Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ብሄር ፣ዘር እና ሃይማኖት ሳይለይ ብዙ ጀግናዎች ለሀገር ወድቀዋል።ለሀገር ፍቅር የህይወት መሰዋትነት የከፈሉ ፣ለሚሊየኖች የተሰው ፣ ለሀገር መሬት እና ባንድራ ወደ ኋላ ያላሉ ጀግኖች ስም ብንጠራ አመታት ይፈጅብናል።ቀድሞ ቴዲ አፍሮ በሰም የተወሰኑትን ጠርቶ ክብር ሲሰጣቸው በሙዚቃ ሲያነሳቸው የእኛ ሰፈር ሰዎች አልተጠሩም የሚሉ አጉል የብሄር ፖለቲከኛ ድምፆች ይሰማ ጀመር።ለዚህም ምላሹ በዚህ ኢትዮጵያ ነጠላ ዜማ እንዲ በማለት መልሶታል።
የሀገር ፍቅር ከባንድራ ይቀዳል።የኢትዮጵያ ባንድራ ጨርቅ እንዳልሆነ የሚናገር ስራ ነው ኢትዮጵያ ነጠላ ዜማ።ሀገር ፣ታሪክን እና ክብር የማይገባው ሁላ የራሱን ፖለቲካ ለማዋደድ ርካሽ ሀሳብ በባንድራ ላይ ያስቀምጣል።ባንድራ ጨርቅ ነው ፤ ሀገር ማለት ሰው ነው ብለውናል።ግን ባንድራችን የትኛው ቦታ ላይ እንደሚቀመጥ ፤ የክብሩ ጫፍ ምን ድረስ እንደሆነ የቴዲ ብዕር እና አንደበት እንዲብለውናል አሰምቶናል
በዚህ ብቻ አላበቃም።ባንድራች በምድር ብቻ ሳይሆን በሰማይ የሚታወቅ ቀደምት እንደሆነ ከተናገረ በኋላም የእኛን ባንድራ ያየ አይደለም ኢትዮጵያ ሲባል እንደ ገደል ማሚቱ የሚያሰተጋባ የአለም ህዝቦች አሉ ነው ያለው።
የሀገራችን ባንድራ አንድ ነፃ አውጪ ነኝ የሚል ጁንታ ታጣቂ ፣ቁምጣ ለባሽ ፣ጫካ ሰፋሪ ፣ፀጉር አጎፋሪ ተሰባሰበው ያወጡት እንዳልሆነ ይታወቃል።በሰብሰባ የወጣ የክልል ባንድራ አጠገቡ መቆም ይከብደዋል።ምን ይሻለና እየተባለ ህዝቦች ጥቁር ፣ነጭ፣ቢጫ ፣አረንጓዴ እያሉ የሰየሙት አይደለም።የእኛ ባንድራ ከሰማይ በቀሰተ ዳመና የሚመሰል ፣በምድር በርካታ የአፍሪካ ሀገራት በተምሳሌትነት የወሰዱት ብዙ ዘመናት የተሻገረ የክብር መለኪያ መስፈርት ነው።ባንድራችን ሰማይ ላይ ነው!
የሰው ልጅ መገኛ ፤ የአዳም እና ሄዋን ቤት ኢትዮጵያዊያ መሆኗን ቴዲያችን ይናገራል “የፍጥረት በር ነሽ የክብ ዓለም ምዕራፍ ዞሮ መጀመሪያ”። ኢትዮጵያዊ ማን ነው? በዛሬይቱ ኢትዮጵያ ኢትዮጵያዊው ማን ነው የሚለው ጥያቄ መልስ ማግኘት ፈታኝ ነው።የብሄር ፖለቲካ ከኢትዮጵያዊነት በልጧል።ኦሮሞ የሚባል ዜግነት ፣አማራ የሚባል ዜግነት ፣ትግራ የሚባል ዜግነት የሚሻ ትውልድ የሚፈጥር ፖለቲከኛ ነው የበዛው።ለዚህም ነው ዛሬ ኢትዮጵያዊ የሆነ መሃል ሰፋሪ ነው።ተቃዋሚው ፅንፈኛ ፣ መንግስቱ ብሄርተኛ ሁን ይሉሃል።አይ ብለህ ወደ ኢትዮጵያዊነት ከሄድክ መሃል ሰፋሪ ሆነ ከሁለት ቦታ ድንጋይ ይወረወርብሃል።እኔሰ በበኩሌ ኢትዮጵያዊ ነኝ።ለዚህም ደጋግሜ እንዲ እላለው።
ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ብዮ ብጮህ አይወጣልኝ።ሀገር አለኝ የተከበረ ፤ ሀገር አለኝ የገዘፈ ፣ ሀገሬ ክብሬ የህይወት ማህተቤ ኢትዮጵያዊነት ኩራቴ።ሀገር አለኝ የትም ሆኜ የማስታውሰው ፣ሀገር አለኝ ማነረም የሚያውቃት ፣ሀገር አለኘ ቅዱሱ መፃፍ የሚያውቃት።
ባለፉት መንግስታት ሆነ በአሁኑም አልፎም ወደፊት በሚመጣው የተለያዮ ችግር ሲገጥመን ከሀገር መገንጠል ሳይሆን ፤ ሀገር ማፍረስ ሳይሆን መፍትሄው በጋራ ለውጥ ማምጣት ነው።በጋራ ጠላታችን በማሸነፍ ኢትዮጵያን ማቆየት ነው ፤ ያልተመቸንን መሪ በማሰናበት የሚበጀንን ማምጣት ነው እንጂ ተበድያለው ብሎ መሸሽ አያዋጣም።ማንም ከእኛ ስለማይበልጥ ለሁላችንም የሚመች ሀገር በጋራ እንሰራለን።መሸሽ የፈሪ እንጂ የሀገር ፍቅር ፣የብሄር ፍቅር ምልክት አይደለም።
ኢትዮጵያን አትንኩ አራት ነጠብ።ይህ ሰው ያለው ሳይሆን ነብይ ነው።ቅዱስ ቃሉ የሚያውቃት የሀገር ተወካይ ናት።በአለም ላይ እንደ አሜሪካ የናጠጠ ተፈሪ ብትሆን ፣እንደ ራሺያ ብትሆን፣ እንደ አረብ ሀገራት ነዳጅ ቢኖርህ ፣እንደ አውሮፓዎች በሀብት ብትንበሻበሽ እንደ ኢትዮጵያ መፃፍ ቅዱስ ላይ መስፈር ግን ከምን ከማንም ጋር በአለም ሆነ በሰማያው መንግስት የሚበልጥህ የለም።በቅዱስ ቃሉ ያለችው ኢትዮጵያ ስሟም ፣ባንድራዋም እና ህዝቦቾ ከማንም በላይ መሆናቸው መፃፉ ይናገራል።
ዲ/ን ዳንኤል ክብረት ‹‹ማስገደድና ማዘዝ ሥልጣንን እንጂ አቅምን አያመለክቱም›› መቅደላ ላይ ጀግናው ዐፄ ቴዎድሮስ ራሳቸውን የሠዉበትን ቦታ ለማየት ጎብኚዎች ተራራውን...
ሁለት የፈረንሳይ ዶክተሮች በቴሌቪዥን ላይ በነበረ ውይይት የኮሮናቫይረስ የሙከራ ክትባት መጀመሪያ በአፍሪካ ሊሞከር ይገባል ማለታቸውን ተከትሎ ከፍተኛ ውግዘትን እያስተናገዱ ሲሆን ታዋቂዎቹ አፍሪካውያን እግር ኳስ ተጫዋቾች ዲዲየር ድሮግባና ሳሙኤል ኤቶም የሰላ ትችታቸውን ሰንዝረዋል።
አፍሪካ መሞከሪያ ላብራቶሪ አይደለችም። አፍሪካውያንም የላብራቶሪ አይጦች አይደለንም በማለት ድሮግባ በትዊተር ገፁ ላይ አስፍሯል። የቀድሞው የካሜሮን እግር ኳስ ተጫዋች ሳሙኤል ኤቶ በበኩሉ ዶክተሮቹን ነፍሰ ገዳይ ብሏቸዋል።
ከቀናት በፊት በፈረንሳዩ የቴሌቪዥን ጣቢያ የቀረቡት ዶክተር ጂን ፖል ሚራና ዶክተር ካሚል ሎችት ውይይትንም ብዙዎች በማህበራዊ ሚዲያ ገፆቻቸው አጋርተውታል። ዶክተሮቹ እንዳሉት ኤድስ ጥናቱ የተደረገው በአብዛኛው አፍሪካ ውስጥ ከመሆኑ አንፃር ኮረና ቫይረስ ክትባትም ሙከራ በአህጉሪቱ ሊደረግ ይገባል ብለዋል።
ይህንን ሙከራ ማድረግ ያለብን አፍሪካ አይደለም የፊት ጭምብሎች በሌለበት ህክምና በላደገበትና መተንፈስ ቢያዳግት እንኳን ትንፋሽ መመለስ የሚያስችል መሳሪያ በሌለበት መሆን አይገባውም ልክ እንደ ኤድስ በአፍሪካውያን የወሲብ ንግድ ተዳዳሪዎች ጥናት እንደተሞከረባቸው።
“ባለፈው ሳምንት የጉልበት ሥራ ለመስራት በአንድ ኮንትራክተር ተቀጥረው ወደ አባይ ግድብ በደህንነት መኪና ሲጓዙ ከነበሩ 28 የትግራይ ተወላጆች ዉስጥ ዘጠኙ ታርደው ሲገደሉ የተወሰኑም ቆስለዋል። ባለፈው ቅዳሜ ደግሞ አንድ የትግራይ ተወላጅ በተመሳሳይ ተገድሎ ተገኝቷል። ቀጥሎም በአንድ ድርጅት ሲሰሩ የነበሩ ሦስት ሰራተኞች መገደላቸው ተሰምቷል። ገዳዮቹ ከኢህአዴግ ጋር የተጣላ የአንድ ዓማፂ ቡድን አባላት ናቸው።
ባከባቢው የፌደራል ፖሊሶችና መከላከያ ሰራዊት አባላት ቢገኙም ወንጀሉ መከላከል እንዳልቻሉ ታውቋል። ሁኔታው ለማረጋጋት ሲሉ አቶ ፀጋይ በርሀና አቶ አዲሱ ለገሰ ወዳከባቢው ቢጓዙም የተለመደ ፖለቲካ ከመስበክ የዘለለ ነገር አላደረጉም። መንግስት ፀጥታን ማስከበር ይገባዋል። ደግሞ ሰለማዊ የቀን ሰራተኞች በደህንነት መኪና መጫን ተገቢ አይደለም። በደረሰ ጉዳት ጥልቅ ሐዘን ይሰማናል።
በኢትዮጵያ በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙ ሕፃናትን ይዘው በልመና የሚተዳደሩ ሴቶችና እናቶች ውሎና አዳራቸው የተመሠረተው በጎዳና ላይ ነው፡፡ ዋና ዋና የክልል ከተሞች ቀርተው፣ አዲስ አበባን ብቻ ብናነሳ፤ ጎዳና ላይ የሚለምኑ፣ የሚመገቡ፣ የሚውሉ፣ የሚያድሩና እዛው የሚፀዳዱ በርካታ ናቸው፡፡ አብዛኞቹም ለፆታ ጥቃት ይጋለጣሉ፣ ይደፈራሉ፡፡ ጎዳና ላይ የሚያድጉ ሕፃናትን ማየቱም ለአዲስ አበባ አዲስ አይደለም፡፡ ይልቁንም ስር የሰደደና ከተማዋም ልትመክተው ያልቻለችው ችግር ነው፡፡ ሕፃናቱ ጎዳና መዋል ማደራቸው ብቻ ሳይሆን ከ‹‹ትምህርት ለሁሉም›› የትምህርት መሪ ቃል ተጠቃሚ አይደሉም፡፡ በሥነ ምግባር ታንፆ የማደግ ጉዳይም እንዲሁ፡፡
በእግረኛ መተላለፊያዎችና በመንገድ አካፋዮች ላይ ልብሳቸውን አጥበው የሚያሰጡ፣ የሚያበስሉ የሚፀዳዱን ለማየት ፒያሳ አያሌው ሙዚቃ ፊት ለፊት ያለውን ጎዳናና የመንገድ አካፋዮች ማየቱ በቂ ነው፡፡ እልፍም ከተባለ የዳግማዊ ምኒልክና የአቡነ ጴጥሮስ ሐውልቶች ጥግ ስር የተከማቸው እዳሪ ‹‹ወይ አዲስ አበባ?›› የሚያስብል ነው፡፡
ከቀን ቀን ዋና ዋና ጎዳናዎችን የሚያፀዱ ሠራተኞችን ማየት የተለመደ ቢሆንም፣ የከተማዋ ፅዳት ውኃ ቅዳ ውኃ መልስ ዓይነት ሆኗል፡፡ ለዚህም ከዓመት ዓመት፣ ከዕለት ዕለት እየበዙና የአዲስ አበባን ዋና ጎዳናዎች እያጨናነቁ የሚገኙት ለማኞችና ጎዳና ተዳዳሪዎች አንድ ምክንያት ናቸው፡፡
የአፍሪካ ሕብረትና የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን መቀመጫ፣ በአጠቃላይ በዓለም ውስጥ ከኒውዮርክና ከጄኔቭ ቀጥሎ ሁለተኛዋ የዓለም አቀፍ ዲፕሎማቶች መናኸሪያ በሆነችው አዲስ አበባ፣ ይህ ዓይነቱ ድርጊት ቢያስነውርም፣ እውነቱ ግን ይህ ነው፡፡
ከሁሉም በላይ ሕፃናቱና አዋቂዎቹ ጎዳና ተዳዳሪዎች በችግር ላይ የሚገኙ መሆናቸው ዋናው ችግር ነው፡፡ መንግሥት በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙ ሕፃናትንና ሕፃናትን ይዘው በልመና ላይ የተሰማሩ እናቶችን ለመታደግና ማኅበረሰቡን መሠረት ያደረገ ድጋፍና እንክብካቤ እንዲያገኙ ለማድረግ እየሠራ ቢሆንም፣ ሥራው በተደራጀ፣ በተጠናከረ፣ ቀጣይነትና ወጥነት ባለው መልኩ ባለመከናወኑ የተገኘው ውጤት አመርቂ ሆኖ አለመገኘቱን የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል፡፡
ሚኒስቴሩ የማዕከላዊ ስታትስቲክስ ኤጀንሲ በ2009 ዓ.ም. ያወጣውን ትንበያ ዋቢ በማድረግ እንዳመለከተው፣ በመላ አገሪቱ ከሚገኙ ሕዝቦች መካከል 52 ከመቶ ወይም 47,837,094 ሕፃናት ሲሆኑ፣ ከእነዚህም ውስጥ 7,000,000 ያህሉ በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙና ድጋፍ የሚፈልጉ ናቸው፡፡
ወላጆቻቸውን በሞት በመነጠቅ፣ ተጥለው በመገኘት፣ በየጎዳናው ላይ በመታየት፣ በከፍተኛ ሥነ ልቦናና ማኅበራዊ ችግሮች በመጠቃት፣ ለጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶችና ለፆታዊ ጥቃት በመጋለጥ በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙ ሕፃናትን ለመታደግ በመንግሥት የተጀመረውን ጥረት በተደራጀ፣ በዘላቂነትና በወጥነት ለማከናወን የሚያስችል ሕዝባዊ ንቅናቄ ከወራት በፊት መጀመሩ ይታወቃል፡፡ የአገር ሽማግሌዎችን፣ የሃይማኖት አባቶችንና አባገዳዎችን ያቀፈውና ሰኔ 9 ቀን 2009 ዓ.ም. በአፍሪካ ደረጃ የሚከናወነውን የሕፃናት ቀን ምክንያት በማድረግ የተጀመረው ሕዝባዊ ንቅናቄ፣ አራት መሠረታዊ የትኩረት አቅጣጫዎችን ይዟል፡፡
ጎዳና ተዳዳሪ የሆኑ ሕፃናትንና ሕፃናትን ይዘው በልመና የተሰማሩ እናቶችን መረጃ የመለየት፣ የማደራጀትና በማዕከላት ገብተው ተገቢውን የተሃድሶ ሥልጠና እንዲያገኙ ማድረግ የመጀመሪያው የትኩረት አቅጣጫ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ቤተሰብ ያላቸውን ከቤተሰቦቻቸውና ከማኅበረሰቡ ጋር እንዲቀላቀሉና እንዲዋሃዱ ማድረግ ነው፡፡
ዕድሜያቸው ለሥራ የደረሱ ሕፃናት ተገቢውን ሥልጠና እንዲወስዱና ከዕድሜያቸው ጋር ተመጣጣኝ ሥራ እንዲያገኙ ለማስቻል እንዲሁም ቤተሰብ የሌላቸውን ሕፃናት አማራጭ እስከሚገኝላቸው ድረስ በማዕከላት ወይም በሕፃናት ማሳደጊያ ገብተው በጊዜያዊነት እንዲቆዩ ቀሪዎቹ አቅጣጫዎች ናቸው፡፡
ሕዝባዊ ንቅናቄው በከፊል አዲስ አበባን ጨምሮ ከክልሎች በተመረጡ 60 ከተሞች ባካሄደው እንቅስቃሴ፣ 12,416 ሕፃናትና ሕፃናትን ይዘው በልመና ላይ የነበሩ እናቶችን ከቤተሰቦቻቸው ጋር የማቀላቀልና የማዋሃድ ሥራ እያከናወነ እንደሚገኝ ተገልጿል፡፡ 2,776 ሕፃናትንና ሕናቶችን ከቤተሰቦቻቸው ጋር እንዲቀላቀሉ ያደረገ ሲሆን፣ የ858 ቤተሰቦች እስከሚገኙ ድረስ በማዕከል እንዲቆዩ አድርጓል፡፡
ሕዝባዊ ንቅናቄው በተደራጀ አግባብ እንዲመራ በፌዴራል ደረጃ አስተባባሪ ኮሚቴ ተቋቁሞለታል፡፡ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን የኮሚቴው ሰብሳቢ፣ የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስትር ወ/ሮ ደሚቱ ሃምቢሳ ምክትል ሰብሳቢ የሠራተኛና ማኅበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ደግሞ ፀሐፊ ናቸው፡፡
የሃይማኖት ተቋማት ጉባኤና የኢሕአዴግ ጽሕፈት ቤትን ጨምሮ ጉዳዩ በይበልጥ የሚመለከታቸው በርካታ ሚኒስቴሮችና ሌሎች መንግሥታዊ ድርጅቶች በአባልነት ታቅፈው ተገቢውን እገዛና አገልግሎት እንዲሰጡ ተደርጓል፡፡
በየክልሉ ምክትል ርዕሳነ መስተዳድር፣ በዞንና በወረዳ በምክትል አስተዳዳሪዎች ሰብሳቢነት የሚመራ አስተባባሪ ኮሚቴ የሚቋቋም ሲሆን፣ የፌዴራል አስተባባሪ ኮሚቴ መቋቋሙ፣ ሥራ አስፈጻሚዎችም መመደባቸውን እንዲሁም በክልል፣ በዞንና በወረዳ ደረጃ ተመሳሳይ ኮሚቴ የሚቋቋም መሆኑ የተገለጸው፣ በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ የሚገኙ ሕፃናትንና ሕፃናትን ይዘው በልመና የተሰማሩ እናቶችን ከቤተሰቦቻቸውና ከማኅበረሰቡ ጋር ለማቀላቀልና ለማዋሃድ፣ እንዲሁም ለማቋቋም በሚቻልበት ሁኔታ ለመወያየት ግንቦት 22 ቀን 2009 ዓ.ም. በተካሄደው አገር አቀፍ የምክክር መድረክ ላይ ነው፡፡
ጉዳዩ በይበልጥ የሚመለከታቸው የፌዴራልና የክልል መንግሥት አካላትና የሃይማኖት ተቋማት ተሳታፊ በሆኑበትና በካፒታል ሆቴል በተካሄደው በዚሁ የምክክር መድረክ፣ የኮሚቴውን የንቅናቄው ሥራ የሚያጠናክሩ ሐሳቦች ከታዳሚዎች ተንፀባርቀዋል፡፡ ከተንፀባረቁትም ሐሳቦች መካከል በሕፃናት ዙሪያ የሚሠሩ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችና ባለሀብቶች ከግሉ ዘርፍ የንቅናቄው አካል እንዲሆኑ የሚሉ ይገኙባቸዋል፡፡
የሕፃናትን ፍልሰት ለመከላከል በአጎራባች ክልሎች መካከል ግንኙነት መፍጠር፣ ለንቅናቄው ግብ መምታት የሚረዱ የተለያዩ የገቢ ምንጮችን ማጎልበት፣ መገናኛ ብዙኃን በአገር ውስጥ የሚካሄደውን ጉዲፈቻ የማበረታታትና የማነቃቃት ሥራ እንዲያከናውኑ ማድረግ ከተንፀባረቁት ሐሳቦች ተጠቃሾች ናቸው፡፡
የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስትር ወ/ሮ ደሚቱ ሃምቢሳ ‹‹መንግሥት በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ የሚገኙ ሕፃናትን በአገራቸው ለመደገፍ በቀረፃቸው አማራጭ ፕሮግራሞች አበረታች ውጤት ማስመዝገብ የተቻለ ቢሆንም አሁንም፣ መብትና ደህንነታቸውን ለሚያስጠብቁ መሠረታዊ አገልግሎቶች ተደራሽ ያልሆኑ በርካታ ሕፃናት ውስብስብ ችግር ውስጥ ይገኛሉ፣ በተለይም የጎዳና ተዳዳሪ ሕፃናትን ይዘው በልመና ላይ የተሰማሩ ወላጆች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል፤›› ብለዋል፡፡
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን በአስቸጋሪ ሁኔታ ላይ የሚገኙ ሕፃናትንና ሕፃናትን ይዘው ለልመና የተዳረጉ እናቶችን ለመታደግና ከድርጊቱ እንዲላቀቁ ለማድረግ በመከናወን ላይ ባለው ሕዝባዊ ንቅናቄ ውስጥ የቤተሰብና የማኅበረሰብ እገዛ ወሳኝ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
ዓመት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ በኢትዮጵያ ለሁለተኛ ጊዜ ኢንተርኔት በመቋረጡ፣ በተለያዩ የንግድ እንቅስቃሴዎች ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እያሳደረባቸው እንደሆነ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የተለያዩ...
