Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በጋምቤላ ከተማ የነበረው ፍተሻ እስኪጠናቀቅ ል፡፡ ሰሞኑን በጋምቤላ ክልል ሲካሄድ የሰነበተው ፍተሻ አሰሳው ባልደረሰባቸው ወረዳዎችም እንደሚቀጥል ነዋሪዎች ይገልጻሉ፡፡ በኢትዮጵያ እና ደቡብ ሱዳን ድንበር ላይ የምትገኘው የማታር ከተማ ቀጣይ የፍተሻው ኢላማ እንደምትሆን ሰምተዋል፡፡
ከ44ሺህ በላይ የሀገር ውስጥና የውጭ ሀገር ተሳታፊዎች በተካፈሉበት ውድድር፣ አትሌቶች ይገኙበት እንደነበርና፣ በውድድሩ ላይ አንደኛ ለወጡ አሸናፊዎች የመቶ ሺህ ብር ሽልማት መበርከቱ ተጠቁሟል፡፡
በዚሁ የ10 ኪሎ ሜትር ሩጫ፣ መነሻ እና መድረሻው መስቀል አደባባይ የነበረ ሲሆን በውድድሩ ከተገኘው ገንዘብ የተወሰነ ለዕርዳታ እንደሚውልም የታላቁ ሩጫ አዘጋጆች ገልፀዋል።
ከኢትዮጵያና ከኤርትራ አዋሳኝ አከባቢዎች የተውጣጡ ነዋሪዎች ዛሬን አብረው ለመዋል ቀደም ሲል ይዘውት በነበረ ዕቅድ መሠረት በሺሆች እንደሚቆጠር የተነገረ የራማና የአካባቢው ሰው መረብ ወንዝ ዳር ሲገኝ ከኤርትራዪቱ ክሳድ ዒቃ ኤርትራ ግን አለመገኘታቸው ታውቋል።
በሶማሌ ክልል ጅግጅጋ ከተማ የሚገኘውና በሺዎች የሚቆጠሩ የክልሉ ንፁሀን ዜጎች የሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ጥቃት ይፈፀምበት ነበር የተባለውን "ኦጋዴን" ተብሎ የሚጠራው ማዕከላዊ ማረሚያ ቤት መዘጋቱን የሀገር ውስጥ የዜና ማሰራጫዎች ዘገቡ፡፡
የክልሉ መንግሥት ካቢኔ በአካሄደው ስብሰባ በክልሉ ባለፉት ዓመታት በሺህዎች የሚቆጠሩ የክልሉ ንፁሀን ዜጎች የሚታጎሩበትና በሕዝቡ ላይ ከፍተኛ የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ጥሰቶች ይፈፀምበት የነበረ ነው” በሚል በጅግጅጋ ከተማ የሚገኘውን ማዕከላዊ ማረሚያ ቤት እንዲዘጋ ወስኗል፡፡
በክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳደር አቶ ሙስጠፌ ሙሐመድ የሚመራ የክልሉ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ ታዋቂ ግለሰቦች፣ ምሁራን እንዲሁም ለረጅም ዓመታት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች በመዘዋወር በክልሉ የሚፈፀሙትን የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ጥሰቶችን ሲቃወሙና ሲታገሉ የቆዩ ሰዎች በተገኙበት ማረሚያ ቤቱ በይፋ ተዘግቷል፡፡
የተዘጋው የጅግጅጋ ከተማ ማዕከላዊ ማረሚያ ቤት የሚገኙ እስረኞች ሕጉን መሰረት በማድረግ እንደሚለቀቁም የክልሉ መንግሥት መግለጫን ዋቢ በማድረግ የወጣው ዘገባ አመልክቷል።
የዩናይትድ ስቴትስ አስተዳደር የማዕከላዊ አሜሪካ ፍልሰተኞች በአሜሪካ ጥገኝነት እንዳይጠይቁ ለማገድ በቀናት ውስጥ ከጓቲማላ ጋር ሥምምነት የማድረግ ተስፍ እንዳለው ገልጿል።
ፍሉይ ልኡኽ እቲ ሕብረት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣለክሳንደር ሮንዶስ ምስ ኣራብ ኒውስ ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠይቕ፣ እዚ ኤርትራ ንእትርከበን ቀይሕ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ንምጥርናፍ ዝተበገሰ ሓሳብ፣ ንጸጥታዊ ረብሓ ሃገራት ኤውሮጳ እውን ዓቢ ጥቕሚ ስለዘለዎ፣ ብሓጎስ ኢና እንቕበሎ ኢሉ።
ከምዝፍለጥ ፕረዚደንት ኢሰያስ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝገበሮ ዑደት ምኽንያቱ ከይተገልጸ እዩ ጸኒሑ። ብመሰረት እዚ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ብስዑዲ ዝበጋገስ ዘሎ ምምስራት ቆንስል ክጥርነፍ ምውሳኑ ንንጉስ ሳልማን ከምዝተገልጸሉ ሓቢሩ።
እዚ ንወሽመጥ ዓደን እውን ጸምቢሩ ጸጥታ ቀይሕ ባሕሪ ንምሕላው ክቐውም ዝሕሰብ ዘሎ መደብ፣ ቅርሰና መራኽብ ንምቁጽጻር ጥራይ ዘይኮነ፣ ነቲ ኢራን ብቀይሕ ባሕሪ ኣቢላ ናብ ሑቲ ናይ የመን ተሰጋግሮ ኣላ ዝበሃል ኣጽዋር እውን ክቆጻጸር እዩ፣ ክብል’ዩ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ዝገልጽ።
ርክብ ፕረዚደንት ኢሰያስን ንጉስ ሳልማንን፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ወሽመጥ ዓደን ዘዋስነን ሃገራት ዓረብን፣ ወተሃደራዊን ጸጥታዊን ምትሕግጋዝ ዝዓዘሉ መንገድታት ንምንዳይ እውን ከምዝነበረ ተሓቢሩ።
ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ኣለክሳንደር ሮንዶስ ብተወሳኺ ምስ ዝተፈላለዩ ስዑዳውያን ሚኒስተራት ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ጸጥታ ቀይሕ ባሕሪን ወሽመጥ ዓደንን ዘዋስነን ሃገራት ንምውሓስ፣ ኤርትራን ስዑዲን ዝዓበየ ግደ ከበርክታ ዘለዎ እምነት ምግላጹ፣ ኣራብ ኒውስ የመልክት።
ብፍላይ ኢራን ንኣልሑቲ ናይ የመን ወተሃደራዊ ድጋፍ ምግባራ ካልእ፣ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣጽዋር ናይ ምስግጋር መስመር ከይፍጠር፣ ሕብረት ኤውሮጵ ሻቕሎቱ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
የአረብ ብረት ፊደል ጉትቻዎች በይፋ ፈቃድ ተሰጥቷቸዋል የተሳሳተ ጌጣጌጦች ከብራንደን ሳንደርሰን ጋር ፡፡ ነሐስ ሊያቃጥል የሚችል ስህተት ጠያቂ በመባል ይታወቃል ፡፡ ነሐስ ሚስስትቢን እና ፈላጊዎች የአልሎማኒን ጥራጥሬዎችን እንዲሰሙ ያስችላቸዋል ፣ ይህም አንድ ሰው “Allomancy” ን እየተጠቀመ መሆኑን ለመለየት ያስችላቸዋል ፡፡ አንድ የተለማመደ ፈላጊ ቦታውን እና የትኛው ብረት በሌላ አልሎመርነር እየተቃጠለ እንደሆነ ሊወስን ይችላል ፡፡
ዝርዝሮች: የነሐስ ዳንግሌ ዘይቤ የጆሮ ጌጣ ጌጦች 14 ኪ ቢጫ ወይም የወርቅ የጆሮ ሽቦዎችን ያካትታሉ ፡፡ የነሐስ ምልክት 13.1 ሚሜ ርዝመት ፣ 8.7 ሚሜ ስፋት እና 1.4 ሚሜ ውፍረት አለው ፡፡ የተሳሳተ የተወለደው የጆሮ ጌጥ 2.3 ግራም ይመዝናል ፡፡ የመስህቦች ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ ነው ፡፡
← ATV: ካብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ለንደን ዝመለቜ ጥብቂ ምስጢር፡ ኢሳይያስን ኣብይን ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዓሰብ ንምስፋር ይጓየዩ ከምዘለዉ ተቓሊዑ ።	ሓዱሽ ዜና ትግራይ እዚ ዕለት (Source: Tigrai TV) →
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 220W ካሬ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 220W ካሬ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 220W ካሬ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
የባሬት ሙዚቃ ክፍል ከአራተኛ እና አምስተኛ ክፍል ጮር ጋር የሮአል ዳህልን የቪሊ ዎንካ ልጆችን በማቅረብ ኩራት ይሰማቸዋል! “ከእኔ ጋር ና አንተም በንጹህ ምናብ ዓለም ውስጥ ትሆናለህ ይመልከቱን ይመልከቱ እና ወደ ምናብዎ ይመለከታሉ እኛ በተፈጠረው ዓለም ውስጥ መጓዝን በመጠምዘዝ እንጀምራለን […]
አዲሱን ሙዚቃዊ የሮልድ ዳህልን የቪሊ ዎንካ ልጆች እዩ !. ቀን-ሐሙስ ኤፕሪል 6 ቀን 2017 ታይምስ-ከሰዓት በኋላ አፈፃፀም - 1 30 የማታ አፈፃፀም 7:00 የመግቢያ ክፍያ ነፃ ነው
የ Lupu ብሪጅ ፕሮጀክት የሚፈጅበት Puxi መልህቅ መራመጃ ውጨኛ ጎን ላይ ይገኛል, አጠቃላይ የግንባታ አካባቢ ጋር 12,000 ካሬ ሜትር እና አጠቃላይ ቁመት 61.54 ሜትር. ይህ Lupu ድልድይ ለጉብኝት እና ለጉብኝት ሊፍት እና የሄዱበትን መድረክ እይታ ዋና ነጥብ ነው. ፕሮጀክቱ ብሔራዊ Luban ሽልማት አሸነፈ.
ይህ በተከታታይ የሚቀርበ በቭድዮ አይነት ተዘጋጅቶና በአማርኛ ተተርጉሞ የቀረበ ፕሮግራም ነው በዚህ ፕሮግራም እንዳንሰራቸው የተከለከሉ ነገሮች(የማትፈቀድለትን ሴት ሰዉነት መንካት ) በሚል ርእስ በአጭሩና በአድስ መልክ በፅሑፍ አፍሪካ ቲቪ አዘጋጀነት የቀረበ ትምህርት ነው ክፍል አርባ.
እታ ካብ ገማግም ባሕሪ በርበራ ናይ ሶማል ናብ ገማግም ባህሪ ሞካ ናይ የመን ተምርሕ ዝነበረት ጃልባ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ነዳዲ ዝተዋፈረት ምንባራ ማዕከናት ዜና ይገልጻ ኣለዋ።
ኣብታ ጃልባ ካብ ዝነበሩ 20 ህንዳውያን ሰራሕተኛታት፣ እቶም 13 ብህይወት ከምዘለዉን ናይ ሸውዓተ ግና ሃለዋቶም ከምዘይተፈልጠን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ኣመልኪቱ።
ብዘይ ኣፍልጦ ስዑዲ ዓረብ ዝመራሒተን ሃገራት ወሽመጥን ኔቶ ዝርከቦ መሻርኽትን ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝንቀሳቐሳ ጀላቡን ናብ ክሊ ኣየር የመን ዝኣትዋ ነፈርትን መጥቃዕቲ ክፍነወለን ምዃኑ መጠንቐቕታ ምምሕልላፉ ኣይርሳዕን።
ኢትዮጵያውያን እና ዓለማቀፍ ድርጅቶች በትግራይ ክልል ሕይወት አድን ድጋፍ ማድረግ እንዲችሉ የበለጠ ሥራ መሰራት እንዳለበት ተሰናባቹ በኢትዮጵያ የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ማይክ ራይነር ተናግረዋል።
ግድያዎችን ፣ የጾታ ጥቃቶችን እና የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን በተመለከተ ተጨባጭነት ያላቸው ሪፖርቶች ላይ በትግራይ እንደዚሁም መተከልን በመሳሰሉ ሌሎች ቦታዎች ገለልተኛ ማጣራት እንዲደረግም ጠይቀዋል።
የትግራዩ ጦርነት የተካሄደው የሃገሩን የግዛት አንድነትና የሕዝቦቹን ደሕንነት የመጠበቅ ግዴታ ባለበት የፌደራሉ መንግሥት እና ሕገ ወጥ በሆነ የትጥቅ አመጽ መካከል እንደሆነም አምባሳደሩ ገልፀዋል።
ለዎላይታ ጥያቄ፣ ከሲዳማው እንማር ከ20 ሰዓታት በፊት የብልፅግና ፓርቲ በፌስ ቡክ ገፁ ላይ ወቅታዊውን የዎላይታ ዞንን ሁኔታ በተመለከተ ካስቀመጣቸው አንቀፆች ውስጥ መግቢያው ላይ የሚከተለው ይገኝበታል፦“በዎላይታ ዞን የህዝቡ ጥያቄ በሰላማዊ መንገድ እንዳይመለስና በህዝብና በመንግስት መካከል መጠራጠር እንዲፈጠር ለውጡን ከማይደግፉ አካላት ጋር…
ሁለት ዓመታትን ያስቆጠረው ለውጥ፣ በየጊዜው በሚነሱ ዐውሎ ነፋሳት እየተናጠ፣ እየተወላገደና እየቆሰለ እዚህ ደርሷል:: በተለያዩ አካባቢዎች የተነሱ ነውጦች የብዙ ሰዎችን ሕይወትና ንብረት ነጥቀዋል፡፡ ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ለግጭትና ጥፋት የተመቻቸው የብሔር ፖለቲካ፤ ሀገሪቱን የመበተን አደጋ መጋረጡን በተደጋጋሚ በተግባር አይተነዋል፡፡ ቀደም ባሉት…
ሞቅ ሲል ገዳይ፣ ቀዝቀዝ ሲል ዳኛ!(አሌክስ አብርሃም)በገጀራ የቆራረጠውን ሬሳ አጋድሞ አጠገቡ ግዳይ እንደጣለ አንበሳ እየተንጎማለለ ፎቶ ሲለጥፍ፣ የሰው ንብረት አውድሞ ሰልፊ እየተነሳ እዩኝ ሲል፣ በአደባባይ ህዝብን፣ ሐይማኖትን በፀያፍ ስድብ ሲያብጠለጥልና "ጨፍጭፏቸው ጨርሷቸው" ሲል፣ ላለፉት ሁለት ዓመታት ይሄን ሁሉ በግልፅ ስናይ…
የትኛው ይቅደም?(መላ ቲዩብ)የኢትዮጵያ በሁለት እግር መቆም ከእነሱ አንድ እግር እሚቀንስ እሚመስላቸው ምስር እና ወዳጆቿ ምን እንዳየ አሞራ በላያችን ላይ ይዞራሉ፡፡ አለም አቀፍ የሀይል ተገዳዳሪዎች አገራችንን ወደ አፍሪካ ለመግባት እሚጠቀሙባት መስፈንጠሪያ እንደሆነች በማሰብ በጎዳናዎቻችን ላይ ትክሻ ይለካካሉ፡፡ አለምን ግራ ቀኝ ሲያስረግጡ…
የዓባይ ግድብ(መስፍን ወልደ ማርያም)የዓባይ ግድብ ኢትዮጵያን ገፍቶ ወደ ፊትና ወደ ላይ እንደሚያስፈነጥራት ሳይታለም የተፈታ ነው፤ እንደ ልብ በርካሽ የሚገኝ የኤሌክትሪክ ኃይል ባለቤት መሆን ብዙ የልማት በሮችን ይከፍታል፤ እንጀራ ጋጋሪ ሴቶችም በኮሬንቲ ምጣድ እንጀራም ወጥም እንደሚሠሩ በቲቪ ሲናገሩ ሰምቻለሁ፤ በተለያዩ ኢንዱስትሪዎችም…
ወግ 1 - በ2ሺ የባንዲራ ቀን እየተከበረ በነበረበት ቀን ስለ ባንዲራ አንድ ሁለት መስመር ግጥም ለመፃፍ ፈለኩና ጭብጡን ማሰላሰል ጀመርኩ። ብዙ ሀሳቦችን ሳወጣና ሳወርድ ከቆየሁ በኋላ ባንዲራን፤ ማለት፣ “ጨርቁ”ን፤ እና፣ ሰንደቁን፤ ማለትም፣ ባንዲራውን ተሸካሚውን እንጨት (ብረትም ይሁን እንጨት) እያነፃፀርኩ የሚከተሉትን…
ኢትዮጵያ የአፍሪቃ እግር ኳስ ፌዴሬሽንን ከመሠረቱት 4 አገሮች አንዷ ነች :: ግብጽ እና ደቡብ አፍሪቃ በስፖርቱም ዕድገት ሆነ በዓለም አቀፍ ተሣትፏቸው ከፍተኛ መሻሽል ሲያሣዩ ሱዳን እና ኢትዮጵያ ቁልቁል ሲጓዙ ኖረዋል :: ሆኖም ሱዳን በትንሹም ቢሆን የተሻለ እንቅስቃሴ ታደርጋለች :: በኢትዮጵያ ግን በአንድ ክለብ ከማመን አባዜ ጋር በተያያዘ ለረዥም ዘመናት የእግር ኳሱ ስፖርት ዕድገት እንደ ካሮት ወደመሬት ሆኖ ዘልቋል :: ይኼ ሣያንስ ወያኔ ኢትዮጵያን ከተቆጣጠረ ጀምሮ የጎሣው ፖለቲካ እግር ኳሱንም ሲያምስ እና ሲያተራምስ እናያለን :: ይባስ ብሎ በወያኔ የትውልድ መንደር ደደቢት ሥም የተቋቋመ ቡድን በግድ ዋንጫ ይብላ ተብሎ በጥሎ ማለፍ የፍጻሜ ውድድር ላይ ለ5 የቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድን ተጫዋቾች የቀይ ካርድ በማደል ዋንጫውን ለለገሠ (መለስ) ግልገል ቡችሎች አስረክበዋል :: ለምን ከመጀመሪያውኑ ይህ ዋንጫ የደደቢት ቡድን የግል ንብረት ነው ብለው አያሣውቁም ነበር ?
