Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ዋናው ጉዳይ ግን ጥፋትን እና ልማትን የመመዘን እርጋታ፣ ቅሬታችንን የምንገልፅበት ሁኔታ፣በተለይ የተቃውሟችን ሁለመና ሌት ተቀን ከምናወራለትን ኢትዮጵያዊ ማንነት አንዱ የሆነውን ታላቅን የማክበር ጨዋነት ጋር አብሮ ይሄዳል ወይ የሚለው ጉዳይ ነው፡፡ ይሄን ያስባለኝ በተደጋጋሚ ከፕ/ሮ መስፍን ጋር በማይጥም ሁኔታ የሚሟገተው የርዕዮት ሚዲያ ባልደረባ አቶ ታምራት ነገራ ከሰሞኑ ፕ/ር መስፍን የተናገሩትን አንስቶ ከሰውየው ጋር ያለውን ልዩነት የገለፀበት ድንፋታ ነው፡፡ ራሴም በአንድ ወቅት ከፕ/ሮ መስፍን ሃሳብ ጋር ባለመስማማት ተሟግቼ ነበርና ታምራት ነገራ ለምን የፕ/ሮ መስፍንን ሃሳብ ሞገተ የሚል አቋም የለኝም፡፡ ጥያቄየ እሳቸውን ሲሞግት እንደዚህ ጣራ አድርሶ በሚያፈርጥ ንዴት የሚበግነው ለምንድን ነው የሚል ነው፡፡በእውነት እና በእውቀት፣በደንብ በገባው ነገር ላይ ለሚሞግት ሰው ጥርስ በሚያፋጭ ብግነት ውስጥ መሆን ምን ይረዳዋል? በንዴት ፈረስ ላይ ሆኖ አያት የሚሆንን ትልቅ ሰው መዘርጠጥስ አስተዳደግን ከማስገመት፤ የራስን ኪሎ ከማቅለል ያለፈ ምን ረብ አለው? ንዴት እውቀት፣ስድብ ሙግት ሆኖ አያውቅም! ማወቅ ያረጋጋል እንጅ አያንተገትግም፤ስድብ እና ዝርጠጣ ያዋቂነት ምልክት አይደለም፡፡ ስድብ የመከነ አእምሮ ውላጅ እንጅ እንደ ታምራት ነገራ ሃሳብ አለኝ ብሎ ሚዲያ ላይ ከተሰየመ ሰው የሚጠበቅ “አበጀህ” የሚያስብል ነገር አይደለም፡፡ በተለይ ፕ/ሮ መስፍንን ከመሰለ ባለ ከባድ ሚዛን ምሁር ጋር ሲሟገቱ ሰውየው የተናገሩትን በደንብ መረዳት፣መረጋጋት፣ የሚናገሩትን ማወቅ፣ራስን መግዛት ተሻይ ነው፡፡ ካልሆነ ንግግር የሚያስገምተው ራስን ነው! ስለተደጋጋመ ዝም ብየ ማለፍ ስለከበደኝ የታምራትን ጉዳይ አነሳሁ እንጅ የፅሁፌ አላማ ስላልሆነ በዚህ ትቼ ፕ/ሮ መስፍን ሰሞኑን በሲያትል ተገኝተው በተናገሩት ጠቃሚ ንግግር ዙሪያ ወዳለኝ ሃሳብ ልለፍ፡፡
ፕ/ሮ መስፍን ያደረጉት ንግግር የሚጀምረው በሃገራችን ወቅታዊ ፖለቲካ ዋነኛ መዘውር የሆነው አግላይ የጎሳ ፖለቲካ የሃገራችንን የማህበረ-ፖለቲካዊ ታሪክ የማይወክል ልብ ወለድ ነው በማለት ነው፡፡ይህው ስሁት እሳቤ ስህተቱን የሚያባብሰው በጎሳ መሃል አንድነት እንጅ ልዩነት የለም ብሎ ሲደመድም፤የዚህ ተቃራኒ የአንድነት አቀንቃኖች ደግሞ በሚዘምሩለት አንድነት ውስጥ ልዩነትነትን የሚያስተናግዱበት ቦታ የሌለ ወይ የጠበበ መሆኑ ነው በሚል ግራ ቀኙን የሚገስፅ እና ልብ ላለው በዚህ መሃል ያለውን አዋጭ መንገድ የሚያሳይ ነው -የፕ/ሮ መስፍን ተግሳፅ አዘል ንግግር፡፡ የጎሳ ፖለቲካ ማቆሚያ የሌለው የሽንሸና እና የማነስ ጉዞ እንደሆነም ጠቆም አድርገዋል፡፡መስማት የምንችል ብልሆች ከሆንን ይህ የፕ/ሮ መስፍን ንግግር ለፖለቲካችን ፍቱን ፈውስ የሚሆን መድሃኒት ያለው ነገር ነው፡፡
ነገሩን ከነባራዊው የሃገራችን ፖለቲካዊ ሁኔታ ጋር ለማመሳከር ያህል ቆየት ካለው የኦሮሞ ጎሳ ፖለቲካ አቀንቃኞች እሳቤ አንፃር ብናየው ሰፊው የኦሮሚያ ክልል ያቀፋቸውን ኦሮምኛ ተናጋሪ ሰፊ ህዝቦችን እንደመንታ ልጆች ተመሳሳይ መልክ፣እሳቤ፣ፍላጎት ያቸው አድርጎ “ኦሮሙማ” የሚል የጅምላ ማንነት ሊያላብስ ይለፋል፤ከኦሮሞ በቀር ለኦሮሞ የሚያስብ እንደሌለ እርግጠኛ ሆኖ ‘ኦሮሞዎች ብቻ ተሰብሰቡና ምከሩ’ ሲል በር አዘግቶ ሲያስዶልት አይተናል፡፡ በዚህ እሳቤ መሰረት ኦሮሞዎች እንደነዶ ለብቻቸው ታስረው የተቀመጡ ህዝቦች ስለሆኑ እነሱ ለብቻቸው የሚወስኑት ውሳኔ በሌላው ኢትዮጵያዊ ላይ ተፅዕኖ የለውም፤ወይም ሌላው ኢትዮጵያዊ የነሱን የብቻ ውሳኔ አሜን የማለት እዳ አለበት፡፡ኦሮሞ በተባለው ሰው ውስጥ በሚናገረው ቋንቋ ምክንያት ካገኘው አንዱ ማንነቱ (ኦሮሞነት) በቀር ሌላ ማንነት ስለሌለው ፍላጎቶቹ፣ጥያቄዎቹ፣ምኞቶቹ ሁሉ የሚመነጩት ከሚናገረው ቋንቋ ብቻ ስለሆነ መነጋገር ያለበት ከቋንቋ መሰሎቹ ጋር ብቻ ነው-እንደ እሳቤው፡፡ እውነታው ግን ሌላ ነው፡፡
የሚናገሩት ቋንቋ (ጎሳቸው) በፍፁም የማይገናኝ ሁለት በገጠር የሚኖሩ አማራ እና ኦሮሞ አርሶ አደሮችን በአንድ በኩል ሁለት ከተሜ አማራ እና ኦሮሞዎችን በሌላ በኩል አስቀምጠን ምኞት ፍላጎታቸውን ችግር ጥያቄቸውን ብንጠይቅ ከሚናገሩት ቋንቋ ይልቅ በተሰማሩበት የኑሮ ፈርጅ የተነሳ ተመሳሳይ እምነት፣ ፍላጎት፣ ጥያቄ፣ ዝንባሌ እንደሚኖራቸው አያጠራጥርም፡፡ ይሄን በጾታ፣ በእድሜ፣ በትምህርት ደረጃ ወዘተ እየተካን ብናሰላው ውጤቱ ተመሳሳይ ነው፡፡ በተጨማሪም አካባቢ እየሰፋ በሄደ ቁጥር ሰዎች ተመሳሳይ ቋንቋ እየተናገሩም ቢሆን እምነት፣ ዝንባሌ፣ ጥያቄ፣ ፍላጎታቸው በአጠቃላይ ባህላቸው ከመመሳሰል ይልቅ እየተለያየ መሄዱ ሳይንሳዊ ነው፡፡ ፕ/ሮ መስፍን ‘በጎሳ ውስጥ ልዩነት የሌለ አይምሰላችሁ’ የሚሉት እንዲህ ያለውን ጉራማይሌነት ነው፡፡ ሌላ ማሳያ ለማከል ያህል አንድ አይነት ቋንቋ መናገር አንድ ወጥ ማንነት የሚያመጣ ቢሆን ኖሮ ኦሮሞው አቶ አባዱላ የተሰለፉበት የፖለቲካ እምነት ኦሮሞውን አቶ በቀለ ገርባን እስርቤት የሚያመላልስ አይሆንም ነበር፡፡
እውነታው ይህ ሆኖ ሳለ ከምክንያታዊነት እና ነባራዊነት ጋር ጥብቅ ጠብ የተጣላው የጎሳ ፖለቲካችን ለምክንያት የዝሆን ጆሮ ሰጥቶ ይነጉዳል፡፡ በየጎሳ ፖለቲካ “ቄሰ-ገበዙ” አቶ ጃዋር መሃመድ በአንድ ወቅት አቶ አባዱላ ገመዳ ዛሬ ኦ.ኤም.ኤን ካባረረው ጋዜጠኛ አብዲ ፊጤ እና ሌሎች ጋር የነበራቸውን እራት ግብዣ አስመልክቶ ‘እንዴት የኦሮሞ ወጣቶችን ከሚያስረው ሰው ጋር ማዕድ ትቀርባላችሁ?’ በሚል ትችት ሲቀርብበት ‘ኦሮሞ ሁሉ ወገናችን ነው አበሾች በልዩነታችን ማትረፍ ስለምትወዱ እኛ ስንሰባሰብ አትወዱም’ ሲል መልስ በሰጠ አንድ አመት ሳይሞላው ነው ኦህዴድ በሚመራው የኦሮሚያ ክልል የዚያ ሁሉ የኦሮሞ ደም የፈሰሰው፡፡ ጃዋር ባለው መሰረት ኦሮሞ ሁሉ የኦሮሞ ወገን፤ ኦሮሞ ያልሆነ ሁሉ ለኦሮሞ የማይተኛ ከሆነ ለምን ኦህዴድ በሚመራው ክልል፤ወገኔ ብሎ እራት ያቋደሳቸው አቶ አባዱላ ዋና በሆኑበት ስርዓት ያሁሉ ኦሮሞ ሞተ፣ ጃዋርስ እንዴት የሞት ነጋሪት ጎሳሚ ተደርጎ በስሙ ፋይል ተከፈተ? ‘ይህን መዛባት አጢኑና ወደ መስመር ግቡ’ ነው የፕ/ሮ መስፍን ምክርና ተግሳፅ፡፡
የአማራ ብሄርተኝነት ለማስፈን የሚለፉ የአማራ የጎሳ ፖለቲከኞች እንደ ኦሮሞ ጓዶቻቸው አንድ አማራዊ ማንነት አለን እንጅ ጎጃሜ፣ጎንደሬ፣ወሎየ፣መንዜ አትበሉ ይላሉ፡፡እኔን ጨምሮ አብዛኛው ኢትጵያዊ ደግሞ ይበልጥ የሚያውቀው ጎጃሜ፣ጎንደሬ፣ተጉለቴ የሚለውን እንጅ አማራ የሚለውን ማንነት አይደለምና ይህም ትልቅ ፖለቲካዊ አጀንዳ ሆኖ ያነታርካል፡፡እንዲህ ብሎ ለያይቶ መጥራት የአማራን ህዝብ ማንነት የማጥፋት ሂትለራዊ ተንኮል ተደርጎ ይወገዛል፡፡ የአማራ ህዝብ ራሱ ግን ይህ ውድቅ የሚያደርግ በልጅነቴ እየሰማሁት ያደግኩት አንድ አባባል አለው -“የጎንደሬን አማርኛ እንኳን መንዜ ጎጃሜም አይሰማው” ይላል፡፡አባባሉ የሚያስረዳው በአሁኑ የሃገራችን የጎሳ ፖለቲካ ፈሊጥ የፍፁም መመሳሰል ዳርቻ እየተደረገ ባለው በአንድ አይነት ቋንቋ በመግባባት ውስጥ እንኳን ልዩነት መኖሩን ነው፡፡ እንደሚባለው አማራነት፣ከአማራ ምድር መወለድ እንደ ፋብሪካ ምርት አንድ የሚያደርግ፣ ሁሉን ፍጡር አንድ አይነት ነገር የሚያሳስብ ከሆነ በትቂቱ ቤተ-አማራ ከሞረሽ ወገኔ ተለይቶ አናየውም ነበር፡፡ እውነታው እና የሚያስኬደው መንገድ ፕ/ሮ እንዳሉት ሰው ባለበት ሁሉ ልዩነትም አንድነትም መኖሩን ተቀብሎ የማያልቀውን የጎሳ አጥር እያጠበቡ ሲያጥሩ ከመኖር እልፍ ማለቱ ነው፡፡
የጎሳ ፖለቲካ አጥር ማለቂያ የለውም የሚለው አባባል አሁንም ሰከን ብሎ ለሰማ፣ሰምቶም ለመማር ለተዘጋጀ ጥሩ ጥቁምታ ነው፡፡ ይህን ነገር ጋዜጠኛ ሲሳይ አጌና በአንድ ወቅት “በዘር ፖለቲካ ሄደህ ሄደህ የምትገባው ቤትህ ነው” ካለው ግሩም እይታ ጋር መሳ ነው፡፡ ነገሩን ወደ ነባራዊው የሃገራችን የጎሳ ፖለቲካ ሃቅ ስንመልሰው እኔ የምኖርበት የደቡብ ክልል በርካታ ብሄረሰቦችን ያቀፈ ነው፡፡ በአንድ ወቅት ለስራ ጉዳይ ከክልሉ ብሄር የአንዱ ተወላጅ ከሆነ ሰው ጋር እሱ ተወልዶ ባደገበት የገጠር ቀበሌ የኔ መስሪያቤት የሚሰራው ስራ ኖሮ ከእኛ ጋር ይጓዝ ነበር፡፡እናም የሄድንበትን ስራ ጨርሰን የእርሱን የትውልድ መንደር ለቀን ግን በዛው ዞን ውስጥ ከትውልድ መንደሩ አንድ አስር ኪሎሜትር ርቀን እንደተጓዝን አንዲት ትንሽ ከተማ እንደደረስን ሰውየው “እኔኮ እዚች ከተማ ልጄን ማስቀጠር አልችልም” ብሎ ዝምታችንን የሚሰብር ንግግር አመጣ፡፡ “ለምን አንድ ዞን አይደል እንዴ?” አልኩኝ በጣም ስለገረመኝ ተሸቀዳድሜ፡፡ “አንድ ዞን ቢሆን፣ ቋንቋው አንድ ቢሆን ጎሳችን ግን የተለያየ ነው፤ እነሱ ጎሳቸው ያልሆነን ሰው አበጥረው ያውቃሉና የኔ ልጅ ይወዳደር ይሆናል እንጅ መቀጠር የማይታሰብ ነው” ሲል የደረስንበትን አዘቅት ቁልጭ አድርጎ አሳየኝ፡፡ ቀጥየ ጥያቄ አላነሳሁም፤ዝም ዝም ሆነ! የሚያፅናናው ነገር ግን ፕ/ሮ እንዳሉት የጎሳ ፖለቲካ ቀሳውስት ለስልጣን እና ለጥቅም ዘር እያቋጠሩ ሃረግ ሊያማዝዙት ቢሞክሩም የኢትዮጵያ ሰፊ ህዝብ ግን እየተጋባ እየተዋለደ ኢትዮጵያዊነቱን በሰውነቱላይ፤ዜግነቱን በኢትዮጵያዊነቱ ላይ እያፀና “ሃዘንህ ሃዘኔ፤ደምህ ደሜ” እየተባባለ በሩቅ እየተነጋገረ ይኖራል፡፡ ይህ ሁሉ ዘመን አመጣሽ እትብት የመማዘዝ ፖለቲካ የመጣውም በትቂቶች ነውና ፅናት አይኖረውም፤እነዚህ ትቂቶች የመሰረቱት ክፉ አግላይ ስርዓት በስብሶ ሲወድቅ ሁሉም ይስተካከላል፡፡
ፕ/ሮ መስፍን እንደህዝብ ያለብንን ችግር በደንብ ተረድተው፣ የተረዱትን እውነት በሚገባን፣ መሬት በወረደ ቋንቋ ተርጉመው ጉድፋችንን በማስረጃ አበልፅገው በማንክደው ሁኔታ በማሳየት ተወዳዳሪ የሌላቸው ምሁር ይመስሉኛል፡፡ “የኔታ” የሚለው የኢ-መደባዊ ማዕረጋቸው ትርጉምም ይሄው ይመስለኛል፡፡ የኔታ የሚለው ማዕረግ ፊደል ማስቆጠር ብቻ ሳይሆን የመገሰፅ የመኮርኮም ሞራላዊ ስልጣንንም ይይዛል፡፡ ፕ/ሮ መስፍን በማህበረ-ፖለቲካዊ ችግሮቻችን እና በመፍትሄዎቻቸው ዙሪያ በአማርኛም በእንግሊዝኛም በደንብ ፅፈዋል፡፡ፅፌያለሁ ብለው መናገራቸውንም አይተውም፡፡ የፃፉ የተናገሩትን ወጣቱ ትውልድ እንዲያነብ፤በትኩረት እንዲያደምጥ ይፈልጋሉ፡፡ አብዛኛው የዘመናችን ጋዜጠኛ፣ፖለቲከኛና ተንታኝ ደግሞ ማንበብ ላይ ወገቤን ባይ ስለሆነ የተናገሩ የፃፉት የሚመልሰውን ጥያቄ ይዞ ወደ እሳቸው ሲመጣ ይቆጣሉ፤ይገስፃሉ፡፡ “ቁጣው የፃፍኩትን ሁሉ አሜን ብላችኑ እመኑ” ከማለት አይመስለኝም፡፡ አንብቦ “እርስዎ በመፅሃፍዎ እንዲህ ብለዋል ግን እኔ እንዲህ ይመስለኛል” ለሚላቸው ቦታ የሌላቸው ሰው አይደሉም፡፡ ሳያነቡ፣በውል ሳያዳምጡ ከበሬ ፊት ሊበሉ ለሚመጡ ጥጆች ግን ትዕግስት የላቸውም፡፡ ቁጣቸው ይነዳል፡፡ በበኩሌ ቁጣው አያስቀይመኝም፤ይልቅስ ከመናገር ከመፃፋችሁ በፊት አንብቡ የማለት የታላቅ ምክር አድርጌ እወስደዋለሁ፡፡
ፕ/ሮ ረዥም የህወት ልምዳቸው እና ምጡቅ ታዛቢነታቸው እንዳቀበላቸው የኢትዮጵያ ህዝብ ግፈኛን የሚያሸንፍባቸውን ዘዴዎች አሳይተውናል፡፡የኢትዮጵያ ህዝብ ግፍ ሲበዛበት ያቄማል፣አቂሞ ይለግማል፣ ለግሞም አይቀርም ጊዜ ጠብቆ ቂሙን ክፉን በክፉ በመመለስ ተንፈስ ያደርጋል፡፡ ክፉን በክፉ ሲመልስ የሚጠላውን፣የተቃወመውን ክፋት ራሱ መልሶ ያደርገዋል፡፡ ይህ አካሄድ ውጊያው ከክፋተኛው ግለሰብ እንጅ ከክፉ አስተሳሰቡ ስላልሆነ ክፋተኛ ነቅሎ ሌላ ክፋተኛ ይነተክላል፡፡ ስለዚህ የሃገራችን ፖለቲካ ከክፋት አዙሪት ሊወጣ አልቻለም ይላሉ፡፡ መፍትሄውን ሲያስቀምጡ መዋጋት ያለብን ክፋትን ራሱን አስተሳሰቡን መሆን አለበት፡፡ ይህ መንገድ በደንብ ገብቶን ከጀመርነው ክፋትን ለማጥፋት ሌላ ክፋትን እንደመሳሪያ አድርገን መጠቀም እናቆማለን ይላሉ፡፡ ክፉ አስተሳሰብን ለመዋጋት ደግሞ ከራስ ጋር ብቻ የማውራት አድፋጭነትን አስወግደን መነጋገርና መግባባት መጀመር አለብን፡፡ እስከዛሬ ሳንነጋገር ስንግባባ የኖርነው ክፋትን በክፋት በመመለሱ ማድፈጥ ውስጥ ባለ ክፉ ቋንቋ ነው፡፡ አሁን ግን እርስበርስ ተነጋግረን ከሃሳባችን ፍጭት ክፉን በክፉ ከመቃወም የተለየ፣የተሻለ፣የዘመነ መንገድ ማውጣት አለብን ባይ ናቸው-የኔታ መስፍን!
