Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከሁሉ የከፋው ግን ጠንካራ የፖለቲካ ፓርቲ በሀገራችን እንዳይወጣ ገዢው ፓርቲ ሲጓዝበት የነበረው አስቀያሚ የጨለማ መንገድ ሁሌጊዜ ሲያበሳጨኝ ይኖራል። በፖለቲካ ፓርቲዎች ላይም እምነት እንዳይኖረን አድርጓል፡፡ በወቅቱ ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ሲያራምድ የነበረው ሀሳብ ገዢ አለመሆኑንና ሕዝብ እንደማይቀበለው አስቀድሞ የተረዳ እንደሆነ በግለጽ ያወቀው ይመስለኛል፡፡ ለዚህም ሳይሆን አይቀርም በሃሳብ ልእልና ከመፋለም ይልቅ በተፎካካሪ ፓርቲዎች መሃል የራሱን ሰዎች አስርጎ በማስገባትና በተቃዋሚዎቹ ውስጥ ያሉትን ጠንካራ አባላት በተለያየ ማስፈራሪያ፣ ጥቅማጥቅምና እጅ መንሻ እጃቸውን ጠምዝዞ በማስገደድ ማስፈራራት ላይ የተጠመደው፡፡
ሀሳብን የሚፈራ እርሱ የመጨረሻ ፈሪ ብቻ ሳይሆ የተሸነፈ ነው፡፡ የኔ ሃሳብ የተሻለ ነው ብሎ በያዘው ሀሳብ እምነት ያለው ከየትኛውም አቅጣጫ የሚመጣን ሀሳብ በሀሳብነቱ ሳይፈራ ሊሞግት ይገባል፡፡
በተቃዋሚ ፓርቲዎች ውስጥ ሰርገው በገቡና በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች አባል በሆኑበት ፓርቲ ውስጥ ሆነው ለገዢው ፓርቲ መረጃዎችን በማቀበል ስራ ውስጥ በተሳተፉ ሰዎች ምክንያት በርካታ ኢትዮጵያዊያን ስቃይና ግፍ ተቀብለዋል። በእኔ እይታ በያዙት የፖለቲካ አቋም ምክንያት ግፍና ስቃይ የተፈፀመባቸው ኢትዮጵያዊያን በሙሉ አሸናፊዎች ናቸው። ዛሬ ግን ከገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ ውስጥ ሀሳብ ያለው መሪ ተወልዷል ብዬ አስባለሁ ይሄ ለኢትዮጵያችን ትንሳኤ ይመስለኛል፡፡
በተቃዋሚነትም ይሁን በተፎካካሪነት እየተንቀሳቀሱ ያሉ ፓርቲዎችም በራሳቸው ውስጥ ያለውን የውስጥ ዴሞክራሲ ሊፈትሹ ይገባል እላለሁ፡፡ ምክንያቱም በዴሞክራሲ ስም እየማሉና እየተገዘቱ እነርሱ ግን ዴሞክራት ካልሆኑ ነገ የስልጣን እርከኑን ሲቆናጠጡ አምባገነን እንደማይሆኑ ምንም ማረጋገጫ አይኖረንም፡፡ በሌላም በኩል የችግራቸውን ሁሉ ምንጭ ውጫዊ በማድረግና በሌላው ላይ በማላከክ ራስን ንጹህ አድርጎ የማቅረብ አዝማሚያም ሊወገድ ይገባል እላለሁ፡፡
የመሰብሰቢያ ጐጆዋን ጸጥታ የሚገስ ነጎድጓዳማ ድምጽ ተሰማ…. ጥንድ ዓይኖች ሁሉ ወደ መድረኩ ተወረወሩ… ሊቀመንበሩ ይሁንበላይ ጠይም ፊታቸው ላይ ወዛቸው ቸፍ ብሏል፡፡ በርበሬ የሚመስሉት አይኖቻቸው ዛሬም እንደቀሉ ናቸው፡፡ “ለዛሬ እዚህ ቦታ ላይ ለመሰብሰብ ያስገደደን ዋናው ምክንያት ስብሰባው ምስጢራዊ እንዲሆን ስለተፈለ ነው” በማለት ሊቀመንበሩ አቶ ይሁን በላይ ስብሰባው ከጽህፈት ቤት ውጪ የተደረገበትን ምክንያት በአጭሩ በመግለጽ ንግራቸውን ጀመሩ፡፡
አስከትለውም “…በጽህፈት ቤታችን ውስጥ የምናደርጋቸው ስብሰባዎችና የምናካሂዳቸው ውይይቶች ለገዢው ፓርቲ እየደረሱ በአባላቶቻችን ላይ ጥቃት ሲሰነዘር ቆይቷል፡፡ በቅርቡም በማዕከላዊ እስር ቤት ለወራት ያህል ታስሮ ሰቆቃና ግፍ ሲፈጸምበት ቆይቶ ከእስር የወጣው ወንድማችን ይታገሱ ደበበ አንዱ ማሳያ ነው።
እኛ በዚህ ፓርቲ ውስጥ የተሰበሰብን አባላት በሙሉ ዘር፣ቋንቋ፣ ሃይማኖት…. ሳንል በኢትዮጵያ አንድነት ስር የተሰባሰብን የአንድ ሀገር ልጆች ነን፡፡ ትግላችን፣ መውጣት መውረዳችን፣ ማዘን መደሰታችን፣….ለዚህቺው መተኪያ ለሌላት እናት ሀገር ነው። በዚህ ሀገራችን ላይ እውነተኛ ዴሞክራሲና የእያንዳንዱ ዜጋ ሰብአዊ መብት ተከብሮ እስክናይ ድረስ ትግላችን በቀላሉ አይገታም። ይህ ደግሞ ቀላል አይሆንም፡፡
ገዢው ፓርቲ ከሚደርስብን ወከባና እንግልት በላይ በእኛው ውስጥ ተሰግስገው እኛኑ የሚያስጠቁን መኖራቸው ምንም እንኳን ትግላችንን ጠመዝማዛ ቢያደርገውም ትግሉን ግን ፈጽሞ ሊቀለብሰው አይችልም። ስለዚህም ትግሉ የትኛውንም ያህል ዋጋ ቢጠይቅ የሚከፈለውን ሁሉ መስዋዕትነት በመክፈል ከዳር ማድረሳችን አይቀሬ ነው፡፡
ለዚህም ነው ቀን ከሌሊት ያለ እረፍት ሰላዩቹን መድቦና በውስጣችንም አስርጎ በማስገባት ስለላ የሚያካሂድብን። ይህ ደግሞ ምን ያህል በእኛ ትግል እንቅልፍ ማጣቱን ያመለክታል፡፡ በመሆኑም ነቅተንና ቆቅ ሆነን እያንዳንዱን እንቅስቃሴ መከታተልና መረጃዎችን በሚስጢር መጠበቅ ይኖርብናል፡፡
ዛሬ ልንወያይበት ያስፈለገን ጉዳይም በመካከላችን እሾህ ሆኖ የሚወጋን አንድ አባል ባሰባሰብነው ማስረጃ መሰረት ለማጋለጥና ሁላችንም በዚህ ጉዳይ ላይ ተወያይተን ጠንካራ ውሳኔ ለማሳለፍ ነው። ስለ አባሉ ከመግለጻችን በፊት ግን ከዚህ ከፓርቲያችን ውስጥ በወጣው መረጃ ምክንያት ስቃይ የደረሰበትን አባላችን ይታገሱ ደበበ ከተያዘበት ጊዜ ጀምሮ የደረሰበትን እንግልት እንዲገለጽልን እድሉን እሰጠዋለሁ” አሉና ይታገሱ እንዲናገር ጠቆም አደረጉት፡፡
ይታገሱ ለአፍታ ዓይኖቹን ተሰብሳቢ አባላቱ ላይ አንከራተተና በእጆቹ አገጩ ላይ ያሳደገውን ሪዙን እያሻሸ “አመሰግናለሁ!...” በማለት ንግግሩን ጀመረ፡፡”… አመሰግናለሁ ክቡር ሊቀ መንበር!... ዛሬ በዚህች ቦታ ላይ የደረሰብኝን ስቃይ በህይወት ኖሬ ለመናገር ስለተፈቀደልኝ ደግሜ አመሰግናለሁ። ትዝ ይለኛል ከመያዜ ከሁለት ሳምንት በፊት ነበር በጽህፈት ቤት ውስጥ ከሰሜን ሸዋ ከመጡ አምስት ወጣቶች ጋር ስለ ፓርቲሪያችን ፕሮግራምና ዓላማ ውይይት ያደረግነው፡፡
ወጣቶች በሀገሪቱ ውስጥ እየተካሄደ ባለው ሰላማዊ ትግል ደስተኞች አልነበሩም። የመጡበትም ዋናው ምክንያት ሰሜን ሸዋ የተደራጀ ሁሉን አቀፍ ትግል ማድረግ ስለሚቻልበት ሁኔታ ከፓርቲያችን ጋር ለመነጋገር ነበር፡፡ ፓርቲው ሙሉ በሙሉ ሀሳባቸውን ከተቀበለ የሚያስፈልገውን የስንቅና ትጥቅ ድጋፍ እናገኛለን በሚል ተስፋ ነበር የመጡት፡፡
መጀመሪያ ይህን ሀሳባቸውን ሲያቀርቡልኝ ገዢው ፓርቲ እኛን ለመሰለል የላካቸው ቅጥረኞች መስለውኝ ስለነበር በጥርጣሬ ነበር ያየኋቸው ስለዚህም በዴሞክራያዊ ምርጫ በህዝብ ተሳትፎ በማሸነፍ ሕዝብን የሥልጣን ባለቤት ማድረግ ይቻላል ብዬ ስለ ሰላማዊ ትግል ገለጻ አደረኩላቸው፡፡ የትጥቅ ትግል ለሀገሪቱ ለበርካታ ዓመታት ያለፈችበት መስመር በመሆኑና በርካታ ኢትዮጵያዊያን እንደ ቅጠል የረገፉበት የትግል ስልት በመሆኑ ዳግም ሀገራችን በዚህ አዙሪት ውስጥ ልንከታት እንደማይገባ አጽንኦት ሰጥቼ ነገርኳቸው፡፡
ስለዚህም ትላንት የፈሰሰው የንፁሃን ኢትዮጵያዊያን ደማቸው ሳይደርቅ ዛሬም ሌላ ደም የምንገብርበት ሁኔታ ሊኖር ስለማይገባ ፓርቲያችን ሀገራችን ካለችበት ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር የትጥቅ ትግል ተቀባይነት የሌለውና የኛ ትግል ስልት ሰላማዊ ትግል እንደሆነና የኃይል አማራጭ አስፈላጊነቱ በፓርቲያችን ተቀባይነት እንደሌለው በማስረዳት ሸኘኋቸው፡፡
ሰዎቹ አገር ውስጥ ያሉ ወዳጆች ነበሯቸው! ስለዚህ ወዳጆች በኢትዮጵያውያን ጓደኞቻቸው ግብዣ አብረው በመተሳሰብ ይኖራሉ። አንድ ቀን ሌሎቹ በሌሉበት ሰዓት ከእነዚህ ወንድማማቾች አንደኛው ሌሎቹ መኝታ ቤት በር ላይ፡-
ዞሮ ዞሮ ግን የቤትም ይሁን የጎረቤት ጠላትን መለየት ቀዳሚ ተግባር ነው። ዛሬም ይሁን ጥንት ጠላት ጠላት ነው። ነቅቶ መጠበቅ ያባት ነው! ትላንት ተጣልተን የታረቅናት ሱዳን፤ በአይዞሽ ባዮችዋ ታጅባ ዛሬ ዘራፍ ልትል ብትሞክር፣ ዳግመኛ የሐፍረት ሸማ ብትከናነብ፣ ጉዳቱ ለራሷ ነው… ለእኛማ ዕዳው ገብስ ነው! ሆኖም አፍሪካ በሰላም ውላ ትገባ ዘንድ ሰላምና ዴሞክራሲ ቢረጋገጥ፣ ለሁላችንም በጎ ነው! በጥባጭ ካለ ማን ጥሩ ይጠጣል የሚለውን የአበው አባባል አለመዘንጋት ነው! አንድም በዲሞክራሲ፣ ሁለትም በዲፕሎማሲ ካልተጓዝን ዳር የመድረስ ዕድላችን ጠባብ ነው!
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ በመደበኛና በተከታታይ የትምህርት ፕሮግራሞች በተለያዩ መርሃ ግብሮች ያሰለጠናቸውን 4859 ተማሪዎች ባለፈው ቅዳሜና እሁድ በዋናው ካምፓስና በቡሬ ካምፓስ፣ በመጀመሪያና በሁለተኛ ዲግሪ ያስመረቀ ሲሆን፣ በዩኒቨርሲቲና በካምፓስ ደረጃ የላቀ ውጤት ላመጡ ተማሪዎች የተዘጋጁትን የዋንጫ ሽልማቶች በሙሉ የወሰዱት ሴት ተመራቂዎች ሆነዋል፡፡
ከአጠቃላይ የዩኒቨርሲቲው ተመራቂ ተማሪዎች መካከል ከፍተኛ ነጥብ ያመጣችውና በ4.00 ነጥብ የተመረቀችው በቡሬ ካምፓስ የእጽዋት ሳይንስ ትምህርት ክፍል ተማሪ የነበረችው ይቀደም አማረ ናት፡፡ ከወሰደቻቸው ኮርሶች ውስጥ በ42ቱ A+ ያስመዘገበችው ተመራቂዋ፤ በዩኒቨርሲቲና በካምፓስ ደረጃ የተዘጋጁትን ሁለት ዋንጫዎች አንዲሁም የቡሬ ካምፓስን የወርቅ ሜዳሊያና የምስክር ወረቀት ለመሸለም በቅታለች፡፡ከደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ የዋናው ግቢ ተመራቂዎች መካከል ከፍተኛ ውጤት በማምጣት በካምፓስ ደረጃ የተዘጋጀውን የዋንጫ ሽልማት የወሰደችው ደግሞ 3.98 ያስመዘገበችው የፋርማሲ ምህርት ክፍል ተመራቂዋ ሃናን ፈድሉ ስትሆን፣ በኮሌጅ ደረጃ ከፍተኛ ውጤት በማምጣት 1ኛ ደረጃን ለያዙ ተመራቂዎች ከተበረከቱት የሜዳሊያ ሽልማቶችም ሴቶች ተሸላሚ ለመሆን በቅተዋል፡፡
ዩኒቨርሲቲው ለ12ኛ ዙር ባከናወነው የምረቃ ስነስርዓት ላይ ከተመረቁት አጠቃላይ ተማሪዎች መካከል 1873 ሴቶች ሲሆኑ፣ ዩኒቨርሰቲው ለመጀመሪያ ጊዜ በመሬት አስተዳደር ዘርፍ ያሰለጠናቸውን 30 ተማሪዎችም አስመርቋል፡፡
በምረቃ ስነስርዓቱ ላይ በክብር እንግድነት የተገኙት የደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ ስራ አመራር ቦርድ ሰብሳቢና የኢፌድሪ የፕላን ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶ/ር ፍፁም አሰፋ፤ ተመራቂዎች በዩኒቨርሲቲ ቆይታቸው ያሳዩትን የአብሮነት የመረዳዳትና የመከባበር ባህል አንዲሁም አንድነት በቀጣይም ሊያጎለብቱት እንደሚገባ ጥሪያቸውን በማቅረብ የላቀ ውጤት ላመጡት ተመራቂዎች ሽልማት አበርክተዋል፡፡
የዩኒቨርሲቲው ፕሬዚዳንት ዶ/ር ታፈረ መላኩ በበኩላቸው፣ በምረቃ ስነስርዓቱ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ተመራቂዎች ወደየትውልድ ስፍራቸው ሲመለሱና ወደ ስራው አለም ሲገቡ፣ ለአገር ሰላም ግንባታ፣ ለህዝብ ለህዝብ ትስስር መጠናከርና ለኢኮኖሚ እድገት መፋጠን የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ሊያበረክቱ እንደሚገባ መልዕክት አስተላልፈዋል፡፡
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ ከተቋቋመበት ከ1999 ዓ.ም አንስቶ በድምሩ ከ37 ሺህ 860 በላይ ተማሪዎችን በተለያዩ የሙያ መስኮች በብቃት አሰልጥኖ ማስመረቁን ያስታወሱት ዶ/ር ታፈረ፤ ዩኒቨርሲቲው በአሁኑ ጊዜ በሁለቱም ካምፓሶቹ 28 ሺህ 995 ተማሪዎችን በማሰልጠን ላይ እንደሚገኝም አክለው ገልጸዋል።
ሁሉም ቢያገኘው፣ሁሉም ቢያነበው፣ ሁሉም ቢረሰርስበት፣ ሁሉም ቢማርበት፣ ሁሉም ቢያውቀው፣ ሁሉም ቢደመምበት፣ ሁሉም ቢያከብረው፣ ሁሉም ቢዘምርለት…ብዬ ብጓጓ፤ምድር በጥበቡ ከመረስረሷ ባሻገር፣ ነፍሱ ባለችበት ሀሴት ታደርጋለች፣….ብዬ ባስብ…. ከትናንት በስትያ (ወዳጄ አብዲ ሰይድ “ወፍዬ”ን ለጥፎ ቢቆሰቁሰኝ) ያልተዘመረለትና በወጉ ሳይታወቅ ያለፈው ታላቅ ገጣሚ ሙሉጌታ ተስፋዬ የባለቅኔ ምህላ መፅሀፍ ድጋሚ ይታተም ዘንድ ስንዱ አበበን ስጠይቃት፣ (ኮፒው በእጄ ቢኖርም፣ ቢያንስ የህትመት ወጪዋን አንባቢው ይጋራ ዘንድ፣ የርሷን (የአሳታሚዋን) ፈቃድና መብት እንዳልጋፋ በመፍራትና… መፍራቴን በመግለፅ…)
(እዚህ ጋር አብዲ በአበበ ተካ ወፍዬ ተቆስቁሶ…የተዘነጋ ገፅ በሚል ርዕስ የከተባት ማስታወሻ ብዙ ትጨምራለች፡፡ እኔም ይህችን እከትብ ዘንድ በእጅጉ ወስውሳኛለች፡፡)
በመጀመሪያ ህትመቱ ብዙ ብር በመክሰሯ ድጋሚ እንደማታሳትመው፣ ሶፍት ኮፒውን ግን ለኢትዮጵያ ህዝብ ነፃ ስጦታ ይሆንላት ዘንድ በመሻት ለወዳጆቼ ባካፍልላት ደስታዋ መሆኑን ገለፀችልኝ፡፡ በፊት ከነበራት በሚጠልቅ ደግነት፡፡ ቀድሞ በአሳታሚ ድርጅቷ በኩል ካሳየችን በሚልቅ ርህራሄ፣ ፍቅርና ቅርበት፡፡ለነገሩ ወትሮም የርሷ ጉዳይ ጥበቡን መዝራት፣ ተሸጦ ገቢ ቢኖረው በትርፉ ሌላ ያልተዘመረለትን አንስታ ለማዘመር እንጂ መች ሌላ ሆኖ….፡፡
መቼም ጉኖዬን (ሙሌክስ እንደሚጠራት) አለማመስገን በብዙ ፍቅር አለማክበርና ስለርሷም አለመዘመር አጉል ስስት ነው የሚሆነው፡፡ አድሮ የሚቆጠቁጥስስት፡፡ ከሄዱ በኋላም የሚያሸማቅቅ፡፡ እነሆ የመፅሀፉን ኮፒ ከዚህ ጋር ተያይዞ ይገኛልና ረስርሱበት፡፡ ፍቅርና ክብራችሁን ለፀሀፊው ለሙሉጌታ ተስፋዬ እና ለአሳታሚዋ (እንዲሁም አሳታሚዋ አመስግኑልኝ ላለቻቸው) እያበረከታችሁ አንብቡት፡፡ አንብባችሁ ስትወዱት ደግሞ ባላችሁበት ዘምሩለት፡፡ ሌሎችም ይዘምሩለት ዘንድ አስተላልፉት፡፡
እኔ ሙሌን ሳስበው እንባ ይቀድመኛል፡፡ ሳላውቀው የቆየሁበት (በዘፈን ግጥሞቹ ተወስኜ) ጊዜ ይቆጨኛል፡፡ መሀላችን አለመኖሩ ያንገበግበኛል፡፡ በኖረና ብዙ በፃፈ….በኖረና ቋጠሮዎቹን በፈታ…. እያልኩ፡፡ እንደ አዲስ ዳስ ጥሎ፣ ንፍሮ ቀቅሎ ለቅሶ መቀመጥ ያምረኛል፡፡ ግና መፅሀፉን ከመደርደሪያዬ ላይ አንስቼ ጠረግ ጠረግ አድርጌ ማንበብ ስጀምር እንባዬ ይታበሳል፡፡ ብዙ መኖሩ ይሰማኛልና ቁጭቴን ሁሉ በደፈናው “ከንቱ” እለዋለሁ፡፡ ከንቱ ሀዘን፡፡ ደርሶ በጥበቡ የሚበርድ፡፡አንዳንድ ጊዜ ስቃዥ ደግሞ ቆሪጡን ማግኘትና ማናዘዝ ያሰኘኛል፡፡
የግጥምቆሪጡን፡፡ የቅኔዛሩን፡፡ ማስለፍለፍ….ማስቀባጠር…ማናዘዝ… ከስር ከስሩ እየተከተሉ መቃረም…. ወደኗሪውማጋባት… አይ ሙሌክስ፣ …እርሱን ሳስብና ሳገኝ(እድሜ ለስንዱ) እንዲህ ብቻ አይደለም የምሆነው፡፡ የቃላትን ስንፍና የሚያሳይ ብዙ የማይገለፅ ነገር፡፡ በቃላት ለመጫወት መፍጨርጨሬን (ግጥም መፃፍ መሞከሬን)ማ ስንት ጊዜ እንደሚኮረኩመው፡፡ ስንት ጊዜ እንደሚያሸማቅቀው…. የተረገመ!! ዛሩንባገኘው ኖሮ ግን ስንት ነገር አናዝዘው ነበር…. ስንት ነገርስ እቃርም ነበር…. እግሮቹ ስር ቁጭ ብዬ፣ ቢፈቅድ ፀጉሬን እየደባበሰ…. ቲሽ! አጉል ቅዠት!!
