Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ካብ ኤርትራ፡ጊኒ፡ሰኔጋል፡ማሊ፡ናይጀርያን ዝአመሰሉ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ብምብጋስ ብሊብያ ኣቢሎም ማእኸላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ይበጽሑ። ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ንጉዕዞ ብቑዓት ብዘይኾና ነአሽቱ ጀላቡ ይብገሱ፡ ኣብዚ ጉዕዞ ብትካላት ህይወት ኣድሕን ክድሕኑ ተስፋ ይገብሩ፡ ዕድለኛታት ዝኾኑ ድማ ሓድሽ ህይወት ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ይጅምሩ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ዓመተ 2016 ልዕሊ 180,000 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ተበጊሶም ብዘይመንግስታዊ ትካላትን ስርሒት ሶፍያን ዝደሓኑ ጣልያን ምእታዎም ይገልጽ። ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2017 ድማ ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ካልኦት 27,000 ጣልያን ምብጽሖም ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ወርሒ የካቲት ሕብረት ኣውሮጳ ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ንማያዊ ዶባት'ታ ሃገር ምኽልኻል ከሐይልን ኣድላይ መሳርሒ ንምዕጣቕን ልዕሊ 200 ሚልዮን ዶላር ንመንግስቲ ሊብያ ሂቡ። ዕላማ እዚ ሓገዝ ሰባት ናብ ገማግም እታ ሃገር ካብ ምብጻሕን ጉዕዞ ማእኸላይ ባሕሪ ቅድሚ ምጅማሮም ደው ንምባል’ዩ። ከም አካል’ዚ ተበግሶ ሊብያ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ብምግፋፍ ክሳብ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ኣብ ሓደ ናይ ማእሰርቲ ቦታ ክትእክብ ጀሚራ’ላ።
“እዚ ከምይ ዓይነት መስርሕ ዘምጽኦ ጸገም ንሰባት አማራጺ ዝህብ ብዘይምኳኑ’ዩ።እዞም ሰባት ብምቅጻል እንታይ እዮም ክገብሩ? ገለ ካብዞም ሰባት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ኣይክእሉን'ዮም ምክንያቱ እንተተመሊሶም ዝገጥሞም ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፡ ስቓይን ኣብ ገለ’ውን ሞት’ዩ።”
ብካልእ ወገን ናብ ሊብያ ዝጉዓዙ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ ኢድ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ይወድቑ፡ብዙሓት ካብኦም ድማ ከምዝሽየጡ ዝተፈላለዩ ሪፖርት ይሕብሩ።
እዚ ብምትሕብባር ጣልያንን ሕብረት ኣውሮጳ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ናብ ማእከላይ ባሕሪ ከይበጽሑ ደው ምባል ዝብል ሓሳብ ብዝምልከት ርእይትኦም ዝሃቡ ኣብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዳይሬክተር ክፍሊ ሰሜን ኣፍሪቃ ኦትማን በልባይሲ መጀመርያ ቅድሚ ንዶባት ምቁጽጻር ምዝራብና እቲ መሬት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክጸንሕ ኣለዎ። ሊብያ ልዕሊ 1,200 ኪ.ሜ ገማግም ባሕሪ ንማእኸላይ ባሕሪ ኣለዋ ነዚ ብቀሊሉ ምቁጽጻር ዝኸአል ኣይመስለንን።” ብምባል ሊብያ ብተወሳኺ ምስ ሽዱሽተ ሃገራት ዘዋስን ዶባት ከምዘለዋ ይሕብሩ።
አገራዊ ምርጫ ነፃ ፍትሐዊና ተአማኒ እንዲሆን የሚያስችሉ የፖለቲካና የሕግ ለውጦች መከናወናቸውን ለማረጋገጥ፤ የዲሞክራሲ ተቋማትን በጋራ ለመገንባት እንዲቻል በፓርቲዎች መሃል ሊኖር የሚገባውን ትብብር ለማሳደግ፤
በአገሪቱ እየተካሄደ ባለው ለውጥ (Reform) ምክንያት የተከሰቱ ችግሮች ላይ ተወያይቶ በጋራ ምላሽ ለመስጠት የሚያስችሉ ሃሳቦችን በጋራ ለማዳበር በፓርቲዎች መካከል ውይይት ማካሄድ ጠቃሚ መሆኑ ስለታመነ፤
እስከአሁን በአገሪቱ ያለው የፖለቲካ ባሕል የሚሻሻልበት ሁኔታ ለማመቻቸት፤ በፓርቲዎች መካከል በጨዋነት እና በመከባበር ላይ የተመሠረቱ ውይይቶች በማድረግ ድርጅታዊ ትብብርን በመፍጠር የዲሞክራሲ አድማሱን ማስፋት አስፈላጊ በመሆኑ፤
የፌዴራል የሕዝብ ተወካዮች የክልል ምክር ቤቶች ውክልና በአንድ ፓርቲ የተያዘ በመሆኑ እና ሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎች ሃሳባቸውን የሚገልፁበት መድረክ ስለሌለ በፖለቲካ ፓርቲዎቹ መሀከል ሊኖር የሚገባውን ውይይት በቀጣይነት የሚያስተናግድ መድረክ አስፈላጊነቱ ተቀባይነት ስላገኘ፤
ይህን የፖለቲካ ፓርቲዎች ውይይት የሚመራበትን ደንብ ማውጣት አስፈልጓል፡፡ ስለሆነም የፖለቲካ ፓርቲዎቹ በዚህ የውይይት ስርዓት እና ደንብ ለመገዛት ስምምነት አድርገዋል፡፡
በፓርቲዎች መሀከል ሊኖር የሚገባውን ዲሞክራሲያዊ የሆነ ውይይት ዘለቄታዊ በሆነ መልክ ማካሄድ እና የፖለቲካዊ ልዩነቶችን ለማጥበብ ፍጹም ሰላማዊ የሆነ ውይይት መጠቀም፤
በፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል ሊኖር የሚገባውን ሰላማዊ የሆነ ውይይት ውጤታማ ለማድረግ ልዩነቶች በሰላማዊ መንገድ የሚፈቱበትን ሁኔታዎች ሁሉ ማመቻቸት፤ በፓርቲዎች መካከል መተማመንን እና በትብብር መሥራትን ማበረታታት፤ አገራዊ እርቅ፣ አገራዊ መግባባትና አንድነት የሚጠናከርበትን ሁኔታ መፍጠር፤ የተለያዩ አመለካከቶችን እና እሴቶችን በመቻቻል ማስተናገድ፤
ሀ) ፓርቲዎቹ በጽሑፍ ለምርጫ ቦርድ በዝርዝር ያቀረቡትን እና ለወደፊትም የሚያቀርቧቸውን አጀንዳዎች መሰረት በማድረግ ቦርዱ የሚያቋቁመው የባለሙያዎች የድጋፍ ኮሚቴ እና አወያዩ የአጀንዳዎቹን ቅደም ተከተሉን በማውጣት ለውይይት አቅርበው ያጸድቃሉ፡፡
ለ) የውይይቱ አጀንዳዎች ምን ምን መሆን እንዳለባቸው የሚወሰነው የመጀመሪያው ቀን የፓርቲዎቹ ስብሰባ ላይ ነው፡፡ ይሁን እና የመሰብሰቢያ ቦታ፣ ሰዓት እና ቀን እንዲሁም አወያዩን ከሰባት ቀን በፊት ለተወያይ ፓርቲዎች በምርጫ ቦርድ አማካይነት በደብዳቤ ይገለፃል፡፡
ረ) አወያዩ በእነዚህም ጉዳዮች ላይ የማስማሚያ ሃሳብ ሊያቀርብ ይችላል፡፡ በቀረበው ማስማሚያ ሀሳብ ላይ በዕለቱ ስምምነት ካልተደረሰ በዚህ ሰነድ ተራ ቁጥር 9(ሐ) እና 11(መ)መሠረት ታዛቢዎቹ በሚያቀርቡት የማስማሚያ ሀሳብ መሰረት ጉዳዩ
ሰ) ታዛቢዎቹ ሀሳብ የሚያቀርቡት ተወያዮቹ በውይይቱ ወቅት ስምምነት ላይ ሳይደርሱ ሲቀር ብቻ ነው፡፡ የሚሰጡትም ሀሳብ ያልተስማሙትን ወገኖች ሊያስማማ ሊያቀራርብ የሚችል ሀሳብ ሲኖራቸው እና ይህም ሀሳባቸው በአወያዩ እና በባለሙያ ድጋፍ ኮሚቴው ተቀባይነት ሲኖረው ብቻ ነው፡፡
ሸ) ከላይ 4 (ሠ እና ረ) ላይ በተገለጸው ጊዜ ስምምነት ላይ ካልተደረሰ ለውይይቱ ምክንያት የሆነው ጭብጥ በአብላጫ ድምጽ ውሳኔ እንዲያገኝ በማድረግ ጉዳዩ ይቋጫል፡፡
ሀ) የውይይቱ ተሳታፊዎች በዚህ ሰነድ ተራ ቁጥር 3 የተገለጹትን መርሆች መሰረት በማድረግ ሀሳባቸውን የሚያቀርቡት ግልጽ ገንቢ እና ጨዋነት በተሞላበት ሥነ ምግባር ነው፡፡
ለ) የውይይቱ ተሳታፊዎች የሚያቀርቡት ሀሳብ ከቀረበው አጀንዳ ጋር ብቻ የተያያዘ መሆኑን ማረጋገጥ ይገባቸዋል፡፡ በተሳታፈዎች ጸድቆ ውይይት እየተካሄደ ካለበት አጀንዳ ውጪ የራስን አጀንዳ የሚያንፀባርቅ የጣልቃ ገብነት ሁኔታ በፍጹም አይፈቀድም፡፡
ሠ) የውይይቱ ተሳታፊ የሆነ ወገን ውይይቶቹ በሚከናወኑበት ወቅት በዚህ ስርዓት እና ደንብ ላይ የተገለጹትን ሁኔታዎች ጥሶ መገኘቱን አወያዩ ሲገነዘቡ ይህንን ሁኔታ ለተወያዮቹ በግልጽ በማሳየት የውይይቱ አካሄድ ላይ እንቅፋት ሆኖ በተገኘው ተወያይ ላይ ለተፈፀመው ጥፋት ኃላፊ ይሆን ዘንድ ውሳኔ ያሰጣሉ፡፡
ሰ) ከዚህ በላይ የተገለፀውን ምክር ያልሰማ ተወያይ እንዲሁም ጥፋቱ ተደጋጋሚ ሆኖ ውይይቱን ለማስኬድ አስቸጋሪ ሁኔታ ከፈጠረ የጽሁፍ ማስጠንቀቂያ እንዲሰጠው ጉባኤው ያደርጋል፡፡
ሐ) ተወያዮች በሚያቀርቡአቸው የአወያዮቹ ዝርዝር ላይ ሀሳብ እንዲሰጡ ተደርጎ መድረኩ የተቀበላቸውን አወያዮች ቦርዱ መዝግቦ ይይዛል፤ እንደ የአስፈላጊነታቸው በየውይይቱ መድረክ ይመደባሉ፡፡
ሀ) በተፎካካሪ ፓርቲዎች መሀከል የሚደረጉትን ተከታታይ ውይይቶች የሚያግዝ ለምርጫ ቦርዱ ድጋፍ የሚሰጥ ከሁሉም የሙያ መስክ (Inter disciplinary) የተውጣጡ ገለልተኛ የሆነ የባለሙያ ኮሚቴ ይቋቋማል፡፡
ለ) የድጋፍ ሰጪ ኮሚቴው በውይይቱ ላይ ተሳታፊ በሆኑት ፖለቲካ ፓርቲዎች መሀከል ልዩነት እየሰፋ ከሄደ ይህንኑ ልዩነት ለማጥበብ የሚረዱ ሀሳቦችን በአወያዩ በኩል ለመድረኩ ያቀርባሉ፡፡
ሠ) የውይይቱን ሂደት በየጊዜው በአግባቡ በኦዲዮ፣ በቪዲዮ እና በጽሑፍ የተመዘገበ (documented) መሆኑን ያረጋግጣል፡፡ ተወያይ ፓርቲዎችም ሲጠይቁ ትክክለኛ ቅጂው ይሰጣቸዋል፡፡
ሰ) መድረኩ በሚሰጠው መመሪያ መሰረት ውይይቱ የደረሰበትን ሁኔታ የሚያስረዳ ጋዜጣዊ መግለጫ (Press Statement) ይሰጣል፣ ያሰራጫል እንደ አግባብነቱ ፕሬስ ኮንፈረንስ ያደራጃል፡፡
ሀ) በውይይቱ መድረኩ የሚመረጡ ያለፈውን ትውልድ እና የአሁኑን ትውልድ ድልድይ ሆነው ሊያገናኙ የሚችሉ ገለልተኛ የሆኑ ከቀረበው ጉዳይ ጋር የተዛመደ እውቀት ያላቸው ስመ ጥር የሆኑ ግለሰቦች በታዛቢነት ይገኛሉ፡፡
ለ) የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያዎች ማህበር፣ የደራሲያን ማህበር፣ የሳይንስ አካዳሚ፣ የሴቶች የሕግ ባለሙያዎች ማህበር፣ የመምህራን፣ የሰራተኞች፣ የአሰሪዎች ማህበራት ወኪሎች እንዲሁም የውይይት መድረኩ በየጊዜው እንደ የአስፈላጊነቱ የሚጨምራቸው የሲቪል ማህበራት፣ ወጣቶች እና የሌሎች የህብረተሰብ ወኪሎች በታዛቢነት ይወክላሉ፡፡
ሐ) የውይይቱ ተሳታፊዎች በቀረበው አጀንዳ ላይ መስማማት ሲያቅታቸው ታዛቢዎች የማስማሚያ ሀሳብ እንዲያቀርቡ በአወያዩ እና በድጋፍ ሰጪው ኮሚቴ አማካኝነት ሊጠየቁ ይገባል፡፡
ሀ) ውይይቱ ከመጀመሩ በፊት በእለቱ በቀረበው አጀንዳ ላይ ጉባኤው ለመገናኛ ብዙሃን ስብሰባው ክፍት የመሆኑን እና የአለመሆኑን ጉዳይ በአብላጫ ድምፅ ይወስናል፡፡ በተጨማሪም ተወያዮቹ ለመገናኛ ብዙሃን ሊሰጡ ስለሚችሉት መግለጫ ጉባኤው በአብላጫ ድምፅ ይወስናል፡፡
ሐ) አወያዩ የተወያዮችን ሃሣብ መሠረት አድርጎ ባቀረበው ሀሳብ መስማማት ካልተቻለ፤ ወይም አስማሚ ሀሳብ ማቅረብ ሳይችል ሲቀር፤ አወያዩ ጉባዔውን አማክሮ ንዑስ ኮሚቴ ከተወያዮቹ መሀል በማቋቋም አማራጭ ሀሳብ እንዲቀርብ ያደርጋል፡፡
መ) በቀረበው አማራጭ መሰረት ስምምነት ላይ ካልተደረሰ፤ ስምምነቱ ላይ ያልደረሱ ተወያዮች ብቻ በጉዳዩ ላይ ድርድር የሚያካሂዱበት መድረክ ይመቻቻል፡፡ በዚህም መድረክ በሚደረግ ውይይት ስምምነት ላይ ካልተደረሰ ይህንኑ መዝግቦ ወደ ሚቀጥለው አጀንዳ ውይይቱ ይሸጋገራል፡፡
ውይይቱ/ድርድሩ የሚካሄደው አሁን የሥራ ቋንቋ ነው ተብሎ በሕገ መንግሥቱ በተደነገገው ቋንቋ በአማርኛ ነው፡፡ ይሁን እና ይህን ቋንቋ ለማይናገሩ ተወያዮች የውይይቱ/የድርድሩ ተሳታፊ መሆን ይችሉ ዘንድ ቦርዱ አስተርጓሚ ያቀርባል፡፡
በዚህ ስርዓት እና ደንብ በግልጽ ያልተሸፈኑ ሁኔታዎች ተሳታፊ ወገኖች፣ አወያዮች፣ የድጋፍ ሰጪ ባለሙያዎች እንዲሁም ታዛቢዎች የሚያቀርቧቸውን ሀሳቦች መሰረት በማድረግ በወቅቱ ለተከሰተው ጉዳይ መፍትሔ መስጠት ይገባል፡፡
ይህ ስርዓት እና ደንብ በዚህ ደንብ ላይ ለመወያየት ፍቃዳቸውን በገለጹ ስማቸው ከዚህ በታች በተዘረዘሩት እና ወደፊት በፈቃዳቸው በዚህ ሰነድ ላይ ስምምነታቸውን በሚገልፁ የፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ ሰነዱ ከጸደቀበት ከዛሬ ጥር 2 ቀን 2011 ዓ.ም ጀምሮ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ መድረክ ውይይቱ እስከተጠናቀቀበት ድረስ የፀና ይሆናል፡፡
ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ዓብድረሽድ ዓሊ ሻርማርክ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ዑደት ኣብ ጅቡቲ’ውን ተመሳሳሊ ምብጻሕ ብምክያድ ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ተዘራሪቡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ፣ ምክልኻልን መጓዓዝያን ዝርከቦም ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስቲ መሪሑ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ጅቡትን ኣብ ዘካየዶ ዑደት፣ ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ሶማልን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብዝምልከት’ዩ ምስ መራሕቲ እተን ሃገራት ተዘራሪቡ።
ጅቡቲ ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ወግዓዊ ደገፍ ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብታ ሃገር’ውን ኣብ ጎኒ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተዋፈሩ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ወትሃደራት ኣለዋ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ጸጥታኣ ንምውሓስን ነቲ ዝዓበየ ብድሆ ኮይኑዎ ዘሎ ሽበራዊ ጉጅለ ኣልሸባብ ንምምካትን ናይ ጎረባብቲ ደገፍን ሓገዝ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ዝሓተሉ ዘሎ እዋን፣ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያን ጅቡትን ጥቡቕ ዝምድና መስሪቱ ምህላዉ’ዩ ዝንግር።
የእነዚያን «አላህ ድኻ ነው እኛ ግን ከበርቴዎች ነን» ያሉትን ሰዎች ቃል አላህ በእርግጥ ሰማ፡፡ ያንን ያሉትንና ነቢያትን ያለ ሕግ መግደላቸውን በእርግጥ እንጽፋለን፡፡ «የእሳትንም ስቃይ ቅመሱ» እንላቸዋለን፡፡
እነዚያ ለማንኛውም መልክተኛ «እሳት የምትበላው የኾነን ቁርባን እስከሚያመጣልን ድረስ ላናምን አላህ ወደኛ አዟል» ያሉ ናቸው፡፡«መልክተኞች ከእኔ በፊት በተዓምራትና በዚያም ባላችሁት (ቁርባን) በእርግጥ መጥተውላችኋል፡፡ እውነተኞች ከኾናችሁ ታዲያ ለምን ገደላችኋቸው» በላቸው፡፡
ነፍስ ሁሉ ሞትን ቀማሽ ናት፡፡ ምንዳዎቻችሁንም የምትሞሉት በትንሣኤ ቀን ብቻ ነው፡፡ ከእሳትም የተራቀና ገነትን የተገባ ሰው በእርግጥ ምኞቱን አገኘ፡፡ ቅርቢቱም ሕይወት የመታለያ መሳሪያ እንጅ ሌላ አይደለችም፡፡
በገንዘቦቻችሁና በነፍሶቻችሁ በእርግጥ ትፈተናላችሁ፡፡ ከእነዚያም ከእናንተ በፊት መጽሐፍን ከተሰጡትና ከእነዚያም ከአጋሩት ብዙን ማሰቃየት ትሰማላችሁ፡፡ ብትታገሱና ብትጠነቀቁ ይህ ከጥብቅ ነገሮች ነው፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጐላጉል ራያ ቆቦ ብርክት ዝበሉ ሰብ ሃፍቲ መዋእለ ንዋዮም መዲቦም ኣብ ዘበናዊ ሕርሻ ወፊሮም ኣለዉ። ካብኣቶም ሓደ “ኪወ” ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቂ ትካል ይበሃል። እቲ ትካል ብኣይተ ኪሮስ ዳኘው እዩ ዝውነን።
