Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ በድረገጽ የሚቀርቡ ጽሑፎች ያላቸውን የጥላቻ ንግግር (hate speech) ባህርይና የጥላቻ ንግግሮቹን መጠን ጉዳዩ ያደረገው በአዲስ አበባና በኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ ጥምረት የተሰራው ጥናት ውጤት ታትሞ ለንባብ በቅቷል። ይህም የጥናት ውጤት የድረገጽ አጥቃቀምን በተመለከተ ገደብ የሚያስቀምጥ ፖሊሲና ሕግ ለማውጣት ለሚጣደፈው የኢትዮጵያ መንግስት የሚጠቁመው ነገር የንግግር ነፃነትን ለመገደብ የሚያበቃ እዚህ ግባ የሚባል የአደገኛ ንግግር (dangerous speech) ተግዳሮት አለመኖሩን ነው።
“መቻቻል” በሚል አጠቃላይ ርዕስ የቀረበው ይህ ጥናት ከ 2007 ምርጫ ጀምሮ ለሁለት ዓመት የነበረውን የማኅበራዊ ድረ ገጾች የፖለቲካ ውይይትና ክርክር የሚዳስስ ነበር። ጥናቱ ለ ሁለት ዓመት በቆየው በዚሁ የጥናት ጊዜ ውስጥ የነበሩትን ፖለቲካን፥ ሐይማኖትንና ብሔርን የተመለከቱ የማኅበራዊ ድረገጽ ውይይቶች የዳሰሰ ነበር። የጥናቱም ትኩረት በሶስት ክፍል የተመደቡ የማኅበራዊ ድረገጽ አስተያየቶችና ንግግሮች ነበሩ። ተሳዳቢ(offensive) ፥ ጥላቻ አዘልና (hateful)፥ አደገኛ (dangerous) በሚል መደብ የተመደቡትን እነዚህን አስተያየቶች የገመገመው ጥናት አደገኛ በሚል ክፍል ሊመደብ የሚችለው የፌስቡክ አስተያየት መጠን በመንግስት እንደሚነገረው የተጋነነ ሳይኾን ከአጠቃላይ ውይይቱ 0.3 % ብቻ ያህል እንደኾነ አሳይቷል። ከዚህም በላይ እነዚሁ አደገኛ የሚባሉት ንግግሮችና አስተያየቶች የጽንፈኝነት ጥግ ነክተው እንኳን ግጭት ለመቀስቀስ በሚያበቃ ስጋት የማይፈጥሩ መኾናቸውን አሳይቷል።
ጥናቱ በዳሰሳቸው የኢትዮጵያውያን የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ባህርያት ውስጥ ቀደም ሲል በብዙዎች ዘንድ ያለጥናት በግምት ብቻ ተወስደው የነበሩ አመለካከቶችን የሚቃረኑ አዲስ ግኝቶችን አሳይቷል። ከነዚህም መካከል የጥላቻና አደገኛ ንግግሮች በሚል የተመደቡት የማኅበራዊ ድረ ገጽ በተለይም የፌስቡክ መልዕክቶች ያላቸውን መጠን የተመለከተው ውጤት ነው። በዚህም ጥናት መሰረት ከዚህ በፊት ተጋነው ይታሰቡ የነበሩት ጥላቻና አደገኛ ንግግር ያዘሉ የፌስቡክ መልዕክቶች መጠን እንደሚታሰበው ብዙ አለመኾናቸውን ማሳየቱ ነው። በነዚህ ሁለት መደቦች የተመደቡት የንግግር አይነቶች በታዋቂ ሰዎች ላይ ከሚሰነዘሩ ትችቶች አንስቶ የፖለቲካ ፓርቲዎችን እስከመደገፍና መቃወም እንደዚሁም የሐይማኖትና የብሔር ልዩነቶችን የተመለከቱ ንግግሮችን የያዘ ነው።
ምንም እንኳን በነዚህ ጉዳዮች ላይ በሚጻፉ የፌስቡክ መልዕክቶችና ለነዚህም መልዕክቶች በምላሽነት የሚቀርቡ አስተያየቶች ማጥላላትንና ስድብን ያዘሉና በአጠቃላይም የጥላቻ ንግግሮች (hate speech) ተብለው ሊመደቡ የሚችሉ መልዕክቶች ቢኖሩባቸውም በመጠናቸው ትንስ መኾናቸውን ጥናቱ ያሳያል። በጥናቱ ከተዳሰሱት የፌስቡክ መልዕክቶችና አስተያየቶችም መካከል የጥላቻ ንግግር የሚባሉት በመጠናቸው 0.4% ብቻ የሚኾኑት ናቸው። በአደገኛ ንግግሮች መደብ ተከፍለው ማጥላላቱን ወደተግባራዊ ርምጃ ለማምጣት የሚቀሰቅስ መጠነኛ ይዘት ያላቸው የፌስቡክ መልዕክቶች መጠን 0.3% ብቻ መኾናቸውንም ጥናቱ ጨምሮ አሳይቷል። ከዚህም በላይ እነኚሁም ጥቂትየጥላቻ መልዕክቶች ሊያስከትሉ የሚችሉትን አሉታዊ ውጤት በመገምገም ምንም አይነት ስጋት ሊፈጥር የሚችል ግምት እንደማያሳድር ጥናቱ ጠቁሟል።
ሌላው የጥናቱ አዲስ ግኝት ኾኖ የሚታየው ጉዳይ ከዚህ በፊት በብዙዎች ዘንድ ትልቅ ስፍራ የሚሰጠውን የዳያስፖራ ኢትዮጵያውያን የፖለቲካ ተጽዕኖ የሚመለከተው የጥናቱ ክፍል ነው።
የብዙዎችን ግምት በተቃረነ ኹኔታ የዳያስፖራ ኢትዮጵያውያን በድረገጽ የሚደረገውን የፖለቲካ ውይይት የሚመሩና የዳያስፖራው አስተሳሰብ አብዛኛውን የማኅበራዊ ድረገጽ ይዘት እንደሚሸፍን ግምት ሲሰጠው ቆይታል። ይህ ጥናት እንደሚጠቁመው ግን ዳያስፖራ ኢትዮጵያውያን የሚያደርጉት የፖለቲካ ውይይት አስተዋጽኦ እንደሚታሰበው ትልቅ አለመኾኑንና የተቃውሞ ድምጽ ከሚያሰሙ የፌስቡክ ተጠቃሚ ኢትዮጵያውያንም መካከል በአብዛኛው ከኢትዮጵያ ኾነው አስተያየት የሚሰጡቱ በቁጥር እንደሚበልጡም አሳይቷል። የዳያስፖራ ኢትዮጵያውያንን አመለካከት በአንድ መደብ ወስኖ ለማስቀመጥ የሚደረገውም ሙከራ የተሳሳተ መኾኑንም ያሳየው የጥናቱ ውጤት የዳያስፖራ ኢትዮጵያውያን አመለካከት እስከ ዛሬ ሲታሰብ ከነበረው በተቃራኒ የበለጠ የተሰባጠረ እንደኾነ ጠቁሟል።
ጥናቱ ከደረሰባቸው 10 የመደምደሚያ ውጤቶችም መካከል በሐይማኖት ጉዳይ የሚነሱ ውይይቶችን የዳሰሰበት ክፍል አንዱ ነበር። በዚህም የጥናቱ ክፍል እንደታየው ሐይማኖታዊ ጉዳዮች የክፍፍል ምክንያት ከመኾን ይልቅ በአብዛኛው የፌስቡክ መልዕክቶች የሚንጸባረቀው ጉዳዩ በተለያየ የሐይማኖት ክፍል ውስጥ የሚገኙ አስተያየት ሰጪዎች የጋራ አቋም ከሚያሳዩባቸውና በጣም ዝቅተኛ የጥላቻ ንግግር ከሚገኝባቸው የፌስቡክ መልዕክቶች ውስጥ ትልቁን ስፍራ እንደሚይዙም አሳይቷል። ጥናቱ እንደምሳሌ ወስዶ ከተነተናቸው ሐይማኖት ነክ የመነጋገሪያ አጀንዳዎች መካከልም በሊቢያ የተገደሉትን ኢትዮጵያውያን የሚመለከተው ዜና የፈጠረው ስሜት ይገኝበታል። ጉዳዩ በሁሉም የሐይማኖት ተቋማት የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ተመሳሳይ አቋም ያሳዩበት እንደነበረም ተጠቁሟል።
ከዚህም በተጨማሪ በማኅበራዊ ድረ ገጾች የሚደረጉ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ጉዳዮች ከፋፋይና ጽንፈኛ ባህርያቸው በጣም ዝቅተኛ እንደኾነ የሚጠቁመው ይኸው ጥናት በተለመዱት የመገናኛ ብዙኃን ዘንድ ቀደም ሲል ይታይ የነበረው ሐሳብን በሰከነ ኹኔታ አቅርቦ መወያየት ላይ ይታዩ የነበሩ ችግሮች በአብዛኛው እንደማይታዩበትም ጥናቱ አሳይቷል። ብዙ ተከታዮች ያሏቸውን የፌስቡክ ገጾች ባህርይም በማጥናት ከጥላቻ ንግግር ጋር ያላቸውን ተዛማጅነት በዳሰሰበት ክፍልም ጥናቱ እንደሚያሳየው ብዙ ተከታዮች ያሏቸው የማኅበራዊ ሚዲያ ገጾች ጥቂት ተከታይ ካላቸው ይልቅ ዝቅተኛ የጥላቻና አደገኛ ንግግር የሚገኝባቸው ገጾች መኾናቸውን አሳይቷል።
በአጠቃላይ የጥናቱ ትንታኔም እንደሚያሳየው በማኅበራዊ ድረ ገጾች ላይ የሚታየው የጥላቻ ንግግር መጠን እጅግ ዝቅተኛና አደጋ ያስከትል ይኾናል የሚል ስጋት የምሚያጭር ባይኾንም የጥላቻ መልዕክቶቹ የሚያገኙት ምላሽ ግን ብዙ እንደኾነ ይጠቁማል። በአብዛኛው ማንነታቸውን በሚደብቁ ግለሰቦች የሚጻፉት እነኚህ የጥላቻ ንግግሮች በታዋቂ ግለሰቦች፥ በብሔረሰቦችና በፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ የሚሰነዘሩ እንደኾኑም ጥናቱ ጠቁሟል። ያም ኾኖ ግን እነኚህ ስድብ አዘልና ጥላቻን የሚገልጹ ንግግሮች ካሌሎች አጠቃላይ ውይይቶች ጋር ሲነጻጸሩ ባላቸው ቁጥር ጥቂቶች ከመኾናቸውም በላይ የሚፈጥሩት ተጽዕኖ ዝቅተኛ መኾኑን ጥናቱ አሳይቷል።
ይህ ጥናት በማጠቃለያው ላይ በጥናቱ ግኝቶች ላይ የተመሰረቱ አስተያየቶችን አስምጧል። በዚህም የባለሙያዎቹ አስተያየት መሰረት በአሁኑ የኢትዮጵያ የማኅበራዊ ድረገጽ አጠቃቀም ባህርይ ለአገር ደኅንነት ስጋት ሊኾን የሚችል አደጋ የሚፈጥር ነገር እንደማይታይ በማሳየት ፖሊሲ አውጪዎች የንግግር ነፃነትን የሚገድቡ ሕጎችን ለማውጣት እንደማያስፈልጋቸው መክሯል። ጥናት ላይ ባልተመሰረተ ስጋት ላይ ተነስቶ ማኅበራዊ ሚዲያዎችንም ይኹን ሌሎች የድረገጽ መገናኛ ብዙኀን ሳንሱር ማድረግ አስፈላጊ እንዳልኾነም ጠቁሟል።
ጥናቱ ይህ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን በስጋት የመመልከት ችግር በኢትዮጵያ ብቻ የሚከሰት ጉዳይ እንዳልኾነ አስታውሶ ከዚሁ ጋር ተመሳሳይ የኾነ ጥናት በሌሎችም አገሮች ላይ ቢደረግ ይህን ስጋት ተሚቀርፍ መፍትሔ ማግኘት እንደሚቻል ይጠቁማል። ይህ ኢትዮጵያን የሚመለከት ጥናት በግልጽ እንዳሳየው በአብዛኛው በማኅበራዊ ሚዲያ የሚንሸራሸሩ ሐሳቦች ላይ የሚታየው ስጋት መሰረት የለሽ እንደኾነ ነው። ፀኢትዮጵያም መንግስት ይህንኑ መሰረት የለሽ ስጋት ተገን በማድረግ በአገሪቱ ያለውን የመናገር ነፃነት ገደብ እስከ መጨረሻ ለመዝጋት ባለመ መልኩ አዲስ አዋጅ አሳልፏል። “የኮምፒውተር ወንጀልን ለመደንገግ የወጣ አዋጅ” በሚል ርእስ የወጣው አዲስ አዋጅ በይዘቱ ከዚህ ቀደም ወጥተው ከነበሩ ፕሬስን የሚመለከቱ አዋጆች ባልተለየ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብትን ሊጋፋ እንደሚችል በብዙዎች ላይ ስጋት አሳድሯል። ከዚህ ጥናት ጋር ተነጻጽሮ ሲታይም የዚህ አዋጅ አስፈላጊነቱ ጥያቄ ውስጥ መውደቁ አልቀረም።
የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ፕሬዚዳንት ጽ/ቤት በ2013 ዓም የበጀት ዓመት ጋራዦችን በግልጽ ጨረታ አወዳድሮ ተሸከርካሪዎችን ማስጠገን ይፈልጋል፡፡ ከአሸናፊው ድርጅት ጋር የ2 ዓመት ውል የምናስር ሲሆን፣ የመለዋወጫ ዕቃዎችን ጽ/ቤታችን ገዝቶ የሚያቀርብ ይሆናል፡፡ ጋራቹ የሚወዳደሩት ለጉልበት ወይም ለአገልግሎት ዋጋ ብቻ ይሆናል፡፡ የጨረታ ማስታወቂያ ቁጥር 01/2013 በዚሁ መሰረት የሚከተሉትን መስፈርቶች...
የደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ የጥናትና ምርምር ማህበረሰብ አገልግሎት ም/ፕሬዚዳንት ጽ/ቤት ከኢኖቬሽንና ቴክኖሎጅ ሚኒስትር ባገኘው የገንዘብ ድጋፍ በኤፍራታና ግድም ወረዳ ይምሎ ቀበሌ በተቀናጀ
በርክክብ ስነስርዓቱ ወቅት የደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ መምህርና መሪ ተመራማሪ ዶ/ር ገዛህኝ ደግፌ እንደተናገሩት ምርምሩ በትንሽ ቦታ አሳን፣ዶሮንና አትክልትን አቀናጅቶ ማልማት የሚያስችል የቴክኖሎጅ እውቀትን በመጠቀም የአሳ፣ የዶሮና የአትክልት ልማቱን አቀናጅቶ መስራት እንደሚቻል ነው ብለዋል፡፡በዚህም የዶሮ ኩሱን ለአሳዎች ምግብ እንዲውል እንዲሁም/Vermy compost/ ቆሻሻን ወደ ጠቃሚ ነገርነትና ማዳበሪያነት የሚቀይሩ ትሎችን ለዶሮዎችና ለአሳ ምግብነት እንዲውል የሚያስችል እንደሆነ አብራርተዋል፡፡
አቶ ተፈራ ወንድማገኘሁ የሰሜን ሸዋ ዞን ዋና አስተዳደሪ እንዳሉት ይህ ለምርቃት የበቃው የምርምር ስራ የደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ በዞናችን ከሚያከናውናቸው ምርምሮች አንዱ ሲሆን በደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ ፈጻሚነትና በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጅ ሚኒስቴር የገንዘብ ድጋፍ የተሰራ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ዋና አስተዳዳሪው አክለው እንዳስታወቁት ይህንን ምርምር በዞናችን በሚገኙ ወረዳዎችና ቀበሌዎች ለማሰፋት ትልቅ ኃላፊነትና አደራ የተጣለባቸው መሆኑን አውስተው ለተግባራዊነቱም እንደሚሰሩ ተናግረዋል፡፡
የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጅ ሚኒስቴር ሚኒስትር ዶ/ር ኢንጅነር ጌታሁን መኩሪያ ባደረጉት ንግግር ሚኒስቴር መስሪያ ቤታቸው ከሚደግፋቸው በሁሉም ዩኒቨርሲቲዎች በሚባል ደረጃ ከ60 በላይ ምርምሮች መካከል የደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ አንዱና ውጤታማው በመሆኑ ደስተኛ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡የምግብ ዋስትናን ማረጋገጥ በሚችሉ ትናንሽ ፕሮጀክቶች በመደገፍ የሀገራችንን ልማት ማረጋገጥ ይኖርብናል ብለዋል፡፡ይህን ፕሮጀከት የአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ለሁሉም ዞኖችና ወረዳዎች እንዲተላለፍ ማኑዋልና ስታንዳርድ ተዘጋጅቷል፡፡የሰሜን ሸዋ ዞን አስተዳደርም በአማራ ክልል ለሚገኙ ሁሉም ዞኖች እንዲያደርስ ኃላፊነት የተሰጣቸው ሲሆን በቀጣይ በሀገር አቀፍ ደረጃ እንዲሰራጭ አናደርጋለን ብለዋል፡፡
ዶ/ር አልማዝ አፈራ የደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲ የጥናትና ምርምር ማህበረሰብ አገልግሎት ም/ፕሬዚዳንት በበኩላቸው በዚህ ፕሮጀክት የተሳተፉ ተመራማሪዎችን ያሉትን ተግዳሮቶች ተቋቁመው ለዚህ በመብቃታቸው ምስጋና ቸረዋቸዋል፡፡እንደ ፕሬዚዳንቷ በሀገራችን እስከ ሁለት ሚሊዮን የሚደርሱ ስራአጥ ወጣቶች መኖራቸው የሚታወቅ በመሆን እንደነዚህ አይነት የምርምር ስራዎች ደግሞ ወጣቶችን የኢኮኖሚ ተጠቃሚ በማድረግ ሚናቸው የጎላ ነው ብለዋል፡፡ደብረብርሃን ዩኒቨርሲቲም ብዙ የምርምር ውጤቶች ያሉት ሲሆን እነዚህን ምርምሮች ወደ ፕሮጀክት መቀየር የሚያስችል ተሞክሮ ስለሆነ ይህ ትልቅ ማሳያ ይሆነናል ብለዋል፡፡በመጨረሻም የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጅ ሚኒስቴርንና የኤፍራታና ግድም ወረዳ አስተዳደርን ላደረጉት ድጋፍና ትብብር ምስጋና አቅርበዋል፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ብርሀን 25 ዋ 48 ዋ ካሬ LED ጎርፍ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኦሪት ማለት በተለይ የብሉይ ኪዳን መጀመርያ ፭ መጻሕፍት ወይም የሙሴ መጻሕፍት ማለት ነው፣ ወይም በእብራይስጥ «ቶራህ» የተባለው ክፍል። ኤነዚህም ፭ መጻሕፍት፦
በዘመናዊ አማርኛ «ኦሪት» ለዕብራይስጥ «ጦራህ» ወይም ለግሪክኛ «ፔንታቲውክ» ይወክላል፣ ልዩ ልዩ ትርጓሜዎች ኦሪተ ሳምራውያን፣ ኦሪተ አይሁድ፣ ኦሪተ ሊቃውንት ተብለዋል።
«ኦሪት» ደግሞ ጥንታዊ ዘመን ወይም በተለይ እነዚህ መጻሕፍት የሚተርኩት ዘመን (ከ1000 ዓክልበ. በፊት) ማለት ነው፤ ከማየ አይኅ አስቀድሞ የነበረውም ክፉ ዘመን ያጠቅልላል። «ኦሪታውያን» ማለት ደግሞ በጥፋት ውሃ የሰመጠው ክፉ ነገድ ሊሆን ይችላል፣ የዚህም አጠራር ከግብጽ ጣኦት ሔሩ ጋር እንደ ተዛመደ ይመስላል።
አዲስ አበባ፣ ጥር 9፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክትል ከንቲባ ወይዘሮ አዳነች አቤቤ በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ የሚገኝ የታቦት ማደሪያን ከተለያዩ እምነት ተከታይ አባቶችና ምእመናን ጋር በመሆን ፅዳት አከናውነዋል።
ምክትል ከንቲባዋ ፅዳቱን ዮሴፍ ቤተክርስቲያን አካባቢ በመገኘት ያከናወኑ ሲሆን “የጥምቀት በዓል ከሃይማኖታዊ ፋይዳው ባሻገር ማህበራዊ ጥቅሙም ትልቅ ነው” ሲሉ ተናግረዋል፡፡
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ LED flood 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan LED flood 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED flood 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED flood 80W በውኃ የማይመች IP65 ርዝመት የጎርፍ ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ኮሚሸን ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ብፅሑፍ ዝዘርገሖ መግለፂ ክሳብ መወዳእታ ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ኢትዮጵያ 115,550 ሶማልያውያን ስደተኛታት ይተአናገዱ ኔርም፣ መብዛሕትኦም ኣብ 2007 ዓ.ም ኹናት ምስ ተሓደሰ ሃዲሞም ዝአተው'ዮም ኢሉ'ሎ።
ካብ ሶማል ናብ ኢትዮጵያ ዝአትው ስደተኛታት ኣብ 2011 ዓ.ም 10-ሽሕ 'ዮ ዝኾኑ ዝብል ግምት እንተነበረ'ካ ኣብ መጀመርታ'ተን 5-ኣዋርሕ ጥራይ ልዕሊ 30-ሽሕ ኣትዮም ክብሉ ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ሓላፊ ኮሚኒከስን አቶ ክሱት ገብረእግዚኣብሔር ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆምሉ።
ካብ ኤርትራ'ውን ብብዙሕ ስደተኛታት ይመፁ'ለው ዝበሉ አቶ ክሱት ንአብነት ኣብ ወርሒ 300 ዝኾኑ ዝመፁ ዝነበሩ ኣብዚ እዋን'ዚ ንወርሒ ካብ 800 ክሳብ ሓደ ሽሕ ይመፁ'ለዉ ክብሉ ገሊፆም።
በዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽኖች ማህበር (ፊፋ) እና ብሄራዊ የዓለም ዋንጫ አዘጋጅ ኮሚቴ ቢያንስ 15 ግጥሚያዎችን በቀጥታ በየስታድዬሞቹ ተገኝቼ መከታተል እንደምችል አስታውቀውኛል። በስፖርት አድማስ በቀጥታ ከስፍራው ሽፋን የሚያገኙትና ልዩ ትኩረት የሚሰጣቸው 15 የምድብ ጨዋታዎች በራሽያ 9 የተለያዩ ከተሞች በሚገኙ 10 ስታድዬሞች የሚስተናገዱ ናቸው፡፡ 21ኛው የዓለም ዋንጫ 47 ቀናት የሚቀሩት ሲሆን @ ከዚህ በታች የቀረቡት የአዘጋጇን ራሽያ፤ አስተናጋጅ ከተሞች እና ስታድዬሞቹን የሚያስተዋውቁ 21 ሁኔታዎች ናቸው፡፡
1. የዓለም ዋንጫውን በ12 ስታድዬሞች የሚያስተናግዱት 11 የራሽያ ከተሞች ሲሆኑ እነሱም የመክፈቻ እና የዋንጫ ጨዋታዎች የሚካሄዱባትን ሞስኮን ጨምሮ፤ ሴንት ፒተርስበርግ፤ ኤካተሪንበርግ፤ ካዛን፤ ሳማራ፤ ቮልጎጋርድ፤ ኒዛኒ ኖቮግሮድ፤ ሳርናሳክ፤ ሮስቶቭ ኦን ዶን፤ ካሊንኢንግራድና ሶቺ ናቸው፡፡ በእነዚህ 11 ከተሞች ከ25 ሚሊዮን በላይ ራሽያውያን ይኖራሉ፡፡
2. የዓለም ዋንጫው 12 ስታድዬሞች በድምሩ ከ550ሺ በላይ ተመልካቾችን ያስተናግዳሉ፡፡ ከምድብ ጨዋታው እስከ ዋንጫው ድረስ 12ቱ ስታድዬሞች 65 ጨዋታዎችን የሚያስተናግዱ ሲሆን በአማካይ የሚይዙት የተመልካች ብዛት 45ሺ ይሆናል፡፡በተመልካች ብዛት ቀዳሚው 81ሺ የሚያስተናግደው ሉዝሂንኪ ስታድዬም ሲሆን የመጨረሻው ደግሞ 35 212 ተመልካች የሚይዘው የካሊኒንግራድ ስታድዬም ነው፡፡ 12ቱም ከዓለም ዋንጫ በኋላ ዘርፈ ብዙ አገልግሎት እንዲሰጡ የታቀደ ሲሆን 3 ስታድዬሞች በውድድሩ ማግስት የሚያስተናግዱትን የተመልካች ብዛት ከ45ሺ ወደ 30ሺ ይቀንሳሉ፡፡
4. በአጠቃላይ ዓለም ዋጫው ከ100ሺ በላይ የስራ እድሎችን ፈጥሯል፡፡ በተለይ በ10 ስታድዬሞች ግንባታ እና እድሳት 13ሺ የራሽያ ዜጎች የስራ እድል ተፈጥሮላቸዋል፡፡
5. ሉዝንሂኪ ስታድዬም የመክፈቻና የዋንጫ ጨዋታዎችን ጨምሮ 7 የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ሲሆን በሞስኮ ከተማ የሚገኝ ነው። በ2013 እኤአ ላይ 81ሺ ተመልካች እንዲያተስናግድ ተደርጎ ታድሷል፡፡ ሌላው በሞስኮ ከተማ የሚገኘው ስታድዬም የራሽያ ፕሪሚዬር ሊግ ተሳታፊ የሆነው የስፓርታክ ሞስኮ ክለብ ሜዳ ሲሆን 4 የምድብ ጨዋታዎችና 1 የጥሎ ማለፍ ግጥሚያ እንደሚካሄድበት ይጠበቃል፡፡
6. በግንባታው ከ10 ዓመታት በላይ የወሰደው የሴንትፒተርስበርግ ከተማው ስታድዬም 1 የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ እና 6 የምድብ ጨዋታዎችን ያስተናግዳል። ሴንትፒተርስበርግ የታዋቂው የራሽያ ክለብ ዜኒት ፒተርስበርግ መገኛ ከተማ ስትሆን በ1703 እኤአ ላይ በራሽያው ንጉስ ታላቁ ፒተር የተመሰረተችና የንጉሳዊ ስርዓቱ መዲና የነበረች ናት፡፡ በሶቪዬት ህብረት ዘመን ይህች ከተማ ሌኒግራድ ተብላ ትጠራ ነበር፡፡ በአሁኑ ወቅት የራሽያ ባህላዊ እና ኪነጥበብ መዲና ናት፡፡
7. በካዛን ከተማ የሚገኘው ስታድዬም በ2013 እኤአ ላይ አገልግሎት መስጠት የጀመረ ሲሆን በዓለም የዩኒቨርስቲዎች ስፖርት ፌስቲቫል የመክፈቻ እና የመዝጊያ ውድድሮችን አስተናግዷል፡፡ ስታድዬም 1 የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ እና 4 የምድብ ጨዋታዎችን ያስተናግዳል፡፡ ከሞስኮ በስተምስራቅ 700 ኪሜ ርቆ የሚገኘው ይህ ስታድዬም በ2015 የዓለም አኩዋቲክ ሻምፒዮናን በ2017 ደግሞ የፊፋን ኮንፌደሬሽን ካፕን አስተናግዷል፡፡
8. በሶቺ ከተማ የክረምት ኦሎምፒክ መክፈቻ እና መዝጊያ ስነስርዓቶችን በልዩ መስተንግዶ በማከናወን የተደነቀው ፊቸት ስታድዬም ይገኛል፡፡ ዓለም ዋንጫውን እንዲያስተናግድ ወደ የእግር ኳስ ሜዳ የተቀየረ ሲሆን 1 የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ እና 5 የምድብ ጨዋታዎችን ያስተናግዳል፡፡ የሶቺ ከተማ በባህርዳርቻ ላይ የምትገኝ ሲሆን፤ ጥቁር ባህር የሚያወስናት እና ከግዙፉ ካውከስ ተራራ ግርጌ የተመሰረተች ናት፡፡
9. በኒሂዚኒ ኖቮጎሮድ የሚገኘው ስታድዬም ለዓለም ዋንጫው አዲስ የተገነባ ነው፡፡ 45 ሺ ተመልካች የሚይዝ ሲሆን 1 የሩብ ፍፃሜ ጨዋታ እና 5 የምድብ ጨዋታዎችን ያስተናግዳል፡፡ ኒሂዚኒ ኖቮጎሮድ ከሞስኮ በስተምስራቅ በ400 ኪሜትር ርቀት ላይ የሚገኝ ከተማ ሲሆን ሁለቱ የራሽያ ታላላቅ ወንዞች ቮልጋ እና ኦኮ የሚገኙበት እና ከራሽያ ከተሞች በህዝብ ብዛት 5ኛ ደረጃ ላይ የሚጠቀስ ነው፡፡
10. በካሊኒንግራድ የሚገኘው ስታድዬም ከሁሉም ስታድዬሞች ግንባታው ዘግይቶ ያለቀ አዲስ ስታድዬም ነው፡፡ 35ሺ ተመልካች የሚይዘው ይህ ስታድዬም 4 የምድብ ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ሲሆን በከተማው እምብርት ላይ በሚገኝ ደሴት ላይ የተገነባ ነው፡፡
