Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አሁንም ቤንሻንጉል ''ሂዱ! ውጡ!'' ብሎ በሺ የሚቆጠር ሕዝብ በስለት፣በጥይት ወዘተ እየተሳደደ፣ አራስ መንገድ ላይ እየወለደች፣ ሕፃናት ትምህርታቸውን ጥለው ከወላጆቻቸው ተለያይተው በየጫካው ውስጥ ሲንከራተቱ፣አብያተ ክርስታያናት ተዘግተው ካህናት ቁልፍ አምጡ ተብለው ሲደበደቡ እና ሲታሰሩ ያልሰማው መንግስት ዛሬ ቤንሻንጉል ክልል ስም ''ኑ ተብሏል''። ብሎ መናገሩ እና በመኪና እየጫነ በግድ መውሰድ መጀመሩ ተሰምቷል።አንዳንዶች ወዴት እንደሚወሰዱ ገና አልታወቀም እያሉ መሆኑ ሳይዘነጋ።ለነገሩ ዛሬ ተፈናቃዮቹ የተቃውሞ ሰልፍ ሊያደርጉ የነበረ መሆኑ እና የአለምአቀፍ የኢትዮጵያን ቁጣ ከመቼውም ጊዜ በላይ ማየሉ ሁኔታውን ቶሎ የማድበስበስ ሥራ ለመስራት መንግስት እንዲያስብ ሳያደርገው አልቀረም። ስለዚህም ''ሲፋጅ በማንኪያ ሲበርድ በእጅ'' የሚለውን አባባል መንግስት ሥራ ላይ ለማዋል የተገደደ መስሏል።ይሄውም የህዝብ ሃሳብ በሌላ ነገር ሲጠመድ ሰይጣናዊ ሥራ መስራት ሕዝብ በአንድላይ ሲቆጣ ከነገር አለሙ መለስ ማለት።
በእጅም ሆነ በማንኪያ ይህ ሁሉ የመንግስት ተግባር የሚያመለክተው አንድ እና አንድ ነገር ብቻ ነው።ኢትዮጵያ 'መከፋፈሏን' ያወቀ የተረዳ ግን ይህንን የሚያበረታታ መንግስት እንዳለን።ለእዚህም ከሰሞኑ ክስተት በተጨማሪ ያለፉት ሁለት ወራትን ሶስት ክስተቶች መመልከት ይቻላል።እነርሱም -
-ባለፈው በአዲስ አበባ ዩንቨርሲቲ የ ኦሮምኛ ተናጋሪ ተማሪዎች ''የኦሮሞ ተወላጅ በመሆናችን ብቻ ተቃዋሚ ናችሁ ተብለን ካለትራንስክሪፕት ተባረርን በየቶቦው ውስጥ ነው ይምንተኛው'' ማለታቸው ጆሮ ዳባ ልበሱ መባላቸው፣
- ጅጅጋ ዛሬ የሱማሌ ክፍል ነች ወይስ የኢትዮጵያ? እስኪባል ድረስ እስካሁን ከየት እንደመጡ በማይታወቁ የሚሊሻ ኃይል ስትተዳደር እና ማንኛውም አማርኛ ተናጋሪ ብቻ ሳይሆን የጉራግኛ ትግርኛ ኦሮምኛ ተናጋሪ ሳይቀር እየተሳቀቀ የሚኖርባት መሆኗ እንድያውም የአማርኛ ተናጋሪዎች ከግማሽ ክፍለዘመን በላይ የኖሩበትን የግል ቤት ካለምንም ካሳ መነጠቃቸው እና
- ዜጋ በሀገሩ ላይ ለፋሺሽቱ ግራዝያኒ የተሰራውን ሃውልት መቃወም ኢህአዴግን መቃወም የሆነበት እና ህዝቡ በታክሲ ውስጥ ሳይቀር የግራዝያኒን ሃውልት ተቃውሞ መናገር የፈራበት ሁኔታ በቂ ማስረጃዎች ናቸው።
ለእዚህ ሁሉ ግን መልሱን ልብ አላለው ካልሆነ በስተቀር ''ሪፖርተር ጋዜጣ'' እራሱ የመለሰው ይመስለኛል።በጋዜጣው ፀሐፊ ጌታሁን ወርቁ በ መጋቢት 29/2005 የተፃፈው ''
''ይህ አነጋገር (Maxim) በሕግ ሙያ ከተለመዱት መርሆች ውስጥ ዋነኛው ነው፡፡ በሁሉም የሕግ ሥርዓት ውስጥ ለዘመናት ታውቆ የኖረ፣ የሚፈጸምም ነው፡፡ በሕግ ሙያ ከተለመዱ ጽንሰ ሐሳቦች ውስጥ በብዛት በኅበረተሰቡ ውስጥ የሚታወቅም መርህ ነው፡፡ ትርጉሙ ግልጽ ነው፡፡
አንድ ሰው ሕጉን ሳያውቅ በፈጸመው ጥሰት ተጠያቂነቱ አይቀርለትም፡፡ ጥፋት ያጠፋ ሰው ‹‹ሕጉን አላውቀውም›› ብሎ ሊከላከል አይችልም ማለት ነው፡፡ ጋሪ ስላፐር የተባለ እንግሊዛዊ የሕግ ባለሙያ፣ መርሁን ሲገልጽ እንዲህ ይላል፡፡ ‹‹ሕግን አለማወቅ ይቅርታ አያሰጥም›› ማለት፣ ‹‹ለምሳሌ አንተ ከአንድ ሰው ጋር የነበረህን የውል ግዴታ ሳታከብር ስትቀር ወይም የመንጃ ፈቃድ ሳይኖርህ መኪና ስትነዳ፣ የሠራኸው ሥራ በሕግ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ባታውቅም ክስ ይመሠረትብሃል፤ በወንጀል ከሆነ ደግሞ በዓቃቤ ሕግ ትከሰሳለህ ማለት ነው፡፡›› በዚህ መርህ መሠረት በአገሪቱ የወጡትን ሕግጋት በሙሉ፣ ዜጎች ወይም በአገሪቱ የሚኖሩ ሰዎች በሙሉ ያውቁታል ተብሎ ግምት ይወሰዳል፡፡
--------------ከዚህ በላይ በጽንሰ ሐሳብ ትንታኔው የተገለጸው ከሞላ ጎደል በአገራችንም ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ሕጉ ማንኛውም ዜጋ/አገሪቱ ውስጥ የሚኖሩ የኢትዮጵያን ሕግጋትን ያውቃል የሚል ግምት ይወስዳል፡፡ የፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 3/1987 በአንቀጽ 3 ‹‹ማናቸውም የፌዴራል ወይም የክልል ሕግ አውጭ፣ አስፈጻሚ እና ተርጓሚ እንዲሁም ማንኛውም የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል፣ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ የሚወጣ ሕግን የመቀበል ግዴታ ይኖርበታል፤›› በማለት ሕግን ማወቅና መቀበል በግዴታ መልክ አስቀምጧል፡፡ ይህን የመቀበል ድንጋጌ በመተላለፍ ሕጉን አለማወቅም ሆነ አለመቀበል በማያውቀው/ባልተቀበለው ሰው ላይ ያለውን ተፈጻሚነት አያስቀረውም፡፡ ስለዚህ ማንኛውም በነጋሪት ጋዜጣ የወጣን ሕግ ማንኛውም የኅብረተሰብ ክፍል ያውቃል፣ ተቀብሎታል የሚል የሕግ ግምት መኖሩን ልብ ማለት ይገባል፡፡
ከዚህ ሌላ በፍትሐ ብሔርም ሆነ በወንጀል ‹‹ሕግን አለማወቅ ይቅርታ አያሰጥም›› የሚለው መርህ ተካትቶ እናገኛለን፡፡ መርሁ በፍትሐ ብሔር ሕጉ ‹‹ከውል ውጭ ኃላፊነት›› በሚለው ክፍል የሚገኝ ነው፡፡ የፍ/ብ/ሕ/ቁ 2035 ‹‹አንድ ሰው በሕግ ላይ በትክክል ተገልጾ የተመለከተውን ልዩ ድንጋጌ፣ ልዩ ደንብና፣ ሥርዓት የጣሰ እንደሆነ ጥፋተኛ ነው›› በማለት በንዑስ ቁጥር አንድ ደንግጓል፡፡ በንዑስ ቁጥር ሁለት ደግሞ ‹‹ሕግን አለማወቅ ይቅርታ ሊያስገኝ አይችልም›› በማለት መርሁን ያለምንም ልዩ ሁኔታ ደንግጓል፡፡ '' ይላል።
አሁን ባለው የሀገሪቱ ሕግ ''ዜጎች ብቻ ሳይሆኑ ማንኛውም በህጋዊ መንገድ ወደ ኢትዮጵያ የገባ ግለሰብ በፈቀደበት ቦታ የመኖር እና ሀብት የማፍራት ሙሉ መብት አለው'' ይላል።እናም በሀገራችን የዘር ፖለቲካ የሚያራምዱ ሁሉ ለፍርድ እንዲቀርቡ ማድረግ ሃገርን ከጥፋት ህዝብን ከስደት ያድናል። ''ሲፋጅ በማንኪያ ሲበርድ በእጅ'' ግን ለሀገሪቱ ችግር መፍትሄ አይሆንም።ሕግ አለማወቅ በሕግ ከመጠየቅ የማያድን ከሆነ ሕግ እያወቀ ያጠፋውስ ላይ ቅጣቱ እንዴት አይከብድ?
℗ © ሰላም ነዚ ቪድዮ ካብዚ ዳውንሎድ ምግባር ንኣርቲስት ብዙሕ ጉድኣት ስለ ዘለዎ ብክብረትኩም ካብዚ ቻነል ንዝኾነ ቪዲዮ ዳውንሎድ ምግባርን ምዝርጋሕን ኩልኩል እዩ።
እዋይ ንዕቀት ኣብዚ እንዳተጸበናስ ኣብ ካልእ ተዘርጊሓ ሜትኩም ሕጂ ዳኣ እሞ ከኣ ብፋካኩም፡ሰሪሑ ኣብ ካልእ ክዝርግሓ ፡ምስጉን ሓላ ተጻዊትልኩም ቁሓምዋ በሉ ቃሕማማት እምበር ነዞም ከምዚኦም ሲ ቀሊል እዩ ሕማቃት እዚ ኣብ ኢትዮፕያ ኣብ ስደት ስለ ዘሎ ድላይኩም ክትገብርዎ ትክእሉ ኢኩም
እዚ ደራሲ ኣብ እንጀራኩም ኣቲኩም እዚ ከሓዲ እዚ ክቅተል ጥራይ እዩ ዘሎዎ ገንዘብ ሰብ በሊዑ ናበይ ከብል፡ኣብ ኢትዮፕያ ኣብ ፊጋ ዝበሃል ቦታ እዩ ገዙኡ ኣረጋጊጽና ኢና ዘሎና ኣብ 22 ከኣ ኣዲስ ኣስፋልት ኢሎሙና ኣሎዉ ኣቃብጽዎ ስነጥበብ መሸቀጥን፡መታትለልን ኮይኑ እሞ ከኣ ንሓንቲ ፓርት 44ሽሕ እንዳ ተከፈለ ዋና እዛ ሩፍታ ቻነል ፈዛዝ ኢለካ ኣሎኩ
አቢስ አቢሰይ ስኒት ሰሌ ኮታ ኩሉኹም አባላት ድግሲ ታሪኽ ሰላምን ጥዕናን ይምነየልኩም ንኹሉ ነገራትኩም ገዲፍኩም ብተቅርብዎ ፊልሚታትኩም ከየመስገንኩኹም ክሓልፍ አይደል ማራ ንፉዓት ኢኹም ብሃንቀውታ እየ ዝጽበየኩም ኩሉ ግዝየ ይሕዋተይ ሰላምን ጥዕናን አብ ሂወትኩም ይምነ አጆኹም አምላኽ ንሃገርና ይርአ ሰላም የውርደልና ❤👌🙏🇪🇷🇪🇷
ኣብ ክውን ገይርናዮ ዘይንፈልጥ ኣብ ፊልም ክንሽምግል(ክንዓርቕ) ሸንኮለል ከፊኡና !! በጃኹም ብይቅርታን ሕድገትን ፍቕሪ የሕልፉላሞ ወለላ ዝኾነ ምህርቲ ክትሓፍሱላ ኢኹም ን1080 ከምተውድቓውን ፍሉጥ'ዩ ፥ቁኑን ወድውን ናይ መቕጻዕቲ ግቡኡ ከይወሰደ ኣይትወድእዋ ምኽንያቱ ሕግን ሕጋውነትን ክንመሃር ።ይብል። ታንክዩ።
ናይ በሓቂ ፊልሚ ከምዚ ክከውን አለዎ ብፍላይ ኣገላልጻ ቃላትኩም ማራ አድኒቀዮ አጆኩም ኩሉ ክወግሕ እዩ ደራሲ ተዋሳእቲ ንፋዐት ቢኒ ሂወት ሂብዎ ነታ ፊልም ካብ ልቢ ትፈትወኩም ሐፍትኩም።
እሥላማዊያኑ ፅንፈኞች በተወሰኑ የማሊ አካባቢዎች ሙዚቃ የሚባል እንዳይሠራ፣ እንዳይሠማ ከከለከሉ ከሦስት ዓመታት ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ የዚህችን የምዕራብ አፍሪካ ሃገር የአካባቢዋ የባሕል መናኸሪያነት መልሶ ያፀናል የተባለ የሙዚቃ ድግስ በዋና ከተማይቱ ባማኮ እየተሠናዳ ነው።
አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና በታመሙና አጀላቸውም እንደተቃረበ በተሠማቸው ጊዜ እርሣቸውን በሚተካ ሰው ዙሪያ ትላልቅ ሰሃቦቻቸውን አማከሩ፡፡ እንዲህም አሏቸው
ለኔ የገባችሁትንም ቃልኪዳንም ፈትቶላችኋል፡፡ የናንተንም ጉዳይ ወደናንተው መልሶላችኋል፡፡ የወደደችሁትን ሰው በራሣችሁ ላይ አሚር/መሪ/ አድርጉ፡፡ እኔ በመካከላችሁ በህይወት እያለሁ አሚር የመረጣችሁ እንደሆነ ከኔ በኋላ የመለያያታችሁ ነገር አይታሰብም፡፡› (1)
በዚህ መልኩ ነበር ከአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ህልፈት በኋላ የመጀሪያው የሙስሊሞች ኸሊፋ የሆኑት አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ህዝቡን የሚመራ መሪ የመምረጥ መብት ያለው ህዝቡ ብቻ መሆኑን ያረጋገጡት፡፡ ያንን ዘመን ተከትሎ የመጣው የዓለም ማህበረሰብ ይህንኑ የቀደምት ሙስሊሙን መልካም አካሄድ ተከትሎ ቢሆን ኖሮ የፈረንሣይ አብዮት ተከስቶ ምዕራባውያን የዲሞክራሲንና የምርጫ ነፃነትን ከማስተዋወቃቸው በፊት በርካታ ዘመናትን በአምባገነንነት ሥርዓት ሥር ባላሣለፈ ነበር፡፡ ዛሬም ቢሆን በሙስሊሙ ሀገራ አካባቢ ያለው የአስተዳደርና የመተካካት ሥርዓት ከኢስላማዊው አሠራር በእጅጉ የራቀ ነው፡፡ ሙስሊሞች አቡበክር አስስዲቅም ሆነ ከርሣቸው በፊትም ነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ባሰመሩላቸው መንገድ ቢጓዙ ኖሮ ህዝበ ሙስሊሙ ኡማ ለበርካታ በደሎችና ችግሮች ባልተዳረገ ነበር፡፡
ወደ ታሪኩ እንመለስ .. ኸሊፋው አቡበክር የመረጧቸው ሰሃቦች ለተወሠነ ጊዜ ከተመካከሩ በኋላ ከመካከላቸው አንድ ሰው ይመርጡላቸው ዘንድ ተመልሰው መጡ፡፡ አቡበክርም ‹በምትመርጡት ሰው ላይ የተለያያችሁ መሠለኝ፡፡› አሏቸው፡፡ ‹አይ አይደለም፡፡› አሉት፡፡ ‹አደራችሁን በመስማማት ላይ የአላህ ቃልኪዳን ይኑራችሁ፡፡› አሏቸው፡፡ እነሱም ‹በጀ› አሉ፡፡ እሱም ‹ጥቂት ታገሱኝና ለአላህ፣ ለእምነቱና ለባሮቹ ጥቂት ላስብ፡፡› አሉ፡፡ (2)
አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ማንኛቸው ታላቁን ሀላፊነት ለመረከብ የተሻለ ብቃት እንዳለው ለመለየት ሙሉ ቀኑን በዙሪያቸው ያሉትን ሰዎች ማንነትና የሚበላለጡበትን ደረጃ ሲመረምሩ ዋሉ፡፡ ከዚያም ወደ ዑስማን ኢብኑ ዐፋን፣ ዐብዱረህማን ኢብኑ ዐውፍ፣ ሰዒድ ኢብኑ ዘይድ፣ ኡሰይድ ኢብኑ አልኹደይር እና ወደ ሌሎች ሙሃጅሮችና አንሷሮች አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ላኩ፡፡ ሁሉንም እርሣቸው ወዳሉበት እንዲገቡ ካደረጉ በኋላ አንዳቸውም ያለእፍረትና ነገሮችን መሸፋፈን የየራሣቸውን ሀሣብ በግልፅ እንዲናገር አደረጉ፡፡ በዚህ ጊዜ ሁሉም የጥቆማ እጆች ወደ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ነበር ያመለከቱት፡፡
ለዐብዱረህማን ኢብኑ ዐውፍ ‹ እስቲ ስለ ዑመር ንነገረኝ፡፡› አሉት፡፡ እሱም ‹የአላህ መልእክተኛ ኸሊፋ ሆይ! አንተ ካቀረብከው ሰዎች ሁሉ በላጩ እሱ ነው፡፡ ነገርግን ትንሽ ጠንከር ይላል፡፡› አለው፡፡ አቡበክርም ‹እኔን ለስላሣ ሆኜ ስለሚያየኝ ነው፡፡ ሁሉ ነገር ለሱ ቢሰጠው ግን ያለበትን በርካታ ነገሮች መተው ይችላል፡፡ የሙሀመድ አባት ሆይ! በርግጥ ፈትኜዋለሁ፡፡ በአንድ ሰው የተቆጣሁ እንደሆነ ድርጊቴን ሲወድ የተለሣለስኩ እንደሆነ ደግሞ ጠንከር ሲል አይቼዋለሁ፡፡› ካለው በኋላ ‹የሙሀመድ አባት ሆይ! እባክህን ይህን የነገርኩህን ነገር ለማንም እንዳትናገር› አሉት፡፡ ዐብዱረህማንም ‹ጥሩ› አለ፡፡
