Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አልያ ግን የሰውን ሥራ እንደራስህ፣ የተውሶ ባሕል እንልብስህ፣ የሌሎችን ጉትቻ እንደ ግልህ ብታጊጥባቸው ፤ አቅመ ቢስ፣ ፈሪ ፣ ለራሱ ዋጋ የሌለው፣ ባለውም የማይኮራ ብኩን ቢያደርጉህ እንጂ አይጠቅሙህም። ወዳጄ! የሰው የኾነው ኹሉ የሰው ነው። አንተ ደግሞ የራስህ ነህ።
ሳተናው ራስን መግዛት ቁርጥ ውሳኔንና ከባድ ልምምድን ይሻል። ነገሩ እንዲህ ነው፦ ራስክን ለመግዛት የምትገዛው አንተን ማወቅ ይቀድማል፤ ጀበና ማንነቱን ለማወቅ ሸክላ ሠሪው ጋር ቢሄድ አግባብ እንደኾነ አንተን ደግሞ ራስህን ለማወቅ ፈጣሪህ ጋር መሄድህ ያጻፈልህንም ማንበብ ተገቢ ነው፤ ያነበብከውን አንተን በሕይወት መኖር(ራስህን መኾን) ልምምድ ሲኾን ራስክን መግዛት ስትችል ብቻ ገንዘብ ታደርገዋለህ።
ሚስትህንና ልጆችህን በዓላማ፤ በሥራ ገበታህም ላይ በሥርህ ያሉትን ለአንድ ግብ ስሜታቸውን ገርተህ ከማሳደርህ በፊት አንተ የራስህን ስሜቶች ለተፈጠሩለት/ለተፈጠርክበት ዓላማ ይውሉ ዘንድ ግዛቸው አሰልጥናቸው። የኋለኛውን ካልቻልክ የፊተኛው አይኾንልህም።
ራስህን መግዛት ስሜቶችህንንም መቆጣጠር ስትችል በዙሪያህ የሚከሰቱት ነገሮች ባንተ ላይ ያላቸው ተጽዕኖ እየቀነሰ ይመጣል። ይኽ የሚኾነው ተጽዕኖ ስለማይኖራቸው ሳይኾን አንተ ስለማትፈቅድላቸው እንጂ። ስሜትህን ገዝተህ በዓላማ ስትመላለስ የት፣ መቼ፣ እንዴት መሄድ እንዳለብህ ሰዎች ሳይኾኑ አንተ ራስህ ትወስናለህ።
ወንድሜ በእድሜክ ኹሉ ከሰው ጥገኝነት ተላቀቅ። ከሰው አትረዳዳ፣ አትደጋገፍም አይደለም ነገር ግን መሠረታዊ ፍላጎቶችህን በራስህ በላብህ በወዝህ ጥረት አሟላቸው ለማለት እንጂ። በሰው ላይ ጥገኛ ስትኾን በራስህና በመንገድህ ላይ መወሰን ይከብድሃልና።
ማየልህ በአእምሮ ብቻ ሳይኾን በአካልም እንደኾነ አንድም ደግሞ ለአእምሮህ ብቃትም ስለሚያግዝህ ሰውነትህን በስፖርት አሰልጥነው። አእምሮህ በደረሰበት ርቀትና ምጥቀት መጠን ሰውነትህ ታዞ እንዲሠራ ይኹን። አልያ ግን የተልፈሰፈሰ ሰውነት የዛለ ጡንቻም ይዘህ አቅመቢስ ብትኾን እንጂ ኃይለኝነት ሲያልፍም አይነካካህ።
ብዙዎቻችን ስለጾም ጥቅም ብንጠየቅ መንፈሳዊ ዋጋውን ከመጥቀስ ውጪ ለስጋችን ስላለው ፋይዳ፣ ለአእምሮኣችን ምጥቀት ስለሚሰጠው ጥቅም ምን ያክል እናውቃለን? አንተ ሳተና! በየትኛውም ኃይማኖት ውስጥ ኹን እንደ ጾም በሰውነትህ ላይ ልዕልና በስሜቶችህም ስልጡን የሚያደርግህ መሣሪያ የለም።
ቀላል ምሳሌ፦ “መኪና ሙሉ ሰርቪስ ይደረጋል” ሲባል ሰምተሃል? አዎን ሞተር አውርደው የሚሰጡትን አገልግሎት ነው የምልህ። በዚህ ጊዜ የመኪናው የውስጥ ክፍሎች የተለመደውን አገልግሎት አቁመው የሚታደሱበት ወቅት ነው። መኪናው ይኽንን የእድሳት ሥራው አልቆለት ከጋራዥ ሲወጣ ወደ መጀመሪያው(የፋብሪካ) አቋሙ ይመጣል(ከተሳሳትኩ ልታረም)።
አንተ በምትጾምበት ጊዜም ሰውነትህ ከውስጡ መርዛማ ንጥረ ነገሮችንንም ኾነ ትርፍ የምግብ ክምችቶችን ያስወግዳል። በዚህም ወደ ተፈጥሮኣዊውና ውጤታማ የሚያደርግህ አካላዊ ብቃት ይመልስሃል። ….ይቆየን
ስልክ ወይም ቴሌፎን (የግሪክ ቃል ከሆኑት τῆλε - ቴሌ፣ [ሩቅ ማለት ሲሆን] እና φωνή - ፎኔ፣ [ድምፅ ማለት ሲሆን] የመጣ ቃል ነው።) የመግባቢያ መሳሪያ ሲሆን ድምፅን (በዋናነት የሰዎችን) የመቀበል እና የማስተላለፍ ተግባር ያከናውናል። ይህ መሳሪያ በረዥም ርቀት ያሉ ሁለት ሰዎችን በድምፅ እንዲገናኙ ያስችላል።
ድምፅ ሞገድ ስለሆነ አንዴ ከፍ አንዴ ዝቅ የሚል አቅም አለው። በተረፈ፣ የተለያዩ ድምጾች የተለያየ የሞገድ ይዘት ይኖራቸዋል፣ ስለሆነም የተለያዩ ቃላት እነሱን ሊለይ በሚችል መልኩ የራሳቸው የሆነ ሞገድ አላቸው። ስልክ የሚሰራው ይህን የድምጽ ጠባይ በመጠቀም ነው።
ከጎን እንደሚታየው፣ ሰውየው ቃላትን ሲናገር ከጥላሸት (ካርቦን) ዱቄቱ ፊት ለፊት ያለው ሽፋን ይርገበገባል፣ አንድ አንድ ቃላት ሽፋኑ በሃይል እንዲርገበገብ ሲያደርጉ ሌሎች በቀስታ ይሆናል። ይህ መርገብገብ በተራው የጥላሸቱ ዱቄት አንዴ በሃይል እንዲታመቅ ሌላ ጊዜ በላላ ሁኔታ እንዲሆን ያረጋል፣ የጥላሸቱ መታመቅና ፈታ ማላእት በተራው ከባትሪው መንጭቶ በውስጡ የሚያልፈው የኤሌክትሪክ ጅረት አንዴ ደመቅ አንዴ ቀዝቀዝ እንዲል ያደርጋል። የኤሌክትሪኩ ጅረት ሌላኛው ሰውየ ማዳመጫ ሲደርስ ማዳመጫው (ስፒከሩ) ከመጅመሪያው ሰውየ ንግግር አንጻር አንዴ ደመቅ አንዴ ደከም ብሎ እንዲርገበገብ ያደርጋል። በሌላ አነጋገር የመጀመሪያው ሰውየ የተናገረው ንግግር በዚህ መልኩ በሽቦው ውስጥ ይሻገራል። አሌክሳንደር ግርሃም ቤል የፈለሰፈው ስልክ ይህን አይነት ይዞታ ነበረው።
ድርጅት ከሆኑ እና ከአንድ በላይ የሆነ አቅረቢ አብርዎት ሚሰራ ከሆነ እባክዎ እንደ ድርጅት ምዝገባ ፈፅመው በድርጅትዎ ስር ያሉትን አቅራቢዎች በዳሽ ቦርድ ውስጥ እንዲካተቱ ያድርጉ፡፡
የመጀመሪያ ስም * የመጨረሻ ስም * የድርጅት ስም* የተ.እ.ታ ቁጥር ሀገር * ይምረጡ Ethiopia ሀገር ይምረጡ አድራሻ* ዚፕ ኮድ* ስልክ ቁጥር* የገንዘብ ምንዛሬ ይምረጡ * ETB
በማይካድራ ሳምሪ በተሰኙ የተደራጁ ወጣቶች የተፈጸመው የጅምላ ጭፍጨፋ ቦኮሀራም ናይጄሪያ ላይ በተመሳሳይ ወር ከፈፀመው ወንጀል የበለጠ እንደሆነ ኢንተርፖል አስታወቀ።
ዓለም አቀፉ የፖሊስ ትብብር ተቋም ኢንተርፖል በፈረንጆቹ የዘመን አቆጣጠር በወርሃ ህዳር 2020 ዓ.ም በመላው ዓለም የተፈፀሙ 10 አስከፊ የሽብር ጥቃት አስመልክቶ ሪፖርቱን አውጥቷል።
እንደዚህ ሪፖርት ከሆነ በህወሃት ቡድን አደራጅነት ማይካድራ ላይ የተፈፀመው የጅምላ ግድያ ቦኮሃራምና ሌሎች የሽብር ቡድኖች በተለዩ ሀገራት ከፈፀሟቸው አሰቃቂ ጭፍጨፋዎች በመብለጥ በርካታ ንፁሃን ሰዎች ህይወታቸውን ያጡበት ኢሰብዓዊ ድርጊት ነው፡፡
የህወሃት ቡድን አስታጥቆ እንዳሰማራቸው በተገለጸው ሳምሪ የተሰኙ የወጣቶች የጥቃት ቡድን በማይካድራ በፈፀሙት ማንነትን መሰረት ያደረገ የጅምላ ጭፍጨፋ 600 ንፁሃን ዜጎች መገደላቸውን በኢንተርፖል የሽብር ወንጀል መከላከል ዳይሬክቶሬት ያወጣው መረጃ ያሳያል።
ከሶስት ወራት በፊት በህዳር ወር ላይ ብቻ በተፈፀሙ የሽብር ወንጀሎች አፍሪካ ቀዳሚ ስፍራ ላይ መቀመጧን የጠቀሰው የኢንተርፖል መረጃ ንፁሃን ላይ ባነጣጠሩ የጅምላ ግድያ ወንጀሎች በርካታ ህይወት መቀጠፉን አስገንዝቧል።
የሽብር ቡድኖቹ ከሰብዓዊ ፍጡር በማይጠበቅ መልኩ ጭካኔ የተሞላባቸውን የጅምላ ጭፍጨፋዎች መፈፃማቸው የተገለፀ ሲሆን ከአፍሪካ በመቀጠል ደቡባዊ የእስያ አካባቢና ምስራቃዊ የሜዲትራኒያን ቀጠና የዚህ ሽብር ወንጀል ሰለባ መሆናቸው ተጠቁሟል።
ባለፈው የፈረንጆች ዓመት ወርሃ ህዳር ላይ ብቻ በተፈፀሙና በርካቶች በአሰቃቂ ሁኔታ ህይወታቸውን ባጡባቸው የሽብር ወንጀል ድርጊቶች ላይ ትኩረቱን ያደረገው የኢንተርፖል መረጃ በኢትዮጵያ ማይካድራ ላይ የተፈፀመው የጅምላ ጭፍጨፋና ናይጄሪያ ውስጥ ሜይጉዱሩ ተብሎ በሚጠራው ስፍራ ቦኮሃራም ያካሄደው ግድያ በሰብዓዊነት ላይ ከተፈፀሙ ከባድ የሽብር ወንጀሎች ቀዳሚ ተርታ ላይ መሰለፋቸውን ያሳያል።
ከሶስት ወራት በፊት የንፁሃንን ህይወት የቀጠፉ የሽብር ወንጀሎች ከተፈፀሙባቸው ሀገራት መካከል ኢትዮጵያን፣ ናይጄሪያን፣ ሞዛምቢክን፣ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎን፣ ሶማሊያን፣ ቡርኪናፋሶንና ቻድን የያዘችውን አፍሪካን በቀዳሚነት ጠቅሷል።
የሽብር ቡድኖ ቹ በእነዚህ ሀገራት በፈፀሟቸው አሰቃቂ የጅምላ ግድያዎች እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በህዳር ወር 2020 ዓ.ም ብቻ አንድ ሺ የሚጠጉ ንፁሃን ዜጎች መገደላቸውን ኢንተርፖል ያወጣው መረጃ ይጠቁማል።
ኢንተርፖል ያሰባሰበው የመረጃው ግኝት እንደሚያሳየው መንግስታዊ ባልሆኑ ታጣቂ ቡድኖች ከተፈፀሙ ጥቃቶች አራቱና በከፍተኛ ሁኔታ የንፁሃንን ህይወት የቀጠፉ የሽብርተኝነት ወንጀሎች በአፍሪካ፣ በደቡብ እስያ (በዋናነት በአፍጋኒስታን) በባህረ ሰላጤ አካባቢ ሀገራት በዋነኝነት በየመንና በምስራቅ ሚዲትራኒያን (በሶሪያ) የተፈፀሙ መሆናቸውንም አመላክቷል።
በኢትዮጵያ ሳምሪ የተሰኙ የህወሃት ቡድን ያደራጃቸው ሃይሎች ማይካድራ ላይ የፈፀሙትና በናይጄሪያ ቦኮሀራም የተፈፀሙት ኢ-ሰብአዊ ጭፍጨፋዎች ከሁሉም የከፋ እልቂት የተመዘገበባቸው የሽብር ወንጀሎች መሆናቸውን የኢትዮጵያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኢንተርፖል የላከለትን መረጃ ዋቢ አድርጎ አድርሶናል፡፡ (ኢትዮ ኤፍ ኤም የኢትዮጵያዊያን)
በተደጋጋሚ እንዲህ ብዬ ነበር። ወያኔ ማለት እባብ ነው። ሰውነቱ ተቆራርጦ ለየብቻ የሚንቀሳቀስ የአካል ክፍል ያለው እባብ ነው። አሁን በየሥፍራው የትግራይ ህዝብና ወያኔ አንድ አይደለም የሚሉ ሾተላዮች ቃላቸውን በየጊዜው እየሰለቀጡት ነው። ለእኔ ሁሉም ባይሆን ይበልጡ የትግራይ ህዝብ አውቆም ሆነ ሳያውቅ ወያኔን ይደግፋል። አሁን በመቀሌ የሚደረጉት የሥራ ማቆም አድማ፤ የወረቀት መበተን፤ የሴቶች መደፈር፤ ዝርፊያ ሁሉ የወያኔ የ 45 ዓመት የፓለቲካ ሴራው ሽራፊ አካል ነው። ወያኔ ለሰው ልጆች የማይገደው በሰው ደም ነጋዴ እንደሆነ በሰሜን ጦር ላይ የፈጸመው ደባ ሳያሻማ ጭካኔአቸውን ያሳያል። በማይካድራ የተሰራው እልቂት በሌሎች ክልሎችም የሆነና አሁንም በመፈጸም ያለ የክልልና የዘር ፍጅት ነው። ተራበ ተፈናቀለ ወዘተ የሚባለውም የትግራይ ህዝብ ብቻ አይደለም ይህ መከራ የሚዘንብበት ከትግራይ መፈናቀል በፊት ሜዳ ላይ የወደቁ እልፎች አሉ። ለእነርሱ ብዙም ኡኡታ አይሰማም። በሬ ወለደ በተባለ የፓለቲካ ትርክት እኔን እዩኝ ሌላውን ተውት እየተባለ ለዛሬ ደርሰናል። ታዲያ ኢንተርፓል ስለ ማይካድራው ጉዳይ እንዲህ ብሎ ከሆነ እልፍ ሰው በሌሎች ከተሞች አንገቱ ሲታረድና ቤቱ ሲቃጠል ለምን ዝም አለ? ግን ይህችን እወቁ ነጩና አረቡ አለም ከመካከል ቆሞ እሳት እያቀበለ እኛ እርስ በእርሳችን እንድንተላለቅ ለዘመናት ተንኮል ሽርቧል፤ አድርገውታል፤ እያደረጉትም ነው። ፓለቲካው የማጣጣት ፓለቲካ ነው። አንድ ሲታሰር ሌላው ይፈታል። አንድ ሲሞት ሌላው ቋሚ ነኝ ይላል። ያዙሪት ፓለቲካ። አበዳሪዎቹ እነርሱ፤ አስታጣቂዎቹ እነርሱ፤ ዞር ብለን ራሳችንን መመልከት እስካልቻልን ድረስ የውጭ ሃይሎች መጠቀሚያ፤ ለጊዜአዊ ጥቅም ወገንን የምናሳድድ፤ በእህትና በወንድማችን አስከሬን ላይ የምንጨፍር የድር አራዊቶች ነን። ሞት ለማንም አይቀርም። ግን በዘር ተሰልፎ ሌላውን ገድሎ እኔ እሰነብታለሁ ማለት የዝንብ እድሜን መሸመት ነው። መስሎህ ነው እንጂ አትኖርም። አሁን ማን ይሙት የወያኔ 45 ዓመት የፓለቲካ እድሜ እረጅም ነው። ጭራሽ። ያን ያህል እድሜ ያላቸው በራሪ ወፎች አሉ። የተንኮልና የመጠላለፍ ፓለቲካ ስለሆነ ሁልጊዜም የሚሰላው በጥቅማ ጥቅም ዙሪያ ላይ በመሆኑ ነጻ እናወጣሃለን የተባለውም ህዝብ፤ ለሃገር ግንባታ ቆመናል ብሎ የተለፈፈለትም ወገን ሁሉም ከዘመናት በህዋላ በአለበት ሲረግጥ ማየት እንዴት ይዘገንናል። በአውሮፓ፤ በሰሜን አሜሪካ በሌሎችም የዓለም ክፍል በየምክንያቱ ከሃገር ወጥተው የተሸጎጡ የስማ በለው የፓለቲካ አዳማቂዎች እባካችሁ ከሆነላችሁ እቃቹሁን ጠቅላቹሁ ለምታምኑበት እዚያው ቦታው ላይ ሂዳችሁ ተፋለሙ። በፈጠራ ወሬ ህዝባችን አታጫርሱ። አሁን ማን ይሙት ለትግራይ ህዝብ ከኢትዮጵያ ህዝብ የበለጠ የሚያስብለት ይኖራል? ፍጽም። ግን ያው 45 ዓመት ሙሉ በወያኔ የተዘራው የፈጠራ ፓለቲካ እውነቱን በውሸት የለወጠ፤ የቆመን አፍርሶ የራሱን ሃውልት ያቆመ፤ የሌለ ታሪክ ጽፎና ከፍሎ ያጻፈ በመሆኑ ከዚህ የፓለቲካ ትብታብ ለመውጣት ጊዜ ይፈጃል። ከላይ እንዳልኩት ለትግራይ ህዝብም ሆነ ለወያኔ አፍቃሪዎች ለአመጽ ወረቀት ከመበተን፤ ጠበንጃ ይዞ በየበረሃው ከመንከራተት በጠራ ዲሞክራሲ የትግራይ ህዝብ ራሱ በመረጠው ወገን እንዲተዳደርና የዲሞክራሲ አሰራር እንዲጎለብት መስራቱ መልካም ነው። በወያኔ ላይ የቀለድበት ሱዳንና ግብጽ ናቸው። በአንድ ቀን ጦርነቱን ለመክፈት አብረው ተማምለው (የስዪም መስፍን የመጨረሻ ቃለ መጠየቅ መረጃ ይሰጣል) ወያኔ ቸኩሎ መግደል ሥራው በመሆኑ በብዙ ሺ የሰራዊቱ አባላትን በመጨፍጨፉ ከሞት የተረፈው አብሮ አይቀጡ ቅጣት ሰጥቷቸዋል። ግን አልሞቱም። የት አለ ዶ/ር ደብረጽዪን፤ የታለ ጌታቸው ረዳ? የት ጌታቸው አሰፋ? ጄኔራሎቹ ሁሉ የት አሉ። አሁን ስልክም መብራትም በትግራይ ውስጥ አገልግሎት ስለጀመረ፤ መቀሌ ላይ ቁጭ ብሎ በዚህ መንገድ እንዲህ ያህል ወታደር እየተንቀሳቀስ ነው በማለት ለበረሃ ጓዶቻቸው ወሬ ነጋሪ ሆነው ስንት ወታደሮች ነው በቅርብ የሞቱት? ስለሆነም የትግራይ ጉዳይ ገና ያለየለት ብዙ ስር ግብ የቀረው እንደሆነ ያሳያል? ለመሆኑ ማን ነው ለወታደሩ ምግብ የሚያቀርበው? ከየትስ ነው የሚገዛው ወያኔ ሰውን በመመረዝ የተካነ ነው። ይታሰብብት። ብዙ ጉድ አለ ያልተባለ። በቃኝ!
