Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በቅርብ ግዜ በክልልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል የተሰጠ መግለጫ እንደግፋለን፣ ብሄር መሰረት ያደረገ ጥቃት እንቃወማለን፣ ሕገ መንግሥት ይከበር የሚሉና ሌሎች መፈክሮች የተደመጠበት ሰልፎች ነበሩ።
በአላማጣ ከተማ ሰልፉ ከመካሄዱ አንድ ቀን በፊት በ፫ ቦታዎች ቦምቦች የተወረወሩ ሲሆን በሰው ይህን ንብረት ያደረሰው ጉዳት እንደሌለና ተጠርጣሪዎችም በቁጥጥር ሥር መዋላቸው የከተማዋ አስተዳደር አስታውቋል።
ኣብ ጀርመን ዝርከባ ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሚክራውያዊ ለውጢ ዝኾና ውድባት፡ ሃገራዊ ባይቶ ነቲ ኩሉ ከጋጥም ዝጸንሐ ጸገማት ንምፍታሕ ህጹጽ ኣኼባ ከቃንዕ ብምብቅዑ ኣድናቖትን መጎስን ገሊጸን። ብዛዕባ ውጽኢት ናይ‘ቲ ኣኼባ ዓሚቝ ዘተ ብምክያድ ተወጢኑ ንዘሎ ናይ ስራሕ መደባት ኣብ ምዕዋት ዕቱብ ቃልሲ ከካይዳ ምዃነን ድማ ኣረጋጊጸን። መስርሕ ምስንዳእ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ብጽቡቕ ንክሰላሰል ምስ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዘን ንምዕዋቱ ብዘለወን ዓቕሚ ሰጢመን ብዕቱብ ክሰርሓ ምዃነን ቃል ኣቲየን።
ውድባት ኤሃባዲለ ንናይ ተቓውም ሓይልታት ዕማማት ኣብ ጀርመን ንምዕዋትን ህዝባዊ ቃልሲ ክብ ንምባልን ኣወንታውን ደራኽን ተራ ንክህልወን ቀጻሊ ርክባትን ልዝብን ከካይዳ ተሰማሚዐን።
ናይል ኢንሹራንስ ኩባንያ አ.ማ ከዚህ በታች የተገለፁትን ለቢሮ አገልግሎት የሚውሉ ዕቃዎችን በጨረታ አወዳድሮ ለመግዛት ይፈልጋል፡፡ | Reporter Tenders
1. ተጫራቾች ሕጋዊ የንግድ ሥራ ፈቃድ ያላቸው፣ የዘመኑን ግብር የከፈሉ፣ ለተጨማሪ እሴት ታክስ ምዝገባና የታክስ ከፋይነት ማስረጃ ማቅረብ የሚችሉ መሆን አለባቸው፡፡
2. ተጫራቾች ስለ ጨረታው ከላይ በተ.ቁ 1 እና 2 ለተጠቀሱት ዕቃዎች የሚገልፀውን የጨረታ ሠነድ ከየካቲት 17 ቀን 2013 ዓ.ም. ጀምሮ ዘወትር በሥራ ሰዓት ናይል ኢንሹራንስ ኩባንያ አ.ማ ዋናው መ/ቤት ሀብት ሥራ አመራር መምሪያ (3ኛ ፎቅ) በመምጣት ለእያንዳንዳቸው የማይመለስ ብር 200 (ሁለት መቶ ብር) በመክፈል መግዛትይችላሉ፡፡
3. ተጫራቾች ለሚጫረቱበት ዕቃ (የደንብ ልብስ ወይም ሕትመት) ለእያንዳንዱ ለጨረታ ዋስትና ማስከበሪያ ብር10,000 (አስር ሺህ ብር) በባንክ የተረጋገጠ ቼክ (ሲፒኦ) ከሚጫረቱበት ሰነድ ጋር ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡
4. ተጫራቾች የሚወዳደሩበትን የመጫረቻ ሰነድ እና ዋጋ በኤንቬሎፕ በማሸግ እስከ የካቲት 27 ቀን 2013 ዓ.ም ከጧቱ 2፡30 ሰዓት ድረስ 3ተኛ ፎቅ ለጨረታ በተዘጋጀው ሣጥን ውስጥ ማስገባትይኖርባቸዋል፡፡
5. ጨረታው የካቲት 27 ቀን 2013 ዓ.ም ከጧቱ 2፡45 ሰዓት ተጫራቾች ወይም ሕጋዊ ወኪሎቻቸው በተገኙበት በኩባንያው ዋና መ/ቤት የመሰብሰቢያ አዳራሽ ይከፈታል፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አዲስ የተመረጡትን የደቡብ ግሎባል ባንክ የቦርድ አባላት ምርጫ አጸደቀ (ሚያዚያ 3 ቀን 2010 ዓ.ም) ደቡብ ግሎባል ባንክ ለቀጣይ ሦስት ዓመታት ባንኩን እንዲመሩ በባለአክሲዮኖች የተመረጡ የዳይሬክተሮች ቦርድ አባላትን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አፀደቀ፡፡ ታህሳስ ወር በተደረገው የባለአክሲዮኖች ስብሰባ ከተመረጡት 11 የዳይሬክተሮች ቦርድ አባላት ውስጥ 8 አዳዲስ እና 3 ነባር የቦርድ አባላት ሲሆኑ፤ ሁሉም በኢትዮጵያ
(መጋቢት 13 ቀን 2010 ዓ.ም) ደቡብ ግሎባል ባንክ በኢትዮጵያ ምርት ገበያ የሚካሄዱ ግብይቶችን በባንክ የክፍያ ሥርዓት አገልግሎት መስጠት የሚያስችለውን የአገልግሎት ስምምነት ከምርት ገበያው ጋር ተፈራረመ፡፡ Read More
የባለአክሲዮኖች ጠቅላላ ጉባኤ ጥሪ የደቡብ ግሎባል ባንክ አ.ማ የባለአክሲዮኖች 5ተኛ መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤ ታህሳስ 7 ቀን 2ዐ1ዐ ዓ.ም ከጠዋቱ 2፡00 ሰዓት ጀምሮ በሚሊኒየም አዳራሽ ስለሚካሄድ ባለአክሲዮኖች ወይም ወኪሎቻቸው በተጠቀሰው ጊዜና ቦታ በስብሰባው ላይ እንዲገኙ የዳይሬክተሮች ቦርድ በአክብሮት ጥሪውን ያቀርባል፡፡
ሟቹን ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊን ለመተካት የሚደረገው የውስጥ ለውስጥ ሽኩቻ ኢህአዴግ እንደሚለው “በቀላል ሽግግር” የሚቋጭ እንዳልሆነ የሚጠቁሙ መረጃዎች እየወጡ ነው። መለስን በወኪሏ ወ/ሮ ሱዛን ራይስ አማካይነት በአስከሬን ሽኝቱ ወቅት ያቆለጳጰሰችው አሜሪካ የስልጣን ሽግግሩ ላይ ያላትን የማያወላዳ አቋም ትዕዛዙን ባለመቀበል ከሚመጣው መዘዝ ጋር ማስታወቋም ተሰምቷል።
የጎልጉል የአዲስ አበባ ምንጮች ከኢህአዴግ ከፍተኛ ደጋፊዎችና የቅርብ ባለሃብቶች እንዳገኙት ገልጸው በላኩት መረጃ የቀድሞውን ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲተኩ የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር የሆኑትን አቶ ደብረጽዮን ገ/ሚካኤልን በቅድሚያ እጩነት መያዛቸውን አመልክተዋል።
መረጃ አቀባዮቻችን ደብረጽዮን ለሹመቱ የታጩበትን ምክንያት ሲያስረዱ መነሻ ያደረጉት በህወሓት ክፍፍል ወቅት የነበራቸውን ልዩ ሚና በማስታወስ ነው። በበረሃው የሽምቅ ውጊያ ወቅት የህወሓትን የሬዲዮ ማሰራጫ ጣቢያ በማቀናበር የሚታወቁት አቶ ደብረጽዮን አቶ መለስን በቅርብ እንደሚዛመዱና ለመለስ ቁልፍ ተግባራትን የሚያከናውኑ ሰው እንደነበሩ የመረጃው ባለቤቶች በዝርዝር ተናግረዋል።
በዘመነ ህንፍሽፍሽ ህወሓት ለሁለት መሰንጠቁ ይፋ ከመሆኑ በፊት ልዩነቱ ውስጥ ውስጡን በተጋጋመበት ወቅት አቶ ደብረጽዮን ከአቶ መለስ የተቀበሉትን ልዩ ተልዕኮ ለመተግበር ያስችላቸው ዘንድ የሽሬ ምክትል አስተዳዳሪ ተደርገው ተሹመው ነበር። አፈንጋጭ የተባለውን ቡድን ከሚመሩት መካከል ዋና ኃይል አላቸው ተብለው የሚፈሩት አቶ ስዬ በትውልድ መንደራቸው ተምቤን ውስጥ ያላቸውን ሰንሰለት ለመበጣጠስና ለማምከን ልዩ ተልዕኮ ይዘው ወደ ሽሬ ያመሩት ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል ሃላፊነታቸውን በመወጣት ለመለስ አሸናፊነት ጉልህ ሚና መጫወታቸውን ምንጮቹ አመልክተዋል።
አቶ ደብረጽዮን በወቅቱ የሽሬ ምክትል አስተዳዳሪ ሆነው ሲላኩ “መለስን ስለሚቀናቀኑ አርቀው አሰሩዋቸው” ተብሎ በአባላቱን ዘንድ ይወራ እንደነበር ያስታወሱት የዜናው አቀባዮች አቶ መለስን በአገር ክህደት በመወንጀል ሊያስወግዳቸው የተነሳው የእነ አቶ ስዬ “ውህዳን” ኃይል በተሸናፊነት ከድርጅቱ በመባረርና በሙስና ወንጀል እስር ቤት እንዲወርዱ ከተደረገ በኋላ ዶ/ር ደብረጽዮን የተባረሩትን ከተኩት መካከል አንዱ ሆነው የህወሃት ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ተደርገዋል። በሚኒስትር ማዕረግ ታላቁን የኢህአዴግ የስለላ መረብ ኢንሳን እንዲመሩ፣ ቴሌንም በቦርድ ሰብሳቢነት እንዲቆጣጠሩ ተሰይመዋል።
ከዚህም በላይ ከፍተኛ የደህንነት ኦፕሬሽኖችን በዋናነት እንደሚመሩ ስለሚታወቅ በተቀጽላ ፓርቲዎቹ አመራሮችና በካድሬዎች ዘንድ ይፈራሉ። አቶ ደብረጽዮን ከአቶ መለስ ጋር ያላቸው ቁልፍ ግንኙነትና ተልዕኮ የጠነከረ ስለነበር በህወሃትና በተቀጽላዎቹ አጋፋሪ ፓርቲዎች ውስጥ በአመራር ላይ ያሉ አፍቃሪ መለስ ካድሬዎች በኩል ደብረጽዮንን የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር የማድረጉ ሩጫ መነሻው የኋላ የታማኝነት ውለታቸው ሲሆን በሌላ በኩል የመለስ “ይተካኝ የሚል እውነተኛው ኑዛዜ” ሊሆን እንደሚችል ምንጮቹ ግምታቸውን አኑረዋል።
ከምንጮቹ በተጨማሪ የኢህአዴግ ማዕከላዊ ኮሚቴ ነሀሴ 30 ቀን 2004 ዓ ም ያካሄደውን ስብሰባ ያወጀው የመንግስት ልሳን ቴሌቪዥን ስለ ተተኪው የድርጅቱ ሊቀመንበርና ጠቅላይ ሚኒስትር ሲያወራ አቶ ደብረጽዮን አስተያየት ሲሰጡ፣ በፈገግታ የተሞሉበትን ምስል በተደጋጋሚ ሲያሳይ ነበር። አቶ በረከትን ከአንድ ዳር የፊት ወንበር በትዝብት ሲመለከቱ የዘገበው የኢቲቪ ዜና፣ አዲሱን ሹመት “እጅግ ቀላል” በማለት በመጪው መስከረም በሚካሄድ የድርጅቱ ጠቅላላ ጉባኤ ላይ እንደሚያፀድቀው ከማስታወቅ ሌላ የዘረዘረው ነገር የለም። ስብሰባውን የመሩት የፓርቲው ምክትል ሊቀመንበር “ጓድ” ኃይለማርያም ደሳለኝ ነበሩ።
የስብሰባውን ውጤት አስመልክቶ ኢህአዴግ ያሰራጨውን ዜና በተመለከተ ያነጋገርናቸው የአዲስ አበባ ምንጮች አቶ ኃይለማርያም ከህወሓት በስተቀር በጠቅላላው የኢህአዴግ አቻ ድርጅቶች ዘንድ ሙሉ ድጋፍ ማግኘታቸውን አረጋግጠውልናል። በተለይም ኦህዴድ በቀጣዩ ምርጫ የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ቦታ ለመረከብ ያስችለው ዘንድ ዛሬ ለአቶ ኃይለማርያም ስልጣን በማስረከብ በኩል ቀጥተኛ ድጋፍ እየሰጠ እንደሆነ ያመለከቱት ምንጮች በሌላ በኩል ደግሞ አቶ ደብረ ጽዮን የኦህዴድ ስራ አስፈጻሚዎችን ማነጋገራቸውንም ገልጸዋል። ከውሱን የብአዴን አመራሮች በስተቀር ህወሓት የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ቦታ መልሶ እንዲረከብ ፍላጎት እንደሌላቸው ምንጮቻችን ጨምረው አስታውቀዋል።
ደኢህዴን በበኩሉ የፓርቲው መሪ አቶ ኃይለማርያም ተጠባባቂ ጠ/ሚኒስትር ሆነው ሳለ፤ “ምክትል” እየተባሉ እንዲጠሩ መደረጉ ቅሬታ የፈጠረባቸው መሆኑን አባላቱ ውስጥ ውስጡን እየመከሩበት እንደሆነ የገለጹት የጎልጉል የክልሉ ምንጮች፤ አቶ ኃይለማርያምን በቀድሞው ሃላፊነታቸው ለማስቀጠል መሞከር ጸብ ሊያስነሳ እንደሚችል የደህንነቱ ክፍል መረጃ ማሰባሰቡን አስረድተዋል።
አቶ ኃይለማርያም አቶ መለስ ሲሰሩት የነበረውን ስራ ሁሉ የሚሰሩ ተጠባባቂ ጠቅላይ ሚኒስትር መሆናቸውን፣ ፓርላማው ስርዓት ለማሟላት ሲባል ሹመታቸውን እንደሚያጸድቀው አቶ በረከት ካስታወቁ በኋላ እርሳቸው የሚመሩት የኢትዮጵያ ቴሌቪዥንና ሬዲዮ ድርጅት አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝን “ምክትል” በማለት መጥራቱ ክብራቸውን መንካት እንደሆነም ተመልክቷል። አቶ መለስ ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸው ግልጽ ሆኖ ሳለ ለአጭር ጊዜ ከሥልጣናቸው የተለዩ ይመስል አቶ ኃይለማርያምን “ምክትል” እያሉ መጥራት በሕግ የሚያስጠይቅ ሊሆን ይገባዋል የሚሉ ወገኖችም እየተበራከቱ መጥተዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ይህ ሕገወጥ ድርጊት ሕገመንግሥቱ ምን ያህል ክፍተት እንዳለው የሚያመላክትና አቶ መለስም ምን ያህል ነገሮችን ቆላልፈው ያለገደብ ይገዙ እንደነበር በግልጽ የሚያሳይ ነው ሲሉም ይከራከራሉ፡፡ ይህም ስለሆነ ነገ አቶ ኃይለማርያም ሥልጣኑን ከነሙሉ ኃላፊነቱ ከተረከቡ ህወሓት በተቆጣጠራቸው የጦር ኃይል፣ የደኅንነት፣ ወዘተ ቦታዎች ላይ ሊወስዱ የሚችሉት የማመጣጠን ሥራ ህወሓትን ከወዲሁ ስላስፈራው ነው የሥልጣን ሽግግሩ ጊዜ የፈጀው በማለት ከአገር ውስጥ የሚመጡ አስተያየቶች ይጠቁማሉ፡፡
በተመሳሳይ ዜና የስልጣን ግብግቡ ያላማራት አሜሪካ ቀጭና ትዕዛዝ ማስተላለፏን የጎልጉል የዲፕሎማት ምንጮች አስታወቁ። ምንጮቹ እንዳሉት አሜሪካ በህገመንግስቱ መሰረት አቶ ኃይለማርያም የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ቦታ ካልያዙ የአሜሪካን ጥቅምና ትዕዛዝ ባለማክበር የሚከተለውንም መዘዝ አሜሪካ አስቀድማ ይፋ አድርጋለች።
“የህወሓት ሰዎች ስልጣኑ ከእጃችን አይወጣም ካሉ ምን ሊከተል ይችላል?” በሚል ለቀረበላቸው ጥያቄ አንድ ስማቸውን እንዳይጠቀስ የጠየቁ ከፍተኛ ባለስልጣን “የሚያገኙት ርዳታ ይቆማል፤ የህወሓት አባላት ላይ የበረራ ጉዞ እቀባ ይደረግባቸዋል፤ ሌሎችም ተመሳሳይ ርምጃዎች ይወሰዳሉ” በማለት አጭር መልስ ሰጥተዋል። በኬኒያ ከምርጫ ጋር በተያያዘ ተከስቶ በነበረው የጎሳ ግጭትና ዘር ማጥፋት ተሳትፎ በነበራቸው አስር የፓርላማ አባላት ላይ አሜሪካ ተመሳሳይ እርምጃ መውሰዷ የሚታወስ ነው።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ከጎልጉል ጋር ቃለ ምልልስ ያካሄዱ “አብዮታዊ ዴሞክራት” (ዝርዝሩን በ “እናውጋ” ዓምድ ይመልከቱ) እንደተናገሩት ኢህአዴግ ካሁን በኋላ በህወሓት የበላይነት የሚመራበት ጊዜ ሊያከትም እንደሚችል ተናግረዋል። መለስ የቆፈሩት ጉድጓድ ትልቅና አፉን ከፍቶ የሚውጠውን እየጠበቀ እንደሆነ ያስታወሱት እኒሁ የኢህአዴግ ሰው “እስከዛሬ ተታለሃል” የሚለው የኅሊና ወቀሳና፣ ለሁሉም ድርጅቶች የጋራ ነጥብ የነበሩት አቶ መለስ መሞታቸው ተዳምሮ አመራሩን ለመውስድ ከያቅጣጫው ጥያቄ መነሳቱ የማይቀር እንደሆነ ልምዳቸውን በማካተት ተናግረዋል።
