Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቀይ ቀሚስ ሻርፕ እና ዓይነ እርግብ ያደረገ አንድ ሰው በማሪቫን ከተማ መንገዶች ኩርዲስታን ግዛት ኢራን ውስጥ በፀጥታ አካላት እየታጀበ እንዲጓዝ ተደረገ፡፡ በቤት ውስጥ ፀብ ምክንያት ጥፋተኛ የተባሉ ሦስት ሰዎች በከተማው...
ትንሽ አገር ነገር ግን በአፍሪካ ቀንድ እጅግ በጣም ስትራቴጂክ አገር በሆነችው ጅቡቲ የየካቲት 15፣ 2005 አገር አቀፋዊ ምርጫን ተከትሎ በተደረገ የተቃውሞ ሰልፍ የተቃዋሚ ፓርቲ መሪዎች ታሰሩ፡፡ በምርጫው ‹የሕዝቦች አንድነት ለዕድገት›...
መጋቢት 8/2005 ሰማያዊ ፓርቲ ከባለራዕይ ወጣቶች ማኅበር ጋር በመሆን የግራዚያኒን ኀውልት ግንባታ እንዲቃወሙ ኢትዮጵያውያንን ለሰልፍ ጠርቶ ነበር፡፡ ጄኔራል ግራዚያኒ ኢጣልያ ኢትዮጵያን ለአምስት ዓመታት ያክል በወረረችበት ጊዜ በርካታ ኢትዮጵያውያን እንዲጨፈጨፉ ምክንያት...
V for Vendetta የተሰኘው እና እ.ኤ.አ. በ2005 የተሠራው፣ ስለተበደሉ ማኅበረሰቦች የሚያወራ ልብ አንጠልጣይ ፊልም ቀድሞ በቻይና እንዳይ ታግዶ የነበረ ቢሆንም ባለፈው ባለፈው አርብ ታኅሳስ 5/2005 በቻይና የማዕከላዊ ቴሌቪዥን ጣቢያ (CCTV)...
በቻይና እና በጃፓን መካከል የዲያኦዩ (ወይም በሌላ ስሙ ሰንካኩ) ደሴት ባለቤትነት ይገባኛል ሲያይል፣ በቻይና ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ ከ80 በላይ በሚሆኑ ከተሞች መጠነ ሰፊ ፀረ-ጃፓን ሰልፎች ተካሂደዋልል፡፡ አንዳንዶቹ ሰልፎች ወደብጥብጥ...
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ዘወትር ረቡዕ እለት በቫቲካን በሚገኘው በቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ወይም በቫቲካን በሚገኘው በጳውሎስ ስድስተኛ የስብሰባ አዳራሽ ለሚገኙ ምዕመናን፣ መንፈሳዊ ነጋዲያን እና የአገር ጎብኚዎች በተለያዩ አርእስቶች ላይ ተንተርሰው የጠቅላላ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ እንደሚያደርጉ ይታወቃል። በእዚህም መሰረት ቅዱስነታቸው በመጋቢት 30/2012 ዓ.ም ያደረጉት የቅዱስ ወንጌል አስተንትኖ እንደ ተለመደው እና ዘወትር ረቡዕ እለት እንደ ሚያደርጉት በቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ወይም በቫቲካን በሚገኘው በጳውሎስ ስድስተኛ የስብሰባ አዳራሽ አለመከናወኑ የተገለጸ ሲሆን ቅዱስነታቸው በአሁኑ ወቅት በጣሊያን እና በተለያዩ የዓለማችን ክፍሎች በስፋት በመስተዋል ላይ በሚገኘው የኮሮና ቫይረስ ምክንያት ይህ ቫይረስ እንዳይዛመት ሰዎች በተቻላቸው መጠን በአንድ ቦታ መሰብሰብ የለባቸውም፣ የእዚህ ወረርሽኝ መስፋፋት ለመዋጋት ይቻል ዘንድ ሰዎች በእየቤታቸው መቆየት አለባቸው የሚለውን የጤና ባለሙያዎች ምክር ከግምት በማስገባት እርሳቸው በሚኖሩበት የቅድስት ማርታ ቤት ከሚገኘው ቤተ መጸሐፍት ውስጥ በቪዲዮ ያስተላለፉት ሳምንታዊ አስተምህሮ እንደነበረ ተገልጹዋል።
በእዚህ መሰረት ቅዱስነታቸው በመጋቢት 30/2012 ዓ.ም ያደረጉት የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ በአሁኑ ወቅት የጎጎሮሳዊያኑን የቀን አቆጣጠር በሚከተሉ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ዘንድ የፋሲካ በዓል ከመከበሩ በፊት በሚገኘው የሕማማት ሳምንት ውስጥ በኢየሱስ ክርስቶስ ላይ ስለሚፈጸመው ስቃይ፣ መከራ እና ሞት ላይ ባተኮረው መልኩ ቅዱሳት መጽሐፍት በሚገልጹት ጭብጥ ዙሪያ ላይ ያተኮረ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ እንደ ነበረ የተገለጸ ሲሆን በእዚህ በያዝነው የሕማማት ሳምንት በየቤታችን የሚገኘውን የኢየሱስ መስቀል መመልከት እና መጽሐፍ ቅዱስ መክፈት መዘንጋት የለብንም ማለታቸው ተገልጹዋል።
ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅቶቻችን ተከታታዮች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በመጋቢት 30/2012 ዓ.ም ያደረጉትን የጠቅላላ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ሙሉ ይዘቱን እንደ ሚከተለው አሰናድተነዋል እንድትከታተሉን ከወዲሁ እንጋብዛለን።
በአሁኑ ወቅት ዓለምን በጣም እያሰቃየ ሰለሚገኘው ወረርሽኝ በምንሰማበት እና በፍርሀት ውስጥ በምንገኝበት በእነዚህ ሳምንታት ውስጥ ለራሳችን ከምናቀረባቸው በርካታ ጥያቄዎች መካከል “እኛ በእዚህ ጭቀት ውስጥ በምንገኝበት በአሁኑ ወቅት እግዚአብሔር ምን እየሰራ ይገኛል? ሁሉም ነገር ውጥንቅጡ ሲወጣ እግዚአብሔር የት አለ? ችግሮቻችን ለምንድነው በፍጥነት የማይፈቱት? የሚሉትን ጥያቄዎች በማንሳት እግዚአብሔርን ልንጠይቀው እንችል ይሆናል። እነዚህ ስለ እግዚአብሔር የምንጠይቃቸው ጥያቄዎች ናቸው ፡፡
በእነዚህ የሕማማት ሳምንት ቀናት ውስጥ (የጎርጎሮሳዊያኑን የቀን አቆጣጠር በሚከተሉ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ዘንደ በመጋቢት 27/2012 ዓ.ም የተጀመረውን የሕማማት ሳምንት የመለክታል) ኢየሱስ ስቃዩን ለመቀበል ወደ ኢየሩሳሌም መሄዱን የሚገልጹ በቅዱስ ወንጌል ውስጥ የተጠቀሱትን ታሪኮች በማንበብ ላይ የምንገኝ ሲሆን እነዚህ ታሪኮች ሁኔታውን እንዲንመለከት ይረዱናል። በእውነቱ በእነዚያ ታሪኮች ውስጥም እንኳን ብዙ ጥያቄዎች ይነሳሉ። ሰዎቹ ወደ እየሩሳሌም ይሄድ የነበረውን ኢየሱስን በድል አድራጊነት መንፈስ በታላቅ ደስታ ከተቀበሉት በኋላ ሕዝቡ “እኛ ግን በመጨረሻ ሰዓት እስራኤልን ይቤዣል ብለን ተስፋ ያደረግነው እርሱን አልነበረምን?” (ሉቃስ 24፡21) በማለት ማጉረመርም ጀመረው ነበር። እነሱ ኃያል የሆነ እና በስይፍ ድል በማድረግ አሸናፊ የሚሆን መሲህ ጠብቀው ነበር። ነገር ግን እነርሱን የገጠማቸው መሲህ ወደ መለወጥ እና ምሕረት የሚጠራ ገር እና ትሁት ሰው ይመጣል። ቀድም ብለው ሆሳዕና እያሉ ሲጮኹ የነበሩ ሰዎች አሁን ደግሞ “ስቀለው ስቀለው እያሉ ጮኹ” (ማቲ 27.23)። ይከተሉት የነበሩት ሰዎች ግራ ተጋብተው እና ፈርተው ብቻውን ትተውት ሄዱ። እነሱ እንዲህ ብለው አሰቡ: - “የኢየሱስ ዕጣ ፈንታ ይህ ከሆነ በእውነቱ እርሱ መሲህ አይደለም፣ ምክንያቱም እግዚአብሔር ብርቱ ነው፣ እናም እግዚአብሔር በፍጹም የማይሸነፍ ነው” በማለት ማሰብ ይጀምራሉ።
ነገር ግን ኢየሱስ መከራ የተቀበለበትን ታሪክ ማንበብ ከቀጠልን አስገራሚ እውነታ እናገኛለን። ኢየሱስ በሚሞትበት ጊዜ አንድ አማኝ ያልሆነ፣ አይሁዳዊ ሳይሆን አረማዊ የነበረ ሮማዊ መቶ አለቃ ኢየሱስ በመስቀል ላይ የነበረውን ስቃይ ከተመለከተ፣ ኢየሱስ ሁሉንም ይቅር እንዳለ ካየ እና ወሰን በሌለው የፍቅር እጁ እርሱን ከዳሰሰው በኋላ “በእውነት ይህ ሰው የእግዚአብሔር ልጅ ነበር "(ሉቃስ 15፡39) በማለት ስለእርሱ መሰከረ። ይህ ቀድም ሲል አማኝ ያልነበረ ሰው ከሌሎች ተቃራኒ በሆነ መልኩ ምስክርነትን ሰጠ። እዚያ ላይ (በመስቀሉ ላይ) በእውነት እግዚአብሔር አለ በማለት ተናገረ።
ዛሬ ራሳችንን መጠየቅ እንችላለን-እውነተኛው የእግዚአብሔር ፊት ምንድነው? ብዙውን ጊዜ እርሱን የምንስልበት ሁኔታ እኛ ለመሆን በምንፈልገው እና በምንመኘው መልኩ ነው፣ ከፍተኛ የሆነ ሀይል ወይም ጉልበታችንን፣ ስኬታችን፣ ለፍትህ ያለን ስሜታችንን እና እንዲሁም ቁጣችን እንዲመስል እንፈልጋለን። ቅዱስ ወንጌል ግን እግዚአብሔር እንደዚህ እንዳልሆነ ያሳያል። እሱ ከእኛ መስፈርት እጅግ የተለየ በመሆኑ የተነሳ በራሳችን ጥንካሬ እና ብርታት እርሱን ማወቅ አንችልም። ለዚህም ነው እርሱ ለእኛ ቅርብ የሆነው፣ እኛን ለመገናኘት የመጣ እና በፋሲካ ቀን ራሱን ለእኛ የገለጸው በእዚሁ ምክንያት ነው። ይህ ሙሉ በሙሉ የተገለጸው የት ነበር? በመስቀል ላይ! እዚያ የእግዚአብሔርን የፊት ገፅታዎች እውነተኛ ትርጉም እንማራለን።
ወንድሞችና እህቶች! መስቀሉ የእግዚአብሔር መቀመጫ ካቴድራል መሆኑን መዘንጋት የለብንም። ኢየሱስ የተሰቀለበትን በእየቤታችን የሚገኘው መስቀል ስር ሆነን መስቀሉን በዝምታ መመልከት ጌታችን ማን እንደ ሆነ ለይቶ ለማወቅ ይጠቅመናል፣ በማንም ሰው ላይ ጣቱን ሲቀስር አይታይም፣ እርሱን ሲሰቅሉት በነበሩት ሰዎች ላይ ሳይቀር እንኳን ምንም ዓይነት ተቃውሞ አላነሳም፣ ወይም አላሳየም፣ ለሁሉም እጆቹን ሰፋ አድርጎ ይከፍታል፣ ታላቅ ክብሩን ተጠቅሞ ከእዚያ ስፍራ ሰዎችን ማባረር አልፈለገም፣ ነገር ግን ለእኛ ሲል መዋረድ ፈለገ፣በቃላት ብቻ ሳይሆን የወደደን ነገር ግን በጸጥታ ሕይወቱን በመስጠት እንደ ሚወደን አሳየን፣ በፍጹም አያስገድደንም ነገር ግን ነፃ ያወጣናል፣ እንደ ባዕድ አድርጎ የማይቆጥርን ነገር ግን ክፋታችንን በራሱ ላይ አድርጎ የሚሸከም፣ ኃጢአታችንን በሙሉ የራሱ በማደረግ የተሸከመ አምላክ መሆኑን እንረዳለን። እናም ይህ እኛ ራሳችንን ስለ እግዚአብሔር ካለን ጭፍን የሆነ አመለካከት ለማላቀቅ እርሱ የተሰቀለበትን መስቀል መመልከት ያስፈልጋል። ከእዚያም በመቀጠል መጽሐፍ ቅዱሳችንን እንክፈት። በእነዚህ ቀናት ሁሉላችንም ገለልተኛ ሁነን ቤታችንን ዘግተን የምንገኝ ሲሆን እነዚህን ሁለት ነገሮች በእጃችን ላይ አድርገን እንመልከት፣ እነዚህ ሁለት ነገሮች ደግሞ ኢየሱስ የተሰቀለበት መስቀል እና መጽሐፍ ቅዱስ ናቸው። መስቀሉን በእጃችን ላይ አድርገን አትኩረን እንመልከት፣ መትጽሐፍ ቅዱስኑም እንክፈት። ይህ ደግሞ በእዚህ ወት በቤታችን ውስጥ የምናደርገው አንድ ትልቅ የሆነ የቤት ውስጥ ሥነርዓተ አምልኮ አድርገን ለመቁጠር እንችላለን፣ ምክንያቱም በእነዚህ ቀናት ውስጥ ወደ ቤተክርስቲያን መሄድ አንችልምና፡፡ መስቀል እና መጽሐፍ ቅዱስ በእጃችን ላይ ዘወትር ሊገኙ ይገባል!