ጨቋኝ መንግስታትን ለመንቀል ስንታገል የግፍ አስተዳደርን እሳቤ፣ክፋትን ራሱን በፅንሰሃሳብ ደረጃ ተቃውመን፤ክፉን ካስወገድን በኋላ በጎ የመትከሉ ነገር ለእኛ ለኢትዮጵያዊያን እስከ ዛሬ አልተቻለንም፡፡ ለምን ቢባል ክፉን ለመንቀል የሚያስችለን የቂም፣የልግመኝነት እና ክፉን በክፉ የመመለስ ሃይል በሙላት ስላለን ክፉን መንቀል ችለናል፡፡ እነዚህ ክፉን ለማስወገድ ሃይል የሆኑን ነገርግን ቂም፣ልግመኝነት፣ማድፈጥና፣ክፉን በክፉ መመለስ በጎ ስርዓትን ለመትከል የሚያስችል ልዕልና የሌላቸው፤ለዘመነ ፖለቲካ ስፍነት፣የተሻለ አኗኗር እውንነት የማይመጥኑ ኋላ ቀር እና ተራ ልምዶች ስለሆኑ ፖለቲካችንን ቆሞ-ቀር አድርገውታል፡፡ እስከዚህ ድረስ ከፕ/ሮ መስፍን ጋር እስማማለሁ፡፡ ነገር ግን ለፖለቲካችን ቆሞ መቅረት ሃላፊነቱን መውሰድ ያለበት አካል በየፈርጁ መታየት ያለበት ይመስለኛል፡፡
እንደሚታወቀው አብዛኞቹ በኢትዮጵያ የተካሄዱ ጨቋኝ አስተዳደርን የማስወገድ እንቅስቃሴዎች ወጣኔያቸውን እና ፍፃሜያቸውን የሚያገኙት ከፖለቲካ ልሂቃን ሆኖ ህዝቡ የሚፈለገው መሃል ላይ ለለውጡ ጉልበት ለመስጠት ሲባል ነው፡፡ ኢህአዴግ ወደ ስልጣን የመጣበትን ሁኔታ ብናይ ፕ/ሮ መስፍን እንዳሉት በማራቶን ሩጫ ሃገሪቱን ከመቆጣጠሩ በፈት የህዝቡን እርዳታ ማግኘት ምትክ የሌለው ወሳኝ ጉዳይ ነበር፡፡ወደ አፈሙዝ ላንቃ የሚማገድ እግረኛ ወታደር ወልዶ መስጠቱ፣ ለወታደሩ እህል ውሃ ማቅረቡ፣ቁስለኛ ማስታመሙ፣ የጠላትን ሁኔታ ሰልሎ መረጃ ማቀበሉ፣ ጠላት ገፍቶ ሲመጣ መደበቅ መሸሸጉ ሁሉ ኢህአዴግ በመጨረሻዎቹ አመታት ወደ አዲስ አበባ ለመገስገስ ያስቻሉት ቀደም ብሎ ያገኛቸው የህዝብ ድጋፎች ነበሩ፡፡ ‘ህዝቡ ይህን ድጋፍ ለምን ሊያደርግ ቻለ?’ ለሚለው ጥያቄ አንዱ መልስ ፕሮፌሰር መስፍን ያነሱት በግፈኛ ላይ የማቄም፣የመለገም፣ክፉን የመበቀል ዝንሌ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ ሆኖም ህዝቡ ይህን ሲያደርግ ‘በወታደር ጫማ እየረገተህ ያለውን ክፉ ጥለን ዲሞክራሲን እናመጣልሃለን’ ያሉትን ሸማቂዎች አምኖ የተሻለ ያደርጉልኛል ብሎ ተማምኖ ይመስለኛልና ክፉን ነቅሎ ደግ ባለመትከል እጅግም መወቀስ ያለበት አይመስለኝም፡፡ ክፉ ነቅሎ በጎ ባለመትከል መወቀስ ያለበት ዲሞክራሲ ላመጣልህ እታገልኩ ነው ብሎ የህዝብን አጥንት እየጋጠ፣በህዝብ ጫንቃ ላይ እየተረማመደ ለስልጣን የበቃው የትናንት ነፃ አውጭ ነኝ ባይ ሸማቂ የዛሬ ተረኛ ግፈኛ አስተዳደር ይመስለኛል፡፡
ይህ አካል በቃል አባይነት፣በመሰሪነት እና በአታላይነት መወቀስ፤ለፖለቲካችን ቆሞመቅረት የአንበሳውን ድርሻ መውሰድ አለበት፡፡ህዝባችን በየዋህ ልቦናው አምኗቸው የመሶብ የቡኾእቃውን ገልብጦ እንዲያበላቸው፣ ልጆቹን ለሞት መርቆ እንዲሰጥ ያደረገው የሸማቂዎቹ አስመሳይነት ነበር፡፡ ሸማቂዎቹ የልባቸውን እሲኪያደርሱ፤እንጦጦ አፋፍ እስኪደርሱ ዲሞክራትነታቸውን ለየዋሁ ህዝብ የሚያስረዱት “ቅጫማም” እየተባሉ ሲሰደቡ ዝም በማለት፣ “የተሰማችሁን ተናገሩ መብታችሁ ነው” በሚል ሽንገላ፣ሌባ የተባለን ሁሉ ያለፍርድ በየመንገዱ በጥይት በመቁላት ወዘተ እንደ ነበር ያየ የሰማ የሚናገረው ነው፡፡ያለፍርድ ሌባ የተባለን ሁሉ አስፋልት ላይ ሲያጋድሙ የነበሩት የፍትህ አለቃ ነን ባዮች በወንበራቸው ሲደላደሉ መንግስታቸው የሌባ መርመስመሻ እንደሆነ ራሳቸው ‘የመንግስት ሌባ ከቦናል’ ሲሉ በፓርላማ መስክረዋል፡፡ተራ ስድብ ሲሰደቡ ዝም ሲሉ እንደ ባህታዊ ይቃጣቸው የነበሩ ሸማቂዎች ዛሬ ጋዜጠኞች ስራቸውን ስለሰሩ ብቻ የሚያስሩ ፈርኦኖች ወጥቷቸዋል፡፡ ‘ደርግ የሰማኒያ አመት ሽማግሌ አሰረ ብለን ደደቢት ነጎድን’ ያሉ የነፃነት ነብያት ነን ባዮች ዛሬ የሰማኒያ አመት ሽማግሌ አስረው ቦክስ የሚያቀምሱ “ጎበዞች” ፤እናትን በልጇ አስከሬን ላይ አስቀምጠው የሚደበድቡ ጉዶች ሆነዋል፡፡
ከላይ በተንደረደርንበት ነባራዊ ሃቅ ላይ ቆመን ለፖለቲካችን ቆሞ-መቅረት፣አልለቅ ላለን የክፉ አስተዳደር አዙሪት ስፋኔ ዋነኞቹ ተጠያቂዎች የትናንቶቹ የነፃነት ታጋይ፣የእኩልነት አደላዳይ፣የዲሞክራሲ ነብይ ነን ባዮቹ ሃገራችን የፖለቲካ ልሂቃን መሆን አለባቸው ብየአስባለሁ፡፡ የእነዚህ አካላት አታላይነት፣አስመሳይነት፣ግብዝነት እና መሰሪነት ፕ/ሮ መስፍን ለፖለቲካችን ክፉ አዙሪት በምክንያትነት ካነሷቸው ቂመኝነት፣ልግም፣ማድፈጥ፣እና ክፋት እኩል ፖለቲካችንን የክፋት አዙሪት ውስጥ የከተቱ መሆናቸው ታውቆ ለፈውሳችን መላ መባል አለበት፡፡
ከላይ እንደተቀስኩት ፕ/ሮ መስፍን እግራቸው ስር ቁጭ ብለን የፃፉ የተናገሩትን ልናስተውል የሚገባን ድንቅ መካር ናቸው፡፡ ብዙ የሚያመርት ፈጣን ጭንቅላት ያላቸው፣ፍርሃት የማያውቃቸው፣ብዙ ምሁራንን የሚያንገላታው የቁስሰቀቀን ሲያልፍም የማይነካካቸው፣ ሃገር ወዳድ አድባር እንደሆኑ አያነጋግርም፡፡ሆኖም ከሃሳባቸው ጋር አለመስማማትም ሆነ በከፊል መስማማት ተፈጥሯዊም ጤናማም ነው፡፡ግን አለመስማማታችንን ስንገልፅ ሽምግልናቸውን ብቻ ሳይሆን አዋቂነታቸውን የሚመጥን ክብር ልንነፍጋቸው አይገባም፡፡ ለትልቅነታቸው ያለኝ ክብር እንዳለ ሆኖ፤በንግግራቸው ብዙ በመማሬ እያመሰገንኩ ከንግግራቸው ያልተስማሙንን አንድ ሁለት ነጥቦች ላንሳ፡፡ አንደኛው ከላይ የጠቀስኩት ህዝቡን እና አታላዩን ልሂቅ በአንድ ላይ አይተው ለፖለቲካችን ክፉ አዙሪት በእኩል ተጠያቂ ያደረጉበት መንገድ ቢነጣጠል እና ልሂቁ እንደጥፋቱ መጠን ትልቁን ሃላፊነት ቢወስድ የሚል ነገር አለኝ፡፡ ፕ/ሮ መስፍን የሚሉት በጎ ስርዓትን ለመትከል ሚገፋውን በጎ ሃይል ያጣው አስመሳይ መልቲነትን ተከናንቦ ስልጣን ላይ ቂጢጥ ያለው ልሂቅ ነው፡፡ ‘ህዝቡስ በዚህ አዙሪት ውስጥ ድርሻ የለውም ወይ?’ የሚል ጥያቄ መነሳቱ አይቀርም ህዝቡ ከተወቀሰ የሚወቀሰው በደርሶ አማኝነቱ ምክንያት ለልሂቁን ብልጣብልጥነት መረዳት ባለመቻሉ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ደግሞ የግንዛቤ ነገርም ስላለበት በብዛት ላልተማረው ህዝባችን ይቅርታ ለማድረግ በቂ ምክንያት ነው ብየ አስባለሁ፡፡ ህዝቡ ሸማቂዎች ስልጣን ላይ ከወጡ በኋላ ቃልአባይነታቸውን ተረድቶ ለምን በጊዜ አይሸኛቸውም የሚል ሌላ ጥያቄ ከመጣ ህዝቡ ይህን የሚያደርግበት የህግ የበላይነት፣ለይስሙላ ህግ በወረቀት ከመቸከቸክ ባለፈ ህግን የሚያስፈፅም ተቋማዊነት እንዳይኖር የልሂቃኑ አታላይ የፖለቲካ ማንነት ስላልፈቀደ፤ህዝቡ ገፍቶ ሲመጣም ልሂቁ በጥይት ቋንቋ ስለሚያናግረው አሁንም ወደ ማድጥፈጡ ከመመለስ ያለፈ አማራጭ የለውም፡፡ ስለዚህ ትልቁ ስራ የቀረው ስልጣን ላይ ካለው የፖለቲካ ልሂቅ ይመስለኛል፡፡
ሁለተኛው ጥቅሙን ያጣሁት የፕ/ሮ መስፍን ንግግር ስለ በላይ ዘለቀ እና አፄ ኃ/ስላሴ፤ ኦሮሞነት ስለ ኃ/ማርያም የወላይታ የመጀመሪያው ባለስልጣን ያለመሆን ጉዳይ ያነሱት ነገር ነው፡፡ ይሄ በተለይ እንደ እርሳቸው ለሰብአዊ ፍጡር ሁሉ መብት ለሚሟገት፤ይህንንም በሃገራችን ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ተቋም መስርቶ በማስኬድ ለሚወደስ የሰብዐዊነት ምልክት ሰው አይመጥንም፡፡ ለፖለቲካችን ፈውስም አስፈላጊነቱ አይታየኝም፡፡
ፕ/ሮ መስፍን በንግግራቸው መጨረሻ ላይ በሃገራችን የፖለቲካ ወለል ላይ መነጠፍ ስላለበት በነፃነት፣ በእኩልነት፣ በህግ ስርዓት የተማገረ ውብ ምንጣፍ የተናገሩት ውብ ንግግር በጣም ድንቅ ነው፡ ፡ምንጣፉ ዜጋን ሁሉ በእኩልነት የሚያንከባልል መሆን እንዳለበት፤ ሆኖም የሚንከባለሉ ሰዎች ወደ ምንጣፉ ሲመጡ ምንጣፉን እንዳያቆሽሹና ወደ ተለመደው አዙሪታችን እንዳይጨምሩን አእምሯቸውን፣ ከቂም በቀል ማፅዳት፣ ከክፋት መፈወስ አለባቸው ይላሉ፡፡ ነገሩ ድንቅ ነው፡፡ ሆኖም ጉዳዩን ከምኞት ባለፈ ገቢራዊ ለማድረግ ደግሞ የፖለቲካ ንቃትን በህዝቡ አእምሮ ውስጥ ማስረፅ አስፈላጊ እንደሆነ በደንብ ሊጤን ይገባል፡፡ አእምሮን የሚያቆሽሽ፣ ክፋት የሚሞላ፣ጨለምተኝነት፣ ጠጠራጣሪነት፣ ቂም በቀልን የሚያሸክም፣ በምኞት ፈረስ የሚያስጋልብ፣ በልቼ ልሙት የሚያስብል ራስ ወደድነት፣ የህግ ማህበረሰብ ያለመሆን፣አምባገነንን ለመሸከም የማጎንበስ አድርባይነት ሁሉ ምንጩ አለማወቅ ነው፡፡ ስለዚህ በሃገራችን የሲቪክ ማህበራት እንደልብ ተንቀሳቅሰው ህዝቡን ስለመብቱ፣ ግዴታው፣ ከመንግስት ጋር ሊኖረው ስለሚገባ ተገቢ ግንኙነት እንዲያስተምሩ መሆን አለበት፡፡ ይሄኔ የነቃው ህዝብ ዲሞክራሲ መብቱን ለማስከበር ተቋማትን ገንብቶ ለመብቱ ተቋማዊ ጠበቃ ያቆማልና አምባገነን እየተፈራረቀ ሊያስጨንቀው አይችልም፡፡
“ንኹሉ ገግዚኡ ኣለዎ” ዝብል ኣበሃህላ ልሙድ እዩ። እቲ ቁም ነገሩ ግና ኣብ ምርዳእ ዕምቅቱ እዩ። ግዜ ኩሉ እዩ። ብግዜ ዘይምለስን ዘግለጽን ነገር ዳርጋ የልቦን። ግዜ ናይ ኩሉ መልሲ እዩ እኳ እንተዘይበልና፣ ብጊዜ ግና ዘይምለስ ዳርጋ የልቦን። እ/ሔር’ውን ጊዜኳ ዘይምልከቶ ክነሱ፣ ኩሉ ኣብ “ጊዜ” ይገብሮ። ዝዀነ ነገር መቀረት ዝህልዎ’ውን “ኣብ ግዚኡ” ክግበርን ክንገርን ከሎ እዩ። "ሰብ ብምላሽ ኣፉ ይሕጎስ፣ እወ፣ ብጊዜኡ ዝተነግረ ቃል ጽቡቅ እዩ" ምሳ15፣23 ይብል። መሊሱ'ውን "ብግቡእ ጊዜ እተዘርበ ቃል ከም ቀለቤት ወርቅን ከም ስልማት ጽሩይ ወርቅን እዩ" ይብል። ብግዚኡ ዘይተነግረ ብስራት፣ ዋዛ፣ መልእኽቲ፣ መቀረቱ የጥፍእ እዩ። እዚ ዝተረድአ ሰለሞን ድማ፣ ኣብ ውሽጢ ሓጽር ጽሕፉ፣ 30 ሳዕ ዝኸውን “ግዜ” ክብል ተዛሪቡ። “ንኹሉ ገጊዜኡ ኣለዎ” ኢሉ ድማ ይጅምር። ናይዚ ጥቅሲ ምርዳእ ድማ ንሰብ ካብ ተስፋ ምቁራጽን ምንዋጽን የድሕኖ።
ንድለ ኣይንድለ ንኹሉ “ገጊዜኡ” ኣለዎ። ንምውላድ ግዜ ኣለዎ። ንሙማት ድማ ግዜ ኣለዎ። ንሓዘን ግዜ ኣለዎ፣ ንሓጎስ’ውን ግዜ ኣለዎ። ሰብ ካብዚ ክልተ ዝተፈራረቀ ናይ ህይወት ተመክሮ ከምልጥ ኣይክእልን እዩ። ሃብታም ኰነ ድኻ፣ ምሁር ኰነ ዘይተማህረ፣ ዕጻኡ ሓደ እዩ። ሰብ ብዘየገድስ መንፈሳዊ ብጽሕናኡን ተመኩርኡን፣ ካብዚ ናይ “ግዜ” ተመክሮ ኣየምልጥን እዩ። “ጸልማት ድሕሪ ወጋሕታ፣ ወጋሕታ ድሕሪ ጸልማት” ክኸውን ናይ “ጊዜ” ሕጊ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ድሌትናን ዊንታናን ዝተወሰነ ኣይኰነን። እ/ሔር ንኖህ ዝኣተወሉ ተስፋ’ውን፣ “ክረምትን ሓጋይን፣ መዓልትን ለይትን ኣየቋርጽን” ዝብል እይ። እዚ ድማ ኣብ “ጊዜ” ዝከናወን መሰረታዊ ሓቂ እዩ።
ንጉስ ሰለሙን ኣብ 3ይ ምዕራፍ፣ 24 ዝኣክል ተቃራኒ ሓሳባት ተዛሪቡ ኣሎ። 14 ኣሊታዊ ክዀኑ ከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ 14 ድማ ኣውንታዊ ነገራት እዮም። ሓሳቡ ክጅምር ከሎ ድማ፣ “ንምውላድ ግዜ ኣለዎ፣ ንሙማት ድማ ግዜ ኣለዎ” ይብል። እዚ ንማንም ዘይክወሎን ዘይስወሮን ሓቂ እዩ። ከምቲ ንድኻ ከምኡ ድማ ንሃብታም ዕጻኦም ሓደ እዩ። ንምሁር ኰነ ዘይተማህረ፣ ንክቡራት ኰነ ንዝተረስዑ ሓደ መገዲ ኣለዎም። ከምቲ እቲ ሓደ ዝውለድ እሞ ጊዚኡ ሓልዩ ዝመውት፣ ንኹሉ ከምኡ ይበጽሖ። ኣብ መንጎ ድሕሪ ምውላድን ቅድሚ ምማትን ዘሎ ናይ ህይወት ጉዕዞ፣ ዝፍጸም ፍጸሜታት ድማ ታእላው የብሉን። ናይ ሓጎስ ጊዜ ኣሎ፣ ከምኡ ድማ ናይ ሓዘን ጊዜ። ናይ ምብካይ ጊዜ ኣሎ፣ ናይ እልልትን ሳዕስዒት ጊዜ ድማ ኣሎ። ኩሉ ድማ ኣብ ገጊዜኡ ይኸውን። ስለዚ ነዚ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ዝለዋወጥ ተመክሮ ተረዲእና፣ ንለውጢ ድልዋት ክንከውን፣ ነዚ ሓቂ ፈቲና ክንቅበሎ፣ ጥዕና ዘልዎ ኣጠማምታ ክህልወና ንስነ ኣእምሮኣዊ ጥዕናና ጽቡቅ እዩ። ልዕሊ ክሉ ድማ ብእምነት ምንባር፣ ኣብ ኣምላኽ ምዕራፍ ክንመሃር ዓቢ መኽሰብ ኣለዎ።
