Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
⚫ በብዙ የአማራ አካባቢ መብራት የለም - የሌለው ደግሞ ለሰዓታት ወይም ለቀናት ብቻ ሣይሆን ከናካቴው ነው - ለ15 ቀናት አንድ ከተማ ውስጥ ተቀምጬ ከ30 ይሁን 40 ደቂቃ በስተቀር ሁልጊዜ ጨለማ ነበር። ለምን እንደሆነ አልገባኝም - ሲፈልጉ ለደቂቃዎች ብልጭ ያደርጉትና በዕንቁልልጭ የአማሮችን አንጀት ያበግኑታል - አማራ በጨለማ ውስጥ ቆሞ ጌቶቹን ትግሬዎች መብራት ይዞ እያበላ ነው። ሕዝቡ ለመሠረታዊ ፍላጎቶቹ የሚጠቀመው የቻለ ትናንሽ ጄኔሬተሮችን በመግዛት ያልቻለ እንደጥንቱ ክትክታን በመቀጥቀጥ ነው። ቡና ቤቶችና የግል ሐኪም ቤቶች የሚበላሹ ነገሮቻቸውን በፍሪጅ ለማስቀመጥ ጄኔሬተር መግዛት ይኖርባቸዋል - ለተወሰነ ሰዓት እንኳን ለማቀዝቀዝ። ሞባይሌን ቻርጅ ለማድረግ ለአንድ ጊዜ ቻርጅ አምስት ብር ከፍዬ ነው ቴክኖሎጂያዊ ግንኙነቴን የቀጠልኩት። አማራ አካባቢ መኖር አሣር ነው። በሺዎች ዓመታት ወደኋሊት መጓዝ። ትግሬዎች በአማራ ነፍሰ ሥጋ እየተጫወቱ ነው። ድመት በቁጥጥሯ ሥር ያስገባቻትን ዐይጥ ከመመገቧ በፊት ወደላይ እየወረወረች በማፍረጥ ብዙ ከተጫወተችባት በኋላ ትለላታለች። አማራም እንደታወረች ዐይጥ ሆኖ በወያኔዎች መጫወቻ ሆኗል። ይህን ጽሑፍ የምታነብ አማራ ለበቀል እንዳትነሳሳ - ለእውናዊም ለምናባዊም በቀል። በቀልን ለተበቃዩ ህጋዊ አካል ብቻ ካንጀትህ ሆነህ ስጠውና አንተ ግን ወደ ኅሊናህ ተመለስ ይልቁንስ፤ ተመልሰህም ከሰማያዊ አባትህ ጋር አሁኑ ታረቅ - መጣላትህ ነው ለዚህ ዓይነቱ ጉግማንጉግ መንግሥት የዳረገህ። ሁሉም ሊሆን የግድ ነው። የሚሆነው ሁሉ ሆኖ ሲያልቅ ለሚሆነው ተዘጋጅ እንጂ ሊሆን ባለው ነገር ጊዜህን አታባክን። ለመጨረሻው አርማጌዴዎን ግን ስንዱ ሁን። ያም ቀን ቀርቧል። ዛሬ ማታ ወይ ነገ ጧት። ካልሆነም ሰሞኑን ጠብቅ።
⚫ በአማራው አካባቢ እንኳንስ ለትልቅ ፋብሪካ የሚሆን ለጥቃቅን የጎጆ ኢንዱስትሪ የሚሆን የኤሌክትሪክ ኃይል የለም። በዐዋጅ የታገደ ነው የሚመስለው። ብኣዴን የሚባለው ወፍ ዘራሽ መናጆ ምን እየሠራ እንደሆነና ምን ዓይነት አፍዝ አደንግዝ እንደተዞረበት ማወቅ አልቻልኩም። አጠገቡ የምትገኝ ትግራይ በልማትና በቴክሎጂ ስትንበሸበሽ አማራው ግን በዳፍንት ውስጥ ሲንጠራወዝ ብኣዴን ተብዬው ይህን የአሜሪካንና የቱምቡክቱን መሰል ልዩነት ሳያይ ቀርቶ አይደለም። ከአማራው ወደ ትግራይ ክልል ስትገቡ ከኢትዮጵያ ወደ አውሮፓ የገባችሁ ያህል ይሰማችኋል። ትግራይ እያንዳንዱ ገጠር ውኃና መብራት ገብቶለታል። በሣምሬን በኩል ነው ያለፍኩትና ሁሉን ታዝቤያለሁ - ትግራይ ውስጥ ሰው ታጣለህ እንጂ ሥልጣኔና ስይጣኔ በሽ በሽ ናቸው። በልዩነታችን ሳቢያ አንድ ሀገር ውስጥ መኖራችንን ትረሱታላችሁ። ተለያይተናል!
⚫ አማራው አካባቢ በሚዲያም እንደሰማሁት አንድም የኤሌክትሪክ ማስፋፊያ ፕሮጀክት በኤልፓ በኩል አልተካሄደም። ምክንያቱም የፌዴሬል ተብዬውን መሥሪያ ቤቶች የተቆጣጠሩት ትግሬዎች በመሆናቸው ከትግራይና በተወሰነ ደረጃ ከኦሮሞው አካባቢዎች በስተቀር በሌሎች በተለይም በአማራው አካባቢዎች ምንም ዓይነት የልማት ሥራ እንዳይከናወን ሆን ተብሎ ተከልክሏል - ባሕር ዳር አካባቢ እዚህና እዚያ የሚታዩ የዘይት መጭመቂያ ማሽኖች ቢኖሩ ለታይታ ነውና ከቁም ነገር የሚቆጠሩ አይሆኑም። ማንም ሰው ወደ አማራው አካባቢ ሄጄ ላልማ ቢል በነፍጠኝነትና በዱሮ ሥርዓት ናፋቂነት ተከስሶ ወህኒ ይወርዳል ወይም ከሀገር ይባረራል። የደሴ ቴርሼሪ ሆስፒታል ፕሮጀክት የተዳፈነበት ምክንያትም ከዚሁ ወያኔ-ትግሬዎች አማራ ላይ ካላቸው ጥላቻና አካባቢው ምንም ዓይነት የልማት አውታር እንዳይኖረው ለማድረግ ቆርጠው ከመነሳታቸው ቁርጠኛና የማይለወጥ ውሳኔያቸው ጋር የሚያያዝ ነው። ስለዚህ አማራም ሆነ ሌላው የኢትዮጵያ አካባቢ በፍትሃዊነትና በእኩልነት እንዲለማ ከተፈለገ ወያኔዎች ከኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ከጠቅላላዋ ምድራችን ተጠራርገው መጥፋት ይኖርባቸዋል። ይህም ይሆናል።
⚫ ሙስናና ወንጀል የወያኔ እስትንፋስ መሆኑ የታወቀ ሆኖ ሳለ በሙስና ስም ሰዎች እየታሰሩ የሚገኙት በሰበቡ አማሮችን ለማጥቃት መሆኑ ከሚያዙት ሰዎች ስም ራሱ መገንዘብ ይቻላል። ስኳር ኮርፖሬሽን ይሠራ የነበረና ከሦስት ዓመታት በፊት ለቅቆ ወደሌላ መሥሪያ ቤት በውድድር አልፎ የገባ ሰው አሁን መታሰሩ የሚጠቁመው ሌላ ሳይሆን በዘሩ ሳቢያ ለማጥቃት ብቻ ነው - እንጂ የሙስና ቋንጣ የለውምና ለምን እስካሁን ሳያስሩት ቀሩ ብሎ መጠየቅም ይቻላል። እነሐጎስና እነግደይ፣ እነአብረኸትና እነፍሬወይኒ በሙስናና በዘረፋ ያከማቹት በቢሊዮን የሚቆጠር ሀብትና ንብረት ሀገር ምድሩን እያስጨነቀ ሳለ ጡጥም እንደፈስ ተቆጥራ ስንሻውና ገመቹ በሏት በተባለች የክትፎ ሙስና የሚሳደዱበትን ምክንያት ከሙስና ቁንጮዎቹ ከአቦይ ስብሃትና ከአባይ ፀሐዬ በስተቀር ማንም አያውቅም። ዕንቆቅልሽ ምናውቅልህ። እውነት ለመናገር በአሁኑ ሰዓት በወያኔ ሥርዓት ውስጥ የሚገኝ ምንም ዓይነት ግለሰብም ይሁን ተቋም ሰውን በሙስና ለመክሰስ የሚያበቃ የሞራል ብቃት የለውም። በዚህ አንገቴን እሰጣለሁ። አንድ ሰው ከሙስና ውጪ አይኖርም - ልኑር ቢልም አይችልም፤ ልሞክር ብሎ ቢነሳ ዕብደት ነው - በችግር ይቆጋል፤ ማንም ሰው በተለይ የመንግሥት ተቀጣሪው ቴክኖክራትና የቀድሞው ንዑስ ከበርቴ ተብዬ በወር ገቢው መኖር የማይችልበት አሰቃቂ ድህነት ውስጥ ገብቷልና የትም ስትሄድ እየተቁለጨለጨ እጅህን የሚያየው ሠራተኛ ብዙ ነው፤ ፋይልህ በሥሩ የሚያልፍ ከሆነማ ወደህ ሳይሆን ተገደህ ነው የደንቧን ጠብ አድርገህ ጉዳይህን የምታስጨርስ። ኢትዮጵያ ቦታ የሌላት ለምሁርና በንጽሕና ልኑር ለሚል ነው - ቦታ ያላት ለደናቁርትና ለማይማን ብቻ ነው። ወያኔዎች እውነቱን አጥተውት ሳይሆን ይህን የሙሰኝነት ካርድ የሚጠቀሙበት ሰውን ለማጥቃት ብቻ ነው። አሻንጉሊቱን ኃ/ማርያምን ጨምሮ ሁሉም የማፊያው ቡድን አባላት ካለሙስ ለአንዲትም ሴከንድ በሕይወት መቆየት አይችሉም። ይህን ሕዝቡም ሆነ ሌላው የዓለም ማኅበረሰብ ያውቃል። ነገሩ የሌባ ዐይነ ደረቅ መልሶ ልብ ያደርቅ እንዲሉ ነው። እንትን ላይ ተቀምጦ ፈስ ገማኝ አይባልም። በግልጽ ለመናገር አንድ ቆማጣም ቆማጣን ቆማጣ ብሎ ሊሰድብ አይቻለውም። እንደዚህ ዓይነት ነገር ቢገጥም የለዬለት ድንቁርና ወይም ራስን ከመርሣት የሚመነጭ ደደብነት ነው።
⚫ ወያኔ እንደልቡ የሚፈነጭበትን የቀድሞ ኢቲቪ አምኖ በወያኔዎች የፀረ-ሙስና እስርና የዜጎች እንግልት የሚደሰት ወይም “ወያኔ አሁን ገና ወንድ ሆነ!” ብሎ ጮቤ የሚረግጥ ዜጋ ካለ እርሱ የመጨረሻ ገልቱና ከነሱም የባሰ ደንቆሮ ነው። ወያኔን የሚያውቅ በወያኔዎች አይታለልም። መታሰርና መሰቀል ያለባቸው ወንጀለኛ ወያኔዎች አንድም ሰው የማሰር ብቻም ሳይሆን በወንጀል የመጠርጠር መብት የላቸውም። ሁሉም ቃሊቲ ሊታጎሩ ሲገባቸው ወንበሩን ስለያዙት ብቻ አንዳንዴ እንደነሱ ወንጀለኞችን ብዙውን ጊዜ ደግሞ ንጹሓንን በካንጋሩ ፍ/ቤቶቻቸው በስልክ የመሰላቸውን ፍርድ እያስተላለፉ ሲያሰቃዩ ይታያሉ። ቀን የሰጠው ቅል ድንጋይ ይሰብራል።
⚫ ግብር ጣልን አሉ። ግብር የጣሉት ከትግሬ ውጪ ላለው ነጋዴ ነው። የሚገርመው ደግሞ “የግንዛቤ ማስጨበጫ” በሚሉት ጉንጭ አልፋ የቀበሌ ዲስኩራቸው አሳመንናቸው የሚሏቸው ተላላኪ አሽቃባጮቻቸው የሚናገሩት ሁሉ ከእውነቱ የሚጣረስ መሆኑ ነው። አንድ ሺ አንድ ግንዛቤ ቢጨብጡ በቀን ሁለት መቶ ብር የማታገኝ የመንገድ ዳር ቡና አፍይ ሴት በምን ሂሳብ በቀን 1200 ብር እንደምታገኝ ተሰልቶ ከፍተኛ የቀን ግብር እንድትከፍል የተደረገበትን አመክንዮ ለሰው ማስረዳት ቀርቶ ለራሳቸውም ሊረዱት አይቻላቸውም፤ መቁሽሽ ስለተከፈላቸው ብቻ ቲቪ ላይ ቀርበው በሉ የተባሉትን ይዘባርቃሉ - ሲነጋ ያፍሩበታል። ዐይናቸውን በጨው ያጠቡ ወያኔዎች ድንጋይን ዳቦ ነው ብለው የማሳመን ችሎታ እንኳን ቢኖራቸው ይህን አዲሱን የግብር አጣጣል ለማሳመን መቼም ቢሆን አይቻላቸውም፤ በኃይል ከሆነ ልክ ነው። አንድ ወቅት የመለስ ፍየል ጠፋችና ፌዴራል በያቅጣጫው ፍለጋ ገባ አሉ። በመጨረሻም አንዱ ቡድን አገኛትና ወደ መለስ ቤተ መንግሥት ይዟት ቀረበ። መለስም ወጣና አያት። ሲያያት ግን በዱላ የተቀጠቀጠችና ደም በደም የሆነች ትንሽዬ የመንደር ውሻ ናት። “እንዴ! የጠፋኝ እኮ ፍየል ነው፤ እንዴት ይቺን ውሻ ፍየል ናት ብላችሁ ታመጣላችሁ” ብሎ ያፈጥባቸዋል አሉ። እነሱም ቀበል አደረጉና “ብፃይ መለስ፣ ስንደበድባት ፍየል መሆኗን አምናለች። ” አሉት አሉ። በዚህ መልክ ነው እንግዲህ ላለፉት 26 ዓመታት አናት አናታችንን እየተቀጠቀጥን እርቦን ሳለ እንደጠገብን፣ ታርዘን ሳለ እንደለበስን፣ ተጎሳቁለን ሳለ እንዳማረብን፣ ከስተን ሳለ እንደወፈርን… አምነን እንድንቀበልና ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም እንድንመሰክር በወያኔ ትግሬዎች እየተገደድን አሳራችንን ስንበላ የከረምነው። ሰይጣን እጁን ታጥቦ ከጠፈጠፋቸው አጋንንታዊ ሥሪቶቹ መካከል እንደወያኔ መቶ በመቶ ስኬታማ የሆነ አለ ብዬ አላስብም።
⚫ የማፊያው የወያኔ ቡድን አባላት ከንጉሥም በላይ ናቸው። መግደልን ጨምሮ የፈለጉትን ወንጀል ቢሠሩ፣ ዘረፋና ንጥቂያ ቢያካሂዱ ማንም አይነካቸውም። ሕግ የለም። ፖሊስ የለም። ዳኛ የለም። ፍርድ ቤት የለም። ለነሱ ምንም ነገር አይሠራም። አዲስ አበባ ውስጥ አንድ ሰው መኪናውን ከበስተኋላው አንድ ሰው ይገጭበታል። ተገጪው ወርዶ መኪናውን ሲያይ በጣም ተጎድታበታለች። ገጪውም ይወርድና “አሥር ሺህ ብር ልስጥህና እዚሁ እንገላገል” ይለዋል። ተገጪው ግን የመኪናው ጉዳት ከባድ በመሆኑ ትራፊክ ፖሊስ ያስመጣል። … ጉዳዩ ወደ ፖሊስ ጣቢያ ሲሄድ ነገሩ ይዞርና ወንጀሉ ወደ ተገጪው እንዲዞር ይደረጋል። ትራፊክ ፖሊሱም “ወንድሜ! ባለሥልጣን አይከሰስም። እሳቸው ባለሥልጣን ስለሆኑ በሰላም መገላገል ከፈለግህ ዝም ብለህ ወደቤትህ ሂድና የራስህን በራስህ አሠራ፡፤ ኋላ ነግሬሃለሁ!” ብሎ ያባርረዋል። ወደፊት ልግፋ ቢል ዘብጥያ ሊወርድ ሆነ። መኪናውን 50 ሺህ ብር አውጥቶ አሠራት። ይህ ሰው “ሀገሬ የት ነው? እኔስ ማን ነኝ?” እያለ እንደመወፈፍ አድርጎታል። እርግጥ ነው - ሀገር የለንም። ባለሥልጣን ከሆንክና በዚያ ላይ ትግሬነትን ከደረብክበት ሁሉ በጅህ ሁሉ በደጅህ ነው። ትግሬ ሆነህ ማንንም ከቀየው አፈናቅለህ ያሻህን ቦታና የመኖሪያ ቤት ብትይዝ ዳኛህ ኅሊናህ እንጂ በኢትዮጵያ አንድም የሚገዳደርህ ህግ የለም። ማሳሰርና ማስፈታት፣ ማስገረፍና ደብዛን ማስጠፋት መብትህ ነው - ከአንተ የሚጠበቀው ወያኔ ትግሬ መሆን ብቻ ነው። ይህችን የዘመን ህግ መርሳት የለብም። አደራህን ግን መከራህ ተዝቆ አያልቅምና አማራ ሆነህ መፈጠርን እንዳትመርጥ! ኦሮሞ መሆን ትችል ይሆናል፤ ነገር ግን ከወንድሞችህ ጋር እንዳያጣሉህ ጠንቀቅ በል! ነገም ሌላ ቀን ነውና።
የምትጠላውን ገድለህ ወይ አስገድለህ ተንቀባረህ የምትኖርባት ሀገር - ኢትዮጵያ! የፈለግኸውን ወንጀል ሠርተህ በገንዘብህና በነገድህ ተማምነህ በነፃነት የምትኖርባት ሀገር - ኢትዮጵያ! በድለህ ዘንጠህ የምትኖርባት ሀገር - ኢትዮጵያ! ደንቁረህ እንደምሁር የምትቆጠርባት ሀገር - ኢትዮጵያ! ሳትማር የፈለግኸውን ዲግሪ የምትጭንባት ሀገር - ኢትዮጵያ! ወንጀለኞችን አቅፎና ደግፎ አሞላቅቆ የሚይዝ የወሮበሎች መንግሥት ያለባት ብቸኛዋ ሀገር - ኢትዮጵያ! ጊነስ ቡክ ኦፍ ሪከርድስ ባላወቀውና ባልመዘገበው ሁኔታ ቤተ መንግሣቷን ወላድ አትይሾች የሚፈነጩባት ጉደኛ ሀገር - ኢትዮጵያ! አዲዮስ ኢትዮጵያ።
⚫ አሁን ደግሞ በወያኔ የተጠለፈችው ቤተ ክርስቲያን ሕዝቡ እንዳይቀበር ዋጋ ቆልላች። ለአንድ አስከሬን 4 ሺህ ብር! አራት ሺህ ብር ካልተከፈለ ወስዳችሁ የፈለጋችሁት ቦታ ጣሉ እየተባልን ነው። ጉድ ፈላብን፤ ጉዳችን ተንተከተከ። አፄውና ደርጉ በጉያቸው ይዘውት የነበረው ገመናችን ወጥቶ ፀሐይ እያንቃቃው ነው። ካህናቱም ከፓትርያርክ እስከ ዲያቆን የአጋንንት ውላጅ ሆኑብንና ከወያኔው ባልተናነሰ ከዱርየው የወያኔዎች መንግሥትና ከዲያብሎስ ጋር እየተሸራሞጡ ቁም ስቅላችንን እያሳዩን ነው። የቀብር ቦታ ይሸጣሉ፤ በጉቦና በሙስና ሥራ ያሲየዛሉ፤ ከዝቅተኛ ደብር ወደ ትልቅ ደብር በሊቀ ገበዝነት ለመዛወር በመቶ ሺዎች ጉቦ ይከፈላ። የማይሠራ ወንጀልና ኃጢኣት የለም። ብለው ብለው እኛንም ያለችንን ብቸኛ መጽናኛ ሞትንም ሊከለክሉን ነው። ቆመን ዕዳ፤ ሞተንም ዕዳ - እንኑር እምቢ - እንሙትም እምቢ። ለሞተውስ ግዴለም - ተገላገለ። ወስፋቱን የሚሸነግልበት ቤሳቤስቲን የሌለው ድሃ ቤተሰብ አንድ ወገኑ ሲሞትበት ቆጥሮት የማያውቀውን የገንዘብ መጠን ለሬሣ ማስቀበሪያ ይጠየቃል። እግዚአብሔርም ከሰው ተደርቦ ጨከነ። ዝም አላቸው። ዝምታውም የመቃብር አዘቅት ያህል እጅጉን ገነነ። ወዮ በሉ! ወዮ ለኢትዮጵያ! ለአንዲት ከርስ መሙያ ለብጣሽ እንጀራ ብሎ ሀበሻ ሊጨራረስ ነው!
