Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኣብ’ዚ ኣጥቢቐ ከስምረሉን ክገልጾን ዝደሊ ወሳኒ ነጥቢ ኣሎ:: እዚ ማለት ከኣ:- ኣብ’ቲ ኣብ ዕለት:- 03-02-2016: ኣብ ማእከላይ መደበር ፖሊስ ሮተርዳም: ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ገበን ወንጀል መርመራ ፖሊስ ዘካየድክዎ ርክብ: ነዚ ልዕል ክብል ዝገለጽክዎ: ኣብ ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ተፈጺሙ ዝተባህለ ጾታዊ ዓመጽ ዝምልከት ጉዳይ: እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ገበን ወንጀል መርመራ ፖሊስ ሮተርዳም ከም ዝሓበሩኒ: ንሳቶም ይጠቕሱ:: ”ንሕና ኣባላት ፖሊስ ገበን ወንጀል መርመራ ሮተርዳምን: ናይ ሮተርዳም ናይ ኣኽባር-ሕጊ ክፍልን: ነቲ ኣብ ጋዜጣታት ነዘርላንድ ዝተናፈሰ ወረ ምርኩስ ብምግባር: ሓቂ ንምርካብን: ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ንምቕራብን ኢልና: ኣፈናዊ መርመራ ኣካይድና ኢና::” ዝብል ሓበሬታ ኣተንቢሆምለይ ኢዮም::
ይኹን ድኣ ‘ምበር: እዞም ላዕለዎት ሓለፍቲ ፖሊስ ገበን ወንጀል መርመራ ሮተርዳም: ሓበሬታኦም ብምቕጻል ከም ዘብርሁለይ: ”ክሳብ ሕጂ ብዝገበርናዮ ኣፈናዊ መርመራ: ተዓሚጸ!!! እትብል: ብግሊ ዝቐረበት ጓል-ኣንስተይቲ ትኹን: ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ: ኣብ ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ተዓሚጸን!!! ዝብል ትካል ይኹን: ቤት-ጽሕፈት: ክሲ ዘቕረበልና ኣካል ክሳብ ሕጂ የለን:: ኣብ’ቲ ተፈጺሙሉ ዝተባህለ ቦታ ‘ውን እንተኾነ: ነቲ ፍጻሜ ዝምልከት ዝተረኽበ ጭቡጥ ሓበሬታ ይኹን ኣሰር ኣይረኸብናን::” ክብሉ ኢዮም ኣነጺሮምለይ:: ”ኣብ ከም’ዚ ኩነታት: እንታይ ሒዝና ኢና መርመራ ከነካይድ? እንታይ መሰረት ብምግባር ኢና ኸ? ብዘይተመስረተ ሕጋዊ ክሲ: ሰባት ክንቅይድ ወይ ክንኣስር?” ኢዮም ኢሎምኒ::
እዘን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋ ትካላትን: ሰብ-መዝን: ኣብ’ቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ዝተኻየደ ሰፊሕ ኣኼባ: ብዛዕባ ጾታዊ ዓመጽን ንዑኡ ዝመሳሰል ዛዕባታትን ኣልዒለን: ሰፊሕ ክትዕን ምይይጥን ናይ ሓሳብ ምልውዋጥን ከም ዘካየዳ: ነቲ ኣብ ልዕሊ ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ተፈጺሙ ተባሂሉ ዝተዘርበ ጉዳይ ብዝምልከት ግን: ካብ’ቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ ገበን ወንጀል መርመራ ፖሊስ ሮተርዳም ዝሃቡኒ መግለጺ ዝፍለ መረዳእታን: ሓሳብን ከም ዘይኮነ ብዘየማትእ ሓቢሮምኒ::
እቲ ሓቂ እዚ ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮ ዘለኹ ካብ ኮነ: ኩዋ (COA) ይኹን: ናይ ነዘርላንድ ጋዜጣታት: ከምኡ ‘ውን: ኩሎም ናይ ነዘርላንድ መንግስታዊ ትካላት: ብቐጥታን ብተዘዋዋሪ መንገድን: ንኦርቶዶክሳዊት ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ሮተርዳም: ኣብ ምጽላምን ምንዋርን ዝተኻፈሉ: ብዘይ ውዕል ሕድር: እቲ ሓቂ ብጋዜጣዊ መግለጺ ክፉት ዝኾነ ይቕሬታ: ንኦርቶዶክሳዊት ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ኪዳነ-ምህረት ሮተርዳምን: መራሕታን ኣካየድታን: ኣብ ውሽጣ ዝቕድሱ ኣቕሽሽትን ድያቆናትን: ከምኡ ‘ውን: ነቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ሆላንድ ተዓቒቦም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት: በዚ ጉዳይ ንዝተተንከፉን ዝተጎድኡን ኩሎም: ይቕረታ!!! ክሓትዎምን: ብሕጋዊ መንገዲ ኸኣ: ክኽሕስዎምን ይግባእ!! ክብል ምድረ ባሕሪ ጻዊዒቱ የመሓላልፍ::
የሉቃስ ወንጌል መቼ እንደ ተጻፈ ለመገመት የሌሎቹን ወንጌላትና የሐዋርያት ሥራን ቅደም ተከተል መገንዘብ አስፈላጊ ነው። ለምሳሌ፣ ሉቃስ የማርቆስን ወንጌል ከምንጮቹ እንደ አንዱ አድርጎ ተጠቅሞ ይሆን? የሐዋርያት ሥራ የተጻፈው መቼ ነው? በሐዋርያት ሥራ 1፡1 ላይ ሉቃስ ስለ መጀመሪያው መጽሐፉ ማለትም ስለ ሉቃስ ወንጌል ስለሚጠቅስ፣ የሐዋርያት ሥራ ከሉቃስ ወንጌል በኋላ እንደ ተጻፈ አያጠራጥርም። የሐዋርያት ሥራ የሚያበቃው ጳውሎስ ከሮም ወኅኒ ቤት ይወጣል ተብሎ በሚጠበቅበት ወቅት ነው። ሉቃስ ስለ ጳውሎስና ስለ አሟሟቱ ምንም ዓይነት ተጨማሪ አሳብ ስላልጻፈ፥ የሐዋርያት ሥራን ጽፎ የጨረሰው ጳውሎስ ከእስር ቤት ከመውጣቱና እንደገና ከመታሰሩ በፊት ሳይሆን አይቀርም። ስለሆነም የሐዋርያት ሥራ በ63 እና 64 ዓ.ም. መካከል እንደ ተጻፈ ይገመታል። ይህም የሉቃስ ወንጌል ከዚያ በፊት እንደ ተጻፈ ያመለክታል። ስለሆነም ሉቃስ ወንጌሉን ከ59-63 ዓ.ም ባለው ጊዜ ውስጥ እንዳጠናቀቀ ይገመታል።
ሉቃስ የማርቆስን ወንጌል እንደ ምንጭ ተጠቅሟል የሚሉ ምሑራን፥ መጽሐፉ የተጻፈበትን ዘመን ወደ 70 ዓ.ም. ያመጡታል። እነዚህ ወገኖች እንደሚሉት፣ ይህን ወንጌል እንደ አንዱ ምንጭ አድርጎ ሉቃስ ከመጠቀሙ በፊት፥ የማርቆስ ወንጌል ተጽፎ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እስኪሰራጭ ድረስ ጊዜ ሳይወሰድ እንዳልቀረ ይናገራሉ። ነገር ግን የማርቆስ ወንጌል ቀደም ብሎ ተጽፎ ተቀባይነትን ካገኙት ወንጌላት እንደ አንዱ ሆኖ ካገለገለባት በኋላ፥ በሮም የራሱን መጽሐፍ ጽፎ ይሆናል ብለው ይገምታሉ። ሉቃስ ከ63 ዓ.ም. በኋላ ጽፎታል የሚለው ግምት ግን ይህን ያህል ተቀባይነት አላገኘም።
ሉቃስ ወንጌሉን የጻፈው በየት ስፍራ እንደሆነ በውል አይታወቅም። በአማራጭነት የሚጠቀሱት አገሮች ፣ ሉቃስ ብዙ ጊዜ ያሳለፈባት ፊልጵስዩስ፣ 2) ጳውሎስ ለሁለት ዓመት የታሰረባት ቂሣርያ፥ ወይም 3) ጳውሎስ ታስሮ የቆየባት ሮም ናቸው። ከእነዚህ በአንዱ ሳይሆን እንዳልቀረ ይገመታል። ሆኖም ሉቃስ ወንጌሉን የጻፈው ቂሣርያ ወይም ሮም በቆየባቸው ጊዜያት ይመስላል።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ክርስቲያኖች ስለ ክርስቶስ ሊያውቋቸውና ከሕይወታቸው ጋር ሊያዛምዷቸው የሚገቧቸው እውነቶች ምንድን ናቸው? ለ) በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከእነዚህ እውነቶች አብዛኞቹ የሚገኙት የት ነው?
እ.ኤ.አ. ጥቅምት 25 ቀን 2007 በሊጅ አቅራቢያ በሚገኘው ቲምስተር ውስጥ ክሪስቶፍ ማርትዝ ላዘጋጀው የጉባ evening ምሽት የጉባ Conference ድጋፍ ፡፡
ስዑዲ ዓረብ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ዜጋታት ወጻኢሃገራት ንምህዳን ኣብዚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ዘካየደቶም ስርሒት፣ ልዕሊ 670 ሽሕ ሰባት ከምዝኣሰረት ኣገልግሎት ዜና ስዑዲ ብሰንበት 25 ለካቲት ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ካብዞም ኣብዚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ብፖሊስ ስዑዲ ዓረብ ዝተታሕዙ ናይ ወጻኢ ዜጋታት፣ እቶም ኣስታት 469 ሽሕ ናይ መንበሪ ቅጥዕታት ዘየማልኡ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም ኣስታት 140 ሽሕ ከኣ ናይ ስራሕ ሕግታት ዘየማልኡ’ዮም።
ብዘይካ’ዚ ንጸጥታ ዶባት ብምጥሓስ ናብታ ሃገር ዝኣተዉ ልዕሊ 59 ሽሕ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ክእሰሩ እንከለዉ፣ 592 ሰባት ከኣ ካብታ ሃገር ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ክወጹ ኣብ ዝፈተንሉ ከምዝተታሕዙ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ 198 ስዑዳውያን ዝርከብዎም 1300 ሰባት፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይጸንሖም ወጻእተኛታት ብምዕቛቦም ኣብ ስራሕ ብምውፋሮም ከምዝተኣስሩ ተገሊጹ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ልዕሊ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ሓድሽ ሕግታት ካብ እተተኣታትዉ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጥራይ 1.6 ሚልዮን ሰባት ሰጕጋ ከምዘለዋ’ውን እቲ ዜና ኣብ መወዳእታ የገንዝብ።
ኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ወደ ድብልቅ(Hybrid) የትምህርት አሰጣጥ ዘዴ በሚሸጋገርበት ወቅት በድብልቅ(Hybrid) የትምህርት አሰጣጥ በት/ቤት በሳምንት ሁለት ቀናት ለመከታተል ለመረጡ የተወሰኑ ተማሪዋችን በሚከተለው መንገድ ያከናወናል፤
ማስታወሻ፤ ሁሉም የሽግግር ሂደት በሰራተኞች ምደባ፣ በህንፃ የማስተናገድ አቅም ፣ የኮሚዪኒቲ ጤና ሁኔታ መስፈርት እና የውሳኔ መስጫ መስፈርት አመልካቶች ላይ የተመሰረተ ይሆናል።
ማክሰኞ፣ ማርች 2 የድብልቅ ፕሮግራም የመረጡ ተማሪዋች K-5 በከተማ አቀፍ ፕሮግራም ልዪ ትምህርት በራሱን የቻለ የሙሉ ቀን ፕሮግራም አገልግሎቶች የሚያገኙ፣ በK-5 ልዪ ትምህርት በንባብ እና በሂሳብ ትምህርት አገልግሎቶች በራሱን የቻለ የሚከታተሉ፣ የመዋእለ ህፃናት የልዩ ትምህርት አገልግሎቶች ተማሪዋች እና K-5 ክፍል የእንግሊዘኛ ቋንቋ ተማሪዋች አገልግሎት (EL) ተማሪዋች ያካትታል።
ማክሰኞ፣ ማርች 9 የድብልቅ ፕሮግራም የመረጡ ከ6-12 ተማሪዋች የSPED የከተማአቀፍ እና ራሱን ያቻለ የንባብ እና የሂሳብ ትምህርት የሚከታተሉ እና አዲስ የኢ.ኤል (EL) የ6-12 ተማሪዋች ።
የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ፕለስ+ የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም በተመረጡ ቦታዋች በነፃ የታይትል I ተማሪዋችን ለመቆጣጣር ለማቆየት የሚያስችል በድብልቅ ፕሮግራም እንዲቀጥል ይደረጋል። በአሁኑ ወቅት ተመዘግበው እና በቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም የሚማሩ ተማሪዋች በቀጣይነት እንዲከታተሉ ይደረጋል። ለተጨማሪ መረጃ እባክዎን በተደጋጋሚ የሚቀርቡ ጥያቄዋች ይመልከቱ።
የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ፕለስ+ የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም አሁን ባለበት ቦታ ይቀጥላል በተመሳሳይ መልኩ እና አገልግሎት በሚከተሉት ቦታዋች ይካሄዳል፤
ወደ አዲሱ ቦታ፤ ኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ፕለስ+ የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም ከጄምስ ኬ. ፖልክ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት፤ ወደ ፈርዲናድ ቲ ዴይ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት (1701 N. Beauregard - 22311) ይዛወራል በፈርዲናድ ቲ ዴይ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት በፕሮግራሙ የሚሳተፉ ተማሪዋችን በተሻለ ለማስተናገድ። * ለፈርዲናድ ቲ. ዴይ ተማሪዋች ሰኞ፣ ማርች 1 በሁለቱም ቦታዋች ፕሮግራም አይካሄደም። በፈርዲናድ ቲ. ዴይ ፕሮግራም የሚጀመረው ማክሰኞ፣ ማርች 2 ነው።
የእኔ ተማሪ በድብልቅ ፕሮግራም የማይከታተል ሆኖም ግን በቨርችዋል ትምህርት የሚከታተል ክሆነ እርሱ/ሷ አሁን በተመዘገቡበት የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ፕለስ+ የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም መቀጠል ይችላሉ?
አዎ። ቤተሰቦቻቸው በቨርችዋል ትምህርት እንዲከታተሉ የመረጡላቸው ተማሪዋች በቨርችዋል ፕለስ የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም ቦታ በሳምንት አምስት ቀን መከታተል ሊቀጥሉ ይችላሉ። ወደ ቦታ የሚያደርስ የትራንስፖርት አገልግሎት አይሰጥም። ወላጅ/ አሳዳጊ የትራንስፓርት አገልግሎት መስጠት ይኖርባቸዋል። የአገልግሎት ሰዓት እና ዓይነት እንደነበረው ይቀጥላል።
የእኔ ተማሪ የድብልቅ ፕሮግራም በትምህርት ቤታቸው የሚከታተሉ ከሆነ እርሱ/ሷ የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ፕለስ+ የሚሰጠውን የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም በድብልቅ ፕሮግራም በማይሰጠበት ወቅት መከታተል ይቻላሉ?
አዎ። በእነዚህ ፕሮግራሞች አገልግሎት የሚያገኙ የድብልቅ ሞዲል የመረጡ ተማሪዋች የድብልቅ ትምህርት በማይሰጠበት ቀናት በተመዘገቡበት የቨርችዋል ፕላስ + የትምህርት ቀን እና ከትምህርት በኋላ መከታተያ ቦታ መማር ይችላሉ። ወደ ቦታ የሚያደርስ የትራንስፖርት አገልግሎት አይሰጥም። በእነዚህ ቀናት ወላጅ/ አሳዳጊ የትራንስፓርት አገልግሎት መስጠት ይኖርባቸዋል። የአገልግሎት ሰዓት እና ዓይነት እንደነበረው ይቀጥላል።
የድብልቅ ፕሮግራም ተማሪዋች ፕሮግራሙ በማይሰጥባቸው ቀናት የቨርችዋል ፕለስ+ የትምህርት ቀን የማቆያ ፕሮግራም/ቦታ የሚወሰድ የትራንስፓርት አገልግሎት ሊያገኙ ይችላሉ።
አይ። የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ተማሪዋች ወደ ትምህርት ቤት ለማመላልስ አገልግሎት የሚሰጥ ቢሆንም የድብልቅ የትምህርት ፕሮግራም በማይኖርበት ቀን ምንም የትራንስፓርት አገልግሎት አይኖርም። ወላጅ/ አሳዳጊ የድብልቅ ፕሮራሙ በማይኖርበት ቀናት ልጆቻቸውን ወደ ቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም/ቦታ ማመላለስ መቀጠል ይኖርባቸዋል።
በድብልቅ የትምህርት ቀናት ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም እንዴት ይሆናል? የእኔ ልጅ በአካል በመገኘት በድብልቅ ፕሮግራም ትምህርት ከተከታተለ በኋላ የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. የቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም መክታተል ይችላል ?