እዚ ኩሉ ተቃራኒ ነገራት ማለት ምውላድን ሙማትን፣ ሓጎስን ሓዘንን፣ ምህላውን ምስኣንን ኣብ ግዚኡ ዝኸውን እንተኰይኑ፣ ኢድና ኣጣሚርና ወለሓደ ከይገበርና ስቅ ንበል ማለትና ድዩ? ያእ ኣይፋሉን። ንሓሳብ እቲ ጸሓፋይ ዝወሰደ ካልእ ዝዓሞቀ ሓሳብ ጸኒሑ ይጠቅስ። እዚ ሓሳብ ድማ ሰብ ምንም ከይገበረ ስቅ ክብል ዘየኽእል ምርዳእ እዩ። ንሱ ድማ እቲ ኣብ ልቢ ሰብ ዝተቀመጠ “ዘልኣለማውነት” እዩ። እዚ ኣብ ውሽጥና ዝተነብረ "ዘልኣለማውነት" ካብዚ ከም ሰፍኢ ዝገላበጥ ህይወት ሓሊፍና፣ ናብ ካልእ ከነማዕዱ ንልብና ይቅስቅሶ። ዋላ እኳ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ዝኸውን ምሉእ ብምሉእ ክንርድኦ ዓቅሚ ዝውሕደና እንተዀነ፣ ነዚ ጊዚያዊ ዝዀነ ዝለዋወጥ ህይወት ወነንቲ ከም ዘይኰንና ውሽጣዊ ምርዳእ ስለ ዘብቁል፣ ካብዚ ህይወት ሓሊፉ ንዝዓበየ ክንመጣጠር ኣብ ውሽጥና ዘየዕርፍ ምስቁርቃር ኣሎ። እዚ ቃንዛን ሓጎስን ዝፈጥር ተመክሮታት፣ ናብቲ ዘይነቃነቅ "ዘልኣለማውነት" ክንጥምትን ከነማዕዱን ይቀስበና። "ካብዚ ዝሓሸ ካልእ ህይወት ክህሉ ኣለዎ" ዝብል ሕቶ ኣብ ውሽጥና የለዓዕል። ንልብና ካብዚ ዝርአ ግዝያዊ ነገር ሓሊፉ፣ ነቲ ዘይርአ ንዘልኣለም ዝነብር ህይወት ከማዕዱ ይድርዀ። ከምቲ ሃውርያ ጳውሎስ ዝበሎ ድማ ውሽጥና ነቲ ዝርአ ዘይኰነ፣ ነቲ ዘይርአ ንኽጥምት ይድርዀ (2ቆሮ4)።
ናይዚ ቁም ነገር ከኣ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ህይወት መድረኽ፣ ልብና በቲ ልዑል ፈጣሪ ተኣሚኑ፣ ንምምላኽ ሓይሊ መታን ክረክብ እዩ። ዝነበረ ክጠፍእ ካብ የዒንቲ ክስወር ከሎ፣ ዝመልአ ክጎድልን ክውሕድን ከሎ፣ ዘይናወጽ፣ ጽኑዕ ልቢ ክህልወና ዓቢ ጸጋ እዩ። ኣብ ጊዜ ምውላድን ሓጎስን ንምምስጋን ኰነ ውሬታ ንምምላስ ቀሊል እዩ። ከምኡ ድማ ኣብ ጊዜ ሞትን ሓዘንን ንኣምላኽ ንምምስጋን ሓይሊ ክህልወና እዚ ምርዳእ ክህልወና ኣለዎ። ሃዋርያ ጳውሎስ ስለቶም ዝደቀሱ ንሰብ ተሰሎንቄ ከጸናንዖም ክፍትን ከሎ፣ ነቲ ድሕሪ ሞት ዘሎ "ዘልኣለማውነት" እናኣዘከረ፣ "በዘን ቃላት ተጸናንዑ" በሎም። (1ተሰ4፣18) ሃብትና ኣብቲ ዘልኣለማዊ ዝዀነ፣ ሰራቂ ዘይረኽቦ ክንገብር ብልብና እንተመኺርና፣ እዚ ምድራዊ ፍጻሜ ንልብና ኣይዝውሮን እዩ። እዚ ሕጂ ዘሎ ጽባሕ ኣይክህሉን እዩ። መጀመርታ ዘለዎ ኩሉ መወዳእታ ድማ ኣለዎ። ሰብ ዕጻኡ ከም ኩሉ ፍጡር መታን ከይከውን፣ ዝተንፈጨሓሉ ክውሒ ካብቲ "ዘልኣለማዊ" ዝዀነ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ክዝክር ኣለዎ። እዚ ምርዳእ ንሰብ ሓሳቡን ድሌቱን ናይ ላዕሊ ክገብር ይገብሮ (ቆሎ3፣1-3)። ብሓልዮት ናይዛ ዓለምን ጓሂኣን መታን ከይጠላለፍ ድማ ንልብና ካብዚ ምድራዊ ነገር ሓሊፉ፣ ሰማያዊ ነገር ክመጣጠር ይደፍኦ። እዚ ዝተርድአ ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ብኢድ ዘይተሃንጸት፣ ካብ ኣምላኽ ዝዀነት ሓዳስ የሩሳሌም እናተጸበየ፣ ሓንሳብ ይደፋነቅ፣ እንሓንሳብ ድማ የስቆርቁር ከም ዝነበረ ይነግረና (2ቆሮ5፣1-5)። እዚ ምድፍናቅን ምስቁርቃርን ዝተፈራረቆ ህይወት ድማ ኣብ ውሽጢ ኩሉ ሰብ ዘሎ "ዘልኣለማውነት" እዩ።
ኩሉ ገግዚኡ ምህላዉ ጥራይ ዘይኰነ፣ ኩሉ ኣብ ጊዚኡ ዝሰርሖን ዘስልጦን መደብ ኣለዎ። ኩሉ ኣብ ጊዚኡ ከም ዝኸውን ምፍላጥ ጥራይ ኣኻሊ ኣይኰነን። ኩሉ ኣብ ግዜ ዝኸውን ድማ ብምደብ እዩ ዝብል ምርዳእ ክህልወና ኣለዎ። ንዝተቀበሎ ወጋሕታ ኰነ ለይቲ ዘስልጦ ዕላማ ኣለዎ።ጊዜ ዝናም ኰነ ጊዜ ጸሓይን ሃሩርን ዘስልጦ ኣለዎ። “እ/ሔር ኩሉ ንምዱብ ነገር (ዕላማ)፣ ንረሲእ ድማ ንመዓልቲ ሕሰም ፈጠሮ” ይብል (ምሳ16፣4)። ገለን ኣብ ህይወት ዝኸውን ትርጉም ዘይህብ፣ ዘስልጦ ዘይብሉ ዝመስል ብዙሕ እዩ። ኣብ ህይወት ዝኸውን ንምቅባሉ ከቢድ ዝዀነ ኣሎ። እንተተዓጊስና እሞ ግዜ እንተሂናዮ፣ ምስ ግዜ ዝግልሃልና ነገር ኣሎ። ህይወት ሰልፊ እዩ። (እዮ7፣1) ፈጺሙ ዘይርደኣና፣ መልሲ ክንረኽበሉ ንደሊ ናይ ህይወት ሕንቅልል ሕንቅሊተይ ብሁሕ እዩ። ኣብ ህይወት ዝገጥምን ዝኸውንን ኣይቁጸርን እዩ። መበገሲኡን መወዳእቱን ዝፍለጥን ዘይፍለጥን ከም ዘሎ ንሰብ ክንገሮ ኣየድልን እዩ። ገሌና ልብና ብእምነት ክነብር እናነገረና፣ ሓሳብና ተናዊጹ ምርዳእ ስለ ዝኣበየና፣ ንምቅባሉ ዝሽግረና ክንደይ ክንብሎ። ፍጥረትናን ናይ ምርዳእና ደረት ከምኡ ምኻኑ ግና ነቲ “ኩሉ ንምዱብ ነገር ፈጠሮ” ዝብል ሓቂ ክስዕሮ ኣክእልን እዩ። ገለን ኣብ ህይወት ዝገጠሞ ምርዳእ ኣብይዎ ስለ ዝኸበዶ፣ ክሳብ ኣምላኽ የልቦን ናብ ምባል ዝበጽሐ ኣሎ። ኣምላኽ ንልቡ ይምለስ። ከምኡ ዝበለ ግብረ መልሲ ግና ንሽግርና የጋድዶ እምበር ንደልዮ ናይ ኣእምሮ ዕረፍቲ ኣይህበናን እዩ። ገለን ከኣ ነቲ ከም ብርቱዕ ማዕበል ዝዓፍር ሓሳቡ መታን ከዕርፍ ናብ መስተን ካልእ ልምድታትን ዝኣተወ ብዙሕ እዩ። ካብ ምርዳእ ንልዓሊ ዝዀነ ሰላም ኣምላኽ፣ ነቲ ዓቅሙ ሒደት ዝዀነ ሓሳብናን ልብናን እንተዘይሓልይዎ (ፊሊ4፣7-8)፣ በቲ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ዝገጥመና ብዙሕ ሕቶ ዝፈጥር ተመኩሮ ተስፋ ክንቆርጽ ኢና።
ኣምላኽ ነቲ ካብ መጀምርታ ክሳብ መወዳእት ዝኸውን መታን ከይንፈልጦ ኢሉ፣ “ንዘልኣለማውነት ኣብ ልቢ ሰብ ኣቀሚጥዎ”። ኣብ ጉዕዞ ህይወት እንሓቶ ብዙሕ ሕቶታት ኣሎ። ንምታይ ተወሊደ? ንምንታይ ኣብዚ ኣለኹ? ስለምንታይ ብኸምዚ ዓብየ? ምናልባት ናይ ወዲ 90 ዓመት ኣማውታ ክርድኣና ዘይንደሊ ንኸውን፣ ቅድሚ ግዚኡ ንዝሞተ ነፍቅሮ መቅርብና ግና ስለምንታ ኢልና ክንሓትት ንደሊ ኢና። ገሌና ብጥጡሕ ዝዀነ ኣተዓባብያ ዘይዓበና፣ ናብራና ኩሉ ገድሊ ዝዀነ ኣለና። ንምንታይ ኰይኑ ክርድኣና ከቢድ እዩ። ገለን ብወለዲ ተዓሚጹ፣ ተግፊዑ ዝዓበየ ኣሎ። ተመርዑ ዝተፋተሐ፣ ሰበይቱ ወይ’ውን ሰብኣያ ዝሰኣነት ብዙሓት እዮም። ውሉዱ ገና ከዝጸገቦ፣ ፍሪኡ ከይረኣየ ካብዛ ምድሪ ብሞት ዝተፈልዮ ታእላው የብሉን። ካብቲ ኣዝዩ ከቢድ ዝገብሮ ድማ፣ "ንምንታይ ከምኡ ኰይኑ" ንዝብል ሕቶ መልሲ ዘይንረኽበሉ ምዃና እዩ። እዚ ከቢድ ምስጢር ድማ ካብዚ ዝርአ ህይወት ሓሊፍና፣ ነቲ ዘይርአን ዝበለጸን ህይወት ከነማዕዱ መታን ኢሉ፣ ፈጣሪ “ንዘልኣለማውነት” ኣብ ልብና ኣምቢርዎ።
ስለምታይ ኰነ ፈጣሪ ከምዚ ዝበለ “ጸልማት” ኣብ ህይወት ሰብ ክኸውን ኣፍቂዱ? ንዝብል ሕቶ ካልእ ዝዓበየ ሕቶ ክንሓትት ይገብረና። ስለምንታይ ኣብ ህይወተይ ከምዚ ክኸውን የፍቅድ? ኢልና ክንሓትት ይቀስበና። ኩሉ ኣብ ጊዜኡን ንምዱብ ነገር ተፈጢሩ ክነሱ፣ ካብ ሓሳብና ዝተሰወረ ግና ብዙሕ እዩ። ኣብ ልቢ ሰብ “ንዘልኣለም” ዝተሰወረ ነገር ኣቀሚጡ። ግን ስለምንታይ? እዚ ምስዋር እዚ ኣብ ልቢ ሰብ “ናይ ዘልኣለማውነት” ሃንቀውታ ስለ ዘለዓዕልን፣ ሰብ ድማ ብእምነት ኣብ እ/ሔር ተወኪሉ መታን ክነብርን እዩ። ኩሉ ኣብ ህይወት ዝኸውን ኽርድኣና እንተዝኽእል፣ ንፈጣሪ ምድላይ ገዲፍና፣ እቲ ኣብ ልቢ ሰብ ዝተቀመጠ "ዘልኣለማውነት" ናይ ምምዕዳው ሃንቀውታና ምበነነ። ብዙሕ ዘይርድኣና፣ ክርድኣና ዘይክእል ነገራት ስለ ዘሎ፣ ከምኡ ድማ ብእምነት ናይ ምንባርና ዓቅምና የግፍሖ። እዚ ድማ ኣብ ህይወትና ዘይናወጽ ዕረፍትን ይፈጥር። “ነቲ ዝርእዮ ተስፋ ዝገብር ብእምነት ዘይተፈተነ እዩ" ዝበሎ ሃውርያ ጳውሎስ ድማ ክንምርምሮ ይገብረና።
ብዛዕባ ጽባሕ ንእ/ሔር ምእማን ብጽእና እዩ። ናይ መጽሓፍ መክብብ 3ይ ምዕራፍ መልእኽቲ ድማ እዚ እዩ። ዘይምፍላጥና መርገም ኣይኰነን። ብቅልል ዝበለ ፍጥረትና ከምኡ እዩ። መልሲ ከም ዘይብልና ስለ ንፈልጥ፣ እንኰ ምርጫና ኣብ ኣምላኽ ምዕራፍ፣ ንዕኡ ምእማን እዩ ዝኸውን። ነቲ ክንፈልጦ ዘይንኽእል ክንፈልጦ ኢልና ስግር ባሕሪ ክንከይድ ኢልና ጊዜናን ጉልበትናን ኣይነጥፍእ። ካብዚ ኩሉ ዝተፈራረቀ ህይወት ተገላጊልና፣ ዘይጠፍእን ስቃይ ዘይብሉን “ዘልኣለማውነት” ንኽንወርስ ልቢና የስቆርቁር ምህላዉ ናይ ኣምላኽ ስርሕ እዩ። ኩሉ ዝፈልጥን ንኹሉ ድማ ዘመሓድርን ሓይሉን ስልጣኑን ድማ ዘይድረት፣ ካብዚ ዝርአ ፍጥረት ዘይኰነ፣ ዝዓበየ ሓይሊ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ንልብና ይቅስቅሶ ኣሎ። ኩሉ ነቅርቦ መግለጺ ምሉእ ስለ ዘይከውን፣ ንእ/ሔር ብምእማን ክንውድእ፣ ናይ ምእማን ዓቅምና ክሰፍሕ ይገብሮ ኣሎ። ከምቲ እዮብ ዝበሎ፣ ዘረባ ዕሽነት ካብ ምዝራብ ከኣ ይኽልክለና።
ከምቲ ቖልዓ ጽብቁን ሕማቅን ካብ ዘይምፍላጡ ዝተላዕለ ኣብ ወለዱ ዝውከል፣ ከምኡ ድማ ልብና ኣብቲ ዘልኣለማዊ ኣምላኽ ክውከል ይሓባብሎ ኣሎ። ንጉስ ዳዊት ውን ኣብ ህይወቱ ዝኸውን ዝነበረ ስለ ዘይተረድኦ፣ “ከምቲ ጡብ ዝሓደገ ህጻን፣ ከምኡ ንነፍሰይ ኣብ ውሽጠይ ስቅ ኣበልክዋ” ይብል። መዝ131። ንሕጻን ጡብ ከተግድፎ ጥዑም ተመክሮ ኣይኰነን። ብዙሕ ቀጨውጨው ክብል ድማ ይገብሮ። እንተዀነ ግና ካብ ወለዱ ሓሊፉ ናብ ካልእ ከም ዘይከይድ ስለ ዝፈልጥ፣ ኣብ ኣጥባት ኣዲኡ ተመሊሱ ይዓርፍ። ኣብ ኣፍ ልባ ድማ ይሃድእ። ንሕና’ውን ኣብ ህወትና ዝዀነ እኳ ኣንተዘይተርድኣና፣ ብእምነት ኣብ ሕቁፊ ኣምላኽ ንልብና ከነህድእ ሓይሊ ንረክብ። እዚ ማለት “እቲ ኣብ ልቢ ሰብ ዝተቀመጠ ዘልኣለማውነት” ንሰብ ኩሉ ግዜ ንእ/ሔር ኣብ ሓሳቡ ንከቋጽሮ ይገብሮ። ካብኡ ሓሊፉውን፣ ካብዚ ህይወት ሓሊፉ ካልእ ንዘልኣለም ዝነብር ከም ዘሎ ክርዳእ ስለ ዝጅም፣ መፈጸምታኡ መታን ከጸብቅ፣ ካብ ርኽሰትን ስጋዊ ትምኒትን ተፈልዩ፣ ብፍርሃት ኣምላኽ ንኽነብር ምርጫኡ ይገብር።
ድርቅ ወደ ከፋ ችግር እንደሚቀየር የግብረ ሰናይ ደርጅቶች እየወተወቱ ነው። ሮይተርስ መንግስትም ሆነ የግብረ ሰናይ ድርጅቶች አረጋግጠውልኛል እንዳለው ከአንድ ወር ባነሰ ጊዜ የሚላስ የሚቀመስ የለም ሲል በስፍራው ተግኝቶ ዘግቧል። መንግስት በቂ ክምችት አለ ይላል። በሌላ በኩል እስከ ሐምሌ ባዶ ጎተራዎችን ለመሙላት የሚሆን ገንዘብ ጠይቆ አለማግኘቱ ታውቋል።
የዓለም ዓቀፍ ገብረሰናይ ድርጅት ሃላፊዎች ” ክፉው ቀን ከፊታችን ነው፣ የከፋው አደጋ ላያችን ላይ ሊወድቅ ነው፣ የምግብ አቅርቦቱ መስመር ተናግቷል፣ባዶ ጎተራ ነን….. እያሉ እየጮሁ ነው” ኢትዮጵያ ደሃ አገር በመሆኗ ዓለም ሊተባበር እንደሚገባ አሳስበዋል። ሮይተርስ ሁሉን አይቶና ገምግሞ የከፋው ጊዜ ከፊት በቅርብ መሆኑንን ሲዘግብ፣ ያ – ጊዜ እሩቅ አይደለም አለመሆኑንን በማመልከት ነው። ከአንድ ወራ በሚያንስ ጊዜ የሚበላ እንደማይኖርም አበክረው ያስታወቁትን ክፍሎችና ሰላባዎች ጠቅሶ ነው የጻፈው።
የዋርደሩ ተፈናቃይ መሀመድ ዱበት ድርቁ ህይወታቸውንና አካባቢውን ክፉኛ እንደመታው ተናግሯል። የሚሄዱበት መሸሻ እንደሌላም አስታውቋል። የሚመኩባቸው ከብቶቻቸው በግጦሽ ሽግር አለቀዋል። ከጉዳት የሚያተርፍ አንድም ምልክት የለም።
ሌላዋ ሴት ” በህይወት ዘመኔ እንዲህ ያለ ነገር አይቼ አላውቅም” ሲሉ ከብቶቻቸው እንዳለቁት ሁሉ የእነሱም እድል ፈንታ ሞት እነድሆነ ተናግረዋል። ባዶ ጎተራ፣ የገንዘብ ችግር፣ ተደራራቢ ጉዳት፣ አሁንም የዝናብ ተስፋ አለመኖር እና ፖለቲካዊ ችግር ወዴት ያመራ ይሆን? ወዳጅ አገሮችስ? ምነው ዝም አሉ? ለምን? ለየመን የተሰጠ ትኩረት ለኢትዮጵያ እንዴት? መንግስት የእህል ከምችቴ አልተሟጠጠብኝም ሲል የበኩሉን እያደረገና ለወደፊትም እየተዘጋጀ መሆኑን በመጠቆም ፋና ይህንን ዘግቧል
በተለያዩ የሃገሪቱ ክፍሎች የተከሰተውን ድርቅ ተከትሎ የእለት ደራሽ እርዳታ የሚያስፈልጋቸው 7 ነጥብ 78 ሚሊየን ዜጎች ከክረምቱ መግባት ጋር ተያይዞ የእርዳታ አቅርቦት እንዳይቋረጥባቸው ቀድሞ የማከማቸት ተግባር እየተከናወነ መሆኑን ከሰሞኑ የብሄራዊ አደጋ ስጋት ስራ አመራር ኮሚሽን ገልጿል።
