Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ተከሳሽ ከላይ በ20ኛ ተከሳሽ ላይ በቀረበው 79ኛ ክስ የተመለከተው ህግን በመጣስ ግብርን ያለመክፈል የወንጀል ድርጊት ሲፈፀም የድርጅቱ ስራ አስኪያጅ በመሆኑ በወንጀል ተከሷል።
ተከሳሽ በግብር ከፋይነት የሚታወቅ ድርጅት ሆኖ የንግድ ሥራ እያከናወነ በህግ ከተፈቀደው አሰራር ውጭ የሂሳብ አያያዝ መርሆዎች ከሚፈቅዱት በተለየ መልኩ በመስራት ከ1998 እስከ 2004 ዓ.ም ባሉት የግብር ዓመታት በአጠቃላይ ብር 32,666,482.23 /ሰላሳ ሁለት ሚሊዮን ስድስት መቶ ስልሳ ስድስት ሺህ አራት መቶ ሰማንያ ሁለት ብር ከ23/100 ሳንቲም/ አስታውቆ መክፈል ሲገባው ሊከፍል የሚገባውን ሳይገልፅ በመቅረቱ በፈፀመው አሳሳች መረጃ ማቅረብ ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሾች ከላይ በተመለከቱት ከባድ የወንጀል ድርጊቶች ከ1998 እስከ 2004 ዓ.ም ድረስ ለመንግስት መከፈል የሚገባውን የተጨማሪ እሴት ታክስ ብር 37,895,645.90 /ሰላሳ ሰባት ሚሊዮን ስምንት መቶ ዘጠና አምስት ሺህ ስድስት መቶ አርባ አምስት ብር ከ90/100 ሳንቲም/፣ የገቢ ግብር 32,666,482.23 /ሰላሳ ሁለት ሚሊዮን ስድስት መቶ ስልሳ ስድስት ሺህ አራት መቶ ሰማንያ ሁለት ብር ከ23/100 ሳንቲም/ በድምሩ ብር 70,562,128.23 /ሰባ ሚሊዮን አምስት መቶ ስልሳ ሁለት ሺህ አንድ መቶ ሃያ ስምንት ከ23/100 ሳንቲም/ ከግብርና ታክስ ስወራ የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስለው በማቅረባቸው በዋና ወንጀል አድራጊነት በፈፀሙት ከወንጀል ድርጊት የተገኘን ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብለና በወንጀሉ መርዳት የሙስና ወንጀል ተከሰዋል።
ተከሳሽ የተጨማሪ እሴት ታክስ ተመዝጋቢ ሆኖ ሲሰራ ከ1998 ዓ.ም እስከ 2004 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ ካደረጋቸው የንግድ እንቅስቃሴዎች ከሰበሰበው ገቢ ላይ ለመንግስት ገቢ ማድረግ የነበረበትን የተጨማሪ እሴት ታክስ ብር 1,384,683.67 /አንድ ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰማንያ አራት ሺህ ስድስት መቶ ሰማንያ ሶስት ብር ከ67/100 ሳንቲም/ ለመንግስት አሳውቆ መክፈል ሲገባው አስታውቆ ባለመክፈሉ በፈፀመው ህግን በመጣስ ታክስ ያለመክፈል ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሽ በ84ኛ ክስ በተጠቀሰው ጊዜ ለግብር አስገቢው ባለስልጣን በህግ በተደነገገው የሂሳብ ጊዜ ገቢ መደረግ የሚገባውን የተጨማሪ እሴት ታክስ ብር 1,384,683.67 /አንድ ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰማንያ አራት ሺህ ስድስት መቶ ሰማንያ ሶስት ብር ከ67/100 ሳንቲም/ አስታውቆ መክፈል ሲገባ ሊከፍል የሚገባውን ሳይገልፅ በመቅረቱ በፈፀመው አሳሳች መረጃ ማቅረብ ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሽ ከ1998 እስከ 2004 ዓ.ም ባሉት የግብር ዓመታት ካከናወናቸው የንግድ እንቅስቃሴዎች ብር 3,859,605.26 /ሶስት ሚሊዮን ስምንት መቶ አምሳ ዘጠኝ ሺህ ስድስት መቶ አምስት ብር ከ20/100 ሳንቲም/ ለመንግሥት አስታውቆ መክፈል ሲገባው አሳውቆ ባለመክፈሉ በፈፀመው ህግን በመጣስ ግብርን ባለመክፈል ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሽ በግብር ከፋይነት የሚታወቅ ድርጅት ሆኖ የንግድ ሥራ እያከናወነ በህግ ከተፈቀደው አሰራር ውጭ የሂሳብ አያያዝ መርሆዎች ከሚፈቅዱት በተለየ መልኩ በመስራት ከ1998 እስከ 2004 ዓ.ም ባሉት የግብር ዓመታት በአጠቃላይ ብር 3,859,605.26 /ሶስት ሚሊዮን ስምንት መቶ አምሳ ዘጠኝ ሺህ ስድስት መቶ አምስት ብር ከ26/100 ሳንቲም/ አስታውቆ መክፈል ሲገባው ሊከፍል የሚገባውን ሳይገልፅ በመቅረቱ በፈፀመው አሳሳች መረጃ ማቅረብ ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሹ ከላይ በተመለከቱት ከባድ የወንጀል ድርጊቶች ከ1998 እስከ 2004 ዓ.ም ድረስ ለመንግስት መከፈል የሚገባውን የተጨማሪ እሴት ታክስ ብር 1,384,683.67 /አንድ ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰማንያ አራት ሺህ ስድስት መቶ ሰማንያ ሶስት ብር ከ67/100 ሳንቲም/፤ የገቢ ግብር ብር 3,859,605.26 /ሶስት ሚሊዮን ስምንት መቶ አምሳ ዘጠኝ ሺህ ስድስት መቶ አምስት ብር ከ26/100 ሳንቲም/ ከግብርና ታክስ ስወራ የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ በማቅረቡ በዋና ወንጀል አድራጊነት በፈፀመው ከወንጀል ድርጊት የተገኘን ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ የሙስና ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሹ በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የህግ ማስከበር ዘርፍ ኃላፊ ሆኖ ሲሰራ በለገጣፎ ከተማ በካርታ ቁጥር L/X/L/D/3139/00 በስሙ ተመዝግቦ በሚገኘው የመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታ ላይ የመኖሪያ ቤት ዲዛይን እንዲያሰራለት 23ኛ ተከሳሽን በመጠየቅ ተከሳሹም በጥያቄው መሰረት የመኖሪያ ቤት ዲዛይኑን በማሰራት ዲዛይኑ የተሰራበትን የአገልግሎት ዋጋ በድምሩ ብር 23,000.00 /ሃያ ሶስት ሺህ/ እ.ኤ.አ በ18/10/2012 እና በ06/04/2013 ለተከሳሹ የከፈለለትና ተከሳሹም ይህንኑ ጥቅም ያለምንም ክፍያና ተገቢ ምክንያት የተቀበለ በመሆኑ በፈፀመው ዋጋ ያለውን ነገር ያለክፍያ ወይም ያለበቂ ክፍያ ማግኘት የሙስና ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሹ በ89ኛ ክስ ላይ በተመለከተው ሁኔታ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የህግ ማስከበር ዘርፍ ኃላፊ ለሆነው 2ኛ ተከሳሽ በለገጣፎ ከተማ በስሙ ተመዝግቦ በሚገኘው የመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታ ላይ የመኖሪያ ቤት ዲዛይን እንዲያሰራለት በጠየቀው መሰረት የመኖሪያ ቤት ዲዛይኑን ካሰራለት በኋላ ዲዛይኑ የተሰራበትን የአገልግሎት ዋጋ በድምሩ ብር 23,000.00 /ሃያ ሶስት ሺህ/ በራሱ ወጪ የከፈለለት በመሆኑ በፈፀመው ዋጋ ያለውን ነገር ያለክፍያ ወይም ያለበቂ ክፍያ መስጠት የሙስና ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሹ የጦር መሳሪያ አያያዝና አጠቃቀም ደንብ ተከትሎ ፈቃድ ከሚሰጥ አካል አስፈቅዶ መያዝና መጠቀም ሲገባ ከሚመለከተው ፈቃድ ሰጪ አካል ሳያስፈቅድ የመኖሪያ ቤቱ በ21/12/2005 ዓ.ም በፍ/ቤት ትዕዛዝ ብርበራ በተካሄደበት ወቅት፡-
ተከሳሹ ከግንቦት ወር 1983 ዓ.ም ጀምሮ መስሪያ ቤቱን እስከለቀቀበት የካቲት ወር 2005 ዓ.ም ድረስ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት የውስጥ ደህንነት ሰራተኛ በኋላም አማካሪ ሆኖ ሲሰራ ከብር 1600 /አንድ ሺ ስድስት መቶ ብር/ እስከ ብር 6000 /ስድስት ሺህ ብር/ ያልተጣራ ወርሃዊ ደመወዝ ይከፈለው የነበረ ሲሆን ከዚሁ ህጋዊ ገቢው ጋር የማይመጣጠን፤ በአዲስ አበባ ከተማ በቦሌ ክ/ከተማ ወረዳ 17 ቀበሌ 25 ክልል ውስጥ በካርታ ቁጥር ሊዝ ዕጣ 8155/94 በኖርቴክ ቁጥር 992478 በተሰጠው 175 ካ.ሜትር ቦታ ላይ የገቢ ምንጩ ሊያሰራው የማይችለውን ለጊዜው ግምቱ ያልታወቀ G+3 ዘመናዊ ህንፃ ቤት ሰርቶ በወር 50 ሺ ብር እያከራየ በመገኘቱ በፈፀመው ምንጩ ያልታወቀ ንብረትና ገንዘብ ይዞ መገኘት የሙስና ወንጀል ተከሷል።
ተከሳሹ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት የውስጥ ደህንነት ኃላፊ ሆኖ በሚሰራበት ወቅት የተሰጠውን የስራ ሀላፊነትና ስልጣን በግልፅ ተግባር አላግባብ በመገልገል በመንግስት ጥቅም ላይ ጉዳት በማድረስ የማይገባ ጥቅም ለራሱ ለማግኘት በማሰብ፣ በቦሌ ክ/ከተማ ወረዳ 17 ቀበሌ 25 ክልል ውስጥ በርካታ ቁጥር ሊዝ ዕጣ 8155/94 በኖርቴክ ቁጥር 992478 175 ካ.ሜትር ቦታ በህጋዊ መንገድ ተሰጥቶት እያለ በዚሁ ቦታ ላይ ቤት ለመስራት ፕላንና የግንባታ ፍቃድ ወስዶ በሚሰራበት ወቅት ከ1996 እስከ 2003 ዓ.ም ድረስ ስልጣኑን ተገን አድርጎ ከተሰጠው ቦታ ጎን የሚገኘውንና የሊዝ ግምቱ 2,923,267.50 /ሁለት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሃያ ሶስት ሺ ሁለት መቶ ስልሳ ሰባት ብር ከ50/100/ የሆነ 375 ካ.ሜትር የመንግስት ቦታ አጥሮ በመያዝ ቤት የገነባበት በመሆኑ በፈፀመው በስልጣን አለአግባብ መገልገል የሙስና ወንጀል ተከሷል።¾
ሳዑዲ ሞት የፈረደችባቸውን ወደ ሶሪያ አዝምታለች የቱኒዚያ ሴቶችና ልጃገረዶች በሶሪያ የአሳድን መንግሥት እየተፋለሙ ከሚገኙት እስላማዊ አማጺያን ጋር “ወሲባዊ ጂሃድ” በመፈጸም...
ዛሬ ዕለተ ቅዳሜ አንባቢያን እጅ መድረስ የነበረባቸው ጋዜጦች ለአደባባይ አልበቁም፡፡ ብርሐንና ሠላም “ማሽን ተበላሽብኝ” ብሎ ነው አሉ በዕለቱ ለንባብ ያልበቁት፡፡ በሐገሪቱ አለ የሚባለው አንጋፋ ማተሚያ ቤት ማሽን ተበላሸብኝ ብሎ በአንድ ቀን በቁጥር 100 ሺ (ሁሉም ተደምረው) ኮፒ የማይሞሉ ጋዜጣዎችን ለአደባባይ እንዳይበቁ ማድረጉ አሳፋሪ ነው፡፡ ምክንያቱም ጥርጣሬ ከመፍጠር በቀር ስሜት አይሰጥም፡፡ ቢያንስ በ1997 ዓ.ም በአንድ ቀን 5 መቶ እና ስድስት መቶ ሺ ኮፒ ያትም እንደነበረ እናውቃለንና፡፡
የሆነ ሆኖ ብርሐንና ሠላምን እንመነውና 😀 ዛሬ ቅዳሜ የካቲት 30/2011 ዓም ጋዜጦች ለንባብ አልበቁም፡፡ (አሁን ከመሸ የጋዜጦቹ ህትመት መጠናቀቁን ሰምቻለሁ) ነገ እሁድ መጋቢት 1/2011 ግን አንባቢያን እጅ ይደርሳሉ፡፡
አንዱን ጥዬ ሌላውን የማላንጠለጥል የሸገር ልጅ ነኝ፡፡ ራሴን የምመስል፣ ሌላውንም የማልጥል፤ ሁሉንም አኑሬ፤ እንደሁሉም ኖሬ፤ ከሁሉም አብሬ፣ በፍቅር ሰግሬ፤ ለፍቅር ዘምሬ፤ ከሁሉም ሰምሬ ህይወትን የምመራ …..የሸገር ልጅ ነኝ፡- የአዲሳባ፡፡
ከኦሮሞው ጋር ተዋድጄ፤ ከአማራው ጋር ተዋህጄ፤ ከትግሬው ጋር ተጋምጄ፤ ከጉራጌው ጋር ተጣምሬ፤ ከወላይታው ጋር ዘምሬ፤ ከሱማሌው ጋር ተጣምሬ፤ ከጉምዙ ጋር ተፋቅሬ፣ ከሌላው ከሌላውም ተደምሬ፤ በሕብረ ባህል የደመቅኩ፤ በአብሮነት ፀጋ የከበርኩ፤ ከሁሉም ጋር የተሰናሰንኩ፤ በእምነት ቀለም ያሸበረቅኩ …. የሸገር ልጅ ነኝ፡- የአዲሳባ፡፡
አዎ፤ የአዲሳባ ልጅ ነኝ፡፡ በብሔር የማልገደብ፤ በቋንቋ የማልሻጠር፣ በልዩነት የማልታጠር፤ በእብሪት የማልኮፈስ፤ በአግላይነት ማልጠረጠር፤ አንድነት ነው እምነቴ፡-ሸገራዊ ማንነቴ፤ ዘላለማዊ እውነቴ፡፡ የህልውናዬ መሰረት፣ ሸገራዊ ጦር ጥሩሬ፣ “ሰው”ን በብሔሩ ሳይሆን፣ ሰውን በቋንቋው ሳይሆን፣ ሰውን በየት መጤነቱ ሳይሆን፣ ሰውን በሰውነቱ ማፍቅር፤ በሰውነቱ መቀበል ነው፡፡ በቃ የሸገር ልጅ ማለት ፍቅር ብቻ ነው ሚዛኑ፡- ሰውነቱ ነው ኪዳኑ፡፡
እንዲል ባለቅኔ ሙሉጌታ ተስፋዬ፡- ክንዴን የምዘረጋ፣ ደጃፌን የማልዘጋ፣ ከሁሉንም እንደአመጣጡ የምቀበል፣ ሁሉንም እንደመሻቱ የማስጠልል፣ “እንኳንስ ሰው ወፍ የማለምድ”፣ እቡይነትን የማልወድ፣ ሁሉንም አክብሬ፣ በማክበሬ ተከብሬ፣ ከሁሉም ጋር መክሬ፣ ከሁሉም ጋር ዘክሬ የምኖር፣ መሄድ ያሻውን የምሸኝ፣ ፍቅር ብቻ የሚገደኝ…አዎ የሸገል ልጅ ነኝ – የአዲሳባ፡፡
ስግብግብነታቸው ያስቀኛል፤ ደግሞም ያሳቅቀኛል፡፡ የብሔር/የዘር ፖለቲካ አቀንቃኞች “ለእኔ” እንጂ “ለእኛ” ብሎ ነገር አያውቁም፡፡ መፈክራቸው “ከራስ በላይ ንፋስ” ዓይነት ነው፡፡ ከአፍንጫቸው አርቀው አያስቡም፡፡ የግለኝነት በሽታ የተጠናወታቸው ናቸው፤ አብሮነት አይስማማቸውም፡፡ የጋራ ኑሮ፣ የጋራ ሕይወት፣ የጋራ ጥቅም፣ የጋራ ሀገር ወዘተ ብሎ ነገር ሕመማቸው ነው፡፡ በአጭሩ ስግብግቦች ናቸው፡፡ ተማሩም አልተማሩም፣ ሕልማቸውም ግባቸውም ጠባብ ነው፡፡ ምክንያቱም አበቃቃላቸውም፣ አስተዳደጋቸውም የተጣመመ ነው፡፡ አስተሳሰባቸውም የጎበጠ፡፡ ስለዚህም ቀናነት ብሎ ነገር አይሆንላቸውም፡፡ ከጥንታዊ የአውሮፓውያን ፈላስፎች አንዱ በአስተምህሮው እንደገለፃቸው ጠማማ ዛፎች “ሴረኞች” ናቸው፡፡ እንደውም እዚህ ላይ የዚህን ጥንታዊ ፈላስፋ አስተምሮ ብንተርከው ነው የሚሻለው፡፡
ፈላስፋው ዜግነቱ ሩሲያዊ መሰለኝ፡- እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ ስሙም ተዘንግቶኛል፡፡ ዜግነቱም ሆነ ስሙ ማንም ይሁን ምንም፤ አሁን የሚያስፈልገን አስተምሮቱ ነው፡፡
በዲሞክራሲ ዙሪያ ያጠነጠነ ነበር አስተምህሮቱ፡፡ እናም ከፊት ለፊቱ በአሻጋሪ ያለውን ጥቅጥቅ ባለ ደን የተሸፈነውን ተራራ እያመለከተ ነበር ገለፃውን የጀመረው፡-
“ይታያችኋል ያ በደን ጥቅጥቅ ያለ ተራራ!… እዚያ ተራራ ውስጥ የበቀሉት ሁለት ዓይነት ዛፎች ናቸው፡፡ እጅግ ረዣዥም እና ቀጥ ቀጥ ያሉ፤ እንዲሁም እጅግ አጫጭር እና ጎባጣ ዛፎች ናቸው ተራራውን የሸፈኑት፡፡ …” አለ፡፡
“አጫጭሮቹና ጎባጦቹ መብታችን ተነፈገ ባዮች ናቸው፡፡ ማነው መብታችሁን የነፈገው? ሲባሉ ረዣዥሞቹና ቀጥ ቀጥ ያሉ ዛፎች ናቸው ይላሉ፡፡ ምክንያቱም እጅግ ቀጥ ቀጥ ያሉ የረዘሙ በመሆናቸው ከእኛ ቀድመው ንፋስ፣ ዝናብና ፀሐይ ያገኛሉ፡፡ ስራቸውም እጅግ ረዣዥም በመሆኑ ከእኛ ቀድመው ለዛፎች ዕድገት የሚያስፈልገንን የምድርን ማዕድን ይሰበስባሉ፡፡ በዚህ የተነሳ ነው እኛ አጭርና ጎባጣ ለመሆነው የበቃነው” ይላሉ፡፡
“በነገራችን ላይ…” አለ ፈላስፋው ትንፋሹን ሰብሰብ አድርጎ፡፡ “በነገራችን ላይ እዚያ ጥቅጥቅ ያለ ደን ውስጥ የሚመላለስ አንድ ገበሬ አለ፡፡ እሱ ብቻ ወደዚያ በደን ወደተሸፈነ ጥቅጥቅ ያለ ተራራ የሚመላለሰው፡፡ ዛፎቹ ያ ብቸኛ ገበሬ ለምን እንደሚመላለስ ያውቃሉ፡፡ በገበሬው ወደዚያ ተራራ ጎራ ማለት ይበልጥ የሚደሰቱት ግን አጫጭሮቹና ጎባጦቹ ዛፎች ናቸው፡፡ ምክንያቱም ያ ገበሬ ወደዚያ ተራራ የሚዘልቀው የመጥረቢያ ዛቢያ ለመቁረጥ ነው፡፡ ለመጥረቢያ ዛቢያነት የሚሆኑት ደግሞ እነሱዉ ናቸው፡- አጠርና ጎበጥ ያሉ በመሆናቸው፡፡ ቀድሞ የሚቆርጣቸውም እነሱኑ ነው፡፡ ቢሆንም በገበሬው መምጣት እጅጉን ይደሰታሉ፡፡”፡፡
“አጫጭሮቹ ዛፎች፣ ገበሬው አስቀድሞ እነሱን እንደሚቆርጥ እያወቁ በደስታ የሚፍነከነኩት፤…. ገና ለገና ተቆርጠው፤ ገና ለገና የመጥረቢያ ዛቢያ ሆነው፤ ገና ለገና ገበሬው እጅ ላይ ውለው፤ ገና ለገና ረዣዥምና ቀጥ ቀጥ ያሉትን ዛፎች ገንድሰው መጣልን ስለሚያልሙ (ስለሚጥሉ) ነው”
ይኸው ነው፡፡ ፅንፈኛ ብሔርተኞችም እንደዛው ናቸው፡፡ ለዚህ ነው አበቃቀላቸው ጠማማ፣ አስተሳሰባቸው (አመለካከታቸው) ጠባብ ነው ያልኩት፡፡ ለዚህ ነው ቀናነት ፈፅሞ አይዳብሳቸውም ያልኩት፡፡
ነገሮችን ከማስተዋል፣ ራስን ቀና ከማድረግ፣ ችግራቸውን ከመለየት፣ እና መፍትሄ ከመሻት ይልቅ፣ ቀና ያለውን፣ ቀጥ ብሎ ያደገውን፣ በከፍታ ዕድገት ያለውን መቁረጥ፣ ጎትቶ መጣል ነው የሚቀናቸው፡፡ ለራሳቸው ሳይበጁ፣ የሌላውን “ሞት” እና የብቻ ህይወት የሚያውጁ የሃሳብ ስንኩላን ናቸው፡፡ የአብሮነት ህይወት የማይጥማቸው ስስታሞች ናቸው፡፡
አዲስ አበባ እና አዲስ አበቤ ግን ይህ “የእኔ ብቻ” ስስት አይነካካቸውም፡፡ አብሮነት ነው መክሊታቸው፡፡ አብሮነት ነው ውበታቸው፤ አብሮነት ነው ዕድገታቸው፤ እምነታቸው፡፡
በ2007 በኢትዮጵያ የተካሄደውን ምርጫ በሚመለከት ከመድረክ የተሰጠ መግለጫ:- ሕገ-መንግሥታዊና ሕጋዊ የምርጫ ሥርዓት በተጣሰበት ሂደት የተከናወነው ሕገ ወጥ የምርጫ ድራማ ተቀባይነት ሊኖረው አይችልም!