ስፖርት ስለምወድ ብቻ post ያረከውን link ተመለከትኩ:: በጣም አፈርኩኝ:: በሳላዲን እና በአዳነ ግርማ:: ለትልቅ ስፍራ ሲጠበቁ ዳኛን መደብደብ ምን ዋጋ እንደሚያስከፍላቸው አለማወቃቸው አፈርኩላቸው:: ተድላ አንተም ብትሆን ዳኛን መደብደብ ማበረታታት ያለብህ አይመስለኝም:: ወያኔ ምርጫን በማጭበርበር: ሰዎችን በማሰር: ወዘተ ተቃወም እንጂ የጊዮርጊስ ልጆች ባጠፉት ስህተት ዳኛውን ጥርስ መስበራቸውን ዘንግተህ ወያኔ ብለህ መተቸትህ ያስተዛዝባል:: የጽሁፎችህንም ተአማኒነት ጥያቄ ምልክት ውስጥ ይከተዋል::
geremew wrote: ... ተድላ አንተም ብትሆን ዳኛን መደብደብ ማበረታታት ያለብህ አይመስለኝም:: ወያኔ ምርጫን በማጭበርበር: ሰዎችን በማሰር: ወዘተ ተቃወም እንጂ የጊዮርጊስ ልጆች ባጠፉት ስህተት ዳኛውን ጥርስ መስበራቸውን ዘንግተህ ወያኔ ብለህ መተቸትህ ያስተዛዝባል:: የጽሁፎችህንም ተአማኒነት ጥያቄ ምልክት ውስጥ ይከተዋል::
የደደቢት ቡድን ዋንጫ እንዲበላ ተብሎ 5 ተጨዋቾችን ከሜዳ እንዲያስወጣ ትዕዛዝ የተቀበለው ዳኛ ሥህተት ነው :: ነገሩ እንደተለመደው የቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድን አሸናፊ ቢሆን ኖሮ እንደተለመደው 'ሣንጆርጅ አንበሣው ዋንጫዎችን ሁሉ ጠቀለላቸው ::" ተብሎ ይፎከር እንደነበረ አምናለሁ ::
የቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድን ተጫዋቾች ዳኛውን መደብደባቸው ሙሉ በሙሉ ጥፋት ነው :: ዳኛውም ከበላይ የፖለቲካ አለቆቹ ትዕዛዝ ተቀብሎ ቀይ ካርድ ማደሉ እኩል ጥፋት ነው ::
የደደቢት ቡድን በቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድን ላይ ያጠላ አዲሱ 'ጊዮርጊስ' ስለሆነ በዚያ የተለመደ አድሏዊነት ያለበት መንገድን ተከትሎ የሚሰበሰብ ዋንጫ ለእኔ ዓይነቱ ስፖርት አፍቃሪ ከስፖርት ውድድር መንፈስ ውጪ ስለሆነ አልቀበለውም ::
አፈርኩባቹ...................ምድረ ሸፋፋ ደሞ ጊዮርጊሶች የት እግር ኳስ አውቀው ነው?.................እድሜ ለአላሙዲን በብር ሀይል በግድ የኢትዮጵያን ሊግ እያሸነፉ ውጪ ሲወጡ የሱዳንን ክለብ እንኳን ማሸነፍ አቅቷቸዋል...............አሁን ከነሱ የሚበልጥ ሲገኝ ምን ኮምፕሌክስ መሆኑ ነው? ሽንፈትን አምነው የማይቀበሉ..............የነሱ ጥጋብ የጀመረው እኮ ዛሬ አይደለም.............ያኔ ከፕሪምየር ሊግ አንሳተፍም ብለው ከወጡ ጊዜ ጀምሮ ነው......................የሚገርመኝ ደሞ የናንተ እዚህ ያላቹ ቦርጫሞች ቱልቱላ መንፋት ነው......................................በረኛው ሆን ብሎ ከመስመር ውጪ ኳስ በእጁ ሲይዝ በቀይ ለምን ተሰጠው? የዳኛውን ጥርስ በቴስታ መቶ ታድያ ምን ጎበዝ ሊባል ነበር? የኛ ኳስ አዋቂዎች..................ደሞ እነሱን ብሎ ኳስ ተጫዋቾች..........አውሮፓ አይደለም ዌስት አፍሪካ ቢሄዱ እኮ ሶስተኛ ዲቪዝዮን ክለብም አይመረጡም...................እኔን የሚያሳዝነኝ ያንን አስቀያሚ ማልያ ለብሰው በዚህ አስቀያሚ አቋማቸውና አስቀያሚ አጨዋወታቸው ኢትዮጵያን ሲያሰድቡ ማየቴ ነው.............
አንዱ ፖለቲካ ክፍል የፈሳውን ተቀብለህ አብረህ ትፈሳለህ... :) ዳኛው በቴስታ እየተደበደበ ቀይ ካርድ መስጠቱ ከበላይ የመጣለት ትእዛዝ ነው ትላለህ? በረኛው ከፍጹም ቅጣት ምት ክልል ውጭ ሁለት ግዜ በእጁ በመያዙ ቀይ ካርድ አይገባውም ትለናለህ... ትእዛዝ ነው ልትለን ይዳዳሀል .... አረ እንዴት ያለህ ያዛውንት ቀላል ነህ በፈጣሪ....? ጎግል ላይ ዜና ጎልጉሎ ማውጣት ብቻ ታላቅ አዋቂ የሚያስብልህ ይመስልሀል .... አረ ትንሽ ከአሉባልታ የዘለለ እንኩዋን ለማወቅ ሞክር...
ደደቢት ቡድን ዛሬ የመጣ ሳይሆን በጣም የቆየ ነው:: በዋነኛነት የሚታወቀውም ተጨዋቾችን በፕሮጀክት ይዞ ከልጅነታቸው በመኮትኮት ለታላላቅ ቡድኖች በማቅረቡ ነው.... አንተ በዘረኝነትና እርጅና በላሸቀው አይምሮህ ትላልቅ እና ትናንሽ እያልክ የምትመድባቸው ቡድኖች ከደደቢት ፕሮጀክት ወጣቶች መሀል ተጨዋቾችን በብዛት ይወስዳሉ .... ደደቢት ዋንጫ ወሰደም አልወሰደም ኢትዮጵያ ውስጥ በመልካምና አርአያነት ያለው ተግባሩ በሁሉም የሚወደስና የሚታወቅ አንጋፋ ቡድን መሆኑን እኮ ሁሉም ያውቃል .... የአንተ አይነት የሰው ሀገር ዝፍዝፍ ዘረኛና አጉል ፖለቲከኛ ተብዬ የአሉባልታ ፈረስ እያወቀ ቢደባብስም...
የጨዋታ ስነምግባር የሌለው ቡድን በምንም መልኩ ሊደገፍ አይችልም .... ዳኛው መሀል የሆኑት እኮ ስርአት ሊያስይዙ እና ሊቀጡ ነው... :roll: ዳኛ እየደበደቡ እየታዩ እንዴት አርገህ ነው የሰዉን አይን አስረህ ባሉባልታ ልታሳምነው የምትሞክረው? ቪድዮ እኮ ነው ያቀረብከው.... እንደወትሮው የአሉባልታ ጽሁፍ አደለም:: :)
ደደቢት ቡድን ዛሬ የመጣ ሳይሆን በጣም የቆየ ነው:: በዋነኛነት የሚታወቀውም ተጨዋቾችን በፕሮጀክት ይዞ ከልጅነታቸው በመኮትኮት ለታላላቅ ቡድኖች በማቅረቡ ነው.... አንተ በዘረኝነትና እርጅና በላሸቀው አይምሮህ ትላልቅ እና ትናንሽ እያልክ የምትመድባቸው ቡድኖች ከደደቢት ፕሮጀክት ወጣቶች መሀል ተጨዋቾችን በብዛት ይወስዳሉ ....
ደደቢት ዋንጫ ወሰደም አልወሰደም ኢትዮጵያ ውስጥ በመልካምና አርአያነት ያለው ተግባሩ በሁሉም የሚወደስና የሚታወቅ አንጋፋ ቡድን መሆኑን እኮ ሁሉም ያውቃል .... የአንተ አይነት የሰው ሀገር ዝፍዝፍ ዘረኛና አጉል ፖለቲከኛ ተብዬ የአሉባልታ ፈረስ እያወቀ ቢደባብስም...
አለም ዋንጫ ያላጫወትክ የምትለኝ አለም ዋንጫ ላይ እንዲህ ያለ ስርአት የለቀቀ ነገር አይተሀል እንዴ? የብራዚሉ ካካ እንኩዋን ተጨዋችና ዳኛ ሲደበድብ ታይቶ አደለም... የኮትዲቭዋሩን ተጨዋች ሆን ብሎ መንገድ ቢዘጋበትና ተጨዋቹ ወድቆ ቢንፈራፈር እኮ ነው በቀይ የተባረረው... :)
ውይ ተጨዋቾቹ ግን ስውነታችው የተጎዳ ይመስላል ቅጭጭ ነገር ብለው....አይ ቤት ዩ ምንም አይነት ኖሪሽመንት የሚስጡዋችው አይመስለኝም ስሩ አውት ዘ ይር....ልክ ጨዋታ ሊኖራችው ሲል ምናልባት ይመግቧችው ይሆናል እንጂ!!!
1ኛ - ወያኔ ---- አደለም.... ወያኔ ---- ከተባለ ወያኔን ማንበርከክ አቅትዋቸው ኢንተርኔት ላይ የሸፈቱና በስተርጅና እንደህጻን የሚያደርጋቸው የተድላ ቢጤ የአሉባልታ ብቻ ፖለቲከኛ ተብዬዎች የደደቦች ---- ይባላሉ ማለት ነው:: :lol:
2ኛ. ቅዱስ ጊዮርጊስን በፊት የሚደግፉት ሰዎች እውነት አላቸው... ጠንካራና አቻ የማይገኝለት ቡድን ነበር .... አሁን ግን ተቃራኒ ነው.... በከባዱ በፋይናንስ እየተረዱ ተጨዋች እየገዙ ..... ብቻ የተሻለ ነገር እየተደረገላቸው እንደግመል ሽንት ወደውሀላ ብቻ .... ተጨዋቾቹ ቀጫጮች ከሆኑ መቀጨጭ ሲያንሳቸው ነው ... አብዛኞቹ ቃሚዎች ጠጪዎች አልፎ አልፎም አጫሾች ናቸው:: ይህን ማንም ያውቃል ..... ይህ የቢራ ብቻ ሳይሆን ያብዛኞቹ ክለብ ተጨዋቾች ሀላፊነት የጎደለው ድድብናቸው ናቸው::
አንተ ባክ አፕ ምናምን እያገኘኽ ነው ገደል የገባኸው! የኔን ምክር ብትሰማ ይሻልሀል? አሉባልታ ቀንስ? ታሪክ አጫውተን ስለምታውቀው ብቻ :!: የማታውቀውን አዋቂ ለመባል አትዋሽ.... የሰው አይን አስረህ አትንቦጣረቅ ..... ምክሬን ስማ... አትሊስ ሰው ሆነህ እንኩዋን ብታልፍ...
የደደቢት እግር ኳስ ቡድን ለውያኔዎች የመቻል ቡድን እንደ ማለት ነው.......ከሁለት ዓመት በፊት በኢትዮጵያ የመጀመሪያው ብቸኛ ፕሮፌሽናል ቡድን ለመሆን እንቅስቃሴ እያደረገ ለመሆኑ በመኮንኖች ክበብ ባደረገው መጠነ ሰፊ ቅስቀሳ አስታዉቆ ነበር :P
እስቲ እግዜር ያሳያችሁ አንድ ቡድን ብቻውን በስም ብቻ ፕሮፌሽናል ሲሆን :P ለነገሩ ፕሮፌሽናል የሚለውን ቃል ትርጉም አለማወቃቸው ነው እንጂ ስራቸው እግር ኳስ(ስፖርት) እስከሆነ ድረስ ምንም እንቅሳቃሴ አይስፈልጋቸውም ::
አይ ደደቢቶች :P ዋርካ ላይ እንደ ባሻ ዓይነት መጋዣ ጠበቃ አላችሁ :P ከሁሉ ግን ብቸኛው የኢትዮጵያ ፕሮፌሽናል የእግር ኳስ ቡድን ለመሆን የሚለው አባባል አይመስጥም :wink: :P :lol: :lol:
እናት እና ታላቅ ወንድማቸውን በጥቂት ቀናት ፍርርቅ ያጡ ህጻናትን ለመርዳት ከሰሞኑ የአምቦ ከተማ ነዋሪዎች አንድ የሰብአዊነት ዘመቻ አድርገዋል። በዘመቻውም ወደ 2 ሚሊየን ብር የሚጠጋ የገንዘብ እና የዓይነት ድጋፍ ተገኝቷል።ናኮር መልካ የዘመቻውን አስተባባሪ እና ድጋፍ የተደረገለት ቤተሰብ አባላትን አነጋግሯል። ሙሉ መሰናዶውን ያዳምጡ።
ኣብ ሳልሳይ ገጺ፤ ናይ ሥራሕን ሰራሕተኛ ኣብ ዝብሎ ክፍሊ በጃኹም እቲ ኣመልካቲ ኣብዝተወለደሉ ሃገር እንዳሃለዎ ንዝነበሮ ናይ ሥራሕ፤ ክዕለት፤ ሞያ ወይኻዓ ልምዲ ዝርዝር ኵነታ ብምግላጽ እሞ ኣውስትራሊያ ውሽጢ እንታይ ዓይነት ናይ ሥራሕ ዕድል ትጽቢት ከምዘለዎ ምግላጽ።
እቲ ኣመልካቲ ነዚ ፕሮግራም ዝፍቐደሉ እንተኾይኑ፤ ነቲ ናይ ማመልከቻ ዋጋ $250 ዶላር ንምክፋል ንናትኻ ክሬዲት ካርዲ ዝርዝር መረዳእታ ንክተእትው ከምትሕተትን ከምኡ’ውን ቆፀሮ ንምድላው ነዘራርበኻ ኢና።
እቲ ኣመልካቲ ነዚ ፕሮግራም ዘይፍቐደሉ እንተኾይኑ፤ እሞ ነዙይ መፍለጢ መልእኽቲ ይበጽሓካ እዩ። ንናትኻ መረዳእታ ኣብ ፋይል ውሽጢ ከትሓዝን እሞ ናይቲ ፕሮግራም ቕድመ ኵነታ እንተተቐይሩ ነፍልጠካ ኢና።
በሶስተኛው ገጽ፤ የሥራና ሰራተኛ በሚለው ክፍል ላይ እባክዎን አመልካቾች በትውልድ አገራቸው በነበሩበት ጊዜ የነበራቸውን ሥራ፤ ችሎታ፤ ሙያ ወይም ልምድ ዝርዝሩን በመግለጽ ታዲያ አውስትራሊያ ውስጥ ምን ዓይነት የሥራ እድል እንዳላቸው መግለጽ።
አመልካቹ ለዚህ ፕሮግራም የሚፈቀድለት ከሆነ፤ የማመልከቻ ክፍያን $250 ዶላር ለመክፈል የርስዎን ክሬዲት ካርድ ዝርዝር መረጃ እንዲያስገቡ እንደሚጠየቁና ቀጠሮ ለማቀናጀት እናነጋግርዎታለን።
አመልካቹ ለፕሮግራም የማይፈቀድለት ከሆነ፤ ይህንን ለማሳወቅ መልእክት ይደርስዎታል። የርስዎን መረጃ በፋይል ላይ እናስቀምጣለን እንዲሁም የፕሮግራሙ ቅድመ ሁኔታ ከተቀየረ እናነጋግርዎታለን።
የትግራይ ክልል ምክትል ርእሰ መስተዳደር ዶ/ር ደብረጺዮን ገብረሚካኤል በመስቀል አደባባይ የቦምብ ፍንዳታ ጉዳት የደረሰባቸውን ዜጎች ጎበኙ አዲስ አበባ፣ ሰኔ 19፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ)...
ዶ/ር ዓብይ አህመድ ትናንት ከስልጣኑ የተነሳውን የደህነንት ሚ/ር ጌታቸው አሰፋ የጠቅላይ ሚኒስተሩ የደህንነት አማካሪ አድርገው በመሾም ስህተት እንዳይሰሩ ተመከረ
በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው ሊባል በሚችል መልኩ በትናንትናው ዕለት ሃገሪቱ አምስት ሰበር ዜናዎችን አስተናግዳለች:: የሳሞራ የኑስ መነሳት:: በቅርቡ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ የደህንነት አማካሪነት...
የመሳይ መኮንን ትንታኔ: ትኩረት ወደ አማራው * በረከት ስምዖን ከሕወሓት የጦር መኮንኖች ጋር ያደረገው ምስጢራዊ ስብሰባ * የዓባይ ጸሐዬ ማረጋጋት * እንደለማ...
ነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) እድሜያቸው ወደ 40 እየተቃረበ ሲመጣ፥ ከወትሮው በተለየ ከሰው መነጠልን በተለያዩ ጊዜያት እየወደዱት መጥተዋል፡፡ አላህም ለመገለያው ቦታ የሒራእ ዋሻን እንዲወዱት አድርጓቸዋል፡፡ ሒራእ ማለት ከመካ በሰሜን ምዕራብ በኩል የሚገኝ ተራራ ሲሆን ነቢያችንም (ሰ.ዐ.ወ) ዋሻው ውስጥ ለብዙ ሌሊቶች፣ አንዳንዴም አስር፣ ሌላ ጊዜም ከዚያም በላይ እስከ ወር ለሚዘልቁ ቀናት አላህን በመገዛት ያሳልፉ ነበር፡፡
ከዚያ ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ፡፡ ብዙም ሳይቆዩ ለሚቀጥለው ኸልዋ በአዲስ ስንቅ ይቋጥሩ ነበር፡፡ በእነዚህ ኸልዋዎች (መገለሎች) በአንደኛው ላይ ወሕይ እስከመጣላቸው ድረስ በዚህ ሁኔታ አሳልፈዋል፡፡
የነቢያችንን(ሰ.ዐ.ወ) ልቦና እንዲህ በፍቅር የገዛው ኸልዋ፥ ለአጠቃላይ ሙስሊሞች በተለይ ደግሞ ወደ ኢስላም ለሚጣሩ ዳዒዎች እጅግ የላቁ ጠቀሜታዎች አሉት፡፡ ከዚህም መካከል፡-
አላህን (ሱ.ወ) እንደሚወድ አእምሯዊ መረጋጋት ብቻውን በቂ አይደለም፡፡ ይህ ቢሆን ኖሮ ኦሬንታሊስቶች[1]አላህንና ነቢያችንን /ሰ.ዐ.ወ./ ወዳጅ ከሆኑት ተርታ ይሰለፉ ነበር፡፡ ለመሆኑ ለአንድ ሂሳባዊ የስሌት ህግ አለያም አል-ጀብራ ጥያቄ ከምሁራን ራሱን አሳልፎ መስዋእት ስላደረገ አንድ ምሁር ሰምታችኋልን; ታውቃላችሁን?… በእርግጥ በአላህ ከማመን በኋላ ወደ እሱ ውዴታ መዳረሻ መንገዶች በዋነኝነት የሚከተሉት ናቸው፡-
አንዳንዴ የሰው ልጅ በውጫዊ ገጽታው በበርካታ መልካምና አምልኮታዊ ተግባራት የታጀበ፣ ሌሎች ሰዎች ወደ መልካም ነገር በመጥራት ላይ የተሰማራ በሆነበት ሁኔታ እነኳን በልቦና ውስጥ ስር ሰደው ልቦናን የሚቆጣጠሩና ብርሃኑንም የሚያከስሙ በሆኑት ራስን መኮፈስ፣ ጉራ፣ ታይታ፣ ምቀኝነትና ዓለማዊ ፍቅር ችግሮች ሊጠቃ ይችላል፡፡
ብቻውን ሆኖ ሲያስተነትን ግን የሰው ልጅ የነፍስያ እውነታ ይገለጽለታል፡፡ ምን ያህል ነፍስ አላህን ፈላጊና ደሀ እንደሆነች፣ በያንዳንዷ ቅጽበት የሱን (የአላህን) እርዳታ ፈላጊ መሆኗ፤ ሰዎች እሱን ለመጥቀምም ሆነ ለመጉዳት የማይችሉ ደካሞች መሆናቸውን ይደርስበታል፡፡ ከዚሁ ጋር በተያያዘ ሙገሳቸውም ሆነ ወቀሳቸው ውጤት አልባ እንደሆነ ይገለጥለታል፤ ይህና ሌሎችም መሠል እውነታዎች ፍንትው ብለው ሲታዩት ሥራውን ለአላህ ብቻ አጥርቶ ይሰራል፤ ይተናነሳል…ወዘተ.፡፡ በተደጋጋሚ መገልልን /ኸልዋን/ በማብዛቱ የተነሳ ባገኘው ብርሃን የነፍሱ በሽታዎች ፍንትው ብለው ይገለጣሉ፡፡
ይህ ሁሉ እውን የሚሆነው ራስን ከዓለማዊ ጭንቀቶችና ሁከቶች፣ ከከንቱ ብለጭልጯ በቀን፣ በለሊት፤ በወራትና፤ በዓመታት ለተወሰኑ ግን ተደጋጋሚ ለሆኑ ወቅቶች ገለል ብሎ ራስን መመልከት ሲቻል ነው፡፡ ለምሳሌ
ሌላው ቢቀር አዛን እየሰማ ከሙአዚኑ ተከትሎ ካለ በኋላም ሊሆን ይችላል፣ከላይ የተጠቀሱት ጊዜያት ሁሉም ቀልብ ከዱንያ ጋ ያለውን መገናኛ በመቁረጥ ትኩረቱን ትልቅና አሸናፊ ወደ ሆነው አላህ በአዲስ መልክ የሚያቆራኝበት ወቅቶች ናቸው።
← ATV: መሰረት ህልው ፖለቲካዊ ቅልውላው ዞባናን መንነትና ንምውሓስክንወስዶ ዘሎና ስጒምትን ! – ብ በ ር ሀ ፍስ ሃ የ ።	ኣብይ ኣሕመድ ናይ 72 ሰዓታት መጠንቀቕታ ትግራይ ኣኺሉ፡ መጨረሻ ውግእ ከካይድ `የ ይብል፡ ማዕከናት ዜና እቲ ኲናት ቀሊል ከምዘይከውን የጠንቅቑ (Source: ATV) →
ወደ ስዋንሰን እንኳን በደህና መጡ! ልዩ የሆነውን የ 2020 - 21 የትምህርት ዓመት በመስመር ላይ ስንጀምር ፣ የተለዩ ተሰጥዖ ያላቸው ተማሪዎች እንደ ቀደምት የትምህርት ዓመታት አገልግሎቶችን ማግኘታቸውን እንደሚቀጥሉ ላረጋግጥላችሁ እጽፋለሁ ፡፡ በመካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች በአርሊንግተን ውስጥ የስጦታ መርጃ መምህራን እና የመማሪያ ክፍል አስተማሪው እንደ ተሰጥኦ ለተለዩ ተማሪዎች ሁሉ አገልግሎት ለመስጠት የትብብር ቡድን አካሄድ ይጠቀማሉ ፡፡ በዚህ ሞዴል ውስጥ ለክፍለ-ነገር አገልግሎት ለተለዩ ተማሪዎች መመሪያን የመለየት የክፍል መምህራን ዋና ኃላፊነት አለባቸው ፡፡ ልጅዎ በሚታወቁበት በእያንዳንዱ የይዘት ዘርፍ ከሌሎች ተሰጥዖ ካላቸው ተማሪዎች ጋር ይመደባል ፡፡ የልጅዎ አስተማሪዎች የልጅዎ መታወቂያ መረጃ አላቸው። በተጨማሪም ፣ አር.ጂ.ጂ. ተሰጥኦ ያላቸው ተለይተው የሚታወቁ ተማሪዎችን ፣ አስተማሪዎችን እና ወላጆችን በተለያዩ መንገዶች ይደግፋል ፡፡ ይህ ሊያካትት ይችላል ግን በዚህ ብቻ አይወሰንም
ናይ ሓሳባት ፍልልይ ክህልወና ንቡር እዩ፡፡ ህዝባዊ ግንባር አስመራ ክአቱ እንከሉ፡ ልዕሊ 90000 ሰባት ሒዙ እዩ አትዩ፡፡ ኩሎም ተጋደልትን ዘይተጋደልትን ናይ ህዝባዊ ግንባር፡ ብወንጀልን ገበንን ናይቶም ውሑዳት መራሕቲ ተሓተቲ እዮም ማለት ዓገብ እዩ፡፡ ብፍላይ እካ ከም በዓል ማሕሙድ ሳልሕ ብከንደይ ጅግነንትን ተወፋይነትን ሃገር ነጻ ዘውጸኡን፡ እቲ ዝተቓልሰሉን ዝተወፈይሉን ዕላማ ብሒደት ጋሓሉ ምስ ተጨውየ፣ አብ አደባብይ ብሑብእ ዘይኮነስ ብጋህዲ፡ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን፡ አፎም ከፊቶም ስጋብ ጎሮሮኦም ዝልሕትት ዝጭድሩ ዘልዉ፡ ሞጎስ እምበር፡ ውንጅልና አይግብኦምን፡፡
እቶም ጎሓሉ ስርሖም እንዳ ሰርሑ፡ ንሕና ግዜና አብ ዕንክልል ከነሓልፎ ክነብር ኢና፡፡ ብፍላይ እካ፡ ንስኻ ዜጋ ካናዳ ስለ ዝኾንካስ፡ እቲ መዓልታዊ ትነብሮን፡ እቲ መዓልታዊ ትርእዩ ሰናይ ምግባርን፡ ምርድዳእን፡ ምጽውዋርን፡ ከም አብነት ወሲድካ፡ ንስኻ አብነት ኮንካ፡ ንኻልኦት ዘይፈልጡ ኧንተሃለዉ ድማ አብነት ክትከውን ሓላፍነት አለካ፡፡ አይተሓዘለይ፡ ከምኡ ማለተይ አይኮንኩን፡ ወይ ይቅረ በለልይ ምባል ነዉሪ የብሉን፡፡
የህወሓት ቡድን ታሪካዊ ቅርሶች አቅራቢያ ምሽግ ቆፍሮ እንደነበረ የሃይማኖት አባቶች ይናገራሉ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
ሕገ መንግሥት ማሻሻል ማለት በአጭር አነጋገር ለሕገ መንግሥት ማስተካከያ የሚደረግበት ሂደት ነው ማለት ይቻላል፡፡ የሕገ መንግሥት ማሻሻል ሂደት ክለሳ (Revision) አብዮት (Revolution) ማለት አይደለም፡፡ (ቃለአብ ታደሰ)
አብዛኛው ጊዜ ማሻሻያ የሕገ መንግሥቱን ቃላት፣ ሃረግ፣ ዓ.ነገር ወይንም አንቀፆችን ሊያጠቃልል ይችላል፡፡ በእነዚህ በሚሻሻሉት ፋንታ በከፊል መጨመር፣ መቀነስ ወይንም ሙሉ በሙሉ መለወጥ ሊሆን ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ እነዚህ ሁሉ ለውጦች ከሕገ መንግሥቱ አጠቃላይ አላማ፣ ግብና መንፈስ ጋር በሚጣጣም መልኩ መሆን አለበት፡፡ (ቃለአብ ታደሰ፡ 2011)
የሕገ መንግሥቱ ክፍሎች እንዲሻሻሉ ሃሳብ የማመንጨት ስልጣን የየትኛው የመንግሥት እርከን ስልጣን እንደሆነ ሕገ መንግሥቱ በግልፅ አያስቀምጠውም፡፡ የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 104 የሕገ መንግሥት ማሻሻያን ስለማመንጨት በሚል አንቀጽ ስር የተቀመጠው ሃሳብ "የትኛው የመንግሥት እርከን ሕገ መንግሥት ማሻሻያ ሃሳብን ያመነጫል?" ለሚለው ጥያቄ መልስ የሚሰጥ አይደለም፡፡ ይልቁኑም "የመነጨው የማሻሻያ ሃሳብ በምን አኳኋን ለህዝብ ውይይት እና ለውሳኔ እንደሚቀርብ" የሚደነግግ ነው፡፡ ይሁን እንጂ ከሌሎች የሕገ መንግሥቱ ድንጋጌዎች መረዳት እንደምንችለው ማንኛውም የህግ መፅደቅ ሂደት ለምክር ቤት የሚቀርበው በህዝብ ተመርጦ ስልጣን በያዘ አስፈፃሚ አካል አማካኝነት በመሆኑ የሕገ መንግሥት ማሻሻያ ሃሳብ ማመንጨት የሚችለውም ይኸው አስፈፃሚው አካል ነው ተብሎ ሊወሰድ ይችላል (Analogy)፡፡
"የመነጨው የማሻሻያ ሃሳብ በምን አኳኋን ነው ለህዝብ ውይይት የሚቀርበው?" የሚለውን በተመለከተ ማንኛውም በአስፈፃሚው አካል የመነጨ የሕገ መንግሥት ማሻሻያ ሃሳብ ለህዝብ ውይይት ሊቀርብ አይችልም፡፡ ይልቁኑ በሚመለከታቸው የፌደራል ወይም የክልል ምክር ቤቶች ቀርቦ መፅደቅ ይኖርበታል፡፡
ከላይ የመነጨውን የማሻሻያ ሃሳብ ወደ የሚቀጥለው የውይይት ምዕራፍ እንዲያልፍ የማፅደቅ ስልጣን የፌደራል ህ/ተ/ምክርቤት እና ፌደሬሽን ምክር ቤት ወይም ቢያንሱ በአራቱ የክልል ምክርቤቶች ሊፈፀም እንደሚችል ተገንዝበናል፡፡ አሁን ደግሞ የፀደቀው እና ለውይይት የቀረበው የማሻሻያ ሃሳብ የሕገ መንግሥቱ አካል ሆኖ በማን ሊፀድቅ እንደሚችል እናያለን፡፡
የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 39 (የብሔር ብሔረሰቦች መብት እስከመገንጠልን) ጨምሮ መሰረታዊ መብቶች፣ አንቀጽ 104 እና 105 ላይ የሚደረግ የሕገ መንግሥት ማሻሻያ ፀድቆ ህግ ሆኖ ሊወጣ የሚችለው ሶስት ነገሮች መሟላት ሲችሉ ብቻ ነው፡፡ (ሕገ መንግሥት አንቀጽ 105)
ስለሆነም የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት የማሻሻል ሂደት ጥብቅ ሲሆን በተለይ ሰብዓዊ መብቶችን የሚመለከቱ ድንጋጌዎችን ማሻሻሉ ደግሞ ይበልጥ ጥብቅ እንዲሆን ተደርጓል፡፡
የትኛውም ሕገ መንግሥት የሚነሳባቸው መሰረታዊ የሃገረ መንግሥት ግንባታ መሰረታዊ ፍልስፍናዎች ይኖሩታል፡፡ በተመሳሳይ የኢፊዲሪ ሕገ መንግሥት ሃገረመንግሥት የመገንባት እሳቤዎች መሰረት የብሔር ብሔረሰቦች የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት መሆኑ በመግቢያ ላይ በግልፅ ተቀምጧል፡፡ እንደ ሕገ መንግሥቱ መሰረታዊ መነሻ ኢትዮጵያ የምትባል ሃገር የተመሰረተችው በብሄር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ነፃ ፈቃድ ላይ ነው፡፡ ይህ ማለት ብሄር ብሔረሰቦች ከሃገር የቀደመ ሉዓላዊነት ባለቤት እንደሆኑ የሚያሳይ ነው፡፡ ይህንን ሃሳብ የሚያጠናክሩ ድንጋጌዎች በሕገ መንግሥቱ የተለያዩ ክፍሎች ውስጥ እናገኛለን፡፡ ምሳሌ ለመጥቀስ ያክል "አንቀጽ 46" በምናይበት ጊዜ "የፌደራል መንግሥት በክልሎች የተዋቀረ ነው" ይለናል፡፡ ክልሎች ደግሞ የተዋቀሩበት መሰረታዊ ፍልስፍና ተመሳሳይ ቋንቋ፣ አሰፋፈር፣ ማንነት ያላቸው ብሔር፣ ብሔረሰቦች በመሆናቸው ነው፡፡ ስለሆነም ስለአንቀጽ 39 ስናወራ የሕገ መንግሥቱን ጠቅለል ያለ መንፈስ መረዳት የግድ ይላል ምክንያቱም ብቻውን የቆመ አንቀጽ አይደለምና፡፡
አንቀጽ 39 የብሔር ብሄረሰቦች፣ ህዝቦች መብት የሚል ርዕስ ሲኖረው ከስሩ አምስት ንዑስ አንቀፆችን የያዘ ነው፡፡ አብዛኛውን ጊዜ በተለያዩ የህግም ይሁን የፖለቲካ ምሁራን ዘንድ በአከራካሪነቱ የሚታወቀው ንዑስ አንቀጽ አንድ ላይ ያለው "የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት እስከመገንጠል የሚለው" ነው፡፡ ይሁን እንጂ አንቀጽ 39 ቋንቋን፣ ባህልን የማሳደግ መብት፣ ሚዛናዊ ውክልና የማግኘት መብትን ያቀፈ ሲሆን አከራካሪ ቢሆን ብሄር ብሄረሰብ እና ህዝብ ማለት ምን ማለት እንደሆነ ለማብራራት ሙከራ የተደረገበት ድንጋጌ ነው፡፡
ሕገ መንግሥትን ማሻሻል ማለት ከመሰረታዊ የሃገረመንግሥት ግንባታ ፍልስፍና ሳይወጡ አንዳንድ አንቀፆች ወይም ቃላቶች ላይ ማስተካከያ ማድረግ ነው፡፡ የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 105 ላይ እንደተመላከተው "አንቀጽ 39" ለማሻሻል የሁሉንም ክልሎች ይሁኝታ የሚፈልግ ነው፡፡ ከዚህ ባሻገር ይሄንን አንቀጽ ማሻሻል ወይም መቀየር ማለት በመሰረታዊነት የሕገ መንግሥቱ መንፈስ የመቀየር እርምጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል ምክንያቱም "የብሔር ብሔረሰቦች የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት" የሕገ መንግሥቱ ማጠንጠኛ እና መሰረት ሆኖ በመግቢያውም ይሁን ውስጡ ባሉት ድንጋጌዎች የሰፈረ በመሆኑ ነው፡፡
