Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የሮማኒያ አቴናናየም . አድራሻ-ስትራዳ ቤንጃሚን ፍራንክሊን 1-3 ፣ ቡኩሬቲ ፡፡ ይህ ብዙውን ጊዜ የቡካሬስት ልብ ተብሎ የሚጠራው ውብ የአገሪቱ የሙዚቃ ኮንሰርት አዳራሽ ነው ፡፡ ህንፃው እ.ኤ.አ. በ 1888 በኤሌክትሮክሊዝም ንጥረ ነገሮች በኒዮ-ክላሲካል ዘይቤ ተገንብቷል ፡፡ የልዩ የቅንጦት እና የሀብት ውስጠኛ ክፍል ፡፡
የፓርላማው ቤተ-መንግሥት . አድራሻ-ስትራዳ ኢዝቮር 2-4 ፣ ቡኩሬቲ ፡፡ በ Spiro ኮረብታ ላይ ያለው የመሬት ምልክት - የሶሻሊዝም ጊዜ ምርጥ ምሳሌ ፣ በ 86 ሜትር በቡካሬስት ላይ ከፍ ብሎ እና መሬቱን በ 92 ሜትር በመተው ፡፡
የሮማኒያ የኪነጥበብ ሙዚየም . አድራሻ: 49-53, Calea Victoriei, 010063 Bucureşti. 3,000 ኤግዚቢሽኖች እና 60,000 ተጠባባቂዎች ያሉት ትልቁ የአውሮፓ እና የሮማኒያ ሥነ-ጥበብ ሙዝየም ፡፡
የብራን ካስል የተገነባው በ ‹XIV› ክፍለ ዘመን ውስጥ ነው - በአገሪቱ ውስጥ በጣም የታወቁ የቱሪስት ሥፍራዎች‹ የቁጥር ድራኩላ ›ስም ተደርጎ ስለሚወሰድ ፡፡
ሮማኒያ የነፃነት ቀን አላት - 9 ግንቦት። ግን ይህ እ.ኤ.አ. በ 1877 የተገኘው ከኦቶማን ግዛት ነፃ የሆነበት ሁለተኛው የዓለም ጦርነት የድል ቀን አይደለም ፡፡
ንዓይ ከምዝረደኣኒ መሰዋእቲ ብዛዕባ ዝኽፈል ዋጋ ፣ ብምስዓብ ብሰንኪ ዝተኸፍለ ዋጋ ተመጣጣኒ ዉጽኢት ዘዉሕስ መስርሕ ክኸዉን እንከሎ ሰማእትነት ግና ክንዮ ዋጋ ዕዳጋታት ሰጊሩ ኣብ`ቲ ሓደ ካብቶም መሰረታዊ ክዉንነትን ሰብ ዝኾኑ “ምስማዕ” የተኩር ።
ሰማእትነት ብዛዕባ ምስማዕ እዩ ፣ እምበኣርከስ ሰማእታት እቶም ትርጉም መዓሙቚ ምስጢር ሂወት ዝሰምዑ ከም ሳዕቤኑ ከኣ ሓንሳእን ንሓዎሩን ህያው ኮይኖም ክነብሩ ዝመረጹ ኮይኑ ይረኣየኒ።
ንዓይ መስዋእትነት (ስዉኣት) ን ሰማእትን (ሰማእት) ገዚፍ ፍልልይ ዘሎዋም ኮይኑ ይረኣየኒ ፣ ብሕልፊ እኳ ናይ ክልቲኦም ጉዳያት ምስ ሃይማኖታውን ታሪኻዊን ኣተሓሒዝካ ክትገልጾም ምስ እንፍትን ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራሞፕ ሎሚ ሶሉስ ኣብ መበል 73 ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ “መራሕቲ ኢራን ዕግርግር፡ሞትን ዕንወትን ኣብ ዓለም ይዘርኡ ኣለው ስለዚ ነዚ መጥቓዕቲ ደው እንተዘየብሎም ሃገራት ዓለም ንኢራን ከግልልዋ ይግባእ” ኢሎም።
“ መራሕቲ ኢራን ንጎረባብቲ ሃገራትን ዶባተንን ሉኣላዊ መሰል ሃገራት ኣየኽብሩን። ብኣንጻሩ ንጸጋታት’ታ ሃገር ናይ ገዛእ ርእሶም ሃብቲ ንምኽዕባትን ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ኪንኡን ዕግርግር ንምዝርጋሕን ይጥቀምሉ ኣለው።”
ፕረዚደንት ትራምፕ ብተወሳኺ ነቲ ናይ ኢራን ኣጽዋር ኑክሌር ደው ንምባል ኣብ 2015 ምስ ፕረዚደንት ኦባማ ካብ ዝተበጽሓ ስምምዕ ኑክልየር ኢራን ብምውጽኦም ንመራሕቲ ኢራን ውድቐት ከምዝኾነ ብምግላጽ ብሰንኪ’ዚ ኣብ የመንን ሶርያን ዕግርግር ግብረሽበራን ንምፍጣር ንወታሃደራዊ ሓይሊ’ታ ሃገር ዝውዕል ፋይናንሳዊ ባጀት ብ40 ሚእታዊት ክብል ምባሎም ሓቢሮም።
ብምቕጻል ፕረዚደንት ትራምፕ ምምሕዳሮም ኣብ ስምምዕ ኑክልያር ኢራን 2015 ተላዒሎም ዝነበሩ እገዳታት ዳግማይ ምንባር ከምዝጅምርን ተወሳኺ እገዳታት’ውን ካብ ሕዳር 5 ጀሚሮም ከምዝንበሩ ገሊጾም።
ድሕሪ ናይ ዝሓለፈ ዓመት መደረኦም ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣሜሪካ ንብዝሒ ዘለዎም ዓለምለኸ ትካላት ትህቦ ዝነበረ ገንዘባዊ ሓገዝ ደው ኣቢሎም፡ ካብ ስምምዕ ክሊማ ፓሪስን ስምምዕ ኑክልየር ኢራን ከምኡ’ውን ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ምውጽኦም ይፍለጥ።
የክርስቲያኖች ስደት በሳውል ቅንዓት [ሐዋ 8፡32]የሳውል ወደ ክርስትና መጠራት [ሐዋ 9፡5]ካሕኑ ሐናንያ ሳውልን ማጥመቁ [ሐዋ 9፡17]በአይሁድ ተቃውሞ በቅርጫት መጣሉ [ሐዋ 9፡25]ጠንቅዋዩ በርያሱስን አይኑን ማሳወሩ [ሐዋ 13፡26]ስብከቱ ያመነው ሰርግዮስ ጳውሎስ ስሙን ለጳውሎስ መስጠቱ [ሐዋ 13፡13]ከጠንቅዋይዋ ሴት ርኩስ መንፈስ ማስወጣቱ [ሐዋ 16፡16]ጳውሎስና ሲላስ በእስር ቤት ሕይወት [ሐዋ 16፡22 ]በአቴና ቤተ ጣዖት(አርዮስፋጎስ) መስበኩ [ሐዋ 17]በ3 ነገስታት ፊልክስ፡ፊስጦስ ፡አግሪጳ
እንግዲህ በጥላቻ አእምሯቸው የተበላሻ፣ የሀገር አንድነት የሚያናድዳቸው፣ ኢትዮጵያ ፈርሳ ማየት የሚፈልጉ፣ እግዚአብሔር ወርዶ የሚኒልክን ሥራ ቢነግራቸው ማመን የማይፈልጉ የእፉኝት ልጆች ትልቁ ምኒልክን ከሚወቅሱበት ወይም ከሚያጠለሹበት አንዱ ምክንያታቸው የሐረር ጦርነት ነው፤ ሐረር ምኒልክ ለምን እና ከማን ጋር እንደተዋጉ ቀጥሎ እንመለከታለን…..
“…እነዚህ የሐበሻ ሕዝቦች ሰፊ ግዛት አላቸው፤ ከቀይ ባህር ዳርቻ ከምፅዋ፣ ከሱአኪንና ከአርቂቆ ተነስቶ ግዛታቸው እስከ ሞቃዲሾና ሶፋላ ይደርሳል፤ በምዕራብ በኩልም ግዛታቸው የሚወሰነው ከኑባውያንና ከሌሎችም ሕዝቦች ጋር ነው…”
“…የሐበሾች ግዛት ሰፊ ነው፤ ቀይ ባህር ዳርቻ ካለው ከትልቁ ወደባቸው ከቢሊ ተነስቶ ወደ ውስጥ ሲጓዝ በአዳል ምድር አልፎ ሐድያ ሁሉ የእነሱ ሀገር ነው፤ ወደ ሕንድ ውቅያኖስ አቅጣጫም እስከ ሞቃዲሾ ይደርሳል፤ ሐበሾች በጣም ሰፊና ሀብታም ሀገር አላቸው፤ እነዚህ ሕዝቦች ወሰናቸውን ለማስከበር ወደ ዳር ሀገር ወይም ወደ ወሰናቸው በሚጓዙበት ጊዜ ዛፍ እየቆረጡና መንገድ እየሠሩ ነው….”
“…ሐበሾች ዙሪያቸውን በአረመኔዎችና በብዙ ጠላቶች የተከበቡ ሕዝቦች ቢሆኑም ግዛታቸው ሰፊ ነው፤ ከነኩዋቸው ተዋጊ ሕዝቦች በመሆናቸው ዙሪያውን የከበቧቸው ጠላቶች በተነሱባቸው ጊዜ ከጠላቶቻቸው ጋር እየተዋጉና እያሸነፉ ይኖራሉ፤ የሀበሻ ሰዎች ለማንም ባዕድ አንገዛም እያሉ ራሳቸውን ችለው የሚኖሩና ሀገራቸውን ከማንኛውም ባእድ ገዥ እየተከላከሉ የሚጠብቁ ሕዝቦች ናቸው፤ ግዛታቸውም ቀይ ባህርን ተሻግሮ እስከ አረብ ሀገር ድረስ ነው….”
“…ቱርኮች በኔ ላይ ክፉ በመሥራት ወሰኔን እየገፉ አጠገቤ ደርሰዋል፤ ሐረርን ወሰዱት፣ ከዛም አልፈው ኢቱ ኦሮሞንና በርሃውን ሁሉ ሊይዙት ነው፤ ነገሩ እንዲህ ከሆነ ከእነርሱ ጋር ለመዋጋት መሄዴ ነው፤ የኤሮፓ ነገሥታት ሁሉ እኔን እንደ ጠላት ስላዩኝ የተገፋው ሰው በመሆኔ ግብጾችን ለመውጋት መዝመቴ እርስዎ ምስክር ይሆኑኛል…”
ግብጾች ሐረርጌን የያዙት በ1867 ዓ.ም ነው። ኢትዮጵያ በመሳፍንት አገዛዝ ተከፋፍላ ሁሉም የዕለት ጥቅሙን ያሳድድ በነበረበት ጊዜ ክፍት በር ያገኘው በራኡፍ ፓሻ የሚመራው 1200 ወታደሮች ያለበት የግብፅ ጦር በቀላሉ ሐረር ገባ። በዚያን ጊዜ በሐረር ከተማ 5000 ቤቶችና 2000 ጎጆዎች ነበሩባት። የሕዝቡም ብዛት 35000 ነበር።
የሐረር ከተማ ዙሪያውን በግንብ ተከባ ወደ ከተማ የሚገባውም ከከተማ የሚወጣው በአምስቱ በሮቿ ብቻ ነው። እነዚህም በሮች የተለያየ ስም ሲኖራቸው ታላቁ መግቢያ *አስበዲን በር ይባላል፤ ይህ መድፍ ተጠምዶበት የተቀመጠበት በር የጨርጨር ሰዎች መግቢያ ነው።
ሦስተኛው *አርጎባ በር ይባላል፤ የፈዲሶች የአርጎባዎች መግቢያ ነው። አራተኛው *አሱም በር ይባላል፤ አሱም በር ልክ እንደ አስበዲን በር መድፍ የተጠመደባት ሲሆን፤ የኢሳዎች መግቢያ ነው። አምስተኛው *የረር በር ይባላል፤ የየረሮች መግቢያ ነው። እነዚህ በሮች ሁልጊዜ በሚገባና በጥንቃቄ ይጠበቃሉ። ማታ ሲሆን በሮቹ ይቆለፉና ቁልፎቹ ለአሚሩ ይሰጣሉ። ከዚያ በኋላ ነግቶ በሮቹ እስኪከፈቱ ድረስ የሚገባም ሆነ የሚወጣ የለም።
ኢጣልያኖች ሐረርጌን ከሞቃዲሹ፣ እንግሊዞች ደግሞ ከበርበራ ጋር ደባልቀው ለመያዝ ሀሳብ ነበራቸው። እንግሊዞች አንግሎ ኢጂፕቲያን በተባለው ከግብፅ ጋር በነበራቸው ስምምነት መሠረት የግብፅ ጦር ከሐረርጌ ወጥቶ ሐረርጌን ለእንግሊዞች ለማስረከብ ተስማምተዋል፤ ይህን ስምምነት የሰማው የኢጣልያ መንግሥት ደግሞ ሐረርጌን ከእንግሊዝ ቀድሞ በኃይልም ሆነ በፍቅር ለመያዝ አስቦ በሐረርጌ ያለውን የግብጾች ጦር የሚሰልሉ ሰላዮች በየጊዜው ወደ ሐረርጌ ይልክ ነበር።
እንግሊዞች ከግብጾች ጋር በነበራቸው ስምምነት ግብጾች ከሐረርጌ እንዲወጡ አደረጉ። ምናልባትም የኢጣልያ መንግሥት ገፍቶ የመጣ እንደሆን በማለት ከግብጾች ቀጥሎ ስልጣን ለያዘው ለሐረርጌው አሚር አብዱላሂ እንግሊዞች የሰለጠኑ ወታደሮች፣ 400 ያህል ጠመንጃና ጥቂት መድፎችን ሰጥተው ጄልደሴና ሐረር ላይ ምሽጉን እንዲያጠናክር አደረጉ።
አሚር አብዱላሂ ስልጣኑን በሚገባ ከያዘ በኋላ የግብፅን ገንዘቦች አሽራፊና መሀለቅ አስገብቶ በሐረርጌ ገበያዎች ላይ እንዲውሉ አደረገ። እነዚህን ገንዘቦች ገበያ ላይ ውሎ ያየው የሐረር ኦሮሞና የሱማሌ ብሔረሰብ ገንዘቡን አንቀበልም በማለት በአሚሩ ላይ ጥላቻ አሳድረው ገበያ ጠፋ። በገበያው መጥፋት ምክንያት የአሚሩ ወታደሮች ችግር ላይ ወደቁ፤ አብዱላሂ በዚህ ብቻ ሳይሆን በሚያወጣው አዋጅ በሕዝቡ እየተጠላ ሄደ።
በሐረርጌ የውጭ ሸቀጥ አስመጪና የሀገር ውስጥ ላኪ የነበረው ኢጣልያዊው ጋይታሎ ሲኮኒ በስለላ ተግባር ይጠረጠር ስለነበር አሚር አብዱላሂ ጋይታኖን ጠርቶ “…በእስልምና ኃይማኖት እመን፤ የማታምን ከሆነ ከሀገሬ ለቀህ ውጣ አለው…” ጋይታኖም ኃይማኖቴን አልቀይርም ብሎ ከሐረር ተባሮ ወጣ። ጋይታኖም ሀገሩ ሄዶ ሚላን ላለው ለአፍሪካ የንግድ ማኅበር የደረሰበትን በደል አመለከተ።
ማኅበሩ ለስም እንጂ የተቋቋመው ዋና ሥራው የኢጣልያን ሰላዮች ማስተባበርና መላክ ስለነበር ስምንት የታወቁ የኢጣልያ ሰላዮችን በኢጣልያ ንጉሥ ስም ስጦታ አስይዞ ወደ አሚር አብዱላሂ ላከ።
እነዚህ የኢጣልያ ሰላዮች ሚያዚያ 1 ቀን 1878 ዓ.ም የሐረርጌ ግዛት ከሆነው ጄልዴሳ ደረሱ። ከዚያም ሆነው “የተከበሩ ታላላቅ ስጦታ ይዘን መጥተናልና እንዲቀበሉን ፈቃድ እንጠይቃለን” በማለት ለአሚር አብዱላሂ ላኩ።
የተላኩትም ወታደሮች ሰባቱን ኢጣልያኖች አርደው ገደሏቸው፤ አንዱ ግን በፈረስ አምልጦ ዘይላ ገባ። ኢጣልያኖቹን የገደሏቸው ወታደሮች የመጣውን ስጦታ ለአሚር አብዱላሂ አቀረቡ። አብዱላሂ የመጣለትን ስጦታ ተቀብሎ ወታደሮቹን አሰራቸው። አብዱላሂ ይሄን ያደረገው የተገደሉት በስህተት ስለሆነ ወንጀለኞቹን አስሬሃለሁ ለማለት ነበር። ይህ ከሆነ በኋላ ኢጣልያኖች ሐረርጌን በጦር ኃይል ለመያዝ ጥሩ ሰበብ አገኙ። “በሐረርጌ የተገደሉብን ወገኖቼችንን ደም እንበቀላለን” የሚል መግለጫ ማውጣታቸውን ሐረርን ለመያዝ ማሳባቸውን የሸዋው ንጉሥ ምኒልክ ሰሙ። ወዲያውኑ ለአሚር አብዱላሂ ደብዳቤ ጻፉለት።
“ቀድሞም ቢሆን ሐረርጌ ከኢትዮጵያ ውጭ ተገዝቶ አያውቅም፤ ከኢትዮጵያ አውራጃዎች አንዱ መሆኑን አንተም በታሪክ ሰምተኸው ይሆናል፤ ለአራት መቶ ዓመታት ያህል ያለ ማቋረጥ ግብሩን ለአያቶቼ ሲገብር ኖሯል፤ አሁንም ነገሩን በሰላምና በወዳጅነት ለመጨረስ ገብርና እንደ አባቶቻችን ወዳጅ እንሁን…” የሚል ደብዳቢ ለአሚር አብዱላሂ ላኩለት።