በመግቢያው ላይ ስብሀት ገ/እግዚአብሔር (ነፍሱን ይማረውና) እንዲህ ብሎ ነበር… (አቤት…ከሙሌክስ ጋር ሲገናኙ ግን እንዴት ሆነው ይሆን? … ምናልባት ለስንዱ ደብዳቤ ከላኩላት ታስነብበናለች፡፡ እርሷ እንደው ደግነቷ ብዛቱ…፡፡)
ሙሉጌታ ግን ከቅዳሴ እስከ ቅኔ፣ ከዛም ተሻግሮ ቁርአን፣ ሀዲስንና መንዙማን የሚያውቅ ምሁር ነው፡፡ ይህም ባንዳንዶቹ ግጥሞቹ ውስጥ ይታያል፡፡ እግዜርንም ሸይጣንንም በእኩል ንቀት እየገረመመ ሲያናግራቸው እንደ ዳኛ ነው፡፡ ምንም ምክንያት ሳላገኝለት እውስጤ የሰረፀ ጥርጣሬ አለኝ፡፡ በሞተበት ቦታና ሰዓት ከሰይጣን ጋር እየተፋጠጠ፣ እየተናነቀ ነበር ይሆን…
እዝጌርም ሰይጣንም የለም የሚሉ አንባብያን ሁሉ፣ እዝጌርም ሰይጣኑም የመለሱለት የራሱ ህሊና የፈጠረቻቸው ህልም ወይም ቅዠት ናት በሉ፡፡ ሌላ ማለት ብትፈልጉም መብታችሁ በህገ-መንግስቱ የተጠበቀ ነው፡፡
በምድር ስኖር ለግሌ ብዬ ያከማቸሁት ምንም ነገር አልነበረም፡፡ እንግዲያውስ በእርዳታ ድርጅት ውስጥ ከመስራት እስከ ኢህዴን – ብአዴን – ኢህአዴግ ድረስ ታገልኩ! በግሌ ያገኘሁት ነገር፣ መናቅ፣ መዋረድ፣ ለዐይን አለመሙላት ሆነ፡፡ ዋጋና ችሎታዬን ያወቁና የተረዱ ‹‹ጓዶች›› እንኳን የሚፈልጉኝና የሚያስፈልጉኝ ‹‹የድል በዓል›› በሚል ሰበብ ቅኔ እንድቀኝ፣ ግጥም እድገጥም፣ በአጭሩ የድግሳቸው አድማቂ፣ ተራ ‹‹አዝማሪ›› የሆንኩ እስኪመስለኝ መጎሳቆል ተሰማኝ፡፡
ይህንን ይሁን ብዬ ጓዶቼን ፈትቼ፣ ህዝቤንም አምኜ፣ ችሎታዬን ለዘፋኞች ልሰጥ አልኩና ተነሳሁ፡፡ ገበያው እጅግ የደራ ከመሆኑ የተነሳ እንኳን ሌላ ነገርሽን ከዐይንሽ ላይ ኩልሽን ሊሰርቁሽ የሚችሉ ሰዎች የበዙበት ሆነ፡፡ ይህን ትልቅ የገበያ ስፍራ ለመቀላቀል ስንት አሳር እንደቆጠርኩ ዛሬም ሳስበው ይዘገንነኛል፡፡ በቃ የስልጣናቸው የመጨረሻ ዳር ድንበር አሁን ትዝ አለኝ! ‹‹የኢኮኖሚው ባለቤት የፖለቲካውም ዋና ባለቤት›› እንደሆነው ሁሉ የስራው ባለቤቶች ነጋዴዎች ብቻ ሆኑ፡፡
‹‹እኔ እበላ – እኔ እበላ›› እያሉ ከሚሻሙት ጋር ለጨው፣ ለበርበሬ፣ ለውሎ ለአዳሩ እንኳ ብዬ አብሬያቸው ለመቆየት አቃተኝ፡፡ ይልቅ ጠጋ ያሉኝ ጋር በማርያም መንገድ፣ በማተብ፣ በክርስትና ለየግል ተነጋግረን፣ ቀኑን አሳምረንን ዱአ እያደረግን፣ ተፈጥሮንና ፈጣሪን ሳይቀር እየተፋጠጥን አብረን ጎጆ ልንወጣ ሰርተን ፈረንካው ሲገኝ ዐይኔን ለማየት እንኳ ይፀየፋሉ፡፡ አልፈው ተርፈው ብኩርናዬን ሳይቀር እንድሸጥላቻ ሁሉ ጠየቁኝ፡፡
ጉኖዬ – እንጂማ እኔ ወንድምሽ፣ ጥንቅቅ፣ ጥንፍፍ ያልኩ ጀግና ነኝ፡፡ ቅሱስም ንጉስም እሆናሁ አላልኩሽም ነበር… ካልሆንኩ ኋላ ትታዘቢኛለሽ፡፡ ለጊዜው ‹‹ብርዕ በደም ዕንባ››፣ ‹‹አንተሙሽር››፣ ‹‹ከመንበርህ የለህማ››፣ ‹‹ከነዓን ነው ዘንድሮን›› ግጥሞቼን ብቻ እንኳ ልጥቀስልሽ፡፡ እያደር እንደምትሰሙኝ ተስፋ አለኝ፣ ታዲያ እኔ እንዴት አባቴ አድርጌ ብኩርናየን ልሽጥ?!
ወደ ሁለት ሺህ የሚጠጉ ግጥሞችን፣ ሁለት ቲያትሮችን (ደጀ ሰላምንና ግምሻን) እና በርካታ ዘፈኖች ሰርቻለሁ፡፡ ውድነሽ በጣሙ፣ አማራ ነኝ ያውም ደሜ አረንጓዴ (ራዲዮ ፋና ሰነበው ቀድቶኛል፣ ጠይቀሽ ስናፈቅሽ ደግመሽ ስሚው፡፡ ‹‹ከመንበርህ የለህማ›› ኢትዮጵያ ሬድዮ ነበር፡፡ …እና ታዲያ ጉኖዬ አንቺ ግን ‹‹ጉዳዬ ሞተብኝ!›› ብለሽ በጣም ያዘንሽው ለእኔ ነው?
ይልቅስ ለሁሉም ሰው ይቅርታ መድረጌንና ይህ አካሄድ በእኔ ቢያበቃ ደስ እንደሚለኝ ንገሪልኝ፡፡ የሰራሁትን፣ ሀቄን፣ ገንዘቤን አንድጄ ብሞቀው እንኳ የሚያገባው እንዳልነበረ ደሞ መንገር እንዳትረሺብኝ!!
ቀብሬን ለማከናወን በእጅጉ የተባበሩሽን ጓዶቼን፣ መላ ጓደኞቼንና ቀባሪዎቼን አመስግኝልኝ፡፡ በምድር ሳለሁ አብረን የተሽከረከርናቸው ሰፈሮች የማስታውሳቸውን የምድር ጀለሶቼን አለምገናዎችን፣ ተረት ሰፈርን፣ ፈረንሳይ ለጋሲዎኖችንና ስድስት ኪሎዎችን፣ ቅድስት ማርያሞችን፣ ዶሮ ማነቂያዎችን፣ ሀብተጊዮርጊስ ድልድዮችን፣ አጠና ተራዎችን፣ ሰንጋ ተራዎችን….መላውን ወዳጆቼን ‘እንገናኛለን እኔ አልቆርጥም ተስፋ!’ ብሏል በይልኝ፡፡
ከልጆቼ ቀጥሎ የወለድኳቸውን ስራዎቼን እያስታወሳችሁ ‹‹አደራ ልጄን አደራ›› የሚለውን የብፅዓት ስዩምን ዘፈን እንድትሰሙልኝም ጋብዘዤያችኋለሁ፡፡ ጉኖዬ – ሆድ ሲብስሽ ደግሞ የሀና ሸንቁጤን ‹‹ሆዴ ባለአብሾ››ን ስሚ፡፡ በጣም ደግሞ የአበበ ተካን ‹‹ወፍዬ››ንም ስሚ!
ስሚ እንጂ …አንድ ቀን ‹‹ያንተን የተለያዩ ዘፈኖች መደዳውን ዛሬ አራት በኤፍ ኤም ሰማሁ›› ብለሽ በልብሽ ያጨበጨብሽልኝን ዕለት አስታውሼ ምን ትዝ አለኝ መሰለሽ… ያወጣሁላቸው ስሞች! ታምራት ‹‹ሀኪሜ ነሽ››፣ መሰረት ‹‹ጉም ጉም››፣ ፀደንያ ‹‹ገዴ››፣ ብፅአት ‹‹ገዳዬ››፣ ሸህ አብዱ ‹‹ሀዋብስል›› ኸረ ስንቱን አድምቄዋለሁ አያ!…ምንስ ቢሆን ሙሉጌታ ተስፋዬ ወዲ ሀለቃይ! ተጋዳላይ ነኝ እኮ!…
በቅርቡ በ80 ዓመቱ ዜና ዕረፍቱ የተሰማው፣ በዘርፈ ብዙ ዕውቀቱ ተጠቃሽ የነበረው ዕውቁ ገጣሚና ጸሐፊ፣ ጋዜጠኛና የፍልስፍና መምህር ሰሎሞን ዴሬሳ ሥርዓተ ቀብሩ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም. በሚኔሶታ ከተማ በግብአተ እሳት መፈጸሙ ይታወሳል፡፡ ነፍስ ኄር ሰሎሞን ዴሬሳ ከ19 ዓመታት በፊት (መስከረም 1991 ዓ.ም.) ከሪፖርተር መጽሔት ከፍተኛ ሪፖርተር (በወቅቱ) ገዛኸኝ ጌታቸው ጋር ቃለ ምልልስ አድርጎ ነበር፡፡ በዚያ ቆይታው ስለትምህርቱ፣ ስለጓደኞቹ፣ ስለግጥሞቹ፣ ስለኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ፣ ስለመንፈሳዊነት፣ ስለኢትዮጵያውያንና ስለብሔረሰቦች፣ እንዲሁም ስለጋዜጠኝነት ሰፊ ሐተታ ሰጥቷል፡፡ ለዝክረ ነገር ይሆን ዘንድ በመጀመርያው ክፍል (በረቡዕ እትም) የሰሎሞን ዴሬሳ ዐውደ ሕይወት፣ የፈረንሳይ ሥነጽሑፍና እኔ፣ የሥነ ጽሑፍ አቋምና ጓደኛሞች የሚሉት መስተናገዳቸው ይታወሳል፡፡ በዚህ እትም የመጨረሻው ክፍል ይቀርባል፡፡
የኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ ብዙ አልተከታተልኩትም፡፡ አንዳንድ እየተላከልኝ አነባለሁ፡፡ በቅርብ ያነበብኩት ‹‹እኛ›› የሚል የሴቶች ግጥም የወጣበትን መጽሐፍ ነው፡፡ አንዳንዶቹ በጣም በጣም ውብ የሆኑ ናቸው፤ ለኔ ማለቴ ነው፡፡ አንድ ወጣት የአጫጭር ልቦለድ ጸሐፊ የጻፈውንም አንብቤያለሁ፡፡
ጥሩውንም ብቻ ላለመናገር ያሰለቹኝንም ልንገርህ፡፡ በኮሎኔል መንግሥቱ ዘመነ መንግሥት ‹‹ጽጌረዳ ብዕር›› ርዕሱ ራሱ መልአክ ያወጣው ሳይሆን ከዚያ በታች ያወጣው እንደሆነ ነው የሚሰማኝ፡፡ እስኪ በሌላ ቋንቋ አስበው ‹‹The Rose Pen›› ስትል ምን አለው? የሚጻፈው በነጭ ብራና ላይ በጥቁር ቀለም ነው፡፡ ‹‹ጥቁር ብዕር›› ብለው ቢያወጡት ይሻላቸው ነበር፡፡ የማውቃቸው የነ አቶ ፀጋዬ ገብረመድኅን የነመንግሥቱ ለማ ግጥምም ነበረበት፡፡ ግን በዚያ ውስጥ የማስታውሰው አንድ መቶ አለቃ የጻፈውን ግጥም ብቻ ነው፡፡
የኔ ተቺነት ይህን ያህል ዋጋ ላይኖረው ይችላል፡፡ ይኼን ይኼን አንብበህ አልወደድኩትም ብትለኝ እቀበልሀለሁ፡፡ አንብቤው ግን ትምህርት የማትማርበት እዚህ ላይ ነው ስትለኝ እንለያያለን፡፡ እኔ አቋሜ ድሮም አሁንም እንደዚህ ነው፡፡ አንድ ጊዜ አንዲት ትንሽ መጽሐፍ እንደ አጋጣሚ ገዛኋትና አነበብኳት፣ ጸሐፊዋ መቅደስ ናት፤ የመጽሐፏን ስም ሳይሆን ግጥሞቹን ነው የማስታውሰው፡፡ እሷ ውስጥ ያሉ ግጥሞች በጣም ነኩኝ፡፡ አሁን ስናገር ከዚያ ወዲህ የተጻፉትን የኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፎች አንብቤ አስቤበት እነዚህን መርጫለሁ ማለቴ አይደለም፤ ካጋጠሙኝ ማለቴ ነው፡፡ ‹‹Ethiopian Review›› ውስጥ አንዳንድ ግጥሞች ይወጣሉ፡፡ እስካሁን ድረስ ይህን ያህል የነሸጠኝ አላጋጠመኝም፡፡ አንደኛ ብዙዎቹ ግጥሞች ኢትዮጵያ እናቴ፣ እወዳታለሁ ዓይነት ናቸው፡፡ አንዳንድ ጊዜ ኢትዮጵያን መውደድ ምን እንደሆነ ጥያቄ አነሳለሁ፡፡ ኢትዮጵያን መውደድ አይቻልም ማለቴ አይደለም፡፡ አዲስ እና ‹‹እንዴ ይኼም አለ እንዴ?›› አስብሎ ከተቀመጥኩበት ብድግ ያደረገኝ አላጋጠመኝም፡፡
አንዳንድ ዘፈኖች ላይ ግጥም የሚመስሉ የሰማኋቸው አሉ፡፡ ብዙ አላውቃትም በቅርብ ነው የሰማሁዋት የኩኩ ሰብስቤን፡፡ ግጥሞቹ የሷ ይሁኑ አይሁኑ አላውቅም ግን አንዳንዶቹ ስበውኛል፡፡ አንድ በገና የሚጫወት ዓለሙ አጋ የሚሉት አለ፤ የሱም ስበውኛል፡፡
በአጠቃላይ ለመናገር ከኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ ጋር ያለኝ ግንኙነት ይኼንን ያህል አይደለም፤ ከአሜሪካም ጋር ያለኝ እንዲሁ ይኼንን ያህል አይደለም፡፡ ከዓለም ላይ የሚመጣውን እንደ አጋጣሚ ያገኘሁትን አነባለሁ፡፡ ግን የኢትዮጵያን ሥራዬ ብዬ አልተከታተልኩትም፡፡ የተከታተልኩት የራሴን በመጻፍ ብቻ ነው፡፡
የኢትዮጵያን ሥነ ጽሑፍ በሚመለከት ተስፋ የሚያስቆርጥ ነገር አይታየኝም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ብዙ የተጓደለ ነገር አለ፡፡ ተስፋ የሚያስቆርጥ ግን አይደለም፡፡ አንድ ማስታውሰውና አንዳንድ ጽሑፎችን ሳይ የተሰማኝ ነገር አለ፡፡ አሁን እንኳ ‹‹ብሌን›› የምትባል የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበርን መጽሔት ሳነብ ስለመንግሥቱ ለማ በግድ ጎትቶ ማርክሲዝምና ሌኒንዝምን እንደሚከተል አድርጎ እንዲህ እንዲህ ተብሎ ወጥቷል፡፡ እኔ መንግሥቱ ለማ ስለማርኪስዝምና ሌኒንዝም ሲናገር ሰምቼ አላውቅም፡፡
በአጠቃላይ ለጥበብ ሰው መንግሥቱ ከላይ ዓላማ ሰጥቶት የሚሠራ ከሆነ የትም አይደርስም፡፡ ያን ጊዜ እንደዚያ ነበር፡፡ አንተ ወይም እኔ የምጽፈው መንገድ ላይ ስንሄድ፣ ዘመድ ሲሞት፣ ፍቅር ሲይዝ፣…ከዚያ ውስጥ ከሕይወት የሚወጣው ጽሑፍ ጽሑፍ ይሆናል፡፡ መንግሥት ከላይ ሆኖ በዚህ ነው የምሄደውና በዚህ ጻፍ ሲባል ሥነጽሑፍ ወደቀ ማለት ነው፡፡