በሀገራችን ኢትዮጵያ የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት እውን ሆኖ በነፃና ፍትሐዊ ምርጫ አማካይነት የሕዝባችን የሥልጣን ባለቤትነት የሚረጋገጥበት ሁኔታ በሕገ-መንግስቱ እውቅና ተሰጥቶት በይፋ ተደንግጎአል፡፡ ይሁን እንጂ ኢህአዴግ ሕገመንግሥቱንና የምርጫ ሕጎችን የጣሰ የምርጫ ድራማ በየ5 ዓመቱ በመቶ ሚሊዮኖች የሀገር ገንዘብ እያባከነ ያካሂዳል፡፡ ኢህአዴግ ይህንን የምርጫ ድራማ የሚያከሂደው፣ ወቅቱን የጠበቀ ምርጫ ማካሄድ በዓለም አቀፍ ለጋሽ ዴሞክራሲያዊ ሀገሮች ዘንድ እውቅና የስገኝልኛል በሚል ተስፋ ነው፡፡ ተጨባጩ እውነታ የሚያሳየው ግን ኢህአዴግ በሥልጣን ላይ በቆየባቸው 24 ዓመታት ራሱ ያጸደቃቸውን ሕጋዊና ሕገመንግሥታዊ ድንጋጌዎችን በመርገጥ የራሱን አምባገነናዊ ገዥነት ለማስቀጠል እንዲያስችለው የሕዝብ ድምፅ መንጠቂያና ማፈኛ ሕገወጥ የምርጫ ስትራቴጂዎችን እያወጣና ሥራ ላይ እያዋለ መሆኑን ነው፡፡ የሕዝባችንን ድምፅ መቀማቱንና ማፈኑን በየምርጫ ዙሮቹ እያባባሰ መሄዱን ቀጥሎበት አሁን ለደረስንበት የ100 ፐርሰንት ቅሚያም ደርሶአል፡፡ በተለይም በ2007 ዓም በተካሄደው የ5ኛ ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ ሕጋዊና ሕገመንግሥታዊ ድንጋጌዎችን በማንአለብኝነት በመጣስ በአጋርነት የፈረጃቸውን ፓርቲዎች አስከትሎና ሕዝቡንና ሐቀኛ ሰላማዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን በኃይል አፍኖ ምርጫውን በሕገወጥ መንገድ መቶ በመቶ ለመቆጣጠርና ጠቅልሎ ለመውሰድ የፈጸማቸው አስነዋሪ ተግባራት ከአንድ በመንግሥት ኃላፊነት ላይ ከሚገኝ ፓርቲ የማይጠበቁ ናቸው፡፡ አገዛዙ በዚሁ ምርጫ ከመራጮች ምዝገባ ጀምሮ ከፈጸማቸው ሕገወጥ ተግባራት ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው፡፡
1ኛ፡- የኢህአዴግ ካድሬዎች ከምርጫ ቦርድ በሚደረግላቸው ትብብር ብዛት ያላቸው የመራጮች ምዝገባ ካርደ እየተሰጣቸው አህአዴግን ይመርጣሉ ለሚሏቸው ቤት ለቤት በመዞር ለአንድ ሰው ከአስር ካርዶች በላይ ከተለያዩ ማስፈራሪያዎችና መደለያዎች ጋር ጭምር የምርጫው ዕለት ድረስ በማደል አንድ ሰው አንድ ድምጽ የሚለውን ሕግ በመጣስ ወንጀል ሲፈጽሙ ቆይተዋል፡፡ ተቃዋሚዎችን ይመርጣሉ ብለው የጠረጠሩዋቸውን በርካታ ዜጎችንም የምርጫ ምዝገባው ጊዜ ከማለቁ በፊት በምርጫ አስፈጻሚዎች #መዝገቡ ሞልቷል$ ወይም #ካርዱ አልቋል$ እየተባለ ሳይመዘገቡ እንዲቀሩ ተደርጓል፡፡ እንደዚሁም መድረክ በመረጃ የደረሰባቸውን ለሰው የታደሉ ትርፍ የመራጭ ካርዶችን ከመራጮች ምዝገባ ላይ ለማመሳከር ባደረገው ጥረት ካርዶቹ ተመዝግበው ያለመገኘታቸውን ማረጋገጡ፣ በመራጮች ምዝገባ ሂደት ከፍተኛ ወንጀል እንደተፈጸመ የሚያሳይ ነው፡፡ ይህ ሁኔታ አዋጅ 532/1999፣አንቀጽ 65 3ለ ላይ የሰፈረውን #እያንዳንዱ መራጭ በመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ሰፍሮ መገኘት አለበት$ የሚለውን ድንጋጌ መጣሱም ምርጫውን ሕገወጥ የሚያደርግ ነው፡፡
2ኛ፡- በየምርጫ ጣቢያዎቹ የሕዝብ ታዛቢዎች ተብለው የተሰየሙት ሰዎችም የምርጫ ደንብ በሚያዘው መሠረት፣ በምርጫ የሚወዳደሩ ፓርቲዎች በደብዳቤ ተገልጾላቸው ተወካዮቻቸው በተገኙበት መመረጥ ሲገባቸው ያለተቃዋሚ ፓርቲዎች ተሳትፎ በአህአዴግ ደጋፊነታቸው የተመለመሉ መሆኑ ምርጫው ነፃና ታአማኒ እንዳይሆን ከመነሻው የተወጠነ ሕገወጥ አካሄድ ነበር፡፡
3ኛ፡- ገዥው ፓርቲ መንግሥታዊ ሥልጣኑን ያለአግባብ በመጠቀም በየክልሉ የመንግሥት ሠራተኞች አስተዳደር ሕግ የተፈቀደውን የቅስቀሳ ጊዜ ፈቃድ ለመድረክ ዕጩ ተወዳዳሪዎች ከልክሎ የኢህአዴግ አባላት የሆኑ ከፌዴራል እሰከ ወረዳ ደረጃ ያሉት እጅግ በርካታ የመንግሥት ሠራተኞች ዕጩ ተወዳዳሪ ያልሆኑት ጭምር ከሙሉ ክፍያ ጋር ከመደበኛ ሥራቸው ነፃ ሆነው በምርጫ ቅስቀሳው ወቅት በየተወለዱበት ወረዳዎችና ቀበሌዎች ተሠማርተዋል፡፡ ለምርጫ የተመዘገበውን ሕዝብም ቤት ለቤት እየዞሩ በማስፈራራትና በመደልል የንብ ምልክት ብቻ እንዲመርጡና መምረጣቸውንም ለኢህአዴግ ተወካዮች በግልጽ እያሳዩ ኮሮጆ ውስጥ እንዲጥሉ፣ ይህንን ካላደረጉ ግን ተቃዋሚዎችን እንደመረጡ እንደሚቆጠርና ተለይተውም እንደሚታወቁ በማስጠንቀቅና በማስፈራራት ላይ ተሰማርተው ቆይተዋል፡፡ ለዚሁ ሕገወጥ ሥራ የተሰማሩት የኢህአዴግ አባላት የሆኑት የመንግሥት ሠራተኞች በብዙ አከባቢዎች የመንግሥት ተሸከርካሪዎችን ለምርጫ ቅስቀሳ በማንአለብኝነት ሲገለገሉበት ቆይተዋል፡፡
4ኛ፡- በምርጫው ሂደት በብዙ ምርጫ ክልሎች በመቶዎች የሚቆጠሩ የመድረክ ዕጩዎችና ቀስቃሾች ሲደበደቡና ከባድ ጉዳት ሲደርስባቸው፣ ሲታሰሩና ለቅስቀሳ የሚጠቀሙባቸውን መሳረያዎች በገዥው ፓርቲ ካድሬዎች ሲነጠቁና ሲቀሙ ቆይተዋል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ በደቡብ ክልል በጋሞጎፋ ዞን በዳራሞሎ ወረዳ 26፣ በዛለ ወረዳ 19፣ በካምባ ወረዳ 4፣በካፋ ዞን ቦንጋ ከተማ 2፣ በኦሮሚያ ክልል በባሌ ዞን ዶሎ መና ወረዳ 40፣ በቦረና ዞን ቡሌ ሆራ ወረዳ 40፣ በምዕራብ ሸዋ ዞን አምቦና ጀልዱ ወረዳዎች 27፣ በትግራይ ክክል በመቀሌ ከተማ 17 ፣ እስከአሁን በእስር ላይ የሚገኙ ሲሆን በመቶዎች የሚቆጠሩት በዋስ ተፈትው ጉዳያቸውን እየተከታተሉ ይገኛሉ፡፡
5ኛ፡- የዜጎችን ነፃና ምስጢራዊ የድምፅ አሰጣጥ መርሕ በመጣስ አንድ አባል 11 መራጮችን መልምሎ እንዲከታተልና ሕዝቡ በ1ለ5 ተጠርንፎ እስከ ምርጫ ጣቢያዎች ድረስ ተያይዞ በመሄድ ድምፅ እንዲሰጥ በገዥው ፓርቲ በተቀየሰው ስተራቴጂ ምርጫው እንዲካሄድ ተደርጓል፡፡ በአከባቢው በሌሉና በማይታወቁ ሰዎች ስምም የተመዘገቡ ካርዶችን በመጠቀም ምርጫው እንዲካሄድ አድርገዋል፡፡ ለምሳሌም በደቡብ ክልል በቀድዳ ጋሜላ ወረዳ ይህ ተፈጽሟል፡፡
6ኛ፡- በምርጫው ዕለት በአብዘኛው ምርጫ ጣቢያዎች የመድረክ ተወካዮች እንዳይገኙ በማባረር፣ በመደብደብና በማሰር ምርጫውን ታዛቢዎቻችን በሌሉበትና የገዥው ፓርቲ ካድሬዎች የሆኑት የዞን፣ የወረዳና የቀበሌ አመራር አባላት የምርጫ ጣቢያዎችን ሙሉ በሙሉ በተቆጣጠሩበትና አዋጅ ቁጥር 532/1999 አንቀጽ 47 ንዑስ አንቀጽ 3 በመተላለፍ ልዩ ኃይል ፣የፌዴራል ፖሊስና ታጣቂዎችን በሕዝቡ መካከል በብዛት በማሰማራት በህዝቡ ላይ የሥነ ልቦና ሽብር በፈጠሩበት ሁኔታ ምርጫው ሊካሄድ ችሎአል፡፡ ብዙ የምርጫ ጣቢያዎችንም በርካታ ታጣቂዎች ልዩ ትጥቅ አንግበው እንዲቆጣጠሩት ተደርጓል፡፡ ከበርካታ ምርጫ ጣቢያዎችም በየጣቢያዎቹ ተገኝተው የነበሩት ወኪሎቻችን እየተፈጸሙ ያዩትን የምርጫ ሕግ ጥሰቶች ለማሳረም ሲሞክሩ ተደብድበው ተባረዋል፡፡
7ኛ፡- በበርካታ የምርጫ ጣቢያዎች የምርጫ ሰነዶች፣ የድምፅ መስጫ ወረቀቶች የምርጫ ጣቢያ የኮድ ማሕተሞችና የኮሮጆ ቁልፎች በሥርዓት ባልተያዙበትና ኮሮጆዎቹ ቀድመው ሞልተው ባደሩበት እንደዚሁም አዲስ የመራጭ ካርድም በአዲስ መልክ ሲታደል በነበረበትና የንብ ምልክት የተደረገባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከውጭ ወደ ምርጫ ጣቢያዎች እየገቡ ጥቅም ላይ ሲውሉ በነበረበት ሁኔታ የድምፅ አሰጣጡ ተከናውኖአል፡፡
8ኛ፡- ለመድረክ ድምፅ የተሰጠባቸው የድምፅ መስጫ ወረቀቶች በብዛት ሽንት ቤት የተጣሉበትና የተቃጠሉበት ሁኔታ በብዙ አከባቢዎች ተከስቶአል፡፡ ለዚሁም ማስረጃ የሚሆኑ በርካታ ከሽንት ቤት የተሰበሰቡ ድምጾች ለአብነት በእጃችን ይገኛሉ፡፡
9ኛ፡- የመራጭ ምዝገባ አፈጻጸም መመሪያ 2/2000፣ አንቀጽ 13/7 # በአንድ ድምፅ መስጫ ጣቢያ ከ1000 በላይ ድምፅ አይሰጥም$ የሚለውን ድንጋጌ በመተላለፍ የኢህአዴግ ተወዳዳሪዎች ከ1000 በላይ ድምጽ እንዳገኙ ተደርጎ ይፋ መደረጉና ይህ እየታወቀ በምርጫ ቦርድም የእርምት እርምጃ አልተወሰደም፡፡
10ኛ፡- በቅድመ ምርጫም ሆነ በምርጫው ዕለት የተከሰቱ የሕግ ጥሰቶችና የኃይል እርምጃዎችን በሚመለከት መድረክ ከምርጫ ጣቢያዎች አንስቶ እስከ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ድረስ ላሉት አካላት ያቀረባቸው ቅሬታዎችና አቤቱታዎች ተገቢው መፍትሔ ሳይሰጣቸው ቀርቶ ችግሩ እየተባባሰ ገዥው ፓርቲ በወታደራዊ ኮማንድ ፖስት በመመራት የታጠቀ ኃይል በሰላማዊ ሕዝብ ላይ በማዝመት ጭምር ያከናወነው ምርጫ ሊሆን ችሎአል፡፡
11ኛ፡- በምርጫው ዕለት በኦሮሚያ ክልል በምራብ ሸዋ ዞን ሚዳ ቀኝ ወረዳ በአቶ ጊዲሳ ጨመዳ እና በምዕራብ አርሲ ዞን በቆራ ወረዳ በአቶ ገቢ ጥሴቦ ላይ ግድያዎች የተፈጸሙ ሲሆን፣ ከምርጫው በኋላም በምራብ ትግራይ ዞን በማይካድራ ከተማ በአቶ ታደሰ አብርሃና በደ/ብ/ብ/ሕ ክልል በሀዲያ ዞን በሶሮ ወረዳ በአቶ ብርሃኑ ኤረቦ በሚባሉ በምርጫው ሂደት ንቁ ተሳትፎ ባደረጉት የመድረክ ሰላማዊ ታጋዮች ላይ አሰቃቂ ግዲያዎች ተፈጽመዋል፡፡ በጋሞጎፋ ዞን በአርባ ምንጭ ምርጫ ክልልም በምርጫው እንቅስቃሴ ጠንካራ ተሳትፎ ባደረገውና በላካ ቀበሌ ምርጫ ጣቢያ የመድረክ ወኪል/ታዛቢ በነበሩት በአቶ ዳንኤል ጉዴ ላይ በተደረገው የመግደል ሙከራ ከቤተሰባቸው ጋር እቤት ውስጥ ተኝተው እያሉ ቤታቸውን ከውጭ በገመድ አስረው በእሳት በማቃጠል ከነቤተሰባቸው ለመጨረስ ሙከራ የተደረገ ሲሆን የመድረክ አባሉና ቤተሰቡ በጎረቤት እርዳታ ሕይወታቸው ሲተርፍ ቤት ንብረታቸው በሙሉ ተቃጥሎ በአሰቃቂ ሁኔታ ሜዳ ላይ ቀርተው ይገኛሉ፡፡ የሰላም ታጋዩ በአሁኑ ወቅት ከቀበሌአቸው በኢህአዴግ ካድሬዎች የተባረሩ ሲሆን ከአቅመደካማና ቤቱ ከመቃጠሉ በፊት በካድሬዎቹ ክፉኛ ከተደበደቡት አሮጊት እናታቸው ጋር ወደ ቀበሌአቸውም እንዳይመጡ በካድሬዎች ተከልክለው እየተንከራተቱ ይገኛሉ፡፡