አሚሩ ደብዳቤውን ከተቀበለ በኋላ “…በውኑ በዚህ ዓለም ላይ ከቱርክ የሚበልጥ መንግሥት አለን…” ብሎ ለመኳንንቱ ተናገረ። ምኒልክም በመጀመሪያው ደብዳቤ መልስ አለመምጣቱን እንዳዩ “ብትገብር ይሻልሃል” የሚል ሌላ ደብዳቤ ላኩ። የምኒልክ ሁለተኛ ደብዳቤ ሲደርሰው አብዱላሂ ሳቀ፤ ለምኒልክ ደብዳቤ መልስ ሲመልስ “…በእስልምና ኃይማኖት ገብተህ የሰለምክ እንደሆን ጌትነትህን እቀበላለሁ” ብሎ ሙስሊሞች የሚያሸርጡትን ሽርጥ፣ ሙስሊሞች ራሳቸው ላይ የሚጠመጥሙትን ጥምጣምና የጸሎት ጊዜ መስገጃ ምንጣፍ ላከላቸው።
ይህን መልስ ያገኙት ምኒልክ “…ጠብቀኝ ወደ ሐረር እመጣለሁ፤ እዚያ ያለውን መስጊድም ወደ ቤተክርስቲያን እለውጠዋለሁ…” የሚል መልእክት ልከውለት ይዘጋጁ ጀመር። ወዲያው በአስቸኳይ ተዘጋጅተው በአጤ ዮሐንስ ዘመነ መንግሥት ኅዳር 4 ቀን 1879 ዓ.ም ከእንጦጦ ከተማ ተነሱ።
በኃይማኖት ሰበብ አውሮፓዎችም ይረዳሉ ብሎ ጠርጥሮ ስለነበር ከሀገር አልወጣም ያለ ማንኛውም ክርስቲያን ፈረንጅ ሁሉ ከቤቱ እንዳይወጣ አዘዘ፤ ጠባቂም በየበራቸው ላይ አደረገ። በዚያን ጊዜ ሐረር የነበረው እንግሊዛዊው *ፔቴን በጻፈው ማስታወሻ “…በከተማው ውስጥ እንደ እስረኞች ነን፤ ደብዳቤ የመላክና የመቀበል ነፃነት እንኳን የለንም፤ ከሐረር ከግንቡ ውጭ እንኳን እንዳንወጣ ክልክል ነው…” ብሏል።
የገና በዓል ደርሶ ነበርና ንጉሥ ምኒልክ ጨለንቆ ላይ ሰፍረው የገናን በዓል ለማክበር ወሰኑ። በዚያም ሰፈራ አድርገው እንዳለ ምኒልክም መኳንንቱን ሰብስበው “…ይህ አሚር አብዱላሂ እኛ ክርስቶስ ተወለደ ስንል እርሱ አልተወለደም የሚልበት ቀን ነውና የልደት ‘ለት ጦርነት መግጠሙ አይቀርም” ብለው ተናገሩ። ምኒልክ ጨለንቆ ከደረሱ በኋላ
*ኮንቲ ሮስኒ ሲጽፍ “… ገብር የሚለው የምኒልክ ደብዳቤ ለአሚር አብዱላሂ እንደ ደረሰው ኅዝቡን እና ወታደሩን ሰብስቦ አስተያየታቸው ምን እንደሆነ ለማወቅ የምኒልክን ጥያቄ አሰማቸው። ሕዝቡም ‘…በኃይናኖታችን ላልገባና በእስልምና ኃይማኖት ለማያምን አንገብርም፤ እንዋጋለን፤ ቢያሸንፉን ሐረርን ይውሰዱ፤ ያን ጊዜ የሚፈልጉትን ግብር እንገብርላቸዋለን’ ብለው መለሱለት…” ይላል።
የሐረር ሽማግሌዎች ግን አሚር አብዱላሂ ዘንድ ሄደው ጦርነቱ እንዲቀር እንዲገብር መከሩት። እርሱ ግን “ስለ ምኒልክ ሠራዊት እንድትነግሩኝ አልፈልግም፤ እንድትነግሩኝ የምፈልገው መጽሐፋችን ለካፊር እጃችሁን ስጡ ይላልን…” ብሎ አማካሪዎቹን አሰራቸው። ካፊር ማለት በእስልምና የማያምን ነው። ከዚህ በኋላ የጀሀድ ጦርነት አወጀ። ሊያስገብሩት ሄደው የነበረውን የደጃች ወልደ ገብርኤልን ሠራዊት በጥቂት መሣሪያ አባሮ በማባረሩ፤ የምኒልክም ሠራዊት እንደዚያ በቀላሉ ይሸሻል ብሎ አሰበ። ከዚህ በኋላ የምኒልክን ጉዞ ለማስቀረት ሠራዊቱን አስከትሎ ወደ ጨለንቆ ተጓዘ። ቀኑ የክርስቶስ ልደት በዓል ስለነበር የምኒልክ ሠራዊት እየበላ እየጠጣ ይጫወታል።
ንጉሥ ምኒልክ ከድንኳናቸው ደጃፍ ተቀምጠው አሻጋሪውን ኮረብታ በመነጥራቸው ሲመለከቱ፤ የአሚር አብዱላሂ ሠራዊት ሲመጣ አዩ። ምኒልክም በፍጥነት ሠራዊቱ እንዲሰበሰብ አደረጉና “ሄደህ በለው” ብለው አዘዙ።
ከቀኑ 5 ሰዓት ሲሆን የአሚር አብዱላሂ መድፎች በሸዋ ሠራዊት ላይ ይተኮሱ ጀመር። የሸዋ ሠራዊትም በአስደናቂ ፍጥነት የአሚር አብዱላሂን ሠራዊት ከቦ መድፎቹን ማረከ።
ታህሣሥ 29 ቀን 1879 ዓ.ም የሐረርጌው የአብዱላሂ ጦር ድል ሆነ። ምኒልክ ድል ካደረጉ በኋላ የኢጣልያ መንግሥት ሐረርን ለመያዝ እጅግ የበረታ ጉጉት ስላለው እዚያው ጨለንቆ ሆነው ለኢጣልያው ንጉሥ ኡምቤርቶ “…ኢጣልያኖችን የገደለው አሚር አብዱላሂ በፈረስ አመለጠኝ፤ ግን እግዚአብሔር ይመስገን ሰዎቹን ፈጀሁበት፤
#ሰንደቅዓላማዬንም በሀገሬ ላይ አቆምኩ፤ ወታደሮቼንም አገባሁ፤ ኢጣልያኖችን ለመርዳት ተደርጎ የነበረውን አደጋ በብዙ ሬሣ ተበቀልኩ፤ ከዚህ ደብዳቤ በኋላ ሁኔታውን የሚያስረዳ መልእክት በሰፊው እሰዳለሁ….” የሚል ታህሣሥ 30 ቀን በጦርነቱ ማግስት ላኩ። ምኒልክ ይህን ደብዳቤ የጻፉት ሐረርጌ የኢትዮጵያ ግዛት መሆኗን ለአውሮፓ መንግሥት ለማሳወቅና አውሮፓውያን በቅኝ ግዛት ለመያዝ ባላቸው ሀሳብ መሠረት ወደ ሐረርጌ ጦር ቢልኩ ውጊያው ከምኒልክ ጋር መሆኑን ለማሳወቅ ጭምርም ነበር።
ጥር 1 ቀን አማሬሳ ሲደርሱ አብዱላሂ የሸዋ ጦር እንደደረሰበት ስላወቀ “ልግባና ልገዛ ሀገርዎን አያጥፉ” ብሎ መልእክት ላከ። ምኒልክም “እሺ ግባ ምሬአለሁ” ብለው ላኩበት። አብዱላሂ ግን ፈርቶ ሚስቱን እና ልጆቹን ይዞ ወደ ጅጅጋ ሸሸ። የአሚር አብዱላሂን መጥፋት ያወቁት ሐረርጌዎች ማለትም የአብዱላሂ አጎት አሊ አቡበከር፣ የሱፍ በርከሌ፣ ቃዲ አብደላና ሌሎች ሽማግሌዎች ሆነው ወደ ምኒልክ ዘንድ መጥተው “…አሚር አብዱላሂ ሌሊት ጠፋብን፤ ግብርዎን ይቀበሉን፣ ሕዝቡንም አያጥፉት ንጉሥ ሆይ…” ብለው አመለከቱ። ከመልእክተኞቹም ጋር እስረኞች የነበሩ ሁለት ግሪካውያንና ሌሎቹንም ፈትተው ወደ ምኒልክ ላኩ። ንጉሥ ምኒልክም መልእክተኞቹን ተቀብለው
“…ከዚህ በፊትም ብያለሁ፤ እኔ የእስልምናን ኃይማኖት ለማጥፋት አልመጣሁም፤ ሁሉም ሰው እንደ እምነቱ ያድራል፤ እናንተም ለሰላምና ለእርቅ ስለመጣችሁ ወደ ሐረር እስከምመጣ ይህንን ለሕዝቡ ነግራችሁ ቆዩኝ…” ብለው መልእክተኞቹን መለሱ። ከመልእክተኞቹም ጋር በጅሮንድ አጥናፌ ከተማውን ለመረከብ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ ይዘው እንዲሄዱ አደረጉ። የሻቃ ተክሌን፣ ባላምባራስ ዳምጠውን፣ የሻቃ አድነውን፣ የሻቃ ገበየሁን የከተማውን በሮች እንዲጠብቁ አዘዙ። እነኚህም ታዛዦች ሐረር ከተማ በሰላም ገብተው ፈረስ መጋላ በሚባለው አደባባይ ላይና በአምስቱም በር ላይ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ ሰቀሉ።
ንጉሥ ምኒልክ ባላምባራስ መኮንንን ደጃዝማች ብለው ጥር 18 ቀን 1879 ዓ.ም የሐረርጌ የበላይ ገዥና የወታደር ሹም ብለው ሾሟቸው። 3000 ወታደሮችም ሰጧቸው። ለሕዝቡ ግን እንደ ባህሉና እንደ ኃይማኖቱ እንዲያስተዳድሩ የአሚር አብዱላሂን አጎት አሊ አቡበከርን ሾሙ። የካቲት 1 ቀን ወደ ሸዋ ለመመለስ ከሐረር ተነሱ ከሐረርጌ ጦርነትም 3000 ጠበንጃ፣ 600,000 ጥይትና አራት መድፎች ማርከው ይዘው መጡ።
ከዚያ በፊት ያልታየ አቀባበልና ሰልፍ ታየ። የዚያን ጊዜ የምኒልክን ሰልፍ ድንቅ ያደረገው፤ በሐረር የነበሩ የአሚር አብዱላሂ ግብጻውያን ሙዚቀኞች ስለተማረኩ ከሰልፉ ፊት ቀድመው ሙዚቃ (ማርሽ) በማሰማት ይጓዙ ስለነበር ነው።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ ፓርቲ (ኢዜማ) ከ70 በላይ በሚሆኑ ምሁራን በ16 መስኮች ላይ ያተኮረ የመጀመሪያ ደረጃ ረቂቅ ፖሊሲዎች አዘጋጀ።
የኢትዮጵያ ዜጎች ለማኅበራዊ ፍትህ ፓርቲ (ኢዜማ) ከ70 በላይ በሚሆኑ ምሁራን በ16 መስኮች ላይ ያተኮረ የመጀመሪያ ደረጃ ረቂቅ ፖሊሲዎች ማዘጋጀቱን ባሳለፍነው ሳምንት መጨረሻ ሐምሌ 27 እና 28/2011 ዓም በአዲስ አበባ ሆልዴይ ሆቴል ባዘጋጀው የፖሊሲ መወያያ መድረክ አስታወቀ።የኢዜማ የፓሊሲ ጥናት እና ምርምር ኃላፊ አምሐ ዳኘው የውይይቱ መክፈቻ ላይ እንደተናገሩት ጥናቶቹ ለኢትዮጵያ ተጨባጭ ችግሮች መፍትሄ መሆን የሚችሉ የፖሊሲ አማራጮችን ለመቅረፅ ዋነኛ ግብዓት እንደሚሆኑ ገልፀዋል። በሌላ በኩል የፓርቲው መሪ ብርሃኑ ነጋ (ፕ/ር) አሁን ካለንበት በጭንቀት እና በተሰፋ የሚዋልል ሀገራዊ ሁኔታ ወጥተን ወደተረጋጋ ሥርዓት የምንሄደው በዕውቀት ላይ የተመሠረቱ ውይይቶች ብቻ መሆኑን ገልፀዋል።
በውይይቱ ላይ እንደተገለጠው የፖሊሲ ጥናቶቹ በትምህርት፥ቴክኖሎጂና የፈጠራ ሥራ፣ ሠራተኛ እና ማኅበራዊ ዋስትና፣ ባሕል፥ ቱሪዝምና ኢኮ ሲስተም፣ የፊስካል፥ የገንዘብ እና መዋለ ነዋይ እንዲሁም የውጭ ኢኮኖሚ እና ዲያስፖራ ፖሊሲ እና ሌሎች መስኮች ላይ የተጠኑ የፖሊሲ ጥናቶች ከተጠኑት ፖሊሲዎች ውስጥ እንደሆኑ ለማወቅ ተችሏል። በሌላ በኩል ዜግነትን መሠረት ያደረገ የፖለቲካ ሥርዓት እና ማኅበራዊ ፍትህን መሠረት አድርገው የተሠሩት እነኝህ የፖሊሲ ጥናቶች የኢዜማ አባል የሆኑ እና ገለልተኛ ባለሙያዎች በጋራ ያጠኗቸው ናቸው። በቀጣይ ጊዜ ለውይይት የቀረበው ረቂቅ ፖሊሲው በፓርቲው አመራሮች እና በአዘጋጅ ምሁራን በዝርዝር ከተመከረበት በኋላ፤ በፓርቲው የተለያዩ መዋቅሮች ደረጃ ውይይት እንደሚካሄድበትም በውይይቱ ወቅት ተወስቷል።በመቀጠለም ከፓርቲው አባላት ጋር ከሚደረግ ውይይ በኋላ ረቂቅ ፖሊስው ስልጣን ባለው የፓርቲው አካል ፀደቆ የኢዜማ የፖሊሲ ሰነድ እንደሚሆንም ተነግሯል።
ይህ በእንዲህ እያለ ፋና እንደዘገበው የኢዜማ መሪ ፕሮፌስር ብርሃኑ የፖለሲ ዝግጅቱ የፓርቲው የምርጫ ዝግጅት አካል ይሆን ወይ? ተብለው ተጠይቀው በሰጡት ምላሽ፥ ምርጫው በየትኛውም ጊዜ ይካሄድ ፓርቲው ፖሊሲዎችን የማዘገጃት ግዴታው መሆኑን መናገራቸውን እና ሰለቀጠዩ ምርጫም በሰነዘሩት ሃሳብም የምርጫው ማከናወኛ ወቅት ከጊዜ ይልቅ በሀገሪቱ ነባራዊ ሁኔታ ቢወሰን የተሻለ ነው ካሉ በኃላ በሀገሪቱ አስተማማኝ ሰላም እና መረጋጋት መስፈኑ፣ ፓርቲዎች በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል በነፃነት ለመንቀሳቀስ የሚችሉበት አውድ መኖር እና ምርጫ ቦርድ ትክክልኛ ምርጫ ለማካሄድ የሚያስችል ማረጋገጫ መስጠቱ፤ የምርጫውን መከወኛ ጊዜን የመወሰን አቅም እንዳላቸው መግለጣቸውን ፋና ዘግቧል።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብ10 ለካቲት ናብ ከተማ ፓሪስ ድሕሪ ምእታው፣ ምስ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ዘተ ምክያዱ ተሓቢሩ።
ብመሰረት እቲ ጂቡቲን ፈረንሳን ካብ ኣብ 1971 ከምኡ ድማ ኣብ 2011 ዝኸተምኦ ናይ ሞግዚትነትን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝን ስምምዓት፣ ፈረንሳ ኣብታ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ገምገም ቀይሕ ባሕሪን እትርከብ ስትራቴጃዊ ኣገዳስነት ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር፣ ሰራዊታ ብቐዋምነት ኣስፊራ ትርከብ።
ይኹን’ምበር ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ጂቡቲ ጠመትኣ ናብ ቻይና እናሓየለ ብምምጽኡን፣ ቻይና ድማ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትፍት ምኽኣላን፣ ንፈረንሳን ኣመሪካን ኣሻቒሉ’ዩ ጸኒሑ።
