Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የስኳር መጠንን ለመለካት ከእጅ ጣት ላይ የደም ናሙና መውሰድ የተለመደና የህመም ስሜት ያለው ሲሆን፥ አዲሱ ቴክኖሎጂ የደም ስኳርን ለመለካት በእየጊዜው የምንሰጠውን የደም ናሙና እንደሚያስቀር ነው የተገለጸው።
በዋተርሎ ዩንቨርሲቲ የምህንድስና የትምህረት ክፍል ፕሮፌሰር የሆኑት ጆርጅ ሻከር ቴክኖሎጂው በሰውነት ውስጥ ያለን ደም ያለ ምንም ንክኪ ወይንም ናሙና የደም የስኳር መጠንን ለመለካት ማስቻሉን ገልጸዋል።
እናት አገራችን ውዲቷ ኢትዮጵያ ከአያት ቅድም አያቶች አጥንት ፍላጭ ተማግራ፣ አፈሯ በደማቸው ተለዉሶ ተቦክቶና ተጋግሮ ለሺዎች ዘመን የቆመች ሀገር ናት፡፡ ኢትዮጵያ የበርካታ ነገዶች ባህል ከባህል፣ሃይማኖት ከሃይማኖት ነገድ ከነገድ ተስበጣጥሮ ያቆማት የውህድ ማንነት ተምሳሌት ሀገር ናት፡፡ ይህም በልጆቿ ተጋድሎ ለዘመናት ከውጭ ወራሪ ሀይል ተጠብቃ በመቆየት የጥቁር ህዝብ ፈርጥ እንድትሆን አድርጓታል፡፡ ሆኖም በልጆቿ አጥንትና ደም ራሷን ጠብቃ ብትቆይም በሃሰት የታሪክ ትርክት በገዢዎች መረን የለቀቀ የስልጣን ጥም ውስጣዊ አንድነቷን አስጠብቃ መቀጠል ከፍተኛ ተግዳሮት ሁኖባታል፡፡
የህወሓት/ኢህአዴግ የግብር ልጅ ኦህዴድ/ብልጽግና መራሹ የዚህ ዘመን ተረኛ ገዢ ቡድን በዘመናት መከራና ተድላ ተጋምዶ የነበረውን ወደገደል እያንደረደረ፤ከዚህ ቀደም ከነበረው በባሰ ፍጥነት እየነጎደ እንደሆነ የሰሞኑ የባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ አመራሮች ላይ አቃቤ ህግ ያቀረበው ‹‹የሽብር ክስ›› እና የፌዴሬሽልን ምክር ቤት ‹‹የትግራይ ክልል ምርጫ››ን አስመልክቶ በነሐሴ 30/2012 የወሰደው አቋም ፍንትው አድርጎ የሚያሳይ ነው፡፡
ዶ/ር አብይ አህመድ በ2010 ዓ.ም ወደ ሥልጣን በመጡ ሰሞን ‹‹ኢህአዴግ አሸባሪ ነው›› ለዚህም ያለፈውን ይቅርታ በመጠየቅ ለወደፊቱ እንደማይደገም፣ ለበደላቸውም እንደሚክሱ ሲገልጹ እንደነበር የሚታወስ ነው፡፡ በዚህ የሁለት ዓመት የሥልጣን ጉዞአቸው የህዝብ ጥያቄን መፍታት ሲሳናቸው፤ ሌሎች የህዝብን ጥያቄ አደራጅተው በሰላማዊና በህጋዊ መንገድ ሲታገሏቸው “ግልጽ ጦርነት እንከፍታለን” ማለታቸው የሚታወስ ነው፡፡ ይህ “ግልጽ ጦርነት ውስጥ እንገባለን” ዛቻ የባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ከፍተኛ አመራር የሆኑት አቶ እስክንድር ነጋ፣አቶ ስንታየሁ ቸኮል፣ ወ/ሮ ቀለብ ስዩም፣ ወ/ት አስካለ ደምሴ እና ሌሎች አባላት ላይ አሻሽለነዋል፣ በሽብር ህግ ስምም ህዝባችንን ስናሸብር ነበር ባሉት አዋጅ መከሰሳቸው ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ፓርቲ በእጅጉ አሳዝኖታል፡፡ ፓርቲያችን ለውጡ ሀዲዱን መሳቱን በተደጋጋሚ የተለያዩ ጉዳዮችን እያነሳ ቢገልጽም አሁን በመሪዎቻችን ላይ የተዘጋጀው የፈጠራ ክስ “ላም ባልዋለበት…” የሆነ የስርዓቱ ጋሻ ጃግሬዎች በስልጣን ለመቆየት የሚደረግ የተለመደ እኩይ ተግባር እየከወኑ መሆኑ ተጨማሪ ማሳያ ሆኖ አግኝተነዋል፡፡
ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ አቶ እስክንድር ነጋን ጨምሮ በሌሎች አመራሮቻችን ላይ የተከፈተው የሀሰት ክስ በፍጹም መሪዎቻችንን የማይመጥናቸው ይልቁኑም በፓርቲያችን ውስጥ ባላቸው ጠንካራ ተሳትፎ የሰላማዊ ትግል አርበኝነታቸውን በደንብ ያስመሰከሩ ሰንደቆቻችን ናቸው፡፡ ይህ የኦህዴድ/ብልጽግና የፈጠራ ክስ ማንን ለማሸበር እንደተነሳና በአንጻሩም ከምንም አይነት ህገ-ወጥ ድርጊት እንደማይገታ አስመስክሯል። ይሁንና ይህ አይነት እርምጃ ፓርቲያችን ሲያካሂድ ከቆየው የተጠናከረ ስላማዊ ትግል እንደማይገታው እና ትግሉ ይበልጥ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል በአጽንዖት ለማስገንዘብ ይፈልጋል፡፡
ኦህዴድ/ብልጽግና ሀገሪቱን በአግባቡ መምራት አቅቶት በቅርቡ ህወሓት በትግራይ ያደረገውን ምርጫ አስመልክቶ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ያስተላለፈውን አቋም አሳፋሪ ሆኖ አግኝተነዋል። የፌዴሬሽን ም/ቤቱ “ምርጫ እንደተደረገ አይቆጠርም” የሚል አቋም መውስዱ ታሪካዊ ስህተት መሆኑን ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ለገዢው ፓርቲም ሆነ ለመላው የአገራችን ሕዝቦች ማስገንዘብ ይወዳል፡፡ ምክር ቤቱ በዚህ ውሳኔው ትግራይ በአንባገነኖች ተንኮል ከተቀረው የኢትዮጵያ ክፍል እንድትገነጠል የይለፍ ካርድ እንደሰጠ ይቆጠራል፡፡ በዚህ ታሪካዊ ስህተት የገዢው ፓርቲ አመራሮች በህግም በታሪክም ተጠያቂ እንደሚሆኑ ሊያጤኑት ይገባል፡፡
የወላይታ ህዝብ “የክልል ልሁን” ጥያቄ ሲያነሳ የዞን አመራሩ “ያልተፈቀደ ስብሰባ” ሊያደርግ ነው ስለሆነም የመከላከያ ሰራዊቱ ማስቆም አለበት በሚል ተልካሻ ምክንያት ከ36 በላይ የንጹሀን ህይወት ተቀጥፏል። የወዳጅነት ፓርክ ምረቃ በሚል ሰበብ “ወታደራዊ ትርዒት” ሲያሳይ የነበረው “ጠንካራ” ሰራዊት ህገ-መንግስቱን አስከብራለሁ የሚል ሰራዊት የትግራይ ህዝብ በጫና ምርጫ አድርግ ሲባልና ህውሓት እንደፈለግሁ እሆናለሁ በማለት ያሻውን ሲያደርግ ይህንን መሳይ እኩይ ተግባር ለማስቆም መቀነቴን ጣልኩ የሚል ምክንያት በማቅረብ በዝምታ ሲያልፈው ተስተውሏል። ከተግባራዊ ወታደራዊ እርምጃ መለስ ምርጫውን ለማስቀረት እና ሕግ ለማስከበር ዲፕሎማሲያዊ ድርድር እና ጫናን ጨምሮ በርካታ አማራጮች እንደነበሩ ባልደራስ አበክሮ ያምናል፡፡ በዚህ ረገድ ገዢው ፓርቲ ከቃላት ድርደራ በቀር አንዳችም ተግባራዊ እንቅስቃሴ ሲያደርግ አለመስተዋሉ የፍላጎት እና የአመራር ብቃት ማነስ እንደሆነ ለመረዳት ከባድ አይሆንም፡፡ የሻሸመኔውንም ሆነ በአካባቢው የነበረውን ዘግናኝ ጭፍጨፋ “አልታዘዝኩም” በሚል ሹፈት ማለፉንም ልብ ይሏል፡፡ ባልደራስ ለተረኛ ገዢዎች መከላከያ ሠራዊት በከተማ መካከል መብለጭለጭና የገመድ መውጣትና መውረድ “ትርኢቱ”ን አቆይቶ በቤንሻንጉል ጉምዝ ክልል ገዳዮች እንደ ቱሪስት እየተመላለሱ የዜጎችን ህይወት በማንነታቸው ምክንያት እንደ ቅጠል ሲረግፉ ሃይ ማሰኘት የመንግስት ተቀዳሚ ተግባር እንደሆነ በአጽንኦት ሊያስገነዝብ ይወዳል፡፡ ይህን የዜጎችን ደህንነት በማንኛውም አካባቢ ማስጠበቅ የፖለቲካ አስተዳደር ሀሁ መሆኑን ለማስታወስም ተገደናል፡፡
የፌዴሬሽን ም/ቤት “እንዳልተደረገ ይቆጠራል” በሚል በቀላሉ ያለፈው ነገር ለዲሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ፈይዳ የሌለው በድርድር ሰጥቶ የመቀበል መርህን ያላገናዘበ፣ በፌዴራል ስርዓቱ ውስጥ በሚገኙ የክልል መንግስታት መካከል መጥፎ ልምድን የሚተው ሆኖ አግኝተነዋል፡፡ ይህም በስርዓቱ ሆን ተብሎ በሚመስል ቸልተኝነት ሀገሪቱ እየሄደችበት ያለውን መዳረሻው የማይታወቅ የቁልቁለት ጉዞ መጀመሩን ያመለክታል፡፡
በመጨረሻም ሀገሪቱን በቅጡ ማስተዳደር ከስልጣን በላይ ማሰብን የሚፈልግ ሁሉንም ህዝብ እና የፖለቲካ ፓርቲ በእኩል አይን ማየትን የሚጠይቅ እንደሆነ ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ፓርቲ ያምናል። አሁን ኦህዴድ/ብልጽግና እየሄደበት ያለው “አንዱን ጥሎ ሌላውን አንጠልጥሎ” ጉዞ ለሀገሪቱ የፖለቲካ መረጋጋት የማያስገኝ መሆኑን እንረዳለን፡፡ በዚህ ጥፋትም ለዘመናት ጸጸትና ቁጭት ከማትረፋችንና ዕርስ በርስ ከመወነጃጀላችን አስቀድመን ሁሉን አቀፍ የብሔራዊ መግባባት ማድረግ በእጅጉ አስፈላጊ እንደሆነ ባልደራስ ይገነዘባል። ይሁንና ገዥ ፓርቲው ብሄራዊ መግባባት በሚል የጀመረውን ባልደራስን እና ሌሎች የሚመለከታችውን ወገኖች ያገለለ አካሄድ ብሄራዊ መግባባት ያስገኛል ብሎ አያምንም። ሂደቱ ፍሬ እንዲያፈራ ከተፈለገ ተወደደም ተጠላም በህግ የተመዘገቡ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳታፊ የሚሆኑበት ሁኔታ ሊመቻች ይገባል።
የውይይቶች አጀንዳም በገዥ ፓርቲውና ተቀራራቢ አመለካከት ባላችዉ ፓርቲዎች ብቻ ሳይሆን ተጻራሪ አመለካከት ባላቸው ፓርቲዎች ጭምር ሊነደፍ ይገባል። ውይይቱም ፍሬ እንዲያፈራ ከተፈለገ በታሪክ፣ በፖለቲካ፣ በህግ እና ተዛማጅ ሙያዎች ታዋቂነትን ያተረፉ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገሮች የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ምሁራን፣ ያገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት መሪዎች እንዲሁም የሲቪክ ማህበረሰብ ተወካዮች ሊሳተፉበት ይገባል የሚል እምነት አለን። ገዢው ፓርቲ አገር አክሳሪ የሆነ እና ለኢትዮጵያ ሕዝብ የማይመጥን ብልጣብልጥነቱን ወደ ጎን በመተው የሚደረጉ ውይይቶችና ድርድሮች ለዘላቂው የኢትዮጵያን ሀገረ መንግስትነት የሚያስቀጠሉ ባለፉት ሃምሳ ዓመታት የወረስናቸውን ሀሰተኛ እና የተዛቡ የታሪክ ትርክቶችን የሚያቃኑ፣ ህግን በፖለቲካ መሳሪያነት በመጠቀም ህወሓት ሲተገብረው የኖረውን ሰላማዊ ታጋዮችን በሽብር የመክሰስ ልምድ ሊቀር ይገባል ብሎ ፓርቲያችን ያምናል፡፡ በያዝነዉ አዲሱ ዓመት ፓርቲያችን የአሁን እና የመጪውን ትውልድ ህልውና በማስቀጠል የዲሞክራሲያዊ ስርዓት የማዋለድ ጥሪ እያቀረበ ለሂደቱ መሳካትም ጠንክሮ እንደሚሰራ ይገልጻል። ምሁራን፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የፖለቲካ ሃይሎችና የኢትዮጵያ ህዝብ በአጠቃላይ ለብሄራዊ መግባባትና እርቅ እንዲሰሩ በድጋሚ ጥሪያችን እያቀረብን ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ፓርቲ ለኢትዮጵያ ህዝብ እና ለመላ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ሃይሎች ለአዲሱ ዓመት መልካም ምኞቱን ይገልጻል፡፡
• ‹‹ስለዚህ ሊወግሩት ድንጋይ አነሡ፤ኢየሱስ ግን ተሰወራቸው ከመቅደስም ወጥቶ በመካከላቸው አልፎ ሄደ።›› ዮሐ 8፣59 • ‹‹እንግዲህ ደግመው ሊይዙት ፈለጉ፤ከእጃቸውም ወጣ።›› ዮሐ 10፣39 • ‹‹ይህ የሆነ፦ ከእርሱ አጥንት አይሰበርም የሚል የመጽሐፉ ቃል እንዲፈጸም ነው።›› ዮሐ 19፣36 • ‹‹ይህ ከእናንተ ወደ ሰማይ የወጣው ኢየሱስ . . ›› የሐዋ ሥራ 1፣11
“እታ ናብ ጥፍኣት እትወስድ ደገ ርሕብቲ፡ መገዳውን ገፋሕ እያ፡ እቶም ብእኣ ዚኣትዉ ድማ ብዙሓት እዮም። እታ ናብ ህይወት እትወስድ ደገ ግና ጸባብ፡ መገዳውን ቀጣን እያ፡ እቶም ዚረኽብዋ ኸኣ ሒደት እዩም እሞ፡ በታ ጸባብ ደገ እተዉ።”
ሴትየዋ፣ በእንግድነት ቤትዋ ከመጣች ሴት ጋር ቁምነገር እያወራች ነው፡፡ የእንግዳ ተቀባይዋ ሴትዮ ልጅ፤ እድሜው ሶስት አመት ተኩል ገደማ ይሆናል፤ የእናቱን ፊት ጠምዝዞና አፉን ጆሮዋ ላይ ለጥፎ፣ በሹክሹክታ የሆነ ነገር ይጠይቀታል፡፡ ልጁ የሚጠይቃት፣ ቀደም ሲል ጠይቋት “አይሆንም” ብላ የከለከለችውን ነገር ሳይሆን አይቀርም፡፡ እናት፣ እሷም በሹክሹክታና በልምምጥ ቃና ለልጁ የሆነ ነገር ትነግረዋለች፤ አንገቷ ስር ወሽቃ፡፡ ልጁ፣ እንዳኮረፈ ቢሆንም በእናቱ ሀሳብ የተሰማማ መስሎ ወደ ጓዳ ያቀናል:: ወዲያው፣ እናቱና እንግዳዋ ሴት ወሬያቸውን ከቆሙበት ይቀጥላሉ፡፡
ልጁ፣ የእንግዳዋን መምጣት በጥሩ አጋጣሚነት ስለወሰደውና አጋጣሚውም እንዲያመልጠው ስላልፈለገ፣ ሌላ ሙከራ ለማድረግ ይወስናል፡፡ እናም፣ ሮጦ ወደ እናቱ በመምጣት ፈንታ የጓዳውን በር ገርበብ አድርጎና ጉንጩን የበሩ ጉበን ላይ አጣብቆ፤ ድምጽ ሳያወጣ፣ ከናፍሩን ብቻ እያነቃነቀ፤ የቅድሙን ጥያቄ በምልክት ያቀርብላት ጀመር፡፡ አጅሬ፣ ሚስጢር የሚያወራ መስሎ የጥያቄውን ቅጂ በግልባጭ ለእንግዳዋም እየላከ መሆኑ ነው - በአየር ለይ፡፡
እናት በከፊል ልቧ ከሴትየዋ ጋር እያወራች፣ በአይንዋም በግንባርዋም ልጁን “ወጊድልኝ!” እንደ ማለት ስትለው ትቆያለች:: የድሮ ልጅ የወላጆቹን ግንባር ያነባል ይባል የለ? እሷ የጠበቀችው የግንባር ንባቡን ወደ ተግባር እንዲለውጥላት ነው:: እሱ ግን እቴ! “አንዴ ብቻ እሺ በዪኝ!” እንደማለት አይነት አንገቱን እያቅለሰለሰና ሚጢጢ እጁን እያራገበ ልመናውን ይቀጥላል፡፡ ይህን ያደረገው፣ እንግዳዋ ጣልቃ ገብታ፣ “አቦ፣ የሚፈልገውን ነገር ወዲያ ስጪውና በአንድ ልብ ወሬያችንን እንቀጥል” እንድትልለት ነው፡፡ እናቱ ግን የልጇ እንደዚያ አይን አውጣ መሆን ብግን፣ ድብን አድርጓታል፤ አሳፍሯትማልና፣ ከወንበሯ ላይ ፍንጥር ብላ ትነሳና፣ ጓዳ ገብታ፤ “እንግዳ ሲሄድ እንነጋገራለን፣ በቃ ዝም በል እሺ! ረበሽከንኮ!” ትለዋለች - በቁጣ እንዳልጀመረች ሁሉ አጎንብሳ እየሳመችው - በፍቅር እየተደራደረችው፡፡
ልጁ ይህን ሁኔታ ሲያይ እምቢ ባይነቱ ጭራሽ ባሰበት፡፡ እናቱ የተሸነፈችለት ስለመሰለውም፣ “ምናለበት እሺ ብትዪኝ ...? ህ? ሕ? እማ፣ እሺ በዪኝ በቃ፤ ኅ? - ለዛሬ ብቻ...” እያለ ይማፀናት ገባ፤ በለቅሶ ዜማ የሻከረ ድምጹን ከፍ አድርጎ፡፡
እናት ትዕግስቷ አለቀ፡፡ ምናባቱ-! ካዋረደኝ አይቀር፣ በደንብ ቀጥቼው ለምን ዝም አላሰኘውም? ብላ መሆን አለበት ጭኑ ውስጥ ገብታ በቁንጥጫ ልምዝግ ታደርገው ጀመር፡፡ ከቁንጥጫ ጋር አባሪ አድርጋ፣ “እስቲ አባህ...! ከአሁን በኋላ ትንፍሽ ትልና!” የሚል ማስጠንቀቂያም ታጉተመትም ነበር::
አሁንም ልጁ ከአቋሙ ዝንፍ አላለም:: እንባውንና ንፍጡን አዝረክርኮ ከጣሪያ በላይ ይቀበንን ጀመር፡፡ እናትና ልጅ እልህ ተያያዙ:: እሷ ትገርፈዋለች፣ እሱ እየተንፈራፈረ፣ አንዳንዴም አውቆ ግድግዳውን በቁንጮአም ጭንቅላቱ እየገጨ፣ ይጮኻል:: አመፀኛ ልጆች እንደዚያ ናቸው አይደል? ሲመች አንገት ጠምዝዘው በሹክሹክታ ይለማመጣሉ፤ ያ ካልሰራ፣ ፈቀቅ ብለው እየተቅለሰለሱ በምልክት ይለምናሉ፡፡ ይህም አልሆን ሲል፣ ያለቅሳሉ፣ እንዲታዘንላቸውም ራሳቸውን ከመሬትና ካገኙት እቃ ጋር እያጋጩ ጥያቄያቸውን ያቀርባሉ፡፡ ሰው ሲኖርማ ይብስባቸዋል፡፡ ከዚህ ቀደም በዚህ ስልት ውጤት አግኝተው ከነበረ ደግሞ በምንም ተዓምር አመፃቸውንና ራሳቸውን መጉዳታቸውን አያቆሙም፡፡
ወደ እንግዳዋ እንመለስ፡፡ የእናትና ልጅን ትዕይንት በመታዘብ ሰዓቷ ባከነ፡፡ ስለዚህ፣ እናቲቱን “ማነሽ? ወ/ሮ እገሌ፤ አንዴ ትመጪ? የመጣሁበትን ልንገርሽና ወደ ጉዳዬ ልሂድ፣ ልጅሽ ለዛሬ አልደረሰልሽም” ትላታለች - የቅጣትሽን ውጤት ለማየት ተጨማሪ ጊዜ ያስፈልግሻል ማለቷ ነው:: እናትም፣ አማራጭ ስላልነበራት፣ ንዴት ጉሮሮዋን እንዳነቀው፣ ልጁ ላይ የጓዳውን በር ቆልፋ፣ የጀመረችውን ወሬ ለመጨረስ ወደ እንግዳዋ ተመለሰች፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን - የልጁ የለቅሶ ድምጽ / “ሳውንድ ትራክ - በሉት” አልተቋረጠም ነበር፡፡
ይህን፣ ጭብጡን ሳልለቅ፣ ክሽን አድርጌ ያቀረብኩላችሁን፣ ተረት ይሁን የሆነ ሰው ገጠመኝ ያልለየሁትን ጣፋጭ “ታሪክ” የነገሩኝ ወግ አዋቂዋ ወ/ሮ አስናቀች አስታከል ናቸው - አማቴ፡፡ በወቅቱ ተርተውብኝ ይሁን ተርተውልኝ ትዝ አላለኝም፡፡ ቢመክሩኝ ቢመክሩኝ፣ እንደማይደርስላቸው አውቀው የተውኝ ነገር ይኖር ይሆን እንዴ! ወይ ጉዴ!