በሚከተሉት ትምህርት ቤቶች የሚማሩ ተማሪዋች ከድብልቅ የትምህርት ቀን በኋላ በቅርብ ወደአለው ትምህርት ቤት ወይም በቅርብ ወደሚገኘው የቨርችዋል ፕለስ ቦታዋች በእግር ሊሄዱ ይችላሉ።
በወላጆች/አሳዳጊዋች ፍቃድ ፤ የኮራ ኬሊ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት ተማሪዋች በአሁኑ ወቅት በቸክ አርምስትሮንግ መዝናኛ ማእከል የቨርችዋል ፕለስ+ ፕሮግራም የሚከታተሉ የድብልቅ ትምህርቱ ካለቀ በኋላ በእግራቸው ወደ መዝናኛ ማእከሉ መሄድ ይችላሉ። ልጅዎ ከድብልቅ ትምህርት በኋላ ወደ ዚያ እንደሚመጣ እንዲያውቁ ለማድረግ እባክዎን ከመዝናኛ ማእከሉ ሰራተኞች ይነጋገሩ።
በወላጆች/አሳዳጊዋች ፍቃድ ፤ የፈርዲናድ ቲ. ዴይ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት ተማሪዋች በአሁኑ ወቅት በጄምስ ኬ. ፖልክ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት የቨርችዋል ፕለስ+ ፕሮግራም የሚከታተሉ (ከማርች 1፣ 2021 ጀምሮ ወደ ፈርዲናድ ቲ. ዴይ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት እንዲዛወር ተደርጎል።) የድብልቅ ትምህርቱ ካለቀ በኋላ በፈርዲናድ ቲ. ዴይ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት ፕሮግራሙን መከታተል ይችላሉ ። ልጅዎ ከድብልቅ ትምህርት በኋላ ወደ ዚያ እንደሚመጣ እንዲያውቁ ለማድረግ እባክዎን ከሰራተኞች ጋር ይነጋገሩ።
በወላጆች/አሳዳጊዋች ፍቃድ ፤ የጀፈርሰን ሂውስተን ት/ቤት ተማሪዋች በአሁኑ ወቅት በወንዶችና በሴቶች ክለብ የቨርችዋል ፕለስ+ ፕሮግራም የሚከታተሉ የድብልቅ ትምህርቱ ካለቀ በኋላ በእግራቸው ወደ ክለቡ መሄድ ይችላሉ። ልጅዎ ከድብልቅ ትምህርት በኋላ ወደ ዚያ እንደሚመጣ እንዲያውቁ ለማድረግ እባክዎን ከክለቡ ሰራተኞች ይነጋገሩ።
በወላጆች/አሳዳጊዋች ፍቃድ ፤ የፓትሪክ ሄንሪ መዝናኛ ት/ቤት ተማሪዋች በአሁኑ ወቅት በፓትሪክ ሄንሪ መዝናኛ ማእከል የቨርችዋል ፕለስ+ ፕሮግራም የሚከታተሉ የድብልቅ ትምህርቱ ካለቀ በኋላ በእግራቸው ወደ መዝናኛ ማእከሉ መሄድ ይችላሉ። ልጅዎ ከድብልቅ ትምህርት በኋላ ወደ ዚያ እንደሚመጣ እንዲያውቁ ለማድረግ እባክዎን ከመዝናኛ ማእከል ሰራተኞች ጋር ይነጋገሩ።
በወላጆች/አሳዳጊዋች ፍቃድ ፤ የዊሊያም ራምሴ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት ተማሪዋች በአሁኑ ወቅት በዊሊያም ራምሴ የመዝናኛ ማእከል የቨርችዋል ፕለስ+ ፕሮግራም የሚከታተሉ የድብልቅ ትምህርቱ ካለቀ በኋላ በእግራቸው ወደ መዝናኛ ማእከሉ መሄድ ይችላሉ። ልጅዎ ከድብልቅ ትምህርት በኋላ ወደ ዚያ እንደሚመጣ እንዲያውቁ ለማድረግ እባክዎን ከመዝናኛ ማእከል ሰራተኞች ጋር ይነጋገሩ።
ከላይ ከተጠቀሱት ውጭ በሌሎች ትምህርት ቤቶች ተማሪዋች የሚመሩ ከሆነ በቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም መከታተል የሚችሉት ከትምህርት በኋላ ፕሮግራም ወደ አለበት ቦታ ወላጅ/ አሳዳጊ ልጆቻቸውን የሚወስዶቸው ከሆነ ብቻ ነው። ስለአሉት አማራጮች ለመወያየት ከኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. የቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም ሰራተኞች ጋር ይነጋገሩ።
የድብልቅ ትምህርት ቀደም ሲል የመረጡ ወላጆች በቨርችዋል በ100% የማስተማር እድል መምረጥ ይችላሉ። ስለሆነም ልጅዎ የኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. ቨርችዋል ትምህርት ፕሮግራም በሳምንት አምስት ቀናት መከታተል ይችላል ። የራስዎ ቤተሰብ ፍላጎት ይህን መቀየር ከሆነ እባክዎን ትምህርት ቤትዎ ጋር ይገናኙ ከድብልቅ ፕሮግራም ወደ ቨርችዋል ሞዴል ለመቀየር። ከቨርችዋል ፕለስ ፕሮግራም/ቦታ ሰራተኞች ለልጅዎ አምስት ቀን በሙሉ እንዲከታተል ተገቢውን ዝግጅት እንዲያደርጉ ከእነርሱ ጋር ይነጋገሩ ።
እርስዎ ወይም ሌላ ሰው የሚያውቁት ልጃቸውን ማስመዝገብ የሚፈልጉ ካሉ እባክዎን በትምህርት ቤት ያሉትን የወላጅ አገናኝ ጋር ይገናኙ ተማሪዋቹ ምደባ የሚያገኙበትን ሁኔታ ለመወሰን ከሚመለለከታቸው ሰራተኞች ጋር ግንኙነት ያደርጋሉ። ወይም በኤ.ሲ.ፒ.ኤስ. የድጋፍ መስጫ የስልክ መስመር ላይ ይደውሉ፤
ወደ ዋናው እና ሁለንተናዊ ለውጥ ኢትዮጵያ እስክትመጣ ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድ አይነት ጠቅላይ ሚኒስትር ቢያንስ ኢትዮጵያ አሁን ላለችበት የቀውስ መንገድ ሐዲድ የማስገባት እና ሃሳቦችን የማመንጨት አቅም ያለው ሰው ያስፈልጋል
የኢትዮጵያ አዲስ ክፍለ ዘመን ማለትም 21ኛው ክ/ዘመን ከተጀመረ ወዲህ ኢትዮጵያ አሁን ያለችበት ሁኔታ ወደ አዲስ መስመር (አዎንታዊ ወይንም አሉታዊ) የሚያስገባት እንደሚሆን የሚያሳዩ ምልክቶች አሉ።ይህ መስመር ግን በጥንቃቄ ወደ በጎ ጎዳና የሚያስገባው የተባበረ የሕዝብ አቅም እና አመራር ይፈልጋል።አሁን ጥያቄው የለውጥ ማዕከሎቹ የት ናቸው ? እነኝህ የለውጥ ማዕከሎችስ ኢትዮጵያን ወዴት ያደርሷታል? የሚለው ጥያቄ ቁልፍ ጥያቄ ነው።
የህዝብ የተቃውሞ እንቅስቃሴ በተለይ በእራሱ በኦህዴድ በግልጥ እና በድብቅ የሚደገፈው በኦሮምያ በሥራ ማቆም እና ሰልፍ፣ በዐማራ ክልል በብአዴን በአብዛኛው በእራሱ በአባላቱ ልብ ውስጥ የገባው በመሳርያ የተደገፈ የትጥቅ ትግል እና የተቃውሞ ሰልፍ እና በህወሓት ውስጥ የተፈጠረው የስልጣን ሽምያ እና የውሳኔ አሰጣጥ ላይ አለመስማማት፣ እነኝህ ሁሉ በኢህአዴግ ውስጥ ያሉ የለውጥ ማዕከል ሆነው ቀርበዋል። እነኝህ የለውጥ ማዕከሎች ህወሓትን ክፉኛ አናግተውታል።በተለይ በኦሮምያ ያለው እራሱን በአደረጃጀት አጠንክሮ ከመምጣቱም በላይ የሌላውን ሕዝብ ቀልብ የሚስቡ ሃገራዊ የአንድነት አጀንዳዎችን ይዞ በመምጣቱ ህወሓት ሊጋፋው የማይችለው እንደሆነበት የሚታይ ነው።
በኢህአዴግ ውስጥ የመጣው የለውጥ ንቅናቄ አሁን ያለበት ደረጃ ቀጣዩ ጠቅላይ ሚኒስትር ማን ይሁን ወደሚለው የስልጣን ጥያቄ ማደጉ ይታያል።ኦህዴድ በግልጥ ስልጣኑን መጠየቁን አቶ ለማ በእዚህ ሳምንት በሰጡት መግለጫ ” ኦህዴድ የፈድራል ስልጣኑን ሰርቆ የኦሮሞን ሕዝብ ለማበልፀግ አይደለም” በማለት የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ቦታ ኦህዴድ ብሔራዊ ጥያቄዎችን ለመፍታት እንደሚጠቀምበት ገልጧል። በሌላ በኩል በህወሓት እና በብአዴን ውስጥ አይነቱ የተለያየ የውስጥ ቅራኔ እንዳለ መመልከት ይቻላል።ህወሓት የአባይ ወልዱ ቡድን፣የስብሐት ቡድን እየተባባለ በሙስና እና በጥቅም ጉዳይ የተከፋፈለ አካል ሲኖር ይሄው ቡድን አሁንም በኢትዮጵያ ውስጥ የቀውስ ሰዓቱን ጠብቆ የበለጠ በመዝረፍ ላይ መሆኑ እየተሰማ ነው።
የህዝባዊ የተቃውሞ ማዕበል በኢትዮጵያ የአሁኑ የለውጥ ማዕከል በእራሱ ማዕከል ሆኖ ወጥቷል።የህዝብ ጥያቄ የማስፈፀም አቅሙን “ካሮት እና ዱላ” ይዞ በመምጣት ለህወሓት አማራጭ አቅርቦለታል።ህወሓት ይህንን ፈተና ሊያልፍ የሚያስበው ”ሁለት እግር አለኝ ብሎ ሁለት ዛፍ የመውጣት” አይነት መንገድ ይመስላል።ይሄውም በአንድ በኩል የለውጥ እርምጃ ላይ ያለ የሚመስል እስረኞችን የመፍታት፣ለዲፕሎማሲ ማኅበረሰብ ለውጥ እያደረገ በመግለጥ እና የአቶ ሃይለማርያም ከቦታቸው መነሳትን እንደ ለውጥ እርምጃ እንዲታይ በመጣጣር ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ ይህንን ሁሉ ገደል የሚከት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማወጅ መዳረሻው ወታደራዊ አስተዳደር እንደሆነ ማመላከት ነው።ይህም ተባለ ሌላ የኢትዮጵያ የለውጥ ማዕከል አንዱ መሰረቱን በእዚህ ሰዓት የሕዝባዊ ተቃውሞ ነው።የለውጥ ማዕከሉ በህዝባዊ የተቃውሞ ማዕበልነት ሲከሰት በከተሞች በሰልፍ፣በገጠራማ ቦታዎች መንገዶችን በመዝጋት እና ወደ ዐማራ ክልል ስንሄድ ደግሞ የትጥቅ ትግል ከእራሱ ከገበሬው በመነሳቱ ሁሉ ይገለጣል።ንቅናቄው ኢትዮጵያ ወደ ለውጥ እንድታመራ የማድረግ አቅም አለው።ሆኖም ግን በብዙ ግጭት ውስጥ አልፎ ሰለሚሆን ሌሎች ቅራኔዎችን ፈጥሮ መሄዱ አይቀርም። ስለሆነም ይህ ለውጥ በህወሓት ለለውጥ መዘጋጀት መጠን እየተለካ እና እየተመጠነ የሚቀርብ ንቅናቄ ነው።
የኢትዮጵያ የለውጥ ማዕከል ላይ ጉልህ አሻራቸው ከሚገለጠው ውስጥ የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ፣ከውጭ ወደ ኢትዮጵያ የሚተላለፉ ሚድያዎች እና መሰረቱን ኤርትራ ያደረገው የአርበኞች ግንቦት 7 እንቅስቃሴ የእየራሳቸውን ድርሻ አላቸው።ይህንን ለመረዳት ግን ፖለቲካዊ ዕይታ ሊኖር ይገባል።ከላይ በተራ ቁጥር አንድ እና ሁለት ላይ ያሉት የለውጥ ማዕከላት በድንገት ከሰማይ የወረዱ አይደሉም።ለዓመታት የተሰሩ ስራዎች ውጤቶች ናቸው።የለውጥ ስሜት ለመፍጠር በሀገር ውስጥ ምን እየተሰራ እንደሆነ ለሕዝቡ በሚገባው መንገድ መንገር ይጠይቅ ነበር።ለእዚህም በቀዳሚነት በተለይ ባለፉት ሰባት ዓመታት ውስጥ የኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቭዥን- ኢሳት ድርሻው የጎላ ነው። ኢሳት በአማርኛ፣ኦሮምኛ፣ትግርኛ እና በእንግሊዝኛ በሚያስተላልፋቸው የራድዮ፣የቴሌቭዥን እና የድረ ገፅ መርሃ ግብሮች የኢትዮጵያን የፖለቲካ ምህዳር እንዲሰፋ ከገዢው ፓርቲ ላይ ፈልቅቆ የመውሰድ ያህል አድማሱን አስፍቷል።በእርግጥ ከእዚህ የበለጠ የሚጫወተው ሚና ማደግ አለበት የሚለው ሃሳብ አሁንም ብዙዎችን ያስማማል። ሆኖም ግን የግፉን መጠን እና ዲግሪ በማሳወቅ እና የመፍትሄ ሃሳቦችን በመጠቆም ኢሳት ቀዳሚ የለውጥ ማዕከልነቱን አስመስክሯል።ከኢሳት ጋር የኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክ በተለይ በኦሮምያ አካባቢ ላለው እንቅስቃሴ ህዝቡ ከደረሰበት የስርዓቱ በደል ጋር ተዳምሮ አስተዋፅኦ ነበረው።የኢሳትን የተለየ የሚያደርገው የአማርኛ ተናጋሪው ሕዝብ በመላው ሀገሪቱ ከመሆኑ አንፃር በብሔራዊ ደረጃ ቀዳሚ ተፅኖ ፈጣሪ ሆኖ ይገኛል።
መሰረታቸውን ውጭ ካደረጉ የመገናኛ ብዙሃን በተለየ በኢትዮጵያ የለውጥ ማዕከልነት ላለፉት ሰባት ዓመታት ተፅኖ ፈጥሮ የቆየው እና ወደፊትም ተፅኖ እንደሚኖረው የሚገመተው የአርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ ነው። አንዳንዶች አርበኞች ግንቦት 7 በትጥቅ ትግል የትኛውን ቦታ ተቆጣጠረ? አንድ ነገር ሀገር ቤት ሲከሰት ወድያው በቀል የመሰለ እርምጃ ሲወስድ አላየነውም፣ወዘተ የሚል አስተያየት በማኅበራዊ ሚድያ በመስጠት የፖለቲካ ትንታኔ ለመስጠት የሚሞክሩ አሉ።ሆኖም ግን ይህ ከአጠቃላይ የፖለቲካው ክበባዊ ነባራዊ ሁኔታ አንፃር ሲታይ አንዱን ቁንፅል ነጥብ አንስቶ የመከራከር ያህል ነው።
የህወሓት ሁለቱ ምሰሶዎች ማለትም ወታደራዊ እና ደህንነቱ በአንድ በኩል ምጣኔ ሃብታዊ በሌላ በኩል ሲሆኑ የወታደራዊው እና ደህነንቱ ምሰሶ በከፍተኛ ደረጃ ላይ ቢያንስ በአደጋነት የሚያየው ከኤርትራ በኩል ይነሳል የሚለውን እንቅስቃሴ እና በሀገር ውስጥ በተለይ በሰሜናዊ ጎንደር፣ጎጃም እና በቅርቡም በወሎ ውስጥ ያላወኩት የአርበኞች ግንቦት 7 እንቅስቃሴ ሕዝብ እያደራጀ ነው የሚለው ነው።በእዚህም ሳብያ ነው በአርበኞች ግንቦት 7 እንቅስቃሴ ውስጥ ሆነው አጠቁኝ ያላቸውን ስርዓቱ ወደ እስር ቤት የሚያግዘው።የአርበኞች ግንቦት 7 እንቅስቃሴ እንደ ሕዝባዊ ማዕበሉ የአንድ ወቅት እንቅስቃሴ አለመሆኑን ድርጅቱ በስልት ደረጃ ያስቀመጣቸው የትግል መንገዶች በእራሳቸው በእረጅም ጊዜም ቢሆን ህወሓት ወደ ዲሞክራሲያዊ መንገድ እስካልመጣ ድረስ የመታገያ መንገዶችን ድርጅቱ ይፋ ማድረጉ በተቃዋሚ ፖለቲካው መድረክ የእራሱ የሆነ ቀጣይ ሂደት መኖሩን የሚያመላክት ነው።ስለሆነም ስለወደፍቱም ስናወራ የህዝባዊ ማዕበሉ በሆነ መንገድ ቢደናቀፍ ቀጣይ አማራጭ የአርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ የለውጥ ማዕከል መሆኑን ማንም የፖለቲካ ተንታኝ የሚያስቀምጠው ነው።