ኣይተ ኪሮስ ዳኘው መንግስቲ ኣብ ዝፈቐደሎም 250 ሄክታር መሬት በናና፣ማንጐ፣ለሚንን ሞሪንጋን የፍርዩ ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ድማ ጐዳጉዲ ማይ ኵዒቶም 40 ሽሕ ሜትር ኵዩብ ማይ ዘዋህልል ሆረየ ድማ ሃኒፆም ኣለዉ። እቲ ሆረየ ግቡእ ክንክን እናተገበረሉ ክሳብ 20 ዓመት ክፀንሕ ዝኽእል እዩ እውን ተባሂሉ´ሎ። እቲ ዘበናዊ ሕርሻ ብእስራኤላውያን ክኢላታት እናተሓገዘ እዩ ዝስራሕ ዘሎ።
እቲ ሕርሻ ብምሉእ ሓይሉ ስራሕ ምስጀመረ ክሳብ ን300 ሰባት ዕድል ስራሕ ከምዝፈጥር እቶም በዓል ሃፍቲ ይዛረቡ። ኣብ ከይዲ ስረሖም ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ካብ ጣብያ ክሳብ ክልል ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ግቡእ ሓገዝ ከምዝገብርሎም ዘለዉ እውን ገሊፆም ኣይተ ኪሮስ።
ውፅኢት ምህርቲ እቲ ሕርሻ ካብ ሃገር ወፃኢ ከምዝለኣኽ ሓቢሮም፤ እቲ በቲ ከባቢ ዝሓልፍ ዘሎ መስመር ባቡር ወልድያ መቐለ ነቲ ልምዓት ምችዊ ከገብሮ ከምዝኽእል ዘለዎም ተስፋ ይገልፁ።
ኮይኑ ግና ኣይተ ኪሮስ ዳኘው እቲ ሕርሻ ልዑል መጠን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ስለዝሓትት ትካል ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ፓሎ ኣብ ምዝርጋሕ ብሎሚ ፅባሕ ደንጕዩና´ሎ እንትብሉ ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ትካሎም ንሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ሓደ ሚልየንን ሓሙሽተ ምኢቲ ሽሕን ከምዝኸፈለ ተዛሪቦም።
ኣብ ሶማል ብዘጋጠመ ከቢድ ደርቂ ዝተጠቕዑን ሓደጋ ጥምየት ዘንጸላለዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማልያዊያን ኣብ ዓበይቲ ከተማታት እታ ሃገር ዝርኸቡ መዓስከራት ይውሕዙ። ሓደጋ ጥምየትን ስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ዘጥቕዖም ህጻናትን ስድራቤቶምን ናብ ካብ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ውጽእ ኢሉ ዝርኸብ መዓስከራት ይውሕዙ።ዝበዝሑ ካብቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ስደተኛታት መግቢ ንምርኻብ ንመዓልታት ኣብ ዝጉዓዘሉ እዋን ደቆም ብሰንኪ ጥምየት ክሞቱ ዝተዓዘቡ እዮም።
ኢማኑኤል ማክሮን ጠቅላይ ሚንስትሩ በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ታሪካዊ የሰላም ስምምነት እንዲደረስ ላደረጉት ጥረትና ላስገኙት ስኬትም እንኳን ደስ አለዎት ብለዋል።
በምዕራብ እና ቄለም ወለጋ ዞኖች አንዳንድ ከተሞችና ወረዳዎች ውስጥ ለሁለት ወራት በላይ ተቋርጦ የነበረው የስልክና ኢንተርኔት አገልግሎት ከትናንት ጀምሮ መከፈቱን ከነዋሪዎች መካከል ገለፁ።
የስልጠናው: መጠናቀቅና: ቀጣይ: ስራዎች: ላይ: ያተኮረ: ዘገባ:: ሰሞኑን: ለማሽን: ኦፕሬተሮች: ሲሰጥ: የነበረው: ስልጠና: በተሳካ: መልኩ: ተጠናቋል:: በዚህ: ስልጠና: ላይ: የተሳተፉ: አራት: የማሽን: ኦፐሬተሮች: በአጥጋቢ: ሁኔታ: ስልጠናውን: ጨርሰው: ወደ: ስራ: የገቡ: ሲሆን: ስልጠናው: በተለያየ:...
አዲሱ: ማሽን:ዛሬ: የመጀመሪያውን: አረም: ማጨድ: ሙከራ: በተሳካ: ሁኔታ: አካሂዷል። አዲሱ: የእንቦጭ: ማጨጃ: ማሽን : አጠቃቀምን: በተመለከተ: ለኦፕሪተሮች: የሚሰጠው: ስልጠና: ዛሬም: ቀጥሎ: ውሏል። ዛሬ : ሰልጣኞቹ: ማሽኑን: በጥሩ: ሁኔታ: ተጠቅመው: የተሳካ: የእንቦጭ: ማረም: ሙከራ:...
አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ‘ይህን ይህን እንዲሠሩ ወይም እንዲሠሩልን እንፈልጋለን፤’ የሚሉ ዜጎች፣ የዜጎች ማኅበራትና ስብስቦች፣ ዓለምአቀፍ ተቋማትና የመብቶች ተሟጋቾች ቁጥራቸው ብዙ ነው።
በደርግ ዘመን ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ሻምበል ፍቅረሥላሴ ወግደረስ እና ከደርግ በኋላ ደግሞ በሽግግሩ ዓመታት ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ኢሕአዴግ መንግሥቱን ሲያቆም ደግሞ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ያገለገሉት አቶ ታምራት ላይኔ የአሁኑ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ ቃለ-መሃላ ከመፈፀማቸው አንድ ቀን ቀደም ብሎ ከቪኦኤ ጋር ባደረጓቸው በእነዚህ ቃለ-ምልልሶች አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትር የሚጠብቋቸው ፈተና እጅግ ከባድ እንደሚሆኑ በየግላቸው ተናግረዋል።
ምንም እንኳ ሁለቱም የቀድሞ ባለሥልጣናት ቢሮዎቻቸው የዋና ሥራ አስፈፃሚ ቀጥተኛ ኃላፊነትና ተግባር አይኑሯቸው እንጂ ሥራውን ለማወቅ ከእነርሱ የቀረበ አልነበረምና ተሞክሮዎችና ምክሮቻቸው የግንባር ወይም የመስክ ናቸው ማለት ይቻላል። ያዳምጧቸው።
ኬንያ ባለፈው ጥቅምት ወር ለሴት ልጆች መከላከያ የሚሆን ሰፊ ክትባት ጀምራለች። ክትባቱ የሚከላከለው ወደ ማህፀን ጫፍ ካንሰር ሊያመር የሚችለው ሁማን ፓፒሎማ ቫይረስ የተባለውን በሽታን ነው።
በትግራይ ክልል የሰብዓዊ ድጋፍ የሚያደርጉ የእርዳታ ድርጅቶች መንግስት የሚሰጠውን አቅጣጫ መከተል እንዳለባቸው ተጠቆመ የድጋፍ ስርጭቱ ሊካሄድ የሚችለው መንግስት ከስጋት ነጻ
#በትግራይ ልዩ ኃይል ጥቃት ተሰንዝሮባቸው ነበሩ የተባሉና ከጥቃቱ ሸሽተው ወደ ሱዳኗ ገዳሪፍ ግዛት ገብተው የነበሩ 50 የመከላከያ ሰራዊትና የፌዴራል ፖሊስ አባላት ወደ ሀገራቸው መመለሳቸው ተሰምቷል፡፡
በትግራይ ክልል ግጭቱ ከመቀስቀሱ በፊት በማይካድራ ከተማ አቅራቢያ የነበሩት እነዚሁ የመከላከያና የፖሊስ አባላት በትግራይ ልዩ ኃይል እጅ እንዲሰጡ የተጠየቁ ነበሩ፡፡
በትግራይ ክልል ምዕራባዊ ዞን በምትገኘው የማይካድራ ከተማ ጥቅምት 30 ቀን 2013 ዓ.ም. በወቅቱ በስልጣን ላይ በነበረው የአካባቢው መስተዳድር የጸጥታ መዋቅርና
#የትግራይ ክልል ዘመቻ ጋር በተያያዘ የፌዴራል መንግስት የሰጠውን የ72 ሰዓት ጊዜ በመጠቀም በርካታ የትግራይ ሚሊሻና ልዩ ኃይል አባላት በየግንባሩ እጅ እየሰጡ መሆናቸውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የመረጃ ማጣሪያ ድረገጽ አስታወቀ፡፡
የአሜሪካ የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር እና የሚመለከታች መስሪያ ቤቶች ባወጡት የጋራ መግለጫ እንዳመለከቱት በቅርቡ የተካሄደው የአሜሪካ ምርጫ ደረጃውን የጠበቀ፣በአሜሪካ ታሪክ
የህብረቱ የደህንነት ኃላፊ የነበሩት ሜጀር ጄነራል ገ/እግዚአብሔር መብራቱ መለስ ላይ የኢትዮጵያ መንግስት የታማኝነት ጥያቄ ማንሷቱን ተከትሎ ነው ኃላፊው ከስራቸው እንዲሰናበቱ
ናድኤች የኒኮቲማሚድ አዴኒን ዲኑክለዮታይድ (NAD) ኢንዛይም ፣ የተዋሃደ ውህድ እና ቫይታሚን ቢ 3 ዓይነት ነው ፡፡ ናድኤች (ቢ-ኒኮቲማሚድ አዴኒን ዲኑክለዮታይድ) ዲሶዲየም ጨው ፣ የተቀነሰ ፣ ኒኮቲማሚድ አዲኒን ዲኑክሊዮታይድ በመባልም የሚታወቀው ሬዮድስ ግብረመልሶች ውስጥ coenzyme ነው ፡፡ ተግባሩ እንደ glycolysis ፣ β- ኦክሳይድ እና ሲትሪክ አሲድ ዑደት (ክሬብስ ዑደት ፣ ቲ.ሲ.ኤ ዑደት) ጨምሮ በካቶቢካዊ ሂደቶች ውስጥ እንደገና የሚያድስ ኤሌክትሮኒክ ለጋ ነው ፡፡ ናድኤች ዲዲዲየም ጨው እንዲሁ በሕዋስ ምልክት ክስተቶች ውስጥ ይሳተፋል ፣ ለምሳሌ በዲ ኤን ኤ ጉዳት ምላሽ ወቅት ለፖል (ኤ.ዲ.ፒ-ሪቦስ) ፖሊሜራስ (ፓርፒዎች) እንደ ‹substrate› ፡፡ እንደ ናድህ ዲዲዲየም ጨው እንደመሆኑ መጠን የፓርኪንሰን በሽታ ፣ ሥር የሰደደ የድካም ስሜት በሽታ ፣ የአልዛይመር በሽታ እና የካርዲዮቫስኩላር በሽታዎችን ለማከም በአመጋገብ እና በምግብ ማሟያዎች ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡
- ናድህ ዲዲዲየም ጨው ወደ ተሻለ የአእምሮ ግልፅነት ፣ ንቃት ፣ ትኩረት እና የማስታወስ ችሎታን ያስከትላል ፡፡ የአእምሮ ችሎታን ሊጨምር እና ስሜትን ሊጨምር ይችላል ፡፡ በሰውነት ውስጥ የኃይል ደረጃን ከፍ ሊያደርግ እና ሜታቦሊዝምን ፣ የአንጎልን ኃይል እና ጽናትን ያሻሽላል ፡፡
- የፓርኪንሰን በሽታን ማከም ፣ የፓርኪንሰን በሽታ ላለባቸው ታካሚዎች የአንጎል ውስጥ የነርቭ አስተላላፊዎችን ተግባር ማሻሻል ፣ የአካል ጉዳትን እና የአደንዛዥ ዕፅ ፍላጎቶችን መቀነስ;
በአሁኑ ጊዜ የ NADH ዲዲየም ጨው ለአብዛኛዎቹ ሰዎች በተገቢው እና በአጭር ጊዜ እስከ 12 ሳምንታት ድረስ ጥቅም ላይ ሲውል ደህንነቱ የተጠበቀ ይመስላል። ብዙ ሰዎች የሚመከረው መጠን በየቀኑ 10 ሲወስዱ ምንም የጎንዮሽ ጉዳት አያስከትሉም።
ሆኖም በእርግዝና ወቅት እና ጡት በማጥባት ወቅት የ NADH የዲያድየም ጨው ጨው አጠቃቀምን በተመለከተ በቂ የመረጃ ቋት የለም ፣ ስለሆነም እነሱ በአስተማማኝ ጎኑ ላይ መቆየት እና ከመጠቀም መቆጠብ አለባቸው ፡፡
ቦስሄሪ ኤን ፣ ጃርሬል ኤል ፣ ሊበርማን ኤስ ፣ et al. በአፍ የተቀነሰ B-nicotinamide adenine dinucleotide (NADH) በከፍተኛ ግፊት አይጦች (SHR) ውስጥ የደም ግፊት ፣ lipid peroxidation እና li li li መገለጫ መገለጫውን ይነካል። ጌሪየር ኔፍሮል ዩሮ 1998 ፣ 8 95-100።
ፈደራላዊ ጉዳያት ወጻኢ ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ኤርትራ ንሞያዊ ስልጠና ዝውዕል ናይ ሰለስተ ዓመታት ፕሮጀክት ንምምዋል ናይ 6 ሚልዮን ስዊስ ፍራንክ ሓገዝ ክህብ ከምዝወሰነ፣ ኣብዚ ሳልስቲ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ የመልክት።
ስዊዘርላንድ ኣብ ሰሰለስተ ዓመት ዝሕደስ ልምዓታዊ ፕሮጀክታት ብፍላይ ከኣ ንመንእሰያት ሞያዊ ስልጠናታት ኣብ ምሃብ ዘተኮረ ምትሕብባር ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክትገብር ምጽናሓ ይፍለጥ።
ፈደራል መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ በዚ በብእብረ ዝልግሶ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ምትእምማን ዘለዎ ዝምድና ንምምስራት፣ ብኡ ኣቢሉ ከኣ ፖለቲካዊ ርክብ ከካይድ መደባት ከምዘለዎ እዩ ዝሕበር።
ብመሰረት እዚ ወጺኡ ዘሎ መግለጺ፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ስዊዘርላንድ ሓደ ኣካል ክቐውም፣ ንምብራቕ ኣፍሪቃ ብዓቢኡ ከኣ ንኩነታት ኤርትራ ዝከታተል በዓልስልጣን ክመዝዝ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኣብ ውሳኔ ከምዝበጽሐ የመልክት።
ነቲ ቅድሚ ሕጂ ብስዊዘርላንድ ዝተመወለ ሞያዊ ስልጠናታት መጽናዕቲ ዝገብር ጉጅለ ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ከምዘካየደ ዝሓበራ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ብወግነነን፣ እቲ ጉጅለ፣ ክሳብ ሕጂ በቲ ስልጠና ተረባሕቲ ዝኾኑ ልዕሊ 2 ሽሕ መንእሰያት እኳ እንተለዉ፣ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድሎም ግና ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ከምዘይኮነን፣ እኹል ሓበሬታ ከምዘይረኸበን ገሊጸን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ገለ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ነቲ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ፊት ንፊት ከይገጥማ ክብላ፣ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ቁጠባዊን፣ ናይ ስራሕ ዕድል ዘይምርካብን’ዩ ብምባል፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክተሓባበራ ይረኣያ እየን።
“ኢትዮጵያዬ ሱሴ” ስለተዘመረ መሠረተድንጋይ ስለተጣለ ፋብሪካ ሊገነባነው ስለተባለ የሴራና ተንኮል ልማት ስለተሠራ በወረት ሙሴ ጀግና እያሉ ማሞገስ እስከ መመካት በጭብጨባ አብዮት መጥለቅለቅ የእኛ መለያ ባሕርያት ናቸው።
ላለፈው 28 ዓመት ሕዝቡ የትግል ስልቶቹን ስህተት ከዓመት ዓመት እያረመ መሔድ ባለመቻሉ የኢህአዴግን ሞት ማፋጠን አልተቻለም። ሁሌ በሆይሆይታ ሰላማዊ ሠልፍ ሁሌ በቀቢፀ ተስፋ መታለል መሸወድ። መርህ አልባ ትግሎች። ስልት አልባ ጩኸቶች። ስሜታዊ ድንፋታዎች። ግልብ ንቅናቄዎች። የአንድ ሰሞን ትግትጎች።
.. . እከሌ ይፈታ ይፈታ ይፈታ። ከዛ ጭጭ። ፍትህ ለእንትና ከዛ ጭጭ። ወንጀለኞች በአስቸኳይ ለህግ ይቅረቡ ከዛ ጭጭ። መጨረሻ የሌለው ጅምር ትግል። ማሳረጊያ የሌለው ፀሎት። የነብር ጅራት ለመያዝ በስሜት በግልብ መንጦልጦል። ጅራቱን ከያዙት በኋላ ደግሞ እንደገና ማንቀላፋት። ገዥም ለምን ጅራቴን ያዛችሁ ብሎ መደብደብ ማሠር መግደል። የተያዘን ጅራት መቁረጥ ትተን ስንለቅ ኖረናል። 1987, 1991, 1992, 1993, 1997, 1998, 1999, 2002, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, በነዚህ ዓመታት ሁሉ ከሽፈናል። ጅራት ይዘን ለቀናል። ደጋግመን ተሸውደናል። በኢህአዴግ የውሸትና የተንኮል ፖለቲካ ስንት ጊዜ እንደተሸወድን ብናሰላው እኮ ይዘገንናል።
ወደፊትም በዚሁ መለያዊ ባህርያት መጓዛችን እንደማይቀር ያስታውቅብናል። በስሜት በግልብ መጮህ ሰልፍ መውጣት ከፍ ካልን ለብለብ እርምጃ ወስዶ እሷን እንደ መጨረሻ ድል አጣጥሞ እፎይ ማለት። ጅራት ለቆ እንደገና መነሳት።
ቡራዮ አማራዎች ሲታረዱ አየን ነፍሰጡር ባሏፊት ስትደፈር አየን ሲፈናቀሉ አየን። ስሜታችን ተቆጣ የአውሬውን መንግስት ጅራት አፈፍ አደረግን ጩኸት ጀመርን ሰልፍ ወጣን ጨረስን። የአውሬውንም ጅራት ለቀቅን። ግንየቡራዮን አማራ መጨረሻ እስካሁን ዘወር ብለን አላየነውም ከምን እንደደረሰም አልጨነቀን። ግብአልባ ትግል። ሐዋሳ ሰው ከነነፍሱ ተቃጠለ። ሻሽመኔ ሰው ተዘቅዝቆ ተሰቀለ። ወንጀለኞች ለፍርድ ይቅረቡ አልን እንጂ ታድነው ተይዘው ፍርድ እስኪያገኙ አልታገልንም።
በአማራነታቸው በየ ዩኒቨርስቲው ተማሪዎቻችን ሲሰቃዩ ሲገደሉ ሲባረሩ ሰልፍ ወጥተናል። አድማ መተናል። የትግሉን ዓላማ ጀምረን ትተነዋል። ተማሪዎቹ አሁን ምን ላይ ናቸው??? እየተማሩ ወይስ ከትምህርት ርቀዋል? በየሚቀርባቸው ካምፓስ ተመድበው እንዲማሩ ተደርጓል? ስነልቦና ቀውስ እንዳይገጥማቸው ምን ተሰራ?
