Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በምዕራባዊ የባህር ዳርቻ የሚገኙት የባህር ዳርቻዎች በጣም ደካማ እና ርቀት ላይ ያሉ ሲሆን በራስዎም ሆነ በእርቃሻ ላይ ለመገኘት ብዙ ቦታዎች አሉ. ሌሎች ሰልፎችም ሊያጋጥሙዎት የሚችሉ ታዋቂ ቦታዎች ናቸው. ሁሉም የምዕራብ የባህር ዳርቻዎች ጥቁር አሸዋ ያላቸው እና በተለይ በነፋስ ወራት ውስጥ በጣም በሞቃት ሊሆኑ ይችላሉ. የጫማ ልብሶችን, ጣውላ እና ብዙ የፀሓይ ሰጭዎችን ይያዙ. ትላልቅ ሽክርክራቶች እና ጠንካራ ጉድለቶች ስለሚኖሩ በውቅያኖስ ውስጥ ሲዋኙ ከፍተኛ ጥንቃቄ ያድርጉ.
ይህ የኦክላንድ የኦስትላን ታዋቂ የባህር ዳርቻ የባህር ዳርቻ ነው ስለዚህም በጣም አስፈላጊ ነው. የሰሜኑ መጨረሻ ከብዙ ሕዝብ ተለይቷል, ስለዚህ ለስላሳ እጥፋት ይሻላል.
በምዕራባዊ ኦክላንድ ከሚገኙ ሌሎች የባህር ዳርቻዎች በተቃራኒ ይህ መጠለያ እና ሰፈነበት የተንሸራተት ትንሽ አሸዋ ነው. ጥቁር አሸዋና ኃይለኛ ነፋስ እና በውቅያኖቹ የባህር ዳርቻዎች ውስጥ ማኑኩ ሃርቦ ውስጥ ይገኛል.
ምናልባት በሎንግ ቤይ ዞን ሰሜናዊ ጫፍ ላይ ምናልባት ኦክላንድ የፓርኩን በጣም ተወዳጅ የባሕር ዳርቻ ይሆናል. ከባህር ዳርቻዎች ወይም ከኮረብቶች በላይ የሃያ ደቂቃ የእግር ጉዞ ነው, ነገር ግን ዋጋ ያለው ነው.
ከአክላንድ ከደቂቃዎች አምስት ደቂቃዎች ይህ ባህር ዳርቻ ካቫካ ኬኢ የባህር ወሽመጥ ብቻ ነው የሚቀርበው እና ከአንድ ጎን በላይ ከፍታ ላይ ብቻ ነው. ይህ ባህር ዳርቻ ተወዳጅነት እያገኘ ይገኛል.
የኒው ዚላንድ ሕዝብ ቁጥር አንድ ሦስተኛ እንደሚሆን ሁሉ ኦክላንድ ብዙ እርቃናት የባህር ዳርቻዎች አማራጮችን እንደሚያቀርብ ምንም አያስደንቅ ይሆናል. ከላይ ከተዘረዘሩት ዝርዝር ውስጥ በጣም ታዋቂው, የተመሰረተ እና በጣም ምርጥ የሆኑት ፓውቱካዋ ቤይ እና ሊትል ፓልፕ ቢች ናቸው. በሳመር ቀን, በተለይም ቅዳሜና እሁዶች, በኦክላንድ የበልግ አየርን በሚመኙ የባህር መንሸራተ ቤቶች ውስጥ በተደጋጋሚ ተጭነዋል.
የተባበሩት አረብ ኢሚሬትስ ኤምባሲ ላይ የሽብር ጥቃት ለመፈፀም ሲንቀሳቀሱ የነበሩ የሽብር ቡድን አባላት በቁጥጥር ስር ዋሉ https://t.co/ftPqkuCIWB via @የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት pic.twitter.com/59IX1WxfLc
ንሕና ከባቢ 1200 ንኸውን ኤርትራውያን ተቐማጦ ጀርመን ናይ ፖለቲካ ዑቑባና ተቐቢልና መሰል ምጥርናፍ ስድራ ብሕጊ ዝፍቀደና እንደሃለወ ደቅናን በዓልቤትናን/በዓልቲቤትናን ኣብ ብፓለቲካ ዘይርጉእን ኣስጋኢ ቦታታት ከም ኢትዬጲያን ሱዳንን ምስ ስድርኦም ክሕወሱ እንዳተጸበዩ ምስ መሪር ናፍቀቶም ንነዊሕ ዓመታት ተፈላልዮም ይርከቡ።
ምኒስትሪ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ጀርመን ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት ዓለም ንዕረፍቲ ዝከዱ ዜጋታት ብምኽንያት Covid-19 ብኣዝዩ ክቡር ዋጋን ኣሸጋሪ መግድታትን ናብ ስድርኦምን ገዝኦምን ክመልስ ከሎ፡ ንናይ ጥርናፈ ስድራ ኤርትራውያን ስደተኛታት ግን ብዝተፈላልዩ ምኽንያታት የዕንቅጽ ኣሎ። ኣብ ዝተፈላልዩ ዓድታት ዘለዉ ናይ ጀርመን ኢምባሲታት ቆጸራ ንምርካብ ኣዋርሕ ንጽበ፣ ጉዳይና ክሳብ ዝርአ ብዙሓት ኣዋርሕ ይሓልፉ። ኣብ መወዳእታ ከነቕርቦምን ከነማልኦም ዘይንኽእልን ዶኩመትታት እንዳጠለቡ ኣብ ደረት ኣልቦ ከርተትን ትጽቢትን የእትውና
ምኒስትሪ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ጀርመን ጸገም ናይ ኤርትራውያን ስድራ እንዳፈለጠ ንኩሉ ብዛዕባ ጥርናፈ ስድራ ኤርትራውያን ዝቐረበሉ ሕቶታት ጸማም እዝኒ ይህቦ ኣሎ።
ናይ ጀርመን ኢምባስታትን ነቲ ጉዳይ ንምስላጥ ዝምልከቶም ቢት ጽሕፈታትን፥ ንናይ ስድራ ጥርናፈ ቀዳምነት ክህብዎን ንምስርሑ ዝወስዶ ንዊሕ ግዜ ክሕጽርዎን ንጠልብ!
“እግረ መንገድ እኛም ሀገር ሁሉም በሳጥን፣ በሳጥኑ እየተደለደለ ይለይልንማ! ልክ ነዋ…ዘላለማችንን ግራ እየገባን ልንኖር ነው እንዴ! ምንድነው አስር ጊዜ ‘ቆዳ መለዋወጥ!’ እናማ ሀሳብ አለን… “እነ እከሌ አንዴ እንደ ቅዱስ፣ ሌላ ጊዜ እንደ ተቃራኒው የሚያደርጋቸው ጭር ሲል ስለማይወዱና ተርመስመስም ማድረግ ስለሚፈልጉ ነው፡፡ እነ አከሌ ደግሞ በአንድ ራስ ሁለት ምናምን የሚሆኑት ‘ነካ ሊያደርጋቸው’ ዳር ዳር እያላቸው ስለሆነ ነው፣ ይባልልና … ቁርጣችንን እንወቅ፡፡--”
“ሰውዬው ዛሬ ምን ነክቶታል! …ስማ (ይጨበጨባል) እህ...እህ…እህ! እንዲህ ነው ነገሩ! እየው እንዲች ብለህ ጫፌን እነካለሁ ብትል የሚንተከተከውን ሹሮ አናትህ ላይ ነው የምቸልሰው!”
እናማ፣ ምን መሰላችሁ…ለሆድ የታሰበው ሹሮ አናት መቸለስ፣ አለመቸለሱ ሰበር ዜና ወይም ‘የጋራ መግባባት’ ላይ ተደርሶ የመሆኑ ‘ሰበር ስኩዌርድ’ ዜና እኛ ዘንድ የሚደርሰው መቼ መሰላችሁ…ከዘጠኝ ወር በኋላ! ቂ…ቂ…ቂ…
የምር ግን የዓለም የጤና ድርጅት ሰዎችም፤ ሰዉ ሁሉ ቤቱ ተቆልፎ ወደዚች ዓለም የሚመጡ አዳዲስ እንግዶች ቁጥራቸው በጣም ይጨምራል … ምናምን ነገር ሲሉ ነበር፡፡ እኔ የምለው…በቃ ገና ለገና ሁሉም ነገር…አለ አይል…‘ሬዲ ፎር አክሽን’ መሰለና ‘ፋሚሊ ፕላኒንግ’ ምናምን የሚባለው ሁሉ ፉርሽ ሆነ ማለት ነው!
አንድ ሰሞን መብራት በፈረቃ ወይ ፈረቃ ሊመስል በቀረበ አይነት፣ ጨለማ በጨለማ አድርጎን በነበረ ሰሞን እኮ ሰዉ ሁሉ ቁጭ ከማለት ጋደም ማለት አበዛና… በተሰረገ በአስር ዓመትም… “የዛሬ ዓመት፣ የማሚቱ እናት” አይነት ነገር በዝቶ ነበር ይባላል:: በነገራችን ላይ…ባለሙያዎቹ ቢያንስ በቀን ለሠላሳ ደቂቃ ያህል የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ሥሩ ብለዋል:: እናማ…ይሔ ነገር ‘ምክር እንደ ፈቺው ነው፣’ አይነት ሆነ እንዴ!
ስሙኝማ… ብዙ ጊዜ እንዳሁኑ ሁሉም ነገር የጨላለመ በመሰለ ጊዜ ከጨለማው ውስጥም ትንሽ የብርሀን ጭላንጭል አይጠፋም ነው የሚባለው፡፡ ብዙ ሰዎች ቤታቸው በመሆናቸው መጽሀፍ የማንበብ በጎ ምልክት እየታየ ነው ተብሏል፡፡
አለ አይደል…ይህንንም ያንንም ማነባበቡ ቢያንስ፣ ቢያስ ነገሮችን በጥቁርና ነጭ ብቻ ከምናይበት ልማድ በትንሹም ሊገላግለን ይችላል፡፡ አሀ…ዘንድሮ የብዙዎቻችን ችግር እሱ ነዋ! ሁሉን ነገር ወይ አሳንሶ ጥሬ ማሳከል፣ ወይ አግንኖ ቋጥኝ ማሳከል! የምር ግን… ብዙ ነገር ላይ አይደለም መግባባት፣ በስነስርአት ተነጋግረን መደማመጥ ያቃተን ይሄ… “ወይ ጥቁር ነው፣ ወይ ነጭ ነው፣ አራት ነጥብ!” በሚል ዓይነት አመለካከት ነው፡፡
የመጽሀፍ ማንበብ ነገር ሲነሳ የማይሞቃቸው፣ የማይበርዳቸው ወዳጆች አልፎ፣ አልፎ ይገጥሙናል፡፡ እኔ የምለው…እንግዲህ ጨዋታም አይደል… ‘አይሞቀንም፣ አይበርደንም’ የምትለው የአንድ ሰሞን ‘የቦተሊካ ማሟሟቂያ’ ነገር. በቃ ወራሽ አጣች ማለት ነው! ልክ ነዋ… እየሰማናቸው ባሉ ብዙ ፍሬ ከርስኪ ነገሮች ውስጥ አልፎ አልፎ ሸጎጥ ብትደረግልን…“ቢያንስ አባባሏ የሆነ ስነጽሁፋዊ ነገር አላት” ብለን ብሽቀታችንን እናስታምምባት ነበር፡፡ እዚህ ሀገር ቲራቲር በዛብን እኮ!
እኔ የምለው… እግረ መንገድ ለጨዋታው ያህል… ለወባ ተሠራ የተባለውን መድሀኒት ስወስድ ነው የሰነበትኩት ያሉት ሰውዬ፤ አንዳንዴ ግርም አይሏችሁም! አለ አይደል…አንዳንዴ ሁሉንም ነገር ‘ፌክ ኒውስ’ ሲሉ…አለ አይደል… “ከአንጀቱ ሳይሆን ጭር ሲል ስለማይወድ ተርመስመስ ማድረግ ፈልጎ ነው” ምናምን ትላላችሁ፡፡ አንዳንዴ ደግሞ ‘ዘ ሞስት ፓወርፉል ማን ኢን ዘ ወርልድ’ የሚባልላቸው ሰውዬ ጸረ ተዋህስያን የሆነው የመጠዳጃ ቤት ሳሙና “ለምን በመርፌ መልክ እየተሰጠ አይሞከርም ሲሉ፤ “አይ የሆነ አብሾ ነገር ቢኖርበት እንጂ ማንም ጤነኛ ሰው እንዲህ አይነት ‘ነካ የሚያደርገው ሰው’ ሀሳብ አያመጣም” ትላላችሁ፡፡ ብቻ…ምን አለፋችሁ… እስከ ህዳሩ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ድረስ ብዙ ትርኢቶች ማየታችን አይቀርም፡፡
እግረ መንገድ እኛም ሀገር ሁሉም በሳጥን፣ በሳጥኑ እየተደለደለ ይለይልንማ! ልክ ነዋ…ዘላለማችንን ግራ እየገባን ልንኖር ነው እንዴ! ምንድነው አስር ጊዜ ‘ቆዳ መለዋወጥ!’ እናማ ሀሳብ አለን… “እነ እከሌ አንዴ እንደ ቅዱስ፣ ሌላ ጊዜ እንደ ተቃራኒው የሚያደርጋቸው ጭር ሲል ስለማይወዱና ተርመስመስም ማድረግ ስለሚፈልጉ ነው፡፡ እነ አከሌ ደግሞ በአንድ ራስ ሁለት ምናምን የሚሆኑት ‘ነካ ሊያደርጋቸው’ ዳር ዳር እያላቸው ስለሆነ ነው፣ ይባልልና … ቁርጣችንን እንወቅ፡፡ እንደውም የተሻለ ሀሳብ… መለያቸው የኮሚኒስትም ይሁን፣ የሊበራልም ይሁን፣ የምንም ይሁን… ብቻ ‘ማኒፌስቷቸው’ ላይ ይካተተልን፡፡ እንዲህ መገላገል እያለ!
“አንብብ፣ አንብብ የምትሉኝ አነበብን የሚሉትን ይኸው እያየናቸው አይደል! ሀገር ከመበጥበጥ ሌላ ምን ቁም ነገር ሠሩና!” የሚሉ አሉ፡፡ ይሄን እንኳን ሙሉ ለሙሉ ለማስተባበል ሊያስቸግር ይችላል፡፡ ልክ ነዋ…ምንም እንኳን ሁሉንም ጠቅልሎ መፈረጁ ልክ ባይሆንም፣ እንዲህ የሚያስብሉ ቁጥራቸው ቀላል አይደለም፡፡ “እምዬ ድራፍት ምን አለን… ጭቅጭቅ የለ፣ ንትርክ የለ…ጭራሽ ምናምኒዝም፣ ትርኪምርኪዝም እያልን፣ እነሱን እንሁንልህ!” የሚሉ ወዳጆችን፤ ‘ድራፍቱን ሶስት ጊዜ አዙረው ጥለውባቸው ነው’ ምናምን ማለቱ ልክ አይሆንም፡፡ ቂ…ቂ…ቂ…፣ አንዳንዴ ሠላሳ ምናምነኛ ፎቅ ላይ አውጥታችሁ ያስቀመጣችሁት ሰው፤ በንግግሮቹና በሚሰጣቸው አስተያየቶች ምድር ቤት ስታገኙት እንኳን እንዲህ ሌላም ያስብላል!
የምር ግን…እንግዲህ ጨዋታም አይደል…የአንባቢዎች ቁጥር መጨመሩ ደስ የሚል ነው:: ልክ ነዋ…ገና ሳይሞከር ከሩቁ “ኸረ እዛው በጠበላችሁ…” ምናምን ከማለት ሞክሮ ‘ጉዱን ማየት’ ይሻላል፡፡ ለነገሩ መጽሀፍ ማንበብ ሲባል ዶስቶይቭስኪ፣ ዲክንስ ምናምን ነገር አይደለም፡፡ ለምሳሌ ‘የሚያቃጥል ፍቅር’ ምናምን የሚል መጽሀፍ አይጠፋም፡፡ (እነ እንትና ‘ፋታል አትራክሽን’ ‘ቦዲ ሂት’ ምናምን የሚባሉ ፊልሞች፣ ሲኒማ ኢትዮጵያ ከታየ በኋላ ‘ሽቅብ’ ሲደረግ ስለነበረው ሩጫ፤ “እኛና ቦዲ ሂት” ምናምን የሚል መጥሀፍ ቢጤ የሚጥፍልን ይጥፋ! እግረ መንገድ… እነዚህ ፊልሞች ከ‘ሚያቃጥል ፍቅር’ ጋር ግንኙነት አላቸው ተብሎ እንዳልሆነ ልብ ይባላልንማ! ‘ጀስት ፎረ ዘ ሬከርድ…’ እንዲል ‘ፈረንጅ!’)
በዛ ሰሞን ኪራይ ቅነሳ ያደረጉ አከራይ ወገኖቻችንን እያመሰገንን ነበር:: ደግሞላችሁ… ልክ አመሻሹ አሥራ አንድ ሰዓት ተኩል በረንዳ ላይ ‘ነፋስ የሚቀበሉ’ መስለው ተቀምጠው ተከራዮች የሚገቡበትን ሰዓት የሚቆጣጠሩትም ትንሽ እፎይ ይላሉ፡፡
ተከራይም ቢሆን… አለ አይደል… “አይደለም በዚህ እድሜዬ የአሥራ ሦስት ዓመት ልጅ እያለሁ እንኳን ፋዘር ማታ እስከ ሁለት ሰዓት እንዳታመሽ ብሎኝ አያውቅም” ብሎ ከመበሳጨት ለጊዜውም ቢሆን እፎይ ይላል፡፡ ለነገሩ…በአስራ ሦስት ዓመቱ ፋዘር.. “እስከ ሁለት ሰዓት እንዳታመሽ” የሚሉት አራት ሰዓት ተኩል ላይ ከቤታቸው በታች ካለችው ‘የሎው ቤት’ ማን ደግፎ ያምጣቸው! እናማ… በዚህ በቤት ውስጥ ቆይታ ቀደም ብለው ያልነበሩንን ብዙ አሪፍ ባህሪያት መልማድ ይቻላል…ሹሮ በአናትን ሳይጨምር ማለት ነው፡፡ ግዴለም… ለሹሮ በአናት የሚሆን ‘ምቹ’ ጊዜ አይጠፋም:: በ‘ድብርት ሰበብ’…በዝተን መሬት እንዳይጠበን በሚል ነው!
የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን በኦሮሚያ ለተቃውሞ በተጠሩ ሰልፎች ምክንያት የሚከሰተው የሰዎች ህይወት መጥፋት በእጅጉ እንደሚያሳስበው እየገለፀ የፀጥታ ሀይሎች ተመጣጣኝ ያልሆነ ሀይል ከመጠቀም እንዲቆጠቡ ጥሪውን ያቀርባል፡፡
በክልሉ የተለያዩ ቦታዎች በተለይም በአሳሳ፣ አሰቦት፣ አወዳይ፣ ባሌ ሮቤ፣ ጭሮ፣ ደንገጎ፣ ድሬ ጠያራ፣ ዶዶላ፣ ገለምሶ፣ ጊኒር፣ ሀሮማያ፣ ሂርና እና ሻሸመኔ የሞት ጉዳት መድረሱን ኮሚሽኑ ከተለያዩ ምንጮች መረጃ ደርሶታል፡፡
‹‹የመንግስት አካላት የዜጎችን በሰላማዊ መልኩ ተቃውሞ የማሰማት መብት ማረጋገጥ እንዳለባቸው እና ሕግ የማስከበር ስራ ተመጣጣኝነት እንዲጠብቅ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው›› የኮሚሽኑ ከፍተኛ አማካሪ እና ቃል አቀባይ አቶ አሮን ማሾ ገልፀዋል፡፡
‹‹የኦሮሚያ ክልል በዚህ አመት የተከሰቱ አሳዛኝ ግድያዎች ከፈጠሩት ሰቆቃ አሁንም ፈጽሞ አላገገመም፡፡ እነዚህ ከፍተኛ የመብት ጥሰት አዝማሚያዎች እንዲቀጥሉ ሊፈቀድላቸው አይገባም›› በማለት አክለው ገልጸዋል፡፡
እስካሁን በአንዳንድ ሚዲያዎች የወጡ ሪፖርቶች እና በማህበራዊ ሚዲያ የተለቀቁ መረጃዎች የሞቱ ሰዎችን ቁጥር በሚመለከት የተለያየ አሀዝ አስቀምጠዋል፡፡ ኢሰመኮ የደረሰውን ሞትና ጉዳት መጠን ለማረጋገጥ ከየአካባቢው ነዋሪዎች፣ ምስክሮች፣ ሆስፒታሎች እና የአስተዳደር አካላት መረጃ በማሰባሰብ ላይ ይገኛል፡፡
በዋናነት የኦነግ ሸኔ ሰራዊት ይንቀሳቀስባቸዋል በሚባልባቸው አካባቢዎች መንግስት የኢንተርኔትና የስልክ አገልግሎት በማቋረጥ ግንኙነታቸውን አግዶ ባካሄደው ከበባ የተሳካ ውጤት እንዳስመዘገበ በገለጸ...
የጭነት መኪና አሽከርካሪ ወንበር, የብረት የትራክተር መቀመጫዎች, የመተኪያ ሣር ማጨጃ ወንበር, አዲስ ዩኒቨርሳል የትራክተር መቀመጫ, የሣር ትራክተር ትራክ መቀመጫዎች, የግብርና የትራክተር መቀመጫ,
ቤት እና የቅርብ ጊዜ አርእስቶች ህብረተሰብ እና ፍልስፍና. ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ. ጤና እና መከላከያ. ጤና እና መከላከያ. የአካባቢ ብክለት ስጋቶች, መንስኤዎችና ውጤቶች
ጤናማ ሆኖ መቆየትና አደጋዎችን እና በጤንነትዎ እና በህዝባዊ ጤናዎ ላይ የሚያስከትሏቸው ውጤቶች. የሥራ ሙያዎች, የኢንዱስትሪ አደጋዎች (አስቤስቶስ, የአየር ብክለት, ኤሌክትሮማግኔታዊ ሞገዶች ...), ማህበራዊ አደጋዎች (የሥራ ተፅእኖ, መድሃኒቶች ከልክ በላይ መጠቀምን ...) እና ግለሰብ (ትንባሆ, አልኮል ...).
እየተነጋገርን ስለ ቤልጂየም ለእኔ ይመስላል ... እና ለምሳሌ የሙስሊም ሀገሮች የሉም ፡፡ እንደ ቤልጅየም (ወይም ጀርመን) ባሉ ሀገሮች ውስጥ እነሱን ማጠናቀር ምናልባት የበለጠ የተወሳሰበ ቢሆንም “ኦፊሴላዊው” የቤልጂየም ቁጥሮች ከሁሉም ጎኖች የሚመነጩ ከሆነ በጣም እገረማለሁ ፡፡ ከሕዝብ ጤና አንጻር ጠንካራ ኃላፊነቶች ፡፡
sicetaitsimple wrote: መሬት ላይ ምንም ነገር አይለውጠውም ፣ ግን የዕለታዊ አኃዝ በእኔ አስተያየት በእኔ አስተያየት በትንሽ እይታ መወሰድ አለበት ...
ክሪስቶፈር እንዲህ ሲል ጽፏል- አንዳንድ ምንጮች እንደሚሉት ፣ የተበከለው ኩርባ ቀንሷል ... ግን በዚህ ጣቢያ መሠረት አይደለም- https://www.arcgis.com/apps/opsdashboar ... 7b48e9ecf6
ፕሮፌሰር ዳዲየር ራዮult መጋቢት 1 እና 2 ላይ የተቀበሉትን የሞት ማስፈራሪያ ተከትሎ አቤቱታውን አቅርበዋል ፡፡ ምርመራው መጀመሪያ የተከፈተው በማርስሬ ዐቃቤ ሕግ ቢሮ ነው ፡፡ የተጠረጠሩ ጥሪዎች መነሻ በመሆናቸው አሁን ለናንትስ አቃቤ ህግ ቢሮ በአደራ ተሰጥቶታል ”ሲሉ ዛሬ ጠዋት ለምርመራው ቅርበት ያላቸው አንድ ግለሰብ ተናግረዋል ፡፡ የተጠቀመው ስልክ በእርግጥ እንደተጠቀሰው ከናንትስ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል የመጣ ዶክተር ሊሆን ይችላል ሊ ካናር Enchaîné በሳምንታዊ እትሙ ላይ ማርሴሬል የኢንፌክሽን ባለሙያ ሊደረስበት አልቻለም ፡፡
አቤቱታው የቀረበው “ለሞት ማስፈራሪያ” እና “ለህዝባዊ አገልግሎት ተልእኮ በአደራ ሰው ላይ በማስፈራራት” ነው ፡፡ የተጠሩት ቃላት እንደሚከተለው ይሆናል-“እስከ ነገ 14 ሰዓት ድረስ በሬ ወለደ ንግግር ማውራት ያቆማሉ ፣ አለበለዚያ ያዩታል” ፣ ከዚያ “ክሎሮኩዊንን ለመቀየር ከአራት ሰዓት በታች” ፡፡ የፍትህ ምንጭ “ይህ ምርመራ መደረጉን ግን የወንጀል ድርጊቱን መገምገም ይገባል” ብለዋል ፡፡
ቪዲዮው በማርች 1 እና 2 ላይ በቪድዮው ክሊኒካዊ ጥናቱ ላይ በቪዲዮ ላይ ከመታተሙ በፊት እንደነበረ ልብ ይበሉ… ስለሆነም አንዳንድ (በግልጽ) ወረርሽኙ ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ክሎሮኪንን ተከትለው እንደሄዱ ልብ ይበሉ!
ከሰንሰለት ዳክዬ? ስለዚህ እዚያ ፣ ያ በጣም ያስገርመኛል! ለተወሰኑ ላቦራቶሪዎች ኢኮኖሚያዊ መስኮች በጣም አስፈላጊ ከመሆናቸው የተነሳ ለወደፊቱ ክትባት የንፋስ አመጣጥን ለመጠበቅ በምንም መልኩ አይቆሙም ፡፡
ብር ወረቀት፣…. ወረቀት ብር፣….. የብር ወረቀት፣ ……የወረቀት ብር!!! ‹ብሔራዊ ባንክ ብዙ ቢሊዩን ብር ሱዳን አሳትሞ … ዘርቶታል!!!› – ZAGGOLE – ዛጎል
ለኢትዮጵያ ሃገራዊ ንቅናቄ፣ ለኢትዮጵያዊያን የጋራ ግበረ ኃይል፣ ለኢትዮጵያ ህዝብ የጋራ ትግል ሸንጎ፣ ለኢትዮጵያውያን ተጋሩ፣ ለሁሉም ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችና የሲቪክ ማህበራቶች፡- ቀጣዮን ብሄራዊ የወጣቶች ተግባራዊ የትግል አቅጣጫ ማሳየት ይጠበቅባችኃል፡፡ ከከ2003 እስከ 2010 ዓ/ም ባሉት ዓመታት ብሔራዊ ባንክ ብዙ ቢሊዩን ብር ሱዳን አሳትሞ፣ በሃገር ውስጥ ብሩን ሞቅ አድርጎ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ውስጥ ማሰራጨቱ ሃገሪቱን ለከፍተኛ ውድቀት እንደሚዳርጋት የምጣኔ ኃብት ምሁራን በጋራ ጥናታቸው በጥብቅ ያሳስባሉ፡፡
‹‹ከ2003 እስከ 2007 ዓ/ም የባንክ የውጭ ምንዛሪ ሀብት ከአገር ውስጥ ብድር ሀብት ጋር ሲነፃፀር፣በ2003 ዓ/ም ከነበረበት 41 በመቶ በየዓመቱ ቀንሶ በ2007ዓ/ም ዘጠኝ ነጥብ አምስት በመቶ ብቻ ሆኖል፡፡››…‹‹ይህ የውጭ ምንዛሪ ሃብትና የአገር ውስጥ ብድር ሀብት ንፅፅር ሁኔታ በብር የውጭ ምንዛሪ መጣኝ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ የአገሪቱ ቁልል የውጭ ዕዳ ክምችትም (Outstanding Debt Stock) ይጨምራል፡፡›› ብዙ ሰዎች ስለ ጥሬ ገንዘብ ሲነገር በገበያ ውስጥ የሚዘዋወርን ጥሬ ብር ማለት ሊመስላቸው ይችላል ነገር ግን በንግድ ባንኮች ቆጣቢዎች የሚያስቀምጡት ተቀማጭ ወይም ንግድ ባንኮች በተቀማጩ ላይ ተመርኩዘው ተቀማጩን አርብተው በማበደር የሚፈጥሩት ብድርም ጥሬ ገንዘቦች ናቸው፡፡
በብሔራዊ ባንክ የጥሬ ገንዘብ ፖሊሲ የተዛባ በመሆኑ ምክንያት በሃገሪቱ የውጪ ምንዛሪ እጥረት ተከስቶል፡፡ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በሃገሪቱ ገበያ ውስጥ የሚዘዋወር ጥሬ ብር በ2003 ዓ/ም 32.6 ቢሊዩን ብር ሲያቀርብ፣በ2007 ዓ/ም 60.5 ቢሊዩን ብር ማለትም 54 በመቶ ሞቅ አድርጎ በገበያው ውስጥ ዘርቶታል፡፡
2002ዓ/ም እስከ 2007ዓ/ም የበጀት አመት የአምስት ኣመት እድገት አማካይ እድገት በመቶኛ 29.0% ‹‹የጥሬ ገንዘብ አቅርቦቱን እድገት መጣኝ ቢመጣም በአካፋዩ መነሻ መተለቅ ምክንያት እንጂ፣የአቅርቦቱ መጠን እየጨመረ እንደመጣ እናያለን፡፡ የእርግጠኛ ጥቅል የአገር ውስጥ ምርት ዕድገትን በየአመቱ 11 በመቶ ይሁን ብለን ተቀብለን እንካ፣ ከአምስቱ አመት አማካይ የጥሬ ገንዘብ አቅርቦት እድገት 29 በመቶ ውስጥ 11 በመቶው ለምርት ዕድገት ዋለ ብንል ቀሪው 18 በመቶ የዋለው ለዋጋ ንረት ነው፡፡››
2010ዓ/ም ‹‹በአገሪቱ ለሚካሄደው ልዩ ልዮ የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ መንግሥት በዕቅድ የያዘው የገንዘብ አቅርቦት መጠን ከኢኮኖሚው አኮያ የ28 በመቶ ድርሻ ነበር፡፡›› ‹‹ይሁንና የኢንቨስትመንት ፍላጎት ከፍተኛ በመሆኑ ሳቢያ ከታቀደው የገንዘብ አቅርቦት በላይ ከፍተኛ የገንዘብ ፍላጎት ተፈጥሮል…በመሆኑም ከኢኮኖሚው የ40 በመቶ በላይ ድርሻ ያለው የገንዘብ አቅርቦት እንዲሆን ለማድረግ ባንኩ መገደዱን አስታውቀዋል፡፡›› በዚህም ምክንያት ብሔራዊ ባንክ ብዙ ቢሊዩን ብር ሱዳን ውስጥ በሱዳን ከረንሲ ፕሪንቲንግ ፕሬስ አሳትሞ፣ በገበያው ውስጥ ወረቀቱን ሞቅ አድርጎ ገበያው ውስጥ መዝራቱን አምኖል!!!
