Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
መስጂደል ሐራም የሚገኘው በዐረብያ ደሴት፣ በስተምዕራብ በኩል፣ በቅድሲቷ የመካ ከተማ ውስጥ ነው፡፡ በኢስላም፣ ከፍተኛ ስፍራ የሚሰጠውና በርካታ ትሩፋት ያሉት ሲሆን ከነዚህም መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል፡፡
ካዕባ፡ ማለት ወደ ሬክታንግልነት ያደላ ግንባታ ሲሆን በቅድሲቷ መካ ከተማ ውስጥ በመስጂደል ሐራም መሐል ላይ የሚገኝ ነው፡፡ መካ፣ ሙስሊሞች አላህ ያዘዛቸውን ሠላት ሲሰግዱና ሌሎችንም አምልኮዎች ሲፈፅሙ የሚቅጣጩባት ወይም ፊታቸውን የሚያዞሩባት የአምልኮ አቅጣጫ ነች፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ በአላህ ትዕዛዝ የገነቧት ነብዩ ኢብራሂምና ልጃቸው ነብዩ ኢስማኢል ናቸው፡፡ ከዚያ በኋላ ለበርካታ ጊዜ በተደጋጋሚ እድሳት ተደርጎላታል፡፡ አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ይላል፡- ‹‹ኢብራሂምና ኢስማዒልም ጌታችን ሆይ ከኛ ተቀበል አንተ ሰሚውና ዐዋቂው አንተ ነህና የሚሉ ሲኾኑ ከቤቱ መሰረቶቹን ከፍ ባደረጉ ጊዜ (አሰታውስ)፡፡›› (አል በቀራ 127) ነብዩ ሙሐመድም (ሰ.ዐ.ወ) የቅድሲቷ መካ ነዋሪዎች የነበሩ ጎሳዎች አፍርሰው በድጋሚ በሰሯት ጊዜ ጥቁሩን ድንጋይ ወደ ቦታው በመመለሱ ላይ ተሳትፈዋል፡፡ .
ታላቁ ሠሓብይ አቡ ዘር አልጊፋሪ(ረ.ዐ)፣ ነብዩን (ሰ.ዐ.ወ)፣ «የአላህ መልክተኛ ሆይ በምድር ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ የተሰራው መስጂድ የቱ ነው?» ብሎ በጠየቃቸው ጊዜ ፡ ‹‹መስጂደል ሐራም ነው፡፡›› በማለት መልሰውለታል፡፡ ከዚየስ? ሲላቸው፣ ‹‹መስጂደል አቅሷ ነው፡፡›› ብለውታል፡፡ «በመካከላቸው ስንት ዓመት አለ?» ሲላቸው ደግሞ፡ ‹‹አርባ ዓመት›› ካሉት በኋላ፣ ‹‹የትም ቢሆን ሠላት ከደረሰብህ ስገድ በሱ ውስጥ ትሩፋቱ አለና›› አሉት፡፡ (አል ቡኻሪ 3186/ ሙስሊም 520)
ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹በዚህ መስጂዴ (በመዲና መስጂድ ውስጥ) የሚሰገድ ሠላት፣ ከመስጂደል ሐራም ውጭ ባሉ መስጂዶች ከሚሰገዱ አንድ ሺህ ሠላቶች ይበልጣል፡፡ በመስጂደል ሐራም ውስጥ የሚሰገድ ሠላት ደግሞ ከርሱ ውጭ ባሉ መስጂዶች ከሚሰገድ አንድ መቶ ሺህ ሠላቶች ይበልጣል፡፡›› (ኢብኑ ማጃህ 1406/ አህመድ 14694)
አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ብሏል፡- ‹‹የታዘዝኩት የዚህችን አገር ጌታ ያንን ክልል ያደረጋትን እንድገዛ ብቻ ነው፡፡ ነገሩም ሁሉ የርሱ ነው፡፡ ከሙስሊሞችም እንድኾን ታዝዣለሁ (በል)፡፡›› (አል ነምል 91) አላህ (ሱ.ወ)፣ መካን ሰዎች በውስጧ ደም እንዳይፋሰሱባት፣ ማንንም እንዳይበድሉባት፣ አደን እንዳያድኑባት፣ ዛፎቿንና ተክሎቿን እንዳይቆርጡ እርም አድርጓታል፡፡ ነብዩ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹አላህ (ሱ.ወ) መካን እርም አድርጓታል፤ እርም ያደረጓት ሰዎች አይደሉም ፤ እናም በአላህና በመጨረሻው ቀን የሚያምን ሰው በውስጧ ደም ሊያፈስም ሆነ ዛፎቿን ሊቆርጥ አይፈቀድለትም፡፡›› (አል ቡኻሪ 104/ ሙስሊም 1354) ).
ከሠሐቦች መካከል አንዱ እንዲህ ብሏል፡- «ነብዩን (ሰ.ዐ.ወ) በመጓጓዣቸው ላይ ሆነው በሃዝዋ መንደር (በመካ ውስጥ ያለች መንደር ናት) እንዲህ እያሉ ተመልክቻቸዋለሁ፡ ‹‹ወላሂ አንቺ በላጭ የአላህ መሬት ነሽ፤ አላህ ዘንድም ተወዳጇ የአላህ መሬት ነሽ፡፡ ካንቺ እንድወጣ ባልደረግ ኖሮ አልወጣም ነበር፡፡››» (አል ቲርሚዚ 3925 / አል ነሳኢ ፊል ኩብራ 4252)
ነብዩ ኢብራሂም(ዐ.ሰ)፣ ሰዎች ሐጅ እንዲያደርጉ ተጣርቷል፡፡ ሰዎችም ከየስፍራው ወደተከበረው የአላህ ቤት መጡ፡፡ ነብያት ወደረሱ በመምጣት ጅሐ እንዳደረጉ ነብዩ (ሰ.ዐ.ወ) ነግረውናል፡፡ አላህም ኢብራሂምን በዚህ አዟቸው እንደነበረ ሲናገር እንዲህ ብሏል፡- ‹‹(አልነውም) በሰዎችም ውስጥ በሐጅ ትዕዛዝ ጥራ፤ እግረኞች፣ ከየሩቅ መንገድ በሚመጡ ከሲታ ግመሎችም ሁሉ ላይ ኾነው ይመጡሃልና፡፡›› (አል ሐጅ 27)
ሀሎ አሐዱ ብእሲ በአሐቲ ሀገር እንተ ስማ ቡር ሀገረ መስቀል ዘስሙ ንዋየ እግዚእ ወስመ ብእሲቱ ኂሩተ ማርያም / ኣብ ‘ቡር ሃገረ መስቀል (እንዳ መስቀል)’ ትብሃል ዓዲ፡ ንዋየ እግዚእ ዝብሃል ሰብኣይ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኂሩተ ማርያም ብፈሪሀ እግዚኣብሔር ይነብር ነበረ። ካብዞም መንፈሳውያን ክልተ ሰብ ቃል ኪዳን ‘ካብ ወይኒ ወይኒ ይፈሪ’ ከምዝበሃል ብዕለት 17 ኅዳር 1404 ዓ.ም ብሩኽ ውላድ ተወልደ። ስመ ክርስትናኡ ኸኣ ‘ሀብተ እግዚእ’ ተባህለ። ኣብ እዋን ምንኵስናኡ ግና ‘ዮናስ’ ተባህለ፣ ዮናስ ማለት ለዋህ፣ ሕያዋይ ርግብ ማለት እዩ።
ኣቡነ ዮናስ ገና ሕፃን ኮይኑ ኣብ ጒስነት ኣባጊዕ ከሎ፡ ቅድሚ ናብ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ምእታዉ ብመንፈስ ቅዱስ መዝሙረ ዳዊት ተገሊጽሉ፡ ብዘይ ምቍራጽ እናጸለየ ከሎ ናይ ምናኔ መንፈስ ኃደሮ። ሽዑ ነቲ ዅሉ ናይ ዓለም ነገር ንድኅሪት ገዲፉ ካብቲ ዝተወልደሉ ሃገር'ውን ርኂቑ ናብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ምድሪ ወዲ ሠበራ ኣብ እትርከብ ደብረ ሲና እትበሃል ገዳም ኣተወ። ኣብዛ ገዳም ብሥጋ ኣኮኡ ዝብጽሖ ኣቡነ ድምያኖስ ዝተባህለ ዓቢይ ባሕታዊ ረኸበ። ኣቡነ ድምያኖስ፡ ምርጫኡ ንምናኔ ምዃኑ ተረዲኡ መጽሐፈ ብሉይን ሓዲስን፡ መጽሓፈ መነኮሳትን ሥርዓት ምንኵስናን ምስ መሃሮ፡ መዓርገ ምንኵስና ኣልበሶ። ስሙ ድማ ‘ዮናስ’ በሎ።
ብድኅር’ዚ ሕጊ ብሕትውና ተኸቲሉ፡ ለይተ ለይቲ ‘ጠራቒት’ ኣብ ዝተባህለት ቀላይ እናኸደ ክጽሊ ይኃድር፡ ብጊዜ መዓልቲ ኸኣ ኣብ ስብከተ ወንጌል ይውዕልን፡ ጾም፡ ጸሎትን ስግደትን የዘውትርን ነበረ። ካብ ብዝኂ ተጋድሎ ብሕትውናኡ ድማ ኣፃብዕ ኣእዳዉ ልክዕ ከም ፀሓይ የብርህ ነበረ። ኃሙሽተ ፍረ ዳዕሮ ወይ ፍረ ዓየ እንተዘይኮይኑ ካልእ መግቢ ፈጺሙ ኣይጥዕምን ነበረ። ቅዱስ ገብርኤል ኣብ ሰሙን ሓንሳእ ኅብስተ አኮቴትን ጽዋዐ በረከትን የቐብሎ ነበረ። ሓደ እዋን ኣብ ቀላይ ኮይኑ ክጽሊ ከሎ “ሰላም ለከ ኦ ፍቁርየ ዮናስ” ዝብል ኣምላኻዊ ድምፂ ሰምዐ። ናብ ሰብከተ ወንጌል ተዋፊሩ ክምህር ከምዘለዎ’ውን ተነግሮ እሞ “ወይኩን ፍቃድከ” ብምባል ትሕት ኢሉ ተኣዘዘ። ብድኅር’ዚ ብስብከቱ ንብዙኃት ኣእሚኑ ኣጥመቐ። ምዉታን ብምትንሣእ፣ ሕሙማን ብምፍዋስ፣ ኣጋንንቲ ብምውፃእ፣ ብኸምዚ መንገዲ ሓዋርያዊ ኣገልግሎቱ ቐጸለ።
ዜና ቅድስናኡን ጽኑዕ ብሕትውናኡን ትምህርቱን ካብ ተራ ሕዝቢ ክሳዕ ነገሥታት ኣብ ኵሉ በጽሐ። ኣቡነ ዮናስ ብብሕትውና ኣብ ዳሞት ዝበሃል ዓዲ ነይሩ፡ ‘ናብ ገዳምካ ተመለስ ኪድ’ ዝብል ቃል ምስ ሰምዐ፡ ናብ ገዳም ደብረ ሲና ኣቡነ ድምያኖስ ተመልሰ። መዓርገ ክህነት ተቐቢኡ ፡ ድኅሪ ኣቡነ ድምያኖስ ኣበምኔት ኮይኑ ንዓሠርተ ዓመት ዝኣክል ኣገልገለ። ነቶም ደድኅሪኡ ዝስዕቡ ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቱ በቦታኦም ከትኅዞም ደልዩ ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለየ፡ ሠለስተ ቦታታት ማለት ደብረ ጽጌ፣ ደብረ ድኁኃንን ደብረ ሣህል ተገልጸሉ እሞ ብሥርዓተ ማኅበር ተመሥረተ።
ቅዱስ ኣቡነ ዮናስ፡ ዕለተ ዕረፍቱ ከምዝበጽሐ ብመንፈስ ቅዱስ ፈሊጡ፡ ነቶም ደቁ ኣጸናኒዑ ኣብ ክንዲኡ ንኣቡነ ጳውሎስ ሸመሎም። ከምቲ ንዅላቶም ኣሥመርቲ እግዚኣብሔር ዝወሃቦም ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ኣብ 95 ዓመት ዕድሚኡ፡ ብ17 መጋቢት 1499 ዓ.ም ነፍሱ ካብ ሥጋኡ ተፈልያ ብኢድ መላእኽቲ ናብ ሰማይ ዓረገት። ኣብ ደብረ ድኁኃን ምስ ተቐብረ፡ ካብ መቓብሩ ዘይቲ ፈልፈለ፣ ብእኡ ኸኣ እቶም ደቁ ንመብራህቲ ይጥቀሙ ነበሩ። እቲ ኣብ መቓብሩ ዝነበረ ላህላህታ ናይ ዘይቲ ድማ ክሳዕ ሎሚ ምልክቱ ኾይኑ ይርአ ኣሎ።
ከምቲ ነቢይ ዳዊት “ደብር ርጉእ ወደብር ጥሉል ደብር ዘሠምሮ እግዚአብሔር የኀድር ውስቴቱ/ ኣብቲ ርጉእ ደብሪ፣ ጥሉል ደብሪ እግዚኣብሔር ዝፈተዎ ደብሪ ኣብኡ የኃድር” (መዝ. 68፡15-16) ኢሉ ንገዳማትን ኣድባራትን ዝተነበየሎም ኣቡነ ዮናስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት ገዳማት ከም ዝመሥረተ ይንገር። ደብረ ጽጌ ትምዛእ፣ ደብረ ድኁኃን ቆሓይን፣ ደብረ ሣህል ምድሪ ወዲ ሠበራ ከባቢ ማይ ጨው፣ ደብረ ጽዮን ዓዲ ውስኽ፣ ደብረ ጸሪቅ ትግራይ ተምቤን. . . እየን። እንተኾነ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብፍሉይ ዝጥቀሳ ገዳማት ደብረ ድኁኃን (ቆሓይን) ከምኡ’ውን ደብረ ጽጌ (ትምዛእ) እየን።
1. ደብረ ጽጌ፣- እዚ ገዳም እዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ ትምዛእ ይርከብ። ብዙኅ ጥንታዊ ታሪኽ ዝሓቘፈ፣ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝዓቀበ፣ ዝተፈላለየ ንዋየ-ቅድሳት ከም መስቀል ኢድ ኣቡነ ዮናስ ፣ መቖምያን በትርን ኣቡነ ዮናስ ፣ መንበር እምኒ ኣቡነ ዮናስ፣ ጥንታውያን ኣዋልዕን ካልኦት ኣግራብን ዝርከቦ ዓቢይ ገዳም እዩ።
2. እቲ ኻልኣይ ገዳም ድማ ደብረ ድኁኃን እዩ። ደብረ ድኁኃን ማለት ደብረ ፍቅር ወሰላም ማለት’ዩ። እዚ ገዳም እዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ዝርከብ ኮይኑ ቅድሚ ዕረፍቶም 1428 ዓ.ም. ተገዲሙ። ኣቀማምጣ ቦታኡ ጽኑዕ ስለ ዝኾነ ብወረርቲ ከይጥቃዕ ብዙኅ ዘፍርህ ኣይኮነን፣ እዚ ጽንዓት እዚ ስለ ዘለዎ ኸኣ ብዙኃት ብኽብሪ ዝጥመቱ መጻሕፍቲ ሃይማኖትን ታሪኽን ፍልስፍናን ዝዓቀበ እዩ። ኣቡነ ዮናስ ዝጽልየሉ ዝነበረ በዓቲ ኣብ ውሽጡ ስፍሕ ዝበለ ኮይኑ መቕደስን ቅድስተ ቅዱሳንን ቤተ ልሔምን መቐመጢ ንዋየ ቅድሳትን ዘጠቓልል ኮይኑ ክሳዕ ሕጂ ኣሎ። ደብረ ድኁኃን ሕጂ’ውን መልክዕ ገዳምነቱ ዘየጥፍአ ‘ድሩክ ለተዐቅቦ’ ንብሕትውና ዝኸውን በዓትታት ዘለዎ ገዳም እዩ።
እዘን ክልተ ገዳማት ደብረ ድኁኃን (ቆሓይን) ከምኡ’ውን ደብረ ጽጌ (ትምዛእ) ዋላ እኳ ብቝጽሪ ክልተ ይበሃላ እምበር ሕገንን ቅዋመንን፣ ሥርዓተንን ኣበምኔተንን፣ ምምኅዳረንን ሓደ እዩ።
ካብዘን ኣብ ኤርትራ ዝርከባ ገዳማት ደቂ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ማለት ብደቁን ደቂ ደቁን ዝውለዳ ዘበላ “ዮም ውሉዱ ኵልክሙ በፍሥሓ ኀቢረክሙ ለኤዎስጣቴዎስ አቡክሙ ግበሩ ተዝካሮ እንዘ ትብሉ ውዳሴሁ አማን ፍጹም ምንኵስናሁ/ ሎሚ ኵልኹም ደቁ ብኃባር ተሓጕስኩም ንኣቦኹም ኤዎስጣቴዎስ ምንኵስንኡ ፍጹም'ዩ እናበልኩም ወድስዎ፡ ዝኸበረ በዓሉ ኸኣ ግበሩ”” ብዝብል ለበዋ መሠረት ብምግባር ብዕለት 18 መስከረም ብኃባር ኣብዚ ገዳም ደብረ ጽጌ ኣቡነ ዮናስ ተኣኪበን የብዕላ።
ዋላ እኳ ኣቡነ ዮናስ ዝዓረፈሉ ዕለት 17 መጋቢት እንተኾነ፡ ክብረ በዓሉ ግና 21 ጥር እዩ ዝብዕል። እዚ ድማ ኣቡነ ዮናስ ነቶም ደቁ ‘ ግበሩ ተዝካርየ ምስለ ማርያም እምየ’ ስለዝበለ ዓመት መጸ ኣብ 21 ጥር ኣስተርእዮ ወበዓለ ዕረፍታ ለማርያም ክብረ በዓሉ ይኽበር።