‹ሌላ ዓይነት ወዳጅነት› ያልኩሽ ቢያንስ ለመጠያየቅ፣ ተገናኝቶም ቢሆን ሻሂ ለመጠጣት፣ ስለ ልጆች ለመነጋገር፣ ቤተሰቦቻቸውን ለመጠያየቅ መግባባት ላይ መድረስ ማለት ነው፡፡ በትዳሩ ጉዳይ ለጊዜው ባይግባቡም ሌላ የሚያግባባቸው ነገር አያጡም፡፡ ትዳሩ ቢፈርስ እንኳን ትውውቁና ዝምድናው እንዲቀጥል ለማድረግ መጣር አስፈላጊ ይመስለኛል፡፡ አንዳቸው ስለሌላቸው ክፉ ላለማውራት፣ ምሥጢሮቻቸውንም ጠብቀው ለመኖር መስማማት ኑሮን ሰላማዊ ለማድረግ ሳይጠቅም አይቀርም፡፡ ይኼ ነገር ለሁለቱም ሰላማዊ ኅሊና ይሰጣቸዋል፡፡ ከጠብ ስሜት፣ ከበቀል መንፈስ፣ ያድናቸዋል፡፡ ስለ ሌላ ሰው በክፉ ማሰብ ከሚታሰብለት ሰው በላይ ክፉ አሳቢውን ይጎዳዋል፡፡ ለስንት በጎ ነገር ሊጠቀምበት የሚችለውን የኅሊና ጉልበት ለማይጠቅም ጠብና ሐሜት፣ ጥላቻና ክፋት እንዲጠቀምበት በማድረግ ውሳጣዊ ሰላሙን ያሳጣዋል፡፡ በሌላም በኩል ደግሞ በሰላም ተለያይተው በሰላም የሚኖሩ ተፋቺዎች በጠብ ከተለያዩት ይልቅ እንደገና ለመጋባት የቀና መንገድ ይኖራቸዋል፡፡ ለፍቺ ያበቃቸው ቁስል እንዲድን ዕድል ሰጥተውታልና፡፡ ከፍቺ በኋላ በክፉ በመፈላለግ ቁስሉ ይበልጥ እንዲያመረቅዝ አላደረጉትምና፡፡
በአዲሱ መንገድ የሚመጡትን አስከፊ ነገሮች ሁሉ ለመቀበል ዝግጁ መሆን ሲባል መለያየቱ የሚያመጣቸውን አሳዛኝና አስከፊ ነገሮችም ለመቀበል ዐቅም ማግኘት ማለት ነው፡፡ ተለያይቶ መኖሩን፣ የሀብት መካፈሉን፣ የአንደኛው ወገን ከሌላ የጾታ ጓደኛ ጋር መታየቱን፣ ከልጆች መለየትን የመሰሉ ነገሮችን ‹አስፈላጊ ሰይጣን› ናቸው ብሎ ለመቀበል መቻል ነው፡፡ ይህንን ለመቀበል ዐቅም ያጡ ተፋቺዎች ትልቁን ትዳር አፍርሰው ለትንሹ ንብረት ሲሟገቱ፤ እንዴት እገሌን ከሌላ ጋር አየዋለሁ፣ እንዴት እገሊትን የእገሌ ሆና አያታለሁ እያሉ ደም ሲለብሱ፤ ቆይተውም ወደ በቀል መንገድ ሲገሠግሡ ይታያሉ፡፡ ለዚህ ነው ‹እኅትና ወንድም ሆነን እንቀጥላለን›› ያልኩሽ፡፡ እርሱም ዛሬ ዛሬ ለብዙዎቻችን እያስቸገረን ነውና፡፡
የመጨረሻው ደብዳቤዬ ነውና ‹ባለቤቴ› ስለሚለው ነገር እነግርሻለሁ ያልኩትን ነግሬሽ ልጨርስ፡፡ በግእዙ ‹በዐለ ቤት› ማለት ‹የቤት ጌታ፣ የቤት አለቃ› ማለት ነው፡፡ ‹ቤት› ደግሞ በምሥራቃውያን ባሕል ብዙ ነገርን የሚይዝ ነው፡፡ ቤት ነገድ ነው ‹ቤተ እሥራኤል እንዲሉ› ቤት ሀገር ነው ‹ቤተ አምሐራ›› ብለው እንዲጠሩ፡፡ ቤት በማኅደሩ አዳሪውን ጠርተው ‹ነዋሪ› ማለት ነው፡፡ ‹‹ቤቶች›› እንዲሉ፡፡ ቤት ‹የቅርብ ዘመድ› ማለት ነው፡፡ ‹ቤተሰብ› እንዲሉ፡፡ ቤት ወገንን ያሳያል ‹ሥራ ቤቶች› ሲል የቤት ውስጥ ሥራ የሚሠረቱትን አንድ አድርጎ እንዲገልጥ፡፡ ባለ ይዞታነትንና ባለሀብትነትንም ይገልጣል፡፡ ‹ባለቤት› ሲል ባለሀብት ማለት እንደሆነው፡፡ ቤት ልብስም ይሆናል ‹ቤተ እግር› ሲል ካልሲ፣ ገምባሌ ማለት ነውና፡፡ ቤተ እድ ሲልም ‹እጀ ጠባብ፣ እጅጌ፣ ቀለበት› ማለት ነው፡፡ የተሸለመ እልፍኝ ማለትም ይሆናል፡፡ ‹ቤተ አንስት› ሲል የተሸለመ የተጌጠ ቤት ማለት ነው፡፡
ባለትዳሮችም ‹ባለቤቴ› ሲባባሉ የቤቴ ጌታ፣ የቤቴ አለቃ፣ ወገኔ፣ ነገዴ፣ አብሮኝ የሚኖር፣ የቅርብ ዘመዴ፣ በአንድ አብረን የምንሠራ፣ የሀብቴ የንብረቴ ባለሀብት ባለይዞታ የሆነ፣ ጌጤ፣ ሽልማቴ፣ ልብሴ፣ ሞገሴ፣ እልፍኜ› ማለት ነው፡፡ በሌላም በኩል ‹ቤተ› ማለት ‹አደረ፣ ኖረ› ማለት ነው፡፡ ባለቤቴ ማለት ደግሞ አብረን የምናድር አብረን የምንኖር፣ ልቤ መኖሪያዋ፣ ማደሪያዋ ልቧ መኖሪያዬ፣ ማደሪያዬ የሆነ ማለት ነው፡፡ አንዳንድ ሊቃውንትም ‹ጉዳዩን በቤት በኩል ብቻ ሳይሆን በ‹በዐል› በኩልም ይፈቱታል፡፡ ‹በዐለ› - ከበረ፣ ከፍ ከፍ አለ፡፡ በዐለ - ቻለ፣ ዐወቀ፣ ሠለጠነ፣ ገዛ ማለት› ነው፡፡ ‹በዐለ መድኃኒት› ሲል መድኃኒት ያለው የሚያውቅ ማለት ነው፡፡ ‹በዐለ ሥልጣን› ሲል ሥልጣን ያለው ማለቱ ነው፡፡ ‹በዐለ ቤት› ሲል ‹የቤቱ ሠራዒ መጋቢ› ማለቱ ይሆናል፡፡ ባለቤቴ የሚለው ነገር እኩል ሥልጣንን፣ እኩል ባለሀብትነትን፣ እኩል አለቅነትንና እኩል መብትን ያሳያል፡፡ በእኔ ላይ ሥልጣን ያለው፣ ሥልጣን ያላት፣ እኔን የምታውቅ፣ በእኔ ላይ የሠለጠነ፣ የሠለጠነች፣ ማለት ነው፡፡
ለዚህ ይመስለኛል በባሕላችን ‹ከባለቤትዎ ጋር› እየተባለ ጥሪ የሚተላለፈው፡፡ ሰውየው ለብቻው ሙሉ አይሆንም፣ ሴትዮዋም ለብቻዋ ሙሉ አትሆንምና፣ ሥልጣንም የላትም የለውምና፣ ስጦታ እሰጣለሁ፣ ቃል እገባለሁ፣ ብትልና ቢል አይችልምና ሙሉ አድርገን እንጥራቸው ብለው ነው ‹ከባለቤትዎ ጋር› ብለው የሚጋብዙን፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ በአብርሐና አጽብሐ ዘመን ብቻ ነው ይባላል ሁለት ነገሥታት በአንድ መንበር የገዙት፡፡ ከአብርሐ አጽብሐ ወዲህ በትዳር ብቻ ይመስለኛል ሁለት ነገሥታት በአንድ መንበር የሚነግሡት፡፡ ይህንን በአንድ መንበር ሁለት ነገሥታት መንገሣቸውን ነው ‹ባለቤቴ፣ ባለቤቴ› እየተባባልን የምንጠራው፡፡
አንዱ ለሌላው ታዛዥ፣ ተገዥ ሆኖ፤ እርሱም በሌላው ላይ ገዥ፣ አዛዥ ሆኖ፣ የመኖርን ስልት ለማምጣት ነው ‹ባለቤቴ› ማለት፡፡ በፈቃድ መገዛትን፣ በፈቃድም ራስን መስጠትን ለማመልከት ነው ‹ባለቤቴ› ማለት፡፡ አንዱ የኔና ያንቺ ችግር ‹ብቻችንን ባለቤት እንሁን› እያልን ይመስለኛል፡፡ ሥልጣናችንን ስንጠቀመው ሌላውን ባለ ሥልጣን እየረሳን ስለሆነ መሰለኝ ችግራችን፡፡
እና እስኪ ከራስሽ ጋር ብቻ ተወያይና ለእኔም ባትጽፊልኝ ለራስሽ መልስ ስጭ፡፡ እኔ ለአንቺ፣ አንቺም ለእኔ ክፉ ብንሆን እንኳን የተሻልን ክፉዎች የምንሆን ይመስለኛል፡፡ ከማያውቁት መልአክ የሚያውቁት ሰይጣን ይባል የለ፡፡
Just wow! it is a great definition with evidence ሰናይ ነው:: .ባለትዳሮችም ‹ባለቤቴ› ሲባባሉ የቤቴ ጌታ፣ የቤቴ አለቃ፣ ወገኔ፣ ነገዴ፣ አብሮኝ የሚኖር፣ የቅርብ ዘመዴ፣ በአንድ አብረን የምንሠራ፣ የሀብቴ የንብረቴ ባለሀብት ባለይዞታ የሆነ፣ ጌጠየ፣ ሽልማቴ፣ ልብሴ፣ ሞገሴ፣ እልፍኜ› ማለት ነው፡፡
ግሩም ነው። ጥሩ የሕይወት ማሳያ ደብዳቤዎች ናችው። ባለትዳር የሆንን እናውቃለን የምንል ባለ ትዳሮችም ደጋግመን ልናነበው ይገባል ባይ ነኝ። በትዳር ውስጥ አለመግባባት ሲኖር ችግሮቹን ሳናመዛዝን ወደ ውሳኔ እንገፋፋለን። እነዚህ ማመዛዘን የጎደላቸው ወሳኔዎች ናቸው ማኅበረሰብን ወደ ማኅበራዊ ቀውስ የሚያንደረድሩት። ዕድሜ ይስጥህ ዲያቆን ዳንኤል።
ሰናይ ነው:: .ባለትዳሮችም ‹ባለቤቴ› ሲባባሉ የቤቴ ጌታ፣ የቤቴ አለቃ፣ ወገኔ፣ ነገዴ፣አብሮኝ የሚኖር፣ የቅርብ ዘመዴ፣ በአንድ አብረን የምንሠራ፣ የሀብቴ የንብረቴ ባለሀብት ባለይዞታ የሆነ፣ ጌጠየ፣ ሽልማቴ፣ ልብሴ፣ ሞገሴ፣
ዳኒ እባክህ እርሷም ምላሿን ብትጽፍልን መልካም ነበር:: ይሄን ሁሉ ሰምታ ምን ይሰማት ይሆን? ከነማን ጋር ትማከረዋለች? ለብቻዋ ጊዜ ወስዳ ታነበዋለች? ለጨቅላ ልጆቿ ታነብላቸው ይሆን? እንደው ምላሿ ምን ይሆን? እነ ማን ምን ይሏታል? የቤተ ዘመድ ጉባኤው ሽማግሌዎቹ ቤተሰቦቿና ጓደኞቿ? ሸሪአና መንፈሳዊው ፍርድ ቤት ምን አሉሽ? ፍርድ ቤቱና ጠበቆቹስ? እንደው የሴቶች ጉዳይ ማኅበራት ጋር ጎራ አላልሽም? እባክሽ የተሰማሽን አሰሚን ሕመምሽን እንታመም ችግርሽን እንቸገር ሀሳብሽን እንጋራ :: በፍጥነት መልስሽን ላኪ? ዳኒ እባክህ በምናብ ትከሻ ተጭነህ ካለችበት ሂድና በርቱዕ አንደበትህ መርምራት የልቧን ትንገረን ሴቲቱንም ጠይቃት::
ዳኒ!!! እንደሁልጊዜው በፅሁፍክ ተምሬበታለሁ ለወደፊቱ ለኔም ሆነ በአካባቢዬ ለሚገኙት ሁሉ ለወደፊት የትዳር ህይወት ስንቅ እንደሚሆነን አምናለሁ፡፡ እኔም ግን የሚስትየዋን ምላሽ እጠብቃለሁ፤ የበለጠ እንደምማር አስባለሁና፡፡
ሁሉም ሰው እንዳንተ እውነታን በጠማማ ትርጉሙ አይረዳም፡፡ ምሳሌው የፖለቲካን አጀንዳ መሰረት አርጎ የተፃፈ ሳይሆን እንደ ሰውና ማህረሰብ ነገሮችን በቅንነት በበጎነት ለዘላቂ ጥቅም መፍትሔ ለመፈለግ በመትጋት ላይ እንድናተኩር ለማሳሰብ ነው፡፡ በራስ ወዳድነት እና እኔ ያልኩት ብቻ ካልሆነ ሰማይና ምድር ይገለባበጥ የሚል አስተሳሰብ ላይ የተመሰረተ አቋም በግላዊ፣ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊና ሀይማኖታዊ ህይወታችን ውስጥ ማራመድ ከጥቅሙ ጉዳቱ ነው የሚያይለው የሚለውን መሰረታዊ እውነታ ለማስረዳት የቀረበ አገላለፅ ነው፡፡
“…ችግሩ ችግሩን ማወቃችንና ማውገዛችን አልነበረም፡፡ በሌላ፣ እኛ ዘመናዊና የተሻለ በምንለው መፍትሔ አለመተካታችን ብቻ ነው፡፡ አንድ ቤት ውስጥ ያለውን ዕቃ ‹ኋላ ቀር ነው› ብለን አስወጥተን ጥለን ቤቱን ወና ብናደርገው የአይጥ መጨፈሪያ ነው የሚሆነው፡፡ አንድን የኖረ መፍትሔ አስወግደን በሌላ ካልተካነውም ችግሩን ያለ መፍትሔ ነው የተውነው፡፡ አንድን ነገር ማስወገድ ማለት በተሻለ ነገር መተካት ማለት አይደለም፡፡ መተካትም እንደማስወገድ ቀላል አይደለም፡፡ ይኼው እንደምታዪው ለኢራቆች ሳዳምን ማስወገድ፣ ለሊቢያዎችም ጋዳፊን መግደል ቀላል ነበረ፡፡ የተሻለ ማምጣት ግን እንደ ማስወገዱ ቀላል አልሆነላቸውም፡፡”
ዲን ዳኒ - ሁሌም ጥሩ ነጥቦችን ስለምታነሳ እግዚአብሔር እስከቤተሰቦችህ ይባርክህ! እኔ አንተ ከጻፍኸው ተጨማሪ የሰዎችን አስተያየት ማንበብ በጣም ያስደስተኛል፡፡ ምክንያቱም የሰዎችን አስተሳሰብ፣ አረዳድ፣ አተረጓጎም፣ መልስ አሰጣጥና ከግል ህይወታቸው ጋር በማገናኘት ወይም የውስጥ ስሜታቸውን በሚፈልጉት ምልክ አጋጣሚውን በመጠቀም የሚያነሱት ነጥብ ሁሌም ለእኔ አስተማሪ ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ አስተያየት ሰጭዎችም ሃሳባችሁ በራሳችሁ ልክ ስለሆነ ቀጥሉበት እላለሁ፣ አንዱ ከሌላው መማማር ይቻላል፡፡ ሁሉም ሃሳብ ልክ ነው ልዩነቱ ሰዎችን የማሳመንና ሌሎች በሚረዱት መልክ ማቅረብ አለመቻል ነው፡፡
በዚህ ጽሁፍ ላይ ሁለት ነጥቦች ተደጋግመው ስለተነሱ የግሌን አስተያየት ልጽፍ ፈለግሁ፡፡ 1ኛው "ይኼው እንደምታዪው ለኢራቆች ሳዳምን ማስወገድ፣ ለሊቢያዎችም ጋዳፊን መግደል ቀላል ነበረ፡፡ የተሻለ ማምጣት ግን እንደ ማስወገዱ ቀላል አልሆነላቸውም፡፡" ይህ አረፍተነገር ከዚህ ላይ የቀረበው እኔ እንደተረዳሁት ማፍረስ ወይም ማስወገድ ቀላል መሆኑንና ማሻሻል ወይም መጠገን ከባድ መሆኑን የሚያሳይ ነው እንጅ ሌላ ትርጉም ያለው አይመስለኝም፡፡ “contextual meaning” ለመረዳት እንሞክር፡፡