በሌላ በኩል አሁን ባለንበት የ21ኛው ክ/ዘመን ውስጥ የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ሚና ለለውጥ ማዕከልነት በተለይ አሁን ባለችው ኢትዮጵያ ውስጥ የእራሱ ድርሻ አለው።ኢትዮጵያ ቃላት ጅኦ-ፖለቲካዊ አቀማመጥ ማለትም የመካከለኛው ምስራቅ እና የአፍሪካ ድልድይነቷ፣በዓለም ረጅም የተባለው የአባይ ወንዝ ከ85% በላይ የምመነጭባት መሆኗ፣በአፍሪካ እና በአፍሪካ ቀንድ ላይ ያላት ተፅኖ የመፍጠር አቅም ስላላት፣ ከአካባቢው ሀገሮች በበለጠ የህዝብ ብዛት ባለቤት መሆኗ እና ከሁለት ሺህ ሜትር ከባህር ጠለል በላይ ያላት ተፈጥሮ አቀማመጥ የመካከለኛ ምሥራቅን እና የቀይ ባህርን በቀላሉ ኢላማ ውስጥ ሊያስገባ የሚችል ገዢ መሬት ባለቤት መሆኗ ሁሉ የዓለም አቀፉን በተለይ የሃያላኑን ቀልብ እንደሳበች አለች።ይህ ማለት የኢትዮጵያ አለመረጋጋት አካባቢያዊ ቀውስን ማስከተሉ እና በአካባቢው ላይ ጥቅም ያላቸው ሀገሮችን ንግድም ሆነ ትርፍ ስለሚነካ የኢትዮጵያን ፖለቲካ እንዲሁ ልተዉት የሚችሉት አይደለም።ይህ በእራሱ ለኢትዮጵያ የለውጥ ማዕከልነት የእራሱን ጉልህ ድርሻ ይጫወታል። ይህ የሚሆነው ግን ሕዝብ በህብረት ለመልካም ለውጥ መነሳት እስከ ቻለ ድረስ ብቻ ነው።
ውጫዊ ተፅኖ ሁል ጊዜ የማገዝ እና የማቀጣጠል ሚና እንጂ የመጠንሰስ፣የማሳደግ እና ለውጥ የማምጣት ሚናው ውሱን ነው።ለውጥ ከውስጥ ነው የሚመጣው።ይህንን ለመረዳት በእንቁላል እና ጫጩት መፈልፈል መረዳት ይቻላል። እንቁላል ውስጥ ጫጩት ሊወጣ የሚችለው ከውጭ የመጣው ሙቀት ሳብያ ከእንቁላሉ ፈሳሽ ውስጥ በሚፈጠረው ጫጩት ነው።የውጭው ሙቀት ድጋፍ ቢኖርም ዋናው የለውጥ ማዕከል ግን እንቁላሉ ውስጥ ነው።ሀገርም እንዲሁ ነው። የውጭ ሚድያ፣በውጭ ያሉ የፖለቲካ ድርጅቶች እንቅስቃሴ እና የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ድጋፍ ሰጪ ሚና ብቻ ነው የሚኖረው።
የህወሓት የለውጥ ማዕከል በእራሱ ቅራኔ ምሕዋር ላይ እየተሽከረከረ ጠቅላይ ሚኒስትር ለመወሰን እርስ በርስ የተፋተጠበት ሰዓት ነው።ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድ በቀዳሚነት ብቻ ሳይሆን ዕወቀት ላይ በተመሰረቱ ንግግሮቻቸው ሕዝብ እያስደመሙ ነው።አቶ መለስ በክፍለ ዘመኑ ውስጥ ብቸኛ ጥበበኛ ናቸው እየተባለ ላደገ የህወሓት ካድሬ ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ ማየት ቢያስደነግጠው ልንፈርድበት አይገባም።ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ በንግግር ብቻ ሳይሆን ከእዚህ በፊት በመሯቸው መስርያቤቶች ጭምር ብቃት እንዳሳዩ የሚናገሩ እየተሰሙ ነው።ይህ ማለት ደግሞ እስከዛሬ ቢያንስ በህወሓት ዘመን ብቃት ያለው የአስተዳደር ሰው እንደሆኑ እየታየ ነው ማለት ነው።ስለሆነም በኢህአዴግ ውስጥ ያለው የለውጥ ማዕከል በህወሓት እስካልተኮላሸ ድረስ እና ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድም ቃላቸውን ጠብቀው በታማኘነት እስከቀጠሉ እንዲሁም ከእዚህ በፊት የወጡ የማያሰሩ የህወሓት ፖሊሲዎችን በቶሎ በተሻሉ ፖሊሲዎች እንዲቀየሩ ብቻ ሳይሆን የማስፈፀም አቅማቸውን አዳብረው መስራት ከቻሉ ለኢትዮጵያ ወጪው የቀነሰ የውለውጥ ዘመን አይሆንም ብሎ ማመን አይቻልም።ይህ የሚሆነው ግን ሌሎቹ የለውጥ ማዕከላት በመተጋገዝ በድጋፍ ሰጪነት እስከ ቆሙ ድረስ ነው።
በአዋጅ ውስጥ በኩራት የቆመው የለውጥ ማዕበል በህወሓት እስካልተደናቀፈ ድረስ ኢትዮጵያ አሁንም ተስፋ የላትም ማለት አይቻልም።አዋጁ በእራሱ ተቀባይነት ከውጭም ሆነ ከውስጥ እንዳላገኘ ታይቷል።ህወሓት መልሳ አዋጁን ለመሻር ያላትን ብቸኛ ”የማርያም መንገድ” የተወካዮች ምክር ቤት ሲሰበሰብ እንዳይቀበለው ማድረግ ነው።ይህ ዕድል ካመለጠ ግን ህወሓት በአደባባይ በመዋረድ በግድ አዋጁን የምትሽርበት አጋጣሚ መፈጠሩ አይቀርም። ስለሆነም ይህንን ” የማርያም መንገድ” መጠቀም ጠቃሚ ነው። አሁን መሬት ያለው ጥያቄም የአዋጁ መኖርን ተከትሎ ህወሓት በሰላማዊ መንገድ የለውጡን ሂደት በሕዝብ ፍላጎት ላይ ብቻ ተመስርቶ ይሄዳል ወይ? የሚለው ጥያቄ ነው።ይህንን በውዴታ ባያደርገውም በግድ ማድረግ ግን ለእራሱም ሆነ ለኢትዮጵያ የሚበጅ ብቸኛ መስመር ነው።እዚህ ላይ በህወሓት ውስጥ እራሱን የቻለ ‘የአናርኪ’ ቡድን በተዘረፈ ገንዘብም ሆነ መሳርያ እራሱን አደራጅቶ እራሳቸው ህወሓት ነን ብለው የሚያስቡትም ባላወቁት መንገድ አንዳንድ እርምጃዎች ከግንፍልተኘንት መውሰዳቸው አይቀርም። ለውጥን በአንድ ጊዜ ለመቀበል ለግልፍተኛው የህወሓት ክፍል ቀላል አይደለም።ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ በ1997 ዓም የቅንጅት ምርጫ ወቅት አቶ በረከት ስምዖን በተገኙበት ክርክር ወቅት ደጋግመው ያነሱት አንድ ነጥብ አሁን ላይ መነሳት ያለበት ነው። ፕሮፌሰር ብርሃኑ ያሉት ” አሁን ለውጥ እየመጣ ነው ስርዓቱ አባላቱን ከስልጣን መልቀቅ እንዳለ በግልፅ አባላቶቻችሁ እንዲለማመዱ እና በስነ ልቦና ዝግጁ እንዲሆኑ ንገሯቸው” ነበር ያሉት። ይህ አስፈላጊ ጉዳይ ነው።ይህንን እራሱ ህወሓት ውስጥ ያሉትም የሚፈሩት ነው። የእስረኞች መፈታት የሚያናድዳቸው እና ሌላ አዙሪት ተንኮል ሰርተው በዙርያቸው ባሉ ህወሓቶች ለመደነቅ የሚፈልጉ የከንቱ አስተሳሰብ ባለቤቶች አሁንም ህወሓት ውስጥ አሉ። እነኝህ በእራሳቸው አንዳንዴ የጦር ኃይሉም ሆነ ደህንነቱ መዋቅር የማያውቃቸው መሆናቸውን መገንዘብ ይገባል።በህወሓት ውስጥ ሌላ ህወሓት መኖሩን ማወቅ ይገባል።ይህ ግን በሰበብነት እየተጠቀሰ ሕዝብ መከራ የሚያይበት መንገድ ሊኖር አይገባም። ህወሓት ውስጥ ያሉ ለውጥ ያስፈልጋል የሚሉ ቀድመው መዋጋት ያለባቸው እውስጣቸው ያሉትን ለለውጡ በድብቅ እንቅፋት በመፍጠር የምረኩትን ትንንሽ አጋንንቶች ነው።እነኝህ በማንኛውም ጊዜ በተፈቱት እስረኞች ላይ ግድያ ለመፈፀምም ሆነ ሌላ ተግባር በማድረግ ”ተጋዳላይ” እያሉ ለመዝፈን የማይዳዳቸው ሰይጣን ብቻ የሚያደንቃቸው ፍጥረቶች ናቸው። በመጪው ዘመን የሚገጥመው አንዱ ፈተና ይህ ነው።ህወሓት እራሱን ማስተካከል ካለበት መጀመርያ ትንንሽ ሰይጣኖችን ማሰር እና ግቢውን ማስተካከል ይገባዋል።ከእዚህ በኃላ ስለለውጥ ሂደቱ መስመር ውስጥ መግባት ይችላል።በነገራችን ላይ እነኝህ በህወሓት ውስጥ የተፈጠሩ ትንንሽ ”ሰይጣኖች” የትምህርት ደረጃቸው ዝቅተኛ፣የፖለቲካ ብስለታቸው በጠበንጃ ላይ የተመሰረተ እና ስሜታዊነት ብቻ የሚመራቸው ስለሆኑ ለእራሳቸው በህወሓት ውስጥ ለለውጥ የሚያስቡትንም ከመብላት አይመለሱም።ሁኔታውን ወደፊት የምናየው ይሆናል።
በመጨረሻም በመጪው ሳምንት በሚደረገው የኢህአዴግ ስብሰባ እንደ ”አዲስ ስታንድአርድ” የእንግሊዝኛ ጋዜጣ የትናንት ዘገባ ከሆነ ከመጪው ቅዳሜ በፊት በኢህአዴግ ውስጥ ያለው የለውጥ እንቅስቃሴ አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትር ያስታውቃል።ይህ 21ኛው ክ/ዘመን ነው። ትውልዱ ብዙ ልቆ ሄዷል።ቢያንስ ወደ ዋናው እና ሁለንተናዊ ለውጥ ኢትዮጵያ እስክትመጣ ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድ አይነት ጠቅላይ ሚኒስትር ቢያንስ ኢትዮጵያ አሁን ላለችበት የቀውስ መንገድ ሐዲድ የማስገባት እና ሃሳቦችን የማመንጨት አቅም ያለው ሰው ያስፈልጋል።ኢትዮጵያ እና አካባቢው ያለው እንቅስቃሴ ከወታደራዊ እውቀትም ሆነ ከደህንነት እውቀት ያልራቀ ሰው ለጊዚያዊ የፖለቲካ ቀውስም ቢሆን የሚያስፈልግበት ጊዜ ነው።ስለሆነም ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አህመድ መመረጥ ላይ ህወሓት ባያንገራግር እና በውስጡ የተፈጠሩ ጀብደኞችን አስታግሶ መሄዱ ለእራሱም የሚበጀው ነው የሚሆነው።በጅማ አጋሮ ያደጉት እና የተማሩት ሌ/ኮ/ል ዶ/ር ዓቢይ አሕመድ ግጭቶች ምክንያታቸው እና መፍትሄዎቻቸውን ተመልክተዋል።ከእዚህ በታች የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ፕሮፖዛል የሰሩበት ሶሻል ካፒታል ቪድዮ ይመልከቱ።
ተወልዶ ያደገው አዲስ አበባ ጉለሌ ሩፋኤል ቤተክርስቲያን አካባቢ ነው። ኑሮውን አሜሪካ ኮሎራዶ ግዛት ካደረገ 16 ዓመታትን አስቆጥሯል። ገና የ11 ዓመት ልጅ እያለ በሚማርበት ት/ቤት ለልብ ህሙማን ህ”ፃናት ብር በማዋጣት የበጎ ስራ እንደ ጀመረና ከዛን ጊዜ ጀምሮ ከበጎ አድራጎት ስራዎች እንዳልራቀ ይናገራል። የዛሬው እንግዳችን አቶ ሚኪያስ አለሙ አበበ በቅፅል ስሙ ሚኪ ኤቢ።
ሰሞኑን ለበጎ አድራጎት ስራ ከአሜሪካ ወደ አገር ቤት በመጣ ወቅትም ከልጅነቱ ጀምሮ ለሚያውቀው አንድ ተቋምና አንድ ግለሰብ ድጋፍ (ልገሳ) አድርጓል። የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ አቶ ሚኪያስ አለሙ ባረፈበት ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴል ጎራ ብላ አነጋግራዋለች።
ኢትዮጵያ ውስጥ የበጎ አድራጎት ላይ ያለው አመለካከት ትንሽ የሚቀረው ነገር እንዳለ በተለያዩ አጋጣሚዎች አስተውያለሁ። ሁሉ ነገር ገብቶን ብንሰራበት የውጪ ድጋፍ ሳያስፈልገን፣ ችግራችንን በራሳችን መቅረፍ እንችል ነበር ብዬ አምናለሁ። በአሜሪካ የበጎ አድራጎት ስራ ትልቅ ክብር ያለው ነው። በአሜሪካ ትልቅ ሥራና ምግባር ከሚባሉት ውስጥ በጎ አድራጎት ቅድሚያ የሚሰጠው ነው። ስለዚህ በዛ አገር በጎ ስራ መስራት በክብር ቦታ የሚያስቀምጥ ነው። ይሄ አመለካከት እዚህ አገሬ ላይም በደንብ ቢዳብር በጣም ደስ ይለኛል። ይህ አመለካከት እንዲዳብርም የበኩሌን ለማድረግ እሞክራለሁ።
በአሜሪካ የኢትዮጵያ ኮሙኒቲ አካባቢዎች ላይ ችግሮች ሲከሰቱ፣ ለምሳሌ ሰው ሲታመም ወይም ሲሞት ማህበረሰቡን በማስተባበር የበኩሌን አደርጋለሁ። አንድ ሰው ታሞ ወይም ህይወቱ አልፎ ወደ አገር ቤት ሲመጣ ብዙ አስቸጋሪ ነገሮች ይከሰታሉ።
አንድ ሰው ሲሞትና አስክሬኑ ወደ ሀገር ቤት ሲመጣ የሚከፈለው የገንዘብ መጠን ታምሞ ሲመጣ ከሚከፈለው ይበልጣል። አንድ ሰው ህይወቱ አልፎ አስክሬኑ ሲመጣ ከ110 ሺህ 500 ዶላር በላይ ለአውሮፕላን ይከፈላል። ይሄ እንግዲህ ለአውሮፕላኑ ብቻ ነው። ከዚያ ውጪ ላሉት ሂደቶች ደግሞ ሲታሰብ ወጪው ከፍተኛ ይሆናል። ይህንን ወጪ ዘመዱ የሞተበት ሰው ብቻውን ለመክፈል ይከብደዋል። ለምን ካልሽኝ አብዛኛው ውጪ ያለው ዲያስፖራ እዚህ ያለውን ቤተሰብ ስለሚረዳና ስለሚደጉም እዚያ ብዙ ገንዘብ የማጠራቀም እድሉ አያጋጥመውም።
ስለዚህ እንዲህ አይነት ችግር ድንገት ሲጋጥመው ብቻውን መቋቋም ስለሚያቅተው፣ የሌላውን ወገኑን ድጋፍ ይሻል። እኔ በምኖርበት ኮሎራዶ ማህበረሰቡን በማሰባሰብ፣ ያ ችግር የሚፈታበትን መንገድ እፈጥራለሁ።
እውነት ነው። “በጎ ራዕይ” የተሰኘ የበጎ አድራጎት ድርጅት መስርቼ፣ በአሜሪካ ህጋዊ ፈቃድ አግኝቷል። የተቋቋመው በ2019 ዓ.ም መጨረሻ ላይ ነው። በ2019 እውቅናውን ያገኘበት ነው እንጂ “በጎ ራዕይ” ከተቋቋመ ቆይቷል። አሁን ህጋዊ ሰውነት ለው ተቋም ሆኖ በተጠናከረ መልኩ ስራውን ቀጥሏል።
በመጀመሪያ ይህንን ያደረገው ሃያሉ እግዚአብሔር ነውና እሱ ነው መመስገንና ውለታውን መውሰድ ያለበት። ምክንያቱም እግዚአብሔር ያተጨመረበት ነገር በእኔ ተነሳሽነት ብቻ ሊሳካ አይችልም ነበር ብዬ አምናለሁ። ልብን ለበጎ ነገር የሚከፍት እግዚአብሔርን ማመስገን እፈልጋለሁ።
በተረፈ ግን ልገሳውን ያስረከብኩበት ባለፈው ዓመት ለእምቦጭ ነቀላ ባህር ዳር ተጉዞ በገጠመው ድንገተኛ ህመም ህይወቱ ላለፈው ጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ቤተሰብ ነው። ስለዚህ ጋዜጠኛ ስሰማ ልጅና ቤተሰብ ያለው፣ ሀላፊነቱ በእሱ ላይ የወደቀ፣ መሆኑን አወቅኩኝ። በዚያ ላይ ሚስቱና ልጆቹ በቤት ኪራይ እንደሚኖሩ ሳውቅ በጣም ከባድ ነው አልኩኝ። ብዙ ጊዜ የቤቱ አውራ የሆነ ሰው ሲሞት፣ ጋብቻ ሲፈርስ የልጆች ዕጣ ፋንታ በተለይ ያሳስባል። ልጆች ወደ ጎዳ ያመራሉም ጭምር። ይሄ ነገር ደግሞ መከሰት የለበትም የሚለው ነገር ወደ ጭንቅላቴ መጣ። ስለዚህ የጋዜጠኛ ካሳሁንን ጓደኞች ጋዜጠኛ ምስክር ጌታውንና በፍቃዱ አባይ ነው ያነጋገርኳቸው። እነሱ በመጀመሪያ የጠየቁኝ ነገር ምንድን ነው… ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትወስደው የሚል ነው።