ተፈጸመ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ ፖሊስ ኣብ መላእ እታ ሃገር ሃንደበታዊ ፍተሻ ብምክያድ ን23 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምውዓሎም ሰበስልጣን ፈረንሳይ ገሊጾም።ቀንዲ መራሒ እቲ መጥቓዕቲ ፈሊጥናዮ ኣለና 'ውን ኢሎም ሰበስልጣን ፈረንሳ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሰበ-ስልጣን ፈረንሳ ኣብ ሽዱሽተ ከባቢታት ከተማ ፈረንሳይ ንዝተፈጸሙ መጥቓዕታት መራሒኡ ብዜግነት ቤልጅማዊ ብትውልዲ ድማ ሞሮካዊ ዓብዲልሓሚድ ኣባውድ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ኣብ ናይ ሙዚቃ ምርኢት፣ናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ፍራንስዋ ኦላንድ ብኣካል ይሪኡዎ ኣብ ዝነበሩ ግጥም ኩዕሶ እግሪ፣ኣብ ባራትን ኣብያተ ምግብን ብዝተፈጸሙ መጥቓዕትታት ሽበራ 129 ሰባት ተቐቲሎም ኣለው።
ንፈረንሳይ ሓዊሱ ዩናይትድ ስቴትስን መሻርኽታን ኣብ ዒራቕን ሶሪያ ይፍጽምኦ ንዘለዋ ደብዳብ ነፈርቲ ግብረመልሊ እዩ ኢሉ ዳዕሽ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣብዝዘርግሖ መልእኽቲ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ቱርኪ ዝተኣከቡ መራሕቲ ጉጅለ 20 /G-20/ ናይ ስለያ ሓበሬታ ምቅይያሮም ከሐይሉ፣ሓለዋ ድንበራት ከጽንዑን ናብ ኣሸበርቲ ዝውሕዝ ገንዘብ ክበትኩን ሎሚመዓልቲ ቃል ኣትዮም ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ቱርኪ ምስ ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ብምርኻብ ተዘራሪቦም ኣለው።ምስ ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑቲን እውን ኣብ ጎናዊ ኣኼባ ተዘራሪቦም።ፕረዝደንት ኦባማ ሃናጺ ዝርርብ ኣካድና ኣለና ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ፓሪስ ንዝተፈጸመ ግብረ-ሽበራዊ መጥቓዕቲ ናይ ሓዘን መግለጺ ምልኣኾም ዝበጽሐና ዜና ሓቢሩ።በቲ መጥቓዕቲ ንዝተጎድኡ ወገናት እውን ጽንዓት ይሃብኹም ኢሎም።
በዚ መሰረት ድማ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ምዕዋት ዝዓንቐፉ ዓበይቲ ግድላት ሓደ ብሓደ እናመመየ፡ ብፖለቲካዊ፣ ሕገ-ህንጻውን ስርዒታውን መልክዓት መግለጺታቶምን ዕምቆቱን ብዘይ-ናሕፍነት ፈቲሹ፡፡ እዚ ብሓላፍነታዊ ብኣዝዩ ህዱእ መንፈሳት ክዝትዩ ዝወዓለ ተጋብኣይ፡ ካብ ነብሱ ጀሚሩ ኣብ መስርሕ ንዝነበሩ ሕጽረታትን ኣሰራቶምን ብግቡእ ብምምርማር፤ መሃርን ሃናጽን ብዝኾነ መንገዲ፡ ርእሰ-ነቐፌታን ነቐፌታን ብምግባር፤ ኣብ መስርሕ እዚ ዕንቕፋታት’ዚ እቲ ዝበልሐ ብኩራት ስጡም ኣመራርሓ ምንባሩ ኣነጺሩ፡፡
ንምግምጋም ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተኸፍተ ኣኼባ፣ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢን ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ናይተን ብስዑዲ ዝቖመ ልፍንቲ ዝመስረታ ሃገራት ይሳተፉ ምህላዎም ዝሓበረት ጋዜጣ ሳውዲ፣ ኣምባሳደራትን ወከልቲ ኣህጉራውያን ትካላትን’ውን ከምዝተረኽቡ ገሊጻ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓድል ኣል ጁቤር ኣብ መኽፈቲ እቲ ኣኼባ ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ኢራን ንዕጡቓት ሑቲ ንሚሊሻታት ናይቲ ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየ ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን ንምድጋፍ ሕጂ’ውን ኣጽዋር ተሰጋግር ከምዘላ ወቒሱ።
ኣብ የመን ነባሪ ፍታሕ ከይመጽእ ኢራን እታ ኣውራ ጠንቂ’ያ ዝበለ እቲ ሚኒስተር፣ ስዑዲ ዓረብ ዝመራሒተን ሃገራት ልፍንቲ ከኣ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ጉዳይ የመን ዘሕለፎ ውሳኔ ብዝድግፍ መልክዕ ኣብ የመን ይዋስኣ ምህላወን ኣገንዚቡ።
ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ጀነራል ዓብዱል ራሕማን ቢን ሳልሕ ኣል ቡናያ ብወገኑ፣ ሓይልታት ልፍንቲ ን85 ሚእታዊት ክፋል የመን ተቖጻጺሮም ከምዘለዉ ኣመልኪቱ።
ኤርትራ፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ የመን ንፍጽምኦ ዘለዋ ወትሃደራዊ ምትእትታው ከምእትድግፍ ብወግዒ እኳ እንተገለጸት፣ ኣባል እዚ ብስዑዲ ዓረብ ዝቖመ ኪዳን ሃገራት እስላም ምዃና ግና ኣየነጸረትን።
የኢትዮጵያ ከ17 አመት በታች ብሄራዊ ቡድን ማዳጋስካር ለምታስተናግደው የ2017 የአፍሪካ ከ17 አመት በታች ዋንጫ ለማለፍ ከግብጽ ጋር በሀምሌ ወር መጨረሻ የማጣርያ ጨዋታውን ያደርጋል፡፡
ብሄራዊ ቡድኑን በአሰልጣኝነት የተረከቡት አጥናፉ አለሙ ፣ ረዳታቸው አሰልጣኝ ቅጣው ታደሰ እንዲሁም የግብ ጠባቂዎች አሰልጣኝ አዳሙ ኑመሮ ከግንቦት አጋማሽ ጀምሮ የተጫዋቾች ምርጫ ላይ ተጠምደው የቆዩ ሲሆን በሂደቱም ከ100 በላይ ተጫዋቾች ታይተዋል፡፡
በሊጉ የሚጫወቱ አቅም ያላቸው አብዛኛዎቹ ተጫዋቾች በMRI ምርመራ መውደቃቸው ምልመላውን ፈታኝ እንዳደረገው አሰልጣኝ አጥናፉ ለሶከር ኢትዮጵያ ገልጸዋል፡፡ ክለቦችም ተጫዋቾትን ሲመለምሉ እንደ ሀገር ሊያስቡበት እንደሚገባ አያይዘው ተናግረዋል፡፡
በአሁኑ ሰአት 26 ተጫዋቾች የተለዩ ሲሆን ከሐምሌ መጀመርያ አንስቶ በሀዋሳ አልያም ባህርዳር ዝግጅታቸውን ለመጀመር እንዳሰቡ ተናግረዋል፡፡ በዝግጅቱ ወቅትም 3 ተጫዋቾች እንደሚቀነሱ ታውቋል፡፡
አሰልጣኝ አጥናፉ በዝግጅት ወቅት በተመረጡት ልጆች ላይ ከፍተኛ የማብቃት የቅንጅት ስራ እንደሚሰራ እና ተስፋ ሰጪ ውጤት ለማሳየት እንደሚጥሩ ተናግረዋል፡፡ በመጨረሻም ፌዴሬሽኑ በሁሉም ረገድ ድጋፍ ማድረጉ ስራቸውን እንዳቀለለውና በዚህም ደስተኛ መሆናቸውን ገልፀዋል፡፡
ኦኛ ኦሜኛ ፣ እሸቱ ተሾመ ፣ ፋሲል ገብረሚካኤል ፣ ረመዳን የሱፍ መሃመድ ፣ እሱባለው ጌታቸው ፣ ማትያስ ወልደአረጋዊ ፣ ሚኪያስ መኮንን ፣ አቡበከር ናስር ፣ ዳዊት ሳህሌ ፣ ጫላ ተሸታ ፣ እዮብ አለማየሁ ፣ ዳግማዊ አርአያ አምበፍርድ ፣ ሰለሞን ሙላው ፣ መሃመድ ሙስጠፋ ፣ መድህን ካህሳይ ፣ ሳሙኤል ተስፋዬ ፣ አሸናፊ ማስረሻ ፣ አማኑኤል አዲሱ ፣ ሉክ ፖውልን ፣ ሀቢብ ከተማ ፣ አላዛር ሽመልስ ፣ ጌታሰጠኝ ሸዋ ፣ አብዱልሽኩር ሀዲ ኡመር ፣ አክሊሉ ለአሙ ፣ ኢዩኤል መስፍን
አስቸኳይ መረጃ መተከል (አሻራ ጥር 12፣ 2013 ዓ.ም) በመተከል ዞን ድባጤ ወረዳ ዱበን ተብሎ የሚጠራው አካባቢ ዛሬ አመሻሽ ላይ በርካታ ቁጥር ያላቸው የጉምዝ ታጣቂዎች ሰፍረዋል። ቦታው… – EthioExplorer.com
አስቸኳይ መረጃ መተከል (አሻራ ጥር 12፣ 2013 ዓ.ም) በመተከል ዞን ድባጤ ወረዳ ዱበን ተብሎ የሚጠራው አካባቢ ዛሬ አመሻሽ ላይ በርካታ ቁጥር ያላቸው የጉምዝ ታጣቂዎች ሰፍረዋል። ቦታው ለድባጤ፣ወንበራ እና ያሶ ወረዳ አቅራቢያ እንደሆነም መረጃ ደርሶናል።የመረጃ ምንጫችን እንደነገሩን ከሆነ ቦታው ላይ ወታደራዊ ስልጠና በኦነግ እየተሰጣቸው የነበሩ በርካታ ጉምዞች እንደነበሩ እና ዛሬ ደግሞ በሁለት የጭነት መኪና ሙሉ የጉምዝ ታጣቂ እንደገባም አክለው ገልፀውልናል። የመረጃ ምንጫችን እንዳሉት አማራዎች፣አገዎች እና ሽናሻዎች አካባቢውን ለቀው በመውጣታቸው አካባቢው ወደ ምድረ በዳነት እየተቀየረ ነው ያሉት የመረጃ ምንጫችን አሁን ሰው የቀረው ጋሌሳ ብቻ ነው ።ዛሬ የመጡት ጉምዞችም ጋሌሳ ላይ ያለውን አማራ ለመጨፍጨፍ እንዳሰቡ ሰምተናልም ብለዋል። በሌላ በኩል በዛሬው ዕለት የጉምዝ ታጣቂዎች አማራ ክልልን ጥሰው በመግባት ሰብል በመሰብሰብ ላይ የነበሩ አርሶ አደሮች ላይ ጥቃት ሰንዝረዋል።በጥቃቱም ሁለት አባት እና ልጅ ሲሞቱ አንድ ሰው ከፍተኛ ጉዳት ደርሶበታል።የአማራ ክልል መንግስት እስካሁን ያለው ነገር የለም።
Next Postበሱዳን በኩል “መሬቱን ውሰዱ ተብልናል የሚለው ሀሳብ ትክክል አይደለም፤ አሁንም አቋማችን የሱዳን ጦር ወደ ቀድሞ ቦታው ሲመለስ እንነጋራለን” ያሉት ሲሉ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አምባሳደር ዲና…
ቻይና በ28 የአሜሪካ ሰዎች ላይ ማእቀብ ጣለች፡፡ቻይና ማይክ ፖምፒዮን ጨምሮ በ28 በቀድሞ የአሜሪካ ባለስልጣኖች ላይ ማእቀብ መጣሏን አስታውቃለች፡፡ሀገሪቷ በቀድሞ የአሜሪካ ባለስልጣኖች ላይ…
Topic: VIDEO: በወለጋ የሰፈሩ የወሎ-ድርቅ አማሮች የኦሮሞ ወጣቶችን ሰብሰበው "ይገደሉልን!" "ይገደሉልን!" ብለው በፖሊሶች አስረሸኑአቸው። ቀጥሎ ግድያውን በሆታና በጭፈራና አከበሩት! WOW!
Re: VIDEO: በወለጋ የሰፈሩ የወሎ-ድርቅ አማሮች የኦሮሞ ወጣቶችን ሰብሰበው "ይገደሉልን!" "ይገደሉልን!" ብለው በፖሊሶች አስረሸኑአቸው። ቀጥሎ ግድያውን በሆታና በጭፈራና አከበሩት! W
ወለጋ ዳሞት ይባላ ነበር በጋላ ከመወረሩ በፊት:: አማራ ይገደሉልን እይልም:: አልሞ ተኩሶ ባንድ ድንጋይ ሁለት ወፍ ይገድላል እንጅ:: ለዚህ ጁንታው ምስክር ነው:: ይቅርና ለጋላክሲ::
ኢትዮጵያን አንድ ለማድረግ ኢትዮጵያዊ መሆንን ይጠይቃል:: መፈክር ማሰማት ብቻ አንድነት አያመጣም:: ስለዚህ ኢትዮጵያዊያልሆነ ዜጋ ተሸክመህ ኢትዮጵያን አንድ ማድረግ እትችልም::
የማነ እምስ ላይ ተጥዶ ተወትፎ ሞተ:: የትግሬ እና ገበሬ በሚስቱ እይደራደርም:: ኦሮምያ ቢሆን ዲሞክራት ወይም እንስሳ ስለሆነ ሚስቱም እሱም ካገኙት የተኛሉ::
ዛሬ አቶ የማነ በአሳዛኝ ሁኔታ በጁንታው ተገደሉ:: ያሳዝናል:: ወልቃይት ራያ ትህራይ ሆኖ ሳያይት አለፉ:: ይቀጥላል:: የደፂን እና የሁለቱ ጌታቸውን ተራ እየጠብቀን ያለበት ሁኔታ ነው ያለው::
ህላሊና አእምሮ ካለ በቂ ማስረጃ ነው:: ከዚህ በሗላ ትግራይ የሚባል ክል አይኖርም:: ትግሬ የሚባል ልቅምቃሚ ጅሲ መኖሩ መልከስከሱ ግድ ነው:: የዛሬ ሳምንት አአ በለማኝ መጥለቅለቋ አይቀርም::
Topic: ሆደሰፊው አማራ ስሙን: ቢወስዱ; ታሪኩን ቢወስዱ: ሀይማኖቱን ቢወስዱ: ስልጣኔውን ቢወስድ; ቋንቋውን ቢወስዱ የኔ ነው አትንኩብኝ አትጋሩኝ አይልም::ከቻላችሁ ብለጡን እንኮርጅ!!!!
ሆደሰፊው አማራ ስሙን: ቢወስዱ; ታሪኩን ቢወስዱ: ሀይማኖቱን ቢወስዱ: ስልጣኔውን ቢወስድ; ቋንቋውን ቢወስዱ የኔ ነው አትንኩብኝ አትጋሩኝ አይልም::ከቻላችሁ ብለጡን እንኮርጅ!!!!
ድሮም ቢሆን የባንዳ ልጅ ኝን ሊባልይችላል:: ባንዳ የሚጠራው በጌታው በፈጣሪው ነው:: ለዛ ነው ጋላ ሁሉ ትሰብስቦ ትግሬ ሁሉ ተሰብስቦ የአማራን ስም የሚቀራመተው::
ሌላ መልክት የለኝም ይህው ነው የዐብይ ብሔር ለሚያስጨንቃችሁ? መልካም ሥራውን ደግፉ ክፉ ሥራውን ንቀፉ:: ከቻላችሁ የድርሻችሁን ጠጠር ወይም የመሰረት ድንጋ ጣሉ ካቻላችሁ ድንጋይ መወርወራችሁን ተው!! በድንቁርና ከመቃወምም ከመደገፍም ፅዱ:: እፋችሁ እንደ ሽመልስ እንደ ታዬ ደንዳ ያለ ምክኒያት አይከፈት::ምላጫችሁን እንደ ወያኔ ብንፁሀን ላይ አትሳቡ ውጤቱን አይታችሁልና ነው:: የበታችነት አያሰቃያችሁ ቢያንስ ባታስቡም እንኳን ሰው መስላችሁ ተፈጥራችሁና:: ይህ የpros...
እነዚህ ሶስት ሰዎች እንድ አንዴ ጋላ ሌላ ጌዜ [deleted] ትግሬ ሌላጊዜ ድግሞ ሻንቅል ሌላ ጊዜ ወላሞ እየሆኑ ይተውኑ ነበር:: ኢትዮጵያን አያውቁም:: በዘር መርዝ ወያኔ ያሳደጋቸው ቅጥረኞች ናቸው:: ለእነርሱ ሀገር ፈርሳ ቲኒሽ ትግራይን ይመኛሉ:: ሌላው አማራ ጠላታቸው ነው:: አማራ አጥፊያቸው መሆኑን ይውቃሉ ለዚም ሲፈሩት ይኖራሉ:: ሁም ብፊቱ ያንሳሉ:: ስለዚህም ስሙን መስማት አይፈልጉም:: አማራ ደግሞ አይሞቀው አይበርደው:: ከድንጋይም ከዝንጀሮምጋር አይነጋገር...
ጌታቸው ረዳም ደብረፅዮንም ከመሞት አያመልጡም:: ለጊዜው የተውናቸው የትግራይን ህዝብ ግራ ለማጋባት ነው:: የትግራይ ህዝብ እና ህውሀት አንድ አይደለም ስንል አንድ ነን አሉ አሁን ደግሞ ሲሸነፉ የተለያየን ነን እርሃብ ሞትን እርዱን አሉ:: እንደትግራይ ህዝብ ሸር ሙጣ የለም:: ሁሌምሚዛን እያየ ያላዝና:: ድል ለኢትዮጵያ ህዝብ:: ትግሬንም ጋላንም አጋሜንም ተንቤንንም አይጨምርም:: ምን አልባት ኤርትራን ሊጨምር ይችላላ:: አሁን ኢትዮጵያን እና ኤርትራን ለማዋሀዳ የሚከለክ...