ምናልባት "እስከመገንጠል" የምትለዋ ድንጋጌ በትርጉም "ከሃገር መገንጠልን አይጨምርም" በሚል ማስተካከል ይቻል ይሆናል፤ ምክንያቱም በደፈናው እስከመገንጠል ይላል እንጂ መገንጠሉ ከሃገር ይሁን፣ ከክልል አሊያም ከዞን ለሚለው የሰጠው ግልፅ ምላሽ የለም፤ ይሁን እንጂ ትርጉምም ቢሆን የአርቃቂዎቹን የሃሳብ ነፀብራቅ ማጥናት እና ምን ለማለት ፈልገው ነበር ይሄንን አንቀጽ ያካተቱት የሚለውን መመርመር ይፈልጋል፡፡ ስለሆነም አርቃቂዎቹ "በሃገር ማዕቀፍ ውስጥ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት ሊከበር ይገባል፡፡ መገንጠል ሲባል የራስን የብሄረሰብ አስተዳደር ማዋቀር እንጂ ከሃገረ መንግሥት መውጣትን አይጨምርም" ብለው አስበዋል ወይስ "መገንጠል ማለት ከፌደሬሽኑ መውጣት ጭምር ነው?" የሚለውን መልስ መስጠት ያሻል፡፡
ሕገ መንግሥት ማሻሻል አንድ ሕገ መንግሥት ረጅም እድሜ እዲኖረው እና ከወቅቱ ጋር ራሱን እያላመደ የሚያሰራ ህግ ሆኖ እንዲቀጥል ከሚያስችሉት የእድገት ደረጃዎች መካከል አንዱ ነው፡፡ ነገር ግን በማሻሻል ስም መሰረታዊ ለውጥ ማድረግ ከመሰረታዊ የማሻሻል እሳቤ ውጪ በመሆኑ ከሕገ መንግሥቱ የሃገር ግንባታ ፍልስፍናዎች አንዱ በሆነው የብሔር ብሔረሰቦችን መብት የራስን እድል በራስ መወሰን ላይ የሚደረግ ማሻሻያ ሕገ መንግሥት ወደመለወጥ ዝንባሌ የሚወስድ ሊሆን ስለሚችል በአግባቡ ማጤን ይፈልጋል፣ ይሻሻል ቢባል እንኳን የማሻሻያ ሂደቱ እጅግ የጠበቀ ነው፡፡ አንቀጽ 39ኝን በማሻሻል ስም በመሰረታዊነት መለወጥ የማይቻል ወይም ጥብቅ መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድነትን ይፈታተናሉ የሚባሉ "እስከመገንጠል" አይነት ድንጋጌዎችን በትርጉም ማስተካከያ የሚደረግበት በር ዝግ አለመሆኑን ማየት ያስፈልጋል፡፡
ጸሐፊው በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ከድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲ ያገኙ ሲሆን ከ5 አመት በላይ በተለያዩ መሥሪያ ቤቶች በሕግ ባለሙያነት እንዲሁም በኃላፊነት አገልግለዋል፡፡ ጸሐፊው አሁን የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት የሕግ ባለሙያ ሲሆኑ በተጨማሪም በኢትዮ ኤፍ ኤም 107.8 ላይ በየሳምንቱ አርብ ጠዋት የሚቀርብ "ሕጉ ምን ይላል" የተሰኘ ፕሮግራም እያሰናዱ በማቅረብ ላይ ይገኛሉ፡፡
ንከቢድ ናብራ ስደት ክስዕሩ -ክብርታቶምን ፥ ባህሎምን ሃይማኖታዊ እምነቶም ክዕቕቡ ስድራቤታት ብፍቕርን ምክብባርን ምጽውዋርን ደቆም ከዕቢ'ዩ ፥ ፍትሕ ከወግዱ ቃል ኪዳኖም ከጽንዑ ከይተሓለሉ ዝመከሩ ኣቦ ነይሮም።
ብፍላይ ድማ መንእስያት ብትምህርቲ ቡሉጻት ፥ ብኣካል ዱሉዱላትን በእምሮ ቡሱላትን በላእሕትን ብሉጻትን ኮይኖም ንክርከቡ ኣብ ምትብባዕን ዝነብሮም ተራ ዓቢ ነይሩ።
ኣባ ኪዳነ ለባሲ ፥ ኣብ ማሕበረ ኮምን ኣብ ሽማግለ ውለድን ኣብ ኹሉ ሃገራዊ ብዓላትን ፥ ዘተን ሰሚናራትን ሓሳቦም ሃብታም ሃሳቦም ዘካፉሉን ዝነሩሑ ብሉጽ ኣቦ ውን ነይሮ።
ሕልፈት ኹቡር ኣቦና ኣባ ኪዳነ ለባሲ ፥ ንማሕበረ ኮም ኤርትራዊያን ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ብሓፈሻ ንኤትራዊያን፡ ሃገርናን ዓቢ ክሳራ'ዩ። በዚ ኣጋጣሚ ኣዳል ድምጺ ኤርትራዊታን ፥ብሞት ኣቦና ኣባ ኪዳነ ከባሲ ብስም ሃገራዊ ሽማግለ ዓባይ ብሪጣኒያን ብስም ኹሎም ኤርትራዊያንን ንስድራቤትን መቕረብን ጽንዓት ይሃብ ንብል።
"ይህ ቴክኖሎጂያዊ እመርታ የሰው ልጅ ህልውና ላይ የፈጠረው አደጋ፣ ራሱ ቴክኖሎጂው የፈጠረው ሳይሆን ቴክኖሎጂው ማህበረሰብ ውስጥ ያለውን ክፉ አውሬ አደባባይ የማውጣት ችሎታው ነው። ማህበረሰብ ውስጥ ያለው ክፉ አውሬ ደግሞ የሰው ልጅ ህልውና ላይ አይነተኛ አደጋ ይሆናል።"
የኢንተርኔት ቴክኖሎጂ እ.ኤ.አ ከ1980ዎቹ መጨረሻ ጀምሮ እስከ አሁን ባደረገው የሶስት አስርት አመታት የእድገት ጉዞ፣ ከፈጠራቸው አገልግሎቶች የማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎትን ያህል ከፍተኛ አለም አቀፋዊ ተፅዕኖ መፍጠር የቻለ ነገር የለም ቢባል ማጋነን አይሆንም። ነገር ግን የማህበራዊ ሚዲያ ትስስር አገልግሎት በደረሰበት ወቅታዊ የእድገት ደረጃና አቅም ያዳበረው ወደር የሌለው አለም አቀፋዊ የተፅዕኖ ፈጣሪነት ጡንቻ ወደ አደገኛና አሳሳቢ ሁኔታ ላይ መድረሱና ትኩረት እንደሚገባው የዘርፉ ከፍተኛ ሊቃውንት በማሳሰብ ላይ ይገኛሉ።
የዚህ ፅሁፍ መነሻም ከወራት በፊት በወጣውና እንደ Google, Gmail, Facebook, Instagram, Twitter ድርጅቶች ውስጥ በከፍተኛ አመራርና ሳይቲስትነት ያገለገሉ ባለሙያዎች የተሳተፉበትና የማህበራዊ ሚዲያ የእድገት ጉዞና እየፈጠረ ያለው አለም አቀፋዊ ማህበራዊና ፖለቲካዊ ቀውስ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል የሚል አመለካከት የሚያንፀባርቁበት The Social Dilemma ጥናታዊ ፊልም ነው። በፊልሙ ውስጥ የሚነሱትን ኃሳቦች በመንተራስም በሀገራችን የማህበራዊ ሚዲያም ሆነ የኢንተርኔት ተጠቃሚዎች ዘንድ ሊታወቁ ይገባሉ ተብለው የሚታሰቡ እጅግ ጠቃሚ አንኳር ጉዳዮችን ፅሁፉ ለማብራራት ይሞክራል።
በአለማችን ታሪክ በከፍተኛ ፍጥነት በጥቂት አመታት ውስጥ በትሪሊየን ዶላሮች የሚገመት ኃብት ማጋበስና ኃያል ተፅዕኖ ፈጣሪ መሆን የቻሉ ድርጅቶች ቢኖሩ ኢንተርኔትን መሰረት ያደረጉ የማህበራዊ ሚዲያ ድርጅቶች ናቸው። እዚህ የሀብት ደረጃ ላይ በዋነኝነት የደረሱትም የተጠቃሚዎችን የእለት ተእለት የማይቋረጥ ትኩረት በመጠቀም ብቻ መሆኑ ደግሞ አስገራሚ ያደርገዋል። የነዚህ ድርጅቶች የትርፋማነታቸው መሰረት ሰዎች ወይም ተጠቃሚዎች በስልክና ኮምፒዩተሮቻቸው ላይ ትኩረት አድርገው እንዲቆዩ ማድረግ ነው። ምክንያቱም የማህበራዊ ሚዲያዎቹ የንግድ ደንበኞች ገፆቹን ተጠቅመው ማስታወቂያቸውን የሚያስተላልፉ ድርጅቶች እንደመሆናቸው ማስታወቂያዎቹ ውጤታማ የሚሆኑት ስክሪኖቻቸው ላይ ተተክለው በሚጠብቁ ሰዎች ተመልካችነት ነውና።
እንግዲህ የማህበራዊ ሚዲያዎቹ ደንበኞች ማስታወቂያ የሚያስተላልፉ ድርጅቶች ከሆኑ፣ ነጋዴዎቹ ደግሞ ማህበራዊ ሚዲያዎቹ ናቸው ካልን፣ የሚሸጠው (ለገበያ የሚቀርበው) ምርት ምንድነው ብለን መጠየቃችን አይቀርም። ገበያ ላይ የቀረበን ምርት ለመጠቀም ገንዘብ የማንከፍልበት ከሆነና ተጠቃሚ ተብለን የምንጠራ ከሆነ ለምንጠቀመው ነገር የሚከፍል አካል አለ ማለት ነው። ይህም ማለት በዚህ የንግድ አለም ምርቱን የሚያቀርበው ሻጭ ማህበራዊ ሚድያዎቹ፣ ገዢው ደንበኛ ደግሞ ማስታወቂያቸውን በማህበራዊ ሚድያዎቹ የሚያስተላልፉት ድርጅቶች ሲሆኑ ገበያ ላይ ለሽያጭ የሚቀርበው ምርት ደግሞ፦ እኛ ነን!
የእኛ ትኩረትና ጊዜ ነው የማህበራዊ ሚድያዎቹ ምርትና ለገበያ የሚቀርብ አንጡራ ኃብት። እኛ በስክሪኖቻችን ላይ የበለጠ ጊዜያችንን አጠፋን ማለት የሚተላለፈው ማስታወቂያ ብዙ ሰዎች ተመለከቱት፣ ውጤታማ ሆነ ማለት ነው። የማህበራዊ ሚድያዎቹም የበለጠ ትርፋማ ሆኑ ማለት ነው። እናም ትርፋማነታቸውን ጠብቀው ለመቆየት እኛ በገፆቻቸው ላይ ረጅም ጊዜ እንደምናሳልፍ ማረጋገጥ አለባቸው። የምንሸጠው እኛ ነንና! ይህን እውን ለማድረግ ደግሞ ልዩ ዘዴ አላቸው። በዚህም መሰረት እንደ Google, Facebook, Twitter, Instagram, YouTube, Snapchat, TikTok ያሉት ታላላቆቹ የማህበራዊ ሚድያ ፊታውራሪዎች የኛን ትኩረት ቀድመው ለማግኘት ይወዳደራሉ፤ አዳዲስ ውጤታማ ዘዴዎችን ይቀምራሉ።
የማህበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች የበለጠ ጊዜያቸውን ገፆቹ ላይ እንዲያሳልፉና ትኩረት እንዲያደርጉ የሚወዱትንና የሚፈልጉትን ነገሮች ማቅረብ ያስፈልጋል። የሚወዱትን ነገር ለማወቅ ደግሞ ሰዎቹን ማወቅ ያስፈልጋል። ለዚህም በየሰከንዱ፣ በየሰአቱ፣ በየቀኑ እነዚህ ማህበራዊ ሚድያዎች ላይ የምናስገባው የግል መረጃና ዳታ ቀስ በቀስ ተጠራቅሞና ተሰልቶ ከተለያዩ ነገሮች አንፃር የእኛን ፍላጎት ፍንትው አድርጎ ያሳያቸዋል። ምን አይነት ምግብ፣ ልብስ፣ መኪና፣ ቦታ፣ ፍቅረኛ፣ እንደምንወድ፤ መቼ ደስ እንደሚለን፣ ብቻችንን እንደምንሆን፣ እንደሚደብረን፣ ወዘተ. . . በሚገባ ያውቃሉ። ጓደኞቻችንና ወላጆቻችን እንኳን በማያውቁን መልኩ አብጠርጥረው ያውቁናል። ከዚያም እንደየ ፍላጎቶቻችንና ዝንባሌያችን የምንፈልገውና የምንወደው መረጃ ወደ የግል ገፆቻችን መጉረፍ ይጀምራል። እኛም ከማህበራዊ ሚድያዎቹ ጋር ያለንን ወዳጅነት እያጠበቅን እንሄዳለን። በቀላሉ መማረክና ቁጥጥር ስር መውደቅ ይሉሃል ይሄ ነው።
ይህንን ስርአትና ሲስተም ባለሙያዎቹ Surveillance Capitalism በማለት ይጠሩታል። የሰዎችን የግል መረጃ በመሰለልና በማነፍነፍ ላይ ስኬታማነቱ የተመሰረተ የንግድ ስርአት ነው። ይህ ስርአት የሰዎችን መረጃ ቀስ በቀስ በማጠራቀም ፍላጎታቸውንና ማንነታቸውን እንዲሁም ስነ ልቦናቸውን በመረዳት እነርሱን የሚማርክ መረጃ ሳያቋርጥ የሚያቀርብ ቴክኖሎጂ መፍጠርን አላማው ያደረገ ነው። በዚህ መንገድ ከእኛ የሚወሰደው የእለት ተእለት የግል መረጃና ዳታ እየተጠራቀመና የበለጠ እየተሻሻለ ቀጥሎ ሊፈጠር የሚችለውን ነገር የመተንበይና የማወቅ አቅም ላይ መድረስ ችሏል። ማህበራዊ ሚድያዎቹ የሚያቀርቡልን እነዚህ እንደየ ፍላጎቶቻችን የተሰፉ መረጃዎች ቀስ በቀስ ፍፁም ሳናውቀውና ሳናስተውለው ባህሪያችንን የመለወጥ ጉልበት አዳብረዋል። ሳናስተውለው ቀስ በቀስ እነርሱ ወደሚፈልጉት ውጤት እንድናመራ ፕሮግራም እየተደረግን ነው።
በየማህበራዊ ሚድያ ገፆች ያደረግናቸው ነገሮች፤ የተጫንናቸው ክሊኮች፣ የተመለከትናቸው ቪድዮዎች፣ የሰጠናቸው like እና አስተያየቶች ተጠራቅመው እኛን የበለጠ ወደየሚማርክና ወደሚመስጥ የፕሮግራም ሞዴልነት ይቀየራሉ። አንዴ ይህ ሞዴል ከተገነባ ያ ሰው በቀጣይነት ሊያደርጋቸው የሚችላቸውን ተግባራት በሙሉ ቀድሞ የማወቅና የመተንበይ ችሎታ ይኖረዋል። ከማህበራዊ ሚድያዎቹ ገፆች ጀርባ የሚሰራው የኮድ ቀመር (algorithm) ከኛ የሚያገኘውን መረጃ መሰረት በማድረግ፣ በያንዳንዳችን ገፅ ላይ ሊያሳየን የሚገባውን መረጃዎች በማዘጋጀትና በማቀናበር እንደ አውቶማቲክ ሞተር ተግባሩን ሳያሰልስ ያከውናል። ይህንንም ተከትሎ ማህበራዊ ሚድያዎቹ እኛ ገፆቻቸው ላይ የመቆየት ልምዳችን እያደገ ስለመሆኑ፣ ሌሎች ተጨማሪ ሰዎች እንደምንጋብዝላቸው እንዲሁም ማስታወቂያቸውን በገፆቻቸው ላይ ከሚያስተላልፉ ድርጅቶች የሚያገኙት ገቢ እንደሚያድግ ያረጋግጣሉ።
ስመ ጥሩው የሳይንስ ልብወለድ ደራሲ አርተር ሲ ክላርክ፤ “በከፍተኛ ሁኔታ ልቀት ላይ የደረሰ ቴክኖሎጂን ከአስማት መለየት ይከብዳል” ይላል። አንድ የአስማት ትዕይንት ባለሙያ የሚያውቀው አንድ ልዩ ነገር ቢኖር፣ ሰዎች የተወሰነ የአዕምሯቸው ክፍል ስላለው ባህሪና ተፈጥሮ መረጃውና ግንዛቤው እንደሌላቸው ነው። ይህን አለማወቃችንን በመጠቀም ነው እሱ በአይናችን ልንለየው የማንችለውን የአስማት ጥበቡን የሚያሳየን። ቴክኖሎጂም በተመሳሳይ ሁኔታ ይህንን ነው የሚያደርገው፤ እኛ ባህሪውን የማናውቀውን የስነ ልቦናችንን ክፍተት በመጠቀም አስማቱን ይሰራብናል። እናም የማህበራዊ ሚድያዎቹ ጠበብት ፍፁም ልናውቀና ልናስተውለው በማንችለው ረቂቅ በሆነ መልኩ ባህሪያችንንና ስብዕናችንን ይለውጡታል። ይህ ሁሉ በዙሪያችን ሲከናወን ግን ፈፅሞ ምልክቱን እንኳን ማየት አንችልም። በአጭሩ የማህበራዊ ሚድያዎቹ ከኛ የሚፈልጉትና የሚጠይቁት፣ “ከህይወትህና ከጊዜህ ምን ያህሉን ለኛ መስጠት ትችላለህ?” የሚለውን ነው።