ቀጥሎም ዑስማን ኢብኑ ዐፋንን ጠሩትና ‹የዐብደላህ አባት ሆይ! እስቲ ስለ ዑመር ንገረኝ፡፡› አሉት፡፡ ዑስማንም ‹አንተ ስለሱ ጉዳይ ከኔ በላይ ታውቃለህ፡፡› አለው፡፡ አቡበክርም ‹የዐብደላህ አባት ሆይ! በርግጥ አውቃለሁ፡፡› አሉት፡፡ ዑስማንም ‹ጌታዬ ሆይ! እውስጡም እላዩን ከሚታየው የተሻለ እንደሆነና የሱ ዓይነት ሰውም በውስጣችን እንደሌለም አሣውቀኝ፡፡› አለ፡፡ አቡበክርም ‹የዐብደላህ አባት ሆይ! አላህ ይዘንልህ፡፡ እኔ የነገርኩህን ለማንም አትንገር፡፡› ዑስማንም ‹ጥሩ› አለ፡፡ (3)
ሁሉም አባላት በዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ኸሊፋነት መስማማታቸውን ባስተዋሉ ጊዜ አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ዑስማን ኢብኑ ዐፋንን በዑመር ኸሊፋነት ላይ የመስማማት ቃልኪዳናቸውን ይፅፍላቸው ዘንድ ለብቻው ጠሩት፡፡ ከዚያም እንዲህ በማለት ፃፍ አሉት ‹ቢስሚላህ ረህማኒ ረሂም.. ይህ አቡበክር ኢብኑ አቢ ቁሃፋ ለሙስሊሞች የገባው ቃልኪዳን ነው..› እንዳሉ አቡበክር እራሣቸውን ሣቱ፡፡ ዑስማን ግን የሀሣባቸውን ያወቁ ይመስል መፃፋቸውን ቀጠሉ ‹እኔ ዑመርን በናንተ ላይ ኸሊፋ እንዲሆን ሾሚያለሁ፡፡ ይህም የተሻለና መልካም ነገር ስለመረጥኩላችሁ ብቻ ነው፡፡› ወዲያው ግን አቡበክር እራሣቸውን ከሳቱበት ነቁና ‹የፃፍከውን አንብብልኝ፡፡› አሉት፡፡ ዑስማንም አነበበላቸው፡፡ አቡበክር የልባቸው የደረሠ በሚመሰል መልኩ ‹አሏሁ አክበር!› ካሉ በኋላ ‹በዚያው እራሴን በሣትኩበት ሁኔታ እንዳልሞት ፈርተህ ይህን ያደረግክ ይመስለኛል፡፡› አሉት፡፡ ዑስማንም ‹አዎን› አላቸው፡፡ አቡበክርም ‹ለእስልምና እና ለህዝቦቹ ላደረግከው ነገር አላህ በመልካም ይመንዳህ፡፡› አሉት፡፡ (4)
ከዚያም አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ከባለቤታቸው አስማእ ቢንት ዑመይስ ቤት በኩል እሷ እየደገፈቻቸው እንዲህ እያሉ ወደተሰበሰበው ሰው ብቅ አሉ፡፡ ‹እኔ የምተካላችሁን/የምሾምላችሁን/ ሰው አትወዱምን? እኔ ወላሂ ለናንተ ጥሩውን ነገር ከመምረጥ አልቦዘንኩም፤ ዘመዴንም በናንተ ላይ አልሾምኩም፡፡ እኔ ዑመር ኢብኑ አልኻጧብን ተክቼላችኋለሁ፡፡ አዳምጡት ታዘዙትም፡፡› እነሱም ‹ሰምተናል ታዘናል፡፡› አሉ፡፡
የቃልኪዳን ፅሁፉን ካነበቡ በኋላ ጦልሃ ኢብኑ ኡበይዱሏህ ወደርሣቸው ገባ፡፡ የዑመር አያያዘ ብርቱነት አሁንም እንዳስፈራው ነው፡፡ ይህ ነገር ሙስሊሞችን እንዳይከብዳቸው የሠጋ ይመስላል፡፡ ‹በህዝቡ ላይ ዑመርን ኸሊፋ አደረግክ፡፡ አንተ ከርሱ ጋር እያለህ እንኳን በሰዎች ላይ ይደርስ የነበረውን ነገር የምታውቀው ነው፡፡ አንተ ካለፍክ በኋላ ለብቻ ሲያገኛቸው ደግሞ ሰዎችን ምን ሊያገኛቸው እንደሚችል መገመት አይከብድም፡፡ አላህ ትተህ ስለመጣሀው ህዝብህ ቢጠይቅህ ምን ትመልሣለህ!፡፡› አለው፡፡ አቡበክርም ‹እስቲ አሣርፉኝ› ብለው ካረፉ በኋላ ‹በአላህ ታስፈራራኛለህን!? ጌታዬን ተገናኝቼ እሱም ከጠየቀኝ በህዝቦችህ ላይ ከህዝቦችህ ውስጥ የተሻለውን ሰው ተክቼያለሁ፡፡ እላለለሁ፡፡›› አሉት፡፡
በመካከላቸው የተደረገው ቃለ ምልልስ ሁለቱንም የሚያስመሰግን መሆን እንገነዘባለን፡፡ አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ሀቅን አውቀው በመያዛቸው ሊወደሱ ይገባል፡፡ ጦልሃም አላህ መልካም ስራውን ይውደድለትና ከራሱ ስሜት በመነሣት ሣይሆን የታየውን ክፍተትና የፈራውን ነገር በማንሣት ለኸሊፋው በማመላከቱ በጎ ነገር ሰርቷልና ሊመሰገን ይገባል፡፡ የጦልሃ ዓላማ ሆነ ብሎ ኸሊፋውን ለማሣሣት አልነበረም፡፡ ያለ አንዳች ማስመሰልና መለሣለስ መቃወም ያለበትን ነገር ተቃወመ። አንድን ነገር ለመቃወም ምርጡ አካሄድም ይሀው ነው፡፡ ሰዎች ርቀው እንዳይጠራጠሩና እንዳያስቡ ያደርጋልና፡፡
ጦልሃ አላህ መልካም ስራውን ይውደድለትና በዑመር የኸሊፋነት ዘመንም የሹራ/የምክር ቤት/ አባል ነበር፡፡ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ከመሞታቸው በፊት ደግሞ ለኸሊፋነት ካጯቸው ስድሰት ሰዎች መካከልም አንደኛው ነው፡፡ ይህ ሁሉ የሚያመለክተን ጦልሃ የዑመርን ኸሊፋነት የተቃወመው ለእስልምናና ሙስሊሙ ማህበረሰብ አብዝቶ ከማሰብ እንጂ በዑመር ላይ ክፉ አስቦ እንዳልሆነ ነው፡፡ ዑመርም ቢሆን ይህን የተረዱ ይመስላሉ፡፡ በመሆኑም ጦልሃ በተናገረው ላይ ቂም አልያዙበትም፡፡ ንግግሩም ሀቅን ከማየት አልጋረዳቸውም፡፡
ከጦልሃ ጋር ከተነጋገሩ በኋላ አቡበክር ዑመርን ወደራሣቸው አቀረቡና ‹በአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ሰሃቦች ላይ ኸሊፋ አድርጌሃለሁ፡፡› አሉት፡፡ ከዚያም በአላህ ፍራቻ ላይ መከሩት፡፡ እንዲህም አሉት ‹ዑመር ሆይ! አላህ በቀን ውስጥ ሀቅ አለው በለሊት የማይቀበለው የሆነ፡፡ በለሊት ውስጥም ሀቅ አለው በቀን ሰዓት የማይቀበለው የሆነ፡፡ አላህ ግዴታውን ሣትወጣ በፈቃደኝነት የምሰራውን ሥራ አይቀበልም፡፡ ዑመር ሆይ! የቂያማ ቀን ሚዛናቸው የከበደች ሰዎች ሚዛናቸው ከበድ ሊል የቻለው እውነትን በመከተላቸውና እውነትም በነሱ ላይ በመክበዱ እንደሆነ አታውቅምን!? ለነገ ብለው ያኖሩበት ሚዛን ከፍ/ከበድ/ ማለቱ ግድ ነው፡፡›
‹ዑመር ሆይ! የቂያማ ቀን ሚዛናቸው የቀለለችባቸው ሰው ሚዛናቸው ልትቀል የቻለችዉ ሀሠትን በመከተላቸውና ሀሠትም በነሱ ላይ በመቅለሏ መሆኑን አታውቅምን!? ለነገ ተብሎ ያላኖሩበት ሚዛን መቅለሉ ግድ ነው፡፡ ዑመር ሆይ! የረኻእ/ለዘብታ/ አንቀፆች ከሺዳ/ጥንካሬ አንቀፆች/፤ የጥንካሬ አንቀፆች ደግሞ ከለዘብታ አንቀፆች ጋር ጎን ለጎን መውረዳቸውን አታስተውልምን !? ይህም አንድ አማኝ አላህን በመከጀልና በፍራቻው መካከል አመዛዝኖ ይኖር ዘንድ ነው፡፡ ይህም የሌለውን ነገር በአላህ ላይ እንዳይመኝ አሊያም መፍራት የሌለበትን ነገር እንዳይፈራ ያደርገዋል፡፡›
‹ዑመር ሆይ! የእሣት ሰዎች በመጥፎ ሥራዎቻቸው የተወሱ መሆኑን አታይምን! አንተም እነሱን ያወሣህ እንደሆነ ‹እኔ ከነሱ እንዳልሆን እከጅላለሁ› ትላለህ፡፡ የጀነት ሰዎች ደግሞ በመልካም ሥራዎቻቸው ነው የተወሱት፡፡ ምክኒያቱም ጥሩ ሥራቸው ከመጥፎው በልጦ አመዝኗልና፡፡ እነሱንም ያወሣህ እንደሆነ ‹ከነሱ ሥራ አንፃር እኔ ምን ሥራ አለኝ!!› ትላለህ፡፡ ይህን የኔን ምክር የተቀበልክ እንደሆነ እሩቅ ከሆነው ነገር ሁሉ ከሞት በላይ ወዳንተ ተወዳጅ የለም፡፡ አንተም ከሱ የምትቀር አይደለህም፡፡› አሉት። (5)
እንዲህ እንዲህ እያለ አላህ በፈቀደው መልኩ ሁሉም ነገር ወደፊት ይጓዛል፡፡ አንድም ገዥ የለም የትኛውን ያህል እድሜው ቢረዝም ስዲቁ አቡበክር ባለፉበት መንገድ ላይ ያለፈ ቢሆን እንጂ፡፡ ማንኛውም ፍጥረት አንድ ቀን ይህችን ዓለም በመሰናበት አኺራን ለመቀበል ዝግጁ ይሆናል፡፡ ያኔ የሰው ልጅ ምርመራው ለወደፊት ህይወቱ ባስቀደመው ነገር ላይ ነው፡፡ ታዲያ ለምንድነው እያንዳንዱ ገዥ/ መሪ/ ከአቡበክር ስዲቅ ሁኔታ ትምህርት የማይወስደው!? አላህ ፊት ተጠያቂ እንዳይሆን፣ ከሱ በኋላ የሚመጡትም ሆነ የሚመራቸው ህዝቦች እንዲደሰቱበት ከሱ በኋላ ለሚመጡትም በተመሣሣይ መልኩ አደራ የማይለው!?
አቡበክር ይህን አደራ እንዳደረሱ ህይወታቸው አለፈች፡፡ ጊዜውም በ13ኛው አመተ ሂጅራ ለጁማደል አኺር ወር ስምንት እና ሰባት ቀን ሲቀረው ነበር፡፡ የኸሊፋነት ዘመናቸውም ሁለት አመት ከሦስት ወር እና ከአሥር ቀን የቆየ ሲሆን እድሜያቸውም 63 አመት ነበር፡፡
የመጀመሪያው የሙስሊሞች ኸሊፋ አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና በሞቱበት እለት ሰዎች ወደ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና መጡና ቃልኪዳናቸውን ሰጡ፡፡ ሂደቱም እስከ ሦስት ቀን ድረስ የዘለቀ ነበር፡፡ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ወደ ሚንበር ወጡና እንዲህ አሉ ‹የዐረቦች ምሣሌ መሪውን እንደሚከተል ግመል አፍንጫ ነው፡፡ መሪው ወዴት እንደሚመራው ይመልከት፡፡ እኔማ.. ወላሂ በጌታዬ ይሁንብኝ በመንገድ ላይ ቀጥ አድርጌ እመራችኋለሁ፡፡› አሉ፡፡ (6) ዑመር በመልካም ነገር ላይ እስካገኛችሁኝ ድረስ ተከተሉኝ የሚሉ ይመስላሉ፡፡
በቀጣዩ ቀን ፈጅር/ንጋት/ ላይ የዒራቅ ሀገራትን የመክፈቱ ሥራ ይጠናቀቅ ዘንድ አቡበክር ከመሞታቸው በፊት አዘውበት ስለነበር ይሀው ትእዛዝ በፍጥነት እንዲፈፀም ሰዎች ከሙሰና ኢብኑ አልሃሪሣ ጋር በመሆን ወደ ዒራቅ ለመውጣት ፈለጉ፡፡ በወቅቱ አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና እንዲህ ብለው ነበር፡፡ ‹እኔ ዛሬውኑ ልሞት እችላለሁ ብዬ አስባለሁ፡፡ የሞትኩ እንደሆነ ከሙሰና ጋር ቶሎ ትሄዱ ዘንድ አታቆዩኝ፡፡ የደረሳባችሁ ችግርም ከሃይማኖት ጉዳያችሁና ከጌታችሁ ትእዛዝ አያዘናጋችሁ፡፡ በርግጥ የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ሲሞቱ አይቻቸዋለሁ፡፡ እኔም ምንም ማድረግ አልቻልኩም፡፡ የሰው ልጅ በርሣቸው ሞት እንደተጎዳ በማንም አልተጎዳም፡፡› (7)
የያኔውን የሙስሊሞች ሁኔታ ከዛሬው ጋር ስናነፃፅር ሌላው ቀርቶ የሀዘን ሥርዓቱ እንኳን እጅግ የተራራቀ መልክ ይዞ እናገኛለን፡፡ ታላቁ ነቢይም ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ሆነ አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ሲሞቱ ሰሃቦች እንዴት ለቀብር ሥርዓቱ እንደተቻኮሉና ወደ ቀጣዩ ሥራ ለመግባት እንዴት እንደተጣደፉ አይተናል፡፡ ዛሬ ዛሬ ሙስሊም ንጉሣውያንና ገዥዎች ሲያልፉ ባለሥልጣናት በርካታ የሀዘን ቀናትን በማወጅና ለቀብር ሥርዓቱም ከፍተኛ ዝግጅት በማድረግ የሀገር ሀብት ሲያባክኑ ይታያሉ፡፡ ለከፍተኛ ልማት ሊውሉ የሚችሉ በርካታ ቀናትና ጊዜያትም ሲባክኑ ይስተዋላሉ፡፡ እነሱ ግን ለማንም የሰው ልጅ ለማይቀረው ዓለም ለተሸጋገረው መሪያቸውና ለሀገራቸው ጥሩ ነገር የሠሩ እየመሠላቸው ነው ይህን የሚያደርጉት፡፡ ትክክለኛ የሀገርና የህዝብን አደራን መወጣትን ግን ከአቡበክር እና ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ሥነምግባር መማር እንችላለን፡፡ እነሱ ስለህዝባቸውና ስለዲናቸው እንጂ ስለራሣቸው ፈፅሞ አልተጨነቁም፡፡ ዲናቸውንና ማህበረሰባቸውን ለማገልገልም አንዳችም አልተሣነፉም፡፡
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና እንደ አቡበክር ሁሉ ኸሊፋ ከመሆናቸው በፊት በንግድ ሥራ ይተዳደሩ ነበር። ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላም ቢሆን ለተወሠነ ጊዜ ሰርተዋል፡፡ በቃዲሲያ እና በደማሰቆ ሙስሊሞች ድል ካደረጉ በኋላ ግን እንዲህ በማለት ያሉበትን ሁኔታ አስረዱ ‹እንደምታውቁት እኔ ነጋዴ የነበርኩ ስሆን በንግድ ሥራዬም ቤተሰቤን አስተዳድር ነበር። ዛሬ ግን በጉዳያችሁ ተጠምጄ ጊዜ አጥቻለሁ፡፡ ይህ የህዝብ ገንዘብ ለኔ ሀላል ይሆናልን?› በማለት ጠየቀ፡፡ ሰዎችም በአንድ ደምፅ የተስማሙ መሆኑን ገለፁለት፡፡ ዐሊይ ኢብኑ አቢጧሊብ ግን በመካከላቸው ሆኖ ዝምታን መርጧል፡፡ ይህን ያስተዋሉት ዑመርም ‹ዐሊይ ሆይ! ምን ትላለህ?› አሉት፡፡ እሱም ‹አንተንና ቤተሰቦችህን የሚበቃ ያህል መልካም በሆነ መልኩ ውሰድ ከዚህ ውጭ ገንዘብ የለህምና፡፡› አለ፡፡ ሰዎችም ‹የአቢ ጧሊብ ልጅ ያለው ነገር ትክክል ነው፡፡› አሉ፡፡
