Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በመቀለ ቆይታውም የተቃዋሚ ፓርቲ አባላትን ጨምሮ ከበርካታ የክልሉ ኃላፊዎች ጋር መነጋገሩን የሚያስረዳው አጥኚው፤ በቆይታው ለድርድር ፍላጎት መኖሩን የሚያሳይ ነገር የለም ብሏል።
ከሁለት ወራት በፊት ዓለም አቀፉ ክራይሲስ ግሩፕ (አይሲጂ) ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ አስታራቂና የሚያቀራርቡ ንግግሮቻቸውን ወደ ተግባር እንዲለውጧቸው መጠየቁ ይታወሳል።
አይሲጂ ጨምሮም በሁለቱ አካላት መካከል የተፈጠረውን ውጥረት ለማርገብ አስፈላጊ ከሆነም የአፍሪካ ሕብረት ወይም የአፍሪካ መሪዎች በማሸማገሉ በኩል ተሳትፎ ሊያደርጉ ይችላሉ ከማለት በተጨማሪ በተለይ የወቅቱ የአፍሪካ ሕብረት ሊቀ መንበር የሆኑት የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ሲሪል ራማፎሳ ቁልፍ ሚና ሊጫወቱ ይችላሉ ብሏል።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ የኢፌዴሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የ6ኛ ዓመት የስራ ዘመን 1ኛ ልዩ ስብሰባ ላይ ከትግራይ ክልል ጋር የተከሰተው አለመግባባት “በሕግ እና ሕግ ብቻ የሚመለሰው ይሆናል” ያሉ ሲሆን የፌዴሬሽን እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚሰጡት ውሳኔ ላይ ብቻ በመመሠረት ጉዳዩ በሕግ የሚመለስ መሆኑን ተናግረዋል።
የአይሲጂ አጥኚ ዊሊያም ዳቪሰን “በክልሉ እና በፌደራል መንግሥት መካከል ያለው ፍጥጫ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ ነው። በፓርቲዎቹ መካከል ያለው ትስስር እየቀነሰ ነው። የፌደራል መንግሥት የትግራይን በጀት ካቋረጠ ነገሮች ሊባባሱም ይችላሉ” ሲል ለቢቢሲ ተናግሯል።
ዊሊያም ጨምሮም፤ የፌደራል መንግሥት ለትግራይ ክልል የሚሰጠውን በጀት ካቋረጠ “ክልሉ ይህንን እንደ ጦርነት ትንኮሳ እና ከፌደሬሽኑ እንደመገፋት አየዋለሁ ብሏል። ይሄም አሳሳቢ ነው” ሲል ተናግሯል።
“በኢትጵያ ያሉ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች መወያየት ይፈልጋሉ ብዬ አስባለሁ። ብልጽግና ፓርቲ፣ የኦሮሞ፣ የሶማሌ፣ በደቡብ የሚገኙ ፓርቲዎች፣ ሕወሓትና የትግራይ ተቃዋሚዎችም መወያየት ይፈልጋሉ። ችግሩ ግን ምን አይነት ድርድር ማድረግ እንዳለባቸው፣ ግባቸው ምን እንደሚሆን፣ ቅድመ ሁኔታዎቹ ምን መሆን እንዳለባቸው የተለያየ አመለካከት ነው ያላቸው። ይህም ፖለቲካ ፓርቲዎች ወደ መድረክ መጥተው ውይይት እንዳያደርጉ እክል ይሆናል” ይላል።
በትግራይ በነበረው ቆይታ የተረዳውንም ሲያስረዳ፣ የትግራይ ክልል መንግሥት ወደ መሰል ድርድር ወይም ውይይት ሊገባ የሚችለው ጠንከር ያሉ ቅድመ ሁኔታዎች ሲጠበቁ ነው።
“ለምሳሌ ምርጫውን የሚመራ ባለአደራ መንግሥት ይቋቋም የሚል ነጥብን አላቸው። አሁን ላይ የፌደራል መንግሥቱ ወይም ገዢ ፓርቲው ይህን ቅድመ ሁኔታ የሚቀበልበት ሁኔታ ያለ አይመስልም።”
የክራይሲስ ግሩፕ ከፍተኛ አጥኚ የሆነው ዊሊያም ዳቪሰን፣ ድርጅታቸው አሸማጋይ አለመሆኑን ይናገራል። “ሁለቱንም አካሎች የምናነጋግረው ግንዛቤያችንን ለማዳበር ነው። ትንታኔያችን የሁሉንም አካላት አስተያየት የያዘ እንዲሆን የተሟላ ጥናት እየሠራን ነው። ከዛ ምክረ ሐሳባችን ለሁሉም አካል ትርጉም የሚሰጥ ይሆናል” ብሏል።
ባለፈው ዓመት ለማካሄድ ታስቦ የነበረው አገራዊ ምርጫ በኮሮናቫይረስ ስርጭት ስጋት እንዲራዘም ተደርጎ የትግራይ ክልል የራሱን ክልላዊ ምርጫ ማከናወኑ በሁለቱ አካላት መካከል ያለውን ውጥረት ከፍ አድርጎታል። (BBC)
Related Topics:BBC, ዐብይ አሕመድ, የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት, የትግራይ ክልል, የትግራይ ክልል ምክር ቤት, የፌደራል መንግሥት, ጠ/ሚ ዐብይ አሕመድ
የኢፌዲሪ የከተማ ቦታን በሊዝ ስለመያዝ፡ ግንባታ ስለመጀመርና ስለማጠናቀቅ፡ ባለንብረትነትነ ስለማስተላለፍ… በሚደነግገው አዋጅ ላይ፡ በአንቀጽ 24/2/3/ ከውርስ በስተቀር ከ50% በታች የሪልስቴት ቤቶች/ግንባታዎች በሽያጭም ሆነ በማንኛውም ሁኔታ ማስተላለፍ የሚቻልው አግባብ ባለው አካል ቁጥጥር ተደርጎበትና በግልጽ የሽያጭ ስርአት ብቻ መሆኑን ተደንግጓል። ነገር ግን አንዳንድ ሪል ስቴቶች ግንባታ ከመጅመራቸው በፊትም ሆነ በግማሽ ከማጠናቀቃቸው በፊት፡ መሬቱን ሽንሽነው በመከፋፈል/ለባለድርሻዎቹ ባለቤቱነቱን ውስጥ ለውስጥ ያስተላልፋሉ። ይህ ደግም የህዝብና የመንግስት ንብረት የሆነው መሬት፡ ምንም እሴት ሳይጨምሩ፡ የግንባታ ወጪ ሳያወጡ የግላቸው ጥቅም በማጋበስ በኪራይ ሰብሳቢነት የሚበለጽጉ መኖራቸው ይታወቃል።
በሌላ በኩል የግንባታ መጀመሪያና ማጠናቀቂያ ጊዜ ትንሹ 24 ወራት፡ ትልቁ 48 ወራት መሆኑ በአዋጁ ላይ የተደነገ ቢሆንም አንዳንዶቹ ከላይ ከተገለጸው ህገወጥነታቸው በተጨማሪ ከ80 ወራት በላይ ግንባታው ሳያካሂዱ/ሳያጠናቅቁ ይቆያሉ። መንግስት/ሚኒስትር መ/ቤቱ በዚህ አስራር ላይ ያለው ምልከታ ምንድን ነው? ቦታው በተቀመጠው መሰረት ግንባታ ካልተከናወነበት መልሶ ለመውረስ እየቻለና እሴት ጨምሮ ለሚያለሙ የማያደርገው ለምንድን ነው? ይህስ ፍትሀዊ አሰራርና ብልሹ አሰራርን ከመከላከል አንጻር እንዴት ይታያል?
ሙግትና ክርክር፣ ሰዎችን በሐሳብ ለመርታትና በጎ የሚሉትን ሐሳብ ለማስረጽ መሞከር ተገቢ ድርጊት ነው። በሠለጠነ ዓለምም መነጋገርና መደማመጥ አንዱ መፍትሔ ማምጫ መንገድ ሆኖ ያገለግላል። በአንጻሩ ደግሞ ንግግርና ወሬ ላይ ብቻ ችክ ማለትም ደስ አይልም። ‹አቀብሉኝ! አቀብሉኝ!› ከማለት ተነስቶ መውሰድ የሚባል አማራጭ እንዳለ ማስታወስ ያስፈልጋል።
የሴቶች የመብትና የእኩልነት ጥያቄ ላይም አንዳንዴ ከንግግርና ወሬ ያልዘለለ የሰፋና አሰልቺ ክርክር እናያለን። አግባብ አይደለም አልልም፣ እንዳልኩት መነጋገር መፍትሔ ያመጣል። ግን ደግሞ ተግባር ከሌለው ምንም ዋጋ የለውም።
የኢትዮጵያ የሕግ ባለሞያ ሴቶች ማኅበር የምሥረታው ሰሞን እንዲህ ከወሬ ያለፈ የተግባር ሥራዎችን በስኬትና በጉልህ ይሠራ ነበር። ‹ጥፋት ያጠፉ ሰዎች በአግባቡ ይቀጡ!› ብሎ ከመጮኽ አልፎ፣ ሴት የሕግ ባለሞያዎች በጥብቅና ቆመው ፍትኅ እንዲሰፍን ሲያደርጉ ታይተዋል። የተዘጋና የተዘነጋ፣ አቧራ የጠጣ የክስ መዝገብን አንስተው፣ ለንጹሐንና ለተበደሉ ሴቶች ቆመው ሲያሸንፉም ተሰምቷል። ይህ ከወሬ የዘለለ ለውጥ ነው።
‹የሎው ሙቭመንት› የሚባለው በዩኒቨርስቲ የሚንቀሳቀሰው ማኅበር፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ለሚገኙና ችግር ጸንቶ ለትምህርታቸው ፈተና ለጋረጠባቸው ሴቶች ድጋፋቸውን ያደርጋሉ። ይህ ከወሬ ያለፈ ተግባር ነው።
የወር አበባ በሚመጣባቸው የየወራቱ ቀናት ትምህርት ቤት የማይሄዱ ሴት ተማሪዎች ጥቂት አልነበሩም። ‹መንግሥት እኩል የትምህርት እድል መስጠት አለበት!› የሚል ብዙ መፈክርና ክርክር፣ ሙግትና ትግል ተደርጓል፤ በቃል ብቻ። እንደ ፍሬወይኒ መብራኽቱ ያሉ ሴቶች ደግሞ ንጽህና መጠበቂያውን ሠርተው፣ በነጻ እንዲሰጥ ስፖንሰር አፈላልገው ተአምር የሠሩ ይገኛሉ። ይህ ተግባር ይባላል።
በፊስቱላ ሕመም የሚሰቃዩ ሴቶች ጥቂት አልነበሩም። ‹ያለእድሜ ጋብቻ ይቁም!!› የሚሉ ጩኸቶችም ጥቂት አልነበሩም። ሁሌም እንደ አዲስ በፊስቱላ ሕመም ለተያዘች ሴት ከንፈር እየተመጠጠ፣ ሌላዋ እንዳትያዝ ይጮኻል። ለውጥ ግን አልመጣም። ዶክተር ካትሪን ሐምሊን ከባለቤታቸው ጋር ሲመጡ፣ ለውጡን ይዘው መጡ። ሁሉም ጩኸቱ ላይ አተኩሮ ትኩረት የነፈጋቸው፣ መጠጊያ ያጡና በሀፍረት ውስጥ የተጣሉ ሴቶችን ዶክተሯ ቀና አደረጉ። ሥነ ተዋልዶ ላይ ሥልጠና እንዲሰጥና ማዋለጃዎች እንዲኖሩ ደከሙ፣ አደረጉትም። ይህ ከእልፍ ዘመናት ንግግር በላይ ድል የሚያደርግ ተግባር ነው።
ለሴቶች ግርዛት መፍትሔ ይምጣ ተብሎ ኡኡ ተባለ። መገናኛ ብዙኀን ጩኸቱን አስተጋቡ። ማን ልጓሙን ይያዘው ተባለ። አንድ ቀን ከከንባታ የወጣችው የማለዳ ፀሕይ ዶክተር ቦጋለች ገብሬን ይዛ መጣች። በግለሰብ ደረጃ ባደረጉት ጥረት በአካባቢያቸው የሴት ልጅ ግርዛትን ሙሉ ለሙሉ አስቆሙ። ይህ ከሁሉም የላቀ ሥራ ነው።
ወሬ ብቻ! ጉራ ብቻ! አንሁን። የለውጥ ሰው እንሁን። ለነፍሳቸው የእረፍት ስፍራን ይስጥልንና፣ ዶክተር ካትሪን እንዲሁም ቦጌን አልያም አሁንም በንቃት እየሠሩ ያሉትን ፍሬወይኒን አልያም ማኅበራቱን እንድንሆን አይጠበቅብንም። ተጣምረንና በጋራ ግን ተግባር ላይ ማተኮር አለብን። ይህም ለሴቶች እኩልነትና መብት ከወሬ የዘለለ ተግባር ሆኖ ይመዘገባል። ለሌሎች ባናደርግ እንኳ እንደሴት በየግል የምናስመዘግበው ውጤትና መልካም አረአያነት ተምሳሌት ይሆናል።
ተናጋሪና ተሟጋች ያስፈልጋል። ግን ሥራ ከሌለበት ከንቱ ሆኖ ያልፋል። ለጥቁሮች መብት ብዙ ከጮኹ ሰዎች ይልቅ፣ ‹ከተቀመጥኩበት አልነሳም› ያለችው ሮዛ ፓርክስ የማይረሳ ታሪክ ሠርታለች። አዎን! እናውራ! በመነጋገር መፍትሔ አለ። ተግባር ከሌለን ግን ምን ዋጋ አለ?
በ2020 በሕገ ወጥ መንገድ የአደንዛዥ ዕፅን የሚጠቀሙ የዓለማችን አገራት ዝርዝር ይፋ ወጥቷል። እንደ ቬሪ ዌል ማይንድ ድረ ገጽ ሪፖርት ከሆነም አሜሪካ ቀዳዊን ደረጃ ይዛለች። ግሪን ላንድ እና ሞንጎሊያ ደግሞ የኹለተኛ እና ሦስተኛ ደረጃን ይዘዋል።
እንዲሁም ፖላንድ ሰባተኛ ሩሲያ እና ብራዚል በተከታታይ የስምንተኛ እና የዘጠነኛ ደረጃውን ሲይዙ ዴንማርክ ደግሞ የ10ኛ ደረጃ ላይ በመቀመጥ የዓለማችን ሕገ ወጥ አደንዝዥ ዕጽ ተጠቃሚ አገራት በመባል ደረጃ ወጥቶላቸዋል ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ''ብሩህ አስተሳሰብ ያለው ኢትዮዽያ በዘመኗ አይታው የማታውቅ የጥበብ ሰው'' የቻይናው ማዕከላዊ ቲቪ ቴዲ አፍሮን የገለጸበት አረፍተ ነገር(ቪድዮውን ይመልከቱ)
‹‹በዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ኤክስፐርት የሆኑት ዶክተር ጆስ ማንዌል እና ተመራማሪ አሌሳንድራ ፍሊሽማን ራስን በመግደልና በሃይማኖት መካከል ያለውን ግንኙነት አጥንተው፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በተረጋገጠ ሳይንሳዊ ምርምራቸው ቀጥሎ በሰፈረው ሰነድ ውስጥ በተካተተው ውጤቱ ላይ ደርሰዋል፦
በሰኔ ወር 2009 ዓ.ም. የሽብር ተግባር ወንጀል ክስ የተመሠረተባቸው ሁለት የዋልድባ መነኩሴዎች፣ ከማረሚያ ቤት አያያዝ ጋር በተገናኘ ለፍርድ ቤት አቤቱታ አቀረቡ፡፡
አባ ገብረየሱስ ኪዳነ ማርያምና አባ ገብረ ሥላሴ ወልደ ሃይማኖት የተባሉት ተከሳሾች ለፍርድ ቤቱ ያቀረቡት አቤቱታ፣ በማረሚያ ቤቱ የተሰፋ ዩኒፎርም ‹‹አንለብስም›› በማለታቸው ሲታሰሩ ከለበሱት ልብስ ሌላ መቀየሪያ ልብስ እንዳይገባላቸው በመከልከላቸው፣ ፍርድ ቤቱ መፍትሔ እንዲሰጣቸው መሆኑ ተጠቁሟል፡፡
ከመነኩሴዎቹ ጋር በዋና ወንጀል አድራጊነት ተጠርጥረው ክስ ተመሥርቶባቸው የነበሩ ተከሳሾች መንግሥት ታኅሳስ 25 ቀን 2010 ዓ.ም. በገባው ቃል መሠረት የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ክሳቸውን አቋርጦ የፈታቸው ቢሆንም፣ ሁለቱ መነኩሴዎችና አንድ ሌላ ተከሳሽ ብቻ ክሳቸው እንዳልተቋረጠና እንዳልተለቀቁ ታውቋል፡፡
መነኩሴዎቹ ክስ የተመሠረተባቸው የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32(1ሀ) እና አንቀጽ 38ን፣ እንዲሁም የፀረ ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር 652/2001 አንቀጽ (4)ን ተላልፈዋል ተብሎ ነው፡፡ ተከሳሾቹ የተጠቀሱትን የሕግ ድንጋጌዎች በመተላለፍ በ2008 ዓ.ም. በጎንደርና አካባቢው ተከስቶ ከነበረው ግጭት ጋር በተያያዘ ታጥቀው የግንቦት ሰባት አባላትን የተቀላቀሉትን በመደገፍ፣ በማበረታታትና ገንዘብ በማቀባበል፣ እንዲሁም በውጭ ከሚገኙ የድርጅቱ አባላት ጋር የስልክ ግንኙነት አድርገዋል ተብለው መሆኑ በክሱ ተጠቁሟል፡፡
መነኩሴዎቹ ድርጊቱን እንዳልፈጸሙና ጥፋተኛ እንዳልሆኑ ገልጸው የእምነት ክህደት ቃላቸውን የሰጡ ቢሆንም፣ ዓቃቤ ሕግ ግን ምስክሮቹን አላሰማም፡፡ ዓቃቤ ሕግ ምስክሮቹን ለማሰማት ለየካቲት 19 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ተሰጥቶታል፡፡
“የኦሮሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መሆን ሃገሪቱ አሁን የገባችበትን አስከፊ ችግር ይፈታል” የሚል ቅኝት ይዘው ወደ ምዕራቡ አለም እንዲሰማሩም ተደርጓል። ከሀገሬው ሕዝብ...