11. በቮልጎጋርድ የሚገኘው ስታድዬም 45ሺ ተመልካች የሚይዝ ሲሆን የተገነባው በ2ኛው የዓለም ጦርነት የጦርነት አውድማ በሆነ ስፍራ ላይ ነው። 4 የምድብ ጨዋታዎችን የሚያስተናግደው ይህ ስታድዬም የሚገኝበት የቮልጎጋርድ ከተማ በቀድሞ ስሙ ስታሊንግራድ ተብሎ ይጠራ ነበር፡፡ ‹‹ዘ ማዘርላንድ ኮልስ›› ተብሎ የሚጠራው የዓለማችን ግዙፍ ሃውልት ይገኝበታል፡፡
12. ታዋቂው የራሽያ ወንዝ ቮልጋ የሚዋሰነው የሮስቶቭ ስታድዬም 45ሺ ተመልካች የሚያስተናግድ ሲሆን በዓለም ዋንጫው አንድ የጥሎ ማለፍ ጨዋታና 4 የምድብ ጨዋታዎች ይካሄዱበታል፡፡ 1 ሚሊዮን ህዝብ የሚኖርበት የሮስቶቭ ኦን ዶን ከተማ የራሽያ የትራንስፖርት መናሐርያ ሲሆን ከዩክሬን ጋር በሚያዋስነው ድንበር አቅራቢያ ይገኛል፡፡
13. 35ሺ ተመልካች የሚይዘው የኢካተሪናበርግ ስታድዬም በ1950 እኤአ ላይ የተገነባ እና ለዓለም ዋንጫ በልዩ እድሳት የተዘጋጀ ሲሆን 4 የምድብ ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ይሆናል፡፡ ኢካተሪናበርግ ራሽያን ከአውሮፓ እና ከኤሽያ ጋር በሚያገናኙ አውራ ጎዳናዎች እና አዋሳኝ ድንበሮች ላይ የተመሰረተች ከተማ ናት፡፡
14. ሳማራ ከተማ ውስጥ የሚገኘው ስታድዬም 1 የጥሎ ማለፍ፤ 1 የሩብ ፍፃሜና 4 የምድብ ጨዋታዎችን የሚያስተናግድ ነው፡፡ በቮልጋ ወንዝ ላይ የተመሰረተው ይህ ከተማ ከሞስኮ በደቡብ ምስራቅ አቅጣጫ 850 ኪሜ ላይ የሚገኝ ሲሆን የራሽያ ኢኮኖሚ በከፍተኛ ደረጃ የሚንቀሳቀስበት ነው፡፡
15. የሳርናሳክ ከተማ ከሞስኮ በደቡብ ምስራቅ አቅጣጫ 500 ኪሜ ላይ የሚገኝ ሲሆን በዓለም ዋንጫው 4 የምድብ ጨዋታዎችን የሚያስተናግድው ስታድዬም እና አዲስ የተገነባ ነው፡፡
16. ዛቢቫካ ይህ የተኩላ ዝርያ የዓለም ዋንጫ የገድ ምልክት የሆነ እንስሳ ነው፡፡ የሰራችው ኤካተሪና ቦችሮቫ የተባለች የስነህንፃ ዲዛይን ተማሪ ስትሆን በድረገፅ የተካሄደ ምርጫን አሸንፋበታለች፡፡
17. የዓለም ዋንጫውን እንግዶች ለማስተናበር የሚሰማሩት በጎ ፍቃደኞች በከፍተኛ ደረጃ የሰለጠኑ ናቸው፡፡ 16 የበጎ ፍቃድ አገልግሎት የሚሰሩ ማዕከሎች የተገነቡ ሲሆን በዓለም ዋንጫው እንግዶች የሚሆኑ ከ1 ሚሊዮን በላይ ስፖርት አፍቃሪዎችን ለማስተናገድ የሚሰማሩት ከ25ሺ በላይ በጎ ፈቃደኞች ናቸው፡፡
18. ለዓለም ዋንጫው 26 የትራንስፖርት መሰረተልማቶች ተገንብተዋል፡፡ 11 የአየር ማረፊያ ጣቢያዎች አዲስና በእድሳት ተገንብተዋል፡፡ አዳዲስ የአየር ማረፊያዎች በሴንትፒተርስበርግ ፤ በኒዚሂ ኖቭጎሮድ፤ በሳናራ፤ ሳርሳንካ እና ሞስኮ ከተሞች ተሰርተዋል፡፡ በሮስቶቭ ኦን አዲስ የአየር ማረፊያ ጣቢያ ሙለሙሉ ተሰርቷል፡፡
19. 3 አዳዲስ የሜትሮ ባቡር ጣቢያዎች፤ 12 አውራ ጎዳናዎች እና ማሰለጫ መንገዶች ተዘርግተዋል፡፡ በአዲስ መልክ የተገነቡ እና ሙሉ እድሳት የተደረገላቸው 13 ሆስፒታሎች፤ 29 የተለያዩ አገልግሎቶችን የሚሰጡ ተቋማት፤ 27 አዳዲስ ሆቴሎች፤ 12 የኤሌክትሪክ ኃይል ማሰራጫ ጣቢያዎች ተሰርተዋል፡፡
ዋዜማ ራዲዮ- ከቃሊቲ ማረሚያ ቤት ዞን አንድ ማምለጣቸውን ምንጮች ለዋዜማ ተናገሩ ፡፡ በነፍስ ግድያ ጥፈተኛ ተብለው በቃሊቲ ማረሚያ ቤት በእስር ላይ የነበሩት 2 ታራሚዎች አሸናፊ መለሰ ፤ሳሙኤል መካ ጥቅምት 2 ቀን 2012 ዓ. ም ከረፋዱ 3 እስከ 4 ባለው ሰአት ውስጥ ከማረሚያ ቤቱ ቅጥር ግቢ ያመለጡ ሲሆን፤ ኤፍሬም ገ/ ጊዩርጊስ የተባለ ሌላ እስረኛ ደግሞ ለህክምና ወደ ሆስፒታል ሲወሰድ ከመኪና ላይ ዘሎ ማምለጡን ምንጮች ተናግረዋል ፡፡
ማረሚያ ቤቱ የሁለቱ የታራሚዎቹን ማምለጥ ማታ በቆጠራ ሰአት እንዳወቀ ምንጮች ተናግረዋል፡፡ ይህን ተከትሎ ማረሚያ ቤቱ በእስረኞች ላይ ቁጥጥሩን ማጥበቁን ስምተናል።
“እንደሚያመልጡ ታውቁ ነበር” ፣ “ያያችሁት ነገር አለ” በሚል ታራሚዎች ላይ ከፍተኛ ወከባ እየደረሰ እንደሆነ የታራሚ ቤተሰቦች ተናግረዋል። እስረኞች የጣት ቀለበትና የአንገት ሀብልም እንዲያወልቁ መደረጋቸው አግባብ አይደለም ይላሉ።
የእስረኞቹን እንዴት አንዳመለጡ እና አሁንስ በቁጥጥር ስር ውለዋል ወይ? ብለን ተጨማሪ ማብራሪያ ለመጠየቅ ወደ ማረሚያ ቤቶች የህዝብ ግንኙነት ሀላፊ አቶ ገረመው አያሌው ስልክ የደወልንላቸው ሲሆን ከጠየቅናቸው በኃላ “የማይመች ቦታ ነኝ መልሼ ልደውል” በማለት የእጅ ስልካቸውን ዘግተውታል ፣ በተደጋጋሚ ብንደውልም ሊሰራልን አልቻለም፡፡
“የኦሮሚያ ክልል በ18 ዞኖች እና በ342 ወረዳዎች የተከፋፈለ ሲሆን ሰመጉ በ33 ወረዳዎች ብቻ ባደረገው የመስክ ምርመራ ባገኘው ውጤት መሰረት 103 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን 57 ሰዎች በጥይት የመቁሰል እና ከባድ የአካል ጉዳት ደርሶባቸዋል”
የአሜሪካ መንግስት በስቴት ዲፓርትመንት በኩል በየዓመቱ ለንባብ የሚያበቃቸው ጠንካራ እና ተቺ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ሪፖርቶች የሚመረኮዙት የሰመጉን መግለጫዎች ነው በሚል በመንግስት ዘንድ ጥርስ ከተነከሰበት ቆየ። ሰመጉ ከተመሰረተበት ከ1984 ጀምሮ አንድ ሁለት እያለ ሪፖርት ማውጣት ከጀመረ 140ኛው ላይ ደርሷል። ዛሬ መጋቢት 5 በፅህፈት ቤቱ በተሰበሰቡ ዲፕሎማቶች እና ጋዜጠኞች ፊት የተሰራጨው ልዩ ሪፖርት ሙሉ ትኩረቱንያደረገው ከህዳር ወር 2008 ዓ ም ጀምሮ የአዲስ አበባና የፊንፊኔ ዙሪያ ልዩ ዞን የተቀናጀ ማስተር ፕላንንበመቃወም በተለያዩ አካባቢዎች እየተደረጉ ባሉ ሰላማዊ ሰልፎች እና እየተወሰዱ ባሉ እርምጃዎች ላይ ነው።
“የመንግስት የጸጥታ ኃይሎች ለተቃውሞ በወጡ ዜጎች ላይ በወሰዷቸው ከመጠን ያለፉ የኃይል እርምጃዎች የበርካታዜጎች ሕይወት ጠፍቷል” ይላል ሪፖርቱ በመግቢያው። “በርካታ ሰዎች በጥይት ተመትተው የአካል ጉዳት ደርሶባቸዋል፣ በርካታ ሰዎች ታስረዋል፣ ቁጥራቸው በውል የማይታወቅ ሰዎች የደረሱበት አይታወቅም፣ ከፍተኛ ኪሳራ ያስከተለ ከባድ የንብረት ውድመት ደርሷል።”
በኦሮሚያ የተቀሰቀሰው ተቃውሞ ሰፊ አካባቢን ቢያካልልም ሰመጉ ባለው ውሱን አቅም ምክንያት ባለሙያዎቹን በመላክ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት ምርመራ ማከናወን የቻለው ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል በተባሉ አካባቢዎች ብቻ ነው። የኦሮሚያ ክልል በ18 ዞኖች እና በ342 ወረዳዎች የተከፋፈለ ሲሆን ሰመጉ በ33 ወረዳዎች ብቻ ባደረገው የመስክ ምርመራ ባገኘው ውጤት መሰረት 103 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን 57 ሰዎች በጥይት የመቁሰል እና ከባድ የአካል ጉዳት ደርሶባቸዋል። በ22 ሰዎች ላይ ማሰቃየት እና ድብደባ መፈፀሙን፣ 84 ሰዎች መታሰራቸውን እንደዚሁም 12 ሰዎች የደረሱበት ወይም ያሉበት አለመታወቁን ሪፖርቱ በዝርዝር ያስቀምጣል።
ግድያዎቹም ሆኑ ሌሎቹ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰቶች አንድ የምርመራ ዘገባ ሊያሟላቸው በሚገባቸው መሰረታዊ መረጃዎች ዳብረው ቀርበዋል። በሪፖርቱ የተገደሉ እና ጉዳት የደረሰባቸው ሰዎች ስም፣ ዕድሜ፣ የመኖሪያ አድራሻ፣ ሁነቱ የተከሰተበት ቦታ እና ሰዓት እስከ ተቀበሩበት ቦታ ድረስ በተብራራ ሁኔታ ተቀምጠዋል። አብዛኞቹ ሟቾች ዕድሜያቸው ከ30 ዓመት በታች የሆኑ ወጣቶች፣ ተማሪዎች እና አዳጊዎች ናቸው። የግድያ ፈፃሚዎቹን ማንነት በተመለከተ ከአንድ ሁለት ቦታ በስተቀር በጥቅሉ በታጠቁ የመንግስት የፀጥታ ኃይሎች፣ የመከላከያ ሰራዊት፣ የአጋአዚ ጦር አባላት፣ የፌደራል/ ኦሮሚያ ፖሊስ አባላት በማለት ብቻ ይገልፃቸዋል።
ሰመጉ በጽህፈት ቤቱ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ወቅት የገዳዩቹን ማንነት በሪፖርቱ ያለመግለጹ ጉዳይ ተነስቶ ነበር። የሰመጉ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ቁምላቸው ዳኜ ለጥያቄው በሰጡት መልስ የደርጊቱን ፈፃሚዎች ቢያውቁም “ከዳኝነት በፊት እንደ ጥፋተኛ ያለመቆጠር” መብታቸውን ለመጠበቅ ሲባል በሪፖርቱ አለመካተቱን አስረድተዋል። “እከሌ እከሌን ገድሏል ብለን ልናወጣ አንችልም” ይላሉ አቶ ቁምላቸው። “ለሚመለከተው ለሚመረምር አካል ለማቅረብ ግን ዝግጁ ነን” ሲሉ እንደ ሁልጊዜውም ከፍትህ አካላትም ሆነ ከሌሎች የመንግስት ተቋማት ጋር ለመተባበር ያላቸውንት ፍላጎት ገልጸዋል።
አቶ ቁምላቸው ይህን ቢሉም ሰመጉ ያለው መረጃ ላይ ተመስርተው ሲያብራሩ ብዙዎቹ ግድያዎች የተፈፀሙት ከሰላማዊ ሰልፉ በኋላ መሆኑን፣ አንዳንዶቹ ግድያዎች የተፈፁሙት ከፖሊስ ጣቢያ ፊት እንደሆነ እና አንዳንዶቹ ሟቾች ከቤት ተወስደው እንደሆነ እና ፈጻሚዎቹም የመንግስት ሰዎች መሆናቸውን ሳይጠቁሙ አላለፉም። አንዳንዶቹ የድርጊቱ ፈጻሚዎች ከግድያው በኋላ ከአካባቢያቸው በክልሉ ውስጥ ወዳለ ሌላ ቦታ መዛወራቸውን አስረድተዋል።
የሰመጉ ሪፖርት በኦሮሚያ በተቀሰቀሰው ተቃውሞ ዙሪያ ለሚነሱ በርካታ ጥያቄዎች የተሟላም ባይሆን ውስን ምላሾችን ይሰጣል። በተቃውሞው ዙሪያ የታጣውን የገለልተኛ አካል ማጣራትም በፈር ቀዳጅነት ያከናወነ ነው። ከደረሰው ጉዳት ተሻግሮም መንስኤውን ለመፈተሽ የሞከረ ነው።
ገጠርና ከተማ ነዋሪዎችን ባለማሳተፉ፣ ረቂቅ ሰነዱንም እስከዛሬ ለህዝብ ይፋ ባለማድረጉ የብዙ ዜጎችን ሕይወት ለቀጠፈውና የአካልና የንብረት ጉዳት ላስከተለው ቀውስ ምክንያት ሆኗል” ይላል ሪፖርቱ ስለ ተቃውሞው መንስኤ ሲያብራራ። “ረቂቅ ማስተር ፕላኑ ለባለሙያዎችና ለሌሎችም ባለድርሻ አካላት ቀርቦ ግልፅ ውይይት፣ ክርክር እና ትችት ሊደረግበት ሲገባ ለዓመታት በምሥጢር መያዙና ይዘቱም ለዜጎች አለመገለፁ ለጥርጣሬ፣ ለውዥንብርና ደም ላፋሰሰ ግጭት መንስዔ ሆኗል።”
ዕጸ ፋርስ ሓደ ክትጥቀመሉ ሃሳይን ከም ትውለፍ ክገብረካ ዝኽእልን ነገር እዩ። ዕጸ ፋርስ ትጥቐም እንተኾንካ ኣብ ሂወትካ ጸገም ከጋንፈካ ንብር እዩ። ምጥቓም ዕጸ ፋርስ ንምቑራጽ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ትናንት ሰኞ ሊፈፀም የነበረው የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የቀብር ሥነ ስርዓት ወደ ዛሬ ማክሰኞ የተላለፈው ከቤተሰብ በቀረበ ጥያቄ እንጂ ሌላ በምንም ምክንያት አለመሆኑን የባሕልና ቱሪዝም ሚኒስትር አስታውቋል፡፡
ጥያቄው የቀረበው ከውጭ የሚጠበቁ የቤተሰብ አባላት በቀብር ሥነ ስርዓቱ ላይ እንዲገኙ በማሰብ መሆኑ በሚኒስትር መ/ቤቱ የሕዝብና ዓለምቀፍ ግንኙነት ዳይሬክተር አቶ ገዛኸኝ አባተ ለአሜሪካ ድምፅ አብራርተዋል፡፡
ሪቻርድ ፓንክረስትና ቤተሰቦቻቸው ኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች መሆናቸውን የገለፁት አቶ ገዛኸኝ ከቀብር ቦታ ጋር በተያያዘ የተፈጠረ መስተጓጎል እንዳልነበረ ተናግረዋል፡፡
1/ ይህ የአንድነታችን ታሪክ የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነው።ይህንን ታሪክ ማደብዘዝ በእራሱ አደጋ ነው።የፌስ ቡክ ባለቤቶች በሙሉ በመለጠፍ ትውልዱን ኢትዮጵያዊነት አለመሞቱን በዘመናችን ይህ ታሪክ ከሆነ ገና 11 ዓመቱ ነው አይዞን ማለት ተገቢ ነው ኢትዮጵያ አለች።ለዘላለምም ትኖራለች።
2/ ይህ ሁሉ ሰልፈኛ በ11 ዓመታት ውስጥ ካለፉት ከጥቂቶቹ በቀር ሌላው አሁንም ከእዚህ የለውጥ ፍላጎት አንዳች ስንዝር ወደኃላ እንዳላለ ለማወቅ ሳይንቲስት መሆን አያስፈልግም።
ፎሞራውያን (አይርላንድኛ፦ Fomoire) በአየርላንድ አፈ ታሪክ በጥንታዊ አይርላንድ ከማየ አይኅ በኋላ የተገኘ ወገን ነበሩ። መጀመርያው ሠፋሪ ፓርጦሎን 10 አመት ከደረሰ በኋላ ሥራዊቱ በማግ ኢጠ ውግያ (2274 ዓክልበ. ግድም) እንዳሸነፉቸው በሌቦር ገባላ ኤረን («የአይርላንድ ወረራዎች መጽሐፍ» 1100 ዓ.ም. ግድም) ይተረካል። እነዚህ ፎሞራውያን በመሪያቸው ኪቆል ግሪከንቆስ ተመርተው ከውጭ አገር የወረሩ መርከበኞች ነበሩ። የፎሞራውያን ቁጥር 800 እንደ ነበር ይጨምራል። የኪቆል ትውልድ ወልደ ጎል ወልደ ጋርብ ወልደ ቱዋጣሕ ወልደ ጉሞር ሲሆን «ስሊቭ ጉሞር» (ወይም ኡሞር ወይም ኤሞር) ከተባለ ሀገር እንደ መጡ ይባላል።