ከዚህ ቀደም ድሮ እንደዚህ ብዬ አንድ ችግር ደርሶ ነበር፡፡ አሁንም ደግሞ እንደገና እደግመዋለሁ፡፡ የግዕዝ ከዚያ ቀጥሎ የአማርኛ ምናልባት አላውቅም የትግርኛም ሳስበው ቅኔ ትምህርት ቤት መማር ስለተቻለ ለመጀመርያው ሃምሳ ዓመት ጠቅሞ ይሆናል፡፡ ከዚያ በኋላ የሚመጣው ሰንሰለት ነው የሚሆነው፡፡ እና በግምት በኮሎኔል መንግሥቱ ዘመን በማርክሲዝም ጊዜ ማርክሲዝምን እንደ ፍልስፍና አድርገው ቢያቀርቡት እሱ ራሱን የቻለ ነገር ነው፡፡ ግጥም፣ ሙዚቃና ሥዕል ውስጥ እናስገባው ሲሉ የመንፈስና የስሜት መደህየትን ነው የሚያስከትለው፡፡ በአንድ በኩል ደግሞ በአንዳንድ ቦታ እንዲህ ዓይነት ችግር ሲፈጠር በተለየ በድብቅ እየተፈናቀለ የሚወጣ አለ፡፡ እሱ ደግሞ በተለየ ለጸሐፊና ለባለኪነጥበብ ትልቅ ዕድለ ነው፡፡ ለሕይወቱ ሳይሆን ለሥራው፡፡ ለሕይወቱ ችግር ነው፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ሳያቸው ትንሽ እንደፈለጉ ለመጻፍ የተከፈተ ይመስለኛል፡፡ ይኼ በግምት ነው፡፡ እና እንደገና ሊያንሰራራ ይችላል ብዬ እገምታለሁ፡፡
ሌላው ጥሩ መስሎ የሚታየኝ በቴሌቪዥንና በራዲዮ ሦስት ቋንቋ እሰማለሁ፡፡ ሌሎቹ ትንንሾቹም ቢሰሙ ጥሩ ነበር፡፡ ለጊዜው መተሻሸትንና ትንሽ አለመሰማማትን የሚያመጣ ይመስላል፡፡ ወደፊት ከቀጠለ ግን መዳቀል ይጀመራል ብዬ እገምታለሁ፡፡ ሁልጊዜ ደግሞ አዲስ ነገር የሚመጣው ከመዳቀል ነው፡፡ አዲስም የምንለው ድሮ የምናውቀው ስዳቀል ነው፡፡ ምንም አዲስ ነገር የለም፡፡ እንዲያውም አንዳንድ ጊዜ ተስፋ ያስቆርጣል፡፡ ምንድነው የማያጽፈኝ? በሚሊዮን የሚቆጠሩ የግጥም መጽሐፎች አሉ፡፡ ይኔ እዚህ ውሰጥ ተጨምራ ጊዜ ማባከን ነው የሚል ስሜት ይመጣብኛል፡፡ ምክንያቱም አዲስ የሚባል ነገር የለም፡፡
እዚያ ላይ በጣም ተስፋ ያለ መስሎ ነው የሚታየኝ፡፡ ቋንቋዎች የግዳቸውን ይቀላቀላሉ፡፡ ከአሁን ወዲያ ጥሩ የሆነ አማርኛ፣ ጥሩ የሆነ ትግርኛ፣ ጥሩ የሆነ ኦሮምኛ ሳያስቸግር አይቀርም፡፡ ለጊዜው በመፋጠጥና በመሻኮት ይተያዩ ይሆናል፡፡ እሱ የፖለቲካዊና የመንግሥት ጉዳይ ነው፡፡ ይህም ኃላፊ ነው፡፡ እንኳን የጠቅላይ ሚኒስትር መለስ፣ የኮሎኔል መንግሥቱ፣ የአፄ ኃይለሥላሴ፣ የዮሐንስ፣ የቴዎድሮስ መንግሥት ከአክሱምና ላሊበላም አልፏል፡፡ የማያልፈው የሕዝቡ ሕይወት ነው፡፡ ነገ ኢትዮጵያዊ መባል ይቀርና ለአገሩ አንድ ሌላ ስም ይወጣ ይሆናል፡፡ ይህ ምንም የሚለውጠው ነገር የለም፡፡ እዚህ ያለው ሕዝብ ከ100 ሺሕ ዓመት ጀምሮ የነበረ ሕዝብ ነው፡፡ ከውጭ እየመጣ ይዳቀልበታል፡፡ ግን መሠረቱ ያ ሕዝብ ነው፡፡ ያ ሕዝብ እስካሉ ድረስ መገናኝትና መተላለፍ፤ አንዱ አንዱ ጋር ፍቅር ወድቆ መኖር አለ፡፡ ሥነ ጽሑፍ ውስጥ ያሉት ጭብጦች ከአሥር ከአሥራ ሁለት አይበልጡም፡፡ በነርቨስ ሲስተማችን ውስጥ ኮረንቲ ሽቦ ካልኖረ እንደሌለ በፍጥረታችን ሽቦ ውስጥ ያሉ ናቸው፡፡ ለቅሶ፣ ፉከራ፣ ፍቅር፣ አድናቆት፣…እስካሉና የሰው ባህርይ እስካልተለወጠና ተገናኝተው የማያውቁ ወይም ደግሞ ግንኙነታቸው ቀረብ ያለም ሕዝቦች ተገናኝተው ተስማሙም ተሻኮቱም አዲስ ነገር ማውጣቱ አይቀርም፡፡
እኔ በአጠቃላይ ኢትዮጵያ ውሰጥ በጣም ትልቅ ተስፋ ነው የሚታየኝ፡፡ በተለይ ለወጣቶች ከተጠቀሙበት፡፡ ከተጠቀሙበት ስልህ የሚጽፉት ከነሱ የሚጠበቀውን ሳይሆን እነሱ የሚፈልጉትን ከሆነ ማለቴ ነው፡፡ የሰው ፊት እየታየ ይኼ ይወደድልናል፣ ይኼ ይሸጥልናል ብለው የሚጽፉ በዓለም ላይ አሉ፡፡ ይበጀናል ካሉ ይቅናቸው፤ የሚያገኙትን ገንዘብ እግዜር ይመርቅላቸውና ይክበሩበት፡፡
ሌላ ሥነ ጽሑፍ የምለው የቴክኒክ፣ የስታይል፣ የተሰጥኦ ሳይሆን ያንተን ሳነበው አንተን ይመስለኛል ወይ? እንደዚህ ማድረግ ከቻሉ ትናንት ከወጣበት ዛሬና ነገ በብዛትና በበለጠ የማይወጣበት ምንም ምክንያት አይታየኝም፡፡ እኛንና ከኛ በኋላ የሚመጡትን፣ ከኛ በፊት የነበሩትን ምን ይለየናል? እኔ ለነበሩትም የማይገባ አድናቆት የለኝም፤ ለሚመጡትም ከነሱ ያነሰ አድናቆት የለኝም፡፡ እንደዚህ ነው የሚታየኝ፡፡
አንዳንዶቹ ትንሽ በቆሙበት ከረር የሚሉ ነበሩ፡፡ አንዱ ዳኛቸው ወርቁ ነበር፡፡ እሱ በማርክሲዝም ጊዜ ይቀበል አይቀበል አላውቅም፡፡ ካልተቀበለ አደጋ ይደርስበታል ብዬ እፈራ ነበር፡፡ ተስፋዬ ደግሞ በአቋሙ ሳይሆን በቀልድ ችግር ይገጥመዋል ብዬ እፈራ ነበር፡፡ በጠቅላላው እነሱ ምልክቶች ይሁኑ እንጂ ለኢትዮጵያውያን ጸሐፊዎችና ሠዓሊዎች ችግር ይደርስባቸዋል ብዬ እገምት ነበር፡፡ ገብረክርስቶስ ደረሰበት፤ መጨረሻው ላይ ስለ አወጣጡ የሰማሁት ነገር አለ፡፡ እሱን አላጣራሁምና አልደግመውም፡፡ ችግር ደርሶበት ወጥቶ ታሞ በሚያሳዝን ሁኔታ አንድ ኢትዮጵያዊ በሌለበት ማንም በማያውቀው አገር ኦኮላሆማ በተባለ ቦታ ሞተ፡፡ አሜሪካ መሆኑንም አላውቅም ነበር፡፡ እኔ ያለሁት ሜኒሶታ እሱ ያለው ኦኮላሆማ ነበር፡፡ ብሰማና ባወቅ ኖሮ ቢያንስ ቢያንስ ሲሞት የሚያውቀው ፊት እያየ ይሞት ነበር፡፡ አሁን ሳስታውሰው በጣም ሆዴን ይበላኛል፡፡ የሰው ልጅ ዋና ስጦታው ከመጣው ማዕበል ጋር መውረድና መውጣት መቻል ነው፡፡ ብዙዎቹ ተረፉ፡፡ ይመስገን፡፡
ዮሐንስ አድማሱ በኔ ግምት የራሱ የከረረ አቋም ስለነበረው እፈራለት ነበር፡፡ እሱ ወደ ሶሻሊዝም ድሮውንም ዝንባሌ ነበረው፤ እነ ኃይሌ ፊዳ፣ እነመንግሥቱ ኃይለማርያም ገና ስማቸው ሳይሰማ፡፡ ግን የሁሉም ሰው ሶሻሊዝም አንድ አይደለም፡፡ እንደ ዮሐንስ ያለ ሰው ማርክስን ወይም ኤንግልስን አንብቦ እራሱ ውሳኔ ላይ የሚደርስ ሰው ነው ብዬ ነው የምገምተው፡፡ እና ከኋላ የመጡት ሁልጊዜ አጠቃላይ (Totalitarian) የሆነ አቋም በማንኛውም ፍልስፍና ወይም ሃይማኖት ላይ ያሰፍናሉ፡፡ ለምሳሌ በእስልምና ፋንዳመንታሊስት እንደሚባለው፣ እኔም አንተም ሙስሊሞች ሆነን እኔ ፋንዳሜንታሊስት ከሆንኩኝ ያንተ ተቀባይነት የለውም፡፡ እስልምናን እኔ እንደማምነው ብቻ ነው፤ ካላመንክ ግን እንገትህን ስጥ እልሃለሁ፡፡ ስለዚህ ለዮሐንስም እንደዚህ ዓይነት ነገር ይደርስበታል ብዬ እፈራ ነበር፡፡
እኔ እድለኛ ነኝ፡፡ ቀድሜ የትምህርት ዕድል በማግኘቴ ወጣሁ፡፡ እንዲያውም ችግሩ እንደዚህ ይሆናል ብዪ አልገመትኩም ነበር፡፡ እኔ ችግር ቢደርስብኝ ኖሮ በፖለቲካው ሳይሆን በጓደኞቼ ምክንያት ነው የሚሆነው፡፡ ምክንያቱም ከሰው ጋር ያለኝን ግንኙነት እኔና አንተ ወደፊት ተገናኝተን ወዳጆች ከሆን ወዳጅነታችን ከኔ እምነት ይቀድማል ብዬ ነው የምገምተው፡፡ ምክንያቱም የኔ እምነት የዛሬ 20 ዓመት የነበረውና ዛሬ ያለው በጣም ተራርቆ ሄዷል፡፡ እምነት ኃላፊ ነገር ነው፡፡ የአባቶቼ ነው ብለህ የክርስትናን ወይም የእስልምናን ሃይማኖት ልታጠብቅ ትችላለህ፡፡ ሃይማኖቶቹ ያልፋሉ ማለቴ አይደለም፤ አንተ ስለሃይማኖቶቹ ያለህ አስተያየትና የአስተማመን ባህርይ ካልሞትክ ይለወጣል፡፡ ሳይለወጥ ደግሞ 50 ዓመት 60 ዓመት ከደረሰ ሞተህ ነው የቆየኸው ማለት ነው፤ በኔ ግምት፡፡ ስለዚህ በጓደኞቼ ምክንያት ችግር ይደርስብኝ እንደሆነ ብዬ እገምት ነበር፡፡
መንፈሳዊነት አሁን ያለውን የአገራችንን ማኅበራዊ ችግር ለመፍታት ሊጠቅመን ይችላል ብዬ አምናለሁ፡፡ እኔ እንደሚታየኝ ለኢትዮጵያውያን ኦርቶዶክስና እስልምና እንደ ሃይማኖት ሆኖ አይታየኝም፡፡ ለኔ ማንነት (Identity) ነው፡፡ እኛ ኢትዮጵያውያን የማንነት መለያ የሆነ ሃይማኖት አለን፤ አይጎድለንም፡፡ ነገር ግን መንፈሳዊነት ይጎድለናል፡፡
መንፈሳዊነት ለእኔ የእምነት ጉዳይ አይደለም፡፡ በእግዚአብሔር የማመንና ያለማመን አይደለም፡፡ መንፈሳዊነት መጨረሻው ራስን ማወቅና አንድ መሆን ነው፡፡ የሰው ልጅ አንድ ሆኖ አይፈጠርም፡፡ በቤተሰብ ውስጥ ትወለዳለህ፤ በአንድ በኩል ያባትህን በአንድ በኩል የናትህን ይዘህ ትወለዳለህ፡፡ በሌላ በኩል አሳዳጊዎችህን፣ ወንድሞችህን፣ ጓደኞችህን ሁሉ ትመስላለህ፡፡ መምህራንህን ትመስላለህ፡፡ ስለዚህ እኔ ከነዚህ ሁሉ እንደቡትቱ ጨርቅ ተሰብስቤ ተጣፍኩኝ፡፡ እና ለኔ መንፈሳዊነት የእምነት ነገር ሳይሆን ሳልሞት ምናልባት አንድ ሰሎሞን ሊፈጠር ይችላል ወይ? ይህ ሁልጊዜ የራስህ ፈንታ የራስህ ተግባር የራስህ ግዴታ ነው፡፡ መንፈሳዊነት በመጨረሻው ከብትንትኑ የተጣጣፈ ሰው አንድ ሆኖ ተሰብስቦ ይሞታል ወይ ነው? ይህ ደግሞ በእምነት ሳይሆን በጥረት ነው የሚገኘው፡፡ ለምሳሌ ዛሬ ስንገኛኝ ይህን ነገርኩህ፡፡ ምንያህል እውነት እንደነገርኩህ ማታ ሳስብበት ነው የማውቀው፡፡ የዛሬ ዓመት ስንገናኘና ስንነጋገር ከአሁኑ የበለጠ እውነተኛ ካልሆንኩኝ የቀረው ሁሉ እንዲሁ ለይሉኝታ ሆኖ ይታየኛል፡፡
ይሉኝታ አንድን ኅብረተሰብ አብሮ ለመኖር እንዲያስችል የግድ ያስፈልጋል፡፡ መከባበር የግድ ያስፈልጋል፡፡ ማኅበረሰቡን የሚያይዝ አንድ ነገር ነው፡፡ እዚያ ውስጥ መገኘት አለብኝ፡፡ የራሰን መንፈሳዊነትና ሐቀኝነት አግኝቻለሁና ካንተ ጋር ስንገኛኝ አንተ ሳትፈቅድልኝ እዘረጥጥሃለሁ ማለት አይደለም፡፡ እዚያ ውስጥ መገኘት አለብኝ፡፡ እሱ ውጭ ያለው ሰሎሞን ነው፡፡ ሰሎሞን ብቻውን ሲሆን ደግሞ አብሮት የሚሆን፣ ዋናው ሥራዬ ግዴታዬ ወደሞት እየተቃረብኩኝ ስሄድ (አይቀርምና) መንፈሳዊ ብዬ የምገምተው አንድ ሰሎሞን ሲገኝ ነው፡፡ እናቴ ንፁህ ብራና ወለደች፤ ያልተጻፈበት፡፡ እዚያ ብራና ላይ ሕይወት እንዳጋጠመኝ ተጻፈበት፡፡ በየቦታው በመዞር እኔነቴ ተበታተነ፡፡ የኔ ብቻ አይደለም፤ የሁሉም ሰው ነው፡፡ እና አንድ ሰሎሞንን ለመፍጠር በምጓዝበት ጊዜ ሐቀኝነት እየወጣ ይሄዳል፤ እያደገ ይሄዳል፡፡ መንገድ ላይ ስሄድ የማየውን ነገር ካለሁበት አየዋለሁ፡፡
እምነት አንድ ነገር ነው፤ ብዙ ጊዜ ካሳደጉ ካስተማሩን ሰዎች የተወረሰ፡፡ ወደ መንፈሳዊነት መሄድ ሌላ ነገር ነው፡፡ ግን በማንም እመን በማን የአንተን አንድ መሆን፣ መሰብሰብ፣ ሐቀኝነት እያሳደገ የሚሄድ መንገድ ነው፡፡ እኔ ወደ መንፈሳዊነት አዘነብላለሁ፡፡
በመንፈሳዊነት ደረጃ በተለይ የአይሁድ፣ የክርስቲያንና የእስላም የተያያዘ ይመስለኛል፡፡ አይሁዶች በእስላምም በክርስቲያንም ላይ ተፅዕኖ ነበራቸው፡፡ የሁሉም መጀመሪያዎች ግን የኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ተከታዮች ሆነው ግብፅ ውስጥ መንነው የሚኖሩ መነኮሳት ናቸው ዋናዎቹ መምህራን፡፡ አንድ አካባቢ ስለነበሩ በዚያ ላይ ክርስቲያኖች ተፅዕኖ ነበራቸው፡፡ ወደ መጨረሻው ደግሞ የእስልምና ተፅዕኖ በግዴታ ሳይሆን በፍላጎት በክርስትናና በአይሁድ ላይ አርፏል፡፡ እንደሚባለው የነኢበን ዓረቢ የሱፌዎች ጽሑፍ ባይኖር ኖሮ የዳንቴ ዲቪና ኮሜዲያ አይጻፍም ነበር ተብሎ ይገመታል፡፡
በአጭሩ ለኔ እንደሚሰማኝ በስድ ንባብ የተጻፈው እንዲገባህ፣ በግጥም የተጻፈው እንዲሰማህ ነው፡፡ ገባህ አልገባህ ሁለተኛ ነገር ይመስለኛል፡፡ ግጥምን የማነበው እንዲገባኝ ሳይሆን እንድመሰጥበት ብቻ ነው፡፡
