Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኣብ ጉጅለ ህግደፍ፡ ህላወ ሚኒስትሪታትን ሚኒስተራትን ብኣድማዕነት ዘይዓየሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ መላኺ ኢሳያስን ንሱ ዝመረጾም እሙናቱን፡ ገበርትን ሓደግትን ኣብ ወሰንቲ ቦታታት ስለዝሽየሙ ኢዩ። ኣብተን መላኺ ኢሳያስ ንስልጣኑ ክጥዕሞ መስሪትወን ዘሎ 6 ዞባታት ኤርትራ፡ ካብ ዓዲ ክሳብ ዞባ ኣብ ኩሉ ትካላትን ከባቢታትን ኣብ ሰኪዐት ተጠናኒጎም ዘለዉ ጽሓፍቲ ህዝባዊ ግንባር’ዮም ወሰንትን ፈጸምትን። እቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ 6 ዞባታት ብጉጅለ ህግደፍ ተመዲቦም ዘለዉ ጸሓፍቲ ወይ ሓለፍቲ ግንባር ድማ ቅድሚ ናጽነት ኣባላትን ሓለፍትን’ታ ሕብእቲ ሰልፊ ዝነበሩ’ዮም። ብተመሳሳሊ ኣብ ሰራዊት፡ ኣብያተ ጽሕፈት ኤምባሲ፡ ሚኒስትሪታትን ማሕበራትን ብፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝተመደቡን መምርሒ ስራሕ ዝቅበሉን እሙናትን መጋበርያ ኣባላት ግንባር ኣለዉ። እዚ ጎድናዊ ኣሰራርሓ’ዚ፡ መተካእታ ወይ ተመሳሳሊ ናይቲ ቅድሚ ናጽነት ዝነጥፍ ዝነበረ ሕቡእ ሰልፊ’ዩ።
ብኣጠማምታን መምዚኒታትን ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ሓላፍነት ዝምደብ ሰብ፡ ክእለቱን ኣፍራይነቱን ቅንዕንኡን ዘይኮነ ቀዳምነት ዝወሃቦ፡ መምርሒ ህግደፍ ብዘይተቃውሞ ዝቅበልን ዝትግብርን ኢዩ። ንኣብነት ሚኒስተር ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ኣብ ኤርትራ፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዜጋታት ብዘይ ፍርዲ፡ ብዘይ ክሲ፡ ብዘይ ጠበቃ፡ ኩሉ ሰብኣዊ መሰሎም ተመንጢሉ ንዓመታት እናተሳቀዩ እንከለዉ፡ ንስለ ፍትሒ ወይ ነቲ ዝተሸመትሉ ሚኒስትሪ ወኪላ ብጩቕ ኢላ ተዛሪባ ኣይትፈልጥን። ኣብ ክንዲ ሓቂ ምግላጽ፡ ብነብሰ ፍትወት ቀምሽ ኣደይ ሓንኩሉኒ ምስምስን ኣብ ባይታ ዘየለ ክውንነትን ትህውትት። እቲ ሃገር ብሃገራ ናብ ስደት እናውሓዘትን ዝተረፈ ህዝብና ብሕጽረት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣናተሳቀየን እንከሎ፡ “ንኹሉ ተጻብኦታት መኪትና ሃገር ክንሃንጽ ኢና” ዝብል መግለጺ ዝህብ ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር ወልደሚካኤል ኣብርሃ’ውን፡ ቅድሚ ሰብ ተፈጢሩ ክንሱ መሳቱኡን ደቆምን እናጸነቱ ብስቅታ ዝነብር ሰብ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ወዮ ድኣ፡ “ብሰንኪ ንቁጽ ይነድድ ርሑስ” ኮይኑ እምበር፡ ካብዞም ብደረጃ መዓርግ ሚኒስተርን ትሕቲኡን ተመዲቦም ወይ ካብ ስራሕ ዝተኣልዩ፡ ብዙሓት ኣፍረይቲ፡ በላሕትን ብህሉው ኩነታት ሃገርና ዝጉህዩን ከምዘለው ክዝንጋዕ የብሉን።
ከምቲ ብዙሓት ተዋዘይቲ ዝብልዎ፡ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣዋጃቱን መምርሒታቱን ብርሳስ ስለዝጽሕፎ’፡ ንግሆ ዝበሎ ንምሸቱ ክቅይሮን ክድምስሶን ጸገም የብሉን። ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ቅዋምን ግዝኣተ ሕግን ከይህሉን ክሰርሕን ዘይደልየሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ፡ እቲ ኣብ ግዜ ገድሊ ዝለምዶ ዕንደራን ብዘይ ሓታቲ ኣብ ዝመሰዮ ክሓድርን ከም ቃሕታኡ ክፍጽምን ስለዝደለየ ኢዩ። መላኺ ኢሳያስ ሽመት ክዕድል ወይ ክምንጥል፡ ክኣስር ወይ ከደስክል፡ ኩናት ክእውጅ ውዕል ሰላም ክፍርም መኒኻ ዝብሎ ኣካል የብሉን። ባንዴራ ምንብልባልን ኣብ ትሕቴኻ ህዝቢ ምጭፍላቅን ንበይኑ፡ ህላወ መንግስቲ ከረጋግጽ ስለዘይክእል፡ ኣብ ኤርትራ፡ ንገዛእ ርእሱን ብናይ ወጻኢ ሃገራትን “መንግስቲ ኤርትራ ወይ ፕረዚደንት ኤርትራ” ኢሉ ክስመ ይኽእል ኢዩ። እንተኾነ ኩሉ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ስለዘይክተልን፡ ሓደ ሰብ ንህዝቢ ኤርትራን ሃብቱን ከም ውልቃዊ ንብረቱ ክሸጦን ምስጢራዊ ውዕላት ክፍጽምን ይርአ ስለዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ውልቀሰብ ጨፍላቂ ግዝኣት’ዩ ዘሎ። ኣብ ኤርትራ ድማ ዋና ዘይብሉን ብሰጥለበጥ እናተሳቀየ ዝነብር ዜጋን እምበር ህዝቢ ዘመሓድር መንግስቲ ወይ ቅርጺ የለን። ምኽንያቱ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን፡ እዚ ብኣፉ “መንግስቲ’የ” ዝብል ዘሎ ጉጅለ ህግደፍን ዘሎ ዝምድና፡ ዘይትን ማይን ኢዩ።
ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ንግፍዒታትን ብልሹው ኣሰራርሓን ጉጅለ ህግደፍን ምስ ገዛእቲ ኢትዮጵያን ብምንጽጻር፡ “ስርዓታት ሃይለስላሴን ደርግን ይበልጹ”ምባሎም ድማ ዘገርም ኣይኮነን። ዋላ’ኳ ኣሽሓት ጀጋኑ ዝተኸፍላ ልኡላዊት ሃገር፡ ምስቶም ወረርቲ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ምውድዳር ዕረ ዝጥዕሞምን “ቅኑዕ ኣይኮነን” ዝብሉ ኤርትራውያን እንተለዉ፡ ኩፉእ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ንተግባራት ገዛእቲ ኢትዮጵያ ዝሓልፎ እንተኾይኑ ግን፡ እቲ ምንጽጻር ዘሕፍር ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ጽቡቅ ስም ክህልዎን ምስ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ብሕማቅ ተግባራት ከይጽዋዕን፡ ዘምሕረሉን ዘኽፍኣሉን ፈሊጡን ተናዚዙን ዝተደወነ ስሙ ከሐድስ ኣለዎ። ግደ ሓቂ ንምዝራብ፡ እቶም ብሕሰም መነባብሮን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን ህግደፍ ክስደዱ ዝተገደዱን ኣብ ማእከላይ ባሕርን ምድረበዳ ሳህራን ዝተቀዝፉ ኣማኢት ኤርትራውያን፡ “ኤርትራውያን ኣይኮኑን፡ ናብቲ ቦታ እንታይ ክገብሩ ከይዶም? ብምዕራባውያን ተታሊሎም፡ ከድዓት’ዮም” ኢሉ ብሞትን ስቃይን ኤርትራውያን ዝላገጽን፡ ኣስከሬኖም ኣብ ኤርትራ ንኸይቅበር ዝኽልክልን፡ ጠላምን ኣረሜንን መላኺ ኢሳያስ፡ መራሒ ኤርትራ ክትብሎ ሓጥያትን ገበንን’ዩ። መላኺ ኢሳያስ ዋላ’ኳ መልክዕን 5 ህዋሳት ሰብ እንተለዎ፡ ብሕሰምን ቃንዛን ህዝቢ ዝድሰት ፍጥረት ስለዝኾነ ግን፡ ኣብቲ “ሰብ” ዝብል ምድብ ከተእትዎ ዝከኣል ኣይኮነን።
የሥልጣን ተቀናቃኞቻቸውን ይሁን ባላንጣዎቻቸውን ወይም ከእርሳቸው የተለየ ሃሳብ የሚያመነጩትን “ስኳር ወዳድ”፣ “በስኳር የተታለለ”፣ … እያሉ ለእስር ሲዳርጉ የነበሩት አቶ መለስ፤ ሞት ሳይቀድማቸው በፊት ራሳቸው ያቋቋሙትና እርሳቸውን ደግሞ ደጋግሞ እያገላበጠ አንዴ ፕሬዚዳንት ሌላ ጊዜም ጠቅላይ እያደረገ ሲሾማቸው የኖረው “የምርጫ ቦርድ” ሕዝቡን በስኳር እየፈተነ መሆኑ ተሰምቷል፡፡ “ስኳር” ቀምሰው ሳያውቁ ስለ ስኳር “አስከፊነት” ዘለግ ያለ መግለጫ በመስጠት ይታወቁ የነበሩት መለስ ለፓርቲያቸው መለያ “ንብ” መምረጣቸው በስኳር ላይ ያላቸውን ጥላቻ በትጋት ያሳየ እንደሆነ ታሪካቸው አሁንም ይመሰክራል፡፡ የሆነው ሆኖ ጓዶቻቸውን “በስኳር ወዳጅነት” ለእስር የዳረጉት መለስ እርሳቸው እየመላለሰ እንዲያነግሥ የመሠረቱት “የምርጫ ቦርድ” ሰሞኑን በ“አፍቅሮተ ስኳር” መጠመዱን ቢሰሙ ኖሮ ምን ይሉ ይሆን? ለማንኛውም እስካሁን በ“ስኳር” ተጠርጥሮ እስርቤት ያልወረደው “ምርጫ ቦርድ” ብቻ መሆኑ ሰሞኑን ነገረ ኢትዮጵያ በፌስቡክ ገጹ ላይ “የምርጫ ካርድ ያልወሰዱ ዜጎች ስኳር እንዳይወስዱ ተከለከሉ” በሚል ያስነበበው ዜና ያስረዳል፡፡ እንዲህ ቀርቧል፡-
በምስራቅ ጎጃም ዞን አነደድ ወረዳ የቦቀል ቀበሌ ነዋሪዎች የምርጫ ካርድ ስላልወሰዳችሁ ስኳር አይሰጣችሁም መባላቸውን ለነገረ ኢትዮጵያ ገለጹ፡፡ በአካባቢው ስኳርን ጨምሮ ሌሎች አቅርቦቶች በስፋት እንደሚጠፉ የተናገሩት ነዋሪዎቹ ትላንት ጠዋት የቀበሌ ካድሬዎች በድምጽ ማጉያ “ዛሬ ስኳር ስለመጣ ቀበሌ ድረስ መጥታችሁ እንድትወስዱ፡፡ የመጣው ስኳር ውስን በመሆኑ ሊያልቅ ስለሚችል ዛሬውኑ መጥታችሁ እንድትወስዱ እናሳስባለን፡፡ ከዛሬ ውጭ ላታገኙ ትችላላችሁ” እያሉ ሲለፉ እንዳረፈዱ ተናግረዋል፡፡
ሆኖም መጥቷል የተባለው ስኳር ለማግኘት ወደ ቀበሌው ያመሩት ነዋሪዎቹ ስኳሩን ለመውሰድ ሲጠይቁ “የምርጫ ካርድ ወስዳችኋል?” የሚል ጥያቄ እንደሚቀርብላቸው ግልጸዋል፡፡ የምርጫ ካርድ የሚያሳዩ ነዋሪዎች ስኳሩ ሲሰጣቸው፤ ያላወጡት በአስቸኳይ ምርጫ ካርድ አውጥተው እንዲመለሱና ስኳር እንዲወስዱ ተነግሯቸዋል ተብሏል፡፡ በአንጻሩ ስኳር ለመውሰድ የምርጫ ካርድ ማውጣት የለብንም ያሉት ነዋሪዎች ስኳር እንደማያገኙ የተነገራቸው ሲሆን “እንደዜጋ የምርጫ ካርድ ወሰድንም አልወሰድንም ስኳር የማግኘት መብት አለን” ያሉ ዜጎች በፖሊስ ተደብድበው እንደተባረሩ ከቦታው የደረሰን መረጃ ያመለክታል፡፡
በጠዋቱ የቀበሌ ነዋሪዎች ያሰሙት የነበረውን ለፈፋ ሰምቶ ወደ ቀበሌ ያመራ ስሙ እንዳይጠቀስ የፈለገ መምህር የምርጫ ካርድ ካላመጣ ስኳር እንደማይሰጠው ተነግሮት መመለሱን ለነገረ ኢትዮጵያ ገልጾአል፡፡ መምህሩ “የምርጫ ካድር የመውሰድና ያለመውሰድ መብት አለኝ፡፡ የማምንበት ፓርቲ ሲኖር የምርጫ ካርድ እወስዳለሁ፡፡ ካልሆነ ግን አልወስድም፡፡ ብወስድም ስኳር ለማግኘት ብዬ አይደለም፡፡ እንደማንኛውም ዜጋ ስኳር የማግኘት መብት አለኝ” በሚል የቀበሌ ሰራተኞቹን ለማስረዳት ቢሞክርም “እኛ ስኳር ስጡ የተባልነው ካርድ ለወሰደ ብቻ ነው፡፡ ካርድ ካልወሰድክ አይሰጥህም” ተብሎ እንደተመለሰ ገልጾልናል፡፡ (ነገረ ኢትዮጵያ)
ንዝሓለፈ 4ተ ዓመታት ኣብ ክሊቲኡ ባይቶታት ዓብላሊ መናብር ሒዞም ዝርከቡ ደሞክራት፡ እንተወሓደ ኣብ ታሕታዋይ ባይቶ ዓብላሊ መናብር ክምንጠሉ`ዮም ዝብል ሰፊሕ ግምት ኣሎ
መቶ አርባ-አምስት ዓመት ያስቆጠረውን መቅደላን ስናነሳ መቼም ዓፄ ቴዎድሮስና ታላቁ ጀብዷቸው፤ ሮበርት ናፒዬር እና እንግሊዞች በሀገራችን ላይ ያካሄዱት ከ'ግዳጅ ወሲብ' ጋር የማይተናነስ ደፈራ እና ብዝበዛ፣ የነደጃች ካሣ ምርጫ ሴራ፤ የልጅ ዓለማየሁ መሰደድና በለጋ ዕድሜው ከሀገርና ከዘመድ ተለይቶ ሳለ የሕይወቱ በአጭሩ መቀጠፍ፣ ወ.ዘ.ተ. ይታወሱናል። ስለዚያ ወቅት ታሪክ በጥልቀት ለሚያጠና፣ አያሌ መጻሕፍትና ማስታወቻዎች፤ አብዛኞቹ በነጮቹ፣ አንዳንድም በኛው ሰዎች ተጽፈው በታሪክ ማኅደር ውስጥ ይገኛሉ።
ታዲያ እነዚህን መጻሕፍት ስንመረምር፣ ከዋነኞቹ ተዋንያን ውጭ አልፎ አልፎ በጨረፍታ፤- መጠሪያ ስም ያልተሰጣቸው አያሌ ኢትዮጵያውያን ሲኖሩ አንዳንዴ ደግሞ ከታሪክ መዛግብት መኻል አንዳንድ የአበሻ ስሞች ገጹ ላይ ብልጭ ሲሉ እናያቸዋለን። በምንም መልኩ ቢሆን እነዚህን አበሾች ያንሷቸው፤ ለታሪክ ተማሪው/ተመራማሪው፤ በስደት ዓይናችን ለምናጤናቸው ግን ማን ነበሩ? በአገሪቱ ታሪክ ላይ የነበራቸው እውነተኛ ሚና ምን ነበር? መጨረሻቸውስ ምን ሆኖ ይሆን? የሚሉትን ጥያቄዎች ስለሚጭሩ ለግል እርካታና ጠለቅ ላለ ግንዛቤ መዳበር የሚረዳ ቅኝት ነው። አርኪ መልስ ግን እንደ ማስረጃዎቹ እጥረት የህልም ሩጫ ነው። ... (ሙሉውን ጽሑፍ በፒ.ዲ.ኤፍ. ለምንበብ እዚህ ይጫኑ!)