በቀደመው ዘመን ሙስሊሞችን ይመራ የነበረው መንግስት አካሄድ ይህን ይመስል ነበር፡፡ ሰዎች ተሰብስበው የኸሊፋው ደሞዝ ምን ያህል መሆን እንዳለበት ወሰኑ፡፡ ውሣኔውም ተቃውሞ አላጋጠመውም ነበር፡፡ ሙስሊሞች ድል በድል ሆነው በርካታ ሀገራትን ከፍተው ገቢያቸው በጨመረ ጊዜ ምክር ቤቱ ለዑመር ክፍያውን መጨመር ፈለገ፡፡ ዑመርም እንዲህ በማለት ሀሣቡን ተቃወሙ ‹የኔና የሁለቱ ጓደኞቼ (የአላህ መልእክተኛና አቡበክር) ጉዳይ ወደ መንገድ እንደገቡ ሦስት ጓደኛሞች ነው፡፡ የመጀመሪያው አለፈ፤ ጥሩ ሰንቅ ይዞ ነበርና ካሰበውም ደረሠ፡፡ ሁለተኛውም ወደ መንገዱ ገባ፤ የመጀመሪያውን መንገድ ተከተለና እሱ ካለበትም ደረሠ፡፡ ከዚያም ሦስተኛው ተከተለው፤ እሱም የነሱን መንገድ ፀንቶ የያዘ እንደሆነና እነሱን ይዘው የነበረውን ስንቅ ወዶ ከያዘ ከነሱ ጋር ሊሆን ይችላል፡፡ ከነሱ ውጭ መንገድ የተከተለ እንደሆነ ደግሞ ሊያገኛቸው አይችልም፡፡› (8)
አቡበክር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና አንድን ጉዳይ ስለ ጉዳዩ ይበልጥ ባለሙያና አዋቂ ለሆነው ሰው ይሠጡ እንደነበረው ሁሉ ዑመርም ይህንኑ በማድረግ የቀደማቸውን ኸሊፋ መንገድ ይከተሉ ነበር፡፡ ሰዎች ከሙሰና ኢብኑል ሀሪሳ ጋር በመሆን ወደ ዒራቅ ለመውጣት በዝግጅት ላይ ነበሩ፡፡ ለመውጣት ግን ብዙዎች ዘገዩ፡፡ አቡ ዑበይዳና ኢብኑ መስዑድ ግን ፈጥነው ወጡ፡፡ ዑመርም አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና የጦሩን አመራር ለሱ ሠጡት፡፡ ይህን አስመልክቶ ከሙሃጅሮች እና ከአንሷር ቀደምት የሆነውን ሰው አሚር ማድረግ ሲገባቸው ለምን እንዳላደረጉ ተጠየቁ፡፡ ዑመርም ‹ወላሂ አላደርገውም፡፡ አላህ እናንተን ከፍ ሊያደርግ የቻለው ወደ ጠላት በመቅደማችሁና ፈጥናችሁ በመውጣታችሁ ነው፡፡ የፈራችሁና ከጠላትም መገናኘት የጠላችሁ እንደሆነ ከናንተ ይልቅ ወደ ጠላት ቀድሞ የወጣው ለመሪነት የሚገባው እሱ ነው፡፡ … ወላሂ ቀድሞ የወጣውን ሰው እንጂ በነሱ ላይ አልሾምም፡፡› በማለት አስረግጠው ነገሯቸው፡፡
በዚህ መልኩ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ብቃትን መስፈርት ባደረገ መልኩ በተገቢው ቦታ ላይ ተገቢውን ባለሙያ በማስቀመጥ አሠራሩንም ለሌሎች መንገድ አደረጉ፡፡ የዚህ ዓይነቱ አካሄድ በወቅቱ የነበሩት ሙስሊሞች በከፍተኛ ፍጥነት እንዲስፋፉና ጠላቶቻቸውን ድል እንዲነሱ በላቀ ደረጃ አግዟቸዋል፡፡
አቡ ዑበይዳ አላህ መልካም ስራውን ይውደድለትና ጦሩን ይዞ ከመንቀሣቀሱ በፊትም ዑመር እንዲህ በማለት ምክር ሰጡት ‹አንተ የምትሄደው ተንኮልና ሴራ፤ ክህደትና አምባገነንነት ወደሞላበት ምድር ነው፡፡ እድሜያቸውን በሙሉ በጥፋት ላይ በኖሩና ባስተማሩ፤ ስለመልካም ነገር የማያውቁና ግድም የሌላቸው ሰዎች ዘንድ ነው የምትሄደው፡፡ በመሆኑም ምን ማድረግ እንዳለብህ ካሁኑ በደንብ አስብበት፡፡ ምላስህን ጠብቅ፣ ሚስጢርህን አታውጣ፡፡ የሚስጢር ባለቤት ሚስጢሩን እስከጠበቀ ድረስ ጥብቅ ነው፡፡ በሚጠላው ወገን በኩል አደጋ አያጋጥመውም፡፡ ሚስጢሩን ያዝረከረከ እንደሆን ግን ውጤቱን በእጁ ማግኘቱ ይቀርም፡፡› (9)
ይህ ሁሉ የሚያሣየን ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ስለ ጠላቶቻቸው ሁኔታ በሚገባና ጠንቅቀው የሚያውቁ መሆናቸውን ነው፡፡ ምናልባት በዚህ ጉዳይ ላይ ሙሉ መረጃም ኖሯቸው ሊሆን ይችላል፡፡
የዒራቅን ጉዳይ በጨረሱ ጊዜም በሻም ምድር ላይ ለሚገኘው ሠራዊት መሪ ይሆን ዘንድ አቡ ዑበይዳን በኻሊድ ምትክ ሾሙ፡፡ ይህን ያደረጉት የሙስሊም ጦር ከኻሊድ ባየው አመራርና ድል ድራጊነት የተነሣ ሁሌም መዋጋት የሚፈልገው በኻሊድ ጥላ ሥር ብቻ ሆኖ መሆኑን ስለተረዱ ነው፡፡ ተጠራጣሪዎች በበኩላቸው ዑመር ኻሊድን በማንሣታቸው በዑመር ላይ ብዙ መጥፎ ጥርጣሬዎችን አስነሱ፤ አስወሩም፡፡ ዑመር ግን ኻሊድን ያነሱት ለብዙሃኑ ጥቅም አስበው እንጂ ከሱ አንዳች ነገር ሰምተው እንዳልሆነ ይህን ያደረጉት ሰዎች ኻሊድን ከመጠን በላይ ስላጋነኑትና ስላተለቁት ድል ከአላህ ብቻ እንደሆነ ለማሣወቅ ብቻ መሆኑን ለማስረዳት ሞከሩ፡፡ (10)
ዑመር በስሜት የማይነዱ ሰው ናቸው፡፡ ሰዎችንም የሚሾሙት በርሣቸው ዘንድ ባላቸው ቅርበትና ርቀት ሣይሆን በብቃታቸው ነው፡፡ በራሣቸው ስሜት ምክኒያት አንድም መሪ ከቦታው አላስነሱም፡፡ ሙሉ ለሙሉ ለአላህ ሱብሀነሁ ወተዓላ እራሣቸውን አሳልፈው የሠጡ ናቸው፡፡
በአንድ ወቅት ከእስልምና በፊት ወንድማቸውን የገደለ አንድ ሰው ወደርሣቸው መጣ፡፡ እርሣቸውም ‹ዘይድን ስለገደልክ ፈፅሞ አልወድህም፡፡› ይሉታል፡፡ ሰውዬውም በተራ የገጠር ሰው ደረቅ አነጋገር ‹እኔን መጥላትህ መብቴን ከመስጠት ይከለክለሃልን?› አላቸው፡፡ ዑመርም ወዲውኑ ‹የለም/አይከለክልም› አሉት፡፡ ባላገሩ ሰውዬም ‹ሰዎች ለፍቅር የሚያለቅሱት ለምን ይሆን!› በማለት በመገረም መልክ እስከመጠየቅ ደርሷል፡፡ ሰውዬው ‹ዑመር ሆይ! ብወድህም ባልወድህም ከኔ የሚቀነስ አሊያም ለኔ የሚጨመርልኝ ነገር ስለሌለ ግድ የለኝም፡፡› የሚል ይመስላል፡፡
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና አቡ ዑበይዳ ኢብኑ አልጀራህን ከመሠናበታቸው በፊትም እንዲህ ብለውታል ‹ቀሪ በሆነውና ከሱ ውጭ ያለ ሁሉ ጠፊ በሆነውና ያ ከጥመት ወደ ቀጥተኛ ጎዳና ከጨለማዎችም ወደ ብርሃን ለመራን አላህ ፍራቻ እመክራሃለሁ፡፡ በኻሊድ ኢብኑ አልወሊድ ጦር ላይ አዛዥ እንድትሆን ሹሜሃለሁ፡፡ ካንተ የሚጠበቀውን ተገቢ አመራር ስጣቸው፡፡ ለምርኮ ቋምጠህ ሙስሊሞችን ለጥፋት አትዳርግ፡፡ ለነሱ ሣታዘጋጅላቸው በፊትም ከአንድ ቦታ አታሣርፋቸው፡፡ እንዴት ከዚያ መድረስ እንደምትችልም እወቅ፡፡ ከብዙ ሰዎች ጋር ካልሆነ በቀር አንዲትን ጭፍራ አትላክ፡፡ አደራህን ሙስሊሞችን ወደ ጥፋት አትላክ፡፡ አላህ እኔን ባንተ ፈትኗል አንተንም በኔ ፈትኗል፡፡ ከዚህች ዓለም ጥቅም ዐይንህን ጨፍን፡፡ ፊትህንም ከሷ አዙር፡፡ አደራህን ካንተ በፊት የነበሩትን እንዳጠፋች ሁሉ አንተንም እንዳታጠፋህ፡፡ በርግጥም መውደቂያቸውን አይቻለሁ፡፡› (11)
በዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና የኸሊፋነት ዘመን በርካታ የሻም /ሰሜን ዐረቢያ/ አካባቢ አገሮች ተከፍተዋል፡፡ ሁሉም ግዛቶች የተከፈቱት በአቡ ዑበይዳና ከሱ ጋር በነበሩ የጦር መሪዎች አማካይነት ነው፡፡ የተከፈቱ ሀገሮች ህዝቦችም በሙስሊሞቹ አመራር ሥር ለመኖር ቃልኪዳን ገቡላቸው፡፡ ኻሊድ ለዒራቅ ሰዎች የሠጠውን ዓይነት የደህንነት ዋስትናም ሠጧቸው፡፡ ለዚህም ምሣሌ መሠረት ሹረህቢል ኢብኑ ሀሠና ለጦበሪያ ሰዎች ያቀረበው ቅድመ ሁኔታን ማንሣት ይቻላል፡፡ ሹረህቢል የሀገሬው ነዋሪ ህዝቦች እሱን ትተው ከጠላት ወገን ጋር እስካልወገኑ ድረስ ለነፍሦቻቸው፣ ለንብረቶቻቸው፣ ለልጆቻቸው፣ ለፀሎት ቤታዎቻቸውም ሆነ ለቤቶቻቸው ሁሉ ሙሉ የደህንነት ዋስትና ሠጣቸው፡፡ ለሙስሊሞች መስጅድ የሚሆን ቦታም መረጠ፡፡
አቡ ዑበይዳ አላህ መልካም ስራውን ይውደድለትና ለዘመቻ ወደ ሂምስ በማምራት ላይ እያለ የበዕለበካ ሰዎች ወደሱ በመውጣት የሰላም ስምምነት በመካከላቸው ይኖር ዘንድ ተደራደሩ፡፡ እሱም በሰላም እስከኖሩ ድረስ ነፍሦቻቸው፣ ሀብት ንብራቶቻቸውና የፀሎት ቤታዎቻቸው ደህንነት የተጠበቀ መሆኑን በመግለፅ እንዲህ በማለት ፃፉላቸው፡፡ ‹ቢስሚላህ ረህማኒ ረሂም፡፡ ይህ የደህንነት ዋስትና ፅሁፍ ለእገሌ የእገሌ ልጅና በበዕለበካ ለሚገኙ የሮማውያን፣ ፋርሣውያንና ዐረቦች የተሠጠ ሲሆን በከተማ ውስጥ ከከተማ ውጭም ሆነ ሌሎች ርቀው የሚገኙ ሀብት ንብረቶቻቸው፣ የፀሎት ቦታዎቻቸው፣ ቤቶቻቸው፣ ወፍጮዎችቻውና ነፍሦቻቸውም ጭምር የደህንነት ዋስትና ተሠጥቷቸዋል፡፡ ሮማውያን በመካከላቸውና በአሥራ አምስት ማይል ርቀት መካከል የሚገኘውን አካባቢ መጠበቅ የሚኖርባቸው ሲሆን የዓሚራን መንደር መግባት የለባቸውም፡፡ የረቢዕ እና የጁማዳ አልኡላ ወር የተጠናቀቀ እንደሆን ወደፈለጉበት መሄድ ይችላሉ፡፡ ከነሱ ውስጥ የሠለመ ለኛ ያለን ነገርም ሆነ በኛ ላይ ያለ (ከኛ የሚጠበቀው ግዴታ) ሁሉ አለበት፡፡ ነጋዴዎቻቸው ከኛ ጋር ስምምነት ወዳላቸው ማንኛውም አገር መሄድ የሚችሉ ሲሆን ነዋሪ የሆነ ማንኛውም የነሱ ሰው ግብር የመክፈል ግዴታ አለበት፡፡ አላህ ሆይ! ምስክር ሁን፡፡ ከምስክርነትም አላህ በቃ፡፡› (12)
ስምምነቶቹ በከፊል ይህን የሚመስሉ የነበረ ሲሆን በውስጣቸውም ለማንኛውም የሰው ልጅ ሁሉ ሙሉ መብቱንና ነፃነቱን የሚያጎናፅፉ ነበሩ፡፡ በዚህም ምክኒያት ሌሎች ያልተከፈቱ የሻም ሀገሮች ድል አድራጊውን የሙስሊሙን ጦር በመደገፍ ከሮማውያን የቅኝ አገዛዝ ነፃ ለመውጣት መንቀሳቀስ ጀመሩ፡፡ የሂምስ ሰዎች ደግሞ የሂረቅልን መሽሽ ባወቁ ጊዜ ሙስሊሞችን ለመቀበል በነቂስ ወጡ፡፡ ምግብና ስንቅም ይዘው ተቀበሏቸው፡፡ ከነሱ ጋርም ጥሩ ግንኙነትን ፈለጉ፡፡ ሙስሊሞቹም ለነፍሦቻቸው፣ ለከተማቸው ህንፃዎች፣ ለቤተ ክርስቲያኖቻቸውና ወፍጮዎቻቸው ሁሉ ዋስትና ሰጧቸው፡፡ የላዚቂያ ሰዎች ጥለው የሸሹትን አራት የዩሀንስ ቤተክርስቲያናትን ግን መስጊድ ለማድረግ ከሌሎች ለዩ፡፡ ነገርግን የሸሹት ሰዎች የሙስሊሞችን ይቅር ባይነት በተረዱ ጊዜ ወደ መሬቶቻቸው ለመመለስ የደህንነት ዋስትና እንዲሠጣቸው ጠየቁ፡፡ ሙስሊሞቹም ተቀበሏቸው፡፡ ቤተክርስቲያኖቻቸውንም ተውላቸው፡፡
ሙስሊሞች ሂረቅል ሂምስን ለማስመለስ ጦር እያደራጀ መሆኑን በሰሙ ጊዜ ከሂምስ ሰዎች ተቀብለው የነበረውን የግብር ክፍያ በመመለስ ‹እናንተ በዚህ ሁኔታ ላይ እያላችሁ እያየን እናንተን ከመርዳትና ለመከላከል መዘነጋታችን ትክክል አልነበረም፡፡› አሏቸው፡፡ የሂምስ ሰዎችም ‹የናንተ አስተዳዳሪነትና ፍትሃዊነት ከነበርንበት የግፍ እና የጭቆና ዘመን የተሻለልን ሆኖ ነው ያገኘነው፡፡ የሂረቅልን ጦር ከናንተ ሰዎች ጋር በመሆን ሂምስ እንዳይደርስ እንከላከላለን፤ አይሁዶችንም ከኛ ጋር እንዲሆኑ እናነሣሣለን፡፡ በተውራት ይሁንብን አንድም የሂረቅል ገዥ የሂምስ ከተማ አይገባም እስክናሸንፈው ድረስ የተከላከልን ቢሆን እንጂ፡፡› በማለት የከተማዋን በሮች ሙሉ በሙሉ በመዝጋት ጥበቃቸውን አጠናከሩ፡፡ በሌሎችም ከአይሁዶችና ክርስቲያኖች ጋር ስምምነት በተደረሰባቸው ከተሞች ሁሉ ተመሣሣይ ሁኔታ ተደረገ፡፡› (13)
በተለይም የአዲራ ሰዎች ለሙስሊሙ ጦር መንገድ ሁሉ አልጋ ባልጋ እንዲሆን ይተባበሩ ነበር፡፡ ኻሊድ ኢብኑ አልወሊድ በአንዲት መንደር በኩል ሲያልፉ በሰላም የተቀበሉት ሲሆን ይህም ስምምነታቸው አንድ እጅግ ጠንካራ የሆነ ምሽግ ይከፍት ዘንድ አግዞታል፡፡ እሱም ለሰሩት መልካም ነገር ውለታቸውን መልሶላቸዋል፡፡ ግብር እንዲቀነስላቸውም ደብዳቤ ፅፏል፡፡
ሙስሊሞች ከሀገሬው ህዝብ ጋር የፈፀሙት ይህ ስምምነት በምርኮ ሥር ወድቆ በነበረ አንድ ምርኮኛ አማካይነት ለሂረቅል ደረሰው፡፡ ‹እስቲ ስለነዚያ ሰዎች ሁኔታ ንገረኝ?› አለው ሂረቅል፡፡ ሰውዬውም ‹እንደምታያቸው አድርጌ ልንገርህ! ሰዎቹ ቀን ቀን ድንቅ ፈረሠኞች ለሊት ደግሞ በፀሎት አዳሪዎች ናቸው፡፡ በራሣቸው ገንዘብ እንጂ ዘርፈው የሚበሉ አይደሉም፡፡ ወደ ሀገራትም ሲገቡ በሠላም እንጂ አይገቡም፡፡ የተዋጓቸው ሰዎች ወደነርሱ እስካልመጡ ድረስ አይነኳቸውም፡፡› አለው፡፡ ሂረቅልም ‹ያልከው እውነት ከሆነ በሁለት እግሮቼ ሥር ያለውን ሁሉ (ግዛቴን) ይወርሣሉ፡፡› አለው፡፡ (14)
የቁድስ መከፈት ከኸሊፋው ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ቦታው ላይ መገኘት ጋር የተገጣጠመ ነበር፡፡ ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ያኔ የሙስሊሞችን ጦር ሁኔታ ለመጎብኘት ወደ ሻም ሀገር መጥተው ነበር፡፡ ከደማስቆ ምድር ከመጡ በኋላም የመዲናይቱ ቁድስን ቁልፍ ለመረከብ ወደዚያው አመሩ፡፡ በመንገድ ላይ ከክርስቲያን ወገን የሆኑና የቆዳ በሽታ ያገኛቸው ሰዎችን አግኝተው የነበረ ሲሆን ለነኚህ ሰዎችም ከሰደቃ ገንዘብ እንዲሠጣቸውና ለኑሮአቸው የሚያስፈልጋቸው የሆነ ቀለብ እንዲታደላቸው ትእዛዝ አስተላለፉ፡፡ (15)