በ200 ዓ/ም አካባቢ እንደተወለደ የሚነገርለት ቅዱስ መርቆርዮስ ውልደቱ ጣዖትን ከሚያመልኩ ቤተሰብ ነበር ፣ ስሙም ፒሉፓዴር ይባል ነበር ። ወላጆቹ ወደ ክርስትና የመጡት በተአምር ነው ስማቸውም ታቦትና ኖኻ ይባላሉ እሱም ክርስትናን ሲቀበል መርቆሬዎስ ሊባል ችሏል ። መርቆሬዎስ ማለት የአብ ወዳጅ ማለት ነው ዳግመኛም የኢየሱስ ክርስቶስ አገልጋይ ማለት ነው። በጦርነት ኃይለኛ በመልኩ ደመ ግቡና ተወዳጅ የነበረው ቅዱስ መርቆሬዎስ ስለ ክርስትናው መከራን የተቀበለው በሃያ ዓመቱ ነው፣ ዘመኑም በዳኬዎስ ቀዳማዊ ነው፣ ይህም ንጉሥ ክብር ይግባውና ክርስቶስን የካደ ነበር ፣በወቅቱም አንድ ጦርነት አሸንፎ ለሚያመልከው ጣዖት ሊሰዋ በዓልን ሊያደርግ በወደደ ጊዜ ቅዱስ መርቆሬዎስ ከእርሱ ጋር ለማክበር እንደማይተባበር በመግለጹ እንዲሁም በጣዖት አምላኪው ንጉሥ ፊት ክርስቶስን እንደማይክድ እና ለጣዖት እንደማይሰግድ ስለመሰከረ ንጉሥ ዳኬዎስ በቁጣ መርቆርዮስ እንዲገደል በማዘዙ ራሱን በሰይፍ ተቆርጦ የሰማዕትነት አክሊል ተቀዳጀ።
ዛሬ መታሰቢያውን የምናርግለት ይህ ወጣት ቅዱስ ሰማዕት ከወላጆቹ ባገኘው ትውፊታዊ አምልኮ በአንድ ወቅት ጣዖት አምላኪ ነበር። ልበ ብሩህ በአንድ ተአምር እግዚአብሔርን ይመለከታል ፤ ልበ ደንዳና ደግሞ እንደ ፈርኦን ዐሥር ተአምር ቢያይ እግዚአብሔር የለም ብሎ ይክዳልና ፥ ስንክሳር እንደሚያስነብበን ልበ ብሩህ የነበሩት ወላጆች ወደ ክርስትናው የመጡት በተአምር ነው ። ከጣኦት አምላኪነት ወደ ጽኑ የክርስቶስ ወዳጅ የሄደው ቅዱስ መርቆሬዎስ ዛሬ ቤተክርስቲያን የታነጹለት እና በስሙም ብዙ ተአምር የሚያደርግ ታላቅ ቅዱስ ነው ይህም በተለይ በአሁን ጊዜ በተለያዩ ማህበራዊ ሕይወታችን በተለያዩ ሐይማኖት ስር ያሉ ሰዎች ጋር ስንገናኝ ልባቸው በርቶ መች እንደሚለወጡ አናውቅምና መጥላት እና መናቅ እንደሌለብን ያስተምረናል ፣ ብዙ ጊዜ እግዚአብሔርን እና እመቤታችንን የወደድን መስሎን ሌላ ሃይማኖት ተከታዮችን አጥብቀን ስንጠላ እንገኛለን ፣ነገር ግን እንደ መርቆሬዎስ ቤተሰብ ልባቸው በርቶ መች ሊለወጡ እንደሚችሉ አናቅም እና በእምነታቸው ብቻ ሰዎችን ልንጠላ እንደማይገባን እናያለን ፣ ከመጥላት እና ማግለል ይልቅ በሌላ እምነት ስር ላሉ ሰዎች በፍቅር መጸለይ እና በኛ ውስጥ ክርስቶስን ያዩ ዘንድ በኑሮ የምንመሰክር እውነተኛ የክርስቶስ አገልጋይ ልንሆን ይገባናል ።
2) እኛም ፒሉፓዴር መሆን ትተን መርቆሬዎስ እንድንሆን ያስተምረናል ፣ ጣዖት የግድ የተቀረጸ ምስል ማለት አይደለም ። ከእግዚአብሔር የሚያርቁን ነገሮች በሙሉ ለእኛ ጣዖታቶቻችን ናቸው ። ቅዳሴ እንዳናስቀድስ ፣ መንፈሳዊ ትምህርት እንዳንማር ፣ እንዳንቆርብ ፣ እንዳንመጸውት ያደረጉን ኃጢአቶች ከሆኑ እነዚያ ኃጢአቶች ለእኛ ጣዕዖት ሆነውብናልና እኛም ዳግም መርቆሬዎስ እንሆን ዘንድ በዘወትር ጸሎታችን እንደምንጸልየው ማርያምን ምስክር አድርገን ከክርስቶስ ፍቅር ማን ይለየናል እያልን ጣዖት የሆነብንን ሰይጣን ልንክደው ይገባናል ።
ሣሙዔል ፈረንጅ በ81 ዓመት ዕድሜው ለረዥም ዓመታት በኖረባት ቶሮንቶ ካናዳ ከትናንት በስተያ ኅዳር 20/2010 ዓ.ም. ያረፈው ላለፉት 15 ዓመታት በሕክምና ሲረዳ ከቆየ በኋላ ነው።
ነገ፣ ቅዳሜ ኅዳር 23/2010 ዓ.ም. ለአቶ ሣሙዔል ፈረንጅ በቶሮንቶ ቅድስት ማርያም ቤተክርስትያን የፀሎት ሥነ-ሥርዓት ከተከናወነ በኋላ አስከሬኑ በዲችዉድ መካነ-መቃብር እንደሚያርፍ ቤተሰቦቹ ለቪኦኤ ገልፀዋል።
ከቀኝአዝማች ፈረንጅ ቦቶ እና ከወይዘሮ አበበች ገመዳ በመጋቢት 1929 ዓ.ም. ወለጋ ጠቅላይ ግዛት ውስጥ የተወለደው አቶ ሣሙዔል ቀደም ሲልም በአማርኛና በእንግሊዝኛ ዜና አንባቢነትና በጋዜጠኝነት ሲሠራበት የነበረው የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ዋና ዳይሬክተር ሆኖ በቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ከተሾመበት ጊዜ አንስቶ በማስታወቂያ ሚኒስቴር እና በሌሎችም የተለያዩ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች በባለሙያነትና በኃላፊነት አገልግሏል።
ኢትዮጵያ ውስጥ በ1966 ዓ.ም. ተከስቶ ለነበረው ድርቅና ረሃብ ተጎጂዎች ድጋፍ በማሰባሰብ፣ የአክሱም ሃውልት እንዲመለስ በተደረገው ጥረት ውስጥ በመሣተፍና በሌሎችም ጉልህ መድረኮች ውስጥ ተሣትፏል አቶ ሣሙዔል።
ሣሙዔል ፈረንጅ ሁለት መፅሐፎችን የደረሰና ተውኔቶችንም የፃፈ ከመሆኑም በተጨማሪ ስለ ልዕልት ዳያና ሕልፈት በእንግሊዝኛ የፃፈው ግጥም የተለያዩ ዓለምአቀፍ ሽልማቶችን አስገኝቶለታል።
ሁለቱ በደቡብ አፍሪካ ያሉ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ጥረታቸውን በህገ መንግሥታዊ ፍርድ ቤትና ፓርላማ ድረስ እንዳደረሰው የአሜሪካ ድምጽ ዘጋቢ አኒታ ፖወል ከጆሀንስበርግ በላከችው ዘገባ ገልፃለች።
ከውል ውጨ አላፊነት ሕግ ሁለት ዋና ዋና ዓላማች አሉት እነሱም የተጉዳ ሰው እንዲ ካስ ማድረግና በዳይ ወይም ሌላ ሰው ተመሳሳይ ድርጊት ከመፈፀም እንዲቆጠብ ማድረግ ነው፡፡ በእንግሊዝኛው / Compensation and Deterrence/ የምንለው ነው፡፡ ስለሆነም ከውል ውጨ አላፈነት ሕግ በዋናነት የቅጣት ዓላማ የለውም፡፡ ይህ በዋናነት የወንጀል ሕግ ዓላማ ነው፡፡ በርግጥ ከውል ውጨ አላፊነት ሕግም በሚወስናቸው ዳጐስ ያሉ የካሣ ክፍያዎች /Exemplary damages / የቅጣት ዓላማ /Punitive function / ሊኖረው ይችላል፡፡
የዚህ ፅንሰ ዓላማ በዳይ ባህርዩውን እንዲለውጥና ተመሳሳይ ድርጊት እንዳይፈፅም ማድረግ ነው፡፡ በሁለት መንገድ በዳይን ድጋሚ እንዲህ ዓይነት እንዳይፈፅም ማድረግ ይቻላል፡፡ አንደኛው ለተበዳዩ ገንዘብ እንዲከፍል በማድረግ ነው፡፡ ይህን ሲያደርግ በዳይ ገንዘቡን የሚከፍለው ከሀብቱ ላይ ቀንሶ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ለእሱ ሀብት ጉዳት ነው፡፡ ሁለተኛ ስሙና ዝናው እየተሸረሸረ መምጣቱ ነው፡፡ በተለይም ደግሞ በሞያው አማካኝነት ግልጋሎት የሚሰጥ ሰው ለምሳሌ የሕክምና ዶክተርና የሕግ ባለሞያ በቸልተኝነት በደንበኛቸው ላይ ጉዳት ካደረሱ ይህ በወደፊት የሞያ ሕይወታቸው ላይ ትልቅ ጉዳት አለው፡፡ ሌላ ደንበኛ አያገኙም ማለት ነው ፡፡
ብዙ ጊዜ ይህ ካሣ በበዳይ ለተበዳይ በአንድ ጊዜ እንዲከፈል ይደረጋል፡፡ ተበዳዩች ብዙውን ጊዜ ካሣ እንዲከፈላቸው ከፍርድ ቤት ውጨ በድርድር ይጨርሳሉ፡፡ አንዱ ምክንያት የፍርድ ሂደቱ ረዥም ስለሆነ ሊሆን ይችላል፡፡ የሚከፈለው የካሣ መጠን ብዙ ጊዜ ሊወስድ ይችላል፡፡ ሁለተኛ ካሣው ሲከፈል በአንዴ መከፈሉ ጥቅም ቢኖረውም ካሣው በሚከፈልበት ጊዜ የገንዘቡ ዋጋ ቀንሶ ሊሆን ይችላል፡፡ በእነዚህና በሌሎች ምክንያቶች ተበዳዩች ጉዳያቸውን ብዙውን ጊዜ በድርድር ከፍርድ ቤት ውጪ እንዲጨርሱ ሊገደዱ ይችላሉ፡፡
የሰዎችን መብት የሚጠብቁ ሊሎች ሕጉችም አሉ፡፡ የውል ሕግና የወንጀል ሕግ እንደ ምሳሌ ሊጠቀሱ የሚችሉ ናቸው፡፡ ሆኖም ከውል ውጨ ያለ አላፊነት ሕግ በአንድ በኩል የውልና የወንጀል ሕግ በሌላ በኩል ልዩነት አላቸው፡፡ የውል ሕግንና ከውል ውጨ አላፊነት ሕግን ብንወስድ የግዴታዎቹ ምንጨች የተለያዩ ናቸው ፡፡ ከውል ውጨ አላፊነት ምንጩ ሕግ ነው፡፡ የውል ኃላፊነት ምንጭ ደግሞ የተዋዋዩች ፍላጉት /Consent/ ነው፡፡ በውል ግንኙነት የመሠረቱት ሰዎች አላፊነት የርስ በርሳቸው ሲሆን ከውል ውጨ አላፊነት ግን በሁሉም ሰው ነው፡፡ ሌላም መጥቀስ ይቻላል፡፡ ለምሳሌ የይርጋ ጊዜንና ክስ የሚመሰረትበትን ቦታ ወዘተ….
አንዳንዴ ጊዜ አላፊነቱ ከውል ውጨ ነው ወይስ በውል የሚመነጭ የሚለውን ለመለየት አስቸጋሪ የሚሆንበት ሁኔታ ሊኖር ይችላል፡፡ ለምሳሌ አንድ ቀዳጅ ሐኪም ቀዶ ጠገና ሲያከናውን በተካሚ ሆድ ውስጥ የደም መጥረጊያ ጥጥ ረስቶ የታካሚውን ሆድ ቢሰፋ የቀዳጅ ሐኪሙ አላፊነት ከውል ነው የሚመነጨው ወይስ ከውል ውጨ ተመሳሳይ የሆኑ ሌሎች ምሳሌዎችን መጥቀስ ይቻላል፡፡
በተመሳሳይ ሆኔታም ከውል ውጨ እና የወንጀል ሕግ ይለያያሉ፡፡ አመዳደባቸው አንዱ በ Civil Law ሲመደብ ሌላኛው በ Public Law ስር ይመደባል፡፡ ተከራካሪ ወገኖችም እንዲሁ ይለያሉ፡፡ በወንጀል ሕግ አንዱ ተከራካሪ ወገን ሕዝብን ወክሎ መንግስት /በዐቃቢ ሕግ አማካኝነት/ ሲሆን ከውል ውጭ አላፊነት ተከራካሪ ወገኖች ግን ሁለቱም ሲቨሎች ናቸው፡፡ የወንጀል ሕግ ክርክር ውጤቱ ምናልባት እስር ሊሆን ይችላል፡፡ ከውል ውጨ ክርክር ግን እስር ሳይሆን ካሣ መክፈል ነው፡፡ የወንጀል ሕግ ክርክር ውጤቱ ወደ ሌላ ሶስተኛ ሰው አይተላለፍም ሆኖም ከውል ውጭ ክርክር ውጤት ወደ ወራሾች ሊተላለፍ ይችላል፡፡ ብዙ ሌሎች ምሳሌዎችን መጥቀስ ይቻላል፡፡
ምክንያት በከሣሹ ቸልተኝነትና በከሳሹ ላይ በደረሰው ጉዳት መሃል የሚገኝ አካላዊ ግንኙነት ነው፡፡ ሕግ ይህ ግንኙነት መኖሩን ለማረጋገጥ “ but for “ የሚለውን መርህ / test/ ይጠቀማል፡፡ በዚህ መርህ መሠረት የመጀመያው ጭብጥ / Issues/ የሚሆነው የተከሣሹ ማድርግ ወይም አለማድረግ /Commission or omission / ነው ወይ ከሣሽ ላይ ጉዳት ለማድረስ ምክንያት የሆነው? የሚል ይሆናል፡፡ ይህን ጭብጥ ለመፍታት የሕግ ባለሞያዎች የሚጠቀሙበት መርህ / test / “But for “ የሚለውን ነው በከሣሹ ላይ የደረሰው ጉዳት የተከሣሹ ማድረግ ወይም አለማድረግ ባይኖር ኖሮ ጉዳቱ አይደርስም ነበር፡፡ እንደማለት ነው፡፡ በሌላ አባባል የተከሣሹ ማድረግ ወይም አለማድረግ ባይኖርም ጉዳቱ ይደርስ ነበር የሚል መደምደሚያ ላይ የሚያደርስን ሁኔታ ካጋጠመን የተከሳሹ ማድረግ ወይ አለማድረግ ለጉዳቱ ምክንያት አይደለም፡፡ማለት ነው እንላለን፡፡
በእውነተኛ ዓለም የሆነውን በመውሰድ ይህን ነጥብ እናስረዳ አንድ የሌሊት ተረኛ የጥበቃ አባል ምግብ ይበላና ማስታወክ ይጀምራል፡፡ በዚሁ ምክንያት ወደ ሆስፒታል ሲሄድ ተረኛ ሐኪም ምንም እርዳታ ሳያደርግለት ወደ ቤቱ እንዲመለስና ጠዋት የግል ሐኪሙ ዘንድ እንዲቀርብ ይመክረዋል ጥበቃው ለንጋት ሳይበቃ ይሞታል፡፡ የሟች ሚስት ተረኛ ሐኪሙንና ሆስፒታሉን በቸልተኝነት ትከሣለች ጉዳዩ የቀረበለት ፍ/ቤት የግራ ቀኙን ማስረጃ ከሰማ በኃላ የከሣሽን ጥያቄ ባለመቀበል ተከሣሾችን በነፃ ያሰናብታል፡፡ ለዚህ ውሣኔም መሠረት ያደረገው በአንድ ባለሞይ /Expert/ የተሰጠውን የምስክርነት ቃል ነው፡፡ በዚህ ባለሞያ የምስክርነት ቃል መሠረት ጠባቂው ሆስፒታል በደረሰበት ጊዜ የተረኛው ሐኪም ምንም ዓይነት እርዳታ ከሞት አያድነውም የሚል ነበር፡፡ ስለሆነም የሐኪሙ እርዳታ ያለማድረግ /Omission/ ለጥበቃው አባል ሞት ምክንያት አልነበረም ማለት ነው፡፡
ይህ ውሣኔ መሠረት ያደረገው ዘመኑ የደረሰበትን ሳይንሳዊ ግኝት ነበር፡፡ አንዳንድ ጊዜ ግን ዳኞች ለውሣኔአቸው ሳይንሳዊ ግኝትን መሠረት ላያደርጉ ይችላሉ፡፡ ይህን ደግሞ በገሃዱ ዓለም የሆነው በመውሰድ ለማስረዳት እንሞክር፡፡
አንድ የኤሊትሪክ ሠራተኛ የኤሊትሪክ ምሰሶ ላይ ወጥቶ ሲሰራ ወድቆ ይሞታል፡፡ የሟች ባለቤት ባሌ የሞተው አሰሪው ለጥንቃቂ የሚያስፈልገውን መከላከያዎችና መሣሪያዎች ባለመስጠቱ ነው በማለት ክስ መሠረተች፡፡ ዳኞች የሟች የቀድሞ ተግባር እንደሚያስረዳው መከላያዎች ተስጥቶት የማይጠቀምባቸው ስለነበር የመከላከያ መሳሪያዎች በአሰሪው ለሠራተኛው መስጠቱ ሟችን ከመሞት አያድነውም ነበር የሚል ምክንያት በመስጠት የከሣሽን ክስ አልተቀበሉትም በሌላ አባባል የአሰሪው የመከላከያ መሳሪያዎችን አለመስጠት ለሠራተኛው ሞት ምክንያት አይደለም ማለት ነው፡፡ ቢሰጠውም ስለማይጠቀምበት ከመሞት አይድንም ነበር፡፡ እንደ ማለት ነው፡፡ መከላከያው ዕቃ ቢሰጠው ኖሮ “ But for “ መመዘኛ ተቀባይነት አላገኘም ማለት ነው፡፡
ጉዳት የደረሰበት ከሣሽ ለጉዳቱ ምክንያት የተከሣሽ ማድረግ ወይም አለማድረግ መሆኑን የማስረዳት አላፊነት አለበት፡፡ በአንዳንድ ሁኒታ ይህን ማስረዳት ከባድ ላይሆን ይችላል፡፡ ለምሳሌ ዘበርጋን የጫላ መኪና ቢገጨውና ጉዳት ደርሶበት ዘበርጋ ለጉዳቱ ምክንያት በጫላ መኪና መገጨት መሆኑን ማሰረዳት ላይከብደው ይችላል፡፡ ሆኖም ይህን ማስረዳት ቀላል የማይሆንበት ሁኔታ ይኖራል፡፡ ይህንንም በምሳሌ እናስረዳ፡፡
