Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በጫካ እና በግራድ ጎዳናዎች መገናኛ ላይ በሳን ፍራንሲስኮ ውስጥ የቻይናንደን መግቢያን የሚመለከት የድራጎን ቀስት ቅርጽ ያለው ጠርዝ. ጎዳናዎች በአሳ እና በአትክልት መደብሮች, ዕፅዋት ሱቆች, ቤተመቅደሶች እና ምግብ ቤት ይከተላሉ. (ሊኬ አትክልት, የሃናውያን ቤት እና የ R & G ምግብ ቤቶች ሁሉም ከመጠን በላይ ይበላሉ). ሙዚየሞች የቻይናውያን ታሪካዊ ማህበረሰብ እና የቻይናን ባህላዊ ማእከል ያካትታሉ.
ፎቶ-ፖስትካርታ-ቆንጆ ዓይኖች የ Alamo Square, የሳን ፍራንሲስኮ የ 1900 ዓ.ም የቪክቶሪያ ነዋሪዎች በከተማይቱ ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች (ዌብስተር, ብሮደርሪክ, ኦክ እና ጎንደን ጌት ጎዳናዎች) ላይ እና የዓለማችን ጠማማዎች በሊቦርድ ጎዳና ላይ በሚፈጥሩት ቦታ ላይ ተጭነዋል. ጎርፍ መንገዶቹን ያጥለቀለቁ ቤቶችን ያቆራኝ እና በከፍተኛ ደረጃ ወደታች (በሄይድ እና ሌቭቨርዝ ጎዳናዎች መካከል) ይወርዳል.
ለአጭር ጊዜ ለማምለጥ የሚችሉ ከሆነ ቀይ ለት ነጭ ፊሻ ወደ ሳሳው ቸኮቴ ከ "ዓሳ አጥማጆች" ጉዞው ግማሽ ሰዓት ይወስዳል. የሳን ፍራንሲስኮን የባህር ወሽራ የፓናማው ዕይታ እጅግ አስደናቂ ነው, የሱሳሎቶ ፀሐያትን, የከተማዋን ከጎበኘባቸው የቡና ካንትሪ ቤቶች እና ትናንሽ ሱቆች በከተማው ላይ የሚያንፀባርቁ ናቸው.
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1997 ዓ.ም.) 1,250,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 16°30′ ደቡብ ኬክሮስ እና 68°10′ ምዕራብ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
የጥንቱ ኗሪዎች በሥፍራው ቹቂያፑ (ማለት 'የወርቅ እርሻ' በቀቿ) የተባለ መንደር ነበራቸው። ከተማው ንዌስትራ ሴኞራ ዴ ላ ፓዝ (እስፓንኛ፣ 'የሰላም እመቤታችን') ተብሎ በስፓኒሾች በ1541 ዓ.ም. ተሠራ። በ1817 ዓ.ም. ከአያኩቾ ውግያ በፔሩ ቀጥሎ፣ ስሙ ላፓዝ ዴ አያኩቾ ('የአያኩቾ ሰላም') ተደረገ።
የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ እና የፌደራል መሬት ባንክ ልማት ኮርፖሬሽን በጋራ ለመስራት ተስማሙ | Satenaw Ethiopian News/Breaking News
አዲስ አበባ፣ ጥር 20፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ እና የፌደራል መሬት ባንክና ልማት ኮርፖሬሽን በጋራ ለመስራት የሚያስችላቸውን ስምምነት በዛሬዉ እለት ተፈራርመዋል፡፡
ስምምነቱ በዋናነት የኮርፖሬሽኑን መሰረተ-ልማት ወደ ዲጂታል ስርአት እንዲገባ የማድረግ እና የሳይበር ልማት ስትራቴጂክ ማፕ የማዘጋጀት እንዲሁም የመረጃዎቹን ደህንነት ማስጠበቅን የካተተ እንደሆነ ታዉቋል፡፡
የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ሹመቴ ግዛው በስምምነቱ ወቅት÷ መሬት ዋነኛ ሀብት በመሆኑ የዚህን ሀብት መረጃ በተገቢው መንገድ መጠቀም እና ማስቀመጥ ለሀገር ያለው ፋይዳ ከፍተኛ ነው ብለዋል፡፡
ዶክተር ሹመቴ አክለውም መረጃ አሁን ባለንበት ዘመን ትልቁ እና ቁልፍ መወዳደሪያ እንደሆነ ጠቁመዉ÷ ይህንን መረጃ ደህነነቱን ለማስጠበቅ እና ለመጠቀም የመሬት ባንክና ልማት ኮርፖሬሽን በሚያከናውናቸው ስራዎች ላይ ኤጀንሲው በጋራ እንደሚሰራ ገልፀዋል፡፡
የፌደራል መሬት ባንክና ልማት ኮርፖሬሽን ዋና ዳይሬክተር ሌንሳ መኮንን በበኩላቸዉ ÷ትልቅ ሀብት የሆነው የመሬት ነክ መረጃ መያዝ ሀገራችን በምትከውናቸው የመሰረተ- ልማት ስራዎች ላይ ጥራት ያለው ውሳኔ ከመስጠት ባለፈ ደህንነቱን ለማስጠበቅ ያለውም ሚና ከፍተኛ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡
ከኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ጋር የተደረገው ስምምነት የመሬት ባንክና ልማት ኮርፖሬሽኑ በቴክኖሎጂ ራሱን ለማዘመን በሚከውናቸው ሰራዎች ላይ ማእከል ያደረገ ሲሆን በተለይ መረጃን ደህንነቱን ለማስጠበቅ ያለመ መሆኑን ዋና ዳይሬክተሯ መግለጻቸውን ከኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ ያገኘነው መረጃ ያመላክታል።
አዮኒክ ቦንድ በጥንተ ንጥር ጥናት ውሑድ ሲሠራ ከሁለት ንጥረ ነገሮች አቶም መካከል የሚፈጠረው ማሠርያ ወይም መያያዣ ነው። የአንዱ ንጥረ ነገር አቶም ሌሌላው ንጥረ ነገር አቶም ኤሌክትሮን ሲሰጥ አዮን ይባላል፣ ውሑድ ይሆናል።
ለምሳሌ ጨው የሚገኘው ሶዲየም (Na) እና ክሎሪን (Cl) ንጥረ ነገሮች ሲዋሀዱ ከሶዲየም አቶም አንድ ኤሌክትሮን ሒዶ አቶሙ ስለዚህ አወንታዊ (ፖዚቲቭ) ይሆናል፣ አዮን ይባላል። የክሎሪኑ አቶም ግን ኤሌክቶኑን ተቀብሎ እሱ አሉታዊ (ኔጋቲቭ) ሆኖ ካታዮን ይባላል። አሁን ከሁለቱ መካከል አዮኒክ ቦንድ ከአወንታዊውና ከአሉታዊው መካከል እንደ ማግኔጢስ ያሠራቸዋል፤ ጨው ነው።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብቀዳም 12 ሕዳር ናብ ጅቡቲ ኣብ ዝበጽሓሉ፣ ብዛዕባ ምዕባለታት መስርሕ ሰላም ሃገሩ ብዝምልከት ንኣባላት ፓርላማ ጅቡቲ መብርሂ ከምዝሃበ መርበብ ሓበሬታ ኣልዓረብያ ገሊጹ።
ዕላማ’ቲ ብምስጢር ተታሒዙ ዝጸንሐ ዑደት ፕረዚደንት የመን፣ ረዚደንት የመን ነበረ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ ጅቡቲ ኣለዎ ንዝብሃል ንብረት ንምድስካሉ ምስ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዑል ዑመር ጉለ ንምዝርራብ ምዃኑ ዝሓበረ መርበብ ሓበሬታ ኣራብ ኒውስ ከኣ፣ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ኣብ ባንክ ጅቡቲን ካልእ ወፍርታትን እታ ሃገር ንብረትን ገንዘብን ከምዘለዎ የመልክት።
ዓለምቀፍ ትብብር ለኢትዮጵያውያን መብት /ግሎባል አልያንስ ፎር ዘ ራይት ኦፍ ኢትዮጵያንስ/ የተሰኘ ድርጅት በደቡብ ብሄር ብሄረሰቦችና ክልል ለተፈናቀሉ፣ የጌድዮ፣ የወላይታ እና የጉራጌ ተዋላጆች የግማሽ ሚሊዮን ብር ዕርዳታ መስጠቱ ታወቀ፡፡
በህዳሴው ግድብ ዙርያ ለሚነሱት ውዝግቦች ዋነኛ መፍትሄ የተጀመረውን የሶስትዮሽ ድርድር ማስቀጠል መሆኑን እንደምታምንና ኢትዮጵያ ውይይቶችን ሳታቋርጥ የግድቡን ግንባታም ሆነ የውሃ ሙሌት እንደምትቀጥል በሶስትዮሹ ድርድር የተሳተፉ ኢትዮጵያውያን ተደራዳሪዎች ለአዲስ ዘመን ዝግጅት ክፍል ተናግረዋል።
የህዳሴ ግድብ የብሔራዊ ኤክስፐርቶች ፓናል ሰብሳቢና በሕዳሴው ግድብ የሦስትዮሽ ድርድር ኮሚቴ አባል ኢንጂነር ጌዲዮን አስፋው እንደሚገልጹት፤ ኢትዮጵያ የውሃ ሙሌቱን እንዳታደርግ የሚያግዳት ስምምነትም ሆነ ህግ የለም። በመሆኑም በቀጣዩ ሐምሌ ወር ውሃውን እየሞላች በቀሪ ጉዳዮች ላይ ውይይት ማካሄዷን ትቀጥላለች። በዚህ መሰረት በመጀመሪያ ዓመት 4 ነጥብ 9 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ ይሞላል፤ በሁለተኛው ዓመት ደግሞ በአጠቃላይ 18 ነጥብ 4 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ይደርሳል። እንዲህ እንዲህ እያለች ኢትዮጵያ 74 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃውን እንደምትሞላ ግልጽ አድርጋለች።
እንደ ኢንጂነር ጌዲዮን ገለጻ፤ አሁን ላይ የሚደረጉ ውይይቶች በድርቅ ወቅት የውሃ አጠቃቀም ምን ይሁን በሚለው ጉዳይ ላይ ነው። በዚህ ረገድ ስለውሃ ሙሌቱ ስምምነት ሳይደረስ ኢትዮጵያ ውሃ መሙላት አትችልም የሚል ይዘት ያላቸው መረጃዎችን ግብጽም ሆነ አሜሪካ ማውጣታቸው የውይይቱን ይዘት የማይወክሉ እና የተሳሳቱ መሆናቸው መታወቅ አለበት። ኢትዮጵያ ውሃ ሙሌቱ መብቷ መሆኑን ብታውቅም መፍትሄዎችን በውይይት እና በድርድር ማምጣት ይቻላል የሚል እምነት በመያዟ እስከመጨረሻው ድረስ ውይይቶችን ለማካሄድ ወስናለች።
ሱዳኖችም በተመሳሳይ ጉዳዩን በውይይት መፍታት እንደሚቻል እንደሚያምኑ የገለጹት ኢንጂነር ጌዲዮን፤ ግብጽ ግን ኢትዮጵያ ከግድቡ ውሃ ሙሌት ጋር በተያያዘ ጽኑ አቋም በመያዟ ግብጽ ከድርድሩ ልትወጣ እንደምትችል የሚጠቁሙ አንዳንድ መረጃዎች መኖራቸውን ገልጸዋል። እንደ እርሳቸው፤ ይሁንና ግብጽ ውይይቱን ወደጎን ብላ ከውይይቱ ብትወጣ የእራሷ ውሳኔ ነው የሚሆነው፤ ይህን ካደረገችም ስህተት እንደሰራች ነው የሚቆጠረው። ምክንያቱም በኢትዮጵያ በኩል የውሃ ሙሌቱን የሚያግድ
ዓለም አቀፍ ህግም ሆነ የመርህ ስምምነት ስለሌለ ሥራው እየተከወነ በሌሎች ጉዳዮች ላይ አብሮ እየተነጋገሩ መቀጠሉን ኢትዮጵያ ትገፋበታለች። እናም ኢትዮጵያ ድርድሩ ላይ ቆይታ የግድቡንም ግንባታ ሳታቋርጥ ውሃውን የመሙላት ተግባሯ አይቀሬ ነው ሲሉ ኢንጅነር ጌዲዮን አመልክተዋል።
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የውሃ ሀብት መምህርና የህዳሴው ግድብ የቴክኒክ ቡድን አባል ዶክተር በለጠ ብርሃኑ በበኩላቸው፤ የኢትዮጵያ አቋም ምንጊዜም ቋሚ መሆኑን ይገልጻሉ። እንደእርሳቸው፤ ውሃ ሙሌቱን የሚያግድ ህግ ባለመኖሩ ውይይቱን እያካሄደች ግንባታውንም ታከናውናለች። ግብጽ ግን አላስፈላጊ ትርክቶችን እያመጣች ውሳኔ ለማግኘት ከምትሞክር ይልቅ በመረጃ ላይ የተመሰረተ ውይይት ማድረግ የሚበጃት ቢሆንም የግብጽ ተደራዳሪዎች የውሃ ሙሌቱን ለማስተጓጎል እየሄዱበት ያለው መንገድ የሚያዋጣ አይደለም። ኢትዮጵያ ግን ማንንም ሳይጎዳ ውሃውን የመሙላት ሙሉ መብት እንዳላት ብታውቅም ጉዳዩን በትብብር መከወን ይገባል ከሚል ሰላማዊ አቋም በመነሳት
እንደ ዶክተር በለጠ ከሆነ፤ ግብጾች ጉዳዩን ከሙያዊ ሥራ ይልቅ ወደፖለቲካ ይዘት እየወሰዱት ነው፤ ከሰሞኑ በተደረገው የቪዲዮ ውይይት ላይ የየሀገራቱ መሪዎች መነጋገር እንዳለባቸው የሚል አቋም አንጸባርቀዋል። ኢትዮጵያ ውሃ መሙላቷ ግብጾችም ሆነ ሱዳኖች ላይ ጉዳት እንደማያደርስ ቢያውቁትም ጥቅማቸውን ከፍ ለማድረግ ሲባል ግን የማይጨበጥ ችግር ያነሳሉ። በመሰረቱ የውሃ ሙሌቱ የግንባታው አካል እንጂ የድርድሩ አካል ባለመሆኑ የትኛውንም ዓለም አቀፍህግና የተፋሰስ ሀገራትን መብት አይጋፋም። ጎረቤት ሀገራትን ያማከለ የትብብር ሥራ ለማከናወን ውይይት ተመረጠ እንጂ ኢትዮጵያ ውሃ መሙላትም ሆነ ከግድቡ መጠቀም የሚከለክላት ምንም ህግ የለም። ይህንን ግብጾችም ሆኑ አሜሪካኖች ቢያውቁትም ጉዳዩን ያላገናዘበ የተሳሳተ መረጃ እያወጡ ነው። የአሜሪካ መንግሥት ችግሩን መፍታት ሲያቅተው መግለጫ ያወጣ ሲሆን ኢትዮጵያ ግን ውይይቱን እያካሄደች ግድቡን ከጫፍ እንደምታደርስ ጽኑ አቋም አላት። በኢትዮጵያ በኩልም ውይይቱ ሳይቋረጥ የውሃ ሙሌቱን የምትገፋበት ይሆናል ።
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የውሃ መሀንዲስና የህዳሴው ግድብ ተደራዳሪ ቡድን አባል ዶክተር ይልማ ስለሺ በበኩላቸው እንደሚገልጹት፤ በውሃ ሙሌቱ ላይ ግብጾች ይጎዳናል የሚሉት ውሸታቸውን ነው እንጂ በአብዛኛው ተስማምተዋል። ይሁንና የግብጽ ተደራዳሪዎች የኢትዮጵያን የወደፊት የውሃ ጥቅም ለመግታት ነው ፍላጎታቸው። የውሃ ሙሌቱ ላይ በአብዛኛው ቀደም ብሎ ስምምነት ተደርጓል፤ ይህን ግን ግብጾች እንደመያዣ ለመጠቀም የቀየሱት ስልት ነው። ኢትዮጵያ ደግሞ አካሄዳቸው ስህተት መሆኑን በግልጽ ተናግራለች።
እንደ ዶክተር ይልማ ገለጻ፤ ኢትዮጵያ ውሃ ውን ስተሞላም ሆነ ስትጠቀም ሌሎች ላይ ጉዳት አለማድረሱን መከታተል እንጂ ስለሥራው የሀገራቱን ፍቃድ የመጠየቅ ግዴታ የለባትም ። ስለዚህ በአባይ ወንዝ ከሚያልፈው ውሃ ውስጥ አስር በመቶውን ማለትም 4ነጥብ 9 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃን በመጀመሪያ የመያዝ መብት አላት፤ ለዚህ ደግሞ ፍቃድ አያስፈልግም። ኢትዮጵያ ውሃ ሙሌቱንም ሆነ ቀሪ የግንባታ ሥራዎችን መቀጠል ነው ያላት አማራጭ የሚሉት ዶክተር ይልማ፤ ኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ህጎችን ጠብቃ ውሃ መሙላቷን ትቀጥልበታለች ሲሉ አብራርተዋል።
በሞንትሪያል አውራጃ ገበያዎች ውስጥ ከሚገኙ በጣም ቀለል ያሉ ደስታዎች አንዱ ሲሆን ከዚህ በታች በተዘረዘረው መሠረት በየአመቱ ዓመታዊውን የከተማዋን አውራ ጎዳናዎች ለገበያ ያቀርባል.
የምቀጥለው ገዳይ ከኩሽና የተሠራ የምግብ አዘገጃጀት ስራ ጋር በማነፃፀር ምርቶችን እና ዋጋዎችን በማወዳደር ቀኑን ሙሉ በድርጅቶች ውስጥ እንዳሳለፍኝ ለማሳመን ብዙ አይወስድብኝም, እጄን ካላቀቅኩ (እና ተንቀሳቃሽ ጋራ ቦታ ላይ) ሁሉንም የግብይት ግዢዎች በመጀመሪያዎቹ በ 30 ደቂቃዎች ውስጥ ለመጓጓዝ.
የበለጸጉ ሕብረተሰቦች ከመድሃኒት ክምችት, ከሱፐርማርኬቶች እና ከመድኃኒት ክምችት ክለቦች በፊት የሕዝባዊ ገበያዎች የማኅበረሰብ ማእከል, የከተማው ምንጭ እና የማያስፈልጋቸው መጠቀሚያዎች ነበሩ.