በአገሪቱ ባህልና ቱሪዝም ኢንቨስትመንት መስኮች ተሰማርተው የሚገኙ የዳያስፖራ አባላት በውጭ አገር ቆይታቸው ጥረውግረው ያካበቱትን ሀብት፣ ዕውቀትና ልምድ ይዘው ወደ ሀገር ቤት በመምጣት በልማቱ ተሳትፎ በማድረግ እያበረከቱት ያለውን ጥረት ለማጠናከር የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር የዲያስፖራ ማስተባበሪያ ጽ/ቤት በዋና ዋና ሀገራዊ ጉዳዮችና የዘርፉ ምጣኔ ሀብታዊ አስተዋጽኦ ዙሪያ ግንቦት17/2009 ዓ.ም. ባዘጋጀው ሁለተኛው ዓመታዊ የምክክር መድረክ በባህልና ቱሪዝም ዘርፍ ከተሠማሩ የዳያስፖራ ባለሀብቶች እና የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት በጌትፋም ሆቴል ውይይት አካሄደ፡፡
የምክክር ጉባኤውን በይፋ በመከፈት የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት ክብርት ወ/ሮ መዓዛ ገ/መድህን የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር የቱሪዝም ልማት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ሲሆኑ፣ ባስተላለፉት መልዕክት " አገራችን ለተያያዘችው ፈጣን የኢኮኖሚ ልማት ግስጋሴ ተሳታፊ ከሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች መካከል በውጭ አገርቆይታቸው ወቅት ያፈሩትን ሀብት፣ ዕውቀትና ልምድ ይዘው ወደ ሀገር ቤት በመምጣት ራሳቸውንና አገራቸውን እንዲጠቅሙ ለማስቻል የወጣው በኢ.ፌ.ዲ.ሪ የዳያስፖራ ፖሊሲ ተግባራዊ ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ እስካሁን በዘርፉ ተሰማርተው የሚገኙ ከ450 በላይ የሚሆኑ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን የዳያስፖራ አባላት እያበረክቱት ያለው ድርሻ ከፍተኛ ነው ብለዋል፡፡
አክለውም ክብርት ሚኒስትሩዋ በአሁኑ ወቅት ባህልና ቱሪዝም ኢንቨስትመንት መስኮች ተሰማርተው የሚገኙ የዳያስፖራ አባላት በአገሪቱ የተፈጠረውን የኢንቨስትመንት ምቹ ሁኔታ አሁንም ኑሮዋቸውን በውጭ አገር ላደረጉ ጓደኞቻቸውን፣ ዘመዶቻቸውንና ሌሎች የንግድ ሸሪኮች በማስረዳትወደ ሀገር ቤት በመምጣት አንቨስት እንዲያደርጉና ራሳቸውንም አገራቸውንም እንዲጠቅሙ እንዲስቡ፣ እንዲቀሰቅሱ በተጨማሪ ጥሪ አስተላልፈዋል፡፡
በዕለቱ ሶስት የመወያያ ርዕሰ ጉዳዮች የቀረቡ ሲሆን፤ እነዚህም 1ኛ/ ዳያስፖራው ለአገራችን እያበረከተ ስላለው አስተዋጽኦ እና የሚስተዋሉ ተግዳሮቶች (በአቶ ሚካኤል ጦቢያስ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዳስፖራ ተሳትፎ ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር)፣ 2ኛ/ የዳያስፖራ ማህበር በኢትዮጵያ (በአቶ አብራሃም ስዩም የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ማህበር ፕሬዝዳንት)፤3ኛ/ በባህልና ቱሪዝም ኢንቨስትመንት መስክ የዳያስፖራው ተሳትፎ ሁኔታ የዳሰሳ ጥናት (በአቶ ሙሉነህ ማቴዎስ)፣4ኛ/ በአገራችን የቱሪስት መስህቦች( በአቶ ሲሳይ ጌታቸው ከኢትዮጵያ ቱሪዝም ድርጅት የቱሪዝም ማርኬቲንግ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር) ተሳታፊዎች ግንዛቤ እንዲኖራቸው በቅደም ተከል ገለፃዎች ተደርጓል፡፡
ከገለፃዎቹ በኋላ በዘርፉ ኢንቨስትመንት እንቅስቃሴያቸው ማነቆ የሆኑ ጉዳዮች ላይ ካንዳንድ ተሳታፊዎች ተሰብሳቢዎች ጥያቄና አስተያቶች በምረት የቀረቡ ሲሆን፣ ከሕግ ትርጓሜ ጋር በተያያዘ አገልግሎት ፈልገን አንዳንድ ተቋማትን በምንጠይቅበት ጊዜ እንቅፋት እየተፈጠረብን ይገኛል ብለዋል፡፡
በተለይም በቱር ኦፕሬሽን አንቨስትመንት መስኮች የተቀመጡ የማበረታቻ ስርዓቶች አተገባበር ሰዋዊ እየሆነ በሥራችን ላይ እምነት እንድናጣ እያደረገን ነው፡፡ እነዚህም ከመልካም አስተዳደርና የኪራይ ስብሳቢነት አመለካከት ጋር እንደሚያያዝ በቀረበው ጥናትም የተመላከተ በመሆኑ አፋጣኝ መፍትሄ ሊሰጠው እንደሚገባ በመድረኩ አጽንኦት ተሰጥቶት ውይይቶች ተደርገዋል፡፡
በምክክሩ ከ215 በላይ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች የተሳተፉ ሲሆኑ፤ እነዚህም ከኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የባህል፣ ቱሪዝምና የመገናኛ ብዙሃን ቋሚ ኮሚቴ፣ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዳስፖራ ተሳትፎ ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት፣ ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን፣ ከኢንቨስትምንት ኮሚሽን፣ የዳያስፖራ አባላት፣ ከተለያዩ የፌዴራል የመንግስት ተቋማት የተጋበዙ የስራ ኃላፊዎች፣ የብሔራዊ ክልሎች የባህልና ቱሪዝም ቢሮ እና ሁለቱ የከተማ አስተዳደሮች ተወካዮች፣ የተለያዩ የሕትመትና የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያዎች ከሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ የተወከሉ ባለሙያዎች፣ የተጠሪ ተቋማት ሃላፊዎችና ተወካዮች ተገኝተዋል፡፡
በመጨረሻም ክብርት ወ/ሮ መዓዛ ገ/መድህን የዕለቱን ወይይት ሲያጠቃልሉ ያደረግነው ውይይት በጣም ጠቃሚ ሀሳቦችን ያገኘንበት ነው፡፡ የተነሱት ሀሳቦች ለቀጣይ ሥራዎቻችንም ጥሩ ግብዓት እንደሚሆኑ ላረጋግጥላችሁ እፈልጋለሁ፡፡
የሀገርን ባህል ከመጠበቅ፣ ከማልማትና ለትውልድ እንዲሸጋገሩ የማድረግ፣ የሀገራችንን ባህል ኢንዱስትሪ ምርቶች እንዳያድጉ ገበያ እንዳይኖራቸው ገበያ ላይ ጫና እየፈጠሩ ያሉ ከውጭ ገቢ ምርቶች ላይ የታክስና ቀረጥ ጫና በመፍጠር እንዲቀንሱ ማድረግ የኛ ባህላዊ ምርቶች እንዲሸጡ፣ ገበያ እንዲጨምር መደረግ አለበት ለሚለው ተገቢ ነው፡፡ ይህን ለማየት በቅድሚያ ጥናት ማድረግ አለብን ካሉ በኋላ ከሕግ ትርጓሜ ጋር የተያያዙ ብዥታዎችን ለመፍታት በቀጣይ የሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ፣ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዳስፖራ ተሳትፎ ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት፣ ከዳያስፖራ ማህበሩና ከሚመለከታቸው የሕግ ተርጓሚ አካላት ጋር በጋራ በመሆን ተቀናጅተን የምንሠራበት ሁኔታ እንፈጥራለን ሲሉ የጋራ አቅጣጫ በማስያዝ መድረኩ በይፋ ተዘግቷል፡፡
መስቃን ሚድያ ኔትዎርክ የህዳር 07 2011 በመስቃንና ማረቆ መካከል በተከሰተው ግጭ ዙሪያ የሚያጠነጥን ወቅታዊ ዘገባ እና የማህበረሰቦች አስተያየት ለማድመጥ ቪድዮውን ያጫውቱ ወይም የሚከተለውን ሊንክ ይጫኑ https://goo.gl/K13P9n
የእግርኳስ ሕይወቱን በመቐለ ጀምሮ ወደ ጣልያን በማምራት በሃገሪቱ የታዳጊ ቡድኖች ቆይታ አድርጎ በድጋሚ ወደ መቐለ ተመልሶ በትራንስ ኢትዮጵያ የክለብ እግርኳስ የጀመረው “ጣልያኑ” ለሰባት ዓመታት በትራንስ ቆይታ ካደረገ በኋላ በ2000 ዓ.ም ወደ ኢትዮጵያ መድን አቅንቷል። በመድን ለአንድ የውድድር ዓመት ከተጫወተ በኃላም ወደ ፈረሰኞቹ አቅንቶ ለሁለት ዓመታት ቆይታ በማድረግ ወደ መከላከያ አቅንቶ ከክለቡ ጋር እስከ 2009 መጨረሻ ድረስ ተጫውቷል። 2010 ወደ አዲስ አዲጊው መቐለ 70 እንደርታ ካመራ በኃላም በአምበልነት እስከ ባለፈው ዓመት ከክለቡ ጋር ቆይታ አድርጎ የፕሪምየር ሊጉን ዋንጫ አንስቷል።
መለስ ዜናው እንኳን በቤልጀም ብራሰልስ ቢሞትም "በህክምና ላይ ነው በቅርቡ ወደ ስራ ይገባል" እያሉ የኢትዮጵያን ህዝብ ሲዋሹት ከቆዮ ከአንድ ወር በኋላ ነው መምቶን በበረከት ስምኦን በኩል የነገሩን!!
ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በአራዳ ክፍለ ከተማ በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ውስጥ ለሚገኙ 139 አባዎራዎች እና አካል ጉዳተኞች የቀበሌ መኖሪያ ቤት አስረከቡ፡፡
ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ አራዳ ክፍለ ከተማ በሕገ ወጥ መንገድ ተይዘው የነበሩ 139 የቀበሌ ቤቶች በማስለቀቅ ለአቅመ ደካሞች፣ ረዳት ለሌላቸው እና ለአካል ጉዳተኞች በዛሬው ዕለት አስረክበዋል፡፡
የቀበሌ ቤቶቹን በማስተላለፍ መርሐግብር ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንደገለጹት በከተማ ህገወጥነትን በመከላከል እና የፍትሃዊ ተጠቃሚነትን ስርዓትን ለማስፈን የከተማ አስተዳደሩ በልዩ ትኩረት ይሰራል ብለዋል፡፡በዛሬው ዕለትም በአራዳ ክፍለ ከተማ በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ውስጥ ለሚገኙ 139 አባዎራዎች እና አካል ጉዳተኞች የተላለፉት የቀበሌ መኖሪያ ቤት ፍትሃዊ ተጠቃሚነት አንዱ ማሳያ መሆናቸውን ወ/ሮ አዳነች ተናግረዋል፡፡
በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የመንግስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማት አስተባባሪ አቶ ጃንጥራር አባይ እና ሌሎች የከተማ አስተዳደሩ ከፍተኛ አመራሮች ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ከተውጣጡ የዓለም አቀፍ የቢዝነስ ትብብር አባላት ጋር በተለያዩ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ዙሪያ ተወያይተዋል፡፡
በተለይ አዲስ አበባ የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ እና የተለያዩ ሀገራት ዲፕሎማቲክ መናህሪያነቷ ባለፈ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እያስመዘገበችው ባለው እድገት የበርካታ ቱሪስቶችን በመሳብ ላይ ያለች ከተማ መሆኗን የጠቀሱት አባላቱ በመንግስት እና በግል ዘርፍ ትብብር ላይ አብሮ ለመስራት ፍላጎት እንዳላቸው ገልጸዋል፡፡የከተማዋን እድገት በሚያፋጥኑ የቴክኖሎጂ ፣የአገልግሎት ፣የንግድ እና ኢንቨስትመንት ዘርፎች ከከተማ አስተዳደሩ ጋር ለመስራት ያላቸውን የቢዝነስ አማራጮች ለከፍተኛ አመራሮቹ ያብራሩት አባላቱ በአውሮፓ እና አፍሪካ ሀገራት ከ5 ቢሊዮን ዶላር በላይ በተለያዩ የኢንቨስትመንት ዘርፎች መሰማራታቸውን አባላቱ ተናግረዋል፡፡
የምርት ትርጉም መግቢያ JN17-12 / 40 (የድሮው ዓይነት JN15-12 / 40 ነው) ተከታታይ የቤት ውስጥ ከፍተኛ የቮልቴጅ የምድር መቀየሪያ በእኛ አዲስ ዲዛይን እና የተሻሻለ ምርት በ ‹ESI› ዓይነት መሠረት ፣ መዋቅሩ ተሰብስቧል ፣ ከኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት ጋር ተስማሚ ነው ፡፡ 3-10KV ፣ ሶስት-ደረጃ ፣ ኤሲ 501601Hz ፣ ከተለያዩ ዓይነቶች የኤች.ቪ. መለወጫ እና የምድር ጥበቃ ጋር ድጋፍ ፡፡ ከ GB1985-2004 እና ከ IEC129 መስፈርት ጋር ተጣጥሟል። የሥራ ሁኔታ 1. የአከባቢ ሙቀት ： -10 ° ሴ 一 + 40 ° ሴ 2. አላይድ ： 1000m ኢስነዘር ሂጊ ： ...
የምርት ትርጉም መግቢያ JN22-40.5 / 31.5 ተከታታይ የቤት ውስጥ የኤች.ቪ. earthing ማብሪያ በ ‹XI’AN HV› ኤሌክትሪክ ምርምር ድርጅት የተሻሻለ እና የተሻሻለ በዲዛይን እና በተረጋጋ አፈፃፀም ፣ በቀላል መዋቅሮች ፣ ለኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት ተስማሚ የሆነ ቀላል የመጫኛ ማብቂያ ማስተካከያ በ 40.5KV ፣ ሶስት -phase, AC 50Hz. ከ KYND-40.5 እና ከሌሎች የተለያዩ የኤች.ቪ. መለወጫ መሳሪያዎች እና እንደ ምድራዊ ተስፋ ድጋፍ ፡፡ II ከጊቢ 1985-2004 እና ከ IEC129 መስፈርት ጋር ተጣጥሟል ፡፡ የሥራ ሁኔታ 1. ከፍታ ...
የምርት ትርጉም መግቢያ JN22B-40.5 / 31.5 ተከታታይ የቤት ውስጥ የኤች.ቪ. የመሬት መቀየሪያ በኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት 40.5KV ፣ AC 50H 乙 KYND-40.5 እና ሌሎች የተለያዩ አይነቶች ኤች.ቪ. . ከ GB1985-2004 እና ከ IEC129 መስፈርት ጋር ተጣጥሟል። የሥራ ሁኔታ 1. ከፍታ ： ወ 1000 ሜትር 2. የአካባቢያዊ ተፈጥሮአዊነት ^ lO ^ C ~ + 407 ° ሴ 3. የመሬት መንቀጥቀጥ ጥንካሬ ： w 8degree 4. በቦረሳው ሳይኖር በቦታው ተፈጻሚ ይሆናል ...
የምርት ትርጉም JN17-12 / 50 (የድሮው ዓይነት JN15-12 / 50 ነው) ተከታታይ የቤት ውስጥ ከፍተኛ የቮልቴጅ የምድር ማብሪያ / ማጥፊያ በእኛ አዲስ ዲዛይን እና የተሻሻለ ምርት በ ‹ESI› ዓይነት መሠረት ፣ መዋቅሩ ተሰብስቧል ፣ ከ 3 ጋር በኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት ተስማሚ -10 ኪቮ ፣ ሶስት-ደረጃ ፣ ኤሲ 501601Hz ፣ ከተለያዩ ዓይነቶች የኤች.ቪ. መለወጫ እና የምድር ጥበቃ ጋር ድጋፍ ፡፡ ከ GB1985-2004 እና ከ IEC129 መስፈርት ጋር ተጣጥሟል። የሥራ ሁኔታ 1. የአከባቢው የሙቀት መጠን ： -10 ° ሴ 一 + 40 ° ሴ 2. አላይድ ： 1000m ኢስነሶር ሂጊ ： 140 ሚሜ) 3. ሬል ...
