Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በደርግ ዘመነ መንግስት የጦር አውሮፕላን አብራሪ የነበሩት የአንጋፋው ፖለቲከኛ በየነ ጴጥሮስ(ፕ/ር) ታናሽ ወንድም ኮሎኔል በዛብህ ጴጥሮስ በሕይወት አሉ ወይስ የሉም የሚለው ጉዳይ መነጋገሪያ ከሆነ አመታትን አስቆጥሯል፡፡
ከሰሞኑ ደግሞ ሎንደን የሚገኘው ኤርትራ ፕሬስ የተሰኘ ድረ-ገጽ ኮሎኔል በዛብህ አስቀድሞ መሞታቸውን የኢትዮጵያ ባለሥልጣናት ሰምተዋል ማለቱን ተከትሎ ጉዳዩ እንደ አዲስ ተነስቷል፡፡
የደርግ መንግስት በ1983ዓ.ም ከወደቀ በኋላ ኮሎኔሉ ተይዘው ከነበረበት ኤርትራ ወደ ሀገራቸው ተመልሰው ነበር፡፡ ኮሎኔል በዛብህ ኢትዮጵያና ኤርትራ በ1990ዓ.ም ወደ ጦርነት ሲያመሩ በድጋሚ የጦር አውሮፕላን አብራሪ በመሆን ጦርነቱ ላይ ዘምተዋል፡፡ አዋጊ የነበሩት ኮሎኔሉ በዚሁ ጦርነት ወቅት ያበሩት የነበረው አውሮፕላን ተከስክሶ ዘለው በጃንጥላ ሲወርዱ ለሁለተኛ ጊዜ በሻዕብያ እጅ መግባታቸውን ወንድማቸው በየነ ጴጥሮስ(ፕ/ር) ይናገራሉ፡፡
የሁለቱ ሀገራት ጦርነት እንደተጠናቀቀ የጦር ምርኮኞቻቸውን ሲቀያየሩ ኮሎኔሉ ግን ወደ ሀገራቸው ሳይመለሱ ቀርተዋል፡፡ ብዙዎች የዚህ ምክንያት ምንድነው ብለው ሲጠየቁ በወቅቱ የኢትዮጵያ መንግስት ኮሎኔሉ ወደ ሀገራቸው እንዲመለሱ ገፍቶ ባለመሄዱ በዛብህ ወደ ሀገራቸው ሳይመለሱ በኤርትራ እስር ቤት መቅረታቸውን ያነሳሉ፡፡ ተቀዋሚ የፖለቲካ ኃይሎችም ጭምር ይህንን ሃሳብ ሲሰነዝሩ ቆይተዋል፡፡
አሁን እየጠየቅን የምንገኘው ከሞቱም ሬሳቸውን እንዲያሳየንና የአሟሟታቸውን ምክንያት እንዲነግሩን ነው”ማለታቸው የሚታወስ ቢሆንም ቤተሰብ ግን ይህንን የሚያረጋግጥ ነገር አለማግኘቱ ተሰምቷል፡፡
ባለፉት ሁለት ዓመታት በኢትዮጵያ በተደረገው የአመራር ለውጥ ምክንያት የኢትዮጵያና ኤርትራ ግንኙነት ወደ ሰላም በመቀየሩ ምክንያት ጉዳዩ እንደ አዲስ ሲነሳ ቢቆይም ከአዲስ አበባም ሆነ ከአስመራ እስካሁን ስለበዛብህ በይፋ የተባለ ነገር የለም፡፡
የበዛብህን ጉዳይ በተመለከተ ማረጋገጥ ያለበት የኤርትራ መንግስት ነው ቢሉም በየደረጃው ያሉ የኤርትራ ባለሥልጣንት ግን በዚህ ጉዳይ ላይ አስተያየት ለመስጠት ፈቃደኛ አለመሆናቸውን ገልጸዋል ነው ያሉት ፕሮፌሰር በየነ፡፡
የኮሎኔል በዛብህ ጉዳይ የኤርትራ ባለሥልጣናት ጉዳይ ሳይሆን የኤርትራ ህዝብ ጉዳይ ነው መባላቸው ገልጸው ለምን የኤርትራ ሕዝብ ጉዳይ ነው እንደተባለ እንዳልገባቸው በየነ(ፕ/ር) አብራርተዋል፡፡
ከኢትዮጵያ መንግስት በኩል በዛብህን በተመለከተ የተሰጠ ምላሽ ካለ የጠየቅናቸው በየነ (ፕ/ር) የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቱ በደንብ መሰረት እስከሚይዝ ድረስ መጠበቅ እንደሚገባ መገለጹን ተናግረዋል፡፡
“ያስረዳል” የሚለው የአሁን ጊዜ ገላጭ ሲሆን “ሞቶአልና” የሚለው ደግሞ ኃላፊ ጊዜ ገላጭ ነው። “ነገር ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን ክርስቶስ ስለ እኛ ሞቶአልና እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን የራሱን ፍቅር ያስረዳል”። የአሁን ጊዜ ገላጩ “ማስረዳት” አሁንም ሆነ ነገ መደረግ የሚቀጥል ድርጊት እንደሆነ ያመለክታል።
ኃላፊ ጊዜ ገላጩ ደግሞ “ሞቶአልና” የሚለው ክርስቶስ ለአንዴ እና ለመጨረሻ ጊዜ እንደሞተ እና እንደማይደገም ያስረዳል። “ክርስቶስ ደግሞ ወደ እግዚአብሔር እንዲያቀርበን እርሱ ጻድቅ ሆኖ ስለ ዓመፀኞች አንድ ጊዜ በኃጢአት ምክንያት ሞቶአልና” (1 ጴጥሮስ 3፡18)።
ጳውሎስ ለምንድን ነው “ያስረዳል” ሲል የአሁን ጊዜ ገላጭን የተጠቀመው? ጳውሎስ “ነገር ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን ክርስቶስ ስለ እኛ ሞቶአልና እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን የራሱን ፍቅር አስረድቷል" (ኃላፊ ጊዜ ገላጭ) ይላል ብዬ ነበር የምጠብቀው ። የክርስቶስ ሞት የእግዚአብሔር ፍቅር ማስረጃ አልነበረምን? ይህስ ማስረጃ ባለፈ ጊዜ የሆነ ነገር አይደለም? ታዲያ ለምንድን ነው ጳውሎስ “አስረድቷል” በማለት ፈንታ “ያስረዳል” የሚለው?
እንደሚመስለኝ ከሆነ ከዚህ ክፍል የተወሰኑ ቁጥሮች ቀደም ብሎ ፍንጭ የሚሆን ነገር ተቀምጧል። “ይህም ብቻ አይደለም፥ ነገር ግን መከራ ትዕግሥትን እንዲያደርግ፥ ትዕግሥትም ፈተናን ፈተናም ተስፋን እንዲያደርግ እያወቅን፥ በመከራችን ደግሞ እንመካለን፤ በተሰጠንም በመንፈስ ቅዱስ የእግዚአብሔር ፍቅር በልባችን ስለ ፈሰሰ ተስፋ አያሳፍርም" (ሮሜ 5፡3-5)። በሌላ ቃል እግዚአብሔር በሚያሳልፈን ነገር ውስጥ ሁሉ ግቡ ተስፋ ነው። በመከራዎች ውስጥ የማይነቃነቅ ተስፋ እንዲሰማን ይፈልጋል።
ነገር ግን እንዴት እንችላለን? መከራዎች በእራሳቸው ተስፋ አስቆራጭ ናቸው። በእራሳቸው ተስፋ እንዲሰማን የሚያደርጉ ከሆነ መከራ ሊሆነ አይችሉም። ነገር ግን በመከራ ውስጥ በምናልፍበት ጊዜ በተስፋ የመበርታት ምስጢሩ ምንድን ነው?
ጳውሎስ በሚቀጥለው መስመር ላይ ሲናገር “በተሰጠንም በመንፈስ ቅዱስ የእግዚአብሔር ፍቅር በልባችን ስለ ፈሰሰ ተስፋ አያሳፍርም” ይላል። የእግዚአብሔር ፍቅር “በልባችን ውስጥ ፈስሷል”። የዚህ ግስ ጊዜ አመልካች የሚገልጸው የእግዚአብሔር ፍቅር በልባችን ውስጥ ባለፈ ጊዜ (በዳንን ጊዜ) እንደፈሰሰ እና አሁንም እንዳለ እና እንደሚሰራ ነው።
ስለዚህ የጳውሎስ ዋና ነጥብ ከመንፈስ ቅዱስ የሆነ የደኅንነት እርግጠኝነት እና በእግዚአብሔር ፍቅር መደሰት በመከራ ውስጥ በተስፋ የምናድግበት ምስጢር እንደሆነ ነው። መከራ ትዕግሥትን ፣ መጽናትን ፣ ፈተናን እና የማያሳፍርን ተስፋ የሚያደርገው በመንገዳችን እያንዳንዷ ነጥብ ላይ የእግዚአብሔር መንፈስ በመከራችን ውስጥ ስለእግዚአብሔር ፍቅር ማረጋገጫ ስለሚሰጠን ነው።
አሁን ጳውሎስ በቁጥር 8 ላይ”. . . እግዚአብሔር ለእኛ ያለውን የራሱን ፍቅር ያስረዳል” በማለት ለምን የአሁን የጊዜ ገላጭ እንደተጠቀመ ማየት እንችላለን። ይሄ በቁጥር 5 ላይ የተገለጠው የመንፈስ ቅዱስ ሥራ ነው። እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ በልባችን ላይ የእግዚአብሔርን ፍቅር እያፈሰሰ እና እየዘረጋ ነው።
እግዚአብሔር ባለፈ ጊዜ ስለኃጢያታችን ልጁን ለአንዴ እና ለመጨረሻ ጊዜ እንዲሞት በመስጠት ፍቅሩን ገልጾልናል (ቁጥር 8)። ይሁን እንጂ ትዕግስት ፈተና እና ተስፋ እንዲኖሩን ቢያስፈልግ ይሄን ያለፈ ፍቅር የአሁን ጊዜ እውነታ (ዛሬ እና ነገ) አድርገን እንድንቀበለው እንደሚያስፈልግ ያውቃል። ስለዚህ በቀራንዮ ላይ ብቻ ሳሆን አሁንም በመንፈሱ ማስረዳቱን ቀጥሏል። ይህንንም ያደረገው የልቦናችንን ዓይኖች የመስቀሉን ክብር “እንዲያዩና እንዲቀምሱ” በመክፈት እንዲሁም በክርስቶስ ኢየሱስ ካለ ከእግዚአብሔር ፍቅር ምንም ሊለየን እንደማይችል (ሮሜ 8፡39) ማስረገጫ በመስጠት ነው።
አንዳንድ ጊዜ ህልሞቼ በሚበታተኑበት ወቅት እምነቴ ደግሞ ይርዳል። በመከራዎቼ መሀል እግዚአብሔር የት ነው ስል አስባለሁ። መገኘቱ አይሰማኝም። ፍርሃት እና ብ...
ከጅማ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል በደረሰኝ መረጃ የጠ/ሚር አብይ አህመድ አባት አቶ አህመድ አሊ በICU (ከፍተኛ ክትትል የሚደረግበት ክፍል) ለአንድ ሳምንት ሲረዱ ቆይተው ዛሬ ሰባት ሰአት ገደማ አርፈዋል። ከዚህ ቀደም የህክምና ክትትል ሲያረጉ የነበረው አዲስ አበባ በሚገኘው የኮርያ ሆስፒታል ሲሆን “ሀገሬ ሄጄ እዛ መታከም እፈልጋለሁ” ብለው ወደ ጅማ ያቀኑት በቅርቡ ነበር ተብሏል። አቶ አህመድ 91 አመታቸው ነበር።
የአባ ደብስ አባ ፊጣ ልጅ፤ የጠቅላይ ሚኒስትራችን የዶክተር ዐብይ አሕመድ አባት – አህመድ አሊ ወይም በክብር ስማቸው አባ ፊጣ። በአካባቢያቸው እጅግ የተከበሩ ሽማግሌ ሽማግሌ ናቸው። ክብሩ ዝም ብሎ የመጣ ሳይሆን፣ መረቱ ጥልቅ! ነገር ግን ብዙም የማናውቀው የሐገር ውለታም ጭምር ነው።
ተወልደዉ ላደጉባት በሻሻ የነበራቸዉ የባለቤትነት ስሜት በእጅጉ የሚደነቅ ነዉ፡፡ አዲስ አበባ ድረስ በመሄድ ከሀይለስላሴ ጋር በአከባቢዉ ጉዳይ ላይ መክረዋል፡፡ …
በዚህም መሰረት ክሊኒክ፣ የስልክ አገልግሎት የሚሰጠዉን ስልክ ቤት፣ ትምህርት ቤት እና ሌሎችም አስፈላጊ መሰረተ ልማቶች እንዲሰሩ፣ ውድ የሆነዉን የቡና ተክል መሬታቸውን ያለማቅማማት አሳልፈዉ ሰጥተዋል፡፡
“ያኔ ከተማዋ ምንም ሰዉ አልነበረባትም፡፡ ሳር መሬት ብቻ ነበር፡፡ … ከተማዋ ብዙም ሳትደራጅ ጣሊያን መጥቶ አንዴ አፈራረሳት፡፡ ጣሊያን ካፈራረሳት በኋላ፣ የኃ/ስላሴ መንግሥት ሲመለስ እሷም ዳግም አገገመች፡፡
በዚህ ሁኔታ ነው እንግዲህ በወቅቱ ትምህርት ቤት ስላልነበር፣ ልጆች ትምህርት አጡ፡፡ ቀደም ሲል ት/ቤት እዚህ አከባቢ አልነበረም፤ ስለዚህ ት/ት ቤት ይቋቋም ሲባል፣ እሺ ደስ ይለኛል፤ ይቋቋም ብዬ፣ የኔም ልጆች የአከባቢዉ ህብረተሰብም ይማሩበት ዘንድ የራሴን መሬት ሰጠሁ፡፡ ስለዚህ ለት/ቤት የራሴን ቤት በመስጠት፣ ዘማቾች ሲመጡ በር እና መስኮት በመግዛት፣ ተጨማሪ ቤት ሠርተን ልጆች እንዲማሩ አድርገናል፡፡ …
በተጨማሪም ለመስጂድ መስሪያ፤ ለስልክ ቤት እና ለክሊኒክ መስሪያ የሚሆን መሬት ሰጥቻለሁ፡፡ መንገድም በወቅቱ ስላልነበር ለከተማይቱ መንገድ መስሪያ ቦታ ሰጥተቼ መንገድ ተሠርቶላታል፡፡”
በደራሲና ጋዜጠኛ ሰሎሞን ሹምዬ ተፎ የተዘጋጀው ..የተሳሳተ ጥሪ.. ፊልም ከነሀሴ 7 ጀምሮ ለሕዝብ መቅረብ የሚጀምር ሲሆን ፊልሙ ነሀሴ 9 ቀን በብሔራዊ ትያትር ቤት እንደሚመረቅ ገበያኑ ኢንተርቴይመንት አስታወቀ፡፡ የ105 ደቂቃ ርዝመት ያለው ፊልም፤ ሰኞ ነሀሴ 9 ከቀኑ 11 ሲመረቅ የመግቢያ ትኬት ዋጋ 50 ብር መሆኑ ሲታወቅ በ833 የስልክ ሑፍ መልእክት ተመልካቾችን ለመሸለም የብሔራዊ ሎተሪ ፈቃድ ማግኘታቸውን ጠቁሟል፡፡
በቀድሞው ..የአዲስ ነገር.. ጋዜጠኛ መሐመድ ሰልማን የቀረቡ ልዩ ልዩ ወጎችና የጉዞ ማስታወሻዎችን የያዘ መጽሐፍ በቀጣዩ ሳምንት ለንባብ ይበቃል፡፡ ..ፒያሳ፣ ማሕሙድ ጋ ጠብቂኝ.. የሚል ርዕስ የተሰጠው ይህ መጽሕፍ በአመዛኙ በቀድሞው አዲስ ነገር ጋዜጣ ላይ ቀርበው በስፋት የተነበቡ ወጎችና የጉዞ ማስታወሻዎችን ከአዳዲስ ስራዎች ጋር የያዘ ስብስብ ስራ ሲሆን 200 ገጾች አሉት፡፡
on August 14, 2019 August 14, 2019 by Haileegziabher AdhanomLeave a Comment on የአዲስ አበባ እግርኳስ ፌዴሬሽን በኢትዮጵያ የሊግ ውድድር አካሄድ ላይ ባስጠናው ጥናት ዙሪያ ከባለ ድርሻ አካላት ጋር ውይይት አካሄደ
አዲስ አበባ – ነሐሴ 08/2011 ዓ.ም – የአዲስ አበባ እግር ኳስ ፌዴሬሽን በኢትዮጵያ እግር ኳስ: የሊግ ውድድር ላይ የሚታየውን የአደረጃጀት: የአሰራር ስርዓት እና የሰው ሀይል ችግሮችን ለመለየት እና የመፍትሄ ሀሳቦችን ለማስቀመጥ አስጠናሁት ባለው ጥናት ዙሪያ ከልዩልዩ ባለድርሻ አካላት ጋር ዛሬ ከሰዓት በኋላ በጁፒተር ሆቴል ውይይት አካሂዷል።
በጥናቱ መሠረትም አሁን ያለው የውድድር አካሄድ: ከፋይናንስ አጠቃቀም: ከመዋቅራዊ አስተዳደር: ከእግር ኳስ መርህ: ከክልሎች እና ከተማ አስተዳደሮች ተሳትፎ: ከጸጥታ እና ከስፖርታዊ ጨዋነት: ከእግር ኳስ ልማት: ከስፖርት መሠረተ ልማት መስፋፋት: ከብሔራዊ ቡድኖቻችን እና ክለቦቻችን አለምአቀፋዊ ውጤታማነት አንጻር ባሉ መለኪያዎች ሲለካ ሙሉ በሙሉ አዋጪ አለመሆኑ ስለተረጋገጠ አዲስ አደረጃጀት እንደሚያስፈልግ አመላክቷል።እንደ ፌዴሬሽኑ እምነትም በዚህ ጥናት መሰረት ሁለት ዋናዋና ምክረ ሀሳቦች ተገኝተዋል።
ክልሎች ጠንካራ የውስጥ ውድድሮችን እንዲያደራጁ በማድረግ ጠንካራ እግርኳሳዊ ፉክክር የሚታይበት የሊግ ውድድር እንዲያካሂዱ ማድረግ እና የየክልሎቹ አሸናፊዎችን ብሔራዊ ፌዴሬሽኑ በሚያካሂደው የማጠቃለያ ውድድር የኢትዮጵያ ሻምፒዮንን መለየት የሚቻልበት አደረጃጀትን መፍጠር የሚሉት መሆናቸውን ጥናቱን ያቀረቡት አቶ ገዛኸኝ ወልዴ ገልጸዋል።
በጥናቱ ላይ በአዲስ አበባ የሚገኙ 22ቱም ክለቦች ለተግባራዊነቱ ተሰማምተው ፊርማቸውን ያኖሩ ሲሆን ቀጣዩ ሂደትም ሰነዱን ለብሔራዊ ፌዴሬሽኑ ማቅረብ እንደሆነ የፌዴሬሽኑ ፕሬዝዳንት ኢ/ር ሃይለእየሱስ ፍስሃ ገልጸዋል።
ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኢትዮጵያ፣ ኣቶ ደመቀ መኮነን፣ ብ29 ጥሪ፣ ንገለ ኣባላት ናይቲ ምምሕዳር ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ኣብ ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታትን፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት በጺሑ ዝተባህለ ግፍዕታትን ሓሶትን ፖለቲካዊ ጸለመን ምዃኑ ብምጥቃስ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ክልል ንልዕሊ 1.5 ሚልዮን ህዝቢ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ከምዘብጽሐ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ፣ መሰኻክር ካብቲ ክልል ኣብ ዝህቦ ዘሎ ሓበሬታ፣ ኣብ ባይቶ ዘሎ ሓቅታት ካብዚ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምሕዳር ዋሽንግተን ዝተዋህበ መግለጺ ዝተፈልየ ኮይኑ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ቅትለት፣ ጥሜትን ካልእ ግፍዕታትን ይቕጽል ከምዘሎ ምርግጋጾም እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሃገራት መላእ ዓለም፣ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ቅትለት ሰለማውያን ሰባትን፣ ብሰንኪ’ቲ ኵናት ተኸሲቱ ዘሎ ጥሜትን ከምዘተሓሳስበን ብወግዒ ይገልጻ ኣለዋ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነዚ ካብ ዜጋታቱ’ውን ተቓውሞታት ከለዓዕል ጀሚሩ ዘሎ፣ ምእታው ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ፣ ዝርዝራዊ መግለጺ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ ይርከብ።
በኢትዮጵያ ሴቶች ፕሪምየር ሊግ አንደኛ ዲቪዚዮን ስምንተኛ ሳምንት የሁለተኛ ቀን የመጀመሪያ የረፋድ 4:00 ጨዋታ በአቃቂ ቃሊቲ እና አዲስ አበባ ከተማ መካከል ተደርጎ 1 ለ 1 ተጠናቋል፡፡
ተመጣጣኝ እንቅስቃሴን ባስተዋልንበት እና መሐል ሜዳ ላይ ባመዘነ መልኩ የተካሄደው የአቃቂ እና አዲስ አበባ ጨዋታ ቡድኖቹ ኳስን ያንሸራሽሩ የነበረበት መንገድ ለዕይታ ሙሉውን ዘጠና ደቂቃ ማራኪ የነበረ ቢሆንም ሁነኛ ግብ አስቆጣሪ ያለመኖሩ ሁለቱም ክለቦች ላይ የጎላ ክፍተት ሆኖ የታየም ነበር፡፡ በመጀመሪያው አርባ አምስት ኳስን መሠረት ባደረገ የመሀል ክፍል እንቅሴቃሴያቸው ለተመልካች ሳቢ ሆነው የቀረቡ ቢሆንም በተወሰነ መልኩ አቃቂዎች በቀኝ በኩል በዮርዳኖስ በርሄ ላይ አመዝነው ሲጫወቱ ተስተውሏል። ሆኖም የመስመር አጥቂዋን የሚያግዛት ተጫዋች ያለ መኖሩ ቡድኑ ከነበረው ብልጫ አንፃር ከጎል ጋር እንዲራራቅ አድርጓል፡፡
በአንጻሩ ብልጭ ብለው ይጠፉ የነበሩት እና ኳስን ሲያገኙ ግን አደጋ ለመፍጠር ሲጥሩ የሚስተዋሉት አዲስ አበባዎች ከተሻጋሪ አልያም ከቀኝ በኩል ፈጣኗን አጥቂ እምወድሽ አሸብርን ማዕከል አድርገው ተንቀሳቅሰዋል። በተለይ እምወድሽ በፍጥነት ሰብራ ለመግባት የምታደርገው ጥረት አስገራሚ የነበረ ቢሆንም የኳሱ የመጨረሻ ማረፊያ በአቃቂ ተከላካዮች የተገደበ መሆኑን የተጫዋቿን ፈጣን አመጣጥ ያገደ ነበር፡፡ ወደ መልበሻ ክፍል ሊያመሩ ጥቂት ደቂቃ ሲቀረው የአቃቂዋ አማካይ ኪፊያ አብዱራህማን ነፃ ኳስ አግኝታ ያመከነችው ከተሞከሩት ሙከራዎች የጠራች እና ብቸኛዋ አጋጣሚ ነበረች፡፡
ከእረፍት መልስ የቀጠለው ይህ ጨዋታ ውበቱ ካይደበዝዝ የቀጠለ ሲሆን ይበልጡኑ ግን ለአዲስ አበባ ከተማዎች ምቹ የነበረ ሁለተኛ አጋማሽ ሆኗላቸዋል፡፡ በተለይ በመልሶ ማጥቃት ወደ ቤተልሄም ታምሩ እና ቤተልሄም ሰማን ከሚጣሉ ኳሶች ዕድሎችን ለማግኘት ያደረጉበት መንገድ ሳቢ የነበረ ነበር፡፡ በተመሳሳይ ከመጀመሪያው አጋማሽ ቀዝቀዝ ቢሉም በአንድ ሁለት ቅብብል ወደ አዲስ አበባ የግብ ክልል በመድረሱ የተዋጣላቸው አቃቂዎች ኳስን ከመረብ የሚያዋህድ ጨራሽ አጥቂ ካለመኖሩ የተነሳ ገና በጊዜ ያገኟቸውን ዕድሎች እንዳይጠቀሙ አድርጓቸዋል፡፡ 55ኛው ደቂቃ ላይ የአዲስ አበባዋ ፈጣን አጥቂ እምወድሽ በቀኝ የአቃቂ የግብ ክልል ኳስን እየገፋች ወደ ሳጥን ስትገባ ማክዳ ዓሊ በሰራችባት ጥፋት የዕለቱ ዋና ዳኛ ገነት ታገሰ የሰጠችሁን የፍፁም ቅጣት ምት ቤተልሄም ታምሩ ወደ ጎልነት ለውጣው አዲስ አበባን መሪ አድርጋለች፡፡
ግብ ከተቆጠረባቸው በኋላ የመጨረሻ ኃይላቸውን በመጠቀም በተደጋጋሚ ጥቃት የሰነዘሩት አቃቂዎች በትደግ ፍሰሀ፣ ዙለይካ ጁሀድ እና ኪፊያ ያለቀላቸውን ዕድሎች አግኝተው አምክነውታል፡፡ በተለይ ቤዛዊት ንጉሴ ከቀኝ መስመር አክርራ መታ ቤተልሄም የመለከችባት እና ዙለይካ ጁሀድ ፊት ለፊት ከግብ ጠባቂ ጋር ተገናኝታ ኳሷን የመታችበት አቅም አናሳ በመሆኑ ግብ ጠባቂዋ ቤተልሄም በቀላሉ የያዘችባት ለአቃቂ ብልጫ መውሰድ ማሳያዎች ነበሩ፡፡ ይሁንና ከተደጋጋሚ ጥረቶች በኃላ ተሳክቶላቸው ግብ አስቆጥረዋል፡፡ ከቀኝ በኩል ቤዛዊት ንጉሤ የግል አቅሟን ተጠቀም ተጫዋቾችን አታላ ካለፈች በኋላ ያሻገረችውን ኳስ ትደግ ፍሰሀ አስቆጥራው አቃቂ ቃሊቲ አንድ ነጥብ እንዲጋራ በማድረግ ጨዋታው 1 ለ 1 ፍፃሜውን አግኝቷል፡፡
ሀገራችን በቀላሉ ወዯ ኹለንተናዊ ቀውስ/ሶች አልገባችምና በቀላሉ ትወጣለች ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው፡፡ ውሃ እያሳሳቀ እንዯሚወስዴ ሥርዓተ መንግሥትም ቀስ እያለ ነው...
የኢትዮጲያ መፅሐፍ ቅዱስ ማህበር ባሳተመው የመጽሐፍ ቅዱስ መዝገበ ቃላት ላይ ኩሽ የሚለውን በጥንት ሂብሪው ፊደል የተፃፈውን የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ሆን ብለው “ኢትዮጲያ” ወደሚለው እንደቀየሩት ያሳያል።እንዲህ እያደረገ ነው የላሊበላን ስልጣኔ ከአገው እየዘረፉ ፥ ቀደምት የክርስትናን የተቀበለውን የኩሽ ጄንደረባ “ኢትዮጲያዊ ጃንደረባ እያሉ ፥ የጎንደር ኦሮሞች ያሰሩት የፋሲል ግንብ የእኛ ነው እያሉ ፥ ማስረጃ ስታቀርብላቸው እነሱ ያጠፋትን የጋፋትን ህዝብ አሁን ስለጠፉ የአንተ ከሚሆን የጋፋቶች ነው እያሉ….አረ ስንቱን የቀረውን ጨምሩበት! ብቻ እንደዚህ ነው ታራክን እና ጀግኖችን የእራሳቸው እያደረጉ እያምታቱና እየሰረቁ ” የሰውነት ውሃ ልክ” ነን እያሉ የሚያቅራሩት በባዶው።
መጥፎ ልማድ አላት። ወደ ቤቷ የምትሄደው ረጅሙን መንገድ መርጣ ነው። መታመን ለእሷ ትልቅ ዋጋ አለው። ከወይን ይልቅ ውሃን፣ ከጨው ይልቅ ስኳርን፣ እና ከቡናም ይልቅ ሻይን ትመርጣለች። “አንድ ጸሃፊ፤ አሳማኝ ነገርን ሳያቀርብ አያርፍም” እነሱ ያልሆኑትን እሷ ታውቃለች። “እነሱ” ማለት “እዚህ ያሉ ሰዎች” ናቸው። በሚያዩት ነገር ይመዝኗታል። እነሱ እሷ ላይ የሚያዩት እና እሷ ይለያያሉ። ማወቅ ከሚገባቸው በታች ነው የሚያውቋት። በግል ህይወቷ በጣም ታጋሽ ነች። ለምትወደው ነገር ደግሞ እብድ ናት፤ የማትሆነው ነገር የለም።
ካልፈለጉት በቀር ደስታ ከየትም አይመጣም። ነገር ግን፤ እሷ ሁሉንም ነገር የምታየው “እስከመጨረሻው ሙሉ የሆነ ህይወትን መኖር” በሚል እሳቤ ነው። ህሊናዋን በተደጋጋሚ ፀፀት ይጎበኘዋል። ከራሱ እና ከፈጣሪው በቀር ሐሳቡን የሚረዳው ያጣ ሰው ምን ይሉታል? ምክንያቱም እነሱ ብቻ ናቸውና እውነታውን ሊያውቁ የሚችሉት። ሁሉንም እንደየአመጣጡ ትመልሳለች። ግብረመልሷ እንደየሁኔታው ይለያያል። ሆኖም፤ ምንም እንኳ ልቧን ብትከፍትም፤ በቀላሉ ከእጅ የምትገባ አይደለችም። ይህች ሐሳባዊ ሴት ማን ናት?
ብልህ አእምሮ እና ደካማ ልብ አላት። ከምሽቱ 3፡47 ላይ መኪና ባጣች ጊዜ፤ ፈጣሪዋ ያዳናት ቀን ነበር። በራሷ ወደ ውድቀቷ ብትጓዝ እንኳ፤ ሁሌም ቢሆን ፈጣሪዋ ለእሷ ያሰበላት መንገድ አለው። በዛን ወቅት የጊዜን እጀታ ወደኋላ መመለስ አይቻልም… ሁሉም ሰው ለሌሎች ያልነገረው ከራሱ ጋር የሚቆዩ ብዙ ታሪኮች አሉት።
ብዙ በመጨነቅ የእግር እሳት፣ በድቡቁ ህሊና ባልሆነ መንገድ እየተመራችሁ፣ በአካሎቻችሁ ላይ የሚወጡ ጠባሶች… አዎ እነዚህን “የህይወት ትምህርት” ትላቸዋለች። እውነተኛ ሰውን በመፈለግ ብዙ ደክማለች። ቢሆንም ግን አንድም ሰው አላገኘችም… ምፅ ዕድለ-ቢስ!! ማን ነች እሷ? አሳዛኝ ህይወት ነው የኖረችው። አሁን እየዳነች ነው… እስካሁን በህይወት መቆየቷ አይገርማችሁም? መሞት ብቻ ሳለ የእሷ እረፍት። አሁን እሷ ታታሪ ናት። ስለእውነት፤ እሷ እሷን የሆነችበት ምክንያት እሷ ስለነበረች ነው። ህይወት ይቀጥላል… እሷ ግን ማን ነች?
ባለንበት ዘመን፤ በአንዳንድ ዝግጅቶች ላይ አልኮል መቀማመስ ተለምዷዊ ባህሪ ነው። በ2010 ዓ.ም. አካባቢ የማውቃት አንዲት ልጅ ነበረች። ጨዋ የምትባል። ስርዓት ያላት ልጅ መሆኗ፤ መጨረሻዋን ሊያዩ ለሚፈልጉ ሰዎች ተጋላጭ እንድትሆን አድርጓታል። ከዚያም የማያስፈልጓትን ነገሮች ማድረግ ጀመረች። መጠጥ በደጋገመች ቁጥር የበለጠ እየተላመደችው መጣች። ጊዜው ሲነጉድ ብዙ መጠጣት ጀመረች። በመጨረሻም የመጠጥ ሱሰኛ ሆና አረፈችው።
በአጋጣሚ ሳይሆን ፈልጋ መጠጥ ማሳደድ ጀመረች። ያለችበትን ሁኔታ በደንብ ሊገልጸው የሚችለው ቅጽላዊ ሐረግ ይሄው ነው። ‹በአጋጣሚ ሳይሆን ፈልጋ…› ነገሮች በእሷ ላይ እየበረቱ ሄዱ፤ አእምሮዋ መቀላቀል ጀመረ። ከግል ህይወቷ በላይ የቢራ ጠርሙሶችን መሰብሰብ ላይ ትኩረቷን አደረገች። ስሜት የለሽና ዝንጉ ሆነች። ህይወቷ ድብልቅልቁ ወጣ። ሁሉም ነገር ከእሷ ቁጥጥር ውጪ ሆነ። ከመጠጥ ጋር በተያያዘ መሻሻሎችን ማሳየት እችላለሁ ብላ ታስብ ነበር። ነገር ግን ያሰበችውን ሁሉ መጠጡ ውሸት አደረገባት። ስሜት-የለሽ ሆና ቁልቁለቱን ተያያዘችው…
መጠጡ ያልሆነችውን እስክትሆን ድረስ ግራ የምታጋባ ሰው አደረጋት። በዙሪያዋ ያሉትን ሰዎች ግራ በሚያጋቡ ድርጊቶቿ ማበሳጨቱን ተያያዘችው። ልቧን ስትከተል ህሊናዋን ረሳችው። ይሄ ነገር ሊላቀቃት አልቻለም። በተደጋጋሚ እየተመላለሰ ይይዛት ጀምሯል። አንድ የተገነዘበችው ትልቅ ነገር ቢኖር፤ ጓደኝነት እንዳከሰራት ነው። ትክክለኛ ያልሆነውን ነገር ነበር ለጓደኝነት የመረጠችው። በህይወቷ ውስጥ ያሉ ውድ ነገሮችን በአልኮል የተነሳ አጥታለች። ከዚህ ልማዷ በመነጨ ህመም የተነሳ ብዙ ተጎድታለች። …ምናልባትም በአሁኑ ጊዜ እንዴት እንደሆነች ትጠይቁ ይሆናል። ካለችበት አዘቅት ውስጥ ለመውጣት እየተጣጣረች ነው። በህይወቷ ውስጥ እየተከሰቱ ባሉ ነገሮች ላይ ታጋሽ እና ቆራጥ ሆናለች። ከእሷ ጋር በሚመሳሰል ችግር ውስጥ ላሉ ሰዎች የምታስተላልፈው መልእክት አላት። “በወጣትነታችሁ በመዝናናት እና የወደፊት ህይወታችሁን በማበላሸት መካከል ያለውን ልዩነት ተረዱ” ትላለች። ምክሯን አስተውሉት።
ዝንጉነት፤ አልኮል በአእምሯችን ውስጥ ባሉ ውስብስብ አሰራሮች ላይ ከሚያመጣቸው ችግሮች መካከል አንዱ ነው። ነውጠኛ ባህሪ፣ የተወላገደ አነጋገር፣ የማስታወስ ችግር፣ ፈዛዛነት… አልኮል ከሚያመጣቸው ችግሮች ውስጥ ጥቂቶቹ ናቸው። አልኮል ሙሉ በሙሉ የሰዎችን ባህሪ ላይለውጥ ይችላል፤ ነገር ግን ሰዎችን ከራሳቸው ውጪ ላለው ነገር በተጋነነ መልኩ ትኩረት እንዲሰጡ ያደርጋቸዋል። አንዳንድ ባህሪዎቻችንን በተጋነነ መልኩ እንድንረዳ ሊያደርገን ይችላል። መሠረታዊ ስብዕናችንን ግን ሊለውጠው አይቻለውም።
እዛ ኣፍጋኒስታናዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ እዋን ንእስነታ ኣቡኣ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ክዳን ይኸድና ከምዝነበረ ንሳ ምስ ዓበየት’ውን ንዕኡ ከምዝቀጸለቶ ትገልጽ ምክንያቱ ኣብቲ ብደቂ ተባዕትዮ ዝተዓብለለ ሕብረተሰብ ከም ተባዕታይ ምኽዳን ብነጻነት ክትንቐሳቀስ ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮ ክትነብርን ይሕግዛ።
ሰመረ ሰዓቱ እናራኣየ ናብ መጸበዪ ኣውቶቡስ በጽሐ’ሞ፡ ምስ’ቶም ናብ ገገዛኦም ክኸዱ ዝተሃወኹ ሰባት ተጸንበረ። ጻዕቂ ተጸበይቲ ምስ ረኣየ፡ እታ ኣውቶቡስ ኣመና ከም ዝደንጐየት ንምግማት ኣየጸገሞን። ኣቦይ ባሻይ፡ እቶም ገዚፍ ካቦት ምስ ኣረጊት ናይ ጎልፎ ቆቢዕ ዘዘውትሩ ዓሚል ኣውቶቡስ ነታ ዘይፈልዩዋ ናይ መሸማዕ ሳንጣኦም ኣብ መንጎ ክልተ እግሮም ቀርቂሮም በትሮም ተደጊፎም ምስ‘ቶም ተጸበይቲ ከዋግዑ ድማ ረኣዮም። ሓንቲ ኣፋ ብነጸላ ዝሸፈንት ከደረይቲ ጐርዞ ብዘረባ ኣቦይ ባሻይ ትስሕቕ ነበረት። ሰመረ ኣብ ጐድኒ‘ቶም ተዋዛያይ ሰብኣይ ተጸጊዑ ክጽበ’ኳ እንተደለየ፡ ጻዕቂ ሰብ ብምንባሩ ካብኦም ፍንትት ኢሉ ኣብ ጥቓቶም ኣፍ–ንኣፍ ገጢሞም ዘዕልሉ ዝነበሩ ክልተ መንእሰያት ደው በለ።
ሰመረ እንደገና ሰዓቱ ራኣየ፣ ኣውቶቡስ ገና ኣይተቐልቀለትን። ኣዒንቱ ናብ‘ተን ኣብ ጐደና ሰማእታት ላዕልን ታሕትን ዝወናጨፋ ዝነበራ ተሽከርከርቲ ተተኽላ — ኣእዛኑ ግን ነቲ ከይፈተወ ክሰምዖ ዝተገደደ ዕላል ክጽመማ ነይርወን።
ሰመረ’ውን ምስ’ቶም ድሮ ከካብ ዝነበርዎ ተንቀሳቒሶም ናብ’ታ ልጓማ እናሓዘት ናህራ ኣዝሒላ ድምጺ መረረ እናስመዐት ኣብ ቦታኣ ደው ዝበለት ኣውቶቡስ ገዛውቱ ጐዩ እናተደፋፈአ ደየበ። ኣውቶቡስ ከም ሳርዲን ተዓሺጋ ተበገሰት። ኣብ ውሽጣ ከኣ እቲ ኣዘውቲሩ ዘይስእኖ ናይ እንካን ሃባን ዳእላን ተረካብ ዘረባን’ዩ ዓሚሩ ጸኒሕዎ፣ ሰመረ ኣይጸልኦን።