ወፍ, ስጋ, አሳ, የወተት ተዋጽኦ, ቅመማ ቅመሞች እና ትኩስ ፍራፍሬዎች እና አትክልቶች በአንድ ቦታ ላይ ተሰብስበው ነበር. የአካባቢው ነዋሪዎች ቤተሰቦቻቸውን ከሃሜት እና ከማኅበራዊ ኑሮዎች መካከል በማከማቸት. ከሁሉም በላይ የኤሌክትሪክ ቴሌግራፊ ከመቅረቡም ሆነ የስልክ ሥራው ከመጀመሩ በፊት ከጓደኞቻቸው ጋር ለመድረስ የሚያስችላቸው መንገድ እና በአካባቢያዊ ጉዳዮች ላይ ማደራጀት የሚቻልበት መንገድ በጣም ቀላል ነበር. አብዛኛዎቹ ሰዎች ገበያ ላይ በተወሰነ ጊዜ ወይም በሌላ መንገድ ወደ ገበያ ተወስደዋል.
ከሰሜን አሜሪካ ትልልቅ አርሶ-አደሮች አንዱ የሆነው ዣን-ቲሎን ገበያ በቂ የምስጋና ቃል አልተገኘለትም. ከሁሉም የሞንትሪያል ሕዝብ ገበያዎች ውስጥ, ይህ ሕይወቴን የለወጠው እና ከቁጥጥር ባለሙያ (ኩኪስ) ምግብ አመጣኝ.
ወደ ማርቼ ዣን-ታሎን ጥቂት ጉብኝቶችን ካደረጉ በኋላ በእራስዎ ቤት (ወይም በሆቴል ክፍል ውስጥ) እንደ ንጉሳዊ ቤተሰብ መብላት ይችላሉ. የብዙ ቁጥር አጠቃቀምን ያስተውሉ. ለማንኛውም ምክንያት "ጉብኝቶች" ብዬ ነበር. አንደኛ ይህ ገበያ ምን ያህል የተለየ እንደሆነ ሙሉ ለሙሉ ለማቅረብ በቂ አይደለም. በዓመታት ውስጥ ብዙ ቆንጆ ጉዞዎች ካደረጉ በኋላ, አዲስ ትኩስ ምርቶችን በአዲስ ትኩስ ምግብ ማጠናቀቅ እና ከአቅራቢዎች የተመረጡ ጠቃሚ ምክሮችን ያቀርባል.
ማርሴ ቴተር . እዚ ያለው ቆንጆ እዚህ ከየት ያለ የመጀመሪው የህዝብ ገበያ ነው. እኔ የምረቃ ትምህርት ቤት ፓፖክኬክ ነበር, ሆኖም ግን ከላጅካዬ አትውተር በገበያው መኖሪያ ቤት የሚሠራውን የኬሚስ ገበያ ውስጥ የጫነውን መካከለኛ ገዳይ ቀሚስ እስከ አሁን ድረስ አስታውሳለሁ. እና በጉ. መልካም እግዚአብሔር, የበጉ. ለአንድ ትንሽ ገንዘብ, ለሁለት የእግር ጥጆች ለ 40 ሰዓታት ከ 40 ዶላር በላይ ዋጋ ያለው ነገር ግን ከእሱ ወጥቶ የመጣው ምግብ አይረሳም.
ማርቼ ሳን ጃክ ነዋሪዎቹ የገበሬዎችን ምርቶች ያቀርቡ ነበር, ከ 1868 ጀምሮ, ከፓርክ ላን ፊንኔ በስተደቡብ ወደሚገኘው የሥነ ጥበብ ዲዛይን-ዝርዝር የሆነ የሕንፃ አቋም ከመስተካከሉ ጥቂት ዓመታት በፊት ነበር. ይሁን እንጂ የከተማው አስተዳደር ቢሮዎች በ 1960 ውስጥ ለረጅም ጊዜ የቆየ የሕዝብ የመገበያያ ስፍራዎች ተዘግተዋል. ከ 1983 ዓ.ም ጀምሮ እንዲከፈቱ የሚፈቀድላቸው ጥቂት የንግድ ተቋማት ነበሩ, ሆኖም ግን ዋናው ማስታወሻ አልነበረም.
በ 2007 ከተማው አዳራሹ የመሬት ቤቱን መሬት እንደገና ወደ ህዝብ ገበያ ልምምድ እንደገና ካስቀመጠው ሕንፃውን ለገዢው ሰጥቷል. እናም ማርቼ ሳን ጃክ ከበርካታ አመታት በኋላ ከግዛቶ, ከኩሽ ሱቆች, ዳቦ መጋገሪያዎች እና በጣም ብዙ የምግብ ምርቶች ሱቆች ቀስ በቀስ ተቀላቅለዋል. በፀደይ ወራት, በበጋ እና በመጥበቅ ላይ የበረዶ እቃዎችን, ቅጠላ ቅጠሎችን እና ትኩስ ፍራፍሬዎችን እና አትክልቶችን የሚሸጡ ሌሎች ሞንትሪያል ህዝባዊ ገበያዎች በሞቃት ወራቶች ውስጥ, የውጭ ሻጮች እራሳቸውን ወደ ድብልቅነታቸው ይጨምራሉ.
ሌላው ሞንትሪያል "ታላላቅ" አምስት የገበያ ቦታዎች, መጋቢት ቤዚንደር ተመሳሳይ የሆነ የጊዜ ሰንጠረዥ ወደ ማርቼ ስቴይ ዦክ (ማጣቀሻ) ያመራል. ምክንያቱም በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የከተማው አስተዳደር በ 1960 ዎቹ ውስጥ በ 80 ዎች ውስጥ ዳግም እንዲከፈት ማድረግ. ትኩስ ፍራፍሬዎችና አትክልቶች, እንዲሁም የእቃ መሸጫ ሱቆች, የቢያ መደብሮች እና የዓሳ መደብርም በቦታው ይገኛሉ.
Marchace de Lachine, የሞንትሪያል ትልቁ "አምስት" የህዝብ ገበያዎች በአጠቃላይ ዓመቱን ሙሉ የተከፈቱትን የተለመዱ ተጠርጣሪዎችን በመሸጥ እና በሊካን ቦሌ በሚጓዙበት ጊዜ በቃላት ላይ የሚጣፍጡትን ስስ ሱሪስ እና ፋኒ በሚሸጥበት ቦታ ላይ የተሸጡ የስጦታ ዝርያዎችን እና የተለያዩ የቢራ ጠርሙሶች. የሎኬን አጎራባች የ 18 ኛው መንገድ የባለፈው አንድ ብሎግ በብስክሌት ይጓዙ. ቶሎ ይደርስዎታል.
በሞንትሪያል የህዝብ ገበያዎች ርዕሰ ጉዳይ ላይ ስንሆን, የድሮው የሞንትሪያል ተቋም በትክክል የሚሸጥ ስለሆነ, አንዳንድ ጊዜ አንዳንድ ግራ መጋባት እፈልጋለሁ ምክንያቱም ማርከ ቤንሴንስ ነው . ጥሩው, ትኩስ ምርቶች እና የተበላሹ መመዘኛዎች አይደሉም, ቢያንስ ቢያንስ ከዚያ በኋላ. በቀድሞው የህዝብ ገበያ ላይ ነበር. በ 1863 ለመጀመሪያ ጊዜ የተመሰረተው ህንፃው ለመዘጋት በጀመረው በ 1855 ሲጀመር በሜይለር ገበሬዎች ገበሬዎች ውስጥ በ 60 ዎች ውስጥ ሥራውን አቁሟል. ዛሬ የ Bonsecours Market የአካባቢያዊ ፋሽን ዲዛይኖችን - ቆርቆሮዎች, የቆዳ መያዣዎች, መለዋወጫዎች - ከሥነ-ጥበብ, ከማስታወሻዎች, እና ከአሰባሰቡ ዕቃዎች በተጨማሪነት ይሸጣል.
ሞንትሪያል "ታላላቅ" አምስት የወርድ ገበያዎች በየዓመቱ ሲከፈቱ ከተማዋ በአየር ሁኔታ ሞቃታማ እስክትሆን ድረስ ከኤፕሪል መጨረሻ እስከ ጥቅምት መጨረሻ ባለው ጊዜ ውስጥ ክፍት የሆኑ ወቅታዊ ገበያዎች ይኖራታል.
ለዚህ ዝርዝር ዓላማዎች, ለዓመታቱ ያቆጠቆጠውን የታወቀ የገበያ ማእከል አካትቻለሁ. ወቅታዊ በሆኑት የገበያ ቦታዎች በተጨማሪም በከተማው ውስጥ ብዙ የበሰሉ ስፖንጅራክሽን ብቅ ሥፍራዎች እንዲሁም በበጋው ውስጥ በአካባቢው በአካባቢው በአካባቢው በአካባቢው አገልግሎት ለማቅረብ እንደሚጠቅም ልብ ይበሉ. በአካባቢያዊ ሚዲያዎች አልፎ አልፎ የሚጠቀሙ ተሰኪዎች ማግኘት ሲችሉ, ፕሮግራሞቻቸው እና ቦታዎቻቸው በአብዛኛው በአፎ የሚሉት ናቸው.
በአካባቢዎ የሚኖሩ እና ብዙ ምርት ከፈለጉ ወደ ፍሮንዴን ሜ ሜትሮ ይሂዱ. ምርቱ በተመጣጣኝ ዋጋ ተመጣጣኝ ነው. ሌሎች የሞንትሪያል ሜትሮ ጣቢያዎች ትንሽ እና መካከለኛ መጠን ያላቸው የአየር አየር ማቀዝቀዣ ምርቶች ያካተተ ሮስመንድ ሜትሮ (በ 2015 ያልተነሱ, ለማደስ የተዘጉ), Papineau Metro, ሳቬቬ ሜትሮ እና ሺብበርግ ሜትሮ (በካሬ ሴንት ሉዊስ በስተ ምዕራብ ይገኛል).
ለጎብኚዎች, ለቱሪዝም ምቹ የሆነ የሕዝብ ገበያ ቀዳዳ ማቆሚያዎች በ Mont-Royal ሜትሮ የሜትሮ ባቡር ጣቢያ (በቅድሚያ የተወሰኑ ጤናማ የሆኑ ምግቦችን ለመያዝ ወደ ተራራው ለመሄድ ጥሩ ቦታ ነው), በኩቲ-des-Neiges ሜትሮ ( ከሴንት ጆሴፍ የኦርቶማን ጉብኝት ጋር ፖም ትይዩ ይሆን?) እና በ Square-Victoria Metro (ይህ ትንሽ ነው, ብዙ አበቦች ከላሊው አበባ በላይ ነው, ስለዚህ አቅም ያሊቸው ከፍተኛ ደረጃ ትስስር ከፇሌጉ, ወዯ ሚሌን ጊል መሄዴ ይጀምሩ, ከፊት ለፊት ባለው የአበባው መቀመጫ ላይ ከፊት ለፊት እና ከካንት ሞንትሪያል ብሩክ ቶርቶዎች አንዱ ላይ ኦሊቭ እና ጎርሞዶ ውስጥ ከሚመገቡት ምርጥ ምርጥ የዳቦ ሸቀጦች ጋር በቅዱስ ጳውሎስ ላይ ይንገሩን ).
በመጨረሻም, የምድብ ቅናቶች የእኔ እንደሆንኩኝ አድርገው ካላቸዉን, በሂትለር ፊሊፕስ አደባባይ ይሂዱ . በመኻል ከተማ ውስጥ ካትሪን ስትሪት . በካርፕ ምርቶች, ቸኮሌቶች እና ቤርያዎች የተሞላ ነው. አንዳንዴ የአበቦች ስብስብ በቦታው ላይ ነው ያሉት. ጉርሻ-በእጅ የሚሰሩ የእጅ ሥራዎችን የሚሸጡ ብዙውን ጊዜ ከርኒንግ አጠገብ የተሠሩ የከበሩ እቃዎች አሉ. እና በሞንትሪያል ውስጥ ለ ምርጥ ፒዛ ይከታተሉ . ከካሬው ተቃራኒው ነው.
ኣብ ገለ ምምሕዳራት ከተማ ኣስመራ ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝግብአን ደቂንስትዮ ናብ ናይ ታዕሊም ቦታ ክወርዳ ዝብል ሓበሬታ ተዘርጊሑ ከምዘሎ’ውን እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
የቻይና የኢኮኖሚ ኃላፊ ም/ጠቅላይ ሚኒስትር ሉሂ ለሁለተኛ የድርድር ዙር በያዝነው ወር ወደ ዩናይትድ ስቴትስ ይጓዛሉ። በሁለቱም በኢኮኖም የበለፀጉ ሀገሮች መካከል ለሚካሄደው የንግድ ጦርነት መፍትሄ ለማግኘት ነው የሚደራደሩት።
የንግድ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ጋኦ ፈነገ ዛሬ ቤዢን ላይ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ ሊሃ እአአ ጥር 30 እና 31 ቀናት ዋሺንግተን ይቆያሉ ብለዋል። የዩናይትድ ስቴትስ የገንዘብ ሚኒስትር ስቲቭን ምኑቺንና የንግድ ተወካይ ሮበርት ላይትዘር ባደረጉላቸው ግብዣ መሰረት ነው ወደ ዋሺንግተን የሚመጡት።
L'esprit de Guy Cognac መርሌት. L 'እስፔሪ ደ ጋይ ኮግዋክ በጥሩ ሁኔታ ይደሰታል። አፍንጫ: ከመጠን በላይ ፣ የበሰለ ፍራፍሬዎችን (በርበሬ ፣ አፕሪኮት) ፣ ብርቱካናማ (ብርቱካንማ) በማስከተል ፣ ተከትሏል by ስውር ጣፋጩ አርዘ ሊባኖሶች ​​እና እንደዚህ ያለ ቀረፋ ያሉ ቅመሞች። የ ፍሬ አሁንም አለ እና የ እንጨቱ ተጣምሯል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: አንድ መቶ ዘጠኝ ፓርቲ የደረስነው ስለማንደማመጥ ነው። በርካታ ቁምነገሮችን የያዘው የሙ/ጥ/ዲ/ን ዳንኤል ክብረት የዛሬ አዲስ ንግግር
ከአዲስ አበባ ጋር ተያይዞ የሚነሳውን የልዩ ጥቅምና ባለቤትነት ጥያቄ መነሻ በማድረግ ጉዳዮን በኢትዮጵያ ውስጥ ካለው አጠቃላይ የከተሞች ዕድገት ጋር ያቆራኙት ሳምሶን ኃይሉ፥ መፍትሔው በርካታዎቹ ትናንሽ ከተሞች ያላቸውን እምቅ ሀብት መሰረት በማድረግ ወደ ሰፋፊ ከተማነት ማሳደግ ነው ሲሉ ይሞግታሉ።
ዘግይቶ ቢሆንም ባለፈው ሳምንት ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ከጋዜጠኞች ጋር የነበራቸው ቆይታ በኦሮሚያ ክልል የሚገኙ ፖለቲካ ፓርቲዎችና መብት ተሟጓቾች በአዲስ አበባ ላይ እያነሱት ያለውን የልዩ ጥቅምና ቀስ በቀስም እያደገ የመጣው የከተማዋ ባለቤትነት ይገባናል ሙግት፥ በከፊልም ቢሆንም ምላሽ የሰጠ ይመስላል። ሥልጣን ከጨበጡ ከጥቂት ወራት በኋላ አሜሪካ ሔደው የዲያስፖራውን ማኅበረሰብ ባወያዩበት መድረክ ጥያቄው ተነስቶላቸው እስከ ባለፈው ሳምንት ድረስ በቂ ምላሽ አለመስጠታቸው አጠያያቂ ቢሆንም ምላሻቸው የፖለቲካውን ትኩሳት ለማርገብ ከፍተኛ አስተዋጽዖ እንደሚኖረው አያጠያይቅም።
የልዩ ጥቅም ጥያቂው በአብዛኛው ማኅረሰብም ሆነ በሕገ መንግሥቱ ተቀባይነት ያለው ሐሰብ ነው። አዲስ አበባ በኦሮሚያ ክልል መካከል መገኘቷ የማይካድ ሐቅ ነው። ስለሆነም ከተማዋ የመጠጥ ውሃን ጨምሮ ሌሎች አገልግሎቶች ከክልሉ እንደምታገኝ ይታወቃል። በተጨማሪም ለመሰረተ ልማት የሚሆኑ እንደ አሸዋና ድንጋይ የመሳሰሉ የጥሬ እቃ አቅርቦት የሚገኘውም ከኦሮሚያ ነው። በተቃራኒ ደግሞ ከአዲስ አበባ የሚወጣው ደረቅ ቆሻሻ በአብዛኟው የሚወገደው ወደ ኦሮሚያ ክልል በማጓጓዝ ነው። ስለሆነም ክልሉ የካሳ ጉዳይ ቢያነሳ የሚያስገርም አይሆንም። በማናቸውም ተጎራባች ከተሞች መካከል ሊኖር እንደሚገባ ግንኙነት፥ በአዲስ አበባ ዙሪያ የሚገኙ የኦሮሚያ ከተሞች የሚገባቸውን ካሳ ሊነፋጉ አይገባም።
ይህንንም እውነታ መሰረት አድርጎ ሕገ መንግሥቱ ላይ በአንቀጽ 49 እንደተደነገገው፥ ኦሮሚያ ከአዲስ አበባ ጥቅም የማግኘት መብት አላት። ነገር ግን ይህን ለማስፈጸም ተጨማሪ አዋጆችን ማጽደቅ ይጠይቃል። ይህም ተግባር አገሪቷ በአጭር ጊዜ ዕቅዷ አካታ ለጉዳዩ መፍትሔ መስጠት የሚገባት ይሆናል።
በአዲስ አበባና በኦሮሚያ መካከል ያለው ጉዳይ በአጭር ጊዜ ሊፈታ ቢችልም አዲስ አበባ ብቸኛ አውራ ከተማ (primate city) ከመሆኗ ጋር ተያይዞ ኢትዮጵያ ላይ ከሚያንዣብበውና ወደፊት ከፍተኟ አደጋ ሊያስከትል ከሚችለው ጉዳይ ማምለጥ ይቻላል ማለት አይደለም። እንደአለመታደል ሆኖ አዲስ አበባ ብቸኛዋ የከፍተኛ ምጣኔ ሀብት፣ የንግድ እንቅስቃሴ፣ የመዋዕለ ንዋይ ሆነ የመሰረተ ልማት ተጠቃሚ ነች። ይህ የአንድ አውራ ከተማ ብቻ መኖር (urban primacy) ከባለፉትና አሁን ካለው መንግሥታት ካራመዱት የዘገየና የተዛባ የከተሞች እቅድና የዕድገት ፖሊሲ የሚመነጭ ቢሆንም ካልተስተካከለ ወደፊት ሊያመጣው የሚችለው አደጋ ግዙፍ ይሆናል። የአገሪቱ ሀብት ወደ አንድ አቅጣጫ በብዛት እንዲፈስ ሲደረግ ከከተማዋ ውጭና በርቀት የሚኖሩ ዜጎች አዲስ አበባን ብቻ እንዲያበለጽጉ ይፈርድባቸዋል። ነገር ግን አዲስ አበባ ከምታመነጨው ሀብት ተጠቃሚ አይሆኑም። ከሚፈጠረውም የሥራ ዕድል ተቋዳሽ አይሆኑም። ይህም ወደፊት ጎልቶ ለሚወጣው የፍትሐዊ ሀብት ክፍፍል ጥያቄና ተዛማጅ ችግሮች መሰረት እያደላደለ ይሔዳል። ነገሮችም በዚህ ከቀጠሉ ብዙም ባልራቀ ጊዚ በቅርቡ ካየነው በብዙ እጥፍ የሚበልጥ አረንቋ ውስጥ ይከተናል። ስለዚህም ጊዜው ሳይረፍድ መፍትሔ ማስቀመጥ ያስፈልጋል።
ብቸኛው መፍትሔ ከአሁኑ ሚዛናዊነት ያለውና የተሰባጠረ የከተሞች ዕድገት የሚያመጣ ፖሊሲ አውጥቶ ተግባራዊ ማድረግ ነው። በዓለም ላይ የተሰባጠረ (non-primacy) የከተሞች እድገት በአሁን ሰዓት ከፍተኛ ትኩረት እያገኘ መጥቷል። በአፍሪካ የሚገኙ አገራት ሳይቀር የጉዳዩን አሳሳቢነት በመገንዘብ የከተሞቻቸውን ቁጥር በተሰባጠረ መልኩ ለመጨመር በመጣር ላይ ይገኛሉ። ለምሳሌም እንደ ኢትዮጵያ በተንጽጽር ብዙ የሕዝብ ብዛት ያላቸው እንደ ናይጀሪያና ግብጽ የመሳሰሉ አገራት ሊጠቀሱ ይችላል።
በአሁኑ ወቅት ናይጀሪያ አራት ከአንድ ሚሊዮን ሕዝብ በላይ የሚኖሩባችው ከተሞች አሏት። ትልቁ ከተማ ሌጎስ ሲሆን ከስምንት ሚሊዮን ሕዝብ በላይ ይኖሩበታል። በካኑ፣ አብዳን እና ቤኒን በተባሉ ከተሞችም ከሦስት እስከ አንድ ሚሊዮን ሰዎች ይኖራሉ። በተመሳሳይ ግብጽ እንደ ካይሮ፣ አሊክሳንድሪያ እና ጊዛኧ ያሉ ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎች የሚኖሩባቸው ከተሞች አሏት። ከእነዚህም በተጨማሪ የግብጽ መንግሥት ሌላ ትልቅ ከተማ በመገንባት ላይ የገኛል። ይህ የሚያሳየው የአፍሪካ አገራት እንኳን ሳይቀሩ የአንድ አውራ ከተማ ብቻ መኖር ከሚያስከትለው መዘዝ ለመትረፍ እየተጉ መሆኑን ነው።