የምርት ትርጉም መግቢያ JN15-12 / 31.5 ተከታታይ የቤት ውስጥ ምድራዊ መቀየሪያ በ 3-I2KV ፣ በሶስት-ደረጃ ፣ በኤሲ 50I60IH 乙 ድጋፍ ከተለያዩ አይነቶች ኤች.ቪ. መለዋወጫዎች ጋር በኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት ተስማሚ በሆነው በ ESI ዓይነት ላይ እንደተሻሻለው አዲስ ዲግ ነው ፡፡ እንደ ምድራዊ ጥበቃ ፡፡ ከ GB1985-2004 እና ከ IEC129 መስፈርት ጋር ተጣጥሟል። የሥራ ሁኔታ 1. የአከባቢው የሙቀት መጠን ： -10 ° ሴ - + 40 ° ሴ 2. ከፍታ m 1000m (ዳሳሽ ቁመት ： 140 ሚሜ) 3. አንጻራዊ እርጥበት ： የቀን አማካይ አንፃራዊ እርጥበት w 95% ወር አማካይ ...
ዋዜማ ራዲዮ – የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ በአዲሱ ገዥ ዶክተር ይናገር ደሴ መመራት ከጀመረ በሁዋላ የፋይናንሱ ዘርፍ ላይ በርካታ ማሻሻያዎችን እያደረገ ነው።ዋዜማ ራዲዮ ከሳምንታት በፊት እንደዘገበችው ብሄራዊ ባንኩ ለተበዳሪዎች የብድር መክፈያ ጊዜን ከማራዘም አንጻር አዲስ መመሪያን አውጥቶ ለሀገሪቱ ንግድ ባንኮች በሙሉ አሰራጭቷል።አሁን ደግሞ የተለያዩ ምርቶችን ለውጭ ሀገር ገበያ የሚልኩ ኤክስፖርተሮች ሀገር ውስጥ ያስገቡትን የውጭ ምንዛሬን የሚጠቀሙበትን መመሪያ ሊያሻሽል ስለመሆኑ ከባንክ ምንጮቻችን ሰምተናል።
አሁን ድረስ ጥቅም ላይ ያለው ምርት ላኪዎች ሀገር ውስጥ ያስገቡትን የውጭ ምንዛሬ የሚጠቀሙበት መመሪያ ወይንም :National Bank Export retention policy : ላኪዎችን እጅግ የሚያስጨንቅና የማያበረታታ መሆኑ ብሄራዊ ባንክ ከባለሀብቶች ጋር በሚያደርገው ስብሰባ ተደጋግሞ ሲነሳ ይሰማል።
አንድ ኤክስፖርተር ወይንም ላኪ ምርቱን ለውጭ ገበያ አቅርቦ በሚጠቀመው የሀገር ባንክ የውጭ ምንዛሬው ሲመጣለት : ከመጣለት የውጭ ምንዛሬ 70 በመቶውን ሌላ እቃን ለማምጣት በአንድ ወር ውስጥ የግድ ሊጠቀመው ይገባል።የሚያስመጣው እቃም ከሚልከው ምርት ጋር ተያያዥነት ያለው እንዲሆን ያዛል። ላኪው ያስመጣውን የውጭ ምንዛሬ ሰባ በመቶውን በዚህ መልኩ በአንድ ወር ውስጥ ምርቱን ልኮ ያስመጣው የውጭ ምንዛሬ ካልተጠቀመበት በኢትዮጵያ ብር ተቀይሮ ነው የሚሰጠው። ቀሪው ሰላሳ በመቶ የውጭ ምንዛሬ ነው ለረዥም ጊዜ ማስቀመጥ የሚችለው። ይህ የላኪዎች የውጭ ምንዛሬ አጠቃቀም አሰራር በብዙ መለኪያ ለባለሀብቶች አክሳሪ መሆኑ ይነገራል።
ሲጀመር ኢትዮጵያ ውስጥ ባለው የሎጂስቲክስ አገልግሎት አንድ ላኪ ለሀገር ገቢ ያደረገውን ምንዛሬ 70 በመቶ በአንድ ወር ውስጥ ተጠቅሞ ሊጨርሰው አይችልም።ይህም ምንዛሬው ባንኮች ጋር ቀርቶ ላኪዎች ያስመጡትን የውጭ ምንዛሬ ከፍተኛውን ድርሻ ሳይጠቀሙበት ከእጃቸው ላይ እንዲወጣ የሚያደርግ በመሆኑ ብዙዎችን ደስተኛ አላደረገም።
ከዚህ በላይ የከፋው ነገር ደግሞ ላኪዎች ለሀገር ያስገቡትን የውጭ ምንዛሬ መጠቀም ያለባቸው ከሚልኩት ምርት ጋር ተዛማጅነት ላለው ግብአት እንዲሆን መገደዳቸው ነው።ቡና የሚልክ ግለሰብ ለሀገር ባስገባው የውጭ ምንዛሬ ከውጭ ገዝቶ ማስገባት የሚችለው ጆንያና ቡና ማጠቢያ ማሽን መሰል ምርቶችን ብቻ መሆን አለበት እንደማለት ነው። ያውም 70 በመቶውን በአንድ ወር ጊዜ መጠቀም ይኖርባቸዋል (በኢትዮጵያ ብር ከመቀየር ለማትረፍ)። ይህም ባለሀብቶች ራሳቸው ባመጡት የውጭ ምንዛሬ ምርጫቸውን ያጠበበ ነው።
በዚህ አሰራር ምክንያት በርካታ ላኪዎች ራሳቸውን ከውጭ ገበያ በማግል የሀገር ውስጥ ንግድ ላይ ለማተኮር ተገደዋል።ምክንያቱም የኢትዮጵያ ላኪዎች ትርፍን ብዙ ጊዜ የሚያገኙት ከላኩት ምርት ሳይሆን ምርትን ልከው በሚመጣላቸው የውጭ ምንዛሬ እንደገና ሸቀጦችን ከሌላ ሀገር በማስገባት ነበር በቀድሞው ጊዜ።የውጭ ምንዛሬዋን ለማግኘት ብቻ ላኪዎች ቡናን ከኢትዮጵያ ምርት ገበያ ከገዙበት ዋጋ በታች ውጭ ሀገር ሲሸጡ በተደጋጋሚ ሲታይ ነበር።በረከሰ ዋጋ የመሸጡ አዝማሚያ የመጣው ኢትዮጵያ ውስጥ ምርትን ለውጭ ገበያ ማቅረብ ከሎጂስቲክስም አንጻር ውድ ስለሆነም ጭምር ነው።ይህች የባለ ሀብቶች ኪሳራ ትካካስ የነበረው ቡናን ልከው ውጭ ምንዛሬ ስለሚያመጡ ብቻ ባንኮች ምንዛሬ ለፈለጉት አላማ ስለሚፈቅዱላቸው ቻይናን ከመሰሉ ሀገራት ሌሎች ሸቀጦችን በማምጣት ዳጎስ ያለ ትርፍን በማግኘት ነው።ይህ አይነቱ አሰራር ከአመታት በፊት እንዲቀር ከተደረገ በሁዋላ ግን ላኪዎች መበረታታት አቁመዋል።
በዚህ ምክንያት ምርት ላኪ የባንክ ደንበኞች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየቀነሰ መጥቷል።ነገሩየውጭ ምንዛሬ ፈላጊዎችም ከህጋዊ መንገድ ይልቅ ጥቁር ገበያ እንዲስፋፋ ካደረጉ አሰራሮች አንዱ ይህ መመሪያ ይህ እንደሆነ ባለሙያዎች ይናገራሉ። ለኤክስፖርት ዘርፍ ራስ ምታት በመሆኑም ብሄራዊ ባንክ አሰራሩን ላላ ለማድረግ መወሰኑን ሰምተናል። አዲስ አሰራር ለማውጣት የሚያግዘውን መመሪያ ለማውጣትም ከንግድ ባንኮች መረጃን ሰብስቧል።
አዲሱ የላኪዎች የውጭ ምንዛሬ አጠቃም ህግ ላኪዎች ሀገር ውስጥ የሚያመጡትን የውጭ ምንዛሬን ለሚፈልጉት ምርት ማስመጫነት እንዲጠቀሙ እንዲያስችል ሆኖ እንደሚወጣ ከብሄራዊ ባንክ ሰምተናል። እንዲሁም ላኪዎች ካመጡት የውጭ ምንዛሬ በባንክ ውስጥ ወደ ኢትዮጵያ ብር ሳይቀየር ለፈለጉት ጊዜ የሚቀመጥላቸውን መጠን አሁን ካለው 30 በመቶ በከፍተኛ ደረጃ እንደሚጨምር ይጠበቃል።በጉዳዩ ላይ ብሄራዊ ባንክ ብዙ ስራዎችን እንዳጠናቀቀና በቅርቡም ወደ ተግባር ይገባል ተብሎ ይጠበቃል። [ዋዜማ ራዲዮ]
በንጉሠ ነገሥት ዐፄ ዮሐንስ አራተኛ ሥር የነበሩት የሸዋው ንጉሥ ምኒልክና የጎጃሙ ንጉሥ ተክለ ሃይማኖት በ፲፰፻፸፬ ዓ.ም. ግንቦት ፴ ቀን በእምባቦ ሜዳ ላይ ከባድ ጦርነት እንዳደረጉ የታሪክ ድርሳናት ያወሳሉ፡፡ በንጉሥ ተ/ሃይማኖት እና በንጉሥ ምኒልክ መካከል ‘በገብርልኝ አልገብርልህም’ ጋር ተያይዞ እነዚህ ሁለቱ ነገሥታት በእምባቦ ሜዳ ከሁለቱም በኩል በርካታ ሠራዊት የተሳተፈበትና እጅግ ደም ያፋሰሰ ጦርነት አካኺደው ነበር፡፡
በጦርነቱም የንጉሥ ምኒልክ ኃይል ስላየለ የንጉሥ ተ/ሃይማኖት ጦር የማታ ማታ ተፈታና ተሸነፈ፡፡ በጦርነቱም ንጉሥ ተ/ሃይማኖት ቆስለው ተማረኩ፡፡ ንጉሥ ምኒልክም ለተሸነፈው የጎጃም ሠራዊት ምሕረት አድርገው ዓባይን አሻግረው ሸኙት፡፡ ከንጉሤ አልለይም ያለውን የንጉሥ ተ/ሃይማኖት ሠራዊትን ደግሞ፣ ዐጤ ምኒልክ ተከተለኝ ብለው ወደ መናገሻ ከተማቸው ወደ እንጦጦ ጉዞ ጀመሩ፡፡
ንጉሥ ምኒልክ፣ ምርኮኛውን ንጉሥ ተ/ሃይማኖትን በአልጋ አሸክመው ቀስ እያሉ ጉዞአቸውን ሰኔ ፭ ቀን ፲፰፻፸፬ ዓ.ም. ጀምረው ሰኔ ፲፱ ቀን እንጦጦ ደረሡ፡፡ ምኒልክም ምርኮኛውን ተ/ሃይማኖትን እንደ ወንድም እንጂ እንደ ባለጋራና ጠላት ሳያዩአቸው በወንድማዊ ፍቅር፣ ትሕትና እና ርኅራኄ ቁስላቸውን እያጠቡ፣ ሐኪም አስመጥተው በማሳከም፣ ጠቦት አርደው እየመገቡ እንዲድኑ አደረጉ፡፡
ንጉሥ ተ/ሃይማኖት ከዳኑም በኋላ አንድ ቀን ንጉሥ ምኒልክ ታላቅ ግብር አገቡ፡፡ በዚህ ንጉሥ ተ/ሃይማኖትና ወታደሮቻቸው፣ የሸዋ ታላላቅ መኳንንንትና መሳፍንት በታደሙበት ግብር ላይ ንጉሥ ምኒልክ ለንጉሥ ተ/ሃይማኖት አንድ ጥያቄ በቀልድ እያዋዙ አቀረቡላቸው፡፡ እንዲህ ሲሉ፡-
‘‘እኔ ማርኬ እንደዚህ አንቀባርሬ አስቀመጥኩህ፡፡ እንደው የሆነስ ሆነና አንተ ማርከኸኝ ቢሆን ኖሮ ምን ታደርገኝ ነበር?!’’ ብለው ጠየቋቸው፡፡ የጎጃሙ ምርኮኛ ንጉሥ ተ/ሃይማኖትም፣ ‘‘ጌታዬ አያስዋሹኝማ… እኔማ ብሆን ኖሮ የማረኩዎ ቆራርጬ ነበር ለአሞራ የምጥልዎ!’’ ብለው ሲመልሱ በግብር አዳራሹ ታላቅ ሳቅ ሆነ፡፡ ምኒልክም በመቀጠል፡- ‘‘ታዲያ የሚሻለው ያንተ ነው ወይስ የእኔ?!’’ ቢሏቸው ‘‘ሲያሸነፉ ለተሸነፈ መራራት፣ ይቅርታ ማድረግ አግባብ ነው እንጂ ጌታዬ፡፡’’ በማለት ንጉሥ ተ/ሃይማኖት የዐጤ ምኒልክን ርኅራኄና በጎ ተግባር ማወደሳቸው በታሪክ ድርሳናት ተጽፎ ይገኛል፡፡
ንጉሥ ተ/ሃይማኖት በምኒልክ ደግነትና ርኅራኄ በእጅጉ ተነክተው ነበር፡፡ እንደውም አንድ ቀን ዐጤ ምኒልክ ራሳቸው ምርኮኛውን ተ/ሃይማኖትን ቁስላቸውን ሲያጥቡላቸውና በፍቅር ሲንከባከቧቸው ሳለ ምርኮኛው ንጉሥ ተ/ሃይማኖት ልባቸው እጅጉን ተነክቶ፤ ‘‘የወጋዎ እኔን ቁስሌን እንዴት ያጥቡልኛል?! እረ ይተዉ ጌታዬ፣ እንደው ማን ብዬ ልጥራዎ፣ እንደው እምዬ ልበልዎ ይሆን?!’’ ብለው መናገራቸው ይነግርላቸዋል፡፡
ዐፄ ምኒልክ ባላጋራቸውና ተፋላሚያቸው ለሆኑት ለምርኮኛው ንጉሥ ተ/ሃይማኖት ከልባቸው ይቅርታ በማድረጋቸው በኢትዮጵያውያን/በሕዝቦች መካከል ዕርቅና ሰላም እንዲወርድ አድርጓል፡፡ ያም ብቻ ሳይሆን ዐፄ ምኒልክ ወንድማዊ የሆነ ፍቅራቸውንና ይቅርታቸውን ያለ ስስት ባላጋራቸው ለሆኑት ሰው በማካፈል የጥላቻና የቂም በቀል ዐርም እንዲነቀል፣ በኢትዮጵያዊነት ትሑት መንፈስ የፍቅር መሥዋዕትነትን ከፍለዋል፡፡
ዳግማዊ ዐጤ ምኒልክ የጦር ግንባር ጀግና ብቻ ሳይሆኑ የይቅርታና የፍቅር ጀግናም ናቸው፡፡ ከሀገር ውስጥ ባላጋሮቻቸው ጀምሮ እስከ ኢጣሊያን የጦር ምርኮኞችና የታሪክ ጸሐፊዎች- ይህን የዐጤ ምንሊክን የይቅርታ ጀግንነት፣ ታላቅ ስብእና አስመልከተው በስፋት ጽፍዋል፡፡ የዐድዋውን ጀግና ዐጤ ምኒልክንና የዐድዋ ጀግኖች ኢትዮጵያውያንን ለመዘከር፣ በቀጣይ የታሪክ መዛግብትን በመፈተሽ ስለ ዐድዋ የጦር ግንባር ጀግኖቻችን ብቻ ሣይሆን ስለዐድዋ ጦር ግንባር የይቅርታ ጀግኖቻችን አንዳንድ ታሪኮችን ላካፍላችሁ እሞክራለኹ፡፡
እንደ መውጫ፤ በሕዝባቸው ዘንድ ‘‘the Great Soul/ታላቁ ነፍስ’’ በመባል የሚሞካሹት የህንድ የነጻት አባት የሆኑት ማሕተመ ጋንዲ፤ Forgiveness is the attribute of the Strong, the Weak can never Forgive. ይቅርታ/ይቅር ባይነት የመንፈስ ጠንካሮችና የጀግኖች ባሕርይ ነው፤ ደካማዎችና ፈሪ ሰዎች ይቅር ለማለት አይችሉምና፡፡’’ ኢትዮጵያውያን አበው፤ ‘‘ዕርቅን የፈለገ ንጉሥ ገበሬ ያስታርቀዋል፤ ዕርቅን ያልፈለገን ገበሬ ንጉሥም ቢሆን አያስታርቀውም፡፡’’ እንዲሉ፡፡
ካሳና አስፋው የአንዲት ቤተ ክርስቲያን ሽማግሌዎች ናቸው። ካሳ ጭምትና አርቆ አስተዋይ ሲሆን፥ አስፋው ግን ተጫዋች ነበር። ሁልጊዜ የአንዱ ባሕርይ ለሌላው ይከብደዋል። ሁለቱም ቤተ ክርስቲያናቸው እንድታድግ ይፈልጋሉ። ነገር ግን ካሳ ለቤተ ክርስቲያን እጅግ አስፈላጊው ነገር ትምህርት በመሆኑ ገንዘቡ በሙሉ በዚህ ላይ እንዲውል ይፈልጋል። አስፋው ግን ብዙው የቤተ ክርስቲያኒቱ በጀት ወንጌላውያንን ለመቅጠር እንዲውል ይሻል። የሁለቱም አሳብ ስለማይስማማ በሽማግሌዎች ስብስባ ላይ ሁልጊዜ ይጋጫል። የአሳብ ግጭቱ እየከረረ በመሄዱ ሁለቱም አገልጋዮች መነጋገር አቆሙ።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ሰዎች በግንኙነታቸውና በአገልግሎታቸው እንደነካላ ሲጣሉ ያየኸው እንዴት ነው? ለ) የተለያዩ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች እርስ በርስ ባላቸው ግንኙነት በምን ምክንያቶች ሊጣሉ እንደ ተመለከትህ ግለጽ። ሐ) የሐዋ. 5፡36-41 አንብብ። ጳውሎስና በርናባስ ግንኙነታቸው እንዲደፈርስ ያደረገው ምን ነበር? መ) ከዚህ መለያየታቸው የተገኘ መልካም ነገር ነበር?