ልጃቸውን በአሶሳ ዩኒቨርስቲ በሚዘገንን ሁኔታ በመሀይም ዘረኞች በድንጋይ ተወግሮ የተገደለባቸው የኮምቦልቻው የአብዱ ሰኢድ ወላጆች እንባ በጥቂቱ እንኳ ታበሰ ወይ የተሰበረ ልባቸው በከፊል ተጠገነ ወይ?
አማራ ብሄር ተኮር የዩኒቨርስቲ ግጭቶች ሰለባ ከሆኑት አንዱ በአሶሳ ዩኒቨርስቲ የ2ኛ ዓመት ተማሪ የጎንደሩ (ደራ)መልካሙ ዋለ ሞት ያስደነገጠን ያስቆጨን ያህል የእድሜልክ ሃዘንተኛው ድሃ ቤተሰቡን አስታውሰነው እናውቃለን? የሞራል ጥገናስ አድርገናል?
የአማራም ሆነ የኢትዮጵያ ሕዝብ ማቆሚያ የሌለው መከራና ሰቆቃ የገሃነም ፍዳ ውስጥ የሚኖረው ግብ አልባ ትግል አላማ አልባ ተቃውሞ መነሻው እንጂ መድረሻው የማይታወቅ ጩኸት የሕዝባችንን ፍዳ ዘላለማዊ አድርጎታል።
የ2008, 2009, 2010 እነዚያ ምድር አንቀጥቅጥ ትግሎችና አመፆች ዓላማ እና ግብ ምን ነበር? የመጨረሻ እቅድ ኢህአዴግን ላንዴና ለመጨረሻ ጊዜ እንዳይነሳ አድርጎ መቅበር አልነበር እንዴ??? እና እቅዳችን ማን በላው? ራሱ ኢህአዴግ። ማን ቀለበሰው? ራሱ ኢህአዴግ። ማን አከሸፈው? የኢህአዴግ የማታል ምላስ። አፈር ልሶ የመነሳት ብቃቱን በእኛ ሞት ላይ ተረማምዶ ተነሳ።
2ኛ:- መደራጀት። መደራጀት። መደራጀት። ከተደራጀህ በኋላ ለመደርጀት ጥርት ያለ ዓላማና ግብ ሊኖርህ ይገባል። ለዛ ነው ለሕዝብ ተቆርቋሪ ምሁራን ተ.ቁ 1 ላይ ያደረኩልህ።
3ኛ:- ለዓላማህ እና ግብህ እስከ መጨረሻው ታማኝ መሆን። በጠላትህ ላለመበላት ብቸኛው አማራጭህ ነውና። ከአባትህ ከፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ መስዋእትነት በላይ ለዓላማ መታመን ምሣሌ የሚሆን ማስረጃ የለም። ጀግናው ፕሮፌሰር የጀመሩትን ዓላማ ለመተው ከጠላት ብዙ መልካም ዕድሎች ተሰጥቷቸው ነበር። ዝርዝሩን ስለምታውቀው ገብቶሃል።
4ኛ:- በመላው ሕዝብህ ውስጥ በፈተናዎች የማይቆራረጥ ኔትወርክህን ለመዘርጋት ተዘጋጅ። በመውደቅ መነሳት አምነህ ወደ ግብህ የሚወስዱ ስልቶችን ንደፍ። ትንንሽ ድሎች አያዘናጉህ።
5ኛ:- ጠላትህን የሚርድ አጀንዳ ፍጠር አጀንዳ ፈፅሞ አትቀበል። በጊዚያዊ የጠላት ጥቃቶች ተደናግጠህ ሕዝብ አታስደንግጥ። የሰጡህን አትጉረስ። ከጎረስክ አላምጠህ ዋጥ ወይ ትፋ።
7ኛ:- ከሞቱት ብቻ ሳይሆን ከህያውያንም ICON ይኑርህ። አይከኖችህን ተንከባከብ። ከሁሉም በላይ ግን አይከኖችህን ሰብስባቸውና የሆነ ድርጅት እንዲፈጥሩ አድርግ። ስማኝ ጀግኖችህ እየባከኑ ነው። አንድቀን ጠላትህ ቀንቶት ካጠፋቸው ያንተም መጥፊያ ነው ።እንዲያውም ብልጥ ከሆንክ አንተ ከመደራጀትህ በፊት እነሱን አደራጃቸውና የሆነ ተቋም ይሁኑ። ከግለሰብ ጀግንነት ወደ ተቋም ጀግንነት ቀይረህ ትንሳኤህን አፋጥን። ደጀናቸው ሁን። ቤተሰባቸውን ሕይወታቸውን ጠብቅ። በቅርብህ አድርጋቸው።
እነ ቬሮኒካ መላኩ ሚኪ አምሐራ ቹቹ አለባቸው ህሊና ቀበሮ ጠቢቡ አማራ መላኩ አላምረው ጋሻው መርሻ ጋሻው አቸነፈ ቶማስ ጀንጃው ዶር ደሳለኝ ጫኔ ረፕሮ በለጠ ሞላ ክርስቲያን ታደለ መልካሙ ተሾመ (ሌሎች የአብን አመራሮች) እነ ጄኔራል አሳምነው ፅጌ ኮረኔል ደመቀ ዘውዱ ንግስት ይርጋ መቶ አለቃ ማስረሻ ሰጤ ዘመነ ካሴ እስክንድር ነጋ ወዘተ ወዘተ ሰብስበህ ተቋም አድርጋቸው። አንበሳዎችህን ሰብስበህ በኔትወርክ ጫካ ተክለህ አስፈሪ ተቋም አድርጋቸው። እንዲህ ስታደርግ ጫካው ይፈራል። ይከበራል። በአንበሶችህ ምክክር ክርክር ተወስኖ ይሰጥሃል። እሱን ትፈፅማለህ። የኢኮኖሚ መስመር የትግል ስልት የፖለቲካ ርዕዮት የሕዝብ አስተዳደር የፀጥታ ተቋማት አደረጃጀት የማህበራዊ እፎይታ ፓሊሲ ስትራቴጂ ወዘተ ወዘተ በየሙያው እየተቀረፀ ከአንበሶቹ ይሰጥሃል ትተቻለህ ትፈፅማለህ የፈፀምከውን አስተችተህ ትሰጣለህ። ዴርቶጋዳ ከደበረህ እስራኤል እንዴት ሀያል ሆነች የሚል መፅሐፍ ፈልገህ አንብብ።
8ኛ:- በሌሎች ከኔ በሚልቁ ሙህራኖች እና በተጠኑ ሰነዶች ላይ ያሉ መፍትሔዎች ይጨመሩበት።በዚሁ እየየገዳሙ እያልን ከቀጠልን ግን ኢህአዴግ እልልል እያለ ያፈራርሰናል።
ዶክተር አብይ አህመድ በሥርዓቱ በሕውሃት የአጭበርባሪነት ተግባር ብዙ ንፁሃን ሰዎች በደም-ሥልጣን እንዲጨማለቁ አድርጎ “የለሁበትም” “ከደመ-ንፁህ ነኝ” በማለቱ ብቻ ስንቶቹ በተንኮል ከንቱ ሆነው ቀርተዋል፤ያበዱትንና አካለስንኩላን የሆኑትን ሳይጨምር።
የችግሩን ምንነት ተረድተን እና የሚደርስብንን መከራ ችለን የቻልነውን ያህል የሞከርነው፣እርስዎ አይሮፕላኑ ውስጥ እንዳሉትሉ የማይሰማዎትን ያህል መብረቅን የመሰለ የሕዝብ የሰቆቃ ድምፅ ከምድር ወደላይ”ዑኡ…ዑኡ”እያለ የግማሽ ሚሊዮን ሕዝብ ጣር ሲያስተጋባ እየሰማንና በአይናችንም ከየት አቅጣጫ እንደሚመጣ ስለምናይ ነው፤ሕውሃት ኢሓድግን አምርረን የምንታገላቸው፤እርስዎ በፊርማ ኖሩበት፣አልኖሩበትም።
ይገርምዎታል የችግሩ ግዝፈት ቅጥ አትቶ፦”ሰረቀ” የሚባል ነገር የለም፤”ወደ ዘረፈ”ከተሸጋገረ እና እየባሰም ብሶ”በደም የተነከረ”ነው የሚለው እየበዛ ነው። “በመቶ ሺህ”የሚለው ቀርቶ፤”በሚሊዮን” የተለመደ ሆኗል፤ ብሶም”ብሊዮን አላቸው”የሚባሉትን መቁጠር ከጀመርን ሰነባበተ።
ይባስ እንዳይገርምዎት እነዶክተር መኮንንም ሆኑ እነዶ/ር ፍቅሬ ከስላሳ እና አርባ አመታት በላይ በየሆስፒታል አገልግለው፣እነረዳት ፕሮፌሰር ሽብሩ ተድላ ስንት ምሁራንን ያፈሩልን፣ሌሎቹም፣እነ እንጂነር እና መምህር አዕምሮ ፈረደ፣ሲስተር አያልነሽ፣እንዲሁም ነጋዴው አባባ ዘርጋው፣ስንቱ ተቆጥሮ ያልቃል ዕድሜ ልካቸውን ለሕዝብ ቀን ከሌት ጥረው ግረው በየሙያቸው ሕዝብን ሲያገለግሉ ያላገኙትን ገንዘብም ሆነ ንብረት፦የዘመኑ ዘራፊዎች ያላቸው ካፒታል ገንዘብና ንብረት ሲታይ ሰርተው ሳይሆን በሕገወጥ ለመምጣቱ ራሱ ሙስና በምሥክርነት ከመቅረብ በስተቀር ምንም ዓይነት ማስረጃ ነፃ ሊያደርጋቸው የሚችል ሊያቀርቡ አይችሉም።የሕዝብም ጥያቄ እና ትግል የሚያርፈው ይህንን ዝርፊያ “ዓይነ-ደረቅ ሌባ ቃጭል ይዞ እንደሚገባ” ዓይነት ጥፋት በደም የተለወስ በደል በሕዝብ አመፅ ለማስቀረት ነው፤ማንም ድግሞ ሕዝብን አይከለክለውም።እርስዎን አማላጅነት ባያመጡና በገላጋይነት በትግላችን ፊት ለፊት ባይደቀኑ ጋብ ብሏል። ንዴታችን ለጊዜውም ቢሆን በተለያዩ ቅርጾች መልክን በመቀያየር ማጭበርበር ይቻል ይሆናል፤ደጋግሞ የሚታለል ጅል-ሕዝብ ግን የለም፣የሆነውም ይሄው ነው።
እንደው ዶክተር አብይ አህመድ በእኔ ይሁንብዎትና ከአናት ጫፍ ጀምረን በኅላፊነት ላይ የነበሩትን፤”እኔና ባለቤቴ የምናገኛትን ደሞዝ አብቃቅተን ነው”ስትለን የነበረችው ፀረ-ሕዝብ የሙስና እናት ተብላ የምትጠራውና “ይህችን ያለችኝን ጃኬት…”እያለ ሲያፌዝብን በነበረው ወቸገሉ ዜናዊ አምስት ብሊዮን ዶላር ልጀምርና በዘመናችን ገንዘብ አላቸው ከሚባሉት መካከል የሕውሃት አባል ያልሆነ አለ? በፍፁም የለም።ሁሉምየሕውሃት አባል ከያንዳንዱ ችግረኛ ኢትዮጵያዊ ላይ፣ቢያንስ ዳቦ እና ውሃውን ዘርፏል።
በዚህ የዝርፊያ መሐል ነው እንግዲህ እርስዎ በሕውሃት ግማሽ አካል ተፈብርከው በሚሥጥራዊ መንገድ ለሥልጣን እንዲበቁ የተደረጉት።የወይዘሮ አዜብ ጎላ ማንነት ከእርስዎ አስተዳደግ ጋር ተመሳሰለብኝ፤እርሷም በልጅነቷ ወጥቤት ገብታ ትግራይን ለማስገንጠል ስትቀላቀላቸው ዕውነት የትግሬ ዘር የሆነች መስሏት እድሜ ልኳን ተጭበርብራ ያለወልቃይትነቷ እንዳደገች ያወቀችው በቅርቡ ሐቁን እና ታሪኳን የሚያውቁት በኢሳት ቀርበው አባቶች ሲያስረዱ ነው፣ ያመነችው። እርስዎም አባትዎ ያላመኑበትን ምክንያት ተገንዝበው አይመስለኝም፣ሕውሃትን ለትግል የተቀላቀሉት።ይሁንና እንዲያም አድገው የማያውቁዎት ሰዎች እስከዛሬም ከሕውሃት ግማሽ አካሉ አባላት”ይሄ ደግሞ ከየት መጣ?እኛን አይመስልም እንደኛም አይናገርም”ሲሉ፣አንድ አፍታ የበላኸውን ስታሳያቸው”ቧ!”ብለው ወዲያው ቤተመንግሥት አስገቡህና”እንግዲህ ይሄ ሁሉ ያንተው ነው፣ከወዳጆቻችን ጋር ሳይቀር ወዳጆቻችንን እንደ ጠላት ታግለናቸው ላንተ የታግለንልህ ይኸው ብለው” ወንበሩ ላይ አስቀመጡህ።እንግዴ ዕውነተኛ ታሪክዎ በአጭሩ ይኼው ነው።
እርስዎም”እማዬ ድሮም ሕፃን ሳለሁ ብላኛለች”ብለው ወዲያው ፊጥጥ አሉበት፤ከአገር ወደአገር፣ውጭ አገር ሳይቀር በረሩበት፤በሥልጣንዎ።የሚያደርጉት ንግግር የሕውሃት ጀሌዎችን በጠበጠ፣ጀሌ ድሮስ ምን ሥልጣን አለው? እንደውሻ ከመጮህ በስተቀር።”ዑኡ ዑኡ…አሉ፤”ሰሚ አጡ፤አስቸኳይ ስብሰባም ጠሩ ዶለቱ፡ማብራሪያ ተሰጣቸው፤ብላ..ብላ…ብላ…ሦስት ቀናት ሙሉ በተከታታይ ተደረገ፤”አልገባንም”አሉ።ሌሎች ቀናት ተደገሙላቸው፤”ብላ…ብላ…ብላ!!!” ገብቶናል አሉ፤ምንም የተለየ ነገር ሳይነገራቸው ስብሰባው ተገባደደ።እነሱም ለካስ”ቆሻሾች፣ብስብሶች ነበርን…”የሚል ሰፊ መግለጫ አውጥተው ስብሰባዎቹ ዳጎስ ባሉ አበሎች ተጠቅጥቀው፤አንዳንዶቹም አብበው ተጠቃለሉ።እርስዎ ግን ጉዞዎትን ቀጠሉበት።
አቤት ቤተመንግሥት ሊመለሱ ሲሉ የነበረው ግርግር፣በዓይነ-ሕሊና ይታየኛል።”ስማንዶ ብልዓላይ ግበሮ፤እንታዩ ምውስዋስ፣ዝብለካ.. አይተረዳአኒ …እወ!”አቤት ሩጫው፣”አቤሎ ሓጎስ? ሒቦም ንዘራይ…?ሕፀዎ…”በጀሃ አበይ ኬዶም ንሽፈራው ሓዌ?”አብዚያ ጠጠው በል…ተወዲዩ።”እርሶዎ ገቡ ከፅህፈት ቤትዎ፤ጠረጴዛዎን አቤት የሚፈረሙ ደብዳቤዎች ብዛት! ትዝ አለዎት አሁን”ምንድነው ይሄ? ጋሼ ሥዩም ተመልክተኸዋል?አልፈርመውም”ያሉት??? እና ኋላም ብፈርመውም ይዘግይና ይውጣ፣አደገኛ ሹመት ነው ተልዕኮዬን ያሰናክለዋል ማለትዎትን አስታወሱት?”እኔ እዚያ አልነበርኩም ከመረጃዎቼ ነው የምስልልዎት ጠንቋይ ሆኜ አይደለም።ከጉዞ ወደጽህፈት ቤትዎ ሲመለሱ ጭቅጭቅ እንደነበረ ይታወቃል ምን እምቢ ብለው እንደተጬቃጨቁበት ይፋዊ መረጃ አልነበረም፤ነገር ግን ያልተፈታ ነገር እንዳለ ታውቋል።
ጊዜውን ጠብቆ የነአዜብ ጎላ ሹመት እንደፈንጂ ወጥቷል፤ገና ሕዝብ ውስጥ አልፈነዳም፣ምክንያቱም ከፖለቲካ ጨዋታዎች አንደኛው ማዘናጋት በመሆኑ፣በአርበኛ አንዳርጋቸው ፅጌ መፈታት የሹመቶችን መርዛማነት ሕዝቡ እንዳያይ አድርጎታል፤ሽቦዋ ስትላቀቅ መፈንዳቱ አይቀርም።ለዚህም የሕዝብ አመፅ መፈንዳት ዝግጁ ሆኖ መጠበቅ ይገባል እንጂ ማወናበድ ለወቸገል ዜናዊም አልረዳም፤ምክንያቱም ታሪክ እየረገመው ሊመዘግበው ጀምሯል።
ማስመሰል አያዋጣም፤ማወናበድ ትንሽ ያስኬዳል እንጂ፣አያዛልቅም፤መዋሸት ግን በየትኛውም መመዘኛ ቢታይ፣በአፍ ጢም ይከሰክስ እንደሆን ነው እንጂ በፍፁም አይጠቅምም።ከዚህ አንፃር ሕሊናዎት ዳኝነት ካልተቀመጠ እና ለሥጋዎት ካደሩ ነገ የእርስዎ የሚሆንበት መንገድ አይኖርም።በአሁኑ ጊዜ እያደረጉት ያለው በጎና መልካም ነገሮች ዋናው መሳሪያቸው፤ልሣንዎ እና ኢትዮጵያዊነትዎ ብቻ ናቸው።ተግባርዎ እየተጠበቀ ነው፤ማንነትዎን ለማወቅ ሕዝቡ ማጉሊያ መነፅር አስፈልጎታል።
መልካምነትዎ እንደተነገረው በተግባር ትክክል ናቸው፣እሳቸው ያሰቡት ያለምንም ሰምና ወርቅ አነጋገር ቀጥታ ታዛዥነታቸው ለሕዝብ በሕግ እንጂ ሕውሃት ለተባለው እጅግ በጣም ደግ፣አዛኝ፣ሰው እንዲገደል የማይፈልግ፣ለተራቡት የሚያዝን፣የሕብን መፈናቀል አጥብቆ የሚቃወም፤ፍትሕ ሲጓደል ማየት የማይወድ፣ ጉልበተኞችን እንጂ፣ሕጻናትንና አዛውንቶችን የማይገድል ድርጅት ነው ብለው ካመኑ ቤትዎ መስተዋት ይፈልጉና ራስነትዎትን ለማረጋገጥ ይሞክሩ።እኛ ግን ይኸው እንዳለን አለን።አሁን የደረስንበትም የትግል ደረጃ ሁለት ምርጫዎችን ብቻ የያዘ ነው፤ከሁለት አንዱ የመምረጥ።በታሪክ ምሳሌነት የታዋቂውን የእንግሊዝ ገጣሚና ደራሲው ባለቅኔ አቶ ተምዘግዛጊው ጦር(ሼክ ስፒር)ግጥምን አስታወሰኝ።አንዷ መስመር ነጠላ ስንኝ
ዶክተር አብይ አህመድም በጥንቃቄ ያስተውላሉ ብዬ ሙሉ በሙሉ ተስፋ አደርጋለሁ፤ዕምነት ግን የለኝም፣ምክንያቱም ገንዘብና ሥልጣን የሚሰጡት ከሰይጣን በመሆናቸው ልብን ወዲያው ድንጋይ ያደርጉና ሕሊናን ቀፍድደው እንደሚይዙት ጠንቅቄ ስለማውቅ ነው፤ሆኖ ነው እንጂ ቢያንስ ወ/ሮ አዜብ ጎላን አያውቋትም ብዬ አላምንም።እናም ዛሬም እላለሁ ለሁለት ጌቶች መገዛት አይቻልምና ምርጫው የርስዎ ብቻ ነው፤ሕዝብ ወይስ መንግሥት?