የኦሮሞ ፓለቲካ የጅብ ወይም የቀበሮ አይነት ነው:: የወያኔ ፖለቲካ የተኩላ ነበር:: በእነርሱ ቤት ከኢትዮጵያ ህዝብ ተደብቀው በምስጢር ሴራ እየሰሩ ነው:: ላኪያቸው ሽመልስ አላማቸው ሀገር ማፍረስ መሆኑን ግን ድፍን ኢትዮጵያዊ ሲያውቀው እነርሱ አልገባቸውም::
በ1972 መጨረሻ አካባቢ የጁሊያ ዘመቻ የመጨረሻ ምእራፍ ሀዩማን የምትባለውን በቂ የጉርጓዶች ውሀ ያላትንና በጀብሀና በሻእቢያ የተያዘች የአየር ፀባይዋም ከአካባቢው በረሀማ ቦታዎች ነፋሻማ የሆነችውን ቦታ አጥቅተን እንድንይዝ አሠብ በሚገኘው ሕብረት እዝ መምሪያ አሥራ ዘጠነኛን ሻለቃን ለሚመሩት ያንጊዜ ሻለቃ ዘርጋው ወ/የሡሥ በሁዋላ ኮሎኔል የማጥቃት ውጊያ ተሠጠ፡፡
ጁሊያ ዘመቻ ለመጠሪያ ምክንያት የሆነው ጁሊያ የምትባል አነሥተኛ የሞተር ጀልባ ባህር ላይ ይንቀሣቀሡ በነበሩ ወንበዴዎች ታግታ ደብዛዋ በመጥፋቱና ለአሠብ እሥከ 45 ኪሜ ቤይሉል የምትባል የቀይ ባህር ዳርቻ ድረሥ ሻዕቢያ ከባድ መሣሪያ ጭምር እያሥጠጋ አሠብ ኤርፓርትን ጭምር ሥጋት ላይ ሥለጣለ ጁሊያ የተባለው ዘመቻ በመከላከያና በአሠብ ሕብረት እዝ ታቀደ፡፡
ዘመቻው 30ኛ ሜካናይዝድ ብርጌድ በላንድ ክራፍት ጦርና ከባድ መሣሪያ በምትጭን በሠው ቁመት ልክ ከባህሩ መሬት ይዞ ማጥቃቱን ለመከላከል ኢዲ የምትባለውን የጥንት ወደብ እንዲያሥለቅቅ ለ30ኛ ሜካናይዝድ ብርጌድ ግዳጁ ተሠጠ፡፡የሡ ዉጊያ ምን ያህል ጀግንነት እንደተፈፀመበት በሚቀጥለው በሥፋት የምመለሥበትና ከመርከብ ላይ በባህር ላይ ከምድር መከላከያ ከያዘ የሻእቢያ ሀይል ጋር የነበረ አሥደናቂ ውጊያበተብራራ ሁኔታ እገልፀዋለሁ፡፡
ጢዮ ወደአረብ አገሮች በራሣቸው ጀልባዎች የሚመላለሡ የባህር ላይ ነጋዴዎች ያሉባት፡በብዛት ፍየሎችና ጨው እየጫኑ ወደ አረብ አገር ከወሠዱ በሁዋላ በምትኩ ጨርቃጨርቅ ወርቆች፡ኤሌክትሮኒክሥ መሣሪያዎች ወደ ሐገር የሚገቡባት የአፋር ብሔረሠብ የድሮ የወደብ አነሥተኛ መንደር ነች፡፡ከፍተኛ የሆነ የበረሀ ሙቀትና ወበቅ ያላት ሢሆን ሀሉም አባሎቻችን ከወገብ በላይ መልበሥ ሥለሚያሥቸግር ራቁት ይመረጣል፡፡
ነዋሪው አረባዊ መልክ ያለውና ጠይምና ጥቁር ቅልቅል ሢሆን የሙሥሊም ሀይማኖት ተከታዮች ነው፡፡የሢቶቹን ቁንጅና ለራሥ እያደነቁ አይንን ቁንጅና ላይ ጣል እያረጉ መነሁለል ብቻ ተፈቅዶልን በገጠመን የባህል ድንበር ታሥረናል ፡፡ሀዩማንን ለማጥቃት ወደ ኢግዶሌ የምትባል ቦታ መጠቃት የነበረብን በመሆኑ ጢዮ ለቀን በግምት ወደ 40 ኪሜ በጥልቀት ወደ ውሥጥ ሠሜን ምሥራቅ አቅጣጫን ይዘን በኮ/ዘርጋው መሪነት አንድ ሻምበል ከእዝ የሥበት ሀይሉጋ በማድረግ የተወሠኑ ሁለት ሻምበሎችን ቀደም ሢል ከረንደሎ በሚባል ወዶ ገብ በሚመራው ራሡ ይዞት በመጣው ከ25 የማይበልጠው የሠው ሀይል መሪነት ኢግዶሌ ገብተን ዝግጅት ጀመርን፡፡
ሐዩማን ርቀቷ ከአርባ ኪሜ ያልራቀ ሢሆን ከኢግዶሌ የማጥቃት ትእዛዝ እሥኪሠጠን፡ቀንና ጊዜን የሥለላ ሥራ እየተሠራ መጠበቅ ያዝን ኢግዶሌ በቂ የመጠጥ ውሀ የሌላት ፡ያለችውም አነሥተኛ ውሀ፡የቆየ ከመሆኑም በላይ፡ ትላትል የበዛበት ግመሉም ፍየሎችም የሚጠጡት ፡ቀደም ባሉ ውጊያዎች አሜሪካ ሥሪት የሆኑ በፈንጂ የወደሙ ሪዮ ጀምሥና፡የራሺያ ዚል የጦር የጭነት የወደሙ ተሽከርካሪዎች፡የሚታየበትና አጫጭር የበረሀ ዛፎች አልፎ፡አልፎ የሚታይበት አየሩ ወደ እብደት የሚመራ ከፍተኛ ሙቀት የነበረው ነው፡፡
የሻለቃው ኮሚሣር ሆኜ ከመጀመሪያው የጦር ሀይሎች ፖለቲካ ትምህርት ቤት የመጀመሪያ ኮርሥ ሆኜ ተመርጬ ከመጣሁ ገና ቀናቶች ቢቆጠሩም ቀደም ሢል ከዚሁ ክፍል ለትምህርት የተላኩ በመሆኑ ክፍሉን በሚገባ አውቀው ነበር ፡፡
ሙቀትም ቢሆን አንዱ ፈንጂ መቶት ወላልቆ ከቆመ ሪዮ ጀምሥ መኪና ጋቢና ላይ ወጥቸ ቁጭ ብዬ በየቁጥቋጦ ሥር የተቀመጡ ወታደሮችን ማየት ብቻ ሣይሆን ከመኪናው የተለያዩ ክፍሎች የሚርመሠመሡትን ገበሎዎችና እንሸላሊቶች እያየሁ፡ቁጭ ብያለሁ፡፡ በዕለቱ ደግሞ ኢሊኮፕተር ወደ እኛ እንደምትመጣ ተገልፆም ሥለነበር ከአዲሥ አበባ የቤተሠብ ደብዳቤ ከመጠበቃችንም በላይ የውጊያ ትእዛዝም ጥራዝ እንደሚመጣም ይጠበቃል፡፡ሠአቱ 11.30 ከንጋቱ ሢሆን ሐሩሩን ለመከላከል የተጠለልኩበት መኪና ግለቱ የጋለ ምጣድ ያህል ሥላቃጠለኝ ብድግ ብዬ ከመኪናው ሥወርድ አሸዋዉ ላይ ራሤ ላይ ከሞቀው ኮዳዬ ውሥጥ ሣፈሥ ያረጠብኩትን አሸዋ የሚልሥ ትልቅ ነጣ ያለ እባብ ሣልረግጠው ለጥቂት አምልጨው ራቅ ብየ መጨረሻው ሣየው ቆየሁና ለምን እገድለዋለሁ የመጣሁበት እኔ ብዬ አዛዡ ወዳሉበት ሣመራ የኢሊኮፕተሯ ድምፅ ከሩቅ አየሩን ሠንጥቆ ይሠማ ጀመር፡፡
የማረፊያ ምልክቱን የያዘው ወታደር ሜዳማና በግልፅ አብራሪው ሊያይ የሚችልበት ቦታ ቀይ ባነር አነጠፈ፡፡ሥትጠበቅ የነበረችው ሄሊኮፕተር አርፋ አናቷ ላይ የሚምዘገዘገው ተሽከርካሪ ቀዘፋውን እንዳቆመ፡የመጡ ዶክሜንቶችና የሠራዊቱን የቤተሠብ ደብዳቤዎች አራግፋ በሙቀት ምክንያት ወደ አሠብ ለከፍተኛ ህክምና የሚሄዱ ወታደሮችን ጭና በመጣችበት ሁኔታ ተመለሠች፡፡
የግል የቤተሠብ ደብዳቤዎችን ከተመለከትን በሁዋላ ከበላይ አካል ከለሊት ጀምሮ ወደ ሀዩማን የማጥቃት እርምጃ እንድንሠነዝር የሚያዘውን ትእዛዝ በአዛዡ አማካይነት ዘመቻው ፡የሻምበል አዛዦች ፡ወደው እጃቸውን ለወገን ሀይል የሠጡት የጀብሀ ተዋጊዎች መሪ ከረንደሎ፡በመሆን ቀዳሚ ሻምበሎችን የዙ 23እና የታንክ ተኩሥ ድጋፍ ሠጪ መኮንኑን ጭምር ያቀናጀ ሥብሠባ ተደርጎ ንጋት ላይ ወደ ሀዩማን በውጊያ አሠላለፍ ቀጠልን፡፡
ንጋት ላይ 0500ሠአት ላይ ከሀዩማን ከፍተኛ መሬቶች ተኩሥ ጠላት ከፈተ፡፡ ከሁዋላ ከባድ መሣሪያ ከጠላት የሚተኮሠውን ያብሪ ጥይት ውጋጋን እየተመለከቱ ሁለቱም ታንኮች የተራራውን ፒክ/አናት/ በዙ 23 ተኩሥና በመትረየሦች ያነዱት ጀመር፡፡
ከረንደሎ ቀደም ሢል አካባቢውን ያውቀው ሠለነበር የጠዋቷ ፀሀይ ከመክረሯ በፊት ወታደሮቻችን የሀዩማንን የውሀ ተቆጣጥረው የጀብሀንና የወያኔ ጥምር ማዘዣ ቦታ በጥቂት መሥዋእትነት ሣይዘጋጁ ግባችንን ተቆጣጣጠርን ቁሥለኞቻቸውን የቻሉትን ይዘው የሸሹ ሢሆን ፡እንደ ከተማ በተሠሩ በተራሮቹ መሐል የገነቡዋቸውን ምሽጎች ለእኛ አሥረክበው ድንገተኝነትን አትርፈን ጠዋት 0917 ሠአት ላይ ውጊያው ተጠናቆ ለበላይ ሪፖርት ተደረገ፡፡
ቀደም ሢል ሥለሀዩማን ልፅፍ ያነሣሣኝ ያደረግንው ማጥቃት ውጊያ ከባድና መሥዋእትነቱም ሊዘገብ ይገባዋል ከሚል ሣይሆን የመጨረሻው የሀዩማን ቀሪ ትግል መራራ ሥለነበረ ነው፡፡ሀዩማን ጥላ ያላቸው ትላልቅ ዛፎች ያሉዋትና በሥተምዕራብ አቅጠጫ ተደጋግፈው ክብ የሠሩ ተራሮች በመሐከል ደግሞ መተላለፊያ መንገድ ኖሮት ግመሎች በብዛት እየገቡ ወደ ኮማንድ ፖሥቱ ፊት ለፊት ትይዩ ሜዳው ላይ ያሉትን ሁለት ትላልቅ የውሀ ጉድጓዶች እየመጡ በባለግመሎቹ አማካይነት በረጃጅም ገመዶች በታሠሩ የውሀ ማውጫ ከመነዳሪዎች ከእንጨት በተሠራው ትላልቅ ገንዳዎች ላይ የፈሡላቸዋል፡፡
በየቀኑ በርካታ ሠዎችና ግመሎች የሚሠማሩ ሢሆን ተራራዉ ላይ ቦታ ይዞ የሚገኘው 117ኛ ሚሊሻ ብርጌድ ሁለት ሻለቃ የተወሠነ ሀይሉን ተራራው ላይ በመተው ሜዳው ላይ አየወረዱ የቁርቁራ ዛፍ ፍሬ ሢበሉ ከመዋላቸውም በላይ ቀዝቀዝ ያለውን የሀዩማን አየር ይኮመኩማሉ፡፡እኛም ኘንድ የተመረጠ ትልቅ ዛፍ ሥር የእዝ ጣቢያችንን የሞተ መሬት ላይ አድርገን ተጓዥ የበረሀ ነጋዴ መሥለን ሠፍረናል፡፡
የሚያሣዝነው 117ኛ ሚሊሻ ብርጌዱ ተነጣይ ሻለቆቹን የሚመራው አዛዥ ከተራሮቹ ራቅ አድርጎ አንቂ ሀይል ቀንም ማታም ሣያሥቀምጥ ተራራዉን እንደ ፎቅ ቤት ቆጥሮ ለሊት በመኝታ ቀን ደግሞ በተረጋጋ ሁኔታ ጊዜውን ያሣልፋል፡፡ከኛ በሥተቀኝ በሥተ ደቡብ አቅጣጫ በመ/አለቃ ቢንያም አዳል የሚመራው T55 የሚባሉ ሁለት ታንኮችን የታጠቀ ምድብተኛ የተራራውን የመጨረሻ ጠርዝ ተከትሎ ከተራራው ራቅ ብሎ ቦታውን ይዞአል፡፡
የዙ23 ምድብተኞች በሥተ ሠሜን ምሥራቅ አቅጣጫ የተራራውን የቀኝ ጠረዝ ተከትለው እነሡም የሞተ መሬት ላይ ተቀምጠዋል፡፡ከኛ ሁዋላ የህክምና የመገናኛ የመረጃ መሐንዲሥና ጠቅላይ ሠፈሩን የሚጠብቁ የሻለቃው የመቶ አባሎች እንደ አንድ የተጠናከረ ተከላካይ ሀይል ሣይሆን ማእድን ፍለጋ እንደተሠማራ ሀይል ጥንቃቄ በጎደለው መንገድ ሠፍረናል፡፡
፡መጋቢት መጨረሻ ጠዋት ላይ የዘመቻ መኮንኑ ጢዮ ደርሼ መምጣት አለብኝ ብሎ በአንድ ዚል መኪና በዚያው አንዳንድ ጉዳይ ፈፅሞ ሊመጣ በሚመሥል መልኩ ወደ ጢዮ አመራ፡፡ሻለቃ ዘርጋው ወ/ሡሥ በሁዋላ ኮለኔል ቀደም ብለው ከሣምንት በፊት ፍቃድ ይሁን ለሥራ በማላሥታውሠው ሁኔታ አዲሥ አበባ ይገኛሉ፡፡
እለቱን አካባቢውን ሥቃኝ ቆየሁ፡፡ምሽት ላይ ም/መአ አበራ አባይነህ /ዘመቻው/የማእረግ ጊዜው ደርሦ ሥለነበር ጢዮ የሙሉ መ/አ ማእረጉን አልብሠውት የደሥ ደሥ የቆርቆሮ ጭማቂዎችና የሚበሉ ብሥኩቶች እየበላን ዛፋችን ሥር አሸለብን፡፡በእለቱ ደግሞ ባልተለመደ ሁኔታ ግመሎች ለሊቱን ሁሉ ሢጓጓዙ አርፍደዋል፡፡117ኛ ሚሊሻ አዛዥ አፓርታማ የተከራየ ይመሥል ለየት ያለውን እንቅሥቃሤ ከግምት ሣያሥገባ የሞቀ እንቅልፍ ውሥጥ ገብቷል፡፡
ሻእቢያና ጀብሀ ከግመሎች ጋር ተመሣሥለው ለሊቱን በሙሉ የተራራውን ወገብ ጨርሠው የእጅ ቦንብ የውጤት ርቀት ድረሥ ተጠግተው በቂ ሀይላቸውን ተራራው ላይ አሥፍረው እንደ ተከራይና አከራይ ተራራው ላይ ከ117ኞች ጋር በደባልነት ያቺን ምሽት ተራራውን ተጋርተዋል፡፡
ከንጋቱ 0400 ሠአት ላይ በእጅ ቦንብና በነፍሥ ወከፍ መሣሪያ በ117ኛ ሚሊሸያ ብርጌድ ሁለት ሻለቆች ይዞታ በብርሐን ፍጥነት ወዲያው በቁጥጥር ሥር ውሎ ውጊያው መልኩን ቀየረ፡፡በእንቅልፍ አለም ውሥጥ የነበሩት ተዋጊዎቻችን በእጅ ቦንብ አካላቸው ተበጣጥሦ ከነፍሥ ወከፍ መሣሪያዎች ድምፅ ጋር ያሥተጋባል፡፡መትረየሦቻቸውን ጠምደው ቁልቁል ኮማንዱ ላይመተኮሥ የጀመሩት ጀብሀና ሻእቢያ በመጀመሪያ እልምታቸው ውጊያውን ለመምራት ተጣድፎ የተነሣው አበራ አባይነህ ላይ አንገቱን በሥታ ደሙ ተረጨ፡፡አልተንቀሣቀሠም፡፡
የማእረግ እድገቱ ደሥታ የሐዘን ማቅ ለበሠ፡፡እኔ ወደ ታንክ ምድብተኞች እንደ በረዶ በሚዘንብብኝ የመትረየሥ ተኩሥ ታጅቤ ታንኮቹን ወደሁዋላ እንድንሥባቸው መ/አ ቢንያም አዳል ጋ ተገናኘሁ፡፡የሞተው መሬት ላይ ባለው ሠራዊት ላይ ከፍተኛ ጥቃት ደረሠ፡፡ሬዲዮ ኦፕሬተሩ አበራ አባይነህ ሥለተሠዋ ውጊያውን ጌታየ ያሥተባብሩ ብሎ ሀላፊነቱን አረዳኝ ለማንኛውም ከሕብረት እዝ ጋር ግንኙነት መሥርቶ ሁኔታውን እንዲያሣውቅ አድርጌ ነብሥ ያልዘራውን ውጊያ ለማሥተካከል መሯሯጥ ያዝን፡፡
ጠላት ወደ መሬት እንዳይወረድና ሁኔታውን በትክክል አይተን ውጊያውን እሥክንመራ ሁሉም ቦታ ይዞ ወደ ከፍታው መሬት ላይ እንዲተኩሡ አድርጌ ግራና ቀኝ በሥፋት ተዋጊው ሀይል እንዲይዝ ትእዛዝ ሠጥቼ በተለይ ጠላት ውሀ እንዳያገኝ ቦታው በዙ23እልምት ሥር ታሥሮ ንጋቱ ወገግ እሥኪል ፍልሚያውን ቀጠልን፡፡
ንጋት ላይ መ/አ ቢንያም ታርጌቱ በትክክል ይታየው ሥለነበር ከተራራው አናት ቋጥኝ ቁልል ጋር እየገመሠ ያወርዳቸው ጀመር፡፡ከረንደሎን በደቡብ ምዕራብ አቅጣጫ በሥፋት ሄዶ ከጀርባ ተኩሥ እንዲከፍትና በግራ በኩል ደቡቡን ክፍል በመ/አለቃ/ጌታቸው ዳባ በጀርባ አሥፍቶ እንዲገባና በተራራው የፊት ለፊት ደረት የሀምሣ ካሊበር ተኩሥ ጭንቅላታቸውን እንዲደፉ አድርገን ከፊት እያጫወትን በጎንና ጎን በጥልቀት የከበባ መሠል ውጊያ ማድረግ ቀጠልን፡፡
በእልህ የተቆጣጠረውን ቦታ ላለመልቀቅ ጀብሀ የሞት ሞቱን ይታገላል፡፡ቦታውን ለመቆጣጠር ተራራውን ብቻ መያዙ በቂ ነው የሚል አቋም የያዘው ጀብሀ ትልቅ ሥህተት የፈፀመ ይመሥለኛል፡፡አብዛኛው ሀይላችን ሙትና ቁሥለኛ ሆኖአል፡፡ሥለ ሀዩማን ሠራዊቱ በድል ከአሥራአምሥት ቀን በፊት ለሕዝብ በተገለፀ ወር ባልሞላ ጊዜ መልሦ መያዙ ውርደቱ እጅግ ከባድ ነበር፡፡
አሠብም አዲሥ አበባም ከፍተኛ ሽብር በዘመቻ ማእከሎቻችን ተፈጠረ፡፡ኮለኔል ጥላሁንን የአየር ሀይል ተዋጊ ጀቶቻችን አብረው ይደምሥሡን ብዬም ጥያቄ አቀረብኩ፡፡ እሣቸው ግንየተወሠኑ ሠአታት ሞክሩ አይዞህ የሁለተኛ ብርጌድ አንድ ሻለቃ በመ/አ ታደመ በላይነህ ወዳንተ ተንቀሣቅሧል በርቱ አሉን፡፡ውጊያው በሞራል ቀጠልን ፡ ፀሐዩዋ ማቃጠል ጀምራለች ቁሥለኞች በየቦተው የሥቃይ ድምፅ ያሠማሉ ፡ጠላት ውሀ መጠጣት አልቻለም ታንኩንና ዙ23ቱን በሚገባ እየተጠቀምን ከረንደሎና ጌታቸው ዳባ ከሁዋላ በጀርባው ከፍተኛ ምት ያደርሡበት ጀመር ቀሥ እያለ፡ተኩሥና ማፈግፈግ/አንድ እግር በመሬት እየሠሩ መሽሽ ጀመሩ በመጨረሻ የምልክትና ሀይልን የማሠባሠብ ተኩሥ እየተኮሡ ከተራራው ላይ ተንደው ወረዱ፡፡የማሣደድ ውጊያው እንዲቀጥል አድርጌ ሞተን ድል ተቀዳጀን፡፡