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና በሚያልፉባቸው የሻም ከተሞች ሁሉ አቀባበል ይደረግላቸው ነበር፡፡ ሙቅሊሦች (የሀገር መሪዎች ሲመጡ አቀባበሉን ለማድመቅ ሰይፍ እና ዘንባባ ይዘው የሚጫወቱና የሚያዝናኑ ሰዎች) ለአቀባበሉ ይወጡ የነበረ ሲሆን ዑመር እነኚህን ሰዎች ‹ከልክሏቸው› አሉ፡፡ አቡ ዑበይዳ ‹ ይህ እኮ የዐጅም አመት ነው (አሊያም በተመሣሣይ ቃል ተናገረ፡፡) አንተ የከለከልካቸው እንደሆነ ውስጣቸው አንተ የነሱን ቃልኪዳን ያፈረስክ እንደሆነ ይሠማቸዋል፡፡› በማለት ሁኔታውን ለኸሊፋው አስረዳው፡፡ ዑመርም ‹ እንግዲያውስ ተውዋቸው፡፡ የዑመር ሰዎች አቡ ዑበይዳን ለመታዘዝ ዝግጁ ናቸው፡፡› አሉ፡፡ (16)
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና እዚሁ እንዳሉ ቀድሞ የገሣን ንጉስ የነበረ ጀብለህ ኢብኑ አልብሀም የሚባል ሰው አንድ ተራ ከሆነ ሰው ጋር ተሰዳድቦ ዐይኑን በጥፊ ይመታዋል፡፡ ሰውዬው ሁኔታውን ለኸሊፋው ዑመር አቤት አለ፡፡ ዑመርም አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና የሰውዬውን አቤቱታ በማዳመጥ በተመሣሣይ መልኩ ሰውዬው ንጉሱን እንዲመታ ይፈርዳሉ፡፡ ንጉሱም ‹የሱና የኔ ዐይን አንድ ነው እንዴ!› በማለት ለማፌዝ ሞከረ፡፡ በማህበረሰባቸው መካከል ፍትህን ለማስፈን የወጡት ታላቁ ዑመር ግን አንደኛው ሰው ንጉስ ሁለተኛው ተራ ሰው ቢሆኑም እንኳ ጉዳዩን ከማስፈፀም ወደኋላ አላሉም፡፡
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ቁድስን ለቀው ከመመለሳቸው በፊትም ለነዋሪዎቿ እንዲህ የሚል ፅሁፍ ትተው ነበር ‹ቢስሚላህ ረህማኒ ረሂም፡፡ ይህ የአላህ ባሪያና የምዕመናን መሪ የሆነው ዑመር ለኢልያእ ሰዎች የሠጠው የደህንነት ዋስትና ነው፡፡ ለነፍሦቻቸው፣ ለሀብት ንብረቶቻቸው፣ ለቤተክርስቲያኖቻቸው፣ ለመስቀሎቻቸው፣ ለታመመውም ሆነ በጤና ላለው እንዲሁም በየትኛውም የአመላከት መንገድ ላይ ላለ ሁሉ የሠጠው ነው፡፡ ቤተክርስቲያኖችቻቸው በሀይል ላይያዙ፣ ላይፈርሱ፣ ክብራቸው ለይደፈር፣ መስቀሎቻቸውም ላይነኩ፣ ከሀብት ንብረቶቻቸውም አንዳች ነገር ላይነካ፣ በሃይማኖታቸው መገደድ እንደሌለባቸው፣ ከነርሱ አንድም ሰው ጉዳት እንዳይደርስበትና በኢልያእም ከነሱ ጋር አንድም አይሁድ እንዳይኖር የተሠጠ ዋስትና ነው፡፡ የሌሎች ከተሞች ሰዎች ግብር እንደሚከፍሉት ሁሉ የኢልያእ ሰዎችም መክፈል ይጠበቅባቸዋል፡፡ የሮማውያን ወታደሮችና በስርቆት የተሠማሩ ሰዎች ከከተማዋ እንዲወጡ ይደረጋል፡፡ በሰላም የወጣ ሰውም ደህንነቱ የተጠበቀበት ቦታ እስኪደርስ ድረስ እሱም ሆነ ንብረቱ እንደማይነኩ ዋስትና አለው፡፡ ከነሱ ጋር በሠላም የኖረም ደህንነቱ ይጠበቅለታል፡፡ በሱ ላይም በኢልያእ ሰዎች ላይ የተጣለው ግብር ይጣልበታል፡፡ ከኢልያእ ሰዎች እራሱንና ንብረቱን ይዞ ከሮማውያን ሰዎች ጋር መሄድ የፈለገ ሰው መሄድ እንደሚችልና መስቀሉንም ሆነ የፈለገውን ነገር መሸጥ መለወጥ እንደሚችል ይዞም ቢሄድ ሙሉ የደህንነት ዋስትና እንዳለው ነው፡፡ ከነሱ ውስጥም ኢልያእ መቀመጥ የፈለገ መቀመጥ እንደሚችልና የኢልያእ ሰዎች የሚከፍሉት ግብር እንደሚጠበቅበት ነው፡፡ የፈለገ ሰው ከሮማውያኑ ጋር መሄድ፣ የፈለገ ደግሞ ወደ ቤተሰቡ መመለስ ይችላል፡፡ ምርት እስካልተሰበሰበ ድረስ ከነሱ ምንም እንዲከፍሉ አይጠበቅም፡፡ ግብር የከፈሉ እንደሆነ ደግሞ በዚህ ፅሁፍ ውስጥ የተካተተው የአላህ፣ የሙስሊም መሪዎችና የአማኞች ጥበቃ እንዳለው ነው፡፡ › ይላል፡፡ (17)
ቤይተል መቅዲስንና የተቀሩትን የፈለስጢን ምድር አካባቢዎች የመክፈቱ ዘመቻ ካበቃ በኋላ ዐምር ኢብኑል ዓስ ግብፅን ለመክፈት ይፈቅዱለት ዘንድ ኸሊፋውን ጠየቀ፡፡ ዑመርም ፈቀዱለት፡፡ ዐምርም ወደዚው አመራ፡፡ ሙስሊሞች በአንድ ጎራ ሆነው ከሮማውያንና ከነሱ መኖር ተጠቃሚ ከሆኑ ጥቂት ግብፃውያን ጋር ከተደረጉ የተወሰኑ ጦርነቶች በኋላ ግብፅን ከሮማውያኑ አገዛዝ ሙሉ ለሙሉ ነፃ የማውጣቱ ሥራ ተጠናቀቀ፡፡
ዐምርም ለአጭር ጊዜ ጉብኝት ወደ አሌክሣንደሪያ ሄደ፡፡ የአሌክሣንደሪያው መሪም እንዲህ በማለት ለዐምር ፃፈለት፡፡ ‹እናንተ ዐረቦች ሆይ! እኔ ግብር ስከፍል የነበረው ከናንተ ይልቅ እጅግ እጠላው ለነበረው የሮማውያንና ፋርሣውያን አገዛዝ ነው፡፡ አሁን ግብር እንድከፍል የፈለግክ እንደሆነ የወሰድከውን ምርኮ ሁሉ ልትመልስልኝ ይገባል፡፡› ዓምርም እንዲህ በማለት መለሠለት ‹እኔ ከሱ ሣልማከር በራሴ ነገሮችን ማስኬድ የማልችል አሚር/መሪ/ አለኝ፡፡ አንተ ባቀረብከው ሀሳብ ላይ ለሱ ደብዳቤ እስክጽፍ ጠብቀኝ፡፡ እስከዚያው ፍላጎትህ ከሆነ እኔ አልነካህም አንተም እንዳትነካኝ፡፡ እሱም ጉዳዩን የተቀበለ እንደሆነ እኔም እቀበልሃለሁ። ከዚህ ውጭ የሚያዘኝ እንደሆነም ትእዛዙን እፈፅማለሁ፡፡›አለው፡፡ ሰውዬውም ‹ጥሩ› በማለት ሀሳቡን ተቀበለ፡፡
‹የአሌክሣንደሪያው መሪ ያቀረበውን ሀሣብ የሚገልፀው ደብዳቤህ ደርሦኛል፡፡ ነፍሴን በያዘው ጌታ ይሁንብኝ ለኛና ከኛ በኋላ ለሚመጡ ሙስሊሞች ሁሉ የሚከፈል ግብር አሁኑኑ ተከፋፍሎ ከሚያልቀው ምርኮ ይበልጥ ለኛ የተሻለ ነው፡፡ ለአሌክሣንደሪያው ሰውዬህ ግብር እንዲከፍልህ ሀሳቡን ተቀበል፡፡ በእጆችህ ያሉትን ምርኮኞች ደግሞ ከእስልምና እና ከቀደምት ሃይማኖታቸው መካከል አማርጣቸው፡፡ እስልምናን የመረጠ ከሙስሊሞች ነው፡፡ ለሙስሊሞች ያለ ነገር ለነሱ አለ፡፡ በሙስሊሞችም ላይ የተደነገገ ነገር በነሱም ላይ አለ፡፡ የወገኖቹን እምነት የመረጠ ደግሞ በእምነቱ ተከታዮች ላይ የሚጣለው የግብር ክፍያ ይጣልበታል፡፡ ከነሱ ምርኮ መካከል ወደ ዐረብ ሀገር ሄዶ መካ፣ መዲና አሊያም የመን የደረሠን ሰው እኛ መመለስ አይጠበቅብንም፡፡ በማንችለው ጉዳይ ላይ ልንደራደረው አንችልምና፡፡›
ይህ በርግጥም ሙስሊሞች በሚከፍቷቸው ሀገራት ላይ የሚጣሉ የግብር ክፍያዎች ለምን እንደሆኑ ጥሩ ማሣያ ነው፡፡ በቀደምትም ሆነ በዛሬው ማህበረሰብ ውስጥ የግብር ክፍያ ያለ ነው፡፡ ማህበረሰቡም ቢሆን ጥቅሙ ለራሱ ነውና መቃወም አይችልም፡፡ በጊዜው አንድ ሀገር ከመከፈቱ በፊት እንኳን በነበሩት መንግስታት አማካይነት ግብር ይሰበሰብ ነበር፡፡ ኢስላም ሲመጣ ግን ይህንን አሠራር በአዲስ መልክ አደራጅቶ መራው፡፡ የክፍያ ዓይነቱ እየበዛ ሲሄድም መክፈል በሚችሉ ሀብታሞች ላይ ብቻ የተደነገገ ሆነ፡፡ ክፍያው ድሆችን፣ ልዩ እገዛ የሚፈልጉ የማህበረሰቡ ክፍሎችን፣ የሃይማኖት ሰዎችን፣ በዘመቻ ላይ የተሠማሩና ለመንግስት የሚያገለግሉ እንዲሁም መንገድ የሚመሩ ሰዎችን ነፃ ያደረገ ነበር፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ሴቶች፣ ህፃናት፣ በሽተኞችና ለአምልኮ የተገለሉ ሰዎችም ነፃ እንዲሆኑ ተደርገዋል፡፡ ይህን አሠራር ግን ከኢስላም በስተቀር አንድም ሥርት የማይቀበለው ሲሆን በህገ መንግስቱም ውስጥ እያንዳንዱ ሰው በሚችለው መጠን መክፈል እንዳለበት ይደነግጋል፡፡
ዛሬ ዛሬ በሙስሊሙ ዓለም ላይ የነገሱት መሪዎች ከክርስቲያኖች ጋር ለመቀራረብ ሲባል የግብር ክፍያውን አንስተናል ይላሉ፡፡ ይህ ግን ቃል ማንሣት ብቻ ነው፡፡ ምክኒያቱም ዛሬ ህዝቦች ሁሉ ሙስሊሞቹም ሆኑ ያልሆኑት ግብርን በእጥፍ ድርብ እየከፈሉ ነውና፡፡ ይህም የአንድን ሰው አጠቃላይ ገቢ የሚገዛ የሚሸጠውን ሁሉ ባጠቃለለ መልኩ ነው፡፡ በአንዳንድ ሀገራት በመሪው መንግስት በነፃ ሊቀርቡ ይገባቸው የነበሩ የኤሌክትሪክ፣ የውሃ፣ የስልክና ሌሎችም አገልግሎቶች ሌላው ቀርቶ አንድ ዘካ የሚገባው ድሃን ጨምሮ አጠቃላይ ነዋሪው የሚከፍል ሲሆን ይህም ግብር ከፋዩ ማህበረሰብ የእጥፍ ድርብ ወጭዎች ባለእዳ አድርጎታል፡፡
ዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና በ15ኛው አ.ሂ. ከሻም ሀገር ሲመለሱ ለሙስሊሞች መተዳደሪያ የሚሆን ደሞዝ ደነገጉ፡፡ የሰዎች ሁሉ ስምና የሥራ ክፍፍላቸውን፣ ዕድሜያቸውንና አድራሻቸውን የያዘ ሰነድም እንዲዘጋጁ አደረጉ፡፡
ዐሊይ ብኑ አቢ ጧሊብ እና ዐብዱረህማን ኢብኑ ዐውፍ ‹በራስህ ጀምር (የሀገሪቱ መሪ ነህና ማለታቸው ነው፡፡) እሱም ‹አይሆንም ባይሆን በአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዐለይህ ወሠለም አጎት ከዚያም ወደርሣቸው ቀረብ በሚሉት ነው የምጀምረው፡፡› አላቸው፡፡ (18)
የዑመር አላህ መልካም ስራቸውን ይውደድላቸውና ስጦታ ህጻናት ልጆችንም ጭምር ያካተተ ነበር፡፡ ለያንዳንዱ ልጅ አሊያም ህፃን መቶ ድርሃም መድበውለታል፡፡ ከዚያም ስልሣ ድሆችን ሰበሰቡና ምግብ አበሏቸው፡፡ የበሉትን ምግብ ሲያሰሉ ከሁለት ስልቻ የወጣ መሆኑን ተገነዘቡ፡፡ በመሆኑም ለያንዳንዱ ሰውና ለቤተሰቡ በየወሩ ሁለት ስልቻ እንዲመደብ አደረጉ፡፡ ዑመር ከመሞታቸው በፊት እንዲህ ብለው ነበር ‹ስጦታውን አራት አራት ሺህ ለማድረግ ፈልጌ ነበር፡፡ አንድ ሺህ አንድ ሰው ለቤተሰቡ ያደርጋል፡፡ አንዱን ሺህ ደግሞ ለራሱ ይሰንቅበታል፡፡ አንዱን ሺህ ደግሞ ለዘመቻ ሲወጣ የሚዘጋጅበት ሲሆን የተቀረው አንድ ሺህ ደግሞ የሚመፀውተው ነው፡፡› አሉ፡፡ ነገርግን ይህ ያሰቡት ነገር ሣይመቻችላቸው ህይወታቸው አለፈች፡፡
የተገኘውንም ነገር በመጀመሪያ ለሙጃሂዶችና ለምርኮኞቻቸው የሚሠጡ ሲሆን ቀጥሎም ሌሎችን በሚያጠቃልል መልኩ አዳርሰዋል፡፡ አንድ ቀን በጉዞ ላይ ሣሉ በአንድ በር ላይ አንድ አዛውንት ‹በእድሜ የገፋሁ ሽማግሌ ነኝ ዐይን ያጣሁ፡፡› በማለት ሲለምን ሰሙት፡፡ እርሣቸውም ‹ከየትኛው የመፅሃፉ ሰዎች ነህ?› በማለት ጠየቁት፡፡ ሽማግሌውም ‹አይሁድ ነኝ፡፡› አላቸው ‹ምንድነው ለልመና የዳረገህ?› አሉት፡፡ ‹ግብር፣ ችግር እና እድሜ ናቸው፡፡› አላቸው፡፡ ዑመርም የሰውዬውን እጅ በመያዝ ወደቤት ወስደው የሆነ ነገር ከሰጡት በኋላ ወደ የሙስሊሞች ንብረት ክፍል ጠባቂ በመላክ ‹ይህን ሰው ተመልከት እስቲ ወላሂ ከሱ አንፃር ትክክል አልሠራንም፡፡ እስኪያረጅ በልተነው አሁን በጃጀ ጊዜ እንተወዋለን፡፡ ሠደቃ የሚገባው ለድሆች እና ለድሃ ድሃ/ሚስኪኖች/ ነው። ድሆች ሲባል ደግሞ ሙስሊሞች ሲሆኑ ይህ ደግሞ ከመፅሃፉ ሰዎች መካከል የሆነ የድሃ ድሃ ነው፡፡ ግብሩን ሁሉ አውርዱለት፡፡› አሉ፡፡
ግንቦት, አለማግኘታቸው ነው ምሰሶዎች ሽፋን በእስያ ፓስፊክ እንደ ይታያል እና እያንጸባረቀ የእኛ ቀጠለ ማስፋፊያ ወደ ከፍተኛ-ዕድገት ተጠቃሚ. የእኛ ቢሮ ውስጥ ነው ምሰሶዎች ቢሮ ይታያል እና ቢሮ በእስያ ፓስፊክ. ሕጋዊ ቡድን ስለጀመሩ ሕግ ምሰሶዎች ስለጀመሩ በአጠቃላይ ለሙግት, ይገናኛሉ ክምችት, እና የመተኪያ, ንግድ በህዳሴው, ወዘተ. እንሰጣለን ሙሉ አገልግሎቶች ጋር ያለንን የውጭ የሚሰጡዋቸውን ይገናኛሉ ሁሉ መለየት ህጋዊ. በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ አርባ እና ሰራተኞች (እንደ) በቀዳሚ ግምገማዎች የሚሰጡዋቸውን የህግ አገልግሎቶች በኮሪያ, ውስጥ የተጠቃለለ ልምምድ, የአእምሮ ንብረት ቴክኖሎጂ እና. ህግ አማካኝነት ኮሪያኛ ጠበቃዎች ማን ይናገር ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን በቀዳሚ ግምገማዎች የህግ አገልግሎቶች የሚባሉት የሚሰጡዋቸውን ይገናኛሉ ህጋዊ ጉዳዮች በኮሪያ. ሕግ የሚሰጡዋቸውን ለማየት ጽሑፍ የጉዳት የሚያመላክቱት ምርጥ የህግ መፍትሄዎች አሁን በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ህጋዊ መለኪያዎች. ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ክልል የሚሰጡዋቸውን የወንጀል. ነፃ ሕግ ቡድን ነው -ስለጀመሩ, ኮሪያ ባለሙያ, የተሻሻለ ገለልተኛ ሕግ ምሰሶዎች ላይ ነጠላ ስለጀመሩ:እኛ ዋነኛ የንግድ የሚሰጡዋቸውን ደረጃ አልተሰጠውም አሁን ኩባንያዎች ውስጥ ቁልፍ ኢንዱስትሪዎች.