ማስታወሻ： በዚህ ጽሁፍ ላይ የተንጸባረቁ ሳሃቦች የጸሃፊውን እንጂ የድረገጹን አቋም አያንጸባርቁም። ነጻ አስተያየት ወይንም ሃሳብ በዚህ ድረ ገጽ ለማውጣት ጽሁፍዎትን በeditor@borkena.com ወይንም በ info@borkena.com ይላኩልን።
የኢትዮጵያ መሪ እንዲሆኑ እንፈልጋለን፤የጉልበተኞች ታዛዥ እንዳይሆኑ ግን ምርጫው የርስዎ ነው። (አቢይ ኢትዮጵያዊ ሥጋዊ ወመንፈሳዊ) added by Admin on May 31, 2018
ኢትዮጵያ፡ ''ካብ 10 ቤት ማእሰርታት ዝሃደሙ እሱራት፣ ደኩመንታት ናይቲ ቤት ማእሰርታት ስለዝዓነወ፣ ምርካቦም ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኮይኑ ኣሎ'' መ.ኢትዮጵያ - Radio Erena
ልዕሊ 3 ኣዋርሕ ዘቑጸረ ውግእ ሓድሕድ ኢትዮጵያ ምስተወለዐ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብምፍራሱ፣ ኣብ ሓያሎ ቤት ማእሰርታት ዝነበሩ ገበነኛታት ዛጊት ክርከቡ ከምዘይከኣሉ ተገሊጹ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ 10 ቤት ማእሰርታት ተቐዪዶም ዝነበሩ እሱራት ምህዳሞም ጥራይ ከይኣክል፣ ደኩመንታት ናይቲ ቤት ማእሰርታት እውን ኮነ ኢልካ ከምዝዓኑ ስለዝተገብረ፣ ነቶም ገበነኛታት ምቕራም ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኮይኑ ኣሎ ኢሉ።
እቲ ኮሚሽን ካብ 10 ክሳብ 23 ጥሪ 2021 ኣብ ዘካየዶ መጽናዕቲ፣ እቶም እሱራት ዝነበሩ ናብ ኩሉ ኩርናዓት እቲ ዞባ ፋሕ ብምባሎም፣ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ትግራይ ስርቂ፣ ዝምታ፣ ጾታዊ ዓመጽ ዝኣመሰሉ ገበናት ክብ ከምዝብል ካብ ዝገበሩ ምኽንያታት ሓደ ምዃኑ ገሊጹ።
ብዘይካ’ቲ ኣብ ትግራይ፤ ናብ ምሉእ ኲናት ዓሪጉ ዘሎ ግርጭት፣ ኣብ ካልእ ዞባታት ኢትዮጵያ’ውን ዓሌት ዝመንቀሊኡ ግርጭታት እንዳዓበየ ይመጽእ ከምዘሎ እዩ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝቐርብ ዘሎ ትንታነታት።
ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ሳምንታት ጥራይ 2 ግዜ ዘይወግዓዊ ምብጻሕ ከምዘካየዱ ዝንገረሎም ሰበስልጣን ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዱዎ ዘተ፣ ነዚ ዛዕባ’ዚ ዘማእከለ ምንባሩ ምንጭታት ኤረና ይገልጹ።
ኣብቲ ርክብ፣ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዩጵያን ክልል ትግራይን ዝተኻየደ ኲናት ቀልጢፉ መዛዘሚ ዘይምርካቡ፣ ተወሳኺ ወተሃደራዊ ሓገዝ ኣብ ምግባርን ጉዳይ ሱዳንን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ይሕበር ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ፣ ነዚ ብሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብርጌደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ዝተመርሐን፣ ሓደ ሜጀርን ክልተ ብርጌደር ጀነራላትን ዝሓቖፈ ምስጢራዊ ዑደት ሰበስልጣን ኤርትራ ብዝምልከት፣ ዝተጻፈፈ ሓበሬታ ኣብ ዝረኸብናሉ ናባኹም ከነብሎ ምዃንና ኣቐዲምና ንሕብር።
ንስራሕ እሞ ንፈንጣሕ ከኣ! ዶ’ምበር ኢድ ጸላኢ ኣይህልዎን ኢልካ ካብ ምሕሳብ ዓዲ ኣይውዓልን’ዩ። እወ ንሱ ደኣ ኣበይ ክሰኣን-ጸላኢ`ሞ ካብኡ ሓሊፉ ካልእ ስራሕ የብሉን። እንተኮነስ እቶም ውዲታትን ሸርሕታትን ጸላኢ እናኣፍሸልና ኣብ ዕማም ህዝብን ሃገርን ምድሓን ተዋፊርና ኣለና ንብል ኣካላት ደንበ ተቓውሞ ግን ልዕሊ ሸርሕታት ህግደፍ በሪኽና ክንወጽእ’ዩ ትጽቢት ዝግበረልና። ግን ኣይበቓዕናዮን። እቲ ዝሰርሕ ንሱ ኮይኑ እቲ ዓቕሙ። እቲ ካልእ ክሰርሕ እናኸኣለ፡ ምስቲ ኣይሰርሐን ወይ ፈሺሉ እናተባህለ ዝሕመ ደንበ ተቓውሞ ነብሱ ከተኣሳስር ኣይደለየን። ንሱውን ፍሹል ከይበሃል ያኢ! ስለዝኾነ ከኣ ብማዕዶ ዝዕዘብን ብኾፉ ዝፈርድን ጥራሕ ኮይኑ ብድኻምን ውድቀትን ደንበ ተቃውሞ ዝወራዘ በዚሑ። ኣብ ውሽጢ እቶም ብዓቕሞም ትልኽ እናበሉ ዝሰርሑ ዘለዉ ውድባት ድማ ካብ ኣንጻር ጸላኢ ዝውዕል ውቅዒት ኣብ ሕድሕድ ዝውርወር ጸለመታትን ተጻብኦታትን በዚሑ። ከምዚ ዝኣመሰለ ነውሪ ክረኤን ክስማዕን ንቡር ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ህግደፍ ብዘይካ’ቲ ባዕሉ ዝፍሕሮ መቓብሩ ካብ ተቓወምቲ ውድባት እተሕምሞ መውቃዕቲ ስለ ዘይረኸበ እንተወሓደ ንግዚኡ ሩፍታ ረኺቡ’ሎ።
እንታይ’ዩ እቲ ጸገም ኢልና ብግቡእ ገምጊምና ንጸሊም-ጸሊም ንጻዕዳ-ጻዕዳ ክንብል እንተዘይክኢልና ጸገምና ሕጂ’ውን ቀጻሊ’ዩ። ደንበ ተቓውሞ ግን ካብ ብድፍረት ንዝተጋገየ ክነቅፍን ክእርምን ወይ’ውን ክቐጽዕ፡ መዓለሽ እናበለ ክሓልፎ ክቐሎ’ዩ ጸኒሑ። ካብ ብመትከል ተገሪሑ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘቐድም፡ ብሕኸኸኒ ክሓከካ ዝተነድቀ ጸቢብ ጉጅላውነት ቀንዲ መሳርሒ ቃልሲ ኮይኑ ኣሸጊሩና ኣሎ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይሰውራዊ ኩነታት ካብ በዓል ጣፍ’ሲ በዓል ኣፍ ከምዝበሃል ደፋራት ሰብ ኣፍ ብሓሶቶም መሬት ዶሮና ጌሮማ ጸኒሖም ኣለዉ። እንተኾነ ሓሶት ናይ ሳልስቲ ምድንጋር ጥራሕ ስለ ዝፈጥር፡ ሎሚ ከም ዓሚ ንህዝቢ ከደናግሩ ኣይክእሉን እዮም። ንሕና’ውን ደጊም እንታይ ክንደግም! ማዕለሽ ምባል ንህዝባዊ ቃልሲ ስለ ዘይጠቅም ገዲፍናዮ ኣለና።
ኣብ ከምዚ ዝጸናሕናዮ ዘይንቡር ኩነታት፡ ሓደ እንተቐዲሙካ ካብኡ ንላዕሊ ጎዪኻ ኣብ ክንዲ ትቕድሞ ሓንኲልካ ተውድቖ እሞ ከምቲ ዝለመድካዮ ዘገም ኢልካ ትቕድሞ ዝዓይነቱ ኣካይዳ’ዩ ነጊሱ ጸኒሑ። ውድባትና ከኣ ካብ ሕድሕድ ስለ ዘይሕሻ ተሓንኲለን ዝወድቃ እምበር ንተጻባኦታት ተጻዊረን ንቕድሚት ዝሓና ኮይነን ኣይጸንሓን። ንተጻብኦ ጸላእትን ተጻባእትን ተጻዊሩን ስዒሩን ንቕድሚት ዝሓንን ብቑዕን ሓያልን መሪሕ ውድብ ምህናጽ የድልየና ኣሎ። ከምኡ ዝበለ ውድብ እንተተሃኒጹ እንተመሪሑ ሰዓቢ ይረክብ፡ እንተተዛሪቡ’ውን ሰማዒ ይረክብ። ከምዚ ዘለናዮ ናይ መሳቱ ቃልሲ ግን ኣዋድቓ ፈረስ እናወደቕካ ምንባር’ዩ ዘኸትል። ድሕሪ ሕጂ ግን ኣዋድቓ ፈረስ ኣይንወድቕን። ዝኸኣለ ይጒየ ዘይከኣለ ይሳለ ዝተሸኽለ ይተኣለ እምበር ዝተሸኽሉ ኣብ ክንዲ ዝእለዩ ንዝጎየዪ ሓንኲሎም ከውድቑ ከነፍቅድ ኣይኮንናን።
እዚ ንውድባት ብተናጽል ክሳቒ ዝጸንሐ ተርእዮ ኣብቲ ሓባራዊ ጽላልና ዝኾነ ሃገራዊ ባይቶ’ውን ድኻማት ተባዚሑ ዝንጸባረቐሉ እምበር ኣዎንታታት ጎሊሑ ዝወጽኣሉ መድረኽ ኮይኑ ኣይጸንሐን። ኣብኡ ዝጸንሓና ኣህላኺ ዝርዝራት ንኻልእ ግዜ ገዲፍና ግን ኣብቲ ሕጂ ቀንዲ መጽሓፊና ጉዳይ ክንኣቱ። ባይቶና ሓሚሙ ትልኽ ክብል ከምዝጸንሐ ንኹሉ ጋህዲ ኮይኑ`ሎ። እቲ ሕቶ ንምድሓኑ`ዶ ንጓየ ወይስ ትልኽ እናበለ ከሎ ቀቢርና ካልእ ሓድሽ ባይቶ ንውለድ’ዩ። እቲ ዝገደደ ሽግር ከኣ ኣብ ንቕበሮ’ዶ ወይስ ነሕውዮ ዘሎ ፍልልይ ጥራሕ ዘይኮነስ እቶም ንቕበሮ ዝብሉ ጭራሽ ከምዝቐበጹ ብዘየማትእ መንገዲ ስለዘይገልጹ እቶም ሓድሽ መተካእታ ክፈጥሩ ዝደልዩ ከኣ ፋሕ ኢሎም በብሒዞሞ ዘለዉ ዝምባለታት ነቲ ዘሎ ጸገማት ይፈታሕ ኣይፈታሕ ብዘየገድስ ውድባት ንኽጥርንፉ ምብጋሶም ‘ዩ። ንኽንጥርንፍ ኢልካ ምብጋስ ቅዱስ ሓሳብ’ዩ። ልዕሊ’ዚ ቅዱስ ዕላማ እቲ ናይ ምጥርናፍ ቻምፒዮን ኮንካ ምውጻእ ነብሰ-ሕብጠት (egos) እንተዓብዩ ግን ነቲ ኣብ ጎድንኻ ኮይኑ ክሕግዝ ዝፍትን ዕቑር ሓይሊ’ውን ኣብ ክንዲ ከም ፈታዊ ዝረኤ ከም ተወዳዳርን ተጻባእን ዝቑጸረሉ ኩነታት’ዩ ዘስዕብ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ስለ ዘለና ድማ ኢና እቶም ክንጥርንፍ ዝብሉ ቁጽሮም ልክዕ ከምቶም ንክጥርነፉ ዝድለዩ ዘለዉ ኣካላት እናበዝሑ ዝኸዱ ዘለዉ። ብርእይቶና ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ፈተነታት ምጥርናፍ ከነነኣእስ ፈጺምና ዘይንብገስ’ኳ እንተኾንና፡ ካልእ መላሕጸጽ ቆርበትን መጥፍእ ግዜን ንዋትን ጸዓትን ኮይኑ ንኸይተርፍ ዘለና ስክፍታታት ቀሊል ኣይኮነን። ስለዚ ቅድሚ ንካልኦት ምጥርናፎም እቶም ንኽጥርንፉ ተበጊሶም ዘለዉ ወፍርታቶም እንተዘዋሃህዱ ምሓሸ ንብል።
ንሃገራዊ ባይቶ ንምምስራት ዘንቀለና ዓላማታት ቅኑዕ ነይሩ ሕጂ’ውን ንምድሓኑን ዱልዱል ቀጻልነቱን ዝግበር ቃልስታት ኩሉ ቅኑዕ’ዩ። ንሱ ጥራሕ’ውን ኣይኮነን። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ነቶም ኣብ ትሕቲ እዚ ጽላል’ዚ ዝጸንሑ ኣካላት ጥራሕ ዘይኮነስ ካብኡ ንላዕሊ በሪኹ ነቶም ኣብ ትሕቲ ጽላል ባይቶ ዘይጸንሑ ኣካላት’ውን ዝግበኦም ክብሪ ሂቡ ንምጥርናፎም ተበግሶታት ክወስድ ዝግባእ’ዩ። ከምኡ ዝኣመሰለ ተበግሶታት ኣይነበረን ማለት ግን ኣይኮነን። ግን ከኣ እቶም ኣብ ትሕቲ ጽላል ሃገራዊ ባይቶ ዘይነበሩ ኣካላት’ውን እንተኾነ ብማዕዶ ብሕመቕ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ክንዲ ምሽክዕላልን ኣይበልናን’ዶ ካብ ምባልን ኣካል ናይቲ ፍታሕ ኮይኖም በሪኾም እንተዝወጹ ክብሪ ምረኸቡ። ከመይሲ፡ እቶም ኣብ ፍታሕ ምርካብ ዝፈሸሉን እቶም ፍታሕ ንምምጻእ ዘይፈተኑን ኩሎም ኣብ ሃገራዊ ክሳራ ማዕረ’ዮም።
ንሕና እዞም ሹዱሽተ ውድባት ዝተፈላለዩ ኣካላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ብሓፈሻ እቶም ካብ ጽላል ሃገራዊ ባይቶ ወጻኢ ዘለዉ ኣካላት ከኣ ብፍላይ ዘካይድዎ ዘለዉ ጻዕርታት ምእንቲ ምጥርናፍ ደንበ ተቓውሞ ኣዚና ነመጉስ። ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ግን ጻዕሪ ንስለ ጻዕሪ ጥራሕ ከይከውን ኣተኩሮ ዘድልዮ ነገር ከይኣመትና ክንሓልፍ ኣይንደልን።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዳግም ህይወት ክለብስ እንተኾይኑ ወከልቲ ኩሉ ትካላት (ኣካላት) ሃገራዊ ባይቶ ዝሳተፉሉ ሰፊሕ ሰሚናር ተኣትዩ ኩሉ’ቲ ዝጸንሐ ጸገማትና ዘርዚርና ንመያየጠሉን ናብቲ ዝቕጽል ሃገራዊ ጉባኤ ክንኣቱ ዘድሊ ሰናዳትና ካልእ ናይ ኣመራርሕ ረቛሒታትን ተሰማሚዕና እንወጸሉ ኩነታት ክፍጠር ኣለዎ ንብል። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሰፊሕ ሰሚናር ክሳብ ናብ ጉባኤ እተብጽሓና ሽማግለ ክንመርጽ’ውን ዝከኣል’ዩ። እዚ ከምዚ ዝበለ ኣገዳሲ መስርሓት ሓሊፉ ከይደንጎና ናብ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ክእቶ ይከኣል’ዩ። በዚ ዝተጠቕሰ ኣገባብ ዝእቶ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ነቲ ኣቐድም ኣቢልና ብሰሚናርን ዝተሰማማዕናሉ ሕጋውነት እነልብሰሉ ጥራሕ ይኸውን እምበር ንበኣሰሉን ንዋጠጠሉን መድረኽ ክኸውን ኣይክእልን-ኣይግባእን ከኣ።
በዚ ክሳብ ሕጂ ክኸይድ ዝጸንሐ ኣግላሊ ኣገባብ ግን ተደሚሩ ወይ ጎዲሉ (+ or -) ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ኪዳን ዘካይዶ ጉባኤ እምበር ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክግበር ዝከኣል ኣይኮነን። እዚ ከኣ መዳኸሚ’ዩ። ኣብዚ ዘለናዮ ኩነታት ከኣ ዝርካቡ ዓቕምና ዓቂብና ጸረ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ደኣ ክውዕል ይግባእ እምበር ካልእ መዳኸሚ ብልሓት ከነናዲ ዝምረጽ ኣይኮነን። ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ መሳርሕቱ ኣባላት ሰክረታርያ ዘይተሓወስዎ በይኑ ዝውስኖ ውሳኔን፡ ሕጋዊ ትካል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ደስኪሉ እናሃለወ ተክኒካዊት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ከምድላያ እትውስኖን እትጽውዖን ኣኼባታት መሊሱ ዘረሓሕቕ እምበር ምጥርናፍ ዝፈጥር ኣይኮነን።