የብራስልስ ከተማ ትናንት ማለዳ በሦስት ፍንዳታዎች ተመታች፣ በአደጋውም 34 ሞተው ከ130 በላይ ቆሰሉ። ከሦስቱ ፍንዳታዎች ሁለቱ በባቡር ጣቢያ፣ አንዱ ደግሞ ዋና ከተማዋ እምብርት ላይ በሚገኘው የባቡር ጣቢያ ነው የደረሱት።
ዶ/ር የኔ አሰግድ ዓለም አቀፍ የአመራር ክህሎት አሰልጣኝ ናቸው፡፡ ኢትዮጵያ ተወልደው አውሮፓ ውስጥ ያደጉት ዶ/ር የኔ ፣የዩኒቨርስቲ ትምህርቶቻቸውን ደግሞ በዮናይት ስቴትስ ተከታተለዋል፡፡
27 ዓመታትን በተሻገረ የስራ ዘመናቸው በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ተቋማት ጨምሮ በተለያዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች የአመራር ክህሎትን ሲያሰልጥኑ ቆይተዋል፡፡ሶስት መጻሃፍትን እና የተለያዩ የጥናት ጽሁፎችን አሳትመዋል፡፡
ኢትዮጵያ በአለም ደረጃ የታወቀ የቆዳ ምርት አላት። በዚህም ምርቷን ወደውጪ ከመላክ ባለፈ ሀገር ውስጥ ላሉ የተለያዩ ምርቶች ለይ ለተሰማሩ ድርጅቶች በማስረከብ በርካታ ለአመታት የቆዩ የአገር ውስጥ አምራች ድርጅቶችን አገልግሎት መስጠት እየተቻለ ቢሆንም ህብረተሰቡጋር ተቀባይ መሆን ከባድ ፈተና ሆኖ ቆይቷል።
ባሁኑ ግዜ የማህበራዊ ገፃቸውን በመጠቀምና በተለያዩ መንገድ ተቀባይነታቸውን እያሰፉ ይገኛሉ።በዚህም በርካታ የኢትዮጽያ ምርት ሻጮች ይገኛሉ “ሰቦ” የኢትዮጵያ የቆዳ ምርት መሸጫ ድርጅትም አንዱ ነው። መንግስ በሀገሪቱለይ ያለውን የዋጋ ንረት ማረጋጋት ቢችል ከዚህ የተሻለ አገልግሎት መስጠት እንደሚችሉ አያይዘው ይገልፃሉ።
የቆዳ ኢንዱስትሪዎች ልማት ማህበር ከመንግስት ተቋማትና ከባንኮች ድጋፍ በማመቻቸት በተጨማሪ ሁኔታውን ለማስተካከል እየሰራ ይገኛል፡፡ በመዲናዋ በሚገኘው የቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ቅጥር ግቢ ውስጥ ዘመናዊ ሱቅ ለማግኘት ሥራውን ጀምሯል፡፡
በ 50 ሚሊዮን ዶላር በሚገመት ኢንቬስትመንት የታቀደው የ 3 ሺ ካሬ ኪ.ሜ ሱቅ ጥራት ያለው የቆዳ ምርቶችን ከመላው አለም ለሚመጡ ተጓዦች ያቀርባል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበታል ፡፡ ማህበሩ በየአመቱ በአየር ማረፊያው የሚያልፉ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ተጓዦችን ገበያ በማግኘት ገቢውን ለማጠናከር እቅድ ይዟል፡፡
ምኽትል ምንስተር ወጻኢ ኣመሪካን ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃን ዝነበረ ጆኒ ካርሰን፡ ኣብ ኣፍሪቃ 2ይቲ ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋን፡ ብኤኮኖሚ ብቕልጡፍ ክዓብያ ካብ ዝጸንሓን ሃገራት ሓንቲ ኢትዮጵያ፡ ኣሳታፊ ፖለቲካዊ ስርዓት የብላን ኢሉ።
መበል 11 ጉባኤ ህወሓት ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ ቅንያት ኣብ መንጎ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ምግምማዕ ይረአ’ሎ ዝብል ዒምዒምታ መሰረት ዘይብሉ እዩ ይብሉ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ እቲ ውድብ፡፡ ኣይተ ብርሃነ ኪዳነማርያም ዋሃቢ ቃል እቲ ጉባኤ ውን እዮም “ብዛዕባ እዚ መብርሂ ክንህብ ኢልና ኣይንደክምን” ኢሎም፡፡
ኣይተ መለስ ዜናዊ ብህይወት እንተለዉ ዝተጀመረ ከይዲ ምትኽኻእ ሐዚ’ውን ተጠናኺሩ ንኽቕጽል ነብሲወከፍ ኣመራርሓ ዝኣመነሉን ዝተቐበሎን እዩ ሐዚ’ውን ክቕጽል እዩ ኢሎም ኣይተ ብርሃነ፡፡
የአዲስ አበባን ስም፣ የመሬት ስሪት፣ የስራ ቋንቋ፣ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ሃላፊዎች መደባና ቅጥር ሙሉ በሙሉ የኦሮሞ የሚያደርግ አጀንዳ ለውሳኔ እንደሚቀርብ አዋዜ ዘገበ። አንድ ከፍተኛ ባለስልጣን እንደነገሩት በመግለጽ ዜናውን ይፋ እንዳደረገው የውሳኔ ሃሳቡ የሚቀርበው 20 ወንበር ላለው የኢህአዴግ ዋና ስራ አስፈጻሚ ነው። አጀንዳውንም የሚያቀርቡት ጓድ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናቸው።
አዋዜ አሁን የደረሰን ዜና በሚል በ16.06.17 እንዳቀረበው ከሆነ ስብሰባው የተካሄደው አርብ በ17.06.2017 ነው። ይፋ የሆኑት አጀንዳዎች ቀደም ሲል መንግስት እንደማያውቀው በይፋ ያስታወቀው በአዲስአበባ የኦሮሚያን ልዩ መብት የሚደነግግ ተብሎ ከተሰራጨው ረቂቅ ሰነድ ጋር አንድ ነው።
በዚሁ አዲስ አበባን ፊንፊኔ በሚል ስም የሚተካውና፣ የከተማዋን የስራ ቋንቋ ለጊዜው ኦሮሚኛና አማርኛ የሚያደርገ ነው። በሂደት አማርኛ እንዲከስም ይደረግና ሙሉ በሙሉ ኦሮምኛ የስራ የአገሪቱ ብሄራዊ የስራ ቋንቋ ይሆናል። አዋዜ በክልሉ የኦሮሞ ተወላጆችን የሊዝ ህግ እንደማይመለከታቸው ሲገልጽ በሌላ በኩል የሌሎች ብሄረሰቦች ላይ የሊዝ ህጉ እጥፋ እንደሚሆን ነው ያስረዳው። የአዋዜ ባለቤት ዓለምነህ ዜናውን ሲያውጅ ደጋግሞ እነዳስታወቀው ይህንን ታላቅ የተባለ ሚስጢር የጠቆመው ስሙ እንዳይጠቀስ የጠየቀ ክፍተኛ ምንጭ ሲሆን፣ መረጃውንም ሲሰማ መድንገጡም በዜናው ተመልክቷል።
አራቱ የኢህአዴግ ድርጅቶች አምስት አምስት ወንበር እንዳላቸው በማስላት በአጀንዳው ላይ ስለሚኖረው የስምምነት አንደማታ በዜናው ግምት ተሰቷል። አጀንዳውን ህወሃትና ብአዴን ሊቃውሙት እንደሚችሉ፤ የደቡብ ህዝቦች ደርጅት አቋም ለጊዜው እንደማይታወቅ፣ ሆኖም እኩል የተቃውሞና የድጋፍ ድምጽ ካለ አቶ ሃይለማርያም የደገፉት ሃሳብ እንደሚያሸንፍ ተመልክቷል።
በዚሁ እሳቤ መሰረት ዜናውን የተከታተሉ ክርክር ገጥመዋል። ” እብደት ነው” በሚል ዜናውን ሳይሆን መላምቱን ያልተቀበሉ እንዳሉት የአዋዜ ምንጭ ጉዳዩን ህወሃት እንደማያውቀው አድርጎ ማቅረቡ ሚዛን አይደፋም። አጀንዳውንም ህወሃት ሊቃወም ይችላል መባሉን ያጣጥሉታል። ጉዳዩን በአጀንዳነት አቶ ሃይለማሪያም ሲያቀርቡት በራሳቸው ውስኔ እንዳደረጉት ማስመሰሉ ምን አልባትም ከታሪካዊ ጥፋትና፣ ሊደርስ ከሚችለው ውስብስብ ችግር አንጻር ጉዳዩን ወደ አቶ ሃይለማሪያም የመለጠፍ ዝንባሌ እንደሆነ ያስረዳሉ።
ከዜናው ጋር በተያያዘ በስፋት የሚጠቆመው የኦሮሞ ጥያቄ ላይ እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ቅይጥ ኦሮሞዎች ጉዳይና ፍላጎት፣ እንዲሁም ህዝብ ሃሳቡ ሳይጠየቅ በፖለቲከኞች ሃሳብ ላይ ብቻ መንጠላጠል ችግሩን የሚያባብስ እንዳይሆነ ስጋታቸውን የሚገልጹ አሉ። ቅይጥ ደም ያላቸው ኦሮሞዎች በራሳቸው ግማሽ አካል ላይ ጥቃትም ሆነ በደል እንዲደረስ ስለመፍቀዳቸው ማረጋገጫ የለምና ሁሉም ወገኖች ይህ ሃይል ሃሳቡ ምን እንደሆነ ሊረዱ እንደሚገባ በተደጋጋሚ የሚመከሩ ግን ሰሚ ያጡ ወገኖች ጥቂት አይደሉም።
አዋዜ ይፋ ያደረገው እጅግ ውድ መረጃ አስመልክቶ ይህ እስከተጻፈና እስከታተመ ድረስ በድርጅት ልሳኖችም ይሁን በመንግስት ሚዲያዎች የተባለ ነገር የለም። አዋዜም ቢሆን ባለፈው አርብ ይደረጋል ስላለው ውይይት ተጨማሪ መረጃ አላስተላለፈም።
(የአባታችን መካነ መቃብር መፍረሱን ስሰማ በ2008 ዓም የቅድስት ሥላሴ መቃብርን ጉብኝቼ የጻፍኩትን የጉዞ ማስታዎሻ ደግሜ ማካፈል እንዳለብኝ አሰብኩ) እናቴ ዛሬ...
ጥሪውን ያቀረቡት የዩናይትድ ስቴትስ፣ የአውሮፓና የመካከለኛው ምሥራቅ ከፍተኛ ዲፕሎማቶች ትናንት እሑድ ከሊብያ ተቀናቃኝ ኃይሎች ጋራ ኢጣልያ ዋና ከተማ ሮማ ውስጥ ተገናኝተው በተወያዩበት ጊዜ መሆኑም ታውቋል። በዚሁ ወቅት፣ ተፋላሚ ወገኖቹ አገራቸውን ወደ ሰላም ለማምጣት የሚያስችል አንድ በተ.መ.ድ. የሚሸመገል ብሔራዊ የአንድነት ዕቅድ እንዲያጸድቁ ዲፕሎማቶቹ አሳስበዋቸዋል።
በእስር ላይ ያሉት የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ሊቀ መንበር የዶ/ር መረራ ጉዲና ጠበቆች ያቀረቡት የዋስትና ጥያቄ ተቀባይነት ሳያገኝ ቀረ። ጠበቆቻቸው የክስ...
ደህንነቱ የተጠበቀ ፣ እሳት መቋቋም የሚችል ብረት ፣ የጣት አሻራ ኮድ መቆለፊያ ፣ ሁሉም ዓይነት ደህና አምራቾች - ቻይና ደህንነቱ የተጠበቀ ፣ እሳት መቋቋም የሚችል ብረት ፣ የጣት አሻራ ኮድ መቆለፊያ ፣ ሁሉም ዓይነት ደህና አቅራቢዎች እና ፋብሪካዎች
ክቡራትን ክቡራንን፡ ኣሓትን ኣሕዋትን፡ ብመጀመርታን ቅድሚ ኩሉን ኣብ ዘለኹሞ ናይ ስደት መነባብሮ ጥዕናኹም ተሓልዩ ብሰላም ክትህልዉ፡ ካብ መላእ ስደተይናታት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጽያ ኣሓትኩምን ኣሕዋትኩምን፡ ክቡር ልባዊ ሰላምታን ምስጋናን፡ ብመንገዲ ማሕበርኩም ማሕበር ህዝቢ ዝኾነት!! ማሕበር ረዲኤትን ምዕባለን ኤርትራ፡ (ማረምኤ ERDA) ከነመሓላልፈልኩም ንፈቱ። ብምቕጻል ካብ’ዚ ንመላእ ዓለምና ኣንጸላልይዋ ዘሎ ሕማም ከሮና ቫይሮስ ጥዕናኻትኩም ተሕልዩ ክህሉ ንምነ። ኹሉ […]
ናብ ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ነበርቲ ኣውራጃ NRWን ከተማ ከለንን ከባቢኣን! ሰላምታ ብምቅዳም፡ ኣብ ህወትኩም ጥዕና፡ ኣብ ትገብርዎ ስራሕ ድማ ኣሳልጦ ንምነየልኩም። ኩልና ከምንፈልጦ፡ ዓለምለኸ ለበዳ ሐማም ኮሮና (COVID19)፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ሰብ ሰፍ ዝይብል መቅዘፍቲ የውርድ ኣሎ። ኣብቶም ማሕበራዊን ጥዕናውን መሰላጥያታት ብቀሊሉ ዘይርኽቡ ሕብረተሰባት፡ ብፍላይ ድማ ጠዋሪ ዘይብሎም ስደተኛታትን፡ ሓደገኛነቱን ሳዕቤኑን ከቢድ ከምዝኸውን ኣየጠራጥርን። ንዚ ኣብ […]
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብኣጋጣሚ ዒድ ኣል–ፈጥር ኣልሙባራክ፣ ንህዝቢ ኤርትራን ንኹሎም ሰዓብቲ ሃይማኖት እስልምና ኣብ ዓለምን፣ እንቋዕ ናብኡ ኣብጻሕኩም ብምባል፣ ርሑስ ዒድ ክገብረልና ልባዊ ምንዮትና ክንገልጽ ደስ ይብለና። ዝመጽእ በዓላትና ከኣ፣ ምልካዊ ስርዓት ብምልጋስ፣ ንሱ ካብ ዘስዓቦ ኩሉ መከራትን ሕሰምን ህዝብና ተናጊፉ፣ ስላምን ራህዋን ኣብ መላእ ሃገርና ኣብ ዝሰፈነሉ ኩነታት ከብዕሎ ተስፋና ወሰን የብሉን። […]
ሓበሬታ ብዛዕባ ስነ ስርዓት ሓዝን ስውእ ተጋደላይ/ ኣቡብከር ሱሌማን እድሪስን ስውእ ተጋደላይ/ ሱሌማን ኣደም ሱሌማንን። ፌደረላዊ ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ኤርትራን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ስነበት ዕለት 12 ለካቲት 2917፡ ስዓት 10፡00 ናይ ንግሆ ኣብ ዋና ቅጽሪ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስነ ስርዓት ሓዝን ስውእ ተጋደላይ/ ኣቡብከር ሱሌማን እድሪስን ስውእ ተጋደላይ/ ሱሌማን ኣደም ሱሌማንን ክካይዱ ምዃኖም […]
በአለማችን ስድስት ሺህ የሚሆኑ ሰዎች በየቀኑ፤ ወደ ሁለት ሚልየን የሚጠጉ ሰዎች በየዓመቱ በቫይረሱ እየተያዙ እንደሆነና ይህንን ለመቆጣጠር አሁንም የበለጠ መሰራት እንዳለበት ጉባዔው ጠቅሷል።
የአለም አቀፉ የእርዳታ ድርጅት ግሎባል ፈንድ ለ9.2 ሚልየን በ2015 መገባደጃ፤ በተጨማሪም መቶ ሺህ ለሚሆኑ ቫይረሱ በደማቸው ለተገኘባቸው ሰዎች በየወሩ እስከ 2015 አጋማሽ ድረስ መድሃኒትን በማሰራጨት ሲሰራ ቆይቷል።
በደቡብ አፍሪካ ደርባን እየተካሄደ ያለው የአለም አቀፉ የኤች አይ ቪ ኤድስ ጉባዔ ላይ በደማቸው ኤች አይ ቪ ቫይረስ የተገኘባቸው ሰዎች የህግ ከለላ እንደሚያፈልጋቸው ተገልጾአል። ጉባዔው ዘንድሮም ትኩረት ሰጥቶ የተነጋገረው በሴተኛ አዳሪነት የሚተዳደሩ ሴቶችና አዳጊ ወጣቶችን ከቫይረሱ በመከላከል ዙሪያ ላይ ነው።እ.አ.አ ከ2000 ዓ.ም ጀምሮ በተለይም በአፍሪካ በርካታ ወጣቶች በቫይረሱ ምክንያት ህይወታቸውን ማጣታቸው አይረሳም። የቪኦኤ ባልደረቦቻችን ከደቡብ አፍሪካ ደርባን ያደረሱንን ዘገባ አክለን ከኢትዮጵያ የሚመለከታቸውን የጤና ባለሙያዎች በስልክ መስታወት አራጋው አነጋግራለች። ከበታች ያለውን የድምፅ ምልክት በመጫን ሙሉ ዘገባውን ያድምጡ።