የአበራን አሥከሬን ሣየው ከግራ በኩል የገባ የመትረየሥ ጥይት በቀኝ በኩል አንገቱን ቦትርፋ የወጣች ሢሆን የተቃጠለ ደም አሸዋው ላይ ፈሧል፡፡ሙሉ ለሙሉ በደረቱ ተኝቶ አንገቱ ላይ የነበረችው የወርቅ ባለመሥቀል ሐብል የተቃጠለው ደምላይ ተዘርግታለች ያደረገዉን ማእረግ ከትከሻው ላይ ከማንሣቴ በፊት ተገቢውን ሠላምታ ሠጥቼ ማእረጉን ፈታሁ፡፡ተኝቶ ባደረበት የድንኳን ቨራ አልብሼው ወደሌላው ሥራዬ ሄድኩ ቁሥለኛ መሠብሠብ ያዝን ተራራው ላይ ሥንወጣ በየምሽጉ ጠላትም ወገንም ተናንቀው ወድቀዋል፡፡
ወደ ጀነራል ጥላሁን ሬዲዮ አድርጌ ቦታውን መልሠን መቆጣጠራችንን ገልጬ እየመጣልህ ነው የተባለው ጦር ቶሎ እንዲገፋልኝ አሣሥቤ በተረፈ ሀይል ቁልፍ ቁልፍ ቦታዎችን ማሥያዝ ጀመርን፡አመሻሽ ላይ ታደመ አንድ ሻለቃ ተጨማሪ ጦር ይዞ ተቀላቀለን ሢዋጋ የዋለውን ጦር ከተራራው ላይ አሥወርጄ ቀብር እንዲፈፅሙና ቁሥለኛ በየጥላው ሥር አሥጠግተው መርዳት የሚቻለውን ያህል ለመርዳት ሞከርን፡፡የእለቱ ክንውን በአሣዝኝነቱ ውሎ አዳርም ቀጠለ፡፡
በሚቀጥለው ቀን ረፋዱ ላይ አንድ ሂሊኮፕተር አየር ላይ ሆና ጀነራል ጥላሁን ላቀው ያንተን አይነት ሥራ የሚሠራውን ሠው፡ሥም ንገረኝ ብለው እርግጠኛ ቦታው መልሦ በእኛ እጅ ለመሆኑ እርግጠኛ ለመሆኑ ጠየቁኝ፡፡ ጌታዬ የእኔ አይነት ሥም ነው ያለው አልኳቸው አለቃዬ አሠብ ሻለቃ ላቀው ወ/ሠንበት ሥለነበር በአየር ላይ ተግባብተን ላንድ አደረጉ፡፡ጀነራል ጥላሁን ኮ/ዘርጋው አብረው መጡ፡፡
እንደወረዱ አንገታችንን እያቀፉ ከጉድ አወጣችሁን በሚል የሥሥት አይን እያዩን ለሥብሠባ ተቀመጥን ሂሊኮፕተሯም በምልልሥ ቁሥለኞቹን አመላለሠች፡፡ሀዩማን የነበራት ንፁህ አየር በሠዎች ሬሣ ሽታ አካባቢዋ ተቀይሮ መሠንበቷ ቀጠለ፡፡
605ኛ ኮር በሜጀር ጀነራል ጥላሁን አርጋው እየተመራ ጣርማ በር ላይ ማዘዣ ጣቢያውን አድርጎ የፋሢካ እለት 1982 ከመዘዞ ፡ከሠላ ድንጋይ በ120ሚሊ ሜትር በያኔ የሚተኮሠውን መድፍ ማሥተናገድ የጀመረው የቀሪው የኢትዮጵያ የክርሥትና እምነት ፆሙን ገድፎ መልሦ አረፍ ለማለት በሚመቻቾበት ንጋት 04:30ሠዓት ላይ ነበር፡፡
የወያኔ ግዳጅ መዘዞንና ከሠላ ድንጋይ ሠሜን ያሉትን ከፍተኛ መሬቶች በመቆጣጠር ደብረ ሢና ወርዶ ዋናውን መንገድ በመቆጣጠር ከደሤ ጀምሮ ያለውን ኮምቦልቻ፡ከሚሤ፡አጣዬ፡ሸዋሮቢት፡ድረሥ የመንግሥትን ግንኙነት ማቋረጥና በደሤ ፡በኮምቦልቻ አጣዬ ካራቆሬ የነበሩ የኮሩን ወታደራዊ ክፍሎች እንደጋንግሪን ከጥቅም ውጭ አድርጎ በቀላሉ የርእሠ መንግሥቱን መቀመጫ አዲሥ አበባን ለመቆጣጠር ነበር፡፡
በኛ በኩል በተለያዩ ውጊያዎች የተዳከመው 11ኛ ክ/ጦር ፡ካራቆሬ ከፊል ሀይሉን ወደጣርማ በር እንዲሥብ የተደረገው 2.81አንደኛ ሥፖርታ ብርጌድ የኮሩ ጠቅላይ ሠፈር ልዩ ጥበቃ ሻለቃና ቃኚ ሻምበል ወዘተ ተሠልፈው ወናውን ውጊያ መዘዞ ላይ ተይዘውታል፡፡የኮሩ ማዘዣ ጣቢያ ላይ ከሠላ ድንጋይ በሥተቀኝ የተጠመዱ ከባድ መሣሪያዎች መፈናፈኛ የከለከሉን ሢሆን የዋናውን መንገድ ተከትሎ አንኮበር ተብላ ዝንጀሮች የሚወጡና የሚወርዱባትን ከከባድ መሣሪያ አደጋ የሚከላከል የተፈጥሮ መሬት በመያዝ ጀነራል ጥላሁን የመዘዞውን ውጊያ ይመራሉ፡፡
በአየር ለማሥደብደብ የማይመቸው ይሄ ግንባር በንፁህ ገበሬዎችና ቤተሠቦቻቸው ላይ አደጋ እንዳይፈጠር ጥንቃቄም ይጠይቅ ነበር፡፡ ውጊያው በጣም በተፋፋመ መልኩ የጀመረ ቢሆንም እኛን እያወከ በነበረ የወያኔ መድፍና የዙ23መሣሪያ ላይ በኛ መድፈኞች የተኩሥ ቀጠናቸው እይታ ውሥጥ በመግባቱ በሥብሥብ የተጣመረ የመድፍ የአፀፋ መልሥ አፍህን ያዝ ተብሎ ዝምታን መርጧል ፡፡
የመዘዞን ተረተር ይዞ የጣርማ በርን መንገድ ዘግቶ ድሉን ሊጨብጥ ያሠበው ወያኔ ውጊያውን ወደሚመሩ አለቆቹ ጬኸት ጀመረ፡፡ሀይል ከሁዋላ ቢያሥጠጉለትም በጀነራል ጥላሁን አረጋው ያለማንም ጣልቃገብነት ይሠጥ የነበረው አመራር ተዋጊውን ጦራችንን እንደ ብረት አጥር አጠንክሮ ወያኔ የማይሞከረውን ሞክራ ሙትና ቁሥለኛዋን አዝረከረከች፡፡
የደብረ ብርሀን አሥተዳዳሪ በከባድ መሣሪያ እየተቀጠቀጥን በነበረ ጊዜ ፋሢካን ብቻዬን ለምን ብለው ማዘዣ ቦታ ለነበርን ምግብ አሠርተው የመጡ ቢሆንም በችግሩ ውሥጥ አብረውን ሊፈተኑ የግድ ነበር፡፡ጀነራል ጥላሁን ወደ መጡበት እንዲመለሡ ቢወተውቱም አሻፈረኝ አሉ፡፡የመዘዞና የሠላ ድንጋይ ድንጋይ ድምፁ እየራቀ ወያኔ እየሸሸ የነበረው ኪሣራ በቀላሉ ይጠገናል በማይባል መልኩ ከረፋዱ 11.30 አካባቢ የውጤታችንን ዜና በድል አብሥረን ቢያንሥ ለአንድ አመት የዚህ አይነት ምኞት እንዳያልሙ ሆነ፡፡
ሁኔታው እንደተረጋጋ በፆም ያረፈደ ሆዳችንን ጥያቄውን ለመመለሥ ምንም እንዳልተፈጠረ በሚመሥል ሁኔታ የጓድ ጌታቸው አገልግል ተፈቶ ለመመገብ ሥንዘጋጅ ወደ ደብረ ሊባኖሥ የሚያመሩ ቢጫ የመነኩሤ ቆብን ቢጫ የመነኩሤ ቀሚሥ ያጠለቁ በግራ ትከሻቸው በቆዳ በተለበጠ መያዣ ዳዊት አንግተው አንድ በጭቃ በተሠራ ባዶ ቤት ቁጭ ወዳልንበት እንድንዘክራቸው ተማፀኑ፡፡ ጀነራል ከፖሊሦቻችን አንዱን ወደ እዚህ ጥሩዋቸው አሉና ትእዛዝ ሠጡ፡፡ ይቀጥላል
ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ከቢድ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ከምዘጓነፎም ሓረስቶት እቲ ወረዳ ይዛረቡ። ነበርቲ ጣብያ ሓደ ኣልጋ ቁሸት ዳላተ ብሕሱም እቲ ፀገም ማይ ካብ ርሑቕ ከባቢ ብእንግደዖም ይፀሩ ምህላዎም ይገልፁ።
እቲ ፀገም ምህላዉ ዝኣመኑ ኣማሓዳሪ እቲ ወረዳ ኣይተ ክፍሎም ሃይለ እንተኾነ ግን ኣብቲ ወረዳ ካብ ዝነብር 161 ሽሕ ህዝቢ ፍርቁ ፅሩይ ዝስተ ማይ ከምዘይረክብ ሓቢሮም። ኣብቲ ወረዳ ዝተዃዓታ 6 ጐዳጉዲ ማይ ንህዝቢ ከምዘየገልግላ ዘለዋ እውን ገሊፆም፤ እዚ ድማ ብሎሚ ፅባሕ ክሰልጠልና ኣይከኣለን ይብሉ።
ኣብቲ ወረዳ ካልኦት ብርክት ዝበላ ጐዳጉዲ ማይ ተዃዒተን ተዓሺገን ምህላወን እውን እቲ ህዝቢ ይገልፅ፤ ኣይተ ክፍሎም እተን ተዓሺገን ዘለዋ ጐዳጉዲ ማይ ነቲ ኣብ ጐልጎል ራያ ክለምዕ ተሓሲቡ ዘሎ ሰፊሕ ሕርሻ መስኖ መፈፀሚ ከምዝውዕል'ዮም ገሊጾም።
ጠንቒ ምቕይያር ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ሱዳን ክንጸር እኳ እንተዘይክኣለ፣ መንግስቲ ሱዳን ዘለዎ ውሽጣዊ ደጋውን ስግኣታት ዘንጸባርቕ’ዩ ክብሉ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይገልጹ።
ያለፉትን አራት አመታት በኢንተርነሽናል ዳኝነት ያገለገለው እና በቅርብ አመታት ከታዩ ምስጉን አርቢትሮች አንዱ የሆነው ኃይለየሱስ ባዘዘው በ2009 የውድድር አመት እሱ በማያውቃቸው የተለያዩ ምክንያቶች ብዙ ጨዋታዎችን እንዳያጫውት እንደተደረገ ፣ ከሚመደብባቸው ጨዋታዎችም ቢሆን የተለያየ ምክንያት እንዲቀየር መደረጉን ይገልፃል፡፡ በተለይ በኢትዮዽያ ፕሪምየር ሊግ ጅማ አባቡና ከወላይታ ድቻ ጅማ ላይ፣ ድሬደዋ ከተማ ጅማ አባቡና ድሬደዋ ላይ ጨዋታዎችን በዋና ዳኝነት እንደሚመራ ተነግሮት ወደ ቦታው እያመራ በማያውቀው ምክንያት መቀየሩ እየተነገረ ይገኛል።
የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌዴሬሽን የማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ የተለጠፈው የኢንተርናሽናል ዳኞች ዝርዝር እንደሚያሳየው ፌዴሬሽኑ 7 ኢንተርናሽናል ዳኞችን መርጦ ለፊፋ ልኳል፡፡ በዝርዝሩ ላይም ከዚህ ቀደም ኢንተርናሽናል ዳኞች የነበሩ 5 ዳኞች (ባምላክ ተሰማ ፣ በላይ ታደሰ ፣ አማኑኤል ኃይለስላሴ፣ ለሚ ንጉሴ፣ ብሩክ ያነብርሃን) ከዚህ ቀደም ኢንተርናሽናል የነበሩ ሲሆን በፌዴራል ዳኝነት ሲያገለግሉ የነበሩት ዳዊት አሳምነው እና ቴዎድሮስ ምትኩ ስማቸው ለፊፋ ከተላኩት መካከል ናቸው፡፡ ከዚህ ቀደም ኢንተርናሽናል ዳኞች የነበሩት ኃይለየሱስ ባዘዘው እና ዘካርያስ ግርማ ደግሞ አዲስ በታጩት ተተክተው ፈተናውን ሳያልፉ ቀርተዋል፡፡
‹‹ በ2010 ኢትዮዽያን በኢንተርናሽናል ዳኝነት በካፍም ሆነ በፊፋ እንዲሁም በኢትዮዽያ ሊጎች ለሚያጫውቱ ዳኞች ባሳለፍነው አመት ነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ያሉበትን የአቅም ደረጃ ለመለካት የተሰጠውን የአካል ብቃት ፈተና በሚገባ ተፈትኜ አልፌያለሁ፤ ፈተናውን የሰጠው የካፍ ኢንስተራክተርም ፈተናውን በማለፌ እንኳን ደስ አለህ የሚል መልክት ልኮልኛል፡፡ ከዚህ በኋላ ነው ፈተናውን እዳላለፍኩ የተነገረኝ፡፡ መውደቁን ለመቀበል እቸገራለሁ፡፡ ወድቀሀል ብባል እንኳ ሌሎቹ ፈተናውን ወድቀው ሁለተኛ እድል እንዳገኙት ዳኞች ሁሉ ለእኔም ሁለተኛ የሙከራ እድል ሊሰጠኝ ይገባል በማለት ማመመልከቻ ባስገባም እስካሁን ምላሽ አላገኘሁም፡፡ ›› ብሏል፡፡
‹‹ ግልፅ በሆነ መንገድ የደረሰብኝ በደል ነው፡፡ እኔም እንደ ሌሎቹ ዳኞች በእኩል አይን ታይቼ ሁለተኛ የሙከራ እድል እንዲሰጠኝ ጠይቄ ምላሽ እየጠበቅኩ ነው፡፡ ነገ ወይም ከነገ በስቲያ አአ በመምጣት ከተለያዩ አመራሮች ጋር ውይይት አደርጋለው፡፡ ምላሹም መልካም ይሆናል ብዬ እጠብቃለሁ፡፡ ግልፅ እና ፍታኸዊ አሰራር ከመጣ በዳኝነቱ እቀጥላለው፡፡ ያ የማይሆን ከሆነ ግን ለስፖርቱ የሚበጁ እና የሚጠቅሙ ግልፅ የሆኑ አመራሮች እስኪመጡ ድረስ ራሴን ከዳኝነቱ ላገል እችላለው፡፡ ወደ ፊት በዳኝነቱ የማልቀጥል ከሆነ በዝርዝር ለማቆም የተገደድኩባቸውን ምክንያቶች ይፋ አደርጋለሁ፡፡ ››
ከፌዴሬሽኑ አካባቢ እየወጡ እንዳሉት መረጃ ከሆነ ኢንተርናሽናል ዳኛ ኃይለየሱስ ባዘዘው ለሚዲያ ሀሳቡን በመግለፁ ምክንያት የ2 አመት እገዳ እና 40ሺህ ብር ቅጣት እንደተላለፈበት ለማወቅ ተችሏል፡፡
አንቋዕ ናብዚ ኣብ ነጻነት ናይ ኣብ ባህ ዝበለካ ቦታ ምንባር ዝኣምኑ መርበብ ሓበሬታ (ወብ ሳይት) ብደሓን መጻአኩም። አዚ ጉጅለ መርበብ ”ዘይሕጋዊ ሰብ የለን” ብዝብል መርሆ ንኹሎም ናይ ጽግዕተኛ ጥርዓኖም ድሕሪ ምንጻግ ብዘይ ሰነድ ንምንባር ዝግደዱ ሰባት ግብራዊ ዝኾነ ሓገዝ ንምቅራብ ይሰርሕ። ንኹሎም ናብ ሽወደን ዝኣትው (ዝበጽሑ) ከምኡ’ውን ክነብሩ (ክተርፉ) ዝመርጹ፡ መሰል ቀዋሚ መንበሪ ፍቃድ ክወህቦም ይጠልብ። ዶባት ኣብ ዘይብሉ ዓለምን፡ ኣብ ዓለም ዘይሕጋዊ ሰብ የለን ዝብል ኣረኣአያ ይኣምን።
ስቫልባር (ኖርዌይኛ፦ Svalbard /ስቫልባ/) የኖርዌ ደሴቶች ግዛት ነው። 2,642 ያህል ሰዎች ይኖሩበታል፣ የማናቸውም አገር ዜጋ ያለ ምንም ቪዛ በስቫልባር መኖርም ይፈቀዳል። ከነዚህም መካከል 439 ከሩስያ ወይም ዑክራይና፣ 10 ከፖላንድና 322 ከሌሎች አገራት በተለይም ከታይላንድ፣ ስዊድን፣ ዴንማርክ፣ ኢራንና ጀርመን ተገኙ።
የመሐል ባንኮክ ኣንዱ ትልቁ ችግር ይህ ነው። የባቡር፣ የመኪና፣ ድልድይ በጠባብ መንገዶች መሐል ዱለው እንኳን ሊኖርበት ሲያልፉበት እስትንፋስ ያሳጥራል። ይሄ ከተማ ማሳመር ከሆነ ባፍንጫዬ ይውጣ፤ የማመላለሻ ችግር ከመቅረፍ ኣንጻር ከታየ ግን የግዴን እቀበለዋለሁ።
በመጀመርያ ደረጃ ለአንቴ ባዶ ጩኼት ዋጋ ሰጥቼ ጊዜዬን በማጥፋቴ ፈጣሪ ዋቃ ይቅር ይበለኝ። ቀጥሎ የአንቴ የዕውቀት ቁንፅልነት ምን ያህል አሳዛኝ እንደሆነ መደበቅ አልፈልግም። ይሄን ዕብደት ብለው ይቀለኛል።
ወደ ቁምነገሩ ስመለስ፡ የተዘጋው ኢንተርኔት ብቻ ሳይሆን ስልክ፣ ውሃ እና ኤለክትርክ ጭምር ነው። እንቴርነት የተዘጋው ከመላው ምዕራብ ኦሮሚያ ነው እንጅ ከ “ወለጋ” ብቻም አይደለም። በወለጋ ውስጥ የሚኖር በሚሊዮን የሚቆጠር ህዝብ አይደለም አንድ ሰውም ቢሆን መረጃ የማግኘት፣ የመያዝ እና የማስተላለፍ መብት አለው። በተለይ በአሁን ጊዜ አለማቀፍ ወረርሽን በታወጀበት ሁኔታ ይህን መብት መገደብ ከዘር ማጥፋት ወንጀል ያልተናነሰ አደጋ ሊያስከትል ይቸላል። አገልግሎቱ የተቋረጠበትን ቦታ ደግሞ “ወለጋ” በሚል ብቻ መገደብህ ትልቅ ቅጥፈት ነው።