እቲ ሕጂ ዝደለ ዘሎ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ደንበ ተቓውሞ ነብሶም ካብቲ ከነዓውቶ ንደሊ ኢና ዝብልዎ ዕላማታት ኣትሕት ኣቢሎም ንህዝባዊ ረብሓታት ቀዳምነት ምሃብ ጥራሕ’ዩ። ብትዕቢት ተዋሒጥካ ኣነ’ዶ ክንቀፍ ብምባል ዝኸይድ ድርቅና ዓዲ ኣየእቱን’ዩ። ብኸምኡ ዓዲ ዝስራሕ ነይሩ እንተዝኸውን ካብ ህግደፍ ንላዕሊ ብድርቅና ዝተላዕጠጠ ስለ ዘየለ ንዕኡ ምጠቐመ፡ ሃገር’ውን ምጠቐመ። ተፈቲኑ ዝፈሸለ መንገዲ ብማዕዶ ደኣ ንርእዮ እምበር ኣካሉ ክንኸውን ኣይንብህግን። ኣብ መስርሕ ልዝብን ሕድገታትን ኣዎንታዊ ተራ ክህልዎ ይክእል ኢልና ንርእዮ ድማ ኣብ ሕድሕድ ውድባት ክካየድ ዝጸንሐን ዘሎን ብቓልዕን ብስዉርን ዝኸይድ ሕድሕድ ምጥቕቓዕን ጸለመታትን ደው ምባል’ዩ። ጸለመታት መሳርሒ ድኹማት’ዩ። ግልጺ መድረኽን ምክእኣልን ግን ክልመድ ዘለዎ ሰውራዊ መሳርሒ’ዩ።
ምድሓን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ከም ቀዳማይ መማረጺ ኢና ንወስዶ። ከመይ’ሲ፡ ተመኩሮ ነዊሕ ዓመታት በቲ ድኽመቱ’ውን ተማሂርካ ኣብ ልዕሊኡ ትነድቕ እምበር ካብ ምፍራሱ ዝርከብ ረብሓ የለን። በቲ ክኸዶ ዝጸንሐ ኣገባብ ኣይምዉት ኣይስሩር ኮይኑ ክኸይድ እንተቐጺሉ ግን መተካእትኡ ካብ ምንዳይ ዓዲ ኣይወዓልን። እቶም ንሃገራዊ ባይቶ ዘቖሙ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ዕላማታት እዮም ነበርቲ እምበር ሃገራዊ ባይቶ መሳርሒ’ዩ። ዘይሰርሕ መሳርሒ ከኣ ብዝሰርሕ መሳርሒ ምቕያሩ ነውሪ ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ ግን ኣተሓሕዛ ደኣ ጸይቕናሉ እምበር ሃገራዊ ባይቶ ዘይሰርሕ ስለ ዝኾነ’ዩ ፈሺሉ ዝብል መደምደታ የብልናን። ስለዝኾነ ድማ’ዩ ካብ ባይቶ ምፍራስ እቶም ኣተሓሕዛ ዝጸየቑ ተኣልዮም ብካልኦት ንዕኡ ዝበቕዑ ክትክኡ ከም ቀዳማይ ምርጫና እንወስዶ።
ሕሉፍ ጸገማትና ይግምገም መፍትሒታት ይንበረሉ፡ ትምህርቲ ንረኽበሉ፡እምበር ናይ ቆዮቓ መድረኽ መታን ከይከውን ድማ ኣቐዲሞም ነዚ ዘንጸባርቑ ወረቓቕቲ መጽናዕቲ ካብ ዝተፈላልዩ ኣካላት ጥቕልል ኢሎም ክቐርቡ።
ትማሊ ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ ትበሃል ዝነበረት ሎሚ ናይ ሰላም ሃዋርያት ከምይ ገይሩ ክኸውን ይኽእል? መሰረት ኩሉ መዕቐኒታት ሓንቲ ሃገር ህዝባዊ ሕጋዊ ባይቶኣዊ ሰብኣዊ ምሕደራ’ዩ። እሞ ዝጸንሐን ዘሎን ሚዛን ገምጋማትን ተምሳል 27 ዓመታት መስርሕን ኣካይዳን ምልካዊ ምምሕዳር ለውጥን ምምሕያሽን ዘይብሉ ክነሱ ሃዋርያ ስላም ክበሃል ይከኣል ድዩ ? እንታይ’ዩ ነዚ ሰላም፡ ሰላም ህዝብናን ክብርናን’ዩ ከብሎ ዘኽእል? ህዝቢ ኤርትራ ሕልምታቱን ባህጉን ብሕጋዊ መልክዕ ክሳብ ዘይቀረበ ተኽእሎ ሰላም ክህሉ ኣይክእልን።
እዚ ዝነፍስ ዘሎ ወረ ወዲ ወረ ጨብጨባን ዳንኬራን ሰላም ኣብ ህዝቢና ብዙሕ ምድንጋራት ዝፈጥር ዘሎ ካብ ብዙሕ ምኽንያታት ዝተበገሰ ጥቅምን ረብሓን ህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል እዩ። ን20 ዓመታት ብሂወቱ ኣብ ቤተ መዘክር ተቐሚጡ ክነብር ዝተኻየደ ፈተነታት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዶባዊ ግጭት ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ብሃንደበት ብ20 ሰነ 2018 ኤርትራ ዝተቀበለቶ ጸዋዒት ሰላም ቅርብ ኢልካ ምርኣዩን ኣገዳስነት ኣለዎ።
ሀ/ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ከካይዶ ዝጸንሐ ዲፕሎማሲያዊ ኣታውን ወጻእን ዝምድናታት ኣብ ሕግን ስርዓትን ዝተመስረተ ብዘይምንባሩ ከም’ቲ ዝጀመሮ እንዳፈራርሰ ዝኸይድ ግዜያዊ ዝምድናታት ጥራሕ ዘይኮነ ጸጥታውን ግርጭታትን ጎነጽን ዝሓወሰ ብምንባሩ ኣብ ልዕሊ ዲክታቶሪያዊ መንግስቲ ኤርትራ እምነት ዘይነበሮም ብዙሓት እንዳኾኑ ዝመጽእሉ እዋን ኤርትራ ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ዝመስረተቶ ዝምድና ክፈርስ ግድነት’ዩ ዝነበረ። ካብ’ዚ ፍኑው ኣካይዳን ምሕደራን መላኺ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዝተላዕለ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ልጓም ክገብረሉ ዝወሰዶ ስጉምቲ ኤርትራ ብውሳኔ 1907 ዝፍለጥ ብዕለት 23 ወርሒ ታሕሳስ 2009 እገዳ ጸደቐ፡ (ማዕቐብ ብኣዘራርባ ህግዲፍ) ፡ ድሕሪ ኵናት ምስ ጅቡቲ 2008 ዳግማይ ብውሳኔ 1901 ዝፍለጥ ብዕለት 5 ታሕሳስ 2011፡ ብዕለት 16 ሓምለ 2012 ብተደጋጋሚ ዝተሓደሰ ዘይልዓል እገዳታት ተወሰነ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዘካይዶ ዕንደራታት ኣብ ዝምድና ጥራሕ ዝተሞርኮስ ዘይኮነ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝካየድ ዝነበረ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ብቕዓትን ፍታሕን ዘይብሉ ምንባሩ ዝሕብር ዘጠቓለለ እገዳ’ውን እዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት እምበኣር ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኣስመራ ኣብ ፍጹም ብሕትውና ህዝባዊ ደገፍን ስኢኑ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተበታቲኹ ብምጽንሑ ንጻዋዒት ሰላም ንስልጣኑ ንምሕያል ብዘይ ዝኾነ ለውጢን ምምሕያሽን፡ ብዝለዓለ መራሒ ተዋሳኢ ሰላም ኮይኑ ክረአ ምፍታን መርኣያ መወዳእታ ጻዕረ ሞት ንህላውነቱ ሂወት ክሰኵዕ ዝገብሮ እዩ።
ለ/ ድሕሪ ሞት ቀ/ሚ ነፍስሄር መለስ ዜናዊ ብዝተፈላልየ ሓይልታት፡ ኣብ ስልጣን ምምሕዳር ኢትዮጵያ ብሽርክነት ክሰርሑ፡ ካብ ኢትዮጵያስ ይትረፍ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብደገፍ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብገንዘብ ህዝቢ ዝምልመሉ ልዕሊ 5 ሽሕ ዕጡቕ ኢትዮጵያውን ሰራዊት ኣብ ኤርትራ ዝዓስከሩ ውድባት ዝርከብዎም ዝግበር ዝነበረ ድፍኢታት ነፍሱ ይምሓር መስለ ዜናዊ ተኪኡ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ሃይለማርያም ደሳለኝ ካብ ስልጣኑ ንኽወርድ ዝገበረ ውሽጣውን ግዳማውን ናዕቢ ህዝቢ ኢትዮጵያ ገገለ ምምሕያሻት ክግበርን፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብዝተፈጸመ ጌጋታት ንህዝቢ እቅረ ክብል ንህዝቢ ዝለመነ መንግስቲ ብግዝያውነት ሓድሽ መራሒ ኣብ ዝመረጸሉ እዋን ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ንምህዳእ፡ ሰላም ኣብ ምንጎ ህዝብታት ኢትዮጵያን ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ምስታ ወናኒት ክልተ ወዳባት ዝኾነት ሃገር ኤርትራ ንረብሓ ኢትዮጵያ ዝውክል ጥራሕ ቀዳማይ ኣጀንዳ ዝተበገሰ ሓይሊ ካብ ዕለት 8 ሓምለ-14 ሓምለ 2018 ዝተኻየደ ድራማታት ሰላም ኩሉ ዝረኣናዮ ኮይኑ ምድጋሙ ተደላይነት ዘይብሉ’ዩ።
መ/ ምስ ምትእትታው ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ መጀመርያ 1960ታት ዝነበረ ተርእዮ ፖለቲካ ዝመስል ምቅድዳምን ገስጋስ ዓበይቲ መንግስታት ኣመሪካ፡ቻይና፡ ሩስያ፡ ብሓፈሻ ከኣ ሕብረት ኤውሮጳን ንዘለዎም ድሌት መስመር ቀይሕ ባሕሪ ብመጠኑ’ኳ እንተኾነ፡ ንጉዳይ መሰልን ሰብኣዊ ክብሪ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዝግባእ ቆላሕታ ከይተገብረሉ ዝጸንሐ ብምዃኑን ከምኡ ክቅጽል ዝገብሮ ዘሎ መሻደኒ መላኺ ስርዓት ኮይኑ ኣሎ።
እምበኣር ጨብጨባን ዳንኬራን መሰርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝወሓደ ብወገን ህዝቢ ኤርትራ ንዝምልከት ካብ’ዚ ዝተበገሰ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጉዳያት ንህዝቢ ኤርትራ ዘይርብሕ ሰላም’ዩ። ሙሉእነትን ቀጻልነት ዘለዎ ሰላም ዘይምኳኑ ዘረጋግጾ ከኣ ዝኽእል ከኣ፡ ሰላም ካብ ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ብዘለዉ ሓይልታትን ዝዝወርን ዝቅየስን ዝድገፍን ህዝብና ዝሕጎስሉን ሓርነት ዘተንፍስሉን ብዘይምዃኑ’ዩ።
ሰላም ተባሂሉ ህዝቢ ካብ ስደቱ ንዓዱ ዝኣትወሉ ዝሳግመሉ’ምበር፡ ሰላም ተባሂሉ ህዝብና ብሓፈሻ መንእሰያት ህጻናት፡ኣቦታትን ኣደታትን ዓዶም ንብረቶም ገዲፎም ክስደደሉ ዘገድድ ኩነታት ኣይኮነን። ሰላም ተባሂሉ ህዝቢ ካብ ሃገሩ ክስደድ ኣብ ኣየናይ ዓለም ተራእዩ። ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ በዚ ድዩ ክትርጎም ወይ እቲ ትጽቢት ንሱ’ዩ ነይሩ ተባሂሉ ክሕተት ከኣ ግቡእ’ዩ። ብሓቂ ድሌት ገገለ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ይኽእል ብቀንዱ’ኳ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ነዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ መስርሕ ሰላም፡ ካብ’ቲ ኤርትራ ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ ዝተባሃለትሉ ዘይፍለ ምዃኑ ባዕሉ ቆጽሊ ዓደቦ ዘይወደቀሉ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብሓይሉ ወዱ ሒዙ ኣብ መንጎ ሚኒስትራት ውዕል ሰላም ክኣቱ ዝግብር ዘሎ መዕቐኒ ዕቱብነት ሰላም ካብ ዘረጋግጾ፡ ንዕቀት ህዝቢን ሃገርን፡ባህ ኣይበል ዝረአ ተግባራት ምስ ህዝባዊ ሕጋዊ መስርሕ ሰላምን ፈጺሙ ዘይከይድ ሓደ ዓብይ ምስክርነት’ዩ።
እዚ ኣካይዳ ስለ ዘሎ ከኣ ኤርትራ ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ’ምበር ሃዋራያ ሰላም ትባሃለሉ ምኽንያትስ ፍጹም ክህሉ ኣይክእልን። ብተርኽቦታት ክምስከር ዝኽእል ብኣንጻር ሰላም ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ስርሓትን ኣካይዳ መላኺ ስርዓት ኤርትራ ከም’ዚ ዝስዕብ’ዩ።
እከይ ተግባራት ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ን27 ዓመታት ዝሰረተ፡ በዚ ዝሓለፈ 4 ኣዋርሕ ክቅየር ለውጢ ክግበርን ትጽቢት ዝግበረሉ ጥራሕ ዘይኮነ፡ መላፍንቲ ሰላም ዝኾኑ ኢትዮጵያውያን’ውን ምስ’ዚ ኩሉ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ጸገማት ሓንጎፋይ ኢሎም ምቅባሎም ደገፍቲ መላኺ ስርዓት ብምዃን ነቲ ኩነታት በዚ ሕጂ ሒዝዎ ዘሎ መኣዝን ክቅይሮ ዝኽእል ኩነታት የልቦን።
ሓደ ሓቂ ግን ኣሎ፡ እዚ ሓቂ ከኣ ደላይፍ ሰላምን ፍትሕን ዝኾነ ህዝብና፡ ምስ’ዚ ኩሉ ኣብ ልዕሊኡ ዝወርድ ዘሎ መከራን ስቓይን ስደትን ተቢዑን ቆሪጹን ብሓደ ድምጺ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ክለዓልን ኣለኹ ክብል ምስ ዝጅምርን ጥራሕ’ዩ።
በ”11/11/11″ በሀዋሳና በሲዳማ ዞን ከተማና ገጠሮች በኤጄቶ የተፈጸመው ግፍ ሕሊና ላለው ሀሉ እጅግ ያሳዝናል፣ ያሸማቅቃል፣ ያስቆጣልም፡፡ የሲዳማ ሕዝብና መጪው ትውልድ በታሪኩ ሲያፍር ሊኖር ነው፡፡ ይህ የሚሆነው በኤጄቶ ነውረኛ፣ ዘረኛ፣ የቅጥረኛና የአረመኔ ድርጊት ነው፡፡ አሳዛኟ ኢትዮጵያ፣ የዛሬ ዓመት (ሰኔ 07/2010) ኤጄቶ በወላይታ ተወላጆች ላይ በሀዋሳ የፈጸመውን ግፍ በይቅርታና በእርቅ ወይም በሕግ የበላይነት ሳትሻገር ሌላ የዘረኝነትና የጭካኔ አዙሪት ውስጥ በድጋሚ ከተቷት፡፡ በዚህ ወቅት የተቀየሩት ሰለባዎቹ ብቻ ናቸው፤ የአሁኖቹ አብዛኞቹ ሰለባዎች የሲልጢ፣ የጉራጌና የአማራ ተወላጆች ናቸው፡፡ ከመንግሥትም በላይ እግዚአብሔር ፍርዱን ይስጥ!