12ኛ፡- ከዚህ በላይ በአጭሩ ለመግለጽ በተሞከረበት ሁኔታ በምርጫው የሕዝቡን ድምፅ ጠቅልለው የወሰዱት የኢህአዴግ ካድሬዎች ይህ አስነዋሪ ተግባራቸው አልበቃ ብሎ ከምርጫው ማግስት ጀምረው በብዙ አከባቢዎች #ለመድረክ በታዛቢነት አገልግላችኋል፣ሕዝቡ መድረክን እንዲመርጥ ቅስቀሳ አድርጋችኋል፣ መድረክን መርጣችኋል$ ወዘተ ባሉዋቸው በርካታ ዜጎች ላይ የበቀል እርምጃዎችን በመውሰድ ላይ ይገኛሉ፡፡ በዚሁም መሠረት በተለያዩ አከባቢዎች በርካታ አባሎቻችንን በማሰር፣ በመደብደብ፣ ቤታቸውን በማፍረስና በሐሰት ወንጅሎ በማስቀጣት፣ ከሥራቸውና ከትምህርት ገበታቸው በማባረር፣ የሥልጠና ዕድል በመንፈግና በመንግሥት ሥራ እንዳይቀጠሩም በመከልከል እንደዚሁም በገጠር በግብርና ሥራ ላይ የተሰማሩ አባሎቻችን የሰፍትኔት ዕርዳታና ሌሎች መንግሥታዊ እርዳታዎችንና አገልግሎቶችን እንዳያገኙ በማድረግ ወዘተ የዜግነት መብታቸውን ነፍገው እያሰቃዩ ይገኛሉ፡፡ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶቻችንንም በግድ ዝጉ በማለት እያስፈራሩ በማዘጋት ላይ ይገኛሉ፡፡ ለምሳሌም በምዕራብ ሸዋ ዞን ሜታ ሮቢ ወረዳ በ16/10/07 በወረዳው አስተዳዳሪና በወረዳው ፖሊስ አዛዥ በተሰጠ ትዕዛዝ የኦፌኮ/መድረክ ቅ/ጽ/ቤት ተዘግቷል፡፡
ከዚህ በላይ የተዘረዘሩትና በገዥው ፓርቲ የተፈጸሙት ተግባራት በኢፌዴሪ ሕገመንግሥት አንቀጽ 54 ንዑስ አንቀጽ 1 #የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ሁሉ አቀፍ፣ ነፃ፣ ቀጥተኛ፣ ትክክለኛ በሆነና ድምፅ በምስጢር በሚሰጥበት ሥርዓት በየአምስት አመቱ በሕዝብ ይመረጣሉ&$ ተብሎ የተደነገገውን የጣሰ ነው፡፡ እንደዚሁም የየክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫን በሚመለከትም በየክልላዊ መንግሥታቱ ሕገመንግሥታት በተመሳሳይ የተደነገጉትን፣ በተሻሻለው የምርጫ ሕግ አዋጅ ቁጥር 532/1999 አንቀፅ 26 በሰፈሩት የምርጫ መርሖዎችም #ማንኛውም ምርጫ ሁሉአቀፍ፣ ቀጥተኛ፣በምስጢር ድምፅ አሰጣጥ መራጩ ፈቃዱን በነፃነት የሚገለጽበት እና ያለምንም ልዩነት በእኩል ሕዝባዊ ተሳትፎ ላይ የተመሠረተ ይሆናል& የመምረጥ መመረጥ መብቱ በሕግ ያልተገደበ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የመምረጥ ወይም የመመረጥ መብት አለው& እያንዳንዱ መራጭ የሚሰጠው ድምፅ እኩል ነው& ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ለመምረጥም ሆነ ለመመረጥ አይገደድም&$ ተብሎ የተደነገገውንም የጣሰ ነው፡፡ በተጨማሪም በሀገራችን የምርጫ ሥነምግባር ሕግ አንቀጽ 14 ንዑስ አንቀጽ 1 ስልጣንን ያለአግባብ መጠቀምን አስመልክቶ #ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ፡- ያለውን የሥልጣን ኃላፊነትና የተለየ ዕድል ወይም ተፅዕኖ የማሳደር ችሎታ ለፖለቲካ ፍላጎቱ ለመጠቀም መደለያ ማቅረብን፣ ቅጣትንና ማንኛውንም የማስፈራሪያ መንገድ መጠቀምና የፈዴራል መንግሥትን፣ የክልል መንግሥታትን፣ የከተማ ማዘጋጃ ቤትን ወይም ሌላ የሕዝብ ሀብትን በምርጫ ሕጉ ከተፈቀደው አኳኋን ውጭ ለምርጫ ቅስቀሳ ዓላማ መጠቀም የለበትም&$የሚለውንም ድንጋጌ ያላከበረ ነው፡፡ የመንግሥት ሠራተኞችና ንብረት በሚመለከትም የመንግሥት ሠራተኛና ኃላፊ ሆኖ በራሱ የግል ጊዜ ካልሆነ በስተቀር በመንግሥት የሥራ ሰዓትና ኃላፊነት ተቋሙን በመጠቀም እጩዎችን ያስተዋወቀ ወይም ሌሎች እጩዎች ራሳቸውን በሕጋዊ መንገድ ለማስተዋወቅ ያላቸውን እድል ያደናቀፈ፣ በመንግሥት ንብረት ለምርጫ ቅስቀሳ የተጠቀመ፣ እንደሆነ የሥነምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል& ተብሎ በአንቀጽ 27 ንዑስ አንቀጽ 7 እና 8 የተደነገገውን በመጣስ የተፈጸሙ ሕገወጥ ተግባራት ናቸው፡፡
በአጠቃላይም በ2007 ዓ ም በሀገራችን ተካሄደ የተባለው ምርጫ በሕግና ሥርዓት ያልተመራና በሕገ-መንግሥቱና በምርጫ ሕጎች የተደነገጉትን የነፃ፣ፍትሐዊና ታአማኒነት ያለው ዴሞክራሲያዊ ምርጫ መርሖዎች በኃይል በተጣሱበት ሁኔታ የተፈጸመ በመሆኑ መድረክ የምርጫውን ሂደትም ሆነ ውጤት የማይቀበለው መሆኑን እየገለጸ፣ ለዚህ አሁን ሀገራችን ለገባችበት አስቸጋሪ ሁኔታ መፍትሔ ለማስገኘት የሚከተሉት እርምጃዎች እንዲወሰዱ በጥብቅ ይጠይቃል፡፡
1ኛ፡– በ2007 ዓ ም የተካሄደው 5ኛ ዙር ሀገር አቀፍ ምርጫ ሂደትና ክንዋኔ በአጠቃላይ የሀገሪቱን ሕገመንግሥትና የምርጫ ሕጎች በጣሰ ሁኔታ የተከናወነ ስለሆነ፣ ይህንን ግዙፍ የሕግ ጥሰት አንድ ወገንተኛ ያልሆነ አካል ተቋቁሞ እንዲያጣራው፣
3ኛ፡- ከምርጫው ቅስቀሳ ወቅት ጀምሮ በየምርጫ ክልሎቹ የታሰሩት አባሎቻችን ካለአንዳች ቅድመ ሁኔታ በአስቸኳይ እንዲፈቱና የድብደባና የማሰቃየት ተግባራትን የፈጸሙባቸው የገዥው ፓርቲ ካድሬዎች ለሕግ እንዲቀርቡ፣
4ኛ፡- ከምርጫው እንቅስቃሴ ወዲህ ቤታቸው የተቃጠለባቸው፣ የፈረሰባቸውና ንብረታቸው የተዘረፈባቸው አባሎቻችን ሀብትና ንብረት በአስቸኳይ እንዲመለስላቸውና እንዲከፈላቸው፣ በንብረታቸው ላይ ጉዳት ያደረሱ ካድሬዎችና የጸጥታ ኃይሎች አባላትም በሕግ እንዲጠየቁ፣
5ኛ፡- በአሁኑ ወቅት በኢህአዴግ ካድሬዎች በማንአለብኝነት በሰላማዊ ዜጎች ላይ እየፈጸሙ የሚገኙት የማሸበር ተግባራት ማለትም በሰላማዊ ታጋዮቻችን ላይ በቀጣይነት እየተፈጸሙ ያሉት ግዲያዎች፣ ማስፈራራት፣ ወከባዎች፣ ዛቻዎችና የመሥራትና የመማር እንዲሁም እርዳታና አገልግሎት የማግኘት መብት በመንፈግ የሚፈጸሙ ሕገወጥ ተግባራት በአስቸኳይ እንዲቆሙ እንዲደረግና በዚህ አፍራሽና ፀረ ሰላም ተግባራቸው ምክንያት የሀገራችንና የሕዝባችን ሰላምና ደህንነት እንዳይናጋ ወቅታዊ የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ፣
6ኛ፡- በ2007 ዓ ም በሀገራችን የተካሄደው ምርጫ ከሀገራችን ሕገ-መንግሥትና የምርጫ ሕጎች ውጭ መንግሥታዊ ሥልጣንን ያለአግባብ በመጠቀም ሕዝብን በማስፈራራት፣ በኃይልና በአፈና ገለልተኛ ታዛቢዎች በሌሉበት ገዥው ፓርቲ ራሱ ተወዳዳሪ፣ ዳኛና ታዛቢ ሆኖ ያካሄደውና በምንም መልኩ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ያልሆነና ታአማኒነት የሌለው ሕገወጥ ምርጫ ስለሆነ፣ገዥው ፓርቲ በገለልተኛ የምርጫ አስተዳዳር አማካይነት ገለልተኛ ታዛቢዎች በተገኙበት ነፃ፣ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ የሆነና ታአማኒነት ያለው ምርጫ ሊካሄድ በሚችልበት ሁኔታ ላይ ከመድረክና ሌሎች ሐቀኛ ሰላማዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር በአስቸኳይ በመደራደር ለነፃ፣ ፍትሐዊ፣ ዴሞክርሲያዊና ታዓማኒነት ላለው ምርጫ አመቺ ሁኔታ እንዲፈጠር እንዲደረግ አጥብቀን እንጠይቃለን፡፡
7ኛ፡- በሀገራችን የመድበለ ፓርቲ ሥርዓት እንዲረጋገጥ ሕጋዊ ሁኔታዎችን ለመፍጠር ፣ እንደዚሁም ነፃ ፍትሐዊ ተዓማኒ ምርጫዎች ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲዎች እንዳይሳተፉ እንቅፋት የሆኑ ሕጋዊና ተቋማዊ ሁኔታዎችን ለማስወገድ ከኢህአዴግ ጋር የሚካሄድ ድርድርና የሌሎች ድርጅታዊ እንቅስቃሴዎች ውጤት በቀጣዩ ለመድረክ በምርጫዎች መሳተፍ ወሳኝ ይሆናል፡፡ ይህ የሰላማዊ መፍትሔ እርምጃ ከዚህ በፊት በኢህአዴግ አሻፈረኝ ባይነት ተቀባይነት አጥቶ ችግራችን እየተባባሰ እንዲሄድ ሲደረግ እንደቆየው ሁሉ አሁንም በተመሳሳይ ሁኔታ ቀጥሎ የሀገራችን ችግሮች እየተወሳሰቡና ከቁጥጥር ውጭ እየሆኑ ከሄዱ ኃላፊነቱ የኢህአዴግ ብቻ እንደሚሆን በቅድሚያ መግለጽ እንወዳለን፡፡
በመጨረሻም ነፃ፣ ፍትሐዊና ታአማኒ የሆነ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ለዘመናት ሲትናፍቅና ስትታገልለት የኖርከው ሰላም ወዳዱ መላው የሀገራችን ሕዝብ መድረክም ሆነ አባል ድርጅቶቹ በኢህአዴግ የ24 ዓመታት አገዛዝ በሀገራችን በተካሄዱት ምርጫዎች በመሳተፍና የሀገራችንን ችግሮች በሰላማዊ ውይይት ለመፍታትና የሕዝባችንን የሥልጣን ባለቤትነት በሰላማዊና ሕጋዊ መንገድ ለማረጋገጥ ባካሄድናቸው ጥረቶች የኢህአዴግን በርካታ የግፍ ተግባራት በከፍተኛ ትዕግሥትና አርቆ አስተዋይነት ተቋቁመህ ከጎናችን በመሰለፍ ላበረከትከው አስተዋዖና ለከፈልከው መስዋዕትነት መድረክ ያለውን ታላቅ አክብሮትና ልባዊ ምስጋናውን ይገልጻል፡፡ የኢህአዴግ አገዛዝ ኃላፊነት በጎደለውና ሕግንና ሕገ-መንግሥትን በጣሰው እርምጃው የነፃ፣ ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ምርጫን መንገድ ሙሉ በሙሉ በኃይል የዘጋብን ቢሆንም፣ በሀገራችን ሕገመንግሥት የተረጋገጡትና ገና ያልተጠቀምንባቸው የሰላማዊ የትግል ፈርጆች በርካታ ስለሆኑ በሰላማዊ የትግል አማራጫችን ጸንታችሁ አምባገነኑ የኢህአዴግ አገዘዝ ለሕግ የበላይነት እስኪገዛና ሰላማዊ የመፍትሔ ሐሳቦችን ተቀብሎ ሕገመንግሥታዊ መብቶች በተግባር እስኪረጋገጡ ድረስ ሰላማዊ ትግላችሁን ይበልጥ በተደራጃና በተጠናከረ መልኩ እንዲትቀጥሉ መድረክ ጥሪውን ያስተላልፋል፡፡
ምስፍሕፋሕ ሕማም ኮረና ቫይረስ ብደረጃ ዓለም ኣሻቃሊ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ካብ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብተን 26 ምልክታት እቲ ሕማም ከምዝተራእየ ተረጋጊጹ።
ብዝሒ ናይቲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተራእየ ግዳያት ኮሮኒቫይረስ ብንጹር እኳ ክፍለጥ እንተዘይክኣላ፣ እቲ ቁጽሪ ናብ ካብ ኣማኢት ናብ ኣሽሓት ይሰጋገር ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት የረድኡ።
ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከም ምስራዝ ናይ ወጻኢ በረራታት፣ ምውሻብ ካብተን እዚ ቫይረስ ዝተራእየለን ሃገራት ዝመጹ ገያሾን ብዝሒ ምእካብ ሰባት፣ ምዕጻው ኣብያተ ትምህርትን ዝኣመሰል ምድላዋት ክግበራ እንከለዋ፣ ንህጹጽ ሓደጋ ዘገልግል ማእከላት ሕክምናን ሆስፒታላትን ኣብ ምድላው ግና ዛሕልታት የርእያ ምህላወ ይግለጽ።
ኣስታት 1.3 ቢልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ዘይምዕሩይ ዝርግሐ ኣገልግሎታት ጥዕናን ስለዘሎ፣ ምስፍሕፋሕ እቲ ሕማም ናብዛ ኣህጉር እንተኣትዩ ከቢድ ሓደጋ ከየብጽሕ ውድብ ጥዕና ዓለም መሻርኽቲን ብዝቐልጠፈ ክተሓጋገዙ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ጻውዒት ይቐርብ ኣሎ።