⚫ አሥራት አብርሃም ሰሞኑን ግሩም መጣጥፍ ጻፈ። ግን ምን ዋጋ አለው - “ወጣ ወጣና እንደሸንበቆ ተንከባለለ እንደሙቀጫ” ሆነና ዐረፈው። አሥራት ወያኔን አያውቅም ወይም ሞኝነት ያጠቃዋል። ከዚህ አልፌ እርሱን በድጋፍ ሰጪነት መፈረጅ ግን ኅሊናየ አልፈቀደልኝም - ምንም እንኳን የሕወሓት ቫይረስ የሚሞተው በሺዎች ዲግሪ ሴልሼስ መሆኑን ብረዳም። አሥራት ወያኔን ቢያውቅ ኖሮ ከመጣጥፉ የጠቀስኩትን ከዚህ በታች ያለውን ሃሳብ በጽሑፉ ውስጥ አይጨምርም ነበር። ወያኔ ከመቼ ጀምሮ ነው ተከሶ ፍርድ ቤት ቀርቦ የሚያውቅና የተፈረደበት? “የዕብድ ገላጋይ ድንጋይ ያቀብላል” ይባላል። አሥራት ትልቅ ስህተት ፈጽሟልና በዚህችስ አደራችሁን ጠይቁልኝ። ክፉኛ ታዝቤዋለሁ። “ወያኔ ነፃ ፍርድ ቤትን፣ ዴሞክራሲን፣ ሰላምን፣ ፍትህን፣ እኩልነትን አጥፍቶ በምትካቸው ስደትን፣ ሞትን፣ ግድያና እስራትን፣ ችግርንና ስቃይን በማስፈኑ አይደለም ወይ ይሄ ሁሉ ሀገራዊ ትርምስና ዕልቂት የተፈጠረው” ብላችሁ ለአሥራት ንገሩልኝ። አሥራት በዚህች ሃሳቡ ብቻ የኢትዮጵያን ሕዝብ ይቅርታ መጠየቅ ይኖርበታል። ወያኔ ከሳሽ፣ ወያ ዳኛ፣ ወያ ጠበቃ፣ ወያ ዐቃቤ ህግ፣ ወያ ፖሊስ፣ ወያ እስረኛ ጠባቂ፣ ወያ ሁሉም ነገር በሆነባት ሀገር ውስጥ ማን ነው ማንን የሚከሰው? በማወቅም ይሁን ባለማወቅ እንዲህ የሚል ሰው ለማያውቁት ይታጠን። I don’t know whether he wants to legitimize TPLF or not, nevertheless; he shouldn’t dare say ‘TPLF must bring TPLF to the court of TPLF whose prosecutor and judges are TPLFites’. So funny! What, perhaps, an absolute innocence!
“… ባለአንድ መኝታ ቤት ተመዝጋቢዎች ደግሞ የጋራ ኮሚቴ ማቋቋምና መንግስት መጠየቅ አለባቸው። ጉዳዩም ወደ ፍርድ ቤት ነው መሄድ ያለበት። ምክንያቱም ፕሮግራሙ አሁን በታደለው የክራውንና የሰንጋ ተራ ኮንዶምኒየም በግልፅ የታጠፈ በመሆኑ ከዚህ በኋላም በሌሎች ኮንዶምኒየም ባለአንድ መኝታ እንዳለማወቅ አይቻልም። ስለዚህ ተመዝጋዎቹ ጉዳዩን ወደፍርድ ቤት መውሰድ ነው ያለባቸው የሚል እምነት ነው ያለኝ። (አፅንዖት የተጨመረ)
ተክሉ በሕንድ አገር አሿጋንዳ ተብሎ ረጃጅም ሥሮቹ በሕንድ ባሕላዊ ሕክምና (አዩርቬዳ) ከጥንት ጀምሮ ተጠቅመዋል። ብዙ መድሃኒት ፈውሶችና እድሜ የሚጨምር እጽ መሆኑ በሰፊው ቢታስብም ይሄ በዘመናዊ ሊቃውንት ገና አልተረጋገጠም።
ከባድ ግዴታ መጋዘን የሚበረክት ዩሮ ብረት pallets - ሙያዊ ማምረት ብረት ማከማቻ መሣሪያዎች ብረት መያዣ,የኤሌክትሪክ መጓጓዣ,Pallet,መደርደሪያ,ጥቅል መያዣ ወዘተ
መንግስታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ካብ 2013 ንደሓር ነቲ ጉዳይ ንምፍታሕ ተበግሶ እኳ እንተወሰዱ፣ ዛጊት ዝተመልሰ መሬት ከምዘየለ ነቶም ሓረስቶት ብምውካስ እቲ ማዕከን ዜና የመልክት።
ኣማሓዳሪ ዞባ ገዳርፍ፣ ሙርቓኒ ሳልሕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብኢትዮጵያውያን ተወሪሩ ዝጸንሐ፣ ኣብ ኤል ገደይማ ዝርከብ ኣስታት 6 ሽሕ ሄክታር ናይ ሕርሻ መሬታ፣ ናብ ዋናታቱ፣ ናብ ሱዳናውያን ሓረስቶት ከምዝተመልሰ’ዩ ዝሕብር።
እንተኾነ፣ ኣባላት ባይቶ እቲ ዞባን ሓረስቶትን ነቲ ብኣማሓዳሪ ዞባ ገዳርፍ ዝቐረበ መግለጺ፣ ብምንጻግ፣ እቲ ጉዳይ ብኣህጉራዊ ዳንነት ክውሰንን፣ ዶባቶም ብንጹር ክምልከትን ሓቲቶም።
ኣብ ዶብ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ኣብ መንጎ ሓረስቶት ክርአ ንዝጸንሐ ምስሕሓብ ንምፍታሕ፣ መንግስታት ሱዳንን ኢትይጵያን ኣብ 2013 ርክባት ኣብ ዝጀመርሉ፣ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኢትዮጵያያን፣ መንግስቲ መሬትና ናብ ሱዳን የሕልፉ ክህብ’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት ተቓውሞ ከምዘካየዱ ኣይርሳዕን።
“ጌታቸውን ከአርባ ዓመታት በላይ ለሆነ ጊዜ አውቃቸዋለሁ። በጠቅላላው የኢትዮጵያ ጥናት ረገድ እጅግ ከሚታወቁትና ከሚደነቁት ታላላቅ ምሁራን አንዱ ናቸው። ዛሬ ለደረሱበት የሙያ ከፍታ ያሳዩትን አስደናቂ እርምጃም በቅርበት ተመልክቻለሁ።”
ዛሬ ሥራና ሕይወታቸውን የምናካፍላችሁ፣ ለጥያቄዎቻችን የሰጡንን መልሶች የምናስነብባችሁ ባለታሪክ፣ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ ናቸው። እኒህን ታላቅ ኢትዮጵያዊ ምሁር ለማክበርና በሙያቸው ላደረጉት አስተዋጽኦ ለማመስገን ግንቦት 18 ቀን 1993 ዓ.ም. (እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ሜይ 26, 2001) በተዘጋጀ ክብረበዓል ላይ ከተነገሩት የአድናቆት ቃላት የተወሰኑትን ነው ከፍ ብለን ያቀረብንላችሁ። በዋሺንግተን ዲሲዋ የደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም ቤተክርስቲያን በተካሄደው በዚሁ ሥነሥርዓት በርካታ ኢትዮጵያውያንና ሌሎችም ምሁራን ተሳትፈዋል። የአማርኛና የግእዝ ቅኔዎች ተዘርፈዋል። በጽናጽልና በሽብሸባ የታጀበ ወረብም ቀርቧል። ፕሮፌሰር ጌታቸው በፕሮግራሙ ማብቂያ ከተናገሩት፣ “ኮሚኒዝም ያዋረደውን እውቀትና አዋቂነት ስላከበራችሁ እጅግ አመሰግናችኋለሁ” የሚለው ይገኝበታል። ይህ ክብር ከተሰጣቸው አሥራ ዘጠኝ ዓመታት አልፈዋል። ከዚያም ወዲህ ለቁጥር የሚያታክቱ የጥናትና የምርምር ሥራዎቻቸውን አሳትመዋል።
ፕሮፌሰር ጌታቸው በርካታ ሽልማቶችን አግኝተዋል። በ1987 (እንደ አውሮውያን አቆጣጠር) የብሪቲሽ አካዳሚ አባልነትን ሲያገኙ በኤድዋርድ ኡለንዶርፍ ስም የተሰየመ ሜዳሊያ ተሸልመዋል። በ1988 (እ.አ.አ) የታዋቂው የመክ አርቱር ፋውንዴሽንን (John D. and Catherine T. MacArthur Foundation) ሽልማት አሸንፈዋል። በ1995 (እ.አ.አ) ደግሞ በኢትዮጵያውያን የተቋቋመው ማኅበረ ግሩያን ዘረ ኢትዮጵያ (Society of Ethiopians Established in the Diaspora (SEED) ከምስጋናና አድናቆት ጋር ሸልሟቸዋል። ሌሎች በርካታ ሽልማቶችንም ተቀብለዋል።
ከልጅነታቸው ጀምሮ፣ በችግር ውስጥ ሆነው እንኳ፣ ከምግብ ይልቅ የትምህርትና የእውቀት ረሃብ የበለጠባቸው ታላቅ ምሁር፣ ዛሬም በአረጋዊነታቸው ከንባብ፣ ከጥናትና ከምርምር አልተለዩም። ዛሬም ለወገናቸው ይሆናል፣ ይጠቅማል የሚሉትን ሃሳብ ከማካፈል ወደኋላ አላሉም። ጥያቄ ሲቀርብላቸውም በፍጹም ትህትና የሚቀበሉ፣ እምቢታን የማያውቁ፣ ቀጠሮ የማያበዙ አባት ናቸው።
ይህን ሰፋ ያለ ቃለመጠይቅ ከዓለማየሁ ገ/ ሕይወት ጋር ካደረጉ በርካታ ዓመታት ተቆጥረዋል። ወደህትመት ለመምጣት የዘገየው በጠያቂው ችግር ነው። ከዚያም ወዲህ ጠያቂው በተለያዩ ጊዜያት ምክራቸውንና ሃሳባቸውን ተጋርቷል። በዚህም ምክንያት መጨመር ያለባቸውን ጉዳዮች፣ ለምሳሌ ከዚያ ወዲህ ያሳተሟቸውን ሥራዎች፣ ለማካተት ሞክሯል።
ከተከበሩት ፕሮፌሰር ጌታቸው ጋር፣ ስለሥራዎቻቸውና ስለግል ሕይወታቸው ተጨዋውተዋል። በዚህም የልጅነት ትዝታቸውን፣ የትምህርት ቤት ቆይታቸውን፣ በአገር ቤትና በውጪ፣ ከዚያ ደግሞ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመምህርነት ስላሳለፉት ጊዜ፣ ስለስደታቸውና ከቅዱስ ዮሐንስ ዩኒቨርሲቲ ጋር ስለአከናወኗቸው ተግባራት፣ ስለ ግዕዝ ቋንቋና ሥነጽሑፍ፣ የነበራቸው ጭውውት እንዲህ ተሰናድቷል።
አቶ ዓለማየሁ በጣም አመሰግናለሁ። የተወለድኩት ሸዋ ውስጥ ሸንኮራ የሚባል አገር አለ። እዚያው ከአዲስ አበባ ብዙ ርቀት የለውም። በዚያ ጊዜ አባቴ እና አያቶቼ ናቸው ሸንኮራ የሠፈሩት። ከዚያ በፊት ከወዲያ ከአንኮበርና ከመንዝ አካባቢ እንደመጡ ነው የማውቀው ሲናገሩ። ግን እኛ የሸንኮራ ልጆች ነን ነው የምንለው። ያው ሸንኮሮች ሆነናል። አባቴ መጀመሪያ የእርሻ ሚኒስቴር ቅጥር ሆኖ ነበር የሚያገለግል። ከኢጣሊያ ወረራ በፊት ማለቴ ነው። ወዲያው የኢጣሊያ ወረራ መጣ።
የተወለድኩት ግንቦት 24 ቀን 1924 ዓ.ም. ነው። 3ኛ ልጅ ነኝ። የመጀመሪያዋ ሴት ልጅ አረፈች፣ ሳታድግ። ሁለተኛዋ እህቴ አለች በሕይወት። ከእኔ ቀጥሎ የተወለደውም ሊያድግ አልቻለም። ወዲያው የኢጣሊያ ወረራ መጣ። ሃገራችን ሸንኮራን በጠቅላላ ጣሊያኖቹና ባንዳዎቹ አገሩን አቃጠሉት፣ እኛም ሸሸን። በዚያ ላይ አባቴ እግሩን ያመው ነበር። እሪህ ይባላል ያን ጊዜ። አንድ እግሩን በጣም ስላመመው ወዲያውም ጠበል ለመጠመቅ፣ ከዚያም አገሩ ስለፈረሰ ወደ እንጦጦ ኪዳነምህረት መጣን። ከዚያ እሱ ጠበል ሲጠመቅ እኛ ያገራችንን ትምህርት እንማር ነበር። የኢጣሊያ ወረራ ነበር በዘመኑ፤ ከዚያ ችግር መጣ። የሰው ሃገር ነው። ርስት የለም፣ ገቢ የለም፣ ቤተሰብ በሞላ በምፅዋት ሊኖር አይችልም፣ ስለዚህ እናቴ ልጆቿን ይዛ እንደገና ወደ ሸንኮራ ተመለሰች። እዚያው ርስቱ ስላለና እንዲታረስ። እንግዲህ ጣሊያኖቹም አገዛዛቸውን እያጸደቁ ሲሄዱ አንዳንድ ቦታ መታረስ ጀምሮ ነበርና ርስታችን ላይ ትንሽ የሚገኝ ነገር ፍለጋ ነው። ከዚያ ትንሽ እንደቆየን የትምህርቱ ጉዳይ ስላስፈለገ ወደ አባቴ ተመለስኩ። ወደ አዲስ አበባ ስመጣ እሱ ከእንጦጦ ኪዳነምህረት ለቆ ሄዷል። ያው ችግር ላይ ነው። መሄጃ ቦታ ሲፈልግ አዲስ አበባ ቅድስት ሥላሴ ቤተክርስቲያን፣ ታውቀዋለህ ቦታውን አይደለም?