ግንኙነት ምን ጊዜም እክል አያጣውም። የተለያዩ ግለሰቦችና የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ሳይግባቡ ሲቀሩ ሁልጊዜ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ችግሮች ይኖራሉ። እንደ ጳውሎስና በርናባስ ያሉ ታላላቅ መንፈሳዊ መሪዎች መጣላት/መጋጨት ከቻሉ፥ ብዙዎቻችን በእንዲህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ ብናልፍ አያስደንቅም፡፡ በግንኙነት ጊዜ የሚከሰቱ ችግሮችን ለመፍታት፥ የችግሮቹን ምንጮች ማወቅ ወሳኝ ነው። ለግንኙነት መደፍረስ ብዙ የተለያዩ ምክንያቶች ሲኖሩ፥ እያንዳንዱ ምክንያት የተለየ አመለካከትና መፍትሔ ይሻል፡፡
ሀ. ከባሕርይ ልዩነት የሚመጡ አለመግባባቶች፡- ሁልጊዜ ከሌሎች ጋር ለመግባባት የሚያስቸግር ባሕርይ ያላቸው ሰዎች አሉ። ካሳና አስፋው ከተጋጩባቸው ምክንያቶች አንዱ የተለያዩ ባሕርያት ያሏቸው መሆናቸው ነበር፡ ለዚህ ዓይነቱ ግጭት መፍትሔው እግዚአብሔር ለሁለቱም የተለያዩ ባሕርያትን እንደ ሰጠ መገንዘብ ነው። ሁለቱም በእግዚአብሔር ፊት የከበሩ ሲሆኑ ለቤተ ክርስቲያንም ያስፈልጓታል። ምንም እንኳ ካሳና አስፋው ጥሩ ጓደኛሞች ለመሆን እድላቸው የመነመነ ቢሆንም፥ አንዱ የሌላውን ጥንካሬ ካከበረና እርስ በርሳቸው ለመዋደድና ለመግባባት ከቆረጡ የተሻላ ግንኙነት ሊኖራቸው ይችላል።
ለ. ከተለያየ አመለካከት የሚመነጩ ልዩነቶች፡- ካሳና አስፋው ከተጋጩባቸው ምክንያቶች ሁለተኛው ይሄ ነው። ለቤተ ክርስቲያን የሚበጃት የትኛው ነው? በሚለው ጥያቄ ላይ ሁለቱም የተለያዩ አመለካከቶችን ይዘዋል። ትክክለኛው ማን ነው? የተሳሳተውስ? የእግዚአብሔርን ሥራ የማከናወኛ መንገዳቸው ከመለያየቱ በስተቀር፥ እገሌ ትክክል ነው ወይም ስሕተት ነው ልንል አንችልም። ጳውሎስና በርናባስ ያጋጠማቸው መሠረታዊ ችግር ይሄ ነበር። ዮሐንስ ማርቆስ ለወንጌል አገልግሎት ስኬትም ሆነ ውጤት አደገኛ በመሆኑ፥ ጳውሎስ አብሯቸው እንዲሄድ አልፈለጉም። በርናባስ ግን ዮሐንስ ማርቆስ በእምነቱ እንዲያድግ ለማበረታታት ስለፈለገ አብሯቸው እንዲሆን ፈለገ። ሁለቱም አመለካከቶች የየራሳቸው ብርቱ ጎን አላቸው። ምናልባትም ለዛሬም ዘመን ምሳሌ የሚሆነን ሸምገል ያሉ ክርስቲያኖች ጸጥታ የሰፈነበትን አምልኮ ሲፈልጉ፥ ወጣቶቹ ግን በጭብጨባ በእልልታና በሽብሸባ የደመቀ አምልኮ መሻታቸው የሚያስከትለው የአሳብ ልዩነት ሊሆን ይችላል። ለዚህ ዓይነቱ ልዩነት መፍትሔው አንዱ የሌላውን ምክንያቶች ተገንዝቦ አሳቡን ለመቀየር በትሕትናና በፍቅር መነሣሣቱ ነው።
ሐ. ኃጢአት በሆነ ጉዳይ ላይ የሚከሰቱ ልዩነቶች፡- አብዛኛውን ጊዜ ክርስቲያኖች ኃጢአት የሚሠራን ሰው ለመጋፈጥ አይፈልጉም፡፡ በባሕርይ ወይም በአመለካከት ልዩነቶች ላይ እየተጣላን ግጭቱ እንዲቀጥል እናደርጋለን። ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ በዚህ ጉዳይ ላይ እንዳንስማማ ያሳስበናል። ጳውሎስ ከአባቱ ሚስት ጋር እያመነዘረ ስለሚኖር ክርስቲያን በሰማ ጊዜ፥ ግለሰቡ ከቤተ ክርስቲያን ኅብረት እንዲወጣ አስጠንቅቆታል (1ኛ ቆሮ. 5፡1-5)። ክርስቶስ፥ ኃጢአት የሚሠራ ክርስቲያን ካጋጠመን፡ በኃጢአቱ ወቅሰን ወደ ንስሐ ለማምጣት ኃላፊነት እንዳለብን ገልጾአል (ማር. 18፡15-18)። ያዕቆብም ኃጢአት እየሠራ ያለውን ሰው ወቅሶ ወደ ንስሐ መመለስ ነፍሱን ማዳን እንደሆነ ተናግሯል (ያዕ. 5፡19-20)።
መ. በአስተምህሮ ጉዳዮች አለመስማማት፡- ሁለት ዓይነት አስተምህሮአዊ መለያየቶች አሉ። አንደኛው፥ መጽሐፍ ቅዱስ በግልጽ ባልተናገረባቸው ነገሮች ላይ የሚከሰት አለመስማማት ነው። ከዚህ አንጻር፥ ክርስቲያኖች የመጨረሻው ዘመን ስለሚፈጸምበት ሁኔታ፥ በልሳን መናገር መጽሐፍ ቅዱሳዊ ስለመሆኑ ወይም አለመሆኑ፥ ጥምቀት እንዴት መካሄድ እንዳለበት እና ሌሎችም የተለያዩ አሳቦች አሏቸው። በአሳብ መለያየት እንዳለ ሁሉ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በግልጽ ባልተነገሩ አስተምህሮአዊ ልዩነቶች ፍቅርና መቻቻልን ማሳየት ይኖርብናል። ይህም የአመለካከት ልዩነቱ እንዳለ ሆኖ ክርስቲያናዊ አንድነትን እንድንጠብቅ ያስችለናል።
ነገር ግን ለእግዚአብሔር ቃል እውነት መሠረታዊ የሆኑ አስተምህሮአዊ ልዩነቶች አሉ። የሐሰት መምህራንና መናፍቃን እነዚህን መሠረታዊ እውነቶች በሚቃወሙበት ጊዜ ልንታገሣቸው አይገባም። ጴጥሮስ አሕዛብም ከአይሁድ እኩል በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት ማግኘት የሚችሉት፥ በአይሁድ ሥርዓት ውስጥ ሲያልፉ ነው ባለ ጊዜ፥ ጳውሎስ በግልጽ ተቃውሞታል (ገላ. 2፡1-18)። የይሖዋ ምስክሮች፥ የብልጽግና ወንጌል ሰባኪዎች፥ የአዲሱ ዘመን እንቅስቃሴ አራማጆች ወይም “የኢየሱስ ብቻ” አስተማሪዎች የሐሰት ትምህርታቸውን ወደ ቤተ ክርስቲያን በሚያመጡበት ጊዜ፥ የቤተ ክርስቲያን መሪዎች በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ በመመሥረት ሊቋቋሟቸው ይገባል። የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ለሰዎቹ ጥላቻን ወይም ቁጣን ሳያሳዩ፥ በፍቅር አሳባቸውን ሊቋቋሙ ይገባል።
ልባችንን እንመርምር፡፡ አብዛኛውን ጊዜ ከሌሎች ሰዎች ጋር የምንጣላው በልባችን ውስጥ ራስ ወዳድነትና ለምን ተነካሁ ባይነት ስላለ ነው። የተጣላናቸው ስላላዳመጡን ወይም አሳባችንን ስላልተቀበሉን ሊሆን ይችላል። እነዚህ ሁለት ኃጢአቶች ለብዙ ግጭቶች መሠረት ናቸው። እነዚህን ኃጢአቶች ለይተን በማወቅ ለእግዚአብሔርና ለተቀያየምነው ሰው መናዘዝ አለብን፡
በምታደርገው በማንኛውም ተግባር የክርስቶስ ስም እንዳይሰደብ ቁርጥ ውሳኔ አድርግ። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የክርስቶስን ስም የሚያሰድብ አሳፋሪ ነገር ከመፈጸም ይልቅ ብንበደል ይሻላል (1ኛ ቆሮ. 6፡7)።
ለእግዚአብሔር መንግሥት ቀዳሚ ትኩረት ስጥ (ማቴ. 6፡33)። ለራስህ፥ ለቤተሰብህ፥ ለቤተ ክርስቲያንህ ወይም ለቤተ እምነትህ የሚጠቅመውን ብቻ ሳይሆን፥ የእግዚአብሔርን መንግሥት ከሁሉም በተሻለ ሁኔታ የሚያስፋፋውን መንገድ ምረጥ።
ሌሎችን ውደድ፡፡ የክርስቲያን ፍቅር፥ «ሌላውን ሰው ለማክበርና ለመደገፍ ምን ላድርግ?» ሲል ይጠይቃል። ፍቅር ግለሰቡ የሚናገረውን ብቻ ሳይሆን፥ የልቡን ስሜት ጭምር እንድንታዘብ ያስችለናል። ፍቅር ራሳችንን ዝቅ አድርገን አመለካከታችንን በመተው ለሌሎች እንድንገዛ ያደርገናል። ፍቅር ከምጠላው ግለሰብ ጋር ያለኝ ግንኙነት አካል ሲሆንና ግለሰቡም እያዳመጥሁትና እየተቀበልሁት እንደሆነ ሲረዳ፥ እርሱም እኔን ለመውደድና ለማዳመጥ አይቸገርም። ይህም በጋራ የተሻለ ውሳኔ እንድንወስን ያስችለናል። ከሁሉም በላይ ደግሞ የዚህ ዓይነቱ ስምምነት ለክርስቶስ ስም ታላቅ ምስክር ይሆናል።
የእግዚአብሔርን ቃል ግልጽ አስተምህሮ አትጣስ። የእግዚአብሔር ቃል የሕይወታችን መመዘኛ ስለሆነ፥ ግልጽ ሆኖ በቀረበ ጊዜ ልንከተለው ይገባል። የእግዚአብሔር ቃል ስለ ጉዳዩ የሚናገረው አሳብ አሻሚ ትርጉም የሚሰጥ ሲሆን ግን፥ የአሳብ ልዩነቶችን በትዕግሥት ማስተናገድ አለብን።
ከጳውሎስና በርናባስ ግጭት ታሪክ ሌሎች ሁለት ጠቃሚ እውነቶችን ልንማር እንችላለን። አንደኛው፥ በሰዎች አለመግባባትም ውስጥ እንኳ እግዚአብሔር ልዑል እንደ ሆነ እንረዳለን። በዚህ ጊዜ እግዚአብሔር አንዱን የወንጌል ተልእኮ ቡድን ሁለት ለማድረግ ስምምነት አለመኖሩን ተጠቅሞበታል። ታላቅ ስጦታ በነበራቸው ክርስቲያኖች የሚመሩ ሁለት የወንጌል ልዑካን ቡድኖች ከአንድ ቡድን ይልቅ ወንጌሉን በፍጥነት ለማዳረስ ችለዋል። ሁለተኛ ወዲያውኑ ግጭቱ ተወግዶ የኋላ ኋላ ዮሐንስ ማርቆስ ከጳውሎስ የቅርብ ጓደኞች መካከል አንዱ ለመሆን በቅቷል። ጳውሎስ ለሞት በተቃረበበት ሰዓት አብረውት እንዲሆኑ ፈልጎ ነበር። ከእዚህም አንዱ ጢሞቴዎስ ሲሆን፥ ሁለተኛው ደግሞ ለጳውሎስ ጠቃሚ ሆኖ የተገኘው ዮሐንስ ማርቆስ ነበር (ቆላ. 4፡10፤ 2ኛ ጢሞ. 4፡11)።
የውይይት ጥያቄ፡- የሐዋ. 15፡36-18፡22 አንብብ፡ ሀ) ይህ ክፍል ስለ መንፈስ ቅዱስ ምን ይነግረናል? ለ) ለለ ጤናማ ቤተ ክርስቲያን ምን ልንማር እንችላለን?
የሐዋ. 15፡36-18፡22 ስለ ጳውሎስ ሁለተኛ የወንጌል ጉዞ ይናገራል፤ ጊዜውም ከ 49-52 ዓም. ነበር። በአውሮፓ ታሪክ ይህ እጅግ ታላቅ የወንጌል ጉዞ ነበር። ይህ በእግዚአብሔር ዕቅድ ወንጌል ከእስያ ወደ አውሮፓ የተሻገረበት ወቅት ነበር። ለተከታዮቹ 1900 ዓመታት አውሮፓ፣ ወንጌልን ከእስልምና በመከላከልና ወደ ዓለም ሁሉ በማሰራጨት፥ የወንጌሉን አደራ ለመጠበቅ ችላለች።
ጳውሎስና በርናባስ በአንጾኪያ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ምን ያህል ጊዜ ሲያገለግሉ እንደ ቆዩ አልተገለጸም። ነገር ግን መንፈስ ቅዱስ ለወንጌል አገልግሎት እንዲወጡ ልባቸውን እነሣሣ። ይሁንና፥ ስለ ጉዛቸው እያቀዱ ሳለ ችግርች ተከሰቱ። በርናባስ የአክስቱ ልጅ እንደገና አብሯቸው እንዲሄድ ሲሻ፥ ጳውሎስ ግን ዮሐንስ በመጀመሪያው የወንጌል ተልእኮ ጉዞ ወቅት ተለይቷቸው ወደ ኢየሩሳሌም በመሄዱ ከልቡ አዝኖ ስለነበር የበርናባስን አሳብ ተቃወመ። ስለሆነም፥ ሁለቱ መሪዎች ሁለት ቡድኖችን መሥርተው ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች ተጓዙ። በርናባስ ዮሐንስ ማርቆስን ይዞ ወደ ቆጵሮስ ደሴት ተመለሰ። የሐዋርያት ሥራ ታሪክ ያተኮረው በጳውሎስ ላይ በመሆኑ፥ በርናባስ ከዚያ በኋላ ወዴት እንደሄደ አልተጠቀሰም። የቤተ ክርስቲያን ታሪክም ስለዚህ ጉዳይ ምንም የሚለው የለውም።
ጳውሎስ ለወንጌል አገልግሎቱ አጋር ያስፈልገዋል። ብሉይ ኪዳን እንደሚያስተምረው፥ ሁለት ሰዎች ከአንድ ሰው ይልቅ ብርቱ እንደሆኑ ይናገራል (መክ 4፡9-12)። ክርስቶስም ደቀ መዛሙርቱን ሁለት ሁለት አድርጎ እንደ ላካቸው ሁሉ (ሉቃስ 10፡1)፣ ጳውሎስ የሚያበረታታውና የሚረዳው አንድ ሰው እንደሚያስፈልገው ያውቅ ነበር። ስለሆነም ሲላስን መረጠ። ሲላስ የኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን ስለ አሕዛብ ክርስቲያኖች ያስተላለፉአቸውን ውሳኔዎች ለአንኪያ ቤተ ክርስቲያን እንዲያብራሩ ከላከቻቸው ሰዎች አንዱ ነበር (የሐዋ. 15፡32)። ሲላስ ወደ ኢየሩሳሌም የተመለሰ ቢሆንም፥ ወደ እንጾኪያ ለአገልግሎት ተመልሶ መጥቶ ይሆናል ወይም ጳውሎስ ልኮ አስመጥቶት ይሆናል። ጳውሎስ ምናልባትም በኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን በነቢይነት አገልግሎቱ ይከበር የነበረው ሲላስ፥ አንዳንድ የአይሁድ ክርስቲያኖች አሕዛብ በእግዚአብሔር ቤተሰብ ውስጥ ተቀባይነት ለማግኘት መጀመሪያ ወደ አይሁድነት መለወጥ እንዳለባቸው በመግለጽ ለሚያቀርቡት ትምህርት እልባት ለመስጠት እንደሚረዳው አስቦ ይሆናል። ጳውሎስና ሲላስ በመጀመሪያ የወንጌል ጉዞ የተመሠረቱትን አብያተ ክርስቲያናት በመጎብኘት የወንጌላዊ ጉዟቸውን ጀመሩ።
ክልል ትግራይ ፡ሓይሊ ኤለክትሪክ ካብ ዝረኽበሎም መስመራት ሓደ-መስመር ኣላማጣ-መኾኒ-መቐለ`ዩ ዝበለ እቲ ሓበሬታ ፋና- መስመር ተከዘ ኣኽሱም`ውን ኣብ ምትዕርራይ ከምዝነበረ ምግላጹ ይዝከር ይብል።
በዓል-ስልጣን ሓይሊ ኤለክትሪክ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ዝዓነወ ትሕተ ቅርጺ ዳግም ብምጽጋን መሊሱ ሓይሊ ንኽጅምር ይሰርሕ ምህላዉ ምግላጹ`ውን ኣገልግሎት ዜና ፋና ጠቒሱ`ሎ።
ከዓመት በፊት የካቲት 27 ቀን 2011 ዓ.ም. ዕጣ የወጣባቸው ከ32,000 በላይ የጋራ መኖሪያ ቤቶች፣ ከሚቀጥለው ሳምንት ጀምሮ ዕጣ ለወጣላቸው ዕድለኞች ሊተላለፉ ነው፡፡
ዕጣው በወጣበት ወቅት ቤቶቹ የተገነቡት በኦሮሚያ ክልል እንደሆነ በመግለጽ ውዝግብ በመነሳቱና ቤቶቹን ማስተላለፍ ባለመቻሉ፣ ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና ከኦሮሚያ ክልል የተውጣጣ ኮሚቴ ተቋቁሞ የተነሳውን የውዥንብርና ውዝግብ በማጥናት፣ የመፍትሔ ሐሳብ እንዲያቀርብ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ጭምር ትዕዛዝ መሰጠቱ የሚታወስ ቢሆንም፣ ላለፉት አንድ ዓመት ግን ለሕዝብ ምንም የተገለጸ ነገር አልነበረም፡፡
ኮሚቴው ባደረገው ጥናት ዕጣ ከወጣባቸው የጋራ መኖሪያ ቤቶች ውስጥ 9,000 ቤቶች በኦሮሚያ ክልል ውስጥ መገንባታቸውን አረጋግጦ፣ ለአስተዳደሩና ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ማቅረቡን ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮች ለሪፖርተር አስረድተዋል፡፡ በመሆኑም በከተማ አስተዳደሩ ቤቶች ልማትና አስተዳደር ቢሮ የቤቶች ልማት ኮርፖሬሽን ዋና ዳይሬክተር በአቶ ደሳለኝ ተረፈ ፊርማ ሰሞኑን ለአሥሩም ክፍላተ ከተሞች የተላከው ደብዳቤ እንደሚያስረዳው፣ ዕጣ የወጣባቸው የጋራ መኖሪያ ቤቶች በተያዘው ወር ዕጣ ለወጣላቸው ሰዎች ይተላለፋሉ፡፡ ነገር ግን በኦሮሚያና በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ወሰን ላይ የተገነቡ ቤቶች ዕጣ ፈንታ ምን እንደሚሆን ተነጋግሮና መፍትሔ አስቀምጦ ስምምነት ላይ ሳይደረስ፣ ቤቶቹን ለዕድለኞቹ ለማስተላለፍ ውል መፈጸም በቀጣዩ ሒደት ላይ ችግር ሊፈጥር እንደሚችል ስማቸው እንዲገለጽ ያልፈለጉ የኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ቤቶቹ በሙሉ በከተማ አስተዳደሩ አማካይነት ውል ተፈጽሞባቸው ርክክብ ከተፈጸመ በኋላ፣ ወደፊት የሚያስተዳድራቸው የኦሮሚያ ክልል በመሆኑ እንዴት እንደሚሆን በተለይ ጥናቱን አጥንቶ ያቀረበው ኮሚቴ ሊያብራራ ይገባ እንደነበር ተናግረዋል፡፡
ጳውሎስ ኣብ ኣቴና ኣብ ልዕሊ ከተማታትና ዘሎና ኣጠማምታ ንሕቶ ንኸነእትው ዝገብረና ኩነት እዩ ዝነብር፡ ብዘይተገዳስነትን ምስትንዓቕን ድዩ ወይ ውን በቲ ኣብ ማእከል ሕዝቢ ደቀ እግዚኣብሔር ምዃንና ከፍልጠና ብዝኽእል እምነት
ዕለት 6 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱን፡ ልክዕ ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ኣርዮስፋጐስ ካብቲ ኣብቲ ከባቢ ኣናተዘዋወረ ንዘይተፈልጠ ኣምላኽ ዝብል ካብ ዝርአዮ ጽሑፍ ተበጊሱ፡ ነቲ ኣልቦ እምነት ዝነበረ ኣረመን ህዝቢ ብጽልኢ ዘይኰነ ብዓይነ እምነት ይርእዮ፡ ንሕና እውን ልክዕ ከምኡ ኣብ መንጐ ወንጌልን ዘይኣምን ዓለምን መራኸቢ መገዲ ንኹን እንክብሉ ከምዝመዓዱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ደቦራ ዶኒኒ ገሊጸን።
ቅዱስነቶም ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ንዝተረኽቡ ልዕሊ 12 ሺሕ ዝግመቱ ምእመናን፡ ካብቲ እምነት ዘይብሉን ካብ እምነትና ዝተፈልየ እምነት ካብ ዘለዎ ምርሓቕ ዘይኰነ ምስኡ ከራኽብ ዝኽእል ድልድል ምቛም የድሊ እንክብሉ ነቲ ኣብ ግብረ ሓዋርያት ምዕ. 17 ካብ ፍቕዲ 22 – 23 ዝተወስደ ምንባብ ኣሞርኵይዞም ዘቕረብዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ቀጺሎም፡ ጳውሎስ ነታ ብጣዖታት እተዕለቕልቕ ዝነበረት ከተማ ምስ ርአየ፡ እዚ ኵነት’ዚ ካብታ ከተማ ንኸህድሞ ዘይኰነስ ምስቲ እቲ ኣረመን ጣዖት ኣምላኺ ዝነበረ ሕዝቢ ንኽራኸብ ዘኽእሎ ድልድል ንኽፈጥር ይተባባዕ፡
ጳውሎስ ናብቲ ዓቢይ ትርጉም ዘለዎ፥ ናብ ምኵራብን ኣደባባይን ናብቲ ፖለቲካዊ ሕይወት ናብ ዝካየደሉን ባህላዊ ኵነት ናብ ዝንበረሉ ማእከል ኣርዮስፋጐስን ይበጽሕ፡ ንከተማ ኣቴናን ነቲ ኣረመን ዓለም ብጽልኢ ዘይኰነ ብዓይኒ እምነት ጠመቶ!