በቅዱስ ወንጌል ውስጥ እንደ ተጠቀሰው ለምሳሌም ኢየሱስ በጥቂት እንጀራ እና ዓሳ አምስት ሺ ሰዎችን ከመገበ በኋላ ሰዎች ኢየሱስን ንጉሳቸው አድርገው ለማንገስ በፈለጉበት ወቅት እርሱ ከእዚያ ስፍራ ሸሽቶ እንደ ሄደ እናነባለን (ዮሐንስ 6 15)፡፡ አጋንትም የእርሱን ታላቅ ክብር እንዲገልጽላቸው በሚፈልጉበት ወቅት እርሱ ዝም ያሰኛቸዋል (ማርቆስ 1፡24-25)። ለምን? ምክንያም ኢየሱስ ሰዎች እንዳይደነጋገሩ፣ ሰዎች ትሁት ፍቅር የሆነውን እግዚአብሔር ሐሰተኛ ከሆነ አምላክ ጋር በማነጻጸር በተሳሳተ መልኩ እንዳይረዱት፣ በኃይሉ በማስገደድ ድንቅ ነገር ለማደረግ የሚጥረውን ዓለማዊ የሆነ አምላክ ከእውነተኛ አምልካ ለይተው ለማወቅ ይችሉ ዘንድ ሕዝቡን ለመርዳት አስቦ ያደርገው ነገር ነው። እሱ ጣዖት አይደለም። እርሱ እንደ እያንዳንዳችን ስጋ ለብሶ ሰው የሆነ ነው፣ መለኮታዊ ጥንካሬውን በጠበቀ መልኩ ራሱን እንደ ሰው አድርጎ የሚገልጽ እግዚአብሔር ነው። ይልቁኑ በቅዱስ ወንጌል ውስጥ የኢየሱስ ማንነት ብቻ የተገለጸው መቼ ነው? የመቶ አለቃውም “እርሱ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ነበር” ብሎ በተናገረበት ወቅት ነበር። እዚያ በመስቀሉ ላይ ሕይወቱን በሚሰጥበት ሰዓት እንደዚያ ተብሎ የተገለጸበት ምክንያት ከእንግዲህ ወዲህ እርሱን በተሳሳተ መልኩ እንዳንረዳው እና የእግዚአብሔር ፍቅር ሁሉን ቻይ መሆኑን እና እግዚአብሔር የሚገለጸው ከእዚህ በተለየ ሌላ መንገድ እንዳልሆነ እንድናውቅ ስለተፈለገ ነው። የእርሱ ተፈጥሮ ይህ ነው፣ እርሱ ፍቅር ነው።
እናንተ ይህንን በመቃወም “በእዚህ መልኩ በሚሞት እንዲህ ባለ ደካማ አምላክ ላይ ምን ማድረግ አለብኝ? በማለት ልታስብ ትችል ይሆናል። ነገር ግን እኔ ጠንካራ እና ኃይለኛ አምላክ እመርጣለሁ! ልትል ትችል ይሆናል። ግን ታውቃላችሁ የዚህ ዓለም ኃይል ያልፋል፣ ፍቅር ግን እንዳለ ይቆያል። ያለንን ሕይወት የሚጠብቀው ፍቅር ብቻ ነው፣ ምክንያቱም ድክመቶቻችንን የሚያቅፍ እና የሚቀይር ስለሆነ። በሞቱ ኃጢያታችን ይቅር እንዲባልልን ፣ ፍርሃታችንን ወደ እምነት፣ ሥቃያችን ወደ ተስፋ የለወጠው በፋሲካ ቀን በተገለጸው የእግዚአብሔር ፍቅር ነው። ፋሲካ እግዚአብሔር ሁሉንም ነገር በመልካም መለወጥ እንደሚችል ይነግረናል፡፡ በእርሱ ዘንድ ሁሉም ነገር መልካም እንደሚሆን በእውነት መተማመን እንችላለን ፡፡ ይህ ቅዤት አይደለም፣ ምክንያቱም የኢየሱስ ሞት እና ትንሣኤ ቅዤት አይደለምና፣ ይህ እውነት ነው! ለዚህም ነው በ ‹ፋሲካ› ጠዋት ላይ “አትፍሩ!” ተብለን የተነገረን (ማቴዎስ 28.5)፡፡ እናም የሚያስጨንቁን ክፉ ነገርን በተመለከተ የሚነሱ ጥያቄዎች በድንገት አይጠፉም፣ ነገር ግን ከሙታን በተነሳ በእርሱ አማካይነት በእነርሱ ፍራሃት ውስጥ ገብተን እንዳንጥለል የሚያስችለንን ጠንካራ መሠረት ለመገንባት ያስችለናል።
ውድ ወንድሞች እና እህቶች ፣ ኢየሱስ ለእኛ ቅርብ መሆኑን በማሳየት ታሪክን ቀይሩዋል፣ ምንም እንኳን አሁንም በክፉ ምልክት የተያዘ ቢሆንም እርሱ የደህንነት ታሪክ በመፈጸም ቀይሮታል። በመስቀል ላይ ሕይወቱን በማቅረብ ፣ ኢየሱስ ሞትን ድል አደረገ፡፡ ከተከፈተው የመስቀሉ ልብ የእግዚአብሔር ፍቅር ወደ እያንዳንዳችን ይደርሳል፡፡ እኛ እሱ የሚሰጠንን ድህንነት በመቀበል ታሪኮቻችንን መለወጥ እንችላለን።
ወንድሞች እና እህቶች በሕማማት ሳምንት በእነዚህ ቀናት በጸሎት ለመስቀሉ እና ለመጽሐፍ ቅዱስ ልባችንን እንክፈትለት። እርሱ የተሰቀለበትን መስቀል እና መጽሐፍ ቅዱስን በፍጹም እንዳትረሱ። በቤት ውስጥ የሚደረግ ስርዓተ አምልኮ ማለት ይህ ነው። ልባችንን በሙሉ በጸሎት እንክፈት፣ ትኩረቱ በእኛ ላይ እንዲያደርግ እንፍቀድለት። እናም እኛ ብቻችንን አይደለንም ነገር ግን የተወደድን መሆናችንን እንረዳለን ፣ ምክንያቱም ጌታ አይተወንም እንዲሁም ፈጽሞ አይረሳንም። በእነዚህ ሀሳቦች ላይ ተንተርሼ መልካም የሕማማት ሳምንት እና ቅዱስ የሆነ የፋሲካ በዓል ታከብሩ ዘንድ እመኛለሁ።
ይህ በፕሮፈሰር ተስፋጽዮን መድሃኔ የቀረበው ፅሁፍ በመጀመርያ የተደመጠው በጀርመን አገር፡ በበርሊን ከተማ፡ “አገርህንና ታሪክህን ዕወቅ” በሚለው መድረክ ላይ በጁን 13፡ 2011 ዓ. ም. ወርሀዊ ስብሰባ ነው። እዚያ ከንግግሩ ተያይዞ በተካሄደው ውይይት ላይም ኢትዮጵያውያንንና ኤርትራውያንን የሚያገናኝ ህዝብ-ለህዝብ፣ የውይይት መድረክ በአውሮጳ ይቋቋም የሚል ውሳኔ ተደርሰዋል። ይህ መድረክ በመጀመርያ የሚቋቋመው በበርሊን ከተማ ሲሆን፡ በሌሎች የጀርመን ከተሞችና የአውሮጳ አገሮች የሚኖሩ ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያንም አርአያውን እንዲከተሉ እንማጸናለን።
ይህ ፅሁፍ፡ ወደፊት ምሁራኑ በዚህና በሌሎች የአከባቢው ጉዳዮች ላይ የሚወያዩበት፣ የተለያዩ ሀሳቦችን የሚያራምዱበት፣ እንዲሁም ትችትና ምርምር የሚያካሂዱበት አልፎ-አልፎ በሚታተም መፅሄት ላይ ከሌሎች ፅሁፎች ጋር አብሮ ይወጣል። እስከዚያ ድረስ ሃሳቡን ሰው እንዲመለከተው በማለት በዛሬው አዲሱ ለ አእምሮ ድረ፥ገጻችን ላይ እንዲወጣ አድርገናል።
የሚከተለው ፅሁፍና በበርሊን ከተማ በጁን 13 2011 ስብሰባ የተሰጠው ንግግር፡ በይዘቱም በቋንቋውም ሙሉ በሙሉ አንድ ነው፡፡ ነገር ግን፡ ንግግሩ ለህትመት በሚዘጋጅበት ጊዜ፡ በስብሰባው ውይይት የተነሱትን ነጥቦች ከግምት በማስገባት፡ ይዘታቸው ምንም ሳይለወጥ በበለጠ እንዲብራሩ በማለት ጥቂት ሃሳቦች ትንሽ ሰፋ ብለዋል፡፡ ንግግሩ በዚሁ መልክ ታትሞ እንዲወጣ ለኢትዮጵያና ለኤርትራ በጎ ምኞት ያላቸው ወዳጆቼ ተባብረውኛል፡፡ በጣም አመሰግናቸዋለሁ፡፡ተስፋጽዮን መድሃኔ፡፡
ይህ ጥያቄ ከተነሳ በጣም ቆይተዋል፡፡ በተለይ ኤርትራ ከኢትዮጵያ ከተገነጠለች በሁዋላ፡ በተለያየ መልኩ ሲነሳ ነበር፤ አሁንም እየተነሳ ነው፡፡ በሁለቱ ኣገሮች መካከል የነበረው ግኑኝነት ችግር ውስጥ ሲገባና፡ በሁዋላም እየተበላሸ ሄዶ እስከመለያየት ሲደርስ ምሁራን ምን ያደርጉ ነበር? ኣሁንስ ምን እያደረጉ ነው? ለተፈጠረው ችግር ኣስተዋጽኦ ያደረጉና፡ ኣሁንም በማድረግ ላይ ያሉ ምሁራን ቢኖሩስ ድክመቶቻቸው ምን ይመስሉ ነበር? አሁንስ ምን ይመስላሉ? እነዚህንና ሌሎችንም ተመሳሳይ ጥያቄዎች በተለያዩ መድረኮች በመጠኑም ቢሆን ተወያይተንባቸዋል፡፡
እነዚህ ጥያቄዎች የሚነሱት በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል የነበረው ወንድማማችነት እንዲታደስና ለሁለቱ ሀገሮች ገንቢ የሆነ ትስስር ይኖር ዘንድ ምን ማድረግ እንደሚቻል በምንመረምርበት ጊዜ ነው፡፡
በዚሁ ንግግሬ ምሁራን ስል በተለያዩ ዓውደ ጥናቶች ሊቀ-ሊቃውንት ያሰኙ፡ ሞያቸው ሃሳብ ማፍራትና ማቀበል ወይም ማሰራጨት የሁኑ ሰዎችን ማለቴ አይደለም፡፡ እነዚህን ሊጨምር የሚችል ቢሆንም፡ ምሁራን ስል በህብረተሰቦቻችን ውስጥ ከዘመናዊው ትምህርት ጋር የተዋወቁ፡ በአገር ፖለቲካና አስተዳደር አስተያየት ያላቸው፡ አቋም መውሰድ የሚችሉ፡ ሚናዎችም የሚኖሩዋቸው ማለቴ ነው፡፡ ቃሉን በዚሁ ትርጉም ለመጠቀም ፕሮፈሰር ባሀሩ ዘውዴ በ1994 ባሳተመው አንድ ፅሁፍ የገለጸውን ሃሳብ መሰረት በማድረግ ነው፡፡
ምሁራን፡ ወሳኝ ናቸው ባይባልም፡ ትልቅ ሚና አላቸው፤ በተለይ በታዳጊ አገሮች ሚናቸው ከፍ ያለ ነው፡፡ ነገር ግን ምሁራን ብቻ ሳይሆኑ ሁሉም የሲቪል ህብረተሰብ ክፍሎች ሚናዎች ነበሩዋቸው፣ አሉዋቸውም፡፡ ይህንን ሳንረሳ ነው በምሁራን ሚና የምናተኩረው፡፡
በኤርትራና በኢትዮጵያ ምሁራን የተለያዩ ሚና ተጫውተዋል፣ ገንቢም አፍራሽም፡፡ የኢትዮጵያውያን ምሁራን ሚና፡ በተለይ ከአፄ ኃይለሥላሤ ዘመን አንስቶን በተመለከተ ብዙ ተፅፈዋል፤ ፕሮፈሰር ጳውሎስ ሚልኪያስ “ኃይለሥላሤ፣ ዘመናዊ ትምህርትና አብዮት በኢትዮጵያ” በሚል ርእስ በእንግሊዝኛ የደረሰው መፅሀፍ ከአንጋፋዎቹ ስራዎች አንዱ ነው፡፡
ዛሬ ከምሁራኑ ምንድነው የሚጠበቀው? ወይም ምሁራኑ ምን ማድረግ አለባቸው? የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ያለፈው አፍራሽ ሚናቸው ምን እንደነበረ፡ ወይም በአፍራሹ ሂደት ምን ሚና እንደነበራቸው እና አሁን ደግሞ እንዴት እንደሚታረም መወያየት ያስፈልጋል፡፡ ይህ ግን ገንቢ ሚናቸውን መካድ አይደለም፤ እርማትና እድገት ስለምንፈልግ ግን ስህተቶቻችንንና ጥፋቶቻችንን በቀዳሚነት እንመረምራለን፡፡ በሌላ አነጋገር እርማትና እድገት በሚሻ መንፈስ ነው በድክመቶቻችንና በስህተቶቻችን ላይ የምናተኩረው፡፡
ይህንን ዓይነት ምርምር ስናደርግ በቅድሚያ የኢትዮጵያና ኤርትራ ግንኙነት ምን ወይም እንዴት መሆን እንዳለበት ማየት ይኖርብናል፡፡ ያለንበት ዘመን ዘመነ-ገሎባላይዘሸን ነው፤ አገሮች ወይም ዓለም በሙሉ በተለያዩ ዘርፎች ተዛምደዋል፡ ተሳስረዋል፡፡ ማንኛውም አገር ያላትን ለሌሎች እያቀበለች፡ የሌላትን ደግሞ ከሌሎች እየተረከበች ነው የምትኖረው፡፡ ከሌሎች አገሮች በብዙ ዘርፎች ሳትተሳሰር ትርጉም ባለው ሁኔታ የምትኖር አገር የለችም፡፡
በተለይ ድሃ ወይም ታዳጊ ኣገሮች በበለጠ መተሳሰር አለባቸው፡፡ ኢትዮጵያና ኤርትራ ሁለት ድሃ የሆኑ ታዳጊ አገሮች ናቸው፡፡ አሁን ባለው የዓለም ሁኔታ በሁሉም ዘርፍ መዛመድ እንዳለባቸው ሁለቱን አገሮች ለሚያውቅ ሁሉ ምንም ጥርጥር የለውም፡፡ ካልተዛመዱና ካልተሳሰሩ የህዝቦቻቸውን ኑሮና መብቶች ሊያሟሉ አይችሉም፡፡ በሌላ አነጋገር፡ ተለያይተን – ማለት አንድ ዓይነት ትስስር ሳናደርግ – የዓለምን ሁኔታ ልንቋቋመው አንችልም፡፡
አሁን ባለው የዓለም ሁኔታ ኢትዮጵያና ኤርትራ የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የፖለቲካ ዝምድናም ያስፈልጋቸዋል፡፡ የፖለቲካ ዝምድናውም ካሁን በፊት በተደጋጋሚ እንደገለጽኩት ኮንፈደረሽን የሚባለው ነው፡፡ ኮንፈደረሽን በኢትዮጵያና ኤርትራ መሀከል ብቻ ሳይሆን ሁሉንም የአፍሪቃ ቀንድ አገሮች ያቀፈ እንዲሆን የሚፈለግ ነው፡፡ በዚሁ ጊዜ ግን ተግባራዊነት ሊኖረው የሚችል፡ ያውም አንዳንድ ቅድመሁኔታዎች ከተሟሉ በሁዋላ፡ በኢትዮጵያና በኤርትራ መሀከል ነው፡፡ የዚህ ሁለት አገሮች ትስስር ለወደፊቱ የሚቋቋመው የአፍሪቃ ቀንድ ኮንፈደረሽን መሰረት ይሆናል፡፡
ኮንፈደረሽን ማለት ምን እንደሆነ፤ ከፈደረሽን እንዴት እንደሚለይ ካሁን በፊት በሳን ሆዘ ስብሰባዎች ገልጬዋለሁ፡፡ በይዘቱ የሚለያይ ቢሆንም፡ ኮንፈደረሽን ሲባል፡ በጠቅላላ አነጋገር፡ አገሮች ልዓላውነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የሚያደርጉት ትስስር እና የሚያቆሙት መንግስት ነው፤ አብነት በመስጠት ነገሩን ባጭሩ ለመግለጽ፡ አሁን ያለው የአውሮፓ ህብረት ዓይነት ዝምድናና መንግሥት ማለት ነው፡፡ የፖለቲካው ትሰስር – እንዲያውም የኢኮኖሚውም ቢሆን – ለምን ያስፈልገናል? ጤናማ የሆነ መልካም – ማለት ኖርማል – ጉርብትና ብቻ ለምን ኣይበቃም? የሚል ፈታኝ ጥያቄ በአንዳንድ ስብሰባዎች ኣጋጥሞኛል፡፡ እኔን በተመለከተም፡ “ፈደረሽን፡ ኮንፈደረሽን እያለ ባያደነቁረን መልካም ነበር” የሚሉ ኤርትራውያን እንዳሉ አውቃለሁ፡፡
ይህ ፈታኝ ጥያቄም ሆነ ነቀፌታ የዓለምንና የሁለቱ አገሮቻችንን ሁኔታ በደንብ ካላጤነ አመለካከት የሚነሳ ነው፡፡እንዲያውም “ጤናማ የሆነ መልካም” (ኖርማል) ጉርብትና ሲባል በይዘቱ የተለያየ መሆኑን ያልተገነዘበ አስተሳሰብ የሚያንጸባርቅ ነው፡፡ የሁለት (ወይም በቁጥር ከዚያ በላይ የሆኑ) አገሮች ዝምድና ይዘት እንደየሁኔታቸው ይለያያል፡፡ የኢትዮጵያ ጉርብትና ከከኒያ ጋር እና ከጂቡቲ ጋር በይዘቱ አንድ ሊሆን አይችልም፤ የኤርትራ ጉርብትና ከኢትዮጵያና ከጂቡቲ ጋር ወይም ከየመን ጋር በይዘቱ አንድ ሊሆን አይችልም፡፡
ኢትዮጵያና ኤርትራ በጂዮግራፊያዊ አቀማመጣቸው፡ በታሪካዊና ባህላዊ ዝምድናዎቻቸው፡ በኢኮኖሚያዊ እርስ-በርስ ተፈላላጊነታቸው ወይም ተጠቃቃሚነታቸው (ወይም በጋራ ጥቅሞቻቸው) ምክንያት የጤናማ ጉርብትናቸው ይዘት ጥብቅ የሆነ ቅርበት ብቻ ነው ሊሆን የሚችለው፡፡ ይህ በይዘቱ ጥብቅ ቅርበት የሆነ ጉርብትና የኢኮኖሚም የፖለቲካም ገጽታዎች አሉት፡፡ የኢኮኖሚው ገጽታው መወሃሃድን የሚፈቅድና የሚያስችል መዋቅር ነው፤ የፖለቲካ ገጽታው ደግሞ፡ ኮንፈደረሽን ወይም እሱን የሚመስል ነው፡፡
ለኔ እንደሚመስለኝ እንዲህ ዓይነት ዝምድና አለማቋቋም ወይም አለማበጀት ምክንያታዊ (ራሽናል) ወይም ብልህ ውሳኔ አይደለም፤ እንዲያውም ከዕውነታ ወይም ከገሃድ ዓለም የራቀ (ወይም አንሪያሊስቲክ) ነው፡፡ይህን ዓይነት ዝምድናን መቃወም ዕውነታን መካድ ነው፤ ኮንፈደረሽን መሳይ ትስስር አልፈልግም ማለት ቢያንስ በሁለቱ አገሮች መካከል ሊኖር የሚገባውን ጤናማና በሰላም አብሮ የመኖርን (የመበልጸግን) መርሆ ወይም ዓላማ አለመቀበል ነው፡፡
አሁን ያለው የኢትዮጵያና ኤርትራ ግኑኝነት፡ ዝምድና ሊሆንስ ይቅር፡ ሰላማዊ ጉርብትና ነው ብሎ ለማለት እንኳን አያስደፍርም፡፡ የዚህ ሁኔታ አመጣጥና ታሪክ ሁላችን የምናውቀው ነውና ጊዜ ልናጠፋበት አያስፈልግም፡፡ ይልቁንስ መመርመር ያለብን ይህ አሳዛኝ ወይም የማይገባ ሁኔታ እንዲደርስ እና አሁንም እንዲቀጥል ምሁራኖቹ ምን ሚና ተጫወቱ? ምን አሰተዋጽኦ አደረጉ? ይህንን አስተዋጽኦ ለማድረግ ያበቁዋቸው ድክመቶችስ ምን ናቸው? የሚሉትን ጥያቄዎች ነው፡፡ ነገሩን በግልጽ ለማስቀመጥ፡ በኤርትራ ለነጻነት ወይም ለመገንጠል ጦርነት ይካሄድ በነበረበት ጊዜ ምሁራኖቹ ምን ሚና ነበራቸው? ኤርትራ ከተገነጠለች በሁዋላስ ሁኔታው ሲባባስ ምን ሚና ነበራቸው?
