እዚህ ሀገራችን ውስጥ ብዙውን ጊዜ ዋናውን በሽታውንና የበሽታውን ዋና መንስኤ ከመጠየቅ ከመመርመርና ከመረዳት ይልቅ በይበልጥ ስለበሽታው የተለያዩ ምልክቶች ማውራትና መናዘዝ የተለመደ ተግባር ነው፡፡ይህ ደግሞ እየሆነ ያለው በአብዛኛው ከእውቀት ማነስና በተወሰነ መንገድ ደግሞ እውነትን ለመናገር ከመፍራትና ከአድረባይነት በመነጨ ነው፡፡ከቻልን መጀመሪያ እራሱን በሽታውን እንወቅና በመቀጠል ደግሞ የበሽታውን ዋና መንስኤ በመጠየቅና በመመርመር ለመረዳት እንሞክር፡፡ያለበለዚያ ግን ከንቱ ድካም ነው የሚሆነው፡፡ሀገሪቱ የዛሬ ሃያ ዓመት ገደማ የመንግስትና የስርዓት ለውጥ በሃይል በተመሰረተ አካሄድ ስታካሂድ ብዙ ነገሮች ናቸው የተቀየሩት፡፡ስልጣን ላይ የወጣው አገዛዝና ጥንቱንም እራሱን የትግራይ ነፃ አውጪ ብሎ የጠራው ሃይል የተለመደውን የደርግ አለማዊ የመንግስት ስርዓት በሃይል አስወግዶ ስልጣን ላይ ሲወጣ በሀገሪቱ ቁኝጮና ግንባር ቀደም የሆነውን የኦርቶዶክስ ሃይማኖት የውስጥ ጉዳይ ላይ ጣልቃ በመግባት የፓትርያርክና ሌላም ዋና የበላይ አመራር ጭምር ቀይሮ ነበር፡፡እንግዲህ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት የመጀመሪያው የመንግስት ሰለባ ነበር፡፡እንደሚታወቀው ስልጣን ላይ ያለ ፓትርያርክ በህይወት እያለ ሌላ ፓትርያርክ በምንም መንገድ በመፈንቅለ መንግስት አይነት አካሄድ ስልጣን ላይ ሊወጣ አይገባም ነበር፡፡ዞሮ ዞሮ ይህ ህገወጥ ተግባር እንዲፈፀም ሆነ፡፡ይህም የሆነው ደግሞ ስልጣን ላይ ያለው አገዛዝ የራሱን ስግብግብ ጠባብና መሰሪ የሆነ የአገዛዝ ስርዓት በቀጣይነት በአስተማማኝ ለማዝለቅ ህዝቡን በሃይማኖት ሽፋን ተብትቦ ለመያዝ ያቀደው ድብቅና መሰሪ አላማ አካል ነው፡፡በታሪክ እንደሚታወቀው ኢትዮጵያውያን ፈሪሃ እግዚአብሄርና ፈሪሃ መንግስት ያለን ጨዋ ህዝቦች ነበርን አሁንም እንደ ድሮውም ባይሆን ይህ ፈፅሞ አልቀረም፡፡ስለዚህም የሃይማኖት አባቶቻችንና ተቋማት የሚነግሩንን ነገር ሁሉ በቀናነትና በትህትና እናከብራለን እንቀበላለን፡፡ይህንን የሚያውቀው ስልጣን ላይ ያለው አገዛዝ ይህንን እንደ ጥሩ አጋጣሚ በመጠቀም በሃይማኖት ተቋማት ውስጥ እጁን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በመክተት የራሱ የፖለቲካ መሳሪያ አድረጎ ለመጠቀም ጥንቱንም አቅዶ በመነሳት በህገ-ወጥ መልክ ስልጣን ላይ ወዲያውኑ እንደወጣ የፓትርያርክ ለውጥ አደረገ፡፡እንግዲህ የዚህች ሀገር የሃይማኖት ተቋማት ችግር በዋናነት ከዚህ ይጀምራል፡፡የሃይማት ተቋማት ከፖለቲካ ስራ የፀዱ ለመሆን አልቻሉም፡፡የራሴን አገዛዝና ስርዓት ያቀነቅኑልኛል የሚላቸውን የሃይማት ሰዎች በሰፊውና በጥልቀት በማሰማራት ህዝቡን በሃይማኖት ሽፋን ለስርዓቱ ሰጥ ለጥ ብለው እንዲገዙ በተዘዋዋሪ የስነ ልቦና ተፅእኖ እያሳደሩ ነው፡፡ስልጣን ላይ ባለው አገዛዝ በሚያደርስበት ከፍተኛ ጫና የተማረረው ዜጋና አማኝ ብሶቱንና በደሉን በሆዱ ይዞ ሁሉን ለፈጣሪ መማፀን የለመደው ኢትዮጵያዊ ክርስቲያን ቤተክርስቲያን ሲገባ አንዳንድ ጊዜ የሚያፅናና ስብከትን የሚሰማውን ያህል በዚያውም ልክ ነገሮችን ሁሉ ያለ ምሬትና