አንድ ጡብ ማምረቻ ፋብሪካ ውስጥ የሚሰራ ሠራተኛ በቆዳ በሽታ ይይዘዋል፡፡ በዚህም ምክንያት ይህ በሽታ ሊይዘኝ የቻለው ሥራ ስጨርስ ወዲያውኑ ገላዬን እንድታጠብ የሚያሰችለኝ የገላ መታጠቢያ አሰሪው ባለማዘጋጀቱ ነው የሚል ነበር፡፡ በዚሁ ምክንያት ሠራተኛው ገላውን ቤቱ ደርሶ ነበር የሚታጠበው በዚህ ጊዜ አቧራው ከገላው ጋር አብሮ ስለሚቆይ የቆዳ በሽታ አስከትሎበታል፡፡ የሚል ክርክር ነበር ያነሳው ዳኞቹም ያነሱትና የመለሱት ጭብጥ የገላ መታጠቢያ ያለመኖር የቆዳው በሽታ ምክንያት ነው ወይም የሚል ነበር ሳይንስ በዛን ጊዜ በደረሰበት የዕድገት ደረጃ ይህን ጥያቄ ሙሉ በሙሉ ለመመለስ አይችልም ነበር፡፡ በዚህም ምክንያት ዳኞች በእርግጠኝነት የገላ መታጠቢያው ቢኖር ኖሮ የቆዳው በሽታ እንዳይከሰት ማድረግ ይቻል ነበር ብሎ ለመደምደም ባይቻልም ያለመኖሩ ግን የበሽታውን መከሰት ዕድል /Probability/ ከፍ ስለሚያደርግው ከሣሽ ይህን ካስረዳ ይበቃል በማለት ወስነዋል፡፡
ዳኞቹ ከአንድ በላይ ካሎ ምክንያቶች አንዱን በመውሰድ ነው ለከሣሽ የወሰኑት በሌላ በኩል ዳኞች ብዙ ምክንያቶች በሚኖሩበት ጊዜ ከምክንያቶቹ በእርግጠኝነት ለጉዳቱ መድረስ አንዱ መሆኑን ማረጋገጥ ካልተቻለ ለከሣሽ መወሰን እንደማይቻል የወሰኑበት ሁኒታ አለ፡፡ ይህንንም በደረሰ ጉዳት እናስረዳ፡፡
አንድ ህፃን ዘጠኝ ወር ሳይሞላው ይወለዳል፡፡ በዚሁ ምክንያት ልዩ እንክብካቤ በሚሰጥበት ክፍል እንዲቆይ ይደረጋል፡፡ በቆይታው ተጨማሪ ኦክሲጂን ያስፈልገው ነበረና ይሄው ይሰጠዋል፡፡ የተሰጠውም ኦክሲጄን መጠን ነበረው ለህፃኑ የተሰጠው የኦክሲጂን መጠን ከልኩ ያለፈ ነበር፡፡ ህፃኑም በመጨረሻ አይኑን ያጣል፡፡ አይነስውረ ይሆናል፡፡ ማለት ነው፡፡ የህፃኑ ወላጆች ሆስፒታሉንና ኦክሲጂን የሰጠውን ዶክተር ይከሳሉ፡፡ ማስረጃዎች ሲቀርቡ ለህፃኑ መታወር የኦክሲጂን ከመጠን ማለፍ አንዱ ምክንያት ነው፡፡ ይህ ምክንያት ደግሞ ለህፃኑ ዓይን መጥፋት ምክንያት መሆኑን ማረጋገጥ አስካልተቻለ ድረስ ተከሣሾችን ተጠያቂ ማድረግ አይቻልም በማለት ዳኞች ወስኑ፡፡
ሁሉም ሰው ድንበሩን አቋርጦ እንዲጓዝ ይፈልጋል. ይህ የሚከሰተው መሆኑን ለማረጋገጥ የተሻለው መንገድ ምን እንደሚጠብቀው ማወቅ እና መዘጋጀት ነው. በካናዳ ወይም በዩናይትድ ስቴትስ ድንበር በመደበኛነት በማቋረጥ እና የአሜሪካን ድንበር አቋርጠው ወደ ካናዳ ለሚሰሩ ሰዎች የምሰጣቸው ጠቃሚ ምክሮችን አቀርባለሁ.
ተሳፋሪዎች የድንበሩ አገልግሎቶችን ከመድረሳቸው በፊት ፓስፖርታቸውን እና ሌላ መታወቂያውን ለሾፌሩ ማለፍ አለባቸው. በተጨማሪም የፀሐይ መነፅርዎን ማጥፋት, ሬዲዮዎችን እና ሞባይልዎችን ማጥፋት - ወደ ቡናው ቦታ ከደረሱ በኋላ እነዚህን ተግባራት መስራት አይጀምሩ.
የራሳቸው ካልሆኑ ልጆች ጋር ድንበር ተሻግረው ወደ ካናዳ የሚጓዙ ጎልማሳዎች ከወላጆች ወይም አሳዳጊዎች ከአገሪቱ እንዲወጡ የተፈቀደ የጽሁፍ ማስታወሻ ሊኖራቸው ይገባል. ፍቃዱ የወላጅ / ሞግዚት ስም እና መገናኛ መረጃ ማካተት አለበት.
ወደ ካናዳ የቤት እንስሳትን ይዘው ቢመጡ, ምን ያህል አልኮል እና ትምባሆዎች እንደሚፈቀዱ , ወይም ለእንደሪ ጠመንጃ እና ለሞተር ጀልባ ገደቦች ምን ያህል እንደሆኑ, ግን ካናዳ ውስጥ ሊያስገባዎት ስለማይችሉ ደንቦች ያውቁ. በጠረፍ ባለሥልጣን ቤት ከመታየቱ በፊት.
የከባድ ተሽከርካሪ ኃላፊዎች ወይም ከሀገሩ ከተገዙት ተሽከርካሪዎች ለመክሸፍ የሚሞክሩ ድንበር ተሻጋሪ ሀላፊዎች ናቸው. ስለዚህ የመኪናዎን ምዝገባ በእጅዎ ጥሩ ነው.
በግድ በቆንጣዎ ውስጥ አላስፈላጊ ንጥሎች በጠረፍ ባለሥልጣናት የመጠቆሚያ ምንጭ ሊሆኑ እና ወደ ድንበር ማቋረጥ ጊዜዎትን ይጨምሩ ይሆናል. ለምሳሌ, በቆንዳዎ ውስጥ የተቀመጠው ከባድ ኮፍያ ድንበር ጠባቂዎች ወደ ካናዳ ለመምጣት እየመጡ ይጠይቁ ይሆናል.
በካናዳ / ዩናይትድ ስቴትስ ጠረፍ የሚገኘው የድንበር አገልግሎቶች ባለሥልጣን "በአገሪቱ ምን ያህል ይቆያሉ?" እንደሚሉት ያሉ ተከታታይ ጥያቄዎች ይጠይቁዎታል. «ወደ ካናዳ የሚጓዙት ለምንድን ነው?» እና "የምትኖሩበት የቦታው አድራሻ ምን ይመስላል?" ለእነዚህ ጥያቄዎች በቀጥታ መልስ ይስጡ. ይህ ጊዜው እርግጠኛ ያልሆኑ ወይም የበሰለ ቀልዶችን የሚመስሉበት ጊዜ አይደለም.
በካናዳ ብዙውን ጊዜ ከባድ ሀላፊነት እና ቀረጥ የሚከፍሉ ንጥረ ነገሮች, እንደ መጠጥ እና ትንባሆ በዳር በኩል ግማሽ ዋጋ ሊሆን ይችላል. የኩባስ ሲጃራዎችም ይገኛሉ. ተጓዦች በካናዳ ውስጥ ሲሆኑ ከግብር ነፃ የሆነ ነገር መጨመር አለባቸው.
ወደ ካናዳ የድንበር አገልግሎት ካውንስ ሲደርሱ የፊት ለፊት እና የኋላ መስኮቶቹን ወደታች ይንገሩት, ይህም የወረዳ ባለስልጣኑ ለሾፌሩ ብቻ ከመናገር በስተቀር በተሽከርካሪው ጀርባ ላይ የተቀመጡ ሰዎችን ወይም ደግሞ በጀርባው ላይ ያለውን ምን እንዳለ ያመልክቱ.
ድንበሩን ወደ ካናዳ ከመሻገርዎ በፊት , የድንበር መጠበቂያ ጊዜን ይመልከቱ. በተለይም በኒጋር ፏፏቴዎች ላይ ከሁለት ወይም ሶስት የተለያዩ ድንበር መተላለፊያዎች መምረጥ ከቻሉ, የጉዞ ጊዜን ለመቆጠብ ለድንገተኛ ጊዜ ቆጣሪዎች ምክር ያማክሩ.
በኢትዮጵያ ሴቶች ፕሪምየር ሊግ አንደኛ ዲቪዚዮን የ12ኛ ሳምንት የመጀመሪያ ቀን የመጀመሪያ ጨዋታ ሀዋሳ ከተማ አርባምንጭ ከተማን አስተናግዶ 5 ለ 1 አሸንፏል፡፡
ከአንድ ሳምንት በፊት የመኪና አደጋ ገጥሟቸው የነበሩት አርባምንጭ ከተማዎች ከኢትዮ ኤሌክትሪክ የነበራቸውን ጨዋታ በዚህ ምክንያት ማድረግ ሳይችሉ የአስራ ሁለተኛ ጨዋታ መርሐ ግብራቸውን ከአደጋው ነፃ ሆነው በተመለሱ ተጫዋቾች አማካኝነት አከናውኗል፡፡ ረፋድ 4፡00 ሲል በጀመረው ጨዋታ በሙሉ የጨወታው ክፍለ ጊዜ የሀዋሳ ከተማዎች ፍፁም የበላይነት የታየበት ነበር፡፡ አርባምንጭ ከተማዎች በአንፃሩ ኳሱን በሚይዙበት ወቅት ከርቀት ብቻ ሙከራን ሲያደርጉ የተስተዋለ ሲሆን ቀስ በቀስ በሀዋሳ ብልጫ እየተወሰደባቸው ሲመጣ ግን የነበራቸውን መልካም አጀማመር ማስቀጠል ሳይችሉ ቀርተዋል፡፡
ደቂቃዎች እየገፉ ሲመጡ ከመሀል ሜዳ በሚገኙ የተቀናጁ የቅብብል ሒደቶች ወደ አርባምንጭ የግብ ክልል ሳይቸገሩ በተደጋጋሚ መድረስ የቻሉት ሀዋሳዎች 8ኛው ደቂቃ ላይ ግብ አስቆጥረዋል፡፡ ካሰች ፍሰሐ በቀኝ የአርባምንጭ የግብ ክልል ከሳጥን ጠርዝ ወደ ጎል የላከችውን ኳስ ረድኤት አስረሳኸኝ እግር ስር ስትደርስ ተጫዋቿ በቅርብ ርቀት ለነበረችሁ ዙፋን ደፈርሻ ሰጥታት አማካይዋም ወደ ጎልነት አጋጣሚዋን ለውጣዋለች፡፡
ሰናይት ባሩዳ ካደረገችው የቅጣት ምት ሙከራ ውጪ በሀዋሳ ለመበለጥ የተገደዱት አርባምንጮች በድጋሚ በተከላካዮቻቸው ስህተት ሁለተኛ ጎልን አስተናግደዋል፡፡ ረድኤት አስረሳኸኝ ከመሀል ሜዳ በረጅሙ የተሻገረላትን ኳስ በደረቷ አብርዳ ሁለት ጊዜ ብቻ ገፋ አድርጋ ወደ ሳጥን ከገባች በኃላ በድንቅ አጨራረስ ከመረብ አዋህዳ 2 ለ 0 ሀዋሳን አሸጋግራለች፡፡
ካለፉት ጨዋታዎቻቸው በመሀል ሜዳ ላይ የመቅደስ ማሞ እና ዙፋን ደፈርሻን አስገራሚ ቅንጅት በሚገባ ሲጠቀሙ የታዩት ሀዋሳዎች በዚህ የጨዋታ ቦታ የወሰዱት የበላይነት ሶስተኛ ጎል አሁንም እንዲያገኙ አስችሏቸዋል፡፡ 27ኛው ደቂቃ ላይ የቀኝ መስመር ተከላካዩዋ ፀሀይነሽ ጁላ የሰጠቻትን ኳስ አሁንም ረድኤት አስረሳኸኝ ያገኘችሁን መልካም አጋጣሚ በአግባቡ በመጠቀም ወደ ጎልነት ለውጣው ሀዋሳን 3ለ0 አድርጋለች ተጫዋቿም ለራሷ ሁለተኛ ለክለቧ ሶስተኛ ጎል ሆኖ ተመዝግቦላታል፡፡
ሀዋሳዎች በቀሩት ደቂቃዎ በካሰች ፍሰሀ እና በረድኤት አስረሳኸኝ አማካኝነት ተጨማሪ የጎል ዕድሎችን የሚፈጥሩበትን አጋጣሚዎች ቢፈጥሩም ወደ ጎል መለወጥ ሳይችሉ ወደ መልበሻ ክፍል አምርተዋል፡፡
ከእረፍት መልስ አሁንም የሀዋሳ ከተማ የበላይነት የተንፀባረቀበት የነበረ ቢሆንም አርባምንጭ ከተማዎች ወጥነት ይጎላቸው ስለነበረ እንጂ በተወሰነ መልኩ ከመጀመሪያው አጋማሽ በተሻለ ለመንቀሳቀስ ጥረት አድርገዋል፡፡ የሁለተኛው አጋማሽ ከተጀመረ አራት ያህል ደቂቃ ብቻ እንደተቆጠረ ተቀይራ የገባችው ትውፊት ካዲኖ ጣጣውን የጨረሰ ኳስ መሀል ለመሀል አሾልካ ሰጥታት አጥቂዋ ነፃነት መና በአግባቡ ተጠቅማበት የሀዋሳን የጎል መጠን አስፍታለች፡፡56ኛው ደቂቃ አርባምንጭ ከተማዎች ወደ ጨዋታ ልትመልሳቸው የምትችልን ጎል አግኝተዋል፡፡ በቤተል ጢባ ላይ ትዝታ ኃይለ ሚካኤል በሀዋሳ የግብ ክልል የሰራችውን ጥፋት ተከትሎ የተሰጠውን የቅጣት ምት የቀድሞዋ የደደቢት እና ንግድ ባንክ አጥቂ ሰናይት ባሩዳ አክርራ በመምታት አጋጣሚን በአግባቡ ተጠቅማ አርባምንጭን ወደ 4 ለ 1 አሸጋግራለች፡፡
ጎል ካስቆጠሩ በኃላ አርባምንጮች መነቃቃት ይታይባቸዋል ተብለው ቢጠበቁም በተቃራኒው አምስተኛ ጎልን አስተናግደዋል፡፡ በግምት ከ35 ሜትር ርቀት ላይ ወደ ግራ ባደላ ቦታ ሀዋሳዎች ያገኙት የቅጣት ምት ተቀይራ የገባችው አጥቂዋ መሳይ ተመስገን በግሩም ሁኔታ የአርባምንጯ ግብ ጠባቂ ነህሚያ አብዲ ስህተት ታክሎበት ከመረብ አሳርፋለች፡፡ ሀዋሳዎች በካሰች ፍሰሀ አማካኝነት ሶስት ጊዜ አስቆጪ ዕድሎችን ቢያገኙም የመስመር ተከላካዩዋ ዕድሎችን በአግባቡ መጠቀም ሳትችል ጨዋታው 5 ለ 1 በሆነ ውጤት ተጠናቋል፡፡
አምስተኛው ደቂቃ ላይ የዕለቱ ዋና ዳኛ ምስጋና ጥላሁን የሀዋሳ ተጫዋቾች ኳስን ለማቀበል ባደረጉበት ቅፅበት ኳሷ ዳኛዋን ነክታ ሜዳ ላይ የወደቀችበት አጋጣሚ ብዙሀኑን ፈገግ ያሰኘች ሁነት ነበረች፡፡
ኢትዮጵያ የተዘረፈችው ታሪካዊ ቅርሶች እንዲመለሱላት የዓለም ማኅበረስብ ግፊት እንዲያደርግ ጠየቀች- ከ3500 በላይ ቅርሶችን ተዘርፋለች – ZAGGOLE – ዛጎል
ኢትዮጵያ በውጭ ወራሪዎች ተዘርፈው የተወሰዱባት ታሪካዊ ቅርሶች እንዲመለሱላት የዓለም ማኅበረስብ ግፊት እንዲያደርግ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ጠየቁ። በአቡ ዳቢ ዓለም አቀፍ የታሪካዊ ቅርስ ጉባዔ የተካፈሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም እንዳሉት የተዘረፉ ቅርሶችን የማስመለስ ሂደቱ የዘገየ ነው።
ኢትዮጵያ የበርካታ ታሪካዊ ቅርሶች ባለቤት እንደመሆኗ መጠን በውጭ ወረራ ዘመን አሁን ደግሞ በሕገ-ወጥ የቅርስ አዘዋዋሪዎች ምክንያት የዘረፋው ሰለባ ሆናለች ብለዋል። በዚህም የበዙና ውድ የሆኑ ጥንታዊ ድርሳናትና ኃይማኖታዊ ቅርሶች እንዲሁም በቁፋሮ የተገኙ ቅሪቶች አገሪቷ ማጣቷን ገልጸዋል። በሕገ-ወጥ መንገድ ከአገሪቱ ከተወሰዱት ጥንታዊ ድርሳናት መካከል ኃይማኖታዊ መጽሃፍት፣ የመድሃኒት፣ የሥነ-ክዋክብት፣ የቀን መቁጠሪያ፣ የፍልስፍና፣ የህግና የአስተዳድር መጽሃፍት በማሳያነት አንስተዋል። እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ 1868 እንግሊዛውያን ተጓዦችና በ 1936 የጣሊያን ወረራ ደግሞ የኢትዮጵያ ቅርሶች በብዛት የተዘረፉባቸው ዘመናት እንደሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናግረዋል።
በአሁነ ጊዜ ከ 3 ሺህ 500 በላይ ታሪካዊ ድርሳናት በአውሮፓ አገራትና በአሜሪካ እንደሚገኙ ይታመናል ብለዋል። የቅርስ ዘረፋና ሕገ-ወጥ ዝውውር እንደ ኢትዮጵያ ላሉ ታዳጊ አገራት ችግር መሆኑንም ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ገልጸዋል። ከዚህ በላይ የከፋ አደጋ የሚሆነው ግን ባህልን የማጥፋት አካል የሆነው ቅርሶችን ሆን ተብሎ የማውደም የአሸባሪዎች ተግባር ነው ብለዋል።
የዓለምን ባህል ለማጥፋት ሆን ተብሎ የሚፈጸመው ድርጊት ኢትዮጵያን እንደሚያሳስባት ነው የተናገሩት። እንደ እሥላማዊ መንግሥትና አል ቃይዳ ያሉ አሸባሪ ቡድኖች ኅብረተሰቡ ባህልና ወጉ እንዲተው በማስገደድ ባህልን የማጥፋት ድርጊት እንደሚፈጽሙ ጠቅሰዋል። በሶሪያ፣ በኢራቅና በአፍጋኒስታን የተፈጸመው ጥንታዊ ቅርሶችን የማጥፋት ድርጊት የዚሁ ማሳያ ተደርጎ የሚወሰድ ነው ብለዋል። ታሪካዊ ቅርሶችን ከሕገ-ወጥ አዘዋዋሪዎች፣ ከታጣቁ ኃይሎችና ከአሸባሪዎች ጥቃት ለመከላከል የጋራ ትብብር እንደሚያስፈልግ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ገልጸዋል።
በአቡ ዳቢ የተካሄደው ዓለም አቀፍ የታሪካዊ ቅርሶች ጥበቃ ጉባዔ በቅርሶች ላይ የሚፈጸመውን ጥቃት ለማስቆም የጋራ ትብብር ማጠናከር በሚቻልባቸው ጉዳዮች ዙሪያ የመከረ ነው። ጉባዔው ሲጠናቀቅም የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅ (ዩኔስኮ) በወታደራዊ ግጭቶች ወቅት ቅርሶችን ከጥቃት እንዲከላከል የሚደግፍ የአቡ ዳቢ ውሳኔ ያስተላልፋል ተብሎ ይጠበቃል።
ሳንቼዝ ሲጫወት መመልከት ያስደስታል። የሚሰራው ስራ ሁሉ ግብታዊ አይደለም። ለሚያድረገው ነገር ሁሉ ምክንያታማ ነው። ቀድሞ ያስባል። ፍጥነቱንና የሰውነት ብቃቱን በወጉ...