የቤንዚን ጥግግት 0.74 ኪግ / ሊ መሆኑን እና 1 ግራም ቤንዚን እንደተቃጠለ በማወቅም 3.09 ግራም CO2 ን አይቀበልም ፣ ወደዚህ ይመጣል-በአንድ ሊትር ቤንዚን የተቃጠለ 0.74 * 3.09 = 2.28 ኪ.ግ.
ውሃው በፍጥነት ወይም በደመና መልክ በፍጥነት ይደምቃል እና በፍጥነት በፍጥነት በፈሳሽ መልክ ይወድቃል (ምክንያቱም የውሃ ትነት በጣም ጥሩ የግሪንሃውስ ጋዝ ፣ ከውሃ የበለጠ “ኃይለኛ” መሆኑን መዘንጋት የለብንም)። CO2) ፣ ይህ ለ 2 ዓመታት ያህል ዕድሜ ያለው የ CO100 ሁኔታ አይደለም ፡፡
ለሌሎች ነዳጆች በቀላሉ n ን በተጠቀመው ነዳጅ ይተኩ ፡፡ ለምሳሌ ፣ የጋዝ ዘይት በ 12 እና በ 22 መካከል የሚለያይ የአልካንስ ይዘት ያለው ሲሆን በተሰጠው ነዳጅ ከሚሰጠው ኃይል ጋር በተያያዘ የ CO2 ልቀትን ማስላትም አስደሳች ይሆናል። ይህ የሌላ ገጽ ርዕሰ ጉዳይ ሊሆን ይችላል።
ከወራት በኃላ በሩዋንዳ አስተናጋጅነት ከታህሳስ 13-28 ጀምሮ የሚደረገውን ከ17 ዓመት በታች የሴካፋ ዋንጫ የሚሳተፈው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የቀድሞ ተጫዋች የሆነውን እንድርያስ ብርሀኑን የቡድኑን ዋና አሰልጣኝ አድርጎ ለመሾም የወሰነ ሲሆን በዛሬው ዕለት ድርድር ካደረጉ በኃላ የቅጥር ስምምነቱ ይፋ እንደሚደረግ ይጠበቃል።
አሰልጣኝ እንድርያስ በኢትዮጵያ መድን፣ ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ መከላከያ፣ ትራንስ ኢትዮጵያ እና በብሔራዊ ቡድን ደረጃ ረጅም ዓመት ተጫውቶ ያሳለፈ ሲሆን ወደ አሰልጣኝነቱ በመግባት የተለያዩ ቡድኖችን በዋናነት አልመዳ ጨርቃጨርቅ፣ ደደቢት በምክትል እና ዋና አሰልጣኝነት፣ ሰበታ ከተማን በምክትልነት፣ ስሑል ሽረ እና ወልዋሎን በዋና አሰልጣኝነት ከሰራ በኃላ ያለፉትን ሦስት ዓመታት ትኩረቱን ታዳጊ ላይ በማድረግ የኢትዮጵያ መድን ከ17 እና ከ 20 ዓመት በታች ቡድኖችን በመያዝ ስኬታማ ቆይታ አድርጓል። ዓምና የዋናው ቡድን ምክትል ሆኖም ሲሰራ መቆየቱ ይታወሳል። በታዳጊ ላይ ያመጣውን ስኬትና ልምድ ከግምት ያስገባው ፌዴሬሽኑ የብሔራዊ ቡድኑ አሰልጣኝ አድርጎ ለመምረጥ እንዳበቃው ለማወቅ ችለናል።
በምድብ 2 ከዩጋንዳ እና ኬንያ ጋር የተደለደለችው ኢትዮጵያ በዚህ ውድድር ላይ ጥሩ ጉዞ በማድረግ አሸናፊ ወይም ሁለተኛ ሆና የምታጠናቅቅ ከሆነ የምስራቅ እና መካከለኛውን ቀጠና በመወከል በ2021 በሞሮኮ በሚደረገው ከ17 ዓመት በታች የአፍሪካ ዋንጫ ውድድር ላይ በቀጥታ የመሳተፍ እድል ይኖራታል።
መብዛሕትኡ ግዜ፣ “እታ እግዚኣብሄር ዝገበራ መዓልቲ እዚኣ እያ፣ ብእኣ ንተሓጐስን ባህ ይበለናን” ትብል ጥቕሲ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ንጥቀመላ ኢና። ግናኸ ኩለን መዓልታት እግዚኣብሄር እዩ ዝገብረን፣ እግዚኣብሄር ዘይገበረን መዓልታት የለዋን። ኣብዛ ጥቕሲ ግን “እዚኣ እያ” ብምባል ሓንቲ ካብ ኩለን መዓልታት ፍልይቲ መዓልቲ ከም ዝኾነት እዩ ዘመልክት። ነዛ መዓልቲ እዚኣ ፍልይቲ ዝገብራ እንታይ እዩ፧ ንሕናኸ በዚኣ መዓልቲ ንተሓጐስን ባህ ይበለናን ክንብል ከለና ብዛዕባ እታ ፍልይቲ መዓልቲ ዲና ንዛረብ ዘሎና፧ ወይስ ከም ኩሉ ሰብ፣ ኩለን መዓልታት ኣምላኽ ዝገበረን እየን እሞ፣ ከም ኩለን መዓልታት ሎሚ ከኣ ክንሕጎስ ይግብኣና እዩ ማለትና ኢና፧ ሓቂ እዩ፣ ብኹለን መዓልታትና ክንሕጐስ ኣምላኽ ይደሊ። ግናኸ፣ ነፍሲ ብዘይፍልጠት ክትከውን ጽቡቕ ኣይኰነን እሞ፣ ብፍላጥ ትገብሮን፤ ብልምዲ/ብዘይፍላጥ ትገብሮን ይፈላለ እዩ። ስለዚ እምበኣር ቅድሚ ብዛዕባ እታ ፍልይቲ መዓልቲ ምዝራብና፣ ቅድሚኣ ዘሎ ኣገዳሲ ፍጻሜታትን ነታ መዓልቲ ከኣ ብኸመይ ፍልይቲ ክትከውን ከም ዘገብራን ክንርኢ ጽቡቕ እዩ።
ነድቕቲ ኣገደስቲ እዮም፣ ምኽንያቱ ነታ መዓልቲ ዓወት ፍልይቲ ኣብ ምግባር መዓይይቲ ኣምላኽ ዝነበሩ እዮም “ነቲ ከምቲ ውዱእ ምኽሪ ኣምላኽን ከምቲ ናይ ጥንቲ ፍልጠቱን ኣሕሊፎም ዝሀብዎ ወሲድኩም ብኢድ እቶም ሕጊ ዜብሎም ሰቐልኩምዎን ቀተልኩምዎን” ግብ.ሃዋ2፤23። ዘምራይ ከኣ “እቲ ነደቕቲ ዝነዓቕዎ እምኒ፣ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኰነ” መዝ118፣22 ይብል። እዞም ነደቕቲ እንታዎት እዮም፧ ነደቕቲ ንመን ይውክሉ፧ ነዚ ሕቶ ንምምላስ ናብ ሓድሽ ኪዳን ግብሪ ሃዋርያት ምዕራፍ 4፣1-11 ምስ ንምልከት፣ ብንጹር ብዛዕባ እቶም ነድቕትን እቲ እምነ መኣዝንን ተጻሒፉ ንረክብ። ከምዚ ድማ ይብል “ካህናትን ሓለቓ ሓለውቲ ቤተ መቕደስን ሰዱቃውያንን…ንጽባሒቱ ድማ መዃንንቶምን ሽማግለታቶምን ጸሓፍቶምን ምስ ሓና ሊቀ ካህናትን ቀያፋን ….ሽዑ ጴጥሮስ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኡ ከምዚ በሎም …. እቲ ንስኻትኩም ነደቕቲ ዝነዓቕኩምዎ እሞ ርእሲ መኣዝን ዝዀነ እምኒ ንሱ እዩ”። ስለዚ ነደቕቲ ተባሂሎም ዘለዉ፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ጸሓፍትን (ምሁራት)፣ ፖሊስ ቤተ መቕደስን፣ ኩሎም ንየሱስ ዘይተቐበልዎን ብእኡ ዘይኣመኑን፣ ስቐሎ ስቐሎ እናበሉ ዝጨደሩን ኣብዚ “ነድቕቲ” ዝብል ስም ትውሂቡዎም ኣሎ። ምኽንያቱ “ናብቲ ብሰብ ንዑቕ፣ ብኣምላኽ ግና ሕሩይን ክቡርን ዝዀነ ህያው እምኒ … ስለዚ ከኣ እንሆ፣ ኣብ ጽዮን ሕሩይን ክቡርን እምኒ መኣዝን አንብር ኣሎኹ፣ …. ንኣኻትኩም እትኣምኑ ክቡር እዩ፣ ነቶም ዘይኣምኑ ግና፣ ነደቕቲ ዝነዓቕዎ እምኒ፣ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኰነ። እምኒ መዓንቀፍን ከውሒ ምንስታትን ድማ እዩ” 1ጴጥ2፣4-8 ይብል። ስለምንታይ እዮም ግና ነድቕቲ ተባሂሎም፧ እቲ መልሲ፣ ነቲ ኣምላኽ ዝሓረዮ ክቡር እምኒ መኣዝን ገዲፎም፣ ባዕሎም ናይ ገዛእ ርእሶም ካብ ኣምላኽ ዘይኮነ ህንጻ ክሃንጹ ስለዝድለዩ እዮም። “ህዝበይ ክልተ ኽፋእ ገይሩ፡ ንኣይ ንፈልፋሊ ህያው ማይ ሐዲጎምኒ፡ ንርእሶም ከኣ ሓጽብታት፡ ማይ ዘየዕቊር ነቓዕ ሓጽብታት ኲዒቶም እዮም እሞ፡ ኣቱም ሰማያት፡ በዚ ተገረሙ፡ ሰምብዱ፡ ኣዚኹምውን ራዕራዕ በሉ፡ ይብል እግዚኣብሄር” ኤር2፣12-13 ፣ “ብዘይ እቲ ስሩት መሰረት፡ ንሱ ኸኣ የሱስ ክርስቶስ፡ ካልእ መሰረት ሓደ እኳ ኺስርት ዚኽእል የልቦን” 1ቈረ3፣10-11።
እዚ እምኒ መን እዩ፧ ሕጂውን ኣብ ግብ.ሃዋ 4፣1-11 ብዛዕባ እዚ እምንን ርእሲ መኣዝን ምዃኑን ብንጹር ተጻሒፉ ንረኽቦ፣ “ብስም እቲ ንስኻትኩም ዝሰቐልኩምዎ እሞ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ዘተንስኦ የሱስ ክርስቶስ ናዝሬታዊ፣ ብእኡ እዚ ኣብ ቅድሜኹም ጥዕዩ ድው ኢሉ ከም ዘሎ፣ ኣብ ኩላትኩምን ኣብ ኩሉ ህዝቢ እስራኤልን ይፈለጥ። እቲ ንስኻትኩም ነደቕቲ ዝነዓቕኩምዎ እሞ ርእሲ መኣዝን ዝዀነ እምኒ፣ ንሱ እዩ”። ስለዚ እዚ እምኒ እዚ፣ እዚ ርእሲ መኣዝን እዚ የሱስ ክርስቶስ እዩ።
“ብስም እቲ ንስኻትኩም ዝሰቐልኩምዎ እሞ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ዘተንስኦ የሱስ ክርስቶስ ናዝሬታዊ … እቲ ንስኻትኩም ነደቕቲ ዝነዓቕኩምዎ እሞ ርእሲ መኣዝን ዝዀነ እምኒ ንሱ እዩ” ግብ.ሃዋ4፣10-11 ፣ “… ነቶም ዘይኣምኑ ግና፣ ነደቕቲ ዝነዓቕዎ እምኒ፣ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኰነ። እምኒ መዓንቀፍን ከውሒ ምንስታትን ድማ እዩ” 1ጴጥ2፣7። ስለዚ፣ ነቲ ኣምላኽ ዝለኣኾ፣ ነቲ ንምድሓን ደቂ ሰብ ኢሉ ብኣምላኽ ዝተላእከ፣ ስለዘይተቐበልዎን ዘይኣመዎን፣ ስለዝሰቐልዎን፣ ዝጸረፍዎን፣ በዚ ከምዚ፣ ነቲ ሕሩይ እምኒ መኣዝን ነዓቕዎ።
የሱስ ክርስቶስ ካብ ምውታት ብምትንስኡ እዩ ርእሲ መኣዝን ክኸውን በቒዑ። “ብስም እቲ ንስኻትኩም ዝሰቐልኩምዎ እሞ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ዘተንስኦ የሱስ ክርስቶስ ናዝሬታዊ … እቲ ንስኻትኩም ነደቕቲ ዝነዓቕኩምዎ እሞ ርእሲ መኣዝን ዝዀነ እምኒ ንሱ እዩ” ግብ.ሃዋ4፣10-11፣ ከመቲ ካብ ምውታት ብምትንስኡ ቦኽሪ ካብ ምውታት ዝኾነ፣ ከምኡ ከኣ ካብ ምውታት ብምትንስኡ፣ ርእሲ መኣዝን ናይቶም ብእኡ ዝኣምኑ ክኸውን በቒዑ እዩ።
ዘማራይ ብዛዕባ እዚ ርእሲ መኣዝን ከዛረብ ከሎ “እዚ ካብ እግዚኣብሄር ኮነ፣ ነዕይንትናውን ዜድንቕ እዩ” ጥ.23 ይብል፣ ‘እዚ’ ትብል ቃል ነቲ ናይ የሱስ ክርስቶስ ሞትን ካብ ሞት ምትንሳእን እያ ተመልክት። ናይ ብሓቂ ከኣ ዜደንቕ ፍጻሜ እዩ፣ የሱስ እቲ መንቅብ ኰነ ሓጢኣት ዘይብሉ ስለ ሓጥኣን ኢሉ ምሟቱን፣ ካብ ምውታት ምትንስኡን ዜደንቕ ጥራይ ዘይኮነስ ተኣምራታዊ ፍጻሜውን እዩ። እት ዘማራይ እዚ ካብ እግዚኣብሄር ኮነ ብምባል፣ እቲ ፍጻሜ ካብ ኣምላኽ ከም ዝኾነ ይገልጽ። ሃዋርያ ጴጥሮስ ከኣ ብመፈስ ቅዱስ ኰይኑ ከምዚ ይብል ““ብስም እቲ ንስኻትኩም ዝሰቐልኩምዎ እሞ ኣምላኽ ካብ ምዉታት ዘተንስኦ የሱስ ክርስቶስ ናዝሬታዊ … እቲ ንስኻትኩም ነደቕቲ ዝነዓቕኩምዎ እሞ ርእሲ መኣዝን ዝዀነ እምኒ ንሱ እዩ” ግብ.ሃዋ4፣10-11 ፣ ደጊሙ ከኣ ኣብ መልእኽቱ “ናብቲ ብሰብ ንዑቕ፣ ብኣምላኽ ግና ሕሩይን ክቡርን ዝዀነ ህይው እምኒ … ስለዚ ከኣ እንሆ፣ [ኣነ እግዚኣብሄር] ኣብ ጽዮን ሕሩይን ክቡርን እምኒ መኣዝን አንብር ኣሎኹ፣”1ጴጥ2፣4-6። ስለዚ፣ እዚ ሕሩይ እምኒ፣ ብእግዚኣብሄር እዩ ርእሲ መኣዝን ኰይኑ። ከምቲ መዓርግ ሊቀ ክህነት ብሰብ ዘይኮነስ ብኣምላኽ ዝተሓርየ ጥራይ ዝረኽቦ መልእኽቲ እብራውያን ኣንብብ)፣ ከምኡ ከኣ እዚ ርእሲ መኣዝን ምዃን፣ ኣምላኽ ንየሱስ ክርስቶስ ካብ ምውታት ብምትንስኡ፣ ንየሱስ ዝሃቦ ክቡር መዓርግ እዩ። ዝኾነ ካልእ ከኣ ክረኽቦ ኣይክእልን።
“እታ እግዚኣብሄር ዝገበራ መዓልቲ ዓወት እዚኣ እያ፣ ብእኣ ንተሓጐስን ባህ ይበለናን” መዝ 118፣24 ሓ.ት. እታ እግዚኣብሄር ዝግበራ መዓልቲ ትብል ሓረግ፣ ኣብዚ ነታ የሱስ ክርስቶስ ብዓወት ካብ ሞት ዝተንስኣላ መዓልት እያ ተምልክት። እግዚኣብሄር ንየሱስ ክርስቶስ ካብ ምውታት ብምትንስኡ፣ ኣብ ልዕሊ ጸላእቱ ብዓወት ክፍክር ገይርዎ እዩ፣ “ንሱ ርእሲ (ርእሲ መኣዝን) ኩሉ ሕልቅነትን ስልጣንን እዩ፣ ንስኻትኩም ከኣ ብእኡ ተመሊእኩም ኣሎኹም … ብጥምቀትውን ምስኡ ተቐበርኩም፣ ብግብሪ እቲ ካብ ምውታት ዘተንስኦ ኣምላኽ ድማ ምስኡ ተንሳእኩም … ምስኡ ህያዋን ገበረኩም፣ … ነቶም ሕልቅነታትን ስልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ፣ ብእኡ እናፈከረሎም ከኣ፣ ብግልጺ ኣስተሓፈሮም” ቈሎ2፣9-15። ኣብዛ ጥቕሲ ‘ምስኡ’ ትብል ቃል ‘ምስ ክርስቶስ’ እያ ተመልክት። ስለዚ ኢና እምበኣር፣ ብ መእተዊ፣ እዛ መዓልቲ እዚኣ ፍልይቲ እያ ዝበልና። እዚኣ መዓልቲ የሱስ ክርስቶስ ብዓወት ዝተንስኣላ መዓልቲ፣ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ጸልእቱ ዓወት ዘመዝገበላ መዓልቲ እያ። ግርምቲ መዓልቲ እያ። ነቶም ብስም የሱስ ዝኣመኑ ከኣ፣ ኣብ የሱስ ክርስቶስ ስለዘለዉ (ምስኡ ትብል ቃል ኣብ ጥቅሲ ተመልከት)፣ እዚ ዓወት’ዚ ብኸምኡ ይወሃቦም ምዃኑ ካልኣይ ኣገራሚ ሓቂ እዩ። ስለምንታይ እያ መዓልቲ ዓወት ኰይና፧ ምኽንያቱ፣ ነቲ ዘመንና ምሉእ ክንከፍሎ ዘይተኻእለና ዕዳ ሓጢኣት የሱስ ኣብ መስቀል ሸንኪሩ፣ ካባና ስለዘርሓቖን፣ ምስኡ ህይዋን ኰንና ከኣ ናብ ኣምላኽ ክንምለስን ምስ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ቅኑዕ ዝምድና ክንገብርን፣ ኣብ ግዝኣት ሰይጣን ክንወጽእን፣ ንዘለኣለም ከኣ ወረስቲ ኣምላኽ ክንከውንን ስለዝገበረና እዩ። እዚ ከኣ የሱስ ቀዳማይን ቦኽሪ ምውታትን ብምዃኑ ኣግሂድዎ እዩ። ስለዚ ኣብ መዓልታዊ ናብራና፣ ““እታ እግዚኣብሄር ዝገበራ መዓልቲ ዓወት እዚኣ እያ፣ ብእኣ ንተሓጐስን ባህ ይበለናን” ኢልና ክንፍክርን ክንዛረብን ከሎና፣ ናይ የሱስ ክርስቶስ ዓወት ሒዝና ኢና ንወጽእ ዘሎና። ሎሚ መዓልቲ ዓወት ድያ፧ እወ እያ። ብኸመይ ደኣ ከምኡ ኢልካ፧ ምኽንያቱ፣ የሱስ ካብ ምውታት ተንሲኡ ኣብ ሰማያት ኣብ የማን ግርማ ስለዘሎ፣ ንኣይ ከኣ ምስኡ ኣብ የማን ግርማ ኣምላኽ ክኸውን ኣኽኢሉኒ እዩ፣ ኣነ ምስኡ (ኣብኡ ብ የማን ግርማ ኣምላኽ ኣብ ሰማያት) ኣሎኹ፣ መዓስ ማለትካ ኢኻ፧ ሕጂ፣ ወረ ሎሚ መዓልቲ ማለተይ እየ። ስለዚ ስለዚ ስለዚ… ስለ-እዚ፣ ስለ ኣየናይ ኢኻ ትብል ዘሎኻ፧ ስለ-እቲ የሱስ ዘመዝገቦ ዓወትን ስለ-እቲ ምስኡ ክኸውንን ኣብ የማን ግርማ ኣምላኽ ክቕመጥን ምግባሩ፣ እየ ዝብል ዘሎኹ። ሎሚ ንዓይ ናይ ዓወት መዓልቲ እያ፣ እዚኣ መዓልቲ ኣምላኽ ንኣይ ናይ ዓወት መዓልቲ ክትከውን ብክርስቶስ የሱስ ገይሩዋ ኣሎ፣ ኣነ ከኣ ብክርስቶስ የሱስ ብምእማነይ ኣብዛ ናይ ዓወት መዓልቲ ተጸንቢረ ኣሎኹ። የሱስ ክርስቶስ ነቶም ዝኣምኑ ክቡር እምኒ መኣዝንን፣ ምንጪ ኩሉ ዓወትን እዩ። “ስለዚ ንኣኻትኩም እትኣምኑ፣ ክቡር እዩ” 1ጴጥ2፣7 ፣ “ግናኸ ነቲ ብክርስቶስ የሱስ ገይሩ ዓወት ዝህበና ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ” 1ቈረ15፣57።
ብክርስቶስ የሱስ ዘይአመነ ኣሞ፤ ናብዛ መዓልቲ ዘይተጸንበረ እንተ’ሎ ግና፣ እታ መዓልቲ ምድሓን’ውን ሎሚ እያ እሞ፣ ሓጢኣትካ ተምኣሚንካ፣ ንየሱስ ከም ጐይታኻን መድሓኒኻን ምቕባል የድልየካ ኣሎ። ሽዑ እታ መዓልቲ ምድሓንካ ናብታ መዓልቲ ዓወትካ ከተእትወካ እያ። ምኽንያቱ መዓልቲ ምድሓን ኣፍ ደገ ናይ መዓልቲ ዓወት እያ። “ብቕብልቲ ግዜ ሰማዕኩኻ፣ ብመዓልቲ ምድሓን ከኣ ረዳእኩኻ፣ ይብል እዩ እሞ፣ እንሆ እታ ቕብልቲ ግዜ ሕጂ እያ፣ እንሆ እታ መዓልቲ ምድሓን ሕጂ እያ” 2ቈረ6፣2። እታ እግዚኣብሄር ዝገበራ መዓልቲ ዓወት እዚኣ እያ፣ ብእኣ ንተሓጐስን ባህ ይበለናን” መዝ 118፣24 ሓ.ት.