እዚያ አንድ መቃብር ቤት አግኝቶ ቁጭ ብሎ አገኘሁት። ማስተማር ይወዳል። ሕፃናትን ሰብስቦ ያስተምራል። እኔም ያንን ዕድል አግኝቼ አስተማሪዬ ሆነ። ስለዚህ ያገራችንን ትምህርት የተማርኩት ካባቴ ነው። ከዚያ ቅድስት ሥላሴ ቤተክርስቲያን አጠገብ የመንፈሳዊ ኮሌጅ ሲቋቋም እዚያው ገባሁ። እንግዲህ የኢትዮጵያን የመጀመሪያውን ትምህርት ያገባደድኩትና መጨረሻ ያደረስኩት ቅድስት ሥላሴ ቤተክርስቲያን ተማሪ ቤት በነበርኩበት ጊዜ ነው። ከዚያ ትምህርታቸውን የጨረሱና ደግሞም ወደፊት የመግፋት ዕድል ያላቸው ተመርጠው ግማሾቹ ወደ አቴና ሄዱ። ግማሾቹ ወደ ቱርክ አገር ሄዱ። የእኔ ዕድል ወደ ግብፅ መሄድ ሆነ። እኛ አራት ሆነን፣ ሶሥት መነኮሳት ተጨምረው በአንድ ላይ ሰባት ሆነን ወደ ግብፅ ሄድን። ግብፅ የመንፈሳዊ ትምህርት ቤት (Coptic Theological College) አላቸው። እዚያ ገባን።
ጋሽ ጌታቸው፣ እዚህ ላይ ላቋርጥዎትና አንድ ጥያቄ ልጠይቅዎት። እጅግ ከተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ ጋር በልጅነት ዕድሜያችሁ አብራችሁ እንደተማራችሁ ሰምቻለሁ። እስኪ ስለዚያም ያጫውቱኝ? የት ነው የተማራችሁት?
የሆነ ቦታ አንብቤያለሁ፣ ምናልባት ከሥነ ምርምር ጋር ካደረጉት ቃለ መጠይቅ ሳይሆን አይቀርም። እንጦጦ ኪዳነምህረት ነው። አፈወርቅም እዚያው ነበር። ከብዙዎቹ ተማሪዎች እሱን ነው የማስታውሰው። ሌሎችም አሉ። ምክንያቱም ተማሪዎች ሁላችንም ድክመትም ብርታትም ያለብን ስለነበረ እንተዋወቃለን። በዚህ ምክንያት እሱን አስታውሰዋለሁ። እሱ ግን አያስታውሰኝም። አንድ ጊዜ አግኝቼው ተነጋግረን ‘እንጦጦኮ አብረን ነበርን’ ብዬው እዚያ እንደነበረ ነግሮኛል፣ ግን አንድ ዓመት ነው እንደዚህ ነው ብዙ አይደለም። እሺ፣ ግብፅ መንፈሳዊ ኮሌጅ መግባትዎን ገልጸው ነበር ያቆሙት። የእኔን ሕይወት የለወጠው ምናልባት ግብፅ የነበርኩበት ጊዜ ነው በብዙ ረገድ። አንደኛ ክርስቲያኖቹ ጥቂቶች ናቸው ቁጥራቸው። አገሩ የእስላሞች ነው። ጥቂቶች በብዙዎች ሥር እንዴት እንደሚተዳደሩ፣ እንዴት እንደሚጨቆኑ፣ እንዴትና በምን ሁኔታ ላይ እንዳሉ ተገነዘብኩ። እዚያ ካይሮ በነበርኩበት ጊዜ ንኡሳን ጎሳዎች ወይንም ነገዶች ወይንም ቤተሰቦች እንበል፣ ክርስቲያኖቹ በእስላሞቹ ሥር ነው ያሉት። እና ብዙዎችና ጥቂቶች ምን አይነት ስሜት እንዳላቸው፣ በሁለቱ መሐል ያለውን ልዩነትም በኢትዮጵያ ሁኔታ ማየት የጀመርኩበት ነው። ያን ጊዜ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው የክርስቲያን መንግሥት ነው። የቤተክህነት ተፅዕኖ አለ። እስላሞቹ ኢትዮጵያ ውስጥ ምን አይነት ስሜት ይሰማቸዋል? የሚለው ጥያቄ በአእምሮዬ የመጣው እዚያ በነበርኩበት ጊዜ ነው። አንደኛው ይሄ ነው። ሁለተኛው መንፈሳዊ ትምህርት በምንማርበት ጊዜ ከመነኮሳቱ ውስጥ ሁለቱ የሃዲስ ኪዳን መምህራን ናቸው። አንደኛው በተለይ ሊቀ ሊቃውንት መሐሪ ትርፌ ይባላሉ፣ የጳውሎስንና የሐዋሪያቱን መልዕክታት ትርጉም ኢትዮጵያ ውስጥ ያሳተሙ የታወቁ ሊቅ ናቸው። ትምህርት ላይ በነበርንበት ጊዜ ማታ ማታ ከእርሳቸው የሀዲስ ትርጉም እንማር ነበር። ትንሽ እንደቆየን ትምህርቱ እየጠነከረ ሲሄድ ጓደኞቼ ከእኔ ትንሽ ወደ ኋላ ቀረት ያሉ መሰለኝ፤ አሁን እንደማስታውሰው። እኔ ዝም ብዬ ጥርሴን ነክሼ እስከመጨረሻው ድረስ ወጣሁት። ሀዲስንና ትርጉሙን በመውጣቴም በጣም ነው ደስ የሚለኝ። ያ ዕድል አጋጥሞኛል።
ሌላ ያጋጠመኝን ልንገርህ። ትምህርት ቤቱ መንፈሳዊ ሆኖ ሳለ አንድ ሰው “እናንተ እዚህ ባላችሁበት ጊዜ መንፈሳዊ ትምህርት ብቻ ሳይሆን ሌላም እኮ ትምህርት ልትማሩ ትችላላችሁ” አለን። “እንዴት? ምን ማለትህ ነው?” ብዬ ስጠይቀው “አሜሪካ ዩኒቨርሲቲ የማታ ትምህርት አለው- Extension፣ ከዚያ ውስጥ የመረጣችሁትን ትምህርት ፈልጋችሁ እኮ ልትማሩ ትችላላችሁ” አለን። ምን እንዳሳየው አላውቅም። ጥሩ ሰው ነው። ሃኪም ነው። እየመጣም ጤንነታችንን የሚከታተልልን ሰው ነው። በጣም ወዳጃችን የሆነ ግብፃዊ ነው። አሜሪካን ዩኒቨርሲቲ ሄደን ጠየቅናቸው። “እዚህ Extension ለመማር እንፈልጋለን፣ ቀን እንማራለን” ስንላቸው ጊዜ “አይ የማታውን ትምህርት የምንሰጠው የኮሌጅ ትምህርት ጨርሰው ሌላ ትምህርት ደሞ ለመማር ለሚፈልጉና የኮሌጅ ዲግሪ ላላቸው ነው እንጂ ዲግሪ የሌላቸውን አንቀበልም” አለ።
እኛ ገና በመማር ላይ ነን። ምን አልናቸው፣ “ዲግሪውን የምትሰጡ ዕለት ያኛውን ቀደም አድርገን ብናመጣስ? መጨረሳችንና ዲግሪያችንን ማቅረባችን ብናሳያችሁስ? በዚያ ቅድመ ሁኔታ ልትቀበሉን ትችላላችሁ ወይ?” ብለን ጠየቅናቸው። የአድሚሽን ቦርዱ እንግዲህ ተሰብስቦ፣ ጉዳዩን አይቶ በመጨረሻ “በዚያ መሠረት እንቀበላችኋለን” አሉ። እኛ አራት ነን። አራታችንም ሄደን ተመዘገብን። ቀን ያንን ስንማር እንውልና ትምህርቱ ሲያልቅ ወዲያው እቃችንን ደብተራችንን ጠቅልለን ወደዚያ ወደ አሜሪካን ዩኒቨርሲቲ እንሄዳለን።
እዚያው ካይሮ ነው። ከተማው ሰፊ ነው። ግን አውቶብስ አለ። በራችን ላይ ነው የሚቆመው። አንዱን አውቶብስ ብቻ ይዘን በቀጥታ እንሄዳለን። እዚያ እንደርስና ተምረን እንመለሳለን። ግን እንግዲህ ልትገምተው ትችላለህ። ሁለት ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ለመከታተል ቀላል አይደለም። ጊዜውን መንገዱ ይበላዋል፣ በዚያ ላይ እዚህም የቤት ሥራ አለ፣ እዚያም እንዲሁ አለ። መንገድ ስንደርስ ጓደኞቼ በቃን አሉ። አይ አልቻልንም አሉ። ኧረ ግድ የላችሁም፣ እባካችሁ ብል እምቢ አሉ። እኔ እነሱ አልቻልክም ብለው ያስወጡኝ እንጂ እኔ አውቄ አልወጣም ብዬ ቀጠልኩ። አንድ ቀን ማታ እንሂድ ብላቸው እምቢ አይሆንም በቃ አሉ። እኔ ሄድኩ። አስተማሪዬ እዚያ አየኝ። አስተማሪም ዲሬክተርም ነው። ትምህርት የጀመርነው ሶሲዮሎጂ ነው። እና ግሩም አስተማሪ ነው። ሚስተር ጋርድነር ይባላል። መቼም በጣም ነበር የሚያበረታታን። ታዲያ የዕለቱን ትምህርት ጨርሰን እሱ ወደኋላ ቀረ። ወረቀቱን ሲሰበስብ እኔም እዚያው ቁጭ ብዬ ቀረሁ። ሌሎቹ ሁሉ ተበትነዋል። ከሌላ ዩኒቨርሲቲ የተመረቁ ባለዲግሪዎች ናቸው ሁሉም። እኔ እዚያ ቁጭ አልኩ። ወዲያው በአሜሪካን አነጋገር “Hi boy! What happened to your friends?’ “ኡኡ ጓደኞችህ የት አሉ?” አለ። ነገርኩት። “እንደዚህ ሆኖ ሁለት ቦታ ስለሆነ ስለበዛባቸው አልቻሉትም፣ መቅረታቸው ነው” ስለው “ታዲያ አንተ እንዴት ትችላለህ?” አለኝ። “እኔም አልቻልኩም” አልኩት። “ታዲያ ለምን መጣህ?” ሲለኝ “አንድ ጥያቄ ልጠይቅህ ነው የመጣሁት” አልኩት። “ትምህርቱን ተምረናል፣ የምትሰጠንን ‘ፔፐር’፣ (‘ተርም ፔፐር’ የሚፃፍ አለ አይደለም?) እሱን አልቻልነውም። በሰዓቱ ልናቀርብ አልቻልንም። ይህንን የምትጠይቀንን ተርም ፔፐር የአሜሪካን አገር አድራሻህን ስጠንና በበጋው ተማሪ ቤት ሲዘጋ እኛ ፅፈን አዘጋጅተን እንላክልህ፣ አሁን ማረን እለፈን” አልኩት። ከዛ አሰበና “Oh, I can do that” አለ። “ይኸ ከሆነ ችግራችሁ ላደርግላችሁ እችላለሁ። ውጤታችሁን ሳላስገባ እቆያለሁ። እስክትልኩልኝ ድረስ እጠብቃለሁ” አለ። በኋላ ደስ አለኝ።
ያንን መልዕክት ይዤ ስሄድ ጓደኞቼ ራት ሲበሉ ደረስኩ። “እንዴት ሆነ? እንዴት ሆነ?” አሉ። “እንደዚህ ሆነ፤ ወረቀቱ ነው ችግራችን አልኩት፣ እሱን እንልካለን ብየው እሽ ብሏልና በሉ ነገ እንሂድ” አልኳቸው። ከዚያ ውስጥ አምሳሉ (ኋላ ላይ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲው ዶክተር አምሳሉ አክሊሉ) ብቻ እመጣለሁ አለ። በማግስቱ ሁለታችን ብቻ ሄድን። ሁለቱ ጓደኞቻችን ይቅር አሉ። እንደምንም ብለን ያንን ወረቀታችንን በበጋ ሠርተን በሰጠኝ አድራሻ ላክንለት። እሱም ወረቀቱን አርሞ ልኮልን ትምህርቱን ለመጨረስ ቻልን። በዚህ አይነት የካይሮ ዩኒቨርሲቲውንም የመንፈሳዊውንም ትምህርት ተከታትለን ጨረስን። ኋላ ስብሰባ አድርገው የሚመረቁት፣ ዲግሪ የሚሰጣቸው ተማሪዎችና የማይሰጣቸው፣ ዝርዝሩ በሚታይበት ጊዜ እኛ ወረቀታችንን ከመንፈሳዊ ኮሌጅ አላመጣንም። አንድ ቀን ወደ እኩለ ቀን አካባቢ ነው መሰለኝ፣ በራፉ ላይ ቁጭ ብዬ ሚስተር ጋርድነር የምልህ ሰው ጂፑን እያሽከረከረ ከተፍ አለ። እዚያ ቦታ መጥቶ አያውቅም፣ አይቼው አላውቅም። “ምንድነው? What happened?” እንደዚህ ብዬ ስጠይቀው “ወረቀታችሁን አላመጣችሁም። እና ከዘንድሮው የምረቃ በዓል ልትሠረዙ ነው” አለኝ። “እንዴ ጨርሰናል እኮ እዚህ። የምረቃ ሥነ ሥርዓቱ የዲግሪ መስጫው ቀን እሱ ነው የቀረን” ብዬ ስለው “በል እንግዲያውስ ከዲሬክተራችሁ ‘ጨርሰዋል፣ አልፈዋል’ የሚል ወረቀት አሁኑኑ አጽፍና አምጣ” አለኝ። ከዚያ “ጌታቸውና አምሳሉ ትምህርታቸውን ጨርሰዋል፣ ፈተናቸውን ሁሉ አልፈዋል። በበዓሉ ዕለት ዲፕሎማው እስኪሰጣቸው ነው የምንጠብቀው” ብሎ ዲሬክተሩ ጽፎ ሰጠው፣ ያን ይዞ ሄደ። ከዚያ በእንደዚህ ያለ ሁኔታ (በ1957 እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር) ልንጨርስ ቻልን።
ግብፅ ውስጥ ሌላው ሕይወቴን የለወጠ የምለው መንፈሳዊ ትምህርት ከተማርንባቸው ቋንቋዎች ጋር ይያያዛል። ለወንጌሉ ግሪክ፣ ከምዕራቡ ዓለም ጸሐፊዎች ጋራ ለመተዋወቅ ላቲን፣ ለብሉይ ኪዳኑ እብራይስጥን ያስተምራሉ። ራሳቸው ደግሞ ‘ኮፕቶች’ ግብፃውያን ስለሆኑ ከጥንቱ የግብፅ ካይሮግሊፊክ (hieroglyphic) የመጣው፣ ከድሮ ግብፃውያን የመጣው ቋንቋ ኮፕቲክ የሚባል አለ። እሱ ደግሞ የራሳቸው የቤተክርስቲያናቸው ስለሆነ፣ እኛ ግዕዝ አለን እንደምንለው የእነሱ ኮፕቲክ ነው። እሱን ደግሞ ያስተምራሉ። ግሪክኛ፣ እብራይስጥ፣ ኮፕቲክ፣ ላቲን ይሄንን እንማራለን። የምንማረው፣ ንግግሩ ትምህርቱ ሁሉ ደግሞ በአረብኛ ነው። እንግዲህ አረብኛን ጨምር እዚያ ላይ። ከኋላችን ግዕዝ እናውቃለን፣ አማርኛ እናውቃለን። እንግዲህ ተመልከተው። ምን ልነግርህ ነው ብዙ ቋንቋ እችላለሁ ልልህ እኮ አይደለም። ይህን የምነግርህ ላንድ ነገር ላዘጋጅህ ነው። እነዚህን ሳያቸው አረብኛው፣ ግዕዙና እብራይስጡ አብረው ይሄዳሉ። ላቲኑ፣ ግሪኩና ኮፕቲኩ ደግሞ እርስ በርሳቸው አይመሳሰሉ እንጂ እራሳቸውን ችለው የሚሄዱ ናቸው። ከነዚህ ጋራ ዝምድና የላቸውም። እና ጥያቄ መጠየቅ ጀመርኩ። ምንድነው ይሄ ነገር? ቋንቋዎች ይመሳሰላሉ ነው ወይንስ አይመሳሰሉም ነው የምንለው? ምንድነው የምንናገረው? የሚል። ለማንኛውም እኔ ደስ ስላለኝ አንድ ደብተር አዘጋጀሁና ቁጭ ብዬ የግዕዙን ቃል እዚህ፣ የአማርኛውን እዚህ፣ የአረብኛውን ቃል እዚህ፣ የእብራይስጡን እዚህ፣ እያደረግኩ ዝም ብዬ እጽፋለሁ፤ ለራሴ ነው። እንዲህ ያለ ነገር መኖሩንም አላውቅም። ሰዎች አድርገውት ይሁን አይሁን አልጠየቅኩም። አንድ ቀን ቁጭ ብዬ ያቺን ደብተሬን አያለሁ። እንግዲህ አስተማሪው እስኪመጣ ድረስ ደረጃው ላይ ሆነን ፀሐይ እንሞቃለን። ቁጭ ብዬ ሳለ አስተማሪዬ መጣ። ዶክተር ሙራድ ካሚል የሚባል ሰው ነው። “የፖርቱጋሎች ጀግንነት”ን አንብበኸው እንደሆነ እሱ ነው ወደ አማርኛ የተረጎመው። ኢትዮጵያም ደግሞ የትምህርት ሚኒስቴር አማካሪ ሆኖ ብዙ ጊዜ ሠርቷል።
(ማስታወሻ፣ ከፍ ብሎ የተጠቀሰው መጽሐፍ በሚጉኤል ዲ- ካስታንሆዝ ተጽፎ በሙራድ ካሚልና በዮና ቦጋለ የተተረጎመና በአፄ ገላውዴዎስ ዘመነ መንግሥት ግራኝ መሐመድን ለመውጋት ከፖርቱጋል ስለመጡ 400 አርበኞች (ወታደሮች) የሚተርክ ነው። ዓለማየሁ)
የእብራይስጥ አስተማሪያችን ነበረ። እዚያ ቁጭ ብዬ መጣና “ምን ታደርጋለህ?” አለኝ። “ያው እስክትመጣ እንጠብቃለን” አልኩት። “ምንድነው የያዝከው?” አለና ደብተሬን ከእጄ ነጠቀኝ። “ምንድነው የምትሠራው?” ብሎ አየና “ኦው! ስለሴሚቲክ ቋንቋ ጥናት ፍላጎት አለህ እንዴ? እኔኮ እሱን ነው የተማርኩት። ፕሮፌሰር ሊትማን ቱቢንግን (Tübingen) አለ። እኔንም እሱ ነው ያስተማረኝ” አለኝ። “ይሄን ራሱን መማር ይቻላል?” አልኩት። “አዎ ይቻላል!” ከዚያ “በቃ ጥሪዬ ይሄ ነው!” አልኩ። ‘ይኼማ ለማዕረግስ፣ ሲሆን ከፍዬ የምማረው ነው። አለዚያ ደግሞ በተማሪነት የሚሆን ከሆነ እኔ እሱን ነው የምማረው፣ የሚቀጥለው እርምጃዬ እሱ ነው’ አልኩና በአእምሮዬ ወሰንኩ። በኋላ “World Council of Churches” (የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ማኅበር) በየሃገሩ “Youth Camp” (የወጣቶች መሰባሰቢያ ማዕከል) አላቸው። ዓላማው ወጣቶች ከየሃገሩ መጥተው ሕብረተሰቡን እንዲረዱ ማድረግ ነው። ሁለተኛው ደግሞ ከየቦታው የሚመጡት ክርስቲያኖች እንዲተዋወቁ መርዳት ነው። ሳይ ጀርመን ሃገር አንድ ፕሮግራም አላቸው። ከዚያ ለማኅበሩ ‘እዚያ ባለው Youth Camp ውስጥ መሳተፍ እፈልጋለሁ’ ብዬ ጻፍኩላቸው። ሰጡኝ። እዚያ የኢትዮጵያ ጥናት መጻሕፍት የሚታተሙበት ዌስባደን (Wiesbaden) የሚባል ከተማ አለ- ሜይንስ ወንዙ ላይ። ሄድኩና አንድ ወር ይሁን እንደዚህ አሁን አላስታውሰውም፤ ቆየሁ። እዚያ እያለሁ ለጀማሪዎች የሚሆን የጀርመንኛ ቋንቋ መማሪያ መጽሐፍ ገዝቼ ነበር፣ እና ያን ይዤ ተመለስኩ።
እቲ ኣብ ዞባ ማእከል፣ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ ዝተኻየ ምርጫ፣ ነበርቲ ዝተፈላለያ ንኡሳን ዞባታት፣ ኣብቲ ምርጫ እንተዘይተሳቲፎም ናይ ኩፖንን ካልእ ምምሕዳራዊ ኣግልግሎታትን ክእገዱ ምዃኖም’ዩ ተሓቢርዎም።
ሓደ ዜጋ ኣብ ናይ ኣብ ምርጫ ክሳተፍ፣ ወከልቲ ክመርጽ ወይ’ውን ተመራጺ ኮይኑ ክቐርብ መሰል ደኣ’ምበር ግዴታ ዘይኮነ ክነሱ፣ እሞ ድማ ትርጉም ኣብ ዘይብሉ ምርጫታት ንህዝቢ ክሳተፉ ከገድድ ኣብ ኤርትራ እዚ ንመጀመርያ እዋን ኣይኮነን።
ብኣመሓደርትን ኣካያድቲ ስራሕን ከባቢታት ዝዕመም ወሳኒ ጉዳያት ዘየለ ክነሱ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዴሞክራስያዊ መስርሕ ምርጫ ነካይድ ኣሎና እናበለ፣ ንህዝቢ ኣብተን ናይ ዕረፍቱ መዓልታት ቀዳመ-ሰንበት ኣብ ሪጋን መሳርዕን፣ ኣውዒልዎ ክብሉ ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ዝተወከሰቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ኤርትራ፣ ሃገራዊ ባይቶ ይኹን ትካላዊ-ቅዋማዊ መንግስቲ ካብ ዘይብለን ሒደት ሃገራት ዓለም ኮይና፣ ኣብ ታሪኻ መራሒ ሃገር ንምትካእ ዝተኻየደ መስርሕ ምርጫ’ውን ኣስተማቖራ ኣይትፈልጥን።