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝተፈላለየ ማዕከናት ዜና ከምዝተሓበረ፣ ገለ ላዕለዎት መራሕቲ ህግደፍ ብፍላይ ከኣ ሓጎስ ክሻ ብስርቂ ኣዋህሊልዎ ዘሎ ናይ 695.2 ሚልዮን ዶላር ሕሳብ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዓቢ መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ከምዘሎ ምንጭታት ደሊና ይሕብሩ‘ለዉ። እቲ ካብ ባንክ HSBC ሶሊኹ ኣብ ኣደባባይ ወጽዩ ዘሎ ምስጢር ንላዕለዎት መራሕቲ ህግደፍ ዕርቃኖም ዘውጽአ ብሙኻኑ ህዝቢ በዚ ኣርእስቲ ጊዜ ረኺቡ ከየዕልል ብኣጋጣሚ መበል 25 ዓመት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል፣ ናይ ዳንኬራን ሆይሆይታን ሰሙን ዕድል ተጠቒሙ ክሕባእ እኳ እንተፈተነ፣ ህዝቢ ኤርትራ ግን ነዚ ጉድ ሎሚ ቕነ ብሑሹኽሑኽ የዕልለሉ ከምዘሎ፣ ዝበጸሓና ዜና ይሕብር። ኣብ ማሕበረሰባዊ መራኸቢ ብዙሃን ትዊተር ንመንግስቲ ኤርትራ ብምሕላቕ ዝልለ የማነ ሻርሊ ካብ ጋዜጠኛ ሊዮናርድ ቪንሰንት ብዛዕ‘ዚ ጉዳይ ንዘቐረበሉ ሕቶ ካብ ምምላስ ተቖጢቡ‘ሎ።
ክቡራት ሰማዕትና ድምጺ ደሊና ነዚ ጉዳይ ኣመልኪታ ጥሉል ሓበሬታ ንምርካብ ዘይተሓለለ ጻዕርታት ከተካይድ ድሕሪ ምጽንሓ ተስፋ ዝህቡ ጩራታት ረኺባ‘ላ። ኣብ ቀረባ እዋን ድሩዕ ዜና ሒዛትልኩም ከምትቐርብ ከኣ ተስፋ ትገብር።
መንግስቲ ግብጺ፣ ኣብ‘ዚ ቐረባ እዋን ተቓወምቲ ሑቲ የመን ኣብ ልዕሊ ማእከላይ መንግስቲ የመን ተዓዊቶም ንቐንዲ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ዝኾነ ስትራተጂካዊ ቦታ ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ ንባብ ኤልመንደብ ብምዕጻው በቲ ኸባቢ ንግዳዊ ናይ መራኽብ ልውውጥ ደው ከይብል ብዝለዎ ስግኣት ስክፍቱኡ ይገልጽ ኣሎ። ካብ ደይሊ ኒውስ ኢጅብት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከም ዘመላኽቶ፣ ተቓወምቲ ሑቲ ነቲ ከባቢ ካብ ዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ ክዓግትዎ እንተፈቲኖም፣ ግብጺ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ክትወስድ ሙኻና ኣፍሊጣ‘ላ። እዚ ኸኣ ንዞባ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ከቢድ ወጥሪ ከየውድቖ ናይ ብዙሓት ወገናት ስግኣት ኮይኑ‘ሎ። ከምዝፍለጥ ግብጺ 21 ክርስትያት ዜጋታታ ብሰንበት ብISIS ብዝብል ስም ዝፍለጡ ናይ ሽበራ ጉጅለ ኣብ ሊብያ ድሕሪ ምቕታሎም፣ ተሪር ወተሃደራዊ ግብረ መልሲ ወሲዳ‘ላ። ግብጺ ዝሓለፈ ሰሙን‘ውን፣ ሓያሎ ምዕቡላት ናይ ኩናት ነፈርቲ ካብ ፈረንሳ ብምሽማት ክመጻ ንዝኽእል ተጻቦኦታት ክትምክት ድልውቲ ኮይና‘ላ።
ጉዳዩ የብድር ገንዘብ ለማስከፈል የቀረበ ክስን የሚመለከት ሲሆን ከሣሽ በአጭር ሥነ-ሥርዓት ታይቶ እንዲወሰን ታህሳስ 22 ቀን 2011 ዓ/ም በተፃፈ የክስ አቤቱታ በከሳሽ እና በተከሳሾች መካከል ግንቦት 24 ቀን 2007 ዓ/ም በተደረገ የብድር ውል ስምምነት 1ኛ ተከሳሽ ብር 2,5000 (ሀያ አምስት ሺህ ብር) ከከሳሽ ተበድረው የወሠዱ ሲሆን 2ኛ ተከሳሽ 1ኛ ተከሳሽ በብድር ለወሠዱት ገንዘብ ዋስ በመሆን 1ኛ ተከሳሽ በውሉ መሰረት የተበደሩትን ገንዘብ ባይከፍሉ በአንድነት እና በነጠላ በመሆን የማይከፋፈል ኃላፊነት በመግባት ውሉ ፈርመዋል፡፡ 1ኛተከሳሽም ከወሰዱት ገንዘብ ከወለድና ቅጣት ጋር ብር 16,243∙53 የቀሪባቸዉ በመሆኑ የተበደሩትን ገንዘብ እንዲከፍሉ ማስጠንቀቂያ የተሰጣቸው ቢሆንም ፍቃደኛ ሆነዉ ሊከፍሉ አልቻሉም፡፡ በመሆኑ ከተበደሩት ገንዘብ ውስጥ ዋና ገንዘብ ቀሪ የሆነ ዕዳ ብር 4,183∙29 ከወለድ ቀሪ የሆነ ዕዳ ብር 9,703∙38 ከቅጣት ቀሪ የሆነ ዕዳ ብር 2,356∙86 በድምሩ ብር 16,243∙53 (አሥራ ስድስት ሺህ ሁለት መቶ አርባ ሶስት ከ38/100) እንደሚቀርባቸው በዚህም ወጪና ኪሳራን ጨምሮ ተከሳሾች ክስ የቀረበበትን ገንዘብ የዚህ ክስ ዉሳኔ እስከ ሚሰጥበት ድረስ ያለዉን ከሚታሰብ 17% ወለድ እንዲሁም ቅጣት 7% እንዲከፍሉ እንዲወሰንለት ዳኝነት ጠይቀዋል፡፡ በማስረጃነትም የሰነድ ማስረጃዎችንም አቅርቧል፡፡
ተከሳሾች በህግ አግባብ ጥሪ ተደርጎላቸው 1ኛ ተከሳሽ ክሱን እንዲከላከሉ በተፈቀደላቸው መሰረት መጋቢት 12 ቀን 2011 ዓ/ም በተፃፈ የመከላከያ መልሳቸውን ያቀረቡ ሲሆን 2ኛ ተከሳሽ መጥሪያ የደረሳቸው ቢሆንም የመከላከያ ማስፈቀጃ ያላቀረቡ በመሆኑ ፍ/ቤቱ የመከላከል መብታቸውን አልፎታል፡፡
1ኛ ተከሳሽ በሰጡት መልስ ከከሳሽ ብር 25000(ሀያ አምስት ሺህ ብር) ሊከፍሉ ዉል የገቡ መሆናቸዉን በማመን ከተበደሩት ዋና ገንዘብ ውስጥ በተለያየ ጊዜ ብር 20,816∙71 (ሀያ ሺህ ስምንት መቶ አሥራ ስድስት ብር ከ71/100) እና ወለድ ብር 7,825 (ሰባት ሺህ ስምንት ሀያ አምስት ብር) የከፈሉና ቀሪ ዕዳ ብር 4,183∙29 (አረት ሺህ አንድ መቶ ሰማንያ ሶስት ከ29/100 ብር) ሲሆን ከዚህም 1ኛ ተከሳሽ ተቀማጭ ቀሪ የተገኘዉን ብር 1,549∙92 ከከሳሽ ካዝነ ያለ በመሆኑ ስቀነስ ከዋና እዳ ቀሪ ብር 2,633∙37 ብቻ የቀረባቸዉ መሆኑን ገልጾ ከሳሽ መጠየቅ የሚችለዉ በዉሉ አንቀጽ 1∙2∙6 እና 2∙7 መሰረት ተከሳሽ ለመክፈል በተስማማበት የጊዜ ገደብ ዉስጥ ሳይከፍል በቀረዉ የብድር ገንዘብ ብር 2,633∙37ና ከግንቦት 22 ቀን 2009 እስከ መጋቢት 22 ቀን 2011 ዓ/ም ያለ የ22 ወራት ወለድ ብር 869 እንዲሁም የዚህ ወለድ ወለድ ብር 286∙77 እና ቅጣት ብር 434∙50 በድምሩ ብር 4223∙64 ብቻ ከሳሽ መጠየቅ ሲገባ ብር 16,243∙53 ተከሳሾችን ለማስከፈል ያቀረቡት ክስ ዉድቅ ሊደረግ ይገባል በማለት ጠይቋል፡፡ በማስረጃነትም የሰነድ ማስረጃዎችንም አቅርቧል፡፡
ፍ/ቤቱ ክስ በሰማበት እለት ከሳሽ ባቀረበው ክርክር 1ኛ ተከሳሽ ብር 20,816∙71 ከፍያለሁ በማለት የገለፁ ቢሆንም ይህ ስለማሆኑ ያቀረቡት ማስረጃ የለም። ያልተከፈለ ጠቅላላ ገንዘብ ብር 16,243∙53 ነዉ። ወለዱ ፍላት ሬት ነዉ። የሚቀረዉ ገንዘብ አንድ ብር እንኳን ቢሆን ወለዱ የሚሰላዉ በአጠቃለይ በተበደሩት ገንዘብ ላይ ነዉ። ወለዱ መታሰብ ያለበት በዉሉ 1∙2∙6 መሰረት ከዋናዉ ገንዘብ ላይ ነዉ። 1ኛ ተከሳሽ በተቋሙ ያለዉ ተቀማጭ ቁጠባ ገንዘብ ለማካካስ 1ኛተከሳሽ ቀርቦ ፎርማሊቲዉን ሟሟለት እያለባቸዉ አልቀረቡም። ለ3 ወር በላይ ያልከፈሉ በመሆኑ ዉሉ ተቋርጣል በማለት የገለፀ ሲሆን 1ኛተከሳሽ በበኩሉ ብር 20,816∙71 በየወሩ በዉሉ መሰረት ስከፍል ነበር። በዉሉ አንቀጽ 1∙2∙6 መሰረት ወለዱ መታሰብ ያለበት በቀሪዉ ዕዳ ላይ ነዉ። በዉሉ መሰረት ያስቀመጥኩት ቁጠባ ገንዘብ ብር 1,549∙92 ለዕዳ ማካካሸነት ሊታሰብ ይገባል። የሚቀረዉ ብር 2,633∙37 ነዉ በማለት አስረድተዋል፡፡
ከሣሽ በተከሳሾች ላይ ክስ ያቀረቡት 1ኛ ተከሳሽ ተበድረው የወሠዱትን ገንዘብ በብድር ውሉ መሠረት ያልመለሱ ስለሆነ ተበድረው ከወሠዱት ቀሪ ገንዘብ ሊከፍሉኝ ይገባል በማለት ሲሆን ከሳሽ እና 1ኛ ተከሳሽ ግንቦት 24 ቀን 2007 ዓ/ም በተደረገ የብድር ውል ስምምነት 1ኛተከሳሽ ብር 25,000 (ሀያ አምስት ሺህ ብር) ከከሳሽ ተበድረው የወሠዱ መሆናቸዉን 2ኛተከሳሽ 1ኛተከሳሽ በብድር ለወሠዱት ገንዘብ ዋስ በመሆን 1ኛ ተከሳሽ በውሉ መሰረት የተበደሩትን ገንዘብ ባይከፍሉ በአንድነት እና በነጠላ በመሆን የማይከፋፈል ኃላፊነት በመግባት ውሉ የፈረሙ ስለመሆኑ የሚያስረዳ ማስረጃ ቀርቧል፡፡
በህግ አግባብ የተደረጉ ውሎች ማለትም በህግ ፊት የሚፀና ህጋዊ ውጤትን የሚያስከትል ውል ለመዋዋል መሟላት አለባቸው ተብለው በፍ/ብ/ህ/ቁ 1678 ስር የተቀመጡትን መስፈርቶች በሙሉ ባሟላ መልኩ የተደረጉ ውሎች በተዋዋይ ወገኖች ላይ ህግ ናቸው ይህም ከላይ በገለጽነው ህግ በቁጥር 1731/1/ ስር ተመልክቷል፡፡
ግራ ቀኙ ተዋዋይ ወገኖች ያደረጉት ውል የብድር ውል ከሆነ ተበዳሪው ወገን በብድር ውሉ መሠረት ተበድሮ የወሠደውን ገንዘብ በብድር ውሉ ላይ የብድር ገንዘቡን መክፈያ ጊዜ ተወስኖ ከተቀመጠ ይህ የመክፈያ ጊዜ ሲደርስ፣ በብድር ውሉ ላይ መክፈያ ጊዜው ካልተወሠነ አበዳሪው ወገን ያበደረው ገንዘብ እንዲመለስለት በጠየቀ በ30 ቀናት ውስጥ ተበዳሪው ወገን ለአበዳሪው የመመለስ ግዴታ አለበት፡፡ ይህም በፍ/ብ/ህ/ቁ 2482፣ 2483 ስር ተመልክቷል፡፡ ተበዳሪው ወገን በዚህ ግዴታው መሠረት ተበድሮ የወሠደውን ገንዘብ ካልመለሰ አበዳሪው ወገን ውሉን እንዲሁም ህጉን መሠረት በማድረግ ተበዳሪው ወገን በብድር የወሠደውን ገንዘብ እንዲመልስለት መጠየቅ ይችላል፡፡
ከሳሽ እና ተከሳሾች ያደረጉት ውል የብድር ውል ሲሆን በዚህ የብድር ውል 1ኛ ተከሳሽ ከከሣሽ ላይ ብር 25,000 (ሀያ አምስት ሺህ ብር) ተበድረው ወስደው በውሉ መሰረት ባይከፈል በብድር የወሰዱት ገንዘብ ከ2ኛ ተከሳሽ ጋር በአንድነት እና በነጠላ ለከሳሽ ለመመለስ ውል ያደረጉ ስለመሆኑ የቀረበዉ ማስረጃ የሚያስረዳ ሲሆን በ1ኛ ተከሳሽ በኩል የተበደሩት ከዋናዉ ብድር እንዲሁም ወለዱን በየወሩ ሲከፍሉ የነበሩና ከዋና ቀሪ ዕዳ ብር 4,183∙29 (አራት ሺህ አንድ መቶ ሰማንያ ሶስት ከ29/100 ብር) ብቻ ሳይከፈል የቀረ መሆኑን እንዲሁም ተቀማጭ ቀሪ የተገኘዉን ቁጠባ ብር 1,549∙92 ከከሳሽ ካዝና ያለዉ መሆኑን የቀረበዉ የሰነድ ማስረጃ ያስረዳል። በግራቀኙ የተደረገው የብድር ዉል አንቀጽ 1∙2∙6 እና 1.2∙7 መሰረት ተበዳሪዉ ለመክፈል በተስማማበት የጊዜ ገደብ ዉስጥ ክፈያዉን ያላጠናቀቀ እንደሆነ ሳይከፍል በቀረዉ ዋና ገንዘብ በተጨማሪ ዕዳዉን አጠናቅቆ እስከሚከፍል ድረስ በ18% ተሰልቶ ወለድና የወለድ ወለድ ሊከፍል እንደሚገባ ተደንግጓል። ከዚህ አንጻር ተከሳሽ እንድከፍል የሚገደደዉ ሳይከፍል በቀረዉ ከዋና ገንዘብ ቀሪ ዕዳ እና በ18% ተሰልቶ የዚህኑ ወለድና የወለድ ወለድ በመሆኑ መረዳት የሚቻል ሲሆን ከሳሽ ወለዱ የሚታሰበዉ በፍላት ሬት ከተበደረዉ ዋና ገንዘብ ላይ እንጅ ከቀሪ ዕዳ አይደለም በማለት ያቀረቡት ክርክር ፍ/ቤቱ አልተቀበለም።
ከዚህ በተጨማሪም የዉሉ አንቀጽ 1∙2∙7 መሰረት ተበዳሪዉ በዉሉ መሰረት ያልከፈለዉ ዉዝፍ ዕዳ ቢኖር በተቋሙ ዉስጥ ያስቀመጠዉ ማንኛዉም ቁጠባ ያለምንም ክርክር ለእዳዉ ማካካሸነት የሚዉል መሆኑ የተደነገገ ሲሆን ይህም የባለእዳ ፈቃድ ላይ ያልተመሠረተና ከሳሽ በማንኛዉም ጊዜና ያለቅድመ ሁኔታ ላልተከፈለዉ ዉዝፍ ዕዳ ማካካሸነት መዋል እንደሚችል የሚያስረዳ ሲሆን ከሳሽ ተከሳሽ ቀርቦ ፎርማሊትዉን ማሟላት ስላለበት ከቀሪዉ እዳ አልተቀነሳም በማለት ተከሳሽ በዉሉ መሰረት ከቀሪ ዕዳ ሊቀነስለት የሚገባ በተቋሙ ቁጠባ እያለ ሳይቀነስለት ከዋና ቀሪ ዕዳዉን ከነወለዱ ተሰልቶ ለማስከፈል ያቀረቡት ክርክር ፍ/ቤቱ ተገቢ ሆኖ አላገኘውም። ስለሆነም ክስ የቀረበበት ገንዘብ ከዋና ቀሪ ዕዳ ከብር 4,183∙29 (አራት ሺህ አንድ መቶ ሰማንያ ሶስት ከ29/100 ብር) 1ኛተከሳሽ ከከሳሽ ላይ ያሉት የቁጠባ ገንዘብ ብር 1,549∙92( አንድ ሸህ አምስት መቶ አርባ ዘጠኝ ብር ከ92/100) ቅናሽ ተደርጎ 1ኛተከሳሽ ከወሰዱት ገንዘብ ውስጥ በቀሪነት የሚፈለግባቸው ብር 2,633∙37 (ሁለት ሺህ ስድስት መቶ ሰላሳ ሶስት ብር ከ 37/100) እና የ22 ወራት ወለድ ብር 869 (ስምንት መቶ ስልሳ ዘጠኝ ብር) እንዲሁም የወለድ ወለድ ብር 286∙77 (ሁለት መቶ ሰማንያ ስድስት ብር ከ 77/100) በድምሩ ብር 3,789∙19 (ሶስት ሺህ ሰባት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ብር ከ19/100) የሚሆን ሲሆን ተከሳሾችም ይህንን የገንዘብ መጠን በአንድነት እና በነጠላ ኃላፊነት ለከሳሽ ሊከፍሉ ይገባል፡፡
በሌላ በኩል ከሳሽ ለ1ኛ ተከሳሽ በብድር ውሉ መነሻነት ባበደሩት ገንዘብ ላይ ስምምነት ያደረጉበት 18% ወለድ አስልተው ዳኝነት ጠይቀው እያለ ገንዘቡ በውሉ መሰረት በወቅቱ ባለመከፈሉ ቅጣት ብር 2,356∙86 (ሁለት ሺህ ሶስት መቶ አምሣ ስድስት ብር ከ586/100) እንዲከፍሉ እንዲሁም ክስ በቀረበበት ገንዘቡ ተከፍሎ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ቅጣት 7% እየተሰላ ጭምር ከሳሽ እንዲከፈለው ዳኝነት ጠይቋል፡፡ ተበዳሪው የተበደረውን ነገር ከመመለስ ወይም የሚገባውን ወለድ ከመክፈል የዘገየ እንደሆነ ጊዜ በማስተላለፍ የሚከፈለውን ወለድ እንዲከፍል እንደሚገደድ እና ይህን ግዴታ የሚያከብድ ማንኛውም የውል ቃል ፈራሽ እንደሆነ በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 2489(2) ስር ተመልክቷል፡፡ ስለሆነም ከሳሽ እና ተከሳሾች ግንቦት 24 ቀን 2007 ዓ/ም ባደረጉት የብድር ውል ተከሳሾች የብድር ገንዘቡ ለመመለስ ስምምነት በተደረገበት ጊዜ ባለመመለሳቸው ወለድ ተሰልቶ ዳኝነት ተጠይቆ እያለ ከላይ የተጠቀሰዉ ቅጣት ተከሳሾች ለከሳሽ እንዲከፍሉ የተደረገው ተከሳሾቹ ሙሉ በሙሉ ባይቃወሙ እንኳን የውሉ ክፍል የፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2489(2) ይዘትን ያልተከተለ በመሆኑ ተቀባይነት የለውም በማለት ተከታዩ ውሳኔ ተሰጥቷል፡፡