በ2010ዓ/ም የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ለግብይት ከሚያቀርባቸው ቡና ፣ሰሊጥና ቦለቄ ምርቶች 40 ሽህ ቶን ቀንሶል፡፡ ዋናው ምክንትም በሃገሪቱ የተከሰተው ህዝባዊ አንቢተኝነትና ተጋድሎ መሆኑ ታውቆል፡፡በየካቲት ወር ግብይት ካለፈው ጥር ጋር ሲነፃፀር 28 በመቶ ቀናሽ አሳይቶል እንዲሁም የየካቲት ወር ግብይት በታህሣስ ከነበረው ጋር ሲነፃፀር ደግሞ ከ105 ሽህ ቶን ወደ 66 ሽህ ቶን ወይም 38 በመቶ ቀንሶል፣ ይህም በገንዘብ ሲሰላ ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ቅናሽ ታይቶበታል፡፡ በአጠቃላይ ሃገሪቱ በውጭ ንግድ ገቢዋ በጣም እንደሚቀንስና የውጪ ምንዛሪ አግኝታ እዳዋን ለመክፈልና የእዳ ጫናዋን ለመቀነስ እድሎ የመነመነ ነው፡፡
በኢትዮጵያ አማካይ አመታዊ የሸቀጣ ሸቀጦች ምርቶች የዋጋ ግሽበት በ2001 ዓ/ም (25.5 በመቶ )፣ 2005ዓ/ም (23.0በመቶ )እና 2009ዓ/ም (9.7 በመቶ) መድረሱን መረጃው ያሳያል፡፡ በ2010 ዓ/ም ሁለት አሃዝ ከ10እስከ 15.6 በመቶ የዋጋ ንረት መከሰቱን ያሳያል፡፡ በኢትዮጵያ አማካይ የውጭ ምንዛሪ ምጣኔ በ2001 ዓ/ም (1 ዶላር በ 9.6 ብር )፣ 2005ዓ/ም (1 ዶላር በ 17.7 ብር ) እና 2009ዓ/ም (1 ዶላር በ 21.8 ብር ) መድረሱን መረጃው ያሳያል፡፡ በ2010ዓ/ም ብሄራዊ የውጭ ምንዛሪ ምጣኔ 15 በመቶ በመጨመር (1 ዶላር በ 26.96 ብር ) ሲሆን በጥቁር ገበያ (1 ዶላር በ 33.50 ብር ) በመመንዘር ላይ ይገኛል፡፡
በ2010ዓ/ም መንግሥት በተያዘው በጀት ዓመት የመጀመርያው ስድስት ወራት ከዕርዳታና ከብድር346 ቢሊዮን ብር ማግኘቱን፣ ከዚህ ውስጥ 50.443 ቢሊዮን ብር እንደተለቀቀለት አስታወቀ፡፡ በመጀመርያው ስድስት ወራት ከዓለም አቀፍ የልማት ተቋማት (መልቲ ላተራል) በብድር 20.971 ቢሊዮን ብር፣ ከዕርዳታ 34.58 ቢሊዮን ብር በድምሩ 55.55 ቢሊዮን ብር አዲስ ዕርዳታና ብድር መገኘቱን ይፋ አድርገዋል፡፡
የወያኔ ፋሽስታዊ ‹‹የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ›› ኮማንድ ፖስት በቦረናና ሞያሌ ዜጎች ላይ የፈፀመው ኢሰብዓዊ ድርጊት ለብዙ ሰው ሞት ፣ መቁሰል፣ እስራትና ለ50 ሽህ ዜጎች ስደት ተዳርገዋል፡፡ የወያኔን አጋዚ ጦር ለመከላከል የመንገድ መዝጋት፣ የድልድይ መስበር፣ የነዳጅ አመላላሽ መኪኖች ማጥቃት፣ የወያኔ የኤሌትሪክ ትራንስፎርመሮችና ከፍተኛ ኤሌትሪክ ቮልቴጅ ተሸካሚ ወደ ሱዳን፣ ኬንያ ወዘተ በዶላር የሚሸጠው ኮረንቲን በማምከንና በመምታት ኢኮኖሚውን ማሽመድመድ ይቻላል፡፡ የቄሮ ትግል በብሄራዊ መልክ እንዲቀጣጠል በማድረግ የኦሮሞ ሚዲያ ኔትወርክ ኃላፊነቱን መወጣት ይጠበቅበታል፣ የነዳጅ ቦቴዎች የመንቀሳቀስ እገዳ፣ የመንግሥት መኪኖች የመንቀሳቀስ እገዳ በማድረግ የወያኔ የኢኮኖሚ አከርካሬ በመምታት ኢኮኖሚውና ሽባ በማድረግና የጎረቤት ሃገር የኮረንቲ ሽያጭ ገቢን በማምከን የወያኔን አገዛዝ ማሽመድመድ ይቻላል፡፡ በኢትዮጵያ ህብረ ብሄራዊ ትግል ማድረግና መምራት የዚህ ዲጂታል ቴክኖሎጅ ወጣቶች ታሪካዊ ግዴታ ነው፡፡ ወጣቶች የፖለቲካ፣ ኢኮኖሚና ማህበራዊ ችግሮችን በዴሞክራሲያዊ መንገድ በጠረጴዛ ዙሪያ መፍታት፣ የጥላቻ ፖለቲካን ማስወገድ፣ የዘር ፍጅት እንዳይቀሰቀስ ማስተማር፣ እድሜቸው የደረሰ የፖለቲካ አመራሮች በወጣቶች መተካት! የፖለቲካ አመራሮችና የቀድሞ የመከላከያ ሠራዊት አባላቶች ቃል ኪዳናቸውን በማክበር ሀገር ቤት ደፍሮ ገብቶ ከህዝብ ጋር አብሮ መታገል ይጠበቅባቸዋል፡፡ የህወሓት የጦር አበጋዞች መንግሥት ‹‹የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ››በማወጅና የኮማንድ ፖስት በማቆቆም ግድያ ጀምረዋል ህዝቡ ‹‹ሞት መጣ›› ቢለት ‹‹አንዱን ግባ በለው!!!›› ብሎችሆል፣ ህፃናት ለሚገድሉ የወያኔ መንግሥትና የአጋዚ ጦር ነፍሰ ገዳዮች!!! በቦረናና ሞያሌና በመላ ኢትዮጵያ ህዝብ ላይ ለፈፀማችሁት ወንጀል ፍርድ ስትቀርቡ ህዝቡ ቤቱ አይገባም!!! የወያኔ መንግሥት 7.88 ሚሊዮን ህዝብ በርሃብና ቸነፈር ላይ መሆኑን ለዓለም አቀፍ ህብረተሰብ እርዳታ እንዲረጉለት ተማፀነ፡፡ በሃገር ውስጥ 2 ሚሊዮን ህዝብ ከቀየው ተፈናቅሎ ይገኛል በቅርቡ በሱማሌ ክልል ይኖሩ የነበሩ አንድ ሚሊዮን የኦሮሞ ህዝብ ከዛ በፊትም የአማራ፣ ጋምቤላ፣ የደቡብ ወዘተ ህዝብ እንዲፈናቀል ያደረገው የወያኔ ዘረኛ ፖሊሲ ምክንያት ነው፡፡
እርኩም ማታ ማታ ጠግቦ ወደ ጎጆው ሲገባ ‹‹ቤት ሰርቼ! ቤት ሰርቼ!›› ይላል ጠዋት በማለዳ ሲነሳ ደግሞ ‹‹ ሆድ ይብሳል! ሆድ ይብሳል!›› እያለ ምግብ ፍለጋ ይሄዳል፡፡ እርኩም ቤት ሳይሰራ፣ ይመሻል ይነጋል፣ ዳግም ይመሻል ይነጋል፡፡ 30 ሚሊዮን ወጣቶች በሥራ አጥነት እድሜቸውን ይገፋሉ፣ እነዚህ ወጣት ጡረተኞች ሲመራቸው፣ የቤተሰብ ሸክም መሆኑ ሲሰማቸው፣ ዘመድና ወገን ሲከፋባቸው እናት ሃገራቸውን ተሰናብተው በጠዋት በማለዳ ስደት ይሄዳሉ፣ በእግራቸው ተራራ ይወጣሉ ይወረዳሉ፣ የሳህራ በርሃን አቆረጠው፣ ሜዲትራንያ ባህርን በታንኮ ቀዝፈው ይጎዛሉ፡፡ በህይወት የተረፉም፣ በሞት የተለዮም እናት አገራቸው ያበረከተችላቸው ፀጋ ይሄ ብቻ ነው፡፡ ከዚህ በኃላ ወጣቶች በሃገራቸው ሰርተው ለመቀየር የወያኔን ሥርዓት አንኮታኩተው በመጣል ለትግል ቆርጠው ተነስተዋል፡፡ ይች ሃገር የእነሱም ናት፣ ያለ ኢኮኖሚ ነፃነት፣ የፖለቲካ ነፃነት የለም፡፡ ስለዚህ ፍህታዊ የኃብት ክፍፍል፣ የግሉ ዘርፍ ኢኮኖሚያዊ ነፃነት፣ የወያኔ መንግሥታዊ ዘርፍ ኢፈርትና ሜቴክ፣ ጥረት፣ ዲንሾ፣ ወንዶ የመሳሰሉት የፖለቲካ ፓርቲዎች ከንግዱ ዘርፍ እስካልወጡ፣ አምራቹን ኃይል እንደ ኮሶ የሚጣባ ተዋስያን በመሆን የሃገር ኢኮኖሚ የሚያቆረቁዝ፣ ህዝቡን በድህነት አረንቆ የሚዶል፣ ርሃብ፣ ድህነትና ድንቁርና የሚዘራ የፖለቲካ፣የኢኮኖሚና የማህበራዊ ዘርፍ ቀውስ ፈጣሪ የወያኔ ፖሊሲና ስትራቴጅ መሆኑን ተገንዝበዋል፡፡ ከህወሓት አገዛዝ የወረስንው ውርስ ይሄን ብቻ ነው ስንጠይቅና ስንቃወም እስር፣ ግርፋት፣ ግድያ ይፈፀምብናል፡፡ የእናንተ አያትና ቅድመ አያት ከጣልያን ፋሽስቶች ተዋግተው ነፃነት አቀዳጅተዋችኃል፡፡ ለእናንተ ህይወታችውን ሰውተው፣ ደማቸውን አፍሰውና አጥንታቸውን ከስክሰው ያስረከቦችሁ ሃገር ናት፡፡ እናንተ ለእኛ ያወረሳችሁን ኢትዮጵያ የህዝባች እስር ቤት ናት!!! የዲጂታል ቴክኖሎጅ ዘመን ወጣቶች፣ የኦሮሞ ቄሮ፣ የአማራ ፋኖ፣ የደቡብ አቦሸማኔ (የጉራጌ ዘርማ)፣ የሰሜኑ አናብስት!!! ጥያቄ ‹‹የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ›› በብሄራዊ ትግላችን ለማንሳት ነው፡፡ ዘመኑ የዴሞክራሲ እንጅ የዘር አይደለም፣ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ችግራችንን በጠረጴዛ ዙሪያ መፍታት እንጅ በ‹‹አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ›› በማወጅ አይፈታም!!! እንላለን፡፡ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ችግራችንን በእውቀት እንጅ በጠመንጃ አፈሙዝ አይፈታም፡፡
Sudan Currency Printing Press (SCPP) is a private enterprise of limited liability established in May 1994 in accordance with the 1925 company law. The Company had started the real production at the end of 1994. የሱዳን የገንዘብ ማተሚያ ፕሬስ፤ኃላፊነቱ ተወሰነ የግል ኢንተርፕራይዝ በግንቦት 1994 እኤአ መጨረሻ ላይ በሃገረ ሱዳን የተመሰረተ የገንዘብ ማተሚያ የግል ፋብሪካ ነው፡፡ በምን መለኪያና መሥፈርት የኢትዩጵያ ብሄራዊ ባንክ የብር ኖቶችና ቼክ እንዲሁም የአገር ግዛት ሚኒስትር መስሪያ ቤት (Ministry of Interior) ፓስፖርቶችና፣ከሃገር መውጫና መግቢያ ቪዛ፣ፓስፖርት ላይ የሚመታ የሚያብለጨልጭ የቪዛ ስቲከር ብሄራዊ ዶክመቶች፣ መታወቂያ ካርዶችና የተለያዩ የመታወቂያ ዶክመንቶች የህትመት ሥራ ለአዲስ ጀማሪው ካንፓኒ ተሠጠ፡፡ የሃገራችን ሉዓላዊነትና የህዝባችን ደህንነት በሱዳን የግል የገንዘብ ኖቶችና ፓስፖርት በሚያትም ካንፓኒ እግር ስር ወደቀ፡፡ የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥት በሃገሪቱ ታሪክ ሆኖ የማያውቅ ሚስጢራዊ የህትመት ሥራ ለሱዳን የግል ካንፓኒ መስጠት ውሎ አድሮ ከሱዳን በተጣሉ ጊዜ ሀገራችን ከፍተኛ ኪሣራ ያስከትላል፡፡ ወያኔ የኢትዩጵያ ተቃዋሚ ድርጅቶች በሱዳን ምድር እንዳይገቡ ለማድረግ የሃገሪቱን መሬት፣ የግብርና ምርትና የቁም እንሰሳት፣ የወርቅ ማዕድን ኃብት ወዘተ በህገወጥ የድንበር ንግድ ከሱዳን መንግሥት ጋር አብሮ ይዘርፋል፡፡ የሱዳን የግል ካንፓኒ የኢትዩጵያ ብር ኖቶች፣ ኤሌክትሮኒክ ፓስፖርትና ቼክ የማተም ሚስጢር ለምን ለህዝብ ይፋ አልሆነም፡፡ የኢትዩጵያ ብሄራዊ ባንክ፤ዋና ተግባራት ውስጥ፤ የብር ኖቶችንና ሣንቲሞችን ማሳተም፣ እንደ መንግሥት ወኪል ሆኖ መስራት፣ የውጭ ምንዛሪ ምጣኔን መወሰንና መቆጣጠር ሃላፊነት በህዝብ ቃል የገባበት ሙያዊ ሥነ-ምግባር በንዋይ ፍቅር ተሸጦ ቢያዩ እውቁ የብሄራዊ ባንክ ገዥ ክቡር አቶ ተፈራ ደግፌ እውቁ ኢኮኖሚስት ፕሮፊሰር እሸቱ ጮሌ ምን ይሎችሁ፡፡ ሞት አይቀር፣ስም አይቀበር!!!
የብርሃነ ሰላም ማተሚያ ቤት ኢንተርፕራይዝ ከሱዳን ከረንሲ ፕሪንቲንግ ፕሬስ፤ Sudan Currency Printing Press (SCPP) ጋር በመተባበርና ችሎታ ለማዳበር ብሎም የኢትዩጵያ ብር ኖቶች ማተም፣ ኤሌክትሮኒክ ፓስፖርትና ቼክ በሃገር ውስጥ ለማተም ስምምነት ተደርጎል፡፡ የደህንነት ህትመትና የቴክኒካል ኮንፍረንስ ስብሰባ ላይ ቺፍ ኤክስኪዩቲፍ ኦፊሰር ተካ አባዲ በተናገሩት መሠረት ‹‹ የኢትዩጵያ ብር ኖቶች ማተም፣ ኤሌክትሮኒክ ፓስፖርትና ቼክ በሃገር ውስጥ ማተም ውጪ ምንዛሪ ወጪን ለማዳንና ለኢኮኖሚ እድገትና ለሃገር ሉዓላዊነት ደህንነት በጣም አስፈላጊ ምክንያት ናቸው፡፡›› ከሱዳን ከረንሲ ፕሪንቲንግ ፕሬስ እና ኮኒግና ባወር ኤጂ ኢንተርፕራዞች ጋር ተባብሮ መስራት ዓላማችንን ለማሳካት ይጠቅማል፡፡ የሱዳን ከረንሲ ፕሪንቲንግ ፕሬስ ምክትል ጀነራል ማነጀር ኡመር አህመድ ሙክታር የህትመት ካንፓኒያቸው ከብርሃነ ሰላም ማተሚያ ቤት ኢንተርፕራይዝ ጋር እውቀት ለማጋራት፣ በስልጠና ክህሎት ለማዳበር፣ ጥገናና የልማት ሥራዎች፣ የቴክኒክ ድጋፍ ለማድረግ፣ የሰው ኃይል ግንባታ ክህሎት ለማሳደግና በሌሎች የህትመት ዘርፎች አብሮ በጋራ ለመስራትና ግዳጃቸውን እንደሚወጡ በስምምነቱ ላይ ገልፀዋል፡፡
የኢኮኖሚ ፖሊሲ፣ የኢትዩጵያ መንግስት የኢኮኖሚ ፖሊሲ መሠረቱ በሃገሪቱ ልዩ ልዩ የኢኮኖሚ ዘርፎች ማለትም በግብርና፣በኢንዱስትሪና የአገልግሎት ዘርፎች ውስጥ አስፈላጊውን የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመተግበር ለህዝብ ብልፅግናና ለኢኮኖሚ እድገት የሚሆን ፖሊሲ መንደፍ ነው፡፡ የኢኮኖሚ ፖሊሲው ስርዓት በግብርና ታክስ፣ በመንግሥት በጀት፣ በገንዘብ አቅርቦት፣ የወለድ መጠን፣ እንዲሁም የሠራተኛ /የጉልበት ገበያ፣ ብሄራዊ ኃብትና ሌሎች ኢኮኖሚ ዘርፎች በማበልፀግ እንዲሁም የግሉ ዘርፍ ኢኮኖሚ ከፍተኛውን ሚና እንዲጫወት በማድረግ፣ የመንግስት ጣልቃ ገብነት በተወሰኑ የኢኮኖሚ ዘርፍ በተለይም በማዕድን ዘርፍ (በወርቅ ፣ታንታለም፣ ፖታሽ ወዘተ) ውስጥ ብቻ እንዲወሰን ማድረግ አስፈላጊ ነበር፡፡ ሆኖም የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥት በመንግሥታዊ ድርጅቶች (አየር መንገድ፣ ቴሌኮም፣ ባቡር፣ መርከብ፣ መብራት ኃይል፣ ስኮር ኮርፖሬሽን ወዘተ) በመፈልፈልና የፓርቲ የንግድ ካንፓኒዎችን (ኢፈርት፣ ሜቴክ፣ የመከላከያ ኮንስትራክሽን ወዘተ) የግሉ ዘርፍ ኢኮኖሚ እንዳይሰራ በሩን ዘግተውበታል፡፡ የአንድ አገር መንግሥት የኢኮኖሚ ፖሊሲ፣ዘርፈ ብዙ ፈርጆች በሁለት ሊከፈሉ ይችላሉ፤ እነሱም ፊሲካል ፖሊሲና ሞኒተሪ ፖሊሲ በመባል ይታወቃሉ፡፡
ፊሲካል ፖሊሲ፤(Fiscal Policy) የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥት የግብርና ታክስ እንዲሁም የመንግሥትን ወጪ ሥርዓትን አፈፃፀም ፖሊሲን ያሳያል፡፡ የመንግሥትን ገቢና ወጪና የበጀት ጉድለትና ትርፍ ያሰላል፡፡ የመንግስትና የታክስና የግብር ገቢ አሰባሰብ ሥርዓትና ፖሊሲን እንዲሁም የመንግሥታዊ ዘርፍ ወጪን ይቆጣጠራል፡፡ የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥትና የብሄራዊ ባንክ ፊሲካል ፖሊሲ፤የግብርና ታክስ ስርዓት ፍትሃዊ ባለመሆኑ ምክንያት በሃገሪቱ ያስከተለውን ህዝባዊ አመፅ መመልከት ብቻ በቂ ነው፡፡
ሞኒተሪ ፖሊሲ፤(Monetary Policy) የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥትና ብሄራዊ ባንክ በሃገሪቱ ውስጥ ያለውን የገንዘብ ዝውውር፣ገንዘብ ፍላጎትና አቅርቦት በመቆጣጠር የዋጋ ግሽበት መከላከልና የወለድ መጠን በመወሰን የገንዘብ ሥርዓት የሚቆጣጠርበት ሲሆን ከዓለም ዓቀፍ ኢንስቲቲውሽን ማለትም ከዓለም ዓቀፍ የገንዘብ ድርጅት፣ ከዓለም ባንክ እንዲሁም የሃገራቱን የፖለቲካ፣ ኢኮኖሚና የማህበረሰብ ልማት ፖሊሲዎች ጋር አዛምዶ መስራት ያካትታል፡፡ ሞኒተሪ ፖሊሲ ከሚያካትታቸው ውስጥ፤የገቢ ፖሊስ፣የሸቀጣ ሸቀጦችና ምርት የዋጋ ቁጥጥርና የውጪ ምንዛሪ መጠባበቂያ ገንዘብ ክምችትን ያካትታል፡፡‹‹የዓለም ባንክ የኢትዩጵያን ብር የማርከስ እሰጥ አገባና የአሥራ አንደኛው ሰዓት ንስሐ››1 በሚለው ጥናታዊ ፁሁፉ አቶ ጌታቸው አሰፋው በሪፖርተር ጋዜጣ የብሄራዊ ባንክ ሥራና ሃላፊነትን ተንትኖ ከማስረጃ ጋር ያቀረበውን ፅሁፍ በመጥቀስ አንባቢዎች በቀላሉ መረዳት ይችላሉ፡፡ ‹‹የብሔራዊ ኢኮኖሚ ፖሊሲዎች የሚያጠነጥኑት በሁለት ዓይነት የፖሊሲ መሣሪያዎች በመንግሥት ገቢና ወጪ የበጀት ፖሊሲና በጥሬ ገንዘብ አቅርቦት ፖሊሲ ላይ ነው፡፡›› የጥሬ ገንዘብ ፖሊሲ ‹‹አስፋፊ የጥሬ ገንዘብ ፖሊሲ (Expansionary Monetary Policy) በሕግ ገደብ (By the Rule of the Law) ካልተገደበ፣በልክ ካልተመጠነና በዘፈቀደ (By Discreation) ካደገ በአጭር ግዜ ውስጥ ምርትንም ቢያሳድግ፣በረጅም ጊዜ ግን ውጤቱ ዋጋን ማናርና ጥሬ ገንዘቡን ዋጋ በማሳጣት የብራችንን የምንዛሪ መጣኝ ማርከስ ነው፡፡›› በባንክ ሁለት ዓይነት የገንዘብ ኃብቶች አሉ እነሱም አንደኛው የውጭ ምንዛሪ ኃብት ሲሆን ሁለተኛው የአገር ውስጥ ብድር ኃብት ናቸው፡፡