የተመሠረተው በ1813 ዓ.ም. በግብጽ ገዥ ሙሐመድ ዓሊ ነበረ። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 5,717,300 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 1,397,900 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 15°33′ ሰሜን ኬክሮስ እና 32°32′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ወላይታ ድቻ በሀዋሳ ከተሸነፈበት ጨዋታ የሦስት ተጫዋቾች ለውጥ በማድረግ ግብ ጠባቂው መክብብ ደገፉ፣ እንድሪስ ሰዒድ እና ደጉ ደበበን በሰዒድ ሀብታሙ፣ አማኑኤል ተሾመ እና ቸርነት ጉግሳ ምትክ ወደ መጀመሪያ አሰላለፍ በማካተት ጨዋታውን ሲጀምር ሰበታዎች ከጅማ አባ ጅፋር ጋር ነጥብ ከተጋሩበት ጨዋታ ሦስት ለውጥ አድርገው ግብ ጠባቂው ፋሲል ገብረሚካኤል፣ ዳንኤል ኃይሉ እና አብዱልባሲጥ ከማልን በምንተስኖት አሎ፣ አብዱልሀፊዝ ቶፊቅ እና ዳዊት እስጢፋኖስ ምትክ አስገብተዋል።
እጅግ የወረደ የጨዋታ እንቅስቃሴ በታየበት የዕለቱ ጨዋታ ሰበታ ሙሉ የጨዋታ ክፍለ ጊዜውን የኳስ ቁጥጥር የበላይት ይዞ ቢጫወትም በተጋጣሚ የጎል ክልል የተገኙባቸው አጋጣሚዎች በጣም ጥቂት ነበሩ። በዚህም አንድም የጎል ዕድል መፍጠር ሳይችሉ ወጥተዋል።
በግብ ጠባቂው አሰልጣኝ ዘላለም ማቴዎስ መሪነት ወደ ሜዳ የገባው ወላይታ ድቻ በአንፃሩ ከቆሙ ኳሶች እና ከቅብብል ስህተቶች በሚገኙ አጋጣሚዎች በተለይ በመጀመርያው አጋማሽ የተሻለ የጎል ዕድል መፍጠር ችለዋል። በ27ኛው ደቂቃ አንተነህ ጉግሳ ከማዕዘን የተሻማውን ኳስ በግንባሩ ገጭቶ የጎሉ ብረት የገጨበት ሙከራ የጨዋታው ዋንኛ ሙከራ ሲሆን በ42ኛው ደቂቃ ያሬድ ደርዛ በቅብብል ስህተት ጥሩ ኳስ አግኝቶ በጎብ ጠባቂው አናት አሳልፎ ለማስቆጠር ያደረገው ያልተሳካ ሙከራ እና በተመሳሳይ የቅብብል ስህተት ያሬድ በድጋሚ ወርቃማ ዕድል አግኝቶ ወደ ግብ ሲሞክር ፋሲል ገብረሚካኤል ያዳነበት ድቻዎች የፈጠሯቸው ዕድሎች ነበሩ።
ሁለተኛው አጋማሽ ከመጀመርያው በባሰ መልኩ የተቀዛቀዘ እንቅስቃሴ የታየበት ይልቁኑም በተደጋጋሚ ጥፋቶች ምክንያት ተጫዋቾች ለጉዳት የተጋለጡበት ነበር። በዚህም ያሬድ ዳዊት፣ ቢያድግልኝ ኤልያስ እና ታደለ መንገሻ (በቀጥታ ወደ ሆስፒታል ተወስዷል) ባጋጠማቸው ጉዳት ተቀይረው ሲወጡ አብዱልባሲጥ ከማል ሰበታዎች ቅያሪ በመጨረሳቸው ከነጉዳቱ ሲጫወት ተስተውሏል።
ሰበታዎች ዳንኤል ኃይሉ ከቅጣት ምት በቀጥታ መትቶ በቀላሉ በግብ ጠባቂ ከተያዘ ሙከራ ውጪ በዚህም አጋማሽ የጠራ የጎል ዕድል ያልፈጠሩ ሲሆን ወላይታ ድቻዎችም ከርቀት ከሞከሯቸው እና ኢላማቸውን ካልጠበቁ ዕድሎች ውጪ የሚጠቀስ ክስተት ሳይፈጠር ጨዋታው ያለ ጎል በአቻ ውጤት ተጠናቋል።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ንምስሕሓብ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሃነፆ ሓጹር ሰጊሮም ንቡር ዝምድና ዝፈጠሩን ዝዓቀቡን ከምዝኾኑ ይዛረቡ ኣጋይሽና። ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ዘሎ ዘይምርድዳእን ጸገምን ናብ ህዝቢ ክልሑኽ ኣይግባእን ባሃልቲ’ውን’ዮም።
ኣብ ሞንጎኦም ዘሎ ስኒትን ምርድዳእን ካልኦት ግዳያት ጎንጺ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይኖም ዘለው ንክሰርሑሉ’ውን ዝዕድም እዩ ናይ ሎሚ ኣጋይሽና ተመከሮ።
የውሃ ንጥረ ነገር ፈሳሽ ፣ መረጃ ሰጭ እና ምናባዊ ግለሰብን ያመለክታል። የውሃ ንጥረ ነገር ተንጠልጣይ ሞገድ ፣ ዶልፊኖች እና የውሃ ጠብታዎችን በዲዛይን ውስጥ ያካተተ ሲሆን በሰንፔር ሰማያዊ ኢሜል በእጅ ይጠናቀቃል ፡፡
ዝርዝሮች: የኤልቨን የውሃ ጉንጉን ብር በጣም ብር ያለው ሲሆን ርዝመቱ 30.6 ሚሜ ፣ 26.5 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.1 ሚ.ሜ ውፍረት አለው ፡፡ የተንጠለጠለው ክብደት በግምት 5.4 ግራም ነው ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
እነታዬ ደንደአን አለማመስገን ንፉግነት ይሆናል! (ጫሊ በላይነህ) ታዬ ደንደአ በአካል አላውቀውም፤ አያውቀኝም። እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ በማህበራዊ ድረገፃች...
ኣሮን ብርሃነ መስራቲን ዋና ኣሰናዳእን ፈላመይቲ ናይ ውልቂ ጋዜጣ ዝነበረ`ዩ። ሎሚ ኣብ ስደት ኣብ ቶሮንቶ ካናዳ ኾይኑ `መፍትሕ` ትብሃል ብእንግሊዝኛን ብትግርኛን ትወጽእ ጋዜጣ የሕትም ኣሎ።
ብምኽንያት 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ንኹነታት ናጻ ፕረስን ደሞክራሲያዊ መስርሕን ኤርትራ ክግምግም ተሓቲቱ ክምልስ ከሎ “ ኣብ ኤርትራ ነቲ መንግስቲ ተሓታቲ ክገብር ዝኽእል ጋዜጣስ ይትረፍ፡ ዓው ኢልካ ናይ ምዝራብ ናጽነት`ውን የለን” ይብል።
ፖላንድ በተደጋጋሚ እንደ የጉዞ መድረሻ ሆና የምትታወቅ አገር ናት. ይሁን እንጂ ፖላንድ በታላቅ ምግብ, በቋሚነት ባህል እና በአውሮፓ መጫወቻ ቦታ መድረሻን ከፈለጉ የሚፈልጉት ቦታ ብቻ ሊሆን ይችላል. ፖላንድን ለመጎብኘት እነዚህን ምክንያቶች ተመልከት:
የፖላንድ ከተማዎች እና ከተሞች ልዩነት ማለት ተጓዦች የእነሱ ጉብኝት ተመሳሳይነት ያለው መስሎ አይሰማውም ማለት ነው. በፖላንድ ውስጥ እያንዳንዱ ከተማ የራሱ የተለያየ ስሜት እና ማህበራዊ ባህል አለው.
ከዎርዊስ የከተማ አውታሩ ወደ ክራኮው ታሪካዊ ኩራት, የዊክሊዉን ወፍ, ወደ ጋዳንስ የመርከብ ውርስ ውርስ, የፖላንድ ከተሞች በቀላሉ እርስ በርስ ይለያያሉ. ማንኛውም የፖላንድ ጉዞ እንደዚሁም የተለያዩ ከተማዎችን, እንዲሁም በመካከላቸው ያሉትን መንደሮች እና መንደሮች ማካተት አለበት. የሚወዱት ምን እንደሆነ ለማወቅ ከባድ ግፊት ይደረግብዎታል!
በዩኔስኮ የተሰየመው የዓለም ቅርስ በፖላንድ ታሪክ ውስጥ ባህላዊና ታሪካዊ ቅርሶችን ጠብቆ ያቆየዋል. እነዚህ ጣቢያዎች ወደዚህ አገር ለሚመጡ መንገደኞች ምርጥ ቦታዎች ይሆናሉ. በጣም ታዋቂ ከሆኑት የከርካርው የድሮው ከተማ ነው. ነገር ግን ክራካው ውስጥ ከሆኑ ሌሎች ሁለት የዩኔስኮን የተጠበቁ ቦታዎችን ማለትም የሶልት ማይንስ እና ኦሽዊትዝ-Birkenau ማየት ቀላል ነው. ሌሎች ደግሞ በደቡባዊ ፓንተሊ ፖላንድ የሚገኙትን የእንጨት አብያተ ክርስቲያናት ወይም የጃሸን ጎራ ገዳም ታዋቂ ጥቁር ሜዶን ይገኙበታል.
በፖላንድ ውስጥ ክብረ በዓላት ለጎብኚዎች የማይታወቁ ክስተቶች ናቸው. በ Krakow, Warsaw እና በሌሎች ከተሞች ውስጥ የገና እና የበዓል ገበያዎች አንድ ብቻ ናቸው ፖላሶች እነዚህ በዓላት አስፈላጊነትን ያሳያሉ.
የፖላንድ የሙዚቃ አቀናባሪው ቾፕኒን ለታላቁ ሙዚቀኛ የቆመውን አልአኒንኪ ፓርክ የሚያቀናብር ሊሆን ይችላል. ነገር ግን የፖላንድ የሙዚቃ ትርኢት ከጃዝ እስከ መካከለኛ እስከ ኦፔራ ሙዚቃ ይደርሳል, ይህም በትላልቅ ከተሞች ውስጥ በተለያየ ታሪካዊ እና ዘመናዊ ቦታዎች ውስጥ ሊገኝ ይችላል. ከቤት ውጪ የሚደረግ ትርዒቶች በመናፈሻዎች ውስጥ ይካሄዱ, ሞቃታማ በሆኑት ወራት ውስጥ ደግሞ ከካሬው ጋር ሲካሄዱ, ቤተክርስቲያኗ ሲካሄዱ እና ኦፔራዎች የክረምት ወቅት ያደምቋቸው.
የፖላንድ ፖርካዎች, በስተሰሜን የባህር ዳርቻ እና በደቡብ በኩል ተራሮች ጎብኚዎች የተለያዩ የመሬት ገጽታዎች አሉት. ጎብኚዎች በደቡብ የሚገኙ መዝናኛዎችን እና ተጓዦችን ይስባሉ, ነገር ግን የባህር ዳርቻ ለውርጭብጣ ለመግባት የሚፈልጉ ሁሉ ወደ የባህር ዳርቻ. በመካከለኛው ክፍል ውስጥ ደንዎች ዕፅዋትና የእንስሳት እና የእርከን እና የዓሣ ማስገቢያ ቦታዎች ህዝቦችን ወይም ቤተመንቶችን ያሳያሉ.
ቤተመንግስቶች የሚወዱ ከሆነ ዋናውን ፖላሽን አንዱን ያድርጉት. የፖላንድ ቤተመንቶች በተለያዩ የተፈጥሮ ሀብት ጥበቃዎች ውስጥ ይገኛሉ, ከመሠረት ብቻ ከተፈጥሮ-ፍርስራሽ እስከ መዋቅሮች ድረስ መቆየት ይችላሉ. በዎርዊስ ወይም በካርካው ዋውዝ ካሌር የሚገኘው ሮያል ጀስትስ በቀላሉ ሊጎበኝ ይችላል.
ሌሎች የጀብድ መንፈስ ይጠይቃሉ ነገር ግን ከትልቅ ዕይታ እና ከታሪክ እውነተኛ ቅርስ ይሸለማሉ. ማልቦርክ ካሌር በጣም ብዙ እና በጥሩ ሁኔታ የተያዘ ሲሆን ለመመርመር ከሰዓት በኋላ ይጠይቃል. በፖላንድ ውስጥ ያሉ ሌሎች ቤተመንቶችም የሚከተሉትን ያካትታሉ.
በፖላንድ የሚገኙ ምግብ ቤቶች እንደ ወቅትና እንደየወቅቱ ይለያያሉ. ለምሳሌ ያህል, በሰሜን ጎዳን ደሴት የዓሳ ምግብ ይበዛበታል. መኸር የእንጉዳይ ወቅት ነው, ይህም ማለት ሳህኖች በደን የተሸፈኑ ፈንገሶችን ይወክላሉ ማለት ነው. የፖላንድ ብስኩት, በጣም ቀላሉ ከዶናት እስከ በጣም የተደባለቀ ኬክ ውስጥ, ምግቦችን ማጠናቀቅ ይጀምራል.
ከፖላንድ መጠጦችም እንዲሁ ሊሞከሩ ይገባል. ጣዕም ያላቸው ቢራዎች እና ውብ የሆኑ ቪዴካዎች በምግብ ቤት እና ባርነዶች ላይ ይታያሉ ወይም ከሱቆች ሊገዙ ይችላሉ.