ይህንን ጥያቄ ለመመለስ በመጀመርያ የትኞቹ ምሁራን ማለቴ እንደሆነ ባጭሩ መግለጽ እወዳለሁ፡፡ እነዚህ ምሁራን በ60ዎቹ፡ 70ዎቹ እና በ80ዎቹ በኢትዮጵያም በኤርትራም ትልቅ ሚና የነበራቸው፤ አሁንም እያረጁና እየተተኩ ቢሆኑም ገና መጠነኛና እያነሰ የሚሄድ ያለ ሚና ያላቸው ናቸው፡፡ ከነዚህ ምሁራን አብዛኛዎቹ “ጥላሁን ታከለ” ተብሎ ከሚታወቀው ባህሩ ዘውዴ አስቀድሜ በጠቀስኩት መጣጥፍ ሶስተኛው የአዲስ ምሁራን ትውልድ ብሎ ከሚገልጸው ክፍል ናቸው፡፡
ይህንን የምሁራን ትውልድ አውቀዋለሁ፤ የኔም ትውልድ ነውና፡፡ ብዙው ከዚህ ትውልድ፡ በተማሪነት ጊዜ፡ በጠቅላላው አነጋገር፡ ተምረው ዕውቀት የማዳበርን ዓላማ በተግባር የሚገባውን ያህል ቀደምትነት የሰጠ አይመስልም፡፡ ታሪክንና ጽንሰ-ሃሳቦችን – የፖለቲካ ጽንሰ-ሃሳቦችን ጨምሮ – በትጋት ለማንበብ፡ ለማጥናትና በጥልቀት ለማወቅ የጓጓ ነበር ቢባልም፡ አዝማሚያውንና ብቃቱን ግን በተግባር አላስመሰከረም፡፡ ይልቁንስ ለገቢራዊ ንቅናቄ እና ለአብዮት መዘጋጀት የሚለው መንፈስ ያየለበት ነበር፡፡ ይህ ግን ለብዙው ወይም ለአብዛኛው ብቻ የሚመለከት ሃቅ ነው፤ ካለበለዚያ ትምህርታቸውን በደንብ የሚከታተሉና በቂ ንባብ ያደረጉ፡ በፖለቲካ ንቅናቄም የተሰማሩ ጥቂቶች ነበሩ፡፡ በብዙ የአውሮጳና ሌሎች የምዕራቡ ዓለም አገሮችም፡ ወቅቱ – በተለይ ከ1968 አንስቶ – ተማሪው እንደዚሁ ከመደበኛ የትምህርት ተቋማትና የህብረተሰቡ ዕሴቶች በመንፈስ እየራቀ የሄደበት ነበር፡፡
ይህ ትውልድ ለኢትዮጵያም ለኤርትራም ቀና ምኞትና ውብ የሆነ ራዕይ ነበረው፡፡ ለህዝቦቹ አሳቢ፡ ለሃገሩም ተቆርቋሪ ሆኖ፡ ለማስዋእትነትም ዝግጁ ነበር፡፡ ከራዕዩ ውበትና ከዓላማው ክብደት ጋር የሚጣጣምና የሚመጣጠን ዕውቀትና አሰተዋይነት ግን አልነበረውም፡፡ ይህ ትልቅ ድክመት ነበር፤ ከዚህ ድክመት የተነሳም ይህ ትውልድ፡ በኢትዮጵያም በኤርትራም፡ በህሊናው ብሄርተኛ፡ አገር-ወዳድ፡ ባለ-ጀብዱና ተራማጅ እያለ፡ አመርቂ የሆነ ስትራተጂና ስልት ቀይሶ ሁኔታውን ሊቋቋም አልቻለም፡፡ ስለዚህም ከንጉሳዊው ሥርዓት ህልፈት በሁዋላ በሁለቱም አገሮች ሥልጣን ላይ በወጡትና አሁንም ገና ሥልጣን ላይ ባሉት ቡድኖች ክፉኛ ተመታ፡፡
– ከድክመቶቹ አንዱ አስቀድሞ ከተጠቀሰው ዕውቀትና በጥልቀት የመረዳት ችሎታ ካለመኖር ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ኢትዮጵያንና ኤርትራን በተመለከተ ምሁራኖቹ በቂ ዕውቀት አልነበራቸውም፡፡ የኤርትራ ምሁራን ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ ሆነ ፖለቲካ ዕውቀቱ አልነበራቸውም፤ ስለ ኤርትራም ቢሆን ዕውቀታቸው ጥለቀት ያለው አልነበረም፡፡ ኢትዮጵያውያን ምሁራንም እንደዚሁ ስለ ኤርትራ በመጠኑ ትርጉም ያዘለ ዕውቀት አልነበራቸውም፡፡
– ብዙው ከዚህ የምሁራን ትውልድ ታሪክንና ባህልን በተመለከተ የፍፁም ተቃውሞ (ንሂሊሰት) የሆነ መንፈስ ነበረው፤ ታሪክንም ሆነ የባህል እሴቶችን ከቁጥር ውስጥ አላስገባም፡፡ ታሪኩና ባህሉ በጎና የሚያገለግል ገፅታ እንዳለው ዘንግቶ፡ ሁሉንም ከፊውዳሉ ስርዓት ጋር በማዛመድ ችላ አለ፡፡ ታሪክንና ባህልን ችላ ማለት ስህተት ብቻ ሳይሆን እጅግ አደገኛም ነበር፡፡ በዚህ ቸልተኝነት ምክንያት፡ በኢትዮጵያም ሆነ በኤርትራ ምሁሩ በምን ዓይነት ማህበራዊ ሁኔታ ይንቀሳቀስ እንደነበረ አላወቀም፤ በኢትዮጵያ ይሁን በኤርትራ ምን ያህል ለውጥ ማምጣት እንደሚቻል፣ ለውጡን ለማሳካት ሊተባበሩ የሚችሉ የህብረተ-ሰቡ ወገኖች የትኞቹ እንደነበሩ፣ በሌላ አነጋገር፡ በዚያ ወቅት ዒላማዎቹ ወይም ጠላቶቹ እና ተባባሪዎቹ ወይም ወዳጆቹ የትኞች እንደነበሩ ብቁ ጥናት በማድረግ አልተረዳም፡፡ ስለዚህም በትግል ጉዞው ብዙ አላስፈላጊ ጠላቶች አፍርቶ ከሰረ፡፡
– ከዚህ ድክመት ጋር በተያያዘ፡ በፖለቲካው መስክ የአገሮቻችን ወይም የህብረተ-ሰቦቻችን ባህሎች የጉልበት ወይም ጭካኔ (ቫየለንስ) ባህሪም ያለባቸው መሆኑ የምሁራኑ ትውልድ በሚገባ አላጤነም፡፡ በህብረተሰቦቻችን ሰላምና ፍቅር መሰረታዊ እሴቶች ቢሆኑም ፖለቲካዊ ታሪካችን ግን ታላቅ የጭካኔ ገፅታ ያለበት ነው፡፡ በታሪካችን ብዙውን ጊዜ ንጉስ በሌላ – ማለት፡ በአዲስ – ንጉስ ሲተካ ህጋዊና ሰላማዊ በሆነ የሽግግር ሂደት አልነበረም፤ በማንኛውም መልኩ አንዱ – ቡድን ይሁን ግለሰብ – ሌላውን በኃይል አሸንፎ እንጂ፡፡ ይህንን ነጥብ አንጋፋው ኢትዮጵያዊ ምሁር ፕሮፈሰር ንጉሴ አየለ በዚሁ ዓመት በታተመው አንድ መጣጥፍ አብራርቶታል፡፡ እንዲሁም ደራሲና የፖለቲካ ተንቀሳቃሽ ጌታቸው ረዳ “ሓይካማ” በተሰኘው መፅሃፉ ትግራይ ውስጥ ከፖለቲካ ጋር በተያያዘ የተፈጸመውን፡ በእሳት መለብለብን የጨመረ፡ አረሜናዊ የሰብአዊ መብቶች ረገጣ ዘርዝሮ በማጋለጥ ባህላችን በፖለቲካዊ ገፅታው ምን ያህል ጭካኔ እንዳለው ያስረዳል፡፡ የፖለቲካ ባህላችን ይህ ባህርይ እንዳለው በሚገባ ባለመረዳታቸው አንዳንድ የምሁራን ቡድኖች ተመልሰው የጐዱዋቸውን የትግል ስልቶች ተጠቀሙ፡፡ በጭካኔ እምብዛም ለተካኑ፡ የጭካኔ ባህላቸው በምሁራውነት ላልለሰለሰ፡ ርህራሄ ለሌላቸው ቡድኖች ሰለባ ሆኑ፡፡
– ይህ ሲባል ግን ምሁራኖቹም በህብረተ-ሰቡ ባህል ያልተነኩና የህብረተ-ሰቡ ጠባይ ፈፅሞ የሌላቸው ነበሩ ማለት አይደለም፡፡ በህብረተ-ሰቡ ተወልደው ያደጉ በመሆናቸው እነርሱም፡ በዘመናዊው ትምህርት ሂደት ባንዳንድ ረገድ ቀየጥ ያሉ ቢሆንም፡ የህብረተ-ሰቡ ዕሴቶች ነበሩዋቸውም አሉዋቸውም፡፡ አንዳንድ የባህላችን አስከፊ ገፅታዎች – ጭካኔውን ጨምሮ – ከሌሎቹ ባነሰ መጠን ይሁን እንጂ በምሁራኖቹም ታይቷል፡፡ የሚያሳዝነው ግን ምሁራኖቹ ከህብረተ-ሰቡ ጋር መሰረታዊ ዕሴቶች እንደሚጋሩ በሚገባ መጠን አለማወቃቸው ወይም አለማመናቸው ነው፡፡ ይህ ጉደለት ከባድ ጉዳት እንዳደረሰ አንዳርጋቸው ፅጌ ነፃነትን የማያውቅ ነፃ አውጪ በሚለው መፅሃፉ ያመለክታል፡፡
– ይህ የምሁራን ትውልድ በኤርትራም ሆነ በኢትዮጵያ የፊተኞቹ የምሁራን ትውልዶች ያህል ጨዋነት ወይም ትህትና (ሲቪሊቲ) አልነበረውም፡፡ የሃሳብ አገላለፁ ዘይቤ ብዙውን ጊዜ የተረጋጋና ክፍት ሳይሆን፡ የአክራሪነትና የጠብ ቃና ያዘለ (ፖለሚካል) ነበር፡፡ መደማመጥ፡ መግባባት፡ እና መቻቻል በሚፈለገው መጠን አልነበሩም፡፡ (ባህሩ ዘውዴ፡ ገፅ 486፤ ገላውዴዎስ አርአያ፣ ገፆች 69- 71) ፡፡ በነዚህና በሌሎች ምክንያቶች የዚህ ትውልድ ምሁራን በተፈለገው መጠን ተግባብተውና ተባብረው መስራት አልቻሉም፡፡
– አስቀድሜ ከጠቀስኳቸው ድክመቶች ጋር የተያያዘ ሌላ ጉድለትም ነበር፤ እሱም ዕውነታው ከሚፈቅደው በላይ ማቀድ ወይም ዕቅድን ለመተግበር መሞከር (አልትራዪዝም) ነው፤ ይህ ማለት ሁኔታው የሚፈቅደውና የሚያስችለው ምን እንደሆነ መርምሮ ሳይሆን፡ የተመኙት ግብ ወይም ዓላማ መደረስ አለበት ብሎ በጭፍን መንቀሳቀስ ማለት ነው፡፡ እንዲህ የመሰለ ሁኔታን ያላጠናና ያልጠበቀ አካሄድ ብዙውን ጊዜ ጠላትን ይጠቅማል፡፡ በቅርቡ ታሪካችን – በኢትዮጵያም በኤርትራም – አይተነዋል፡፡ አሁንም ይህንን የሚመስል ጉድለት እየታየ ነው፡፡
– ብዙውን ጊዜ ከዚህ ጉድለት ጋር ተያይዞ የሚከሰት ሌላ ድክመትም ነበር፡ አሁንም አለ፤ እሱም ከተባሉት ምሁራን ብዙዎቹ፡ እንደግለሰቦች ለመስዋእትነት ዝግጁ ቢሆኑና ቢሰዉም፡ የመጨረሻው ዓላማ ወይም ግብ በትውልዳቸው ጊዜ እንዲረጋገጥ መሻታቸውና መሞከራቸው ነው፡፡ በሌላ አነጋገር በውነቱ በሂደት እስከዚህም አያምኑም ነበር ማለት ይቻላል፡፡ ዕድገት ሲባል ሂደት ነውና፡ ፈጻሚ ትውልድ ብቻ ሳይሆን ጀማሪ ትውልድ መሆንም ጀግንነት ነው፤ እንዲያውም ጀማሪ መሆን የበለጠ ጀግንነት ነው ማለት ይቻላል ምክንያቱም ያልተጀመረ አያልቅምና፡፡ በለውጥ ሂደት መነሳትና መጠናከር መድረክን ወይም ሁኔታን በጥንቃቄ እያገናዘቡ በመሳተፍ ፋንታ የመጨረሻውን ግብ እውን ለማድረግና ለማረጋገጥ በመሻት የተባሉት ምሁራን ትልቅ ችግር ላይ ወደቁ፡፡
ኤርትራውያንና ኢትዮጵያውያን ምሁራን አሁን ያለው ችግር እንዲከሰት ባለፉት ዓመታት፡ በተለይ በደርግ ዘመን፡ የየራሳቸው አስተዋፅኦ አድርገዋል፤ አሁንም እያደረጉ ናቸው፡፡ አስተዋጽኦውን ያደረጉት መንግስታቱና ድርጅቶቹ ይተገብሩዋቸው ከነበሩት፡ አሁንም ገና እየተከተሉዋቸው ካሉት የተሳሳቱ ወይም ጐጂ የሆኑ ፖሊሲዎች ጋር በተያያዘ ነው፡፡ የሚከተሉት ዋና-ዋናዎቹ ናቸው፡፡
ኤርትራውያን ምሁራን በተለይ የኢ.ፒ.ኤል.ኤፍ. ደጋፊዎች የነበሩት፡ ትልቅ ድክመት አሳይተዋል፡፡ በመሰረቱ እነዚህ ምሁራን አውቶኖሚ – ማለት የአእምሮ ነጻነት – አልነበራቸውም፡፡ ሊኖራቸውም አይችልም ነበር፤ ያ ኢሳያስ አፈወርቅ የተቈጣጠረው ድርጅት እምብዛም ጥብቅ በሆነ ማእከላዊነት ነበር የሚተዳደረው፤ የዲሞክራሲ ጭላንጭል አልነበረውም፡፡ ምሁራኖቹ ታዲያ ለድርጅቱ መሪ አካል ሙሉ-በሙሉ ተገዢ ነበሩ፡፡ የሚጽፏቸው አንቀጾችና የሚደርሷቸው መጻህፍት የኢ.ፒ.ኤል.ኤፍን አቋሞች የሚያንጸባርቁና፡ የ.ኢፒ.ኤል.ኤፍን ፕሮፓጋንዳ እንዳለው የሚያሰራጩ ነበሩ። በዚህ ረገድ ኢ.ኤል.ኤፍ. (ጀብሃ) የነበረው ሁኔታ የተለየ ነበር፤ ከጀብሃ ጋር ተዛምደው የነበሩት ምሁራን በመጠኑ የማይናቅ አውቶኖሚ ነበራቸው፡፡
– ከአውቶኖሚ ጋር በአንዳንድ ረገድ የሚመሳሰል ሌላ ችግርም ነበር፡፡ አሁንም በመጠኑ አለ፡፡ የኢትዮ-ኤርትራ ጥያቄ በቀዝቃዛው ጦርነት ጊዜ ከርእሰ-ኃያላኑ ፉክክር ጋር ተሳስሮ ነበር፡፡ በአመሪካ የሚመራው የምዕራቡ ዓለም አፍቃሬ ሶቭየት የነበረውን የአዲስ አበባው መንግስት ይቃወሙ የነበሩትን ንቅናቄዎች፡ ኢፒ ኤል ኤፍን ጨምሮ፡ ይደግፍ ነበር፡፡ ደርግን ለማዳከም የኤርትራ ነፃነት ደጋፊዎች ሆነው የቀረቡ የምዕራቡ ስትራተጂ አራማጆችም ነበሩ፡፡ አንዳንድ የኢፒ ኤል ኤፍ አባሎችና ደጋፊዎች የሆኑ ኤርትራውያን ምሁራን ታዲያ የኤርትራን ነገር ለምዕራቡ ስትራተጂ በሚያገለግል መልኩ እያቀረቡ ቅስቀሳ ሲያካሂዱ ነበር፡፡ አንዳንዱንማ እንዲህ የመሰለ ዘመቻ ማካሄድ በምዕራቡ ዓለም ኑሮ ለማበጀት የረዳው ይመስላል፡፡ እነዚህ ምሁራን በዚህ ሁኔታ ስለኤርትራ ሲፅፉና ሲንቀሳቀሱ እውነተኛ የሆነ አውቶኖሚ ሊኖራቸው ይችል እንዳልነበረ መገመት ይቻላል፡፡
– ታሪክን በተመለከተ ኤርትራውያን ምሁራን ትልቅ ስህተት ፈፅመው ጉዳት አድርሰዋል፡፡ ኤርትራ ድሮም ቢሆን ከኢትዮጵያ ጋር ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ዝምድና አልነበራትም ለማለት ታሪክን ጠምዝዘው አቀረቡ፤ እንዲያውም የውሸት ታሪክ ፈለሰፉ፡፡ እንዲህ በማድረግ ወጣቱን አደነቈሩት፤ ማንነቱን በተመለከተም ግራ አጋቡት፡፡ ይህ ተግባር የተፈጸመው ኤርትራ የተለየች ሉዓላዊት አገር ለመሆን መብት አላት ለማለት እንዲመች ነበር፡፡ እጅግ የሚያሳዝነው ኤርትራ ይህ መብት አላት ብሎ ለመከራከር ታሪክን መጠምዘዝ ወይም የፈጠራ ታሪክ መሸቅሸቅ አስፈላጊ አለመኖሩ ነው፡፡