እንግዲህ “Go Fund Me” ሲከፈት ኮሚሽን የሚጠይቁ አካላት አሉ መሰለኝ። እነሱንም ከዚህ በፊት ኮሚሽን የጠየቃቸው ሰው አለ መሰለኝ። እኔንም ምን ያህል ኮሚሽን ነው የምትጠይቀው አሉኝ። እኔም ምንም የምጠይቀውም የምወስደውም ኮሚሽን የለም አልኳቸው። የምንሰራው ለበጎ ስራ እስከሆነ ድረስ መመስገንም በእግዚአብሔር መባረክም ካለ…ሁሉንም ሰጥቶ እንጂ ግማሹን አስቀርቶ አይደለም። ስለዚህ እኔ ምንም አይነት ኮሚሽን አልፈልግም ብዬ ምላሽ ሰጠሁኝ። ከዚያ በአካባቢዬ ያሉትን እየሄድኩ ካርዳቸውን እያስገቡ እንዲለግሱ ሊንኩን በስልካቸው እየላኩኝ፤ በተለያየ አካባቢ ያሉትን ደግሞ በግሌና በ”በጎ ራዕይ” የፌስ ቡክ ገፅ በማስተዋወቅ 305 ሺህ 969 ብር ከ37 ሳንቲም ስብስቤ ለጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ ባለበት ወ/ሮ ራሄል ቀለመወርቅ አስረክቤያለሁ። አየሽ ይሄ ገንዘብ ለዚህ ቤተሰብ ቀላል አይደለም።
ትክክል ነው። ከዚህ ተቋም ጋር የምተዋወቀው ገና የ11 ዓመት ህፃን እያለሁ ዶ/ር በላይ አበጋዝ ባቋቋሙት ጊዜ ነው። ያኔ በት/ቤት ፎርሞች እየወሰድን ለቤተሰብ እየሰጠን፣ ቤተሰብ የሚሰጠንን ብር ለማዕከሉ እንለግስ ነበር። ትልቅ ሆኜ አድጌ ብደግፈው የምለው ማዕከል ነበር። ያው ገንዘቡን ማሰባሰብ ቀላል አይደለም ትግል ይጠይቃል። ነገር ግን አንቺ አንድ ዓላማ ከያዝሽ ያ ዓላማ ግቡን እስኪመታ ስትታገይ፣ በርቺ የሚልሽ እንዳለ ሁሉ የሚተችሽም በርካታ ነው። ሁለቱንም እየተቀበልሽ፣ አላማሽን ሳትሰለቺ ከጣርሽ ሁሉን ፈጣሪ ያሳካል።
እኔም በዚህ መንገድ ሁሉን በፅናት ችዬ እግዚአብሔር አሳክቶት፣ ከ29 ሺህ ዶላር (ከአንድ ሚሊዮን ብር በላይ) ለልብ ህሙማን ማዕከል መለገስ ችለናል። ነገ አገር የሚረከቡ ህፃናት ከባድ የልብ ህመም ውስጥ ሆነው ማየት ይረብሻል። እስካሁን ጥቁር አንበሳ ግቢ ውስጥ የሚገኘው ይሄው ማዕከል፤ እንደዚሁ እርዳታዎችን እያሰባሰበ እስካሁን ከ5 ሺህ በላይ ህፃናትን በነፃ አክሟል። ከ7 ሺህ በላይ ደግሞ ገና ወረፋ እየጠበቁ የሚገኙ ህፃናት አሉ። የእኛም ልገሳ የተወሰነ አስተዋፅኦ ያደርጋልና ደስተኞች ነን።
እንዳልኩሽ የ11 ዓመት ልጅ እያለሁ ነው ተቋሙን መለገስ የጀመርኩት። ት/ቤት እያለን የተለማመድነው ማለት ነው። ያ በውስጥሽ ሲያድግ እንዲህ ከፍ ብሎ እንዲመጣ መሰረት ይሆናል። ቅድምም አስተዳደጌን የጠየቅሽኝ ለዚህ መሆኑን ገልፀሽልኝ ነበር። የልቤን መሻትና ፍላጎቴን አይቶ እግዚአብሔር የአቅሜን ያህል በጎ እንዳደርግ ስለረዳኝና ልቤን ለዚህ ስለከፈተልኝ አሁንም አመሰግነዋለሁ። ያኔም ልጅ እያሁ ሰዎችን ስለመርዳት ሳስብ ተስፋው ነበረኝ። አንቺ መልካም ስታስቢ፣መልካም ለማድረግ ስትጠሪ እግዚአብሔር አቅም ይሆንሻል። በእኔም ህይወት እያየሁ ያለሁት ይሄንኑ ነው፡፡ አሜሪካ ከሄድኩ በኋላም አላረፍኩም። በሜሪ ጆይም፣ በመስራት በጎ አድራጎት ድርጅትም በሌሎቹም የምችለውን ሳደርግ ነበር፡፡ እነዚህን በጎ አድራጎት ድርጅቶች ስንደግፋቸው አሳዳጊ በማጣቴ ለውጪ ጉዲፈቻ ስንሰጣቸው ባህላቸውን፣ ቋንቋቸውን፣ ማንነታቸውን ረስተው የሚያድጉ ዜጎቻችንን ቁጥር እንቀንሳለን፡፡ በአገራቸው፣ ከባህላቸው፣ ከወገኖቻቸው ከማንነታቸው ጋር እየተደገፉ ያድጋሉ። አገራቸውን ያገለግላሉ። ይሄ እሳቤ በደንብ መስፋትና መተግበር አለበት ብዬ አምናለሁ፡፡
እንደኔ እንደኔ፤ ሁላችንም ብንተባበር… ችግራችንን በራሳችን ለመፍታት የምናንስ ህዝቦች አይደለንም፡፡ እንደ ሙዳይ፣ ጌርጌሲዮን፣ መሰረት በጎ አድራጎትና ሌሎችም ቅንነትና በጎነት ስላላቸው ብቻ በትንሽ አቅም ብዙ መልካም ስራ የሚሰሩ ድርጅቶች በአገር ውስጥ ባለሃብቶችም ሆነ በዲያስፖራው በደንብ ሊደገፉ ይገባል የሚል ጠንካራ እምነት አለኝ፡፡ እነዚህ በጎ አድራጎት ድርጅቶች በዚህ መልኩ ተቋቁመው፣ በጎ የሚሰሩት ወገንተኝነት፣ ተቆርቋሪነትና ሃላፊነት ተሰምቷቸው እንጂ ግዜ ተርፏቸው አይደለም፡፡ እነሱ ይህንን ሀላፊነት ሲሸከሙና ወገባቸው ሲጎብኝ እኔም መደገፍ አለብኝ፡፡ ድጋፍ ማለት ብር መስጠት ብቻም አይደለም፡፡ ጉልበት፣ ሙያ፣ ጊዜ መስጠት በራሱ ድጋፍ ነው። ሀኪም በሙያው ሄዶ ያክም፣ የስነ ልቦና ባለሙያው፣ አስተማሪው፣ ሁሉም ያለውን ማዋጣት ይችላል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚያስፈልገው ቅንነትና መልካም ልብ ብቻ ነው፡፡ እንዲህ ስንተባበር አገራችን ላይ ለውጥ ማምጣት እንችላለን፡፡ ዲያስፖራው ለምሳሌ ለሁለት ወርም ይምጣ ለአንድ ወር ወይም ለ10 ቀን ይምጣ ቤተሰብ አይጠይቅ ወይም አይዝናና አይባልም። ነገር ግን ቢቻለው ከመጣባቸው ወራትና ቀናት ቢያንስ አንዷን ቀን ለበጎ አድራጎት ማዋል የሞራል ግዴታ ነው፡፡ የዜግነት ግዴታም ጭምር ነው፡፡ ሁሉንም መጎብኘት አይቻልም። ያደርጋሉ። ነገር ግን አንዱንና የመረጠውን በጎ አድራጎት ጎብኝቶ አይዟቹ አለንላችሁ ብሎ ለምን አንድ ዶላር አትሆንም፣ ሰጥቶ ቢመለስና ሁሉም ይህንን እንደ ባህል ቢይዘው … እርግጠኛ ነኝ ለውጥ እናያለን፡፡
በሌላ በኩል፤ አገራችን ውስጥ ብዙ ባለሃብቶች ለዚህ ተግባር ትኩረት ቢሰጡ፣ ችግራችን ውጪ አይወጣም ነበር፡፡ በእርግጥ እኔ እስከ ማውቀው፣ የkk ኩባንያ ባለቤት አቶ ከተማ ከበደ፣ወርቁ አይተነውና አትሌት ሀይሌ ገ/ስላሴ ልገሳ ያደርጋሉ። ነገር ግን እነሱ ብቻ አይደሉም። በሀገሪቱ ያሉት ባለሃብቶች ገንዘብ መሰብሰብ ላይ ብቻ የምናተኩርና ማህበራዊ ሀላፊነታችንን የማንወጣ ከሆነ፤ የሰበሰብነውን ሳንበላው መሰብሰብ( ጠብቆ ይነበባል) ይመጣል። በገንዘብ እንድትሰበስቢ የፈቀደልሽ አምላክ ለሌላው ካላከፈልሽ፣ ሳትበይው ሊሰበስብሽ ስልጣን አለው፡፡ አንቺ ገንዘብ ስትሰበስቢ፣ እንደ ኤጀንት ነሽ ማለት እንጂ ለብቻሽ እንድትበይ አይደለምና ማካፈል አለብሽ፡፡
አሁን ላይ አንድ ህፃን 2 ሚ.ብር መታከሚያ አጥቶ እየሞተ አንዳንድ ሀብታሞች በአንድ ቀን ምሽት በመሸታ ቤትና በአስረሽ ምችው ያንን ያህል ብር አጥፍተው ያድራሉ፡፡ ይሄ እንደ ሃገር ያማል። ቅድም ሰው በገንዘቡ የፈለገውን አያድርግ አይዝናና ማለቴ አይደለም፡፡ በሁሉም ነገር ውስጥ በጎ አድራጎትና ልገሳን ቦታ ያግኝ ነው የምለው፡፡ ያኔ ለውጥ ይመጣል ብዬ አምናለሁ እና ልናስብበት ይገባል፡፡
የመስፈት ጉዳይ አይደለም፡፡ ሰው እርዳታ ሲጠይቅ ለምሳሌ የህክምና እርዳታ ሲጠይቅ የህክምና ማስረጃው ትክክል ነው ወይ የሚለው መረጋገጥ አለበት፡፡ “Go fund me” ሲከፈት የዚያ ሰው የህክምና ማስረጃ ትክክለኛ ስለመሆኑ ማረጋገጥ ወሳኝ ጉዳይ ነው፡፡ እኛ ውጪ ሆነን እዚህ ያሉ ተወካዮቻችን እንልክና ስለ ህክምናው ማስረጃ ትክክለኛነት እናረጋግጣለን፡፡ ይሄን የምልሽ ኢትዮጵያ ውስጥ ላሉ በርካታ “ጎ ፈንድ ሚ” እየተከፈተና ገንዘብ እየተሰበሰበ፣ መጨረሻ ላይ ገንዘቡ የት እንደሚገባ ሳይታወቅ የሚቀርበትን በርካታ አጋጣሚ እያየን ነው፡፡ “ጎ ፈንድ ሚ” ተከፍቶ የሚሰበሰበው ገንዘብ ለትክክለኛ ዓላማ ለትክክለኛው ተረጂ መዋል አለበት እንጂ የግለሰብ መጠቀሚያ መሆን የለበትም፡፡ ስለዚህ የደረሰን የእርዳታ ጥሪ ትክከለኛነት ተጠናክሮ ትክክለኛነቱ ተብጠርጥሮ ነው ጥሪውን የምንቀበለው፡፡ ዲያስፖራው ሆነ እዚህ አገር ያለው መለገስ ያለበት፣ እርዳታ ፈላጊው ትክክለኛ መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ ነው። እንደ መስፈርት ከተቆጠረ መስፈርታችን ይሄ ነው፡፡
እኔ ከመምጣቴ በፊት በተወካዮቻችን አርቲስት ማስተዋል ወንደሰን በያያ ዘልደታ አማካኝነት ለጌርጌሴኖን የአዕምሮ ህሙማን መርጃ ማዕከል 500 ለሚሆኑ ሰዎች የምሳ ግብዣ አድርገናል፡፡ እኛ እዛ ሆነን እዚህ ባሉ ተወካዮች በኩል ድጋፉን እናድርግና ክትትል እናደርጋለን፡፡ የሆነ ሆኖ ሁሉንም ማዳረስ ባይቻልም አንዳንድ መጠየቅ ያለባቸውን ሄጄ አይቻለሁ፡፡ በዚያ ላይ የወደፊት ድጋፋችን ትክክለኛ እንዲሆን እስካሁን ከተቋቋሙት ማን ነው በቂ ድጋፍ ያለው? ማንስ ነው ያለ በቂ ድጋፍ በድካም ብዙ ስራ እየሰራ ያለው የሚለውን በመለየት ላይ ነን፡፡
ይህንን ካላየን በኋላ ድጋፍ የሌላቸው ላይ ትኩረታችንን አድርገን ለመስራት ነው እቅዳችን አሁን የሙዳይ በጎ አድራጎትን ብንመለከት የተረጂ ህጻናት እናቶች እዛው ግቢ ውስጥ የእጅ ስራ ውጤቶችን እየሰሩ እየሸጡ፣ በጣም በከፍተኛ ትግል ነው እየሰሩ ያሉት አንዳንዶቹ ደግሞ በቂ ስፖንሰር እያላቸው አሁንም ወደ ልመናው ያዘነብላሉና እነሱን ለይቶ አቅም የሌላቸውን መደገፍ ላይ እናተኩራለን። ሌላ ጊዮርጊስ አካባቢ “የብርሀን ልጆች” የተባለ እየተቋቋመ ያለ ድርጅትም አለ፡፡ እነዚህንም እንደግፋለን፡፡
በቦርድ የሚተዳደር በአሜሪካ መንግስት እውቅና ያገኘ ነው። ስራውን ይበልጥ ቀልጣፋና የተደራጀ ለማድረግ፣ እዚያም ፈቃድ ለማውጣት በእንቅስቃሴ ላይ ነን። እሱን ሂደት እየሰራን ነው እርግጥ ነው በአሜሪካው ፈቃድ እዚህም መስራት እንደምንችል ተነግሮናል። ሆኖም የበለጠ ቀልጣፋ ተቀባይነት ያለው እንዲሆን ነው እዚህም ፈቃድ ለማውጣት የፈለግነው። ይሄም ይሳካል ብዬ አምናለሁ፡፡
በአጠቃላይ ግን የካሳሁንን ቤተሰብ ለመደገፍ ስንነሳ፣ መረጃ በመስጠት በሀሳብ ሲያግዙኝ ለነበሩት ለጋዤጠኞቹ ምስክር ጌታነው፣ በፍቃዱ አባይ፣ ትዝብት አሰፋ፣ሚካኤል አለማየሁ፣ ያያ ዘልደታ፣ አርቲስት ማስተዋል ወንደሰንንና ሳሬም ኢንተርናሽናል ሆቴልን ከልብ አመሰግናለሁ።
ቅዳሜ ጥር 22 ቀን 2013 ዓ.ም ለንባብ በበቃው ጋዜጣችሁ ላይ “የአዳማ ግንብ ገበያ ባለአክሲዮኖች መንግስት እንዲታደጋቸው ተማፀኑ” በሚል ርዕስ የቀረበው ዘገባ፤ በእውነተኛ መረጃና ማስረጃ ላይ ያልተመሰረተ ሲሆን የአንድ ወገን ቅሬታ ብቻ ሚዛናዊነት በጎደለው መልኩ የተቀረበበት ነው። ከዚህ አንጻር በድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን ዙሪያ በዘገባው ላይ የቀረበውን ሀሰተኛ ውንጀላ መሠረት በማድረግ፣ እውነታውን በዝርዝር እንደሚከተለው አቅርበናል።
ድርጅታችን ኮራኮን ኮንስትራክሽን፤ በአዳማ ግንብ ገበያ ግንባታ ላይ የተሳተፈውም ሆነ የግንባታውን ስራ ሲሰራ የቆየው በህግ ፊት ተቀባይነት ያለውን ውል ከአሰሪውና ከአማካሪ ድርጅቱ ETG consultant ጋር በፈፀመው የሦስትዮሽ ውል መሰረት ነው። በዚህም መሰረት ግንባታው በሦስት ዙር (three phase) እንዲከናወን የጨረታ ሠነድ ተዘጋጅቶ ድርጅታችን ከቀረቡት የስራ ተቋራጮች መካከል አሸናፊ በመሆን ስራው ሊሰጠን ችሏል።
የመጀመሪያው ዙር የኮንትራት መጠኑ ቫትን ጨምሮ 60,226,998 (ስልሳ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስድስት ሺ ዘጠኝ መቶ ዘጠና ስምንት ብር) የነበረ ሲሆን ለፕሮጀክቱ ስራ ማስኬጃ (ቅድመ ክፍያ) ሊከፈል የሚገባው የጠቅላላ ዋጋው ሰላሳ በመቶ (30%) ማለትም 20,768,099 (ሃያ ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ ስምንት ሺ ዘጠና ዘጠኝ ብር) ነበር። ይሁንና አክስዮን ማህበሩ በወቅቱ ያለኝ ገንዘብ 7,000,000 (ሰባት ሚሊዮን) ብር ብቻ ነው ቢለንም፣ እኛ የሚገባንን ክፍያ ሳናገኝ ወደ ስራ አንገባም አላልንም፤ ምክንያቱም አክስዮን ማህበሩ ወደ ፊት የሚያመጣቸው አባላት “ከቦታችን ተባረርን ተገፋን” እያሉ የሚያለቅሱ ስለነበሩ “እንደውም ስራ ስንጀምር አባላቱ መዋጮ ያዋጣሉ፤ ያኔ ትከፍሉናላችሁ” በሚል ተስፋ በ6,000,000 (ስድስት ሚሊዮን ብር) ቅድመ ክፍያ ወደ ስራ ገብተን፣ ፌዙን ከብዙ ችግሮች ጋር ተጋፍጠን ጨርሰናል። ከችግሮቹ መካከል በተለይም ህንፃው ሊያርፍበት የታሰበው ቦታ በወቅቱ የግለሰቦች መኖሪያ በመሆኑና ነፃ ስላልነበር፣ በታሰበው ጊዜ ወደ ስራ ባለመግባታችን፣ በውለታው መሰረት ስራውን አጠናቀን ማስረከብ አልቻልንም። በተጨማሪም በጊዜ መራዘም ምክንያት ለተከሰተው የዋጋ ንረት በውሉ መሰረት ማካካሻ ክፍያ ለመጠየቅ ተገደናል።