ተከሳሾች ክስ ከቀረበበት ገንዘብ ውስጥ ብር 3,789∙19 (ሶስት ሺህ ሰባት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ብር ከ19/100) ክስ ከተመሰረተበት ታህሳስ 22 ቀን 2011 ዓ/ም ጀምሮ ገንዘቡ ተከፍሎ እስከ ሚጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጋር በአንድነት እና በነጠላ ለከሳሽ እንዲከፍሉ ተወስኗል፡፡
በዚህ ችሎት በተደረገው ክርክር ምክንያት የወጣ ወጪና የደረሰ ኪሣራ በተመለከተ ለዳኝነት ፍርድ በተሰጠበት የገንዘብ ልክ ብር 162 ፣ ለቴምብር ቀረጥ ብር 20 እንዲሁም ለልዩ ልዩ ወጪዎች በቁርጥ ብር 500 ተከሳሾች በአንድነትና በነጠላ ለከሣሽ ይክፈሉ፡፡
More in this category: « የኮ/መ/ቁ 270687 - አቶ አበራ አግዛ እና አቶ አንድአምላክ ሳህሌ	የኮ/መ/ቁ 275249 - አቶ አብደና በቀለ ቀነአ እና አቶ ጠቀሳ ባይሳ ቀልቤሳ »
በሶማሊያ የአፍሪካ ኅብረቱ ዘማች ኃይል - አሚሶም በቅርቡ ከአልሻባብ አስለቅቆ የያዛት ዑዱር ከተማ በአማፂያኑ ተዋጊዎች የተከበበች መሆኑን የባኩል ክልል አስተዳዳሪ ለቪኦኤ ገለፁ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ሶማሊያ ውስጥ የሚታየው ወታደራዊ ሁኔታ የሚያበረታታ መሆኑን በሶማሊያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ ልዩ ተወካይ ኒኮላስ ኬይ ተናግረዋል፡፡
ኣሶሸትድ ፕረስ፣ ካብ ሳትላይት ንዝረኸቦ ኣሳእል ብምስናይ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ከባቢ ወደብ ዓሰብ ዝጽንሓ መዓስከር፣ ተፈራርስ ከምዘላ’ዩ ኣመልኪቱ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን፣ ኣብ 2015 ኣብ የመን ኣብ ዝወልዐኦ መጠነ ሰፊሕ ኵናት፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንዓሰብ፣ ከም መናሃርያ ክግልገላሉ ስለዝፈቐደ፣ ኢማራት፣ መራኽባ ከተጸግዓሉን ነፈርታ ድማ ከተዕርፈሉን ጸኒሓ።
እንተኾነ፣ እዘን ክልተ ሃገራት ዓረብ፣ ኤርትር ናይ እትርከበን 31 ሃገራት ድጋፍ ረኺበን ኣብ የመን ንኣስታት 6 ዓመታት ዘካየድኦ ኵናት፣ ፍረ ከምጽእ ስለዘይክኣለን፣ ብመንጎኝነት ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ ፖለቲካዊ ዘተ ክምለሰ’የን ተራእየን።
ብዘይካ ንከተማ ዓደን ንዝበዝሐ ክፋል የመን ተቆጻጺሩ ዝርከብ ሑቲ፣ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክስዕርኦ ዘይክኣላ ሃገራት ዓረብ፣ በብሓደ ካብቲ ኵናት ክስሕባ ከምዝጸንሓ ዝፍለጥ’ዩ።
እታ ከም ቀንዲ መራሕቲ ናይቲ ኣብ የመን ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ዝኾነት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ካብ ዝበዝሐ ክፋል የመን ጠቕሊላ ክትስሕብ እንከላ፣ ከም መተካእታ፣ ኣብ ኤርትራ ከምዘሰልጠነቶም ዝንገረሎም ሚሊሻታት የመን’ያ ኣዋፊራ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ኣምሳያ ናይቲ ንወደብ ዓሰብ ከም መናሃርያ ክትጥቀመሉ ምጽንሓ፣ ብዘይካ’ዚ ንመንግስቲ ኤርትራ ክትህቦ ከምዝጸንሐት ዝነገረሉ ሚልዮናት ዶላራት፣ ኣብ ስልጠና ኣባላት ሓይሊታት ኣየርን ባሕርን ኤርትራ’ውን ክትተሓጋገዝ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ፣ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፣ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ነቲ ናይ ኣፍሪካን ኢንተሊጀንስ ጸብጻብ ዘይቅኑዕን ሓሶት ዝበዝሖን’ዩ ክብል ነጺግዎ።
በትናንትናው እለት ማምሻ ገደማ በቃፍታ ሽራሮ ብሔራዊ ፓርክ የጀመረው የሰደድ እሳት አደጋ ዛሬም ድረስ ቀጥሎ በግምት ወደ 1500 ሄክታር ገደማ ጥፋት ማድረሱን የፓርኩ ጽህፈት ቤት አስታወቀ።
በትግራይ ክልል በሁመራ ከተማ አቅራቢያ ከኤርትራው ብሔራዊ የዝሆኖች ጥበቃ ስፍራ የሚዋሰነው የቃፍታ ሽራሮ ብሔራዊ ፓርክ በህገ-ወጦች ምክንያት ሊሆን እንደሚችል በተገመተ የእሳት አደጋ ከፍተኛ ጥፋት እየደረሰበት መሆኑን የጽህፈት ቤቱ ኃላፊ አቶ ዘነበ ገልጠዋል።
የእሳት አደጋው በፓርኩ በወራውራ፣ ጠበቆ፣ ኮርቸሊት እና ሰሊንጎቦ ቀጠናዎች መከሰቱን ሰምተናል። ዛሬ ቀኑን ሙሉ እሳቱ ሊያደርስ የሚችለውን አደጋ ለመቀነስ በጥበቃ ሰራተኞች ለመቆጣጠር መሞከሩን የገለጡት ኃላፊው መቆጣጠር አለመቻሉን ጠቁመው ነገ የአካባቢውን ነዋሪዎች በማሳተፍ እሳቱን ለመቆጣጠር መታቀዱን ነግረውናል።
ኃላፊውም ጉዳዮን አስመልክቶ የሚመለከታቸው አካላት በፓርኩ የሚደርሰውን አደጋ ለመቀነስ መረባረብ እንደሚኖርባቸው ጠቁመው ነገ ለሚደረገው እሳት የማጥፋት ርብርብም በስፍራው ያሉ አካላት ሁሉ የበኩላቸውን እንዲወጡ ጠይቀዋል። የቃፍታ ሽራሮ ብሔራዊ ፓርክ በኢትዮጵያ ከሚገኙ ዘጠኝ የዝሆን መዳረሻዎች ውስጥ አንዱ ነው።
መከራን ለማጥፋት ሁለት ሁኔታዎች (እንደ አራት እጥፍ በተመሳሳይ ቃላት)-ሙሉ ግንዛቤ እና መተው ፡፡ አንድ ሰው ከእነዚህ ሁለት በአንዱ ላይ ብቻ እንዳያተኩር ንቁ መሆን አለበት ፡፡
ሕገመንግሥቱንና ሕገመንግሥታዊ ሥርዓቱን በኃይል ለመናድ የአመፅ ቅስቀሣና የሐሰት ወሬዎችን በመንዛት የሚታወቁ ናቸው ያላቸውን መፅሔቶችና አንድ ጋዜጣ ያሣትማሉ የተባሉ ተጠርጣሪዎች ላይ አቃቢ ሕግ ክሥ መሥርቷል፡፡
በዓለማችን የስፖርት ኢንዱስትሪ ላይ የስፖርት ትጥቆች አምራችና አቅራቢ ኩባንያዎች የገበያ ድርሻቸውን አስፋፍተዋል፡፡ በተለይ እግር ኳስን በተለያዩ ውሎች የተሳሰሩ ግዙፍ ኩባንያዎች በዓለም ዙሪያ ለሚያሰራጯቸው ምርቶች ትኩረት ሰጥተው በማራኪ የውል ስምምነቶች እየተንቀሳቀሱ የገበያ አድማሳቸውን በማስፋፋት ገቢያቸውንም በየዓመቱ በ2 እጥፍ በማሳደግ መስራቱን ቀጥለዋል፡፡ እግር ኳስ ከዓለም ህዝብ ገሚሱን ቀልብ የገዛበት ሁኔታ ትስስሩን አቀላጥፎታል፡፡ በተለይ በኤሽያና አፍሪካ አህጉራት ለዓለም አቀፍ የስፖርት ክንዋኔ የተፈጠረው ጉጉት ለኢንዱስትሪው ምቹ ሆኖ ቀጥሏል፡፡ በተለይ እግር ኳስ በየእንዳንዱ የጨዋታ ቀን የሚያገኘው ትኩረት እና በልዩ ድራማው የሚጨምረው ተወዳጅነት ገበያውን አድርቶታል፡፡ በሌላ በኩል ለእግር ኳስ ስፖርት መላው ዓለም የሚሰጠው ፍቅር ለተለያዩ የስፖርት ትጥቆች ተፈላጊነት መንስኤ ሆኗል፡፡ በሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች የስፖርት ትጥቆችን እንደፋሽን የመከተሉ ባህል እየጨመረ የመጣውም ከስፖርቱ ጋር ተያይዞም ሳይያያዝም ነው፡፡ የብሄራዊ ቡድንና የክለብ ማሊያዎች፤ የስፖርት ጫማዎች፤ ቱታዎች እና ሌሎች ተመሳሳይ ምርቶች ገበያ በዓለም ዙርያ ተጧጡፎ እንደቀጠለ ነው፡፡ ለተለያዩ ስፖርቶች በተለይም ለእግር ኳስ ታስበው የተመረቱ የስፖርት ትጥቆች በስፖርቱ ውስጥም ሆነ ከስፖርቱ ውጭ ላሉ የኑሮ ሁኔታዎች የሚያመቹ ፋሽኖች በመሆን ሰፊ ገበያ እያገኙ ናቸው። ይህም በዓለማችን የስፖርት ኢንዱስትሪ “Athleisure” የሚል ስያሜ የተሰጠውን የፋሽን አቅጣጫ ፈጥሯል፡፡
በዓለም የስፖርት ኢንዱስትሪ በተለይም እጅግ ተወዳጅና ትርፋማ በሆነው እግር ኳስ ከማሊያዎችና ሌሎች የስፖርት ትጥቆች አቅርቦት፤ ሽያጭ እና ስፖንሰርሺፕ ጋር በተያያዘ በመላው ዓለም የሚንቀሳቀሰው መዋዕለንዋይ ከፍተኛ እድገት እያሳየ ነው፡፡ በዓለም ዙርያ ምርቶቻቸውን በማሰራጨት የሚንቀሳቀሱ የስፖርት ትጥቅ አምራችና አቅራቢ ኩባንያዎች ያላቸው የገበያ ፉክክር ተጠናክሯል፡፡ ኩባንያዎቹ የምርቶቻቸውን የጥራት ደረጃ፤ የአገልግሎት ብቃት እና ቴክኖሎጂ በየጊዜው እየጨመሩ ገበያውን በሚቆጣጠሩበት ውድድር ውስጥ ከቷቸዋል፡፡
ባለፈው ሰሞን የእንግሊዙ የስፖርት ትጥቅ አምራችና አቅራቢ ኩባንያ UMBRO አምብሮ ወደ ኢትዮጵያ እግር ኳስ የተቀላቀለው ከላይ ከተዘረዘሩት ዓለም አቀፍ ሁኔታዎች ጋር ሊያያዝ የሚችል ነው፡፡ ይህ የስፖርት አድማስ ልዩ ትንታኔ የተዘጋጀው የእግር ኳስ ማሊያና ሌሎች ትጥቆች በኢትዮጵያ እና በዓለም ዙርያ የደረሱበትን ደረጃ ለማስተዋወቅ ነው፡፡
አምብሮ ተቀማጭነቱን በእንግሊዝ ያደረገው ግዙፉ የእግር ኳስ ትጥቆች አምራችና አቅራቢ ኩባንያ ነው፡፡ ባለፈው ሰሞን የኢትዮጵያን እግር ኳስ በይፋ ሲቀላቀል ከኢትዮጵያ የእግር ኳስ ፌደሬሽን ጋር ለ4 ዓመታት በሚቆይ ውል ለመስራት በመስማማቱ ነው፡፡ በትጥቅ አቅርቦትና ተያያዥ ተግባራት ለመንቀሳቀስ የተደረገው ስምምነት በብዙ መልኩ ለኢትዮጵያ እግር ኳስ አስተዋፅኦ ይኖረዋል፡፡
የእግር ኳስ ፌዴሬሽኑ ከሁለት ሳምንት በፊት በጉዳዩ ላይ በሰጠው መግለጫ እንደተገለፀው አስቀድሞ ከጣሊያኑ የትጥቅ አምራችና አቅራቢ ኩባንያ ኤሪያ ጋር ፌደሬሽኑ የነበረው ውል እንዲቋረጥ ከወሰነ በኋላ በምትክነት የሚሰራውን ኩባንያ ለማግኘት ሰፊ ጥረት ተደርጓል፡፡ ስለሆነም የፌደሬሽኑ ስራ አስፈፃሚ አባላት በቅድሚያ በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚንቀሳቀሱ ስድስት ኩባንያዎችን (በዝርዝር ባይጠቀሱም) በቅርበት በማነጋገር እቅዶቻቸውን አጢነዋል፡፡ አምብሮ ያቀረበው እቅድ ከሌሎች ተፎካካሪዎቹ መካከል ተመራጭ በፌደሬሽኑ በኩል ተቀባይነት ያገኘው በተለያዩ ሁኔታዎች ነው፡፡ በመጀመርያ ያለምንም ክፍያ በነፃ በጣም ብዙ ምርቶቹን ለኢትዮጵያ እግር ኳስ በተለያዩ ደረጃዎች እንደሚያቀርብ ማስታወቁ ነው፡፡ በሌላ በኩል አምብሮ ለኢትዮጵያ እግር ኳስ በሚያቀርባቸው የስፖርት ትጥቆች ዲዛይን ላይ የፌደሬሽኑን ሃሳብ መጋበዙ እንዲሁም በናሙና መልክ የሚያቀርባቸውን ምርቶች በስራ አስፈፃሚዎቹና የብሔራዊ ቡድኑ አሰልጣኝ ማስገምገሙ ስምምነቱን አፋጥኖታል፡፡ አምብሮ ከፌዴሬሽኑ ጋር በሚገባው ውል መሰረት በዓመት ለሁሉም ብሔራዊ ቡድኖች የሚሆኑ ከ900 በላይ ልዩ ልዩ ትጥቆችን ያለ ምንም ክፍያ ሲያቀርብ፤ ፌዴሬሽኑ አቅርቦቱ ወደ አገር ውስጥ የሚገባበትን ወጪ ሊሸፍን የስፖርት ኮሚሽን ደግሞ ቀረጡን ሊከፍል ታቅዷል፡፡ በተጨማሪ በሁለቱም ጮታዎች እና በሁሉም የእድሜ ደረጃዎች ኢትዮጵያን ለሚወክሉ ስድስቱም ብሄራዊ ቡድኖች ሙሉ ትጥቅ የሚያቀርብ ይሆናል። ከማሊያዎቹ ባሻገር ቱታዋች፣ የመመገቢያ ልብሶች፣ ካሶቲኒዎች፣ ቦርሳዎች እንዲሁም ሌሎች ተያያዥ የስፖርት ቁሳቁሶችንም አምብሮ ለፌደሬሽኑ የሚሰጥ ይሆናል፡፡
አምብሮ የኢትዮጵያን እግር ኳስ ሲቀላቀል ዋናው ትኩረቱ ከአገሪቱ የህዝብ ብዛት አኳያ ተጠቃሚ የሚሆንባቸውን እድሎች በማገናዘብ ይመስላል፡፡ የፌደሬሽኑ ሃላፊዎች በመግለጫቸው እንዳነሱት ዓለም አቀፉ ኩባንያ ለደጋፊዎች በሚሸጡ ማሊያዎች የተወሰነ ገቢ ለማግኘት እቅድ አለው፡፡ ለደጋፊዎች ከሚያቀርባቸው ማሊያዎች ሽያጭ ላይ ተካፋይ ለመሆንም የእግር ኳስ ፌደሬሽኑ ተደራድሮ የተሳካለት ሲሆን፤ ማሊያው በአገር ውስጥና በየትኛውም የዓለም ክፍል ሲሸጥ በሚኖረው ድርሻ ስምምነት መኖሩም ተገልጿል፡፡ ስለሆነም የብሄራዊ ቡድን ማሊያዎች ሽያጭ ላይ በአምብሮ ከሚቀርበው ምርት ሽያጭ የፌደሬሽኑ ድርሻ በ3% ዘንድሮ ጀምሮ በየዓመቱ በ1% እጨመረ 2022 ላይ 6% እንደሚደርስ ተገልጿል፡፡
ባለ ጥምር አልማዝ ብራንድ ያለው አምብሮ በእግር ኳስ ትጥቆች አምራችነትና አቅራቢነት ከ94 ዓመታት በላይ ልምድ ያካበተ ሲሆን በኢትዮጵያ እግር ኳስ ለመጀመርያ ጊዜ በይፋ የተዋወቀው ከ4 ዓመታት በፊት ነበር፡፡ በወቅቱ የብሄራዊ ቡድን፤ የቅዱስ ጊዮርጊስና የኢትዮጵያ ቡና ስፖርት ክለቦች ተጨዋቾች የነበሩትን አዳነ ግርማና አስቻለው ግርማ ስፖንሰር አድርጓቸው ነበር፡፡ ሁለቱ ተጨዋቾች የአምብሮን ትጥቆችን እንዲያስተዋውቁ ሲመረጡ፤ ዋልያዎቹ ከ31 ዓመታት በኋላ የአፍሪካ ዋንጫን በመሳተፋቸውና ከዚያም የቻን ሻምፒዮናዎችን አከታትለው በመጫወት የነበራቸውን አስተዋፅኦ ለማድነቅ ነበር፡፡ ተቀማጭነቱን በማንቸስተር ከተማ አድርጎ በዓለም ዙርያ የሚንቀሳቀሰው አምብሮ ለመጀመሪያ ጊዜ የእግር ኳስ የስፖርት ትጥቁን ያመረተው በ1934 እ.ኤ.አ ላይ ለማንቸስተር ሲቲ ሲሆን ክለቡ በዚሁ ዓመት የኤፍ ኤ ካፕ ዋንጫን ማሸነፉ ከእንግሊዝ እግር ኳስ ጋር በከፍተኛ ደረጃ ያስተዋወቀው ክስተት ሆኖለታል። ከዚያ ታሪክ በኋላ በ1958 እ.ኤ.አ የብራዚል ብሔራዊ ቡድን፣ በ1966 እ.ኤ.አ የእንግሊዝ ብሔራዊ ቡድን የዓለም ዋንጫዎችን ሲያሸንፉ ያሰለፏቸውን ቡድኖች የአምብሮን የስፖርት ትጥቆች አልብሷቸዋል፡፡ በ1999 እ.ኤ.አ ላይ በሦስት ዋንጫዎች በእንግሊዝና አውሮፓ እግር ኳስ ላይ የነገሰው የማንችስተር ዩናይትድ ቡድን ዋና ትጥቅ አምብሮ ያመረተው ነበር፡፡ በአሁኑ ወቅት ለግብፁ ታላቅ ክለብ አልሃሊ የስፖርት ትጥቆችን የሚያቀርበው ኩባንያው የኢትዮጵያን እግር ኳስ ከመቀላቀሉ በፊት ከቦትስዋናና ዚምባቡዌ ጋር የሚሰራባቸውን ስምምነቶች ማድረጉ ታውቋል፡፡ በያዝነው የውድድር ዘመን በእንግሊዝ ከኤቨርተንና ዌስትሃም እንዲሁም ከሆላንዱ ፒኤስቪ ክለቦች ጋር የሚሰራው ይህ ኩባንያ አስቀድሞ በነበሩት ውሎች ደግሞ የብራዚልና እንግሊዝ ብሔራዊ ቡድኖች እንዲሁም የማንቸስተር ዩናይትድ ሙሉ የስፖርት ትጥቆችን የሚያቀርብ ነበር፡፡