ከ2003 እስከ 2007 ዓ/ም የባንክ የውጭ ምንዛሪ ሀብት ከአገር ውስጥ ብድር ሀብት ጋር ሲነፃፀር፣በ2003 ዓ/ም ከነበረበት 41 በመቶ በየዓመቱ ቀንሶ በ2007ዓ/ም ዘጠኝ ነጥብ አምስት በመቶ ብቻ ሆኖል፡፡›ይህ የውጭ ምንዛሪ ሃብትና የአገር ውስጥ ብድር ሀብት ንፅፅር ሁኔታ በብር የውጭ ምንዛሪ መጣኝ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ የአገሪቱ ቁልል የውጭ ዕዳ ክምችትም (Outstanding Debt Stock) ይጨምራል፡፡›› ብዙ ሰዎች ስለ ጥሬ ገንዘብ ሲነገር በገበያ ውስጥ የሚዘዋወርን ጥሬ ብር ማለት ሊመስላቸው ይችላል ነገር ግን በንግድ ባንኮች ቆጣቢዎች የሚያስቀምጡት ተቀማጭ ወይም ንግድ ባንኮች በተቀማጩ ላይ ተመርኩዘው ተቀማጩን አርብተው በማበደር የሚፈጥሩት ብድርም ጥሬ ገንዘቦች ናቸው፡፡ ብሔራዊ ባንክ ለመንግሥትና ለንግድ ባንኮች የሚሰጠውን ብድር ከመቆጣጠርም በላይ፣በጥሬ ገንዘብ አቅርቦት ከፍተኛ ሚና የሚጫወቱትን የንግድ ባንኮችን እንቅስቃሴ መቆጣጠር ይገባዋል፡፡ በኢትዩጵያ ለጥሬ ገንዘብ አቅርቦት መጠን ከፍተኛውን አስተዋፅኦ ያደረገው በብሔራዊ ባንክ የቀረበው በገበያ ውስጥ የሚዘዋወረው ጥሬ ብር መሆኑን በሚከተለው ቀላል አገላለጽ ማስተዋል ይቻላል፡፡
{1} 2003 ዓ/ም በጀት አመት፤ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር 32.6 ቢሊዩን ብር + የንግድ ባንኮች ተቀማጭ (ተንቀሳቃሽ፣የቁጠባና የጊዜ ተቀማጮች) 112.8 ቢሊዩን ብር = ጠቅላላ ለገበያ የቀረበ ጥሬ ገንዘብ 145.4 ቢሊዩን ብር፡፡ የጥሬ ብርና የተቀማጭ ንፅፅር በመቶኛ 32.6/112.8 X100=29.0%
{2} 2004 ዓ/ም በጀት አመት፤ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር 38.5 ቢሊዩን ብር + የንግድ ባንኮች ተቀማጭ (ተንቀሳቃሽ፣የቁጠባና የጊዜ ተቀማጮች) 151.0 ቢሊዩን ብር = ጠቅላላ ለገበያ የቀረበ ጥሬ ገንዘብ 189.5 ቢሊዩን ብር፡፡ የጥሬ ብርና የተቀማጭ ንፅፅር በመቶኛ 38.5/151.0 X100=26.0%
{3} 2005 ዓ/ም በጀት አመት፤ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር 45.7 ቢሊዩን ብር + የንግድ ባንኮች ተቀማጭ (ተንቀሳቃሽ፣የቁጠባና የጊዜ ተቀማጮች) 189.6 ቢሊዩን ብር = ጠቅላላ ለገበያ የቀረበ ጥሬ ገንዘብ 235.3 ቢሊዩን ብር፡፡ የጥሬ ብርና የተቀማጭ ንፅፅር በመቶኛ 45.7/189.6 X100=24.0%
{4} 2006 ዓ/ም በጀት አመት፤ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር 53.2 ቢሊዩን ብር + የንግድ ባንኮች ተቀማጭ (ተንቀሳቃሽ፣የቁጠባና የጊዜ ተቀማጮች) 244.5 ቢሊዩን ብር = ጠቅላላ ለገበያ የቀረበ ጥሬ ገንዘብ 297.7 ቢሊዩን ብር፡፡ የጥሬ ብርና የተቀማጭ ንፅፅር በመቶኛ 53.2/244.5 X100=22.0%
{5} 2007 ዓ/ም በጀት አመት፤ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር 60.5 ቢሊዩን ብር + የንግድ ባንኮች ተቀማጭ (ተንቀሳቃሽ፣የቁጠባና የጊዜ ተቀማጮች) 310.7 ቢሊዩን ብር = ጠቅላላ ለገበያ የቀረበ ጥሬ ገንዘብ 371.2 ቢሊዩን ብር፡፡ የጥሬ ብርና የተቀማጭ ንፅፅር በመቶኛ 60.5/310.7 X100=20.0%
በብሔራዊ ባንክ የጥሬ ገንዘብ ፖሊሲ የተዛባ በመሆኑ ምክንያት በሃገሪቱ የውጪ ምንዛሪ እጥረት ተከስቶል፡፡ ባንኩ በሃገሪቱ የጥሬ ገንዘብ አቅርቦት መጠን ከፍተኛ አስተዋፅዖ ማድረጉን ከገላጭ ሠንጠረዡ ላይ ማስተዋል ይቻላል፡፡ በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በሃገሪቱ ገበያ ውስጥ የሚዘዋወር ጥሬ ብር በ2003 ዓ/ም 32.6 ቢሊዩን ብር ሲያቀርብ፣በ2007 ዓ/ም 60.5 ቢሊዩን ብር ማለትም 54 በመቶ ሞቅ አድርጎ በገበያው ውስጥ ዘርቶታል፡፡
በብሔራዊ ባንክ አቅራቢነት በገበያ ውስጥ የሚዘዋወር ጥሬ ብር አቅርቦት የምንዛሪ መጣኙን አዛብቶታል፡፡ በዓለም ታላላቅ ከተሞች እንካን ባልታየ ዓይነት በአዲስ አበባ የአንድ ካሬ ሜትር መሬት ዋጋ ሥስት መቶ ሃምሳ አምስት ሽህ ብር ደርሳል፡፡ በካንትሪ ክለብ፣ የአንድ ቪላ ቤት ዋጋ 10 ሚሊዩን ብር ደርሶል፡፡ የአንድ እንቁላል ዋጋ 3 ብር ከሰባ አምስት፣ አንድ ኪሎ ሙዝ፣ብርቱካን ዋጋ 25 ብር፣ አንድ ኪሎ ሥጋ ዋጋ 250 እስከ 300 ብር ወዘተ በአጠቃላይ ምርት ሳያድግ ብር ማተም፣ ብር ወረቀት እየሆነ እንዲሄድ ያደርጋል፡፡ ህዝቡ ለዳቦ፣ለዘይት፣ለስኳር ይሰለፋል!፣ ህዝቡ ለታክሲ፣ለባቡር፣ለነዳጅ ይሰለፋል! ህዝቡ ለስድት፣ ለሞት ይሰለፋል!!! የኢትዩጵያ ሕዝብ በአንድ ድምፅ ሁላችንንም ሁሌም ማታለል አይቻልም ይላል፡፡ በዚህም የተነሳ በሃገሪቱ ውስጥ ምን እንደተከተለ ለማወቅ ስለ ጥሬ ገንዘብ ፅንሰ-ሃሳብ እንመርምር ይለናል ጸሀፊው በመቀጠልም፡፡
{ሀ} ‹‹ጥሬ ገንዘብ የተፈጠረው የምርት ኢኮኖሚውን ለማገበያየትና ለመለካት እስከሆነ ድረስ የምርት ዋጋ አመልካች ከመሆን አልፎ የራሱ ዋጋ የለውም፡፡ የጥሬ ገንዘብ ዋጋ የሚተመነው ሊገዛ በሚችለው ምርት መጠን ነው፡፡ ስለዚህ ምርቱ ሳይኖር ጥሬ ገንዘቡን ማብዛት የምርቱን ዋጋ መጣል ነው፡፡ ለዚህ ነው በብሔራዊ ኢኮኖሚ ደረጃ የውጭ ሸቀጥ ለመግዛት ከሚያስችለው የውጭ ምንዛሪ በቀር የአገር ውስጥ ጥሬ ገንዘብ ለአገር ሀብትን ይለካል እንጂ ሀብት አይደለም የሚባለው፡፡››
{ለ} ‹‹የአገር ውስጥ ምንዛሪ (currency) ከሌላ አገር ምንዛሪ ጋር በመገበያያ ዋጋ የሚለካው በእርግጠኛ መመነዛዘሪያ መጣኝ፣ የአንድ አገር ምንዛሪ ሸቀጦችን በመግዛት አቅሙ ከሌላ ተገበያይ አገር ምንዛሪ ሸቀጦችን በመግዛት አቅም ጋር ሲወዳደር፣ወይም ከጊዜ ወደ ጊዜ በተመናዛሪዎቹ አገሮች ውስጥ ያለውን የዋጋ ንረት ልዩነት ከግምት ባስገባ የመመነዛዘሪያ መጣኝ ነው፡፡›› በ2003 ዓ/ም አንድ የአሜሪካ ዶላር 14.06 ብር ነበር፣ 2004ዓ/ም (18.65ብር)፣ 2005ዓ/ም (18.65 ብር)፣ 2006ዓ/ም (19.65ብር)፣ 2007ዓ/ም (19.85 ብር)፣2008ዓ/ም (21.83ብር)፣በ2009ዓ/ም (23.23 ብር) በ2010ዓ/ም (26.96 ብር) የብር የመመንዘሪያ መጣኝ (የጥቁር ገበያ ምንዛሪ 33.50 ደርሶል)ከዓመት ዓመት እየረከሰ በመሄዱ ከውጭ ሸቀጣ ሸቆችና ኮፒታል ጉድስ ማለትም (ማሽነሪዎች፣ መኪኖች፣ ትራንስፎርመር፣ ወዘተ) የመግዛት አቅማችን የመነመነ ለመሆን ችሎል፡፡ የሃገራችን የውጪ ንግድ ገቢ እያሽቆለቆለ በመሆዱ የታሰበው እድገት ውሃ በልቶታል፡፡
{ሐ} የብር ምንዛሪ ማርከስ( Devaluation of currency) የኢትዩጵያ ብሔራዊ ባንክ፣ ምርቱ ሳይኖር ጥሬ ገንዘቡን በማብዛት በሃገር ውስጥ ገበያ ገንዘብ በማሰራጨቱ የምርቱን ዋጋ መጨመር አስከተለ፡፡ የሃገሪቱም የብር የመግዛት አቅም በመውደቁ ምክንያት የሃገር ውስጥ ምርቶችን የመግዛት አቅሙ ተዳከመ፡፡ ለዚህ ሁሉ ምክንያቱ ብሔራዊ ባንክ የጥሬ ገንዘብ አቅርቦቱን ከልኩ በላይ በሃገሪቱ ገበያ ውስጥ በማሰራጨቱ ነው፡፡ የሸቀጣ ሸቀጥ ዋጋ ግሽበት 15.6 በመቶ ከፍ በማለቱ ህብረተሰቡ በትልቅ ችግር ውስጥ ይገኛል፡፡
2002ዓ/ም እስከ 2007ዓ/ምየበጀት አመት፤የአምስት ኣመት እድገት አማካይ እድገት በመቶኛ 29.0% ‹የጥሬ ገንዘብ አቅርቦቱን እድገት መጣኝ ቢመጣም በአካፋዩ መነሻ መተለቅ ምክንያት እንጂ፣የአቅርቦቱ መጠን እየጨመረ እንደመጣ እናያለን፡፡ የእርግጠኛ ጥቅል የአገር ውስጥ ምርት ዕድገትን በየአመቱ 11 በመቶ ይሁን ብለን ተቀብለን እንካ፣ ከአምስቱ አመት አማካይ የጥሬ ገንዘብ አቅርቦት እድገት 29 በመቶ ውስጥ 11 በመቶው ለምርት ዕድገት ዋለ ብንል ቀሪው 18 በመቶ የዋለው ለዋጋ ንረት ነው፡፡››
በ2008 ዓ/ም የመንግስትና የግል ባንኮች፣ በኢትዩጵያ የሚገኙ የመንግስትና የግል ባንኮች፣ በቁጠባ የሠበሰቡት ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ከ670 ቢሊዩን ብር ሲሆን በአንጻሩ ለደንበኞች የሠጡት ብድር መጠን 480 ቢሊዩን ብር ነው፡፡ በሌላ በኩል የመንግሥትና የግል ባንኮች አጠቃላይ ተቀማጭ ካፒታል ደግሞ ወደ 30 ቢሊዩን ብር አካባቢ ነው ያላቸው፡፡ ከህዝብ በቁጠባ የሠበሰቡት ተቀማጭ ገንዘብን ከባንኮች ተቀማጭ ካፒታል ስናቀናንሰው (670 ሲቀነስ 30 ቢሊዩን ብር) 640 ቢሊዩን ብር ከህዝብ የተሠበሰበ ተቀማጭ ገንዘብ የህዝብ ኃብት ነው፡፡ የመንግስትና የግል ባንኮች፣ በቁጠባ የሠበሰቡት ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ከ670 ቢሊዩን ብር ነበር፡፡ የመንግስትና የግል ባንኮች፣ ለደንበኞች የሠጡት ብድር መጠን 480 ቢሊዩን ብር ነበር፡፡ የግል ባንኮች፣ ባለ አክሲኖች ተቀማጭ ካፒታል ደግሞ ወደ 30 ቢሊዩን ብር ነበር፡፡ በአጠቃላይ የመንግስትና የግል ባንኮች፣ በቁጠባ የሠበሰቡት ተቀማጭ ገንዘብ መጠን ከ670 ሲቀነስ ተቀማጭ ካፒታል ደግሞ ወደ 30 ቢሊዩን ብር 640 ቢሊዩን ብር ከህዝብ የተሠበሰበ ተቀማጭ ገንዘብ የህዝብ ኃብት ነበር፡፡ በተመሳሳይ በ2003 ዓ/ም 680 የቅርንጫፎች ባንኮች ቁጥር የነበረ ሲሆን፣ በዕቅድ ዘመኑ መጨረሻ ላይ 2800 ደርሶል፡፡ በአሁኑ ወቅት ደግሞ ወደ 3900 ደርሶል፡፡ የማይክሮ ፋይናንስ ተቆማትም 1600 ቅርንጫፎች መድረስ ችለዋል፡፡ ከባንክ ቅርንጫፎች ከ3900 ውስጥ ከግማሽ በላይ የሚሆነው የግል ባንኮች ናቸው፡፡ 18 ሽህ የነበረው የባንክ ሠራተኛ አሁን ከ20 ሽህ በላይ ሆኖል፡፡
በአጠቃላይ ሃገሪቱ ያላት ሃብት ከግዜ ወደ ግዜ እየመነመነ፣ወደ ባህር ማዶ የውጭ ምንዛሪያችን እየኮበለለ፣የገንዘባችን የመግዛት አቅም በዲቨሊዌሽን እየቀነሰ መምጣትን ያሳያል፡፡ በአዲስአበባ ለአንድ ካሬ ሜትር መሬት 355 ሽህ ብር የሊዝ መጫረቻ ዋጋ መቅረቡ አመላካች የኢኮኖሚ ውድቀት መሆኑንና የብራችን እሴት ወደ ወረቀትነት መቀየርን እንደሚያሳይ የምጣኔ ኃብት ጠበብት ይገልፃሉ፡፡ በተጨማሪም የሉዓላዊ ቦንድ የቃል ኪዳን ሰነድ አንድ ቢሊዩን ዩኤስ ዶላር ብድር በአጠቃላይ ሦስቱም የኢኮኖሚ ዘርፎች ምሦሶ መወላለቃቸውን ያሳያል፡፡
በ2009 ዓ/ም የመንግስት ባንኮች፣ የመንግሥት የፋይናንስ ድርጅቶች ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ስንታየሁ ወልደሚካኤል፣ የሚከታተላቸውን የኢትዩጵያ ንግድ ባንክ፣ የኢትጵያ ልማት ባንክና የኢትዩጵያ መድን ድርጅት የ2009 ዓ/ም የዕቅድና አፈፃፀም
ጠቅላላ ሀብት፤በሶስቱ የመንግሥት የፋይናንስ ተቆማት የ2009 ሂሳብ ዓመት ክንውን መሠረት የ523 ቢሊዩን ብር ጠቅላላ ሀብት መመዝገቡን ሲገለፅ፣ ከታቀደው የ517 ቢሊዩን ብር አኮያ ከ100 በመቶ በላይ ጭማሪ መመዝገቡን ኤጀንሲው አስታውቆል፡፡ በ2008 ዓ/ም ከነበረው የ440.4 ቢሊዩን ብር ጠቅላላ ሀብት አኮያ የ82.6 በመቶ ጭማሪ ተመዝግቦል፡፡ ከጠቅላላው ሀብት ውስጥ በጥሬ ገንዘብ የተመዘገበው 60 ቢሊዩን ብር ገደማ መድረሱም ታውቆል፡፡ በብድር መልክ የተመዘገበው ሃብት 184 ቢሊዩን ብር ሲሆን፣ በኢንቨስትመንት መልክ ከ269 ቢሊዩን ብር በላይ ነው፡፡
አጠቃላይ የዕዳ መጠን፤ በሦስቱ ተቆማት በ2009ዓ/ም ያስመዘገበት አጠቃላይ የዕዳ መጠን 490 ቢሊዩን ብር ሲሆን፣ በ2008ዓ/ም የነበራቸው የእዳ መጠን 415 ቢሊዩን ብር ነበር፡፡ በዚህም መሠረት የፋይናንስ ተቆማቱ ካፒታል መጠባበቂያ ክምችታቸውን ጨምሮ 33 ቢሊዩን ብር ተመዝግቦል፡
በብድር ሥርጭት፤በሦስቱ ተቆማት በብድር ሥርጭት ረገድ ድርጅቶቹ 124 ቢሊዩን ብር ብድር (የብድር ቦንድ ኩፖን ታክሎበት) ማሠራጨታቸው ሲገለፅ፣አብዛኛው ድርሻ የኢትዩጵያ ንግድ ባንክ መሆኑ ተመልክቶል፡፡ባንኩ 94.5 ቢሊዩን ብር ብድር መሰጠቱ፣54 ቢሊዩን ብር ገደማ ብድር መሰብሰቡንና የብድር ክምችቱም በቦንድ የሰጠውን ጨምሮ 420 ቢሊዩን ብር ገደማ መድረሱ ታውቆል፡፡
የተበላሸ የብድር፤ በሦስቱ ተቆማት የተበላሸ የብድር መጠኑ ከጠቅላላው ብድር ውስጥ 2.8 በመቶ መሆኑ ሲገለፅ፣የኢትዩጵያ ብሄራዊ ባንክ ካስቀመጠው የአምስት በመቶ የተበላሹ ብድሮች ጣሪያ አኮያ ዝቅተኛ ሆኖል፡፡ ከዚህም በላይ 14.6 ቢሊዩን ብር ትርፍ ማስመዝገቡን፣ ከ2008ዓ/ም መጠንም የ5.2 በመቶ ብልጫ እንዳለው ታውቆል፡፡
የኢትዩጵያ መንግሥታዊ ባንኮች የፋይናንስ ዘርፍ ቀውስ›› የኢትዩጵያ ብሔራዊ ባንክ ኃላፊነቱን ያልተወጣ ተቆም ነው፡፡ በሃገሪቱ ለተፈጠረው የፋይናንስ ዘርፍ ቀውስ፣ የገንዘብ አቅርቦት መመጠንና መቆጣጠር አለመቻሉ፣ የገንዘብ ወጪና ብድርን መወሰንና መጠበቅ አለመቻሉ፣ የሃገሪቱን የዓለም ዓቀፍ ተቀማጭና መጠባበቂያ ገንዘብ መቆጣጠርና ማስተዳደር ደካማነቱ፣ ለባንኮች ፍቃድ መስጠት፣መቆጣጠርና ክትትል ማድረግ አቅመቢስነቱ፣ የንግድ ባንኮች ተቀማጭ መያዝ፣እንዲሁም ለንግድ ባንኮች ገንዘብ ማበደር፣ የንግድ ባንኮችን ብድር መቆጣጠርና ክትትል ማድረግ እንዲሁም የወለድ መጠንን መወሰን ጣልቃ ገብነቱ፣ እንደ መንግሥት ወኪል ሆኖ በመስራትና የውጭ ምንዛሪ ምጣኔን መወሰንና መቆጣጠር ተስኖቸዋል፡፡ የባንክ ሙያተኞች በሙስና ተዘፍቀው ከሹማምንቶቹ ጋር ተመሳጥረው የሃገር ሃብት መዝብረዋል፡፡ በሱዳን የግል ካንፓኒ፣የብር ኖቶችንና ሣንቲሞችን በማሳተም የሃገሪቱን የብር ኖቶችን እንደወረቀት በማሳተም የሃገር ሉዓላዊነትንና የህዝቡን ደህንነት ለባዕድ አገር አሳልፈው የሰጡ የብሄራዊ ባንክ ገዥዎችና የህወኃት የጦር አበጋዞች መንግሥት ለፍርድ መቅረባቸው አይቀርም፡፡
የካቲት 28 ቀን 2010ዓ/ም ‹‹ብሔራዊ ባንክ ካቀደው በላይ የገንዘብ አቅርቦት ፍላጎት እያስተናገደ እንደሚገኝ ገለጸ›› የኢትዩጵያ ብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥና ዋና ኢኮኖሚ ባለሙያ ዶክተር ዮሐንስ አያሌው፤ እንደገለፁት፣ በአገሪቱ ለሚካሄደው ልዩ ልዮ የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ መንግሥት በዕቅድ የያዘው የገንዘብ አቅርቦት መጠን ከኢኮኖሚው አኮያ የ28 በመቶ ድርሻ ነበር፡፡›› ‹‹ይሁንና የኢንቨስትመንት ፍላጎት ከፍተኛ በመሆኑ ሳቢያ ከታቀደው የገንዘብ አቅርቦት በላይ ከፍተኛ የገንዘብ ፍላጎት ተፈጥሮል…በመሆኑም ከኢኮኖሚው የ40 በመቶ በላይ ድርሻ ያለው የገንዘብ አቅርቦት እንዲሆን ለማድረግ ባንኩ መገደዱን አስታውቀዋል፡፡›› በዚህም ምክንያት ብሔራዊ ባንክ ብዙ ቢሊዩን ብር ሱዳን ውስጥ በሱዳን ከረንሲ ፕሪንቲንግ ፕሬስ አሳትሞ፣ በገበያው ውስጥ ወረቀቱን ሞቅ አድርጎ ገበያው ውስጥ መዝራቱን አምኖል!!!