– ይህንን የሚመሳሰል ምሁራኑ ያስተጋቡት ኤርትራ የኢትዮጵያ ቅኝ-ግዛት ናት የሚለው አቋም ነበር፤ ይህም መርዘኛ ውሸት ነበር፡፡ ኤርትራ የነበራት አውቶኖሚ (ራሰ ገዝነት) በሀይል ተወስዶባት ያለፍላጐትዋ እንደ ጠቅላይ ግዛት ተቀላቀለች፤ ይህ ግፍም ጭቆናም ነበር፤ የቅኝ ግዛት ሁኔታ ግን አልነበረም፡፡ ይህ ውሸትም የተፈለገው ለነፃነት ወይም ለመገንጠል ጥያቄ ደገፍ እንዲሆን በማለት ነበር፡፡ ዳሩ ግን ይህ ውሸትም ኤርትራ ለነፃነት ወይም ለመገንጠል መብት አላት ለማለት አስፈላጊ አልነበረም፡፡ ህዝቡን፡ በተለይ ወጣቱን ግራ ለማጋባት ብቻ አገለገለ፡፡
– አንዳንድ ኤርትራውያን ምሁራን ኢትዮጵያውያንንና ባህላቸውን – የትግራይ ህዝብን ጨምሮ – ያሳነሰና ያቋሸሸን ፕሮፓጋንዳ በማራመድ ሚና ተጫውተዋል፡፡ ይህ ሚና አሁንም በተለይ የትግራይ ህዝብን በሚመለከት እየቀጠለ ነው፡፡
– ኢትዮጵያውያንንና ሌሎችን የቀጠናው ህዝቦች ያሳነሰ መንፈስ ስለ ኤርትራ ዓቅምና ብቃት የተጋነነ እምነት ማሰማቱ የማይቀር ነበር፡፡ በተግባር የኢ.ፒ.ኤል.ኤፍ. ድምፅ-ማጉሊያ ናቸው ተብለው ይተቹ የነበሩ ምሁራን ኤርትራ ንቁና ታታሪ የሆነ ህዝብ ያላት፡ ራሷን በደንብ የምትችል የተአምር አገር ናት፤ ለወደፊቱም በፍጥነት እነዳደጉትና እንደበለጸጉት አንዳንድ የእስያ ሃገሮች ልትሆን ነው የሚለውን ጉራ በማራመድ ተሳትፈዋል፡፡ ይህ ብዙ ኤርትራውያንን ግራ አጋብቶ ከኢትዮጵያውያን ጋር የሚያደርጉት ግኑኝነት ተቀባይነትና ተግባራዊነት ባለው ሥርዓት እንዲሆን አልረዳም፡፡ ስለዚህም በሁለቱ ህዝቦች መካከል የነበረውን የወንድማማችነት ዝምድና ትክክለኛውን ገፅታ እንዳያሳይ አስፈላጊ ያልሆኑ ችግሮችን ሳያስከትል አልቀረም፡፡
– በዚሁ ጊዜም ኤርትራውያን ምሁራን ህዝባቸውን የማሰተማር ሃላፊነታቸውን እየተወጡ አይደሉም፡፡ ለምሳሌ አሁንም ገና በኤርትራው መንግስት ፕሮፓጋንዳ ተደጋግሞ የሚለፈፈው በአፄ ኃይለሥላሤ ዘመን ይሁን በደርግ ጊዜ በህዝቡ ላይ የተፈጸመው ግፍ ነው፡፡ በትግሉ ጊዜ ኢፒ ኤል ኤፍ በኢትዮጵያውያን ላይ ያደረሰው ግፍ እንደነበረም ምሁራኖቹ አይገልፁትም ያሉት፤ ምናልባት ለራሳቸውም አያውቁትም ይሆናል፡፡ ለምሳሌ ኮሎኔል አምሳሉ ገብረዝጊ በደረሱት የኤርትራ መዘዝ በሚል መፅሃፍ ኢ.ፒ.ኤል.ኤፍ. በኢትዮጵያ ወታደሮች ላይ የወሰዳቸው አንዳንድ ኢሰብአዊ እርምጃዎች ተገልጸዋል፤ ኤርትራውያን ይህንን ማወቅ አለባቸው፤ ማሳወቅ ያለባቸው ደግሞ ምሁራኑ ናቸው፤ እያደረጉት ግን አይደለም፡፡
– ኤርትራውያን ምሁራን በኢትዮጵያ መንግስታትና ህዝብ መሃከል አስፈላጊ በሆነ መጠን ልዩነት አላደረጉም፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ኤርትራውያንን በወንድምነት እንደተቀበላቸውና፡ በሁሉም ዘርፍ ከኤርትራውያን ጋር ለመዛመድ እንዳላመነታ ምሁራኖቹ ባለፈው ጊዜያት በሚገባ አልመሰከሩም፡፡ አሁን ግን የኢትዮጵያ ህዝብ የሚመሰገን መሆኑ የሚመሰክሩ ኤርትራውያን ምሁራን በቁጥር እያደጉ ናቸው፡ ይህም ደስ የሚያሰኝ ነው፡፡
– የአሁኑን የኢትዮጵያ ሁኔታ በተመለከተ ኤርትራውያን ምሁራን ሁለት ዓይነት ሆነዋል፡፡ እነርሱም በአስመራው መንግስት ጐን የተሰለፉት እና በተቃዋሚው ጐራ የሚገኙ ናቸው፡፡ የአስመራው መንግሥት ደጋፊዎች አሁንም እንደበፊቱ የመንግስታቸውን አቋም በማራመድ ኢህአዲግን የሚያስከፋ ሂስ ያዘለ መልእክት ያስተላልፋሉ፤ ይህንን የሚያደርጉት ያሉትም መንግሥታቸው ከኢህአዲግ መንግስት ጋር፡ የዕውነት ይሁን የማስመሰል፡ ቅራኔ ስላለው ነው፡፡ ለዚህ ዓላማ እንግዲህ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን አንዳንድ ችግርና ግፍ ይገልፃሉ፡፡ እነዚህ ምሁራን ሁለቱ መንግሥታት በታረቁ ወይም ታርቀናል ለማለት በወሰኑ ጊዜ አሁን በኢህአዲግ መንግስት ላይ የሚያሰሙት ያሉት ሂስና ወቀሳ እንደማያሰሙት እርግጠኛ ሆኖ መናገር ይቻላል፡፡
በተቃዋሚው ጐራ ካሉት ምሁራን ደግሞ ብዙዎቹ የኢትዮጵያን ሁኔታ የሚፈርዱት የኢህአዲግ መንግሥት በኤርትራ ነፃነትና ሉዓላውነት ጉዳይ ላይ ባለው ፖሊሲ መሰረት ነው፡፡ ኢህአዲግ የኤርትራ ነፃነትንና ሉዓላዊነትን በይፋ ስለሚደግፍ፡ ኢትዮጵያውያን ተቃዋሚዎቹ ደግሞ ስለማይደግፉ ብቻ በአቶ መለስ ዜናዊ የሚመራው መንግሥት ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚፈፅመው ግፍ ትኩረት አይሰጡትም፡፡ ዲሞክራሲን፡ የሀገሪቱ ሉዓላዊነትንና አንድነትን፡ ሰብዓዊ መብቶችን፡ ኢኮኖሚን፡ ሙስናን ወዘተ… በተመለከተ በውጭ አገር ታዛቢዎች ሳይቀር በተደጋጋሚ የተዘገበውን ሁሉ ጨርሰው ችላ ይላሉ፤ የኢህአዲግ መንግሥት በተለያዩ ዘርፎች በደል ሲፈፅም እየታየ እኚህ ኤርትራውያን የደግፉታል፡፡ ይህ ትልቅ ድክመት ብቻ ሳይሆን ለሁለቱ ህዝቦች መቀራረብና መተባበር ዕንቅፋት የሚሆን ነው፡፡
– ኤርትራውያን ምሁራን የኤርትራን መገንጠል አስመልክቶ ኢትዮጵያውያን ለምን የኢህአዲግ መንግስትን እንደሚወቅሱ አልተረዱም ወይም ለመረዳት አልመረጡም፡፡ ለምሳሌ በ1993 የተካሄደውን ረፈረንደም እንውሰድ፡፡ ረፈረንደሙ ትክክለኛ ሂደት አልነበረም ብቻ ሳይሆን የዕብሪት መልክም ነበረው፡፡ ሂደቱ ቢያንስ ኢትዮጵያውያን ምሁራንን በሃሳብና በውይይት ደረጃ ማሳተፍ ነበረበት፡ ወሳኙን ድምጽ የሚሰጥ የኤርትራ ህዝብ ቢሆንም፡፡ ሂደቱ እንኳንስ ኢትዮጵያውያን ምሁራንን፡ የተለያዩ አቋሞች የነበሯቸውን ኤርትራውያን ተቃዋሚዎችንም አላሳተፈም፡፡ ስለዚህ የረፈረንደሙን ሂደት በተመለከተ ኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆኑ አንዳንድ ኤርትራውያንም የኢህአዲግን መንግስት ይወቅሳሉ፡፡ በአሁኑ ጊዜ ኤርትራውያን ምሁራን ይህንን ነጥብ በደንብ ማጤን ይኖርባቸዋል፡፡ ይህንን ነጥብ አለመረዳታቸው በዙ አለመግባባት እንዳስከተለ መገመት አያዳግትም፡፡
– ብዙዎች ኢትዮጵያውያን ምሁራን፡ ድሮም ሆነ አሁን፡ ኤርትራና ኢትዮጵያ አንድ አገር መሆን አለባቸው ለማለት በታሪክ ላይ ያተኩራሉ፡፡ ኤርትራ የኢትዮጵያ አካል ነበረች፡ ስለዚህም በፈደረሽን ይሁን በሌላ መልክ ከኢትዮጵያ ጋር መቀላቀል አለባት ይላሉ፡፡ የሚያነሱት የታሪካዊ ዝምድና ነጥብ በአብዛኛው ትክክል ነው፡፡ አንዳንድ ኤርትራውያን ምሁራን ሳይቀሩ ከአክሱም ሥልጣኔ ዘመን አንስቶ ሰፊ አሁን ኤርትራ ከሚባለው ቦታ የኢትዮጵያ አካል እንደነበረ ይቀበላሉ፡፡
በኢትዮጵያውያን ምሁራን አቋም ያለው ችግር ከዚህ ታሪካዊ ሀቅ ብቻ ተነስቶ ኤርትራ ለመገንጠል መብት የላትም ለማለት አዳጋች መሆኑ ነው፡፡ ታሪክ የተፈጸመውን ድርጊት ሁሉ ያቀፈ መዝገብ ነው፤ የተለያዩ ዓላማዎች ወይም አቋሞች ለማራመድ ወይም ለመደገፍ የምንገለገልባቸው፡ ውጤት ያስከተሉና ተፅዕኖ ያዘሉ ድርጊቶች አሉት፡፡ አንዳንዱ ድርጊቶች የረዱንና እና በኩራት የምናስታውሳቸው ሲሆኑ፡ አንዳንዱ ደግሞ የማንወዳቸው፡ በሃዘንና በህፍረት የምናስባቸው ናቸው፡፡
ኢትዮጵያንና ኤርትራን በተመለከተ ይህ ችግር አለ፡፡ እርግጥ ነው፡ በረጅሙ ታሪካቸው ኢትዮጵያና ሰፊ የኤርትራ ክፍል አንድ ነበሩ፡፡ ነገር ግን ባንወደውና ባንኰራበትም፡ ኤርትራ ከ19ኛው ክፍለ-ዘመን መጨረሻ አንስቶ ለ50 ዐመታት ያህል የኢጣልያ ቅኝ ግዛት እንደነበረችም ታሪክ ነው፡፡ የጣልያን ዘመን ካበቃ በሁዋላ ፈደራሲዮን የተባለው አውታር መቋቋምና መፍረስም ለራሱ ታሪክ ነበር፡፡ እነዚህ ድርጊቶች ታዲያ የየራሳቸው ሚና ኖሮዋቸው፡ መፈታት ያለባቸው ጥያቄዎችና ችግሮች አስከተለው ፈትነዉናል፤ ገናም እየፈተኑን ነው፡፡
የታሪክ ጥያቄ እንግዲህ ቀላል እንዳልሆነ መረዳት ያስፈልጋል፡፡ አስቀድሞ እንደተጠቀሰው ኤርትራውያን የሁለቱን አገሮች ታሪካዊ ዝምድና ማወቅና ማመን ሲገባቸው፡ ኢትዮጵያውያኑ ደግሞ ይህ የታሪክ ዝምድና ሁሉን ጥያቄዎች የሚገዛ፡ የሁለቱን አገሮች አንድነት የሚያስገድድ አድርገው ከማቅረብ መቆጠብ አለባቸው፡፡ አንዳንድ በታሪካዊ ጉዞአችን የደረሱትን ድርጊቶች፡ የማንወዳቸውና የማንኮራባቸው ቢሆኑም፡ ችላ ልንላቸው ትክክል አይደለም፡፡ ችላ በማለትም ችግሮችን አንፈታም፡፡ በተጨማሪም ኤርትራ የተለያዩ ብሄረሰቦች ያቀፈች አገር ሆና፡ ትግርኛ ከሚናገረው በስተቀር የተቀሩት – በተለይ ምዕራባዊው ወገን – ከታሪካዊት ኢትዮጵያ ጋራ የነበራቸው ዝምድና ላላ ያለና የተቆራረጠ (ኢንተርሚተንት) እንደነበረ ማስታወስ ይገባል፡፡
– አንዳንድ ምሁራን አሁንም የችግሩ መፍትሄ የኢትዮጵያና ኤርትራ ፈደራላዊ ውህደት ነው ይላሉ፡፡ በዚህ አቋማቸው ከታወቁት አንዱ የሆነው ፕሮፈሰር ዳኒኤል ክንዴ፡ ከ2009 ዓ. ም. አንስቶ በሳን ሆዘ ዓመታዊ ስብሰባዎች ባቀረባቸው ፅሁፎችና በ2005 ዓ.ም. ባሳተመው መፅሀፍ ይህንን ሃሳብ በሰፊው አብራርቶታል፡፡ የነዚህ ምሁራን አባባል ቅን በሆነ መንፈስ የቀረበ ቢሆንም የኤርትራ ችግር አመጣጥን የዘነጋ ይመስላል፡፡ ምሁራኖቹ የችግሩ መንስዔዎች በአጼ ኃይለሥላሤ ጊዜ የተወሰዱት፡ በኤርትራ ላይ የህዝቡንና የአገሪቱን ክብር የደፈረ ሁኔታ የጫኑ፣ በመጨረሻም ፈደራሲዮኑን ያፈረሱ ኢዲሞክራስያዊ እርምጃዎች መሆናቸውን መርሳት የለባቸውም፡፡ ይህንን ለመረዳት “የኤርትራ ጉዳይ” የተሰኘውን የአምባሳደር ዘውዴ ረታ አንጋፋ ስራ መመልከት እጅግ ይጠቅማል፡፡ አሁን ታዲያ ምሁራኖቹ የሁለቱን አገሮች ዝምድና አስመልክቶ በሚያቀርቡት ሃሳብ ዲሞክራስያዊ የሆነ መንፈስና ዘይቤ መጠቀም አለባቸው፡፡ አንድ ሉዓላዊነትን የሚሰርዝ ዕቅድ አማራጭ የሌለው መፍትሄ ነው ብለው ድርቅ ማለት የለባቸውም፤ እንዲህ የመሰለ አቀራረብ አስፈሪ ነው፤ ለመተማመንና ለትብብር አይረዳም፡፡ አሁን ባለው ሁኔታ ተግባራዊነት ሊኖረው የሚችል ዝምድና በአንድ ኮንፈረንስ ክፍት ኮንፈደረሽን ብዬ የገለጽኩት ነው፡፡ ይህ ማለት ሁለቱ ሉዓላዊ አገሮች በኮንፈደረሽን ይዛመዱና፡ ከዚያ በሁዋላ ህዝቦቻቸው በሙሉ ፍላጎትና በሙሉ ነጻነት ዝምድናቸውን በተመለከተ የፈለጉትን ለውጥ ሊያደርጉ ይችላሉ ማለት ነው፡፡ ኮንፈደረሽኑ በጥንቃቄና ለሁለቱ ህዝቦች በሚጠቅም አኳሃን በተግባር ሲውል ደግሞ ህዝቡን በበለጠ ሊያቀራርብ ብቻ ነው የሚችለው፡፡
ኮንፈደረሽኑ ክፍት የሚባልበት ሌላ ትርጉምም አለ፡፡ ኮንፈደረሽኑ በኤርትራና በኢትዮጵያ ብቻ ተቋቁሞ የሚቀር አይደለም፡፡ ለሌሎች የአፍሪቃ ቀንድ አገሮችም በሩ ክፍት ይሆናል፡፡ ሁኔታው በፈቀደ ጊዜ ጂቡቲ፡ ሱዳን፡ ሶማሊያ ወዘተ… የዲሞክራሲ መርሆዎችን በተከተለ ሂደት ኮንፈደረሽኑን ሊቀላቀሉ ይችላሉ፡፡ የኤርትራና የኢትዮጵያ ኮንፈደረሽን ለአፍሪቃ ቀንድ ኮንፈደረሽን መነሾ ብቻ ይሆናል፡፡