ይህ ጽሑፍ የእኔን የግል ምልከታና አስተያየት ብቻ የሚመለከት እንጂ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ ስሙ የተጠቀሰውን ማኅበርም ሆነ ከእርሱ ጋር የአገልግሎት ግንኙነት ያላቸውን ተቋማት የማይመለከት መሆኑን አበክሬ በመግለጽ ልጀምር።
አንድ ብሒል አለ። ውሸትን ደጋግመው ቢናገሩት እንደ እውነት የሚቀበለው ሰው መፍጠር ይቻላል። ስለዚህም ሐሰተኞች ሐሰታቸውን ሳያሰልሱ በተናገሩት መጠን፦ አንደኛ ራሳቸውንም በሐሰታቸው እውነትነት ያሳምናሉ፤ ብሎም ሌሎችን ማሳመን ይችላሉ። ደጋግሞ የመናገር ጥቅሙ ይኼው ነው።
አንዳንድ እውነት የያዙ ሰዎች ደግሞ “እውነት እስከያዝን ድረስ ደጋግሞ መናገር ለምን ይገባል?” ብለው ያቀርባሉ። እውነት አላቸው። ፀሐይ ሲወጣ ጨለማ መሸሹ፣ ሻማ ሲለኮስ ብርሃን
መፈንጠቁ ላይቀር “ጨለማን ማውገዝ ምን ጥቅም አለው?” ይላሉ። ይህም እውነት ነው። “ጨለማን ደጋግሞ ከማውገዝ አንድ ሻማ ማብራት” እንደተባለው። ነገር ግን ሐሰት ተደጋግማ በመነገሯ ተከታይ መፍጠር እስከቻለች ድረስ እውነትን ደጋግሞ በመናገር የሚመጣ ምን ችግር አለ? ሻማውንም እየለኮሱ እውነቱንም ደጋግሞ መናገሩስ? ስለዚህ በእውነት ተደጋግሞ መነገር፣ በሻማ መለኮስም አምናለኹ። ደጊመ ቃል እንዲሉ የኢትዮጵያ ሊቃውንት።
እንኳን አገር ቤት ያለው አንባቢ ይቅርና እኛ ከአገራችን በብዙ ሺህ ማይሎች ርቀን የምንገኘው ሳንቀር በየዕለቱ የምንኮመኩመው አዲሱ ትኩስ ዜና የማኅበረ ቅዱሳን እና “የተጠመደለት ወጥመድ” ጉዳይ ነው። በማኅበራዊ ድረ ገጾች እና በጡመራ መድረኮች፣ እንዲህ በሕትመት ውጤቶች በሰፊው ሽፋን ያገኘ ጉዳይ ሆኗል። ብዙ ኢትዮጵያውያን (እምነት ሳይለይ) ይህንን ጣልቃ ገብነት በጽኑዕ እየተቃወሙት እያወገዙት ነው። “ማኅበረ ቅዱሳን አክራሪ የሚባል ከሆነ እኔም አክራሪነትን እወደዋለኹ” የሚሉ ሐሳቦች በብዛት ተጽፈው ተመልክቻለኹ።
“የአክራሪነቱ ነገር”፣ ነፍሳቸውን ይማረውና አቶ መለስ በፓርላማ ተናግረውት በነበረ ጊዜ፣ እኔን ጨምሮ ብዙ ፀሐፍት አስተያየታቸውን የሰጡበት ከመሆኑ አንጻር ወደዚያ መመለስ አይገባ ይሆናል። ማኅበሩ ከፓርቲ ፖለቲካ ጋር ግንኙነት እንዳለው በመንግሥት ሰዎች እና በደጋፊዎቻቸው የሚነሣውን ሐሳብ በተመለከተ ግን የግል አስተያየቴን ላሰፍር እወዳለኹ።
ማኅበሩ ፖለቲካ ውስጥ አለበት? ለመሆኑ ፖለቲካ ውስጥ መግባት/ አለመግባት ምንድነው? ማንኛውም ሰው የተባለ ፍጡር ፖለቲካዊ አመለካከት አለው። ፖለቲካ አልወድም የሚሉ ሰዎች ራሳቸው እንኳን ፖለቲካዊ አቋም አላቸው። ልዩነቱ እያወቁ ማወቅ እና ሳያውቁ መኖር ናቸው። የተለያዩ ሐሳቦች እስካሉ ድረስ፣ አስተዳደሮች፣ ገዢዎችና ተገዢዎች እስካለን ድረስ ፖለቲካዊ አመለካከቶች መኖራቸው ግድ ይመስለኛል። “ፖለቲካ እና ኮረንቲ በሩቅ” የሚለው ሰው ራሱ በኮረንቲ ከመጠቀም፣ ሕይወቱ በፖለቲካ ተጽዕኖ ሥር መውደቁ እስካለ ድረስ ፖለቲካ የማይነካው ኢትዮጵያዊ አይኖርም።
ይኼ በፖለቲካ ምሁራን ሳይሆን እኔን በመሳሰሉ ለፖለቲካው ዕውቀት ተርታ በሆንን ሰዎች ቋንቋ “ፖለቲካ ውስጥ መግባት ወይም አለመግባት” የምንለው የፓርቲ ፖለቲካ ውስጥ መግባት ማለታችን እንደሆነ ይሰማኛል። ፖለቲከኞች የምንላቸው እንደዚያ ያሉ ሰዎችን ነውና። ማኅበረ ቅዱሳን “ፖለቲካ ውስጥ ገባ/ አልገባም” የሚለውንም የምፈታው በዚሁ አንድምታውና አገባቡ ብቻ ነው።
ማኅበሩ በብዙ ሺህዎች የሚቆጠሩ አባላት አሉት። አባላቱ ሰዎች እንደመሆናቸው ፖለቲካዊ አመለካከት አላቸው። ማኅበሩን በአባልነት ለመቀላቀል የሚያበቃቸው ግን ይህ ፖለቲካዊ አመለካከታቸው አይደለም። የአባላቱ የዓላማ አንድነትና መሠረቱ ማኅበሩ የሚያራምደው ቤተ ክርስቲያናዊ አቋም ብቻ ነው። በሃይማኖትና በአገልግሎት ዓላማ አንድ ናቸው እንጂ በፖለቲካ ርዕዮት የተሰባሰቡ አይደሉም። ሲጀመርስ ስለ ፖለቲካ አመለካከታቸው የት ተጠያይቀው? የት ተገማግመው? የት ተለካክተው? በየትኛው ጊዜ?
ስለዚህም ማኅበሩ አንድ ሃይማኖታዊ አቋም ያራምዳል እንጂ “አንድ ፖለቲካዊ አቋም” የሚባል የለውም። ሊኖረውም አይችልም። ለምን? ምክንያቱም “ፖለቲካዊ አቋምን ለማራመድ” መጀመሪያ ፖለቲካዊ አቋም መያዝ ያስፈልገዋል። ያንን ለማድረግ ደግሞ አባላቱን በሙሉ በዚህ ፖለቲካዊ አቋም ማሳመን ያስፈልጋል፤ ያንን ማድረግ ደግሞ አስቸጋሪ ብቻ ሳይሆን ማኅበሩ የያዘውን ሃይማኖታዊ አቋም የሚጻረርና ማንም ሳይነካው እንዲፈርስ የሚያደርገው ድማሚት ነው።
እዚህ ላይ መነሣት ያለበት ቁምነገር፤ የማኅበሩ አባላት በሃይማኖታዊም ሆነ በፖለቲካዊ አስተሳሰባቸው ራሳቸውን የቻሉ (ማለትም ማመዛዘን የሚችሉ) ክርስቲያኖች እንጂ የአንድ ቡድን ጀሌዎች አለመሆናቸውን ነው። ራሱን የቻለ አስተሳሰብ ያለው ማንኛውም ሰው፣ አባል የሚሆንበትን ድርጅት ያያል፤ ይመዝናል፣ ያስባል። እንደማይጠቅመውና እንደማይስማማበት ከተረዳ ይተወዋል። ጀሌ ግን የተነገረውን ተቀብሎ እንደ በቀቀን ያስተጋባል፤ ሳያውቅ አባል ይሆናል፤ በጥቂት ጥቅም ይደለላል፣ የሚኖርለትም-የሚሞትለትም ቋሚ መርሕ አይኖረውም።
ማኅበረ ቅዱሳንን እና አባላቱን በአገራችን ላለፉት 40 ዓመታት በጠነነው የፖለቲካ ድርጅት ጀሌነት መገምገም ትክክል የማይሆነው ለዚህ ነው። አባላቱ አገልጋዮች እንጂ ካድሬዎች አይደሉም። አመራር ላይ የሚቀመጡት ሰዎች በተራቸው ለማገልገል እንጂ ከሌላው አባል የተለየ መርሕ ለማራመድ አይችሉም። እናራምድ ቢሉም አባላቱ ጀሌዎች ስላልሆኑ ሊከተሏቸው የሚችሉበት ምንም መንገድ አይኖርም። የአባላቱ አንድነት በሃይማኖት እና በሃይማኖት ብቻ ነው። በበሰለ ሚዛን የሚለካቸው ቢኖር ኖሮ በዘር፣ በቋንቋ፣ በፖለቲካ አቋም፣ በትምህርት ደረጃ፣ በዕውቀት፣ በዕድሜ ወዘተ ወዘተ የተለያዩ እንጂ እንደ ሜዳ አህያ አንድ ወጥ እና ልሙጥ አለመሆናቸውን ይገነዘባል።
የኢትዮጵያ ሴቶች ብሔራዊ ቡድን (ሉሲዎቹ) በኢኳቶሪያል ጊኒ አስተናጋጅነት በ2007 ዓ.ም. ለሚከናወነው 9ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ ጥቋቁሮቹን ንግስቶች ከተባሉት የጋና አቻቸው በደርሶ መልስ ይፋለማሉ፡፡ የመጀመርያው ጨዋታ ነገ በአዲስ አበባ ስታድዬም የሚደረገው ነው፡፡ ሉሲዎቹ በዚሁ ፍልሚያ በሰፊ የግብ ልዩነት ማሸነፍ ከቻሉ የማለፍ እድላቸውን ያጠናክራሉ፡፡ ሁለት የወዳጅነት ጨዋታዎችን ከካሜሮንና ከናሚቢያ ብሔራዊ ቡድኖች ጋር የኢትዮጵያ ሴቶች ብሔራዊ ቡድን በሜዳቸው እና ከሜዳ ውጭ አድርገዋል፡፡ በጥሩ ደረጃ አቋማቸውን በመፈተሽም አስተማማኝ ብቃት ላይ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ ሴቶች ብሄራዊ ቡድን ከፕሪምየር ሊግ 12 ክለቦች የተወጣጡና 16 አዳዲስ ተጨዋቾች በሚገኙበት ቡድን በአጠቃላይ 37 ተጨዋቾች አሰባስቦ ቢያንስ ለወር ያህል ጠንካራ ዝግጅት ሲያደርግ ቆይቷል፡፡
የተራ ሞባይሎች ተፈላጊነት እየቀነሰ፤ “የስማርት ፎን” ሽያጭ ባለፈው አመት አንድ ቢሊዮን ያህል የደረሰ ሲሆን፤ የምርጦች ምርጥ ሆነው የገነኑት የአፕል አይፎን እና የሳምሰንግ ጋላክሲ ሞባይሎች ላይ ፉክክሩ አይሏል - በየገበያው እና በየፍርድ ቤቱ።
አፕል እስካሁን፣ ግማሽ ቢሊዮን አይፎኖችን ሸጧል። ቆየት ብሎ ወደ “ስማርትፎን” ገበያ የገባው ሳምሰንግ፣ ምርቶቹን በፍጥነት በማስፋፋት ከ200 ሚሊዮን በላይ ጋላክሲ ሞባይሎችን ለመሸጥ ችሏል።
አፕል ባለፈው መስከረም ወር ለገበያ ያቀረበው አይፎን 5፤ በመጀመሪያዎቹ ሶስት ቀናት 9 ሚሊዮን ያህል ተሽጦለታል። ከጊዜ ወደ ጊዜ ሽያጩ እየጨመረ፣ ባለፉት አስራ ሁለት ወራት ብቻ፤ 160 ሚሊዮን የተለያዩ የአይፎን ሞባይሎችን ለመሸጥ ችሏል። ነገር ግን፤ የሳምሰንግ ጋላክሲ ብርቱ ተፎካካሪ ሆነውበታል።
ከአይፎን በሶስት አመት ዘግይቶ የመጣው የሳምሰንግ ጋላክሲ፤ በፍጥነት እየተሻሻለ ከጋላክሲ ኤስ1 ዘንድሮ ጋላክሲ ኤስ5 ደርሷል። ባለፈው ወር ለገበያ የቀረበው ጋላክሲ ኤስ5፤ ከአይፎን 5 ያልተናነሰ ገዢ እያገኘ እንደሆነ ተዘግቧል።
በሃይማኖት አክራሪነቱ ምክንያት ተቃውሞ የገጠመውን “የሙስሊም ብራዘርሁድ መንግስት” በመገልበጥ ስልጣን የያዙት ጄ/ል አልሲሲ፣ በግብፅ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ያለ ብዙ ፉክክር በሰፊ ልዩነት ያሸንፋሉ ተብሏል።
በእርግጥ ምርጫው የሚጀመረው ሰኞ ነው። ነገር ግን፤ በውጭ የሚኖሩ ግብፃዊያን ከወዲሁ ድምፅ ሰጥተው ቆጠራ ተካሂዷል። በዚሁ ቆጠራ፤ ጄ/ል አልሲሲ፣ 94.5% ድምፅ ሲያገኙ፣ ወደ ሶሻሊዝም የሚያዘነብሉ ተቀናቃኛቸው 5.5% ድምፅ ማግኘታቸውን ዎልስትሪት ጆርናል ዘግቧል።
ሰኞ በሚጀመረው የአገር ውስጥ ምርጫም አልሲሲ አብዛኛውን ድምፅ እንደሚያገኙ ከመራጮች የተሰበሰበሰ አስተያየት ይጠቁማል። በእርግጥ፤ በጭራሽ ድምፅ ላለመስጠትና ላለመምረጥ የወሰኑ ግብፃዊያን ብዙ ናቸው። ከፊሎቹ ጄነራሉን በጠላትነት የሚቃወሙ የሙስሊም ብራዘርሁድ ደጋፊዎች ናቸው። ከፊሎቹ ደግሞ፤ የተሻለ አማራጭ የያዘ ደህና ፓርቲና ደህና ፖለቲከኛ በማጣት ከምርጫው ራሳቸውን አግልለዋል። ከእነዚህ ውጭ የሆነው አብዛኛው ግብፃዊ መራጭ፤ ለጊዜው ለአገሪቱ የሚበጃት ጄነራል አልሲሲን የመሰለ ጨከን ያለ መሪ ነው ብለው ያምናሉ።
በሌላ በኩል፤ በመፈንቅለ መንግስት ስልጣን ይዘው ከሰላሳ አመት በላይ ግብፅን የገዟት ሆስኒ ሙባረክ፣ 3 ሚሊዮን ዶላር ገደማ የመንግስት ገንዘብ አጭበርብረዋል በሚል ሰሞኑን የሶስት አመት እስር ተፈርዶባቸዋል። ልጃቸው ደግሞ የአራት አመት እስር። ከዚሁም ጋር የ14 ሚሊዮን ዶላር ቅጣት ተወስኖባቸዋል።
ጡረተኛው ጄነራል ካሊፋ ሂፍጠር ከሁለት ወር በፊት አስቀድመው ተናግረዋል። “የሊቢያ መንግስት የሃይማኖት አክራሪዎችንና አሸባሪዎችን መቆጣጠር ካልቻለ፤ የራሴን እርምጃ እወስዳለሁ” በማለት በይፋ የተናገሩት በየካቲት ወር ነው። አንዳንድ ሊቢያውያን፤ “ምነው እንደአፋቸው ባደረጉት!” በማለት ተመኝተዋል። አንዳንዶች ደግሞ፤ “ጦር ሰራዊት የሌለው የጦር ጄነራል!” በማለት ተሳልቀዋል። ከአርባ አመት በላይ ሊቢያን አንቀጥቅጠው የገዟት ሶሻሊስቱ ሙዐመር ጋዳፊ በአመፅ ከስልጣን ወርደው ከተገደሉ በኋላ ለጥቂት ወራት የተስፋ ጭላንጭል ቢታይም፤ ብዙም ሳይቆይ አገሪቱ ወደ ግጭትና ትርምስ ተንሸራትታለች።
ፓርላማው፤ በአክራሪዎች እና አክራሪነትን በሚቃወሙ በርካታ ፓርቲዎች ለሁለት ተከፍሏል። አክራሪዎቹ እርስበርስ ይቀናቀናሉ - በጭካኔ ብዛት ይፎካከራሉ። አክራሪነትን የሚቃወሙት ፓርቲዎችም ቢሆኑ፤ በጎሳ እየተቧደኑ ይሻኮታሉ። ፉክክሩና ሽኩቻው፣ በንግግርና በፅሁፍ ብቻ አይደለም። ዘ ጋርድያን እንደዘገበው፤ እያንዳንዱ ፓርቲና ቡድን፤ የየራሱ ጦርና ታጣቂ ቡድን አለው። አንዳንዶቹ በታንክና በከባድ መሳሪያ የተደራጁ፤ በሺ የሚቆጠሩ ታጣቂዎችን ያሰለፉ ናቸው። የታጣቂ ቡድኖቹ ብዛት በመቶ ይቆጠራል። በሊቢያ የጦር መሳሪያ እጥረት የለም። አንዳንዶቹ እንደአቅሚቲ በወረዳ፣ ከዚያም አልፎ በመንደርና በሰፈር ግዛታቸውን ለማስፋፋት የታጣቂ ቡድን ያንቀሳቅሳሉ። ገሚሶቹ ግን ወደቦችንና የነዳጅ ማውጫ ቦታዎችን ለመቆጣጠር ይዘምታሉ። ሌት ተቀን፣ ግድያ፣ ተኩስ፣ ፍንዳታ፣ ውጊያ ነው። የሊቢያ የነዳጅ ምርት፣ በቀን 1.4 ሚሊዮን በርሜል እንደነበረ የገለፀው ዎልስትሪት ጆርናል፤ አሁን በታጣቂዎች ግጭት የተነሳ የአገሪቱ የነዳጅ ምርት ወደ 200ሺ እንደወረደ ዘግቧል።