እኔ በተለይ በወጣትነቴ የጻፍኳቸው ለምሳሌ የዚህን ኮት እጀጌ አውልቄ ብስበው ውስጡ ወደ ውጭ ይገለበጣል፡፡ ልክ እንደዚያ ውስጤን ወደ ውጭ ለመገልበጥ ነው የሞከርኩት፡፡ አንዳንድ ወጣት ፊት ለፊት ይበጠብጣል፤ አንዳንድ ደግሞ ልዝብ ጥጋብ አለበት፡፡ እኔ ድሮ ልዝብ ጥጋብ ነበረብኝ፡፡
ለምሳሌ ‹‹ጉማላሎ››ን የጻፍኩት በዚያን ጊዜ ስለአማርኛ ዕድገት ብዙ የሚያወሩ ሰዎች ነበሩ፡፡ እኔ ቋንቋን ላሳድግ ብሎ መነሳት ዛፍ ቶሎ አላደገምና እስቲ ጠዋት ጠዋት እየተነሳሁ ቶሎ ቶሎ ልሳበው እንደማለት ነው፡፡ እንደርሱ ስትስበው ሥሩ ከአፈር ይላቀቅና ይደርቃል እንጂ አያድግም፡፡ ውኃ አጠጥተኸው ፀሐይ ካገኘ ያድጋል፤ ያንተ ግዴታ የለበትም፡፡ እና ይህን ግጥም እንደ ቀልድና እንደ አመጽ ነበር የጻፍኩት፡ አዲስ አበባ ውስጥ ኖረህ በአማርኛ ግጥም ለመጻፍ ግፅዝ ማወቅ አያስፈልግህም፤ በግዕዝ አልጽፍም እኔ፡፡ እንግሊዝኛ ማወቅ አያስፈልግህም፡፡ አካባቢዬ ያለውን አማርኛ መስማት፣ አካባቢዬ ያለውን የሚታይ ነገር ማየት፣ ማየት ብቻ ሳይሆን ቆም ብዬ ምን ተሰማኝ? ብዬ መጠየቅን ይጨምራል፡፡ ብዙ ጊዜ የተሰማኝን ለመግለጽ እንኳን ያኔ አሁንም ይቸግረኛል፡፡ አሁንም ከተመቸኝ ይወጣል ብዬ የምገምተው ‹‹ብስለት›› የሚል የግጥም መጽሐፍ ነው፡፡ በዚህ ውስጥ ያሉት ግጥሞች ደግሞ በኔ አኳኋን አንዳንዶቹ ይከራሉ፡፡ አንዳንዶቹ ግን የሚከሩት እንደነዚህ በስሜት ሳይሆን በሐሳብ ስፋት ነው፡፡ የድሮዎቹን የምወዳቸው አንተና እኔ አንድ ላይ ቁጭ ብለን እኔ አንብቤልህ ስትሰማቸው ነው፡፡ ደግሞ የተጻፉት በዓይን እንዲነበቡ ሳይሆን በድምፅ እንዲጋነኑ ነው፡፡ በድምፅ ተጋነው ሲወጡ፣ የኔ ምኞት ግን ያን ጊዜ እየሰማኝ ልለው የማልችለውን አንተ ከተሰማህ ካንተ የሚወጣው ስሜት ለኔ ምላሽ ይሆናል፡፡ እና ከአንባቢ ጋር እንደ አውራጅና እንደተቀባይ ይሆናል ብዬ ነበር የምገምተው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ ከፈረንጅ የተማርኩት ሳይሆን በራሴ ያለኝ ተሰጥኦ የአዋቂነት፣ የቋንቋ ችሎታ ሳይሆን ቆሜ ማየት መቻሌ ነው፡፡ ያየሁትን አምናለሁ፡፡
በአጠቃላይ ‹‹ጉማላሎ›› የተፃፈችው ማጣቀሻ /reference point/ ወደኋላ ተመልሶ ማግኘት ይህን ያህል ትልቅ ቁም ነገር ከሆነ እኔ እዚሁ እፈጥርልሃለሁ፤ ቀባጥሬ እንደማለት ነው፡፡ የነበረው ዋጋ የለውም ማለቴ አይደለም፡፡
በባህላችን አባቶችን ማክበር አንድ ነገር ነው፡፡ የተባልነውን ሁሉ ነገር መቀበል ግን ራስን እንደመካድ አድርጌ ነው የምቆጥረው፡፡ የግዕዝ ቅኔዎች እንዳሉ እንደ ግዕዝ ቅኔ ተማራቸው፣ ልክ የእንግሊዝኛውን እንደምታነበው አንብባቸው፡፡ ወደ አማርኛው ስትመጣ ግን እነሱ መነሻ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ማጠሪያና ማሰሪያ ከሆኑ ግን ነገር ተበላሸ ማለት ነው፡፡
የኔ ግጥሞች ምናልባት የሚያስቸግሩት አንደኛ ለአነባበቡ የኔን ድምፅ መፈለጉ እና እኔ እንዴት ነው የምሰማቸው በማለት መነሻው እኔ ስለሆንኩኝ ነው፡፡ ለዚህ ትንሽ ያስቸግሩ ይሆናል፡፡ ሁለተኛው ደግሞ የምስል ፈጠራው (Imagery) ጉዳይ ነው፡፡ የተጻፉት ታይተው እንዲያልፉ ነው፡፡ እኔ ሁሉም ነገር ኃላፊ መሆኑን በጣም አምናለሁ፡፡ ሁሉም ነገር ኃላፊ ነው፡፡
ሌላ ነገር ደግሞ ስለግጥም ስንነጋገር እኔ ላሊበላን በድንጋይ እንደተጻፈ ቅኔ ነው ያየሁት፡፡ በጣም ያስገረመኝና ለረዥም ሰዓት በቆምኩበት አድርቆ ያስቀረኝ ሥራው መሠራቱ አይደለም፡፡ ይሄ ላሊበላ የሚሉት ሰው (እንደኔና እንዳንተ አድርገህ ያየኸው እንደሆነ) ምን ሲያደርግ አሰበው? ከአንድ ተራራ ላይ ቆመህ ከሌላኛው ተራራ ውስጥ ቤተ ክርስቲያን ቆፍሬ አወጣለሁ ብሎ ማሰብን እንደ እብደት ነው ያየሁት፡፡ ይኼን ጤና ያለው ሰው አያስብም፡፡ በተለይ ጤና ያለው ኢትዮጵያዊ የሚያስበው እንዴት መሥራት እንደማይቻል ነው፡፡ እና ግጥም (ቅኔ) ፀሐፊው ዕድለኛ ከሆነ ከእንዲህ ያለ እብደት ነው የሚወጣው እንጂ ታዲያማ ማን ፈቅዶልኝ ምን አውቄ ነው የአማርኛ ግጥም የምጽፈው? ትንሽ ጥጋብ ያስፈልጋል፣ ትንሽ ልበ ደንዳናነትና ትንሽ እብደት ያስፈልገዋል፡፡ ላሊበላ የድንጋይ ቅኔ ነው ስልህ መሠረቴ ይኼ ነው፡፡
የአክሱምን ሐውልት ስታየው የሚያስገርመኝ መሠራቱ አይደለም፡፡ ሐሳቡ ነው እንጂ የሚጎላው ኢትዮጵያ ተነስታ፣ እኔ እንደ አሜሪካ ጨረቃ ላይ ሰው አወርዳለሁ ብትል ከባድ አይመስለኝም፡፡ ትንሽ ማቲማቲክስና ትንሽ ፊዚክስ ቢበዛ ለሰባት ዓመታት መማር ነው፡፡ እኔን የሚገርመኝ ምን ሲያደርጉ እንደ አሰቡት ነው፡፡ የአክሱምን ሐውልቶች ስታያቸው ማነው እዚያ ቆሞ መጀመሪያ ያሰበው? ምን አሳሰበው? አንድ ጊዜ ከታሰበ በኋላ ምንም ቁም ነገር አይደለም፤ ይኼን ያህልም አይጨፈርበትም፡፡ ማርስ መሄድ ሆነ፣ ህዋን ሰንጥቆ ማለፍ ወይም የአክሱምን ሐውልት ማቆም ወይም የላሊበላን አቢያተ ክርስቲያናት መጥረብ ምንም አይደለም፣ ይኼን ያህል ትልቅ ነገር አይደለም፡፡ መዶሻና መጥረቢያ ይዘህ መነሳት ብቻ ነው፡፡ የሚገርመው የመጀመሪያው እዚህ ድንጋይ አቆማለሁ ብሎ ያሰበው ሰውዬ ምን ሲያደርግ አሰበው? የሚለው ነው፡፡
እኔ ሁሉንም ግጥም ስፅፍ ይህን ሐሳብ ያስተላልፍልኝ ብዬ አይደለም፡፡ ለምሳሌ አንድ ‹‹ተዛወር ማኪና›› የምትል ግጥም አለች፡፡ የወንድሜ ልጅ ተወለደች፡፡ ግጥሙ ‹‹ለአይዳ›› ይላል፡፡ የተወለደችው ልጅ ባንድ በኩል ትግሬ ናት፡፡ ባንድ በኩል የወለጋ ኦሮሞ ነች፡፡ የተሰማኝ ስሜት የተራራቁ ባህሎች ድንገት አንድ ላይ ተወሳስበው በሷ ሥጋ ለበሱ፡፡ ያ ስሜት በቃል የሚሰማ አልነበረም፡፡ ድርሰት መፃፍ እችል ነበር፡፡ ታሪኩን ብፅፈው ምንም የምናገረው አዲስ ነገር የለም፡፡ አንድ ነገር እንዲሰማህ ለማድረግ ነበር፡፡ እና ታሪኩን ትቼው ስሜቱን ብቻ ብፅፈው ብዬ ታሪኩ ቀርቶ ስሜቱ ብቻ የቀረለት ግጥም ሆነ፡፡
አንዳንዶቹን ግጥሞች ስፅፍ ቃላት አልሰማም፤ ሐሳብም የለኝም፡፡ ከዚያ ነው የሚወጡት፡፡ እነሱን እንደዚያው እለቃቸዋለሁ፡፡ አንዳንዶቹ ልክ እንደዚያች እንደ ለ2 ሺሕ 1 ዓ.ም. ፀሎት ያሉ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያን ታሪክ አወራረድ የያዘ ሲሆን አወራረዱ ግን ትንሽ ለየት ይላል፡፡ የኢትዮጵያ ታሪክ ስንል እኛ ሁላችንም መስጊድ እንደገባ ሰው እንስገድ የሚል ነው፡፡ ለኔ እንደሚታየኝ ለኢትዮጵያ ታሪክ መስገድ ለሰሎሞን ዴሬሳ እንደመስገድ ነው፡፡ ከውጭ የመጣ ሰው ይስገድለት እንጂ የራሴ ነው ምን አሰገደኝ፡፡ ከዚህ ታሪክ ነው የመጣሁት፤ አወራረዱ እንደሱ እንዲሆን ነው፡፡ ጥያቄ - የከበርንበትን ሳይሆን የተውነውን መጠየቅ፡፡ ምን ተፈጠረና ነው ላሊበላ ላስታ ውስጥ ብቻ ተፈጥሮ ሌላ ቦታ የቀረው? ለምን ርዝራዡ ቴክኒኩ ወጥቶ ለሰው መኖሪያ ቤት አልዋለም? እንዴት ነው ርዝራዥ ሳይደርሰን የቀረው? አክሱም ያን ያህል ተሠርቷል፡፡ የማያልፍ የለም፡፡ ከዚያ ከርዝራዡ እንዴት ለትግራይ ሕዝብ አልተረፈም? እንደሚመስለኝ ቁጭ ብለን ከማየት፣ ከማተኮር፣ ከመመሰጥ አብልጠን ትምህርት እንፈልጋለን፡፡ ሁልጊዜ ትምህርት የምትፈልግ ከሆንክ ተማሪ ሆነህ ነው የምትቀረው፡፡ ዘላለም ወጣትነትን ከፈለግህ አባት ሳትሆን ታልፋለህ፡፡ ይህን ለመቋቋም ጥያቄ መጠየቅ፡፡ ታሪክን፣ የአገርህን ባህል ዳኛ ሆነህ ቁጭ ብለህ ማንም ሳይሰይምህ ‹‹ተጠየቅ›› ካላልከው የእንጨት ሽበት ይለዋል አበሻ፡፡
ወደ መንፈሳዊው ልዙርና እኔ መንፈሳዊነት የምለው Mysticism የሚለውን ነውና ከዕለት ኃይማኖት ጋር ግንኙነትም ልዩነትም አለው፡፡ በሳይንሱም ያው ነው፡፡ ምሳሌዬን በሳይንሱ ላድርገው፤ አይንሽታይን እስኪመጣ ድረስ ዓለም (ፍጥረት) የስዊስ ሰዓት ሠሪ እንደሚሠራው ተሠርቶ አንድ ጊዜ ተጠምዝዞ ተለቋል፣ ከዚያ በኋላ ምንም የሚጨመር ነገር የለም ብሎ ተቀምጦ ነበር፡፡ ‹‹ከኒውተን ወዲያ እውቀት ንፍጥ ለመለቅለቅ ነው›› ብለው ቁጭ ያሉ ነበሩ፡፡ እንዲያውም አንድ የፈረንሳይ ፊዚስስት እንደዚህ ብሎ ጽፏል፡፡ አውሮፓውያን ጨርሰናል በቃ ብለው ቁጭ ብለው ነበር፡፡ አይንሽ ታይን ስዊትዘርላንድ ወስጥ የአንድ ቢሮ ተራ ፀሐፊ ነበር፤ መዝገብ አመላላሽ፡፡ ይህ ጊዜ ሰጥቶት ቁጭ ብሎ ራሱን መጠየቅ ጀመረ፡፡ እና Theory of Relativity እና በመጠኑም ቢሆን Quantum Mechanics ራሱን ከመጠየቅ ከሱው ነው የመጡት፡፡ አይንሽታይን ዩኒቨርሲቲ ውስጥ አልነበረም፡፡ የኒውተን ፊዚክስ ሚቶሎጂ (እምነት) ሆኖ ነበር እምነቱን ተጠየቅ የሚል ሰው መጣ፡፡ አይንሽታይን ተጠየቅ ባይለው ኖሮ ጨረቃ ላይ መሄድ አይታሰብም ነበር፡፡ አሁን ስለዩኒቨርስ የምናውቀው አይታሰብም ነበር፡፡ ነገ ደግሞ አይንሽታይንን ተጠየቅ የሚለው ሰው ካልመጣና ሳይንቲስቶች የሱ ተማሪ ብቻ ሆነው የቀሩ እንደሆነ ‹‹በአፄ ምኒልክ ጊዜ የደነቆረ ምኒልክ ይሙት እንዳለ ይሞታል›› እንደሚባለው ይሆናል፡፡
እኔ ብዙ ቦታ ዞሬያለሁ፡፡ አፍሪካ፣ አሜሪካና አውሮፓ፡፡ ዘረኝነት እንዲመስልብኝ አልፈልግም፤ እኔ ዘረኛ አይደለሁም፡፡ ግን እንደ ኢትዮጵያውያን ብሩህ አዕምሮ ያለው ብዙ ቦታ አላጋጠመኝም፡፡ ዋጋ ከፍለን ነው ያ ብሩህ አዕምሮ የመጣው፡፡ በአማርኛ ምን እንደምንለው አላውቅም፡፡ Imagination በጣም ያንሰናል፡፡ እንዲህ ዓይነት ጥያቄ ማንሳት እፈልጋለሁ፡፡ ለምንድነው በዓይናችን የምንጠቀመው? ደብረ ብርሃን ሥላሴ ስገባ የሥዕሎቹን ታሪክ ጥሩ አድርገው ነገሩኝ፡፡ ግን ሥዕሎቹን የሚያዩ እኔንም ለማየት ጊዜ የሰጡኝ አልመሰለኝም፡፡ የጊዮርጊስ ሥዕል ደራጎኑን ሲገድል ታሪክ አለው፤ እሱ ራሱን የቻለ የሚስብ ነገር ነው፡፡ ግን እሱን በአማርኛ ድርሰት በአንድና በሁለት ገጽ ማጠቃለል ይቻላል፡፡ እፊቴ ያለው ግን (ሥዕሉን ማን እንደሣለው ባላውቅም) ራሱን የቻለ ዓለም ነው፡፡ ከተጻፈም በኋላ ለማየት፣ ሳይጻፍም በፊት ለማተኮር የአዕምሮን ብሩህነት ከዓይን ማየት እናስቀድማለን፡፡ ይህ በጠቅላላው ትልቅ ችግር ይመስለኛል፤ ለሁላችንም፡፡