ግንባታው የተጀመረው ህዳር 2003 ዓ.ም ሲሆን እንዲያልቅ የተሰጠው ጊዜ ሁለት ዓመት ነበር፤ ሊጠናቀቅ የቻለው ግን የካቲት 2006 ነው። አክሲዮን ማህበሩ በወቅቱ ሁለት አማራጭ ነበረው። አንድም ጨረታውን እንደ አዲስ አውጥቶ ሌላ ኮንትራክተር ማስገባት፤ ሁለትም የዋጋ ማካካሻ አድርጎ ከኛ ጋር እንዲቀጥል ማድረግ ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ሁለተኛውን አማራጭ በመምረጥ የዋጋ ማካካሻ ዘግይቶ በመክፈሉ ለግንባታው መዘግየት የራሱ አስተዋፅኦ ነበረው። እንዲያም ሆኖ ውለታው በተፈጸመ በሦስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ስራውን ሙሉ በሙሉ (100%) አጠናቀን አስረክበናል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “…ተቋራጩ በ2 ዓመት ጊዜ ውስጥ ግንባታውን አጠናቆ ሊያስረክበን ቢስማማም በቃሉ ግን አልተገኘም፤ እስከ 2009 ዓ.ም ድረስ ሁሉም ሳይሳካ ቆይቶ የግንባታ ዋጋ ንሯል በሚል ተጨማሪ ማካካሻ 33 ሚ. ብር እንዲከፍሉ መገደደዳቸውን የአክሲዮን ማህበሩ አዲሱ ቦርድ ሰብሳቢ አቶ ሽሬ ረሽድ ያስረዳሉ” በሚል ሃሰተኛ ዘገባ ቀርቧል፡፡ በአንድ በኩል በዚህ ሁኔታ የዘገየው አጠቃላይ የህንፃውን ግንባታ አስመስሎ የቀረበ ሲሆን፤ በሌላም በኩል ግንባታው እንደተባለው እስከ 2009 ዓ.ም ሳይሆን እስከ 2006 ዓ.ም ለአንድ ዓመት ነበር የዘገየው፡፡ እሱም ቢሆን በኮንትራክተሩ ችግር ሳይሆን በአክሲዮኑ ችግር መሆኑን መገንዘብ ይገባል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በአክሲዮን ማህበሩ በተፈጠረው ችግር ምክንያት ወዶና ፈቅዶ በስምምነት የከፈለውን የዋጋ ማካካሻ፣ተገዶ የከፈለ አስመስሎ የቀረበው ዘገባ የተሳሳተ ነው።
የሁለተኛውን ዙር ጨረታም እንደ መጀመሪያው በግልጽ ጨረታ ተወዳድረን በድጋሚ ገብተናል። ይሁንና የመጀመሪያውን ዙር ግንባታ ሙሉ በሙሉ አጠናቀን ያስረከብን ቢሆንም፣ 48ሚ ብር የሚሆን የመጨረሻ ክፍያ ለመክፈልም ሆነ ሁለተኛውን ዙር ግንባታ ለማስቀጠል የሚያስችል የገንዘብ አቅም አልነበረውም።
የሁለተኛው ዙር ኮንትራት መጠን ብር 191,233,090.08 (አንድ መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሰላሳ ሶስት ሺህ ዘጠና ብር) ሲሆን የተያዘለት ጊዜ አንድ ዓመት ነበር። አክሲዮን ማህበሩ ከነበረበት የፋይናንስ እጥረት አንፃር ይህን ስራ ለማስቀጠል የባንክ ብድር ማግኘት ነበረበት። የባንክ ብድሩንም ለማግኘት የመጀመሪያውን ግንባታ ክፍያ ሙሉ በሙሉ መክፈሉን የሚያረጋግጥ የክፍያ ደረሰኝ እንዲያቀርብ ተጠየቀ። ቀደም ሲል እንደገለፅነው፤ ድርጅታችን አክስዮን ማህበሩን ለመርዳት ከነበረው ፍላጎት የተነሳ የፋይናንስ ችግሩን ለመቅረፍ ከባንክ የተጠየቁትን የክፍያ ሰነድ ማህበሩ ሳይከፈለን ከፍሎናል በማለት የብር 48,000,000 (አርባ ስምንት ሚሊዮን ብር) ክፍያ ደረሰኝ ቆርጠን በመስጠት ብድሩን እንዲያገኙ ተባብረናል። በዚህ ምክንያት የ100 ሚ ብር ብድር በማግኘቱ ቀደም ሲል ያልከፈለንን 48ሚ ብር ሊከፍለን ችሏል። ከዚህም በተጨማሪ በዚህ ዙር ለተሰሩ ስራዎች የ20 በመቶ ቅድመ ክፍያ መክፈል የነበረበት ቢሆንም፣ ስራው እየታየ እንዲከፈል በመስማማት ካገኘው ብድር ላይ 37.8 ሚ ብር ከአክስዮን አካውንት ውጪ ሆኖ የጋራ አካውንት ተከፍቶ እዚህ ውስጥ እንዲቀመጥና ስራው እየታየ እንዲከፈል በተደረሰው ስምምነት መሰረት ስራው እንዲንቀሳቀስ ተደርጓል። ይህን አሰራር የመንግስት ህግም ይፈቅዳል። በመሆኑም የሁለተኛው ዙር ግንባታ ጥር 2006 ተጀምሮ፣ ሚያዚያ 2008 ላይ ስራው 97 በመቶ (97%) ተሰርቷል።
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳለ “… እነዚሁ አካላት ተመሳጥረው ለንብ ባንክ 40 ሱቆችን በ37 ሚ ብር ገዝተው ብሩን በማህበሩ አካውንት ቢያስገቡም፣ ያ 37 ሚ.ብር ከህግ አግባብ ውጪ ከቦርዱ ጋር ተቋራጩም ፈራሚ ሆኖ ከማህበሩ አካውንት ወጥቶ የት እንደደረሰ አይታወቅም” በሚል የቀረበው ዘገባ ሀሰት ነው።
የሶስተኛ ዙር የጨረታ ሁኔታ እንደ ሁለቱ ፌዝ በጨረታ የተወሰደ ሳይሆን የሁለተኛው ዙር ያልተጠናቀቁ ክፍያዎች እዳ ስለነበራቸው ይህን ክፍያ ለመክፈል ተጨማሪ ብድር ከባንክ ለመውሰድ ባንኩ ብድር የምሰጠው ህንፃው ወደ ስራ የሚገባ ከሆነ ነው በማለቱ ወደ ስራ ለመግባት ደሞ የሚቀረው የስራ ፐርሰንት ይታወቅ በመባሉ እና ሱቆቹን ወደ ስራ ለማስገባት የውጪው ስራ ማለቅ እና ለውጪ ስራ መገልገያ ይሆን ዘንድ የቆመው የእንጨት መወጣጫ (ፖንቴ) መፍረስ ስለነበረበት እና ስራን ለሌላ ኮንትራክተር ለመስራት የሚያመች ባለመሆኑ በነዚህ ምክንያቶች ሶስተኛው ዙር የውጪ ስራዎችንና የአንደኛ ፎቅ ፊኒሽንግ ስራዎችን አካቶ እንዲሰራ ማህበሩና አማካሪው ወስነው ድርድር ተደርጎ ለኛ ተሰጥቶናል። ይኸም ከአሰራር አንፃር ተቀባይነት ያለው ነው። የዚህ ዙር ግንባታ ሀምሌ 2007 ተጀመረ። አንድ አመት የስራ ጊዜ የተሰጠው ሲሆን ነሀሴ 2008 ተቋርጧል። ነገር ግን ስራውን 83 ፐርሰንት ሰርተናል።
ይሁንና ለሰራናቸው ስራዎች ማህበሩ መክፈል የሚጠበቅበትን የ2ኛ እና 3ኛ ዙር የግንባታ ሥራ በውላችን መሰረት በአማካሪ መሀንዲሱ የፀደቀውን ክፍያ ማህበሩ ባለመክፈል መሰረታዊ የውል ጥሰት (fundamental breach of contract) በመፈጸሙ የግንባታ ውሉ ተቋርጧል። አማካሪ መሀንዲሱ በድርጅታችን የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ በውሉ በተሰጠው ሥልጣንና ኃላፊነት መሰረት ጥያቄውን ከመረመረና በውሉ መሰረት የቀረበ መሆኑን ካረጋገጠ በኋላ በ28/8/2009 ዓ.ም የተፃፈና ስምምነት በሚቋረጥ ጊዜ የተረጋገጠ ክፍያ የምስክር ወረቀት (Certified Payment upon Termination) አጽድቋል። በዚሁ በጸደቀው የክፍያ ምስር ወረቀት ላይ በተረጋገጠው መሰረት ማህበሩ ብር 150,970,074.88 ብር (አንድ መቶ ሀምሳ ሚልዮን ዘጠኝ መቶ ሰባ ሺህ ሰባ አራት ብር ከሰማኒ ስምንት ሳንቲም) እንዲከፍል ድርጅታችን በማህበሩ ላይ በፌደራል ከፍተኛው ፍ/ቤት ግንቦት 22 ቀን 2009 ዓ.ም ክስ አቀረበ። ይህም በህግም በውሉም የተረጋገጠ መብታችን ነው።
ተከሳሹ ግንብ ገበያ አ/ማ በአማካሪ መሐንዲሱ የፀደቀውን የክፍያ ሰርተፍኬት አልቀበልም ብሎ በመቃወሙ ፍ/ቤቱ ድርጅታችን ለሰራው ስራ ሊከፈለው የሚገባው ክፍያ ስንት እንደሆነ፣ አስቀድሞ የተከፈለው ክፍያ ምን ያህል እንደሆነና ምን ያህል ያልተከፈለ ቀሪ ክፍያ እንዳለ በገለልተኛ ወገን ተጣርቶ ይቅረብ የሚል ትእዛዝ በመስጠቱ፣ ለዚህም የመንግስት ተቋም የሆነው የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን እና ዲዛይን ሱፐርቪዥን ሥራዎች ኮርፖሬሽን ይህንኑ አጣርቶ ሪፖርት እንዲያቀርብ በሰጠው ትእዛዝ መሰረት፣ ኮርፖሬሽኑ በታዘዘው መሰረት፣ የራሱን ባለሞያዎች፣ የግንብ ገበያ ንግድ አክስዮን ማህበር ከወከሏቸው ሁለት ባለሞያዎች እና ከኮራኮንም ሁለት ባለሞያዎች ቦታው ድረስ በመገኘት፣ የተሰራውን ስራ ጥራትና መጠን በመለካትና በመመልከት ልኬቱ የተወሰደ ሲሆን ላላለቁ ስራዎች እነዚህም ጀነሬተር ፣ የውሃ ታንከርና ላልተጠናቀቀው የጣራ ስራ ባሉበት ልረከብ የሚል ጥያቄ አክስዮን ማህበሩ ለአጣሪው በማቅረቡ ያለቁት ስራዎች በልኬት ተለይተው ዋጋቸው ታውቆ፤ ያላለቁትን የማጠናቀቅያ ክፍያ ተቀንሶ የሁሉም ድርጅቶች ተወካይ ተፈራርመውበት ለፍ/ቤቱ ተልኳል።
1ኛ፡- ለ2ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ብር 45,332,291.48 (አርባ አምስት ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰላሳ ሁለት ሺህ ሁለት መቶ ዘጠና አንድ ብር ከ48/100) ከሚያዚያ 28/09 እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ከሚታሰብ 9.5% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ክፍያ በመዘግየቱ ምክንያት በአማካሪ መሐንዲሱ የተሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 5,264,247.67 /አምስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ስልሳ አራት ሺህ ሁለት መቶ አርባ ሰባት ብር ከ67/100/፣ በድምሩ ብር 50,596,539.15 (ሃምሳ ሚሊዮን አምስት መቶ ዘጠና ስድስት ሺህ አምስት መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ብር ከ15/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
2ኛ፡- ለ3ኛ ዙር የግንባታ ውል ከሳሽ ሰርቶ ላጠናቀቀው ስራ ያልከፈለውን ክፍያ ብር 7,228,284.83 (ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ስምንት ሺህ ሁለት መቶ ሰማኒያ አራት ብር ከ83/100) ከሚያዚያ 28/2009 ዓ.ም ጀምሮ እስከ ግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 11% ወለድ ጋር፣ እንዲሁም ይህ ክፍያ ለዘገየበት ጊዜ በውሉ መሰረት አማካሪ መሐንዲሱ ያሰላውን የካሳ ክፍያ ብር 1,589,110.78 (አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሰማኒያ ዘጠኝ ሺህ አንድ መቶ አስር ብር ከ78/100)፣ በድምሩ ብር 8,817,395.61 (ስምንት ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሰባት ሺህ ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ብር ከ61/100) ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ከግንቦት 30/2011 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ወለድ ጨምሮ እንዲከፍል ወስኗል።
3ኛ፡ የተጀምረው ያልተጠናቀቁ ስራዎችን በተመለከተ ብር 58,395,553.59 (ሃምሳ ስምንት ሚሊዮን ሶስት መቶ ዘጠና አምስት ሺህ አምስት መቶ ሃምሳ ሶስት ብር ከ59/100) ውሉ ከተቋረጠበት ከግንቦት 12/2009 ዓ.ም ጀምሮ ተከፍሎ እስኪጠናቀቅ ድረስ ከሚታሰብ 9% ህጋዊ ወለድ ጋር ለፍርድ ባለመብት ሊከፍል ይገባል በማለት ውሳኔ ሰጥቷል።
ግንብ ገበያ አ/ማ ይህንን ውሳኔ በመቃወም ለፌደራል ጠ/ፍ/ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት ይግባኝ ቢያቀርብም፤ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤትም የከፍተኛውን ፍ/ቤት ውሳኔ አጽድቋል። ማህበሩ ግን በሁለቱ ፍ/ቤቶች ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት አቤቱታ ያቀረበ ሲሆን፣ ያቀረበው የሰበር አቤቱታም ውድቅ ተደርጓል።
በዘገባው ላይ እንደተገለፀው፤ ማህበሩ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ከፍሎ ጠበቃ ቀጥሮ እስከ መጨረሻው የዳኝነት እርከን በመጓዝ ያቀረበው መሰረተ ቢስ ክርክር በፍርድ አደባባይ ውድቅ ሲደረግበት፣ የመገናኛ ብዙሃንን ደጅ በመጥናት፣ “ፍትህ ሲገባን የ151ሚ ብር ባለዕዳ እንድንሆን ተፈርዶብናል” የሚል አቤቱታ ማቅረብ የህግ የበላይነትን ማርከስ ነው፡፡
አክስዮን ማህበሩ ለጋዜጣው ክፍል በሰጠው ሀሰተኛ መረጃ፤ ከዚሁ ግንባታ ጋር በተያያዘ አቶ ጅብሪል ገረሱ ሀቢብ (የድርጅታችን የኮራኮን ኮንስትራክሽን ድርጅት ባለቤትና ሥራ አስኪያጅ) ላይ የሙስና ክስ ተመስርቶ፣ ከሦስት ዓመት በፊት የመጣውን ለውጥ ተከትሎ፣ በፖለቲካ ውሳኔ እንደተፈቱ አድርጎ በማቅረብ አንባቢን ለማደናገር ጥረት አድርጓል። በእርግጥ ማህበሩ የኦሮሚያ ፀረ-ሙስና ኮሚሽን በድርጅታችን ስራ አስኪጅ ላይ ክስ እንዲመሰረት የሰጠውን ሀሰተኛ ጥቆማ መሰረት በማድረግ በህግ ፊት ተቀባይነት የሌለው ክስ ተመስርቷል።
በኦሮሚያ ጠቅላይ ፍ/ቤት ምስራቅ ችሎት የነበረው ክስና የተሰጠው ውሳኔ በዘገባው ላይ ከቀረበው በእጅጉ የተለየ ነው። ይኸውም በዚህ ፍ/ቤት ከቀረበው የወንጀል ክስ ጂብሪል ገረሱን የሚመለከቱት ክሶች ከቀድሞ የቦርድ አባላት ጋር በመተባበር 1ኛ) የሁለተኛ ዙር ግንባታን በተመለከተ የአ/ማህበሩ ጠቅላላ ጉባኤ ሳይወስን የግንባታ ዋጋውን ቀድሞ ከተወሰነ በላይ ያላግባብ ብር 52,830,639 ለኮንትራተሩ እንዲከፈል በማድረግ፣ በግንባታ ውሉ ላይ የተገለፀው የበሮች ብዛት 188 ሆኖ ሳላ ያለ አግባብ ለ211 በሮች ክፍያ እንዲፈጸም በማድረግ ለብረት ስራ ያላግባብ ብር 13,589,965 በብልጫ እንዲከፈል በማድረግ፤ በጠቅላላ ጉባኤው የተሰጠው ውሳኔ የግንባታ ሥራው በሁለት ዙር እንዲጠናቀቅ የሚል ሆና ሳለ ያለ ጠቅላላ ጉባኤው እውቅና እንዲሁም ያለ ጨረታ 3ኛ ዙር የግንባታ ውል በብር 153,612,510 ውል በመፈራረም፣ ለ3ኛ ዙር ግንባታ የአልሙኒየም ክላዲንግ ሥራ ብር 8,521,755 ያላግባብ በአብላጫ እንዲከፈል በማድረግ ለራሳቸው የማይገባ ጥቅም ለማግኘትና አ/ማህበሩ ላይ ጉዳት ለማድረስ አስበው የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል፡-
