሳስ 17/2013ዓ.ም አፀደቀ፡፡
ከሰሞኑ ህወኃት "858 የተማረኩ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት አባላትን ለአለማቀፍ ቀይ መስቀል ማህበር አስረክቢያለሁ" ቢልም፤ ማህበሩ የህወኃት መግለጫ ሃሰተኛ ነው ብሏል፡፡
አለማቀፍ የቀይ መስቀል ማህበር፣ በአሁኑ ወቅት በጦርነት ሰብአዊ ጉዳት ለሚደርስባቸው ድጋፍ ለማድረግ ከመሞከር ያለፈ ተግባር እያከናወነ አለመሆኑን ገልጾ፤ "858 የመከላከያ ሰራዊት አባላትንም ከህወኃት አልተቀበልኩም" ብሏል፡፡
የታስሩ ሰዎች አስለቅቀን የሚል ጥያቄም ከመንግስት እንዳልቀረበለትና ምንም አይነት እስረኞችን የማስፈታት ጥረት እያደረገ አለመሆኑንም ነው ማህበሩ ያስረዳው፡፡ እስረኞች የማስፈታትና የማመላለስ ተግባር እንዲያከናውን ከመንግሰት ጥያቄ ከቀረበለት ግን ይህን ሰብአዊ ተግባሩን ያለ ማወላዳት እንደሚወጣም አለማቀፍ የቀይ መስቀል ማህበር በመግለጫው አትቷል፡፡
ለይቶ ማቆየት ማለት አንድ በበሽታ ከተጠቃ ሰው ጋር ተጋላጭነት የነበረው ሰውን ከሌለው (ከጤነኛው) መለየት ነው፡፡ ብዘውን ጊዜ ሰዎች በቫይረሱ መጠቃታቸውን አያውቁትም (ለምሳሌ ሲጓዙ ወይም ከህዝብ ጋር በጋራ ሲሆኑ) ወይም በበሽታው መጠቃታቸውን ሳያውቁና ምልክት ሳይታይባቸው በሽታው ይኖርባቸዋል፡፡
ለብቻ ማግለል ማለት አንድን ታማሚ ከጤነኛው ሰው መነጠል ነው፡፡ ራሳቸውን እያገለሉ ያሉ ሰዎች ቤት ውስጥ መቆየት ይኖርባቸዋል፡፡እነኚህ ሰዎች ቤት ውስጥ በሚቆዩበት ጊዜ በተቻለ መጠን በራሳቸው በሆነ አንድ ክፍል ውስጥ መሆን ይኖርባቸዋል ቢቻል ሽንት ቤትም ጭምር ቢለይ ይመረጣል፡፡
በኮቪድ-19 የተጠቁ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ በመጣ ጊዜ ቀለል ያለ የበሽታ ምልክት የሚታይባቸው ሰዎች ራሳቸውን እንዲያገሉ ይጠበቃል፡፡ በብዙ መካከለኛና ዝቅተኛ ገቢ ባላቸው ሀገሮች ራስን ማግለል ባለው አነስተኛ ሃብት፣የተጨናነቀ/የተፋፈገ የኑሮ ሁኔታና አነስተኛ መኖሪያ ቦታ ፈታኝ ያደርገዋል፡፡ ይህ መመሪያ ራስን እንዴት ማግለል እንዳለብን ከመጥቀሙ በተጨማሪ ትንሽ ሃብት ባለበት ሁኔታ ራስን ማግለልን እንዴት ማካሄድ እንዳለብን ይጠቁማል፡፡
የአዉሮፓ በሽታ መከላከል እና መቆጣጠር ማዕከል/ European Center for Disease Prevention and Control (ECDC) “contact person”ን ወይም ግንኙነት ያለዉ ቫይረሱ ከተያዘ ግለሰብ ጋር የምርመራ ናሙና ከመወሰዱ ሁለት ቀናት በፊት እስከ ናሙናዉ ከተወሰደ 14 ቀናት በኋላ ንክኪ ያለዉ በማለት ትርጓሜ ይሰጠዋል፡፡
ተጨማሪ የተጋላጭነት መንገዶችን የአዉሮፓ በሽታ መከላከል እና መቆጣጠር ማዕከል በቫይረሱ ከተጠቁ ግለሰቦች ጋር ንክኪ ያላቸዉን ማህበረሰቦች ማስተዳደሪያ አስመልክቶ ያወጣዉን ሪፖርት መመልከት ይቻላል፡፡
መሰረታዊ የሆኑ ዕቃዎችን (ምግብ እና መድሀኒት) የምትፈልጉ ከሆነ ሌላ ሰዉ እንዲያመጣላችሁ መጠየቅ፡፡ እንዲሁም ሲቀበሉ ቢያንስ 2 ሜትር ርቀት በመካከላችሁ እንዲኖር እና በበር ላይ አስቀምጠዉ እንዲሄዱ በማድረግ እቃዉን መዉሰድ ይችላሉ፡፡
እንክብካቤ የሚያደርግልዎት ግለሰብ መመሪያዉን ተከትለዉ መስራት ሲኖርባቸዉ በቤት ዉስጥ የሚኖሩ አባላትን እንዳያጋልጡ ጥንቃቄ ማድረግ ይኖርበታል፡፡ እንክብካቤ የሚያደርገዉ ግለሰብ ወደራሱ ቤተሰቦች እንዳያስተላልፍም አስፈላጊዉን ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡
አለም ዓቀፍ የጤና ድርጅት (WHO) በቫይረሱ የሚጠቃ ማንኛዉም ግለሰብ ራሱን ከሌሎች ሰዎች እና የቤት እንስሳቶች በቂ አየር በሚገባበት ክፍል መለየት እንዳለበት ይመክራል፤ ከተቻለ የተለየ መጸዳጃ ክፍል ቢጠቀም ይመረጣል፡፡
ከሌሎች ሰዎች ጋር ክፍል መጋራት አስገዳጅ ከሆነ፤ ሁሉም ክፍሎች በቂ አየር እንዲያገኙ ማድረግ እና በቤት ዉስጥ ከሚኖሩ ሰዎች ጋር በተለይም ተጋላጭነታቸዉ ከፍተኛ ከሆኑ ግለሰቦች በ2 ሜትር (ሶስት እርምጃ) ርቀት ልዩነት ሊኖር ይገባል፡፡
የተለየ አንሶላ፤ ፎጣ እና የመገልገያ ዕቃዎች ያዘጋጁ እነዚህንም ከተጠቀሙ በኋላ በሳሙናና ዉኃ በማጠብ ሌሎች የቤተሰቡ አባላት እንዳይጠቀሙባቸዉ ያድርጉ፡፡ ይህንን በራስዎ ማድረግ ካልቻሉ የሚንከባከብዎት ግለሰብ የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ለብሶ እንዲያጥብልዎት እና ሲጨርሱ እጃቸዉን እንዲታጠቡ ያድርጉ፡፡
በጋራ በጠቀሚያ መጸዳጃ ቤቶችን እና በብዛት የሚነኩ ቦታዎችን በደንብ ማጽዳት፤ እና ከተቻለ የጋራ መገልገያ እና በብዛት የሚነኩ ዕቃዎችን የሚቆጣጠር፡፡ አንድ ሰዉ መመደብ እንደ በሽታ መከላከል እና መቆጣጠር ማዕከል፣ በብዛት የሚነኩ ዕቃዎች የሚላችዉ፡ ስልኮችን፤የቴሌቪዥን መቆጣጠሪያ፤ እንግዳ መቀበያዎች ፤ የጠሬጴዛ የላይኛዉ ክፍል፤ የበር እጀታዎች፣ የባኞ ቤት ዕቃዎች፤ የመጸዳጃ ቤቶች እና የመኝታ ክፍል ጠረጴዛዎች ናቸዉ፡፡
ከእርስዎ የሰዉነት ፈሳሽ ጋር ግንኙነት ያላቸዉ መልሰዉ ጥቅም ላይ የማይዉሉ እቃዎች ካሉ ሌሎች ሰዎች በማይደርሱበት ቦታ ክዳን ባለዉ የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ይጣሉ፡፡
በቫይረሱ ከተጠቃ ግለሰብ ጋር ንክኪ ስላለዎት ራስዎን ለይተዉ እያቆዩ ከሆነ ከእርስዎ ጋር ንክኪ የነበረዉ የቫይረሱ ተጠቂ ምልክት ማሳየት ከጀመረበት 14 ቀናት በኋላ ራስዎን ለይቶ ማቆየትዎን ማጠናቀቅ ይችላሉ፡፡
በ ‹ውስጥ› ስለሚተዋወቀው ነገር ማወቅ ከፈለጉ ዋና ዋና ክስተቶች እና የቴክኖሎጂ ትርዒቶች፣ ከዚያ ይህ ክፍል እርስዎ የሚፈልጉት ነው። የተዋናዳድ መግብር ቡድን አርታኢዎች በአገር አቀፍም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ በጣም አስፈላጊ ክስተቶችን ይሳተፋሉ (CES, UHI, IFA, ወዘተ).
በተጨማሪም እኛ ሰፋ ያለ ሽፋን እንሰጣለን የምርት ማቅረቢያዎች በዋና የቴክኖሎጂ ብራንዶች የተከናወነ ፡፡ የመጀመሪያው ሁን በመግብሮች ዓለም ውስጥ ምግብ የሚያበስለውን ሁሉ ለማግኘት!.
18 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 10 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) ጥር 9 ቀን ላይ ነው።
ባለሱቅ እንባላለን የተለያዩ ኦሪጅናል ሰዓቶችን እያስመጣን እንሸጣለን። 🎄 ውሃ በቀላሉ የማያበላሸው 🎄 የልብ ምታችንን ይለካል 🎄 የእርምጃ ብዛት እና የተጓዝነውን ርቀት ይለካል 🎄 ምን ያህል ሰዓት እንደተኛን ይለካል 🎄 ከስልካችን ጋር ተገናኝቶ የሚደውል እና ሜሳጅ ሲላክልን ያሳየናል 🎄 ምን ያህል ካሎሪ እንዳቃጠልን ይለካል 🎄 እንዲሁም ለዓይን የሚማርክ ...