ከም ግብረ መልሲ ናይዚ ኣመሪካ፣ ኣብ ጂቡቲ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከራ ንምስፋሕ ዝተፈላለ መደባት ክትውጥን እንከላ፣ ፈረንሳ ብወገና፣ ዝሑሉ ዝጸንሐ ዝምድና ዳግም ከተማሙቖ ትርአ ኣላ።
ኣብ መጋቢት 2019፣ ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ ኢማኑኤል ማክሮን ናብታ ሃገር ምብጻሕ ከካይድ እንከሎ፣ ሎሚ ድማ ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ እስማዒል ዑመር ገለ ናብ ፈረንሳ ይበጽሕ ኣሎ።
በክሮፕ ባዮ ቴክኖሎጂ ፖሊሲ ጥናት መሪ ተመራማሪ , በግብርና ሜካናይዜሽን ፖሊሲ ጥናት ከፍተኛ ተመራማሪ ከየፖሊሲ ጥናትና ምርምር ማዕከል | LucyJobs.com
ዩኒቨርስቲ ደቡባዊ ካሊፎርኒያ ኣፍሪቃዊያን መራሕቲ ኣብያተ ንግዲ፣ሰበስልጣን መንግስትን ካልኦትን ብምእንጋድ ኣብ ኣሜሪካ ምስ ዝርከቡ መዘነታቶም ዘራኽብ ጉባኤ ቁጠባን ልምዓትን ኣፍሪቃ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት የተኣናግድ።ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ናይ ኣፍሪቃዊያን ጉባኤ ግን ኣፍሪቃዊያን ተሳተፍቲ ቪዛ ስለዝተኸልከሉ ኣይሳተፍሉን።
ጉባኤ ቁጠባ ኣፍሪቃ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ርክባት ንግዲ ንምዕባይ ንሰባት ዘራኽብ መድረኽ እዩ።ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ኣኼባ ግን ብዙሓት ሰባት ኣይርከቡን ዘለው ይብላ ኣዋሃዲት እቲ ጉባኤ ሜሪ ፍላወርስ።
“መብዛሕቲኡ ግዜ 40 ሚእታዊት ቪዛ ተኸልኪሎም እቶም ካልኦት ይመፁ ነይሮም።ኣብዚ ዓመት እዚ ግን ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኩሎም ልኡኻት ተኸልኪሎም ኣለው።ዘሕዝን እዩ፤እዞም ሰባት ኣዚዮም ኣዚዮም ሓዚኖም እዮም።”
ኣብቲ ኣኼባ ዝሳተፉ ኩሎም ስለምንታይ ቪዛ ከምዝተኸልከሉ ከምዘይፈልጣ ዝገለፃ ሜሪ ፋላወርስ ይኹን እምበር ምስ ኣሰሓሓቢ እገዳ ጉዕዞ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተኣሳሰረ ክኸውን ከምዝኽእል ጥርጣርአን ገሊፀን።
ሮዝ ማድረቂያ , ሮዝ የውሃ ማግኛ መሣሪያዎች , ቤይ ቅጠል ማድረቂያ ማሽን , ሮዝ ማለቅ ምድጃ , ሮዝ ደረቅ ማሽን , Chrysanthemum ማድረቂያ ማሽን ,
ቢዘገዩም እኛ ስንለው የነበርነው ጠ-ሚኒስትሩ ብለውታል መንጋ ኣርፈህ ተቀመጥ ኣሉ የመንጋ ኣስተሳሰብ መቆም ኣለበትም ብሏል የመንጋ ደገፍ ኣያስፍለገኝም እያሉ ናቸው ጥሩ ነው
“ታላቁ ጥቁር” በንጉሤ አየለ ተካ ተዘጋጅቶ በ2010 ዓ.ም. በማንኩሳ ማተሚያ ቤት የታተመ መጽሐፍ ነው። ይህ 473 ገጾች ያሉት፣ በከፍተኛ ጥናትና ምርምር የተዘጋጀ መጽሐፍ በፊት ሽፋኑ የዳግማዊ ምኒልክ ፎቶግራፍ፣ በኋላ ደግሞ የፕሬዝዳንት ቴዎዶር ሩዝቬልት ፎቶግራፎች ታትመውበታል። የፕሬዝዳንት ሩዝቬልት ፎቶግራፍ ፕሬዝዳንቱ ፈርመው ለአጼ ምኒልክ ለወዳጅነት ሰላምታ መግለጫ የላኩት ሲሆን በፎቶው ላይ የተጻፈው መልዕክትም “TO His Majesty King Menelik II of Abyssinia, Negus Negist of Ethiopia, From Theodore Roosevelt, August 28th, 1903” “(ለአቢሲንያው ንጉሥ፣ ለግርማዊ ዳግማዊ ንጉሥ ምኒልክ፣ ንጉሠ-ነገሥት ዘ-ኢትዮጵያ)” ይላል።
ይህች አጭር ጽሑፍ የተዘጋጀችው እንደተለመደው በመጽሐፉ ላይ ሥነ-ጽሑፋዊ ሂስ ለማቅረብ ሳይሆን፣ መጽሐፏ የያዘቻቸውን ቁምነገሮች በጥቂቱም ቢሆን ለመፈንጠቅ ነው።
ከዚያም ባለፈ፣ አጼ ምኒልክ “ጨለማዋ አፍሪካ” እየተባለች ትታወቅ በነበረችው ኋላቀር አህጉር አርቆ አስተዋይ እና ተደናቂ ብቸኛው “ታላቅ መሪ” በመባል ዕውቅና ማግኘታቸውን ለማሳየት ነው። በተጨማሪም የወቅቱ የዓለም መሪ የነበረችው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት፣ ከምኒልክ ጋር ወዳጅነት ለመመስረት የወሰዱትን ተደናቂ የዓለም አቀፍ ግንኙነት ሥራ ታሪካዊነትም እንመለከታለን።
ያ ግንኙነት በዓለም አቀፍ ዲፕሎማቲክ ግንኙነት ታሪክ ከፍተኛ የዲፕሎማሲ ጥበብ ችሎታን የሚገልፅ ድርጊት ሲሆን፣ ዛሬ እኛ ከ109 ዓመት በፊት የተከናወነውን ድርጊት ወደኋላ ተመልሰን ስናስብ፣ የሁለቱን መሪዎች ልዩና ብሩህ የአስተሳሰብ ልዕልና የሚመሰክር ተግባር ሆኖ እናገኘዋለን።
ፕሬዝዳንት ሩዝቤልት ከዳግማዊ ምኒልክ ጋር ሊመሠርቱት የተነሱትን ወዳጅነት ምክንያት በጊዜው ከነበራቸው እያደገ የመጣ እና እውነተኛ፣ አካታች፣ ተራማጅ፣… የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ የመነጨ እንደሆነ ደራሲው ንጉሤ አየለ በገጽ 99 እንደሚከተለው አስቀምጠውታል፤
“ለትልቅም ሆነ ለትንሽ አገር ያለን አመለካከት፣ እኩል አክብሮት የተሞላው እና በእውነተኛ ወዳጅነት መመስረት ተገቢና ፍትሀዊ ነው። ይህንንም በቃላት ብቻ ሳይሆን በተግባር የምንገልፀው መሆን አለበት።”
ከላይ እንደተባለው ፕሬዝዳንት ሩዝቬልት የውጭ ግንኙነት መርሃቸውን በተግባር ለመግለጽ በኮንሱል ጀኔራል ሮበርት ስኪነር የሚመራ አንድ የአሜሪካ የልዑካን ቡድን ወደ ኢትዮጵያ ሲልኩ “ለአቢሲንያው ንጉሥ፣ ለግርማዊ ዳግማዊ ምኒልክ ንጉሠ-ነገሥት ዘኢትዮጵያ” የሚል ማስታወሻ የተጻፈበትን ፎቶግራፋቸውንም ለምኒልክ እንዲያደርሱላቸው አድርገዋል።
ጽሑፏ በሂስ ላይ አታተኩርም ብልም መጽሐፏ ምን እንደያዘች ለመጠቆም ጥቂት ነገሮችን መጥቀሱ አይከፋም። እናም ዶ/ር ግርማ አበበ (ገጽ 53) የሰጡት አስተያየት ለመጽሐፏ አመጣጥ በጣም ጠቃሚ መግለጫ ስለሆነ እዚህ ላይ መጥቀሱ የማይታለፍ ጉዳይ ሆኖ ይታየኛል።
“ይህ መጽሐፍ በዘመን ርቀት ሳቢያ በዝርዝር ሳናውቃቸው ከነበሩ ጠቃሚ ታሪኮች ውስጥ፣ ልናውቀው እና ልንረዳው የሚገባን እውነት አጥጋቢ በሆነ መረጃ ይዞልን የቀረበ ሥራ ነው። ከዓመታት በፊት ደራሲው አቶ ንጉሤ አየለ ተካ ይህን አሁን በጥሩ ሁኔታ ያጠናቀቀውን ጥናት ሲጀምር አውቀዋለሁ። በጥናቱ የተጓዘበት የመረጃ ፍለጋና ውጣ ውረድ፣ በአብዛኛው ውስብስብ ሆኖ፣ ብዙ ጊዜም አስጨናቂ እና ትዕግስትን የሚፈታተን ውጥረት ነበረው።
ደራሲው ለዓመታት የደከመበት ሥራ ተቀነባብሮ እና ተጽፎ ዕድል አጋጥሞኝ አሁን ሳነበው፣ ይህ ሳይነካ የሰነበተ ታሪክ ምንኛ የማናውቀው የሚመስጡ ክስተቶች እንደነበሩት አስተውያለሁ። ታሪኩ በአጥጋቢ መረጃ ተተንትኖ በመቅረብ ያነበብኩት በጣዕመ ትዝታው ልቤን እየነካው በአድናቆት እና በደስታ ነው። ይህንን መጽሐፍ ለማግኘት የበቃው ግን፣ ንጉሤ በግሉ የራሱን ኑሮና ጥቅም ወደ ጎን ትቶ፣ በርትቶ በትዕግስት እና በፍላጎት ስለሰራ ነው።” (ታላቁ ጥቁር፣ 2010፣ ገጽ 53)
ሚስተር ሮበርት ስኪነር በዋና ቆንስል ማዕረግ የፕሬዝዳንት ቴዎዶር ሩዝቬልትን መልዕክት ለአጼ ምኒልክ እንዲያደርስ የተላከውን የአሜሪካ ልዑካን ቡድን በመምራት ወደ ኢትዮጵያ ይሄዳሉ የተባለው ጉዳይ በግልፅ ከታወቀ በኋላ በበርካታ አሜሪካውያን ዘንድ ስለ ኢትዮጵያ እና ስለ አጼ ምኒልክ ለማወቅ ከፍ ያለ ጉጉት በማደሩ፣ የአሜሪካ ጋዜጦች ስለ ኢትዮጵያ በብዛት ይጽፉ ነበር። የሮበርት ስኪነር ቡድን ተልዕኮ አሜሪካ ከሰሃራ በታች ወደሚገኝ የአፍሪካ ክልል ይህን የመሰለ የዲፕሎማሲና የወዳጅነት ግንኙነት ለመመስረት መነሳቷ በታሪኳ የመጀመርያ” ነበር። በወቅቱ የኒውዮርክ ሄራልድ ጋዜጣ ስለጉዳዩ ባወጣው ዜና “ይህ ምናልባትም በዲፕሎማሲ ታሪካችን ታይቶ እማይታወቅ የተልዕኮ ጉዞ ነው” ሲል እንደጻፈ ደራሲው በመጽሐፋቸው ጠቅሰውታል።
መጽሐፉን ልዩ እና ጠቃሚ የሚያደርገው ምክንያት አንዱ በአሜሪካ እና በኢትዮጵያ የተደረገውን የዓለም አቀፍ ግንኙነት በሰፊ መረጃ ከማቅረቡም በላይ በተለይ በአሜሪካ ጋዜጦች ስለ አጼ ምኒልክ ያወጧቸውን አስተያየቶች ደራሲው በሰፊው ስላስነበቡን ጭምርም ነው።
በዚያን ጊዜ ስለ አፍሪካም ሆነ ስለ መሪዎቿ በአሜሪካ ጋዜጦች ምንም ይጻፍ ባልነበረበት ወቅት ስለ አጼ ምኒልክ ልዩ ልዩ አስተያየቶችን ያወጡት ጋዜጦች ብዙ ነበሩ። ለቅምሻ ያህል ጥቂቶችን እጠቅሳለሁ።
ምንም እንኳን አብዛኛዎቹ የአሜሪካ ጋዜጦች ስለ ኢትዮጵያ በብዛት የዘገቡት የፕሬዝዳት ቴዎዶር ሩዝቬልትን የልዑክ ቡድን የመሩትን የዋና ቆንስል ሮበርት ስኪነርን የኢትዮጵያ ጉብኝት በተመለከተ ቢሆንም ከዚያም በፊት በተለይም ከዓድዋ ድል ጋር በተያያዘ ስለ ምኒልክ እና ስለ እቴጌ ጣይቱ አንዳንድ ዜናዎች ማውጣታቸው የሚታወስ ነው። ለምሳሌ “ሀርፐርስ ዊክሊ” የተባለ ሳምንታዊ መጽሔት የኢትዮጵያን ባህላዊ ሠራዊት በብዛት ከሚያሳይ ፎቶግራፍ ጋር የእቴጌ ጣይቱን ፎቶ ግራፍ አውጥቷል። ከዚያም ቀደም ብሎ በመጋቢት 7 ቀን 1896 ዓ.ም. ኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ የንጉሠ-ነገሥቱን እና የንግሥቲቱን ፎቶግራፎች ጎን ለጎን በማድረግ ያወጣው ዘገባ “ምኒልክ ባለቤታቸውን ንግሥት ጣይቱ ለዓለም አቀፍ ኤግዚቪሽን በዓል ወደ አሜሪካ ይዘዋቸው ይመጣሉ” የሚል ዜና አውጥቷል።
በፊኒክስ አሪዞና የወጣ ጋዜጣ “Menelik, King of Abyssinia, the greatest black man” (የአቢሲንያው ንጉሥ ምኒልክ ታላቁ ጥቁር ሰው)፣ “ሲል የኢንዲያና ፖሊስ ጆርናልም በኤፕሪል 12 ቀን 1904 ዓ.ም. እትሙ “ምኒልክ ታላቁ ሰው” ሲል ጽፏል። የ“ካንሳስ ጆርናል” በበኩሉ “ታላቁ የጥቁር ገዥ ምኒልክ” በማለት የንጉሡን አይበገሬነት ከአውሮፓ ኮሎኒያሊስት ወራሪ መንግሥታት ጋር እያነፃፀረ ጽፏል። የሳውዝ ካሮሊናው “ላንካስተር ኒውስ” የተባለ ጋዜጣ ደግሞ “ታላቁ ምኒልክ የሚለውን አገላለፅ መደበኛ የዕውቅና ሥያሜ አድርጎ አቅርቦታል።” ይላሉ ንጉሤ አየለ። ዘሚኒያፖሊስ ጆርናል የተባለው ጋዜጣ የአጼ ምኒልክን ፎቶግራፍ ጨምሮ ባወጣው ሐተታ “በአውሮፓ ታላላቅ ኃያላን መንግሥታት ሁሉ በከፍተኛ ደረጃ የሚከበር አንድ የአፍሪካ ንጉሥ አለ። 150,000 የሆነ ቋሚ የጦር ሠራዊት አለው። በ1895 ዓ.ም. ኢጣሊያ ከንጉሡ ግዛት አንዷ የሆነችውን ክፍለ-ሀገር ወደ ራሷ ቀኝ ግዛት ለማቀላቀል ሙከራ ስታደርግ በአፍሪካዊው ንጉሥ ጦር ተሸነፈች። እኚህ ንጉሥ ዳግማዊ ምኒልክ ናቸው፤” የሚል አስተያት አቅርቧል።
የኦሪጎን ደይሊ ጆርናል፣ የኦሪዞናው “ቢስቢ ሪቪው” እንዲሁም የሲአትሉ “ስታር” እና የኔብራስካው “ኖርፎክ ኒውስ ጆርናል” የተባሉት ጋዜጦች “በአቢሲንያው ተልዕኮ ታላቅ የህዝብ ፍላጎት መከሰቱን በየበኩላቸው ገልፀዋል። ዊልያም ኢኮርቲስ የተባሉ አሜሪካዊ በሴፕተምበር 24 ቀን 1903 በቺካጎ ሄራልድ ባወጡት ጽሑፋቸው የሚከተለውን አስፍረዋል።