ከ300 ዓመት በኋላ ግን የፓርጦሎን ሕዝብ በሙሉ በቸነፈር ጠፉ። በ1954 ዓክልበ. ግድም የፓርጦሎን ዘመድ የነበረው ነመድ በአይርላንድ ደርሶ ፎሞራውያንን አሸነፋቸው። ነመድ የፎሞራውያንን ነገሥታት (ጋንና ሴጋን) ገደላቸው። ከነርሱ በኋላ 2 አዲስ መሪዎች (ኮናንድና ሞርክ) ተነሡ፤ የፎሞራውያን አምባ የኮናንድ ግንብ በቶሪ ደሴት ላይ ነበር። በ1945 ዓክልበ. ነመድ እራሱ ከቸነፈር ሞተ። በ1738 ዓክልበ የነመድ ተወላጅ ፈርጉስ ሌስደርግ ከ60 ሺህ ሰው ሥራዊት ጋር የኮናንድን ግንብ አጠፋ፣ ሞርክ ግን ተመልሶ አሸነፋቸው። ከዚያ ፎሞራውያን የቀሩትን ነመዳውያንን ለ200 ዓመታት በከባድ አስገበራቸው። ከከብታቸው፣ ከምርታቸውና ከልጆቻቸውም 2 ሢሶ ለፎሞራውያን ማቅረብ ነበረባቸው ማለት ነው። በመጨረሻ በ1538 ዓክልበ. ግድም ፊር ቦልግ የተባለው ወገን አይርላንድን ከፎሞራውያን ያዘ።
በ1625 ዓ.ም. አካባቢ የታተመው የሴጥሩን ኬቲን ታሪክ መጽሐፍ የአይርላንድ ታሪክ እንደሚለው ፎሞራውያን ከካም ዘር የወጡ መርከበኞች ነበሩ። በእንግሊዝ ታሪክ ጸሐፊ ራፋኤል ሆሊንስሄድ ዜና መዋዕል (1569 ዓ.ም.) ደግሞ የ'ረጃጅሙ ሰዎች ወገን' መሪ አልቢዮን ታላቅ ብሪታንያ ከኬልቶች ንጉሥ ባርዱስ በ2083 ዓክልበ. ግድም ያዛ፤ ወንድሙም በርጊዮን በአይርላንድና በኦርክኒ ደሴቶች ገዛ። በ1992 ዓክልበ. ግድም ሄርኩሌስ በሮን ወንዝ (ፈረንሳይ) በሆነ ውግያ አልቢዮንን በርጊዮንን ገደላቸው፤ ረጃጅሞችም ለጊዜው ያለ መሪ ኖሩ።
ምክር ቤቱ የዶ/ር ደብረጺዮን ገብረሚካኤልን ጨምሮ የሌሎችን ግለሰቦች ያለመከሰስ መብት አነሳ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ ሕዳር 3፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የኢፌዴሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በተለያዩ ወንጀሎች የጠረጠራቸውን የ38 የምክር ቤት አባላት ያለመከሰስ መብት እንዲነሳ ያቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ በሙሉ ድምጽ አፀደቀ።
7 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ መስከረም 27 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) መስከረም 26 ቀን ላይ ነው።
የኢትዮጵያ የብሄራዊ መረጃና የደኅንነት አገልግሎት የቀድሞ ዋና ዳይሬክተርን አቶ ጌታቸው አሰፋን ጨምሮ ዐቃቤ ሕግ ክሥ የመሠረተባቸው አራት ሰዎች በጋዜጣ ጥሪ እንዲደረግላቸው ፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት አዘዘ። ዐቃቤ ሕግ ላቀረበው የምስክሮች ጥበቃ ጥያቄ ማብራሪያ እንዲሰጥም ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቷል።
ሎሚ ምስ ሓጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር ሱልጣን ቢን ስዒድ አልማኡርኪ ዝተዘራረቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ፡ ኢትዮጵያ ኣብቲ ጉዳይ ገለልተኛ መርገጺ’ዩ ዘለዋ ኢሎም።
ብካልእ ወገን መንግስቲ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሃገራት ጋልፍ ኣብ ልዕሊ ቀጠር ዝወሰደኦ ስጉምቲ ኣብቲ ዞባ ሰላም ንጸጥታን ንምኽባር ካብ ዝወሰዱ ብዙሕ መንገድታት ሓደ’ዩ ክብል ኣፍሊጡ።
እቶም በዓል ስልጣን ቀጠር ኢትዮጵያ አብ መንጎ ሃገራት ጋልፍ ንዝተፈጥረ ቅልውላው ብዝምልከት ንቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ከምዘብርህዎ መሓውራት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን ኣለዋ።ኢትዮጵያ ኣብ ጎኑ ቀጠር ክትከውን ከምዝሓተቱ’ውን ተጠቂሱ’ሎ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ሃገሮም እቲ ምስሕሓብ ብሰላም ክፍታሕ ከምትደልይ ገሊጾም ዝተፈጥረ ፍልልያት ብዝምልከት ኢትዮጵያ ገለልተኛ መርገጺ ከምዘለዋ ምግላጾም ጸብጻባት ይሕብሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ መንግስት ኤርትራ ነዚ ኣብ መንጎ ሃገራት ጋልፍ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ዝምልከት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሃገራት ጋልፍ ኣብ ልዕሊ ቀጠር ዝወሰደኦ ስጉምቲ ሰላምን ጸጥታ’ቲ ከባቢ ንምኽባር ካብ ዝውሰድ ሓደ መንገዲ’ዩ ክብል ኣፍሊጡ።
Next Post‹የሸዋ አማራዎች እንደኛ ነጻነታቸውን እንዲያጣጥሙት አብረናቸው እንሆናለን› ዶ/ር ሲሳይ መንግስቴ በራያ የህዝብ ለህዝብ መድረክ ያደረጉት ደማቅ ንግግር https://youtu.be/TeF43Q…
ሶሪያ በየቀኑ 140 ሺ በርሜል በላይ ነዳጅ በአሜሪካ እየተዘረፍኩ ነዉ አለች፡፡በሶሪያ በእንግሊዝኛዉ ምህጻረ ቃሉ SDF ወይም የሶሪያ ዲሞክራሲያዊ ሃይል የሚባል ታጣቂ ቡድን አለ::ይህ ታጣ…
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ሰበር ዜና - አዲስ አበባ የሚለውን ስም እና የጎዳናዎቿን ስም ለመቀየር በሕወሓት የሚታዘዘው የኢህአዴግ ምክር ቤት ዛሬ ስብሰባ ይቀመጣል
የተማረ ክቡር ደቀ መዝሙር ወደ ዓይን ፣ ጆሮ ፣ አፍንጫ ፣ ምላስ ፣ ሰውነት ፣ አእምሮ ይጸየፋል ፡፡ ነፃ በሆነ ሰው ውስጥ ‹ነፃ ወጥቻለሁ› የሚለው እውቀት አለ ፡፡ እሱ እንደሚረዳው ‘ልደት ደክሟል ፣ የብራህማ ሕይወት ኖሯል ፣ መደረግ የነበረበት ተከናውኗል ፣ ለዚህ የመሆን ሁኔታ ሌላ ምንም ነገር የለም።’
ሊሎንግዌ በሚገኘው ማዉላ ወኅኒ ታስረው የሚገኙት ኢትዮጵያዊያን ለእሥር የተዳረጉት ሥራ ፍለጋ በሚል በማላዊ በኩል ወደ ደቡብ አፍሪቃ ለመሻገር ሲሞክሩ «ከህግ ውጭ ድንበር ለመሻገር ሞክራችኋል» ተብለው መሆኑንም ወ/ሮ ዮዲት ገልፀል።
የኢትዮጵያ መንግሥት ዜጎቹን ለማስለቀቅ ምን እያደረገ ነው? ማላዊ ውስጥ የኢትዮጵያ ኤምባሲ የለም። የዚያን አካባቢ ጉዳይ የሚከታተለው ናይሮቢ የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ስለሆነ የኤምበሲው ሁለተኛ ተቀዳሚ ፀሐፊ የሆኑትን አቶ አንዳርጉ በርኸን አነጋግረናል።
ስድራ-ቤት Aberra Hagos ተራ ስድራ-ቤት ኣይኮነትን። ካብ መወዳኣእታ 19 ክ/ዘ ኣትሒዛ እዛ ስድራ-ቤታ ስድራ-ቤት ኣብ ሂወት ኤርትራውያን ብዙሕ ጽልዋ ዘለዋ እያ። ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ እንተ ብጽቡቕ እንተ ብሕማቕ ዓቢ ግደ ዘበርከተት እያ። ከም ሓደ ተራ ስድራ-ቤት ኤርትራ ኣይኮነትን። ኣብ ክብረቶም ኣይመጻእኩን። እኳ ደኣ ኣድናቖት ኣለኒ።
ከም ኩሉ ኤርትራዊ ዕጫ ስደትን መከራን ዘጋጠማ እያ። ደቃ ኣብ ቃልሲ ዘሰለፈትን መስዋእቲ ዝከፈለትን እያ። ከም ኩሎም ኤርትራውያን ድማ ብዝተፈላለየ መንገዲ ካብ ኤርትራ ወጺኣ። ንኤርትራውያን ዘጋጠሞ ውን ኣጋጢምዋ። ኣብዚ ግዜዚ ልዕሊ 450(2011) ዝኣኽሉ ደቂ ስድራ-ቤት ኣበራ ኣለዉ። ካብዞም 450 ኩሎም ኣብ ፖለቲካ ይነጥፉ ማለት ኣይኮነን።
ብሓፈሻ ክርአ እንከሎ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ዝዋስኡ ሓያላት ደቂ ዘፍረየት እያ። ኣብ’ዚ ደንበ -ተቓውሞ’ውን ብዙሕ ዘበርክቱ ኣለዉ። ብሓፈሻ ክርእዮ ከለኹ ድማ እቲ ብኣብሓግኦም ዝጀመረ ምንቅስቓስ ሃይማኖታውን ፖለቲካውን ዝሓዋወሰ ኮይኑ ረኺበዮ።
ኣበራ ሓጎስ ኣብ ግዜ ጣልያን ኣብ ከረን ትምህርቲ technical ትምህርቲ ተማሂሩ ምስ ጣልያን ኣብ ምትሕብባር ብዙሕ ተዋሲኡን ብቑጠባ’ውን ደልዲሉ። ኣብ ግዜ ጣልያን ጽቡቕ ምንቅስቓስ ስለዝነበሮ ኣብ ግዜ እንግሊዝ ምስቶም ኣብ ፖለቲካ ክዋሳእ ዝሓሸ ዕድል ኔርዎ።
ከም’ዚ ናይ Aberra Hagos ብዙሓት ኤርትራውያን ኔሮም እዮም። ንኣብነት ብእንዳ-በክሪ ዝፍለጡ ስድራ-ቤታዊ ምትእስሳር ምስ እንዳ al-Mirghani ዘለዎም ኣብ ከረን ዝመደበሮም መራሕቲ ሃይማኖት ኣለዉ። እዛ ስድራ-ቤት እዚኣን ግና ንጥፈታታ ዝያዳ ኣብ ሃይማኖት ጥራሕ ኮይኑ እዩ ተሪፉ። ፍሉጣት ስለዝነበሩ ድማ ንሶም ውን ኣብ ፖለቲካ ከምቲ ዝድለ ሓይሎም ክንቀሳቐሱ ኣይክኣሉን። ከም ዓበይቲ መራሕቲ ሃይማኖት ግና ብዙሕ ምኽርታት ይልግሱን ብውሽጢ ውሽጢ ድማ ይተሓባበሩን ኔሮም። ንኣብነት President ናይ Eritrean Muslim League ካብ ስድራ-ቤት al-Murghani እዩ ኔሩ። ዝያዳ ግና Symbolic እዩ ኔሩ።
ኣብዛ ስእሊ ሓደ ካብ ኣባላት ስድራቤት Aberra Hagos ብJelal Yassin ABERRA ዝፍለጥ ኣሎ። እዚ ውልቀ-ሰብ እዚ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ኣዝዩ ንጡፍ ኮይኑ ኣባል ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረን ኣብ 1983 ካብ ህዝባዊ ግንባር ወጺኡ ድማ ናብ ስደት ብምምራሕ ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ኖርወይ ዝቕመጥ ዘሎ እዩ። ንፖለቲካ ዕላማ ዘለዎ ድማ ገንዘባዊ ወፍርታት የካይድ። ንኣብነት ተስፋይ ተምነዎ ተጠቃሚ ናይ ገንዘባዊ ሓገዝ እዩ።
የአዲስ አበባና የጉራጌ አህጉረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ መልከጼዴቅ ለመድኃኒታችን ለኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ጥምቀት የእንኳን አደረሳችሁ መልእክት አስተላለፉ። – በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት
ሳዑዲ እ.ኤ.አ እስከ 2030 ከነዳጅ ጥገኝነት የተላቀቀ ምጣኔ ሃብትን ለመገንባት አቅዳ በመንቀሳቀስ ላይ ነች፡፡ ለዚህ የሚሆኑ እና አዳዲስ የንግድ እና ስራ ፈጠራ እንዲሁም የግሉን ዘርፍ የሚያበረታቱ የልማት ስልቶችን ቀይሳለች፡፡
በየዓመቱ 150 ቢሊዬን ሪያል (40 ቢሊዬን ዶላር) ከዚሁ ሃብት እየተጨለፈ ወደ ሃገሪቱ ምጣኔ ሃብት ፈሰስ እንደሚደረግም ነው ልዑል አልጋወራሹ ዕቅዱን ባስተዋወቁበት ወቅት የተናገሩት፡፡
እስከ 2 ትሪሊዬን ዶላር ሃብት አካብቶ የሃገሪቱን ምጣኔ ሃብት የመምራት የመደገፍ እና የመዋዕለ ንዋይ ፍሰቱን ወደላቀ ምዕራፍ የማሸጋገር እንዲሁም ምጣኔ ሃብቱን ከነዳጅ ጥገኝነት የማላቀቅ ትልቅ ተስፋም ተጥሎበት ነው በመንቀሳቀስ ላይ የሚገኘው፡፡
ህወሓት ቤቱን ዘግቶ እየመከረ ነው፡፡ መገናኛ ብዙሃን የፓርቲው የመወያየ አጅነዳ የሰሞኑን የኢህአዴግ ውሳኔዎች ላይ መመከር መሆኑን እየለፈፉ ነው፡፡ እውነት ነው ህወሓት ፌደሬሽኖች ህልው ባደረጓት ኢትዮጵያ ውስጥ የትግራይ ተወካይ በመሆኑ ስለአልጀርሱ ስምምነት ከማንም በላይ ሊጨነቅ ይገባዋል፡፡
ለአብዮታዊ ዲሞክራሲ ማበብ ሲሉ ተሰዉ በርካታ ጓዶች ያሉት በመሆኑም ኢህአዴግ ቤት ያለውን የከፊል ሌበራሊዝም ሀሳብ ሲሰማ ግድ የላችሁም ልምከርበት ቢል አይፈረድበትም፡፡ ህወሓት ድንገት ቤቱን ዘግቶ ከኢህአዴግ ቤት የመነነው ግን ለዚህ ብቻ ነው ብሎ ማሳብ የዋህነት ነው፡፡
ይህ ቢሆን የኢህአዴግ ምክር ቤት ጥናት አጥነትን እንወስን ብሎ በገባባት የሌበራሊዝም ጉዳይ የጠራው ድንገተኛ ስበሰባ ከአንድ ቀን የበለጠ ጊዜ ባልኖረው ነበር፡፡ እኔን ይወክላሉ ብሎ በመረጣቸው ሰዎች ድጋፍ የፀደቀው የከፊል ሌበራላይዜሽንና የአልጀርስ ስምምነትን ያለቅደመ ሁኔታ መቀበልም እንደ ትልቅ አጅንዳ ተቆጥሮ የክተት ጥሪ ባልታወጀበ፡፡
ህወሓት ቤት አንዳች የተረበሸ ነገር አለ፡፡ ይህ ነገር ምን ሊሆን እንደሚችል መገመቱም ከባድ አይመስልም፡፡ የኢህአዴግን ርዕዮተ አለም መርጠው ተከታዮቻቸውን ፖለቲካ ሲያሰጠኑ የኖሩት የቀድሞ ታጋዮች እየሆነ ባለው ነገር ደስተኛ አይደሉም፡፡ እንዳንዶቹ እንደውም ወንድሞቻችን የሞቱለትን መስመር አሳልፈን ከምንሰጥ ሞትን እንመርጣለን የሚል የመረረ አቋምን ስለማያዛቸው እየተወራ ነው፡፡
ወንድሞቻቸው የሞቱለት አቋም ምንድን ነው? ኢህአዴግ ዝንታለም አብዮታዊ ፓርቲ ሁኖ እንደማይኖር እራሱም ደጋግሞ ሲነግረን ኑሯል፡፡ የልማታዊ መንግስት ዕሳቤውም በጊዜ ሂደት እንደሚከስም ተናግሯል፡፡ እንዲህ ከሆነ የፓርቲያቸው ርዕዮተ አለም በከፊል መለወጥ ለምን ያንገበግባቸዋል? ምላሹ ብዙ መላምቶች እንድንሰነዝር ያስገድደናል፡፡