ኤድዋርድ ተፍት የተባለ የኮምፒዩተርና ፖለቲካ ሳይንስ ፕሮፌሰር የሳይበሩን አለም ሱስ ሲገልፀው፣ “ደንበኞቻቸውን ተጠቃሚ ብለው የሚጠሩ ሁለት ኢንዱስትሪዎች ብቻ ናቸው፤ የህገወጥ አደንዛዥ ዕፅ እና የሶፍትዌር ኢንዱስትሪ” ይላል።
በአለማችን የሰው ልጅ ስራውን የሚያከናውንበትና የሚያቀላጥፍበት የተለያዩ መሳሪያዎች (Tools) ተፈጥረዋል። እነዚህ ሰውን አጋዥ የሆኑ መሳሪያዎች ሰው ሊገለገልባቸው እስኪፈልጋቸው ድረስ ባሉበት ተቀምጠው ይጠብቃሉ፤ ስንፈልጋቸው ብቻ ነው የምናነሳቸው። አንድ ግዑዝ ነገር ከኛ የሚፈልገው ነገር ካለ፣ እንድንጠቀምበት ካማለለንና ካግባባን መገልገያ መሳሪያ እንዳልሆነ መረዳት ይኖርብናል። የቴክኖሎጂው አለምም ሰው በሚገለገልባቸው መሳሪያዎች ላይ የተመሰረተ አለም ከመሆን በሱሰኝነትና በማማለል ላይ የተመሰረተ አለም ወደመሆን ተዘጋግሯል። ማህበራዊ ሚድያም ባለበት ተቀምጦ ሰው እስኪገለገልበት የሚጠብቅ ሰውን አጋዥ መሳሪያ እንዳልሆነ መመልከት እንችላለን። ማህበራዊ ሚድያ አደንዛዥ እፅ ነው። የሰው ልጅ ከመሰሎቹ ጋር የመገናኘት፣ የመዛመድና ተግባቦት የመፍጠር ባዮሎጂያዊ/ ተፈጥሯዊ ፍላጎት ያለው ሲሆን ይህ ፍላጎቱ ሲሳካም የደስታ ስሜትን የሚፈጥረው የዶፓሚን ኢንዛይም በአንጎላችን ይመነጫል። በዚህም አብሮነታችንንና ማህበራዊ ግንኙነታችንን እያዳበርን አንድ ላይ በህብረት እንድንኖር፣ ወዳጆች እንድናፈራ እንዲሁም ዘራችንን እያበዛን እንድንቀጥል በሚሊዮን አመታት የዝግመተ ለውጥ ሂደት ተሰርተናል። እናም ማህበራዊ ሚድያን የመሰለ ይህን የሰዎችን አብሮነትና ግንኙነት የሚያበለፅግ መድረክ ሱስ የማስያዝ አቅሙ ከፍተኛ ነው። ከመሰሎቻችን ጋር አብሮነት የመገንባትና የነሱን ተቀባይነት፣ ፍቅርና አድናቆት የማግኘት ፍላጎት እንዲኖረን በዝግመተ ለውጥ ሂደት የተሰራን ቢሆንም፣ አስር ሺህ ሰዎች በየቀኑ ስለኛ ያላቸውን አመለካከት እንድናውቅ፣ በየ 5 ደቂቃው ማህበራዊ ተቀባይነትና አድናቆት ወደኛ እንዲጎርፍ የሚያደርግ ፍላጎትና ግፊት እንዲኖረን የሚያደርግ ተፈጥሮ ግን በውስጣችን አልተቀመጠም።
በፌስቡክ በምክትል ፕሬዝዳንትነት ደረጃ ላይ ይሰራ የነበረው የኮምፒዩተር ሳይንቲስቱ ቻማዝ ፓሊሃፒትያ የተጠናወተንን ሱስ እንዲህ ያብራራዋል፣ “ህይወታችንን ተጨባጭ ባልሆነ ፍፁማዊ ማንነት ዙሪያ መገንባት እንጀምራለን። ምክንያቱም በየአፍታው ቆይታ የምናገኛቸውን የአድናቆት ምልክቶችን (likes, hearts, thumbs up…) ገጣጥመን በፈንጠዝያ በመልካም እሴትና በእውነት ላይ የተመሰረተ የሚመስል አለም እንፈጥራለን። እውነታው ግን የውሸትና ቶሎ ተሰባሪ ዝነኝነት እንደሆነ አንረዳውም። ያ ለአፍታ የሚቆይ ከንቱ ስሜት ነው። እናም ገና ስሜቱ ሳይገባንና ሳናጣጥመው ወደ ስሜት የለሽ ባዶነት ይመልሰናል። ምክንያቱም፣ “ያን ፈንጠዝያ መልሼ ማጣጣም ስለምፈልግ አሁን ደግሞ ምንድነው ማድረግ ያለብኝ” ወደሚያስብለን የማያቋርጥ ክብ እሽክርክሮሽ ውስጥ ይከተናል። ይህ ሁኔታ በ 2 ቢሊየን ሰዎች ውስጥ የሚፈጥረውን ስሜት ስናስበው አስከፊነቱ ቁልጭ ብሎ ይታየናል።”
እንደ ኒውዮርክ ዩኒቨርሲቲ ጥናት መሰረት፣ እ.ኤ.አ ከ2010 ጀምሮ በአስራዎቹ ዕድሜ ውስጥ በሚገኙ አሜሪካውያን ላይ የተከሰተ የድብርትና ጭንቀት በሽታ እንዲሁም ራስን የማጥፋት ዝንባሌ በሶስት እጥፍ ጨምሯል፣ አሁንም በከፍተኛ ሁኔታ በመጨመር ላይ ይገኛል። ጥናቱ እንደሚያሳየው፤ የማህበራዊ ሚድያ ከፍተኛ የተጠቃሚነት ዝንባሌ ያላቸው እነዚህ ወጣቶች በጋራ ከሚያሳዩአቸው ተመሳሳይ ባህርያት ውስጥ ማንኛውንም ችግር/አደጋ መጋፈጥ ያለመፈለግ፣ መንጃ ፍቃድ የሚያወጡት ወጣቶች ቁጥር መቀነስ፣ ፍቅረኛ ለመያዝ አልያም ከተቃራኒ ፆታ ጋር ግንኙነት የመመስረት ፍላጎት ማጣት ሲሆኑ ራሳቸውን ተጨባጭ ባልሆነ ምናባዊ የውበት/ቁንጅና ሚዛን የመለካት ባህሪም ይታይባቸዋል።
በታላላቆቹ የማህበራዊ ሚድያዎች ውስጥ ከፍተኛ አመራር ላይ የነበሩት ልሂቃን በጋራ የሚስማሙበት አንድ ኃሳብ በነዚህ ሚድያዎች አማካኝነት ማንኛውም ችግርና ተግዳሮት፣ ብቸኝነት፣ ፍርሃትና ጥርጣሬ ሲገጥመው ሰላምና መረጋጋት ፍለጋ ወደ ዲጂታሉ አለም የሚሮጥ ትውልድ እየተፈጠረ ነው። ይህም ሰዎች ችግርን የሚፈቱበትን ልዩ የተፈጥሮ ሰብአዊ ችሎታቸውን እያዳከመውና እያጠፋው በመሄድ ላይ ነው።
የማህበራዊ ሚድያ የቢዝነስ ሞዴል የተዛባ መረጃን ወደ ትርፍ የመቀየር ስትራቴጂ ያነገበና ለሐሰተኛ መረጃ የሚያዳላ ነው። ውሸት መሸጥን ፈልገውት ሳይሆን ከእውነታው ይልቅ የበለጠ ገንዘብ ስለሚያስገኝ ነው። እውነት አሰልቺ ነውና! (The Truth is Boring!)
የመረጃ መዛባቱ በዋነኝነት የሚከሰተውም የማህበራዊ ሚድያዎቹ ለየተጠቃሚዎቻቸው የሚያቀርቡት መረጃ ከላይ እንደጠቀስነው እንደየተጠቃሚው ፍላጎትና ዝንባሌ የተለያየ በመሆኑ ነው። ለምሳሌ አዲስ አበባ የምኖረው እኔና አምስተርዳም የሚኖረው አበበ፤ “ኢትዮጵያ” የሚለውን ቃል በተመሳሳይ ሁኔታ ጉግል ላይ አስገብተን ብንፈልግ የምናገኛቸው መረጃዎች እንደምንገኝባቸው ጂኦግራፊያዊ ቦታዎች፣ ጉግል ስለ ሁለታችን ፍላጎት በተናጥል በሚያውቃቸው እውነቶችና ሌሎች ሁኔታዎች ላይ የተመሰረተ ነው። እናም እኔ ጋ የሚመጡት ውጤቶች ስለ “የኢትዮጵያ ብልፅግና”፣ “የኢኮኖሚ እድገት” ወዘተ የሚናገሩ ቢሆኑ አበበ ጋ የሚመጡት መረጃዎች ደግሞ ስለ “የኢትዮጵያ አሰቃቂ ድርቅ”፣ “ዝቅተኛ የትምህርትና የጤና አገልግሎት ሽፋን” ወዘተ ሊሆኑ ይችላሉ።
በተመሳሳይ ሁኔታም፤ ፌስቡክ ላይ እያንዳንዳችን በተናጥል የምናያቸው የመረጃ ዜናዎች (News Feeds) ፈፅሞ እንደሚለያዩ ብዙዎቻችን ላናውቅ እንችላለን። አንዳችን የምናየውን ዜና ሌሎችም እያዩት እንዳለ በማሰብ እንሳሳታለን። ፌስቡክ ግን ከያንዳንዳችን የተለያየ ፍላጎት አንፃር በየገፆቻችን የሚልክልንን መረጃዎችን የጋራ ባህርያት መሰረት በማድረግ፣ በተመሳሳይ ፍላጎት ዙሪያ የተሰባሰቡ የተለያየ የተጠቃሚዎች ጎራ ይፈጥራል። ይህም ማስታወቂያቸውን ገፁ ላይ ለሚያስተላልፉት ድርጅቶች ሰፊና አያሌ የተመልካች አማራጭ ያለው ምህዳር ይፈጥርላቸዋል።
እኛም በገፆቻችን ላይ የምናገኛቸው ሰዎችና የምናየው መረጃ ከፍላጎቶቻችን ጋር በደንብ ሰምሮና ተስማምቶ ስናየው መሸወድ እንጀምራለን። ልክ በአስማት ትዕይንት ባለሙያው እንደምንሸወደው! አስማተኛው በእጁ ከያዛቸው ካርታዎች አንድ የፈለግነውን ካርታ እንድንስብ ሲነግረን፣ የትኛውን ካርታ እንደምንስብ ቀድሞ አዘጋጅቷልና የምንስበው እሱ የፈለገውን ካርታ ነው። ፌስቡክም እንደዚያ ነው የሚሰራው። ፌስቡክ በመንበሩ ተቀምጦ፣ “እነ እከሌን ጓደኞችህ አድርጋቸው፣ እነዚህን ሊንኮች ተጫን፣ ወዘተ. . . ይልሃል፤ ልክ እንደ አስማተኛው። በዚህም መንገድ ፌስቡክ ላይ ያሉት ተጠቃሚዎች በሙሉ የተለያየ የእውቀት፣ የፍላጎትና የአመለካከት ደረጃ ባላቸው ጎራዎች የተከፈሉ እንደሆኑ አብዛኞቻችን አንረዳውም። እናም እያንዳንዱ ጎራ የራሱ እውነት በሚለው ዛቢያ ይሽከረከራል። በሂደትም ባለህበት ጎራ በሚቀነቀነው ኃሳብ ውስጥ ሰጥሞ በመቅረት ቀስ በቀስ የራሴ እውነትና አቋም ብለህ ከያዝከው ነገር መለየት ትጀምራለህ።
የፌስቡክ የኮድ ቀመር (algorithm) የምንፈልጋቸውን ነገሮች በየገፆቻችን የሚያቀርብልን ሊመስለን ይችላል። እውነታው ግን ይህ ቀመር የሚያደርገው ነገር አቅራቢያችን ያለ ልንመሰጥባቸው የምንችልባቸውና እኛን ያለጥርጥር የሚማርኩ ነገሮች አሉበት ብሎ የሚያምነውን ጉድጓድ ነው የሚፈልገው። ጉድጓዱን ካገኘ በኋላ አንድ ጊዜ ብቻ ጉድጓዱ ውስጥ ያለ ቪድዮ እንድንመለከት ያደርጋል። ከዚያም መልሶ መላልሶ ተመሳሳይ ይዘት ያላቸውን ቪድዮዎች እንድመለከት ይመክረናል፣ ይጋብዘናል። ይህ ቴክኒክ Recommendation Engine ይባላል። በአንድ ርዕሰ ጉዳይ ላይ የሚያጠነጥነውን ይህን ቪድዮ አንዴ ተመልክተን like, share አደረግን ማለት ተመሳሳይ ሌሎች ቪድዮዎችን እንድንመለከት የሚዥጎደጎደውን ግብዣና ምክር (Recommendation) መገመት ነው።
ታዋቂው የቅርጫት ኳስ ተጫዋች ካይሊ ኧርቪንግ የገጠመው ሁኔታ ለዚህ ሁኔታ ጥሩ ማሳያ ሊሆን ይችላል። ይህ ስፖርተኛ መሬት ጠፍጣፋ ናት በማለት በ ዩ ቲዩብ ላይ ሲናገር ይሰማል። ይህ ቪድዮም ታዋቂነቱ በመጨመር ተከታዮቹ በከፍተኛ ሁኔታ እየሰፉና እየተቧደኑም ይመጣሉ። ከጊዜያት በኋላም ኧርቪንግ በሚድያ ቀርቦ፣ “ይቅርታ ተሳስቻለሁ፤ ሌሎችንም ወደተሳሳተ አቅጣጫ መምራት አልፈልግም አለ። ነገር ግን ቀድመው አስተሳሰቡን አምነው የተቀበሉ ፈፅሞ አቋማቸውን ሊቀይሩ አልፈለጉም። በጉዳዩ ዙሪያ አንድ ት/ቤት ውስጥ ቃለ መጠይቅ የተደረገላቸው ተማሪዎችም፣ “ኧርቪንግን መሬት፟ ክብ ናት የሚሉት አግባብተውት ነው”። ሲሉ ተደምጠዋል።
የ‘መሬት ጠፍጣፋ ናት’ የሴራ ቲዮሪው በማህበራዊ ሚድያው የኮድ ቀመር (algorithm) በሚሊዮን ጊዜዎች ተደጋግሞ ሌሎች እንዲያዩት ተጋብዟል፣ ተመክሯል። ጥቂት ዝቅተኛ ግንዛቤ ያላቸው ሰዎች ናቸው በሴራው ሊያምኑ የሚችሉት ልንል እንችል ይሆናል። ነገር ግን የኮድ ቀመሩ (algorithm) በየዕለቱ ብቃቱንና ፍጥነቱን እየጨመረ መሬት ጠፍጣፋ እንደሆነች ማሳመን ችሏል። ነገ ደግሞ ሌላ ውሸት እንድናምን ሊያደርግ ይችላል ማለት ነው።
የጎግል የዲዛይን ባለሙያ የነበረውና ማህበራዊ ሚድያው እየፈጠረ ያለው አደጋ አሳሳቢነት ላይ ማህበራዊ ንቅናቄ ለመፍጠር እየሰራ የሚገኘው ትሪስታን ሃሪስ እንደሚለው፣ “ፌስቡክ በትሪሊየኖች ከሚቆጠሩት የመረጃ ዜናዎች (News Feeds) የትኛው እውነት የትኛው ውሸት እንደሆነ ራሱ አያውቅም። ይህን ስናስብ በጉዳዩ ላይ ትኩረት ማድረግ እንዳለብንና ውይይት እንደሚያስፈልግ ይገባናል። ትኩረት በምናደርግበት የትኛውም ርዕሰ ጉዳይ ዙሪያ እውነቱና ውሸቱን መለየት እስኪያቅተን ድረስ ማህበራዊ ሚድያ በንፋስ ፍጥነት የሚጓዝ አሉባልታን አግዝፎ ያቀርባል”።
አሁን ባለው የቴክኖሎጂ እድገት ግስጋሴ በቀጣይነት የምንጠብቀው ቴክኖሎጂው ከሰው ልጆች ጥንካሬና አስተሳሰብ በላይ በመሆን ሰዎች የሚያከናውኗቸውን ተግባራት ማሽኖች ሊተኩ የሚችሉበትን ጊዜ ነው። ይህ ቢሆንም ቅሉ፣ ቴክኖሎጂው እዚህ ጥንካሬያችንን የሚበልጥበት ጊዜ ላይ ገና ሳይደርስ ድክመታችንን በልጦ እየተቆጣጠረን ይገኛል። ቴክኖሎጂው የድክመታችንን ቀይ መስመር የሚሻገረውም ሱሰኝነት፣ ወገንተኝነት፣ ፅንፈኝነት፣ ቁጣና ትዕቢት ስር ያለውን ክፉ ኃይል በመቀስቀስ ነው። ይህም ለሰው ልጅ ኃያል ጉልበት በመስጠት ህልውናችን ፊት የተጋረጠ ከባድ እርግማን ሆኗል። ስመ ጥሩ የግሪክ ደራሲ ሶፎክልስ ሲናገር፣ “እንደ እርግማን የሟቾች ህይወት ውስጥ ገብቶ በሰፊው የሚሰራጭ ነገር የለም” ይላል።
ከባድ ነገር ሲገጥመን ዘወትር እንደምንለው ቀድሞ እንዳለፉት ከባድ ነገሮች ‘ይህንንም እንለምደዋለን፤ ከቴክኖሎጂው ጋር እንዴት መኖር እንዳለብን መላ መፈለጋችን አይቀርም’ እንል ይሆናል። ቢሆንም መዘንጋት የሌለብን ነገር ቢኖር፣ ይህ የተጋረጠብን አደጋ እየተመራ ያለው የብርሃን ፍጥነት እያደገ በመሄድ ላይ ባለ ቴክኖሎጂ መሆኑን ነው። በግርድፉ ብናስበው እ.ኤ.አ ከ1960 ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ የኮምፒዩተር ፕሮሰሰር ቴክኒካዊ አቅም ትሪሊየን እጥፍ አድጓል። በዚህ ደረጃ የተሻሻለና ያደገ ምንም እጃችን ላይ ያለ ነገር የለም።