ሰነፍ ተማሪ ከአንዴ፣ ቢበዛ ከሁለት ጊዜ በላይ እንዲደግም እድል እንደማይሰጠው ሁሉ፣ ኢሕአዴግ ሁለት ጊዜ እድል ተሰጥቶታል። ፈጥነን ካላረምነው ግን ሌላ እድል አይሰጠንም….. የሚሉ ሃሳቦችን ስናነሳ፣ “ሟርተኞች፣ ሕዝቡ ከጎናችን ነው፣ የሌለ ነገር እየተናገራችሁ ድርጅታችንን አታጥላሉ፣ ለተቃዋሚዎች መናገሪያ አጀንዳ አትስጡብን”
ይህን ግልፅ ደብዳቤ ለብሔረ አማራ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ ማዕከላዊ ኮሚቴ የምንፅፈው ላለፉት 37 ዓመታት ካታገለን ድርጅት ጋር እሰጥ አገባ ውስጥ ለመግባት ተነሳሽነት መውሰድ አለብን ብለን በማመን አይደለም። ይልቁንም ረዘም ላለ ጊዜ በእኛ ላይ በሚካሄደው ተደጋጋሚ ጥቃትም ሆነ የስም ማጥፋት ዘመቻ ተገፋፍተን በሚዲያ እሰጥ አገባ ውስጥ ላለመግባት ከፍተኛ ጥንቃቄ ስናደርግ ቆይተናል። ይህም ለመናገር የሚያስፈራ ነገር ስላለብን ሳይሆን፣ በመንግሥትና በድርጅት አመራር ደረጃ ያሉ ኃላፊዎች ሕግና ሥርዓት የማስከበር ግዴታቸውን በአግባቡ ይወጣሉ በሚል ተስፋ በትእግስት ማለፍን በመምረጣችን ነው።
ነገር ግን ማዕከላዊ ኮሚቴው ሌላ ትልቅና አንገብጋቢ ክልላዊና አገራዊ አጀንዳና ተግባር የጠፋ ይመስል የግለሰቦችን ስም ለማጥፋትና የጥቂት ቂም በቀልተኞችን ድብቅ ፍላጎት ለማሟላት ተባባሪ መሆን መምረጡን በማስተዋላችን ይህን ግልፅ ደብዳቤ ለመፃፍ ተገድደናል፡፡ ምንም እንኳ በእያንዳንዳችን ነባር የብአዴን አመራሮች ላይ የሚካሄደው የስም ማጥፋትና የጥቃት ዘመቻ የተለያየ ቢሆንም፣ ከነሐሴ 18/ 2010 ዓ.ም ጀምሮ የብአዴን ማዕከላዊ ኮሚቴ ጽ/ቤትን ዋቢ በማድረግ በተለያዩ መገናኛ ብዙሃንና፣ ማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በመሠራጨት ላይ የሚገኘው “ዜና” ሁለታችንን ስለሚመለከት ግልፅ ደብዳቤውን በጋራ ማቅረብን መርጠናል፡፡ ሰፊው የአማራ ህዝብም ሆነ መላ የአገራችን ህዝቦች የብአዴን አመራር በእኛ ላይ የሚያካሂደውን መሰረተ ቢስ ዘመቻ በአግባቡ ይገነዘቡት ዘንድም በዚህ ግልፅ ደብዳቤ እንጠይቃለን።
የብሔረ አማራ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ ማዕከላዊ ኮሚቴ ከነሐሴ 17 እስከ 18 ድረስ ያካሄደውን መደበኛ ስብሰባ መጠናቀቅን ምክንያት በማድረግ፣ ነሐሴ 18 ማታ በሁለት ሰዓት የዜና እወጃ ላይ በአማራ መገናኛ ብዙሃንና በኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን “አቶ በረከት ስሞዖንና አቶ ታደሠ ካሣ በጥረት ውስጥ በፈጠሩት ችግር በመስከረም አጋማሽ ላይ እስከሚካሄደው ድርጅታዊ ጉባኤ ድረስ ከብአዴን ማእከላዊ ኮሚቴ እንዲታገዱ ተወስኗል” የሚል መግለጫ በሰበር ዜና ሰምተናል፡፡ ሁለታችንም በየቤታችን ከቤተሰቦቻችን ጋር ቁጭ ብለን “ሰበር“ ዜናውን አዳምጠናል፡፡
አንድ ፖለቲካዊ ድርጅት በውስጣዊ አሠራሩ መሠረት፣ በአባላቱ ላይ የሚያስተላልፈው የቅጣት ውሳኔ እንዴት ለመላ የኢትዮጵያ ሕዝቦች ሰበር ዜና እንደሚሆን ግልፅ አይደለም፡፡ ምናልባት ማእከላዊ ኮሚቴ ዜናውን በማስጮህ ለማግኘት የከጀለው የትርፍ ስሌት ሊኖር ይችል ይሆናል እንጅ። እኛ ከማእከላዊ ኮሚቴው እንድንታገድ የተላለፈውና ነባር የማእከላዊ ኮሚቴ አባላትን በድምፅ አልባ ለማሳተፍ ወጥቶ የነበረውን መመሪያ የመሻር ውሳኔ በአንድ ላይ የመግለፁ አስፈላጊነትም የትርፍ ስሌቱ ማሳያ ሊሆን ይችላል፡፡
በድርጅታችን አሠራርና የቆየ ባህል መሠረት አንድ አባል በሌለበት ወይም ራሱን ለመከላከል በማይችልበት ሁኔታ አስተዳደራዊ እርምጃ አይወሰድበትም፡፡ በአባሉ ላይ የቀረበ ሂስ ወይም የተሰጠ አስተያየት ካለ ለሌላ አካል ወይም አባላት ከመገለፁ በፊት ራሱ ባለጉዳዩ እንዲያውቀውና መልስም እንዲሰጥበት ይደረጋል፡፡ የብአዴን ማእከላዊ ኮሚቴ ተጠይቀን መልስ ባልሰጠንበት ክስ መበየንና እንደ ማእከላዊ ኮሚቴ አባልነታችን ውሳኔ በቀጥታ እንዲደርሰን ማድረግ ሲገባው ይህን አለማድረጉም ግልፅ አይደለም።
በስብሰባው መገኘት ነበረባቸው የሚል መከራከሪያ ሊቀርብ እንደሚችል እንገምታለን፡፡ ያልተገኘንበት ምክንያት ግን ለማእከለዊ ኮሚቴው ስውር አይደለም፡፡ ታደሰ ጥሪው ቢላክለትም አልደረሰውም። በረከት ከብአዴን ማዕከላዊ ኮሚቴ ፅ/ቤት ነሐሴ 9 ቀን 2010 በተላከ ኢሜይል የስብሰባው ጥሪ ደርሶታል። ጥሪው እንደደረሰው ለጊዜው የፅ/ቤት ሃላፊ ለሆኑት ለአቶ ጌታቸው ጀንበርና መልእክቱን ለላኩት ለአቶ ዘለቀ አንሉ በስብሰባው ቢሳተፍ ደስ እንደሚለው፣ ነገር ግን በክልሉ በሌለበት ጭምር እየተካሄደ ባለው ተደጋጋሚ የጥቃት ሙከራ ሰለባ መሆን እንደማይፈልግና አመራሩ የፀጥታ ዋስትና ከሰጠው መምጣት እንደሚችል አሳውቋል። የፅህፈት ቤቱ ሃላፊዎችም ችግሩ ተጨባጭ እንደሆነ እንደሚቀበሉና መፍትሄ እንደሌላቸው ገልፀውለታል። “የመጣው ቢመጣ መገኘት አለባችሁ፣ እኛ /እኔ ሃላፊነቱን እወስዳለሁ” የሚል ደፋር በሌለበት ሁኔታ፣ እንኳን እኛ ከወታደራዊ ሳይንስና ጥበብ ጋር ትውውቅ ያለን ሰዎች፣ ሌላውም ቢሆን አደጋን ከሩቁ ተመልክቶ ለማስወገድ ይሞክራል እንጂ፣ ራሱን በጀብደኝነት አሳልፎ የሚሰጥ አይመስለንም።
ማእከላዊ ኮሚቴዉ እኛን ለማገዱ የሰጣቸው ምክንያቶች ሁለት ናቸው፡፡ ዓርብ ማታ “ጥረት ውስጥ በፈጠሩት ችግር” በማለት መግለጫ ሰጥቷል። ቅዳሜ ደግሞ “አሁን ባላቸው ወቅታዊ አቋም የአማራን ሕዝብ ጥቅም እንደማያስጠብቁ በመረጋገጡ” የሚል ፍረጃ ወይም ውንጀላ ታክሎበታል፡፡ እድሜ ልካችንን ግንባራችንን ሳናጥፍ ለኢትዮጵያና ለአማራ ሕዝቦች ጥቅም መከበር ስንታገል መኖራችንን መላ የብአዴን አባላትና የአማራ ሕዝብ አሳምረው ስለሚያውቁት በ”ሰበር ዜና” ማስተባበል የሚቻል አይደለም፡፡
የእኛ ወቅታዊ አቋም የሚባለው ጉዳይ ከሆነ ደግሞ ሰሞነኛ ሆኖ እንደምንሰማው “የለውጡ ደጋፊና፣ የለውጡ አደናቃፊ” ዲስኩር ከሆነ፤ “ሆድ ሲያውቅ ዶሮ ማታ” ነው፡፡ ማን አሁን ለመጣው ለውጥ እንደታገለና፣ ማን ደግሞ ሲፃረር እንደነበረ፣ የብአዴን የማእከላዊ ኮሚቴ አባላት ብቻ ሳይሆን፣ መላ የብአዴን አባላት፣ እንዲሁም በካድሬ ስልጠና ያለፉ፣ በኢሕአዴግ ሥራ አስፈፃሚ፣ በኢሕአዴግ ምክር ቤትና በኢሕአዴግ ጉባኤዎች የተሳተፉ የኢሕአዴግ አባል ድርጅቶች በሙሉ በይፋ ያውቁታል፡፡
እጅግ ዘግይቶም ቢሆን “የድርጅታችንና የስርአቱ ችግሮች እንደተባባሱና ተሃድሶ እንደሚያስፈልግ ከ2002 ዓ.ም ክረምት ጀምሮ ሲነሳ የነበረውን ሃሳብ በወቅቱ ብንቀበል ኖሮ፣ የአሁኑን ቀውስ ማስቀረት ይቻል ነበር” በሚል በሙሉ ድምፅ አቋም የያዘ ማእከላዊ ኮሚቴ፣ ዛሬ በረከትና ታደሰ የለውጡ አደናቃፊዎች ናቸው የሚል አቋም መያዙ “ይብላኝ!” ከማለት በቀር ሌላ ምን ሊባል ይችላል፡፡
ህዝቡን ያስመረሩት የመልካም አስተዳደርና የሙስና ችግሮች ካልተፈቱ፣ የወጣቱን የሥራ ጥያቄ ተረባርበን ካልፈታን፣ ዐመፅ አይቀርልንም፣ 2008 ዓ.ምን በሰላም ማለፍ አይቻልም፤ ለሕዝቡ ቃል እየገባን በተግባር ግን መመለስ አልቻልንም፣ ሰነፍ ተማሪ ከአንዴ፣ ቢበዛ ከሁለት ጊዜ በላይ እንዲደግም እድል እንደማይሰጠው ሁሉ፣ ኢሕአዴግ ሁለት ጊዜ እድል ተሰጥቶታል። ፈጥነን ካላረምነው ግን ሌላ እድል አይሰጠንም….. የሚሉ ሃሳቦችን ስናነሳ፣ “ሟርተኞች፣ ሕዝቡ ከጎናችን ነው፣ የሌለ ነገር እየተናገራችሁ ድርጅታችንን አታጥላሉ፣ ለተቃዋሚዎች መናገሪያ አጀንዳ አትስጡብን” እያሉ ለውጥ ፈላጊዎችን በማሸማቀቅ ሻምፒዮን የነበሩ ግለሰቦች፣ አሁን ደርሰው ራሳቸውን ምርጥ የለውጥ ኃይል እያስመሰሉ እኛን የለውጥ አደናቃፊ ለማለት ከቶም የሞራል ብቃት አላቸው ብለን አናምንም። ወቅታዊ አቋማችን ግልፅ ነው፡፡ ኢሕአዴግ ሪፎርም መካሄድ አለበት ብሎ በሙሉ ድምፅ ወስኗል። እኛ የዚህ ሪፎርም አካል ብቻ ሳንሆን ግንባር ቀደም አራማጆች እንደነበርን ጠንቅቃችሁ ታውቃላችሁ።
በድርጅቱ ሊቀመንበር ለመጀመሪያ ጊዜ “የአማራን ህዝብ ጥቅም አያስከብሩም” የሚል ስሞታ በነባሮች ላይ የቀረበው ሚያዝያ 2010 ዓ.ም ላይ በተካሄደው የብአዴን ኮንፈረንስ ላይ ነው። ሊቀ መንበሩ “አሁን ያለው የብአዴን አመራር የሙት ልጅ (Orphan) ነው፣ ነባሮቹ አያግዙትም። ከመለስ ህልፈት በኋላ ምክትል የነበረው እንደተካው ሁሉ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ከኢሕአዴግ ሊቀመንበርነት ሲለቅ መተካት የነበረብኝ እኔ ነበርኩ፡፡ ነገር ግን ነባሩ እኔን መደገፍ ሲገባው እድሉ ለኦሮሞ ሊሰጥ ይገባዋል የሚል አቋም በማራመዱ ጠቅላይ ሚኒስትር የመሆን እድሌ እንዲዘጋ አድርጓል።
ይህ ብቻ ሳይሆን ቀደም ብሎም አቶ አዲሱ በመተካካት ሲለቅ እኔ ሲኒየሩ እያለሁ አቶ ኃይለማርያም ምክትል እንዲሆን ተደረገ፡፡ ይህ ሁሉ እኔን በግል ባይፈልጉኝ እንኳ ለአማራ ባለማሰባቸውና አማራ ወደ ስልጣን እንዲመጣ ስለማይፈልጉ የሆነ ነው…” ማለቱን በምስልም በድምፅም የተቀረፀ ማስረጃ በድርጅቱ ጽ/ቤት ይገኛል።
በእኛ እምነት በአንዲት የፌዴራል የስልጣን ወንበር የሚቀመጥ ማንኛውም ሰው የመላው የአገራችን ህዝቦች ወኪልና አገልጋይ እንጅ የአንድ ብሄር ብቻ ባለመሆኑ እጩነት በብቃት እንጅ በብሄር መለካት የለበትም ብለን አቋማችንን ገልፀናል። በበኩላችን አሁንም ቢሆን የአማራ ህዝብ ተጠቃሚነት ክልሉን ለመለወጥ በሚደረግ ርብርብ እንጅ አንድን ወንበር የሚይዝ ሰው በመምረጥና ባለመምረጥ ሊለካ አይገባውም ብለን እናምናለን።
እጅግ በጣም የገረመን ሌላው ነገር “ጥረት ውስጥ በፈጠሩት ችግር” በሚል አማርኛ ያቀረባችሁት ምክንያት ነው። “አያ ጅቦ ሳታመኻኝ ብላኝ” እንዳለችው ፍጥረት፣ በበኩላችን በዚሁ ቅኝት ያለጥፋታችን ተጠያቂነትን ልንቀበል አንችልም። ከሁሉ በፊት “በፈጠሩት ችግር” ምን ማለት ነው? ይህ አጠቃላይ ድምዳሜ ነው? ማስረጃ ነው? ማስፈራሪያ ነው? እስኪ በቅጡ አብራሩትና አገር ይስማው። ችግር ፈጠራችሁ ከተባልን በምንድነው? በስንፍና ወይስ በስርቆት ችግር ፈጠርን? በስንፍና እንዳትሉን የስራ ባህላችንን ታውቁታላችሁ፡፡
ድርጅት፣ መንግሥትና ሕዝብ የሰጠንን ኃላፊነት ሌት ተቀን በመሥራት ከውጤት ላይ ውጤት ስናመጣ እንጂ በታካችነት አንታወቅም። እኛ የራሳችንና የቤተሰባችን ጥቅም ስናሳድድ አልኖርንም፡፡ በየጊዜው በንባብ፣ ልምዶቻችንን በመቀመርና ለአራት አሥርት አመታት ሌት ተቀን በመልፋት የአመራር ብቃታችንን ለማሳደግ ስንጥር እንጂ፣ በሥራቸውም ሆነ በራሳቸው ላይ አንድም ለውጥ ሳያመጡ፣ ግልፅ ባልሆነ መስፈርት ከአንድ ኃላፊነት ወደ ሌላ ኃላፊነት ሲንጠላጠሉ እንደኖሩት ደካሞች እንዳልሆንን የማእከላዊ ኮሚቴውም ሆነ መላ የብአዴን አባላት አሳምረው ያውቁታል፡፡