አዳዲስ ግምገማዎች አሁን የህግ አገልግሎቶች ዓለም አቀፍ አስገዳጅ. በደቡብ ኮሪያ ቅድሚያ, እንደመለሰለት እና ይገናኛሉ, ስደተኞች ላይ በሚስጥራዊነት, የንግድ የሰልጣኞቹ, ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ንግድ ዩኒት በደቡብ ኮሪያ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን አገልግሎት ከፍተኛ-ጥራት ባለሙያ የህግ አገልግሎቶች ምክንያታዊ ሕጋዊ ክፍያዎች.
አዳዲስ ግምገማዎች አሁን በብቸኝነት በ አሁን የኛ አገልግሎቶች እና ክፍያዎች. አዳዲስ ግምገማዎች ጋር ለመጠበቅ.', የሚሰጡዋቸውን ሆኖም ግን እኛ አሁን አጽንዖት እውነት እና ፍትሕ. አዳዲስ ግምገማዎች.
በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ አጋሮች ሕግ ምሰሶዎች ጥግ ላይ ትንሽ ሕግ ምሰሶዎች ስለጀመሩ ቅድሚያ ውስጥ የኮርፖሬት ፋይናንስ. የሚሰጡዋቸውን ውስጥ, መርሆዎችና, በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ አጋሮች ሕግ ምሰሶዎች አሁን ህጋዊ ምክር እና ስለጀመሩ ቅድሚያ ዓም አዳዲስ አስጸያፊ, የሚሰጡዋቸውን እና ቅድሚያ በተመሰረቱ.
ሕግ ቢሮ ተጠቃሚ ሕጋዊ አገልግሎቶች ጋር ሰራተኞች, ቪዲዮም አመልካቾች, ባለብዙ የባህል ቤተሰቦች እና የውጭ ነዋሪዎችን. የመጀመሪያው ስብሰባ. አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ እንግሊዝኛ, ኡርዱኛ, ሒንዱኛ, ፈረንሳይኛ እና ኮሪያኛ.
አዳዲስ ግምገማዎች ቅድሚያ. አዳዲስ ግምገማዎች. ሕግ ምሰሶዎች ግምገማ ሕግ ምሰሶዎች ውስጥ, ኮሪያ ሆኖ ነው የታዘዘ, የንግድ ሕግ ስለጀመሩ እና ለሙግት, የተጠቃለለ ተዛማጅ ወንጀል, የሪል ስቴት ልማት እና የውጭ ዓ.
አዳዲስ ግምገማዎች ለብዙ. አዳዲስ ግምገማዎች አንድ አሁን ዓለምአቀፍ ሕግ ምሰሶዎች, ህንፃ ግንኙነቶች ዘንድ መፅናት የማይቻል በኩል ንግድ ለማረጋገጥ ከፍተኛ ኩባንያዎች እና የገንዘብ ያግዳል አሁን ስለጀመሩ ለእኛ አዳዲስ ግምገማዎች አሁን በጣም ጠቃሚ እና አስቸጋሪ ይታያል. ሉቃ አጋሮች ግምገማ የተሻሻለ ኮሪያኛ ሕግ ምሰሶዎች አዳዲስ ግምገማዎች አሁን የህግ አገልግሎቶች አለም አቀፍ እና የሃገር ውስጥ የሚሰጡዋቸውን, ውስጥ ጤና ሕግ የንግድ ለሙግት እና የተጠቃለለ. ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ህግ ሙሉ አገልግሎት ሕግ ምሰሶዎች አማካኝነት ልዩ ቅድሚያ ውስጥ የተጠቃለለ, ለአለም አቀፍ ንግድ, እና የአእምሮ ንብረት በሕግ. ደረጃ በጣም እሴት ነው መታመን ደግነት, የትብብር እና ፍትሕ አሁን የሚሰጡዋቸውን ሰዎች ባለፉት ሃያ አምስት ዓመታት መፍጠር ሕጋዊ. ላይ ኮር ተጨማሪ እሴት እንደ አራቱ ኮለሏቸው ዘንድ የሚሰጡዋቸውን አባላት ሕግ ምሰሶዎች, በባሕር ደረጃ. አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ጋር ይገናኛሉ ሆኖ. አዳዲስ ግምገማዎች አንድ ኮሪያ አስር አንድ ሕግ ሲሆን አዳዲስ ግምገማዎች መቶ ጠበቃዎች እና ቀጣይነት ያለው ማስፋፋት ግምገማዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ነው ቅርንጫፍ ሆኖ ነው ሆኗል ውስጥ ከሌሎች ከፍተኛ ሕግ ሲሆን. በጥር, አቀፍ ሕግ ቡድን, ኮርፖሬት ሕግ ምሰሶዎች ማለት ነበር ተመሠረተ ውስጥ የሚሰጡዋቸውን. በጣም አቀፍ ሕግ ሆኖ ነው ሙሉ-አገልግሎት ሕግ ምሰሶዎች ውስጥ, ኮሪያ, ልምምድ ውስጥ የሚሰጡዋቸውን አቀፍ ንግድ, የተጠቃለለ, የባንክ ፋይናንስ, ግብር, ይታያል የመላኪያ የመረጃ ግንኙነቶች, የታዘዘ, እና የአእምሮ ንብረት በሕግ. በመስጠት የስራ ድርሻዎን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን. አጋሮች ግምገማ ተጠቃሚ-ስለጀመሩ ሕግ ምሰሶዎች በቀዳሚ ግምገማዎች, ሙሉ ክልል ህጋዊ አገልግሎቶች ውስጥ አካባቢዎች ኮርፖሬት ህግ ጨምሮ ሕጋዊ አውቶሞቢል ላይ አሁን, የሲቪል የወንጀል ሕግ አስተዳደራዊ የግብር ሕግ ቅድሚያ ኢንሹራንስ ሕግ ባለበት, ሕክምና.
ኩሉ ብዝሓዘ ሰማያትን ምድርን ዝርአን ዘይርአን ዝፈጠረ፡ ብሓደ ኣምላኽ ብእግዚኣብሔር ኣብ ንኣምን። ብሓደ ጐይታ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዓለም ከይተፈጥረ ምስኡ ህልው ብዝኾነ ወልደ ኣብ ዋሕድ’ውን ንኣምን። ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን፡ ካብ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝተረኽበ ኣምላኽ፡ ዝተወልደ እምበር ፍጡር ዘይኮነ፡ ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ዝኾነ፡ ኩሉ ብእኡ ዝተፈጥረ፡ ብዘይካኡ ግና ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ይኹን ወይስ ኣብ ሰማይ ዘሎ ምንም ዝተፈጥረ የልቦን። ምእንታና ምእንቲ ሰብ ምእንቲ ምድሓንና፡ ካብ ሰማያት ዝወረደ ብመንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ሥጋ ለበሰ፡ ሰብ ኮነ፡ ሰብ ኮይኑ ድማ ብዘበን ጰንጤናዊ ጲላጦስ ምእንታና ተሰቕለ፡ መከራ መስቀል ተቐበለ፡ ሞተ፡ ተቐብረ፡ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ዝተጻሕፈ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ካብ ምዉታት ተፈልዩ ተንሥአ፡ ብኽብሪ ናብ ሰማያት ዓረገ፡ ኣብ የማን ኣቡኡ ተቐመጠ፡ ከም ብሓድሽ ንሕያዋንን ንሙታንን ኪፈርድ ብኽብሪ ኪመጽእ ኢዩ፡ ንመንግሥቱ ድማ መወዳእታ የብሉን። ጐይታን መሕወይን ብዝኾነ፡ ካብ ኣብ ዝሰረፀ መንፈስ ቅዱስ ንኣምን፡ ምስ ኣብን ወልድን ክንሰግደሉን ከነመስግኖን ብነቢያት ዝተነግረ ኢዩ። ልዕሊ ዅሉ ብዝኾነት ናይ ሓዋርያት ጉባኤ፡ ብሓንቲ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ንኣምን። ሓጢኣት ንምስትሥራይ ብሓንቲ ጥምቀት’ውን ንኣምን። ትንሣኤ ሙታንን ንዘለዓለም ዝመጽእ ሕይወትን ተስፋ ንገብር፡ ኣሜን።
ለክቡር ሀዳ ቶውድ ተስማሚ ለሆነ ብጁ የራስ ጥቅል ጥቅል - ሙያዊ ማምረት ብረት ማከማቻ መሣሪያዎች ብረት መያዣ,የኤሌክትሪክ መጓጓዣ,Pallet,መደርደሪያ,ጥቅል መያዣ ወዘተ
አንድ: የእኛ ፋብሪካ FoshanCity ውስጥ ይገኛል, ተያያዙት, ቻይና, የቅርብ ጓንግዙ ወደ አንተ በቀጥታ ጓንግዙ ማረፊያ ወደ መብረር ይችላል. እርስዎ ይገኛሉ ጊዜ እኛን ለመጎብኘት ሞቅ ያለ አቀባበል ናቸው!
ሲ አካባቢ የቤት መጠየቅ, ደረቅ እና እርጥበት ሳይሆን ሁኔታ, ማንኛውም ማጉረምረም የኬሚካል ነገሮች ጋር መገናኘት አይደለም (ዚንክ ለበጠው እና ዱቄት ለቀለቀችው ምርቶች, አንቀሳቅሷል ትኩስ ማጥለቅ ምንም ገደብ).
Foshan Yougu ማከማቻ መሣሪያዎች Co., Ltd ንድፍ ውስጥ ልዩ እና ከብረት መጋዘን የሎጀስቲክ ማከማቻ መያዣ ሁሉንም ዓይነት ማምረቻ,የወፍ ቤት, pallet, የትሮሊ, የሚቆለሉ መደርደሪያ,ሙሉ ማከማቻ መፍትሔ ሰጪ ነው ወዘተ pallet.
ወጣቶች የልመናና የተረጂነት መንፈስ እንዳይኖራቸውና ትምሕርት ላይ እንዲያተኩሩ የሚያደርግ መርሃ ግበር ቀርፆ ትምሕርት ቤት ለመገንባት እየተንቀሳቀሰ መሆኑን አትሌት ኃይሌ ገብረሥላሴ ለአሜሪካ ድምፅ ገልጿል።
አዲስ አበባ ፣ ታህሳስ 17 ፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በአዲስ አበባ ከተማ ባለፉት አምስት ወራት ለ118 ሺህ ወጣቶች የሥራ እድል መፈጠሩን የሥራ እድል ፈጠራና ኢንተርፕራይዝ ልማት ቢሮ ገለጸ።
የአዲስ አበባ ሥራ ዕድል ፈጠራና ኢንተርፕራይዝ ልማት ቢሮ ኃላፊ አቶ ይመር ከበደ ÷ባለፉት አምስት ወራት ለዜጎች በተለያዩ ዘርፎች የሥራ እድል መፍጠር ተችሏል ብለዋል።
በዚህም በተያዘው በጀት ዓመት አምስት ወራት ለመፍጠር ከታቀደው 154 ሺህ የሥራ እድል ለ118 ሺህ ዜጎች ስራ ተፈጥሮላቸው ወደ ስራ መሰማራታቸውን አስረድተዋል።
በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በእነአቶ ጀዋር መሀመድ የግል ህክምና ላይ የሰጠውን ውሳኔ በመቃወም ጠቅላይ አቃቤ ህግ ያቀረበውን ይግባኝ ያየው ፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሳኔ ለመስጠት ለየካቲት 16/2013 ዓ.ም ቀጥሯል።
በሌላ በኩል በእነ አቶ ጀዋር መሐመድ የህክምና ቦታ ጉዳይ ቀደም ሲል የሰጠውን ትዕዛዝ ለምን እንዳላስፈፀመ የቃሊቲ ማረሚያ ቤት አስተዳደር ቀርቦ እንዲያብራራ ለዛሬ ቀጠሮ ይዞ የነበረው ፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የማረሚያ ቤቱ አዛዥ ባለመቅረባቸው አዛዡ በአካል እንዲቀርቡ በድጋሚ ትዕዛዝ ሰጥቶ ለየካቲት 16/2013 ዓ.ም. ቀጥሯል።
ኣብ ክልል ትግራይ ደቡባዊ ዞባ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ቑሸት ጋርቤ ሰበስልጣን እቲ ከባቢን ፖሊስን ዘይሕጋዊ እዮም ዝበልዎም ገዛውቲ ንምፍራስ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ህውከት ከምዝተልዓለ መሰኻኽር ገሊፆም።ኣማሓዳሪ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ኣቶ ሃፍቱ ኪሮስ ግን ዘይሕጋዊ ገዛውቲ ክፈርሱ ኣለዎም ምስበሉ ዝተብሃለ ህውከት ግን ዝተጋነነ እዩ ክብሉ ሕባኢሮም።
ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ እታ ቑሸት እቲ ምፍራስ ገዛ ህብዚ ናብ ናይ ሓመድን ዕቀባን ስራሕ ንኽዋፈር ብምግባር ብድሕሪት ዘፍርሱ ሰራሕተኛታት ብምውፋር ምፍራስ ገዛ ብምጅማሮም ኣውያት ተላዕሊ ብዙሕ ሰብ ከምዝረድአን በዚ ምኽንያት ድማ ካብ ማእኸል ሃገር ናብ ትግራይ ካብ ትግራይ ናብ ማእኽለ ሃገር መካይን ንኸይሓልፋ ተኣጊደን ከምዝውዓላን እቶም ሓቢሮም።እቲ ህውከት ካብ ሰዓት ክልተ ናይ ንጉሆ ጀሚሩ ክሳብ ሰዓት 12 ናይ ምሸተ ከምዝቐፀለ ገሊፆም።
ናይ ፌደራል ፖሊስ ኣጋግዘ ሰዓት 11 ናብቲ ከባቢ ብምምፃእ መንብዒ ጋዝን ጠያትን ብምትዃን ነቲ ህብዚ ከምዝበተኑዎን ክልተ ሰባት ቖሲሎም ናብ ሆስፒታል ምእታዎም ከምዝሰምዑን ወሲኾም ሓቢሮም።ዝተኣሰሩ ሰባት ከምዘለው’ውን ገሊፆምልና ኣለው እቶም ምስክር።ተኣሲሮም ናብ ዝተብሃሉ ሰብ ስልኪ ደዊልና ዝተኣሰሩ ንምዃኖም ሓፍቱ እየ ዝበለትና ኣረጋጊፃትልና ኣላ።
ኣምሓዳሪ ወረዳ ራያ ኣላማጣ ኣቶ ሃፍቱ ኪሮስ ኣዲስ ኣበባ ንዝርከብ ወኪል ቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሕጋዊ ዘይኮኑ ገዛውቲ ክፈርሱ እዮም ግን ከምዝተብሃለ ዝተጋነነ ህውከት ከይኮነስ ኣብ ከተማ ዝርከቡ 57 ዘይሕጋዊ ገዛውትን ኣብ ገጠር ድማ ብዘይሓግዊ መሸጣ ዝተሰርሑ 207 ኣባይትን ጥራሕ እዮም ዝፈርሱ ኢሎም ኣለው።ነቲ ተቓውሞ ዘስምዑ ዘለው ኣብ ከተማ ዝነብሩ ዝተውሰኑ ሰባት ምዃኖምን ዝበፅሐ ጉዳኣት ከምዘየለን ገሊፆም ኣቶ ሃፍቱ።ናይ ናይ መንገዲ ምዕፃው ፈተነ ተገይሩ ብምይይጥ ከምዝተኸፈተ’ውን ወሲኾም ኣብሪሆም።
የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን ለዶይቼ ቬለ ማስጠንቀቂያ አለመስጠቱን ዋና ዳይሬክተሩ ዶክተር ጌታቸው ድንቁ አረጋግጠዋል ሲል ራሱ ዶይቼ ቬለ ዘገበ። ዋና ዳይሬክተሩ በዶይቼ ቬለ ዘገባዎች ላይ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን አሉት ያሏቸውን ቅሬታዎች ግን በዝርዝር አስረድተዋል።
ባለሥልጣኑ የሬውተርስ የአዲስ አበባ ዘጋቢን ፈቃድ ሰረዘ፤ ለዶይቼ ቬለ እና ለቢቢሲ ራዲዮ ጣቢያዎች ማስጠንቀቂያ ሰጠ የሚል መረጃ በማኅበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ተሰራጭቶ ነበር። መረጃው የተሰራጨው የባለሥልጣኑ ምክትል ዳይሬክተር ለሸገር ራዲዮ ጣቢያ የሰጡትን ቃለ መጠይቅ መሠረት በማድረግ ነው።
“ለዶይቼ ቬለ የሰጠንው ማስጠንቀቀያ የለም። ምን አልባት ቢሯችን ጠርተን ያደረግንው ምክክር እንደዚያ ተደርጎ ተገልጾ ከነበረ ስህተት ነው። የጽሁፍም ሆነ የቃል ማስጠንቀቂያ የሚባል ነገር ግን ለዶይቼ ቬለ የሰጠንው የለም” ያሉት ዶክተር ጌታቸው የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን በዘገባዎች ላይ ቅሬታዎች እንዳሉት አስረድተዋል።
“ወደ አንድ ወገን ማጋደላችሁ ይኼ ነው ሊባል የሚችል አይደለም። በብዙ ቅሬታ አቅራቢዎች ጭምር የተደገፈ ነው።እኛም ደግሞ በሙያዊ ትንታኔ ያንን አይተን ያንን ቅሬታችንን የምናቀርብ ይሆናል። በዚህ አይነት ከቀጠለ ሌሎቹን ተጠያቂ እንዳደረግንው ሁሉ ዶይቼ ቬለ በዚያ መልኩ አይጠየቅም ማለት አይቻልም” ሲሉ ተቋማቸው ያለውን ቅሬታ ዶክተር ጌታቸው አስረድተዋል።
«ከሼህ አላሙዲን 15 ሚሊየን ብር ተቀብላለች የተባለው ሃሰት ነው። የዲዛይኒጉን ሥራ እየሰራሁ ነው። በተጨማሪም ከጓደኞቼ ጋር በመሆን ወደ 1 ሚሊየን የሚጠጋ የሴቶች ንጽህና መጠበቂያ (ሞዴስ) ገጠር ላሉ ሴቶች ሰርቶ ለማድረስ እየሰራን ነው» – ፎዚያ አወል
እቲ ክሳብ 2022 ዓመት ምህረት ዝጸንሐ ናይ ሓገዝ መደብ፣ ኣብ ምህናጽን ምርግጋእ ጸጥታን እታ ሃገር ክውዕል ምዃኑ መግለጺ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝን ልምዓትን ብሪጣንያ ሓቢሩ።
እቲ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ ዝኸተመ፣ ፕረዚደንት ሶማሊላንድ ሙሳ ቢሒን ሓላፊ ክፍሊ ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝን ልምዓትን ብሪጣንያን፣ ኣብ ከተማ ሃርጌሳ ኣብ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ ኣብ ዝገበርዎ ርክብ’ዩ።
መንግስቲ ብሪጣንያ፣ ንመንግስቲ ሶማሊላንድ ብፍሉይ ምሕጋዙ፣ እቲ ሶማሊላንድ ኣካል ሶማል’ያ እናበለ ዝገልጽ ፈደራላዊ መንግስቲ ብነቐፌታ ክርእዮ ከምዝኽእል ይግለጽ።
ላዕለዋይ ክኢላ መጥባሕቲ ዶ/ር ግርማይ ሓጎስ ካብ ከተማ መቐለ ሆስፒታል ዓይደር ኣብ ዌይን ስቴት ዩኒቨርስቲ ሓላፊ ክፍሊ ኢንዶክሮኖሎጂ ዶ/ር ብርሃነ ስዩም ካብ ከተማ ዲትሮይት ሚቺጋን ብዛዕባ ሕማም ጉርጉሪት ወይ ጉሩንጉሪት መምብርሂ ይህቡ።ሕማም ጉርጉሪት ኣብ ኸበሳታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝርኣይን መብዛሕቲኡ ግዜ ንደቂ ኣንስትዮ ከምዘጥቅዕን ይገልፁ።ቀንዲ መንቀሊ ጉሩንጉሪት ዋሕዲ ኣዮዲን ኮይኑ ሕክምና እንድሕር ዘይረኺቡ ክሳብ ሞት ዘብፅሕ ዓብዪ ናይ ጥዕና ሽግር ከምዘስዕብ ይሕብሩ።ንዝርዝሩ ይድምፁ።
Posted by admin | 13/01/2021 | ከትላንት የዛሬው ከከፋ፤ ነገ የሚሆነው እጅግ ያስፈራል…!!! ያሬድ ሀይለማርያም * የግፉአን አፍ ጥልቅ ጉድጓድ ነው ይላል ቅዱስ መጽሐፉ። ሕውሀት የገባችበት...