“አዲስ አይነት ምጡቅ የሰው ልጆች ለመፍጠር ምናልባት የጄኔቲክ ኢንጂነሪንግን እንጠቀም ይሆናል። እውነታውን ስንመለከተው ግን ይህ የራስ ቅላችን ውስጥ ያለው አንጎል የሚሊየን አመታት እርጅና የተጫጫነው ነው። በአንፃሩ ከፊታችን ካለው ስክሪን ጀርባ ደግሞ ከእኛ የተለየ አላማ ያላቸው በሺዎች በሚቆጠሩ ኢንጅነሮችና ሱፐር ኮምፒተሮች ቅንጅት የሚሰራ አለም ይገኛል። እና ጨዋታውን ማን የሚያሸንፍ ይመስላችኋል?” በማለት የውድድሩን ተስፋ አስቆራጭነት ሀሪስ ያስረዳል።
እነዚህ ኃያል ኮምፒዩተሮች ተግባራቸውን የሚያከናውኑት ደግሞ ረቂቅና ውስብስብ በሆኑ የኮድ ቀመሮች (algorithms) ሲሆን ልክ የሰው ልጅ እንዳለው አእምሯዊ ብቃት አላቸው። በእነዚህ የኮድ ቀመሮች (algorithms) አማካኝነት ኮምፒዩተሩ “ይህንን አድርግ” የሚል ትዕዛዝ ይሰጠዋል። ኮምፒዩተሩም ትዕዛዙን እንዴት ማከናወን እንዳለበት ራሱን በራሱ ያስተምራል። ይህንን ነው Machine Learning ብለን የምንጠራው። እናም በየዕለቱ ምን አይነት መረጃ ያዘሉ ፖስቶች በምን አይነት ቅደም ተከተል ለየተጠቃሚዎቹ ማቅረብ ያለበትን መንገድ በየቀኑ እያሻሻለና እያበለፀገ ይመጣል። በምላሹም የማህበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎቹ በየገፆቻቸው ላይ የበለጠ ጊዜ እያጠፉ ይመጣሉ። የኮድ ቀመሮቹ ይህን ለማከናወን ምን እንደሚያደርጉ ግን ማንም አያውቅም። እነዚህ የኮድ ቀመሮች (algorithms) የራሳቸው አእምሮ አላቸው። የኮድ ትዕዛዛቸውን የፃፈው የሰው ልጅ ቢሆንም ትዕዛዙ የሚከናወንበት መንገድ ግን ትዕዛዙን ከፃፈው ሰው እውቀት ውጪ ነው። የሰራነው ማሽን በኋላ ላይ ከኛ መረዳት ውጪ ራሱን ለውጦ እንደማግኘት ማለት ነው።
በዚህም መሰረት በፌስቡክም ሆነ በሌሎቹ የማህበራዊ ሚድያ ተቋማት ይህ ሲስተም እንዴት እንደሚሰራ የሚያውቁ ጥቂት ሰዎች ብቻ ያሉ ሲሆን እነርሱም አንድ በማህበራዊ ሚድያዎቹ ገፆች የሚሰራጭ መረጃ በቀጣይነት ምን እንደሚሆን ሙሉ መረጃ የላቸውም። እናም እንደ የሰው ልጆች እነዚህ ሲስተሞች ከቁጥጥራችን ውጪ ሆነዋል።
“በሌላ መልኩ እስካሁን ከተፈጠሩ የተግባቦት ዘዴዎች ሁሉ ለውይይት፣ ኃሳብን ለማስተላለፍና ለማስረፅ ፌስቡክ ምርጡ ነው ማለት ይቻላል። ይህ መሳሪያ በአምባገነን መሪዎች መጠቀሚያ መሆን ሲችል ደግሞ ምን ማለት እንደሆነ መገመት አይከብድም። የአንድ ሀገር ህዝብ አዕምሮና አመለካከትን በቀላሉ ለመቆጣጠር እንደ ፌስቡክ አይነት መሳሪያ ኖሮ አያውቅም” ይላሉ ፌስቡክ ላይ የኢንቨስትመንት ድርሻ ከነበራቸው ግለሰቦች አንዱ የሆኑት ሮገር ማክናሚ።
ከዚህ ቀደም ንቁ ፕሮፓጋንዲስቶች ስላልነበሩ ሳይሆን ይህ የማህበራዊ ሚድያው መድረክ የሰዎችን አዕምሮና አመለካከት ሊጠመዝዙ የሚችሉ ትርክቶችን እጅግ ቀላል በሆነ መልኩ ያለምንም ከፍተኛ ወጪ ለማሰራጨት ስላስቻለ ነው።
የአንድ ሀገር የምርጫ ሂደትን ለመጠምዘዝ ከፈለግን ፌስቡክ ላይ አንድ የሴራ ቲዮሪ ግሩፕ ላይ በመግባት በመሬት ጠፍጣፋነትና በተመሳሳይ ሴራዎች የሚያምኑ 100 ሰዎች ማግኘት ቀላል ነው። ከዚያም ለፌስቡክ 100 ዎቹን ወደመሰሉ ሌሎች 100፟0 ሰዎች እንዲመራን ማድረግ ነው። ከዚያም ከነዚህ ተከታዮች ጋር በመሆን ሌሎች አያሌ የሴራ ቲዮሪዎች መጎንጎን ቀላል እየሆነ ይመጣል።
በፌስቡክና ጉግል የቀድሞ ኢንጅነር የነበረው ጀስቲን ሮዘንተይን እንደሚለው፣ “የማህበራዊ ሚድያ የኮድ ቀመሮች (algorithms) እና ፖለቲከኞች እኛን በመተንኮስና በማነሳሳት ችሎታቸው፣ እውነት ነው ብለን ልንቀበለው የምንችለው የውሸት ዜና (Fake News) በመፍጠር፣ ውሸቶቹንም በቀላሉ እንድንቀበል በማደናገር ረገድ እየተካኑ መጥተዋል። በጊዜያት የገነባነውን የግል ስብዕና እና አቋማችንን ጠብቀን መቆየትና መቆጣጠር እየተሳነን መጥቷል”።
በማህበራዊ ሚድያው እየተፈጠረ ባለው አለም ማንም እውነት የሆነን መረጃ አያምንም፣ ሁሉም መንግስት እየዋሸው እንደሆነ ያስባል፣ መረጃዎቹ በሙሉ የሴራ ቲዮሪ ናቸው፣ አንደኛው ሌላኛውን ማመን አይፈልግም። እየተፈጠረ ያለው ቀውስ በመንግስታት የአስተዳደር መዋቅር ውስጥ ባሉ ሰዎችና በባለ ሚሊዮን ዶላር ባለሃብቶች ይዘወራል። የቴክኖሎጂው ኢንዱስትሪ በአለም ዙሪያ፣ በየትኛውም ሀገር በአንድ ጊዜ የማህበረሰብ ትስስር ገመድን መበጣጠስ የሚያስችል መሳሪያዎች ፈጥሯል። አንድ ሀገር የሌላኛውን ጂኦግራፊያዊ ድንበር ሳይሻገር እንደፈለገው ማድረግ የሚችልበት ልክ በሪሞት ኮንትሮል እንደሚደረግ ጦርነት ሆኗል።
ሁኔታው ይህ ሆኖ ሳለ ይህ ቴክኖሎጂያዊ እመርታ የሰው ልጅ ህልውና ላይ የፈጠረው አደጋ፣ ራሱ ቴክኖሎጂው የፈጠረው ሳይሆን ቴክኖሎጂው ማህበረሰብ ውስጥ ያለውን ክፉ አውሬ አደባባይ የማውጣት ችሎታው ነው። ማህበረሰብ ውስጥ ያለው ክፉ አውሬ ደግሞ የሰው ልጅ ህልውና ላይ አይነተኛ አደጋ ይሆናል።
እርስዎ ወይም እርሰዎ የሚርዱት ሰው ስለ Peach State Health Plan ግብር ጥያቄ ካለዎት ያለምንም ወጪ በቋንቋዎ ድጋፍ እንዲሁም መረጃ የማግኘት መብት አለዎት፣ ፣ አስተርጓሚ ለማነጋገር በ 1-800-704-1484 (TTY/TDD 1-800-255-0056) ይደውሉ፤ ፤
ጥዕና አዴታትን ቆልዑን ንምሕላው አብ ዝተገብሩ ጻዕርታት ተዓዊቶም’ዮም ፕሮግራማት ምሃብ ክታበት አብ እዋን ወሊድ ዘጋጥም ሞት ንምንካይ ዝዓለመ ክንክናት ሞት መንእሰያት አዴታትን ክንኪ ተጌሩ’ዩ እንተኮነ ግን ኣብ ኩነታት መንእሰያት’ከ?
“ዕድሚኦም ካብ 10-14 ዓመት ዝኾኑ አብ ምዕባይ ዝርከቡ መንእሰያት ምስ እንርእይ 1.2 ሚልዮን በብዓመቱ ይሞቱ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ 3 ሽሕ ማለት’ዩ።”
Admin August 25, 2019	Amharic, News, Video, Videos Comments Off on የአማራ ሻደይ ፡ አሸንድዬና ሶለል በአል አከባበር የቀጥታ ስርጭት ከሚሊኒየም አዳራሽ ። ፎቶ ታከለ ኡማ አንዴ ራያ አማራ ለብሶ ! 248 Views
መቐጸልታ ኣኼባና ንሰንበት ዕለት 27 መጋቢት 2011 ኣብ ሽታይን ስትራስሰ 23 ንሰዓት 15፡00 ተቖጺሩ ኣሎ። ኣብ መጻኢ ኣኼባና ብዛዕባ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላን ኣብኡ ዝተበጽሐ ስምምዕን ተመርኲሱ ንዝቐርብ ካልእ ኣድላዪ ዝበሃል ጉዳያት ዝምልከት ሕቶታትን ክበርህ እዩ።
ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ነበር፡ምምህር ተስፉ ዘውደ፡ኣብ ህለው ኩነታት ሃገርና ኤርትራን ዞባናን ኣመልኺቱ ሰፊሕ ብመርትዖ ዝተሰነየ ምግለጺ ክገብር ኢዩ። ምምህር ተስፉ ከም ገዲምን ምኩርን ተጋዳላይ መጠን፡ንታሪክ ሰውራ ኤርትራ ኣመዓባብልኡን ኣብ ጉዕዞ ሰውራታት ዘጋጠመ ፍጻሜታት፡ብጠቅላላ ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ብፍላይ ድማ ነዚ ህዝብና ገጢምዎ ዘሎ ተርክቦ፡መብገሲኡን ኣመጻጽእኡን፡ብኸምይ ምፍትሒ ከምዝርከቦ ብዕምቆት ክድህስስ ኢዩ።
ዓለም-ለኻዊ ምንቅስቃስ መንእሰያት ኤርትራ ጨንፈር ኮሎምበስ ን 19 መስከረም 2009 በኣጋጣሚ መበል 8ይ ዓመት ብግልጺ ማሕዩር ሓርበኛታት ተቃልስቲ ኣንጻር ምልኪ-ዝተቃወሙ 11 ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ቦኽሪ ልሳን ህዝቢ ዚኾኑ ተባዓትን ንጹሃትን ጋዜጣኛታት ዝተሓየሩሉ ማዓልታት ብሙኻኑንን በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ ወርሒ መስከረም- ኣደ ብረታዊ ተጋድሎናን ሰለዝኾነት ንመበል 48 ዓመታ ንምብዓልን ንምጽንባል….
ኤርትራዊ ሲቪካዊ ማሕበር ስኒት-ሰላም ፍራንክፎርት ስሩዕ ዓመታዊ ሓፈሻዊ ጉባኤኡ ብዕለት 04.07.2009 ብዓወት ኣሰላሲሉ። ጉባኤ ናይ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት ማሕበር ከንጣጠፈሎም ዘለዎ መደባት ድሕሪ ምሕንጻጽ ሓድሽ መሪሕነት መሪጹ ብዓወት ደምዲሙ።
ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን ኣብ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ጀጋኑና ሓቢርና ንክንዝክርን መዓልቶም ንኸነኽብርን፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ተቐማጢ እዚ ከባቢ ብኣኽብሮት ይዕድም።
ይህ የሚጠናቀቀው የአውሮፓዊያኑ ጁላይ ወይም ወርኃ ሐምሌ በዩናይትድ ስቴትስ “ፍሪደም ኦፍ ኢንፎርሜሽን አክት” ማለትም መረጃ የማግኘት ነፃነት ሕግ ሥራ ላይ የዋለበት ሃምሣኛ ዓመት ነው።
ያፍቅረነ እግዚእን ዘመደ ማርያምን ዝበሃሉ ፍቅረ እግዚአብሔር ዘለዎም ብሃይማኖት ጽኑዓትን ብሥነ ምግባር ትጉሃትን ሰብ ኃዳር ነበሩ። ወትሩ ብጸሎት ንቑሓት ስለዝነበሩ፡…
ቅዱስ ጴጥሮስ ተፍጻሜተ ሰማዕት ካብቶም ፍርሃት እግዚአብሔር ዝነበሮም፡ውላድ ግና ዘይነበሮም ሊቀ ካህናት ቴዎድሮስን ቅድስት ሶፍያን ኣብ ሃገረ ግብጽ ተወሊዱ። ኣብ…
ንብረትነቱ የመከላከያ አየር ሀይል የሆነው ሄሊኮፕተር ዛሬ ረፋድ 18 ሰዎችን አሳፍሮ ከድሬዳዋ ቢሾፍቱ መብረር ላይ እያለ ምስራቅ ሸዋ ዞን ሉሜ ወረዳ ኤጄሬ ቀበሌ ላይ ነው የተከሰከሰው።
ባጋጠመዉ የመከስከስ አደጋ በበረራዉ ላይ የነበሩ ሁሉም ሰዎች ህይወት ማለፉን የተገለፀ ሲሆን፥ ህይወታቸውን ካጡት ውስጥ 15ቱ የመከላከያ ሰራዊት አባላት ሶስቱ ደግሞ ሲቪሎች መሆናቸው ታውቋል።
በፍርድ የማይዳኙ ጉዳዮችን (justiciability) በተመለከተ በፍርድ ቤቶች ዘንድ ያለው አረዳድ የፅንሰ ሀሳቡን ትክክለኛ ይዘት አያንጸባርቅም፡፡ በሰ/መ/ቁ. 51790 ቅጽ 12[1] በሰፈረው የሚከተለው ማብራሪያ መሰረት በፍርድ የማይዳኝ ጉዳይ ማለት ከፍርድ ቤት የዳኝነት ስልጣን ውጪ የሆነ ጉዳይ ማለት ነው፡፡
ማንኛውም ሰው በፍርድ ሊወሰን የሚገባውን ጉዳይ ለፍርድ ቤት ወይም ለሌላ በሕግ የዳኝነት ስልጣን ለተሰጠው አካል የማቅረብና ውሳኔ ወይም ፍርድ የማግኘት መብት ያለው ስለመሆኑ የኢ.ፌ.ዲ. ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ 37/1/ ድንጋጌ በግልጽ የሚያሳየው ጉዳይ ነው፡፡ ከዚሁ የሕገ መንግስት ድንጋጌ መገንዘብ የሚቻለው ደግሞ ፍርድ ቤቶች አንድን ጉዳይ (አቤቱታ) ተቀብለው ውሳኔ መስጠት የሚችለት ዳኝነት የተጠየቀበት ጉዳይ በሕግ ለሌላ አካል ያልተሰጠ ጉዳይ በሚሆንበት ጊዜ እንደሆነ መሆኑን ነው፡፡ በሕግ ተለይተው በአስተዳደራዊ ውሳኔ እንዲቋጩ በተባሉ ጉዳዮች ላይ መደበኛ ፍርድ ቤት የመዳኘት የስረ ነገር ስልጣን ስለሌለው በሕጉ መሰረት ለአንድ አስተዳደር አካል ቀርቦ አስተዳደራዊ ውሳኔ የተሰጠበትን ጉዳይ ወይም ለአስተዳደር መቅረብ የሚገባውን ጉዳይ ፍርድ ቤት ሊያስተናግደውም ሆነ አከራክሮ ውሳኔ ሊሰጥበት አይችልም፡፡
ይኸው አቋም ጉዳዩ በፍርድ እንደሚዳኝ ድምዳሜ ላይ በተደረሰባቸው ውሳኔዎች ላይም ተፈጻሚ ተደርጓል፡፡ ለምሳሌ በሰ/መ/ቁ. 80202 ቅጽ 15[2] በተሰጠ የህግ ትርጉም መሰረት ግንባታ በጊዜው አለመጠናቀቁን ወይም የገንዘብ አቅም ማነስን አሊያም በሌላ ምክንያት አስተዳደሩ በሚወስዳቸው የኪራይ (lease) ይዞታ ማቋረጥ እርምጃዎች ላይ ባለይዞታው ቅሬታ ሲያድርበት ጉዳዩን ለማየት በሕግ በግልጽ የዳኝነት ስልጣን የተሰጠው ሌላ አካል እስከሌለ ድረስ ጉዳዩ በፍርድ ሊወሰን ይገባዋል፡፡