ሁሌም “በሥራ አናማችሁም” ስትሉን ኖራችኋል። ችግር የምትሉት ስርቆት ከሆነም “ የብአዴን ነባሮች እጃችሁ ንፁህ በመሆኑ እንኮራባችኋለን” ስትሉን ኖራችኋልና ይህን ቃላችሁን ካጠፋችሁ ቀድማችሁ የምታፍሩት እናንተው ራሳችሁ መሆናችሁ አያጠያያቅም፡፡ በተጠናወታችሁ የማላከክና የውንጀላ አባዜ በድፍረት የምትገፉበት ከሆነም፣ አስራ ምናምን ሚሊዮን ዶላር ሰርቆ፣ በፍርድ ቤት ተረጋገጦበት፣ የእድሜውን አንድ ስድስተኛ በእስር ቤት የጨረሰን ወንጀለኛ፣ እንዲሸለም፣ ካባ ለብሶ እንዲሽሞነሞን አመራር ሰጭዎች ያሉበት ማእከላዊ ኮሚቴ ሌብነትን ይጠየፋል ብለን ለማሰብ እንደምንቸገር ልታውቁልን ይገባል።
የጥረትን ገንዘብ ዘርፋችኋል፣ ሀብት አባክናችኋል እያላችሁ ከሆነም ማጣራቱ ቀላል ነው፡፡ የጥረት ሀብት በግልፅ የሚታይና በየአመቱም በውጭ ኦዲተር እየተመረመረ በሰነድ የሚገኝ በመሆኑ አስቸጋሪ አይደለም፡፡ የተሰጠንን ኃላፊነት በታማኝነት ከመፈፀምና አቅማችንን ሳንሰስት ከመረባረብ በቀር ሌላ ነገር አናውቅምና አለን የምትሉትን ይዛችሁ በህግ ፊት እንሟገት።
ሁለታችንም የጥረት መሥራች አባላት ነን፡፡ በረከት ከምሥረታው ወቅት ጀምሮ እስከ ሚያዝያ 2009 ዓ.ም ድረስ በቦርድ ሊቀመንበርነት ጥረትን መርቷል፡፡ ታደሰ ደግሞ ከህዳር 2ዐዐ1 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሚያዝያ 2010 ድረስ በምክትልና በዋና ሥራ አስፈፃሚነት ጥረትን ሲመራ ቆይቷል፡፡ ጥረት በተለያዩ ውጣ ውረዶች አልፎ፣ በተለይም የለውጥ እንቅስቃሴ ከጀመረበት ከ2ዐዐ2 ዓ.ም ጀምሮ ፈጣን እድገት አስመዝግቧል፡፡
ጥረት ሲመሠረት ከድርጅቱ የተሰጠው መነሻ ሀብት ሃያ ሚሊዮን ብርና 31 አሮጌ ተሽከርካሪዎች ብቻ ናቸው፡፡ ለተኩን አመራሮች ያስረከብነው ከ11 ቢሊዮን ብር በላይ ሀብት ያላቸው 20 ኩባንያዎችን ነው፡፡ ጥረትን የመራነው ከእያንዳንዱ እንቅስቃሴያችን እየተማርን ነው፡፡ የኢንቨስትመንትና ቢዝነስ አመራር እውቀትና ልምድ ደካማ በሆነበት አገር ውስጥ ሆነን፣ የጥረት አመራር የተለየ ምጥቀት የሚጠበቅበት አይደለም፡፡
ከፕሮጄክት አመራረጥ ጀምሮ ትግበራ ድረስ ብዙ መደነቃቀፎች ያጋጥማሉ፡፡ በሸርክና አፈፃፀም ላይ ስኬትም ጉድለትም ይከሰታል፡፡ መክሰርና ማትረፍ የቢዝነሱ አለም ክስተቶች ናቸው፡፡ ጥረትን ስንመራ እነዚህና መሰል ችግሮች አልታዩም ብለን አናውቅም፣ ይልቁንም በየጊዜው ጉድለቶቻችንን እየገመገምንና እያስተካከልን፣ ውጤታማ የአሠራር ስርዓት፣ ተቋማዊ ፖሊሲዎች፣ ወቅታዊ እቅዶችና የአፈፃፀም መመሪያዎችን እያወጣን በመጓዝ፣ በክልሉ ውስጥ ፈጣን እድገት በማስመዝገብ አርአያ የሆነ ኮርፖሬት ፈጥረናል፡፡ በርግጥ የክልሉ ሕዝብ ከሚጠብቀውና ከሚገባው አኳያ የሠራነው ብዙ ነው ብለን አንመፃደቅም፡፡ ከብዙ ውስጣዊና ውጫዊ እንቅፋቶች ጋር እየታገልን በክልሉ ኢኮኖሚያዊ ልማት ላይ አስተዋኦ አድርገናል፡፡
የመንግሥት ግዴታቸውን በአግባቡ የሚወጡ፣ ጥሩ ግብርና ብድር ከፋዮች የሆኑ ኩባንያዎችን አደራጅተናል፡፡ ከመንግሥት የገዛናቸውን አክሳሪ የነበሩ ኩባንያዎች በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ አትራፊነት መቀየር ችለናል፡፡ በአመራርና በአፈፃፀም ላይ የነበሩና ካሁን በፊት ያልታዩ አዳዲስ ጉድለቶች አሉ ከተባሉ፣ ሂስ ለመቀበልና አስፈላጊውን እርምት ለማድረግ አንቸገርም።
እግረ መንገዳችንን ግን አንዳንድ ጥያቄዎችን እናንሳ፡፡ የክልሉ ቃል አቀባይ ለአማራ ብዙሐን መገናኛ መግለጫ ሲሰጡ፣ “የብአዴን አመራር በተለያየ ጊዜ ተጣርተው በቀረቡለት የኪራይ ሰብሳቢነትና የሙስና ችግሮች ላይ የቅጣት ውሳኔ ሲሰጥ ቆይቷል፣ የአሁኑም የዚሁ አካል ነው” ሲሉ ሰምተናል፡፡ /ቃል በቃል አይደለም የጠቀስነው/ ከዚህ በፊት በጥረት አመራሮች ላይ የቀረበው ጥቆማና የአጣሪ ኮሚቴዎች ሪፖርት ታደሰና ሌሎች የማኔጅመንት አባላትን እንጂ በረከትን የሚመለከት አልነበረም፡፡ የማኔጅመንቱ አባላት በወቅቱ መልስ ሰጥተው፣ ማእከላዊ ኮሚቴውም ውሳኔ ሰጥቶበት ያለፈ እንደነበር ይታወቃል፡፡ በበረከት ላይ ምንድን ነው ተጣርቶ የቀረበው አዲስ ጥፋት? ተጣርቶ የቀረበ ካለ በረከት ሳይጠየቅና ማእከላዊ ኮሚቴው የአጣሪዎችንና የተጠርጣሪውን ግራ ቀኝ ሃሳብ ሳይሰማ እንዴት በአዳፍኔ ይፈረዳል? ይህ በማእከላዊ ኮሚቴው ውስጥ ያጠላው የቂም በቀል፣ የጥላቻና የዘረኝነት አዚም፣ ምክንያታዊ የሆኑ አስተሳሰቦችን ማራመድ ለሚፈልጉ የማይመች እንደሆነ ከማመልከት በስተቀር ሌላ ትርጉም የለውም።
ማእከላዊ ኮሚቴው እኛን ከማእከላዊ ኮሚቴ አባልነት ለማገድ ምን አስፈለገው? ምንስ አስቸኮለው? የሚለው ሌላው መልስ የሚሻ ጥያቄ ነው፡፡ ከሦስት አመት በፊት በተካሄደው የብአዴን 11ኛ ድርጅታዊ ጉባኤ የማእከላዊ ኮሚቴ ሆነን መሥራት አንፈልግም እያልን፣ አባላት ፍላጎታችንን በመጋፋት እንደመረጡንና፣ ሳንፈልግ ብንመረጥም አንሠራም ብለን ስናንገራግር ቆይተን፣ የተሃድሶው መጀመር ተስፋ ስለፈጠረልን ግለሂስ ወስደን መመለሳችን ይታወቃል፡፡
መስከረም ይካሄዳል በሚባለው ጉባኤ በማእከላዊ ኮሚቴ አባልነት ለመመረጥ ፍላጎቱም፣ ዝግጁነቱም እንደሌለን ሁሉም የማእከላዊ ኮሚቴ አባል ያውቃል፡፡ አንድ ወር መታገስ ለምን ተሳነው? ቃል አቀባዩ የነገሩን አመራሩ ብአዴንን ለማልበስ የሚፈልገው አዲስ ልብስ፣ የቂም በቀል፣ የጥላቻና የዘረኝነት፣ ነፃ አቋም የሚይዙ ነባርም ሆነ አዳዲስ አባላቱን የማጥቃት፣ የማሸማቀቅና የማግለል ሸማ መሆኑን ከማመልከት በቀር ሌላ ምን ትርጉም ሊሰጠው ይችላል።
ኤርትራ በመመሸግ ስርአቱን በትጥቅ ሲታገሉ ከነበሩ ኃይሎች ጋር በይቅርታና በፍቅር በመተሳሰር፣ በሰላማዊ መንገድ አብሮ ለመሥራት የተስማማ አመራር፣ በድሉም ሆነ በችግሩ አብረውት ሲታገሉና ሲጓዙ የነበሩ ጓዶቹን ለምን ፍቅር ይነፍጋል? የብሔራዊ ማንነት መመዘኛ፣ ግለሰቡ የተገነባበት ሥነልቦና ሳይሆን የደም ሐረጉ ከየት ይመዘዛል የሚለውን አድርጎ የሚወስድ አመራር ለአማራ ክልልም ሆነ ለኢትዮጵያ ይበጃል ብለን አናምንም።
ከኤርትራ ከመጡት ቤተሰቦቹ ጎንደር ከተማ ላይ ተወልዶ፣ በጎንደሬ ስነልቦና ተገንብቶ ያደገውን በረከት፣ ከእናትና አባትህ የወሰድከው ደም ኤርትራዊ ስለሆነ አማራ አይደለህም፣ የአማራ ሕዝብን አትወክልም፣ የአማራ ድርጅትን መምራት አትችልም ማለት አሁን ያለው የብአዴን አመራር ከአስተዋዩና በዘር እየለየ ማፈናቀልን ከማያውቀው የአማራ ህዝብ አኩሪ ባህልና ታሪክ ምን ያህል እንዳፈነገጠ የሚያስገነዝብ ነው። ኮረም አካባቢ የተወለደውና በወሎየነት ስነልቦና ያደገውን ታደሰ፣ ወላጆችህ የአማራ፣ የአገውና የትግራይ ደም ቅልቅል ስላለባቸው አማራ አይደለህም የሚል አስተሳሰብም ተመሳሳይ ስህተት ነው።
እኛ ከታዳጊነት እስከ ጎልማሳነት እድሜ የኢትዮጵያ ህዝቦች የሚጠቀሙና የሚከበሩበት ሥርዓት እንዲገነባ ስንታገል ቆይተን፣ እነሆ አዛውንቶች መሆን ጀምረናል፡፡ ስንታገል የኖርነው ትግሉ የሚጠይቀውን ሁሉንም ዓይነት መስዋዕትነት በመክፈል ዓላማችንን ለማሳካት ነው፡፡ ለሥልጣን፣ ለግል ኑሮ መደላደል አልታገልነም። ሥልጣንና ከሥልጣን የሚገኝ ጥቅም አያማልለንም፡፡ ከተመክሮና ከሥራ ብቃት አኳያ ከመሥራቾችና ከእኛ ከነባር አመራሮች ያነሰ ደረጃ ላይ የነበሩትን አስቀድመን ወደ ሥልጣን በማውጣት እንጂ፣ ለሥልጣን በመንሰፍሰፍ አንታወቅም፡፡
በየጉባኤው ለማእከላዊ ኮሚቴ አባልነት ስንመረጥ የነበረውም፣ አባላት ይመሩናል ብሎ ስለአመነብን እንጂ፣ በሎቢ ወይም በኔትወርክ እንዳልነበረ ታሪካችን ይመሰክራል፡፡ በትግል ላይ በቆየንባቸው አርባ ዓመታት የሚቆጨን መጥፎ ሥራ አልሠራንም፡፡ የእኛም ሆነ የኢሕዴን/ብአዴን ነባር ታጋዮች ታሪክ፣ ውስጠ ድርጅት ፀረ ዴሞክራሲን፣ መርህ አልባ ግንኙነትን፣ ዘረኝነትን አምርሮ በመታገል የደመቀ ነው። እንደዚህ ዓይነት ጉድለቶችን በታገልን ቁጥርም በተለያየ ጊዜ ስም ማጥፋት፣ ዛቻ፣ አልፎ ተርፎም እስራት ደርሶብናል፡፡
ዛሬም ዝምታ አይበጅም ብለን፣ ሐቁን በይፋ መናገር ስንጀምር፣ አንዳንድ ፅንፈኛ የብአዴን ማእከላዊ ኮሚቴ አባላት በተለያዩ ርምጃዎች ሊበቀሉን እንደሚነሱ ለመገመት አይከብደንም። ነገር ግን በማናቸውም ዓይነት ርምጃ እንደማንበረከክ ለማረጋገጥ እንወዳለን፡፡ በመድረክ የተናገርነውንና አምነንበትን የያዝነውን አቋም፣ በማህበራዊ ሚዲያ ወይም በሌላ መንገድ በሚሰነዘርብን ማስፈራሪያ የምንለዋውጥ ድኩማን አይደለንም፡፡ እንዳንዶች “እንዳያልፉት የለም”፣ “ያልተንበረከክነው” የመሳሰሉትን ዘመን ተሻጋሪ የፅናት መዝሙሮቻችን ጊዜ ያለፈባቸው ቢሏቸውም፤ ዛሬም እንደ ትናንቱ ጊዜያዊ ፈተናዎችን በፅናት አልፎ፣ በደሙ በላቡ ደማቅ ታሪክ የፃፈው ትውልድ አካላት ነን፡፡
ጥቂቶች ሆነን ለአንዳችም ፈተና ሳንምበረከክ ሚሊዮኖችን ማፍራት የሚችሉ ቆራጥ ታጋዮችን አደራ የተቀበልን ታጋዮች ነን፡፡ ብዙ ምርጥ ጓዶቻችንን ቀብረን፣ በእድል ተርፈን፣ ትርፍ ሕይወት የምንኖር፣ የስልጣንና የሀብት ጉጉት የሌለን ሰዎች ነን፡፡ በዚህ ወቅት የሚያሳስበንና እንቅልፍ ነስቶ የሚያሳድረን ዋነኛ ጉዳይ የብአዴን መሪዎች አካሄድ ከክልሉ አልፎ በኢትዮጵያ ላይ ሊያስከትል የሚችለው መዘዝ ነው።
የብአዴን መሪዎችም ሆኑ አባላቱ ይህን ልብ ብለው እንዲያጤኑትና ይህን ታላቅ ህዝብ ወደጥፋት እንዳያመሩት ከአደራ ጭምር እናሳስባለን። በበኩላችን ክልላችንና አገራችን ሃላፊነት በጎደለው መንገድ ሳይሆን በተጀመረው መልካም አቅጣጫ እንዲጓዙ የምንችለውን በጎ አስተዋፅኦ ለማድረግ ምንጊዜም ቢሆን ዝግጁዎች ነን።
ችግሮች በመወጋገዘ ሳይሆነ በነፃና ገንቢ ሙግት እየተለዩ በመግባባት ሊፈቱ ይገባል ብለን እናምናለን። ስለሆነም በእኛና በማዕከላዊ ኮሚቴው መካከል ባለው ልዩነት ላይ በየትኛውም የመገናኛ ብዙሃን ቀርበን ከጠቅላላው አመራርም ሆነ ከሚወክላቸው ግለሰቦች ጋር ለመከራከር እና በህዝብ ብይን ለመዳኘት ዛሬም እንደወትሮው ዝግጁዎች መሆናችንን ለመግለፅ እንወዳለን።
የመንግስትን “ቪ ኤይት” ሞቶር መኪኖችን ከመስክ ስራ ውጭ አገልግሎት ላይ እንዳይውሉ ከዛሬ ጀምሮ እገዳ መጣሉን የመንግስት ግዢና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት...