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽንና የጣሊያኑ የስፖርት ትጥቆች አምራችና ኩባንያ ኤሪያ ውላቸውን በስምምነት የፈፀሙት ከ3 ዓመታት በፊት ነበር፡፡ ከኤርያ በፊት ለኢትዮጵያ እግር ኳስ የስፖርት ትጥቆችን በኦሎምፒክ ኮሚቴ በኩል የሚያቀርበው የጀርመኑ አዲዳስ ነበር፡፡ ከአዲዳስ ጋር የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የነበረው ግልፅ ያልሆነ ትስስርን በማቋረጥ ያለፉት 2 ዓመታት ከጣልያኑ የትጥቅ አምራች ኩባንያ ኤርያ ጋር እየተሰራ ነበር፡፡ አሁን በስልጣን ላይ የሚገኘው የፌደሬሽን ስራ አስፈፃሚ በተለያዩ ምክንያቶች ውሉን ሲያፈርስ ቀሪ የሁለት ዓመት ኮንትራት ከኤርያ ጋር ይቀረዋል፡፡ ፌደሬሽኑ ከኤሪያ ጋር በነበረው ስምምነት በዓመት 90ሺ ዩሮ ክፍያን ይፈፅም የነበረ ሲሆን፤ የትጥቅ አቅርቦቱ በሁለቱ ሴትና ወንድ ዋና ብሄራዊ ቡድኖች ብቻ የተወሰነና ለታዳጊና ወጣት ቡድኖች የሚሆኑትን ትጥቆች ፌደሬሽኑ በግዢ ከጣሊያኑ ኩባንያ እንዲቀበል የሚያስገድድ ውል እንደነበር ይታወሳል፡፡ ፌደሬሽኑ ከኤሪያ ጋር የነበረውን የውል ስምምነት ያቋረጠባቸው የተለያዩ ምክንያቶች በፌደሬሽኑ ስራ አስፈፃሚዎች ተብራርቷል፡፡ የኤሪያ የስፖርት ትጥቆች በደረጃቸው እየወረዱ መምጣታቸውና የነበሩ ጉድለቶችን ባለመስተካከላቸው፤ አቅርቦቶች በሚያስፈልጉበት ቀነገደብ አለመድረሳቸው እንዲሁም የዲዛይን ጥራታቸውና ውበታቸው የስፖርት ቤተሰቡን አለማስደሰታቸው የውል ስምምነቱን ለማፍረስ አስገዳጅ ምክንያቶች ሆነዋል፡፡
የእግር ኳስ ፌደሬሽኑ ከኤርያ ጋር የነበረውን ውል 2 ዓመታት እየቀሩት በማፍረሱ የካሳ ክፍያ እንዲከፍል ያደርገዋል፡፡ ኤሪያም ፌደሬሽኑ ውሉን ባለማክበሩ የውል ማፍረሻ ክፍያ እንዲፈፅምለት ጥያቄ አቅርቧል፡፡ ከዚሁ ጋር ተያይዞ የስራ አስፈፃሚው አባላት በመግለጫቸው እንዳነሱት በመደበኛው ውል ለሚቀሩት ሁለት ዓመታት እስከ 180ሺ ዩሮ እንዲከፍል ፌደሬሽኑ ቢስማማም በውሉ መሰረት ስምምነት ያለጊዜው ሲፈርስ አፍራሹ ወገን የሚከፍለው 100 ሺ ዩሮ በመሆኑ ይህን ክፍያ ለመፈፀም ወይንም በሚቻለው ድርድር ለማስቀረት ጥረት እየተደረገ ነው ብለዋል።
ከስድስት ዓመታት በፊት ዋልያዎቹ በአፍሪካ ዋንጫ ከ31 ዓመታት መራቅ በኋላ እንዲሁም በቻን ሻምፒዮናዎች በተከታታይ መሳተፋቸው ማሊያቸውን ተወዳጅ አድርጎት ነበር፡፡ በወቅቱ ለብሄራዊ ቡድን የስፖርት ትጥቆች በኦሎምፒክ ኮሚቴ በኩል በአዲዳስ ተመርተው የቀረቡ መሆናቸው የሚታወስ ሲሆን ከዋልያዎቹ አህጉራዊ ስኬት ጋር በተያያዘ ልዩ ገበያ ሊፈጥሩ ችለዋል፡፡ በተለይ አረንጓዴና ቢጫ ሸንተረር የነበረውና በሁለት ክንዶች ላይ ቀይ ቀለም ያረፈበት ማሊያቸው ያገኘው ተወዳጅነት የሚዘነጋ አይደለም፡፡ ትህ ማሊያ እና ሌሎች ተለዋጭ ማሊያዎች ከዋሊያዎቹ ስኬት ጋር በተያያዘ በአገር ውስጥ በቀን እስከ 250 ማሊያዎች መቸብቸባቸው ይታወሳል፡፡ ማሊያዎቹ ዋጋቸውም እንደ የጥራት ደረጃው ከ50-200 ብር ይሸጥ እንደነበርም ይታወቃል፡፡ የተለያዩ አስመጪና ላኪ ኩባንያዎችም ከቻይና እስከ 10,000 ማሊያዎችን በማስመጣት ትርፋቸውን ዝቀውበታል፡፡ እግር ኳስ ፌዴሬሽኑም በ75 ብር ሂሳብ ከ15,000 ማሊያዎችን ለገበያ በማቅረብ ተጠቃሚ ሆኗል፡፡ ከዚያ በኋላ ግን የእግር ኳስ ፌዴሬሽኑን ስልጣን የተረከቡ አስተዳደሮች በማሊያው ላይ ምንም አይነት ቋሚ ውሳኔ ማሳለፍ ሳይችሉ ቆይተዋል። ይህን ተከትሎም በተለያዩ ጊዜያት ከሜዳ ውጪና በሜዳ ላይ ቡድኑ በሚታጠቀው ማሊያ መዘበራረቅ ተስተውሏል፡፡ አንዳንድ ጊዜ ታዋቂውን ባለ አረንጓዴ ቢጫ ሸንተረር ማሊያ ሌላ ጊዜ ሙሉ ቢጫ አንዳንዴ ደግሞ ሙሉ አረንጓዴ ማሊያ በመታጠቅ ብሄራዊ ቡድኑ እየተሰለፈ በማየረካ ውጤት ሲዳክር ነበር። ከ4 ዓመታት በፊት ሩዋንዳ ባስተናገደችው 4ኛው የቻን ሻምፒዮና ላይ የነበረውን ክስተት በምሳሌነት መጥቀስ ይቻላል፡፡ ያኔ ከካሜሮን ጋር በተደረገው ጨዋታ ዋልያዎቹ የለበሱት ባለ ሙሉ ቢጫ ቀለም ማሊያ ለትችት አጋልጧል። በዚሁ ማሊያቸው ላይ ያለአግባብ የተለጠፈው የአገር ስም ደንቡን በጣሰበት ምክንያት አጨቃጫቂ ሁኔታዎች ፈጥሯል፡፡ በወቅቱ ዋልያዎቹ የለበሱት ማሊያ የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽንን ደንብ ተጣርሷል ተብሎ አላግባብ ተለጥፎበት የነበረው የአገር ስም በነጭ ተሰርዞ ግጥሚያው መደረጉ ይታወሳል፡፡ በዚያን ሰሞን ይፋ ካልሆኑ ምንጮች የወጡ ዘገባዎች ይህኑ ችግር ለመቅረፍ የተነሱ ይመስሉ ነበር፡፡ በተለይ በአውስትራሊያ የሚገኝ የትጥቅ አምራች ኩባንያ AMS አማካኝነት ለኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን የሚሆን አዲስ የማሊያ ዲዛይን እንደቀረበ ተዘግቦ ነበር፡፡ የዋሊያዎቹ ቁልፍ ተጨዋች የነበረው ጋቶች ፓኖም ለብሶት በሶሻል ሚዲያዎች ያስተዋወቀውን ማሊያ አስመልክቶ በወቅቱ ሶካአፍሪካ እንደዘገበው ማቲው ዎልፍ በተባለ ሰው የቀረበ ዲዛይን እንደሆነ ተጠቅሶ ነበር፡፡ ይሁንና ማሊያው በስፖርት ቤተሰቡ ተቀባይነት እንደማያገኝ በአጭር ጊዜ ውስጥ በተሰራጩ በርካታ የተቃውሞ አስተያየቶች በመረጋገጡ የኢትዮጵያን ኳስ ለመቀላቀል የተደረገው ሙከራ ሳይሳካ ቀርቷል፡፡ ዋናው ምክንያት ደግሞ የብሄራዊ ቡድኑ መደበኛ መለያዎች የሆኑትን የባንዲራ ቀለማት በሚያረካ ሁኔታ ዲዛይኑ አለመጠቀሙ ነበር፡፡ ኤኤምኤስ የተባለው የአውስትራሊያ ኩባንያ ያቀረበው የአዲስ ማሊያ ፕሮፖዛል ቡኒ ቀለም ከማብዛቱም በላይ የኢትዮጵያ ባህላዊ ጥለቶች አግንኖ ያቀረበ ስለነበር ተቀባይነት ሳያገኝ ቀርቷል፡፡ በአጠቃላይ በኢትዮጵያ እግር ኳስ በተለይ በተለያየ የእድሜ ደረጃ እና ሁለቱም ፆታዎች ለሚንቀሳቀሱ ብሔራዊ ቡድኖች የሚሆኑ ማሊያዎች ቋሚ ቀለማት እና መለያ እንዲኖራቸው ያስፈልጋል፡፡ አዲሱ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ትጥቅ አምራችና አቅራቢ አምብሮ የሰራው ዲዛይን በይፋ አልተዋወቀም፡፡ በፈደሬሽን አስተዳደር በኩል አብዛኛውን የስፖርት ቤተሰብ የሚያረካ የማሊያ ዲዛይን ሊተዋወቅ እንደሚችል በተለያየ መንገድ ሲገለፅ ቆይቷል፡፡ ስለሆነም አምብሮ በሚያቀርበው ትጥቅ የኢትዮጵያ ልዩ መለያዎች የሆኑ የባንዲራ ቀለማትን በውበት ያዋሀደ ዲዛይን እንደሚያንፀባርቅ ይጠበቃል፡፡
በኢትዮጵያ ስፖርት በተለይም በእግር ኳስ ለረጅም የውድድር ዘመናት በብሄራዊ ቡድን ደረጃ የሚታወቀው የጀርመኑ አዲዳስ ኩባንያ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ለዓመታት ለተለያዩ ክለቦች እና ቡድኖች ትጥቅ በማቅረብ እነማን ይሰሩ እንደነበር ዝርዝር መረጃዎችን ለማግኘት የሚከብድ ነው፡፡ ሁለቱ የዓለማችን ግዙፍ ኩባንያዎች የጀርመኑ አዲዳስ እና የአሜሪካው ናይኪ ከኢትዮጵያ ታላላቅ አትሌቶች ጋር ዛሬም ድረስ በተለያዩ ስምምነቶች እየሰሩ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ከሁለቱ ባሻገር ለኢትዮጵያ እግር ኳስ ልዩ ልዩ ትጥቆችን በማቅረብ የሚጠቀሱ ኩባንያዎች የመጡት ባለፉት 5 የውድድር ዘመናት ነው፡፡ የጣሊያኑ የስፖርት ትጥቅ አምራች ኩባንያ ኤርያ፤ የቱርኩ የስፖርት ትጥቅ አምራች ድርጅት ማራቶን፤ የአውስትራሊያው ኤኤምኤስ ይገኙበታል፡፡ በኢትዮጵያ ፕሪሚዬር ሊግ ለሚወዳደሩ ክለቦች ትጥቆችን በማቅረብ ሲሰሩ የቆየቱን ኩባንያዎች በዝርዝር አጥንቶ የሚያቀርብ ሪፖርት መስራት ያስፈልጋል፡፡ ከኢትዮጵያ የፕሪሚዬር ሊግ ክለቦች በስፖርት የተሟላ ትጥቅ አቅርቦት በመስራት አንጋፋዎቹ ክለቦች የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ በተለይ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና ኢትዮጵያ ቡና በማሊያዎቻቸው ሽያጭ እና ስፖንሰርሺፕ በመስራት ተጠቃሚ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ ከ84 ዓመታት በላይ እድሜ ያለው ቅዱስ ጊዮርጊስ በማሊያው ላይ ስፖንሰሮችን በየጊዜው በመለጠፍ እና አዳዲስ ፋሽኖችን ለደጋፊዎቹ በማቅረብ በአርአያነት የሚጠቀስ ይሆናል፡፡ ጊዮርጊስ የማሊያ ላይ ስፖንሰር መጠቀም የጀመረው በአዲስ መልክ በተደራጀ ማግስት በ1989 ዓ.ም ነው፡፡ ክለቡ በታሪኩ የመጀመሪያውን የማሊያ ላይ ውል ስምምነት የተፈራረመው ከሞሃ ለስላሳ መጠጥ ኢንዱስትሪ ጋር በሦስት መቶ ሃምሳ ሺ ብር ነው፡፡ በየጊዜው የክፍያ መጠኑን በማሳደግ የፔፕሲ ማስታወቂያን በማሊያው ደረትና ጀርባ ላይ ከ10 ዓመት በላይ ለጥፎ ተጫውቷል። ባለፉት ሁለት የውድድር ዘመናት ደግሞ በማሊያው ደረት ላይ ከአዲስ ኩባንያ ጋር በአዲስ ውል ስምምነት ለመስራት ተፈራርሟል። የፔፕሲን ዓርማ በማሊያው እጅጌ ላይ ለጥፎ በመጫወት ላይ ሲሆን አዲሱ የማሊያ ስፖንሰር ደርባ ሲሚንቶ ነው። ከደርባ ሲሚንቶ ጋር በፈፀመው የአምስት ዓመት ኮንትራት ውል መሰረት በዓመት 5 ሚሊዮን ብር እንደሚከፈለው ይነገራል፡፡ ከስፖርት ትጥቅ ጋር በተያያዘ የሚጠቀስ ሌላው ፈርቀዳጅ ሁኔታ ባለፈው ዓመት የደደቢት እግር ኳስ ክለብ ከኤርያ ጋር ያደረገው የሶስት አመታት የውል ስምምነት ነው፡፡ በሌላ በኩል ባለፉት ጥቂት ዓመታት በኢትዮጵያ ክለቦች የሚደረጉ ጅምር ጥረቶችንም ማንሳት ይቻላል፡፡ ስሑል ሽረ፤ መቐለ 70 እንደርታ እና ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ከራያ ቢራ ጋር የማሊያ ስፖንሰርሺፕ ስምምነት የተፈራረሙት በዘንድሮው የውድድር ዘመን መግቢያ ላይ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም ዳሽን ቢራ፣ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቢራ፣ ዋልያ ቢራ፣ ሜታ ቢራ፣ ሐረር ቢራ፣ ሐበሻ ቢራ በማሊያ እና በሌሎች በስፖንሰር ስምምነቶች እንዲሁም በክለብ ባለቤትነት በኢትዮጵያ እግርኳስ ሲሳተፉ የቆዩ ናቸው፡፡ በያዝነው የውድድር ዘመን ዳሽን ቢራ የወልዲያ እና ፋሲል ከተማ፣ ሐበሻ ቢራ የኢትዮጵያ ቡና የማሊያ ስፖንሰር እንደሆኑ ሲታወቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቢራ ደግሞ ከቅዱስ ጊዮርጊስ አጋሮች መካከል አንዱ መሆኑ ይታወቃል፡፡
ራሽያ ባስተናገደችው 21ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ ለተሳተፉ 32 ብሄራዊ ቡድኖች ሙሉ የስፖርት ትጥቆችን በማቅረብ የሰሩት ስምንት ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ነበሩ፡፡ ኩባንያዎቹ በእያንዳንዱ የዓለም ዋንጫ በሚያቀርቧቸው የስፖርት ትጥቆች ዓለም አቀፍ የገበያ ትኩረት የሚያገኙ ሲሆን ከ12.6 እስከ 14.5 ቢሊዮን ዶላር አጠቃላይ ገቢ የሚያገኙበት ይሆንላቸዋል። በዓለም ዋንጫው የሚሳተፉ ብሄራዊ ቡድኖችን ሙሉ የስፖርት ትጥቆችን በማቅረብ የአንበሳውን ድርሻ የሚወስዱት ደግሞ ሁለቱ ግዙፍ የስፖርት ትጥቅ አምራች ኩባንያዎች አዲዳስ ከጀርመን እንዲሁም ናይኪ ከአሜሪካ ናቸው፡፡ በ21ኛው ዓለም ዋንጫ ላይ አዲዳስ የ12 ብሄራዊ ቡድኖችን ናይኪ ደግሞ የ11 ብሄራዊ ቡድኖችን ሙሉ የስፖርት ትጥቅ አቅርበዋል። ከሁለቱ ኩባንያዎች ባሻገር ፑማ፤ አምብሮ፤ ኒው ባላንስ፤ ኤርያ፤ ሃመል እና ኡሁል ስፖርት የተባሉት ትጥቅ አምራች እና አቅራቢያዎች ከገበያው ድርሻ ነበራቸው፡፡ ፑማ ለ4 ብሄራዊ ቡድኖች እንዲሁም ኒውባላንስ ለሁለት ብሄራዊ ቡድኖች ሙሉ የስፖርት ትጥቅ ያቀረቡ ሲሆን አምብሮ፤ ሃመል፤ ኢርያ እንዲሁም ኡሁል ስፖርት በነፍስ ወከፍ አንዳንድ ብሄራዊ ቡድኖችን በመያዝ በዓለም ዋንጫው ሙሉ የስፖርት ትጥቅ በሚያቀርቡበት ውሎች ሰርተዋል። በዓለም ዋንጫው ከፍተኛ ሽያጭ ያስመዘገቡት የብሄራዊ ቡድን ማሊያዎች የጀርመን፤ ሜክሲኮ፤ ፔሩ፤ ፈረንሳይ፤ ናይጄርያ፤ ኮሎምቢያ፤ ብራዚል፤ ስፔን፤ ፖላንድና ግብፅ ናቸው፡፡