ሎሚ እምበኣር ብባህሊ ኣቢልና ዘራኽብ ድልድል ንኽንሃንጽ፣ ምስቲ ካባና ዝተፈልየ ተኣምኖተ ሃይማኖት ዘለዎን ካባና ምስ ዝተፈልየን ዘራኽብ ድልድል ንምሕናጽ መንፈስ ቅዱስ ክምህረና ንለምኖ፡ ወትሩ ድልድል ሓነጽትን ወትሩ ምስ ካልእ ንምርኻብ ዝተዘርገሔ ኣእዳው ይሃልወና፡ ብዘይ መጥቃዕቲ፡ ናይ እምነት መልእኽቲ ብጥንቃቔ ንኸነብህልትው ብቕዓት ጸግወና ንበሎ፡ ነቶም ንኽርስቶስ ዘይፈልጡ ብፍቕሪ ተነቓቒሕና ዝነቐጹ ኣልባባት እውን ንኸነማሙቕ መታን … ንኽርስቶስ ብዘስተንትን መንፈስ ምቕራብ እዩ፡
ጳውሎስ ኣብ ኣቴና ኣብ ልዕሊ ከተማታትና ዘሎና ኣጠማምታ ንሕቶ ንኸነእትው ዝገብረና ኩነት እዩ ዝነብር፡ ብዘይተገዳስነትን ምስትንዓቕን ድዩ ወይ ውን በቲ ኣብ ማእከል ሕዝቢ ደቀ እግዚኣብሔር ምዃንና ከፍልጠና ብዝኽእል እምነት ኢና እንቐርብ ዝብል ሕቶ ንኸነቕርብ ይድርኸና።
ጳውሎስ ኣብ መንጐ ኣረመን ዓለምን ወንጌልን መራኸቢ ክኸውን ዘብቕዖ ጥማተ ይመርጽ፡ ኣብቲ ጥንታዊ ዓለም ውሩይን ፍሉጥን ዝነበረ ናይ ፖለቲካ ተቕዋም ስፍራ፥ ኣርዮስፋጐስ ናይ እምነት መልእኽቲ ንምብህልታው ዘብቅዕ መዳርግቲ ዘይብሉ ኣብነት ይህብ፡ ነቶም ኣምላኽያን ጣዖታት ብምግሳጽን ብምጥቃዕን ዘይኰነስ ዘራኽብ ድልድል ሓናጺ ብምዃን ኢየሱስ ክርስቶስ የበስሮም፡
ጳውሎስ ኣብታ ከተማ እናተዘዋወረ ካልእ ምንም ተክለ ምስሊ ዘይነበሮ ዘይተፈልጠ ኣምላኽ ዝብል ኣብ ሓደ መሰውኢ ዝረአዮ ጽሑፍ መሰረት ገይሩ፡ እግዚኣብሔር ዘይኽወል ምዃኑ ክሕብር እንከሎ፡ ነቲ ከይፈለጥዎ ዘምልኸዎ ኣምላክ የበስሮም፡ ነዚ ከኣ ካብቲ እምነት ኣብ እግዚኣብሔር ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ተበጊሱ ክሳብ ግልጸት እግዚኣብሔር ይዛረብ፡ … ኩሉ ክረኽቦን ክፈልጦን ዝክእል ኣምላኽ የበስር፡ ቅዱስነቶም ኣብ ሓደ እዋን በነዲክቶስ መበል 16፥ ነቲ ጳውሎስ ዘይፈለጥ ኣምላኽ ዝብል ዝርአዮ ጽሑፍ ዘይፍለጥ ፍሉጥ ኣምላኽ እንክብሉ ገሊጾም ጳውሎስ ነዚ ዘይፍለጥ ፍሉጥ ኣምላኽ ኣበሲሩ ዝበልዎ ጥልቂ ትንተና ጠቒሶም፡ ዘይፈልጥዎ ግና ዝፈልጥዎ ኣምላኽ ቢሎም፡ ጳውሎስ ብብስራተ ወንጌል ኣቢሉ ንምልዋጥ ይዕድም፡ እቲ ሞትን ትንሳኤን ክርስቶስ ዝብል ስብከቱ ንገሊኣቶም ዕንቅፋት ንገሊኣቶም ከኣ ዕሽነት ምስ ኰነ፡ እቲ ዝተኸተሎ ኣገባብ ብስራተ ወንጌል ትሩፍ ዝዀነ ከይኑ ክስምዖ እውን እንተገበረ፡ ካብቶም ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ሓደ ካብቶም ናይ ኣርዮስፋጐስ ባይቶ ኣባል ዝዀነ ዲዮናስዮስ ዝስሙን ደማሪስ ኣትበሃለት ሰበይትን ነቲ ንሱ ዘበሰሮ ኣብ ሞትን ትንሳኤን ዝጸንዔ እምነት ይቕበሉ፡ ኣብ ኣቴና ብኽልተ ድምጺ ተቐባልነት ይረክብ፡ ብሓደ ሰብኣይን ሓንቲ ሰበይትን፡ (ዲዮናስዮስን ደማሪስን)።
የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌደሬሽን ካፍ በአፍሪካ ዋንጫው የሚሳተፉ 16 ብሄራዊ ቡድኖች የቡድንና የልዑካናቸውን ዝርዝር እስከ ጃንዋሪ 9 እንዲያስታውቁ ቀነ ገደብ አስቀምጧል፡፡
በአፍሪካ ዋንጫው እያንዳንዱ ብሄራዊ ቡድን 23 ተጨዋቾች ያለበት ቡድን እና 17 ባለሙያዎች እና ሃላፊዎች የሚካተቱበት ልዑኩን በቀነ ገደቡ እንዲያስታውቅ ያስጠነቀቀው ካፍ ይህን ተግባራዊ በማያደርጉ ተጨዋች የመቀነስ ቅጣት እንደሚያሳልፍ አሳስቧል፡፡
ከሳምንት በፊት ደቡብ አፍሪካ እና ዛምቢያ በጆሃንስበርግ ባደረጉት የወዳጅነት ጨዋታ ላይ አንዳንድ ነውጠኛ ደጋፊዎች በዛምቢያውያን ላይ ጥቃት ለመፈፀም ሞክረዋል፡፡ ይህን ተከትሎ የውድድሩ አዘጋጆች በፀጥታ እና ደህንነት ዙርያ አስተማማኝ ሁኔታ ለመፍጠር ከፍተኛ ጥበቃ እና ቁጥጥር ለማድረግ እንደወሰኑ ታውቋል፡፡ በ29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ የሚሳተፉ 16 ብሄራዊ ቡድኖች የ24 ሰዓታት ልዩ ጥበቃ እንደሚደረግላቸው አዘጋጆቹ አስታውቀዋል፡፡ ቡድኖቹ ወደ ስታድዬም ሲሄዱ እና ወደ ማረፊያቸው ሲመለሱ በፖሊስ ጥበቃ እንደሚታጀቡ ሲገልጽ በስታድዬሞችም በጠርሙስ እና ቆርቆሮ የሚሸጡ መጠጦች እንዳይገቡ ጥብቅ ቁጥጥር ይደረጋል፡፡ ዳኞች ለአስፈላጊ የውጤት ቅየራ ቁማር እና ሌሎች ጫናዎች እንዳይጋለጡ በሚልም ከብዙሃኑ ተነጥለው የውድድር ሰሞኑን እንዲያሳልፉም በአዘጋጆቹ የተያዘ እቅድ አለ፡፡ ዳኞቹ የሚያርፉበት ሆቴል ከፍተኛ ጥበቃ እንደሚደረግለት የተገለፀ ሲሆን ወደ ጨዋታዎች ሲጓዙ እና ሲመለሱ በከፍተኛ የፀጥታ ኃይል በመታጀብ ነው ተብሏል፡፡
በአፍሪካ ዋንጫው ከሚሰለፉ 16 ብሄራዊ ቡድኖች ዝቅተኛውን የእግር ኳስ ደረጃ የያዘው የኢትዮጵየ ብሔራዊ ቡድን እና በአፍሪካ ዋንጫ ላይ ባለው ያነሰ ልምድ ለአስከፊ እና አሳዛኝ ሽንፈቶች እንዳይዳርገው እየተባለም ነው፡፡ ውድድሩ ሊጀመር 6 ሳምንታት ሲቀሩት ቡድኑ ዝግጅት እና ልምምድ አለመጀመሩ ፤ ለአቋም መፈተሻ የሚረዱ የወዳጅነት ጨዋታዎችን አለማድረጉ እና አለማግኘቱ፤ ተጨዋቾችን በማሰባሰብ ብሔራዊ ቡድኑን ለማዋቀር ምንም አለመሰራቱ እና ለአጠቃላይ ተግባራት የሚያስፈልገው በጀት አለመገኘቱ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን አሳሳቢ ሁኔታዎችን በመፍጠር ላይ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ለአፍሪካ ዋንጫ ከበቃ በኋላ ለዝግጅት የሚረዱትን የወዳጅነት ጨዋታዎችን አስመልክቶ ከጋናና አይቮሪኮስት ብሔራዊ ቡድኖች ጋር ያደርጋል የሚል ዕቅድ ተሰምቶ ነበር፡፡ አሁን ግን ብሄራዊ ቡድኑ ፌደሬሽኑ ባለበት የአቅም ውስንነት በሜዳው ሊያስተናግደው የሚችል የወዳጅነት ጨዋታ ላይኖር ይችላል እየተባለ ነው፡፡ ለወዳጅነት ጨዋታዎቹ ከሜዳው ውጭ በመጓዝ መጋጠም እንደሚኖርበት እየተገለፀ ይገኛል፡፡ ለወዳጅነት ጨዋታዎች ጥያቄ የሚቀርብላቸው አገሮች የኢትዮጵያን አየር ፀባይ ከባድነት በመጥቀስ ሃሳባቸውን እየቀየሩም አስቸግረዋል፡፡
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የገንዘብ ችግር እንዳለበት ማስታወቁም ሌላው ስጋት ነው፡፡ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ለብሔራዊ ቡድኑ ዝግጅት በሦስት ኮሚቴዎች የተዋቀረ ፕሮግራም በመንደፍ መንቀሳቀስ ጀምሯል፡፡ አንደኛው በፌደሬሽኑ ፕሬዝዳንት በአቶ ሳህሉ ገብረወልድ የሚመራው አስተዳደራዊና አቅርቦት ኮሚቴ ነው፡፡ በእግር ኳስ ፌደሬሽኑ ተቀዳሚ ምክትል ፕሬዝዳንት በአቶ ተካ አስፋው የሚመራው የማርኬቲንግና የጉዞ አመቻች ኮሚቴ ሌላው ነው፡፡ ቴክኒካዊ ጉዳዮችን የሚመራው ሦስተኛው ኮሚቴ ይሆናል፡፡ ብሄራዊ ቡድኑ ያለበትን የገንዘብ ችግር ለማስወገድ በአቶ ተካ የሚመራው ጊዜያዊ የገቢ አሰባሳቢ ኮሚቴ ከሚያደርገው እንቅስቃሴ በተጨማሪ ከመንግሥት የገንዘብ ድጋፍ ለማግኘት ለስፖርት ኮሚሽን ጥያቄ አቅርቧል፡፡የእግር ኳስ ፌዴሬሽን የቱንም ያህል የመንግሥት ድጐማ ቢደረግለት ችግሩን ስለማይቃለል በርካታ ቁጥር ያላቸው ኩባንያዎችና ድርጅቶች ለብሄራዊ ቡድኑ በቂ የስፖንሰርሺፕ ድጋፍ እንዲሰጡ በማግባባት መስራት ይኖርበታል፡፡
ከዚህ ጋር ተያይዞ የብሔራዊ ቡድኑን ዝግጅት ለማጠናከር 50 ሚሊዮን ያህል ብር ያስፈልጋል ተብሏል፡፡ በዚህ መሠረትም አምስት የተለያዩ የገቢ ማስገኛ አማራጮች በዕቅድ መያዛቸው ተገልጿል፡፡ የገቢ ማስገኛ መንገዶቹም አጭር የስልክ መልዕክት፣ ኮንሰርቶች፣ የገንዘብ ማሰባሰቢያ እራት፣ ስፖንሰርሺፕ የተለያዩ ቁሳቁሶችን እንደ ቲሸርት፣ ኮፍያ፣ ስካርፍ የመሳሰሉትን መሸጥ ናቸው፡፡ አንድ ኩባንያ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ቡድን ለሁለት ዓመት ስፖንሰር ለማድረግ በያዘው ዕቅድ እስከ 20 ሚሊዮን ዶላር ሊያገኝ እንደሚችልም ተነግሯል፡፡
የብሄራዊ ቡድኑ ተጨዋቾች በበቂ ግዜ ዝግጅታቸውን ለማከናወን በሚያስችል አወቃቀር አለመሰባሰባቸውም ሌላው ስጋት ነው፡፡ በሴካፋ ውድድር በሚሳተፈው የተስፋ ቡድን ኣዳዲስ ተጨዋቾች ለቡድኑ ለማግኘት የተወሰኑ ዕድሎችን ፈጥሯል፡፡ የዋናው ብሄራዊ ቡድን ተጨዋቾች ወደክለቦቻቸው ተመልሰው ከክልል ክልል በመዘዋወር ጉልበታቸውን እና አቅማቸውን በሚያሟጥጡ የሊግ ጨዋታዎች እየተዳከሙ ናቸው፡፡ 23ቱን የቡድኑን አባላት የመምረጥ ሥራን ዋና አሰልጣኙ ሰውነት ቢሻው እንዳቀዱት ማድረግ አልቻሉም፡፡ አሰልጣኙ በተደጋጋሚ ክለቦችን ማስገደድ የሚችለውም ፌዴሬሽኑ እንደሆነ በመግለፅ በዕቅዳቸው ለመስራት ቡድኑ ቀደም ብሎ እንዲሰባሰብ ጠይቀዋል፡፡ የአፍሪካ ዋንጫው ከመጀመሩ ቢያንስ ስምንት ሳምንታት ቀደም ብሎ ቡድኑ ቢሰባሰብላቸው ጥሩ ነበር፡፡ አምስት ያህል የወዳጅነት ጨዋታዎች የማድረግ ዕቅድ የነበራቸው ቢሆንም ይህን ግን ማድረግ አልቻሉም፡፡
በኡጋንዳ በሚካሄደው 36ኛው የሴካፋ ታስካር ቻሌንጅ ካፕ በሚሳተፈው የተስፋ ቡድን በአፍሪካ ዋንጫ ተሳታፊ የሆነውን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የተጨዋቾች ስብስብ ለማጠናከር ይጠቅማል፡፡
በሴካፋ በሞት ምድብ ከኡጋንዳ ከኬንያ እና ከደቡብ ሱዳን ጋር የተደለደለው የኢትዮጵያ ተስፋ ቡድን ወደ ሩብ ፍፃሜ ለማለፍ አጣብቂኝ ውስጥ ገብቷል፡፡ የተስፋ ቡድኑ በዓለም ዋንጫና በአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያዎች ያልተሰለፉና ለብሔራዊ ቡድኑ ሲሰለፉ ለመጀመሪያ ጊዜ የሚሆናቸው 14 ተጨዋቾችን አቅፏል፡፡
በዚሁ የተስፋ ቡድን በአውሮፓ፣ በአፍሪካና በኤስያ ክለቦች የፕሮፌሽናል ተጨዋችነት ልምድ ያለውና ለቬትናም ክለብ በመጫወት ላይ የሚገኘው ፍቅሩ ተፈራ፣ በስዊድን ለሚገኝ ክለብ የሚጫወተው ዩሱፍ ሳላህ እና በአሜሪካ የአላባማ ኮሌጅ ለሚገኝ ቡድን ተጨዋች የሆነው አብርሃም ካሣ ይገኛሉ፡፡
በ36ኛው የሴካፋ ታስከር ቻሌንጅ ካፕ ላይ በሞት ምድብ ባለፈው እሁድ የመጀመርያ ጨዋታውን ከደቡብ ሱዳን ጋር ያደረገው የኢትዮጵያ ተስፋ ብሔራዊ ቡድን 1ለዐ ያሸነፈ ሲሆን ግቧን የመብራት ኃይል ክለብ ተጨዋች የሆነው ዮናታን ከበደ አስቆጥሯታል፡፡ በምድቡ ሁለተኛ ጨዋታው ባለፈው ማክሰኞ ከኡጋንዳ ጋር ተገናኝቶ ደግሞ 1ለ0 ተሸንፏል፡፡
የ28 አመቱ ዩሱፍ ሳላህ አሁን በስዊድኑ ክለብ ሲሪናስካ ኤፍሲ በመጫወት ላይ ይገኛል፡፡ በአማካይ ስፍራ እና በግራ ክንፍ መስመር በመጫወት የተዋጣለት ዩሱፍ በወጣትነቱ በ3 አማተር የስዊድን ክለቦች ተጫውቷል፡፡ በአዋቂ ደረጃ መጫወት ሲጀምር ደግሞ ከ2006 እኤአ ጀምሮ በሃስልቤይ፤ በቫሱላንድ፤ ሲውዳድ ዴ ሙርሲያ በውሰት፤ ኤአይኬ ከዚያም በኋላ በውሰት ሲሪናስካ ኤፍሲን ከ2 ዓመት በፊት ተቀላቅሎ 65 ጨዋታዎች በማድረግ እና 4 ጎሎች በስሙ በማስመዝገብ የእግር ኳስ ህይወቱን አሳልፏል፡፡ በትራንስፈርማርኬት ድረገፅ በዝውውር ገበያው ያለው የዋጋ ተመን 275ሺ ፓውንድ የሆነው ዩሱፍ በስሪንሰካ ክለብ መጫወት ከጀመረ 9 ወራትን አሳልፏል፡፡
በሶስት አህጉሮች እግር ኳስን በፕሮፌሽናል ደረጃ ለመጫወት የበቃው ፍቅሩ ተፈራ ለሜሳ በሴካፋ ታስከር ቻሌንጅ ካፕ ቡድኑን በአምበልነት በመምራት እና ድንቅ ብቃት ለማሳየት ችሏል፡፡ ከ2004 እስከ 2006 እኤአ በቅዱስ ጊዮርጊስ 55 ጨዋታዎችን በማድረግ 26 ጎሎች ያገባው ፍቅሩ በፕሮፌሽናል ደረጃ ስኬታማ ልምዶችን በማግኘት ሊጠቀስ የሚችል ነው፡፡