2ኛው ነጥብ ደግሞ - "ከማያውቁት መልአክ የሚያውቁት ሰይጣን ይሻላል'' ይህ አባባል ብዙ ጊዜ ይባላል፡፡ አባባሉ ግን ሁለቱን ለማወዳደር አይደልም፡፡ ነገር ግን የምታውቀው ግን ክፉ የሆነ ነገር እንደ ጸባዩ ትይዘዋለህ፣ የማታውቀው ግን በጎ ነገር ለመልመድና እንደጸባዩ ለማሰተናገድ ትቸገራለህ ለማለት ነው፡፡ ለምሳሌ አብሮ የኖረ ሰራተኛ፣ ጓደኛ፣ የአካባቢ ሰው ….. ..ወዘተ ክፉ ሆነው ግን ካወቅናቸው በተለመደው መንግድ መመለስ እንችላለን፡፡ በሌላ መልኩ ደግሞ ምን እንደሚፈልጉ ስለ ምናውቅ የሚፈልጉትን ነገር በማድረግ ወይም በመስጠት ሳንጣላ ያለክርክር መመለስ እንችላልን፡፡ ነገር ግን የማናውቀው ከሆነ በተለያየ መልኩ ላንግባባ እንችላለን፡፡ ይህን አባባል በተለይ በሃገራችን የገጠሪቱ ክፍል ብዙ ጊዜ ሰዎችን በትዳር፣ በግብርና በጋራ ለማምረት፣ በጉርብትና እና በድንበር ሲጣሉ ላማስታረቅ፣ ለማስማማት፣ አብረው እንዲሰሩ ለማድረግና አብረው እንዲቀጥሉና ተስማምተው እንዲኖሩ ለማድረግ የሚጠቀሙበት አባባል ነው፡፡ ብዙ ትረጉም ስላለው ምናልባት ሌሎችን ሊቃውትን መጠየቅ ይበጃል፡፡
በአስተያየትዎ ከሞላ ጎደል እስማማለሁ፡፡ ያከራከሩ ሐሳቦችንም ለማጥራት በመሞከርዎ አመሰግናለሁ፡፡ ነገር ግን ከአስተያየትዎ ውስጥ የማልስማማበትን አንድ ነጥብ አንስተዋል፡፡ "ሁሉም ሐሳብ ልክ ነው ልዩነቱ ሰዎችን የማሳመንና ሌሎች በሚረዱት መልክ ማቅረብ አለመቻል ነው፡፡" ብለዋል፡፡ ይህንን ሐሳብዎን በሁለት ምክንያቶች እቃወማለሁ፡፡
አንደኛ፡- ይህ ሐሳብ እርስዎ ራስዎ ከፍ ብለው ካነሱት ሌላ ሐሳብ ጋር ይጣረሳል፡፡ በአስተያየትዎ መጀመሪያ ላይ "… አስተያየት ሰጪዎችም ሐሳባችሁ በራሳችሁ ልክ ስለሆነ ቀጥሉበት…" ብለው ነበር፡፡ ይህ እውነት ነው፡፡ ጤነኛ አዕምሮ ያለው ማንም ሰው የሚያስበው ሐሳብ ለራሱ ትክክለኛ ሐሳብ ነው፡፡ ያሰበውን ሐሳብ ይፋ ከማድረጉ በፊት አምኖበትና ትክክል ነው ብሎ ስለወሰደው፡፡ ይህ ሐሳብ ግን ዝቅ ብሎ ካለውና ከላይ ከጠቀስኩት ሐሳብዎ ጋር አይገጥምም፡፡ ምክንያቱም የአንድ ሰው እውነት የሁሉም ሰው እውነት አይደለምና፡፡
ሁለተኛ፡- የምናስበው ሐሳብ ሁሉ ልክ ነው ማለት ስህተት ወይም ውሸት አይደለም ማለት ነው፡፡ እውነታው ግን ይህ አይደለም፡፡ ሰይጣናዊ ሐሳቦች ልክ ናቸው ብለን ልንቀበል እንችላለን? በፍጹም! ዓለምን ያወኩና ያጠፉት የነሂትለርና የነሙሶሊኒ ሐሳቦች ልክ ስለነበሩ ነው ወይ ሚሊዮኖች የተጨፈጨፉት? አይደለም፡፡ እነሱ ይህንን ሐሳባቸውን ከመመካከርና ከመማማር ሸሽገው "እኔ ያልኩት ብቻ ይሁን" በሚል ዕብሪት የፈጸሙት የግፍ ሥራ ውጤት ነው፡፡ "ተው! ይህ መንገዳችሁና ሐሳባችሁ ልክ አይደለም" የሚላቸውን ሁሉ ጠላት አድርገው በመፈረጅ ለዘመናት የማይሽር ቁስል በዓለማችን ላይ ትተው ለስም የማይበቃ ሞት ሞቱ እንጂ ሐሳባቸው ትክክል ሆኖ አልወጣም፡፡ ሁሉም ሐሳብ ለአሳቢው ብቻ እንጂ ሁልጊዜ ለሌላው ልክ ሊሆን እንደማይችል ከዚህ ምሳሌም በላይ በዘመናችን ብዙ አስረጂዎችን መጥቀስ ይቻላል፡፡ የሐሳቡ ባለቤት አፈ-ቅቤ ሊሆንና መድረኩ ከተገኘም ሰዎችን በሐሳቡ ሊያሳምን ይችላል፡፡ ሐሳቡ ወደተግባር ሲለወጥ ግን ውጤቱ ጥፋት ከሆነ፣ ችግሩ የአፈጻጸም ብቻ ሳይሆን የሐሳቡ መሠረትም የሚሆንበት ዕድል ሰፊ መሆኑን መረዳት ተገቢ ነው፡፡ በጥቅሉ፣ የአንድ ሐሳብ ሁሉን አቀፍ ትክክለኛነት በአሳቢው የማስረዳት ወይም የማሳመን ብቃት ላይ ሳይሆን፣ በሐሳቡ ውጤት ላይ የሚመሠረት ነው ባይ ነኝ፡፡
ለትዳር መስማማትና መግባባት ብሎም መቻቻል ያስፈልጋ ግን ሁልጊዜ እኔ ትክክል ነኝ የሚለው አባባል ይመስለኛል የሚያጣላው እንጂ ኢኮነሚንም በመስራት ይሞላል ግን ያለው ነገር ሁለቱም ወገኖች ጐዶሎ ፖርት አንዳላቸው ቢያምኑ ጥሩ ነው የኔን ጐዶሎ እሱ ሊሞላ የሱን ጐዶሎ እኔ ልሞላ ይመስለኛል ትዳር ማለት ፡፡
ባልተጠበቀ የሰሜን አሜሪካ ደን ውስጥ ስለዚህ የምድር ትሎች ከሌሉ የካርታ ቅጠል ሙሉ በሙሉ እስኪጠፋ ድረስ 5 ዓመት ወይም ከዚያ በላይ እንደሚወስድ ይገመታል ፡፡ ከ 2 ዓመት በታች የምድር ትሎች ባሉበት ጫካ ውስጥ ፡፡ በተጎዱት ዘርፎች ውስጥ በርካታ ዝርያዎች ከአሁን በኋላ እንደበፊቱ መልሰው መመለስ የማይችሉ ይመስላሉ-ትሪሊየሞች ፣ ፈርኖች ፣ የካናዳ እርሾ እና የኩቤክ ደን ዕንቁ ፣ የስኳር ካርታ (አሴር ሳካራም) ፡፡ በምትኩ ፣ ከአውሮፓ የተዋወቀ ካርታ እና ስለዚህ የምድር ትሎች ባሉበት የተሻሻለው የኖርዌይ ካርፕ (ኤ ፕላታኖይድስ) ፣ “በአዲሱ የሰሜን አሜሪካ ጫካ” ውስጥ የጌታውን ቦታ እየቀረፀ ይመስላል ፡ የእኛ ተወላጅ ዛፍ.
በደን እንስሳት ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ እንዲሁ ብዙ ጊዜ አስከፊ ነው ፡፡ ለምሳሌ ፣ በታችኛው ቁጥቋጦ ውስጥ የሚኖሩት የአንዳንድ ነፍሳት እና አጥቢ እንስሳት እንዲሁም በምድር ላይ የሚቀመጡ ወፎች ብዛት እየቀነሰ መጥቷል ፡፡ የበርካታ የሳላማንድርስ ዝርያዎች እንግዳ የሆኑ የምድር ትሎች ወረራ ተከትለው በነፃ መውደቅ ላይ ናቸው ፣ ምክንያቱም ምግባቸው (ነፍሳት እና ሌሎች ትናንሽ እንጆሪዎች) በዋነኝነት የሚኖሩት በወፍራም ቆሻሻ ውስጥ ነው ፡፡
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢሳም ሻሪፍ ኣብ ኡጋዳን ኢትዮጵያን ን'2-መዓልታት ዘካየድዎ ዑደት ክፍፅሙ ኸለዉ እቲ ንመዋእል ሙባረክ ዝገልፅ ግብፂ ምስ ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ ዝነበራ ልቡጥ ርክብ ከም ዘብቅዔ አትንቢሁ'ሎ።
እቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊን ናይ ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቪኒን ዘካየድዎ ልዝባት ካብ ምስሕሓብ ማይ ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ጉዳያት መንፈስ ምትሕብባር ዝተጀመረሉ'ዩ ክብሉ ሚስተር ኢሳም ሸሪፍ ገሊፆም፡ ሕጂ ንገብሮ ዘለና ንምይይጣትን ምልውዋጥ ሓድሽ ሓሳባትን ምቹእ ሃዋሁ ምፍጣር'ዩ ኢሎም።
ሚስተር ኢሳም ሸሪፍ ኣብ መዋእል ሙባረክ ዝነበረ ፖሊሲ ግጉይ'ዩ ኔሩ ድሕሪ ምባል " "ሓንቲ ሃገር ውጥን ምዕባለአን ካብ ምትግባርን ፍልፍል ሓይሊ ፀዓታ ከይትጥቀምን ክኽልክላ ዝኽእል ወላሓደ የለን" ኢሎም።
በመሰረቱ አንድ ሰው ሲሰልም የነበረውን ስም ሳይቀይር በነበረው ስሙ መጠራት አለበት፤ በሠሐባ ዘመን ስምን መለወጥ ወይም መቀየር በሰፊው የሚታወቅ ጉዳይ አልነበረም፤ ብዙ ሰዎች ሰልመዋል፤ ግን በነበራቸው ዐረብኛ ባልሆነ ስማቸው ሲጠሩ ነበር፡፡ ነገር ግን መጥፎ መልዕክትን ያዘለ ከሆነ ባዘለው መጥፎ መልክት ምክንያት ስሙ ይቀየራል፡፡
ከአላህ ሌላ ላለ አካል ተገዢነትን የሚያመለክት ከሆነ ወይም ከኢማን ጋር የሚፃረር የሆነ መልክትን የያዘ ከሆነ ይቀየራል፡፡ ለምሳሌ፡ ስሙ ገብረ እገሌ፣ መሲሕ፣ ወይም ገብረ ነብይ፣ ወይም የዚህ ዓይነት ከሆነ ወይም የስሙ ትርጉምና መልዕክት ከኢማን ጋር የሚቃረንና የሚጋጭ ከሆነ ይቀየራል፡፡ ለምሳሌ ሹኑዳ «የአላህ ልጅ» ማለት ነው፤ አላህ ከእንዲህ ዓይነቱ ፍፁም የላቀና የጠራ ነው፡፡ ወይም በአላህ ልዩ ባህሪያቶችና መጠሪያዎች መሰየም ለምሳሌ፣ ንጉሠ ነሥትና የመሳሰሉት የማዕረግ መጠሪያዎች፣ አላህን ብቻ ገላጭ የሆነን ነገር ወደ ባሪያው የሚያስጠጋ የሆነ ስያሜ ይቀየራል፡፡
መጥፎ መልዕክትን ያዘለ ወይም በተፈጥሮ ማንኛውም ጤናማ ነፍስ የሚጠላውና የሚያወግዘው የሆነ መጠሪያ ከሆነ ይቀየራል፡፡ አላህ (ሱ.ወ) ከምግብና ከመጠጥ፣ እንዲሁም በሕይወታችን ውስጥ ከሚያጋጥሙን ጉዳዮች መጥፎና ጎጂ የሆኑትን እርም አድርጎብናል፡፡ ስለሆነም ከኢስላም በኋላ መጥፎ ትርጓሜ ባላቸው ስያሜዎች መጠራት አይፈቀድም፡፡ አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ይላል፡- ‹‹በመጥፎ ስሞችም አትጠራሩ፤ከእምነት በኋላ የማመጥ ስም ከፋ፡፡›› (አል ሁጁራት 11)
ስያሜው ሙስሊም ባልሆኑ ሕዝቦች ዘንድ ሃይማኖታዊ መልዕክት ያዘለ ከሆነ ወይም ሙስሊም ባልሆኑ ሃይማኖተኞች ዘንድ የሃይማኖታቸው መገለጫ ተደርጎ በሰፊው የሚታወቅ ከሆነ ይቀየራል፡፡ ለምሳሌ፡ ጴጥሮስ፣ ጊዮርጊስ፣ ዮሐንስ፣ ጳውሎስ እና የመሳሰሉት ክርስቲያኖች ዘንድ በሰፊው የሚታወቁ ስሞች ይቀየራሉ፡፡ ይህን ዓይነቱን ስያሜ ምንም ዓይነት መሰል መልዕክትን ያላዘለ ወደ ሆነ ስያሜ መቀየር አስፈላጊ ነው፡፡ ምክንያቱም በኢስላማዊ ሕግ መሰረት፣ እራስን ለጥራጣሬ የሚያጋልጡ ነገሮችን መራቅ ግዴታ ስለሆነና በዚህ ዓይነቱ ስሞች መጠራት ከካሃዲያን ጋር ስለሚያመሳስል ነው፡፡
አዲሱ ስያሜ አላህ ዘንድ ተወዳጅ ከሆነ፤ ለምሳሌ ይጠራበት የነበረን ስም ወደ ዐብደላህ ወይም ዐብዱረህማን እንዲሁም ለአላህ ባርነትን ገላጭ ወደሆነ ስም ከሆነ፣ እነኚህ ስሞች የሚወደዱ ስያሜዎች ናቸው፡፡ ነገር ግን ይህ ወደ ኢስላም ከመግባት ጋር ምንም ዓይነት ትስስር የለውም፡፡
ያለ ምንም ምክንያት ስምን መቀየርም ይቻላል፡፡ ለምሳሌ ዐረብኛ ያልሆነ ስሙን ወደ ዐረብኛ መቀየር ይችላል፡፡ ነገር ግን ይህ የሚወደድ ተግባር ነው አይሰኝም፡፡ ወደ ኢስላ ከመግባት ጋርም ግንኙነት የለውም፤
አይቻልም(በፍፁም) => የተጠቀሱትን ዓይነት ትርጓሜ የያዘ ካልሆነ መቀየሩ ግዴታ አይደለም፤ ኢስላም በተስፋፋባቸው በመጀመሪያዎቹ ክፍለ ዘመናት ውስጥ የነበሩ በርካታ ሙስሊሞች ዐረብ ያልሆኑ ስሞቻቸውን አይቀይሩም ነበር፡፡ ያለ ምክንያትም ቢሆንም አንድ ሰው ስሙን መቀየር ይችላል፡፡ በተለይ ደግሞ ወደ አላህ የሚያስወድዱና ዐብደላህና ዐብዱረሕማን ወደ ሚባሉ ስሞች ለመቀየር አስቦ ከሆነ ስሙን መቀየሩ ተወዳጅ ነው።
… ከየት እንደምጀምር ስላላወቅሁኝ … “ከየትም መጀመር ይቻላል ማለት ነው አልኩኝ፤ ለራሴ፡፡ ሰማይን ወርቅማ ቀለም ቀባ ብባል ከየት እጀምራለሁ? … የትስ እጨርሳለሁ? … አምስት ሺ ቀለማት አሉት ብያለሁ … ባንዲራው፡፡ የቀለሙ ብዛት አምስት ሺም ቢሆን መነሻውግን ሶስት መሰረታዊ ቀለማት ናቸው፡፡ህይወት፣ ሞት እና ሰው፡፡ መልካም፣ እኩይ እና ሰው፡፡ መሆን፣ አለመሆን እና ሰው፡፡ እውነት፣ ውሸት እና ሰው፡፡ ውበት፣ እውቀት እና ሰው፣ የቀድሞው፣ የሚመጣውና ሰው፣ እግዜር ሰይጣን እና ሰው፣ ደስታ ሀዘን እና ሰው…
ሁሉም ጋር ሰው አለ፡፡ ስለዚህ የአምስት ኪሎ በአምስት ሺ ቀለማት የተጨማለቀውን ባንዲራ “ሰው”ን በመግለፅ ለምን አልጀምርም፡፡ … አንባቢ ሆይ! የማደርገውን ለማድረግ የአንተን ፈቃድ እየጠየቅሁ አይደለም … ፈቃዴን እየፈፀምኩ እንጂ…!