አይ ኤጄቶ! እስኪ ንጹኃን፣ ከርታታና ታታሪ ዜጎችና የኃይማኖት አባቶችን ማጥቃት፣ ንብረትና ተቋሞቻቸውን (ቤተክርስቲያናትን ጭምር) ማቃጠል፣ ማውደምና መዝረፍ ከክልል ጥያቄአችሁ ጋር ምን ያገናኘዋል? ጥያቄውን የሚያስተናግዱት (የሚፈቅዱት ወይም የሚከለክሉት) እነርሱ ናቸው? ጥያቄውን የሚያስተናግደው መንግሥት መሆኑን ታውቃላችሁ፡፡ የመንግሥትንም ቢሆን ተቋማቱን ወይም ባለሥልጣናቱን በማውደምና በማጥቃት፣ ሥርዓተ-አልበኛ በመሆን ጥያቄን ማስፈጸም፣ የ21ኛው ክፍለ ዘመን ፖለቲካ፣ ነውርና ኋላቀር አድርጎታል፡፡ ታዲያ ምን እየሆናችሁ ነው?
ባለፉት በርካታ ዓመታት በደቡብ ክልል፣ በሀዋሳ ከተማና በአጠቃላይ በሲዳማ ዞን፣ እስከቀበሌና መንደር ባለው መደበኛና ኢመደበኛ መዋቅር ዋናዋናውን የፖለቲካ፣ ኢኮኖሚ፣ ማኅበራዊና ባሕላዊ መሪ በመዘወር በአንጻራዊ አነጋገር ክፍተኛና ልዩ ተጠቃሚ የነበሩትና አሁንም የሆኑት ከሌሎች የኢትዮጵያና የደቡብ ብሔረሰብ ተወላጆች ይልቅ የሲዳማ ተወላጆች ናቸው፡፡ የጎሣ ፖለቲካና ኢኮኖሚ፣ የጎሣ ጦርና ሜዲያ፣ የጎሣ ሰፖርት፣ የጎሣ መለያ ምልክትን ማጮኽ፣ በብሽሽቅ የተሞላ የጎሣ በዓል አከባበር የሚያስከትለው የአድልዎ ውጤት (ልዩ ጥቅምና ጉዳት) ሁሉ ከማንኛውም የክልሉ ሌላ አካባቢ ይልቅ በሀዋሳና በአጠቃላይ በሲዳማ ዞን አግጥጦ ሲታይ ዓመታት አስቆጥሮአል፡፡ በጠቅላላ መስተዳድሩን፣ “ሲቪል ሰርቪሱን” – የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የአገልግሎት ተቋማትን በሙሉ መቆጣጠር ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊ፣ ባህላዊና ሥነልቦናዊ ትርጉሙን፣ ፋይዳውንና አንደምታውን መገመት ከባድ አይደለም፡፡ በሀዋሳ “የኮብል ስቶን” መንገድ ግንባታ የሥራ ዕድልና የከተማ መንገዶች የጽዳት ሥራ ዕድል ሣይቀር የበለጠ ተጠቃሚዎች የሲዳማ ወጣቶችና ሴቶች ናቸው፡፡
ስለዚህ አጀንዳውና ርዕሱ ምንም ይሁን ምን፣ እንዴትም ይቅረብ፣ በሲዳማ እየቀረበ ያለው ጥያቄ የጥቂት ባለሥልጣኖች፣ ባለኃብቶች፣ ባለዲግሪዎች፣ አክቲቪስቶችና ወጣቶች ጥያቄ አድርጎ ማቅረብ ችግሩን አቅልለን እንድናይ ያደርገናል፡፡ የችግሩን ባህርይ፣ ስፋትና ጥልቀት በቅጡ አለመረዳት ዋጋ ያስከፍላል፤ በመፍትሔ አሰጣጡ ላይ ለከፍተኛ ስህተት ይዳርጋል፡፡
እኔ እንደሚገባኝ ለመጎልበት በትንቅንቅ ላይ ያለው ለውጥ ዓላማው ለሁሉም እኩል መብት ማጎናጸፍና እኩል ዕድል ማመቻቸት እንጂ በአጠቃላይ የሲዳማ ተወላጆችን ከጨዋታ ውጪ ማድረግ አይደለም፡፡ እየታሰበና እየተሞከረ ያለው ለውጥ የሲዳማን ሰፊ ሕዝብ ሊያስፈራ አይገባም፡፡
እርግጥ ነው፣ በሀዋሳና በሲዳማ ዞን (እንደ ሐረሪ ክልልና እንደድሬደዋ አስተዳደር እንዲሁም እንደሌሎች ብዙ ክልሎች) ባለፉት በርካታ ዓመታትና እስከዛሬም ድረስ የሲዳማ ተወላጆች በአንጻራዊ አነጋገር ከሌላው ኢትዮጵያዊ የተሻለ ተጠቃሚ ሆነው ቆይተዋል፡፡ ከዚህ አንጻር የለውጡ ዓላማ መሆን ያለበት (አንዳንዶች እንደሚነዙት) ሲዳማን እንደሕዝብ በተራው መግፋት ሳይሆን፣ እስካሁን ወደዳር ተገፍተው የቆዩ ሌሎች ብዙኃን ዜጎችም እኩል ተጠቃሚ የሚሆኑበትን ማሻሻያና ዕድል መፍጠር ብቻ ነው፡፡ ጉዳዩ በጣም ጥንቃቄን፣ መስከንን፣ አስተዋይነትን ሚዛናዊነትንና ሩቅ ተመልካችነትን ይጠይቃል።
አንድነት፣ ፍትሕ፣ “ሁሉም መብቶች ለሁሉም”፣ ዕኩል ዕድል፣ ፍትሐዊ የኃብት ክፍፍልና ተጠቃሚነት፣ የሕግ የበላይነትን የመሳሰሉት ሰብዓዊና ሐገራዊ ዓላማና መርሆዎች የጥቂቶችን ኢፍትሐዊ ተጠቀሚነት ያስቀራሉ፤ ምናልባትም ተጠያቂነትን ሊያስከትሉ ይችላሉ፤ ይህን መደበቅ አይቻልም፡፡ ከነዚህ ውጭ ግን የሲዳማም ሰፊ ሕዝብ ለውጡ የመጣለት እንጂ የመጣበት ሊሆን አይችልም፡፡ ይህን በመረዳት የሲዳማ ሰፊ ሕዝብ ለውጡን በአፍም በተግባርም መደገፍ ይኖርበት ነበር፡፡ የተረጋጋ ሁኔታ ተፈጥሮ የሲዳማ ሕዝብ ነጻና ሰፊ ውይይት ሊያደርግበትና ውሳኔ ሊሰጥበት የሚገባው ጥያቄ የሚከተለው ነው – የሲዳማ ሕዝብ ዕውነተኛና ዘላቂ ጥቅሙ የሚጠበቀው ዕውነተኛ ዴሞክራሲን በማዋለድና በማስፈን ነው ወይስ ዞንን ክልል በሚያደርግ መዋቅራዊ ለውጥ ነው?
እርግጥ ነው ገዢው ፓርቲ ገና በቅጡ ባላራገፋቸው ጸረ ለውጥ አባላቱ ውስጣዊ ሻጥርም ምክንያት በቃሉ ልክ ለመፍጠንና መሥመሩን ጠብቆ ወደፊት ለመጓዝ ሲቸገር ይታያል፡፡ በተለይ በደቡብ ክልል፣ ከደኢሕዴን አመራር ገና አለመጠናከርና ከሲዳማ ጥያቄም መጠለፍና መስመር መሳት ጋር ተያይዞ፣ ለውጡ ገና አልተጀመረም ማለት ይቻላል፡፡ ይህ እንዳለ ሆኖ፣ ቃል የገባውን ማሻሻያ ዕውን ለማድረግ በመፍጨርጨር ላይ ያለ (ማዕከላዊ) መንግሥትን ከመጠን በላይ ማጨናነቅ፣ አየር ማሳጣትና አላሠራ ማለት፣ ከተቻለም ለመጣል መሞከር የማን አጀንዳ ይመስላችኋል? የወያኔን ማንነት፣ ምንነት፣ ታሪክና ሥልት ኤጄቶዎች አታውቁም እንዳንል፣ ታላላቆቻችሁን (ለኛም ወንድሞቻችን ናቸው) ጨፍጭፎ፣ የቆየ ጥያቄአችሁን ጨፍልቆና በሲዳማም ሕዝብ ተሳልቆ ንቀቱን አሳይቶአችኌል (1994)፡፡ ዛሬ ግን ወያኔ (ጃዋርን ጨምሮ)፣ ወዳጅ መስሎ፣ በአብዛኛው ግን ራሱን ሰውሮ ይዘውራችኋል፣ ይጫወትባችኋል፡፡ እባካችሁ ንቁ!
ሁሉንም በአንድ ቅርጫት ውስጥ ማጎር ቢከብድም፣ ኤጄቶ በአዲስ ፍቅር የወደቃላቸው እነዚህ የኮንፌዴሬሽን ብሔራዊ ንቅናቄዎች (ወላይታ ብን፣ ሐዲያ ብን፣ አማራ ብን ወዘተ) በአንድ ጊዜና በአንድ ላይ መፍላታቸው ድንገተኛና ተራ አጋጣሚ ብቻ ይሆን እንዴ? የኢንፎርሜሽን ዘመን ልጆች ናችሁና ቢያንስ ቫይረስ፣ ስፓይ ዌርና ማልዌር ደብቀውና ተሸክመው ስለሚገቡ “የትሮይ ፈረሶች” ታውቃላችሁ፤ የትሮይ ፈረስንስ ታሪክ ታውቁ ይሆን? እነ ወ፣ ሐ፣ ብን የወያኔ የትሮይ ፈረሶች ይመስሉኛል፡፡
የነዚህ አዳዲስ ብሔራዊ ንቅናቄዎች አንዳንዶቹ መሪዎቻቸው ትናንት በወያኔ-ኢሕአዴግ መዋቅር ውስጥ እንደነበሩ ይታወቃል፡፡ ይህ በራሱ ችግር ላይኖረው ይችላል፡፡ አብዛኞቹ አባሎቻቸው ግን ትናንት በትንቅንቁ ጊዜ የት እንደነበሩ እንኳ አይታወቅም፡፡ ዛሬ እንዲቋቋሙና እንዲቃወሙ ያስቻላቸውንና በመራራ ትግል የተፈጠረውን ምሕዳርና የዴሞክራሲ ጭላንጭል በደም ለማጨማለቅና አፈር ለማልበስ የሚሠሩ ናቸው፡፡ 27 ዓመት ሙሉ የተዘራውንና የተጠራቀመውን፣ እናም ዛሬ መርዘኛ ፍሬውን ያፈራውን የወያኔ በደል፣ ግፍና ምዝበራ ዛሬ ከለውጡ ጋር እንደመጣ መዓት አድርገው ለማሳየት ይጮሃሉ፡፡ መቀሌ እንደመሸጉት እንደወያኔ ጽንፈኞች ማለት ነው፡፡ እባካችሁ ንቁ!
አዳዲሶቹ “ብሔራዊ ንቅናቄዎች”፣ በተጀመረው የለውጥ ሂደት ላይ ልዩ ልዩ አሻጥር የሚፈጽሙ አካላት በውስጣቸው የተሰገሰጉባቸው፣ ስለዚህም የውስጥ ትግል የሚያስፈልጋቸውና መጽዳት የሚገባቸው ድርጅቶች ናቸው፡፡ ኤጄቶም ስሙ ነው እንጂ መዋቅሩና ግብሩ ከነዚህ አይለይም፡፡ በተለይ እናንተ ኤጄቶዎች፣ ሕዝብና ሐገርን ባስጨነቃችሁበት ዋዜማና ማግሥት እናም የረብሻችሁን ፍሬ በምታጭዱበት በዚህ ወቅት ወያኔንና እነዚህን ድርጅቶች እንዲሁም እንደ በቀለ ገርባና ሕዝቅኤል ያሉ ሰዎችን የሚያንጫጫቸው ምን ይሆን? የኮንፌዴራሊስቶች የትግል አጋርነት? በነገራችን ላይ እንደ ኤጄቶ ሁሉ የወላይታና የሐዲያ አዳዲስ ብሔራዊ ንቅናቄዎች በአንድ ዓይነት ቃልና ድምጸት እየነገሩን ያሉት ጎሳቸው ከ130 ዓመት በፊት የራሱ መንግሥት የነበረው ነጻ ሐገር የነበረ መሆኑን ነው፡፡ “ኢትዮጵያ በድላናለች” ሲል በቴሌቪዥን ሰሞኑን ሰምቸዋለሁ፣ አንዱን የጎሳ ንቅናቄ መሪ፡፡ መቀሌ የመሸጉ የወያኔ ጽንፈኞችና ከ”የሐገሩ” የተጓጓዙት እንግዶቻቸው እየለፉ ያሉት የነዚህን ነጻ ሐገሮች ነበሩ የምትሏቸውን የዞን መስተዳድሮች ትብብር ዕውን የማድረጊያ ማለትም የኮንፌዴሬሽን የማቋቋሚያ ሰነድ ለማዘጋጀት ይሆን እንዴ? እና ኢትዮጵያ የበደለቻችሁን ለማከም መሆኑ ነው! ክልልነታችሁን በጉልበትም ቢሆን እንድታውጁ ያደፋፈራችሁ ጃዋርስ ምነው ጠፋ ብላችሁ አልጠየቃችሁም? ቢያንስ ሰፊ አባሎቻችሁ እባካችሁ ከእንቅልፋችሁ ንቁ!
አንዳንዶቻችሁ እያወቃችሁት፣ ብዙዎቻችሁ ደግሞ ሳይገባችሁ የወያኔ ጽንፈኞች ከነተላላኪዎቻቸው እንዲሁም ኦነግ፣ ጽንፈኛ ቄሮ/ጃዋር በውስጣችሁ፣ በጀርባችሁና በኋላችሁ ተሳፍረው ይነዷችኋል፡፡ የትሮይ ፈረስ ማለት እንዲህ ነው፡፡ የወያኔን ባህርይ ለሚያውቅ ይህ እንደሚሆን መገመት አይከብድም፡፡ የወያኔ ጽንፈኛና ጃዋር በጋራም ይሁን በተናጠል እንደየጊዜውና እንደየሁኔታው የሚለዋወጥ አጀንዳ ቀርጸው ያሸክሟችኋል፤ ሠነድ ያዘጋጁላችኋል፤ የረብሻ ሥምሪት ሥልት ይነድፉላችኋል፤ ያሰለጥኗችኋል፣ የሜዲያና የፕሮፓጋንዳ ሽፋን ይሰጧችኋል፡፡ ገንዘቡም ቢሆን፣ ከክልልና ዞን በጀት እንዲሁም ከሌባ ነጋዴዎች የምታገኙት መዋጮ ለዚህ ትልቅ የጥፋት ፕሮጀክታቸው/ችሁ አይበቃም፡፡ ስለዚህ የወያኔ ሌቦች ለሦስት አሰርታት ከዘረፉት ሐብት ላይ ለራሳቸው ጥቅም ሲሉ መመደባቸው አይቀርም፡፡ ዶላሩን ሲያጓጉዙ ካልተጠነቀቁ ግን በውጭ ምንዛሪ እጥረት እየተቸገረች ላለች ሐገር የሚኖረው ፋይዳ አይናቅም፡፡ እባካችሁ ንቁ!!