ይሁንና የተለያዩ አለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን ለአጠቃላይ ተረጂዎቹ የሚደረገው የእርዳታ አቅርቦት የያዝነውን የሰኔ ወር የማይሻገር መሆኑን አለም አቀፍ ለጋሾችን በመጥቀስ እየዘገቡ ይገኛሉ። በጉዳዩ ዙሪያ ከፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ጋር ቆይታ ያደረጉት የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ፅህፈት ቤት ሃላፊ ሚኒስትር ዶክተር ነገሪ ሌንጮ፥ ከሰሞኑ በአንዳንድ መገናኛ ብዙሃን ሲሰራጭ የነበረው መረጃ ትክክለኛ አይደለም ብለዋል።
መንግስት ድጋፍ የሚያስፈልጋቸውን ዜጎች ቁጥር ለኢትዮጵያ ህዝብም ሆነ ለአለም ህዝብ ግልፅ አድርጎ አስፈላጊውን ምላሽ ሲሰጥ መቆየቱን ነው ኃላፊ ሚኒስትሩ ያስታወሱት። የእለት ደራሽ እርዳታ ከሚያስፈልጋቸው ዜጎች ውስጥ መንግስት ለ4 ነጥብ 7 ሚሊየኑ በራሱ ብቻ ድጋፍ ሲያደርግ መቆየቱን ያነሱት ዶክተር ነገሪ፥ 1 ነጥብ 7 ሚሊየን ዜጎች ደግሞ በዓለም ምግብ ፕሮግራም አማካኝነት ድጋፍ እየተደረገላቸው ነው ብለዋል።
ቀሪ 1 ነጥብ 4 ሚሊየን የእለት ደራሽ እርዳታ ፈላጊ ዜጎችም የካቶሊክ የእርዳታ ድርጅት በሚያስተባብረው የለጋሽ ተቋማት እርዳታ እየቀረበላቸው እንደሚገኝ ጠቁመዋል። የዓለም ምግብ ድርጅት ያለበትን እጥረት ለመሙላት ድጋፍ ለማግኘት የሰጠው መረጃ መገናኛ ብዙሃኑ አሳስቶ 7 ነጥብ 78 ሚሊየን የሚሆኑ ዜጎች የሚደረግላቸው ድጋፍ ሰኔ ወር ላይ ያልቃል የሚል የተሳሳተ መረጃ እንዲያቀርቡ አድርጓል ነው ያሉት ዶክተር ነገሪ።
ድርጅቱ ለ1 ነጥብ 7 ሚሊየን ዜጎች የሚያደርገው ድጋፍ እንዳይቋረጥ ለለጋሽ ድርጅቶች ያቀረበው ጥሪ በመገናኛ ብዙሃኑ በአጠቃላይ በሀገሪቱ መንግስት እና በሌሎች ለጋሽ ድርጅቶች ድጋፍ የሚደረግላቸውን ዜጎችም ጭምር ከሰኔ ወር በኋላ እርዳታ ይቋረጥባቸዋል በሚል በስህተት ተዘግቧል ብለዋል ሚኒስትሩ። የዓለም ምግብ ድርጅት ዋነኛ ድጋፍ የሚያደርግለት የአሜሪካ የተራድኦ ድርጅት እና የአውሮፓ ሀገራት ናቸው።
በድርጅቱ በኩል ለእርዳታ የሚውል በጀት በአሜሪካ የተመደበ ባለመሆኑ ከስጋት በመነጨ ችግሩን ማሳወቁን የጠቆሙት ዶክተር ነገሪ፥ የዓለም ምግብ ድርጅት ስጋቱን ከመግለፁ ውጭ መንግስትም ሆነ ለጋሽ ድርጅቶች የእርዳታ እጥረት አላጋጠማቸውም ብለዋል። በመንግስት በኩል ለዜጎች አስፈላጊውን ድጋፍ ለማድረግ ዝግጅት መደረጉንም ነው የገለጹት።
መንግስት የእለት ደራሽ ድጋፍ ለሚሹ ዜጎች የምግብ፣ የውሃ እና የመጠለያ ድጋፍ ከማድረግ ባሻገር ድርቁን በዘላቂነት ለመፍታት እየሰራ መሆኑን ጠቁመዋል። ድርቅ ባጋጠማቸው የተወሰኑ አካባቢዎች የተገኘውን ዝናብ ተጠቅሞ ምርት ለማምረት ስራዎች ተጀምረዋል ነው ያሉት ዶክተር ነገሪ።
በአጠቃላይ የእለት እርዳታ የሚሹት ዜጎች ምንም አይነት ድጋፍ አይቋረጥባቸውም፤ በተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ለድርቅ ተጎጂዎች የሚደረገው የእርዳታ አቅርቦት ከሰኔ ወር አይሻገርም በሚል የሚናፈሰው ዘገባም ሀሰት ነው ብለዋል።
በደቡብ ምዕራባዊ ቻይና ዩናን ግዛት ዛፍ የሰረቁት ሶስት ተከሳሾች በስምንት አመት እስራት እንዲቀጡ ተወስኖባቸዋል። ግለሰቦቹ በዩናን ከሚገኘው የቻይና የሳይንስ አካዳሚ...
ኦህዴድ ከአሸባሪ፣ ኦነግና፣ ጃዋር ጋር ተመደበ፣ የሶማሌ ክልል “ተራ” ተባለ፤ ህዝብ እየሞተና እየተፈናቀለ ነው፤ እንደ ትግራይ ተወላጆች ካሳ ይጠየቅላቸው ይሆን? – ZAGGOLE – ዛጎል
ኦህዴድ ከአሸባሪ፣ ኦነግና፣ ጃዋር ጋር ተመደበ፣ የሶማሌ ክልል “ተራ” ተባለ፤ ህዝብ እየሞተና እየተፈናቀለ ነው፤ እንደ ትግራይ ተወላጆች ካሳ ይጠየቅላቸው ይሆን?
አሳዛኙ ጉዳይ ህዝብ እያለቀ መሆኑ ነው። አስነዋሪው ጉዳይ ህዝብ እየተፈናቀለ መሆኑ ነው። ልብ የሚሰብረው ጉዳይ ህዝብ የሚጠብቀው አካል ማጣቱ ነው። የተወሰኑ ክፍሎች ምንም ሳይሆኑ የኑሮ ዋስትና ይጠየቅላቸዋል። ካሳ ይቆረጥላቸዋል። ሌሎች ይታረዳሉ። የገደላሉ፣ ይፈናቀላሉ፣ የተቀሩትም ዋስትና እንደሌላቸው በተስፋ መቁረጥ ውስጥ ሆነዋል። ሁሉ ቦታ እሳት የጨሳል። ኢትዮጵያ ” ክፍታ ላይ ወጣች” ተብሎ ይደገሳል። አስረሽ ምቺው ይባላል። ከ9 ፣ኢሊዮን ህዝብ በላይ ህዝብ በችጋር ይጠበሳል። አገሪቱ ወዴት እየሄደች ነው? አማራ ክልል ህዝብ በግድ ያልሆነውን እንዲሁን አፈ ሙዝ ተደግኖበት መከራውን እያየ ነው… ነገሩ ሁሉ ግራ የሚያጋባ ነው፤
” አደጋ ውስጥ ነን። እኛም ዋስትና የለንም። ኦሮሞ የሆኑ በሙሉ እየተለቀሙ እየተባበሩ ነው። በጅጅጋ ያለው ነገር ሙሉ በሙሉ አያምርም። ፈርተናል። ዝርፊያና አጓጉል የሆኑ ድርጊቶች እየታዩ ነው…” ሲል አንድ የጅጅጋ ነዋሪ ይናገራል። ይህ ነዋሪ ለዛጎል በላከው መልዕክት ያነሳቸው ሰፊና ለማመን የሚያስቸገሩ ጉዳዮች በሶማሌ ክልል እየተፈጸመ ነው። መረጃዎቹ ማጣራት የሚያስፈለጋቸው በመሆናቸው ለጊዜው እንዳሉ አላተምናቸውም። በሁለት የኦሮሞ ብሄር አባላት ላይ ተወሰደ ያለውን አስነዋሪ የግድያ ርምጃ የዘረዘረው መልዕክት መንግስት በቀጥታ ጣልቃ ገብቶ ችግሩን ማስቆም አለመቻሉ ሁሉንም ወገን እንዳስደነገጠም ይገልጻል።
በትናንትናው እለት መንግስት ” በቁጥጥር ስር ውሏል” ሲል ያስታወቀው ይህ ፈሩን የለቀቀ የሁለት ወንድማማች ህዝብ መተላለቅ ዛሬ ሶስት አንደበት ስፖርት እየሰሩበት ነው። የሶማሌ ክልል፣ የኦሮሚያ ክልል፣ እንዲሁም የመንግስት ኮሙኒኬሽን ጽህፈት ቤቶች እርስ በእርስ የሚቧቀስና አሳፋሪ ሊባል በሚችል ደረጃ መረጃ እያሰራጩ ነው።
የሶማሌ ክልል በማስታወቂያ ቢሮ ኃላፊ ኢንጂነር ኢድሪስ ኢስማኤል አማካይነት በፌስ ቡክ ህጋዊ ገጻቸው የተሰራጨው ዜና የኦሮሚያ ክልል ማስታወቂያ ቢሮ ኃላፊ የሆኑት አቶ አዲሱ አረጋን “ኦነግ” ሲል የሰደበ ሲሆን፤ በዓላማ ደረጃ ከኦሮሚያ ኔት ዎርክ ዳይሬክተር አቶ ጃዋር መሐመድ ጋር “ተመሳሳይ አቋም ያላቸው” ሲል አሸባሪ ተበሎ ከተፈረጃ አካል ጋር መድቧቸዋል። በዚህም ብቻ አያበቃም ሙሉውን ከዚህ በታች ያንብቡ
የኢትዮ.ሶማሌ ክልል ህዝብና መንግስት የሀገራችን የፌደራል ስርዓታችን በመጠበቅ ስርዓቱ ዘብ በመሆን መቆየቱ የሚታውቅ ነው:: የክልላችን ህዝብና መንግስት በብዝሀነት ላይ የተመሰረተውን ልዩነት በማክበር በመቻቻልና በመፈቃቀር ለዘመናት ከብሔሮች፣ብሔረሰቦችን ህዝቦች በጋራና በጥሩ ጉርብትና አምኖና ተግብሮ የሚኖር ጨዋ ህዝብ ነው::ታዲያ ሰሞኑን ክልላችን ከኦሮሞ ክልል ጋር በሚዋሰንበት አከባቢዎች በክልሉ መንግስት የሚደገፍና በክልሉ በታጠቁ ሀይሎች፣ በክልሉ ፓሊስ፣ ሚሊሽያና የአሽባሪው የኦነግ ቄሮ አባላት በተደጋጋሚ ጥቃት ሲፈጽሙና ወረራ ሲያካሂዱ የቆዩ ሲሆን በዚህም የክልሉ መንግስትና የአሸባሪው ኦነግ አንድ አቋም በመይዝ በግልጽ #ጆሀር መሀመድና እና የኦሮሞ ክልል ኮሚኒኬሽን ቢሮ ሀላፊ #አዲሱአረጋ ተመሳሳይ አቋም ያሳዩበትና #አዲሱ አረጋም በግልጽ የኦነግ አባልነቱን ያረጋገጠ ሆኖ ተግኝቷል:: ታዲይ ይህ መንገድ አልሳካ ብሎ ሲቀር ፊቱን በክልሉ ነዋሪ በሆኑ የሶማሌ ተወላጆች ላይ የዘረኝነት ጭፍጨፋን የጀመረ ሲሆን በተለይ በአወዳይ ከተማ በትላንትናው እለት ከ50 በላይ የሆኑ ንጹሀን ዜጎች ላይ በአሰቃቂ ሁኔታ እስከዛሬ ድረስ በሀገራችን ታይቶ በማይታወቅ መልኩ አካላታቸውን በመቆራረትና በእሳት በማቃጠል ህይወት የቅጠፉ ሲሆን ከ300 በላይ የሚሆኑ ደግሞ በመከላከያ ሰራዊት ሀይል ህይወታቸውን በማትረፍ ወደ ሀረር እንዲገቡ ተደርጏል:: በዛሬው እለትም 30 የሚሆኑ የዜጎች የተቆራረጠና የተቃጠለ ሬሳ የመጣ ሲሆን በነገው እለት በክብር ግብአተ ግብራቸው ይፈጸማል::
በአሁኑ ሰአት የክልሉ መንግስት የተቆጣውን የክልሉ ህዝብ በማረጋጋት በክልሉ የሚገኙ የኦሮሞ ተወላጆችን በማሰባሰብ ጉዳት እንዳይደርስባቸው ከለላ በመስጠት ምግብና መኝታን በመስጠት ህዝባዊነቱን፣ ሰላም ወዳድነቱንና ወገን አክባሪነቱን ያሳየ ሲሆን በተቃራኒው የኦሮሞ መንግስትና የጽጥታ ሀይሉ በኦሮሞ ክልል ላይ ከ20 አመት በላይ የኖሩ ከክልሉ ማህበረሰብ ጋር በደም የተዛመዱ የሶማሌ ተወላጆች ላይ የወሰደው እርምጃ የክልሉን ህዝብና መንግስት በእጅጉ ያስቆጣና ይህንንም በሀገራችን ህግና ደንብ መሰረት ጉዳት አድራሾቹ ለህግ ተጠያቂ የሚሆኑበት መንገድ የክልሉ መንግስት አጥብቆ ይሰራል::
የተከበራችሁ የክልሉ ነዋሪዎች የሀገራችን ብሎም የክልላችን ሰላም ለማስጠበቅና ፈጣኑ ልማታችንን ለማስቀጠል የተለመደውን የክልሉ ባህልና ሀይማኖታዊ ስርአት የሆነውን ሌሎችን አለመጉዳት ባህላችንን በማስቀጠል እነሱ ተሳስተዋል ብለን እኛም ተሳስተን በኦሮሞ ተወላጅ ላይ ምንም እርምጃ እንዳትውስዱ እናሳስባለን::
አቶ አዲሱ አረጋ በፌስ ቡክ ገጻቸው ባሰራጩት መግለጫ “አንድ የፌዴራሊዝም ዘብ ነኝ የሚል መንግስት በምን ስሌት ልዩ ሃይል አደራጅቶ ሰላማዊ ዜጎች ላይ ጥቃት ይፈጽማል” ሲል ይጠይቃል። ክልሉ ያወጣው መግለጫ እጅግ አሳፋሪና ሃላፊነት የጎደለው መሆኑንን ያትታል። የሶማሌ ክልል የመንግስት የኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ጽህፈት ቤት ደካ ቁመናና ዝቅተኛ ደረጃ ያለው ሲል መዝኖ ይከሳል። የክልሉን ሃላፊዎች በኦነግና በአሸባሪነት ደረጃ መፈረጅና ማጣጣል ዘመኑ ያለፈበት ተረት እንደሆነም ያትታል። የኦሮሞ ክልል የሚባል ስያሜ መሰጠቱ አደገኛ አካሄድ እንደሆነ የጠቆመው መግለጫ ” ኦሮሚያ የሁሉም ህዝቦች አገር፣ የአንድነት መሰረት መሆኗን …” ህዝብን ምስክር አድርጎ ያቀርባል።
በኦሮሚያ ክልል የአማራ ክልል ተወላጆች እየተለቀሙ ሲባረሩ እንደነበርና፣ በበደኖና በአርባ ጉጉ እንዲሁም በተለያዩ ስፍራዎች እንደ ባእድ ተቆጥረው የደረሰባቸውን ግፍ በይቀርታ እንኳን ያላካተተው የኦሮሚያ ክልል መግለጫ፣ከዚህ የሚከተለው ነው
የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ በኦሮሚያ እና በኢትዮጵያ ሶማሌ አዋሳኝ አካባቢዎች ሰሞኑን ከተከሰተዉ ችግር ጋር አያይዞ በትናንትናዉ ዕለት በአማርኛ ቋንቋ መግለጫ አዉጥቷል፡፡ የወጣዉ መግለጫ እጅግ በጣም አሳፋሪ እና ሀላፊነት በጎደለዉ መልኩ የቀረበ ነዉ፡፡ መግለጫዉ አሁን ያለዉን ችግር ከማርገብ ይልቅ ወደ ሌላ አቅጣጫ ሊወስድ የሚችልና ሀገርን ከሚያስተዳድር ትልቅ የመንግስት መስሪያ ቤት ይሰጣል ተብሎ የማይጠበቅ አሳፋሪ መግለጫ ነዉ፡፡ የወጣዉ መግለጫ የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ የተጣለበትን ህዝባዊ እና መንግስታዊ ሃላፊነት ከመሸከም አንጻር ያለበትን ደካማ ቁመናና ዝቅተኛ ደረጃ ፍንትዉ አድርጎ የሚያሳይ ነዉ፡፡
ከመግለጫዉ ስህተቶች የሶማሌ ክልላዊ መንግሰትን የፌዴራል ስርዓቱ ብቸኛ ዘብ እና ጠባቂ እድርጎ የማቅረቡ ጉዳይ ነዉ፡፡ በእኛ እምነት አሁን ላለዉ ህብረ ብሄራዊ ፌዴራላዊ ስርዓት ሁሉም የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች እኩል መስዋዕትነት የከፈሉበት የትግላቸዉ ዉጤት ነዉ፡፡ ስለሆነም አሁን እየገነባን ላለነዉ ህብረ ብሄራዊ ፌዴራላዊ ስርዓት ዘቦች ሁሉም የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ናቸዉ፡፡ የመግለጫዉ ሀሳብ በተጨባጭ ተግባር የሚገለጽ ቢሆን ኖሮ ደግሞ እሰየዉ ነበር፡፡ አንድ የፌዴራሊዝም ዘብ ነኝ የሚል መንግስት በምን ስሌት ልዩ ሃይል አደራጅቶ ሰላማዊ ዜጎች ላይ ጥቃት ይፈጽማል? ሰሞኑን በተፈጠረ ግጭት እንኳ ስንት ሰላማዊ ዜጎች በኦሮሞነታቸዉ ብቻ ቄያቸዉን ጥለዉ እንዲሰደዱ እየተደረገ አይደለምን? ከዚህ አንጻር የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ የክልሉን መንግስት የፌዴራሊዝም ዘብ ነኝ ብሎ ራሱን ማቅረቡ ከተግባሩ ጋር የሚሄድ አይደለም፡፡