“ሴንት ሊዊስ በሚካሄደው የንግድ ትርኢት ላይ የአበሻው ንጉሥ ሚኒልክ እንዲገኙ የመጋበዛቸውን ዜና ከጋዜጦች ተረዳሁ። በብዙ ምክንያቶች ይህ ግሩም ሀሳብ ነው። በመጀመርያ ደረጃ የንጉሡ መገኘት ከማንም በህይወት ከሚገኙ የዓለማችን ንጉሦች ምናልባትም ከጀርመኑ ካይዘር (Kaiser Germany) ጭምር የተሻለ ትኩረት የሚስብ ይሆናል። የበለጠ የህዝብ ቁጥርም በትርኢቱ ላይ እንዲገኝ ያደርጋል። ንጉሡ ከይሁዳ አምበሳ በመወለዳቸው የንጉሥ ሠለሞንና የንግሥት ሳባን (ዙፋን) ታሪክ ይዘዋል። ረጅም ዕድሜ አላቸው የሚባሉት የጀርመን፣ የኢጣሊያ እና የሌሎችም የአውሮፓ ነገሥታት ሥርወ-መንግሥታትና ቤተ-ሰቦች የዘር ሀረግ ከንጉሡ ጋር ሲወዳደር እዚህ ግባ የሚባል አይደለም።”
በዩናይትድ ስቴት አሜሪካ እና በኢትዮጵያ መካከል የንግድ ግንኙነት እንዲመሠረት መጀመርያ ሃሳብ ያቀረቡት ሮበርት ስኪነር የተባሉት በፈረንሳይ ማርሰይ የአሜሪካ ዋና ቆንስል የነበሩት ዲፕሎማት ናቸው። ዲፕሎማቱ ለንግድ ግንኙነቱ ምስረታ አስቀድሞ በሁለቱ አገሮች መካከል የዲፕሎማቲክ ግንኙነት ማቋቋም አስፈላጊ መሆኑን ላገራቸው የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት ደጋግመው ሪፖርት አቅርበዋል። ስኪነር ለውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጃንዋሪ 8 ቀን 1900 ዓ.ም. በጻፉት ደብዳቤ፣ “በአፍሪካ ውስጥ ንግዳችንን ለማስፋፋት እና ለማጥናት የሚያስችል ተገቢው ግምት የሚያሻው መስክ አለ።” ካሉ በኋላ “በአቢሲንያ ሰፊ ህዝብ የሚኖር፣ የፖለቲካ ነፃነቱም የተጠበቀ እና ምርቶቻችንን ሊያገበያይ የሚችል ሁኔታ ያለ ሆኖ፤ ነገር ግን በኛ በኩል ኦፊሴላዊ ተጠሪ እንኳ የሌለን መሆናችንን ለማስገንዘብ እፈልጋለሁ” ነበር ያሉት። ሰኪነር አገራቸው ከኢትዮጵያ ጋር የዲፕሎማቲክም ሆነ የንግድ ግንኙነት እንድትመሠርት ጥረት ያደረጉት በፈረንሳይ ዋና ቆንስል እንዲሆኑ በሾሟቸው በፕሬዝዳንት ዊልያም ማኪንሊ ጊዜ ቢሆንም፣ ምኞታቸው የተሳካው እና ያገራቸውን ተልዕኮ ይዘው ወደ አጼ ምኒልክ የተላኩት ግን ከማኪንሊ ቀጥለው ሥልጣኑን በያዙት በፕሬዝዳንት ቲዎዶር ሩዝቬልት ነው። ስኪነር ዲፕሎማት ከመሆናቸው በፊት በ“ኦሀዮ” የጋዜጣ አሳታሚ ነበሩ።
የስኪነር የልዑካን ቡድን በፕሬዝዳንት ሩዝቬልት ወደ ኢትዮጵያ የተላከው በሦስት ምክንያት ነበር። ቀዳሚው ምክንያት በሁለቱ አገሮች መካከል የንግድ እና የወዳጅነት ስምምነት የሚከተሉትን ጉዳዮች የሚያካትት ነበር። የሁለቱ አገር ዜጎች አንዱ በሌላው አገር ሄዶ የመሥራት እና የመነገድ ህጋዊ ፈቃድ እና መብት በእኩልነት እንዲያገኙ ማድረግ፣ ሁለቱም አገሮች በንግድ ሥራ ለሚሰማሩት ዜጎቻቸው አመቺ የጉምሩክ አፈፃፀም እና ድጋፍ እንዲሰጣቸው ማስቻል እና የፀጥታ ጥበቃ እና ከለላ እንዲያገኙ ማድረግ፣ በጋራ የሚስማሙባቸውን የመንግሥት እንደራሴዎች (ተጠሪዎች) አንዱ በሌላው አገር ማስቀመጥ መቻል፣ ማለት ዲፕሎማቶች መለዋወጥም ናቸው።
ሁለተኛው የተልዕኮው ዓላማ ስኪነር ከኢትዮጵያ የእህል ዘር እና የአዝርዕት ዓይነቶች ወደ አሜሪካ እንዲያመጡ ፕሬዝዳንት ሩዝቬልት የጣሉባቸውን አደራ ዕውን ማድረግ ነው። ሩዝቬልት ስኪነር በተፈጥሮ የበቀሉ የሩዝና የቡና ዘሮችንና፣ የዱር የወይራ ተክሎችን እንዲሁም ግርቪ በመባል የሚታወቁትን የሜዳ አህዮች ወንድና ሴትም ጭምር እንዲያመጡ አዘዋቸዋል።
ሦስተኛው ዓላማ ደግሞ በሚያዝያ ወር 1904 ዓ.ም. ሴይንት ሉዊስ ከተማ በሚከፈተው የንግድ ዓለም አቀፍ ኤግዝቪሽን እና በሉዝያና መሬት ገዥ መታሰቢያ በዓል ላይ ዳግማዊ አጼ ምኒልክ የክብር እንግዳ ሆነው እንዲገኙ የፕሬዝዳንት ሩዝቬልትን ግብዣ ለማድረስ ነው።
የአጼ ምኒልክ በዚያ ዓለም አቀፍ ትርኢት ላይ መገኘት መስሕብነቱ በጣም ከፍተኛ እንደሆነ ታምኖበታል። ስለዚህ ጉዳይ የዋሽንግተን ታይምስ ጋዜጣ በኖቨምበር 8 ቀን 1903 ዓ.ም. ባወጣው እትሙ “የምኒልክ በበዓሉ ላይ መገኘት ወደ በዓሉ ለሚመጡ ጎብኚዎች በዘመናችን የዓለም ጉዳዮች መድረክ ላይ አስደሳች ውብና ማራኪ የሆኑትን ንጉሥ ለማየት ትልቅ ዕድል ይፈጥርላቸዋል” ብሏል። የምኒልክ በአሜሪካ ኤግዝቢሽን እንዲገኙ መጋበዝ ከሌሎች የዓለም መሪዎች በተከለየ ልዩ መስህብ እንደሚሆን በርካታ የአሜሪካ ጋዜጦች ጽፈዋል። “ዘቶፒካ ስቴት ጆርናል” የተባለው ጋዜጣ የኢጣሊያን ወራሪ ሠራዊት በማሸነፋቸው በዓለም ላይ ይበልጥ የሚታወቁት የኢትዮጵያ ንጉሠ-ነገሥት አጼ ምኒልክ የሴይንት ሉዊስ የንግድ ትርኢት እንግዳ ሆነው እንደሚገኙ ታውቋል” ሲል ጽፏል።
ምኒልክ በኢትዮጵያ የነገሥታት ታሪክ ውስጥ እጅግ ልዩና የአብርሆት እንፅብራቄን የተገነዘቡ እና ያሳዩ ንጉሠ-ነገሥት ነበሩ። የሚከተሉትን የአሜሪካ ጋዜጦች አስተያየቶች ልብ ብለን ያለ ብሔርተኝነት ስሜት ብናጤነው የርሳቸው ዓለም አቀፋዊ ተደናቂነትና ዝና የኛ የኢትዮጵያውያን ተደናቂነትና ዝና ስለሆነ ልንኮራበት የሚገባ የታሪክ እውነት ነው።
“ዘስያትል ሪፐብሊካን” የተባለው ጋዜጣ ማርች 14 ቀን 1902 ስለ አጼ ምኒልክ ባወጣው ጽሑፍ “ንጉሡ ከክፍለ-ዘመኑ ታላላቅ ሰዎች አንዱ ናቸው። ይህም በተጎናፀፉት ወታደራዊ ድልና በፖለቲካ ብልህነታቸው የተገለፀ ሲሆን፤ የተራራቁ የጎሳ አካባቢዎችን ወደ ፌደራላዊ አንድነት መንግሥት አምጥተዋል”
ዋና ቆንስል ሮበርት ስኪነር ከሁለቱ የልዑካን ቡድን አባሎች ዶ/ር አብርሃም ፒስና የቡድኑ ጸሐፊ ሆኖ ከተመደበው ከሚስተር ሆራሸዮ ዌልስ ጋር በመርከብ ከኒውዮርክ ተነስተው ኦክተበር 16 ቀን ሀቨር ከተባለችው የፈረንሳይ የወደብ ከተማ ደረሱ። ከዚያም በማግሥቱ ፓሪስ በመሄድ፣ ጁቡቲ ሲደርሱ ከጉምሩክ ቀረጥ እና ፍተሻ ነፃ እንዲደረጉ የፕሮቶኮል ትብብር እንዲደረግላቸው ጠየቁ። ፈረንሳይ የአሜሪካ ልዑክ ቡድን የጠየቀውን ከጉምሩክ ቀረጥ እና ፍተሻ ነፃ የሚያደርግ ፈቃድ እንደተጠበቀው በፍጥነት አልሰጠችም። ጥያቄው ጊዜ ወሰደ። ኦክተበር 27 ቀን 1903 ማለዳ ላይ የስኪነር የልዑክ ቡድን የኢጣሊያ የወደብ ከተማ ከሆነችው ናፖሊ/ ኔፕልስ ደረሱ። ከዚያ መቻያስ ወደ ተባለችው የዩናይትድ ስቴትስ መርከብ ተዘዋውረው ጉዟቸውን ወደ ጁቡቲ ቀጠሉ። ማቻያስ የሩዝቬልትን የልዑካን ቡድን ይዛ ኖቨምበር 17 ቀን 1903 ጁቡቲ ደረሰች። አሜሪካዊው የባህር ኃይል መኮንን ሌፍተናንት ፓርልስ ከሺ እና ጥቂት የጁቡቲ ባለሥልጣኖች ማቻያስ መርከብ ላይ ወጥተው ስኪነርንና የልዑክ ቡድኑን አባሎች በሰላምታ ተቀበሏቸው። ቀጥሎ የስኪነር ቡድን በጁቡቲ የኢትዮጵያ መንግሥት ተጠሪ ከነበሩት ከአቶ ዮሴፍ ጋር ተገናኙና በሳቸው አሳሳቢነት ወልደሚካኤል የተባለውን ፈረንሳይኛ ቋንቋ ተናጋሪ ወጣት በአስተርጓሚነት በመቅጠር ወደ አዲስ አበባ ጉዟቸውን ቀጠሉ። አሜሪካዊያኑ የልዑክ ቡድን አባሎች የኢትዮጵያን መሬት ከረገጡ ጀምሮ አይተውት በማያውቁት ኢትዮጵያዊ ትህትና እና ልባዊ ፍቅር የተላበሰ አቀባበል በየቦታው ተደርጎላቸዋል። ይህንን መልካም አቀባበል የልዑኩ ቡድን አባሎች በየበኩላቸው በጻፏቸው አስተያየቶች ከመግለፃቸውም በላይ የአሜሪካ ጋዜጦችም ጉዞውን እየተከታተሉ ይገልፁ ነበር። ለምሳሌ የዋሽንግተን ታይምስ በኖቨምበር 29 ቀን 1903 እትሙ ዜናውን ሲያቀርብ፤
“የሀረር አስተዳዳሪ ራስ መኮንን፣ በአንድ ሺህ ወታደሮች ታጅበው ቡድኑን ከከተማው ውጭ በክብር ተቀብለውታል። … ሁኔታው ልዩ ውበት እና ድምቀት የነበረው ከመሆኑም በላይ፣ አሜሪካውያኑ አይተውት በማያውቁት ዓይነት የአክብሮት ሥነ-ስርዓት አቀባበል ተደርጎላቸዋል። ራስ መኮንን አሜሪካውያንን በአዲሱ ቤተ-መንግሥታቸው እንዲያርፉም ጋብዘዋቸዋል።” ሲል ጽፏል።
አጼ ምኒልክ አርቆ አሳቢ፣ በህዝቦች መካከል መልካም ግንኙነት እና ወዳጅነት እንዲፈጠር የሚወዱ፣ አያሌ ደግ ባህርያት የነበሯቸው ሰው እንደነበሩ “ታላቁ ጥቁር ሰው” በሰፊው ያሳየናል። ስለ ህዝቦች ግንኙነት ጠቃሚነት አወንታዊ ባህርይ እንደነበራቸው ያገኟቸው የውጭ አገር ሰዎች በብዛት መስክረውታል። የህዝቦች ግንኙነትን በተመለከተ “ባህርና መሬት ሰውን ከሰው ቢያራርቅ፣ መልካም ሃሳብ ያቀራርባል” ሲሉ ነበር ምኒልክ ግንቦት 9፣ 1896 ለሃይቲ ፕሬዝዳንት በጻፉት ደብዳቤ ላይ ስለ ግንኙነት የገለፁት።
ምኒልክ በእንግዳ አቀባበል ላይ የሰለጠነና በደግነት የተመሠረተ ባህል እንደነበራቸው በግልፅ የሚታይ ነው። ሊጎበኛቸው የሚመጣው የአሜሪካ የልዑክ ቡድን ሀረር መድረሱን እንዳወቁ እንኳን ደህና መጣችሁ የሚለውን የመልካም ምኞት መልዕክት በራስ መኮንን በኩል አስተላልፈውላቸዋል። ይህ ደግነታቸውን እና ስልጡንነታቸውን የሚያሳይ ባህርይ ነው።
ስኪነር ወደ አሜሪካ ከተመለሱ በኋላ ስለ ኢትዮጵያ በሰጡት ምስክርነታቸው፣ በአገሪቱ መልካም፣ እንግዳ ተቀባይነት፣ የተፈጥሮ ሀብት፣ የንጉሡ ተራማጅ አስተሳሰብ እና የሀገሪቷን የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ በማድነቅ ጽፈዋል። ከዚያም ባሻገር ከወደ ኢጣሊያ አልፎ አልፎ የሚመጡ ምንጭ አልባ ዜናዎች አገሪቱ እንደሌላው የአፍሪካ ህዝቦች በጨለማ የምትገኝ፣ አረመኔያዊ የጎሳ ግጭት ያልተረጋጋች አስመስሎ ያቀርብ የነበረውን ውዥንብር ዋጋ አሳጥቶታል። አገሪቷ የተያያዘችውን ጥረትም “የአፍሪካ ጃፓን” በማለት ገልፀውታል።
የአሜሪካ የልዑካን ቡድን በኢትዮጵያ ያደረገውን ጉብኝት አጠናቅቆ ወደ አገሩ ከተመለሰ በኋላ፤ ስኪነር ለጋዜጠኞች የሰጧቸው ገፅታ በአወንታዊ አድናቆት እንዲታዩ የሚያደርጉ ነበር ማለት ይቻላል። ጥቂቶቹን የዜና ርዕሶች እንመልከት።
ንጉሥ ምኒልክ የሜዳሊያ ሽልማቶች ለአሜሪካ ላኩ፣ ንጉሥ ምኒልክ የመልካም ጓደኝነት ባህርይ ይታይባቸዋል፣ በአቢሲንያ ዕድገት ይታያል፣ የአሜሪካኑ የአቢሲንያ ጉብኝት ንጉሣዊ አቀባበል ተደረገለት፣ ንጉሥ ምኒልክ አስደሰቱን፣ ስኪነር በአቢሲንያ ጉብኝቱ እጅግ በጣም ተደስቷል፣ አቢሲንያ የአፍሪካ ጃፓን ነች፣ ንጉሥ ምኒልክ መልካም እንግዳ ተቀባይ ናቸው፣ ምኒልክ ዩናይትድ ስቴትን ይወዳሉ፤ ለአሜሪካውያኑ ጎብኝዎች ወዳጅነት አሳይተዋል፣ ዳግማዊ ምኒልክ በአፍሪካ ኃይለኛ ንጉሥ ናቸው፣ ሀገረ-ምኒልክ የአፍሪካ ጃፓን ወይስ የአፍሪካ ኤልዶራዶ?
“ስኪነር ስለ ኢትዮጵያ ጉብኝታቸው ሲገልፁ “የአዲስ አበባው አቀባበል ሊረሳ የማይችል የፈረሰኞች አጀብ እና ሰልፍ፣ ቡድኑ አይቶት በማያውቀው ውበት እና ድምቀት ተከናውኗል። የንጉሠ-ነገሥቱ እንግዳ ተቀባይነት፣ ለአሜሪካውያን ያላቸው መልካም ግምት፣ ለንግድ እና ልማት ያላቸውን ፍላጎት፣ ለቡድኑ የተደረገውን ግብዣ፣… ለፕሬዝዳንት ሩዝቬልት ያበረከቱትን ስጦታና ለቡድኑ አባላት የለገሱትን ሽልማት ስኪነር ስዕላዊና ትሁት በሆነ ቋንቋ ነው የገለፁት” ይላሉ የመጽሐፉ ደራሲ ንጉሤ አየለ ተካ።
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 26 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ የሚገኙ ዜጎችን በዘላቂነት ተጠቃሚ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን የፌዴራል የከተሞች የሥራ ዕድል ፈጠራ...