በ2006 እኤአ ላይ ለ1 ዓመት በደቡብ አፍሪካው ኦርላንዶ ፓይሬትስ ሲጫወት 19 ጨዋታዎችን አድርጎ ሁለት ጎሎች አግብቷል፡፡ ከ2007 እስከ 2009 እኤአ ደግሞ ወደ ሌላው የደቡብ አፍሪካ ክለብ ሱፕር ስፖርት ዩናይትድ በመዛወር በሁለት ዓመት ውስጥ 46 ጨዋታዎች በማድረግ 5 ጎሎችን በስሙ አስመዝግቧል፡፡ ፍቅሩ ተፈራ ከዚህ በኋላ አፍሪካን በመልቀቅ ወደ አውሮፓ አቅንቶ ለቼኩ ክለብ ምላዳ ቦሌስላቭ በመፈረም በዚያው አገር ሊግ 9 ጨዋታዎችን አድርጓል፡፡ በቼኩ ክለብ አጭር ቆይታ የነበረው ፍቅሩ በ2010 እኤአ ላይ ወደ ደቡብ አፍሪካው ሱፕር ስፖርት ዩናይትድ ተመለሰ፡፡ በሱፕር ስፖርት ዩናይትድ ለአንድ አመት ሲጫወት በ21 ግጥሚያዎች ተሰልፎ 4 ጎሎችን ለማግባት ችሏል፡፡ በ2011 ወደ ኤስያ የተመለሰው አጥቂው ኩፕስ በተባለው የቬይትናም ክለብ 8 ጨዋታዎች ካደረገ በኋላ ወደ ሌላው ታሃናህ ሆዋ ክለብ በመግባት 21 ጨዋታዎች አድርጎ 3 ጎሎችን በማስቆጠር በክለቡ እስከ 11 ወራት ቆይቷል፡፡ ከ2004 እኤአ ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን መሰለፍ የቻለው ፍቅሩ ተፈራ 25 ጨዋታዎችን በአገሩ ማልያ አድረጎ ሰባት ጎሎችን በስሙ አስመዝግቧል፡፡ የ26 ዓመቱ ፍቅሩ በትራንስፈርማርኬት ድረገፅ በዝውውር ገበያው ያለው ዋጋ ተመን እስከ 125ሺ ፓውንድ ነው፡፡
የናይጀሪያ ብሔራዊ ቡድን በ29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ሻምፒዮን መሆን አለበት በሚል በአገሪቱ ሚዲያዎች ከፍተኛ ጫና ውስጥ ገብቷል፡፡ ዝግጅቱን ከጀመረ ግን ሁለት ሳምንት አልፏታል፡፡ ከሳምንት በፊት በአሜሪካ ቬንዝዋላን 3ለ1 አሸንፏል፡፡ በቀጣይ ከካተሎኒያ ቡድን ጋር የወዳጅነት ጨዋታ የማድረግ እቅድ አለው፡፡ የናይጀሪያ ብሔራዊ ቡድን ለአፍሪካ ዋንጫ በሚያደርገው ዝግጅት እስከ 9 ሚሊዮን ዶላር የሚደርስ በጀት እንደያዘ ይገለፃል፡፡ ከሳምንት በፊት ብሔራዊ ቡድኑ የአፍሪካ ዋንጫን ካሸነፈ ለእያንዳንዱ ተጨዋች 100ሺ ዶላር ቦነስ እንደሚሰጥ በአገሪቱ እግር ኳስ ፌደሬሽን ቃል ተገብቷል፡፡
ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ሰሞኑን ለናይጀሪያ እግር ኳስ ፌዴሬሸን አድርሰውታል በተባለው መልዕክት ብሔራዊ ቡድኑ የአፍሪካ ዋንጫን ድል እንዲያደርግ በሁሉም ወገን ትኩረት እንዲኖር ማሳሰባቸው ሲገለፅ አረንጓዴዎቹ ንስሮች ከደቡብ አፍሪካ ዋንጫውን ይዘው መመለስ አለባቸው በሚል ጥሪ እንዳቀረቡ ተነግሯል፡፡ በ1980 እና በ1984 እ.ኤ.አ ለሁለት ጊዜያት የአፍሪካ ዋንጫን ያሸነፈችው ናይጀሪያ በ29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ በአገሪቱ መገናኛ ብዙሐን ለዋንጫ መጠበቋ ተጨዋቾቹንና አሰልጣኙን ከፍተኛ ጫና ውስጥ በመክተት ውጤታማነታቸውን እንዳይፈታተነውም እየተሰጋ ነው፡፡ የእግር ኳስ ፌዴሬሽን ለብሔራዊ ቡድኑ ውጤታማነት ባቀረበው የቦነስ ክፍያ መሰረት በየጨዋታው 5ሺ ዶላር በአበል መልክ የሚታሰብላቸው ተጨዋቾቹ በምድባቸው የሚያደርጓቸውን 3 ጨዋታዎች ካሸነፉ በነፍስ ወከፍ 30ሺ ዶላር ቦነስ ይከፈላቸዋል፡፡ የሩብ ፍፃሜን ካለፉ 15ሺ ዶላር፤ ግማሽ ፍጻሜን ካለፉ 20ሺ ዶላር፣ ለዋንጫ ከበቁ 30ሺ ዶላር ለናይጀሪያ ብሔራዊ ቡድን ተጨዋቾች በነፍስ ወከፍ ሊታሰብ እቅድ ተይዟል፡፡
የ50 ዓመቱ የናይጄርያ አሰልጣኝ ስቴፈን ኬሺ ለብሄራዊ ቡድኑ ባለፈው 1 ዓመት ከ50 በላይ ተጨዋቾችን ከአገር ውስጥ እና ከአውሮፓ ሊጎች በመጥራት የቡድኑን ስብስብ ለማጥናት ሞክሯል፡፡
በ29ኛው አፍሪካ ዋንጫ ናይጄርያን ወክለው የሚሰለፉ 23 ተጨዋቾችን በሙሉ በመለየት በሚቀጥለው ሁለት ሳምንት ይፋ ለማድረግ እንደሚችል ስቴፈን ኬሺ ያስታወቀ ሲሆን የአገሪቱ ሚዲያዎች የቼልሲዎቹ ቪክቶር ሞሰስ እና ጆን ኦቢ ሚኬል ፤ ግብ ጠባቂው ቪንሰንት ኢንዬማ፤ ኢኬቹኩ ኡቼ እና አምበል የነበረው ጆሴፍ ዮቦ በእርግጠኝነት ወደ ደቡብ አፍሪካ መጓዛቸው እንደማይቀር እየገለፁ ናቸው፡፡
የ28ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ሻምፒዮን ዛምቢያ በ29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ላይ ሻምፒዮናነቷን ለማስጠበቅ እንደምትሰለፍ አሰልጣኙ እና ተጨዋቾቹ በተደጋጋሚ እየገለፁ ናቸው፡፡
ለአፍሪካ ዋንጫው የመጨረሻ ዝግጅትን በህንድ ልታደርግ የነበረችው ዛምቢያ ባልተገለፁ ምክንያቶች ይህን ዕቅድ በመሠረዝ እዚያው አገሯ ላይ በመሠረተችው ካምፕ ለመዘጋጀት እንደወሰነች ታውቋል፡፡ የዛምቢያ ብሔራዊ ቡድን የመጀመሪያውን የወዳጅነት ጨዋታ ከሳምንት በፊት ከደቡብ አፍሪካ ጋር ጆሃንስበርግ በሚገኘው ሶከር ሲቲ ስታድዬም አድርጐ 1ለ0 አሸንፏል፡፡ በቀጣይ ከሳውዲ አረቢያ፣ ታንዛኒያ እና ከኖርዌይ ጋር የመጫወት ዕቅድም አለው፡፡
የዛምቢያው አሰልጣኝ ሄርቬ ሬናርድ ቡድናቸው ምድብ 3ን በመሪነት በማጠናቀቅ ሻምፒዮናነቱን ሊያስጠብቅ እንደሚችል ተስፋ እንደሚያደርጉ ሰሞኑን ሲናገሩ ለአፍሪካ ዋንጫው በሚደርገው ዝግጅት 6 ሳምንታት በቂ ጊዜ መሆኑንም ገልፀዋል፡፡
ቡርኪናፋሶ ስለአጠቃላይ ዝግጅቷ ብዙም ያልተዘገበላት አገር ሆናለች፡፡ ባለፉት ሶስት ሳምንታት ሁለት የወዳጅነት ጨዋታዎች ያደረገችው ቡርኪናፋሶን ሁሉም የምድብ 3 ቡድኖች ትኩረት ቢነፍጓትም በፈረንሳይ ሊጐች ያሉ ተጨዋቾችን በማሰባሰብ በዝምታ ዝግጅቷን ቀጥላለች፡፡ ቡርኪናፋሶ ከሳምንት በፊት ደግሞ በሞሮኮ ከዲሪፖብሊክ ኮንጎ ጋር ተገናኝታ 1ለ0 ማሸነፍ ችላለች፡፡
ከብሔራዊ ባንክና ከቤተክህነት ምንጮች በሰነድ ተደግፎ ለኢሳት ከደረሰው መረጃ መረዳት እንደተቻለው የባንኩን ድርሻ 63 በመቶ የትግራይ ባለሃብቶች፣19 በመቶ ቤተክህነት ሲይዙ ቀሪው 18 በመቶ ትንንሽ አክሲዮን ለሚገዙ የተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ለሽያጭ ቀርቦ ተሸጧል።
“ዳሎል” በሚል ስያሜ በመቋቋም ላይ ያለው ባንክ ቤተክርስቲያኒቱ በልዩ ልዩ ባንኮች ያስቀመጠችው 12 ቢሊየን ብርን በመጠቀም ለመንቀሳቀስ መዘጋጀቱንም የቤተክርስቲያኒቱ ምንጮች ገልጸዋል።
በኢትዮጵያ 17ኛው የግል ባንክ ለመሆን በመንቀሳቀስ ላይ ያለው ዳሎል ባንክ የባንኩን 63 በመቶ ድርሻ የትግራይ ባለሃብቶችና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን በጋራ ይዘውታል።
ቀሪውን 18 በመቶ ለመሸጥ በአደባባይ ጥሪ ያቀረቡት ባለፈው ታህሳስ እንደሆነም ለማወቅ ተችሏል።ከዚህ ወስጥ በላይነህ ክንዴ የተባሉ የአማራ ባላሃብት ከፍተኛ አክሲዮን ሲገዙ የቀረውን ከ200 በላይ ሰዎች በአነስተኛ ተከፋፍለውታል።
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አማኞች በሚሰጥ አስራትና አብያተክርስቲያናቱ ከህንጻ ኪራይና ከመሳሰሉት በሚያገኙት ገቢ በተለያዩ ባንኮች የተቀመጠ የቤተክርስቲያኒቱ ገቢ 12 ቢሊየን ብር ያህል እንደሆነም መረዳት ተችሏል።
ጠቅላይ ቤተክህነት ይህንን ሃብት በመያዝ የግል ባንክ ለማቋቋም በተንቀሳቀሰበት ወቅት ብሔራዊ ባንክ ለሃይማኖት ተቋማት የባንክ ፈቃድ እንደማይሰጥ በመግለጹ ከትግራይ ባለሃብቶች ጋር ግንኙነት መጀመሩን ምንጮች ገልጸዋል።
ይህንን እንቅስቃሴ ውጤታማ ለማድረግና እንቅፋት እንዳይገጥመው ከሕወሃት ባለስልጣናት ከተሰጠ ድጋፍ ባሻገር የብሔራዊ ባንክ ገዢው አቶ ተክለወልድ አጥናፉ ወንድም አቶ መንግስቱ አጥናፉ በዋና አደራጅነትና አማካሪነት እየሰሩ መሆናቸውንም መረዳት ተችሏል።
የመንበረ ፓትሪያርኩ ጽሕፈት ቤት እንዲሁም የአዲስ አበባ ሃገረ ስብከት እያንዳንዳቸው በ25ሺ አክሲዮን 25 ሚሊየን ብር በድምሩ 50 ሚሊየን ብር ለደሎል ባንክ አዋጥተዋል።ብጹእ አቡነ ዲዮስቆሮስ የመንበረ ፓትሪያርኩ ጠቅላይ ጽሕፈት ቤትን ሲወክሉ መምህር ጎይቶም ያይኑ የአዲስ አበባ ሃገረ ስብከትን መወከላቸውንም ከሰነዱ መረዳት ተችሏል።
ደብረጽጌ ቅዱስ ኡራኤል ቤተክርስቲያንና ማህደረ ስብሃት ቅድስት ልደታ ቤተክርስቲያን እያንዳንዳቸው 12 ሺ አክሲዮን መግዛታቸውንና ይህም በገንዘብ ሲተምን የእያንዳንዱ 12 ሚሊየን ብር መሆኑንም መረዳት ተችሏል።
ደብረአሚን አቡነ ተክለሃይማኖት ቤተክርስቲያን፣ሐመረ ኖህ ኪዳነምህረት ገዳም፣መንበረጸባኦት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል፣ጻድቃኔ ቅድስት ማርያም መካነ ቅዱሳን አንድነት፣ቦሌ ደብረምህረት ቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስቲያን ከአንድ ሚሊዮን እስከ 10 ሚሊየን ብር አክሲዮን መግዛታቸው ታውቋል።
ምስካየ ሕዙናን መድሃኒአለም ገዳም፣ሲ ኤም ሲ ቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስቲያንና ጸርሃ አርያም ቅዱስ ሩፋኤል ቤተክርስቲያን ደግሞ ከመቶ ሺ እስከ 200 ሺ ብር አክሲዮን በመግዛት በዝቅተኛ መጠን ተሳታፊ ሆነዋል።
ቤተክርስቲያኒቱ ካሏት 13ሺ ያህል አብያተክርስቲያናት አስራ ሁለቱ ቤተክርስቲያናትና ሁለቱ ጽህፈት ቤቶች ብቻ የተመረጡበት መመዘኛም ሆነ ምክንያት በግልጽ አልተነገረም።
ሆኖም የቅርብ ምንጮች እንደሚገልጹት የዚህ አላማ በባንኩ ውስጥ የትግራይ ባለሃብቶችን ድርሻ ከፍ በማድረግ ይበልጥ ባለቤትነቱን ወደነሱ ለማድረግ የታለመ እንደሆነም ይገልጻሉ።
ባንኩ ውጤታማና ትርፋማ እንዲሆን ደግሞ የቤተክርስቲያኒቱ ባንክ ነው በሚል ጠቅላላ ሃብቱን 12 ቢሊየን ብር በሃገሪቱ ካሉት ልዩ ልዩ ባንኮች ወደዚህ ወደ ዳሉል ባንክ ለማዛወር መታቀዱም ተሰምቷል።
በዚህ የዳሎል ባንክ ውስጥ ቤተክህነት 19 በመቶውን ስትይዝ የአምበሳውን ድርሻ 63 በመቶ በመያዝ የትግራይ ባለሃብቶች በቤተክርስቲያኒቱ ገንዘብ ለመንቀሳቀስ ተዘጋጅተዋል በሚል የቤተክርስቲያኒቱ ተቆርቋሪዎች ለምዕምናኑ ሃብታቸውን እንዲጥብቁ ጥሪ አቅርበዋል።በሰነዱ ላይ ስማቸው የተዘረዘረው 16 የትግራይ ባለሃብቶችና ኩባንያዎች ብሔራዊ ባንክ ከሚጠይቀው ግማሽ ቢሊየን ብር የ328 ሚሊየን 801 ሺ ብር ድርሻ ይዘዋል።
አቶ አዘዞም አየለ፣አቶ ሃይለስላሴ አምባዬ፣አቶ ብርሃኔ ግደይ፣አቶ አትክልቲ ይህደጎ፣አቶ ታደሰ ደስታ፣አቶ ሙለይ አዲስ፣አቶ ሃጎስ ሃድጉ ገብረእግዚአብሔር እንዲሁም ሙሉ ታምራት እያንዳንዳቸው በ25 ሺ አክሲዮን በግል የ25 ሚሊየን ብር ባለድርሻ መሆናቸውን ለብሔራዊ ባንክ ከቀረበው ሰነድ ላይ መመልከት ተችሏል።
ተካሃፍ ትሬዲንግ፣ታምሪን ኢንተርናሽናል ትሬዲንግ፣ቢ ኤን ቲ ኢንደስትሪ ኤንድ ትሬዲንግ፣ወርቃ ትሬዲንግ ሃውስ የተባሉ የትግራይ ባለሃብቶች ኩባንያዎችም እያንዳንዳቸው በ25 ሺ አክሲዮን እያንዳንዱ ኩባንያ የ25 ሚሊየን ብር ባለድርሻ መሆኑንም መረዳት ተችሏል።
አቶ አዲስ ገብረማርያም፣ሙሉ ሚዛን ትሬዲንግ፣አቶ በርሔ ሃጎስ፣ሉችያ ተስፋዬ ገብረመስቀል ደግሞ ከ5 ሚሊየን ብር እስከ 12 ሚሊየን 500 ሺ ብር አክሲዮን መግዛታቸውን መረዳት ተችሏል።