ቁጥር 36 የተለያየ ትርጉም የተሰጠው ከባድ ጥቅስ ነው። በዚህ ላይ ባደረገሁት ጥናት መሠረት የሚመስለኝን ትርጉም አቅርቤአለሁ፤ ነገር ግን ሙሉ በሙሉ አጥጋቢ የሆነ ትርጉም አላገኘሁም።
አሁን ያለውን የአማርኛውን ትርጉም ቃል በቃል ከግሪኩ ከተተረጎመው ጋር እናስተያየው። ከግሪኩ ቃል በቃል ሲተረጕም እንዲህ ይላል፡- ነገር ግን ሰው የእርሱ ስለሆነችው ድንግል የማይገባውን እንዳደረገ ቢያስብ፥ ድንግሊቱም በዕድሜ እየገፋች ብትሄድ፥ እንዲሁም ለማድረግ ግዴታ ቢኖርበት፥ የሚወደውን የድርግ፤ ኃጢአትን አይሠራም ይጋቡ።
እንግዲህ በዚህ መሠረት ሁለት አተረጓጕሞች ይገኛሉ፤ አንደኛው የተጠቀሰው ሰው የድንግሊቱ አባት ሲሆን ሁለተኛው አማራጭ ደግሞ የተጠቀሰው ሰው የድንግሊቱ እጮኛ ነው። አባቷ ነው የሚሉ ይጋቡ የሚለው ገሥ መተርጉም ያለበት «ያጋባቸው» ብሎ ነው ይላሉ።
የሁለተኛውን አተረጓጉም የሚደግፉ ደግሞ እንዲህ ይላሉ፤ ምንም እንኳ ግሡ ያጋባቸው የሚል ትርጉም ቢኖረውም በዚህ ጥቅስ ላይ ተስማሚው አተረጓጎም ይጋቡ የሚለው ነው ይላሉ። በተጨማሪም በነጠላ ቁጥር ሆኖ ያጋባቸው ሳይሆን በብዙ ቁጥር የተነገረ ስለሆነ «ይጋቡ» ተብሎ መተርጎም አለበት፤ ያም እጮኛሞቹን ነው የሚያመለክተው ይላሉ።
1ኛ/ ለወጣቶቹ በእጮኝነት መዋዋል በዚያን ጊዜ ባህላቸው አይፈቅድም፤ ነገር ግን አባት ድንግል ሴት ልጁን በጋብቻ መስጠት የተለመደ ነበር። ስለዚህ የጥቅሱ ሃሳብ ይህ ነው፤ አንድ አባት ሴት ልጁን ለጋብቻ ባለመስጠቱ የማይገባውን እንዳደረገ ቢመስለው ያጋባት»፡፡
3ኛ/ እጮኛ ብትሆን ኖሮ እጮኛዋ ላለማግባት ከወሰነ ለምን እንደ በደል ይቆጠራል? የማይገባስ ለምን ይሆናል? አላገባም ብሎ ከተዋት አሁን የርሱ አይደለችም። አባት ከሆነ ግን ጋብቻን ከከለከላት «ይህችን ልጅ በደልኳት» ብሉ ትክክለኛ ነገር ማድረግ አለማድረጉ ሊያጠራጥረው ይችላል።
ስለዚህ የጥቅሱ ጠቅላላ አነጋገር ይህ ነው፤ አንድ አባት ወጣት ልጃገረድ ልጅ ኖራው እንዳታገባ አስጠብቋት የማግቢያ ወቅቷ ሲተላልፍባት አይቶ የማይገባውን ያዳረገ ቢመስለውና እንዲያጋባት ገድ ቢሆንበት ለጋብቻ ቢሰጣት ኃጢአት አያደርግም፤ የቀረበላት እጮኛና እርሷ ይጋቡ።
ቁጥር 37:- አሁንም የግሪኩን ቃል በቃል መተርጎም አለብን፤ የአማርኛ ትርጉማችን በቂ አይደለም፡፡ ግን በራሱ ልብ ጸንቶ የቆመ፥ ግዴታ ከሌለበትና፥ በራሱ የመወሰን መብት ካለው፥ የራሱም የሆነችውን ድንግል በድንግልና ለመጠበቅ በራሱ ልብ ወስኖ ከሆነ መልካም አደረገ።
እንግዲህ የጥቅሱ ሃሳብ፥ ይህ አባት ልጃገረድ ልጁን በድንግልና እንድትኖር በራሱ ሳይጠራጠር የወሰነና ይህን ለመወሰን መብት ካለው (የሰው ተገዥ ባሪያ ካልሆነ ወይም አንድ ዓይነት ግዳጅ ከሌለበት ማለት ውል መሳይ ነገር ባያስገድደው) መልካም አጸረገ።
ቁጥር 39 እና 40፡- ሰው ዳግመኛ ማግባት የተፈቀደላት ሚስቱ ከሞተች ነው። የጳውሎስ ምክር ግን ያው ከላይ በተዘረዘረው ምክንያት ሳታገባ ብትኖር የተሻለ መሆኑን ይናገራል።
በ1ኛ ቆሮ.7:15 ላይ ደግሞ የማታምነው ከተለየች፣ አማኙ በጋብቻው ያልታሰረ መሆኑን ስለገለጠ እንግዲያስ ዳግመኛ ለማግባትም ተፈቅዷል ማለት ነው። ባሏን ትታ እንደሄደችው አማኝ (ቁጥር 10ና 11) በጋብቻው ስላልታሰረ ሳያገባ እንዲኖር ገዴታ የለበትም፤ «ወንድም ቢሆን ወይም እህት እንዲህ በሚመስል ነገር አይገዙም»። ስለዚህ የማታምን ሚስቱ ጥላው ከሄደች ዳግመኛ የማግባት መብት ስላለው ይህ ዳግመኛ ለማግባት ሁለተኛው የተፈቀደ መንገድ ነው፡፡ ይህ መደረግ ያለበት የቤተ ክርስቲያን ሽማግሌዎች አይተውት አማኙ በደለኛ አለመሆኑን ቤተ ክርስቲያን ስትመሰክር ብቻ እንጂ በግል መደረግ ያለበትም። እንደዚህ ከሆነ አማኝ ሚስቱን በግፍ ሊበድላት እንደሚችል መጠራጠር የለብንም።
ጋብቻ ፈርሶ ሌላ ማግባት የሚፈቀድበት ሌላ አንድ ተጨማሪ ምክንያት አለ፤ ያም ዝሙት ነው። ማቴ.5፡32 እና 19፡9። ያለ ዝሙት ምክንያት ሚስቱን ፈትቶ ሌላ ማግባት ስለተከለከለ፣ እንግዲያስ በዝሙት ምክንያት ሚስትን ፈትቶ ሌላ ማግባት ተፈቅዷል ማለት ነው። በዚህ መንገድ ሰው በግሉ ሳይሆን ነገሩ በቤተ ክርስቲያን ሽማግሌዎች ተጠንቶ መረጋገጥ አለበት። ሚስቴ አመንዝራለች ወይም ባሌ አመንዝሮአል በማለት ጋብቻን በግል ማፍረስ ከጌታ ሥርዓት ውጭ መሆን ስለሆነ ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል። ዝሙት መፈጸሙ እንኳ ቢረጋገጥም በንስሐና በይቅርታ ጋብቻ እንዲጸና ለማድረግ ከፍቺው በፊት ጥብቅ ሙከራ መደረግ አለበት።
ኢዛ (ሐሙስ የካቲት ፲፰ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 25, 2021)፦ ለትግራይ ክልል ከፌዴራል መንግሥት ለእርዳታ የተላከን እህል በሕገወጥ መንገድ በማውጣት ሊጓጓዝ ሲል መያዙን እና በድርጊቱ የተጠረጠሩት በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ተገለጸ።
ኢዛ (ረቡዕ የካቲት ፲፯ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 24, 2021)፦ የሕወሓት ቡድን በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ትርምስ ለመፍጠር አቅዶት የነበረው ሴራ እንደ ፍላጐቱ አለመሳካቱን የኦሮሚያ ክልል ኃላፊዎች ገለጹ።
ኢዛ (ረቡዕ የካቲት ፲፯ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 24, 2021)፦ በትግራይ ክልል ውስጥ የሰብአዊ እርዳታ ለማድረግ ጥያቄ ላቀረቡ ዓለም አቀፍ ድርጅቶችና ሚዲያዎች ወደ ትግራይ እንዲገቡ ፍቃድ መሰጠቱ ተገለጸ።
ኢዛ (ረቡዕ የካቲት ፲፯ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 24, 2021)፦ የኢትዮጵያን ድንበር ጥሶ የገባው እና በኢትዮጵያ ግዛት ክልል ውስጥ ከወራት በላይ የቆየው የሱዳን ጦር ወደ ቀድሞው ይዞታው ከተመለሰ ብቻ ኢትዮጵያ በድንበር ጉዳይ ከሱዳን ጋር ለመደራደር ዝግጁ ስለመኾኗ ተገለጸ።
ኢዛ (ረቡዕ የካቲት ፲፯ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 24, 2021)፦ ኬንያ ከኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ኃይል በመግዛት ከሱዳን እና ከጅቡቲ ቀጥሎ ሦስተኛዋ አገር ለመኾን እየተቃረበች ነው።
ኢዛ (ሰኞ የካቲት ፲፭ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 22, 2021)፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አሕመድ በአገሪቱ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ከአዲስ አበባ ከተማ ውጭ የካቢኔ ስብሰባቸውን በኮይሻ እያካሔዱ ነው።
ኢዛ (ሰኞ የካቲት ፲፭ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 22, 2021)፦ አስረኛው የኢትዮጵያ ክልል በመኾን ባለፈው ዓመት በተካሔደ ሕዝበ ውሳኔ የተረጋገጠው የሲዳማ ክልላዊ መንግሥት ይፋዊ ምሥረታ ሥርዓት ዛሬ በሐዋሳ እየተካሔደ ነው።
ኢዛ (እሁድ የካቲት ፲፬ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 21, 2021)፦ ኢትዮጵያ ካፈራቻቸው የሕክምና ባለሙያዎች መካከል አንዱ የኾኑትና በአገር ጉዳዮች ተሳትፏቸው የሚታወቁት እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት ዶክተር ጥበበ የማነብርሃን አረፉ።
ኢዛ (ቅዳሜ የካቲት ፲፫ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 20, 2021)፦ በቀጣይ አገራዊ ምርጫ የምርጫ ማኒፌስቶዋቸውን በማስተዋወቅ ብልጽግናና ኢዜማ ቀዳሚ ኾነዋል። ሌሎች ፓርቲዎችም ወደ ቅስቀሳ እየገቡ ነው።
ኢዛ (ቅዳሜ የካቲት ፲፫ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. February 20, 2021)፦ የኢትዮጵያ ነዳጅ አዳዮች ማኅበር የሚታሰብላቸው የትርፍ ሕዳግ አነስተኛ በመኾኑ የትርፍ ሕዳግ መጠኑን እንዲስተካከልላቸው ጠየቁ።
ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ኣብዚ ቐረባ ዘካየዶ ናይ 17 ማዕልታት ዕፅው ገምጋም ስዒቡ ዘውፅኦ መግለፂ ካብዝተለመደ ኣገባብ ፍልይን ትርርን ዝበለ ከምኡ እውን ንባዕሎም ብዘይንሕስያ ዝነቐፈ እዩ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሕጊ መምህር ዝኾኑ ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
ቀንዲ ምኽንያት ናይቶም ሽግራት ናይቲ ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ውሽጡ ዘሎ ሽግር እዩ ዝመስል ዝበሉ ዶ/ር መሓሪ ኣብቲ መግለፂኦም እውን ዝኣመኑ ይመስሉ ኢሎም። ‘’ኣብ ገዛኢ ፓርቲ ዘሎ ናይ ዓቕሚ፣ናይ ቕንዕናን ናይ ውፍይነት ጉዳያት እናተሸርሸ ምኻዱ እዩ ዝመልስ’’ኢሎም።
እታ ሃገር ካብዝኣተወቶ ዕንክሊል ክትወፅእ ህዝቢ ክስማዕ ኣለዎ ጥራሕ ከይኮነስ ነቲ ዝሓቶ ዘሎ እውን ግቡእ መልሲ ብእዋኑ ክውሃብ ኣለዎ ኢሎም።ናይታ ዓዲ ናይ ሓሳብ ብዝሑነት ኣብ ምትእንጋድ፣ኩሉ ብሰላምን ብሕን ዝንቀሳቐስ ሓይሊ ምችው ሃውህው ዝፍጥረሉ ኩነታት፣ሰብ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከም ካልኣይ ዜጋ እናተርኣየ ኣብ ድልየት ናይ ወረዳ ኣማሓደርቲ ተመስሪቱ ዝነብረሉ ኩነታት ከብቅዕ፣ዝኾነ ይኹን ዜጋ እታ ሃገር ኣብ ዝኾነ ይኹን ከባቢ ተንቀሳቒሱ ክሰርሕ ኣለዎ ኢሎም ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
ኣብ ዋዕላ ሕ/መ መደረ ሎሚ ዘስምዑ ምክትል ቀ/ሚ ኢትዮዽያ፣ ኣብ ልዕሊ ግብረ-ሸበራ ዝካየድ ውግእ ድርብ መቀዐኒ ይራኣይ‘ሎ ከምኡ እንተኾይኑ፣እቲ ውግእ ክዕወት ኣይኽእልን ኢሎም።
ብመንፅር ምለንየማዊ ሸቶ፣ኢትዮዽያ ንኩሎም መደባት ንምትግባር ኣብ ቅኑዕ መንገዲ ኣላ፣ብሕልፊ ምስ ናይ 5 ዓመት መደብ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን‘ታ ሃገር ኣነፃፂርካ፣ገዚፍን ህንጡይን መደባት ኣለውና ምባል ይካኣል ኢሎም።
”ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ናብ ዝቀረበ ሕቶ ዝርዝራዊ ነጥቢታት ከይኣተኹ፣ ኢጋድ ወፍሪ ሶማልያ መእንታን ክዕወትን እቶም ብድሕሪት ኮይኖም ዝረድኡ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ግብረ-ሸበራዊ ጥፍኣት ዝተዋፈሩ ንምቁፅፃርን፣ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሓላፍነቱ ክፍፅም ኣለዎ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብመሰረት‘ቲ ባዕሉ ዘቆሞ ኣካል ዝቀረበሉ ሰነድ፣ስጉምቲ ክወስድ ይግባእ።ብግብሪ ዘይተሰነየ ጥዑም ዘረባ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ንዝቀረበሉ መርመራዊ ሰነድ ከደናጉዮ ክፈቅድ የብሉን” ኢሎም እቶም ም/ቀ ሚ/ር።
ኣብ ምውጋእ ግብረ-ሸበራ ድርብ መዐቀኒ ንሪኢ ኣለና ዝበሉ እቶም ምንስትር ወፃኢ፣እናመመና ንዋጋእ እንተኾይና፣ውግእ ኣንፃር ግብረ-ሸበራ ብደረጃ ዓለም ኣይዕወትን ኢሎም።
መላው የኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት /መኢአድ/ እና ሰማያዊ ፓርቲ አብሮ የመሥራት ስምምነት ሠነድ ተፈራረሙ፡፡ የሁለቱ ፓርቲዎች መሪዎች ይሕ ትብብራቸው ሰፋ ባለ ጥናት ላይ የተመሠረተ እንደሆነና ወደ ውሕደት የሚዘልቅ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡
እቲ ስሙ ዘይተጠቕሰ ሱዳናዊ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ተኸሲሱ፣ ን10 ዓመታት ክእሰር እኳ እንተተበየነሉ፣ ኣብ ከሰላ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሓደ ወርሒ ከይመልአ’ዩ ብሰኑይ 6 ጥቕምቲ ከምዝሃደመ ዝግለጽ ዘሎ።
እቲ ካብ ዓሌት ራሻይዳ ምዃኑ ዝተገልጸ ሱዳናዊ፣ 10 ዓመት ክእሰር ተፈሪዱ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከሰላ ኣብ ዝነበረሉ፣ ብመኪና ንሕክምና ናብ ሆስፒታል እናምርሐ’ዩ ብረት ብዝዓጠቑ ኣባላት ራሻይዳ ተሓጊዙ ከምልጥ ዝኸኣለ።
ምንጭታት ዜና ካብ ከሰላ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምጥቃስ ብዘቕረብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ነቲ እሱር ዝጸዓነተ ላንድክሩዘር ዝዓይነታ መኪና ብፖሊስ ተሰንያ ናብ ሆስፒታል እናምርሐት ብዕጡቃት ድሕሪ ምኽባባ፣ ምስ ፖሊስ ሓጺር ናይ ቶኽሲ ምልውዋጥ ተኻይዱ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብታ መበገሲት ምስግጋርን መሻጥን ደቂ ሰብ ኮይና ዘላ ሱዳን፣ ብዛዕባ’ዚ መላእ ዓለም ዘዛርብ ዘሎ ኣሻቓሊ ጉዳይ ብዝምልከት ዞባዊ ዋዕላ ንምክያድ ውጥን ከምዘሎ ይግለጽ።
የኢትዮጵያና የግብጽ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲዎች የተቃኙባቸውን አቅጣጫዎች ለመረዳት በርካታ አንጻሮችን መፈተሽ ያስፈልግ ይሆናል። ፖለቲካዊ መልክዓ-ምድር፣ መንግስታዊና አገራዊ ፍላጎቶች፣ አህጉራዊና ዓለም-አቀፋዊ ግንኙነቶች፣ እንዲሁም ሃይማኖት፣ ባህልና ስነ-ልቦና ከመመልከቻ አንጻሮቻችን ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ። የሁለቱን አገሮች ግንኙነቶችና የውጭ ፖሊሲዎች በተመለከተ ግን ሁሉንም የማስተሳሰር አቅም ያለው አንድ ቁልፍ ነገር አለ። እሱም ውሃ ነው። ውሃ!!!