የመጀመሪያው መላምት ከፊል ሌበራሊዝምን በዚህ ጊዜ መከተል ወቅቱን እንዳልጠበቀ ዝናብ በእኛ ዘመን የተመዘገቡ ስኬቶችን ሁሉ ያወድምብናል ከሚል ዕሳቤ ይመነጨል፡፡ ሁለተኛው በአንፃሩ ዕድሜያችንን የሰዋንለት ትግል ከዕጃችን ለምን ወጣ በሚል የታሪክ መብሰልሰል የተገራ መሆኑ አያከራክርም፡፡ ሦስተኛው ደግሞ የአዲሱ የኢህአዴግ አመራር ህዘበኛ የሆነ አቋም ማራመድ ወንድሞቻችን የሞቱለትን ትግል ገደል ከትቷታል በሚል የታጀበ ይመስላል፡፡ ይህ ብቻም አይደለም የህወሓት አመራሮች በደማችን ፅፈን ለህዝባችን አበረከትንለት የሚሉት ህገ-መንግስትም በአጭር ጊዜ ውስጥ ከአገልግሎት እየወጣ መሄዱ ቁጣቸውን ጣራ አስነክቶታል፡፡
እነዚህ አራት ጉዳዮች በቁም ሲታዩ ተራ የፖለቲካ ዕቃ ዕቃ ጨዋታ ይመስሉ እንጅ መለያየትን የሚወልዱ ናቸው፡፡ መለያየቱ በህወሓት ውስጥ ከዚያም ከፍ ሲል እንደ ኢህአዴግ ሊሆን እንደሚችል ዕሙን ነው፡፡ ይህ ደግሞ ኢህአዴግን አስኳል የሌለው እንቁላል ያስመስለዋል፡፡
አንዳንድ ወገኖች ህወሓትን እንደ ኢህአዴግ አሰኳል ማየቱ የተጋነነ ሰለመሆኑ ሲከራከሩ እሰማለሁ፡፡ ይህ አመለካካት ግን ስህተት ይመስለኛል፡፡ አንደኛ ህወሓት የኢህአዴግ መሰራች ድርጅት ነው፡፡ ሁለተኛ ድርጅቱን አሁንም መስመር በማስያዝ በኩል የላቀ ሚና እንዳለው እሙን ነው፡፡
ሌላው ቢቀር ሀገር አደጋ ውስጥ ነው ብሎ ከአንድ ወር በላይ ቤተ ዘግቶ መክሮ ሁሉም የኢህአዴግ ዕህት ድርጅቶች እራሳቸውን በደንብ እንዲያ በማድረግ እነ አብይ አህመድን (ዶ/ር) ለስልጣን እንዲበቁ በማድረግ በኩል ቀጥተኛ ያልሆነ ሚናን ተጫውቷል፡፡
ከዚህ በላይም በኢህአዴግ ምክር ቤት ነጥብ ሲሰጥ ሁሉም ዕህት ድርጅቶች የላቀ አፈፃፀም አምጥተሃል ብለው ዕውቅና የቸሩት ድርጅት ሰለመሆኑ የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው፡፡ እንዲህ ከሆነ የህወሓት በኢህአዴግ ላይ የማመፅ ዳርዳርታ በርካታ ችግሮችን እንደሚሰከትል ለመገምት ነብይ መሆን አይጠይቅም፡፡
ህወሓት አሁን እያደረገ ያለው ስብሰባ በኢህአዴግ ቤት ያለን የአቋም ልዩነት እንዴት ይታረቃል? እንዲህ ሁነንስ እሰከመቼ እንዘልቃለን የሚሉ ሀሳቦች ሊነሱበት እንደሚችሉ እሙን ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ ዘላቂ መፍትሄን መስጠት ባይቻል እንኳ የነሀሴውን የኢህአዴግ ጉባዔ መጠበቅ የውዴታ ግዴታ ነው፡፡
ለእኔ የነሀሴውን የኢህአዴግ ጉባኤ ከአለም ዋናጫም በላይ እንድጠብቀው የሚያሰገድደኝ እውነትም ይኼው ነው፡፡ ህዝብን በባሌም በቦሌም ብሎ ከጎኑ እያሰለፈ ያለው ኃይልና ርዕዮተ ዐለም የሚሉትን ጉዳይ ምርኩዙ ያደረገ እንጃ የፍፃሜ ጨዋታ ሰለሚያደርጉበት፡፡
ንፕረዚደንት ኣል ሲሲ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ዝጸወዐ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዝተኻየደሉ፣ ልዕሊ 1,100 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ፣ ተጣበቕቲ መሰላት እታ ሃገር ገሊጾም።
ምምሕዳር ኣል ሲሲ፣ ፍቓድ ከየውጻኻ ሰላማዊ ሰልፊ ምክያድ ከምዝኸልከለ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እዞም ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ግብጻውያን ነቲ ኣብ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ሳዕሪሩ ዘሎ ብልሽውና ብምቅዋም እዮም ንፕረዚደንት ኣል ሲሲ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ዝጽውዑ ዘለዉ።
ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዘአንገዳ ሓያሎ ከተማታት ግብጺ ሃዲአን እኳ እንተለዋ፣ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ጎደናታት ብብዝሒ ተዋፊሮም ከምዘለዉን፣ ሓሓሊፎም ሞባይል ናይ ሓለፍቲ መንገዲ ብምህጋር ዝኾነ ምስቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተኣሳሰር ትሕዝቶ ከይህልዎም ይፍትሹ ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ይገልጻ።
ካብ’ቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ፖለቲከኛታትን ምሁራትን፣ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣንጻር ኣል ሲሲ ጎስጓስ ኣካዪድኩም ዝብል ክሲ ቀሪቡሎም ከምዘሎ እዩ ዝሕበር።
ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ፣ ኣብታ ሃገር ሰላማዊ ሰልፊ ምክያድ ዘይሕጋዊ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ። እንተኾነ ንብልሽውና ሰበስልጣን ዘቃልዕ ብሓደ ናይ ህንጻ ኮንትራክተር ናብ ቃልዕ ድሕሪ ምውጽኡ፣ ህዝቢ ግብጺ ንፕረዚደንቱ ክኣሊ ዳግማይ ከምዝተላዕለ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ይገልጹ።
ከቅርብ ጊዜ ወዲህ፣ በአገር ቤትም ሆነ በውጭ እየታተሙ የሚወጡ አንዳንድ መጻሕፍት የአንባቢያንን ቀልብ እየሳቡ ነው። ደህና የመወያያ ርእሶችም እየሆኑ ነው። እነዚህ የሕትመት ብርሃንን የታደጉ የቅርብ ጊዜ መጻሕፍት ኢ-ልቦለድና ልቦለዶች (Non fiction & fiction) ሲሆኑ፣ ዓይነተኝነታቸው በአራት ተከፍሎ ሊታይ ይችላል። ይህም ለዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ሂሳዊ ንባብ አቀራረብ ይመች ዘንድ የተመረጠና ሌሎች የሕትመት ሥራ ውጤቶችን (የትምህርት መርጃ መጻሕፍትን፣ ሙያ ቀመስ መጻህፍትን፥ ቃለ ተውኔቶችን ወዘተ…) ለጊዜው ያላካተተ መሆኑን ልብ ይሏል።
4. የልቦለድና የግጥም ሥራዎች (Ficton and poetry) ናቸው። ከቁጥር አንድ አስከ ሦስት የተመለከቱት በኢ-ልቦለድና አራተኛው በፈጠራ ሥነ ጽሁፍ ሥራዎች ጎራ ውስጥ የሚካተቱ ናቸው። ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ታትመው ከወጡትና እጄ ከገቡት መካከል፣ ላሠራር ይመቸኝ ዘንድ ጥቂቱን ብቻ በየፈርጃቸው እዚህ ላይ ማመልከትን መርጫለሁ። የሕይወት ታሪክ ማስታወሻዎች ከሚባሉት ውስጥ …
በ. በከፍተኛ የኢትዮጵያ ተራሮች ቆይታዬ……አርኖ ሚ. ዳባዲ (ትርጉም ገነት አየለ) ይጠቀሳሉ፡፡ በዚሁ የኢልቦለድ ሥነ ጽሁፍ ጎራ ውስጥ የሚመደብ “የገጠመኝ ጽሑፍ” የሚባለው ክፍል አንድ ሥራም፤ እጄ ገብቶ ተመልክቼዋለሁ። መሃል ሸገር ላይ በታዳጊ ሕጻናቶቻችንና ወጣቶቻችን የሕይወት ኪሳራ ላይ ምን እየተቆመረ እንዳለ ለማየት፣ ወኔውና ትእግስቱ ያለው ሰው፣ የጸሃፊ ደረጀ አያሌውን “መኃልየ መኃልየ ዘ ቺቺኒያ”ንና የተድባበ ጥላሁንን “መኃልየ መኃልየ ዘ ካዛንቺስ‹‹ን ማንበብ ይችላል። በደረጀ አያሌው የገጠመኝ ጽሑፍ ውስጥ የምትገኘውን፤ ላቅመ ሄዋን ያልደረሰችውን የሚጢጢን የመኖር ፍዳና አሳዛኝ ሕልፈት፣ በአንጻሩም ደግሞ የአንዳንድ የዘመኑን ባለ ገንዘብ ነውር እስኪያንገሸግሻችሁ ድረስ ትጋታላችሁ። ”ሦስት ባንድ ታውቃለህ?” እያለች ነበር የነዚህን የምድር ጉዶች የነውር ወሲብ ታሪክ ለደራሲ ደረጀ ያወሳችው።
ሚጢጢ በአሥራ አንድ ዓመቷ እናት አልባ እራሷንና የሦስት ዓመት ሕጻን ታናሽ ወንድሟን ረሃብ ለማስታገስ ስትል ሥጋዋን መሸጥ ተገደደች። በጥቂት ዓመታት ውስጥ ለመኖር ስትል ስትውተረተር ካያ ሞት ጋር ተፈጣጠመች። “እውነት ይቺ አዲስ አበባ ያቺ እናውቃት የነበረች ከተማችን ናትን?” እያሉ በባይተዋርነት ውስጥን መናጥና የቺቺኒያን አምባ የመቅሰፍት ሠራዊት የሰፈረባት አድርጎ መራገም አይቀሬ ነው። ግን ግን ይህንን ህዝብ ከንዲህ ዓይነቱ የሥነ ልቦናና የተበላሸ ማህበራዊ ሕይወት ሰለባነት የሚታደገው ማን ነው? ባለቤቱ ማነው? መንግሥት? ፈጣሪ? ወይስ ማን? እያልን በውስጣችን መጨነቃችን የግድ ነው።“የጭን ቁስል‹‹ ዓይነቱ የተክሉ ጥላሁን ሥራም ለዘመናችን ጨካኝ ገዢዎች ያረመኔነት የሥነ ምግባር ጉድለት ማሳያ ነው፡፡
ስለ አንድ የኢ-ልቦለድ ሥራ ከመነጋገራችን አስቀድመን ስለ ልዩ ጸባዩ ማወቅ ይኖርብናል። ኢ-ልቦለድ እውነትን እውነት ብሎ የሚያቀርብ የእውነታው ዓለም እማኝ ነው። የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚስማሙበት ሁሉ፣ ቢያንስ ቀጣዮቹ ሦስት ዐቢይ ነጥቦች ትኩረትን ይሻሉ።
• የኢልቦለድ ጽሑፍ አቀራረብ ተአማኒነትን ለማጎልበት ፋይዳው ማድረግ ይጠበቅበታል። በዚህ መመዘኛ ረገድ ሚዛን የሚደፉና ያንባቢን ቀልብ ከሚገዙ የቅርብ ዓመታት ሥራዎች መካከል ብዙዎቹን በናሙናነት ወስዶ መፈተሽ ይቻላል። ሆኖም የዚህ ጽሁፍ ዋና ትኩረት ይህ ባለመሆኑ፣ ጉዳዩን ብቻ ጠቁሞ፣ወደ አቢይ ፋይዳው ማለፍን ጸሃፊው መርጧል።
በኢልቦለድ ሥራዎች የትናንት ትናንትን ለዛና ጣእም ለማጣጣም፣ ዛሬን አድምቆ ለማየትና መጻኢ ወደፊትን ለማጮለቅ እኒህን ዓይነት ተጠቃሽ መጻህፍት ላይነ ንባብ ማብቃቱ ብርቱ ጠቀሜታ አለው። ለምሳሌ እንደ አንጋፋው ደራሲና ጋዜጠኛ እንደ ብላታ መርስዔ ሃዘን ሥራ የመሳሰለው ትናንትን እንደ ብሩህ መስታወት አጥርቶ የሚያሳይ ነው።
አንጋፋው የቋንቋና የሥነ ጽሁፍ ሰው ብላታ መርስዔ ሃዘን ወልደ ቂርቆስን የማያስታውስ የኛ ዘመንተኛ ይኖራል ብዬ አልገምትም። “የአማርኛ ሰዋሰው” በሚባለው ብቸኛ የቋንቋ ሥርዓትና አገባብ መማሪያ መጽሃፋቸው አሳምረን እናስታውሳቸዋለን። ብላታ አሥራ ሁለት ወጥ ጥናታዊና ትምህርታዊ መጻህፍትን ከመድረሳቸውም ባሻገር (የታተሙ)፣ ሰባት የትርጉም ሥራንም ላይነ ንባብ አብቅተዋል። ከሌሎች ምሁራን ጋርም ስምንት ሥራዎችን አበርክተዋል። ያልታተሙ ስድስት ወጥ ሥራዎችም እንዳሏቸው ልጃቸው አምሃ መርስዔ ሃዘን በቅርቡ ባሳተሙላቸው ያባታቸው መጽሃፍ መግቢያ ላይ አስታውሰውናል። ብላታ መርስዔ ሃዘን በ1964 ዓ.ም. የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሽልማት ድርጅት የአማርኛ ሥነጽሁፍ ተሸላሚም ነበሩ።
ብላታ መርስዔ ሃዘን የተዋጣላቸው የሕይወት ታሪክ ማስታወሻ ጸሃፊ እንደ ነበሩ፣ እነዚህ ሦስት ነጥቦች ከግንዛቤ ውስጥ ይዞ ሥራቸውን መፈተሽና እርካታን ማግኘት ይቻላል።
ይህ ልጃቸው አቶ አምሃ በቅርቡ ያሳተሙላቸው “የዘመን ታሪክ ትዝታዬ … ካየሁትና ከሰማሁት 1896 – 1922” መጽሃፋቸው ውስጥ አያሌ ድንቅ ትዝታዎቻቸውን ጥለውልን አልፈዋል። ውብ በሆነ የሥነ ጽሁፍ ቋንቋ አተራረክ፤ በዚያን ዘመን የነበረውን እውነተኛ ገጽታ እንደ ፎቶ ሽመልስ (እውቁን የ50ና የ60ዎቹን አሠርት ዝነኛ የሸገር ፎቶግራፍ አንሺ ሽመልስ ደስታን ያስታውሷል) የካሜራ ጥበብ ቁልጭ አድርገው አሳይተውናል። ስለ ብላታ ሥራዎች በጣም ብዙ ብዙ ሊባል ይቻላል።
ሠ. የጨለማ ሌላኛው ገጽታ፥ የቄስ ጊዳዳ ሶለን ግለታሪክ…. በግርማዊ ቡሸን (ትርጉም)… ይካተታሉ። በዚህ ጎራ ውስጥ የተካተቱትን ዓይነት ኔበንተኔዎችን ማንበብም የጸሐፊዎቹን ተክለ ስብእና በጥልቀት ለማየት ያመቻል። ትውልዳቸውን፥ አስተዳደጋቸውን፥ ትምህርታቸውን፥ ሥራቸውን፥ ባገራቸው ውስጥ የነበራቸውን ሚናና ሰፊ ልምዳቸውን ለመቃኘት ያስችላል። ላይነት ያህል የፊታውራሪ ተክለ ኃዋርያትን ኦቶ ባዮግራፊ ያነበበ እንኳን ብዙ ጠቃሚ ነገርን ይገበይበታል።
የፊታውራሪ ተክለ ሐዋሪያትን ዓይነት ሥራ ሁሌም ለቁም ነገሩና ለተክሌ ግለኛ ስብእና ስንል እየተመላለስን ብናነበው አንጠግበውም። ይህ ሥራቸው ከቋንቋ አጠቃቀማቸው፣ ከሃሳብ አሰዳደር ክሂላቸውና ካመለካከታቸው አንጻር የነዘመነ ቶልስቶይ መልካም ደቀ መዝሙር መሆናቸውን ይመሰክርላቸዋል። የኮንስቲትዩሽንን አስፈላጊነት የሚረዳላቸው ባለጊዜ ለማግኘት እንደዲዮጋን በቀተረ ተሲዓት ኩራዝ ለኩሰው ሲንከራተቱ ማስተዋል ውስጥን ይበላል። ከራሻዊቷ “አያታቸው” በተማሩትና ባስተዋሉት መሰረት የባለ ብዙ ጋሻ መሬት ባለእርስትና ባለጉልጥምት በመሆን፣ ሰፋፊ ሁዳዶቻቸውን እያሳረሱ የመኖር ሕልማቸውንና ስኬታቸውን ስናጤን፤ ዘመናቸው፥ ትምህርት ቤታቸውና ያደጉበት ሥርዓት የቀረጻቸው ሞዴል ለመሆናቸው እማኝ መቁጠር አያስፈልግም። ለራስ ተፈሪ መኮንን የተሰጠው ዓይነት አንድ ምላሽ ሁሌም አይረሴነት ያለው ነው። ምልልሱ እንዲህ ይመስላል….