“በጃኹም ቲኬት እናሓዝኩም ቅረቡ። ኣሎ ቦታ። ንማላእዮም። ንስኻ ብዓል ጸሊም ጃኬት። እወ ንስኺ ዛሓፍተይ በዓልቲ ነጸላ ሰዓብዮ። ኣቦይ ዓቢ’ውን ቅረቡ መንገዲ ዓጊትኩምልና። በጃኹም ንተሓጋገዝ፡” ተሓዚት ገንዘብ’ያ ካብ ሰድያኣ ብድድ ኢላ ከተተኣናግድ ዝጀመረት።
“ኣየ’ወ ኣውቶቡስ ‘ኣኽሪያ ዓሰርተ ሒዝካ ጕያ’ ክበሃል ከሎ’ወ። ሎሚ ከኣ ምልእቲ ቅርሺ ጫሕ ኣቢልካ ከፊልካ ከይኣክል ኣራግጽ ትውዳእ፡” በሉ እቶም ዓቢ ሰብኣይ። ሰመረ ድምጾምን ገጾምን ምስ ኣላለየ ዘኪርዎም። ኣቦይ ባሻይ ገዲም ዓሚል ኣውቶቡስ እዮም። ብፍላይ ኣብ ከምዛ ሰዓት’ዚኣ ምስ ሰመረ ብዙሕ ግዜ ብሓባር ተራኺቦም ኣለዉ። እንተ ንሱ ዘኪርዎም፣ ንሶም ግን ኣዒንቲ ግዲ ክሕዛ ጀሚረን ዘላልይዎ ኣይመስሉን። ናብቲ ወዝቢ ዘበገስዎ ዘረባ’ዮም ኣትዮም።
ሰመረ ዘረባ ኣቦይ ባሻይ ፍሽኽ ኣበሎ፣ ነቲ ቅድሚ ሕጂ በቲ ተረካብ ዘረባኦም እናሰሓቐን እናተዛነየን ዝተጓዕዞ ኣጋጥእሚታት ዘከረ’ሞ ከምታ ናይ ቅድሚ ሕጂ ጥዑም ዕላሎም እንተቐጸሉ ብምባል፤ “ኤበ! ግዜ’ዩ፡” በሎም ናብኦም እናጠመተ።
“ከመይ‘ዶ፧ ከምዛ ትርእያ’ምበር… እ… ኵሉ ስግንጢር ኰይኑ እናራኣኻዮ፧ በል‘ስኪ ናብ ርሑቕ ከይከድና እቲ ቀደም ፎቶሪኖ እናዞረ’ዩ ኣብ መመንበርና ኮፍ ኢልና ከለና ብስነ–ስርዓት ዘኽፍለና ዝነበረ። ሎሚ ከኣ እነሀልካ ኣወዳት ተሪፎም ኣዋልድ ተቐይረን። ምስኡ ከኣ ኦፊቾ ገይርኩም ተሐንቁቑወን። ብኾፈን ቅረቡ’ባ ሕለፉባ ክብላና ኣራግጽ ተወዲእና፡” ምስበሉ ሰሓቕ ተሳፈርቲ ንኣውቱቡስ መንቀሊ ረኸበ። በቲ ድምጺ ሰሓቕ ዝተበራበረት ተሓዚት ገንዘብ’ውን ስርሓ ኣመንጕያ፤
“እንታይ በልኩም ኣቦይ ባሻይ፧ እስከ ድገሙዋ፡” በለት ዋዛ ዝተበረሃ ክትመስል። ኣቦይ ባሻይ ኣይሰምዑዋን። ንሰመረ እናራኣዩ ዝጀመርዎ ዕላል’ዮም ዝቕጽሉ ዝነበሩ። ንሰመረ ሓደ ካብቲ ብኣውቶቡስ ምኻድ ዘይጸልኦ እዚ ከምዚ ዓይነት ናይ ዋዛን ዳእላን ኣጋጣሚታ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ጐድኒ‘ቶም ሰብኣይ ደው ኢሉ ብየማናይ ኢዱ ንጥርዚ ዝተኸፍተ መስኮት ሒዙ ነቶም ዝሸየበ ጭሕሞም ዘዘገፉ ኣቦይ ባሻይ ተመሲጡ ይሰምዖም ነበረ።
“ናይ ግዜ ካብ ኣምጻእካ፡ ናይ ቀደም መንእሰይ ኣብ ብርኩ ዘተንፍስ‘ዩ ዝነበረ፣ ሎሚ ከኣ ገና ከይተወለድኩም ካብ ኣፍደገ ገዛኹም ማኪና ትጽበዩ። ምዃን ሓቅኹም ጠስሚ’ዶ መዓር ረኺብኩም። ወላ እንተ ረኸምኩም’ውን እቲ ጠቕሙ ኣበይ ኢልኩምዎ። ጐይኹም ናብ’ዛ ማይ ምእላኽ’ዩ ዝቐለኩም። እምበር ከክንዳኹም ከለናስ ነዚ ጠስሚ፡ ነዚ ጻባ፡ ወለለል ዝብል ጻዕዳ ማዓር’የ ዝብለካ ከምሕሱም ንሰትዮ ዝነበርና። ሽዑ ግደፎ መን ኣውደቐ ንሓድሕድና ንቃለስ፣ እዚ ቀላጽምና ታህታህ’ዩ ዝብለልካ። ግደፎ ኣይተዘክርኒ! ናይ ሎሚ መንእሰያት ድኣ ገና ብግስ ከይበልኩም በቲ ናይ ጥምቀትኩም ኣረቂ እንዲኹም ትጅምሩ መስተ፡” ቀጸሉ ኣቦ ባሻይ።
እቲ ሃንደበት ካብ መራሒ‘ታ ኣውቶቡስ ብቐጥታ ብመጕልሕ–ድምጺ ዝተፈነወ “እስከ ማእከሎት ቅርብርብ በሉ…..ትወርዱ ንቕድሚት ኣብሉ፡” ዝብል መዘኻኸሪ ንዕላሎም ገትኦ። ኣውቶቡስ’ውን ናህራ ኣጕዲላ ተጸጊዓ ደው በለት። ውሑዳት ወሪዶም። ብርክት ዝበሉ ደየቡ፣ ሰመረ ምስ ምብጋስ ናይታ ኣውቶቡስ ንዕላል ኣቦይ ባሻይ ዳግም እንተ ተበራበር ብምባል፤
“ሓቅኻ ወረቐት ሒዝካ ትምህርቲ ኣይነበረን። ልቦናን ሽሻይን ግን ነይሩ፣ ምስኡ ከኣ ልግስን ፍቕርን። ሎሚ ከኣ ንራኣዩልና‘ዩ‘ቲ ወረቓቕቲን እቲ ሊቅነትን፣ እቲ ስስዐ፡ እቲ ትዕቢትን እቲ ሸብዳዕዳዕን ከኣ እነሀልካዳእሲ መኻይድቱ ኰይኑ፣ ምህሮን ወረቐትን ክንዲ ዝበዝሐስ ክንድዚ ለኻዕካዕ‘ዶ ምገደደ ወደይ! ዓድኻን ባህልኻን ምንዓቕ’ከ እንታይ ኣፍረዬ በለኒ፧” ኣስተንትኖ መደረ እምበር ሓቲቶም መልሲ ክረኽቡ ኢሎም ኣይነበሩን።
“ናብ ፍዅሰትን ቅለትን ግዲ። በል ስማዕ… ቅድሚ ዝኣገረ ሰብ ኰይኑ ልቦናን ትሕትናን ኣኽብሮትን‘ዩ ካብ ገዝኡ ከጽንዕ ዘለዎ፣ ፈለማ ምህሮ ካብ ለባማት’ምበር ካብ ወረቓቕቲ ጥራይ በበሊዖም ዘላግጹ ኪኸውን ኣይግባእን። ምንታይ በል።”
“ንምንታይ፧” በለ ሰመረ፡ ካብ ሱቕ ምባል ገለ ገዛ ዘብጽሖ ዕላል ብምምራጽ፣ እምበር ኣብ ዝኸዶ ሰብ ልቦና መሲሎም ባዕላቶም ንዘይገብሩዎ ነገራት ዝምዕዱስ በዚሖሞ ነይሮም እዮም።
“ኣንታ ቍሩብ ሕልና ዘይትገብሩ ተንሲእኩም ኮፍ ዘይተብልዎም ነዞም ሰብኣይ፡” በለት ናብቶም ኣብ ሓንቲ መንበር ተሓቛቒፎም ኮፍ ዝበሉ መንእሰያት ብዓይና እናገንሐት። እቶም መንእሰያት ንሕድሕዶም ተጠማመቱ’ሞ ነቲ ሕቖኡ ሂቡዎም ብዕላል ኣቦይ ባሻይ ተመሲጡ ዝነበረ ሰመረ ደፋፊኦም ተንስኡ። ሰመረ በተግ ኢሉ ንኸሕልፎም ቍሊሕ ክብል ከሎ፡ ኣቦይ ባሻይ “ተባረኹ ዞም ደቀይ” እናበሉ ናብታ መንበር ሓሊፎም ኮፍ በሉ። ሰመረ ደው ኢሉላ ዝነበረት ቦታ በቶም መንእሰያት ስለ ዝተታሕዘት ንዕኦም ሕቖኡ ሂቡ ንቕድሚት ክቐርብ‘ዩ ተገዲዱ።
በቲ ጅማውቲ ዝዓብለሎ ኢዶም ስሒቦም ኣብ መንጎ ኣእጋሮም እናቐርቀሩ ድማ፤ “ሓቅኻ ዝወደይ ሽላ’ሎ ቆሊባ’ሎ። ጥንቅቕ ምባል’ያ ተዋጽእ፡” በሉ። ሰመረ ሃንደበት ስንባደ ንመላእ ነብሱ ተዘዝ ከብሎ ተፈለጦ። ሰጋእ በለ’ሞ ኣዒንቱ ናብ‘ቶም መንእሰያት ወርወረን። ድሮ ኪንዮ’ቶም ተጨቓጪቖም ክሳብ ቀዳማይ ማዕጾ ዝተሰጋሰጉ ተሳፈርቲ ደው ኢሎም ንኽወርዱ ይቀራረቡ ነበሩ። እቲ ቀዳማይ መንእሰይ ብመንጎ ኣራእስ ተሳፈርቲ ንድሕሪት ገጹ ቍሊሕ ክብል ከሎ ግን ኣዒንቲ ሰመረ ቆብ ኣበላኦ። ሽዑ ከኣ’ዩ ሰመረ ንየማነይቲ ኢዱ ናብ ዳሕረዋይ ጁባ ስረኡ ሃሰስ ዝበለ። ንቕጽበት ከኣ፤
ኣውቶቡስ ብዋጭዋጭን ዕግርግርን ክትጕባእ ግዜ ኣይወሰደላን። ሰመረ ንቕድሚት ገጹ እናተደፋፈአ ናብ ቅድሚት ኪኸይድ እንከሎ። እታ ኣውቶቡስ ድሮ ኣብ ደው መበሊ በጺሓ ብምንባራ ኣብ ምጽጋዓ’ያ ነይራ። ጥርዓን ሰመረ ዘይበጽሖ ኣውቲስታ ድሕሪ ልጓም ምሓዝ ማዕጾ ከፊቱ ሰዓቱ እናራኣየ ኣብ ምውላዕ ራድዮ ኣተወ።
“ኣውቲስታ ማዕጾ ከይትኸፍት…” እናበለ ኣብ ኣፍፌት ዝተጸገዐ ሰመረ፡ ነቲ ሓደ ካብ‘ቶም ክልተ መንእሰያት ብድሕሪኡ ለቀብ ኣበሎ። እቲ መንእሰይ ንገጽ ሰመረ ርእዩ እናቕባሕበሐ፡ ፈጠጠጥ በለ። ሰመረ ኣየላበዎን፡ ጉንዲ እዝኑ እናለኸዐ ካብ‘ታ ኣውቶቡስ ኣውረዶ። ካልኦት ተሳፈርቲ’ውን ሰዓቡዎም።
ሰመረ ነቲ መንእሰይ ብጃኬቱ እናጐተተ ናብ ሕጊ ክወስዶ ኪብገስ እንከሎ፡ ሓንቲ መንእሰይ ናብ ሰመረ ቅርብ ኢላ ሕሹኽ በለቶ። ነቲ መንእሰይ እናጐተተ፤ “ኣበይ ኣሎ፧“ በለ ግር ኢልዎ።
“ኣይተሓዘልና ኣይ ብዋጭዋጭ’ንድዩ ልብና ጠፊኡና ዘይሰማዕናካ። እንቛዕ ሓዝካዮ።” በለ ኣውቲስታ ንጥርዓን ሰመረ ብዘይ ምስምዑ ይቕሬታ እናሓተተ፣ ሰመረ መልሲ ክህብ ግዜ ኣይነበሮን። ነቲ መንእሰይ እናጐተተ ኣደይቡ ንድሕሪት ገጹ’ዩ ኣቋሚቱ። እቲ ኣብ ጥቓ ኣቦይ ባሻይ ዝነበረ ካልኣይ መንእሰይ ዓርኩ ብሰመረ እናተሳሕበ ናብኡ ገጹ ክመጽእ ምስራኣየ ከመቕጽበት ብዳሕርዋይ ማዕጾ ንምውጽእ ፈንጠሰ። ሰመረ ነቲ ቀዳማይ ገዲፉ ናብቲ ካልኣይ ጐየየ፣ ኣብ ማእከል ኣውቶቡስ ዕግርግር ደገሰ፣ ስኣን ኣድህቦ ተሳፈርቲ’በር እቲ ካልኣይ መንእሰይ ምተታሕዘ ነይሩ፣ ፎቶሪኖ ዝላኣኸቶ ኣእዳው’ውን ጃኬት ናይቲ መንእሰይ ጥራይ ሒዙ’ዩ ተሪፉ፣ እቲ ሓዞ–ሓዞ ኣየድመዐን። እቲ ቀዳማይ ብማእከላይ እቲ ካልኣይውን ብዳሕረዋይ ማዕጾ መሊቘም በረሩ። ሰመረ ርእሱ ብመስኮት ኣቐልቂሉ፡ ”ሓዞ… ሓዞ…” እኳ እንተበለ ኣይተዓወተን።
“ድሓን ኣብዛ ጃኬቱ ታሴራኡ ረኺብና ኣለና ኣየምልጡናን’ዩም በዛ ኣድራሻኡ ክንረኽቦ ኢና። ሕጂ ንኺድ ነዞም ሰባት ነብጻሓዮም’ሞ። ንስኻ ከኣ ኣድራሻኻ ግደፈልና ናባና ግደፎ።” በለት ተቘጻጻሪት ነቲ ኣብ ቅድሚ ተሓዚት ገንዘብን ተዓዘብትን ዝፈተሸቶ ጃኬት ኣንጠልጢላ ንሰመረ እናራኣየት። ኣውቶቡስ እንተ ተበገሰት‘ኳ ልቢ ሰመረ ግን ኣብታ መጸበዪት ኣውቶቡስ ተረፈት፣ ኣብ ጥቓ ኣቦይ ባሻይ ኣብ ዝነበረት መንበር ምስ ዝኑብ ልቡ ኮፍ በለ።
“ኣጆኻ ሰራቒ ናብ ዘብሎ የብሉን ግዲ የብልካን መዋረዲኡ’ዩ። እንተ ገንዘብ ሓላል ግን ወላ ሓዊ እውን ኣይበልዖን’ዩ፡” እናበሉ ከጸናንዑዎ ጸኒሖም መሬት ጸልሚቱ ብምንባሩ እታ ዝወርዱላ ቦታ ሓሊፎማ ከይኰኑ ኣጣየቑ።
“ሐራይ’ዛ ጓለይ… ኣንታ‘ዘን ፈቶሪኖ ሎምዘበንባ ንፉዓት‘የን። በላ ንስኽንሲ እንቋዕ ኦፊቾ ኣትሓዙኽን። ተባረኻ፡” ኣመት ስንጣኦምን በትሮምን ንምግባር ድንን በሉ።
ሰመረ’ውን እታ ዝወርደላ ቦታ ስለ ዝኣኸለት ካብ ናይ ካምቻ ጁባኡ ቢሮ ካብ ናይ ጃኬቱ ድማ ዘቝረጻ ቲኬት ኣውጺኡ፡ ስሙን ቍጽሪ ስልኩን ክጽሕፍ ተዋደደ። እታ ኣውቶቡስ ደው ምስበለትሉ ቢሮኡ ተኸለ። ጸሓፈ’ሞ ነታ ቀጠልያ ቲኬት ንኣውቲስታ ምስናይ ቃል ለበዋኡ ኣረከቦ።
“እሞ ጽባሕ ክሓትት‘የ… ሓደራ፡” ወረደ ሰመረ ቅዛነት ተጻዒንዎ ነታ ፍርቂ ደሞዙ ዝሓዘት ቦርሳኡ ኣጥፊኣ ንዕላል ኣቦይ ባሻይ ተሰኪማ ዝተበገሰት ኣውቶቡስ ቀው ኢሉ ክሳብ ትርሕቕ እናጠመታ።
እታ ተቘጻጻሪት ክትኰነሉ ድማ ተመነየ። ናብ‘ታ ፌርማታ ከይበጽሐ ግን፤ “ኣታ ሓወይ መንዩ ስምካ፧” ዝብል ድምጺ ካብ ዘይተጸበያ ጓል ሰሚዑ፡ ናብኡ ገጻ ብናህሪ እናሰጐመት ምስ ቀረበቶ ከኣ እታ ኣብ መንጎ’ቲ ዕግርግር ናብኡ ጽግዕ ኢላ ሕሹኽ ዝበለቶ ጐርዞ ምዃና ኣይሰሓታን። እናጐየየት ከምዘርከበቶ ካብ ኣተነፋፍሳኣ ገሚቱ፤
በኢትዮጵያ በሰብዓዊ መብት አያያዝ ላይ ትኩረት ሳያደርጉ ዘለቄታ ያለው ልማት ማምጣት የማይቻል መሆኑን በያዝነው ወር ይፋ የሆኑ ሁለት የጥናት ዘገባዎች አመለከቱ። ለጋሽ አገሮች የሚሰጡት ገንዘብ የመብት ጥሰትን ለማባባስ ያለመዋሉን የማረጋገጥ ኃላፊነት እንዳለባቸው ሪፖርቱ ይጠይቃል።
የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች በበኩላቸው በሕዝቧ ቁጥር በአፍሪቃ በሁለተኛ ደረጃ ላይ በምትገኘው ኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በእጅጉ ተንተሰራፍቷል። በመሆኑም “ለጋሽ አገሮች የሚሰጡት ገንዘብ በዜጎች ላይ በሚፈጸመው የመብት ጥሰት መባባስ የሚኖረውን ሚና መመርመር መቻል አለባቸው፤” ነው የሚሉት።
“ድሓን፣ጸገም ኣይኮነን” ኢልካ ትሕልፎ ናይ ምጽውዋር ኣመላልሳ ቃል ኢዩ ፣ብሓጺሩ ሕመረት ትርጉሙ፣ናይ ስንፍናን ሸልልትነትን ኣይኮነን፣ እንታይ ድኣ ናይ ኣኽብሮትን ምጽውዋርን፣ ኣብ ባህልና ክንዝውትሮ ዝጸናሕና ዘሎናን ኢዩ። ሰለምንታይ ብጾትና መርሕነት ኣባላት 6 ውድባት ግን ነዚ ቃል ኣብ መግለጺኦም ተጠቂሞም፣ሓደገኛ መልእኽቲ ዘለዎ ኢዩ።
“እንታይ’ዩ እቲ ጸገም ኢልና ብግቡእ ገምጊምና ንጸሊም-ጸሊም ንጻዕዲ-ጻዕዲ ክንብል እንተዘይክኢልና ጸገምና ሕጂ’ውን ቀጻሊ’ዩ። ደንበ ተቓውሞ ግን ካብ ብድፍረት ንዝተጋገየ ክነቅፍን ክእርምን ወይ’ውን ክቐጽዕ፡ መዓለሽ እናበለ ክሓልፎ ክቐሎ’ዩ ጸኒሑ። ካብ ብመትከል ተገሪሑ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ነቐድም፡ ብሕኸኸኒ ክሓከካ ዝተነድቀ ጸቢብ ጉጅላውነት ቀንዱ መሳርሒ ቃልሲ ኮይኑ ኣሸጊሩና ኣሎ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይሰውራዊ ኩነታት ካብ በዓል ጣፍ’ሲ በዓል ኣፍ ከምዝበሃል ሰብ ኣፍ ብሓሶቶም መሬት ዶሮና ጌሮማ ጸኒሖም ኣለዉ። እንተኾነ ሓሶት ናይ ሳልስቲ ምድንጋር ጥራሕ ስለ ዝፈጥር፡ ሎሚ ከም ዓሚ ንህዝቢ ከደናግሩ ኣይክእሉን እዮም። ንሕና’ውን ዯጊም እንታይ ክንዯግም! ማዕለሽ ምባል ንህዝባዊ ቃልሲ ስለ ዘይጠቅም ገዱፍናዮ ኣለና።”
ክቡራት ኣንበብቲ እዝስ እንታይ ይበሃል፣ እቲ ዘሕፍር ደቂ 80- 90 – ናይ ቀደም ወለዶ- octogenarian supreme leaders of Eritrea/ Mullahs ናይ ቀደም ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካድራት ዝነበሩ ከምዚ ዓይነት ናይ ምንሻው ኣዘራርባ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ኣውሪዶም ኣብቲ ናይ ሓምሳታት ፖሊቲካ ኤርትራ ኣብ መንጎ እቶም ንናጽነትን መሰልን ኤርትራ ዝቃለሱ ዝነበሩ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዝነበረ ዘለፋን ጸርፍን ፣ቀጺሉ ድማ እዚ ሎሚ ንኩልና ዝዋርድ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ኢየ ዝብል ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ መታን ሓደ ክፋል ሕዝቢ ኤርትራ-ክርስትያን ሕዝቢ ከበሳ ንምኽሳብ ሓንሳብ ደቂ ሓሊማ ሓንሳብ ዓማ ክብልዶ ኣይኮነን ሎሚ ሓመድ ድፍጫኹም ዝስትየኩም ዘሎ፣ እሞ ንስኻትኩም እውን እታ ማሕበረ ኣንድነትን ኢስያሳን ዝተጠቅምዋ እንተተጠቅምና ኢና ንዕወት ኢልኩም ምስቶም 50 ዓመታት ምሳኻትኩም ዝተቃለሱን ዝቃለሱን ዘለዉ ማዕለሽ ዝቋንቆም ገዲፍናዮም፣ ኢልኩም መዋጅኩምሲ ኢስያስ ተቀብለና ዲኹም ትብሉ ዘሎኩም ወይስ እንታይ ኢዩ መልእኽትኹም?