የአገሪቱ ኢኮኖሚ በገንዘብ ሲተመን ከ750 ቢሊዮን ዶላር ወይም ከ20 ትሪሊዮን ብር በላይ መሆኑን ገልጸዋል፡፡›› መረጃው በጥናት የተደገፈ ከሆነ በጋዜጦች፣ በባንኩ ድረ-ገፆች ቢወጣ መልካም ነው፡፡ የ2009 ዓ/ም የሃገሪቱ በጀት 14 ቢሊዮን ዶላር በሆነበት አገር የአንድ ዮኒቨርሲቲ ወይም የኮስ ክለብ ባጀት መሆኑን አይዘንጉ፡፡ የአገሪቱ ኢኮኖሚ በገንዘብ ሲተመን ከ750 ቢሊዮን ዶላር ወይም ከ20 ትሪሊዮን ብር ይሆናል ማለት የፖለቲካ ካድሬ ንግግር ያደርገዋል፡፡ የውጭ ሸቀጥ ለመግዛት ከሚያስችለው የውጭ ምንዛሪ (ዶላር፣ፓውንድ፣ ዮሮ) ሲሆኑ የኢትዮጵያ ብር 20 ትሪሊዮን ብር የአገር ሀብትን ይለካል እንጂ ሀብት አይደለም!!! ብር የውጭ ሸቀጥ የማይገዛ ወረቀት ነው!!! ዶክተር ዮሐንስ አያሌው ለህሊናዎ ይኑሩ!!! በእናንተ ዘመን የኢትዩጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ አቶ ተክለወልድ አጥናፉና፤ የኢብባ ምክትል ገዥ አቶ ዮሐንስ አያሌው፤ ባንኩ እንዴት እንደረከሰ፣ ሙያችሁን በውሽት እንደኮማሪት የሸጣችሁ፣ ለኢፈርት/ ሜቴክ ወዘተ ብድር የሰረዛችሁ፣ ጠሞርጌጅ ባንክን ያፈረሳችሁ፣ ወርቅ በባሌስትራ የተረከባችሁ፣ ልዑል ፀሓዬ የአባይ ፀሃዬ ወንድም የውጭ ምንዛሪ ሃላፊ አርጋችሁ ሀገር ያዘረፋችሁ፣ የአላሙዲንና የወያኔ ድቤ መችዎች መሆናችሁን ህዝብ ያውቃል!!! የሀገር ኢኮኖሚ ገድላችሆል፣ አገሪቱን ዕዳ ከታችሆል፣ በሙስና ተዘፍቃችሆል፣ የፋይናንሱን ዘርፍ አዋርዳችሆል፡፡ የአዲስ አበባ ከተማ ንዋሪዎችን በልማት ስም እያፈናቀሉ መሬቱን መሸጥና ገቢ ማግኘት ዋናው የወያኔ የገቢ ምንጭ የሆነው፡፡ ልጅ እግር ባለጸጋዎቹ ምን ሰርተው አገኙ በእርሻ ተሰማርተው፣ በማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ወይስ በአገልግሎት ዘርፍ ተሰማርተው ኃብት እንዳፈሩ አይታወቅም፡፡ የባንክ ብድር የገንዘብ ምንጫቸው የሆነው ወያኔ ብድር በማቻቸላቸው ገንዘብ፣ የባንክ ብድር፣ መሬት እየገዙ ሁለት ሶስተኛ የአዲስ አበባ መሬት የወያኔ ካድሬዎች ተቆጣጥረዋል፡፡ ለጀነራል ፃድቃን የቢራ ፋብሪካ በድር ታመቻቻላችሁ ሌላ ምን ሥራ አላችሁ‹ ጊዜ ለኩሉ!!! እንደ አቶ ሱፍያን አህመድ ያለ ሌባ እንደኮበሉ ይገንዘቡ የእናንተና የወያኔ ጉድ ተቆፍሮ ይወጣል!!! ሃገር በመሸጣችሁ፣ ሙያችሁን በማርከሳችሁ፣ ነገ ለፍርድ ትቀርባላችሁ!!!
የኢትዩጵያ ብሔራዊ ባንክ ኃላፊነቱን አልተወጣም ‹‹ከጠቅላላ የአገር ውስጥ ምርት (ጂዲፒ) አኮያ ለኢንቨስትመንት የዋለው ገንዘብ መጠን የኢኮኖሚውን 40 በመቶ ሆኖል፡፡ ለኢንቨስትመንት የሚያስፈልገውን የገንዘብ መጠን ሙሉ ለሙሉ ከቁጠባ መሞላት ባለመቻሉ መንግሥት ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጭ ምንጮች ለመበደር መገደዱ ግልጽ ነው፡፡ በአገሪቱ የማይክሮ ኢኮኖሚ መዋቅር ውስጥ ሁለት መሠረታዊ ችግሮች እንዳሉ ገልፀዋል፡፡›› አቶ ዘመዴነህ ንጋቱ የሃገሪቱ ጂዲፒ 80 ቢሊዮን ዶላር እንደሆነ በቴሌቨዥን ይናገራል፣ መረጃ በኪሴ እባክዎ መረጃውን ከየት እንዳገኙ ይግለጹ፡፡ ከአንድ ምሁር ነኝ የሚል ሰው አይጠበቅም፣ 100 ቢሊዩን ዶላር ይደርሳል ይላሉ!ህዝባዊው አመፁስ! በኢትዮጵያ የአንድ ሰው የነፍስ ወከፍ ገቢ ድርሻ በ2000 ዓ/ም(237 ዶላር )፣ 2005ዓ/ም (458 ዶላር ) እና 2009ዓ/ም (689 ዶላር) መድረሱን መረጃው ያሳያል፡፡ የወያኔ የፖለቲካ ካድሬዎችና አድርባይ ምሁራን የመረጃ ቁጥር ከፍ በማድረግ ይቀጥፋሉ፣ይዋሻሉ ትውልዱ ከነሱ ምን ይማር!!! በኢትዮጵያ አማካይ አመታዊ የሸቀጣ ሸቀጦች ምርቶች የዋጋ ግሽበት በ2001 ዓ/ም (25.5 በመቶ )፣ 2005ዓ/ም (23.0በመቶ )እና 2009ዓ/ም (9.7 በመቶ) መድረሱን መረጃው ያሳያል፡፡ በ2010 ዓ/ም ሁለት አሃዝ ከ10እስከ 15.6 በመቶ የዋጋ ንረት መከሰቱን ያሳያል፡፡ በኢትዮጵያ አማካይ የውጭ ምንዛሪ ምጣኔ በ2001 ዓ/ም (1 ዶላር በ 9.6 ብር )፣ 2005ዓ/ም (1 ዶላር በ 17.7 ብር ) እና 2009ዓ/ም (1 ዶላር በ 21.8 ብር ) መድረሱን መረጃው ያሳያል፡፡ በ2010 ብሄራዊ የውጭ ምንዛሪ ምጣኔ 15 በመቶ በመጨመር (1 ዶላር በ 26.96 ብር ) ሲሆን በጥቁር ገበያ (1 ዶላር በ 33.50 ብር ) በመመንዘር ላይ ይገኛል፡፡ እንደ ሞ- ዘመዴነህ ንጋቱ ጊዜ የሰጠው ቅል! በቅጥፈትዎ ትውልዱን ልጆችዎን አያሳስቱ!
ቁጠባና በኢንቨስትመንት፤‹‹አንደኛው በቁጠባና በኢንቨስትመንት መካከል ያለው ከፍተኛ ክፍተት ሲሆን፤ ማለትም በቁጠባና ኢንቨስትመንት መካከል ያለውን ክፍተት ለማጥበበብ የቁጠባ ዘዴዎችን በመጠበቅ ለኢንቨስትመንት የሚያስፈልገውን ገንዘብ ማሞላት የመንግሥት እቅድ ቢሆንም፣ ኢኮኖሚው ከሚፈልገው የገንዘብ አቅርቦት አኮያ በባንኮች በኩል የሚሰበሰበው ተቀማጭ ገንዘብ የሚጠበቀውን ያህል ሊሆን አልቻለም፡፡ በመጪዎቹ ጥቂት ዓመታት ውስጥ ከጠቅላላ ኢኮኖሚው ውስጥ እስከ 25 በመቶ የሚደርሰውን መጠን በቁጠባ መልክ ማሰባሰብ ከተቻለ ትልቅ ዕርምጃ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ በ2009 ዓ/ም ይፋ ከተደረገው የብሔራዊ ባንክ መረጃ ለመረዳት እንደሚቻለው በአገሪቱ የተሰበሰበው የተቀማች ገንዘብ መጠን 500 ቢሊዮን ብር ገደማ ሲሆን ፣ የኢንቨስትመንት መጠን 590 ቢሊዮን ብር ገደማ ነው፡፡በመሆኑም አገራዊ የቁጠባ መጠን ከኢኮኖሚው ውስጥ የ32 በመቶ ድርሻ ሲኖረው ኢንቨስትመንት ወይም ካፒታሉ ወደ 40 በመቶ ገደማ ይይዛል፡፡ በዚህም የተነሳም በቁጠባና በኢንቨስትመንት መካከል እስከ 7 በመቶ የሚጠጋ ክፍተት ይታያል፤ ወይም የቁጠባው መጠን ከኢንቨስትመንቱ 7 በመቶ ያነሰ ሆኖ ይታያል፡፡ አገራዊ የቁጠባ መጠን ከፍ ለማድረግ፡ ባንኮች የቅርንጫፍ ብዛታቸውን መጨመር 4000 መድረሳቸውን ተገልፆል፤የግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ፈንድ መቆቆሙም ለቁጠባ መስፋፋት አንደኛው ተጠቃስ እርምጃ ነው፡፡ እንዲሁም ትልቁን ድርሻ የያዘው የ27 በመቶ የቦንድ ግዥ መመሪያዋነኛ ው የቁጠባ ምንጭ ነው፡፡በየወሩ ባንኮች ለብሄራዊ ባንክ ገቢ የሚያደርጉት የገንዘብ መጠን እስካለፈው ሁለት አመት 69 ቢሊዮን ብር እንዳስመዘገቡና ይህም ከመካከለኛ እስከ ረዥም ጊዜ የሚወሰዱ ፕሮጀክቶችን ፋይናንስ ለማድረግ እንዳገዘ፣ በአሁኑ ወቅትም ለእነዚህ ጵሮጀክቶች የሚውለው ገንዘብ ከ11 በመቶ ወደ 21 በመቶ እንዳደገ ገልጸዋል፡፡››
ሀብትና ዕዳ፤ ሁለተኛው ደግሞ በአገሪቱ ሀብትና ዕዳ መካከል የሚታየው ክፍተት ነው፡፡ አገሪቱ ያላት የፋይናንስ ሀብትና እዳ ላይ የሚታየው ክፍተት ግን ሌላኛው ወሳኝ ፈተና እንደሆነ አብራርተዋል፡፡ ከፋይናንስ ሀብት አኮ በተለይ የቁጠባ መጠን በአብዛኛው የሚሰበሰበው በባንኮች ቢሆንም፣መንግሥት ለሚፈልጋቸውና ቅድሚያ ለሚሰጣቸው የኢንቨስትመንት መሰኮች የሚውል የገንዘብ መጠን ባለመሆኑ ሌሎች የቁጠባ መጠንኑን ሊያሳድጉ የሚችሉ ዕርምጃዎችን ለመውስድ ባንኩ ተገዶል፡፡››
የወያኔ መንግሥት በግማሽ ዓመቱ 89.35 ቢሊዮን ብር በብድር ዕርዳታ ‹‹አገሪቶ የምታገኘው የእርዳታና ብድር መጠን ጨምሮል›› የካቲት 17 ቀን 2010ዓ/ም አዲስ ዘመን ጋዜጣ፤ አገሪቶ በ2010 ዓ/ም በስድስት ወር ውስጥ ያገኘችው ዕርዳታና ብድር ካለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፃ በከፍተኛ መጠን መጨመሩን የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስትር አስታወቀ፡፡ የሚኒስትሩ የህዝብ ግንኙነትና ኢንፎርሜሽን ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተሩ አቶ ሃጂ ኢብሳ ትናንት ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ እንደተናገሩት ፤ ከዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቆማት ፣ ከአውሮፓ ህብረትና ከተባበሩት መንግሥታት እንዲሁም ቻይናን ጨምሮ ከተለያዩ የልማት አጋር መንግሥታት ውጪ ከበይነ መንግሥታዊ ተቆማት በዚህ አመት የመጀመሪያው ስድስት ወራት 55.548 ቢሊዮን ብር አዲስ ብድርና እርዳታ ተገኝቶል፡፡ ከተለያዩ የልማት አጋር መንግሥታትም 33.798 ቢሊዮን ብር እርዳታና ብድር የተገኘ ሲሆን በአጠቃላይም 89.346 ቢሊዮን ብር ብድር ማግኘት ተችሎል፡፡ …ከዚህ ውስጥ ወደ አገሪቱ ካዝና በትክክል የፈሰሰው ገንዘብ መጠን 20.967 ቢሊዮን ብር መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ከአጋር የልማት መንግሥታት ደግሞ 29.476 ቢሊዮን ብር የሃብት ፍስት እንደነበረም አመልክተዋል፡፡በጠቅላላው 50.443 ቢሊዮን ብር እርዳታና ብድር ተገኝቶል፡፡››