በእርግጥ በአረዳድ ረገድ የሚታየው ብዥታ በእኛ አገር ብቻ ሳይሆን በሌሎች አገራትም ይስተዋላል፡፡ ለምሳሌ በአውስትራሊያ የአስተዳደር ህግ በፍርድ የማይዳኝ ጉዳይን አስመልክቶ ያለው ግንዛቤ በሚከተሉት ሀሳቦች ዙሪያ ይዋልላል፡፡
ፍርድ ቤቱ ህጋዊነትን ከማጣራት አልፎ የጉዳዩን ይዘት (merit) ሳይፈትሽ በአጣሪ ዳኝነት ሊመረምር የሚችልበት በቂ ምክንያት (grounds of judicial review) የለም፡፡
ከዝርዝሮቹ መካከል በፍርድ የማይዳኝ ጉዳይ በሚገባ የተገለጸው በ3ኛ እና 4ኛ ላይ ነው፡፡ የዳኝነት ስልጣን ጉዳዩን ለመዳኘት ካለመቻል የሚመነጭ ባህርይ ሳይሆን በፍርድ ቤቶች ስልጣን ላይ በህግ የተቀመጠ ገደብ ነው፡፡ አንድን ጉዳይ እንዲያይ ጥያቄ የቀረበለት ፍርድ ቤት የመጀመሪያ ደረጃ ወይም የይግባኝ ስልጣኑ ለሌላ አካል ከተሰጠ የስረ-ነገር የዳኝነት ስልጣን ያጣል፡፡ በህግ ጉዳይ ላይ ብቻ በከፊል ስልጣን አግኝቶ ከሆነም በፍሬ ነገር ረገድ የሚደርስበት ድምዳሜ የስልጣኑን ልክ ያልፋል፡፡ ወጣም ወረደ ግን የዳኝነት ስልጣን አለመኖር ራሱን ችሎ የቆመ ሀሳብ በመሆኑ ከጉዳዩ ለመዳኘት አለመቻል ጋር ሊቀላቀል አይገባውም፡፡
በዝርዝሩ 2ኛ ላይ የተጠቀሰው ‘ህዝባዊ ስልጣን’ ጉዳዩ የአስተዳደር ህግ ጥያቁ እንደማያስነሳ ያመለክታል፡፡ ሁለት የተለያየ የአስተዳር ህግ እና የፍትሐ ብሔር ስርዓት ላለቸው አገራት ይህ ነጥብ እጅግ ወሳኝ ነው፡፡ አቤቱታ የቀረበበት ጉዳይ መነሻው መንግስት እንደ ግለሰብ ያሉትን መብቶች ተጠቅሞ የፈጸመው ድርጊት ከሆነ በአጣሪ ዳኝነት አይስተናገድም፡፡ ከውል ውጪ ኃላፊነት ወይም ከውል በሚመነጭ ግዴታ መንግስት ተጠያቂነት ካለበት ጉዳዩ ከመነሻው የአጣሪ ዳኝነት ጥያቄ አያስነሳም፡፡
የጉዳዩ አለመብሰል እና የይዘት ጥያቄ የአስተዳደር ህግ ወሰንን የሚመለከቱ ናቸው፡፡ ፍርድ ቤቶች አስተዳደሩ ገና ውሳኔ ላይ ያልደሰበትን ጉዳይ የማያዩት ህጋዊነቱን የሚመዝኑበት በቂ ምክንያት ስለማያገኙ ነው፡፡ የውሳኔው ይዘት ማለትም ትክክለኛነቱ እንዲሁ ከህግ አንጻር የሚጣራበት መሰረት የለም፡፡ በመጨረሻም ማስረጃ ሊገኝ አለመቻሉ ወይም እንዲቀርብ የታዘዘው ማስረጃ ሚስጥራዊ ተብሎ በመፈረጁ የተነሳ ፍርድ ቤቱ እልባት ለመስጠት አለመቻሉ ጉዳዩ ከመነሻው በፍርድ እንደማይዳኝ አያመለከትም፡፡
በዝርዝሮቹ 3ኛ እና 4ኛ ላይ የሰፈረውን ሀሳብ በከፊል በሚያቅፍ መልኩ በፍርድ የማይዳኝ ጉዳይ ማለት ምን እንደሆነ ትክክለኛ ትርጓሜ የተሰጠው በሰ/መ/ቁ. 42150 ቅጽ 12[4] ከአብላጫው ድምጽ በተለየው ሀሳብ ላይ ነው፡፡ እንደሚከተለው ይነበባል፡፡
አንድ ጉዳይ በፍርድ ሊያልቅ የሚችል ነው የሚባለው የክርክሩ መሠረታዊ ባህሪ በፍርድ ለመጨረስ አመች የሆነ ሲሆንና ተከራካሪዎቹ የሚከራከሩበት ጉዳይ ንድፈ ሃሳባዊ ወይም ምናባዊ የፈጠራ ታሪክ ላይ የተመሠረተ ሣይሆን በነባራዊ ዕውነታና ተጨባጭ በሆነ ችግር ወይም ክስተት መሠረት ያደረገ የመብት ወይም የሃላፊነት ጥያቄ ሲሆን እንደሆነ ነው፡፡
ይሁን እንጂ ‘ያለመዳኘት’ ከጉዳዩ ባህርይ እንጂ ከተከራካሪ ወገኖች መብት አይመነጭም፡፡ ከባህርያቱ አንጻር ሲቃኝ አንድ ጉዳይ በፍርድ ሊዳኝ አይችልም የሚባለው አንድም ከፍርድ ቤቱ ተቋማዊ ብቃት አንጻር በፍርድ ለማለቅ አመቺ ባለመሆኑ አሊያም ከህግ መንግስታዊው የስልጣን ክፍፍል አንጻር ዳኝነት መስጠት ተገቢ ስለማይሆን ነው፡፡
ከተቋማዊ ብቃት አንጻር አንዳንድ ጉዳዮች የብዙ ወገኖች ተጻራሪና ተነጻጻሪ ጥቅም ያዘሉ (polycentric) በመሆናቸው በባህርያቸው በፍርድ ቤት ሙግት ለማለቅ አያመቹም ወይም አይመቹም፡፡ እንደ ፒተር ኬን ገለጻ፤
የፍርድ ቤት የሙግት ስርዓት ተጻራሪ የጥቅም ግጭት ያለባቸውን ጉዳዮች በወጉ ለመፍታት አያመችም፡፡ ፍርድ ቤቶች የሚከተሉት ጥብቅ የሙግት ስነ ስርዓት ብሎም የሚመደብላቸው ውስን የገንዘብና የሰው ኃይል ቴክኒካልና ሳይንሳዊ መረጃና ማስረጃ ለማሰባሰብ ሆነ ተጻራሪ ጥቅሞችን በማቻቻል ዘላቂ መፍትሔ ለመቀየስ አያስችልም፡፡ በአጭር አነጋገር እነዚህን ጉዳዮች ለመዳኘት ተቋማዊ ብቃታቸው አይፈቅድላቸውም፡፡
በፍርድ ለመዳኘት ህገ መንግታዊ ተገቢነት የሌላቸው ጉዳዮች በፈራጆች ውሳኔ ሳይሆን በተመራጮችና ፖለቲከኞች ጥበብና ብልሀት ዘላቂ መፍትሔ የሚሰጣቸው የፖሊሲ ጥያቄዎች ናቸው፡፡ ዳኞች ተሿሚዎች እንጂ ተመራጮች አይደሉም፡፡ ለመራጩ ህዝብም ቀጥተኛ ተጠያቂነት የለባቸውም፡፡ ስለሆነም አገራዊ ፋይዳ ባላቸው የፖሊሲ ጥያቄዎች ላይ ዳኝነት ለመስጠት የሚያስችል ህገ መንግስታዊ ስልጣን የላቸውም፡፡ ለምሳሌ የውጭ ጉዳይ፣ መከላከያ እንዲሁም የብሔራዊ ፀጥታና ደህንነት ጉዳዮች ላይ ዳኝነት መስጠት ከፍርድ ቤቶች ህገ መንግስታዊ ሚና አንጻር ተገቢነት የለውም፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ዓለም ዓቀፍ ስምምነት መዋዋል፣ የሚኒስትሮች ሹመትና ሽረት፣ ፓርላማ የመበተን ስልጣን፣ ለህግ ታራሚዎች ይቅርታ ማድረግ፣ መንግስት በአንድ አካባቢ መሰረት ልማት ለመዘርጋት የሚደርስበት ውሳኔ በአጠቃላይ የመንግስት ፖሊሲ፣ ስትራቴጂና ውሳኔ ፖለቲካዊ ተገቢነት መዝኖ ፍርድ ማሳረፍ የዳኝነት አካሉ ሚና አይደለም፡፡ እነዚህ ጉዳዮች በዳኝነት ማየት የስልጣን ክፍፍል መርህን ይጥሳል፡፡
በውሳኔ ሰጪው ፈቃደ ስልጣን የሚወሰኑ ጉዳዮች እንዲሁ በፍርድ ለማለቅ አመቺ አይደሉም፡፡ ለምሳሌ የስራ ፈቃድ ወይም የግንባታ ቦታ ጥያቄዎች ተገቢነት በፍርድ ቤት ጭብጥ ተይዞበት የሚወሰን አይደለም፡፡
ከላይ በተጠቀሱት ምክንያቶችና ሁኔታዎች አንድ ጉዳይ በፍርድ የማይዳኘው የክሱ ምክንያት በይዘቱ ዳኝነት ለመስጠት አመቺ ሳይሆን እንዲሁም ህገ መንግስታዊ ተገቢነት ሳይኖረው ሲቀር ነው፡፡ ይሁን እንጂ ለክርክሩ መነሻ የሆነው አስተዳደራዊ ውሳኔ ወይም ድርጊት ‘የጀርባ ምክንያት’ ፖለቲካዊ ነክ መሆኑ ፍርድ ቤቶች አከራክረው ውሳኔ ከመስጠት አያግዳቸውም፡፡ በሰ/መ/ቁ. 48217[6] አመልካች በህጋዊ መንገድ ተመርተው የሰሩት ቤት በ1ኛ ተጠሪ ተነጥቀው ለ2ኛ ተጠሪ እንደተሰጠባቸው በመግለጽ እንዲመለስላቸው ዳኝነት ጠይቀዋል፡፡ የቤቱ አሰጣጥ መነሻ አመልካች በጦርነት ምክንያት ቤትና ንብረት ስለወደመባቸው ለተፈናቃዮች ምትክ ቦታና ገንዘብ እንዲሰጥ መንግስት ባስተላለፈው ውሳኔ ነው፡፡ አመልካች በዚሁ መሰረት የራሳቸውን ገንዘብ ጨምረው ቤቱን ሰርተው ከጨረሱ በኋላ ‘ኤርትራዊ ነሽ’ በሚል ምክንያት 1ኛ ተጠሪ ቤታቸውን ነጥቆ ለ2ኛ ተጠሪ ሰጥቷል፡፡ ክሱ በቀረበበት ፍርድ ቤት 1ኛ ተጠሪ የቤቱ አሰጣጥ ፖለቲካዊ ውሳኔ መሆኑን በመጥቀስ ጉዳዩ በፍርድ ቤት እንዳይዳኝ የመጀሪያ ደረጃ መቃወሚያ ያነሳ ቢሆንም ተቀባይነት አላገኘም፡፡ ሆኖም ክርክሩን በይግባኝና በሰበር ያዩት ፍርድ ቤቶች ጉዳዩ በአስተዳደር እንጂ በፍርድ እንደማያልቅ አቋም በመያዛቸው የስር ፍርድ ቤት ውሳኔ ተሸሯል፡፡ የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰ/ሰ/ችሎት በበኩሉ በድርጊቱ ይዘት ላይ በማተኮር የአመልካች የክስ ‘አለአግባብ ቤቴን ተነጠቅኩኝ’ በሚል የቀረበ እንደሆነ በመጠቆም ጉዳዩ በፍርድ ሊያልቅ እንደሚችል ትክክለኛ ድምዳሜ ላይ ደርሷል፡፡
የአገራችን ፍርድ ቤቶች በፍርድ አይዳኙም በሚል በራቸውን የሚዘጉባቸው ጉዳዮች አብዛኞቹ የተቋማዊ ብቃት ሆነ የፖሊሲ ጥያቄ አያስነሱም፡፡ መሰረታዊ የህግ ስህተት ተፈጽሞባቸው በሰበር ችሎት ከታረሙ አንዳንድ ውሳኔዎች ለመረዳት እንደሚቻለው በግለሰብና በመንግስት መካከል የሚነሱ አስተዳደራዊ ክርክሮችን ‘በፍርድ የማይዳኙት’ ውስጥ የመፈረጅ አዝማሚያ በፍርድ ቤቶቻችን ዘንድ ሰፍኖ ይታያል፡፡
በሰ/መ/ቁ. 75414 ቅጽ 14[7] የባለቤትነት ምስክር ወረቀት እንዲሰረዝ የቀረበ አቤቱታ ‘በፍርድ አይዳኝም’ በሚል በስር ፍርድ ቤቶች ውድቅ የተደረገ ቢሆንም የሰበር ችሎት የሚከተለውን ሐተታ በማስፈር ሽሮታል፡፡
የንብረት ባለሀብትነት መብት ከአንዱ ወገን ወደ ሌላው እንዴት መተላለፍ እንዳለበት በህጉ የተመለከተውን ደንብና ሥርዓት ሳይከተል ስለሆነ የንብረቱ ባለሀብት ስለመሆኑ የህግ ግምት መውሰጃ የሆነው የባለቤትነት ምስክር ወረቀት ቀሪ ነው፤ ሊሰረዝ ይገባል በማለት የሚቀርብ ጥያቄ በፍ/ብ/ሕ/ቁ 1195፣ 1196 እና በፍ/ብ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ 33/2/ እና 231/1/ሀ/ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሠረት በፍ/ቤት ሊረጋገጥ የሚችል የዳኝነት ጥያቄ እንጂ ጉዳዩ በፍርድ ሊያልቅ የሚችል ጉዳይ አይደለም ለማለት የሚያበቃ አይደለም፡፡
በሰ/መ/ቁ. 97948 ቅጽ 17[8] የቀበሌ ቤት የተከራይነት መብት ተከራይ ሲሞት ለወራሾቹ ወይም ለቤተሰቦቹ የሚተላለፍ መሆን ያለመሆኑ በፍ/ብ/ሕጉ ስለማይንቀሳቀስ ንብረት የኪራይ ውል የተመለከቱትን ድንጋጌዎች፣ የቀበሌ ቤትን የኪራይ መብትና ግዴታ ለመግዛት በሚመለከተው አካል በወጡት ደንብና መመሪያዎች አንጻር ታይቶ በፍርድ ቤት ዳኝነት የሚሰጥበት እንጂ የቤቱ አስተዳዳሪ የሆነ ቀበሌ ለፈለገው ሰው የሚያከራየው ነው ተብሎ በፍርድ እንዳያልቅ የሚደረግ ጉዳይ እንዳልሆነ የህግ ትርጉም ተሰጥቶበታል፡፡
[1] አመልካች እነ ወልዲይ ዘሩ (61 ሰዎች) ተጠሪ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን ግንቦት 16 ቀን 2003 ዓ.ም. በተጨማሪ አመልካች እነ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመሬት ልማት አስተዳደር ባለስልጣን /2 ሰዎች/ እና ተጠሪ ድንቅ ስራ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሰ/መ/ቁ. 54697 ቅጽ 12 መስከረም 24 ቀን 2003 ዓ.ም. ይመለከቷል፡፡
መበል 66 ዓመት ዝኽሪ መዓልቲ መስዋእቲ ቀዳማይ ሱዉእ ኤርትራ ብኽብ ዝበለ ዝነስርዓት ተዘኪሩ ፥ ኣብቲ ስነ ስርዓት ስራቤት ስዉእ ሸክ ዓብደልድር ከቢረ ውሲኽካ ሓለፍቲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ሓለፍቲ ኤዲኬ ኣቦ ወንበራት ውድባትን ካድራትን ውድባትን ምስ ፈተወቲ
ቃልሲ ኤርትራ ን ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣጋጣሚ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ሓው ዓብዱራሕማን ጣሃ ኣብ ዘስመዖ መደረ ፡ ቀዳማይ ሱዉእ ኤርትራ ሸክ ዓብዱልቃድር ከቢረ ምእንቲ ፍትሕን ደሞክራስን ነጻ ሃገርን ኤርትራ ክብሉ ብደሞም ሓደራ ኣሰኪሞምና ብመስዋእቲ ምሕላፎም ኣብ ልቢ ኩላትና ዘሎ ሙኻኑን በዚ ፍሕን ደሞክራስን ንምምጻእ ንቃለሶ ዘልና ብዓወት ከም እንዛዝሞ ብኣጋጣሚ እዚ ዝክሪ መዓልቲ መስዋእቲ ቃልና ነሕድስ ኢሉ ።ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ሰልፊ ዶ/ር መሓመድ ብርሃን ብወገኑ መዘክር ታሪኽ ቃልሲ ሸኽ ዓብዱልቃድር ከቢረ ብዝርዝር ድሕሪ ምቕራብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ኤሃባን ኤዲኬን ውድባትን ቤተሰብ ከቢረን ቃሎም ኣሲሚዖም ፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተፈላለዩ መደባት ግጥምታትን ቀሪቦም ፡ብተወሳኺውን ናይ ስእሊ ኤግዚብሽን ሓውልቲ ከቢረን ንተሳተፍቲ ንዝኽሪ ቀዳማይ ሱዉእ ኣቦ ሱዉኣትን ከቢረ ዝያዳ ክብሪ ሂቦሞዎ ውዒሎም ።