በደቡብ ክልል ሲዳማ ዞን ሶስት አካባቢዎች የሞቱ ሰዎች ቁጥር 34 መድረሱን የአካባቢው ነዋሪዎች እና ተቃዋሚው የሲዳማ አርነት ንቅናቄ ፓርቲ ገለጹ። አንድ የዓይን እማኝ በሁላ ወረዳ ሀገረ ሰላም ከተማ 14 ሰዎች ሲገደሉ መመልከታቸውን ተናግረዋል።
ማንነታቸው እንዳይገለጽ የጠየቁ የሁላ ነዋሪ ለዶይቼ ቬለ እንደተናገሩት ከትላንት በስቲያ አርብ ከቀኑ 10 ሰዓት ገደማ ጥያቄያቸውን ለማቅረብ ወደ ፌደራል ፖሊሶች የሄዱ የከተማይቱ ነዋሪዎች ተኩስ ተከፍቶባቸዋል። በጥይት የተመቱት አብዛኞቹ ወጣቶች መሆናቸውን የተናገሩት የዓይን እማኙ ወዲያውኑ ወደ ሁላ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ቢወሰዱም አስራ አራቱ ህይወታቸው ማለፉን ገልጸዋል።
“ከትላንት ወዲያ እዚህ ሆስፒታል አስገብተው ያወጧቸውን ወደ 14 ሰዎች ነው ያየሁት። ያው እነርሱ የሞቱት በፌደራል ፖሊስ ነው። ግጭት አልነበረም። ህዝቡ ለመጠየቅ ወደ እነርሱ ሲሄድ ወደ ህዝቡ ተኮሱ። በዚያ ሰዓት በመትረየስ ሲመቱ አስሩ በአንድ ጊዜ ወደቀ። ከዚያም [ሌሎችም] ወደቁ። አንዳንዶቹ ቆሰሉ። ወደ 14 የሆኑት ሞቱ” ብለዋል የዓይን እማኙ።
የፌደራል ፖሊስ አባላት ሐሙስ ምሽት ወደ ሀገረሰላም መግባታቸውን የሚናገሩት ነዋሪው በነጋታው አንድ ወጣት ልጅ መገደሉን ተከትሎ ነዋሪዎች ለጥያቄ መሄዳቸውን ለዶይቼ ቬለ አስረድተዋል። በከተማይቱ ፖሊስ ጣቢያ ሰፍረው የነበሩት ፖሊሶች ነዋሪውን ሲመለከቱ መተኮሳቸውን ገልጸዋል።
“በዚህ የሆኑ ልጆች ሞተው ʻእኛ ሰላማዊ ነን። የጠየቅነው ጥያቄ አልተመለሰም። እኛ የፈለግነው ክልሉ ባለፈው የተጠየቀው እርሱ አልተመለሰም። እኛ ውጊያ አልፈልግንም። እናንተ በእኛ ላይ ለምንድነው የምትተኩሱትʼ እያሉ ለመጠየቅ ሲሄዱ ነው። ፖሊስ ጣቢያ አካባቢ ነበር። ባጃጆች የሚቆሙበት አለ። እነርሱም የቆሙበት እዚያ ነበረ። እዚያ ሆነው ሲተኩሱ እኔ እዚህ ዳር ላይ ስለሆንኩ ይታያል” ሲሉ አብራርተዋል።
በሁላ የሞቱ ሰዎች የቀብር ስነ ስርዓት ትላንት እና ዛሬ መፈጸሙን የከተማይቱ ነዋሪ ተናግረዋል። በሀገረ ሰላም ዛሬ የተረጋጋ ሁኔታ እንደሚስተዋል እና በአካባቢው አሁንም የፌደራል ፖሊሶች እንዳሉ ጠቁመዋል። በአርቡ ተኩስ የቆሰሉ ሰዎች ወደ ተለያዩ ቦታ መወሰዳቸውን የሚገልጹት የዓይን እማኙ ትክክለኛ ቁጥራቸውን ግን አላውቅም ብለዋል።
ዶይቼ ቬለ የሀገረ ሰላም ከተማ ባለሥልጣናትን በጉዳዩ ላይ ለማነጋገር ያደረገው ተደጋጋሚ ጥረት ሳይሳካ ቀርቷል። የሲዳማ አርነት ንቅናቄ (ሲአን) ዋና ጸሀፊ አቶ ለገሰ ላንቃሞ ግን በሁላ የሞቱ ሰዎች ቁጥር 18 መሆናቸውን ማረጋገጣቸውን ለዶይቼ ቬለ ተናግረዋል። እስካሁን ከሲዳማ ዞን ሶስት የተለያዩ አካባቢዎች ባሰባሰቡት መረጃ የሞቱ ሰዎች ቁጥር 34 መድረሱንም ገልጸዋል።
“በሀገረ ሰላም ወይም በሁላ ወረዳ እስከ 18 ሞተዋል። በመልጋ 12 ሞተው ብዙዎች ቆስለዋል። የሞቱትን በትክክል አውቀናል፤ የቆሰሉትን ቁጥር በትክክል ማወቅ አልቻልንም። በሀዋሳ ላይ አራት ሰዎች እንደሞቱ ከተማ አስተዳደሩ ራሱ በመገናኛ ብዙሃን ቀርበው የተናገሩትን ነው። ሰባት ቆስለዋል፤ አራት ሞተዋል። በአጠቃላይ ከ26 እስከ 30 ድረስ ይነገራል። በትክክል ግን ስናውቅ ነው አጠቃላይ መግለጫ የምንሰጠው።” ያሉት አቶ ለገሰ «ይርጋለም እና ለኩ፣ አለታ ወንዶ የሞቱትን አላገኘንም” ሲሉ አክለዋል።
የደቡብ ክልል ቴሌቪዥን ጣቢያ በዛሬው ምሽት ስርጭቱ በአለታ ወንዶ፣ አለታ ጩኮ እና ሀገረ ሰላም የደረሱ የንብረት ውድመቶችን አሳይቷል። ጣቢያው የደቡብ ክልል ርዕሰ-መስተዳደር አቶ ሚሊዮን ማቲዎስ፣ የሲዳማ ዞን አስተዳዳሪ አቶ ቃሬ ጫዊቻ እና የቀድሞው የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ደሴ ዳልኬ ሶስቱን ከተማዎች ተዘዋውረው ሲመለከቱ በምስል አስደግፎ ለዕይታ አብቅቷል።
ጉዳት የደረሰባቸው የከተማይቱ ነዋሪዎች እምባ እየተናነቃቸው የደረሰባቸውን ጉዳት ለባለስልጣናቱ ዘርዝረዋል። በቴሌቪዥን ጣቢያው የተቃጠሉ ፋብሪካዎች፣ ቤቶች እና መኪናዎች የታዩ ሲሆን የክልሉ ባለስልጣናትም የባለንብረቶቹን ባለቤቶች ሲያነጋግሩ እና ሲያጽናኑ ተደምጠዋል። የክልሉ መገናኛ ብዙሃን በተለያዩ የሲዳማ ዞን አካባቢዎች የሞቱ ሰዎች እንዳሉ ቢጠቅስም ቁጥራቸውን ሳይገልጽ አልፏል።
የሲዳማ አርነት ንቅናቄ (ሲዓን) ከሐምሌ11 ቀን 2011 ዓ.ም. ጀምሮ ባሉት አምስት ቀናት በተለያዩ አካባቢዎች ወደ 60 ገደማ ሰዎች መገደላቸውን አስታውቋል። የሲዳማ ዞን ፖሊስ መምሪያ አዛዥ ምክትል ኮማንደር ደሳለኝ ሰዎች መሞታቸውን ቢያረጋግጡም አጠቃላይ የሟቾቹን ቁጥር ከመናገር ተቆጥበዋል።
4 እግዚአብሔር እንዲህ ይላልና። እነሆ፥ ለራስህና ለወዳጆችህ ሁሉ ፍርሃት አደርግሃለሁ፤ እነርሱም በጠላቶቻቸው ሰይፍ ይወድቃሉ ዓይኖችህም ያያሉ፤ ይሁዳንም ሁሉ በባቢሎን ንጉሥ እጅ አሳልፌ እሰጣለሁ፥ እርሱም ወደ ባቢሎን ያፈልሳቸዋል በሰይፍም ይገድላቸዋል።
5 የዚህችንም ከተማ ባለጠግነት ሁሉ ጥሪትዋንም ሁሉ ክብርዋንም ሁሉ የይሁዳንም ነገሥታት መዝገብ ሁሉ በጠላቶቻቸው እጅ አሳልፌ እሰጣለሁ፥ እነርሱም ይበዘብዙአቸዋል ይዘውም ወደ ባቢሎን ያፈልሱአቸዋል።
6 አንተም፥ ጳስኮር ሆይ፥ በቤትህም የሚኖሩት ሁሉ ተማርካችሁ ትሄዳላችሁ፤ አንተም በሐሰትም ትንቢት የተናገርህላቸው ወዳጆችህ ሁሉ ወደ ባቢሎን ትገባላችሁ፥ በዚያም ትሞታላችሁ፥ በዚያም ትቀበራላችሁ።
9 እኔም። የእግዚአብሔርን ስም አላነሣም፥ ከእንግዲህ ወዲህም በስሙ አልናገርም ብል፥ በአጥንቶቼ ውስጥ እንደ ገባ እንደሚነድድ እሳት ያለ በልቤ ሆነብኝ፤ ደከምሁ፥ መሸከምም አልቻልሁም።
10 የብዙ ሰዎችን ስድብ ሰምቻለሁ፥ ማስፈራራትም ከብቦኛል። መውደቄን የሚጠብቁ የሰላሜ ሰዎች ሁሉ። ምናልባት ይታለል እንደ ሆነ፥ እናሸንፈውም እንደ ሆነ፥ እርሱንም እንበቀል እንደ ሆነ፥ ክሰሱት እኛም እንከስሰዋለን ይላሉ።
11 እግዚአብሔር ግን እንደ ኃያልና እንደ ጨካኝ ከእኔ ጋር ነው፤ ስለዚህ አሳዳጆቼ ይሰናከላሉ አያሸንፉም፤ አይከናወንላቸውምና በጽኑ እፍረት ያፍራሉ፥ ለዘላለምም በማይረሳ ጕስቍልና ይጐሰቍላሉ።
“ፍቅር፣ ጀግንነት፣ ትህትና፣ እንግዳ አቀባበል፣ ባህልን እና እምነትን ማክበር እንደ ኢትዮጵያዊያን” ይባል ነበር- መምህር ዘመነወርቅ ዮሐንስ ባሕር ዳር: የካቲት 22/2013 ዓ.ም (አብመድ) ኢትዮጵያ ለአፍሪካ ነፃነት...
ዐቃቤ ህግ 9 ምስክሮችን ቢያቀርብም 5ቱ የመሰከሩት በቂየ ነው አለ። ዓቃቤ ህግ በነ አቶ በረከት ላይ ከመሰረታቸው 4 ክሶች ውስጥ በ1ኛ ክስ ብቻ ሊያሰማ ካቀረባቸው 9 ምስክሮች ውስጥ የ5ቱን ብቻ ካሰማ በኋላ አምስቱ ከመሰከሩት ውጭ ስለማይናገሩ የተሰሙት ይበቁኛል በማለቱ ፍ/ቤቱ ቀሪዎቹን ምስክሮች ዐቃቤ ህግ አልፈልጋቸውም ስለአለ መሄድ ትችላላችሁ ሲል የምስክርነት ቃላቸውን ሳይቀበል ምስክሮቹን አሰናብቷል፡፡
ዐቃቤ ህግ የምስክሮቹን ቃል ማሰማት ቀጥሎ 2ኛ ምስክር ዳሽንን በጥራትና ብዛት ለማስፋፋት በማሰብ ካርስበርግ የሚባል ድርጅት ጋር አብሮ ለመስራ ተነጋግረን ነበር፡፡ይህ ድርጅት በቢራ ጠመቃ ከፍተኛ ልምድ ያለውና እስከ 4ሚሊዮን ሄክቶ ሊትር ቢራ የማምረት አቅም የነበረው ድርጅት ቢሆንም በነ አቶ ታደሠ ትዕዛዝ ከዱየት ባሳሪ ጋር እንድንሰራ ተወሰነ፡፡ዱየት ገንዘብ አለው እጂ የቢራ ጠመቃ ልምድ አልነበረውም፡፡ ዱየት ባሳሪ ወደ ድርሻ ግዥ ከመግባቱ በፊት ብዛት ያላቸውን ባለሙያዎች በማሰማራት የአዋጭነት ጥናት አስጠንቷል፡፡ ዳሽን በወቅቱ 385 ሚሊዮን ብር የተጣራ ትርፍ የሚያገኝ ፋብሪካ ነበር፡፡በማለት መስክረው ሲቀጠሉ ዳሽን ሜታ ቢራ ፋብሪካን ለመግዛት 175 ሚሊዮን ዶላር ቢያቀርብም አሸናፊው ድርጅት በ225 ሚሊዮን ዶላር ገዝቶታል ብለዋል፡፡
በወቅቱ የዳሽንና የሜታ የማምረት አቅም ምን ያክል ነበር ተብለው የተጠየቁት ምስክሩ ሲመልሱ ዳሽን 790 ሽህ ሜታ ደግሞ 600 ሽህ ሄክቶ ሊትር ቢራ የማምረት አቅም ነበራቸው ብለዋል፡፡
ከዱየት ጋር የነበረውን ድርድር ሲያስረዱም የዱየት ሰዎች እኔ ጋ መጥተው ስለዋጋው ስንነጋገር 80 ሚሊዮን ዶላር አቀረቡልኝ እኔ ከ150 ሚሊዮን አይቀንስም ስላቸው የመጨረሻ የምንሰጠው 85 ሚሊዮን ዶላር ነው ብለውኝ ወጡ፡፡ ከአቶ ታደሠ ቢሮ ገቡና ከሳቸው ጋር በ90 ሚሊዮን ዶላር ተስማምተው ሽያጩ ተፈፅሟል ብለዋል፡፡
125 ሚሊዩን ዶላር ለሜታ የከፈልነው ያላግባብ ነው ሲል ገዢው ቢያጆ ከሽያጩ በኋላ ቅሬታ አቅርቧል፡፡ ይህን ያውቃው ተብለው የተጠየቁት ምስክርሩ አላውቅም ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የጥናት ሠነዱን ዳሸን እየተጠቀመበት ከሆነ ክፍያው መፈፀሙ ምንድነው ችግሩ ተብለው የተጠየቁት ምስክሩ ዱየቶች ለራሳቸው ጥቅም ሲሉ ላስጠኑት ጥናት ከግዥ በኋላ ጥረት እንዲከፍል መደረጉ አግባብ እንዳልሆነ መስክረዋል፡፡ አቶ ታደሰ በመስቀለኛ ጥያቄያቸው ጥናቱን ዳሸን አሁን እየተጠቀመበት አይደለም ወይ በማለት ጠይቀው አዎ እየተጠቀመበት ነው ነገር ግን ሸር ሆልደር ከሆነ ተቧዳኝ ለመጣ ዶክመንት ሊከፍል አይገባም ሲሉ ምስክሩ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ በፍርድ ቤቱ የማጣሪያ ጥያቄ የፈረምኩት በማኝነት ደረጃ ነው ብለዋል ምን ማለት ነው? ስራ አስኪያጅ አይደሉም ወይ? ተብለው ለተጠየቁት ሲመልሱ ሀሣቤን የመግለጽ ስልጣን አልነበረኝም፡፡ ሁሉንም የሚወስኑት አቶ በረከትና አቶ ታደሰ ነበሩ፡፡ ዱየትባሳሪ ገንዘብ ስላለው ብቻ የተመረጠው ፍላጐት የነበረው ሰው ነበረ ወይ? የገንዘብ እጥረት ባለበት ገንዘብ ያለው መምጣቱና መቀበሉ ችግሩ ምንድን ነው ተብሎ ከዳኞች ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ አማራጮችን የማየት እድል በፍፁም አልተሰጠም፡፡ ቢኖር ኖሮ በልምድም፣ በገንዘብም የተሻለ ይገኝ ነበር፡፡ አብረን መስራት ከጀመርን በኋላ ችግር መፍጠር ጀመሩ፡፡ ይህ ሊሆን የቻለው ደግሞ ገንዘብ እንጅ ልምድ ስላልነበራቸው ነው፡፡ ጥናቱ እራሱም ዳሸን አውቆት የተጠና ጥናት አልነበረም ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ የአቶ በረከት ሚና ምን ነበር ተብሎ ከዳኞች ለቀረበላቸው ጥያቄ ዳሸንን የሚያክል ለጥረት ድርጅቶች የገንዘብ ምንጭ የሆነ ኩባንያ ላይ የሚወስነው ውሣኔ ያለበረከት እውቅና አይፈፀምም በማለት የምስክርነት ቃላቸውን አጠናቀዋል፡፡
ችሎቱ የምስክሮችን ቃል መቀበል ቀጥሎ የዐቃቤ ህግ 3ኛ ምስክር የሙያ ምስክርነታቸውን በፕሮጀክተር አስደግፈው ለማቅረብ ዐቃቤ ህግ የፍርድ ቤቱን ፈቃድ ቢጠይቅም የተከሳሽ ጠበቃ ቀድመን ስላላወቅነውና ምላሽ ለመስጠት ስላልተዘጋጀን ምስክሩ በቃል ብቻ እንዲያስረዱ እንዲደረግልን እንጠይቃለን በማለት ያቀረቡትን መቃወሚያ ፍርድ ቤቱ በመቀበል ምስክሩ የሚችሉትን ያህል በቃል እንዲያስረዱ ውሣኔ ሰጥቷል፡፡
ምስክሩም አንድ ኩባንያ ከመሸጡ በፊት መደረግ ስለአለበትና ማን መሸጥ እንዳለበት እንዲገልጹ በዐቃቤ ህግ ተጠይቀው ሲያብራሩ ፤« ዳሸን ቢራ ሲመሠረት ቦርዱ ሊሸጥ፣ስጦታ ሊሰጥ እንዲሁም አክሲዮን ሊያስገባ የሚችለው ስልጣን ተሰጥቶት ከነበረ ብቻ ነው፡፡ የውሣኔ ጉዳይ ማን ያስፈጽመው የሚለው በቃለ ጉባኤ ላይ ተገልጾ መፃፍ አለበት፡፡ ዋጋው በሁለት መንገድ መሠራት አለበት፡፡ ምክንያቱም አክሲዮን ገዢው የሚገዛው ትርፍ እንጅ ብረት ስላልሆነ ለመሸጥም ሆነ ለመግዛት ልምድ ያለውን ካምፖኒ አማክሮ ብቻ ነው መሆን ያለበት ፡፡ ገማቹ አማካሪ መነሻ ዋጋ ይሰጣል ይህ ውሣኔ ለባለቤቶቹ ይቀርብና በቃለ ጉባኤ ‹አዎ ይሸጥ › ተብሎ እንዲወሰን ይደረጋል፡፡ የቀረበው ዋጋ በቅደም ተከተል ለባለአክቢዮኖቹ ይቀርብና ባለቤቶቹ ጥሩ ነው ይስማማናል ያሉትን ይመርጣሉ ቦርዱ ይህን ያስፈጽማል» በማለት ሙያዊ ምስክርነታቸውን መስጠት የቀጠሉት የሙያ ምስክሩ በ2ኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የነበሩ ፋብሪካዎችንና ዳሸንን የመሰለ ዘመናዊ ፋብሪካ እኩል አይወዳደሩም ፡፡ እንደ ዳሸን ጨረታውን አሸንፈን ሜታን ብንገዛው ኑሮ ያሉትን ማሽኖች አስወግደን በአዲስና ዘመናዊ ማሽኖች ነበር የምንተካቸው ምክንያቱም ዳሽን የ21ኛው ክፍለ ዘመን ቴክኖሎጅ የታጠቀ ፋብሪካ ነው ብለዋል የሙያ ምስክሩ፡፡ዳሽን አክሲዮን በሚሸጥበት ወቅት ቢራ ፋብሪካዎች የነበራቸውን የማምረት አቅም ያውቁ እንደሆን ተጠይቀው ሲመልሱ አዎ አውቃለሁ፡፡ በወቅቱ ፤
ሜታ ቢራ በ225 ሚሊየን ዶላር ሙሉ በሙሉ ሲሸጥ የዳሽን ቢራ 5ዐ.14 ሼር በ9ዐ ሚሊየን ዶላር ተሽጧል፡፡ ሜታ 225 ሚሊየን ዶላር ተሸጠ ማለት በማምረት አቅሙ ስናካፍለው 1 ሊትር ቢራ 5.39 ዶላር አውጥቷል ማለት ነው፡፡ በዚህ ስሌት የዳሽንን ብንሰራው 425 ሚሊየን ዶላር ያወጣ ነበር በማለት የሙያ ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል፡፡