– አንዳንድ ኢትዮጵያውያን ምሁራን የኢህአዲግን መንግስት ከመጥላትና ለማስወገዱ ካላቸው ጉጉት የተነሳ፡ ኤርትራንና የኢሳያስን መንግስት በሚመለከት የዋህ ወይም ገራገር የሆነ አቋም ይወስዳሉ፡፡ ለምሳሌ የአስመራው መንግስት የመለስን መንግስት ለመጣል የሚረዳቸው ይመስላቸዋል፤ ከዚያም አልፎ የአስመራው መንግስት በኢትዮጵያ አንድነት የሚቈረቈር – እንዲያውም አንዳንዴስ የሁለቱን አገሮች ፌደራላዊ አንድነትን የሚፈልግ – ሆኖ ሲቀርብ ይታለሉለታል፡፡ ከመሀከላቸው ኢሳያስ አፈወርቅን በይፋ የሚመርቁም በአንድ ወቅት ብቅ ብለው ነበር፡፡ እነዚህ ምሁራን የነዚያ የኢህአዲግን መንግስት የሚወድሱ ኤርትራውያን ተቃዋሚዎች ኢትዮጵያዊ ቅጂ ናቸው፡፡ የኤርትራውያኖቹ ውዳሴ-ኢህአዲግ ለሁለቱ አገሮች ትብብር እንደማያገለግል ሁሉ፡ የኢትዮጵያውያኑ ሻዕቢያን ማሞገስም አይረዳም፤ እንዲያውም ዕንቅፋት ይሆናል፡፡
– አንዳንድ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ኢህአዲግን – በተለይ ህ.ወ.ሓ.ትን – የኤርትራ መሳርያ ወይም ለኤርትራ ጥቅም የቆመ አድርገው ያቀርቡታል፡፡ ይህ አባባል ሃቅነት የለውም፡፡ እርግጥ ነው በአቶ መለስ የሚመራው ህወሐት (ኢህአዲግ) ኤርትራ እንድትገነጠል ሙሉ በሙሉ ተባበረ፣ እንዲያውም መገንጠሉን በማራመድ ላይ ተሳተፈ፡፡ ይህንን ያደረገው ግን ለራሱ ጥቅም ብሎ ነው እንጂ ለኤርትራ ህዝብ አስቦ አይደለም፡፡ የኤርትራ መገንጠል ኢትዮጵያ ውስጥ የብሄር ፖለቲካ ለማሰተጋባትና ለማጠናከር፣ እንዲሁም ላንዳንድ የሩቅ ዓላማዎቹን መንገድ ለመጥረግ ለህወሓት አስፈላጊ ነበር፡፡ ይህንን ጉዳይ ለመረዳት አቶ አብርሃም ያየህ “የኤርትራ ረፈረንደምና ነፃነት አፈፃጸም ሲገመገም“ በሚል አርእስት በህዳር 1994 ወይም ዲሰምበር 2001 የፃፈው አንቀፅ ያግዛል፡፡ ኤርትራ ውስጥ ከዚሁ የተጠቀመና ገናም የሚጠቀም አካል ቢኖር አገሪቱን በኃይል ጨቁኖ እየገዛ ያለ በኢሳያስ አፈወርቅ የሚመራው ቡድን ብቻ ነው፡፡ ስለዚህ የኤርትራን ህዝብ ከኢህአዲግ ተጠቃሚ አድርጎ ማቅረብ ስህተት ብቻ ሳይሆን ጐጂም ነው፤ ሁለቱን ህዝቦች ለማቀራረብ ለሚደረገው ጥረት ዕንቅፋት ይፈጥራል፡፡
– አንዳንድ ኢትዮጵያውያን ምሁራን በደርግ ዘመን እንደነበረው ሁሉ በተግባር የኤርትራን አንድነት የሚፈታተን አቋም ያሰማሉ፡፡ የደርግ መንግስት በ1987 ባወጣው ፖሊሲ ኤርትራን ወደ ሁለት ራስገዞች ከፋፍሎ አንድነቷን ለማፍረስ ቃጣ፡፡ ይህ በፖለቲካ እንቅስቃሴ ተሰማርቶ የነበረውን ኤርትራዊ አሳዘነ፤ ተቃውሞዉንም አጠነከረ፡፡ በአሁኑ ጊዜ አንዳንዴ የምንሰማው ዓሰብና አከባቢዋ ለኢትዮጵያ ይሰጥ የሚል ክርክር የኤርትራን አንድነት የሚፈታተን ነው፡፡ በፖለቲካ ተሳትፎ ያላቸው ኤርትራውያን በኤርትራ አንድነት ቀናኢ ናቸው፤ በዚህ ከኢትዮጵያውያን አይለዩም፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘ አንድ ነገር ማስታወስ እወዳለሁ፡፡ በአንድ ወቅት በ40ዎቹ ኤርትራን ወደ ሁለት የመክፈል ዕቅድ ነበር፤ በዚያን ጊዜ የተለያዩና፡ ተፃራሪ አቋሞች የነበሯቸው የኤርትራ የፖለቲካ ፓርቲዎች በሙሉ ዕቅዱን ተቃወሙት፡፡ እንዲያውም ፈደረሽን የሚለውን ነገር እንደ መሃከለኛ መፍትሄ ፓርቲዎቹ በሙሉ የተቀበሉት ኤርትራ እንዳትበታተን በማለት ነበር፡፡ የኢትዮጵያ አንድነት በኤርትራውያን መከበር እንዳለበት ሁሉ፡ የኤርትራ አንድነትም በኢትዮጵያውያን መከበር አለበት፡፡
የኮንፈደረሽን ሃሳብ ቀርቦ እያለ ዓሰብ ለኢትዮጵያ ይሰጥ ብሎ መጠየቅ የማያስፈልግ ብቻ ሳይሆን ከኤርትራ ጋር ዝምድና አለመፈለግን የሚያመለክት ይመስላል፡፡ የሁለቱ አገሮች ኮንፈደረሽን ኢትዮጵያም ኤርትራም ምፅዋን፡ ዓሰብን እና ሌሎች በቀይ ባህር ዳርቻ ያሉትን ወደቦች በሙሉ በእኩልነት ሊጠቀሙባቸው ያስችላል፡፡ ይህ ሲታወስ እንግዲህ ዓሰብና አከባቢው ለኢትዮጵያ ይሰጥ ማለት ለብዙ ኤርትራውያን፡ ከኤርትራ ጋር ምንም ዝምድና አንፈልግም፤ ዓሰብ ብቻ እጃችን ትግባ እንጂ የተቀረችው ኤርትራ ገደል ብትገባም ግድ የለንም የሚል መልእክት የሚያስተላልፍ መስሎ ይታያል፡፡ እውነቱን ለመናገር ይህ አባባል በጣም አስቸጋሪ ነው፤ ምሁራኖቹ ራሳቸው አጥብቀው የሚከራከሩለት ታሪካዊ ዝምድናን ሳይቀር የሚክድ ይመስላል!! ይህ ከባድ ዕንቅፋት መሆኑ ኢትዮጵያውያን ምሁራን እነዲገነዘቡት ያስፈልጋል፡፡
– ብዙ ኢትዮጵያውያን፡ ምሁራንን ጨምሮ፡ ኤርትራን እንደ ሉዓላዊት ሃገር የሚያውቁ መሆናቸውን ለመግለፅ ወይም ለማመልከት የቸገራሉ፤ ፈቃደኞች ያለመሆናቸው በተለያየ መልክ ይመሰከራል፡፡ የዚሁ ችግራቸው መሰረት የረፈረንደሙ ሂደት ትክክል አለመኖሩ ነው፡፡ አስቀድሞ እንደተጠቀሰው፡ ረፈረንደሙ በትክክል እንዳልተካሄደ ሀቅ ነው፡፡ እኔም ሂደቱ ልክ እንዳልነበረ በወቅቱ በተለያዩ ፀሁፎች ገልጫለሁ፡፡ ረፈረንደሙ ትክክል አይሁን እንጂ፡ አሁን የኤርትራ ከኢትዮጵያ መለየትና ሉዓላዊት ሃገር መሆን ዕውነታ ሆኗል፡፡ ይህንን ዕውነታ አለመቀበል ተግባራዊነት የሌለው ብቻ ሳይሆን ለወደፊቱም ጦርነት ሊቀሰቅስ የሚችል አደገኛ አቋም ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን ምሁራን፡ ምንም እንኳን ስለ ረፈረንደሙ ያላቸው ሂስና ቅሬታ ትከክል ቢሆን፡ ይህንን ዕውነታ መቀበል አለባቸው፤ ከዚህ ዕውነታ ሲነሱ ነው ከኤርትራውያን ጋር መግባባትና መተሳሰር እያበጁ ለሁለቱ አገሮች ዝምድና ገንቢ አስተዋፅኦ ሊያደርጉ የሚችሉ፡፡
– ይህ የረፈረንደም ጉዳይ አንድ መሰረታዊ የሆነ አስተሳሰባችንን የሚመለከት ነጥብ ያስታውሰኛል፡፡ በአንድ ስብሰባ ላይ ያጋጠመኝን ልንገራችሁ፡፡ ስለ አገሮቻችን ዝምድና፡ ስለ ኮንፈደረሽን አስፈላጊነት ጨምሮ፡ ንግግር ካደረግሁ በሁዋላ አንድ ኢትዮጵያዊ ወንድሜ ተነስተው ኮንፈደረሽን የሚባለው ነገር አይጥመኝም፣ ምክንያቱም ኮንፈደረሽን ከኤርትራ ጋር መቀበል ማለት የተካሄደውን ረፈረንደም ትከክል ነበር ብሎ ማፅደቅ ነውና ብለው ተቃወሙኝ፡፡ ረፈረንደሙ ትክክል ባይኖርም የኤርትራ ሉዓላዊ ህላዌ ዕውነታ ሆኗል፡ ከሚል ተነስቼ አስቀድሜ ከጠቀስኳት ነጥብ ጋር የምትመሳሰል መልስ ሰጠሁ፡፡
ኮንፈደረሽን ከተቀበልን በ1993 ዓ. ም – ማለት ከ18 ዓመታት በፊት – ያለአግባብ የተካሄደው ረፈረንደም ትክክል ነበር እያልን ነው ብሎ ኮንፈደረሽንን መቃወም ቱክረቱ ወደ ፊት ሳይሆን ወደ ሁዋላ የሆነ አመለካከትን ያንጸባርቃል፡፡ የኮንፈደረሽን ሃሳብ ወደ ፊት ከሚያይ መንፈስ መመዘንና መስተናገድ አለበት፡፡ በሌላ አነጋገር፡ ሁለቱ አገሮች ለወደፊቱ እንዲጠነክሩና እንዲያድጉ፡ ህብረተሰቦቻቸውም እንዲበለፅጉ በማለት ነው ኮንፈደረሽንን የምንደግፈው፡፡ ረፈረንደሙ ትክክል አለመኖሩን እያመንን ቱክረቱ ወደ ፊት በሆነ መንፈስ ኮንፈደረሽንን እንቀበላለን፡፡ ብዙ ጊዜ ያለፈውን ማወቅ አስፈላጊ የሚሆነው እኮ ችግሩንና የችግሩን አመጣጥ ለመረዳት፡ ከተደረገው ጥፋት ለመማር እና የተፈጸመው አለአግባብነት እንዳይደገም ለማረጋገጥ ነው እንጂ ስለ አንድ የአሁኑ ወይም የወደፊት ጉዳይ አቋም ለመወሰን አይደለም፡፡
ኤርትራውያንና ኢትዮጵያውያን ምሁራን ባለፉት ዓመታት አሉታዊ አስተዋጽኦ ለማድረግ ያስገደዱዋቸው ድክመቶች – ሞራላዊና ኣእምሮአዊ – ማጤን ይገባቸዋል፡፡ድክመቶቻቸውን ሲያጤኑ ባሁኑ ወቅት አጋጥመዉን ስላሉት ጥያቄዎች በእውነተኛነት፡ በቅንነትና በትህትና ተመራምረው ችግሮቹን ለመፍታት በሚደረገው ጥረት አስተዋጽኦዋቸውን ሊያሳድጉ ይችላሉ፡፡ በሁለቱ አገሮቻችን መሀከል የአሁኑ የዓለም ሁኔታ አስፈላጊ የሚያደርገው፡ እንዲያውም የሚያስገድደው፡ ዝምድና እንዲዋቀር ዘዴዉን በማፈላለግ ሃላፊነታቸውን በብቃት ሊወጡ ይችላሉ፡፡
ይህንን ለማድረግ እጅግ ሊያግዙ ከሚችሉት ነገሮች አንዱ የኢትዮጵያና ኤርትራ የውይይት መድረኮች መቋቋም ነው፡፡ በዚህ መድረኮች ሃሳብ ለሃሳብ ኤየተለዋወጡ ከርስ በርስ መማር ይቻላል፤ እንዲሁም በየጊዜው እየተገናኙ በበለጠ ሲተዋወቁ መተማመኑ ያድጋል፤ ይህ መተማመንም ለሁለቱ ህዝቦች መቀራረብ እጅግ ይረዳል፡፡
ይህንን ንግግር ወይም ሀተታ ከመደምደሜ በፊት አንድ ነጥብ ልጥቀስ፡፡ የኢትዮጵያና ኤርትራ የውይይት መድረኮች ዓላማን በተመለከተ ይዘቱ ፖለቲካ የሌለው ይሁን የሚሉ አንዳንድ ተንቀሳቃሶች – ምሁራን ጨምሮ – አጋጥመውኛል፡፡ አንዳንዱማ ፈደረሽን፡ ኮንፈደረሽን የሚለው ክርክር አይኑር፤ ግኑኝነቱ ባህላዊና ማህበራዊ ብቻ ይሁን ይላል፡፡ ይህ በመሰረቱ የተሳሳተ አመለካከት ይመስለኛል፡፡ የችግሮቻችን ዋና መሰረት እኮ ፖለቲካ ነው፡፡ ይህንን መረዳት ያስፈልጋል፡፡ ዋናው ችግራችን ወይም የችግራችን መንስዔ ፖለቲካ በመሆኑ ሁለቱ አገሮች እንዴት ይቀራረቡ? እንዴት ይዛመዱ? የሚለው ጥያቄ መሰረታዊ አስፈላጊነት አለው፡፡ ለምሳሌ እኔ በበኩሌ፡ ብዙዎቻችሁ እንደምታውቁት፡ አስቀድሜም እንደጠቀስኩት፡ በአሁኑ ታሪካዊ ወቅት ለሁለቱ አገሮች ተገቢ (ኖርማል) የሆነ የሰላም ጉርብትና በፖለቲካዊ ይዘቱ በሁለቱ አገሮች አንዳንድ አስተዳደርን የሚመለከቱ ለውጦች ከተደረጉ በሁዋላ የሚዋቀር ኮንፈደረሽን ነው የሚል አቋም አለኝ፡፡ ዝምድናው ይህ ወይስ ሌላ ይሁን? ኮንፈደረሽንስ እንዴት ይምጣ? ለዚሁ መሟላት ያለባቸው ቅድመ-ሁኔታዎችስ ምንና ምን ናቸው? በሚሉትና በሌሎች ጥያቄዎች ልንለያይ እንችላለን፡፡ ፖለቲካ የሌለው የኤርትራና ኢትዮጵያ የወዳጅነት ወይም የውይይት መድረክ የሚለው ሃሳብ ግን አጉል ነው፤ ቅንነት ያለውም አይመስለኝም፡፡
ለህዝቦቻችን ጥቅም የማያስቡ፡ የህዝቦቻችን ትስስር የማይፈልጉ የውስጥና የውጭ ኃይሎች አሉ፤ እነዚህ ኃይሎች ባለፉት ዓመታት በሁሉም ደረጃ ተባብረዋል፤ አሁንም እየተባበሩ ናቸው፡፡ ኃይልና ገንዘብ ስላላቸው ለህዝቦቹ ሃቀኛ ትብብር ለሚጥሩት ምሁራን ዕንቅፋት ሊፈጥሩባቸው ይችላሉ፤ በዚህ ረገድ የማይናቅ አቅም በሚያንጸባርቅ የድርሰትና የቅስቀሳ ስራ የሚተባበሩዋቸው ምሁራንም አላጡም፡፡ ስለዚህም የሁለቱን ህዝቦች ትስስር ለማጠናከር የሚሹ አትዮጵያውያንና ኤርትራውያን ምሁራን መተባበር አለባቸው፡፡ ይህንን ለማድረግም በተለያየ መስክ መዛመድ፡ በተለያዩ መድረኮች መገናኘትና መወያየት አለባቸው፡፡ ሃሳብ መለዋወጥ፡ ዕውቀት ለማዳበር መተጋገዝ እና ገንቢ በሆነ ሂስ እየተራረሙ በአእምሮም በህሊናም አብረው እንዲጐለብቱና እንዲያድጉ ያስፈልጋል፡፡
አንዳንዱ ምሁር፡ ኢትዮጵያዊም ኤርትራዊም፡ በሞራል ሲቀዘቅዝ፡ አንዳንዱም ሲወድቅ አስተውያለሁ፡፡ ለኔ እንደሚመስለኝ የሞራል ውድቀት የሚመጣው ብዙውን ጊዜ ችግሮቹን – ታሪካቸውን ጭምር – ካለመረዳትና ስለመፍትሄው በጥናት ላይ የተመሰረተ ራዕይ ካለመኖር ነው፡፡ ስለዚህ አስቀድመው የተጠቀሱትንና ሌሎችን ድክመቶች አርመውና አስወግደው፡ ከላይ የተነሱትን ጥያቄዎችና ጉዳዮች በሚገባ አጥንተው፡ መፍትሄን በተመለከተ ብሩህ ራዕይ ገንብተው፡ ያንን ራዕይ ለመተግበር ደግሞ ሰትራተጂና ስልት በንቃትና በጥንቃቄ ሲቀይሱ መተማመኑ – ኦፕቲሚዝም – ያጋግማል፤ እያደረም ይጠነክራል፣ ያድጋል፡፡ ብዙዎቻችን ታሪካችን በብዙ ጐኖቹ ትብብራችንን ይፈቅዳል፣ የዓለም ሁኔታ ይህንኑ ያስገድዳል፣ ህዝቦቻችን ደግሞ ወንድማማችነታቸውን በተግባር አስመስክረዋል ብለን እናምናለን፡፡ እንዲህ ከሆነ ታዲያ የሁለቱ ሃገሮች ሁለ-ገብ ዝምድና ተግባራዊነት ያለው ራዕይ መሆኑ ልንጠራጠር ይገባል?