ጸሎት፦ እግዚኣብሄር ኣቦ፣ ንወድኻ የሱስ ከም ናይ ግሊ መሓንየይ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ከም ምንጪ ኩሉ ዓወትይ’ውን ገይረ ይቕበሎ ኣሎኹ። ፍቓድካ ንኣይ ብክርስቶስ ናብ ኩሉ ዓወት ስለዝኾነ፣ ብስም የሱስ ስለ-እዚ ግሩም ምኽርኻ የመስግነካ ኣሎኹ። ኣሜን!!!
ጥር 2 እና 3፣ 2007 ዓ ም "የክርስቶስ ኢየሱስ ዓለም አቀፍ ቤተ ክርስቲያን ከcj tv ጋር በመተባበር" በሚሌኒየም አዳራሽ በአዘጋጁት ስብሰባ ላይ "ነቢይ" ኮቦስ ቫን ሬንስበርግ የተባሉ ግለ ሰብ ከደቡብ አፍሪካ በመምጣት ጉባኤ ሊደርጉ እንደ ነበር
ሰሞኑን የዓለም ባንክ አገራችን በመሰረተ ልማት ግንባታ ዘርፍ ከምስራቅ አፍሪካ መሪ መሆኗን ሪፖርት አውጥቷል። ኢትዮጵያ ለዘርፉ ከፍተኛ የሆነ ኢንቨስትመንት መድባ እየሰራች የምትገኝ ሀገር መሆኗንም ሪፖርቱ ገልጿል። በቀጣይም ዕድገቱ ከፍተ�
የማንዴላ አሰልጣኝ ጄኔራል ታደሰ እና ኔልሰን ማንዴላ ኔልሰን ማንዴላ የደቡብ አፍሪካ የፀረ-አፓርታይድ (የዘር-መድሎ) ተዋጊ አርበኛ መሆናቸው ይታወቃል።ለእስር የተዳረጉት ኢትዮጵያ ውስጥ ወታደራዊ ስልጠና ወስደው እንደተመለሱ ነበር። እንደ
ይገኛል። የቀርከሀ ደን ከደቡብ ሱዳን በመነሳት ወደ ኢትዮጵያ በመንሠራፋት ላይ ያለውን በረሀነት ለመከላከል ድንበር በመሆን ያገለግላል። ይሁን እንጂ እ ኤ አ ከ2006 ጀምሮ ባሉት አስርተ ዓመታት በክልሉ ያለው
ቶዮታ ኩባንያ ኢትዮጵያ አራተኛዋ የአፍሪካ መዳረሻው እንደምትሆን አስታወቀ የቶዮታ ኩባንያ ኢትዮጵያ አራተኛዋ የአፍሪካ መዳረሻው እንደምትሆን አስታወቀቶዮታ ኩባንያ ኢትዮጵያ አራተኛዋ የአፍሪካ መዳረሻው እንደምትሆን አስታወቀቶዮታ
2017-05-25ጆርጅ ቡሽና ቶኒ ብሌየር ኢራቅ ውስጥ አንድ ነጥብ ሁለት ሚሊዮን ሰው ገድለዋል።አካለ ጎደሎ ሆኖ የቀረውና የተፈናቀለውን ሰው ሲጨመርበት ደግሞ ስሌቱን ሆድ አይችለውም። ይኽ አሃዝ የጸጥታው ምክር ቤት እራሱ በሾማቸው አጣሪ ኮሚሽን የተረጋገጠ
ለአልፓራ ኮረብታ ምን ድንጋዮች ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ-ሊሆኑ የሚችሉ አማራጮች ፣ ባህሪዎች ፣ የንድፍ ምሳሌዎች ፡፡ የተለያዩ የድንጋይ ቅርጾች ገጽታዎች እና በመሬት ገጽታ ንድፍ ውስጥ ያላቸው ቦታ ፡፡
ደቡብ አፍሪካደቡብ አፍሪካ አንድ ጥናት እንዳመለከተው ከደቡብ አፍሪካ ሴቶች መካከል አንድ ሦስተኛ የሚሆኑት የቆዳ ቀለማቸውን ለማንጣት ሲሉ ቆዳ የሚያነጡ ሳሙናዎችና ቅባቶች ይጠቀማሉ።
ሽያጭ ክፍል 0930-076849 ኢሜል ሚኒስትሯ ከደቡብ አፍሪካ ዩኒቨርስቲዎች ተወካዮችን ተቀብለው ያነጋገሩ ሲሆን በከፍተኛ ትምህርት መምህራን ሙያ ማሻሻያ ላይ መነጋገራቸውን ከሚኒስቴሩ ያገኘነው መረጃ
የኤሌክትሪክ መስመር ግንባታው ከደቡብ ክልል ወላይታ ዞን ሶዶ ከተማ ተነስቶ ኬኒያ ድረስ የሚዘረጋ ነው፡፡ ኬኒያ የምሥራቅ አፍሪካ ኤሌክትሪክ መረብ አካል በመሆኗ፣ ፕሮጀክቱ ኢትዮጵያን ከምሥራቅ አፍሪካ እስከ ደቡብ አፍሪካ ከሚገኙ አገሮች ጋር
በተያያዘ ዜና ዋዜማ የናይጄሪያ ፓርላማ አባላት መንግስታቸው አምባሳደሩንስ ከደቡብ አፍሪካ እንዲጠራ መጠየቃቸዉን ጥቅሷል። በዘገባዉ መሰርት የፓርላማ አባላቱ የደቡብ አፍሪካ መንግስት ለአፍሪካዊያን ስደተኞች በቂ የደህንነት ጥበቃ
አንድ ጥናት እንዳመለከተው ከደቡብ አፍሪካ ሴቶች መካከል አንድ ሦስተኛ የሚሆኑት የቆዳ ቀለማቸውን ለማንጣት ሲሉ ቆዳ የሚያነጡ ሳሙናዎችና ቅባቶች ይጠቀማሉ። እንደነዚህ ያሉት ቆዳን ለማንጣት የሚያገለግሉ ምርቶች አደገኛ በመሆናቸው በብዙ
በዚህም አንዲት ደቡብ አፍሪካዊት ከደቡብ አፍሪካ 7 4 ኪሎ ግራም ኮኬይን ይዛ በአዲስ አበባ ቦሌ ኤርፖርት በኩል ወደ ህንድ፣ ደልሂ ልትሄድ ስትል እንዲሁም በዜግነት አዘርባጃናዊት የሆነች ግለሰብ 4 ኪሎ ግራም ኮኬይን ይዛ ከሞስኮ በአዲስ አበባ ወደ
Author ሐመረ እና የውጭ ምንዛሬ ስርቆትን ጨምሮ ለተፈጸሙ ሕገ ወጥ የነዋየ ቅድሳት ሽያጭ እና የሙዳይ ምጽዋት ቆጠራ እንዲሁም ያለ ደረሰኝ ገቢ የመሰብሰብ ድርጊቶች ዋነኛ ተጠያቂ መኾናቸው በሰፊው ይነገራል። በደብሩ
በየመን፣ በደቡብ አፍሪካና በሊቢያ ስለሚሞቱት ዜጎቻችን የሚሰጡት መንግሥታዊ መግለጫዎች ሁለት ነገር የጎደላቸው ናቸው፡፡ የመጀመሪያው ሰብአዊ ስሜት፡፡ ማንኛውም ሰብአዊ ፍጡር ስለሌላው ሰብአዊ ፍጡር መከራና ስቃይ ሲሰ
ድምጻችን ይሰማ የሚል ቲ-ሸርት ያደረጉ ሙስሊሞች ከስታዲየም ተባረሩ በትላንትናው ጨዋታ ላይ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድንን ለመደገፍ የታደሙት በደቡብ አፍሪካ የሚገኙት የሙስሊሙ ማህበረሰቦች ድምጻችን ይሰማ
ጉባኤ ለመካፈል ወይም ለአገልግሎት በዕለተ ሰንበት ወደ መካነ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን የአምልኮ ፕሮግራም ጎራ የሚል ሰው፣ ምእመናኑ ድምፃቸውን ከፍ አድርገው የሚያሰሙትን “የሐዋርያት የእምነት መግለጫ” ያደምጣል። የእምነት መግለጫው ስለ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ በሚናገረው አንቀጽ ላይ፣ “በተሰቀለ፣ በሞተ፣ በተቀበረ፣ ወደ ሲኦል በወረደ …” የሚሉ ቃላትን ይዟል።ሌሎች ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናትም ይህንኑ ይቀበላሉ፡፡
ከዚህም በከፋ ሁኔታ፣ ጌታ ኢየሱስ ለኀጢአታችን በመስቀል ላይ መሞቱ በቂ ስላልነበረ ወደ ሲኦል ወርዶ በዚያ ተጨማሪ መከራ መቀበሉንና የዘላለም ሞት መሞቱን፣ ከዚያም እዚያው ሲኦል ውስጥ ዳግመኛ መወለዱን እስከ መናገር የሚደፍሩ የኑፋቄ አስተማሪዎችም እየገጠሙን ነው።[1]
ሲኦል የሚለው ቃል በዕብራይስጡ “መቃብር” ወይም “መሞት” የሚል ትርጓሜ አለው (ዘፍ. 37፥35፤ 42፥38፤ 44፥29፡31፤ ዘኁ. 16፥30፤ 1ሳሙ. 2፥6፤ 1ነገ. 2፥6፡9፤ ኢዮብ 14፥13፤ 17፥13፡16፤ 21፥13፤ መዝ. 6፥5፤ 88፥3፤ መክ. 9፥10)።[2] ያዕቆብ፣ “ሽበቴን … ወደ መቃብር [ሲኦል] ታወርዱታላችሁ” (ዘፍ. 42፥38 - አ.መ.ት.) ማለቱ፣ ንጉሥ ዳዊትም፣ “ሽበቱ በሰላም ወደ መቃብር [ሲኦል] እንዲወርድ አታድርግ” እና “ሽበቱን በደም ወደ መቃብር [ሲኦል] አውርድ” ብሎ ልጁ ሰሎሞንን መምከሩ፣ ሲኦል የሰዎች አካል (ሥጋ) የሚሄድበት አካላዊ ቦታ (ማለትም መቃብር) መሆኑን ያስረዳናል፤ ሽበት አካላዊ ነውና!