እቶም ተሰለፍቲ ኣብ ኣፍደገ ፓርላማ ካናዳን ኢምባሲ ስዑዲ ዓረብን ቀሪቦም ኣንጻር ስጉምቲ ሰበ-ስልጣን ስዑድያ ተቓውሞ ኣስሚዖም ኔሮም። ኣብ ስዑዲ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ይስጎጉን ይጋፍዑን ከምዘለዉ ይፍለጥ።
"ኣብ’ቲ ክልል ዘሎ ሰብኣዊ ረድኤት ይማሓየሽ’ሎ፣ ረድኤት ዝረኽቡ ሰባት’ውን በብጊዚኡ ብዝሖም እናወሰኸ ክኸ ተስፋ እገብር" ክብሉ ኣብ ኢትዮጵያ ወኪል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ስቲቨን ኦማሞ ተዛሪቦም።
ኣብ ምርጫ እስራኤል ፓርቲ ቀ/ሚ ቤንያሚን ኔታንየሁ ተዓዊቱ።ቀ/ሚ ድሕሪ ዓወት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ”ኩሉ ዓይነት ተፃብኦታት ኣጓኒፉና ከሎ ግና ተዓዊትና፣ፓርቲ ሊኹድ ተዓዊቱ!” ኢሎም።
ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ታላላቅ ገዳማት መካከከል በምሥራቅ ጎጃም ሀገረ ስብከት ውስጥ የሚገኙት የመርጡለ ማርያም እና ደብረ ወርቅ ገዳማት በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳሉ፡፡ ሁለቱም ገዳማት ጥንት መሥዋዕተ ኦሪት ይከናወንባቸው የነበረና ታላላቅ ታሪካዊ ቅርሶችንም ለትውልድ በማስተላለፍ ረገድ ትልቁን ድርሻ ከያዙት ቅዱሳት መካናት መካከል ይመደባሉ፡፡
መስከረም 29 ቀን 2006 ዓ.ም. በምሥራቅ ጎጃም ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ አቡነ ማርቆስ ጥሪ መሠረት በብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወእጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት የሚመራና ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት የሚገኙበት የልዑካን ቡድን መርጡለ ማርያም ገዳም አዲስ ለሚሠራው ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን የመሠረት ድንጋይ ለማኖር፤ እንዲሁም በደብረ ወርቅ ማርያም ገዳም የተገነባውን መንበረ ጵጵስና ለመመረቅና ለዘመናዊ ትምህርት ቤት ግንባታ የመሠረት ድንጋይ ለማኖር ከሄደው ልዑክ ጋር ተጉዣለሁ፡፡
በመርጡለ ማርያም ገዳም የነበረን ቆይታ አጭር በመሆኑ መረጃዎችን ለማሰባበሰብ የጊዜ እጥረት ስላጋጠመኝ አልተሳካልኝም፡፡ በደብረ ወርቅ ገዳም ቆይታዬ ከቋጠርኳቸው መረጃዎች መካከል ቅዱስ ሉቃስ ከሣላቸውና ኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙት ቅዱሳት ሥዕላት መካከል በንብና ነብር የምትጠበቀው ሥዕለ ማርያም /ምስለ ፍቁር ወልዳ/ “ወይኑት” ስለተሰኘችው ሥዕል ጥቂት ላካፍላችሁ፡፡ ደብረ ወርቅ ማርያም ገዳምን ላስቀድም፡፡
ደብረ ወርቅ ማርያም ገዳም በምሥራቅ ጎጃም ሀገረ ስብከት በእናርጅና እናውጋ ወረዳ ከአዲስ አበባ 290 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ትገኛለች፡፡ የኦሪት መሥዋዕት ሲሰዋባቸው ከቆዩት ቅዱሳት መካናት አንዷ ናት፡፡ በተለይም ከ250-351 ዓ.ም. መሥዋዕተ ኦሪት ሲሰዋባት እንደቆየች የጽሑፍ መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
የጎጃም አፈ ጉባኤ በነበረው ምሑረ ኦሪት ያዕቆብ አማካይነት መሥዋዕተ ኦሪት ሲሰዋባት የቆየ መሆኑን በገዳሟ የሚገኙ የኦሪት ሥርዓት ማከናወኛ የነበሩ እንደ መቅረዝ፤ ስንና ብርት የመሳሰሉ ቅርሶች ከመመስከራቸውም በላይ በገዳሟ ውስጥ የሚገኘው የቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ መዝገብ ያስረዳል፡፡
እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከወዳጇ ጋር ወደ ምድረ ግብፅ ስትሰደድ ካረፈችባቸው ቅዱሳት መካናት መካከል አንዷ ደብረ ወርቅ መሆኗንም በድርሳነ ኡራኤል ላይ ተጽፎ ይገኛል፡፡ በ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በኢትዮጵያ የነገሡት ወንድማማቾቹ አብርሃና አጽብሃ ክርስትናን እያስፋፉ ከቦታ ቦታ ይዘዋወሩ በነበረበት ወቅት መርጡለ ማርያምን አቅንተው ክርስትናን መሥርተው ወደ ደብረ ወርቅ በመምጣት ከምሁረ ኦሪት ያዕቆብ ጋር ተገናኝተዋል፡፡ ያዕቆብን ክርስትናን አስተምረው የአዲስ ኪዳን ሥርዓትን በመመሥረት “ያዕቆብ ኤጲስ ቆጶስ ዘኢየሩሳሌም ደብረ ወርቅ” ብለው ሾመውታል፡፡
አብርሃና አጽብሃ ደብረ ወርቅ ላይ ቤተ ክርስቲያን ሳይሠሩ ዐረፍተ ሞት ስለገታቸው በእግራቸው የተተካው ዐፄ አስፍሐ ያልዝ በ351 ዓ.ም. ወደ ደብረ ወርቅ በመምጣት ቤተ ክርስቲያኗን አሰርቷል፡፡ የደብረ ወርቅ ማርያም ገዳም በዮዲት ጉዲት በመቃጠሏ በ1372 ዓ.ም. በዐፄ ዳዊት የገንዘብ ድጋፍ አባ ሰርፀ ጴጥሮስ በተባሉ አባት አማካይነት በድጋሚ ተሠርታለች፡፡ ከጊዜ በኋላም ቤተ መቅደሷን ዐፄ ገላውዴዎስ በኖራና ድንጋይ ሲያሠሯት፤ ቅኔ ማኅሌቷ ደግሞ በስክ እንጨት ካለምንም ምሥማር በዐፄ ተክለ ጊዮርጊስ ተሠርታለች፤ በ1963 ዓ.ም. ዐፄ ኃይለ ሥላሴም አሳድሰዋታል፡፡
ቤተ ክርስቲያኗ 44 ቆመብዕሴ/አምድ/፤ የውጪና የውስጥ 11 በሮች፤ 36 መስኮቶች ሲኖሯት የግድግዳ ላይ ሥዕሎቹ ዐፄ ዮስጦስ /1704 ዓ.ም./፤ 1873 ዓ.ም. የንጉሥ ተክለ ሃይማኖት ልጅ የሆኑት ራስ ኃይሉ አስለውታል፡፡ በቤተ ክርስቲያኗ ዘመናዊ ሙዚየም ውስጥ በርካታ ታሪካዊና ጥንታዊ ቅርሶችም ይገኛሉ፡፡
ዐፄ ዳዊት ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከተሰቀለበት መስቀል ጋር ወደ ኢትዮጵያ ካመጧቸው የቅዱስ ሉቃስ ሥዕላት መካከል “ወይኑት” የተሠነችው ሥዕል አንዷ ስትሆን ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ ለደብረ ወርቅ ማርያም ገዳም አበርክተዋል፡፡ እስከ ዛሬ ድረስም ተጠብቃ ትገኛለች፡፡ በ1660ዎቹ ዓ.ም. በዐፄ አእላፍ ሰገድ /ፃድቁ ዮሐንስ/ ለወይኑት ማስቀመጫ እቃ ቤት ይሆን ዘንድ ባለ ሁለት ፎቅ ሕንፃ በድንጋይና በኖራ በማስገንባት ጣሪያውን የሣር ክዳን በማልበስ አሠርተውላታል፡፡ ፎቁ ላይ ትናንሽ 8 መስኮቶችም ይገኛሉ፡፡
ሥዕለ ሉቃስ “ወይኑት”ን የሚጠብቁ ነጫጭ ንቦች የሚገኙ ሲሆን ጥቋቁር ንቦቹ ደግሞ ከመስኮቶቹ እየወጡና እየገቡ መመልከት የተለመደ ነው፡፡ ንቦቹ ከሕንፃው መሠራት ጋር እንደገቡ የሚነገር ሲሆን ማሩ እስካሁንም ተቆርጦ አያውቅም፡፡ ወይኑት በዓመት ለሦስት ጊዜያት ሕዝቡን ለመባረክ ወደ ቤተ መቅደስ ትወሰዳለች፡፡ መስከረም 21፤ ጥር 21 እና ነሐሴ 16፡፡ ሥዕሏ ወደ ቤተ መቅደስ ሥትወሰድ ንቦቹ አጅበዋት የሚሄዱ ሲሆን ስትመለስም አብረዋት ይመለሳሉ፡፡ ንቦቹ ሕዝቡን የማይተናኮሉ እንደመሆናቸው በተንኮል ወይም ለሥርቆት የመጣ ሰው ካለ ግን እየነደፉ እንደሚያባርሩ ከዚህ በፊት ከተደረጉት ገቢረ ተዓምራት በመነሳት ይገለጻል፡፡
ወይኑትን የሚጠብቁ ከንቦቹ በተጨማሪ ነብሮችም በሕንፃው ጣሪያ ላይ ይገኛሉ፡፡ ቀን እዚያው ተኝተው የሚውሉ ሲሆን ምሽት ላይ ምግብ ፍለጋ እንደሚወጡ ይነገራል፡፡ በአካባቢው የሚገኙ በጎች ወደ ቤተ ክርስቲያኗ ቅጥር ከገቡ ከነብሮቹ ጋር እንደሚጫወቱና እንደማይተናኮሏቸው የዓይን እማኞች ያስረዳሉ፡፡
የዐፄ ዮሐንስ 4ኛ ወታደር ሥዕለ ሉቃስ /ወይኑትን/ ለመሥረቅ ሞክሮ ንቦቹ ነድፈው እንዳባረሩት፤ እንዲሁም ዐፄ ዮሐንስ ከደርቡሽ ጋር ባደረጉት ጦርነት ሥዕለ ማርያምን /ወይኑት/ ይዘው ለመዝመት ባደረጉት ጥረት ንቦቹ ወታደሮቻቸውን- በመንደፍ አስጥለዋታል፡፡ የእግዚአብሔር ፈቃድ እንዳልሆነ የተረዱት ዐፄ ዮሐንስ ሥዕሏን ወደነበረችበት መልሰው እንደዘመቱ የቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ መዝገብ ያስረዳል፡፡ የፋሺስት ኢጣሊያ ጦር ኢትዮጵያን በወረረበት ወቅት የደብረ ወርቅ ማርያም ገዳምን ለመዝረፍ ዕቃ ቤቱን ሰብረው ለመግባት ያደረጉት ጥረት እንዳይሳካ በማድረግ ጠባቂ ንቦቹ ወታደሮቹን በመንደፍ እንዳባረሯቸው መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
የኢትዮጵያ፣ የግብፅ እና የሱዳን ውጭ ጉዳይ ሚኒስተሮች የካርቱም ሕዳሴ ግድብ ጉዳይ ስብሰባ በስምምነት ተጠናቀቀ። በሱዳን ካርቱም ከተማ የተሰበሰቡት የኢትዮጵያ፣ የግብፅ እና የሱዳን የውጭ ጉዳይ እንደዚሁም የውሃ ሃብት ሚኒስተሮች በግድብ ሕዳሴ ላይ ተነጋገሩ። በስብስሰባው ላይ ጥናት የሚያካሄዱ ኩባንያዎችንም መርጠዋል።
በአሜሪካዊያን ሴቶች ለዘመናት በዝምታ ያለፏቸውን የፆታ ትንኮሳዎች፣ ጉንተላዎችና አስገድዶ መደፈር ታሪኮች በይፋ እየተናገሩ፤ በተለይ ከፍተኛ ባለስልጣናትና ታዋቂ ሰዎች ፈጸሟቸው የተባሉት የህዝብ መነጋገሪያ ሆኗል።
ታሪኩንም በወፍ በረር መለስ አድርገን ስንመለከት ከካፒታሊስታዊ ሥርዓተ ማኅበር በፊት በነበሩት ሥርዓቶች በተለይም በባሪያ አሳዳሪ /slave-owning/ ሥርዓተ ማኅበር እና በፊውዳል /feudal system/ ሥርዓተ ማኅበር ወቅት ይሰተዋል የነበረው ሠራተኛው እንደ ጪሰኛ የሚቆጠርበት ሥርዓት ነበር፤ የሚያገኘው ጥቅምም ከአሠሪው ምግብ እና መጠለያ እንጂ መደበኛ ደምወዝ አልነበረውም፡፡
የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ ብቅ ማለት የጀመረው በኢንዲስትሪ አብዮት ወቅት ሲሆን የአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነትም ከትናንሽ የጎጆ ኢንዱስትሪ ወደ ትላላቅ ፍብሪካዎች በተሸጋገረበት ጊዜ ነበር፡፡ በአንጻሩ አሠሪዎች ደግሞ በቀላሉ ሠረተኛ ቀጥረው ያሠሩ ነበር ለምን ቢባል በወቅቱ በጣም ርካሽ የሰው ኃይል ስለነበር ነው፡፡ በወቅቱም የሠራተኛች አንገብጋቢ ጥያቄ የነበረው የተሻለ የሥራ ሁኔታ /minimum working condition/ እንዲሁም ከሠራተኛ ማኅበር አባልነት ጋር የተያያዙ መብቶች ነበሩ፡፡
ከኢንዱስትሪ አብዮት ማግስትም በተለይ በእንግሊዝና በፈረንሳይ አካባቢ የሚኖሩ ሠራተኞች የሥራ ሁኔታ እጅግ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሶ ነበር ለዚህም እንደማሳያ የሚቆጠረው ሠራተኞች ሃያ አራት (24) ሰዓት ደክመው የሚያገኙት ገቢ ከአንድ ፓውንድ ወይም ፍራንካ ያነሰ ነበር፡፡ የፋብሪካ ሥራ በተለይም የህጻናትን፤ የሴቶችን እንዲሁም ጎልማሶችን ህይወት በወል ስጋት ላይ የጣለ ነበር፡፡ (ጋልቢ፡1997)
አለም ዓቀሩ የሥራ ማኅበር (International labor organization) መሠረቱን ፈረንሳይ አድርጎ እኤአ 1919 ሲቋቋም ዋና ዓላማ አድርጎት የተነሳው ለሠራተኛው መደብ ከፍተኛ ትኩረት እንዲሰጠውና የሥራ ቦታም በሕግ እና ደንብ እንዲመራ የሦስትዮሽ (tripartite) ማለትም መንግስት፤ አሠሪ እና ሠራተኛ መር አወቃቀር ኢንዲኖር ያስቻለ ከመሆኑም ባሻገር በመንግሥት እና ሌሎች አካላት ግልጽና ነጻ ክርክር እንዲኖር የበኩሉን እያደረገ ነው፡፡
ወደ አገራችን ስናመራም ሥራን እና ሠራተኛን በተመለከተ ለመጀመሪያ ጊዜ ሕግ ያወጡት ዳግማዊ አጼ ምኒልክ እንደነበሩ ታሪክ አይዘነጋውም፡፡ በወቅቱም ንጉሱ በጥር 17 ቀን 1900 ዓ.ም ባወጡት አዋጅ መሰረት ልክ አውሮጳ እንደሚደረገው ለሠራተኞች ተገቢው ክብር እና ጥበቃ እንዲሰጣቸው ጭምር ትእዛዛ እንደሰጡ የታሪክ ድርሳናት ይጠቁማሉ፡፡ (ተከለ ጻዲቅ፡ መኩሪያ፡1983፡591)
ከዚያም የሠራተኞች መብት እንዲሁም የሥራ ስንብት ክፍያን ጨምሮ በሰፊው ትኩረት የተሰጠው በቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ዘመን እንደሆነ እና በተለይ በንጉሱ ዘመን ድንጋጌ ቁ. 49/1954 ከወጣ በኋላ የሥራ ውል በሚቋረጥበት ወቅት ለሠራተኞች የመጠባበቂያ ገንዘብ እንዲጠራቀም ሕጉ በአንቀጽ 49 ላይ ይደነግጋል፡፡ ነገር ግን የመጠባበቂያ ገንዘቡ ምን ያህል አንደሆነ ብሎም ከማን እንደሚዋጣ በግልጽ የተለየ ነገር አልነበረም፡፡ (በላቸው፡ መኩሪያ፡166)
በደርግ ዘመን በወጣው የሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁ. 64/1968 መሠረት ሠራተኞች በማንኛውም ምክንያት ሥራ በሚያቆሙበት ጊዜ የሥራ ስንብት ከፍያ ሊያገኙ እንደሚችሉ ብሎም በግል ድርጅት ውስጥ ተቀጥረው የጡረታ አገልግሎት ለማያገኙ ሠራተኞች በምትኩ የመጠባበቂያ ገንዘብ ይሠጥ እንደነበር ከአዋጁ መረዳት እንችላለን፤ ይህ የደርግ አዋጅም የሥራ ስንብትን አስመልክቶ ጥሩ ይዞታ እንደነበረው መረዳት እንችላለን፡፡
በዋናነት የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ ዓላማ አድርጎት የተነሳው በጉልበታሙ አሠሪ እና በደካማው ሠራተኛ መካከል ያለውን ግንኙነት አስቀድሞ በተወሰኑ ሕግጋት መግዛት ነው፡፡
የዚህ ጹሑፍ ዋና ዓላማ የሥራ ስንብት ክፍያ ምንነት፤ የአከፋፈሉ ሁኔታ እና በምን ሁኔታዎች ሊከፈል እንደሚችል የሚዳስስ ሲሆን ከዚህ ጋር ተያይዞ ያለውን ተግዳሮት በትኩረት ከተመለከተ በኋላ የሌሎችን ሀገራት ልምድን ጠቆም ለማድረግ ይሞክራል፡፡