አቤቱታ አሜን ብሎ እንዲቀበል በሃይማኖት ሽፋን ተፅእኖ እየደረሰበት ነው፡፡በፓትርያርክነትና በሌላም ስልጣነ እግዚአብሄር የተሰየሙትም የሃይማኖት አባቶች በተለያዩ አጋጣሚዎች በሃይማኖትና በመቻቻል ሽፋን ምእመናን ሁሉንም ነገር ያለ ምሬትና ተቃውሞ አሜን ብለው እንዲቀበሉ ተዘዋዋሪ የስነ-ልቦና ጫናና ተፅእኖ የሚያሳድሩትን ያህል ስልጣን ላይ ያሉትን የአገዛዙን ቁንጮዎች ግን ከእኩይና ጨካኝ ተግባራቸው እንዲታቀቡና ህዝባቸውንም በፍቅርና በአክብሮት በመልካም ሁኔታ እንዲያስተዳድሩ ደፍረው ሃይ የማለት የሞራል ብቃት የላቸውም፡፡ስለዚህም የሃይማኖት ተቋማት ስልጣን ላይ ያለው አገዛዝ ዋና መሳሪያ ሆነዋል፡፡ስልጣን ላይ ያለው አገዛዝ ደግሞ ያዛሬ 20 ዓመት በሃይል ስልጣን ሲረከብ ያለምንም ጥናትና ምርመራ በቀጥታ መከተል የጀመረው የምእራቡን አለም ነጭ ካፒታሊዝም ስርዓት ነው፡፡ስለዚህም ሀገሪቱና ህዝቦቿ ከዚህ በፊት አይተውት ወደማያውቁት የህይወት ዘይቤና መስመር ውስጥ ነው በቀጥታ የተዘፈቁት፡፡በዚህ የነጭ ግሎባል ካፒታሊዝም ስርዓት አማካኝነት ደግሞ የኢትዮጵያዊነት የጋራ እሴቶች የሆኑ ታሪካዊ፣ሃማኖታዊ፣ማህበራዊ፣ባህላዊና፣ስነ-ልቦናዊና ሞራላዊ እሴቶቻችን ሁሉ በሂደት በረቀቀና በተቀነባበረ መንገድ የክብር ቦታቸውን ለገንዘብና ለገንዘብ ብቻ እጃቸውን እንዲሰጡ ሆነና አረፈው፡፡ስለዚህም ለገንዘብ ሲባል ሀገር፣ሰፊና ለም መሬት፣ሃይማኖት፣ሞራል፣ህሊና፣ባህል፣ፅላትና የሃይማኖት ቅርሶች፣እህት፣ወንድም፣ባል፣ሚስት፣ልጅ ብቻ ገበያ ሲደራ ሁሉም ነገር ይሸጣል ይለወጣል፡፡ብቻ ሁሉም ነገር ቦታውንና ክብሩን ለገንዘብና ለጥቅም እንዲያስረክብ ሆነና አረፈው፡፡እውነት መናገር፣ትህትና፣ታማኝነት፣ቅንነት፣ታታሪነት፣እውቀት ወዘተ የሆነው ሞራላዊና መልካም ስነ-ምግባር ሁሉ እንደ ኋላቀርነት አስተሳሰብ ተቆጠረና በምትኩ ማጭበረብበር፣መዋሸት፣ማምታታት፣አድርባይነት፣ክህደት፣አጉል ብልጣብልጥነት፣ሸፍጠኝነት፣በአቋራጭ መክበር፣ ሌብነት፣ለገንዘብና ለጥቅም ሲባል ስጋንና ህሊናን መሸጥ ወዘተ መጥፎው የሆነው ነገር ሁሉ በተገላቢጦሽ መልካም ተግባር ጉብዝናና ስልጣኔ ሆኖ ተቆጠረ፡፡ይሁዳ አዳኙንና ፈጣሪውን ክርስቶስን ለ30 ዲናር አሳልፎ እንደሰጠው ሁላችንም እናውቃለን፡፡ዛሬ በይሁዳ ላይ ያደረ ሰይጣን ሁላችንንም እያታለለንና እየተጫወተብን ስለሆነ ሁሉን ነገራችንን ምናልባትም አንድያ ነፍሳችንንም ጭምር አላፊና ጠፊ ለሆነ ለጊዚያዊ ገንዘብና ጥቅም ሲባል በረቀቀና በተቀነባበረ መንገድ እንድንሸጥና እንደንለውጥ እያደረገን ነው፡፡ስለዚህም ሁላችንም ለዚህ ገንዘብና ጥቅም እንዲሁም ለስልጣን እንደባርያ ከተገዛን ሃይማኖትና ሞራላዊ እሴቶች ሁሉ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ እንዴት አደርገው ነው ተገቢው ክብርና ቦታ ሊኖራቸው የሚችለው፡፡ችግሩ ስር የሰደደና ሰፊ የሆነ አጠቃላይ የሀገርና የትውልድ ዝቅጠት ውጤት ነው፡፡ስለዚህም እንዲህ በቀላሉ በአጭር ጊዜ መፍትሄ የሚያገኝ አይመስለኝም፡፡አጠቃላይ የተቀናጀ የንቃተ-ህሊና ስራ መሰራት አለበት፡፡በብልጣብልጥነት ላይ በተመሰረተ በተራ ዲስኩርና በፕሮፖጋንዳም ብቻ የሚፈታ አይደለም፡፡