ያም ሆነ ይህ፡ አለማቀፍ ሚዲያዎች እና የሰብዓዊ ተሟጋች ተቋማትም (OHCHR እና Special Rapporteur for Freedom of Expression ጨምሮ) ይሄን እውነታ እያጋለጡ ባሉበት ሁነታ አንተ ዐይንህን በጨው ታጥቤህ አገልግሎቱ የተቋረጠው ‘“ወለጋ” ላይ ብቻ ስለሆነ ችግር የለውም’ ለማለት ይቃታሃል። ይሄንን ሐቅ አንቴም በደምብ ስለሚታውቅ እዚህ ላይ አልዘረዝርልህም።
ሌላው “ሸኔ” እያልክ የሚትጠራው ሃይል ዘግናኝ ወንጀሎችን እየፈፀመ መሆኑን ባገኜሄው አጋጣሚ ሁሉ ስትፅፍ እና ስትለፍፍ ይሄው ከአንድ ዓመት በላይ እየታዘብኩህ ነው። ነገር ግን በጣም የሚገርመው ክስህንም ሆነ ስሞታህን አንድም ቀን በተጨባጭ ማስረጃ አስደግፈህ ማቅረብ አልቻልክም። ስለሆነም፡ እስት እውነነት ማስረጃ በእጅህ ካለህ አውጣው ወይም ገለልተኛ የሆነ ኮሚሽን ተቋቁሞ በአከባብው ላይ የተፈፀመውን ግፍ መርምሮ ሐቁን እንድያጋልጥ ለመንግስትህ ምክር ስጥ።
አንድ የማይካድ እውነታ አለ። ይሄውም፡ አንቴ እና ተከታዮችህ ከሚትሉት በተቃራኒ ምዕራብ ኦሮሚያ እና ሌሎች አከባቢዎች ላይ የመንግሥትህ ወታደሮች ከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እየፈፀሙ እንደሆነ በተጨባጭ ማስረጃ የተደገፉ በርካታ ዘገባዎች ይፋ ሆኗል። አንዳንዶቹን ዘግናኝ ወንጀሎችን በአይናችን አይተናል።
ስለሆነም፡ “ወለጋም” በል “ጋርባጉራቻ” የስልክ እና የኢንተርኔት አገልግሎት እንዳይከፈት ሽንጥህን ገትረህ የሚትሟገተው ምናልባት በአንቴ መንግሥት የፀጥታ ሃይሎች ንጹሃን ላይ የተፈፀሙት ወንጀሎች ይጋለጣሉ ከሚል ሥጋት ከመርበድበህ የተነሳ ካልሆነ በስተቀር የአገልግሎቶቹን መዘጋት “ሼነ” ከሚለው አዕምሮህ ውስጥ ከተፈጠረው Unicorn ዓይነት ምናባዊ ፍጡር ጋር የሚያገናኘው ነገር የለም። የአንቴ ክስ “ፍየል ወዲያ፡ ቅዝምዝም ወዲህ” የሚሉት ዓይነት ተረት ተረት ነው።
የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ከአምስት ያላነሱ ዳኞች በተሰየሙበት የሰበር ችሎት የሚሰጥ የህግ ትርጉም ለበታች የክልልና የፌደራል ፍርድ ቤቶች አስገዳጅነት እንዲኖረው አስገዳጅ ህግ ከወጣ (አዋጅ ቁጥር 454/1997) ከአስር ዓመት ዓመት በላይ አልፎታል፡፡ በእነዚህ ሁሉ ዓመታት ውስጥ ህጉና አፈጻጸሙ ለፍትህ ስርዓቱ ያበረከተው አዎንታዊ አስተዋጽኦ እና ያስከተለው ችግር በተመለከተ የዳሰሳና የክለሳ ጥናት ተደርጎ ውጤቱ ይፋ የሆነ ሪፖርት እስካሁን ድረስ የለም፡፡ እስከ አሁን ድረስ የህጉ አጠቃላይ ተቀባይነት መሰረት ያደረገው አሰራሩ ወጥነትን ያመጣል ከሚል በሀሳብ ደረጃ ሊያሳምን የሚችል አመለካከት እንጂ በተግባር ተፈትኖ እየታየ ያለ ሀቅ አይደለም፡፡
ተግባራዊ የመለኪያ ሚዛንን ለጊዜው ወደ ጎን እንተወውና ወጥነት የአዋጁ ዋና ዓላማና ግብ ነው ብለን እንነሳ፡፡ ችግሩ ግን ከዚህ ይጀምራል፡፡ አዋጅ ቁጥር 454/1997 ወጥነትን እንደ ዋና ሆነ ተጓዳኝ ዓላማና ግብ ይዞ ስለመነሳቱ በግልጽ ሆነ በተዘዋዋሪ የሚናገር ድንጋጌ አልያዘም፡፡
በአዋጁ መግቢያ ላይ እንደተመለከተው የፌደራል ፍርድ ቤቶች አዋጅን እንደገና ለማሻሻል የወጣው አዋጅ ቁጥር 454/1997 ሊወጣ የቻለው ስለፌደራል ፍርድ ቤቶች የወጣውን አዋጅ ቁጥር 25/88 (እንደተሻሻለ) እንደገና ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ ነው፡፡ የአስፈላጊነቱ መሰረት ምን እንደሆነ በግልጽ የተመለከተ ነገር የለም፡፡
አዋጁ ዝምታን ቢመርጥም ህጉ ሊያሳካ የፈለገው ቀዳሚ ግብ የአገሪቱ ፍርድ ቤቶች በተመሳሳይ ጉዳይ የሚሰጧቸው ውሳኔዎች ወጥነት እንዲኖራቸውና ተገማች እንዲሆኑ ለማስቻል እንደሆነ ግምት ቢወሰድ በመርህ ደረጃ አሳማኝና አስማሚ ሀሳብ ነው፡፡ እንግዲህ ወጥነትና ተገማችነት የአገሪቱ የፍትህ ስርዓት ዋነኛው ገጽታ እንዲሆን ከታለመ ከብዙ ነገሮች መሐል ቢያንስ አንድ መሰረታዊ ቅድመ ሁኔታ ተሟልቶ ይገኝ ዘንድ ግድ ይላል፡፡ ይኸውም የሰበር ውሳኔዎች ራሳቸው ወጥነት ዐቢይ መገለጫቸው ሊሆን ይገባል፡፡ ግልጽ የአቋም ለውጥ በሌለበት በተመሳሳይ ጉዳይ ላይ እርስ በእርስ የማይጣጣምና የሚጋጭ የህግ ትርጉም በሚኖርበት ጊዜ በበታች ፍርድ ቤቶች ላይ ውዥንብር በመፍጠር ተገማችነትን አደጋ ውስጥ ይከታል፡፡ አዋጅ ቁጥር 454/1997 ይፋ ህግ ሆኖ ከታወጀ ወዲህ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚሰጣቸው ውሳኔዎች ዓመት እየጠበቁ ከመታተማቸው ውጪ በአንድ ጉዳይ ላይ ተፈጻሚ የተደረገውን የህግ ትርጉም በቀላሉ መለየትና ማግኘት የሚያስችል የውሳኔዎች ጥንቅር (Codification) አሁን ድረስ አልተዘጋጀም፡፡ በዚህ የተነሳ በበታች ፍ/ቤቶች ይቅርና በራሱ በችሎቱ ዘንድ እንኳን ወጥነትን ማስፈን አልተቻለም፡፡
በሰ/መ/ቁ 47495 ያልታተመ[1] ችሎቱ ህጉን በመተርጎም በደረሰበት ድምዳሜ መሰረት በሟች ስም ተመዝግቦ የነበረ የውርስ ሀብት በሽያጭ፣ በውርስ፣ በስጦታ ወይም በሌላ ህጋዊ መንገድ መተላለፉ ሳይረጋገጥ ውርሱ በሚጣራበት ጊዜ በአንደኛው ወራሽ ስም ተመዝገቦ እንደሚገኝ ከተረጋገጠ የውርሱ ሀብት ተደርጎ ሊጣራ አይገባውም፡፡ በዚህ ንብረት ላይ መብት አለኝ የሚል ወራሽ የባለቤትነት ምዝገባው ስርዓቱን ጠብቆ ያልተከናወነ ስለመሆኑ ሳያስረዳ እንዲሁም የባለቤትነት ምስክር ወረቀቱን ስልጣን ባለው አካል ሳያሰርዝ ንብረቱን በስሙ ያስመዘገበው ወራሽ እንዴት እንዳፈራው ሊረጋገጥ ይገባል በሚል የሚያነሳው ቅሬታ የሕግ መሰረት ያለው አይደለም፡፡
ሆኖም በሰ/መ/ቁ. 47139 ቅጽ 11[2] የተሰጠው የህግ ትርጉም በግልጽ እንደሚያስገነዝበን አንድ የማይንቀሳቀስ ንብረት በስሙ የተመዘገበ ሰው ንብረቱ በእጁ እንዴት ሊገባ እንደቻለ ማስረዳት ካልቻለ ህጋዊ ወራሽ እንዳያስረክበው ሲጠይቅ የመመለስ ግዴታ አለበት፡፡
በአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት ውስጥ በወንጀል የጥፋተኝነት ፍርድ ሳይኖር አንድ ሠራተኛ ለሰላሳ ወይም ከዚያ በላይ ቀናት ከታሰረ ውጤቱ ምንድነው? ለጥያቄው ምላሽ ከሰ/መ/ቁ 49239 ያልታተመ[3] አንጻር ካየነው ለአምስት ተከታታይ ቀናት ከስራ እንደቀረ ተቆጥሮ የሥራ ውሉ በህጋዊ መንገድ ይቋረጣል፡፡
ይሁን እንጂ በሰ/መ/ቁ. 114669 ቅጽ 19[4] ችሎቱ በሰ/መ/ቁ. 49239 ይዞት የነበረውን አቋም መሻሻሉን በግልጽ ሳይጠቁም የህጉን ትርጉም ቀይሮታል፡፡ በዚህ መዝገብ ተጠሪ የአመልካችን መኪና ሲያሽከረክሩ ግጭት በመከሰቱ ጉዳዩ እስኪጣራ ድረስ ለአራት ወር ከአስር ቀናት በጊዜ ቀጠሮ በእስር ከቆዩ በኋላ ዓቃቤ ህግ የወንጀል ክስ ለመቀጠል የሚያስችል ነገር ባለማግኘቱ መዝገቡን ዘግቶታል፡፡
ተጠሪ ከሰላሳ ቀናት በላይ ከስራ ቀርተዋል በሚል ከስራ ሲሰናበቱ የውሉን መቋረጥ አስመልክቶ ጉዳዩን ያዩት ፍርድ ቤቶች የእስራት ፍርድ ሳይኖር በጊዜ ቀጠሮ መታሰር የሥራ ውል ለማቋረጥ በቂ ምክንያት እንዳልሆነ ወጥ አቋም ላይ ደርሰዋል፡፡ የሰበር ችሎትም ከስር ፍ/ቤቶች አልተለየም፡፡ አከራካሪውን ጭብጥ አስመልክቶ ለህጉ በተሰጠው አስገዳጅ ትርጉም መሰረት፤
“በፍርድ ቤት ውሳኔ ከ30 ቀን በላይ ከስራ [መቅረቱ] ተረጋግጦ ያልተወሰነበት ሰራተኛ ያለማስጠንቀቂያ ከስራ ማሰናበት የአዋጅ ቁጥር 377/96 አንቀጽ 27 /1/በ/ ድንጋጌ ይዘትና መንፈስ ያላገናዘበ ነው፡፡”
የማይንቀሳቀስ ንብረት (መኖሪያ ቤት) ግንባታ ከጋብቻ በፊት ቢጀመርም ግንባታው የተጠናቀቀው ባልና ሚስት በጋብቻ ውስጥ በሚኖሩበት ጊዜ ውስጥ ከሆነ በተለይም አንደኛው ወገን ለቤቱ ግንባታ የገንዘብ አስተዋጽኦ አድርጎ ከሆነ በፍቺ ጊዜ ሁለቱም የቤቱን እኩል ድርሻ የማግኘት መብት እንዳላቸው የህግ ትርጉም የተሰጠው በሰ/መ/ቁ. 25005 ቅጽ 5[5] ነው፡፡ ይህ ትርጉም ግን ፀንቶ መቆየት የቻለው ለአንድ ሳምንት ያህል ብቻ ነው፡፡
ኀዳር 10 ቀን 2000 ዓ.ም. በሰ/መ/ቁ. 26839 ቅጽ 5[6] በተመሳሳይ ጉዳይ በተሰጠ የሰበር ውሳኔ መሰረት የማይንቀሳቀስ ንብረት (መኖሪያ ቤት) ግንባታ ከጋብቻ በፊት ተጀምሮ ባልና ሚስቱ በትዳር ውስጥ በነበሩበት ጊዜ ከተጠናቀቀ በፍቺ ወቅት ለንብረቱ መገኘት ተጋቢዎቹ ያደረጉት አስተዋጽኦ ተመርምሮ እንደነገሩ ሁኔታ የግል ወይም የጋራ ሊባል ይገባል፡፡ ይህንንም ለመወሰን በንጽጽር ሲታይ አብዛኛው መዋጮ የተደረገው ከግል ነው ወይስ ከጋራ? የሚለውን ከግምት ማስገባቱ ተገቢ እንደሚሆን በውሳኔው ላይ ተመልክቷል፡፡ የንብረት ክፍፍሉን በተመለከተም ንብረቱ በአብዛኛው ከጋራ ሃብት መዋጮ የተገኘ ከሆነና የግል ንብረቱ ትንሽ ከሆነ ንብረቱ የጋራ ሆኖ እንደሚቆጠር፤ በንብረቱ ላይ የተቀላቀለውን የግል ሃብት በተቀላቀለው መጠን የግሉ የሆነው ተጋቢ ሊወስድ እንደሚገባ ከሰ/መ/ቁ. 25005 ያፈነገጠ አቋም ተይዞበታል፡፡
በሰ/መ/ቁ. 44025 ቅጽ 10 ንብረት በወራሾች በጋራ ከተያዘ የይርጋ ደንብ ተፈጻሚነትን እንደሚያስቀር ትርጉም ተሰጥቶበታል፡፡ ከአንድ ዓመት በፊት በሰ/መ/ቁ. 33200[7] በተሰጠ ውሳኔ ግን የጋራ ይዞታ ይርጋን ተፈጻሚ ላለማድረግ በምክንያትነት ሊጠቀስ እንደማይገባው ጠንካራ አቋም ተይዞበት ነበር፡፡ በዚህ ነጥብ ላይ የችሎቱ ሐተታ እንደሚከተለው ይነበባል፡፡
ንብረቱ በጋራም ተያዘ በተናጠል የተጠየቀው ዳኝነት የውርስ አጣሪ ተቋቁሞ ንብረት ለመከፋፈል እስከሆነ ድረስ ይሄው ጥያቄያቸው በሕግ በተቀመጠ የጊዜ ገደብ ካልቀረበ በይርጋ የማይታገድበት ምክንያት አይኖርም ጥያቄው ይርጋ የለውም ማለትም የይርጋን ዓላማ ውጤት አልባ ከማድረግ የተለየ አይሆንም፡፡
በወራሽና ወራሽ መካከል የሚነሳ የንብረት ማስመለስ ክርክር በ3 ዓመት ይርጋ እንደሚታገድ በሰ/መ/ቁ. 17937 ቅጽ 4[8] እና በቀጣይነት ከተሰጡ በርካታ ውሳኔዎች መረዳት ይቻላል፡፡ ይሁን እንጂ በሰ/መ/ቁ. 33200[9] አንድ በወራሽና ወራሽ መካከል የውርስ ይጣራልኝ አቤቱታ ላይ በሚያቀርበው ክስ ላይ ተፈጻሚነት ያለው ልዩ የይርጋ ድንጋጌ እንደሌለ ተጠቀሶ ይርጋው በፍ/ህ/ቁ. 1845 መሰረት በ10 ዓመት እንደሚታገድ የህግ ትርጉም ተሰጥቷል፡፡
የውርስ ሃብት ክፍፍል ጥያቄ በፍ/ብ/ሕግ ቁ. 1000/1/ በተመለከተው የሦስት ዓመትም ሆነ በፍ/ብ/ሕግ ቁጥር 974/2/ በተቀመጠው የአምስት ዓመት የጊዜ ገደብ በይርጋ ቀሪ እንደሚሆን በሰ/መ/ቁ. 32013 ቅጽ 6[10] ትርጉም ከተሰጠ ከሁለት ዓመት በኋላ ተመሳሳይ ይዘት ባለው ጉዳይ ግልጽ የአቋም ለውጥ ሳይደረግ የንብረት ክፍፍል ጥያቄ ይርጋ አያግደውም ተብሏል፡፡ በሰ/መ/ቁ. 44237[11] አመልካች የጠየቁት ዳኝነት ወራሽነታቸውን ማረጋገጣቸውንና የውርሱን ሀብት ተጠሪ ይዘው እየተጠቀሙበት በመሆኑ እንዲያካፍሏቸው ቢጠይቋቸው ፍቃደኛ ባለመሆናቸው የውርስ ሀብት አጣሪ በፍርድ ቤት እንዲሾምላቸው ነው፡፡ የሰበር ችሎት አመልካች የጠየቁት ዳኝነት የውርስ ሀብት ክፍፍል እንደሆነ በመጠቆም በፍ/ህ/ቁ. 1062 በማናቸውም ጊዜ ሊቀርብ የሚችልና በይርጋ የማይታገድ እንደሆነ በማተት የፍ/ህ/ቁ. 1000/1/ ድንጋጌን ተፈጻሚ በማድረግ የስር ፍ/ቤቶች ክሱን በይርጋ ውድቅ በማድረግ የሰጡትን ውሳኔ ሽሮታል፡፡
ጥቅምት 10 ቀን 2002 ዓ.ም. በተሰጠ ሌላ ውሳኔ ደግሞ የችሎቱን አቋም ለመጨበጥ አስቸጋሪ አድርጎታል፡፡ ከሰ/መ/ቁ. 40418 ቅጽ 10[12] የህግ ትርጉም መረዳት እንደሚቻለው የውርስ አጣሪው ባቀረበው ሪፖርት መሰረት የቀረበ የንብረት ልካፈል ጥያቄ በፍ/ብ/ሕ/ቁ. 1080/3/ በተደነገገው የአንድ ዓመት የጊዜ ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዳል፡፡
የክልል ሰበር ሰሚ ችሎት ሐሰተኛ ማስረጃ ላይ ተመስርቶ ውሳኔ ሰጥቷል በሚል የዳግም ዳኝነት ጥያቄ ሊቀርብ የሚገባው ለሰበር ችሎቱ ሳይሆን መጀመሪያ ፍርዱን ለፈረደው የስር ፍ/ቤት ነው፡፡ ይህ በሰ/መ/ቁ. 93137 ቅጽ 15[13] የተያዘው የችሎቱ አቋም በተመሳሳይ ጉዳይ በሰ/መ/ቁ. 08751 ቅጽ 6[14] ከተሰጠው ውሳኔ ጋር አብሮ አይሄድም፡፡ በዚህ መዝገብ ችሎቱ የሰጠው ውሳኔ በተጭበረበረ ሰነድ ላይ በመመስረት እንደሆነ በመግለጽ አመልካች ያቀረቡትን አቤቱታ ተቀብሎ ግራ ቀኙን በማከራከር ውሳኔ ሰጥቷል፡፡
[11] አመልካች ወ/ሮ ሙለሸዋ ቦጋለ – በራሳቸውን እና ወኪል ለሆኑላቸው /4 ሰዎች/ እና ተጠሪ ወ/ሮ ፈልቃ ቤኛ ሰ/መ/ቁ. 44237 ቅጽ 10 መጋቢት 20 ቀን 2002 ዓ.ም.