ቀጺልኩም ድማ ንስኻትኩም ደፋራትን ገበርትን ኣረምትን፣ደቂ ማዕለሽ ግን ሓሰውትን ኣደናገርትን፣ጐጃጀልትን ኢልኩም ትኸስዎም፣ ብካልእ ሽነኽ ድማ፣ ከምቲ ኣርእስቲ ጽሕፍኩም ዝብሎ፣ሕጂ እውን እንተኾነ ንሓባራዊ ጽላል በርቲዕና ክንሰርሕ ኢና ትብሉ ምስመን ምዃኑ ግን ኣይገለጽኩምን፣ግን ምስ መደረኽን……… ካልኦት እቶም ማዕባል/ ገርበል እናበሉ ኣብዚ ፓልቶኮት ንሰውራ ኤርትራ ጸለሎ ክኸድኑ ዝሓድሩን ዝውዕሉን ዶ ይኸውን………….. እቶም ደቂ ሓሊማ ኣነ ከምዝፈልጦም ቋንቁኦም ይኹን ባህሎም ናይ ባእስን ቈየቋን ኣይኮነን……. እታ ቀንዲ መልኽትኩም ግን ናብ መድረኽ ዝኣመታት ኢያ ትመስል…………… እሞ እዚ ድኣ…………..ከምቲ መስከረም ነት ዝገለጾ ዶ ይኸውን ነቲ ቅድሚ ሕጂ ትኸስዎ ዝጸናሕኩም መደረኽ መንጎኛ ኮይኑ ወይስ ወዲ ዓድና ስለዝኾነ ነዘን ደቂ ማዕለሽ ንምህራም ንመደረክ ኣብ ጐድንኹም ገርኩምዶ ኣይመስልን፣ ካብ ብመኣስ ድኣ ኢኹም ምስ መደርኽ ዝኣክል ምትእምማን ፈጢርኩም……….. ወይ ጉድ ኣብ እርጋንኩም ናይቲ ኣብ ኣብ ዋዕላ በትገርጊስ ኣብ ኣስማራ ነቦና ኢብራሂም ስልጣን በቶም ቲፎዞ ናይ ማሕበር ኣንድነት ዝተባህለ ምድጋምኩም፣ “በዓል ኣመል ኣመሉ ኢሃድግ ወደብር ኣካኑ” ይብሉ ለባማት ሕዝብና ትግረ ተዘረብቲ፣በዚ ያታ ኣቦታትና ልዝብ ኢዩ ትብሉ ብኣንጻሩ ከኣ ምስ ልምድን ባህልን ልዝብ ዘይብሉ ናይ ስነ-ምግባርን ኣኽብሮትን ዘይብሉ መግለጺ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ምውጻኩም ፍሽለትኩም ዝገልጽ ኢዩ፡፤ ከምቲ ኣቀዲመ ዝገለጽኩዎ፣ ንክልቲኡ ጽሕፋት እናዛመድኩ ኣብ ክልቲኡ በብዓንቀጽ ምጽሓፍ ክቅጽል ኢየ……………ተኸታተሉኒ።
ሕጂ እውን እንትኾነ ጽላል ደንበ ተቃውሞ በርቲዕና ክንሰርሕ ኢና ብዝብል ኣርእስቲ ወጺኡ ዘሎ ናይ 6 ፖሊቲካዊ ውድባትን ድሒሩ ከም መብርሂ ብ15 ውድባት ኣባላት ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምንቡባቡን ምትንታኑን ጸሚዱ ኣብ ቀጻሊ በብዓንቀጹ ርእይቶኡ ክህብ ኢዩ፡፤
ኣሜሪካ ናብ ናይ ፓሪስ ስምምዕ ለውጢ ኩነታት ኣየር ሎሚ ዓርቢ ብወግዒ ተመሊሳ አላ። ኣሜሪካ ነዚ ውሳነ ዘሕለፈት ምምሕዳር ባይደን ኣብ ዝቕፅሉ ሰላሳ ዓመታት ልቀት ጋዝ ብዝለዓለ ደረጃ ንምንካይ ኣብ ዝትልመሉ እዋን እዩ።
ተመራመርቲን ናይ ወፃኢሃገራት ዲፕሎማትን ኣሜሪካ ናብቲ ስምምዕ ምምላሳ ብሓጎስ ተቐቢሎምዎ ኣለው።ኣዕናዊ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምውጋድ ኣስታት 200 ሃገራት ኣብ 2015 ውዕል ካብ ዝፍርማ ካብቲ ስምምዕ ዝወፀት እንኮ ሃገር ኣሜሪካ ጥራሕ እያ ነይራ።ፕረዚደንት ነበር ዶናልድ ትራምፕ ኣብቲ ስምምዕ ምፅናሕ ንኣሜሪካ ብዙሕ ዘኽስራ እዩ ክብሉ እዮም ካብቲ ስምምዕ ወፂኦም ነይሮም።
ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት ኣብ ልዕሊ 20 ጥርጡራት ኣብ ዝተገብረ መርመራ ክልተ ሰባት ቫይረስ ኮሮና ምልኻፎምን ቁጽሪ በቲ ሕማም ዝተለኽፉ ሰባት 33 ምብጽሑን ሚንስትሪ ጥዕና ኤርትራ ገሊጹ።
እዚ ከምዚ ኢሉ’ከሎ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነብሩ ኤርትራዊያን ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንምክልኻል ዝውዕል ገንዘባውን ንዋታዊን ሓገዛት የበርክቱ ከምዘለዉ ሚንስትሪ ጥዕና ወሲኹ ሓቢሩ።
ቅድሚ ሎሚ ምስቶም ኤርትራውያን ሕጹያት ኮራ ማለት ሳራ ሓጎስን ቴድሮስ ኤርሚያስን ቃለ-መጠይቕ ጌርና ኒርና። ኣብ ናይ ሎሚ መደብ ድማ ምስ ድምጻዊት ሻም ገሹ ካብ ኣስመራ ኣዋጊዕና`ለና።
ካልእ ኣብ ናይ ሎሚ ቂሔ ጽልሚ፡ ኣብ ካርቱም ሱዳን ምስ ዝርከብ ስነ-ጥበባዊ ሄኖክ ሃይለ`ውን ኣዕሊልና`ለና። ብዛዕባ ሞያኡን ብዛዕባ ንነብስሄር ስነ-ጥበባዊት ወይኒሃረግ ሃይለ (በኪ) ንምፍናው ዝነበረን ንደቃ ንምሕጋዝ ዝግበር ዘሎን ነጊሩና`ሎ።
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ፈላማይ ሕሙም ኢቦላ ተረኺቡ።ኣብ መጀምሪያ እዚ ወርሒ እዚ ካብ ላይበሪያ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኣተወን መንነቱ ዘይተገልፀን ሰብ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ከተማ ዳላስ ተፈልዩ ይሕከም ከምዘሎ ዶክተራት ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዳይረክተር ማእኸል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም ቶማስ ፍረይደን እቲ ብኢቦላ ዝተለኽፈ ሰብ ካብ ላይበሪያ ክልኣዓል ከሎ ይኹን ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ይበርር ኣብዝነበረሉ እዋን ጥዑይ ከምዝነበረ ገሊፆም።
እቲ ሰብ ካብ ላይበሪያ 19 መስከረም ተላዒሉ 20 መስክረም 2014 ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ተላዒሉ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ካብ ላይበሪያ ክልዓል ከሎ ወይ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክኣቲ ከሎ ናይ ሕማም ምልክት ኣይነበሮን።ድሕሪ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ማዕልታት ናይቲ ሕማም ምልክት ምርኣይ ጀሚሩ’’ኢሎም።
ምልክት ክሳብ ዘየርኣየሉ ኣብ ዝነበረ እዋን እቲ ሰብ ንካልኦት ናይ ምምሕልላፍ ስግኣት የለን ኢሎም ፍረይደን።ናይ ምሕማም ምልክታት ኣርእዩ ኣብ ከተማ ዳላስ ናብ ዝርከብ ሆስፒታል ካብ ዝኣቲ ንድሓር ምስቲ ሰብ ዝተራኸቡ ሰባት ንምልላይ ሰበስልጣን እናፈተኑ እዮም።
እዞም ሰባት እዚኦም እቲ ሕማም ዝሓዞም ምዃኖም ንምርግጋፅ ብቐረባ ክትትል ክግበረሎም እዩ።እቲ ሕሙም ኣብ ሆስፒታል ፕረስብተሪያን ፅዑቕ ሕክምና ይግበረሉ ከምዘሎን ምእንተ ናይቲ ሰብ ውልቃዊ ሓበሬታ ክብሃል ካሊእ ተወሳኺ ሓበሬታ ከምዘይህቡን ወሃቢ ቃል እቲ ሆስፒታል ሓቢሮም።
እ.ኤ.አ. ነሐሴ 27 ቀን ከሰዓት በኋላ “እባክዎን ለመደራደር ይምጡ” - - “ከፍተኛ ጥራት ያለው የ Huangyan መቅረጽ ኢንዱስትሪን እንዴት ማልማት እንደሚቻል” እና “የግል ኢኮኖሚ ኮሚቴ ሳሎን” እንቅስቃሴዎች ተካሂደዋል ፡፡ እሱ ይታይኦ ለመሳተፍ የ Huangyan YJIE ፕላስቲኮች Co., ltd ን ወክሏል ፡፡
በሑዋንግያን “ጥራት ያለው የቅርፃ ቅርጽ ኢንዱስትሪን እንዴት ማልማት እንደሚቻል” በሚለው የድርድር ጭብጥ ላይ በማተኮር ፣ በዲስትሪክቱ ልማትና ማሻሻያ ቢሮ ኃላፊ የሆኑት አግባብነት ያላቸው ሰዎች ፣ የወረዳው ፓርቲ ኮሚቴ ተሰጥዖ ጽ / ቤት እና የወረዳው የፖለቲካ ምክክር ኮንፈረንስ ጽ / ቤት ዳይሬክተር ፣ የ የ “ሁዋንግያን የግል ኢኮኖሚ ኮሚቴ ሳሎን” ፣ የሻጋታ ኩባንያ ተወካዮች ፣ የምርምር ቡድን አባላት እና ሌሎችም “የቴክኖሎጅ ፈጠራን እና የአመራር ፈጠራን ለማጠናከር የ Huangyan ን የበለጠ የቅርጽ ኢንተርፕራይዞችን የበለጠ ለማስተዋወቅ” ፣ “ሙሉ ጨዋታን እንዴት መስጠት እንደሚቻል” ፊት-ለፊት ምክክር አካሄዱ ፡፡ ወደ ክልላዊ የኢንዱስትሪ ትኩረት እና ጥራት ያለው ልማት ለማሳካት ፣ እና “የሑዋንግያንን መቅረጽ ኢንዱስትሪ በአለም አቀፍ ሁኔታ እና ማክሮ ውስጥ እንዴት በከባድ የኢኮኖሚ ሁኔታ ውስጥ ካሉ ፣ እንደ አዝማሚያው መነሳት እና ወደ ህያውነት መግባትን የመሰሉ ጉዳዮች ተወያይተው ተለዋወጡ ፡፡ ለአንዳንድ ጥያቄዎች አግባብነት ያላቸው የሥራ ክፍሎች በቦታው መልስ አግኝተዋል ፡፡
የሁዋንግያን መቅረጽ ኢንዱስትሪ በአሁኑ ወቅት በግርግር ውስጥ የሚገኝ በመሆኑ የቦታ አቀማመጥ ፣ የምርት አወቃቀር ፣ የኮርፖሬት መዋቅር እና ሌሎች ጉዳዮችን በለውጥ እና በማሻሻል መፍታት አስቸኳይ መሆኑን ስብሰባው አመልክቷል ፡፡ ሁሉም ዲፓርትመንቶች ከችግሮች ጋር ተመልሰው በጥንቃቄ አጥንተው ተግባራዊ እንደሚያደርጉ እና የበለጠ መፍትሄዎችን እንደሚያቀርቡ ተስፋ ይደረጋል ፡፡
"ሰንደቅ ዓላማችን የሉዓላዊነታችን መገለጫ፣ በብዝሃነታችን ላይ ለተመሠረተው አንድነታችን ዓርማ ነው!" በሚል መሪ ቃል የሰንደቅ ዓላማ ቀን በዓል ተከበረ፡፡ - News - MOCT
የጥንት ግብጻዊያን አንድ ልማድ ነበራቸው፡፡ በየዓመቱ ቆንጆ ልጃገረድ ይመርጡና ለአባይ ወንዝ (ኒል/ናይል) ይሰውለት ነበረ፡፡ እነዚያ ግብጻዊያን ናይል በየዓመቱ መስዋዕቱን ካላገኘ ውሃውን ይቋጥርብናል የሚል እምነት ነበራቸው፡፡ አምር ኢብን ኣስ ሀገሪቱን በያዘ በጥቂት ወራት ውስጥም ግብጻዊያኑ ለወንዙ መስዋእቱን ለማቅረብ እንደሚፈልጉ ነገሩት፡፡ አምር ጉዳዩን ለብቻው ለመወሰን ባለመቻሉ ለኸሊፋው ዑመር ቢን ኸጣብ ደብዳቤ በመጻፍ አንድ ነገር እንዲያደርጉ ጠየቃቸው፡፡ ዑመርም “እንዲህ ዓይነት ኢሰብአዊ የሆነ ድርጊት መከወን በጭራሽ አይፈቀድም” በማለት ውሳኔያቸውን አሳወቁት፡፡ አምርም ለግብጻዊያኑ ይህንኑ ነገራቸው፡፡ በመሆኑም ለናይል ወንዝ ልጃገረድ የመሰዋቱ ድርጊት ተከለከለ፡፡
ታዲያ በዚያ ዓመት የናይል ወንዝ ፍሰት በጣም ቀነሰ፡፡ ግብጻዊያኑም በተፈጠረው ሁኔታ ተጨነቁ፡፡ ወደ አምር በመሄድም “ወንዙ ፍሰቱን የቀነሰው የዓመቱን መስዋእት ስላላገኘ ነው፤ ስለዚህ ልጅቷን እንድንሰዋለት ይፈቀድልን” በማለት ወጠሩት፡፡ አምርም የተፈጠረውን ሁኔታ ለኸሊፋ ዑመር በደብዳቤ አሳወቃቸው፡፡ ይሁንና ኸሊፋው አቋማቸውን የሚቀይሩ አልሆኑም፡፡ ስለዚህ የሚከተለውን መልዕክት በደብዳቤ አስጻፉ፡፡
“ይድረስ የአላህ ፍጥረት ለሆነው የናይል ወንዝ! በአላህ ፈቃድ የምትፈስ ከሆነ እንደ ድሮው እንድትፈስልን አላህን እንለምናለን፤ በራስህ ፈቃድ የምትፈስ ከሆነ ግን ውሃህን መያዝ ትችላለህ፤ እኛም አንፈልግህም፡፡”
ዑመር ደብዳቤውን ለአምር በመላክ በወንዙ ውስጥ እንዲጨምረው አዘዙት፡፡ አምርም ግብጻዊያኑን ሰብስቦ መልዕክቱን አነበበላቸውና ኸሊፋው ያዘዙትን ፈጸመ፡፡ ከትንሽ ወራት በኋላም ናይል በሙሉ አቅሙ መፍሰስ ጀመረ፡፡ ግብጻዊያኑም ወንዙ በራሱ ሃይል እንደማይፈስ በማረጋገጥ ከፈርዖኖች ዘመን ጀምሮ ሲፈጽሙት የነበረውን አጉል ድርጊት አስወገዱ፡፡
በዚያ ዘመን የግብጽ ዋና ከተማ እስክንድርያ ነበረች፡፡ እስክንድርያ በባህር ላይ የተቆረቆረች መሆኗ ይታወቃል፡፡ በመሆኑም ሮማዊያን በባህር በመምጣት ከተማዋን በድንገተኛ ጥቃት ሊያጠፏት እንደሚችሉ የተገነዘበው አምር ቢን ኣስ በውስጠኛው የሀገሪቱ ክፍል አዲስ መዲና ለመቆርቆር ወሰነ፡፡ ለዚህ የተመረጠው ደግሞ ከእስክንድርያ በ200 ኪ.ሜ. የሚርቅ ቦታ ነው፡፡ አምርም አዲሷን ከተማ በ641 መሰረተ፡፡ መስጊድ፣ ለቢሮ የሚያስፈልጉ ቤቶች፣ መኖሪያ ቤቶች፣ የወታደሮች ካምፕ ወዘተ በከተማዋ ውስጥ ተሰሩ፡፡ ለከተማዋም “ፉስጣጥ” የሚል ስም ተሰጠ፡፡
ፉስጣጥ በናይል ወንዝ ምስራቃዊ ዳርቻ ላይ በነበረችው በሮማዊያኑ የ“ባቢሎን” ከተማዋ ጎን ነው የተሰመረተችው፡፡ ይህች ከተማ ለሶስት መቶ ዓመታት የግብጽ ዋና ከተማ በመሆን አገልግላለች፡፡ በነዚያ ዓመታት በሙስሊሞች የኺላፋ ግዛት ግንባር ቀደም ከሆኑ የትምህርትና የንግድ ማዕከላት አንዷ ነበረች፡፡ የእስልምና ስነ-መለኮት ህግ (ፊቅህ) ሊቅና የሻፊዒያ መዝሐብ መስራች የነበሩት ታላቁ ምሁር ሙሐመድ ኢብን ኢድሪስ አሽ-ሻፊዒ በመጨረሻ የህይወት ዘመናቸው የኖሩትና የሞቱት በዚህች ከተማ ነው፡፡ ታዋቂው የታሪክ ምሁር ዓሊ ኢብን ሁሴይን አል-መስዑዲም አብዛኛውን ህይወቱን ያሳለፈውና ሞቶ የተቀበረው በፉስጣጥ ነው፡፡
በ910 ገደማ በምድረ-ግብጽ የተመሰረተው የፋጢሚይ ስርወ መንግሥት (Fatimid Dynasty) መሪዎች ፉስጣጥን አልወደዷትም፡፡ “ከተማዋ ቅርጽ ቢስ ስለሆነች ውብ ፕላን ያላት ዋና ከተማ ሊኖረን ይገባል” በማለት በ967 ከፉስጣጥ በስተሰሜን 30 ኪሎሜትር ያህል በሚርቅ ቦታ ላይ አዲስ ዋና ከተማ መሰረቱ፡፡ ለአዲሷ ከተማም “አል-ቃሂራ (Cairo) የሚል ስም ሰጡ፡፡ ፉስጣጥም ዝናዋንና እውቅናዋን በአዲሷ ከተማ ተቀማች፡፡