በዓለማችን ሁለት መቶ ያህል ሉዓላዊ መንግሥታት ፖለቲካዊ ድንበራቸውን አካለው ቢኖሩም ብዙዎቹ አገሮች ወሰን በማይገድባቸው ድንበር ተሻጋሪ ወንዞች ተቆራኝተው ከጋራ ወንዞች እየጠጡ፣ በጋራ ወንዞች እየዋኙ፣ የጋራ ወንዞች እየቀዘፉ ይኖራሉ። ሁለንተናቸውን በውሃና በወንዝ አቆራኝተው ይጓዛሉ። በጋራ ወንዞቻቸው ህልውናቸው፣ ታሪኮቻቸው፣ ስነ-ልቦናቸው፣ ባህሎቻቸውና ሥልጣኔዎቻቸው ተሳስረዋል። ተረቶቻቸው፣ ዜማዎቻቸውና ቅኔዎቻቸው በሚታዩም በማይታዩም ድሮች ተሳስረዋል። ፍቅራቸው፣ ጠባቸው፣ ተስፋዎቻቸውና ስጋቶቻቸው፣ ምርቃቶቻቸውና እርግማኖቻቸው፣ ህልሞቻቸውና ቅዠቶቻቸው፣ ወጎቻቸውና ሙግቶቻቸው ከጋራ ወንዞቻቸው ጋር ተቆራኝተዋል፡፡ ይህ ሁሉ ከውሃ ባህሪ ይመነጫል። ውሃ ህይወት ነው። የህይወት ምንጭ ነው። ውሃ የህይወት፣ የልማትና የሥልጣኔ መሰረት ነው። ውሃ ሁሉም ነገር ነው ማለት ይቻላል። ውሃ ያለው ሁሉም አለው ማለትም እውነት ነው። ነገር ግን ውሃ ለሁሉም የተረፈና የተትረፈረፈ ሃብት አይደለም። በዓለማችን ውሃ ያላቸው አገሮች እንዳሉ ሁሉ የሌላቸውም በርካታ ናቸው። ሁሉም አገሮች እኩል አልታደሉም። ስለሆነም ተፈጥሮ ራሱን በራሱ ሲያስተካክል ውሃን ግድብ የማያቆመው ሁሌ ተጓዥ መንገደኛ አድርጎ ፈጠረው። ከተራራ ላይ መንጭቶ፣ እዚህ ሞልቶ፣ በተዳፋቱ ሁሉ እየተጓዘ በረሃውን እያጠጣ፣ ያልመነጨበትን አገር እያለመለመ፣ ከውቅያኖስ ይቀላቀላል። አልያም እንደ አዋሽ ወንዝ ወደ ከርሰ-ምድር ሰርጎ ይገባል። ‹‹ዓባይ ማደሪያ የለው ግንድ ይዞ ይዞራል›› ማለትም የውሃን የቀን ከሌት ጉዞና አገር አቋርጦ መዝለቅ ይጠቁማል። ዘመን በአንድ መስመር (በዓባይ ውሀ) ብልህና ታታሪ ያደረጋቸው የዛሬ ኢትዮጵያውያን ለዓባይ ማደሪያ ጉባ ላይ ግድብ መስራት ጀመሩ። የአብራካቸውን ክፋይ ልጃቸውን፣ የባንክና የኢንሹራስ ድርጅቶቻቸውን ‹‹አባይ›› ብለው መሰየም የሚቀናቸው ኢትዮጵያውያን፤ አዲሱን ግድባቸውን ‹‹ታላቁ የህዳሴ ግድብ›› አሉት። የአባይ ጉዳይ ቀድሞውኑ የሁለቱ አገሮች የመተያያ ተረኮች መነሻ ቢሆንም፣ የታላቁ ህዳሴ ግድብ መሰረት ከተጣለበት ጊዜ አንስቶ የአባይ የውሃ ዲፕሎማሲ ውዝግብ፣ ድርድርና እሰጥ አገባ በተካረረ ደረጃ ቀጥሎ አንድ አስርት ሊሞላው ተቃርቧል። በዚህ ሂደት ውስጥ ‹‹የውሃ ምንጭ ካልሆኑ›› አገሮች አንዷ ግብጽ፤ ምድቧ ውሃ ከሌላቸው አገሮች ተርታ ቢሆንም፤ ያቺ የአባይ መንገድ መቋጫ የሆነችው አገር በቀጭኑ የሜድቲራኒያን ባህር ሰርጥ ዳርቻ በአማካይ በዓመት ከ20 ሚሊ ሜትር (ወይም 0.79 ኢንች) እስከ 200 ሚሊ ሜትር (ወይም 7.87 ኢንች) ካፍያ ታገኛለች። ይህ ካፍያ የግብጽን በረሀ ሊያለማ ይቅርና የላይኛውን አቧራ ሊያርስ አይችልም። ሌሎቹ የአገሪቱ ክፍሎችም ከሰማይ የሚወርድ አንድ ጠብታ ውሃ አያገኙም። ስለዚህም ግብጽ ከሰማይዋ ዘንቦ፣ ከከርሰ-ምድሯ መንጭቶ የሚፈስስ አንድም ወንዝ የላትም። ይህ እውነታ ከኢትዮጵያ መንጭቶ ወደ ግብጽ መሬት የሚደርሰውን የውሃ ሀብት የሁለቱ አገሮች ህልምና ቅዠት፣ ተስፋና ስጋት ያደርገዋል፡፡
አንዴ ስለ ኡማ ወንዝ (የ‹‹ኦሞ›› ወንዝ ትክክለኛ አካባቢያዊ መጠሪያ) ተፋሰስ በመስክ ቃለመጠይቅ ያደረግኩላቸው አንድ አዛውንት የኡማን ግድብ በማየት ተገርመው ሲናገሩ ‹‹በንጉስ ቁም ሲባል እንኳን ሰው ውሀ ይቆማል ሲባል ሰምተን እንዴት ይቻላል? ብለን እንሳለቅ ነበር። ለካስ አባባሉ ትንቢት ኖሯል። አሁን ነው ነገሩ የገባን። ትንቢቱ ግድብ ነው። ግድብ የውሀ ንጉስ ነው፤ ድንበር የማያቆመውን ውሀ የሚያቆም›› ብለዋል። አዛውንቱ በኡማ ወንዝ ላይ የተገነባውን ጊቤ ሶስት ግድብ አይተው እየተገረሙ ወደ ሰማይ አንጋጥጠው ‹‹ሃይ ጠሶ›› አሉ፤ (‹ወይ እግዝአብሔር!!› ማለት ነው) ‹‹የዕድሜ ብዛት የፍልፈል ዥንጉርጉር ያሳያል” አሉ። ዘመን ከትውልድ ጋር ሲያልፍ፣ ማህበረሰባችን የመልማት ፍላጎቱ እየበረታ መጥቶ የተፈጥሮ ስጦታዎቹን መመርመር ሲጀምር፣ ወንዞቹን እየዘፈነ መሸኘቱን ያቆምና ውሃዎቹን ለማቆም ማሰብ ይጀምራል። ‹‹የውሃን ጥቅም ከሁሉም እንስሳት ዘግይቶ ያወቀው አሳ ነው›› እንደሚባለው ኢትዮጵያም ከራስጌዉ የአባይ ውሃ ተጋሪዎቿ አንጻር ለአባይ ውሃ ተግባራዊ ጠቀሜታ ትኩረት የሰጠች የመጨረሻዋ አገር ነች ማለት ይቻላል። ታሪካዊና ነባራዊ ሁኔታዎች በፈጠሯቸው ክስተቶች ሳቢያ አገሪቱ ባለፉት ሰላሳ ዓመታት በወንዞቿ ለመጠቀም መንቀሳቀስ ጀምራለች። ዛሬ አባይ፣ ኡማና ሌሎችም የአገሪቱ ወንዞች እንዲቆሙ የታዘዙ፣ ለዚች አገር ልማት የቆሙ ወንዞች ሆነዋል። ይህም ትውልድ ውሃ ያቆመ ትውልድ ነው፡፡
ውሀን ማስቆም ቢቻልም ጨርሶ ማስቆም አይቻልም። የአባይንም ውሀ ጨርሶ ማቆም አይቻልም። አባይ በትውልድ አገሩ በተሰራለት ግድብ ታቅቦ ቢያዝም ከግድቡ ተርፎ ጉዞውን ይቀጥላል። ወደ ታችኞቹ የተፋሰሱ አገሮች መፍሰሱን ይቀጥላል። ህይወት እየሰጠ ይጓዛል። ሱዳንን ያጠጣል። ህይወት እየሰጠ ይወርዳል። መላ ግብጽን እንደ አክርማ ሰንጥቆ በረሃውን ያለማልማል። አባይ ለግብጾች በእርግጥ ህይወት ነው። ጥንታውያኑ የዚያች አገር ሰዎች ያመልኩታል። ያወድሱታል። በኢትዮጵያ ተራሮች ላይ የሚጥለው ዶፍ አትረፍርፎት እንደፈረሰኛ ለሚጋልበው አባይ መስዋዕት ያቀርቡለታል። ነጭ በሬ ይሰዉለታል። የአባይ ሙላት ገዢ ነው ለሚሉት አምላክ ተማጽኖ ያደርጋሉ። ይለምኑታል። ያመልኩታል። ያሞካሹታል። ቅኔ ያወርዱለታል፡፡ ያሉበት ተፈጥሯዊ ሁኔታ የአባይን ጥቅም ከኢትዮጵያውያን ቀድመው እንዲገነዘቡ ያደረጋቸው ግብጻውያን ከብዙ ዓመታት በፊት በአፍሪካ ትልቁ የሆነውን ግድባቸውን በአባይ ወንዝ ላይ ገንብተዋል። ግብርናቸውን አዘምነው ምጣኔ ሀብታቸውንና የህዝባቸውን ኑሮ አሻሽለዋል። ለምተዋል። ዛሬ ስለውሃ ድርሻ አጥብቀው የሚሟገቱት ግብጻውያን፤ በአስዋን ግድብ በያዙት የአባይ ውሃ በተትረፈረፈ አባካኝ አጠቃቀም የበረታ ትችት እየተሰነዘረባቸው ይገኛል። ራሳቸው እንዳሻቸው እያባከኑ ኢትዮጵያውያን ከቀዬአቸው ከሚመነጨው አባይ በእፍኝ እንዳይጠልቁ የንፍገት ስጋት ይሰጋሉ። ይህ የእነዚህ ሰዎች ጠባይ ‹‹ወንድም ወንድሙ እርሻ ላይ ዝናብ አይዝነብ›› ይላል የሚለውን የወላይታ ብሂል ያስታውሳል። ከእሱ እኩል እንዳይሆን። ለልመና እሱ ዘንድ እንዲመጣ። የእሱ የበታች፣ ጥገኛና አገልጋይ እንዲሆን። ይህ እንግዲህ ግብጻዊ ብቻ ሳይሆን ከመሰረቱ ቃየላዊ ባህሪ ነው። ግብጽን አልምቶ፤ አልፎ ተርፎም ለሜድትራኒያን ባሕር ስድስት ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ዉሃ የሚለግስ አባይ ግብጽን ንፉግ እንጂ አመስጋኝ አላደረጋትም። አንድ የግብጽ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ጳጳስ ‹‹እያንዳንዷን ብርጭቆ ውሀ በጠጣሁ ቁጥር ኢትዮጵያን አስባለሁ›› ማለታቸው እውነት ቢሆንም ብዙሃኑ ግብጻውያን ግን የአባይ ምንጭ የት እንደሆነ እንኳ ማስታወስ አይፈልጉም። ከዚህ የአገሪቱ ጠባይ በመነሳት ብዙ የውሀ ዲፕሎማሲ ተመራማሪዎች ግብጽ የመጨረሻዋ የተፋሰሱ አገር ሆና፤ ይህን ዓይነት ግጭትን ያማከለ ዲፕሎማሲ ያራመደች፤ ከእሷ በታች አስራ ሁለተኛና አስራ ሦስተኛ የአባይ ውሀ ተጋሪ አገሮች ኖረው ቢሆን ምን ዓይነት ፖሊሲ ከታችኞቹ ተጋሪዎች ጋር ትከተል ነበር? ሲሉ ይጠይቃሉ። እንዲያ ቢሆን ኢትዮጵያ ብቻዋን ባልነደደች።
የውሀ ዲፕሎማሲ በብዙ መልኩ እልህ አስጨራሽና አድካሚ ነው። ይህ እውነታ ብዙዎቹን በዓለም ላይ የሚገኙ ወደ 276 ድንበር ተሻጋሪ ወንዞችንና በእርሱ ዙርያ ያሉትን ሉዓላዊ አገሮች ይመለከታል። ከዓለም ጠቅላላ ሕዝብ ወደ 40 ከመቶ በላይ የሚሆነው በእነዚህ ወንዞች ተፋሰስ ውስጥ ይኖራል። በአህጉራችን አፍሪካም 57 የሚሆኑ ወንዞች ከሁለትና ከሁለት በላይ ተጋሪ አገሮችን ያስተሳስራሉ። የድንበር ተሻጋሪ ወንዞች አጠቃቀምን በሚመለከት ሁለት አማራጮች አሉ። ተጋሪ አገሮች ሊጋጩ ወይም ሊተባበሩ ይችላሉ። በዓለም ላይ ብዙ ግጭቶች በድንበር ተሻጋሪ ወንዞች ምክንያት ተከስተዋል። ከዚህም ጋር ተያይዞ ከ4ዐዐ0 በላይ የውሃ ስምምነቶች ተደርገዋል። ውሃ የልማት፣ የዕድገትና የሥልጣኔ መሠረት በመሆኑ ከመንግሥት ደህንነትና ከህዝብ ህልውና ጋር ተቆራኝቷል። ስለሆነም ትብብር እንጂ ግጭት ተጋሪዎችን አይጠቅምም፡፡ አንዳንድ የውሃ ተጋሪ አገሮች ለየራሳቸው ፍላጎቶች ብቻ ዋጋ በመስጠት የጋራ ከሆነው ውሀ ‹‹የአንበሳውን ድርሻ›› ለማግኘት ይሻሉ። ‹‹እኔ ብቻ ላግኝ፤ እኔ ብቻ ልልማ›› የሚል ከራስ-ወዳድነት፣ የራስን ጥቅም ብቻ ማዕከል ከሚያደርግና ከኃይል ከሚመነጭ ‹‹የተጨባጭነት›› የውሀ ፖሊሲ የሚመራ የዲፕሎማሲ አቅጣጫ ይከተላሉ። ይህ የዲፕሎማሲ ዝንባሌ ተፋሰሱን የግጭት ቀጠና ከማድረግ በስተቀር ለማንም አይበጅም። ግለኝነት፤ ስግብግብነት፤ ጉልበተኝነትና ለሌላው ተጋሪ ህይወት አለማሰብ በውሃ ፖለቲካዊ ግንኙነት አይሠራም። ህይወት የሆነውን ውሃ በሚመለከት ተጋሪዎች የፍትሀዊነትና ርዕትአዊነት የግንኙነት መርሆችን መከተል ያዋጣቸዋል። ለሌላዉ ህይወት ማሰብ ግድ ነው። ኃያል የሆነ ተጋሪ የሌላውን የውሀ ፍትሀዊና ዲሞክራስያዊ የመጠቀምና የመልማት መብት በተለያዩ ዘዴዎች ካዳፈነ፤ ደካማው ለመብቱ ስለሚታገል የተፋሰስ ሰላም የታወከ ይሆናል። የዓለምና የአገሮች ሁኔታ ባለበት የሚቆም አይደለም። ነባራዊና ህሊናዊ ሁኔታዎች ሁሌም ተለዋዋጭ ናቸው። ዛሬ ደካማ የተባለው የላይኛው ተጋሪ ዘላለም ደካማ ሆኖ አይኖርም። በተነጻጻሪ ዛሬ ጠንካራ የሆነው የታችኛው ግርጌ ተጋሪ ለዘለዓለም ጠንካራ አይሆንም። በመርህ ላይ የተመሰረቱ ግንኙነቶችም በዚህ ተለዋዋጭ በሆነ የዓለም ሁኔታ ውስጥ የሰከነና ፍሬያማ ግንኙነቶች እንዲኖሩ ለማድረግ ይጠቅማሉ፡፡ ግብጽ የአባይ ወንዝ የመጨረሻ የግርጌ ተጋሪ አገር ሆና ሳለ በመልክዓ- ምድራዊ-ፖለቲካዊ አቀማመጥ በተሻለ ይዞታ ላይ የሚገኙትን የራስጌ ተጋሪዎችን ውሃ የማልማት መብታቸውን በመርገጥ የአባይን ውሃ ለብቻዋ በመጠቀም በኢኮኖሚ የበለጸገችና፤ በወታደራዊ ኃይል የፈረጠመች ሆናለች። የዚህ ዓይነት የግብጽን ብሔራዊ ጥቅም ብቻ ያማከለ የውሀ አጠቃቀም ፖሊሲ በሁለቱ አገሮች መካከል የነበረውን የቆየ ግንኙነት በግጭትና በጥርጣሬ የተሞላና የሻከረ እንዲሆን አድርጓል፡፡ በተጋሪ አገሮች መካከል የሚኖረው ግንኙነት ዘለቄታዊ እንዳይሆን ከሚያደርጉት ምክንያቶች አንዱ በጋራ ተስማምተው የሚመሰርቱት የውሀ ተቋም ያለመኖር ነው። ተጋሪዎች በመደራደር የትብብር ተቋም ሲያቋቁሙ በመካከላቸው የሚኖረው ግንኙነት ዘለቀታዊና ሰላማዊ ይሆናል። በአባይ ተፋሰስ የዚህን ዓይነት ተቋም ለመፍጠር በርካታ ሙከራዎች ቢደረጉም እስካሁን የተሳካ ተግባር አልተፈጸመም። ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ በጀመረችው ታላቁ ህዳሴ ግድብ ምክንያት በሁለቱ ተጋሪዎች መካከል ያለው ግንኙነት ከምንጊዜም በላይ በውጥረት የተሞላ ሆኗል። በውሃ ዲኘሎማሲ ካልተለሳለሰ በስተቀር የሁለቱን አገሮች ግንኙነት ወደአልተፈለገ አቅጣጫ ሊወስድ ይችላል የሚል ግምት አለ። አህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ ሥጋትም አለ። መፍትሄው ከራስ የፍላጎት ማዕቀፍ ወጥቶ በጋራ መንፈስ የሁሉንም ፍላጎት ማየት ነው። መናገር ብቻ ሳይሆን ሌሎችንም መስማት ነው። ወንዙን ከመነሻ ወይም ከአጋማሹ አልያም ከመድረሻው አንጻር ብቻ ከማየት ይልቅ የተፋሰሱን አካባቢ ሁሉ፣ በተፋሰሱ ውስጥ ያሉትን ህዝብ ህልውናና የወንዙን ጠቅላላ የተፈጥሮ አካባቢ በምልዓት ማሰብን ይጠይቃል፡፡ የተፋሰሱን አገሮች ህዝቦች ማሳወቅና ማስተዋወቅ፣ ፖለቲካውንና ዲፕሎማሲውን ከስሜት ይልቅ በምክንያት እንዲራመድ በማድረግ ውጥረት ማርገብ። ወንዞችን በትብብር በማልማት የተፈጥሮ አካባቢ እንዲያገግም አዎንታዊ ድርሻ መውሰድ ለሁሉም የተፋሰሱ ህዝቦች የስጋት ሳይሆን የዘላቂ ተስፋ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡
ሳሎን ቦይስ ኤነርጊ 2008 ከኤፕሪል 03 እስከ 06 በሎንስ ለ ሳኒየር ይካሄዳል ፡፡ ለመላው የእንጨት ኢነርጂ ዘርፍ የተሰጠ ልዩ ክስተት ነው! ይህ ልዩ ትርዒት ​​በተለይ ደን ፣ የእንጨት ነዳጆች ፣ የእንጨት ማሞቂያ ፣ ለአከባቢው ማህበረሰብ ፣ ለባለሙያዎች እና ለአጠቃላይ ህዝብ ያቀርባል ፡፡
- ለሁሉም ክፍት ለሆኑ የዝግጅት አቀራረቦች ይደውሉ ፡፡ የዝግጅት አቀራረብዎን (የምዝገባ ቀነ-ገደቡ-የካቲት 22) ለማቅረብ የምዝገባ ፎርም ተያይዞ ያገኛሉ ፡፡
ከአስር ዓመታት ቆይታ በኋላ ትዕይንቱ ያለማቋረጥ አድጓል እናም ይህን አስፈላጊ ቀን ለማክበር ከየካቲት 29 በፊት በመስመር ላይ የሚመዘገቡ ጎብ visitorsዎች ወደ ሾው በነፃ ከመግባት ተጠቃሚ ይሆናሉ!
ጣቢያው ፣ forums እና ሱቁ ስለዚህ ከሰዓት በኋላ ከሐሙስ እኩለ ቀን እስከ ቅዳሜ ድረስ ሙሉ በሙሉ ተደራሽ አልነበሩም ፡፡ ይህ መልሶ ማቋቋም ግን ጊዜያዊ ነው ብዙ ገጾች እና ተግባራት በትክክል እየሰሩ ወይም ገና እየሰሩ አይደሉምእንደ ሱቁ።
መደበር ተለቪዥን #ERISAT ካብ ህዝቢ ንህዝቢ ዝኾነት መደበር ኮይና፡ እቲ ኹሉ ዝግበር ንጥፈታት ድማ ብናይ ህዝቢ ድጋፍን ሓገዝን ይሳለጥ። በዚ መሰረት ከኣ፡ እነሆ ሓገዝኹምን ድጋፍኩምን ትሓትት።
ወደ LifeBogger የኮሎምቢያ እግር ኳስ ንዑስ ምድብ እንኳን በደህና መጡ። እዚህ እኛ ከኮሎምቢያ የእግር ኳስ ተጫዋቾች የሕፃናት ታሪኮች እና ያልተጨመሩ የሕይወት ታሪኮችን እናቀርባለን ፡፡ የእኛ የኮሎምቢያ ንዑስ ምድብ የ ‹LifeBogger› ምርት ነው የሰሜን እና የደቡብ አሜሪካ እግር ኳስ ታሪኮች.
መስርሕ ፍርዲ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ንዝቐረበሎም ክስታት ብልሽውና ሎሚ ሶኑይ ኣብ ከተማ ካርቱም ዝርከብ ቤት ፍርዲ ጀሚሩ’ሎ። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ካብ መዝነቶም ዝተአልዩ ፕረዚደንት ነበር በሽር ዘይግቡእ መንገዲ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ብምሓዝን ገንዘብ ብመልክዕ ህያብ ምቕባልን ብዝብሉ ክስታት’ዮም ቤት ፍርዲ ቐሪቦም።
ኢትዮጵያ ከሌሎች የዓለም ሀገራት በተለየ የምስጢራት እና የጥበባት መገኛ ነች ፡፡ ለዚህም ዋንኛው መንስኤ በምድራዊ ሰማያትና በሰማያተ ሰማያት በሚገኙት መላእክት ቅዱሳን አባቶች ብሎም የአዳም ልጆች መካከል ግንኙነት ከሚፈጠርባቸው በምድር ላይ ከሚገኙት ሰባቱ የክብር ቦታዎች መካከል አራቱን ይዛ መገኘቷ ነው፡፡ ከነዚህ የክብር ቦታዎች አንዱ የየረር ተራራ ሲሆን ወደዚህ ምስጢራዊ የክብር ቦታ ጉዞ ያዘጋጀሁበት ዋነኛ ዓላማም በራፋቶኤል ዙሪያ ያሉና የጥንቷን ኢትዮጵያ ናፋቂ የሆኑ ኢትዮጵያውያን ምድራችን ኢትዮጵያ የያዘችውን መንፈሳዊ ጸጋ እና ጥበብ በመረዳት እንዲሁም የምስጢራቱን መገኛ እንዲመለከቱ በማድረግ ከአባቶች በረከት እና እውቀት እንዲቋደሱ ለማስቻል ነው፡፡ ከላይ ለመግለጽ እንደሞከርኩት በርካታ ቅዱሳን አባቶች ከብሔረ ህያዋያን በመምጣት ምድራችን ኢትዮጵያን የሚጎበኟት ሲሆን በቆይታቸው የሚያርፉባቸው ሰባት የክብር ቦታዎች አሉ፡፡
እነዚህ የክብር ቦታዎች በተጨማሪም ቅዱሳነ መላእክት ወደዚህ ምድር ለመልእክት ሲወርዱ ሲወጡ የሚያርፉባቸው ቦታዎችም ናቸው፡፡ ከነዚህ ቦታዎች አራቱ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ቀሪዎችም ቢሆን ከሰባት መቶ ዓመታት በፊት የኢትዮጵያ ግዛት በነበሩት የመን ሲና በርሃ እና ኢየሩሳሌም ግዛቶች ውስጥ ይገኛሉ፡፡ በዚህም የተነሳ አባቶቻችን ሰማያዊና ምድራዊ የሆነውን ጥበብ እና ምስጢራት ከቅዱሳኑ ማግኘት ችለዋል፡፡ ይህም ዛሬም ድረስ ለዓለም እንቆቅልሽ የሆኑ የጥበብ ስራዎችን ሰርተውልን እንዲያልፉ አስችሏቸዋል፡፡ ለአብነትም በሶስት የተለያዩ ቀለማት የተገነቡትንና በራሳቸው በአባቶቻችን የተሰወሩትን ከግብጽ ፒራሚዶች በመጠናቸው የሚበልጡትን ፒራሚዶች በርካታ ከቋጥኝ ድንጋይ የተፈለፈሉ አብያተ ክርስትያናትን በርካታ የተሰወሩ ከተሞች እንዲሁም በርካታ የኣለማችንን ምድራዊ እና ሰማያዊ ጥበቦችን ያስቀመጡበትን ጥንታዊ መጻህፍትን መጥቀስ ይቻላል፡፡
ቅዱሳን መላእክት አባታችን አዳምን የምድራዊ ሰማያትን እና የሰማያተ ሰማያትን ምስጢራት እና ጥበባትን አስተምረውታል፡፡ ታዲያ አባታችን አዳም ርስት ተደርጋ በተሰጠችው ኢትዮጵያ እና የምድር ማእከላዊ ስፍራ በሆነው የረር በሚገኘው ተራራ ላይ ለኢትዮጵያውያን ልጆቹ ያገኘውን የረቀቀ የሰማያተ ሰማያትና የምድራዊ ሰማያትን ጥበቦች ስላስተማራቸው በዘመናቸው ሃያል እና ገናና ህዝቦች ሆነው አልፈዋል፡፡ ኢትዮጵያውያን እስከ ሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጨረሻ ድረስ ሀያላን ሆነው የዘለቁበት ምክንያት ለዚህ ትውልድ እና ለተቀረው ዓለም የተሰወሩትን ስድስቱን ምስጢራትን ተረድተው በመጠበቃቸው ነው፡፡ እነዚህ ስድስቱ ምስጢራተ ጥበባት ሰማያዊ የሆነው ምስጢር በመያዛቸው የዓለማችን የሃይል ሚዛን የመቀየር አቅም አላቸው ቢሆንም ግን ከሶስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን በኃላ ከስድስቱ ምስጢረ ጥበባት ወጥተን እንደራሳችን ሀሳብ መራመድ ስንጀምር ነገሮች ሁሉ ተሸፈኑብን ወደ ስድስቱ ምሲጢረ ጥበባት የሚያደርሰን መንገድም ተዘጋብን፡፡
ይህ ቢሆንም ግን ሃገራችን ኢትዮጵያን ከሌላው ሀገራት ለየት የሚያደርጋት ሌሎች ነገሮች አሉ ይህም ደግሞ የሃገራችንን ታሪክ ብቻ ሳይሆን የዓለማችን ታሪኮች መዝግባ ይዛ ለዚህ ዘመን ማድረስ መቻሏ ነው፡፡ ለዚህም ትልቁን የአንበሳ ድርሻ የምትይዘው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትን ናት፡፡ ኢትዮጵያ እና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎች ሲሆኑ አብዛኛውን የዓለማችንን የተነገሩም ያልተነገሩ ታሪኮችን ይዛ ያቆየቸው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ናት፡፡
ኢትዮጵያ በአንድም በሌላው መልኩ ስልጣኔን በዓለማችን ላይ ያስፋፋች ቀዳሚ ሃገር ስትሆን ከተለያዩ የዓለማችን ክፍሎች ሰዎች ወደሃገራችን በመምጣት ፍልሰፍናን የአስተዳደር ስርአተን ሃይማኖታዊ ትምህርቶችን የጊዜ አቆጣጠርን እና ሌሎች በርካታ ጥበቦችን ከአባቶቻችን በመማር ወደተቀረው የዓለማችን ክፍሎች አስፋፍተዋል፡፡
ቅድስት ሃገራችን ኢትዮጵያ ፈጣሪዋን አውቃ በሶስቱም ህግጋት እግዚአብሔርን ስታመልክም ማንም ቀዳሚ አልነበራትም ዓለም ሁሉ በአምልኮ ጣኦት ባህር ውስጥ ሲዋኝ በሞራል ስብራትና ስነልቦናዊ ውዥንብር ውስጥ ተዘፍቆ አምላኩን ሲያሳዝን በነበረት ዘመን ሁሉ እንደ ርእሰ አበው እንደ አብርሃም በተፈጥሮ ባገኘችው እውቀት የእግዚአብሔርን ሀልዎትን አውቃ ከኔ በቀር ሌላ አምላክ አታምልክ የሚለውን አምላካዊ ቃልና ሌሎችን ትእዛዛት ተቀብላ የኖረችበት በእግዚአብሔር ፈቃድም በቀዳማዊ ምንሊክ አማካኝነት ታቦተ ጽዮንን አምጥታ ለመስዋእተ ኦሪት የኖረች የክርስቶስን የባህርይ አምላክነት በፍጹምነት አምና በመቀበል በእግዚአብሔር ትእዛዝ በሐዋርያው በፊሊጶስ እጅ የተጠመቀች ሀገረ እግዚአብሔር መሆኗም በቅዱሰ መጽሀፍ በብዙ ስፍራ የተረጋገጠላት የቅዱሳን ማረፊያ የምስጢራት ምድር ጥናታዊት ሃገር ናት፡፡
ከላይ እንደገለጽኩት የሁለት ሺህ ዓመታት የሀዲስ ኪዳን አገልግሎት የእድሜ ባለጸጋ የሆነችው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ለሀገራችን ኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለዓለማችን የታሪክ የስልጣኔ የባህል የፍልስፍና የነጻነት የአንድነት የጥበብ የምስጢራት ማእከል ሆና መቆየቷ መኖሯ የማይታበል ሀቅ ነው ፡፡
እንደዛሬው ዘመን ዘመናዊ የህትመት መሳሪያዎች ባልነበሩበት በዚያ ዘመን ብራና ፍቃ ቀለም በጥብጣ መቃ ቀርጻ ቅዱሳት መጻህፍትን ሰማያዊ ጥበቦችን እና ምስጢራትን ባህልን ስነምግባርን ፍልስፍናን ለልጆቿ በማስተማር አንቱ የተባሉ ታላላቅ የጥበብ ሰዎችን ያፈራች ከማንም ሀገር ያልተዳቀለና የራሳችን የሆነ ለዓለም ፊደላት መሰረት እና መነሻ የሆነ ፊደል አኃዝና የቀን መቁጠርያ ያዘጋጀች ህዝቡ በመንፈሳዊ ህይወት በስነምግባር ታንጾና ተጠብቆ ስነአእምሮዋዎ ደህንነቱም የተጠበቀ እንዲሆን ለእያንዳንዱ ቤተሰብ የንስሃ አባት በማዘጋጀት የምክር አገልግሎት ከሳይንሱ አስቀድማ እየሰጠች ስታገለግል የቆየችው ሀገርን የሚወር የውጭ ጠላትም በመጣ ጊዜ ከጀግኖች አባቶቻችን ጋር ታቦት ይዛ በየጦር ግንባሩ በመዝመት በጸሎት ከፈጣሪዋ ዘንድ እየጠማጸነች በሰማያዊ ሃይል ድል እና ነጻነት ያስገኘችልን በህዝቡ ዘንድም ፍቅር ሰላም አንድነት መተሳሰብ መረዳዳት እንዲጎለብት የጽዋ መንፈሳዊ ማህበራትንና ሰንበቴ በማቋቋም በማስፋፋትና በማጠናከር የእንግዳ ተቀባይነት አብሮ የመብላትና የመጠጣት የመከባበርና የመደጋገፍ ባህላዊ እሴቶች እንዲዳብሩ ያደረገች በመኳንንቱ በመሳፍንቱ መካከል አለመግባበትና ጸብ በተፈጠረባቸው ወቅቶች የእርቅና የሰላም ምልክታችን የሆነውን መስቀል ይዛ አቀራርባ በማወያየት በማስማማት በማስታረቅ የዲፕሎማሲ ስራ በመስራት የሀገር አንድነትን እያስጠበቀች የኖረችው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ናት !!!