መንግሥት በተያዘው በጀት ዓመት የመጀመርያው ስድስት ወራት ከዕርዳታና ከብድር 89.346 ቢሊዮን ብር ማግኘቱን፣ ከዚህ ውስጥ 50.443 ቢሊዮን ብር እንደተለቀቀለት አስታወቀ፡፡ በመጀመርያው ስድስት ወራት ከዓለም አቀፍ የልማት ተቋማት (መልቲ ላተራል) በብድር 20.971 ቢሊዮን ብር፣ ከዕርዳታ 34.58 ቢሊዮን ብር በድምሩ 55.55 ቢሊዮን ብር አዲስ ዕርዳታና ብድር መገኘቱን፣ የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስቴር የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክተር አቶ ሃጂ ኢብሳ ዓርብ የካቲት 16 ቀን 2010 ዓ.ም. ለጋዜጠኞች ተናግረዋል፡፡ በተመሳሳይ ከመንግሥታት ትብብር (ባይላተራል) ምንጮች 16.970 ቢሊዮን ብር በብድር፣ 16.828 ቢሊዮን ብር በዕርዳታ፣ በድምሩ 33.798 ቢሊዮን ብር አዲስ ብድርና ዕርዳታ ተገኝቷል ብለዋል፡፡ ከሁለቱም የፋይናንስ ምንጮች ባለፉት ስድስት ወራት 89.346 ቢሊዮን ብር መገኘቱን፣ ከዚህ ግኝት ውስጥ ብድር 37.941 ቢሊዮን ብር፣ ዕርዳታ 51.405 ቢሊዮን ብር ድርሻ መያዛቸው ተገልጿል፡፡ ከዚህ ገንዘብ ውስጥ ፈሰስ ወይም የተለቀቀው 50.443 ቢሊዮን ብር መሆኑን አቶ ሃጂ ገልጸዋል፡፡ ከመልቲላተራል ምንጮች ብድርና ዕርዳታ 20.967 ቢሊዮን ብር፣ ከባይላተራል ምንጮች ደግሞ በብድርና ዕርዳታ 29.476 ቢሊዮን ብር መለቀቁን አቶ ሃጂ ጨምረው ገልጸዋል፡፡ ‹‹በግማሽ ዓመቱ የተለቀቀው ገንዘብ ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር በ21.873 ቢሊዮን ብር (43.36 በመቶ) ብልጫ አለው፤›› ሲሉ አስረድተዋል፡፡ በግኝትም ሆነ በፍሰት የሚመጣው ገንዘብ በአሜሪካ ዶላር የተሰላ ሲሆን፣ በበጀት ዓመቱ መጀመርያዎቹ ሦስት ወራት የተገኘውና የተለቀቀው ገንዘብ በወቅቱ በነበረው አንድ ዶላር 23.2520 ብር ተመን መሆኑን፣ በቀጣዮቹ ሦስት ወራት የተሰላው ደግሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከጥቅምት 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ብር ከዶላር ጋር ያለው ምጣኔ በ15 በመቶ እንዲቀንስ ተደርጎ በወጣው 26.6995 ብር ሒሳብ መሆኑ ተገልጿል፡፡ መንግሥት በቅርቡ ካፀደቀው 14 ቢሊዮን ብር ተጨማሪ በጀት ጋር በድምሩ ለ2010 ዓ.ም. 334.8 ቢሊዮን ብር ዓመታዊ በጀት ማፅደቁ ይታወሳል፡፡ በተለይ ከውጭ ዕርዳታ 17,137,870,826 ብር፣ ከውጭ ብድር ደግሞ 28,618,622,718 ብር እንደሚገኝ ታሳቢ ተደርጎ የበጀት አዋጅ መዘጋጀቱ አይዘነጋም፡፡ ከውጭ በብድርም ሆነ በዕርዳታ ይገኛል ተብሎ ታቅዶ የነበረው 45.8 ቢሊዮን ብር ነበር፡፡ ሃገሪቱ ከ45 አስከ 50 ቢሊዮን ዶላር ብድር አለባት በዕዳው ጫና የተነሳ ቴሌኮም፣ የባቡር ኮርፖሬሽን፣ ንግድ መርከብ፣ ወዘተ ለቻይና መንግሥት ፕራይቬታይዝ መደረጉ አይቀርም፡፡ በግሪክ የባህር ወደባቸው ለቻይና ተሸጦል፣ 14 አውሮፕላን ማረፍያዎች ለጀርመኖች የግል ድርጅት መሸጣቸው ታውቆል፡፡ በ2010ዓ/ም የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ለግብይት ከሚያቀርባቸው ቡና ፣ሰሊጥና ቦለቄ ምርቶች 40 ሽህ ቶን ቀንሶል፡፡ ዋናው ምክንትም በሃገሪቱ የተከሰተው ህዝባዊ አንቢተኝነትና ተጋድሎ መሆኑ ታውቆል፡፡በየካቲት ወር ግብይት ካለፈው ጥር ጋር ሲነፃፀር 28 በመቶ ቀናሽ አሳይቶል እንዲሁም የየካቲት ወር ግብይት በታህሣስ ከነበረው ጋር ሲነፃፀር ደግሞ ከ105 ሽህ ቶን ወደ 66 ሽህ ቶን ወይም 38 በመቶ ቀንሶል፣ ይህም በገንዘብ ሲሰላ ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ቅናሽ ታይቶበታል፡፡ በአጠቃላይ ሃገሪቱ በውጭ ንግድ ገቢዋ በጣም እንደሚቀንስና የውጪ ምንዛሪ አግኝታ እዳዋን ለመክፈልና የእዳ ጫናዋን ለመቀነስ እድሎ የመነመነ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች ያገራቸውን ኢኮኖሚ ጠንቅቀው አያውቁም፣ የጋዜጠኞች የምጣኔ ኃብት እውቀትም ገፅ አያሻግርም!!! ጋዜጠኞቹም የምጣኔ ኃብት እውቀታቸውን ሰታትስቲክስ መረጃ እየጠቀሱ ጥናታዊ ፁሁፍ እያነበቡ በመዘጋጀትና እውቀታቸውን በማበልፀግ ፖለቲከኞቹን፣ የባንክ ባለሙያዎችን፣ የሃገር የአምስት ዓመት እቅድና አፈፃፀም እንዲሁም ዓመታዊ በጀት ወዘተ መጠየቅ፣ ማሳወቅና ማጋለጥ የመጭው የዲጂታል ቴክኖሌጅ ወጣት ትውልድ አንገብጋቢ ሥራ ነው፡፡ ወደፊት የፖለቲካ ሳይንስ ትምህርት የፖለቲካና የኢኮኖሚክስ 101 (ዋን ኦ ዋን) ሳያልፉ ፖለቲካ መፈትፈት በትንታግ ጋዜጠኖች ጥያቄ ፈተናው ከባድ ይሆናል፡፡ ያሁን ዘመን የቴሌቨዝን፣የሬድዬ፣ የኤፍ ኤም የባህር ማዶና የሃገር ውስጥ ጋዜጠኞች ዘጠና ከመቶ ዕውቀት የተገነባው ስለ ሰነጥበብ፣ ሥነጹሁፍ፣ ትያትር፣ ፋሽን ሸው፣ ታሪክ፣ ህግ፣ ዘፋኝ፣ተዋናይ ቃለ-መጠይቅ ወዘተርፈ የዘለለ ባለመሆኑና የምጣኔ ኃብት እውቀታቸው አናሳ በመሆን የተነሳ ፖለቲከኛችን፣ የፋይናንስ የባንክ ዘርፍ ገዢዎችን፣ የኢኮኖሚ ፖሊስ አውጪዎችን፣እቅድ አውጪዎችን የወያኔን ሹማምንቶችን በእውቀት ሲፈታተኑ አልታየም!!! ኢትዮጵያዊ የድረ-ገፆች ለሃገሪቱ ኢኮኖሚ ህብረተሰቡን እንዲገነዘብ ላደረጋችሁት አስተዋፆኦ ምስጋና ይገባችሆል፡፡ ኢኮኖሚ የፖለቲካ ነፀብራቅ ነውና!!! ኢኮኖሚውን ሳያውቁ ፖለቲካውን አይነቀንቁ!!! የሚባለው ለዚህ ነው! የወያኔ ካድሬዎች ሃገር ያደህዮት የፖለቲካና የኢኮኖሚክስ እውቀት ስለሌላቸው ነው! ድክመታችንን የጠቆመን ያጀግነናልና!!!
ያለ ኢኮኖሚ ነጻነት፣ የፖለቲካ ነፃነት የለም!!! የወርቅ ማዕድናችንና መሬታችንን እናስመልስ!! በፕራይቬታይዜሽን በሙስና የተሸጡ እርሻ፣ ፋብሪካዎች፣ ሆቴሎች፣ ለጸረ-ሙስና ለፍርድ ይቅረቡ!!! ብር ወረቀት፣…. ወረቀት ብር፣….. የብር ወረቀት፣ ……የወረቀት ብር!!!……
ባንኮክ ውስጥ የእኛ የኤች.ጂ.ጂ. የመስመር ላይ ፋርማሲ በ UPS ፕሪሚየም የፖስታ አገልግሎት አማካይነት ለሁሉም የዓለም ሀገሮች ዓለም አቀፍ አቅርቦትን ያቀርባል ፣ 2-3 ቀናት ይወስዳል ፡፡ ለአውስትራሊያ ፣ አሜሪካ ፣ ካናዳ ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ሩሲያ ፣ አውሮፓ ፣ እስያ እና ሌሎች አገራት አቅርቦትን እናረጋግጣለን ፡፡ ወደ ...
ለደንበኞቻችን ዓለም አቀፋዊ አገልግሎት በነፃ እና ለማንኛውም መድረሻ ሀገር ነው ፡፡ ባንኮክ ከሚገኘው ዋና ጽ / ቤታችን የተላከው የኤስኤምኤስ ታይላንድ ፖስታን በመጠቀም ነው ፡፡ በአገርዎ ውስጥ የአከባቢ ማቅረቢያ የሚከናወነው በአካባቢው የፖስታ አገልግሎት ነው፡፡የተገመተው የመላኪያ ጊዜ ...
ዝናብ ሲመጣ ሁሉም የአእዋፋት ዘር መጠለያ ይፈልጋሉ ይደበቃሉ፤ ንሥር አሞራ ግን ዝናብ ሲያይ ከዳመና ጥሶ ያልፋል። የዝናብን ምንጭ ወደታች ያያል። የችግርን ምንጭ ወደታች ማየት ያልቻለ ማህበረሰብ በፍፁም አይሸጋገርም።
የኮርያ ብሮድካስት ኮርፖሬሽን የደቡብ ኮርያው ፕሬዚዳንት ወደ ኢትዮጵያ ከመምጣታቸው አስቀድሞ ኢንተርቪው ሊያደርጉኝ መጥተው ከብዙ ውይይት በሁዋላ “እንዴት ስለስፔስ ታስባላችሁ? እናንተ ድሃ ሀገር ናችሁ። ህዝባችሁ አግራሪያን (አርሶ አደር) ስለሆነ ማሰብ ያለባችሁ አግሪካልቸር እንዴት መሻሻል እንዳለበት አይደለም እንዴ?” ብሎ በጣም ደፋር ወጣት ጋዜጠኛ ጠየቀኝ። የመለስኩለት መልስም እንዲህ ነበር፤
እናንተን ነፃ ለማውጣት ወደ ኮርያ ስንዘምት ጠቅላላ ጦርነቱን የመራው ሰውዬ ጄኔራል ማካርቲ ይባላል። አራት ኮከብ ማዕረግ ያለው የአሜሪካን ጄኔራል ነው። ጄኔራል ማካርቲ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጃፓንን ለመውረር ጦር አዝምቶ የገባና የኮርያ የርስ በርስ ጦርነት ሲነሳ ደቡብን ለማገዝ የቆመውን ሀይል ለመምራት ወደ ሶል የሄደ ሰው ነበር። ከጦርነቱ በሁዋላ ኮርያኖችን ሰብስቦ ኮርያን መልሶ ለማደራጀት (አሁን ያለውን አይደለም) አንድ ሴንቸሪ ያስፈልጋል ብሏቸው ነበር። አንተ (ጋዜጠኛውን ነው) አታውቃቸውም። ያንተ አያቶችና አባቶች ይህንን ኔጌቲቭ ኢነርጂ ባለመቀበል መቶ ዓመት ሳይሆን በሰላሳ ዓመት ኮርያ በነበረችበት ሳይሆን በብዙ እጥፍ በልጣ እንድትፈጠር አድርገዋል። ቻይናና ኮርያ ስፔስ ቴክኒዮሎጂ የሚባል በጀመሩበት ሰአት ጂዲፒያቸው በተለይም ቻይና 300 ዶላር ፐር ካፒታ አይሞላም ነበር። ዛሬ ኢትዮጵያ 27 ሚሊዮን – ፕላስ – ተማሪዎች (የሚማሩበት) ትምህርት ቤት አላት። የኮርያን አጠቃላይ ፖፑሌሽን ግማሽ እጥፍ የሚሆን ማለት ነው። ኢትዮጵያ ሰሜንና ደቡብ ኮርያን ጨምሮ ቢያንስ ስምንት እጥፍ ትሰፋለች። ከፍተኛ ፖፑሌሽንና ስፋት ብቻ ያላት ሳይሆን በተፈጥሮ ሀብት በፍፁም አይወዳደሩም።
እና እናንተ ኮርያኖች ነፃ ከወጣችሁ በሁዋላ የደፈራችሁትን ሳይንስ እኛ ደግሞ ለሺህ ዓመት የቆየ ታሪክ ያለን ሰዎች አንፈራም ብቻ ሳይሆን በስፔስ መስክ ወይ በፊውቸር ሳይንስ መስክ የተሻለ ውጤት አምጥተን እናሳያችዃለን። ይህ ደግሞ የሚሆነው ተረት ተረት ሳይሆን ናሳ ውስጥ ያሉ በርካታ ኢትዮጵያውያን ሳይንቲስቶችን በማየት፤ ሲያትል በመሄድ በማይክሮ ሶፍት ውስጥ ያሉ በጣም ብርቅዬ የኮምፒዩተር ጀግኖችን በማየት ማረጋገጥ ይቻላል።
ይህ ድንቅና ምጡቅ ርዕይ ያዘለ ቃል የተነገረው በወርሃ ግንቦት 2008 ዓ/ም ነበር። ተናጋሪውም የኢህአዴጉ ዶ/ር አብይ አህመድ። ይህንን ሀገራዊና ትውልዳዊ ሩቅ ዓላሚ (ቪዥነሪ) ስስማው የናሳው ዕውቅ ሳይንቲስት ቅጣው እጅጉ ትዝ አለኝ። ቅጣው ናዚስት ህወሃትን በትጥቅ ትግል ለመጣል ከሳይንቲስትነት በተጨማሪ በቅምጥልና በክብር ከቤተሰቦቹ ጋር ከሚኖርበት ሀገረ አሜሪካ ሁሉን ጣጥሎ ቤተሰቦቹን ተሰናብቶ ጫካ ገብቶ ብረት አንግቦ ለመፋለም ኤርትራ ወረደ። ህልምና ትግሉ ግን በአጭር ተቀጨ። ጎልማሳውን ሳይንቲስት ማን ገደለው? ወይስ ማን አስገደለው? አንድ ቀን ታሪክ ቆፍሮ ሀቁን ያወጣል። ቅጣው በህይወት ቆይቶ ቢሆን ኖሮና በ2010 ዓ/ም መጋቢት 24 ቀን በእለተ ሰኞ በተፈጠረው ታሪክ ስለ ሀገሩ መፃዒ ዕጣ ፈንታ ምን ይሰማው ነበር?! ስንቶች ስለ ኢትዮጵያ በአጭር ተቀጩ?