‹‹ ስራ የተባለ ሁሉ በኒያ ነው፡፡ ሁሉም ሰው የኒያውን ያገኛል፡፡ ስደቱ ለአላህና ለመልእክተኛው የሆነ ስደቱ ለአላህና ለመልእክተኛው ይሆናል፡፡ ስደቱ ሊያገኛት ላሰባት ዱንያ ወይም ሊያገባት ላሰባት እንስት ከሆነም ስደቱ ወደተሰደደበት ነገር ነው፡፡››
ይህ ሐዲስ የስራ ውስጣዊ መስፈርት ሆኖ ያገለግላል፡፡ ለአላህ ተብሎ ያልተሰራ ስራ ሁሉ ምንዳ አያስገኝም፡፡ ተቀባይነትም የለውም፡፡ ሰእድ ቢን አቡ ወቃስን በመጥቀስ ቡኻሪና ሙስሊም እንደዘገቡት ነቢዩ (ሶ.ወ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡-
ይህ ደግሞ የስራ ውጫዊ መስፈርት ነው፡፡ የአላህ መልእክተኛ ወደ አላህ መቃረቢያ ባላደረጉት ስራ ወደ አላህ የተቃረበ ስራው ከንቱ ነው፡፡ ተቀባይነት የለውም፡፡ ለምሳሌ ዳንስን ወይም ሙዚቃን ማዳመጥን ወደ አላህ መቃረቢያ አድርጎ የያዘ፡፡ቀደምት ደጋግ ሙስሊሞች (ሰለፉነሷሊሂን) በዚህ ረገድ አርአያ ይሆኑናል፡፡ ዘይድ አልሻሚ እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹በሁሉም ነገር ላይ ኒያ እንዲኖረኝ እፈለጋለሁ፡፡ በምግብና በመጠጥ ላይ ሳይቀር፡፡››
ፉዳይል ቢን ኢያድ፡- ‹‹አላህ ከስራዎች መሐል ይበልጥ ንጹህና ትክክለኛውን እንጅ አይቀበልም፡፡›› በማለት ተናገሩ፡፡ ‹‹ይበልጥ ንጹህና ትክክለኛ ማለት ምን ማለት ነው፡፡›› ተብለው ተጠየቁ፡፡ ‹‹ይበልጥ ንጹህ ማለት ለአላህ ሲባል ብቻ የተፈጸመ ሲሆን፣ ይበልጥ ትክክለኛ ማለት የአላህ ሸሪዓ በደነገገው መልክ የተፈጸመ ማለት ነው፡፡›› ሲሉ መለሱ፡፡
የቡና ምርታማነትንና ጥራትን በማሻሻል የአርሶ አደሩን ገቢ ለማሳደግ ዘርፉ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ተቀናጅቶ እየሠራ መሆኑን የወላይታ ሶዶ ዩኒቨርሲቲ አስታወቀ፡፡ | wolaita sodo University
የቡና ምርታማነትንና ጥራትን በማሻሻል የአርሶ አደሩን ገቢ ለማሳደግ ዘርፉ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ተቀናጅቶ እየሠራ መሆኑን የወላይታ ሶዶ ዩኒቨርሲቲ አስታወቀ፡፡
በዩኒቨረስቲው ግብርና ኮሌጅ አዘጋጅነት በተካሄደው አውደ ምክክር መድረክ ከወላይታ ዞን 12ቱም ወረዳዎች የተውጣጡ የእርሻና ተፈጥሮ ሀብት ባለሙያዎች፣ የንግዱ ማህበረሰብ አባላትና ሌሎች ጥሪ የተደረገላቸው ባለድርሻ አካላት ተሳትፈዋል፡፡በምክክር መድረኩ ተገኝተው የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት በዩኒቨረስቲው የግብርና ኮሌጅ ዲን ረ/ፕሮፌሰር አስራት ወርቁ በወላይታ ዞን የቡና ምርትና ምርታማነት አሳሳቢ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ገልፀዋል፡፡ለቡና ምርትና ምርታማነት ማነቆ የሚሆኑ ተግዳሮቶችን በጥናትና ምርምር በመለየት ዘላቂ መፍትሄ ማበጀት በማስፈለጉ ይህ የምክክር መድረክ መዘጋጀቱንም አውስተዋል፡፡
የቡና አመራረት ሂደት ላይ የሚስተዋሉ ምርታማ የቡና ዝርያዎችን አለመጠቀምና በቴክኖሎጂ ያለመደገፍ ችግርን ለመቅረፍና በግብይት ላይ የሚያጋጥሙ ማነቆዎችን ለመፍታት ታስቦ የተዘጋጀ የስልጠና ምክክር መድረክ መሆኑንም ተናግረዋል፡፡
ስነምህዳርን ታሳቢ በማድረግ በናን በስፔሻላይዜሽን ማምረት የሚችሉ የቦሎሶ ቦምቤ፣ዳሞት ጋሌና ሶዶ ዙሪያ ወረዳዎች ምርታማ የሚሆኑ የቡና ዝርያዎችን ለመትከል የሚያስችል ቅድመ ዝግጅ በዩኒቨርሲቲው መደረጉን አቶ አስራት ጠቁመዋል፡፡
አቶ አስራት አክለውም ዩኒቨርሲቲው ከጅማና አዋዳ ምርምር ጣቢያዎች አዳዲስ የቡና ዝርያዎችን በማስመጣት የአርሶ አደሩን ምርትና ምርታማነት በማሳደግ ተጠቃሚነቱን በቅርበት ማረጋገጥ እንዲቻል የዘር ብዜትን የማስፋፋትና የማሰራጨት ስራን በስፋት ለማከናወን ማቀዱንም ሃላፊው አውስተዋል፡፡
በአውደ ምክክሩ የተገኙት የወላይታ ዞን ዋና አስተዳዳሪ ዶ/ር ጌታሁን ጋረዳው በበኩላቸው ዩኒቨረስቲው የአከባቢውን ስነ-ምህዳር ታሳቢ በማድረግ ችግር ፈች የሆኑ ምርምሮችን እየሰራ መቆየቱ የሚያስመስግን መሆኑን ጠቁመው የወላይታ ቡና ምርትና ምርታማነት ብሎም የግብይት እሴት ለማሻሻል እያንዳንዱ ባለድርሻ አካል ኃላፊነቱን መወጣት እንዳለበትም ዶ/ር ጌታሁን ገልፀዋል፡፡
ዩኒቨረስቲው የሕዝቡን ፍላጎትና ተጠቃሚነትን መሰረት ባደረገ መልኩ እየሰራ ያለው ተግባር ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት የተናገሩት የዞኑ ዋና አስተዳዳሪ የቡና ምርትና ምርታማነትን በተመለከተ የወላይታ ቡና በራሱ ስም እስኪጠራ ድረስ ለመስራት እንደታቀደ አብራርተዋል፡፡
የምክክር መድረኩ ተሳታፊና በወላይታ ዞን የገጠር ዘርፍ ፖሊቲካና አደረጃጀት ኃላፊ የሆኑት አቶ ጥበቡ ዮሐንስ በበኩላቸው ከ1950ዎቹ ጀምሮ ወላይታ አከባቢ ለዓለም አቀፍ ገበያ ጭምር የቡና ምርት የሚያቀርብ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
የቡና ምርታማነትን ለማሳደግ እንዲቻል ያረጁ ቡናዎችን ነቅሎ አድስ በመትከል ብሎም ቡናን በዘመናዊና በዓለም አቀፍ ገበያ ተወዳዳሪ በሆነ መንገድ እንዲቀርብ ለማድረግ የባለድርሻ አካላት ርብርብ አስፈላጊ እንደሆነ ኃላፊው ጠቁመዋል፡፡
ጥራት ያለው ቡና እንዲመረት በማድረግ ቡናችን ታዋቂ እንዲሆንና የአርሶ አደሮቻችን ተጠቃሚነት እንድረጋገጥ ተረባርበን መስራት አለብን ሲሉም መልዕክታቸውን አቶ ጥበቡ አስተላልፈዋል፡፡
የወላይታ ቡና ምርትና ምርታማነት፤ጥራትና ግብይት ፕሮከጀክት ዋና አስተባባርና በወላይታ ሶዶ ዩኒቨረስቲ መምህር የሆኑት ዶ/ር አብርሃም ሹምቡሎ በበኩላቸው የቡና ዝሪያዎች እንዳይጠፉ ስነ ምህዳርን መሰረት ባደረገ መልኩ አርሶ አደሩ ዝርያን የማዳቀል፤ችግኝ የማፍላት ስራን እስከ ድህረ ምርት ያለውን ሂደት በዕውቀት እንዲመራ ፕሮጀክቱ አጋዥ እንደሆነ ገልፀዋል፡፡
ጤናማ የቡና ግብይት ስርዓት ተፈጥሮ አርሶ አርሶ አደሩ ከምርቱ ተጠቃሚ እንዲሆንም የባለድርሻ አካላት ተሳትፎ ወሳኝ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ፕሮጀክቱ የወላይታ ቡና የምርታማነት ችግርን ከመቅረፉም ባለፈ የሥራ ዕድል ፈጠራን ለማስፋፋት ጠቀመታው ጉልህ እንደሆነም ተናግረዋል፡፡የምርታማነትን ፓኬጅን በጠበቀ መልኩ መስራት ከተቻለ የቡና ምርታማነትን ማረጋገጥ እንደሚቻልም አስገንዘበዋል፡፡የአውደ ምክክሩ ተሳታፊዎች በአከባቢው የቡና ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ የሚደረገውን ጥረት በመደገፍ ለቡና ጥራትና ግብይት ማነቆ የሆኑ ችግሮችን በመለየት አበክረው እንደሚሰሩ ገልፀዋል በማለት የዘገበው የወላይታ ሶዶ ዩኒቨረስቲ ኮሚዩኒኬሽንና ዓለም አቀፍ ግንኑኘት ዳይሬክቶሬት ነው፡፡
ሕማም ቫይረስ ኢቦላ (EVD) ወይ ምድማይን ረስንንg ዜስዕብ ኢቦላ (EHF፡ ብቫይረስ ኢቦላ ዚስዕብ ሕማም ደቂ ሰባት እዩ። ምልካፍ’ቲ ቫይረስ’ቲ ካብ ዘጋጠመሉ እዋን፡ ካብ ክልተ መዓልታት ክሳዕ ሰለስተ ሳምንታት ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ረስኒ፣ ቊስሊ ጐሮሮ፣ቃንዛ ጭዋዳ ከምኡውን ሕማም ርእሲ ዝኣመሰሉ ምልክታት የርኢ። ብፍላይ ድማ ዕግርግር-ምባል፣ ተምላስ ከምኡውን ውጽኣት ቀጺሉ የጋጥም፣ ስራሕ ጸላም ከብዲ ከምኡውን ኲሊትከምዚጐድል ድማ ይገብር። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ገለ ሰባት፡ ጸገማት ምድማይ ከጋጥሞም ይጅምር እዩ።[1]
እዚ ቫይረስ፡ ንደም ወይ ፈሳሲ ኣካልናይ ዝተለኽፈ እንስሳ (መብዛሕቱ ግዜ ኣህባይ ወይ መንካዕ ፍረታትብምትንካፍ ኪመጽእ ይኽእል። [1] ኣብ ንቡር ከባቢ፡ ብመገዲ ኣየር ከምዚመሓላለፍ ዝተሰነደ ነገር የለን።.[2] መንካዕ ፍረታት፡ ንሰን ከይተለኽፋ ንቫይረስ ብምጻር ከመሓላልፋ ከምዝኽእላ ይእመን። እቲ ሕማም ድማ ኣብ ሰብ መልከፍቲ ምስኣጋጠመ ኣብ መንጐ ሰባት ኪመሓላለፍ ይኽእል። እቶም ካብቲ ሕማም ዝደሓኑ ደቀ-ተባዕትዮ፡ ንኸባቢ ክልተ ኣዋርሕ ዚኸውን ብመገዲ ዘርኢ ተባዕታይ ኣቢሎም ነቲ ሕማም ከመሓላልፉ ይኽእሉ እዮም። ነጸርታ ሕማም ንምክያድ፡ ፈለማ ከም ዓሶ፡ ሸሮኽ ከምኡውን ካልእ ምድማይን ረስንን ዜስዕብ ቫይረስንዝኣመሰለ ተመሳሳሊ ምልክታት ናይ ካልእ ሕማማት ተለሊዩ ከምዚእለ ይግበር። ነቲ ነጸርታ ንምርግጋጽ ድማ ቅምሶታት ደም ብምውሳድ፡ ጸረ-ነፍሳት’ቲ ቫይረስ፡ RNA’ቲ ቫይረስ ወይ ባዕሉ’ቲ ቫይረስ እንተልዩ መርመራ ይግበረሉ።[1]
ምክልኻል፡ ካብ ዝተለኽፉ ኣህባይን ሓሰማታትን ናብ ሰባት ንዝህሉ ምልባዕ’ቲ ሕማም ከምዚጐድል ምግባር ዜጠቓልል እዩ። እዚ ድማ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ እንሳታት መልከፍቲ ንኸይስዕቡ ብምክትታል ከምኡውን እቲ ሕማም ኣብ ዝተረኽበሉ እዋን ንዕኦም ብምቕታል ነቲ ረሳታቶም ብግቡእ ብምእላይን ኪግበር ይከኣል። ንስጋ ብግቡእ ከምዚበስል ምግባርን ስጋ ኣብ ዝትሓዘሉ እዋን በጃ ኽዳን ምውዳይን፡ , ከምኡውን ኣብ ከባቢ’ቲ ዝሓመመ ሰብ ኣብ እትኾነሉ እዋን በጃ ኽዳን ምውዳይን ኣእዳው ምሕጻብን ሓጋዚ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ቅምሶታት ናይቲ በቲ ሕማም ካብ ዝሓመሙ ሰባት ዝወጽእ ፈሳሲ ኣካልን ትሹታትን፡ ብፍሉይ ጥንቃቐ ክትሓዝ ይግባእ።[1]
ሂውማን ቪስ የሮቦት ጥናት አሰሳ በመካከላቸው ለክርክር ዋና ምክንያት ሆኖ ቆይቷል – አሁንም ነውብዙ ሳይንቲስቶች. እያንዳንዳቸው የራሳቸውን የይገባኛል ጥያቄ እና ለምን የእነሱ ሀሳቦች የተሻሉ እንደሆኑ ያቀርባሉ ፡፡ በተጨማሪም አለው(እንደተለመደው) በ SciFi ፊልሞች ውስጥ ዋና ርዕስ ሲሆን ብዙ አድናቂዎችን ስቧል ፡፡ ከመመረመራችን በፊትወደ ቦታ አሰሳ ጥቅሞች እና ጉዳቶች በመጀመሪያ እስቲ በሁለቱም ወገኖች ስለተነሳው አስተያየት እንወያይ ፡፡በስፔስፕላፕ ላይ ናሳ ወደ ጠፈር ስለላኳቸው የተለያዩ ሮቦቶች ያብራራል ፡፡ በጣም የታወቀውለህዝብ ፣ እንደ ጃርት እና ሰው-ነክ ሮቦቶች ያሉ ሮቨሮች እና ሌሎችም አሉበሕዝብ ውስጥ ያነሰ ዝና። ናሳ የሮቦት ተልእኮዎችን እና ተልዕኮዎችን አስፈላጊነት ይከራከራሉበሰው ፍለጋ ላይ የበላይነት ፡፡ ናሳ እንዲህ ይላል “ቦታን እንዲያስሱ ሮቦቶችን መላክ እንችላለንስለ ደህንነታቸው ብዙ ሳይጨነቁ… ሮቦት ወደ ጠፈር መላክም እንዲሁ ብዙ ነውሰውን ከመላክ ይልቅ ርካሽ ነው ፡፡ ሮቦቶች መብላት ወይም መተኛት ወይም ወደ መጸዳጃ ቤት መሄድ አያስፈልጋቸውም ፡፡
በዚህ የግንቦት 2017 ፎቶ ላይ የናሳ ጠፈርተኛ ጃክ ፊሸር ከአሜሪካ እጣ ፈንታ የላቦራቶሪ ሞጁል ከዓለም አቀፍ የጠፈር ጣቢያ ውጭ ይሠራል ፡፡ Credit: NASA
እነሱበቦታው ውስጥ ለብዙ ዓመታት በሕይወት መቆየት እና እዚያው መተው ይችላሉ-የመመለሻ ጉዞ አያስፈልግም!በተጨማሪም ሮቦቶች የሰው ልጆች የማይችሏቸውን ብዙ ነገሮች ማድረግ ይችላሉ ፡፡ አንዳንዶቹ እንደ ከባድ ሁኔታዎች መቋቋም ይችላሉከፍተኛ የሙቀት መጠን ወይም ከፍተኛ የጨረር መጠን። ያንን ለማድረግ ሮቦቶችም ሊገነቡ ይችላሉለጠፈር ተመራማሪዎች በጣም አደገኛ ወይም የማይቻል ነበር። ” የይገባኛል ጥያቄው በጣም አሳማኝ ይመስላል; ያስከፍላልቦታን ለማሰስ ሰዎችን በመላክ ብዙ ገንዘብ ፡፡ ሆኖም ፣ እኔ እንደሄድኩት ሌሎችመወያየት ፣ ምንም እንኳን በጣም ውጤታማ እና ርካሽ ቢመስልም የሮቦቶች ተልእኮዎች ይከራከሩ ይሆናልበእርግጥ ከሰው አሰሳዎች ይልቅ የግድ ርካሽ ወይም የተሻሉ አይደሉም።በዚህ የግንቦት 2017 ፎቶ ላይ የናሳ ጠፈርተኛ ጃክ ፊሸር ከአሜሪካ ዕጣ ፈንታ ላብራቶሪ ውጭ ይሠራልየዓለም አቀፍ የጠፈር ጣቢያ ሞዱል.ክሬዲት: ናሳየቦታ ሰብዓዊ ፍተሻ ውጤታማ ነው በማለት የሚከራከረው የ arXiv ወረቀት ጸሐፊ ​​ኢያን ኤ ክራውፎርድ ዝርዝር ይዘረዝራልየሰው ልጅ የቦታ ፍለጋ በሮቦት ቦታ ላይ የማይወዳደር መሪ የነበረው ዋና ዋና ነጥቦችአሰሳ ለመከራከር የሚጠቀምበት አንድ ምሳሌ የአፖሎ ተልእኮ ነው ፡፡ እስካሁን ድረስ እጅግ በጣም ከሚባሉት ውስጥ አንዱ ነውአስፈላጊ ተልዕኮዎች ተካሂደዋል ፡፡ እሱ ይከራከራል “መንፈስ እና ዕድል በማርስ ላይ አስደናቂ ነገሮች ናቸው ፣ነገር ግን በስምንት ዓመታት ውስጥ እንደ አፖሎ ጠፈርተኞች በሦስት ተጓዙቀናት ብዙ ይናገራሉ። ” ምናልባት ፣ ማርስ ከ 142 እጥፍ በግምት የበለጠ የራቀች ናትጨረቃ ፣ ግምቱ የማይረባ ሊሆን ይችላል ብለን እናስብ ይሆናል። ሆኖም ፣ ግምቱ አሁንም ትክክለኛ ነውየጊዜ ክፍተቱን ከግምት የምናስገባ ከሆነ ነጥብ ፡፡ ክራውፎርድ እንደገና ተከራክረው “እኛ ሮቦቶችን መሥራት እንችል ይሆናልብልህ ፣ ግን በመስኩ ላይ ውሳኔዎችን የሚወስኑበት ደረጃ ላይ በጭራሽ አይደርሱም ፣ምንም እንኳን እርስዎ ባይጠብቋቸውም ወይም ባይገምቱም አስፈላጊ ለሆኑ ነገሮች እውቅና መስጠት የሚችሉበት ቦታእነሱን ” ምንም እንኳን ይህ ሁሉ ከሮቦቲክስ AI ጋር የተቆራኘ ቢሆንም ፣ ግምቱ ትክክል ይመስላል ፣ atቢያንስ ለአሁኑ ፡፡ በአጠቃላይ ክራውፎርድ የሂውማን ፍለጋ አሰሳውን በበላይነት እንደሚቆጣጠር ይናገራልየሚከተሉትን ምክንያቶችበቦታው ላይ ውሳኔ አሰጣጥ እና ተጣጣፊነትለጂኦሎጂካል አሰሳ እና መሳሪያ በጣም የተሻሻለ ተንቀሳቃሽነት እና የአጋዥ ዕድሎችማሰማራትበናሙና አሰባሰብ እና በናሙና ተመላሽ አቅም ውስጥ በጣም ውጤታማነት ጨምሯልመጠነ ሰፊ የአሰሳ እንቅስቃሴዎች አቅም መጨመርበጠፈር ላይ የተመሠረተ መሠረተ ልማት መዘርጋት
ክራውፎርድ የሮቦቶች ተልእኮዎች ርካሽነት እንደ ቀላል ተደርጎ መወሰድ እንደሌለበት ይከራከራሉሮቦቶች እንደማይመለሱ ከሚችለው የበለጠ ስለሚሆን ፡፡ እና ከናሙናው ጋር ሲነፃፀርተመልሰው ወደ ምድር ይመለሳሉ ፣ ክራውፎርድ እንደ ክራውፎርድ ሁሉ ወጪው ዋጋ ሊኖረው ይችላል በማለት ይከራከራሉያስቀምጠዋል “እኛ ያመጣናቸው እነዚያ ጥቂት የአፈር ናሙናዎች ሳይንሳዊ ቅርስ አሁንም እየተጠቀምን ነውየአፖሎ ተልእኮ ፣ ግን እኛ ይህንን ማድረግ የምንችለው ወደ ጨረቃ ስለሄድን ፣ እነዚህን ናሙናዎች ስላገኘን እና እና ነውተመለሰ ፣ ከመመለሻ ተሽከርካሪ ጋር ሮቨርን ወደ ማርስ ከላክን ያ በጣም ትልቅ ነበርሳይንሳዊ ተፅእኖውን ያሳድጉ ፣ ግን ያ ገና አልተተገበረም ምክንያቱም አሁንም በሚያስደንቅ ሁኔታውድ ”የማወቅ ጉጉት (ሮቤር ሮቨር) በማርቲያን የአሸዋ ክምር ላይ የራስ-ፎቶን ይወስዳል።ክሬዲት: ናሳ / JPL-Caltech / MSSSበሌላ በኩል እንደ ዓለም አቀፉ አባል እንደ ዳንኤል ብሪት ያሉ ጉልህ ሌሎችአስትሮኖሚካል ዩኒየን ፣ ይከራከራሉ “ለሰራተኞች የጠፈር መንኮራኩሮች ቬነስ እና ሜርኩሪ የማይቻል ሞቃታማ ናቸው ፣ እናየአስቴሮይድ ቀበቶ እና ጁፒተር የማይቻል ቀዝቃዛ ናቸው ፡፡ ወደ እነዚህ ዓለማት የሚረዝመው ረዘም ያለ ጊዜ ነበርየአጥንት መጥፋት እና የጡንቻ መለዋወጥን ሳይጨምር በጨረር መጋለጥ የሞት ፍርድ ይሁኑ ፡፡ ”በተጨማሪም ፣ በብክለት ላይ ፣ ለሕይወት ፍለጋ ላይ እያሉ “ማስታወሻ ለመፈለግ አስቡብክለትን እና የምድርን ብክለትን ከሚያፈሱ የሰው አሳሾች ጋር በማርስ ላይ ሕይወትቃል በቃል በእያንዳንዱ እርምጃ እና እስትንፋስ ” አንዳንድ የሳይንስ ሊቃውንት በእውነቱ ዕድል ሊኖር እንደሚችል ያምናሉቀደም ሲል ማርስን እንደበከላት ሊሆን ይችላል ፡፡በዚህ ጊዜ በሰብዓዊ ቁ. ውስጥ የትኞቹ ምክንያቶች ወሳኝ እንደሆኑ እናውቃለን ፡፡ የሮቦቲክ የጠፈር ፍለጋዋጋ ፣ መትረፍ (የሰው ልጆች) ፣ የናሙና መጠን በአንድ ወጭ ፣ ትክክለኛነት እና በቦታው ውሳኔ አሰጣጥ ፣ በላይሌሎቹ.እኛ ከምናውቃቸው የ SciFi ፊልሞች ፣ ያለእውነት ስለ ጠፈር ምርምር ብዙ እንማር ይሆናልበአንዱ በኩል ማለፍ ፡፡ ለምሳሌ ፣ በ 2001 “ስፔስ ኦዲሴይ” ፣ ሮቦቱ “እንደከዳ” እናያለንሠራተኞች ፣ እና እኛ በሮቦቲክስ እዚህ ደረጃ የማሰብ ደረጃ ላይ የደረስን ባንሆንም አሁንም ቢሆን ነውበውሳኔ አሰጣጥ ወቅት ሊመዘን የሚገባ ነገር ፡፡ መጀመሪያ ዕውቂያ ከሚለው ፊልም ያንን እናያለንሮቦቶች በጭራሽ አያስፈልጉ ይሆናል ፡፡ ወደ ተጨባጭ ሁኔታዎች ማዛወር ፣ ለምሳሌ ፣ የሃያቡሳ በአስቴሮይድ ላይ; ለሰው ልጅ ቦታ መድረስ በጣም አስቸጋሪ ነገር ነውተልእኮዎች. ከምድር በጣም ሩቅ ለሆኑ ተልዕኮዎች እንደ ቮያገር ሁሉ ሮቦቲክስ ብቸኛ ሊሆን ይችላልመፍትሄስለዚህ ፣ ዋናው ነገር ሁሉም ነገር በምንወስዳቸው ተልእኮ ዓይነቶች እና በ ላይ የተመረኮዘ ነውበተልእኮዎች ውስጥ የምንፈልጋቸውን የተወሰኑ ነገሮች ፡፡ ብሪት እንዳለችው “ሁለቱም ተመሳሳይነት ያላቸው እናእርስ በእርስ ጥገኛ ”ማጣቀሻዎችክራውፎርድ ፣ I. (2012) የሮቦት ውጤታማነትን አፈታሪክ በማጥፋት-የሰው ልጅ የቦታ ፍለጋ ለምን ይሆናል?ከሮቦት ፍተሻ ብቻ ከሚወጣው የበለጠ ስለ ፀሐይ ስርዓት ይንገሩን። አስትሮኖሚ እናጂኦፊዚክስ. 2.22-2.26 ፡፡ ከአርኤክስቪ ዳታቤዝ 18 ኖቬምበር 2019 ተመላሽ ተደርጓል
ከረዥም ዓመታት ጀምሮ ሃገራችንን የተናወጧት ሁለት እንደ ነቀርሳ በሸታ የሚሰረስሯትና ህልውናዋን ያዳከሟት ነገሮች በግልጽ ይታያሉ። አንደኛው ራሱ ታጋይ ነኝ የሚለው ምሁር መፍትሄ ፈላጊ መሆኑ ቀርቶ ችግር ፈጣሪ መሆኑ፤ ሁለተኛው ደግሞ ምሁሩ በሚፈልገውና በሚከተለው የትግል ስልት ዘንድ ያለመጣጣም መኖሩ። በፕሪንስፕል ደረጃ መከተል ባለብን መሰረተ-ሃሳቦች ዘንድና እንደ ዐላማ ለመድረስ በምንፈልጋቸው ነገሮች ለመጣጣም የማይችሉ ሁኔታዎች ተፈጥረው በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ የዋህ ህዝቦችን እያምታቱ ይገኛሉ። ሰላም የሰፈነባትን፣ የበለጸገችና የተከበረች እንዲሁም ደግሞ ህዝቦቿ ሙሉ ነጻነቷን ተቀዳጅተው በመፈቃቀርና በመከባበር የሚኖሩባት ሃገር መመስረት ከተፈለገ ደግሞ ማንኛውም ምሁር ነኝ የሚል ሊከተላቸው የሚገባቸው መስረተ-ሃሳቦችና እሴቶች አሉ። ከመሰረተ-ሃሳብና ከእሴት ውጭ የሚደረጉ ዕቅደ-አልባ አካሄዶች የመጨረሻ መጨረሻ በታኝ እንደሚሆኑ ከብዙ ሃገሮች ታሪክ የምንቀስመው ልምድ ነው።
አንድ በኛ ምሁሮች ዘንድ በፍጹም ከሰውነታችን ጋር ሊዋሃድ የማይችል ትልቅ አስቸጋሪ ሁኔታ ተፈጥሮ ሲያስጨንቀንና ወደ ፊት አላራምድ ብሎ ሲያንገዳግደን ይታያል ። ይኸውም ለሚከሰቱ ወይም አፍጠው አግጠው ለሚታዩ ችግሮች ጥያቄ በመጠየቅ መፍትሄ ለመስጠት ያለመቻል። እንደሚታወቀው ማንኛውም ችግር ሊከሰት የሚችለው ካለበቂ ምክንያት አይደለም። ስለዚህም ይላል ላይብኒዝ፣ ለማንኛውም ሁኔታ ወይንም ነገር መፈጠር የግዴታ በቂ ምክንያት አለ። ራሱ እንደሰው ለመፈጠራችን በቂ ምክንያት አለን። እንዲሁም ለምን በዚህች ፕላኔት ላይ ብቻ መኖር እንዳለብን በቂ ምክንያት አለ። ስለዚህም፣ በዚህች ሁሉ ነገር ተመቻችቶ በተሰጠን ፕላኔት ውስጥ ስንኖር የምንሰራቸው ስራዎችና የምንከተላቸው መሰረተ-ሃሳቦች በአቦ ሰጠኝ ሊሆኑ በፍጹም አይገባቸውም። ትግል እንበለው የኑሮ ስልት ሳይንሳዊውን መንገድ ይዞ የማይጓዙና ከሳይንስም ተነስቶ የማይነደፍ ከሆነ የመጨረሻ መጨረሻ ይህ ዓይነቱ የትግል ስልት እጅግ የተዘበራረቀና በቀላሉ ልንወጣው የማንችለው ሁኔታ ውስጥ ይከተናል።
ከረዥም ጊዜ ጀምሮ ከየዋሁ ህዝባችን ዘንድ የሚነሱ መሰረታዊ ጥያቄዎች አሉ። ይኸውም ልጆቻችንን ትምህርት ቤት የላክናቸው ተምረው፣ አውቀውና ተራቀው ለችግራችን መፍትሄ በመስጠት ታሪክ የሚሰራባትን የተከበረች ሃገር ለመፍጠር ነው። እነሱ ግን በዚህ ፈንታ በሆነው ባልሆነው መናቆርና ወደ ጠብ ማምራትና የባሰውኑ እኛን ወደ ችግር ውስጥ መክተት ነው የሚል ነው። በተጨማሪም የዚህ ወይም የዚያኛው ኃያል መንግስት አፈ-ቀላጤና ተቀጥያ በመሆን የነሱ ተገዢ ሆነን ተዋርደን እንድንኖር ማድረግ ነው የተያዘው ሙያ፤ ታዲያ የትምህርት ዐላማው እንደዚህ ከሆነ ልፋታችን ምኑ ላይ ነው የሚል ትክክለኛ ጥያቄ ሲያቀርቡ ይሰማል።
ከዚህ እጅግ መሰረታዊ ጥያቄ ስንነሳ በጭንቅላቴ ውስጥ ከአስር ዐመታት ጀምሮ የሚመላለስና የሚከነክነኝ ነገር አለ። ከዚህ ቀደም ለንባብ ያቀረብኩት ጽሁፍ „ ማየት የማይችል አእምሮ…“ እንዳለ ሆኖ፣ የምንታገልበት የትግል ዘዴ መሰረተ-ሃሳብና ዋና ዓላማ በፍጹም ከሳይንስ ጋር የማይጣጣም ብቻ ሳይሆን እንዲያውም እሱን የሚጋጭና የመጨረሻ መጨረሻም ተበታትነን እንደንቀር የሚያደርገን ፕሪንስፕልስ የሌለው የትግል ዘዴ ነው ብል እንደስድብ አይቆጠርብኝም ። ለዚህ ደግሞ የኛን ሁኔታ ብቻ ሳይሆን፣ ዛሬ በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች አግጠው አፍጠው የሚታዩትን ችግሮች ለተመለከተና ላጠና የችግሮቹ ዋና ምንጭ ሳይንሰ-አልባ የአስተዳደርና የአኗኗር ስልቶች እንደሆኑ ካለብዙ ጭንቀት መረዳት ይቻላል። በተጨማሪም፣ የብዙ አገሮች መሪዎች ባህርይና የአሰራር ልምድ ከዕውነተኛ የጭንቅላት ነፃነትና ዲሞክራሲያዊ ባህል ጋር የተዋሃደ ባለመሆኑ ምስኪን ህዝቦች ከእንስሳ እኩል እንኳ መቆጠር የማይችሉበት ሁኔታ ውስጥ ወድቀው ሲሰቃዩ በየዕለቱ የምናየው ሀቅ ነው። በየአገሩ በምርጫም ሆነ በጉልበት ስልጣን ላይ ቁጥጥ ያሉ መሪዎች በብዙ ሚሊያርድ የሚቆጠሩ ህዝቦችን የመኖር ዕድል በመወሰን አብዛኛውን ህዝብ ወደ ባሰ ችግርና ጦርነት ውስጥ እየከተቱት መጥተዋል። እንደዚህ ዐይነቱ የአገዛዝ ስልት ተፈጥሮአዊ ተደርጎ በመወሰዱ በብዙ ሚሊዮን የሚቆጥሩ ህዝቦች ነፃነታቸውን ተገፍፈው፣ የሚፈጸምባቸውን የአገዛዝ ግፍ ለመቃወም ሲነሱ መልሱ መገረፍ፣ መታሰርና መገደል ሆኗል። እንደዚህ ዐይነቱም በደል በአገራችን ውስጥ በመስፋፋቱ ህዝባችን ዕውነተኛ ታሪክ እንዳይሰራ ተደርጎ ሊወጣው የማይችለው አስቸጋሪ ወጥመድ ውስጥ ገብቶ ሲሰቃይ እንዲኖር ተገዷል። ረሃብ፣ ድህነትና መሰደደ ዕጣው ብቻ ሳይሆን፣ ባህሉ ሆኗል ማለት ይቻላል። ጥቂት ተምረናል የሚሉና ብልጣ ብልጥነት የሚያጠቃቸው ባገኙት ጊዜያዊ ኃይል በመጠቀምና ከውጭ ኃይሎች ጋር በመመሳጠር፣ በሳይንስ ያልተደገፈ ፖሊሲ በማውጣት የህዝቡ አስተሳሰብ ተበታትኖና ምስኪን ሆኖ እንዲቀር አድርገውታል። የህዝባችን ሃሳብ መበታተንና አቅሙ መዳከም የአገዛዙ ጥፋት ብቻ አይደለም። ራሱ ተቃዋሚ ነኝ የሚለው ኃይል ይህንን ከረዢም ጊዜ ጀምሮ የተደገሰለትን ድግስ ጠጋ ብሎ ለማየትና ለመከላከል ባለመቻሉ ለአገራችን መዋረድ የበኩሉን አስተዋፅዎ አድርጓል። እያደረገም ነው። እስካሁን እንደታየው፣ በራሱ ላይ ዕምነት ኑሮት በሚያምንበት ፍልስፍና በመመራትና በማስተማር ህዝባችንና አገራችንን ከገቡበት ማጥ ውስጥ ለማውጣትና አዲስ ህይወት ለመስጠት የተዘጋጀ አይመስልም። በራሱ ላይ ከመተማመን ይልቅ በውጭ ኃይሎች ቡራኬ ነፃነት የሚገኝ እየመሰለው አንዳች ነገር በመጠባበቅ ላይ ያለ ይመስላል። ይህ ዐይነቱ ችግር ሊኖር የቻለው እስከዛሬ ድረስ ተቃዋሚው ኃይል አንዳች ነገር ቢፈልግ እንኳ የሚፈልገውን ግልጽ አለማድረጉ ብቻ ሳይሆን ወደዚያ ለማምራት መከተል ያለበትን የትግል ስልት ለማሳየት ያለመቻሉ ነው።
የዚህ ጽሁፍ መሰረተ-ሃሳብ ይህንን ለመዘርዘርም ሆነ ለመተቸት አይደለም። የዚህ ጽሁፍ ዋናው መሰረተ-ሃሳብ እስከዛሬ የምንመራበት የትግል ስልትም ሆነ ልንደረስበት የምንፈልገው ዓላማ ከሳይንስ ጋር የማይጣጣም ብቻ ሳይሆን፣ ማንም ሰው ሊረዳው የሚችለውንና ሊከተለው የሚገባውን ኮመን ሴንስ(common sense) የትግል መሰረተ-ሃሳብ እንኳ የተመረኮዘ ያለመሆኑን ለማመልከትና፣ በጸሀፊው ዕምነት ዓላማን የተከተለ የትግል ስልት ምን እንደሚመስል ለማመልከት ነው። በዚህም ምክንያት በመሀከላችን ከፍተኛ አለመግባባት ተፈጥሮ ሲያናቁረን ይገኛል። በዚህ ፀረ-ሳይንስና ዓላማው ምን እንደሆነ በማይታወቅ የትግል ስልት ግራ በመጋባት ብዞዎች ተስፋ እየቆረጡ እጃቸውን አጣጥፈው ሲቀመጡ ፣ ሜዳው የተለቀቀላቸው ደግሞ እጅግ ወደ ኋላ በቀረ የትግል ስልት በመጠመድና ሌላውን በማደንቆር ለሌላ የርስ በርስ ጦርነት እየጋበዙት ነው። የዛሬው የትግላችን ችግር በአገራችን ምድር በስልጣን ላይ ተንሰራፎ የተቀመጠውን አደገኛና አገር አጥፊ አገዛዝ ባህርይና ሚናውን የመረዳት ጉዳይ አይደለም። የዛሬው ችግር የኛን ፀረ-ሳይንሳዊ ትግልና እንደገለሰብም ሆነ በደርጅት ዙሪያ ተሰብስበን ማድረግ የሚገባንን ታሪካዊ አስተዋፅኦ ለመረዳት ያለመቻል ነው። የዚህ ዋናው ችግር ደግሞ በሳይንስ ላይ ያለተመሰረተ የዘልማድ ትግል ከደማችን ጋር መዋሃዱና በዚህ ፈለግ ካለምንም ጥያቄ ወደ ፊት መሸምጠጥ እንደዋናው የትግል ስልት ሆኖ መያዙ ነው። በዚህ ከቀጠልን ደግሞ በሚቀጥለው መቶ ዐመትም ህዝባችን የሚመኘውን የሰላም፣ የብልጽግናና የዲሞክራሲ ኑሮ ለመመስረት በፍጹም አይችልም ማለት ነው ። ትግላችን መልክና ዓላማ እንዲኖረው ከተፈለገ የግዴታ ሳይንሳዊ መስመር መያዝ ሲገባው፣ ዐላማችንን ግልጽ ማድረግ አለብን። ይህ ሲሆን ብቻ አለመግባባትን አስወግዶ የትግሉን ሂደት ማሳጠርና ወደሚያሰፈልገው የስልጣኔ ተግባር ማምራት ይቻላል። ስለሆነም ሳይንሳዊ ትግል ማለት ምን ማለት ነው? ከሚለው በመነሳት በምን በምን መሰረተ-ሃሳቦች ላይ ማትኮር እንዳለብን ለማመልከት እሞክራለሁ። በመጀመሪያ እስቲ ብዙ የሚያጨቃጭቁንን ነገሮች እያነሳን እንወያይ።
በእኛ ኢትዮጵያውያኖች ዘንድ የግራንም ሆነ የቀኝን መስመር እንከተላለን በምንለው (ግራና ቀኝ የሚለው የትግል ስልት በብዞዎቹ ታጋይ ነን በሚሉት ዘንድ የቲዎሪው መስረት ምን እንደሆን በግልጽ የሚታወቅ ነገር የለም) ዘንድ ያለው አመለካከት፣ ዕውቀት የሚባለው አንድ ወጥ እንደሆነና በህብረተሰብ ታሪክ ውስጥም ዕውቀትንና ስልጣኔን በሚመለከት ትግሎች እንዳልተካሄዱ ነው። ስለዚህም ተማረ የተባለው በሙሉ አንድ አመለካከት እንዳለውና አንድን ሁኔታ በአንድ መነፅር ወይም የአገመጋገም ስልት ብቻ ለመተንተን እንደሚችል አድርጎ ነው የሚወሰደው። ከዚህም ስንነሳ ኢኮኖሚክሰ ወይም ደግሞ ሌላ የህብረተሰብ ሳይንስን የተማረ ሁሉ በአንድ ስልት ብቻ የኢኮኖሚ ሄደቶችንና የህብረተሰብ ዕድገትን መገምገም እንደሚቻል ነው ካለምንም ጥያቄ ግንዛቤ ውስጥ የተገባው። ይህ ደግሞ የሚያመለክተው አንድ ህብረተሰብ አንድ ወጥ እንደሆነና በአንድ ፍልስፍና ብቻ እንደሚመራ ተደርጎ በብዝዎቻችን ዘንድ የታመነበት። የህብረተሰብን ታሪክና የተመራማሪዎችን ጽሁፍ ላገላበጠ ደግሞ በታሪክ ውስጥ አንድ ወጥ አመለካከትና አንድ ወጥ ህብረተሰብ እንዳልነበረና ሊኖርም እንደማይችል መገንዘብ ይቻላል።
የኛ ኢትዮጵያውያኖች ችግር ከላይ የተዘረዘረውን መሰረተ-ሀሳብ ለመረዳት ያለመፈለግ ወይም ያለመቻል ሲሆን፣ በተለይም በአንድ ህብረተሰብ አገነባብ ውስጥ አእምሮ በትክክለኛ ዕውቀት መታነጽ የሚኖረውን ከፍተኛ ቦታ ቁም ነገር ውስጥ ለማስቀመጥ ብዘዎቻችን አንቃጣም። በዕውቀትና በህብረተሰብ አገነባብ ዙሪያ የተደረገውን ትግል ለተመለከተና የታሪክንም ማህደር ላገላበጠና ዛሬም በጦፈ መልክ የሚካሄደውን ትግል በጥብቅ ለተከታተለ ደግሞ፣ ከሶስት ሺህ ዐመት በፊት የዕውቀትን መሰረት የጣሉ ምሁራን አጥብቀው ያነሱትና ያስተማሩት ጉይ መንፈስ ወይም አእምሮ ወይም ደግሞ ቆንጆ ወይም መጥፎ መንፈስ በህብረሰብ አገነባብ ሂደት ውስጥ ያላቸውን ሚና አጥብቀው በማንሳት ነው። ስለዚህም የግሪክን ተመራማሪዎችንም ሆነ በሬናሳንስ ዘመንና በኋላ የተነሱትን ምሁራን ጽሁፍ ላገላበጠ፣ ትግሉ የሰውን ልጅ ጭንቅላት በመጥፎም ሆነ በጥሩ መልክ በመቅረጽ ዙሪያ የተደረገ ትግልና የሚሸከረከርም ነው። ዕውቀትን ትተን ሃይማኖትናና ሌሎችንም የአምልኮ ጉዳይች ስንመለከት ማንኛውም ግለስብ መንፈሳዊም እንደመሆኑ መጠን፣ አንድን ነገር አምኖ ከተቀበለ ካለብዙ ጭንቀትና ምርምር በዕምነቱ እንደሚገፋበት ነው። የሰው ልጅ ማንነቱንና ድርጊቱን እንደሁም ታሪካዊ ስራውን ሊገነዘብ የሚችለው ከብዙ የጭንቅላት ምርምር ብቻ እንደሆነ የሶክራትስንና ከዚያም በኋላ የተነሱትን ምሁራን እጅግ ጠቃሚ መላልሶ ጥያቄን የማቅረብ የትምህርት ዘዴ ላገላበጠ መረዳት ይቻላል።
ወደ ሌላ ትርጉምና ጭቅጭቅ ውስጥ እንዳንገባ እስቲ ሀቀኛ(authentic) ወደ ምንላቸው መሰረተ-ሃሳቦችና ውይይቶች እናምራ። ለምሳሌ ፕላቶ በሶክራትስ መሰረተ-ሃሳብ ላይ በመመርኮዝ ስለ ዕውቀት የሚለውን እንስማ። ፕላቶንም ሆነ ሶክራተስ የክርክር ወይም አንድን ነገር ጥያቄ ውስጥ የማስገባት ነገር መሰረት አድረገው የሚነሱት ከነሱ ቀደም ብለው የተነሱትን ፈላስፋዎችና ትምህርታቸውን ጥያቄ ውስጥ በማስገባት ነው። የመጀመሪያዎቹ ፈላስፋዎችም የተፈጥሮ ፈላስፋዎች ተብለው ሲታወቁ፣ ፕላቶ ቲዬቴቱስ ተብሎ በሚታወቀውና ስለ ዕውቀት በጻፈው ውስጥ በጥያቄ የሚያስቀምጠው መሰረተ-ሃሳብ፣ ፕሮታጎራስ ተብሎ በሚታወቀው የተፈጥሮ ፈላስፋ የተሰነዘረውን የዕውቀት መነሻ በመቃወም ነው። ፕሮታጎራስ በግልጽ የምናያቸው ነገሮች (sense perception)የዕውቀት መነሻዎች ናቸው፤ ስለዚህም ማንኛውም ነገር ተለዋዋጭና እንደፈሳሽ ነው ብሎ ሲያስተምር፣ ፕላቶ ግን ይህንን በመጻረር ዕውቀት ሊለዋወጥና ስህተትም ሊሆን እንደማይችል በፕርንሲፕል ላይ የተመሰረተ መሆኑን ያስተምራል። ስለዚህም ይላል፣ ዕውቀት አንደኛ፣ ስህተት ሊሆን እንደማይችል ወይም ደግሞ ስህተት የማያሰራ(infallible)፣ ሁለተኛ ደግሞ ስለ ዕውቀት በሚወራበት ጊዜ ስለምንድ ነው (of what is) ብሎ መጠየቅ እንደሚያሰፈልግ ያስተምራል። ስለዚህም በግልጽ የምናየው ወይም የምናያቸው ነገሮች ከሁለቱም አንዱም አይደሉም። ይህንን ለማረጋገጥ ሶክራተስ ተማሪውን ቴዬቴቱስን ዕውቀት ምንድ ነው? ብሎ ይጥይቀዋል። ቴዬቴቱስም ጂኦሜትሪ፣ ሳይንስና የመለኪያም መመሪያ ነው ብሎ ሲመልስለት፣ ሶክራተስ ግን በዚህ ባለመርካት ዕውቀት ስለምንድነው ብሎ አለመጠየቁን በማመልከት፣ ዕውቀት ማለት ምን ማለት እንደሆነ እንዲያሰረዳው እንደገና ይጠይቀዋል። ስለዚህም የጥያቄው ባህርይ የዕውቀትን መነሻ ማስረዳትና ይህም የተፈጥሮን ውስጣዊ ይዘት ወይም አፈጣጠር እንድንመራመር የሚያደርግ መሆኑን ያስተምራል። ስለዚህም ስለ ዕውቀት በሚወራበት ጊዜ ስለአንድ ነገርና ዕውቀትም ከአንድ ነገር ጋር የተያያዘ መሆኑን ያስገነዝበናል። በመሆኑም ዕውቀት በምናያቸውና በተለዋዋጭ ነገሮች ላይ የተመሰረተ ከሆነ እያንዳንዱ ሰው የየራሱን ግምት በመስጠት እንደፈለገ ይጋልባል ማለት ነው። ስለዚህም ይህ ዐይነቱ አስተሳሰብ በሰዎች ጭንቅላት ውስጥ ከተቀረጸ ግለሰቦች ይህንንም ሆነ ያንን በመያዝ በፕሪንስፕል ላይ ባለመመርኮዝ አንድን ህብረተሰብ እንደፈለጉት ሊበውዙትና የኑሮውንም አቅጣጫ ሊያዛንፉበት ይችላሉ። በዚህም ምክንያት ይላል፣ ዕውቀት በግልጽ ከምናያቸው ነገሮች ጋር ከተያያዘና ይኸኛው የዕውቀት መሰረት ከሆነ፣ አንደኛው ሰው ከሌላው ብልህ ወይም አዋቂ ሆኖ ሊገኝ አይችልም ይላል። በመሆኑም እያንዳንዱ ግለሰብ እኔ ብቻ ነኝ ትክክል ብሎ በመውሰድና ራሱን መለኪያ አድርጎ በመቁጠር የዕወቀትን ትርጉም ሊያዛንፍ ይችላል። ስለዚህም አንድን ነገር በማየትና ያንን ነገር በማወቅ መሀከል ትልቅ ልዩነት አለ። ለምሳሌ፣ አንድ ጠረቤዛ ስናይ ጠረቤዛ መሆኑን እንገነዘባለን። ከዚያ ገፍተን ግን ብዙም ጥያቄ የማናቀርብ ብዙዎች ነን። ለምሳሌ ጠረቤዛ ጠረቤዛ ከመሆኑ በፊት የተጓዘባቸውን ሄደቶች እንመልከት። በመጀመሪያ ማንኛውም ዛፍ ጠረቤዛ ለመስራት አያገለግልም። ይህ የመጀመሪያው መስረተ-ሃሳብ ሲሆን፣ አንድን ለጠረቤዛ መስሪያ የሚያገለግልን ዛፍ ብንወስድ፣ ዛፉ እንደዛፍ ለማደግ የወሰደበትን እድሜ፣ ለማደግ የተጠቀመባቸውን ንጥረ-ነገሮችና ውሃ፣ እንዲሁም ፀሀይ ከግምት ውስጥ የሚያስገባ ሰው እምብዛም አይደለም። ዛፉ ከተቆረጠ በኋላ ለመድረቅ የሚፈጅበትን ጊዜ፣ ተሰንጥቆና ተልጎ እንዲሁም ለስልሶ ጠረቤዛ ለመስራት የሚወስደውን ጊዜና የሰውም ሆነ በረቀቀ መልክ በጠረቤዛው ውስጥ የሚገባውን ኃይልና ዕውቀት ሊመራመር የሚቃጣ ይህን ያህልም አይደለም። ከዚያም አልፎ በመሄድ፣ አንድ ጠረቤዛ ሲሰራ የብዙ ሰዎች ውጤትና ከብዙ ነገሮችም ጋር በጥብቅ እንደተያያዘ የሚገምት የለም። ዋናው ነገር በግልጽ የምናየው ጠረቤዛ ጠረቤዛ መሆኑንና ለዚህም ወይም ለዚያኛው ነገር ለመጠቀሚያ የገዛነው መሆኑን ብቻ ነው የምንረዳው። ይህ አንደኛው የዕውቀት የተዘናበለ አመለካከት ሲሆን፣ አንድ ዛፍ ተቆርጦ ወደጠረቤዛነት ሲለወጥ፣ የዛፍ መቆረጥ በአካባቢው የሚያስከትለውን አሉታዊ ውጤትና የዛፍ መቆረጥ የግዴታ ከሆነ ደግሞ ያንን ለመተካት ምን እርምጃ መውሰድ እንዳለብን ጥያቄ ውስጥ የማናስገባ ብዙዎች ነን። ይህ ቀን በቀን በምናደርገውና በምናየው ነገር ውስጥ ብዙም አርቀን ማየት ወይም ጥያቄ ለመጠየቅ እንደማንሞክር ለማሳየት ቢሆንም፣ ይህ ስለ ዕውቀት ብዙም ይነግረናል ማለት አይደለም። በሌላ ወገን ግን እንደዚህ እያለን ማሰብ ስንጀምር ጠለቅ ወዳለ አስተሳሰብ ማምራት እንችላለን። የተፈጥሮን ህግጋት በመመራመር ተፈጥሮን ወደ መኮረጅ ማምራት እንችላለን ። ይህንን ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ እጅግ ጠቃሚ ወደ ሆነ ሶክራትስያዊ የአስተሳሰብ ዘዴ ወደ ኋላ መለስ ብለን እንመልከት። አምስት ሰዎች እንደ ህብረተሰብና አስተዳደግ ዝንባሌያቸው ለአንድ ነገር የተለያየ ትርጉም እንደሰጡትና ለምን ይህ መጨረሻ ላይ ትክክል እንዳልሆነ ሶክራተስ ሲምፖዚየም በሚባለው ግብዣ ላይ ሲያስረዳ እንመልከት።
ፌድሮስ፣ፓውዛኒያስ፣ሀኪሙ ኤሪክሲማሆስ፣ ቀልድ ገጣሚ የሆነው አሪስቶፋኖስ፣ አጋቶን በሚባለው ሰው ቤት ለግብዣ ተጥርተው ስለ ኤሮስ(Eros) ምንነት ይወያያሉ። በግብዣውም ላይ ሶክራተስ ነበር። የመጀመሪያው ተናጋሪ ፌድሮስ፣ ኤሮስ ወይም ፍቅር ማለት መጀመሪያና መጨረሻ የሌለው እግዚአብሄር ሲሆን፣ የነገሮች ሁሉ መነሻ ወይም ፈጣሪ ነው ብሎ ለተሰበሰበው ያስረዳል። ስለዚህም፣ ይህ ኤሮስ ፍቅረኛሞችን ሀፍረታቸውን በመግፈፍ ታታሪ እንዲሆኑና ቆራጥም ሆነው መሰዋዕትነትን እንዲከፍሉ ለማድረግ የሚችል ነው ብሎ ንግግሩን ይደመድማል። በዚህ ያልተደሰተው ፓውዛኒያስ፣ ፌድሮስ ነገሩን ለያይቶ ማየት እንዳልቻለና በደፈናው እንደተናገረ ንግግሩን ይጀምራል። የሰማዩ እግዚአብሄር ከመንፈስ ርቆ በመሄድ ሰውነታዊ ሰሜቱን ለማርካት በህብረተሰብ ውስጥም የሚነቀፉትን ድርጊቶች ከማድረግ እንደማይቆጠብ በበኩሉ ያስረዳል። ስለዚህም ይኸኛው በፍቅር መልክ የሚገለጸው እግዚአብሄር ምድራዊውን የአካልና የመንፈስ ደስታ ያጣመረ መሆኑን ያመለክታል። ሶስተኛው ተናጋሪ ኤሬክሲማሆስን ግን ይህ የሁለቱ አገላለጽ እስከዚህም አላረካውም። በሱም አባባል ምድራዊውና ሰማያዊው፣ መጥፎና ጥሩ ብሎ የኤሮስን ምንነት ለመግለጽ መሞከር ማለት ነገሩን አጥብቦ እንደማየት መሆኑን ያስገነዝባል። ስለዚህም ይላል፣ ኤሪክሲማሆስ፣ ኤሮስ ከዚህ አልፎ የሚሄድ በሰዎች መሀከል ያለውን ግኑኝነት ስርዓት የሚያሲዝ ብቻ ሳይሆን የጠቅላላው የዩኒቨርስንም ህግ ያጣመረና የሚደነግግ ነው ብሎ ገለጻ ያደርጋል። ከዚህም በመነሳት በጣም ዝቅተኛ ከሆነው ነገር ተነስቶ የሰዎችን የተወሳሰበ ግኑኝነት አቋርጦ በመሄድና በኮከቦችና በእግዚአብሄሮች መሀከል ያለውን ግኑኝነት በመደንገግ ማንኛውም የተፈጥሮ ህግ በመሳሳብና በመጋጨት ወይም በመራቅ ላይ የተመሰረተ እንዲሆን የሚያደርግ ነው ብሎ ሰፋ ባለ መልክ ያስረዳል። ስለዚህም ይላል፣ ሳይንስና ቴክኖሎጂ በቀናው እግዚአብሄር ቁጥጥር ስር ያሉ ሲሆን፣ በዚህም መሰረት ዕውነተኛ ወንድማማችንት ይመሰረታል ይላል። በሌላ ወገን ግን ሀፍረተቢሱ ኤሮስ ጭንቅላቱ በሳይንስ በመጠመድ ወደ ቀናው መንገድ መምጣት አለበት ብሎ ንግግሩን ይደመድማል።
ይህ ውይይት እንደቀጠለ፣ ቀልደኛው አርስቲፋኖስ ከስቅታው ቀስ በቀስ በመላቀቅ ከሁለቱ ተነጋሪዎች በተለየ መልክ ስለ ኤሮስ ምንነት ለማስረዳት ይሞክራል። ስለዚህም ይላል፣ እስካሁን ድረስ የሰውን ልጅ የጎደለው የማሰብ ኃይል ሲሆን፣ በዚህም ምክንያት ኤሮስ ልዩ ኃይልና የሰውንም ልጅ ከተናወጠው በሽታ የሚያድንና ወደ ክፍተኛው የኑሮ ደስታ የሚመራው ነው ብሎ ኤሮስ ምን እንደሆን በበኩሉ ይገልጻል። ሰዎች በአፈጣጠራቸው ልዩ እንደነበሩና አግዚአብሄሮችን ለመተንኮስ ሲቃጡ ዞይስ የተባለው እግዚኤብሄር ለሁለት እንደሰነጠቃቸውና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የጠፋባቸውን አካል ለመፈለግ ወዲህና ወዲያ ውር ውር ማለት እንደጀመሩ ይተነትናል። በዚህም ምክንያት፣ ዞይስ እንደገና የጠፋባቸውን አካል መልሰው እንዲያገኙ በማድረግ በወንድና በሴት መሀከል ልዩ ግኑኝነት እንዲመሰረት ያደርጋል። በመሆኑም እንደገና ከተሰነጠቀው የሰውነት አካል ጋር በጋብቻ መልክ በመገናኘት ሀቀኛውን ተፈጠሮአዊ ግኑኝነት መመስረት ሲችሉ፣ ይህም ዕውነተኛው ሰብአዊነት እንደሆነ ያመለክታል። አጋቶን የተባለው ጋባዥ ግን በዚህ አገላለጽ ባለመደሰት የራሱን ትንተና ይሰጣል። በአጋቶን አገላለጽ እስካሁን ድረስ ኤሮስ ምን እንደሆነ ለመተንተን የተደረገው ሙከራ አዎንታዊ ጎኑን ብቻ ያመለከተ ሲሆን ዕውነተኛ ውስጣዊ ባህርይውን ለማስረዳት ወይም ለመረዳት እንዳልተቻለ ቅሬታውን ያሰማል። ስለዚህም ይላል፣ በመጀመሪያ ውስጣዊ ይዘቱን ወይም ምንነቱን መረዳት ሲገባ፣ ከዚያ ቀጥሎ ደግሞ ተግባሩን ወይም ደግሞ ተጽዕኖውን ማስቀመጥ እንደሚቻል በበኩሉ ይናገራል። በዚህም መሰረት፣ ኤሮስ ከሁሉ እግዚአብሄሮች የመጨረሻው ሲሆን፣ በጣም ቆንጆውና ኃይለኛውም እንደሆነ ያመለክታል። ከዚህም አልፎ በመሄድ ታታሪና ሚዛናዊ ፍርድን የሚሰጥ እንደሆነ ወይንም አድልዎን የሚቃውም፣ አስተዋይነትና ብልህነት የተዋሃደው እንደሆነ ለተቀሩት ይተነትናል። ራሱንም የሚቆጣጠር፣ አድልዎም የማያጠቀውና ብልህነትን የተካነ ስለሆነ፣ ሳይንስን፣ ግጥምንና ፖለቲካን በማጣመር ዕውነተኛ ፍቅር በሰዎች መሀከል እንዲሰፍን የሚያደርግ ነው ይላል። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ እነዚህ ነገሮች ተግባራዊ እንዲሆኑ ያልተቆጠበ ጥረት በማድረግ በሰዎችና በእግዚአብሄሮች መሀከል ዕውነተኛ ፍቅር እንዲመሰረት ያደርጋል ይላል።
በፕላቶን አገላለጽ ከላይ የተደረጉት ገለጻዎች በሙሎ በሶፊስታዊ ፍልስፍና የተካኑትን ደቀ-መዝሙሮች ሲያመለክት፣ በዚያን ጊዜ በህብረተሰባቸው ውስጥ የነበራቸውን ቦታና በህብረተሰብ ውስጥ ይንጸባረቅ የነበረውን አመለካከት የሚያረጋግጥ መሆኑን በበኩሉ ይናገራል። በሌላ ወገን ግን በግብዣው ላይ ተገኝተው ስለኤሮስ ያደረጉት ተናጋሪዎች በሙሉ በንግግራቸው ተሳክረውና ተዝናንተው ነበር። ሁሉም የየራሱ ንግግር አርክቶት ይዝናና ነበር። ይህንን የተመለከተው ሶክራተስ ግን በነሱ መሳከር በመገረም ስለኤሮስ ምንነት ማስረዳት ይጀምራል። የሶክራቶስ አገላለጽ ከሌሎች የሚለየው በራሱ ንግግር ላይ ብቻ ያተኮረ ሳይሆን፣ ሌሎችንም በጥያቄና በመልስ እንዲሳተፉ የጋበዘ ልዩ ዐይነት በሁለት ሰዎች መሀከል የተደረገ ንግግር(Dialog) ነው። በመሆኑም የሶክራተስ የአገላለጽ ዘዴ በራስ ገለጻና ዲያሎግ እንዲሁም በዕውቀትና ዕውቀትን በመፈለግ መሀከል የሚሸከረከር ልዩ ሳይንሳዊ ስልት ነው።
ሶክራተስ፣ አጋቶን በኤሮስ ውስጣዊ ይዘትና ድርጊት(Essence and Effects) መሀከል ያለውን ልዩነት ያደረገውን ገለጻ ያሞግሳል። በዚህ መቆም እንደሌለበትም በማስረዳት፣ ኤሮስ ማለት ምን ማለት ነው? ብሎ በጥያቄ ያፋጥጣቸዋል። በዚህ ዐይነቱ ጥያቄ እስከአሁን ድረስ የተደረገው ገለጻ እንደገና በጥያቄ ውስጥ ይቀመጣል፤ ይናጋል። ስለፍቅር ወይም ኤሮስ ሲወራ ከአንድ ነገር ጋር መዋደድን ነው የሚያመለክተው። ስለዚህም ራስን ከአንድ ነገር ጋር ማገናኘት ወይም በዚያ ነገር መጠመድ ያስፈልጋል። በመጀመሪያ ሶክራተስ፣ ስለፍቅር ምንነትና ይህም ፍቅር ከአንድ ነገር ጋር የተያያዘ መሆኑ ከገለጸ በኋላ፣ ውስጣዊ ይዘቱን በሁለተኛው ክፍል ይተነተናል። በመጀመሪያ ግን፣ ሶክራተስ ልክ እንደ አጋቶንና እንደሌሎች ተናጋሪዎች በኤሮስ ምንነት ግራ እንደተጋባና ከሌላ ሰውም እንደተማረና ወደ ሌላ ድምደማ ላይ እንደደረሰ ለአድማጮቹ ያበስርላቸዋል። ዲያቶማ የምትባል አዋቂ ሴት፣ ኤሮስ ማለት ምን ማለት እንደሆነ እንዳስተማረችውና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አስተሳሰቡ ግልጽ እየሆነ እንደመጣ ይነግራቸዋል። ብዙ ጊዜ ከዲያቶማ ጋር ከተገናኘ በኋላ ዕውነተኛ ፍቅር ምን እንደሆነ ይገነዘባል። ይህም ዕውነተኛ ፍቅር ዕውቀት ወይም ጥበብን መፈለግና በዚህ መጠመድ እንደሆነ ይነግራቸዋል። ስለዚህ፣ የሶክራትስ ፍቅር ዕውነተኛውን የዕውቀት ፈለግ ከመሻት ጋር በጥብቅ የተዛመተ ነው ማለት ነው። በዚህም መሰረት ሌሎች ከሱ ቀደም ብለው እንደገለጹት ኤሮስ እግዚአብሄር ሳይሆን፣ በመጥፎ ነገርና በጥሩ መሀከል የሚገኝ፣ ሰውን ከእግዚአብሄር ጋር የሚያገናኝ ነው። ስለዚህም ይላል ሶክራተስ፣ ጥሩው ነገር ቆንጆ ነው። በሁለቱ መሀከልም የሚገኝ ስለሆነ እንዲሁም ጥበብን በመፈለግና ይህንን ለመረዳት ባለመቻል መሀከል የሚዋልል ነው። ስለዚህም ኤሮስ እንዲፈላሰፍ ይገደዳል። እግዚአብሄር ፈላስፋ እይደለም ወይም መፈላስፈን አይፈልግም። ምክንያቱም ከመጀመሪያውኑ አዋቂ ስለሆነ መፈላሰፍ አያስፈልገውም። ሶክራተስ በመቀጠልም፣ ታዲያ ፈላስፋው ማን ነው? ብሎ ጥያቄ ያቀርባል። አንድ ፈላስፋ አለማወቁን የሚያውቅ ብቻ ነው ብሎ ይደመድማል። በሌላ አነጋገር አንድ ሰው አለማወቁን ሲገነዘብ ለማወቅ ይገደዳል። ከመጀመሪያውኑ አውቃለሁ ብሎ የሚግደረደር ከሆነ ግን የዕውቀትን ወይም የጥበብን በር ይዘጋል። በግብዝነቱ ጭንቅላቱ ይጋረዳል። በዚህም መሰረት ዲያቶማ ኤሮስ ማለት ተፈቃሪው አንጂ አፍቃሪው እንዳለሆነ እንዳስተማረችው ይናገራል።
ከዚህ ስንነሳ የሚቀጥለው ጥያቄ፣ ዕውነተኛ ፍቅር በአስተሳሰባችን ላይ ምን ዐይነት ተግባር ወይም ተጽዕኖ ይኖረዋል ብለን ጥያቄ እንድናቀርብ እንገደዳለን። ባጭሩ በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ፍቅር ደስተኛ ያደርጋል። አንድ ስሜት ቆንጆ ነገር ላይ ካተኮረ ጥሩ ነገር ለመስራት ዝግጁ ይሆናል። ስለዚህም ቆንጆን ነገር መያዝ ወይም የራስ ማድረግ ደስተኛ ያደርጋል። ዲያቶማ እጅግ በረቀቀ መንገድ ሶክራተስን በመጠየቅ በአንድ ነገር ላይ በፍቅር መጠመድ ማለት ቆንጆ ነገርንና ደስታን ከመፈለግ ጋር በጥብቅ የተያያዘ መሆኑን ታስረዳዋለች። በአንድ ነገር በፍቅር መጠመድ ማለትም ሀብትን ማካበት ሳይሆን ወይም አንድን ነገር የራስ ማድረግ ሳይሆን፣ አንድ ጥሩ ነገር ሰርቶ ማለፍ መሆኑን ታስተምረዋለች። በዲያቶማ አገላለጽም ጥሩ ነገር በድርጊት የሚገለጽና ድርጊቱም ከአንድ ትውልድ ወደ ሌላ የሚተላለፍ ነው። በዚህም ምክንያት፣ አንድ ሰው አንድ ቆንጆ ነገር ለመስራት ከተጣጣረና ተግባራዊ ካደረገ ስራው ዘለዓለማዊና ስሙም ሲታወስ የሚኖር ነው ማለት ነው። ይህ ድርጊት መንፈሳዊና የሰዎችንም ባህርይና ተግባራቸውንም የሚቀርጽ ሲሆን፣ ለሰው ልጅ ጥሩ ስራ ለመስራት በፖለቲካ ታታሪነት፣ በግጥም ወይም በስዕልና የሰውን መንፈስ የሚያረጋጉና የማሰብ ኃይሉንም ከፍ በሚያደርጉ ሁኔታዎችና በሚጨበጡም ሆነ መንፈስን በሚያድሱ የሚገለጽ ነው። በዚህም ምክንያት ሳያቋርጥ ለሰው ልጅ ጥሩ ነገር ሰርቶ ጥሎ ለማለፍ የሚፈልግ ሰው ውስጣዊ የመንፈስ ደስታ ይሰማዋል። ስለሆነም፣ ዲያቶማ ለሶክራተስ ያስተማረችው ትምህርት ከራስ ተሻግሮ የሚሄድና ዘለዐለማዊነትን የሚያጎናጽፍ ነው። በዚህም ምክንያት ነው ከሶስት ሺህ ዐመት በኋላም የሶክራተስና የፕላቶን ፍልስፍናዎች በፍጹም ጊዜያዊነታቸውን ያላጡት። የሰው ልጅ እስካለም ድረስ ህያው ሆነው እንደሚቆዩ ጽሁፎችን ደጋግሞ ላነበበ በቀላሉ መረዳት ይችላል። ስለዚህም ኤሮስ በዕውነተኛ ዕውቀት የሚገለጽ ሲሆን ካለንበት ሁኔታ ተሻግረን በመሄድ ጥያቄዎችን እንድንጠይቅና መልስ ለመስጠት እንድንችል የሚያደርግ ልዩ ስልት ነው። ሰለዚህም ወደዚያ ለመድረስ አምስት ደረጃዎችን ማለፍ እንደሚያስፈልግ ዲያቶማ ለሶክራተስ ታስተምረዋለች። በመጀመሪያ ሀቀኛውን መንገድ የሚፈልግ፣ የሚፈልገውን ነገር ማወቅ አለበት። ይኸውም ቆንጆን ነገር መፈለግ ወይም ለመስራት መጣር ነው። ስለዚህም በቆንጆ አነጋገርና ገለጻ የሚመኘውን ነገር ለማስቀመጥ መሞከር አለበት። በዚህም መሰረት አንድ ሰው ቆንጆ ነገር ለመስራት ሲመኝ ባህርይው ሆነ አነጋገሩ እንዲሁም አረማመዱ ከሚመኘው ቆንጆ ጋር የተዋሃደ ነው ማለት ነው። ይህ ጉዳይ ግን በአንድ ነገር ላይ ብቻ ያተኮረ መሆን የለበትም። ከዚያ አልፎ የሚሄድና ብዙ ነገሮችንም የሚያጣምር መሆን አለበት። በፖለቲካ አስተዳደር፣ በቆንጆና መንፈስን በሚያድሰው የህንጻ አሰራር፣ በስዕልና በሊትሬቸር፣ በግጥም፣ በጥሩ የአኗኗር ስልትና ተፈጥሮን በመንከባከብም ሆነ ለሌላውም በማሰብ የሚገለጽና ተግባራዊ በመሆን የሚረጋገጥ መሆን አለበት። ይህ የመጀመሪያው የዕውቀት መነሻ ወደ መንፈስ ቆንጆነት ያመራናል ማለት ነው ። ይህም ማለት በተጨባጭ ከምናየውና ቆንጆ ነው ብለን ከገመትነው ለየት በማለት ወደ ረቀቀ አስተሳሰብ እናመራለን። ቆንጆ ወይም ጥሩ ነገሮች ሊሰሩ ወይም ተግባራዊ ሊሆኑ የሚችሉት ሰውነታችን ውብ ስለሆነ ሳይሆን፣ መንፈሳችን ዕውነተኛውን መንገድ እንዲከተል የመንፈስ ተሀድሶ ካገኘን ብቻ ነው። በሶስተኛ ደረጃ፣ ይህ ጉዳይ ከስነ-ምግባራ ጋር መያያዝ አለበት። የምናደርገውን የምናውቅ መሆን አለብን ማለት ነው። ስንበላና ስንጠጣ ወይም ከለላ ሰው ጋር ስንገናኝ ወይም ለሌላውም ኃላፊነት ሲሰማን ስነ-ምግባር ከአእምሮአችን ጋር ተዋህዷል ማለት ነው።ይህ ሶስተኛው የዕውቀት ደረጃ ወይም ቆንጆ ነገርን የመፈለጉ ጉዳይ ወደ ሳይንስና ወደ ትክክለኛው ዕውቀት እንድናመራ ያደርገናል ማለት ነው። ለአንድ ህብረተሰብ ዕድገት ሳይንስና ቴክኖሎጂ አስፈላጊ መሆናቸው ግልጽ ይሆንለታል ማለት ነው። ይህን ለማድረግ ዝግጁ የሆነ መፈላሰፍ ብቻ ሳይሆን ዕውነተኛውንም የመንፈስ ደስታ ይጎናጸፋል ማለት ነው። በዚህ መሰረት ሳይንስና ቴክኖሎጂ እንደዛሬው ሰውን የመጨፍጨፊያ መሳሪያዎች ሳይሆኑ የሰውን ኑሮ ለማቃለልና እንደ ወንድማማች በዚህች ዓለም ላይ ተፋቅሮ እንዲኖር የሚያደርገው ነው። የሶክራተስ ወይም የፕላቶን የሳይንስና የቴክኖሎጂ መሰረት ተፈጥሮናን ሰውን እንደፈለግን እንድንበዘብዝ የሚያደርገን ሳይሆን፣ በተፈጥሮ ውስጥ የሚገኙ ልዩ ልዩ ነገሮችን እያወጣን በስነ-ስርዓት እንድንጠቀምና ማቴሪያላዊውን ከመንፈሳዊ ደስታ ጋር እንድናጣምር የሚያደርገን ነው። ስግብግብነትንና ግብዝነትን አጥብቆ የሚቃወምና፣ በነዚህ የተወጠረ ድርጊቱ ሁሉ ተንኮልና ጠብ መጫር እንዲሁም ጦርነትን የሚያስነሳና በሰው ልጅ ዕልቂትም እየተደሰተ የሚኖር ሰው ሆኖ በአስተሳሰቡ ከማንኛውም ኮመን ሴንስ አስተሳሰብ የራቀ ነው ማለት ነው። ይህ መሰረታዊ አስተሳሰብ ዛሬ ተፈጥሮን ካለምንም አርቆ-አላሳቢነት ለማውደም የሚደረገውንና በዚህም በዚያም እያሳበቡ ጦርነት እየከፈቱ በሰው ልጅ ዕልቂት ላይ የሚደሰቱትንን የጥቂት ጉልበተኞችን ዓለም ጠጋ ብለን እንድንመረምር ይጋብዘናል። ምክንያቱም የሰው ልጅ ዋናው ተግባር የተወሳሰቡ ጦር መሳሪያዎችን እየሰሩ መፎከርና መተላለቅ ሳይሆን ሁሉም በየሃገሩ ጥሩ ነገር እየሰራና የመንፈስ ደስታን እየተጎናጸፈ በዓለም አቀፍ ደረጃ ደግሞ ጤናማ ግኑኝነት ለመፍጠርና ጥሩ ጥሩ ባህሎችን በመለዋወጥ ወንድማማችነትንና እህትማማችነትን ለማጠንከር ነው።
ይህንን ከላይ ለማሳየት የሞከርኩተን በሰፊው የተነተንኩት ካለምክንያት አይደለም። ጀግንነት፣ ግብዛዊነትና ስሜታዊነት በሚያጠቃውና ሎጂክና ፍልስፍና በትምህርት መልክ ጭንቅላትን ለመገንባት በማይሰጠብት እንደኛ ባለህብረተሰብ ውስጥ፣ ሌላው ቢቀር እንኳ ተማርን ከሚሉ ሰዎች ጋር ከፍተኛ አለመግባበት እየተፈጠረ ነው። በምዕራቡ ዓለም ውስጥ ዕውቀትንም ሆነ ትምህርትን በሚመለከት ከፍተኛ ክርክር ይካሄዳል። የምዕራቡ ዓለምም ዕድገትና የቴክኖሎጂ ምጥቀት የመጨረሻው እንዳልሆነና በነዚህ ሃገሮችም የወደፊቱን አረማመድና ህብረተሰብአዊ አወቃቀር በሚመለከት የጦፈ ክርክር ይካሄዳል። በተለይም ኢምፔሪሲዝም የሚባለው በክስተት ላይ የተመሰረተ ዕውቀት ባየለበት ዘመን ብዙ ህዝቦች የመንፈስ ደስታን አጥተው ሲሰቃዩ ይታያል። እንደ ህብረተሰብ ሳይንስ ያሉትን ትምህርቶች ለተመከለተ ደግሞ ከፍተኛ የርዕዮተ-ዓለም ትግል የሚካሄድበት መሆኑን በግልጽ የሚታወቅ ነው። ስለዚህም ስልጣንን የጨበጡና ከስልጣን ጋር በጥቅም የተያያዙ ጥቂት ፕሮፌሰሮች ህብረተሰቡ ተገዢ ሆኖ እንዲኖር የማያሰራጩት የተሳሳተ ዕወቀት ይህ ነው አይባልም። በሌላ በኩል ግን የምዕራቡ ዓለም ዕውቀት አንድ ወጥ ባለመሆኑና ብዙ ውዥንብርም ስለሚነዛ የትኛው ትክክል ነው ብሎ አንድ የተወሰነ አቋም ለመውሰድ የሚያስቸግር ሁኔታ ውስጥ ወድቀናል። በተለይም ብዙ ትምህርታዊ ውይይት በማይካሄድበት እንደኛ ባለ ሃገር ውስጥ አንዳንድ የዕውቀት ዘርፎችን ጠጋ ብሎ መመልከት ለአስተሳሰብ አድማሳችን ጠቃሚ ነው ብዬ እገምታለሁ። መወያየትና ሃሳብ ለሃሳብ መጋጨት የአስተሳሰብ አድማሳችንን ያሰፋዋል። አንድ ህብረተሰብ በውይይትና በክርክር ብቻ ነው ዕድገት ሊጎናጸፍ የሚችለው።
ከዚህ ስንነሳ ዛሬ የኒዎ-ሊበራል ርዕዮተ-ዓለም ከሃምሳ ዐመታት ባላይ የበላይነትን ተቀዳጅቶ አሁን በመንገዳገድ ላይ በሚገኝበት ወቅት እስካሁን ድረስ ሲያፋጥጡን የቆዩ ሰዎችና የዕውቀትን ልዩ ልዩ ፈለግ ለመረዳት የማይፈልጉ፣ ያሁኑን ቀውስና የሚካሄደውን የጦፈ ውይይት ጠጋ ብለው እንዲመረምሩ ራሳቸውን መጋበዝ አለባቸው። በተለይም ዛሬ በአሜሪካ ምድር ሜይን ስትሪትና ዎል ስትሪት እየተባለ ብዙም በርዕዮተ-ዓለም ሳይገፋበት የሚካሄደውን ውይይትና የኒዎ-ሊበራል ቲዎሪና ልቅ የገበያ ኢኮኖሚ ፍልስፍና ያስከተለውን መመሰቃቀል ጠጋ ብሎ መመልከት ያሰፈልጋል። ዛሬ በምዕራቡ ዓለም በተከሰተው የፊናንስ ቀውስ ምክንያትና በዓለም ማህበረሰብም ላይ ያስከተለውንና የሚያመጣውን አሉታዊ ውጤት አስመልክቶ የሚካሄደውን የጦፈ ውይይት ሳዳምጥና ፓል ቶክ ውስጥ ገብቼም ሆነ በዌብ ሳይት ላይ የሚወጡትን ጽሁፎች ስመለከትም ሆነ ውይይት ሳደርግ ሎጂክን ብቻ ያልተከተለ ሳይሆን በምንፈለገው ወይም በምንመኘውና ወደ ዚያ ለማምራት የትኛውን መንገድ መከተል እንዳለበን ችግር ውስጥ እንደገባንና ቢያንስ ሁለት መቶና ሶስት መቶ ዐመት እንደተጎተትን ይታየኛል። አብዛኞዎቻችንም በዚህች ዓለም ላይ የሚካሄደው መጥፎ ነገርና የገዢዎች በደል የሚመለከተን አይመስለኝም። የብዙዎቻችንም አነጋገርም ሆነ አጻጻፍ ሎጂክንና የተወሰነ ፕሪንሲፕልን ተከትሎ የማይጓዝ ነው ብል እንደ ወንጀል ወይም እንደስድብ አይቆጠርብኝም። ዛሬ ባለን እጅግ የተሰበጣጠረ አመለካከትና ዕውቀት፣ እንዲሁም የምዕራቡ ዓለም በየሃገሮች ውስጥ መግባትና መፈትፈት ወይም ደግሞ እነሱ የሚሉትን እንደትክክል አድርጎ በመውሰድ ተሸናፊነትን ማሳየት የቱን ያህል አንድ የተረጋጋና የሰለጠነ ሃገር ለመመስረት ከፍተኛ እንቅፋት እንደጣለብን ለብዙዎቻችን በግልጽ የሚታይ ነገር አይደለም። ጥቂት የሚታያቸው ግለሰቦች ደግሞ በነገሩ ገፍተው በመሄድ ለማስተማር የተዘጋጁ አይደሉም። ከዚህ የጨለመና አደናቋሪ ሁኔታ ለመላቀቅ ከተፈለገ ደግሞ አንድ ወጥ ከሆነው አመለካከት መላቀቅና ሌላ ሰው የተለየ አስተሳሰብ ሲሰነዝር ምንድነው ብሎ ከመጠየቅ ፈንታ ወደ መፎተትና የሰውን የትግል መንፈስ ካማደከም መላቀቅ አለብን። የዕውቀትን የተሰበጣጠረ ሁኔታና የሚወራውን ውዥንብር ሲገባንና ይህንንም ለመመከትና ቀናውን መንገድ ለመከተል ዝግጁ ስንሆን ታሪካዊ አስተዋጽዎ አደረግን ማለት ነው።
እዚህ ላይ፣ ከላይ የማርከስን አገላለጽ እንደምሳሌ የወሰድኩት ነገሩን ቀላል መስሎ ስለታየኝ ነው። እዚህ ላይ የማሳስበው አሁንም የድሮው ቅዠት አለቀቀንም ወደ ሚለው ዘመቻና ዘለፋ እንዳናመራ ከመጀመሪያውኑ ለማስጠንቀቅ እፈልጋለሁ። በሌላ ወገን ደግሞ ማንኛውም ለዲሞክራሲ እታገላለሁ የሚል የአካዴሚክ ነፃነት እንዲሰማውና ይህንንም የሚቀበል መሆን አለበት። የተለያዩ አስተሳሰቦች መንሸራሸር አለባቸው። የአስተሳሰብ ጥራት እንዲረን ከተፈለገ ደግሞ ደፍረን በብዙ ነገሮች ላይ መወያየትና መከራከር አለብን። በነገራችን ላይ የማርክስ ዳስ ካፒታል በተለያዩ መልኮች በተለያዩ ምሁሮች ሲገለጽ፣ በሌላ በኩል ግን ማርክስን በቀጥታ ሳይመረኮዙ የዛሬውን የፊናንስ ገበያ ቀውስና አመጣጥ በሚገባ ቁልጭ አድርገው የሚያስቀምጡና እንከን የማይገኝላቸውም መጽሀፎች በብዛት ታትመው ገበያ ላይ ወይም በየቤተ-መጽሀፍቱ ይገኛሉ። በተጨማሪም አሁን በተከሰተው የፊናንስ ገበያ ቀውስ የማርከስ ዳስ ካፒታል በብዛት እየታተመና እየተሸጠ ነው። አታሚዎች ከተለያዩ ሃገሮች የሚመጣውን ጥያቄ(demand) ሊያሟሉ አልቻሉም።
ወደ ዋናው መሰረተ-ሃሳቤ ልምጣና አንድን ህብረተሰብ ለመመስረት ዕውቀት መሰረታዊ መነሻ ሲሆን፣ ቀጥሎ የሚነሳው ጥያቄ ምን ዐይነት ዕወቀት ነው የሚያስፈልገው ብሎ ጥያቄ ማቅረብ ያሰፈልጋል። ነገሩን ግልጽ ለማድረግ፣ አንድ ህብረተሰብ እንደ ህብረተሰብ እንዲገነባ ከተፈለገ የተወሰነ ሳይንሳዊ ፈለግን ይዞ መጓዝ አለበት። የተዘበራረቀ ዕውቀት እንደተራ ሸቀጥ እንደመሆኑ መጠን የሰዎችን ጭንቅላት በማዘበራረቅ ማንነታቸውን እንዲስቱና ርስ በርስ እንዲበላሉ ያደርጋቸዋል። ግለሰቦችም ሆነ አንድ ህብረተሰብ ታሪክ ሰሪ መሆኑ ቀርቶ ሁሉም የራሱን ጥቅም አሳዳጅ በመሆን ወደ መበላላት ያመራል። ዛሬ በሃራችን የሰፈነው የኒዎ-ሊበራል ኢኮኖሚክ ፖሊሲና አገዛዙ ከፊናንስ ካፒታልና ከሲአይኤ ጋር ተቆላልፎ የሚያካሂደው የማያስፈልግ ድርጊት የዚህ የተዘበራረቀ የዕውቀት አንደኛውና ዋናው መመሪያችን ነው። አብዛኛው ተቃዋሚ ነኝ የሚለውም በዚህ የሚያምንና የኢትዮጵያን ህልውና ከአሜሪካ የሚሊታሪስቲክ ርዕዮተ-ዓለም ጋር አጥብቆ በማያያዝ ነው ለመታገልና ኢትዮጵያን ነጻ ለማውጣት የሚጣጣረው። ከዚህ በመነሳት ሌሎች በፍጹም ላንግባባቸውና ግን ደግሞ የላይ የላዩን የምንግባባቸው የሚመስሉና የምንፈልጋቸውን ነገሮች ካለብዙም ጭንቀት በተራ ሎጂክ ለማሳየት ልሞኮር። እነዚህን መሰረተ-ሃሳቦች ግልጽ ማድረግና የትግል ዓላማችን እንዲሆኑ መታገል የጊዜው አንገብጋቢ ጥያቄ ነው። በእሴትና በፕሪንስፕል ደረጃ መያዝ ያለባቸው መሰረተ-ሃሳቦች ናቸው። 1ኛ) የሰብአዊነትና የሳይንስ ጉዳይ(Humanism)፣ 2ኛ)የህብረተሰብ ጉዳይ፣ 3ኛ) የኢኮኖሚ ግንባታ ጉዳይ፣ 4ኛ) የብሄራዊ-ነፃነት ጉዳይና 5ኛ) የመንግስት ጥያቄ ጉዳይ ናቸው። እነዚህ መሰረተ-ሃሳቦች ግልጽ ሲሆኑ ለምን እንደምንታገል ማወቃችን ብቻ ሳይሆን፣ የትግሉንም ጊዜ በማሳጥርና ትግላችንንም በማቃለል ወደ ቀናው የመሰባሰብና በአንድ ዓላማ የመታገል መንፈስ በማዳበር የዕድገትና የብሄራዊ ተቀናቃኝ የሆኑ ኃይሎችን የስልጣን ዘመንም ሆነ ዕድሜ ማሳጠር እንችላለን። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ ኮመን ሴንስ አስተሳሰብ ምን ማለት መሆኑን ስንረዳ ከውዥንብር ዓለም መላቀቃችን ብቻ ሳይሆን የሌላውንም ሰው የክርክር ዜዴና የሚመራበትንም ፍልስፍና ወይም የርዕዮተ-ዓለም መሰረት መረዳት እንችላለን።
በታሪካዊ ዕድገቱ ሰብአዊነት ማለት እንዲያው ለሌላው ስው ማሰብ ብቻ አይደለም። በስልጣኔ ታሪክ ውስጥ የሰብአዊነት እንቅስቃሴ የተያያዘውና ዛሬም በዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ የሚሰጠው የሰውን ልጅ ምንነትና በዚህች ዓለም ላይ ያለውን ቦታና ድርጊት ለመግለጽ የተደረገ ትግል ነው። የሰብአዊነትም ሆነ የሳይንስ መነሻ የሰው ልጅ በአፈጣጠሩ ከእንስሳ የተለየና በማሰብ ኃይሉ ራሱን እንደሚለውጥና አካባቢውን ቆንጆ አድርጎ የሚገነባ ነው። በዚህም መሰረት በሰው ልጅ የማሰብ ኃይልና በህዋና በኮስሞስ መሀከል ውስጣዊ ግኑኝነት አለ። በሌላ አነጋገር፣ የሰው ልጅ ማንነቱንና ታሪካዊ ሰሪነቱን ሊረዳ የሚችለው የተፈጥሮንና የኮስሞስን ህግጋት ሲረዳ ብቻ ነው። ይህን ያልተረዳ ድርጊቱ የተዘበራረቀና አካባቢን የሚረብሽ፣ ኑሮውን በአቦ-ሰጡኝ የሚመራና የሚኖር ይሆናል ማለት ነው።
ከዚህ ስነነሳ የጥንት ፈላስፋዎች የተከተሉት የምርምር መንገድ የራሳቸውንም ሆነ የተፈጥሮን ህግጋት ለመረዳት የኮስሞስን ሚዛናዊ(Harmonious) ሁኔታ እንደመነሻና እንደ መመሪያ በማድረግ ነው። በነዚህ ፈላስፋዎችም ዕምነትና የምርምር ውጤት መሰረት፣ ፕላኔቶችም ሆነ ጠቅላለው ኮስሞስ በተዘበራረቀ ሁኔታ የሚገኙ ሳይሆን በተወሰነ ፍጥነትና ርቀት የተወሰነ ህግን ተከትለው ነው የሚጓዙት። በዚህም ምክንያት በከዋክብትም ሆነ በፕላኔቶች ዘንድ የመሳሳብና የመራራቅ ሁኔታ አለ ማለት ነው።
ወደ ምድር ስንመጣ ግን ለሰው ልጅ መኖር የሚያስፈልጉ እንደ አየር፣ውሃና ለምለም አካባቢዎች ቢገኙም፣ ከነዚህ መሰረታዊና አመቺ ሁኔታዎች ባሻገር ለሰው ልጅ ተረጋግቶ መኖር ሌሎች ነገሮች ይጎድላሉ ማለት ነው። በዚህም መሰረት የሰው ልጅ በምድር ላይ ተዘበራርቆ የሚገኘውን ነገር መልክ ማሲያዝና ቆንጆ የማድረግ ኃላፊነት አለበት። በዚህም ምክንያት አስተሳሰቡ የተዘበራረቀ እንዳይሆን ልክ እንደ ኮስሞስ የተወሰኑ ሳይንሳዊ ህግጋትን መከተልና እነዚህን እያሻሻለ መሄድ አለበት። ይህንን ለማድረግ ደግሞ የግዴታ ጭንቅላቱ በልዩ ዕውቀት መገንባት አለበት ማለት ነው። ይህንን ማድረገ የማይችል ህብረተሰብ ደግሞ ኑሮው የጨለመበትና የተዘበራረቀበት ይሆናል። በዚህች ዓለም ላይ ለምን እንደሚኖር የተገነዘበ ስለማይሆን፣ እዚህና እዚያ ውርውር በማለት የተፈጥሮን ህግጋት በመጣስ የጠቅላለውን የተፈጥሮን ሁኔታ ያዛባል ማለት ነው። በዚህም መሰረት በሰዎች መሀከል ያለው ግኑኝነት የተዘበራረቀና ተፈጥሮንንም ወደ ተራ ተበዝባዥነት የሚለውጥ ይሆናል። አንድ ህብረተሰብ ደግሞ የተፈጥሮን ህግጋት የሚጥስ ከሆነና ራሱንም ለማሻሻል በየጊዜው ጥረት ካላደረገ፣ ልክ ከብቶች አንድ ቦታ ሳሩን ግጠው ግጠው ሲጨርሱ ሌላ የሚጋጥ ሳር ለመፈለግ ወደ ሌላ ቦታ እንደሚጓዙ ዐይነት በመጓዝ ህይወቱ ሁሉ የተረጋጋ ሳይሆን በሂደት ላይ ብቻ ያለ እንዲሆን ይገደዳል ማለት ነው። እንደዚህ ዐይነቱ የኮስሞስን ህግ መጣስና ተፈጥሮን አናግቶ የተረጋጋ ኑሮ መመስረት ያለመቻልና አዳዲስ መሳሪያዎችን እየፈጠሩ የራስን ኑሮ ለማሻሻል ያለመቻል፣ የአንድ ህብረተሰብ ወይም ሰው ጭንቅላት አስተሳሰብ በዘልማዳዊ የኑሮ ሁኔታ የተጠመደ እንደሆነ ብቻ ነው። እንደሚታወቀው የሰው ልጅ በታሪኩ ውስጥ እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ ራሱንና እካባቢውን እየለወጠ ቢመጣምና በተፈጥሮ ውስጥ ያሉ ጥሬ-ሀብቶችን መልካቸውንና ዐይነታቸውን እየቀየረ መጠቀሚያ ቢያደርግም፣ አንድ ስርዓትና ባህል ወይም ርዕዮተ-ዓለም በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ ከሰፈኑና የህዝቡን አስተሳሰብ በዚያው ብቻ ረክቶ እንዲኖር ካስገደዱት ርቆ ማሰብና እዳዲስ መሳሪያዎችን መፍጠር የማይችልበት ሁኔታ ይፈጠራል። የስራ ትርጉምንም በጠባቡ ስለሚረዳ ወደ ተወሳሰበ የስራ ክፍፍል በማምራትና ልዩ ልዩ የፍጆታም ሆነ የምርት መሳሪያዎችን በማምረትና ኑሮውን ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ደረጃ በማሸጋገር አዲስና ጥበብ የተሞላበት ኑሮ ለመመስርት በፍጹም አይችልም። በዚህ ላይ ደግሞ የማሰብ ኃይሉን ሊያዳብሩ የማይችሉ ቆሻሻ አስተሳሰቦች ከውጭ ከመጡ- ዛሬ በሃገራችን በግልጽ እንደምናየወ- አስተሳሰቡ ይቀጭጫል። በራሱ ላይ ዕምነት ያጣል። የውጭ ኃይሎች መጫወቻ ይሆናል ማለት ነው።
ከሶስት ሺህ ዓመት በፊት በግሪክ የሰብአዊነት እንቅስቃሴ ሲጀመር፣ የሰውን ልጅ አስተሳሰብ ከፍ ለማድረግና ከራሱ በሻገር ርቆ በመሄድ በመንፈሳዊ ሁኔታዎች በመጠመድ ሳይንስና ቴክኖሎጂን እንዲካን ነው። በዘመነ-ሬናሳንስም በዳንቴ፣ በሊዪናርዶ ዳቪንቺ፣ ማካኤል አንጀሎና እንዲሁም በፔታትራካሰና ከዚያም በኋላ በኩዛኑስ፣ በኬፕለር፣ በላይብኒዝና በገጣሚውና በቲያትር ደራሲው ፍሪድሪሽ ሺለር የፈለቁትና የተስፋፉት ዕውቀቶች በጥንታዊ ልማድና በጦር ተጠምዶ ርስ በርሱ ሲጫረስ የኖረውን የአውሮፓ ህዝብ አስተሳሰቡን ሰብስቦ ታሪካዊ ስራ እንዲሰራ ለማደረግ የተደረግ ትልቅ የጭንቅላት ትግል ነው። የሰብአዊነትና የዕውቀት መሰረቱም ይህ ሲሆን፣ ቆንጆ ቆንጆ ቤተ መንገስቶችን መስራት፣ ካቴድራሎችን መገንባት፣ ከተማዎችን መቆርቆርና የዕደ-ጥበብና የንግድ ልውውጥን ማስፋፋት፣ እንዲሁም ቆንጆ ቆንጆ የገበያ ቦታዎችንና አዳራሾችን በመስራት የሰውን ግኑኝነት ለማጠንከር አስፈላጊውን እርምጃ መውሰድ፣ ጥበብና የአርክቴክቸርና ስራ ሚዛናዊው ከሆነው የኮስሞስ ዓለም ጋር እንዲዋሃድ ማድረግና የሰውም አስተሳሰብ በዚህ ተጥምዶ ድርጊቱ ሁሉ በማቴሪያላዊና በመንፈሳዊ ነገሮች እንዲጠመድ ማድረግ፣ እነዚህ ሁሉ ዕውነተኛ የሰብአዊ እንቅስቃሴ መሰረቶች ናቸው። እነዚህን መሰረተ-ሃሳቦች ተከትሎ የማይጓዝ ህብረተሰቡን ማዘበራረቅ ብቻ ሳይሆን የውጭ ኃይሎች ተገዢ በመሆን ህይወቱ በሙሉ በጦርነት እንዲጠመድ ያደረጋል ማለት ነው።
ከዚህ ስንነሳ ከአስራሰባተኛው ክፍለ-ዘመን ጀምሮ ካፒታሊዝም የበላይነትን እየተቀዳጀና ሌሎች ሃገሮችንም ወደ ጥሬ-ሀብት አምራችነት ብቻ እየለወጠ ሲመጣ ቀደም ብሎ በምርምር የተደረሰበትን ዕውቀት በመከለስና በአፍጢሙ በመድፋት የብዙ ህዝቦች አስተሳሰብ እንዲመረዝ አደረገ። በገዢዎችና በተገዢዎች፣ በበዝባዦችና በተበዝባዦች መሀከል ልዩነት እንዲፈጠርና ዘለዓለማዊ የመንፈስ ጦርነት ሰፍኖ አንዱ ሌላውን እየፈራ እንዲኖርና ይህም ዓለም-አቀፋዊ ባህርይ እንዲኖረው ልዩ ልዩ አሳሳች ዕውቀት የሚመስሉ መመሪያዎች በተለይም በገዢ መደቦች ዘንድ መስፋፋት ጀመሩ። በዚህ ዓይነት በተከለሰ ዕውቀት በተለይም ሶስተኛው ዓለም ተብለው የሚጠሩ ሃገሮች የራሳቸውን ታሪክ እንዳይሰሩና የተደላደለ ኑሮ እንዳይኖሩ ታገዱ። ሰለጠንኩና ዓለምን እመራለሁ ለሚለው የምዕራቡ ዓለም ንጹህ ጥሬ-ሀብት አምራች ወደ መሆን ተገደዱ። የተትረፈረፈ ጥሬ-ሀብታቸውን እያወጡና እያከናወኑ ለራሳቸው ከመጠቀም ይልቅ ወደ ንጹህ ባሪያነት ተቀየሩ። ደቡብ አፍሪቃ አንድ ሺህ ሜትር ወደ ታች በመቆፈርና በመሄድ ወርቅ ለማውጣት ሀይወቱን አደጋ ውስጥ የሚጥለው ጥቁሩ ደቡብ አፍሪቃዊ የዚህ የአጭበርባሪዎችና የገዢዎች ርዕዮተ-ዓለም ሰለባ ነው። በአንጎላና በናይጄሪያ የሚካሄደው የዘይት ዘረፋና አካባቢዎችን አበላሽቶ ህዝቡን መኖሪያ ማሳጣትና ጥቂቱን ብቻ ተጠቃሚ ማድረግ የዚህ እጅግ የተበላሸ ዕውቀት ውጤት ነው። በየሃገሩ የተቋቋሙትም የትምህርት ዘርፎችና የሚሰጡትም ዕውቀቶች ከዕውነተኛው የሰብአዊው ትምህርት ተነጥለው በመውጣታቸው በየሃገሮች አመጸኞችና እንዲሁም ጦር ፈልፋሊዎች ብቅ እንዲሉ በማድረግ ህብረተሰብአዊ መዋከብ እንደልማድና የአኗኗር ስልት ተደርጎ በመውሰድ ህዝቦች በቀላሉ ሊሰሩ የሚችሉትንና ሃገራቸውንም ሊገነቡ የሚችሉበት ሁኔታ እየተጋረደባቸው መጣ።
ወደ ኢትዮጵያችንም ስንመጣ እስከዛሬ ድረስ ኢትዮጵያን ነፃ ለማውጣት ተብሎ የተካሄደው ትግል በሙሉ በአንድ በኩል በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄደውን ዐይን ያወጣ ዘረፋና የአስተዳደር መዛባት ያላጤነ፣ በሌላ በኩል ደግሞ በሰብአዊነት አስተሳሰብ መርሆች ላይ ያልተመሰረተና አስተሳሰብን የሚበታትን በመሆኑ ነው። በማርከሲዝም ስም የተደረገው ትግልና ህብረተሰብአችንን በእንድ እምርታ ለመለወጥ የተደረገው ሙከራ ሊሳካ ያልቻለው ማርኪስዝምና የከበርቴው ቲዎሪዎች እየተዘበራረቁ መቅረባቸው ብቻ ሳይሆን፣ የተማሪው እንቅስቃሴ ራሱን ከሰብአዊው እንቅስቃሴ ጋር ለማገናኘት ባለመቻሉ ነው። ራሱን ለመጠየቅ ፋታ አጥቶ ወደፊት መሽምጠጡ፣ ህብረተሰብአችን ሊወጣ የማይችለው ማጥ ውስጥ ገብቶ እዚያው በዚያው እንዲንደፋደፍ ለማድረግ በቃ። ይህ ጉዳይና ጥፋት ግን በተማሪው እንቅስቃሴ ብቻ የሚላከክ ሳይሆን በስልጣን ላይ የነበረው አገዛዝ ሃገርን ማስተዳደር ማለት ምን ማለት እንደሆነ ባለመረዳቱና ህዝቡም እንደ አንድ ህብረተሰብ እንዲያያዝ አስፈላጊዎችን የማቴሪያልም ሆነ የመንፈስ ተሃድሶ እርምጃዎች እንደሁኔታዎች እያሻሻለ ለመወሰድ ባለመቻሉም ነው።