ኢ.ቢ.ሲ. በሰበር ያስተናግደውን የኃይለማርያም ደሳለኝ መግለጫ፤ ዞምቢዎቹ ተሯሩጠው ለማጽደቅ ግዜ አልወሰደባቸውም። እሳቸውም ልክ ስልጣን እንደነበረው ጠቅላይ ሚኒስቴር “ስልጣን አስረክቢያለሁ” ሲሉ እፍረት የሚባል ነገር ፊታቸው ላይ አይታይባቸውም ነበር። ሹመት እንጂ ሕገ-መንግስቱ የሚፈቅደው ስልጣን እጃቸው ላይ እንዳልነበር ሕጻናትም ያውቁታል። የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መልቀቅያቸውን በብርሃን ፍጥነት ሲያጸድቀው፤ ድርጊትዋን ከደቡብ አፍሪካው ጃኮብ ዙማ ክስተት ጋር ለማመሳሰል የተተወነች ድራማም አስመስሏታል። ስልጣን ሳይኖር “ሰላማዊ ሽግግር” የሚሏት ፌዝ …
ኃይለማርያም ደሳለኝ ተሸክመውት የነበረው ሹመት ይሁን ስልጣን ሲለቅቁ፤ “ከደሙ ነጻ ነኝ” ብለው ለተሰራው ወንጀል ሁሉ እንደ ጲላጦስ እጁቸውን ሊታጠቡ እንደማይችሉ ግን እርግጥ ነው። ከዚህ ባለፈ ግን የእሳቸው መውረድ በሃገሪቱ ላይ ሊያመጣ የሚችለው ለውጥ ከቅርብም ይሁን ከሩቅ አይታይም። እንደማንኛውም የድል አጥቢያ ካድሬ፤ ቆሻሻውን እና የሸክሙን ስራ ሲሰሩ የሰነበቱ ሰው ነበሩ።
ሰውየው ለጥፋቱ ሁሉ ጠጠያቂ የሚያደርገው ሃላፊነት ቦታ ላይ ይቀመጡ እንጂ፣ በኢትዮጵያ ታሪክ እንደ እሳቸው መሳለቅያ የሆን መሪ አልነበረም። ተጠያቂነቱ እንዳለ ሆኖ ግና የራሳቸው ራዕይ እና አንዲት ቀን እንኳ የራሳቸው አቋም ያልነበራቸው አሸንጉሊት ነበሩ። “የፖለቲካ እስረኞች በሙሉ ይለቀቃሉ!” ብለው በገዛ ገጻቸው የጻፏት መግለጫ እንኳን በዞምቢዎቹ ስምንት ግዜ ተሰርዛ – ስምንት ግዜ ተደልዛለች። ኃይለማርያም በዚህ ደረጃ ለመዋረድ ራሳቸውን ስላዘጋጁ፤ ይህ ድርጊት ለሳቸው አዲስ ነገር አይደለም። “መረጃ አይሰጡኝም። ስራዬን የማከናውነው ያለመረጃ ነው።” እያሉ አንዳንዴ ጣል የሚያደርጓቸው እውነታዎች “ጉድ ነው” ቢያስብሉም፤ አጃኢብ የሚያሰኙ ንግግሮችንም በአደባባይ ይለቅቃሉ። ኢትዮጵያ፤ አንድ በመንገደኛ ፌደራል ፖሊስን በጥፊ የሚመታበት ሃገር እንደሆነች በቴሌቭዥን ቀርበው የሚናገሩ ሰው ናቸው። ለንግድ የሚነሳ ማንም ሰው ሰፌድ ብቻ ይዞ ትግራይ እና ደቡብ በመሄድ ወርቅ ማፈስ እንደሚችልም በብሄራዊ ቴሌቭዥን ተናግረዋል። “ኮብልስቶን” ድንጋይ ማንጠፍ እጅግ የሚያዋጣ ስራ እንደሆነ ለዩኒቨርሲቲ ምሩቃን ሲመክሩም ተደምጠዋል።
ስልጣን የለቀቁበት ምክንያት ግን ግራ ሳያጋባ አልቀረም። “ሃገሪቱ አሁን ያለችበት ሁኔታ እጅግ አሳሳቢ ነው። ከፍተኛ የሆነ ያለመረጋጋት እና ችግር አለ። በርካታ ህይወት ጠፍቷል። በርካታ ሰዎች ተፈናቅለዋል… ” ብለውናል ኃይሌ። ችግሩ ይህ ሆኖ ሳለ ለችግሩ መፍትሄ ለመሆን እንዲያስችላቸው እሳቸው መውረድ እንዳለባቸው ነው የገለጹት። ከፍተኛው የመንግስት ስልጣን ላይ እያሉ ያልፈቱትን ችግር – ከዚያ በመውረድ የሚፈቱበትን ፎርሙላም በመግለጫቸው ጀባ ቢሉ ጥሩ ነበር። ሕዝቡ ለሚያነሳቸው በርካታ ጥያቄዎች የጥይት ምላሽ ሲሰጡ እንዳልነበረ። ሕዝብ ላይ ሲተኩሱ ለነበሩ ወታደሮች ማዕረግ ሲያንበሻብሹ እንዳልነበር – ይህንን ደፍረው ተናገሩ። ሹመቱ ወር እንኳ መች ሞላው?
ከምህንድስና ሰራቸው አንስቶ የተዋጣለት ካድሬ ያደረጋቸውው የስልጣን ፍቅር ይሁን የበታችነት ስሜት – ብቻ አሁን ላይ ደርሰው በራስ መተማመንን ሳይቀር እንዳሳጣቸው ከንግግራቸው መገንዘብ አይከብድም። እንደ ጠቅላይ ሚኒስትር ሳይሆን ይልቁንም እንደ ተላላኪ ሆነው ለማገልገል ሙሉ ፈቃዳቸውን ባይሰጡ እነሱም እንደ ጅሉ ሞሮ አይቀልዱባቸውም ነበር። ከተራው ሕዝብ ርቀው ጫፍ ላይ በመቀመጥ ሀገራዊ መርዶ ሲጋቱ ከከረሙ በኋላ ማልቀስ እና ማላዘን ምንም ትርጉም አይሰጥም።
በቅርቡ አሜሪካ የገባው የሳቸው ፕሮቶኮል ኃይሌ በግዞት ውስጥ ያሉ እስረኛ እንደሆኑ ቢናገርም እሳቸው ግን አንዲት ቃል እንኳ አልተነፈሱም ነበር። እንዲያውም በቅርቡ ሰጥጠውት በነበረው ጋዜጣዊ መግለጫ የሃገሪቱ እድገት “የሚያስጎመጅ” በመሆኑ ሁሉም እንደሚመኙት በመናገር ትንሽ ፈገግ አድርገውናል። ይህንን ፈገግታችንን ሳንጨርስ ትላንት በ ኢ.ቢ.ሲ. ቀርበው ኢትዮጵያ በገባችበት አስከፊ ችግር ሳብያ ኢንቨስተሮች ሳይቀሩ ሃገሪቷን እየለቀቁ እንደወጡ አፈረጡት።
“በደርግ ዘመን ማሰቃያ የነበረው ማእከላዊ እንዲዘጋ እና ሙዚየም እንዲሆን” መወሰኑን ቢነግሩንም ይህንን ሚዚየም ሳያስመርቁ መሰናበታቸው ግን ቅር ያሰኛል። ይህንን መናገራቸው ባልከፋ ነበር ግና ጽድቁ ቀርቶ እንዲሉ መንግስት የጀመራቸውን እቅዶች ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለባቸው በስንብታቸውም ሳይጠቅሱ አላለፉም። የእስካሁኞቹ የመንግስት እቅዶችም ያየናቸው ናቸው። መብቱን ያወቀ እና መብቱን የጠየቀ ዜጋን ማሰር – ማፈናቀል – መግደል…. ናቸው።
ባለ ሙሉ ስልጣን ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ቃለ ምህላ ሲያደርጉ፤ “እዚህ ያለሁት የመለስን ራዕይ ለማስፈጸም ነው።” ብለው ነበር። ያን ለማድረግ ደግሞ የበላዮቼ እና የበታቾቼ የሚያዙኝን ሁሉ አደርጋለሁ ሲሉ ቃል መግባታቸው ይታወሳል። የበላዮቼ ያሉት ምክትል ሆነው የተሾሙ እነ ደብረ ጽዮንን መሆናቸው ነው። አድፍጠው ይህችን ወቅት ይጠብቁ የነበሩ እነ አቦይ ስብሃት ዛሬ አደባባይ ወጥተው፣ “የመለስ ራዕይ የሚባል ነገር የለም” ማለት ሲጀምሩ “ታላቁ መሪ” ን የተኩት “ታዛዡ መሪ” አይናቸው ፈጠጠ። መለስ የጀመረውን ለመጨረስ ቢፍጨረጨሩም ዳር አላደረሱትም። የመልሰ “ዜጎችን በዘር ከፋፍሎ 100 አመት የመግዛት” ስትራቴጂ በነቄው ትውልድ ሲከሽፍ – እጅ መስጠት ግድ ይላል። እኚህ ሰው ነጸ አልነበሩም። ነጻ ሆነው ሲናገሩ የምንሰማቸው ጠቃዋሚ ሃይሎችን እና ጋዜጠኞችን ሲሳደቡ ብቻ ነው።
ዛሬ ኳሷ ሕዝብ እጅ ላይ ስትወድቅ እሳቸውም ም ባነኑ። ከመለስ ወርሰው የተሸከሙት ነገር ራዕይ ሳይሆን – ቅዠት እንደሆነ የተረዱት በዚህ ሰዓት ይመስላል። ይህንን እስኪረዱት ግን ሕዝብ ማለቅ ነበረበት። መለስ የጀመረው ለእልቂት የተጠነሰሰ የፌዝ ፌደራሊዝም እጨርሳለሁ እንዳሉት ከግብ ባያደርሱትም፣ ብዙ ገፍተውታል።
የፖለቲካ አክሮባቱን ተስተምረው – የሃይል ሚዛን እያዩ የመገለባባጥ አባዜ ከልሆነ በስተቀር ሃገሪቱ 27 አመት ሙሉ ችግር ላይ ናት። የሕዝብ ድምጽ ሲዘረፍ አብረው ዘርፈዋል፤ መቶ ሺህ የኦሮሞ ወገናችን ከሃረር ሲፈናቀል አብረው ነበሩ። ኮንሶ ላይ ወገኖች እንደ ባርያ አሳዳሪ በሰንሰለት ሲጠፈሩ አልሰማሁም አይሉንም። ጉራ ፈርዳ ላይ በአማራ ወገናችን የዘር ማጥፋት ወንጀል ሲፈጸምበት አንዲት ነገር አልተነፈሱም። እሬቻ ለበዓል የወጣ ከሺህ በላይ ሰው ሲያልቅ ሰራዊታችን አንድም ጥይት አልተኮሰም ነበር ያሉት። የጎንደር እና የባህርዳር ወጣቶች እንደቅጠል ያረግፍ የነበረው እሳቸው የሚተዳደረው ሰራዊት ነበር። በወልድያ እና በቆቦ ግድያን ሲቃወሙት አልሰማንም። መግለጫቸውን እያነበቡ በነበሩበት ቅጽበት እንኳን በ እሳቸው ጠቅላይ አዛዥነት የሚመራው ሰራዊት ሶስት ሰዎችን ገድሏል።
ልብ ያለው ሰው ሁሉ ወቅቱ የሚናገረውን ድምጽ ያደምጣል። የ”ታህሳሱ ግርግር” ለሃይለስላሴ መንግስት ምልክትን አሳይቶ ነበር። እሳቸው ግን አይተው እንዳላዩ አለፉት። የህዝብን ቁጣ በንቀት ከማለፍ ይልቅ በአግባቡ ቢያስተናግዱት ኖሮ ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ከመዋረድ ይድኑ ነበር። ደርግም ቢሆን የሕዝብ ጥያቄን በጥይት ለመፍታት ሲጥር የተሞከረበትን መፈንቅለ መንግስ በ “ጥቂት ጀነራሎች” ስም ከሚያጣጥለው ይልቅ ብሄራዊ እርቅ ቢያደርግ ኖሮ የሃገሪቱ ችግር መፍትሄ ያገኝ ነበር።
ዛሬም የመውረድ ወይንም የመዋረድ ደወል እያቃጨለ ነው። ገዢው ፓርቲ ሁሉንም የፖለቲካ እስረኞች ፈትቶ፤ ከእውነተኛ ተቃዋሚዎች ጋር ወደ ብሄራዊ እርቅ መጓዝ ሲችል ችግሩን ይፈታዋል። በአንድ ነገር እርግጠኛ እንሁን። ሕዝብን በጠመንጃ ያሸነፈ ሃይል በታሪክ ኖሮ አያውቅም።
ብሄራዊ ቀውስ – ችግር ብቻ አይደለም። ቀውስ እድልም ነው። ወያኔ ይህንን እድል ለእውነተኛ ብሄራዊ መግባባት ቢጠቀምባት ለራሱም ይበጀዋል። ይህ ዕድል ካመለጠው ግን ተዋርዶ ፤ ይወርዳል።
አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ጥይቄ የህወሓት ከስልጣን የመውረድ ብቻ አይደለም።የኢትዮጵያ የግዛት እና የሕዝብ አንድነት ጥያቄም ጭምር ነው።ስለ አቶ ኃይለማርያም ቀደም...