በአውሮፓ እግር ኳስ ባለፉት 10 ዓመታት የስፖርት ትጥቆች ለኢንዱስትሪው ልዩ የገቢ ምንጭ እየሆኑ መምጣታቸው ይታወቃል፡፡ ዋናው ምክንያት ለደጋፊዎች የሚቀርቡ ማሊያዎች ሽያጭ በየጊዜው እድገት ማሳየቱ እና በማሊያዎች ስፖንሰርሺፕ የረጅም ጊዜ ውሎችን በመፈፀም የሚገኙ ገቢዎች ከፍተኛውን ድርሻ በማስመዝገባቸው ነው፡፡ ከአውሮፓ እግር ኳስ በተለይም በአምስቱ ታላላቅ ሊጎች ከታላላቅ የስፖርት ትጥቅ አምራችና አቅራቢ ኩባንያዎች ምናልባትም ከ80% በላይ የሚሆነው የገበያ ድርሻ የያዙት የጀርመኑ አዲዳስ እና የአሜሪካው ናይኪ ናቸው፡፡ ባለፉት 10 ዓመታት በአውሮፓ የክለብ ውድድሮችና የውስጥ ሊጎች ዋንጫዎችን በመሰብሰብ እና ከፍተኛ ገቢ በማግኘት ከተሳካላቸው ክለቦች ጋር በመስራትም ሁለቱ ኩባንያዎች ይጠቀሳሉ፡፡ ከአውሮፓ ስኬታማ የእግር ኳስ ክለቦች ጋር በመስራት 51% ድርሻ ያለው ናይኪ ሲሆን የአዲዳስ ድርሻው 28.5% ነው፡፡ እነ አምብሮ እና ፑማ 5.7% ድርሻ ነው ያላቸው፡፡
በአምስቱ የአውሮፓ ታላላቅ ሊጐች ማለትም በእንግሊዝ ፕሪሚዬር ሊግ፤ በስፔን ላሊጋ፤ በጀርመን ቦንደስ ሊጋ፤ በጣሊያን ሴሪኤ እና በፈረንሳይ ሊግ 1 ከሚሳተፉ ክለቦች መካከል ከ18 ክለቦች ጋር በመስራት ቀዳሚ የሚሆነው ናይኪ ሲሆን፣ አዲዳስ ከ15 ክለቦች፣ ፑማ ከ10 ክለቦች፣ አምብሮ ከ8 ክለቦች ጋር የስፖርት ትጥቆችን በማቅረብ እየሰሩ ይገኛል፡፡ አዲዳስ በጀርመን ቦንደስ ሊጋ እና የተለያዩ የውድድር ደረጃዎች ባለው አቅርቦት ሙሉ ሙሉ ገበያውን የተቆጣጠረ ቢሆንም በእንግሊዝ በጣሊያን፣ በስፔንና በፈረንሳይ ሰፊ እንቅስቃሴ የሚያደርገው ናይኪ ነው፡፡
ባለፉት 50 ዓመታት በእንግሊዝ እግር ኳስ በተለያዩ ደረጃዎች ከሚወዳደሩ ከ90 በላይ ክለቦች ጋር በስፖርት ትጥቆች አቅራቢነት ከ200 በላይ ኩባንያዎች ሲሰሩ ቆይተዋል፡፡ ይህን የሚያመለክተው የእግር ኳስ ትጥቅ አምራቾች በእንግሊዝ እግር ኳስ ያላቸውን ተሳትፎ ለማመልከት Football kits Manufacturers Survey 2017 በሚል ርእስ የተዘጋጀ ሪፖርት ነው፡፡ በሪፖርቱ መሰረት ከዓለማችን ግዙፍ የስፖርት ትጥቅ አምራቾች መካከል በእንግሊዝ እግር ኳስ ከብዙ ክለቦችና ቡድኖች ጋር በመስራት አምብሮ (UMBRO) ግንባር ቀደም ነው። ከፕሪሚዬር ሊግ አንስቶ እስከ ታችኛው ዲቪዚዮን ለሚወዳደሩ ከ80 በላይ ክለቦች የስፖርት ትጥቆችን ላለፉት 50 አመታት ለማቅረብ አምብሮ ቀዳሚው ሲሆን አዲዳስ ከ60 ናይኪ ከ37 እንዲሁም ፑማ ከ35 የእንግሊዝ ክለቦች ጋር ሲሰሩ ቆይተዋል፡፡
በእንግሊዝ እግር ኳስ በስፖርት ትጥቆች አቅራቢነት ለ46 የውድድር ዘመናት በመስራት በ1ኛ ደረጃ የሚጠቀሰው አምብሮ ሲሆን አዲዳስ በ42 የውድድር ዘመናት፣ አዲምራል ለ41 የውድድር ዘመናት ፤ ናይኪ ለ28 የውድድር ዘመናት እንዲሁም ፑማ ለ24 የውድድር ዘመናት የስፖርት ትጥቆችን ለማቅረብ ሰርተዋል፡፡
በዓለም እግር ኳስ ላይ የስፖርት ትጥቆች አምራችና አቅራቢ ኩባንያዎች በማሊያዎች ስፖንሰርሺፕ እና ሽያጭ ከፍተኛ የገቢ መነቃቃት ፈጥረዋል፡፡ በተለይ በማሊያዎች ስፖንሰርሺፕ የሚገኘው ገቢ በየውድድር ዘመኑ በመጨመር ላይ ነው፡፡ የአውቶሞቢል፣ የጐማዎችና መለዋወጫ አምራችና አቅራቢዎች፤ ሎተሪ አወዳዳሪና አቋማሪዎች ፤ የቴሌኮም ኩባንያዎች፣ የጉዞና የቱሪዝም ድርጅቶችና ኩባንያዎች፣ የባንክና የፋይናንስ ተቋማት፣ መኪና አምራቾች፣ አየር መንገዶች የአይቲና የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች በማሊያዎች ስፖንሰርሺፕ እየሠሩ ከሚገኙት መካከል ይጠቀሳሉ፡፡
ባለፉት 10 ዓመታት በአምስቱ የአውሮፓ ታላላቅ ሊጐች በማሊያ ስፖንሰርሺፕ የተንቀሳቀሰውን መዋዕለ ንዋይ በማስላት በኔልሰን ስፖርትስ የተዘጋጀው ልዩ ሪፖርት እንደሚያመለክተው ባለፉት 10 ዓመታት የተንቀሳቀሰው ከ5 ቢሊዮን ዶላር በላይ ይሆናል፡፡ በኔልሰን ስፖርትስ በቀረበው ዝርዝር መሰረት በማሊያዎች ስፖንሰርሺፕ ከሚገኘው ገቢ በጉዞ፣ ቱሪዝም እና ሆቴል 1.14 ቢሊዮን ዶላር፤ በባንኮችና የፋይናንስ ተቋማት 1.312 ቢሊዮን ዶላር፤ በመኪና አምራቾች 797.7 ሚሊዮን ዶላር፣ በአቋማሪና ሎተሪ አወዳዳሪ ኩባንያዎች 633 ሚሊየን ዶላር፤ በኃይል ላይ በሚሰሩ ኩባንያዎች 564 ሚሊዮን ዶላር እንዲሁም በቴሌኮም ኩባንያዎች 552 ሚሊዮን ዶላር ተከፍሏል፡፡
በማሊያ ስፖንሰርሺፕ ኢንቨስት ከተደረገው መዋዕለ ንዋይ በአንደኛ ደረጃ የሚጠቀሰው ድርሻ የጀርመን ኩባንያዎች ያወጡት 1.36 ቢሊዮን ዶላር ነው፡፡ የዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ ኩባንያዎች 1.026 ቢሊዮን ዶላር፣ የእንግሊዝ ኩባንያዎች 844 ሚሊዮን ዶላር፣ የአሜሪካ ኩባንያዎች 668 ሚሊዮን ዶላር፤ የጣሊያን ኩባንያዎች 648 ሚሊዮን ዶላር እንዲሁም የሆላንድ ኩባንያዎች 511 ሚሊዮን ዶላር በማሊያ ስፖንሰርሲፕ ወጭ ማድረጋቸውን የኔልሰን ስፖርት ዎርልድ ፉትቦል ሪፖርት አረጋግጧል፡፡
“ብራንድ ፋይናንስ ፉትቦል 50” የተባለ ጥናታዊ ሪፖርት እንደሚያመለክተው ደግሞ በአውሮፓ እግር ኳስ በከፍተኛ ደረጃ ከሚወዳደሩ ከ40 በላይ ክለቦች ጋር በማሊያ ስፖንሰርሺፕ 6 አየር መንገዶች፣ 6 መኪና አምራቾች፣ 8 የፋይናንስ ተቋማት፣ 7 አቋማሪዎች 6 የተለያዩ ኢንዱስትሪዎችና ዓለም አቀፍ ምርቶች፣ 5 የቴክኖሎጂ እና የቴሌኮም ኩባንያዎች እየሰሩ ናቸው፡፡ ኢምሬትስ ከ3 የአውሮፓ ክለቦች ከሪያል ማድሪድ፣ ፒ.ኤስ ጂና አርሰናል ጋር በመስራት በዓመት 158 ሚሊዮን ዶላር፣ ቼቭሮሌት ከማንቸስተር ዩናይትድ ጋር 71 ሚሊዮን ዶላር፣ ሬካቶን ከባርሴሎና ጋር 67 ሚሊዮን ዶላር፣ ኢትሃድ ከማን ሲቲ ጋር 59 ሚሊዮን ዶላር፣ ዮካሃማ ከቼልሲ 56 ሚሊዮን ዶላር በየዓመቱ በመክፈል በማሊያ ስፖንሰርሺፕ እየሰሩ ይገኛሉ፡፡
በ2019 በማሊያ አቅርቦት ከፍተኛውን ገቢ ከሚያገኙ ክለቦች በተለይ የእንግሊዝ ፕሪሚዬር ሊግ ክለቦች በፈፀሟቸው ውሎች ተጠቃሚ ሆነዋል፡፡ ሪያል ማድሪድ ከጀርመኑ የትጥቅ አምራች ኩባንያ አዲዳስ ጋር ለ10 ዓመት የፈፀመው 1.26 ቢሊዮን ዶላር የውል ግዙፉ ሲሆን በዓመት ከትጥቅ አምራች ኩባንያ ከፍተኛውን ክፍያ በማግኘት ግን የቅርብ ተቀናቃኙ ባርሴሎና የሚጠቀስ ይሆናል፡፡ ባርሴሎና ከአሜሪካው የትጥቅ አምራች ናይኪ ጋር የሚሰራበት ውል እስከ 2028 እኤአ የሚቆይ ሲሆን በዓመት 140 ሚሊዮን ፓውንድ የሚያገኝበት ነው፡፡ ማንችስተር ዩናይትድ ከአዲዳስ ጋር እስከ 2025 እኤአ በሚቆይ ውል በዓመት 75 ሚሊዮን ፓውንድ፤ ቼልሲ ከናይኪ ጋር በዓመት እስከ 2032 እኤአ በሚቆይ ውል በዓመት 60 ሚሊዮን ፓውንድ እንዲሁም ሪያል ማድሪድ ከአዲዳስ ጋር እስከ 2020 እኤአ በሚቆይ ውል በዓመት 34 ሚሊዮን ፓውንድ እየተከፈላቸው ነው፡፡
ከማሊያዎች የስፖንሰርሺፕ ገቢ ባሻገር ለደጋፊዎች በሚቀርቡ ማሊያዎች ሽያጭም የዓለም እግር ኳስ ኢንዱስትሪ ተጠቃሚ እየሆነም መጥቷል፡፡ በዓለም እግር ኳስ የስፖርት ተከታታዮችና ደጋፊዎች በውድድር ዘመን መጀመሪያ/አጋማሽ እና መጠናቀቂያ ማሊያዎችንና ሌሎች የስፖርት ትጥቆችን የሚገዙበት ልዩ ባህል በመላው ዓለም በመስፋፋቱ ነው፡፡ ይህም የስፖርት ትጥቅ አምራችና አቅራቢ ኩባንያዎች በየዓመቱ በተለያየ አዳዲስ ፋሽንና ቴክኖሎጂ ማሊያዎችን በማምረትና በዓለም ዙርያ አቅርቦቱን በማቀላጠፍ እንዲሠሩ አድርጓቸዋል፡፡
በዓለም እግር ኳስ በየዓመቱ ከፍተኛ የማሊያ ሽያጮችን በማስመዝገብ ከ1 እስከ 10ኛ ደረጃ የሚሰጣቸው ክለቦች በአውሮፓ 5 ታላላቅ ሊጎች የሚወዳደሩት ናቸው፡፡ ታላላቆቹ የስፖርት ትጥቆች አምራች እና አቅራቢ ኩባንያዎች በየዓመቱ ለገበያ የሚያቀርቧቸውን የማሊያዎች ብዛት እና አጠቃላይ ገቢ በግልፅ የሚያሰፍሩት መረጃ ባይኖራቸውም ፤ አንዳንድ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት እንደ ማንቸስተር ዩናይትድ ሪያልማድሪድ ዓይነት ክለቦች ከ1.2 እስከ 1.5 ሚሊዮን ማሊያዎችን በየዓመቱ እንደሚሸጡ እና በዚህም በየዓመቱ ከ10-18 ሚሊዮን ዶላር ገቢ እንዳላቸው ይጠቅሳሉ። በማሊያ ሽያጭ ገበያውን የሚመራው በየዓመቱ እስከ 90 ሚሊዮን ዶላር የሚያስገባው የስፔኑ ክለብ ሪያል ማድሪድ ነው፡፡ በማሊያ ሽያጭ የእንግሊዝ ፕሪሚዬር ሊግ ክለቦች እስከ 5.14 ሚሊዮን ማሊያዎችን በመሸጥ በ1 ደረጃ የሚጠቀሱ ሲሆን የስፔን ላሊጋ 3.10 ሚሊዮን፣ የጀርመን ቦንደስ ሊጋ 2.02 ሚሊዮን፣ የፈረንሳይ ሊግ 1 1.22 ሚሊዮን እንዲሁም የጣልያን ሴሪኤ ክለቦች 1.18 ሚሊዮን ማሊያዎችን በየዓመቱ እየሸጡ ናቸው፡፡ በ2018 የክለቡን ማሊያ ብብዛት በማሸጥ አንደኛ ደረጃ የተሰጠው የማንችስተር ዩናይትዱ አሌክሲ ሳንቼዝ ሲሆን ፖል ፖግባ፤ ሃሪ ኬን ከቶትንሃም፤ መሀመድ ሳላህ ከሊቨርፑል እንዲሁም ኤዲን ሃዛርድ ከቼልሲ እሰከ አምስት ያለውን ደረጃ ወስደዋል፡፡
1~በነፍጠኛው አማራ የ5000 አመታት ታሪክ ውስጥ አማራ በሰላም ቀን ሁሉም ገበሬ፣ ነጋዴና ሰራተኛ ነበር ፡፡ በክፉ ቀን ሁሉም ወታደር ይሆናል፡፡ ዳርዊን ዘግይቶ የደረሰበት ” The survival of the fittest “( ለመኖር የሚደረግ ትግል )የአማራ ህዝብ የ5000 ዘመን ታሪኩ ነው፡፡ አማራ በታሪኩ የተለየ ወታደር ኖሮት አያውቅም፥ ሁሉም ህዝብ ወታደር ነው።
4~ የሞትን ቁጥር የሚቀንስና የጠላትን ሬሳ የሚያበዛ የትግል ስልት መከተል አለብን፡፡ ጠመንጃ እንደበትር በሆነበት አገር ወጣቶችን አነሳስቶ ጠመንጃን በድንጋይ እንዲጋፈጡ ማድረግ የወረደ አስተሳሰብ ነው፡፡ 25 ዓመት የተገዛነውም በእንደዚህ አይነት ዊርድ የሆነ አስተሳሰብ ባላቸው ሰዎች እየተመራን ነው፡፡
5~በሃይለስላሴ ዘመን ማንኛውም ዜጋ “ጋሻ ካምፓኒ” ከሚባል የግል ኩባንያ እስከ 5 የሚደርስ ጠመንጃ የመግዛት መብት ነበረው፡፡ የሚጠበቅበት ነገር ቢኖረር ሰካራም አለመሆኑንና በሰው ላይ ጠመንጃ መዝዞ የማያውቅ መሆኑን ከአካባቢው መረጃ ማምጣት ብቻ ነው፡፡
6 ~በሰው ልጅ ታሪክ፤ ዲሞክራሲ እንዲኖር ህዝብ መታጠቅ አለበት፡፡ ኦባማ የአሜሪካንን ህዝብ መሳሪያ አስፈታለሁ ሲል፣ ሴኔቱ የተቃወመው፦ ህዝብን መሳሪያ ማስፈታት የአሜሪካንን ህዝብ ለአምባገነንነት ማጋለጥ ነው ብሎ ነው፡፡ ጠመንጃን ከህዝብ መግፈፍ፤ ነፃነትንና ዲሞክራሲን የመግደል ያህል ወንጀል ነው፡፡ ህዝብ መንግስትን ጠመንጃ ማስፈታት ሲችል ያኔ የዲሞክራሲ ልደት ይሆናል፡፡
6~ በታጠቅህ ቁጥር ከወገንህ የሚወድቀው ይቀንሳል፤ ከጠላትህ የሚወድቀው ይጨምራል፡፡ በታጠቅህ ቁጥር የመደራደር አቅምህ ይጨምራል፡፡ በታጠቅህ ቁጥር ነፃነትህ ይጨምራል፡፡ የምነግርህ ተፈትኖ ያለፈ ሳይንሳዊ ህግ ነው ። ማንም በቀስት የሚወጋን የመሚያሳድደን ስላልታጠቅን ነው፡፡ ስለዚህ አማራ ታጠቅ፡፡ ካልታጠክ ልምሾው ሁሉ አናትህ ላይ ሽንቴን ልሽናብህ ይልሃል፡፡ አንድ ክላሽንኮቭ 30,000 ነው፤ ወያኔ በጠራራ ፀሃይ አራስ ልጅን ከነ እናቷ በዶዘር የጨፈለቀባትን ትንሽ የጭቃ ሰርቪስ ቤት እንኳን አይሰራም፡፡ ለሆስፒታል ግንባታ ቅብርጥሴ እያልክ ገንዘብ የምታዋጣ ሁሉ፤ የእኛ የመጀመሪያ ህመም ወያኔ-ትግሬ ነው ኦነግና ጉምዝ፡ አዴፓና ብልፅግና ነው፡፡ እሱን የሚቋቋምበት ጠመንጃ መግዣ ብር ላክ፡፡፡
ድረ ገጽ በድረ ገጽ መረብ የሚገኝ ፋይል ነው። ይህ ድረ-ገጽ በተለያዩ የኮምፒውተር ፕሮግራም ቋንቋዎች መጻፍ ሲችል ኤች.ቲ.ኤም.ኤል. ግን ታዋቂው ነው። በድረ ገጾች ላይ ጽሁፎች እና ምስሎች ይገኛሉ። እነዚህ ጽሁፎችና ምስሎች ወደ ሌላ ድረ ገጽ ሊያገናኙ ይችላሉ።
በአንድ ዌብ ሰርቨር ላይ የሚገኙ የተሰባሰቡ ድረ ገጾች ዌብሳይት ይባላሉ። ዌብሳይቶች አብዛኛው ጊዜ index የሚባል የማውጫ ገጽ አላቸው። የአንድ ዌብሳይት አድራሻ ብቻ ሲጻፍ (ምሳሌ፦ www.wikipedia.org) ይህ የማውጫ ገጽ ይላካል።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝመደበሩ ኣግሪኮ ዝተባህለ ትካል ብዕለት 29 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና ተዋፊሩ ዘሎ ትካል ነቭሰን ኣገልግሎት ጸዓት ዘመንጩ መሳርሒታት ኣብ ምትካል ናይ 10 ዓመት ናይ ስራሕ ስምምዕ ከምዝፈረመ ኣፍሊጡ።