ከአንድ በላይ ከተማ መኖር በራሱ ከችግር አያድንም። ከተሞች ሲገነቡ መልከዓ ምድራዊ አቀማመጣቸውና በመካከላቸው የሚኖረው ርቀት ሚዛናዊነት ሊኖረው ይገባል።` ከተሞች ተጠጋግተው ከተቀመጡ አብዛኛው የአገሪቱ መዋዕለ ነዋይ ወደ እነርሱ ስለሚፈስ በርቀት የሚኖሩ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ከተጠቃሚነት ያገላል። ይህም ቀስ በቀስ እየጋለ ለሚሔድ የሕዝብ አመጽ መሰረት ይሆናል።
በኢትዮጵያ በአሁን ሰዓት እየተተገበረ የሚገኙው የከተማ ልማት ፖሊሲ ለመገንዘብ የሚቻለው ግን እነናይጀሪያና ግብጽ እየሔዱበት ካለው መንገድ በተቃራኒ አቅጣጫ እየሔደች መሆኑን ነው። ከሦስት ዓመት በፊት የተባበሩት መንግሥታት ያወጣው ሐተታ ይህንን ግምት ያጠናክረዋል። እንደ ዘገባው ከሆነ አዲስ አበባ እስከ 2017 ድረስ 20 ፐርሰንት ዓመታዊ ዕድገት ታስመዘግባለች።
የአሁኑ የከተማ ልማት ፖሊሲ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመን ከነበረው በብዙ መንገድ ይለያል። የድሮው ፖሊሲ በዋናነት ከተሞች ቧሏቸው ዕምቅ የተፈጥሮ ሀብት ላይ የተመሰረተ ነበረ። እንደ ሀዋሳ፣ ሆሳህና፣ አርባ ምንጭ እና ዲላ የመሳሰሉት ከተሞች በዚህ አቅጣጫ ነበር የተቋረቋሩት።
በአሁን ጊዜ ግን ዋነኛው የከተሞች ዕድገት ማምጭያ መሣሪያ የኢንዱስትሪ ፓርክ ግንባታ ነው። በኢትዮጵያ ወደ ዐሥር የሚጠጉ ኢንዱስትሪ ፓርኮች ይገኛሉ። በተናጥልም 2 ነጠብ 5 እስከ ሦስት ቢሊዮን ብር ወጪ ፈሶባቸዋል። በሚቀጥሉት ጥቂት ዓመታትም ቁጥሩ በእጥፍ እንደሚጨምር ይገመታል። ሙሉ ለሙሉ በሚባል መልኩ ኢንዱስትሪ ፓርኮች የጨርቃጨርቅ ምርቶችን አምርተው ወደ ውጭ ለሚልኩ ፋብሪካዎችን ታሳቢ ተደርጎ የተገነቡ ናቸው።
የከተሞች አመሰራረት እና ዕድገትን ከዓለም ዐቀፍ የንግድ እንቅስቃሴ ጋራ ማስተሳሰር የተለመደ ስልት ነው። ለምሳሌ በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ ትላልቅና ዋና ከተሞች የሚገኙት በባሕር ዳርቻወች አካባቢ ነው። ይህም የሚያሳየው የከተሞቹ ኅልውና ወደ ውጪ ከሚላኩት እና ወደ ውስጥ ከሚገቡት ዕቃዋች ጋር የተሳሰረ መሆኑን ነው።
በተመሳሳይ መንገድ በኢትዮጵያ በተለይም ከጅቡቲ ወደብ ቀረብ ባሉ አካባቢዋች የከተሞችን ዕድገት ማፋጠን ይቻላል። ይህ አቅጣጫ ኹለት ጥቅም አለው። በአንድ በኩል ለፋብሪካዋቹ በአካባቢው ጥሬ እቃ ማግኘት ባይቻል እንኳን ከውጭ ለማስመጣት ቀላል ይሆናል። ከወደብ ያላቸው ርቀት ከሌሎች ቦታዋች በአንጻራዊነት ትንሽ ስለሆነ የጥሬ ዕቃ ወጪ ለመቀነስም ይረዳል። በተዘዋዋሪ መንገድ ይህ አካሔድ ፋብሪካዋችን ጠቅላላ የምርት ወጪን በመቀነስ ትርፋማ ያደርጋቸዋል። በሌላ በኩል ደግሞ በእነዚህ ፋብሪካዎች የሚመረቱ ምርቶችን በቀላሉ ለውጭ ገበያ ለማቅረብ ያስችላል። እስከ ወደብ ያለው የማጓጓዣ ወጪ በንጽጽር ስለሚቀንስ የምርቶቹ በዓለም ገበያ ላይ የሚኖራቸውን ተወዳዳሪነት ይጨምራል።
የከተማ እቅድ እና ልማት ባለሙያዎች እንደሚናገሩት ከሆነ ግን የሁሉም ከተሞች ዕድገት ከዓለም ዐቀፋዊው ንግድ ጋር ብቻ ሊተሳሰር አይገባውም። የከተማ ምጣኔ ሀብት (urban economics) እንደሚያስረዳው የተለያዩ የከተሞችን ዕድገት የሚወስኑ ምክንያቶች አሉ። ለምሳል እያደጉ ባሉ አገሮች የሚገኙ እንደ ባሊ (እንዶኔዥያ)፣ ጁሀንስበርግና (ደቡብ አፍሪካ)፣ ካዛብላንካ (ሞሮኮ) የመሳሰሉ ከተሞች የቱሪዝም ሀብቶቻቸውን ተጠቅመው ለማደግ ችለዋል።
ይህ አካሔድ ግን በኢትዮጵያ አይስተዋልም። ምንም እንኳን እንደ ባሕር ዳር፣ ጎንደርና አክሱም የመሳሰሉ ከተሞች ትልቅ አቅም ቢኖራቸውም የኢንዱስትሪ ፓርክ ግንባታ ብቻ ባማከለ ዕድገት ብቻ እንዲወሰኑ ተገደዋል። ከተሞች ባላቸው የቱሪዝም ሀብት ባማከለ መልኩ አደጉ ማለት ምንም ዓይነት ፋብሪካዎች በውስጣቸው አይኖርም ማለት አይደለም። በተቃራኒው ለጎብኚዋች ሊሸጡ የሚችሉ ዕቃዋችን የሚያመርቱ ጥቃቅን፣ አነስተኛና መካከለኛ ፋብሪካዋች በመገንባት የከተሞቹንም ሆነ የአካባቢው ሰወችን መጥቀም ይቻላል።
ሌላው እምቅ ሀብት የከተሞችን ዕድገት በኢትዮጵያ ለማምጣት ጥቅም ላይ ሊውል የሚችለው ደግሞ የማዕድን ሀብት ነው። ለምሳሌ በሰሜን ትግራይ፣ በአሶሳ እና ወለጋ አካባቢ ትልቅ የወርቅና የተለያዩ ማዕድናት ክምችት ይገኛል። እነዚህን ሀብቶች በመጠቀም የከተሞችን ዕድገት በእነዚህ አካባቢዎች ማፋጠን ቢገባም መንግሥት ግን አንድ ዓይነት አካሔድ በመላው አገሪቱ ውስጥ መከተል መርጧል። በእኔ እምነት በፍጥነት እንደዚህ ካለ አካሔድ ተላቆ፥ ያሉንን ትናንሽ ከተሞች ባላቸው እምቅ ሀብት መሰረት እንዲያድጉ ካልተደረገ አንድ አውራ ከተማ ብቻ ከመኖር ጋር ተያይዞ ለሚመጡት ችግሮች ዋለም አደረም አገረቷ መጋለጧ አይቀርም።
አዲስ አበባ፣ የካቲት 25፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ብራዚል ወረርሸኙ ከተከሰተ ጀምሮ በአንድ ቀን ከፍተኛ የሟቾች ቁጥር ማስተናገዷን አስታወቀች፡፡ የሀገሪቱ የጤና ሚኒስቴር እንዳስታወቀው በአንድ ቀን ብቻ በቫይረሱ አማካኝነት 1 ሺህ 910 ሰዎች ለህልፈት ተዳርገዋል፡፡ በሃገሪቱ ለሁለት…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 25፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የጤና ኤክስቴንሽን ፕሮግራም ማሻሻያ ፍኖተ ካርታ ይፋ ተደርጓል። የጤና ኤክስቴንሽን ፕሮግራሙን ይፋ መደረግ ያስታወቁት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን ናቸው፡፡ አቶ ደመቀ በትዊተር ገጻቸው እንዳሰፈሩት…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) የሰላም ሚኒስትር ወይዘሮ ሙፈሪሃት ካሚል ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት እና ከሌሎች ዓለም ዓቀፍ የግብረ-ሰናይ ድርጅት ተወካዮች ጋር በበይነመረብ ውይይት አካሂዱ። ሚኒስትሯ በውይይቱ የኢትዮጵያ መንግስት ከህግ ማስከበሩ ሂደት ጋር ተያይዞ በትግራይ…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የዓለም ባንክ ኢትዮጵያን ጨምሮ ለ30 የአፍሪካ ሃገራት ለኮቪድ19 ክትባት የሚውል የአስቸኳይ ጊዜ የገንዘብ ድጋፍ ሊያደርግ መሆኑን አስታወቀ፡፡ የሚደረገው ድጋፍ በአህጉሪቷ ለወረርሽኙ ተጋላጭ የሆኑ ዜጎችን ለመከተብ የሚውል ነው ተብሏል፡፡…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የመከላከያ ሬዲዮ ግንኙነትን በማቋረጥ በሰሜን ዕዝ ጦር ላይ ጥቃት እንዲደርስ አድርገዋል የተባሉት የመከላከያ ኮሙዩኒኬሽን መምሪያ ኃላፊ እነ ሜጀር ጄኔራል ገብረመድህን ፍቃዴ (ወዲነጮ) ክስ ሊመሰረትባቸው ነው፡፡ በዛሬው ዕለት በፌደራል የመጀመሪያ…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በትናንትናው ዕለት ሱዳን እና ግብፅ ወታደራዊ የትብብር ስምምነት ተፈራርመዋል፡፡ የሱዳን ጦርሃይሎች ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ሙሃመድ አልሁሴን እና የግብጹ አቻቸው ሞሃመድ ፋሪድ ናቸው ካርቱም ላይ ስምምነቱን የደረሱት ተብሏል፡፡ ስምምነቱን…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) “የሴቶችን መብት የሚያከብር ማህበረሰብ እንገባ” በሚል መሪ ቃል 45ኛው ዓለም አቀፉ የሴቶች ቀን ወሩን ሙሉ መከበር ጀምሯል። የወሩ መጀመሪያ ሳምንት የሴቶች አመራርና ውሳኔ ሰጭነት ላይ ባተኮሩ የፖናል ውይይቶች እንደሚታሰብ የሴቶች ህፃናትና…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 24፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በርካታ የአፍሪካ ሃገራት የመጀመሪያቸው የሆነውን የኮሮና ቫይረስ ክትባት እየተረከቡ ነው፡፡ ክትባቱ ኮቫክስ በተሰኘው ዓለም አቀፍ ጥምረት አማካኝነት ነው ወደ ሃገራቱ እየተሰራጨ የሚገኘው፡፡ ከሃገራቱ መካከል ኬንያ፣ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 23፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በአዲስ አበባ በልዩ ልዩ ፕሮግራሞች የተከበረው 125ኛው የአድዋ የድል በዓል በሰላም መከበሩን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቀ፡፡ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ፕሬዝዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ እንዲሁም ሌሎች ከፍተኛ የመንግስት የስራ ኃላፊዎች በተገኙበት ፒያሳ…
አዲስ አበባ፣ የካቲት 23፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የጅግጅጋ ዩኒቨርሲቲ ለመጀመሪያ ጊዜ ያሰለጠናቸውን 32 የሕክምና ዶክተሮችን ጨምሮ 200 የሕክምና እና ጤና ሳይንስ ተማሪዎችን አስመረቀ። ዩኒቨርሲቲው በዛሬው ዕለት ለመጀመሪያ ጊዜ ካሰለጠናቸው 32 የሕክምና ዶክተሮች መካከልም 10ሩ ሴት…
ከእረፍት በፊት የእኛ ቡድን ጥሩ ነበር። ከእረፍት በኋላ ግን ጎሎች አስቆጠርን እንጂ ጨዋታውን መቆጣጠር አልቻልንም። በሁለተኛው አጋማሽ ቡድናችን ጥሩ ነበር ማለት አይቻልም። ያም ሆኖ ከውጤት አንፃር አሸንፈን ወጥተናል።
ልክ ተጋጣሚ እኛ ላይ ሊያደርግ በሚፈልገው መንገድ የሚፈጠሩ ክፍተቶች አሉ። እነዛን ክፍተቶች ነው ያገኘነው። ወደ ጎል ሄደን የተሻሉ የጎል ዕድሎች ማግኘት የቻልነው። ግን እነሱን በቡድን ደረጃ ሰብስበን እዛ ውስጥ ማስገባት አልቻልንም። በእንቅስቃሴ ደረጃ ያ ችግር ነበር በሁለተኛው አጋማሽ። በተለይ ጎሎቹን ካገባን በኃላ ውጤቱን ይዘን ለመውጣት አንዳንዴ ተጫዋቾች የሚሄዱበት መንገድ አለ ፤ ምንአልባት ያም ሊሆን ይችላል።
በአንድ በኩል በቂ ዕረፍት አለ ማለት ይቻላል። ሜዳው ጭቃማ ስለሆነ በጣም ነው የሚያደክመው ፤ ብዙ ጉልበት ስለሚጠይቅ። ከሁለት ከሦስት ቀናት በኋላ በመጫወታችን ያንን ድካም የምንቋቃምበትን መንገድ እናመቻቻለን። በተረፈ ግን ለሌላው ቡድን እንደምንመጣው ነው። ምንም የተለየ ነገር የለውም ለጊዮርጊስም የምንጫወተውም።
ጥሩ ፉክክር የታየበት ጨዋታ ነበር ማለት እችላለሁ። በይበልጥ ግን ተጋጣሚያችን ቡና ከኛ በተሻለ ተንቀሳቅሷል። በተለይ ደግሞ በኳስ ቁጥጥሩ እና ወደ ግብ ቶሎ ቶሎ በመድረስ ከኛ የተሻሉ ነበሩ። ይህንን በሁለተኛ አጋማሽ ለማስተካከል ሞክረናል። ግን አሁንም በተከላካይ ክፍሉ ላይ ባሉ ጥቃቅን ስህተቶች ጎሎች ተቆጥረውብናል። በተረፈ ጥሩ ጨዋታ ነበር ማለት እችላለሁ።
አዲስ አበባ ላይ የሚቀረን አንድ ጨዋታ ነው። ማክሰኞ የምናደርገውን ይህን ጨዋታ በድል አጠናቀን በጥሩ የሥነ ልቦና ዝግጅት ወደ ጅማ ለመንቀሳቀስ የምንችለውን ሁሉ እናደርጋለን።
ከትህነግ ጎን ተሰልፈው የነበሩ 120 የአፋር ነፃ አውጪ ታጣቂዎች ሀገርን እንዲያፈርሱ በጥፋት ሀይሉ የታቀደላቸውን ጥፋት ተግባራዊ ሳያደርጉ ወደ አፋር ክልል በሰላም እንዲገቡ መደረጉን የሀገር መከላከያ ሠራዊት አስታውቋል። ለውጡን ተከትሎ ከኤርትራ በርሀ ወደ ሀገር የገቡት “የኡጉጉሙ” ታጣቂዎች ለአንድ ዓመት ያህል በትህነግ ስልጠና ተሰጥቷቸው ለጥፋት ቢዘጋጁም በመከላከያ እና በአፋር ክልል መንግስት የጋራ ጥረት እንዲመለሱ ተደርገው የሰላም ውይይት መጀመራቸው ነው የተገለፀው። ታጣቂዎቹ ሲገቡ የተቀበላቸው፣ ያኔ ለመሰደዳቸው ምክንያት የነበረው ትህነግ እድሉን በመጠቀም ለሌላ ጥፋት እንዳሰማራቸው ከሀገር መከላያ ሠራዊት ያገኘነው መረጃ ያሳያል። የኡጉጉሙ 120 ታጣቂዎች ለአንድ ዓመት ያህል በትህነግ ስልጠና ተሰጥቷቸው ለጥፋት ቢዘጋጁም፤ በመከላከያ እና በአፋር ክልል … [Read more...] about ህወሃትን ወደ ጅቡቲ ለማሻገር ሲሰሩ የነበሩ የአፋር ታጣቂዎች በሰላም ወደ ክልሉ ገቡ
የዐቢይ ንግግር አምቦን ወደ ቀልቧ መልሷታል የትግራይ ሕዝብ ነጻ አውጪ ግንባር (ህወሓት/ትህነግ) መሪ የነበረው መለስ ዜናዊ ከ300 በላይ ዜጎችን/በብዛት ኦሮሞዎችን/ ጨፍጭፎ በአንድ ጎድጓድ በቤተመንግሥት ቀብሯቸው እንደነበር ታወቀ። አጽማቸው ተለቅሟል። ጠ/ሚ/ር ዐቢይ አሕመድ በአምቦ የተመረጡ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ካነጋገሩ በኋላ ከተማዋ ወደ ቀድሞ ቀልቧ፤ ሕዝቡም ወደ ልቡ መመለሱ ተሰማ፡፡ የጎልጉል የአዲስ አበባ የመረጃ ሰዎች እንዳሉት ህወሓት አዲስ አበባን ከተቆጣጠረ በኋላ ደብዛቸው የጠፋ ዜጎችና ባብዛኛው የኦሮሞ ተወላጆች በመለስ ውሳኔ ተገድለው በአንድ ጉድጓድ አፈር ተመልሶባችዋል። የእነዚህ ዜጎች አጽም የተገኘው ሆን ተብሎ በተካሄደ ቁፋሮ ሲሆን እንደ መረጃ አቀባዮቹ ከሆነ ከአጽሙ ጋር መረጃ ሰነዶችም ተገኝተዋል። በዘመነ ህወሓት ለሚዲያ ፍጆታ ደርግ … [Read more...] about መለስ በ300 ዜጎች አጽም ላይ ነግሦ ተገኘ፤ አብዛኛዎቹ ኦሮሞዎች ናቸው!