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ትዕይንቶች ብርሃን 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ትዕይንቶች ብርሃን 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ትዕይንቶች ብርሃን 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ትዕይንቶች ብርሃን 48W እጅግ በጣም ቀጭ ያለ የፓነል ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ZhongShan የ LED flood flood 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED flood flood 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED flood flood 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ለፒ.ሲ.ቢ. ስብሰባ ፣ የአካል ክፍሉ ጊዜ 3 - 6 ቀናት ነው ፣ ለመሰብሰብ 1 ቀን ብቻ እንፈልጋለን ፡፡ ጠቅላላ የመሪነት ጊዜ ወደ 1 ሳምንት አካባቢ ይሆናል ፡፡
ለእነዚህ ማረጋገጫዎች ከብዙ የሙከራ ወኪሎች (እንደ SGS ፣ TUV… ETC) ጋር እንሰራለን ፡፡ በዲዛይን ደረጃችን ወቅት የምህንድስና ቡድናችን በእነዚህ ደረጃዎች መሠረት ምርቶቹን ቀድሞ ቀየሰ ፡፡ የተነደፉ ምርቶቻችን እነዚህን ሁሉ የምስክር ወረቀቶች ያለምንም ችግር ሊያልፉ ስለሚችሉ በጣም በኩራት ነን ፡፡
SongLi ባትሪ የላቁ ባትሪ ምርምር, ልማት, በማምረትና በግብይት ውስጥ ልዩ ይህም በ 1995, በ ተመሠረተ. SongLi ባትሪ በቻይና ጥንታዊ የባትሪ ብራንዶች መካከል አንዱ ነው. ኩባንያ ምርቶች በሰፊው ሞተር, ኤሌክትሪክ ብስክሌቶችን, መኪናዎች እና ኢንዱስትሪዎች እና ልዩ ዓላማ, ከ ከሁለት መቶ ዓይነቶች እና ዝርዝር ሁሉም አይነት ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላሉ.
← የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ
ድርጅታችን የኦሮሞ ነፃነት ግንባር/ኦነግ/ ሰላማዊውን የትግል መስመር መርጦ፣ አመራሩ ወደ ሀገር ከተመለሰበት ቀን አንስቶ እንደ አንድ የፖለቲካ ድርጅት የሚጠበቅበት ሁሉ አሟልቶ በብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በመመዝገብ ሰላማዊ እና ህጋዊ የፖለቲካ ትግል ሲያካሄድ እንደ ነበረ የሚታወቅ ነው።
በኣዋጅ 1162/2011 አንቀጽ 76(1) መሰረት፣ አንድ በምርጫ ቦርድ የተመዘገበ ብሔራዊ የፖለቲካ ፓርቲ በመለው ሀገሪቱ ቅርንጫፍ ፅ/ቤቶችን ከፍቶ በሰላም እና በነፃነት የመንቀሳቀስ መብት ያለው መሆኑን እና ብሔራዊ ምርጫ ቦርድም በማቋቋሚያ አዋጅ 1133/2011 አንቀጽ 7(3 እና 9) መሰረት የፖለቲካ ፓርቲ መመዝገብ፣በህጉ መሰረት መከታተልና መቆጣጠር፣ እንዲሁም በየጊዜው ለሚካሄድ ምርጫ ላይ ፓርቲዎች በነፃነት እና ፍትሃዊነት የሚሳተፉበትን ሁኔታን የማመቻቸትና የማረጋገጥ ሀላፊነት እንዳለበት በግልፅ ተደንግጓል። በተጨማሪም በአዋጅ 1133/2011 ኣንቀጽ 7(19) መሠረት ምርጫ ቦርድም ከፖለቲካ ፓርቲዎች የሚቀርቡለትን አቤቱታዎች መርምሮ አስቸኳይ መፍትሔ/ውሳኔ/ መስጠት እንደሚኖርበት ተቀምጧል።
ሆኖም ግን፣ በድርጅታችን የኦሮሞ ነፃነት ግንባር ላይ በተለያዩ ጊዜያት ከላይ የተጠቀሰውን የፖለቲካ ፓርቲዎችን መሠረታዊ መብት በጣሰ ሁኔታ በመንግስት የፀጥታ ሀይሎች የሚደርሱትን መጠነ ሰፊ የህግ ጥሰቶች በተመለከተ በርካታ አቤቱታዎችን ስናቀርብ የነበረ ቢሆንም፣እስከ ዛሬ ድረስ የተሰጠን መፍትሄ አልነበረም።
ከእነዚህም አቤቱታዎች መካከል እንደ አጠቃላይ፣ የቅርጫፍ ፅ/ቤቶቻችን በየቦታው በፀጥታ ሀይሎች መዘጋት በተለይም ደግሞ፣ የማዕከላዊ ፅ/ቤታችን ከሐምሌ 25 ቀን 2012 ዓ.ም ጀምሮ በአዲስ አበባ ፖሊስ ቁጥጥር ሥር መዋልን የተመለከተው አቤቱታ አንዱ እንደነበረም ይተወሳል። ማዕከላዊ ፅ/ቤታችን በህገወጥ ሁኔታ በፖሊስ ከተያዘበት እና የድርጅቱን ሊቀመንበር ጨምሮ አብዛኛው የድርጅቱ የስራ ሀላፊዎች በፖሊስ ሀይል ከፅ/ቤቱ ከወጡበት ጀምሮ ወደ ድርጅታችን ዋና ፅ/ቤት ቅጥር ግቢ እንዳንገባ ግቢውን እንዲጠብቁት በቋምነት በተመደቡት የአዲስ አበባ ከተማ መስተዳደር የፖሊስ አባላት ስለተከለከልን፣ በፓርቲያችን ዕለታዊ ድርጅታዊ ሥራዎች ላይ ከባድ ተፅዕኖ አሳድሮብናል፣በነፃነት የመንቀሳቀስና በየቦታው ቢሮ ከፍተን ህዝባችንን የማደራጀት፣ ለምርጫ ተወዳዳሪ እጩዎችን የመመልመል ስራዎችን ኣደናቅፎብናል። ይህም የፖለቲካ ፓርቲዎችን የመንቀሳቀስ መብት እና ነፃነት የሚጋፋ ህገወጥ ተግባር ብቻ ሳይሆን የመድበለ ፓርቲ ዴሞክራሲ የግንባታ ሂደትን የሚያደናቅፍ እና የፖለቲካ ምህዳሩን የሚያጠብ በጣም አደገኛ ፀረ ዴሞክራሲያዊ መንግስታዊ ወንጀል ሆኖ አግኝተነዋል።
ይህም ድርጊት ሀገራዊ ጠቅላላ ምርጫ በተቃረበበት ወቅት ላይ መፈፀሙ ደግሞ፣ ድርጅታችንን በዚህ ሀገራዊ ምርጫ ላይ እንዳይሳተፍ ለማደናቀፍ፣ ብሎም ከሰላማዊ የፖለቲካ ፉክክር ውጭ ለማድረግ በገዥው ፓርቲው ሆነ ተብለው ታቅዶበት እያተሰራ ያለው ህገወጥ ተግባር መሆኑ እየታወቀ እና እኛም በተደጋጋሚ አቤቱታ እያቀረብን፣ ቦርዱ ላለፉት አምስት ወራት ለዚህ አቤቱታችን ምንም መፍትሄ አለመስጠቱ አሳዝኖነል፤ የቦርዱንም ገለልተኛነት እና የማስፈፀም አቅም እንድንጠራጠር አስገድዶናል።
በዚህ ላይ፣ ለስድስተኛ ሀገራዊ አጠቃላይ ምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ወጥቶ ድምፅ መስጫ ቀን አራት ወራት ብቻ በቀሩበት ወቅት፣ የዕጩ ምዝገባና የምርጫ ቅስቀሳ ሊጀመር አንድ ወር ብቻ በቀረበት ሁኔታ እና ከሶስት ሣምንታት ባነሰ ጊዜ ውስጥ ጠቅላላ ጉባኤ አድርገን በህገ ደንባችን ላይ የተሰጡትን መስተካከያዎች አካተን ህገደንቡን ማሻሻል በሚጠበቅብን ሰዓት ላይ፣ ዋና ፅ/ቤታችን ያለአንዳች የፍርድ ቤት ማዛዣ እና ህገወጥ በሆነ አካል ገባዥነት በፖሊስ ቁጥጥር ሥር መዋል ሁኔታውን ተራ የህግ ጥሰት ብቻ ሳይሆን የድርጅቱን ህልውና የሚፈታተን ሆኖ አግኝተነዋል። ይህንንም ህገወጥ ተግባር የማረሙ እና ለፖለቲካ ፓርቲዎች ነፃ እንቅስቃሴ ምቹ ከባቢን የማመቻቸቱ ተግባር በዋናነት የምርጫ ቦርድ ሀላፊነት ሆኖ ሳለ፣ ቦርዱ ከዚህ ረገድ ለድርጅታችን አቤቱታ ምንም ዓይነት የመፍትሄ እርምጃ ሲወስድ አላየንም።
በመሆኑም፣ ብሔራዊ ምርጫ፣ቦርድ ያለህግ የተወራራውን የድርጅታችን ማዕከላዊ ፅ/ቤት በአስቸኳይ እንዲያስለቅቅልን እና በነፃ የመንቀሳቀስ መብታችንን እንዲያረጋግጥልን በአፅንዖት እየጠየቅን፣የዋና ፅ/ቤታችን ሁኔታ መፍትሔ ሳያገኝ እና በሃገሪቱ ውስጥ የትም ቦ ታፅ/ቤት እንዳይኖረን በተደረገበት ሁኔታ፣ ጠቅላላ ጉባኤ ማድረግም ሆነ የምርጫ እንቅስቃሴ ውስጥ መግባት አዳጋች ሁኔታዎች ከፊታችን ላይ ሆንተብለው እየተጋረጡብን መሆኑ ታውቆ፣በዚህም ምክንያት ድርጅታችን ላይ ለሚደርሰው ማንኛውም ተፅዕኖና መገፋት ሀላፊነቱን የሚወስዱት ፅ/ቤቶቻችንን በየቦታው በፀጥታ ሀይሎች አጉሮ በነፃ የመንቀሳቀስ መብታችንን የነፈገው መንግስት እና ይህንን ሁኔታ በወቅቱ እንዲታረም መፍትሔ መስጠት ያልቻለው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ መሆኑን ከወድሁ ለማስገንዘብ እንወዳለን።
ሎሚ ዝተሰምዑ ናይ ድምፂ መርተዖታት ብሕጋዊ መንገዲ ዝተጠለፉ ቴሌፎናት ምኻኖም ጠቂሱ‘ሎ ዓቃቢ-ሕጊ።እንተኾነ መብዛሕተኦም እቶም ዝተቀድሑ ድምፂታት ዘይስምዑ‘ዮም።
ተኸሰስቲ ኣቶ እስክንድር ነጋን ምስ ኣቶ ኣበበ በለውን ዝገበርዎ ናይ ስልኪ ዝርርብ ዘይስማዕ ስለዝኾነ፣ጠበቃ ተኸሳሳይ ቅሬተኦም ከምዝገለፁን፣እቲ ብፅሑፍ ተገልቢጡ ዝተዋሃበን ኣብ‘ቲ ድምፂ ዘሎን ዘይቃዶን ምኻኑን ንቤት-ፍርዲ ገሊፆም።
ብናትካ ኣረኣእያ ህዝቢ ንናዕቢ ተቀሪቡ ዘሎ‘ዶ ይመስለካ? ንዝብል ሕቶ ኣቶ እስክንድር ነጋ ”ህዝባዊ ናዕቢ ንክውላዕ መበገሲ ዝኾኑ ጠንቅታት ኣብ ኢትዮዽያ‘ውን ኣለው፣እዚ ማለት ግና ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝተኸሰቱ ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ኢትዮዽያ‘ውን ክላዓል‘ዩ ማለት ኣይኮነን” ዝብል መልሲ ይህቡ።
ኣቶ እስክንድር ነጋ፣ኣብ ሞንጎ ሰራዊትን ህዝቢን፣ሰራዊትን መንግስቲን ዘሎ ርክብ ከምኡውን ሰራዊት ንለውጢ ዕንቅፋት‘ዶ ክፈጥር ይኽእል? ንዝብል ሕቶ ”ሰራዊት ብመንፅር ዝተላዕሉ ርክባት፣ኣብ ኢትዮዽያ ሰላማዊን ሕጋዊን ለውጢ እንተተፈጢሩ፣ዝሕዞ መርገፂ ነፂርካ ንምፍላጥ ከምዘይካኣል ገሊፆም፣ሰራዊት ግብፂ ዝሓዞ መርገፂ ከምመራጎዲ ተጠቂሞምሉ” ይብል እቲ ዜና።
የአንድ ድርጅት ግንባር ​​ቀለም 26W 32W 48W ሊታይ የማይገባ የውሃ ማንጠልጠያ ግድግዳ ግድግዳ ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ግንባር ​​ቀለም 26W 32W 48W ሊታይ የማይገባ የውሃ ማንጠልጠያ ግድግዳ ግድግዳ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 26W 32W 48W ሊታይ የማይገባ የውሃ ማንጠልጠያ ግድግዳ ግድግዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 26W 32W 48W ሊታይ የማይገባ የውሃ ማንጠልጠያ ግድግዳ ግድግዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 26W 32W 48W ሊታይ የማይገባ የውሃ ማንጠልጠያ ግድግዳ ግድግዳ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣብ ክልል ትግራይ ንምክልኻል ቫይረስ ኮረና ካብ ትማሊ ጀሚሩ ገዛ ንገዛ ዳህሳስ ለበዳ እቲ ሕማም ይካየድ ኣሎ:: ምክትል ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ: እቲ ዳህሳስ ኣብ ትግራይ ኩነታት እቲ ለበዳ ንምፍላጥ ሓጋዚ እዩ ኢሎም::
ብተወሳኺ ንሶም ቫይረስ ኮረና ንምክልኻል ኣብ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ተጋሩ ፖለቲካዊ እሱራት ክፍትሑ ይግባእ ኢሎም:: ኣብ ጉዳይ እቶም እሱራት ጠሚቱ ካብ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ፌዴራል ኢትዮጵያ ምላሽ ንምርካብ ብተደጋጋሚ ዝገብርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን::
ምኽትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል: ትማሊ ንጋዜጠኛታት እቲ ክልል ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ንምክልኻል ቫይረስ ኮረና ዘተባብዕ ውፅኢት ተረኺቡ እዩ ኢሎም:: ኣብቲ ክልል ቫይረስ ኮረና ንምክልኻል ኣዋጅ ህጹፅ ግዘ ዝተኣወጀ ከምቲ ንዝሓለፉ ክልተ ሰሙናት ዝነበረ ትካላት ምዕፃውን ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝግበር ምንቅስቓስ ምኽልካል ኣይቕፅልን ኢሎም:: ኮማንድ ፖስት ምክልኻል ቫይረስ ኮረና ክልል ትግራይ በብእዋኑ ህልዊ ኩነታት እናርኣየ ምምሕያሽ ክገብር እዩ ኢሎም::
ብተወሳኺ ኣብ ትግራይ ለበዳ እቲ ቫይረስ ንምግምጋም ዘኽእል ስራሕቲ ዳህሳስ ካብ ትማሊ ጀሚሩ ኣብ መላእ ኣባይቲ ክልል ትግራይ ይካየድ ኣሎ:: ኣብዚ ገዛ ንገዛ ዝካየድ ስራሕ ዳህሳስ ልዕሊ 23 ሽሕ ሰብ ሞያ ይሳተፉ ምህላው ተገሊጹ:: እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ለበዳ እቲ ቫይረስ ኣብ ትግራይ ከብፅሖ ዝኽእል ፅልዋ ንምርዳእ እቲ ስራሕቲ ዳህሳስ ልዑል ግደ ኣለዎ ኢሎም:: ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ብዘይተፈለጠ ምኽንያት ናብ ትግራይ ኣትዩ ከይኸውን ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ዝሞቱ ሰባት ምኽንያት ሞት ይምርመር ምህላዉ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ተዛሪቦም ነይሮም:: ኣብ ውሽጢ እቲ ክልል ኩነታት እቲ ለበዳ ዘየስግእ እንተኾይኑ እቲ ስራሕቲ ምክልኻል ካብቲ ክልል ወፃኢ ንዝመፁ ሰባት ልዑል ጠመተ ክወሃብ ኢሎም:: ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ ዘረብኦም ኣብ ልዕሊ ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ዝተኸፈተ ወፍሪ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ ኢሎም::