በ2008 ዓ/ም የተነገረው የኢህአዴጉ አብይ አህመድ ጥሪና ቪዥን ግን ያስደነግጣል። ስለምን? ከኢህአዴግ ውስጥ እንደምን ቢሆን ቪዢነሪ ሊወጣ ይችላል? በምዕራቡ ዓለም የሚገኙትን ድንቅና ክቡር ሳይንቲስቶቻችንንና ተመራማሪዎቻችንን ዕውቅና ከመስጠትና ከማክበር ማዶ ነገ ኢትዮጵያን በዓለም የሳይንስና የቴክኒዮሎጂ ማማ ላይ የሚያቆሙ ናቸው ብሎ እንደምን ኢህአዴጋዊ ሊመሰክርና በፍፁማዊ ዕምነትም ሊናገር ቻለ? እንደምንስ ቢሆን ነው ኢህአዴጋዊ ስለ አባቶች ታሪክ በክብርና በኩራት ለመናገር የበቃው? መለስና የመለስ ሌጋሲ የኢትዮጵያ ታሪክ የደብተራ ታሪክ ነው አይደለም እንዴ የሚለው? ብዙ መጠየቅ ይቻላል። ምክንቶቹን መተንተን ግን ከንቱ ነው።
አዎ ወጣቱ አብይ አህመድ ኢህአዴግ ነው። ህወሃት ወይም ህወሃታዊ ግን ከቶም አልነበረም። ህወሃትና ህወሃታዊነት ዲያብሎሳዊነት ነው። ሰውን ‘በወርቅ’ እና ‘በመዳብ’ መመደብ። ዘወትር ክፉ ማሰብና ክፉ ማድረግ። ይህ የህወሃት ተፈጥሮ ደግሞ ከቶም አይለወጥም። ህወሃታዊነት ማለትም የመለስን ሌጋሲ ለማስቀጠል ነው ጠ/ሚኒስትር የሆንኩት ያሉትን ሃይለማርያም ደሳለኝን መሆን ማለት ነው። አባ ዱላ ገመዳን መሆን ማለት ነው። ሲራጅ ፈጌሳን መሆን ማለት ነው። አብዲ ኢሌን ሽፈራው ሽጉጤን አለምነው መኮንንን የጥፋትና የርኩሰት አጋፋሪውን በረከት ስምዖንን መሆን ማለት ነው። ህወሃት ከፅድቅ መንገድ ሰው ያስወጣል እንጂ ሰውን ወደ ፅድቅ አይመራም። ህወሀትና ህወሃታዊነት ማለትም ሰዋዊ ባህሪንና ተፈጥሮን አውልቆ የጣለ የጥፋትና የሴራ ማዕከል ማለት ነው። ህወሃት የዘረኝነትና የክፋት አልፋና ኦሜጋ ነውና።
ከኦህዴድ ማህፀን የወጣው ቲም ለማ መገርሳ ግን ከህወሃትና ከህወሃታዊነት ያልተላቆጠ የዲየብሎስን ስጋና ደም ያልወሰደ ነው። እንዴት ነው ታዲያ እኒህ ሁለቱ በኢህአዴግ ማዕቀፍ በአንድ መድረክ የቆሙት? ይህ እጅግ ውስብስብ የሆነ ሰው የመሆን ልዕለ ሰብዕና ባላቸው የቲም ለማና በእግሩ ለመቆም እግረ ወርቹን እየፈታ ያለውን የቲም ገዱን ኢህአዴጋውያንና ሰው መሆንን አውልቀው የጣሉ ህወሃትና ህወሃታውያን በአንድ መድረክ ላይ የሚስተናገዱበት የኢትዮጵያ ብቻ የሆነ በኢትዮጵያም ብቻ የተከሰተ ፖለቲካዊ ‘ፓራዶክስ’ ነው። ማንም ኢትዮጵያዊ ካልሆነ በቀር ይህንን ፓራዶክስ /ተቃርኖ/ ሊተነትንም ሆነ በቅጡ ሊረዳው አይችልም። የቲም ለማ ብርታትና በራስ መቆም ለቲም ገዱ ብርታትና በራስ መቆም ከዘራ ሆኗል። ኦቦ ለማ መገርሳ ቲሙን አስከትሎ ወደ ሰሜን በማቅናት ባህር ዳር ገብቶ በኢትዮጵያ ሰማይ ደመና ውስጥ የተሸሸገውን የኢትዮጵያዊነት ኮከብ ከተሸሸገበት ሄዶ በታላቅ አክብሮትና ግርማ ሞገስ ወደ ዙፋኑ ከመለሰው ወዲህ በህወሃት መዳፍ የተመራው የኢትዮጵያ ፖለቲካ የ27 ዓመት ጥቀርሻ የሚጠረግበት ምዕራፍ ላይ ደርሷል። አብይን የምንፈልገውም በቲም ለማ ውስጥ በመገኘቱ ነው። ኦቦ ለማ መገርሳ እንደ ወተት የረጋ እንደ ቅቤ የበሰለ ቪዢነሪ መሪና መካሪ ነው። አብይን ያገኘነው በቲም ለማ የቪዝን ቃል ውስጥ ነው።
ቃል ጉልበት አለው። ይተክላል ይነቅላል፤ ትውልድ ይፈጥራል ትውልድ ያጠፋል፤ ፍቅር ይዘራል ጥላቻ ይዘራል። በቃል ውስጥ ሀገርም መስራት ይቻላል። ኢትዮጵያ የተሰራችውም የፈረሰችውም በቃል ስለሆነ፤ – አብይ አህመድ ነው የቃሉ ባለቤት። ፍልስፍናዊና ምናባዊ ነው – ቃሉ። ለምሳሌም ወደ ምድር ሲወርድ ኦቦ ለማ መገርሳ ማንነትን እንዲህ ተርጉሞታል ፤ ኢትዮጵያዊነት ሱስ ነው። ይህ ቃል – የተነቀለን ማንነት መልሶ ተክሏል፤ የጠፋን ትውልድ አግኝቷል። እየፈረሰች የነበረችውን ኢትዮጵያ መልሷል። በዘመነ ህወሃት/ኢህአዴግ በዘር እንዲጠፋፋ የተደረገውን ኦሮሞውንና አማራውን ሌላውንም የኢትዮጵያ ልጅ ሁሉ በኢትዮጵያዊነቱ እንደ ችቦ አስተሳስሯል። ከሰሜን አሜሪካ እስከ ደቡብ አፍሪካ የተበተነውን ኢትዮጵያዊ በማንነቱ ሲቃ አስለቅሷል። ህወሃትንና ህወሃታውያንን ግን አስበርግጓል። አዎ የኦቦ ለማ መገርሳ ቃል ጉልበት ሆኗታል፤ ኢትዮጵያ። የህወሃት እሳትና ጭድ ሴራ በቲም ለማ መገርሳ ማጭድና በቲም ገዱ አንዳርጋቸው መንሽ ተበራይቶ ተበትኗል። አፓርታይዳዊው የህወሃት የሥልጣን ምርኩዝ ተሰብሯል። አሁን የህወሃት ጥድፊያ የተሰበረውን ምርኩዝ ለመጠገን ነው፤ ሁሉ ከንቱ በሆነበት የመጨረሻው ሰዐት። የተጠገነ ዕድሜው አጭር መሆኑን መካሪ አጥቷል ወያኔ።
የህወሃት የበላይነት ማብቂያ ደወል የተደወለው አስቀድሞ ጎንደር ላይ በ2008 ዓ/ም ነበር። ትንታጉ የአማራው ወጣት ፋኖ “የኦሮሞው ደም ደሜ ነው! በቀለ ገርባ መሪያችን ነው!” ያለ ጊዜ። ህወሃት ‘ማይግሬን’ የሆነ ራስ ምታት የያዘው ያኔ ነበር። ወደ ዕብደት የተለወጠው ደግሞ ኦቦ አዲሱ አረጋ ቂጤሳ በኦሮሞ ወጣት (ቄሮ) “ጣና ኼኛ” የተባለ ኢትዮጵያዊ መዝሙር ከኦቦ ለማ መገርሳ ኦህዴድ መውጣቱን ባበሰረበት መልዕክቱ ነበር። ገዱ አንዳርጋቸውና ቲሙ ድፍን ፋኖን (የአማራውን ወጣት) እና ምሁር፤ አዛውንትና ባልቴት አሰልፎ በዘንባባ ዝንጣፊና በቄጤማ ጉዝጓዝ የጠፉበትን ወንድምና እህቶቹን አክስት አጎቶቹን ጓደኛ መምህሮቹን በነቂስ ወጥቶ ተቀበላቸው። በውጪና በውስጥም ያሉ አርቀው ማሰብ የተሳናቸው ፅንፈኞችና ሟርተኞች ሁሉ እንደ ማለዳ ጤዛ የሚረግፍ ጥሪና ህብረት ነው አሉ። ህወሃትም ዕውነት መሰለው። የሁለቱ ህብረት ደወሉ እስከ አራት ኪሎ አስተጋባ። ሀጫሉ ሁንዴሳ ምኒልክ ቤተ መንግሥት ደርሰናል ሲል በሚለኒየም አዳራሽ ሸለለ።
የህወሃት ብሮድካስት ባለሥልጣኑ ዘርዓይ አስገዶም በባህር ዳር ሰማይ ስር በቴዎድሮስ ካሳሁን ስለገዘፈው ኢትዮጵያ ዜማና በሚሌኒየም አዳራሽ በሀጫሉ ስለተነገረው የጀግኖች ታሪክና የአራት ኪሎው ትንቢት ራሱን በጥብጦት በቴሌቪዥን ቀርቦ ሲደነፋ ዋለ። የሀጫሉ ሽለላ ግን ሽለላ ሆኖ አልቀረም። ኦቦ አብይ አህመድ ከምኒልክ መንበር ገብቷልና! የቴዲ አፍሮም ኢትዮጵያን ከፍ አድርጎ ማዜም እነሆ በዶ/ር አብይ አህመድ የኢትዮጵያ ጠ/ሚኒስትር ውብና ምጡቅ ንግግር በምክር ቤቱ ውስጥ ኢትዮጵያ ተሞሽራ ክብረ በአሏ ሲታወጅ ህወሃትና ህወሃታውያን ሁሉ ቆሌያቸው ተገፎ ዋለ። አብይ ኢትዮጵያን በቃል ኪዳን ቃል ባረከ!! የኢትዮጵያ ህዝብም ከልሂቅ እስከ ደቂቅ አብይን አለ። በ27 ዓመት ለመጀመሪያ ጊዜ ኢትዮጵያውያን በጠቅላይ ሚኒስትራቸው በአደባባይ ተወደሱ፤ ተከበሩ ተባረኩ።
የኢትዮጵያ የሳይንስና ቴክኒዮሎጂ ምኒስትር የነበረው አብይ አህመድ በእስራኤል ጉብኝቱ ከቤንጃሜን ናታንያሁ ጋር በነበረው ቆይታ ስለ እስራኤል ተጠይቆ ሲመልስ እንዲህ ብሎ ነበር፤ ዛሬ እስራኤል ያለችበትን ሁኔታ ስናይ ትላንት ተደምረው ነፃነታቸውን አውጀዋል። ዛሬም በመደመር፤ ዕውቀትን በመደመር፤ ሀብትን በመደመር፤ ሀሳብን በመደመር የላቀ ሀገር ሆነው ማስተማር ችለዋል። እኛ ሰው አለን። መሬት አለን። ውሃ አለን። ያጣነው ጥበብን መሻት፤ ጥበብን መፈለግ፤ ጥበብን መደመርና መዋደድ፤ በአንድ ልብ ሀገርን ማልማት ነው። እሱን ማምጣት ከቻልን ተዓምራዊ የሆነ ነገር ተፈጥሮ ኢትዮጵያ የብዙ ሀገራት መሰብሰቢያ ትሆናለች ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። ደግሞም (ሆኖ) እናየዋለን።
ኢትዮጵያ በመደመር ተአምር የሚታይባት ሀገር ትሆናለች ያለው አብይ ለካስ አፋዊ ጀብደኝነት አልነበረም። አብይ መልሶ ሰልሶ ይናገር የነበረው የመደመር ራዕያዊ ግብ ሁሉ በራሱ ጊዜ ዕውን ሆኖ እነሆ ይታይ ዘንድ ልጓሙን ጨብጧል። መደመርን የሚደምር መሪና ድርጅት በህወሃት ቀለበት ውስጥ ሌላ ቀለበት ሆኖ ተፈጥሮ ገዝፏል። የለማ መገርሳና የገዱ አንዳርጋቸው ጥምረት በምታ ነጋሪት ንፋ መለከት አዋጅ የመጣ አለመሆኑን አደብ ገዝቶ መመልከትና መስማትም ተገቢ ነው።
በቀደመው ጊዜ እምብዛም የማይታወቀው የቲም ለማ አካል ነገር ግን የህወሃት አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በኮማንድ ፖስቱ ጁንታ በሞያሌ ንፁሀን ዜጎች ላይ በጠራራ ፀሀይ ያደረገውን ጭፍጨፋ በአለም ፊት አጋልጦ በመናገሩ በህወሃት ኮማንድ ፖስት ለእስር የተዳረገው የኦህዴዱ የፍትህ ኮሚኒኬሽን ቢሮ ባለሥልጣን ኦቦ ታዬ ደንድአ ከታሰረበት ሆኖ በአብይ መመረጥ እንዲህ ብሏል፤ እመኑኝ ኦሮሚያ መቼም ከአማራ ልጆች ተለይታ አትኖርም። አማራ ያለ ኦሮሞ፤ ኦሮሞም ያለ አማራ መኖር አይችልም። ይሄንንም በደንብ ከእዚህ በፊት በተለያየ መድረክ አሳይተናል። ይሄንንም በአብይ ምርጫ ላይ {እነ ገዱ} አሳይተዋል። ከእዚህ በፊት የተዘራብንን የሁለታችን የማራራቅ ተግባር በቅርብ ጊዜ አከርካሪውን ሰብረን አንድ እንደሆንን አሳይተናል። {ብአዴኖች} አብይን ቢመርጡ ቀድሞ ከተሠራው ሥራ አንፃር {እንጂ} ምንም የተለየ ነገር አይደለም። ገዱና ንጉሱ ጥላሁን ብአዴንን ማንቃታቸው ለአብይ ጥሩ ሆነለት። ገዱ አንዳርጋቸው ጠንካራ፤ ንጉሱ ጥላሁንም ሁለቱም ጎበዝ ናቸው። ከስር ደግሞ ያሉ ወጣቶች ከምታስቡት በላይ ጎበዝ ናቸው። እድሉን ሲያገኙ {ምን ሊሰሩ እንደሚችሉ} ታዩታላችሁ። ገዱ ይሄን እንደሚሠራ አልጠራጠርም ነበር። ግባቸውን መተዋል፤ በማለት በልበ ሙሉነት ቃሉን ሰጥቷል በጎልማሳ ዕድሜ ላይ የሚገኘው ኦቦ ታዬ።
ዛሬ ኢትዮጵያዊ ሁሉ ለእኒህ በህወሃት ቀለበት ውስጥ ድምፃቸውን አጥፍተው ሲሰሩ በመኖር አብይን ለምኒልክ ቤተ መንግሥት ያበቁትን ሩቅ ዓላሚዎች ጊዜ ሰጥቶ ሊሰማቸው፤ ሊያግዛቸውና ሊያበረታታቸው ደጀንም ሊሆናቸው ይገባል። በአብይ መንገድ ላይ ጉርጓድ የሚቆፍሩና አሜኬላ የሚያነጥፉ ብዙዎች ህወሃታውያን ሀይላት አሉ። ሁሉም ግን ከኢትዮጵያውያን ህብረትና ሀይል አይተካከሉምና የአብይ ፍኖተ ካርታ ይፋ እስከሚሆን ድረስ ጉርጓዶቹን ልንደፍን ከአሜኬላዎቹም ልንጠብቀውና ልናስጠነቅቀውም ግድ ይላል። እንደ ከዚህ ቀደሙ ሁሉ ህወሃትንና ህወሃታውያንን ረቂቅ አሳቢዎች እያደረጉ የሚያቀርቡ የሴራ ተንታኞች ፅሁፎች በተለይ ዛሬ ላይ ፋይዳቸው የተለመደው ሟርት ብቻ ሳይሆን የህዝብንም ስሜት ጎጂ ነውና ሊታቀቡ ይገባል። ዕውቀቱና መረጃው ያላቸው ፀሀፍት ግን በአመክንዮ ሀሳባቸውን ይፋ ማድረጋቸው ትግሉን አጋዥ እንጂ ሟርት አይሆንም።
የዚህ ፅሁፍ አቅራቢ ለዘመናት ሲያራምደው የቆየው ፅኑዕ አቋም፤- ሀገር በቀል ኮሎኒያሊስቱን ህወሃት ከኢትዮጵያ ጫንቃ ላይ ለማንሳት አስቀድሞ የተቀመጠባቸውን ሶስቱን ጉልቻዎች (ኦህዴድ፤ ብአዴን፤ ደህዴን) ማንኮታኮት ያስፈልጋል – የሚል ነበር። ከጣና ኬኛ ኢትዮጵያዊ ዘመቻ እና ከኢትዮጵያዊነት ሱስ ነው መሪ ኮከብ ቃል ወዲህ ግን ናዚስት ህወሃትን ከኢትዮጵያ ጫንቃ ላይ ለማስወገድ ጉልቻዎቹን ማፍረስ ሳይሆን መቀየር እንደሚያዋጣ በህወሃት አፍንጫ ስር የተካሄደው የኦህዴድና የብአዴን ጥምረት (ጉድለቶቹ እንዳሉ ሆነው) ውጤታማ ስለመሆኑ ሀተታ የማያስፈልገው ዕውነታ ነው። የእንቁላሉን ሼል ከውስጥ ሰብሮ እንደወጣ ጫጩት የሚመሰለው ይህ የኢትዮጵያ ፖለቲካ አሁን በደረሰበት ደረጃ መጠነ ሰፊ ጥፋትና የህይወት ዋጋ ሳያስከፍል ባለድርሻ አካላትን ሁሉ አቅፎ ወደ ተራራው ይወጣ ዘንድ ሁሉም ሊጥርና ዘብ ሊቆም ግድ ይላል። ችግሮቻችን ቁልል አሜኬላውም አሸን መሆኑን ለአፍታም መዘንጋት አይቻልምና።
ዶ/ር አብይ አህመድን ከነደብረፅዮን ገብረሚካኤል ከነበረከት ስምዖን ከነሽፈራው ሽጉጤና ከነአብዲ ኢሌ እኩይና ናዚስታዊ ሴራ መረብ በጥሰው ያወጡት አንድ መቶ ስምንቱ “የለውጥ ሃዋርያት” ለነገይቱ ኢትዮጵያ ትንሳዔ ያበረከቱት ኢትዮጵያዊ ድርሻ ቀላል አይደለምና አክብሮትና ምስጋና ሊቸራቸው ይገባል። በተለይ የህወሃት ‘መጋለቢያ’ ከሚባለው ደህዴን ያፈነገጡትና ከነለማ መገርሳና ከነገዱ አንዳርጋቸው ጋር የወገኑት ህወሃታዊ ሥርዐቱን ከውስጥ ወደ ውጪ መናድ እንደሚቻል ያረጋገጡ ፈርጥ ኢትዮጵያውያን ናቸው።
የህወሃትን የአስራ አንደኛ ሰአት ስሌት የሥልጣን ፕወዛ በማድረግ በቆረጣ የጣለው የለማ መገርሳ ኦህዴድ አርቆ አሳቢና በርግጥም በኢትዮጵያ ሰማይ ስር ለውጥ ለማምጣት ማንኛውንም መስዋዕትነት ለመክፈል የተዘጋጀ ብቻ ሳይሆን ምን ያህል ርቀት እንደሚሄድም አሳይቷል። አብይን ስንፈልግ የምናገኘው በዚህ ሁሉ ሂደት ውስጥ ነው። ኦቦ ለማ መገርሳ ሥልጣኑን ለዶ/ር አብይ ሲያስረክብ ይታየው የነበረው የሀገር ህልውና አደጋ ላይ መውደቁ ብቻ ነበር። ለዚህም ነበር፤- የሀገር ህልውና ጥያቄ ውስጥ ሲወድቅ ከግለሰቦች ክብር በላይ ነው፤ ከባለ ሥልጣናት ክብር በላይ ነው፤ ከቡድኖች ክብር በላይ ነው- በማለት የተናገረው።
በኢትዮጵያ የተንሰራፋውን የሥርዐት ችግር ከላይ ሆኖ ምንጩን ማድረቅ ይመኝ የነበረው አብይ አህመድ ከዚህ ጋር ባልተያያዘ የጥበብ አውድ ላይ ተገኝቶ እንዲህ ብሎ ነበር፤ ንሥር አሞራ በሠማይ ካሉ አእዋፋት ሁሉ የተለየ ባህሪው ዝናብ ሲመጣ ሁሉም የአእዋፋት ዘር መጠለያ ይፈልጋሉ ይደበቃሉ፤ ንሥር አሞራ ግን ዝናብ ሲያይ ከዳመና ጥሶ ያልፋል። የዝናብን ምንጭ ወደታች ያያል። የችግርን ምንጭ ወደታች ማየት ያልቻለ ማህበረሰብ በፍፁም አይሸጋገርም። ዕውቀትና በጎ አመለካከት ሲደመሩ ማህበረሰብ መቀየር ይችላሉ።እነሆ ጠ/ሚኒስትር አብይን ፈልገን የምናገኘው በእኒህና እኒህን በመሳሰሉ አያሌ ንግግሮቹ ነው። ቃል ይተክላል፤ ቃል ይነቅላል፤ በቃል ውስጥ ሀገርም መስራት ይቻላል – እንዲል። እንግዲህ እንደ ንሥሩ አሞራ በኢህአዴግ አናት ላይ ይቆም ዘንድ አንድ መቶ ስምንቱ የህዝብ አጋሮች በትረ ሥልጣኑን ሰጥተውታል። ምክር ቤቱም በሀሴት አፅድቆ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ተቀብሎታል። ሥልጣኑ የሙሴ በትር እንዲሆንለት ኢትዮጵያን የሚል ሁሉ ጊዜ ሊሰጠውና ሊደግፈው ያሻል።
በአብይ ፆም ሱባኤና ፀሎት የተገኘውን ‘ሙሴ’ የኢትዮጵያ ህዝብ ወዶታል። የ2010 ዓ/ም ትንሳኤም የመላው ኢትዮጵያ ህዝብና የውዲቱ ኢትዮጵያ ትንሳኤን እንደሚያመጣ እንደሚሆንም ከዚህ በላይ ምልክት አይኖርም። ጠ/ሚኒስትር አብይ የኢትዮጵያን እናቶች ከአፅናፍ አፅናፍ በአንድ ጀንበር አጋምዶና ደምሮ ከጎኑ አሰልፏል። ጠ/ሚኒስትር አብይ የኢትዮጵያን ሴቶች ከአፅናፍ አፅናፍ በብሩህ ተስፋና በመደመር መርሁ የተልዕኮው ደጀንና ፊታውራሪ ሊሆኑ ተሰልፈዋል። 65 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ወጣት ‘ኢትዮጵያ ተስፋ የምትሰጥ እንጂ ተስፋ የምታስቆርጥ ሀገር አትሆንም’ የሚለውን የአብይን ቃል አንግቦ ለተልዕኮ በተጠንቀቅ ላይ ይገኛል። በአብይ የመደመር ተልዕኮ ውስጥ ጋሬጣ ለመሆን የሚቆም እነሆ ልብ ካለው ልብ ይበል!!