እዚ ሓድሽ መሳርሒታት መመንጨዊ ጸዓት ኣብ ዝተተኽለሉ፣ 22 ሜጋዋት ካብ ናፍታ፣ 7.5 ሜጋዋት ከኣ ካብ ጸሓያዊ ምንጪታት ብምጥቃም ኣገልግሎት ክህብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ኣካያዲ ስራሕ ትካል ኣግሬኮ ክሪስ ወስተን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ‘ነቭሰን ኣብ ኤርትራ ዘካይዶ ዕደና ንምስላጥ ናይ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣገልግሎት ክህብ ሕጉስ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ መሳርሒታት ስርሑ ኣብ ዝጅምረሉ ዘየቋርጽ ውሕስነት ዘለዎ ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ክህብ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ከምዝፍለጥ መንግስቲ ኤርትራ ዝውንኖ ምንጪ ጸዓት፣ ቀዳምነት ንኣፍረይቲ ትካላት ብምባል ህዝቢ ኣገልግሎት ኤለክትሪሲቲ ከምዘይረክብ ጌሩዎ’ኳ እንተሎ፣ ትካላት’ውን ብወገነን እኹል ሓይሊ ኤለክትሪክ ብዘይምርካበን ኣብ ክሳራ ከምዝኣተዋ’የን ዝገልጻ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ክሳብ 1.6 ቢልዮን ፓውንድ ኣታዊ ከምዘኻዕበተ ዝንገረሉ ትካል ኣግሪኮ፣ ምስ ነቭሰን ኣብ ዝኣተዎ ውዕል፣ ንዓሰርተ ዓመታት ብዘይምቁራጽ ሓይሊ ጸዓት ከበርክት ምዃኑ ቃል ይኣቱ።
መብዛሕትኡ እቲ ዓንዩ ዘሎ ናይ ወፍሪ ትካላት፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብኩሉ ዙርያ 100 ኪሎሜተር ኣብ ዘይርሕቕ ከባቢታት ኮይኑ፣ ዛጊት ከም ፋብሪካ ዓለባ፣ በዓል መዚ ኤልክትሪክ፣ ቴሌኮሚኒከሽን፣ ፋብሪካ ፕላስቲክ፣ መፍረ ዕንባባታት ከምዘጠቓልል ተገሊጹ።
ኣብ ሰበታን ቱሉ ቦሎን ጥራይ ኣብ ውሽጢ 4 መዓልታት 11 ፋብሪካታትን ኣርባዕተ ሕርሻታት ዕንባባን ከምዝዓነወ ዝሓበረ ዘ ሪፖርተር፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን 62 ናይ ጽዕነትን ህዝቢ ዘመላልሳን መካይን ከምዝተሃሞኻ ኣረጋጊጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ዓፋር ኣብ ዕደና ተዋፊሩ ዝነበረ ናይ እስራኤል ኩባንያ፣ ንጥፈታቱ ብምቁራጽ ካብ ሃገር ጠቕሊሉ ክወጽእ ከምዝወሰነ ዘ ሪፖርተር ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ጸሓፊ ትካል ዓለምለኸ ልምዓት ብሪጣንያ ፕሪቲ ፓተር ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዘጋጠመ ጥምየትን ሕማም ንሞት ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ንምክልኻል ዓለምለኸ ውሁድ ስጉምቲ የድልይ ክብላ ጸዊዐን።
ንሰን እቲ ኩነታት ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ምብጽሑን ምዝሕታል ዓለምለኸ ግብረ መልሲ ድማ ነቲ ዝጸንሓ ምዕባለ ዝዕንቕፍን ሕይወት ሰብ ዘኽፍል ምኳኑ ብተወሳኺ ነቲ ተአፋፊ ዞባ ዝያዳ ናብ ዘይምርግጋእ ዘእትው’ዩ ክብላ ገሊጸን።
ሚስ ፓተር ኣብ ሶማልን ኢትዮጵያ ህጹጽ ናይ መግቢ፡ማይን መሰረታዊ ኣገልግሎት ህክምና ዘልድዮም ክልተ ሚልዮን ሰባት ንምሕጋዝ 90 ሚልዮን ዩሮ ህጹጽ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዘድልይ ሓቢረን።
“እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ዘሰንብድ’ዩ ። ናብዚ ዝመጻእክሉ ምክንያት ናይቲ ደርቂን ጥምየትን ኩነታት ንምዕዛብን ኣብቲ ንህቦ ሓገዝን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ንሰርሖ ሓገዝ ናይ ምሃብ ስርሓት ንምዕዛብ’ዩ።ሎሚ ኣብዚ ብዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ሓገዝ ኣብ ዝወሃበሉ ጊዜ ምስ ደቂኣንስትዮን ካልኦት ሰባት ንምዝርራብ ኣብዚ ተረኺበ ኣለኹ። ብርግጽ ዓለምለኸ ማህበረሰብ ኣብዚ በዳሂ ኩነታት ተሳትፍኡ ከዕዝዝ ኣለዎ፡ ብሪጣንያ ን1.5 ሚልዮን ሰባት ተወሳኺ ሓገዝ ክትህብ’ያ።”
ኣብ 2016 ዓ.ም ብደርቂ ንዝተጠቕዑ ሰባት ንምሕጋዝ መንግስቲ ልዕሊ 700 ሚልዮን ዶላር ምቕራቡ ይዝከር። ሎሚ ዓመት’ውን ብሪጣንያ ነቲ ዝወሃብ ግብረ መልሲ ውጺኢታዊ ኽከውንን ቀዳምነት ግብረ መልሲ ኣብ ምስላጥን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምትሰርሕ ሓቢረን።
“ ንኣብነት ኣብ መዳይ ጥዕና ዝወሃብ ሓገዝ ብሪጣንያ ለውጢ የመዝግብ ምህላው ይፍለጥ። ሕይወት ኣብ ምድሓን ጥራይ ዘይኾነ ህይወት ኣብ ምልዋጥ’ውን ይሰርሕ ኣሎ። ብሕጽረት መግቢ ዝተጎድኡ ህጻናት፡ ነብሰጾራት ኣብዚ ማእከል ሓገዝ ይረኽባ። ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህጻናት ኣድሕን፡ ሴቭ ዘ ችልድረን ከምኡ’ውን ካልኦት መሻርኽቲ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ብሓባር ብምዃን ዝህብዎ ናይ ጥዕና ኣገግሎትን ሓገዝ መግቢን ኣብ ህይወት ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ህጻናትን አዴታትን ኢትዮጵያ ለውጢ የመዝግብ ኣሎ።’
ብተመሳሳሊ ብሪጣንያ ኣብታ ተደጋጋሚ መጥቓዕትታት ዕጡቓት ጥሩፍ ጉጅለታት ኣብ ዝኻየደላ ሃገረ ሶማል ብደርቂ ንዝተጎድኡ ሰባት ኣብ ምሕጋዝ ጥራይ ዘይኮነ መጻኢኦምን ህይወቶምን ኣብ ምልዋጥ ትሰርሕ ከምዘላ ገሊጸን።
እንግሊዝ ከአውሮፓ ህብረት ለመውጣት ከወሰነች በኋላ ፤ ከህብረቱ ጋር እንዴት ባለ መልኩ ነው ንግድ የምታከናውነው የሚለው ጉዳይ የተራዘመ ድርድር ተደርጎበታል፡፡
እንደ ሪዮተርስ ዘገባ ፤ የመጨረሻው የእንግሊዝ ከአውሮፓ ህብረት የመነጠያ ጊዜ (ብሬግዚት) ዛሬ እውን የሚሆነው ፤ ከህብረቱ ለመነጠል በህዝበ ውሳኔ ከመረጠች ከ 4 አመት ከ 6 ወር በኋላ ነው፡፡
Previous Postእንግሊዝን ከአውሮፓ ህብረት ገበያና ከጉምሩክ ማህበር የሚያስወጣው የንግድ ስምምነት መተግበር ተጀመረ።የብሬግዚት የመጨረሻው ንግድን የተመለከተው ድርድር ማለቁን ሁለቱም ወገኖች አስታውቀዋል።እ…
አተር እና አተር ፕሮቲን እንደ ጥሬ ዕቃዎች በመጠቀም ባዮሳይንቴዝ ኢንዛይም የመፍጨት ዘዴን በመጠቀም የተገኘ አነስተኛ ሞለኪውል ገባሪ peptide ፡፡ የአተር peptide የአተርን አሚኖ አሲድ ውህዶች ሙሉ በሙሉ ይይዛል ፣ የሰው አካል በራሱ ሊዋሃድ የማይችል 8 አስፈላጊ አሚኖ አሲዶችን ይ containsል ፣ እናም የእነሱ ምጣኔ ከሚመከረው የ FAO / WHO (የተባበሩት መንግስታት እና የዓለም ምግብ) የቀረበ ነው የጤና ድርጅት). ኤፍዲኤ አተር ንፁህ የእጽዋት ምርት እንደሆነ አድርጎ ስለሚቆጥር ምንም የዝውውር ገንዘብ ስጋት የለውም ፡፡ የአተር peptide ጥሩ የአመጋገብ ባህሪ ያለው እና ተስፋ ሰጭ እና ደህንነቱ የተጠበቀ ተግባራዊ የምግብ ጥሬ እቃ ነው ፡፡
በአተር ፕሮቲኖች ውስጥ የተካተቱት የአመጋገብ ባህሪዎች የተወሰኑ ጉድለቶችን ያሉ ሰዎችን ወይም አመጋገባቸውን በንጥረ ነገሮች ለማበልፀግ ለሚፈልጉ ሰዎች ሊያገለግል ይችላል ፡፡ አተር እጅግ በጣም ጥሩ የፕሮቲን ፣ የካርቦሃይድሬት ፣ የአመጋገብ ፋይበር ፣ ማዕድናት ፣ ቫይታሚኖች እና የፊዚዮኬሚካል ምንጮች ናቸው ፡፡ ለምሳሌ ፣ የአተር ፕሮቲን ከፍተኛ መጠን ያለው ብረት ስላለው የብረት ምጣኔን ሚዛናዊ ማድረግ ይችላል ፡፡
የአተር ፕሮቲን በጣም ከተለመዱት የአለርጂ ምግቦች (ስንዴ ፣ ኦቾሎኒ ፣ እንቁላል ፣ አኩሪ አተር ፣ ዓሳ ፣ shellልፊሽ ፣ የዛፍ ፍሬዎች እና ወተት) የተገኘ ስላልሆነ ሌሎች ምንጮችን መውሰድ ለማይችሉ የፕሮቲን ምትክ ሆኖ ሊያገለግል ይችላል ፡፡ የተለመዱ አለርጂዎችን ለመተካት በተጋገሩ ምርቶች ወይም በሌሎች የምግብ ማብሰያ መተግበሪያዎች ውስጥ ሊያገለግል ይችላል ፡፡ እንደ አማራጭ የስጋ ውጤቶች እንዲሁም ወተት-ነክ ያልሆኑ ምርቶችን የመሰሉ የምግብ ምርቶችን እና አማራጭ ፕሮቲኖችን ለማቋቋምም እንዲሁ በኢንዱስትሪ ሂደት ይካሄዳል ፡፡ የአማራጮች አምራቾች የወተት አማራጭ የአተር ወተት የሚያመርቱ ሪፕል ፉድስ ይገኙበታል ፡፡ የአተር ፕሮቲን እንዲሁ የስጋ-አማራጮች ናቸው ፡፡
እንዲሁም የአተር ፕሮቲን የምግብ ምርቶችን የአመጋገብ ዋጋ እና ይዘት ለማሻሻል እንደ ምግብ ዋጋ አነስተኛ ዋጋ ያለው ተግባራዊ ንጥረ ነገር ሆኖ ያገለግላል ፡፡ እንዲሁም የመለበስ ችሎታን ፣ ኢምዩሲላይዜሽን ፣ ጂኦልላይዜሽን ፣ መረጋጋትን ወይም የስብ አስገዳጅ ባህሪያትን ማመቻቸት ይችላሉ ፡፡ ለምሳሌ ፣ የአተር ፕሮቲን የተረጋጋ አረፋዎችን የመፍጠር አቅሙ በኬክ ፣ በነፍስ ወከፍ ፣ በጅራፍ መገረፍ ፣ በፉግ ፣ ወዘተ ውስጥ አስፈላጊ ንብረት ነው ፡፡
ከወር በፊት ፓን ሪዚኮ የ'ሃበሻ ጀብዱ' እንደታተመለት ሲያሳውቅና የዋርካ ታዳሚዎችም የእንኳን ደስ ያለህ መግለጫቸውን ሲያቀርቡለት እውነት ስላልመሰለኝ አስተያየት ከመስጠት ተቆጥቤ ነበር::እንድጠራጠር ካደረጉኝ ምክንያቶች አንዱ እዚህ ዋርካ ላይ ለሚረባው ለማይረባው አዲስ ርእስ ስንከፍት ይህን መፅሐፍ ለማስተዋወቅ ግን ራሱን የቻለ ርእስ ባለመከፈቱ ነው::
ያም ሆነ ይህ ሰሞኑን ባልጠበቅኩት አጋጣሚ ይህ መፅሐፍ እጄ ሊገባ በመቻሉ ለማንበብ በቅቻለሁ::እንደ ታሪክ መጽሐፍ ሳይሆን እንደ ልብወለድ (ልቦለድ) የማይሰለች ሆኖ ነው ያገኘሁት::ምነው ግን ሌሎቻችሁ እስካሁን ዝም አላችሁ? በነገራችን ላይ ይህን መፅሐፍ የጨረስኩት በ 6 ጊዜ ሲሆን በጠቅላላው ከ 14 እስከ 15 ሠዓታት ፈጅቶብኛል::
ከወር በፊት ፓን ሪዚኮ የ'ሀበሻ ጀብዱ' እንደታተመለት ሲያሳውቅና የዋርካ ታዳሚዎችም የእንኳን ደስ ያለህ መግለጫቸውን ሲያቀርቡለት እውነት ስላልመሰለኝ አስተያየት ከመስጠት ተቆጥቤ ነበር::እንድጠራጠር ካደረጉኝ ምክንያቶች አንዱ እዚህ ዋርካ ላይ ለሚረባው ለማይረባው አዲስ ርእስ ስንከፍት ይህን መፅሐፍ ለማስተዋወቅ ግን ራሱን የቻለ ርዕስ ባለመከፈቱ ነው::
ያም ሆነ ይህ ሰሞኑን ባልጠበቅኩት አጋጣሚ ይህ መፅሐፍ እጄ ሊገባ በመቻሉ ለማንበብ በቅቻለሁ::እንደ ታሪክ መጽሐፍ ሳይሆን እንደ ልብወለድ (ልቦለድ) የማይሰለች ሆኖ ነው ያገኘሁት::ምነው ግን ሌሎቻችሁ እስካሁን ምነው ዝም አላችሁ? በነገራችን ላይ ይህን መፅሐፍ የጨረስኩት በ 6 ጊዜ ሲሆን በጠቅላላው ከ 14 እስከ 15 ሠዓታት ፈጅቶብኛል::
1)ገፅ 20:-እዚህ ላይ አዲስ አበባ በ1889G.C. እንደተቆረቆረች ተጠቅሷል::በይፋ እንደሚታወቀው ግን አዲስ አበባ የተቆረቆረችው በኅዳር ወር 1879(በኛ አቆጣጠር) ነው::በ1979ዓ.ም. የዋና ከተማችን መቶኛ ዓመትም በድምቀት እንደተከበረ አስታውሳለሁ::ታዲያ መፅሐፉ ላይ የተጠቀሰው በህትመት ስህተት ነው ወይስ ደራሲው እንደዚያ ነው የፃፉት?
2)እዚሁ ገጽ ላይ አዲሱ ንጉሥ ሬጀንት ራስ ተፈሪ....ይላል::ዘውዲቱ ንግሥተ ነገሥታት በነበሩበት ወቅት ተፈሪ ንጉሥ ሬጀንት እንደነበሩ አንብቤ ስለማላውቅ ግራ ገብቶኛል::
3)ገፅ32:-ንጉሡ ፈረንሳይኛና እንግሊዝኛ አቀላጥፈው ይናገሩ እንደነበር ተጠቅሷል::ፈረንሳይኛ ይችሉ እንደነበር ብዙዎች የመሰከሩት ሲሁን እንግሊዘኛ አቀላትፈው መናገራቸውን አልሰማሁም አላነበብኩም::እንዲያውም አንድ ጊዜ በእንግሊዝኛ የመግቢያ ንግግር እንዲያደርጉ ተፈልጎ ብላቴን ጌታ ኤፍሬም ተወልደ መድኅን እንግሊዝኛውን በአማርኛ ፊደል ጽፈውላቸው እንዳነበቡ 'የኤርትራ ጉዳይ' የሚለው መጽሐፍ ላይ ተጠቅሷል::
4)ገፅ 115:-ራስ ሥዩም መንገሻ የአፄ ዮሀንስ የልጅ ልጅ እንደሆኑ ተጠቅሷል::ብዙዎች የታሪክ ፀሀፊዎች እንደሚሉት ግን የራስ ሥዩም አባት ራስ መንገሻ የአጼ ዮሐንስ የወንድም ልጅ እንደ ነበሩ ነው::
9) ገፅ 109 የገፁ መጀመርያ ላይ አስራ አምስት አስራ አምስት አለንጋ ተገረፉ ይልና ወደ መጨረሻ አካባቢ ደግሞ በጣም ጥቂቶች ናቸው 50 አለንጋ የሚችሉት ይላል:.ይህም አልገባኝም::
10) ገፅ157:- የድሮ ፖስተኞች ፖስታውን የሚሰኩት በእንጨት ባላ ላይ እንደሆነ ተገልጿል::የታሪክ መፃሕፍት ፎቶ ላይ እንዳየሁት ግን እንጨቱ ባላ አይደለም::
P.S. መፅሐፉ የደራሲውን ሙሉ ማስታወሻ ያካተተ ነው?ወይስ ወደፊት ለማሳተም ያዘጋጀኸው አለ?ለማንኛውም በነካ እጅህ ተመሳሳይ ታሪኮችን ፈልገህ እንደምታስነብበን ተስፋ አደርጋለሁ::
1: በዚህ መፅሀፍ ውስጥ የተጠቀሱስ ቀኖችና አመተ ምህረቶች በሙሉ እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ሲሆኑ ...ከ 1889 ላይ 7 እንኳን ብንቀንስ 1882 ይሆናል እና እርግጠኛ ሆኖ ለመናገር ይከብድ ይሆናል ...እንዳልከው ኢትዮጲያውያን የሚያምኑበትን ቀን እኔም ወደማመኑ እቃረባለሁ ...ችግሩ ታዲያ አዲስ አበባ የኢትዮጲያ ዋና ከተማ መሆኗን የሚያውጅ ምንም አይነት አዋጅ በአጼ ሚኒሊክ ያለመነገሩ ነው ...