Ningbo Dingshen Metalworks Co., Ltd. Ningbo ቻይና ውስጥ በሚገኘው, በ 1998 ተመሠረተ. የቻይና Fastener ማህበር አባል እንደመሆናችን ከፍተኛ ጥንካሬ ለምታደርገው መቀርቀሪያ, ሙሉ ውይይቱን ያሸበረቁ መቀርቀሪያ, መጨረሻ ያሸበረቁ መታ ማምረቻ ውስጥ ልዩ ናቸው, አንከር መቀርቀሪያ, ንዳይፈስ, ለውዝ, የማጠቢያ እና የነዳጅ እና ጋዝ ኢንዱስትሪ, Petrochemical ኢንዱስትሪ ውስጥ ጥቅም ላይ ሰፊ የሆኑ ብጁ machined ክፍሎች, የኃይል ጣቢያ, Steelwork ኮንስትራክሽን, የኮንስትራክሽን መሳሪያዎች እና የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች. መስፈርቶች በጣም ላይ ANSI / ASTM, ዲአይኤን, ISO, BS, ጊባ, JIS, አስ ለመሸፈን, እና.
ከአሥር ዓመት በላይ የማይቋረጥ ጥረት በኋላ, አሁን የእኛ ኩባንያ 20,000 sq.m. መካከል ህንጻ አካባቢ ጋር, 30,000 sq.m አንድ ስፋት ይሸፍናል እኛ ሙሉ በሙሉ ከ 200 በላይ ምርት መሳሪያዎች እና 30 ምርመራ መሣሪያዎች ጋር አካተዋል. እኛ በወር 2500Tons ይልቅ አንድ የማምረት አቅም ጋር, ከ 200 በላይ ሥራ አላቸው.
2008 የጥራት ቁጥጥር ሥርዓት: የእኛ ኩባንያ ISO 9001 በ certificated ቆይቷል. የእኛን ምርቶች መካከል አንዳንዶቹ ዓ.ም. እና ኤ ፒ 20E በ certificated ናቸው.
የእኛ ምርቶች እንዲሁም በአውሮፓ, በሰሜን አሜሪካ, በደቡብ አሜሪካ, መካከለኛው ምስራቅ እና የደቡብ ምሥራቅ እስያ አገሮች እና ክልሎች ወደ ተሽጠዋል. እኛ በቤት ውስጥ እና በውጭ አገር ስለ ምርቶቻችን እና የእኛን መልካም የብድር ያለውን ጥሩ ጥራት የእኛ ደንበኞች ከ በታላቅ አድናቆት ይቀበላሉ.
መደበኛ አስተዳደር, ከፍተኛ እና ብስለት ሂደት ዘዴዎችን, አስተማማኝ የጥራት ቁጥጥር ሥርዓት, እና በከፍተኛ ደረጃ አገልግሎት ጋር, እኛ አብረን ብሩህ የወደፊት ይፈጥራል ብለን እናምናለን.
ሰማያዊ ፓርቲና አጋሮቹ በበኩላቸው ማስፈራራትና አፈና የዴሞክራሲ ጥያቄዎችንና ሰላማዊ ሕዝባዊ የለውጥ እንቅስቃሴዎችን አይቀለብሱም፤ ሲሉ የተቃውሞ መግለጫ አውጥተዋል።
early_bird ! wrote: ፓስነት ...የናፍቆት ሰላምታዮን ላደርስ ነው ብቅ ያልኩት ጥፍትብለሀል'ኮ ...........ሰላም ነው ?? ሰለ ጤዛ ፊልም ያለህን አስተያየት ለመስማት ጥድፍ ብዮ የ ዋርካን አይን አይን ሳይ የውሀ ሽታ ሆነህ ቀረህ........ :roll: :roll: :roll:
በተረፈ ጤዛ ከፌስቲቫል ትርኢት ወደ መደበኛው ሲንሲማ አዳራሽ ገብቶ በህዝብ መታየት ከጀመረ በሁዋላ እንወያይበታለን። መገምገምና መወዳደር ያለበት ግን ፊልም ከማይሰራባቸው ከአፍሪካ አገሮች ፊልም ጋር ነው ብዬ አላምንም። ተቀማጭነቱ ዩኤስ የሆነ፣ ሆሊውድን በልበ ሙሉነት የሚተች፣ ታዋቂ የፊልም ምሁርና መምህር የሰራውን ፊልም አፍሪካ ውስጥ በሚኖሩ ፣ በአፍሪካ በጀት ከሚንቀሳቀሱ ከነሰራዊት ፍቅሬና ቴዎድሮስ ካሳሁን ጋር ማወዳድር አይመችም።
የፊልሙ ታሪክና መቸት ኢትዮጵያ ይሁን እንጂ፣ ከአፍሪካ ፊልሞች ጋር መፈረጅ ነበረበት ትያለሽ, ማለት "ድመትን ከድመቶች, ነብርን ደሞ ከነብሮች .........."?
''የፊልም ስራን እንደ ስራ ሳይሆን እንደ መዝናኛ የማየት አዝማሚያ ስላለ ተዋኒያንና ፊልም አንሺዎች ሰዐት አክብረው የማይመጡበት ጊዜ አለ..'' ከውይይቱ የተቀነጨበ.
ይህ አዲስ አመት የጀመርከውን በሰክሰስፉል ሁኔታ የምታገባድድበት አዳዲስ ግኝቶችን የምታፈልቅበት እውቀት እንደ አባይ ፉዋፉዋቴ የምታፈልቅበት ባንተ ግኝት ሌላውን የምታስተምርበት ስምህ እስከህዋ ድረስ የሚናኝበት የጠና የብልጽግና አመት ይሁንልህ እያልኩ ስመኝልህ ለተከበሩት ቤተሰቦችና ዘመድ አዝማዶችህ ይህ ሙሉ አመት የጠና የብልጽግና የሰርቶ መከበርያ የጥጋብ አመት እንዲሆንላቸው እመኛለሁ::
እንደምን አለኽልኝ ወንድምዬ?ከዋርካ ጠፋኽ...ይሻልሀል...ጊዜ ማባከን ነው....ከስንት ከብት ጋር ሳር ብላ አትብላ እያሉ መታገል ነው::የተሰጠውን ባግባቡ የማያመነዥግ የምታደልበው ከብት ጋር ከመዳረቅ እንዳንተ ጥፍት ማለት ሳይሻል አይቀርም::
ፓስ....ያንን ነገር አልጀመርኩም::ወኔ አጣሁ::ግን እቅዴ ካድማስ ማዶ ስራዬ ገና ምኑም ያልተጀመረ::እስቲ በዚህ አዲስ አመት ወነ እንዲኖረኝ ተመኝልኝና ልክ እንደኒውክልየር ፍንዳታ ነገሮችን ላፈነዳዳቸው::በውስጥ የታመቁ ኢለመንቶች አሉ....በውስጤ እየተብላሉ ነው እንዳላወጣቸው ወኔው ጎደለኝ ልበል?
በርድ እህታችን ደህና ነች?ካነበብሽኝ እህተ እንኩዋን አደረሰሽ የኔ ፍቅር::ይህ አዲስ አመት በቃ እንደፈለግሽው ይሁንልሽ::የተመኘሽው እጅሽ ላይ እየሆነ ደስታ ላይ ደስታን ይስጥሽ::
ሾተሌው አይዞህ ያሰብከውን መሥራት ትችላለህ:: ይህ የፖርኖ ሱስህን ገደብ አድርግለትና ፖርን ሳይት ማነፍነፍህን ካቆምክ ሰክሴስፉል የማትሆንበት ምክንያት የለም:: በግልህ የፖርን ሱስህን ማቆም ካልቻልክ ሰፖርት ግሩፕ ፈልገህ ጆይን በማድረግ ዕርዳታ ማግኘት ትችላለህ:: እስኪ አኩሱማዊት ማርያም በዚህ ትግልህ ትርዳህና ስራህን ለማየት ያብቃን::
እዳትቀና ጂ ሶስት ድፍን ወሮች አገርቤት ሰንብቼ ነው የመጣሁት። ዋርካ ኢት ውስጥ አይከፈትም። የአዲሱን አመት መልካም ምኞትህን ያየሁት አሁን ከተመለስኩ በሁዋላ ነው። ስላስታወስክኝ በጣም አመሰግናልሁ። መስከረም አላልቀምና ላንተም የልብህ የሚሳካበትና ለአገርህ የምትበቃበት ዓመት ይሁንልህ። በዚህ አጋጣሚ ዋርካዊያንን በሙሉ እንኩዋን ደህና ቆያችሁ እያልኩ አዲሱ አመት ቆንጆ ይሁንላችሁ እላልሁ !!!!
ለአዲስ አመት መልካም ምኞትህ አመሰግናለሁ::እኔ ያው አለሁ...ዋርካ ወጣ ገባ እላለሁ::ባይገርምህ ለመደደብ ደደቦቹ መሀል ፖለቲከኞቹ ጋር ሳላስበው ተቀላቅዬ ደደብኩልህ::አህያ ጋር የዋለች ጊደር ፈሷን አንዛረጠች እንደሚባለው እኔም ወጋ ዘይብሉ ሆኘልሀለሁ::ግን በፖለቲካ እውቀት ጥለውኝ የሄዱ መስሎኝ ስፈራቸውና ቁጭ ብዬ አግዝፌ ሳያቸው የነበሩት ፖለቲከኞች ሁሉ ቆሜ ባያቸው ያነሱ ደነዞች ጥላቻ የሰረራቸው ብሄረሰቦችን የማያከብሩ ሩዋንዳና ብሩንዲ ውስጥ ሁቱዎች በቱጺዎች ላይ የጥላቻና የግድያ ዘመቻ ና ፕሮፓጋንዳ ሲያኪያሂዱባቸው እንደነበረው በፓልቶክ የደደቦች መጠራቀምያ ቤት ውስጥ አንዴ የተከበረውን የትግራይን ህዝብ እናጥፋ አንዴ ጀግኖች አትሌቶቻችንን እንግደል በቦንብ እናደባያቸው ወዘተ ተረፈ ሲሉ አግኝቻቸው አሁን እንደበቀቀን አንጎላቸውን እየመጠመጥኩትትና አንጎላቸውን እያሳከኩት መቀመጫ መነሻ እያሳጣሁዋቸው እገኛለሁ ነው የምልህ::የቅንጅትን መንፈስ ለግሌ ተረክቤ ባሉበት ቦታ ሁሉ እንደመንፈስ እየተከሰትኩ ሲዝረከረኩ እየመዘገብኮአቸው ያው ለቅሶ ውስጥ ከትቻቸው የእንግደለው አዋጅ አውጀውብኝ እኔም እንግዲህ የፒሲ አረበኞች የሱፐር ማርኬት የጣሳ ቢራ ወዳጆች ወንበራቸው ላይ ቀርንተው ከመዋል እንደምንም ተነስተው ሊገሉኝ ሲመጡ ልገደላቸው እየጠበቅኩዋቸው ሲሆን ጥበቃዬ ደግሞ እንዴት መሰለህ.....ይሄንን የመሰለ ሰውነትን አፈር ከሚበላው ምግብ አቁሜ ከስቼ ቢበላው ይሻላል ብየ የራብ አድማ ላይ ነኝ::ለምግብ የማወጣውን ገንዘብ ቆጥቤ እያስቀመጥኩት ነው::ምን አልባት የቁርጥ ቀን ጅሎቹ መመለሻ የባቡር ስለማይኖራቸው ወደመጡበት እንዲመለሱ ይረዳቸው ዘንድ ኪሴ ውስጥ እያስቀመጥኩላቸው ነው::
እና ምን አዲስ ነገር አለ ብለኽ ሳትጠይቀኝ የሶስት ወሩን አዲስ ሪፖርት ባጭሩ ላቀርብልህ ፈልጌ ነው::ይታይህ አለም ፈጠነች ሲባል እኛ ወደሁዋላ...አለም አንድ ልትሆን ስትማስን እኛ ወደመከፋፈልና መለያየቱ....አለም ፍቅርንና ሶሊዳሪቲን ግሎባላይዜሽንን ስታስተምር እኛ መለያየትን ጥላቻን ግድያንና ብቀላን እንሰብካለን::ድሮስ ከአፍሪካ ጭንቅላት ምን ይጠበቃል?ወጣ ስትለው ወርዶ ይገኛል::በርግጥ እንደኔ እንዳንተና እንደመሰሎቻችን አይነቶች ጨዋ የጨዋ ልጆችም አሉ::ቀድሞ የገባን::
ሰላም ቤቶች ....እንደምኑን ከርማቹሀል?እኔ ከቦሄም[ዘዋሪ] ህይወቴ ተመልሻለሁ::ምንም እንኳን የፊልም አፍቃሪ ባልሆንም :ይቺን ቤት ዛሬ አደርኩባት::ድሬ ገብቼም 11ኛውን ሰአት አየሁት::የማለፊያ ቃልንም እጥር ምጥን ያለች ሂስ አጣጣምኳት ::ያልገባኝ ግን ፊልሙ 11ኛው ሰአት የተባለበትንና ከታሪኩ ጋር ያለው ግንኙነት ፈጽሞ ሊገለጥልኝ አልቻለም::ሆነ ቀረ አሁን አመጣጤ ተመልሻለሁ ለማለት ያህል ነው
ገመናን አገር ቤት እንደታዘብኩት ብዙ ተመልካች ብቻ ሳይሆን ብዙ አድናቂም አትርፎአል። እኔ ባጋጣሚ ያየሁት አንዳንድ ኤፖሶዶች ካልሆኑ እያሳደድኩ አልተከታተልኩትም። ከማስታውሰው / ቤቢ አሪፍ ሰዐሊ ሆኖ፣ የሱን ስራ እንደ ራሱ አድርጎ ሊጥቀምበት ስለነበረው ሰውዬ ሁኔታ የሚያሳየው ኤፖሶድ ስቦኝ ነበር፣ አጨራረሱን ግን አልወደድኩትም።
ዛሬ ባለው ህብረተሰብ ውስጥ የአክብሮት አስፈላጊነት አስፈላጊ እየሆነ መጥቷል ፡፡ ተገዢነት ‹ማክበር› ከሚለው የእንግሊዝኛ ግስ የተገኘ ሲሆን ትርጉሙም “ተገዢ ወይም ተገዢ” ማለት ነው ፡፡ ከህጋዊ እይታ አንጻር ማሟላት ማለት የሚመለከታቸው ህጎችን እና ደንቦችን ማክበር ማለት ነው ፡፡ ይህ ለእያንዳንዱ ኩባንያ እና ተቋም በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡ የሚመለከታቸው ህጎች እና ደንቦች ካልተከበሩ እርምጃዎች በመንግስት ሊወሰዱ ይችላሉ ፡፡
ዛሬ ባለው ህብረተሰብ ውስጥ የአስፈላጊነቱ አስፈላጊነት በጣም አስፈላጊ እየሆኑ መጥተዋል ፡፡ ተገዢነት ‹ማክበር› ከሚለው የእንግሊዝኛ ግስ የተገኘ ሲሆን ትርጉሙም “ተገዢ ወይም ተገዢ” ማለት ነው ፡፡ ከህጋዊ እይታ አንጻር ማሟላት ማለት የሚመለከታቸው ህጎችን እና ደንቦችን ማክበር ማለት ነው ፡፡ ይህ ለእያንዳንዱ ኩባንያ እና ተቋም በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡ የሚመለከታቸው ህጎች እና ደንቦች ካልተከበሩ እርምጃዎች በመንግስት ሊወሰዱ ይችላሉ ፡፡ ይህ ከአስተዳደር ቅጣት ወይም ከቅጣት ክፍያ እስከ ፈቃድ መሰረዝ ወይም የወንጀል ምርመራ ከመጀመር ይለያያል ፡፡ ምንም እንኳን ተገዢነት ከሁሉም ነባር ሕጎች እና መመሪያዎች ጋር ሊዛመድ የሚችል ቢሆንም ፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ተገዢነት በዋናነት በገንዘብ ሕግ እና በግላዊነት ሕግ ውስጥ ሚና ተጫውቷል ፡፡
ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በግላዊነት ሕግ ውስጥ መገዛቱ በጣም አስፈላጊ እየሆነ መጥቷል ፡፡ ይህ በዋነኝነት የሚከሰተው በ 25 ሜይ 2018. በሥራ ላይ ስለዋለው አጠቃላይ የመረጃ ጥበቃ ደንብ (ጂ.አር.ጂ) ነው። ከዚህ ደንብ ጀምሮ ተቋሞች ጥብቅ ህጎችን ማክበር አለባቸው እና ዜጎች የግል መረጃዎቻቸውን በተመለከተ ተጨማሪ መብቶች አሏቸው። በአጭሩ ፣ GDPR የግል ውሂቡ በድርጅት ሲሰራ ይተገበራል ፡፡