የሥራ ስንብት ክፍያ አመጣጡ ከሦስት ታሪካዊ ምክንያቶች እንደሆነ ድርሳናት ይጠቁማሉ፡፡ (ሐውኪንስ፡1940) የመጀመሪያው ምክንያት ዘርዘር ያሉ የአሠሪና ሰተራተኛ ሕጎች /Labour codes/ መበራከት ሲሆን ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ በአንደኛውና በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት በነበረው አስከፊ ጊዜ በሺወች የሚቆጠሩ ሠራተኞች ከሥራ ገበታቸው መልቀቅና ከዚህ ጋር ተያይዞ የተካሄዱ ለውጦች መታየታቸው ነበር፤ የመጨረሻው ምክንያት ደግሞ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የመጡ ለዜጎች የሚጨነቁ መንግሥታት መበራከት /welfare state expansion/ለጉዳዩ ትኩረት እንደሠጡት መገንዘብ ይቻላል፡፡ ለምሳሌ ያህል ሃገራት የተለያዩ የማኅበራዊ ዋስትና ፓኬጆችን መቅረጽ የጀመሩ ሲሆን በተለይም ሠራተኞችን ተጠቃሚ የሚያደርግ ሕግም እንደወጣ እንገነዘባለን፡፡
የሥራ ስንብት ክፍያ መከፈሉ ተገቢ ነው ወይስ አይደለም ለሚለው ኢኮኖሚያዊ ጥያቄ በተመለከት የሚከተሉት አንድምታወች በመላምትነት ይሰነዘራሉ፡፡ የመጀመሪያው አመክንዮ የሥራ ስንብት ክፍያ በጣም ረጀም ጊዜን ያስቆጠረ ማኅበራዊ መድህን መሆኑ እና ሥራ አጥነትን ብሎም ጥሮታን የሚያጠናክር በመሆኑ፤ ሁለተኛው ደግሞ የሰው ሃብት አጠቃቀም በቃት ጋር ይያያዛል፡፡ ይህም ማለት ድርጅቱ ወይም ቀጣሪው አካል ከፍተኛ የሆነ የሠራተኛ ፈልሰት ስለሚያስቀርለት እና በአንጻሩ ደግሞ ከፍተኛ የሆነ ምርታማነትን መገኘቱ፡፡ ሌላኛው ምክንያት ድግሞ የሥራ ዋስትና /job security/ ከማረጋገጥ ጋር ይያያዛል፡፡
የሥራ ስንብት ክፍያ ማለት ምን ማለት ነው? የሚለውን ነጥብ ከማየታችን በፊት አንዳንድ ትርጓሜዎችን ማየቱ አስፈላጊ ነው፡፡ እንደ Business law dictionary ገለጻ ከሆነ የሥራ ስንብት ክፍያ ማለት ‘Severance pay is money equivalent of one or two months’ salary that is offered by employers to employees who are laid off.’ይህም ወደ አማርኛ ቃል በቃል ስንመልሰው የሥራ ስንብት ክፍያ የሚባለው ለሠራተኛው በቅነሳ ወይም ከሥራ መገለል ወቅት የሚከፈለው የአንድ ወር ወይም ሁለት ወር ደምወዝ እንድሆነ ከላይ ከተሰጠው ትርጉም መረዳት ይቻላል፡፡
የኢትዮጵያ አሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ቁ.377/1996 የሥራ ስንብት ክፍያን ምንነት አስመልክቶ ትርጉም ከመስጠት ይልቅ የሥራ ስንብት ክፍያ የሚያስገኙ ጉዳዮችን መዘርዘር ይቀናዋል፡፡
በነገራችን ላይ በሌሎች ሀገራት የሕግ ሥርዓት እንደተመለከተው የሥራ ስንብት ክፍያ ሰፋ ያለ ይዞታ ሊኖረው እንደሚችል እንረዳለን፤ ለምሳሌ በአሜሪካ ለሠራተኛው አዲስ ሥራ እስኪያገኝ ድረስ የማፈላለጊያ የሚሆን እናመሰግናለን /"Thank you pay"/ ክፍያወችን ሁሉ ይጨምራል፡፡ በተለይም የዚህ ዓይነቱ ክፍያ አንድ ድርጅት ከሌላ ድርጅት ጋር በሚያደርገው ውህደት (merger) ወይም ጠቅልሎ መግዛት (take-over) ወቅት ሠራተኞች ሲሰናበቱ የሚሰጥ ክፍያ /"Golden-Parachute" የሚባለውንም ሊይዝ ይችላል፡፡
ሌላው መታየት ያለበት ጉዳይ ከግብር ጋር ተያይዞ ሲሆን የሥራ ስንብት ክፍያ ከግብር ነጻ ነውን? የሚለው ነጥብ በጣም ወሳኝ ነው፡፡ በአንዳንድ ሃገራት የአሜሪካ ጠቅላይ ፍርድ ቤት በቅርቡ በሰጠው ውሳኔ (IRS V. US) የሥራ ስንብት ክፍያ ግብር የሚከፈልበት አርዕስት ሲሆን በአንዳንድ ሃገራት ላይ ደግሞ ከግብር ነጻ ያደርጉታል፤ በተለይም የፈረንሳይ ሕገ-መንግስታዊ ፍ/ቤት የሃገሪቱን የግብር ሕግ ጠቅሶ በሰጠው ብይንየሥራ ስንብት ክፍያ ከግብር ነጻ እንደሆን አስገዳጅ ውሳኔ አሳልፏል፡፡
በኢትዮጵያም ያለው የገቢ ግብር አዋጅም ጉዳዩን አስመልክቶ ግልጽ አቋም አልወሰደም፡፡ ነገር ግን አዋጅ ቁ.286/1994 አንቀጽ 13(ለ) ላይ "በቀጣሪወች የሚዋጣ ከሠራተኛ የወር ደምወዝ 15 ፐርሰንት ያልበለጠ የጡረታ መዋጮ፤ ፕሮቪደንት ፈንድ እና ማንኛውም ዓይነት የጡረታ ጥቅም" ከግብር ነጻ እንደሆነ አዋጁ በግልጽ ይናገራል፡፡ ታዲያ አዋጁ ፕሮቨደንት ፈንድን ጨምሮ ሌሎች መሰል ማኅበራዊ መድህኖችን ከግብር ነጻ ካደረገ የሥራ ስንብት ክፍያን በይበልጥ ደግሞ ከግብር ነጻ እንደሚያደርግ እሙን ነው፡፡
የሥራ ስንብት ክፍያ በጹሁፋ መግቢያ ላይም እንደተመለከተው በኢትዮጵያ ረጅም ጊዜ እንዳስቆጠረ መገንዘብ እንችላለን፡፡ አሁን በሥራ ላይ ባለው አሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ቁ. 377/1996 እንዲሁም ማሻሻያው አዋጅ ቁ. 494/1998 የሥራ ስንብት ክፍያ የሚያስገኙ ዘጠኝ የሚደርሱ ምክንያቶችን ሕጉ ሙሉ በሙሉ (Exhustively) ለመዘርዘር ይሞክራል፡፡ ለሁሉም ምክንያቶች ሕጉ በቅድመ ሁኔታነት ያስቀመጠው ነገር አለ፡፡ ይህም የሙከራ ጊዜ ማጠናቀቅ/completing probation period/ እንደሆነ እና በአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ቁ.377/1996 አንቀጽ 11(3) መሠረት የአራባ አምስት(45) ቀን የሙከራ ጊዜን ማጠናቀቅ ይጠይቃል፡፡ ምክንያቶችንም ወደ አራት ፈርጅ ከፍለን ማየት እንችላለን፡፡ የመጀመሪያው ምድብ ከሕግ በሚመነጩ፤ በሠራተኛው አነሳሽነት፤ በአሠሪው አነሳሽነት እንዲሁም የተለያዩ አደጋበመድረሱ ምክንያት ብለን መፈረጅ እንችላለን፡፡
ሀ) ከሕግ ሚመነጩ ምክንያቶች፡-በዚህ ምድብ ውስጥ የሚመደቡት ሕጉ በራሱ የስንብት ክፍያ ያስገኛሉ ተብለው የተጠቀሱትን ሁኔታወች ተሟልተው ሲገኙ የሚስተናገዱ ጉዳዮችን ይይዛል፡፡ ይህም ማለት በአሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ቁ.377/1996 በአንቀጽ 24(4) ላይ የዘረዘራችው ጉዳዮች ተከስተው ሲገኙ ክፍያው ሊጠየቅ እንደሚችል መገንዘብ ይቻላል፡፡ ምሳሌ ድርጅቱ በመክሰሩ (bankruptcy) ወይም በሌላ ምክንያት ቢዘጋ የሥራ ስንብት ክፍያ ሊጠየቅ ይችላል፡፡ /የአዋጁ አንቀጽ 39(1)(ሀ) ይመለከተዋል፡፡ /በሌላ በኩል በማሻሻያ አዋጅ ቁ.494/1998 አንቀጽ "ሰ" እና "ሸ" ላይ የተመለከቱ ጉዳዮች በዚሁ ክፍል ይፈረጃሉ፡፡ አንድ ሰው የፕሮቪደንት ፈንድ ሽፍን ተጠቃሚ ካልሆነ እንዲሁም የጡረታ እድሜው ደረሶ በጡረታ ሲገለል የጥሮታ ክፍያ ተጠቃሚ ካልሆነ የሥራ ስንብት ክፍያ ሊሰጥ እንደሚችል ህጉ በጥብቅ ያስቀምጣል፡፡
ሌላው ሕጉ እዛው ማሻሻያ አዋጅ ላይ በራሱ ያስተዋወቀው ነገር ቢኖር ቢያንስ አምስት አመት የሥራ አገልግሎት ያለው ሠራተኛ የሥራ ውሉን በህመም ወይም በሞት ምክንያት ቢያቋርጥ የሥራ ስንብት ክፍያ ሊያገኝ እንደሚችል ይናገራል፡፡
ለ) በሠራተኛው አነሳሽነት የሚመጡ ምክንያቶች፡-ይህ የሚሆንበት አንድም አሠሪው በሠራተኛዉ ላይ ሰብዓዊ ክብሩን እና ሞራሉን የሚነካ ጉዳይ በማድረጉ ወይም በወንጅል ሕግ መሠረት የሚያስጠይቅ አድራጎት በመፈጸሙምክንያት በሠራተኛው አነሳሽነት የሥራ ውሉ ቢቋረጥ የሥራ ስንብት ክፍያ መጠየቅ ይችላል፡፡ (አዋጁ አንቀጽ 39(1)(መ) ይመለከተዋል፡፡ )
ሌላው ደግሞ ከጥንቃቄ ርምጃ አለመውሰድ ጋር ይያያዛል፤ ይህም የሠራተኛውን ደኅንነት ወይም ጤንነት የሚያሰጋ አደጋ እንዳይደርስ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶት እያለ አሠሪው እርምጃ ባለመውሰዱ ሠራተኛው የሥራ ውሉን ቢያቋርጥ የሥራ ሥንብት ክፍያ ያገኛል፡፡ (አዋጁ አንቀጽ 39(1)(ሠ) ይመለከተዋል፡፡ ይህም ጉዳይ በአዋጁ ምዕራፍ ሰባት ላይ የሥራ ቦታ ደኅንነት (occupational safety) ጋር የተያያዙ የአሠሪው ግዴታወችን ከመተላለፍ ጋር ይገናኛል፡፡
ሐ) በአሠሪው አነሳሽነት የሚመጡምክንያቶች፡-በዚህ ክፍል የሚመደበው የመጀመሪያው አድራጎት ከሕግ ውጪ በአሠሪው አነሳሽነት የሥራ ውል ሲቋረጥ የሥራ ስንብት ክፍያ ሊከፈል እንደሚችል አንቀጽ 39(1)(ለ) ላይ ተመልክቷል፡፡ የዚህ ድንጋጌ መኖር አንድምታው ከሕግ ውጪ ሠራተኛ እነዳይሠናበት የሚደረገው የሥራ ዋስትናን ለማረጋገጥ ነው፡፡ በሌላ በኩል በአዋጁ አንቀጽ 28(2)(ሀ) እንዲሁም አንቀጽ 29 መሠረት ሠራተኛው በሚቀነስበት ጊዜ የሥራ ስንብት ክፍያ ሊከፈል እንደሚገባ ከአንቀጽ 39(1)(ሐ) ንባብ መረዳት እንችላልን፡፡ ይህንንም ጉዳይ የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት ቅጽ 17 መዝገብ ቁ.105620 በእነ አቶ ሃብቴ ብርሃኑ(ስድስት ሰወች) እና አቶ ሙሉነህ ቡና ላኪ ትራንስፖርትና ትራንዚት የክስ መዝገብ ላይተመሳሳይ አቋም ወሰዷል፡፡
መ) ከአደጋ ጋር በተያያዘ፡- በዚህ ምድብ የሚመደቡት ምክንያቶች ደግሞ በሠራተኛው ላይ የተለያዩ ችግሮች፤ የማይድን በሽታ እና አደጋ በመጋረጣቸው የሚጠየቁ ናቸው፡፡ የመጀመሪያው በአዋጁ አንቀጽ 39(1)(ረ) መሠረት በሠራተኛው ላይ ሙሉ ወይም ከፊል የአካል ጉዳት በመደረሱ ሠራተኛው ሥራ ለመሥራት አለመቻሉ በህክምና ቦርድ ተረጋግጦ የሥራ ውሉ ሲቋረጥ የሥራ ሥንብት ክፍያ ሊጠየቅ ይችላል፡፡ በሌላ በኩል በማሻሻያ አዋጁ አንቀጽ 2(ቀ) ላይ እንደተመለከተው በኤች አይ ቪ ኤድስ ህመም ምክንያት በሠራተኛው ጥያቄ ውሉ ቢቋረጥ የሥራ ስንብት ክፍያ ማግኘት ይችላል፡፡
ከላይ የተቀመጡት ምክንያቶች ብቻ ይዞ መብቱን የሚጠይቅ ሠራተኛ የሥራ ስንብት ያገኛል፡፡ ይህ ማለት ግን አሠሪው ለሠራተኛው የተሻለ መብት የሚስከብር ሌሎች የሥራ ውል ሊቋረጥባቸው የሚችሉ ምክንያቶችን አካቶ ሠራተኛውን የሥራ ስንብት ክፍያ ተጠቃሚ እንዲሆን በሕብረት ሥምምነት/ Collective agreement/ ቢፈቅድ የሚበረታታ እንጂ የሚነቀፍ ተግብር አይደለም፡፡ /የአዋጁ አንቀጽ 134(2) ተመልክቷል፡፡
ይህ ሲሆን ግን መብቱ የሚጠየቅበት የጊዜ ገደብ እንዳለው ልብ ልንል ይገባል፡፡ ሕጉም በአንቀጽ 162(4) በግልጽ እንዳስቀመጠው በሥራ ውል መቋረጥ ምክንያት የሚጠየቁ ክፍያወች ማለትም የሥራ ስንብት ክፍያን ጨምሮ ውሉ በተቋረጠ በስድስት(6) ወር ውስጥ መቅረብ እንዳለባቸው እና ይህ ካልሁነ ግን በይርጋ ሊታገድ እንደሚችል በግልጽ ይደነግጋል፡፡
ይህንን አርዕስት ከመቋጨታችን በፊት የሥራ ስንብት ክፍያ መጠን ማየቱ ተገቢ ነው፡፡ የሥራ ስንብት ክፍያ መጠን ህጉ በግልጽ እንዳስቀመጠው ለመጀመሪያ የአንድ ዓመት አገልግሎት የሠራተኛው የመጨረሻ ሳምንት አማካይ የቀን ደምወዙ በ 30 ተባዝቶ የሚከፈል ሲሆን ከአንድ ዓመት በታች ያገለገለ ሠራተኛ እንዳገልግሎቱ ጊዜ እየተመዘነ ተመጣጣኝ ክፍያ ያገኛል፡፡ በአንጻሩ ግን የአገልግሎት ዓመቱ እያደገ በሄደ ቁጥር ለተጨማሪው የአገልግሎት ዓመት የአንድ ወር ደምወዙ አንድ ሶስተኛ እየታከለ ይከፈለዋል፡፡ ዳሩ ግን ጠቅላላ ክፍያ ከሠራተኛው የ12 ወራት ደምወዝ መብለጥ የለበትም፡፡ /የአዋጁ አንቀጽ 40 ይመለከቷል፡፡ /በአጭር ሂሳባዊ ቀመር ለመገንዘብ የሚከተለውን ሠንጠረዡን ይመልከቱ፡-
ለምሳሌ አቶ ኩራባቸው 6,000 ብር ወርሃዊ ደምወዛቸው ቢሆን እና 11ዓመት ቢያገለግሉ የሥራ ስንብት ክፍያቸው የሚሆነው 6,000+1/3x6,000(11-1)< 12(6,000) ማለትም 6,000+20,000ይህም 26,000.00ብር ያገኛል ማለት ነው፡፡ የሚያገኘው ገቢም ከአመታዊደምወዙ(72,000) ያነሰ ነው፡፡
የሌሎች ሀገራት ልምድ፡-ጸሀፊው በዚህ ንዑስ ርዕስ ትኩረቱን ያደረገው የሥራ ስንብት ክፍያ በሌሎች አገራት ያለው ይዞታ እና ከሌሎች ልምድ የምንወሰደው ነገር ካለ ጠቆም ለማድረግ ነው፡፡ ለዚህም ይረዳው ዘንድ ጸሀፊው የዳበረ እና የካበተ ልምድ ያላቸውን ሀገራት (Parent test approach of comparative study) በመጠቀም የቻይና፤ ደቡብ አፍሪቃ እና የታላቋ ብሪታኒያ ልምድ እንደሚከተለው አቅርቧል፡፡
ሀ. ቻይና፡- በህዝባዊት ሪፖሊክ ቻይና የሥራ ውል ሕግ አንቀጽ 46 እና 47 እንዲሁም የሥራ ውል ማስፈጸሚያ ደንብ አንቀጽ 27 ላይ እንደተመለከተው የሥራ ውል በሚቋረጥበት ጊዜ ሠራተኛው ባገለገለበት ዓመት ልክ ተመሳሳይ የወር ደምወዙን ያገኛል ማለት ነው፡፡ ይህም ማለት አንድ ሠራተኛ አንድ ዓመት ካገለገለ የአንድ ወር ደምወዙን ክፍያ ያገኛል፡፡ በተመሳሳይ አሥራ አምስት ዓመት ከሠራ የአሥራ አምስት ወር ደምወዙን በስንብት ወቅት ተከፋይ ይሆናል፡፡
በአንጻሩም ለስደስት ወራት ካገለገለ ልክ አንድ ዓመት እንዳገለገለ ተቆጥሮ የአንድ ወር ደምወዝ በስንብት ወቅት ተከፋይ ይሆናል፡፡ ከስድስት ወር በታች የሠራ ከሆነም የግማሽ ወር ደምወዝ በክፍያ መልክ ያገኛል፡፡ በዚህም መሠራት የቻይና የሥራ ስንብት ክፍያ ሠራተኛውን የሚጠቅም ይመስላል፡፡