2:አዲሱ ንጉስ...ንጉሰ ነገስት ሀይለስላሴን ለመግለጽ ሲሆን ሬጀንት ራስ ተፈሪ መኮንነን ባለሙሉ ስልጣን እንደራሴ የነበሩበትን ጊዜ የሚያመላክት ሲሆ ...አዲሱ ንጉስ ብሎ ነጠላ ሰረዝ ይጎለዋል ...ኢዲት ስህተት ነው
3: እንግሊዘኛ ይናገሩ እንደነበረ በምስራቅ አውሮፓ በሰፊው ይነገራል ...ማስረጃ ግን የለም ...ጃንሆይ በጃቸው አንዲትም ነገር ጽፈው ስለማያውቁ ማስረጃ ለማቅረብ እጅጉን በጣም ይከብዳል
4: በትክክል ራስ መንገሻ የአጼ ዮሀንስ የወንድም ልጅ ናቸው ...ነገር ግን በ መተማው ጥርነት አጼ ዮሀንስ ቆስለው በሞት አልጋ ላይ እንዳሉ ..ልጄን መንገሻን ጥሩልኝ ብለው አልጋውንም ለማውረስ ሞክረው ስለነበር ..ከዚያን ግዜ ጀምሮ ራስ መንገሻ እንደ አጼ ዮሀንስ ልጅና አልጋ ወራሽ መቆጠር ጀመሩ ...እውነታው ይሄው ነው
6 :ወጣቱ ደጃዝማች ሀይለስላሴ ጉግሳ በአውሮፓ ውስጥ ስለማይታወቅ ...ጣልያኖች ሆን ብለው በአውሮፓ ጥቂት ሀገሮ ጣልያንን ጨምሮ ታላቅ ወዳጅነትና ዝና የነበራቸውን የአመጸኛውን አባቱን የራስ ጉግሳን ስም ይጠቀሙ ነበር
7 : የጣልያን አውሮፕላኖች ሰሞኑን ብቅም ስላላሉ እና ሰፈርም ለመቃኘትህዳር 13 ቀን እረፋዱ ላይ ከሰፈር ወጣሁ ...ይላል .....በቀላሉ የጣልያን አውሮፕላኖች ፋታ ስለሰጡን እግረ መንገዴን የጦር ሰፈሬንና የደጃዝማች አበራን የጦር ሰፈር ለመጎብኘት ከጦር ሰፈሬ ወጣሁ ..ለማለት ነው
8 : ለኛ ትውልድ አስደናቂ ቢሆንም በዛ ጀግና ትውልድ ግዜ ሴቶችም በጦርሜዳ ይውሉ ነበር ...ያበስላሉ ቁስለኛ ያክማሉ የሞተ ይቀብራሉ ...ያቺ ጉብል ግን በጥቂቱም ቢሆን ፈረንጁ ያለ ሚስት ገረድ ወደ ጦር ሜዳ መሄዱ ያሳዘናትም ይመስላል
9 : ...15 አለንጋ አስከፊ ቢሆንም ለሞት አይዳርግም ...50 አለን ነኝ የቀየርኩት ...አለንጋ እንዲገረፉ ከሚፈረድባቸው ሶዎ ጥቂቶቹ ብቻ በህይወት ይተርፋሉ ለማለት ነው
የአበሻ ጀብዱ መጽሀፍ እጃችን ገብቶ ስላላነበብን ስለመጽሀፉ የምንለው ምንም ነገር ባይኖርም ንጉስ ሀይለስላሴ እንግሊዘኛ ይናገሩ ወይም አይናገሩም ነበር ለሚለው በቂ መልስ ባይሆንም ፓላሳቸው ጋርደን ውስጥ ሆነው በጥቂቱ በእንግሊዘኛ ሲናገሩ ከዚህ በፊት ዩ ትዩብ ላይ የተመለከትኩትን ጀባ ልበላችሁ ::የፓኑንና የዘርአይ ደረስን ውይይት ባያግዝም በጥቂቱ ሳያግዝ ያግዛልም ብለን ነው ታድያ ::
* ፓኑ እናንተ ጋር ይመጣል ብዬ የነበረው ልጅ ከቺኩ ጋር ጫጉላ ጊዜውን ፕራግ ያሳልፋል ብለን ስንጠብቅ እዚሁ ፍቅር መስራቱን ጀምረው ያንን ያኽል መንገድ አቁዋርጠን የምንሄድበትን ጊዜ እዚሁ ሌት ተቀን ፍቅራችንን እንወጣ ብለው ይኸው ጉዋደኛዬ ምን ከመሰለ ሰውነቱ ከስቶ ከስቶ ብታየው ለካስ ፑናኒ አሲድም አላት እስክንል ድረስ ሆነናል ::ልጅቱ ታድያ አምሮባት አበባ መስላለች ... ጉዋደኛዬን መጣ መጠመጠችው::አክስታ ከስፓጌቲ ተራ ከተተችው::እንግዲህ ገንፎ ጉዋደኛዬን መቀለብ አለብኝ እንጂ አንድ ቀን ንፋስ ይዞት ዳንዩብ ወንዝ ውስጥ እንዳይከትብኝ::
ለሰጠኸኝ ፈጣንና አጥጋቢ መልሶች ምሥጋናዬ ከፍ ያለው ነው::በነገራችን ላይ ከሦስት ቀን በኋላ ወደ ዋርካ ስመለስ በዚህ ርእስ ላይ በርካታ ታዳሚዎች አስተያየት ይሰጣሉ የሚል ግምት ነበረኝ::እንግዲህ የማላሰለችህ ከሆነ ሌሎቹ እስኪሳተፉ ጥያቄዎቼን ልቀጥል::በህይወቴ አንድ መፅሐፍ ካነበብኩ በኋላ ከደራሲው(ተርጓሚው) ጋር ስወያይ የመጀመርያ ጊዜዬ መሆኑንም ሳልጠቅስ አላልፍም::
19) መፅሐፉን ሳነብ ያናደደኝ ነገር ቢኖር ከገጽ 275 እስከ 278 ያለው ያለመኖሩ ነው::እዚያ ቦታ ላይ ከገፅ 271 እስከ 274 ያለው ተደግሟል::ይህ ስህተት ሁሉም መፅሐፍት ላይ ነው ያለው ወይስ እንደ ዕድል ሆኖ ነው እኔን ያጋጠመኝ?
ደራሲው በዚሁ መጽሀፋቸው ላይ ጥቂት ስለ 5 አመት የአርበኝነቱ ጦርነትም ጥቂት ብለዋል ...ይሄ ደሞ ከውጪ ሆነው የጻፉት ከመሆኑም በላይ በጣም ትንሽ በመሆኑ ሙሉ የትርጉም ስራ ይወጣዋል ብዬ አላምንም ቢሆንም እኔ አሁን በማዘጋጀት ላይ ላለሁት የዚህ መጽሀፍ ቀጣይ ታሪክ ቀመስ ልቦለድ መጽሀፍ ላይ መንደርደሪያና ማጣፈጫ አድርጌ ልጠቀምበት አስቤአለሁ
ውድ ዘርዐይ ...መጽሀፌ ዐገር ቤት እንደ አብዮታዊው ሰራዊት እየመራ መሆኑን ትናንት ቢራ ቤት ሰማሁ ...ደስ አለኝ ...እስቲ ስለሁሉም ፋታ ልውሰድና እንጫወታለን ...መልካም ሰንበት
ፓን ሪዚኮ wrote: ውድ ዘርዐይ ...መጽሀፌ ዐገር ቤት እንደ አብዮታዊው ሰራዊት እየመራ መሆኑን ትናንት ቢራ ቤት ሰማሁ ...ደስ አለኝ ...እስቲ ስለሁሉም ፋታ ልውሰድና እንጫወታለን ...መልካም ሰንበት
በተረፈ ለጥያቄዎቼ እንዳለፈው አፋጣኝ መልስ አገኛለሁ ብዬ ነበር::ከሁለት ሳምንት በኋላ ዋርካ ተመልሼ ስገባ ያንተ መልሶችና የሌሎቹም ታዳሚዎች አስተያየቶች እንደሚጠብቁኝ ተስፋ በማድረግ ለዛሬ ከአጎትህ ያመለጡ የፊደል ግድፈቶች ስላገኘሁ ምናልባት ለሁለተኛው እትም ሊጠቅሙ ይችላሉ በማለት በከፊል እንደሚከተለው ደርድሬአቸዋለሁ:-
ሰላም ዘርሽ....በሁሉም ነጥቦቺህ እስማማለሁ ...የ ኢድሽን ችግር አለ....የማልስማማው ግን የዋጎች ወራስ በሆነው በደጃዝማች ሀይሌ ከበደ ብቻ ነው ...ደራሲው አንዳንድ ግዜ ሀይሉ ..............ሌላ ግዜ ......ሀይሌ ይለዋል ...በነገራችን ላ የቅርበት ወዳጅነትም ነበራቸው .....አበራና ሀይሌ ወዳጆቹ እንደነበሩ በቀጣይ ታሪኩ ላይ ደጋግሞ ያነሳል
ሰላም ፓስ እንኳን ደህና መጣህ እያልኩ እኔም ወደ ዋርካ እንደ ጥንቱ መሮጡን አላበዛውም ...እርጅና መጣሁ እያለ ነው መሰል ...ሆነ ቀረ እስቲ እንደገና ሰብሰብ ለማለት እንሞክር ...ዋንሽ ጥሪ ቢያስተላልፍ ችላ ተብሎ ቀረ ...እስቲ እኔም ትግሉን ከራሴ ልጀምር እሞክራለሁ እስከዛው አባይ ቢቀር ጎጆዬን ልገንባ ...ፓን
In: U-17, U-20, ሀዋሳ ከተማ, ሉሲ, መከላከያ, ሲዳማ ቡና, ቅዱስ ጊዮርጊስ, ብሔራዊ ቡድን, አርባምንጭ ከተማ, አንደኛ ሊግ, አዳማ ከተማ, ኢትዮ ኤሌክትሪክ, ኢትዮጵያ ቡና, ኢትዮጵያውያን በውጪ, ወላይታ ድቻ, ዋልያዎቹ, ዜና, ዝውውር, የኢትዮጵያ ዋንጫ, ደደቢት, ድሬዳዋ ከተማ, ፕሪምየር ሊግ
ሶከር ኢትዮጵያ በ2007 አመት በኢትዮጵያ እግርኳስ ላይ ተፅእኖ ያሳረፉ ግለሰቦች እና ተቋማትን መርጣለች፡፡ በምርጫው ሂደት ላይ የሶከር ኢትዮጵያ ኤዲተሮች እና የድረ-ገፁ አንባብያን ተሳትፈዋል፡፡ በምርጫው መሰረትም ድሬዳዋ ከነማን ወደ ፕሪሚር ሊግዝርዝር
In: U-17, U-20, ሀዋሳ ከተማ, ሉሲ, መከላከያ, ምርጥ 10, ሲዳማ ቡና, ቅዱስ ጊዮርጊስ, ብሔራዊ ቡድን, ታክቲክ, አርባምንጭ ከተማ, አንደኛ ሊግ, አዳማ ከተማ, ኢትዮ ኤሌክትሪክ, ኢትዮጵያ ቡና, ኢትዮጵያውያን በውጪ, ወላይታ ድቻ, ዋልያዎቹ, ዜና, ዝውውር, የኢትዮጵያ ዋንጫ, ደደቢት, ድሬዳዋ ከተማ, ፕሪምየር ሊግ
2007 ተገባዶ 2008ን ልንቀበል የቀሩን 5 ቀናት ብቻ ናቸው፡፡ እየተገባደደ ባለው 2007 በእግርኳሳችን ውስጥ በርካታ ክንውኖች ተከናውነዋል ፣ አነጋጋሪ ክስተቶች ተከስተዋል ፣ አስደሳች እና አሳዛኝ አጋጣሚዎች ተከስተዋል ፣ በርካታ ግለሰቦችዝርዝር
-የኢትዮጵያ ዋንጫ (ጥሎ ማለፍ) ግማሽ ፍፃሜ እና ፍፃሜ ጨዋታዎች ወደ ቀጣዩ አመት ተዘዋውረዋል፡፡ ፌዴሬሽኑ የክለቦች የበጀት አመት ሰኔ 30 በመጠናቀቁ ጨዋታዎችን ማከናወን እንዳልቻለ ተነግሯል፡፡ የዘንድሮው ውድድር በህዳር ወር ቢጀመርም የጨዋታዎችዝርዝር
‹‹ ክለቡ ለ1 ዓመት ከግማሽ ለሆነ ጊዜ በአንድ አሰልጣኝ ሰልጥኗል፡፡ ይህ አሰልጣኝ የሰራውን ቡድን እንዲሁ ዝም ብለህ አትለውጠውም፡፡ ስለዚህ መሻሻል ያለባቸውን ነገር በማሻሻል ውጤታማ መሆን ነው ቀዳሚ አላማችን፡፡ ያሉትን ጠንካራ ጎኖች በማስቀጠል እንዲሁም የራሴን የአሰለጣጠን ፍልስፍና በመከተል ውጤታማ መሆን እፈልጋለሁ”ዝርዝር
በእስልምና ዕምነት ተከታዮች ዘንድ በድምቀት ከሚከበሩት ሀይማኖታዊ በዓላት መካከል የኢድ አል አድሃ /አረፋ/ በዓል አንዱ ነው፡፡ ነብዩ አላህ ኢብራሂምን ልጃቸውን ኢስማኤልን በአረፋ ተራራ ላይ በአላህ ትዛዝ ሊሰው የነበረበት ቀን የሚከበርበት በዓል ነው፡፡ ታድያ ለፈጣሪያቸው ትዕዛዝ ከመገዛታቸው የተነሳ በልጃቸው ምትክ በግ ለመስዕዋትነት የተተካላቸው መሆኑን ይታወቃል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ ቦሌ ዓለም አቀፍ አይሮፕላን ጣቢያ ተገኝተው ከተቀበሏቸው በኋላ ሁለቱ መሪዎች በሃገሮቻቸው ትብብርና በአካባቢያዊ ጉዳዮች ላይም መመካከራቸውን የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ገብረመስቀል ዛሬ ትዊት አድርገዋል።
ፕሬዚዳንት ሳኅለወርቅ ዘውዴ ለኤርትራው ፕሬዚዳንት በቤተመንግሥቱ የምሳ ግብዣ ያደረጉ ሲሆን በግብዣው ላይ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ እና የኤሮምያ ክልል ፕሬዚዳንት ሺመልስ አብዲሣም መገኘታቸውን ያመለከቱት የማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ቀደም ሲል ባሰፈሩት ትዊት ላይ የጉብኝቱ ዓላማ በሃገሮቹ ትስስሮች፤ ኮቪድ-19ን በጋራ መዋጋት በሚቻልባቸው መንገዶች ላይ መመካከርንም እንደሚያካትት ገልፀዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ በፌስቡክ ገፃቸው ላይ ባሠፈሩት አጭር መልዕክት “ፕሬዚዳንቱ ለሁለት ቀናት በሚያደርጉት ቆይታ በሁለትዮሽና ቀጣናዊ ጉዳዮች ላይ ውይይት እናድርጋለን፤ ስለተጋፈጥናቸው ፈታኝ ሁኔታዎች እንወያያለን” ብለዋል።
ከኢህአዴግ አባል ድርጅቶች አንዱ የሆነው የደቡብ ኢትዮጵያ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ /ደኢህዴን/ አሥራ አምስት የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላትን በመምረጥ፣ ደኢህዴን ለአለፉት አምስት ቀናት ባካሄደው ጉባዔ የቀድሞውን ጠ/ሚኒስቴር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝን ጨምሮ፣ ሃያ አራት ነባር አመራሮቹን፣ በክብር ማሰናበቱን ተገልጿል፡፡
ከኢህአዴግ አባል ድርጅቶች አንዱ የሆነው የደቡብ ኢትዮጵያ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ /ደኢህዴን/ አሥራ አምስት የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላትን በመምረጥ፣ ደሕዴን ለአለፉት አምስት ቀናት ባካሄደው ጉባዔ የቀድሞውን ጠ/ሚኒስቴር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝን ጨምሮ፣ ሃያ አራት ነባር አመራሮቹን፣ በክብር ማሰናበቱን ተገልጿል፡፡
እስክንድር ፍሬው የደኢህዴን ማዕከላዊ ጽ/ቤት ኃላፊ እንዲሁም የንቅናቄውና የኢህአዴግና የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባል የሆኑትን አቶ ሞገስ ባልቻን በስልክ አነጋግሮ ተከታዩን ዘገባ ልኳል፡፡
ሽማግሌው ግን ወጉ እያወጋ ፣ ዝግ ብሎ እና እያረፈ ይጓዛል። ካሰበበትም ያለ ብዙ ድካም እና እንግልት ይደርሳል። ለዚሁም ነው ለአቀበት እጅ ያልሰጠው ወይም ያለተንበረከከው።
አንዳንዴ ወይም ሁል ጊዜ ማስተዋል ያልታከለበት እንቅስቃሴ ከስኬት ማማ ላይ አያፈናጥጠንም። አስተውለውና በእቅድ እየተመሩ የሚደረግ እንቅስቃሴ ስኬትን ከመቆናጠጥ ሊገታው የሚችለው ተፈጥሯዊ ሃይል ብቻ ነው።