በቅርቡ ሀገራችን በተሳካ ሁኔታ ባዘጋጀችው ሃያ ሁለተኛው የአለም የኢኮኖሚ ፎረም ስብሰባ ላይ ተካፋዮቹ ካደረጓቸው የተለያዩ ውይይቶች በአንዱ፣ የአፍሪካ የሙስና ሁኔታ ተነስቶ በውይይቱ ተሳታፊ የነበሩ የአፍሪካ መሪዎች በአፍሪካ ለተንሰራፋው ከፍተኛ የሙስና ችግር የውጭ ኩባንያዎች ግንባር ቀደም ተጠያቂ እንደሆኑ ገልፀው ነበር፡፡ ድሮ ድሮ ለአፍሪካ የኋልዮሽ እድገትና የኢኮኖሚ ድቀት ለእነዚህ መሪዎች ዋነኛ ማመካኛቸው የአውሮፓ የቅኝ ግዛት ነበር፡፡ አብዛኞቹ የአፍሪካ መሪዎች ይህንን ማመካኛ ዛሬም ድረስ አልተውትም፡፡
ተጠቃሚዎቻችን ምን ይላሉ?በድር ጣቢያችን ላይ ያለው ተሞክሮ በእውነቱ ምን እንደ ሆነ በሐቀኝነት አስተያየት ለማግኘት ከተጠቃሚዎቻችን ግምገማዎችን እንሰበስባለን!
"Mylingo101 ን በመውደድ ፣ በድር ጣቢያው ውስጥ ያለው ሁሉም ነገር በቀላሉ ተደራሽ በመሆኑ ከአስተዳዳሪው የሚሰጠው ድጋፍ ፍጹም አስገራሚ ነው። በዚህ መድረክ ላይ በማስተማሬ በጣም ተደስቻለሁ!"
የሚፈልጉትን ማግኘት አልቻሉም ወይም ጊዜ የለዎትም? ችግር የለም! ስራውን ለእርስዎ እንስራ! የሚፈልጉትን ይላኩልን እና አገናኞችን ለእርስዎ መስፈርቶች በተሻለ ለሚመጥኑ መምህራን እንልክልዎታለን ፡፡
ስለ መስፈርቶችዎ ይንገሩንምን ዓይነት ትምህርቶች ሊኖሩዎት ይፈልጋሉ? ምን ቋንቋ? ቤተኛ ወይም ተወላጅ ያልሆነ አስተማሪ ይፈልጋሉ? ትምህርቶችን ለመውሰድ በጀትዎ ምን ያህል ነው? ምን ያህል ጊዜ እና በምን ሰዓት ትምህርት ማግኘት ይፈልጋሉ?
ብዙ የማይታወቅ ያሉት ግርማይና አበባ አረጋዊ ሃይል ሰጭ እጽ በመጠቀም ታገዱ፡፡ግርማይ በዚህ ጉዳይ መታሰር የመጀመሪያ ይሆናል፡፡የስፖርት ፌደሬሽኑ አዲሱ ፕረዚዳንት ሃይሌ ገብረስላሴ ጠንካራ አዋጅ ካላቸው ሃገሮች ሃገሪቱ እንድትቆጠር አድርጓል ይላል ሪፖርቱ፡፡
እሰፋ ማሩ wrote: ብዙ የማይታወቅ ያሉት ግርማይና አበባ አረጋዊ ሃይል ሰጭ እጽ በመጠቀም ታገዱ፡፡ግርማይ በዚህ ጉዳይ መታሰር የመጀመሪያ ይሆናል፡፡የስፖርት ፌደሬሽኑ አዲሱ ፕረዚዳንት ሃይሌ ገብረስላሴ ጠንካራ አዋጅ ካላቸው ሃገሮች ሃገሪቱ እንድትቆጠር አድርጓል ይላል ሪፖርቱ፡፡
ሃይል ሰጭ መድሃኒት በይፋ የመቸብቸቡን ሪፖርት ወያኔ እንደተለመደው አስተባበለ፡፡ይህን ከፋ በደል በጥምር የካዱት የወያኔ የአትሌቲክስና መድሃኒት ቤቱ መሆናቸው ሲታወቅ ይህ ህገወጥ ሃይል ሰጭ በየመድሃኒት ቤቶቹ በቀላሉ ለፈላጊ እንደሚቸበቸብ የጀርመንና የሆላንድ ሚዲያዎች አረጋግጠዋል፡፡ የዜናው ዘጋቢ ተአማኒው ሪፖርተር ተባለው የእንግሊዝ መገናኛ ብዙሃን ላይ ቀጥሎ ይነበባል፡፡
ቅቅቅቅቅቅ...አሰፋ ማሩ የዶንኪው ጏደኛ ይህ የምትለው የውሸት ወሬ መሆኑን እንዴት መለይት አልቻልክም...ገዛ ነው ያሉት እንጂ ይሸጣል የሚባል ወሬ የለም...ምናልባት ሰዎቹ ገዝተው ሊሆን ይችላላ..ግን የዚህ እይነት መድሃኒት ለመጣ ሁሉ ካለ ዶክተር ትእዛዝ አይሸጥም...አንተ ኢትዮጵያን ከድተህ ከፈረጠጥክ ቀን ጅምሮ ብዙ ለውጥ አለ ከለውጡም መሃል እንዱ የሆነው ይህ ነው...ያንተ ቢጤ ዲያስፖራዎች ጉቦ እየከፈሉ ይገዙት ከሆን ግን መፈተሽ የሚገባው ነገር ነው...ዶንኪዎች መቼም የተሰጣችሁን ነገር የምትውጡት እንደተወራው የምታሰራጩት ሁሉ ውሸት ነው !!!!
እሰፋ ማሩ wrote: ሃይል ሰጭ መድሃኒት በይፋ የመቸብቸቡን ሪፖርት ወያኔ እንደተለመደው አስተባበለ፡፡ይህን ከፋ በደል በጥምር የካዱት የወያኔ የአትሌቲክስና መድሃኒት ቤቱ መሆናቸው ሲታወቅ ይህ ህገወጥ ሃይል ሰጭ በየመድሃኒት ቤቶቹ በቀላሉ ለፈላጊ እንደሚቸበቸብ የጀርመንና የሆላንድ ሚዲያዎች አረጋግጠዋል፡፡ የዜናው ዘጋቢ ተአማኒው ሪፖርተር ተባለው የእንግሊዝ መገናኛ ብዙሃን ላይ ቀጥሎ ይነበባል፡፡
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኩሉኹም ኤርትራውያን ደቂ- ሃገር፡ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን።ብድሮ ማለት ንዕለት 07.03.2020 ሰዓት 14፡00 ድሕሪ ቐትሪ ዝጅምር ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ብድምቐት ንምብዓል ተዳሊና ስለ ዘለና ምሳና ሓቢርኩም ንኽትውዕሉ/ላ ብኽብሪ ንዕድም። ዝበዓለሉ ቦታ ኣብ ቐጻሊ ክንሕብር ኢና።
የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ብሔራዊ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ሚያዝያ 26 እና 27 ቀን 2012 ዓ.ም. ባደረገው አስቸኳይ ስብሰባ የአገራችንን ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊና ምጣኔ ኃብታዊ አውዶችን በጥልቀት በመገምገም፤ የአማራ ሕዝብን ወቅታዊ አቋምና ዘላቂ ጥቅሞችን፤ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶችና ኃይሎች ፍላጎቶችን እና የቀረቡ አማራጮችን በፅሞና በመመርመር፤ በዚህም መሠረት፦
አብን እነዚህንና ሌሎችንም ተጓዳኝ ታሳቢዎችን በማድረግ አገራችን ከገባችበት አጣብቂኝ በአስተማማኝ ልትወጣ የምትችልባቸውን መንገዶች በተመለከተ የሚከተሉትን አቋሞች ወስዷል።
ንቅናቄያችን አብን ሌሎች በአገራችን የሚገኙ የፖለቲካ ድርጅቶችና ተቋማት ላቀረቧቸው አማራጭ ሃሳቦች ክብር ያለው ቢሆንም አሁን ለገባንበት ፖለቲካዊ ቀውስ አዲስ የሽግግር መንግሥት (transitional government) መፍትሄ ይሆናል የሚል እምነት የለውም።
ከዚህ ይልቅ የተወሰነ የሽግግር ጊዜ መፍጠር የተሻለ አማራጭ መሆኑን እንገነዘባለን። ምክንያቱም የኽዝባችንና የአገራችን እጣፋንታ በአስተማማኝ መሠረት ላይ እንዲቆም ሁኔታዎችን በማመቻቸት፣ ነባራዊ ውጥረቶችና ክፍተቶች እንዲረግቡና የጥሞናና ውይይት መንፈስ እንዲሰፍን ያስችላል። የሽግግር ጊዜ ያላሰለሰ ሕዝባዊ ውይይት ፣ ልሂቃዊ ምክክርና ድርድር እንዲደረግና ሊያሰራ የሚችል ብሔራዊ መግባባት እንዲፈጠር እድል ይሰጣል።
አብን ከገባንበት ብሔራዊ አጣብቂኝ ለመውጣት የአገርን ሉዓላዊነት፣ የዜጎችን ሰላምና ደኅንነት፣ የሕግን የበላይነት በማስከበር ረገድ ኃላፊነቱን በብቃት የሚወጣ አካል መኖር እንዳለበት ያምናል። አዲስ የሽግግር መንግሥት መፍጠር በአገራችን ወቅታዊ የፖለቲካና የኃይል አሰላለፍ አውድ ሊሳካ እንደማይችል ይገነዘባል።
ስለዚህም ምንም እንኳን ላለፉት ሁለት ዓመታት ገደማ የታየው መንግሥት መሩ የለውጥ ሒደት የከሸፈና የማያሰራ እንደነበር ብንረዳም፣ ምርጫው እስኪካሄድ ድረስ በሥልጣን ላይ ያለው መንግሥት መቆየትና የሽግግር ሂደቱን መምራት ለሕዝባችንና አገራችን ሰላምና ደህንነት ካሉት አማራጮች በአንፃራዊነት የተሻለው ነው ብለን እናምናለን።
አብን የአማራ ሕዝብና የሌሎች ወንድም ህዝቦች መሰረታዊ ጥያቄዎች ስርዓታዊና መዋቅራዊ በመሆናቸው በዋነኝነት የሚፈቱት በልሂቃን መካከል በሚደረግ ውይይትና ድርድር ከሚመነጭ ፖለቲካዊ መፍትሄ መሆኑን ያምናል።
ብሔራዊ ፖለቲካችን ከጥሬ የስልጣን ትግል ወደ ዘላቂ ሰላም እንዲሻገር ከታሰበ ከአጭር ፖለቲካዊ ትርፍ ይልቅ ዘላቂ የአገርና የሕዝብ ጥቅምን ያማከለና አዲስ ቅርፅና አቅጣጫ ያለው ሰፊና የማያቋርጥ የድርድርና እርቅ ሒደት ያስፈልጋል።
በተለይም የአገሪቱን ሕገ መንግሥት ማሻሻል፣ አጠቃላይ መዋቅራዊና ተቋማዊ ለውጦችን ማድረግ ያሻል። ከሁሉም በላይ በአሳሳቢ ሁኔታ እየወደቀ የመጣውን ምጣኔ ኃብታችንን እንዲያንሰራራ ማድረግ የግድ ነው።
ለዚህም ተፎካካሪ ፓርቲዎችን፣ ሲቪክ ማኅበራትንና ሌሎችንም ባለድርሻ አካላትን ያካተተና ለሕዝብ ተወካዮች ተጠሪ የሆነ የብሔራዊ ውይይት ኮሚሽን እንዲቋቋም ድርጅታችን አብን ይጠይቃል።
ሀ. የኮቪድ 19 ወረርሽኙ በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ አሁን በሥልጣን ላይ ያለው መንግሥት ምርጫ ከመካሄዱ አስቀድሞ በመሠረታዊ የሕዝቦች ጥያቄዎች ላይ ቅርፅ ያለውና ተቋማዊ የሆነ ብሔራዊ ውይይት (national dialogue) እንዲጀመር ለማድረግ ዋስትና እንዲሰጥ ንቅናቄያችን አበክሮ ይጠይቃል።
ለ. የሕዝብና ቤት ቆጠራን በተመለከተ፣ ንቅናቄያችን የ1999 ዓ.ም. ብሔራዊ የሕዝብና ቤት ቆጠራ ሳይንሳዊ ያልሆነና ሸፍጥ የተሞላብት የሕዝባችንን ቁጥር በእጅጉ የቀነሰ በዚህም ፖለቲካዊ ውክልናውን እና ምጣኔ ኃብታዊ ተጠቃሚነቱን ያሳጣ በመሆኑ ውጤቱ ሙሉ በሙሉ እንዲሰረዝ፤ ለተከሰቱት ጉዳቶች ፍትኃዊ ማካካሻ (restorative justice) እንዲደረግና ቀጣዩም ቆጠራ ሳይንሳዊና ገለልተኛ በሆነ ተቋም እንዲካሄድ ይጠይቃል።
ሐ. የሕገ መንግሥት ማሻሻያን በተመለከተ፤ አሁን ያለው ሕገ መንግሥት ሕዝባችንን የማይወክልና በሒደትም ቅቡልነትን ያላተረፈ፣ በአማራ ጠል ትርክት ላይ የተመሰረተ፣ ለአገር አንድነትና ኅልውና የማይበጅ፣ እንደዚህ ያለ ፈታኝ ወቅት ሲያጋጥም እንኳን በአግባቡ ሊያሻግር የማይችል በመሆኑ ከቀጣዩ ምርጫ በፊት የሕገ መንግሥት ለውጥ ወይም ማሻሻያ እንዲደረግ ይጠይቃል።
መ. የአገራችንንና ሕዝባችንን የሰላምና ደኅንነት ዋስትና በተመለከተ፤ መንግሥት ባለፉት ዓመታት ሕግና ሥርዓት በማስከበር ረገድ ያሳየው ድክመት ተገቢ አለመሆኑንና በፍፁም መቀጠል እንደሌለበት በማመን፤ የዜጎችን ሰብዓዊ መብቶች ማስከበር ከመንግሥት ግንባር ቀደም ኃላፊነቶች መካከል መሆኑን በመገንዘብ፤ አገራችን ባለችበት የስጋት ሁኔታ የዜጎችን ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ የተለየ ዝግጁነት እንዲደረግ አበክሮ ይጠይቃል።
አብን በሕዝባችን ትግል የተሸነፉ ቋሚ የአማራ ሕዝብና የኢትዮጵያ ጠላቶችና ግብረ አበሮቻቸው አገራችንን ለማተራመስና እንደገና የጭቆና መንበራቸውን ለመመለስ የሚያደርጉትን እንቅስቃሴ አጥብቆ እንደሚታገለው በአፅንኦት ያረጋግጣል።
ንቅናቄያችን ከላይ የገለፃቸውን አቋሞች በተመለከተ ከመንግሥትና ከተለያዩ የአገራችን የፖለቲካ ኃይሎች ጋር ንግግሮችንና ተግባራዊ እንቅስቃሴዎችን እያደረገ መሆኑን እያሳወቀ የተከበረው የአማራ ሕዝብ፣ የድርጅታችን አባላት፣ ደጋፊዎችና መላው ኢትዮጵያውያን ወገኖቻችን በአሁኑ ወቅት የተደቀነብንን ብሔራዊ አደጋ በማጤን ላቀረብናቸው አማራጭ ኃሳቦች ስኬት ከጎናችን እንድትሰለፉ በአክብሮት ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።
ሓደ ግዜ ኣብ ናይ ኢደይ ተለፎን (ሞባይል) ካብ ኤርትራ ናይ ዝተደወለ ቁጽሪ (miss call) ረኺበ። እቲ ቁጽሪ ናይ መን ምዃኑ ንምፍላጥ ግዜ ኣይወሰደለይን። እቲ ዘሻቐለኒ ግን ደዋሊት ብዘይካ ንኣድላዪ ጉዳይ ንሰላምታ ወይ ንኻልእ ቅልል ዝበለ ጉዳይ ከም ዘይትድውለለይ ኣጸቢቐ ኢየ ዝፈልጥ። ገለ ክብድ ዝበለ ነገር ከም ዝተረኽበ’ውን ኣይሰሓትኩዎን። ኩነታት ክፈልጥ ድማ ተቐላጢፈ ደዊለላ። ንሰላምታ’ውን ግዜ ኣይነበረንን። “ደሓን ዲኺ?” ተቐላጢፈ ዘቕረብኩላ ሕቶ ኢዩ። “መኣዛ ጓል ተኽለኣብ ኣብ ከባቢ ከሰላ ረሻይዳ ሒዞማ ኣለዉ። ኣቡኣ ‘ተለፎኑ እንተለኪ ደዊልኪ ንገርለይ’ ስለዝበለኒ ኢየ ደዊለልካ። ንዝርዝሩ ግን ባዕልኻ ደዊልካ ሕተቶ።” ሓጺር መልእክቲ። ሰንቢደ ከኣ። ድሕሪ ነዊሕ ኣዋን ንራኽብ ስለዝነበርና ዕላልና ክቕጽል፣ ሓበረታ ክንለዋወጥ ምደለኹ። ኣቓልቦይ በቲ ሓድሽ መልእኽቲ ስለዝተሳዕረ ግን “በሊ ናብኡ ክድውል” ኢለ ኣብ ናይ ኢደይ ተለፎን ሓድሽ ናይ ደቀምሓረ ቍጽሪ ክጥውቕ ጅሚረ