የግል መረጃ ማለት ከተለየ ወይም ከሚታወቅ ተፈጥሮአዊ ሰው ጋር የሚዛመድ ማንኛውንም መረጃ ያመለክታል ፡፡ ይህ ማለት ይህ መረጃ በቀጥታ ከአንድ ሰው ጋር ይዛመዳል ወይም በቀጥታ ከዚያ ሰው ጋር ሊገኝ ይችላል ፡፡ ከሞላ ጎደል እያንዳንዱ ድርጅት የግል መረጃን አሠራር ማስተናገድ አለበት ፡፡ ይህ ቀድሞውኑ ጉዳዩ ለምሳሌ የደመወዝ ደመወዝ አስተዳደር በሚሠራበት ጊዜ ወይም የደንበኞች መረጃ ሲከማች ነው ፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት የግል መረጃዎችን ማካሄድ ደንበኞችንም ሆነ የኩባንያውን ሠራተኞች ስለሚመለከት ነው ፡፡ እንዲሁም የ ‹GDPR› ን የማክበር ግዴታ ለኩባንያዎች እንዲሁም እንደ ስፖርት ክለቦች ወይም መሠረቶች ላሉት ማህበራዊ ተቋማት ይሠራል ፡፡
ስለሆነም የ GDPR ወሰን በጣም ሰፊ ነው ፡፡ የግላዊ መረጃ ባለስልጣን ከ GDPR ጋር የተጣጣመ ተቆጣጣሪ ድርጅት ነው ፡፡ አንድ ድርጅት የማይገዛ ከሆነ ፣ የግል መረጃ ባለሥልጣኑ ከሌሎች ነገሮች መካከል የገንዘብ ቅጣትን ሊያስፈጽም ይችላል ፡፡ እነዚህ ቅጣቶች በሺዎች የሚቆጠሩ ዩሮዎች ሊሰሩ ይችላሉ። ስለሆነም ከ GDPR ጋር ማክበር ለእያንዳንዱ ድርጅት አስፈላጊ ነው ፡፡
የቡድኑ Law & More ሁሉንም ህጎች እና ደንቦችን ማክበርዎን ያረጋግጣል። የእኛ ልዩ ባለሙያተኞች በድርጅትዎ ውስጥ እራሳቸውን በጥልቀት ያጠናሉ ፣ የትኞቹን ህጎች እና ደንቦች ለድርጅትዎ እንደሚተገበሩ ይመርምሩ እና ከዚያ በሁሉም ግንባታዎች ላይ ያሉትን ህጎች ማክበርዎን ለማረጋገጥ እቅድን ያቀዳሉ ፡፡ በተጨማሪም የእኛ ባለሞያዎች ለእርስዎ እንደ ተገliance አስተዳዳሪዎች ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ። የሚመለከታቸው ህጎችን እና ደንቦችን ማከበሩን ማረጋገጥ አስፈላጊ ብቻ ሳይሆን ፣ በፍጥነት የሚለዋወጡ ህጎችን እና ደንቦችን ማክበሩም አስፈላጊ ነው ፡፡ Law & More ሁሉንም እድገቶች በቅርብ የሚከታተል እና ለእነሱ ወዲያውኑ ምላሽ ይሰጣል። በዚህ ምክንያት ፣ ድርጅትዎ ለወደፊቱ እንደሚገዛ እና እንደሚቀጥል ዋስትና ልንሰጥ እንችላለን።
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንሶምን ቀዳማይ ምንስቲር ቤንያሚን ኔታንያሁን ኣብ ምስሕሓብ ምስ ኢራን ንዲፕሎማስያዊ ፍታሕ ቀዳምነት ኢና ንህብ እንተኾነ መራሕቲ ኢራን ኣፅዋር ንዩክለር ኣይንውንን ኢሎም ክውስኑ ይግባእ ኢሎም።ቀ/ሚ እስራኤል ቤንያሚን ኔታንያሁ ብወገኖም፣ ሃገሮም ፕሮግራም ንዩክለር ኢራን ንክቋረፅ ሓይሊ ዲፕሎማስን ማዕቀብን ክሰርሕ‘ዩ ዝብል ተስፋ መሊኡ ተፀንቂቁ‘ዩ ኢሎም።
እንተኾነ መራሕቲ ኢራን ንዩክለር ቦምብ ካብ ምስራሕ ንክቁጠቡ ክሳብ ክንደይ ርሕቀት ንማዕቀብ ዕድል ክዋሃቦ ይግባእ ኣብ ዝብል ኣፈላላይ ኣለዎም መራሕቲ ኣሜሪካን እስራኤልን።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኮሚቴ ህዝባዊ ርክባት እስራኤል ኣሜሪካ AIPAC መደረ ዘስምዑ ቀ/ሚ እስራኤል ቤንያሚን ኔታንያሁ፣ኢራን ንዩክሌር ቦምብ ካብ ምውናን ዝዓግት ኩሉ ኣማራፂታት ኣብ ኢድና ኣሎ ኢሎም።
በኢትዮጵያ ታሪክ አፃፃፍ ላይ ብዙ ልዩነቶች ይስተዋላሉ፡፡ የልዩነቶቹ ሥረ-ምክንያት እንደ ጸሐፊው ማንነትና የሥርዓታቱን ባህሪ መነሻ ያደረገ ነው፡፡ ከዚህ የተነሳ የኢትዮጵያን የቀደመ ታሪክ የሚቃኙ የተለያዩ ኃይለ-ሐሳቦች በየጊዜዉ እንዲጸባረቁ ግድ ብሏል፡፡ የታሪክ ትንቅንቁ በአጥቂነትና በተከላካይነት የሚበየን ነው፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ዙሪያ ፍልሰት፣ መስፋፋት፣ ብሔራዊ ጭቆና፣ ቅኝ ግዛትና መሰል ቃላት ላለፉት አርባ ዓመታት፤ በተለየ መልኩ ደግሞ ላለፉት ሃያ አራት ዓመታት የታሪክ ሙግት አጀንዳ አስቀማጭ ቃላት ሆነዋል፡፡ ባሳለፍነው የሩብ ክፍለ ዘመን ጉዟችን የታሪክ ጉዳይ እጅግ አብሰልሳይና ውርክብ የበዛበት ሊሆን የቻለው አገዛዙ ለኢትዮጵያ የቀደመ ታሪክ በጎ እይታ የሌለው በመሆኑ ነው፡፡ በዚህም የተነሳ የታሪክ ነክ ሙግቶች ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ዱላ ቀረሽ ደረጃ ላይ ደርሰዋል፡፡
በአንድ ወቅት በኢዮጵያ ታሪክ አፃፃፍ ላይ አስተያየቱን የሰጠው የዘመኑ አዳሽ ምሁር ገብረህይወት ባይከዳኝ ይህን ብሎ ነበር ‹‹ታሪክን መማር ለሁሉ ስው ይበጃል፡፡ … እውነተኛውንም ታሪክ ለመፃፍ ቀላል ነገር አይደለም፡፡ …. መጀመሪያ ተመልካች ልቦና የተደረገውን ለማስተዋል፣ ሁለተኛ የማያዳላ አእምሮ በተደረገው ለመፍረድ፣ ሦስተኛ የጠራ የቋንቋ አገባብ የተመለከቱትንና የፈረዱትን ለማስታወቅ›› እንደሚረዳ አፅኖት ስጥቶ ተናግሯል፡፡ ገብረህይወት ልክ ነበር፡፡ የገብረህይወት ምክረ-ሀሳብ የሚሰራው ግን ታሪክ የፖለቲካ እስረኛ መሆን ስታቆም ብቻ ነው፡፡ በዘመናችን ታሪክ የአሸናፊዎች ደንገ-ጡር ናት፡፡
ከገብረህይወት አስተያየት በፊትም ሆነ በኋላ ታሪክ በጸሐፊው ማንነት /ኃይማኖታዊ ማንነቱንም ያካተተ/ እና በስርዓታቱ ባህሪ ሲከተብ ኖሯል፡፡ (አልፎ አልፎ የነገስታቱን ጉልህ ጥፋቶች የፃፉ ደብተራዎችና ሊቃውንት እንዳሉ ሳዘነጋ) ከዚህ የተጣባዉ ባህሪያችን ዛሬም ተከትሎን ዘልቋል፡፡ እናም በኢትዮጵያ ታሪክ ዙሪያ ክርክሮች ሲፈጠሩ ማጠንጠኛቸው ከላይ በተገለጹት ቃላት (ፍልሰት፣ መስፋፋት፣ ብሔራዊ ጭቆና፣ ቅኝ ግዛት…) የትርጉም ልዩነት ዙሪያ ሊሆን ግድ ብሏል፡፡ ለዚህም ይመስላል በተፎካካሪ የኢትዮጵያ ታሪክ ትርጉም አቀንቃኞች መካከል የታሪክ ገመድ ጉተታው ሊቋጭ ያልቻለው፡፡
ፖለቲካን የታከከ የታሪክ ትርጉም ጮክ ባለ መልኩ የሚያራግበው ኢህአዴግ፣ ታሪክን ከፕሮፌሽናል ባለሙያዎች መዳፍ ነጥቆ የካድሬዎቹ መጫወቻ ካደረገው በኋላ ደግሞ የአብሮነታችን ጠንቅ የሆኑ፣ በሰነድም ሆነ በሥነ-ቃል ደረጃ ያልተዋረሱ (ያልተደገፉ) ትርክቶች ኃውልትን መሰረት ያደረገ የጥላቻ ርዕዩተ ዓለም ይዘው ብቅ ማለት ጀምረዋል፡፡ ታሪክ በጊዜ ምጣኔ እየተከፈለ፣ እንደ ዘመኑ የህብረተሰብ አስተሳሰብ ዕድገትና የባህል ይዞታ እንዲሁም አካባቢያዊ (regional) ቅኝትን በንፅፅር እያሳየ እስካልተፃፈ ድረስ የታሪክ ትርጉም ቅርቃር ውስጥ መግባቱ አይቀሬ ነው፡፡ በዚህ መሀል ስለ ቡድን ፍላጎታቸው ሲሉ መሓኑን ታሪክ ለማዋለድ ጥረት የሚያደርጉ የታሪክ አዋላጆች ይፈጠራሉ፡፡ ታሪክን ከብሔራዊነት ግንባታ አኳያ ሳይሆን ከቡድን ፍላጎት አንጻር አጣመው የሚፅፉና የሚተረጉሙ አካላት በመስመር መሀል ትግላቸው ለተራዛሚ ስልጣንና ለኪስ አብዮት መሆኑን ያላስተዋለ ሀገር ወዳድ ኢትዮጵያዊ ይኖር ይሆን? እጅግ የበዛ የመርማሪነት ልቦናን የሚሻው የታሪክ ምርምርና ዘገባ ስራ አርበኝነት ባጠቃቸው ‹ፀሐፍት› በመወርሩ ከረጅሙ የታሪክ ጉዟችን እንደ አገር የሚያስማማ ገዥ-ሐሳብ ለማግኘት አልታደልንም፡፡ የአንዱ ጀግና የሌላው ሒትለር የሚሆንበት አጋጣሚ በአንድና በሁለት ነገስታት ብቻ አይታይም፡፡ የመቻቻል ትርጓሜ እና የአንድነት ሐሳብ ላይ ያሉን ብያኔዎች በጠርዝ የተወጠሩ ናቸው፡፡ የታሪክ ወቀሳና ሮሮ ዛሬም እንደ አዲስ ሲነሳ መስማት የተለመደ ነው፡፡ በጥቅሉ የታሪክ ተከላካይነትና አጥቂነት ግብግቡ የሰሜን Vs ደቡብ ምዕራብና ምስራቅ ኢትዮጵያ መገለጫ ሆኗል፡፡
ተወደደም ተጠላም በሀገረ-መንግሥት ምስረታ ጊዜ አውንታዊና አሉታዊ ክስተቶች መፈጠራቸው አይቀሬ ነው፡፡ አዉንታዊው ክስተት አንድነት የፖለቲካል-ኢኮኖሚ የኃይል ምንጭ የመሆኑ ጉዳይ ሲሆን፣ አሉታዊው ክስተት ደግሞ በሀገረ- መንግስታት ምስረታው የሚደርሰው ሰዋዊና ቁሳዊ ውድመት ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ይህን ሁነት ከ21ኛው ክፍለ ዘመን የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ የመብት መመዘኛዎች ጋር ማነፃጸር የሚሹ ‹‹ዘመነኞች›› የዘመናዊት ኢትዮጵያን አፈጣጠር አብዝተው ሲኮንኑ ይሰማል፡፡ የነገሩ ምጸታዊነት፣ ምኒልክ ያቀናትን አገር እያስተዳደሩ /ለማስተዳደር እየቋመጡ አቅኝውን መኮነናቸው ነው፡፡ የአውሮፓውያኑን የሀገረ-መንግስት ግንባታ ጨምሮ በየትም ዓለም ኃይልን መሰረት ያደረገ የሀገረ-መንግስት ግንባታ እንግዳ ክስተት አይደለም፡፡ የታሪክን ክስተት በጊዜ ምጣኔ መረዳት የተሳናቸው ወገኖች ምኒልክ የምርጫ ኮሮጆ ይዞ በህዝብ ውሳኔ ‹ኑ የኢትዮጵያን ማዕከላዊ መንግስት እናጠናክር› ለምን አላለም አይነት ጥያቄ ሲጠይቁ ይስተዋላል፡፡
ከላይ የተጠቀሰውንና መሰል የታሪክ ውዝግቦችን ከፖለቲካዊና ኃይማኖታዊ (የኢትዮጵያን ታሪክ ኦርቶዶክሳዊ ተፈጥሮ ሳንዘነጋ) ወገንተኝነት በጸዳ መልኩ በታሪክ ሜታፈርም (ታሪክ፡- ዳኛ፣ ወቃሽ፣ ተወቃሽ፣ መካሪ፣ አተላና ዕድፍ ያለው፣ የሚበቃው፣ የሚቆም…) መሆኑን በመተንተን ትውልዱን የሚያንጽና ትውልዱ በየአቅጣጫው ለሚያከናውናቸው ተግባራት ሁሉ እገዛ የሚሰጥ የብሔራዊ ግንባታ አካል እንዲሆን ለማስቻል ታሪክ ለታሪክ ባለሙያዎች ነፃ ሊሆን ይገባል፡፡ ይሁንና አፄ ኢህአዴግ በመንግሥት ዩኒቨርስቲዎችና በምርምር ተቋማት ይህ እንዲሆን አንዳች ፍላጎት የሌለው በመሆኑ ታሪክ ከፖለቲካ እስረኝነት ነጻ ልትወጣ አልቻለችም፡፡
በርግጥ የታሪክ እስረኝነት በንጉሱ ዘመን የነበረው ሰለሞናዊው ሥርወ – መንግሥት አፈታሪክ፣ በወታደራዊው መንግስት ለአስራ ሰባት አመታት የዘለቀው የሶሻሊዝም አስተምህሮትን የመደባለቅ ጉዳይ እንዲሁም የአፄ ኢህአዴግ የ100 ዓመት የታሪክ ትርክት (በሀገር አቀፍ ደረጃ የሚሊኒየም በዓል በደመቀ ሁኔታ የተከበረበትን አግባብ የታሪክ ንስሃ እንበለው?) የኢትዮጵያ ታሪክ ፈተና ትላንት የተፈጠረ እንዳልሆነ የሚነግረን እውነት አለ፡፡ ችግሩ አሁን ከፋ እንጂ፡፡ ኢህአዴግ አገር ‹‹መምራት›› ከጀመረ በኋላም ‹‹History 102›› የተሰኘው፣ የመጀመሪያ ዓመት የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ሁሉ የሚማሩት የኢትዮጵያ ታሪክ ኮርስ መቅረቱና የዩኒቨርስቲዎች የቅበላ መጠን በ70/30 (የተፈጥሮ ሳይንስ 70% ማህበራዊ ሳይንስ 30%) የትምህርት መስክ አቀባበል ተግባራዊ መደረጉን በውል ስናጤን ኢህአዴግ ታሪክን ያሰረበት እግረ-ሙቅ ከቀደሙት አገዛዞች የተለየ ያደርገዋል፡፡
ፖለቲከኞቹ ለፖለቲካ ትርፍ ሲሉ ከተለያዩ አቅጣጫዎች ያደረጉት ጫና ሕዝብ ከታሪክ የሚፈልገውን ጥቅም እንዲያገኝ አላስቻለውም፡፡ ይህን ክፍተት ለመድፈን ከታሪክ ሙያ ውጪ በሌላ ሙያ የተሰማሩ ዜጎች የሕዝባዊ ታሪክ ፀሐፊና መርማሪ በመሆን ወደ አደባባዩ ሲወጡ ማየትየተለመደ ነዉ፡፡ (አንዳንድ ጸሐፍት ለማንነታቸዉ ቅድምና እየሰጡ ታሪክ ቢበርዙም) በዚህ አግባብ ‹‹ከአሜን ባሻገር›› የሚል መጽሃፍ ይዞ ብቅ ያለው በዕውቀቱ ሥዩም፣ ኢትዮጵያ የታሪክ ውዝግብ የወለደው ሕዝባዊ ታሪክ ጸሐፊና መርማሪ ሆኗል፡፡ ረዘም ያለ መግቢያ ለመጠቀም የተገደድኩት የኢትዮጵያ ታሪክ አተራረክና ትርጓሜ ቅርቃር ላይ ያለ ስለመሆኑ አዲስ ነገር ባልናገርም ጉዳዩን ማስታወስ ተገቢ ሆኖ ስላገኘሁት ነው፡፡