ያም ቢሆን ግን ፉስጣጥ የንግድ ማዕከል በመሆን መስራቷን ቀጥላለች፡፡ ለዚህም የረዷት በከተማዋ ተስፋፍተው የነበሩት የመስተዋት፣የልብስና የሸክላ ስራ ኢንዱስትሪዎች ናቸው፡፡ በ1168 የመስቀል ጦረኞች (Crusaders) ግብጽን ሲወሩ የከተማዋን ህልውና የሚፈታተን አደጋ ተደቀነ፡፡ ከተማዋ እንደሌሎች የመካከለኛ ዘመን ከተሞች የመከላከያ ግንብ አልነበራትም፡፡ ስለዚህ የግብጽ መሪዎች ከተማዋ በጦረኞቹ እጅ ከምትወድቅ ብትቃጠል ይሻላል በማለት ነዋሪቿን ወደ ካይሮ ካዘዋወሩ በኋላ የአምር ቢን ኣስ መስጊድ ካለበት ክፍል በስተቀር የተቀረውን የከተማዋን ክፍል አቃጠሉት፡፡
ከጥቂት ዓመታት በኋላ ግን ፉስጣጥ በእዉቁ የጦር ጀግና በሰላሃዲን አዩቢ ትዕዛዝ መሰረት እንደገና አንሰራርታለች፡፡ ሆኖም ሰላሃዲን ከተማዋ ለብቻዋ እንድትጓዝ አልፈለገም፡፡ በክፉም ሆነ በደጉ ከዋና ከተማዋ ጋር መሄድ አለባት በማለት ከካይሮ ከተማ ጋር እንድትዋሃድ መሰረቱን ጣለ፡፡ በመሆኑም ጥንት ለብቻዋ የከተመችው ፉስጣጥ እያደር በአዲሷ የካይሮ ከተማ ተዋጠች፡፡
“ፉስጣጥ” በአሁኑ ጊዜ “መስር አል-አጢቃ” የሚባለው የካይሮ ከተማ ጥንታዊ ክፍል አካል ናት፡፡ የጥንቱ የአምር ቢን ኣስ መስጊድ ወደ ካይሮ ሊገባ የቻለውም ከተማዋ በካይሮ በመጠቅለሏ ነው፡፡
የኤርትራ ጤና ሚኒስቴር ጽ/ቤት በአየር፣ በባህር እና በምድር ወደ ኤርትራ ተጉዘው ለሚመጡ መንገደኞ የሚረዳ የኮረናቫይረስ መመርመሪያና ተጠርጣርዎች ማቆያ ተቋማት ማዘጋጀቱን በኤርትራ ጤና ሚ/ጽ/ቤ የህዝባዊ ጤና ጊዚያዊ ጀነራል ዳይሬክተር ዶ/ር አንደብርሃን ተስፋጺዮን ለቪኦኤ ተናግረዋል።
ድልጫ ህጻናት በክረምት ወራት የሚጫወቱት ጨዋታ ሲሆን፣ ዝናብ ከጣለ በኋላ የሰፈር ልጆች ተሰብስበው አንድ ምቹ ቦታ መርጠው ጭቃውን በማለስለስ ረጅም መስመር ይሰራሉ። ከዚያ ተራ በተራ ተንደርድረው መስመሩ ላይ በመንሸራተት በከፍተኛ ርዝመት የተንሸራተተ አሸናፊ ይሆናል። ይህ ጨዋታ ህጻናትን ለስራ የሚያነሳሳ፣ አካልዊ ጥንካሬን የሚያስተምርና ብሎም አብሮ መስራትን የሚያስተምር ነው።
ፕሬዝደንቷ አዲስ ለተሾሙት የአሜሪካ ፕሬዝደንት ጆሴፍ ባይደን የጻፉትን የእንኳን ደስ ያሎት ደብዳቤ ለአምባሳደሩ ማስረከባቸውን ከፕሬዚዳንት ጽህፈት ቤት ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡
የስብዓዊ መብት ተሟጋች Human Rights Watch ትላንት ባወጣው መግለጫ ከትላንት በስትያ ሮም ከተማ ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን ስደተኞች ላይ የጣልያን ፖሊስ ሃይል ባለው ውሃ ያደረሰው ጉዳትና ድብደባ መብት የጣሰ ነው፤ የጣልያን መንግስት ጉዳዩን በፍጥነትና በጥልቀት መመርመር አለበት ሲል አስታወቀ። ለስደተኞቹ አስቸኳይ መጠለያ እንዲያዘጋጅላቸውም የጣልያን መንግስትን ጠይቋል። ስደተኞቹ ውሎና አዳራቸው ምን ይመስላል? ትላንት ለቪኦኤ የሚገኙበትን ሁኔታ ገልፀዋል።
ካብ መጀመርያ ኣዋርሕ ዓመተ 2017 ክሳብ ሕጂ ኣስታት 100,000 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ብምብጋስ ማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጾም ኢጣልያ ከምዝኣተው ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣፍሊጡ። ብተወሳኺ እቲ ትካል ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ኣስታት 600,000 ስደተኛታት ኢጣልያ ምእታዎም ይገልጽ።
ብመሰረት ናይ ሕብረት ኣውሮጳ ኤጄንሲ ሓለዋ ዶብ ፍሮንቲክስ ኣብ ወርሒ ሓምለ ጥራይ 10,160 ስደተኛታት ሰሜን ኣፍሪቃ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ኢጣልያ ምእታዎም ዝሓበረ ኽከውን ከሎ እዚ ቁጽሪ ግን ካብቲ ኣብ ወርሒ ሰነ እዚ ዓመት’ዚ ካብ ዝኣተው ብ57 ሚእታዊት ዝጎደለ ምኳኑን ካብ ወርሒ ሓምለ, 2014 ዓ.ም ጀሚሩ ካብ ዝተኻየደ ጸብጻብ ድማ እቲ ዝተሓተ ቁጽሪ ምኳኑ ይሕብር።
እቲ ትካል ብተወሳኺ ኩነታት ኣየርን ካብቲ ዝበዝሑ ስደተኛታት ዝብገሱላ ሃገረ ሊብያ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታት ነቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ምጉዳል ምክንያት ኽከውን ከምዝኽእል ይገልጹ።
ኣብ ሃገራቶም ዘሎ ጭቆና፡ግጭት፡ድኽነት ንምውጻእን ንዝሓሸ ህይወት ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ዝስደዱ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ኣብ ኣውሮጳ ምስ በጽሑ’ውን ህይወት ዝበለጸ አጸጋሚ ኮይኑ ይረኽብዎ።
ብተወሳኺ ብመሰረት ጸብጻብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት መብዛሕትኦም እዞም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብሊብያ ዝሓልፉ ስደተኛታት ንተወሳኺ ገንዘብ ጅሆ ከምዝተሓዙን ጾታዊ ዓመጽ’ውን ብተደጋጋሚ ከምዘጋጥም ይገልጽ።
ብመሰረት ብዓለምለኸ ደረጃ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ካብዚ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝርኸብ አታዊ ኣብ ሊብያ ጥራይ ክሳብ 323 ሚልዮን ዶላር ኣብ ዓመት ክበጽሕ ከምዝኽእል ይግመት።
ሕብረት ኣውሮጳ ካብ ሊብያ ንዝብገሱ ስደተኛታት ደው ንምባል ይሰርሕ እንተሎ እዚ ፖሊስ ነቶም ዓለምለኸ ሕጊ ዘድልዮም ዝሕግዝ ኣይኮነ ዝብል ነቐፌታ ካብ ተሓለቕቲ መሰላት ኽቀርብ ምጽንሑ ይዝከር።
ኢቴ ቼክ ሪፐብሊክ በምስራቅ አውሮፓ ውስጥ ከሚታዩ እና ግብረ ሰዶማውያንን ከሚመቱ አገሮች አንዷ ናት. የቼክ ተወላጆች ሰውነታቸውን በመግለጽ ኩራት ይሰማቸዋል እናም በሕይወት መኖር መቻላቸው በምሥራቅ አውሮፓ ውስጥ ይበልጥ ማህበራዊ ልውውጦቻቸው ነው. ሌሊት ማሞትን የሚያመጡ አንዳንድ የልብ ግኝቶች አሉ, እንዲሁም ጥቂት ሆነው በመዝናናት ላይ ከሚገኙ ጥቂቶች. በጊዜ ወደ አንድ እርምጃ ለመሄድ ከፈለጉ, ይህ ቦታ ለመሆን ነው.
ኽብረ ወሰን ፍርቂ ማራቶን ጨቢጡ ዝርከብ ዘርእሰናይ ታደሰ ከምኡ ድማ ሳሚኤል ጸጋይን ግርማይ ገብረስላሴን ኣብዚ ናይ ቅድድም ክሳተፉ ብዘይምኽእሎም፣ ነታ ወርቂ ማዳልያ ናይ ምዕታር ተስፋ ዝነበራ ኤርትራ እኳ እንተሃሰያ፣ ኤርትራውያን ኣትለታት ኣብራር ዑስማን፣ ንጉሰ ኣምለሶም፣ ህዝቅኤል ተወልደን ሳምሶም ገብረየውሃንስን ሳላ ዘርኣይዎ ሓያል ጻዕሪ ግና ነሓስ ክትረክብ ከምዝኸኣለት ማዕከናት ዜና ስፖርት ትንታነታትን ይህባሉ።
ኣብዚ ቅድድም’ዚ፣ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ክሳተፍ ምዃኑ ተሓቢሩ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ መወዳእታ መዓልታት ግና ብሰንኪ ግዝያዊ ናይ ጥዕና ኩነታት ክሳተፍ ከምዘይክኣላ ካብ ኤርትራ ተሰሚዑ።
በ1990ዎቹ አጋማሽ የሴቶች እግርኳስ በተፋፋመበት ወቅት በአሰልጣኝነት የበኩላቸውን አስተዋፅዖ ካደረጉ አሰልጣኞች መካከል አንዱ የሆነው ያሬድ ቶሌራ የዛሬው የሴቶች ገፅ ዕንግዳችን ነው። በቅርብ ዓመታት ከአንደኛ ሊጉ ወደ ከፍተኛ ሊግ አሳድጎት ጥሩዝርዝር
ለብዙዎች አርዓያ መሆን የሚችለው የአሰልጣኝ ህይወት አረፋይነ የእግርኳስ ጉዞ ፣ የህይወት ተሞክሮ እና የወደፊት ህልም በሴቶች ገፅ መሰናዷችን እንዲህ ተቃኝቷል። በሴቶች እግር ኳስ ለበርካታ ዓመታት ከቆዩት አንዷ ናት። ዕድሜዋ ከአስራዎቹዝርዝር
በኢትዮጵያ ሴቶች እግርኳስ ውስጥ ድንቅ ክህሎት አላቸው ከሚባሉት መካከል ነች። ብዙሀኑ የስፖርት ቤተሰቦች በደደቢት ስትጫወት አውቀዋታል። በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና አዲስ አበባ ከተማም ተጫውታ አልፋለች፡፡ ከ2012 ጀምሮ ደግሞ ለመቐለ 70ዝርዝር
ስኬታማዋ ተከላካይ እና የመጀመሪያዋ የብሔራዊ ቡድን አምበል እየሩሳሌም ነጋሽ የዛሬዋ የሴቶች ገፅ እንግዳችን ናት፡፡ አዲስ አበባ ለሀገር ከባቡር ጣቢያው ጀርባ በሚገኘው ሠፈር ውስጥ ነው ትውልድ እና ዕድገቷ። አካባቢው በ1990ዎቹ መጀመሪያዝርዝር
በኢትዮጵያ ሴቶች እግርኳስ ላይ በተለያዩ ክለቦች እና ወጣት ብሔራዊ ቡድኖች ለረጅም ዓመታት ያሰለጠነው አሰልጣኝ አሥራት አባተ የዛሬው እንግዳችን ነው። በኢትዮጵያ የሴቶች እግርኳስ ዕድገት ላይ አበርክቶ ካላቸው ቀዳሚ ሙያተኞች መካከል አሥራትዝርዝር
በደደቢት እና አዳማ ከተማ ድንቅ ጊዜን ያሳለፈችውን መስከረም ካንኮን በሴቶች ገፅ አምዳችን እንግዳ አድርገናታል። በመዲናችን አዲስ አበባ ሽሮ ሜዳ በሚባል ሰፈር ተወልዳ ያደገችው መስከረም ኳስን እጅግ ትወድ እንደነበር እና መጫወትንዝርዝር
ከደደቢት ጋር ስኬታማ ዓመታትን ያሳለፈችው ደፋር ፣ ግልፅ እና እልኸኛ እንደሆነች የሚነገርላት የተከላካይ አማካይዋ ኤደን ሺፈራው የዛሬው የሴቶች ገፅ እንግዳችን ናት፡፡ ተወልዳ ያደገችው አዲስ አበባ ሸጎሌ አካባቢ ነው። ገና ከሦስትዝርዝር
በዛሬው የሴቶች ገፅ አምዳችን የመከላከያ እና የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ተጫዋች የሆነችው አረጋሽ ካልሳን ይዘን ቀርበናል። በጋሞ ጎፋ ዞን ወይዳ ወረዳ ተወልዳ ያደገችው አረጋሽ እግርኳስን በተረጋጋ ስሜት ለመጫወት የሚያስችል ከባቢ ባይገጥማትምዝርዝር
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በክለብ እና ብሔራዊ ቡድን ደረጃ ምርጥ ብቃቷን እያሳየች የምትገኘው እመቤት አዲሱ ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር አጭር ቆይታ አድርጋለች። በአርባምንጭ ከተማ ልዩ ስሙ ዳገት ሰፈር በሚባል ቦታ ላይ ተወልዳዝርዝር
ሰዎችንም ካገኛቸው ጉዳት በኋላ እዝነትን (ዝናብና ምቾትን) ባቀመስናቸው ጊዜ ወዲያውኑ ለእነሱ በተዓምራቶቻችን (በማላገጥ) ተንኮል ይኖራቸዋል፡፡ አላህ ቅጣተ ፈጣን ነው፡፡ «መልክተኞቻችን የምትመክሩትን ነገር በእርግጥ ይጽፋሉ» በላቸው፡፡
የባህርዳ ዩኒቨርሲቲ የስልጠና ዳይሬክቶሬት ከዩኒቨርሲቲዉ የተማሪዎች አገልግሎት ዳይሬክቶሬት ጋር በመተባበር ከህክምናና ጤና ሳይን ኮሌጅ በመጡ ባለሙያዎች ከሁሉም ግቢዎች ለተወጣጡ ነርሶችና የጤና መኮንኖች Integrated Emergency Patient Training በሚል ርዕስ ዙርያ ለ 30 የህክምና ባለሙያዎች ከ 27—30/09/2011 ዓ/ም ድረስ ለ4 ተከታታይ ቀናት ስልጠና ተሰጧቸዋል፡፡ ሰልጣኞችም ከስልጠናዉ በቂ ዕዉቀት እንዳገኙና ቀጣይም ተመሳሳይ መድረኮች ተፈጥረዉ የተለያዩ ስልጠናዎች እንዲሰጣቸዉ አሳስበዋል ፡፡በመጨረሻም ሥልጠናዉን ላጠናቀቁ የጤና ባለሙያዎች የዩኒቨርሲቲዉ አጠቃላይ ጥራት አስተዳደር ኤክስኪቲቭ ዳይሬክተር ከሆኑት ከ ዶ/ር ደሳለኝ እጅጉ እጅ ሰርተፍኬት ተቀብለዋል የስራ መመርያም ተሰጧቸዋል፡፡
ተወልዶ ያደገው አዲስ አበባ ሰባተኛ ነው። ወደ ትወናው የገባው በአጋጣሚ በሞዴሊንግ ነው ወደ ፊልም ተመርጦ የገባው ከተዋናይነት ከሞዴሊንግ በተጨማሪ የራሱ ፕሮዲውስ ያደረጋቸው ስራዉች አሉ።
ፊት አውራሪ ጌጃ በአደዋ ዘመቻ የአጤ ምኒልክን መልዕክት ተከትለው የሀዲያን አከባቢ ወደ 5ሺ ጦር እየመሩ በአድዋ ጦርነት በፊት አውራሪነት ከዘመቱ ጀግኖቻችን መካከል አንዱ ናቸው፡፡
በ1888 ዓ.ም በአድዋ ጦርነት፣ በ1928 ዓ.ም ጣሊያን የቀድሞውን የአድዋ ሽንፈት ለመቀልበስ ኢትዮጲያን ድጋሚ በወረራት ወቅትም ፊት አውራሪ ጌጃ የሀዲያን ጦር እየመሩ ዘምተዋል፡፡
አዲስ አበባ ገብተው ጉዞ ወደ አድዋ እስኪ ጀመር በጊዚያዊነት ያረፉበት አካባቢም ‹‹የጌጃ ጦር›› ሰፈር ይባል ስለነበር ከዚያን ጊዜ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ይህ አከባቢ ጌጃ ሰፈር በሚል ስያሜ ይጠራል፡፡
ስለእኚህ ጀግና በበቂ ሁኔታ ባለመፃፉ እና የኢትዮጵያ ታሪክ ማስታወሻዎች ውስጥ ተመዝግቦ ባለመዘከራቸው ምክንያት ይህን ፅሁፍ ለማዘጋጀት እንኳ በቂ ምንጭ ለማግኘት ተቸግረናል ጀግኖቻችን ለሀገር ፣ዛሬ ለምንኩራራበት ነፃነት እራሳቸውን ገብረዋል እነርሱን መርሳት እንዴት ይቻለናል?