"ዶክተር ቴድሮስ ኣብዚ ፈተኒ እዋን ታሪኻዊ ዕማም ይፍፅም ኣሎ" ክብሉ ተዛሪቦም:: ንቫይረስ ኮሮና ይኹን ንኻልእ ኣንፃርና ዝለዓል ምንቅስቓስ ዝምክት እኹል ዓቕሚ ኣለና ዝበሉ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብዚ እዋን ዘበሳብሰና ሓይሊ ኣይክህሉን ኢሎም። እቶም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር "ፓለቲካዊ እሱራት ተጋሩ" ኣለዉ ብምባል እዚኦም ቅድም ኢሎም ክፍትሑ ዋላዃ እንተነበሮም ሐዚ ግና ብምኽንያት ኮሮና ክፍትሑ ይግባእ ኢሎም። እሱራት ፖለቲካ ክፍትሑ ይግባእ ኢሎም ዶክተር ደብረፅዮን ንዘልዓልዎ ሕቶ ካብ ሰብስልጣን መንግስቲ ፌዴራል ምላሽ ንምርካብ ብተደጋጋሚ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰመረን:: ቅድሚ ሐዚ መንግስቲ ፌደራል ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ እሱር የለን ብምባል ንዝለዓል ክሲ ምላሽ ክህብ ፀኒሑ እዩ:: ንሶም ወሲኾም ልዕና ሕጊ ንምኽባር መረዳእታ ብምሓዝ እዩ ዝኸስስ እምበር ብሄር ብምፍላይ ወይ ድማ ብፖለቲካዊ እምነት ዝእሰር ኮነ ዝኽሰስ የለን ብምባል ምላሽ እናሃበ ፀኒሑ እዩ ኢሎም::
ካብ ኢትዮጵያ ክልላት ቤንሻንጉልን ደቡብን ንዝተፈናቐሉ ሓረስቶት ፍታሕ ንኽውሃብ ንቕዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝፅሓፍዎ ደብዳበ ዛጊድ ምላሽ ከምዘይረኸቡ ክልተ ተቓወምቲ ፓርትታት ኣፍሊጦም።
ጉዳይ እቶም ሓረስቶት ፍታሕ ዘይረክብ እንተኾይኑ ንመንግስቲ ንምኽሳስ ዝጀመርዎ መስርሕ ከምዝቕፅልሉ ተቓወምቲ ፓርትታት መኢኣድን ሰማያዊን ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም።
ካብ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ደቡብን ቅድሚ ሕዚ ኣብ ልዕሊ ዝተመዛበሉ ሓረስቶት ተወለድቲ ኣምሓራን ኦሮሞን እቲ በደል ሎሚ’ውን ጠጠው ኣይበለን ኢሎም እዞም ተቓወምቲ ፓርትታት።ንመንግስቲ ንምኽሳስ ብፍሉጥ ብዓል ሙያ ሕጊ ዶ/ር ያእቆብ ሃይለማሪያም ዝምራሕ ናይ ጠበቓታት ጉጅለ መረዳእታ ምትእኽኻብ ምጅማሩ ይዝከር።
ሎማዕንቲ ኣብ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግልፂ ትሕዝቶ እቲ ደብዳቤ ዝተነበ እንትኸውን ካብቶም ሕቶታት ተመዛበልቲ ቅድም ክብል ናብ ዝነበርዎ ንኽምለሱ፣ንብረቶም ብህፁፅ ንኽምለሰሎም፣ተመዛበልቲ ንዝበፅሖም ጉድኣት ተመጣጣኒ ካሕሳ ንክኽፈሎም፣ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ዜጋታት ተመሳሳሊ በደል ከይፍፀሞም ሓለዋ ንኽግበረሎምን እቶም በደለኛታት ግቡእ መቕፃዕቲ ንኽረኽቡን ዝብሉ ይርከቡዎም።እዚ ተዘይኮይኑ ግን ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ክንወስዶ ኢና ይብል ብምውሳኽ እቲ ደብዳበ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ጉዳይ እቶም ተምዛበልቲ ምላሽ ይረክብ ከምዘሎ ይገልፅ።ብፍላይ ድማ ኣብ ቤንሻንጉል ጉምዝ ንምምዝባል እቶም ሓረስቶም ምኽንያት ዝኾኑ 12 ኣባላት ኣመራርሓ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም፣ካልኦት ድማ ካብ ሓላፍነቶም ከምዝተልዓሉን እቶም ሓረስቶት እውን ናብ ዝነበርሉ ከባቢ እናተመለሱ ምዃኖምን ኣፍሊጡ’ሎ።ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነቲ ተግባር ብወግዒ ኣውጊዞምዎ እዮም።
መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ግን ብቶም ስጉምትታት ኣይዓገቡን፤ናይቶም ሓረስቶት ፀገም እናቐፀለ ኣብዘለሉ እዋን ብመንግስቲ ይግለፁ ዘለው ገሊኣኦም ኣብ ባይታ ንዘሎ ሓቂ ኣየርእዩን ይብሉ።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ብቑዕ ምላሽ እንድሕር ዘይህቦም ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብዘለው ኣብያተ ፍርዲ ዘይክኣል እንተኾይኑ ነቲ ጉዳይ ናብ ዓለምለኸ መጋባእያ ከምዝወስድዎ እቶም ተቓወምቲ ገሊፆም ኣለው፤መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝሃቦ ሪኢቶ የለን ይብል ነቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝተኸታተለ ወኪልና እስክንድር ፍሬው ካብ ኣዲስ ኣበባ።
ዋሽንግተን ዲሲ — ዋሽንግተን ፖስት ጋዜጣ አሶሼተድ ፕረስን ጠቅሶ ባሰፈረው ዘገባ የኢትዮጵያው መሪ የታላቁን የሕዳሴ ግድብ ግንባታን የሚያቆም ሀይል የለም የሚል መልስ ሰጥተዋል ይላል። ጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ይህን ምላሽ የሰጡት የግብጹ ፕረዚዳንት በአሁኑ ወቅት የአባይን ፍሰት አቅጣጫ እንዲቀየር ያደረገውን $4.2 ቢልዮን ዶላር የሚፈጀውን የኤለክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ ግንባታን ለማቆም “አማራጮች ሁሉ ክፍት ናቸው” ካሉ በኋላ ነው ሲል ዘገባው አውስቷል።
የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥንና ሬድዮ በተላለፈው ቃለ መጠይቅ ሲናገሩ “ሁሉም አማራጮች ሲባል ጦርነትንም ያካትታል ማለት ነው። ካላበዱ በስተቀር ያንን አማራጭ ይወስዳሉ የሚል እምነት የለኝም። እንዲህ አይነቱን እያያዝ ትተው ወደ መነጋግሩና መወያየቱ ጉዳይ እንዲያመሩ ጥሪ አደርጋለሁ” ማለታቸውን ጋዜጣው ጠቅሷል።
ሱዳን አራት አለም አቀፍ ጠበብትንም ባቀፈው ቡድን የቀረበውን ዘገባ እንደተቀበለች የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ የሱዳን መንግስትና ህዝብ ለድጋፋቸዋና ለጋራ ጥቅም ለመስራት ቁርጠኛ በመሆናቸው ላመሰግናቸው እፈልጋለሁ ብለዋል ይላላ የዋሽንግተን ፖስት ጋዜጣ ዘገባ።
ካብዚ ሓጺር እዋን ኣትሒዙ ጥራይ ኣብ ከተማ ካይሮ፣ ዓርደለዋ ዝተባህለ ከባቢ፣ ደቆንስትዮን ቆልዑን ዝርከብዎም ብዝሒ ዘለዎም ሓድስቲ ኤርትራውያን ይቕመጡ ምህላዎም እቲ ማዕከን ዜና ብ6 ሰነ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ገሊጹ።
ኣብ ሊብያ ብሰንኪ ዘሎ ኩነታት፣ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ሓድሽ መንገዲ እናመረጹ ንኣማኢት ኤርትራውያን ካብ ሱዳንን ሊብያን ናብ ግብጺ የስግርዎም ምህላዎም’ዩ እቲ ሓበሬታ ዘመልክት።
መንግስቲ ግብጺ በዚ ዝርአ ዘሎ ሓድሽ ዋሕዚ ስደተኛታት ሻቕሎት ሓዲርዎ ብምህላዉ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምርድዳእ ነቲ ጉዳይ ንምፍታሕ ጻዕርታት ኣብ ምክይዳ ይርከብ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ግብጺ እናገነነ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ዜጋታት ኤርትራ፣ ሱዳንን ሶማልን ዝርከብዎም 188 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ እታ ሃገር ናብ ኢጣልያ እናተበግሱ ብ4 ሰነ ከምዝተታሕዙ ይዝከር።
ዝሓለፈ ሰሙን’ውን ኤርትራ ናይ እትርከበን ሸሞንተ ሃገራት ሚኒስተራት ኣብ ግብጺ ከተማ ሸርም ሸኽ ብምርኻብ፣ ብደረጃ ኾሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ክግበር ብዛዕባ ዝኽእል ተኽእሎታት ከምዝተዘተዩ ተገሊጹ’ዩ።
ውጽኢት ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት እታ ሃገር ተቃውሞታት ምልዓሉ ተሓቢሩ። እዞም ንምሩጽ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ብምቕዋም ዝኻየዱ ሰልፍታት ኣብታ ብታሪኽ ደጋፊት ሪፖብሊካዊያን ፓርቲ ብምኳና ዝፍለጥ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ከይተረፈ ይኻየድ ምሕላው ተገሊጹ’ሎ።
ፕረዝዳንት ባራክ ኦባማ ፕረዝዳንት ኮይኖም ምስ ዝተመርፁ ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ‘’ኣዚዩ ፅቡቕን ‘’ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ዘተኮረን’’ ዝርርብ ኣካይድና ኢሎም።
ኣሜሪካዊያን ዶናልድ ትራምፕ ዝቕፅል ፕሬዝዳንት ሃገሮም ክኾኑ መሪፆም ኣለው።ካብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ንደሓር ብብዝሒ ተኸታታሊ መዘና ኣይተረኽቦን ዝተብሃለሉ ምርጫ ውፅኢቱ ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ዝህልዋ ፖሊስን መርገፅን መሊኡ ዝቕይር ክኸውን ትፅቢት ይግበር።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ለ9ኙ ክልሎችና ለ2ቱ ከተማ አስተዳደሮች የምርጫ ክልል ሃላፊነት አወዳድሮ ለመመደብ የስራ ማስታወቂያ ማውጣቱ ይታወሳል፡፡ ነገር ግን ለሃረሪ ክልል፣ ለድሬዳዋ ከተማ መስተዳድር፣ ለጋምቤላ ክልል፣ ለአማራ ክልል በቂ አመልካች ባለመገኘቱ ከስር የተጠቀሰውን ዝርዝር መስፈርት የምታሟሉ እና በሶስቱ ክልሎች እና በድሬዳዋ ከተማ መስተዳድር መስራት ለምትፈልጉ የማመልከቻ ጊዜው ከዛሬ ከመስከረም 26 2012 ዓ.ም ጀምሮ ባሉት 7 ተከታታይ ቀናት ስለተራዘመ ማመልከቻችሁን ማስገባት እንደምትችሉ ያሳውቃል፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በዋና መስሪያ ቤት ደረጃ የጀመረውን ውስጣዊ አደረጃጀት ሪፎርም በክልል ደረጃ በማስፋት በ9 ክልሎች የሚገኙት ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶቹን እንደአዲስ እያደራጀ ይገኛል፡፡ የዚህ ስራ ዋናው አካል የክልል የምርጫ ሃላፊዎችን እንደስራ አመራር ቦርዱ አባላት አመራረጥ ሁሉ የሚመለከታቸው አካላት የተሳተፉበት እንዲሆን ማድረግ ነው፡፡ በዚህም መሰረት ከላይ ለተጠቀሱት ሶስት ክልሎች እና በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር በእጩነት ለመወዳደር የሚፈልጉና ከስር የተጠቀሰውን መስፈርት የሚያሟሉ ግለሰቦች ማመልከት ይችላሉ፡፡ በዚህም መሰረት በክልል የምርጫ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ኃላፊነት በዕጩነት የሚቀርቡ አመልካቾች ማሟላት የሚኖርባቸው መስፈርቶች፡-
5. በትምህርት ዝግጅት በተለይ በሕግ፣ በፖለቲካ ሳይንስ፣ በህዝብ አስተዳደር፣ በስታቲስቲክስ፣ በማኔጅመንት፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂና ከምርጫ ጉዳዮች ጋር ተዛማጅነት ባላቸው የትምህርት ዘርፎች ቢያንስ በአንዱ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው/ያላት፤
አመልካች እጩዎች ለስራው ያላቸውን መነሳሳት የሚገልጽ አንድ ገጽ ማመልከቻ፣ የተሟላ ካሪኩለም ቪቴ፣ የትምህርት ማስረጃ እንዲሁም ሁለት ስለአመልካቹ ብቃት የሚገልጹ ለአመልካቹ ቅርብ ከሆኑ ሰዎች የተጻፉ የድጋፍ ደብዳቤዎችን ከነሃሴ 29 ቀን 2011 ዓ.ም ጀምሮ በሚቀጥሉት 10 ቀናት ውስጥ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡
የተሟላ ማመልከቻቸውን በኢሜል- electionsethiopia [at] gmail.com፣ በአካል ፍላሚንጎ አካባቢ የሚገኘው የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ዋና መስሪያ ቤት በመቅረብ፤ በፈጣን መልዕክት /EMS/ ወይም በፖስታ ሳጥን ቁጥር 40812 መላክ ይችላሉ፡፡
ዳንኤል ኣብ ወለዶኡ እግዚኣብሄር ዝተጠቕመሉ ሰብ እዩ ኔሩ። መንእሰይ ከሎ “ብብልዒ ባቢሎን ንኸይረክስ ብልቡ ሓለነ” (ዳን.1:8)። ሃናንያን ሚሻኤልን ኣዛርያን ዳንኤል ንእግዚኣብሄር ቆይሙ ምስ ረኣዩ፡ ንሳቶም’ውን ንጎይታኦም ደው ንኽብሉ ትብዓት ኮይንዎም (ዳን.1:11)። ብገዛእ ርእሶም ደው ክብሉ ትብዓት ኣይነበሮምን፡ መትከል ዳንኤል ብዝረኣዩ ግና ትብዓት ረኺቦም። ኣብዚ ዘለናዮ ጊዜ ከምዞም ሰለስተ ሰባት፡ ብገዛእ ርእሶም ንእግዚኣብሄር ደው ክብሉ ዘይክእሉ፡ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ። ከም ዳንኤል ዝበለ ብትብዓት ንእግዚኣብሄር ደው ዝብል፡ ዝጽበዩ። ከምዚ ዝበለ ሰብ ምስ ዝረኽቡ፡ ትብዓት ዝመልኡ።
ከምዚ ዳንኤል እዚ ክትከውን ዶ ትኽእል፧ “ንገዛእ ርእሰይ ኣየርክስን እየ። ንዝኾነ ንጉስ ወይ ኣዛዚ ወይ ንድሕሪት ዝተመልሰ ሽማግለ፡ ወይ ዝኾነ ቤተ-ዘመድ ወይ ዝኾነ ከሕጉስ ኣይደልን እየ። 100% ቃል እግዚኣብሄር ንዝብሎ ደው ክብል እየ” ክትብል ትኽእል ዶ፧
ከምዚኦም ዝበሉ ዳንኤላት ሎሚ ኣዝዮም እዮም ዘድልዩ - “ንብዙሓት ናብ ጽድቂ ዝመርሑ” (ዳን.12:3) ኣወዳትን ኣዋልድን። እዛ ጥቕሲ ብዛዕባ ጽድቂ ዝሰብኩ ኣይተመልክትን እያ፡ ግና ንኻልኦት ናብ ጽድቂ ዝመርሑ - ብቓልን ብግብርን። እዚ እዩ ዕዮ ዳንኤል (ዳንኤላዊ ተልእኾ)።
ኣብ ራእይ.12:4 ሉሲፈር ምስ ዝሰዓብዎ 1/3 ካብ መላእኽቲ (ከዋኽብቲ) ካብ እግዚኣብሄር ከም ዝዓለዉ ነንብብ። እዞም ዝወደቑ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ መላእኽቲ እዮም እቶም ኣጋንንቲ ኮይኖም። ስለምንታይ እግዚኣብሄር ንሉሲፈር ክንድዚኦም ንዝኣኽሉ መላእኽቲ ናብ ዕልወት ክመርሕ ፈቒዱ፧ ሰማይ ካብ ከምዚኦም ዝበሉ ዓለውቲ መላእኽቲ ምእንቲ ክትጸሪ እዩ። ሉሲፈር ካብ ማእከሎም ተንሲኡ ኣንጻር እግዚኣብሄር ክዓልዉ እንተዘይመርሖም፡ እቲ ኣብ ውሽጦም ዝነበረ ዓላዊ ሓሳባት ኣይምተጋህደን።