ከመሥመሩ እንዳይወጣ መጠበቅና መታገዝ የሚገባውን ለውጥ ለማደናቀፍ እንቅልፍ ያጣችሁትን ዘረኞች፣ በገንዘብም የተገዛችሁትን ጨፍጫፊዎች ግን እግዚአብሔር የሥራችሁን ፍርድ ይስጣችሁ፣ ይህ ደግሞ የማይቀርና በቅርብ ጊዜ ውስጥ የምናየው ነው፡፡ እድሜ ብቻ ይስጠን፡፡ በቀደሙት ዓመታት የጌዴዖ ዘረኞች (በዲላ፣ ይርጋጨፌ፣ ቡሌ ወዘተ) የፈጸሟቸው ተከታታይ ግፎችና በአጠቃላይ የጎሣ ፖለቲካ ሕዝቡን እንዴት በእጥፍ ዋጋ እንዳስከፈሉ አትመለከቱም? ከዚህስ እንዳትማሩ ምን ዓይነት ሰይጣን (ወይስ ጥቅም) ጋረዳችሁ? የእግዚአብሔር ፍርድና እርምጃ ከመንግሥትም ወቅታዊ እርምጃ ሚሊዮን ጊዜ ይብሳል፡፡
አይ ስዩም። አንተኮ በበታችነት ስሜት ታንቀህ ልትሞት የደረስክ አማራ ጠልና የነ ፕሮፌሰር ብር አምጡ (ብርሃኑ ነጋ) ተላላኪ የሆን የአናሳ ብሄር ተወላጅ መሆንህን አስመስክረሃል። ለመሆኑ ማን ይሰማኛል ብለህ እንደምትዳክር እንጃልህ። አማራ እንደሆነ ተደራጅቶ ለመብቱ ከመታገልና መብቱን ከመጎናጸፍ ማንም አያስቆመውም። ለነ ክርስቲያን ታደለ መታሰር ፣ ለነ ማስረሻ ሰጤና ዘመነ ካሴ መታደን ያንተም እጅ አለበት። የጊዜ ጉዳይ እንጂ ለዚያ ድርጊትህ መክፈልህ እንደማይቀር እንድታውቅ። ለነ ጀነራል አሳምነው መገደልም በአደባባይ ስም እየጠራህ ገዳዮቹን ስትጎተጉት እንደነበር ሁሉም ያውቃል። አማራ ቂመኛና በቀልተኛ ነው። ዋጋህን ታገኛለህ አይዞህ በርታ።
አንዳንድ ሰዎች ሀሳባቸውን ሲገልፁ (ሀሳብ በነፃነት የመግለፅ መብታቸውን እያከበርንላቸው) ከግንዛቤ ውስጥ ማስገባት ያለባቸው ነገሮች እንዳሉ ይዘነጋሉ:: ለሀሳብ ለሀሳብማ አንድ ሰው በቀን ከ60,000-80,000 ሀሳቦችን በአእምሮው እንደሚያስተናግድና ከነዚህም 20,000 ያህሉን ብቻ የconscious thought አካል እንደሆኑ ሳይንሳዊ ጥናቶች ያስቀምጣሉ:: ከነዚህ 20,000 ሀሳቦች (conscious thoughts) የሌላውን መብት (በግልም በቡድንም) የማይጋፋ: ሌላኛውን የማያንቋሽሽ ሀሳብ መርጠንና በህሊና ሚዛንም ሆነ በምንተዳደርባቸው ህጎች መዝነን ነው ለሌሎች ሰዎች የምናካፍለው::
ታዲያ ይህን ፅሁፍ ሳነብ ፀሀፊው በሀዋሳና ሲዳማ ዞን ውስጥ ባሉ የተለያዩ አካባቢዎች ‘ኤጄቶ’ ብለው ራሳቸውን በሚጠሩ misguided ወጣቶች በተፈጠረ ሁከትና ረብሻ ብዙ ነፍስ የጠፋበትንና ሁላችንም በተለያየ መልኩ በአንድ ድምፅ ያወገዝነውን የሀገራዊ አብሮነታችን መሰረት ያናጋውን የጥፋት ድርጊት ሲያወግዝ በደፈናው በሌሎች አካባቢዎች የተነሱ የህዝቦች ህገመንግስታዊ ጥያቄዎችን ከአንዳንድ ሀገሪቱ እንድትረጋጋ ከማይፈልጉ ሀይሎች ሴራ ጋር በ”ይመስለኛል” እያገናኘ “የለውጥ ሀይሉን” ለማደናቀፍ “trojan hourse” ሆነዋል በማለት brand በማድረግ deligitimize ለማድረግ የሞከረበት ድርጊት (futile attempt) ህዝብ ላይ መሳለቅ መሆኑን ያልተረዳው የመሆኑ ጉዳይ ስላሳሰበኝ ነው::
1ኛ) የለውጡ ultimate ባለቤት ሰፊው ህዝብ (ደቡብ ክልል ውስት ያሉ የኢትዮጵያን አጠቃላይ ህዝብ ቁጥር 1/4ኛውን የወከሉ ህዝቦች ጭምር) መሆኑን የዘነጋው ይመስላል:: አሁን ሀገሪቱ ውስጥ እየመጣ ያለው (እየመጣ ያልኩት ሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች የለውጡ ትሩፋቶች እኩል ተጠቃሚነታቸውን ገና ስላላረጋገጡ ነው) ለውጥ ለአንድ አካባቢ ህዝብ ብቻ “የተፈቀደ” ሳይሆን ሁሉም የስርአቱ ተጨቋኝ ነበርኩ ብሎ የሚያስብ ህዝብ በህገመንግስቱ አግባብና ሰላማዊ በሆነ አካሄድ መብቱን የሚያስጠብቅበት እንጂ እንደ ህወሀት መሩ ኢህአዴግ ዘመን ‘ተለጣፊ ስም’ እየተፈለገ ህዝብን ለማሸማቀቅ ተመሳሳይ ዘመቻ የሚደረግበት አይደለም:: ይህ ህዝባዊ ለውጡ ምን እንደሆነ ካለመረዳት የሚመነጭ አመለካከት ይመስለኛል::
2ኛ) ሲዳማ ውስጥ ከተፈጠረው የአካሄድ ስህተት (በሀይልና ከፅንፈኛ አመለካከት ከመነጨ የሌሎችን ዜጎች ህገመንግስታዊ የመኖር መብት አደጋ ላይ ከጣለ አካሄድ) ውጭ የህዝቡ (‘የህዝቡ’ ያልኩት በየአካባቢው በሚሊየኖች የሚቆጠሩ አደባባይ ወጥተው በሰላማዊ መንገድ ያነሱት የህዝብ ጥያቄ (nations’ quest) በመሆኑ ነው) ህገመንግስታዊ መብትና ጥያቄ ነው:: እነዚህን የህዝብ legitimate ጥያቄዎች ህዝቡ እውቅና የሰጠውና ከዚያው ህዝብ አብራክ የወጣ የትኛውም የፖለቲካ ቡድን ያቀንቅነው (ይኸም ህገመንግስቱ ያስቀመጠው በፖለቲካ የመደራጀት መብት አካል እስከሆነ) አክብረን ለመቀበል እንገደዳለን:: በጃዋርም ፈረስ ይጋልቡ በህወሓት ለሀገርና ለዜጎች ደህንነት አደጋ የሚፈጥር እንቅስቃሴ እስካላደረጉ ድረስ ያዋጣናል ያሉትን ሰላማዊ የፖለቲካ አጋርነት ስትራተጂ (political alliance strategy) የመምረጥ መብታቸውን ህገመንግስቱ እስካከበረላቸው ማንም የመከልከልም ሆነ የመቃወም የህግ ሞራል አይኖረውም::
3ኛ) የትኛውም የፖለቲካ ቡድን ለፖለቲካ ትርፍ ብሎ proxy actors እየተጠቀመ ሀገር ማተራመሱ ለራሱም ሆነ ለሀገር የማይበጅ እኩይ ተግባር ነው:: ስለዚህ በዚህ ግዜ ማንም የማንም trojan horse የሚሆንበት የሞራልና የንቃተ ህሊና ዝቅታ ላይ አለ ብሎ ማሰብ በራሱ የተሳሳተ አረዳድ ይመስለኛል:: ሁሉም ( violent course የሚጠቀመውም ሆነ ሰላማዊና የበሰለ የፖለቲካ አጋርነት ስትራተጂ የሚጠቀመው) ለትግሉ ስትራተጂ ይሆነኛል ብሎ አምኖበትና አስቦበት ስለሆነ ለconsequense ሀላፊነት የመውሰድ ግዴታ ያርፍበታል:: በዚህ ግዜ ደግሞ ኢትዮጵያ ውስጥ በፖለቲካ ንቃተ ህሊና ማን ከማን ተሽሎ ነው አንዱ የሌላው መጠቀሚያ የሚሆነው?!
ዞሮ ዞሮ ለአንዱ በህገመንግስቱ የተፈቀደው #ለሁሉም የተፈቀደ መሆኑን መገንዘብ ጥሩ ይመስለኛል:: አማራ: ትግራይ: ኦሮሚያ: ሶማሌ: አፋር በብሔር በተደራጀ የክልል አደረጃጀት መዋቅር እንዲዋቀሩ የፈቀደው ህገመንግስት ደቡብ ክልል ላይ አንድ ላይ የሆኑ ህዝቦች እስከ አሁን ባለው አደረጃጀት ተጠቃሚ አልሆንንም ይብቃን ካሉ ያንኑ ተቀብሎ በህገመንግስታዊው አግባብ የማስተናገድ ግዴታ ያስቀምጣል:: አሊያም ይህ አማራጭ አይሆንም ከተባለ ደግሞ በብሔር ላይ የተመሰረቱ ሌሎች ክልሎችን አፍርሶ ሌላ ለሁሉም የሚሆን አወቃቀር በጥናት ላይ በተመሰረተ አካሄድ እንደገና ማዋቀር እንጂ ሌላው የራሱን ጥያቄ “የማንነትና የህልውና ጥያቄ” ብሎ እስካመነበት deligitimize ለማድረግ መሞከር መስመር የሳተ አካሄድ ነው::
ስዩም የአንተን አስተያየት አክብሮአል አንተ ግን ይህንን ማድረግ አትችልም። ይህንን የሚትከራከርበትን ነገር በደንብ ከበሠሉት ጋር ተነጋገር። ሠው በብዙ አቅጣጫ ከለየህ ውጤቱን ማየት አይችልምና ።
You are very genuine and rational in your argument. ይህንን ወጣቱ መረዳት ቢችል መልካም ነበር። ምሁር ለህልውናው የሚኖር በይሉኝታና በገንዘብ የማይደለል ነው። እውነቱን የሚፈልግና ሀገርቱን ማስቀጠል የሚፈልግ ይረደሃል።
ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፣ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ክፍታሕ ኣብ መስርሕ ሰላማዊ ዝርርብ ዘለዎ ርእይቶ። | Farajat English Page
ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፣ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ክፍታሕ ኣብ መስርሕ ሰላማዊ ዝርርብ ዘለዎ ርእይቶ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልቲኤን ጎራባብቲ ሃገራት ብባህሊ ብቛንቛ ብሃይማኖት ብወለዶን ጂኦ- ፖለቲካዊ ከባቢን ንዘመናት ምትእስሳራት ዝጸንሖ ህዝብታት ይኹኑ ደኣ እምበር በብግዚኡ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ናይ ዝደየቡ ገዛእቲ ደርብታት ኢትዮጵያ ክጭቆኑ ድሕሪ ምጽንሕ ብዝተኻየደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ተጋድሎ ክልቲኤን ሃገራት ብ1991 ሓራ ከምዝወጻ ዝዝከር እዩ።
ካብ’ዚ ኣትሒዘን ክልትኤን ሃገራት እፎይታ ረኽበን ኣብ ጎደና ሰላምን ደሞክራስን ምዕባለን ብሓባር ክምርሻን እናተሓጋገዛ ክዓብያን ዝነበረ ትጽቢታት ብ1998 ብጻሕታሪ ኩናት ስርዓት ህግደፍ ብምስምስ ዶብ ዝተወለዐ ኲናት ኣብ ክልቲኤን ሃገራት ከቢድ ሰብኣውን ንዋታውን ገንዘባውን ክሳራታት ኣስዒቡ፡ ኣብ ምዕባልኤን ዝገደፎ በሰላ ኣቃሊልካ ዝረአ ኣይኮነን። ምስዚ ኩሉ ክሳራታት’ዚ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ዝሕሸ ማሕበረ-ቁጠባዊ ምዕባለታት ክረጋገጹ ዝጸንሑ ኮይኖም ኣብታ ሰላምን ደሞክራስን ዝሓረማ ኤርትራ ግን ካብ ብጊሓቱ ካብ ናይ ድሕረትን ድኽነትን ታኼላ ፍሕት ክትብል ዘይከኣለት፡ መለእ ኣፍራዪ ዓቕሚ ሰባ ኣብ ኲናትን ወረ ኲናትን ክጽመድን ብሓይሊ እናተገፈፈ ክዕስከርን፡ ኣብ ካምቦታት ጅሆ ክትሓዝን፡ እቲ ጸረ ህዝቢ ስርዓት እናሻዕ ከም ምኽንያት ዝጥቀመሉን ዝኽወለሉን እቲ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ግጭት ፍታሕ ከይረኸበ ምጽንሑ’ዩ።
እዚ ኣብ ክልቲኤን ሃገራት ልዕሊ 100.000 ሽሕ ሂወት ሰብ ዝበልዐን ብኣማኢት ብአሽሓት ዝቑጸሩ ህዝብታት ዝተፋናቐሉሉን ዝሰንከሉሉን ኣዕናዊ ኲናት እዚ፡ ናብ’ዚ ደረጀ እዚ ከይበጽሐ እንከሎ እቲ ኲናት ምስ ተባረዐ ብሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ክፈታሕ ብውድብና ደግሓኤ ኣብቲ ግዜ’ቲ /ተ.ሓ.ኤ ማ/መሪሕነት/ ዝቐረበ እማመ፡ ቀጺሉ ብርዋንዳን ኣመሪካን ብተመሳሳሊ ዝቐረበ ጻዋዒት ስርዓት ህግደፍ በቲ ዝኣከቦ ሓይሊ ስራዊትን ኣጽዋርን ተመኪሑ ክቕብሎ ፍቃደኛ ስለ ዘይነበረ ከይተዓወተ ከም ዝተረፈ ዝዝከር ኢዩ። እነሆ ከኣ ሕጂ ድሕሪ 18 ዓመት ፈጻሚ ኣካል ኢህወደግ እቲ ግጭት ብሰላማዊ መንገዲ መዕለቢ ክረክብ ንስምምዕ ኣልጀርስን ውሳኔ ኮምሽን ዶብን ብዘይቅድመ ኩነት ምሉእ ብምሉእ ተቐቢሉ ብዘይምምታእ ኣብ ተግባር ከውዕሎ ቅሩብ ምህላዉ ምግላጹ ኣብ ምፍታሕ እቲ ሽግር ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ብምዃኑ ዝምጎስ እዩ።
እዚ ተበግሶ እዚ ነፍስ ወከፍ ሃገርን ስርዓትን ብቐዳምነት ካብ ውሽጣዊ ኩነታቱ ተበግሱ ዝበጽሖ መድምደምታ ይኹን ደኣ እምበር ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ናይ ሰላም ድሌታትን ናይ ዞባውን ዓለማውን ርእሰ-ሓይላን ሓይልታት ተራ’ውን ኣቃሊልካ ዘይረአ ምዃኑ ኣብ ግምት ምእታው ኣገዳሲ ኢዩ። እዚ ሽግር እዚ ብሰላም ክፍታሕ እቲ ብደገ ዝግበር ጻዕርታት ዋላ’ኳ መምስ ዞባውን ዓለማውን ረብሓታቱ ኣተአሳሲሩ ዝርእዮ እንተኾነ፡ እቲ ዝምድናዊ ሰላም ንዝተወሰነ እዋናት ተጻብኦታት ንምቁራጽ ዝሕግዝ ክሳብ ዝኾነ ብዝኾነ ይምጻእ ብዘየገድስ ክታባባዕ ዘለዎ ስጉምቲ ኢዩ። መኽንያቱ ከኣ ካብ ሰላም ወጻኢ ዝኾነት ሃገር ደሞክራስን ቁጠባዊ ምዕባለን ከተራጋግጽ ስለ ዘይትኽእል፡ ብሰላም ተጉራቢትካ ተሓጋጊዝካን ናይ ምንባር ሕቶ ኣገዳሲ’ዩ።
ብርግጽ ካኣ ነዚ ዕድል’ዚ ብዝሐሸ ክጥቀመሉ ዝኽእል እቲ ዝምድናዊ ሰላም ረኺቡ ዘሎ ህዝብታት ኢትዮጵያ ዳኣምበር፡ ውሽጣዊ ሰላም ተሓሪምዎ ዘሎ ህዝብታት ኤርትራስ ዋላ’ኳ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ጎንጺ ምንባሩ ሓደ ሽግሩ ይኹን ዳምበር ቀንዱ ሽግሩ ጉዳይ ዶብ ዘይኮነስ እቲ ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ንጸቢብ ውልቃውን ጉጅላውን ረብሓታቱ ክብል ኣብ ኩሉ ዓውደ መዳያት ዝጥቀመሎም መዕነውቲ ፖሊሲታቱ መሰረታዊ ሱር-ነቀል ፍታሕ ዘይምርካቡ እዩ ሽግሩ።
እዚ ዝምድናዊ ሰላም’ዚ፡ ዘላቒ ክኸውን ይኽእልዶ ዝብል ሕቶ ጸረ ህዝብን ጸረ ደሞክራስን መላኺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ዝሃለወ ሰላምን ደሞክራስን ቁጠባዊ ምዕባለን ከረጋገጽ ዘይክእል እኳ እንተኾነ እቶም ሕጂ ናብዚ ክበጽሕ ዝደፍእዎ ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ረቛሒታትን ተጽዕኖታትን ህልዋት ክሳዕ ዝኾኑ ጥራሕ’ዩ ግድን ምስ ጎረባብቲ ህዝብታትን ስርዓታትን ንግዚኡ ተገዲዱ ብሰላም ክነብር ዝኽእል። ስለ ዝኾነ ካኣ ኣብ ውሽጣዊ ባህሪ ናይ’ቲ ስርዓት ለውጢ ክሳብ ዘይሃለወ እታ ትማሊ ኩናት ዝጻሕተረት ዓምጣሪ ትምክሕታዊ ባህሪኡ ክትህሉ ውሁብ’ዩ። ብመሰረቱ ግጭት ኤርትራ ኢትዮጵያን’ ውን እንተኾነ ማእከሉ ዶብ ዘይኮነስ ኣብዚ ዞባ’ዚ ቁጠባውን ፖለቲካዊውን ወተሃደራውን ልዕልነትካ ከተራጋግጽ ሃነፍ-ነፍ ዝበለትን ከቢድ ዋጋ ዘኽፈለትን ትምክሕታዊ ባህሪ ስርዓት ህግደፍ ዝደፍኦ’ዩ። እዛ ናይ ሕጂ ናይ ሰላም መስርሕ ከኣ ነዚ ዝደፍኦ ተጽዕኖን ረብሓን እንተጎዲልዎ ሕጂ ውን እቲ ጸረ ሰላም ባህሪኡ ንህዝብታት ኤርትራ ኣብ ውሽጡ ከሳቕዮ ዝጸንሐን ዘሎን ንጎራባብቲ ህዝብታትን ሃገራትን’ውን ዘላቒ ሰላም ንምርካብ ዘቕስን ክምዘይኮነ ምግንዛብ ኣገዳሲ’ዩ ንብል።
ኣብ’ዚ ዞባ’ዚ ዘላቕን ዘተኣማምንን ሰላም ክራጋገጽ ዝካኣል፡ ቁልጡፍ ዝኾነ ፖለቲካውን ማሕበራዊ ቁጠባውን እናረጋገጸ ብማዕረ ክስጉም ዝኽእል፡ ነፍስ ወከፍ ሃገር ኣብ ውሽጣዊ ስርዓተ ምሕደርኡ ዝተማልአ ናይ ደሞክራስን ፍትሕን ማዕርነትን ከራጋግጽ ዝኽእል ሓራ ሕብረተ ሰብ ኣብ ምህናጽ ዝራባረብ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ምስ ዝህልዎ‘ዩ ኩሎም ህዝብታት ካብቲ ሰላም ብምልአት ተጠቀምቲ ክኾኑ ዝኽእሉ። ኣብ ኢትዮጵያ እዚ ወድዕነት እዚ ዝሕሸ ባይታ ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ግን ሕጂ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ዘይሃለወሉ ህዝቢ ብዘይ ሸለብ ገለብ ነጻ ኮይኑ ማሕበረ ቁጣባዊ ኩነታት ሃገሩ ክጥቀም ኣብ ዘይከኣለሉ ወቕቲ እቲ በዚ ሰላም’ዚ ኣቢሉ ክርከቡ ዝኽእሉ ውሱናት ዕድላት ምስ ጎራባብቲ ብውሕዱ’ውን እንተኾነ ክጥቀመሉ ቃልስታት ምክያድ ከድልዮ እዩ።
እዛ ጸባብ ዕድል እዚኣ’ውን እንተኾነት ብስርዓት ህግደፍ ብዙሕ ኣድልዎን ጭቆናን መሰናኽላንት ዘለዎ ስለ ዝኾነ ህዝብታት ኤርትራ ዘላቂ ሰላምን ምዕባለን ከራጋግጹ እቲ እንኮ ኣማራጺ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ክተኽሉ ክቃለሱ ጥራሕ እዩ ዝህልዎም። ባህሪ ናይ’ዚ ስርዓት’ዚ ከምዚ ስለዝኾነ ከኣ እዩ ቅድሚ ሕጂ ብሰንኪ ጻሕታሪ ኩናት ባህሪኡ ኣብ ዞባና ዘካየዶ ምትእትታዋት ይኹን ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሐ ሰብኣዊ ግህሰትን ብሕቡራት መንግስታት ናይ ማዕቀብ ውሳነታት ክውሰደሉ ዝተገብረ።
እቲ ጭቡጥ ኩነታት ናይ ሃገርና እዚ ዝጥቀስ ዘሎ ይኹን ደኣ እምበር እቲ ሕጂ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ፍታሕ ክረክብ ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ሰላማዊ ልዝብ ዝህልወና ርእይቶ ከምዚ ዝስዕብ’ዩ።
ሰላም ንምርካብ ዋጋ ዘኽፍል ምዃኑ ርዱእ ብምውሳድ፡ እቲ ውሳኔታት መሰረት ዝገበረ ኣብ ዶብ ዝርከቡ ህዝብታት ብቐረባ ምትእስሳራት ዝጸንሖምን ዘለዎምን ካብዚ ውሳነ’ዚ ከጋጥምዎ ዝኽእሉ ጸገማት ኣብ ጸብጻብ ብምእታው ብክልቲኡ ሸነኻት ምርድዳእ ዝፍጠረሉ ኩነታት ምምድማድ።
እቲ ዝርርብ ብዝተፋላለዩ ባዕላውን ወድዓውን መኽንያታት ኣብ ዕጽው መንገዲ ከይበጽሕ፡ ኣብ’ቲ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ተመርኲስካ ኣብ ወሰንቲ ገዛእቲ ጉዳያት ኣብ ስምምዕ እንተተብጺሑ፡ እቲ ዝምድናታት ናብ ንቡር መሊስካ እቶም ዝተረፉ ጉዳያት ብመስርሕ ክፍትሑ ምጽዓር።
ኣብ መደምደምታ ፈታዊ ሰላምን ደሞክራስን ሕብረተ ሰብ ዓለም ነዚ ናይ ሰላም ተበጉሶታት እዚ እናደገፈ ኣብ ሃገርና ይኹን ዞባና ዘተኣማምን ዘላቒ ሰላም ክራጋገጽ፡ ምእንቲ ፍትሕን ሰላምን
ሙምባይ በህንድ እንደ አንዳንድ ስፍራዎች ብዙ ታሪካዊ ሐውልቶች የሉትም, ነገር ግን ብዝኃዊነታቸው ከማካካሻ በላይ ናቸው. ሁሉንም ከባህር ዳርቻዎች ወደ ቦሊዉድ ያገኛሉ. የማይረሳ ጉዞ ላደረጉባቸው 12 ቱ መስህቦች እና ቦታዎች ከእነዚህ ቦታዎች አንዷ መሄድ የለብዎትም.