ዘኩርዕ ታሪኽ ን ኣመንቲ ክርስትያን፥ ቅዱሳንን መልኣኽትን ነዓና ዝመስሉ ጸለምቲ እዮም ነሮም፥ ስለምንታይ እዮም ጻዕዱ ቅዱሳንን መልኣኽትን ዝሸጡልና ዘሎዉ። Qidusanen
የመጀመሪያው የድርቅ ማዕበል የመጣው ከ 20 ዓመታት በፊት ነበር ፡፡ የሞንታን ደኖች ቀደምት መሞትን የጀመሩ ሲሆን ቆላማው የቀርከሃዎች ብዙም ሳይቆይ ተከትለው ነበር ፡፡ ምንም እንኳን ሁሉም በእሳት ነበልባል እና ከሰማይ አነስተኛ ጠብታዎች ቢሰቃዩም ፣ የባህር ዛፍ ዛፎች ቀሪውን እርጥበት በመቆየታቸው ተወቀሱ ፡፡ “የውጭ” የመጀመርያ መለያቸው ተመርምሮ በቁጣ ተጠቆመ ፡፡ የረጅም ጊዜ ስደተኞች በችግር ጊዜ ከአሁን በኋላ ተቀባይነት አላገኙም ፡፡ የተራራ እንጦጦ የባሕር ዛፍ እንጨቶች ጥርት ብለው የተቆረጡ ነበሩ ፣ ሥሮቹ ከምድር ተቀደዱ ፣ ቀጥ ያሉ ግንዶቻቸው ሁሉ ወደ ጣውላ ተለወጡ ፡፡
ኮንፊፈሮች ለክልል በሚደረገው ትግል ተሸንፈዋል ፡፡ በቁጥር አነስተኛ እና ለማጣጣም ቀርፋፋ ፣ ቀስ በቀስ ከስልጣን እና ከታዋቂነት ወደቁ ፡፡ የአፍሪካ ጫካዎች ወደ ቤተክርስቲያን ደኖች እና ወደ አዲስ ግን ከድንበር የተጠበቁ አካባቢዎች ተባረዋል ፡፡. የእርሻ መሬቶች እና የሞተር አውራ ጎዳናዎች አካባቢዎቻቸውን መጥለፋቸውን ቀጠሉ ፡፡ በደሴቲቱ ማደሪያ ስፍራዎች ውጭ የአገሬው ተወላጆች በጉጉት የታደሙ ዒላማዎች ሆኑ ፡፡
አረብካ ቡና ለመስኖ እና የጎርፍ መከላከል መሰረተ ልማት ተደራሽነት ቅድሚያ ተሰጥቶታል ፡፡. አንድ ጊዜ ከመመረጡ በፊት ነፃ እና ያልተለቀቀ ሲሆን አሁን ወደ መብቶቹ ሙሉ በሙሉ ተቆራኝቷል ፡፡ በከፍታ ቦታዎች ላይ እርሻዎች ተዘርግተው እና በከፍተኛ ሁኔታ ተደራጅተዋል ፡፡.ቁጥቋጦዎቹ በጥብቅ ያድጋሉ ፣ ፍሬዎቻቸው ብዙ ጊዜ ይሰበሰባሉ ፡፡. አጠቃላይው ህዝብ ፈንድቷል ነገር ግን ትውልዶቹ ተያይዘው ቀሩ ፡፡ የቡና ዛፍ ሕይወት የተትረፈረፈ ፣ የተደናቀፈ እና የተጨናነቀ ነበር ፡፡
የተወሰኑት በ 2040 በተጠራው ዓመት ጃንጥላ እሾህ አካካያስ ከሳቫናዎች መጣ ፡፡ በእግረኞች ኮረብታ ውስጥ ያለው የአየር ጠባይ በጣም አስቸጋሪ በመሆኑ ጠንካራ የሆኑት ዛፎች እንኳን መንቀሳቀስ ነበረባቸው ፡፡ እነሱ እንደ ወንድሞች እና ታዋቂ እንግዶች ተቀባይነት አግኝተዋል ፣ ግን ደግሞ አልተካተቱም እንዲሁም ክትትል ተደርገዋል ፡፡ በራስ-ሰር አጥር የተጠበቁ አኩዋሳዎች ጃንጥላ እሾህ የግራር ቤታቸውን በተራሮች ላይ በቋሚነት ገነቡ ፡፡.
ሐሰተኛ ሙዝ ማንነቱ በማይታወቅ ሁኔታ ለብዙ አሥርተ ዓመታት ኖሯል ፡፡. የአየር ንብረት ለውጦችን በመቋቋም በፀጥታ በአደጋዎች አብቅተዋል እናም ለጽናት እና ለብዙ ብዝሃነታቸው በጣም ተወዳጅ ሆኑ ፡፡ ከዚያ ያልታወቁ በሽታዎች ከአዲሶቹ ጋር ወረዱ ፡፡. በሕመሙ ተደምስሷል ለማለት ይቻላል የመጨረሻዎቹ ክሮች በመጨረሻ በጄኔቲክ ምህንድስና እና በጥብቅ መነጠል የዳኑ ነበሩ ፡፡ በጥላው ውስጥ እንደገና በማገገም ታዋቂነት እንደገና ለመሰብሰብ ቀን ይጠብቃል።.
ከ 2007 ከመግባቱ በፊት የቀርከሃ ተወላጅ ዝርያዎች ሁለት ብቻ ነበሩ ፡፡ በ 22 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ በፍጥነት በማደግ ላይ ያሉ ሣር ቤተሰቦች ብዙ ቤተሰቦች በዋና ከተማው ዙሪያ ማህበረሰቦቻቸውን አቋቁመዋል ፡፡. ከአገሬው ሰዎች ጋር እንዲቀላቀል ተበረታቷል ፣ ሁለተኛው ትውልድ ከቀዳሚ መኖሪያዎቻቸው ባሻገር ተለውጦ ተሰራጭቷል ፡፡. ለጽናትና ድራይቭ የተከበረው ፣ የቀርከሃ ግን ገና ባልተረጋገጠ ዘመን ውስጥ ግንባር ቀደም ከሆኑት እፅዋት አንዱ ነው ፡፡
ንሕና ኤርትራውያን እንተ ብዕድልና እንተ ብሕመቕና ኣብ ሕሱም ባርነት ተጸሚድና ንርከብ፡ ፤ኣርዑት ባርነት ክንዮ እቲ ዝግብኦ ጊዜ ሓሊፉ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሕሱም ባርነት ክንነብር በቶም ናይ ትማሊ ጀጋኑ ዝበልናዮም ጠላማት ሕድሪ ክርገጽ ዕጭኡ ኮይኑ’ሎ፡ ፤ዓንዲ ሕቖ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ወለዶ ብሰንኪ እቲ ጽዩን ምሕደራ ህግደፍ ዓዲ ገዲፉ ግዳይ ስደትን ሞትን ኮይኑ ዝተረፈ ውጻእ መዓት ከኣ ኣብ ፈቖዶ ሃገር ከርተት ክብል ተፈሪዱ፡ ፤ዝሓለፈ 23 ዓመታት ባርነት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓድነት ተጠሚሩ ይኣክል ባርነት ክብል ብዘይምኽኣሉ ጉጅለ ህግደፍን መራሒኡን ጎብሊሎም ንህዝቢ ብሓለንጊ መግዛእቲ ዓፊኖም ትንፋስ ከምዘይረክብ ብምግባር ናብ ልሙስ ሕብረተሰብ ከም ዝቕየር ጌሮሞ ኢዮም፡ ፤ኣብዚ ከምዚ ዓይነት ህሞት ከለና ተራ ሙሁራት ኤርትራውን ጎዲሉ መንእሰይ ወለዶ ዝመርሖ ስኢኑ ጸኒሑ ኢዩ፡ ፤ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ግን መንእሰይ ወለዶ ዘጎሃሃሮ ማዕበል ለውጢ ኣቓልቦ ሕብረተሰብና ስሒቡ ተስፋ ዘስንቕ ምንቅስቓስ ይርአ’ሎ፡ ፡ እዚ ማዕበል ለውጢ መንእሰያት ንጉጅለ ህግደፍ ኣሻቓሊ ብምዃኑ ሓያል ጸለመ ኣንጻር ስምረት መንእሰይ ወለዶ ክካየድ ንርእዮ ኣለና፡ ፤ትማሊ ዝተቐልቀለ ጽገናዊ ስነ ሓሳብ ሓደ ካብቶም ብዙሓት ዓንቀፍቲ ቃልሲ መንእሰይ ወለዶ ምዃኑ ዘይክሓድ ሓቂ ኢዩ፡ ፤ናይ ጽገናውያን ፖለቲካዊ ኣጀንድኦም ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዝዓለመ ጽገናዊ መስርሕን ሃገራዊ ዕርቅን ዝተሰረተ ኮይኑ ብምቕራቡ ብግስ ከይበለ ብህዝቢ ተቛውሞ ስለ ዘጋጠሞ ከምቲ ዝደለይዎን ዝሓለምዎን ክኾነሎም ከቶ ኣይከኣለን፡ ፤ሕጂ’ውን ሓደ ሓደ ሙሁራት ኤርትራውያን ዝዝምርዎ ዘለዉ ጉዳይ ሃገራዊ ዕርቂ ንሽግር ህዝብና ፍታሕ አብ ምምጻእ ዝተሰረተ ዘይኮነ ሕመቕና ተቐቢልና ምስ ዓማጺ ብሽም ሃገራዊ ዕርቂ ዘተ ምክያድ ዝጠልብ ይመስል፡ ፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ንኣሽሓት ግዳያት ቤተሰብ ደበስ ዘይድብስ ጎዶሎ እማመ ኢዩ አንተ በልኩ ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ አይመስለንን፡ ፤እዞም ሙሁራት ኤርትራውያን ነዚ ተበጊሱ ዘሎ ማዕበል ለውጢ መንእሰይ ወለዶ ብክልተ ዓይኖም ጠሚቶም ኣብ ምዕዋቱ ክሰርሑ ምርጫ ከይወሰዱ ኣብ ትርጉም ኣልቦ ስነ ሞጎት ሃገራዊ ዕርቂ አተኲሮም ክሰርሑ ምፍታኖም ስዕረት ቃልስና ዝእምት ብምዃኑ መንእሰይ ወለዶ ነዚ ናይ ሙሁራት እማመ ክቕበሎ ከቶ ኣይክእልን፡ ፡
ህዝብታት ኤርትራ ቂምን ጽልእን የብሉን፡ ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጽ ብሃገራዊ ዕርቂ ዘይኮነ ብሃገራዊ ፍትሒ’ዩ ዝድምደም፡ ፡ ገበን ዝፈጸመ ብሕጊ ክሕተት ናይ ግድን ይኸውን፡ ፤ሂወት ሓሊፉ’ሎ፡ ፤ኣሽሓት ግዳያት ኣለዉና፡ ፤ገድላዊ ምሕደራ ዘኸተሎ ኣረሜናዊ ገበን ብሃገራዊ ዕርቂ ክድምደም ንዝደልዩ ሓደ ሓደ ሙሁራት ኤርትራውያን ዓገብ ክብሎም እደሊ፡ ፤መንእሰይ ወለዶ ምኽርኹምን ሓገዝኩምን ኣብ ዝደልየሉ ዘሎ እዋን ሃገራዊ ዕርቂ ዝብል ስነሓሳብ ሒዝኩም ምቕልቃልኩም ዘሕዝን ኢዩ፡ ፤ተስፋ ቁርጸት ዘኸተሎ ስነሓሳብ ጽጉን ለውጢ ኣብቲ ገንፊሉ ዘሎ ማዕበል ለውጢ ክንሕውሶ ኣይንፈቅድን፡ ፤ስርዓት ህግደፍን መራሒኡን በደል ፈጺሞም ኢዮም፡ ፤ብበደሎም ክሕተቱ ከኣ ናትና ሓላፍነት ይኸውን፡ ፤ብይቕረ ይቕረ ክስገር ዝድለ ዘሎ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ፍትሓዊ ኣይኮነን፡ ፤ኣውራጃውን ቀቢላውን ሃይማኖታውን ሽግር ዘይብሉ ህዝቢ ብሽም ምልሕላሕ ሃገራዊ ሓድነት ሃገራዊ ዕርቂ ምጥላብ መድትሒ ሽግርና ኣይኮነን፡ ፤ሽግር ህዝቢ ዝፍታሕ ሃገራዊ ፍትሒ ምስ ዝርከብ ጥራሕ ይኸውን፡ ፤ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት መሬትና ዝተፈጸመ ገበንን በደልን ፍትሒ ክረኽቡ ክንቃለስ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣለና፡ ፤ተራ ሙሁራት ኤርትራውያን ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዓቢ ይኸውን፡ ፤ኣብ ምእካብ መርትዖታት ዓቢ ተራ ክትጻወቱ ህዝቢ ይጽበየኩም ኣሎ፡ ፤መንእሰይ ወለዶ ኣያታት ክትኮንዎ ኣብ ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን ብሽም ሃገራዊ ዕርቂ ዕንቅፋት ቃልሲ ክትኮኑ ኣይግባእን፡ ፤
ሃገር ከይሓዝካ ዝኾነ ጉዳይ ክፍታሕ ኣይክእልን፡ ፤ሃገር ኣብ ኣፍ ደገ ጥፍኣት ትርከብ፡ ፤ንምድሓን ሃገር ኣብ ዝግበር ርብርብ ተራ ሙሁራት ኤርትራውያን ዓቢ ኢዩ፡ ፡ መሪሕ ተራ ንመሰረታዊ ለውጢ ክትንቀሳቐሱ ትብዓት የድልየኩም፡ ፡ሃገራዊ ፍትሒ ንምምጻእ ቃልስኹም ኣብ ጎድኒ መንእሰያት ክትገብሩን ክጋገዩ ከለዉ ኣባታዊ ምኽሪ ክትህቡን ሃገራዊ ሓላፍነት ኣለኩም፡ ፤እዚ ወለዶ’ዚ ዝተበደለ ወለዶ ከም ምኹያኑ መጠን ሙሁራት ኤርትራውያን ነዚ አብ መንእሰያት ዘሎ ቁስሊ አብ ምሕዋይ ዓቢ ተራ ክትጻወቱ ሃገራዊ ሓላፍነትኩም ኢዩ፡ ፡ ዘይሓዊ ቁስሊ የለን፡ ፡ እቲ ሓቀኛ ፈውሲ ምስ ዝርከብ ተሸኪምናዮ ዘለና ቁስሊ ክሓዊ ናይ ግድን’ዩ፡ ፡ እቲ ሓቀኛ ፈውሲ መሰረታዊ ለውጢ ጥራሕ ይኸውን፡ ፤ንሕና ባህልን ጽቡቕ ልምድታትን ዘለና ኣህዛብ ኣብ ሞንጎና ጽልእን ቅርሕንትን ከምዘሎ ኣምሲልካ ብሽም ሃገራዊ ዕርቂ ኣብ ዘይተደለ ዘመናዊ ባርነት ከይንወድቕ ምጥንቃቕ ከድሊ ኢዩ፡ ፤
ፈውስና ኣብ ኢድና’ዩ ዘሎ፡ ፤ነዚ ኢና ከኣ ስምረት ኢልና ኣብ ባይታ ንብል ዘለና፡ ፤ስምረት መንቅስቓስ ኤርትራ ንድሕነት ሃገር እቲ ሕማም ኣለልያ እቲ ሓቀኛ ፈውሲ ክርከብ ኣእጋርና ኣብ መሬትና ትብል ኣላ፡ ፤ነዚ ቅዱስ ህዝባዊ ጉዕዞ ክንድግፎ ይግባእ፡ ፤ሓደ ሓደ ምስሉያት ዝህብዎ ዝንብዑን ሓቅነት ዘይብሉ ፖለቲካዊ ተዋስኦ ካብ ዳስ ህግደፍ ዝነቐለን ጸለመን’ዩ፡ ፡ ህግደፍ ካብ አውራጃን ሃይማኖትን ሓሊፉ አብ ዓድን ሩባን ዝብል ስነሓሳብ ወሪዱ ንጉዕዞ መንእሰይ ወለዶ ክቖጺ ይንቀሳቐስ አሎ፡ ፤ንሕና ከኣ ማዕረ ማዕረኡ ነዚ እከይ ዕላማ ንምምካት መዓንጣና ሸጥ ኣቢልና ኣብ ንቃለሰሉ ዘለና እዋን ብሑጋ ዝመጽእ ሓድሽ ዝመስል ግን ትማሊ ዝረኣናዮ እማመ ንሰምዕ ኣለና፡ ፤በዚ እማመ’ዚ ከይንዕንቀፍ ክንጥንቀቕ ኢና፡ ፡ ቃልስና ብሃገራዊ ፍትሒ ንኽድምድም ክነረጋግጽ ኢና፡ ሃገራዊ ዕርቂ ኣብ ሃገራዊ ዕርቂ ዘድልየን ሃገራት ክስርሓሉ ይኽእል ይኸውን፡ ፤ናትና ሽግር ህግደፍ ጥራሕ’ዩ፡ ፤ነዚ ዘይኣምን ዝኾነ ይኹን ሰብ ሽግር ህዝብና ዘይርድኦ ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል፡ ፤
ሓድነት መንእሰያት ኤርትራዉያን ንዲሞክራስያዊ ለዉጢ ዓባይ ማንቸስተር (ሓ.መ.ኤ.ደ.ለ) መበል 54 ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ‘ዕላማታት ባሕቲ መስከረም ይተግበሩ’ ብዝብል ቴማ ብኽብ ዝበለ ማዕረግ ንምብዓል ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ደለይቲ ፍትሒ ኣብዚ ፍሉይ መደብ ንኽትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድም።
በመጨረሻው የኑረምበርግ አውደ-ርዕይ ፣ ብራቢቪያሌ 2019 ፣ COFF ተፎካካሪዎችን እና ደንበኞችን ጨምሮ እጅግ ብዙ ዓይኖችን የሳበ የዘይት ማሞቂያ የ ‹Brewhouse› ስርዓት የፈጠራ ባለቤትነት መብታቸውን ያሳያል ፡፡ ኤግዚቢሽኑ ወዲያውኑ በአውደ ርዕዩ ውስጥ ተሽጧል ፡፡
ብመንግስቲ ዝውነን ንግዳዊ ባንክ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዘካየዶ ሓድሽ ናይ ስራሕ ምትዕርራይ፣ ኣቐዲሙ ዝጸንሐ 24 ብዝሒ ምክትላት ፕረዚደንት ናብ 18 ከምዘውረዶ ምንጭታት ዜና ‘ታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝግብረ ዘሎ ቀጻሊ ምቅይያር ሰበ ስልጣን መንግስትን መንግስታውያን ትካላትን፣ እቲ ባንክ’ውን ናይ መሪሕነትን ምቅይያራት ክገብር ተራእዩ ኣሎ።
እንተኾነ፣ ኣብዚ ሕጂ ኣደላዲልዎ ዘሎ ናይ ጽፍሒ ኣመዳድባ፣ ኣብ ብቕዓትን ሞያን ጥራይ ዘድሃበ ዘይኮነ፣ ብሄርን መንነትን ኣብ ግምት ዘእተወ’ዩ ዝብል ትዕዝብቲ ዘለዎም ድማ ኣይተሳእኑን።
የአካባቢ ጥበቃ እና የጤና ምርቶች የሸማቾች የመጀመሪያ ምርጫ ናቸው ፡፡ የረጅም ጊዜ ጠንካራ ዋስትና እና ድጋፍን ለመስጠት በመደበኛነት ውጤታማ ለሆነ የገበያ ውድድር ጤናማ የአካባቢያችን ቦታ መፈጠሩን እናረጋግጣለን። ብዙ እና ብዙ ሰዎች ለሕይወታችን ጤናማ እና ለአካባቢ ተስማሚ ወዳጃዊ አካባቢ አስፈላጊነት ያውቃሉ።
በጣም ክላሲክ እና ታዋቂ የሰድር ንድፍዎቻችንን እናቀርባለን። ብዙ አስደናቂ የእርሻ ቦታ ሊኖርዎት ይችላል። እሱ በተለያዩ መጠኖች እና ገለልተኛ ድምnesች ውስጥ ይመጣል።
3. ተመጣጣኝነት-በማንኛውም የውስጥ ገጽ ላይ ሊያገለግል ይችላል ፡፡ ሌላው ቀርቶ ወጥ ቤት ፣ መታጠቢያ ቤቱ እና መታጠቢያ ቤቱ ፣ ወለሉ ፣ ግድግዳዎች ፣ አሞሌ እና የመሳሰሉት ናቸው።
ነሐሴ 24 ቀን: የአቡነ ተክለሃይማኖት በዓለ እረፍታቸው የሚከበርበት ቀን ፤ የድል ቀን በቱርክ (የ 1922 ዱምሉፒናር ድል ለማስታወስ)፤ የቅዱስ ሮዛ በዓል በፔሩ...