ምስክሩ ሲመልሱ በወቅቱ ማብራሪያ ለብአዴን ማዕከላዊ ኮሚቴ እንዳቀርብ ባህር ዳር ተጠራሁ፡፡ እኔም በአማረኛ እና በእንግሊዝኛ አዘጋጅቼ ለማቅረብ አዳራሽ ስገባ ያሉት እነሱ ብቻ ናቸው፡፡…እነሱ ያሉት ማንን ነው ተብለው የተጠየቁት ምስክሩ ፤እኔ እነ አቶ አዲሱንና ሌሎች የብአዴን ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላትን ጠብቄ የነበረ ቢሆንም ከዚያ በፊት ደጋግሜ ጉዳዩን ያስረዳኋቸው
1ኛ በረከት 2ኛ ታደሰ 3ኛ ምትኩ 4ኛ ዮሴፍና 5ኛ ወንድወሰን ነበሩ የተገኙት ማብራሪያውን አቅርቤ ከአዳራሽ እንደወጣሁ እራሴን እስር ቤት አገኘሁት ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ እነዚህ ሰዎች ያሳሰሩዎት ስለሆኑ ምስክርነት እየሰጡ ያሉት ቂምይዘው አይደለም ተብለው በተከሳሽ ጠበቃዋ የተጠየቁት የሙያ ምስክሩ፤እኔ እየመሰከርኩ ያለሁት የሙያየን እንጅ በቂም በቀል አይደለም፡፡ እንደተፈታሁ ለአቶ በረከት ደውየለት ብዙ ተነጋግረናል፡፡ እኔ አቶ በረከትን እንደ ታላቅ ወንድሜ ነው የማየው እሱም እንደ ታናሽ ወንድሙ ነው የሚያየኝ በበዓላት ቀናት ሁሉ ቢያንስ ቢያንስ በቴክስት እንኳን አደረሰህ እለዋለሁ፡፡ አቶ ታደሰ ጋር ብዙም አንተዋወቅም ፡፡ስለዚህ በቂም ሳይሆን ሙያዊ ምስክርነት ነው እየሰጠሁ ያለሁት ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ ምስክሩ ሲቀጥሉ ዳሽን ደብረ ብርሃን የጣዕም ችግር የገጠመው ጊዜ ለአቶ በረከት ደውየ አናግሬዋለሁ እንዲያውም ቃል በቃል
4ኛ ምስክር፡- አዎ በኢትዮጵያ ቅድሚያ መሠራት የተለመደው አሰራር ቢዝነስ ኢቫሎየሽን ነው ፡፡ ዲውዴሊጀንስ በዋናነት የሚሰራው ገዥው በሻጩ በኩል የግብርና የመሳሰሉት እዳዎች ኖረውበት ገዥው ድርጅቱን ከገዛው በኋላ ጥያቄ እንዳይቀርብበት ነው፡፡
5ኛ ምስክር እራሳቸውን ካስተዋወቁ በኋላ ምስክርነታቸውን የቀጠሉት ለጥረት ቦርድ መንግስት ቢራ ፋብሪካዎችን እየሸጠ ስለሆነ ዳሸንም መሸጥ አለበት በሚል እነ አቶ በረከት ለጥረት ቦርድ ሀሣብ አቀረቡ፡፡ የዳሸን ቢራ ባለድርሻዎች እነማን ናቸው ተብለው ለተጠየቁት ጥያቄ ሲመልሱ ጥረት፣ ጥቁር አባይ እና አንባሰል የዳሸን ባለሸሮች ናቸው በማለት መልስ ሰጥተው ከባለአክሲዮኖቹ ጋር እነማን ናቸው የተደራደሩት በሚል ለቀረበላቸው ጥያቄ አቶ ወንዶሰን፣አቶ በረከትና አቶ ታደሰ ነበሩ ጉዳዩን ከባለአክሲዮኑ ጋር የሚደራደሩት በማለት ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
ሁለት ሁለት እጣዎች ለበረከት፣ ታደሰና ወንዶሰን እንዲሰጡ ተወስኗል ብለዋል፡፡ ይህ ውሣኔ ተፈጽሟል? በሚል ከዳኞች ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ አዎ! ባይፈፀም ኖሮ እንደገና ሀሣብ እንድንሰጥ ይሰበስቡን ነበር ብዬ ነው የማምነው
የ3ኛ ተከሳሽ ጠበቃ ባለመቅረባቸው ምክንያት በቀሪዎቹ ሶስት ክሶች ላይ የምስክሮችን ቃል መስማት ስላልተቻለ ለግንቦት 28 ቀን 2ዐ11 ዓ.ም ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥተናል በማለት ዐቃቤ ህግ በእነ አቶ በረከት ላይ በ1ኛ ክስ ብቻ የቃል ምስክሮችን ያሰማበትን ችሎት አጠናቋል፡፡
ጄ ጭካኔና መረንነት የወደደ አምባገነን በመሆኑ ይታወሳል። በየቀኑ ብዙ ውድ ምግቦች እና አረቄ ከሩቅ አገር እንዲቀርብለት አዘዘ፣ ትክክል ካልሆነ ብዙ አገልጋዮች አስገደለ። አረቄ እየጠጣ በሰው ጀርባ እንደ ፈረስ ይሸከም ነበር። አንዲት ቁባቱ ሞ ሢ የክፋቱ አባል ሆነች። የአረቄ ሐይቅ እንዲሠራ እንዳዘዙ ይባላል፤ በጀልባ ከዞሩበት በኋላ 3000 አገልጋዮች ፈጽመው እንዲጠጡት አዘዘች፣ ሁላቸው ወድቀው ሲሰጠሙ ሳቀችባቸው። በኋላ እሷን ትቶ የሚንሻን አገረ ገዥ ሁለት ሴት ልጆች ለራሱ ቃመ።
በ10ኛው ዓመቱ 1633 ዓክልበ. የመሬት መንቀጥቀጥና የበረቅ ካፍያ ወይም ተወርዋሪ ኮከብ ተዘገቡ። በ14ኛው ዓመት 1629 ዓክልበ. ጄ ዋና ከተማውን ከዠንሡን ወደ ሆ ወንዝ ደቡብ ተዛወረ። አገልጋዮች በሚሸከሙ መቀመጫ እንደ ፈርዖኖች ይጓዝ ጀመር።
ስለ አገዛዙ በጣም ስለ ተጠላ አንዱ መኮንን የሻንግ ልዑል ሃይለኛ ሊሆን ቻለ። ብዙ ወገኖች ታማኝነት ከሥያ ንጉሥ ወደ ሻንግ ግዛት ይዛወሩ ነበር። በ15ኛው ዓመት 1627 ዓክልበ. ታንግ የሻንግ ንጉሥ ሆነ፣ በመጨረሻም በ1611 ዓክልበ. የሻንግ ሃያላት በሥያ ላይ በሚንግትያው ውግያ አሸነፉዋቸው። ታንግ ንጉስ ጄን ወደ ስደት አባረረውና ያንጊዜ የመላው ቻይና ንጉሥ ሆነ።
በዓመቱ ማገባደጃ ለሚደረገው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ የእጩዎች ምዝገባ ቀነ ገደብ ከሳምንት ያነሰ ጊዜ ቢቀረውም እስካሁን አንድም እጩ ተወዳዳሪ አለማስመዝገቡን የኦሮሞ ፌዴራላዊ ኮንግረስ (ኦ.ፌ.ኮ) አስታወቀ፡፡…
ዋዜማ ራዲዮ- የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ የገንዘብ አስቀማጮች የመድን ፈንድ (Deposit insurance fund) ሊያቋቁም እንደሆነ ገልጿል። ለኢትዮጵያ በአይነቱ አዲስ የሆነው ተቋምን ለማቋቋምም የህግ ሰነዶች መዘጋጀታቸውን የብሄራዊ ባንኩ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር ) ከሰሞኑ በሰጡት መግለጫ አንስተዋል።
የገንዘብ አስቀማጮች የመድን ፈንድ ባንኮችን ለአደጋ የሚዳርግ የገንዘብ ቀውስ በሚፈጠርበት ጊዜ ገንዘባቸውን በባንክ ያስቀመጡ ቆጣቢዎች ገንዘባቸውን እንዳያጡ የሚረዳ የመድን ተቋም ነው።
ይህ ተቋም ለገንዘብ አስቀማጮች ደህንነት ሲባልም ከባንኮች ለአስቀማጮቻቸው የቁጠባ ዋስትና እንዲሆን አረቦን የሚቀበል ይሆናል።መሰል ተቋማት ለሀገሪቱ የፋይናንስ ዘርፍ ጤናማነት ዋስትና የሚሰጡ ናቸው። እስካሁን ባለው አሰራር የኢትዮጵያ ባንኮች ከባድ አደጋ ውስጥ ቢወድቁ የገንዘብ አስቀማጮች እጣ ፈንታ ምን እንደሚሆን በአስተማማኝ የተመለሰበት ሁኔታ የለም።
የገንዘብ አስቀማጮች የመድን ፈንድን የሚያቋቁመው የህግ ሰነድ በጠቅላይ አቃቤ ህግ አስተያየት አልፎና በሚኒስትሮች ምክር ቤት ጸድቆም የፈንድ ተቋሙ ወደ ስራ እንደሚገባም ይጠበቃል።
በሌላ በኩል ኢትዮጵያ ከ2013 አ.ም በጀት አመት የመጀመርያ ሶስት ወራት ለውጭ ከተላኩ ምርቶች 832 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ማግኘቷን ከብሄራዊ ባንኩ የተገኘ መረጃ ያሳያል። ከወጪ ንግድ የተገኘው የውጭ ምንዛሬ ካለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የ15 በመቶ እድገት አሳይቷል። ለዚህም ከወርቅ የተገኘው ምንዛሬ የራሱን አስተዋጽኦ አድርጓል።የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የወርቅ የመግዣ ዋጋውን ከፍ ካደረገ በኃላ የሚቀርብለት የወርቅ መጠን መጨመሩን የባንኩ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶክተር) ገልጸዋል፡፡
የባንኩ ገዥ ከዚህ ቀደም እንደገለጹት ብሄራዊ ባንኩ ወርቅን ከአቅራቢዎች የሚገዛበት ዋጋ ላይ የመቶኛ ጭማሬ በማድረጉ የሚቀርብለት ወርቅ ከጎረቤት ሀገራትም የመጣ ሳይሆን እንዳልቀረ የሚያስጠረጥሩ ምልክቶች ታይተዋል። በሌላ በኩል የኮሮና ቫይረስ ሲከሰት ኢትዮጵያ የየብስ ድንበሮቿን ስለዘጋች ወርቅ በኮንትሮባንድ ከሀገሪቱ የሚወጣበትን መንገድ ዘግቶት መቆየቱም ከወርቅ የሚገኘውን የውጭ ምንዛሬ አሳድጎታል።
ለገቢ ሸቀጦችም በሶስቱ ወራት 3.5 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላርን ኢትዮጵያ ወጪ ያደረገች ሲሆን ከባለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲታይ በሰባት በመቶ ቅናሽ አሳይቷል፡፡ቢሆንም ግን የንግድ ሚዛን መዛነፉ አሁንም ከመስተካከል ርቆ ለመገኘቱ ማሳያ ነው።
መንግስት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ወጪውን ለመሸፈን እንደ ዋነኛ አማራጭ ከወሰደው የግምጃ ቤት ሰነድ ሽያጭ ወደ 33.46 ቢሊየን ብር በሦስት ወራት ውስጥ ሰብስቧል ብሏል ብሄራዊ ባንኩ።
የግምጃ ቤት ሰነድ ሽያጭን እንደ አዲስ ለማስጀመር ሲወጠን በገበያ እንዲመራ በማድረግና ባንኮችን ጨምሮ ብዙ ተቋማት እንዲሳተፉበት መደረጉ በቂ ሀብት ለመሰብሰብ እንዳስቻለም ብሄራዊ ባንኩ ገልጿል። ከዚህ ቀደም መንግስት ወጪውን ለመሸፈን ብሄራዊ ባንኩን ገንዘብ እንዲያትም በሚደርግ መልኩ መሆኑ በሀገሪቱ የዋጋ ንረት በማስከተሉ በገበያ ውስጥ ያለውን ገንዘብ ዋጋ ንረት ፈጣሪ ባልሆነ መልኩ መጠቀም ያስችላል ተብሎ የታመነበት የግምጃ ቤት ሰነድ ሽያጭ በአዲስ መልክ ባለፈው አመት ተጀምሯል።
ባንኮች 55 ቢሊየን ብር ብድርን ባለፉት ሶስት ወራት ውስጥ ያቀረቡ ሲሆን አብዛኛው ብድርም ለግሉ ዘርፍ የቀረበ መሆኑም በብሄራዊ ባንኩ ገዥ ይናገር ደሴ ተገልጿል።
በኢትዮጵያ አንድን ተበዳሪ ስንት ባንክ ላይ ብድር እንደወሰደ እና ሌሎች የተበዳሪ መረጃዎችን ለማግኘት እና ለማወቅ አስቸጋሪ ነው ; ብዙ መረጃ ክፍተቶችም የነበሩበት ነው፡፡ ይህንን ክፍተት ለመሙላት የክሬዲት ሪፈረንስ ቢሮ ተቋቁሞ የብድር መረጃ አገልግሎት በመስጠት ባንኮች ሰለደንበኞቻቸው የብድር ታሪክ እና ተጋላጭነት የተሻለ መረጃ እንዲኖራቸውና በዕውቀት ላይ የተመሰረተ የብድር ትንተና እንዲሰሩ አሰራር ተዘርግቷል። እስካሁን ከ3 ሚሊዮን በላይ የተበዳሪዎች መረጃ በክሬዲት ሪፈረንስ ቢሮ የመረጃ ቋት ውስጥ እንዲካተት ተደርጓል።
በኢትዮጵያ እያደገ በመጣው የባንክ ዘርፍ ከፍተኛ ልምድ ያላቸው ባለሙያዎች እጥረት ስላለ ይህንን እጥረት ለመቅረፍ እንዲያስችል በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በኩል አቃቂ የሚገኘውን የፋይናንስ ስልጠና አካዳሚ በአዲስ መልክ እንዲቋቋም ደንብ ተዘጋጅቶለታል ተብሏል። በቅርቡ በሚንስትሮች ምክርቤት ከፀደቀ ወደ ስራ ይገባል ተብሎ ይጠበቃል። የስልጠና ማዕከሉ ለመንግስት እና ለግል ባንኮች ለፋይናንስ ተቋማት፣ ለኢንሹራንስ ሰራተኞች ስልጠና ይሰጣል። በተለይም አሁን ላይ ከወለድ ነፃ አገልግሎት የሚሰጡ ባንኮች ላይ ከፍተኛ የባለሙያዎች እጥረት ስላለ ይህንን ለመቅረፍ ባንኮች ከሚሰጡት አጫጭር ስልጠና በተጨማሪ ስልጠና ማእከሉ ትልቅ እገዛ እንደሚኖረው ተስፋ ተደርጓል፡፡ [ዋዜማ ራዲዮ]
የፊቱን እየተረተርን የቀደመውን እየረሳን መሄድ አንዱ ክፉ ልማዳችን ነው። በኢትዮጵያ ሴት ድምፃውያን ውስጥ ከፈር ቀዳጆቹ ተርታ የምትመደበው ብዙነሽ በቀለየቀደመው ትውልድ ኮከብ ሆና አልፋለች። ብዙነሽ የኢትዮጵያን ጦር ሰራዊት በሰሜን በነበረው የሀገር አንድነት የማስከበር የግዳጅ ግንባር ሰራዊቱን ለማበረታታት በርካታ ጉዞዎች አድርጋለች።ለሕይወቷ ማለፍ አንዱ ምክንያትም ሰራዊቱን ለማበረታታት የሙዚቃ ስራዋን ከሌሎች አርቲስቶች ጋር አቅርባ ስትመለስ ሻብያ አርቲስቶቹን ለመግደል መንገድ ላይ ባጠመደው ፈንጅ በደረሰው አደጋ ብዙነሽ በጆሮዋ ላይ በደረሰባት ጉዳት ሳቢያ ነበር።
ብዙነሽ በአደጋው ምክንያት የደረሰባትን የጆሮ ህመም ለማዳን ለሕክምና በኢትዮጵያ ሕዝብ እና በወቅቱ በነበረው የደርግ መንግስት እንዲሁም የሙያ አጋሮቿ ጥረት ሕክምና በአሜሪካ እና ሩስያ ሕክምና አግኝታ ነበር። ሆኖም ግን ሕክምና ካገኘች በኃላም በፈንጅ አደጋው ሳብያ የደረሰባት ህመም ለሕይወቷ ማለፍ አንዱ ምክንያት መሆኑ ይታወቃል። በእዚሁም ሳብያ ብዙነሽ በ54 ዓመቷ ሰኔ 16/ 1982 ዓም ከእዚህ ዓለም በሞት ተለየች።
ስለ ብዙነሽ በቀለ የእኔ ትውልድ ብዙ የሚያውቀው ነገር የለም። ብቃት ያላቸው መርሃ ግብሮች በራድዮ እና ቴሌቭዥን ሲቀርቡ አይታዩም።ብዙነሽ ግን ሀገር ወዳድ ብቻ ሳትሆን በእርሷ ትውልድ የነበሩትን ሴቶች ድፍረትን እና ሙያቸውን ካለምንም መሸማቀቅ እንዲያቀርቡ ፈር ከቀደዱት ውስጥ ነች።ይች ለሀገሯ አንድነት ስትለፋ በደረሰባት የጤና ጉዳት ለሞት የተዳረገች ጀግና ትውልድ ወደፊትም እንዳይዘነጋ ማድረግ ተገቢ ነው።እኛ መቸም ጀግኖቻችንን ማክበር አለመደብንም።በፈር ቀዳጆቻችን ስም ሙዜም መገንባት ወይንም የሚታወሱበት እና መጪው ትውልድ ከእነርሱ ተምሮ ለበለጠ ሃገራዊ ተግባር እንዲተጋ የማድረግ ሥራ ላይ ገና ብዙ ይቀረናል።የብዙነሽ ጉዳይም የተረሳ እንዳይሆን ነው ''ድረ ገፅ እና ወረቀት የያዘውን አይለቅምና'' ለመጪው ትውልድም ሆነ ለአሁኑ ማሳሰቢያ ይሆን ዘንድ ጉዳያችን ይችን ትንሽ ማስታወሻ ስለ ብዙነሽ ለማስቀመጥ ወደደች።
በአለም አቀፍ ወረርሽኝ ምክንያት የዩኒቨርሳል ኦርላንዶ ኢፒክ ዩኒቨርስ ከተቋረጠ በኋላ ግንባታውን ቀጥሏል ፡፡ ዩኒቨርሳል ኦርላንዶ ዳግም መጀመር ወዲያውኑ እንደሚጀመር አስታውቋል ...
ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ እቅድ ካወጣ በኋላ የባቡር ሀዲድን ጎዳና ለማራዘም በመጨረሻም በቀጣዮቹ ሳምንታት ግንባታ ይጀምራል እና በመጨረሻም ሁለቱን ግማሾችን ያገናኛል ...