በተጨማሪም፣ ሲኦልን ሰዎች ሁሉ (አማኞችም አላማኞችም) ሲሞቱ በአካለ ነፍስ የሚከማቹበት ቦታ አድርጎ መውሰድ የተለመደ ምልከታ ነው (መዝ. 89፥48)። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ሲኦል ኀጥአን ሲሞቱ ለቅጣት እና ለሥቃይ የሚወርዱበት ቦታ መሆኑ በብዙ አማኞች ዘንድ ግንዛቤ ተይዟል፤ መዝሙር 9፥17፤ 49፥14፤ ምሳሌ 15፥24 እና ሉቃስ 16፥23 የዚህ ምልከታ መነሻ ጥቅሶች ሳይሆኑ አይቀሩም።
ስለዚህ በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የጌታ ኢየሱስን ወደ ሲኦል መውረድ ስናነሣ፣ ከመጀመሪያው ትርጕም ጋር አያይዘን አይደለም። ምክንያቱም “መቃብር” ወይም “መሞት” የሚለውን የሲኦል ትርጓሜ ከወሰድን፣ ጌታችን በመስቀል ላይ መሞቱንም ሆነ ከሞቱ በኋላ በመቃብር ማደሩን ቅዱሳት መጻሕፍት በተደጋጋሚ የሚያትቱት ሐሳብ በመሆኑ ነው። ነገር ግን ሲኦል፣ ኀጥአን ለቅጣት የሚወርዱበት ወይም የሞቱ ሰዎች ሁሉ በአካለ ነፍሳቸው የሚከማቹበት ቦታ አድርጎ ከሚወስደው እሳቤ ጋር አያይዘን የጌታችንን ወደ ሲኦል መውረድ አለመውረድ በዚህ ጽሑፍ እንመረምራለን።
እነዚህን ሁሉ ሐሳቦች በቅጡ ከመፈተሻችን በፊት ጌታ ኢየሱስ በሞተበት ቅጽበት ምን እንደ ተከሰተ የወንጌላውያኑን የማቴዎስን፣ የማርቆስን፣ የሉቃስን እና የዮሐንስን ምስክርነት መመልከት ይኖርብናል።
አራቱም ወንጌላት የሚነግሩን፣ ጌታ ኢየሱስ ሲሞት ነፍሱን መተዉን ወይም ነፍሱን መስጠቱን ነው። ነፍሱንም የሰጠው ለአባቱ እንደ ሆነ ወንጌላዊው ሉቃስ ግልጽ ያደርገዋል። በመሆኑም ጌታችን ሲሞት ነፍሱ የሄደችው፣ በዐደራ ወደ ተሰጠው እግዚአብሔር አብ ነው። ስለዚህ ጌታ ሲሞት ነፍሱ ወደ ሲኦል አልሄደችም ለማለት የሚያስችል መሠረት አለን።
ምንም እንኳ የአማርኛው መጽሐፍ ቅዱሳችን (የ1954ቱ እትም) በአራቱም ስፍራዎች “ነፍስ” እያለ ቢጽፍልንም፣ አዲስ ኪዳን የተጻፈበት ወርጅናሌ ቋንቋ የማቴዎሱም፣ የሉቃሱም ሆነ የዮሐንሱ ዘገባ፣ ጌታ ኢየሱስ መንፈሱን መስጠቱን ነው የሚናገረው።[3] የማርቆስ ወንጌል ደግሞ ጭራሹኑ ነፍስም ሆነ መንፈስ የሚልን ቃል አይጠቀምም፤ በታላቅ ድምፅ ጮኾ መሞቱን ብቻ ነው የሚገልጸው። ስለዚህ ጌታ ኢየሱስ ሲሞት መንፈሱን (ወይም ነፍሱን) ለአባቱ መስጠቱ፣ ሥጋው ግን በመቃብር ውስጥ የነበረ መሆኑ ሊያስማማን ይገባል።
ሰው ሲሞት፣ ሥጋው ወደ ዐፈር፣ ነፍሱ (መንፈሱ) ደግሞ ወደ እግዚአብሔር የምትሄድ (የሚሄዱ) መሆኑ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምህርት ነው። ለምሳሌ እስጢፋኖስ በሚሞትበት ጊዜ፣ “ጌታ ኢየሱስ ሆይ፥ ነፍሴን ተቀበል” በማለት ጸልዮአል (የሐዋ. 7፥59)። የሚገርመው፣ እዚህም ጋ ግሪክኛው “መንፈሴን ተቀበል” ማለቱን የሚናገር መሆኑ ነው።[4] በተጨማሪም፣ “በእጅህ ነፍሴን እሰጣለሁ፤ የእውነት አምላክ አቤቱ ተቤዥተኸኛል።” (መዝ. 31፥5)፤ “ዐፈርም ወደነበረበት ምድር ሳይመለስ፥ ነፍስም ወደሰጠው ወደ እግዚአብሔር ሳይመለስ ፈጣሪህን ዐስብ።” (መክ. 12፥7)፤ “ስለዚህ ደግሞ እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ መከራን የሚቀበሉ፥ መልካምን እያደረጉ ነፍሳቸውን ለታመነ ፈጣሪ ዐደራ ይስጡ።” (1ጴጥ. 4፥19) የሚሉት ጥቅሶች፣ ሰው ሲሞት መንፈሱ (ነፍሱ) ወደ እግዚአብሔር የመሄዱን ሐሳብ ያጠናክራሉ።
በእርግጥ ጌታችን ሲሞት መንፈሱን (ነፍሱን) ለእግዚአብሔር በዐደራ መስጠቱን፣ እስከ ትንሣዔውም በዚያ መቈየቱን ለመናገር መጽሐፍ ቅዱሳዊ ድጋፍ አለን። ይህ ደግሞ በሉቃስ ወንጌል እንደ ተጠቀሰው በጌታ አጠገብ ከተሰቀሉት ወንበዴዎች አንዱ ጌታ በመንግሥቱ እንዲያስበው ሲጠይቅ፣ “እውነት እልሃለሁ፥ ዛሬ ከእኔ ጋራ በገነት ትሆናለህ” በማለት ጌታ ኢየሱስ ከሰጠው መልስ ጋር የሚስማማ ነው (ሉቃ. 23፥43)። ጌታ ኢየሱስ ሰዋዊ መንፈሱን ለእግዚአብሔር ከሰጠ፣ ከዚህ ሰው ጋር በአንድነት ሊሆኑ ይችላሉ ማለት ነው። ጌታ በአካለ ነፍሱ (በመንፈሱ) ሲኦል ከወረደ ግን፣ ከዚህ ሰው ጋር በዚያው ቀን በገነት እንዴት ሊገኝ ይችላል?
አንዳንድ ሰዎች ሲኦልንና ገነትን ፎቅ እና ምድር ቤት አድርገው፣ ገነትንና መንግሥተ ሰማያትን ደግሞ ለያይተው እንደሚወስዷቸው ይታወቃል። መጽሐፍ ቅዱሳዊ ድጋፍ ግን የላቸውም። ለምሳሌ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “እስከ ሦስተኛ ሰማይ” መነጠቁን ይናገርና ወዲያው ደግሞ፣ የተነጠቀው ወደ ገነት መሆኑን ይነግረናል (2ቆሮ. 12፥2-4)። ስለዚህ ለሐዋርያው ጳውሎስ ሦስተኛ ሰማይና ገነት አንድ መሆናቸውን መናገር ይቻላል።
በተጨማሪም ጌታ ኢየሱስ፣ “ድል ለነሣው በእግዚአብሔር ገነት ካለው ከሕይወት ዛፍ እንዲበላ እሰጠዋለሁ” በማለት መናገሩን ከራእየ ዮሐንስ እንነብባለን (2፥7)፤ ስለዚህ የሕይወት ዛፍ የሚገኘው በገነት ነው ማለት ነው። በዚሁ የራእይ መጽሐፍ ምዕራፍ 21 ደግሞ ከሰማይ ስለምትወርደው አዲሲቱ ኢየሩሳሌም ያስረዳል፤ ከዚያም በአዲሲቱ ኢየሩሳሌም አደባባይ መካከል የሕይወት ዛፍ መገኘቱን ይነግረናል (22፥2 እና 14)። የሕይወት ዛፍ በገነት እና በአዲሲቱ ኢየሩሳሌም መገኘቱ ከተነገረን፣ ሁለቱ ቦታዎች አንድ መሆን አለባቸው። ስለዚህ የሦስተኛ ሰማይ፣ የገነት፣ የአዲሲቱ ኢየሩሳሌም አንድነት አዲስ ኪዳናዊ ድጋፍ አለው ማለት ነው።
ይህ ከሆነ ደግሞ ጌታችን ሲሞት መንፈሱን (ወይም ነፍሱን) ለእግዚአብሔር በዐደራ መስጠቱም ሆነ ንስሓ የገባው ወንበዴ በዚያው ቀን አብሮት በገነት እንደሚሆን ቃል መግባቱ ልዩነት የላቸውም። ምክንያቱም ጌታ ኢየሱስ በአካለ ነፍስ የሄደበት የእግዚአብሔር መኖሪያ እና ገነት የተለያዩ ቦታዎች አይደሉም። ከዚህ አንጻር ሲኦልና ገነትን ማጎራበትም አይቻልም፤ ይህን ለማድረግ ሲኦልንም ወደ ሦስተኛ ሰማይ መውሰድ ይኖርብናል። ገነትና ሦስተኛ ሰማይ አንድ ናቸውና!
ጌታ ኢየሱስ ወደ ሲኦል መውረዱ በዋነኛነት ከመጽሐፍ ቅዱስ የመነጨ አስተምህሮ ባይሆንም፣ እነዚሁ ወገኖች ለአቋማቸው በማስረጃነት የሚጠቅሷቸው አንዳንድ ጥቅሶች እንዳሉ ይታያል። ከዚህ ቀጥለን ጥቅሶቹን በየተራ በማውጣት ትክክለኛ ትርጕማቸው ምን እንደ ሆነ ለመቃኘት እንሞክራለን።
ቅዱስ ጴጥሮስ የዳዊትን ትንቢት ጠቅሶ ይህን ለሕዝቡ የተናገረው ለምንድን ነው? የሚለው ጥያቄ በአግባቡ ከተመለሰ፣ የጥቅሱን ዐቢይ ሐሳብ መረዳት አይቸግርም። የጴጥሮስ ስብከት፣ “ዳዊት ከላይ የተጠቀሰውን ትንቢት ቢናገርም፣ እርሱ ግን ሞቶ ቀርቷል፤ መቃብሩም በመካከላችን ይገኛል” በሚል ጀምሮ (ቍ. 29)፣ “ክርስቶስ ግን ሞቶ አልቀረም” በሚል የሚቋጭ መልእክት ያለው ነው (ቍ. 32)። በምንባቡ የምናገኘው “ሲኦል” የሚል ቃልም “መቃብር” ለሚለው ሐሳብ ቅርበት አለው። ዐውደ ንባቡ ከቶውኑም ጌታ ኢየሱስ ከሞተ በኋላ ወደ ሲኦል መውረዱን የሚናገር አይደለም።
“ከእምነት የሆነ ጽድቅ ግን እንዲህ ይላል፦ በልብህ፦ ማን ወደ ሰማይ ይወጣል? አትበል፤ ይህ ክርስቶስን ለማውረድ ነው፤ ወይም፦ በልብህ፦ ወደ ጥልቁ ማን ይወርዳል? አትበል፤ ይህ ክርስቶስን ከሙታን ለማውጣት ነው።” (ሮሜ 10፥6-7)
ጥቅሱ ከሙሴ የተወሰደ ይመስላል። “እኔ ዛሬ የማዝህ ይህች ትእዛዝ ከባድ አይደለችም፥ ከአንተም የራቀች አይደለችም። ሰምተን እናደርጋት ዘንድ ስለ እኛ ወደ ሰማይ ወጥቶ እርሷን የሚያመጣልን ማን ነው? እንዳትል በሰማይ አይደለችም። ሰምተን እናደርጋት ዘንድ ስለ እኛ ባሕሩን ተሻግሮ እርሷን የሚያመጣልን ማን ነው? እንዳትል ከባሕሩ ማዶ አይደለችም። ነገር ግን፥ ታደርገው ዘንድ ቃሉ በአፍህና በልብህ ውስጥ ለአንተ እጅግ ቅርብ ነው።” (ዘዳ. 30፥11-14)
በሁለቱ ጥቅሶች መካከል ያለውን ጥብቅ ቁርኝት ከተረዳን ደግሞ የሐዋርያው ጳውሎስን የአገላለጽ ጭብጥ መረዳት አይከብደንም። ጌታን ከሰማይ ማን ወደ እኛ ያወርድልናል? ከጥልቁስ ማን ወደ እኛ ያቀርብልናል? አይባልም። ጌታ ቅርብ ነው! በመሆኑም ጽድቅ የሚገኘው በእምነት ነው፤ ክርስቶስን ከሰማይ የማውረድን ወይም ከሙታን መካከል የማውጣትን ጀግንነት አይጠይቅም።[5] እግዚአብሔር ክርስቶስን ወደ ምድር ልኮታል፤ ከሙታንም አስነሥቶታል። ስለዚህ እግዚአብሔር ከሰዎች የሚጠብቀው ልዕለ ሰዋዊ ተግባርን ሳይሆን፣ በወንጌሉ ማመንን ነው።[6] እንደ እውነተ ከሆነ፣ ጌታ ከሞተ በኋላ ወደ ሲኦል መውረዱን መናገር የጥቅሱ ዐላማ አይደለም። ቅዱስ ጳውሎስ የጌታን ቅርበት ለማስረዳት እጅግ ከፍ ያለ ቦታን (ሰማይን) እና እጅግ ዝቅ ያለ ቦታን (ጥልቅን) ተጠቅሟል። ሰማይን እና ሲኦልን (መቃብርን) በንጽጽር ማቅረብ ደግሞ የተለመደ አካሄድ መሆኑን ኢዮብ 11፥8 እና አሞጽ 9፥2 ያሳዩናል።
“ስለዚህ፦ ወደ ላይ በወጣ ጊዜ ምርኮን ማረከ ለሰዎችም ስጦታን ሰጠ ይላል። ወደ ምድር ታችኛ ክፍል ደግሞ ወረደ ማለት ካልሆነ ይህ ወጣ ማለትስ ምን ማለት ነው? ይህ የወረደው ሁሉን ይሞላ ዘንድ ከሰማያት ሁሉ በላይ የወጣው ደግሞ ያው ነው።” (ኤፌ. 4፥8-10)
አዲሱ መደበኛ ትርጕም እንዲህ ይገልጸዋል፤ “ታዲያ፣ ‘ወደ ላይʼ ወጣ ማለት ደግሞ ወደ ምድር ታችኛው ክፍል ወረደ ማለት ካልሆነ ምን ማለት ነው? ወደ ታች የወረደውም፣ መላውን ፍጥረተ ዓለም ይሞላ ዘንድ ከሰማያት ሁሉ በላይ የወጣው እርሱ ራሱ ነው።” ሐዋርያው ጳውሎስ ከመዝሙር 68፥18 ይህንን ሐሳብ ሲወስድ፣ ወደ ላይ የወጣውም ሆነ ወደ ታች የወረደው ያው አንዱ ጌታ መሆኑን ለማስረዳት ነው። ምክንያቱም ወደ ታች መውረድ ወደ ላይ ከመውጣት ይቀድማልና እግዚአብሔር ወልድ ሰው በመሆን (ሲሞት ሳይሆን!) ከሰማይ ወደ ምድር ባይወርድ ኖሮ፣ አሁን ወደ ሰማይ ባልወጣም ነበር። ወደ ላይ የወጣው አስቀድሞ የወረደው ራሱ ነው፤ ሌላ አይደለም። ይህም፣ “ከሰማይ ከወረደ በቀር ወደ ሰማይ የወጣ ማንም የለም” ከሚለው የሐዋርያው ዮሐንስ አገላለጥ ጋር ይስማማል (ዮሐ. 3፥13)።
በምንባቡ የምናገኘውን የ“ምድር ታችኛ ክፍል” የሚል ማብራሪያ “ሲኦል” አድርጎ መውሰድ አጠራጣሪ አተረጓጐም ነው።[7] ይልቁኑ፣ ዋይን ግሩደም እንደሚናገሩት፣ ግሪክኛው “ታችኛው ክፍል፣ ይኸውም ታችኛው የምድር ክፍል” በሚል ተውላጠ ስማዊ ሐረግ መገለጹ አግባብ ነው።[8] እዚህ ላይ ሐዋርያው ጳውሎስ ጌታ ወደ ሲኦል መውረዱን በአጽንኦት ወይም በግልጽ እያስተማረ አይደለም።[9] ጌታ ወደ ታች የወረደው በትስጉት ጊዜ ወይም ቃል ሥጋ ሲሆን ነው። ሲሞት አይደለም!
“ክርስቶስ ደግሞ ወደ እግዚአብሔር እንዲያቀርበን እርሱ ጻድቅ ሆኖ ስለ ዐመፀኛዎች አንድ ጊዜ በኀጢአት ምክንያት ሞቷልና፤ በሥጋ ሞተ በመንፈስ ግን ሕያው ሆነ፥ በእርሱም ደግሞ ሄዶ በወህኒ ለነበሩ ነፍሳት ሰበከላቸው፤ ጥቂቶች ማለት ስምንት ነፍስ በውሃ የዳኑበት መርከብ ሲዘጋጅ፥ የእግዚአብሔር ትዕግሥት በኖኅ ዘመን በቈየ ጊዜ ቀድሞ አልታዘዙም።” (1ጴጥ. 3፥18-20)
ይህ ክፍል በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከሚገኙ ጠንካራ ምንባባት አንዱ ነው። በቤተ ክርስቲያን ታሪክ ውስጥም ብዙ አማራጭ ትርጓሜዎች ሲቀርቡለት ነው የኖረው። የዶክትሬት እና የማስተርስ መመሪቂያ ሥራዎችም ተሠርተውበታል።
ጌታ ኢየሱስ ሞቶ ከተቀበረ በኋላ፣ ወደ ሲኦል ወርዶ በብሉይ ኪዳን ለነበሩ ኀጥአን ወንጌል እንደ ሰበከላቸው የሚናገሩ ሰዎች አሉ። ይህ ግን “ሰዎችም አንድ ጊዜ መሞት፣ ከእርሱ በኋላም ፍርድ እንደ ተመደበባቸው” ከሚያወራው የመጽሐፍ ቅዱስ ሐሳብ ጋር ይጣረሳል (ዕብ. 9፥27፤ ሉቃስ 16፥26)። ሰዎች ከሞቱ በኋላ ወንጌል የሚሰበክላቸው መሆኑ ወይም ከሞት በኋላ ሌላ ዕድል መኖሩ ርቱዕ መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ አይደለም። ሐዋርያው ጴጥሮስ፣ “ስለዚህ ምክንያት ወንጌል ለሙታን ደግሞ ተሰብኮላቸው” እንደ ነበር (1ጴጥ. 4፥6) ቢጽፍም፣ ለእነዚህ ሰዎች ወንጌል የተሰበከላቸው በሕይወት ሳሉ (ከመሞታቸው በፊት) መሆኑ አግባብነት አለው።
ክርስቶስ ለብሉይ ኪዳን ጻድቃን መስበኩን የሚያስቡ ሰዎችም አሉ። ምንባቡ ግን፣ “የእግዚአብሔር ትዕግሥት በኖኅ ዘመን በቈየ ጊዜ ቀድሞ አልታዘዙም።” የሚል በመሆኑ እነዚህ ሰዎች ጻድቃን እንዳልሆኑ ያመላክተናል።
የአማርኛው መጽሐፍ ቅዱስ “በወህኒ ለነበሩ ነፍሳት” የሚለውን፣ የግሪኩ መጽሐፍ ቅዱስ “መናፍስት” ስለሚለው በዘፍጥረት 6 የተጠቀሱትን (የሰዎችን ልጆች ያገቡትን) መላእክት እንደሚመለከት አድርገው የሚናገሩ ሰዎችም አሉ። ደግሞም በኖኅ ዘመን የነበሩ ኀጥአን ተለይተው የተመረጡት ለምንድን ነው? ለሚለው የተቃውሞ ጥያቄ ይህ ሐሳብ በአማራጭነት ይቀርባል። ይህም ሐሳብ በተለይ ከመጽሐፈ ሄኖክ ጋር ተያይዞ የሚተነተን ነው።
ክርስቶስ የሰበከው በሞቱና በትንሣኤው መካከል ባለው ጊዜ ነው የሚል ሐሳብ አለ። ይህ ግን፣ “በመንፈስ ግን ሕያው ሆነ” የሚለውን ሐሳብ በቅድሚያ መፍታትን ይጠይቃል፤ ምክንያቱም የሰበከውም በዚያው መንፈስ (“በእርሱም”) ነውና! “መንፈስ” የሚለው ቃል የክርስቶስን አካለ ነፍስ (የሰውነት መንፈሱን) የሚያመለክት ከሆነ፣ ክርስቶስ የተነሣው በአካለ መንፈስ ሊሆን ነው። ይህ ደግሞ እውነት አለመሆኑን ሉቃስ 24፥36-40 በግልጥ ይነግረናል። “በመንፈስ ግን ሕያው ሆነ” የሚለው ቃል የሚያመለክተው፣ “ኢየሱስን ከሙታን ያስነሣው የእርሱ መንፈስ በእናንተ ዘንድ ቢኖር፥ ክርስቶስ ኢየሱስን ከሙታን ያስነሣው እርሱ በእናንተ በሚኖረው በመንፈሱ፥ ለሚሞተው ሰውነታችሁ ደግሞ ሕይወትን ይሰጠዋል” (ሮሜ 8፥11) የተባለለትን መንፈስ (የጌታን መለኮታዊ መንፈስ) ከሆነ ደግሞ፣ የሰበከውም “በእርሱ” ነውና “ጌታ በአካለ ነፍስ ሲኦል ወርዷል” ከሚለው ሐሳብ ጋር ጭራሹኑ ስምምነት የለውም።
በተጨማሪም ይህ አተረጓጐም አስቀድመን እንዳየነው፣ ጌታ ኢየሱስ በመስቀል ሲሞት፣ መንፈሱን ለእግዚአብሔር ዐደራ እንደ ሰጠ እና አብሮት ከተሰቀለው ሰው ጋር በገነት እንደሚሆን ከተናገረው ሐሳብ ጋር ይጋጫል። መንፈሱን ዐደራ ከሰጠ በኋላ መልሶ በመንፈሱ (በአካለ ነፍስ) ሲኦል ሄዶ ሰበከ ማለትስ እንዴት ይጣጣማል?