በሁለተኛ ደረጃ የቢሮዉ መግለጫ የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልልን “የኦሮሞ ክልል” ብሎ ከህገ መንግስቱ ዉጪ መሰየሙ ነዉ፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ “የኦሮሞ ክልል” የሚባል ክልል የለም፡፡ መግለጫዉ ይህን አጻጻፍ የተከተለዉ የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልልን “የኦሮሞዎች ብቻ” እንደሆነችና ሌሎች የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦችን የማታቅፍና አግላይ አስመስሎ ማቅረብ የሞከረበት አደገኛ ተልዕኮ ያለዉ አጻጻፍ ነዉ፡፡ በኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት እምነት የኦሮሚያ ክልል የሁሉም ኢትዮያዊያን ናት፡፡ ለዚህ ደግሞ የክልሉ፣ ስያሜ “የኦሮሞ ክልል” የማይሆንበት ምክንያት ሁሉም የኢትዮጵያ ህዝቦች በወንድማማችነት እና በአንድነት በፍቅር የሚኖሩባት ክልል እንደሆነች ምስክር መጥራት አያስፈልገንም፡፡
ሶስተኛዉ መሰረታዊ ስህተት የክልሉን መንግስት በአሸባሪነት እና በኦነግነት መፈረጁ ነዉ፡፡ የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት አመራሮች በኢትዮጵያ አንድነት እና በህዝቦች ወንድማማችነት ላይ የማያወላዉል ጽኑ አቋም እንዳለን መላ የኢትዮጵያ ህዝብ ምስክራችን ነዉ፡፡ ኦሮሚያ እና የኦሮሞ ህዝብ የኢትዮጵያ አንድነት ምሶሶዎች ናቸዉ፡፡ የክልሉ አመራሮችም ለፌዴራላዊ ስርዓታችን ማበብና መጎልበት የህዝቦች ወንድማማችነት እና እኩል ተጠቃሚነት እንዲሰፍን ለማድረግ እየታገሉ መስዋዕትነት እየከፈሉ ያሉ ዉድ የኢትዮጵያ ህዝብ ልጆች እንጂ በአሸባሪነት እና በኦነግነት የሚፈረጁ አይደሉም፡፡ መግለጫዉ ከዚህ አንጻር ሀላፊነት በጎደለዉ አግባብ የተጻፈና ወንጀልም ጭምር በመሆኑ ህገ መንግስቱን ተከተለን ህጋዊ እና አስተዳደራዊ መንገድ የምንጠይቅ መሆኑን እንገልጻለን፡፡ ከዚህ ባለፈ የኦሮሞ ተወላጆችን እና የክልሉን አመራሮች በኦነግነት ሌብል ማድረግ ለማሸማቀቅ መሞከር ከበርካታ አመታት በፊት ሲደረግ የነበረ አሁን ግን ጊዜዉ ያለፈበት ተራ ሌብሊንግ መሆኑን ለመግለጽ እንወዳለን፡፡
የመግለጫዉ ሌላኛዉ ይዘት ግጭትን የሚያባብሱ አደገኛ ቃላት እና በተጋነኑ ዉሸቶች መሞላቱ ነዉ፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ ሰሞኑን በተከሰተዉ የጸጥታ መደፍረስ ክቡር የሰዎች ህይወት አልፏል፡፡ በዚህ ረገድ የኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ኦሮሞም ይሁን ማንም ሰዉ መሞት የለበትም ብሎ ያምናል፡፡ በሰሞኑ ሁኔታ ከሁለቱም ወገን ህይወታቸዉ ላለፉት ዜጎች የተሰማዉን ጥልቅ ሀዘን ይገልጻል፡፡ ከዚህም በላይ በንጹኃን ዜጎች ላይ የህይወት ማጥፋት አና አካል የማጉደል ወንጀል የፈጸሙ ሰዎች ለህግ መቅረብ አለባቸዉ ብሎ ያምናል፡፡ ከዚህ በተረፈ ሰሞኑን ስለነበረዉ እዉነታ ሀቁን ለህዝባችን መግለጹ አስፈላጊ ነዉ፡፡ መስከረም 1/2010 ከጉርሱም ወደ ወደ ሀረር እየተጓዙ ያሉ ሰላማዊ የኦሮሞ ተወላጆችን የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የጸጥታ አካላት ቦምባስ ከተማ ኬላ ላይ ይዘዉ ያስራሉ፡፡ እነዚህ ታሳሪዎች አቶ ሳላህ መሀመድ (የጉርሱም ወረዳ አስተዳዳሪ የነበረ)፣ አቶ ታጁዲን ጀማል እና ሌሎች ሌሎች ሁለት ሰዎች፣ በነጋታዉ በደረሰባቸዉ ድብደባ መሞታቸዉ ተሰማ፡፡ ይህ ሰላማዊ ሰዎች ከላይ ተፈጸመዉ ግድያ የምስራቅ ሀረርጌ ነዋሪዎችን በማስቆጣቱ በምስራቅ ሀረርጌ ዞን አወዳይ፣ ደደር፣ ቆቦ እና መልካ ራፉ ከተሞች ያልተጠበቀ የህዝብ ቁጣ እና ሰልፍ አስከተለ፡፡ በተለይ አወዳይ የነበረዉ ሰልፍ ወደ ግርግር ተሸጋገረ፡፡ የበተፈጠረዉ ግርግርም የ18 ሰዎች ህይወት ሊያልፍ ችሏል፡፡ በዚህ ግርግር ዉስጥ ህይታቸዉ ካጡ 18 ሰዎች 12 የሶማሌ ተወላጅ ወንድሞቻችን ሲሆኑ 6ቱ ደግሞ የጃርሶ ጎሳ ተወላጅ ኦሮሞዎች ናቸዉ፡፡ እነዚህ ሰዎች ድንበር ላይ እየተፈጸመ ካለዉ ጥቃት ጋር ምንም ተያያዝነት የሌላቸዉ፣ በላባቸዉ ሰርተዉ የሚያድሩ ሰላማዊ ዜጎች ናቸዉ፡፡ በዚያ ግርግር የእነዚህ ወንድሞቻችን ህይወት ማለፍ በእጅጉ አሳዝኖናል፡፡ በድርጊቱ ተሳትፎ አላቸዉ ተብለዉ የተጠረጠሩ ከ200 ሰዎች በላይም ቁጥጥር ስር ዉለዉ ምርመራ እየተደረገባቸዉ ነዉ፡፡ እዉነታዉ ይህ ሆኖ ሳለ የሶማሌ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ ይህን ጉዳይ ግጭትን በሚያባብሱ ስሜታዊ ቃላት እና ዉሸትን ጨምሮ አጋኖ ማቅረብ ግጭቱን ከማባባስ ያለፈ ምንም ጠቀሜታ አይኖረዉም፡፡
ከዚህ በፊት በተደጋጋሚ ስንገልጽ እንደነበረዉ የኢትዮጵያ ሶማሌ እና የኦሮሞ ህዝቦች ወንድማማች ህዝቦች ናቸዉ፡፡ በጋብቻ እና በደም የተሳሰሩ፣ ተመሳሳይ የአኗኗር ዘይቤ፣ ተመሳሳይ ስነ ልቦና ያላቸው ህዝቦች ናቸዉ፡፡ አሁን እየተከሰተ ያለዉ የሰላም መደፍረስ የሁለቱ ህዝቦች ፍላጎት እንዳልሆነ ግልጽ ሊሆን ይገባል፡፡ ከዚህ ግጭት ጀርባ ያሉ አካላት ተጣርተዉ ወደ ህግ እንደሚቀርቡና የስራቸዉን ዋጋ እንደሚያገኙ ምንም ጥርጥር የለንም፡፡
ለውይይት መነሻ ይህንን የግል አስተያየቴን በጽሁፍ ካማስፈሬ በፊት ዛሬ አገራችን የምትገኝበትን ሁኔታና የወደፊት ዕጣዋ ምን ሊሆን ይችላል በሚለው ሃሳብ ላይ...
በደቡብ አፍሪካ በስደት የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በርካታ ናቸው። የ29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ድል እንዲቀናው ስታዲየም ገብተው ድጋፋቸውን በመስጠት ከፍተኛ እንቅስቃሴ አድርገዋል፡፡ ድጋፍ አሰጣጣቸውም ከጨዋታው ቀጥሎ የዓለም አቀፍ ብዙሃን መገናኛውን ቀልብ ከሳበ ጉዳይ አንዱ ሆኖ አልፏል፡፡
የአዲስ አድማስ ጋዜጣ የስፖርት አምድ አዘጋጅ ግሩም ሰይፉ በደቡብ አፍሪካ ጨዋታዎቹ በተካሄዱበት ስታዲየም ተገኝቶ ከጥቂቶቹ ኢትዮጵያውያን ጋር እንዴት ደቡብ አፍሪካ እንደገቡ፣ ስለሚገኙበት ሁኔታ እና ስለሰጡት ድጋፍ ጠይቋቸው እንደሚከተለው መልሰዋል፡፡
የተወለድኩት በደሌ የሚባል ስፍራ ኢሊባቡር ውስጥ ነው፡፡ከልጅነቴ ጀምሮ ኳስ ስለምወድ እጫወትም ነበር፡፡የአንደኛ ደረጃ ትምህርቴን እዚያው ኢሊባቡር ውስጥ ተማርኩ፡፡ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቴን ደግሞ በአየር ጤና እና በቦሌ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ተከታትያለሁ፡፡በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል በተነሳው ግጭት ኤርትራዊ በመሆኔ ከቤተሰብ ጋር ወደ ኤርትራ ሄድኩ፡፡ኤርትራ የገባሁት የ23 ዓመት ወጣት ሆኜ ነበር፡፡ በኤርትራ ለ11 ዓመታት በውትድርና ቆየሁ፡፡
ከዚያ በኋላ በሞያሌ አድርጌ ናይሮቢ ገባሁ፡፡ከሁለት ዓመት የናይሮቢ ቆይታ በኋላ በአውሮፕላን ደቡብ አፍሪካ ገብቼ እዚህ ከነበሩ ቤተሰቦቼ እና ጓደኞቼ ጋር ተቀላቀልኩ፡፡ ከዚያን ጊዜ ወዲህ በንግድ ሥራ ተሰማርቼ እየሠራሁ ነው፡፡ኳስ ጨዋታ ብዙም አልከታተልም ነበር፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ወደ ደቡብ አፍሪካ ሲመጣ ግን እዚህ ካሉ ኢትዮጵያውያን ጋር ስለምሠራ፣ የነበረው መንፈስ ግጥሚያቸውን እንዳይና ቡድኑን ለመደገፍ አነሳሳኝ፡፡ዜግነቴ ኤርትራዊ ቢሆንም የተወለድኩበት ያደግኩበት እና የተማርኩበት አገር ኢትዮጵያ ስለሆነች “ዋልያዎቹን” ደስ ብሎኝ ደግፌአለሁ፡፡
መሳሪያዎች • DW-UHF-20kW የኢንደክቲቭ ማሞቂያ ስርዓት ፣ ሁለት የ 1.5μF መያዣዎችን በድምሩ በ 0.75μF የያዘ የርቀት የሥራ ጭንቅላት የተገጠመለት ፡፡
ሂደት አንድ ነጠላ የመዞሪያ ጥቅል ጥቅል በቀጥታ የቧንቧን መገጣጠሚያ ለማሞቅ ያገለግላል ፡፡ የቱቦው መገጣጠሚያ በኳርትዝ ​​ቱቦ ውስጥ በመዳብ መሣሪያ ውስጥ ተይዞ ሃይድሮጂን ወደ ኳርትዝ ቱቦ ውስጥ እንዲገባ ይደረጋል ፡፡ የብሬዝ ቅድመ-ቅምጦች በብራዚል አካባቢ ይቀመጣሉ እና ብሬሱን ለማፍሰስ ሙቀት ለ 60 ሰከንዶች ይተገበራል ፡፡
ምድቦች ቴክኖሎጂዎች መለያዎች የሃይድሮጅን ከባቢ አየር ብራዚን መዳብ, የሃይድሮጅን ከባቢ አየር ብራዚንግ ቱቦ ከመዳብ ጋር, ሃይድሮጅን ከባቢ አየር ሃይቲንግ, የሃይድሮጅን ከባቢ አየር ውስጣዊ ብራዚንግ
ማስታወሻ ለአዘጋጆች በሳብ ሰሃራን አፍሪካ የሚገኙ ቦቆሎ አምራች አርሶ አደሮች ፈጣን ሁሉን አውዳሚ ተምች እና ሌሎች ተምቾች ሰብሎቻቸው ላይ የሚያደርሱትን […]
ማስታወሻ ለአዘጋጁ የእቀባ እርሻ የአፈርን ይዘት በመንከባከብ እና ለምነቱን በማሻሻል እንዲሁም ውሃን በማቀብ በአነስተኛ የምርት ወጪ ከፍተኛ ምርትን ማስገኘት ላይ […]
አስቸኳይ ስንል ለአርሶ አደሮች ምንድነው ? አስቸኳይ ስንል ድርቅ፣ ጎርፍ፣ የመሬት መንቀጥቀጥ፣ ከባድ መብረቅ፣ የጭቃ መንሸራተት፣ ወረርሽኝ፣ ግጭት እና ዓመፅ […]
ከፍተኛ የሙቀት መቆጣጠሪያዎች መ HVC ቁቃፊ-ከፍተኛ ሞካይል ሴራሚክ ኃይል አሲስታንት 丨 በር አግዶ ዋና አቅም መያዣ 丨 ከፍተኛ ስ tension ብዙ ንብርብር ቺፕ አፑስካርድ
በቪዛይ ኢንቴቴክኖሎጂ አናሎግ የተቀናጁ ሰርኩይቶች ገበያ - ዓለም አቀፍ ክፍፍሎች እና ትንበያ እስከ 2023 አናሎግ የተቀናጀ ወረዳ (አይሲ) መስመራዊ የተቀናጀ ወረዳ ተብሎም የሚጠራው እጅግ በጣም ብዙ ሊሆኑ በሚችሉ ግዛቶች የተገለጸ ጠንካራ ሁኔታ ያለው የአናሎግ መሣሪያ ነው ፡፡ አናሎግ አይሲው ሁለት እና ሁለት ብቻ ካለው ጋር በተዛመደ በተከታታይ የግብዓት ደረጃዎች ላይ ይሠራል […]
by nebarnix በትክክለኛው ቶስትር ላይ እንዴት መወሰን ፍጹም የሆነ የሠርግ ስጦታ ነው ፣ አዲስ የባንክ ሂሳብ የመክፈት አፈታሪክ ስጦታ እና ሌላው ቀርቶ የራሱ የሆነ አኒሜሽን ፊልም ኮከብ ፡፡ ደፋር ትንሹ ቶስተርዎ የወጥ ቤት ቁሳቁስ ሊኖረው ይገባል ፡፡ በመጀመሪያ ሲታይ ቀለል ያለ መሣሪያ ነው ፡፡ እሱ እንጀራ ይሞቃል እና ብቅ ይላል […]
በ Chesnimages የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎች ቁልፍ አካል - የሙከራ መሣሪያዎች የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች የሕይወታችን ወሳኝ አካል ሆነዋል እና ለተቋማችን በተለያዩ የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች ላይ በመመርኮዝ በዕለት ተዕለት ሥራዎች ውስጥ ልንጠቀምባቸው ይገባል ፡፡ እነዚህ የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች ውድ ጊዜውን እና ብዙ ገንዘብን ለመቆጠብ ይረዳሉ ፡፡ […]
በማት ቬስተርቬልት ስለ ኤሌክትሮኒክ የሙከራ መሳሪያዎች ፕሮጀክቶች ለማወቅ ሁለት ነጥቦች ስለ ኤሌክትሮኒክ የሙከራ መሣሪያ ፕሮጀክቶች ማወቅ ያለብዎት ዝርዝር መረጃ የኤሌክትሮኒክ የሙከራ መሣሪያዎችን እና ልዩ አስፈላጊ ነገሮችን ያጠቃልላል ፡፡ የኪስ መጠን ያላቸው የኒዮን አምፖሎች መመርመሪያዎች ያሉት በመደብሮች ውስጥ የተገኙት ጥቃቅን እና በጣም ቀላል የ AC የኃይል ሞካሪ ሊሆኑ ይችላሉ ፡፡ አንዱን ወደ […] ያቅርቡ
by olvegrn ባነሰ ውድ ፕላስቲክ የማጠራቀሚያ ሣጥኖች እና ትልልቅ ማጠራቀሚያዎች ነገሮችዎን ለማስተዳደር በጣም ወጪ ቆጣቢ እና ፈጣኑ መንገድ የፕላስቲክ ማስቀመጫዎችን መጠቀም ነው ፡፡ እነዚህ የመጠጫ ሳጥኖች በተለያየ መጠንና ዓይነት የሚገኙ ሲሆኑ በቀላሉ ከሲዲ ክምችት ፣ ከዲጂታል ግራፊክ ምስሎች ፣ በጭራሽ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ወይም ያረጁ እና የማይፈለጉ ነገሮችን ሁሉ በቀላሉ ያከማቻሉ […]
በ Chesnimages ድር ቁጥጥር የተደረገባቸው ቅብብል Vs ሊተካ የሚችል አመክንዮ ወረዳዎች-የውይይት ማስተላለፊያዎች በራሳቸው መብት አስገራሚ መሣሪያዎች ናቸው ፡፡ እነሱ በቀላሉ በኤሌክትሪክ የሚሰሩ መቀያየሪያዎች ናቸው ግን በፈጠራ ስራ ላይ ሲውሉ ሁሉንም ዓይነት የተወሳሰቡ ተግባራትን እና ሎጂክዎችን በቀላሉ ማስተላለፎችን መፍጠር ይችላሉ። ሪሌይሎች በየቀኑ ከቀን ወደ ቀን መተግበሪያዎች ውስጥ ሰፊ ጥቅም አግኝተዋል እና ቀላል […]