የኢትዮጵያ ታሪክ በተለየ መንገድ አብሰልሳይና ውርክብ የበዛበት ለመሆኑ በመግቢያዩ ላይ ለማመላከት ሞክሬአለሁ፡፡ በዕውቀቱ ሥዩም (ከዚህ በኋላ በ.ሥ) የኢትዮጵያ ታሪክ በእጅጉ ያብሰለሰለው ይመስላል፡፡ ‹‹ላለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት ታሪክ መጻፍ ማለት የበደለኝነት ስሜት ማሸከም ማለት ሆኗል›› (ገጽ 9) የሚለው አገላለጹ አስረጅ ምሳሌ ይሆናል፡፡ ወደ ታሪክ ምርምር እንዲገባ የገፋው፣ በትምህርት ያካበተውን ዕውቀትና ምሑራዊ ስብዕናውን በሚመጥን መልኩ ለበጎ ነገር ሳይጠቀምበት የሞት ጥላ እያረፈበት ያለው ፕ/ር እንድሪያስ እሸቴ ቲቪ ላይ ቀርቦ ‹‹ታሪካችን ይጫነናል›› የሚል ነሻጭ ቃል በመናገሩ ‹የታሪክ ሸክሜን ለማራገፍ ተነሳሁ› የሚለን በ.ሥ፣ የሙሉ ጊዜ ደራሲነቱ ዕድል ስጥቶት ራሱን ወደ ታሪክ ምርምር እንዳሻገረ ይዞት ከቀረበው ሥራ መረዳት ይቻላል፡፡ የታሪካችን ውዝግብ በፖለቲካ ትርጉም የተቃኘ በመሆኑ ‹ታሪክን ነፃ እናውጣ› የሚሉ ሕዝባዊ የታሪክ ጸሐፍትና መርማሪዎች እዚህም እዚያም ብቅ ማለታቸዉ ቀጣይነት ያለዉ ስለመሆኑ የበ.ሥ ሽግግር የሚነግረን እውነት አለ፡፡ በመስመር መሀል እንድ ጥያቄ እናንሳ ‹በ.ሥ በዚህ ሽግግሩ ጸንቶ ይቆያል ወይስ ያፈገፍጋል? ለፍልስፍና ልቡ ቅርብ የሆነች ገልማሳው ጸሐፊ ተጨማሪ ነሻጭ ቃል እስከሰማ/እስካነበበ ድረስ ሽግግሩን ወደፊት ማለቱ የሚቀር አይመስልም፡፡ መርማሪ ልቦናው ለግራ ቀኙ ቅንጭብ ጩኸት (Sound bites) እጅ የሰጠች እንደሆን ግን ሽግግሩ ወደ ማፈግፈግ (ወደ ቤሳ ልቦለድ) ይተካ ይሆናል፡፡ ለሁሉም በ.ሥ እና ጊዜ መልስ አላቸው፡፡ ለጊዜው የበ.ሥን ሽግግር እንኳን! ብለን እንቀበለው፡፡
‹‹ከአሜን ባሻገር›› በጉዞ፣ ታሪክና ፖለቲካ ቀመስ መስመሮች እየተመላለስን የምናነባቸው አስራ ዘጠኝ መጣጥፎችን አካታለች፡፡ ደራሲው ለመጽሃፉ የሰጠውን አርዕስት ከመጣጥፎቹ ቆፍረን እናገኘዋለን እንጅ እንዲሁ በብላሽ እንካችሁ አይለንም፡፡ በ246 ገጽ ከተቀነበበው የደራሲው ስራ ውስጥ የውይይት አጀንዳ የፈጠሩትን አንኳር እንኳር መጣጥፎችን በደምሳሳው ለመቃኘት እሞክራለሁ፡፡
የብሔራዊ ድል እጦታችን ከግራና ቀኝ በሚያላትም ማህበራዊ ሞገድ እንድንናጥ ምቹ መደላድል የፈጠረ ይመስለኛል፡፡ ቦሌ በተባለ የከበርቴዎች መንደር የምትመለከቱት ማህበራዊ ዝግጠት መልኩን ቀይሮ ሰራተኛ ሰፈር ላይም ታገኙታላችሁ፡፡ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ውስጥ ያስተዋላችሁት ምሁራዊ ቅሌት ባንድ ክልል የሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ውስጥ በሚያስተምር መምህር ላይ ፈልጋችሁ አታጡትም፡፡ ደቡብ ኢትዮጵያ ላይ ሚሊዮን ብሮችን በሚዘርፍ ባለ ስልጣን ቆሽታችን ሲቆስል ሰሜን ኢትዮጵያ ላይ የመንግስት ካዝና ከመመዝበር ተሻግሮ የኩላሊት ነጋዴ የሆነ የመንግስት ሹመኛ ያጋጥመናል፡፡
ኢትዮጵያ ለቃላት አጠቃቀም በማይመች ማህበራዊ ቁልቁለት ላይ ነች፡፡ የቱን ችግራችን ጠቅሰን የቱን እንደምንተው እስኪጨንቀን ድረስ በችግር ታጥረን ያለን ዜጎች ሁነናል፡፡ በ.ሥ የህዝቡን በማህራዊ ሞገድ በምጥን ዓረፍተ ነገር አጠቃቀም ‹‹ደስታና ቀቢጸ ተስፋ›› በሚለው መጣጥፉ ገልጾታል፡፡ ውሃ ልማት በተሰኘው ሰፈሩ የታዘባቸው መልከዓ-የሥሪያ መድረኮችና ማህበራዊ ብልግናዎች የሰፈሩ ገጽታ ብቻ ሳይሆን ከሞላ ጎደል የዛሬይቱ ኢትዮጵያ መልክ ነው (ገፅ 20) የሚለን በዕውቀቱ፣ የሰውን ልጅ በማነጽ ረገድ ተስተካካይ ሚና የሌላቸው መጽሐፍቶች የሚሸጡበት ቦታ በስጋዊ ደስታ መተካታቸው የነገዋን ኢትዮጵያን እንድንፈራት ያደርገናል፡፡ ከመንፈሳዊ (አዕምሯዊ) ፍላጎት በላይ ስጋዊ መሻት በደራባት ኢትዮጵያ ነገን ማሰብ ‹‹ከንቱ›› መሆኑን ‹‹የኔ ዘመን ጀግና›› (ገጽ 23) በሚል በትውልዱ አንደበት የሚናገረው በዕውቀቱ፣ ሐሳቡን በመስመር መሀል ተመላልሶ ለሚያነብ አንባቢ ዜጎች ይህን በመሰለ ስጋዊ መሻት (Obsession) ውስጥ የመነከራቸው ምስጢር ፖለቲካዊ ጭቆና ያመጣው ጣጣ መሆኑን (ገጽ 21) መረዳት ይቻላል፡፡ በበኩሌ ወደ አዕምሯዊ መሻት የሚገፋን ብሔራዊ ድል እንዲመጣ ተስፋ ከማድረግ ባሻገር አገዛዙን መገዝገዝ ብቸኛው የማህበራዊ ሞገድ ማምለጫ መንገድ ይመስለኛል፡፡
የበዕውቀቱ ጉዞ ቀመስ መጣጥፍ፣ ሎንደንና ሰሜን አሜሪካን ብቻ ሳይሆን የአገር ቤቶቹን ላስታ ላበሊበላንና አክሱምንም ያስቃኘናል፡፡ አመል ሆነና በዚህኛው መጣጥፍም እንደ ከዚህ ቀደሙ ሁሉ የጽዮን ብሔርተኞችን ማስቆጣቱ አልቀረም፡፡ ለአብነት፡- ‹‹የላሊበላን አዳራሾች ማየትና መዳሰስ በቀላሉ የማይበርድ ምርቃንና ያጎናጽፋል›› (ገፅ 26) (ምርቃንና ልብ ይሏል)፣ በዳግም የጣልያን ጦርነት ጊዜ ቀ.ኃ.ሥ ወደ ላሊበላ ለጸሎጽ መጓዙን የሚተርክልን በ.ሥ ‹‹የላሊበላ ውቃቤ ድል ባይሰጣቸወም፣ የስልታዊ ማፈግፈግ ጥበብ አልነፈጋቸውም›› (ገጽ 33 ) (ውቃቤን ልብ ያሏል) በቤተክርስቲያናት የሚሰቀሉ ስዕለ – ዐድኖዎችን(የቅድስና ቀለም) ያጠየቀበት አግባብ ልክ ቢሆንም፤ አሁንም ለአክራሪ ጽዮን ብሄርተኞች ቃሉ የሚጎረብጥ ይመስላል ‹‹ቤተ መድኃኒዓለም ውስጥ ጣቱን በሽጉጥ ቅርጽ የቀሰረ ሚል ጊብሰንን የመሰለ ባለሰማዊ ዓይን ፈረንጅ ኢየሱስ ሆኖ ቀርቧል›› (ገጽ 32) (ጣቱን በሽጉጥ ቅርጽ፣ ሚል ጊብሰንን የሚሉ ቃላትን ልብ ይሏል)፣ የላሊበላን ቅዱስ ሀገርነት በገለጸበት አግባብ እንዲህ የሚል አገላለጽ እናገኛለን ‹‹ቅምቀማና ቅድስና የሚጋጩ ሚመስላችሁ ካላችሁ ተሳስታችኋል፡፡ የግዜር ምርጦች እነኖህ፣ እነሎጥ፣ እነሶሎሞን ይቀመቅሙ ነበር፡፡ እየሱስ በቃና ዘገሊላ ተገኝቶ የውሃ በርሚሉን ወደ ወይን በርሚልነት ቀይሮት ነበር›› (ገጽ 33) እያለ ይቀጥላል፡፡
በዕውቀቱ በአንድ ወቅት ‹‹…ኢትዮጵያ ውስጥ የግዜርና የብሔር ነገር ለወሬ አይመቹም›› ብሎ ነበር፡፡ እውነት ነው፡፡ እውነታውን ለመነጋገር በሚያስችል ማህበረ-ፖለቲካዊ መደላድል ላይ አለመሆናችንን ስናስብ የደራሲው ቃላት አጠቃቀም አቧራ ማስነሳቱ አይቀርም፡፡ ከሰሞኑ እያየነው ያለው የግራ ቀኙ ድንፋታ መገለጫም ይሄው ነው፡፡ ከብጥስጣሽ ድንፋታዎች ባሻገር አምስት ኪሎ ግድም ካለው ህንፃ የሚመጣዉን የመልስ – ምትም ሆነ ሲ.ኤም.ሲ አካባቢ ባለ ደብተራ የሚለቀቀውን የነገር ክብሪት ለመታዘብ ደራሲው ዝግጁ መሆኑን የቀደመ ልምዱ የሚነግረን እውነት አለ፡፡ በበኩሌ ደራሲ የቃላት ወላጅ አባት መሆኑን እረዳለሁ፡፡ አምጦ ለወለደቸው ቃላቶች አባትነቱን (ቃላት አጠቃቀሙን) አከብርለታለሁ፡፡ በነፃ ፈቃድ (free will) የማምን ሰው ነኝና፡፡ ችግሩ ያለው በዕውቀቱ ኢ-አማኝነቱን በተዳጋጋሚ ለገበያ ማቅረቡ ላይ ነው፡፡ በዚህኛው ስራውም የሦስተኛ ዓመት የሳይኮሎጅ ተማሪ እያለ “The future of an illusion” የተባለውን የሲግመንድ ፍሮይድን መጽሃፍ በማንበብ ከኃይማኖት ጋር ፍቺ መፈጸሙን ይናገራል (ገጽ 40)፡፡ ወደረኞቹ ይህችን ገጠመኝ ታከው የመልስ ምቱን እንዲሰጡት ‹የማርያም መንገድ› (የሲግመንድ መንገድ እንበለው?) ከፍቶላቸዋል፡፡ የአንባቢው የንባብ አረዳድ ችሎታ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ አንድ መጽሃፍ የሰውን ልጅ አመለካከት የመቀየር አቅም ሊኖረው ይችላል፡፡ ቢሆንም ግን ኃይማኖትን ያህል መንፈሳዊ ርዕዮት በአንድ መጽሐፍ ፍቺ መፈጸም ‹ቀድሞውንም ቢሆን ኃይማኖቱን በጥሩ መደላድል ላይ አልያዘውም ነበር› ያስብላል፡፡
ከፊትና ከኋላ አገላብጨ ባስተውለው አልገባህ ያለኝ በዕውቀቱ ኢ-አማኝነቱን ለገበያ ያቀረበበት ሁኔታ ነው፡፡ (ምናልባት ጽሁፎቹን በኢ-አማኝነት ጠርዝ እንድንተረጉምለት ስለፈለገ ይሆን?) የሆነው ሆኖ አንደ ፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም ተለዋጩ ደራሲ ለመጽሀፉ ከሰጠው ርዕሰ አኳያ አሻግሮ ማየት የግሉ ኃላፊነት ይመስለኛል፡፡
‹‹ከአሜን ባሻገር›› እዚህም እዚያም የምትረግጥ ዘመን አሳሽ፣ ወቃሽና ነቃሽ መድብል ብቻ ሳትሆን ብሔራዊ ጀግናም አወዳሽ ነች፡፡ እልፍ ሲል ደግሞ ሲቪል ጀግናም ታስታውሳለች፡፡ ‹‹የመጨረሻው ምሳ›› ላይ የሚተረክለት ሲቪል ጀግና በኢትዮጵያ ነጻ ፕሬስ ታሪክ የራሱ የሆነ አንድ ምዕራፍ ያለው ብርቱ የሙያ ነው፡፡ ‹ፍጡነ ልሳኑ ወ ጭቁን ሕዝቦች› ተመስገን ደሳለኝ፡፡ በዕውቀቱ እንዳለው፣ ተመስገን የሀሳብ ነጻነቱን ለማፈን ሌት ተቀን ከተጉት ገዥዎቻችን ባልተናነሰ ከአንዳንድ የነጻው ፕሬስ ጋዜጠኞች የሚሰነዘርበት የብዕር ዱላ ብዙዎቻችንን ያሳዘነ ተግባር ነበር፡፡
አሁን ሳስበው ምቀኝነት ቅርጹ እንጂ ይዘቱ እንድ ነው፡፡ ንግድ ላይ የምናስተውለው ምቀኝነት ቁመናውን ቀይሮ ሙያተኞች መካከልም ይንፀባረቃል፡፡ የሙያ ምቀኝነት ደግሞ አቅም የሌላቸው የትንሽ ሰዎች መንገድ ነው፡፡ በሰፊዋ እስር ቤት – ኢትዮጵያ ፤ ቆሻሻ ማስወገጃ ትቦ ውስጥ ከሚፈሰው ፍሳሽ ይልቅ በገዢዎች የአፈና ትቦ የሚያልፈው ዜጋ ይበልጣል፡፡ በመሀንዲሶቹ አልቦ – ዕውቀት አለያም ምዝበራ የተነሳ ፍሳሽ ቆሻሻው ከትቦው የሚያፈነግጥበት ዕድል ቢኖርም ዜጎች ግን ከመንግስታዊ የአፈና ትቦ አያመልጡም፡፡ የተመስገን ዕጣ ፈንታ ደግሞ ከዚህ የከፋ ነው፡፡
የበዕውቀቱ ሶስቱ ኤልሻዳዮች፡- ግዝት፣ ጠመንጃና ገንዘብ (ገፅ 89-96) ከትላንት እስከ ዛሬ የተጓዝንበትን የዘመን ከፍታና ዝቅታችን በውል የመግለፅ አቅም አላቸው፡፡ በዚህ መጣጥፍ የተጠቀሱ መሰረተ ሐሰቦች ፍልስፍናዊ እሳቤን ያካተቱ ናቸው፡፡ በተለይ የመፅሀፈ ብሉያት አንድምታ ትርጓሜን መነሻ አድርጎ ደራሲው በገባው መጠን የአንድምታ ትርጓሜውን ያስቀመጠበት መንገድ ለተጨማሪ ምርምር የሚጋብዝ ዕይታ ይመስለኛል፡፡ ቃየል በቅናት ወይም በከሸፈ ፍቅር ምኞት ምክንያት ወንጀል የፈፀሙ ወንዶች ምሳሌ ነው (ገጽ 90) ያለበት አግባብና ለሴት የሚደረገው ትግል ዝርያን ለማስቀጠል ከሚደረገው ተፈጥሯዊ ትግል ጋር ያቆራኘበት መንገድ ሰዋዊ ባህሪንና ፍላጎትን ለማወቅ የጥቁምታ ፍንጭ ይሰጣል፡፡
ደራሲው እንደስቀመጠው ግዝት፣ ጠመንጃና ገንዘብ በታሪካችን ውስጥ አምላክ አከል አቅም ነበራቸው፡፡ በተለይም ግዝት እንዲህ እንዳሁኑ መንግስታዊ ቅርጹ ሳይቀየርና የእምነት መሰረቶች ከመንሸራተታቸው በፊት፤ ነገስታቱ አልገዛ ብሎ ያስቸገራቸውን ወደረኛ የቤተክህነት መሪዎችን ተንተርሰው ያለምንም ጦር የሚማርኩበት ዘዴ ነበር፡፡
ሃምሳ ዓመታትን ያልተሻገረው የቅርቡ ትዝብታችን እንኳ የሜጫና ቱለማ ማህበር መሪ የነበረው፤ የብሔራዊ ጦር ዋና አዛዥ ብ/ጄነራል ታደሰ ብሩ ከማህበሩ እንቅስቃሴ ጋር በተያያዘ ከንጉሱ ጋር ቅራኔ ውስጥ ገብቶ በሸፈተበት ጊዜ፤ ሊቀ ሥልጣናት አባ ሃብተማርያም በንጉሱ ተልከው ወልመራ ድረስ በመሔድ ጄነራሉን በመገዘት የመለሱበትን በኃላም በካህኑ በኩል ለጄነራሉ የተገባለት ቃል ተሸሮ የእድሜ ልክ እስራት እንደተፈረደበት “የግዝትና ግዞት” ፀሐፊ ኦለና ዞጋ ይተርክልናል፡፡ ይህ የታሪክ ክስተት የግዝትን ፖለቲካዊ መሳሪያነት አጉልቶ ያሳየናል፡፡ ግዝት ወደ ታሪክ ድርሳንነት ከተቀየረ በኋላ ጠመንጃና ገንዘብ ልዕለ – ኃያል ሆነው ወጥተዋል (ገፅ 92-9) ይህን አገላለፅ ከዘመኑ መንፈስ ጋር ስናዋድደው፡- የትላንት ተጋዳላዮች የጨበጡት ጠመንጃ ህንፃ መውለድ ጀምሯል፡፡ በሕይወት ካሉት የወያኔ ታጋዮች ውስጥ ፎቅ ያልሰራው ብቸኛው ታጋይ አህያ ይመስለኛል፡፡ ፎቅ ያልሰሩ ቢኖሩ እንኳ ለፎቅ መስሪያ የሚሆን መሬት በቅርምት ይዘዋል፡፡ ተስፋ የሚባለው አስማት ግዙፍ ሥጋቶችን የሚደመስስበት ጉልበት አለው (ገጽ 88) እንዲል በዕውቀቱ “ከአሜን ባሻገር” መጠየቅ ስንጀምር እንደ ግዝት ሁሉ ጠመንጃም ወደ ታሪክ ድርሳንነት የሚቀየርበት ጊዜ ይመጣል፡፡