ክርስቶስ የሰበከው ድል የመንሣት ስብከት ሲሆን፣ ይህንንም በተግባር የፈጸመው ክርስቶስ ከሙታን ተነሥቶ በሚያርግበት ጊዜ ነው የሚል የትርጓሜ ሐሳብም ይቀርባል። ሐሳቡ፣ “እርሱም መላእክትና ሥልጣናት ኀይላትም ከተገዙለት በኋላ ወደ ሰማይ ሄዶ በእግዚአብሔር ቀኝ አለ” ከሚለው ጥቅስ ጋር ይያያዛል (ቍ. 22)። “በወህኒ የነበሩ ነፍሳት” የሚለውን ግሪክኛው “መናፍስት” ስለሚለው፣ በዚህ ትርጓሜ መሠረት ከሆነ መናፍስት የተባሉት የወደቁ መላእክት ሲሆኑ፣ እነዚህም በዘፍጥረት 6 የተጠቀሱቱ ናቸው። ክርስቶስ ወደ ሰማይ በማረጉ፣ ድል የመንሣቱን መልእክት ለእነዚህ መናፍስት አስተላልፏል።[10] ይህ ደግሞ ከጌታ ወደ ሲኦል መውረድ ጋር አይገናኝም።
ኖኅ በራሱ ዘመን ለነበሩ ኀጢአተኞች በሚሰብክበት ጊዜ፣ ክርስቶስ በመንፈሱ በኖኅ በኩል እንደ ሰበከ ይነገራል። በእርግጥም በምንባቡ ውስጥ ይህን ምልከታ የሚደግፉ አስረጅዎች አሉ። ኖኅን የጽድቅ ሰባኪ አድርጎ ጴጥሮስ በሌላ ስፍራ መግለጡ አንዱ ነው (2ጴጥ. 2፥5)፤ ይህም በላይኛው ምንባብ ውስጥ ከተጠቀሰው “መስበክ” የሚል ቃል ጋር ይስማማል።[11] ሐዋርያው ጴጥሮስ የክርስቶስ መንፈስ በብሉይ ኪዳን ነቢያት በኩል ይናገር እንደ ነበር አስቀድሞም አስረድቷል (1ጴጥ. 1፥10-11)፤ ስለዚህ ክርስቶስ በመንፈሱ በኩል በኖኅም ዘመን ለእነዚህ ሰዎች ተናግሮአል ማለት ይቻላል። ክርስቶስ በብሉይ ኪዳን በተለያየ መልኩ ይገለጥ እንደ ነበረ ሌሎችም ማስረጃዎች አሉ (1ቆሮ. 10፥4-9)። በዚህም ላይ ዐውዱ ከዚህ ሐሳብ ጋር የተስማማ ነው።[12]
አስቀድሞም ለመግለጥ እንደ ተሞከረው ምንባቡ አስቸጋሪ በመሆኑ፣ ለተነሣው ርእሰ ጕዳይ መሠረት አድርጎ መውሰዱ አያስኬድም። እንዲያውም ክርስቶስ በኖኅ በኩል በመንፈሱ አስቀድሞ ለኀጥአን መስበኩን እና በዚያው መንፈስ ደግሞ አሁን ከሞት መነሣቱን የሚያትተው አገላለጽ ከሁሉም አማራጮች የተሻለ ትርጕም ይመስላል። ስለዚህ ክርስቶስ በሞቱና በትንሣኤው መካከል ሲኦል ወርዶ ነበር ለማለት ክፍሉ የተመቸ አይደለም።
በዚህ ጽሑፍ ጅማሬ ላይ ለመግለጥ እንደ ተሞከረው፣ አሁን በእጃችን ያለው የሐዋርያት የእምነት መግለጫ ክርስቶስ ከሞተ በኋላ ወደ ሲኦል መውረዱን ይናገራል። ይህም በመካነ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ለሚታየው ሥርዐተ አምልኮ እና በሌሎችም ወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት ለተያዘው ተመሳሳይ አቋም መሠረት ነው። ከላይ እንዳየነው፣ መጽሐፍ ቅዱስ በዚህ ጕዳይ በግልጽና በማያሻማ ሁኔታ አይናገርም። ይህ ደግሞ “ኢየሱስ ክርስቶስ ከሞተ በኋላ ወደ ሲኦል ወርዷል” የሚለው አቋም ከመጽሐፍ ቅዱስ ይልቅ በዚህ የሃይማኖት መግለጫ ላይ መመሥረቱን ሊያስረዳን ይችላል።
የሐዋርያት የሃይማኖት መግለጫ ከኒቅያ እስከ ቍስጥንጥንያ፣ ከኤፌሶን እስከ ኬልቄዶን[13] ካሉት የእምነት መግለጫዎች ጋር በዓለም አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ ተቀባይነት አለው። ሆኖም በተለያዩ ቦታዎች እና ዘመናት በመግለጫው ላይ አንዳንድ ነገሮች ይታከሉበት ስለ ነበር በልዩ ልዩ አካላት እጅ የሚገኘው የሃይማኖት መግለጫ የክርስቶስን ወደ ሲኦል መውረድ በሚመለከት ልዩነት አለው። የሃይማኖት መግለጫው በ200 ዓ.ም ጀምሮ የነበረ ሲሆን፣ ነገር ግን እስከ 650 ዓ.ም ድረስ የክርስቶስን ወደ ሲኦል መውረድ የሚናገር ክፍል አልነበረውም።[14] በአንዳንድ ስፍራዎች የተገኘው መግለጫ ደግሞ ጌታ ኢየሱስ ወደ ሲኦል መውረዱን ቢገልጽም፣ መቀበሩን አይናገርም፤ በሮም እና በኦርየንታል አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የነበረው መግለጫ ደግሞ መቀበሩን ይናገርና ወደ ሲኦል መውረዱን አይናገርም።[15] ይህም ወደ ሲኦል መውረድ እና መቀበር ተመሳሳይ ትርጕም እንዳላቸው ግንዛቤ መወሰዱን ያሳያል። ቀስ በቀስ ግን የሮም ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስን መቀበር ከሚያመለክተው ቃል በኋላ ወደ ሲኦል መውረዱን አከለችበትና ጌታ መቀበሩን እና ወደ ሲኦል መውረዱን በአንድነት አጣምራ ያዘች።[16] ይህም አሁን ለገባንበት ውጥንቅጥ የራሱ መዋጮ አለው።
የሐዋርያት የእምነት መግለጫን ከሌሎቹ የእምነት መግለጫዎች ለየት የሚያደርገው ነገር አለ፤ ይኸውም የእምነት መግለጫውን ያረቀቀው (ያጸደቀው) ጉባኤ መቼ እና የት እንደ ተካሄደ እና ተሰብሳቢዎቹም እነማን እንደ ነበሩ አለመታወቁ ነው። የእምነት መግለጫው የአሁን መልኩን የያዘው በአንድ ወቅት በተደረገ የአብያተ ክርስቲያናት ውሳኔ ሳይሆን፣ ከ200-750 ዓ.ም ድረስ ቀስ በቀስ በተደረገለት ለውጥ ነው።[17] ከዚህ የተነሣ አሁን በተለያዩ አብያተ ክርስቲያና እጅ ያለው የሐዋርያት የእምነት መግለጫ የኢየሱስን ክርስቶስን ወደ ሲኦል መውረድ ከመግለጥ አኳያ አንድ ዐይነት አይደለም።
የኒቅያ የእምነት መግለጫ ስለ ጌታ ሞት፣ ቀብር፣ ትንሣኤ እና ዕርገት እንጂ፣ ወደ ሲኦል ስለ መውረዱ አይናገርም። መጽሐፍ ቅዱስም በግልጽ አያስቀምጠውምና ጌታችን ሲኦል ስለ መውረዱ የሚነገረው ሐሳብ ልክ አለመሆኑን እንገነዘባለን።
“የብልጽግና ወንጌል” የሚባለው ልዩ ወንጌል አራማጆች ርእሰ ጕዳዩን እጅግ ይለጥጡትና የጌታ ኢየሱስ የመስቀል ላይ ሞት ስርየት ሊያስገኝ እንዳልቻለ ያስተምራሉ። ከዚህም የተነሣ ጌታችን በሲኦል ውስጥ ለተጨማሪ ሥቃይ መዳረጉን (መከራ መቀበሉን)፣ ከዚያም በሲኦል ውስጥ የዘላለምን ሞት መሞቱንና በሲኦል ውስጥ ዳግመኛ መወለዱን እስከ መናገር ኑፋቄን ለማራመድ ይደፍራሉ። ይህንንም አስተምህሮ ኬንዮን፣ ኬኒት ሄገን፣ ኬኒት ኮፕላንድ፣ … ሲደጋግሙት ኖረዋል።[18]
አሁን አሁን ደግሞ ይህንን ኑፋቄያዊ አስተምህሮ ለኢትዮጵያውያን ክርስቲያኖች በጽሑፍ የሚያስተላልፉ ጸሓፊዎች ብቅ ማለት ጀምረዋል። (የኬኒዎን መጻሕፍት ወደ አማርኛ እየተተረጐሙ መሆኑን ሳንረሳ!) በደቡብ አፍሪካ ነዋሪ የሆነው ኤልሻዳይ አበራ “የመዋጀታችን ምስጢር” በሚል በቅርቡ ያሳተመውን መጽሐፍ እዚህ ጋ መጥቀስ ተገቢ ይመስለኛል።[19]
ይህ ሰው በዚህ መጽሐፉ እነዚህን ሐሳቦች አስተላልፏል። “አንዳንዶቻችን ሥራው በመስቀል ላይ ብቻ ያበቃ ይመስለናል። … ኢየሱስ ወደ ሲኦል የወረደበት ምክንያት እኛን ከመንፈሳዊ ሞት ለማዳን መንፈሳዊ ሞት መሞት ስለነበረበት ነው” (ገጽ 38)። “ክርስቶስ ወደ ሲኦል ወረደ፤ ለሰዎች የተሰጠውን የዘላለም ቅጣት ተቀብሎ ከእግዚአብሔር ተለየ፤ የዘላለምን ሞት ሞተ” (ገጽ 39)። “በመጀመሪያ ዳግመኛ በመወለድ የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ኢየሱስ ነው። ከሙታን በኩር የሚለው ቃል የሚያሳየው ከዘላለም ሞት ወደ ዘላለም ሕይወት ለመጀመሪያ ጊዜ የተሻገረው ክርስቶስ ኢየሱስ መሆኑን ነው። … ኢየሱስ እኛን ለመዋጀት በእኛ ኀጢአት ምክንያት ልጅነቱን አጥቶ /የዘላለም ሞት ሞቶ እንደነበር/ ያስረዳል። ነገር ግን ከሙታን በኩር ሆኖ በመነሣት ዳግመኛ ተወለደ” (ገጽ 46)። “ከዘላለም ሞት መጀመሪያ የተነሣ፣ የእግዚአብሔር ልጅነትን ዳግመኛ በመወለድ መጀመሪያ ያገኘ የእግዚአብሔር ልጅ ኢየሱስ ነው” (ገጽ 47)።
እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ትምህርቶች አንዳቸውም የመጽሐፍ ቅዱስ ድጋፍ የላቸውም። ኢየሱስ ክርስቶስ በሲኦል የዘላለም ሞት መሞቱን መጽሐፍ ቅዱስ በጭራሽ አያስተምርም። “የዘላለም ሞት የሚገልጸው ከእግዚአብሔር ጋር መለያየትን ነው” ቢባል እንኳ፣ ጌታችን “አምላኬ አምላኬ ለምን ተውኸኝ?” ያለው በመስቀል ላይ እንጂ በሲኦል አለመሆኑ ግልጽ ነው (ማር. 15፥34)። በተጨማሪም፣ “አባት ሆይ፥ ነፍሴን በእጅህ ዐደራ እሰጣለሁ” በማለት ጌታችን ነፍሱን ለእግዚአብሔር ዐደራ በመስጠቱ (ሉቃስ 23፥46) ከእግዚአብሔር ጋር የተቋረጠ ኅብረት ቢኖር እንኳ እንዳበቃ መናገር ይቻላል። ጌታችን “ከሙታን በኩር” ተብሎ የተጠራውም (ቈላ. 1፥18፤ 1ቆሮ. 15፥20)፣ በትንሣኤ አካል ከሞት ስለ ተነሣና ከዚህ በኋላም ስለማይሞት ነው። ከሞት የተነሡ ሌሎች ሰዎች ሁሉ (2ነገ. 4፥35፤ ሉቃ. 7፥15፤ ዮሐ. 11፥44፤ የሐዋ. 9፥36-41፤ 20፥7-12) ግን ተመልሰው ሞተዋል።[20] ጌታ ኢየሱስ በዚህ ትንሣኤው አማኞች ወደ ፊት ለሚሳተፉበት ትንሣኤ ቀዳሚ (በኩር) ሆኗል።
ጌታ ኢየሱስ በመስቀል ላይ ሲሞት “ተፈጸመ” ብሎ መናገሩ (ዮሐ. 19፥30) የኀጢአታችን ዋጋ ሙሉ በሙሉ መከፈሉን፣ እርሱ የሚከፍለው መከራም ማብቃቱን የሚናገር ነው (ዕብ. 1፥3፤ 9፥12፡25-28)።[21] ስለዚህ ከሞት ወዲያ ተጨማሪ መከራ የመቀበሉ አስፈላጊነት በአንድም ስፍራ ተገልጦ አናይም። ከዘላለም ሞት የዳንነው፣ ዕዳችን የተከፈለው፣ ከእግዚአብሔር ጋር የታረቅነውና ሰላም የወረደልን በመስቀል ሞቱ ነው (ቈላ. 1፥20፤ 2፥14፤ ኤፌ. 2፥16)። “ነገር ሁሉ በደም ይነጻል፤ ደምም ሳይፈስ ስርየት የለም” እንደ ተባለ (ዕብ. 9፥22)፣ የኀጢአት ስርየታችን የተገኘውና ኅሊናችን የነጻው በክርስቶስ ክቡር ደም ነው (1ጴጥ. 1፥19፤ ኤፌ. 1፥7፤ ራእይ 1፥5፤ ዕብ. 9፥14)። ዛሬም ከኀጢአት የምንነጻው (1ዮሐ. 1፥7) እና ሰይጣንን የምናሸንፈው በዚሁ ደም ነው (ራእይ 12፥10-11)። ይህም የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን፣ በገዛ ደሙ የተዋጁ ሰዎች ስብስብ ያደርጋታል (የሐዋ. 20፥28)!
ይህም በመሆኑ፣ ክርስቶስ የኀጢአታችንን ዋጋ የከፈለው፣ መከራ የተቀበለው፣ የሞተው በሥጋ ነው ማለት ነው (1ጴጥ. 2፥24፤ 3፥18፤ 4፥1)፤ ጌታችን መንፈሳዊም ሆነ ዘላለማዊ ሞት አልደረሰበትም! እግዚአብሔር ወልድ ሰው መሆኑ በራሱ ውርደት ቢሆንም (ፊል. 2፥6-7፤ ገላ. 4፥4)፣ ከጌቴሴማኒ እስከ ቀራንዮ ያለው ጊዜ የውርደቱ (የመከራው) ጡዘት መሆኑ ግልጽ ነው። ቅዱሱ መጽሐፍ ጌታችን “እስከ መስቀል ሞት እንኳ” መታዘዙን እና ነውርን ንቆ የመስቀል ሞትን መታገሡን የጻፈው፣ መስቀሉ የመከራው እና የውርደቱ ጣራ መሆኑን ሲያሠምርበት ነው (ፊል. 2፥8፤ ዕብ. 12፥2)። ለጌታ ኢየሱስ ከመስቀል ሞት በኋላ የተቀበለው ውርደት ወይም መከራ አልነበረውም! በሲኦል መንፈሳዊ ሞትንም ሆነ የዘላለም ሞትን አልሞተም፤ እዚያም ውስጥ ዳግመኛ አልተወለደም። የእግዚአብሔር ልጅነቱም በሲኦል አልተወሰደበትም። ቅዱሱ መጽሐፍ፣ እነዚህን መናፍቃዊ ሐሳቦች በፍጹም አይደግፍም፤ ግለሰቡም ይህን የሚደግፍላቸው አንድም ጥቅስ አላቀረቡም።
የክርስቶስ ኢየሱስን የመስቀል ሞት ዋጋ የሚያሳንሰውንና ለኀጢአት ስርየት ያፈሰሰውን ደም የሚያራክሰውን ይህ ዐይነቱን አስተምህሮ ሐዋርያት አያውቁትም። ታሪካዊው ነገረ መለኮትም (ነገረ ክርስቶስም) ለዚህ አጋዥ የሚሆን ሐሳብ የለውም። እንዲሁ ደፋር አላዋቂዎች በድፍረት የሚያስተላልፉት ኑፋቄ በመሆኑ፣ አማኞችም ሆኑ አብያተ ክርስቲያናት ከዚህ ዐይነቱ ትምህርት ራሳቸውንም መንጋቸውም በንቃት ሊጠብቁ ይገባል። እንደ ተለመደው በቸልታ ካለፍነው ግን፣ ቀስ በቀስ ሥር ሰድዶ ነገ በየአብያተ ክርስቲያናቱ የድነት ትምህርት ማስተማርያ ሆኖ እንዳይገኝ ያሠጋል!