ታዲያ የኢትዮጵያ ገናናነት እና ሃያልነት ከቅርብ መቶ ዓመታት ወዲህ እየተዳከመ ጥበቦቿ እና ምጢራቶቿ እንዲሁም ስልጣኔዋ እየደበዘዘ መጥቷል ለዚህም ዋነኛው ምክንያት ከቅዱሳን መላእክት ያገኘነውን የምድራዊ እና የሰማያዊ ሰማያትን ጥበባት በአንድነት ጠቅልለው የያዙትን ስድስቱን ምስጢረ ጥበባት ችላ ከማለታችን በተጨማሪ በእግዚአብሔርና በኢትዮጵያ መካከል ያለውን የማያቋርጥ ፍቅር እና ትስስር ችላ በማለት በምእራባውያን ባህል እና የፖለቲካ ፍልስፍና በመተካታችን ነው፡፡ ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች(መዝ 68፡3) የሚለውን መጽሀፍ ቅዱሳዊ ቃል ዘንግተን እጃችንን ለልመና ወደ ምእራባውያን ሀገራት መዘርጋት የጀመርን ጊዜ ባለፈው ሃያል እና ገናና በነበረው እና በዚህ ትውልድ መካከል የነበረው አሻጋሪ ድልድይ ተሰበረ ሰፊ የትውልድ ልዩነትም ተፈጠረ፡፡ እግዚአብሔርን ሳይሆን ገንዘብን ማምለክ ጀመርን በምእራባውያን ላይ አድሮ የሚሰራው የሉሲፈር መንፈስ በኛም ላይ እንዲሰራ ራሳችንን አስገዛንለት በዚህም የተነሳ ከሰማይ ከሰማያዊ ሃይላት ያገኘነው እውቀት ጥበባት ሃብታት ሁሉ እየተሰወሩብን እና እየደበዘዙብን ሄዱ ዓምላክም በዚህ በማዘኑ አሳልፎ ሰጠን፡፡
ዓለም ገና ጨለማ ውስጥ በነበረበት ወቅት የእውቀት ብርሃን ፈነጥቆባት የነበረችው ኢትዮጵያ ዛሬ ዛሬ በልጆቿ ጨልሞባት የራሳችን ትተን እውቀት ፍለጋ የምእራባውያንን ጭራ እየተከተልን እንገኛለን፡፡
ራፋቶኤል ይህ ያላዋቂነት ጊዜ መብቃት አለበት ብሎ ያምናል፡፡ ለዚህም የመጀመርያው እርምጃ ይህን ትውልድ ስድስቱን ምስጢረ ጥበባትን ብሎም ያለፈውን የአባቶቻችንን ትሩፋትን ማሳወቅ ነው፡፡ ለውጥ የሚጀመርው ከራስ ነውና የአባቶቻችን የምስጢራዊነታቸው እና የሃይላቸው መሰረት የሆኑትን ስድስቱን ምስጢረ ጥበባት እና በአባታችን አዳም የተሰጠንን የህይወት መጽሀፍ(መጽሀፈ ራዚኤል) አውቀን በማሳወቅ ብሎም ወደ ተግባራዊ ለውጥ በመሻገር የተከናነብነውን የነጮች ካባ አውልቀን በመጣል እውነተኛውን የኢትዮጲያዊነት ካባችን ተጎናጽፈን የተሰበረውን የትውልድ ክፍተት ጠግነን ከአባቶቻችን የተቀበልነውን የእውቀት እና የጥበባት ጮራ አቀጣጥለን የደበዘዘውን ሃያልነታችን ዳግም እንመልሰው ዘንድ ፈቃደ እግዚአብሔርን አንግበን በጋራ እንድንሰራ ራፋቶኤል ከጥልቅ ኢትዮጵያዊነት ፍቅር የመነጨ ጥሪውን ያቀርባል፡፡
ለጥንቷ የምስጢራት ምድር ኢትዮጵያ ካለኝ ጥልቅ ፍቅር ይህን ጽሁፍ ለመጻፍ ምንም እንኳ የብእሬን ቀለም ማለብ ብጀምርም ይህ ጥልቅ የምድር ምስጢር በኔ በደካማው አንደበት የሚነገር እና የሚተነተን ሆኖ አይደለም፡፡ ቢሆንም ግን ይህ በምእራባውያን ማንነቱን የተሰለበ ትውልዳችንን ከሞራል ስብራትና ዝቅጠት ውስጥ ለማውጣት ብሎም ብቁ መንፈሳዊ ዜጋ በማድረግ ኢትዮጵያን ሀገረ እግዚአብሔር ለማሰኘት ብሎም የጥንቷን ኢትዮጵያ ዳግም ለመመልከት የአባቶቻችን እውቀቶች እና ጥበቦች ማጋራት ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ ነገር እንደሆነ አምናለሁ፡፡ በመሆኑም የአባቶቻችን የሃይል ሚዛን ስለነበሩት ስድስቱ ምስጢረ ጥበባት ብሎም ስለሰባቱ የምድራችን የክብር ቦታዎች ከማንሳታችን አስቀድመን የአባቶቻችን አስተምህሮት የሆነውን አምሳላዊ ንድፈ ሀሳብ መሰረት በማድረግ ስለ አስራ ሁለቱ ሰማየ ሰማያት እና ምድራዊ ሰማያት እና ከየረር ተራራና ከሌሎቹ ስድስት የክብር ቦታዎች ጋር ያላቸውን ግንኙነት እንመለከታለን፡፡
በተምሳሌታዊ እውቀት ትንታኔ መሰረት ማንኛውም ፍጥረት የተፈጠረበት በፍጻሜ ላይ የሚገኝ አሳብ አለው በዚህ መሰረትም ምድራዊ ሰማያት የሰማያተ ሰማያት አምሳል ናት፡፡ በመሆኑም በሰማያተ ሰማያት የሚገኙ ስፍራዎች የፈጣሪያችን መገኛ የሆነውን ማእከላዊ ስፍራ በአራት አቅጣጫ ከበውት እንደሚገኙ እንዲሁ የምድራዊ ሰማያት ክፍል የሆኑት አስራሁለት ስፍራዎች በአራት አቅጣጫ የፈጣሪ ማደሪያ አምሳል በሆነችው ጸሀይ ዙሪያ ይገኛሉ፡፡ ይህን በተምሳሌታዊ ንድፈ ሃሳብ መሰረት ድርሳነ ዑራኤልን ጨምሮ በተለያዩ በተለያዩ ቅዱሳን አዋልድ መጻህፍት እና አባቶች የምድር እምብርት ተብሎ የተጠቀሰው በየረር ተራሮች መሃከል የሚገኘውን ምስጢራዊ ተራራ መሀከል አድርገን ስናጠና ቦታውን በአራት አቅጣጫ የሚከቡትን የምድራዊ ሰማያት አቀማመጥ እንረዳለን ፡፡
ስዕል ፩፡ በዚህ ስእል መሀል ላይ የምንመለከተው ንስር ብዙ አምሳያ ቢኖረውም ከመሀል በመሆኑ በምድራዊ ሰማያት በአራት ክፍሎች በተከበበችው ጸሀይ እንወስደዋለን በሰሜን በወደምስራቁ ያዘነበሉትን ሰባቱ ምድራዊ ሰማያትን የምናገኝ ሲሆን በምስራቅ ሶስት ስፋራዎች ይገኛሉ ከነርሱ አንዷ እኛ የምንኖርባት ምድር ናት በስተደቡብ የስማስያዝ ወገን የሆኑ የሚኖሩበት ሲሆን በስተምእራብ ሲኦል ይገኛል፡፡
በመሬት ላይ ሆነን የምንመለከታት ጸሀይ በአራቱ አቅጣጫ ተከባ የምትገኘውን ሲሆን እኛ የምንኖርባት ምድር ከጸሀይ በስተምእራብ በሚገኘው የመጀመርያው ምድብ ውስጥ ትገኛለች፡፡ በዚህ ምድብ ውስጥ ሌሎች ሁለት ስፍራዎች የሚገኙ ሲሆን ምንም አይነት ፍጡር አይገኝባቸውም፡፡ ይህ ምድብ በቢጫ ቀለም ይወከላል፡፡
በሁለተኛው ምድብ በሰሜን አቅጣጫ በተወሰነ ወደምስራቅ የተጠጉ ሰባት ሰማያት ይገኛሉ፡፡ እኛ በምንኖርበት ምድር ላይ ሆነን ልናያቸው አንችልም፡፡ በዚህ በሁለተኛው ምድብ ውስጥ የሚገኙት ሰባት ሰማያት የቅዱሳን መኖሪያ በመሆናቸው በአረንጓዴ ቀለም ተወክለዋል፡፡ እነዚህ ሰማያት በጥቅሉ ሶስት ጨረቃዎች ይገኙበታል በተጨማሪም የበርካታ አእዋፋት መኖሪያ ነው ገነትና ብሐየረ ህያዋንም በዚህ ስፍራ ውስጥ ይገኛሉ፡፡
በሶስተኛው ምድብ ውስጥ በስተምእራብ በቀይ ቀለም የተወከለ አንድ ስፍራ ብቻ የሚገኝ ሲሆን ይህም ሲዖል ነው፡፡ በአራተኛው ምድብ በሰማያዊ ቀለም የተወከለ ሲሆን የስማዝያ ወገኖች ይኖሩበታል፡፡ እኛ የምንኖርበት መሬት እና በፀሀይ መውጫ አቅጣጫ የሚገኘው ስፍራ በሰማያተ ሰማያት በጥበብ ማደርያ በሚገኘው አራት ፊት ባለው የሰው አምሳል ጠልሰም ይጠበቃል፡፡ እኛ ከምንኖርበት በስተሰሜን አቅጣጫ የሚገኙት ሠባት ስፍራዎች በሰማያተ ሰማያት አራት ፊት ባለው የንስር ጠልሰም ይጠበቃሉ፡፡ እኛ ከምንኖርበት መሬት በስተምእራብ የሚገኘው ስፍራ በሰማያተ ሰማያት በሚገኝ አራት ፊት ባለው የአንበሳ ጠልሰም ይጠበቃል፡፡ እኛ ከምንኖርበት መሬት በስተደቡብ አቅጣጫ የሚገኘው ስፍራ በሰማየ ሰማያት አራት ፊት ባለው የላም አምሳል ይጠበቃል፡፡ በዚህ መሰረት ለበርካታ ሺህ ዘመናት ኢትዮጵያንና ኢትዮጲያዊነትን በንስር አሞራ ይመስል ነበር የኃላ ኃላ ግን አይሁዶች በኛ ላይ በፈጠሩት የታሪክ ሽሚያ አማካይነት በፈጠሩት ታሪክ ንስራችንን አሳጥተውናል፡፡ በዚህም የተነሳ ግብጾች ጀርመኖች እና አሜሪካውያን የሰባቱ ሰማያት መለያ የሆነውን ንስር መለያቸው አድርገውታል፡፡
ልክ እንደ ምድራዊ ሰማያት ሁላ ሰማያተ ሰማያትም የጥበብን ማደርያ ማዕከል በማድረግ በአስራ ሁለት ሥፋራዎችና በአራት ምድቦች ተከፍላ ትገኛለች፡፡ በመሀከል የሚገኘው የጥበብ ማደርያ የፍጥረታት ጌታ የሆነው የአምላካችን እግዚአብሔር መገኛ ነው፡፡ በመጀመርያው ምድብ ሶስት ስፍራዎች ይገኛሉ ከእነዚህም ሁለቱ የአምላካችንን ዙፋን የሚሸከሙት ኪሩብኤል እና ሱራፋኤል የሚገኙበት ስፍራ ነው፡፡ በዚሁ ምድብ የሚገኘው አንድ ስፍራ ባዶ ሲሆን ለአዳም የተዘጋጀለት የክብር መኖርያውና ተስፋ የምናደርጋት መንግስተ ሰማያት ናት፡፡
በሁለተኛው ምድብ እንደምድራዊ ሰማያት ሰባት ሰማያት የሚገኙ ሲሆን ቅዱሳን መላእክት ተከፋፍለው ይኖሩበታል፡፡በሶስተኛው ምድብ አንድ ስፍራ ብቻ የሚገኝ ሲሆን ሳጥናኤል የሚኖርበት ስፍራ ነው፡፡ በመጨረሻው አራተኛ ምድብ ደግሞ ሳጥናኤል አምላክ ነኝ ባለ ጊዜ በመጠራጠራቸው የአየር ላይ ጋኔን ሆነው የቀሩት እና ስማዝያ በሚባለው መልእክ የሚመሩት ነገዶች የሚኖርበት ስፍራ ነው፡፡
በሶስተኛው እና በአራተኛው ምድብ የሚገኙት የሳጥናኤል እና የስማዝያ ነገዶች በመጀመርያው ነገድ ባዶ ሆና የተቀመጠችውን የአዳም ተስፋ የሆነችውን መንግሰተ ሰማያት ለመውረስ ብዙ የጣሩ ሲሆን ይኀውም ሳጥናኤል የአዳም ተስፋው እንደሆነች አስቀድሞ በመረዳቱ በተንኮል ተነሳስቶ በእባብ ተመስሎ አዳምን አስቶ ከገነት አስወጥቶታል፡፡ ከሁሉ የሚከፋው ግን የስማዝያ ተንኮል ሲሆን አሁንም ድረስ የአዳም ተስፋ የሆነችውን መንግስተ ሰማያትን ከሰው ልጆች ጋር ተቀላቅሎ ለመውረስ በርካታ ስውር ስራዎችን እየሰራ ይገኛል፡፡ አሁን ዓለማችንን ከጀርባ ሆነው እየገዝዋት የሚገኙት የምስጢር ሰዎች ወይም Illuminati’s በመባል የሚጠሩት ቡድኖች የስማዝያ ዘሮች ናቸው፡፡
የሰማየ ሰማያት አምሳያ የሆነችው ምድራዊ ሰማያት በመሆኗ አቀማመጣቸውም ተመሳሳይ ነው ይህ በተመሳሳይ ሁኔታ ለየረር ብቻ ሳይሆን ለዓለማችን እምብርት በሆነው በየረር ለሚገኘው ተራራም ይሰራል፡፡ በሰማያተ ሰማያት እና በምድራዊ ሰማያት መካከል የሚገኘው ስፍራ ጠፈር የሚባል ሲሆን በሰማያተ ሰማያት አንድ ቀን በምድራዊ ሰማያት አንድ ሳምንት በገነት አንድ አመት በመሬት አንድ ሺህ ዓመት በሲዖል ሰባት ሺህ ዓመታት ሲሆን በስማዝያ መኖርያ ደግሞ በአንድ ዓመት እና ሰባት ሺህ ዓመታት መካከል ይዋልላል፡፡ ምድራዊ ዓለም ከተፈጠረበት ቀን አንስቶ ፀንቶ እስከሚቆይበት የምንቆጥረው ከሆነ በሰማየ ሰማያት አንድ ዓመት በምድራዊ ሰማያት አንድ ሺህ ዓመታት በገነት ሰባት ሺህ ዓመት በመሬት አንድ ሚሊየን ዓመታት በሲኦል ሰባት ሚሊየን ዓመታት ሲሆን በስማዝያ መኖርያ ደግሞ በሰባት ሺህ ዓመታት እና በሰባት ሚሊየን ዓመታት መካከል ይዋልላል፡፡ ስለዚህ በዚህ መሰረት በምድራዊ ሠማያት የሚገኙት ፍጥረታት በምድራዊ ሰማይ ላይ መኖር ከጀመሩ በሰማየ ሰማያት አቆጣጠር ስድስተኛ ዓመታቸው ላይ ይገኛ ማለት ነው፡፡ እኛ ኢትዮጵያውያን የቀን አቆጣጠራችንም መሰረቱም ይህ የጊዜ አቆጣጠር ሲሆን አባታችን አዳም ወደ እዚህ ምድር ከገነት ተመልሶ ከመጣበት ጊዜ አንስቶ የተቆጠረ ነው፡፡ ይህም በእኛ ስሌት ስድስት ሺ ዓመታትን ሰባት ሺ ዓመታት ውስጥ ይገኛል፡፡ ይህ በሰማየ ሰማያት ስድስተኛው ቀን አልቆ ሰባተኛው ቀን ላይ መሆኑ ነው፡፡ አዳም ወደዚህ ምድር ተመልሶ ከመምጣቱ በፊት በርካታ ጊዜያትን ይህች ምድራዊ ሰማያት አሳልፋለች፡፡ ለዚህም ማስረጃችን አቡሻህር የተሰኘው መጽሃፋችን ነው፡፡
አባታችን አዳም አትብላ የተባለውን እጽ በልቶ ከገነት በተባረረበት ወቅት ቅዱሳን መላእክት በምድራዊ ሰማያት በሁለተኛው ምድብ ከሚገኘው ስፋራ ወደአንደኛው ምድብ ወደምትገኘው ወደዚች ምድር በመልአኩ ቅዱስ ገብርኤል አማካይነት ሲመጣ መጀመርያ ያረፈውና መጽናኛ ትሆነው ዘንድ ርስት ተደርጋ የተሰጠችው ስፍራ በየረር ተራሮች መካከል በምትገኘው እና የምድር እምብርት በሆነችው ተራራ ላይ ነው፡፡ ይህን ተራራ መሀከል አድርገን በስተሰሜን ስንመለከት የበርካታ ቅዱሳን አባቶች መገኛ የሆነው ደን እና ዋሻዎች እናገኛለን እነዚህ የበቁ የተሰወሩ አባቶች የሚገኙበት ስፍራ በሁለተኛው የምድራዊ ሰማያት ምድብ በሆነው ክፍል ብሄረህያውን የሚገኝበት ቦታ እንደሆነ ልብ ይበሉ በተጨማሪ ሰባቱ ምድራዊ ሰማያት የበርካታ አእዋፋት መኖርያ ሲሆን በዚሁ አቅጣጫ በርካታ አሞሮችና አእዋፋት ወደየረር ማእከላዊ ቦታ ይመጣሉ ይህም አዳም ገነት በነበረበት ወቅት ከሌሎቹ ሰማያት ሊጠይቁት እንደሚመጡት ማለት ነው፡፡ ይህን አንድምታ ስንፈታው በዚህ ተራራ ስር ከሚገኙት ዋሻዎች በአንዱ የሚገኘውን የበቃ ባለትንቢቱን አባት ለመጠየቅ እና ለመመልክት ከቅዱሳን ስፍራ አእዋፋት እና ቅዱሳን ይመጣሉ፡፡