አክሱም ውስጥ የተሠሩት ከዚያ በኋላ አልተደገሙም፤ አልፎ ጎንደር ውስጥ ተሠሩ አልተደገሙም፤ ከዚያ በፊት የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናት ተሠሩ አልተደገሙም፡፡ አይቀጥልም፡፡ እዚህ በየትኛውም ዓለም ቢሆን የሚደነቁ ከአንድ ተራራ የተቆረጡ 11 አብያተ ክርስቲያናት አሉ፡፡ አጠገቡ ያልተመረገ ቤት ታያለህ፡፡ የድህነት ጉዳይ አይደለም፡፡ ጭቃም አለ ሳርም አለ አንድ ላይ አቡክቶ ወር አስቀምጦ አንስቶ መምረግ ነው፡፡ ምክንያቱ የዓይን አለማየት ነው፡፡ ላሊበላ ያለ ሰው ሁሉ (ሌላውም) ቆም ብሎ (ታሪኩ በሚገባ ያውቀዋል) ላሊበላ ምን ነክቶት ነው ይኼን ያሰበው አይልም፡፡ እንደዚያ ሳስበው ከዕውቀት አልፎ ለኔ ምሰጣ ገባ፡፡ ምሰጣ ገባ ስልህ እንደሱ ዓይነት ስሜት ተሰምቶኝ ከሆነ በ19 ዓመቴ ፍቅር የያዘኝ ጊዜ ነው፡፡ አሁን የምጽፋቸው አንዳንድ ግጥሞች ስለሱም የሚያነሱ አሉ፡፡ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያውያንን እኔንም ጭምር ሳስበው (እኔ ደግሞ መላቀቅ የምፈልገው) ከተወለድኩበት ባህል ይኼ አዕምሮን ከዓይን ማስቀደም፤ አዕምሮን ከስሜት ማስቀደም ነው፡፡ አዕምሮማ ብቻ ብንሆን ኖሮ ሥጋ አንለብስም ነበረ፡፡ ኢቮሉሽን አራት ሚሊዮን ዓመት ታግሎ ዓይንን አይፈጥርም ነበር፡፡ ዓይን ማየቱ በጣም ስፔሻላይዝድ የሆነ የሚገርም ነገር ነው፡፡ ቆዳ እኮ ነው ምንም የለውም፡፡ ቆዳ ብርሃንን ማየቱና በዚያ አለመመሰጥ ምን ያህል ሳይንስ፣ ታሪክ ብንማር ተማሪዎች አድርጎ ያስቀረናል ብዬ እገምታለሁ፡፡ በተለይ በዚህ በኪነ ጥበብና በመንፈስ በኩል ትንሽ እብደት ያላቸው ሰዎች ያስፈልጋሉ ብዬ አምናለሁ፣ ማበድ ያስፈልጋል፡፡
ስለዚህ ጉዳይ ከውጭ መጥቼ በአንድ ሳምንት ውስጥ ስለኢትዮጵያ ኤክስፐርት መሆን አልፈልግም፡፡ ግን ካየሁትና ከምሰማው አንድ የሚታየኝ ትግርኛ የሚናገሩ፣ አማርኛ የሚናገሩና ኦሮምኛ የሚናገሩ ኢትዮጵያውያን እዚህ ያሉት እነሱ ብቻ ሆነው እንደሚናገሩ ይመስላል፡፡ በርካታ ቁጥራቸው ትንሽ የሆኑ ሕዝቦች መኖራቸውን የረሳነውና ውይይቱ በኛ መካከል ብቻ የሚካሄድ ይመስላል፡፡ እኔ ይኼ ጥጋብ ይመስለኛል፡፡ ምክንያቱም በቁጥር ብዛት እውነት አይቆምም፡፡ እውነቱ ደግሞ ቀላል ነው፤ ኢትዮጵያ ውስጥ የተለያየ ቋንቋ የሚናገሩ ሕዝቦች አሉ፡፡
የኢትዮጵያን ታሪክ ያየኸው እንደሆነ በአንድ በኩል ያስገርማል ያሰኛል፡፡ ባንድ በኩል ደግሞ ያሳዝናል፡፡ ሥልጣኗን ተፈራርቀንባታል፡፡ ጎንደርን ኦሮሞዎች ገብተው ንጉሥ አንግሠው የሚገዘቡበት ጊዜ ነበር፡፡ አፄ ቴዎድሮስ ከተነሱ በኋላ ግዛቱ ወደ ጎንደር ሕዝብ ተመለሰ፡፡ አፄ ዮሐንስ ሲመጡ የትግራይ ዘመን ሆነ፡፡ ምኒልክ ሲመጡ የመሀል አገር የአማራው ግዛት ሆነ፡፡ አሁን ደግሞ ሥልጣኑን የያዙት ከውጭ እንደሚታየው ከትግራይ የመጡ ሰዎች ይመስላሉ፡፡ ሁሉም ኃላፊዎች ናቸው፡፡ መፈራረቅ አይቀርም፡፡ ነገ ማን እንደሚመጣ አላውቅም፡፡ ወይ አማራው ይሆናል ወይ ኦሮሞው ይሆናል፡፡ የሚመጣበትን መንገድ ደግሞ ልንገምት አንችልም፡፡ የማያልፈው ይኼ ግንኙነት ነው፡፡ የማያልፈው ደግሞ የኛ ግንኙነት ትልቅ ሆኖ፤ ከሌላው ዓለም የበለጠ የሚያምር ነገር ሆኖ ሳይሆን የመልክዓ ምድር አቀማመጣችን ነው፡፡
በአንድ በኩል ስታስበው ኢትዮጵያ ውስጥ ተቀምጦ እኔ የትግራይ ሰው ነኝ፣ እኔ አማራ ነኝ ብሎ አፍ ሞልቶ መናገሩም አለማወቅ ይመስለኛል፡፡ በሴት አያቶቻችን በራፍ ላይ ማን እንዳለፈ ስንቶቻችን ነን የምናውቀው? የኔን ጥሩ ኦሮሞነት እግዚአብሔርና የሴት አያቶቼ ብቻ ናቸው የሚያውቁት፡፡ የሁሉንም እንዲሁ፡፡ ጦር ባለፈ ቁጥር በመዋለድ፣ በንግድ በመገናኘት፤ ተቸግሮ ከአገር ወጥቶ ሌላ ቦታ በመኖር ይቀላቀላል፡፡
እኔ እናቴ ወለጋ ነበር የሚኖሩት፡፡ ያደግሁት ጋሼ መሐሪ፣ አባባ ደሳለኝ እያልኩኝ ከትግራይ፣ ከጎጃም፣ ከጎንደር፣ ከሸዋ፣ ከጉራጌ የመጡና እዚያ የሠፈሩትን እየጠራሁ ነው፡፡
ቅድም ስለግጥም እንደተናገርኩት የተባለውን ነገር በዚያው መደጋገም ሰውን ማሰልቸት፣ ራስንም መሰልቸት ነው፡፡ ሕይወትንም ጣዕምና ትርጓሜ ማሳጣት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ታሪክ የመጣው ሁሉ አማራ የገዛ እንደሆነ ሌላውን ቁልቁል ይዞ፣ ትግሬ የመጣ እንደሆነ ሌላውን ቁልቁል ይዞ እያልን ይህንን ስንት ሺሕ ዓመት ነው የምንደጋግመው፡፡ ምን ያህል እንለያያለን? ዘር በመቁጠር ደረጃ እኔ ምንም ችግር አይታየኝም፡፡ ምክንያቱም በራስህ ለመኩራት መጀመርያ በአባትህና በናትህ መኩራት አለብህ፡፡ እሱን እንደ ምግብ በልተኸው ነው ያንተ በራስህ መተማመን የሚመጣው፡፡ ለምሳሌ እኔ ከትግራይ ሰው ጋር ተገናኝቼ የማጫውትህ የትግራይን ትልቅነት ነው ቢለኝ በል ቁጭ በልና እንጨዋወት ነው የምለው፡፡ ከዚህ በላይ ምን ያጫውተኝ? የወለጋውን እንዲያጫውተኝ የሱ አይደለም፡፡ ከጎንደር የመጣ ሰው የጎንደርን ትልቅነት ላጫውትህ ሲለኝ ሌላ ምን ያጫውተኝ፡፡ ጎንደር የሄድኩት የዘመዶቼን ትልቅነት ለመስማት አይደለም፡፡ የነሱን ትልቅነት ለማየትና ለመስማት ነው፡፡ ከዚያ ባለፈ ግን ስንት ኦሮሞ ከብት በነዳበት አገር እኔ የጠራሁ አማራ ነኝ፣ ወይም ንፁህ ትግሬ ነኝ ቢል አነጋገሩ ‹‹ለማያውቅሽ ታጠኝ›› ነው፡፡
በባህል በኩል፣ በጥበብ በኩል ምንም ዋጋ ያለው አይመስለኝም፡፡ አንዱ አንዱን መጫን ከየት ነው የመጣው ያልከኝ እንደሆነ ከድንጋጤ ነው፡፡ የሰው ልጅ ለሕይወት ያለውን መልስ ያየህ እንደሆነ ከድንጋጤ ነው የሚመጣው፡፡ ሁልጊዜ ጠዋት ተነስተን ዛሬ ምን እበላለሁ? ምን ለብሼ አድራለሁ? ብለህ መወራጨቱ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ደግሞ በታሪካችን ሲጻፍ ያየኸው እንደሆነ ሁል ጊዜ እንደጀግንነት የሚታየው ጦርነት ብቻ ነው፡፡ እኔ ደግሞ የጦረኝነት ድፍራት ከድንጋጤ የሚመጣ ነው የሚመስለኝ፡፡ የጦርነት ጀግንነት ከድንጋጤ፣ ሞትን ከመሸሽ የተነሳ ነው፡፡ ወደፊት ለኢትዮጵያ የምመኝላት ካለ የማይደነግጡ፣ የሚያልፉ መሆናቸውን የሚቀበሉ ሰዎችን ነው፡፡ ለራሴ የምመኘውን ነው ለኢትዮጵያ ወይም ለኢትዮጵያዊ የምመኘው፡፡ ለራሴ የማልመኘውን አልመኝም፡፡ ለራሴ የምመኘው ፍርሃቴን፣ ኃላፊ መሆኔን ምንም አለመሆኔና መሬት፣ አፈር መሆኔን መቀበል መቻሌ ነው፡፡ የሰውን ልጅ የሚመራው በፍርሃትና ድንጋጤ ነው፡፡ ዕድገት ደግሞ ከዚያ ማለፍ ነው፡፡ በእኛ በኢትዮጵያውያን ታሪክ ጀግንነት ከጦርነት አልፎ በሕይወቴ ባየው ደስ ይለኝ ነበር፡፡ ግድ ከሆነ ጊዜዬና ዕድሜዬ ቢሆን እዚያ ውጪ እንደተሠለፉ ልጆች መሠለፍና መሞት እችላለሁ፡፡ ይህ አንድ ዓይነት ግዴታን መቀበል ነው፤ ከዚያ የባሰ ጀግንነት ወይም አለመፍራት የእኔ ኃላፊ መሆን መቀበል ነው፤ በደራሲነትም ሆነ የሰው ልጅ በመሆን፡፡
ስለኢትዮጵያዊነት ሌላ ልናገር የምፈልገው ነገር አለ፡፡ በኢትዮጵያ አየር መንገድ ስመጣ ሰላምታ የሚል መጽሔት ተሰጠኝና አገላበጥኩ፡፡ እዚያ ውስጥ ካለማየት የመጣ አንድ ችግር ታየኝ፡፡ አዘጋጆቹም ጽሑፍ የሚያቀርቡትም ፈረንጆች ናቸው፡፡ እጅግ በጣም ገረመኝ፡፡ ለምሳሌ በዚያ ባነበብኩት መጽሔት ላይ ስለቡና ሥነ ሥርዓት የተጻፈ አለ፡፡ በእንግሊዛዊት የተጻፈ፡፡ ለምን አገራችንን ወደዱ አይደለም፡፡ ግን ስለቡና ሥነ ሥርዓት ከእነፍፁም መንፈሱ ቁርሱ ለማን እንደሚረጭ ጭምር የምናውቀው አገሬዎቹ ነን፡፡ ለእንግሊዛዊው ደግሞ አቀላጥፎ የሚጽፍ ሞልቷል፡፡ አሁን እንዲያውም አዲስ ትሪቢዩን፣ ዘሞኒተር፣ ዘሪፖርተር የሚሉ የግል ጋዜጦችም አያለሁ፡፡ እንግሊዝኛቸው ጥሩ ነው፡፡ ስለዚህ ቋንቋ ምክንያት አይሆንም፡፡ የእኔ የተቃውሞ ምንጭ ግን መጽሔቱ እንግዳ መቀበያ ኢትዮጵያን ማስተዋወቂያ በመሆኑ፣ እንግዳ ሲመጣ ኢትዮጵያውያንን የባህል ልብስ አልብሰህ እንዲቀበሉ ታደርጋለህ እንጂ፣ ፈረንጅን የባህል ልብስ አልብሰህ እንግዳ ተቀባይ አታደርግምና ስለአገሩ ለእንግዳ መቀበያ የሚፈጸመው አገሬው መሆኑ የግድ ያስፈልጋል ባይ ነኝ፡፡
በእኛ ጊዜ ጋዜጠኛ ጉጉ ነው አዲስ ነገር ቆፍሮ ለማውጣት መንግሥትን የሚያስቆጣ ነገር ቢሠራም አለቆቹ አሳልፈው አይሰጡትም፡፡ ባለሥልጣናቱም በወቅቱ ጥፋት የተባለን ነገር የሠራ ሠራተኛን በኋላ ጥሩ ነገር ከሠራ በደስታ ይቀበሉታል፡፡ አንድ ጊዜ አሳምነው ገብረ ወልድ ንጉሡን የሚያበሳጭ ሥራ ይሠራል፤ በአስቸኳይ እንዲባረር ይወሰንበታል፡፡ በወቅቱ ግን ተጨቃጭቀን በግማሽ ደመወዝ እኔ ቢሮ እንዲቀመጥ አደረግን፡፡
ያን ጊዜ የማስታወቂያ ቱሪዝም ሚኒስትር የነበሩት ዶ/ር ጌታቸው መካሻ ቢሮዬ መጥተው ንጉሡ ወደ አሜሪካ ሊሄዱ ነውና አብሯቸው የሚሄድ ጋዜጠኛ መድብ ሲሉኝ ከአሳምነው ገብረ ወልድ በላይ ብቁ የለምና እሱ ነው መሄድ ያለበት አልኩ፡፡ ሁኔታው ቢያስቸግራቸውም ከብዙ መነጋገር በኋላ ዶ/ር ጌታቸው ሐሳቡን ተቀብለው ለንጉሡ ነገሩ፡፡ ንጉሡም አልተቃወሙም፡፡ ሲመለስ ጥሩ ፕሮግራም ሠራ፣ ንጉሡም ወደዱት፡፡ ስለዚህ ወዲያው ወደ ሥራው እንዲመለስ አዘዘ፡፡ የዚህ ዓይነት ነገር በብርሃኑ ዘርይሁን ላይ ተከስቷል፡፡ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ ስለ አፄ ቴዎድሮስ ሲጽፍ፣ ‹‹አፄ ቴዎድሮስ የሰሎሞን ዘር ነኝ፡፡ እስራኤላዊ ነኝ አይሉም፤ ኢትዮጵያዊ ነኝ ነው የሚሉት፤›› የሚል ሐሳብ አሠፈረ፡፡ ንጉሡም ሹማምንቶቹም በዚህ ተቆጥተው ብርሃኑ ይባረር ተባለ፡፡ እኛ ግን አይሆንም ብለን ብዕሩ ጥሩ ስለሆነ ሬዲዮ ይሥራ አልንና አቡነ ጴጥሮስ ሐውልት ሥር ደበቅነው አይታይም ብለን አይደለም ግን ሰው የሚንቀሳቀሰው በቅንነት ስለነበረ የሚያሳጣ አልነበረም፡፡
ሌላም ጉዳይ አለ፤ ነፃነት፡፡ ያን ጊዜ ንጉሡን ላለማበሳጨት ራሳችንን ሳንሱር እናደርጋለን እንጂ ሌላ የለም፡፡ ባለሥልጣናትንም ለማግኘት አያስቸግርም፤ ጋዜጠኛ የታፈረ የተከበረ ነበር፡፡ አንድ ጊዜ ወደ ቤተ መንግሥት ለሥራ ስንሄድ የቤተ መንግሥት ዘበኛ ቁሙ፣ ተፈተሹ ሲለን መኪናችንን አዙረን ወደ መጣንበት ሄድን፡፡ ትንሽ ተጨዋውተን ወደ ቤተ መንግሥት ስልክ ደውለን ለሥራ መጥተን ነበር የቤተ መንግሥት ጠባቂዎች ስላንገላቱን ተመልሰናል አልናቸው፡፡ ኑ ተባልንና ስንሄድ የቤተ መንግሥቱ በር ተከፍቶ ጠበቀን፣ ሳንፈተሽ ገባን ሳንፈተሽ ወጣን፡፡ ይኼ ዛሬ ሊሆን አይችልም፡፡ ግን ይህን ያህል ለመጥገብ አቅም ያላችሁ አይመስለኝም፡፡
በዚህ በእስካሁኑ ሕይወቴ ቁልቁልም ወደ ላይ የማየው፤ ከቀረብኩት ደግሞ የማላፈቅረው ሰው እንደሌለ ተረድቻለሁ፡፡ በተጨማሪም ሰውን ሳትዳኘው ስለራሱ ሲያወራ ብታዳምጠው ስለአንተ እያወራ ነው የሚመስልህ፡፡ ሲሆን የሠራሁትን አለዚያም ባልሠራውም ያሰብኩትን ነው የሚያወራኝ፡፡
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ግብፅ ኢትዮጵያን እና ምስራቅ አፍሪካን ለማበጣበጥ እየሰራች ነው - የቱርክ ዜና አገልግሎት አዲስ ዘገባ ጥር 15/...