በ AMagill የኤሌክትሪክ ፍተሻ መሳሪያዎች - ለተለያዩ ፍላጎቶችዎ የተለያዩ አይነቶች የኤሌክትሪክ መሳሪያዎች አሁን ለብዙ አሥርተ ዓመታት የዕለት ተዕለት ኑሮ አካል ናቸው ፡፡ በእነዚህ መሳሪያዎች ስብስቦች እያንዳንዱ ተግባር ቀለል ይላል። በተለይም አንድ ሰው በአንድ የተወሰነ ሥራ ላይ ለመመደብ የሚያስፈልገውን ጊዜ ይቀንሳል። በዚህ ውስጥ ከሚገኙት የኢንዱስትሪ ምርቶች ውስጥ አንዱ […]
by feurig በመረዳት የብርሃን ባላስተሮች ለምን ውጤታማ እና ቆጣቢ ናቸው በመሰረታዊነት ፣ የብርሃን ባላስት በኤሌክትሪክ ለሚሠሩ ጋዝ የሚለቀቁ መብራቶች የሚጠቀሙባቸውን የቮልታዎች ጅምር እና አሠራር የሚቆጣጠር መሳሪያ ነው ፡፡ የጋዝ ፈሳሽ የሚጠቀሙባቸው አንዳንድ የተለመዱ የብርሃን ምንጮች ከፍተኛ ኃይለኛ መብራቶችን እና የፍሎረሰንት መብራቶችን ያካትታሉ ፡፡ በእርግጥ የፍሎረሰንት መብራት ፍሎረሰንት ይፈልጋል […]
በ በይነመረብ መዝገብ መጽሐፍ ምስሎች ትራንዚስተሮች - ደካማ የኤሌክትሪክ ምልክቶችን ለማጉላት ፍጹም መፍትሔ ትራንዚስተር በትንሽ የግብዓት ምልክት በትንሽ ለውጦች በትልቅ የኤሌክትሪክ ውፅዓት ምልክት ላይ ለውጦችን ሊያስከትል የሚችል አነስተኛ የኤሌክትሮኒክ መሣሪያ ነው ፡፡ ማለትም ደካማ የግቤት ምልክት በትራንዚስተር ሊጨምር ይችላል። ትራንዚስተር […] ን ያካትታል
በ በይነመረብ መዝገብ መጽሐፍ ምስሎች ስለ ትራይኮች አጭር መግለጫ - ስለ ትሪአክስ የኤሌክትሮኒክስ ክፍሎች እና ስለ ምርቱ ክልል ውጤታማ የኤሲ የኃይል መቆጣጠሪያ መሳሪያ . ተለዋጭ የአሁኑን ለማግኘት ከትሪዮድ የሚገኘው TRIAC […]
ኤች.ሲ.ቪ. ከፍተኛ የከፍተኛ የሴራሚክ ማጠራቀሚያ እና ከፍተኛ የቮልቴጅ ተከላካይ ምርት እና ከፍተኛ አምራች ነው ፡፡ በደቡባዊ ቻይና ውስጥ 1999 ካሬ ሜትር በሆነ ማምረቻ ፋብሪካ በ 6000 የተቋቋመ ፣ እንደ ኤች ቪ ሴራሚክ ካፕ እና ኤች ቪ ተከላካይ ብጁ ማምረቻ ባሉ ከፍተኛ የቮልቴጅ ክፍሎች ውስጥ ልዩ ነን ፡፡ በአለም ደረጃ ማሽን አምራቾች ዘንድ ተቀባይነት ያላቸው ቲዲኬን ፣ ቪዛን ወይም ሞርጋንን ከፍተኛ የቮልቴጅ አቅም ያላቸውን በመተካት በእውነቱ የእኛ አካል ፡፡
ኢንሳይክሎፔዲያ ብሪታኒካ “…ዘመናዊት ኢትዮጵያን የፈጠሩ ሰው ናቸው፡፡…” ሲል የመሰከረላቸው ሰው ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ናቸው፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ባቡር፣ መኪና፣ ኤሌክትሪክ፣ ስልክ፣ ሬዲዮ፣ ጋዜጣ፣ ሲኒማ… ብቻ አይደለም በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ ያስተዋወቁት፡፡ የምንወዳትን አረንጓዴ፣ ቢጫና ቀይ ባንዲራችንን ለመጀመሪያ ጊዜ ያውለበለቡትም እርሳቸው ናቸው፣ ከልማዳዊ አስተዳደር ተላቅቀው ሚኒስትሮችን መሾም የጀመሩትም እሳቸው ናቸው፣ የመጀመሪያውን ዘመናዊ ትምህርት ቤትና ሆስፒታል የከፈቱትም እሳቸው ናቸው፡፡
አውሮጳውያን አፍሪቃን ሲቆራመቱ ኢትዮጵያን ግን የነርሱ ቅርጫ ከመሆን ያተረፏት እርሳቸው፣ ራሳቸውና ብልሕ አመራራቸው ነው፡፡ በርግጥ ምኒልክ ዘመን አውሮጳውያን በስልጣኔ ጎዳና ላይ ብዙ እጥፍ ተጉዘው ነበር፡፡ ምኒልክ ግን የተረከቧትን ኢትዮጵያ ከነድንቁርናዋ ለተከተዮቹ አላስረከቡም፡፡ አቅማቸው የሚፈቅደውን ያህል ለኢትዮጵያ ብርሃን አሳይተው፣ ከዚያ በፊትና በኋላ ለኢትዮጵያውያን መሪዎች ያልተፈቀደ የሚመስለውን ታምሞ የመሞት ዕድል አግኝተዋል፡፡
የአፄ ምኒልክ ደግነት፣ ዘመናዊነትና መልካም አስተዳደር ዘመን የሚዘክረው ቢሆንም÷ አፄው ለኢትዮጵያ ካበረከቱት ትሩፋት ይልቅ ጨቋኝነታቸው ይገንናል የሚሉ ወገኖችም አልጠፉም፡፡ በዘመናቸው የነበረው ሕዝብ ግን ‹እምዬ ምኒልክ› እያለ ነበር የሚጠራቸው፡፡
እንዲህ ዓይነቶቹ ነገሥታትን የሚያወድሱ ግጥሞች በሃገራችን የተለመዱ ቢሆንም ይህንኛውንና ሌሎቹንም ለዳግማዊ ምኒልክ የተገጠሙትን ሕዝባዊ ሙገሳዎች ልዩ የሚያደርጋቸው ሚኒልክ ከሞቱ በኋላ ሳይቀር ውዳሴው በመቀጠሉ ነው፡፡ ሕዝባዊ ግጥሞቹ የወቅቱን ሕዝባዊ ስሜት እንደሚያንፀባርቁ አይካድም፡፡ ለማወዳደሪያነት አፄ ቴዎድሮስና ምኒልክ በንግሥና ላይ እያሉ እና ከዚያ በኋላ ከተገጠሙላቸው ሕዝባዊ ግጥሞች ጥቂት ተጨማሪ ምሳሌ እንውሰድ፡፡
የዳግማዊ ምኒልክን እምዬነት የምናረጋግጠው÷ በሕዝባዊ ግጥሞች ብቻ አይደለም፤ በሌሎችም የግል ባሕሪያቸው ነው፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ግብር በሚያበሉበት በማንኛውም ጊዜ አገልጋዮቻቸው ሳይበሉ ፈጽሞ አይበሉም ነበር፡፡ እንኳን በራሳቸው ድግስ ቀርቶ በመኳንቶቻቸው ድግስ ሲገኙም፣ የራሳቸውንም የመኳንንቶቻቸውንም አገልጋዮች ቀድመው እንዲበሉ ያደርጉ ነበር፡፡
ምኒልክ ለዘመናት ሲገፋ፣ ባለቤቱን በሹመኙች ሲቀማ እና አላግባብ ሲዘረፍ የኖረውን ገበሬ ችግር በመቅረፍ ለወታደሩ ደመወዝ በመቁረጥ ‘ባላገሩ ከሚገብው ግብር በስተቀር እንዳይነካ’ ብለው አወጁ፡፡ ይህንን አዋጅ ያላከበረ ወታደርም ከነአለቃው ከፍተኛ ቅጣት ስለሚቀጣ ገበሬውን ማስተንፈስ ችለዋል፡፡
ባንድ ወቅት ምኒልክ ሐረር ሳሉ ወደታች ገድላቸውን የምንተርክላቸው ራስ ጎበና መፈንቅለ መንግስት ሞክረዋል ተብለው÷ መኳንንቱ ይገደሉ ወይስ ይታሰሩ እያለ ሲከራከር፤ ፍርዱን የሚያፀድቁት ምኒልክ ግን “…ጎበናን እዚህ ለማድረስ 30 ዓመት ፈጅቶብኛል፤ አሁን አንድ ስህተት ሰራ ብዬ አልፈርድበትም፡፡” ብለው በነፃ ለቀዋቸዋል፡፡ ሌላ ጊዜ አንድ መሪጌታ የሚንልክን ልጅ ልዕልት ዘውዲቱን መሬት በግፍ ቀምታኛለች ብለው ከስሰዋቸው÷ መሬቱ ለባለቤቱ እንዲመለስ በመፍረድ በፍትሕ ጉዳይ ከልጃቸውጋም ቢሆን እንደማይደራደሩ አስመስክረዋል – እምዬ ምኒልክ፡፡
“…በምኒል ዘመን የአገሪቱ ክብር አደገ፡፡ የዘመናዊ አስተዳደር መሰረትም ተጣለ፡፡ ንጉሡም በዘመናዊና በዘዴ አስተዳደር ይሰራሉ…” ኡላንዶርፍ፡፡ (ጳውሎስ ኞኞ፤ አጤ ምኒልክ፤ ገጽ 378)
“ከዘመናዊነትጋ ስማቸው አብሮ ይነሳል፤… የምዕራባውያንን ቴክኖሎጂ እና አስተዳደራዊ ስልጣኔ ወደኢትዮጵያ ለማምጣት ጥልቅ ጉጉት ነበራቸው፡፡” ~ wikipedia.org
“ምኒልክ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያለው ሥፍራ የሁለቱን (ቴዎድሮስ እና ዮሐንስ) ሕልምና ትልም ገሐድ ማድረግ ነው፡፡” (2003፤ ባሕሩ ዘውዴ፤ የኢትዮጵያ ታሪክ፤ ገጽ 66)
የዛሬዪቱን ኢትዮጵያ የፈጠሯት ምኒልክ ናቸው፡፡ ከዚያ በፊት የነበረችው ኢትዮጵያ በመልክም በግብርም ከዚህችኛዋ ጋር አትመሳሰልም፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ለዕውቀት ጉጉ የነበሩ ከመሆናቸው የተነሳ ከአውሮጳውያን ጋ በትብብር ለመስራት ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊ ፍላጎትና ብቃት ነበራቸው፡፡ በወቅቱም አገራቸውን ከየትኛው የአፍሪቃ አገር የላቀ ደረጃ ላይ ለማድረስ ችለውም ነበር፡፡
“…ምኒልክ በጥበብ ሕዝቡን ሲያስተዳድር፤ ሕዝቡ በፍቅር እንዲከተለው እንጂ በፍርሐት እንዲገዛለት አይፈልግም… በዚህም ምክንያት በአስተዳደሩ በኩል የወጣለት ጥሩ መሪ ነው፡፡…” ግሊከን፡፡ (ጳውሎስ ኞኞ፤ አጤ ምኒልክ፤ ገጽ 378)
አጤ ምኒልክ የአፄ ቴዎድሮስን ምናባዊት ኢትዮጵያ አንድነት ለማረጋገጥ፣ በየአቅጣቸው ራሳቸውን በማንገስ ዘመነ መሳፍነትን ለማስቀጠል ይፍጨረጨሩ የነበሩ የጎሳ እና የአካባቢ ገዢዎችን ለማስገበር ዘምተዋል፡፡ ማስገበር ማለት በዘመናዊ አነጋገር ‘ታክስ መሰብሰብ’ ማለት ነው፡፡ ገዢዎቹ ከምኒልክጋ መስማማት እስከፈለጉ ድረስ ያለማንም ጣልቃ ገብነት የአካባቢውን ግብር እየሰበሰቡ ራሳቸውን በራሳቸው ማስተዳደር ይችሉ ነበር፡፡
ለማዕከላዊው የምኒልክ መንግስትም ዓመታዊ ግብር ያስገቡ ነበር፡፡ ይሄ ዓይነቱ አስተዳደር በባሕሪው ‘ፌዴራሊዝምን’ ይመስላል፡፡ ምኒልክ አቅም ኖሯቸው ያንን ግዛት ባያስፋፉ እና እንዲት ኢትዮጵያን ባይፈጥሩ ኖሮ ወይ የሌላ አካባቢ ገዢዎች የርሳቸውን ሥራ ይሰሩላቸው ነበር፤ አሊያም ዛሬ አንዲት ኢትዮጵያ የምንላት ፈፅሞ አትኖርም ነበር፡፡
በዚህ ሰለጠንን፣ ረቀቅን፣ የብሔር፣ ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች መብት አረጋገጥን በምንልባት የዛሬይቱ ኢትዮጵያ የጎሣ ፌዴራሊዝም እንኳን ክልሎች ከፌዴራል መንግስቱ ጥገኝነት አልተላቀቁም፣ ወይም ሙሉ ለሙሉ ራሳቸውን አልቻሉም በሚባልበት ጊዜ በዳግማዊ ምኒልክ ዘመነ መንግስት ግን “ማዕከላዊው መንግስት ተጽዕኖና ቁጥጥር ከማድረግ ይቆጠብ ነበር፡፡ ለምሳሌ ምኒልክ የእስልምና ተከታይ በሆነው አባ ጅፋር ግዛት ቤተክርስቲያን ላለመትከል ቃል እስከመግባት ደርሶ ነበር፡፡” (2003፤ ባሕሩ ዘውዴ፤ የኢትዮጵያ ታሪክ፤ ገጽ 94)
አፄ ምኒልክ ከአፄ ቴዎድሮስ በተለየ በጎሳ እና አካባቢ ንጉሦች ላይ፣ ከአፄ ዮሐንስ 4ተኛ በተለየ ደግሞ በሃይማኖት ጉዳይ ጣልቃ ከመግባት መቆጠባቸው የአስተዳደራቸውን ሚዛናዊነት ፍንትው አድርጎ የሚያሳይ ማስረጃ ነው፡፡ ምኒልክ ከሁለቱ ቀደምቶቻቸው የተማሩት ለሃገሪቱ የሚበጀውን ብቻ ነበር፡፡
ጎንደር የተወለዱት፣ ኦሮሞዋ ጀግና ጣይቱ ብጡል ባለቤት እና የኦሮሞ ተወላጇ እጅጋየሁ ለማ አዲያም ልጅ የሆኑት ዳግማዊ ምኒልክ በእናትነትና በሚስትነት ለሚተሳሰሯቸው የኦሮሚያ ተወላጆች ጠላት እንደሆኑ አድርገው የሚጽፏቸው ሰዎች አሉ፡፡ እውን ምኒልክ እንደዚያ ዓይነት ሰው ነበሩ?
የኦሮሚያ ተወላጅ የሆኑትና የሚኒልክ የቅርብ ወዳጅ የነበሩት ራስ ጎበና፤ ምኒልክ ከመቅደላ እስር አምልጠው ሲመጡ ጀምሮ በሸዋ ያላቸውን ግዛት እንዲያጠናክሩ የረዷቸው ሰው ናቸው፡፡ ራስ ጎበና በዚህ አልተወሰኑም፡፡ ምኒልክ ጎጃምን ለማስገበር በንጉሥ ተክለሃይማኖት ላይ ሲዘምቱ ከፍተኛ ድጋፍ አድርገውላቸዋል፡፡ ዳግማዊ ምኒልክ ግዛታቸውን ወደደቡብ ማስፋፋት በቀጠሉ ጊዜም ራስ ጎበናም (በደጃዝማችነታቸው ዘመን) የሚኒልክን የደቡብ እና የምስራቅ ሰራዊት መርተዋል፡፡
“ዳግማዊ ምኒልክና ራስ ጎበና፣ የብሔራዊ ድንበር እና ሉዐላዊነትን ፅንሰ ሐሳብ በአንድ ማዕከላዊ መንግስት ስር ያስተዋወቁ ሁለት ታሪክ የሚጠቅሳቸው ሰዎች ናቸው” በማለት አፄ ምኒልክ በማሕበራዊውም ሆነ በፖለቲካ ሕይወታቸው ውስጥ ከኦሮሞዎች ተነጥለው የማያውቁ መሆኑን ቢያረጋግጡም፤ ነገር ግን ጥቂቶች የንጉሡን ከኦሮሞዎችጋ በእናትና ሚስት መተሳሰር የሚተቹበት ቢያጡ፣ ራስ ጎበናን የኦሮሞን ሕዝብ የከዱ ሲሉ ያወግዟቸዋል፡፡
ምኒልክ እቴጌ ጣይቱን ለጋብቻ ከመረጡበት መስፈርት በርግጠኝነት መናገር የሚቻለው በእናታቸው ኦሮሞ በመሆናቸው አለመሆኑን ነው፡፡ ያኔ (የዘመን ጉዳይ ነውና) የንግሥና ዘር ግንድ እንጂ፣ የብሔር ዘር ግንድ እምብዛም ወሳኝ አልነበረም፡፡ ዛሬ ግን ያ ሁሉ ተቀይሮ በኢትዮጵያችን ሰው ማንነቱ የሚዳኘው በብሔሩ ሆኗል፡፡ ምኒልክን የማጥላላቱ መያዣ መጨበጫ የሌለው ፈሊጥም የተወለደው ከዚህ ብሔር ተኮር ዘመነኝነትጋ ተያይዞ ነው፡፡
ልክ አሁን ኢሕአዴግን የሚደግፍ ሰው ሲመጣ÷ በአባቱ ወይ በእናቱ ትግራዋይ እንደሆነ መጠየቅ የሚቀናንን ያህል ምኒልክን የሚያጥላላ ሰው ሲገጥመንም በአባቱ ወይ በእናቱ ኦሮሞ ይሆን ወደማለቱ እየተዳረስን ነው፡፡ የሚያሳዝነው ግን ኢሕአዴግን በተመለከተ እንደዚያ መጠርጠሩ ከሞላ ጎደል ምክንያታዊ እና አሳማኝ ቢሆንም፤ ምኒልክን ግን ከኦሮሚያ ጠላቶች ውስጥ መመደብ ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ ነው፡፡ የእኛን ዘመን ድክመት ባለፈው ላይ ማላከክ – ዳግማዊ ምኒልክ ዘረኝነትን አያውቁትምና!