2ኛ/ ከአንደኛው ዙር ግንባታ ብር 229,258,19 ያለ ቦርድ ውሳኔ አላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ እንዲሁም ብር 4326,081,72 አማካሪ መሀንዲሱ ሳይጸድቅና ቦርድም ሳይወስን እንዲከፈል ብር በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል፡-
3ኛ/ በአንደኛው ዙር ግንበታ የዋጋ ማካካሻ ያላግባብ እንዲከፈለው በማድረግ በአ/ማህበሩ ላይ ጉዳት በማድረስ ያላግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል የሚል ነው፡፡
ይሁንና ፍ/ቤቱ ጉዳዩን በአግባብ መርምሮ በማስረጃ ካጣራ በኋላ በሰጠው ፍርድ የሙስና ወንጀል እና አላግባብ መበልጸግ ተብሎ በኮንትራክተሩ ላይ የቀረቡትና ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ክሶች ሙሉ በሙሉ መሰረተ ቢስ መሆናቸውን በማረጋገጥ ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ ከወንጀሉ ነጻ መሆኑን አረጋግጧል፡፡ ዓ/ህግ ለክሱ ዋና ማስረጃ አድርጎ ያቀረበው በኦሮሚያ የሥነ- ምግባርና ጸረ-ሙስና ኮሚሽን የመደበው ኦዲተር ተፈጸመ ስለተባለው ጉዳይ አጥንቼ አገኘሁ ያለውን ጥፋትና የምርምር ኦዲት ሪፖርት ቢሆንም ፍ/ቤቱ ግን የተባለውን የኦዲት ሪፖርት ውድቅ በማድረግ ኮንትራክተሩ የፈጸመው የመሙስና ወንጀል የለም በማለት ወስኗል፡፡
ፍ/ቤቱ ኮንትራክተሩ ጥፋተኛ ነው ከዋጋ ማካካሻ ጋር ተያይዞ የቀረበውን ብቻ ነው፡፡ የዋጋ ንረት ማካካሻን በተመለከተ በመጀመሪያ ዙር ግንባታ የውል አልቀጽ GCC 47.1 መሰረት በወቅቱ የነበረው የሲሚኒቶና የብረት እጥረት ምክንያት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስት ግዢና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ ባወጣው አዋጅ መሰረት ተከፍሎናል፡፡ ይሄንንም በተመለከተ በኦሮምያ ፀረ ሙስና ቢሮ ክስ ቀርቦብን እኛም በወቅቱ የነበረውን የሲሚንቶና የብረት እጥረት ከየፋብሪካዎቹ ጠይቀን የለንም ተባልን ማስረጃ ሲከታተለው ለነበረው ለኦሮሚያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምስራቅ ቋሚ ችሎት አቅርበን ፍርድ ቤቱም ከሙገር መግዛት የነበረባችሁን ከሞሰበ የገዛችሁት በደብዳቤ በጊዜው ለአሰሪዎቹም ሆነ ለአማካሪው አላሳወቃችሁም ስለዚህ የአካሄድ ችግር ነበር በማለት በአቶ ጅብሪል ላይ 6 ወር የእስር ቅጣት ወስኖ የነበረ ቢሆንም ፍርዱ በሚሰጥበት ጊዜ ከዛ በላይ ታስረው ስለነበር ፍርድ ቤቱ ለቋቸዋል፡፡ ጥፋተኛም የተባለው አካሄድ ጋር ስህተት ተፈጽሟል በሚል እንጂ ኮንትራክተሩ ክፍያውን ለአግባብ ወስዷል ወይም ያለ አግባብ የመበልጸግ ወንጀል ፈጽመዋል ተብሎ አይደለም፡፡ ነገር ግን ጉዳዩ በወቅቱ ሳይት ላይ የነበሩ የአማካሪው መሀንዲሶች የብረትና የሲሚንቶ የጥራት ደረጃውን አስፈትሻችሁ እምጡና ስሩ መባላችንን እኛም የጥራት ማረጋገጫ አምጥተን የነበረ ቢሆንም በፍርድ ቤቱ ተቀባይነት ባለማግኘቱ ውሳኔውን ባናምንበትም የህግ የበላይነትን በማክበር ተቀብለናል፡፡
ሀቁ ይህ ሆኖ ሳላ የአንባቢን ቀልብ ባልተገባ መልኩ ለመሳብ “በተለያየ ጊዜ በቦርዱ አባላት፣ በተቋጩና በአማካሪ ደርጅቱ ላይ ክስ መስርተን 9 የቦርዱ አባላትና ተቋራጩ በእስር ላይ የነበሩ ቢሆንም መንግስት የፖለቲካ እስረኞችን ሲፈታ በግርግር አብረው ወጥተዋል” በሚል የቀረበው ሀሰተኛ ዘገባ በህግ በሞራልም ተቀባይነት የሌለው አሳፋሪ ድርጊት ነው፡፡
ፕሮጀክቱ አሁን ለደረሰበት ቀውስ ዋነኛ ምክንያት ምንድነው የሚለውን በተመለከተ አገር ያወቀውን ፀሀይ የሞቀውን እውነታ ለአንባቢ ለማጋራትና በተሳሳተ መረጃ ሀሰተኛ የሆነና ሚዛናዊ ያልሆነ ዘገባ ለማቅረብ የተሞከረው ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ ብዙዋቹ አንጡራ ሀብታቸውን በማፍሰስ የገነቡት አክስዮን እዚህ ደረጃ የደረሰበትን ትክክለኛ ምክንያት ለማድበስበስ ነው፡፡
የችግሩ ዋነኛ ምንጭ ግን በወቅቱ ከነበሩት የመጀመሪያ 11 የቦርድ አባላት ውስጥ ሁለት የቦርድ አባለት የሽልማት ሰጪ ኮሚቴው ያስቀመጠው የብር መጠን ያንሰናል የሌሎቻችሁ ከኛ የተሸለ ነው በማለት ያነሱት ቅሬታ ሰፍቶ ከቦርዱ ውጪ የነበሩ ስራው በመጠኛቀቅ ላይ በመሆኑ ወደ ሱቅ ክፍፍል ከመካሄዱ በፊት ቦታውን መያዝ አለብን የሚሉ የግል ጥቅም ፈላጊዎች ጋር በመሆንና በማናበብ ለህዝቡ ያሰቡ በማስመሰልና ለርክክብ የደረሰን ህንጻ ገንዘብህ ተበልቷል በማለት ነገሩን ሌላ መልክ እንዲኖረው በማድረግ የተጀመረ የሐሰት ወሬ እዚህ የደረሰ ችግር ነው፡፡
በዚህ ፕሮጀክት እዚህ ደረጃ እንዳይደርስ በኛ በኩል በቀላሉ እንዲፈታ ለማድረግ እነዚህን ሁለት የቦርድ አባላትና ሌሎቹን ለማስማማት ስንሞክር ሁለቱ የቦርድ አባላት የሚሰጡን መልስ ሌሎች ቦርዶች ለመመረጥ ስለተዘጋጁ ከስልጣናቸው ይውረዱ የሚል የሚል ነበር፡፡ ይሄንን በራሳቸው መንገድ ፈትተው አዲስ ቦርድ ተመረጠ፡፡ ሁለተኛ የተመረጡት ቦረውዶች ጋር በክፍያ እና በቀጣይ የፕሮጀክቱ እጣ ፈንታ ላይ ተወያይተን ቀሪ ክፍያዎች በ3 ዙር እንዲከፋፈልና ፕሮጀክቱም እንዲጠናቀቅ የተስማማን ቢሆንም ጉዳዩ እልባት ሳያገኝ ሲቀር ወደ ፍርድ ቤት ከመሄዳችን በፊት ፍርድ ቤት ከሄድን በኋላም ፍርድ ቤቱ በሰጠው ትእዘዝ መሰረት ሽምግልና ብንጠቀም ቦርዱና ኮንትራክተሩን በሙስና ከተከሰሱ ይጠፋሉ ግንዘቡ ይቀርልናል በሚል ሀሳብ ሽምግልናውን ሳይቀበሉ ቀርተዋል፡፡
በዚህም፣ ምክንያት ህንጻው በፍርድ ቤት ታግዶ እንዲቆይ ፍርድ ቤቱ ትእዛዝ ሰጥቶ ባለበት ሁኔታ በጉልበት አጥር አፍርሰው ወደ ህንጻው በመግባት ለግንባታ ስራ ያስገባነውን ግብአቶች እንዲጠፉና እንዲወድሙ በማድረጋችን በህግ የጠየቅን ሲሆን አሁንም በሂደት ላይ ነው፡፡ ይህ ሁሉ እየሆነ ባለበት የፍትሀ-ብሔር ክሱ እየጠራ ሲመጣ አጣሪው አካል አጣርቶ ሲጨርስና ያሰቡት ነገር እንደማይሆን ሲገባቸው በወቅቱ የነበረው የቦርድ ሊቀ መንበር እና የህግ አማካሪ
(ጠበቃቸው) ገንዘብ (ጎቦ) ካልሰጣችሁን እያለ ሲያስፈራሩን ለህግ አመልክተን እጅ ከፍንጅ እንዲያዙ አድርገን ጉዳዩን አሁንም ህግ ይዞታል፡፡ ለሶስተኛ ጊዜ የተመረጡ ቦርዶች የተሸለ ነገር ከማምጣት ይልቅ የሁለተኛ ቦርዶች የጀመሩት የራስን ጥቅም የማግኛ ዘዴዎች በመጠቀም ለምሳሌ የአክሲዮን ማህበሩ ይሁንታ ሳያገኙ ሱቆቹን በአነስተኛ ኪራይ በማከራየትና ቁልፍ በመሸጥ የግል ንብረት ማፍራት ላይ በመስራት አክስዮኑን ለኪሳራ በማድረግ ላይ ናቸው፡፡ አሁን አለብን የሚሉት የባንክ ወለድ ዕዳና ለኮንትራክተሩ በወቅቱ ባለመክፈላቸው የመጣ ቅጣትና ካሳ ጭቅጭቁ ከተነሳበት ጀምሮ ሲታይ ከ100,000,000 (ከአንድ መቶ ሚሊዮን) ብር በላይ ያደረሱትና ለኪሳራ የዳረጉት እነዚሁ ቦርዶች ናቸው፡፡ በመሆኑ ችግሩን ለመፍታት ሀሰተኛ የሚዲያ ዘገባ መፍትሄ አይሆንም፡፡ አሁንም ለህዝቡ የሚያስብና ብቃት ያለው፤ ህዝቡን በቅንነት በታማኝነት ለማገልገል የተዘጋጀ የቦርድ አመራር ቢኖረው አክስዮኑ ካለበት ውድቀት መዳን ይቻላል ብለን እናምናለን፡፡
የፓርቲው የተወሠኑ የሥራ አስፈጻሚ አባላት ነኀሴ 01 ቀን 2012 ዓ.ም በተጻፈና በድርጅቱ ምክትል ሊቀ-መንበር በተፈረመ ደብዳቤ የድርጅቱን ሊቀ መንበር መታገዳቸውን ለቦርዱ አሳውቀው እንደነበር፣ ከዚህም በተጨማሪ የድርጅቱ አመራር ላይ ተከታታይ አቤቱታዎች አስገብተው እንደነበር ይታወሳል። በሌላ በኩል፤ የድርጅቱ ሊቀ-መንበር መስከረም 02 ቀን 2013 ዓ.ም ድርጅቱ ብሔራዊ ምክር ቤት ስብሰባ አድርጎ የፓርቲውን ምክትል ሊቀ-መንበር፣ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን እንዲሁም የማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት እስከሚቀጥለው የድርጅቱ ጠቅላላ ጉባዔ ድረስ ከኃላፊነታቸው ታግደው እንዲቆዩ እንደወሠነ ለቦርዱ አሳውቀዋል።
በፖለቲካ ፓርቲ አባላት መካከል አለመግባባት ሲከሠትና ለቦርዱ አቤቱታ ሲቀርብለት ጉዳዩን ተመልክቶ የውሣኔ ሃሣብ የሚያቀርብ የባለሙያዎች ጉባዔ ለማቋቋም በተሠጠው ሥልጣን መሠረት በማድረግ፤ የሁለቱንም ቡድኖች ደብዳቤዎችና አቤቱታዎች እንዲሁም የውስጥ ሕጎች የሚያይ የባለሞያዎች ኮሚቴ ለማቋቋም
ውሣኔ አሳልፎ እንደነበርም ይታወሳል። በዚህም መሠረት በእነ አቶ አራርሶ በኩል ባለሞያ ቢመድቡም፤ በእነ አቶ ዳውድ በኩል ባለሞያ ለመመደብ ፍቃደኛ ካለመሆናቸውም በላይ የፓርቲው የውስጥ ደንብ መሠረት መጠናቀቅ ያለበት ጉዳይ ነው በማለት መልስ በመሥጠታቸው የባለሞያዎች ጉባዔ ማቋቋም ሳይሳካ ቀርቷል፡፡
በኦነግ አመራር መካከል ተፈጠረውን ችግር ለመፍታት የተደረገው የመጀመሪያው የቦርዱ ጥረት ባለመሳካቱ ጉዳዩን ከባለሞያዎች ጉባዔ ይልቅ በራሱ ሊያየው ተገዷል። በዚህም መሠረት ከሁለቱም ወገን የገቡትን ዕገዳዎች በማየት እና የገቡ ሠነዶችን በመመርመር እንዲሁም ከሁለቱም ቡድን አመራሮች ጋር እንዲሁም ከሥነ-ሥርዓት እና ቁጥጥር ኮሚቴ አመራር አባላት ጋር ሰፊ ውይይት አድርጓል። በውይይቱም ወቅት ፓርቲው አመራር ቀውስ ውስጥ እንደገባ፣ ለአባላቱ አመራር መስጠት የሚችልበት ሁኔታ ላይ እንዳልሆነ፣ በተለይም ደግሞ ሁለቱም ቡድኖች ያቀረቧቸው ዕገዳዎች ሕጋዊ እንዳልሆኑ ቦርዱ ወሥኗል። በዚህም መሠረት የሁለቱም ወገን ዕገዳ የቀረበባቸው አባላት በነበራቸው ሕጋዊ ኃላፊነት ላይ እንደሚቆዩ ወሠነ። በሌላ በኩል ሁለቱም አካላት ሕጋዊ ሂደቱ የተሟላ ሠነድ ባለማቅረባቸው፣ ፓርቲው ያለበትን የአመራር ቀውስ ለመፍታት አለመቻላቸውን በመረዳት ቦርዱ የአመራር መከፋፈሉን ጠቅላላ ጉባዔ በማከናወን የፓርቲው አባላት መሪዎቻቸውን እንዲመርጡ ታኅሣሥ 08 ቀን 2013 ዓ.ም ባደረገው ስብሰባ ከመወሠኑም በተጨማሪ የጠቅላላ ጉባዔውን ለማመቻቸት ኃላፊነቱንም እንደሚወስድ ዐሳውቆ እንደነበር ይታወሳል።
ከላይ በተጠቀሰው ውሣኔ መሠረት፤ ለሁለቱም አመራር ቡድኖች የቦርዱ ውሣኔ በደብዳቤ ደርሷቸው የመጀመሪያውን ውይይት በቦርዱ አመቻችነት በጋራ ለማከናወን የፓርቲው ሥራ አስፈጻሚ አባላት ጥሪ ቢደረግላቸውም፤ በድርጅቱ ምክትል ሊቀመንበር አቶ አራርሶ የሚመራው የሥራ አስፈጻሚ ቡድን ቦርዱ በጠራው ስብሰባ ላይ ሲገኝ፤ በአቶ ዳውድ የሚመራው ቡድን ግን “ቦርዱ ይህንን የማመቻቸት ሕጋዊ ሚና የለውም” በማለት በውይይቱ ላይ አልገኝም በማለታቸው በቦርዱ የተደረገው ጥረት አሁንም ሊሳካ አልቻለም።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ፤ ጥር 19 ቀን 2013 ዓ.ም ባደረገው የቦርድ አመራር አባላት ስብሰባ የኦነግ ሥራ አስፈጻሚ መከፋፈልን አስመልክቶ እስከ አሁን የተደረጉ ጥረቶችንና ለመፍታት የወሠዳቸውን ዕርምጃዎች በዝርዝር መርምሯል። በዚህም መሠረት ቦርዱ እጁ ላይ ባሉት የሕግና የአስተዳደር መሣሪያዎች በመጠቀም ሊያግዝ የሚችልበት ተጨማሪ አሠራር አለመኖሩን ተረድቷል።
በዚህም መሠረት የኦሮሞ ነጻነት ግንባር አባላት፣ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አመራሮች ለችግሩ መፍቻ ሊሆን የሚችለውን ጠቅላላ ጉባዔ እንዲያደርጉ ቦርዱ ማሳሰብ እንደሚገባው ወሥኗል። በመሆኑም ፓርቲው በመካከሉ የተፈጠረውን አለመግባባት በሥራ አስፈጻሚ አመራሮቹ ሊፈታ ባለመቻሉ የተለያዩ የድርጅቱ መዋቅሮችና አባላት ዐውቀው ጠቅላላ ጉባዔ እንዲከናወን የሚያደርጉባቸውን
“እኔ እኔ ራሴ ነኝ” የማለት አካሄድን ካልለመድን፣ ረጅሙን መራራ ተግባር አንወጣውም። የዕውቀት ሁሉ ማሰሪያው ጥበብ፤ መለወጥን ማወቁ ላይ ነው። “Transcendence of Wisdom” እንዲሉ።
መማር ብቻውን ያለ ገቢር የአገር ሀብት አይሆንም! የዕውቀት ብርታቱ፣ ወደ ጥበብ መለወጡ ላይ ነው! በተግባራዊነቱ አገርን መለወጥ ይቻላልና። ለዚህ ሁሉ መጠቅለያው ትውልድ ለመለወጥ ዝግጁ መሆን ነው። ዕውነታው ግን የትውልዳችን ከድጡ ወደ ማጡ መጓዝ ነው! ፅድቁ ቀርቶ በቅጡ በኮነነኝ ማለታችን ነው!
ትምህርት ላይ አገም ጠቀም ሳይሆን ስር የሰደደና የበሰለ፣ ለብዛት ብቻ ሳይሆን ለጥራትም የቆመ፣ የስነ-ልቦናን እረቃ የሚያደርግ ቃና እንዲኖር በየጎራው መንቀሳቀስ ይቻላል! አስመራሪና አንገፍጋፊ ቢሆንም፣ “ላይችል ሰጥቶን የሚያስችለን” መሆን መቻል አለብን! ፈረንጆቹ Small is beautiful እንደሚሉት፤ ከትንሹ እንጀምር። ትንሽ በትንሽ እንደግ! ትንሽ በትንሽ እናሳድግ። መሳሳትን አንፍራ! በመሞከር እንማር!
ዋናው ነገር ጤና፡፡ እውነት ነው፡፡ የጤና መሰረተ ደግሞ ንፅሀና ነው፡፡ ንፅህናናንን ለመጠበቅ የንፁህ ውሀ እና መፀዳጃ ቤት አቅርቦት ወሳኝነት አለው፡፡ እንደ ዩኒሴፍ መረጃ ከ60-80 በመቶ የሚሆነው ተላላፊ በሽታ የሚከሰተው በንፅህና አገልግሎት እና ውሀ አቅርቦት እጥረት ይከሰታል፡፡ የንፅህና አገልግሎት ገጠርም ከተማ የማይል በሁሉም ቦታ ሊስፋፋ የሚገባ መሰረታዊ ነገር ነው ፡፡ እንደ ዓለም ዓቀፍ የጤና ድርጅት መረጃ መሰረት ከ600 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑት የከተማ ነዋሪዎቸ ለበቂ የንፅህና አገልግሎት ተደራሽ አይደሉም፡፡ በኢትዮጵያ የከተማ ነዋሪ ቁጥር እየጨመረ ሲሆን በዓለም ባንክ የ2019 መረጃ መሰረት በአማከይ 2.6 በመቶ ይጨምራል፡፡ በገጠር ደህም 80 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ ይኖራል፡፡ የምዕተ ዓመቱን ግብ አሁን ደግም ዘላቂ የልማት ግቦችን ለማሳካት፣ ችግሮች እንዳሉ ሆነው እጅ የመታጠብ ባህልን ለማስረፅ፣ ሜዳ ላይ መፀዳዳጽን ለማስቀረት እና ሽንት ቤት በየሁሉም ቤት ለማዳረስ ብዙ ጥረት ተደርጓል፡፡
በጥቅሉ ሲታይ በምዕት ዓመቱ የልማት ግብ ዙርያ በተለይ በውሀ እርቦት ዙርያ ጉልህ ውጤት የተመዘገበ ቢሆንም፣ በንፅህና(ሳኒቴሽ) ረገድ የታለመውን ማሳካት ባይችልም የተወሰኑ ለውጦች ታይተዋል፡፡ ይህንን ለመቅረፍ እ.ኤ.አ እስከ 2030 የሚቆዩ ዘላቂ የልማት ግቦች የምዕምተ ዓመቱን የልማት ግባች ተክተው እየተተገበሩ ይገኛሉ፡፡ በዚህም መሰረት ዘላቂ የልማት ግብ ቁጥር 6 “ለሁሉም ተደራሽ የሆነ የውሀ እና ሳኒቴሽን አቅርቦትን ማረጋገጥ” የሚል ዓላማ አለው፡፡ ይህ አላማ ሶስት አንኳር ጉዳዮችን ይመለከታል፡፡ እነዚህም የመጠጥ ውሀ አቅርቦት፣ ንፅህናና እና ቆሻሻ ውሀ አወጋገድ ናቸው፡፡ ይህንን ግብ ለማሳካት ኢትዮጵያም በተቀናጀ መልኩ በዘርፉ ያሉ መስሪያ ቤቶችን እና የልማት አጋሮችን በማካተት በገጠር፣ በከተማ እና በተቋማት የንፅህና እና ውሀ አቅርቦት ለማሻሻል እየተንቀሳቀሰች ትገኛለች፡፡
ስለንፅህና አገልግሎት አቅርቦት እና አስፈላጊነት ግንዛቤ ለመፍጠር እና የጉዳዩን አስፈላጊነት ለማጉላት በዓለም ዓቀፍ እና ሀገር ዓቀፍ ደረጃ የእጅ መታጠብ እና የመፀዳጃ ቤት ቀኖች ይከበራሉ፡፡ በዚህ ዓመት የመፀዳጃ ቤት ቀን የውሀ አቅርቦት እና ሳኔቴሽን ትብብር ካውንስል ፣ ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ የልማት ድርጅት ከጤና ጥበቃ ከሀይጅን እና አካባቢ ጥበቃ ዳይሬክቶሬት ጋር በመተባበር ህዳር 10 ቀን የጤና ጥበቃ ሚኒስተሬ ዲኤታ ዶ/ር ደረጄ ዱጉማ በተገኙበት ተከብሯል፡፡ በዕለቱ የተነሱተን ዋና ነጥቦች ለማስታወስ ያህል- በኢትዮጵያ 27 ሚሊዮን ዜጎች ሜዳ ላይ ይፅዳዳሉ፡፡ በሀገረቱ ከሚከሰቱ ህመሞች 30 በመቶ የሚሆኑ ተላላፊ በሽታዎች መንስኤያቸው ከመፀዳጃ ቤት ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ተላላፊ በሽታዎች በመጨመራቸው በየዓመቱ ከ13 ቢሊዮን በላይ ብር ለመድሀኒት ግዥ እና ለሌሎች ህክምና ወጪዎች ይወጣል፡፡ ከከ10 ዓመት በፊት መፀዳጃ ቤት የሚጠቀሙ ዜጎች ቁጥር 40 በመቶ የነበረ ሲሆን አሁን ላይ ግን 70 በመቶ ደርሷል፡፡ የገጠሩ የሀገሪቱ ክፍል ሜዳ ላይ ከመፀዳዳት በፍጥነት ነፃ እየሆነ ቢመጣም የሚሰሩት መፀዳጃ ቤቶች የተሻሻሉ አይደሉም፡፡
ከላይ የተጠቀሱትን ችግሮቸ ለመቅረፍ በሀገር ደረጃ ብዙ ስራዎች ተሰርተዋል፡፡ ቅንጅታዊ አሰራር ላይ ያተኮሩ ፓሊሲዎች ተቀርፀዋል፤ ተቋማዊ አደረጃጀቶች ተፈጥረዋል፡፡ የዋን ዋሽ ሀገር አቀፍ ፕሮግሮም ለዚህ ተጠቃሽ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የንፅህና አገልግሎት ፍላጎት እና አቅርቦት ዙርያ ስራዎች ተጠናክረው ቀጥለዋል፡፡ የተሻሻለ መፀዳጃ ቤት መገንባት፣ ማዳ ላይ መፀዳዳትን ማስቀረት፣ ጤናማ የድረቅ እና ቆሻሻ አወጋገድ ላይ የተቀናጀም አሰራር በመተግበር ለ2020 የምናደርገውን የንፅህና ጉዞ የተሳካ ማድረግ ይጠበቅብናል፡፡ ይህንን ለማድረግ የሚረዳ ፅዱ ኢትዮጵያ የተባለ ሀገራዊ ሰነድ በ2012 ዓም ህዳር ወር በተደረገው የውሃ እና ሳኒቴሽን ባለድርሻ አካላት ፎረም በተከበሩ ዶ/ር አ/ር ስለሺ በቀለ የውሀ መስኖ እና ኢነርጂ ሚኒስቴር ተመርቆ ስራ መጀመሩ ይታወሳል፡፡
አዎ! ዋናው ነገር ጤና፤ የጤና መሰረቱ ንፅህና! ሁሉንም ለማሳካት እንድ መሰረታዊ ነገር ያስፈልጋል- እርሱም የባህሪ ለውጥ፡፡ ይመለከተኛል ማለት ምክንያቱም ጉዳዩ የእኔም፣ የአንተም፣ የሁላችንም ነውና፡፡
ይህ ፅሁፍ በውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ትብብር ካውንስ እና ኤስ ኤን ቪ የኔዘርላንድ ልማት ድርጅት ስለ ውሀ አቅርቦት እና ሳኒቴሽን ግነዛቤ ለመፍጠር ታስቦ የተዘጋጀ ነው፡፡
በቱሪዝም ማኔጅመንትና በማርኬቲንግ ማኔጅመንት ዘርፎች ሁለት ዲግሪዎችን የተቀበሉት አቶ ደሳለኝ ይልማ፤ በቱሪዝምና ሆስፒታሊቲ ዘርፍ ውስጥ ከ10 ዓመታት በላይ ሲሰሩ ቆይተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት በጎንደር ከተማ እምብርት ላይ በሚገኘው AG ሆቴል በሥራ አስኪያጅነት እያገለገሉ የሚያገኙት አቶ ደሳለኝ፤የአገራችን የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ያለበት ሁኔታ እንደሚያንገበግባቸው ይናገራሉ፡፡ ለምን ? ቱሪስቶች ወደ እኛ አገር የሚጎርፉት አያት ቅድመ አያቶቻችን በሰሩልንና ተፈጥሮ በለገሰችን ስጦታ እንጂ እኛ ምንም የጨመርነው ነገር ኖሮ አይደለም የሚሉት ባለሙያው፤ነባሮቹን ቅርሶቻችንን እንኳን በቅጡ መንከባከብና መጠበቅ አልቻልንም ሲሉ ክፉኛ ይወቅሳሉ፡፡ የቱሪዝም ፖሊሲውንም እግር ከወርች የሚያስር ነው ሲሉ ይተቹታል፡፡ ችግር መንቀስ ብቻ ሳይሆን መፍትሄም ያቀርባሉ፡፡ የቱሪዝም ኢንዱስትሪው ተስፋ የሚያስቆርጥ እንዳልሆነም ያምናሉ፡፡
የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ፣ ሰሞኑን ለስራ ወደ ጎንደር በተጓዘችበት ወቅት፣ በኮቪድ-19 ክፉኛ ስለተጎዳው የቱሪዝም ኢንዱስትሪው፣ ለጥምቀት በአገር ውስጥ ቱሪስቶች ስለተነቃቃችው ጎንደር፣ ስለ ወደፊቱ የቱሪዝም ዕጣ ፈንታና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ አቶ ደሳለኝ ይልማን አነጋግራቸዋለች፡፡ እነሆ፡-
እርስዎ በትምህርት ዝግጅትዎም ሆነ በስራ ልምድዎ በቱሪዝም ዘርፉ ለረጅም ጊዜ የቆዩ እንደመሆንዎ፣ የአገሪቱ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ያለበትን ሁኔታ እንዴት ይገመግሙታል?
የአገራችን ቱሪዝም ብዙ ይባልለታል። በዘርፉ የተሰማሩ ሙያተኞች በጥናት አገኘነው ያሉትን ብዙ ነገር ይላሉ። ነገር ግን አዲስ ነገር አይደለም። ለአገሪቱ ወሳኝ ኢንዱስትሪ መሆኑን ለማወቅ ብዙ ጥናትና ምርምር አያስፈልገውም። ይሁን እንጂ የሚባልለትን ያህል ኢንዱስትሪው እንዲያድግ፣ የሚፈለገውን ያህል ገቢ ለአገሪቱ እንዲያመጣ ስራ ተሰርቷል ወይ ስንል፣ አሁንም ጉዳዩ ጥያቄ ምልክት ውስጥ ይገባል።
በቀላሉ ምሳሌ ላቅርብልሽ። ያሉንን ወርቅ ወርቅ የሆኑ ቅርሶችን መመልከት እንችላለን። የጥንት አባቶቻችን አእምሯቸውን ጨምቀው የሰጡንን ቅርሶች መጠበቅ እንኳን አልቻልንም። መንከባከብና መጠገን ላይ እንኳን ዳተኛ ነን። ቅርሶቻችንን ተጠቅመን ቱሪዝሙን ለማሳደግ፣ የሚመጣው ቱሪስት እዚህ ቆይቶ ገንዘቡን እዚሁ ጨርሶ እንዲሄድ ለማድረግ በዘርፉ በቂ አገልግሎት እየሰጠንም አይደለም።
ቀድሞ ከነበሩት ውጪ አዳዲስ የቱሪዝም ፕሮዳክቶችን ከመስራትና ከማስተዋወቅም አንፃር እዚህ ግባ የሚባል ነገር አልሰራንም። አንድ ቱሪስት ሲመጣ የተለመዱ ቦታዎች ይጎበኛል፡፡ አንዳንድ ቦታ የስጦታ እቃዎች ይሸጣሉ፡፡ በቃ። በዚህ መሃል ቱር ኦፕሬተሮች፣ የጉብኝት ሳይቶችና ቱር ጋይዶች የተወሰነ ነገር ያገኛሉ። ቱሪስቱ ቶሎ ይመለሳል። ሁላችንም የየድርሻችንን ብንሰራ ኖሮ ግን ከዚህም በላይ የምናገኝበት ዕድል ሰፊ ነበር። እንዴት ካልሽኝ አዳዲስ ፕሮዳክቶችንና የጉብኝት ሳይቶችን በመፍጠር ቱሪስቱ እነዛን ለማዳረስ ሲል ይቆያል፣ አገልግሎቶችን በማዘመን ይበልጥ ሳቢና ማራኪ በማድረግ፣ ቱሪስቱ ለበለጠ ቆይታ እንዲነሳሳ በማድረግ፣ ይበልጥ ተጠቃሚ መሆን እንችል ነበር። ግን አልሰራንም፡፡
እውነት ነው፤ ቱሪስቱ ገፍቶ ወደ እኛ ይመጣል። ቁጥሩም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ነበር፡፡ ይሄ የሆነው ግን አያት ቅድመ አያቶቻችን በሰሩት ነባር ሰው ሰራሽ ቅርሶችና ተፈጥሮ በቸረችን ስጦታዎች እንጂ እኛ በዘመናችን የሰራነው አዲስ ነገር ኖሮ አይደለም። ታዲያ እነዚህን ብዙ ቱሪስት ስበው የሚያመጡልንን ቅርሶች እንኳን በአግባቡ እየጠበቅናቸውና እየጠገንናቸው አይደለም። የቱሪዝሙን እንቅስቃሴ ለማዘመን የሚደረገው እንቅስቃሴና ትብብር እንኳን የተናበበ አይደለም። አይደለም ዓለም ከደረሰበት፣ በአፍሪካ ደረጃ እንኳን ተወዳዳሪ ለመሆን ገና ብዙ ይቀረናል። እነ ኬንያን፣ ታንዛኒያን፣ ግብፅን ብናይ …እንኳ እኛ በጣም ወደ ኋላ የቀረን ነን።
በዘርፉ በቂ የሆነ ሙያተኛ አለ ወይ ስንል ሌላ ጥያቄ ነው። ዩኒቨርሲቲዎች በርካታ ሰው ያስመርቃሉ። የሰው ሀይል ብክነት ነው ለኔ። ምክንያቱም የቱሪዝም ፕሮዳክቱ ዳይቨርሲፋይድ ካለመሆኑ ጋር ተያይዞ፣ ከሚመረቁት ጥቂቶቹ ቱር ጋይድ ይሆናሉ ወይ በተወሰኑ ቦታዎች ላይ ይሰራሉ፤ ይሄው ነው። በሌላ በኩል፤ ሁሉም ነገር አዲስ አበባ ላይ ነው ያለው፡፡ ከአዲስ አበባ ውጪ ያሉ የቱሪዝም ባለሙያዎችም እየተጠቀሙ አይደለም። በክልል ደረጃ እንኳን ቱር ኦፕሬተር ለመክፈት የሚያስችል አሰራር አልተዘረጋም። ይህን ስትመለከችው ቱሪዝሙን አሳድገነዋል፤ ቱሪዝሙን በለባለሙያ እንዲመራ አድርገነዋል ለማለት ይቸግራል። በተለይ ደግሞ ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታትም ሆነ ከዚያ ወዲህ ባለው ጊዜ፣ ሙያተኞች ቦታቸው ላይ እንዲቀመጡ ከማድረግ አንፃር ብዙ የሚቀሩ ነገሮች አሉ። ሙያተኞች ወደ ላይ ወጣ እንዲሉና ቦታቸውን እንዲያገኙ የማድረግ ጅምር ግን በትንሹ ታይቷል፤ ግን በጣም ይቀረዋል። በአጠቃላይ ከበጀት አመዳደብ ጀምሮ ለቱሪዝሙ የተሰጠውን ትኩረት አናሳነት በግልፅ መመልከት ይቻላል።
ወደ ፖለቲካው ለመግባት ሳይሆን የኢትዮጵያን ፖለቲካ እንዲህ የተዛባና የተቃወሰ እንዲሆን ያደረገው ማነው? ስንል ከህገ-መንግስት ቀረፃው ጀምሮ እንደምንለው ሁሉ፣ፖሊሲም ትልቅ ቦታ አለው። የቱሪዝም ፖሊሲው በራሱ የሚያሰራና የሚያላውስ አይደለም። የሚወራውና በተግባር ያለው ነገር ፍፁም አይገናኙም። ስለዚህ ሃላፊነቱን መውሰድ አለበት ብዬ የማምነው መንግስት ነው። መንግስት በዚህ በኩል አልሰራም። መንግስት ለሚዲያ ፍጆታ የሚሆን ነገር ከማውራት ውጪ መሬት የወረደ፣ የሚዳሰስና የሚጨበጥ ስራ አልሰራም። ይሄ ማለት ባለ ድርሻ አካላት በየደረጃው ኃላፊነት የለባቸውም ወይም ኃላፊነት አይወስዱም ማለት አይደለም። ቢሆንም ባለድርሻ አካላትን የሚመራው፣ መንገዱን የሚያመቻችለት፣ ፖሊሲ የሚቀርጽለት ደንብና መመሪያ የሚያወጣለት መንግስት ነው። ስለዚህ የችግሩን 80 እና 90 በመቶ ሃላፊነት የሚወስደው መንግስት ነው።
ስለዚህ ጎንደርም ካላት ታሪክ፣ በዩኔስኮ ካስመዘገበችው ቅርስ፣ ከጥንታዊነቷ ወዘተ አንፃር መጠቀም የነበረባትን ያህል ያልተጠቀመችው --- ከላይ ከገለፁት ተግዳሮት ጋር ይገናኛል?