ሀትሪክ አሁንም ቀጠሮ ማክበር ስልጣኔ ነው በሚለው አቋሟ ጸንታለች ቅዳሜ ጠዋት በቀጠሮ ቀናችን እርስዎ ጋዜጣዋን በእጅዎ ያስገቡ እንጂአዳዲስና ያልተሰሙ መረጃዎችን
….ይቻላል….. ይሄ አንኳር ቃል የጀግናው አትሌት ኃይሌ ገ/ስላሴ ብቻ ከመሰልዎት ተሳስተዋል የሀትሪክም እምነቷ ነው ከታማኝነት፣ ከጽናትና በራስ ከ መተማመን ጋር
አሁንም እንደ በፊቱ ቀጠሮ ላይ ቀልድ አናውቅም ከተባሉ ያለጥርጥር አባባሉ የሃትሪክ ነው… ለምንወዳቸው አንባቢዎቻችን እውነተኛ አክብሮት አለን አድናቆት ለተሞላው አስተያየቶቻችሁና
አሁንም እንደ በፊቱ ቀጠሮ ላይ ቀልድ አናውቅም ከተባሉ ያለጥርጥር አባባሉ የሃትሪክ ነው…. እንዳልነው ነገ ጠዋት በቀጠሮው ሰአት እንገኛለን…..በመረጃዎቻችን ዘና ለማለትም
ክፍል አንድ በይስሐቅ በላይ ኢትዮጵያዊው ኮሊና “በ23 ዓመታት የዳኝነት ሕይወቴ አንድም ለፀፀት የሚዳርገኝ ስራ አልሰራሁም” ኢንተርናሽናል አርቢትር ኪነ ጥበቡ ከአሜሪካ
ዋሸራ የአማርኛ ወይም ግዕዝ ፊደል በአቶ አባስ ሙሉነህ ተዘጋጅቶ የቋንቋው ተጠቃሚዎች በነጻ እንዲጠቀሙበት የቀረበ ነው:: ፊደሎቹ የተገኙበትን ስነ-ምርምር ድረ ገጽ ቢጎበኙ ጠቃሚ ማጣቀሻዎችን እና ነጻ የአማርኛ መክተቢያ(ኪቦርድ) ያገኛሉ::
እቲ ፕረዚደንት ቅድሚ ሓደ ወርሒ፣ ካብ ወረቀት እናንበበ ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ትማሊ ድማ ኣብ ቅድሚ ፓርላማ ደጊሙ ከምዘንበቦ ጋዜጣታት እታ ሃገር ይወቕሳ ኣለዋ።
ፖለቲከኛታት እታ ሃገር፣ እቲ ፕረዚደንት ቅድሚ ሓደ ወርሒ እንታይ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፈ’ውን ክሳብ ምርሳዕ ዝበጽሓሉ ምኽንያት ምስ ዕድመን ጥዕናን እናተሓሓዙ ይገልጽዎ ኣለዉ።
91 ዓመት ዝዕድሚኡ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ፣ ኣብ ፓርላማ ካልእ ኣገደስቲ ኣኼባታትን ብምድቃስ ዝልለ መራሒ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይኑ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ናይዚ ዓመት’ዚ’ውን ካብ መገሻ ኣብ ዝምለሰሉ ዝነበረ እዋን፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ምውዳቑ ምስ እርጋን ብምትሕሓዝ ማዕከናት ዜና ምግላጸን ኣይርሳዕን።
ሞሶብ ኣፍሪቃ እናተባህለት እትጥቐስ ዝነበረት ዚምባብዌ፣ ኣብዚ ናይ ልዕሊ 35 ዓመታት ዘመነ ስልጣን ሮበርት ሙጋበ ሓንቲ ካብተን ብድኽነት ዝልለያ ሃገራት ዓለም ኮይና ኣላ።
ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኣብዚ ቅድሚ ወርሒ ዘመሓላለፎን ንፓርላማ ድማ ደጊሙ ዘንበቦን መልእኽቲ፣ ቁጠባ እታ ሃገር ንምብርባር ካብ ቻይና ብዛዕባ ክመጽእ ዝኽእል ናይ ወፍሪ ዕድላት’ዩ ጠቒሱ።
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED flood flood 155W ካሬ ኤል.ኤል ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED flood flood 155W ካሬ ኤል.ኤል ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED flood flood 155W ካሬ ኤል.ኤል ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED flood flood 155W ካሬ ኤል.ኤል ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣቦይ ለባም ዝተባህለ ሓዯ ፍላስፋ ኣብ ሓዯ ኣዲራሽ ንብዙሓት ሰማዕቲ መግለጺ ንኽህብ ኣብ ዝቐረበሉ ግዜ፡ እቶም ሰማዕቲ በብሓዯ ካብኡ ርሒቖም ገዱፎሞ ክወጹ ረኣየ። ቁሊሕ ኢሉ ንዴሕሪኡ እንተ ጠመተ፡ ውልቀ-ምልኪ ኣብ ዴሕሪኡ ጠጠው ኢሉ ረኣየ። ውልቀ- ምልኪ „እንታይ ኢኻ ዴበልካ?“ ኢሉ እናኣፋጠጠ ሓተቶ፡ „ንዓኻ እየ ክውዴሰልካ ጸኒሐ“ ኢሉ ዴማ መለሰሉ። ውልቀ-ምልኪ ምስ ከዯ ንኣቶ ለባም ተመሃሮኡ „ጽኑዕ መርገጽ‘ድ የብልካን ኢኻ?“ ክብሉ ብምግራም ሓተትዎ። „ክስበር ዝዯልዮ ዴሩቕ መርገጽ የብለይን፡ ዕምረይ ካብ ዕምሪ ውልቀ-ምልኪ ዝነውሐ ክኸውን ኣለዎ“ ኢሉ ዴማ መለሰሎም። ንኣበሃህልኡ መረዴኢ ክኾኖም ብማለት እዛ ትስዕብ ዛንታ ኣዘንተወሎም። ካብ ዕለታት ሓዯ መዓልቲ፡ ኣብ ዘበነ-ኣልቦ ሕግን ፍትሕን፡ ሓዯ ልኡኽ ውልቀ-ምልኪ ኣብ ቤት ኣቶ ጎራሕ ዝበሃሉ፡ ንጌጋ „ኣይፋል ነውሪ“ ናይ ምባል ግሩም ጠባይ ዝነበሮም ሰብኣይ፡ መጺኡ፡ ሓዯ ወረቐት ኣርኣዮም፡፡ እቲ ወረቐት ብሽም እቲ ነታ ዓዱ ዝቆጻጸር ውልቀ-ምልኪ ዝተፈረመ ኮይኑ፡ ኣብ ኩለን ኣቶ ጎራሕ ዝረገጸን ዓዱታት፡ ወይ ዝኣተወን ቤት፡ ሕልናን መንፈስን፡ ንብረትን ውላዴን፡ ፍረ-ጻዕሪ ሓረስቶትን ሰራሕተኛታትን፡ ፍቕሪ ኣንስቶምን እምነት ኣምለኸትን፡ናይ ብሙሉኣቶም ተቐማጦን፡ ዯቀባትን፡ ክውንን መሰል ዝህቦ ጽሑፍ ሙኻኑ ዘርኢ ነበረ። ቀጺሉውን ምእዛዝ ንዝኣበዩን፡ እምነት ንዘጉዯሉሉን፡ ክኣስርን፡ ክገርፍን፡ ውላድም ዓዱ ገዱፎም ንዝሃዴሙ፡ #50፡000 ባዴመ ንኽከፍሉ፡ እንተዘይከፈሉ ንኽእሰሩ፡ ዯቆም ኣብ መንገዱ ስዯት ኣብ ባሕሪን ምዴረበዲን ዝሞቱ ንኸይልቀሰሎም ከይሕዘነሎምን፡ ኣብ ርሑቕን ቀረባን ንዝርከቡ ተወለዴቲ እታ ዓዱ ኣኣብ ዘለውዎ ኣመንቲ ውልቀ-ምልኪ ሙኻኖም ንምርግጋጽ 2% ካብ እቶቶም ንኽኸፍሉ፡ ኣንስቶምን ኣዳታቶምን ንዘለወን ኩትሻን ኣስተሊኒን ተሰሊመን ዝጸበቐ ክዲነንን ተኸዱነን ንኽዕልላሉን ንኸጣቕዓሉንን፡ ዓበይቲን ነኣሽቱን ብሓባር ንተቓወምቲ ውልቀ-ምልኪ ንኸለልዩን ክምዝግቡን ከመልክቱን፡ ንኡሳንን ቆልዑትን፡ ብሓዯ መዝሙር፡ ብሓዯ ዋዜማ ንውልቀ-ምልኪ ክውዴሱን ከኽብሩን፡ ዝእዝዝ ጽሑፍ ነበረ። እዚ እናኾነ፡ ንኣቶ ጎራሕ ዴማ ዘለዎ ልሙዕ መሬት ከበርክተሉን፡ ዘላቶ ስብሕቲ ላም ክሓርዯሉን፡ ጥዑም መግቢ ክኽሽነሉን ክቕልቦን፡ ኣብ ቤቱ ከስፍሮን፡ ኣብ ንእደ ከዯቅሶን፡ ብሙሉእ ጉልበቱ ከገልግሎን ኣዘዞ። ኣማስይኡ፡ „ቅዴሚ ምዴቃሱ ነዚ ዝበልኩኻ ኩሉ ክትእዘዘኒ ዱኻ“ ኢሉ ሓተቶ። ኣቶ ጎራሕ ንውልቀ ምልኪ፡ ኣብ ንእደ እናኣዯቀሰ፡ ኣብ ወንበሩ እናኣቐመጠ፡ ጠጥዑሙ እናመገበ፡ ሃመማ ከይዓልቦ፡ እሽ እናበለ፡ ዝጎበዙ ዯቁ እናኣወፈየ፡ ን20 ዓመት ዝኣክል ሓንቲ ቃል ከይተዛረበን ብፍጹም ዒም ከይበለን ተኣዘዞ። ዴሕሪ ዒስራ ዓመት ግን፡ እቲ ውልቀ-ምልኪ መዓልቱ ኣኺላ ብሕቡራት መንግስቲታት ዓለም ምስ ተኣገዯ፡ ብጾት ዘይብሉ በይኑ ምስተረፈን፡ ካብ ክቱር ብኾፍካ ስቡሕ ምብላዕን፡ ብኾፍካ ምእዛዝን ገዚፉ፡ ካብ ክቱር ዊስኪ ምስታይ ሳንቡኡ ተቓጺሉ ምሕራርን፡ ሞተ። ኣቶ ጎራሕ ንሬሳ ውልቀ-ምልኪ- ነበር በቲ ካብ ክቱር ስቡሕ ረሃጽ መሽሚሹ ዝነበረ ምንጻፍ ጠቕሊሉ፡ ካብ ቤቱ ጓቲቱ ኣውጽኦ፡፡ ብዴሕሪኡ ቱኻንን ቁንጭን ዓጡኒ ካብ መሕብኢኦም ኣውጺኡ፡ ቤቱ ለቕሊቑን ኣጽረየ። ንውልቀ ምሊክ ዴማ „ኣይፋለይ ብፍጹም ኣይእዘዘካን እየ ኢሉ መለሰሉ“።
ከግርዛት ጋር በተያያዘ የተፈጠረ የጤና ችግር ካለዎት ጥያቄዎን ከታች በተዘረዘረው ቦታ፤ አድራሻና ሰዓት በማቅረብ የህክምናና የጤና ምክር አገልግሎት ማግኘት ይችላሉ። በሁሉም ጤና ጣቢያዎች የሰለጠኑ ዶክተሮችና ነርሶች ችግርዎን ለመፍታት የጤና ምርመራና የምክር አገልግሎት ያገኛሉ። በኔዘርላንድስ የሚከተሉት ጤና ጣብያዎች በመደበኛ የስራ ሰዓት ወይም በቀጠሮ የጤና ምክር አገልግሎት ይሰጣሉ። | lees meer »
ብሰንኪ ምኽንሻብ ናይ ጥዕና ጉድለት ወይ ሕቶ እንተድኣ ኣለክን ኣብቲ ብኽይ ኽይ ደይ (GGD) ዝዳሎ ዘሎ ሓገዝ ድሕሪ ምኽንሻብ ዝብል ናይ ምዝርራብ ሰዓት ክትመጻ ትኽእላ ኢኽን ኣብቲ ሓገዝ ድሕሪ ምኽንሻብ ቆጸራ ብምግባር ኩሉ ዘለክን ሕቶታትን ክምልሻ ክትሓጋገዛን ኪኢላታት ሓኻይምን ነርስታትን ተቀሪበን አለዋ።
"--ከሁከቱ ጋር በተያያዘ ብዙ ህይወት ጠፍቷል፤ ብዙ ንብረት ወድሟል፤ የብዙዎች አካል ጐድሏል፤ ሰዎች ተፈናቅለዋል፡፡ ሰፊና አሳዛኝ ጉዳት ነው የደረሰው፡፡ ይሄን ለማጣራት አጠቃላይ ዝግጅት እያደረግን ነው፡፡--"የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በተፈጸሙ ኢ-ሰብአዊ ድርጊቶች፣ ከእስረኞች አያያዝ ሰብአዊ መብት ጋር በተያያዘ፣ ኮሚሽነሩ የሚያደርጋቸውን…
• ዘረኝነትንና የብሔር ብሔረሰብ ፖለቲካን እንጂ፣ መንገዳቸውንና ውጤታቸውን መቀየር አይቻልም። • “ሃሳቦች”፣ የራሳቸው መንገድ አላቸው። ሃሳባችንን ሳናስተካክል፣ እንዳሻን መንገድ መምረጥና ባሰኘን ጊዜ አቅጣጫ መቀየር የምንችል ከመሰለን ወይም ካስመሰልን፣ ሞኝነት ነው። ወይም የማሞኘት ክፋት! ድንጋይ ላለመወርወር መምረጥ እንችላለን፡፡ ወደማዶ ከወረወርን በኋላ…
በቅርቡ “የዘር ፖለቲካና የቋንቋ ፌደራሊዝም በኢትዮጵያ” በሚል ርዕስ በጥናት ላይ የተመሰረተ መጽሐፋቸውን ለንባብ ያበቁት አንጋፋው ፖለቲከኛናየኢኮኖሚ ባለሙያው ዶ/ር ጫኔ ከበደ በጥናታዊ ስራቸው ዙሪያ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር ተከታዩን ቃለምልልስ አድርገዋል። ይሄን ጥናታዊ መጽሐፍ ለማዘጋጀት ገፊ ምክንያት የሆንዎት ምንድን…
(ኢ/ር ዘለቀ ሬዲ፤ የህብር ኢትዮጵያ ፓርቲ የህዝብ ግንኙነት ሃላፊ) የሃጫሉን ግድያ ስንመለከት የተቀነባበረና የታቀደ ስለመሆኑ ብዙ ማሳያዎች አሉ፡፡ ሃጫሉ ለምን ተመረጠ ስንል ደግሞ፣ ልጁ የዚህ አገር ጀግናና ተጽእኖ ፈጣሪ በመሆኑ ትልቅ ቀውስ ሊያስነሳ እንደሚችል በደንብ ያውቃሉ፡፡ ይህንን ብጥብጥና አለመረጋጋት ለመፍጠር…
“መንግስት የአርቲስቱን ግድያ እንደ አንደ ሰው ግድያ ሊመለከተው አይገባም” (አቶ ቶማስ ታደሰ፤ የህግ ባለሙያ) የአርቲስት ሃጫሉ የግድያ ሁኔታ አንድምታው ብዙ ነው፤ ልጁ ካለው ታዋቂነት፣ ተቀባይነትና ተጽእኖ ፈጣሪነት አንፃር ትልቅ የሚባል ነው፤ ያሳደረውም ተጽእኖ ቀላል አይደለም፡፡ ከዚህ አንፃር በህልፈቱ አዝነናል፤ ነገር…
- “ብዙ ነገሩ ከቦብ ማርሌይ ጋር ይመሳሰላል” (አርቲስት ፀጋዬ ደንደአ) ሀጫሉን የማውቀው ከልጅነቱ ነው፤ አምቦ አንድ አካባቢ ነው ኑሯችን፤ ከመተዋወቅ ባለፈ የቅርብ ዘመዴም ነው። በቤተሰብ ደረጃ ያሳደግነው ልጅ ነው። ሰኞ ምሽት 3፡00 አካባቢ ነው የተደወለልን፤ ከዚያ በኋላ ወዲያውኑ ወደ ጳውሎስ…
Ethiopia: መንግስት ከነገ ጀምሮ ብር መውረስ ይጀምራል ከነገ ጀምሮ ከ100 ሺህ በላይ ነባሩን ብር በእጃቸው በግለሰቦች እጅ የሚገኝ ነባሩ ብር ተወርሶ ለመንግስት…
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ግንባር ​​ቀለም 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፡ ሓደ ወተሃደር ኣብ ዘይምቹእ ቦታ ኣብ ትሕቲ ናይ መከራ ቦታ ኣብ ትሕቲ ዓዳይ ጥንቅሊዕት ደቂሱ የስተንትን ነበረ። ኣብ ልዕሊ እቲ መደቀሲኡ ድማ እዚዉውን ክሓልፍዩ ዝብል ጥቕሲ ኣንጠልጢሉ ነበረ። ድሕሪ ሒደት ዓመታት ድማ ናብ ኣዝዩ ዝሓሸ ቦታ ብደረጃ ሓላፍነት ተሰጋገረ እሞ፡ ኣብ ብሉጽ መንበሪ ተቐመጠ። ኣብኡ ድማ ነታ እዚዉውን ክሓልፍ እዩ እትብል ጥቕሲ ከም እንደገና ኣንጠልጠላ። ኣብዚዉውን ኣይጸንሐን ድሕሪ ቍሩብ ዓመታት ብመነባብሮን ብደረጃ ማዕርግን ወሲኹ ኣብ ኣዝዩ ዝማዕረገ ስፍራ ተቐመጠ። ኣብዚዉውን ነታ እዚዉውን ክሓልፍ እዩ እትብል ጥቕሲ ከም ኣመሉ ኣንጠልጠላ። ገለ ካብቶም ተራ ወተሃደር ከሎ ዝፈልጥዎ ሰባት ምስ ረኸብዎ ከኣ፡ “እዚ ዘሎኻዮስ ኣይሕለፍካ ድኣ” በልዎ። ኣይጸንሐን ድሕሪ ገለ ዓመታት ሞተ እሞ፡ ኣብ መቓብሩ እታ ጥቕሲ እዚዉውን ክሓልፍ እዩ እትብል ጸሓፉሉ። እቶም፡ እዚ ዘለኻዮስ ኣይሕለፍካ ደኣ፡ ዝበልዎ ሰባት ድማ እዚ ምስ ረኣዩ ዘይሓልፍን ዘይጽምሉን ኣኽሊል ክብሪ ይጽበ ከም ዝነበረ ኣስተውዓሉ። ምኽንያቱ እዚ ሓሊፉውን ብኽብሪ ከም ዝትንስእ ይኣምን ከም ዝነበረ ኣስተውዓሉ።2ቆሮ 4፡16-18፣ 2ቈረ 5፡1-5፣ 1ዮሃ 2፡17 ስለዚ ብሩኽ ሓወይ ብርክቲ ሓብተይ ህይወትና ኣበይ ኢዩ ዘቃምት ዘሎ፣ ክቡር ሰብ ግና ክቡር ሓሳብ ይሓስብ፡ ኣብ ክቡር ነገር ከኣ ይጸንዕ ከም እተባህለ ጎይታ ንደቁ ሃረር እናበለ ይጽበየና ኣሎ። ነቲ ኩቡር ንክንመርጽ ድማ ናይ ኩልግዜ ባህጉን ትጽቢቱን ኢዩ።
የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ – AACCSA
የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ
Home / News / የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ
የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት/ አዲስ ቻምበር/ ከራሺያዋ ሴንት ፒተርስበርግ ከተማ ለመጡ ዓለም አቀፍ የቢዝነስ ትብብር አባላት በኢትዮጲያ እና በአዲስ አበባ ስላሉ የንግድ እና ኢንቨስትመንት አማራጮች ገለጻ አደረገ፡፡ የአዲስ ቻምበር ዋና ጸሃፊ አቶ ጌታቸው ረገሳ በሀገሪቱ ስላለው የግል ዘርፍ ሁኔታና እምቅ አቅም ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡ በውይይቱ ላይ በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የመንግስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማት አስተባባሪ አቶ ጃንጥራር አባይ እና ሌሎች የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ከፍተኛ አመራሮች ተገኝተዋል፡፡