መኣዘ ተክለኣብ ካብ ኣቦኣ ኣቶ ተኽለኣብ ትኩእ ምራጭን ካብ ኣዲኣ ወ/ሮ ሳራ ገብረመድህን ከንቲባን ኣብ ከተማ ደቀምሓረ – ዞባ ደቡብ ተወሊዳ። ዕድሚኣ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ድማ ወለዲ ተማሂራ ሰብ ክትኮኖሎም፣ ኣብ ናይ ትምህርቲ ዓለም ኣእቲዮማ። ትምኒቶም ተማሂራ ጽቡቕ ስራሕ ክትሕዘሎም፣ ተመርዕያ ክትወልድ ክትዝምድ ኢዩ ነይሩ።ትምኒቶም ግን ምስ ክዉንነት ኣይተጋጠመን። ተማሃሪት መኣዛ ክሳብ ናይ 10ይ ክፍሊ ትምህርታ ኣብ ማሙቕ ገዝኣ፣ ምስ ወለዳ ኮይና ኢያ ኣብ ደቀምሓረ ወዲኣቶ። እንተኾነ እታ ካብ ገዝኣ ወጺኣ ዘይትፈልጥ ጭልቅዕ መንእሰይ 11 ክፍሊ ክትመሃር ሳዋ ክትወርድ ነይሩዋ። እወ ኣብ ሳዋ ካብ ምሉእ ኤርትራ ምስ ዝመጹ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ወታደራዊ ሓለዋ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ምስ ዝተፈርዶም መንእሰያት ክትመሃር። በዚ ድማ ኢያ ኣብ ክራማት 2011 ወለዳ (ከም ኩሎም ካልኦት ወለዲ) ጓሎም ብኽብርታን ምስ ምሉእ ጥዕናኣን ክትምለሶም እናተተስፈዉ ከብዶም ሓቝፎም ዘፋነዉዋ
ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ሰዋ ዝስዕብ ህይወት ካብ ቀዳሞት ኣሕዋታ ዝተረድአት መእዛ፣ ካብ ተመሊሳ ትከላበት፣ ኣብ ከተማታት ሱዳን ተሰዲዳ ሰሪሓ ክትነብር፣ ኣምላኽ እንተሓገዛ’ውን ሰሪሓ ስድርኣ ክትሕግዝ ኢያ ወሲና። በዚ ድማ በቲ ኣብ ናይ ጅኦግራፍ ትምህርቲ ዝተማህረቶ ‘ሱዳን ብምዕራብ ኢያ ትርከብ’ ዝብል ሓበረታ ጥራይ፣ ሳልሳይ ርእሳ ካብ መዓስከርን ቤት-ትምህርትን ሳዋ ሞሊቓ ጉዕዞ እግሪ ተተሓሒዛቶ። ኣብ ጉዕዞኣ መንገዲ ዝሕብሩ፣ ብእኽለ-ማይ ዝዕንግሉ፣ ኣብ ልዕሊ ደቀ-ንስትዮ ዝደናገጹ ደቂ-ሰብ እምበር፣ ሰብ ዝጨውዩ. ንሰብ ከም ኣቕሓ-መሸጣ ዝሸጡን ዝልውጡን፣ ዝቕጥቅጡ ሰብ ዝመስሉ ኣራዊት ከጋጥምዋ ኣይተጸበየትን። ካብ ሰዋ ናብ ሱዳን፣ ሰዓታት ድዩ መዓልታት ወይ ሰሙናት ዝወስድ፣ ኣበይ ተዕርፍ፣ ኣበይ ትምገብ፣ እንታይ ትሰንቕ ብደቂቕ ኣይሓሰበትሉን። ካብታ ድሕሪ ሳዋ ትመጽእ ከልበትበት ከተምልጥ ጥራይ ኢያ ‘ሃጽ’ ኢላ ንምዕራብ ዝመረሸት።
ነዚ’ውሳኔ’ዚ ብዘይካ’ቶም ምስኣ ዝሞሎቑ መኻይድታ ዝኾኑ ወድን ጓልን ንዝኾነ ካልእ ሰብ ኣየማኸረትን። ከመይ ገይራ’ኸ ከተማኽር፣ ኣይኮነን ካብ ቤት-ትምህርቲን መዓስከርን ሳዋ ሞሊቕካ ክትሃድም፣ ከምኡ ኢልካ ምሕሳብ’ውን ዘእስርን ዘቕትልን እንድዩ። ብዝኾነ መኣዛን ብጾታን (ሳልሳየን ወዲ) ተበጊሰን፣ ነዊሕ ግን ኣይከዳን። ኣብቲ ኣእዊኻ ረዳኢ ዘይትረኽበሉ ጻሕ ዝበለ በረኻን ጎላጉልን፣ ብረትን ጉራደን ዝሓዙ፣ ጻዓዳ ክዳን ዝተኸድኑ’ ዘረብኦም ዘይርድእን ሰብ ዝመስሉ ጎሓሉ ረኺቦመን። ረኺቦመን ጥራይ ግን ኣይኮኑን፣ ወኒኖመን’ውን ኢዮም። ናታቶም ገይሮመን። ድሕሪኡ ንመኣዛን ብጾታን ዘጋጠመን ጸገም ንሰን ጥራይ ኢየን ዝፈልጥኦ።
እቶም ብመኪና መንግስቲ ጓሎም ዘፋነዉ ወለዲ ግን፣ ጓሎም ብመኪና መንግስቲ ክትምለሶም’ሞ ዕንባባ ኣናነጸጉ ክቕበልዋ ኢዩ ዝነበረ ትጽቢቶም። ስሕት ኢሎም’ውን እንተ ብቡስጣ እንተ ብተለፎን ደሃይ ጓሎም ካብ ሳዋ ክሰምዑ ዘይብህጉ ኣይኮኑን። ሎሚ ግን ዘይተጸበይዎ ደሃይ ካብ ሳዋ ዘይኮነ፣ ዘፍርሕ ደሃይ ካብ በረኻታት ሱዳን ኢዩ ተለፎን ተደዊሉሎም። ጓሎም “ኣብ በረኻታት ሱዳን ኣብ ኢድ ራሻይዳ ኢየ ዘለኹ። $3000 (ሰለስተ ሽሕ ዶላር) እንተዘይከፊልኩምለይ ‘ክንቀትለኪ ኢና’ ይብሉኒ ኣለዉ። ብዓረብ ገሮም ‘ሲናይ’ ‘እስራኤል’ እውን ይብሉ ኣለዉ። እጠፍእ ኣለኹ። ዝግበር ግበሩ” ዝብል መርድእ ካብ ጓሎም ሰሚዖም። እታ እንትርፎ ጎደናታት ደቀምሓረ፣ ንሱ’ውን ወይ ናብ ድኳን ክትለኣኽ ወይ ናብ ትምህርቲ ክትከይድ፣ ካብ ገዝኣ ወጺኣ ዘይትፈልጥ ጓሎም ካብ ኣእዊኻ ዘይተስማዓሉ፣ ጎይኻ ዘይተርክበሉ ጭው ዝበለ በረኻ፣ ናይ ጥፍኣት መርድእ ኣስሚዓቶም። በዚ ከኣ ኢዮም ኣብ ምድሓን ጓሎም ዝከኣለኒ ክገብር ተለፎነይ ንምርካብ ዝተጓየዩ።
ድሕሪ’ዚ ብ$3000 ዶላር ህይወት መኣዛ ንምድሓን ተጓየ ኮይኑ። እታ መኣዛ ንስድርኣ ዝሃበቶም ቁጽሪ ተለፎን፣ ኣብ ሱዳን ንዘለዉ ገለ ቤተ-ሰብ ሂብና ምስ ራሻይዳ ክንራከብ ፈቲንና። ተለፍን ራሻይዳ ግን ንሱ ዝኣንፋ ጠፊኣ። መልሲ ተሳኢኑ። $3000 ዝሓተተት ተለፎን ራሻይዳ መልሲ ከሊኣ። መኣዛን ብጾታን ናበይ ኣቢለን? ቀቲሎመን ዶ’ኾን ይኾኑ? ወይስ ኣካላተን ዘይተተንከፈ ቆልዑ ስለዝረኸቡ ንግዜኡ ዓጽዮመን ክቕንዩ ወሲኖም? ኮልቦ-ዲሶሎ’ዶ ቀቲሉወን? ዝዓይነቱ ሕቶታት ኣብ ሓንጎል ብዙሓት ክመላለስ ቀንዩ። “ተሰናቢድካ መታን ክትከፍሎም ከምኡ ዓይነት መናውራ ይጥቀሙ ኢዮም” ዝብል መደዓዓሲ ርእይቶ ዘቕረቡ’ውን ኣይተሳእኑን። ኣብ መወዳእታ ግን እቲ መልሲ ኮነ እቲ ፍታሕ፣ እቲ ምሕረት’ውን ብዓቢኡ ካብ እዝግን ካብቶም ጨወይቲ ራሻይዳን ምጽባይ ጥራይ ኮይኑ።
እወ መኣዛን ብጾታን ሎሚ ዋናታት ኣለውወን።ዝሸጡ ዝልውጡ። ሎሚ ናይ ኣደ ሕንቃቐ፣ ለውሃትን ሓልዮትን ናይ ኣቦ የለን። ኩለንትነአን ናይ ካልኦት ኢየን። ናበይ ይኸዳ፣ እንታይ ይበልዓ፣ እንታይ ይኽደና፣ ኣበይ የዕርፋን ይድቅሳን ዝውስኑ እቶም ቋንቋ ዓረብ ዝዛረቡ፣ ራሻይዳ ዝበሃሉ ጨወይቲ ኢዮም። እንታዮም ዲየን፣ ዘየዕበዩወን ዘይትኸናኸንወንን ገለ ነገር ዘየሕለፉለንን ቖልዑ ከም ደቂ ሰስሓ ኣብ በረኻ ረኺቦመን። ዘለውኦ ቦታ ባዕሎም እንተዘይነጊሮመን ኣበይ ከም ዘለዋ ከመይ ገይረን ክፈልጥኦ። ዝሃቡወን ይበልዓ፣ ዝሃቡወን ይሰትያ። እቲ ክጻወሮኦ ዘለወን ሽግርን ጭንቅን ማዕሪኡ ሓያል ምዃኑ’ውን ዘተሓትት ኣይኮነን።
መኣዛ ምስ ብጾታ ደሃይ ካብ ተጥፍእ ሰሙን ሓሊፉ፣ ስድራ-ቤት ከብዶም ሓቝፎም፣ ካልኣይ ሰሙን ሓሊፉ። ስድራ-ቤት ዓቕሎም ጸበቦም። ህይወት ግን ኣይትቕበጽን ኢያ። ደሃይ መኣዛን ብጾታን ካብ ዝስወር ሰለስት ሰሙን ሓሊፉ። ቅባጸት’ውን ንባዕሉ ዕረፍቲ ኢዩ፣ ስድራ ግን ኣይቀበጹን። እተን መኣዛ ትፈልጠን ንጨወይታ ክትህበን ትኽእል’ያ ዝበሃላ ተለፎናት ኣብ ተጠንቀቕ ኢየን ዘለዋ። ምናልባት መኣዛ ወይ ጨወይታ ጭር እንተኣበሉ፣ መኣዛ መልሲ ከይትስእን። ኣለናኪ ክብሉዋ። ትጽኢቶም’ውን ከንቱ ኣይነበረን።
ሳልሳይ ሰሙን ምስ ሓለፈ፣ ስድራ-ቤት ተለፎን ተደዊሉሎም። ማኣዛ ደሃይ ሂባ። ኣለኹ ኢላቶም። ንእሽቶ ናይ ተስፋ ጮራ።እቲ ደሃይ ግን ካብ ሱዳን ካብ ከባቢ ዶባት ኤርትራ ኣይኮነን። ካብ ርሑቕ ኢዩ። እወ መኣዛ ዓዲ ቀይራ፣ ኣብ ሱዳን ዘይኮነ ‘ሲናይ ኣለኹ’ ኢላቶም። ዓዲ ጥራይ ግን ኣይኮነትን ቀይራ፣ ዋናታታ’ውን ተቐይሮም’ዮም። ናይ ሕጂ ዋናታት ምስቶም ናይ ቀደም ብመልክዖምን ጭካኔኦምን ፍልልይ የብሎምን። ስሞም ግን በበይኑ ኢዩ፣ እዚኦም ‘በደዊን’ ኢዮም ዝበሃሉ።
ሓደስቲ ዋናታት (በደዊን) ትግርኛ ዝዛረብ፣ ኣብ ቦታ ሲኦል ዝነብር፣ ኤርትራዊ ተርጓማይ ኣለዎም። ንሱ’ውን ተገዲዱ ዘገልግሎም ዘሎ ኢዩ ዝኸውን፣ እምበር ‘ስራሕ ክደሊ ናብ በረኻታት ሲናይ ከይዱ’ ኢልካ ምግማት ዝከኣል ኣይመስለንን። ግዱድ ኣገልግሎት ንሃገር፣ ግዱድ ኣጋልግሎት ንበደዊን። ኤርትረዊ ዕጫ፣ ኤርትራዊ ትዕድልቲ ንሳ ኮይና። ተርጓማይ ኣብ ጭውያን ስቓይን በዓል መኣዛ እንታይ ተራ ነይሩዋ ብሕጂ ዝጻረ ኢዩ። ብውሑዱ ግን ስድራ-ቤት ቋንቆኦም ዝዛረብ “በጃኻ! ሕድርኻ! ኣያ ኹና” ዝብልዎ ሰብ ረኺቦም። ትእዛዝ ጨወይቲ ግን ሓጻር ኢያ። “$8000 (ሾሞንተ ሽሕ ዶላር) እንተዘይከፊልኩም ጓልኩም ብህይወት ኣይክትሪኡዋን ኢኹም።” መቸም ኣብ ገንዘብ ዋጋ-ዕዳጋ የለን፣ ትእዛዝ ኢዩ። ኣበይ ኢዩ ዝኽፈል? ንመን’ከ ኢዩ ዝወሃብ? ዝወሃቦም ግዜ ክንደይ ኢዩ? መልሲ ዘድልዮም ሕቶታት ኢዮም። ስድራ-ቤት “ኣብ ኤርትራ ክንከፍለኩም፣ ኣቑሑት ገዛ (ኣርማድዮ ከረደንሳ) ክሳብ ንሸይጥ ግዜ ሃቡና” ክብሉ ለሚኖም። በደዊን “ገንዘብ ኣብ እስራኤል ጥራይ ኢና ንቕበል” ክብሉ ኣዘዙ። ምቕጥቃጥን ኣውያትን መኣዛ ድማ መዐቀኒ ናይ ግዜ ገደብ ኮይኑ። ስድራ-ቤት ተለፎኖም ከፊቶም ኣውያት ጓሎም ክሰምዑ ተገደዱ። ኣብ ዝተኣዘዝዎ ተለፎናቶም ክኸፍቱ ኣለዎም፣ በዚ ድማ መኣዛ ጥራይ ዘይኮነት ስድራ-ቤት’ውን ምእንቲ ድሕነት ጓሎም ትእዛዝ በደዊን ክፍጽሙ ኣለዎም። ምስ ኣውያታ ኣእዊዮም፣ ምስ ቃንዝኣ ተቖንዝዮም፣ ምስኣ ተጨኒቖም. ምስ ብኽያታ በኽዮም።
ኣብ ደገ ሓዊ ወይ ሓፍቲ ወይ ውላድ ዘይብላ፣ ኣብዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ ትነብር ስድራ-ቤት $8000 ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ። ንመኣዛን ስድራ-ቤታን እሞ ከኣ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ። ክልተ ዓበይቲ ኣሕዋታ፣ ኣርባዕተ ሓወቦታታ፣ ሓደ ኣኩኣ ሓትነኣን ንሃገር ዝኸፈለት መኣዛ፣ ምእንቲ ሃገር ዝተሰውአ እምበር ዶብ ዝሰገረ፣ ገንዘብ ዝሰድድ ሓዊ ወይ ሓፍቲ የብላን። ሳላ መቕርብን ፈተውትን ግን በደዊን ዝጠለቡዎ ገንዘብ በጺሑዎም። ቃሎም ከኽብሩ ንመኣዛ ነጻ ክሰድዋ ድማ ተለሚኖም። ጨወይቲ ግን ብኡ ኣይዓገቡን ዝያዳ ሰዊዶም፣ ጠለቦም ወሲኹ። መኣዛ ኣብ ኢዶም ኣላ። ቃንዛን ስቅያትን መኣዛ ኣብ ሓጺር እዋን ሸሞንተ ሽሕ ካብ ወለደ፣ ዝያዳ ስቓይን ብኽያትን ድማ ዝያዳ ገንዘብ ከም ዝወልድ ተኣማመኑ።
በደዊን $8000 ምስ ተቐበሉ “ሎሚ ወይ ጽማሕ ከነበግሳ ኢና” እናበሉ ንገል ክልተ መዓልቲ ናይ ተስፋ ቃላት ኣስኒቖም። ፈተውትን መቕርብን፣ ማኣዛ ነጻ ክትልቀቕ እናተጸበዩ ከለዉ ጨወይቲ ቃሎም ቀይሮም “$20,000 (ዕስራ ሽሕ) እንተዘይወሲኽኩም፣ ጓልኩም ብህይወት ኣይክትርእዩዋን ኢኹም” ዝብል ካልእ ጠለብ፣ ካልእ ጨካን መርድእ ኣቕሪቦም። ስድራ-ቤት ተጨኒቖም። እቲ ብሓግዙና ዝተኣከበ ሾሞንተ ሽሕ ዶላር ተኸፊሉ፣ ሕጂ ከኣ ካልእ ዕስራ ሽሕ ዶላር፣ ካበይ ይምጻእ? ካበይ ይወለድ? ንምዃኑ ንሓዋሩ’ኸ መኣዛ ሀይወት ክትርኢ ድያ? ስድራ-ቤት ዝኾነ ናይ ምልማን፣ ናይ ‘በጃኹም’ ቃላት ከስምዑ እንተጀሚሮም፣ ብኽያት ናይ መኣዛ የስምዕዎም። ክቱር ስቓይ ዝሰምዑ ስድራ-ቤት “በሉ ሕራይ ግደፍዋ!” ካብ ምባል ሓሊፎም ካልእ ዘረባ ከየምሉቑ ይጥንቀቑ። – ዕስራ ሽሕ ብመንጽር ሾሞንቲ ሽሕ ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ። ስለዚ እዚ ዝበዝሐ ገንዘብ ክኽፈል እንተኮይኑ መኣዛ ኣጸቢቓ ክትሳቐ ኣለዋ። “ዝያዳ ስቓይ መኣዛ ዝያዳ ገንዘብ ክወለድ ኢዩ” -እዚ እምነት ጨወይቲ ኢዩ። ንዓኣቶም ኣብ ነብሲ-ወከፍ ብኽያትን ስቓይን መኣዛ ጥብ ጥብ ዝብል ገንዘብ ኢዩ ዝረኣዮም