ነገሥታቶቻችን በሙሉ የቻሉትን ያህል ግዛት ሲያስፋፉ ኖረው የዛሬይቱን ኢትዮጵያ አኑረዋል፡፡ ነገሥታቶቻችን ግዛት የማስፋፋት ሕልም ባይኖራቸው ኖሮ፣ ምናልባትም ዛሬ የምናገኘው አንዲት ኢትዮጵያን ሳይሆን ብዙ ብጥስጣሽ አገራትን ነበር፡፡ ዳግማዊ ሚኒልክም እንደሌሎቹ÷ በሰሜን፣ በደቡብ፣ በምስራቅም ሆነ በደቡብ ያደረጉት የማስፋፋት ዘመቻ (ጦርነት፤ ወይም የማስገበር ሙከራ እንጂ) የዘር/ጎሣ ማጥፋት አልነበረም፤ ታላቋን ኢትዮጵያ የመፍጠር ሕልም ነው፡፡
ከመደምደሜ በፊት ግን ጥያቄ አለኝ፤ ምኒልክ በፈጠሯት ኢትዮጵያ ውስጥ እየኖሩ÷ ‘አንተን ጠቅመውሃል፤ አንተን ደግሞ በድለውሃል’ እያሉ÷ ከመቶ ዓመት በኋላ ሕዝቡን በሁለት ጎራ ለመክፈል የሚፍጨረጨሩት ወገኖች የሚጠቀሙት ምንድን ነው? እውን ሚኒልክ አድርገውት የነበረ ቢሆንስ እርሳቸውን የሚዳኙት ሰዎች የሚሻሉት በምንድን ነው?
ነነዌ በዘመኗ ታላቅ ከተማ ነበረች፥ነገር ግን እግዚአብሔር የሌለበት ታላቅነት ከንቱ በመሆኑ፦”በሦስት ቀን ውስጥ ትጠፋለች፤”ተባለች።ምክንያቱም የከተማይቱ ኃጢአትና በደል ሰማይ ደርሶ ነበር።በከተማይቱ ከመቶ ሃያ ሺህ ሰዎች በላይ ይኖሩባት ነበርና ጥፋቱ ከመጣ ቀላል አልነበረም።የእግዚአብሔር ቸርነቱ ከቅጣቱ በፊት የንስሐን በር ሊከፍትላ ቸው ወደደ።የንስሐ መምህርና አባትም ነቢዩ ዮናስን መረጠላቸው።
ነቢዩ ዮናስ ግን፦”እኔ ንስሐ ባይገቡ እስከ ሦስት ቀን ድረስ ነነዌ እንደምትጠፋ ለሕዝቡ ካስተማርኩ በኋላ እግዚአብሔር እንደ ልማዱ ራርቶ ቢተዋቸው ሐሰተኛ ነቢይ ልባል አይደለምን?” ብሎ በመርከብ ወደ ተርሴስ ኮበለለ።እንዲህም ማድረጉ በየዋህነቱ ነው፥ዮናስ ማለት ርግብ ማለት ነውና፥ርግብ ደግሞ የምትታወቀው በየዋህነቷ ነው።ማቴ፡፲፥፲፮።
“ኵሉ እኁዝ ውስተ እዴሁ፤” እንዲል፦ዓለም በእግዚአብሔር የእጁ መዳፍ ላይ ናት፥ ባሕሩም የብሱም የእርሱ ነው፥ታዲያ ከእግዚአብሔር ፊት ወዴት ይሸሻል? “ከመንፈስህ ወዴት እሄዳለሁ? ከፊትህስ ወዴት እሸሻለሁ? ወደ ሰማይ ብወጣ አንተ በዚያ አለህ፥ወደ ጥልቁም ብወርድ አንተ በዚያ አለህ።እንደ ንስርም ክንፍን ብወስድ፥እስከ ባሕር መጨረ ሻም ብበርር በዚያ እጅህ ትመራኛለች፥ቀኝህም ታኖረኛለች።በእውነት ጨለማ ትሸፍነኛለች ብል፥ሌሊት በዙሪያዬ ብርሃን ይሆናል።ጨለማ በአንተ ዘንድ አይጨልምምና፥ሌሊትም እንደ ቀን ታበራለችና።” ይላል።መዝ፡፻፴፰፥፯-፲፫።
ነቢዩ ዮናስ የባሕር ላይ ጉዞው አልተሳካለትም፥የባሕሩም፥የየብሱም፥የአየሩም ጉዞ የሚሰምረው በእግዚአብሔር ቸርነት ነውና።ብርቱ ማዕበል ተነሥቶ መርከቧን አናወጣት፥ ልትሰበርም ቀረበች፥በሞያቸው፥በጥበባቸውና በሥራ ልምዳቸው ይመኩ የነበሩ መርከበኞ ችም ፈሩ።ጥበባቸው ስንፍና መሆኑን አውቀው (ፍጹምነት የሌለው መሆኑን ተረድተው)፥ ወደ አምላካቸው ጮኹ።፩ኛ፡ቆሮ፡፩፥፳።እንዲያም ሆኖ በተጥባበ ሥጋ መርከቢቱ እንድት ቀልላቸው የተሸከመችውን ጭነት ወደ ባሕር ጣሉት፥ነገር ግን አልሆነም።የሚያስፈልገው የመርከቧን ሸክም ማቅለል ሳይሆን የየራሳቸውን ሸክም ማቅለል ነበርና።ማቴ፡፲፩፥፳፰።
ይህ ሁሉ ሲሆን ዮናስ፦ወደ መርከቧ ውስጠኛ ክፍል ወደ ታች ወርዶ ተኝቶ ነበር። ይኸውም፦ከመከራው ይልቅ ጭንቀቱ ይበልጥ ስለሚጎዳ፥የዋህነቱን አይቶ እግዚአብ ሔር ከጭንቀት ሲሰውረው ነው።”በልባቸው የዋሃን ለሆኑ ሰዎች እግዚአብሔር ቅርብ ነው፤”ይላልና።መዝ፡፴፫፥፲፰።ሰው ሰውኛውን በዮናስ ድርጊት የተገረመው የመርከቡ አለቃ ግን ቀሰቀሰውና ወደ አምላኩ እንዲጸልይ እሳሰበው።ተሳፋሪዎቹ ደግሞ ያ ሁሉ መከራ በማን ምክንያት እንደ መጣባቸው ለማወቅ ዕጣ ቢጣጣሉ፥ዕጣው በዮናስ ላይ ወደቀበት።
ነቢዩ ዮናስ በሰው ዘንድ ያልታወቀ ድካሙን ወደ ማስተባበል አልሄደም፥እኛ ብንሆን እንኳን የተሰወረውን በዐደባባይ የተገለጠውንም ቢሆን ዐይናችንን በጨው አጥበን ስናስተ ባብል ነው የምንገኘው።ዮናስ ግን በጠየቁት ጊዜ እያንዳንዱን ነገር ተናዘዘላቸው፥”ባሕሩ ጸጥ እንዲል ምን እናድርግብህ?”ባሉትም ጊዜ፦”ወደ ባሕር ጣሉኝ፤”አላቸው።ሃይማኖት ያለው ሰው በራሱ ላይ ለመፍረድ አይቸገርም፥ሃይማኖት የጎደለው ሰው ግን፦በራሱ ድካም በሌላው ሰው ላይ ሲፈርድ ይኖራል።እንደ ጅራፍ ራሱ ገርፎ ራሱ ይጮኻል።
ተሳፋሪዎቹ በራሱ ከፈረደ ዘንዳ ብለው አልቸኮሉም፥ባይሳካላቸውም እርሱንም ጭምር ለማትረፍ ከወደብ ለመድረስ ታገሉ።በመጨረሻም፦”አቤቱ አንተ አንደ ወደድህ አድርገሃልና ስለዚህ ሰው ነፍስ አታጥፋን፥ንጹሕ ደምንም አታድርግብን፤”ብለው ወደ ባሕር ጣሉት፥ባሕሩም ከመናወጥ ጸጥ አለ።ልክ እንደዚህ ኃጢአታችንን ተናዝዘን ቀኖናችንን ስንፈጽም የታወከው ነገር ሁሉ ከረቂቅ አእምሮአችን ጀምሮ ጸጥ ይላል።የኅሊና እረፍት፥ የልቡና ሰላም እናገኛለን።ሀገርም ቤተ ክርስቲያንም ሰላም ያገኛሉ።እየዋሹ፥እየሰረቁ፥ እያመነዘሩና ደም እያፈሰሱ ጻድቅ ነኝ ማለት የትም አያደርስምና።
እግዚአብሔር ዮናስን የሚውጥ ታላቅ ዓሣ አዘጋጀ፥እርሱም የዓሣውን ሆድ እንደ ቤተ መቅደስ ተጠቅሞ፦ጸለየበት፥ሰገደበት።በዚያም ሦስት መዓልትና ሦስት ሌሊት ቆይቶ ከወደብ ላይ ተፋው።እግዚአብሔርም፦”ወደ ነነዌ ሂድ፥የነገርኩህን የመጀመሪያውን ስብከት ስበክላት፤”አለው።ዮናስም በየዋህነቱ ላይ ጥበብ ጨምሮበት ክርክሩን አቆመና ነነዌን ሰበካት።ሁሉም ሕዝብ በቃለ ስብከቱ አምነው ንስሐ በመግባት የሦስት ቀን ጾምና ጸሎት ዐወጁ።ነቢዩ ኢዩኤል፦”ጾምን ቀድሱ፥ምሕላውንም ዐውጁ፤”ያለውን ፈጽመው ተገኙ።ኢዩ፡፩፥፲፬።ንጉሡም ዐዋጁን በሰማ ጊዜ፦ከወርቅ ዙፋኑ ወረደ፥የወርቅ መጎናጸፊያ ውን አውልቆ ለገላ የማይመቸውን ማቅ ለበሰ፥አመድ ነስንሶ በዚያ ላይ ተኛ፥ሕዝቡም ሁሉ እንዲሁ አደረጉ።ጡት የሚጠቡ የ፵፥የ፹ ቀን ሕጻናት እንኳ ጡት ተከልክለው ሦስት መዓ ልትና ሦስት ሌሊት ጾሙ።ከሁሉም የሚደንቀው እንስሳቱ ጭምር በረት ተዘግቶባቸው አብረው ጾሙ።በጾም ጉዳይ ከነነዌ ሕጻናትና እንስሳት አንሰን እንዳንገኝ መጠንቀቅ አለብን።
እግዚአብሔርም የነነዌ ሰዎች ከክፉ መንገዳቸው ፈጽሞ መመለሳቸውን አይቶ ራራላቸው፥ምሕረትን ሰጣቸው፥ይቅርታን አደረገላቸው።እግዚአብሔር ለተነሣሕያን እንዲህ ነው።መዓቱ ወደ ምሕረት፥ቍጣው ወደ ትዕግሥት ተመለሰ።ዮናስም ይህንን አይቶ አዘነ፥ “ድሮም የፈራሁት ይኸንኑ ነበር፤” አለ፥”አሁንም አቤቱ! ከሕይወት ሞት ይሻለኛልና እባክ ህን ነፍሴን ከእኔ ውሰዳት፤”እያለም ጸለየ።ከከተማዪቱም ወጥቶ የከተማዪቱን መጨረሻ ለማየት በዚያ ዳስ ሠርቶ ተቀመጠ።እግዚአብሔርም ቅል አብቅሎ በጥላዋ እንድታሳር ፈው፥ከጭንቀትም እንድታድነው ካደረገ በኋላ መልሶ በምክንያት እንድትደርቅ አደረጋት። በዮናስም ዋዕየ ፀሐይ ስለጸናበትና ተስፋ ስለቆረጠም ለሁለተኛ ጊዜ፦”ከሕይወት ሞት ይሻለኛል፤”አለ።በዚህን ጊዜ እግዚአብሔር ፦”በውኑ ስለዚህች ቅል ታዝናለህን?”ብሎ ጠየቀው።እርሱም፦”እስከ ሞት ድረስ አዝኛለሁ፤”አለ።እግዚአብሔርም ፦”አንተ ትበቅል ዘንድ ላልደከምህባት፥ላላሳደግሃትም፥በአንዲት ሌሊት ለበቀለች፥በአንድ ሌሊት ለደረቀ ችው ቅል አዝነሃል።እኔስ ቀኛቸውን እና ግራቸውን የማይለዩ ከመቶ ሃያ ሺህ የሚበልጡ ሰዎችና ብዙ እንስሶች ላሉባት ለታላቂቱ ከተማ አላዝንምን?” አለው።
እግዚአብሔር ያዘነላቸው ስለ ኃጢአታቸው አዝነው በመገኘታቸውና ጾም ጸሎት በመያዛቸው ነው።እኛም ለንስሐ ስናዝን እንገኝ፥መምህራንን የሚያስደስታቸው ምእመናን ለንስሐ ሲበቁላቸው ነውና።ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ፦”መጀመሪያ በጻፍሁት መልእክት ባሳዝናችሁም እንኳ አያጸጽተኝም።ብጸጸትም እነሆ ያች መልእክት ለጥቂት ጊዜ ብቻ እንዳ ሳዘናችሁ አያለሁ።አሁን ግን እኔ ስለ እርሷ በብዙ ደስ ይለኛል።ደስታዬም ስለ አዘናችሁ አይደለም፥ንስሐ ልትገቡ ስለ አዘናችሁ እንጂ።ከእናንተ አንዱ እንኳ እንዳይጠፋ ስለ እግዚ አብሔር ብላችሁ አዝናችኋልና።ስለ እግዚአብሔር ተብሎ የሚደረግ ኀዘን የዘለዓለም ሕይ ወትን የሚያሰጥ ንስሐ ነው።ስለ ዓለም የሚደረግ ኀዘን ግን ሞትን ያመጣል።”ያለው ለዚህ ነው።፪ኛ፡ቆሮ፡፯፥፰።
እንግዲህ ከነነዌ ምክንያተ ጾም አያሌ ነገሮችን ልንማር ይገባል።የእግዚአብሔር ርኅራኄ፥የነቢዩ የዮናስ የዋህነት እና የሕዝቡ ጸጸት ተገልጦበታልና።”የሰማይ አባታችሁ ርኅሩኅ እንደሆነ እናንተም ርኅሩኃን ሁኑ፤”በተባለው መሠረት ርኅሩኃን እንሁን።ሉቃ፡፮፥፴፮።
አንጨካከን፥አንተራረድ።ጭካኔ መግደል ብቻ አይደለም፥መዋሸትም፥መስረቅም፥ ዝሙት መፈጸምም፥ዘረኝነትም ወዘተ … ጨካኝነት ነው።ርኅራኄ የሚጀምረው ከራስ ነው፥አፈጻጸ ሙም ከኃጢአት መለየት፥ከበደል መራቅ ነው።ከዚህ በኋላ ለወገን የሚራራ ልቡና ይኖረ ናል።የዋህነትንም ከነቢዩ ከዮናስ እንማር፥እግዚአብሔር፦ከመንገድ የመለሰው፥በዓሣ አንበሪ ሆድ ውስጥም የጠበቀው የዋህነቱን አይቶ ነው።በዚህም “እኔ የዋህ በልቤም ትሁት ነኝና፤” ላለ፥፫ መዓልትና፥፫ ሌሊት በመቃብር ለቆየም ለክርስቶስ ምሳሌ ሆኖአል። ማቴ፡፲፩፥፳፱፤፲፪፥፵።እኛንም ዋጥ ስልቅጥ ያደረገችን ዓለም ከወደቡ እንድትተፋን ከእም ነት ጋር የዋህነትን ገንዘብ እናድርግ።ወደቧም በደሙ የተመሠረተች፥የሲኦል ደጆችም (የሲኦል ደጅ ጠባቂ አጋንንት) የማይችሏት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናት።ማቴ፡፲፮፥፲፰። ከነነዌ ሰዎችም ስለ ኃጢአት መጸጸትን እንማር።”በደሉን የሚሰውር መንገዱ አይቃናም፥ የሚናዘዝና ራሱን የሚዘልፍ ግን ይወደዳል፤”ይላልና።ምሳ፡፳፰፥፲፫።የነነዌ ጾም የእግዚአብ ሔርን ቍጣ ወደ ትዕግሥት፥መዐቱንም ወደ ምሕረት የመለሰ በመሆኑ ወድደን፥ፈቅደን እንጾመዋለን።ነነዌ እኮ “የነነዌ ሰዎች በፍርድ ቀን ተነሥተው ይህችን ትውልድ ይፋረዱአ ታል፥በዮናስ ስብከት ንስሐ ገብተዋልና፤” ተብሎላታል።ስለሆነም እምነቷ፥ንስሐዋና ጾሟ ይፋረዳል።ማቴ፡፲፪፥፵፩።የእግዚአብሔር ቸርነት፥የድንግል ማርያም አማላጅነት አይለየን፥ አሜን።
ትናንት ከዓለምአቀፉ የአባቶች ቀን በበለጠ የበርካቶችን የፌስቡክ ገጽ ያጣበበው፤የመገናኛ ብዙኃንን አጀንዳ ያጥለቀለቀው ርዕሰ- ጉዳይ በምሥራቃዊው ንፍቀ ክበብ የታየው የፀሐይ ግርዶሽ እንደነበረ ተዘገበ።
ምርቱን ወይም አገልግሎቱን ለማሻሻል በቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ስልጠና ተቋማት፣ የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩቶችና ሌሎች የቴክኖሎጂ ተቋማት የሚሰራጩ ተፈላጊና አዋጪ ቴክኖሎጂዎች ተጠቃሚ የሆነ
ጥቃቅን/አነስተኛ ኢንተርፕራይዞች ለምን አስፈለጉ? ጥቃቅን/ አነስተኛ ኢንተርፕራይዞች በተለገልጋዮች ፍላጎት መነሻነት፣ በተለያዩ የሥራ ዘርፎች ለመሰማራት የሚፈልጉ …
ስለ ወቅታዊ የሀገራችን ኹኔታና ሰላም፡- በመላ ሀገሪቱ ባሉት ገዳማትና አድባራት፣ ከጥቅምት 27 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ፣ ለኹለት ሱባዔ ጸሎተ ምሕላ እንዲደረግ ተወስኗል፤ ሰሞኑን በተለያየ ምክንያት በወገኖቻችን መካከል የተከሠተው ግጭት ተወግዶ ሙሉ ሰላምን የማስፈኑ ሥርዓት ተፋጥኖ እንዲረጋገጥ ጠይቋል፤ በግጭቶቹ ምክንያት ለተጎዱ ወገኖቻችን፣ ከመንበረ ፓትርያርክ እስከ አህጉረ ስብከት የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ባለው መዋቅር የብር 6 ሚሊዮን ድጋፍ […]
በግጭቶቹ ምክንያት ለተጎዱ ወገኖቻችን፣ ከመንበረ ፓትርያርክ እስከ አህጉረ ስብከት የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ባለው መዋቅር የብር 6 ሚሊዮን ድጋፍ እንዲደረግ ተስማምቷል፤