ባለፈው የካቲት ወር በትሪፖሊ በርካታ ነዋሪዎች በታጣቂዎች ከተገደሉ በኋላ ከፍተኛ ተቃውሞ በመነሳቱ፤ ዋና ከተማዋን ተቀራምተው የነበሩ ታጣቂ ቡድኖች ከተማዋን ለቀው እንዲወጡ ተደርገዋል። ግን ብዙም አልራቁም። ዙሪያውን በተለያዩ ከተሞች ካምፕ ሰርተው ተከማችተዋል። ትሪፖሊ የተወሰነ እፎይታ ብታገኝም፤ እንደ ቤንጋዚና ሚዝራታ የመሳሰሉ ከተሞች ግን የታጣቂ ቡድኖች መፈንጫ ሆነዋል። በየሳምንቱ፤ በደርዘን የሚቆጠሩ ፖሊሶች፣ ምልምል ወታደሮችና ዳኞች በተለያዩ ታጣቂ ቡድኖች ይገደላሉ - በተለይ ደግሞ ከአልቃይዳ በማይተናነሱ አክራሪ ቡድኖች። አነስተኛ ከተሞችና የገጠር መንደሮች ደግሞ፣ በጎሳ በተቧደኑ ታጣቂዎች ይታመሳሉ።
በጎሰኝነት እና በሃይማኖት አክራሪነት የተቃወሱ አገሮች ውስጥ፤ እንደ ሞሶሎኒና ሂትለር፤ ወይም እንደ ግብፁ ጄነራል አልሲሲ፤ “እናት አገር” ወይም “አባት አገር” የሚል መፈክር ይዞ የሚመጣ ብሔረተኛ መች ይጠፋል? በሊቢያ ደግሞ ጄነራል ካሊፋ ሂፍጠር።
ከአርባ አመት በፊት የጋዳፊ ወዳጅ የነበሩት ጄ/ል ሂፍጠር፤ ጎረቤት አገር ላይ የወረራ ዘመቻ እንዲመሩ ተመድበው ስላልተሳካላቸው ነው የጋዳፊ ጥርስ ውስጥ የገቡት። እንደምንም አምልጠው በስደት ወደ አሜሪካ የገቡት ጄ/ል ሂፍጠር፤ ተቃዋሚዎችን ለማደራጀት ለበርካታ አመታት ቢጣጣሩም የጋዳፊን መንግስት ሊያነቃንቁት አልቻሉም። የዛሬ 3 አመት በአረብ አገራት ሰፊ የተቃውሞ አመፅ የተቀሰቀሰ ጊዜ ነው፤ ወደ ሊቢያ ተመልሰው የወታደራዊ አመፅ መሪ የሆኑት። ከድል በኋላ የመከላከያ ሃይል ዋና አዛዥ የመሆን እድል አላገኙም። ምክትል ዋና አዛዥ ሆነው ትንሽ ከቆዩ በኋላ፤ ያንኑም ትተው የወጡት ጄ/ል ሂፍጠር፤ ለሁለት አመታት ያህል ድምፃቸው አልተሰማም። ድምፃቸውን ሊያሰሙ ቢሞክሩም፤ ያን ያህልም ሰሚ አልነበራቸው። ከጊዜ ወደ ጊዜ በጎሳ የተቧደኑ ታጣቂዎች እና በተለይም የሃይማኖት አክራሪ ቡድኖች የሚፈፅሙት ግድያ፣ ግጭትና ፍንዳታ እየተባባሰ፣ በሰላም ወጥቶ መመለስ እየጠፋ ሲመጣ አብዛኛው ሊቢያዊም ሲማረር ግን ሰሚ ተገኘ።
ለጄነራሉ ጆሯቸውን ለመስጠት ቀዳሚ ከሆኑት መካከል፣ ፖሊሶችና ወታደሮች ናቸው። የታጣቂ ቡድኖች የግድያ ዘመቻ፤ በፖሊሶችና ወታደሮች ላይ ይበረታልና። በጎሳ የተቧደኑ አንዳንድ ታጣቂዎችንም ለማግባባት ሞክረዋል ጄ/ል ሂፍጠር። እንዲህ አይነት ዝግጅቶችን ለሁለት ወራት እንዳካሄዱ የሚገልፁት ጄ/ል ሂፍጠር፤ ባለፈው ሳምንት በቤንጋዚና በትሪፖሊ ከተሞች ወታደሮችን በማሰማራት ወደ ጥቃት ዘመቻ እንደተሸጋገሩ አውጀዋል። ያሰባሰቡትን ወታደራዊ ሃይል፤ “የሊቢያ ብሔራዊ ጦር” ሲሉ ሰይመውታል። “አባት አገር ተደፍሯል” የሚሉት ጄ/ል ሂፍጠር፤ የዘመቻው መጠሪያ ስም፤ “የሊቢያን ክብር የማስመለስ ዘመቻ” የሚል እንደሆነ ተናግረዋል። ቤንጋዚ ከተማ ውስጥ፤ ባለፈው አርብ ሶስት አክራሪ ቡድኖች ላይ ጥቃት ከፈፀሙ በኋላ፤ እሁድ እለት በትሪፖሊ ፓርላማ ላይ ታጣቂዎችን አዝምተዋል።
የፓርላማው የስልጣን ዘመን ካበቃ ሁለት ወር ስላለፈው ህጋዊ ስልጣን የለውም የሚሉት ጄ/ል ሂፍጠር፤ “አክራሪዎች ፓርላማውን ተቆጣጥረውታል፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የአክራሪ ቡድን ተወካይ ናቸው፤ ብሔራዊ ጦርና ብሔራዊ ፖሊስን ከማደራጀት ይልቅ አክራሪ ታጣቂ ቡድኖችን በመደገፍ ያጠናክራሉ” በማለት ፓርላማ ላይ የፈፀሙት ጥቃት ተገቢ እንደሆነ ይናገራሉ። አክራሪ ቡድኖችና ታጣቂዎች በድርድርና በውይይት አያምኑም፤ ስለዚህ እስክናጠፋቸው ድረስ እንዋጋለን ብለዋል ጄነራሉ።
የጄነራሉን ድርጊት ለማውገዝ እንደማይፈልጉ የገለፁ አንዳንድ ሚኒስትሮችና የፓርላማ አባላት፤ አክራሪ ቡድኖችን መቃወም ተገቢ ነው ብለዋል። የተወሰኑ ሚኒስትሮች ደግሞ፤ የጄነራሉ ጥቃት አደገኛ ነው፤ በቋፍ ያለችውን አገር ወደ ለየለት ጦርነት ሊያስገባት ይችላል ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩና በርካታ ባለስልጣናት ግን፤ የጄነራሉ ዘመቻ ከመፈንቅለ መንግስት ተለይቶ አይታይም ሲሉ አስጠንቅቀዋል። በትሪፖሊ ዙሪያ የሰፈሩ ታጣቂ ቡድኖች ወደ ዋና ከተማዋ በመግባት የጄነራሉን ጥቃት እንዲከላከሉ ጥሪ ያስተላለፉት ጠቅላይ ሚኒስትር፤ የቤንጋዚ አየር ማረፊያ አገልግሎት እንዳይሰጥ ትዕዛዝ አስተላልፈዋል። የአገሪቱ መከላከያ ሃይል፤ በጡረተኛው ጄነራል ላይ እርምጃ እንዲወስድም በይፋ አዘዋል - ጠቅላይ ሚኒስትሩ። ነገር ግን ትዕዛዛቸው አልሰራም። በሁለት ከተሞች የሚገኙ የአየር ሃይል ካምፖች በጡረተኛው ጄነራል ስር ለመመራት በመወሰናቸው፤ ሄሌኮፕተሮችና የጦር አውሮፕላኖች በቤንጋዚ ዘመቻ ላይ ተካፍለዋል። የመከላከያ ሃይል ወታደራዊ ፖሊስ አዛዥ በበኩላቸው፤ በጄነራል ሂፍጠር መሪነት የአገሪቱ መንግስት ከስልጣን መታገዱን በማወጅ፤ ጊዜያዊ መንግስት እንደሚመሰረት ገልፀዋል።
ለሁለት አመት ተረስተው የነበሩት ጡረተኛ ጄነራል፤ አሁን ወታደራዊ ልብስ ከነማዕረጋቸው ለብሰው በሳምንት ውስጥ ገናና ለመሆን ቢችሉም፤ የመንግስት ስልጣን ለመቆጣጠር አቅም ይኑራቸው አይኑራቸው ገና አልታወቀም። ለእርስ በርስ ጦርነት የሚሆን አቅም እንዳላቸው ግን አያጠራጥርም። ለዚህም ይመስላል፤ የአልጄሪያ መንግስት ልዩ ወታደራዊ ሃይል በመላክ ዲፕሎማቶቹንና ዜጎቹን ከሊቢያ ሲያስወጣ የሰነበተው። የሞሮኮ መንግስትም አምስት ሺ ወታደሮችን ወደ ድንበር አሰማርቷል። የአውሮፓ አገራትና አሜሪካ፤ ዜጎቻቸውን በአፋጣኝ ለማስወጣት መጣደፍ ጀምረዋል። በአጠቃላይ በግጭት የምትታመሰው ሊቢያ፤ አሁን እንደገና መጨረሻው በማይታወቅ የጦርነት ውጥረት ውስጥ ገብታለች።
የፕሬዚዳንት ሙሴቪኒን መንግስት ለመጣል ከበርካታ አመታት የተዋጉት ጆሴፍ ኮኒ፤ ልጃቸውን የወለዱትና ያሳደጉት እዚያው በረሃ ውስጥ ነው። ግን በአባቱ ስም አይደለም የሚጠራው። ሳሊም ሳልህ ይባላል።
ኤፍፒ እንደዘገበው፤ጆሴፍ ኮኒ ልጃቸውን ሳሊም ሳልህ ብለው የሰየሙት፣ ከፕ/ት ሙሴቪኒ ወንድም ጋር ሞክሼ እንዲሆን ስለፈለጉ ነው። ራሳቸውን እንደ ፕሬዚዳንት ልጃቸውን ደግሞ እንደ ተተኪ ፕሬዚዳንት ማየታቸው ሊሆን ይችላል። በረሃ ተወልዶ በረሃ ያደገው ልጅ፤ ዛሬ የ22 አመት ጎረምሳ ሆኗል። ሰሞኑን ደግሞ የአማፂው ቡድን ምክትል መሪ እንዲሆን በአባቱ ሹመት ተሰጥቶታል።
የክርስትና አክራሪነት ላይ የተመሰረተውና “ሎርድስ ሬዚስታንስ አርሚ” የተሰኘው አማፂ ቡድን በዩጋንዳ፤ ብዙ ሺዎችን በጭካኔ ከመጨፍጨፉም በተጨማሪ ከ60ሺ በላይ ሕፃናትን ጠልፎ ለውጊያ በማሰማራትና ለወሲብ በማስገደድ ይታወቃል። በፈጣሪ የተመረጥኩ ነብይ ነኝ የሚሉት ጆሴፍ ኮኒ፤ አላማዬ ሃይማኖታዊ መንግስት ለመመስረት ነው ይላሉ።
ገዢውን ፓርቲ የሚደግፉና የሚቃወሙ ቡድኖች በሚያካሂዱት አመፅ ስትታመስ የከረመችው ታይላንድ፤ በዚህ ሳምንት ለወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት ተዳርጋለች። “የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ” ተግባራዊ ለማድረግ መወሰኑን ማክሰኞ እለት የገለፀው የአገሪቱ የጦር ሃይል፣ ውሳኔው የመንግስት ግልበጣ አይደለም በማለት ደጋግሞ ተናግሯል። “የጦር ሃይል፣ የመንግስት ግልበጣ ሳያካሂድ በአገሪቱ ላይ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የመጫን ስልጣን አለው” ሲልም ከመቶ አመት በላይ ያስቆጠረና የተረሳ ጥንታዊ የሕግ አንቀፅ በመጥቀስ ለማስረዳትና ለማስተባበል ሞክሯል። ማስተባበያው ግን ከሁለት ቀን በላይ አልዘለለም። ሐሙስ እለት፤ ወደለየለት መፈንቅለ መንግስት ተሸጋግሯል።
ስልጣን የተቆጣጠረው የጦር ሃይል፤ የተቃውሞ ሰልፎችን በማገድ ወታደሮችን ለቁጥጥር ካሰማራ በኋላ የዋና ከተማዋ ጎዳናዎች ፀጥ ረጭ ብለዋል። ከተቀናቃኝ ፓርቲዎች ጋር ጎራ ለይተው ቀውሱን ያባብሳሉ የተባሉ 14 የቴሌቪዥን ቻናሎችና 3000 የሬዲዮ ቻናሎችም ለጊዜው ታግዳችኋል ተብለዋል።
ከዚሁ ጎን ለጎን፤ ተቀናቃኝ ፓርቲዎች እንዲሁም ከፓርቲዎቹ ጋር ጎራ ለይተው የተሰለፉ ተቀናቃኝ ቡድኖች ለውይይት እንዲሰበሰቡ ወታደራዊው ሃይል ማክሰኞ እለት በቴሌቪዥን ማሳሰቢያ አሰራጭቷል። ለአመታት ሲወዛገቡ የቆዩትና በተለይም ባለፉት ስድስት ወራት በየአደባባዩ ሲጋጩ የከረሙት ተቀናቃኝ ፓርቲዎችና ቡድኖች፤ አንድም ጊዜ ተቀራርበው ለመነጋገር ፈቃደኛ አልነበሩም።
ወታደራዊው ሃይል ማሳሰቢያ ባሰራጨ ማግስት ግን፣ ለውይይት ፈቃደኛ ሆነው ተሰብስበዋል። ሁለት ሰዓት ተኩል በፈጀው ውይይት አንዳች የመፍትሄ ሃሳብ ላይ ባይደርሱም ጥሩ ጅምር ነው ብሏል የወታደራዊው ሃይል ቃል አቀባይ። ፓርቲዎቹ እንደገና ሃሙስ እለት ለመገናኘት ተቀጣጥረው ነበር - በስልጣን ክፍፍልና በምርጫ ዝግጅት ላይ ለመወያየት።
የሃሙሱ ስብሰባ የተካሄደው በጦር ሃይሎች ክለብ ውስጥ ነው። ምርጫ እስኪካሄድ ድረስ በጊዜያዊነት ስልጣን የያዘው ገዢ ፓርቲና ተቃዋሚ ፓርቲ፤ እንዲሁም ጎራ ለይተው ከሁለቱ ፓርቲዎች ጋር የተሰለፉ ተቀናቃኝ ቡድኖች ለስብሰባው መጥተዋል። ሚኒስትሮች፣ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎች፣ የፖለቲካ ቡድኖ ተወካዮች፤ ማክሰኞ እለት እንዳደረጉት ሃሙስ እለትም ወደ ሁለት ሰዓት ገደማ ተነጋግረዋል። ግን፤ ሊስማሙ አልቻሉም። ገዢው ፓርቲ ስልጣን ለመልቀቅ ፈቃደኛ አይደለም። ተቃዋሚው ፓርቲ ስልጣን ካልተሰጠኝ ሞቼ እገኛለሁ ይላል። ይሄኔ ነው፤ የጦር ሃይሎች ዋና አዛዥ ጄነራል ፕራዩዝ ቻንኦቻ፤ ትእግስታቸው እንዳለቀ የገለፁት። ተሰብሳቢዎቹም ሆኑ ውይይቱን ለመዘገብ የመጡ ጋዜጠኞች ምን እየተፈጠረ እንደሆነ አላወቁም። “የናንተ ንግግር ማለቂያ የለውም” ሲሉ የተናገሩት ጄ/ል ፕራዩዝ፤ “ከአሁን ጀምሮ፣ ስልጣን በኔ እጅ ውስጥ ገብቷል” በማለት ነገሩን በአጭሩ ቋጩት። ለውይይት የተሰባሰቡት ሚኒስትሮች፣ ተቃዋሚዎች፣ የፖለቲካ ቡድን መሪዎች በዚሁ የሚሰነባበቱ መስሏቸው ነበር። ነገር ግን እዚያው እንደተሰበሰቡ ወደ ምድር ጦር ካምፕ ተወስደው እንዲታሰሩ ነው ጄነራሉ ትዕዛዝ የሰጡት። ፖለቲከኞች ሲወያዩ ለማየት የሄዱ ጋዜጠኞች፣ ፖለቲከኞች ሲታሰሩ አይተው ተመለሱ። በስብሰባው ላይ ያልተገኙ ሚኒስትሮችና የተቃዋሚ ፓርቲ መሪዎች፣ በአንድ ቀን ውስጥ እጃቸውን እንዲሰጡ በሚዲያ ማስጠንቀቂያ ተሰራጭቷል።
የጦር ሃይል ዋና አዛዥ ጄ/ል ፕራዩዝና ምክትላቸው፤ እንዲሁም ኤታማዦር ሹም፣ የባህር ሃይል፣ የአየር ሃይልና የፖሊስ ዋና አዛዦችን ያካተተ የአምስት ጄነራሎች ኮሚቴ፤ የመንግስትን ስልጣን እንደተቆጣጠረ ጄ/ል ፕራዩዝ ገልፀዋል። ትምህርት ቤቶች ተዘግተዋል። ሁሉም የሚዲያ ተቋማት፤ የግል የቴሌቪዢንና የሬድዮ ጣቢያዎችም ጭምር፤ ከወታደራዊው ጁንታ ከሚመጣላቸው ነገር ውጭ ምንም እንዳያሰራጩ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል። የፖለቲካ ፓርቲ እንቅስቃሴ፣ ሰላማዊ ሰልፍና ስብሰባ ተከልክሏል። የማታ ሰዓት እላፊ ታውጇል።
በአጠቃላይ፤ ከመፈንቅለ መንግስት ጋር ተያይዘው የሚመጡ እርምጃዎች በሙሉ በፍጥነት ተከናውነዋል። ፍጥነታቸው አይገርምም። ታይላንድ በመፈንቅለ መንግስት በኩል፤ ከፍተኛ ልምድ የተከማቸባት አገር ናት። በመቶ አመታት ውስጥ 19 የመፈንቅለ መንግስት ታሪኮችን በማስተናገድር በአለም ቀዳሚ አገር ናት ተብሎላታል።
አንዳንዱ ግን ጥብስቅ አድርጎ… አድጎ… አድጎ ከአቅሙ በላይ ተመንድጎ ማደጉን ማቆሙ ጨንቆት “ብቻዬን አድጌ እስከመቼ! የሚያግዘኝ ይቅር የሚቃወመኝ እንዴት ይጥፋ?