ቤተ-ሰብ ሕጂ’ውን ዕስራ ሽሕ ከዋጽኡ ላዕላን ታሕትን ኢሎም። ኣብ እስራኤል፣ ኤውሮጳ፣ ኣመሪካ ካናዳ ከምኡ’ውን ኣብ ውሽጢ ሃገር ናብ ዘለዉ ኩሎም ወለደኛን ፈተውትን ኣውያት ተሰዲዱ። ‘ርድኡ – ህይወት ኣድሕኑ’ ተባሂሎም። ብዙሕ ላዕላን ታሕትን’ኳ እንተነበሮ ገንዘብ ክእከብ ጀሚሩ። ስቓይን ብኽያትን መኣዛ ግን ትንፋስ ዝህብ ኣይኮነን። ኣብ መወዳእታ ጨወይቲ ተለሚኖም። “በሉ ክንከፍለኩም ምዃንና መታን ክትኣምኑ፣ ሃየ እዘን $12,000 (ዓሰርተ ሽሕ ዶላር) ተቐበሉና፣ እተን ዝተረፋ $8,000 (ሸሞንተ ሽሕ) ከኣ ቀልጢፍና ከነስዕበልኩም ኢና። በጃኩም ኣይተሳቕይዋ” ተባሂሎም። ስቓይ መኣዛ ድሮ ዕስራ ሽሕ ዶላር ወሊዱሎም ኣሎ፣ ሸሞንተ ሽሕ ድማ ክስዕቦም ኢዩ። ጨወይቲ ተኣማሚኖም፣ እንተደንጐዮም ከኣ መኣዛ ኣብ ኢዶም ኣላ።ንመኣዛ እቲ ምቕጥቃጥ ዝሕል ኢሉላ፣ ግን ተዳኺማ ኢያ
ስድራ-ቤት ተስፋ ገይሮም። ጓሎም ነጻ ክትወጽእ፣ ህይወት ክትዘርእ፣ ክርእዩዋ፣ ክስዕምዋ፣ ‘ጓለይ’ ክብሉዋ። በዚ ድማ ንቐዳም 28 ሓምለ፣ ጨወይቲ እተን ዝተረፋ ሸሞንተ ሽሕ ዶላር ክቕበሉ፣ ንመኣዛ ድማ ነጻ ክለቅዋ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ። እንተኮነ ገለ ቁሩብ ገንዘብ ኣብ ባንኪ ስለዝነበረ ቀዳም ድማ ኣብ እስራኤል ባንክታት ዕጹው ስለዝኾነ፣ ንጽባሒቱ ሰንበት ዕለት 29 ሓምለ 2012 ሰዓት 12 ናይ ቀትሪ ገንዘብ ንወኪሎም ኣብ እስራኤል ክወሃብ፣ መኣዛ ድማ ሰኑይ ዕለት 30 ሓምለ ነጻ ክትልቀቕ፣ ምስ ጨወይቲ ካልኣይ ስምምዕ ተግብረ። ንጽባሒቱ ሰንበት፣ ሾሞንት ሽሕ ዝሓዙ ቤተ-ሰብ፣ ኣብ ሰዓቶም ኣብ ቦታ ቆጸራ ተረኺቦም። ንመኣዛ ከበስርዋ ድማ ናብ ሲናይ ደዊሎም። መኣዛ ግን ኣይመለሰትን። ምስ መኣዛ ተጨውየን ዝነበራ ብጾታ ግን ደሃይ ሂበን፣ “ጓልኩም ብህይወት የላን – ገንዘብኩም ኣክቡ” ተባሂሎም። መኣዛ እንተስ በቲ ዝወረዳ ስቓይን ዝሓደራ ሕማምን፣ እንተስ ብኻልእ ምኽንያት፣ ከምቶም ዓበይቲ ኣሕዋታን፣ ሓዎቦታታን ኣኮኣን ሓትነኣን መስዋእቲ ኮይና
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፣ ነዚ ኩሉ ሽግር ኣብ እርጋኖም፣ ብዓይኖም ዝርእዩ ዘለዉ፣ ኣባሓጎኣን ዓባያን ንመኣዛ ብህይወት ስለዘለዉ፣ ኣብ ቀጻሊ ጽሑፈይ ብዛዕብኦም’ውን ቁሩብ ክጽሕፍ ክፍትን ኢየ። ንሎሚ ግን ኣብቲ ዘበገሰኒ ሕቶ ክምለስ። እሞ ከ ዳኣ፣ ብሞት መኣዛ መን’ዩ ተሓታቲ? ንገለ ሰባት ኣብ ስምዒት ዝኣተኹ መታን ከይመስሎም ነዚ ሕቶ’ዚ ክፉት ክገድፎ መሪጸ ኣለኹ። እዚ ንደገፍቲ ወይ ተቓወምቲ ዝፈላሊ ሕቶ ኣይኮነን። መኣዛ ናይ መጀመርታ ኣይኮነትን፣ ናይ መወዳእታ’ውን ኣይኮነትን። ሎሚ መን ስዒቡ/ባ፣ ጽባሕ’ከ መን ኢዩ ክስዕብ? ንኹሉ ኤርትራዊ ብማዕረ ዝጽበዮ ትዕድልቲ ኢዩ። ኣነ ነዛ ሓጻር ታሪኽ መኣዛ ክጽሕፍ ከለኩ፣ ብዙሓት ብተመሳሳሊ ታሪኽ ዝሓለፉ፣ ኣሰሮም ዘይተረኽበ፣ ደሃይ ዘይብሎም ዝጠፍኡ መንእሰያት ከም ዘለዉ እናዘከርኩ ኢየ። እቲ ሽግር ኣብ ነብሲ-ወከፍ ገዛ ይኹሕኩሕ ስለዘሎ ድማ ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ውሽጢ ይሃሉ ኣብ ደገ፣ ርግእ ኢሉ ክሓስበሉን በቲ ዝመስሎን ዝኣምነሉን ፍታሕ ኣብ ምድላይ ክሰርሕን እላቦ።
ያቤሎ ሞያሌ የኦሮምያ መንግሥት ና የፌዴራል መንግስት የኦሮሞን ግድያ ማስቆም አልቻለም በሚል ትላንት በሞያሌ በተፈጠረው ግጭት ሳቢያ ለተቃውሞ ወጥተዋል – Kichuu
HomeAfaan OromooTVያቤሎ ሞያሌ የኦሮምያ መንግሥት ና የፌዴራል መንግስት የኦሮሞን ግድያ ማስቆም አልቻለም በሚል ትላንት በሞያሌ በተፈጠረው ግጭት ሳቢያ ለተቃውሞ ወጥተዋል
ከሁሉም አስቀድሜ በኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ ስም የተደረገላችሁን ጥሪ ተቀብላችሁ በአገራችሁ ጉዳይ ላይ ለመወያየትና ሁላችንም የምንፈልገዉን ነፃነት በኢትዮጵያ ዕዉን ለማድረግ የሚረዳ አስተዋፅኦ ለማበርከት በዚህ ዝግጅት ላይ በመገኘታችሁ በኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ እና በራሴም ስም ልባዊ ምሥጋናዬን ላቀርብላችሁ እወዳለሁ፡፡
የዛሬዉን ንግግሬን እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ በጥሞና ሊያስብበት የሚገባዉ ነዉ ብዬ የማምንበትንና እኔን ግን እጅግ በጣም የሚያሣስበኝን መሠረታዊ ጥያቄ በመጠየቅ ለመጀመር እፈልጋለሁ፡፡ እስከአሁን ካየናቸዉና አሁንም ከምናያቸዉ ዕዉነታዎች አንፃር ስናይ የሕወሐትን መዉደቅ ተከትሎ በኢትዮጵያ ሊከሠት የሚችለዉ ሁኔታ ምን ሊሆን እንደሚችል አስባችሁ ታዉቃላችሁ? ሊፈጠር የሚችለዉስ ሁኔታ አሣስቧችሁ ወይም ዕረፍት ነስቷችሁ ያዉቃል? እኔን በኢትዮጵያ ሊፈጠር የሚችለዉ ሁኔታ እጅግ በጣም ያሣስበኛል፡፡ ምክንያቱም ከወጣትነት ዕድሜዬ ጀምሬ ያየሁት የመንግሥት ሥርዓት በተቀየረ ቁጥር ነገሮች ከመጥፎ ሁኔታ እጅግ በጣም ወደከፋ ሁኔታ ሲለወጡ ስለአየሁ ነዉ፡፡ በእኔ የዕድሜ ክልል እንዳሉት የእኔ ትዉልድ አባላት ሁሉ ስለፖለቲካ ማሰብ የጀመርኩት በቀዳማዊ ኃይለ-ሥላሤ ዘመነ-መንግሥት ነበር፡፡ በወቅቱ ከንጉሡ የዘዉድ አገዛዝ ቀጥሎ በኢትዮጵያ ወደ ሥልጣን የሚመጣ መንግሥት በየትኛዉም መልኩ ከቀደመዉ ሥርዓት የባሰ ይሆናል ብለን አስበን አናዉቅም ነበር፡፡ የደርግ መንግሥት ግን ከንጉሡ ሥርዓት የባሰ ሆነና ግምታችን የተሣሣተ መሆኑን አሣየን፡፡ ከዚያ በኋላም ደግሞ ከደርግ ሥርዓት ቀጥሎ የሚመጣዉ ሥርዓት በብዙ መልኩ ከደርግ የሚሻል ይሆናል የሚል ግምት ነበረን፡፡ ይሁን እንጂ በሕወሐት የሚመራዉን ጨቋኝ፣ ግፈኛ፣ ጨፍጫፊ እና ዘራፊ የአገዛዝ ሥርዓት ካየን በኋላ ግምታችን ትክክል እንዳልነበረ አረጋገጥን፡፡
የደርግ መንግሥት የሚወስዳቸዉን ኢሰብዓዊ ዕርምጃዎች ሁሉ ይወስድ የነበረዉ “የፊየል ወጠጤ …” የሚል መዝሙር እያስዘመረ በግልፅ እና በአደባባይ ስለነበር ምን ያህል ዜጎች እንደታሠሩ፣ እንደታፈኑና እንደተገደሉ ማወቅ ይቻል ነበር፡፡ የህወሐት አገዛዝ ግን የሚወስዳቸዉን የግፍና የጭካኔ ዕርምጃዎች ሁሉ የሚወስደዉ ድብቅ እና ፍፁም ምስጢራዊ በሆኑ መንገዶች ስለሆነ ምን ያህል ወገኖቻችን እንደታፈኑና ከታፈኑትስ ዉስጥ ምን ያህሎቹ እንደተገደሉ ማወቅ አልቻልንም፡፡ በአንድ ነገር ላይ ግን በጣም እርግጠኞች ሆነን መነጋገር እንችላለን፡- በሕወሐት አገዛዝ ሥር የታፈኑትና በግፍ የተጨፈጨፉት ወገኖቻችን ቁጥር በደርግ ሥርዓት ሥር ከታፈኑትና ከተገደሉት ጋር ሲመዛዘን እጅግ በጣም ከፍተኛ ነዉ፡፡ ይህን እያወቅን ግን ከአሁን በኋላ ኢትዮጵያ ዉስጥ ወደ መንግሥትነት ሥልጣን የሚመጣዉ ኃይል አሁን አራት ኪሎ ላይ ተደላድሎ ከተቀመጠዉ የሕወሐት የጥቂቶች የግፍና የጭቆና አገዛዝ የባሰ አይሆንም ብለን ራሣችንን እናታልላለን፡፡ ካለፉት ተሞክሮዎቻችን ተነስተን ግን ከሕወሐት የባሰ ሥርዓት እንዳይመጣብን በጣም መጠንቀቅ አለብን፡፡ አሁን እንዲያዉም ባለፉት ተከታታይ አገዛዞች ካየናቸዉ ሁኔታዎች እጅግ በጣም የባሰ አደጋም ሊመጣብን ይችል ይሆናል እንድንል የሚያደርጉንን አንዳንድ ምልክቶች እያየን ነዉ፡፡ በበኩሌ እጅግ በጣም ሣሣቢ ሊሆን ይችላል ብዬ የማስበዉ ችግር ኢትዮጵያ እንደ አገር መቀጠል እንዳትችል የሚያደርግ ችግር ነዉ፡፡ ከሁሉም ችግሮች የሚብሰዉ ደግሞ የኢትዮጵያ እንደ አገር መቀጠል አለመቻል ነዉ፡፡
ያለምንም ማጋነን ይህ አሁን በሥልጣን ላይ ያለዉ የጥቂቶች ቡድን በሚወስዳቸዉ ጭፍን እርምጃዎች ምክንያት በኢትዮጵያ ሥርዓተ-አልበኝነት እንዲሰፍን እና አገር እንድትበታተን የሚያደርግ ዘግናኝ ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል፡፡ በበኩሌ የወጣትነትና የጉልምስና ዕድሜዉን በኢትዮጵያ ፖለቲካ ዉስጥ እንዳሣለፈ ሰዉ ሆኜ ሣየዉ መጪዉ ጊዜ ምን ሊሆን እንደሚችል የሚያሣስበኝና የሚያስጨንቀኝም “ይህቺ አገር ተበታትና እንዳልነበረች ትሆን ይሆን?” በሚለዉ ስጋቴ ምክንያት ነዉ፡፡
ሩቅ መሄድ ሣያስፈልገን በቅርባችን በአፍሪካ ቀንድ ዉስጥ እንኳን አገሮች ሲበታተኑና እንዳልነበሩ ሲሆኑ አይተናል፡፡ በሥልጣን ላይ ያለን መንግሥት ለመጣል የሚታገሉ ኃይሎች የሚስመሙበት አንድ ብቸኛ ጉዳይ ሊጥሉት ለሚታገሉት መንግሥት ያላቸዉ ጥላቻ ብቻ የመሆኑ ዕዉነታ ለአገሮች መበታተንና ወደባሰ ችግር ዉስጥ መግባት አስተዋፅኦ አድርጓል፡፡ በሌላ አባባል ተቃዋሚ ኃይሎች የሚግባቡበት ወይም የሚስማሙበት አንድ ብቸኛ ጉዳይ እናስወግደዋለን ለሚሉት መንግሥት ያላቸዉ ጥላቻ ብቻ መሆኑ አገራት ወደባሰ ችግር እንዲገቡ ምክንያት ሆኗል፡፡
በጥቂት ጊዜ ዉስጥ መንግሥት-አልባ በሆነችዉና እስከዛሬም ድረስ ከገባችበት ዉስብስብ ችግር ባልወጣችዉ በጎረቤታችን በሶማሊያ ያየነዉ ይህንን ነዉ፡፡ የሶማሊያዉያን ዋነኛ እና ጠንካራ ብሔራዊ መግባቢያ ለኢትዮጵያ ያላቸዉ ጥላቻ ነበር፡፡ በወቅቱ ሶማሊያዉያን ኢትዮጵያን በኃይል ለማንበርከክ ተባብረዉ ነበር፡፡ ይህንን የምለዉ በግምት ወይንም በሰሚ ሰሚ ሣይሆን በአካል ተገኝቼ ያየኋቸዉን አንዳንድ ዕዉነታዎች መሠረት በማድረግ ነዉ፡፡ የኢትዮጵያ እና የሶማሊያ ጦርነት እንዳበቃ በ1978 የኢትዮ – ሶማሌ ጦርነት እንዳለቀ የኢሣን የሰፈራ መንደሮች በእግር አቋርጬ ወደ ጅቡቲ ተጉዤ ነበር፡፡ በጉዟችን ላይ ያገኘናቸዉ የኢሣ ሶማሌ ጎሣ አባላት – በዕድሜ የገፉ መሃይማን አሮጊቶችን ጨምሮ – “ሃበሻ” ብለዉ ለሚጠሩት ሕዝብ ያላቸዉን በጣም ሥር የሰደደ ጥላቻ አሣይተዉናል፡፡
ይህ ሌላዉን ሕዝብ የመጥላት አባዜ ነበር የ1978 የሶማሌ መፈንቅለ መንግሥት ሙከራን ተከትሎ ወደራሣቸዉ የአድርስ በእርስ ጥላቻ የዞረዉ፡፡ በሌላ አነጋገር ሶማሌዎች “ሃበሻ” ብለዉ ለሚጠሩት ሕዝብ ያላቸዉን ሥር የሰደደ ጥላቻ ወደራሣቸዉ የእርስ-በእርስ የጎሣ ጥላቻ አዞሩት፡፡ ከዚያ በኋላ የሶማሌ አገራዊ ስሜት በቅፅበት ተቀየረ፡፡ በመጨረሻም የተለያዩ የጎሣ ቡድኖች ሁሉንም ነገር ትተዉ የዚያድባሬን አምባገነናዊ ሥርዓት ወደመጣሉ ላይ ብቻ አተኮሩ፡፡ በዚያድባሬ አምባገነናዊ አገዛዝ ላይ ከነበራቸዉ ጥላቻ እና አገዛዙንም ተባብረዉ ለመጣል ከነበራቸዉ ፍላጎት ዉጭ ሌላ የጋራ የሆነ አጀንዳ ያልነበራቸዉ እነዚህ የጎሣ ቡድኖች ዚያድባሬ በ1991 ከሥልጣን ከተወገደ በኋላ እርስ በእርሳቸዉ ወደ መጠፋፋት አመሩ፡፡ ዛሬም ድረስ ሶማሊያ ከዚያ ችግር ሙሉ በሙሉ አልወጣችም፡፡
የደቡብ ሱዳን ሁኔታም ሌላዉ ሩቅ መሄድ ሣያስፈልገን ከቅርባችን ልናነሠዉ የምንችለዉ ጥሩ ምሣሌ ነዉ፡፡ ዓመታትን በፈጀ ትግል የሚፈልጉትን ድል ከተጎናፀፉ እና ነፃነተቸዉን ካወጁ በኋላ በጣም ዉስብስብ፣ ምስቅልቅልና ተስፋ አሰቆራጭ ሁኔታ ዉስጥ ከገቡት የአፍሪካ ቀንድ አገሮች አንዷ ደቡብ ሱዳን ናትና፡፡ የሰሜኑን የበላይነት ከመጥላት ሌላ የጋራችን የሚሉት መግባቢያ ነጥብ ያልነበራቸዉ የደቡብ ሱዳን ነፃነት ታጋዮች የሚጠሉትን ጨቋኝ ሥርዓት በጋራ ካስወገዱ በኋላ እና ነፃነታቸዉን ካወጁ በኋላ በአንድነት እንዲቀጥሉ የሚያደርጋቸዉ የጋራ አጀንዳ አልነበራቸዉም፡፡ ስለሆነም ያገኙትን ድል ማጣጣምና ያላቸዉን የተፈጥሮ ሃብት ተጠቅመዉ በዕድገት ጎዳና ላይ ተባብረዉ መጓዝ አልቻሉም፡፡ ይልቁንም አንዱ የሌላዉ የበላይ ለመሆን በሚደረግ የእርስ በርስ ግጭት ዉስጥ በመግባት ከራሣቸዉም አገር አልፈዉ የመላዉ አፍሪካ ቀንድ አገሮች ስጋት ለመሆን ችለዋል፡፡
በፍፁም አምባገነንነትና በአንድ ሉዓላዊት አገር መበታተን መካከል የጠበቀ ግንኙነት መኖሩን ተረድተናል፡፡ አንዱ ለሌላዉ መኖር ቅድመ-ሁኔታ እንደሆነም አረጋግጠናል፤
በአገር ደረጃ ሲታይ ወደ ዉድቀት ጎዳና መሄድ በጣም ቀላል መሆኑንና ከሂደቱ መመለስ ግን እጅግ በጣም ከባድ እንደሆነ የእነዚህ ጎረቤቶቻችን ተሞክሮ በግልፅ አሣይቶናል፡፡