“መጀመሪያ ጥበበኛ (አርቲስት) ከመሆንህ በፊት ሰው መሆን መቻል አለብህ” ደጋግሞ ይላላ አንድ በዚሁ ቦታ ላይ የሚገኝ ሰአሊ፡፡ ምን ማለቱ እንደሆነ በሩቅ ጠረኑ እንጂ በተጨባጭ አልተረዳሁትም፡ ግን የሆነ ትርጉም የሚሰጥ ነገር ይመስላል፤ አባባሉ፡፡ ሰው በህይወት ሲኖር ህያው ሰው ይባላል፡፡ አልያም የሞተ ሰው፡፡
… መሆን የቻለ ሰው፣ አለመሆን ያልቻለ ሰው … መሆን እየቻለ ሳይሆን የቀረ ሰው፣ ውበት ያለው ሰው፣ እውቀት ያለው ሰው፣ እውቀት እያለው ውበት የራቀው ሰው፣ ውበት ማየት እንጂ መፍጠር የማይችል ሰው፣ ውበትን መፍጠር እንጂ መውደድ የማይችል (የማይወድ) ሰው …. (ፍቅርን ባልጋ መስራት እንጂ መገንዘብ የማይችል ሰው)
እንግዲህ እንዲህ እያሉ ነው፣ ቀለማቱ የሚደባቀሉት … የሚዘባረቁት፤ እንዲህ እያለ ነው፤ ከሦስት ቀለም አንድ እና ሦስትነት … ወደ አንድ አለመሆን… እና ብዙ ልዩነት የሚለወጡት፡፡ የእኔ አላማ ግን ሁልጊዜም መለያየት ሳይሆን ማገናኘት ነው፡፡ መበተን ሳይሆን መሰብሰብ፡፡
ለእሱ (ምናልባት ለብዙዎቻችንም) ሰው ማለት፡- ከሞት ህይወትን፣ ከውሸት እውነትን፣ ከሰይጣን እግዜርን፣ ከሀዘን ደስታን … ወዘተ የመረጠ ማለት ነው፡፡ “ሰው” በሚል መግባቢያ የምንደጋግማት ተንሳፋፊ ሀሳብ የምትፈጥረው ጠረን “እንዲህ ነው ብለን” በአፍንጫችን ንፅህናን ሞልተን ወደ እውነተኛው አለም እንወጣለን፡፡
በመንገድ ላይ ለማኝ የሆነ ሰው እናያለን … ሰው ደስተኛ ብቻ ሳይሆን ሀዘንተኛም ይሆናል እንላለን … ንፁህዋ ጠረን ላይ ሀዘን ሲደባለቅ የሆነ ውህድ ትፈጥራለች፡፡ ንፁህ ድንግልናዋን ያጣች ግን በማጣቷ እውቀት የጨመረች ጠረን፡፡ እዚህችው ጠረን ላይ አንድ እኩይ ጨምሩባት … አንድ እውቀት እየጨመራችሁ አንድ የዋህነት እያፈረሳችሁ … አንድ የቀድሞውን እየሻራችሁ … አንድ የሚመጣውን እየሆናችሁ … ብዙ ዘመን ትኖራላችሁ፡፡ … በኑሮ እና በእውቀት ብዛት የዋህነት ሙሉ ለሙሉ የተወገደ ሲመስላችሁ፣ ራሳችሁን አዋቂ ትሉና … ሌሎችን ለማሳወቅ ሁሉ ትሰማራላችሁ፡፡ … ግን ያልተረዳችሁት ነገር፤ አሁንም ያ “ንፅህና” እንደማይለቅ በሽታ በውስጣችሁ መቅረቱን ነው፡፡ መቅረቱን እና ልታስወግዱት አለመቻላችሁን ስትረዱ፤ ያኔ ጥበበኛ ወይንም አርቲስት ሆናችሁ ራሳችሁን ታገኙታላችሁ፡፡ ራሳችሁን ያገኛችሁበት ቦታ አምስት ኪሎ ነው እንበል፡፡ እናንተን የመሰሉ የዋህነታቸውን ሊረሱ ካልቻሉ ብዙ ሌሎች ሰዎች (ቀለሞች) መሀል፡፡
በአምስት ኪሎ የሚገኘው ጀዝባ ሁለት አይነት ነው፡፡ ወደ ህይወት በተስፋ የሚያይ እና፣ ህይወትን ላለማየት ሲል ሁሉንም ተቃራኒ አቅጣጫ በቁጣ እየገላመጠ “የሚነድደው” አይነት ናቸው፡ … በህይወት ተበሳጭቶ፤ ህይወት ላይ ለመትፋት በሚያደርገው ሙከራ … ከሞት ጋር አይነ ለአይን ይገጣጠማል፡፡ … ሞት ደግሞ አይን ለአይን ተገጣጥመኸው…እና… አንዴ ፈገግ ብሎ ካየህ … መልሰህ ፈገግ አለማለት … አይቻልም፡፡ ስቆ ያስቅሀል፡፡ ከሞት ጋር አብሮ የሳቀ በህይወት ሊቆይ አይችልም፡፡
የአምስት ኪሎ የጀዝባ ህይወት፤ የሞትን ፈገግታ አይቶ መልሶ ፈገግ ላለማለት የሚደረግ መፍጨርጨር ነው፡፡ ተኮርኩረህ ላለመሳቅ እንደመሞከር … በጣም አስቸጋሪ ነው፡፡ እንደ ምንም እይታን ወደ ህይወት ለማዞር ራሱን የጣለው ጀዝባ ይኖራል፡፡ ግን ህይወት ከጀዝባው እይታ ተሰውራለች፡፡ በሌላ ሰው እርዳታ እንጂ ከእንግዲህ በራሱ ጥረት ለማግኘት ይቸግረዋል፡፡
ህይወቱ የተሰወረበት ጀዝባ ሁለት አማራጭ ይኖረዋል፡፡ አንደኛው አማራጭ ከባድ ሲሆን ሌላኛው ደግሞ ቀላል ነው፡፡ ቀላሉ የህይወት መልክ ጠፍቶበት በሱስ ተጐድቶ … ተጐሳቁሎ “ቀጥኖ እና ረዝሞ” ከብዙ ትግል በኋላ ፈገግ ላለው ሞት ፈገግታውን ሰጥቶ ተገላግሎ መሞት ሲሆን … ሌላኛው ደግሞ በፍቅር አማካኝነት መዳን ነው፡፡ መዳን ከባድ ነው፡፡ ፍቅር ስል፣ የፆታ ብቻ ሳይሆን፣ የአላማ፣ የፈጣሪ፣ የወላጅ … የትኛውም ከውጭ ወደ ጠፋው (ሻማ) ሰው የሚገባ ፍቅር … የጠፋበትን ህይወት በአዲስ ተስፋ እንዲያገኝ ያደርገዋል፡ … ከጠቀስኳቸው የፍቅር አይነቶች … ቀላሉ እና አርቴፊሻል አይነቱ ፍቅር … የገንዘብ/ወይ በገንዘብ የሚገኝ ፍቅር ነው፡፡ … በገንዘብ አማካኝነት የሚገኝ የሙሉነት መንፈስ (ፍቅር) ገንዘቡ ሲያልቅ ያልቃል፡፡ አርቴፊሻል ፍቅር የጋረደው እውነት/እውነታ ሲገለጥ ለተጭበረበረው ሰው ላይ የሚያደርሰው ጉዳት ደማቅ ከመሆኑ የተነሣ ሞት… እስኪስቅለት እንኳን አያስጠብቀውም … ተጐጂው ሞትን ፈልጐ ኮርኩሮ ስቆ እንዲያስቀው ያደርገዋል፡፡
ሁሉም ጥበብ አላማው ፍቅርን መግለፅ ወይንም መሆን ነው፡፡ ፍቅር ከሌለበት ሁኔታ ውስጥ የመጀመሪያን ያልተበረዘ የየዋህነት ጠረን በከፍተኛ ደረጃ አልሞ ለመፍጠር መሞከር… ትልቁ እና ከባዱ የስራ ድርሻ ነው፡፡ ትልቁ ብቻ ሳይሆን (ለኔ ደግሞ) ብቸኛው፡፡
ጥበብም መንፈስን መመገብ ብቻ ሳይሆን … ሰው ልጅ በህይወት እንዲቆይ የሚያደርገው ብቸኛ መድሐኒቱ ነው፡፡ ህልሙን የሚወጋው ሀኪም ካላገኘ ተጨባጩ ህልውናው በህይወት አይቆይም፡፡
ግን ጥበበኛው እንደ ናይቲንጌል (thorn bird) ከህመም ነው ፍቅርን የሚፈጥረው፡፡ አለም ላይ ያለ አስቀሚያነትን በማቅለጥ አለም ላይ ያለ ውበትን ይፈጥራል፡፡ እንደ ስራው አይነት/ባህርይ … ሰራተኛው ላይ አደጋ ሊመጣ እንደሚችል ይገመታል፡፡
ለምሳሌ የህክምና ባለሞያዋ ከሚያክመው ሰው በሽታ ሊጋባበት ይችላል፡፡ (Occupational Hazard) ይባላል፡፡ ሴተኛ አዳሪነትን ስራ አድርጋ የያዘች በአባላዘር በሽታ ልትጠቃ ትችላለች፡፡ ወታደር በጥይት የመመታት እድሉ ከፍ ያለ ነው፡፡
… ጥበበኛውም ከቁሻሻ ውስጥ ውበትን አንጥሮ መርጦ ለማውጣት ሲዳክር ቁሻሻው ውጦት ሲቀር ይታያል፡፡ በመጠጥ ሱስ፣ በህመም ሱስ፣ በድህነት፣ በፍቅር እጦት … ሊጐዳ እና ለውበት የከፈተውን አይን … ከአስቀያሚነት በተሰነዘረ ተስፋ መቁረጫ ብርሀኑን ሊያሳጣው ይችላል፡፡ … ለሰው አጠራቅሞ፣ አውጥቶ የሚሰጠውን የብርሀን ፍቅር … ከውጭ የሚተካለት ይፈልጋል፡፡ ከውጭ የሚሰጠው ፍቅር … የመፈለግ ስሜት አክብሮት… ወዘተ ሊሆን ይችላል፡፡
… የእሾኳ ወፍ ዜማውን ለማውጣት ዝግጁ ስትሆን ሹል ከሆነው እሾክ ላይ አንገቷን አስደግፋ መዘመር ትጀምራለች፡፡ እሾኩ አንገቷን እየተጫነ በመጣ ቁጥር ዜማዋ እያማረ ይሄድና … በስተመጨረሻ እሾኩ ጉሮሮዋን በስቷት ሲገባ ወፏም ትሞታለች፤ ዘፈኑም ይጠናቀቃል፡፡
ክርስቶስም ትልቁን ፍቅሩን የገለፀባቸው ሰአታት በአደባባይ ተገርፎ በመስቀሉ ላይ እስኪሞት በነበረው ቆይታ ላይ ነው፡፡ ታላቁ አርቲስትም (ፈጣሪ) ለአፍታ የሚቆይ ደስታን ምስል ለመስራት ባሰበ ጊዜ ስራውን በወርቅ ነበር ማነፅ የፈለገው፡፡ ወርቅ ግን ሊያገኝ አልቻለም፤ አለም ላይ ያለው ወርቅ በሙሉ በዘላለማዊ ስቃይ ቅርፅ አስቀድሞ ተሰርቶ ስለነበር፡፡ …
ግን ያንን የዘላለማዊ ስቃይ ምስል እሳት ውስጥ ከቶ አቀለጠው … ከዘላለማዊ ስቃይ ቅላጭ ወርቅ …የአፍታ ደስታን ምስል ቀረፁ፡፡ ይህም ቅርፅ ስሙ “ፍቅር” ነው፡፡ የሥራው ሂደትም ከነ አደጋው፣ በጅዝብትና ህይወት ውስጥ የሚጠቃለል ይሆናል፡፡ ተቃራኒን ከማስማማት ነው … ጥቅልነት የሚፈጠረው፡፡ ውበት የሚገኘው ከአስቀያሚነት ውስጥ ነው፡፡
ስለ አምስት ኪሎ አምስት ሺ ቀለም በጥቅሉ ይሄንን ብቻ ለማለት ደፈርኩ፡፡ ገፀ ባህሪዎችን ከመዘርዘር… ዝርዝሩን በጥቅል ፅንሰ ሀሳብ ባሰረው የተሻለ ስለሆነ … እነ እንቶኔ እና እንቶኒትን በተናጠል መጥቀስ አልፈለኩም፡፡ … ዋጋም የለውም፡፡ ጥበበኛውን እንደ “ሰው” እንጂ እንደ ግለሰብ ማየት ትክክል አይደለም፡፡ መጀመሪያ “ሰው መሆኑ ነው የሚያግባባን” ያለው አርቲስትም ትክክል መሆኑን ተቀብያለሁ፡፡ በጀዝብነትና ሀይማኖት “ሰው” ማለት ጥበበኛው ነው፡፡ ከሌላው አይነት ሰው የተለየ ሳይሆን በሚፈጠረው ፍቅር ልዩ መሆናችንን ለአፍታም ይሁን ለዘላለም በጥበብ ትንሽ ቀዳዳ ያሳየናል፡፡ ሳያዩ የሚያምኑ ብፁአን አይደሉም፡፡
የመግብር ዜና የመተላለፊያ አውታረመረብ ነው News Blog, በኩባንያው ባለቤትነት የተያዘ ኤቢ የበይነመረብ አውታረመረቦች እ.ኤ.አ. 2008 SL ፣ CIF: B85537785 ፣ በአድራሻ በሲ / ሚራºራ 14-1 2º ቢ ፣ 28410 ማንዛናሬል ኤል ሪል ፣ ስፔን ፡፡
Ethiopia Zare (ሰኞ ሰኔ 14 ቀን 2002 ዓ.ም. June 21, 2010)፦ በአዲስ አበባ ከአራት ኪሎ ጀምሮ እስከ ሁለተኛ ፖሊስ ጣቢያ አካባቢ ያሉ ቤቶች እንዲፈርሱ ተወስኖ፤ መሬቱ ለግል ባለሀብቶች መሸጡ ታወቀ። ተፈናቃዮቹ ከአቅማቸው በላይ ገንዘብ ከፍለው ኮንደሚንየም ቤቶች ውስጥ እንዲገቡ ተጠየቁ።
መንግሥት መሬቱን ሲሸጥ በአካባቢው በቀበሌም ይሁን በኪቤአድ ቤት ተከራይተው ይኖሩ ለነበሩ ሰዎች ተለዋጭ ቤት የመሥጠት ግዴታ አለበት። ይሁን እንጂ ”ፉሪ” የተባለ አካባቢ መንግሥት ወዳስገነባው ኮንደሚንየም ቤቶች የሚፈናቀሉት ነዋሪዎች እንዲገቡ ተነግሯቸዋል። ለዚህም ተፈናቃዮቹ ቅድሚያ ክፍያ 20 ሺህ ብር ተጠይቀዋል።
ባለሁለት መኝታ ቤት ኮንደሚንየም ውስጥ ለሚገባ ሃያ ሺህ ብር፣ ባለአንድ መኝታ ቤት ውስጥ ለሚገባ ደግሞ አስር ሺህ ብር ቅድሚያ ክፍያ እንዲከፍሉ ተነግሯቸዋል። በዚህም ምክንያት በርካቶቹ የአካባቢው ነዋሪዎች የተጠየቁትን ክፍያ የመክፈል አቅም ስለሌላቸው ከፍተኛ ጭንቅ ውስጥ መሆናቸውን ለመረዳት ችለናል።
የተጠየቁትን ገንዘብ ፈፅሞ ማግኘትም ሆነ መክፈል አንችልም ያሉ ወገኖች ደግሞ፤ በከተማይቱ በሚገኙ አንዳንድ መንግሥታዊ መጋዘኖች ውስጥ መቀመጥ እንደሚችሉ ተገልፆላቸዋል።
ይህ የመንግሥት ውሳኔ ተግባራዊ የሚሆነው ከሰኔ 30 ቀን እስከ ሐምሌ 15 ሲሆን፣ የአካባቢው ነዋሪዎች ይህን መሰል እርምጃ ሲወሰድ ቢያንስ የአንድ ዓመት የዝግጅት ጊዜ መሰጠት ነበረበት ሲሉ እርምጃው ተገቢና ኢ-ሰብዓዊነት የጎደው ነው በማለት ድርጊቱን ኮንነዋል።
“… ከዚህ ቀጥሎ በጀምበር መጥለቂያ ጅቦች ኢትዮጵያን ሊበሉ በመሃል ከተማ ይሰበሰባሉ: የተሰበሰቡትን ሳይፈፆሙ ድንገት ከምስራቅ: ከፀሓይ ምውጫ ላይ ቀይ-ደም የመሰለች ፀሐይ ትወጣለች:: ለአርባ ሁለት ሃመት ኢትዮጵያ በቅዱሳን ትመራለች:: ከአርባ ሁለት ሃመት በዃላ የሃይማኖት ጦርነት ይሆናል: ብዙ ሰማዕታት ያልቃሉ: ኢትዮጵያ በነጭ ትገዛለች::” -ልሳነ ኢትዮጵያ
ታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታው ለስድስት ዓመታት በመጓተቱ ምክንያት ብቻ ኢትዮጵያ ማግነት የነበረባትን ስድስት ቢሊዮን ዶላር እንዳጣች ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ተናገሩ። አሃዙ ገቢውን እንጂ ግንባታው በመጓተቱ አገሪቱ የከሰረችውን ሃብት አያካትትም።
ታላቁ የሕዳሴ ግድብ በተያዘለት የጊዜ መርሃ ግብር መከናወን ባለመቻሉ ምክንያት ኢትዮጵያ ስድስት ቢሊዮን ዶላር እንዳጣች ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ተናገሩ ፡፡
በተለይም የግድቡ ኤሌክትሮ ሜካኒካል ስራ ሁሉም ከዜሮ የተጀመረ እንደሆነ የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ፣ ባለፈው አንድ አመት ተኩል በዲፕሎማሲውና በፕሮጀክቱ ክንውን አመርቂ ስራ መስራቱን ለአባላቱ ገልጸውላቸዋል ፡፡
ግድቡ የትኛውን ሃገር ለመጉዳት ተብሎ የሚሰራ እንዳይደለ ግንዛቤ እንዲያዝ የገለጹት ዶክተር ዐብይ ፣ 50 ሚሊዮን በላዩ የኢትዮጵያ ሕዝብ የንጹህ መጠጥ ውሃና መብራት እንደማያገኝ አብራርተዋል፡፡
እናቶቻችን የማገዶ እንጨት በጀርባቸው እየተሸከሙ ባሉበትና ይሄ ሁሉ የከፋ ችግር በገሃድ በሚታይበት ሃገር መብራትና ንጹህ የመጠጥ ውሃ አያስፈልጋቸውም የሚልን ሃይል ለመቀበል እንደሚቸገሩ ነው ጠቅላይ ሚኒስትሩ የጠቀሱት ፡፡
በሌላ ዜና “በለውጥ ሃይሉ የትግራይ ሕዝብ የተለያዩ በደሎችና ግፎች ለምን ይፈጸምበታል ? ፕሮጀክቶችስ ለምን እንዲጓተቱ ይደረጋል ? የወልዲያ – ሃራ ገበያ ባቡር ግንባታ ለምን መቀሌ አልገባም ? “ ሚሉ ጥያቄዎች ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ቀርበውላቸዋል፡፡
ይሁን እንጂ ጥያቆዎች ሲቀርቡ ፓርቲንና ሕዝብን በለየ መንገድ መሆን እንዳለባቸው ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናግረው ፣ ከሌሎች ክልሎች በተለዬ ሁኔታ ለትግራይ ሕዝብ 445 ሚሊዮን ብር በመመደብ የማዳበሪያ አቅርቦት እንዲያገኝ መደረጉን ተናግረዋል፡፡
ለአምስትና ስድስት ከተማ የሚሆን የመጠጥ ውሃ ፕሮጀክት ትግራይ ክልል ላይ እየተከወነ እንዳለና በርካታ መንገዶችም እየተገነቡ እንደሚገኙ ነው ዶክተር ዐብይ የገለጹት ፡፡
የባቡር ግንባታን በተመለከተ ከአዲስ አበባ – ጂቡቲ በኪሎ ሜትር 4 ነጥብ 2 ሚሊዮን ዶላር ወጪ የሚያስወጣ ሲሆን ከ ወልዲያ – መቀሌ ግን በኪሎ ሜትር 7 ነጥብ 2 ሚሊዮን ዶላር መሆኑን ዶክተር ዐብይ አስረድተዋል ፡፡
ስራውን ለመስራት ከተለያዩ ባንኮች ብድር ቢጠየቅም ስራው አዋጭ ባለመሆኑ ምክንያት ብድር ሊገኝ እንዳልተቻለ ገልጸው፤ በሂደት መቀሌ በባቡር ግንባታ እንደምትተሳሰር ገልጸዋል ፡፡
በመጨረሻም ሁሉም የሕብረተሰብ ክፍል የ 5 ቢሊዮኑ የአረንገዴ አሻራ አካል እንዲሆን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጥሪ ከአቀረቡ በኋላ ከምክር ቤቱ አፈ ጉባዔ አቶ ታገሰ ጫፎ እና ከምክትል አፈ ጉባዔ ወ/ሮ ሽታዬ ምናለ ጋር በመሆን በጠቅላይ ሚኒስትር ጽ/ቤት ግቢ ውስጥ ችግኝ ተክለዋል።
በ2012 በጀት ዓመት በሚያዚያ ወር 329 ነጥብ 3 ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር ገቢ መገኘቱንንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር አስታወቀ። በዚህም ከግብርና ፣ ከማኑፋክቸሪንግ...