አባቶች መካሪ አታሳጣኝ ይላሉ። በበኩሌ ዶ/ር አብይን ለመምከር የወረደውን የፀሀፊና የምክር ሊስት መዐት ስመለከት ግን – ጌታ ሆይ መካሪ አታብዛብኝ – የሚል ፀሎት የሚያስፈልግ ይመስለኛል። ኢትዮጵያ በአብይና አብይን ወደላይ ባወጡት ጓዶቹ ፍፁም ትጋትና ትግል ህዝብን በመደመር ወደ ብርሃን ዘመን ትሸጋገራለች የሚል የበረታ ተስፋና እምነት አለኝ። ይህ ባይሆን ግን ፍሬን የያዘው ህዝባዊ ትግል ፍሬንኑ በጥሶ በሙሉ ሀይል እንደሚምዘገዘግ የመጀመሪያው መስካሪ ራሱ አብይ እንደሚሆንም ያለ ይሉኝታ መናገር ይቻላል። ለዚህም ነው በዶክተር አብይ አህመድ ጠቅላይ ሚኒስትርነት ብርሃናዊ ሙቀት የሚሰጥ ተስፋ እንጂ ስጋት የሌለኝ። ስጋት የሚመነጨው ያልነበረ ነገር ይከሰታል ከሚል ፍርሃቻ ነውና። በዚህ ወቅት ከእነ ገዱ ካምፕ የዝምታ ድባብ መስፈኑ እኒህ ወገኖች በውስጣቸው የመሸጉትን በርካታ የቀበሮ ባህታውያን በአስተማማኝ መንገድ የሚያፀዱበትን በዝምታ እየሰሩ ያሉ በመሆናቸው ይመስላል። ለረዥም ዘመን የጥቃትና የዕልቂት ክንድ የሆኑትን ግልፅና ስውር ቀበሮዎችን ማፅዳት ይጠበቅባቸዋልና፤ በዝምታ ሥራቸውን መቀጠላቸው ሊደገፍ ይገባል። እናንት የደህዴን ባለውለታዎቻችንንም ‘ብዙ ተባዙ፤ ህዝባችሁንም ደምሩ’ እንላለን።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ በፓርላማ ካደረገው እፁብ ንግግር በላይ ደግሞ ይህንን ፅሁፍ አቅራቢ የመሰጠውና የአብይን ታላቅነትና የመደመር ተልዕኮ ቁርጠኝነት ‘በእርግጠኝነት ለመመስከር’ ያነሳሳው ለአጭር ደቂቃ በምኒሊክ ቤተ መንግሥት ውስጥ በጠ/ሚኒስተር ቢሮ ግርማዊነታቸውን ባስታወሰኝ የእጅ ጣት ምልክት የሰጠው አክብሮታዊ ቃል ነው።
በምኒልክ ቤተ መንግሥት ውስጥ የመጀመሪያው ቃለ ምልልሱ የምኒልክን ታላቅ መሪነትና ዘመን ተሻጋሪ አስተዋፅኦዋቸውን በማወደስና በማመስገን ነበር። ኢያሱን አመስግኖ ግርማዊነታቸውንና ታላቅ ሥራቸውን ዘክሮና አክብሮ የደርግን ሥርዐትም በጎ ጎኖች አወድሶ አቶ መለስ ዜናዊን በተገቢው መንገድ ዘክሮ በአቶ ሀይለማርያም መልካም ሥራ ደምድሟል። እግዚአብሄር ይባርክህ! መምህር ማለት ይኸው አይደል ትርጉሙ?
ጠ/ሚኒስትር አብይ አህመድ ሆይ! በቃልህ እንዳሳመንከን በቃልህ ደቀ መዝሙርህ እንዳደረግኸን በቃልህ እንደተከልከን ቃልህ ፍሬ ሆኖ ይበቃ ዘንድ ምኞታችንና ተስፋችን ብቻ ሳይሆን በመደመር ከጎንህ በመቆም ዕውን እንዲሆንም እንፈልጋለንና እግዚአብሄር ብርታቱን ለአንተና አንተን ለዚህ ላበቁህ ቅን የኢትዮጵያ ልጆችና መሪዎች ሁሉ ይሁን፤ አሜን!
ኦርኪድ የአባቢ ተክል አይነት ሲሆን የአንድክክ መደብ ውስጥ የሆነ በጣም ሰፊ አስተኔ ነው። በዚሁ አስተኔ 763 ወገኖችና 28,000 ያህል ልዩ ልዩ ዝርዮች አሉ። ከነዚህ 168 ዝርዮች ያህል በኢትዮጵያ ይኖራሉ።
ኦርኪዶች በጣም ብዙ የተለያዩና ውስብስብ አበቦች አይነቶች አሉዋቸው። በተለይ ስለ አበቦቹ ይታወቃሉ፣ ሆኖም ቫኒላ (የምግብ ጻዕም የሚሰጥ ተክል) ደግሞ በዚሁ አስተኔ ውስጥ አለ።
ድንበር ጥሰው የኬንያ ክልል ውስጥ ሰፍረዋል የተባሉትን የደቡብ ኢትዮጵያ የሜሪሌ ጎሣ አባላት የኬንያ ሠራዊት እንዲያስወጣ መታዘዙ በ allafrica.com ዌብሣይት ተዘግቧል፡፡
የኢትዮጵያ መንግሥት ሜሪሌዎችን በሠላም ወደመጡበት እንዲመልስ አልያ በኃይል እንዲወጡ እንደሚደረግ የኬንያ መንግሥት ማሣወቁም በዚሁ allafrica.com ዌብሣይት ተጠቅሷል።
ትዝታ በላቸው ያነጋገረቻቸው አንድ የኬንያ ፓርላማ አባል ግን የጎሣ አባላቱ በአካባቢው ድርቅና የግጦሽ መሬት መመናመን የተጎዱ መሆናቸውን በመጠቆም ጉዳዩ ዘላቂ መፍትሄ ይሻል ይላሉ።
በደቡብ ኢትዮጵያና ኬንያ ድንበር አቅራቢያ የሚኖሩ አርብቶ አደር ጎሣዎች በግጦሽ መሬትና ለከብቶቻቸው ውኃ ፍለጋ በሚያደርጉት ድንበር ዘለል እንቅስቃሴ ግጭቶች የተለመዱ ናቸው። ሜሪሌ ወይም ዳሰነች በመባል የሚታወቁት የደቡብ ኢትዮጵያ ብሔረሰብ አባላት ከሁለት ሣምንታት በፊት ከኬንያ ቱርካና ጎሣዎች ጋር በተካሄደ ግጭት አርባ ሰዎች እንደገደሉ የኬንያ መንግሥት ገልጿል።
አሁን ደግሞ ቁጥራቸው 2 ሺህ 500 የሚሆኑ የታጠቁ የሜሪሌ ጎሣ አባላት ቱርካና ሐይቅ አካባቢ የሚኖሩ የቱርካና እና ሌሎች ማኅበረሰቦችን በመግፋት 14 ኪሎ ሜትሮች ዘልቀው ኬንያ ውስጥ ሠፍረዋል ተብሏል።
<allafrica.com> እንደዘገበው የኢትዮጵያ መንግሥት ዜጎቹን ወደመጡበት እንዲመልስም የኬንያ መንግሥት ጠይቋል። የኬንያ ሠራዊት እነዚህን ሰዎች እንዲያስወጣ ወደ ድንበር ተልኳል።
በኬንያ ፓርላማ የኬንያ ምክር ቤት አባል ሚስተር ኢክዌ ኢቱሩ የኬንያ ፕሬዚደንት ምዋዪ ኪባኪና የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ ባለፈው ሣምንት በድንበሩ ህዝቦችና የተፈጠረው ግጭት ዙሪያ መወያየታቸው የጉዳዩን አሣሣቢነትና ሁለቱን አገሮች መፍትሄ እንደሚሻ ጠቋሚ ነው ይላሉ።
በመጨረሻም የሁለቱ መንግሥታት የህይወት ደህንነትና የንብረት ጥበቃን የማረጋገጥ ግዴታ አለባቸው፣ በጋራ ድንበሮቻቸው አካባቢ ፀጥታን የማስጠበቅ፣ ሜሪሌዎችን በሰላም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ማረጋገጥና የህዝቡን ችግር ለማቅለል አስፈላጊዉን መሠረተ ልማት መዘርጋት ይጠበቅባቸዋል ብለዋል።
እዚ ኣብ ግዝኣታት ሰሜን ኮርዶፋንን ከሰላን ዝጸንዕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ኣብ ሰሜን ኮርዶፋን ተቓወምቲ ሓይልታት ንምህዳን ዝዓለመ ክኸውን እንከሎ፣ ኣብ ግዝኣት ከሰላ ግና ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብን ዕጸፋርስን ንምቁጽጻር ዝዓለመ ምዃኑ፣ ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ሱዳን ገሊጹ።
ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ ተወሳኺ ሓበሬታ፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ከተማ ካርቱም ኣብ ዝርከቦም ካልኦት ከባቢታት ማእከላይ ሱዳን እውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ የመልክቱ።
ቁጠባዊ ቅልውላው ሱዳን እንዳኸፈአ ኣብ ዝመጻሉ፣ ብፍላይ መንግስቲ ኣብ ነዳዲ ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ኣብ ዘልዓለሉ እዋን፣ ህዝቢ በብእዋኑ ተቓውሞታትን ናዕብን ከለዓዕል ጸኒሑ’ዩ።
"Asmera" በል ኣይትበል ዑጉም ምዃንካ ቅድም ነጊረካ ነይረ። ዓጋመ ሙዃን ሓጥያት ኣይኮነን፡ ዘይምንነትካ ክትከውን ምፍታን ግን ኣብ ብሓልፍነታዊ ስነምግባር ዝበቘለ ሕብረተሰብ (ኤርትራውያን) ነውሪ እዩ።
ክላ ሱቕ በሉ ደቒ ኣርብዓ ደይ ከማኩምን ደቒ ከማኹምን እክብካብ ናይ ትግራይ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ተዋሪዱ ዘሎ። ኣብ ኣመሪካ ኮንካስ ንሱዳን ከነጥዓ ኢና ጠባይ እንተዘይጌራ። ሓቕካ ደቕካ ወይውን ባዕልካ ስለዘይትልብለባ። ዘይ ኩሩምትኻ ሑጻ ቖርጡመሉ ድዩ ዝተባህለ። መንግስቲ ኤርትራ ከማን ኣብ ከምዚ ዘየድልዮ ግዳይ ከምዘይኣቱ ርጉጽ እዩ። ድሓር ድማ ከምዛ ፖሊሲ ትሕንጽጹ ዓቢ ውሳነታት ከምተሕልፉ ኩሉ ከምትፈልጡ ሱቅ ኢልኩም ሃለውለው ትብሉ። ድሁላት ብጀካ ኩናት ካልእ ዘይሓስብ እቲ ኣእምሮኹም። ፎእ ተጋሩ ዝዓሌትኩምሲ ገጽኩም ትከወል።
ጽቡቕ ኣለኻ፡ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ሱዳን ክዋጋእ ድሌት ይብሉን፡ ነቶም ጋዕጋዓት ደቂ ዓድኻ ዓጋመ እዩ ከጥፍኦም መደብ ኔርዎ፡ ከምታ ዝደለያ ድማ ሓንሳብን ንሓዋሩን ድምጽማጾም ኣጥፊእዎም። ንኽሰርሖም ዘይጸጎሞ ንኸጥፍኦም እንታይ ይእግሞ፡ ሻዕብያ ብዓል ስረ!
ከም’ቲ ብማዕከናት ዜና ሆላንድን ጋዜጣታትን ክቐርብ ዝጸንሐ: እተን ኣብ ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ተዓሚጸን ዝብሃላ ትሕቲ ዕድመ ዝርከበአን: ልዕሊ 20 ዝኾና ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ: ካብ’ቲ ዝወረደን ጾታዊ ዓመጽ ጥንሲ ከምዝሓዛ ‘ውን: ክዝረበሉ ጸኒሑ ኢዩ:: እምበኣር እዚ ክሳብ ሕጂ ከካይዶ ዝጸናሕኩ ነጻ ዝኾነ መርመራ ናይዚ ክውንነት እዚ: ሓቂ ንምርካብ ዝካየድ ዝነበረ መስርሕ መርመራ ኢዩ::
ነዚ ብጋዜጣታት ሆላንድ ብዙሕ ዝተዘርበሉ ጉዳይ ዓመጽ ደቂ-ኣንስትዮ: ኣብ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት መርመራ ከካይድ እንከለኹ: ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ዝርከቡለን መዓስከር ስደተኛታት በጺሐ: ምስ ብዙሓት ናይ ኤርትራ ማሕበረ-ሰብ ኣባላትን መራሕተንን: ብደረጃ ኣኼባን ውልቅን ተመያይጠን ተራኺበን ኢየ:: እዚ ዝተኸተልክዎ ኣገባብ ከኣ: ሓፈሻዊ ተረድኦ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እዚ ተፈጺሙ ዝተባህለ ኣጸያፊ ዝኾነ ጾታዊ ዓመጽ: ሓበሬታ ንምእካብን ኣመለኻኽታኦም ኣብ’ዚ ዛዕባ ንምምዛንን ኢዩ ነይሩ::
ከምኡ ‘ውን ክልተ ግዜ: ነቶም ኣብ ማእከላይ መደበር ፖሊስ ሮተርዳም ዝርከቡ: ናይ ገበን ወንጀል መርመራ ሓለፍቲ ዝኾኑ ሰበ-ስልጣን ፖሊስ ተራኺበ: ዕሙቕ ዝበለ ምይይጥ ኣካይደን: ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ ገይረ ኢየ:: እቲ ግዜ ኸኣ: ነዚ ንምግባር ኣብ ነፍስ-ወከፍ ዘካየድክዎ ርክብ ኣስታት ክልተ ሰዓት ግዜ ወሲዱለይ ኢዩ:: እቲ ኹሉ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ገበን ወንጀል መርመራ ሰበ-ስልጣን ፖሊስ ዘካየድክዎ ምይይጥን ዝርርብን ከኣ: ብኣውድዮ ሪኮርድ (ድምጺ ተቐሪጹ) ተቐዲሑ: ብስርዓት ተሰኒዱ ዘሎ ኢዩ:: ብዘይካ እዚ ‘ውን: ምስቶም ኣብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ራይስ ቫይክ ዝርከቡ: ናይ ኩዋ (COA) ወከልቲ: ንኽልተ ግዜ ረኺበዮም ኢየ:: ሽሕኳ ምሳይ ተራኺቦም: ካብ ልቢ ዝነቐለ ድልየት ስለ እቲ ዘምጸኣኒ ጉዳይ ክዘራረቡ ቅሩባት እንተዘይነበሩ: ኣነ ግን ደፋፊአ: ስለ’ቲ ጉዳይ ሕቶታት ኣቕሪበ: ዓሚቕን ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ክትዕን ኣካይደ ኢየ::
ብተመሳሳሊ መንገዲ ‘ውን: ማለት:- በብውልቅን ብሓባርን: ነቶም መንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮ: ኣብ’ቲ እተን ተዓሚጸን ዝበሃላ ዘለዋ ደቂ-ኣንስትዮ ዝርከባሉ ቦታ ዝቕመጡ: በቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ዓመጽ ንዝህልዎም ሪኢቶን ሓሳባትን ንምፍላጥ: ካብ ኣስታት ሓደ ሰዓት ዘይውሕድ ግዜ ብምውሳድ ዝርርብ ኣካይደ ኢየ::
እምበኣር: እቲ ሓቂ ረኺበዮ ዘለኹ ካብተን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኦራንየ ዝርከባ ደቂ-ኣንስትዮ: ዝኾነት ትሕቲ ዕድመ ተባሂላ ዝተመዝገበት የላን:: ካብተን ዘለዋ ደቂ-ኣንስትዮ ‘ውን: ዝኾነ ዓመጽ ዘጋጠማ ይኹን: ካብ ሓዳራ ወጻኢ ጥንሲ ዝሓዘት ጓል-ኣንስተይቲ ብፍጹም የላን::
ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ መደምደምታ ክበጽሓሉ ዝኸኣልኩ ኸኣ: ነተን ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኦራንየ ዝነብራ: እዚ ዝስዕብ ቀጥታውን ተዘዋዋርን ወሳኒ ሕቶ ምስ ኣቕረብኩለን: ካብ’ቲ ዝሃባኒ ወሳኒ ምላሽ ብምግብጋስ ኢዩ:: እቲ ዘቕረብኩለን ሕቶ ኸኣ: ከም’ዚ ዝስዕብ ዝብል ኢዩ ነይሩ:-
ክንደይ ካባኻትክን ኢየን: ኣብ’ዚ መዓስከር ስደተኛታት: ብመዝገብ ትሕቲ ዕድመ ዝነብራ? ክንደይ ካባኻትክን ከ: ጾታዊ ዓመጽ: ኣብ’ቲ ብስም ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ሮተርዳም ዝፍለጥ ናይ እምነት ቦታ: ኣብ ልዕሌኽን ተፈጺሙክን? ወይ ኣጋጢሙክን? ዝብል ነበረ::
እቲ ቀጥታውን ኣገዳስን ወሳንን ዝኾነ: ካብተን ቃለ-ምልልስ ዘካየድኩለን: ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኦራንየ ዝርከባ ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ: ዝኾነት ካብኣተን ትሕቲ ዕድመ ተባሂላ እትቕመጥ ከም ዘይብለንን: እቲ ቦታ መንበሪ ናይ ልዕሊ ዕድመ ዝኾኑ ስደተኛታት ምዃኑን: ካብኣተን ይኹን: ካብ ካልእ መዓስከራት ስደተኛታት ከኣ: ዝኾነ ናይ ጾታዊ ዓመጽ በደል: ወይ ገበን ዝተፈጸመላን: ዘጋጠማን ጓል-ኣንስተይቲ ከም ዘየላን: ብዘየወላውል መንገዲ ብንጹር መሊሰናለይ:: እዚ ኸኣ: ብቐጥታ ምስ’ቲ ብኩዋን (COA): ብናይ ነዘርላንድ ጋዜጣታትን ክዝርጋሕ ዝጸንሐ: ኣብ ሓቂ ዘይተሞርኮሰ ወረታት ከም ዝገራጮ ኢዩ ዘረድእ::