1. ይህ ትምህርት ከእነ ኬኒዎን ጀምሮ በብልጽግና ወንጌል አራማጆች የሚዘወተር ሲሆን፣ በአዲስ መልክ ሊያቀነቅኑት የሚሞክሩም አሉ። ለምሳሌ በጆሀንስበርግ ነዋሪ የሆነውና “የመዋጀታችን ምስጢር” የተሰኘ መጽሐፍ በቅርቡ ያሳተመውን ኤልሻዳይ አበራን መጥቀስ ይቻላል።
3. ወደ እንግሊዝኛ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጕሞች ስንመጣም፣ ቃል ላይ ትኵረት የሚያደርገው ESVም ሆነ ሐሳብ ላይ ትኵረት የሚያደርገው NIV እነዚህን ጥቅሶች “መንፈስ” በማለት ነው የተረጐሟቸው። KJV እና አዲሱ መደበኛ ትርጕምም ይህንኑ መሥመር ተከትለዋል።
ጳውሎስ ፈቃዱ ባለ ትዳርና የሁለት ልጆች አባት ሲሆን፣ በሞያው መምህር ነው። በነገረ መለኮት እና በኮምፒውተር ሳይንስ፣ ከኢትዮጵያ ሥነ መለኮት ድኅረ ምረቃ ትምህርት ቤት (EGST) እና ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የማስተርስ ዲግሪዎች ያሉት ጳውሎስ፣ እግዚአብሔርን በአእምሮውም ለመውደድ የሚሻ አማኝ ተደርጎ ቢወሰድ ይመርጣል።
ካብ ዝተወልደላ ከተማ ኣስመራ ጀሚሩ ኣብ ብርክት ዝበለ ናይ መድረኽ ትያትር ብምውሳእ ዝፍለጥ ደሳለኝ ሙሉነህ፡ ናብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ምስ መጸ‘ውን እቲ ናይ ስነ-ጥበብ ስራሓት ብሰፊሑ‘ዩ ቀጺልዎ። ካብ ክልል ትግራይ ኣብ ክፈርዩ ዝጸንሑ ብዙሓት ናይ ስነ-ጥበበ ስራሓት‘ውን ብኣላይነትን ተወሳኣይነቱን ብምስታፍ ኣብ ዓውዲ ስነ-ጥበብ ልዑል ተራ ዝተጻወተ ስነ-ጥበበኛ‘ዩ።
ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ማእኸላይ ሶማል ይጉዓዛ ኣብ ልዕሊ ዝነበራ ኮንቨይ መካይን መጥቓዕቲ ፈፂሞም እንተወሓደ ክልተ ወታደራት ሶማልን 12 ሚሊሻን ተቐቲሎም።
ክብሉ ኣብቲ ዞባ ኣዛዚ ወታደራት መንግስቲ ሶማል ጀነራል ኣሕመድ መሓመድ ተርዲሸ ‘’ን12ቲኦም ቀቲልና ክልተ ወታደራትና ድማ ስኢና ኣለና’’ ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
የቀድሞ የኒያላ፣ ኢትዮ ኤሌክትሪክ እና ሀዋሳ ከተማ ድንቅ አማካይ ቡናማዎቹን ከተቀላቀለበት ጊዜ አንስቶ ጥሩ እንቅስቃሴ እያደረገ ይገኛል። በተለይ በዘንድሮ ዓመት ብዙ ጊዜ ከሜዳ ውጭ የሚነሳበትን ጉዳዮች አስተካክሎ በመምጣት ምርጥ አማካይ መሆኑን እያስመሰከረ ይገኛል። ኢትዮጵያ ቡና አዳማ ከተማን 4-1 በረታበት ጨዋታ የውድድር ዓመቱን ሁለተኛ ጎል ያስቆጠረ ሲሆን ለጎል የሚሆኑ ኳሶችንም አመቻችቶ ማቀበል ችሏል።
” ተለውጬ ተረጋግቼ ጥሩ ጊዜ እንዳሳልፍ የፍቅር ጓደኛዬ አስተዋፆኦ ከፍተኛ ነው። እርሷ ብዙ ነገሬን ለውጣዋለች። ከዚህ በፊት ከሜዳ ውጭ የሚነሱብኝ ተለያዩ ድክመቶች ነበሩ። አሁን ግን በሁሉም ነገር እርሷ ረድታኛለች። ዛሬ እንኳን ጎል ሳታገባ እንዳትወጣ ብላ ስታነሳሳኝ ነበር። በአጠቃላይ በፊት መዝናናትን አበዛ ነበር። አሁን ሁሉን ነገር እረስቸዋለው። ከሜዳ ውጭ ያለውን ህይወቴ እርሷ በመቀየሯ ትኩረቴ እግርኳሱ ላይ ብቻ በማድረግ ጥሩ የውድድር ዓመት እያሳለፍኩ እገኛለሁ።
” አቡበከር ሐት ትሪክ ሰርቶ ተንበርክኬ ጫማውን በመጥረግ አክብሮቴን የገለፀኩለት ኮከብ ጎል አስቆጣሪ ሆኖ እንዲያጠናቅቅ በጣም ስለምፈልግ ነው። ብዙ ጊዜ አይታችሁ እንደሆነ ኳሶቼ እርሱን ይፈልጋሉ። ገና የሊጉ ውድድር ሳይጀምር ለጌታነህ ከበደ ‘አቡበከር የአንተን ሪከርድ ይሰብራል ብዬ ነግሬው ነበር።’ ምክንያቱም የአቡበከር እንቅስቃሴ ያስታውቅ ነበር። እርሱ ጎል እንዲያገባ ካለኝ መጓጓት የተነሳ ነው ዛሬ ጎል ሲያገባ ያንን ያደረኩት። ባለፈው ጎል ሳያገባ ሲወጣ ራሱ በጣም ነበር የተናደደኩት።
” ቡድናችን ከባለፈው ዓመት የተሻለ ሆኖ ነው በዚህ ዓመት የቀረበው። በዋንጫ ፉክክር ውስጥ ያለ ቡድን ነው። በግሌ ዓምና በጉዳት ብዙ ጨዋታ አልተጫወትኩም ነበር። ዘንድሮ ግን ራሴን በህይወቴም ተለውጬ ልምምድ ላይ ጠንክሬ በመስራት የተሻለ ነገር እየሰራሁ ነው።
ኖቫክ ጆኮቪች (ሰርብኛ፦ Новак Ђоковић, Novak Đoković) (ግንቦት ፲፬ ቀን ፲፱፻፸፱ ዓ.ም. ተወለደ) የሰርቢያ ታዋቂ የሜዳ ቴኒስ ተጫዋች ሲሆን የዓለም የሜዳ ቴኒስ ባለሙያዎች ማህበር በዓለም ሁሉ አንደኛው ተጫዋች ነው ብሎ ሰይሞታል።
ውድ የሀትሪክ ስፖርት ቤተሰቦቻችን ይፋዊ የኢትዮጵያ ፕርሚየር ሊግ የዝውውር መስኮት በመጪው መስከረም 2 ሲከፈት ከዚህ ቀን በፊት የሚደረጉ ዝውውሮች በስምምነት ብቻ የሚደረጉ ሲሆኑ የሚፀድቁት የዝውውሩ መስኮት ሲከፈት እንደሆነ እንድታውቁልን እንጠይቃለን ።
… መለስ ዜናዊ የአገሪቱ ርዕሰ ብሔር ሆነው በተሾሙ ማግስት ለአገሪቱ ህዝብ እና ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ቃል ከገቧቸው ንግግሮቻቸው መካከል “በአስር ዓመት ውስጥ ሁሉም የአገሪቱ ዜጎች በቀን ሶስት ጊዜ በልተው እንዲያድሩ አደርጋለሁ” ሲሉ አሜሪካን አገር ለሚኖሩ ትውልደ ኢትዮጵያዊያን የተናገሩት ቃላቸው ቀዳሚው ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ስልጣን ላይ ከመውጣታቸው በፊትም ገና ታጋይ በነበሩበት ወቅት ከአንድ ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን ጋር ባደረጉት ንግግር “እኔ የምታገልለት ሀዝብ በርሃብ እያለቀ ነው” ሲሉ መናገራቸው ደግሞ ወጣቱን ታጋይ በጉጉት የሚጠበቅ አዳኝ ተደርገው እንዲታዩ እንዳደረጋቸው ይታመናል።
ሆኖም ግን አቶ መለስ ቃል የገቡለት አስር ዓመት እንደ ደራሽ ውሃ ጅው ብሎ ከማለቁም በላይ እሳቸው ደርግ ሲጠቀምበት የነበረውን ቤተ መንግስት እንደተቆናጠጡ 21 ዓመት አልፏቸው በሞት ተለዩ። የአገሪቱ ህዝብ የምግብ እጥረት ግን እንደ ድሮው ሆኖ ዘልቋል። በእሳቸው የስልጣን ዘመን እንኳ ለሁለት ጊዜያት አገሪቱ በከፋ የምግብ እጥረት ችግር ተጋልጣ እንደነበረ የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው። ባለፈው የመኸር ዓመት (በ2007 ዓ.ም) ኤልኒኖ በፈጠረው የአየር ንብረት መዛባት የተነሳ ደግሞ 100 ሚሊዮን ይሆናል ተብሎ ከሚገመተው የአገሪቱ ህዝብ ወደ 20 ሚሊዮን የሚጠጋው የእለት ደራሽ ምግብ ፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል። በአገሪቱ በተደጋጋሚ የሚፈጠረው የምግብ እጥረት ምክንያቱ ምንድን ነው? ከዚህ አዙሪት ችግር ለመውጣትስ መደረግ ያለበት መፍትሔ ምንድን ነው? በአሁኑ ወቀትስ በአገሪቱ ያለው ተጨባጭ ሁኔታ ምን ይመስላል? የሚሉትን ጥያቄዎች ከዚህ በታች መልስ የሰጠንባቸው ጉዳዮች ናቸው። ለጥያቄዎቹ የሚበጁ መልሶች ከቆዩ ሰነዶችና የመገናኛ ብዙሃን ዘገባዎች እንዲሁም ከምሁራን ጸሁፍ የተወሰዱ ናቸው።
በ2007 ዓ.ም የመኸር ወቅት ላይ በአገሪቱ ከተከሰተው ድርቅ በብዛት ያጠቃው የምስራቁንና የደቡቡን የአገሪቱ ክፍል ቢሆንም ሰሞኑን ወደ ምስራቅ አማራ እና በደቡባዊና ምስራቃዊ ትግራይ (በአገሪቱ ሰሜን እና ሰሜን ምስራቅ አካባቢዎች) በተዘዋወርንበት ወቅት አስተያየታቸውን የሰጡ የየአካባቢዎቹ አርሶ አደሮች የገለጹልን “ባለፈው ዓመት ሰማይ ጠሉን ከልክሎን የምናመርተውም ሆነ የምንበላው አልነበረንም። ለእንስሳቶቻችንም ሆነ ለእኛ (ለሰዎቹ) የሚሆን ቀለብ ያገኘነው መንግስት በሚሰፍርልን እርዳታ ነበር” ሲሉ ነው የተናገሩት። እንደ አሜሪካ መንግስት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሪፖርት ከ100 ሚሊዮን የሚልቅ ህዝብ እንዳላት የሚነገርላት ኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት ከዓለም በርካታ የህዝብ ብዛት ካላቸው አገራት መካከል በ13ኛ ደረጃ ላይ ትቀመጣለች ሲል ይገልጻል። በዓለም 13ኛ የህዝብ ብዛት ያላት አገር ኢኮኖሚዋ የተገነባው በግብርና ላይ በተለይም በአርሶ አደር ማሳ ላይ በሚካሄድ እርሻ ነው።
አገሪቱ ከ1999 ዓ.ም ጀምሮ በየዓመቱ እድገት እያስመዘገበች እንደሆነ መንግስትም ሆነ ዓለም አቀፍ ተቋማት ገልጸዋል። ይህ የኢኮኖሚ እድገት የተገኘው ደግሞ በግብርናው ሲሆን ይህ ዘርፍ አጠቃለይ ከአገሪቱ ኢኮኖሚ ውስጥ 70 በመቶ ድርሻ እንዳለው በ2014 የዓለም የእርሻ ድርጅት የተለያዩ ዓለም አቀፍ እና የአገር ውስጥ መረጃዎችን ዋቢ አደርጎ ባወጣው መረጃ አስታውቋል። የአገሪቱ ኢኮኖሚ የጀርባ አጥንት እንደሆነ ዓመታትን ያሳለፈው ግብርና ግን ዓመታት በተፈራረቁ ቁጥር የሚጋፈጣቸው ፈተናዎች እየበዙበት ይገኛሉ። ከእነዚህ ፈተናዎቹ መካከል ደግሞ ድርቅ እና አርሶ አደሩ በዘመናዊ ቴከኖሎጂዎች ታግዞ ማምረት አለመቻሉ ይገኙበታል።
በ2007 የመኸር ወቅት ላይ በደረሰ ድርቅ የተነሳ ከአገሪቱ ህዝብ ቁጥር 1/5 ያህሉ የእርዳታ ፈላጊ እንደነበር በተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት (የተባበሩት መንግስታት ድርጅት፣ የሂውማን ራየትስ ዎች እና የዓለም ምግብ ፕሮግራም የመሳሰሉት) ተገልጿል። በወቅቱ የነበረውን የችግሩን ጥልቀት በተመለከተ የኢትዮጵያ መንግስት በሰጠው መግለጫ ግን “ድርቁን ለመቋቋም ከመጠባበቂያ ክምችት በቂ ምግብ” መኖሩን ገልጾ ነበር። የዕለት ምግብ እርዳታ ፈላጊው ዜጋ ቁጥርም ቢሆን ዓለም አቀፍ ተቋማት እንደሚገለጹት ሳይሆን አስር ሚሊዮን ብቻ እንደሆነ ነበር በመንግስት መገናኛ ብዙሃን በኩል የተገለጸው።
በ1977 ዓ.ም ተከስቶ በነበረው ድርቅ 400 ሺህ ዜጎች መሞታቸውን አሌክሳንደር ዴ ዋል የተባሉት ጸሀፊ “Evil days: thirty years of war and Famine in Ethiopia” በሚለው መጽሃፋቸው የገለጹ ሲሆን ጸሃፊው ያን ያህል ህዝብ በርሃብ እያለቀ በመንግስቱ ኃይለማሪያም የሚመራው የደርግ መንግስት ግን ከ100 እስከ 200 ሚሊዮን ዶላር አወጥቶ አስረኛ ዓመት የአብዮታዊ በዓሉን ያከብር ነበር ብለዋል።
በንጉሱ ጊዜ 300 ሺህ ህዝብ በርሃብ በሚያለቅበት ዓመት ንጉሱ በ35 ሚሊዮን ዶላር 80ኛ ዓመት ልደታቸውን ሲያከብሩ የአገሪቱ ግብርና ሚኒስትር በበኩሉ በ1966 ዓ.ም ያወጣው ሪፖርት “በአገራችን ያለው የምርት እድገት ካለፈው ዓመት ጋር ሲነጻጸር በሰባት በመቶ ብቻ የቀነሰ ሲሆን የምግብ ዋጋም ቢሆን በተለይ በወሎ ክፍለሀገር (ረሃቡ የበረታበት አካባቢ ነበር) ከወትሮው በተለየ አልጨመረም” የሚል ነበር።
በዚህ ዘመን ደግሞ አገሪቱን የሚገዛት ኢህአዴግ እና አባል ፓርቲዎቹ የልደት በዓላቸውን ሲያከብሩ በከፍተኛ ወጪ የታጀበ መሆኑን የታዘበው የዚህ ጸሁፍ አቅራቢ የብአዴን 35ኛ ዓመት ልደት በሚከበርበተ ወቅት “የፓርቲዎቹ ልደት አከባበርና የአገሪቱ አንገብጋቢ ጉዳዮች” በሚል ርዕስ በዚሁ ጋዜጣ ላይ ጠቋሚ ጽሁፍ አዘጋጅቶ ነበር። በወቀቱም “በዚህ ዓመት የሚከብረው የፓርቲው (የብአዴን) ልደት ካለፉት ዓመታት ተመሳሳይ በዓላቱ ለየት የሚለው ግን በአገሪቱ በየአስር ዓመቱ በሚነሳው ድርቅ ምክንያት በአብዛኛው የአገሪቱ ክፍሎች በተለይም በአማራ ክልል ምስራቃዊ ክፍል በርካታ ዜጎች በምግብ እጥረት ምክንያት በሞትና በህይወት መካከል ባሉበት ወቅት መከበሩ ነው። በዚህ ምክንያትም በርካታ ወገኖች የፓርቲውን ድርጊት እያወገዙት ይገኛሉ” በማለት ጽፎ ነበር።
ለዚህ ጽሁፍ ማጠናከሪያ አስተያየታቸውን ከሰጡት የፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች መካከልም የሰማያዊ ፓርቲ የውጭ ግንኙነት ኃላፊ የነበሩት አቶ አቶ አበበ ከልካይ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር በስልክ ባደረጉት ቃለ ምልልስ የብአዴንን የምስረታ በዓል ማክበር “ነውሩን የበላ” ሲሉ ይገልጸውት ነበር። ሃሳባቸውን ያጠናከሩትም “በአማራ ክልል በሚሊዮን የሚቆጠሩ ዜጎች በምግብ እጥረት ምክንያት እየሞቱ ባለበት በዚህ ወቅት ፓርቲው የምስረታ በዓሉን በዚህን ያህል ወጭ ማክበር ማለት ለህዝብ ያለውን ንቀት ያሳያል። እኛም እንደ ፓርቲ የብአዴንን ድርጊት አውግዘን መግለጫ አውጥተናል” ሲሉ ተናግረዋል።