አሁን በምን አስታወስከው? በሉኛ! እነሆ መልሴ፡- የኮሮና ቫይረስ መምጣትን ተከትሎ፣ “ህዝባችን ተራራቅ፣ አትቀራረብ፣ አትተቃቀፍ፣ አትሳሳም፣ ለዓለምም ሆነ ለመከራ ደግሰህ አትጠራራ፣ የባሰ ነገር ኬሌለብህ በስተቀር ከቤትህ አትውጣ፣ ራስህን ነጥል!” ተብሎ በተደጋጋሚ ቢመከርም፤ የሚጠበቅበትን ያህል አዎንታዊ ምላሽ ሳይሰጥ መቅረቱን፤ ይባስ ብሎ መንግሥትም ሆነ ቤተ እምነቶች እየመከሩትና እያስጠነቀቁት ሁሉ ጤንነቱን እንዲጠብቅ ቢነገረውም “ሞት” ምንም አልመስልህ ብሎት በየመንገዱ ሲንገላወድ ሳይ ነው (የመጣልኝ)፡፡
እውነት ነው፡- ከ”ሕዝባችን” የኑሮ ሁኔታ፣ “የስነልቡና ውቅር”፣ ወዘተ አንጻር ለዛሬ የማይደርሱ ብዙ ነገሮች አሉ - እጅግ ብዙ:: ይሁንና፣ ልናተኩር የሚገባን የማይደርሱቱ ላይ ሳይሆን የሚደርሱት ላይ ነው፡፡ አዎ፤ በርካታ ሕዝባችን ኑሮው ከእጅ ወደ አፍ ነው፡፡ የተማረም አይደለም፤ በመሆኑም፣ ቫይረሱን የሚመለከቱ መረጃዎችን ወደ ራሱ የመውሰድ የአቅም ውስንነት ሊኖረው ይችላል፡፡ መረጃው የዘለቀው ሰው ደግሞ፣ በ”እምነቱ” ምክንያት፣ “እችላለሁ” ብሎ ራሱን ለማዳን ኃላፊነት አይወስድ ይሆናል:: የኖረው “አልችልም”ን፣ “አቅም የለኝም”ን - የትህትና ምልክት አድርጎ ነው፡፡ “ባህሉ” ለብቻ መቆምን፣ በራስ መተማመን የሚያበረታታ አይደለም፡፡ ስለሆነም፤ ሁሉም ሰው በእኩል ደረጃ፣ በአንዴ (ሰልፍ ይዞ - ሆ ብሎ) የመንግሥትን ትዕዛዝ ይተገብራል ብሎ መጠበቅ የዋህነት ነው:: ማጋነን አይሁንና፣ ልመናው በዕንባ የታጀበ ቢሆን እንኳ “ሕዝቡ” በመረጃ ብዛት፣ በግጥምና በዜማ ወዘተ “ጥራት” (ብቻ) ፈጣን የባህሪ ለውጥ ሊያመጣ አይችልም:: ለማስታወስ ያህል፣ ከላይ የተዋወቅነው ህፃን ራሱን ከግድግዳ ጋር እያጋጨ እናቱን ለማስፈራራት እንደሞከረው ሁሉ “እምቢ - እንዲያውም ኮሮና በሰው ተመስሎ ቢመጣ እቅፍ አድርግን እንስመዋለን” አይነት በማለት መንግሥትን ለማስፈራራት የሚሞክሩ፤ ወቅት አይተው የሆነ ትኩረት የሚፈልጉ፤ ዜጎች (ቡድኖች) ይኖራሉ፡፡ “ሕዝቡ” ግን ምን ነካው? በጣሊያን፣ በስፔን፣ በአሜሪካ የሆነውን እየሰማ፣ በቴሌቪዥን እያየ እንዴት አይጠነቀቅም? “...ብልህ ከሌሎች ተሞክሮ መማር አለበት” እያሉ መንጨርጨር የትም አያደርስም፡፡
ግን ... ግን፤ “...እምቢ አልሰማም አለ፤ እንኳን አካላዊ ፈቀቅታውን ሊጠብቅ ቀርቶ፣ መተቃቀፍና መላፋቱን እንኳ አልተወም” ምናምን የምንለው ...፤ ወረፋ ባለበት ቦታ ሁሉ የፊተኛው ሰልፈኛ ትከሻ ላይ ነው የኋለኛው አገልግሎት ፈላጊ አገጭ የሚያርፈው ... እያልን የምናማርረው “ሕዝብ” (አብላጫው) ነባር የአዲስ አበባ ነዋሪ ነው? ወይስ “በቅርብ” ከገጠር ፈልሰው አዲስ አበባ የገቡ ዜጎች ናቸው? ከመደበኛ ትምህርትስ አኳያ - “የተማሩ ናቸው ያልተማሩ?” ደግሞስ፣ ብዙ ሰዎች፤ ጋዜጠኞችን ጨምሮ፣ በግምት እንደሚናገሩት፤ የእለት ምግብ ፈላጊዎች ብቻ ናቸው ጎዳናውን ያጣበቡት? መለየት አለበት፡፡
እነሆ አንድ ሀሳብ፡- የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ - የሶሽዮሎጂ የትምህርት ዘርፍ በዚህ ጉዳይ ላይ ቅልብጭ ያለች የዳሰሳ ጥናት ቢያካሂድ፣ ለግርምታችን የሆነች መልስ ሊሰጠን ይችል ይሆናል፡፡ የትምህርት ዘርፉን ስለማውቀው ነው - ከተግባሮቹ አንዱ የተለያዩ ማህበራዊ ችግሮችን ምክንያትና ውጤት እንዲሁም የተለያዩ የማህበረሰብ አባላት (ለምሳሌ የመርካቶ ሰፈር ነዋሪዎችና የመገናኛ አካባቢ ነዋሪዎች) ለተለያዩ ማህበራዊ ችግሮች የሚኖራቸውን ምላሽ ማጥናት ነው - ግኝቱ ለውሳኔ ሰጪዎች ግብዓት ይሆን ዘንድ፡፡
እና፣ “ሕዝቡ” ለሚለው በተን ያለ መልስ ከተገኘ፣ በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥን፣ እና በሌሎችም መንገዶች የሚተላለፉ የ”ኮሮና ቫይረስ ተጠንቀቁ” ትምህርቶች (መረጃዎች/መልዕክቶች) ተመጥነው ሊዘጋጁ ይችላሉ - ልክ ሀኪሞች መድሃኒት ሲያዙ የታማሚን እድሜና የታማሚ የቀደመ ታሪክን እንደሚያጤኑት:: ይህ ደግሞ የተግባቦት ጥበብ ባለሙያዎች ሁሉ የሚያውቁት ነገር ነው - ለእያንዳንዱ እንደ ችሎታው ነው መረጃ ተከሽኖ መቅረብ ያለበት፡፡ በዚያ ላይ፣ ብዙ ሰዎችን የሚጎዳ የጤና ችግር በወረርሽኝ ደረጃ ሲስፋፋ የማህበረሰብ ጤና አስተማሪዎች፣ ሀኪሞች ወዘተ ወደ ፊት የመምጣታቸውን ያህል የሶሻል ሳይንስ ባለሙያዎችም (የሙያ ማህበሮቻቸውን ጨምሮ) ወደ ፊት መምጣት ነው ያለባቸው - “ሕዝቡ” ለምን እንዲህ እንደሆነ ያልገባው አካል የመፍትሔ ጥይቱን የሚተኩሰው በጨለማ እንዳይሆን ማለት ነው፡፡
ይህም የማህበራዊ ሳይንስ እውነታ ነው፡- ህዝብ መረጃ ስለደረሰው ብቻ የባህሪ ለውጥ አያመጣም፡፡ ሰውም ብቻውን ከሚለወጥ ይልቅ አጠገቡ ያሉ ሰዎች በብዛት ሲለወጡ ለመለወጥ፣ ቢያንስ ለመመሳሰል፣ ይቀለዋል:: አንዳንዴም ለመለወጥ “ቁንጥጫ” ይፈልጋል:: ምቾቱን እያሰላ እንደ ቀበጥ ልጅ አጉል ባህሪ ሊያሳይም ይችላል፡፡ ብቻ በዚህም አለ በዚያ፣ በሚገባው መንገድ ሊነገረው ይገባል - ከሁሉ በፊት፡፡
እዚህ ላይ የቀደመ ተሞክሯችንን እንቃኝ:: ትዝ ይላችኋል መቼም፤ የፀረ ኤድስ ዘመቻዎች፤ አገር በቀል መፍትሔዎችን ሲያፈላላልጉ “እድሮች” ጋ የደረሱት ብዙ ሰዎች ከሞቱ፣ በሽታው በስፋት ከተሰራጨ በኋላ ነው - በጣም ዘግይቶ:: ይህ እስኪሆን ድረስ በኤችአይቪ ኤድስ ዙሪያ የህዝብን ግንዛቤ ለማስጨበጥ በሚል - ብዙ ወርክሾፖች (ስማቸው እንኳ አማርኛ ወይም አገርኛ አልነበረም)፣ ሴሚናሮች (መጀመሪ በፕሮጀክተር / በፓወር ፖይንት)፣ ስልጠናዎች፣ የሰርከስ ዝግጅቶች፣ ሰላማዊ ሰልፎች፣ ባርኔጣዎችና ቲ - ሸርቶች፣ መፈክር አዘል ጨርቆች፣ በራሪ ፅሁፎች፣ ወዘተ ወዘተ ተሞክረዋል፡፡ “ሕዝቡ” ንቅንቅ አልል ሲል ... “እንዴ! ሕዝቡ ምን ነካው?” በሚል በጥልቀት ታስቦ ነው “አድነን ዕድር!” ማለት የተጀመረው:: ዕድሮች ጥሩምባ ይዘው አዋጅ ማሰማት የጀመሩት፣ አባሎቻቸውን በግንባር ያነቁት፣ ሲቆይም ሊቃነመናብርቱ ፓስፖርት አውጥተው ተሞክሯቸውን ለሌሎች አገር ሕዝቦች ለማካፈል የበቁት ቆይቶ ነው፡፡ አሁንም፤ በአያሌው ቴሌቪዥንና ሬዲዮ ላይ ተወስኖ የቆየው መረጃ የማሰራጨት ሥራ በእድሮችም ይሁን በፖሊሶች ወይም በሌላ ተገቢ አካላት መሬት መንካት ይኖርበታል:: ዕድሮች አጭርና ግልጽ መልእክቶች ተዘጋጅተውላቸው ንጋት ላይ “ሕዝቡ” በተኛበት ትምህርት ቢሰጡ - ሀሳብ ነው፡፡ “ሕዝቡ” ምን ማሰብ እንጂ “እንዴት” ማሰብ እንዳለበት በበቂ ደረጃ አልተነገረውም፡፡
ቅጣትም ሌላው ለውጥን እውን ማድረጊያ መንገድ ሊሆን ይችላል - ማን ይቀጣ? እንዴት ይቀጣ? መልሱ ለአዝማቾች ይተው፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ፣ ትምህርት መስጫ መንገዶች ብቻ ሳይሆኑ የተለመዱ አሰራሮችም ሊቀየሩ ቢችሉ ጥሩ ነው፤ ለምሳሌ፤ የትራፊክ ፖሊሶች የቅጣት ካርኒ መቁረጥ ብቻ ሳይሆን እዚያው ቀጥተው፣ ደረሰኝ ቆርጠው የሚሄዱበት መንገድ ቢኖር (ካናዳ ይህ ተሞክሮ አለ - በቅጣቱ ያላመነ ብቻ ነው ጣቢያ/ፍ.ቤት መሄድ የሚጠበቅበት)፡፡ ፖሊሶችም ይህን መሰል ሀላፊነት ሊሰጣቸው ቢችል - ተደብቆ ህግ የሚጥሰውን - ለምሳሌ ልደት የሚያከብረውን፣ ቢቀጡ - ካርኒ ቢቆርጡ:: የሐይማኖት ተቋማትም እምቢ ባይ ማህበሮች ሊቀጡ ይችላሉ፡፡ ይህን አሰራር ለማሳለጥ - የጥቆማ ማዕከላት ቢከፈቱ - ስልክ መደወል የፈራ በአካል ቀርቦ መረጃ ይሰጥ ዘንድ::
ለማጠቃለያ - ቀልድ መሰል ቁም ነገር እነሆ:: የሆነ አገር ውስጥ፣ የሆነ የገጠር አካባቢ፣ ከብቶችን እየነደፈ (ገንዲ የሚባለውን በሽታ እያስተላለፈ መሰለኝ) የሚገድል ዝንብ ላይ ዘመቻ ይከፍታሉ - የሆኑ ድርጅቶች፡፡ የህዝቡን ግንዛቤ ለማሳደግ፣ “ለከብቶቻችሁ ማለቅ ምክንያት የሆነው፣ ዋናው በሽታ አስተላላፊ ይህ የምታዩት ዝንብ ነው” ለማለት - ፀ-ፀ የሚባለውን ዝንብ ምስል በትልቅ ፖስተር (ዝርግ ወረቀት/ጨርቅ) ላይ አትመው አላፊ አግዳሚው በሚያየው ቦታ ይሰቅላሉ፡፡ ባላገሩ የግንዛቤ ማሳደጊያ ስብሰባ ይጠራና ወደ ከተማ ብቅ ሲል፣ ይህን ትልቅ የዝንብ ምስል አይቶ - “ምንድን ነው ደሞ ይሄ?” ብሎ ይጠይቃል:: ይኼ ከብቶቻችሁን እየጨረሰ ያለው ዝንብ ነው” ብለው ያብራራሉ፤ የዘመቻው አባላት - የድርጅቱ ሰራተኞች፡፡
ስለ ምስሉ የተነገረው አንድ ባላገር፣ እጁን አፉ ላይ ጭኖ ሲመለከት ቆይቶ ምን ቢል ጥሩ ነው? “ዑራ! እኛ ጋ ይህን የሚያህል ዝንብ የለም:: ይሄኮ አሞራ ነው የሚያኽለው፡፡ በሉ፣ በሉ ወደ እርሻችን እንሂድ፤ ይሄ ስብሰባ አይመለከተንም:: ሌሎቹም ተከተሉት፤ በሉና ታሪኩን ጨርሱ፡፡
እህ! ከዚህ የምንወስደው ትምህርት አጭርና ግልጽ ነው - ምስሎችን በሚመለከት በመደበኛ ት/ቤት ውስጥ ያለፉ ሰዎች የሚኖራቸው ግንዛቤ “ያልተማሩ” ሰዎች አይኖራቸውም:: አይን ፊደልን ብቻ ሳይሆን ምስልንም ነው የሚማረው:: ጆሮም እንደዚያው ነው፤ በነገራችና ላይ፡፡ እኔ ራሴ ስንትና ስንት የተማርኩት ሰውዬ ከልጆቼ ጋር ቁጭ ብዬ የአሜሪካን የኮሜዲ (የእንግሊዝኛ) ፊልሞችን ስመለከት - እነሱ ሲንከተከቱ እኔ ፍጥጥ ነው የምለው:: እንግሊዝኛው አይጨበጥልኝ! ቀልዱ አይጥመኝ፡፡ ለምን ይመስላችኋል? እነሱ ብዙ ፊልሞችን እያዩ ያደጉ በመሆናቸው - ከበስተኋላ ይዘው የመጧቸው ብዙ ታሪኮች አሏቸው፡፡ ይሔኛውን ፊልም እያዩ ብዙ የሚመጡባቸው ነገሮች አሉ፡፡ አንዳንዴ ወይ ዝም ስል፣ አሊያም በከፊል ግጥጥ ስል - ያዝኑልኝና ፊልሙን አቁመው ሊያስረዱኝ ይሞክራሉ፡፡ “እኔን ተውኝ፤ ለዛሬ አልደርስላችሁም” እላቸዋለሁ:: ኮሮናን የሚመለከቱ የኮሜዲ ፊልሞችን ጨርሶ ለመረዳት የሚቸገሩ ሰዎች መኖራቸውም ይስተዋል፡፡ ትምህርት .... ለሁሉም እንደየ ችሎታው! ቅጣትም አይረሳ! - ካጠፋሁ ልቆንደድ!