አዎ በደንብ ይገናኛል። ጎንደርም የኢትዮጵያ አንድ አካል ናትና… ያው ቱሪዝሙ እንዳልኩሽ፤ ቀደም ብሎ በተሰራ ስራና በተፈጥሮ ፀጋ ሃይል ነው ያለው። ጎንደርም ያለውም ይሄው እውነታ ነው። ቱሪዝሙ አንዴ ተስፋ አስቆራጭ፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ ልባችንን የሚያሞቅ ሆኖ ነው የቀጠለው። በተለይ ባለፈው ዓመት ሁላችንም እንደምናውቀው፤ በባህረ ጥምቀቱ የተከሰተው አደጋ አስደንጋጭና ተስፋ አስቆራጭ ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ኮሮና ቫይረስ ተከትሎ፣ የቱሪዝም እንቅስቃሴውን ዜሮ ወደሚባል ደረጃ አወረደው፡፡ እነዚህን ክስተቶች ተከትሎ፣ በዘንድሮው ጥምቀት ቱሪስት ይመጣል አይመጣም የሚለው ነገር ለሁላችንም ጭንቀት ነበር። አከራካሪም አነጋጋሪም ሆኖ ቆይቶ ነበር። የሆነውና ያየነው ነገር ከላይ የገለፅኳቸውን ስጋቶች፣ ጭንቀቶችና ክርክሮች እንደ ጉም ያተነነ ሆኖ ነው ያለፈው። እንደውም ለቱሪዝሙ አዲስ ተስፋ ነው የፈነጠቀው።
እስከ ዛሬ የነበረውን በውጭ ቱሪስት ላይ የመመካትን ነገር አስወግዶ፣ የአገር ውስጥ ጎብኚ ላይ እንድናተኩርና አይናችንን እንድንጥል የሚያደርግ አዲስ ተስፋ ነው የፈነጠቀው፡፡ ጥምቀትን ለማክበር የመጣው ቱሪስት በሙሉ ኢትዮጵያዊ ነው። ከውጪም የመጣው ዲያስፖራ የአገር ልጅ ነው። ከመላው ኢትዮጵያ ጥምቀትን ለማክበር ጎንደር የከተመው ወንድም ህዝብ ነው። ከዚህ በላይ ተስፋ ከየት ይገኛል። ይሄ በጣም የሚያስደስት ነው። ከሚጠበቀው በላይ ነው ሰው የመጣው። ስለዚህ ለጎንደር ቱሪዝም እጅግ ተስፋ ሰጪ ነው። ይህን ተምሳሌት በማድረግ፣ መንግስት ከባለድርሻ አካላት ጋር ተቀናጅቶ፣ የአገር ውስጥ ቱሪዝሙ ላይ ለመስራት ፍኖት የፈነጠቀ ጉዳይ በመሆኑ ልናስብበት ይገባል።
እንዲያውም በዚህ አጋጣሚ፣ ከጥምቀቱ ጎን ለጎን፣ በአገር ውስጥ ቱሪዝም ዙሪያ የፓናል ውይይት ማዘጋጀት ይቻል ነበር። ሌሎች የምክክር መድረኮችንም ማዘጋጀት ይቻል ነበር። ይሄ እድል አምልጦናል ግን አሁንም ከታሰበበት መደረግ የሚችል ነው። የሆነ ሆኖ የዘንድሮ የጥምቀት በዓል፣ በብዙ መልኩ ተስፋ ፈንጣቂ ሆኖ አግኝቼዋለሁ።
ኮቪድ- 19 ከተከሰተ ጊዜ ጀምሮ ሙሉ በሙሉ ከተጎዱ ዘርፎች አንዱ ቱሪዝም ነው። በተለይ ሆቴሎች በእጅጉ ተጎጂዎች ነበሩ። ይህንን ችግር እንዴት ተቋቋማችሁት? የሆቴል ማህበሩ ምን ሲሰራ ቆየ?
እውነት ነው፡፡ በጎንደርም በክልሉም ሆነ በአጠቃላይ እንደ አገር ዘርፉ ክፉኛ ተጎድቷል። በተለይ ሆቴሎች ከፍተኛ ጉዳት ነው የደረሰባቸው። ሰራተኛ ለመቀነስ የተገደዱ፣ ሙሉ ለሙሉ ሆቴሎቻቸውን የዘጉም ሁሉ ነበሩ። እንደ AG ሆቴል ከጠየቅሽኝ፣ ለሰራተኞች እረፍት እንሰጥ ነበር። ደሞዛቸውን ሳንከለክል እያረፉ በየተራ ወደ ስራ እንዲገቡ እናደርግ ነበር። ከዛ ውጪ ሰራተኛ አልቀነስንም፣ አላሰናበትንም። ያንን ስናደርግ ቆይተን ከመስከረም በኋላ በተወሰነ መልኩ እንቅስቃሴ ሲጀመር፣ ሙሉ በሙሉ ወደ ስራ መልሰናቸዋል። ይሄ ሲባል ግን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ ምንም ትርፍ ሳይኖረን ነው ስንሰራ የቆየነው። እንደ ሆቴል ማህበር ደግሞ ንግግርና ውይይት እናደርግ ነበር። ማህበረሰባችንን ብትመለከቺው፤ በተፈጥሮው ባህል፣ እምነት፣ ተስፋ ያለው ማህበረሰብ ነው። በዚህ ምክንያት ሰው በተፈጥሮው ምንም አይነት ችግር ቢመጣ ያልፋል ብሎ በትዕግስት የመጠበቅን ነገር የተላበሰ ነው። እንደ ሆቴል ማህበርም እንደ ቱሪዝም ባለሙያም፣ ከዚህ በፊት የነበሩና የተከሰቱ ችግሮችን በማስታወስ የታለፈበትን ልምድ እያነሳን፣ በፅናት ማለፍ አለብን በሚል እንነጋገር ነበር። ለምሳሌ በ1990 እና በ1991 በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ጊዜ እንዲሁ የቱሪዝሙና የሆቴል ኢንዱስትሪው የተዳከመበት ጊዜ ነበር። የአሁኑን ግን ለየት የሚያደርገው “ዝምተኛ ገዳይ” (Silent killer) መሆኑ ነው። ሳይታሰብ መጥቶ ሳይታሰብ እየገደለ ያለ መሆኑ ነው ልዩ የሚያደርገው። እና ይሄ ደግሞ ዓለም አቀፍ ችግር በመሆኑ ዓለም ራሱ መፍትሄ ያመጣለታል በሚል ተስፋ ነበር የቆየነው። ወይ ሙሉ ለሙሉ መድሃኒት አለበለዚያ ክትባት ይገኝለትና እንፈወሳለን፤ ካልሆነም ሰው ይላመደውና የበሽታው የመግደል አቅም እያነሰ ይሄዳል፤ ወደ ቀድሞው ሁኔታችንም እንመለሳለን እያልን፣ እርስ በእርስ እየተጽናናን ነው የቆየነው።
እውነት ለመናገር መንግስት ለሆቴሎች የመደበው ወደ 3 ነጥብ ምናምን ቢሊዮን ብር ብድር ነበር። እሱ ተሸራርፎም ቢሆን ንግድ ባንክ ላይ ያለው መስፈርት ጠበቅ ያለም ስለነበር፣ ትንሽ ትንሽ ብር በብድርና በእፎይታ የማግኘት ዕድል ገጥሞናል። ቱር ኦፕሬተርና ባህል አካባቢ ይሰሩ የነበሩትን፣ የሰው እንቅስቃሴም ሆነ መሰባሰብ ስለማይፈቀድ ቱር ጋይዶችም ቱሪስት ስለሌለ፣ ከእጅ ወደ አፍ የነበረው ኑሮአቸው በእጅጉ በሚያሳዝን ሁኔታ ነው የተጎዳው፡፡ ለምን ብድር አያገኙም ሲባል ኮላተራል (መያዣ) ስለሌላቸው ያንን ማድረግ አይቻልም ተባለ፡፡ ይሄው ከአንድ ዓመት በላይ ያለ ምንም ድጋፍ፣ ማንም ዞር ብሎ ሳያያቸው ወድቀው ነው ያሉት። ይሄ በእጅጉ የማዝንበትና ልቤን የሚያደማው ነገር ነው፡፡ ይሄ መቼ ያልፋል? ቱሪስት መቼ ይመጣል? እርግጠኛ ሆኖ መናገር አይቻልም፤ ግን ተስፋ እናድርጋለን። በተለይ የአገር ውስጡን ቱሪስት ማነቃቃት ከተቻለ፣ ሁኔታዎችን በመጠኑ ማሻሻል ይቻላል፡፡ ለምሳሌ የስነ ምግባርና ፀረ ሙስና ስብሰባ እዚህ ጎንደር ተዘጋጅቶ፣ ከተለያየ አካባቢ ወደ ሁለት ሺህ ሰው መጥቶ ነበር። ይሄ ከተማውን ለማነቃቃት የተደረገ ነው። በመጠኑ አነቃቅቶንም ነበር። የጥምቀት በዓል ከዛም የጎንደር ዩኒቨርስቲ ከ7 ሺህ በላይ ተማሪዎችን በጥምቀት ማግስት ማስመረቁ፣ ለከተማው ድንቅ ነገር ነበር። ይሄ ሳይበርድ የተለያዩ ኢንቨስትመንቶች በማዘጋጀት ከተማው እየተነቃቃ እንዲቆይ ቢደረግ፣ የውጪ ቱሪስት እስኪመጣ ድረስ እፎይታን ይሰጣል የሚል እምነት አለኝ፡፡
የአገር ውስጥ ቱሪዝሙን ከማነቃቃት አንጻር በጥምቀት በዓል ላይ እንደ እንቅፋት የተነሳ ነገር አለ፡፡ የሆቴሎች የአልጋ ኪራይ ዋጋ ያለ ቅጥ ማሻቀብ ነው፡፡ ይሄንን እንደ ቱሪዝም ባለሙያና እንደ ሆቴል ሥራ አስኪያጅ እንዴት ያዩታል? ቱሪስቱን የሚያሸሽ አይሆንም?
እውነት ነው፤ የጎንደር ህዝብ ባለማተብ ነው፡፡ ጥያቄው ወሳኝ ነው፡፡ ጎንደር ካላት ክብር፣ከሚጠበቅባት ነገርና የህዝቡ ስነ- ልቦና አንጻር እንዲህ አይነት ክፍተቶች ገጽታዋን ያበላሻሉ፤ ክብሯንም ዝቅ ያደርጋሉ በሚል ተቆርቋሪነት ጭምር ጥያቄውን ያነሳሽው ይመስለኛል፡፡ ጉዳዩም የሚካድ አይደለም፡፡ ጭማሪ ተደርጓል? አዎ! ጭማሪዎቹ ከተጠበቀው በላይ ናቸው? አዎ ናቸው!! ለምሳሌ እኛ ጭማሪ እናደርጋለን ብለን እንደ ማኔጅመንት ስንወያይ፣ በጣም ትንሽ ጭማሪ ለማድረግ ነው የተስማማነው፤ ምክንያቱም የሚመጣው ሀበሻ ነው፤ የውጭ ቱሪስት የለም፡፡ በፊት ቱሪስት እያለ ዓለም አቀፍ ሁነቶች ሲካሄዱ ጭማሪዎች ይደረጋሉ። በዓለም ላይ የታወቀና ያለ ነገር ነው፡፡ ሆኖም ዘንድሮ የመጣው በሙሉ ሀበሻ ነው፡፡ የሚመጡት ወገኖቻችን ናቸው፡፡ ብንጨምር እንኳን ትንሽ በማይጋነን ሁኔታ መሆን አለበት ብለን እንደ ማኔጅመንት መክረናል፡፡ የባህልና ቱሪዝም ሀላፊዎችም ጭማሪ አንዳታደርጉ ይላሉ፡፡ በቀደሙት ዓመታት ቱሪስቶች በነበሩበት ጊዜ አትጨምሩ የሚባለው ነገር ትክክል አይደለም፡፡ ነገር ግን እንዴት ነው የሚጨመረው? በስንት ፐርሰንት ነው? በሚለው ላይ ነው መነጋገር ያለብን። አሁን ግን ኢትዮጵያውያን ወንድሞቻችን ሲመጡ በተለይ ትንንሽና ደረጃቸውን ያልጠበቁ በ150 እና በ200 ብር ይከራዩ የነበሩ ፔኒሲዮኖችና የሆቴል አልጋዎች ወደ 1500 እና 2000ብር ሲገቡ፣ የሚያሳፍርም የሚያስደነግጥም ነው፡፡ ቅድም እንዳልሽው፤ ለከተማው ክብርና ለህዝቡ ስነ ልቦና የማይመጥን ነው፤ ያሳዝናል፡፡ አሁን እኛ ደረጃውን የጠበቀ ሆቴል ይዘን በአዘቦት ቀን 800 እና 600 ብር እናከራይ የነበረውን 1ሺህ 300 እና 1500 ብር ብናከራይ ምክንያታዊ ጭማሪ ነው ይባላል፡፡ አልጋችን ደረጃውን የጠበቀ ነው፤ አገልግሎታችንም ቀልጣፋ ነው፤ አልጋ ለያዙ ቁርስ በነፃ እናቀርባለን፤ ብዙ ነገሮች አሉ። ተራ ቤቶች በአግባቡ መጸዳጃ ቤት እንኳን የሌላቸው ግን ይህን ሲያደርጉ ሲታይ ይሄ በጣም አስደንጋደጭ ነው፡፡ በበኩሌ እንደ AG ሆቴል ሀላፊነታችንን በአግባቡ ስለተወጣን በጣም ነው ደስ የሚለኝ፤ እንግዶቻችን ሳይማረሩ፣ ጥሩ አልጋ ላይ ተኝተው አገልግሎት ሳይጓደልባቸው፣ በመሄዳቸው የምሬን ነው የምልሽ ኩራት ይሰማኛል፡፡ ሌሎችም አሉ፤ ትላልቅና ዘመናዊ አልጋ፣ ደረጃውን የጠበቀ ሆቴል ይዘው “ቱሪስት ይምጣ እንጂ ምንም ጭማሪ አናደርግም” ብለው በቀደመ መደበኛ ዋጋቸው፣ እንግዳ ተቀብለው አስተናግደው የሸኙ፡፡ እነሱም ክብርና ሽልማት ይገባቸዋል፡፡ ጎንደር ዘላቂ የሆነ የቱሪዝም እንቅስቃሴ እንዲኖራት ለማድረግ፣ መንግስት በህገ-ወጦች ላይ እርምጃ መውሰድ አለበት ብዬ አምናለሁ። በከተማው ህግና መመሪያ፣ ለበዓሉ ከተሰጠው አፅንኦትና ከነበረው ገፅታ አንጻር ተነስቶ መንግስት ቢያንስ ግሳፄ ማድረግ አለበት። ይሄ መደገም የለበትም። በሌላ በኩል እንግዶች ተቀብለው አግባብ ያለው ጭማሪ አድርገውም ሆነ ጭማ ሳያደርጉ አስተናግደው የሸኙትን በመሸለምና በማወደስ፣ አጥፊዎቹን የስነ- ልቦና ጫና ውስጥ መክተት ይቻላል። የግድ ቅጣት ብቻ አይደለም የሚያስተምረው፡፡
በመጨረሻም፤ሙያተኞች በመንግስት ሀላፊነት ላይ ብቻ ሳይሆን በየቦታው አሉ፤ ገንቢ ሀሳብ ማዋጣት ይችላሉ፤በሚል መጥታችሁ ስላነጋራችሁኝ ፣አንቺንና ዝግጅት ክፍሉን በእጅጉ አመሰግናለሁ፡፡
ይሄ አባባል ትክክል መሆኑ ዘግይቶ ነበር የገባኝ፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ሀገሮች ከፖለቲካ ውጪ ነኝ ማለት እጅግ ከባድ ነው፡፡ ምክንያቱም አድሎ፣ መገለል፣ የሰብአዊ መብት ጥሰት፣ የኑሮ ውድነት፣ የመፃፍና የመናገር ዴሞክራሲያዊ መብት አፈና…የቀን ተቀን የህይወት ውጣ ውረድ በሆነባት ሀገር ውስጥ ራስን ከፖለቲካ ውጪ ማድረግ ይቻላል ብሎ ማሰብ ከባድ ይመስለኛል፡፡
መብቱ ሲጣስ ለምን ብሎ መጠየቅ፣ አድልዎና መገለል ሲደርስበት ይህን መቃወም ተፈጥሯዊ ነው፡፡ በዚህ ምክንያት የየትኛውም የፖለቲካ አባል ሳይሆኑ ብዙዎች መከራ ተቀብለዋል፣ ግፍም ተፈጽሞባቸዋል። ለመብቱ የቆመን ሰው ፖለቲከኛ አስብሎ መከራ እንዲቀበል አድርጎታል፡፡