በሙምባይ የታወቀው የሕንዳው ጌት በርሜል በ 1924 የተገነባው የንጉስ ጆርጅ ቪ እና ንግሥት ሜሪን ወደ ከተማ ለመጎብኘት ነው. በተጨማሪም የቀድሞው የብሪቲሽ ወታደሮች ከሄዱበት ተነስቶ በ 1947 ህንድ ነፃነቷን ካገኘች በኋላ የእንግሊዝ አገዛዝ ማብቃቷን ያመለክት ነበር. እየወረወሩ የሚገቡበት የጉብኝት ጎብኚዎች ጎብኚዎች በጀልባ ሲመጡ ለመጀመሪያ ጊዜ ያዩታል. ሙምባይን ለመዳሰስ የሚወደድ ቦታ ነው. በአሁኑ ጊዜ በሐውልቱ ዙሪያ ያለው አከባቢም የሰርከስ ዓይነት ይመስላል, ብዙ ነጋዴዎች ከፉኑ ሆነው ወደ ሕንድ ላህ ሻይ ሁሉም ነገር ይሳባሉ.
በሙምባይ እጅግ ውስብስብ የሆኑ የቅኝ ግዛት ስነ-ህንፃዎችን ለመግለጽ የሚያስችሉ አንዳንድ የሚማርኩ ቅርስ ሕንፃዎች አሉ. ምርጥ ከሚባሉት ውስጥ በካላ ጎዳ ቅጥር ግቢ ውስጥ, የቪክቶሪያ ተርቲስ (CST) ባቡር ጣቢያው, የቦምባይ ከፍተኛ ፍርድ ቤት እና በፎንት መስክ የሆሚምማን ክበብ ሕንፃዎች ውስጥ የሚገኙት የጌቴክ ወሳጅ ፔን ዌልስ ሙዚየም ናቸው. የሆሚምራን ክበብ የከተማዋን መናፈሻ እና ማሰራጨት የተሻሉ የአትክልት ቦታዎች ናቸው. በተጨማሪም በኪዞቲዋዊያ መንደር ውስጥ ታሪካዊ የሆኑ የ 18 ኛው ክ / ዘሮችን ተንሸራታች.
በአንድ ወቅት በዚያ ቦታ ስለነበረ አንድ ሐውልት ለማመልከት ካላ ጎዳና "ጥቁር ፈረስ" የሚል ትርጉም ያለው ሲሆን የሙምባይ ባህላዊ ማእከል ነው. ይህ የጨረቃ ቅርጽ ሰሃም በሙምባይ ምርጥ የሥነ ጥበብ ማዕከሎች እና ቤተ-መዘክሮች ነው. በተጨማሪም በባህላዊ ቦታዎች የተሞላ, አንዳንድ አስደናቂ የመንገድ ስእሎች ይሞላሉ. በእረፍት ዙሪያ ይጓዙ, ነገር ግን ታዋቂውን የኢይዋንግሪ ስነ-ጥበብ ማዕከሉን መጎብኘትዎን ያረጋግጡ. በየካቲት በየካቲት ወር የካላ ጎዳና ማህበር ዘጠኝ ቀን የካላ ጎዳ የስነ-ጥበብ ፌስቲቫል ያስተናግዳል.
ባንጋን ታንክ በፕላኔታችን ውስጥ በቋሚነት የተመቻቸ ቦታ ሲሆን በከተማው ውስጥ ለመቆየት የተለየ እድል ይሰጣል. ሆኖም ግን በአካባቢው የሚኖሩ ብዙ ነዋሪዎች ይህንን አያውቁም. የተቀደሰ ውሃ ማጠራቀሚያ ከቤተመቅደሶች , ከቤቶችና ድሬሻሳላስ (ሃይማኖታዊ የእረፍት ቤቶች) ጋር የተጣበቀ ጠባብ ባቡር አጠገብ ተቀምጧል. ሂንዱዎች በእግር መጫዎቻ ላይ በእግር መጓዝ ከፍተኛ የሆነ የመንጻት ጥቅሞች እንዳላቸው ያምናሉ. በእዚያ ደረጃዎች ላይ ቁጭ ብሎ እለታዊ ኑሮውን ለመቅሰም የተወሰነ ጊዜ ማሳለፍ ጠቃሚ ነው.
ይህ ሰፊ የአየር ማጠቢያ ልብስ በከተማው ውስጥ የማይረሳ ፍንጭ ይሰጣል. በሁሉም የሞምባይ ውስጥ የቆሸሸ ልብስ ማጠቢያ እዚህ ተጭኖ ማቆሚያ የሌላቸው በሚመስሉ የዝንብ ማቆሚያዎች ውስጥ በዲቪቢስ (አረሮች) ታጥበው በእጅ ያመጣሉ . በሺዎች የሚቆጠሩ ድሆች በየቀኑ በኬሚካሎች የተሞሉ ውሃን በጉልበታቸው ጉልበታቸው ላይ ቆመው ይደፍራሉ .
ቦታ: - ከማሃላግሚ የባቡር ጣቢያው (ከምዕራብ መስመር ከቤተ ክርስቲያን) 6 ኛ ማእከል, ማዕከላዊ ሙምባይ. ወደ መናፈሻው ይውጡ እና በድልድዩ ላይ ወደ ግራ ይታጠፉ.
መያዣ የያዘ ሰው ዳባዋላ ማለት በየቀኑ 200,000 ምግቦች የተዘጋጁ ምግቦችን በየከተማው ለሚገኙ የቢሮ ሰራተኞች ለማጓጓዝ እና ለማድረስ በሺዎች ለሚቆጠሩ ወንዶች የተሰጠ ነው. ይህ ልዩ ጽንሰ-ሐሳብ የብሪታውያን ገዢዎችን ፍላጎት ለማሟላት ተጀምሯል. ነገር ግን አሁን ወደ ቤታችን መመለስ የማይችሉ የህንድ ነጋዴዎችን ማገልገሉን ቀጥሏል.
ትዕቢተኛው ሀጂ አሊ መስጊድም ሆነ መቃብር ነው. በ 1431 ሀብታም የሙስሊም ነጋዴ እና ወደ መካ ከሄደ በኋላ የህይወቱን አኗኗር ለመለወጥ በመንፈሱ ተመስጧዊ ተመስጦ የነበረችው ሱፊ ቅዱስ ፓር ሃጂ አሊ ሻህ ቡካሪ. አካሉንም ይዟል. በባህር መሀከል መሀከል የሚገኘው ሀጂ አሊ በቁጥጥር ማዕከሉ ላይ ብቻ በ 500 ሄክታር የእግር መሄጃ መንገድ ላይ ይገኛል.
ከላብ ካውሱዌይ ከሚሰሩት በቀለማት ያሸበረቁ የአስፋልት ነጋዴዎች ከሚታወቁት የ Chor Bazaar Thieves Market , የሙምባይ ጎዳናዎች ለገበያ የሚውሉ ደስ የሚሉ ቦታዎች ናቸው. በኮምባው ኮዝዌይ ላይ በሚያምር ቆንጆዎች ላይ ክምችት ላይ ያተኩሩ, በሊንግንግ ሮድ ርካሽ ጫማዎች እና ልብሶች በደስታ ይደሰታሉ, በጥንት ጊዜ ለ Chor Bazaar የጠበቆቹን ድንበሮች ይፈትሹ, እና በ Crawford ገበያ አሠራር ሲታዩ ትኩስ ምግቦችን እና ቅመማ ቅመሞችን ይወቁ.
ሙምባይ የህንድ ኢንዱስትሪው "ቦሊዉድ" የፊልም ኢንዱስትሪ ማዕከል ሆኗል. ከቤተክርስትያን ባቡር ጣቢያ አጠገብ በሚገኘው የኦሮስ ሲኒማ ያለው ኤስቶ ሲኒማ, በቦሊዉድ ፊልም ውስጥ ለመውሰድ ጥሩ ቦታ ነው. እንደ አማራጭ የፊልም ከተማ ውስጥ ለሚሰሩት ድርጊቶች መጎብኘት ይቻላል. ወይም ደግሞ የአንድ ስብስብ ፊልም ከማየት ይልቅ በቦሊዊናዊ ፊልም ውስጥ ቢሆኑ እንደዚያ ሊሆን ይችላል!
ሙምባይ የእስያ ትልቁ ስደተኞች, ዳርሃቪ በመሆኗ ይታወቃል. ወደ ጉብኝቱ መሄድ ይቻላል. ይሁን እንጂ ብዙ ሰዎች ለሞራል ምክንያቶች ሲሉ እንዲህ የሚያደርጉት ለጉዳዩ አስጊ የድህነት ጉዞ ነው ብለው ስለሚሰማቸው ነው. እውነታው ግን በጣም የተለየ ነው. ጉብኝቱ በጣም ጥሩ እና ሰዎች አሉታዊ የሆኑትን አሉታዊ ግምቶች ይሰነዝራሉ. ዳሃራዊ በአነስተኛ ኢንዱስትሪዎች የተሞላና የተራቀቀ ሰፊ ቦታ ነው, እርስዎም ከዚሁ አምራቾች (የቆዳ ልብሶች እና ጨርቆች ለመገበያያ የሚሆኑ ሁለት ታዋቂ ነገሮች) ናቸው.
ምንም እንኳን በማሃራሽትራ ታዋቂው አንታንታ እና ኤላ ዋሻዎች አቅራቢያ በማይታይበት ቦታ ላይ ምንም እንኳን በአልፋታታ ደሴት ውስጥ ያሉ ጥንታዊ ድንጋዮች የተንጠለጠሉባቸው ቦታዎች በሞምባይ ውስጥ ለጥቂት ቀናት ሲቆዩ ማየት ይመረጣል. ሁለት ቡድኖች አሉ-አንድ የቡድሂስት እና አንድ ሂንዱ. በ 1984 ወደ ጌታ ሽቫ የተሰኘው ትልቁ ዋሻ ዋሻ በዩኔስኮ የዓለማቀፍ ቅርስ በመባል ይታወቃል. አስደናቂ የሆኑ የቅርጻ ቅርጾችን እና የስነጥበብ ስራዎች አሉት. ወደ ህንድ ሀገር ከሚገቡት ጀልባ በመጓዝ እዚያ ይድረሱ. ወደ ሌላ ቦታ ለመጓዝ ከፈለጉ በከተማው ሰሜናዊ ጫፍ በሳንጃ ጋንዲ ብሔራዊ ፓርክ ውስጥ ተጨማሪ የቡድሃ ዋሻዎች አሉ.
ቦታ: - Elephanta Island ከ Mumbai በስተሰሜን 10 ኪሎ ሜትር (6 ማይል) ነው. ከካሜቲ ከተማ ማዕከል 40 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው ቦርኒያይ በተሰኘው የሳንጋ ጋንዲ ብሔራዊ ፓርክ ውስጥ የካቴሪ የቡድሃ ዋሻዎች.
አስቸጋሪ በሆነ የማረፊያ ቀን መጨረሻ ላይ በጁዋ እና የባህር ማዶ ላይ ከሚገኙት የአገሬው ሰዎች ጋር ዘና ይበሉ እንዲሁም ፀሐይ ስትጠልቅ ይቃኙ. ፈገግታ የመሰማት ስሜት ካጋጠመዎት ብዙ የምግብ መሸጫ ድንኳኖች እና ተንቀሳቃሽ የምግብ አቅራቢዎች በሚቀርቡ ጣፋጭ ምግቦች ላይ መጋገር ይችላሉ. ተወዳጆች በቆሎ, ቤሌት ማጥሪያ, ፓኒ ፑቲ እና ፓቭ ባሃጂ የተጠበሰ በቆሎ ይገኛሉ.
ቦታ: ጁሁ ከከተማው መሃል በስተ 30 ኪሎሜትር ርቀት ላይ ትገኛለች. የባህር በርድ ቾውፒቲ ደግሞ በደቡብ ሙምባይ የሚገኝ ሲሆን, ከመንግስት ማእከላት አጭር ርቀት.
ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች የኢትዮጵያ መንግሥት ለስድስት ወራት የደነገገዉ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወትሮም በቋፍ የነበረዉን የሰብዓዊ መብት ይዞታ ወደ ከፋ ደረጃ ሊያሸጋግረዉ እንደሚችል እያሳሰቡ ነዉ።
አምነስቲ ኢንተርናሽናል መንግሥት የሚቀርቡበትን ተቃዉሞዎች ለማቀዝቀዝ የሚወስዳቸዉ ርምጃዎች ይበልጥ አባባሽ እየሆኑ መሄዳቸዉን ትናንት ባወጣዉ መግለጫዉ አመልክቷል። ቻተም ሃዉስ የተሰኘዉ የብሪታኒያዉ ዓለም አቀፍ የፖለቲካ ምርምር ተቋም ለሩብ ምዕተ ዓመት በትረ ሥልጣን ጨብጦ የሚገኘዉ ገዢ ፓርቲ ሚናዉን እና ኅብረተሰቡን የሚረዳበትን ሁኔታ ዳግም ሊያጤን ከሚገባዉ ደረጃ ላይ መድረሱን አሳስቧል።
ከ25 ዓመታት የስልጣን ዘመን በኋላ ገዢዉ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር በምህጻሩ ኢህአዴግ፤ በጣም ወሳኝ ለዉጥ ማድረግ የሚገባዉ ወቅት ላይ ደርሷል ያላል፤ ቻተም ሃዉስ። በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ዉስጥ የደነገገዉ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም የሀገሪቱን ምክር ቤት ወንበሮች ከነአጋር ድርጅቶቹ የተቆጣጠረዉ ኢህአዴግ፤ በሀገሪቱ ሥርዓት ማስከበር አለመቻሉን መቀበሉን እንደሚያመለክትም ቻተም ሃዉስ ትናንት «የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከመሪዎቹ በላይ ሆኗል?» ሲል ይፋ ያደረገዉ ጽሑፍ ይዘረዝራል። ጽሑፉ አክሎም ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ይፋ ባደረጉበት ወቅት፤ የምርጫ ሂደቱ ላይ ማሻሻያ እና ከተቃዉሞ ፖለቲካ ኃይሎች ጋርም ዉይይት ሊደረግ እንደሚችል ጠቁመዉ እንደነበርም ያስታዉሳል።
መረዳት የሚገባዉ ዋናዉ ነገርም በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ዉስጥ የሚታየዉ ተቃዉሞ የተነሳዉ የትጥቅም ሆነ ሰላማዊ የተቃዉሞ እንቅስቃሴ በሚያደርጉ ኃይሎች ሳይሆን ከተራዉ ሕዝቡ መሆኑንም ቻተም ሃዉስ ያመለክታል። አምነስቲ ኢንተርናሽናል በበኩሉ በሀገሪቱ ተቃዉሞዉ የተባባሰዉ መንግሥት ገንቢ በሆነ መንገድ ተቃዋዉን ማስተናገድ ስላልቻለ እንደሆነ በመግለጫዉ ገልጿል። የአፍሪቃ ቀንድ ተመራማሪ አቶ ፍሰሃ ተክሉ እንዴትነቱን ይናገራሉ።