ጥቂቶቹን የብሩክሊን የእንስሳት መዳን ድርጅቶች ለማዳመጥ ይረዳሉ. ከታች የተዘረዘሩት ዝርዝር ለትርፍ ያልተቋቋሙ ድርጅቶች, ትላልቅ እና ትናንሽ ልጆች, በብሮክሊን ውስጥ ቤት አልባ የሆኑ እንስሳትን ለማዳን እና ለመርዳት ታስቦ ያቀርባል. አንዳንዶቹ የጠፉትን, የተተዉ እና የባዶ እንስሳዎችን አዳዲስ መኖሪያ ቤቶችን ቋሚ ወይም ማደጎ ያገኙዋቸዋል. ሌሎች ደግሞ የሕክምና እርዳታ ያገኛሉ. ብዙዎቹ ቡድኖች የኒው ከተማን ወደ ኖኪል ከተማ ለመለወጥ ቆርጠዋል.
በብሩክሊን ሀይትስ በአትላንቲክ አቬኑ ውስጥ የሚገኘው የብሩክሊን ካት ካፌ ብሩክሊን የመጀመሪያው የሰውነት ሙጫ ካቴክ ነው. መገደልን ካጠናቀቁ በኋላ (እያንዳንዱ ሰው ወደ ካፌ ለመግባት መሙላት አለበት), አንድ የአምስት ዶላር ክፍያ 30 ደቂቃ ያህል ንጹህ ጥንቸል እና የዝንጀት ፍቅር ያገኛል. ሠላሳ ደቂቃዎች ጊዜዎን በካፌ ውስጥ የሚሸጡትን ብዙ የአልኮል ዓይነቶች መጫወት ወይም መከታተል መጎብኘት. አንድን ድመት በፍቅርዎ ውስጥ ከወደቁ, ለማደጎም ሁልጊዜ ማመልከት ይችላሉ. ወደ ካፌ ቤት ለመግባት ካልቻሉ በብሩክሊን ውስጥ የሌሊት ግልገሎችን ማየት ይችላሉ. አትጨነቁ በካፌ ምጫዎቻቸው ላይ በሃያ አራት ሰዓት የጦጣ ካሜራቸውን ማየት ይችላሉ.
ቤት የሌላቸው እንስሳትን እንደሚረዳላቸው አድርገው የሚመለከቷቸው ጎረቤቶች እንደሆኑ አድርገው ይቆጥራሉ. በ 2007 ተመርኩረው የእንስሳትን እንክብካቤ እና ማገገም ላይ አተኩረዋል. የተረፉት እንስሳታቸው ወደ ፍቃድ ባለው የእንስሳት ሐኪም ዘንድ ይመረታሉ, ይመረታሉ, ይፈትሹ ወይም ይጣላሉ. የማደጎ ልጅ ወይም አሳዳጊ ቤተሰቦች ለመሆን እያሰቡ ከሆነ ሃሳቦችን እና ድጋፍን ያቀርባሉ. በጎ ፈቃደኞች እንኳን ደህና መጡ, እንዲሁም የገንዘብ ድጋፍን በመስመር ላይ መግዛትም ይችላሉ.
በ 2010 የተመሰረተ የበጎ አድራጎት ድርጅት በችግር ውስጥ የእንስሳትን ሕይወት ለማሻሻል ይሠራል. በትራፊክ-አየር-ነቀጣ ፕሮግራሞች, ከስነ-ተዋልዶ የእንስሳት መኖሪያ ቤቶች ማግኘት, የማህበረሰብ ተሳትፎ እና ትምህርት ማከናወን, እና በጥብቅና መስራት ላይ ይሠራሉ. መስራት እንደሚፈልጉ እርግጠኛ ካልሆኑ ድመቶችን ለማስፋት እድሎችን ያቀርባሉ.
ይህ የቤት እንስሳት የማደሻ እና የማዳኛ ድርጅት ድመቶችን ያጠቃልላል. ከ 9 AM እስከ 9 PM ወይም እሑድ ከ 10 ኤ.ኤም. እስከ ጠዋቱ 7 00 ባለው ጊዜ ውስጥ የእርስዎን ተጣጣፊነት መንቀሳያን መምረጥ እና መምረጥ ይችላሉ. ከሰዓት-ማታ ነው 9-9 እና ፀሐይ 10-7 / PetSmart, 238 Atlantic Ave. በዲ.ሲንግ ብሩክሊን አቅራቢያ. በተጨማሪም በፈቃደኝነት ማገልገል ይችላሉ. በ volunteer@atailatatime.org ይገናኙ.
ይህ ለትርፍ የማይንቀሳቀሱ ድመቶች የሚሰሩ ድርጅቶች ስለራሳቸው የሚናገሩት ነው. መጠለያ አይደለም, ነገር ግን ከሚስዮን ጋር የተዛመደ ድርጅት ነው. በድህረ-ገፅዎ ላይ የድድ ስዕሎችን ማየት ይችላሉ.
በ 2011 የተመሠረተው ባዳስ የእንስሳት ማዳን ከ 1700 በላይ ውሾች ታድጓል. የሚገኙ ውሾችን ዝርዝር ለማግኘት ድህረ-ገጻቸውን ይመልከቱ ወይም በብሩክሊን የጋውናውስ ክፍል ላይ እንደ አመታዊ የበጋ የዕረፍት በዓል ላይ ወደ አንድ ክስተት ይሂዱ. የትርፍ ካሳ የእንስሳት ሕይወት አድን ቡድኖች በበጎ ፈቃደኞች የሚተዳደሩ ናቸው, ስለዚህ ለመቀበል ዝግጁ ካልሆኑ, እነርሱን ለመርዳት ፈቃደኛ መሆን ይፈልጋሉ,
እባክዎን ድመቶችዎን ወይም ድመሎችዎን እዚህ አይምጡ (መጠለያ አይደሉም). ነገር ግን ፌልልስ በፐርል (ያለፈቃድ) ክሊኒኮች ለጎረቤቶች እና ለድራች ድመቶች በነጻ ይሰጣል. አላማዎቻቸው የእነዚህን ድመቶች ብዛት መቀነስ እና ከችጋር እና በበሽታ የሚደርስባቸውን ህመም ለመቀነስ, ከችግሮች ድመትን ለመምረጥ እና የኢትዮጵያን የእንስሳት መቆጣጠሪያ መገልገያዎች ጤናማ ግን ቤት የሌላቸው ድመቶችን ለማዳን የሚያስችል ኢኮኖሚያዊ መንገድ ለመፍጠር የሚያስችል መንገድ መፍጠር ነው.
እ.ኤ.አ. ከ 1998 ጀምሮ በፎርድ ሃሚልተን ፓርክ ውስጥ ከ F / G ባቡር የሚገነባው ለትርፍ ያልተቋቋመ መጠለያ "ውሾችን, ድመቶችን, ደባትን, ወፎችን እና ትናንሽ አጥቢ እንስሳዎችን ለማዳን, ለማገገም እና ለመመደብ" ነበር.
ይህ አስደናቂ ድርጅት እንደ ጥሩ ኮክቴል ነው - የማህበረሰብ ድርጅት ድብደባ, የእንስሳት ማዳደር ክዋኔ, እና ቅንብር ድብልቅ ነው. በዊልያምስበርግ ሁልጊዜም በተቀላጠፈ ሁኔታ ላይ ይገኛል, ነገር ግን አብዛኛው ሰዎች ዋይት አቬኑ ከጀመረበት ወይም ከተጠናቀቀ በፊት እዛ ነበሩ. ከዓመታት በፊት ብሩክሊን የመጀመሪያውን የእንስሳት ልብስ ልብስ ማዘጋጀት ነበር.
ታከለ ኡማ ሳይፈጽመው በመቅረቱ የተፀፀተበትንና ለኦሮሞ ብሔርተኞችን ይቅርታ የጠየቀበትን አዲስ አበባን ፊንፊኔ የማድረግ ቀሪ የኦሮሙማ አላማ እንድታሳካ በዐቢይ አሕመድ ተሰይማ በአዲስ አበባ ሕዝብ ላይ የተጫነችዋ ተረኛዋ ከንቲባ አዳነች አበቤ በትናንትናው እለት ከአገዛዙ ልሳን ጋር ባደረገችው ቃለ መጠይቅ ጀሞ 3፣ ጀሞ 3፣ ሳሚት፣ ቦሌ አያት 5፣ ቦሌ፣ አያት 3 እና ቦሌ 4 ከኢሕአዴግ ዘመን በፊት አዲስ አበባ አልነበሩም ስትል በድፍረት ተናግራለች። ቃለ መጠይቅ ያደረገላት “ጋዜጠኛ”ም መደዴ ካድሬ ስለሆነ ተከታይ ጥያቄ ሳያቀርብላት የፈለገችውን አስተጋብታ እንድታልፍ አግዟታል።
በኅሊና እስረኞች በእነስክንድር ነጋ ላይ የግፍ ክስ የመሰረተችዋ እና ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም “አዳነች አቤቤን ዝም ብዬ ሳያት ራሷ ፍትህ ትመስለኛለች”፤ ያሏት አዳነች እንዳለችው በእውነት አዲስ አበባ በወያኔና በኦነግ ዘመን ሰፍታለችን? በፍጹም! አዲስ አበባ በፋሽስት ወያኔና በናዚ ኦነግ ዘመን በግማሽ ጠበበች እንጂ ፈጽሞ አልሰፋችም!
ከታች የታተመው የአዲስ አበባ ታሪካዊ ካርታ የደርግ አገዛዝ መጋቢት 6 ቀን 1968 ዓ.ም. በነጋሪት ጋዜጣ ቁጥር 25 ላይ ያወጣው የወቅቱን የአዲስ አበባ ከተማ ስፋት የሚያሳይ ካርታ ነው። ካርታው የታተመው የአዲስ አበባ ከተማ ካርታ የከተማ ቦታ የኪራይና የከተማ ቤት ግብር አዋጅ ቁጥር 80/1968 ዓ.ም.ን ለመደንገግ ከመጣው አዋጅ ጋር ነው።
ካርታና አዋጁን ፈርሞ በነጋሪ ጋዜጣ መጋቢት 6 ቀን 1968 ዓ.ም. እንዲወጣ ያደረገው የኦሮሞ ተወላጁ የወቅቱ የአዲስ አበባ ከንቲባ መኮንን ሙላት ይባላል። በአዋጁ መሰረት የአዲስ አበባ ከተማ የወቅቱ ስፋት 122,000 ሄክታር ነው። ይህ የአዲስ አበባ ካርታ በቀዳማዊ ኃይለ ዘመነ መንግሥት ከነበረው የአዲስ አበባ ስፋት ጋር አንድ አይነት ነው። በፋሽስት ወያኔና በናዚ ኦነግ ዘመን ግን የአዲስ አበባ ከተማ ስፋት 54,000 ሄክታር ነው ተብሏል። ይታያችሁ! አዳነች አዲስ አበባን ሰፍታለች የምትለን በግማሽ የጠበበችውን 54,000 ሄክታሯን ግማሽ አዲስ አበባን ነው።
ከካርታው ላይ በግልጽ እንደሚታየው በፋሽስት ወያኔና በናዚ ኦነግ ዘመን «ኦሮምያ» በሚል የተፈጠረው ክልል አንድ ዞን የተደረገው «ፊንፊኔ ልዩ ዞን» አካል የሆነው ገፈርሳ በ1968 ዓ.ም. በወጣው አዋጅ የአዲስ አበባ ከተማ አንዱ ክፍለ ከተማ ነበር። በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመንም እንደዚያ ነበር። «የፊንፊኔ ልዩ ዞን» ተብሎ ኦሮምያ ክልል ውስጥ የተካተተው መሬት የአዲስ አበባ ክፍል ነበር።
አዳነች ጀሞ 3፣ ጀሞ 3፣ ሳሚት፣ ቦሌ አያት 5፣ ቦሌ፣ አያት 3 እና ቦሌ 4 ከኢሕአዴግ ዘመን በፊት የአዲስ አበባ ክፍሎች አልነበሩም ስትል ያደረገችው ንግግር በዘመኗ ልትሰራው ያሰበችውን የኦሮሙማ አላማ ጠቋሚ ነው። “የፊንፊኔ ከተማና የፊንፊኔ ዙሪያ ልዩ ዞን የአስተዳደር ወሰን ጥያቄ ከምርጫው በፊት ምላሽ ማግኘት አለበት” እያሉ ስለሆነ የአዳነች ንግግር እነዚህን አካባቢዎች ወዴት ለማካለል እንዳሰቡ ፍንጭ የሚሰጥ ነው።
የአዲስ አበባ ከተማ ወደ ቀድሞ ይዞታው መመለስ ይኖርበታል። አዲስ አበባ በፋሽስት ወያኔና በናዚ ኦነግ ዘመን የተወሰደባትን ገፈርሳ ክፍለ ከተማና የተቀሩት ከአዲስ አበባ ተወስደው «የፊንፊኔ ልዩ ዞን» የተደረጉት ክፍለ ከተሞቿ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴና በደርግ ዘመን እንደነበረው ተመልሰው የከተማዋ አካል መሆን አለባቸው። በሚቀጥለው ጽሑፌ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመን የነበረውን የአዲስ አበባ ስፋትና ክፍለ ከተሞቿን አቀርባለሁ።
ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ሓደ መንእሰይ ተጋዳላይ፡ ኣብ ጎደና ሓርነት ኣስመራ (ኮምብሽታቶ) ኣብ ዝርከብ እንዳ ሻሂ ምስ መሳትኡ ኣብ ዕሙር ዕላል ተጸሚዱ ኸሎ፡ ሓደ ስሉጥ-ሎቶሪ ዝሽይጥ ቆልዓ ሃንደበት ድምብር ኢሉ፡ “ሎተሪ ሎቶሪ” ኢሉ እናድሃየ፡ ነቲ ጥማር ሎተሪ ናብ ኢዱ ውትፍ ኣበለሉ።
የንባብ ሰዓት: 4 ደቂቃዎች ኢሜል የሚላኩ አብዛኛዎቹ ኩባንያዎች ምን ያህል አቅርቦቶች በድርጅታቸው ላይ ተጽዕኖ እንደሚያሳድሩ በእውነት አቅልለው ይገነዘባሉ ፡፡ አንድ ቆንጆ ፣ በጥሩ ሁኔታ የተገነባ እና በጣም ውጤታማ የሆነ ኢሜል በደንበኝነት ከተመዘገበው እና ከኩባንያዎ ጋር ለመቀየር በሚፈልግ ሰው ቆሻሻ አቃፊ ውስጥ ሊገባ ይችላል ፡፡ ያ መሆን ያለበት አስከፊ ሁኔታ ነው ፡፡ በጣም የከፋ ቢሆንም የገቢ መልዕክት ሳጥን መቆጣጠሪያ መሳሪያ ካልተጠቀሙ በስተቀር የእርስዎ ኢሜሎች ወደ ቆሻሻ ነገር እየተወሰዱ መሆናቸውን እንኳን ላያውቁ ይችላሉ ፡፡ ለዚህ የምመክረው የእኔ አጋሮች በ
የንባብ ሰዓት: 3 ደቂቃዎች ኢሜሎች ሲነሱ ብዙ ብጥብጥን ያስከትላል ፡፡ ወደ ታችኛው ጫፍ መድረሱ አስፈላጊ ነው - በፍጥነት! በመጀመሪያ ልንጀምርበት የሚገባው ነገር ኢሜልዎን ወደ ገቢ መልዕክት ሳጥን (ኢንቦክስ) ለማድረስ የሚረዱትን ሁሉንም ነገሮች ግንዛቤ ማግኘት ነው… ይህ የውሂብዎን ንፅህና ፣ የአይፒ ዝናዎን ፣ የዲ ኤን ኤስዎን ውቅር (SPF እና DKIM) ፣ ይዘትዎን እና ማንኛውንም በኢሜልዎ ላይ እንደ አይፈለጌ መልእክት ሪፖርት ማድረግ ፡፡ አንድ የሚያቀርብ ኢንፎግራፊክ ይኸውልዎት
የንባብ ሰዓት: 2 ደቂቃዎች በቅርቡ በኢሜል ግብይት ላይ ብዙ ትኩረት እናደርጋለን ምክንያቱም በእውነቱ በዚህ ኢንዱስትሪ ውስጥ ብዙ ችግሮችን እያየን ነው ፡፡ አንድ የሥራ አስፈፃሚ በኢሜል ዝርዝርዎ እድገት ላይ እርስዎን መመርመሩን ከቀጠለ በእውነት ወደዚህ መጣጥፍ ሊያመለክቷቸው ይገባል ፡፡ እውነታው ፣ የኢሜል ዝርዝርዎ ትልቁ እና የቆየ ፣ በኢሜል ግብይት ውጤታማነት ላይ የበለጠ ጉዳት ሊኖረው ይችላል ፡፡ በምትኩ በርስዎ ላይ ስንት ንቁ ተመዝጋቢዎች እንዳሉዎት ላይ ማተኮር አለብዎት