የተለያዩ ከብሔረ ህያዋን የሚመጡ ቅዱሳን አባቶችን ጨምሮ ቅዱሳን መላእክት ለመልእክት ወደምድር ሲመጡ የሚያርፉባቸው ሰባት የተመረጡ ቦታዎች አሉ፡፡ እነዚህ የክብር ቦታዎች በሰማያተ ሰማያት እና በምድራዊ ሰማያት መካከል ግንኙነት የሚፈጠርባቸው ታላቅ መንፈሳዊ ቦታዎች ናቸው፡፡ ከእነዚህ ሰባት የክብር ቦታዎች መካከል አራቱ በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን አንደኛው የመን ውስጥ ሌላው በሲና በርሃ የተቀረው ደግሞ በእስራኤል ምድር ውስጥ ይገኛል፡፡ እነዚህ የተቀሩት ቦታዎች ቀድሞ በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ ይገኛሉ፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙት የክብር ቦታዎች ዋንኛውና አንደኛው በየረር ተራሮች መካከል የሚገኘውና በበርካታ ቅዱሳን መጽሃፍት የምድር እምብርት በተጨማሪም የአዳም ርስት ሃገር ብለን የምንጠራው ስፋራ ነው፡፡ ይህ የምድር እምብርትና ከሰባቱ የክብር ቦታዎች አንዱ የሆነው የአዳም ርስት ቦታ ሶስት ስፍራዎችን በአንድነት ይዟል፡፡
የመጀመርያው የዋሻዎቹ መገኛ ስፍራ ሲሆን ሁለተኛው ከዚህ ተራራ ባሻገር የሚገኘው የረር ብለን በምንጠራው ተራራ መካከል ላይ የሚገኝ ስፍራ ነው ይህም ስፍራ በስተደቡብ የሚገኘውና እመቤታችን ልጇን ይዛ በተሰደደችበት ወቅት ከዚህ ስፍራ ተገኝታ ነበር፡፡ ጌታችን መድሃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ሀገራችን ኢትዮጵያን አስራት ሀገር አድርጎ የሰጣት በዚህ ስፍራ ላይ ነው፡፡ በዚህም የተነሳ ለስም አጠራሯ ምስጋና ይድረሳትና አሁንም ድረስ የእመቤታችን በረከት ከቦታው ላይ አልተለየም፡፡
ሶስተኛው ክፍል በዋሻዎች መገኛ በምድር ውስጥ የሚገኘው ስፍራ ነው፡፡ የዚህን ተራራ ምስጢር ለመረዳት የቤተክርስትያናችንን አሰራርን ምሳሌ በማድረግ እንመልከት፡፡ በዚህ አካባቢ የሚገኘው ይህ ቤተክርስትያን ሁለት ክፍል ያለው ሲሆን ከመሬት በታችችና በላይ የሚገኘው ክፍል ነው፡፡ ይህ ቤተክርስትያን በሁለት አስተዳዳሪዎች ይመራል የመጀመርዎቹ በአካል የምናገኛቸው አስተዳዳሪዎች ሲሆኑ ሌሎቹ ደግሞ በምስጢር ቤተክርስትያኗን እያስተዳደሩ የሚገኙት የተሰወሩ አባቶች ናቸው በዚህ መሰረት የአዳምን ርስት ቦታ የሆነውን ክፍል ስንመለከት ከውጭ በሚገኘው የተራራው ስፍራ በሰሜን በደቡብ እና በምስራቅ በኩል የሚገኙ ዋሻዎች የሚገኙ ሲሆን የታራራው ሌላኛው ክፍል ደግሞ ከተራራው የውስጠኛ ክፍል እና ምድር ውስጥ የሚገኘው የተሰወሩት ከተሞች ናቸው፡፡ በዚህ የውስጠኛው የተሰወረው የከተማው ክፍል ውስጥ አባታችን አዳም ከገነት በተመለሰ ወቅት ለኛ ለህዝቦቹ ቅዱሳን መላእክት ያስተማሩትን የሰማያተ ሰማያት እና የምድራዊ ሰማያት ምስጢራትና ጥበባት እንዲሁም የምድራችንን የሃይል ሚዛን ጠቅልለው የሚይዙት ስድስቱን የክብር እቃዎች ያስቀመጠበት ቦታ ነው፡፡ እነዚህ ሶስት ስፍራዎች በአጠቃላይ የአዳም ርስት ሃገር እንብርት ተብለው ይጠራሉ፡፡
ታዲያ ወደዚህኛው የተራራው ውስጠኛው ስውር ከተማ ለመግባት ሶስት በሮች የሚገኙ ሲሆን የመጀመርያው በምስራቅ በኩል በቴዎድሮስ ቤተክርስትያን ይገኛል፡፡ በዚህኛው መግቢያ በር መጠቀም የሚችሉት ከብሔረህያዋን የሚመጡት ብሎም በዚህ ምድር የሚገኙ ግን የበቁ ስዉራን አባቶች የሚጠቀሙበት በር ነው፡፡ ሁለተኛው መግቢያ በር በምድራዊ ሰማያት ሁለተኛው ምድብ የሚገኙበት እና ጠባቂያቸው ንስር አሞራ በሚገኝበት ስፍራ የሰሜን አቅጣጫ ይገኛል፡፡ በዚህ ስፍራ ሲጠቀሙበት የነበሩት ከሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን አስቀድሞ የነበሩት የኢትዮጵያውያን ነገስታት ሲሆኑ ከዚህ በኃላ የገዥነት ክብሩን ይዞ የሚመጣው ንጉሳችን ቶዎድሮስ የሚጠቀምበት መግቢያ በር ነው፡፡ ሶስተኛው መግቢያ በር በስተደቡብ በኩል በእመቤታችን ቤተክርስትያን በኩል ይገኛል፡፡ በዚህ መግቢያ በር የሚጠቀሙት ሴት ነገስታት ናቸው፡፡
ሁለተኛው መግቢያ በር በሚገኝበት እና በርካታ አእዋፋት በሚገኙበት ስፍራ በርካታ የተሰወሩ ቅዱሳን አባቶች የሚገኙ ሲሆን ከእነዚህ አባቶች መካከል በስጋዊ ህይወታቸው ስኬታማ የነበሩና በዓለማዊ ትምህርታቸው እስከ ሶስተኛ ድግሪ የዘለቁ ቢሆንም ግን ይህን የምእራባውያንን ጥበብ በመናቅ ስድስቱን ምስጢረ ጥበባት ለማጥናት ራሳቸውን ያስገዙ ናቸው፡፡ እነዚህ አባቶች መካከልም የኢትዮጵያን ትንሳኤ ሳያዩ እንዳይሞቱ ቃልኪዳን ተገብቶላቸው ከሁለት መቶ ሀምሳ አመት በላይ እድሜ ያስቆጠሩ አባቶችም ይገኛሉ፡፡ ሌላው የሚስደንቀው የኢትዮጵያ ትንሳኤ ቅርብ እንደመሆኑ የዓለማችንን የሃይል ሚዛን ዳግም ለመቀልበስ ስድስቱ ምስጢረ ጥበባት
ላይ ሰፊ የሆነ መንፈሳዊ ስራን የሚሰሩና ከስማዝያ ወይም ከምስጢር ሰዎች ገዥ ከሆነው ክፉ መንፈስ ጋር ጦርነት ገጥመው እያሸነፉ ያሉ የቅዱሳን አባቶች ህብረት የሚገኝበትም ስፍራ ነው፡፡ ይህን የሚያውቁ አንዳንድ ዓለምዓቀፍ ተቋማትም ሆኑ የውስጥ አካላቶች ቦታው ላይ እና የአባቶቻችን ህብረት ላይ ጥቃት በመሰንዘር የአካባቢውን ምስጢር ለመቆጣጠር ቢሞክሩም የረር ግን ራሱን ይጠብቃል ምንም ማድረግ አልቻሉም፡፡
አባታችን አዳም ይህችን ቦታ ርስት አድርጎ ካገኘበት ጊዜ ጀምሮ በምድራችን ላይ የነበሩት አባቶቻችን በየረር በሚገኘው የምድር ማእከል ስር የተቀመጠላቸውን ስድስቱን ምስጢረ ጥበባት እና ስድስቱን የክብር እቃዎች አንድ ላይ ባዋሃዱበት ምስጢራት በመመራት እና በጥበቦቹ ጸንተው በመኖር ታላቅ ህዝቦች ሆነው አልፈዋል፡፡ እነዚህ ስድስቱ ምስጢረ ጥበባት ከሰው አእምሮ የሚረቁ ጥበቦች የያዙ ሲሆን ከሁለተኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጨረሻ በኃላ በተለያዩ ምክንያች ስድስቱን ምስጢራተ ጥበባቶች ችላ በማለታችን ከፍ ካልንበት የሃያልነታችንን ዘውድ አሽቀንጥረን ጥለን የውርደት ካባን ተከናንበናል፡፡ለዚህም ታላቁን ሚና የተጫወቱት የስማዝያ ወገን የሆኑት አይሁዶችና የምስጢር ቡድኖች ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ጠላቶቻችንም ዳግም ወደነበርንበት የገዥነት ዙፋን እንዳንመለስ እነዚህን ስድስቱ ምስጢራተ ጥበባትን ከአእምሮዋችን ለመስለብ ብዙ ሴራዎች የሰሩ ሲሆን ወደመጨረሻ በሰፊው እንመለከተዋለን፡፡ ስለዚህ የኢትዮጵያን ትንሳኤ ስናልም ስድስቱ ምስጢራተ ጥበባት አያይዘን ማሰባችን ብሎም ትውልዱን ስለነዚህ ጥበባት ግንዛቤ መፍጠር የመንገዱ ግማሽ መንገድ ነው፡፡ ልብ ይበሉ ጊዜው ደርሷል ኢትዮጵያ ትንሳኤ ቀርቧል ስድስቱ ምስጢራተ ጥበባትና ስድስቱ የክብር እቃዎች መገለጫ ምልክቱም ይህ ነው እኔ እና እናንተ ይህን መነጋገር መጀመራችን . . . .
አባታችን አዳም አትብላ የተባለውን እጽ በልቶ ከገነት በወጣ ወቅት የአዳም የቅርብ ወዳጅ የሆነው መልአኩ ቅዱስ ገብርኤልና ሌሎች መላእክት ከገነት ይዘውት እንደተመለሱ ሀዘኑን እና ትካዜውን ያስረሳለታል ብለው ያሰቡት ቦታ ማለትም አዳም ርስት ብለው የጠቀስነውን በየረር በሚገኘው እምብርት ቦታ አስቀምጠውታል፡፡ ታዲያ የአዳምን የአላዋቂነት እና የየዋህነት ባህሪውን ተረድቶ ሳጥናኤል በቀላሉ እንደረታው ቅዱሳን መላእክት ስለተረዱ ድል የሚነሳበትን የምድራዊ ሰማያና የሰማያተ ሰማያትን ጥበቦች አስተምረውታል፡፡ አዳምም ይህን ከቅዱሳን መላእክት የተማረውን ትምህርት በድንጋይ ላይ ጽፎ በርስት ቦታው ላይ አስቀምጦታል፡፡ የአዳም ልጆች የሆኑት ኢትዮጵያውያንም መንግስታቸውን እንዴት ስድስቱን ምስጢረ ጥበባትን ተጠቅመው መግዛት እንዳለባቸው ከአዳም አባታቸው የተማሩትን ምስጢራቶች ጠብቀው በመኖራቸው በዘመናቸው ሃያላን ሆነው አልፈዋል፡፡ የኃላ ኃላ ግን እንደራሳችን ሃሳብ እና እንደምእራባውያን ጠባብ ፍልስፍና መመራት ጀምረን እነዚህ ምስጢራት ችላ ስንል የገዥነት ክብራችን አጣን፡፡
ስድስቱ ምስጢረ ጥበባት እኛ በምንኖርባት ምድርም ሆነ በሌሎች ምድራዊ ሰማያት ላይ የገዥነት ክብራችንን የምናገኝበት ሰማያዊ ጥበብ ነው፡፡ ስደስቱ ምስጢረ ጥበባት ብለን የምንጠራቸውም ፡ 1. ስም
እነዚህ ምስጢራት ለማብራራት የኔ እውቀት ቢገድብኝም ያለችንኝም አረዳድ ለመተንተንብዙ ወረቀቶችን ማብዛት ይኖርብናል ምክንያቱም ሰፊ የሆኑ ምስጢር አዘል እውቀት በመሆኑ ነው፡፡፡ ቢሆንም ግን በአጭሩ ለእርስዎ ግልጽ ለማድግ ልሞክር፡፡
በመጀመርያ ደረጃ የተቀመጠው ምስጥራዊ ጥበብ ስም ነው፡፡ የዚህን እውቀት በቀላሉ ለማስረዳት ራፋቶኤል የተሰኘው የኔ ስም ለመክበሬም ይሁን ለውርደቴ ቀዳሚውን ስፍራ ይይዛል፡፡ እኔን ሳታውቁኝ በፊት ስለእኔ መልካምነት ሰምተው ከሆነ እኔን ሲያገኙኝ ለሀሳቤ ተገዥ ይሆናሉ ድርጊቶቼንም በመልካም ጎኑ ይረዱታል በተቃራኒው ግን እኔን ከማግኘትው አስቀድሞ ስለራፋቶኤል ምግባረ ብሉሽነት ቢሰሙ ሲያገኙኝ ለሃሰቤ ተገዥ መሆን ይከብደዎታል ራስዎንም ለኔ ከማስገዛት ይቆጠባሉ፡፡
ሰው በስሙ እጅግ የከበረ ቢሆን በእዚሁ በከበረው ስሙ የሚፈልገውን ማከናወን ይችላል ምክንያቱመ አስቀድሞ የከበረው ስሙ ከእሱ በፊት እየተገኘ ሁሉን ያድርግለታል፡፡ ስምን መልአክ ያወጣዋል እንዲሉ እኛ ከመክበራችን በፊት ቀድሞ የሚከብረው ስማችን ነው፡፡ እኛ ሄደን ድል ከማድረጋችን አስቀድሞ ድል የሚያደርገው ስማችን ነው፡፡ በተጨማሪም ተፈጥሯዊ የሆነውን ባህሪያችንን እና ከየትኞቹ መላእክት ጋር አስተሳሰባችን ህበረት እንዳለው መረዳት የምንችለውም በስማችን ነው፡፡ይህ እኛ ስም የምንለው ጥበብ አሁን ፖለቲካ ብለን የምንጠራው ፍልስፍና ነው፡፡
ሁለተኛው በረከት ተብሎ የተሰየመው ምስጢረ ጥበብ ነው፡፡ እኛ የሰው ልጆች በስጋችን ብቻ ሳይሆን በነፍሳችንም በረከትን እናገኛለን፡፡ በስጋችን የምናገኛቸው በረከቶች ቁሳዊ የሆኑት ሃብትን ንብረቶቻችን ሲሆን በነፍሳችን የምናገኘው በረከት ደግሞ በምድራዊ ሰማያት በገነት በሰማያተ ሰማያት ደግሞ በመንግስተ ሰማያት ገብቶ የሚያገኘው የደስታ ሕይወት ሲሆን በዚች ምድር ደግሞ እያለ የሚኖርው ውስጣዊ የሆኑ ሃብቶቹ ናቸው እነዚህም ጤና ትህትና ፍቅር ሰላም ተስፋ እና እርጋታ የመሳሰሉት ናቸው፡፡ ይህን ቀለል ባለ አንደበት ለመረዳት ሰው ከእሱ በላይ በስጋም በነፍስም ለከበረ ፍጥረት ራሱን ያስገዛል፡፡ ሀሳቡን ከመቀበል ባለፈም ይገዙለታል ይህም ያለው ማማሩ ወደሚለው ጥግ ያደርሰናል፡፡ ከአዳም በኃላ የነበሩት ኢትዮጵያውያን ነገስታት ህዝቡ እንደ ችሎታውና እንደስራ መስኩ ቁሳዊውን ሀብትና ንብረት በጥረታቸው እንዲያፈሩ ሲያድርጉ ቅዱሳን አባቶች በበኩላቸው መንፈሳዊውን በረከት በህዝቡ ላይ ያመጡ ነበር፡፡ ህዝቡም እነዚህን ስጋዊና መንፈሳዊ በረከቶቹን አንድ ላይ በማጣመር በኢኮኖሚ ወይም በበረከት የበለጸገች ሃገርን ገንብተዋል፡፡ ታዲያ ቁሳዊ ሃብታችን ዘሌቄታዊ እድገት እንዲኖረው ብሎም ባለን ሃብትም ደስትኛ ለመሆን መንፈሳዊ በረከት ያስፈልገናል ይህ የሚሆነው ደግሞ ቁሳዊ ሃብታችን ከመንፈሳዊ ሃብታችን ጋር ግንኙነት ሲኖረው ነው፡፡ ይህ የበረከት ጥበብ አሁን ኢኮኖሚ ብለን የምንጠራው ነው፡፡