ሲጂአይ የንግድ ግሩፕ ኤልኤልሲ (ሲጂአይ) የተባለው ዓለም አቀፍ የኢንቬስትሜንት ማኔጅመንት ተቋም በሞሪስ ያሉትን ነባር ተቋማት ለመለወጥ 30 ሚሊዮን ዶላር የአሜሪካን ዶላር ኢንቬስት እንደሚያደርጉ አስታውቋል ፡፡...
የሞርጋንታውን አውሮፕላን ማረፊያ ማራዘሚያ በዌስት ቨርጂኒያ ውስጥ በሉዊስ ካውንቲ ኮንስትራክሽን መሪነት በመጋቢት ወር መጨረሻ ሊጀመር ቀጠሮ ተይዞለታል ፡፡ ዶስ ...
በኤሌክትሪክ ኃይል ማስተላለፊያ ማማዎች ሁለተኛ ትልቁ የህንድ አምራች የሆነው ኬኬ ኢንተርናሽናል ሊሚትድ እና ትልቁ የኃይል ማስተላለፊያ ኢንጂነሪንግ ፣ ግዥ እና ኮንስትራክሽን ኩባንያዎች ...
የታንዛኒያ ኤሌክትሪክ አቅርቦት ኩባንያ ኃላፊነቱ የተወሰነ (ታኔስኮ) የታንዛኒያ ደረጃውን የጠበቀ የባቡር መስመር የመጀመሪያ ምዕራፍ ለማብራት 70 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል ለማምረት ተዘጋጅቷል ...
የዚምባብዌ ግምጃ የተጎዱ መንገዶችን ለማነቃቃት በሚወስዱት እርምጃዎች አካል በመሆን በመላው ዚምባብዌ የመንገድ ማገገሚያ መርሃግብር በ 480 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር አግኝቷል ...
የናሚቢያ የውሃ ኮርፖሬሽን (ናምዋተር) በቅርቡ የ 150 ኪ.ሜ ርዝመት ያለው የካሉዌክ-ኦሻካቲ ቦይ መልሶ የማቋቋም ሥራ ጀመረ ፡፡ ፕሮጀክቱ በበርካታ ደረጃዎች ይተገበራል ፡፡ ደረጃ ...
በትምህርት ቤቶች ውስጥ የንፅህና አጠባበቅ ሁኔታን ለማሻሻል ፕሮጀክት (PASSCO 300) አካል በሆነው በግምት 2 የሚደርሱ ጉድጓዶችን በሰው ኃይል በሚሠሩ ፓምፖች ይሠራል ፡፡
በግብፅ ግንባር ቀደም ከሆኑት የሪል እስቴት ኩባንያዎች መካከል አንዱ የሆነው ኒው ሲቲ ዴቨሎፕመንት (ኢ.ኮ.ዌ. ዌስት ፕሮጄክት) የተባለውን የቅርብ ጊዜውን የከርሰ ምድር ሥራ ፕሮጀክታቸውን ጀምሯል ፡፡
በአጠቃላይ 1650 ሜጋ ዋት አቅም ያለው የዓለም ትልቁ የፀሐይ ኃይል ፒቪ ፓርክ ለመሆን በተዘጋጀው የቤንባን የፀሐይ ፓርክ የፀሐይ ኃይል ፓናሎች ተጭነዋል ፡፡...
ለኢነርጂ ኢንዱስትሪው የተሟላ የፕሮጀክት የሕይወት ዑደት አገልግሎቶችን የሚያቀርብ ፈረንሳዊ-አሜሪካዊ ፣ ዩኬ በእንግሊዝኛው ዓለም አቀፍ የነዳጅና ጋዝ ኩባንያ ቴክኒፕ ኤፍኤምሲ ኃ.የተ.የግ.
ሚትሱቢሺ ከባድ ኢንዱስትሪዎች ፣ የጃፓን ኩባንያ በዓለም ትልቁን-ዜሮ የካርቦን ልቀት ሃይድሮጂን አረብ ብረት ፋብሪካ በኦስትሪያ ውስጥ እየገነባ ነው ፡፡ በእንግሊዝ ዩኒት በኩል ሚትሱቢሺ ...
ከነገ ተጋጣሚው በላይም ከድል ርቆ የሰነበተው ሰበታ ከአምስት ጨዋታዎች ሁለት ነጥቦችን ብቻ ማሳካቱ ሲታይ በቶሎ ወደ ውጤት ካልተመለሰ ወደ ሰንጠረዡ ግርጌ መንሸራተቱ በቀላሉ የሚቆም አይመስልም። በባህር ዳሩ ጨዋታ ጥሩ የመጀመሪያ አጋማሽ ያሳለፉት ሰበታዎች ከቀደመው የተሻለ ወደ ተቃራኒ የሜዳ ክልል የተጠጋ እንቅስቃሴ ሲያደርጉ ታይተዋል። ሆኖም ከተሻረባቸው ግብ በተጨማሪ ሊፈታ ያልቻለው የሁለተኛ አጋማሽ የአካል ብቃት መውረድ አሁንም የቡድኑ ስጋት ሆኖ ቀጥሏል። በነገውም ጨዋታ ቡድኑ ይህ ደካማ ጎኑ አብሮት የሚኖር ከሆነ ጥሩ አቋም ላይ ሲሆኑ ከፍ ባለ ጉልበት እና ፍላጎት ከሚጫወቱት የሲዳማ ተሰላፊዎች ፈተና እንዲገጥመው ሊያደርግ ይችላል። በሌላ በኩል ወደ ግብ ማስቆጠሩ እየተመለሰ ያለው ፍፁም ገብረማርያም እና በባህር ዳሩ ጨዋታ ተነቃቅቶ ያታየው ቡልቻ ሹራ ሰበታ ግብ ለማግኘት ተስፋ ሊጥልባቸው የሚችል መሆኑ በበጎ ጎኑ የሚነሳ ነጥብ ነው።
የአሰልጣኝ አብርሀም መብራቱ ቡድን ስድስተኛው ሳምንት ላይ በጉዳት ያጣቸው ቢያድግልኝ ኤልያስ እና ታደለ መንገሻ እንዲሁም በባህር ዳሩ ጨዋታ የተጎዳው ፉዓድ ፈረጃን ግልጋሎት የማያገኝ ሲሆን ያሬድ ሀሰንም በቅጣት ጨዋታው ያልፈዋል።
በሮድዋ ደርቢ ወደ ሽንፈት ለመመለስ የተገደደው ሲዳማ ወልቂጤ እና ድሬዳዋን እንዳሸነፈባቸው ጨዋታዎች ሁሉ ከፍ ባለ መነሳሳት ወደ ሜዳ ካልገባ አራት ሽንፈቶችን ያካተተው ጉዞው በቀላሉ እንዳይሻሻል መሆኑ የግድ ይመስላል። በተለይም ኋላ መስመሩ ላይ በሚሰሩ ስህተቶች ግቦችን ማስተናገዱ በድሬው ጨዋታ በቡድኑ ትጋት ቢቀለበስም ሀዋሳ ላይ ግን ሳይሳካ መቅረቱ ቡድኑ ችግሩን መቅረፍ ላይ እንዲያተኩር የሚያደርገው ነው። ይህ ካልሆነ ግን የሰበታ አማካዮች የታታሪውን የብርሀኑ አሻሞን ሽፋን ካለፉ ለአጥቂዎቻቸው የመጨረሻ ዕድል የሚፈጥሩበት በር በቀላሉ ሊከፈት ይችላል። በሌላ ጎን በማጥቃቱ ረገድ ከተጋጣሚው ዝግ ያለ የመከላከል ሽግግር አንፃር ሲዳማ ወደ ፈጣን የማጥቃት ሽግግሩ ከተመለሰ እና መስመሮችን ነአግባቡ ከተጠቀመ አደጋ የመፍጠር አቅሙ ይኖረዋል። በዚህ ሂደት ውስጥ የማማዱ ሲዲቤ እና ሀብታሙ ገዛኸኝ ብልጭ ብሎ የደበዘዘው ጥምረት ዳግም መልሶ መታየት ይኖርበታል።
በጨዋታው ሲዳማ ቡናዎች ቀደም ሲል ጉዳት ላይ የነበሩት አዲሱ አቱላ ፣ ፍቅሩ ወዴሳ ፣ ይገዙ ቦጋለ እና ጫላ ተሺታ ያላገገሙላቸው ሲሆን አሁን ደግሞ የቀኝ መስመር ተከላካያቸው ዮናታን ፍሰሀም የጉዳት ዝርዝሩን ተቀላቅሏል።
– በ2002 እና 2003 የውድድር ዓመታት ቡድኖቹ አራት ጊዜ የተገናኙ ሲሆን ሲዳማ ቡና ሦስት ጊዜ ባለድል በመሆን የተሻለ ሪከርድ አለው። በጨዋታዎቹ ሲዳማ አራት ግቦች ሲኖሩት አንድ ጊዜ ድል የቀናው ሰበታ ደግሞ ሁለት ጊዜ ኳስ እና መረብን አገናኝቷል።
ኣነ ብዛዕባ ምትካኽ ሕቶ ኣለኒ። ምትኻኽ ንወሃዮታት ኣካላትና ወዘተ ከም ዝሃስዮም ኣብ ሓደ ናይ ቲቪ መደብ ሪአ ኣሎኹ። መንእሰይን፣ ምሉእ ጥዕና ዘልዎን ስፖርት ዘዘውትርን እንተ ኾንካ ክሳዕ ክንደይ እዩ ምትካኽ ሓደገኛ?
ምትካኽ ንኹሎም ክፋላት ኣካል ይጸልዎምን ናይ ምሕማም ተኽእሎ የዛይድን። መንእሰያት ካብ ዓበይቲ ንላዕሊ ስፖርት የዘውትሩ ኣየዘውትሩ ብዘየገድስ ብዝያዳ ይህሰዩ። ምኽንያቱ ኣካላት ጌና ኣብ ዕብየት ስለ ዘሎን ኣእምሮ ምሉእ ብምሉእ ስለ ዘይማዕበለን።
ኣብ ትምባኾ ገለ ካብ ብዙሓት ካርቦንሞኖክሳይስ ዝበሃል ባእታ ኣሎ፣ እዚ ናይ ኦክስጅን ቦታ ኣብ ዋሃዮታት ይወስዶ። ንዘትክኽ ሰብ ድማ ሕጽረት ኦክስጅን ይገብረሉ። ስለዚ እዩ ድማ ምትካኽ ድኹም ብቕዓት ኣካላት ንክህልወካ ዝገብር፣ ኣብ ስፖርት ድማ ከምቲ ከየትከኽካ ዝህልወካ ብቕዓት ንኸይህልወካ ዝዕንቕፍ።
ብርግጽ’ውን ቀልጢፍካ ምትካኽ ምስ ትጅምር ክንድኡ ከኣ ውሉፍ ናይ ምኻን ሓደጋ ይዛይድ። ኣብ ሽጋራ ልዕሊ 4000 ዝተፈላለዩ ከሚካላዊ ቀመማት ኣሎዉ። ዝበዝሑ ካብዞም ቀመማት ንዋሃዮታት ኣካላት ሃሰይቲ እዮም። ስፖርት ምዝውታር ንጥዕና ጽብቕ እዩ፣ ከበድቲ ሕማማት ንምውጋድ ግና ዘይምትኻኽ ኣዝዩ ዝበለጸ እዩ።
ሚልኪ ዌይ ወይም በአማርኛ «የወተት ጎዳና» ወይም ጥርጊያ የከዋክብት እና የተለያዩ ሰማያዊ አካላት ስብስብ ወይም ረጨት ነው። ይህ ረጨት ውፍረቱ 1000 የብርሃን አመት ይገመታል። ከአንዱ ጫፍ እስከሌላኛው ጫፍ ያለው ርቀት ሲለካ (በዲያሜትር) ደግሞ 100 000 የብርሃን አመት ይሆናል። በውስጡ ከ100 እስከ 400 ቢልዮን ከዋክብቶች እንደያዘ ይገመታል። በዚህ ረጨት ውስጥ ሥርዐተ-ፈለክ ወይም ፀሐይን ማእከል ያደረገው ፈለክ ይገኛል።
ኣብ ቃልሲ ሲቪላዊ መሰላት ዝተሳተፉ ሰባት ንዝተፈለየ መንገዲ መሪፆም።ኣብ ቅድሚ ክፍኣት ብትብዓት ደው ኢሎም።ናብ ኣብያተ ማእሰርቲ ጠጊጎም ኣትዮም።ኣምላክ ንዝሃቦም ክብሪ ብካልእ ክምንጠሉ ኣይመረፁን።እዚ‘ዩ እቲ ዘረከቡና መንፈስ።ከም‘ቲ ጆን ሉዊስን ካልኦትን ናብ ማሕበረ-ሰባት ዘማሓላለፍዎ መንፈስ ኢሎም ንሶም።
ንጊዚኡ‘ውን ዋጋ ክንከፍል ኣለና።ሰባት ካብ ዝመፁ ይምፅኡ ዋጋ ከፊሎም‘ዮም።ኣብ ገለ እዋን፣ሲቪላዊ መሰላት ክጋሃሱ እንተኾይኖም ካልኣይ ወፍሪ ዝሓትት ክኸውን ይኽእል‘ዩ።ከምኡ ክንብል ከለና ዘይጋሃድ ነገር ኣይንሓትትን ዘለና።ንቁጠባዊ ዕድላት ኢና ንሓትት ዘለና።ናፅነት ምስ ሰብ ዝተኣሳሰር‘ዩ ክባሃል ከሎ፣ዕድላት ክፍጠሩ ኣለዎም ክባሃል ከሎ፣ሓድሽ ነገር ኣይኮነን ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።
ዩናይትድ ስቴትስ በልማትና በሰብዓዊ ዕርዳታ መልክ ለአፍሪካ አምባገነኖች በየዓመቱ የምትሰጠው በቢሊዮኖች ዶላሮች የሚገመት የገንዘብ ዕርዳታ በሙሰኞች ስለሚባክን መቆም አለበት ሲሉ በካሊፎርኒያ ስቴት ዩኒቨርስቲ ሳንበርናንዲኖ የፖለቲካ ሳይንስ መምህርና የሕግ ባለሞያ የሆኑት ፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማሪያም ለፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ደብዳቤ ፅፈዋል።
ከግብር ከፋይ አሜሪካውያን እየተሰበሰበ የሚላከው ገንዘብ ለታቀዱ ፕሮጀክቶች ማስፈፀሚያነት ስለማይውል መቆም አለበት ብለዋል፣ ደብዳቤውን ለፕሬዚዳንት ትራምፕ የላኩት ፕሮፌሰር አለማየሁ ገብረማርያም በተለይ ኢትዮጵያን አስመልክቶ በፃፉት ደብዳቤ፡፡
Wazemaradio የካፒታል ገበያ ውስጥ የሚሳተፉ ባንኮች የልማት ባንክን ቦንድ ቅድሚ ሰጥተው እንዲገዙ የሚያስገድድ ህግ ለመንግስት ቀረበ - Wazemaradio
ዋዜማ ራዲዮ- እየተቋቋመ ባለው የካፒታል ገበያ የኢትዮጵያ ልማት ባንክን በልዩ ሁኔታ እንዲጠቅም የሚያስችል ህግ ለመንግስት መቅረቡን ዋዜማ ራዲዮ ከምንጮቿ ሰምታለች። ይህም የሚሆነው ንግድ ባንኮች በካፒታል ገበያ ውስጥ ሲሳተፉ በገበያው ከሚቀርበው ቦንድ ወይንም ሰነድ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ የሚያቀርበውን ቦንድ ሌሎች አካላት ከሚያቀርቡት ሰነድ ቅድሚያ ሰጥተው እንዲገዙ የሚያስገድድ ህግ ነው። በህጉ መሰረት ባንኮች በካፒታል ገበያ ውስጥ እየተሳተፉ ሰነድ ለመግዛት የሚያወጡትን ገንዘብ ለልማት ባንክ በሰነድ ለማበደር ቅድሚያ ይሰጣሉ።
አስገዳጁ ሰነድ በኢትዮጵያ ልማት ባንክ የተዘጋጀ ሲሆን እንዲጸድቅም በጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ለሚመራው የማክሮ ኢኮኖሚ ኮሚቴ መቅረቡን ዋዜማ ራዲዮ ሰምታለች። ነገሩም ከወዲሁ ባንኮችን ያስደሰተ እንዳልሆነ መረዳት ችለናል። ህጉ ተግባራዊ የሚሆን ከሆነም ንግድ ባንኮች በካፒታል ገበያ ውስጥ ሲሳተፉ የመተማመኛ ሰነድን ተቀብለው ለሚያዋጣቸው አካል ገንዘብ የማበደር እድላቸውን ያጠበዋል።
በዚህ የሰነድ ወይንም የካፒታል ገበያ ውስጥ ቦንድን ለመግዛት የተሻለ ወለድን ለሚያቀርብ ገንዘብን የማበደር አዝማሚያ ይኑር እንጂ ልማት ባንክ ይጽደቅልኝ እያለ ያለው ህግ ባንኮች ከቆጣቢዎች የሰበሰቡትን ገንዘብ የተሻለ ትርፍ ያስገኝልናል ላሉት አካል ሳይሆን ወለዱ ዝቅተኛ ቢሆን እንኳ ለልማት ባንክ በሰነድ ለማበደር ይገደዳሉ ።
ስማቸው እንዳይገለጽ የፈለጉ የአንድ ባንክ ከፍተኛ ሀላፊ አስገዳጅ ህጉ ተግባራዊ እንዲሆን ማድረግ ማለት “ከዚህ ቀደም እንዲቀር የተወሰነውን የ27 በመቶ ቦንድ አሰራርን በጓሮ በር እንዲተገበር ማድረግ ነው ” ሲሉ ለዋዜማ ራዲዮ ተናግረዋል።
ከ2003 አ.ም ጀምሮ እስከ 2012 አ.ም ድረስ የግል ንግድ ባንኮች ከሚሰጡት እያንዳንዱ ብድር 27 በመቶ የሚሆነውን ገንዘብ ለኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ በቦንድ ያበድሩ እና ብሄራዊ ባንክ ደግሞ ገንዘቡን መንግስት በፖሊሲ ቅድሚያ ለሚሰጣቸው ዘርፎች እንዲያበድር ለኢትዮጵያ ልማት ባንክ ይሰጠዋል።
የግል ንግድ ባንኮች ለብሄራዊ ባንክ በቦንድ የሰጡት እያንዳንዱ ብድርም አምስት አመት ሲሞላው ነበር የሚመለስላቸው። አሰራሩ የግል ንግድ ባንኮች ሳያስደስት የቆየውም ባንኮቹ ለሌሎች ተበዳሪዎች ቢሆን ከ12 በመቶ ጀምሮ ባለ ወለድ ሊያበድሩ የሚችሉትን ብር ለብሄራዊ ባንክ በወቅቱ በነበረ ዝቅተኛ የአስቀማጮች ወለድ 5 በመቶ እና ቀጥሎ በተስተካከለው 7 በመቶ ነበር እንዲያበድሩ ሲገደዱ የነበሩት። ወለዱ አዋጭ ባለመሆኑ ይቀየር ሲሉ በተደጋጋሚ ቅሬታ ሲያቀርቡ ቆይተው በ2012 አ.ም ነው አጠቃላይ አሰራሩ እንዲቀርላቸው የተወሰነው።
አሁን ታድያ መልኩን ቀይሮ የተዘጋጀው ተመሳሳይ አዝማሚያ ያለው አስገዳጅ ህግ ነው ። ነገሩም መንግስት ለተለያዩ ኢንቨስትመንቶች ብድር ማቅረቢያ በርካታ አማራጮችን ማቅረብ እንዳልቻለ ማሳያ ሆኗል። የ27 በመቶ ቦንድ አሰራሩ የአሁኑ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ፕሬዝዳንት ዮሀንስ አያሌው (ፒኤችዲ) የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ ምክትል ገዥና ዋና ኢኮኖሚስት እያሉ ለልማት ባንክ ያስተገበሩት አሰራር ሲሆን አሁን ደግሞ ልማት ባንኩን ራሳቸው እየመሩት አሰራሩ ለሚመሩት ባንክ በካፒታል ገበያው እንዲደገምላቸው ተቋማቸው ህጉን ለመንግስት አቅርቧል። ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ማክሮ ኢኮኖሚ ቡድን የቀረበው ረቂቅ ህግ መንግስታዊውን የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ይመልከተው አይመልከተው ግን ግልጽ አይደለም። የ27 በመቶ የቦንድ አሰራር ንግድ ባንክን ሳይመለከተው መቆየቱ ይታወቃል።
ልማት ባንክ ከዚህ ቀደም በ27 በመቶ ቦንድ አሰራር ከ115 ቢሊየን ብር በላይ በብሄራዊ ባንክ በኩል ተሰብስቦለት ነበር። በነበረው ብልሹ የብድር አሰጣጥ ለበርካታ ብክነት ተጋልጦ ቆይቶ ተገቢ ህጋዊ እርምጃ ሳይወሰድ አሁንም በሌላ መልክ የገንዘብ ምንጭ እንዲዘጋጅለት መደረጉ ተገቢ አይደለም የሚል ትችትም ከባለሙያዎች እየቀረበበት ነው።