ወ/ሮ ይድነቃቸው የሁለት ልጆች እናት ናት፡፡ ልጆቿ በመጽሐፍ ቅዱስ ዕውቀት ተኮትኩተው እንዲያድጉ ስለፈለገች፣ የመጽሐፍ ቅዱስ ዕውቀትን በቀላል አቀራረብና ቋንቋ የያዙ የልጆች መፃሕፍት ፍለጋ ብዙ ቦታዎች ጠይቃ ማጣቷን ትናገራለች፡፡ የዚህች እናት ገጠመኝ በአገራችን ያለውን የመፃሕፍት ስርጭት ችግር ያመለክት እንደሆነ እንጂ ለሕፃናት የተዘጋጁ መፃሕፍት የሉም ወደሚል ድምዳሜ አያደርሰንም፡፡
የመፃህፍቱን ሥርጭት እንዲሁም ብዛትና ዓይነቱን ለማወቅ የሚቻልበት መንገድ የለም እንጂ ለሕፃናት የታለሙ በርካታ መፃሕፍት ተጽፈዋል፡፡ የደራሲ ማይክል ዳንኤል አምባቸው ሙት ዓመት በጣይቱ ሆቴል ሲከበር እንደተገለፀው፤ ሟቹ አብዛኛው በእንግሊዝኛ ቋንቋ ቢሆንም 40 የልጆች መፃሕፍትን አዘጋጅተው አሳትመዋል፡፡
በሌላ አጋጣሚ ደግሞ 49 የልጆች መፃሕፍት አሳትመዋል የተባሉ አንድ ደራሲ የማግኘት እድል ገጥሞኝ ነበር፡፡ የፃፏቸውን 49 የልጆች መፃሕፍት፣ በየክልሉ ባሉ ትምህርት ቤቶች ማከፋፈላቸውን ነግረውኛል፡፡
ለልጆች ታስበው የታተሙት መፃሕፍት ቁጥር ቀላል አይደለም፤ ይዘትና አቀራረባቸው ግን ብዙ ሊያነጋግር እንደሚችል እሙን ነው፡፡ በቅርቡ “የሉሲ ክዋክብትና ሌሎችም” በሚል ርዕስ በደራሲ ገብረክርስቶስ ኃይለሥላሴ የተዘጋጀው የልጆች መፅሃፍ፤ ልጆች መልካም ሥነ ምግባር እንዲማሩበት ታስቦ የተሰናዳ ሲሆን ለልጆች የሚዘጋጁ መፃሕፍት እንዴት መቅረብ እንዳለባቸው ጥሩ ማሳያ ይመስለኛል፡፡
በ145 ገፆች ተቀንብቦ የቀረበው መጽሐፉ፤ በአራት ምዕራፎች 36 ተረቶችን ይዟል፡፡ “ከአሁን ቀደም ከጓደኛዬ ጋር ‹ናብሊስ› በሚል ርዕስ ከ5ኛ እስከ 8ኛ ክፍል ላሉ ተማሪዎች ሊሆን የሚችል የልጆች መጽሐፍ አዘጋጅቻለሁ” ሲሉ በመግቢያው ላይ ያሰፈሩት ደራሲው “ይህ ጥረት በተመሳሳይ ሁኔታ መቀጠል እንዳለበት አጥብቄ ስላመንሁበት፣ ከ1ኛ እስከ 5ኛ ክፍል ለሚማሩ ተማሪዎች የሚሆን ተነባቢና ጣፋጭ ታሪኮችን በውርስ ትርጉም መልክ አዘጋጅቼ አቅርቤያለሁ” ብለዋል፡፡ ታሪኮቹ በ24 ስዕሎች ታጅበው ነው የቀረቡት፡፡
ደራሲ ገብረክርስቶስ፤ ለሕፃናት የሚዘጋጁ መፃሕፍትን በዕድሜና በክፍል ደረጃቸው እየለዩ ማቅረብ እንደሚገባ አስምረውበታል፡፡ ርዕሰ ጉዳዩ ምንም ይሁን ለአዋቂዎች እንዴት መቅረብ እንደሚችል፣ ለልጆችስ በምን መልኩ እንደሚዘጋጅ በደራሲው መፅሐፍ በተመሳሳይ ጭብጥ ከቀረብ ታሪክ ጋር ለማመልከት እሞክራለሁ፡፡
በ“ሉሲ ክዋክብትና ሌሎችም” መጽሐፍ ውስጥ ስለ ስስትና አልጠግብ ባይነት የቀረበው ታሪክ “ቀላዋጩ ሸረሪት” የሚል ርዕስ አለው፡፡ በድሮ ዘመን ሸረሪት ወገቡ ወፍራም ነበር፡፡ በአንዱ ዕለት ጫካ ውስጥ ያሉ ሁለት እንስሳት፣ በሁለት የተለያዩ መንደሮች ድግስ መሰናዳቱን ነገሩት፡፡ በሁለቱም ድግስ መብላት የፈለገው ሸረሪት፣ የትኛው ድግስ ቀድሞ እንደሚጀመር ስላላወቀ፣ ዘዴ ማፈላለግ ያዘ፡፡
“ወደ ቤቱ እየከነፈ ሄደና ረጃጅም ገመዶችን ያዘ፡፡ ሁለቱን ወንድና ሴት ልጆቹንም ጠራቸው፡፡ ልጆቹንና ገመዶቹን ይዞ ላይ ሰፈርንና ታች ሰፈርን በአማካይ ወደሚያዋስነው ወንዝ ሄዱ፡፡ አቶ ሸረሪት፤ በአንዱ የገመድ ጫፍ ወገቡን አሰረና ሌላኛውን ጫፍ ለሴት ልጁ ሰጣት፡፡ እርሷም የገመዱን ጫፍ እየጎተተች ወደ ታች ሰፈር ሄዳ፣ ግብዣው ሲጀመር ገመዱን በመሳብ ምልክት እንድትሰጠው ታዘዘች፡፡ በሁለተኛውም ገመድ በተመሳሳይ ወገቡን አስሮ፣ ጫፉን ለወንድ ልጁ ሰጠው፡፡ ወንድ ልጁም ወደ ላይኛው ሰፈር ሄዶ እንዲያመለክተው ታዘዘ፡፡ ሁለቱም ልጆቹ የታዘዙትን ለመፈፀም ወደየተመደቡበት ቦታ ገመድ እየጎተቱ ሄዱ፡፡ አቶ ሸረሪት ወገቡን በሁለት ገመዶች እንደታሰረ በመሀል ሆኖ ይጠባበቅ ጀመር…
“አጋጣሚ ሆኖ የሸረሪት ሀሳብ እንዳቀደው አልሆነም፡፡ የላይ ሰፈርና የታች ሰፈር የግብዣው ሰዓት ተመሳሳይ ሆነ፡፡ ሁለቱ የሸረሪት ልጆች፣ ግብዣዎቹ እንደተጀመሩ አባታቸው እንዳዘዛቸው ለመፈጸም ገመዶቻቸውን መሳብ ጀመሩ፡፡ ምስኪኑ አባት፤ ሸረሪት በሁለት አቅጣጫ በሚሳቡ ገመዶች ተወጥሮ በመሀል ተንጠለጠለ፡፡”
“በዓለም የታወቁ አጫጭር ልቦለዶች” በሚል ርዕስ በአምሳሉ አክሊሉ ተተርጉሞ፣ በ1981 ዓ.ም ለአንባብያን የቀረበው መጽሐፍም ስስትና አልጠግብ ባይነት ምን ጉዳት እንደሚያስከትል የሚያስተምር ታሪክ ይዟል፡፡ ከሩስያዊው ደራሲ ሊዎ ቶልስቶይ ሥራዎች ተወስዶ “ላንድ ሰው ምን ያህል መሬት ይበቃዋል?” በሚል ርዕስ በቀረበው ልቦለድ ውስጥ፣ አንድ ደሀና ምንም ያልነበረው ገበሬ፣ ሀብት ማካበትን ዓላማው አድርጎ መንቀሳቀስ ሲጀምር፣ የስግብግብና አልጠግብ ባይነት ስሜቱ አጉል አወዳደቅ ላይ እንደጣለው ያስቃኛል፡፡
የልቦለዱ ገፀ ባሕሪ ሚስት፣ ልጆች፣ ከሲታም ቢሆኑ የቤት እንስሳት፣ አነስተኛም ቢሆን የራሱ መሬትና ኑሮ ነበረው፡፡ ይህንን ኑሮውን ሌሎች ሲተቹበት ነበር ሀብት ለማፍራት መንቀሳቀስ የጀመረው፡፡ በምኞት፣ በጥረትና በድካም ከቦታ ቦታ እየተንቀሳቀሰ በርካታ መሬትና ሀብት አፈራ፡፡ ከእርካታ ጋር መገናኘት ግን ሳይቻለው ስለቀረ፣ የተጨማሪ መሬት ባለቤት ለመሆን ጉጉትና ፍላጎቱ እያየለ መጣ፡፡
በዚህ ወቅት ደግሞ ሊታመን በማይችል ዋጋ፣ የሰፊ መሬት ባለቤት ሊያደርገው የሚችል ዕድል አገኘ፡፡ አንድ ሺህ ሩብል ብቻ የሚከፍልበትን መሬት መርጦ፣ ለክቶና በቃኝ ብሎ የመወሰን መብት ነበረው፡፡ በዚህ መብት ውስጥ የተሰጠው ግዴታ ግን ነበር፡፡ የሚፈልገውን መሬት መርጦ ለመጨረስ፣ ፀሐይ ስትወጣ ጉዞ የጀመረበት መነሻ ላይ ጀምበር ስትጠልቅ መድረስ አለበት፡፡ የሚያየውን ለም መሬት ሁሉ ባለቤት ለመሆን ከመነሻው እየራቀ ስለሄደ፣ በመልስ ጉዞው ለብዙ ድካምና እንግልት ተዳረገ፡፡ ጀምበር ከመጥለቋ በፊት መነሻ ቦታ ላይ ቢደርስም ነፍስና ስጋው በምድር መኖር የሚያስችል አቅም አልነበራቸውም፡፡ አንድ ሜትር ጉድጓድ ተቆፍሮ እዚያው እንዲቀበር ሆነ፡፡
“ቀላዋጩ ሸረሪት” እና “ላንድ ሰው ምን ያህል መሬት ይበቃዋል?” የሚል ርዕስ ያላቸው ታሪኮች መሰረታዊ ጭብጥ አንድ ነው፡፡ ስስታምና አልጠግብ ባይነት በስተመጨረሻ ጉዳት ማስከተላቸው እንደማይቀር ትምህርት ይሰጣሉ፡፡
የሁለቱ ታሪኮች አቀራረብ ግን ተደራሻቸውን ታሳቢ ያደረጉ ናቸው፡፡ የደራሲ ገብረክርስቶስ ኃይለሥላሴ “የሉሲ ክዋክብትና ሌሎችም” መጽሐፍ፤ ለልጆች የሚዘጋጁ መፃሕፍት እንዴት መቅረብ እንዳለባቸው ማሳያ ሆኖ ሊቀርብ ይችላል ያልኩት በዚህ ምክንያት ነው፡፡
በያቢ ፊልም ፕሮዳክሽን የተሰራው “ከቃል በላይ” የተሰኘ አስቂኝ የፍቅር ፊልም፣ የፊታችን ሰኞ በአቤል ሲኒማ ይመረቃል፡፡ በፊልሙ ላይ ወጣትና አንጋፋ ተዋንያን እንደተወኑበት የፊልሙ ፕሮዱዩሰሮች ገልፀዋል፡፡
በኢትዮጵያ ባለፉት 24 ሰዓት ውስጥ በተደረገው 5798 የላብራቶሪ ምርመራ 169 ሰዎች የኮሮናቫይረስ ተገኝቶባቸዋል፡፡ በአጠቃላይ በሀገሪቱ ቫይረሱ በምርመራ የተገኘባቸው ሰዎች ቁጥር 1805 ደርሷል ይላል፣ የኢትዮጵያ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ያወጣው መረጃ።
ቫይረሱ የተገኘባቸው ከ1 ዓመት እስከ 78 ዓመት የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ ሰዎች 111 ወንዶች እና 58 ሴቶች ናቸው። 168 ኢትዮጵያውያን እና 1 የአሜሪካን ሃገር ዜጋ ናቸው፡፡ ከእነዚህም ውስጥ 138 ከአዲስ አበባ፣ 4 ከትግራይ፣ 4 ከደቡብ፣ 11 ከኦሮሚያ፣ 6 ከአማራ፣ 1 ከሃረሪ እና 3 ሰዎች ከሶማሌ ክልል ናቸው ሲል፣ የጤና ሚኒስተር በፌስቡክ ገጹ ላይ አስታውቋል፡፡
By: Staff Writer Date: August 20, 2020 Categories: የግል እይታ Tags: መለስ ዜናዊን ለብቻው ማድነቅ ይቻላል፡፡ ከዶክተር ዐቢይ ጋር አወዳድሮ ለማድነቅ መሞከር ግን ፈጽሞ የሚቻል አይደለም፡
ምክንያት መለስ፡ አንድነቷን ለማስጠበቅ የሚታገል መንግሥት አሰወግዶ ልዩነትን የሚዘራ አሐዳዊ መንግሥት መመስረት የቻለ በደርግ ጥይት ፖለቲከኞቿን የጨረሰች አገር የተረከበ የሚቃወመው ፓርቲ ቀርቶ ግለሰብ እንዲኖር የማይፈልግ የተለየ ሐሳብ ያላቸውን ፖለቲከኞች ፍጻሜ ወህኒ-ቤትና ስደት በማድረግ ከተቃዋሚ የጸዳች አገር ሲመራ የኖረ የጋዜጣና መጽሔቶችን ሚና የሞደሊስቶች ፎቶ አልበምና የብዕር ጓደኛ ፈላጊዎች የማስታወቂያ ሰሌዳ ያደረገ ብቸኛ የመረጃ ምንጫችንን ኢቲቪን አድርጎ…
ጃዋር መሀመድ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ሲያደርግ ልታሰር እችላለሁ የሚል ሀሳብ ትዝ ብሎት እንደማያውቅ እና የህሊና ቅድመ ዝግጅት እንዳልነበረው ሰሞኑን ፍርድ ቤት እየተመላለሰ ከሚናገረው አቤቱታ መረዳት ይቻላል። ምንም እንኳን በየሜዲያው ለአቋሜ ጽኑ ነኝ፤ ለመሞት ዝግጁ ነኝ በማለት ሲምል ሲገዘት ቢከርምም፤ እውነታው ግን እንኳን ለሞት ዝግጁ ሊሆን ለእስርም አልተዘጋጀም። ድንቅነቱ ጃዋር መሀመድን ያሰረው የእሱ ወዳጅ ህወሓት ሳይሆን በጠሚ…
በሌላው አለም የሆነ በኢትዮጵያ ያልሆነ ምን ነገር አለ? በጓንታናሞ ቤይ የሆነ እኛ ጋር ያልሆነ ምን ዓይነት ጭካኔ አለ? በኦሽዊትዝ ካምፕ የተፈጸመ ኢትዪጵያ ውስጥ ያልተፈጸመ ምን ዓይነት ግፍ አለ? በሊቢያና ሲናይ በረሃዎች ላይ የተሰራ በኢትዮጵያ ውስጥ ግን ያልተሰራ ምን ዓይነት አረመኔነት አለ? በኮንጎ ጫካዎች ውስጥ የታየ በኢትዮጵያ ግን ያልታየ ምን አይነት የሰዎች መከራ አለ? በሮሂንጊያ የተፈጸመ…
ለሁላችሁም; ለአንዲትም ሰከንድ የብሔርተኛነት ስሜት ተሰምቶኝ አያዉቅም። ምንም ነገር ሊቀር ይችላል እንጂ ወደፊትም ቢሆን ማንም ጠባብ ብሔርተኞች ጎራ ሊያገኘኝ አይችልም። ኢትዮጵያ ወይም ምንም የሚል አቋም ከያዝኩ ሰነባብቻለሁ። ምናልባት ከሀገር ዉጪ ስለምኖር ይሆናል እንዲህ ማለት የቀለለኝ። ምንም ይሁን ምን ግን ኢትዮጵያ ወይንም ምንም ብያለሁ። ወደፊትም ለምን ከጥቂቶች ጋር ብቻ አልቀርም ይህ አቋሜ ፅኑ ነዉ። ስለዚህም በፅኑ…
ቁማርተኛ እንዳይመራን ማድረግ የእኛ ፋንታ ነው ፖለቲካ ቁማር፣ ሸፍጥና ውሽት እንዲሁም የጥሎ ማለፍ የሚሉ ስዎች ጋር ፖለቲካ መጫወት ከባድ ነው። ከባድ ነው ብለህ ጥለ ከወጣህ ደግሞ ሜዳው የእነርሱ ስለሚሆን ክፋቱ የባስ ይሆናል። ስዬ አብርሃ ከስህተት የተማረው ነገር እንዲህ ይለን ነበር፤ “በፖለቲካ ተገፋው ብለህ፣ እግር አትንቀል፣ ቦታ ከለቀቅህ መመለሻ የለውም!” ይላል። ለቁመርተኞች ቦታ ለቀህ፣ ስልጡን ፖለቲካ…
በአዳማ በተካሄደው የኦሮሞና ሶማሌ ህዝብ የእርቅና የህዝቦች አንድነት መድረክ ላይ ፕሬዝዳንት ሙስጠፌ እንዲህ ብሎ ነበረ። “የኦሮሞ ወንድም ህዝብ ከክልላችን፣ ከሀገራቸው ኢትዮጵያ ምድር ተፈናቅለዋል። በዚህም በጣም እናዝናለን። ከሶማሌ ህዝብ የወጡ የወቅቱ አመራሮች ከኋላቸው አሲረው ለፖለቲካ ትርፍ የኦሮሞን ህዝብ በማዋረድ ለወጥ ለመቀልበስ በፈለጉ ህወሓቶች አይዞህ ባይነት ከፍተኛ ማፈናቀል ተከስቷል። ይህን ተግባር ያስፈፀሙት የእኛው የሶማሌ አመራሮች ናቸው። በዚህም…
እነሆ ህወሓት ከመራራ ትግልና መሰዋዕትነት በኋላ ከማዕከላዊ መንግስቱ ተሸንፋ ብትባረርም ብልሹ አስተምህሮዋ አገር ማመሱን፣ ማተራመሱን ግን ቀጥሏል። የህወሓት የአመታት የክፋት አዝመራ ፍሬው ጎምርቷል። ህወሓቶች ከጫካ ጀምሮ ለአማራ እና ለክርስቲያኑ በተለይም ለኦርቶዶክስ እምነት ያላቸው ጥላቻ በቃላት የሚገለፅ አልነበረም። እናም አማራ እና ኦርቶዶክስን የሚያጣላሉት በጅምላ “ነፍጠኛ” እያሉ ነበር። ሩዋንዳ ውስጥ ሁቱዎች ቱትሲዎችን ሊጨፈጭፉ ሲሉ የሰጡት ስም “በረሮ”…