ከዳሎል ባንክ ውስጥ 328 ሚሊየን 801ሺ ብር የ16 የትግራይ ተወላጆችና ኩባንያዎች ድርሻ ሲሆን ፣19 በመቶው የቤተክህነት ድርሻ ከነሱ ጋር በትብብርና በቁርኝት የሚሰሩት እነ መምህር ጎይቶም የተወከሉበት እንደሆነም ተመልክቷል።
ከባንኩ የአክሲዮን ድርሻ ቀሪው 18 በመቶ፣ከታህሳስ ወር ጀምሮ በይፋ ለገበያ የቀረበ ቢሆንም በግለሰብ ደረጃ 220 ሰዎች አክሲዮን የገዙ ሲሆን ጠቅላላ ድርሻቸው 17 ሚሊዮን 290ሺ ሆኗል።ይህም የ220ዎቹ ባለአክሲዮኖች ድርሻ ከአንድ የትግራይ ባለሃብት የነሰ መሆኑንም መረዳት ተችሏል።
ቅድሚ አርባዕተ ዓመት አቢሉ፣ ዓለም ለኻዊ ሐይልታት ብፍላይ ከአ አሜሪካ እትመርሖ ምዕራባዊ ዓለም ጂኦ ፖለቲካዊ ጽልዋታቶምን ቁጽጽሮምን አብ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ንምብርታዕ፣ አበርቲዖም ድሕሪ ምንቅስቓስ፣ ነቲ ዕዮቲ ንምስላጥ ብመጀመርያ ክውሰድ ዘለዎ፣ አብ መንጎ መንግስታት ኢሳያስ ዝመርሐ ኤርትራን፣ ብኢህወደግ እትምራሕ ኢትዮጵያን ዘሎ ጎንጽን ፍልልያት ወጊድካ ንክልቲኦም ብምኽሳብ ጽልዋ ቁጽጽርካ ምርግጋጽ ዝብል ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ተንቀሳቐሱ። ናቶም ጂኦ ፖለቲካዊ ስትራተጂ እምበር፣ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ስቓይን መከራን ግን ዕጅብ’ውን አይበሎምን። ነዚ ተልእኾዚ ንምፍጻም ከአ ቀንዲ መተግበርቲ ዝኾንኦም ኮራኹር ሃገራት፣ ንስዑድያን ሃገራት ኢመረይትን ሐላፍነት ብምሃብ ዕዮኦም ጀመሩ። ንነዊሕ እዋን ብስዉር ርኽክባት እንዳተኻየደ ጸኒሑ ከአ፣ አብ ኢትዮጵያ ሐድሽ ምዕብልና ተኸስተ። ዝነበረ ናይ ኢህወደግ መንግስቲ ውሽጣዊ ተሐድሶ ከነካይድ አለና ብዝብል፣ ናይ መሪሕነት ምቅይያር ድሕሪ ምክያዱ፣ አብይ አሕመድ አብ ስልጣን ደበኽ በለ። ካብዚ እዋን እዚ ከአ ተሰማዕነት ኮነ ዓብላልነት ናይ ህወሐት እንዳጎደለ አብ ክልል ትግራይ ጥራሕ ከምዝሕጸር ኮነ። ኢሳያስ ናይ ነዊሕ ዓመታት ስዉር ሕልሙን፣ ውልቃዊ ሕነ ዝፈድየሉ ምቹእ እዋንን ከም ዝተፈጥረሉ ኮይኑ ተሰምዖ። ነቲ ዕርቅን ሰላምን ዝብል ንጎኒ ሐዲጉ ከአ፣ “Game Over” (ግጥም አኸለ) ብዝብል ጭርሖ አብዝሔ። አስመራ አዲስ አበባ ናይ አብይን ኢሳያስን መንገዲ ማይ ኮነ። አብይ አሕመድ መጀመርያ ንህዝቢ ኤርትራ ክሃምልን ከደናግርን “ምስ ኤርትራ ሰላም ክንገብር ኢና ንውዕሊ አልጀሪስ ከአ ብምልኡ አብ ግብሪ ከነውዕሎ ኢና” በለ። ህዝብና ይኹን አህዛብ ኢትዮጵያ’ውን ናይ ሰላም ሃዋርያ ሎሚ ተረኽበ ብዝብል ዓለለ ተሐጎሰ። ይኹንምበር እቲ ዝተሐልመ ሰላምን መብጽዓን ሐሞዂሽቲ ድአ ኮነ። እቲ አብ መንጎ ክልተ ሃገራትን አህዛብን ክግበር ዝግብኦ ንጹር ውዕልን ስምምዓትን ተሪፉ፣ አብ መንጎ ኢሳያስን አብይ አሕመድን ከምኡውን ለአኽቲ ጎይቶቶምን ዝፈልጥዎ ስዉር ስምምዓት ኮይኑ ተረፈ። አርእስቲ ሰላምን ዕርቅን ተሪፉ፣ አርእስቲ ድሕነትን ሐድነትን ኢትዮጵያ ቀንዲ ዋኒንን ስራሕን ኢሳያስ ኮነ። እቲ ዝኸፍኤ ከአ ኢሳያስ ንህዝቢ ኤርትራ አዝዩ ስለዝነዓቖ፣ “ደጊም ስልጣነይ ንአብይ አሕመድ አረኪበ ኢየ ….. ሐደ ህዝብን ሃገርን እምበር ክልተ ህዝቢን ሃገር ዝብል ዓሻ ኢዩ ….. ጉዳይ ዶብ ዘይኮነስ ክንዮው ዶብ ክንሐስብ አለና …” ብምባል፣ ን20 ዓመት ምሉእ ደቆም አብ ጎዳጒዲ ድፋዕ ከምዘየብለየ፣ ኤርትራውያን ዘይተጸበይዎ መቓልሕ አዋጅ አብ ማእከል አዲስ አበባ አስምዔ። አብይ አሕመድ’ውን ብወገኑ፣ ነቲ ንህዝብና ከሃምል ዝበሎ ቃል ዓጺፉ፣ እንቋዕ ድአ ንኢሳያስ ሐዝና’ምበር ጉዳይ ኤርትራስ ደጊም አብ ኢድና ኢዩ ብዘስምዕ መግለጺ፣ “ንሕና ሐደ ህዝቢ ኢና …. ዓሰብ አነን ኢሱን ክንካፈላ ኢና …. ደጊም ናይ ወጻኢ ጉዳይ ኤርትራ ባዕለይ ኢየ …. “ ምባል ጀመረ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን “ ግደፍ ዘለዉስ እቶም አቐዲሞም ካባና ዝተፈልዩ’ውን ክምለሱና ኢዮም ….. ናይ 30 ዓመታት ዝተኻየደ ውግእ ኤርትራ ናይ ከንቱነት ኢዩ … ኢትዮጵያ ዳግም ወናኒት ቀይሕ ባሕሪ ክትከውን ናይ ባሕሪ ሐይሊ ከነቕውም ኢና” ብዝብል ከለዓዕልን ስምዒት ህዝቢ ኢትዮጵያ ከጎሃህር ከአ ጀመረ። ኩሎም ተረፍ ደርጊ ዝነበሩ ጀነራላት’ውን ከይተረፈ ምፍካር ጀመሩ። ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ አብ ሐዲግ ሰማይ ሐዲግ ምድሪ ጠልጠል በለ። አይ እሙን ሃገራዊ መንግስቲ ረኺቡ ንመንነቱን ሃገራዊ ልዑላውነቱን ዝጣበቕ ክረክብ፤ አይ ስጡምን ጥርኑፍን ዘድምዕ ዓውደ ተቓውሞ ረኺቡ ተስፋ ክገብር፣ ኩሉ ንህዝብና’ስ ወዮ ድአ ኮኖ። መስደምም ኢሳያስ አብ ቀረባ ግዜ ንኤርትራውያን አጸቢቑ ተስፋ ከቑርጽ “ ነዛ ሃገር ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና እንዳበለ ብባዶ መብጽዓ ንህዝቢ ኤርትራ ንነዊሕ እዋን ከዓሽዎን ከሃምሎን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ነቲ ኮነ ኢሉ ሰብአዊ ዓቕሚታቱ በታቲኑ፣ ቁጠባዊ ሃብቲ ኤርትራ አዕንዩ ክዘርጎ ዝጸንሔ ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ “እዛ ሃገር ሐንቲ የብላን አበይ ዘሎ ሉል ቀይሕ ባሕሪ ኢዩ፣ ቀደም ዝነበረ ፋብሪካ ጥርሙዝን ዓለባን እኳ የብላን …. ማይ ኤለትሪክ የለን ደሞዝ መኽፈሊ ተሳኢኑ” ክብል ወሪሑ አብ መወዳእታ እንከ ከይሐፈረ ከይሐነኸ፣ “ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ተፈልያ ክትቅጽል አይትኽእልን ኢያ” ክብል ዓው ኢሉ ብዘይቃል ዓለም ሐዲሽ መርድእ አዊጁልና ምህላዉ ኢዩ።
ካብዚ ንጹር ዘየጋጊን ዘየዳድን እዉጅ መልእኽቲ ከዳዕ ኢሳያስ አፍወርቂን አብይ አሕመድን እንታይ ዝያዳ ክበርሃልካ ኢኻ እትጽበ? ከም እትሕረድ ላም ክሳብ ጎዛዝዮም ስጋአ ዝወስዱ፣ ቆርበታ ወይ ዓጽማ ከአ እንካ ኢሎም ክሳብ ዝቶኽቡልካ ዲኻ ደቂስካ ክትጽበዮም? ናይዞም ክልተ ውዲተኛታት መራሕቲ ንጹር ዕላማ ብዘየጋጊ መንገዲ፣ በቲ ብክንደይ መስዋእትኻን መስዋእቲ ብሉጻት ደቅኻን ዘማዕቆብካዮን ዘውሐስካዮን ነጻነትካ ከንቱ ምግባርን፣ ንሃገራዊ ልዑላውነትካ አብ ዋጋ ዕዳጋ አውሪዶም ናብታ ዝነበርካያ ውርደትን ሐሳርን ክትወርድ ኤርትራ ሃገርካ ንዕዳጋ ወሪዳ አላ። ንዕዳጋኦም ብሰላም ተዋግዮም ንዓኻ ሸይጦም ወዋጋኦም ከይወስዱ ከአ፣ ንመደቦም ዝዕንቅፍ ህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ተረኽቡ። እዚ ንአብይን ኢሳያስን ዕረፍቲ ልቢ ከልኦም። ስለዚ ናይ አብይ አሕመድ ኢትዮጵያ ንውሽጣዊ ስዉር ሐርበኛአ ሰላዪ ኢሳያስ አፍወርቂ ሒዛ፣ ውራያ ከይተሰከፈት ከተካይድን መደባ ሰሪዓ ክትዋጋእን ተሸባሸበት። ዋናን ወናኒትን ቀይሕ ባሕሪ ክትከውንን፣ ኤርትራውያን ጉም ኢሎም ብኽሳራ ክተርፉን፣ ቅድም ቀዳድም ንህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ግድነት ምውጋድ ስለዝመረጹን ዝወሰኑን ከአ ንውግእ ክዳለዉ ከረሙ። እንሆ ከአ ብዕለት 3 ሕዳር 2020 ባርዕ ኲናት ብነፈርትን ብአጋርን ጀመሩ። ህዝቢ ትግራይ ነቲ ብሸነኽ አብይ አሕመድ ዝተፈነወሉ ወራር ብኩሉ ሸነኽ ምስ ተሐምሸሸ፣ አብይ ረዳት ናይ ኢሳያስ ሐቲቱ እንሆ ብኹሉ ኩርናዓት ምስ ትግራይን ኤርትራን ዘዳውብ ካልእ ግንባር ተኸፊቱ፣ ንህዝቢ ኤርትራን ደቁን አብ ዘይምልከቶም ኲናት ክጠብሶም ይርከብ። አብዚ ጥራሕ ከይተሐጽረ ካብ ወደብ ዓሰብ ዝብገሳ ናይ ሃገር ኢማራት ድሮን ንህዝቢ ትግራይ ከጥቅዓ ብምጅማር፣ ክብደት ናይቲ ኲናት ዛይዱ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃ ሰላማ ናብ ፍጹም ምዝርራግ ዘብጽሕ ደረጃ ይሰጋገር አሎ። ህዝበይ ውዲታዊ ሽርክና ኢሳያስን አብይ አሕመድን አብ ትግራይ እንተተዓዊቱ፣ እቲ ቀንዲ ዝህረም ዕላማ ብርግጽ ንስኻን፣ ምፍራስ ሃገራዊ ልዑላውነትካን ምዃኑ ከሎ ጌና ተገንዘብ። ነዚ ዕሽሽ ኢልካ ምስ እትሐልፎ ከቢድ ዋጋ ደቅኻን ደቂ ደቅኻን ከኽፍለካ ኢዩ።
እዚ ውግእ’ዚ አዝዩ ሐደገኛ አብ ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ተወሲኑ ዝሕጸር ዘይኮነስ፣ ከይዱ ከይዱ ጠንቃምን ሰራምን፣ ንሃገራዊ ልዑላውነት ኤርትራ ዝግህስ መስርሕ፣ ዓጋቲ ዘይብሉ አብ ተግባር ንምውዓል ዝቕጽል ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር አይኮነን። ስለዝኾነ ከአ ሎሚ ህዝቢ ትግራይ በዞም ክልተ ውዲታዊ ሽርክና ኢሳያስን አብይ አሕመድን ጎይቶቶምን እንዳተቐጥቀጠ ከሎ ትም ኢልካ ምርአይ፣ ነቲ ጽባሕ ክትጸሮ ዘይትኽእል ድቦላ ሐደጋ ክሳብ አብ ርእስኻ ዝወድቕ ትም ኢልካ ምጽባይ ብሐቂ ዕሽነት ኢዩ። ህዝበይ እዚ ሐደጋ’ዚ ሎሚ አብ ማዕዶኻ ከሎ ክዕጸፍን ክቕልበስን እንተዘይክኢሉ፣ እታ ሃገር አላትኒ እትብላ ኤርትራ እንዳርአኻ እንዳሰማዕካ ወይ ካብ ኢድካ ክትጠፍእ ኢያ ወይ ንምምላሳ አዝዩ ሰፍ ዘይብል ዋጋ ክትከፍል ኢኻ። ቅድሚ ሕጂ ንክንደይ አውያትና ዕሽሽ ኢልካዮ ኢኻ። ሕጂ’ውን ዝርዳእ አእምሮ ዝሰምዕ አእዛን አምላኽ ይሃብካ። ንህዝቢ ትግራይን ደቁን ሎሚ ምድጋፍካ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ረብሐኻን ክብርኻን መታን ከተዕቁብ እምበር፣ ንሳቶምስ ደጊፍናዮም አይደገፍናዮም ንብሄራዊ መንነታዊ ክብሮምን መሰሎምን ከረጋግጹ አብ ከተማ ኮነ ገጠር፣ አብ ዱር ኮነ ጎቦታት ትግራይ ብትብዓት ተዋጊኦም ከምልስዎ ኢዮም። መልእኽተይ ነቶም ናይ “ትግራይ ትግርኚ” ዝኾነ ናይ ትግርኛ ተዛረብቲ መንግስቲ ክምስርቱ ዝብል ፍርሂ እትዘርኡ ኤርትራውያን ዝብሎ ሐደ ነገር ከየዘኻኸርኩዎም ክሐልፍ አይደልን። ንሕና ኤርትራውያን ንክልቲኡ ቅዱስ ሃይማኖታትና ክርስትና ይኹን ምስልምና ካብቶም ቀዳሞት ዝተቐበልናዮ ህዝቢ ኢና። ክልቲኡ ቅዱስ እምነትና ከአ ካብቶም አብ መላእ አፍሪቃ ዝርከቡ አህዛብ ብዝተፈልየ መልክዕ፣ ምልክት ሕድሕድ ምጽውዋር፣ ምልክት ሐድነት፣ ምልክት ሐይልና ኮይኑ ንምሉእ መዋእልና ከም ህዝብን ሃገርን ጠርኒፉና ክኸይድ ዝጸንሔ ኢዩ። ብተሳትፎ ኩልና ከአ ኤርትራ እትብሃል ሃገር ነጻ አውጺእናያ። ሐቂ ኢዩ አብ መንጎ ከም ብዓል ኢሳያስ አፍወርቂ ዝተባህሉ ስዉራት ሰለይቲ ሰሊኾም ብምእታው፣ አብ ሐድነትና ዝርግርግን ምጥርጣርን ከምዝአትወና፣ ሕድሕድና ከአ ከም ዘይንተአማመን ከምዝገበሩና ስዉር አይኮነን። እዚ ግን ድሌትን ባህግን መላእ ህዝቢ ኤርትራ አይኮነን። በቲ ንሶም ዘጻወዱልና መንገዲ ምስ እንኸይድን፣ አብ ሕድሕድና ምጥርጣርን ፍርህን ምስ እነስፍንን፣ ነዚ ናይ ፍርሂ መንፈስ እዚ ክንስዕሮ ምስ ዘይንኽእል ግና፣ ብገዛእ ግጉይ አተሐሳስባና ተጠሊፍና፣ ከም ሃገር ደው ክንብል ብሐቂ ከጸግመና ኢዩ። እቲ ናይ “አግአዝያንዶ እንታይዶ” ዝብል ፍርሂን ስግአትን’ውን እንተኾነ፣ ናይ ውሱናት ግዳ ከአ አብ ሃገራዊ ውሳኔና ተጽዕኖን ግደን ክገብሩ ዘይኽእሉ ክነሶም፣ ባዕልና አተዓባቢና ናይ ስግአት መንፈስን ፍርሂን ምፍጣርን ምዝራእን፣ ንሐድነትና ከም ህዝቢ ሃሳዪ አብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ንጸላእቲ ኤርትራ ዘገልግል ፕሮፓጋንዳ ባዕልኻ ምንዛሕ ኢዩ። ስለዚ ድልድልትን ብሐድነታ እትልለ ኤርትራ ክውንቲ ናይ ምግባር፣ አብ አሉታዊ ይኹን አወንታዊ አተሐሳስባና ስለዝሙርኮስ፣ ባዕልና ንሐድነትና ዝፈታተን አብ ድብያ ጸላእትና ዘውድቐና መፈንጠራታት ከይነብዝሕ ንጠንቀቕ።