በመላው ኦሮሚያ ከህዳር ሶስት ጀምሮ ህገ ወጡ የህወሓት ጁንታ ከግብረ አበሩ ኦነግ ሸኔ ጋር በመቀናጀት በሰሜን ዕዝ ሰራዊት አባላት ላይ የፈጸመውን ጥቃት የሚያወግዝ እና ጥፋተኞች ለህግ እንዲቀርቡ የሚጠይቅ ሰላማዊ ሰልፍ ሊደረግ መሆኑ ተገለጸ፡፡
በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት በምክትል ፕሬዚዳንት ማዕረግ የማህበረሰብ ክላስተር አስተባባሪ አቶ አዲሱ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ላይ÷ ወንጀለኛው የህወሓት ጁንታ በሰሜን ዕዝ ጀግኖች የመከላከያ ሰራዊት አባላት ላይ ጥቃት ፈጽሟል ብለዋል፡፡
ይህ አሳፋሪ ተግባር በዓለም ታሪክ ከተፈጸሙ እጅግ አሳፋሪ የጦር ወንጀል ታሪኮች ውስጥ ተመዝግቦ ይኖራልም ነው ያሉት፤ የኦሮሚያ ክልል ህዝብ ይህ የህወሓት እኩይ ድርጊት በእጅጉ እንዳስቆጣው በመጥቀስ፡፡
ሰላማዊ ሰልፎቹም ህገ ወጡ የህወሓት ጁንታ ከግብረ አበሩ ኦነግ ሸኔ ጋር በመቀናጀት በሰሜን ዕዝ ሰራዊት አባላት ላይ የፈጸመውን ጥቃት በማውገዝ ጥፋተኞች ለህግ እንዲቀርቡ መጠየቅ፣ ህዝቡ መንግስት ሕግን ለማስከበር እየወሰደ ያለውን ዕርምጃ በመደገፍ ለመከላከያ ሰራዊት እስከ ህይወት መስዋዕትነት ድረስ አስፈላጊውን ድጋፍ ለማድረግ ያለውን ዝግጁነት ለመግለጽ፣
እንዲሁም የአጥፊው ጁንታ ጥፋት የጥቂት ስግብግቦች ሴራ እንጂ የሰላም ወዳዱን የየትኛውንም ህዝብ ፍላጎት የማይወክል መሆኑን እና በጁንታው በተፈጸመው ጥፋት ምክንያት የኢትዮጵያ አንድነት እንደማይፈርስ የህዝቦች ወንድማማችነት እንደማይናጋና የጁንታውን ሀገር የማፍረስ ሴራ በቁርጠኝነት ለመታገል ያላቸውን አቋም ለመግለጽ ያለሙ ናቸው ተብሏል፡፡
ሰላማዊ ሰልፈኞቹም ከጸጥታ ሀይሎች ጋር በመተባበር ሰልፎቹ በሰላም እንዲጠናቀቁ የሚጠበቅባቸውን አስተዋጽኦ እንዲያበረክቱ እና ራሳቸውንም ከኮቪድ 19 ስርጭት ለመከላከል አስፈላጊውን ጥንቃቄ በማድረግ እንዲንቀሳቀሱም ጥሪ አቅርበዋል፡፡(FBC)
የወረዳው ሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ጽህፈት ቤት ሃላፊ አቶ አያንሳ ዱጉማ በወቅቱ እንዳሉት ድጋፍ የተደረገው በአካባቢው ለችግር ለተጋለጡ አካል ጉዳተኞች ጫማና ብርድ ልብስ ጨምሮ የተለያዩ ቁሳቁሶችን ነው።
ለድጋፉ ከ205 ሺህ ብር በላይ ወጪ መሆኑን ጠቁመው፣ ለዚህም እገዛ ላደረገላቸው የአምቦ ዩኒቨርሲቲ፣ ባለሀብቶችና ሌሎችም የህብረተሰብ ክፍሎች ምስጋና አቅርበዋል፡፡
የአምቦ ወረዳ ምክትል አስተዳዳሪ አቶ ኩመላ ሂርጳ በበኩላቸው አካል ጉዳተኞች የአእምሮ ህመምተኞች ስላልሆኑ ትኩረት ቢሰጣቸው ሁሉንም ማድረግ እንደሚችሉ ተናግረዋል፡፡
ድጋፍ ከተሰጣቸው መካከል አቶ ፍቃዱ አራርሳ በሰጡት አስተያየት በእግራቸው ህመም ምክንያት እንደልባቸው ተንቀሳቅሰው መስራት ስለማይችሉ ለችግር መጋለጣቸውን ጠቅሰው፣ አሁን ለተደረገላቸው የአልባሳት እገዛ አመስግነዋል፡፡
ወይዘሮ ሙሉ ፉርጋሳ በበኩላቸው ለተደረገላቸው ድጋፍ አመስግነው መንግስት በዘላቂነት ራሳቸውን የሚችሉበትን ሁኔታ እንዲያመቻችላቸው የሚፈልጉ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡
ፋሽን Gentleman ሃንተር ኦሪጅናል አጭር ዝናብ ቦቲዎች - ቻይና ፋሽን Gentleman አዳኝ ኦሪጅናል አጭር ዝናብ ቦቲዎች አቅራቢ,ፋብሪካ -Fujie ከቤት ውጪ
2007.Our ኩባንያ የተቋቋመው ሃንግዙ Fujie የውጪ ምርቶች Inc.was ማጥመድ የውኃ ለማግኘት ከፍተኛ የቴክኖሎጂ አምራቹን ነው, የላስቲክ ቦት, የበረዶ ቦት, አደን ሃላፊዎቹ ጨምሮ አደን መሣሪያዎች, guillie ዳሬክተሮች,camo መረባቸውን ወዘተ. የእኛ ዓመታዊ tunover በ incresed ተደርጓል 50% ተጨማሪ በየዓመቱ, የእኛን ጠንካራ ታዳጊ ቡድን ላይ የተመሠረተ, ጥራት ዝግጅት ቡድን, እና መስመር የደንበኞች አገልግሎት ላይ 24hours. የእኛ ደንበኞች ወደ ዩናይትድ ስቴትስ የመጡ ናቸው, አውሮፓ, አውስትራሊያ, ራሽያ እና መካከለኛ-ምስራቅ እስያ እና በጣም ላይ ... ወደ ሕይወት ያላቸው ደንበኞች የእኛን ማጥመድ አንዱ እዳ ኩራት ናቸው, አደን እና ከቤት ውጭ ምርቶች ! እኛ personnaly ከእናንተ እንክብካቤ ለመውሰድ ትልቁ ትእዛዝ ለማስተናገድ በቂ ትልቅ እና በቂ ትንሽ ናቸው!
“በአህጉራችን ስለፊደል ካስትሮ ያለው ስሜት ተመሣሣይ ነው” ብለዋል የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ምክትል ሊቀመንበር ኢራስቱስ ሙኤንቻ፡፡ ምክትል ሊቀመንበሩ ለአሜሪካ ድምፅ በሰጡት ቃል “ከእርሳቸው የተሻለ ወዳጅ ሊኖረን አይችልም” ብለዋል፡፡
የአናኒያ ሶሪ ባለቤትና የኤልያስ ገብሩ እህት ጋዜጠኞቹ በጹሑፍ ሐሳባቸውን ከመግለጽ ውጭ የሠሩት ወንጀል የለም ብለዋል። መንግሥት በበኩሉ የታሰሩ ካሉ ወይ ሞያው የሚጠይቀውን የጋዜጠኝነት ሥነ ምግባር ባለማክበራቸው ነው ወይም ጋዜጠኞች ባለመሆናቸው ነው ብሏል።
አናንያ ሶሪና ኤልያስ ገብሩ የተባሉ ሁለት ጋዜጠኞችና የኢንተርኔት አምደኞች ክስ ሳይመሰረትባቸውና የታሰሩበትን ምክንያት በይፋ ሳይነገራቸው ከሦስት ወር በላይ በእስር ቤት እንደሚገኙ ቤተሰቦቻቸው ለአሜሪካ ድምጽ ገለጹ። ወጣቶቹ በጹሑፍ ሐሳባቸውን ከመግለጽ ውጭ የሠሩት ወንጀል የለም ብለዋል - ቤተሰቦቻቸው።
ጾታዊ ርክብ ኣብ ትፍጽመሉ እዋን ኮንዶም እቲ ልሙድ መከላኸሊ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እዩ። እቲ ዝበለጸ እቶም ጸታዊ ርክብ እትፍጽሙ ቅድሚ ጾትዊ ርክብ ምጅማርኩም ብዛዕባ መከላኸሊ ክትዘራረቡ እዩ። መከላኸሊ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ሓላፍነት ናይ ክልቴኹም እዩ።
ሰላም! ሕጂ ከመይ ጌርካ ሓደ ኮንዶም ከም ተእትዎ ክትርኢ ኢኻ። ብሓገዝ ናይ'ቲ ኣብ ፕላስቲክ ዘሎ መላግቦ ገርካ ነቲ መዓሸጊ ክፈቶ። ኣጽፈርካ ነቲ ኮንዶም ከይቀዶ ተጠንቀቕ። እቲ ኮንዶም ናበየናይ ሸነኽ ከም ዝጥቕለል ንምፍላጥ ቁሩብ ጠቕልሎ። ብቐዳምነት እቲ መትሎ ውትረት ክህልዎ ኣለዎ።
ከሰሞኑ በአማራ ክልል የኦሮሞ ብሔረሰብ አስተዳደር ዞን እና የሰሜን ሸዋ ዞኖች የሰዎችን ነፍስ የቀጠፈ እና የንብረት ያወደመ ግጭት ተፈጥሯል፡ግጭቱን ተከትሎ በፌዴራል መንግስት ስር ያሉት የጸጥታ እና ደህንነት ሃይሎች በጊዜ ርምጃ አለመውሰዳቸው ተጠቅሶ ወቀሳ በዝቶባቸዋል፡፡
ወቀሳው ከደረሳቸው ተቋማት መካከል አንዱ የሆነው የመከላከያ ሚኒስትር ኋይሉን ወደ ተጠቀሱት ቦታዎች ከላከ በኋላ ሙሉ በሙሉ ተኩስ መቆሙን የመከላከያ ሚኒስቴር ም/ኢታማዦር ሹም ጽ/ቤት ኃላፊ ኮለኔል ተስፋዬ አያሌው ለአሜሪካ ድምፅ ገልፀዋል።
"ግጭቱ የተከሰተው በሕዝቦች መካከል አይደለም፣ የተጋጩትና የተታኮሱት በሁለቱም በኩል ያሉ ታጣቂዎች ናቸው። " ሲሉ የሚሟገቱት ሃላፊው በተያያዥ ጉዳዮች ላይ ከጽዮን ግርማ ጋር ቆይታ አድርገዋል፡፡
ዲዩ፤ ነሐሴ 9 ቀን 2011 ዓ.ም (ህዝብ ግንኙነት) የኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ዳይሬክቶሬት ከኮምፒውቲንግ እና እንፎርማቲክስ ትምህርት ቤት ጋር በመተባበር ሁለት ሺህ ለሚሆኑ ዜጎች መሠረታዊ የኮምፒውተር ትምህርት በመስጠት ላይ ይገኛል፡፡
ስልጠናው የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር በ3ኛው ዙር አንድ መቶ ቀናት ከ50 ሺህ በላይ ለሚሆኑ ዜጎች የኮምፒውተር መሰረታዊ ስልጠና ለመስጠት የያዘው ዕቅድ አካል መሆኑን የዩኒቨርሲቲው ኢንፎርሜሽን ኮሚኒኬሽን ቴክኖሎጂ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ተመስገን ፊልጶስ ተናግረዋል፡፡
በዚህ የማህበረሰብ አገልግሎት የኮምፒውተር ዕውቀት የሌላቸው ጀማሪ ተማሪዎች፣ የመንግስት ሠራተኞች፣ የጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተርፕራይዞች፣ ነጋዴዎችና ሌሎች የህብረተሰብ ክፍሎች እየተሳተፉ መሆኑን የጠቀሱት ዳይሬክተሩ ቴክኖሎጂን ተላምደው ቀልጣፋ አገልግሎት መስጠት እንዲችሉና ኑሯቸውንም ለማቅለል መሠረታዊ ስልጠናው ፋይዳው የጎላ ነው ብለዋል፡፡
ዳይሬክቶሬቱ ከአሁን በፊትም ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች መሠረታዊ የኮምፒውተር ስልጠናዎችን በነፃ ሲሰጥ መቆየቱን ያወሱት አቶ ተመስገን ከፍተኛ ስልጠናዎችን ለመምህራንና ተማሪዎች በአነስተኛ ክፍያ ይሰጣል፤ በቀጣይም ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡
የማህበረሰቡ ሁለንተናዊ እንቅስቃሴና የዕለት ተዕለት ክዋኔ ሁሉ ከቴክኖሎጂ ጋር የተቆራኘ በመሆኑ የተሠጣቸው ስልጠና ለስኬት ቁልፍ በመሆን ውጤታማ እንዲንሆን ያግዘናል ብለዋል የስልጠናው ተሳታፊዎች፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰላም መልዕክተኛ የሆነችው አሜሪካዊት ተዋናይት ቻርሊዝ ቴሮን እኤአ 2030 ዓ.ም የመጨረሻው ዓመታዊ ዓለምአቀፍ የኤድስ ጉባኤ ይሁን ስትል ጥሪ አቀረበች።
የተመድ ኤድስን በ2030 ዓ.ም. ለማስወገድ የያዘው ራዕይ እንዲሳካ መንግስታት ተመራማሪዎች እና ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካሎች በሙሉ በሽታውን በበለጠ ወጪና ዓቅም መድበው እንዲዋጉት አሳስባለች።
ምስቶም ሓይልታት ንለውጢ ብልፍንቲ መንግስቲ ኣቑሙ ዘሎ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ጽፍሕታት ሚኒስተራት ምክልኻል ውሽጣዊ ጉዳያትን ክሕዝኣሉ እንከሎ፣ ሚኒስተራት ቁጠባ፣ ጉዳያት ወጻኢን ዞባዊ ምምሕዳራትን ነቲ ሲቪላዊ ወገን ተዋሂቡ ኣሎ።
አላህ ቅንጣትንና የፍሬን አጥንት ፈልቃቂ ነው፡፡ ሕያውን ከሙት ያወጣል፤ ሙትንም ከሕያው አውጪ ነው፡፡ እርሱ አላህ ነው፤ ታዲያ (ከእምነት) እንዴት ትመለሳላችሁ (ትርቃላችሁ)
እርሱም ያ ከሰማይ ውሃን ያወረደ ነው፡፡ በርሱም የነገሩን ሁሉ በቃይ አወጣን፡፡ የተደራረበንም ቅንጣት ከርሱ የምናወጣ የኾነን ለምለም (አዝመራ) ከርሱ አወጣን፡፡ ከዘንባባም ከእንቡጧ የተቀራረቡ የኾኑ ዘለላዎች አሉ፡፡ ከወይኖችም፣ ከወይራም፣ ከሩማንም (ቅጠላቸው) ተመሳሳይና (ፍሬያቸው) የማይመሳሰል ሲኾኑ አትክልቶችን (አወጣን)፡፡ ባፈራ ጊዜ ወደ ፍሬውና ወደ መብሰሉ ተመልከቱ፡፡ በእነዚህ ተዓምራት ለሚያምኑ ሕዝቦች ምልክቶች አሉ፡፡
ለአላህም አጋንንትን የፈጠራቸው ሲኾን (በመታዘዝ) ተጋሪዎች አደረጉ፡፡ ወንዶች ልጆችንና ሴቶች ልጆችንም ያለ ዕውቀት ለእርሱ ቀጠፉ፡፡ (አላህ) ጥራት የተገባው ከሚሉት ነገር የላቀ ነው፡፡
(እርሱ) ሰማያትንና ምድርን ያለ ብጤ ፈጣሪ ነው፡፡ ለእርሱ ሚስት የሌለችው ሲኾን እንዴት ለእርሱ ልጅ ይኖረዋል ነገርንም ሁሉ ፈጠረ፡፡ እርሱም ነገሩን ሁሉ ዐዋቂ ነው፡፡
አንድን ሰው በምትወድበት ጊዜ ከሁሉም የሚሻለውን እንዲያገኝ ትፈልጋለህ። ከሁሉም የሚሻለው ሁልጊዜም እነርሱ ከሁሉም ይሻላል የሚሉት ሳይሆን በዘላለማዊ መንግሥት ብርሃን የላቀው ነው። ጳውሎስ የፊልጵስዩስ አማኞችን ከልቡ ስለሚወድ የተባረከ ሕይወት ያገኙ ዘንድ ሊያከናውኗቸው የሚገቧቸውን ነገሮች ያስታውሳቸዋል።
ሀ. አንድ መሆን ይኖርባቸዋል። ቤተ ክርስቲያኒቱን በደንብ ስለሚያውቅ፥ ጳውሎስ የሚጣሉትን ሁለት ሰዎች በማገዝ እንዲያስታርቋቸውና በሰላም እንዲኖሩ እንዲያግዟቸው ይጠይቃል። በቤተ ክርስቲያን ውስጥ አንድነትን መፍጠሩ የሁሉም ሰው ሥራ ስለሆነ፥ ከሐሜትና ቲፎዞነት ይልቅ እነዚህን ሴቶች ለማስማማት እንዲጥሩ ተጠይቀዋል።