የኦሮሞ የህግ ባለሙያዎች ስብስብ የሚሰኝ ቡድን ለኖርዌይ የኖቤል ኮሚቴ ጠ/ሚኒስትር አቢይ አህመድ የተሸለሙት የሰላም ሽልማት መልሶ እንዲወስድ አቤቱታ አቅርበዋል። ይህንን ነውረኛ ተግባር ስትመለከት ከሳምንት በፊት ጠቅላይ ሚንስትሩ ” የምቀኝነት ፖለቲካ ” ሲሉ የጠሩት የጽንፈኞቹ ንቅናቄ እውነታቸውን ነው ለማለት ትገደዳለህ። ራሳቸውን ” የህግ ባለሙያዎች ‘ ሲሉ የጠሩት ግለሰቦች ከቡራዩ ጀምሮ እስከቅርቡ ዘር ተኮር ግድያና ንብረት ማውደም…
ጉዳችን ሲጋለጥ!! እኛ እንዲህ ነን። እማማ ኢትዮጵያዬ እንዴት አደርሽ? እኛን ዲያስፖራዊያንን አትጠይቂን እንደተዘበራረቅን ይህው አለንልሽ። ግራ በግራ ሆነንልሻል። ታዲያ ይህ ግራ መጋባት ደግሞ የሚገርምሽ የሚጀምረው ከቤት ከጓዳ ነው። ከባል፣ ከሚስት፣ ከወንድም፣ ከእህት፣ ከጓደኛ፣ ከአያት፣ ብሎ ጨርሶ ነው ወደ ጎረቤት የሚሄደው። የቤታችንን ጉድ እና ችግር ሳንፈታ አውርተን መግባባት ሳንችል እኮ ነው አደባባይ ደግሞ ሰልፍ የምንወጣልሽ ገራሚ…
ይሄ ሰውየ ከወራት በፊት ዶ/ር ዓብይን እያንቆለጳጰሰ ህወሀትን ሲሳደብ ነበር። በብቃት ማነስ ከስራ ሲባረር ደግሞ የአዲስ አበባ ቢሮው ተዘግቶ ፌስቡክ ላይ ጭል ጭል በሚለው O M N ከአንዲት ማንበብ እንኳን በወጉ የማትችል ልጅ ጋር ሙሉ ቀን ኦን ላይን ተፋጦ በቃ ደም ስሩ እስኪገታተር “መንገድ ዝጉ፣ ጎማ አቃጥሉ” እያለ ሲወተውት ይውላል …ክፉ ሁኖ ስማርት መሆንምኮ ይቻላል…
‹የኦሮሞ ድምፅ ›› ነኝ እያለ ከየዋህ ኦሮሞመች ገንዘብ የሚሰበስበው O M N የኦሮሞውን ልጅ የሃጨሉ ሁንዴሳን ድምፅ ማፈኑ ተጋልጧል፡፡ ሀጫሉ የሰጠው ኢንተርቪው ላይ ‹‹ኦነግ ሸኔ ዛቻ እያደረሰበት መሆኑን ››እና ሌሎችም ነገሮችን የገለፀበትን ክፍል O M N ቆርጦ አቅርርቧል፡፡ ምናልባት ያ ኢንተርቪው ሳይቆረጥ ቢቀርብ ኑሮ ሀጫሉ የተለየ ጥበቃ ሊደረግልት ወዳጅ ዘመዶቹም ነፍሱን ሊያትርፉለት ይችሉ ይሆን ነበር…
የዐቢይ አሕመድ የአፓርታይድ አገዛዝ ሐጫሉ ሁንዴሳን የገደሉት በኦነግ ታጣቂ ቡድን ተልዕኮ የተሰጣቸው የኦሮሞ ተወላጆች መሆናቸውን በአቃቢ ሕጓ በወይዘሮ አዳነች አበቤ አማካኝነት በዛሬው እለት ከአዲስ አበባ በሰበር ዜና ነግሮናል። የሐጫሉን ግድያ ብቻ ሳይሆን አማራ በኦሮሞ ላይ አደረገ እየተባለ ሲነተርክ የኖረውንና የኦሮሞ ልጆች ሲጋቱት የኖሩትን የጥላቻ ፕሮፓጋንዳ ሁሉ የፈጸሙት ኦነግ አልያም የኦሮሞ ተወላጆች ናቸው። ኦነጋውያን የትግል አባት…
ኢትዮጵያ አትፈርስም የሚሉ ህልመኞች ስትፈርስ አፍጥጠው እያዩዋት ነው። ከሁሉም ከሁሉም የሚያስሳስቡኝ እነኝህ ችግር እያለ የለም የሚሉ ህዝብ እያለቀ ነገ የተሻለ ይሆናል የሚሉ ናቸው። የወደፊቱን የተሻለ ለማድረግ ወይም ዘለቄታ ያለው ሰላም በኢትዮጵያ እንዲሰፍን ወይም ብሄሮች እርስበርስ ሳይጫረሱ በአንድ አገር መኖር እንዲችሉ የሚያመቻች የህገመንግስት፣ የመዋቅርና የመረሆ ለውጥ ሳይደረግ እንዲያው በምኞት ብቻ ኢትዮጵያ አትፈርስም የሚሉ ያሳስቡኛል። ምክንያቱም ኢትዮጵያ…
እንኳን ደስ ያላችሁ ውድ ኢትዮጵያውያን! እስከዛሬ በታሪክና በአፈ ታሪክ ብቻ የምታውቁት ጠላት ገድሎ ሀገር የሰራው አማራ ዘንድሮ በወንድሞቹ እየሞተ ሀገርን አስቀጠለ! በሞቱ ኢትዮጵያን ከመፍረስ ታደገ! ክብር ለአማራ ይሁን! ኢትዮጵያን የሰራት የሀገር ፍቅርን የዘራባት አማራ ጥንት ጠላት ገድሎ አኖራት ዘንድሮ ሀገር ሰርቶ የሰጣቸው ወንድሞቹ እየገደሉት አስከሬኑን ጎዳና ላይ እየጎተቱት፣ ቤት ንብረቱን በእሳት አንድደው ሲፎክሩ — ዛሬም…
የድምጻዊ ሓጫሉ ሁንዴሳን ግድያ ተከትሎ በቅጽበት ምንም ባልተጨበጠ ማስረጃ በዋናነት አማራ ላይ ያነጣጠረና ቆይቶም ሌሎችንም ያካተተ የዘር ማጥፋት ዘመቻ ታውጆዋል።በዚህ አዋጅ ሳቢያ ከሶስት ቀን በፊት ባወጣነው መረጃ ከመቶ በላይ ንጹሃን መጎዳታቸውን እና መንግስት ህግ እና ሥርዓት የማስከበር ሀላፊነቱን እንዲወጣና የንጹሃንን ሞት እንዲታደግ ጥሪ አድርገናል። በመንግሥት በኩል የተገለጸ የማረጋጋት ሥራ የመሰራቱን ያህል ችግሩን ፍርጥ አድርጎ መፍትሄ…
የአርቲስት ሀጫሉን ህልፈት ተከትሎ ከፈጠረብኝ ሀዘንና ድንጋጤ መለስ ስል የታሰበኝ ባለፈው ሳምንት አርቲስት ሀጫሉ በOMN ቃለመጠይቅ ካደረገ በኋላ ስለአጼ ምኒልክ ፈረስ ያነሳው ሀሳብ አወዛጋቢ ሆኖ ስለከረመ፤ የእሱን በሰው መገደል ተከትሎ ፖለቲካዊ የሆኑ ጥያቄዎች እንደሚነሱ እና ጣት መጠቋቆም እንደሚኖር ነበር። ሆኖም በምንም መለኪያ በዚህ ፍጥነት አስከሬኑ እንኳን አፈር ሳይለብስ፥ አሟሟቱ እንኳን በቅጡ ሳይጣራ አገር ዳር እስከዳር…
By: Staff Writer Date: July 3, 2020 Categories: የግል እይታ Tags: የዶ/ር አብይ ዕጣ ምን ያህል ከነ ጃዋርና የፍርድ ሂደቱ ጋር የተቆራኘ ነው (ዶ/ር መኮንን ብሩ)
ይህን መልህክቴን ወይም ሐሳቤን ለመስፈር የተገደድኩት የኢትዮጵያ ሰላምና ደህንነት ሁሌም ስለሚያሳስበኝ ብቻ ሳይሆን የወደፊቱ የኢትዮጵያም ሆነ የዶ/ር አብይ ዕጣ ምን ያህል ከነ ጃዋርና የፍርድ ሂደቱ ጋር የተቆራኘ መሆኑን በመግለፅ ለማሳሰብ ነዉ። የመንግስት ባለስልጣናትም ሆኑ መገናኛ ብዙሃን ላለፉት ሁለትና ሶስት ቀናት ወይም ከአርቲስት አጫሉ መገደል በኃላ ኢትዮጵያ ዉስጥ ለተፈጠረዉ የንብረትና የብዙዎች ንፁሐን መጨፍጨፍ ዋንኛዉ ተጠያቂዎች አቶ…
ውጭ ሀገር በሰላም እየኖራችሁ በሀገሩ በሰላም የሚኖረውን ምስኪን ህዝብ የምታስጨርሱ እባካችሁ አላህን ፍሩ:: እዚያ ተቀምጠሽ ካልደፈረሰ አይጠራም የምትይ ሁላ እስቲ ወደ ሀገር ገባ ብለሽ ሞታቸውን ሙቺና የደፈረሰውን አጥሪ ምርጫ ሳይካሄድ ገና ለገና ረብሻ ይነሳ ይሆናል እያሉ ተምቦቅብቀው ልጆቻቸውን (ቤተሰቦቻቸውን)ወደ ተለያዩ የውጭ ሀገራት ሲያሸሹ የነበሩ ሁሉ ዛሬ ውጭ ሆነው ከሀገሩ ሌላ መሸሻ የሌለው የደሀውን ልጅ በየቤቱ…
By: Staff Writer Date: July 1, 2020 Categories: የግል እይታ Tags: የአርበኛ ጃገማ ኬሎ ልጅ ለንደን ላይ የአጼ ሀይለስላሴን ሀውልት መፍረስ አስመልክቶ ያስተላለፈችው መልዕክት
ይድረሰ እንግሊዝ ለምትኖሩ የኦሮሞ ተወላጆች የአባባ ጃንሆይ የሐውልት አፍራሾች። እናንተ ማለትም ይሄኔ ቁም ስቅሉን አይቶ ርቦት በረሃ ላይ ውሃ ጠምቶት ባህር ላይ አውሎ ንፋስ አንገላቶት ከጎኑ ወንድሙ እየሞቱ ፍዳውን በልቶ በስንት መከራ ያው ታውቁታላችሁ። እንግሊዝ ለመግባት ያለው መከራ አትዘነጉትም። ይህንን ሁሉ ስቃይና መከራ አልፎ ዛሬ በመኖሪያው ስዓት ያቺ ዘረኝነት ውስጡ በሽታው ስላለ ይህንን ተግባር መፈጸም…
የከተማ መስተዳድሩ ከመሸ ለኮንዶሚኒየም ቤት አድሎአዊ እደላ ጫጫታችን ‘መልስ ‘ ሰጥቷል። መልስ መስጠቱን ሳላመሰግን አላልፍም። “..ሰሞኑን ስናድል የነበረው ቤት አንዳንዶቸ እንደሚሉት ሳይሆን ከአመት በፊት እጣ ወጥቶላቸው ቁልፍ ላልተረከቡ ሰዎች ነው ‘ ያሏት ነገር ትንሽ ፈገግ አስብላኛለች።አንድ ጊዜ ክበበው ገዳ አለ የተባለው ትዝ አለኝ። ክበበው የኮሜዲ ሲዲ የለቀቀ ሰሞን ጋዜጠኞች በየሚዲያው ‘ክበበው ሲኤምሲ አካባቢ ቤት ገዝተሃል…
ZhongShan መሪን ከፍ ያለ ጀልባ SP-F310B-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪን ከፍ ያለ ጀልባ SP-F310B-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪን ከፍ ያለ ጀልባ SP-F310B-36P, 75W ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
2. በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በኢንቨስትመንት፣ ንግድ፣ ቱሪዝምና የሙያ ዘርፍ ተሰማርተው እንቅስቃሴያቸው ማነቆ ሲገጥማቸው፣ አስፈላጊውን ድጋፍ መስጠት፣
3. በአገር ውስጥ በኢንቨስትመንት የተሰማሩ በውጭ ነዋሪ የሆኑ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትየጵያውን ለኢንቨስትመንት ስራዎቻቸው የሚያስፈልጉ የግንባታና ማምረቻ መሳሪያዎችን ለማስገባት በውጭ ነዋሪ ስለመሆናቸው የሚገልፅ ደብዳቤ መስጠት፣
5. በዕውቀትና ቴክኖሎጂ ሽግግር ከተለያዩ የአገር ውስጥ ተቋማት ጋር ግንኙነትና ድጋፍ ማድረግ ለሚፈልጉ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ሁኔታዎችን ማመቻቸት፣
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ዳግማዊ አፄ ምኒልክን ሳስብ የሚገርሙኝ ሶስት አስገራሚ ችሎታዎቻቸው፣የዳግማዊ ምኒልክ እውነተኛ ድምፅ (ኦድዮ) እና አፄ ምኒልክ የነዷት የመጀመርያዋ እውነተኛ መኪና(ቪድዮ)
መንግስቲ ኣብ 29 ጥሪ ዘዉጽኦ ንምእታዉ ዝምልከቱ እገዳታት ቁሩብ ምምሕያሽ ብምግባር ክቅጽሉ ኢዮም መንግስቲ ነዚ ዘሎ እገዳታት ብዝሓሸ ከዝልቆ ዝሰርሓሉ ኣብ ዘለወሉ ተመሳስሊ እዋን፡ ንናይ ዉሸባ ሆቴላትን ቁጽጽርን ከኣ ከጽንዖ ኢዩ።
- ብመሰረት ኣብ ኖርወይ ብፍላይ ከኣ ኣብ ካልእ ከባቢታት ኤዉሮጳ ዘሎ ናይ ለባዳ ኩነታት፡ ናባና ንዝመጹ ሰባት ብዝተኻእለና መንገዲ ከነዉሕዶ ኣድልዩ ኢዩ። ስለዚ ከኣ ነዚ ካብ ዕለት 28 የካቲት ዝጀመረ ጽኑዕ ናይ ምእታዉ ክልከላታት ክንቅጽሎ ኢና። ከምቲ ሚኒስተር ፍትሕን ናይ ሓደጋ ቅሩብነትን Monica Mæland (H) ዝበለቶ፡ እዞም ክልከላታ ኣብ ስድራቤታት፡ ዉልቀ ሰባትን ናይ ንግዲ ትካላትን ዝፈጥሮ ዓቢ ሳዕቤናት ንግንዘቦ ኢና።
- ከም ካልኦት ቀይድታት፡ ምዕጻዉ ዶባት ኣብ ናይ ኖርወይ ናይ ስርሓ ቦታታ ዝፈጥሮ ዓበይቲ ሳዕቤናት ኣሎ ኢዩ። ስለዝኾነ፡ ኣዝዮም ወሰንቲ ዝኾኑ ሰራሕተኛታት ክኣትዉ ክፍቀደሎም ኢዩ፡ ኢላ Mæland።
ናይ ንግዲ ትካላት ንስራሓተን ኣዝዩ ዝድላዩ ዝብለኦም ሰባት ኣብ ምእታዉ ኣዝዩ ጸቢብ ዝኾነ ናይ ትግባረ ኣሰራርሓ ኣብ ግብሪ ክዉዕል ኣሎ። እዚ ኣሰራርሓ ብበዓል መዚ ማሪታይም ኖርወይ ዝፍጸም ኮይኑ ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ንግድን ሃብቲ ዓሳን ከኣ ይካየድ። እዚ ኣሰራርሓ፡ ንናይ ኖርወይ ኩባንያታት ኣዝዮም ኣድለይቲ ዝበሃሉ ሰባት ናይ ምእታዉ ዕድል ንምፍጣር ዝዓለመ ኢዩ።
- ነቲ ድሕሪ ምዕጻዉ ዶባት ዝነበረና ግዜ ብዝግባእ ተጠቀምናሉ ኢና። ካብ ጥሪ 29 ኣትሒዝና ምስ ነይ ንግዲ ሕብረተሰብ ብኣስራሕቲን ሰራሕተኛታትን ወገን ዘተ ኣካይድና ኢና። ንትካል ህዝባዊ ጥዕናን (FHI) በዓል መዚ ጥዕና ኖርወይን ከኣ ሞያዊ ምኽሪ ክህቡና ሓቲትና ኢና። ሕጂ ከኣ ተወሳኺ ለዉጥታትን ንትግባረ ዉሸባን ከኣ ነኽርሮ ኣለና፡ ኢሉ ሚኒስተር ጥዕናን ማሕበራዊ ጉዳያትን Bent Høie (H)
መንግስቲ ኣብ ከመይ ኩነታት ዉሸባ ብሓባር ክግበሩ ዝኽእል ሕጊ ከኣ ክዉስን ኢዩ፡ እዚ ማለት ኣብ ሓደ ቦታ እንዳጸንሑ ግና ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ ዉልቐ ክፍሊ፡ ዝተፈላለዩ መሕጸቢ ክፍልታትን ክሽነን ክህልዎ ዘይምግዳድ ኢዩ።