ኢትዮጵያዊው የፊፋ ኢንተርናሽናል የመሃል ዳኛ ባምላክ ተሰማ ቅዳሜ መደረግ በሚጀምረው የካፍ ቶታል ቻምፒየንስ ሊግ የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ እንዲመራ ተመርጧል፡፡ ባምላክ በነሃሴ ወር በዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የአፍሪካ ዞን ማጣሪያ ሊበርቪል ላይ ኮትዲቯር ጋቦንን 3-0 ያሸነፈችበትን ጨዋታ መምራት መቻሉ የሚታወስ ነው፡፡
በመጪው እሁድ ከሚጠበቁት ጨዋታዎች መካከል ቅድሚያውን የያዘው የወቅቱ አፍሪካ ቻምፒዮን ማሜሎዲ ሰንዳውንስ ከሞሮኮው ቻምፒዮን ዋይዳድ ካዛብላንካ ጋር የሚያደርጉት የሉካስ ማስተርፒስስ ሞሪፔ ስታዲየም ጨዋታ ባምላክ ተሰማ በመሃል ዳኛነት የሚመራ ይሆናል፡፡ የባምላክ ረዳቶችም ኦሊቨር ሳፋሪ ካቤኔ ከዲ.ሪ. ኮንጎ እና ማርክ ሶንኮ ከዩጋንዳ ሁነዋል፡፡ ረዳት ዳኞቹ ከዚህ ቀደም እንደባምላክ ሁሉ የጋቦን እና የኮትዲቯር ጨዋታን የመሩ ናቸው፡፡
ኢትዮጵያዊያን ዳኞች በአህጉራዊ ውድድሮች ላይ የነበራቸው ተሳታፊነት እየቀዘቀዘ የመጣ ቢሆንም ከቅርብ አመታት ወዲህ ባምላክ፣ ዘካሪያስ ግርማ፣ ሃይለየሱስ ባዘዘው፣ ሊዲያ ታፈሰ፣ በላይ ታደሰ፣ ክንዴ ሙሴ፣ ተመስገን ሳሙኤል፣ ትግል ግዛው፣ ወይንሸት ካሳዬ እና የመሳሰሉት በአህጉራዊ ውድድሮች ላይ መዳኘት ችለዋል፡፡ ሊዲያ ታፈሰ ከሌሎቹ በተለየ የፊፋ የዓለም ሴቶች ዋንጫ እና የታዳጊዎች ውድድር ላይ በአርቢትርነት መሳተፍ ችላለች፡፡
ቀዳመይቲ ሚንስትር ብሪጣንያ ተሪሳ ሜይ ፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ናይ ብሪጣንያ ጉጅለ የማናይ ፅንፊ ብቲዊተር ዘውፅኦ ፀረ-እመንት እስልምና ዝኾነ ቪዲዮታት ደጊሞም ብቲዊተር ምልኣኾም ጌጋ እዩ ክብላ ገሊጸን።
ወሃቢት ቃል ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ሳራ ሃካቢ ሳንደርስ ግን “እቶም ቪዲዮታት ትኽክል ይኹን ኣይኹኑ ብዘየገድስ እቲ ስግኣት ግን ትኽክለኛ እዩ፤እቶም ፕሬዝደንት ድማ ብዛዕባ እዚ እዮም ዝዛረቡ ዘለው’’ ክብላ ተኸላኺለን ኣለዋ።
“ህወሓት ፍጹም ፀረ ህዝብና ፀረ ዴሞክራሲ ድርጅት ነው፤ በአሁኑ ሰዓት ቢኖሩ ትግራይና ኢትዮጵያን ቀርቶ ለአፍሪካ እና ለዓለም የሚተረፉ ብዙ ምሑራንና ባለተሰጥዖ ታጋዮችን በግፍ መፍጀቷን ትቀጥልበት ነበር” ሲሉ የህወሓት ነባር ታጋይ አቶ ሊላይ ኃይለማርያም አስታወቁ። ከቤተ ክህነት እስከ አራት ኪሎ ቤተ መንግሥት፤ ከአራት ኪሎ ቤተ መንግሥት እስከ መቀሌው አፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት ሀገሪቱን ሲገዙ የነበሩት የአንድ ቤተሰብ አባላት እንደነበሩም አመልክተዋል።
የቀዳማይ ወያኔ መስራችና የብላታ ኃይለማርያም ረዳ ልጅ የሆኑት አቶ ሊላይ ኃይለማርያም በተለይ ከአዲስ ዘመን ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ ህወሓት ትግራይና ኢትዮጵያን ቀርቶ ለአፍሪካ እና ለዓለም የሚተረፉ ብዙ ምሑራንና ባለተሰጥዖ ታጋዮችን ፈጅታለች፤ ምናልባት እንዳያንስ እንጂ ደርግ፣ ኢዲዩ፣ ኢህአፓና ጀበሃን ጨምሮ ከአምስት ድርጅቶች ጋር ተዋግተን ከተሰው ሰማዕታት በላይ በድርጅቱ የተገደሉት ይበልጣሉ ብለዋል።
ድርጅቱ ሁለት አይነት አመለካከት ባላቸው ሰዎች የተፈጠረ መሆኑን ያስታወሱት አቶ ሊላይ፣ በአንድ በኩል እውነተኛ ለብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ሊታገሉ የወጡ የህዝብ ልጆች፤ በሌላ በኩል ደግሞ ሴራ /በሸር / እና ተንኮል እንዲሁም የበታችነት ስሜት ይዘው የመጡ እንደነበሩ አመልክተዋል።
በሸር እና በበታችነት ስሜት ወደ በረሀ የመጣው ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርኸ እና አባይ ፀሓዬን የያዘው ብድን እንደነበር አመልክተው ፣ ወላጆቻቸው ፀረ ቀዳማይ ወያኔ ንቅናቄ ውስጥ የነበሩ ናቸው ብለዋል። አጋሜ፣ ክልዕተ አውላሎ፣ እንደርታ፣ ራያ፣ ቴምቤን፣ ሙሉ ወልቃይትና ሽሬ እነዚህ በሙሉ በቀዳማይ ወያኔ ተካፍለዋል። ፀረ ቀዳማይ ወያኔ የነበሩት ደግሞ አድዋና አክሱም የነበሩ መሳፍንቶች እንደነበሩ አስታውቀዋል።
በሌላ በኩል እነ ስሑል ፣ሙሴ እና አጋዚ የያዘ ቡድን የቀዳማይ ወያኔን ዓላማ ለማሳካት የወጣ ነበር። እነዚህ ዳግማዊ ወያኔ ብለው የወጡ ሃይሎች ወይም ህዝባዊ አመለካከት የነበራቸው የህዝብ ልጆች ነበሩ። ሁሉም በሴረኛው ቡድን ለሞት መዳረጋቸውን አመልክተዋል። በዚህም ትግሉ በነስብሀት ቡድን በሴራ ተጠልፎ አላማውን መሳቱን አስታውቀዋል።
የትግራይ ህዝብ ሲታገል የነበረው ለባርነት፣ ፍጹም ጨቋኝ እና ክፉ ስርዓት ለማምጣት አለመሆኑን አመልክተው፣ የትግራይ ህዝብ የማይገባውን ዋጋ እየከፈለ ያለ ህዝብ እንደሆነም በቁጭት ተናግረዋል።
ህወሓት በትግል ወቅት በየምክንያቱ የሚገላቸውን ሰዎች ለራሳቸው መቀበሪያ ጉድጓድ ያስቆፍራቸው እንደነበር አመልክ ተው፣ “ጉድጓድህን ከቆፈርክ ታስረህ ጉድጓዱ ውስጥ ትጣልና በጥይት ተደብድበህ ስትሞት አፈር ትለብሳለህ። አልቆፍርም ካልክ ደግሞ ሌሎች መጥተው ጉድጓዱን እንዲቆፍሩት ይደረግና አንተ እጅህን ታስረህ ጉድጓዱ ውስጥ ትጣልና ሳትገደል ከነህይወትህ አፈር ትለብሳለህ”ብለዋል።
“ይሄ ማንም የሚያውቀው ነው። በዚህ መልኩ ሰው አልተገደለም ከተባለ በወር ውስጥ አምስት መቶ ሰው እንደሚገደል፤ የሚገድሉት ሰዎች የሚናገሩት የአደባባይ እውነታ እንደነበር አመልክተው ፣ይሄም የነበረው ስርዓት ደንበኛ አጋንንታዊ እንደ ነበር በደንብ የሚያሳይ ነው። ቀን በቀን ሰው ሳይገድል አይውልም ነበር” ብለዋል።
በአንድ ወቅት ስብሃት ነጋ ድርጅቱ ውስጥ ፀረ አድዋ እና ፀረ አክሱም እንቅስቃሴ አለ ብሎ በመወንጀል፣ ተደራጅቶ ዝግጁ በነበረ ሀይል ክልተ አውላሎ፣ እንደርታ ራያ ተንቤን ታጋዮችን በተገኘበት እንዲገደሉ ሆኗል።
ከ1969 እስከ 1971 ድረስ የአምስቱን አውራጃ ታጋዮች በሄዱበት በገፍ ታርደዋል። በዚህም ትግራይ የእርድ ቦታ ሆና ነበር። ይሄን የሚመሰክሩ ከዚህ ያመለጡም አሁንም በህይወት ያሉ አሉ። ታስሮ ግን የተፈታ የለም። በሺዎች የሚቆጠር ብዙ ታጋይ ተገድሏል ብለዋል።
“ኢትዮጵያ ውስጥ በ1970 ቀይ ሽብር ይካሄድ ነበር። በዚህም በ1970/71 ላይ በርካታ የትግራይ ልጆች ከአራቱም ማዕዘን ወደ በረሃ ፈሰሱ። ከእነዚህ ውስጥ 90 ከመቶው የዩኒቨርሲቲ ተማሪ፣ ወይም የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ፣ የጤና መኮንን፣ በትልልቅ የመንግሥት መስሪያ ቤት ውስጥ ቁልፍ ቦታ ላይ የሚሰሩና የመምሪያ ኃላፊ የነበሩ ሁሉ ወደ በረሀ መጥተው ነበር” ሲሉም ትውስታቸውን አጋርተዋል።
“ከኤርትራ ጭምር ቀይ ሽብርን ፈርተው በሺህ የሚቆጠሩ ምሁራን ወደ በረሀ ገብተው ነበር። ከዛ ውስጥ ብዙዎቹ በጣም ብሩህ አዕምሮ ያላቸው የአድዋ ልጆች ነበሩ። ይሄንን ያየ የስብሃት ነጋ ኔትዎርክ ጽዳት በሚል አውራጃ ሳይለይ የመጡትን በሙሉ እስር ቤት አስገብቶ ጨርሷቸዋል። ከዚህም አንድ የወጣ ሰው የለም፤ በሺዎች የሚቆጠሩ እነዚህ ወጣቶች አልቀዋል ። ከእነዚህ ውስጥ የማስታውሰው አስመላሽ የሚባል የአድዋ ልጅ ነበረ፤ ኤርትራ ነበር፣ ወደ አምስትና ስድስት ቋንቋ ይናገር ነበር።
ተጫዋች፣ ተግባቢ፣ ምሑር እንዲሁም ተዋጊ ነበር። ሲናገር እንግሊዘኛም ፈረንሳይኛም የሚቀላቅለው ነገር አለው። ይሄን ሰው ስጋት መስሎ ስለታያቸው ሊያጠፉት ስለፈለጉ በውስጣቸው ያሉ ገበሬ ታጋዮችን በኢምፔሪያሊዝም ቋንቋ እየሰደባችሁ ነው በሚል አስገምግመው እንዲገደል አድርገዋል። እንደሱ አይነት ሰው ግን በዚህ አገር ቢኖር ለዓለም የሚተርፍ አይነት አቅም ያለው ነበር” ብለዋል።
በዚህ መልኩ በ1971/72 የነበረውን ምሑር በመጨረስ፤ በዛን ወቅት ህወሓት ገበሬ ብቻ ይዛ ቀረች። ይሄም ያ ድርጅት በተፈጥሮው ፀረ ምሑር መሆኑን ያሳየበት ተጨባጭ አጋጣሚ እንደሆነ በመግለጽ፣ “አንተ በተፈጥሮ የተሻለ አቅምም ወታደራዊ ቁመናም ካለህ እና የእነርሱ ኔትዎርክ ካልሆንክ እድሜህ አጭር” እንደሚሆን አመልክተዋል
“በ1777 ደግሞ የራሳቸውን የአድዋ ልጆች ማለሊት የሚባል ፓርቲ ሲመሰ ርቱ፤ እነሱንም እነ ተክሉ ሐዋዝን፣ ሸዊት፣ ገብረ ህይወት የሚባሉትን እና ድርጅቱን መጀመሪያ የፈጠሩና ይዘውት የመጡትን ጭምር ገድለዋል።
ከ1977 እስከ 1980 የነበረው ግድያና ጭፍጨፋ በአውራጃ ሳይሆን፤ የእነርሱን አስተሳሰብ የማይቀበለውናን የሚገዳደራቸው መስሎ የተሰማቸውን ፣የእነርሱን መንደር ልጅ ጨምሮ የየትኛውንም አውራጃ ታጋይ ነበር የሚገድሉት። ለምሳሌ፣ ሸዊት ማለት የጄኔራል ክንፈ ዳኘው ወንድም የስብሃት ነጋ የስጋ ዘመድ ሲሆን፤ ይህ ታጋይ ኔትዎርኩን አይደግፍም ነበር። እናም የቤተሰብ መንግሥት ልታፈርስ ነው ተብሎ ነበር የተገደለው” ብለዋል።
አቶ ሊላይ እንደሚሉት ከ1980 በኋላ 1983 እስኪገቡ ድረስም ግድያው አላቆመም ነበር። በዚህ ጊዜ የተገደሉት የአጋሜ፣ ክልተ አውላሎ፣ እንደርታ እና የራያ ልጆች ናቸው። የእነዚህ አገዳደል ደግሞ ይለያል። ከሃይል አዛዥ እስከ ክፍለ ጦር አዛዥ ነው የተገደሉት።
ዋና ዋና የተባሉ ወታደራዊ አዛዦችን አዲስ አበባ መግባታቸውን ሲያረጋግጡ፤ አዲስ አበባ ከገባን አያስቀምጡንም፤ እነዚህ ሊያምጹም ይችላሉ፣ ተሰሚነት አላቸው የተባሉ በሙሉ በስናይፐር ነው የተገደሉት። ጦርነት በሌለበት ቦታ እንዲሁ ቁጭ ባሉበት ይመታሉ። ከዛም በራሪ ጥይት መታው ይባላል። ዙ-23 ተተኩሶ ተመታ ይባላል። እናም ከ80 እስከ 83 ይሄንን አጽድተው ነው የገቡት ብለዋል።
ከቤተ ክህነት እስከ አራት ኪሎ ቤተ መንግስት፤ ከአራት ኪሎ ቤተ መንግሥት እስከ መቀሌው አፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት ሀገሪቱን ሲገዙ የነበሩት የአንድ ቤተሰብ አባላት እንደነበሩ ያመለከቱት አቶ ሊላይ፣ ለምሳሌ፣ ስብሃት የመለስ ክርስትና አባት ነው። መለስ እና አቡነ ጳውሎስ የሁለት ወንድማማቾች ወይም አንድ ቤተሰብ ልጆች ናቸው ብለዋል።
አዲስ አበባ ከገቡ በኋላም ኢትዮጵያን ይገዟት የነበሩት የአንድ ቤተሰብ ወይም የዘር ሃረግ አባላት እንደሆኑ ጠቁመዋል። ለምሳሌ፣ መቀሌ አጼ ዮሐንስ ቤተመንግስት ብትሄድ አለቃ ፀጋዬ ነው ያለው። እሱ ደግሞ ሚስቱ ቅዱሳን ነጋ ነች። እሷ ደግሞ የስብሃት ነጋ እህት ናት። እናም የአንድ ቤተሰብ ዳይናስቲ ነው የነበረው እንጂ፤ ኢትዮጵያ ውስጥ ፌዴራል ስርዓት አልነበረም። ትግራይ ውስጥም በሁሉም ቦታ ብትሄድ የስብሃት ቤተሰብ ካልሆንክ ቦታ የለህም። ከዛ ውጭ ከሆንክ የትምህርት ስኮላር ሺፕ እንኳን አታገኝም ሲሉም የነበረውን አሰቃቂ ሁኔታ አብራርተዋል።