ለ41 ዓመታት በኔዘርላንድ የኖሩት አቶ ሲራክ አስፋው ዘውዱ ቤታቸው የገባው በአጋጣሚ እንደሆነ ይናገራሉ። የጥገኝነት ጥያቄና ሌላም ጉዳያቸው ተጠናቆ ወደ ሌላ ቦታ እስኪሄዱ ድረስ የግል ሰነዶቻቸውን ጨምሮ ሌሎችም እቃዎች አቶ ሲራክ ቤት በአደራ የሚያስቀምጡ ሰዎች ነበሩ።
ዘውዱ የማን ነው? መቼ የነበረ ዘውድ ነው? የሚሉ ጥያቄዎች ተፈጥረዋል። አንዳንዶች በላሊበላ እንዲሁም በፋሲለደስ ወቅት የነበረ ነው ቢሉም፤ ኒው ዮርክ ታይምስ ያናገረው በኢትዮጵያ ቅርሶች ላይ ከፍተኛ ጥናት ያደረገው ጃኮፖ ጊንስቺ፤ ዘውዱ ከሥላሴ ጨለቆት ቤተ ክርስቲያን በ1990ዎቹ የተሰረቀ ሊሆን እንደሚችል ተናግሯል።
በኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ ተመራማሪ የሆነው ጃኮፓ እንደሚለው፤ ዘውዱ ከመጥፋቱ በፊት በ1980ዎቹ መጨረሻ ላይ አንድ የቤተ ክርስቲያን ቄስ ዘውዱን ራሳቸው ላይ ጭነው ፎቶ ተነስተዋል። ዘውዱ በአይነቱ የተለየ እንደሆነ የሚናገረው ተመራማሪው፤ ዋጋውንም 55 ሺህ ዶላር አድርሶታል።
ከመቐለ 16 ኪሎ ሜትር በደቡብ ምሥራቅ አቅጣጫ የሚገኘውና ረዥም ዕድሜ ያስቆጠረው የሥላሴ ጨለቆት ቤተ ክርስትያን ውስጥ በርካታ ንዋየ ቅድሳት እንዳሉ ይነገራል። በተለይም ራስ ወልደሥላሴ ለቤተ ክርስትያኑ እልፍ ንዋየ ቅዱሳን ማበርከታቸውን ቤተ ክርስትያኑ ግቢ ውስጥ ለዓመታት የኖሩ አባቶች ምስክርነታቸውን ይሰጣሉ።
ለአሥራ ስድስት ዓመታት መንነው በቤተ ክርስቲያኗ የሚኖሩት የ82 ዓመት የዕድሜ ባለፀጋ አባ ገብረሥላሴ፤ ሦስት ዘውዶችን ራስ ወልደሥላሴ ለቤተ ክርስቲያኗ መስጠታቸውን ለቢቢሲ ገልፀዋል።
በጎርጎሳውያኑ አቆጣጠር ከ1745-1865 በወቅቱ የእንደርታ ዙሪያ የሚባለውን ሰፊ ግዛት ያስተዳደሩት ራስ ወልደሥላሴ በአራት ቦታዎች ማለትም በጨለቆት፣ በአንጣሎ፣ በፈለግዳሮና በመቐለ ቤተ መንግሥቶችን ገንብተው ነበር። በአንድ ወቅትም ጨለቆትን ዋና ከተማቸው አድርገዋታል።
ዘውዱን በመስረቅ የተጠረጠረው የቤተ ክርስቲያኑ አቃቤ ነዋይ (ጠባቂ)፤ ከአምስት ዓመታት እስር በኋላ ቅርሱ ሳይገኝ መለቀቁን ገልፀው “መንግሥት ኃላፊነቱን አልተወጣም” በማለት የትግራይ አስተዳደር ላይ ቅሬታቸውን ያሰማሉ።
ከሰሞኑ የዘውዱን መገኘት ዜና የሰሙት አባ ገብረሥላሴ፤ ምንም እንኳን ጥልቅ ደስታቸውን ቢገልፁም “እንዴት ተወሰዶ፣ እንዴትስ ነው እየተመለሰ ያለው የሚል ጥያቄ በውል መመለስ ይኖትበታል” ሲሉ አበክረው ይጠይቃሉ።
ከኢትዮጵያ ተሰርቆ የተወሰደ አንድ ዘውድ ኔዘርላንድ ውስጥ መገኘቱንና በቅርቡ ወደ አገሩ እንደሚመለስ የሰማው የአከባቢው ማኅበረሰብ ዘውዱ የሥላሴ ጨለቆት ስለመሆኑ ቅንጣት ታህል አይጠራጠርም።
“ሥላሴ ጨለቆት ውስጥ ሦስት ዘውድ ነበር። የተሰረቀው አንድ ነው። ሦስቱም የወርቅ ቅብ ሳይሆኑ ከተጣራ ወርቅ የተሠሩ ናቸው። የጠፋው ዘውድ ከወርቅ መሠራቱን ለማወቅ ያሉትን አይቶ ማረጋገጥ ይቻላል” ሲሉ ስለ ነዋየ ቅድሳኑ ጥራት ይመሰክራሉ።
ሌላው የመቐለ ከተማ ኗሪ አቶ ብስራት መስፍን፤ በ1987 ዓ. ም. (ከ24 ዓመታት በፊት) የቀይ መስቀል ሠራተኛ በመሆን ወደ ትግራይ ከመጣው እንግሊዛዊ ዴቪድ ስቴብልስ ጋር ይተዋወቃል።
ዴቪድ ብስራትን ይዞ አካባቢውን ለማስጎብኘት ወደ ሥላሴ ጨለቆት ይሄዳል። ብስራት ቤተ ክርስትያኑን መጎብኘቱንና እዛው ከነበሩት ዘውድና የወርቅ ፅዋ ጋር ፎቶ መነሳቱን ያስታውሳል።
“ዘውዱ መሰረቁን ሰምቼ ስለነበረ ሰሞኑን ዳግም መገኙቱን ስሰማ ያንን ፎቶ ስፈልግ ነበር ያደርኩት። መጨረሻ ላይ ተሳክቶልኛል” ሲል በፎቶ የተደገፈ ማስረጃ ይዞ ቀርቧል።
“ወደ ሥላሴ ጨለቆት በሄድንበት ወቅት ከዘውድ በተጨማሪ ወርቃማ ዋንጫ እንዲሁም ስድስት በወርቅ የተዋበ መጽሐፍ ቅዱስ አይተናል። የሚያሳዝነው ግን በጣም ጥቂቶች ብቻ የሚያውቁት በጣም ብዙ ታሪክ ነው ያላችሁ” ይላል።
“ምን ዓይነት ቅርስ ነበር የጠፋው? ምን ያህል ሕጋዊ ማስረጃስ ይኖራል? አሁን ተገኝቷል የተባለው ቅርስስ ምን ይመስላል? የሚለውን በሚገባ አጥንተን ሕጋዊነት ባለው መንገድ ለመሄድ እየሠራን ነው” ሲሉ አስረድተዋል።
የመብቶችና የዴሞክራሲ ማዕከል በኢትዮጵያ የተሰኘዉ ተቋም ኢትዮጵያ ዉስጥ በዩንቨርስቲዎችና በትላልቅ ተቋማት የታዩትን ግጭቶች አስመልክቶ ባወጣዉ ባለ 54 ገጽ መግለጫ እንዳገለጸዉ፤ ግጭቶችን በተመለከተ የመንግሥት ብዙኃን መገናኛዎች ሳይቀር ለአንድ ወገን ያደላ ዘገባን ያቀርቡ ነበር ብሎአል።
ኢትዮጵያ ውስጥ ከሰሞኑ ከወረርሽኙ ጋር ተያይዞ በሁለት ወራት 101 ሕጻናት መደፈራቸውን የአዲስ አበባ ሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ቢሮ ኃላፊ ወ/ሮ አልማዝ አብርሃም በመገናኛ ብዙሃን በተካሄደ ጾታዊ ጥቃትን በተመለከተ ውይይት ላይ ገልጸዋል። ይህን በተመለከተ ብዙዎች ቁጭት ቁጣቸውን ያዘለ አስተያየታቸውን በማኅበራዊ መገናኛው አስነብበዋል።
ፋርማሲስት ሩት ድረስልኝ ደነቀ በአሁኑ ሰዓት ዓለም አቀፋዊ ስጋት የሆነው የኮቪድ 19 ተህዋሲን ለመቆጣጠር በሚደረገው ትግል አንድ የበጎ ፍቃደኞች ቡድን ውስጥ ትገኛለች። ሌሎች ወጣቶችም እንዴት የዚህ አካል መሆን እንደሚችሉ የመፍትሄ ሀሳብ አላት።
አዲስ አበባ ፣ ጥር 7 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በሩሲያ የኢፌዴሪ ባለ ሙሉ ሥልጣን አምባሳደር አለማየሁ ተገኑ ከሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ መምሪያ ምክትል ዳይሬክተር ቶዶ ጆርጂ ቭላዲሚሮቪች ጋር ተወያዩ።
አምባሳደር አለማየሁ ወቅታዊ የኢትዮጵያን ሁኔታ በሚመለከት በትግራይ ክልል የተካሄደው የህግ የበላይነት የማስከበር ዘመቻ በተሳካ ሁኔታ ተካሂዶ መጠናቀቁን ገልፀዋል።
ከዚህ ባለፈም በህግ የሚፈለጉ የህወሓት ጁንታ ቡድን አባላትን በህግ ቁጥጥር ሥር ለማዋል ከሚደረገው ጥረት ጎን ለጎን፣ የሰብአዊ እርዳታ አቅርቦትን ማዳረስ፣ ጁንታው ያፈረሰውን መሰረተ ልማት መልሶ ግንባታ እና ዜጎችን መልሶ የማቋቋም ሥራ እየተከናወነ እንደሚገኝ አስረድተዋል።
በተጨማሪም በክልሉ የተቋቋመው ጊዜያዊ አስተዳደር በየደረጃው ያሉትን መዋቅሮች መልሶ የማደራጀት፣ ከህዝብ ጋር ውይይቶችን በማድረግ መረጋጋት ለማስፈን እየሰራ እንደሚገኝም አብራርተዋል።
የሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ መምሪያ ምክትል ዳይሬክተር ቶዶ ጆርጂ ቭላዲሚሮቪች በበኩላቸው በትግራይ ክልል የሕግ የበላይነት የማስከበር ሥራ የሃገሪቱ ውስጣዊ ጉዳይ በመሆኑ ጣልገብነት እንደማያስፈልግ ጠቅሰዋል፡፡
ከሱዳን ጋር ስላለው የድንበር ውዝግብ ጉዳይ በዲፕሎማሲያዊ መንገድ መፍትሄ እንደሚያገኝ ያላቸውን ተስፋ መግለጻቸውን ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ጽህፈት ቤት ያገኘነው መረጃ ያመላክታል።
የአማራ ዴሞክራሲያዊ ሃይል ንቅናቄ አዴኃን የአማራን ህልውና ለማስጠበቅና በኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት እንዲሰፍን በፅናት እየታገለ ያለ ድርጅት መሆኑን ገለፀ፡፡ አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ…
ካንዛው ጂንግሎንግ እና ቴሌክስ (ሆንግ ኮንግ) ለዩባን የአእዋፍ ቁጥጥር ብዙ የሙያ ባለሙያ ምርቶችን ማቅረብ ይችላሉ ፡፡ የኡርባን ወፍ መቆጣጠሪያ ስልጠና በስውር የሚመከር ነው ፡፡ የመጫኛ ቴክኖሎጅ ድጋፍ ሰጪዎችን ለመስጠት በመላው ዓለም ከአከፋፋዮች ጋር አብረን እንሠራለን ፡፡
ካንዛው ጂንግሎንግ እና ቴሌክስ (ሆንግ ኮንግ) በረራ እና በክራይቭላይንግ ኢንፌክሽኖችን ለመዋጋት የሙያ ጥቃቅን የቁጥጥር መቆጣጠሪያ ምርቶችን ማቅረብ ይችላሉ ፡፡
ካንዛው ጂንግንግ እና ቴሌክስ (ሆንግ ኮንግ) የአጠቃቀም ባለሙያዎችን ለመጠቀም የሮዝ መቆጣጠሪያ ምርቶች ሰፊ ክልል ማቅረብ ይችላሉ ፡፡ እኛ በዓለም ዙሪያ ከሞተኞቻችን ጋር የኛን የመቆጣጠሪያ ቴክኖሎጅ (ቴክኖሎጅ) እያሻሻልን ነው ፡፡
የተባይ መቆጣጠሪያ ሥራ ደህንነቱ የተጠበቀ አይደለም ፡፡ ካንዛው ጂንግሎንግ እና ቴሌክስ (ሆንግ ኮንግ) ለፀረ-ሙያዊ ባለሙያዎች ከፍተኛ ሙቀት እና ደህንነቱ የተጠበቀ ምርቶችን ማሟላት ይችላሉ ፡፡
ካንግዙ ጂንግንግ / ቴሌክስ (ሆንግ ኮንግ) በሲቪል ፣ በኢንዱስትሪ ፣ በምግብ ማቀነባበሪያ ፣ በቤት ውስጥ እና በከብት እርባታ አካባቢዎች ተባይን ለመቆጣጠር የባለሙያ ምርቶችን በማምረት እና በመሸጥ ላይ ያተኮረ ዓለም አቀፍ ተሳትፎ ያለው መሪ ኩባንያ ሆኖ ቆይቷል ፡፡
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ አብ መበል 70 ዓመት ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ዝሓለፈ ቀዳም አብ ዘስምዕዎ መደረ " ሕቡራት ሃገራት ሰላም፡ፍትሕን ዲሞክራሲን ዕብየትን ንኹሉ ብዝብል መብጽዓ ካብ ዝውለድ 70 ዓመታት እንተገበረ'ዃ ፍትሕን ማዕርነትን አብ ዘይብላ ግጭትን ኩናትን አብ ዝለበዳ ዓለም ንነብር አለና"ኢሎም።
ኻልእ መደረ ዘስምዑ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ሱዳን ኢብራሂም ጋንዱር ዓብደልዓዚዝ ብወገኖም ዓለምና ፍትሒ፡ማዕርነት፡አድማሳዊ ተቀባልነት ዘለዋ ዓለማዊ ስርዓት ክሳብ ዘይሃለዋ ኣይክትቀንዕን'ያ ኢሎም።
ተሓጋጋዚ ፕረዚደንት ሱዳን ሙሳ መሓመድ ኣሕመድ ንዋና ጸሓፊ ኣህጉራዊ ሕውነት ህዝብታት ዓብዱል ሞንየም ኣል ሱኒ ብ13 ታሕሳስ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቀቢሉ ኣብ ዘዘራረበሉ እዋን፣ ብዛዕባ’ዚ ናይ ኤርትራ መደባት ዘትዮም።
ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብ ህዝብታት ክልትኤን ሃገራት ብዙሕ ባህላዊ ምትእስሳር ዘለዎ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ብሰንኪ ዝርአ ክብ-ለጠቕ ፖለቲካዊ ዝምድናታት ግና፣ ርክብ እዚ ጎረባብቲ ህዝብታት ከምቲ ዝድለ ክስጉም ኣይተራእየን።
በጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ትዕዛዝ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር፣ ለተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ ባለሀብቶች የሚሰጥ 36 ሔክታር መሬት አዘጋጀ፡፡፡
የልዑካን ቡድኑ አዲስ አበባ ሲመጣ ይካሄዳሉ ከተባሉ ኩነቶች መካከል የ36 ሔክታር መሬት ርክክብ ጉዳይ አንዱ ሲሆን፣ በንጉሣዊ ቤተሰቦች የተቋቋሙ ግዙፍ ኩባንያዎች በሚረከቡት ቦታ ላይ አነስተኛ ከተማ ይገነባሉ ተብሏል፡፡ ይህ 36 ሔክታር መሬት የሚያካልለው ዕድሜ ጠገቡ የኢትዮ ጂቡቲ ምድር ባቡር ይዞታ የሆነውን ለገሃር ባቡር ጣቢያ፣ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን (የአሁኑ ገቢዎች ሚኒስቴር) መጋዘኖችና 1,500 ነዋሪዎች የሚኖሩባቸው ቤቶች ያረፉበት ነው፡፡
በቦታው ላይ ይገነባል የተባለው አነስተኛ ከተማ አፓርትመንቶች፣ ሆቴሎች፣ የገበያ ማዕከላት፣ የመዝናኛ ማዕከላት፣ አረንጓዴ ቦታዎችና የተለያዩ መሠረተ ልማቶችን የሚያካትት መሆኑን ሪፖርተር ያገኘው መረጃ ያስረዳል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ (ዶ/ር) ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላ፣ በኢትዮጵያና በመካከለኛው ምሥራቅ አገሮች መካከል የነበረው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ወደ ተሻለ ደረጃ በመንደርደር ላይ መሆኑ እየተነገረ ነው፡፡
በቅርብ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ ለኢትዮጵያ ሦስት ቢሊዮን ዶላር የኢንቨስትመንት ድጋፍ ያደረገች ሲሆን፣ ኢትዮጵያም የተለያዩ የኢንቨስትመንት አማራጮችን አቅርባለች፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የኳታር ንጉሣዊ ቤተሰቦች ኩባንያ ለሆነው ኢዝዳን ኢንቨስትመንት ግሩፕ፣ በቂርቆስ ክፍለ ከተማ ከሜክሲኮ ወደ ቄራ በሚወስደው መንገድ ላይ ከገነት ሆቴል ዝቅ ብሎ ስድስት ሔክታር መሬት አስረክቧል፡፡
ቦታዉ ቀደም ተብሎ የተሰጠ እንጂ አሁን ጠ/ሚ ከመጡ ማለት ከመጋቢት በሗላ የሆነ አይደለም ። ለወጥ ያለ ነገር ቢኖር ነዋሪዎቹ እዚያዉ የሚኖሩበት ሁኔታ መካተቱ ነዉ። ለገሃርና ዙሪያዉ እንዲሁም አሁን ከተከለለዉ በላይ ያለዉ መከተቱ እርግጠኛቱን ማን ነዉ የሚያዉቀዉ?
በኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት አመራሮችና ሠራተኞች ከገንዘብ ሚኒስቴርና ከቴ.ቢ.ኤል.ሲ ኃ..የተ .የግ.ማሕ ጋር የተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓትን( IFMIS) በተመለከተ ተወያዩ – የአማርኛ ድረ-ገፅ
በኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት አመራሮችና ሠራተኞች ከገንዘብ ሚኒስቴርና ከቴ.ቢ.ኤል.ሲ ኃ..የተ .የግ.ማሕ ጋር የተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓትን( IFMIS) በተመለከተ ተወያዩ
marta መጋቢት 9 ቀን 2011 ዓ.ም March 18, 2019 No Comments on በኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት አመራሮችና ሠራተኞች ከገንዘብ ሚኒስቴርና ከቴ.ቢ.ኤል.ሲ ኃ..የተ .የግ.ማሕ ጋር የተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓትን( IFMIS) በተመለከተ ተወያዩ
በኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት የመሰብሰቢያ አዳራሽ መጋቢት 5 ቀን 2011ዓ.ም ከገንዘብ ሚኒስቴርና ከቴ.ቢ.ኤል.ሲ ኃ..የተ .የግ.ማሕ ጋር የተደረገውን የውይይት የመሩት የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት ምክትል ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ፈለቀ ወልደየስ ኢንስቲትዩቱ ተግባሪ ተቋም መሆኑ ጥሩ ነው፡፡የኢንስትቲዩታችን የአይ.ሲ.ቲ ክፍል ጠንካራ በመሆኑ የአሰራር ስርዓቱን ቀላልና ለአጠቃቀም ምቹ በማድረግ ሁሉም ሰራተኞች በቀላሉ ሊጠቀሙበት የሚያስችል አቅም እንዲፈጥር ድጋፍ እናደርጋለን ብለዋል፡፡ አጠቃላይ የአሰራር ስርዓቱን ሰራተኞች ተግባራዊ በሚያደርጉበት ጊዜ ወደ ስህተት እንዳይገቡ የሚከላከል መመሪያ እና ደንብ ሊቀመጥ የሚገባ መሆኑን አመልክተዋል፡፡ የሥልጠናው አደረጃጀት ጥሩ እንደነበር ገልጸው የገንዘብ ሚኒስቴር የድጋፍና የክትትል ባለሙያዎች ያደረጉልን ድጋፍና ክትትል ጥሩ ስለነበር ምስጋናችን ከልብ ነው ብለዋል፡፡ በውይይቱ የተሳተፉ የኢንስቲትዩቱ አመራሮችና ሠራተኞች በኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት የተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓት( IFMIS)ተግባራዊ ለማድረግ የሚያሥችል ድጋፍ ሲያደርጉ የነበሩት አቶ ዳንኤል ቸርነትና አቶ ጥሩነህ ለገሰ የተባሉ ከገንዘብ ሚንስቴተር የመጡ የክትትከልና የድጋፍ ባለሙያወች ሲሰጡ የነበረው ድጋፍ እጅግ ጥሩ እንደነበር ተናግረዋል፡፡ እ.ኤ.አ ማርች 2018 ጀምሮ ወደ ተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓትን( IFMIS) መተግበር የጀመረው የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት ካጋጠሙት ችግሮች መካከል ለሥልጠናው የተሰጠው ጊዜ ማነስ፣የጸሀፊዎችና የፋይናንስ ባለሙያዎች ሥራ ሲለቁ ሌላ በተቀናጀ የፋይናንስ መረጃ አስተዳደር ሥርዓት( IFMIS)የሠለጠነ ባለሙያ ስለሌለ ክፍተት መፈጠሩ ፣ደሞዝና ስራ ማስኬጂያ በሚገባው ልክ ማግኝት አለመቻሉ፣ሥልጠናው በየግል ኮምፒዩተር ላይ ብቻ እንዲሆን መደረጉ፣የአሰራር ስርዓቱን ተግባራዊ ለማድረግ የቅድመ ዝግጅት ሥራው አናሳ መሆኑ፣የአሰራር ስርዓቱን ተግባራዊ ለማረግ የግብዓት ችግሮ መኖር፣ከፔሪድ መዘጋትና መከፈት ጋር በተያያዘ ደሞዝ አይከፈልም መባሉ ፣ሥልጠናው የሥራ ላይ ስልጠና እንዲሆን አለመደረጉ፣ሥልጠናው ከተሰጠ በኋላ ወደ ተግባር ሳይገባ ለሁለት ወራት መቆየቱ፣አንድ ሰው በአንድ አይነት ሥልጠኛ ብቻ እንዲሰለጥ መደረጉ ፣ዋናው የመረጃ ቋት ላይ ያለው የዕቃዎች ዝርዝር የምርምር ዕቃዎችን ያማከለ አለመሆኑ፣ከአስተዳደር ችግር ጋር በተያያዘ ፈጣን ምላሽ የመሥጠት ችግር መኖሩ፣የመናበብ ችግር መኖሩ፣በየደረጃው ያሉ ፈፃሚ አካላት መካከል ክፍተቶች መኖራቸው፣ከካፒታል በጀት ዝውውርጋር በተያያዘ የበጀት መቀነስ ችግር መኖሩ፣ከሪፖርት ጋር ተያይዞ የወረቀት አሠራርን ማስቀረት አለመቻሉ፣በአሰራር ስርዓቱ ዙሪያ የጠራ ግንዘቤ አለመፈጠሩ እና የዋናው የመረጃ ቋት ዝግጅት አሳታፊ አለመሆኑ ተነስተዋል ፡፡ ለተነሱት አስተያየቶችና ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት የቴ.ቢ.ኤል.ሲ ኃ..የተ .የግ.ማሕ ኃላፊ አቶ ጥሩነህ ለገሰና በገንዘብ ሚኒስቴር የድጋፍና ክትትል ባለሙያ አቶ ምህረት ታከለ በሰጡት ምላሽ ለአዲስ ሠራተኞች ፣ለነባር ሠራተኞች ተከታታይ ሥልጠናዎችንና የአቅም ክፍተት ላለባቸው ባለሙያዎች ሥልጠናዎች የመስጠቱ ሁኔታ ተጠናክሮ ይቀጥላል ብለዋል፡፡ የአሰራር ስርዓቱን ከማስረጽ አንጻር የገንዘብ ሚኒስቴር ሰራተኞች መቆየት ካለባቸው ጊዜ በላይ ቆይተው የድጋፍና የክትትል ስራ ማከናወናቸውን ገልጸዋል፡፡ ከጸሀፊዎች በተጨማሪ ባለሙያዎችም ሥልጠናውን ወስደው መስራት ይችላሉ ፤አንድ ሰው ሁለትና ሶስት ዓይነት ሥልጠናዎችን በመውሰድ የትምህርት ሚኒስቴርን ተሞክሮ መነሻ በማድረግ መስራት ይችላል፡፡ እንደ ባለሙያዎቹ ገለጻ የአሰራር ሥርዓቱ የውክልና አስራርን የሚያስተናግድበት አግባብ አለው አጽዳቂ አካል ለጊዜው ባይኖር ሌላ ሰው እሱን ወክሎ ሊያጽቅ ይችላል፡፡ ለሥልጠናው የተሰጠው ጊዜም በቂ ነው ነገርግን ሥልጠናው በፍጥነት የገባቸው ሠራተኞች በኢንስቲትዩቱ ቦታ ተዘጋጅቶላቸው ሌሎችን ማሠልጠን ቢችሉ፣ሰራተኞች አቅማቸውን በሥልጠናና በራሳቸው ጥረት መገንባት ቢችሉ መልካም እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ የተነሱት ችግሮች በአብዛኛው የሚያያዙት ከቴክኒካል ሳይሆን ከአስተዳደራዊ ችግሮች ጋር በመሆኑ በየደረጃው ካሉ አስፈጻሚ አካላት ጋር በመነጋገገር የሚፈቱ መሆናቸው አመልክተዋል፡፡
ምሩፅ ይፍጠር በሙኒክ ኦሊምፒክ (1964 ዓ.ም.) በ5000 ሜትር ሳይወዳደር በተመለሰ በስምንት ዓመቱ (1972 ዓ.ም.) ሞስኮ ላይ ያጣጣመው ወርቃማው የኦሊምፒክ ድሉ
ባለፈው ነሐሴ በሪዮ ኦሊምፒክ የ10 ሺሕ ሜትር ሴቶች ሩጫ ፍጻሜ ሲካሄድ አልማዝ አያና ከዚህ ቀደም ባልተፈጸመ አስደናቂ አሯሯጥ ዓለምን ባስደመመ መልኩ ድል ስትመታ፤ በተመሳሳይ ርቀት ከ36 ዓመት በፊት በሞስኮ ኦሊምፒክ ድል የመታው ምሩፅ ይፍጠር በፅኑ ሕመም በሆስፒታል ውስጥ ሆኖ ውድድሩንና የአልማዝን ድል ይከታተል ነበር፡፡ ‹‹በአልጋ ቁራኛ በደዌ ዳኛ ቢያዝም ምሩፅ ደስታውን ከመግለጽ አልተቆጠበም፡፡
ከ12 ዓመት በላይ በዓለም አትሌቲክስ አደባባይ በረዥም ርቀትና በግማሽ ማራቶን ተደጋጋሚ ድሉ በአሯሯጥ ስልቱ ማርሽ ለዋጩ ‹‹ይፍጠር ዘ ሺፍተር›› የተሰኘው ምሩፅ በካናዳ ሞንትሪያል በፅኑ ሕመም እየተሰቃየ በሆስፒታል ውስጥ ይገኛል፡፡
በአሯሯጥ ስልቱ ዓለም ጉድ ያለለት ምሩፅ ከአንድ ዓመት ወዲህ በሳምባው ላይ በደረሰ ጉዳት በካናዳ ሕክምናውን እየተከታተለ ቢቆይም ፈውስ አላገኘም፡፡ ሁለቱም ሳምባዎቹ በመጐዳታቸው ምክንያት በተገጠመለት የመተንፈሻ አካል (ኦክሲጅን) አማካይነት ነው እየኖረ ያለው፡፡
ጋዜጠኛ ደረጀ ኃይሌ ‹‹በደራው ጨዋታ›› በተሰኘው የራዲዮ መጽሔት ፕሮግራሙ ምሩፅን ከነበረበት ሆስፒታል በስልክ ባነጋገረበት ጊዜ ምሩፅ ሳምባዎቹ ከጥቅም ውጪ ሆነው በኦክሲጅን እየተነፈሰ ‹‹ሕዝብ ኢትዮጵያ ጸልዩልኝ›› ሲል መናገሩ ተሰምቷል፡፡
ከሆስፒታል ወጥቶ በሌላ የጤና ማዕከል በኦክሲጅን ድጋፍ ክብካቤ እየተደረገለት ላለው ምሩፅ ይፍጠር ከነሐሴ መገባደጃ ጀምሮ ብሔራዊ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የ200 ሺሕ፣ ብሔራዊ ኦሊምፒክ ኮሚቴ የ150 ሺሕ፣ ወጣቶችና ስፖርት ሚኒስቴር የ250 ሺሕ ብር፣ በድምሩ የ600 ሺሕ ብር ድጋፍ ማድረጋቸውን አስታውቀዋል፡፡ በተለይ ብሔራዊ ፌዴሬሽኑ፣ ችግር የደረሰባቸው ወገኖቹን በመርዳት የሚታወቀው የኢትዮጵያ ሕዝብ ከአትሌቱ ጐን በመሆን አጋርነቱን እንዲያሳይም ጠይቋል፡፡
መስከረም 1961 ዓ.ም. አበበ ቢቂላና ማሞ ወልዴን የያዘው የሜክሲኮ ኦሊምፒክ ተሳታፊ አትሌቶች የመጨረሻ ጉዟቸውን ወደ ሜክሲኮ ሲቲ ከማድረጋቸው በፊት ለልምምድ ያረፉት አስመራ ከተማ ነበር፡፡ በአስመራ ንግሥተ ሳባ ስታዲየም ልምምድ ሲያደርጉ የተመለከተው የከተማዋ ነዋሪ ምሩፅ ይፍጠር ለወደፊት ሕይወቱ በር ከፋች አጋጣሚ ፈጠረለት፡፡ በልምምድ ሩጫ ውድድርም ከነማሞ ወልዴ ጋር ተወዳድሮ መጨረሻ ቢወጣም አሯሯጡንና አቅሙን ያስተዋሉት አሠልጣኝ ንጉሤ ሮባ በአየር ኃይል ስፖርት መምሪያ እንዲያዝና ልምምድ እንዲያደርግ አደረጉ፡፡ ቅጥሩንም ፈጸመ፡፡ ለ20 ዓመታት በአየር ኃይል ሲያገለግል እስከ ሻምበልነት ደርሷል፡፡
በአዲስ አበባው ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ስታዲየም፣ ንብ የሚባለውን የአየር ኃይል ስፖርት ክለብን እየወከለ በብሔራዊ ሻምፒዮናና በጦር ኃይሎች ውድድር ውጤታማ መሆን የጀመረው ምሩፅ፣ የመጀመሪያው ኢንተርናሽናል ውድድሩ በ1962 ዓ.ም. በምሥራቅ አፍሪካ አትሌቲክስ ሻምፒዮና ታንዛኒያ ውስጥ በ1,500 ሜትር ከኦሊምፒክ ባለወርቁ ኬፕቾግ ኬይኖ ጋር ተወዳድሮ ሦስተኛ የወጣበት ውድድሩ ነበር፡፡