“አዲስ ያቀናኸውን ከተማ ስም “አስበ ተፈሪ” ብለህ እንድትሰይመው…” ሲሉ ራስ ተፈሪ መኮንን ያዙዋቸዋል። “አልሰይምም። አንተ እራስህ ያቀናህውን ከተማ እንደሱ ብለህ ሰይመው” ፊታውራሪ ተክለ ሃዋሪያትይመልሳሉ።
እንዲህ መሰሉ እውነት፥ እልክና ሥልጣን የሰውን ልጅ ማንነት የሚፈርጁበትን አጋጣሚዎች ስናነብ የምጸት ፈገግታ ማሳየታችን አይቀርም። ተክሌ ላሻፈረኝ ባይነት ባህሪያቸው የእግረ ሙቅ ሰለባነት እዳ ከፍለውበታል።
ተክሌ መጀመሪያ እግራቸውን ሂርና ላይ የተከሉበት እርስታቸው፣ ከራስ ተፈሪ መኮንን በስጦታ ያገኙት ሰላሳ ጋሻ መሬት ነበር። ይህ አልበቃቸውምና ካካባቢው ባለ እርስቶች በገፍ መግዛትን ተያያዙት። ተክሌ ያንን ሁሉ እርስት ከበር በመለስ የማግበስበስ ፍላጎታቸው ምን ጊዜም የማይበርድ በመሆኑ፣ በመጨረሻው በነገረ ሠሪዎች አቤቱታ ራስ ተፈሪ፣ “ከዛሬ ጀምሮ እኔን ሳታስፈቀድ ምንም ዓይነት እርስት እንዳትገዛ!…” ብለው ያስተላለፉባቸው መመሪያ አንባቢን ያስገርማል። እናም ሊዮ ቶልስቶይ ባንዲት የኖቭሌት ሥራው ላይ “ላንድ ሰው ምን ያህል መሬት ይበቃዋል?” ሲል በምጸት ያቀለመውን ታሪክ አባታችን አባ ተክሌ ያስታወሱት አይመስልም።
እንግዲህ እንዲህ እንዲህ እያልን ብዙ ብዙ እንደሃረግ እየመዘዝን፣ የምናወሳው የዚህ ሸጋ ሥራ አንጓ ሞልቷል። ለምሳሌም ያህል ከግርጌ የተመለከተውን ከመጽሃፉ የቀነጠብኩትን ጥቅስ እንደምን እንመለከተዋለን? የሚል ጥያቄዬን ለትሁት አንባቢያን ማቅረብን እሻለሁ። እውን ያለመግባባት ፈሊጣችን መንስዔው ተክሌ እንዳሉት ሁሉ ቅይጥ መሆናችን ይሆን? እናም ይህ መቀየጣችን እስከመቼስ እንደባእድ የጎሪጥ እያስተያየን ይኖር ይሆን? ላለመስማማትስ እየተስማማን መኖር እስከመቼ፥ ምቾትና ውስጣዊ ሰላም ይሰጠን ይሆን? ያለዛስ የዘመናችንን አስተዋይ መሪ የዶከተር ዐቢይ አህመድን ያብሮነትና የመደመር ርዕዮት መቀጸል አይሻለንም ይሆን?
“”ይልቅስ ሕዝቡ ስህተት የበዛበት ነው። እንደዚህም የሆነበት ምክንያት ታውቅዋል። ካንድ ጅንስ (ዘር) ያልመጣ ቅይጥ በመሆኑ ነው። ለዚህም ምክንያት የሆነው ያገራችን ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ነው። የኢትዮጵያን ታሪክ ከስሩ አያይዘን ጠብቀን ስንመለከተው፤ በየጊዜው ጉዳት የሚደርስበት በጂኦግራፊያዊ አቀማመጧ መሆኑ በግልጽ ይታያል….” (ገጽ 158) ይላሉ፡፡ ይህን የጓዳ እኛነታችንን ይዘን እየተጓዝን ኑረን ነው፤ ከዛሬው የመቻቻልና የመደማመር ዘመን ላይ የደረስነው፡፡
በዚህ ዘርፍ ውስጥ የተካተቱት ታሪክ ቀመስ ሥራዎች ሁለት ዓይነት ያጻጻፍ ገጽታ ያላቸው ናቸው። አንዳንዱ የታሪክ ጽሁፍን አጻጻፍ ወግ ተከትሎ በግርጌ ማስታወሻና በዋቢ መጻህፍት አጠቃቀስና አጠቃቀም ረገድ የተዋጣ አቀራረብን የተካነ ነው። አንዳንዱ ደሞ ካንጻር ምርጫው ጀምሮ የትኛውን ይዞ የትኛውን ትቶ የታሪክ ጽሑፉን ለገጸ ንባብ እንደሚያበቃ ግራ የገባው የሚመስል ነው። የግርጌ ማስታወሻ አጠቃቀሙም፥ የዋቤ መጻህፍት አጠቃቀሱም ሁሉ ውንግርግሩ የወጣበት ሆኖ ይስተዋላል። ከዚህ ከሁለተኛው ዓይነት የተበላሸ ያጻጻፍ ቴክኒክ የምናገኘውም አላባ እንደዚያው የተምታታና እናትዋን እንዳጣች ግልገል የሚዋልል ዓይነት ሆኖ እናገኘዋለን። ካነበብኳቸውና ካልተዋጣላቸው የታሪክ መጻህፍቱ ዝርዝር ውስጥ የሻምበል ተስፍዬ ርስቴን “ምስክርነት” ለአብነት መጥቀስ ይቻላል።
የሻምበል ተስፋዬ ሥራ የባለ ሙያ እገዛ የተነፈገውና ወርቅ የሆነ ፍሬ ነገርን (material) በወጉ መጠቀም ያልቻለ መካን ሥራ ነው። በጭብጥ ደረጃ የሚያነሳቸውን ፍሬ ነገሮች፣ በታሪክ ጽሁፍ አጻጻፍ ቴክኒክና በታሪክ ቋንቋ አጠቃቀም ድክመት ምክንያት ሥራውን ሊዳጨው ችሏል። አንዳንድ ቦታ ላይ የሚያነሳቸውን ብርቱ ጉዳዮች መግለጽ ሲያቅተው፣ የተሳሳተ መደምደሚያ ላይ ሊያደርሱ የሚችሉ ብይኖችን ሰጥቶ ሲያልፍ ይስተዋላል። ደርግን ከዚያ ሁሉ የሥልጣን ጥማትና አምባ ገነናዊ አመራር ነጻ ሊያዋጣ ሲፈልግ፣ ጦሱን ሁሉ ለነመኢሶንና ኢሕአፓ ሰጥቶ ቁጭ ይላል።
“በታሪክ ጽሑፍ አጻጻፍ ቴክኒክና በታሪክ ቋንቋ አጠቃቀም ድክመት ምክንያት ሥራውን ሊዳጨው ችሏል። አንዳንድ ቦታ ላይ የሚያነሳቸውን ብርቱ ጉዳዮች መግለጽ ሲያቅተው፣ የተሳሳተ መደምደሚያ ላይ ሊያደርሱ የሚችሉ ብይኖችን ሰጥቶ ሲያልፍ ይስተዋላል”
የደርግ አስቀያሚው ገጽታ ባለቤቶች ሁሉ እነዚህን ድርጅቶች የመሳሰሉ እንደሆኑ ሰበብ እያፈላለጉ ሲዳርጉባቸው ይስተዋላሉ። “… የኢትዮጵያ ምሁራን… ሁሉን የሚጠሉ ናቸው። ባህላቸውን፣ ኢትዮጵያዊነትን ይጠላሉ፣ ይንቃሉ። ሁሉን ማፍረስ ይወዳሉ… እርስ በርስ መተማመን፥ መደጋገፍና መረዳዳት ሳይችሉ ቀርተዋል። (ኢሕአፓና መኢሶን በአብዮቱ ወቅት የሠሩትን ያጤነዋል) የጥቅም ስስታም ናቸው። የሥልጣን ስስታም ናቸው። ጨካኞች ናቸው…”” (ገጽ 115) እያሉ እንዲህ ያዘናጉናል። ደርግን ሳይሆን እኒህ የወደቀ ዛፍ ተምሳሌቶችን በሁሉም ረገድ እንድንረባረብባቸው ይወተውቱናል።
እኚህ ጸሃፊ አንድ ሌላ ነገርም ዘነጉ። እሳቸው እንደሚሉን በኢሕአፓና በመኢሶን ክፋትና ጨካኝነት አንጻር፣ እርሳቸውና እርሳቸው የሚያሽሞነሙኑት የወታደራዊው ደርግ አመራር የትኛውን የስልጣን ቸርነትና ርህራሄ እንዳደረጉ ሹክ ሳይሉን ማለፋቸው ነው። ወይም ባለፉት 27 ዓመታት የኖሩበትን የወያኔ/ኢሕአዴግ ሥርዓት የሥልጣን ቸርነትና ርህራሄ ላብነት ያህል ወዲህ ቢያቀብሉን መልካም በተደረስናቸው ነበር። ስለወያኔ/ኢሕአዴግማ አንዲት ዘለላ መስመርም ሳይጭሩ የብእር ቀለማቸው ነጥፏል። ምናልባት በቀጣዩ “የታሪክ” ጽሑፋቸው፣ ሊያስነብቡን የይደር ቀጠሮ ይዘውልን ይሆናል እንጠብቅ ይሆን
በአጠቃላይ ይህ ሥራቸው ሲመዘን፤ የመልካም ኢልቦለድ ጽሑፍን ደረጃ የማያሟላና ከማሳየት ይልቅ በመናገር ላይ ያተኮረ ረጋ ሠራሽ ሥራ ነው። ያማርኛ ቋንቋን የአጻጻፍ ሕግም በብርቱው የሚጻረሩ ችግሮችም ተስተውለዋል። ረዣዥም አረፍተ ነገሮችን መጠቀም፥ አንዳንድ ቃላትን ያለ ስፍራቸው መሰንቀር፥ አንቀጾችን አለመመጠን ይስተዋላል። ይህም ላንድ የኢልቦለድ ሥራ የተነባቢነቱን ፍጆታ በመቀነሱ ረገድ፣ አፍራሽ ሚናን እንደሚጫወት መጠቆምን እንወዳለን።
ሰ. ልጅነት…………በዘነበ ወላ የመሳሰሉት ላብነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በዚህ በልቦለዱ ዘርፍ አንድ አዲስ ያልተለመደ ዓይነተኛ ሥራ ሆኖ የብዙ አንባቢያንን ቀልብ በቅርቡ የሳበው፣ የይስማዕከ ወርቁ “ዳርቶጋዳ” ነው። ከሳይንስ ልቦለድ (Science fiction) አጻጻፍ ጎራ የሚመደብና ላይነትም በብርቱ የሚጠቀስ ነው። በጥሩ የሥነ ጽሁፍና የሥነ ሕይወት ሙያዊ ቃላት የሸገነ ሥራ ነው። አንባቢን ወጣሪና ከእውነታው ዓለም ጋር እያፋለመና እያዋዛ ጣናን የሚያስቀዝፍ ነው።
እነዚህ ለዓይነት ያህል የተጠቀሱትም ሆኑ ሌሎቹ አዳዲስ የወጡ አብዛኞቹ መጻህፍት ብዙ ሊባልላቸውና ሂሳዊ ንባብም ሊካሄድባቸው የሚገቡ ናቸው። በዚህ ዓይነት አንድ አቢይ ጉዳይን ለማየት በተመረጠ ርእስ ስር ስለሁሉም ብዙ ለማለት ባይቻልም፣ በሌላ ጊዜ ተመልሶ በሌሎቹም ተጠቃሽ ሥራዎች ላይ ሊጻፍባቸው እንደሚችል የዚህ መጣጥፍ አቅራቢ ያምናል። እናም ለዛሬው ትኩረቴ ወደ መረጥኩት የሻለቃ ማሞ ለማ “የወገን ጦር ትዝታዬ” ሥራ ላቅና።
“የወገን ጦር ትዝታዬ” ከላይ እንደተመለከተው ሁሉ፣ በኢልቦለድ የሥነ ጽሁፍ ጎራ፣ በሕይወት ታሪክ ማስታወሻ አጻጻፍ ክፍል ውስጥ የሚመደብ ነው። ከኔበንተኔ አጻጻፍ የሚለየው፣ ደራሲው የራሱን የትወልድም ሆነ የእድገት ወዘተ… ጉዳይ ፋይዳዬ ብሎ አንስቶ ከሀ እስከ ፐ ድረስ አለመተረኩ ነው። የ “ኔበንተኔ” ጸሃፊ ከልደት እስከ… ዓይነት ትረካን በራሱ የሕይወት ታሪክና ገጠመኝ ዙሪያ ያጠነጥናል። “የወገን ጦር ትዝታዬ” ዓይነቱ የሕይወት ታሪክ ማስታወሻ ጸሃፊ ግን፣ ከሕይወት ዘመኑ አንድ አንጓ እውነትና እውነት የሆነ ገጠመኝ በመነሳት፣ በዚያ መቼት ዙሪያ ያጠነጠነውን ማስታወሻውን ያስነብባል። እናም በዚህ አግባብና አንድምታም ነው የሻለቃ ማሞን ሥራ የምንቃኘው።
ሻለቃ ማሞ የረዥም ጊዜ ልምዳቸው የዘመቻ መኮንንነት ባጠቃላይም ውትድርና እንጂ ጸሐፊነት አይደለም ብሎ እሰጥ አገባ የሚሄድ ሁሉ፣ ይህን ሥራቸውን ካነበበ በኋላ መረታቱ አይቀሬ ነው። ሰውዬው ባንድ እጃቸው ክላሽንኮቭ በሌላኛው እጃቸው ደግሞ ብእር ጨብጠው የኖሩ ዓይነት ሰው ናቸው… ሥራቸው የሚያስመስላቸው። ሃሳባቸውን በወጉ አፍታተው መግለጽ የሚያስችላቸው ሁለንተናዊ የቋንቋ ችሎታቸውና ጉልበታቸው የሚደነቅ ነው። የኢልቦለድ ሥራ ማቅረቢያ ቋንቋቸውና የወታደራዊ ሙያቸው ቋንቋ ብቃትና የሁለቱ ተጣጥሞሽ ለሥራቸው ስኬት ትልቁን አስተዋጽኦ እንዳደረገላቸው ማስተዋል አያዳግትም። በርግጥ አልፎ አልፎ በአርታዒ እጅ ሊቃኑ ይችሉ የነበሩ ያንቀጽ አቀማመጥ ስህተቶች ይስተዋላሉ። “አንድ አረፍተ ነገር አንድ አንቀጽ ሆኖ አይቀመጥም” የሚለውን ያማርኛ ቋንቋ ያጻጻፍ ሕግ ይጻረራልና ነው ይህን ማለታችን።
ሌሎቹም በጦር ግምባር ዙሪያ የተጻፉ አንዳንድ መጻህፍት የየበኩላቸውን ያተራረክና የመግለጽ ብቃት ማሳየታቸውን አለ ማለት አይቻልም። ታደሰ ቴሌ ሰልቫኖ፥ ብ/ጀኔራል ተስፋዬ ሃብተ ማርያምና ብ/ጄኔራል ካሳዬ ጨመዳ ብርቱ ሥራዎች ካቅረቡልን ጸሃፍት መካከል ናቸው። ያንን ዘግናኝ የምጽዋ እልቂት ታደሰ ቴሌ እንደ ካሜራ ቀርጸው አሳይተውናል። ጀነራል ተስፋዬ የናቅፋን አስደናቂ ግዳጅ አውጣጣቸውን፥ ጄኔራል ካሣዬ የጅጅጋውንና ባጠቃላይም ከወራሪው የዚያድ ባሬ ጦር ጋር የተደረገውን እልክ አስጨራሽ ፍልሚያ በየበኩላቸው እንደመስታወት አሳይተውናል። ይሁንና ሻለቃ ማሞ የጦር ግምባር ሁለንተናዊ ገጽታንና ሕይወትን በላቀ ደረጃ ባማርኛ ቋንቋ ፍንትው አድርገው ማሳዬት በመቻላቸው፣ ካድናቆቱ ያንበሳውን ድርሻ ሳይወስዱ አይቀሩም የሚል እምነት አለኝ። ይህ ሥራ እውነታን መደላድሉ አድርጎ፣ በሚዛናዊ አቀራረቡ ከበላይ አካል እስከ ተራ ወታደሩ ያለውን መዋቅር ሁሉ በወታደራዊ ሙያ ግብአት አኳያ የሚያሄስ ነው። ሻለቃ ማሞ ችግርን ብቻ የሚነግሩን ሳይሆኑ፣ የችግሩን አፈጣጠር መሠረት እየመረመሩ መፍትሄውንና አማራጩን ሁሉ እየጠቆሙ በማሳዬት ነው… ጠንከር የሚሉብን።
• በኢልቦለዳዊ የፈጠራ ሥራህ፥ አሳይ እንጂ እንዳትናገር፣…. የሚሉ ናቸው ይህን ምክር ሻለቃ ማሞ በወጉ የተጠቀሙበት ይመስላሉ። ጸሃፊው ጦር ሜዳን እንደ መልካም የእጅ መዳፍ አንባቢ ጠበብት አብጠርጥረው አንጠርጠረው ያስነብቡናል። ያሳዩናል። ወይንም በዘመቻ መኮንንነት ዘመናቸው ከጃቸው እንደማይለያቸው የጦር ሜዳ ካርታቸው ንባብ ሁሉ፣ የትናንት ውሏቸውን በቃላት እያሰሱ እኛን ያሰንብቡናል። ሰማዩ፥ ተራራው፥ ኮረብታው፥ ከተማው፥ መንደሩ፥ ሸለቆው፥ ሸንተረሩ፥ ጉራንጉሩ፥ ሰርጡ፥ ጉድባው፥ ወንዙ፥ ኩሬው፥ ምንጩ፥ አሸዋው፥ አለቱ…. መልክአ ምድሩ ሁሉ በያይነት በያይነቱ ሲገለጥልንና፣ የሰው ልጅ በነዚህ ሁሉ ውስጥ በእሳት እየተፈተነ ሲያልፍ ወይም ሲያሸልብ እንደሲኒማ ያሳዩናል።
ባኳያውም ጀቱ፥ ታንኩ፥ ብረት ለበሱ፥ መድፉ (120 ጀነራል መድፍ፥ ግራርፒ፥ 80፥ 70 ሚ.ሜ. ወዘተ…)፥ መትረየሱ፥ አር ፒ ጂው፥ ዶሽቃው፥ ዙ 23፥ ቦምቡ፥ በያይነት ጠመንጃው…. ይነገረናል ሳይሆን፣ ይስተዋለናል። በነዚህም አረርና የሳት ላንቃ እዚያም ቤት እዚህም ቤት ሕይወት ስትበላ፥ ሕይወት ስትጠጣ ሸጋው ብእረኛ ያሳዩናል። በሕይወት ታሪክ ማስታወሻ ጸሃፊነታቸውም ሻለቃ ማሞ በኤርትራ በረሃዎች ውስጥ እጅግ ፈታኝ በሆኑት ያልጌና፥ ያፋቤትና የሌሎችም ጦር ሜዳዎች ላይ ያሳለፏቸውን የጀግንነት፥ የሞትና የሽረት ወቅቶች (ክፉ ዓመታት፥ ወራት፥ ቀናት፥ ሰዓታት፥ ደቂቃዎችና ቅጽበታት…) ሁሉ እንደደህና ካሜራ ቀርጸው ለተደራሲያን አካፍለውናል።
“…አንድ ወታደር በዝግታ ወደሚሄደው ኦራል መኪና ሮጥ ሮጥ ብሎ ተጠጋና ከነጂው ጋር እንደመነጋገር ብሎ የመኪናውን መዝጊያ ይዞ በመንጠልጠል ከነጂው አንድ ነገር ይቀበላል። ያን መከረኛ ሲጋራ ይሆናል.. ምድር ያደበላለቀ ፍንዳታ ሰማሁ። ዓይኔን እዚያ አየው የነበረ መኪና ላይ ስወረውር መኪናው በጥቁር ጭስ ተሸፍኗል። ከጭሱ በላይ ወታደራዊ (ፊልድ) ጃኬት … ወደ ሰማይ ተወርውሮ እንደገና ይወርዳል… ወደ ተመታው መኪና ሮጬ ስሄድ… ነጂው አላንዳች ጉዳት አምልጧል።
“.. ያ ለካስ እንደቅጠልና እንደ ወረቀት ባየር ላይ ይንገዋለል የነበረው ጃኬት ቀደም ሲል የመኪናው በር ላይ ተንጠልትሎ የነበረ ወጣት ኖሯል። ዓይናችን እያየ አካሉ ተበጣጥሶ ባካባቢው ላይ ተዘራ። የሰው ልጅ ሕልውና እንዲህ በቅጽበት እንዳልነበረ ሆኖ ከትቢያ የሚደባለቅ ዘግናኝ ነገር ሆኖ ይቀራል።”” (ገጽ 206 – 207)
ጸሐፊው የዚህ ዓይነቱን ቅጽበታዊ የሰው ልጅ ሕይወት ቅጥፈት በተለያዩ የጦር ሜዳዎች ላይ በተናጣልም በጅምላም አስተውለዋል። ይህ ከለጋ እድሜያቸው ጀምሮ አብሯቸው ያደገ እጣ ፈንታ ዛሬም ያ ክፉ ትዝታው ከውስጣቸው አልወጣ ብሎ እንደሚያሰቃያቸው በየምእራፎቹ ላይ እየተዘገነኑ ገልጸውታል።
በተለይም እጅግ በጀግንነቱ የሚያደንቁትና የሚወዱት ጓደኛቸው የመቶ አለቃ ተስፋዬ አያና፣ ሥርአት አልበኛና አምባገነን በሆኑ አዛዦች፥ ካድሬዎችና ተከታዮቻቸው ደባ እዚያው ጦር ግምባር ላይ እንዲረሸን መደረጉ እንደ እግር እሳት ሲያቃጥላቸው መኖሩን አምርረው ይገልጻሉ።
“…ርሸናው በጠዋት መካሄዱንና ሃያ ሁለቱ ሰዎች መገደላቸውን ተስፋዬም… ከሌሎች የ324ኛ ሻለቃ አባላት ጋር መገደሉን ነገረኝ… በዚህ ዓይነት የገዛ ወገናችንን እያረድን በየሜዳው እየጣልን የትኛው ውጊያ ሊቀናን? … እግዚአብሄር የለም ማለት ነው እያልኩ ፈጣሪዬን የማማርርበት ደረጃ ደርስኩ… ሁላችንንም እንደኖህ ዘመን ያለ የጥፋት ውሃ አጥለቅልቆ እንዲጨርሰን ተመኘሁ። ባንድ ጊዜ ጠባዬ ሁሉ ተለውጦ ሌላ ሰው ሆንኩ። በረዥም የጦር ሜዳ አገልግሎቴ ብዙ የከፋ ውጊያ ስቃይና መከራ አሳልፌያለሁ። እንደዚያ ጊዜ ግን መንፈሴን የመረዘ ነገር አጋጥሞኝ አያውቅም።” (ገጽ 119/120) እያሉ በውስጣቸው የነበረውን ጽኑ መከፋት ገልጸውታል። በዚህ የራስን ወገን በራስ እጅ የመብላት ያልጌና ግምባሩ ክፉ ድርጊት፣ ከያንዳንዱ ብርጌድ ሃያ ሃያ ሰው፥ ከልዩ ልዩ ክፍሎች ደሞ ከመቶ ሰው በላይ ጭዳ እንደተደረገ ይተርካሉ ሻለቃ ማሞ። ይህ ሁሉ አሳዛኝ ድርጊት የተፈጸመው የበላዮች የሰጡትን የተሳሳተ የውጊያ አፈጻጸም ስልትና የተከተለውን ከፍተኛ ውድቀት፣ በምስኪን መስመራዊ መኮንኖች፥ የበታች ባለሌላ ማእርጎችና ተራ ወታደሮች ቅጣት ሸፋፍኖ ከተጠያቂነት እራስን ለማዳን ነበር።
በሌላም በኩል የኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም ፈርጣማ የጭካኔ ክንድ እንደ ሜ/ጀኔራል ታሪኩ ዓይነቱን ምርጥ የዘመናችንን መኮንን ከማድቀቅ ያልታገተ ዓይኔ በወታደራዊ ሳይንስ በጦር አውድማዎች ውለው በእሳት የተፈተኑ ጀግና ነበሩ። ደራሲው የግፍ አገዳደላቸውን ምክንያት ልዩ በሆነ ገላጭ አነጋገር አስቀምጠውታል። “የጄኔራል ታሪኩ ዓይኔ መገደል የፕሬዚዳንት መንግሥቱ ኃይለማርያምን የንዴት ግለት ለማብረድና የጭራቅነት ስሜታቸውን ለማርካት ካልሆነ በስተቀር ከጉዳት ሌላ ለሃገርም ሆነ ለሠራዊቱ የሰጠው አንዳች ጥቅም አልነበርም።” (ገጽ 282) አባባላቸው ትክክል ነው። ከዚያ በኋላ ጦሩ ከመሠረቱ እንደተናጋ ካብ ነበር የተናደው።
ጸሃፊው ቀደም ብለውም ባወሱት አንድ አሳዛኝ ገጠመኝ ላይ እንዲህ የሚል ይነበባል። የመቶ አለቃ ጌታቸው ደምሴ የሚባል አንድ የመረጃ መኮንን ግዳጅ ላይ ፈጽሟል በተባለው የአፈጻጸም ስህተት በማርሻል ኮርት እንዲረሸን ይወሰንበታል። ውሳኔውን በበላይነት የሰጡት ጀኔራል አበራ አበበና ኮሚቴያቸው ነው። ሆኖም ከብርጌድ አዛዡ ከሻለቃ መረሳ የይሁንታ ምላሽ እስካልተሰጠ ድረስ ተፈጻሚ ሊሆን ስለማይችል ችኩሉና ጨካኙ ጀነራል አበራ ሻለቃ መረሳን ለስምምነቱ አጥብቀው ይጠይቋቸዋል። ቆራጡ ሻለቃ መልሳቸው አጭር ነበር። “ ጌታዬ፣ እንኳን እስረኛውን መኮንን እኔንም ቢሆን የማስገደልና የፈለጉትን ማድረግ የሚያስችል ሥልጣን ስላለዎት የፈለጉትን ማድረግ ይችላሉ እንጂ፤ ከማውቀውና ከማምንበት ውጭ በትእዛዝና በጫና ሰው ይገደል ብዬ አስተያየት አልሰጥም” ማለታቸውን በእማኝነታቸው የሰሙትንና ያሰተዋሉትን አስፍረዋል።
ደራሲው፣ ያንዳንድ ብርቱ ጀግኖቻችንንም ተጋድሎና ሕልፈት ለዓይነት ያህል አልፎ አልፎ በየምእራፎቻቸው ውስጥ እንደጌጥ ጣል ጣል እያደረጉ ያተራረክ ስልታቸውን አጓጊና ጣፋጭ አድርገውታል። የጀግናውን፥ ያስተዋዩንና የቆራጡን የሻለቃ መረሳን ድንቅ የጦር ሜዳ ውሎ ያነሱባቸው ገጾች ብዙ ናቸው። በአልጌና ግምባር ለአምስት ዓመታት በበረሃ ሲጠበስ በቆየው ሠራዊት ውስጥ፣ የብርጌድ አዛዥ ሆነው ብዙ የጀግነንት ተግባሮችን የፈጸሙት የሻለቃ መረሳ ፍጻሜ የብዙዎችን ልብ የሰበረና ቆራጥነትን ያስጠየቀ ነበር ሲሉ ጸሃፊው ያስታውሳሉ።
ሻለቃ መረሳ ብዙ ግዳጆች ላይ ሲውሉ ብዙ ያሟሟት አይነቶችን ሁሉ እየናቁ፥ ሞትና እሳቸው ከቶም ሊተዋወቁ እንደማይችሉ በልበ ሙሉነት እየተናገሩ ለጦሩ ሁሉ በጀግንነታቸው አርአያ እንደነበሩ ይህ መጽሃፍ ያወሳል። በተለይም ፈንጂ የሚባል ነገር ከቶም ሊደፍረኝ አይችልም የሚሉና የፈንጂ አደጋ ደምበኞች የሆኑትን እነ ሻለቃ ማሞን ያሾፉባቸው እንደነበር ተተርኳል፡፡
ከ1971 እስከ 1976 ዓ.ም. ድረስ ፈታኝ ፍልሚያዎች ባአልጌና ግምባር ሲካሄድ ቆይቶ፣ በመጨረሻው ላይ የጦሩ አቅም እየሳሳ መሄዱን ያወቀው ሻቢያ መጠነ ሰፊ ማጥቃት ሲሰነዝር ጦሩ የመፈታት መጥፎ እጣ ፈንታ ገጠመው። በዚህ ውጊያ ላይ ጠላት እየገፋ መጥቶ የወገን ጦር እሩብ ያህሉ ብቻ ማፈግፈግ ሲችል፤ የቀረው በሞትና በምርኮ ከጥቅም ውጭ ይሆናል። መቀመጫውን አዲስ አበባ ላይ ያደረገው የበላይ አካል መጀመሪያውንም ለጦሩ የክፉ ጊዜ ጥንቃቄና ዝግጅት ባለማድረጉ የሚደርስለት አጥቶ እንደወጣ ቀረ።
ሩብ ያህሉ ጦር በማፈግፈጉ ሂደት ላይ እያለ ጠላት የወገንን ድርጅት ይከብና የጅ በጅ የጨበጣ ውጊያው ይፋፋማል። ወዲያውም ከታንክ ጋር ግብግብ ይገጠማል፡፡ ሻለቃ መረሳ አጠቃላይ የጦርነቱ አካሄድና የደረሰበት ደርጃ ክፉኛ ያበሳጫቸዋል። እናም እራሳቸውን ለማጥፋት ሲሞክሩ ተረባርበው ጓደኞቻቸው ያስጥሏቸዋል። ግና ውስጣቸው በጠላት እብሪትና በበላይ አካላት ደባ የነፈረው ቆራጡ መረሳ ከመጨረሻው ውሳኔያቸው የሚናጠቡ አልነበሩም። ዙሪያቸውን የከበቡዋቸውን ውድ የትግል ጓዶቻቸውን አዘናግተው አንድ ቅጽበታዊ እርምጃ በራሳቸው ላይ ይወስዳሉ፡፡ የማጥቂያ የእጅ ቦምባቸውን ከመቅጽበት ከመጠበቂያው ይነቅሉና እላዩ ላይ ተኝተው አሰቃቂ ሞት ይሞታሉ።
ጸሃፊው ሻለቃ ማሞ ስለ እኚህ አለቃቸው እንዲህ ይላሉ። “… እርሱ ግን በተመኘው ዓይነት ነው የመጨረሻ እንቅልፉን ያንቀላፋው። ሻለቃ መረሳ ሁልጊዜ የሚላትንና የሚመኛትን ነው ያደረገው። ሻለቃ መረሳ ልበ ሙሉ ጀግና ከመሆኑም በላይ በሃገሩና በወገኑ ላይ ጥቃት ሲደርስ ማየትና ለጠላት መሸሸን በፍጹም አይወድም ነበር። ከዚህ ሞትን ይመርጣል። ውርደትን እንጂ ሞትን አይፈራም ነበር….። (ገጽ 50)
ጸሃፊው አንድ የውጊያ ውሎ ለወገን ጦር ያልተመቸና ጠላት ከባድ ጉዳት ያደረሰበት ሁኔታ ከገጠመ፣ እንደ አልጌናው ግምባር ፍጻሜ ሁሉ ለጠላት እጅን ላለመስጠት ሲሉ እራሳቸውን በራሳቸው የሚያጠፉ ብዙ ጀግኖች እንደነበሩ አውስተዋል። ከብዙዎቹም መካከል አንድን ጀግና ወታደር ወስደው እንዲህ አስነብበውናል።
ወታደር ደረጀ ይባላል።አንድ ወሳኝ ግዳጅ ላይ እንዳለ ትከሻውን ይቆስላል። እነሻለቃ ማሞ (ያኔ መቶ አለቃ) እንዲገለል ያግባቡታል። አሻፈረኝ ይላል። እናም ወደ ምሽጉ ገብቶ ጠላትን መፋለም ይቀጥላል። ግን ይህም አልበቃው ኖሮ ከምሽጉ ዘሎ ወጥቶ ወደ ጠላት ወረዳ ይወረወራል። ጸሃፊው እንዲህ ይገልጡታል…
“እግሩን አንፈራጦ ቆሞ ክላሺንኮቭ ጠመንጃውን ባንድ እጁ በሙሃይቱ ደግኖ ያለውን ጥይት በጠላት ላይ ያርከፈክፈው ጀመር። … እግሮቹን መሬት ላይ ቸክሎ እስከ መጨረሻው ሕቅታ መተኮሱን አላቋረጠም።.. ደረጀ እልሁንና ቁጭቱን እስከ መራራ ፍጻሜው ድረስ ለመወጣት ሲል ያደረገውን ለማመን የሚያዳግት ገድል ነበር። ጥይት ሰውነቱን እየበጣጠሰውና እየቦጫጨቀው ፍንክች ሳይል የመጨረሻውን ጥይት ተኩሶ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ መሬት ላይ በጀርባው ተዘረረ።” (ገጽ 155)
ከበደ ይባል የነበረው ጎበዝ መትረየስ ተኳሽና ሌሎችም ጀግኖች በስህተት ከወገን በተሰነዘረ የመድፍና የታንክ ድብደባ ማለፋቸውንም ጸሐፊው አልሸሸጉንም። ታዲያ ከበደ ቆሰለ እንጂ አልሞተም ነበርና ረዳቱ ተክላይ አሟሟቱን ለሻለቃ ማሞ እንዲህ ይገልጸዋል። “… ቆስሎ ደግፈነው ስናመጣ እራሱን ይረዳ ነበር… የተራራው አናት ላይ ደርሰን ወደ እርሶ እየተቃረብን ሳለ፣ የታንኩ ድብደባ ጀመረ። ወዲያው በያገኘንበት ቋጥኝ ስር ሁላችንም ተሸሸግን። እሱ ከተከለለበት ቦታ “ዶፍ” የሚል ተኩስ ሰማን። አጠገቡ ሄጄ ሳይ የገዛ ሽጉጡን ጠጥቶ ራሱን በራሱ አጥፍቶ አገኘሁት… እኔ ጀግና ሰው ሲሞት ማየት አልፈልግም። በከበደ ፈንታ እኔው በሞትኩ!” (ገጽ 181) ሲል ለጀግና ጓደኛው ህልውና የራሱን ሕይወት ቢገብርለት እንደሚሻ ላዛዡ ገልጦላቸዋል። ድንቅ ፍቅር፥ ድንቅ የትግል ጓድነት ቋጠሮ!
ሌላው ተጠቃሽ የመትረየስ ተኳስ ወታደር ሽመልስ ነበር። ወደ ጠላት ወረዳ ገስግሶ ሄዶ ተአምራዊ ማጥቃት የፈጸመና ሊያጠቃ የመጣውን የሻቢያ ጦር ድምጥማጡን ለማጥፋት ሰበብ የሆነ ጀግና ነበር። ከጉድባ ጉድባ መትረየሱን ተሸክሞ እየተሯሯጠ በጠላት ላይ ድንገተኛ ድልን ለወገን አጎናጸፈ። የማታ ማታም ቅንድቡ ላይ ተመቶ ይወድቃል። በላቸው የተባለው ረዳቱም ቁስሉን ቢያስርለትም ሽመልስ የሚተነፍስ አልሆነም። ሞተበት። እናም በላቸው አቃባሪ ፍለጋ ወደ ወገን ጦር ይፈጥናል። የሸመልስ አስከሬን ከነበረበት በርከት ብለው ሲመለሱ፣ የጀግናው አስከሬን ከመቃብር በታች ውሎ ያገኙታል። በዚያ ፍጥነት በማንና እንዴት ሊቀበር እንደቻለ ግራ ገብቷቸው ይመለሳሉ። አመሻሹ ላይም የጀግና ወታደራዊ ያቀባበር ሥነ ስርዓትን ያከናውኑለታል።
የሽመልስ የጀግንነት ገድል እየተወሳና እየታሰበ እያለ ከስድስት ወራት በኋላ፣ በጦር ሃይሎች ሆስፒታል ውስጥ ታዬ የሚል ዜና ይሰራጭ ጀመር። ለካስ ጓደኛው በላቸው አቃባሪ ፍለጋ ሲሄድ፣ አግላዮች ደርሰው አስከሬኑን ወደ ማግለያ ጣቢያ ወስደውት ኑሯል። ታዲያ ሌሊት ላይ ካስከሬኖቹ መሃል የኩርፊያ ድምጽ የሚያሰማ ሰው አለ የሚል ጥቆማ ከቁስለኞች ለሃኪሞች ይደርሳል። ሃኪሞቹ ሊያጣሩ ሲሄዱ እውነትም ሞተ ያሉትን ያልሞተውን ሽመልስን ያገኙታል። በማግስቱ ከሌሎች ቁስለኞች ጋር ወደ አሥመራ በሄሊኮፕተር ይላካል… ከዚያም ለከፍተኛ ሕክምና ወዳዲስ አበባ ይሸጋገራል… ከዚያም ለከፍተኛ የቀዶ ጥገና ሕክምና ወደ ምሥራቅ ጀርመን ይበራል። የሚቻለው ሁሉ ተደረገለት… ግን ተባህር ማዶ ሲመለስ፣ ያይምሮ መታወክ ሰለባ ሆኖ መቅረቱን ስንረዳ ውስጣችን በሃዘን ተረታ።
ስለ ጀግኖች የበታች ሹማምንት፥ ተራ ወታደሮች፥ መስመራዊና ከፍተኛ መኮንኖች፥ ጸሃፊው የሚነግሩንን ያህል ስላንዳንድ ጀግኖች የጦር አዛዦችም ያወሱናል። የኮሎኔል ለሜሳና የመቶ አለቃ ወጋየሁ ደግነቱ (ድምጻዊው… አፈር ይቅለለውና) የጦር ግምባር የግዳጅ አፈጻጸም ፍጥጫም ፈገግ ከማሰኘቱም ባሻገር፣ ፍጻሜው ልብን ያረካል። ጎበዝ የበላይ አካልና የጦር አዛዥ አንድን ጀግና በጭንቅ ጊዜ መውለድ እንደሚችል የኮሎኔል ለሜሳ ቁርጠኛ ወሳኔና ትእዛዝ፣ የመቶ አለቃ ወጋየሁን እንደዘፈኑ ሁሉ ጠላትን ቆርጦ ቆርጦ ለመጣል አስችሎታል… በተግባር።
የኮሎኔል ቢሹ ገብረ ተክሌ አስደናቂ የግዳጅ አፈጻጸምም በደራሲው መጽሃፍ ውስጥ ውል ያለው ተጠቃሽ ነው። እኚህ ጀግና በትውልድ ክፍለ ሃገራቸው በኤርትራ ሰላም ሳይሰፍን ጸጉራቸውን ላለመቆረጥ ለራሳቸው ቃል ገብተው ይኖሩ የነበሩ ቆራጥ ነበሩ። ኮሎኔል ቢሹ ጥይት አይመታቸውም እየተባሉ ይታመኑ የነበሩና 31ኛ ሻለቃን ከኮሎኔል ክፈተው መርኔ ጋር ነፍስ አድን ተወርዋሪ ጦር አድርገው የገነቡ ጀግና ነበሩ። ዝርዝር ገድላቸው ብዙ ብዙ ነው። የሕልፈታቸው አሳዛኝነትም ያጫረውን ቁጭት ደራሲው በዝርዝር አስቀምጠውታል። በሻቢያ የተገዛችው ፍቅረኛቸው ሕይወታቸውን አስገብራቸዋለች። ታሪካቸውና ስማቸው ግን ከመቃብር በላይ ሁሌም ገኖ ይኖራል።
የብ/ጄኔራል ሣምሶን ኃይሌ ታላቅ ትእግሥትና የጄኔራል ተስፋዬ ሃብተ ማርያም ያወቅሁሽ ናቅሁሽ እብሪት ልዩ ትኩረት ከተሰጣቸው የዚህ መጽሃፍ ደራሲ ነጥቦች አንዱ ነው። (ገጽ 240) በፓርቲ መዋቅር የበላይ የሆኑት ተስፋዬ በጦር አዛዥነታቸው የበላይ የሆኑትን ጄኔራል ሣምሶንን እንዴት ባንድ ቀውጢ የግዳጅ ሰዓት ላይ እንደተፈታተኗቸው በሰፊው ገልጸዋል። ይህም ለጦሩ የዘመቻ ስኬት ምን ዓይነት ዳፋ እንደነበር ገልጸው፤ በሌላ ጎኑ ደግሞ እንደ ሜ/ጄኔራል ሁሴን አህመድና ሜ/ጄኔራል ረጋሣ ጅማ ዓይነት በሳል የጦር መሪዎች እንዲህ ያለ አለመግባባት ባለበት ስፍራ ላይ የተጫወቷቸውን ገንቢ ሚናዎች አካፍለውናል። በቁምነገር መሃል ፈገግ የሚያሰኙ ቀልዶችን ጣል ማድረግ የሚወዱትን የጄኔራል ሣምሶንን ስሜት በሚገባቸው ቋንቋ እየኮረኮሩ መረጋጋትን በቀውጢው ሰዓት ላይ ለማስፈን ያደርጉ የነበረው ጥረት የሚደነቅ ነበር።
"[በትግራይ ጦርነት] መፍትሔው ፤ የመዳኛው ብቸኛ መንገድ ደግሞ ፤ እየተጠላላህም፤ ደም ከተቃባህም በኃላ ተመልሰህ ፤ ቁጭ ብለህ መነጋገር ብቻ ነው።" ሚካኤል ሽፈራው - Mereja Forum
*"..... መፍትሔው ፤ የመዳኛው ብቸኛ መንገድ ደግሞ ፤ እየተጠላላህም፤ ደም ከተቃባህም በኃላ ተመልሰህ ፤ ቁጭ ብለህ መነጋገር ብቻ ነው። በብዙ አገሮች የሆነውም የሄ ነው። ከብዙ ጥፋት በኃላ፤ ሙሉ ለሙሉ ኣገራቸውን ካወደሙ በኃላ፤ ያ ወድሟል ጠፍቷል የሚባለውን ወገንም ለይቶለት ኣይጠፋም። ምክኛቱም የፖለቲካ ቡዱን የሰዎች ስብስብ ብቻ ኣይደለም። cause ነው። ማለት ምክንያት ኣለው ፤ ጥያቄ ኣለው፤. . . ይሄ ምክንያትና ጥያቄ ደግሞ ልክ ነው ብለው የሚያስቡ ሰዎች ኣሉ። "
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ማዕከናት ዜና ቱርኪ ኣብ ውሽጢ ግዝኣተን ከይመሓላለፍ ድሕሪ ምዕፋነን፣ ቱርኪ’ውን ተመሳሳሊ ግብረ መልሲ ከምዝሃበት ይግልጸ ኣሎ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣገልግሎት ዜና ኣናዱሉ ንዝርከቦ መርበባት ሓበሬታ፣ ቲቪን ሬድዮታትን ቱርኪ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝዓፈናሉ ምኽንያት፣ እተን ማዕከናት ዜና ብዛዕባ’ቲ ኣብ ቱርኪ፣ ከተማ ኢስታንቡል ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ 2 ጥቅምቲ 2018 ዝተቐትለ ሱዕዳዊ ጋዜጠኛ፣ ጀማል ቓሾጊ ብዝምልከት መርመራዊ ጸብጻባት የቕርባ ብምህላወን’ዩ።
ቱርኪ ብወገና፣ ከም ግብረ መልሲ፣ ማዕከናት ዜና ስዑዲ ዓረብንን ሕቡራት ኢማራትን ከምዝዓፈነት እኳ እንተተቓልሐ፣ መንግስቲ እታ ሃገር ብዛዕባ’ዚ ዝምልከት መብርሂ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ ኣሎ።
ዝበዝሓ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ዘይሻራዊ መርገጺ ከምዝሓዘ ከመልክታ እንከለዋ፣ ኤርትራን ጂቡቲን ግና ጸግዒ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ምሓዘን ብወግዒ ኣፍሊጠን’የን።
ሬይሰን ስፕሪንግ ፍራሽዎች። ክፍት የፀደይ ግንባታው አየር እንዲዘዋወር ስለሚያደርግ እርስዎም በጣም ሞቃት አይሰማዎትም። ፍጹም የሆነ የመኝታ መፍትሄዎን ለማግኘት ከተጣራ የአልጋ መሠረት ወይም ከፍራሽ መሠረት ጋር ተጣምሮ ጠንካራ ወይም መካከለኛ ጠንካራ ፍራሽ ይምረጡ ፡፡ ስፕሩንግ ፍራሽዎች በጣም አድካሚ ናቸው ፣ እና የፍራሽ ማስቀመጫ ሁለቱም መፅናናትን ያሳድጋሉ እናም ለሚመጡት አመታት ፍራሽዎን ይጠብቁዎታል።
ወደ ጣልያንና የግሪክ የባህር ወደብ የሚጎርፉ ስደተኞች ላይ የተሰሩ ሁለት ጥናታዊ ፊልሞች የዚህ አመት የኦስካር እጩ ሆነዋል። በ ጃንፍራንኮ ሮሲ የተዘጋጀው ፋየር አት ሲ “fire at sea” የተሰኘው ፊልም በረጅም ጥናታዊ ፊልም መደብ ፎር ፖይንት ዋን ማይልስ “4.1 Miles” የተሰኘው በዴልፊ ማትዚኣራኪ የተሰራው ፊልም በአጭር ጥናታዊ ፊልም መደብ እጩ ሆነው ቀርበዋል።
በዚ ሓድሽ ውዕል፣ እቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓደ ካብ ዓበይቲ ወትሃደራዊ መዓስከራት ምዃኑ ዝንገረሉ ቦታ፣ ኣመሪካ ነዚ ዝቕጽል 20 ዓመታት ብኽራይ ክትውንኖ’ያ።
ኣብ ኣፍደገ ወሽመጥ ዓደንን ቀይሕ ባሕርን እትርከብ ንእሽቶ ሃገር ጅቡቲ ንኣመሪካ ሓንቲ ካብተን ዝልዓለ ወትሃደራዊ ስትራቴጅያዊ ኣገዳስነት ዘለወን ሃገራት ዓለም’ያ።
ኣመሪካ ኣብ ገማግም ባሕሪ ጅቡቲ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ለሞንየ፣ ልዕሊ 4 ሽሕ ቀዋሚ ሰራዊት ክህልዋ እንከሎ፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ድማ ነፈርቲ ዝስከማ መራኽብ ኵናት ኣብቲ ወደብ ከምዝጽግዓ ይፍለጥ።
በጥር 25/2013 ዓ.ም በሙሴ ሕግ መሠረት፣ የመንጻታቸው ወቅት በተፈፀመ ጊዜ፣ ዮሴፍና ማርያም ሕፃኑን ለጌታ ለማቅረብ ወደ ኢየሩሳሌም ይዘውት የሄዱበት፣ ሕፃኑን ኢየሱስ ወደ ቤተ መቅደስ የተወሰደበት፣ አረጋዊያኑ ስምዖን እና ነቢይት የነበረችው አና ሕፃኑን ኢየሱስ የተገናኙበት፣ “ጌታ ሆይ፤ ቃል በገባኸው መሠረት፣ አሁን ባሪያህን በሰላም አሰናብተው፤ዐይኖቼ በሰዎች ሁሉ ፊት ያዘጋጀኸውን፣ማዳንህን አይተዋልና” በማለት አዛውንቱ ስምዖን ለእግዚአብሔር ምስጋና ያቀረበበት እለት ዓመታዊ በዓል ተከብሮ ማለፉ የሚታወስ ሲሆን ከእዚህ በዓል ጋር መሳ ለመሳ ሕይወታቸውን ለየት ባለ ሁኔታ በቅድስና ለመኖር ለእግዚአብሔር መስዋዕት አድርገው ያቀረቡ ገዳማዊያን/ገዳማዊያት በዓል ታስቦ መዋሉም ይታወቃል።
ይህ በዓል በቫቲካን በተከበረበት ወቅት ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በቫቲካን በሚገኘው በቅዱስ ጴጥሮስ ባዚሊካ ውስጥ ባሳረጉት መስዋዕተ ቅዳሴ ተከብሮ ማለፉ የሚታወቅ ሲሆን በወቅቱ ይህንን መስዋዕተ ቅዳሴ ለታደሙ ገዳማዊያን እና ገዳማዊያት ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በእርሳቸው መሪነት ባሳረጉት መስዋዕተ ቅዳሴ ላይ ባሰሙት ስብከት ትዕግሥት በገዳም ሕይወት ውስጥ ለሚኖሩ ወንድ እና ሴቶች መለያ ምልክት ነው ማለታቸው ተገልጿል።
ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅቶቻችን ተከታታዮች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በወቅቱ ያደረጉትን ስብከት ሙሉ ይዘቱን እንደ ሚከተለው አሰናድተነዋል ተከታተሉን።
ስምዖን “የእስራኤልን መጽናናት በተስፋ ይጠባበቅ ነበር” (ሉቃ 2፡25) በማለት ወንጌላዊው ሉቃስ ይነግረናል። ማርያምና ዮሴፍ ኢየሱስን ወደ ቤተመቅደስ በወሰዱበት ወቅት ስምዖን መሲሁን ተቀብሎ አቀፈው። በአሕዛብ ላይ እንዲበራ የመጣው ብርሃን በዚያ ሕፃን ውስጥ የተገነዘበው የጌታን ተስፋዎች ፍጻሜ በትዕግሥት ይጠባበቅ የነበረ አንድ አዛውንት ሰው ነበር።
የስምዖን ትዕግሥት። እስቲ የዚያን አዛውንት ሰው ትዕግሥት ጠለቅ ብለን እንመርምር። በሕይወቱ ሁሉ በልቡ በትዕግሥት እየጠበቀ ነበር። ስምዖን በጸሎቱ ውስጥ እግዚአብሔር ባልተለመዱ ክስተቶች ውስጥ እንደማይመጣ ተገንