Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኢስላማዊ ሕግጋትን ተማር አንድ ሙስሊም በሁሉም የህይወት ዘርፍ ዙሪያ ያሉ ኢስላማዊ ሕግጋትን ለማወቅ መጓጓት ይኖርበታል፡፡ የአምልኮ፣ የየዕለት ውሎና ግንኙነት ሥርዓቶችን ማወቅ ይጠበቅበታል፡፡ ይህን ካደረገ የዒባዳ ተግባሩን በዕውቀት ላይ ተመስርቶ የሚያከናውን ይሆናል፡፡ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ.) እንዲህ ብለዋል «አላህ መልካም ነገር ላሰበለት ሰው የሃይማኖት ግንዛቤን ይሰጠዋል፡፡» (አል- ቡኻሪ፡71 ሙስሊም፡1037) በተለይ ግዴታ የሆኑ…
ኢስላም የህይወት ሃይማኖት የእስልምና ሃይማኖት የዚህን ዓለም (ዱንያ) ህይወትና የቀጣዩን ዓለም (አኼራ) ህይወት አመዛዝኖ ጎን ለጎን የሚያስኬድ ሃይማኖት ነው፡፡ ዱንያ ዘር የመዝሪያ ዓለም ነው፡፡ አንድ ሙስሊም በዚህም ሆነ በቀጣዩ ዓለም የዘራውን ለማጨድ፥ በሁሉም የህይወት ዘርፍ መልካም የተባሉ ነገሮችን ሁሉ የሚተክለው በዚህ የዱንያ ዓለም ውስጥ ነው፡፡ ይህንን ተክልና ዘር አግባብነት ባለው…
በእስልምና ሃይማኖት በጌታና በባሪያው መሃል አማላጅ የለም፡- በእስልምና ሃይማኖት በጌታና በባሪያው መሃል አማላጅ የለም፡- ብዙ ሃይማኖቶች ለአንዳንድ ግለሰቦች ከሌላው ሰው በተለየ መልኩ ሃይማኖታዊ መለያዎችን ችረዋል፡፡ የሰዎች የአምልኮ ጥንካሬም ሆነ የእምነት ደረጃ የሚለካው በእነዚህ ግለሰቦች ፈላጭ ቆራጭነት እንዲሆን አድርገዋል፡፡ እነዚህ ግለሰቦች በእነዚህ ሃይማኖቶች መሠረት በሰውና በአምላክ መካከል ግንኙነት እንዲፈጠር የሚያደርጉ አገናኝ…
ኢስላም ዓለም አቀፍ ሃይማኖት፡- የእስልምና ሃይማኖት የተደነገገው፥ በተለያየ ባህል፣ ዘር፣ ልምድና ሃገር ውስጥ ለሚኖሩ ሁሉም ዓይነት ሕዝቦች ዕዝነትና የህይወት ጎዳና ይሆን ዘንድ ነው፡፡ አላህ እንዲህ ይላል…«(ሙሐመድ ሆይ!) ለዓለማት እዝነት አድርገን እንጂ አላክንህም» (አል-አንቢያ፡107) ለዚህ ነው የእስልምና ሃይማኖት የማንኛውንም ሕዝብ ባህልና ልምድ የሚያከብረው፡፡ የእስልምናን መሠረታዊ ህግጋት የማይጥስ እስከሆነ ድረስ አዲስ ሰለምቴዎች…
በህይወት የመኖራችን ዓላማ፡- ለምን በህይወት ተገኘን? የመኖር ግቡ ምንድነው? የሚሉትን እጅግ ወሳኝ የሆኑ የዘላለም ጥያቄዎችን በመመለሱ ረገድ ብዙ አሳቢያንና ተመራማሪዎች ተመሳሳይ በሆነ አኳኋን ሲደናገሩ ኖረዋል፡፡ ለምን ተፈጠርን? ብሕይወት የመኖራችን አላማስ ምንድን ነው? የተከበረው ቁርዓን የሰውን በህይወት የመኖር ዓላማና ግብ በግልፅና ቁልጭ ባለ አኳኋን አስፍሮታል፡፡ ቁርዓን እንዲህ ይላል …«ጋኔንና ሰውንም ሊግገዙኝ…
ወደ ሮማውያን በአዲስ ኪዳን የመጀመሪያው መልዕክት ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንጦስ እያለ በ፶፮ - ፶፰ ዓ.ም. የጻፈው መልዕክት ነው ። ይህ ምዕራፍ ፭ ሲሆን በ፳፩ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ።
ቅዱስ ጳውሎስ ለሮማውያን መልዕክቱን የጻፈበት ምክኒያት አይሁዳውያንና ሮማውያን በሰላም አንድላይ በሮም ለብዙ ዘመን ሲኖሩ ቆይተው ክርስትና በተመሠረተበት ወቅት ፣ አይሁዳውያን ክርስቶስ እኛን ነው የመረጠን ለመንግሥቱ እናንተን አይደለም... ሲሊ ሮማውያን ደግሞ እናንተ ሰቀላችሁት እንጂ ምን አረጋቹህለት... እየተባባሉ እርስበርሳቸው ጥል ስለፈጠሩ እነሱን ለማስታረቅ ጻፈው ።
በዩናይትድ ስቴትስ ለፕሬዘዳንትነት በእጩነት የቀረቡት የሪፑብሊካን ፓርቲው ተወዳዳሪዎች፥ በነገው እለት በኒው ሃምፕሸር ለሚካሄደው የመጀመሪያው ትልቁ የብሄራዊ ዘመቻው አካል ለሆነው ክርክር እራሣቸውን እያዘጋጁ ናቸው።
ብመሰረት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘቕረቦ ፃውዒት ልዕሊ 2,500 ሰራዊት ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ(ደምህት) ሎሚ ሶሉስ ዕጥቆም ፈቲሖም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም።
ሎሚ ንጉሆ ካብ ኣስመራ ተበጊሶም ናብ ዘላምበሳ ይጓዓዙ ዝነበሩ ሰራዊት ዴምህት ኣብ ሰገንይቲ( ኤርትራ) ብዘጋጠሞም ሓደጋ መኪና ህይወት ኣርባዕተ ኣባላት ሰራዊት እቲ ምንቅስቓስ ሓሊፉ።
ስኬት የሚጀምረው ከገንቢ አስተሳሰብ ነው፡፡ በተቃራኒ ደግሞ ውድቀት የሚጀምረው ከአፍራሽ አስተሳሰብ ነው፡፡ ሁሉም ሰው ግን ገንቢ መሆን ይወዳል፡፡ ገንቢ ለመሆን ምን ይጠበቅብናል? አፍራሽ አስተሳሰብ እንዴት መቀነስ እንችላለን? ሁለቱንም ለማስረዳት ይፈቀድልኝ፡፡ ገንቢ አስተሳሰብ ለሁለት ይከፈላል፡፡
ሁለቱም አስተሳሰቦች ያስፈልጉናል፡፡ ሁለቱንም በተራ ለማስረዳት ልሞክር! ቁሳዊ አስተሳሰብ ማለት ለምሳሌ የምንጫወትበት ኳስ፣ የምንኖርበት ቤት፣ የኤሌክትሪክ መብራት፣ የምንበርበት አውሮፕላን፣ የምንጠቀምበት ስልክ ወዘተ የፈለቀበት አስተሳሰብ ማለት ነው፡፡ ይኸ ቁሳዊ አስተሳሰብ ከራስም አልፎ ለህብረተሰብ፣ ለሃገርና ለሃገራት የሚጠቅም ነው፡፡ የዚህ ቁሳዊ አስተሳሰብ ዋና ምንጩ ህይወታችን ቀላል እንዲሆን የምናደርገው ፍላጎታዊ ትግል ነው፡፡ ምክንያቱም ለመጫወት ኳስ ያስፈልገናል፡፡ ለመኖር ቤት ያስፈልገናል፡፡ እሩቅ ሃገር ቶሎ ለምድረስ ዘመናዊ መጓጓዢያ ያስፈልገናል፡፡ ሲጨልም የኤሌክትሪክ መብራት ያስፈልገናል፡፡ ከተረዳችሁኝ ምሳሌዎቹ ብዙ ናቸው፡፡
ሰዋዊ አስተሳሰብ ልክ እንደ ቁሳዊ አስተሳሰብ በስም ለማስረዳት ቀላል አይደለም፡፡ ግን ልሞክር፡፡ ሰላም መባባል አስፈላጊ ቢሆንም ተራ ነገር ነው፡፡ እንኳን ሰው ቀርቶ፤ እንሰሳትና አራዊትም በራሳቸው መንገድ ሰላም ይባባላሉ፡፡ ሰዋዊ አስተሳሰብ ግን ከዚህ ከፍ ያለ ነው፡፡ ሰዋዊ አስተሳሰብ ማለት አይተንና አዳምጠን የሰወች ፍላጎትና ሁነታ ምን እንደሆነ ማወቅ መቻል ይመስለኛል፡፡ ለምሳሌ ሰወች ሲቸገሩና ሲያጡ መርዳት ባንችልም ችግራቸውን ማባባስ የለብንም፡፡ ሰወች ሲሳካላቸው አብረን የደስታቸው ተካፋይ ባንሆንም ምቀኛ መሆን የለብንም፡፡ ሰወች ሃዘን ላይ ሲሆኑ አብረን ከነሱ ጋር ተቀምጠን ባናለቅስም ልባቸው እንደተሰበረ እውቅና መስጠት ይጠበቅብናል፡፡ ገንቢና ሰዋዊ አስተሳሰብ ያላቸው ሰወች ጋር ወዳጅነት መግጠምና አብሮ ጊዜ ማሳለፍ ከአፍራሽ አስተሳሰቦች ያርቃል፡፡
ዋነኛ ሰዋዊ ገንቢ አስተሳሰብ ማለት አንድ ሰው ለራሱና ለህበረሰቡ ጠቃሚ ለመሆን የጋለ ፍላጎት ሲኖረው ነው ብዬ አምናለሁ፡፡ የትኛውም አስተሳሰብ በህይወታችን ላይ ከፍተኛ አወንታዊ ቅርጽ አለው፡፡ የጋለ ጥሩ ፍላጎት ከትላንቱ ይልቅ ዛሬ የተሻለ ሰው እንዲንሆን ይገፋፋናል፡፡ በተጨማሪ የጋለ ፍላጎት ስለሚጮህ ውጤቱን ለማየት ይናፍቃል፡፡ ያጓጓል፡፡
ያስተሳሰብ ጀግና ስል አንድ ሰው ባመነበት ነገር ላይ ገትሮ ሲይዝ ለማለት ነው፡፡ ባጭሩ ያስተሳሰብ ጀግና ማለት አንድ ሰው ያሰበውን ለማሳካት በቀጣይነት የሚያደርገው ሃሳባዊ ትግልና ጥልቅ ፍለጎት ነው፡፡
ለምሳሌ አንድ ሰው በሃሳቡ ከጊዜና ከሁኔታ ጋር ፊት አድርጎ ይሄዳል እንጅ አይቀያየርም፡፡ መሰረታዊ ሃሳብና እምነቱ አንድ አይነት ነው፡፡ ምክንያቱም አስፈላጊ ነኝ ብሎ ያስባል፡፡ በራሱ ይተማመናል፡፡ ማንኛውም ሰው ከተለማመደ በራሱ መተማመን ይችላል፡፡ ይኸ ጀግናዊ ጥልቅ ፍላጎትና አስተሳሰብ ለመልካም ወይም ለመጥፎ አላማ ሊሆን ይችላል፡፡ እኔ ግን እዚህ ለማስረዳት የሚመቸኝ ስለ ጥሩ አላማ አስተሳሰብ ነው፡፡ በሰፊው እንደምናውቀው፤ ወኔ ወይም ጀግና ማለት ጦር ሜዳ ሄዶ ጀብዱ መስራት ብቻ አይደለም፡፡ ተናዶ ጠረጴዛ መምታት አይደለም፡፡ ሰወችን ልክ ልካቸውን ነግሮ ቲፎዞ ለማግኘትና ለጊዜው ለማሸነፍ አይደለም፡፡
አሁን አንዳንድ ተጨባጭ ነገሮችን ልጥቀስ፡፡ ለምሳሌ እንጀራ ለመብላት ስራ መስራት እንዳለብን ሁላችንም እናውቃለን፡፡ ስራው ግን በጥራት መሰራት አለበት፡፡ ስራ ማለት በአካል የሚታየው ውጤት ብቻ አይደለም፡፡ ስራውን ስንሰራ ሶስት አብረው የሚሄዱ ሃሳቦች አሉ፡፡ የመጀመሪያው ስራውን ለመስራት የምንቀይሰው እቅዳዊ አስተሳሰብ ነው፡፡ ሁለተኛው ስራውን ስንሰራ በስራው ሲደት ውስጥ የምንሰጠው ትኩረታዊ አስተሳሰብ ነው፡፡ ሶስተኛው ስራው ካለቀ በኋላ የሚሰጠን ውጤታዊ አስተሳሰብ ነው፡፡ ሶስተኛው ደረጃ ላይ የምናገኘው ርካታ ወይም ክለሳ ሊሆን ይችላል፡፡ ባጭሩ አባባል የትኛውም የስራ ሂደትና ፍጻሜ ላይ፤ ሃሳብ ከፍተኛ ቦታ አለው፡፡ ቀለም ለመቀባት እንኳን ቀለምና ቁሳቁስ ለምግዛት ማሳብ አለብን፡፡ ደረጃውን ጠብቆ እንዲያምር ተጠንቅቀን እያሰብን መቀባት አለብን፡፡ ስንጨርስ ደግሞ ውጤቱ ላይ እያሰብን እንኖርበታለን፡፡ ብዙ ነገሮች ቢያንስ ሶስት ደረጃ አያጣቸውም፡፡ ለምሳሌ ልክ እንደ መወለድ፣ መኖርና ህልፈት፡፡
ያደጉ ሃገራት ጥቁር ህዝብ በስራ ሰነፍ ነው ብለው ያስባሉ፡፡ እኔ ይኸን በቅርብ አውቀዋለሁ፡፡ ሆኖም ግን ከስራው ይልቅ አስተሳሰብ ይቀድማል ይመስለኛል፡፡ ዞሮ ዞሮ ግን ማሰብም መስራት ነው፡፡ ለምሳሌ ያደጉ ሃገራት በስራና በሃገራቸው ላይ ቀልድ የለም፡፡ ሀገራቸውን ሀገሬ ይላሉ፡፡ ህዝባቸውን ህዝቤ ወይም ወገኔ ይላሉ፡፡ የሃገራቸውን ሃብት የኛ ይላሉ፡፡ ሃሳባቸው ውስጥ ቁርጥ ያለ አቋም አላቸው፡፡ እንዲሁ በድንገት አላደጉም፡፡ ያስባሉ፡፡ ይሰራሉ፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ከሆነ ግን ቀለም ለማስቀባት፣ ድንጋይ ለማንጠፍና፣ ሲሚንቶ ለመለሰን እንኳን ባለቤቱ ቆሞ መከታተል አለበት፡፡ ምክንያቱም ስራው ነካ ነካ ስለሚሆን መተማመና የሚሆን ዋስትና የለም፡፡ የስራ ባህላችን ገና አልዳበረም፡፡ በቀላሉ ማዳበር ግን እንችላለን፡፡ ከላይ እንደጠቀስሁት መስራት አቅቶን ሳይሆን ስራችን ላይ ጀግናዊ አስተሳሰብ ስለማይጨመርበት ነው፡፡ አንተ ደሞ ማጋነን ትወዳለህ አትበሉኝ! ጥሩ አላማ ላይ ማጋነን ቆንጆ ነው፡፡ ለምን ብትሉኝ ስራውን ስንሰራ ጥራቱን ጠብቆ እንዲጠናቀቅ ይረዳናል፡፡ በተጨማሪ ሃሳባዊ ወኔ ውስጣዊ ስለሆነ የትም ብንሄድ ይከተለናል፡፡ የትኛውንም ስራ ብንሰራ ጥራት ያስታውሰናል፡፡ ስራችን ያኮራናል፡፡ ያስከብረናል፡፡ ተቀጥረን የምንሰራም ከሆነ አሰሪያችን ያምነናል፡፡ መከታተል ሳይሆን መጨረሻ ላይ ለማስረከብ መቆጣጠር ብቻ በቂ ይሆናል፡፡ ጥራት መፈለግ ቅንጦት አይደለም፡፡ በሰሪና ባሰሪ መሃከል እምነት ይጨምራል፡፡ ተመሳሳይ ጽሁፎች ይቀጥላሉ፡፡
እዚአ ሞስታዋቂያ ብዚ ቆንቃታት ተቶርግማ አላ: ደንማርክ - ዓራቢኛ - በንጋል - ታይላንድ - አንግሊዝ - ፋርሲ - ታሚል - አማርኛ - ማላያላም - ሲንሃል - አፋር - ሮስያን - ስዋሕል - ችይና - ቦርቶጋል
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የምክር ቤት ምርጫ ሊካሄድ አራት ወራት በቀረው በአሁኑ ወቅት ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ ዛሬ በዲሞክራቶች ላይ አዲስ ጥቃት ከፍተዋል። የኢሚግረሽን ሕግ አስከባሪውችን ስም እያጠፉ ነው። ወንጀለኞች ወደ ሀገሪቱ እንዳይገቡ የሚያደርጉትን ጥረት አይደግፉም በማለት ነቅፈዋቸዋል።
በድንበር ጥበቃና በወንጀል መከላከል ላይ ደካማ የሆኑት ዲሞክራቶች በመጪው ህዳር ወር በሚካሄደው ምርጫ እንዴት እናሸንፋለን ብለው ያስባሉ? የሀገራችን ህዝብ ደህንነትና ፀጥታ እንዲኖር ይፈልጋል። ዲሞክራቶች ግን ለታላቁ የሕግ ማስከበር ሥራ በቂ ገንዘብ ከመመደብ ይልቅ ይቦጭቋታል በማለት ነቅፈዋቸዋል።
የዩናይትድ ስቴትስ መከላከይ ሚኒስትር ጀምስ ማቲስ ከቻይናው ፕሬዚዳንት ሺ ዢንፒንግና ከሀገሪቱ አቻቸው ጋር ተገናኝተው ተነጋግረዋል። በአሁኑ ወቅት በሁለቱ ልዕለ ሃያላን ሀገሮች መካከል የዲፕሎማስያዊ፣ ወታደራዊና የኢኮኖሚ ውጥረት ሰፍኗል።
ማቲስ ከቻይና መሪዎች ጋር ከመገናኘታቸው በፊት “ይህ በቻይናና በዩናይትድ ስቴትስ ታሪክ ወሳኝ ጊዜ ነው” ብለዋል። አያይዘውም እዚህ የመጣሁት ግንኙነታችን በትክክለኛው መንገድ እንዲራመድ ለማድረግ ነው” ሲሉ አስገንዝበዋል።
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ ሕጉስን ትስፍውን ናይ በዓል ሃዋህው ኣሕሊፍኩም ክትኮኑ ዘሎኒ ትምኒት ድሕሪ ምግላጽ ንዝመጽእ ዓመት ከአ አብ ኣዝዩ ጥሙሕን ጥጡሕን ዝኾነ ሃዋህው ከነብዕሎ ዘሎኒ ተስፋ ልዑል ምኻኑ ደጊመ ከዘኻኽረኩም እፈቱ።
ምክንያቱ-ይመስላል (እንዲያውም ተረጋግጧል) አዲሱ ናፍጣ (ዋናዎቹ የነዳጅ ምርቶች) ከአትክልት ዘይቶች ጋር ጥሩ አለመግባባት እንዲኖር የማይፈቅድ ተጨማሪ ንጥረ ነገር ይዘዋል።
1) የመጀመሪያ ምስክርነት-በክረምቱ (እ.ኤ.አ. በ 2005 መጨረሻ) በ -2 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ውስጥ በአዲስ የተጠበሰ ዘይት የተከናወነ የተሳሳተ ፣ viscosity እና ዘላቂነት ሙከራዎች ፡፡
ስለ ዘይት ስናወራ በእውነቱ በረዳት ማሞቂያ ምድጃዎች ውስጥ የሚያገለግል ኬሮሲን ነው (በነገራችን ላይ እስከ 2 € / ሊት ይሸጣል!) እሱ በናፍጣ እና በነዳጅ መካከል መካከል የሚገኝ ፣ በማጣሪያ ደረጃ እና ስለሆነም “ከባድ” የሆነ ምርት ነው። ኬሮሲን በጣም ይመስላል።
ዘይቱ የተለያዩ አዳዲስ የመጥበሻ ዘይቶች ድብልቅ ነው-የደፈረ / የዘንባባ / የሱፍ አበባ። ዘይቶችን ለማቅለጥ ይህ ብዙ ጊዜ ነው ፣ እነሱ ቀድሞውኑ ተቀላቅለው ይሸጣሉ!
ዘይቱ ከረጅም ጊዜ በኋላ ወደ ደመናው ደረጃ እንደደረሰ በግልፅ ማየት እንችላለን ፡፡ ይህ የጭጋግ ውጤት በኬሮሲን እና በተወሰነ ደረጃ በናፍጣ ሙሉ በሙሉ ተሰር isል ፡፡
መደምደሚያዎች-በክረምት እና ከ 2 ሳምንታት በኋላ የተደባለቁ ድብልቅዎች ተቃርበዋል ማለት ይቻላል ፡፡ የዘይቱ ማቀዝቀዝ ጅምር በግልፅ እንደሚያሳየው በቀዝቃዛ ጊዜያት በ 100% ዘይት ላይ መሮጥ በጣም አደገኛ ነው ፣ ነገር ግን የቀዘቀዘው ዘይት አንዴ እንደገና ከኬሮሴን ጋር ተቀላቅሎ ፍጹም ፈሳሽ ሆነ ፡፡
ፀሐፊው የሚያሳየው የተሳሳተ መረጃ ከአዲሱ ናፍጣ ጋር ከእንግዲህ ትክክል እንደማይሆን ያሳያል! ይህ ምስክርነት በአሁኑ ወቅት ብቸኛው እና በኋላ የሚረጋገጥ ነው ፡፡ ሙከራዎች በሂደት ላይ ናቸው ፣ ከአትክልት ዘይት ጋር የማይጣጣም የናፍጣ ድብልቅ?.
እሱ እርስዎ ይሉኛል አነስተኛ አረፋዎችን ይሰጣል ፣ ከዚያ በተጨማሪ በፀረ-አረፋ አረፋ ተጨማሪ ይሸጣል ፣ ግን በተለይ የአትክልት ዘይት መጨመርን ለመከላከል መሞከሩ የተለየ ሆኗል።
እንዴት ፣ ያ ሌላ ታሪክ ነው ፣ አሁንም በአሁን ባለው በናፍጣ ውስጥ የተደባለቀ ዘይት (በጣም ርካሹ እና በጣም ጥቅም ላይ የዋለው) መጨመሩ መጥፎ ነው እናም የናፍጣ ፓምፖች ድብልቆችን አይወዱም ተመሳሳይነት የጎደለው ፣ ይህ ጫና ውስጥ የተለያዩ ልዩነቶች ያሏቸው ነገሮችን ይፈጥራል እናም የፓም the መደምሰስ አሳዛኝ እውነታ ይሆናል !!!
4 ሰዎች ስለ ከባድ የሞተር ችግሮች ቀደም ሲል አሳውቀውኛል (በመርፌ መወጋት 2 ጥፋቶች ፣ በድሮ መኪኖች ላይ) ፣ ስለዚህ ትንሽ ሙከራ አደረግኩ (ትንታኔዎች ይከተላሉ) ፡፡
በግራ በኩል ባለው ቱቦ ውስጥ የተደፈረ ዘይት ታክሏል ፣ ከታች እንደምናየው ከላይ (ጋሲል) እና በቀኝ ቱቦ ውስጥ የፀሓይ ዘይት ታክሏል ፣ የተሳሳተ መረጃ የተሻለ ነው ግን ፍጹም ነው!
ማጠቃለያ-ምንም እንኳን መደምደሙ አስፈላጊ ባይመስለኝም ማስረጃው አለ (ከፈለጉ ከራስዎ እራስዎን ማረጋገጥ ይችላሉ) ፣ አስገድዶ መድፈር ዘይት መወገድ አለበት !!! የሱፍ አበባ ዘይትን በተመለከተ ፣ በእርስዎ እና በእራስዎ ሙከራዎች ብቻ ይነግሩናል; ግን እንድትጠነቀቁ እመክራለሁ ፡፡
ጋንግሊዮሳይድ የሚለው ስም ለመጀመሪያ ጊዜ በጀርመን ሳይንቲስት nርነስት ክሌንክ እ.ኤ.አ. በ 1942 ለመጀመሪያ ጊዜ ከአዕምሮው ጋንግሊን ሴሎች ለተለዩ የቅባት ቅባቶች used ..
ጋንግሊዮሳይድ የሚለው ስም ጀርመናዊው የሳይንስ ሊቅ ኤርነስት ክሌንክ እ.ኤ.አ. በ 1942 ለመጀመሪያ ጊዜ ከአንጎል ጋንግሊን ህዋሳት ለተለዩ አዲስ ቅባቶች ተጠቅሟል ፡፡ ከ glycosphingolipids (ceramides እና oligosaccharides) እና ከስኳር ሰንሰለት ጋር የተገናኘ አንድ ወይም ከዚያ በላይ ሲአሊክ አሲዶች የተዋቀረው ሞለኪውል ነው። ሴሉላር የምልክት ማስተላለፍን ክስተቶች የሚቆጣጠረው የሳይቶፕላዝማ membrane አካል ነው ፡፡ ከ 60 በላይ የጋንግሊዮሳይድ ዓይነቶች የሚታወቁ ሲሆን በመካከላቸው ያለው ዋነኛው ልዩነት የናና ቅሪቶች አቀማመጥ እና ብዛት ነው ፡፡
ጋንግሊዮሳይድ GT1b ከብዙ ጋንግሊዮሲዶች አንዱ ሲሆን ከውስጣዊው ጋላክቶስ ክፍል ጋር የተገናኘ ሁለት ሲአሊክ አሲድ ቅሪቶች ያሉት ትሪሲያ ጋንግሊዮሳይድ ነው ፡፡ በሰውነት አስቂኝ የሰውነት መከላከያ ምላሽ ላይ የመግታት ውጤት አለው ፡፡ በ 0.1-10 μM በ ‹ኢግጂ› ፣ ‹IgM› እና ‹IgA› ድንገተኛ ምርትን በሰው በሰው የደም ደም ሞኖክዩል ሴሎች ማገድ ይችላል ፡፡ ጋንሊዮሳይድ GT1b እንዲሁ የመርክል ሴል ፖሊዮማ ቫይረስ አስተናጋጅ ሴል ተቀባይ እና የመርኬል ሴል ካንሰርኖማ የሚያስከትሉ ኢንፌክሽኖችን ለመቀስቀስ የሚያስችል ዘዴ ሆኖ ቀርቧል ፡፡
ጋንግሊዬም GT1b በብዙ የነርቭ የነርቭ ካንሰር ላይም የታየ ሲሆን ከአንጎል ልኬቶች ጋር የተቆራኘ የጊንጊዮርጊስ ነው ተብሎ ይታሰባል። ጥናቶች እንዳመለከቱት GM1 ፣ GD1a እና GT1b በ epidermal የእድገት ተቀባይ መቀበያ ምልክት እና ማጣበቅ እና keratinocytes ፍልሰት ላይ የመከላከል ተፅእኖ እንዳላቸው ጥናቶች ተገንዝበዋል እናም የአንጎላቸው መለኪያን አቅም ለመገምገም ጠቃሚ ባዮሎጂስት ሊሆን ይችላል ፡፡
ጋንግሊዮሳይድ GT1b እንዲሁ በሽታ የመከላከል ስርዓትን ይነካል ፡፡ ጋንሊዮሳይድ GT1b በሰው አካል አስቂኝ የሰውነት በሽታ የመከላከል ምላሽ ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድሩ ተፅእኖዎች ያሉት ሲሆን በሰው ልጅ ዙሪያ የደም mononuclear ሴሎች የሚመረቱትን ኢሚውኖግሎቡሊንንም ይከላከላል ፡፡ GD1b ፣ GT1b እና GQ1b የቲኤ 1 ምርትን በመከልከል የአዴኒላይት ሳይክላሴስን እንቅስቃሴ በመገደብ የ Th2 ሳይቶኪኖችን ማምረት ሊያሳድጉ የሚችሉ መረጃዎች አሉ ፡፡
የ oligosaccharide አወቃቀሩን የተለያዩ መርዛማዎችን እንደሚቀበል ተቀባይ ፣ ጋንግሊዮስ GT1b ክሎስቲዲየም botulinum ባክቴሪያ botulinum neurotoxin ወደ የነርቭ ሕዋሳት የሚገባበት ተቀባይ ነው። ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ቶታነስ መርዛማ ንጥረ ነገር በጂቢ 1 ቢ እና ሌሎች ጋንግሎይዶች በመዋሃድ የነርቭ ሴሎችን ወደ ማዕከላዊው የነርቭ ሥርዓት እንዳይለቀቅ የሚያግድ እና ሽባ የሆነ ሽባ ያስከትላል ፡፡ ወደ የነርቭ ሥርዓቱ የሚገባው የ botulinum አይነት C ነቶቶክሲን በኒውትሮብስታን ላይ በመተባበር በጂንጊሊዮሪ ጂ 1 ቢ የተባሉ ህዋሳት ሊፈጠሩ የሚችሉትን የለውጥ ውጤቶች መርምረዋል ፡፡
በተጨማሪም ፣ ጋንግልዮside GT1b የካንሰር ሕክምናዎችን ለማዳበር ሊያገለግል በሚችል ቀጥተኛ የሞለኪውላዊ ግንኙነቶች አማካይነት የሕዋስ እንቅስቃሴን ፣ ስፋትን እና ፋይብሮኔትስክን (ኤን ኤን) ማጣበሻን በትክክል ይቆጣጠራል። የነርቭ ሴሎች ገጽታ ላይ የ GT5b እና MAG ጥምረት በዚህ መንገድ የኒውሮሮን ፕላዝማ ሽፋን ውስጥ የ GT5b ን መስተጋብር ሊቆጣጠር ይችላል ፣ ይህም የነርቭ እድገትን ያስከትላል ፡፡
ጋንግሊዬል GT1b በማዕከላዊው የነርቭ ሥርዓት ውስጥ የነርቭ ሴሎችን በመፍጠር እና በሕዋስ መስፋፋት ፣ ልዩነት ፣ በማጣበቅ ፣ በምልክት ማስተላለፍ ፣ የሕዋስ-ወደ-ህዋስ መስተጋብር ፣ tumorigenesis እና metastasis ውስጥ የሚሳተፍ ጋዝሊዮside GTXNUMXb አሲድ ነው።
ለጋንግሊዮሲስ የራስ-ሙን ምላሾች ወደ ጊላይን-ባሬ ሲንድሮም ሊያመሩ ይችላሉ ፡፡ ጋንሊዮሳይድ GT1b ለፓኪንሰን በሽታ መከሰት ወይም እድገት አስተዋጽኦ ሊያደርግ የሚችል የዶፓሚንጂጂ ኒውሮን መበስበስን ያስከትላል ፡፡
ጋንግሊዮስ GT1b በንቃት ኦክሲጂን ማመንጫዎች ምክንያት አንጎል ከ mtDNA ጉዳት ፣ መናድ እና የሊምፍ ፍሮስትሮይዜሽን የሚከላከል የ “OH ነፃ” ራዕዮች ነው ፡፡
የኢህሊች ዕጢዎች ganglioside GT1b ን ይገልጻሉ ፣ እናም ፀረ-GT1b ለዚህ ካንሰር ትልቅ የመፈወስ አቅም አለው። ይህ ganglioside ከሚሊየር ፊሸር ሲንድሮም ጋርም ተያይ isል።
ጋንግሊየስስ ከ Lectins ጋር ሊጣበቅ ይችላል ፣ እንደ በሽታ የመከላከል እና የሕዋስ ማጣበቂያ ተቀባዮች ፣ የሕዋስ ምልክትን ፣ ካርሲኖጅንን እና የሕዋስ ልዩነትን ይሳተፋል ፣ በፕላዝማ ምስረታ እና የነርቭ ዕድገት ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል ፣ በማይሊን መረጋጋትና የነርቭ ዕድገት ላይ ይሳተፋል ፣ እና እንደ ቫይረሶች እና ወደ ሕዋሶች ውስጥ መርዛማ የመግቢያ ነጥብ ይከናወናል። .
ጋንሊዮሳይድ GT1b አንቲጂን ወይም ሚቶገንን ያመጣውን የቲ ሴል ስርጭት ምላሽን የሚያግድ ሲሆን ከባድ የአካል ችግር የሚያስከትለው ያልተለመደ መርዝ እንደ ቦቲሊን መርዝ ተቀባይ ነው ፡፡
ጋንግሊዮሳይድ GT1b በነርቭ ሴሎች ውስጥ ብቻ የሚገኝ ሲሆን በአደገኛ ሁኔታ ላይ ተገልጧል ፡፡ ጂቲ 1b የነርቭ ባህሪን እና የዴንዴቲክ ምስረትን ያበረታታል ፣ ይህም ጎጂ ባህሪን የሚያመጣ እና ከፍተኛ የደም ግፊት እና አልዎዲኒያ እንዲጨምር ያደርጋል ፡፡
ጋንግሊዮሳይድ GT1b በሽታ የመከላከል አቅምን ሊነካ ይችላል ፡፡ በሰው አካል አስቂኝ የሰውነት መከላከያ ምላሽ ላይ የማይገታ ውጤት ያለው እና በሰው የጎን የደም ሞኖኑክለስ ሴሎች የሚመረተውን ኢሚውኖግሎቡሊን ያግዳል ፡፡
በመደመር ውስጥ ፣ ጋንሊዮሳይድ GT1b ከሚከተሉት በሽታዎች ጋር አንፃራዊ ነው-ኢንፍሉዌንዛ ፣ ጉላይን-ጋሬ ሲንድሮም ፣ ኮሌራ ፣ ቴታነስ ፣ ቦቲሊዝም ፣ የሥጋ ደዌ እና ከመጠን በላይ ውፍረት ፡፡
ኤሪክሰን ፣ ኬዲ ፣ ጋሬሳ ፣ አርኤል እና ታዚ ፣ ቢ ጋንግሊዬም GT1b ለሜርክል ህዋስ ፖሊዮማቫይረስ አስጊ አስተናጋጅ ሴል ተቀባይ ነው። ጆርናል ኦቭ ቫይሮሎጂ 83 (19) ፣ 10275-10279 (2009) ፡፡
ካንዳ ፣ ኤን ፣ እና ታሚኪ ፣ ኬ ጋንግሊዮside GT1b በሰው ልጅ የደም ፍሰት ሞኖክለር ሴሎች አማካኝነት immunoglobulin የተባለውን ምርት ያግዳል። ኢምሞሎጂ 96 (4) ፣ 628-633 (1999)።
ሻንገንንድ ፣ ሲ-ኤል ፣ ዳያስፖታ ፣ ቢኤ እና ሪንግለር ፣ ኤንጄ የ botulinum እና የቲታነስ ኒውሮቶክሲንስን ወደ ጋንግiosideside GT1b እና የሚመነጩ ምርቶችን መዘርጋት። ጄ ኒዩኬኬም ፡፡ 57 (3) ፣ 1024-1032 (1991)።
ጋንግሊዮሳይድስ ፣ አወቃቀር ፣ ክስተት ፣ ስነ-ህይወት እና ትንተና ”፡፡ የሊፒድ ቤተ-መጽሐፍት. የአሜሪካ የነዳጅ ኬሚስቶች ማኅበር ፡፡ ከ2009-12-17 ባለው ከመጀመሪያው ተመዝግቧል ፡፡
ኤሊዛቤት አር ስቱርጊል ፣ ካዙሂሮ አኦኪ ፣ ፓብሎ ኤች ኤች ሎፔዝ ፣ ወዘተ የዋናው የአንጎል ጋንግሊዮሳይድስ ጂዲ 1 እና ጂቲ 1 ቢ ባዮሳይንትሲስ ፡፡ ግላይኮባዮሎጂ ፣ ቅፅ 22 ፣ እትም 10 ፣ ጥቅምት 2012 ፣ ገጾች 1289–
90+3′ የማያቋርጡ ሙከራዎች በኢትዮጵያ ቡና ተጨዋቾች አማካይነት እየተደረጉ በሚያስገርም ሁኔታ እየተሳቱ ነው። ደጋፊው በብስጭት እና በከፍተኛ ልብ መንጠልጠል ውስጥ ይገኛል።
86′ ፉአድ ኢብራሂም በመልሶ ማጥቃት ከቀኝ መስመር ያሻገረለትን ኳስ ሀብታሙ ወልዴ ብቻውን ከጎሉ ጥቂት ሜትሮች ርቀት ላይ ሞክሮ ሀሪሰን አውጥቶበታል። ስታድየሙን የሞላው ደጋፊን ልብ ቀጥ ያረገ ሙከራ ነበር።
71′ ሳለአምላክ ተገኝ ከቀኝ መስመር ያሻማውን ያቡን ዊልያም ለብቻው ያገኘውን ኳስ በግንባሩ ሞክሮ ወደ ውጪ ወጥቶበታል። የኢትዮጵያ ቡና ደጋፊዎችን በቁጭት ያስጮኸ አጋጣሚ ነበር፡፡
70′ አማኑኤል ዮሀንስ ከድሬዎች ሳጥን ጠርዝ ላይ በቀጥታ የመታው ኳስ በግቡ አናት ወደላይ ወጥቷል። ቡናዎች የተጋጣሚያቸውን የተከላካይ መስመር ለመስበር በሶስተኛው የሜዳ ክፍል ላይ ብዙ እየጣሩ ነው።
62′ ኤልያስ ማሞ ከቀኝ የማእዘን መምቻ ጋር የተገኘውን ቅጣት ምት አሻማ ተብሎ ሲጠበቅ በድሬዎች ሳጥን ግማሽ ጨረቃ ላይ ለነበረው አማኑኤል ዮሀንስ ሰጥቶት አማኑኤል በቀጥታ ቢሞክርም ሳምሶን አሰፋ ይዞበታል።
49′ የድሬደዋ ከተማው አምበል ይሁን እንዳሻው በሁለት የቡና ተጨዋቾች መሀል ገብቶ ከባድ የሚመስል ጉዳት ያስተናገደ ይመስላል። የህክምና እርዳታ እየተደረገለት ነው።
40′ ኤልያስ ማሞ በተስፋዬ ዲባባ ጥፋት ተሰርቶበት ቡናዎች በግምት ከ 25 ሜትር ርቀት ላይ ያገኙትን ቅጣት ምት ራሱ ኤልያስ በቀጥታ መቶ ሳምሶን አሰፋ አውጥቶበታል። በዚህ ሂደት የተሰጠውን የማእዘን ምት ኤልያስ ሞሞ አሻምቶ ሳዲቅ ሴቾ በግንባሩ ሞክሮ ሳምሶን አሰፋ ይዞበታል።
38′ ሔኖክ አዱኛ ከቡናዎች ግብ ክልል በግራ በኩል መሬት ለመሬት ያሻማውን የማእዘን ምት ሀብታሙ ውልዴ አግኝቶ ከግቡ በቅርብ ርቀት ቢሞክርም ሀሪሰን ሄሱ ይዞበታል።
36′ ጨዋታው በኢትዮጵያ ቡናዎች የኳስ ቁጥጥር የበላይነት ቢቀጥልም ጠንካራውን እና ወደራሱ ሜዳ በጥልቀት ተጠግቶ የሚከላከለውን የአሰልጣኝ ዘላለም ሽፈራው የተከላካይ እና የማካይ መስመር መስበር የከበዳቸው ይመስላሉ።
29′ በጥሩ የመልሶ ማጥቃት እንቅስቃሴ ኤርሚያስ በለጠ ከ እያሱ ታምሩ ላይ የቀማውን ኳስ ለበረከት ይስሀቅ አሳልፎለት በረከት በቡና ተከላካዮች መሀል ለማለፍ ሲሞክር ኳስ በእጁ ነክቶ ጨዋታው በቅጣት ምት ቀጥሏል።
19′ ከቀኝ መስመር ሔኖክ አዱኛ ወደ መሀል ያሻማውን ኳስ ሀብታሙ ወልዴ በግንባሩ ለማቆጠር ሞክሮ ኳሷ መሬት ነጥራ ስትመለስ ሌላው አጥቂ በረከት ይስሀቅ በመቀስ ምት ሞክሮ ለጥቂት ወደውጪ ወጥቶበታል።
14′ ኢትዮጵያ ቡናዎች ኳስ በተጋጣሚያቸው ሜዳ ላይ እያንሸራሸሩ ድሬደዋዎች በበኩላቸው ጥንቃቄን መርጠው ጨዋታው ቀጥሏል። የቡና ደጋፊዎች በዳኛው ውሳኔዎች ላይ በተደጋጋሚ ደስተኛ ባለመሆን እየተቃወሙ ነው።
24 "የማይዝግ የብረት ገመድ ሰንሰለት - $ 55.00 ዶላር 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 55.00 ዶላር 20 "ስተርሊንግ ሲልቨር ሣጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 55.00 ዶላር
ዝርዝሮች: አናቶሚካል የአንጎል የአንገት ሐረግ ቢጫ ነሐስ ሲሆን ርዝመቱ 34.2 ሚሜ (1 3/8 ") ነው ፣ 27.5 ሚ.ሜ ስፋት እና በጣም ወፍራም በሆነው 18.8 ሚሜ ነው ፡፡ የአንጎል አንጓው 32.8 ግራም ይመዝናል ፡፡ ክብደትን ለመቀነስ የአንጎል ጀርባ ተቀር beenል .
ብዛዕባ ስምዒታትና ኣቃልቦ ክህልወና ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ህይወት ክንሰርር፡ ከመይ ኢልና ክንከይድ ከም ዘለና መልእኽቲ ይህቡና። ንስምዒታትና ኣፍልጦን መልሰ-ግብሪ እንተዘይሂብናዮ፡ እናበርትዐን እናጸዓቐን ይኸይድ። እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣቃልቦና ሂብና ክሳብ ንሰምዖ መልእኽቲ ክህበና ስለ ዝጽዕር እዩ።
ንቕሓት ስምዒት ዝበሃል ከኣ ንስምዒታትና ብትኽክል ኣስማቶም ክንጽውዖም ክንፈልዮም ከለና ዝኸውን እዩ። እዚ ኽእለት ከኣ “ምምልካት፡ ማርካ ምግባር” (labeling) ማለት ኰይኑ፡ ስምዒታትና ውጽኢታዊ ብዝዀነ መገዲ ክንኣልዮም ናይ ፈለማ ስጉምቲ እዩ።
ስምዒታትና ከመይ ጌርና ከም እንኣልዮም ፍልጠት ሃልዩና ኣይተወለድናን። እዚ ክንመሃሮ ዘለና ክእለት እዩ። ካብ ኩሉ እንሓልፎ ተመክሮን ሰባት ማለት ካብ ወለድና፡ የዕሩኽቱና፡ መማሃራና፡ መሳርሕትና ካብ ሕብረተሰብን ንመሃሮ እንመሃሮ ጠቓሚ ክእለት እዩ።
ጊዜ “ቁልዕነት” ብምርዳእ ስምዒት ክንዓቢ ኣገዳሲ ጊዜ እዩ። ኣብ ቁልዕነትና ተደጋጋምን ወሓጥን ስምዒታት እናተመኰርና እንተዓቢና፡ ነገራት ክገጥመና ከሎ ስምዒታትና ንምቑጽጽራ ስለ እንሽገር “ቅልጡፍ ዝዀነ ምዕራይ” ክንደሊ ይገብረና። እዚ ከምዚ ዝበለ መገዲ ኣብ ሓጺር ግዜ ይሰርሕ ይኸውን። ንኣብነት፡ ኣብ ምጽቓጥ ስምዒት፡ ርእሰ-ጉድኣት፡ ምጉሳይ/ምውጋድ ከም ኣብነት ክንጠቕስ ንኽእል። ኣብ ሓጺር ግዜ ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስ ግዜ ግና ሃሳይን ዘይሰርሕን እናዀነ ይኸይድ።
ብፍላይ ኣብ ቀዳሞት ዓመታት ህይወት፡ ቆልዑ ስምዒታቶም ክኣልዩን ከመሓድሩን ወለዶም ወይ’ውን መዕበይቶም ክሕግዝዎም ኣለዎም። ዋላ ኳ ፍጽሙነት እንተዘይተጸበና፡ እኹል ዝኰነ ሓገዝ እንተዘይረኺቦም ናብ ዝገደደ ስምዒታዊ ጸገም ይመርሖም።
ኣብ ገለ ኩነታት ወይውን ማሕበራዊ ምትእኽኻብ፡ ገለ ስምዒታት ቅቡላት ኣይኰኑን። እዚ ኸኣ ክንሓብኦም/ክንሽፍኖምን ንግደድ። ኣብ ገለ ቤተሰብ፡ ግቡእ ኣተኣላልያ ዘይግበረሎም፡ ፍኑው ዝዀነ ምግላጽ ስምዒት ኣሎ። እዚ ከኣ ሰባት ገዛእ ርእሶም ክገትኡን ከህድኡን ክሽገሩ ይገብሮም። ኣብ ቁልዕነቶም ዝተዓመጹ ወይውን ብስድራኦም ሸለል እናተባህሉ ዝዓበዩ፡ ዘይግቡእ ጥዕና ዝጎደሎ ኣተኣላልያ ስምዒት ከማዕብሉ ይቐስቦም። ንኣብነት፡ ውሽጣዊ ረብሻ ንምህዳእ ተባሂሉ መስተ ምዝውታር
ብተወሳኺ ሰባት ምስ ብዙሕ ጠባያት (Temperament) እዮም ዝውለዱ። እዚ ኸኣ ንስምዒታት ዘለና ተኣፋፍነት (sensitivity) ክፈላለ ይገብሮ። እንህቦ መልሰ-ግበሪ ከኣ ከምኡ መጠን ይፈላለ። ንኣብነት፡ ገለ ሓፍር እዩ። ገሊኡ ኸኣ ሕዉስ። ምዕሩይነት ምሳና ዝተፈጥረ ጠባያትን ከባቢና ኣባና ዘለዎ ጽልዋን ከኣ፡ ንስምዒታትን ከመይ ጌርና ከም እንኣልዮ ዓቢ ጽልዋ ይህልዎ።
ሓደ ሓደ ጊዜ ብምኽንያት ናይቲ ሰብ ጠባይ፡ ኣብ መንጎ እቲ ሰብ ዝዀኖን ምስ ካልኦት ዝህልዎ ንኣሽቱ ፍልልያት፡ ዝተጋነነ ጸገም ክፈጥር ይርአ። ንኣብነት፡ ሓደ ተኣፋፊ ስምዒት ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ ብዙሕ ተነካእቲ ዘይኰነ ቤተሰብ ክዓቢ ከሎ፡ ቤተሰቡ ክሳዕ ዝሻቐሉ ነውጽን ምፍልላይ ይፍጠር።
ዓላቚ (bullying)፡ ምግፋዕ፡ ሕማማ፡ ጸቕጢ ስራሕ፡ ሓደ ሰብ ስምዒታቱ ኣብ ምእላይ ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። እዚ ከኣ ናብ ጥዕና ዝጎደሎም ኣተኣላልያ ስምዒት ክወስዱና ዘለዎም ተኽእሎ ዓቢ እዩ።
ስምዒታትና ኣብ ምምኳርን ምእላይ ክሕግዘና ዝኽእል ሓጋዚ መገዲ እንተሃልዩ፡ “ዞና ተጻዋርነት” ምፍላጥ ዝብል እዩ። “ዞና ተጻዋርነት” ዝብል ኣምር፡ ጻዕቒ ስምዒታት ኣብ ግምት ኣእቲና፡ መገዲ ስምዒታትና ብግቡእ እንኣልየሉ ምቹእ ዞና (comfort zone) ከም ዘለና ክንፈልጥ ከለና እዩ።
ኣመና ረስኒ (hyperarousal) ዘለዎ፡ ግቡእ ምሕሳብ ዝጎደሎ፡ ስምዒት ከም ጭቡጥ ዝውሰደሉ፡ ሃንደፍታን (impulsive) ተጻየግብርኣውን (reactive) ዝዓብለሎ፡ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ዝዀነ ስምዒት ዝረኣየሉ ደረጃ እዩ። መጠኑ ዝሓለፈ ምቁራን ምስ ስምዒት ይረአ። ስምዒት ከኣ መዘወር ህይወትና ይቆጸጻር። እዚ ኸኣ ሓደገኛ እዩ።
እዚ እቲ “ዞና” ኢልና ንጽውዖ ምዕሩይ ደረጃ እዩ። ምልጋብ ምስ ስምዒት ህሉው ኰይኑ፡ ወሓጢ ግና ኣይኰነን። ሰብ ብዛዕባ ስምዒታትና ክንሓስብ ዕድል ይህልወና። እንታይ ዓይነት መልሰ-ግብሪ ከም ዝህልወና ክንመርጽ ዓቕሚ ይህልወና። ክንሓስብ፡ ክንዝክር፡ ክንውስንን ክንምሕብር (socialize) ዓቢ ተኽእሎ ይህልወና።
ኣብዚ ደረጃ ስምዒት ሒደት እዩ። ምስ ስምዒት እኹል ዝዀነ ምትእስሳር ኰነ ምልጋብ ዝበሃል የልቦን። ኣቃልቦ ሒደት እዩ። ግብረ-መልሲ ኣዝዩ ደንጓዩ፡ ባዶ፡ ብቱኽ፡ ድንዙዝ፡ ዘይተቀስቀሰ ይኸውን።
ጻዕቒ ስምዒት ግቡእን ምዕሩይን ክኸውን ከሎ፡ እንብዛ ከይበዝሐን እምብዛ ከይወሓደ፡ መለትና እዩ። እዚ ከኣ ኣብ “ዞና” ኣሎና ንብል። ኣብ “ዞና” ክንህሉ ከለና፡ እኹል ኣቃልቦ ስምዒት ይህልወና። እንታይ ግብረ-ምላሽ ከም እንህብ ከኣ ምስትውዓል ዝመልኦ ውሳኔ ንገብር። ኣነጺርና ክንሓስብ፡ ክንውስን፡ ክንዝክር፡ ምስ ካልኦት ክንዋሳእ ንኽእል። ኣብዚ ኸኣ እቲ ናይ ሓቒ ዝኰናዮ ክንከውን ዓቕሚ ይህልወና።
ናብ ገምገም “ዞና” ክንዞዙ ከለና ግና፡ ዝተቃልዐ ስምዒት ሃልዩና ተኣፈፍቲ ንኸውን። ንእሽቶ ነገር ከኣ ካብ መስመር ከውጽኣና ይኽእል። ኣብ “ዞና” ክንህሉ ክንሽገር ከለና፡ ንኣሽቱ ነገራት ንምእላይ ንሽገር።
እኩል ጻዕቒ ስምዒታት ምስ ዘይህልወና ከኣ፡ ናብ ቅዛነት፡ ድንዛዜ፡ ዝተበትከ ወይውን ባዶ ዝዀነ ስምዒት ይወስደና። ኣብ ዕንኪላሎ ዝመስል ሓሳብ ንሽከል። ዝዀነ ነገር ንኽንሓስብ ንሽገር። ድኻም ኣእምሮ ስለ ዝስምዓና፡ ካብ ኩሉ ኣንሳሒብና በይንና ክንኸውን ንመርጽ። ሓሳብና እናኣስገለ ንሽገር። ጻዕቒ ስምዒትና ባይታ ክዘብጥ ከሎ፡ ገዛ ርእስና ከነተባብዕ ንሽገር። ናብ ጫፍ ገጽና ክንከይድ ከለና’ውን፡ ክስምዓና ክሳዕ ዘይንደሊ ክንከውን ንኽእል።
ተጸዋርነት ስምዒታትና ከም ባህርያትና ይፈላለ እዩ። ኩሉ ግና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ካብ “ምቹእ ዞና” ንወጽእ ኢና። ገሊኣቶም ዓቐኑ ዝሓለፈ ስምዒታት ከይስምዖም ወይ’ውን ብዋሕዲ ስምዒት ከይሽገሩ፡ ውጽኢታዊ ብዝዀነ መገዲ ከመይ ጌሮም ኣብ “ዞና” ክህልዉ ከም ዘለዎም ዝተማህሩ እዮም። ካልኦት ግና ካብ “ዞና” እናወጹ፡ ጥዕና ብዝጎደሎ ውጥን ስምዒታቶም ዝኣልዩ ኣለው። ብምዕሩይ መገዲ ንስምዒታትና ክንኣሊ፡ መልሰ-ግብሪ ስምዒታት ክንመሃር የድልየና።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አሁናዊ ፈተና እና ችግር መነሻ ምክንያቱ የስብከት ወንጌል አገልግሎት መዳከም መሆኑ ተገለጸ – በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት
ሓገዝ ቤተ ክርስትያን ፊን ወይ ድማ Finn Church Aid፣ ዝተባህለ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፍ ዘሎ እንኮ ዘይመንግስታዊ ትካል ፊንላንድ፣ ልዕሊ 1400 መማህራን ብስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ከምዘሰልጠነ ኣፍሊጡ።
Finn Church Aid ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣስፊርዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ካብተን 187 ሃገራት ብደረጃ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣብ መበል 177 ከምእትርከብ ብምምልካት፣ እዚ ድማ፣ ብሰንኪ ትሑት ደረጃ ትምህርቲ ፣ እኹል ብዝሒ መማህራን ዘይምህላውን፣ ትሑት ብቅዓት መማህራንን ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እንተኾነ፣ ብሰንኪ ዋሕዚ ናብ ስደት፣ ከም ኩሉ ‘ቲ ካልኦት ጽላታት፣ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኤርትራ’ውን ካብ ዓመት ናብ ዓመት፣ ዋሕዲ ሞያውያን መማህራን የጋጥሞ ምህላዉ ጸብጻባት እቲ ሚኒስትሪ የመልክት።
ኣብ ኤርትራ ንመማህራንን ዘተባብዕ ኩነታት ብዘይምህላዉን ካልእን ተደማሚሩ፣ ክብሪ ሞያ ምምህርና ባይታ ዘቢጡ፣ ስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናንቆልቀለ ይመጽእ ምህላዉ ይፍለጥ።
አረናና ህወሃት ሰሞኑን የተቀነባበረ የዘር ቅስቀሳ በማድረግ ላይ ናቸው። የጣና በለስ ፕሮጄክት ሁለት የትግራይ ተወላጆችና አንድ ኤርትራዊ ላይ ዘርን ያነጣጠረ ግድያ ተፈጸመ ብለው ሃሰተኛ የሆነ ዜናና ምስል በማሰራጨት ብቻ አላበቁም።
የአረናው ሊቀመንበር አብረሃ ደስታ በፌስቡክ ገጹ ላይ “በአማራ ክልል ከተገደሉ ሦስት ተጋሩ አንዱ ኤርትራዊ መሆኑ ተረጋግጣል። ስለዚህ በትግርኛ ተናጋሪዎች ላይ የተቃጣ ጥቃት መሆኑ ግልፅ ነው። “ በማለት ሃላፊነት የጎደለው የዘር ቅስቀሳ አሰራጭቷል።
አብረሃ ጉዳዩን ለጠጥ አርጎ “አንሸወድ! ፀረ ህወሓት ሳይሆን ፀረ ትግራይ ህዝብ የታወጀ ጦርነት ነው።” በማለትም የዘር ግጭት ለመቀስቀስ መሞከሩ አረና ሃላፊነት በጎደለው ግለሰብ መመራት ብቻ ሳይሆን ከህወሃት ወደ ባሰ የጥፋት አቅጣጫ እያመራ መሆኑን ግልጽ ያደርጋል።
“በኣማራ ክልል በጣና በለሰ የስኳር ልማት ፕሮጀክት ሀምለ 22/ 2010 ዓ/ም ላይ በተፈፀመው ብሔር መሰረት ያደረገ ጥቃት በሁለት የትግራይ ተወላጅ እና ኣንድ ኤርትራዊ ተወላጅ መሞታቸውን ተረጋግጧል፡፡ ሰለሆነም ኣሁን እየተፈፀመ ያለውን ጥቃት በትግራይ ተወላጅ ብቻ ሳይሆን በትግርኛ ተናጋሪ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ ጥቃት መሆኑ ነው፡፡”
ይሁንና የስኳር ኮርፖሬሽን ዛሬ ለሸገር ሬድዮ በሰጠው መግለጫ ፣ በጣና በለስ ፕሮጀክት በተቀሰቀሰ ግጭት ሶስት ሰዎች ሞተዋል ፣ የተባለው ወሬ ውሸት መሆኑን ዕወቁልኝ ብሏል። በአዊ ብሔረሰብ አስተዳደር ፣ ጃዊ ወረዳ ፣ ፈንደቃ ከተማ ፣ በቀብሩ እለት መብራት የጠፋው ሆን ተብሎ ነው በሚል መነሻ በተቀሰቀሰው ረብሻ 3 ሰዎች መሞታቸው የስኳር መሞታቸውን ኮርፕሬሽኑ ገልጿል።
“ግጭቱ የተነሳበት ፈንደቃ ከተማ ከፕሮጀክቱ በሶስት ኪሎ ሜትር ርቀት የምትገኝና የሞቱትም የፕሮጀክቱ ሰራተኞች አለመሆናቸውን የተናገረው ስኳር ኮርፖሬሽን ሰራተኞቼ ፣ ከተለያዩ የሃገሪቱ ክፍሎች የመጡና ተቻችለው ተዋደውና ተከባብረው የሚኖሩ ናቸው ብሏል፡፡”
በመግለጫው መሰረት የታላቁ የህዳሴ ግድብ ዋና ስራ አስኪያጅ በነበሩት የአቶ ስመኘው በቀለ ፣ የቀብር ሥነ፡ሥርዓት በተፈፀመበት ቀን መብራት በመጥፋቱ በፈንደቃ ከተማ ግጭት ተቀስቅሶ ነበር፡፡
እውነታው ይሄ ሆኖ እያለ አረናና ህወሃት ያለምንም ማጣራት የተራ ግጭት አሳዛኝ ክስተትን ወደ ዘር ግጭት ከፍ ለማድረግ ተቀናጅተው መስራታቸው ዛሬም የዘረኝነትን ካርድ ለፖለቲካ ቁማር ማዋል ለከፋ ኪሳራ መዳረጉን መገንዘብ ይገባቸዋል።
አንድ ሰው ላይ ወንጀል ሲፈጸም መርማሪዎች ለምን እና እንዴት መሆኑን ያጣራሉ እንጂ የፖለቲካ አላማ ያላቸው ቁማርተኞች ከሩቁ ያለምንም ማጣራት ለራሳቸው እኩይ አላማ ከዘር ጋር እያያዙ ከተጠቀሙበት አደጋው የከፋ ነው። ሃላፊነት የሚሰማው አመራር ግጭት ይከላከላል እንጂ ግጭት አይቀሰቅስም። ህወሃቶችና አረናዎች መሪ አልባ በመሆናቸው የያዙት አቅጣጫ የጥፋት ነው።
‹የትግራይ ህዝብ ከሌሎች ወንድም የአገሩ ህዝቦች የተለየ/የበለጠ ጥቅም አይፈልግም!!!› እውነት ነው! የትግራይን ህዝብ ጨምሮ የተለየ ጥቅም የሚፈልግ ህዝብ የለም፤ ሊኖርም...
ስዋቲሻርት ፣ በቀጣዩ በር ሱሪ i ቲሸርቶች፣ በብዙ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ የሰራተኛ ልብስ መሠረታዊ ስብስብ ናቸው። እነሱ እንዲሁም አንድ ኩባንያ ፣ ክበብ ወይም ክስተት ለማስተዋወቅ እጅግ በጣም ጥሩ አገልግሎት አቅራቢ ናቸው ፣ ምክንያቱም አርማ በማስቀመጥ ብቻ ሳይሆን በልብስ ቀለምም እንዲሁ ከስያሜው ተለይተው ሊታወቁ ይችላሉ ፡፡ ሞቃታማነትን የሚያቀርቡ ስዋቲቶች ፣ ከጃኬቱ በተሻለ የመንቀሳቀስ ነጻነትን የሚፈጥሩ ፣ እንዲሁም የግል ልብሶችንም ይከላከላሉ ፡፡
በእኛ ውስጥ ሱቅ ለተለያዩ ዓላማዎች የማስታወቂያ ሹራብ ሰፊ ምርጫዎችን ያገኛሉ። የምናቀርባቸው ሞዴሎች ረጅም የምርት ምርትን ዋስትና ከሚሰጡ ከፍተኛ ጥራት ባላቸው ቁሳቁሶች የተሠሩ ናቸው ፡፡
ለንብረቶቻቸው ምስጋና ይግባቸው ፣ ሹራብዎች በተለያዩ የአየር ሁኔታ ውስጥ ሰውነትን በደንብ ይከላከላሉ ፡፡ የተለያዩ ሞዴሎች ዓመቱን በሙሉ በሁሉም ወቅቶች እንዲጠቀሙ ያስችላቸዋል ፡፡ በአየር ሁኔታ ወይም በሥራ ሁኔታ ላይ በመመርኮዝ ሞቃታማ ፣ ክረምቱን እና ቀጫጭን የበጋ ስሪቶችን እንዲሁም በትንሹ የተከለሉ የፀደይ እና የመኸር መዝለያዎችን መምረጥ ይችላሉ ፡፡
ከሥራ ሁኔታ ብቻ ሳይሆን ከግለሰቦች ምርጫም የሚመጡ ደንበኞቻችን የተለያዩ የግsing ፍላጎቶች እንዳሏቸው በደንብ እናውቃለን ፡፡ ይህንን በማወቃችን በእቅዳችን ውስጥ የቀረቡት ሹራብ ከቆሻሻዎች የሚከላከሉ ፣ የሚያስጠነቅቁ እና ጎጂ ኬሚካዊ ንጥረ ነገሮችን የሚከላከሉ ባህሪዎች እንዳሏቸው አረጋግጠናል ፡፡
ምቾት ፣ ከተግባራዊነት ጋርም ቢሆን በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡ ለዚህም ነው ብዙ ሞዴሎች በወገብ እና በጓንቻው ውስጥ ምቹ የሆነ የሙቀት መከላከያ እንዲኖር እና የሰራተኛውን የግል ልብስ ከጉዳት ወይም ከቆሻሻ ለመጠበቅ የሚያስችል ነው ፡፡ በተሻሻሉ አጠቃቀሞች በጣም በተበላሹ ቦታዎች ላይ የቁስ ሜካኒካዊ መከላትን ለመጨመር አንዳንድ ላብሾዎች ልዩ ንጥረ ነገሮች አሏቸው (ለምሳሌ ሞላላዎች)።
ብዙ ኩባንያዎች ያደንቃሉ ግለሰባዊነት እና ግላዊነትን ማላበስበተለይም ሠራተኞች ከአሠሪዎችና ደንበኞች ጋር በመገናኘት ረገድ የተወካይ ሚና የሚጫወቱ ከሆነ ፡፡ ይህንን መሪነት በመከተል ጉዳት ፣ መበላሸት እና በከፍተኛ ሙቀት መታጠብ የሚቋቋም ከፍተኛ ጥራት ያለው የምልክት ማድረጊያ ዘዴ መምረጥ ተገቢ ነው ፡፡ ስለዚህ ዘላቂ እና ውበት ላለው ግላዊነትን እንመክራለን ኮምፒተር ማቀፊያ.
ለዚህም ነው የታተመ ልብስ ለተለያዩ የቤት ውጭ ክስተቶች ፣ የተወካዮች ማቆሚያዎች ፣ ኮንፈረሶች እና ስልጠናዎች የልብስ ልብስ ተወዳጅ አካል ነው ፡፡ በኩባንያው ወይም በክበቡ ቀለሞች ውስጥ አለባበሶች ለግል ማበጀቱ በምርት ስሙ ላይ በጎ ተጽዕኖ ያሳድራሉ እናም ክብርን ይጨምራሉ ፡፡
እንደ ሬይስ ፣ ሊበር እና ሆልማን ፣ ስቴድማን ፣ ኤል ኤች-ስኮት እና አድለር ካሉ ኩባንያዎች የላብ ሱሪዎችን እናቀርባለን ፡፡ ሽያጩ የሚከተሉትን ያጠቃልላል-የበግ ፀጉር ፣ የሥራ ሹራብ ፣ የ polypropylene ላብ ፣ የማስጠንቀቂያ ሹራብ ፣ ሹራብ ፡፡
እኛ ምርቶች ምርጫ እና ግላዊ ለማድረግ የእርስዎ እጅ ናቸው. ለደንበኞቻችን ቀልጣፋ ሥራ እና ጥራት ያለው አገልግሎት የሚሰጠን የላቀ ማሽን ማሽን አለን ፡፡ የሞዴሎች ሙሉ ክልል በእኛ የመስመር ላይ መደብር በሁለቱም ሊገዛ ይችላል www.pm.com.pl ወይም በአልlegro ሱቅ ውስጥፕሮሰሰር-ቢኤች". የእኛን የናሙና ማቀፊያ ትዕዛዞችን ማየት ከፈለጉ እባክዎ ስለ ትሩን ይጎብኙ firmie.
የዛሬዎቹ ፖለቲከኞች ኢትዮጵያን በራሳቸው ወርድና ቁመት ለክተው እንደ ቅርጫ ስጋ ሊቀራመቷት አሰፍስፈዋል….!!! (ሊቀ ሊቃውንት አባ ወልደ ትንሣኤ አባተ) | EthioReference >
ኢትዮጵያ ዓለም በባርነት በቀኝ ግዛት ስር ወድቆ ነፃነቱ ተገፎ አንገቱን ደፍቶ በሄደበት በዚያን ዘመን ኢትዮጵያ ማንም ሳይደፍራት ታፍራ ተከብራ የኖረች የኩሩ የጀግናና የአርበኞች ሀገር ነበረች።
አውሮፓውያን አቢሲንያ ይሏታል ።አረቦች ሐበሻ ይሉናል እኛ ግን ኢትዮጵያውያን ነን ሀገራችንም ኢትዮጵያ ናት እንላለን።ኢትዮጵያ በጣም ጀግኖች ሀገር ወዳድ መሪዎች የነበሯት ሀገር ነበረች።
ወደ ሮሐ ስንመጣ ይምርሃነ ክርስቶስ ከባህር ላይ መቅደስ የገነባላት ጀግና እንደ ቅዱስ ላሊበላ ያለ ፃድቅ ንጉስ አለት ፈልፍሎ በድንጊያይ ላይ ታሪክ የፃፈላት ነበረች።
አፄ ዘራያ ያዕቆብን አባቱን አፄ ዳዊትን ስንመለከት በሀገር ፍቅር የተቃጠሉላት ኢትዮጵያውያን መሪዎች ነበሯት።የበጌምድርን ቤተ መንግስት ስንመለከት እንደ አፄ ፋሲል ያለ ገናና መሪ እንደ ፃድቁ ዮሐንስ ለሰው ልጅ ቀርቶ የእንስሳ መብት እንድከበር አዋጅ ያስነገረ እንደ መናኔ መንግስት ተክለ ሃይማኖት ያለ ዓለም በቃኝ ብሎ የመነነ መሪ ነበራት።
ኢትዮጵያ አሁን ባሉት አገር ወዳድ ሳይሆኑ ራስ ወዳድ መሪዎች እጅ ትገባለች ብሎ ያሰበ አልነበረም ሀገራችን በደም ባጥንት የተገነባች አባቶቻችን ራሳቸውን ክደው የሞቱላት ዋጋ የተከፈለባት የአፄ ቴዎድሮስና የአፄ ዮሐንስ የደም ምድር ነች የዛሬዎቹ ፖለቲከኞች ይህን ስንነግራቸው ሊረዱን አልቻሉም ኢትዮጵያን በራሳቸው ወርድና ቁመት ለክተው እንደ ቅርጫ ስጋ ሊቀራመቷት አሰፍስፈዋል።
በተለይ የኦሮሞ አክራሪ ብሄርተኞች ባለስልጣናት የህዝብን አደራ ዘንግተው የተሰጣቸውን ሀላፊነት ወደጉን በመተው በአፋቸው ኢትዮጵያ አትፈርስም እያሉ በተግባር ኢትዮጵያ አፍርሰዋታል ።
አክራሪ የኦሮሞ ዘረኞችና ተረኞች ኢትዮጵያ የምትባል ሀገር ከኖረች አንድም አማራ የለለባት ኢትዮጵያ ለመፍጠር ጥረት እያደረጉ ነው አማራው በዘረኛች ክፉና አክራሪ ብሄርተኞች በተቀነባበረ ሴራ ግፍና መከራ እየተቀበለ ነው ። አማራ ሙቶ አላልቅ ካለ ኢትዮጵያን መፍረስ ነው። ራእያቸው
ዜጎቿ እንደ በግ እየታረዱ ሰሚ ያጡት በኦሮሞ ብሄርተኞች አቀነባባሪነት ኢትዮጵያ በጥላት ተከባለች የበጌምድር ግዛት በሱዳን ተወሯል በመተከል በወለጋ ህዝብ እየታረደ ነው የትግራይ ህዝብ አደጋላይ ወድቋል።
የፖለቲካ ባህል ማለት አንድ ኅብረተሰብ በረጅም ዘመናት ውስጥ ካካበተው የአስተዳደር ልምድ የተነሳ የሚኖረውን ፖለቲካዊ ግንዛቤና ዕይታ የሚያመለክት ፅንሰ ሀሳብ ነው። በሌላ በኩል ሕገመንግሥታዊነት (Constitutionalism) ማለት ደግሞ ከበዘፈቀደ አገዛዝ (Arbitrary rule) ወጥቶ በሕገመንግሥት የመተዳደርን ባህል የሚያመለክት ሲሆን፤ ማን? ለምን ዓላማ? ከመቼ እስከ መቼ ማስተዳደር እንዳለበት የሚወስን በአስተዳዳሪውና በሚተዳደረው ህዝብ መካካል የሚደረግ የቃል ኪዳን ውል ነው። የሕገመንግሥታዊነት ዋና ዓላማ ደግሞ የሚያስተዳድረው አካል ፈላጭ ቆራጭ እንዳይሆን ስልጣኑን የሚገድብና አንዱን በሌላ የሥልጣን ቁጥጥርና ሚዛን እንዲኖር የሚያደርግ፣ ለድርጊቶች በቀጥታ የህዝብ ወይም የህዝብ ተወካዮችን ይሁንታ የሚጠይቅ የአስተዳደር ባህል ነው። ለምሳሌ በሕግ አውጪ፣ በሕግ ተርጓሚና በሕግ አስፈፃሚ መካካል የሥልጣን ድልድል፣ ቁጥጥር እና ሚዛን መኖር አንዱና መሰረታዊው የሕገመንግሥታዊነት መገለጫ ነው።
በአገራችን ኢትዮጵያ፣ ስለነበረውና አሁንም ስላለው የፖለቲካ ባህል ለመፃፍ ምናልባት ከአክሱም ዘመነ መንግሥት ጀምሮ ያለውን የአስተዳደርና የሥነ መንግሥት ባህል መፈተሽ ያስፈልግ ይሆናል፤ ሕገመንግስታዊነትን በተመለከተ ደግሞ ከክብረ ነገሥት እና ፍትሀ ነገሥት ጀምሮ እስከ አፄ ኃይለሥላሴ የጀመረው ዘመናዊ ሕገመንግሥት፣ የደርግና የኢህአዴግ ሕገመንግሥቶች መፈተሽና መተንተን የሚያስፈልግ ጉዳይ ነው።
ነገር ግን እነዚህን ሁሉ ለመዳሰስ ሰፊ ሃተታ የሚጠይቅ በመሆኑ፣ በዚህ ፅሁፍ ዘመናዊው ሕገመንግሥታዊ ስርዓታችንና የፖለቲካ ባሕላችን ምን እንደሚመስል እንመለከታለን። ነገርን ሁሉ ከባህላዊ ትውፊታችን በሚቀዳ ምሳሌ ወይም ታሪክ መጀመር ጥሩ ነው፤ የፖለቲካ ባህላችን ምን እንደሚመስል ከሚያሳይ አንድ የቆየ ታሪክ እንነሳ፦
በአንድ ገዳም ውስጥ ብዙ መነኮሳት አብረው ይኖራሉ፤ ከእነርሱ አንድ አስተዳዳሪ ይመርጣሉ፣ ሌሎቹ መነኮሳት በገዳሙ ያሉትን ሥራዎች ማለትም ምግብ ማዘጋጀት፣ እህል መፍጨት፣ እህል መዝራት፣ አትክልት መኮትኮት፣ የመስኖ ውሃ ማጠጣት፣ የመነኮሳቱን መኖሪያ መገንባት ወይም መፈልፈል፣… የመሳሰሉትን ስራዎች በየዕለቱ የሚያከናውኑ ሲሆኑ፣ የአስተዳዳሪው ዋና ሥራ እነርሱን ማስተባበርና ከተራራ ላይ ቁጭ ብሎ ሥራቸውን መቆጣጠር ነው፤ የጉልበት ሥራ አይሰራም።
ገደሙ ውስጥ ያሉት መነኮሳት የሚተዳደሩበት የራሳቸው የሆነ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ ገዳማዊ ሕግ አላቸው፡፡ ሕጉ መሻሻል ቢያስፈልገው የማሻሻል ስልጣኑ የአበምኔቱ (የአስተዳዳሪው) ነው፡፡ በገዳሙ ሕግ ውስጥ ከተፃፉ ሕጎች መካካል የገዳሙ መነኮሳት ጢማቸውን ማሳጠርም ሆነ መቁረጥ የሚከለክል አንቀፅ ነበረው። የገዳሙ መነኮሳት ሲቆፍሩም ሆነ እህል ሲፈጩ ወይም ማንኛውም ሥራ ሲያከናውኑ የጢማቸው መርዘም በጣም ያስቸግራቸዋል፡፡ ከእለታት በአንዱ ቀን ሰብሰብ ብለው ወደ አበምኔቱ በመሄድ ጥያቄ አቀረቡ፡፡ ጥያቄው የጢም ማስረዘምን የተመለከተው አንቀጽ እንዲሻሻል የሚያሳስብ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ አበመኔቱ የተጠየቀውን አንቀጽ ለመቀየር ፍቃደኛ አልሆነም፤
“በቀደምቶቹ አባቶች ተፅፎ የቆየውን ሕግ እኔ ልለውጠው አልችልም፤ ጢም ለአንድ መኖኩሴ ግርማው፣ መአርጉ በመሆኑ ይላጭ ወይም ይቆረጥ ዘንድ አልፈቅድም” አላቸው፡፡
መነኮሳቱ አለቃቸው ችግራቸውን ሊረዳላቸው ባለመቻሉ ሌላ አስተዳዳሪ ለመምረጥ ተስማሙ፡፡ ከመካከላቸው በዚህ ጉዳይ ላይ አብዝቶ ይከራከር የበረውን መነኩሴ የገዳሙ አስተዳዳሪ (አበምኔት) አድርገው መረጡት። አዲሱ አበምኔት የተመረጠበትን የጫጉላ ጊዜ ካበቃ በኋላ መነኮሳቱ ተሰብስበው የቀደመ ጥያቄአቸውን አነሱ፡፡
አዲሱ ተሿሚ በቆየባቸው አጭር የስልጣን ሳምንታት ውስጥ ተራራ ላይ ቁጭ ብሎ ጢምን እየደባበሱ መነኮሳቱን መመልከት ያለውን አዝናኝነት ወዶታል፡፡ ጢም ለስራ ባይመችም ለእልቅና እንደሚመች ተገንዝቧል፡፡
የእኛ አገር የፖለቲካ ባህልም ከዚሁ ታሪክ ብዙ የሚርቅ ነገር አይደለም፡፡ ከአፄ ኃይለሥላሴ ጀምሮ እስከ አሁን ያለውን የፖለቲካ ባህላችንን ከነበሩት ሕገመንግሥታት አንጻር ለማየት እንሞክር፡፡
በአገራችን የመጀመሪያ የሆነው ዘመናዊ ሕገመንግሥት የፀደቀው በ1923 ዓ.ም አፄ ኃይለሥላሴ የነገሱበት 2ኛ ዓመት ምክንያት በማድረግ ለህዝቡ በአዋጅ ያስነገሩት ሕገመንግሥት ነው። ጃንሆይ በዕለቱ ያደረጉትን ንግግር መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ እንዲህ ዘግበውታል
በእግዚአብሄር ቸርነት ለሕዝቡ ኅብረት ለኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥትነት ተመርጠን ዘውዱንና ዙፋኑን በሕግ አገባብ ተቀብለን ስንበቃ ለዚህ ታማኝ ልንሆን ለመረጠን ፈጣሪያችን የምመልሰው ወረታ የተቀበልነውን አደራ እኛም ሰርተን ጠብቀን ተከታያችንም በሕግ እንዲቀበለንና በደንብ እንዲሠራ ለአገራችንም በመልካም አስተዳደር በሕግ የሚጠበቅበትን ደንብ ከማቆም በቀር ሌላ የምንመልሰው ወረታ ስለሌለን ለኢትዮጵያ ልማት ለመንግሥታችን ፅናት ለምንወደው ሕዝባችንም ጥቅምና ሀብት ሆኖ ደስ እንዲያሰኝ ተስፋ ስላደረግን አሳባችንን ገልጸንና አስረድተን የመንግሥት ሕግ እንዲቆም ቆረጥን…።
ስለዚሁም ሁሉ ነገር በኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ዙፋን ላይ ከተቀመጥን ጀምሮ ከእግዚአብሄር እጅግ ታላቅ የሆነ አደራ ስለተቀበልን መንግሥታችን የሚፀናበትን፣ የሕዝባችን ኑሮ የሚሻሻልበትንና ሕዝባችን ወደ ታላቅ የሥልጣኔና የደስታ መንገድ ተመርቶ ነፃ የሆኑና የሰለጠኑ ህዝቦች ያገኙትን መልካም ነገር ሁሉ የሚያገኝበትን ማወጅና ማሠራት የሚገባ መሆኑን አስተውለን፤ ይህንንም ለማድረግ የሚያስፈልገው ፍሬ ነገሩ ወደፊት ያለውን የመንግሥት ሕግ አቋቋም አጣርተን የመንግሥት ሥራ ሁሉ እንዲያከናውን፣ የሕዝቡም የደስታ ኑሮ እንዲረጋገጥ፣ ለልጅ ልጅም የሚያልፍ ክብር እንዲገኝበት መንግሥቱም በሰለላምና በጸጥታ እንዲኖር ለማድረግ መሆኑን አስተውለን ይህም እጅግ ከፍ ያለው አሳባችን መንግስታችንንና ሕዝባችንን ከታላቁ ታሪክ ከፍተኛ ማዕረግ ለማድረስ ስለሆነ ንጉሠ ነገሥቱ ዙፋን ተቀምጠን በነገሥንበት በሁለተኛው ዓመት በ1923 ዓ.ም. ማንም ሳይጠይቀንና ሳያስገድደን በፈቃዳችን ይህንን የመንግሥት ሕግ በአዋጅ አቁመናል።
ንጉሠ ነገሥትቱ በተሰበሰበው ህዝብ ፊት ሕገመንግሥቱን በወርቅ ብዕራቸው ፈርመው ያፀደቁት ሲሆን፣ መሳፍንቱና መኳንንቱ ከአልጋ ወራሹ ጀምሮ እንዲሁም ጳጳሳትና የተፈቀደላቸው ሚኒስትሮች፣ ሹማምንትና ሊቃውንት በሕገመንግስቱ ግርጌ ላይ “እኛም የኢትዮጵያ ጳጳሳትና መሳፍንት፣ መኳንንት፣ ሹማምንትና ሊቃውንት ይህን ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ያቆሙልንን ሕግ ወደን ተስማምተን ተቀብለናል።” ብለው እንዲፈርሙ ተደርጓል።
በወቅቱ ሕገመንግስት ማውጣት ያስፈለገበት ዋና ምክንያት ሊግ ኦፍ ኔሽን ይባል የነበረው የዓለም መንግሥታት ማኅበር አባል ለመሆን ሀገራት ሕገመንግሥት ያላቸው መሆን የግድ ይል ስለነበረ ነው፡፡ ኢትዮጵያ በወቅቱ አባል ለመሆን አመልክታ በመጀመሪያ የባሪያ ንግድ እንድታስወግድ እንደቅድመ ሁኔታ ተቀምጦላት የነበረ ከመሆኑም በላይ አገሪቱ የምትተዳደርበት የራሷን ሕገመንግሥት እንደሚያስፈልጋትም እንደዚሁ ግልፅ ነበር። በዚህ ምክንያት ነው ልዑል ራስ ካሳ በሕገመንግሥቱ ምርቃ ዕለት ባሰሙት ንግግር እንዲህ ያሉት
“የማኅበር ጓደኝነት ያበጀ ሰው ያንኑ ማኅበርተኛውን መምሰል በግድ የሚያስፈልገው መሆኑን በዘመኑ ያለነው ሁላችን ስለተረዳነው ይህ ሕግ እንኳን እኛ ተጠቃሚዎቹን ለሰው ነፃነት የቆመውንም ማኅበር ደስ የሚያሰኝልን በመሆኑ ደስ እያለን በኢትዮጵያ መሳፍንቶች፣ መኳንንቶች፣ በራሴም ስም ሆኜ ለሚገባቸው ንጉሠ ነገሥታችን ጤና ለአገራችንም ልማት ጽዋዬን አነሳለሁ።”
ምክንያቱ ምን ይሁን ምን፣ በወቅቱ ኢትዮጵያ ዘመናዊ ሕገመንግሥት እንዲኖራት ሆኗል። ሕገመንግሥቱ በሚለው መሰረት በወቅቱ የነበሩትን ሚኒስትር መስሪያ ቤቶች ራሳቸውን ችለው በተቀመጠላቸው ሕግ መስራት ጀመሩ። በዚህ ምክንያት ንጉሡ ቤተ መንግሥት ሄዶ አቤቱታ የሚያቀርብና እጅ የሚነሳ ዜጋ እየቀነሰ መሄድ ጀመረ። ንጉሠ ነገሥቱ በራሴ ወድጄና ፈቅጄ ያቆምኩት ሕገመንግሥት ባሉት ሕግ ምክንያት ተፈላጊነታቸው እየቀነሰ የሚሄድ ስለመሰላቸው “ሕዝቡ የንጉሡን ዓይን ማየትና በረከታቸውን መካፈል ይፈልጋል፤ ስለዚህ እንደበፊቱ እየመጣ እጅ ይንሳ፤ ተዉት አትከልክሉት” በሚል ምክንያት ነገሮች ሁሉ ቀስ በቀስ ወደ ቀድሞው አሰራር መልሰው ሕገመንግሥቱ የይስሙላ ሕግ ሆኖ እንዲቀር ፈረዱበት።
“ሕዝባችን በማነኛውም ረገድ ወደ ሥልጣኔ ደረጃ እየገፋ ስለሄደ፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ ቀድሞ ነገሥታቱ ብቻቸውን ይደክሙበት የነበረውን ከባድ የሆነ የመንግሥት ሥራ ተካፋይ እንዲሆን ይደረጋል” ያሉትን ቃላቸው አጥፈው፣ እንደ ድሯቸው ከሕግ በላይ ሆነው በፈላጭ ቆራጭነታቸው፣ በአድራጊ ፈጣሪነታቸው ቀጠሉበት። ይሄም ነገር ባህል ሆኖ ከእርሳቸው በኋላ የመጡት መሪዎችና መንግሥታትም ለታይታ ብቻ፣ ከፈረንጅ ጋር ለመመሳሰል፣ “ሕገመንግሥት የላቸውም” እንዳይባሉ ለራሳቸው በሚጠቅም ይዘትና ቅርፅ ለራሳቸው የሚስማማቸውን ሕገመንግሥት እያወጡ ነው የቀጠሉት።
ጃንሆይ የመጀመሪያውን ሕገመንግሥት ሲያረቁ ከሕዝቡ ጥቅም ይልቅ ለራሳቸው ሥልጣንና መብት፣ የልጅ ልጆቻቸው ያለተቀናቃኝ ዙፋን የሚወርሱበትን መንገድ ለማረጋገጥ ታትረዋል፡፡ በዚህ ሕገ መንግስት መሰረት በኢትዮጵያ የንግሥና መንበር ለይ መቀመጥ የሚቻላቸው ከዘር ሀረጋቸው የሚመዘዙ ብቻ መሆናቸውን ስለሚደነግግ የዙፋኑ ተቃናቃኝ ሊሆኑ ይችሉ የነበሩት ከአፄ ምኒልክ በቀጥታ የሚወለዱት የልጅ እያሱ ልጆችና የአፄ ዮሃንስ ዘሮች ሁሉ ከንግሥናው ጨዋታ በሕግ እንዲሰናበቱ የሚያደርግ ነው፡፡
እንደ ልዑል ራስ ስዩም መንገሻ ያሉ መሳፍንት እና መኳንንት ደግሞ፣ በሕገመንግሥቱ ምርቃት ላይ ተገኝተው “እኛም የኢትዮጵያ ጳጳሳትና መሳፍንት፣ መኳንንት፣ ሹማምንትና ሊቃውንት ይህን ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ያቆሙልንን ሕግ ወደን ተስማምተን ተቀብለናል።” ብለው እንዲፈርሙ አድርጓቸዋል።
በዚህ ሂደት ውስጥ እንደምንመለከተው በሕጉ የመጽቅ ሂደት ላይ ተሳታፊዎቹ መሳፍንቱና መኳንንቱ እንደዚሁም የቤተ ክህነት ጳጳሳትና ሊቃውንት ብቻ ናቸው። ሕዝቡ ተረስቷል፡፡ ይህም ኋላ ላይ ከመጡት “ሕዝቡ ተወያይቶ አጽቆታል” ባይ ዋሾዎች ይልቅ ይሄ የጃንሆይ ሕገመንግሥት አጸዳደቅ ሽፍንፍን የሌለበት ግልፅ መሆኑ የተሻለ ያደርገዋል።
ጃንሆይ ማንም ሳይጠይቀን እና ሳያስገድደን ሕገመንግሥት አቆምን እንዳሉት ሁሉ ከእርሳቸው በኋላ የመጡት መንግሥታትም እንደዚሁ ለራሳቸው የሚጠቅማቸውና የሚሆናቸውን ሕገመንግሥት እያረቀቁ በሚፈልጉት መንገድ እያፀደቁ ነው፤ ቀጥለዋል።
የሕገመንግሥቶቹን ዋና ዓላማ በሆነ አጋጣሚ እጅ ላይ የገባውን ስልጣን ለማፅናትና ለማስጠበቅ አድርገው ይቀርጹታል፡፡ በተቻለ መጠን የስልጣን ተቀናቃኝ ሊሆኑ የሚችሉ ወገኖችን በሕግ የተገደቡ እንዲሆኑ ለማድረግ ጭምር ተዘጋጅተዋል።
የደርግ ሕገመንግሥት የፀደቀው ከኢሠፓ ውጭ ሌላ ኃይል ወይም ፓርቲ ስልጣን መያዝ እንደማይችል የሚገልፅ አንቀፅ እንዲካተትበት ተደርጎ ነው። ጃንሆይ የዙፋን ወራሾቻቸው የልጅ ልጆቻቸው እንዲሆኑ እንዳመቻቹት ሁሉ ደርግ ደግሞ ይህን መብት የሰጠው ለራሱ ፓርቲ ብቻ ነው። ይህን ልብ የሚል ሰው በንጉሠ ነገሥቱና በፕሬዚደንት መንግሥቱ ኃይለማርያም መካከል ብዙ ልዩነት እንዳልነበረ ይረዳል፡፡ ያወጧቸው ሕገመንግስቶችም እንደዚሁ የገዥዎቹን ሥልጣንና ጥቅም ከማስጠበቅ አንፃር ተመሳሳይ ይዘትና ዓላማ የነበራቸው ናቸው።
ደርግን ድል አድርጎ ሥልጣን የያዘው የኢህአዴግ ኃይልም እንደዚሁ ሕገመንግሥት ሲያወጣ በዋናነት የታገለላቸውን ዓላማዎች መሰረት አድርጎ ያረቀቀው ሲሆን፣ ከዚህ የተለየ ዓላማና የፖለቲካ አመለካከት የነበራቸው፣ እንደነ ኢህአፓ፣ መኢሶን፣ ደርግና የመሳሰሉት ኃይሎች በሕግ፣ በአዋጅ ከፖለቲካው መስክ እንዲታገዱ በማድረግ ሕገመንግሥቱን የአሸናፊዎች ሕገመንግሥት እንጂ የሁሉም ዜጋ ሕገመንግሥት መሆን የሚችልበትን ዕድል አምክኖታል።
ከላይ በስፋት ለማየት እንደመኮርነው፣ ከከላይ ወደ ታች እነርሱ ሕግ ሰጪ ህዝቡ ደግሞ ተቀባይ ብቻ ሆኖ በመቀጠሉ መሰረታዊውን የሕገመንግስት ዓላማ ስልጣን የመቆጣጠር፣ የመገደብና ልጓም የማበጀቱ ነገር ቀርቶ የመንግሥታቱ የመጨቆኛ መሳሪያና ሕጋዊ ልባስ ማስገኛ ብቻ ሆኖ እንዲቀር ምክንያት ሆኗል። ለዚህ ነው፣ በእኛ አገር እያሳደግነው የመጣው የፖለቲካ ባህል የአንድ ሰው ማለትም የንጉሱ ወይም የመሪው አምባገነንነት፣ አድራጊ ፈጣሪነትን ያልተገደበ ሥልጣን የሚፈቅድ ሆኖ የቀረው። ሕገመንግሥት በዜጎችና በመንግሥት መካከል የሚኖር የፖለቲካ ማኅበራዊ ውል መሆኑ ቀርቶ የገዥዎች የፖለቲካ መሳሪያ ሆኖ ስለሚያገለግል እንደ ሀገርም እንደ ህዝብም ብዙ ጉዳት አድርሶብናል። ለምሳሌ ሕገመንግስቱ በአዋጅ የአገሪቱ የበላይ ሕግ ነው ተብሎ ቢታወጅም በህዝቡ ዘንድ የሚኖረው ተቀባይነትና ተፈላጊነት እጅግ በጣም አናሳ ነው፤ በዚህም የተነሳ መሪዎቹ ሲወርዱ ወይም ስርዓቱ ሲቀየር አብረው ነው የሚጣሉት። ይህም በራሱ በአገራችን ለሁላችንንም የሚያግባባ ዘላቂ የሆነ የራሳችን የምንለውና የምንኮራበት ሕያው የሆነ ሕገመንግሥት እንዳይኖረው ምክንያት ሆኗል። ይሄ በራሱ ደግሞ በአገራችን ዘላቂ የሆነ መንግሥታዊ ስርዓት እንዳይኖር፣ በሥልጣን ላይ ያለው ከያዘው ቦታ ላለመልቀቅ፣ ሌላ ደግሞ ስልጣን ላይ ለመውጣት ሲባል በአገሪቱ ውስጥ ለብዙ ጊዜያት የእርስ በርስ ጦርነት ውስጥ በየጊዜው እንዲከሰት ትልቅ አስተዋፅኦ አድርጓል።
በደቡቡ ክልል በአንድ የክልል መዋቅር ስር ይተዳደሩ የነበሩ ህዝቦች (nations) የየራሳቸውን የክልል እንሁን ጥያቄዎች በየዞን ምክር ቤቶቻቸው በሙሉ ድምፅ አስወስነው ወደ ክልሉ ምክር ቤት ከላኩ ሰንበትበት ብለዋል:: ይህን ተከትሉ ክልሉን የሚመራው ደህዴን በክልሉ ዋና ከተማ ሀዋሳ የሚያደርጋቸው ስብሰባዎች ‘ኢጄቶ’ ብሎ ራሱን በሚጠራው የሲዳማ ወጣቶች ስብስብ መበተን ከጀመረ በኋላ ለ10 ቀናት ያክል አዲስ አበባ ላይ ባደረገው ስብሰባ መግባባት ተስኖት እንደነበር የውስጥ አዋቂ ምንጮች ይጠቁማሉ:: ሆኖም ትላንት ድርጅቱ ስብሰባው ውጤታማ እንደነበር መግለጫ ቢያወጣም ይህንኑ ተከትሎ የደቡቡን ፖለቲካ በሚዘውሩት ወላይታ ሶዶ እና ሀዋሳ ከተማዎች ላይ የተለያዩ ድባቦች ተስተውለዋል:: ሀዋሳ ላይ ኢጄቶዎች ከተማዋ ውስጥ የደስታ ፈንጠዝያ አንደምታ የነበረው ድርጊቶች ሲያንፀባርቁ ከወደ ወላይታ አንዳንድ ከተሞችና የአከባቢው ተወላጅ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ዘንድ የተለያዩ ተቃውሞዎች ተስተናግደዋል::
በእርግጥ የክልሉ መሪ ድርጅት የሆነው ደህዴን በመግለጫው “በክልል የመደራጀት ጥያቄን በተመለከተ የህዝቦች ህገ-መንግስታዊ መብት መሆኑን ድርጅታችን ይገነዘባል፡፡ በክልል የመደራጀት ጥያቄ ሲነሳ የነበረው ከአንድ አካባቢ ብቻ ባይሆንም ጥያቄውን በጥናት ላይ ተመስርቶ ምላሽ ማግኘት እንዳለበት ድርጅቱ በአስረኛ ድርጅታዊ ጉባኤ በወሰደው አቋም መሰረት በዝርዝር ህዝቡን ያሳተፈ ጥናት ሲያደርግ ቆይቷል፡፡ በጥናቱ የቀረቡ አማራጮችን በጥልቀት በመመርመር፣ የህዝቡን የጋራ ዘላቂ ጥቅም የሚያረጋግጠውን አማራጭ በመውሰድ የክልል አደረጃጀት ጥያቄዎች በሚመለሱበት አግባብ ላይ አቋም ተወስዷል። በክልላችን መላው ህዝብ ምክክርና ውይይት የሚያደርግበት ሆኖ በአንድ በኩል በጥናቱም የተገኘውን የክልሉ ህዝቦች አብሮ የመቀጠል ፍላጎትን ባከበረ በሌላ ጎኑ ደግሞ ጉባኤውን ውሳኔ ተግባራዊ ባደረገ መንገድ እና ኃላፊነት በተሞላበት ሁኔታ የመምራት ኃላፊነት ለመወጣት ማዕከላዊ ኮሚቴው ተስማምቷል” ከማለቱ ውጭ ስለውሳኔው ዝርዝር መረጃ ለመስጠት አልፈለገም:: ሆኖም ግን ከነዚህ ክስተቶች የስብሰባውን አቅጣጫ መገመት አይከብድም:: የሆነ ሆኖ ግን እነዚህ የክልሉ ህዝቦች ጥያቄዎች በአንድ ስብሰባ ውሳኔ የሚያገኙ ሳይሆን ውስብስብና ምናልባትም ከሁለትና ሶስት አመታት በፊት ሊፈቱ የሚችሉ አይመስሉም::
ለዚህ ጉዳይ መፍትሄ ለማግኘት የኢትዮጵያን ህዝብ መጠየቅ ያለብን አንድ ጥያቄ ቢኖር ‘እውን በደቡብ ብሔራዊ ክልል ውስጥ በአንድ የክልል መዋቅር ስር ይተዳደሩ የነበሩና የራሳቸው ከፊል ራስገዝ ክልል የጠየቁ ህዝቦች ይኸው ህገመንግስቱ የቸራቸው መብት ቢከበርላቸው ለኢትዮጵያ አንድነት ስጋት ናቸውን?!’ የሚለውን ይመስለኛል::
በየትኛውም አለም የህዝብን ነፃ ፈቃድ በሀይል ጨፍልቆ አንድን ሀገር ሀገር የሚያደርጉ ህዝቦችዋን (nations) እኩልነት ሳያስከብሩና ሳያረጋግጡ ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ ሀገር እፈጥራለሁ ብሎ ማሰብ በአለም ላይ በታሪክ ሂደት ከተከሰቱ የሀገረመንግስት ምስረታና ቀጣይ ግንባታ ታሪካዊ ልምዶች ላይ ካለ የእውቀት ውስኑነት የሚመነጭ ነው:: እኛ ኢትዮጵያዊያን አንድ መሰረታዊ ችግር ያለብን ይመስለኛል – ከታሪካችን መማር አለመቻላችን ወይንም ደግሞ አለመፈለጋችን:: በእኔ እይታ የክልልነት ጥያቄ ያነሱ ህዝቦች አስተዳደራዊ የማንነት ጥያቄው በህዝቡ ፍላጎትና በህገመንግስቱ ማዕቀፍ (within the provisions of the constitution) ተመልሶላቸው በጠንካራ በከፊል ነፃ የሆኑ የጋራ የኢኮኖሚ ዞኖች (semi-independent common regional and sub-national economic zones) እንዲተሳሰሩ ቢደረግ የበለጠ ጠንካራ ሀገራዊ ኢኮኖሚና የበለጠ ጠንካራና አንድነቷ ከመቼውም ግዜ ይልቅ የተረጋገጠ ኢትዮጵያን መገንባት ይቻላል::
የቅርብ ግዜ ታሪካችንን እንኳ የኋሊት ብንመለከት በህወሓት መራሹ ኢህአዴግ ዘመነ መንግስት ወቅት የዛሬ 20 ዓመት ገደማ የተነሳውን የሲዳማ ህዝብን የክልልነት ጥያቄ በህገመንግስታዊ አካሄድና በፖለቲካ ድርድር የሁሉንም በጉዳዩ የሚነካ ወገን/ማህበረሰብ (populations affected) ጥቅም ባስጠበቀ መልኩ ያለመመለስ ውጤት ታፍኖ የቆየ ጥያቄ አቅጣጫውን በሳተ መልኩ ገንፍሎ ወጥቶ አምና ሀዋሳ ላይ በታሪካች አሳፋሪ የሆነ አሰቃቂ ክስተት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል:: አሁንም በታሪካችን ትንሽ ወደኋላ የሄድን እንደሆነ በአምባገነናዊውና ጨቋኝ የደርግ ወታደራዊ አገዛዝ የህዝቦችዋ ጫንቃ ላይ የከበደው ቀንበር ኤርትራ ከቀረው የኢትዮጵያ ህዝብ ጋር የጋራ የሆነ future እንዳታይና በበቃኝ እንድትሰናበት ዋነኛው ምክንያት ነበር::
የአለማችንን በአንድ ወቅት ታላላቅና የብዙ ህዝቦች ስብጥር የነበሩ ሀገራት አሁን ላይ ግን ወደ ብዙ ትናንሽ ሀገርነት የተከፋፈሉ/የተሸነሸኑ ሀገራትን ታሪክ ስናይ በአብዛኛው የህዝቦቻቸውን እኩልነት ያረጋገጠ (ፍትሀዊና በእኩልነት ላይ የተመሰረተ የኢኮኖሚ ፖለቲካዊና ማህበራዊ ተጠቃሚነትን ያረጋገጠ) የማዕከላዊ መንግስት ስርዓት ባለመኖሩና የተጨቆኑ የሀገራቸው ህዝቦች ከተቀረው የሀገሬው ህዝብ ጋር የጋራ future ማየት ስላልቻሉ የመጨረሻ አማራጭ የሆነውን ራሳቸውን ችለው እንደ ራስገዝ ሀገር የመቀጠል አማራጭ ለመጠቀም መገደዳቸውን እናያለን:: ይህም የነዚህ ትላልቅ ሀገራት መጨረሻ ሆኗል::
በእርግጥ የትኛውም ህዝብ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር የአንድ ትልቅ ሀገር አካል ከመሆን ይልቅ ብዙም አቅም የሌለው ለማንኛውም የውጭ ጥቃትም ሆነ ጫና የተጋለጠ ትንሽ ሀገር መሆንን አይመርጥም:: ለዚህም ነው የአውሮጳ ሀገራት በእኛ የእድገትና ስልጣኔ ደረጃ እያሉ ተገነጣጥለውና ተለያይተው ሲያበቁ አሁን ወደ አንድ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ማህበረሰብነት በአውሮጳ ህብረት ስር እየተሰባሰቡ የመጡት:: ይህንንም የመረጡት በአንድ ጠንካራ የጋራ ማዕቀፍ ስር በመሆን ከተቀረው አለም የሚመጡ አዳዲስና ነባራዊ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጫናዎችን በቀላሉ መቋቋም ስለሚችሉ ነው::
ወደ ሀገራችን አንገብጋቢ ጉዳይ ስንመለስ እኛ ብዙዎች ያላገኙት እድል አለን የዚህ ችግር ሰለባ ላለመሆን ከሌሎች የሰለጠኑ ሀገሮች የተሻሉ አሰራሮችን ልምድ በመውሰድ የተሻለች ሀገር የመገንባት:: ዋናው ሀገራዊ አንድነታችንን አስጠብቀን መቀጠል ነው:: ይህን ደግሞ በመርህ ላይ በተመሰረተና የጋራ ተጠቃሚነትን መሰረት ያደረገ የህዝቦችን የማንነት ጥያቄዎች በዘላቂነት የሚመልስ/የመለሰ ስርዓት በማረጋገጥ ነው:: ይህ ደግሞ ሊሆን የሚችለው የተለያዩ ህዝቦችን የማንነት ጥያቄዎች በህገመንግስቱ አግባብ በማስተናገድ ሲሆን ህገመንግስቱ ይህን ለማድረግ በማያስችልበት አግባብ ደግሞ አስፈላጊውን ማሻሻያ በማድረግ አካታች የሆነና ለሁሉም ህዝቦች እኩል ዘብ የሚቆምና ፍትሀዊ የሆነ መጫወቻ ሜዳ (playfield) የሚፈጥር እንዲሆን በማድረግ ነው:: ምክንያቱ የየትኛውም ሀገር ህገመንግስት ህልውና መሰረት ህዝቦቿን በእኩል የህግ አግባብ ማገልገል ስለሆነ:: የኛው ደግሞ ይህን ማድረግ ያልቻልኩ እንደሆነ ብሎ ሊሻሻል የሚችልበትንም አግባብ አስቀምጦልናል:: ስለዚህ ከታሪካችን መማር ከቻልን የተሻለች ኢትዮጵያን መገንባት እንችላለን ባይ ነኝ::
የፀረ-አፓርታይድ ትግሉ አውራና ባለገድል፣ የዓለም የኖቤል የሰላም ሽልማት ባለቤት ኔልሰን ማንዴላ በሳምባ ሕመም ምክንያት ወደ ፕሪቶሪያ ሆስፒታል ከተወሰዱ ሁለት ሣምንት አልፏቸዋል፡፡
የማንዴላ ጤንነት ባለፉት ሃያ አራት ሰዓታት ውስጥ እጅግ እየተበላሽ መሆኑን የፕሬዚዳንቱ ቢሮያሣወቀ ሲሆን የሃገሪቱ ፕሬዚዳንት ጃከብ ዙማ እና የገዥው ፓርቲ የአፍሪካ ብሔራዊ ኮንግረስ ምክትል ሊቀመንበር ሲሪል ራማፎሣ ማንዴላን ዛሬ ዕሁድ፣ ሰኔ 16/2005 ዓ.ም ምሽት ላይ የተኙበት ሄደው ጎብኝተዋቸዋል፡፡
ሚስተር ማንዴላ ለመርዳት ሃኪሞቹ የተቻላቸውን ሁሉ እያደረጉ ናቸው ሲሉ ፕሬዚዳንት ዙማ ማምሻውን መግለጫ የሰጡ ሲሆን ሃኪሞቹ ለማዲባ ተገቢውን ክትትል እያደረጉላቸው መሆኑንና አሁን ተመቻችተው የሚገኙ መሆኑን እንዳረጋገጡላቸው ተናግረዋል፡፡
የ94 ዓመት ዕድሜ አዛውንቱ ሚስተር ማንዴላ ባለፉት ስድስት ወራት ውስጥ ለአጣዳፊና የቅርብ ክትትል ወደ ሆስፒታል ሲወሰዱ ላለፉት አሥራ አምስት ቀናት የተኙበት የአሁኑ ለአራተኛ ጊዜ መሆኑ ነው፡፡
የማንዴላን ጤንነት አስመልክቶ ዋይት ሃውስ ጉዳዩን በቅርብ እየተከታተለ መሆኑን አመልክቶ “ሃሣባችንና ፀሎታችን ከእርሣቸው፣ ከቤተሰቦቻቸውና ከደቡብ አፍሪካ ሕዝብ ጋር ነው” ብሏል፡፡
በዓለም ዙሪያ በከበደ ረሃብ ውስጥ ያለው ሰው ቁጥር ባለፈው የአውሮፓዊያን ዓመት ከነበረበት ደረጃ በሰላሣ ሚሊየን ዝቅ ማለቱን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የምግብና የግብርና ድርጅት - ኤፍኤኦ ዛሬ አስታውቋል፡፡
ኤርትራ እጅግ አሳሳቢ በሚባል ብርቱ የረሃብ ደረጃ ላይ ከሚገኙ ሦስት ሃገሮች አንዷ መሆኗን እና ኢትዮጵያ ደግሞ አሳሳቢ የሚባል ረሃብ ካለባቸው 16 ሃገሮች መካከል እንደምትገኝ ከዛሬው የዓለም የምግብ ቀን ጋር ተያይዞ የወጣ የዓለም የረሃብ ደረጃ ጠቋሚ ሠንጠረዥ ያሣያል፡፡
ሃራሬ የሚገኙት የኤፍኤኦ ኃላፊ “በአንድ ወቅት የደቡባዊ አፍሪካ የዳቦ ቅርጫት የነበረችው ዚምባብዌ ወደ ባዶ ቅርጫትነት ተቀይራለች” ብለዋል፡፡ ዚምባብዌ የረሃቡ ሁኔታ “ከባድ ነው” ከሚባልባቸው ሃገሮች አንዷ ነች፡፡
በ2012 ዓ.ም /በአውሮፓ አቆጣጠር/ 870 ሚሊየን ሰው የምግብ እጥረት እንደሚያጋጥመው ተገምቶ የነበረ መሆኑንና በዚህ ዓመት ያ ቁጥር ወደ 840 ሚሊየን መውረዱን የተባበሩት መንግሥታት የዓለም የምግብና የግብርና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ሆዜ ግራሲያኖ ዳ ሲልቫ ገልፀዋል፡፡ ይህ ማለት በመላው ዓለም ከስምንት ሰው አንዱ በከበደና ሥር በሰደደ ረሃብ ውስጥ ይገኛል ወይም በየዕለቱ የሚልሰው የሚቀምሰው ነገር የለውም ማለት እንደሆነ ተነግሯል፡፡
ወይ ምስኪን አጋሜዎች። ማልቀስ እና ዉሸት መዋሸት ሆነ የባህላቸው ጨዋታ። ቆዩ ብቻ አለም ሁላ ይህን ሁላ ውሸታቸው ስታቅ። ክክክ ጁንታው ባያጠቃ የሰሜን እዝ፣ ጁንታው እጁ በሰላም ቢሰጥ ኑሮ። ጁንታው ህዝቡን ትቶ ባይፈረጥጥ ኑሮ፣ ይህን ሁሉ ሰቆቃ ምትሉት ይመጣቹ ነበር። መቸስ መለመን በደማቹ ነውና፣ እስኪ ሂዱ እያለቀሳቹ ለምኑ። ክክክክክ
ኩቡር ኣድሓኖም ንሃገሩ ብዝለዓለ ተወፋይነት ኣገልጊሉ ሓሊፉ። እቲ ሓደ ተቒላሳይ ንዕላማኡ ዝኸፍሎ ኩሉ ከፊሉ ከይዱ። ሕጂ ንኣድሓኖም ብኽያት ዝሓለፎ ዘኪርና ምስትምሳል ዘይኮነስ፡ ነቲ ንሱ ዝተለሞ ናይ ቃልሲ ትልሚ ኣብ ፍሪኡ ንምብጻሕ ከምቲ ንሱ ዘርኣዮ ተወፋይነት ከነርእን ስንና ነኺስና ኣብ ዝብጻሕ ምብጻሕ እዩ ንታሪኹ ህያው ዝገብሮ። ብሰላም ዕረፍ ኩቡር ተቓላሳይ!!!
ኣብ መጸሓፍ ቁዱስ ሓደ ዓቢ ቃል ኣሎ ንሱ ዱማ ከምዚ ይብል ካብ ጥዑም ጨና ጽቡቁ ታሪኽ ይበልጽ ይብል ተገዳላይ ኣድሓኖም ድማ ታሪኽ ሰሪሑ እዩ ሓሊፉ ሽሕ ከም ኣድሓኖም ገዲፉ ብምኻዱ ድማ ኣይመተን ።
ኤርትራዉያን ንልጅ ኢሳያስ ዘይጉቡኦ ክብረትን ደረጃን ኢና ሂብናዮ ጸኒሕና:: ንኢሳያስ ከም መንግስቲን ሰርዓትን ገይርና ክነቕርቦ ከለና ከይተረድኣና ነቲ ዘይኮኖ ሽመትን ደረጃን ኢና ንህቦ ዘለና ማለት እዩ:: ልጅ ኢሳያስ ከም ሓደ ብትሕትነት ዝሳቐይ ዘሎ ሓያላን ናይ ገዛዉቲ እዩ ክግለጽ ዝግቡኦ:: እዚ ንሕና አሐንቂቕና ኣብ ድላዩ እዋን ንኤርትራዉያን በብታራ ትንፋስና ንከምሉቖና መሰል ዝሃብናዮ ልጅ ካብኡ ሓሊፉ ከም ጥሪት ብኾፍና ክሸጠና ይርኣይ ኣሎ:: ከምቲ ጉቡእ ነዚ ኣብ ቅድሜና ኮይኑ ንብጻይና ከሳራጥይ ከሎ ሱቕ ምባል ዘልመድናዮ ጠላምን ሕልኩስን ፍጥረት ምስ ኤርትራዉያን ኣብ መድረኽ ገጢሙ ኣይፈልጥን እዩ ፈራሕ ስለዝኾነ:: ንልጅ ኢሳያስ ኣብ መድረኽ ምስ ዝኾነ ሰብ ራስ ብራስ ክገጥም ተራእዩ ኣይፈልጥን እዩ እንትርፎ ንበይኑ ኣብ መድረኽ ኮይኑ ክዉጭጭን ንኻልኦት ከናሽዉን:: እዚ ሓቂ'ዚ ኸኣ ንልጅ ኢሳያስ ብርእሱን ብክእለቱን ዘይተኣማመን ሰብ ምኳኑ ከም መርኣያ ይኾነና ኣሎ ማለት እዩ:: ንሕና ግን ኢሱ ፈራሕን ሑልኩስን ፍጥረት ምኳኑ ከይተረድኣና እዩ ጸኒሑ: ስለዝኾነ ከኣ እዩ ምስ ካልኦት መራሕቲ ሃገራት ክራኸብ ከሎ ንበይኑ ብምስጢር ዝራኸብ:: እቲ ካልኣይን ዝዓበየ ጸገምና ከኣ ኤርትራዉያን ብኣነነት ክንክሰስ ስለዘይንደልይ ዋላ ሓደ ነታ ናይ ኢሱ ሰድያ ክወስዳ ይኽእል እየ ኢሉ ክቐርብ ዝደፍር ኤርትራዊ ኣይተርኣየን: ምኽንያቱ ኸኣ እቲ በቶም ነባሕቲ ኣኻልቡ ዝመጾም ኩነኔ ስለዘሰክፎም ምኳኑ ኸኣ ርዱእ እዩ:: ኣብ ኤርትራ ኩሎም ሊቃውንቲ ሕብረተሰብና እታ ወንበር ብኻልኦት ክትዋሃቦም ዝጽበዩ ዜጋታት ዝመልኣ ሃገር ኢያ ኾይና ዘላ እንበር: ንሃገርና ካብዚ ሕጂ ዘለናዮ ብክንኣምኖ ዘጸገም ደረጃ ንሃገርና ናብ ጉቡእ ቦታኣ ክመርሕዋ ዝኽእሉ ሊቃዉንቲ ኣለውና እዮም:: ስለዚ ኩሉ ክመርሕ ይኽእል እየ ኢሉ ዝኣምን ኤርትራዊ ብዘይ ስክፍታ ንቕድሚት ክወጽእን ክመርሕ ከምዝኽእልን ክእዉጅ ይግባእ:: ነቲ ሰብ ስርሑ ንኽሰርሕ ከኣ ኩላህና ክንዓስሎን ክንካላኸለሉን ኣለና:: ልጅ ኢሳያስ ኣብዚ ካብ በጽሐ ግን ድሕር ሕጂ ክፍራሕ ዘይኮነ ክድፈርን ክህደንን ጥራሕ እዩ ዝግቡኦ::
ጽቡቕ ትንተናን ኣገላልጻን ከምዚ ዓይነት ናይ መኣዲ ዘተ እንዳተለምደን እቶም ዓቕምን ብቕዓትን ዘለዎ ሰባት ንቕድሚት እንዳ ኣምጻእና ህዝብና ኣብ ምንቃሕን ምጉስጋስን ቃልስና ነዕቢ።
ኤርትራ ንዓኹም እያ ሲኢና ሓሚማ ጸኒሓ ዋላ ኣብ ስደት ነቲ ቓልሲ ከም በዓል ሰላም ብሉጻት ነቲ ዝዓነወ መንእሰያትና ሪሼፕ ክገብራ ዝኽእላ ከም በዓል ኣቦና ጳውሎስ በዓታይ ሙኩር ፖለቲከኛታት ዲቆም ክንወርሶ ዘይምክኣልና ከም በዓል ድር ቶማጽ ብሉጻት ትኩራት ናይ ፖለቲካ ተንተንቲ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ፖለቲካ ኣጠማምትኡን መርገጺኡን ንቅሓቱን ከዕቢ ዓቢ ተራ ዘለዎ ንዓኹም እያ ሲኢና እዛ ምጭውቲ ሃገረይ እዚ ጻዕራም ብሩኽ ህዝበይ ተወጺኡ እሞ ቀጽልዎ ክሳብ ንቡር ናብራ ህዝብና ክሳብ ዝምለስ ኣብ ጊዜኹም ይኸውን ስለዘሎ ከኣ ሞራላዊን ሕልናውን ግዴታ ኣለኩም ካይንጽረፍ ካልእን ካይበልኩም ቃልስ ከም ሽሙ ቃልሲ እዩ ቃልሲ ሂወት ውን ይ ሓትት እዩ እሞ ሓደረ ቀጽልዎ ቃልስኹም ክሳብ ዓወት
እውነት ምርጫ እሚባለው ቀልድ በታቀደው መሰረት የሚካሄድ ከሆነ ከዶ/ር አብይ ኢህአዴግ አመራሮች ጋር ለምርጫ ከጎናቸው ተቀምጨ ለመከራከር ለእነ ዶ/ር አብይ እኔ አፍራለሁ። በቅርብ ከሆነው እንኩዋን ብንጀምር 86 ሰው በአሰቃቂ ሁኔታ አስገድለው ; ክርስትያን ታደለ ፣ በለጠ ካሳ ፣ ሲሳይ አልታሰብ ፣ አስጠራው ከበደና ሌሎችም ላይ የፈጠሩትን አስነዋሪና አሳፋሪ የሀሰት ክስ ካየሁ በሁዋላ ውድድሩንና መሸናነፉን ተውት
ጥዕና ንኹሉ ፍጡር ከምዜድልዮ ሓደኳ ዚጠራጠር የልቦን። ካብ ዝሓመመ ኣካል ወይስ ሰብ ውጽኢታዊ ዝኾነ ህይወትን ጥዑይ ፍረን ክትረክብ ኣዝዩ ዜሸግር ምዃኑ ድማ ርዱእ ሓቂ እዩ። ጥዕና ግና ንኹሉ ፍጡር እዩ ዜድልዮ። ስለዚ ኸኣ እዩ ፍጡር ዘበለ ኹሉ ንጥዕናኡ ዚጻረር ነገር ኪገጥሞ ኸሎ፣ ንምክልኻል ወይስ ካብኡ ንኺድሕን ዓቕሙ ዜፍቅዶ ኹሉ ጻዕሪ ዚገብር። ኣካላትና ሓደ ካብዚ ኮይኑ ናይ ርእሱ ናይ ምክልኻል ስርዓት ብምምዕባል ካብ መጥቃዕቲ ጸረ ጥዕና ዝኾኑ ኣካላት ይከላኸል። ጥዕና እንተተሳእነ ግና እቲ ዘይተርፍ ሞት ቀልጢፉ ኪመጽእ ባህርያዊ ነገር እዩ።
ሕጂ ክንዛረበሉ ዝደለና ጉዳይ ናይ ሓደ ሰብኣዊ ኣካል ጥዕና ጥራይ ኣይኮነን። ሓደ ሓባራዊ (ኮርፖረይት)ኣካል ኣልዒልና ኢና ብዛዕባ ጥዕና ሕብረተሰብ ክንዛረብ። ሓንቲ ዓዲ ብሰብኣዊ ኣካላት ማለት ፍጡራት ደቂ ኣዳም ዝቖመት እያ እሞ እቲ ኣብ ውልቀሰብ ዘሎ ኣድላይነት ጥዕና ኣብኣ ድማ ብሓባራዊ መልክዑ ኪህሉ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ከምቲ ንውልቀሰብ ካብ ውሽጡን ካብ ደጊኡን ዚመጽእ ጸረ ጥዕና ዝኾኑ ኣካላት ከም እኒ ቫይረስ፣ ባክተርያ፣ መንሽሮኣዊ ዋህዮ ወዘተ ዜጥቅዑዎ፣ ንሓደ ሕብረተሰብ ድማ ካብ ውሽጡን ደጊኡን ዚለዓል ንጥዕናኡ ዚጎድእ ነገራት ኣሎ።
ደቂ ሰብ ብሓደ ሓቢሮም ኪነብሩ ካብ ዚጅምሩ፣ ብኸመይ ኪነብሩ ከምዘለዎም ዝተፈላለየ ኣመለኻኽታታት ስለዝነበሮም ብዙሕ ተኻቲዖም፣ ተባኢሶም፣ ተቓቲሎም፣ ደሓር ድማ ኣብዚ ዘለናዮ ደረጃ ሓቢርካ ብተጸዋርነት ናይ ምንባር ደረጃ ኪበጽሑ ክኢሎም። ነዚ ዓይነት ኣነባብራ ኣመልኪቱ ቶማስ ሆብስ “ማሕበራዊ ውዕል”(ሶሻል ኮንትራክት)ኢሉ ጸውዖ። ሰባት ብሓባር ንኺነብሩ ዜድሊ ዘበለ ኹሉ ናይ ህይወት ደርጃታት ማለት ስነቁጠባዊ፣ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ጥዕናውን ትምህርታውን ነገራቶም ኪጥዕየሎም ስለዘለዎ ዚገብሩዎ እዩ። እንተዘይኮነ ናይ ሓባር ናብርኦም ነውጽን ባእስን ዝመልኦ ናብ ሞት ዜብጽሕ ሕሙም ዝምድና ይኸውን። በዚ ኸምዚ ድማ ህይወት መራር ትኾኖም። ንሓድሕዶም ብምጥፍፋእ፣ ሽግሮም ኪፈትሑ ድማ ናይ መጨረሻ ኣማራጺ ይወስዱ። ተርእዮ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይዚ ኣብነት እዩ።
እዚ ክንጠቕሶ ዝጸናሕና ናይ ሓባር ምንባር ውዕል፣ ካብቲ መሰረታዊ ናይ ሰብ ባህርይ ንሱ ድማ ሰብኣዊ ርእሰ-ፍትወት ዚብገስ እዩ። ሰብ ብመጀመርያ ካብ ርእሱ ሓሊፉ ንኻልእ ኬፍቅር ሓይሊ ወይስ ዓቕሚ የብሉን እሞ፣ ብሓደ ክትነብር ከለኻ፣ ዝያዳ ንኻልኦት ከተፍቅር ኢልካ ምጽባይ ከንቱ እዩ ዚኸውን። ካብዚ እተላዕለ እዩ ክርስቶስውን “ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ፍቶ” ኢሉ ዚእዝዝ። እዚ ኸኣ ምንጪ ንኻልእ ሰብ ምፍቃር ንርእስኻ ድማ ቅኑዕ ዝኾነ ፍቕሪ ኪህልወካ ከም ዜድሊ የርእየና። ኣብ ሕብረተሰብ እምበኣር፣ ጥዕና ዘለዎ ዝምድናታት ኪህሉ እንተኾይኑ ንሰብ ከም ሰብ ዚርኢ ኣመለኻኽታ ኪህሉ የድሊ። ንውልቀሰባት ከም ፍቓድን ስምዒትን ዘለዎም ኣካላት ዘይርኢ እንተኾነ ሓደ ሕብረተሰብ ብጥዕና ኪነብር ኣይከኣሎን እዩ። ከመይሲ፣ ንሰብ መጀመርያ ከም ርእሱ ዜፍቅር ሰብ ጌርካ ዘይምርኣይ ናይ ሕብረተሰብ መንሽሮ እዩ። ካብኡ ድማ እዩ እቲ ካንሰራዊ ዝኾነ ክስተታት ዚላባዕ።
እዚ ክንብሎ ዝጸናሕና ናብ ሓደ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣርእስቲ የእትወና። ጥዕና ሓንቲ ምድሪ ሕሉው ኮይኑ ዚነብር፣ እቲ መሰረታዊ ሓቂ ብዛዕባ ሰብን ዝምድናታቱን ኣብ ግምት ምስዚኣትው እዩ። ብገለ መዳዩ ተሃስዩ እንተተረኽበ፣ እቲ ኪትኮረሉ ዘለዎ ነገር እቲ “መሰረት” ናይ ህይወት እታ ምድሪ እዩ፣ ከመይሲ ሓደ ማእሰር (ፋብሪክ) ናይ ሕብረተሰብ ተወቒዑ ኣሎ። ኣብ መጽሓፍ መዝሙር “መሰረታት እንድሕሪ ፈሪሱ እቲ ጻድቕ እንታይ ኪገብር ይከኣሎ፣” ዚብል ጽሑፍ ኣሎ። (መዝሙር 11፣3) እዚ ማለት ዝፈረሰ መሰረት ሓደ ከቢድ ሽግር ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ምዃኑ ዜርኢ እዩ። መሰረት፣ ከም ዓንዲ ሕቖ ናይ ሓደ ሰብ ክንወስዶ ይከኣል። እዚ እንተተነቓኒቑ ወይስ እንተዘይቀንዐ፣ እቲ ሰብ ብጥዕና ኪመላለስ ኣይክእልን እዩ።
ሓንቲ ዓዲ ኸኣ መሰረታ ኪፈርስ ፈጺሙ ዜዋጽኣ ኣይኮነን። እቲ ዓንዲ ሕቖ ናይ ህይወታ “ኣብ መንጎ ሓድሕድ” ዚህሉ ምትእምማን፣ ፍቕሪ ሕብረተሰብን እዩ። ካብ ምሩጻት ዓንቀጻት ኣቶ ወልደኣብ እንተርኤና እታ ብዛዕባ “ፍቕሪ ሃገር” ዝጸሓፉዋ ኣዝያ ቅንዕቲ ጽሕፍቲ እያ። ፍቕሪ ሓንቲ ምድሪ ፍቕሪ ሰባት እዩ። እዚ ድማ ካብ ፍቕሪ ገዛእ ርእስኻ ዚብገስ ምዃኑ ኣተንቢህና ኣሎና። ብዛዕባ እተሳእነ ወይ ዘጋጠመ ማሕበረ ቁጠባዊ ወይስ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሓንቲ ምድሪ ካብ ኣልዓልና እቲ ኪመጽእ ዘለዎ ነገር “ፈውሲ መሰረት” እዩ። እዚ ማለት ከኣ ላዕላይ ላዕላይ ናይ ህይወት ሓንቲ ምድሪ ጥራይ ርኢና ኣይኮንናን፣ እዚ ኪኸውን ይግባእ፣ እዚ ድማ ኪግበር ኣለዎ ኢልና መፍትሒ ናይ ኩሉ ዘጋጠመ ጸገማት ክንዛረብ ዚግበኣና። ናብቲ መሰረት መጺና ደኣ ኢና ናብቲ ሱር ናይ፣ ዝኾነ እተራእየ ሽግራት ሓደ ሕብረተሰብ፣ ክነጽንዕን ብዛዕብኡ ድማ መሰረታዊ ዝኾነ ፈውሲ ከነምጽእን ዚግበኣና።
ብዙሓት ሰባት ምንጪ ማሕበራዊ ሽግራቶም ኣብ ርእሶም ክንዲ ዚደልዩዎ ኣብ ካልኦት ከምዘሎ ይኣምኑ እሞ ንኻልኦት ይጥምቱ። ካብዚ እተላዕለ ነቲ “ሰይጣን” ኣብ ካልኦት የናድዩዎ። ካብዚ ድማ እዮም ዝተፈላለየ ፍታሓት ዚፍትኑ። ግናኸ ኣብ መሰረት እንተዘይቀናዕካ ኣብ ካልእ እተምጽኦ ፍታሓት ክትቀንዕ ኣሸጋሪ እዩ። ስለዚ ሰባት ከምኡውን ሕብረተሰባት ብሓፈሻ ካብ ባዕሎም ዜምጽኡዎ እተጠውየ ፍታሕ እተላዕለ፣ ምስ ሽግራቶም ነዊሕ ኪጎዓዙ የገድዶም። ንኻልኦት ጠቒስካ ብዛዕባ ሽግራትካ ምጒርምራም ናብ ነፍሰ-ምትሓት እዩ ዚመርሓካ። ነፍሰ-ምትሓት ድማ ሱር ውድቀት እዩ።
ግናኸ ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ ኣመልኪትና ክንዛረብ ከለና ናብቲ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ዘሎ ሽግር ከተማዕዱ እዩ ምንጪ ፈላሚ ፈውሲ ናይ መሰረት። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብዚ ቐረባ ቅንያት ሓደ “ጽልኣት ወጻእተኛታት”(ዜኖፎብያ)ተላዕሉስ ገለ ወጻእተኛታት ብጸለምቲ ደቀባት ተቐትሉ። እዚ ዋላ ደኣ ብቕትለታት ኣይሰነ እምበር ኣብ ብዙሓት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ ንርእዮ ሓቂ እዩ። ካበይ መጸ እንተተባህለ ግና ሕጂውን ካብ ሕማም ሕብረተሰብ እዩ። ምንጪ ሽግራትካ “ካልኦት” እዮም ዚብል ኣመለኻኽታ ስለዘሎ እዩ። ብሓቂ ግና ከምኡ ድዩ?
ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማም እዩ’ዚ ቅድሚ ዝኾነ ካልእ ምዃኑ። ንማሕበረ-ቁጠባዊ ጸገማትካ ክትብድህ ስለዘይከኣልካ “ተረካቢ” ስኬፕጎት)ተናዲ። እዚ ምስገበርካ ግና ሽግርካኸ ይፍታሕዶ? ከመይ ኢሉ! እቲ መሰረት እንድዩ ፈሪሱ! ዜኖፎብያ መፍትሒ ኣይኮነን፣ ሕሉፍ ሃገራውነት መፍትሒ ኣይኮነን፣ ሰውራ ወይስ ሪቮልዩሽን መፍትሒ ኣይኮነን። ነፍስኻ ምፍታሽ እዩ እቲ ዝያዳ ፍታሕ ኬምጽእ ዚኽእል። ቀጺልና እምበኣር ነቲ መሰረታዊ ሽግርን ፈውሲ ምድርን ኣመልኪትና ክንርኢ ንፈትን።
እዚ ጽሑፍ እዚ ሓደ “እምንቶ” ማለት “ፕረሚስ” የቕርብ። ንሱ ድማ “ሕብረተሰብ ብማሕበራዊ ውዕል ዝቖመ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ፍቕሪ ማለት ‘ፍቕሪ ርእስኻን ፍቕሪ ብጻይካን’ እተመስረተ እዩ። ክርስቶስ ‘ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅሮ’ ከምዝበለ፣ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ኩለንትናዊ ፈውሲ ዚረክብ ንደቂ ሰብ ከም ክቡራት ፍጥረት ኪርእዮም ምስዚጅምር እዩ።” ነዚ እምንቶ እዚ ብገለ ሓሳባት ከፋፊልና ክንርእዮ ኢና ሕጂ።
ህይወት ልዕሊ ኹሉ ምዃኑ ኩሉ ሰብ ብቓላት ከናፍሩ ዚብሎ ነገር እዩ። ኣብ ምድርና እንርእዮ ሓቂ ግና ህይወት ወዲ ሰብ ከም ብገንዘብ እትዕቀን፣ ኣብ ገሊኡውን ከም መርገም ኪቑጸር ኢና እንርኢ። በዚ ድማ ብሓቂ ሰባት ኣብ ህይወት ዘለዎም ኣመለኻኽታ ኣዝዩ ትሑት ምዃኑ ንርዳእ። ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ከምዚ ደረጃ ናይ ኣመለኻኽታ እንተወዲቑ፣ ንህይወት ዘለዎ ክብሪ ትሑት እንተኾይኑ፣ እታ ምድሪ ብጥፍኣት ሰባት ዝመልአት፣ ብኻልእ ከም እኒ ቅትለታት፣ ምውራድ ጥንሲ ካልእ እኩይ ነገራትን ዝመልአት ኮይና ንረኽባ።
እዚ ሓጢኣትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጽዩፍን ዝኾነ ነገራት ፈጺሙ ነታ ምድሪ ኾነ ነቲ ሕብረተሰብ ሕማምን መንቅን የምጽኣሉ። ካብኡ እተላዕለ ድማ እታ ምድሪ ብዝተፈላለየ እኩይ ነገራት እተወቕዐት ኮይና ንረኽባ። ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃን እስያን እዚ ናይ ህይወት ክብሪ ጎዲሉ እንረኽበሉ እዩ። ከመይሲ ህልቂት ሰባት ብኣሽሓት እንርእየሉ ኩነታት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ሰባት ንሽግራቶም ብምርድዳእ ዘይኮነስ ብሓይሊ ብረት ኪፈትሑ እዮም ዚደልዩ። ብኸንቱ ከኣ ህይወት ትሓልፍ። ከመይ ኢልና ኢና ነታ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣመለኻኽታ ሰባት ዘለዋ ዓዲ እተባረኸት ክንብላ ንኽእል!
ብኣንጻር’ዚ ግና እታ ንህይወት ክብሪ እትህብ ዓዲ፣ ምድራን ህዝባን እተባረኸ ይኾነላ። እዚ ባዕሉ ዚፍጸም ትንቢትውን እዩ። ማለት፣ ሰባት ንህይወት ዜኽብሩ እንተኾይኖም፣ ኩሉ’ቲ ምስ ህይወት እተተሓሓዘ ሓጢኣታትን ካልእ ክፉእን ካብታ ምድሪ ይርሕቕ። እቲ ህዝቢ ንህይወት ካልኦት ኣኽቢሩ ይሕዝ። ሞት ሰባት ድማ ክቡር ነገር ይኸውን፣ ከመይሲ ህይወት እያ እትሓልፍ ዘላ። እዚ ሓንቲ ምድሪ ፈውሲ ረኺባ ክትበሃል ዜኽእላ ነገር እዩ።
ንሓንቲ ምድሪ ዜቑሙዋ እቶም ህዝባ ወይስ ሕብረተሰባ እዮም። ንሶም ድማ ሓባራዊ (ኮርፖረይት) ህልውና ጥራይ ኣይኮነን ዘለዎም። ንሶም በብውልቆም ነናቶም ህይወት ዘለዎም ኣካላት ሕብረተሰብ እዮም። ንሶም በብቲ ድሌታቶምን ኣከባቢኦምን ንጥፈታቶም እናነበሩ ኸለዉ ድማ እዮም ንሕብረተሰብ ዜቑሙ። ሕብረተሰብ ኪበሃል ከሎ ከምቲ ስሙ “ሕብረ - ተ - ሰብ” እዩ። ናይ “ዝተፈላለየ” ህይወት፣ ኣመለኻኽታ፣ ባህርያት፣ ክእለታት፣ ድሌታት፣ ኣቃውማ፣ እምነት ዘለዎም ሰባት ውህደት እዩ። ሕብረተሰብ ኪበሃል ከሎ “ሓደ-ነት” (ሆሞጂኒቲ) ኣየመልክተናን እዩ። እምበኣርከ ሓደ ሓሳብ ኪኾኑ ኣይክእሉን። እዚ ካብ ኮነ ድማ “ብስነ ሓሳብ” ጥራይ ኪጥመሩ ኣይክእሉን። ግናኸ ብፍታው ኮነ ብግዲ ፍልላያቶም ከም ሃብቲ ኪውሰድ የድሊ። እዚ እዩ ኸኣ ምንጪ እተፈወሰ ሕብረተሰብ።
መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ኣመልኪቱ ኪዛረብ ከሎ “ኣምላኽ፣ ካብ ሓደ ሰብኣይ ኩሉ ዓሌት ሰብ (ህዝቢ) ፈጠረ፣” ይብል (ግብረ ሃዋርያት 17፣26)። ኣብ ካልእ ድማ “እቲ ልዑል ንሕዝብታት ምስ ኣረስተዮም፣ ንደቂ ኣዳም ምስ ፈላለዮም፣ ከም ቁጽሪ መላእኽቲ ዶባት ሕዝብታት መደበ።” (ዘዳግም 32፣8) ዮሃንስ ዌስሊይ ድማ ብዛዕባ እዚ ጽሑፋት ኪዛረብ ከሎ እግዚኣብሄር “ናይታ መንበሪት ሰባት ዝኾነት ዓለም ብሓፈሻ ድማ ናይ ኩለን ሃገራትን ህዝብታትን እዛ ምድሪ ዶባት ኣቖመ።” እዚ ነቲ ንሕና ደቂ ሰብ ብምሉእና ጥራይ ዘይኮነስ ነንውልቅናውን ፍልልያት ከምዘሎና ዜመልክት እዩ። እዚ ፍልልይ ከነብዕሎ ደኣ እዩ ዚግበኣና እምበር ምንጪ ምጉጅጃልና ኪኸውን ኣይግባእን። ባእስን ምፍልላይን ዚመጽእ ግና ካብ ዝሓመመ ኣእምሮ እዩ። ስለዚ ፈውሲ ምድሪ ዚርከብ ሕብረተሰብ ካብ ጸቢብ ፖለቲካዊ ኮነ ማሕበረ-ቁጠባዊ ስነ-ሓሳብ ፈጺሙ ዝረሓቐ፣ ግናኸ ኣብ ክብሪ ደቂ ሰብን ፍልልያቶምን ዜድህብ ኣመለኻኽታ ኬማዕብል ከሎ እዩ።
ሕብረተሰብ ብዝምድናታት ዝቖመ ምዃኑ ርኢና ኣሎና። እዚ ዝምድናታት ከምቲ ንሓደ ህንጻ ከም መላግቦ ኮይኑ ዜገልግል ሑጻን ስሚንቶን ጥረ ነገር ናይ ሕብረተሰባዊ ህይወት እዩ። ወይውን ከም ንሓደ እተጠልፈ ክዳን ዜተሓሕዝ ፈትሊ ወይ ጅማት (ፋብሪክ) ኮይኑ ንሕብረተሰብ ንሓድሕዱ የዋስቦ። ካብቲ ቀንዲ መሰረታዊ ማእሰር ናይ ሕብረተሰብ ቀጺልና ንርአ፣-
ስድራቤት እታ ዝነኣሰት ካብ ዝምድናታት ደቂ ሰብ እያ። ሕብረተሰብ ድማ ብስድራቤታት እተሃንጸ እዩ። ነቲ ሕብረተሰብ ክትሃንጽ እንተደሊኻ እምበኣር ነታ ስድራቤት ከተደልድላ ይግበኣካ። ኣብ መንጎ ኣባላታ ጽኑዕ ዝኾነ ምትእምማን፣ ፍቕሪ፣ ስድራቤታዊ ዕላማ ምእንቲ ኺህሉ ዚከኣል ዘበለ ኹሉ ምግባር የድሊ። እዚ መጀመርያ ካብ እንታይነት መርዓ ይጅምር። መርዓ ኣብ መንጎ ሓደ ሰብኣይን ሓንቲ ሰበይትን ምዃኑ እዚ መሰረታዊ ክብሪ ስድራቤት እዩ። ቀጺሉ ኣቦን ኣደን ናይ ሓንቲ ስድራቤት ኣብ ውሉዳታ ካብ ኣምላኽ ቀጺሉ ዝለዓለ ስልጣን ከምዘለዎም እዚ ምግንዛብ የድሊ። ኣብዚ ነገር’ዚ ጣልቃ ምእታው መሰረታዊ ጠንቂ ዘይምጥዓይ ስድራቤት ብኡ ኣቢሉ ድማ ሕብረተሰብ እዩ። ስለዚ ሓንቲ ምድሪ ፈውሲ ክትረክብ እንተኾይና ናይ ስድራቤታት ክብሪ ኪምለሳ ብግዲ እዩ ዜድሊ።
ካልእ ማእሰር ሕብረተሰብ ስነምግባር (ኤቲክስ) እዩ። ሓደ ህዝቢ ክቡር ዝኾነ ኤቲካዊ ኣመለኻኽታ ንኼማዕብል ዚረድኦ ሚዛናዊ መትከላት እንተዘይሃልዩዎ ስዲ ኪኸይድ ንቡር እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ “ራእይ ዜልቦ እንተኾነ ፣ ህዝቢ ስዲ ይኸይድ” ይብለና። (ምሳሌ 29፣18) እዚ ዘለናዮ ዘመን “ኤቲካዊ” ህይወት እተወቕዓሉ ዘመን እዩ። ሰባት ኣብ ዓብዪ ሞራላዊ ውድቀት ዚርከቡሉ እዋን እዩ። ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 3፣1-4 እዚ ተጻሒፉ ንረክብ፣- “ኣብተን ዳሕሮት መዓልትታት ግና ክፉእ ዘመን ከም ዚመጽእ፣ እዚ ፍለጥ። ሽዑ ሰባት ፈተውቲ ርእሶም ኪኾኑ እዮም እሞ፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ ተጀሃርቲ፣ ዕቡያት፣ ተጻረቲ፣ ንወለዶም ዘይእዘዙ፣ ዘየማስዉ፣ ርኹሳት፣ ፍቕሪ ንስድራ ቤቶም እኳ ዜብሎም፣ ተቐየምቲ፣ ሓመይቲ ቀለልቲ፣ ጨካናት፣ ሰናይ ዘይፈትዉ፣ ኣሕሊፎም ዚህቡ፣ ህዉኻት፣ ተፈኽነንቲ፣ ካብ ንኣምላኽ ምፍቃርሲ ኣዕዚዞም ተድላ ዚፈትዉ፣ …።“
“እዚ ብስመይ እተሰምየ ህዝበይ ከኣ ትሕት እንተበለ፣ እንተለመነ፣ ገጸይውን እንተደለየ፣ ካብ ክፉእ መገዱ ድማ እንተተመልሰ፣ ሽዑ ኣነ ኻብ ሰማይ ክሰምዕ እየ፣ ሓጢኣቶም ከኣ ይቕረ ኽብለሎም፣ ምድሮምውን ክፍውሰሎም እየ።” (ዜና መዋእል 7፣14)
እዚ ቃል እዚ፣ ኣብ ምድሪ ሕጂውን ዚገዝእ ዘሎ ቃል እዩ። ሰባት ወይስ ሕብረተሰባት ኣብ ምድራዊ ዝምድናታቶም ንኣምላኽ ረሲዖም ኪመላለሱ ካብ ዚጅምሩ ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። እንተኾነ ካብዚ እተላዕለ ክሳዕ ጥርዚ ዚበጽሕ ክፉእ ነገር ኬጋጥም ይነብር ኣሎ። ኣብ ሓንቲ ዓዲ ብመጠን ካብ ኣምላኽ ዝረሓቐ ህይወትን ፍጻሜታትን ዝበዝሓላ፣ ብመጠን እቲ ምፍሳስ ደምን ካልእ ሓጢኣትን ዝበዝሓሉ እታ ምድሪ ሰናይን ሰላምን ክትረክብ ዘይሕሰብ እዩ። እዚ ድማ ካብቲ ካብ ኣምላኽ ምርሓቕ ዚመጽእ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ ይነግረና።
እምበኣርከ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕሰም ዝበዝሓ ምድሪ ናይ ኣምላኽ ምሕረትን ፈውስን ኪመጽእ ልዕሊ ኹሉ ዜገድስ እዩ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ካብ ምምላስ ናይ ህዝቢ፣ ካብ ገጹ ምድላይ፣ ካብ ናይቲ ህዝቢ ሰናይ ምርጫን ንክፉእ ምሕዳግን ተበጊሱ “ምድሮም ክፍውሰሎም እየ” ኢሉ ተስፋ ሂቡ።
ኣብታ ምድሪ ርእይቶ ናይ ሰባት ብኸመይ ይረአ? ሰባት ፍልይ ዝበለ ኣመለኻኽታ ሒዞም ኪነብሩ ይፍቀደሎምዶ? ከመይሲ ንሕና ደቂ ሰብ ከም ብዝሕና ዚኸውን ፍልልይ ናይ ሓሳባት ኣሎና። እዚ እንተኾይኑ እምበኣር ሰባት ብምኽንያት ርእይትኦም ግዳያት ኪኾኑ ፍትሓዊ ዘይምዃኑ ቅዱስ ሓቂ እዩ። ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ እምበኣር ብመሰረት እቲ ሰባት ንሓድሕዶም ኪጸዋወሩ ምኽኣሎም እዩ ዚመጽእ።
ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ብማዕረ ዝኾነ ህይወት እዩ ፈጢሩና። እንተኾነ፣ ካብቲ ኣብ ደቂ ሰብ ዘሎ ስስዐ እተላዕለ፣ ሰባት ኣብ ልዕሊ ሓድሕዶም ኪጉይተቱ ይደልዩ። ካብኡ ተበጊሶም ድማ ሓርነት ካልኦት ንኺወስዱ ኢሎም ደቂ ሰብ ነዚ ዕዮና ኢሎም ይሕዝዎ። እዛ ምድሪ ንኹሎም ከም ዘይትኣኽሎም ገይሮም ድማ ይወስዱዋ። ዝያዳ ካብ ካልኦት ስለዚደልዩ፣ ንሰባት ይዕምጹ። እዚ ድማ ነታ ምድሪ መርገም ይኾና።
ወዲ ሰብ ብዘይ እዚ ሓርነታት ህይወቱ ኪመርሕ ኣሸጋሪ እዩ። ዝያዳ እቲ ሓርነቱ ዚውሰደሉ መገዲ ድማ፣ ብናይ ካልኦት ስስዐ እዩ። እዚ ስስዐ ኸኣ ዝተፈላለየ ስነሓሳባዊ ቃላት ይወሃቦ። ኣብነታት ንምጥቃስ፣ ዲሞክራሲ፣ ኮምዩኒዝም፣ ናሽናሊዝም፣ ካፒታሊዝም ወዘተ። እዚ ኹሉዶ ንሰብ የንብሮ ይኸውን? ኣይፋሉን፣ ንደቂ ሰብ “ቅኑዕ ፍትሒ” (ንኹሉ ከም ድኻሙን ከም ግቡኡን ከም ጻዕሩን ምሃቡ) ከምዜንብሮ ሓደኳ ዚቃወሞ ዘሎ ኣይመስለናን። እንተኾነ ነዚውን ሰባት ካብ ቃል ሓሊፎም ኪትግብሩዎ ዓቕሚ ወይስ ድላይ የብሎምን። ስለዚ ድማ ኢና ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስኻን ፍቕሪ ካልኦትን “ኣመለኻኽታት” ክንረክብ ኣሸጋሪ ዝኾነ። እምበኣርሲ ፈውሲ ናይ ሓንቲ ምድሪ ካብ ምትእምማን ዝመልኦ ርእስኻ ምግታእ ዘለዎ ህይወት ዚብገስ እዩ። ነዚ ኺገብር ዚኽእል ግና ብዘይካ እቲ ንኣምላኽ ዚፈርህ ኪርከብ ይኽእልዶ?
እምበኣርከ ፈውሲ ዝረኸበ ሕብረተሰብ ኪህነጽ እንተኾይኑ፣ ከምኡውን ሓርነቱን ምሉእ ሓላፍነቱን ዘረጋገጸ ህዝቢ ኪህሉ ዚኽእል፣ እቲ ድምጺ ኣምላኽ ተባሂሉ ዚፍለጥ “ሕልና” ዝመልኦ ውልቀሰብ ኪህልዋ ኣለዎ ንሓንቲ ዓዲ። ካብዚ ተበጊስና ኸኣ ኢና ክብርታትን ኤቲካዊ ስነምግባርን ሓንቲ ዓዲ ኺሕሎ እንተኾይኑ ውልቀሰብ ቅድሚ ኹሉ ኪጥዒ ኣለዎ ንብል ዘሎና። ውልቀሰብ ከይበልካ ሕብረተሰብ ክትብል ኣይከኣልን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስውን ካብዚ ተላዒሉ እዩ ንምድሓን ወዲ ሰብ ብዝለዓለ ደረጃ ብምድሃብ ኩሉ ዓሌት ሰብ ኪጥዒ ዕላማ ዚገብር። ከመይሲ ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ኣምላኽ “ካብ ሓደ ሰብ” እዩ ዓሌታት ኩላ ምድሪ ናብ ምድሓን ኪመጽእ መዲቡ። (ግብረ ሃዋርያት 17፣26)
እዚ ክንጠቕሶ ዝጸናሕና ነገር ኣብ መጽሓፍ ነህምያ ጎሊሑ ንረኽቦ። ህዝቢ እስራኤል ኣብ ውሽጢ ምርኮ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ነገስታት ሃጸይነት ባቢሎንን ኣሶርን ንመንነት እቲ ህዝብን ንክብሩን ፈጺሞም ካብቲ ዝነበሮ ፍርሃት ኣምላኽ ኪኣልዩዎ እዩ ነይሩ ዕላምኦም። እዚ ኣብ ውሽጢ ሰብዓ ዓመታት ምሉእ ብምሉእ ዳርጋ ተፈጸመ። ነህምያ ኸኣ ነዚ ኪመልስን ነቲ ህዝቢ ንጥዑይ ዘበለ ኩሉ ምህሮ ኪነቅሕን በይኑ ጥራይ ኣብ ዓለም ከምዘየሎ ድማ ኬርእን እዩ ተሓድሶ ሒዙ መጺኡ። ካብ ምድሪ ፋርስ ሒዙዎ ዝመጸ ኣይሁዳዊ ነገራት ጥራይ ኣይነበረን። ኩሉ ፋርሳዊ ባህሊ ኮነ ኣመለኻኽታ ድማ ኣይኮነን ሒዙ ተመሊሱ። ሚዛኑ ዝሓለወ ተሓድሶ ሒዙ ደኣ ተመልሰ።
ብሓፈሻኡ ክንዛረብ ከለና ንሓደ ሕብረተሰብ ፍጹም ዕጹው ኪኸውን ከምኡ ድማ ፈጺሙ ዓንዲ ማእከል ዘይብሉ ኪኸውን ኣይኮነን እቲ ቅኑዕ። እዚ ኣብ ቦታኡ ሃልዩ እምበኣር፣ ሓንቲ ዓዲ ጥዑይ ዝኾነ መንነትን ማሕበረሰብን ኪህልዋ እንተኾይኑ፣ እዚ ዓይነት ውልቀሰብ የድልያ፣-
እዚ ኣብ ላዕሊ ክንዝርዝሮ ዝጸናሕና ጥዕና ናይ ሕብረተሰብ ብቐሊሉ ዚርከብ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ዘመንና ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ሃገራትን ህዝብታትን ብማሕበረ ቁጠባውን ፖለቲካውን ቅልውላው ኣብ ዝሳቐያሉ እዋን ኢና ዘሎና እሞ ጥዕና ኪመጽእ ኣዝዩ የድሊ ኣሎ። ብሓቂ ጥዕና መጀመርያ ኣብ ውልቀሰብ ኪጅምር ኣለዎ። ንሱውን ምሉእ (ሆሊስቲክ) ምስዚኸውን እዩ ንምሉሕ ሕብረተሰብ ጸልዩስ ፈውሲ ምድሪ ዚኸውን። እምበኣርከ ሕጂ እስከ ነዚ ነገር እዚ ብመሰረቱ ንኺማላእ ዜድሊ ነገራት ንርአ። ገለ ወይ ኩሉ ካብቲ ማእሰር ሕብረተሰብ እንተዓነወ እሞ ፈውሲ ኪመጽእ እንተተደልየ እዚ ዚስዕብ የድሊ፣-
ጸሎት፣ ናብ ኣምላኽ ዝቐንዐ ሓቀኛ ምህለላ ማለትና እዩ። ንኣምላኽ ከም ምንጪ ህይወትን ጥዑይ ህዝብን ክንእመኖ ዘየማትእ ግቡእ እዩ። ምስ ኣምላኽ ምጽላእ ምስ ገዛእ ርእስኻ ምጽላእ እዩ። ሰብ ኣምላኽ ረሲዑ ኪመላለስ፣ ነቲ ኩሉ ሰናይ ዘበለ ኣብኡ ተጠቕሊሉ ዘሎ ካብ ሓሳበ-ሕሊናኡ ሰጒጉ ኪመላለስ ከሎ ሰላም ከምዚስእን፣ ሕብረተሰብ ድማ ንኣምላኽ ኪሓድግ ዘየወጻጽእ ነገር እዩ። እምበኣርከ ሓንቲ ዓዲ ብጸሎት ናብ ኣምላኽ ክትመጽእ ከላ ሓቀኛ ቦታኡ ትህቦ ኣላ ማለት እዩ እሞ፣ ኪቐንዓ ብግዲ እዩ ክንብል ንደፍር። ስለዚ ጸሎት ንሓደ ሕብረተሰብ ዚፍውስ ሓይሊ እዩ።