ቡድኑ ኢትዮጵያ ውስጥ ሲሰበሰብ የመጀመሪያ ጊዜው ሲሆን ለዚህ የሁለት ቀን ጉባዔ ከመላ ዓለም አዲስ አበባ የሚገቡ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ ኢትዮጵያ ምሁራን ጥናታዊ ፅሁፎችን እንደሚያቀርቡበት ተገልጿል።
በጉባዔው ላይ የሚቀርቡት ሃያ የሚሆኑ ፅሁፎች በመረጃና በአኀዝ የተደገፉ፣ የብዙ ዓመታት ጥናቶች የተካሄዱባቸውና መንግሥት በመጭ ተግባራቱ ውስጥ ሊጠቀምባቸው የሚችሉ መሆናቸውን የቪዥን ኢትዮጵያን ፕሬዚዳንት ፕ/ር ጌታቸው በጋሻው ከቪኦኤ ጋር ባደረጉት ቃለ-ምልልስ አስታውቀዋል።
ጉባዔው የሚካሄደው የፊታችን ታኅሣስ 28 እና ታኅሣስ 29 ሲሆን መሣተፍ የሚፈልጉ ሁሉ ወደ ቪዥን ኢትዮጵያ ዌብሳይት ‘visionethiopia.org’ በመግባት መመዝገብ የሚችሉ መሆኑን ድርጅቱ አስታውቋል።
ፉማክስ ቴክ ባለብዙ ንብርብር ፒ.ሲ.ቢ (የታተመ የወረዳ ሰሌዳ) ፣ ከፍተኛ-ደረጃ ኤችዲአይ (ከፍተኛ ጥግግት በይነ-አገናኝ) ፣ የዘፈቀደ-ንብርብር ፒ.ሲ.ቢ እና ግትር-ተጣጣፊ ፒ.ሲ.ቢን ጨምሮ ከፍተኛ ጥራት ያላቸውን የማተሚያ የወረዳ ቦርዶች (ፒ.ሲ.ቢ) ያቀርባል ፡፡
ፉማክስ እንደ መሰረታዊ ቁሳቁስ የፒ.ሲ.ቢ.ን አስተማማኝ ጥራት አስፈላጊነት ይረዳል ፡፡ ምርጥ ጥራት ያላቸውን ቦርዶች ለማፍራት ምርጥ መሳሪያዎች እና ተሰጥኦ ባለው ቡድን ውስጥ ኢንቬስት እናደርጋለን ፡፡
ቻይና በቅርቡ ስላከናወነችው ብሔራዊ ኮንግረስ ከሰሜን ኮርያ ጋር ለመወያየት ስትል የቻይና ኮሙኒስት ፓርቲ የውጭ ጉዳይ ኃላፊ ሶንግ ታኦን በመጪው አርብ ወደ ሰሜን ኮርያ እንደሚሄዱ ኦፊሴላዊው ሽንዋ የዜና አገለግሎት ዘግቧል። ዘገባው ስለጉብኝቱ በዝርዝር የገለፀው ነገር የለም።
ቻይና ዋናዋ የሰሜን ኮርያ የንግድ አጋር ነች። ቅርብ የዲፕሎማስያዊ ግንኙነትም አላቸው። ከቅርብ ጊዚያት ወዲህ ግን የሁለቱ ሀገሮች ግንኙነት ውጥረት ተንፀባርቆበታል።
ቻይና ሰሜን ኮርያ በምታሳየው የእምቢተኛንነት ባህሪ ደስተኛ አይደለችም። ሰሜን ኮርያ የተጣሉበትን በርካታ ዓለምቀፍ ማዕቀቦችን ችላ በማለት የኑክሌርና የቦሊስቲክ ሚሳይል ሙከራዎች ማድረግዋ ቻይናን አሳዝኗል። ስለሆነም ቻይና የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በሰሜን ኮርያ ላይ የጣላቸውን በርካታ ማዕቀቦችን ደግፋለች።
ጡንቻ ለመገንባት ወደ, አንጎልህ ውጭ መሥራት መጀመር. በፍጥነት እና ውጤታማ በሆነ መንገድ የ ጡንቻ-ግንባታ ግቦች ላይ መድረስ እንዲቻል, በዚህ ርዕሰ ጉዳይ ላይ ጥቂት ራስን ትምህርት አስፈላጊ ነው. ጡንቻ በማግኘት እንዲሁም ሁልጊዜ ሲፈልጉት አካል ቅርጻ ወደ እንደመነሻ ነጥብ በሚቀጥሉት ጥቂት አንቀጾች ላይ ያለው ጠቃሚ ምክሮች.
አትክልት የተለያዩ የያዘ ጤናማ አመጋገብ ይመገቡ. አትክልቶች አንዳንድ ውስብስብ ካርቦሃይድሬት እና የጡንቻ ግንባታ እንዲቀጣጠል የማድረግ ከፍተኛ ጥራት ፕሮቲን ለ የግፋ ውስጥ ያጡ ናቸው. አትክልት ቪታሚንና ማዕድናት ጋር የታጨቀ ነው, ፕሮቲን እንዲሁም ካርቦሃይድሬት-የበለጸጉ ምግቦች ውስጥ ከፍተኛ መጠን ተለይተን በስደት ሁለት ነገሮች. በተጨማሪም, እነርሱ የፋይበር ታላቅ ምንጮች ናቸው. ፋይበር ውጤታማ ፕሮቲን መጠቀም ሰውነትህ ይረዳል.
እርስዎ የጡንቻ የጅምላ ለመጨመር እየሰራን ነው ጊዜ እስከ ሞቅ እንቅስቃሴዎች መዝለል በጭራሽ. ጡንቻዎች ጠንካራ እያደጉ ሲሄዱ, እነርሱ ይበልጥ ውጥረት እና ጉዳት የተጋለጡ ናቸው. እስከ ለማሞቅ ከሆነ, እነዚህን የመሳሰሉ ጉዳት ማስወገድ. ማንኛውም ከባድ ማንሳት በፊት, አንዳንድ አጭር ማድረግ, ዝቅተኛ ተጽዕኖ እንቅስቃሴዎችን. አንዳንድ መካከለኛ ሞቅ-እስከ አትድገሙ ጋር ይህን ይከተሉ.
ጠቃሚ ምክር! የጡንቻ የጅምላ ለመጨመር በሚሞከርበት ጊዜ ትክክለኛውን መንገድ ሙቀት መጨመር አስፈላጊ ነው. ጠንካራ የእርስዎን ጡንቻዎች ይሆናሉ, እነሱን እና ነው ይበልጥ አስፈላጊ ላይ ቦታ ይበልጥ ውጥረት ዓይነቶች እና እንባ ለማስወገድ እስከ ለማሞቅ.
እንደ deadlift እንደ አስፈላጊ እንቅስቃሴዎች ላይ አተኩር, የቁጭ, እና አግዳሚ ይጫኑ. በ የጡንቻ ማህበረሰብ ውስጥ ዋና ሰብሎች ይቆጠራሉ እነዚህ እንቅስቃሴዎች ሁሉ እነርሱ ራሳቸው ውጤታማ አረጋግጠዋል ምክንያቱም. እነዚህ እንቅስቃሴዎች ጥንካሬ መገንባት, እየጨመረ በጅምላ እና አጠቃላይ ማቀዝቀዣ ሳለ. የእርስዎ ስፖርታዊ እንቅስቃሴ ወደ ከእነዚህ እንቅስቃሴዎች አንዳንዶቹ ቅጽ ለማስማማት ሞክር.
እርግጠኛ ለማድረግ እያደረጉ ናቸው እንቅስቃሴዎች ምርምር እነሱ በትክክል እርስዎ የጡንቻ የጅምላ እንዲጨምር ይረዳል. ክብደት ስልጠና ወይም toning አይነቶች ሊከፈል ይችላል ማሳደር, በተጨማሪ, የተለያዩ የጡንቻ ቡድኖችን ዒላማ. የተወሰነ የጡንቻ ቡድኖች ጡንቻ ለመገንባት ትክክለኛውን ልምምድ ዘዴዎችን መጠቀም ያረጋግጡ.
Creatine, እርስዎ የሚጠቀሙ ማንኛውንም ሌላ የሚጪመር ነገር እንደ, በልኩ መወሰድ አድርጓል. የኩላሊት ችግር ያለባቸው ሰዎች በአጠቃላይ creatine አጠቃቀም እንዲቆጠቡ ይመከራል ነው. Creatine ደግሞ ልብ arrhythmia ሊያስከትል ይችላል, ቁርጠት ወይም የጡንቻ ክፍል ሲንድሮም. በአሥራዎቹ ዕድሜ ምክንያት ያላቸውን እያደገ አካል ፍላጎት ጋር ውስብስቦች ከፍተኛ መጠን ያላቸው. እነርሱ የሚመከሩ ናቸው እንደ በትክክል እነዚህ ኪሚካሎች በመጠቀም መሆናቸውን እርግጠኛ ሁን.
ጠቃሚ ምክር! Creatine ኪሚካሎች በጥንቃቄ ጥቅም ላይ መዋል ያለበት, እነዚህ በርካታ ወራት ወይም ከዚያ በላይ የሚውሉት በተለይ. አንድ ይገባወታል የኩላሊት ሁኔታ ካለዎት እንዲህ ኪሚካሎች መቆጠብ ይኖርበታል.
እናንተ ጡንቻ ላይ ለመገንባት እየሞከሩ ከሆነ, ለእርስዎ ጥቅም ይልቅ አንድ ብዙ ተጨማሪ መብላት ይኖርብዎታል. አንተ በሳምንት አንድ ፓውንድ ገደማ ለማግኘት የሚወስደው እንደ ብዙ መብላት እፈልጋለሁ. ተጨማሪ ካሎሪዎች ውስጥ መውሰድ አንዳንድ መንገዶች ያግኙ. በሁለት ሳምንታት ውስጥ ማንኛውንም ክብደት አግኝተዋል አይደለም ከሆነ, ይበልጥ መብላት ይሞክሩ.
እርስዎ የጡንቻ የጅምላ ለመገንባት ስለ ከባድ ከሆኑ የፕሮቲን በቂ መጠን ይበላል አለበት. ምርጥ ውጤቶች ለማግኘት አመጋገብ ውስጥ ከሲታዎች ፕሮቲኖች እና ጤናማ ስብ የተለያዩ ያካትቱ. እርስዎ በቂ ካላገኙ, ሰውነትህ አንድ አስቸጋሪ ጊዜ ጡንቻ የጅምላ በማደግ እንዲኖረው በመሄድ ላይ ነው. የእርስዎን ምግብ እና መክሰስ መካከል ሁለት ሦስተኛ ሰውነትህ ላይ መሳል የሚያስችል በቂ አቅርቦት አለው ለማረጋገጥ ከሲታዎች ፕሮቲኖች ማካተት አለበት.
የእርስዎ የጡንቻ ልማት regimen ውስጥ creatine ያለውን የረጅም ጊዜ ጥቅም ሁሉ የሚችሉ ችግሮችን ከግምት. የኩላሊት ችግር ያለባቸው ሰዎች ላይ ሁሉ creatine መውሰድ የለበትም. creatine ሌሎች የጎንዮሽ ጉዳቶች አሉ, cramping እንደ ልብ arrhythmias እና የጡንቻ መዛባቶች ጨምሮ. እነዚህ አደጋዎች በጉርምስና ዕድሜ ውስጥ በተለይ አደገኛ ናቸው. እንደ ደነገግሁት ሁልጊዜ በጥንቃቄ ብቻ የአመጋገብ ኪሚካሎች መውሰድ.
ሰፊ cardio ስልጠና በማድረግ ወይም በማራቶን እየተዘጋጀች ጊዜ የጅምላ እስከ አይሞክሩ. cardio ማድረግህ አጠቃላይ ብቃት የሚሆን ታላቅ ነው;, አንተ በጣም ብዙ ብታደርጉ ቢሆንም, የእርስዎ አካል በአንድ ጊዜ የጅምላ ጥንካሬ ስልጠና ጋር ጡንቻ ብዙ ለመገንባት አይችሉም. የጡንቻ የጅምላ ለመጨመር, ጥንካሬ-ስልጠና ላይ ማተኮር እና ለማከናወን cardio መጠን መቀነስ.
ጠቃሚ ምክር! ይገነዘባሉ ዘንድ ከባድ ጡንቻ ግንባታ እና ከፍተኛ የልብና ልምምድ መስፈርቶች (እንደ የማራቶን ስልጠና እንደ) ተኳሃኝ አይደሉም. Cardio ጥሩ ብቃት ለማሳካት አስፈላጊ ነው, ነገር ግን ብዙ ጡንቻ ሕንጻ በኩል የጅምላ እስከ የእርስዎን ሙከራዎች እንቅፋት ይችላል.
የእርስዎ አካል ነው በላይ የሆነ እናልማለን ፍጠር. በእርስዎ በላይኛው ደረት ላይ ስልጠና በማተኮር ይህንን ማድረግ ይችላሉ, የእርስዎ የላይኛው ኋላ እና ትከሻ. ይህም አነስ ወገብ ከእውነታ እና አጠቃላይ ሰፋ ፍሬም ይፈጥራል.
ጡንቻ በማግኘት ብቻ መወሰን ወይም በየጊዜው ላይ ወደ ጂምናዚየም መሄድ ስለ እንዳልሆነ አስታውስ. እርስዎ የሚፈልጉትን ውጤት ለማግኘት ምን እያደረጉ እንደሆኑ ማወቅ አላቸው. እየተመኘ, በዚህ ርዕስ ውስጥ ምክሮች አብራችሁ ውጤታማ እና ፈጣን ሁለቱም የሆነ ጡንቻ-ሕንፃ ስፖርታዊ እንቅስቃሴ ልማድ አኖረው ይረዳሃል.
ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ (ነሐሴ ፲፪ ቀን ፲፰፻፴፮ እስከ ታኅሣሥ ፫ ቀን ፲፱፻፮ ዓ.ም.) ከ፲፰፻፶፯ እስከ ፲፰፻፹፪ ዓ/ም የሸዋ ንጉሥ ከዚያም ከ፲፰፻፹፪ እስከ ፲፱፻፮ ዓ/ም የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ነበሩ።
«እናንተ አንድ ልብ ከሆናችሁ በምቀኝነት እርስ በርሳችሁ ተዋግታችሁ ካላለቃችሁ በቀር ኢትዮጵያን አገራችንን ለሌላ ለባእድ አትሰጧትም፤ ክፉም ነገር አገራችንን አያገኛትም። ነፋስ እንዳይገባባችሁ አገራችሁን በያላችሁበት በርትታችሁ ጠብቁ፤ ወንድሜ ወንድሜ እየተባባላችሁ ተደጋገፉ፤ የኢትዮጵያን ጠላት ተጋግዛችሁ ተደንበር መልሱ። የኢትዮጵያ ጠላት ባንዱ ወገን ትቶ ባንድ ወገን ቢሄድና ደንበር ቢገፋ፤ በኔ ወገን ታልመጣ ምን ቸገረኝ ብላችሁ ዝም አትበሉ፤ ያ ጠላት በመጣበት በኩል ኁላችሁም ሄዳችሁ አንድነት ተጋግዛችሁ ጠላታችሁን መልሱ እስከ እየቤታችሁ እስኪመጣ ዝም ብላችሁ አትቆዩ»
ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ ከአባታችው ከሸዋው ንጉሥ ኃይለ መለኮት ሣህለ ሥላሴና ከእናታቸው ወይዘሮ እጅጋየሁ ለማ አድያም ቅዳሜ ነሐሴ ፲፪ ቀን ፲፰፻፴፮ ዓ.ም. ደብረ ብርሃን አካባቢ አንጎለላ ከሚባል ሥፍራ ተወልደው፤ በአንጎለላ መቅደላ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ክርስትና ተነሱ።
አያታቸው ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ የልጁን መወለድ ሲሰሙ “ምን ይልህ ሸዋ” በሉት ብለው ስም አወጡ። እሳቸው “…ምኒልክ በሚል ስም የሚነግሥ ንጉሥ ኢትዮጵያን ታላቅ ያደርጋታል” የሚል ትንቢት ስለነበር ‘ምኒልክ’ የኔ ስም ነው ብለው ነበር። ሆኖም፣ በህልማቸው ከልጁ ጋር አብረው ቆመው ከሳቸው ጥላ የልጁ ጥላ በልጦ፤ በእግር የረገጡትን መሬት ሲያለካኩ እሳቸው ከረገጡት ልጁ የረገጠው ረዝሞ አዩ። ከዚህ በኋላ “ምኒልክ የኔ ስም አይደለም። የሱ ነው። ስሙን ምኒልክ በሉት” ብለው አዘዙ ይላል ጳውሎስ ኞኞ “አጤ ምኒልክ” በተባለው መጽሐፉ (ገጽ ፲፪)
ምኒልክ እስከ ሰባት ዓመታቸው ድረስ መንዝ ውስጥ ጠምቄ በሚባል አምባ ከእናታቸው ዘንድ አደጉ።አያታቸው ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ሲሞቱ የሸዋውን አልጋ የምኒልክ አባት ንጉሥ ኃይለ መለኮት ሣህለ ሥላሴ ወረሱ።
ዓፄ ተዎድሮስ በጥቅምት ወር ፲፰፻፵፰ ዓ/ም ትግራይንና ወሎን አስገብረው፣ አቤቶ ምኒልክ ገና የአሥራ ሁለት ዓመት ልጅ ሳሉ፤ የድፍን አማራንና የወሎን ጦር አስከትተው የሸዋውን ንጉሥ ኃይለ መለኮትን ለማስገበር ሸዋ ገቡ። ሁለቱ መሪዎች ጦርነት ለመግጠም ተዘጋችተው ሲጠባበቁ ንጉሥ ኃይለ መለኮት ባደረባቸው ሕመም ጥቅምት ፴ ቀን አረፉ። በዚህ ጊዜ የሸዋ መኳንንት ሕጻኑን ምኒልክን ከጠላት እጅ እንዳይወድቅባቸው ይዘው ሸሹ፤ ዳሩ ግን ዓፄ ቴዎድሮስ እንደሚከታተሏቸው ስላወቁ ኅዳር ፴ ቀን ፲፰፵፰ ዓ/ም የልጅ ምኒልክ ሠራዊትና የዓፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት በረከት ላይ ገጥሞ የምኒልክ ሹማምንት እነአቶ በዛብህ፣ እነአቶ አንዳርጋቸው ሁሉ ተያዙ። ልጅ ምኒልክም ለቴዎድሮስ ገባ።[3]
ዓፄ ቴዎድሮስ ለሳቸው ያልገቡ ብዙ የሸዋ መኳንንት ስለነበሩ ይወስዱብኛል በሚል ፍርሀት ምኒልክን በሰንሰለት አሳሰሯቸው። ንጉሠ ነገሥቱ ግን ምኒልክ በመታሠሩ ሲያለቅስ እንዳደር ሲሰሙ አዝነው ሰንሰለቱን እንዲፈቱላቸው አዘዙ። በጥር ወር ፲፰፻፵፱ ዓ/ም መቅደላ ገብተው በቁም እሥር ይቀመጡ እንጂ ከቴዎድሮስ ልጅ ከመሸሻ ጋር አብረው አደጉ። ወዲያውም የደጃዝማችነት ማዕረግ ተሹመው በጥር ወር ፲፰፻፶፮ ዓ.ም የዓፄ ቴዎድሮስን ልጅ ወይዘሮ አልጣሽን አገቡ። በዚህ ሁኔታ እድሜያቸው ፳፪ ዓመታቸው ድረስ ለ አሥር ዓመታት ዓፄ ቴዎድሮስ ግቢ ኖሩ።
ዓፄ ቴዎድሮስ ምኒልክን እንደልጃቸው ያዩዋቸው እንደነበረና በታላቅ ጥንቃቄም እንዳስተማሯቸው እንደ ኢጣልያዊው ጉሌልሞ ማሳያ፤ ዓለቃ ወልደ ማርያም እና ዓለቃ ገብረ ሥላሴ የመሳሰሉ መስክረዋል። ምኒልክም ቴዎድሮስን እንደአባት ይወዷቸው እንደነበር ይገለጻል። በኋለኛው ጊዜ ዓፄ ቴዎድሮስ መሞታቸውን ሲሰሙ ንጉሥ ምኒልክ በጣም ማዘናቸውንና የመንግሥት ሐዘንም ማወጃቸው ተዘግቧል።
ደጃዝማች ምኒልክ መቅደላ ላይ ከባድ ዝናብ ጥሎ ባደረበት ሰኔ ፳፬ ቀን ፲፰፻፶፯ ዓ/ም በ’ቆቂት በር’ ከሃያ ተከታዮቻቸው እና ከእናታቸው ከወይዘሮ እጅጋየሁ ጋር አምልጠው ወደአባታቸው ወዳጅ ወደ ወሎዋ ገዥ ወይዘሮ ወርቂት አመሩ። ሆኖም ወይዘሮ ወርቂት በቴዎድሮስ እጅ ወድቆ የነበረውን ልጃቸውን አመዴ አሊ ሊበንን ማስፈቻ ይሆነኛል በሚል ምኒልክን እና ተከታዮቻቸውን በእስር ይዘዋቸው ነበር።
ውጊያው ጋዲሎ ላይ ነሐሴ ፲፮ ቀን ተፋፍሞ ሳለ ከአቶ በዛብህ ጋር ተሠልፈው የነበሩት የሸዋ መኳንንት “በጌታችን በኃይለ መለኮት ልጅ ላይ አንተኩስም” ብለው ወደምኒልክ ዞሩ። አቶ በዛብህም ሸሽተው አፍቀራ ገቡ፤ ድሉም የምኒልክ ሆኖ ምሥራቅ ምስራቁን ተጉዘው በድል አድራጊነት አባቶቻቸው ከተማ አንኮበር ገቡ። ንጉሥ ምኒልክም በአንኮበር ጥቂት ወራት ከተቀመጡ በኋላ ወደ ደብረ ብርሃን ወርደው አዲሱን ከተማቸውን ልቼን እያሠሩ ተቀመጡ።
ተቃራኒያቸውን አቶ በዛብህን ጋዲሎ ላይ ድል ካደረጉ በኋላ፣ ንጉሥ ምኒልክ ታማኞት የሸዋ መኳንንትን በሚሠበስቡበትና በሚያዳብሩበት ጊዜ ትኩረታቸውን ዓፄ ቴዎድሮስ አሲዘው በመርሐ ቤቴ አውራጃ በደጃዝማች ወልደ ሚካኤል ሥር ያስጠብቋቸው የነበሩትን አጎታቸውን መርዕድ አዝማች ኃይለ ሚካኤልን ነጻ ለማውጣት ግንቦት ፳፩ ቀን ፲፰፻፶፱ ዓ/ም ከልቼ ዘመቱ። ያላንዳች ተኩስ አጎታቸውን ካስለቀቁ በኋላ ወደ ልቼ ተመልሰው መርዕድ አዝማቹ የቡልጋን ግዛት ተሰጣቸው።
በሚያዝያ ፯ቀን ፲፰፻፷ ዓ/ም ዓፄ ቴዎድሮስ የእንግሊዝን ጦር መቅደላ ላይ ገጥመው መሞታቸው ሲሰማ ንጉሥ ምኒልክ ወደ ወሎ ዘምተው ባላባቶቹን አስገብረው፣ ወረይሉን ቆርቁረው ወደ ሸዋ ተመለሱ። በኋላም አንደኛው የወሎ ባላባት መሐመድ አሊ (በኋላ ንጉሥ ሚካኤል) ገቡላቸውና ይማሙ ብለው ወሎን በሙሉ ሰጧቸው። ለመተማመኛም የወይዘሮ ባፈናን ልጅ ወይዘሮ ማናለብሽን ልጅ ዳሩላቸው።
ምኒልክ እና ዮሐንስ ከመጀመሪያው ጀምሮ ለንጉሠ ነገሥትነት ሥልጣን ተወዳዳሪዎች ሲሆኑ ጠባያቸው የተለያየ እና እርስ በርስ የማይተማመኑ ነበሩ። ዓፄ ዮሐንስ ሟቹን ንጉሠ ነገሥት ቴዎድሮስን ሊወጋ የመጣውን የእንግሊዝ ሠራዊት በመርዳት ከሸኚ እና ስንቅ ጋር በግዛታቸው እንዲያልፍ በማድረጋቸው ወሮታውን ከድሉ በኋላ በዘመናዊ መሣሪያ፤ መድፍ እና ጥይት አበልጽጓቸው ሲሄድ በጊዜው ከነበሩት መሪዎች ሁሉ የላቀ ኃይል ለማግኘትና ያስከተለውንም የንጉሠ ነገሥትነት ዘውድ እጃቸው ለማስገባት አመቸላቸው።
በሁለቱ መሀል ግንኙነታቸው መካረር የጀመረው ዓፄ ዮሐንስ የንጉሥ ምኒልክን ገባር የበጌ ምድሩን ገዥ ራስ ወልደ ማርያምን ለማሳመን ከዘመቱ በኋላ ጎጃምን አሳምነው ወደ ሸዋ ለመምጣት ዘቢጥ ላይ ሲደርሱ ከወደኋላ የቱርክ ጦር መጣ የሚባል ወሬ ስለሰሙ ወደትግራይ ተመለሱ። ይማም አባ ዋጠውም (ንጉሥ ሚካኤል) ምኒልክን ከድተው ወደ ዓፄ ዮሐንስ ሲገቡ ምኒልክ ገስግሰው የጁ ላይ ደርሰውባቸው እጃቸውን ይዘው አስረው ወደሸዋ ሰደዷቸው፡
ምኒልክ ወዲያው መልሳቸውን በጎጃም አድርገው በጌ ምድር ዘመቱና ደብረ ታቦር ላይ ሳሉ ዓፄ ዮሐንስ መምጣታቸውን ሲሰሙ እንደገና ወደ ጎጃም ተሻገሩ። ወዲያውም ወደሸዋ ተመለሱ። ይሄኔ ነው ወይዘሮ ባፈና ምኒልክን ከድተው ካማቻቸው ከይማሙ መሐመድ አሊ ጋር ተማምለው ወደዓፄ ዮሐንስ መላላክ ጀምረው ነበር።እንዲሁም አጎታቸው የቡልጋው ገዥ መርዕድ አዝማች ኃይለ ሚካኤልም ሸፍተው አንኮበርን ይዘው ነበር።
መርዕድ አዝማቹ ሚጣቅ አፋፍ ላይ ሲያዙ ወይዘሮ ባፈና ደግሞ መርሐ ቤቴ ላይ ኮላሽ አምባ እምቢላው ሥፍራ ላይ የተከተሏቸው ወታደሮች አሠሯቸው። ንጉሡ ይማሙ መሐመድ አሊን ለመያዝ በግስጋሴ ተከታትለው ሲደርሱበት አምልጦ በመሄዱ ተናደው ከተማውን ደሴን አቃጠሉት።
በሁለተኛው ወገን ደግሞ የ’ሁለት ልደት’ ኃይማኖት ወገኖች እርስዎ መጥተው የማርቆስን ኃይማኖት ቢያቀኑልን ነው እንጂ ንጉሥ ምኒልክ በአዳል በኩል አባ ማትያስ የሚባሉ ጳጳስ አስመጥተው ከ’ሦስት ልደት’ ወገኖች ጋር ተፋቅረዋል እያሉ ይልኩባቸው ነበር።
ዓፄ ዮሐንስ እንግዲህ በነኝህ ተነሳስተው ወደሸዋ ለመዝመት ቆረጡ። ምኒልክም በጥቅምት ወር ፲፰፻፸ ዓ/ም ላይ ወደወሎ ሲሻገሩ መሐመድ አሊ ሸሽተው ወደ ዓፄ ዮሐንስ ገቡ። ይማሙ አባ ዋጠው ግን ከምኒልክ ጋር ታርቀው ስለገቡ የወሎን ግዛት መልሰው ሰጧቸው። ወዲያውም በምስጢር ወደ ዓፄ ዮሐንስ መኳንንቶች እየተላላኩ የንጉሠ ነገሥቱን አሳብ በርግጥ ደሩበት። እነኚሁም መኳንንት ዓፄ ዮሐንስን መክረው በረግም መንገድ እንዲጓዙ ሲያደርጓቸው ምኒልክ ወደ መርሐ ቤቴ ወርደው መሸሻ ሰይፉን መውጋት ጀመሩ። ዳሩ ግን እዚያ ከመሸሻ ሰይፉ ጋር ሲዋጉ ንጉሠ ነገሥቱ ደርሰው አገሬን የጠፉብኛል በሚል ዕርቅ ለማድረግ መነኮሳት ልከውበት እሱንም ወይዘሮ ባፈናንም አስታረቋቸውና ሁሉም ወደ ልቼ ገቡ።
የሁለቱ ነገሥታት አለመግባባት እየተገለጠና እየሰፋ ሲሄድ አንዳንድ መነኮሳት የክርስቲያን ወገን ለምን ይፈሳል በሚል ተነሳስተው ሁለቱን ለማስታረቅ ተነሡ። ሆኖም ዓፄ ዮሐንስ የዕርቅ ወዝ እያሳዩ ወደፊት እየገሰገሱ ያለፉበትን አገር ሁሉ እያጠፉ ቀኝና ግራ እየወረሩ ከብቱን እየማረኩ ስለነበር ንጉሥ ምኒልክም ተናደው በአንጎለላ ሠራዊታቸውን ሁሉ ሰብስበው ሰልፍና ግባት አሳዩ።
ሆኖም ምኒልክ ዕርቅን ይፈልጉ ስለነበር መነኮሳትና ሊቃውንቶችን ሰብስበው ወደ ንጉሠ ነገሥቱ ላኩ። ዕርቁንም በተመለከተ የተነደፈው ውል ሁለት ነገሮችን ብቻ የተመለከተ ሲሆን፣ እንኚህም፦
(ሀ) ንጉሥ ምኒልክ ወደ ዓፄ ዮሐንስ ሄደው ላይገቡና ላይገናኙ፤ በዓፄ ዮሐንስም ላይ ጠላት ቢነሳ ንጉሥ ምኒልክ የጦር አብጋዛቸውን እየላኩ ሊረዱ እንጂ ራሳቸው ወደ ዘመቻ ላይሄዱ
አስታራቂዎቹ ገና ወደ ንጉሥ ምኒልክ ተመልሰው የእርቁን ድርድር ሳይናገሩና ሳያስወድዱ የዓፄ ዮሐንስ ሠራዊት ‘ጭሬ ደን’ የተባለውን ወንዝ ተሻገረ። በዚህ ጊዜ የንጉሥ ምኒልክ ሠራዊት፣ በተልይም የፈረስ ዘበኛው ፈንድቶ ወጥቶ ጦርነት ተጋጠሙና ከሁለቱም ወገን ብዙ ሰው ሞተ። ከዚህ በኋላ ዓፄ ዮሐንስ “ከወንድሜ ከንጉሥ ምኒልክ ጋራ ታርቄያለሁና ከንግዲህ ወዲህ አገር ያጠፋህ ከብት የዘርፍክ ወታደር ትቀጣለህ”” የሚል አዋጅ አስነገሩ።
ከሁለት ልደት ወገን አፈ ጉባዔው መልአከ ብርሃን ወልደ ዮሐንስ፤ ከሦስት ልደት ወገን ደግሞ ዓለቃ ወልደ ሐና ሆነው ቆሙ። ሁለቱም ወገኖች በየተራቸው ጥያቄ እያመጡ ከተከራከሩ በኋላ ኢየሱስ ክርስቶስ ሦስተኛ ልደት አለው የሚል ከቅዱሳት መፃሕፍት ምስክር ስላልተገኘ ሁለት ልደት አለው የሚለው ወገን ረታ። በኢሁም በጉባዔው ያለው ሁሉ ኃይማኖቴ ሁለት ልደት ነው እያለ ከዚያው ሳይወጣ ተገዘተ። ከደብረ ሊባኖስ ተይዘው የመጡት ዋልድቤ እንግዳ እና ዘራምቤ እንግዳ ተክለ አልፋ የሚባሉት ሦስት ልደት አለው የሚለውን እምነታችንን አንተውም ስላሉ ሦስቱንም ምላሳቸውን በመቁረጥ ሲቀጧቸው ዋልድቤ እንግዳ ያን ጊዜውን ሞቱ። ዙራምቤ እንግዳና ተክለ አልፋ ግን ከቦሩ ሜዳ ጉባዔ በኋላ ብዙ ዘመን ኑረው ሞቱ።
ንጉሠ ነገሥቱ ወዲያው በዚያው ዓመተ ምሕረት እስላምና ያልተጠመቀ ሁሉ እንዲጠመቅ የሚያስገድድ አዋጅ አሳውጀው በኢትዮጵያ ያለ እስላም ሁሉ አስከፉ። ጉልበት ያለውና በኃይማኖቱ የጸናውም ወደ መተማ እየተሰደድ ከደርቡሾች ጋር ተቀላቀለ። ሌላው ወደሐረር ወደ ዋቤ እና ወደ ጅማ ተሰደደ።
የወሎውም ባላባት ይማሙ መሐመድ አሊ በዚሁ አዋጅ መሠረት በዓፄ ዮሐንስ ክርስትና ተነስተው ስማቸው ሚካኤል ተባለ። ንጉሥ ምኒልክም ክዚህ መልስ ወረይሉ ሲደርሱ ኡለተኛውን የወሎ ባላባት ይማሙ አባ ዋጠውን ክርስትና ናስተው ስማቸው ኃይለ ማርያም አስብለው የወሎን እስላም ለማስተማርና ወደ ክርስትና ለመመለስ መምሕር አካለ ወልድን ሾመው በሰኔ ወር መጨረሻ በ፲፰፻፸፪ ዓ/ም ወደ ሸዋ ተመለሱ።
በንዲህ ዓይነት ሁኔታ ንጉሥ ምኒልክ ጊዜያቸው እስኪደርስ፤ ኃይላቸውን በዘመናዊ መሣሪያዎች እስከሚያዳብሩና ለንጉሠ ነገሥትነቱ ሥልጣን እስከሚዘጋጁ ድረስ ግዛታቸውን በደቡብ እና በምዕራብ አቅጣጫ እያስፋፉ በዘዴ ለንጉሠ ነገሥት ዮሐንስ ታማኝና የበታች መስለው መኖርን ያዙ።
ዓፄ ዮሐንስም የምኒልክን ‘ሰሎሞናዊ’ ሥልጣን ለመበረዝና ኃይላቸውንም የሚቃረን ኃይል ለመመሥረት ባቀዱት ሤራ መሠረት ከዚያ በፊት በአገሪቱ ታሪክ ያልነበረውን “የጎጃም የንጉሥ ስርዓት በመፍጠር ገዚውን ራስ አዳልን ለማንገስ ወሰኑ። ስለዚህም ጉዳይ ወደምኒልክ የጻፉት ደብዳቤ የሁለቱን ሁኔታ ሲያሳይ ዮሐንስ ምኒልክን በአክብሮት የሚያይዋቸው ቢሆንም ንጉሠ ነገሥቱ የራስ በራስ መተማመን እንደሚያንሳቸውና የመጨረሻው አንቀጽ ደግሞ ምኒልክንም እንደማያምኗቸው ያሳያል።
«መልእክተ ዘሥዩመ እግዚአብሔር ዮሐንስ ንጉሠ ጽዮን፤ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ። ይድረስ ከንጉሥ ምኒልክ በአማን እሥራኤላዊ ዘአሎ ጽልሁት። ሰላም ለከ ወሰላመ እግዚአብሔር የሀሉ ምስሌከ። እኔ በእግዚአብሔር ቸርነት በምነ ጽዮን አማላጅነት አምላከ ቅዱሳን ይክበር ይመስገን ደህና ነኝ። ምህረቱ ለዘላለም ነውና።