የንባብ ሰዓት: 2 ደቂቃዎች በኢሜል ዝርዝራችን ውስጥ ከ 75,000 በላይ ተመዝጋቢዎች እንዳሉን በጣቢያችን ላይ እናስተዋውቅ ነበር ፡፡ ያ እውነት ሆኖ ሳለ ፣ በአይፈለጌ መልዕክት አቃፊዎች ውስጥ ብዙ ጊዜ የምንጣበቅበት አንድ የሚረብሽ የማድረስ ጉዳይ ነበረን ፡፡ የኢሜል ስፖንሰሮችን ሲፈልጉ 75,000 ተመዝጋቢዎች በጣም ጥሩ ቢመስሉም ፣ የኢሜል ባለሙያዎች ኢ-ሜል (ኢ-ሜይል) አላስፈላጊ በሆነ አቃፊ ውስጥ ስለተጣበቀ ኢሜልዎን እንደማያገኙ ሲያሳውቁዎት በጣም አስፈሪ ነው ፡፡ ወደ እሱ ያልተለመደ ቦታ ነው
በኬኒያ የስድስት አመት ህጻን በኮረና ቫይረስ መሞቱን የሀገሪቱ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ገልጿል። ከዚህም በተጨማሪ ዛሬ በተደረገው ምርመራም የታማሚዎች ቁጥር ጨምሯል። በሪፖርቱ መሰረት በሀገሪቱ በጠቅላላው የሟቾች ቁጥር አራት ደርሷል። አስራ ሁለት ተጨማሪ ህሙማን የተገኙ ሲሆን በሀገሪቱ የታማሚዎች ቁጥርም አንድ መቶ ሀያ ሁለት መድረሱን ዴይሊ ኔሽን ዘግቧል።
ንቃተ ህሊና ማለት "የሚገነዘብ"፣ "ስሜትን የሚረዳ" ፣ "እኔነትን በውል የሚለይ"፣ ወይም ደግሞ ሙሉ አዕምሮን የሚቆጣጠር የሚሉ ብዙ ትርጓሜወች አሉት። ስለሆነም ንቃተ ህሊና ብዙ የአዕምሮ ተግባራትን በጃንጥላው ስር የሚያስተናግድ ክፍል ነው።
ኅዳር ፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፩ኛው እና የመፀው ወቅት ፴፮ተኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፫፻፭ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፬ ቀናት ይቀራሉ።
፲፱፻፹፰ ዓ.ም.- በናይጄሪያ ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ ኬን ሳሮ ዊዋ (Kenule "Ken" Beeson Saro Wiwa)፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በስቅላት የሞት ቅጣት ተቀጣ።
፲፱፻፲፪ ዓ.ም.- በኮንጎ የካታንጋን ግዛት ነጥሎ በ፲፱፻፶፫ ዓ.ም. የዚያው ክልል ፕሬዚደንትነት የተመረጠውና የወቅቱ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስቴር ፓትሪስ ሉሙምባን ያስጠለፈና ያስገደለው ሞይስ ቾምቤ ተወለደ።
፲፱፻፹፰ ዓ.ም.- በናይጄሪያ ታዋቂው ደራሲና የተፈጥሮ ጉዳይ ተከራካሪ ኬን ሳሮ ዊዋ፣ ሰፊ የዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቢኖርም በአገሪቱ መንግሥት ከ ሌላ ስምንት ሰዎች ጋር በሰቀላ የሞት ቅጣት ተቀጣ።
፳፻፩ ዓ.ም.- በደቡብ አፍሪቃ የአፓርታይድ ዘመን በስደት ላይ በዘፋኝነት በዓለም ዝና እና በምዕራባውያን ዘንድ “እናት አፍሪቃ” የሚለውን ቅጽል ስም ያተረፈችው፣ እንዲሁም በኢትዮጵያ አገራችን የጥላሁን ገሠሠን “የጥንቱ ትዝ አለኝ” የተባለውን ዘፈን በቋንቋችን በመዝፈኗ የምናውቃት ሚሪያም ማኬባ፤ በተወለደች በሰባ ስድስት ዓመቷ አረፈች።
6:20 ገደማ ራሱን መቆጣጠር ተስኖት ቦሌ አካባቢ በአንድ ጥግ ድንጋይ ላይ ቁጭ አለ ። እንደምንም ብሎ ለሁለት ልጆቹ እናት ደወለ።”እያስመለሰኝ እና እየደከመኝ ነው ቶሎ ድረሺልኝ” ይላታል፤ እሷም እየከነፈች ከተባለው ቦታ ስትደርስ ጠዋት ከቤት ሲወጣ ልጆቹን በተኙበት ስሞ፤ እንደሳማቸውም ፤እንደሚወዳቸውም እንድትነግርለት አደራ አደራ ያላትን ጌትሽን እራሱን መቆጣጠር ተስኖት ከተቀመጠባት ድንጋይ ላይ ሸርተት ብሎ ታገኘዋለች ።
“ልቤን እየወጋኝ ነው።” እየመላለሳ የሚላት ይኸንኑ ብቻ ነበር… ቤተሰቦቹ በአፋጣኝ ሰሚት ሚካኤል አሃዱ ሬዲዮ አካባቢ ወደሚገኘው ዚንዱንግ የልብ ህክምና ይዘውት ያቀናሉ። ከምርመራው በኋላ የሰሙት ውጤት ግን እጅግ አስደንጋጭ ነበር።
ስትሮኩ ልቡ ላይ ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ ጉዳት ያደረሰ ሲሆን ቀጥሎ ደግሞ 65 በመቶ የሚሆነውን የአእምሮ ክፍል ላይ ጉዳት በማድረሱ በምንም መልኩ ሊተርፍ አይችልም ይሏቸዋል። “ጠዋት በሰላም ከቤቱ የወጣውን አባታቸውን ምን ሆነ ብዬ ልንገራቸው? አባታቸውን እኮ በአንድ ስም ብቻ አይደለም የሚጠሩት፤ ብዙ ስም ነው ያለው።
አንዲት ቀን እንኳን በቁጣ ተናግሯቸው አያውቅም …እባክህን ከልጆቹ ጋር ዳግመኛ እንዲገናኝ ፀልይለት?” ጌትነትን ልጠይቀው በሄድኩ ጊዜ ባለቤቱ እየደጋገመች የምትለኝ ይኸንኑ ብቻ ነበር …
የአእምሮ ውስጥ የደም መርጋት (ስትሮክ) ከዚህ ቀደም በቅርቡ ወደ ባህርዳር አቅንቶ የእንቦጭ አረምን ሊዋጋ የሄደውን የሁለት ልጆች አባት የሆነውን ጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋምን ያሳጣን ይኸው ድምፅ አልባው ገዳይ ነው።
የኢትዮጵያ የቅጅና ተዛማጅ መብቶች የጋራ አስተዳደር ማህበር( Copyright & Neighbouring rights Collective Management Society of Ethiopia) እንዲቋቋም፣ ከቅጅና ተዛማጅ መብቶች ተጠቃሚዎች ተሰብስቦ ለባለ መብቶች (Copyright & Neighbouring Right Holder’s or owner’s) የሚከፋፈለው የሮያሊቲ( Royalty System) ስርዓት አሰባሰብ እና አከፋፈል እንዲዘረጋ የተጋ፣ ቀና፣ ላመነበትም መስዋዕትነት ለመክፈል ዝግጁ የሆነ ሰው ነበር።
ጌትነት በቅጅ መብት ኢንዱስትሪው( Copyright industries) በርካታ ጥናቶችን የሰራ፣ ልምዱና ዕውቀቱ ለህግ አካላት፣ ለሚዲያ ባለሙያዎችን፣ ለኪነ ጥበብ ባለሙያዎች በአእሙሯዊ ንብረት ምንነትና ጥቅም፣ መብቶች እንዲከበሩ፣ የሚገባው ክብር እንዲያገኝ ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይል ያለ ስስት ግዜውንና እውቀቱን መስዋእት ያደረገ የሕግ ባለሙያ ነበር።
ከአዘጋጁ:- የድሬቲዩብ ዝግጅት ክፍል በሕግ ባለሙያው አቶ ጌትነት የሻነህ ድንገተኛ ሞት የተሰማውን ልባዊ ሐዘን እየገለፀ ለቤተሰቦቹና ለወዳጆቹ መፅናናትን ይመኛል!
የኢትዮጵያ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ጉዳዮች ፅ/ቤት ተቀማጭነታቸው አዲስ አበባ የሆነ የውጭ መገናኛ ብዙኃን ወኪሎችን ወደ ኅዳሴ ግድብ ግንባታ ሥፍራ ወስዶ አስጎብኝቷል፡፡
የዓለም የጤና ድርጅት (WHO) በአስርተ-አመታትት ውስጥ ባልተየ መልኩ የከፋ ድርቅ ለደረሰባት ኢትዮጵያ የአስቸኳይ ጊዜ ምላሽ ቡድን መድቧል። የምግብ ዋስትና ያለመኖሩ ጉዳይ ተባብሶ በሚልዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን አደጋ ላይ ሊጥል ይችላል ሲልም አስጠንቅቋል።
የዓለም የጤና ድርጅት ኢትዮጵያ ውስጥ በ30 አመታት ጊዜ ባልታየ መልኩ የከፋ ድርቅ እንደተከሰተ ገልጿል። ህጻናትን አድኑ የተባለው የህጻናት መርጃ ድርጅት በበኩሉ በ50 አመታት ጊዜ ውስጥ ያልታየና የከፋ ብሎታል።
“በኢትዮጵያ የድርቅ ቀውስ የተከሰተው በኤል ኒኖ ምክንያት ነው። ይህ የአየር ለውጥ በበዙ የኢትዮጵያ ክፍሎች ድርቅ ሲያስከትል በሌሎች አከባቢዎች ደግሞ የጎርፍ መጥለቅለቅ ችግር ያደርሳል። በዚህ ምክንያትም ከፍተኛ የምግብ እጥረት ተፈጥሯል። ሰዎች ከአከባብያቸው እንዲፈናቀሉም አድርጓል”ብለዋል።
“ለምሳሌ ልጆች በቂና የተመጣጠነ ምግብ ካላገኙ ለበሽታ ይጋለጣሉ። ኒሞንያ ማለት የብርድ በሻታ፣ ተቅማጥና ወባ ሊይዛቸው ይችላል። መታመም ብቻ ሳይሆን ሊጠናባቸውም ይችላል። ስለሆነም ፈጣን ህክምና ካልገኙ ሊሞቱ ይችላሉ።”
የአለም የጤና ድርጅት በመጪው ጥር ወር በሚጀመረው የአውሮፓውያን 2016 አም ውስጥ 400,000 የሚሆኑ ልጆች ከባድ የምግብ እጥረት ሊገጥማቸው ይችላል። ሌሎች አንድ ሚልዮን የሚሆኑ ልጆችና ነፈሰ-ጡር ወይም የሚያጠቡ እናቶች ደግሞ መጠነኛ የምግብ እጥረት ይገጥማቸዋል ተብሎ ይገመታል።
“ገቡ ከተባሉት በሽታዎች መካከል ኩፍኝና ቀጭን ተቅማጥ ይገኙባቸዋል። በሽታዎቹም ንጽህና በጎደለው ውሀና በአጠቃላይ ንጽህና ጉድለት ምክንያት የተከሰቱ ናቸው። ማጅራት ገትር በሽታም ገብቷል። ደንጊ ፊቨር (Dengi fever) የተባለው ትኩሳት የሚለቅ በሽስታ እና እከከ መስል በሽታዎችም አሉ።”
“የጤን ሚኒስቴሩ ስራውን በማቀላጠፍ ረገድ ለመርዳት እንችል እንደሆነ ለማየት እዛው የአስቸኳይ ጊዜ ምላሽ ቡድን መድበናል። ከጤናው ሚኒስቴርና ከጤና አጋሮች ጋር ሆነን የጤና አገልግሎት ለማቅረብ እንችል እንደሆነ ለማረጋገጥ እንፈልጋለን። ልጆች ሲታመሙና ህክምና ሲያስፈልጋቸው የህክምና አገልግሎት ለማቅረብ መቻል ማለት ነው” ብለዋል።
የአለም የጤና ድርጅት አስቸኳይ ረድኤት የሚያስፈልጋቸውን ክፍሎች በአንደኛ፣ በሁለተኛና በሶስተኛ ደረጃ ያስቀምጣል። ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ሁለተኛውን ደረጃ ይዛለች። ኢራቅና ሶርያ ደግሞ ሶስተኛ ናቸው።
የአለም የጤና ድርጅት እንደሚለው ኢትዮጵያ ውስጥ እአአ ከ 1982 እስከ 84 አም በነበረው ጊዜ ገብቶ የነበረው ረሀብ አስከፊ ሲሆን፣ በጦርነትና ኤል ኒኖ በተባለው የአየር ለውጥ ምክንያት እንደሆነ ይነጋራል። በዛን ወቅት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች አልቀዋል። በሚልዮኖች የሚቆጠሩት ደግሞ ተሳቃይተዋል።
በአሁኑ ወቅት ግን ያ አስከፊ ሁኔታ እንዳይደገም ሲባል ብዙ ነግር ተሰርቷል። ከአስቀድሞ ማስጠንቀቅ አንስቶ ስለ አየሩ ሁኔታ የተሻለ ግንዛቤ እንዲኖር እስከማድረግ ድረስ ይሄዳል። የእንግሊዘኛው ክፍል ባልደረባችን ጆ ዲካፑአ ያጠናቀረውን ዘገባ አዳነች ፍሰሀየ አቅርባዋለች ከተያያዘው የድምጽ ፋይል ያዳምጡ።
እኛ አማራ ኢትዮጵያኖች ጠላቶቻችንን ከኦሮሞ ወንድሞቻችን ጋር በአንድ ላይ ሆነን ድባቅ መምታት የምንችል የጀግኖች አባቶቻችን ብርቅየ ልጆች ነን እንደ ትግሬዎች አሸባሪ ባንዳዎች አይደለንም።
ይህ በተከታታይ የሚቀርበ በቭድዮ አይነት ተዘጋጅቶና በአማርኛ ተተርጉሞ የቀረበ ፕሮግራም ነው በዚህ ፕሮግራም እንዳንሰራቸው የተከለከሉ ነገሮች(ምቀኝነት ) በአጭሩ መልክ በፅሑፍ አፍሪካ ቲቪ አዘጋጀነት የቀረበ ትምህርት ነው ክፍል አምስት.
ይህ በተከታታይ የሚቀርበ በቭድዮ አይነት ተዘጋጅቶና በአማርኛ ተተርጉሞ የቀረበ ፕሮግራም ነው በዚህ ፕሮግራም እንዳንሰራቸው የተከለከሉ ነገሮች(ኩራት ) በአጭሩ መልክ በፅሑፍ አፍሪካ ቲቪ አዘጋጀነት የቀረበ ትምህርት ነው ክፍል ሶስት.