በጋሻው ደሳለኝ የተባለ ግለሰብ፣ በቤተ ክርስቲያኒቱ ውስጥ ለበርካታ ዓመታት ለምእመናን ሲያስተላልፍ የነበረው የክሕደት ትምህርት በመረጃ ተሰብስቦ ችግሩ ለቅዱስ ሲኖዶስ ከቀረበ በኋላ፣ ከ15/02/2010 ዓ.ም. ጀምሮ የክሕደት ትምህርቱን በማውገዝ ከቤተ ክርስቲያናችን እንዲለይ ተደርጓል፤ በቤተ ክርስቲያናችንም ስም እንዳያስተምር ተወግዟል፡፡
በተመሳሳይ መልኩም፣ በአሜሪካን ሀገር በዋሽንግተን ዲሲ የሚያገለግሉት አባ መዓዛ ክርስቶስ በየነ፣ እያስተማሩት ያለው የክሕደት ትምህርት ለቅዱስ ሲኖዶስ በመረጃ ቀርቦ የተረጋገጠባቸው ስለኾነ፣ ሥልጣነ ክህነታቸው ተይዟል፤ ያሉበትን ቤተ ክርስቲያን ጨምሮ በማናቸውም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አገልግሎት እንዳይሰጡ ታግደዋል፤
“ወልደ አብ” በሚል ርእስ፣ ገብረ መድኅን በተባለ ግለሰብ የተጻፈው የክሕደትና የኑፋቄ ትምህርት፣ የቅብዓትንና የጸጋን የክሕደት ትምህርት የሚያስፋፋ በመኾኑ፣ ካህናትን ከካህናት፣ ምእመናንን ከምእመናን የሚያጋጭ ከመኾኑ ጋር፣ ከቤተ ክርስቲያንም አልፎ በሀገራችን ሁከት ለማስነሣት ታስቦ የተዘጋጀ ኾኖ ስለተገኘ፣ መጽሐፉ ከማናቸውም አገልግሎት እንዲለይ ተወግዟል፤
“ተሐድሶ” እየተባለ የሚጠራው የኑፋቄ እምነት ማኅበር፣ ራሱን ኦርቶዶክሳዊ በማስመሰል፣ የቤተ ክርስቲያኒቱን ህልውና እየተፈታተነ ከማስቸገሩ የተነሣ ቅዱስ ሲኖዶስ ቀደም ሲል የፀረ ተሐድሶ ኮሚቴ በየአህጉረ ስብከቱ ተቋቁሞ የመከላከልና ቤተ ክርስቲያኒቱን የመጠበቅ ሥራ እንዲያከናውን ውሳኔ መስጠቱ የሚታወስ ነው፡፡ አኹንም ከማእከላዊ አስተዳደር እስከ አህጉረ ስብከት ባለው መዋቅር የተቋቋመው የፀረ ተሐድሶ ኮሚቴ ተጠናክሮ የመከላከሉን ሥራ እንዲቀጥል ቅዱስ ሲኖዶስ አመራር ሰጥቷል፡፡
የቤተ ክርስቲያናችን እምነትና ሥርዓተ አምልኮ እስከ አኹን ድረስ ተከብሮና ተጠብቆ እንደኖረ ኹሉ አሁንም፣ ከመንበረ ፓትርያርክ እስከ አህጉረ ስብከት የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ያለው የመንፈሳዊና የማኅበራዊ አገልግሎት መዋቅር በበለጠ ተጠናክሮ ይቀጥል ዘንድ መመሪያ ሰጥቷል፡፡
የ36ኛው የመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ የጋራ መግለጫ፣ አንዳንድ ማሻሻያ በማድረግ፣ የጋራ መግለጫው፣ የ2010 ዓ.ም. በጀት ዓመት ተግባር ኾኖ ያገለግል ዘንድ ምልአተ ጉባኤው ተስማምቷል፡፡
በቃለ ዐዋዲው የቤተ ክርስቲያናችን መተዳደርያ ደንብ መሠረት፣ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት ተከታዮች የኾኑት ወጣቶች፣ በየአጥቢያ ቤተ ክርስቲያናቸው በሰንበት ት/ቤት ተደራጅተው በየሰበካ ጉባኤው አመራር ሰጭነት እንዲማሩምልአተ ጉባኤው አመራርን ሰጥቷል፡፡
በምሥራቅ ሸዋ ሀገረ ስብከት የሚገኘው የዝዋይ ሐመረ ብርሃን ቅዱስ ገብርኤል ገዳም የካህናት ማሠልጠኛ ተቋም ወደ ኮሌጅ ደረጃ ማደግ ያስችለው ዘንድ ከክፍሉ ሊቀ ጳጳስ የቀረበውን ፕሮፖዛል ጉባኤው ተቀብሎ አጽድቆታል፡፡
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ማሠልጠኛ አቋቁመው ለሚንቀሳቀሱ የተለያዩ ማኅበራት የሚያገለግል እስከ አኹን ድረስ የተዘጋጀ የማኅበራት ማደራጃ ደንብ የሌለ በመኾኑ፣ ለወደፊቱ ሕገ ቤተ ክርስቲያኑንና ቃለ ዐዋዲውን መሠረት ያደረገ የማኅበራት ማደራጃ ደንብ በሕግ ባለሞያዎች እንዲዘጋጅ ጉባኤው ተስማምቶ ወስኗል፡፡
በመንበረ ፓትርያርክ ጠቅላይ ጽ/ቤት ሒሳብና በጀት መምሪያ ተዘጋጅቶ የቀረበው፣ የ2010 ዓ.ም. በጀት የክፍያው ጣሪያ ተጠብቆ ሥራ ላይ እንዲውል ምልአተ ጉባኤው ተስማምቷል፡፡
የነገድ፣ የሃይማኖትና የጾታ ልዩነት ሳይኖር፣ ለጋራ ህልውና፣ ለጋራ ዕድገትና ለጋራ ብልጽግና ለሀገራችን ኢትዮጵያ ለጎረቤት አህጉር ብሩህ ተስፋ ሰንቆ እንደሚመጣ የተነገረለት የዓባይ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ ፕሮጀክት ኢትዮጵያዊነቱን እያስመሰከረ ስለመጣ አሁንም የፕሮጀክቱ ሥራ ተጠናክሮ ለውጤት እስከሚበቃ ድረስ ኹሎችም ኢትዮጵያውያን አስፈላጊውን ድጋፍ በመለገስ እንዲተባበሩ ቅዱስ ሲኖዶስ ያሳስባል፡፡
ምልአተ ጉባኤው፣ እስከ ግንቦት ርክበ ካህናት ድረስ ባሉት ቀጣዮቹ 6 ወራት፣ ከቅዱስ ሲኖዶስ ጽ/ቤት ጋራ በመኾን የውሳኔዎቹን አፈጻጸም የሚከታተሉ የሦስት፣ የሦስት ወራት የቋሚ ሲኖዶስ ተለዋጭ አባላትን ሠይሟል፡፡ በዚህም መሠረት፡– ከኅዳር እስከ ጥር፡- ብፁዕ አቡነ እንድርያስ፣ ብፁዕ አቡነ ሰላማ፣ ብፁዕ አባ ማርቆስ እና ብፁዕ አቡነ አረጋዊ ናቸው፡፡ ከየካቲት እስከ ግንቦት፡- ብፁዕ አቡነ ጢሞቴዎስ፣ ብፁዕ አቡነ ኤልያስ፣ ብፁዕ አቡነ ኄኖክ እና ብፁዕ አቡነ እንጦንስ ናቸው፡፡
ይህ “ከከፍተኛ የደህንነት ኃላፊዎች አፈትልኮ ወጣ” የተባለው መረጃ ለመጀመሪያ ግዜ የደረሰኝ ባለፈው ሳምንት ሲሆን የስልክ ቃለ ምልልስ ይህን ማያያዣ (Link) በመጫን ማዳመጥ...
ባቢሎን (አካድኛ፦ ባቢሊ፣ ዕብራይስጥ፦ ባቤል) በመስጴጦምያ የነበረ ጥንታዊ ከተማ ነው። ስሙ በአካድኛ ከ/ባብ/ (በር) እና /ኢሊ/ (አማልክት) ወይም «የአማልክት በር» ማለት ነበር። በዕብራይስጥ ግን ስሙ «ደባልቋል» እንደ ማለት ይመስላል (ዘፍ. 11:9)። «ባቢሎን» የሚለው አጠራር እንደ ግሪክኛው ነው።
መጀመርያው «ባቢሎን» የደቡብ ሱመር ከተማ የኤሪዱ መጠሪያ ስም እንደ ነበር ይመስላል።[1] በሱመራውያን ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ፣ ከማየ አይኅ ቀጥሎ ኤሪዱ የዓለሙ መጀመርያው ከተማ ሲሆን፣ ንጉሡ ኤንመርካር (2450 ዓክልበ. አካባቢ) ታላላቅ ዚጉራቶችን (የቤተ መቅደስ ግንቦች) በኤሪዱ እና በኦሬክ እንዳሠራ ይለናል። ይህም በሌሎች ልማዶች እንደሚተረክ የባቢሎንና የኦሬክ መሥራች ናምሩድ የባቢሎን ግንብን እንደ መሥራቱ ታሪክ ይመስላል።
ከሱመር ጽላቶች እንደምናውቅ፣ የኤሪዱ ግንብ ከተተወ በኋላ፣ የሱመር ዋና ከተማ (ዋና ቤተ መቅደስ የተገኘበት) ወደ ኒፑር ተዛወረ። ከዚያ ዘመን በኋላ የአካድ ንጉሥ ታላቁ ሳርጎን (2070 ዓክልበ. ግድም) አዲስ የዋና መቅደስ ከተማ ወደ ስሜኑ ሠርቶ ማዕረጉን ከኒፑር አንዳዛወረ እናንብባለን። በአንዱ ዜና መዋዕል ዘንድ ሳርጎን «የባቢሎን ጒድጓድ አፈር ቆፍሮ አዲስ ባቢሎን በአካድ ፊት ሠራ»፣ በሌላም «ከጒድጓዱ አፈር ቆፍሮ በአካድ ፊት ከተማ ሠራ፣ ስሙንም 'ባቢሎን' አለው።» ከዚህ መረጃ ሳርጎን የኤሪዱን አፈር ወስዶ አዲሱን ባቢሎን በሥፍራው እንደመሠረተው መገመት እንችላለን። ሳርጎንም እንደ ፊተኛው ኤንመርካር «የአራት ሩቦች ንጉሥ» በመባሉ በሌሎች መንግሥታት ሁሉ በላይ ሆኖ በመላው ዓለም ላይ ይግባኝ ማለት እንደ መጣሉ ነበር።
ሆኖም ይህ የኒፑር ቅድምትነት መተካቱ ለጊዜው በሱመራውያን መካከል ተቃውሞ ያገኝ ነበር። ከአካዳውያን፣ ጉታውያንና ሱመራውያን ገዥነት በኋላ፣ አሞራውያን የተባሉት ብሔር ወርሮ አያሌ ከተማ-ግዛቶች መሠረቱ። ከዚህም መካከል አንዱ ካዛሉ ሲሆን አሞራዊው አለቃ ሱሙ-አቡም በ1807 ዓክልበ. ግድም የባቢሎን ነጻነት ከካዛሉ አዋጀ፤ በዚያን ጊዜ እሱ የባቢሎን መጀመርያ ንጉሥ ሆነ። ከባቢሎን ነገሥታት ሃሙራቢ የሃሙራቢ ሕግ ፍትሕ ስለ መፍጠሩ በተለይ ይታወቃል። የባቢሎን መጀመርያ ውድቅት በ1507 ዓክልበ. (ኡልትራ አጭር አቆጣጠር) በኬጥያውያን ንጉሥ ፩ ሙርሲሊ እጅ ደረሰ። ከዚያ የኬጥያውያን ጓደኞች የነበሩት ካሣውያን ብሔር ባቢሎንን ገዛ፣ የከተማውም ስም በካሣኛ «ካራንዱኒያሽ» ተባለ። እነዚህ ካሣውያን እስከ 1163 ዓክልበ. ድረስ ባቢሎኒያን ገዙ።
ለረጅም ዘመናት አሦር በስሜንና የባቢሎኒያ መንግሥት በደቡብ ለመስጴጦምያ ዋና ተወዳዳሪዎቹ ሆኑ። ከ919 ዓክልበ ጀምሮ አሦር ይበረታ ነበር፤ እስራኤልንና ግብጽን እስከሚያሸንፋቸው ድረስ። ከ634 ዓክልበ. በኋላ ግን አሦር ወድቆ ባቢሎኒያ በናቦፖላሣር ሥር እንደገና ነጻነት አገኘ። ልጁም 2 ናቡከደነጾር ከብሉይ ኪዳን እንደሚታወቅ፣ ኢየሩሳሌምን የይሁዳንም ሕዝብ የማረከው (የባቢሎን ምርኮ) ነቢዩም ዳንኤል የነበየለት ንጉሥ ነው፤ ዳንኤልም የናቡከደነጾር የምስል ሕልም አስተረጎመለት። ይህ የባቢሎኒያ መንግሥት በ547 ዓክልበ. ለፋርስ ንጉሥ ታላቁ ቂሮስ ወደቀ።
በ283 ዓክልበ. በግሪኮች ዘመን (ከታላቁ እስክንድር በኋላ)፣ የባቢሎን ኗሪዎችና መቅደስ ወደ ሴሌውክያ በግድ ተዛወሩ። ከዚህ ጀምሮ ባቢሎን አነስተኛ ሥፍራ ሆነ።
በኢየሱስ ክርስቶስ ተከታዮች በቀድሞ ክርስቲያኖች መሃል፣ የአረመኔው የሮሜ መንግሥት በሥውር እንደ «ባቢሎን» እንደ ታወቀ ይታሥባል። በዚህ ዘመን ስለ ሮሜ መንግሥት በገሃድ ትዝብት ማድረስ እንደ ወንጀል ተቆጠረና። እንዲሁም «ባቢሎን» በዮሐንስ ራዕይ ይጠቀሳል። ዛሬውም በተገኘው በራስታፋራይ እንቅስቃሴ ደግሞ «ባቢሎን» ሲባል ከንጉሣቸው ያመጹትን መንግሥታትና ሥልጣናት ያመልክታል።
ቂሮስ አይሁዶች ወደ ይሁዳ እንዲመለሱ ቢፈቅድም፣ ብዙ አይሁዶች በባቢሎን አካባቢ ቀሩ፣ እነኚህ ከ370-470 ዓም ያህል የባቢሎኒያ ተልሙድ የተባለውን እምነት ጽሑፍ ፈጠሩ።
በአለም ደረጃ መጀመርያው የታወቁት የጽሑፍ ቅርሶች ከ3125 ዓክልበ. ያሕል ሲሆኑ ከጥንታዊ ግብጽ ሥነ ቅርስ ታውቀዋል። ለምሳሌ የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ እና የጊንጥ ዱላ ከዚህ ዘመን ናቸው። ስለዚህ ከ3125 ዓክልበ. በፊት ያለፈው ሁሉ የአለም «ቅድመ-ታሪክ» ነው።
በሌላ አገር ግን የጽሑፍ መዝገቦች እንዲሁም የታሪክ መጋረጃ መከፈቱ እንደ ግብጽ ጥንታዊ አይሆንም። ለምሳሌ ከሜክሲኮ ስሜን የኖሩት ስሜን አሜሪካ ኗሪዎች እንደ ብዙ አሕጉር ሰዎች ለረጅም ዘመን የጽሑፍ አካል ባጠቃላይ ያልነበራቸው ሆነው ቀሩ። ከዚሁ የመዝገቦች ጉድለት የተነሣ ከ1500 ዓም በፊት ያለው ጊዜ ሁሉ የስሜን አሜሪካ ቅድመ-ታሪክ ሊባል ይችላል። ከ1500 ዓም በፊት የተቀረጹት አንዳንድ ጽሑፎች በተለይም የፊንቄ ቋንቋ በሰፊ በአሜሪካዎች ቢገኙም ሁላቸው በፈረንጅ ሊቃውንት አጠያያቂ ተብለዋል። ሆኖም ስለነዚህ የፊንቄ ቅርሶች ወዘተ. በአሜሪካ ተገኝተው የሚገልጹ መጻሕፍት ሊገኙ ይቻላል።
ከግብጽ ጥንታዊ መንግሥት ዘመን ቀጥሎ ጥንታዊ የሆኑት የኩኔይፎርም ጽሑፍ መዝገቦች ከመስጴጦምያ ከ2500 ዓክልበ. ያህል ጀምሮ ሊታዩ ይቻላል። የአንዳንድ ሌላ አገር መዝገቦች ለምሳሌ የቻይና መዝገቦች በልማድ ተጠብቀው ደግሞ ከዚህ ዘመን ያህል ጀምሮ ይዘግባሉ፤ ነገር ግን በቻይና በሥነ ቅርስ ረገድ ከ1200 ዓክልበ. በፊት የተቀረጸው ጽሑፍ ቢኖር አልተረፈም ወይም አልተገኘም። ከ1600 ዓክልበ. በፊት የነበረውንም የሥያ ሥርወ መንግስት የምናውቀው በኋላ በተዘገቡት ጽሑፎች ብቻ ሲሆን የዚያ ዘመን ታሪክ «አፈ ታሪክ» ሊባል ይችላል።
ትውልዱ በኮሎኝ ከተማ ጀርመን ነው፡፡ ከኢትዮጵዊ አባት እና የጀርመን እናት የተገኘው የቀድሞው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን እና ኢትዮጵያ ቡና ተጫዋች ዴቪድ በሻ፡፡
ዴቪድ ደቡብ አፍሪካ ባዘጋጀችው የ2013ቱ የአፍሪካ ዋንጫ ላይ የዋልያዎቹ ቡድን አባል የነበረ ሲሆን በ27 ዓመቱ በደረሰበት የጉልበት ጉዳት ምክንያት ከሚወደው እግርኳስ ለመለየት ተገዷል፡፡
በስፖርት አስተዳደር ዲፕሎማ ያለው የመስመር ተከላካዩ አሁን የስፖርት አማካሪ እና የተጫዋች ወኪል ሆኖ ብቅ ብሏል፡፡ ዴቪድ አሁን ስለከፈተው ቢዝነስ እና ተያያዥ ጉዳዮች ላይ ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር ቆይታ አድርጓል፡፡