ራስ አዳልን በጥምቀት ዕለት የምሾመው የማንግሠው ነኝ። ሲሆን ቢሰላ አብረን ሁነን መሾም ይገባነ ነበር። ቀኑ የሚያጥር የማያዳርስ እንደሆነ አንድ ደህና ሰው ሁኔታውን ሁሉ የሚያይ ገስግሶ ለጥምቀት እንዲገባ ይሁን። እኔ ይህን ማለቴ ንጉሠ ነገሥት ተብዬ እኮራለሁ ብዬ አይደለም። አንድ ጊዜ ስሙም ወጥቶልኛል። የ እግዚአብሔር ኃይማኖቴ እንዲጸናና እንዲሰፋ አሕዛቦች እንዲጠፉ ብዬ ነው። ደግሞ ይህን ጉዳይ ካደርግነ በኋላ ወደ አምናችን የምመጣ ነኝና መምጣቱ የሚቸግር እንደሆነ ከዚያው እንድንገናኝ ይሁን።
የኢጣልያ ንጉሥ አምና በረከት ሰዶልኝ ነበር። ዕቃውን አኑኦ ሰዎቹን መልሶ ወሰዳቸው። ፍቅር ጀምሮ ሰዎቹን መልሶ መውሰዱ ብልሃቱ ጠፍቶብኛል። የዚህ ነገር ወደእርስዎ ይገኛል ይሆንን? ተጽሕፈ በአምባጨራ ከተማ። አመ ሰሙኑ ለታሕሣሥ ወር በ፲ወ፰፻፸ወ፫ ዓ/ም»
ዓፄ ዮሐንስ በተለያየ ጊዜ፣ ባንድ በኩል የምስር (ግብጽ) ሠራዊት በግዛታቸው በምጽዋ በኩል፤ ባንድ በኩል ደርቡሾች በሌላ በኩል ደግሞ የእንግሊዝን ድጋፍ የያዙት ኢጣልያኖች ከአሰብ በቶሎ አልፈው ቤይሉል የሚባለውን የባሕር ጠረፍ ያዙ። ከነኚህ የውጭ ቀማኞች ጋር ክፉኛ ፍልሚያ ይዘው አንዳንዴ ሲያሸንፉ አንዳንዴም ሲገፏቸው ኖሩ።
በ፲፰፻፹፩ ዓ/ም ደምቢያ ሣር ውሐ ላይ ደርቡሾች ከንጉሥ ተክለ ሃይማኖት ጋር ገጥመው አሸንፈው የፈጁትን የኢትዮጵያን የክርስቲያን አጽም አይተው እጅግ አዘኑ። ከዚያም ወደመተማ ገሠገሡ። አሳባቸው መተማን አጥፍተው ወደ ትልቁ ከተማ ኦምዱርማን ለመሄድ ነበር። መጋቢት ፩ ቀን ፲፰፻፹፩ ዓ/ም ቅዳሜ ጦርነት ገጥመው የከተማውን ቅጥር ጥሰው ከገቡ በኋላ በጠመንጃ ጥይት ተመተው ቆሰሉ። ወሬውም ያንጊዜውን በየሠልፉ ውስጥ ሲሰማ መኳንንቱም ወታደሩም ከቅጥሩ ውስጥ እየወጡ መሸሽ ጀመሩ። በማግሥቱ እሑድ መጋቢት ፪ ቀን አረፉ። ደርቡሾቹም የንጉሠ ነገሥቱን ሬሳ ከማረኩ በኋላ ራሳቸውን ቆርጠው በእንጨት ላይ ሰክተው ገበያ ለገበያ መንደር ለመንደር እያዞሩ ሲያሳዩ ዋሉ።
ንጉሥ ምኒልክም ዓፄ ዮሐንስ ወደመተማ ሲዘምቱ ምናልባት ድል የሆኑ እንደሆነ ደርቡሽ ተከታትሎ ወጥቶ በጌ ምድርን እንዳያጠፋና ሕዝበ ክርስቲያኑንም እንዳይገድል በወሎና በበጌ ምድር ወሰን ሆነው ለመጠባበቅ ሲሉ ቀውት የሚባል ሥፍራ መጋቢት ፲፯ ቀን ሲገቡ የንጉሠ ነገሥቱን መሞት አረዷቸው። ለአራት ቀናትም በኀዘን ሰነበቱ።
ጳውሎስ ኞኞ “አጤ ምኒልክ” በተባለው መጽሐፉ የንግሡን ስራት ሲተነትን፤ ከዚያም መልስ የንግሥ በዓሉ ስርዓት እየተዘጋጀ ከርመው ጥቅምት ፳፭ ቀን ፲፰፻፹፪ ዓ/ም በእንጦጦ ርዕሰ አድባራት ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን በተፈጸመው ስርዓት በጳጳሱ አቡነ ማቴዎስ እጅ የወርቅ ሰይፍ ታጥቀው፤ በወርቅ ሽቦ የታሸቡ ሁለት ጦሮች ጨብጠው፤ የወርቅ ዘንግ ከተሰጣቸው በኋላ ቅብዐ መንግሥቱን ተቀብተው፣ “ሞአ አንበሳ ዘእምነገደ ይሁዳ፤ ዳግማዊ ምኒልክ ሥዩመ እግዚአብሔር ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ” ተብለው የወርቅ ዘውድ ተደፋላቸው።
የቅዳሴውም ስርዓት ከተፈጸመ በኋላ ዓፄ ምኒልክ በውጭ አገር በአምስት ሺ ብር የተሠራ ካባቸውን ለብሰው፣ ባለወርቅ ጥላ ተይዞላቸው ዘውዳቸውን ደፍተው የወርቅ ዘንግ ይዘው የወርቅ ጫማ አድርገው ካህናቱ ከፊትና ከኋላ እያጠኑ በራሶችና ደጃዝማቾች ታጅበው ከቤተ ክርስቲያኑ ብቅ አሉ። እጅግ በጣም በዝቶ የተሰበሰበው ሕዝብም የዘንባባ ዝንጣፊ እየያዘ “ሺህ ዓመት ያንግሥዎ” እያለ ደስታውን በእልልታና በሁካታ ገለጠ።(ገጽ ፻) ይልና “ከቤተ መንግሥታቸው ውስጥ ከተዘጋጀው የግብር ማብሊያ ዳስ ገብተው ከተዘጋጀላቸው ዙፋን ላይ ሲቀመጡ ፻፩ ጊዜ መድፍ ተተኮሰ። ከመድፎቹ መተኮስ ጋርም ጠቅላላው ሠራዊት የያዘውን ጠመንጃ በተኮሰ ጊዜ የጭሱ ብዛት እንደ ደመና ሆነ።” ብሎ አስፍሮታል።
ታሪከ ዘመን ዘዳግማዊ ምኒልክ የተባለውን መፅሃፍ በዳግማዊ ምኒልክ ዘመን፤ የኢትዮጵያ መንግሥት የጽሕፈት ሚኒስተር በነበሩት በፀሓፌ ትእዛዝ ገብረ ስላሴ ወልደ አረጋይ በአማርኛ የተፃፈ የዳግማዊ ምኒልክ ታሪክ ነው። መጽሐፉ በ288 ገፆች የተደጎሰና በተለያዩ ፎቶዎች የተደገፈ ሲሆን ፥ የተለያዩ ታሪካዊ ክስተቶችና ጸሓፊዉ የአይን እማኝ የነበሩበት ስለአድዋ ጦርነት ዝግጅትና ክናዋኔ በሰፊዉና በዝርዝር መረጃ የሚዳስስ ነዉ፡፡
ንጉሠ ነገሥት በ፲፱፻ ዓ/ም የጀመራቸው በሽታ እየጸና ሔዶ በመጨረሻ ሰውነታቸው ዝሎ፣ አንደበታቸው ተዘግቶ እንደቆየ በታኅሣሥ ፫ ቀን ፲፱፻፮ ዓ/ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ። የሸዋ ንጉሥ (፲፰፻፶፯-፲፰፻፹፩) በኋላም፣ የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት (፲፰፻፹፪-፲፱፻፮) በነበሩበት ዘመን ሁሉ ክፉውን በክፉ ሳይሆን፣ ክፉውን በደግነት እየመለሱ ጥፋትን ሁሉ በትዕግሥት እያሸነፉ፣ አገር የሚሰፋበትን ልማት የሚዳብርበትን፣ ሕዝብ ዕረፍትና ሰላም የሚያገኝበትን ከማሰብና ከመፈጸም አልተቆጠቡም። የአውሮፓን ኃያል መንግሥት በጦር ሜዳ በማሸነፍ ኢትዮጵያን በዓለም እንድትደነቅ አድርገዋል።
የዳግማዊ አፄ ምኒልክን ዜና ዕረፍት በወቅቱ ለመደበቅ ቢሞከርም ወሬው ካንዱ ወደሌላው እየተላለፈ ነገሩን የተረዳው ሁሉ፣ «እምዬ ጌታዬ፣ እምዬ አባቴ» እያለ በየቤቱ ያለቅስ ነበር። ከአልቃሾቹ አንዱ፣ «ፈረስ በቅሎ ስጠኝ ብዬ አለምንህም አምና ነበር እንጂ ዘንድሮ የለህም፤» አለ ይባላል። በንጉሠ ነገሥቱም ሞት ዋናዎቹ ሐዘንተኞች ባለቤታቸው እቴጌ ጣይቱ፣ ልጃቸው ወይዘሮ ዘውዲቱና ብዙ መኳንንት አሉ። በልቅሶውም ጊዜ እቴጌ ጣይቱ፣ ‹‹ነጋሪት ማስመታት፣ እምቢልታ ማስነፋት ነበረ ሥራችን፣ ሰው መሆን አይቀርም ደረሰ ተራችን›› ብለው ገጠሙ ይባላል።
ከልጅ ኢያሱ ቀጥለው ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ ወለቱ ለምኒልክ ተብለው የነገሡት ልጃቸው ወይዘሮ ዘውዲቱ የሚከተለውን ሙሾ አወረዱ። ሙሾውም በ«ዐፄ ምኒልክና የኢትዮጵያ አንድነት» መጽሐፍ ላይ እንዲህ ተከትቧል
ወላጆች ጥራት ያለው ፕሮግራሞችን እና ዕድሎችን ለልጃቸው መምረጥ ይፈልጋሉ። ወጣቶች እንደውሳኔ ሰጪነት እና መሪነት የሚያሳተፋቸውን ጥራት ያላውን ፕሮግራሞች መካፈል ይፈልጋሉ። ብሔራዊ ከትምህርት-በኋላ ማህበር (National Afterschool Association) ጥራት ያላቸው ፕሮግራሞችን በሚከተለው ይገልጻቸዋል:
ብሂለ አበዉ · ‹‹እግዚአብሔር ሆይ አፈርና ትቢያ ሆኜ ሳለ ጻድቅ አድርገው ከሚቆጥሩኝ ሰዎች አድነኝ›› አባ እንጦንስ · ‹‹ፍጡራንን መርምሮ ማወቅ ካልተቻልን ሁሉን የፈጠረ እርሱን መርምሮ ማወቅ እንደምን ይቻልናል›› ቅዱስ አትናቴዎስ · ‹‹ወርቅ በእሳት እንደሚፈተን ሁሉ የክርስቶስንም ፀጋና ክብር ሳይፈተኑ ማግኘት አይቻልም የዚህ ዓለም ፈተናና እሳት ቶሎ ያልፋል ይጠፋል ኃጢያተኞች የሚገቡበት የገሀነም እሳት ግን ለዘላለም እንደ ነደደ ይኖራል›› ቅዱስ ሚናስ · ‹‹በማንም ላይ ክፈትን አትስሩ አትፍርዱ ይህንን ከጠበቃችሁ ርስቱን ትወርሳላችሁና›› ታላቁ አባ መቃርስ · ‹‹ብዙ ጊዜ ብዙ እናገራለሁ በመናገሬም አዝናልሁ በዝምታዬ ግን ያዘንኩበት ጊዜ የለም›› ቅዱስ አርሳንዮስ · ‹‹ቤተክርስትያን መጠጊያችን ነች ቤተክርስትያን የኖኅ መርክብ ነች በውስጧ እንጠለላልን ከውጭዋ ግን ማዕበልና ቀላያት ተከፍተዋል›› ቅዱስ እንድርያስ · ‹‹ልባችንን ጠፊና በስባሽ ከኾነው ከምድራዊው ምኞት አርቀን ከበደል በንስሐ ነጹሕ ካደረግነው በጸጋ መንፈስቅዱስ የተሞላን እንሆናለን›› አባ አብርሃም መፍቀሬ ነዳያን · ‹‹ስጋዊ ፍላጎቶችን ማሸነፍ ለአክሊለ ህይወት የሚያበቃ ሰማዕትነት ነው›› ብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ · ‹‹የቤተክርስቲያን ህይወት በመስቀል ላይ ስለሆነ ፈተና ይበዛበታል ስለዚህ ከግል ህይወታችሁ ይልቅ የቤተክርስቲያናችሁን አቋም አጠንክሩ›› ብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ · ‹‹ከመኝታህ በፊት የምታደርገውን ፀሎት ትተህ እንድትተኛ መንፈስህ ሲገፋፋህ እሺ ብለህ አትቀበለው፡፡ እንዲያውም መዝሙረ ዳዊትን ጨምርና ሌሊቱን በሙሉ ስትፀልይ እደር›› ቅዱስ ይስሀቅ ሶርያዊ · ‹‹ኃጥያታችንን እኛ እያሰብን የምንፀፀት ከሆነ እግዚአብሔር ይረሳልናል ኃጥያታችንን እኛ እረስትን የምንፅናና ከሆነ እግዚአብሔር ያስብብናል›› ቅዱስ እንጦስ o ለተወሰን ጊዜ ለሀይማኖት መከራከር፤ጠበቃ መሆን፤መዋጋት ብሎም መሞት አይከፋም ሁልጊዜ ለሀይማኖት መኖር ግን ከሁሉ የበለጠ መስዋእትና ክብር ያለው ህይወት ነው፡፡ o የረብዑ ምግብ ለሀሙስ የአርብ ምግብ ለቅዳሜ ይጠቅማል ነገር ግን የማክሰኞ ምግብ ለረብዑ አይጠቅምም የሀሙስ ምግብ ለአርብ አይሆንም የነፍስና የስጋ ነገርም እዲሁ ነው፡፡ o የነፍሳችን ነገር ትተን የስጋችንን ብቻ የምናደልብ ከሆነ ነፍስን በስጋ መቃብር እየቀበርናት መሆኑን አንርሳ o አንድ በርሜል ወተት በአንድ ጠብታ ኮምጣጤ የበጣጠሳል የብዙ ጊዜ ተጋድሎንም ጠብታ የሀጢያት ኮምጣጤ ያበላሸዋል o ራስህን በሀሰት አትውቀስ፡፡ራስህ መክሰስ ትህትና አይደለም፡፡ ታላቅ ትህትና ሰዎች ሲወቅሱህ መታገስ ነው o ትዕቢት ሰይጣን ያለመው ጦር ነው o ትህትና ህፀፅን የምታስታውቅ መስታወት ናት o ክርስትና ማለት የሰውን ሸክም መሸከምና እስከሞት ድረስ መፅናት ማለት ነው o በባልንጀራው ላይ ክፋትን የሚያስብ ሰው ያችው የሚያስባት ክፋት ራሱን ትጎዳዋለች፡፡ በየትና ምን ጊዜ እደምትጥለው ግን አያውቅም o ስንፍናውን ወደጥበብ፤አላዋቂነቱን ወደእውቀት ፤መጥፎ ጠባዩን ወደበጎነት የሚመልስ ሰው ብርቱ ነው o ፀሎት ገንዘብን ሊያመጣ ይችላል፡፡ ገንዘብ ግን ፀሎትን አያመጣም፡፡ ò ራስህን በሐሰት አትውቀስ ራስን መክሰስ ትህትና አይደለም ታላቁ ትህትና ሰዎች ሲወቅሱህ መታገስ ነው፡፡ ቅዱስ ስራፕዮን ò የማታምንበትን ነገር ለሰው ስትል አትስራው ከሰራኸው እንደምትጠፋበት እወቅ ፡፡ መጽሐፈ ምክር ò አንደበቱን ከቧልት ከሐሜት ያየውንም ሚስጥር ከመናገር የሚከለከል ሰው ልቦናውን ከኀልዮ ኃጥያት ያርቀዋል፡፡ አረጋዊ መንፈሳዊ ò ጸጋ ቢሰጥህ በተሰጠህ ጸጋ አመስግን ያልተሰጠህን እሻለሁ በማለት የተሰጠህን እንዳታጣ፡፡ ማር ይስሐቅ ò ራሱን የሚንቅ የሚያቃልል ሰው ከእግዚአብሔር ዘንድ እውቀትን ያገኛል አዋቂ ነኝ የሚል ሰው ከፈጣሪው ጥበብ ይለየዋል፡፡ አረጋዊ መንፈሳዊ
ትግረኛ ተናጋሪው የሕወሃት ክንፍ ብአዴን ላለፉት 26 ዓመታት የአማራ ሕዝብ ሲናገር የነበረውን መራራ ሐቅ አወጣ! | THE ETHIOPIA OBSERVATORY (TEO)
ዛሬ ብአዴን የተባለው ድርጅት አስገራሚና ለመዋጥ እጅግ የሚከብድ መራራ ሀቅ ይዞ ወጥቷል። ብአዴን የተናገረው እንደወረደ ሲቀርብ “በአማራ ክልል ውስጥ በደርግ ጊዜ ከተተከሉ የኤሌክትሪክ ማሰራጫዎች ውጭ ምንም አይነት አዲስ የኤሌክትሪክ ማሰራጫ ባለፉት 25 አመታት አልተሰራም” ይላል።
ይሄን አይነት የኢኮኖሚ አፓርታይድና “ባንቱስታይዜሽን “በኢትዮጵያ ውስጥ መኖሩን ሁሉም ህዝብ አውቆ ለአመታት ሲፅፍና ሲናገር የኖረ ቢሆንም ይሄ መራራ ሀቅ ከብአዴን ሲነገር ያስገርማል።
ገና ከጅምሩ አማራ ክልል ከሚገኘው የሀይል ማሰራጫ ተነስቶ የአማራ ክልል ከተሞችን በድቅድቅ ጨለማ ውጦ እያለፈ ሄዶ ለትግራይ ሃያ አራት ሰአት ኤሌክትሪክ ሲሰጥ የታዘበው የአማራ አርሶ አደር በራሱ ቀበሌ የሚያልፈውን የኤሌክትሪክ ግንድ እየቆረጠ ማረሻ ሰራበት ። በዚህ የተበሳጩት ወያኔዎች የመብራ ፖሉ በሚያልፍበት እያንድንዱ የአማራ ገበሬ ደጃፍ ላይ ተፈጻሚ የሚሆን ህግ ተግባራዊ ማድረግ ጀመረ። ይኸውም ከዚያን ግዜ ጀምሮ አንድ የመብራት ፖል ቢወድቅ በአቅራቢያው ያለው ገበሬ ቤትና በሬ ተሸጦ ለመብራት ሃግል ገቢ ይሆናል የሚል ነበር ።ከዚያን ግዜ ጀምሮ የጎጃምና የጎንደር ገበሬ ክረምት ከበጋ በተራ በተራ እየወጣ ግንዱን ሲጠብቅ ያድራል።
ታዲያ በደረቀ ሌሊት ተገትሮ ያዩት ሰዎች “ጨለማ ውስጥ ምን ታደርጋለህ ?” ብልው ሲጠይቁት” መቀሌን እራት እያበላሁ ነው!” ብሎ በሚያምር ቅኔ ይሄን ገደብ የለሽ አፓርታይድ ገልፆታል።
ዛሬ ትግራይ በመሠረተ ልማት፣ በጤና፣ በትምህርት፣ በኢንዱስትሪ እና በቢዝነስ ከኢትዮጵያ ግንባር ቀደም መሆኗን በመስማት ሳይሆን አይቶ ማረጋገጥ ይቻላል። ትግራይ ውስጥ ያልተገነባ ፋብሪካ የለም። ወጣቱ ትግራይን ለመገንባት የሚያስችለውን ገንዘብ እንዲያመጣ በመላው ኢትዮጵያ ተሰማርቷል። ትግራይ ውስጥ ያሉ አዛውንት እና መከላከያ ሠራዊት ብቻ ናቸው። ኤፈርት የተባለው የህወሀት የኢኮኖሚ ድርጅት ሀብት በአፍሪካ ተወዳዳሪ እንደሌለው አቦይ ስብሀት በአሜሪካ ድምጽ ቀርበው መስክረዋል። አሁን ያለማጋነን በኢትዮጵያ የትግራይ ሀብት ድርሻ ከ50 ፐርሰንት በላይ ነው። በእርግጥ የኤፍርት ሀብት ምንጭ ኢትዮጵያ ናት ትግራይ አይደለችም።
ዋናው ጉዳይ ችግሩን ማውራት ብቻ ሳይሆን ዋናው መመለስ ያለበት ጥያቄ ” ይሄ እጅግ አስከፊ የአንድ ጎሳ ባንቱስታይዜሽን እንደት ሊስተካከል ይችላል?” የሚለው ነው።
አለማችንን የአንድ ሺህ አመታት ታሪክ ያጠኑት የስታምፎርድ ዩኒቨርሲቲው ፕሮፌሰር ዋልተር ሺዴል ያቀረበው የተዛባና አድሎአዊ የኢኮኖሚ ፍትህና፣ ፖለቲካዊ ቀያሪ መዘውሮች ናቸው።
ኢትዮጵያም ውስጥ እንደ ወያኔ ያለውን ይሉኝታ ቢስ ለአንድ ጎሳ የቆመ ስርአት የምትገላገለው በጥገናዊ ለውጥ ሳይሆን ከላይ ፕሮፌሰሩ ባስቀመጡት የስር ነቀል ለውጥ መሳሪያዎች ብቻ ነው።
ትላንትና የአማራ ክልል ቲቪ ከደርግ ወዲህ የኤሌክትሪክ ልማት አልተሰራልንም የሚል ወሬ ሲያሰማ ትዝ አለችኝ። መንግስቱ እኮ በህይወት አለ። አንደኛቸውን ለምን አይጋብዙትም?
በዘመነ-ኢሕአዴግ በአማራ ክልል የኃይል ማስራጫ ጣቢያ እምብዛም ተገንብቶ አያውቅም ሲል የክልሉን ሹመኞች ጠቅሶ ዘግቧል። የክልሉ ሹመኞችም፡- ይህንን በደል ሕዝብ ይወቅልን ሲሉ በቴሌቪዥን ጣቢያው አውጀዋል።
እናም – እንደክልሉ ባለስልጣኖች አገላለጽ – ዓመቱን ሙሉ ሲወራለት የከረመው ኢንዱስትሪ ሪቮሉሽን(revolution) ማሳካት ያልተቻለው በዚህ ምክንያት ነው። ግሩም!
በተለይ የቀድሞም ሆነ የአሁኑ የኤሌክትሪክ ኃይል መስሪያ ቤት ኃይል ዋና ዋና አመራሮች ብአዴን ከመሆናቸው አንጻር፤ እንዲህ ዓይነት ማዳላት እንዴት እንደተፈጸመ (ተፈጽሞ ከሆነ) ማጣራት ያስፈልገዋል።
–> የህወሓት ተወካይ ተብለው በዚያ ስብሰባ የሚቀርቡ ሰዎች “እኛ የምናውቀው ነገር የለም፣ እንዲያውም ኤሌክትሪክ ሀይል የለም ብሎ አመጽ ሊያስነሳብን ነበር” ብለው ይወሸክታሉ
አያሌ ግለሰቦች አስተያየቶቻቸውን መሠጥታቸውን የገጹ አዘጋጆች አሳውቀዋል። ምላሾቹም በትግራዊና በሌሎች ኢትዮጵያውያን የተከፈለ መሆኑን በግልጽ መምልከት ይቻላል።
በወቅቱ ኢትዮጵያ ውስጥ በመንግሥት ስም መልስ የሚሠጠው ዳንኤል የመሆኑ አሳፋሪነት እንደተጠበቀ ሆኖ፡ ብ፡ልግናና ስድቡ ግን ኢትዮጳይ የትግራይ ቅኝ ግዛት መሆኗን የሚያናገር በመሆኑ፡ እኔም የሚከተለውን አስተያየቴን እንደሚከተለው ለመሰጠት ተገዳጃለሁ፦
“አማሮች አሁን ይህን ማውራት ከጀመራችሁ፣ ትንሽ ቆይታችሁ ትግራይ ውስጥ ከሚደረገው የለውጥና የልማት እንቅስቃሴ ጋር ራሳቸውን ያወዳድሩና ችግሩ ይከራል የሚል ሥጋት ያደረበት ይመስላል ዳንኤል ብርሃነ!
እኔ እንደሚታየኝ ከሆነ፡ ከእኔ በስተቀር ሌላው ምንም ማለት አይችልም ብለህ፡ ሲያሰኝህ በምትሠነዝራቸው ሃገርና ሕዝብ ከፋፋይ አንዳንዲም አዋራጅ መልሶችህና ማሾፍህ የብዙ ዜጎችን ልብ እንዳቃጠልክ አልታየህ እንደሆነ ይታይህ! — In this Ethiopia of unequal nations, nationalities and individuals, the TPLF has created!
በአንድ በኩል በደኅንነት ውስጥ፣ በሌላ በኩል ደግሞ በመንግሥት አመራር ቁንጮ ውስጥ ወጭ ገቢ ሆነህ፣ ዛሬ አንተ ሌላው የኢትዮጵያ ሕዝብ የምትንበሸበሽበትን ነጻነት እንደሌለው አንተም አይጠፋህም!
ይህንንም አንተ በጥበብህ፡ ሃገሪቷ ካረረባት የውጭ ምንዛሪ እጅግ ውድ በሆነ መንገድ ይበልጥ ዋጋ ሠጥተህ ዙሪያህ ባሰባሰብካቸው አንዳንድ ኢትዮጵያውያንና የውጭ ዜጎች ለጥቅምህ ስታሽከረክር (ባለህ የሥልጣን ቅርርብ ምክንያት) ሰው አልገባውም ብለህ ከሆነ እንደልብህ ሁሉንም የምትዘልፈው እጅግ ተሳስተሃል!
በኢትዮጵያ የሚገኙ ጦማሪያን፡ ጋዜጠኞች እና የሰበአዊ መብት አራማጆች ከግዜ ወደ ግዜ እየተጠናከረ በሄደው የመንግስት የስለላላ መረብ እና የማስፈራሪያ ዘመቻ ኢላማ ሆነዋል:: መንግስት በባለቤትነት በያዘው የቴሌኮም አገልግሎት በመጠቀም የዜጎችን የመናገር እና የግላዊነት ነጻነትን ይተላለፍል:: በሀገር ውስጥ እና በውጪ የሚገኙ የተቃዋሚ ፓርቲ ድረ ገጾችን :የነጻ ሚዲያ አውታሮችን፡ጦማሮችን እና የማህበራዊ ሚዲያ ገጾችን በሀገር...
ለባልደረባ ሰላምታዎ እና የሁሉም ዓይነቶች ከፍተኛ ዋጋ ጉርሻዎችን የሚያገኙበት እውቅና የተሰጣቸው የመስመር ላይ ካሲኖዎች ዝርዝር እንኳን ደህና መጡ ፡፡ ግን ከሁሉም በፊት ፣ እዚህ በመገኘታችሁ እና በእኛ ላይ እምነት በመጣልዎ አመሰግናለሁ! እኛ ተስማሚ የሆኑ ጣቢያዎችን ለመመርመር ለሚሞክሩ ተጫዋቾች የማዕድን ማውጫ የሚያደርጋቸው እዚያም ከፍተኛ እና ዝቅተኛ በማነጣጠር ማለቂያ የሌላቸው ድርጣቢያዎች መኖራቸውን ጠንቅቀን አውቀናል ፡፡
እኛ በጣም ምርጦቹን ምርቶች በማስተዋወቅ ብቻ እራሳችንን እንመካለን እናም ከአንባቢዎቻችን ጋር የረጅም ጊዜ ግንኙነትን ለመገንባት በእሱ ውስጥ ነን ፡፡ እኛ እንደሆንን ካሲኖ ልዕለ ኃያላን በመሆናችን የእኛን ኃይሎች ፣ ዕውቀቶች እና ልምዶች የእምነት አጋሮቻችንን ለመምራት ለማገዝ እንፈልጋለን ፡፡ ብዙ ተፎካካሪዎቻችን ያለ አንዳች እፍረት ያለባቸውን ማንኛውንም ነገር ያስተዋውቃሉ ፣ ስለሆነም ጥንቃቄ ማድረግ ብልህነት ነው!
እኛ ያሰባሰብነው ዝርዝር ሰፋ ያለ የጀርባ ምርመራዎች ፣ የወራት ምርምር እና የዓመታት ተሞክሮ ውጤት ነው ፡፡ ምን መፈለግ እንዳለበት በትክክል እናውቃለን - የማስጠንቀቂያ ምልክቶች እንዲሁም አዎንታዊ ጎኖች ፡፡ እራሳችንን የምንጠይቃቸው ጥያቄዎች; ይህ ካሲኖ የባለቤትነት ግልፅነት አለው? ካሲኖ ማህበረሰብ ምን ማለት አለበት እና ልምዶቻቸው ምንድናቸው? ወደ ጉርሻ ውሎች ማጭበርበር ገጽታዎች የሉም? እነዚህ በቀላል የማናያቸው ወሳኝ ጉዳዮች ናቸው ፡፡ የትኞቹን ካሲኖዎች ለማስተዋወቅ እንደምንወስን የተጫዋቾች ደህንነት ዋና ቅድሚያ እና በጣም አስፈላጊ ነገር ነው ፡፡ በእኛ ላይ እምነት ስለጣሉብን እንደገና እናመሰግናለን ፡፡ ደህና ሁን እና በኃላፊነት ይጫወቱ!
ለሚመሩ የመስመር ላይ ካሲኖዎች የቅርብ ጊዜ ምንም ተቀማጭ ጉርሻ አቅርቦቶች አሉን ፡፡ በዚህ ዝርዝር ውስጥ ከ 168 መካከል ምንም ተቀማጭ ጉርሻ ካሲኖዎች ያገኛሉ 1316 የመስመር ላይ ካሲኖዎች በዚህ አለም.
በቀላሉ ለማጣራት የእኛን የማጣሪያ መሳሪያ ይጠቀሙ ምርጥ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ከእነዚህ መካከል በጣም ብዙ ናቸው ተወዳጅ የመስመር ላይ ካሲኖዎች ወይም አዲስ የመስመር ላይ ካሲኖዎች እነሱ ምንም የምዝገባ ጥቅል አካል የሆነ ምንም ተቀማጭ ገንዘብ መያዣዎችን አይሰጡም። እንዲሁም ፣ ምንም ተቀማጭ ገንዘብ ካሲኖዎችን ለማግኘት የሚወዱትን ሶፍትዌር መምረጥ ይችላሉ ፣ ለምሳሌ ፣ RTG ምንም ተቀማጭ ጉርሻ ካሲኖዎች ፣ የ NetEnt ምንም ተቀማጭ ገንዘብ ጉርሻዎች ወዘተ
በጣም የታወቀው ምንም ገንዘብ ማስያዣ ካዴት ነው is ህልም ካርኒ፣ ወደ CasinoFreak.com ስለተጫነ እስካሁን ድረስ በ 53988 የተጫዋቾች ጉብኝቶች ፡፡ የእንኳን ደህና መጡ ጥቅል ተጫዋቾች አካል ሆነው $ 100 ምንም ተቀማጭ ገንዘብ የለም.
ጎንደር ፖለቲካዊና ምጣኔ ሃብታዊ ምሬቶች የሾፈሯቸው ናቸው የተባሉ ከፍተኛ ሕዝባዊ ተቃውሞዎችን ካስተናገደች ከአንድ ዓመት በላይ ጊዜ ቢያልፍም፤ ነዋሪዎቿ የሻቱትን ለውጥ አለማግኘታቸውን ይናገራሉ።
ከዚህም ባሻገር ስፖርታዊ ትዕይንቶችን እና ሃይማኖታዊ ክብረ በዓላት የሚፈጥሯቸውን አጋጣሚዎች ቅሬታዎቻቸውን ለማንፀባረቅ እንደሚጠቀሙባቸው ቢቢሲ ያነጋገራቸው ወጣቶች ይገልፃሉ።
የመልዕክቶቹ ፖለቲካዊ አንድምታ ብዙም የተደበቀ እንዳልሆነ የሚያወሳው የከተማዋ ነዋሪ ወንድወሰን አለባቸው*፤ ከሳምንታት በፊት የተከበረው የመስቀል በዓል ላይ ይታዩ ከነበሩ አልባሳት ላይ ከታተሙ ጥቅሶች መካከል “የፈራ ይመለስ” እና “የወጋ ቢረሳ የተወጋ አይረሳም” የመሳሰሉትን እንደሚያስታውስ ይናገራል።
በሐምሌ ወር መባቻ አዋሳኙ የወልቃይት አካባቢ በአማራ ክልል ስር እንዲጠቃለል ጥያቄ ለማቅረብ የተዋቀረውን ኮሚቴ አባላት በቁጥጥር ስር ለማዋል ሙከራ ተደርጎ በከሸፈበት ወቅት በተደረገ የተኩስ ልውውጥ ከአስር በላይ ሰዎች ህይወት መጥፋቱ ተዘግቦ የነበር ሲሆን፤ የኮሚቴው ሊቀ መንበር ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱ ክስ ተመስርቶባቸው እስር ላይ ይገኛሉ።
ኮሎኔሉን ከመያዝ ለመታደግ ሲጥር በተኩስ ልውውጡ ወቅት ሕይወቱን ያጣ ጠባቂያቸውን በማስታወስ ወደ መቃብር ስፍራው ሲያቀኑ ከፖሊስ ጋር ግጭት ውስጥ የገቡና እንዲመለሱ የተደረጉ ሰዎችን እንደሚያውቅ ሌላኛው የከተማዋ ኗሪ አንዋር አብዱልቃድር ይናገራል።
ተቃውሞው በከረረበት ወቅት ከጥቃት ለመሸሽ በርካታ ቁጥር ያላቸው የትግራይ ተወላጆች ሐብትና ንብረታቸውን ጥለው ወደ ትግራይ ክልል መግባታቸው የተዘገበ ሲሆን ከመካከላቸው ጥቂቶቹ ብቻ መመለሳቸውን እንደሚያውቅ አንዋር ይናገራል።
በበርበሬ ንግድ ሥራ ላይ የተሰማራችው ሰናይት መኮንን* እንደምትለው በጎንደር እና በትግራይ ክልል መካከል ያለው የንግድ እንቅስቃሴ መዳከሙ ሥራዋን ክፉኛ ከማወኩም ባሻገር “ግርግሩ ብዙ ገንዘብ አሳጥቶኛል” ትላለች።
“ሁሌም በንፁህ መተማመን ነበር የምንሰራው። ስልክ ደውለው የሚፈልጉትን ያህል መጠን ይነግሩኛል፤ አስጭኜ እልክላቸዋለሁ። እርሱን ሸጠው በሳምንትም በወርም ገንዘቡን ይልኩልኛል” ስትል ለቢቢሲ ታስረዳለች።