የባትሪ ፈሳሽ ማጣሪያ, 18650 ሞካሪ, የባትሪ መፈተሻ መሳሪያዎች, 48v የባትሪ አቅም መሙያ ፈታሽ, የባትሪ ፈሳሽ አቅም ፈታሽ, ባትሪ ራስ-ሰር የሙከራ መሣሪያዎች,
ምንጭ | ሪፖርተር | ዮሐንስ አንበርብር የዕዳ መጠኑ ከአገሪቱ አጠቃላይ ምርት (ጂዲፒ) 50.8 በመቶ እንደሆነ ተመላክቷል የኢትዮጵያ አጠቃላይ የአገር ውስጥና…
እታ ማዕከን ዜና ንሚኒስተር ዜና ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ካብ ዓሌት ሙሪለ ዝኾኑ ዕጡቓት ደቡብ ሱዳን፣ ብዓርቢ 15 ሚያዝያ ዶብ ኢትዮጵያ ብምጥሓስ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብኦም 140 ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣመልኪታ።
ካብ ገዛይ ኣርሒቐ ተጓዒዘ እፈልጥ ኣይነበርኩን። ካብ ኣስመራ ናብ ከረን ዝተጓዓዝኩዋ እታ ዝነውሐት ነበረት – 91 ኪሎሜትር። ክልተ መዓልቲ ዝወሰደ ጕዕዞና ናብ ሳዋ ድማ ኣብ ህይወተይ ዝነውሐ መንገዲ ኰነ። ናብ መዕለቢና ክንበጽሕ ቀሪብና እናበልና ኣብ ከባቢ ኬሩ ውሕጅ ስለ ዝዓገተና ኢና ካልኣይቲ መዓልቲ ክንውስኽ ዝተገደድና። ኣብ ልዕሊ ኣውቶቡስና ተጻዒኑ ዝነበረ ስንቀይ (ጥሕኒ፡ ሽሮ-በርበረ፡ ኮሮንሾ . . .) ጠልቅዩ ከይበላሾ ይሰግእ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ድሕሪ ግዜ ብፈቓቓት ኣውቶቡስ ማይ እናለሓዀ ኣጠልቅዩኒ ብርቱዕ ቍሩ ስለ ዝተሰምዓኒ ብዛዕባ ስንቀይ ምሽቓል ሓዲገ ብኸመይ ይማምቝ ጥራሕ ክሓስብ ጀመርኩ። እቲ ዝናብ ምሉእ ለይቲ ክሃርም ስለ ዝሓደረ ሰለም ኣየበልኩን። እዛ ለይቲ’ዚኣ ድማ ካብ ኵለን እተን ኣቐዲመ ዝፈልጠን ለይቲታት ዝነውሐት ኰነት።
ረፋድ ሰዓት 9፡00 ናብ ሳዋ ቀረብና። ምስቲ ዝሓደርናዮ ገልታዕታዕን ድኻምን ከመይ ከም ዝቕበሉና እናሓሰብኩ፡ “ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም” ዝብል ታቤላ ጐፍ ኢሉና ናብ ውሽጢ መዓስከር ኣተና። ይዅን’ምበር፡ ብናፍቘት ይዅን ብሓልዮት ዝቕበለና ኵነታት ኣይተጓነፈናን። ንልዕሊ ፍርቂ ሰዓት ኣብቲ ጐልጐል ዛሕ ኢልና ጸሓይ ቀራዕ በልና’ሞ፡ ሓደ ለሚሽ ዝጸጕሩን ብርኪ ሊሎን ዓላማይ መሪሑና ነዊሕ ተጓዓዝና። ዓቕለይን ዓቕመይን ክጽንቀቕ ክፍለጠኒ ጀመረ። ከባብየይ እንተ ተዓዘብኩ፡ እቲ ንሳዋ ብዅሉ መኣዝናት ተቐኒቱዋ ዝርከብ ጐቦታት መተንፈሲ ከሊኡ ዝዓፈነኒ ኰይኑ ስለ ዝተሰምዓኒ፡ “ከመይ ኣቢለ ናብ ገዛይ ክምለስ ይኽእል፧” ዝብል ሓሳብ ውሩም በለኒ፣ ግና ዝከኣል ኣይነበረን። ኣማራጺ ዘይርከቦ ኪቢድ ጣዕሳ ድማ ክስምዓኒ ጀመረ። ካብታ ዕለት ናይ ሓምለ 2007 እቲኣ ኣትሒዘ ድማ ደድሕረይ ዝስዕብ ሓድሽ መንነት ጠበቐኒ – ኣባል 21 ዙር ሃገራዊ ኣገልግሎት።
ስድራናን ፈተውትናን ተፋኒና ኣውቶቡሳት ተሰቒልና ካብ ሰረጀቓ ክንነቅል እንከለና፡ ናብ ገዛናን ዓድናን ብደሓን ክንምለስ ተመሪቕናን ተጸልዩልናን እዩ፣ ክሳዕ ሽዑ ግን ዝሰርሐ ኣይመስልን። (ብድሕሪኡ’ውን ክንደይ ተመሊስና ንኸውን፧) ንሓይሊ ጸሎትን ምርቓን ወለድና ዝስዕር ግዲ እዩ፧!
ንምሸቱ፡ ኣብ ታሕተዋይ ዓራት ክልተ ሰባት ተደሪብና ክንድቅስ ተኣዘዝና። ሰናይት ምስ ዝተባህለት ቍመታ ዳርጋ ክንዲ ዕጽፈይ እትኸውን ድማ በጽሓኒ። ኣነ ኣብታ ወሻጥ ወገን ተዀርምየ አቕባሕብሕ፣ ንሳ ግን ድቃስ ወሲድዋ ነበረ። ቅንዕ ኢለ እንተ ርኣኹዋ፡ ክንዲ እምባ ሶይራ ኰይና ካብ ህይወት ጋሪዳ ዓቕለይ ዘጽበበትለይ መሰለትኒ። ኣነ መቓብረይ ንኢሱኒ ዓቕለይ ከየጽብበለይ ዝጭነቕ ሰብ ስለ ዝነበርኩ እምብዛ ተሸገርኩ። ከውታ ሓሊፉ ናብ ኣለዳ ብዝኸደ 18 ኣዋልድ ካብ ዓራተን ዘዘሊለን ኣብ ምድሪቤት ሸበድበድ ክብላ ክርእየን እንከለኹ ኣብ ሕልሚ ዘለኹ ኰይኑ ክሳዕ ዝስምዓኒ ተጠራጠርኩ’ሞ፡ ነታ ኣብ ዓራታ ምህላዋ ብድምጻ ዘረጋገጽኩ ኣርሴማ ኢደይ ኣሕሊፈ ተንከፍኩዋ። ኣቓልቦኣ ናባይ ድሕሪ ምግባር፡ “ኣይትትንስእን ዲኺ ደኣ! ኵሉ ሰብ እኮ ተንሲኡ እዩ” በለትኒ።
“ኣይፈለጥኩን። ግን እቲ ትማሊ ምሸት ዝሃቡና ኮምብላ ተኸዲና ክንወጽእ ኢና። ስለዚ ተንስኢ።” ዓቲባ ከተረድኣኒ ፈተነት። ከምቲ ዝሓበረትኒ ድማ ነቲ ጐልፋፍ ክዳን ተኸዲነዮ ናብ ግዳም ወጻእኩ።
በቲ ብርሃን ናይ ላምፓዲናኡ ተሓጊዘ ቍሊሕ ምስ በልኩ፡ ኵለን ብቕድመይ ኣብ ብርከን ኮፍ ኢለን ርኣኹወን’ሞ ደንጒየ ንዓኣተን መሰልኩ። ብቕድሚት ዝነበራ ከማና ተዓለምቲ ተንሲአን ክቘጽራና ኣዘዙወን። ክልተ ካብአን ግን ልክዕ ፍቕዲ ስለ ዘመጽኣለን ደጋጊመን ይፈቕዳ ነበራ።
ኣብቲ ኣነ ተሰሪዐሉ ዝነበርኩ፡ “ኣብ ዘይመስርዕካ ተሰሪዕካ ዘለኻ መን ኢኻ፧” ደጋጊሙ ሓተተ ሓደ ካብቶም ዓለምቲ። ንምንታይ ብተባዕታይ ገይሮም ይጽውዑና ግር በለኒ።
“ንዓይ ዲኺ፧” በልኩዋ ብስንባደ። እቲ ብቕድሚት ዝነበረ ዓላማይ ላምፓዲናኡ ናብ ገጸይ ምስ ተኸለ ኣላለየትኒ’ሞ፡ “እወ ንዓኺ እየ፣ መስርዕኪ ምሳና ኣብዚ እዩ፡” በለትኒ።
እቲ ብድሕሪት ዝነበረ ሰብኣይ፡ “ኣብዚ ኮፍ ኢላ እንከላ እያ ኰለል ከተብለና ኣርፊዳ፧!” እናበለ፡ በትሩ ዳግማይ ኣብ ዝባነይ ኣዕለባ። ቀልጢፈ ድማ ኣብታ ዝተባህለትኒ መስርዕ ተሰራዕኩ። ኣባትሮም ዓቲሮም እናሓለዉና ጕዕዞ ጀመርና። ውሕጅ ዝሰግር ዝነበርኩ ክመስል ነቲ ብኣእጋሩ ጀልገፍ ኢሉኒ ዝነበረ ኮምፕላስዮነ ብኣእዳወይ ጠርኒፈ ኣብ ሰለፈይ ኣጸጊዐዮ ነበርኩ። “ንዓሪት!” ዝብል ትእዛዝ ተመሓላሊፉ 53 ጐራዙ ብሓደ ህርመት ክጐያ ጀመራ፣ ኣነ’ውን ንዓኣተን መሰልኩ። ነዊሕ ከይከድኩ ግን እተን ኣብ ሰለፈይ ተደጊፈን ነቲ ኮምፕላስዮነ ተሰኪመናኦ ዝነበራ ቀጠንቲ ኣጻብዕተይ ረብሪበን ቃንዛ ገበራለይ። ኣብ መንጎ ሓንሳብ ከዕርፈን ብምባል ፈነኹዎ’ሞ ኣኣጋረይ ኣጥሒሉ ብምሕላኽ ቍልቍል ኣፈይ ደፍኣኒ። ምቝራጽ መስርዕ ዘተሓሳሰቦ ጸሊም በትሪ ዝሓዘ መንእሰይ፡ ነቲ ዝተቘርጸ መስርዕ “ኣርክብ!” እናበለ ኣተዓራረዮ። ንዓይ’ውን ብቕጽበት ከርክብ ሓበረኒ። ነቲ ካብ ከንፈረይ ዝነዝዕ ዝነበረ ደም በቲ ነዊሕ እጅገ ናይቲ ኮምፕላስዮነ ደረዝኩዎ፣ “ንምንታይ ንዓይ ጥራሕ የሸግረኒ ኣሎ፧” ኢለ ድማ ኣጕረምረምኩ። ኣብ ርእሲ ዘላታ ተወሰኸታ፡ ብታሕቲ ዝነበረ ጅንስ ስረይ ድማ ኣብ ነብሰይ ጠቢቑ ሓዊ ዘርኣለይ። ከምቲ ዝቐደመ ግን ኣይወደቕኩን፣ ካብ መስርዕ’ውን ኣይወጻእኩ። ናብቲ እንእከበሉ ቦታ ከኣ በጻሕና።
ኣብ እግሪ ሓንቲ ኵርባ ኮፍ ኢልና ኣብ ቅድሜና ሰለስተ ዘፍጣጣት ሰብኡት ብሃሳስ ርኣኹዎም። ሓደ ካብ’ቶም ሰብኡት ይዛረብ ነበረ። ኣነ ግን ብዝሒ ናይቶም ዝተኣከብና ሰባት ገሪሙኒ ብእኡ ክሓስብ ይሰምዖ ኣይነበርኩን። ጸኒሐ ግን ክሰምዖ ጀመርኩ።
ኣብ ሞንጎ፡ “ሓንሳብ! ሓንሳብ!” ኢሉ ነቲ ዝስማዕ ዝነበረ ሕሽዅሽዅታታት ጸጥ ኣበሎ’ሞ ዘረባኡ ቀጸለ፡ “ካልእ ኣብዚ ሃይማኖት የለ ፈጣሪ የለ። ዘለኩም መጽሓፍ ቅዱስ ይዅን ቍርኣን ከተረክብዎ ኢኹም። ኣብዚ ካልእ ኣምላኽ እዩ ዘሎ። ንሱ ድማ ህዝባዊ ግንባር ይበሃል፡” ኢሉ ጋግ ድምጺ ፈጠረ። “መን ፈጢሩኩም እንተ ተባሂልኩም፡ መልስኹም ህዝባዊ ግንባር እዩ፡” ዳግማይ ንኻልኢታት ጸጥ ድሕሪ ምባል፡ “መን ፈጢርኩም፧” ሓተተ።
ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ዝካየድ ጽቡቅ ይኹን ሕማቅ ነገራት ብቀሊሉ ክትፈልጦን ዝተማልአ ሓበሬታ ክትረክብን ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኢዩ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ፡ ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ተሓቢኡ ንምስራቅን ገበን ንምፍጻምን ክጥዕሞን ብነብሱ ምትእምማን ስለዘይብሉን ኢዩ። እቲ ሓቂ እዚ ይኹን እምበር ጉጅለ ህግደፍ ግን፡ “ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ቃልሲ ከም ባህሊ ዝወረሶ ብዙሕ ምስራሕ እምበር ብዙሕ ምዝራብ ገና ኣይለመደን” ኢሉ ከዕሸወና ይፍትን። ከምቲ “ንዓይ ነንጭዋ’ዶ ኣብ ለቆታ” ዝብሃል፡ እዚ “ህዝባዊ ግንባር ክሳብ ሎሚ ብዙሕ ምዝራብ ኣይለመደን” ዝብል ሸፈጥን ተንኮልን፡ ኣብ 70ታትን 80ታትን ኤርትራውያን ብዓያሹናን ገርህታትን እንከለና፡ ሰማዒ እዝኒን ተቀባሊ ሓንጎልን ይረክብ ነይሩ ይኸውን። ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን፡ ደርሆ ብቀሊሉ ጻሕቲራ ክተረኽቦ ትኽእል ሽጣራ ምጥቃም ግን፡ ነብሰ ምትላል’ዩ። ይኹን እምበር ዋላ’ኳ ኣብ ኤርትራ ብግሉጽነትን ብመባእታዊ መንግስታዊ ቅርጺ ዝሰርሕን ምምሕዳር እንተዘየለ፡ ጉጅለ ህግደፍ ክሓብኦ ዘይክእል ሓቅታት ምዝራብ ግን ብዙሕ’ዩ ።
ኣብዚ ኣብ 5 ኣርእስቲ መቃቂለ ንሰማዕትን ኣንበብትን ከካፍሎ ደልየ ዘለኹ ጉዳይ ድማ፡ ኣብ ኤርትራ ጉጅለ ህግደፍ ኮነ ኢሉ፡ ዓቢ ስም ጥራይ ኣጠሚቁን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዕድሉ ዋንነትን ናጽነትን ከምዘለዎን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ከምዝኽተልን ኣምሲሉ፡ ብማዕከናት ዜናታቱ፡ ብማሕበራዊ መራኸቢታትን ብኻድራቱን ወግሐ ጸብሐ ንዘየለ ከምዘሎ ንምእማን ብዙሕ ዝጭድረሉን ነጥብታት ክዝርዝር ኢየ። ብቀዳምነት ግን ኣብ ኣርእስቲ ጽሑፈይ መብርሂ ክህብ እደሊ። እታ ኣብ ኣርእቲ ጽሑፈይ “ብኩራት” ትብል ቃል፡ ክልተ ትርጉም ስለዘለዋ፡ ነዚ ድሒረ ዝገልጾ ዝዓለመ ጽሑፍ፡ ብኩራት ክብል እንከለኹ “ዘየለ፡ ዝበኾረ፡ ዝጠፍአ፡ ዝተረፈ (Absence) ማለተይ ኢየ።
ብቀሊል ኣዘራርባን ትርጉም መዝገበ ቃላትን፡ መንግስቲ ማለት፡ ብመሰረት ሕጊ ንሃገር ወይ ፍሉጥ ዶባት ዘለዎ ግዝኣት ከማሓድሩ ሓይሊ ወይ ስልጣን ዘለዎም ጉጅለ ናይ ሰባት ኢዩ። ብመንጽር’ዚ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ትርጉም ናይ መንግስቲ፡ ኣብ ኤርትራ ሓደ ካብ ቀንዲ መምዘኒ ናይ መንግስቲ፡ ንህዝቢ ወይ ንመለኽቲ ዘገልግል ዝሰርሕን ቅዋም ስለዘየለ፡ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ “መንግስቲ” ኢልካ ክትጽውዖን ሕጋውነት ከተልብሶን ኣይከኣልን’ዩ። ብግብሪ እውን እቲ ኣብ 1991 ስልጣን ዝሓዘ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ዕድመ ስልጣኑ ኣብ 1994 ኣብቂዑ ኢዩ። ነዚ ኣብ ኤርትራ ካብ 1991 ክሳብ ሕጂ ንህዝቢ ኤርትራ ዝረግጽን ንብረት ዝዘምትን ዘሎ ህግደፍ፡ ዋላ ዕረ ይጥዓሞ፡ ጉጅለ፡ ምልካዊ ወይ ጭፍራ ኢልካ ክትጽውዖ እውን እናዓበዮ ኢዩ፡፡ ምኽንያቱ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ገባርን ሓዳግን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ጥራይ ስለዝኾነ፡ ተራ ናይቶም ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ እሙናት ሰባት፡ ተላኣኣኽቲ ወይ ማሕዮታት እንተዘይኮይኖም ወሰንቲ ኣይኮኑን። ዝዓበየ ወፍሪ፡ ሜላን ተንኮልን መላኺ ኢሳያስ፡ ሰባት ብፍርሒ ተዋሒጦም ምእዙዛት ከምዝኾኑን ኣብ መንጎኦም ምጥርጣር ከምዘማዕብሉን ርእሰ ተኣማንነት ከምዘጥፍኡን’ዩ ዝገብሮም። ጉጅለ ህግደፍ፡ ፍጥር ካብ ዝብል፡ ንሰባት ብረብሓን ብንቅሓቶምን ፈላሊኻ ምግዛእ፡ ምድሃልን ምሕቃቅን ሕመረት ህላዊኡ ኢዩ።
ኣብ ዓይነትን ጠባያትን መንግስቲ’ውን፡ ጉጅለ ህግደፍ ዲሞክራስያዊ ወይ ፍትሓዊ ስርዓት ከምዘይኮነ ዘካትዕ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ማዕቀኑ ካብዘይኮነ፡ ምልከ-ውሑዳን ወይ ሓያላት ሰባት(Oligarchy)፡ ምልከ ልዑላን(aristocracy)፡ ንጉሳዊ ምምሕዳር(Monarchy) ክትብሎ’ውን የጸግም። ምኽንያቱ ዋላ’ኳ መላኺ ኢሳያስ ኣብ ስልጣን ንነዊሕ ዓመታት ንኽህሉን ቃሕ ዝበሎ ክፍጽምን፡ ኣብ ትሕቲኡ ቢልዮናት ገንዘብ ህዝቢ ኤርትራ መንዚዑ ዝሃነጾ ስለያውን ጸጥታውን ፕሮፖጋንዳውን መዋቅር እንተለዎ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ግን የብሉን። ንኣብነት ብፍርሒ ዝለመሱን ዝሩጋትን ካብ ስራሕ ክሰናበቱን ዝግብኦም፡ ስማውያን ሚኒስተራት ይሃልዉ እምበር፡ ስሩዕ ኣኼባ ብምክያድ ገምጋም ስራሕ፡ ባጀትን ኩነታት ሃገርን ንብዙሕ ኣዋርሕ ዘትዮም ኣይፈልጡን’ዮም። ኣብ ሓደ ጥዕና ዘለዎ ሃገር፡ ወሰንቲ ቅርጺ መንግስቲ ዝኾኑ ሚኒስትሪ ምክልኻልን ጽዓትን ማዕድንን ሚኒስተር ከይተመደበሉ ንኣዋርሕ ጸኒሑ ኣሎ። ሚኒስተር ትምህርቲ ኣናተባህለ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ተሸይሙ ዘሎ ሰመረ ርእሶም’ውን እቲ ካልእ ስጊንጢራዊ ኣሰራርሓ ጉጅለ ህግደፍ ኢዩ። ’ንዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ መላኺ ኢሳያስ፡ ስለምንታይን ንምንታይን ኢሉ ዝሓቶ ኣካል ስለዘየለ፡ ዘራኽብ ዛዕባን ፍረን ዘይብሎም ኣዘዘቲ ሰራዊትን ኣማሓደርቲ ዞባታትን ምስ ሚኒተራት ብሓባር ይእክቦም ነይሩ።