ስለሆነም እጃችንን አጣጥፈን የምንቀመጥበትና የአገራችንን ወደ ዉድቀት ማምራት የምንጠብቅበት ምክንያት ስለሌለ የኢትዮጵያ ጉዳይ ያገባናል የምንል ወገኖች ሁሉ ጉልበታችንን፣ ዕዉቀታችንን፣ ሃብታችንንና ጊዜያችንን ብሎም ማሣደር የምንችለዉን ተፅዕኖ ሁሉ አቀናጅተንና አስተባብረን አገራችንን ከመበታተን አደጋ መታደግ ይኖርብናል፡፡ ለዚህ ደግሞ የኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ ምሥረታ እንደ ጥሩ ተስፋ ሰጭ እርምጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል፡፡
ሁለችንም እንደምናዉቀዉ ለኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ ምሥረታ ምክንያት የሆኑት የመግባቢያ ነጥቦች የተወሰኑ ናቸዉ፡፡ እንዲያዉም አንዳንዶቹ የንቅናቄዉ መሥራች ድርጅቶች ከሚግባቡባቸዉ የጋራ ነጥቦች ይልቅ የሚለያዩባቸዉ ፖለቲካዊና ማህበራዊ ጉዳዮች ሊበዙ ይችላሉ፡፡ የአገራዊ ንቅናቄዉ ጥሩና ጠንካራ ጎን አድርገን ከምንወስዳቸዉ ነጥቦች አንዱና ዋነኛዉም ልዩነቶቻችንን ወደጎን አድርገንና አቻችለን በሚያግባቡን ጉዳዮች ላይ አብረን ለመሥራት መስማማታችንና የሚያግባቡንን ጉዳዮቸ በሂደት እያበራከትን እንደምንሄድ ተስፋ ማድረጋችን ነዉ፡፡ ለዚህ ደግሞ በግልፅነት፣ በመከባበር፣ በቅንነትና ኃላፊነት በተመላበት ስሜት በጥልቅ መወያየት፣ መመካከርና መከራከር አለብን፡፡ የኢትዮጵየ አገራዊ ንቅናቄን የመሠረትነዉ አራት ድርጅቶች ይህንን በተግባር እያደረግን መሆናችንን ስገልፅ ደስታ ይሰማኛል፡፡
እንደሚታወቀዉ አንዱና ዋነኛዉ የልዩነታችን ምክንያት አንዳንድ ወገኖች “የጎሣ ፖለቲካ” ብለዉ የሚጠሩት ማንነትን መሠረት ያደረገ የፖለቲካ ሂደት ነዉ፡፡ በነገራችን ላይ “የጎሣ ፖለቲካም” ሆነ አንዳንዶች ደግሞ እንደሚሉት “የዘር ፖለቲካ” የሚሉት አጠራሮች እንደ እኔ እምነት የተሣሣቱ አጠራሮች ናቸዉ፡፡ “ጎሣ” የሚለዉ ቃል ከአፋን ኦሮሞ የተወሰደ ቃል ሲሆን በኦሮሞ ሕዝብ ማህበረሰባዊ ክፍፍሎች ዉስጥ በዝቅተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ነዉ፡፡ “ዘር” የሚለዉ ቃል ደግሞ የቆዳ ቀለማችን ጥቁር የሆነዉን ሁላችንንም በጥቁርነታችን አንድ ላይ የሚገልፀን ወይንም ደግሞ የሰዉ ዘር አባላት በመሆናችን እንደ “የሰዉ ዘር” በአንድነት የሚገልፀን ሰፊ የሆነ ቃል ነዉ፡፡ ስለሆነም በማንነት የተደራጀንን ወገኖች “የጎሣ ፖለቲከኞች” ወይም “የዘር ፖለቲካ አራማጆች” ብሎ መፈረጅና ትናንትም ስላልነበረዉና ዛሬም ስለሌለዉ “አንድነት” ደግሞ ደጋግሞ ማንሣት ትርጉም የለዉም፡፡ በዲሞክራሲያዊ መርሆ የምናምን ከሆነና የኢትዮጵያ ሕዝቦች በነፃነት፣ በእኩልነትና በወንድማማችነት በአንድ የጋራ አገር አብሮ መኖር አለባቸዉ ብለን ከልብ የምናምን ከሆነ የምንፈልገዉ በጉልበትና በመሣሪያ ኃይል የሚከበር የመልክዓ-ምድር አንድነት ሣይሆን የሕዝብ ለሕዝብ አንድነትን መሆን ይኖርበታል፡፡ በቅንነት ከተነሣንና በግልፅነት ከተቀራረብን የዚህ ዓይነቱ የሕዝብ ለሕዝብ አንድነት በአገራችን እንዲኖር ማድረግ እንችላለን፡፡
በመሠረቱ በጠመንጃ ኃይል የተመሠረተና በኃይል እየተጠበቀ ያለ የመልክዓ-ምድር አንድነት እንጂ የሕዝብ ለሕዝብ እዉነተኛ አንድነት ባልነበረባትና አሁንም በሌለባት ኢትዮጵያ የነፃነት፣ የእኩልነት፣ የፍትህ እና የዲሞክራሲ ጭላንጭል እንዲታይ ለማድረግ ይቻል ዘንድ በብሔር ስም በማንነታችን ተደራጅተን የምንታገለዉና “የአንድነት ኃይሎች” ተብለዉ የተፈረጁት ወገኖች ከምንፈልገዉ ግብ ለመድረስ ከምንም በፊት “የኢትዮጵያ አንድነት” ለሚለዉ ፅንሰ ሃሳብ በምንሰጠዉ ትርጉም ላይ መግባባት መቻል ይኖርብናል፡፡
በኢትዮጵያዊ ማንነት ወይንም በ“ኢትዮጵያዊነት” ፅንሰ-ሃሳብ ላይም በትርጉም ያለመግባባት ችግር ያለ ይመስለኛል፡፡ ከዚህ ግራ የተጋባ እና ግራ የሚያጋባ የግንዛቤ ችግር መዉጣት የምንችለዉ በሁለት መንገዶች ብቻ ነዉ ብዬ አስባለሁ፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ በፖለቲካ ክርክሮቻችን ዉስጥ “ያለምንም ቅድመ ሁኔታ” የሚል ማስጠንቀቂያ መሰል ነገር ማስገባትን ማቆም መቻል አለብን፡፡ በበኩሌ ያለምንም ቅድመ-ሁኔታ የሚጫንብኝን አንድነት የማልደግፈዉንና የማልቀበለዉን ያህል የተወሰኑ ቅድመ ሁኔታዎችን ባካተተ መንገድ የኢትዮጵያን አንድነትም ሆነ የኢትዮጵያን እንደ አንድ ሉዓላዊት አገር መቀጠል አልቃወምም፡፡ ይህን አቋም እንድይዝ ያደረገኝ ደግሞ እስከዛሬ የምናዉቀዉ “የኢትዮጵያ አንድነት” በጉልበት፣ በጠመንጃ ኃይልና በማስፈራራት ተጠብቆ የቆየ የዉሸት አንድነት መሆኑን ማወቄ ነዉ፡፡ በተቃራኒዉ ግን በሕዝቦች ስምምነትና በመግባባት ላይ የተመሠረተ አንድነትን በደስታ እቀበላለሁ፤ ከልብም እደግፋለሁ፡፡
ይህ በስምምነትና በመግባባት ላይ የተመሠረተ እዉነተኛ የሕዝብ ለሕዝብ አንድነትን የመመሥረቱ አዝማሚያ ደግሞ እጅግ በጣም በሚያበረታታና ተስፋ በሚሰጥ መንገድ በአገር ቤት ባሉት ወገኖቻችን መካከል ተጀምሯል፡፡ ይህ ዕዉነታ የሕወሐትን የግፍ አገዛዝ በመቃወም ከፍተኛ የሕዝባዊ አመፅ እንቅስቃሴዎች ሲካሄዱ በነበረበት ወቅት በሰሜኑ የአገራችን ክፍል፤ በተለይም በጎንደር እና በጎጃም በሚገኘዉ የአማራ ወገናችንና እንዲሁም በኦሮሞ ሕዝብ አማካይነት በማያሻማ መንገድ ተሰምሮበታል፡፡ እንግዲህ ይህን ተስፋ ሰጪ እና በጣም አበረታች የሆነ ጅምር በተቻለን መንገድ ሁሉ ማጠናከር ይኖርብናል፡፡
የዚያ ዓይነቱ የጉልበት አንድነት የአንዳንድ ማህበረሰቦችን የሌላዉ አካል አለመሆን አጉልቶ በሚያሣይ መንገድ የተገነባ ብቻ ሣይሆን አንድን ሕዝብ ራሱ የሚያለያይ “አንድነት” ነበር፡፡ አንዳንዶች ጮክ ብለዉ የሚዘምሩለት የእስከዛሬዉ “የኢትዮጵያ አንድነት” አንዱን የበላይ ሌላዉን ደግሞ የበታች፣ አንዱን ልጅ ሌላዉን የእንጀራ ልጅ በሚያደርግ ከፋፋይ የጭቆና አገዘዝ ላይ የተመሠረተ ነበር፤ ዛሬም ቢሆን በሕወሐት አገዛዝ ሥር ያለዉ “የአገር አንድነት” ጥቂቶችን ተጠቃሚና አንደኛ ደረጃ ዜጎች የሚያደርግ የዉሸት “አንድነት” መሆኑ አያጠያይቅም፡፡ በአጠቃላይ አነጋገር የእስከዛሬዉ “የኢትዮጵያ አንድነት” የተወሰኑትን ሕዝቦች የተደበቁ እንዲሆኑ ያደረገና ስልታዊ በሆነ መንገድ ያገለለ፣ ጥቂቶችን ግን ተጠቃሚ እና ጎልተዉ እንዲታዩ ያደረገ መሆኑ ለብዙዎቻችን ግልፅ ነዉ፡፡ የዚህ ዓይነቱ “አንድነት” በየትኛዉም መስፈርት ሚዛናዊነት ያለዉ ካለመሆኑም በላይ ወደዳር የተገፉትን ሕዝቦች ልብ ያሸፈተ የዉሸት አንድነት ነበር ማለት ይቻላል፡፡ ልምሣሌ፡- ከላይ ለመግለፅ የሞከርኩት የእስከዛሬዉ “የኢትዮጵያ አንድነት” ኦሮሞዎችን፣ ከምባታዎችን፣ ጉራጌዎችን፣ ሃዲያዎችን፣ ሲዳማዎችን፣ አኝዋኮችን፣ አፋሮችንና ሌሎችንም ሕዝቦች እርስ በእርስ የሚያቃቅር እና የሚያለያይ የከፋፍሎ መግዛት ፖሊሲ የሚንፀባረቅበት “አንድነት” ነበር፤ ዛሬም በህወሐት አገዛዝ ሥር የተለወጠ ነገር የለም፡፡
ሕዝቦችን ስልታዊ በሆነ መንገድ እርስ በእርሣቸዉ የሚያለያይ የዉሸት “አንድነት” አንድ መሆን በሚገባቸዉና መሆንም በሚፈልጉ ሕዝቦች መካከል ስምምነትና መተባበር እንዳይኖር የሚያደርግ ሲሆን በተቃራኒዉ ግን የአገዛዙ ጥበቃና ድጋፍ የማይለያቸዉንና ዉስጣዊ አንድነታቸዉ ያልተበረዘዉን የአገዛዙ ተጠቃሚ ወገኖች የበለጠ እንዲተሣሰሩና አንድነታቸዉንም ጠብቀዉ እንዲቆዩ ያደርጋቸዋል፡፡ ይህ ደግሞ ሚዛናዊ ካለመሆኑም በላይ በአብሮነት ላይ የተመሠረተ የሁሉም ሕዝቦች እዉነተኛ አንድነት እንዳይኖር የሚያደርግ ነዉ፡፡ የዚህ ዓይነቱ ከፋፋይ የሆነ የስም ብቻ አንድነት በምንም መልኩ የሚደገፍ አይሆንም፡፡
የበለጠ ተቀባይነት የሚኖረዉና የተለያዩ የኢትዮጵያ ሕዝቦችን የሚያስተሣስረዉ እዉነተኛ አንድነት ልዩነቶቻችንን የሚያከብርና በመፈቃቀድና በመተባበር ላይ የሚመሠረት ከመልክዓ-ምድር አንድነት የዘለለ የሕዝብ ለሕዝብ አንድነት ነዉ፡፡ ስለዚህ የየትኛዉንም ወገን የበላይነት የማይቀበሉ ሕዝቦች በመተባበር፣ በመከባበር፣ በመፈቃቀድና በመስማማት በቅንነትና በግልፅነት ተቀራርበዉ ወደ አንድነት ጎዳና ለመሄድ ተባብረዉ የጋራ ጠላታቸዉን እንዲታገሉ ብናደርግ ሁላችንም ለምንቀበለዉና ለዘላቂነቱም ለምንታገልለት አዲስ የኢትዮጵያ አንድነት ጠንካራ መሠረት ልንጥል እንችላለን፡፡ ከዚህ ዉጭ የሆነዉ የእስከዛሬዉ “የኢትዮጵያ አንድነትም” ሆነ “ኢትዮጵያዊነት” የሕዝቦችን ማንነት ማለትም፡- ኦሮሞነትን፣ አኝዋክነትን፣ ጉራጌነትን፣ ሲዳማነትን፣ ከምባታነትን፣ ከፊቾነትን፣ ዳዉሮነትን፣ ሃዲያነትን፣ ጋሞነትን፣ ወላይታነትን፣ አፋርነትን፣ ወዘተ የጨፈለቀ የመልክዓ-ምድር “አንድነት” ነበር፡፡
የኢትዮጵያን ሕዝቦች ማዕከል አድርጎ በቆመ የኢትዮጵያ አንድነት ዉስጥ ግን የሕዝቦች ማንነት የሚጨፈለቅበት ምክንያት አይኖርም፡፡ ማለትም የኢትዮጵያ ሕዝቦች ማንነታቸዉን እንደያዙ ኢትዮጵያዊ ሆነዉ ወይም የኢትዮጵያዊነትን ማንነት በኩራት ተላብሰዉ ሊታዩ የሚችሉት መሬታቸዉን ሣይሆን እነሱን ራሣቸዉን ማዕከል አድርጎ በተመሠረተ የኢትዮጵያ አንድነት ዉስጥ ብቻ ነዉ፡፡ ያኔ ነዉ የቋንቋ፣ የባህል፣ የዕምነት፣ እና ሌሎችም ልዩነቶቻችን የዉበታችን ምንጮች መሆናቸዉን አምነን ዉብ የሆነና ሕዝቦችን ማዕከል ያደረገ የኢትዮጵያ አንድነት ፈጥረናል ወይም መሥርተናል ማለት የምንችለዉ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ራሣቸዉን ኦሮሞ፣ አማራ፣ ጉራጌ፣ ወላይታ፣ ሲዳማ፣ ወዘተ ማለት የማይፈልጉና ከኢትዮጵያ እና ከኢትዮጵያዊነት ዉጭ ሌላ ማንነት የለንም የሚሉ ወገኖች እንዳሉ ያታወቃል፡፡ በእነዚህም ላይ ቢሆን የብሔር ማንነታቸዉን በግድ እንዲቀበሉ ለማድረግ አላስፈላጊ ጫና ማሣደር የለብንም፡፡ እነዚህ በ“ኢትዮጵያዊነት” ብቻ መታወቅና መገለፅ የሚፈልጉ ወገኖች እኛን በማንነታችን መታወቅና መታገል የምንፈልገዉን ወገኖችን “የለም አፋርነታችሁን፣ ኦሮሞነታችሁን፣ ሲዳማነታችሁን፣ አማራነታችሁን፣ ጉራጌነታችሁን፣ አኝዋክነታችሁን፣ ወዘተ ወደዚያ ጥላችሁ “ኢትዮጵያዊ ነን” ብቻ በሉ” ሊሉን አይገባም፡፡
ጠቅለል ባለ አነጋገር እኔ በዚህ ንግግሬ ዉስጥ ይስማማኛል ብዬ የምገልፀዉ የኢትዮጵያ አንድነትና የኢትዮጵያዊነት መገለጫ ያለፉት ገዢዎቻችን ሊጭኑብን ሞክረዉ ካልተቀበልነዉና አምርረንም ከታገልነዉ ዛሬም ድረስ እየታገልነዉ ካለነዉ አንድነትና ኢትዮጵያዊነት ፍፁም የተለየ ነዉ፡፡
የቀድሞዉ “ኢትዮጵያዊነት” የኢትዮጵያን ሕዝቦች ሁሉ ያካተተ ወይንም በትክክል ያቀፈ አልነበረም፡፡ ስለሆነም የእስከዛሬዉ አንድነት ጥቂቶች ራሳቸዉን የሚያዩበትና የሚገልፁበት የነበረ ሲሆን ብዙሃን ግን በፍፁም ራሣቸዉን የማያዩበት ነበር፡፡ እነዚህ ትናንት በነበረዉና አሁንም ባለዉ የጥቂቶች “ኢትዮጵያዊነት” ዉስጥ ራሣቸዉን ፈልገዉ ማግኘት ያልቻሉ ወገኖች ፍትሃዊ የሆኑ የመብት ጥያቄዎችን አንስተዉ ማንነትን መሠረት ያደረገ የፖለቲካ ትግል ለማፋፋም ተገደዱ፡፡ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ጥያቄ አንስተዉ የፖለቲካ ትግል እንቅስቃሴዎችንም አስፋፉ፡፡ እነዚህ የራስን ዕድል በራስ ለመወሰን ሕዝቦች ያነሷቸዉ ፍትሃዊና ተገቢነት ያላቸዉ ጥያቄዎች አሁንም ድረስ አጥጋቢ መልስ ስላላገኙ ነፃነት፣ ፍትህ፣ እኩልነት እና ዲሞክራሲ ፈላጊ ሕዝቦች ከዓመታት በፊት የጀመሩትን ትግል ዛሬም ድረስ በተለያየ መልኩ እንደቀጠሉ ናቸዉ፡፡