በፓርቲዎቹ የልደት አከባበር ላይ የህዝቡ ቅሬታ ጎልቶ መውጣቱን ተከትሎም የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝ ከሪፖርተር ጋዜጣ ለቀረበላቸው ጥያቄ በሰጡት ምላሽ “በዓላቱ ሲከበሩ የተጋነነ ወጪ አልወጣም ቢበዛ ውሃ ብንጠጣ ነው” ሲሉ ነበር የተናገሩት።
በኤልኒኖ ምክንያት በደረሰው ድርቅ የተነሳ የአርሶ አደሩ ምርት መቀነሱንም ሆነ የአርብቶ አደሩ የቁም እንስሳት መሞትና ዋጋቸውም መውረዱ ይታወቃል። በዚህ ዓመትስ ምን ይመስል እንደሆነ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝ ባሳለፍነው ሳምንት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርበው ከአባላት ለተነሱላቸው ጠያቄዎች መልስ በሰጡበት ወቅት “በመኸር ወቅት ብቻ ካለፈው ዓመት ጋር ሲነጻጸር የ12 በመቶ ብልጫ ያለው የግብርና ምርት አግኝተናል። ይህ በመስኖ የሚሰበሰበውን ሳይጨምር ነው። የመስኖው ሲሰበሰብ ልዩነቱ ይጨምራል። የመኸሩ በራሱ ጥሩ ለውጥ ነው ብሎ መውሰድ ይቻላል” ሲሉ ተናገረዋል።
በቅርቡ ወደ ምሰራቅ አማራ እና ደቡብና ምስራቅ ትግራይ የገጠር ቀበሌዎች ተዘዋውሮ የአርሶ አደሮቹን ኑሮ ተመልክቶ የተመለሰ የጋዜጠኞች ቡድን ነበር። በዚህ ጉዞ ከተመለከትናቸው እና መሬት ላይ ያሉ እውነታዎች የሚያመለከቱትም ሆነ አስተያየታቸውን ለዚህ ጽሁፍ አዘጋጅ ከሰጡት አርሶ አደሮች መረዳት የተቻለው ካለፈው ዓመት ጋር ሲነጻጸር የተሻለ የዝናብ ስርጭት በመኖሩ የተሻለ ምርት ቢገኝም በዚህ ዓመትም ተጨማሪ የርሃብ ስጋት ያንዠበበባቸው መሆኑን ነው። ለዚህ ቸግር ትልቁ ምክንያት ያሉትን ሲገልጹም “የእርሻ መሬት ችግር” እንዳለባቸው ደጋግመው ተናገረዋል።
ቆየት ብሎ በወጣ አንድ ጥናት ላይ “በ20ኛው ክፍለ ዘመን 30 የርሃብና የድርቅ ጊዜያት ተፈጥረዋል። ርሃቡና ድርቁ የተከሰተባቸው አገራት ሁሉም በአንባገነን መንግስታት በሚመሩ ወይም በጦርነት በሚታመሱ አገራት ላይ ነው። ከ30ዎቹ የርሃብና የድርቅ ክስተቶች መካከል አራቱ በኢትዮጵያ የተከሰቱ ናቸው” ሲል ይገልጻል። በሌላ በኩል ደግሞ አልጄዚራ ባለፈው ዓመት ባሰራጨው ዘገባ “ኢትዮጵያ ከ50 ዓመታት በኋላ በታሪኳ አይታው የማታውቀው ድርቅ ተከስቶባታል” ሲል ዘግቦ ነበር። የዓለም ምግብ ፕሮግራም ተወካዩ ባሪ ኬም በበኩሉ የርሃቡን መጠን ሲገልጽ “በተባበሩት መንግስታት ድርጅት በኩል የሚቀርበው ምግብ እንኳን በቂ አይደለም” ሲል ዘጋቢው ገልጾለታል።
በሌላ በኩል ቢቢሲ እና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በኢትዮጵያ ላይ የደረሰውን የድርቅ መጠን ሲገልጹ ከ30 ዓመት በኋላ የተፈጠረ አስከፊ ድርቅ እንደሆነ ገልጸውት ነበር። የእነዚህ ዓለም አቀፍ ሚዲያዎችና ተቋማት መረጃ በአኃዝ ቢለያይም የድርቁን መጠን በተመለከተ የተሰማሙበት ነጥብ ግን ከባድ ድርቅ በአገራቸን መከሰቱን ነው።
በኢትዮጵያ ላይ ድርቅ እና ርሃብ ለምን ይበረታል? ለሚለው ጥያቄ መልስ ስንሻ ምሁራን በጉዳዩ ላይ ያስቀመጧቸውን የምክንያት ሃሳቦች (ሎጂክ) እናገኛለን። ወርልድ ፕሬስ ዶት ኮም ከተባለ ድረገጽ ላይ የተለያዩ ምሁራን ያስቀመጡትን ሃሳብ ሰንመለከት በኢትዮጵያ በተደጋጋሚ ጊዜ ለሚነሳው ድርቅ እና ጥሎት ለሚሄደው የረሃብ ችግር ምክንያቶቹ አራት ናቸው። “አገሪቱ በዝናብ ላይ ጥገኛ የሆነ ግብርና (በተለይም የእርሻ ግብርና) መከተሏ” ቀዳሚው የችግሩ ምክንያት እንደሆነ ተቀምጣል። ዝናብ ላይ መሰረቱን በጣለው እርሻ ላይ ኢኮኖሚዋን የገነባችው ኢትዮጵያ ችግሩ ይበልጥ እንዲጠነክርባት ያደረገው ሌላው ምክንያት ደግሞ “በአነስተኛ የገበሬ ማሳ ላይ የሚካሄድ እርሻ መከተሏ” እንደሆነ ይገልጻል። የህዝብ ቁጥሩ በየጊዜው እየጨመረ መሄዱ እና የእርሻ መሬት በበቂ መጠን አለመገኘቱ ሌላው ምክንያት ሲሆን የመሰረተ ልማት አለመሟላት ደግሞ ቀሪው የችግሩ ምክንያት እንደሆነ ተቀምጧል።
ቀደም ብዬ በጠቀስኳቸው የአገሪቱ አካባቢዎች ከአርሶ አደሮቹ ጋር ባደረኩት ቃለ ምልልስ የሰጡኝ መረጃ የሚያመለክተውም “የዝናብ እጥረት በመፈጠሩ፣ የእርሻ መሬት ስላጠረን እና በመጠኑም ቢሆን መስኖ ተጠቅመን ያመረትነውን ምርት የሚገዛን በማጣታችን ችግራችን በየጊዜው እየጨመረ ሂዷል” የሚል ነበር።
ህንዳዊው የኖቤል ተሸላሚ ኢኮኖሚስት አማርትያ ኩማር ሴን በበኩላቸው “Development as a freedom” በሚለው መጽሃፋቸው መንግስታት ይበልጥ ጨቋኝ በሆኑ ቁጥር ርሃብ ይበልጥ እየበረታ ይሄዳል በማለት በዓለም ላይ የሚፈጠሩ ድርቆች ተፈጥሯዊ ቢሆኑም ርሃብ እንዲበረታ የሚያደርገው ግን የአገዛዞቹ ስራ እንደሆነ ገልጸዋል።
በኢትዮጵያ ከተከሰቱት የድርቅ ወቅቶች መካከል ብንመለከት እንኳ በንጉሱ ጊዜ የተከሰተው የ1966 ድርቅ ለዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን እንዳይገለጽ ተደርጎ መቆየቱ ርሃቡ እንዲበረታ ምክንያት ሆናል። በተመሳሳይ ባለፈው የመኸር ወቅት የደረሰው ድርቅ ያሰከተለውን ጉዳት በተመለከተም የኢትዮጵያ መንግስት ሲሸፋፈን ቆይቶ በመጨረሻ ነው ያመነው። ይህንም ቢቢሲ የኢትዮጵያን የአደጋ መከላከያ ሚኒስትሩን አቶ ምትኩ ካሳን ዋቢ አድርጎ በሰራው ዘገባ በኢትዮጵያ ያለው የተረጂዎች ቁጥር ዝቅተኛ ነው በለውኛል ሲል ዘቧል።
በሌላ በኩል ደግሞ ምንም እንኳን በርሃብ ምክንያት ሞተ የተባለ የሰው ህይወት ባይሰማም በርካታ እንስሳት መሞታቸውን ግን መንግስትም ይፋ አድርጓል። ይህ ደግሞ ተፈጥሮ በሚጥልበት ጦስ የተጎዳውን አርሶ አደር በእርዳታ ከሞትና ከርሃብ እንዲተርፍ ለማድረግ ከመንግስት የሚጠበቅ ስራ ነው።
በዚህ ዙሪያ የምሁራንና የባለሙያዎች እንዲሁም የፖለቲካ መሪዎች ሚና ከፍተኛ መሆኑ ግልጽ ነው። የአገሪቱ ኢኮኖሚ በግብርና ላይ በመመስረቱ እና መንግስት አሳካዋለሁ ብሎ ከያዘው የእድገትና ትራንስፎርሽን እቅድ ውስጥ ሰፊውን ድርሻ የሚይዘው የግብርናው ክፍለ ኢኮኖሚ ነው። ከ80 በመቶ በላይ የሚሆነው የአገሪቱ ህዝብ ቀጥተኛ የገቢ ምንጩ ግብርና መሆኑም ግልጽ ነው። በዚህም ምክንያት ይህን ዘርፍ ትኩረት ሰጥቶ መከታተል እና የአርሶ አደሮቹን የዘመናት ችግር ለይቶ በማውጣት በየጊዜው በሚከሰት ድርቅ ከሚንኮታኮት ኢኮኖሚ መዳን ጊዜ የማይሰጠው ጉዳይ ነው።
Next Post: የድርድሩ ቅድመ ድርድር – ከልብ ከሆነ ማለፊያ፣ የለበጣ ከሆነ “እዳው ለራስ” – መሪዎቻቸው፣ አባላቶቻቸውና ደጋፊዎቻቸው የታሰሩባቸው ፓርቲዎች አቋምስ?
በግብፅ ታሪክ በሕዝብ የተመረጡ ብቸኛ መሪ መሆናቸው የሚነገርላቸው፤ የሆኑትም፤ ፕሬዝደንት መሐመድ ሙርሲ ናቸው። ሙርሲን ከመንበረ ስልጣናቸው ለማውረድ የግብፅ ጦር ሰራዊት...
የኮሶ ጥገኛ ትል , ይጠራልየኮሶ ጥገኛ ትል በሽታ, ሀይዳቲዶሲስ, ወይም የኮሶ ጥገኛ ትል በሽታ፣ነው is a ጥገኛ ትል በሽታ የየኮሶ ትል የ ኮሶ ጥገኛ ትል አይነት. ሰዎች ሁለት አይነት በሽታዎች ይይዛቸዋል፣ እጭ የኮሶ ጥገኛ ትልና ያደገ የኮሶ ጥገኛ ትል. እምብዛም ያልተለመዱ ሁለት አይነት የኮሶ ጥገኛ ትሎች አሉ፡፡ እነርሱም ፖሊሳይስቲክና ዩኒሳይስቲክ ጥገኛ ትሎች ይሰኛሉ፡፡ በሽታው ምንም ምልክት ሳያሳይ እስከ አንድ አመት ሊቆይ ይችላል፡፡. ምልክቶችና ጠቋሚዎች እንደ እጩ አቀማመጥና መጠኑ ይወሰናል፡፡. ያደገው የኮሶ ጥገኛ ትል በሽታ በአብዛኛው ጉበት ላይ የሚጀምር ሲሆን ሆኖም ግን ወደ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች ማለትም ወደ ሳንባ ወይም ወደ ጭንቅላት ይስፋፋል፡፡ ጉበት ሲጎዳ ሰዎች የጀርባ ህመም, የክብደት መቀነስ፣ ይቀየራል የቆዳ መገርጣትና አይን ቢጫ መሆን. የሳንባ በሽታ ለደረት ስቃይ መንስኤ ሊሆን ይችላል፣ የትንፋሽ ማጠር ና ጉንፋን፡፡ <<<<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014>You must specify title = and url = when using {{cite web}}."".</ማጣቀሻ>
<!—መንስዔ --> በሽታው የሚሰፋፋው የጥገኛ ትሉን እንቁላል የያዘ ምግብ ወይም ውሀ ወይም በጥገኛ ትሉ ከተለከፈ እንስሳ ጋር ንክኪ ሲኖር ነው፡፡<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/> እንቁላሉ በጥገኛ ትሉ የተበከለን ስጋ በበሉ እንስሳት በሚያወጡት ቆሻሻ ላይ ይታያል፡፡<ማጣቀሻ ስም=CDC2013>You must specify title = and url = when using {{cite web}}."".</ማጣቀሻ> በአብዛኛው የሚጠቁ እንስሳት፣ውሻ፣ ቀበሮዎች ናቸው፡፡<<ማጣቀሻ ስም=CDC2013/> እነዚህ እንስሳት በበሽታው ሊለከፉ የሚችሉት እጭ የያዘውን በግ ወይም አይጦች አካላትመብላት አለባቸው፡፡<ማጣቀሻ ስም=CDC2013/> በሰዎች ላይ ሊከሰት የሚችለው የበሽታ አይነት የሚወሰነው ህመሙን በሚያመጡት Echinococcus አይነት ነው፡፡ ምርመራው በአብዛኛው የሚካሄደው በአልትራሳውንድ በኮምፒውተር ቶሞግራፊ (ሲቲ) ወይም ማግኔቲክ ሪዞናንስ ምስል (MRI)ን መጠቀም ይቻላል፡፡ የደም ምርመራ ጥገኛውን ለመከላከልአንቲቦዲስይፈልጋል፣ እንዲሁም ጥገና ሊጠቅም ይችላል፡፡.<<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/>
የጥገኛ ትሉ በሽታን በበሽታው የተያዙትን ውሾች በማከምና በጎችን ክትባት በመስጠት መከላከል ይቻላል፡፡ ማዳን በጣም አስቸጋሪ ነው፡፡ የጥገኛ ትሉ በሽታ በህክምናው አማካይነት ሊዳከም ይችላል፡፡<--<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/> ይህ አይነት በሽታ አልፎ አልፎ ሊከሰት ይችላል፡፡<ማጣቀሻ ስም=CDCTx2013>You must specify title = and url = when using {{cite web}}."". CDC.</ማጣቀሻ> አልቬኦላር አይነቱ ከመድሀኒቱ በኋላ ቀዶ ጥገና ያስፈልገዋል፡፡<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/> የምንጠቀመው መድሀኒት አልቤንዳዞል ለአመታት ሊፈለግ ይችላል፡፡<<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/ማጣቀሻ ስም=CDCTx2013/> አልቬኦላር አይነት በሽታ ለሞት ሊያጋልጥ ይችላል፡፡<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/>
በሽታው በአለም ውስጥ በብዙ ቦታዎች ይከሰታል እናም በአሁኑ ወቅት አንድ ሚሊዮን ህዝብ ተጠቂ ነው፡፡<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት 2014/> በደቡብ አሜሪካ፣አፍሪካና ኤስያ በተወሰኑ ቦታዎች እስከ 10% የሚሆነው ህዝብ ተጎጂ ነው፡፡<ማጣቀሻ ስም=የአለም ጤና ድርጅት2014/> እስከ 2010 1200 ሰዎች ምክንያት ሆኗል ፤ በርግጥ ከ1990 ከነበረው 2000 ሰዎች ምክንያት የነበር ቢሆንም፡፡<ማጣቀሻ ስም=Loz2012>መለጠፊያ:ይጥቀሱ መጽሄት</ማጣቀሻ> The economic የበሽታው ኢኮኖሚያዊ ወጭው በአመት ውስጥ ወደ 3 ቢሊዮን ዶላር ይገመታል፡፡ ሌሎች እንስሳትን እንደ አሳማ፣ ላሞችና ፈረሶችን ያጠቃል፡፡<ማጣቀሻ ስም =የአለም ጤና ድርጅት2014/>
የሲሸልስ ብሄራዊ ቡድን ዛሬ የመጀመርያ ልምምዱን በሀዋሳ ሰርቷል፡፡ ትላንት ማምሻውን አአ ገብቶ ዛሬ ሀዋሳ የመጣው የሲሸልስ ብሄራዊ ቡድን 11:00 ላይ ቀለል ያሉ እና የቆሙ ኳሶች ልምምድ በሀዋሳ ኢንተርናሽናል ስቴዲዮም ሰርቷል፡፡
የሲሸልስ ብሄራዊ ቡድን 21 የልኢ።ካን ቡድን አባላት ይዞ ኢትዮጵያ የመጣ ሲሆን ከነዚህ መካከል 19ኙተጫዋቾች ናቸው፡፡ ተጨማሪ አምስት አባላት ደግሞ ዛሬ ምሽት አዲስ አበባ የሚገቡ ይሆናል፡፡