ለነበሩ ብልሹ አሰራሮች ተጠያቂ እንዲሆኑ ጉዳያቸው ለጠቅላይ አቃቤ ህግ የተላኩ ግለሰቦች ጉዳይም ተድበስብሶ ቀርቷል። ልማት ባንኩ በቅርብ አመታት ከሰጠው ብድር 51 በመቶ ያህሉ የተበላሸና የማይመለስ እስከመሆን ደርሶ ነበር። አሁንም ልማት ባንኩ ከተመሳሳይ የብክነት ስራ ወጥቷል ማለት አይቻልም። ከዮሀንስ አያሌው በፊት የነበሩት የባንኩ ፕሬዝዳንት ሀይለኢየሱስ በቀለ በዚሁ ከብድና ተያያዥ ጉዳዮች ሳቢያ ከሀላፊነታቸው መነሳታቸው ይታወሳል። [ዋዜማ ራዲዮ]
ነብዩ  አንዲህ ብለዋል፦ ‹‹አንዳችሁ ችግኝ በእጁ እንደያዘ የትንሣኤ ቀን ቢደርስ ይትከለው (መትከሉን አይተወው)።›› [በአሕመድ የተዘገበ] የአላህ መልክተኛ ሆይ! አንዳችን የራሱን ሥጋዊ ፍላጎት አርክቶ በዚያ ምንዳ ያገኛልን?! ሲሏቸው፦ ፍላጎቱን በተከለከለ (ሐራም) መንገድ አርክቶ ቢሆን ኃጢአት ይሆንበት የለምን? በተመሳሳይ መልኩም በተፈቀደ (ሐላል) በመፈጸሙ ምንዳ ያገኝበታል።›› [በሙስሊም የተዘገበ]
ከ ገጾች ተመስጧዊ የተሳሳተ ትራኮሎጂ በብራንደን ሳንደርሰን የዚንክ ብረታ ጠርሙስ ይመጣል ፡፡ ዚንክን ሊያቃጥል የሚችል ስህተት “ሪተር” በመባል ይታወቃል ፡፡ ዚንክ ሚስስበርን እና ሪዮተርስ የሌሎችን ስሜት እንዲያቃጥሉ ወይም እንዲረብሹ ያስችላቸዋል ፡፡
ዝርዝሮች: የመስታወቱ ጠርሙስ ትክክለኛ የዚንክ ማጣሪያዎችን ይ andል እና በቡሽ ይቆማል ፡፡ ቡሽ እንዲወገድ ሀሳብ አንሰጥም ፡፡ የብረታ ብረት ጠርሙሶች ከሚስትቢን ቫይል አንገት ጋር ተለዋጭ ናቸው። ጠርሙሱ 30.5 ሚ.ሜ ቁመት እና 7.4 ሚሜ የሆነ ዲያሜትር አለው ፡፡
በየሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶቹ በወጡ ደንቦች የተለያዩ የኢትዮጵያ የፌዴራል መንግሥት ሠራተኞች ዛሬ ከቤታቸው መሥራት መጀመራቸውን የጠቅላይ ሚኒስትሩ ፅህፈት ቤት አስታውቋል።
ከፍተኛ የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል ተብለው ለ50 ቀናት በጊዜ ቀጠሮ ላይ የነበሩት የስኳር ኮርፖሬሽንና የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ኃላፊዎች ላይ፣ የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ክስ መሠረተ፡፡
ዓቃቤ ሕግ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ተረኛ ችሎት መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም. በተለያዩ መዝገቦች ክስ የመሠረተባቸው፣ በስኳር ኮርፖሬሽን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ስድስት ኃላፊዎችና አንድ ነጋዴ ላይ፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን አራት ኃላፊዎችና አንድ የውጭ አገር ዜጋ ላይ ነው፡፡
በስኳር ኮርፖሬሽን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከሳሾች የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ዋና ሥራ አስኪያጅ የነበሩት አቶ ፈለቀ ታደሰ፣ የግዥና ንብረት አስተዳደር ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ኤፍሬም ዓለማየሁ፣ የአገዳ ተከላና ፋብሪካ ግንባታ ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ አበበ ተስፋዬ፣ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ዋና ሥራ አስኪያጅ የነበሩት አቶ ዮሴፍ በጋሻው፣ የመሬት ልማትና ዝግጅት ቡድን መሪ የነበሩት አቶ ወንድምአገኝ ታፈሰና የመሬት ልማትና ዝግጅት ሱፐርቫይዘር የነበሩት አቶ ሰለሞን ገነቱ ሲሆኑ፣ በንግድ ሥራ የተሰማሩት የየማነ ግርማይ ጠቅላላ ሥራ ተቋራጭ ድርጅት ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ የማነ ግርማይም የክሱ አካል ናቸው፡፡
ተከሳሾቹ የማይገባ ጥቅም ለማግኘትና ለማስገኘት በማሰብ ሥልጣናቸውን ያላግባብ በመገልገል የኮርፖሬሽኑ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ተከትለው ውል መዋዋልና የተዋዋሉትን ማሠራት ሲገባቸው፣ መመርያውን በመተላለፍና ከሌሎች ጋር በመመሳጠር በጠቅላላው ከ95,830,906 ብር በላይ በመንግሥትና በሕዝብ ላይ ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ የመሠረተባቸው ክስ ያስረዳል፡፡
ዓቃቤ ሕግ በክሱ እንዳብራራው በ2006 ዓ.ም. ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት ሥራ ባቱ ኮንስትራክሽን በአንድ ሔክታር 25,818 ብር ሒሳብ 1,000 ሔክታር መሬት ለማዘጋጀት ተመጨማሪ እሴት ታክስን ጨምሮ፣ በ29,691,551 ብር ለመሥራት የስምምነት ውል ፈጽሟል፡፡ ነገር ግን በስኳር ኮርፖሬሽን የግዥ አፈጻጸም መመርያ መሠረት የሥራ አመራር ኮሚቴው ሳይፈቅድ ተከሳሾቹ በውስን ጨረታ በተጋነነ ዋጋ ሥራውን ከባቱ ኮንስትራክሽን በመንጠቅ፣ ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ መስጠታቸውን ገልጿል፡፡ ለ1,000 ሔክታር ተጨማሪ እሴት ታክስን ጨምሮ በ82,972,500 ብር መስጠታቸውንም ዓቃቤ ሕግ ጠቅሷል፡፡ ልዩነቱም 53,820,949 ብር መሆኑንና ሥራውን በዋናነት የፈጸሙትም ዋና ሥራ አስኪያጁ አቶ ፈለቀ ታደሰ መሆናቸውንም አክሏል፡፡
ተከሳሾቹ በተጋነነ ዋጋና በውስን ጨረታ ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ የሰጡት፣ አቶ የማነ ለከሰም ስኳር ኮርፖሬሽን ሰጥተውት የነበረውን ውል የተጋነነ ዋጋ ወደ ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በማዛወር መሆኑን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡ አቶ ኤፍሬምና አቶ አበበ የተባሉት ተከሳሾች በኮርፖሬሽኑ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ከአሥር ሚሊዮን ብር በላይ የመሬት ዝግጅት ሥራ በውስን ጨረታ መፈጸም እንደማይቻል እያወቁ፣ ለከሰም ስኳር ፋብሪካ የተሰጠን ዋጋ ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በተጋነነ ዋጋ ሲሰጥ እያወቁ ዝም ብለው በማለፋቸው፣ በልዩነት 53,280,949 ብር ጉዳት እንዲደርስ ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ተንትኗል፡፡
አቶ ዮሴፍ፣ አቶ ወንድማገኝና አቶ ሰለሞን ከአቶ የማነ ግርማይ ጋር በመመሳጠር የተንዳሆ መሬት ዝግጅት ከባቱ ኮንስትራክሽን ተነጥቆ ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ እንዲሰጥ ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ ጠቁሟል፡፡ ባቱ ኮንስትራክሽን ከተሰጠው 1,000 ሔክታር ውስጥ 487.18 ሔክታር ተሠርቶ እያለ የማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ ሙሉውን ሥራ የሠራ በማስመሰል ክፍያ እንዲፈጸም በማድረግ፣ 42,549,957 ብር ያላግባብ እንዲከፈል ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ አብራርቷል፡፡ የመሬት ዝግጅቱ በአግባቡና ጥራቱን በጠበቀ ሁኔታ መሠራት አለመሠራቱን ዓይተው መረከብ ሲገባቸው ሳያረጋግጡ በመረከባቸው፣ በፋብሪካው የውስጥ አቅም በድጋሚ እንዲሠራ በማድረግ ፋብሪካው ተጨማሪ ወጪ እንዲያወጣ ማድረጋቸውንም ገልጿል፡፡
አቶ የማነ ከኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች ጋር በመመሳጠር የከሰም ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት በተጋነነ ዋጋ ጨረታ ካሸነፉ በኋላ ከተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ጋር ምንም ዓይነት ውል ሳይኖራቸው ባቱ ኮንስትራክሽን 1,000 ሔክታር የመሬት ዝግጅት በ29,691,551 ብር እየሠራው የነበረውን ሥራ በ82,972,500 ብር በመሥራትና ጥራት የሌለው ሥራ በማስረከብ በፋብሪካው የውስጥ ኃይል እንዲሠራ በማድረግ በድምሩ ከ95,830,906 ብር የሚገመት ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡
የፌዴራል ዓቃቤ ሕግ በሌላ የክስ መዝገብ ክስ የመሠረተባቸው የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ዋና ሥራ አስኪያጅ በነበሩት ፈቃዱ ኃይሌ (ኢንጂነር)፣ የኮንትራት መንገዶች ቨርዢን ኃላፊ አህመዲን ቡሴር (ኢንጂነር)፣ የዲዛይን መገምገምና ማፅደቅ ኬዝ ቲም አስተባባሪ ዋሲሁን ሽፈራው (ኢንጂነር) እና የዲዛይን ዋና የሥራ ሒደት ሙሉጌታ አብርሃ (ኢንጂነር በሌሉበት) ሲሆኑ፣ የትድሃር ኤክስካቬሽን ኤንድ ኧርዝ ሙቪንግ ሊሚትድ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሚስተር ሚናሼ ሌቪ በክሱ ተካተዋል፡፡
የባለሥልጣኑ ኃላፊዎች ከእስራኤላዊው ሚስተር ሌቪ ጋር በመመሳጠር በሕዝብና በመንግሥት ላይ የ132,436,433 ብር ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡
ባለሥልጣኑ የባቡር ሐዲድ (መስመር) ተከትሎ ከማዕድን ሚኒስቴር በመገናኛና ለም ሆቴል እስከ ውኃ ልማት ሚኒስቴር ድረስ ያለውን መንገድ ለማስገንባት፣ የእስራኤሉን ኩባንያ ትድሃር ኤክስካቬሽን ኤንድ ኧርዝ ሙቪንግ ሊሚትድ ድርጅትን መምረጡን ዓቃቤ ሕግ በክሱ አስረድቷል፡፡ ነገር ግን ባለሥልጣኑ ከድርጅቱ ጋር ውል ሲፈጽም የከተማ አስተዳደሩ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ቁጥር 3/2002 አንቀጽ 15(16)፣ 5(25) እና 15(26) በሚያዘው መሠረት ለቅድመ ክፍያና ለመልካም ሥራ አፈጻጸም የባንክ ዋስትና ማቅረብ የነበረበት ሲሆን፣ ሳያቀርብ ስምምነት ላይ በመድረሳቸው ሥራ ማስጀመራቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ አብራርቷል፡፡
ትድሃር በገባው ውል መሠረት ሥራውን ማስኬድ ባለመቻሉ ከነሐሴ 21 ቀን 2007 ዓ.ም. ጀምሮ ውሉ ሲቋረጥ ባለሥልጣኑ ለሥራ ተቋራጩ ከሰጠው የማቴሪያል 17,558,963 ብር፣ የተሽከርካሪ ግዥ 8,360,000 ብርና ቅድመ ክፍያ 106,518,239 ብር በድምሩ 132,436,433 ብር መመለስ የሚገባው ቢሆንም፣ አለመመለሱን ዓቃቤ ሕግ አስታውቋል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ ተቋራጩ ያቀረበው ዋስትና መመርያው በሚያዘው መሠረት የባንክ ሳይሆን በሁኔታ ላይ የተመሠረተ የኢንሹራንስ ዋስትና በመሆኑ፣ ኢንሹራንስ የሰጠው የኢንሹራንስ ኩባንያ ክፍያ መፈጸም ባለመቻሉ የተጠቀሰውን ያህል የገንዘብ ጉዳት ሊደርስ መቻሉንም ዓቃቤ ሕግ በክሱ ጠቅሷል፡፡ ሚስተር ሌቪም ከኃላፊዎቹ ጋር በመመሳጠር ማቅረብ የነበረባቸው በባንክ የተያዘ ኢንሹራንስ መሆኑን እያወቁ በጥቅም በመተሳሰር ከላይ የተጠየቁትን ንብረቶች የተረከቡ ቢሆንም፣ በውላቸው መሠረት ሥራውን ማከናወን ባለመቻላቸው ውሉ ሲቋረጥ መመለስ የነበረባቸውን የመንግሥት ንብረት አለመመለሳቸውንም ዓቃቤ ሕግ ገልጿል፡፡ ባቀረቡት በሁኔታ ላይ የተመሠረተ ኢንሹራንስ ስም ክፍያ ሊፈጽሙ አለመቻላቸውን ዓቃቤ ሕግ አክሏል፡፡ የባለሥልጣኑ ኃላፊዎች የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32 (1ሀ)፣ 33 እና 411 (3) በመተላለፍና ከሚስተር ሌቪ ጋር በመመሳጠር የመንግሥትን ሥራ በማያመች አኳኋን በመምራት የከባድ የሙስና ወንጀል ክስ ዓቃቤ ሕግ መሥርቷል፡፡
ፍርድ ቤቱ ለተከሳሾች እንደገለጸው የተጠቀሰባቸው የወንጀል ሕግ በራሱ ዋስትና ይከለክላል፡፡ በስኳር ኮርፖሬሽን ተከሳሾች ላይ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 407 (1 ሀ እና 3)፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ኃላፊዎች ላይ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 411( 3) መሆኑንም ፍርድ ቤቱ ጠቅሷል፡፡ በመሆኑም ተከሳሾቹ በማረሚያ ቤት ሆነው ክሳቸውን እንዲከታተሉ ነግሮ የክስ መቀወሚያ ካላቸው ለመጠባበቅ ለጥቅምት 8 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ በቀጣይ ቀጠሮ ያልተያዙትን የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን የዲዛይን ዋና የሥራ ሒደት ኃላፊ ሙሉጌታ አብርሃን (ኢንጂነር) ፌዴራል ፖሊስ ተከታትሎና ይዞ እንዲያቀርብ፣ ሚስተር ሌቪም ከሚገኙበት ማረሚያ ቤት እንዲቀርቡ ትዕዛዝ ተሰጥቷል፡፡
via - reporter Amharic በሚኒስቴሩና በባለሥልጣኑ ከፍተኛ ኃላፊዎች ላይ ምርመራ ተጠናቀቀ የኢትዮጵያ መንገዶች ባለሥልጣን ከ32 ሚሊዮን ብር በላይ ያላግባብ ክፍያ...