ለ. ደቡብ አፍሪቃ፡- በደቡብ አፍሪካ የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ ክፍል 41 በግልጽ እንደተመለከተው በሕግ ረገድ የተቀመጠ የሥራ ስንብት ክፍያ የለም፡፡ ነገር ግን ድርጅቱ/አሠሪው በሚያደርገው ተቋማዊ ለውጥ፤ ቴክኖሎጂያዊ እድገት እና የውስጥ አሠራር ምክንያት የሚቀነሱ ሠራተኞች የሥንብት ክፍያ/redundancy pay/ ሊከፈል ይችላል፡፡ እዚህ ላይ redundancy pay የሚባለው ከቅነሳ ጋር የተያያዘ ክፍያ ስለሆነ ነው፡፡
በዚህም መሠረት ከአንድ አመት በታች ያገለገሉ ሠራተኞች የክፍያው ተጠቃሚ አይሆኑም፡፡ ሆኖም ግን ከአንድ አመት በላይ ያገለገለ ሠራተኛ በአገለገለበት እኩል የሳምንት ክፍያ ያገኛል፡፡ ለምሳሌ አንድ ዓመት ያገለገለ ሠራተኛ የአንድ ሳምንት ደምወዙን በስንብት ወቅት ተከፋይ ይሆናል፡፡ ሃያ አመት ያገለገለ ሠራተኛ የሃያ ሳምንት ደምወዙን ያገኛል ማለት ነው፡፡
ሐ.ታላቋ ብሪታኒያ፡- እኤአ በ1996 በወጣው የእንግሊዝ የሠራተኞች መብት ሕግ ክፍል 135 እና 155 እንደተገለጸው በኢኮኖሚያዊ ምክንያቶች ለሚደረጉ ቅነሳወች ብቻ የሥራ ስንብት/redundancy pay/ ያገኛል ማለት ነው፡፡ በሕጉ መሰረትም ሠራተኞች የተባለውን መብት ለመጠየቅ ቢያንስ ሁለት አመት ለቀጣሪው መሥራት ይጠበቅባቸዋል፡፡
የእንግሊዝ የሠራተኞች መብት ሕግ ለየት የሚያደርገው ክፍያው በሚከፈልበት ወቅት የሠራተኛው እድሜ ከግምት ውስጥ የሚገባበት ሁኔታ አለ፡፡ በዚህም መሠረት ከ22 ዓመት እድሜ በታች የሆነ ሠራተኛ 0.5 ወይም የግማሽ ሳምንት በእያንዳንዱ አመት አገልግሎት ተከፋይ ሲሆን ከ 22 ዓመት እስከ 40 ዓመት እድሜ ክልል ውስጥ ያለ ሠራተኛ በእያንዳንዱ የአገልግሎት አመት የአንድ ሙሉ ሳምንት ክፍያ በስንብት መልክ ያገኛል፡፡ እንዲሁም ሠራተኛው ከ 41 ዓመት እድሜ በላይ ከሆነው ለእያንዳንዱ ለሠራበት ዓመት አንድ ሳምንት ተኩል(1.5)ክፍያ ያገኛል ማለት ነው፡፡
ጸሐፊው በዚህ ረገድ የሚከተሉትን ችግሮች እንደ ክፍተት ተመልክቷል፡፡ የመጀመሪያው ክፍተት የሥራ ስንብት ክፍያ በማንኛውም የሥራ መቋረጥ ምክንያት የሚጠየቅ ክፍያ አድርጎ መገንዘብ ነው፡፡ በዚህም ችግር ሳቢያ ብዙ ሠራተኞች ስንብታቸው በአዋጁ አንቀጽ 39 ብሎም ማሻሻያው እንዲሁም በህብረት ስምምነት ላይ ከተቀመጡ ምክንያቶቸ ውጪ ባሉ ጉዳዮች ሆኖም የሥራ ስንብት ክፍያን የሚጠይቁበት ሁኔታ አለ፡፡
ሌላው ደግሞ የሥራ ስንብት የክፍያ መጠን እንደ ሀገሪቱ የምጣኔ ሃብት በየጊዜው ቢከለስ እና ለውጥ ማሻሻያ ቢደረግበት የሠራተኛውን ማህራዊ መድህን ሊያረጋግጥ የሚችል ቢሆን መልካም ነው፡፡
ማጠቃለያ፡- የሥራ ስንብት ክፍያ ረጅም ጊዜን ያስቆጠረ የሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትናን ሊያረጋግጥ የሚችል መንገድ ነው፡፡ የሥራ ስንብት ክፍያ የሚባለው በስንብት ወቅት ለሠራተኛው የሚሰጠው ካሳ መሰል ክፍያ ነው፡፡ የሥራ ስንብት ክፍያ ከሦስት ታሪካዊ ምክንያቶች ጋር ተያይዞ እንደመጣ እንረዳለን፡፡ የመጀመሪያው ምክንያት ዘርዝር ያሉ የአሠሪና ሰተራተኛ ሕጎች /Labour codes/ መበራከት ሲሆን ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ በአንደኛውና በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት በነበረው አስከፊ ጊዜ በሺወች የሚቆጠሩ ሠራተኞች ከሥራ ገበታቸው መልቀቅና ከዚህ ጋር ተያይዞ የተካሄዱ ለውጦች መታየታቸው ሲሆን፤ የመጨረሻው ምክንያት ደግሞ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የመጡ ለዜጎች የሚጨነቁ መንግስታት መበራከት /welfare state expansion/ ለጉዳዩ ትኩረት እንደሠጡት መገንዘብ ይቻላል፡፡
በመጨረሻም የኢትዮጵያ አሠሪና ሠራተኛ አዋጅ ቁ.377/1996 እንዲሁም ማሻሻያ አዋጅ 494/1998 የሥራ ስንብት ክፍያን በተመለከተ በሕጉ አስቀድመው በተወሠኑ ምክንያቶች ብቻ ሊከፈል እንደሚገባ በዝርዝር ይደነግጋል፡፡
በአዲስ አበባ ሐሳብ ያላቸውን ሥራ ፈጣሪዎች ከባለሀብቶች ጋር የሚያገናኙ መድረኮች እየተፈጠሩ ነው። ሥራ ፈጥረው ስኬታማ የሆኑ ባለሃብቶች ልምዶቻቸውን ለወጣቶች የሚያካፍሉባቸው መድረኮችም እየተመቻቹ ነው።
የሰብዓዊ መብቶች እንዲከበሩና ሁሉን ዓቀፍ መንግሥት በኢትዮጵያ እንዲቋቋም ለማስቻል በአሜሪካ የእንደራሴዎች ምክርቤት የተዘጋጀው ረቂቅ ሕግ ያለአንዳች ተቃውሞ በሙሉ ድምፅ ኤፕሪል 10፤2018ዓም ጸድቋል።
ህወሓት እጅግ ከፍተኛ የውትወታ ገንዘብ ያፈሰሰበትና በርካታ የፖለቲካ ሥራ የሠራበት ረቂቅ በምክርቤቱ በሚገኙ 108 እንደራሴዎች ስፖንሰር ያደረጉት ሲሆን የሁለቱም ማለትም የዴሞክራትና የሪፑብሊካን እንደራሴዎች በጣምራነት የደገፉት ረቂቅ ነበር።
በዋሽንግቶን ዲሲ በ“አምባሳደርነት” ሹመት የኢህአዴግ ተወካይ ሆኖ የተቀመጠው ካሣ ተክለብርሃን ለምክርቤቱ ረቂቅ ሕጉ እንዳይፀድቅ ደብዳቤ ልኮ እንደነበር H.R. 128 ለኢትዮጵያ በፌስቡክ ገጹ ላይ ባተመው የደብዳቤው ፎቶ አስታውቋል።
ጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ ከዚህ በፊት ይህንኑ የህወሓት ውትወታ አስመልክቶ ሲዘግብ፤ “ይህንን ረቂቅ ሕግ ለማክሸፍም የውትወታ (ሎቢ) ሥራ ከመሥራት ጀምሮ የአሜሪካ ባለሥልጣናትንና የፖለቲካ መሪዎችን በ“አልሻባብ ምስራቅ አፍሪካን ይወራል” ድራማ ለማስፈራራት ተደጋጋሚበርካታ ሙከራዎችን ህወሓት ቢያደርግም አልተሳካለትም። ላለፉት በርካታ ወራትም (በቅርቡ ወደ አሜሪካ የመጡትን እነ ወርቅነህን ጨምሮ) ሊያሳምኑ ይችላሉ የሚላቸውን ሹሞቹን በመላክ ረቂቅ ሕጉ በተግባር እንዳይውል የአሜሪካ ባለሥልጣናትንን – ጊዜ ስጡን፣ ሁሉን እናስተካክላለን፣ … የመሳሰሉ ተማጽንዖዎችን ሲያቀርብ ቆይቷል። በግምባር ቀደምትነትም የህወሓት ወዳጅ የሆኑት ሴናተር ኢንሆፍ ህወሓት/ኢህአዴግን ለመታደግኢትዮጵያ ድረስ እስኪሄዱ ያደረሰ የውትወታ ሥራ ተካሄዷል።ይህንን ረቂቅ ህግ ገና ከጅምሩ የፈራው ህወሓት ለወትዋቾች (ሎቢይስቶች) በጀት መድቦ መንቀሳቀስ ከጀመረ አንድ ዓመት አልፎታል። በዋሽንግቶን ዲሲ የኢህአዴግ ጽ/ቤት ተጠሪ የነበረው ግርማ ብሩ SGR Government Relations ከተባለ የወትዋቾች ድርጅት ጋር በተፈራረመው ሰነድ ላይ በግልጽ እንደተመለከተው ለዚህ የውትወታ ሥራ ድርጅቱ (SGR) በወር 150ሺህ ዶላር፤ በጥቅሉ 1.8 ሚሊዮን ዶላር ተከፍሎት ረቂቅ ሕጉን የማክሸፍ ዘመቻ እንዲሠራ ስምምነት ተደርጓል” በማለት በመረጃ የተደገፈ ሪፖርት ማቅረቡ ይታወሳል።
ይህ በምክርቤቱ የፀደቀው ሕግ በኢትዮጵያ ያለውን ግድያ፣ ግፍ፣ እስራት፣ ሥቅየት፣ ወዘተ ከመዘርዘር ባሻገር አሁን በሥልጣን ላይ ያለውን የህወሓት/ኢህአዴግን አገዛዝ የሚከተሉትን ተግባራት እንዲፈጽም ውሳኔ የተላለፈበት ነው፤
ነሐሴ 28፤ 2008ዓም ቂሊንጦ እስርቤት ላይ በመተኮስና በእሣት በማቃጠል፤ መስከረም 22፤ 2009 በኢሬቻ በዓል ላይ የሞቱትን እንዲሁም በሶማሊያ ክልል ለዓመታት ሲካሄድ የቆየውን ግድያ አስመልክቶ ምርመራ ተደርጎ ሪፖርት እንዲቀርብ የሚጠይቅ ነው።
ህወሓት/ኢህአዴግ የሚከተለውንና በተግባር አውሎ እየተጠቀመባቸው ያሉትን የአፋኝ ሕግጋት ስብስብ እንዲሰረዙ፤ እነዚህም የጸረ-ሽብር ሕጉ፤ የመያዶች ሕግ፣ ወዘተ የሚጠቀልል ነው።
ስቴት ዲፓርትመንት ከአሜሪካው ገንዘብ ሚ/ር መ/ቤት ጋር በጥምረት በመሆን በኢትዮጵያውያን ላይ ግድያ፣ ስቅየት፣ እንግልትና ግፍ የፈጸሙ ግለሰቦችም ሆኑ ድርጅቶች በዓለምአቀፍ ደረጃ በሚታወቁ ሕግጋት መሠረት አስፈላጊው ማዕቀብ እንዲጣልባቸውና በኃላፊነት እንዲጠየቁ እንዲደረግ፤
ቀጣዩ ጉዞ ይህ በምክርቤት የጸደቀ ሰነድ ወደ ሕግ መወሰኛ ምክርቤት (ሴኔት) በመሄድ ድምጽ ይሰጥበትና ካለፈ ፕሬዚዳንት ትራምፕ ፊርማቸውን በማኖር በሕግ መልኩ ወጥቶ ተግባራዊ እንዲደረግ ይታወጃል።
ህወሓት ይህንን ተግባር የሚያስፈጽሙለት እንደነ ሴናተር ኢንሆፍ ያሉ “ወዳጆች” እንዳሉት ሲናገር ቢሰማም ሕጉ አስቀድሞ የበርካታ ሴናተሮች ድጋፍ እንዳገኘ ይነገራል። እስካሁን ባለው መረጃ መሠረት 25 ሴናተሮች (18 ከዴሞክራቲክ፤ 7 ከሪፑብሊካን) S.Res.168ን ስፖንሰር አድርገዋል። ኢትዮጵያውንም H.R. 128 ከድምጽ ካለፈበት ሰዓት ጀምሮ በሴኔቱ ረገድ የተጽዕኖ ሥራቸውን ማካሄድ ጀምረዋል።
ቦታው ሰሜን ጎንደር በለሳ ወረዳ ነው። ከአፄ ሲስኒዮስ ቤተመንግስት ባሻገር ይገኛል። በልጅነታችን ከምንፈራው ቦታ መካከል አንዱ ነው። ባለቤትነቱን ማን ለሰይጣን እንደሰጠው...
በካፍ ቻምፒየንስ ሊግ አምስት ጨዋታዎች ቅዳሜ ሲደረጉ ከምድብ ሶስት ኤስፔራንስ እና ሰንዳውንስ ከምድቡ ማለፋቸውን ሲያረጋግጡ ኤትዋል ደ ሳህል ማፑቶ ተጉዞ ያሳከው አንድ ነጥብ ከምድብ አንድ ማለፉን እንዲያረጋግጥ አድርጎታል፡፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ ኤኤስ ቪታ ክለብ እና አል ሂላል ከምድብ መሰናበታቸውን በአምስተኛው የቻምፒየንስ ሊግ የጨዋታ መርሃ ግብር አረጋግጠዋል፡፡
ወደ ሞዛምቢክ የተጓዘው ኤትዋል ደ ሳህል ፌሮቫያሪዮ ቤይራን ነጥብ ማስጣሉን ተከትሎ ሩብ ፍፃሜውን ተቀላቅሏል፡፡ ባለሜዳው በቺሊቶ ኦማር ድንቅ የ72ኛው ደቂቃ ግብ መሪ ቢሆንም ሳሊም ቤን ቤልጋሲም በፍፁም ቅጣት ምት በ84ኛው ደቂቃ በፍፁም ቅጣት ምት ግብ አስቆጣሮ የሶሱን ክለብን ወደ ቀጣዩ ዙር አሻግሯል፡፡
ምድቡን ኤትዋል ደ ሳህል በ9 ነጥብ ሲመራ ኤል ሜሪክ በ7 እንዲሁም ፌሮቫያሪዮ በ5 ወደ ሩብ ፍፃሜ የመግባት እድል አላቸው፡፡ ሃያሉ የሱዳን ክለብ አል ሂላል ከምድቡ ተሰናብቷል፡፡ ይህንን ተከትሎ ቱኒዚያዊውን አሰልጣኝ ነቢል ኮኪን አሰናብቷል፡፡
ቅዱስ ጊዮርጊስ በወቅቱ የአፍሪካ ቻምፒዮን በማሜሎዲ ሰንዳውንስ 1-0 ተሸንፎ ለመጀመሪያ ግዜ ከተሳተፈበት የምድብ ውድድር ሲሰናበት ኤኤስ ቪታ ክለብ ከኤስፔራንስ ጋር አቻ መለያየቱን ተከትሎ ፈረሰኞቹን ተክትሎ ከምድብ ተሰናብቷል፡፡
ላይቤሪያዊው አንቶኒ ላፎር በ86ኛው ደቂቃ ሞሬና ያመቻቸለትን እድል ተጠቅሞ ብራዚሎቹን አዲስ አበባ ላይ ባለድል አድርጓል፡፡ በጨዋታው ላይ በተለይ ቅዱስ ጊዮርጊስ በመጀመሪያው አጋማሽ ያመከናቸው እድሎች ዋጋ አስከፍለውታል፡፡ ሳላዲን ሰዒድ እረፍት ከመውጣታቸው በፊት የመታውን የፍፁም ቅጣት ምት የቀድሞ የፈረሰኞቹ ግብ ጠባቂ ዴኒስ ኦኒያንጎ አምክኖበታል፡፡
ኪንሻሳ ላይ ኤስፔራንስ በ10 ተጫዋች ከተጫወተው ኤስ ቪታ ጋር 2-2 ተለያይቶ፡፡ በውድድር አመቱ ድንቅ ብቃቱን ለሃገሩ ቱኒዚያ እንዲሁም ለክለቡ ኤስፔራንስ እያሳየ የሚገኘው ጠሃ ያሲን ኬኒሲ እንግዶቹን በ11ኛው ደቂቃ መሪ ቢያደርግም በትውልድ ዲ.ሪ. ኮንጎ በዜግነት ሩዋንዳዊ የሆነው ዳዲ ቢሮሬ (በቅፅል ስሙ ኢቲኪማ) አከታትሎ ያስቆጠራቸው ሁለት ግቦች ባለሜዳውን 2-1 እንዲመራ አስችለውታል፡፡ ሩዲ ማክዊክዊ በሰራው ጥፋት ምክያት በ58ኛው ደቂቃ በሁለት ቢጫ ከሜዳ ሲወጣ የተገኘውን ፍፁም ቅጣት ምት ኬኔሲ አስቆጥሮ ጨዋታው 2-2 ተጠናቋል፡፡
ምድቡን ኤስፔራንስ በ9 ነጥብ ሲመራ ማሜሎዲ ሰንዳውንስ በአንድ ነጥብ ዝቅ ብሎ ሁለተኛ ነው፡፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ በ5 እንዲሁም ቪታ ክለብ በ4 ተከታዩን ደረጃ ይዘዋል፡፡
አላፊ ቡድኖች ባልተለዩበት በዚህ ምድብ የሪከርድ የአፍሪካ ቻምፒዮኑ አል አሃሊ ከዛናኮ ጋር አቻ ተለያይቶ አጣብቂኝ ውስጥ ሲገባ ዋይዳድ ካዛብላንካ ወደ ካሜሮን ተጉዞ እጅግ የተዳከመውን ኮተን ስፖርትን 2-0 ረቷል፡፡
አል አሃሊ በርካታ የግብ እድሎችን ባመከነበት ጨዋታ የዛምቢያው ዛናኮ አንድ ነጥብ በሜዳው ማግኘት ችሏል፡፡ ዛናኮ ውጤቱን ተከትሎ የምድብ መሪነቱን ሲያጠናክር ባለልተጠበቀ መልኩ ሃያል ከሆኑት የሰሜን አፍሪካ ክለቦች አንዱ ከዚህ ምድብ የማለፍ እድሉ አጠራጣሪ ሆኗል፡፡
የጨዋታ እና የሙከራ ብልጫ የነበረው የሞሮኮው ቻምፒዮን ዋይዳድ ካዛብላንካ ኮተን ስፖርትን አሸንፏል፡፡ አችራፍ ቤንቻጉሪ እና ነይም የግቦቹ ባለቤቶች ናቸው፡፡ አምስት ጨዋታ በተከታታይ የተሸነፈው ኮተን ስፖርት አስከፊ የቻምፒየንስ ሊጉ ካደረገ በኃላ አስቀድሞ ከምድብ መሰናበቱን ከሁለት ሳምንታት በፊት አረጋግጧል፡፡
ምድቡን ዛናኮ በ11 ነጥብ ሲመራ ዋይዳድ በ9 ነጥብ ሁለተኛ ነው፡፡ አጣብቂኝ ውስጥ የገባው የካይሮ ሃያል በ8 ነጥብ ሶስተኛ ነው፡፡ ኮተን ስፖርት ያለምንም ነጥብ ግርጌ ላይ ይገኛል፡፡
የንባብ ሰዓት: 2 ደቂቃዎች አርዕስተ ዜናዎች ፣ የልኡክ ጽሁፎች ፣ ርዕሶች ፣ ርዕሶች to እነሱን ለመጥራት የፈለጉትን ያህል ፣ በሚያደርሷቸው ይዘቶች ሁሉ ውስጥ በጣም አስፈላጊው አካል ናቸው ፡፡ ምን ያህል አስፈላጊ ነው? በዚህ ፈጣን እስፕሮግራፊ መረጃ መሠረት 80% የሚሆኑ ሰዎች አንድን አርዕስት ሲያነቡ ከተመልካቾች መካከል 20% የሚሆኑት በትክክል ጠቅ ያደረጉ ናቸው ፡፡ የፍለጋ ሞተር ማጎልበት የርዕስ መለያዎች ወሳኝ ናቸው እና ይዘትዎ በማህበራዊ አውታረመረቦች ላይ እንዲጋራ ለማድረግ ዋና ዋና ዜናዎች ናቸው ፡፡ አሁን ዋና ዋና ዜናዎች አስፈላጊ እንደሆኑ ስለምታውቅ ምናልባት ምን እንደሆነ እያሰቡ ይሆናል