የኢትዮዽያ ብሄራዊ ቡድን በበኩሉ ዛሬ ረፋድ ላይ የመጨረሻ ልምምዱን አከናውኗል፡፡ በዛሬው ልምምድ የቆሙ ኳሶችን የመምታት ልምምድ የሰሩ ሲሆን አሰልጣኝ ገብረመድህን ለነገው ጨዋታ የሚጠቀሙባቸውን 18 ተጫዋቾች ዛሬ ያሳውቃሉ፡፡ አቤል ማሞ ፣ እንዳለ ከበደ እና አህመድ ረሺድ በጉዳት ከ18ቱ ውጪ መሆናቸው የተረጋገጡ ተጫዋቾች ናቸው፡፡
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በረጅም ታሪኳ የጥቃት ነፋሳት ሲነፍሱባት፥ የአፍራሽ ዝናማት ሲዘንሙባት፥ ምንም ነገር እንዳልደረሰባት ሆና እኛ ዘመን የደረሰችው፥ መሠረቷ በዐለት የሚመሰሉ ጠንካራ ቅዱሳን ገዳማት ስለሆኑ ነው። ከዋናዎቹ ገዳማት አንዷ የግሑሣንና የግሑሣት እናት ቅድስት ዋልድባ ናት። መሥራቿ ኮከበ ገዳም ከተባሉት ሰባት ሳሙኤሎች አንዱ የሆኑት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ሳሙኤል ከቅድስናቸው የተነሣ የዱር አራዊት ይታዘዟቸው ነበር። ጾም ጸሎት ስግደት ስላደከማቸው፥ መንፈሳዊ ተልእኳቸውን የሚያደርሱት አናብስትን ፈረሳቸው አድርገው ነበር። አቡነ ሳሙኤል ሲጸልዩ እመቤታችን ትገለጽላቸው እንደነበረ በተአምረ ማርያም ተመዝግቧል። በዚሁ ልምድ ከዕለታት አንድ ቀን ተገልጻላቸው እንዲህ ብላቸዋለች፤”ወዛቲ፡ ጸሎት፡ ዘትጼሊ፡ ወቅዳሴየ፡ ኢትኅድግ፡ በመዋዕለ፡ ሕይወትከ፡ ወለደቂቅከኒ፡ እምድኅሬከ፡ አዝዝ፡ ከመ፡ ኢይኅድጉ፡ እስመ፡ ዘይጼውዓኒ፡ በዝንቱ፡ ቅዳሴ፡ አፈቅሮ፡ በኲሉ፡ ልብየ” (“ይቺን የምትጸልያትን ጸሎትና ቅዳሴየን በሕይወትህ ዘመን ሁሉ ምንጊዜም እንዳትተዋቸው። የመንፈስ ልጆችህም እንዳይተዋቸው እዘዛቸው። በዚህ ቅዳሴ ስሜን የሚጠራውን በሙሉ ልቤ እወደዋለሁ”) ብላቸዋለች። “ይኸውም ሊታወቅ ዛሬ በዋልድባ በቃሉ ያጠና በቃሉ፥ በቃሉ ያላጠና በመጽሐፍ ቅዳሴ ማርያም ሳይደግም የሚውል የለም” ይላል የቅዳሴ ማርያም ትርጓሜ መቅድም።
ትርጓሜ ው፥ “ቅዳሴ ማርያምን ከተከዜ ወዲህ ማን አምጥቶልናል?” ይልና ሲመልስ ” . . . ሳሙኤል ዘሐቅለ ዋሊ (ሳሙኤል ዘገዳመ ዋሊ) ነው” ይላል። እነዚህን ጥቅሶች በአንድነት ስናያቸው፥ “ራሱን ቅዳሴ ማርያምን የደረሰልን እንደሚባለው አባ ህርያቆስ ኤጲስ ቆጶስ ዘሀገረ ብህንሳ ሳይሆን አባ ሳሙኤል ዘገዳመ ዋሊ ናቸው” ወደማለት ይመራናል። አባቶቻችን ከትሑትነታቸው የተነሣ ድርሰታቸውን ለሌላ አባት እንደሚሰጡ ወይም ስማቸውን ደብቀው “አንድ ስሙን ያልተናገረ ርቱዐ ሃይማኖት የደረሰው” ብለው እንደሚያልፉት የርቱዐ ሃይማኖት ድርሰቶችና ሌሎቹ ቅዳሴዎች ይመሰክራሉ። ትሑታን አባቶቻችን የሚፈልጉት ሥራቸውን አምላካቸው ብቻ እንዲያውቅላቸው ቢሆንም፥ ታላላቅ የድርሰት አስተዋፅኦ ያደረጉ አባቶቻችን እነማን እንደነበሩ ብናውቃቸውና ብንኮራባቸው ክብራቸው ለኛም ይተርፋል እንጂ አይቀነስም።
ይህ ጥቅስ የሚያስታውሰን ሌላው ቁም ነገር እንደ ዋልድባ ያሉ ገዳማት ኢትዮጵያን የሚጠቅሟት በጸሎታቸውና ነገሥታቱ ፈሪሃ እግዚአብሔር እንዲያድርባቸው መገሠጽ ብቻ ሳይሆን የግዕዝ ሥነ ጽሑፍ ምንጭም መሆናቸው ነው። ገዳማቱ ከፊደል ቆጠራ እስከ ዩኒቨርስቲ ደረጃ የሚገመቱ ትምህርቶች ይሰጥባቸው ነበረ። መምህራኑ ያስተምራሉ፥ ድርሰት ይደርሳሉ፤ ግብጽ፥ ሶርያ ድረስ ሄደው፥ ቅዱሳት መካናትን ተሳልመው፥ በሰላም ከተመለሱ እዚያ የሚገኙትን አዳዲስ ድርሰቶች ወደግዕዝ ተርጒመው ያመጡልናል። ኢትዮጵያን ከጥንት ሀገሮች አንዷ ያደረጋትና በዕውቀት ምንጭነት በዓለም ፊት ያስከበራት የነዚህ ገዳማት መነኮሳት ጥረት ነው። ለኢትዮጵያ የሚያስብ መንግሥት የእነዚህን ገዳማት ብሔራዊ ውለታ ተገንዝቦ ተንበርክኮ እጅ ነሥቶ ይንከባከባቸዋል እንጂ፥ እንደ ጠላቶቻቸው ሲያጠቃቸው አምላካቸው ዝም አይልም። ለገዢዎች ቢጸልዩም፥ “ወአምላክነሂ፡ ኢያረምም፡” (አምላካችን ይኸን በደል እያየ ዝም አይልም) የሚለውን ጸሎት ዳዊት ሲደግሙ አይዘሉትም። “ዝም አይልም” ማለት ይበቀላል ማለት ነው።
የዋልድባ ገዳም መንፈሳዊ ጥንካሬ የተመሠተችበት ቦታ ነው። እንደሚታመነው፥ ቅድስት ማርያም፥ ቅዱስ ዮሴፍና ሰሎሜ ሕፃኑን ክርስቶስን ከንጉሥ ሄሮድስ ቁጣ ወደግብፅ ያሸሹ ጊዜ ወደኢትዮጵያም መጥተው ነበር፤ ያረፉትም ዋልድባ ነበር ።
የገዳም ኑሮ ሥጋን በመበደል ነፍስን ማዳበር ቢሆንም፥ አቡነ ሳሙኤል ለዋልድባ ገዳም ያቋቋሙት ሥርዓተ ብሕትውና ለላቀ ለመጠቀ ፍጹምነት ምሳሌ ሆኗል። ለገዳሙ የመረጡት ቦታ ፍጹም ቆላ ነው። በወጣትነት እድሜየ አንድ ጊዜ እንኳን ደርሼ የተመለስኩት በብዙ ድካም ነው። ግራኝ ብዙ ገዳማትንና ያቀፉትን ብሔራዊ ቅርስ ሲዘርፍና የቀረውን የእሳት እራት ሲያደርግ፥ ዋልድባ መድረስ ያልቻለው ቦታዋ በቀላሉ የማይበገር ስለሆነ ነው። የእቃ ቤቱ እንደሚያሳየው ጥንታዊ መጻሕፍትም ተርፈዋል። ትርጓሜ ዳዊት በግዕዝ ለመጀመሪያ ጊዜ ያየሁት እዚህ ገዳም ውስጥ ነው።
የመነኮሳቱ ዋና ምግባቸው ቋርፍ የሚባል ስር ነው። ከምርረቱ የተነሣ፥ ለቅምሻ የጎረስኩትን መዋጥ አልቻልኩም ነበር። መነኮሳቱ ግን የድንች ያህን ይመገቡታል። “በዋልድባም ይዘፈናል” የሚባለውን ተረት ማንም ያውቀዋል። ግን ተረቱ ዋልድባን የትሕርምት መጨረሻ እንዳደረጋት ብዙ ሰው ልብ አይለው ይሆናል። “እዚያ ትሕርምት እበዛበት ቦታ እንኳን” ለማለት ነው።
1. አንድ ጊዜ፥ አባ ከናፍረ ክርስቶስ የሚባሉ የደብረ ውቅሮ መምህር ከዞጋ አበምኔት ከአቡነ አካለ ክርስቶስ ዘንድ ሄደው እንዲህ ሲሉ ኀጢአታቸውን ይናዘዛሉ፤ “አባቴ ሆይ፤ በፍርድ ቀን፥ በዚያች በእግዚአብሔር ቀን፥ በዚያች በቀላል ደስታ ቀን፥ በዚያች በማያልቅና በማያልፍ ከባድና አስደንጋጭ የኀዘን ቀን የሚደርስብኝን የሥጋ መቅሠፍትና የነፍስ ሞት አንድ ሌሊት ትዝ ሲለኝ፥ ከሀገሬ ተነሥቼ እየገሠገሥኩ ከገዳመ ድባ ዘዕፀ ዋሊ (=ከዋልድባ ገዳም) ገባሁ። የገዳሙ ጽናት በጣም ስላስጨነቀኝ ወደኋላ ተመለስኩ። “ዕርፍ ይዞ ወደኋላ የሚያርስ የለም፤ የእግዚአብሔር መንግሥት ቀጥታ ናትና” (ሉቃስ ምዕራፍ 9፤ ቊጥር 62) ያለውን ተላለፍኩ። አባቶችም፥ “አንድ ሰው ከመነኮሰ በኋላ ወደዘመዶቹ አይመለስ፤ አገር ላገርም አይዙር፤ አገር ላገር የሚዞር መነኲሴ ሐሳዊና የአጋንንት ረዳት፥ የክርስቶስን ስም ሻጭም ነው” ይላል። ከአሁን ጀምሮ ወደዋልድባ መመለስ ባልችልም ከዓለማውያን ጋር መኖር አልፈልግም ። አንተ በዚች በገዳምህ አኑረኝ። ብሞትም እዚሁ ቅበረኝ።” ሲሉ ተናዘዙ።
2. የደብረ ዞጋ አበምኔት አቡነ አካለ ክርስቶስም የምንኩስና ሕይወታቸውን ሲጀምሩ ወደዋልድባ ለመሄድ ተነሥተው እንደነበረ ታሪካቸው እንዲህ ሲል ይናገራል፤የአቡነ አካለ ክርስቶስን አባትነት በማድነቅ ብዙ ሰው ሲከባቸው በመበሳጨት እንዲህ አሉ። “ከብዙ ሰው ማህል መኖር ምን ይጠቅመኛል? ኅሊናየ እግዚአብሔርን ከማሰብ ሰዎችንና ፍቅራቸውን ወደማሰብ ይሳብ የለምን? ሞትን ከማሰብ የዓለም ደስታንና ረጅም ዕድሜ ወደመጓጓት ይሳብ የለምን? ከአሁን ጀምሮ ወደ ገዳመ ድባ ዘዕፀ ዋሊ (ወደ ዋልድባ ገዳም) ሄጄ በብሕትውና ኃጢአቴን እያስታወስኩ መኖር አለብኝ” አሉ። ይኸንን ሐሳብ ለብቻቸው ሆነው ከወሰኑ በኋላ ጉዟቸውን ጀመሩ። ለማልሞ ከሚባል የሀገር በር ሲደርሱ፥ እንዲህ የምትለው ድምፅ ከሰማይ ሰሙ፤ “ያልታዘዘልህን ሌላ ገዳም አትፈልግ፥ አትመኝ። በፊት ወደነበርክባት ገዳምህ ተመልሰህ ሂድ፤ ወደሰማያዊት ርስትህ እስክትሄድ ድረስ ምድራዊት ክፍልህና ርስትህ እሷ ናት።” ይኸን ቃል ሲሰሙ ወደገዳማቸው ተመልሰው፥ በጾም በጸሎት በብዙ ትሕርምት ነፍሳቸውን ሲያደክሟት ቆይተው፥ ማኅደረ ማርያም ወደምትባለዋ ገዳም ሄደው የምንኩስና ልብሳቸውን በጻድቁ በአባ ህርያቆስ እጅ ለብሰው አንድ ጊዜ እንኳን በምንም ምክንያት ከዘጉት በአታቸው ሳይወጡ ኖሩ።
3. የአቡነ አካለ ክርስቶስን ገድል የጻፉላቸው አባ ኢሳይያስም የዋልድባን ሕይወት ቀምሰውታል፤ እንዲህ ሲሉ ጽፈውልናል፤ “ከዚያ በኋላ ወደ ገዳመ ድባ ዘዕፀ ዋሊ(ደብረ ዋልድባ) ሄጄ፥ ራሴን ለማኅበሩ አለቆች ለታዛዥነት አቀረብኩ። በተቻለኝም መጠን ታዘዝኳቸው። ግን እግዚአብሔር እዚያ መኖርን ሳይፈቅድልኝ፥ መሬቷንም ክፍሌ ሳያደርግልኝ ጊዜ፥ ወደ ሰይኮ ገዳሜ ተመልሼ ብዙ ዘመን ኖርኩ።
4. አንድ የዞጋ ገዳም ደቀ መዝሙር ለጉብኝት ከዋልድባ ገዳም ወደመጡ መነኮሳት ዘንድ ሄዶ እንዲህ አላቸው፤ “አባቶቼ ሆይ፥ ወደ ዋልድባ ገዳም ስትመለሱ አብሬያችሁ ለመሄድና እዚያ ለመኖር፥ በመጨረሻም ዕረፍቴና መቃብሬ እዚያ እንዲሆን እፈልጋለሁ” አላቸው። እነዚያ መነኮሳት እንዲህ አሉት፤ “ይቺ ገዳመ ዋልድባ አስጨናቂ ናት፤ የሚቀርቧትን እንደ እሳት ታቃጥላለች፤ እንደ በረዶ ትቀዘቅዛለች። የሚርቋትን ደግሞ በልባቸው ውስጥ ታድርና እንዲመኟት እያደረገች ምኞት ሆና ትቀራለች። እዚያች ገዳም ውስጥ መኖር አይቻልህም” አሉት። እሱም፥ “አባቶቼ ሆይ፤ ልቤን አትስበሩብኝ፤ እግዚአብሔር ያስችለኝ ይሆናል” አላቸው። እነሱም፥ “እንዲህ ካስገደድከንስ፥ በል ከገዳም አባትህ አስፈቅድ። ከፈቀዱልህ አብረኸን ትሄዳለህ” አሉት። በዚህ ማህል የገዳሙ አስተዳዳሪ አባ ተወልደ መድኅን ደቀ መዝሙሩን ጠርተው እንዲህ አሉት “ልጄ ሆይ፥ የምትፈልገውና የምትመኘው ነፍስህን ስለ ንጽሕት ንስሐ ለማስጨነቅ ከሆነ፥ እዚያ ሄደህ ቋርፍ በመብላት ፈንታ እዚሁ የዘንጋዳ ዳቤ ጋግርና በመጠኑ ቅመስ፤ ውሐም በመጠኑ ለክተህ ጉሮሮህን አቀዝቅዝ። እንዲህ አድርገህ ሆድህን ከተቆጣጠርክ ተስፋ ይኖርሃል” አሉት።
የዋልድባ ገዳም መቸ እንደተመሠረተ አስተማማኝ ታሪካዊ ሰነድ ባይኖርም፥ ስመ ጥርነቷ በገድለ አቡነ ዓቢየ እግዚእ፥ በገድለ አቡነ ያፍቅረነ እግዚእ፥ በገድለ አቡነ ተክለ ሃይማኖት፥ በገድለ አቡነ ፊልሞና እና በሌሎች ቅዱሳን ገድላት ውስጥ ተመዝግቧል።
ገዳማቱ የቤተ ክርስቲያኗ መሠረት የመሆናቸውን ያህል፥ ቤተ ክርስቲያንም የመንግሥት ዓምድ ነበረች። ስለዚህ የመንግሥቱና የቤተ ክርስቲያኒቱ ባለሥልጣኖች ሀገር የሚመሩት አብረው በመመካከርና በመተሳሰብ ነበረ። በዚያ ሰላማዊ ግንኙነት ዘመን የመኳንንቱ ታላቁ ትሩፋታቸው ለገዳማቱ ጉልት (ሪም) መጎለትና በቅዱሳኑ መነኮሳት መባረክና በጸሎታቸው መተማመን ነበር። ገዳማቱ ርስቱን ከሁለት ጥቅም ላይ ያውሉታል። አርሰው አምርተው የምርቱን አንዱን ክፍል ለኑሯቸው ያደርጉታል፤ ሁለተኛውን ክፍል ደግም ቊጥራቸው ከፍ ያለ ድኩማን ይረዱበታል። የዛሬዎቹ የመንግሥት ባለሥልጣን ለገዳማቱ ርስት ጎልተው በቅዱሳን አበው መባረክ ባይፈልጉም፥ ዘመናዊውን የምርት አመራረት አስተምረዋቸው የተለመደውን የድኩማን እርዳታቸውም በይበልጥ እንዲያስፋፉት ማድረግ ብሔራዊ ግዴታቸው ነበር። እነሱ ግን ይኸን በማድረግ ፈንታ ጉልታቸውን ቀምተው ለራሳቸው መበልጸጊያ አደረጉት፤ ሌላውን የሕዝብ መሬት እየቀሙ ለውጪ ሀገር ቱጃሮች ርስተ ጉልት አደረጉት። ይህ መቅሠፍትን በራስ ላይ ማምጣት ነው።
በኢትዮጵያ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት (ዩኒቨርሲቲና ኮሌጆች) ዛሬ ዛሬ የገዥው ፓርቲ ዋነኛ የምልመላ ማዕከላት ሆነዋል። በሀገሪቱ የስፈነው አፈና ምሁሩን ክፍል አፍ ከማዘጋት አልፎ ገለልተኛ የሚባሉትን ሳይቀር ለአገዛዙ እንዲንበረከኩ በረቀቀ መንገድ እየተተገበረ ነው ይሉናል ተወያዮቻችን። ገዢው ፓርቲ በምሁራኑ ደጃፍ እየተከለ ያለው መርዝ መድሀኒቱ በቅርብ ያለ አይመስልም። መምህራኑ ራሳቸው ያጫውቱናል አድምጡዋቸው
ዩኒቨርሲቲዎቻችን መሪዎቻቸውን ብቻ ሳይሆን ተማሪዎቻቸውንም በራሳቸው መመዘኛዎች የመምረጥ ዕድል የላቸውም፡፡ በቅድመ ምረቃ መርሐ ግብሮች ትምህርት ሚኒስቴር ይመድብልሃል፤ ታስተምራለህ፡፡ አለቀ፡፡ ተማሪውም ዩኒቨርሲቲውን ወደደው ወይም ጠላው መማር እስከ ፈለገ ድረስ የተሰጠውን ከመቀበል ውጪ አማራጭ የለውም፡፡ እንዲህ ያለ ጨቋኝ የትምህርት ሥርዓት በመካከለኛው ዘመን አውሮፓ እንኳ መገኘቱን እንጃ!