ከኅብረተሰብአዊት ኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ እስከ የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ (ኢሕዲሪ) በነበሩት አሥራ ሰባት ዓመታት (1967-1983) የኢትዮጵያ ሕዝብ መዝሙር የነበረውና ብዙኃኑ የዘመረውን፣ ከአብዮት አደባባዮች እስከ ትምህርት ቤቶች፣ ከስፖርት ስታዲየሞች እስከ ኦሊምፒክ አደባባይ (የሞስኮ ኦሊምፒክ የምሩፅ ይፍጠር ወርቃማ ድሎች) የተዜመውን ‹‹ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ቅደሚ በኅብረሰባዊነት አብቢ ለምልሚ…›› ብሔራዊ መዝሙር ደራሲነታቸው ይታወቃሉ፡፡ አቶ አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ፡፡
እንደ ዘውዳዊው ሥርዓት ሰንደቅ ዓላማ ሲወጣና ሲወርድ ሲዜም እንደነበረው ‹‹ተጣማጅ አርበኛ ባገር መውደድ ቀንበር…›› እና ‹‹ደሙን ያፈሰሰ ልቡ የነደደ…›› ዓይነትም፣ በዘመነ ደርግ እንዲዜም ከዘመኑ ርዕዮት ጋር የተዛመደ ሰንደቅ ዓላማ ሲወጣና ሲወርድ የሚዜመውን ግጥም ገጣሚው አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ ደርሰው ነበር፡፡ የሰንደቅ ዓላማ መዝሙሮች አያስፈልጉም ተብሎ በመተዉ ለአደባባይ ባይበቁም በመድበል ከመታተም ግን አልታቀቡም፡፡ ሁለቱ የታተሙ የግጥም መድበሎቻቸው ‹‹የመስከረም ጮራ›› እና “The Voice” ናቸው፡፡
ገጣሚው አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ ለፍቅረ ባንዲራ እጅ ሰጥተዋል፡፡ ‹‹ተቀፀል ጽጌ›› አበባን ተቀዳጅ እየተባለ፣ የአበባ ወቅት (ዘመነ መፀው) በሆነው መስከረም ጥቅምት፣ ኅዳርና ታኅሣሥ እንደሚባለው፣ ለአገር ክብር ልዕልናም ሀገራዊውን ሰንደቅ ዓላማ - ባንዲራን ተቀዳጅ የሚል ዜማ ያለው ግጥም ከገጣሚው ጎታ ይገኛል፡፡ በ1967 ዓ.ም. ለባንዲራዋ እንዲህ ስንኝ አሠፈሩላት፡፡
አቶ አሰፋ፣ በየድርሰቶቻቸውም ሆነ በየጦማሮቻቸው ሙሉ ስማቸውን ብቻ ሳይሆን አያታቸውንም ጨምረው ይከትባሉ፡፡ ይህም የሆነው ከሌላኛው ታዋቂ ደራሲና ዲፕሎማት አሰፋ ገብረማርያም ለመለየት ነው፡፡ ደራሲው አሰፋ ገብረማርያም በ‹‹እንደወጣች ቀረች›› ልቦለዳቸው ይታወቃሉና፡፡
የአንድ ኅብረተሰብ ሥነ ቃል የዚያ ኅብረተሰብ አጠቃላይ የቁስ አካላዊና የህሊናዊ፣ መንፈሳዊ ባህል አካል እንደመሆኑ፣ ስለ ሥነ ቃል ምዝገባና ጥናት አስፈላጊነት በ1970ዎቹ መጀመርያ ላይ ሲያቀነቅኑ ከነበሩ ምሁራን አንዱ አቶ አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ ነበሩ፡፡
ከ35 ዓመታት በፊት ‹‹የሥነ ቃል ንድፈ ሐሳብ ግንዛቤና የአጠናን ዘዴ›› በሚለው ጥናታቸው፣ ከዚህ በፊት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በኢትዮጵያ ቋንቋዎች ሥነ ጽሑፍ ክፍል በ1970 እና በ1973 በተደረጉት ሴሚናሮች ላይ ከቀረቡት ጥቂት የሥነ ቃል ወረቀቶች በቀር፣ የኢትዮጵያን ተጨባጭ ሁኔታ አስመልክቶ ስለሥነ ቃል የተደረገ ሰፊ ጥናትና ምርምር እስከዛሬ ድረስ ባለመኖሩ፣ ወደፊት ለብዙ ዘመናት ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣው የኢትዮጵያ ብሔረሰቦች ሥነ ቃል በሚገባ ተሰብስቦ፣ በኢትዮጵያውያን ምሁራን ሳይንሳዊ ጥናትና ምርምር ተደርጎበት፣ ከባህላዊ ቅርስ መዘክርነቱ ባሻገር ምርቱ ከግርዱ ተለይቶ ለአዲሱ ሶሻሊስታዊ የባህል ግንባታ እንደሚውል ሙሉ እምነት እንደነበራቸው ገልጸው ነበር፡፡
በመላው ኢትዮጵያ በ1971 ዓ.ም. ታውጆና ተተግብሮ የነበረው ብሔራዊ የመሠረተ ትምህርት ዘመቻ ከስኬት እንዲደርስ ሥነ ቃል ዓይነተኛ መሣሪያ ሊሆን እንደሚችል እንዲህ አሳስበውም ነበር፡፡ ‹‹የመሠረተ ትምህርት ዘመቻ ሰፊውን ሕዝብ ከማይምነት ለማሳቀቅ በሚደረገው ጥረት ሥነ ቃል አገልግሎት ላይ የማይውልበት ምክንያት የለም፡፡ የማስተማሪያ መጻሕፍት ምርቱን ከግርዱ፣ ጠቃሚውን ባህል ከጎጂው በመለየት በአካባቢው የሚነገሩትን እንቆቅልሾች፣ አፈ ታሪኮች፣ ምሳሌያዊ ንግግሮችን መሠረት በማድረግ በየብሔረሰቡ ቋንቋ ቢዘጋጅ ሕዝቡ ባህሉን እንዲያውቅ ከመርዳቱም በላይ ለማስተማር በጣም ይቀላል፡፡ ከዚህም በቀር ሕዝቡም ሥነ ቃል ባህላዊ ቅርሱ መሆኑን ተረድቶ ምርቱን ከግርዱ በመለየትና እንክብካቤ በመያዝ ተራማጅና ዴሞክራሲያዊ የሆነ አዲስ ባህል ለመገንባት ያስችለዋል፡፡››
ለድራማና ለሙዚቃም ሊቃውንት ሥነ ቃል ከፍተኛ አስተዋጽኦ እንደሚኖረው ባህላዊ ዘፈኖችንና ዜማዎችን በማጥናትና እነሱን መሠረት በማድረግ አዳዲስ ዘፈኖችንና ዜማዎችን፣ ሙዚቃዎችንና ኦፔራዎችን ለማውጣት እንደሚቻል ያሳሰቡ የነበሩት አቶ አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ፣ የሠርግና የለቅሶ፣ የአረሆ እና የቃልቻ፣ የዝየራም ወዘተ… ሥነ ቃሎች ለሙዚቃ፣ ለድራማና በአጠቃላይም ለሥነ ጥበባት መዳበር ሊያደርጉ የሚችሉት አስተዋጽኦ በቀላል የሚገመት እንዳይደለ ሳያመሰጥሩ አላለፉም፡፡ እነሱንም መሠረት በማድረግ አጫጭርና ረዣዥም ልብ ወለድና የቴአትር ድርሰቶችን፣ ሙዚቃዊ ድራማዎችን ወዘተ… መድረስ እንደሚቻል አያሌ አፈ ታሪኮች ልማዳዊ እምነቶችና ባህላዊ ዘፈኖችም ጠቀሜታቸውን ለዘመኑ ኅብረተሰብ ከባልደረቦቻቸው ጋር ሲያስተጋቡ ነበር፡፡ ‹‹ለወደፊት የኢትዮጵያ ብሔረሰቦች የሥነ ቃል ቅርስ በሥርዓት ሲሰበሰብና ሲጠና ኪነታዊ የሥነ ጽሑፍ፣ የሙዚቃ፣ የሥዕል… ወዘተ የፈጠራ ሥራዎች መውጣታቸው እንደማይቀርም ሳይጠቁሙ አላለፉም፡፡
ይህም ሆኖ የኢትዮጵያ ብሐረሰቦች ሥነ ቃል ማለት ግጥሙ፣ ዘፈኑ፣ ተረቱ፣ እንቆቅልሹ፣ አፈ ታሪኩ፣ ምሳሌያዊ ንግግሩ፣ ባህላዊ ወጉ… ወዘተ በአስቸኳይ ካልተሰበሰበና ካልተመዘገበ የአብዮቱ ሒደት ያስከተለው ባህላዊ ለውጥና የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሥርጭት እጅግ ፈጣን በመሆኑ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣው የየብሔረሰቡ ሥነ ቃል ቅርፅ እንዳይደመሰስና ታሪካዊ ዋጋው ባህላዊ ቅርስነቱ እንዳይጠፋ በወቅቱ በሥነ ቃል ሴሚናር ላይ ያስተጋቡት ደወል፣ ለኢትዮጵያ ቋንቋዎች አካዴሚ ስንቅ ሆኖ በተከታታይ ዓመታት የበርካታ ብሔረሰቦች ሥነ ቃሎች ተሰብስበው ተሰንደዋል፣ ለኅትመትም በቅተዋል፡፡
ለማኅበራዊ ሚዲያና ለጋዜጠኞች ቅርብ የነበሩት አቶ አሰፋ፣ በስደት አገራቸው በሀገረ አሜሪካ ለኢትዮጵያውያን ማኅበረሰብ በየማኅበራዊና ስፖርታዊ ድግሱ የግጥም ትሩፋት ብቻ ሳይሆን፣ ‹‹ነውን ለማወቅ ነበርን ጠይቅ›› ነውና አገራዊ ባለውለታዎችን ከጥንት እስከዛሬ በምስል እያስደገፉ ዜና ሕይወታቸውን ባጭሩ ከማቅረብ ችላም አላሉ፡፡
በአሜሪካ በሚዘጋጀው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ሻምፒዮና አጋጣሚ ነባሮቹን የእግር ኳስ ባለውለታዎች ለአፍሪካና ለዓለም የበቁትንም ጭምር በማስታወስ ለአደባባይ አብቅተዋል፡፡ ‹‹ዘመናዊ መወድስ ዘ’ግር ኳስ›› በሚል ርዕስ በሦስቱ ቀለማተ ኢትዮጵያ (አረንጓዴ ቢጫና ቀይ) የተቀለመ ግጥም እንዲህ ቀርቧል፡፡
ከአባታቸው ከአቶ ገብረማርያም ተሰማና ከእናታቸው ከወ/ሮ ተዋበች መስከረም 16 ቀን 1928 ዓ.ም. የተወለዱት አቶ አሰፋ፣ ባሕር ማዶ ድረስ በዘለቀው ከፍተኛ ትምህርታቸው እስከ ሁለተኛ ዲግሪ ደርሰዋል፡፡ ከመምህርነታቸው ባሻገር በባህል ሚኒስቴር ሥር በሚገኘው የኢትዮጵያ ቋንቋዎች አካዴሚ ዋና ጸሐፊም ነበሩ፡፡
ስድሳኛ ዓመታቸውን በአዲስ አበባ መስከረም 16 ቀን 1988 ዓ.ም. በልዩ መሰናዶ ባከበሩበት ጊዜ የራሳቸውን የጥበብና ባህል ግንባታ ማዕከል ለማቆም ፕሮጀክት ነድፈው ነበር፡፡
ኑሯቸውን በአሜሪካ በተለይ በላስቬጋስ ከተማ በማድረግ እስከ ኅልፈታቸው ድረስ ኖረውበታል፡፡ በጦማሮቻቸው (ደብዳቤዎቻቸው) ግርጌ ‹‹አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ - ከእሳቱ ከተማ ወቁማሩ አውድማ›› በማለትም የመኖርያ ከተማቸው ገጽታ ሠርክ ሳይገልጹ አያልፉም ነበር፡፡
በላስቬጋስ ከተማ በመኖርያ ቤታቸው እሑድ ሚያዝያ 28 ቀን 2010 ዓ.ም. ያረፉት አቶ አሰፋ፣ ባለትዳርና የአራት ልጆች አባት ነበሩ፡፡ የስድስት ልጆች አያትና የአንድ ልጅ ቅም አያት እንደነበሩም ገጸ ታሪካቸው ያስረዳል፡፡ ሥርዓተ ቀብራቸው ግንቦት 4 ቀን እሑድ በኖሩበት ላስቬጋስ ከተማ እንደሚፈጸም ታውቋል፡፡
በቀደመው ትውልድ በሕዝብ መዝሙር ደራሲነታቸውና በባህል ጥናት ይታወቁ የነበሩት አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ ትናንት ነበሩ፡፡ ዛሬ ግን በአፀደ ሥጋ የሉም፡፡ በመዝመራቸውም ተሸኑ፡፡
ቁጽሪ ናይቶም ኣብዚ ዝሓለፈ መበል ሳልሳይ ርብዒ ዓመት 2008 ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ካብ ናይ ዝሓለፈ ሰለስተ ወርሒ ብ 40 ሚኣታዊት ክብ ከምዝበለ፡ ዝበዝሑ ሓተትቲ ዑቕባ ኸኣ ኤርትራውያን ምዃኖም ስዊዝ ኢንፎ ዝተባህለ ናይታ ሃገር መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
በምኅፃር ናሳ (NASA) ተብሎ የሚጠራው የኬንያው ግዙፍ የተቃውሞ ጥምረት ብሄራዊ እምቢ ባይነት ንቅናቄ “የወንጀል ቡድን ነው” ሲል የሀገር ውስጥ ጉዳዮች ሚኒስቴሩ አስታወቀ።
ኦዲንጋ የዛሬውን ቃለ‑መሃላቸውን በሺሆች በሚቆጠሩ ደጋፊዎች ፊት አደባባይ ላይ የፈፀሙት ያለፈውን ፕሬዚደንታዊ ምርጫ ውጤት እንደማይቀበሉ አሳውቀው ከምርጫው ከወጡ በኋላ መሆኑ ነው።
ትናንትም መሬቱ መሸጡን ስናገር ቆይቻለሁ፡፡ ወደፊትም እናገራለሁ፡፡ የተከሰስኩት በመሬቱ ጉዳይ ነው እንጅ አሁን የተከሰስኩበትን ወንጀል ፈጽሜ አይደለም፡፡›› ሲል የእምነት ክህደት ቃሉን ሰጥቷል፡፡
በእነ መቶ አለቃ ጌታቸው መኮንን የክስ መዝገብ በሽብርተኝነት የተከሰሱት 16 የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ዛሬ ሀምሌ 17/2007 ዓ.ም የእምነት ክህደት ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡
አመራሮቹ ሀምሌ 1/2007 ዓ.ም በጠበቆቻቸው በኩል የክስ መቃወሚያና የዋስትና ጥያቄ አቅርበው፣ ሀምሌ 13/2007 ዓ.ም አቃቤ ህግ ለጥያቄው መቃወሚያ እንዲያሰማ ቀጠሮ ተሰጥቶት ተቃውሞ ሳያቀርብ ቀርቷል፡፡ በመሆኑም የተከሳሾቹ ጠበቃዎች ደንበኞቻቸው በሽብር ወንጀል ያልተሳተፉ በመሆናቸው በሽብር ወንጀል መከሰሳቸው ትክክል አለመሆኑን፣ ቢቻል ክሱ ተዘግቶ እንዲሰናበቱ፣ ይህ ባይሆን እንኳ የዋስትና መብታቸው ተጠብቆላቸው በውጭ ሆነው እንዲከራከሩ ያቀረቡትን ጥያቄ መሰረት አድርጎ ብይን እንዲሰጥላቸው ፍርድ ቤቱን ጠይቀው ለዛሬ ተቀጥሮ ነበር፡፡ ይሁንና ዛሬ ሀምሌ 17/2007 ዓ.ም በልደታ ፍርድ ቤት 14ኛ ምድብ ችሎት በዋለው ችሎት ፍርድ ቤቱ ‹‹በመረጃ የሚረጋገጥ ይሆናል›› በሚል ጠበቆች ያቀረቡትን መቃወሚያ ውድቅ አድርጓል፡፡
ፍርድ ቤቱ የክስ መቃወሚያውን ውድቅ ካደረገ በኋላ የእምነት ክህደት ቃላቸውን እንዲሰጡ በጠየቀው መሰረት 16ቱም አመራሮች የተከሰሱበትን ወንጀል አልፈፀምንም ሲሉ የእምነት ክህደት ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