ባዶ ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ቍጠባዊ ቕልውላው ኬውጽእ ይኽእል እዩ ። ድሕንነት ዘለዎ ቦታታት ። ሓድሽ ቦታታት ። ገንዘብ ንምርካብ ዚሕግዝ ሞተር። ንሓደስቲ ዓደግቲ ምኽፋት ። ቋንቋ ደቀባት።
ኣብ ማእከላይ ኤውሮጳ ። ሕብረት ኤውሮጳ ። ጀርመን ፖላንድ ቸክ ሪፓብሊክ ስሎቫክያ ሃንጋሪ ። ኣብ ጥቓ ምዕራብ ኣውሮጳ ስካንዲናቭያ ሩስያ ማእከላይ ምብራቕ ባሕሪ መዲተራነያን ኣሎ።
ሓንሳእ ጥራይ እዩ ዚኽፈል። ኣብ ኢንተርነት ደረት ዘይብሉ ነገራት ኣሎ። ዓለምለኻዊ ምትእስሳር ። ዓለምለኻዊ ዕቤት ። ልክዕ ዝዀነ ረክላማት። ኣብ ባይዱ ዚርከብ ናይ ምንዳይ ሞተር ።
ጌታቸው ሺፈራው -ዛሬ ሰኔ 2/2010 ዓም በባህርዳር አዲስ የአማራ ፓርቲ ምስረታ ጉባኤ ተጀምሯል። በምስረታው ላይ ሁለት አይነት “የሕዝብ” ስሜት ይብፀባረቃል። አንደኛው ደስታ ነው። ሁለተኛው በጥቅሉ ትችት ይመስላል። በዘር ተደራጁ የሚል። ደስታው ሕዝብ ወኪል ከማጣቱ የመጣ ነው። የሕዝብን ብሶት የሚያሰማ አካል በመጥፋቱ አማራጭ ተገኘ ከሚል ነው።
የትችቱ ስሜት የሚመጣው አማራ እነ መለስ በተለሙት የዘር ቀመር መደራጀት የለበትም ከሚል የቅንነት የሚመስል ሙግት፣ የአማራው ሕዝብ በማንነቱ ከተደራጀ ቦታ አናገኝም ከሚሉ ቡድኖች ስጋት ይመስለኛል።
በዚህ ወቅት የአማራ ሕዝብ አይደራጅ ለማለት ይህን ህዝብ የሚታደግ ሌላ አማራጭ ያስፈልጋል። ሁለት አማራጮች አሉ ሊባል ይችል ይሆናል። አንደኛው የትህነግ/ህወሓት ተላላኪ ሆኖ የአማራን ሕዝብ ሲያስገዛ፣ ሲያስገድል፣ ሲያስዘርፍ የኖረው ብአዴን የሚሉት ቡድን ነው። ይህ ቡድን የትህነግ/ህወሓት ወኪል ሆኖ የአማራን ሕዝብ ላይ በደል ሲፈፅም የኖረ እንጅ ለህዝብ የሚሰራ አይደለም።
ሁለተኛው አማራጭ አንድነት ሀይሉ ነው። ብአዴን የአማራውን ስም እየጠራ አማራን ሲበደል ኖሯል። የአንድነት ሀይሉ በበኩሉ አማራ አይደራጅ ከማለት አልፎ ስለ አማራ መናገርን ነውር አድርጎታል። ገዥዎቹ ከመነሻቸው ስለ አማራን በጠላትነት ፈርጀው፣ በዚህ ወቅት አማራውን በስም እየጠሩ በቀየው ሲያፈናቅሉ፣ ሲያኮላሹ በበደሉ መጠን የሚናገር የአንድነት ሀይል ጠፍቷል። ወልቃይትና አርማጭሆ፣ ወልደያና ቆቦ፣ ቤንሻንጉልና ኢሉአባቦራ የሚፈፀመውን ጭካኔ ለማውገዝ ድፍረት ያጣ የአንድነት ሀይል ነው ያለው። ይህ ሀይል አማራ አይደራጅ ለማለት መጀመርያ እሱ ስለ አማራ በደል መጮህ ይገባው ነበር። ለአማራው መድረስ ይገባ ነበር። የአማራውም ትልቅ ቁስል አድበስብሶ ሌላ መለስተኛ በደል ፈልጎ ለመጮህ የሚጥር አካል ስለ አማራ መደራጀት የመናገር ሞራል ሊኖረው አይችልም።
በአማራው ላይ ባሰ እንጅ የአንድነት ሀይሉ ከስም ያለፈ የሚገባውን እየሰራ አይደለም። የገዥዎቹን አጀንዳ ተከትሎ ከሚያደርገው መፈራገጥ ያለፈ በዚህ ጠባብ ምህዳርም ቢሆን ሊያበረክተው የሚችለውን አድተዋፅኦ ዘንግቷል። በዚህም ምክንያት እምነት ታጥቶበታል። አዲሱ የአማራ ፓርቲም የተወለደው በእነዚህ ምክንያቶች ነው። አብዛኛዎቹ መስራቾች ስለ አማራነት ማውራት ነውር ይመስላቸው የነበሩ ናቸው፣ አብዛኛዎቹ በአንድነት ሀይሉ ውስጥ ያለፉ ናቸው፣ ምን አልባትም ሁሉም ስለ ኢትዮጵያዊነት መልካም አመለካከት ያላቸው ናቸው። የህዝብ በደል ሲበዛ፣ ለዚህ በደል መጮህ የነበረበት ድምፁን ሲያጠፋ፣ የአንድነት ሀይሉ ሲፈዝ ከመበደል፣ ከመዘንጋት በብሶት የተወለደ እንጅ ከምንም የመጣ አይደለም።
ይህ ፓርቲ ለአማራ ሕዝብ ጉልህ ሚና ተጫወተም አልተጫወተም በአንድነት ሀይሉ ድካም፣ ደንታ ቢስነትና ግብዝነት የመጣ እንጅ ከምንም የተወለደ አይደለም። ብአዴን የገዥዎች ወኪል ነውና እሱን ተጠያቂ ማድረግ የዋህነት ይመስላል። ተቃዋሚ ነኝ የሚለው አካል ግን አማራ ተደራጀ ብሎ ትችት ከማቅረቡ በፊት ለአማራ ሕዝብ የሰራውን ተመልሶ መገምገም ይገባዋል። የአማራው መደራጀት ስህተት ነው ከተባለም ከራሱ ከአንድነት ሀይሉ ውድቀት የመጣ አድርጎ ሊወስድ ይገባል።
ከተቃዋሚው ወገን የሚቀርበው ሌላኛው ትችት “እንዴት አማራው በእነ መለስ የማንነት ቀመር ውስጥ ይጠለፋል?” የሚል ነው። ይህን ትችት ለማቅረብም ሌላ የሞራል ተጠተቅ ይከተላል። የአንድነት ሀይሉ የአማራው “ለኢትዮጵያ ቀጣይ ዕጣ” በሚል ሰበብ ወይንም ቀናነት” የአማራውን በደል ሲያድበስስ በሌላ ሕዝብ ስም የተደራጁ የብሔር ድርጅቶችን ሲያባብል ኖሯል። እንዲያውም እነዚህን አካላት ለማስደሰት ሲባል አማራውን ቀጠናዬ ነው የሚለው የአንድነት ሀይል አማራውን የረገመበት ጊዜ ብዙ ነው። በእነ መለስ ቀመር የተደራጁ ሌሎች ሀይሎች ጋር “እፍ ክንፍ” ሲል የኖረ አካል፣ አሁን አማራው በራሱ በአንድነት ሀይሉ ተስፋ ሲቆርጥ “ወደ ጎጥ ወረደ፣ ጠበበ… ” ለማለት ከማን ጋር ሲዳራ እንደኖረ ማስታወስ አለበት። በየትኛውም መንገድ አማራው የተደራጀው አንድነት ሀይሉ አማራውን የሚፈልገውን ያህል፣ አማራው ከአንድነት ሀይሉ የሚፈልገውን አላገኘሁም ብሎ ተስፋ በመቁረጡ ነው። ከዚህም ሲያልፍ አንድነት ሀይሉ የአማራውን ቁስል በሚያመረቅዝ መልኩ የሰራባቸው አጋጣሚዎች የተበራከቱ መሆናቸው ነው። የአማራውን መደራጀት እንደ ውድቀት የሚመለከት ካለ፣ ይህ ክስተት በራሱ በአንድነት ሀይሉ ድክመትና ስህተት የመጣ መሆኑን መገንዘብ ይኖርበታል!
በሌላ በኩል ግን በአማራው መደራጀት ደስታውን የሚገልፀው አካልም ከፍተኛ ፈተና እንደሚጠብቀው ባይዘነጋ መልካም ነው። ኢትዮጵያ ውስጥ በአማራነት የመደራጀትን ያህል ፈተና ያለ አይመስለኝም። ገና ከመሰረቱ ፕሮግራሙን “አማራ ጠላት ነው” ብሎ የተነሳው ትህነግ/ህወሓት አለ። አማራን ጠላት ብሎ ለተነሳው ትህነግ ጉዳይ አስፈፃሚ የሆነው ብአዴን ባህርዳር ላይ ከትሟል። አማራውን ዋነኛ ቀጠናዬ ነው የሚለው አንድነት ሀይሉ ጋር መጠላለፍና ከዛ ያለፈ ፈተና ይጠብቃል። የአማራ ሕዝብ በደል የፈፀመበት በአገዛዝ ሂደት አይደለም። በፖሊሲ የተነደፈ ነው። በእነዚህ ምክንያቶች የአማራው ችግር እጅግ ውስብስብ ነው። የአማራ ሕዝብ ከበደሉ ብዛትና በደሉን የሚናገር በማጣቱ “የአማራ ድርጅት መጣ” ሲባል የሚጠብቀው በተሸከመው በደል መጠን ነው። ከዚህ ባሻገር ይህ ድርጅት በመመስረቱ ድርጅቱም ሕዝብም ላይ የሚቃጣ ሌላ በትር ይኖራል። ይህ ድርጅት ሲመሰረት ይህን ሁሉ ሸክሞች እንዳሉበት ሊሰመርበት ይገባል። ከደስታው ባሻገር የቤት ስራው የከበደ መሆኑ መታወቅ አለበት። የሕዝብን ክብርና ጥቅም የሚያስጠብቅ፣ ከቀደሙት ፓርቲዎች ስህተት ተምሮ የሚጠበቅበትን የሚያበረክት፣ የአማራ ሕዝብ በድርጅት ላይ ያለውን ተስፋ ዳግመኛ እንዳይጨልም የሚያስችል የሰከነ ስራ መስራት ያስፈልጋል!
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የትግራይን ሕዝብ እንረዳለን።ትግራይን ለዛሬው ርሃብ ያደረሳት የኢትዮጵያ መንግስት ሳይሆን ኢትዮጵያን ሊበትን ሲሞክር የተበተነው ህወሓት እንደሆነም ጠንቅቀን እናውቃለን።
የሲድስ ኦፋ አፍሪካ (Seeds of Africa) መስራች አትጠገብ ወርቁ (አቲ ወርቁ) እ.አ.አ በ2005 የኢትዮጵያ ሚስ ዩኒቨርስ የቁንጅና ውድድር ላይ አሸናፊ ነበረች። በናዝሬት ከተማ በኑሮ አነስተኛ ለሆኑ ህፃናትና ወጣት ነዋሪዎች ትምህርት ቤት ለመክፈት ይውል ዘንድ ከ1.3 ሚልየን ዶላር በላይ በማሰባሰብ እቅዷን ያሳካች ወጣት ናት።
በአዳማ- ናዝሬት ፤ ተወልዳ ባደገችበት ሰፈር አራዳ፤ በአብሮአደጎቿ ላይ የነበረው የኑሮ ጫና በተለይም በክፍያ እጦት ምክንያት እኩዮቿ ትምህርታቸውን ከዳር ያለማድረሳቸው ያሳስባት ነበር። የበኩሌን ምን ማድረግ አለብኝ ብላ ራሷን መጠየቅ የጀመረችውም በደቡብ አፍሪካ በነበራት ቆይታዋ ደቡብ አፍሪካውያኑ እርስ በርስ አንዴት ችግራቸውን እንደሚፈቱ ከተመለከተች በኃላ ነበር።
በአትጠገብ ወርቁ የተመሰረተው "Seeds of Africa" ከ1.3 ሚልዮን ዶላር በላይ አሰባስቧል። “በአብዛኛው ገንዘብ በቃል የተገባልን ቢሆንም በቅርቡ በእጃችን እንደሚገባና ያሰብነውን ከዳር አንደምናደርስ አርግጠኛ ነኝ” ትላለች አቲ።
አትጠገብ (አቲ) ወርቁ “AYE” የአፍሪካ ምርጥ ወጣት ሽልማት፤ ከተሰኘው የሽልማት ድርጅት ባለፈው አመት ለሀገሯ ባደረገችው ታላቅ ስራ ተሸላሚ ሆናለች። AYE “The African Youth Excellence Awards” ከሀገራቸው ውጭ በተለይም በአሜሪካ የሚኖሩ ወጣት አፍሪካውያንን ለትውልድ ሀገራቸው ለሚሰሩት በጎ ምግባርን ለማባረታታት ሽልማትን በመስጠት ይታወቃል።
ጋና በ2018 የምታስተናገደው የአፍሪካ ሴቶች ዋንጫ ላይ የሚሳፉ ሰባት ሃገራትን ለመለየት የሚደረጉ የማጣሪያ ጨዋታዎች በየካቲት ወር ይደረጋሉ፡፡ ኢትዮጵያም በመጀመሪያ ዙር ማጣሪያ ሊቢያን በመግጠም የማጣሪያ ጉዞዋን ትጀምራለች፡፡
በ2012 ኤኳቶሪያል ጊኒ ካስተናገደችው የአፍሪካ ሴቶች ዋንጫ ከተሳተፉ በኃላ ከአህጉሪቱ ውድድር የራቁት ሉሲዎቹ ለ2018ቱ ውድድር ለማለፍ ሊቢያን ከሜዳዋ ውጪ በመግጠም ትጀምራለች፡፡ ኢትዮጵያ እና ሊቢያ የሚያደርጉት የደርሶ መልስ ጨዋታ ከየካቲት 19 – የካቲት 27 ባሉት ቀናት የሚደረግ ይሆናል፡፡ ሉሊዎቹ ሊቢያን መርታት ከቻሉ በሁለተኛው እና የመጨረሻው ዙር ማጣሪያ የሴኔጋል እና አልጄሪያን አሸናፊ የሚገጥሙ ይሆናል፡፡ በሊቢያ ያለው የፖለቲካ አለመረጋጋትን ተከተሎ የሃገሪቱ ብሔራዊ ቡድን እና ክለቦች ጨዋታቸውን በመረጡት የገለልተኛ ሜዳ በተለይ ቱኒዚያ፣ ግብፅ እና አልጄሪያ ላይ ሲደረግ የቆየ ሲሆን የሊቢያ እና የኢትዮጵያም የመጀመሪያ ጨዋታ የሊቢያ እግርኳስ ፌድሬሽን በሚመርጠው ሜዳ የሚካሄድ ይሆናል፡፡
ኢትዮጵያ በ2014 ናሚቢያ ካስተናገደችው የአፍሪካ ሴቶች ዋንጫ በጋና ተሸንፋ ከውድድር ስትወጣ ካሜሩን በ2016 ካስተናገደችው ውድድር ደግሞ በአልጄሪያ በአጠቃላይ ውጤት 2-1 ተሸንፋ ወደ የአፍሪካ ሴቶች ዋንጫ ሳታልፍ ቀርታለች፡፡ ኢትዮጵያ ሴቶች ብሔራዊ ቡድን በአሰልጣኝ መሰረት ማኔ መሪነት ዩጋንዳ ከአንድ ዓመት በፊት ያስተናገደችውን የሴካፋ ሴቶች ቻምፒየንሺፕ ላይ ከተሳተፈ በኃላ ከጨዋታ ርቋል፡፡
ኣብ’ዚ እዛ መጽሓፍ’ዚኣ እተልዕሎም ሓሙሽተ ኽፋላት፡ ሕዱር ሽግር ሶማልያ ብዝተፈላለየ ኣመለኻኽታ ብ2001፡ 2006፡ 2010ን፡ 2018ን ብዝተኻየደ መጽናዕቲ ቐሪቡ ኣሎ። ካብ’ቲ ስርዓት መሓመድ ስያድ ባረ ብ1991 ዝወደቐሉ እዋን ጀሚሩ ሶማልያ ኣብ ብፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቊጠባዊ፡ ወተሃደራዊ፡ ጸጥታውን ስነ ኣእምራውን መዳያት ዘጋጠማ ጸገማት ብኸመይ ኣገባብ ከም እትሰግሮ መሰረታዊ ሕቶ’ዩ። ብዙሓት ኣህጉራውያን ሓይልታት ንሽግር ሶማልያ ከም ምኽንያት ተጠቒሞምሉ’ዮም። መራኽብ ኲናት ምዕራብን ምብራቕን ኣብ ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ደቡባዊ ጫፍ ቀይሕ ባሕሪ፡ ዝተፈላለየ ዕላማ ንምትግባር ሰፊረን ኣለዋ። መሓመድ ዓብዱላሂ ፈርማጆ፡ ፕረዚደንት ፈደራዊት ሪፓብሊክ ሶማልያ ኾይኑ ምስ ተመርጸ፡ ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ብ8 የካቲት 2017 “ኣብ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታዊ፡ ቊጠባውን ወተሃደራውን መዳያት ኣዝዩ ኣሸጋሪ ዂነታት ወሪሰ፡” ብምባል ገሊጹ። [1] ነቲ ተበታቲኑ ክሳብ ትሕቲ እንዳዊ ደረጃ ወሪዱ ዘሎ
ፖሊሲ ኤርትራ ኣብ ሶማልያ፡ ካብ’ቲ ኣብ ዞባናን ዓለምን ሰላም፡ ርግኣትን ብልጽግናን ንምስፋን፡ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ ውሽጣዊ ጒዳያት ካልኦት ኢድካ ዘይምእታውን ዚብል ሓፈሻዊ መትከላት ናይ ወጻኢ ፖሊሲኣ ተፈልዩ ዚረአ ኣይኮነን። በቲ ኻልእ መዳይ ድማ ኤርትራ፡ በዚ ፖሊሲ’ዚ ሃገራዊ ረብሓታታ ማለት ፖለቲካዊ፡ ቊጠባዊ፡ ጸጥታዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ጥቕምታታ ንምዕዋት ትሰርሕ። ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ረብሓታት ህዝብታት ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃን ዓለምን ይመላላእ እምበር ስለ ዘይገራጮ፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ሓርነት 24 ግንቦት 1991 ጀሚሩ፡ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ዝተወልዐ ውሽጣዊ ግርጭታትን ጸገማትን ንምፍታሕ ዘይተቘጠበ ጻዕሪ ምክያዱ’ምበኣር ዘገርም ኣይነበረን።
20 ሚልዮን ምን ሸዐብ ዐለም ስፍሩይ እት እንቱ ነብር ሀለ። እለ እብ ሰበብ አዳም ለከልቀየ ወናይ ጠቢዐት ብቆት ለትመጽእ ሰፍረ ለኢቀድር ሸዐብ፡ ነብረ ቅይር ሰበት በሌዕ፡ አረይ አክረሾት ገብእ። ሰፍረ ህዬ እብ ኢረኪብ እተይ ሐርስ ለትመጽእ ዛህረት ኬልም ተ። ሐረስቶት፡ እተዮም እግል ልወቅሎ ለልትነፍዖ እቡ አብሳር፡ አስክለ እቱ ለአዘቡ ሱግ ለካዩደ ገበይ፡ ክምሰልሁመ እት ዘባይን ለልአበጽሖ እቡ በሰር ወሽቃይ እተዮም፡ መታክል ናይለ በዝሐየ ድወል ዐለም ቱ። ሰፍረ እግል ትስረት ወሐረስቶት እግል ልርብሖ ህዬ፡ ለሔሰ አብሳር ሐርስ ጥዉር እቱ ተአቴ ለህሌት ዐለምነ፡ እተይ እግል ልበርክት፡ ዑለመእ ዲብ ተጠውር ሐርስ ላሊ ወአምዕል ከድሞ ህለው። እት ፍሬታት ወብቅል ብዕድ ለወድዉ ብሑስ፡ አስክ ዲብ ሰቦትመ ሚ ክም ፈሬ እግል ለኣምሮ ልስህሮ ህለው። ኦሮት ምነ ዝያደት እትለ መደት ጎነ ዲብ ጋብሆት ሰፍረ ሐዞት ውቅል ለአገዴ ለሀለ ብቀል ህዬ፡ ዕጨይ ተመር ቱ። ሸዐብ እዲነ ምን ሰፍረ እግል ልትባለሕ፡ ዘርእ ዕጨይ ተመር ለሐርስ
እዚ ሕጂ፡ ቅድሚ ሰለስተ ወርሒ ዝተኸስተ፡ ሰብ ክጽበዮን ክሓስቦን ዘይክእል ዓንዳሪ መጥቃዕቲ ከመይ ኢሉ መጺኡ? እንታይ እዩ ናብኡ ዘብጸሐ? ብዕምቆት ክፍለጥ ዘለዎ እመስለኒ። ከም ኣርእስቲ ንበይኑ ሒዝካ ብስፍሓት ክዝረበሉ ዝኽእል
ፈነወ ረድዮ ኣብ 2011 ዓመተ -ምህረት ብዓለማዊ ትካል ዮንስኮ ውግዓዊ ኣፍልጦ ካብ ዝረክብ ንነጀው በብ ዓመቱ ክበዓል ከምዝጸንሐ ዝዝከር ኮይኑ፡ ሎሚ ዓመት’ውን ብ13 ለካቲት ብዓለም ደረጃ ተዘኪሩ ውዒሉ።
ፈነወ ረድዮ ንኽሉ መዳየት ሂወት ድቂ ሰባት ዝጽሉ ናይ ሓባር ሓበሬታ ዝመሓለለፈሉ ወሳኒን ድንቅን ኣማራጺ ብምኻኑ፡ ኣብ ዓለም ንኩለን ማዕከናት ዜና በሊጹ ይዝውተር ኣሎ።ናይ ረድዮ ፈነወ ናብ ብዙሓት ህዝብታት ክበጽሕ ዝኽእል ብምዃኑ፡ ዜናዊ መሰናድኦታትን ካልእ ዘተፈላለየ ሓበሬታታት ንሰማዕቲ ኣብ ምክፋልን ፡ከምኡ’ውን ሰማዕቲ ሓሳባቶም ንከካፍሉን ንክገልጹን ዕድል ዝፈጥርን ሓያል ተኽእሎ ዝውንን መሳርሒ ኢዩ።በዚ ኣጋጣሚ እዚ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ቁንጫል ካብ ኣበርክቶ ድምጺ ሓፋሽ ሙግላሕ ግድነታዊ ይኸውን። ድምጺ ሓፋሽ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ወዲባን ኣንቂሓን ቃልሱ ኣንጻር መግዛእት ከምዝሕይል ዝለዓዓለትን፡ብጸላኢ እና ሻዕ እብ ልዕሊ ሰለማውያን ዜጋታትን ዓድታትን
ደቡባዊ ምዕራብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ዓበይቲ ልምዓታዊ ንጥፈታት ዝካየደሉ ሰፊሕ ቦታታት እዩ። እቶም ኣብ ምልማዕ ዘራእትን ምስባሕ ጥሪትን ኣተኲሮም ዝሰላሰሉ ዕማማት፡ ኣብ ምርግጋእ ዋጋታት ልዑል ኣስተዋጽኦ ኣለዎም። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ኣብ ምምላእ ጠላባት መንግስታውያን ትካላት ልዑል እጃም ከም ዘለዎም ይፍለጥ። ንሓፈሻዊ ንጥፈታት እቲ ሕርሻታት ዝምልከት ምስ ሓላፊ ሕርሻታት ደቡባዊ ምዕራብ ናይ’ቲ ዞባ ኣቶ ሓይለዝጊ ሃብተ ዘካየድናዮ ቃለ-መሕትት ይስዕብ። * ሕርሻታት ደቡባዊ ምዕራብ ጋሽ ባርካ ብኸመይ ኣገባብ ዝተወደቡ እዮም? ዝጥርንፎም ንኡሳን ዞባታትከ? ፈለማ፡ እዚ ዞባ ብኣወዳድባ ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን ኤርትራ ከም ሓደ ዞባ እዩ ዝርኤ። ብሓፈሽኡ ግን ምዕራባዊ ዞባ፡ ደቡባውን ሰሜናውን ምዕራብ ተባሂሉ ኣብ ክልተ ዝተኸፍለ’ዩ። ደቡባዊ ምዕራብ ጋሽ ባርካ ድማ ንሰለስተ ንኡሳን ዞባታት ሕርሻ ማለት ሃይኮታ፡ ተሰነይን ጎልጅን የጠቓልል። እቲ ኣወዳድባ ክሳብ ላዕላይ ጋሽ
በአንቀጸ ሃይማኖታችን ላይ « ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እንተ ላዕለ ኵሉ ጉባኤ ዘሐዋርያት፤ ከሁሉ በላይ በምትሆን፥ ሐዋርያት በሰበሰቡዋት በአንዲት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እናምናለን።» በማለት እናውጃለን። ይህ በኒቅያና በቍስጥንጥንያ የተወሰነው አንቀጸ ሃይማኖታችን የቤተ ክርስቲያንን መሠረታዊ ባህርያት ይነግረናል። ምናልባትም የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ያለችበትን ዐቢይ ችግር ለመረዳት የቤተ ክርስቲያንን መሠረታዊ ባህርይ መረዳት ይኖርብን ይሆናል።
አንድ ጸሐፊ «የቤተ ክርስቲያን አንድነት ማኅበረ ምእመናን የሚፈጥሩት ሳይሆን ከጌታ የተቀበሉት ነው።» እንዳሉት፥ የቤተ ክርስቲያን አንድነት ምንጩ ቤተ ክርስቲያን በአንዱ በክርስቶስ መመሥረቷ ነው። በኤፌሶን 4፥5-6 ላይ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንዳስተማረን « አንድ ጌታ፥ አንድ ሃይማኖት፥ አንዲት ጥምቀት፥ ከሁሉ በላይ የሚሆን በሁሉ የሚሠራ በሁሉም የሚኖር አንድ አምላክ የሁሉም አባት አለ።» ስለሆነም ቤተ ክርስቲያን በአንዲት ጥምቀት አማካይነት የአንዱ ጌታ አካል የሆነች፥ አንዱን አምላክ የምትቀድስና የምትወድስ፥ በአንዱ መንፈስ የምትመራ ናት።
አካላዊ ቃል በቅድስት ድንግል ማርያም ያደረውና የእኛን ባህርይ ገንዘብ ያደረገው ይህን አንድነት በእኛና በእግዚአብሔር መካከል እንዲሁም በሰዎች መካከል እንዲሆን ነው። በዮሐ ም. 17 ላይ የተጻፈው የሊቀ ካህንነቱ ጸሎት የሚያመለክተን ይህን ነው፤ እርሱና አብ እንድ እንደሆኑ እኛም አንድ እንሆን ዘንድ። ስለሆነም የቤተ ክርስቲያን ራስ የሆነው ክርስቶስ ያየልን አንድነት በቅድስት ሥላሴ ዘንድ ያለችውን አንድነት ነው። እኛ ከእርሱ ጋር በዚህች ቅድስት አንድነት አንድ እንድንሆን፤ እርስ በእርሳችንም አንድ እንሆን ዘንድ። ቅዱስ ጳውሎስ በኤፌሶን የመጀመሪያዎቹ ሁለት ምዕራፎች በሚገባ ያብራራልን ይህን ባለሁለት አቅጣጫ እርቅና ከእርሱም የተገኘውን አንድነት ነው። ኃጢአት ወደ ዓለም በገባ ጊዜ በመጀመሪያ ከእግዚእብሔር ጋር ጠላቶች አደረገን።
እግዚአብሔርን እንድንፈራው ( በአክብሮት አይደለም )እንድንሸሸገው አደረገን። ሁለተኛ እርስ በእርሳችንም እርቃናችንን እንድንተያይ፥ አንዳችን በአንዳችን ላይ ጣታችንን እንድንጠቁም አደረገን። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኃጢአት እነዚህን ሁለት አሳዛኝ ነገሮች ሲያደርግ እናያለን ሰውን ከእግዚአብሔር ያርቃል፤ በወንድሞችና በእኅቶች መካከል ጠላትነትን ይፈጥራል።
ይህ ሁሉ ግን በክርስቶስ ሰው መሆን ተለወጠ። « እርሱ ሰላማችን ነውና።» በከበረ የደሙ መፍሰስ፥ በመስቀሉ ሥራ፥ ጠላቶቹ የነበርነውን ከአባቱ ጋር አስታረቀን፥ ሕዝብና አሕዛብ ተብለን ተለይተን የነበርነውንና እርስ በእርሳችን በሕግና በትእዛዛት ጠላቶች የነበርነውንም አስታርቆ አንድ አደረገን። ቀርበው የነበሩትን (አይሁድን) ከሕግ ቀንበር ነጻ አወጣቸው። በጸጋው ፍጹማን አደረጋቸው። ርቀን የነበርነውንም በልጅነት አቀረበን። ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተችው በዚህ አንድነት ነው።
ከጥንት ጀምሮ ቤተ ክርስቲያን በቅዳሴዋ ስትጸልይ የነበረው ይህ አንድነት እውን እንዲሆን ነው። በቅዳሴ ዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድና በአሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ትምህርት ( Teaching of the Twelve Apostles, 9) ቤተ ክርስቲያን የሚከተለውን ጸሎት ትጸልያለች። « ይህች ኅብስት በተራራና በኮረብታ በበረሓና በቈላ መካከል የተበተነች ስትሆን እንደ ተሰበሰበች፥ ተሰብስባም አንዲት ፍጽምት ኅብስት እንደሆነች፥ እንዲሁም እኛንም በመለኮትህ ከክፉ የኃጢአት አሳብ ሁሉ ለይተህ በፍጹም ሃይማኖትህ ሰብስበን።» ቅዳሴ ዮሐንስ ወልደ ነጐድጓድ፤ ቊ. 91።
ቆም ብለን ካስተዋልነው ይህ የቅዳሴያችን ጸሎት በአንድነት ዙሪያ ለሚፈጠሩ ለሚችሉ ብዙ ጥያቄዎች መልስ የሚሰጥ ነው። የመጀመሪያው አንድነታችንን የምናገኘው ከየት ነው የሚል ነው? አንዱ ሕብስት ክርስቶስን የሚያመለክት ነው። ይህ ሥጋዬ ነው እንዳለ። ሞቱንና ትንሣኤውን የምንናገርበት የምናውጅበት ነው። ከላይ ደግመን ደጋግመን እንደጠቀስነው ይህ አንድነት ከክርስቶስ የሚሰጠን እንጂ እኛ የምንፈጥረው አይደለም። ቤተ ክርስቲያን አንዲት የሆነችው ከአብ ከመንፈስ ቅዱስ ጋር አንድ የሆነው ኢየሱስ ክርስቶስ ከእኛ ጋር አንድ ከመሆኑ የተነሣ ነው። « በኵሉ፡ ልብ፡ ናስተብቍዖ፡ ለእግዚአብሔር፡ አምላክነ፡ ኅብረተ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ሠናየ፡ ከመ፡ ይጸግወነ። በፍጹም ልብ አምላካችንን እግዚአብሔርን እንለምነው፥ ያማረ የመንፈስ ቅዱስን አንድነት ይስጠን ዘንድ» በማለት ዲያቆኑ በቅዳሴ ጊዜ የሚያሳስበንም ለዚህ ነው።
ሁለተኛው አንድ የሚሆኑት እነማን ናቸው? በኅብስቱ ውስጥ የሚገኘው የስንዴ ደቂቅ « በተራራና በኮረብታ በበረሓና በቈላ የተበተነች ስትሆን እንደ ተሰብሰብች» በክርስቶስ አንድነት የሚሰበሰቡት ማኅበረ ምእመናን (ቤተ ክርስቲያን) ከተለያዩ የሕይወት ጉዞዎች የሚሰበሰቡ ናቸው። ዘማሪው « ለኛ ወገኖችህ ኃጢአት ላደከመን፤ የመስቀልህ ጥላ ማረፊያ ይሁነን » ብሎ እንደተቀኘ፥ በክርስቶስ አንድ የሚሆኑት፥ ኃጢአት ያደከማቸውና በመስቀሉ ጥላ ያረፉ ናቸው። ያለፈ ሕይወታቸው፥ ያለፈ ኑሮአቸው ከክርስቶስ ጋር አንድ በመሆናቸው ላይ ለውጥ አያመጣም፤ በክርስቶስ የመስቀሉ ጥላ እስካረፉ ድረስ።
አንድ የሚሆኑት በመላው ዓለም ተበትነው ያሉ ክርስቲያኖችና አብያተ ክርስቲያናት ናቸው። የሁሉ ጌታ አንዱ ክርስቶስ ስለሆነ በአፍሪካ በእስያ፥ በአሜሪካ ቢሆኑ፤ ወይም የጥንቱን ይዘን በኢየሩሳሌም፥ በአንጾኪያ በሮምና በእስንድርያ ቢሆኑ አንድ የሚያደርጋቸው ነገር አለ። ቤተ ክርስቲያን በገጠር ብትሆን በከተማ፥ በወርቅ በብር ያማረች ትሁን በእንጨት የተሠራች ፥ ራሷና መሪዋ አንዱ ክርስቶስ ነው። የሚመራት እውነቱን የሚገልጥላት አንዱ የእግዚአብሔር መንፈስ ነው። የምታመልከው በአንድነቱ በሦስትነቱ የሚመሰገነውን አንዱን እግዚአብሔርን ነው። ይህ የአንድነቷ መሠረት ነው።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የኬልቄዶንን ጉባኤ አትቀበለውም። የኬልቄዶን ጉባኤን ጉድለቶች እዚህ ለመተቸት ቦታው ባይሆንም ጉባኤው በቤተ ክርስቲያን ላይ ካመጣቸው ዐቢይ ጉዳቶች አንዱ የቤተ ክርስቲያንን አንድነት አደጋ ላይ መጣሉ ነው። ከዲዮስቆሮስ አለዳኝነት መወገዝ ባሻገር፥ በኬልቄዶን ጉባኤ ላይ የሮም መልእክተኞች ያሳዩት ተግባር የቤተ ክርስቲያን አካል እንደሆኑ ሳይሆን እነርሱ የቤተ ክርስቲያን ራስ እንደሆኑ ነበር። እስክንድርያና እርስዋን የተከተሉ በዚህ ቢያዝኑ አያስደንቅም ነበር። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የዓለም ቤተ ክርስቲያን መከፋፈሉዋ ቀጥሎ ዛሬ ያለንበት አሳዛኝ ሁኔታ ላይ ደርሰናል።
ሰለአንድነት ስንናገር ግን አንድ ልንረሳው የማይገባን ነገር ቢኖር ቀደም ሲል እንደተናገርነው፥ ክርስቶስ ለቤተ ክርስቲያን ያየው አንድነት በቅድስት ሥላሴ ዘንድ ማለትም በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ዘንድ ያለውን አንድነት ነው። በዚህም ምክንያት በምሥራቃውያን የቤተ ክርስቲያን አባቶች ዘንድ የክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን የሥላሴ አምሳል (Icon) ተብላ ትጠራለች። ይህ ከሆነ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለው አንድነት በመጀመሪያ ሕብራዊ ነው።« አብ አኮ ወልድ. . . አብ ወልድን አይደለም በማለት የሦስቱን አካላት ስምና ግብር ተናግራ ስትጨርስ አብ ውእቱ እግዚአብሔር ፥ ወልድ ውእቱ እግዚአብሔር ፥ መንፈስ ቅዱስ ውእቱ እግዚአብሔር . . . አብ እግዚአብሔር ነው። ወልድ እግዚአብሔር ነው። መንፈስ ቅዱስ እግዚአብሔር ነው። ብላ መለኮታዊ አንድነታቸውን ትናገራለች። ቤተ ክርስቲያንም እንዲህ ናት። አንድ የሚያደርጋት ነገር አለ። ከክርስቶስ የተቀበለችውና በሐዋርያትና በነቢያት የተመሠረተችበትና የተሰበከችው እውነት፤ ይህ እውነት መልካሙ የምሥራች ነው። እግዚአብሔር ሰውን ለማዳንና የዲያብሎስን ሥራ ለማፍረስ በሥጋ ተገለጠ የሚለው።
ሆኖም ግን የምትለያይበት ደግሞ ሊኖር ይችላል። ገና ከጥንቱ በኢየሩሳሌም ያለችው ቤተ ክርስቲያን እና በአንጾኪያ ያለችው ቤተ ክርስቲያን፥ በመገረዝና ባለመገረዝ፥ በሚበሉትና በማይበሉት፥ የተለያየ አካሄድ ነበራቸው። የመጀመሪያው ሐዋርያዊ ሲኖዶስ ሲደረግ እንዳየነው ሊቀ ሐዋርያት ጴጥሮስና የኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን መሪ የነበረው ያዕቆብ ሚዛናዊ አድርገው « እኛና መንፈስ ቅዱስ ወስነናል» ያሉት ይህን ነበር። አይሁድና አሕዛብ አንድ መሆናቸው፥ ዘላለማዊ እውነት ነበር። ይህ በአንጾኪያም በኢየሩሳሌም ሊያከብሩት የሚገባ የወንጌል እውነት ነበር። ይህን እውነት መሻር የቤተ ክርስቲያንን አንድነት አደጋ ላይ ስለሚጥል ነው የኢየሩሳሌሙ ሲኖዶስ (ስብሰባ) የተካሄደው። አይሁድና አህዛብ አንድ መሆናቸውን ጉባኤው እንዳስረገጠ ሁሉ የአይሁድን አነዋወርና የአሕዛብን አነዋወር ልዩነት እውቅና ሰጥቶአል።
ይህ እንግዲህ የወንጌልን እውነትና ታሪክን ስንዳስስ የምናገኘው እውነት ይህ ነው። በዚህ አንጻር የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን በምን ዓይነት ሁኔታ ላይ ናት? ይህ የቤተ ክርስቲያን መሠረታዊ መገለጫ የሆነው « በአንዲት ቤተ ክርስቲያን እናምናለን» የሚለው ይገለጣታል ወይ? መልሱ በጣም ውስብስብ ነው። ምክንያታችን እናቅርብ፤
የቤተ ክርስቲያን አንድነት በአንዱ በክርስቶስ እውነት ላይ የተመሠረተ ነው ብለናል። ይህንም ያልንበት ምክንያት የምንቆርሰው አንዱን ኅብስት ነው። የምንጠጣውም አንዱን ጽዋ ነው። የምንሰብከውም አንዱን ክርስቶስን ነው። በአሁኑ ወቅት ግን የተሰባሰብንባቸው እውነቶች ከክርስቶስ የራቁ ናቸው። ጥቂቶቹን ብንዘረዝር፥ ዘር፥ ባህል፥ ሥልጣን፥ የክርስቶስን እውነት ሸፍነውና ጣዖት ሆነው ለአንድነታችን አደጋ ሆነዋል። የትግራዩን ተወላጅ በጥርጣሬ ማየት፥ የጎንደሩን ወንድም ማሽሟጠጥ፥ የሸዋውን ሰው መጎነጥ ለአውደ ምሕረታችን እንግዳ አይደለም። የቤተ ክርስቲያኒቱ አገልጋዮች ይህን የዘረኝነት በሽታ ለምእመናን በማስተላለፋችን መቼ በእግዚአብሔር ፊት በይፋ ንስሐ እንደምንገባ አላውቅም። ይህ አሁን የመጣ ክስተት አይደለም። ልደታ የጎንደር፥ በዓታ የሸዋ፥ ጎፋ የጎጃም፥ እያልን አብያተ ክርስቲያናቱን በጎሣ ከፋፍልነ ማስቀመጥ የጀመርነው ገና ቀደም ብለን ነው። ለምእመኑ ያጋባንበት ስንል አለምክንያት አይደለም። ያ ሕዝብ ይህን የቤተ መንግሥት ሽኩቻ የወለደውን ዘረኝነት አያውቀውም። ጎጃሜዋ ሴት ወይዘሮ ቅኔ ሊማር ለመጣው ተማሪ እንጀራዋን ከሌማትዋ አንስታ ስትሰጠው « ተሜ» ብላ ነው እንጂ ጎሳውን ጠይቃ አይደለም። ጎንደር ለአቋቋም የሄደውም በወግ በማእረግ የሚማረው በቤተ ክርስቲያን ልጅነቱ ነው። ወሎ ዋድላና ደላንታ የሚሄደውም እንዲሁ። የቤተ ክርስቲያን ልጅነቱ የአንድነቱ መሠረት ነው። አሁን ግን ከቤተ ክርስቲያናችን ስም አጠገብ የጎሳችንን ቅጽል እስከማስቀመጥ እና እስከ መከፋፈል ደርሰናል። የእነ እከሌ ቤተ ክርስቲያን እስከ ማለት።
ባህላችን እውነት ሆኖብናል። ወንጌል በባህል ሊተረጎም እንደሚገባ ግልጥ ነው። ሆኖም ግን ወንጌል ባህል ተሻጋሪ ነው። ባህልና ወግ ወንጌል ሆኖ ወልደ እግዚአብሔርን አሰቅሎአል። በጌታ ላይ ከቀረቡት ክሶች መካከል አንዱ፥ በሰንበት በሽተኞችን ፈውሰሃል የሚል ነው። ደቀመዛሙርቱም ከተነቀፉበት ነገር መካከል አንዱ እጃቸውን ሳይታጠቡ በልተዋል የሚል ነው።
መሠረታዊ የሆነው እና ልንሰበሰብበት የሚገባን የወንጌል እውነት የሚነግረንን ፍቅርን፥ ሰላምን፥ ትህትናን፥ ራስን አሳልፎ መስጠትን መለማመድ ሲገባን፥ በቀኖናችን፥ በባህላችን፥ በወጋችን አንዳችን አንዳችንን በማውገዝ ላይ ነን። በዚህም አንድነታችን አደጋ ላይ ነው። የወንጌልን እውነት ለመከተል ውስጣዊ ለውጥ ያስፈልጋል። በመሆኑም ያ ውስጣዊ ለውጥ ሲያስቸግር ውጫዊ ላይ ማተኮር ይመጣል። ዛሬ በየአደባባዩ ያለውን መቆራቆስ እንመልከት፤ ብዙዎች ቤተ ክርስቲያናቸው እንደተደፈረች እንደ ጠፋች እየቆጠሩ ያሉበት ነገር ከዛሬ ሃያ ዓመት በኋላ የምንስቅበት ነገር። ይህም በልጅነት ሕይወቴ ያየሁትን ያሳስበኛል። የዛሬ 20ዎቹና 30ዎቹ ዓመታት ገደማ የሴቶች በቤተ ክርስቲያን አውደ ምህረት ላይ መዘመር ቤተ ክርስቲያንን እንደማርከስ ተደርጎ ይቆጠር ነበር። በመቋሚያ የተደበደቡ እህቶቻችን ብዙዎች ናቸው። ዛሬ ግን የቤተ ክርስቲያን ውበት ናቸው። የዛሬ ሃያዎቹ ዓመታት ገደማ ስብከተ ወንጌል በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ትርፍ ነገር ነበር። የዛሬ ሃምሳ አመት ገደማ የቤተ ክርስቲያናችን ሰባክያን የነበሩት ባህታውያን ብቻ ነበሩ። የዛሬ መቶ አመት ገደማ ብላታ መርስኤ ሐዘን ወልደ ቂርቆስ በትውስታቸው ላይ እንዳመለከቱን፥ ሰባክያን ተብለው የሚታወቅቱ የአንድምታ መምህራን ነበሩ። በቀጥታ የእለቱን ምንባብ በንባብ ማውረድ፤ ዛሬ ደግሞ ዘመናዊውን የስብከት ዘዴ (ሆምሌቲክስ) ሥርዓት ያወቁ፥ በነገረ መለኮት ተቋማት የተመረቁ፥ በየአደባባዩ ሕዝቡን ወደቤተ ክርስቲያን እየማረኩት ነው። ባህል ይቀየራል። ባህል ማለት ሌማት ማለት ነው። ባህል ማለት ጻህል( ሳሕን) ማለት ነው። ምግቡ የሚቀመጥበት። ሌማቱን የሚሠራው ዘመኑ ነው። ቅዳሴው የሚተላለፍበት ፕሮጀክተር ሲተክል ፊልም ቤት አደረጉት የሚል ትውልድ፥ በአርጋኖን (በፒያኖ) ሲዘመር ደነሱበት የሚል ትውልድ፥ አድማሳቸው ሰፊ የነበረውን የቀደሙትን አባቶች ታሪክ በሚገባ ያላስተዋለ ትውልድ ብቻ ሳይሆን፥ ወንጌልንም በሚገባ ያልተገነዘበ ትውልድ ነው።
ቤተ ክርስቲያን አንድነትዋ አደጋ ላይ የወደቀበት ሌላው መንገድ ሥልጣን ነው። የዘመነ መሳፍንቱን፥ ስንቶች ሊቃውንት በመድኃኒት፥ በመተትና በጥንቆላ የረገፉበትን ታሪካችንን ገታ እናድርገውና፥ ቤተ ክርስቲያን በራሷ ልጆች የመመራት እድል ካገኘችበት ጊዜ ጀምሮ ያለውን አጭሩን ታሪክ ብንመለከት፥ ሁለተኛውን ፓትርያርካችንን ገድለን አንዱን አሳደን ነው ያለነው። ይህ የእኛ ታሪክ ነው። አቡነ ጴጥሮስን ፋሺሽት ጣልያን አስገደላቸው ብንልም ተፈራርመው ለጣልያን አሳልፈው የሰጡአቸው የአኛው ሰዎች ናቸው። ሰማዕቱን አቡነ ቴዎፍሎስንም እንዲሁ።
ሥልጣነ ክህነት ምድራዊ ማዕረግ ሳይሆን ወገናችንን የምናገለግልበት ጸጋ ነው። ይህን እውነት ስንረሳ ግን በፖለቲካ አደባባይ ያልታየ አደገኛ የሙስና አካሄድ ውስጥ እንገባለን። ምንኩስናውን በብቸኝነት ሕይወት ጌታን ለማገልገል ሳይሆን ለሥልጣን መንጠላጠያ ስናደርገው፥ በሌሎች አብያተ ክርስቲያናት የታየው ግብረ ሰዶሙና ሌላው ሌላው በእኛ ለምን አይታይም? ከማን በምን በልጠን ነው? ስለዚህ እነሆ ዛሬ ዳር ዳሩን እየሰማን ነው። አያስገርመንም።
እግዚአብሔር ይስጥልን ቀሲስ፦ በጣም ደስ የሚል እይታ ነው። እግዚአብሔር ጸጋውን ያብዛልዎት እያልሁ የሚከተለውን አስተያየት ብሰነዝርስ፦ መቼም ኦርቶዶክሳውያንን ከሚያጠቃን ነገር አንዱ ጠባብነት ነው። አንዲት ሃይማኖት ማለት ኦርቶዶክስ ናት እየተባልን አድገን አዕምሮአችን አለማቀፋዊ የሆነ እይታን ማየት ተስኖታል። በክርስቶስ የሚያምን የሌላ ዲኖሚኔሽን አማኝ የአንዲቷ ቤተ ክርስቲያን አባል የሆነ አይመስለንም። አንዲት ቤተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ወይም ጴንጤ ሳይሆን በክርስቶስ ያሉ ሁሉም ናቸው። ይህንን በድፍረት መቼ ይሆን መናገር የምንጀምረው። በሚቀጥለው ጽሁፈዎት ላይ ይህንን ሰፋ አድርገው የበለጠ ዓለማቀፋዊ ቢያደርጉትስ?
የተወደዱ አስተያየት ሰጪዬ ይህ ችግር መጀመሪያ የመነጨው ከምዕራባውያን ወንድሞቻችን እንደሆነ ከታሪክ ማስተዋል እንችላለን። ሚስዮናውያን ወደሀገራችን ሲመጡ ምድሪቱ ወንጌልን እንዳልሰማች ቆጠረው እንደሆነ ማስተዋል አለብን። በዚህ ጉዳይ ላይ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌና ፕሮፌሰር ታደሰ ታምራት የጻፉትን መጣጥፎች The Missionary Factor in Ethiopia (Studien Zur Interkulturellen Geschichte Des Christentums) ማየት ይችላሉ። እውነተኛ የሆነ የቤተ ክርስቲያንን አንድነት በኢኩሜኒዝም መንፈስ ለመወያየት ብዙ በሮች ይኖራሉ ብዬ አምናለሁ። ይህም ከሁሉም ወገን ሲሆን ነው። ስለዚህ ጉዳይ በሦስተኛው የቤተ ክርስቲያን ባሕርይ ላይ እንመለሳለን። ይቆየን።
እርግጥ ነው፥ በዋናነት ልንነጋገር የሚገባን የእኛን አንድነት ነው። ሆኖም ግን የእኛዋም ቤተ ክርስቲያን ብትሆን የዓለም አቀፍዋ ቤተ ክርስቲያን አካል ስለሆነች፥ በዓለም ደረጃ ስላለው ክርስትና መነጋገራችን አይቀርም። የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ምክር ቤት World Church Council መሥራች አባል የሆነውም ለዚህ ነው። ዘመናዊው ኢኩሚኒዝም ሊመዘን የሚገባውም በምናየው የዲኖሚኔሽን ጥላቻና የበጎች ነጠቃ ሳይሆን በሊቀ ካህናቱ ጸሎት ነው። አንድ አድርገን በሚለው።
እግዚአብሔር ይስጥልን ቀሲስ። ይች ብሎግ በጣም ሳትስማማኝ አትቀርም። እስዎ በቀጥታ ለአስተያየቶች መልስ መስጠትዎ ደስ ይላል። ከላይ ለኔ በሰጡት አስተያየት እስማማለሁ። በርግጥም ይሄ ጠባብነት ምዕራባውያንንም እንዳጠቃ እርግጥ ነው። አጅሬ ሰይጣን ምን ይስራ፦ የመለያየትንና ከኔ ማን ይበልጣል የሚለውን ክፉ መንፈስ በሁሉም ውስጥ ለማስቀመት ይሞክራል።
በረከት፥ ስለተሳትፎዎ በጣም አመሰግናለሁ። በዚህ አጋጣሚ ብሎጊቱን በማስተዋወቅ ደረጃ ያግዙን። ለሌሎች የድረገጽ ወዳጆችዎ በኢሜይል በፌስ ቡክ በትዊተር ያስተዋውቁአት። ይስደዱዋት።
ቀስቶ ወተረ እግዚአብሔር የመስገን አርሱ ሥራውን ሲጀመር አንዲህ ነው ከባጣገባቸው እያለ ሳናየው የኖርረነውን እንድናየው ያደርጋል ቀሲስ ማተዎስን ይመስል የሰውን ስምት የመነካት ተሰጦዎ በስከተዎ ብቻ ሳይሆን ወደ ጽሁፈዎም እየተጣበቀበዎ ነው ይበርቱ ማጠሩም ጥሩ ነው ግን እንዳይቋረጥ አደራ ይቀጥለ አንድገና እግዚአብሔር የቤተ ክረስቲያን ልሳን ስለ አደረገዎ ምሳጋናው ለርሱ ይሆን
ቀስቶ ወተረ ስምዎ ያስፈራል። አሜን ከማለትስ ውጪ ምን ይባላል? እንግዲህ ከምርቃትዎ ጋር እጅዎ ከምን እያልን ስለሆነ፥ በተጻፉት ነገሮች ላይ አስተያየቶዎን በሰፊው ሰንዘር ያድርጉ።
በመጀመሪያ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ የቤተክርስቲያን አንድነት በሚል ርዕስ ራሳችንን እንድንመረምር ስለፈቀደ ክብር እና ምስጋና ለእርሱ ይሁን። ቃለ ህይወት ያሰማልን ቀሲስ። በእውነት ይህ ጥያቄ ብዙ ሊያነጋግረን የሚችል ነው። ምክኒያቱም የራሳችንን ህይወት ቁጭ ብለን መመርመር እንደሚገባ ሁሉ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን እምነቷ እና አንድነቷ ምን ደረጃ ላይ ነው የሚለውንም እንደዚሁ በየጊዜው መመርመር ይገባል ብዬ አምናለሁ። እንደ እኔ አስተያየት በመጀመሪያ ጌታ መንፈስ ቅዱስ አይናችንን ከዘር: በከባህል እና ከስልጣን አንስተን በአንዱ በአምላካችን በኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ላይ እንድናደርግ አይናችንን ያብራ እላለሁ። ሌላው በዚሁ ፁሁፍ ላይ እንደሚለው የውስጥ መለወጥ ያስፈልጋልና ይህ ለውጥ ደግሞ የሚመጣው በእግዚአብሔር ቃል ነውና ከምንም በላይ ጊዜያችንን ቃሉን በማንበብ ልናጠፋ ይገባል። በመጨረሻ ቤተክርስቲያን; ካህናት አባቶችን እና ምዕመናንን ሰብስባ በዚህ ጉዳይ ላይ በመወያየት ያልገባው ጥያቄ በመጠየቅ እና በመረዳት: የሰማው ላልሰማው እያካፈለ: በአንድ መንገድ አና ዕምነት ለመጓዝ ከፍተኛ ጥረት ሊያደርግ ይገባል ብዬ አምናለሁ። እግዚአብሔር አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ የተመሰገነ ይሁን። አሜን!
የተወደዱ አስተያየት ሰጪ በሚገባ እንዳቀመጡት፥ የዚህ የጡመራ መድረክ ዋና ዓላማም በሰከነ መንፈስ ስለራሳችን በግልጽነት እንድንወያይ ነው። ወደዚህ የመነጋገር መንፈስ የሚያመጣንን አሳብ ሁላችንም ከየአቅጣጫው እንወርውር። ለዚህም አምላከ ቅዱሳን ይርዳን።
ቀሲስ እግዚአብሄር ይባርክዎት ትምህርቱ እራሳችንን እንድንመረምር የሚያደርግና ወደ አንድነት የሚጠራ ነዉ፡፡ ግዜዎትን ካልተሻማሁ አንዲት ጥያቄ ብጠይቅዎት ደስ ይለኛል፣ ይህዉም እንደሚከተለዉ ነዉ በመልእክትዎ ዉስጥ ‹‹በአርጋኖን (በፒያኖ) ሲዘመር ደነሱበት የሚል ትውልድ›› የሚል አነበብኩ ቤተ ክርስቲያናችን በፒያኖ መዘመር ትችላለች ማለት ነዉ? እንዲህ ማድረግ የሚገባስ ከሆነ እስካሁን በፒያኖ መገልገልን የምትቃወመዉ ለምንድን ነዉ?
የተከበሩ አስተያየት ሰጪዬ እግዚአብሔር ያክብርልኝ፤ የጠየቁኝን ጥያቄ ከመመለሴ በፊት እስኪ የተጠቀሰውን ጥቅስ በንባቡ አውድ እንየው። እንዲህ ይላል፥ « ባህል ማለት ሌማት ማለት ነው። ባህል ማለት ጻህል( ሳሕን) ማለት ነው። ምግቡ የሚቀመጥበት። ሌማቱን የሚሠራው ዘመኑ ነው። ቅዳሴው የሚተላለፍበት ፕሮጀክተር ሲተክል ፊልም ቤት አደረጉት የሚል ትውልድ፥ በአርጋኖን (በፒያኖ) ሲዘመር ደነሱበት የሚል ትውልድ፥ አድማሳቸው ሰፊ የነበረውን የቀደሙትን አባቶች ታሪክ በሚገባ ያላስተዋለ ትውልድ ብቻ ሳይሆን፥ ወንጌልንም በሚገባ ያልተገነዘበ ትውልድ ነው።» ስለሆነም ፒያኖም ሆነ ፕሮጀክተር የሚተላለፈውን ቃለ እግዚአብሔር ከሰው ልብ ለማድረስ መሣሪያ ናቸው እንጂ በራሳቸው መልእክት አይደሉም፤ እነርሱን የምናይበት አተያይ ግን ባህል ነው።
ይህን ካልኩ ግን ጥያቄዎ ወደተመሠረተበት ዋና ሐሳብ ልመለስ። ይኸውም አንድ ቤተ ክርስቲያን በፒያኖ መዘመር ትችላለች ወይ? ሁለት፥ በፒያኖ መዘመር የሚገባ ከሆነ ቤተ በፒያኖ መገልገልን ቤተ ክርስቲያን የምትቃወመው ለምንድነው? ከሁለተኛው ነጥብ ልነሣና፥ ቤተ ክርስቲያን በፒያኖ መዘመርን ተቃውማ አታውቅም። በዘመናዊቱ የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥ ሰፊ ቦታ ያላቸውን ሦስት አባቶችን ልጥቀስ። አንደኛው ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ ናቸው። በጊዜው ይታይ የነበረውን የምዕራባውያንን ተጽዕኖ ለመግታትና ቤተ ክርስቲያኒቱ ዘመኑን የዋጀ አገልግሎት እንድትሰጥ ንጉሠ ነገሥቱና ፓትርያርኩ የበላይ ጠባቂዎች የነበሩበት ሃይማኖተ አበው የኢትዮጵያ የተማሪዎች ማኅበር ብዙዎች ሊቃውንትን እና ሊቃነ ጳጳሳትን በአባልነት ያቀፈና ያፈራ ሲሆን በፒያኖ ይጠቀም ነበር።
የዛሬው አቡነ መልከ ጼዴቅ የቀድሞው ሊቀ ሥልጣናት ሃብተ ማርያም ወርቅነህ በሚመሩት በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ወጣት ሴቶችና ወንዶች በፒያኖ ከመዘመራቸው በላይ እስከ አቡነ ጳውሎስ ፕትርክና ድረስ (እርሳቸውም ለጥቂት ዓመታት ተጠቅመውበታል) እስመ ኃያል አንተ የሚለው በጊዜ ቍርባን የሚዘመረው የቤተ ክርስቲያናችን ዜማ በቅዳሴ ጊዜ በፒያኖ ይታጀብ ነበር። ይህ በአምስቱም ፓትርያርኮች ዘመን የተከናወነ ነው።
አሁን የማገለግልበት የድንግል ማርያም ካቴድራል ውስጥ የሚገኘው የሰንበት ትምህርት ቤት ስሙ ሃይማኖተ አበው ነው። ከሌሎች ሰንበት ትምህርት ቤቶች ልዩ የሚያደርገው ነገር ቢኖር፥ ፒያኖ ወንጀል ሆኖ በሚታይበት ዘመን መዝሙሩን የሚያጅበው በፒያኖ ነው። ይህን ሰንበት ትምህርት ቤት ሃይማኖተ አበው ብለው የሰየሙትና በፒያኖ እንዲዘመር ያደፋፈሩት፥ ቀደም ሲል ቤተ ክርስቲያኒቱን ሲያገለግሉ የነበሩና፥ የሃይማኖተ አበው የኢትዮጵያ ተማሪዎች ማኅበር አባል የነበሩት አቡነ ጳውሎስ ናቸው።
በነገራችን ላይ ዛሬ ልጨኛ ( classic) ተብለው የሚታወቁት የቤተ ክርስቲያናችን መዝሙሮች እንደቸርነትህ፥ የአብርሃም አምላክ እና ሌሎችም ለፒያኖ ተብለው በኖታ ተቀምረው የተዘጋጁ መሆኑን ያውቃሉ? ይበቃናል።
ወዳጄ ኤልያ ስ፥ግልጥ ስለሆነው ጥያቄዎችዎ በጣም አመሰግናለሁ። ነገር ግን ብዙ ሐሳቦችን ስላስቀመጡ ሁሉን ለመዳሰስ ቦታ አይበቃንም። ሆኖም ግን ካነሡዋቸው አሳቦች መካከል፥
2. ባህላዊ ነው ስለሚሉት እስኪ ጥቀሱልን ስላሉት ፥ እርስዎ በዝርዝር የጠቀሱዋቸው ነገሮች በሙሉ ማለትም የሴቶች አገልግሎት፥ የሚበሉ የማይበሉ፥ አርጋኖን(ፒያኖ) የመሳሰሉት ነገሮች ላይ ያለን አስተያየት በአብዛኛው የተመሠረተው በመጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተሳሰባችን ሳይሆን በባህላችን ነው። አባቶቻችን ከአምስት መቶ አመት በፊት የወሰኑትን የገላውዴዎስ ውሳኔን ይመልከቱ።
3. እንደእነዚህ ዓይነቶቹን ነገሮች አንስቶ መወያየት ምእመናንን ለጥርጣሬ መስጠት ነው የሚለው አደገኛ አመለካከት ይመስለኛል። በተለይም በዚህ የመረጃ ዘመን መወያየትን ከሸሸን ምእመናችንን እሳልፈን የምንሰጠው በዕውቀት ላይ ላልተመሠረተ አይታ ነው። ባህል ሰፊ ነገር ነው። በግልጥ እለመወያየት፥ በእግቦ በሽሙጥ መናገር፥ ሐሜቱ፥ ጠልፎ መጣሉ ባህል ሲሆን ትውልድ ይገድላል። ስለሆነም አሁን እያደረግን ባለው ሁኔታ በግልጥ ሁሉን በመነጋገር መፍትሔ መስጠትይቻላል። ለተኩላ አሳልፍ የሚሰጠው፥ ተኩላውን አለማወቅ እንጂ አጥርቶ ማየት አይመስለኝም። ውይይትና መነጋገር አጥርቶ ማየትን ያመጣል።
ቀሲስ ለጥያቄየ መልስ ስለሰጡኝ አመሰግናለሁ፡፡ የጠቆሙኝንም መረጃዎች ተመልክቻለሁ እንዲሁም ደግሞ የሊቀ መዘምራን ኪነጥበብ የመጀመሪያ ካሴትም በፒያኖ የተቀመረ እንደነበረ ወንድሜ ነገረኝ በተጨማሪም በፒያኖ መጠቀም ማለት ልክ አሁን መናፍቃን እንደሚጠቀሙት ለእግዚአብሄር የተሰዋ እስከማይመስልና የአለም የአለም እንዲሸት ማድረግ አለመሆኑንም ነገረኝ ስለዚህም እርስዎንም ተጨማሪ ማብራሪያ የሰጠኝን ወንድምም አመሰግናለሁ እግዚአብሄር ይባርካችሁ ጸጋዉ ይብዛላችሁ እላለሁ፡፡
የነገዪቷን ቅድስት እና ሃዋርያዊት ቤተክርስቲያናችንን ተረካቢ ትውልድ በምግባር ፣በሃይማኖት እና በማንኛውም ረገድ የሚረከብ ትውልድን ለመቅረጽ ሰንበት ትምህርት ቤታችን ላለፉት ሃምሳ ዓመታት በላይ ስትደክም እዚህ ደርሳለች። በአሁኑ ሰዓትም በጉጉት ሲጠበቅ የነበረውን አዲስ ኹለ-ገብ የአገልግሎት ሕንጻ በቅርቡ ለማጠናቀቅ እና ውጤቱን ለማየት የኹላችንንም የገንዘብ ዕርዳታ ትለምናለች። የዕርዳታ ትንሽ የለውምና የሚቻለንን ለማድረግ በመተባበር ታሪክ እንሥራ።
ከአራት ዓመታት በፊት በአዲስ አበባ የሁለት ቀናት የሥራ ጉብኝት አድርገው የነበሩትን የቀድሞውን የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ አዲስ አበባ ውስጥ ለመግደል አልሸባብ አሲሮ እንደነበር፣ በወቅቱ የፕሬዚዳንቱ ልዑክ አባልና የብሔራዊ ደኅንነት አማካሪ የነበሩት ሱዛን ራይስ ገለጹ፡፡
በፕሬዚዳንት ኦባማ የሥልጣን ዘመን የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ጸሐፊ በኋላም የፕሬዚዳንቱ የብሔራዊ ደኅንነት አማካሪ የነበሩት ሱዛን ራይስ፣ ዓርብ መስከረም 17 ቀን 2012 ዓ.ም. በተካሄደው የቴክሳስ ትሪቡን ፌስቲቫል የፖለቲካ ጉዳዮች የውይይት መድረክ ላይ ተገኝተው የፖለቲካ ሕይወት ተሞክሯቸውን ለተሳታፊዎች ሲያካፍሉ ነው ይህንን የተናገሩት፡፡
የወቅቱ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ በኬንያ የነበራቸውን ጉብኝት አጠናቀው ወደ ኢትዮጵያ መምጣታቸውን፣ አዲስ አበባ በገቡበት ቀን ምሽት ላይ የኢትዮጵያ መንግሥት ያደረገላው ኦፊሴላዊ የእራት ግብዣ ተጠናቆ ሁሉም የአሜሪካ ልዑካን ዕረፍት ለማድረግ ወደ መኝታዎቻቸው ማቅናታቸውን አስታውሰዋል፡፡
“የመኝታ ልብሴን ቀይሬ ለማረፍ እየተሰናዳሁ በነበረበት ወቅት የመኝታ ክፍሌ በር ተንኳኳ፤” ያሉት ሱዛን ራይስ፣ በሩን ያንኳኩት በወቅቱ የዋይት ሀውስ ምክትል ቺፍ ኦፍ ስታፍ የነበሩት አኒታ ዴከር እንደነበሩ ገልጸዋል፡፡
ሲዛን ራይስ የሌሊት ልብሳቸው እንደለበሱ በሩን ላንኳኩት ባልደረባቸው ቢነግሯቸውም፣ ጉዳዩ አስቸኳይ መሆኑ እንደተነገራውና እሳቸውም በሌሊት ልብሳቸው ሆነው ቺፍ ኦፍ ስታፏን ተከትለው ለእንዲህ ዓይነት ጉዞ የሚዘጋጀው ሚስጥራዊ የመረጃ ልውውጥ ድንኳን ማምራታቸውን፣ በዚያም የፕሬዚዳንቱ የጥበቃ ኃላፊና ሌሎች የሚመለከታቸው የአሜሪካ የጥበቃ ባልደረቦች ተሰብስበው እንደነበር ተናግረዋል፡፡
በዚህ ሚስጥራዊ የመረጃ ልውውጥ ድንኳን ውስጥ ከነበሩት የፕሬዚዳንቱ ጥበቃና የደኅንነት ሠራተኞች፣ ፕሬዚዳንቱን በአዲስ አበባ ጉብኝት ላይ እያሉ ለመግደል አልሸባብ የተባለው የአልቃይዳ የምሥራቅ አፍሪካ ክንፍ ማሴሩ እንደተነገራቸው ለተሰበሰቡት መግለጻቸውን አስታውሰዋል፡፡
መረጃው የመጣው ከኢትዮጵያ የደኅንነት መሥሪያ ቤት እንደነበር ያስታወሱት ሱዛን ራይስ፣ ይህንንም እንደ ሰሙ በቀጥታ ወደ ዋሽንግተን ደውለው አጠቃላይ የአሜሪካ የደኅንነት ትኩረት በተባለው የአልሸባብ ዕቅድ ላይ እንዲሆን ማድረጋቸውን ገልጸዋል፡፡
“በወቅቱ ከኢትዮጵያ የፀጥታና ደኅንነት አባላት ጋርም መረጃዎችን እየተለዋወጥን ነበር፡፡ የኢትዮጵያ የፀጥታና ደኅንነት ሠራተኞች ርህራሔ የለሽ ቢሆኑም፣ ብቁና ውጤታማ ናቸው፤” ያሉት ራይስ፣ “ተጠርጣሪው ተለይቶ ክትትል እየተደረገበት በመሆኑ አትጨነቁ እያሉ ሊያረጋጉን ይሞክሩ ነበር፤” ብለዋል፡፡
ፕሬዚዳንት ኦባማ በአፍሪካ ኅብረት የሚያደርጉትን ንግግር አጠናቀው፣ ከአፍሪካ ኅብረት ወደ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት በሚያቀኑበት ወቅት ጥቃቱን ለመሰንዘር ስለመታቀዱ ከኢትዮጵያ በኩል መረጃ የደረሳቸው የፕሬዚዳንቱ ደኅንነት ሠራተኞች፣ ፕሬዚዳንቱ በአፍሪካ ኅብረት ንግግር አድርገው ከጨረሱ በኋላ በልዩ ጥበቃ ክፍል ውስጥ እንዲቆዩ ማድረጋቸውንም አያይዘው ገልጸዋል፡፡
በወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከነበሩት አቶ ኃይለ ማሪያም ደሳለኝ ጋር በጉዳዩ ላይ እየተወያዩ እንደነበር፣ ይህ ችግር መፈታቱ እርግጠኛ መሆን እስከሚቻል ድረስ ፕሬዚዳንቱ ካሉበት ክፍል እንደማይወጡ እየነገሯቸው እንደነበርም ሱዛን ራይስ ያስታውሳሉ፡፡
የእሳቸው ባልደረባ የሆኑትና በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት የኖሩት ጌል ስሚዝ ደግሞ፣ ከኢትዮጵያ የደኅንነት ኃላፊ ከነበሩት (አቶ ጌታቸው አሰፋ) ጋር በስልክ መረጃ እየተለዋወጡ እንደነበር ያስታወሱት ሱዛን፣ “እኛ ተጨንቀን ችግር ውስጥ መሆናችንን የምንነግረው የኢትዮጵያ ደኅንነት ኃላፊ፣ ምንም ችግር የለም አትጨነቁ ይለን ነበር፡፡ እንዴት ችግር የለም ብሎ ባልደረባቸው ሲጠይቃቸውም ተጠርጣሪው መያዙንና በቦሌ ኤርፖርት በእሳቸው (በደኅንነት ኃላፊው) መኪና ውስጥ አብሯቸው እንደሚገኝ” እንደነገሯቸው አክለው ገልጸዋል፡፡
በፕሬዚዳንቱ ላይ ሊቃጣ የነበረውን ግድያ የአሜሪካ ደኅንነት ተቋማትም እየተከታተሉት እንደነበር፣ ከዚያም የተገኘው መረጃ ተጠርጣሪዎቹ በአፍሪካ ኅብረት ወደ አየር ኤርፖርት በሚወስድ መንገድ በየትኛውም ቦታ ላይ ከሕዝብ ጋር ተቀላቅለው ሊሆን እንደሚችል የሚያስረዳ እንደነበር ያስታወሱት ሱዛን ራይስ፣ በኋላ ተጠርጣሪው በቦሌ ኤርፖርት ስለመያዙ ከኢትዮጵያ በኩል ከተነገረ በኋላ፣ ከአሜሪካም ፕሬዚዳንቱን ወደ ኤርፖርት መውሰድ እንደሚቻል ትዕዛዝ መተላለፉን አስረድተዋል፡፡
የተስተካከለ የተጣጣመ የማሽን መዋቅር ከፍተኛ ጥንካሬን ያገኛል; ማሽኑ የመቁረጫ ማሽኑን አስተማማኝነት እና ትክክለኛነት ማረጋገጥ በሚችል በ ANSYS ሶፍትዌር የተሰራ ነው ፡፡ QC11K series 10mm Guillotine Shearing Machine with E21S, 2500mm sheet metal guillotine አቅራቢዎች.
12 ሚሜ ሸራ ማሽን ከ E21S ፣ 4 ሜትር የሃይድሪሊክ ሸራ ማሽን አምራቾች ጋር ፡፡ የተስተካከለ የተጣጣመ የማሽን መዋቅር ከፍተኛ ጥንካሬን ያገኛል; ማሽኑ የመቁረጫ ማሽኑን አስተማማኝነት እና ትክክለኛነት ማረጋገጥ በሚችል በ ANSYS ሶፍትዌር የተሰራ ነው ፡፡
40T ሃይድሮሊክ ሲኤንሲ የማጠፊያ ማሽን ከ DA-53T ፣ 1500mm የፕሬስ ብሬክ ጋር ለሽያጭ ፡፡ WE67K Series CNC press brake በተጠቃሚዎች ምርጫ ላይ ተመርኩዞ ምርታማነትን ለማሳደግ እና ወጪዎቹን በዝቅተኛ ደረጃ በከፍተኛ ማጠፍ ትክክለኛነት እና በዝቅተኛ ወጪ ጥገና ለማቆየት ታቅዷል ፡፡
125-ቶን ኤሌክትሮ-ሃይድሮሊክ ሲኤንሲ ማተሚያ ብሬክ DA-52S ፣ 2500 ሚሜ ቆርቆሮ በማጠፍ ማሽን ዋጋ። WE67K Series CNC press brake በተጠቃሚዎች ምርጫ ላይ ተመርኩዞ ምርታማነትን ለማሳደግ እና ወጪዎቹን በዝቅተኛ ደረጃ በከፍተኛ ማጠፍ ትክክለኛነት እና በዝቅተኛ ወጪ ጥገና ለማቆየት ታቅዷል ፡፡
በሕገ ወጥ መንገድ የኬንያን ድምበር ተሻግራችሁዋል በመባል የተከሰሱ ከ28 በላይ የሚሆኑ ኢትዮጵያዉያን ኦሮሞ ስደተኞች ወደ አገራቸዉ እንዲመለሱ የማርሳቢት ፍርድ ቤት መወሰኑ ታዉቋል። ዓለም አቀፉ የስደተኞች ድርጅት (UNHCR) ስደተኞቹ ጥገኝነት እንዲያገኙ ለኬንያ መንግስት ያቀረበዉ ጥያቄ አንድ ስደተኛ ከማስጠልል በስተቀር ተቀባይነት እንዳላገኘ ተናግሯል። እንዲመሰሱ የተደረጉት ስደተኞች ግን አሁን ያሉበት ሁኔታ አልታወቀም።
ስደተኞቹ ከሁለት ሳምንታት በፊት በሰሜኑ ኬንያ ማርሳቢት ግዛት በፖሊስ ቁጥጥር በዋሉበት ግዜ ጉዳያቸዉ በአግባቡ እንዲታይ ዓለም አቀፉ የስደተኞች ድርጅት (UNHCR) ኬንያ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት፣ የኬንያ መንግስትን መጠየቁ የሚታወስ ነዉ።
ነገር ግን ከስደተኞቹ አብዛኛዎቹ ኬንያ ዉስጥ ጥገኝነት ማግኘት ለደህንነታቸዉ ያሰጋል በማለት ኬንያ ዉስጥ ጥገኝነት ስላልፈለጉና ወደ ሌላ አገር የመሻገር ፍላጎት ስላሳዮ ፍርድ ቤቱ ወደ አገራቸዉ እንዲመለሱ አዟል ሲሉ የዓለም አቀፉ የስደተኞች ድርጅት ኬንያ ቅርንጫፍ ቃል አቀባይ ዱክ ምዋንቻ ተናግረዋል።
በፍርድ ሂደቱ ወቅት የስደተኞቹን መብት ለማስጠበቅም ድርጅቱ ጠበቆችን ወደ ማርሳቢት ልኮ የነበረ ሲሆን ወደ 28 ከምሆኑ ኢትዮጵያዉያን አንድ ሰዉ ብቻ የጥገኝነት ጥያቄ በማቅረቡ ሌሎች እንዲመለሱ ተወስኗል ሲሉ ቃል አቀባዩ አብራርተዋል። የጥገኝነት መብቱ ተጠበቀለት የተባለዉም ኢትዮጵያዊ በቅርቡ ወደ ናይሮቢ እንደሚወሰድና እንደሚመዘገብም አክሎ ተናግረዋል።
በምኅፃሃረ ቃሉ ዲአርኤ (DRA) በመባል የምታወቀዉ የኬንያ ስደተኞች ጉዳይ ቢሮም በበኩሉ ስደተኞቹ እንዲመለሱ መደረግ እዉነት መሆኑን ተናግረዋል። ከቢሮዉ ባገኘን መረጃም መጀመርያ የስደተኞችን ምዝገባ የምያካሂድ ስደተኞቹ የተያዙበት ግዛት ሲሆን፣ ከዚያ በኋላም ቢሮዉ ስደተኞቹን ተቀብሎ እንደሚያስተናግድና ወደሚገባቸዉ ቦታ እንደሚወድ ስማቸዉ እንዳጠቀስ የጠየቁ የኬንያ ስደተኞች ጉዳይ ቢሮ ባልደረባ ገልጸዉልናል።
አሰራሩ ጥገኝነት ፈላጊዎችን ከድንበር እንዲመለሱ በማድረግ ለአደጋ አያጋልጥም ወይ በማለት ለቀረበላቸዉ ጥያቄ ይህ ችግር እንዳይከሰት መስሪያ ቤቱ በድምበር አካባቢ ለሚገኙ ፖሊሶች በስደተኞች አያያዝ ዙርያ ስልጠና ለመስጠት በዝግጅት ላይ መሆኑን ገልጸዉልናል።
በወልዲያ ዩኒቨርሲቲ አስተማማኝ ሰላም መስፈኑንና የተረጋጋ የመማር ማስተማር ሂደት እየተካሄደ መሆኑን ተማሪዎችና የዩኒቨርሲቲው ባለሥልጣናት ገልፀዋል፡፡ ለተገኘው ሰላምና መረጋጋት የላቀ አስተዋጽኦ አድርገዋል ላላቸው ተቋማትና ግለሰቦች ዩኒቨርሲቲው በልዩ መርኃ ግብር እውቅና ሰጥቷል፤ ምስጋና አቅርቧል፡፡ ከወራት በፊት በዩኒቨርሲቲው በተከሰት ግጭት የተማሪዎች ህይወት ማልፉና የአካል ጉዳት መድረሱ አይዘነጋም።
አሁን የሞባይል ቻርጅን አስቡ፡፡ የሥልካችን የባትሪ ኃይል በቀነሰ ጊዜ በኤልክትሪክ ሞገድ የደከመውን ባትሪ እንሞላዋለን፡፡ ሲሞላም ከተነሳበት አቅም እየጨመረ ይመጣል፡፡ 1%..2%..9%..17%..28%..42%..66%..80%..93%..ይልና 100% ይላል፡፡ የትኛውም ባትሪ እንደሰካችሁት አይሞላም፡፡ #እንደተሰካ_መተውን ይፈልጋል፡፡ ጊዜ ይፈልጋል ማለት ነው፡፡ መቆየትን ይፈልጋል ማለት ነው፡፡
ስለዚህ እየሰገዱ መቆየት፡፡ እየጸለዩ መቆየት፡፡ ንስሐ እየገቡ መቆየት፡፡ እየቆረቡ መቆየት፡፡ ክፋትን እየተቃወሙ መቆየት፡፡ ቃልኪዳኑን እየጠበቁ መቆየት፡፡ የወደቁትን እያነሱ መቆየት፡፡ የተራቡትን እያበሉ፣ የተጠሙትን እያጠጡ፣ የታረዙትን እያለበሱ መቆየት፡፡ እውነተኛ እየሆኑ መቆየት፡፡ መቆየት እንዴት ያለ ነው?፡፡
ኃይል የሚሞላው ደግሞ በዘወትር አምልኮ ውስጥ በመገኘት ነው፡፡ ብዙዎቻችሁ የምትሸወዱት እዚህ ላይ ነው፡፡ ‘ቆዩ’ ያለውን ቃል ትዘሉታላችሁ፡፡ የእግዚአብሔርን ጊዜ ዘንግተነዋል፡፡ ነገርን ሁሉ #በጊዜው_ውብ_አድርጎ ሰራው ነው፡፡ የምንሰራው ሁሉ በኛ ጊዜ ይለፍ ካልን ውብ አይሆንም፡፡ በረከት አይኖረውም፡፡ ጸጋ አይኖረውም፡፡ ስለዚህ የእግዚአብሔርን ጊዜ መጠበቅ አለብን፡፡ መቆየት አለብን፡፡ ስግደትና ቁርባን ኃይልን የሚሞሉ ሞገዶች ናቸው፡፡ ዛሬ ሰግዳችሁ ነገ ስትደግሙበት የሚያድግ ኃይልን ታገኛላችሁ፡፡ 1% ወደ 2% ታድጋላችሁ፡፡
አባቶቻችን ይህንን የመቆየት ኃይል ያውቁታል፡፡ ስለዚህ ቃሉን እየጠበቁ ይቆያሉ፡፡ ጸጋቸውን እያከበሩ ይጠብቃሉ፡፡ የእያንዳንዷ ቀን አካሄዳቸውን ከኢየሩሳሌም ውስጥ ያረጉታል፡፡ አምልኮን አያቆሙም፡፡ በዚህም ከጊዜ ወደ ጊዜ ኃይላቸው እያደገ እያደገ ይመጣል፡፡ ጽድቃቸው መነበብ ይጀምራል፡፡ ክብሩን ይገልጡታል፡፡ ሞገሱ በገጻቸው ይታያል፡፡
የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ዳይሬክተሮች ሹመት ውድቅ ተደረገ በኢትዮጵያ ልማት ባንክ ማኔጅመንት አማካይነት አዳዲስ ዳይሬክተሮችን ለማሾም ቀርቦ የነበረው ጥያቄ፣ በባንኩ ዳይሬክተሮች ቦርድ ውድቅ መሆኑን የሪፖርተር ምንጮች ገለጹ፡፡
በሌላ በኩል እነዚህ ማኅበራዊ ሚድያዎች ለሁሉም ተደራሽ ከመሆናቸው አንፃር አገርን በማፍረስና የፖለቲካ ኢኮኖሚ ሥርዓቱን በመናድ በኩል ከፍተኛ አሉታዊ ተፅዕኖ እንዳላቸው የሚከራከሩ አሉ፡፡ የጀርመን መራሒተ መንግሥት አንገላ መርከል ባለፈው ዓመት ለሕዝብ እንደራሴዎች የተናገሩትም ይኼንኑ ነው፡፡
ብ/ጄኔራል ጌታቸው ጉዲና የአጋዚ ክፍለ ጦር አዛዥ ሆኑ ሰኔ ፪ ( ሁለት ) ቀን ፳፻፱ ዓ/ም ኢሳት ዜና :- የምስራቅ እዝ ምክትል አዛዥ የነበሩት ብ/ጄኔራል ጌታቸው ጉዲና የአጋዚ ክፍለ ጦር አዛዥ ሆነው ሲሸሙ ጄል ገብረመድህን በቅጽል ስማቸው ወዲ ነጮ ደግሞ ምክትል ሆነዋል። ብ/ ጄኔራል ጌታቸው በኦሮምያ ከነበረው ተቃውሞ ጋር በተያያዘ ግምገማ ቀርቦባቸው ነበር። በኢትዮጵያ ውስጥ በጭካኔውና በፈጸማቸው የሰብአዊ መብት ጥሰቶች የሚታወቀውን የአጋዚ ክፍለጦር እንዲመሩ መደረጉ በጄኔራሉ ላይ ቅሬታ …
ሰኔ ፪ ( ሁለት ) ቀን ፳፻፱ ዓ/ም ኢሳት ዜና :- በንጹህ መጠጥ ውሃ እና የምግብ መበከል ምክንያቶች የሚከሰተው የኮሌራ ወረሽኝ በደቡብ እና ሰሜን ጎንደር፣ በምእራብ ጎጃም ውስጥ በሚገኙ 12 ወረዳዎች አድማሱን እያሰፋ ነው። እስካሁን ድረስም ከ252 በላይ ነዋሪዎች በአጣዳፊ ተቅማጥ እና ትውከት መጠቃታቸውን የክልሉ የጤና ቢሮ አስታውቋል። አጣዳፊ ተቅማጥና ትውከት አተት በመባል በሚታወቀው የኮሌራ በሽታ ተጠቂ የሆኑ 47 ታካሚዎች …
ኢትዮጵያ እንደ መንግስት መቀጠል ካቃታቸው 15 ሃገራት እንዷ መሆኗ አንድ አለም አቀፍ ጥናት አመለከተ – ኢሳት (ሰኔ 2 ፥ 2009) ኢትዮጵያ ያለመረጋጋት ከሚታይባቸውና እንደ መንግስት መቀጠል ካቃታቸው መካከል ከቀዳሚዎቹ 15 ሃገራት እንዷ መሆኗ አንድ አለም አቀፍ ጥናት አመለከተ። መቀመጫውን በዚሁ በዋሽንግተን ዲሲ ያደረገውና ፈንድ ፎር ፒስ የተባለው ተቋም በ2017 ይፋ ባደረገው ጥናት የኢትዮጵያ መንግስት ያለመረጋጋት የሚታይበትና ሃገርን አንድ አድርጎ ለመምራት በማይችልበት አቋም ላይ ይገኛል ብሏል። በአለም አቀፍ ተቋሙ መመዘኛ መሰረት እንደ መንግስት መቀጠል አለመቻል፣ ማህበራዊ፣ …
ኢትዮጵያ የባህረ ሰላጤው ሀገራት ውዝግብ በዲፕሎማሲያዊ መንገድ እንዲፈታ ድጋፍ ታደርጋለች- የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር –ኢትዮጵያ በኳታርና በባህረ ሰላጤው ሀገራት መካከል የተፈጠረው ውዝግብ በዲፕሎማሲያዊ መንገድ እንዲፈታ የበኩሏን ድጋፍ እንደምታደርግ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ገለፀ።
ተመድ የኢትዮጵያ መንግሥት ድርቁን ለመቋቋም እያደረገ ያለውን ጥረት አደነቀ- የኢትዮጵያ መንግሥት ህዝቡን በማስተባበር ድርቁን ለመቋቋም እያደረገ ያለው ጥረት የሚደነቅ መሆኑን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ገለጸ። ከገልፍ ሃገራት፣ ከአፍሪካ ህብረት፣
ኢሳት (ሰኔ 1 ፥ 2009) የባህርዳር ከነማ እግር ኳስ ክለብ ተጫዋች ያለ ፍላጎታቸው ከትግራይ ውልዋሎ ክለብ ጋር ግጥሚያ እንዲያደርጉ በግዳጅ ወደ አዲግራት መወሰዳቸው ተገለጸ። የባህርዳር ከነማ ክለብ ከመቀሌው አቻው ጋር ሲጫወት ከዚህ ቀደም በደጋፊዎች በደል ቢደርስበትም በኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፍርደግምድል ውሳኔ ተወስኖብኛል በሚል ሲቃወም ቆይቷል። ይህንኑ ውሳኔ የአማራ ክልል እግር ኳስ ፌዴሬሽን እና የባህር ዳር ከነማ እግር ኳስ ክለብ …
የኦሮሚያ ክልል ከአዲስ አበባ የሚያገኘውን ልዩ ጥቅም የሚወስን ህግ በቅርቡ ለፓርላማ ይቀርባል – ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም – የኦሮሚያ ክልል ከአዲስ አበባ የሚያገኘውን ልዩ ጥቅም የሚወስን ህግ በቅርቡ ለፓርላማ እንደሚቀርብ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ተናገሩ። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዛሬ ማምሻውን በነቀምቴ ከአገር ሽማግሌዎች ጋር ተወያይተዋል
ለታብሌት ሞባይሎች ግዥ የወጣው ጨረታ በአገር ውስጥ ሞባይል መገጣጠሚያ ኩባንያዎች ላይ ቅሬታ ፈጥሯል – መንግሥት 180 ሺህ ታብሌት ሞባይሎችን ከውጭ ኩባንያ ለመግዛት ያወጣው ጨረታ የአገር ውስጥ ሞባይል መገጣጠሚያ ኩባንያዎችን አላማከለም የሚል ቅሬታ አስከተለ።
ሰላማቸው እያሽቆለቆለ ከመጣ 5 ሀገራት፤ ኢትዮጵያ ቀዳሚዋ ሆናለች – አለመረጋጋትና ግጭት፣የዜጎች የደህንነት ስሜት፣ የሰብአዊ መ ብት አጠባበቅ፣ የፖለቲከኛ እስረኞች ብዛት በዓለም ላይ ሰላማቸው በእጅጉ እያሽቆለቆለ ከመጣ ፡
ፕሬዚዳንት ኢሣያስ አፈወርቂ ሃገራቸው ላይ ተፈፅሟል ላሉት በደል ካሣ እንዲከፈላቸው ተማፀኑ – የኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሣያስ አፈወርቂ፤ በሃገራቸው ላይ ተፈፅሟል ላሉት በደል፣ ሃገራት በተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ም/ቤት ያላቸውን ተሰሚነት ተጠቅመው ግፊት በማድረግ፣ ካሣ እንዲያስከፍሏቸው መማጸናቸው ተዘግቧል፡፡ ፕሬዚዳንቱ ባለፈው ረቡዕ ለበርካታ የአገራት መሪዎች ልከውታል በተባለው ደብዳቤያቸው፤ በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል የተፈጠረው የድንበር ውዝግብና ግጭት ከተንኮል…
እቲ ኣብ ከተማ ደማዚን ዝተኻየደ ዘተ ፖሊስ ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ነቲ ንክልትኤን ሃገራት ኣብ ዘዋስን ዞባታት ብሉ ናይል ቤንሻንጉልን ንዝርአ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰብን ኣቑሑን ካልእ ዘይሕጋዊ ተግባራትን ንምግታእ ዝዓለመ ምንባሩ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ኣብ ርእሰ ከተማ ብሉ ናይል ኣብ ዝኾነት ከተማ ደማዚን ብ28ን 29ን ሕዳር ዝተኻየደ መበል ሻዱሻይ ሓባራዊ ርክብ ፖሊስ ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ኣበርክቶ ፖሊስ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ምውሓስ ጸጥታን ሰላምን እቲ ዞባ ዝንኣድ ምዃኑ ኮሚሽነር ፖሊስ እቲ ዞባ ዓብደል ራሽድ ካፊ ሰይድ ገሊጹ።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣስታት ሓደ ሽሕ ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ዶብ ብወገን ምዕራብ ክህልወን እንከሎ፣ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ናይቲ ንክልኤን ዘዋስን ከባቢታት ብፍላይ ኣብ ዞባታት ገዳርፍን ጎንደርን ምስሕሓብ ተኸሲቱ ምህላዉ ይፍለጥ።
ነቲ ተደጋጋሚ እዋን ግጭት ዝተኻየደሉ ዶብ ክልትኤን ሃገራት ሰላምዊ ምዕለቢ ንምንዳይ፣ መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ንልዕሊ ሓደ ዓመት ክዘራረቡ ድህሪ ምጽናሕ፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ እቲ ዶብ ምምልካት ክግበረሉ ከምዝተሰማምዑ ይግለጽ።
ወይ ግዜ እንዴት ይሮጣል! ፕሮፌሰር ከሞቱ 19 አመት ሆናቸዉ፣ አረጀሁእንዴ? ብየ ራሴን ጠየኩኝ፣፣ የቀብራቸዉ ሂዴት ለኔ ትናንት እነደተፈፀመ ድርጊት ሁኖ ነበር የሚሰማኝ፣ ጊዜዉ ግንቦት 18 ቀን 1991 ዓ. ም. ነዉ፣፣ በዚያን ወቅት እኔ አዲስ አበባ በሚገኜዉ የቱሪዝም ማሰልኛ ተቋም ዉስጥ ተማሪ ነበርኩ፣ ከዚህ ቀን አንድ ቀን በፊት ፕሮፌሰር ሬሳቸዉ ከአሜሪካን አገር እንደመጣና የቀብር ስነስርአቱም የሚፈፀመዉ በስላሴ ካቴድራል እነደሆነ በኢትዮጵያ ቴሌቪዢንና ራዲዎ ተነገረ፣
በእለቱ ከተማዋ በወታደርና በፖሊስ ተወጥራለች፣፣ የፕሮፌሰር የመኖሪያ ቤት ሜክሲኮ አደባባይ በሚገኜዉ ቡናና ሻይ ህንፃ ፊት ለፊት ካለ ትልቅ ቪላ ግቢ ዉስጥ ነበር፣፣ የእኔም ትምህርት ቤት ከእሳቸዉ ቤት ፊትለፊት ነዉ፣፣ ለክፍሉ ተማሪዎችም ቀብር እንሂድ ብየ አሳብ አቀረብኩላቸዉ፣፣ አድርባይ መምህራንና የትምህርት ቤቱ ስራስኪያጅ ስማቸዉን ካልተሳሳትኩ አቶ ዘርአይ ማንም ተማሪ ንቅንቅ እንዳይል ትእዛዝ አስተላልፈዋል፣፣ ሁሉም ተማሪ ፈራ፣፣ አንድ ስሜነህ የሚባል እና ሃሰን ሁሴን የሚባል የቦረና ሳይንት ልጅ ግን በድፍረት ተከትለዉኝ ወጥተን ወደ መኖሪያ ቤታቸዉ ግቢ ገባን፣፣ በግቢዉ ዉስጥ ብዙም ሰዉ የለም፣፣ ሬሳዉን ተሸክመን ከቤት አዉጥተን መኪና ላይ ጫነዉ፣፣ ቀስ እያልንም አጅበን ወደ ቸርቸር ጎዳና አቀናን ልክ ኢትዮጵያ ቴሌቪዥንን እንዳለፍን ከባድ ዝናብ ደበደበን በዚያን ወቅት የትምህርት ቤት መታወቂያየ ሁሉ ነበር ኪሴ ዉስጥ እንዳለ የበሰበሰዉ፣፣ ቸርቸር ጎዳና ወደሚገኜዉ መ.አ.ህ.ድ. ፅ/ ቤት ገባን፣፣
መ.አ.ህ.ድ.የኪነት ቡድንም የተለያዩ መዝሙሮችን እያሰሙ አጀቡን፣ አዝማሪዎች በማሲንቆ ዜማዉን ያወርዱታል፣ መለከት እምቢልታዉ ተደበላለቀ፣፣ ከማስታዉሰዉ የአዝማሪዎች ግጥም
እኛም አትነሳም ወይ ይኸ ባንዲራ ያንተ አይደለም ወይ፣ አስራት አልሞተም፣ እኛ ወጣቶች የአስራትን አላማ እናሳካለን ወ.ዘ.ተ. የመሳሰሉ መፈክሮችን እያሰማን ሽቅብ ወደ ፒያሳ እንተማለን፣፣ ሙሀሙድ አህመድ ሙዚቃ ቤት ስንደርስ በጣም ብዙ ሽህ ህዝብ ጠብቆን ስለነበርን ከታች የመጣነዉ ሰዎች ተዋጥን፣፣ ከዚያም በራስ መኮነን ድልድይ አልፈን ወደ ብርሀንና ሰላም ማተሚያ ቤት አድርገን ወደ ስላሴ ቤተ ክርስቲያን ልንገባ ስንል ወታደሮች ከለከሉን፣፣ በታች በኩል ነዉ መግባት የምትችሉት አሉን፣፣ በታች በኩል ስንገባ የቀብር ቦታዉ በሬዲዮና በቴሌቪዢን እነደተነገረዉ ስላሴ ሳይሆን ባለወልድ ቤተ ክርስቲያን እንደሆነ ተነገረን፣፣ ብዙ ሰዉ ተበሳጨ፣፣ እንዴት አስራትን አይነት አርበኛ ስላሴ አይቀበርም? አስራት አባታቸዉ በፋሽስት ጣሊያን በግፍ ከተገደሉት 30 ሽህ ኢትዮጵያዉያን አንዱ ነበሩ፣፣ ስላሴ ያርበኞች መቀበሪያ ነዉ ግን ላስራት በወቅቱ ተከለከሉ፣፣ መቸም አገሩ የጉድ አገር ነዉ የዛሬ አመት በሞቱ በ18 አመታቸዉ እንደገና ስላሴ ቀበሯቸዉ ሲሉኝ በጣም ነዉ የገረመኝ፣፣
የቀብሩ ሁኔታ፣ ካየኋቸዉ የቀብር ስነ ስርአቶች ሁሉ የሚበልጥ ህዝብ ነበር የተገኜዉ፣፣ በፍትሀቱ ወቅት አቡነ ጳዉሎስ ተገኝተዉ የሬሳዉን ሳጥን ባርከዉ ሲጨርሱ ጎንበስ ብለዉ ሳሙት፣ ታዋቂዉ የታሪክ ተመራማሪ አቶ ተክለ ፃዲቅ መኩሪያ የህይወት ታሪካቸዉን አነበቡ፣ ከአማራጭ ሀይሎች አቶ አቶ ክፍሌ ጥግነህ ፣ቀኛዝማች ነቃ ጥበብ የፓርቲዉ ምክትል ሊቀ መንበር፣ እንዲሁም ሌሎችም ንግግር አደረጉ፣፣ ከአቶ ክፍሌ ንግግር ዉስጥ አሰራት አጥብቀዉ የጎሳ ፖለቲካን እንደሚጠሉ ነገር ግን አሁን አማራዉን ነጥሎ ለማትፋት በተከፈተዉ ዘመቻ ምክንያት መአህድን እንዳቋቋሙ፣ መአህድ የሌሎች የአንድነት ፓርቲወች የመሰረቱት ፓርቲ ዉስጥ በመስራች አባልነት እንደተመዘገበ የመሳሰሉትን ተናገሩ፣፣
እኛ ግን ጭፈራችንን ቀጥለናል፣፣ በቤተክርስቲያኑ አጥር ላይ እጅግ አስፈሪ የበርሀ ወታደሮች ፊታቸዉን በሽርጥ ሸፍነዉ፣ ረጃጅም አንቴና ያለዉ የመገናኛ ሬዲዮ ይዘዉ ልክ እንደ ቀትር እባብ አይናቸዉ ቁልቁል ወደምንጨፍረዉ ልጆች ከወዲያ ወዲህ ይሯሯጣል፣፣ ከቤታቸዉ ጀምረን ስንመጣ ሰልፉን የሚያስተባብሩ ከነበሩት ሰዎች ዉስጥ አንዱ እድሜዉ በወቅቱ 55 እስከ 60 የሚሆን የሰሜን ሰዉ የሚመስል ሰዉ ያለ መታከት ጨፍሩ እያለ ያበረታታናል፣፣ ግን እዉነት ለመናገር ሰዉየዉ በጣም ቀፎኝ ነበር፣፣ በመካከል ግን በዚያ ሁሉ ግርግር ዉስጥ ሰዉ ገለጥ ብሎ ሲሸሽ መሬት ላይ ስመለከት አንድ ወጣት ልክ እንደታረደ ዶሮ ወሬት ላይ ወድቆ ይንፈራፈራል፣፣ ጥቁር ደምም እንደ ጅረት ከአንገቱ ስር ይምቦለቦላል፣፣ ያ ሽማግሌ አሁንም ጨፍሩ ይላል፣፣ በዚህ መሀል ነበር ሁሉ ቲያትር ግልጽ ኁኖ እንዲገባኝ ያደረገ ሁለተኛ ክስተት በአይኔ ያየሁት፣፣ ለካ በመካከላችን አብረዉን ያሉ ሽጉጥ የታጠቁ ሰዎች እንዳሉ የተረዳሁት፣፣ ቀጠን ረዘም ያለ ፊቱን በሽርጥ የሸፈነ ሰዉ ተንደርድሮ ወደ አንድ ወጣት ደረት በመጠጋት አፈሙዙን አስጠግቶ ምላጩን ሲስብ የሽጉጡ ድምፅ ሳይሰማ ልጁ ግን ተዝለፍልፎ ሲወድቅ አየሁ፣፣ እንግዲህ ይህንን በፊልም ሳይለንሰር የተገጠመለት ሽጉጥ ብለን የምናዉቀዉ መሆኑ ነዉ፣፣ በሚቀጥለዉ ቀን በግል ጋዜጦች 5 ወጣቶች እንደሞቱ በሰፊዉ ተዘገበ፣፣
በወቅቱ የነበሩ ወሬዎች፣ ይህንን የምፅፈዉ አንባቢ ወቅቱን እና የነበረዉን አስተሳሰብ እንዲረዳ ነዉ፣፣ ብዙዉን ነገር አሁን ሳስበዉ ያመኛል፣፣ በፕሮፌሰር ላይ የመሰከሩት ሰዎች አብዛሃኛዎች ኤርትራዉያን እንደነበሩና በኋላ ባድሜ ጦርነት ሲመጣ እነሱም እንደተባረሩ፣ የፕሮፌሰር ባለቤት ኤርትራዊ ናት የሷ ዘመዶች ናቸዉ ሰልለዉ ያስያዟቸዉ ይባል እንደነበር፣ ብዙ ምሁራንና አብዛሃኛዉ ፖለቲካ አዉቃለሁ የሚል ፕሮፌሰርን ልክ እንደ ወያኔ የጎሳ ፖለቲካ አራማጅ እንደሆኑ አድርጎ ያዩዋቸዉ ነበር፣ አንዳንዱ ደግሞ እሳቸዉ ህክምና እንጅ ፖለቲካን የት ያዉቁታል የሚልም ነበር፣ የሞቱት እስር ቤት ዉስጥ የሰዉነት ክፍልን የሚጎዳ እጅግ መርዛማ ንጥረ ነገር ከምግብ ጋር በትንሽ በትንሹ እየተሰጣቸዉ ስለነበር ነዉ ይባልም ነበር፣ አብረዋቸዉ የነበሩት የትግል አጋሮቻቸዉ ከድተዉ መረጃ አዉጥተዉ ነዉ ለእስር የተዳረጉት የሚልም ነበር፣ ፕሮፌሰር ፀረ እስልምና ናቸዉ ወዘተረፈ የሚሉ ዉዢምብሮች ነበሩ፣፣
በወቅቱ ምድር አልበቃቸዉ ያለች የጎሳ ፖለቲከኞች መጠነ ሰፊ የጋራ ጥቃት በአማራዉ ላይ የከፈቱበት ወቅት ነበር፣፣ እነ ታምራት ላይኔ በሀረር፣ እነ ዳዊት ዩሀንስ በጂማ ከአማራ ክልል ዉጭ ያለ አማራ ወራሪ ነዉ ብለዉ የተናገሩበት ወቅት ሲሆን በኦጋዴን ጎዴ ደርግ አስፍሮት የነበረ ሰፋሪ በአስር ሽዎች የሚቆጠር የወሎ ሙስሊም አማራ ዉጣ ተብሎ እናቶች ልጆቻቸዉን በየበርሀዉ እየቀበሩ ግማሹ ወደ ወሎ፣ ግማሹ ወደ አዲስ ሰፈራ ቦታ ወደ መተማ ጎንደር፣ ሌላዉ እግሩ እንደመራዉ የሚንከራተትበት ወቅት ነበር፣ ከአሰብ እና ከኤርትራ በመቶ ሽዎች የሚቆጥር ህዝብ በደሴ፣ በኮምቦልቻ፣ በናዝሬት፣ በአዲስ አበባ በየ ድንኳኑ ተጠልሎ የነበረበት፣ ከአማራ ክልል ዉጭ ያለ አማራ የመንግስት ሰራተኛ ወደ አማራ ክልል ይመጣል ተብሎ በአማራ ክልል በየስብሰባዉ የሚነገርበት፣ እና ተፈራ ዋልዋ እና ገነት ዘዉዴ ከሀገሪቱ የተማረ ሀይል ዉስጥ 53 በመቶ አማራ ስለሆነ ሌላዉ እስከሚማር አማራ ቁሞ መጠበቅ አለበት እያሉ በይፋ የሚናገሩበት ወቅትም ነበር፣፣ በሌሎች ክልሎች የዩንቨርሲቲ መግቢያ እስከ 2.0 ዝቅ እንዲል ተደርጎ በአማራ ክልል ግን 3.0 እንዲሆን የተደረገበት፣በበደኖ፣ በአርባጉጉ እና በመሳሰሉት ቦታዎች እጂግ ዘግናኝ እልቂት በአማራዉ ላይ የተከፈተበት እና የኢትዮጵያ ቴሌቪዢንም እጂግ ዘግናኝ ፎቶዎችንና ፊልሞችን የሚያሳይበት፣ በመላዉ አገሪቱ በአማራ ክልል ጨምሮ ትግራይን ሳይጨምር በየቀኑ ቤተ ክርስቲያን የሚቃጠልበት፣ የሚዘረፍበት ወቅት ነበር፣፣ እዚህ ላይ አንድ ትዝ እሚለኝ አንድ ፕሮቴስታንት እምነት ተከታይ የሆነ ጓደኛየ የእነሱን መፅሄት ስሙን ካልረሳሁት ማራናታ የሚል በምእራብ ወለጋ ህዝቡ ታቦታችሁን ዉሰዱልን ብሎ ጠይቋል የሚል ዜና አስነበበኝ፣፣ ከላይ በአማራ ክልል ጨምሮ ያልኩት በአሁኑ ከሚሴ ዞን በርካታ ቤተ ክርስቲያኖች ተቃጥለዉ፣ ትናንሽ ከተሞች እንደ እርቄ አይነቶቹ ነዋሪዎቹ ተሳደዉ ከተሞቹ ባዶ የነበሩበት ወቅት እንደነበረ ስለማቅ ነዉ፣፣
መቼም ሁሉንም የማዉቀዉን ብዘረዝረዉ ደስ ባለኝ ነበር ነገርግን አንባቢን እንዳያሰለች እዚህ ላይ ላቁመዉና እኔ እንደምረዳዉ ፕሮፌሰር አስራት በዚያ የመከራና የዉጥንቅጥ አመት ወቅት የወለዳቸዉ ጀግና ነበሩ፣፣ ባንድ በኩል እጅግ የመረረ ጥላቻ ያነገቡ ቡድኖች በሌላ በኩል ሰማይ ምድር የተደፋበት ከርታታ ህዝብ፣ በሌላዉ አንግል ፍፁም የጎሳ ፖለቲካን የሚጠሉ ቡድኖች በተቃራኒዉ በጎሳ ልክፍት የሰከሩ ሰዉ በላዎች ጊዜ ሰጥቶአቸዉ ጉልበት አግኝተዉ በመጡበት ወቅት በዚህ መሀል የቆሙ አንፀባራቂ ኮኮብ ነበሩ፣፣ በአለም አቀፍ ደረጃ የምእራቡ አለም በታቸርና በሬገን ፊት አዉራሪነት ምስራቁን አለም ከሰባ አመት ትግል በኋላ ድል ያደረገበት ታላቋ አገር ዩጎዝላቪያ የፈረሰችበት ቦስኒያኖችና ክሮአቶች ከአሸናፊዉ ሀይል ጋር ሁነዉ ሰርቦችን ለገፀ በረከትነት እንዳቀረቡት፣ በኛም አማራዉ ለምእራባዉያን የበቀል ዱላ ወንድሞቻችን አሳልፈዉ የሰጡብን ወቅት ላይ አስራት እምቢ ብሎ የተነሳ ጀግና ነገር ግን ሁላችንም ቁመን ያስበላነዉ ጀግና ነዉ፣፣