144 ኣባላት ፓርላማ ናይትታ ርእሰ ምምሕዳር፣ ብሰንበት 12 ለካቲት ኣብ ዘካይድዎ ጽዑቕ ዘተ፣ ነቲ ብሕቡራት ኢማራት ዝቐረበ እማመ ምህናጽ ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዝደገፉ ማዕከናት ዜና ካብቲ ከባቢ ኣረጋጊጸን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሶማሊላንድ ሳዓድ ዓሊ ሺረ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብሰንኪ’ቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምኽፋት ዘቕረበቶ እማመ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ምስ ኢትዮጵያን ጅቡትን ዘሎ ጽቡቕ ዝምድና ክሃስስ ከምዘይደሊ ምሕባሩ ይዝከር።
እንተኾነ ፓርላማ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ኣብ ዘካየዶ ዘተ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ መራኽብ ኵናት ከጸግዕ ዝኽእል፣ ሓይሊ ባሕሪ ዘጠቓለለ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ወደብ ሶማሊላንድ ከተቕውም ብምሉእ ድምጺ ደገፉ ሂቡ’ሎ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ሶማሊላንድ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምኽፋት ትሓትት ዘላ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ጅቡቲ መዓስከር ንምህናጽ ኣብ እትዳለወሉ ዘላ እዋን’ዩ።
ናብ የመን ኣብ ዝቐንዐ ስርሒታታ ንወደብ ዓሰብ ትግልገለሉ ከምዘላ’ውን ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ኣብቲ ወደብ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምውናን ድሌት ከምዘይብላ’ዩ ዝንገር።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብጉዳይ የመን ምስ ኤርትራ ዝገብርኦ ዘለዋ ወትሃደራዊ ምትሕብባር፣ ንኢትዮጵያ ስግኣት ከምዝፈጠረላ ተንተንቲ ክጠቕሱ ጸኒሖም’ዮም።
ሃገራችን በአሁኑ ወቅት ከሞላ ጎደል ሁሉንም ነዋሪቿን በሚያሳስብና በሚያሰጋ ፖለቲካዊ ሁኔታ ላይ ትገኛለች፡፡ የዚህ ስጋት ዋነኛ ምንጭ ማን ነው?የሚለው ግን በውል የተመረመረ አይመስልም፡፡ይህን የስጋት ምንጭ መመርመር በሞት እና ህይወት መሃል የምትገኘውን ሃገራችንን ለማዳን ይጠቅማል፡፡ ሃገራችን አሁን የምትገኝበት ፖለቲካዊ ስጋት ዋነኛ ምንጭ መለዘብም መብሰልም ያልቻለው የኦሮሞ ብሄርተኝነት እንቅስቃሴ ነው፡፡እንደሚታወቀው ሃገራችን የብሔር ፖለቲከኞች መናኸሪያ ከሆነች ከረምረም ብላለች፡፡ ሆኖም በሃገሪቱ የሚንቀሳቀሱ ብሄርተኞች ከህወሃት መውደቅ በኋላ የቀደመ አክራሪነታቸውን ለዘብ አድርገዋል፡፡ የመለዘባቸው ምክንያት ሃገሪቱ አሁን በምትገኝበት ፖለቲካዊ ሁኔታ የአንድ ብሄርን ዳርቻ አልቦ ጥቅም ለማስከበር የሚሽቀዳደሙበት ሳይሆን ሃገሪቱ ራሷ የምትቀጥልበትን መንገድ የሚተለምበት ወሳኝ ወቅት እንደሆነ በማሰብ ነው፡፡
ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነው ‘ሃገር ከመገንጠል ሌላ ዓላማ የለውም’ እየተባለ በአፍራሽነት ስሙ ሲብጠለጠጠል እና ሲፈራ የኖረው ኦብነግ ነው፡፡ሆኖም ኦብነግን የሚመሩ የሶማሌ ልሂቃን ለውጥ መጥቶ ወደ ሃገርቤት ሲገቡ ሁኔታዎች ተቀየሩ፡፡ኦብነጎች እነሱ ራሳቸው የሃገር ህልውና ፈተና ሊሆኑ ቀርቶ በህወሃት ዘመን በጎሳ ተከትፎ የነበረውን የሶማሌ ክልል አንድ የማድረጉን አስቸጋሪ ስራ ወደማገዙ ገብተው ለመልካም መስራት ጀመሩ፡፡ከክልላቸው አልፈው ለሃገር ሰላም ስፍነት አጋዥ እስከመሆን፣ ብሄርተኝነታቸውን አብስለው ህብረ-ብሄራዊ ፓርቲ ለመሆን እስከማቀድ ድረስ ደርሰዋል፡፡ በሃገር አጥፊነት ሲከሳቸው የነበረውን ቡድን አሳፍረዋል፡፡ ኦብነግ ይህን ሁሉ ፖለቲካዊ ብስለት ያመጣው እንደ ኦሮሞ ብሄርተኞች የፌደራል ስልጣን ላይ የመቀመጥ መደለያ ሳይጠይቅ ነው፡፡
ኦብነግ በታሪክ ላይ ላላዝን ቢልም የኦሮሞ ብሄርኞች ከሚያላዝኑበት የሚበልጥ ምክንያት ያለው ድርጅት ነው፡፡ የኦሮሞ ብሄርተኞች እዬዬ የሚሉበት የፊውዳሉ ዘመን የኢትዮጵያ አመሰራረት ቀርቶ ‘ብሄረሰቦችን ከእስር ቤት ፈትቼ ለቀቅኩ’ በሚለው ህወሃት የስልጣን ዘመን የሶማሌ ህዝብ ትልቅ በደል ደርሶበታል፡፡ በህወሃት ዘመን የሶማሌ ህዝብ ወደ ዋነኛ የፌደራል መንግስት የስልጣን እርከኖች እንዳይወጣ በአጋር ድርጅትነት ስም ተሸብቦ ሁለተኛ ዜጋ ተደርጎ ኖሯል፡፡ በክልሉ ሲፈፀም የኖረው የሰብዓዊ መብት ረገጣ ራስ የሚያስይዝ እንደ ነበረ ዓለም ያወቀው ገመናችን ነው፡፡ የሶማሌ ፖለቲከኞች ይህን እያነሱ ወደኋላ እያዩ ማልቀስ ሲችሉ ይህን አልመረጡም፤ ሃገር ለዲሞክራሲያዊ መዳረሻ ለምታደርገው ጉዞ እንቅፋት መሆንን አልፈለጉም፤ የሃገርን ህልውና በሚፈታተን መንገድ አልነጎዱም፡፡ይልቅስ የሃገራቸውን ህልውና የማፅናቱን ስራ ካገዙ በኋላ በመሃል ሃገር ፖለቲካ ተዋናይ መሆንን ያለመ የባለ አእምሮ እቅድ ይዘው እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ፡፡
እንዲህ ያለውን የሱማሌ ብሄርተኝነትን ፖለቲካ የማብሰሉን ስራ የሚመሩት አቶ ሙስጠፌ ሌላው ቀርቶ በቤተሰብ ደረጃ ግፍ የተሰራባቸው ሰው ናቸው፡፡ እንደ ክልል ላስብ ካሉም በጎጣቸው ሰዎች ላይ የሚሰቀጥጥ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እንደሚፈፀም ጠንቅቀው የሚያውቁ ሰው ናቸው፡፡ሆኖም እንደ ልጅ ወደኋላ እያዩ ከማልቀስ ይልቅ ወደፊት መራመዱ የተሻለ መሆኑን ተረድተው በአሁኑ ወቅት ለኢትዮጵያ ቀጣይነት ከሚጠቀሱ ጠንካራ ዋልታዎች አንዱ ሆነው የሚቆጠሩ ሰው ሆነዋል፤ የክልላቸው ህዝብም እንደዛው፡፡ ዛሬ በሱማሌ ክልል አጣና ይዞ፣ ጎራዴ ስሎ፣ ድንጋይ ተሸክሞ ጎዳና የሚወጣ ጎረምሳ የለም፡፡ ከዚህ የምንረዳው የጎራዴ እና አጣና ትርዒት በዘረኛ ፖለቲከኞች ልቦና ውስጥ ካልተጠነሰሰ የማንኛውም ጎጥ ጎረምሳ መግደያ ይዞ አደባባይ እንደማይወጣ ነው፡፡ ስለዚህ የመጋደሉ ትርዒት ንድፈ ሃሳብ የሚያልቀው በጎጥ ፖለቲከኞች አእምሮ ጓዳ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት የፖለቲካ ጉልበታቸውን የጎጣቸውን ጎረምሳ ይዞ በሚወጣው የመግደያ ቁሳቁስ ላይ በማስደገፉ የቀጠሉት የኦሮሞ ብሄርተኞች ብቻ ናቸው፡፡ ይህ ደግሞ የኦሮሞ ብሄርተኞችን ዋነኛ የሃገር ህልውና ስጋት አድርጓቸዋል፡፡
የኦሮሞ ብሄርተኝነት ፖለቲከኞች የሃገር ህልውና/ሰላም ስጋት ምንጭ ሆነው እንዲቀጥሉ ያደረጉት በርካታ ምክንያቶች አሉ፡፡ እነዚህን ምክንያቶች መርምሮ አካሄዳቸውን ማወቅ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እውን እንድትሆን የሚፈልገውን አብዛኛ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ሃገሩን ለማዳን በየት በኩል መሰለፍ እና እንዴት መስራት እንዳለበት የሚጠቁም ይሆናል፡፡
እንደሚታወቀው በሃገራችን ከሁለት አመት በፊት የመጣውን ለውጥ ለማምጣት ትግል የተጀመረው ህወሃት ከጫካ ከተመልሶ ሃገራችንን የሚጎዱ የውጭ እና የውስጥ ወንጀሎች መስራት ከጀመረበት ዘመን አንስቶ ነው፡፡ ይህ በተግባር ሲገለፅ ደግሞ ህወሃት ሃገራችንን አንድ አይሉ ሁለት ወደቧን አስረክቦ ወደብ አልቦ ክርችም ቤት ካደረጋት እና በውስጥ አስተዳደሩም ዘረፋውን እና ማባላቱን አጠናክሮ ከቀጠለበት ዘመን አንስቶ በትቂትም በብዙም የተደረጉ ትግሎችን ያካትታል፡፡ ከዚህ ዘመን ጀምሮ የሚደረገው ማንኛውም ትግል ህወሃትን ከስልጣን የማውረዱን ትግል ውሃ ያሞቀ ነው፡፡ በዚህ ረዥም የትግል ዘመን ውስጥ ህወሃትን ለመጣል ፈርጀ ብዙ የማዳከም ስራዎች ተሰርተዋል፡፡
ህወሃትን በማዳከሙ ትግል ውስጥ የ1997ቱን ምርጫ ተከትሎ የተደረጉትን ትግሎች የሚስተካለል የለም፡፡ ይህ ትግል የህወሃት ገበና በአለም ፊት ግልፅ ብሎ እንዲወጣ ያስቻለ፣ በሃገር ውስጥም በህወሃት መራሹ አስተዳደር ስር ዲሞክራሲ እንደማይታሰብ ያስመሰከረ ትግል ነው፡፡ ይህ እውነት ይገለፅ ዘንድ እስርቤት የገቡ፣ ህይወታቸውን ያጡ፣ የተሰደዱ፣ የተገረፉ ሁሉ ህወሃነትን የመጣሉ ትግል እንዲበስል እንጨት ሆነው የነደዱ አርበኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ሰዎች “ከአንድ ጀግና ዘር” የመነጩ የአንድ ጎጥ ሰዎች ሳይሆኑ ከመላ ሃገሪቱ የተውጣጡ ዜጎች ናቸው፡፡
የ1997ቱን ምርጫ ተከትሎ በሃገርቤት ከአምባገነን መንግስት ጋር የተደረገውን ትንቅንቅ ለማገዝ በውጭ ሃገር ብድር እና እርዳታ የማስከልከል ዲፕሎማሲያዊ ፍልሚያም ተደርጓል፡፡ ይህ ነገር አቶ መለስ እስከ ዕለተ ሞታቸው ሲያስቡት ቱግ የሚያደርጋቸው “በሃገራች ሰዎች የተሰራብን የኢኮኖሚ አሻጥር” ሲሉ ንዴታቸውን መቆጣጠር እስኪያቅታቸው በግነው የሚገልፁት አመርቂ ትግል ነበር፡፡ በዛ አስፈሪ ወቅት በሃገር ቤት ውስጥ መንግስትን የሚተቹ ጋዜጣ እና መፅሄቶች መስርተው በነፍሳቸው ቆርጠው ህዝብን ሲያነቁ የነበሩ ዜጎች ሁሉ ህወሃትን የጣለው ትግል እንዲፈላ እሳት ያነደዱ ታጋዮች ናቸው፡፡
ይሄ ሁሉ እሳት ነዶበት የፈላው ህወሃትን የመጣሉ ትግል ላይ የመጨረሻውን ማገዶ የጨመረው የዛሬ ሁለት አመት በኦሮሚያ ክልል፣ በአማራ እና በደቡብ ክልል አንዳንድ ቦታዎች ላይ የታየው ትግል ነው፡፡እነዚህ ትግሎች የፈላ ውሃ እንዲገነፍል የሚረዳውን የመጨረሻ ማገዶ አስገቡ እንጅ በረዶ የነበረውን ትግል አቅልጦ ውሃ አድርጎ፣ ውሃውን አፍልቶ ያገነፈለ ትግል ያደረጉ አይደሉም፡፡ ይህ የመጨረሻውን ማገዶ የማስገባት ስራም ቢሆን የተሰራው ኦሮሞ ብሄርተኛ ፖለቲከኞች በየደረሱበት እንደሚናገሩት በኦሮሞ ወጣቶች ብቻ አይደለም፡፡የአንድ ወገን የአንድ ሰሞን ትግል ለብቻው ህወሃትን የመሰለ ስር የሰደደ መንግስት ሊገለብጥ ከቶውን አይቻለውም፡፡ የኦሮሞ ፖለቲከኞች ዛሬ እንደሚያወሩት ህወሃትን ከውጭ የተገዳደረው የኦሮሞ ወጣት፣ ከውስጥ ደግሞ ኦህዴድ ብቻ ቢሆን ኖሮ ሁለቱንም ድባቅ መትቶ መልሶ በመንበሩ ለመቀመጥ የሚከለክለው አንዳች ነገር አይኖርም ነበር፡፡
ህወሃትን ግራ ያጋባት በአጠቃላይ በሃገሪቱ የረበበውን ህወሃት በቃኝ የማለት አስፈሪ ሁኔታ ነው፡፡ይህ እንቅስቃሴ ስጋ ለብሶ መታየት የጀመረው የአዲስ አበባን ማስተር ፕላን የመተግበር እንቅስቃሴን ተከትሎ በመጣው የኦሮሚያ ወጣቶች የተቃውሞ ትግል ቢሆንም ህወሃት በሃገሪቱ ምድር ውስጥ የቀድሞ አድራጊ ፈጣሪነቷ አብሯት እንደሌለ ያወቀችው ግን ጎንደር ተሻግራ ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱን እጁን ይዛ አምጥታ ማዕከላዊ መደብደብ እንደማትችል ከእውነቱ ጋር የተፋጠጠች ዕለት ነው፡፡