እንግዲህ ኢትዮጵያን አንድነቷ የተጠበቀ ሉዓላዊት አገር አድርጎ ማስቀጠል የሚቻልበት ብቸኛዉ መንገድ ኢትዮጵያዊነትን የአንድ ወገን ብቻ መገለጫ ከመሆን አላቆ የሁሉም የአገሪቱ ሕዝቦች ማንነቶች ጎልተዉ የሚታዩበትና የሚገለፁበት የልዩ ልዩ ማንነቶች ድምር ዉጤት እንደሆነ አድርጎ በመተርጎም ነዉ፡፡
እንደእኔ እምነት ኦሮሞ ሆኖ ኢትዮጵያዊ መሆን ይቻላል፡፡ ኦሮሞ ሆኖ ኢትዮጵያዊ መሆን ደግሞ የትኛዉንም ወገን አይጎዳም፤ ብዙዎቻችን ለምንመኘዉ ዓይነት የአገር አንድነት ግን ይበጃል፡፡ ኦሮሞ ሆኖ ኢትዮጵያዊ፣ ሲዳማ ሆኖ ኢትዮጵያዊ፣ አማራ ሆኖ ኢትዮጵያዊ መሆን አይቻልም የሚለዉ ጭፍን አቀራረብ ማንነታችንን መሠረት አድርገን የጋራችን የሆነች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን እንደ አዲስ እንመሥርት የሚል ግልፅ አቋም የያዝነዉን ወገኖች ከሁለቱ አንዱን እንድንመርጥ ያስገድደናል፡፡ ያ አስገዳጅ ሁኔታ ከተፈጠረ ደግሞ ብዙዎቹ ብሔረተኞች – በተለይም የኦሮሞ ብሔረተኞች ኢትዮጵያዊነትን እርግፍ አድርገዉ ጥለዉ የብሔር ማንነታቸዉን ብቻ ይዘዉ መቅረትን እንደሚመርጡ አልጠራጠርም፡፡ ይህ የግዴታ ምርጫ ደግሞ ኢትዮጵያን አንድነቷ እንደተጠበቀ ለማስቀጠል ጥሩ ሊባል የሚችል አማራጭ አይደለም፡፡
የቋንቋ ጉዳይም ሌላዉ የማያዳግም ዕልባት ሊሰጠዉ የሚገባ ቁልፍ እና አወዛጋቢ ጉዳይ ከመሆኑም በላይ እጅግ መሠረታዊ ከሆኑት የዲሞክራሲ መብት ጥያቄዎች አንዱና ዋነኛዉ ነዉ ማለት ይቻላል፡፡ በአንደኛ ደረጃ የትምህርት ሂደት፣ በአስተዳደር፣ በፍትህ፣ በጤናና በሌሎችም ማህበራዊ አገልግሎት መስጫ የመንገሥት ተቋማት ዉስጥ በአፍ መፍቻ ቋንቋ የመገልገሉ አስፈላጊነት እና እንደ አፋን ኦሮሞ ያለዉን በብዙ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ የአገራችን ሕዝቦች (በትዉልድ ኦሮሞ ያልሆኑትን እጅግ በጣም ብዙ ትዉልደ ኢትዮጵያዉያን ጨምሮ) የሚገለገሉበትን የአገሪቱ ትልቅ ሕዝብ ቋንቋ አማራጭ የፌዴራል መንግሥቱ የሥራ ቋንቋ እንዲሆን አለማድረግ ለምንመኘዉ የኢትዮጵያ አንድነት ዕንቅፋት መሆኑ አጠያያቂ አይሆንም፡፡ ዕዉነተኛ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ከሚገለፅባቸዉ ባህሪያት አንዱ ለሥርዓቱ ተገልጋዮች ክፍት መሆኑና ተገልጋዩ ሕዝብ መንግሥትን ወክለዉ የተቀመጡትን አገልጋዮቹን አግኝቶ በቀጥታ ማነጋገር መቻሉ ነዉ፡፡ ይህ ደግሞ ተገልጋይንም ሆነ አገልጋይን ያቀራርባል፣ ያስተሣስራል፡፡ በሌላ አባባል ሕዝብን ከመንግሥት ጋር፣ መንግሥትንም ከህዝብ ጋር በጥሩ መንገድ ያቆራኛል፡፡ ባለፉት ሥርዓቶች ሲደረግ እንደነበረዉ በአገልጋይና በተገልጋይ መካከል አስተርጓሚ ለማቆም መሞከር በትክክለኛ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ዉስጥ ሊኖር የሚገባዉን የአገልጋይና የተገልጋይ ቀጥተኛ ግንኙነት ያደናቅፋል፡፡
ኢትዮጵያ ዉስጥ በመንግሥት ባለሥልጣናትና በተራዉ ሕዝብ መካከል አስተርጓሚን ማቆም የተለመደ እንደነበረ የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነዉ፡፡ ይህ አስተርጓሚን የማቆም ሥርዓት “ስማ በለዉ!!” በመባል ይታወቃል፡፡ ልጅ እያለሁ በፍርድ ቤት የችሎት ሂደት ላይ ተገኝቼ ለአንድ የአፋን ኦሮሞ ተናጋሪ ወደ አማርኛ ቋንቋ የሚያስተረጉምለት ሰዉ ተመድቦለት የችሎቱ ሥነ-ሥርዓት በ“ስማ በለዉ!!” ሲካሄድ የመከታተል ዕድል አግኝቼ ነበር፡፡ ተርጓሚዉ – ሌላ ተልዕኮ ኖሮት ይሁን የአፋን ኦሮሞ አባባሎችን በትክክል መተርጎም አቅቶት እንደሆነ እስከአሁን ድረስ ባልተረዳሁት ምክንያት – የአፋን ኦሮሞ ተናጋሪዉ ያለዉን ለዉጦ ባለጉዳዩ ካለዉ ለየት ባለ መንገድ ለችሎቱ ሲተረጉም ታዝቤ ነበር፡፡ ይህ የትርጉም ስህተት እንደ አንድ ኦሮሞ በጣም ከሚያንገበግቡኝና እስከዛሬም ድረስ ከአዕምሮዬ ሊጠፉ ካልቻሉ አሣዛኝ ክስተቶች እንደ አንዱ ሆኖ ይሰማኛል፡፡
ማንኛዉም በሕዝቦች የመብት ጥያቄ ምክንያት ሥራ ላይ የዋለ ነገር ጎጂ ነዉ ሊባል የሚችለዉ በአንድ ወይንም በሌላ መልኩ ሌላዉን ወገን የሚጎዳ ሆኖ ከተገኘ ነዉ፡፡ ለምሣሌ፡- በቋንቋ አጠቃቀም ጉዳይ ላይ ምንም ዓይነት ጉዳት በየትኛዉም ወገን ላይ እንደማይደርስ እርግጠኛ ሆኖ መናገር ይቻላል፡፡ ኦሮሞዎች የፍትህ አገልግሎት፣ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት፣ አስተዳደራዊ አገልግሎት፣ የጤና አገልግሎት፣ ወዘተ በትክክል ለማግኘት በራሣቸዉ እናት ቋንቋ በአፋን ኦሮሞ ቢጠቀሙ ማነዉ የሚጎዳዉ? ባለፉት ሥርዓቶች ኦሮሞ ወገኖቻችን በ“ስማ በለዉ!!” ሲዳኙ የተጠቀመ ወገን ነበረ? ሌሎች ኢትዮጵያዉያንስ የአገራችን የጀርባ አጥንት የሆነዉን የዚህን በቁጥሩ የአገራችን ብዙሃን፣ በመሬቱ አቀማመጥ ደግሞ የመላ አገሪቱ ዕምብርት የሆነ ሕዝብ ቋንቋ እንዲያዉቁ ቢደረግ ጉዳቱ ምኑ ላይ ነዉ?
የዛሬዎቹ የኢትዮጵያ ገዢዎች የወረሷቸዉና በትክክል ከመፍታት ይልቅ የባሰዉኑ ያወሳሰቧቸዉ ብዙ ችግሮች አሉ፡፡ በአንፃሩ ደግሞ ተደላድለዉ በሥልጣን ላይ ለመቆየት ብለዉ የፈጠሯቸዉ ችግሮችም አሉ፡፡ እንፍታም ቢሉ ደግሞ በቀላሉ ሊፈቷቸዉ የማይችሏቸዉ ችግሮች አሉ፡፡ የሕዝብ ቁጥር በከፍተኛ ፍጥነት መጨመር የዛሬዎቹ ገዢዎችም ሆኑ የነገዎቹ መሪዎችና አስተዳዳሪዎች ሊገቷቸዉ ወይንም ሊቆጣጠሯቸዉ ከማይችሏቸዉ ችግሮች አንዱ ነዉ፡፡ የዛሬዎቹ የሕወሐት ገዢዎች ከሩብ ምዕተ-ዓመት በፊት ወደሥልጣን ሲመጡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ቁጥር ከ50 ሚሊዮን ትንሽ ከፍ ያለ ነበር፡፡ ዛሬ የአትዮጵያ ሕዝብ ቁጥር ወደ 100 ሚሊዮን ተጠግቷል፡፡ ይህ በጣም ከፍተኛ የሆነ የሕዝብ ቁጥር በጣም ዉስን በሆነዉ የአገሪቱ ሃብት አጠቃቀም ላይም ሆነ በአካባቢ ብክለት ረገድ የሚያስከትለዉ ችግር በቀላሉ የሚገመት አይደለም፡፡
ይህን የሕዝብ ቁጥር ችግር የትኛዉም ከሕወሐት ቀጥሎ ወደ ሥልጣን የሚመጣ መንግሥትም ሣይወድ በግድ ይወርሰዋል፡፡ በጣም የሚደንቀዉ ነገር ይህ የሕዝብ ቁጥር ጉዳይ በተቃዋሚ ወገኖች ዘንድ እንደ ችግር ተወስዶ ዉይይት ሲደረግበት ወይም መፍትሔ ሲፈለግለት አለመታየቱ ነዉ፡፡ ስለሆነም ለሕዝብ ቁጥር ፈጣን ዕድገት ትኩረት ሰጥተን መነጋገር አለመቻላችን በጣም ያሣስበኛል፡፡ ምክንያቱም አገሪቱን ወደ ጥፋት ሊመሯት ከሚችሉት ችግሮች አንዱ ይህ የሕዝብ ቁጥር ጉዳይ እንደሆነ ስለሚሰማኝ ነዉ፡፡ በዚህ ረገድ ሁላችንም ዝምታን የመረጥን እንመስላለን፡፡ በሕዝብ ቁጥር ፈጣን ዕድገት ምክንያት ሊመጡብን ስለሚችሉት ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ችግሮች ምንም የምንጨነቅ አንመስልም፡፡ ለዚህም ነዉ በዚህ ታሪካዊ መድረክ ላይ ሆኜ ይህን አሣሣቢ ጉዳይ እያየንና እየሰማን ዝምታን የመረጥነዉ ለምንድነዉ? ብዬ መጠየቅ የፈለግኩት፡፡
ዛሬ በአገራችን መዲና የሚኖሩ ሰዎች የሕዝብ ብዛት ምን ያህል ከመጠን ያለፈ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ ሌላዉን ሁሉ ትተን የከተማዋ መንገዶች ሁሌም በሰዎች ተሞልተዉና መፈናፈኛ አጥተዉ ሲታዩ በሕዝቡ ዘንድም ሆነ በፖለቲካ ድርጅቶች፣ በሙያ ማህበራት ወይም በሌሎች ማህበራዊ ተቋማት እና በግለሰብ ኢትዮጵያዉያን አማካይነት ጥያቄ ማስነሣት ነበረባቸዉ፡፡
ይህ ሁሉ ሆኖ ግን የዕለት ተዕለት ወንጀሎች እስከአሁን ድረስ በጣም ከፍተኛ ደረጃ ላይ መድረሣቸዉ አልተሰማም፡፡ የተደራጁ የወንጀለኞች ቡድኖች ከቁጥጥር ዉጭ ሆነዉ ሕዝብን እያስቸገሩ መሆኑን አንሰማም ወይንም አናይም፡፡ ይህ ደግሞ አንድ መታለፍ የሌለበት ጥያቄ እንድናነሣ ያደርገናል – የሕዝብ ብዛት፣ በሕዝብ ብዛት የተጨናነቀች መዲና፣ ከመጠን ያለፈ ድህነት፣ ማመን የሚያስቸግር የኑሮ ዉድነት፣ ወዘተ በመሣሪያ ወደተደገፈ ዝርፊያ እና ወደሌሎችም ወንጀሎች ያላመሩት እንዴት ነዉ? የሚል መሠረታዊ ጥያቄ፡፡ መልሱ የኢትዮጵያን ሕዝብ ልዩ የሆነ ባህሪ ከማወቅ ይገኛል ብዬ አምናለሁ፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝቦች እዉነትም እጅግ በጣም ጨዋ የሆኑ ሕዝቦች ናቸዉ፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝቦች ማንም ሣይነግራቸዉና ሣያስገድዳቸዉ እንዲሁ በተፈጥሮአቸዉ ህግን ያከብራሉ፡፡ አብዛኞቹ ሕዝቦቻችን ፈሪሃ እግዚአብሄር ያደረባቸዉ ናቸዉ፡፡ ከሕወሐት የመሣሪያ ጋጋታ እና ወታደራዊ ጡንቻ በላይ እነዚህ ከላይ የተዘረዘሩት የሕዝቦቻችን ጥሩ ጎኖች ናቸዉ የኢትዮጵያን ሕዝቦች በሰላም ዉለዉ እንዲገቡና ተከባብረዉ አብረዉ እንዲኖሩ ያደረጓቸዉ፡፡ ነገር ግን ይህ ሁኔታ አንድ ቀን ሊቀየር ይችላል፡፡ ችግሮች ገፍተዉ እና ክልክ አልፈዉ ሲመጡ በቀላሉ ማቆሚያ መንገድ አይኖርም፡፡ ስለዚህ የፖለቲካ ድርጅቶች መሪዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ የሙያ ማህበራት መሪዎች፣ ታዋቂ ግለሰቦች፣ ወዘተ ከቁጥጥር ዉጭ የሆነ ሁኔታ እንዳይፈጠር ለማድረግ ይቻል ዘንድ በተገኘዉ መንገድ ሁሉ ሕዝብ ዉስጥ ገብተዉ መሥራት ይጠበቅባቸዋል፡፡ በተለይም የፖለቲካ ድርጅቶች መሪዎችን ብዙ እጅግ በጣም ብዙ ችግሮች ከፊታችን ተደቅነዉ ይጠብቁናልና ከአሁኑ ጀምረን እጅ ለእጅ ተያይዘን ወደ ሥራ መግባት ይኖርብናል፡፡
በመጨረሻም በጋራ አገራችን ለሁላችንም የሚበጅ ዕዉነተኛ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ዕዉን ለማድረግ እንድንችልና ሕዝቦቻችን በጨቋኝ ሥርዓት የግፍ አገዛዝና ጭፍን አካሄድ ምክንያት ከሚፈጠር መከራና ስቃይ ተላቀዉ ሰላም የሰፈነበት የተረጋጋ ሕይወት መምራት እንዲችሉ ለማድረግ ልዩነቶቻችንን ሁሉ አቻችለን ቢያንስ ቢያንስ በምንስማማባቸዉ ጉዳዮች ዙሪያ በመቀራረብ እጅ ለእጅ ተያይዘን ከመታገል ዉጭ ሌላ አማራጭ እንደሌለን ለአንድ አፍታ እንኳን እንዳንዘነጋ አበክሬ ላስገነዝባችሁ እወዳለሁ፡፡ ስለሆነም ከሰባት ወራት በፊት በታዋቂ ኢትዮጵያዉያን ያልተቆጠበ ጥረትና በአራት የፖለቲካ ድርጅቶች ስምምነት በይፋ ተመሥርቶ ቅንነት፣ ግልፅነትና አርቆ አስተዋይነት ባልተለየዉ ሁኔታ እንቅስቃሴ እያደረገ ያለዉን የኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ እንድትቀላቀሉና በተቻላችሁ መንገድ ሁሉ ደግሞ ከጎኑ እንድትሰለፉ በራሴና በንቅናቄዉ መሪዎች ስም ጥሪዬን ሣቀርብላችሁ በምትችሉት መንገድ ሁሉ ከእኛ ጋር እንደምትተባበሩና አገራዊ ንቅናቄያችንን በሁሉም መስክ እንዲጠናከር እንደምታደርጉ በመተማመን ነዉ፡፡
የወረርሽኝ መከላከል እና ቁጥጥር እና ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ልማት ላይ ድል ለመቀዳጀት የ CPC ማዕከላዊ ኮሚቴ እና የክልል እና የማዘጋጃ ቤት መንግስታት የውሳኔ አሰጣጥ እና የትራንስፖርት አተገባበር ለመተግበር…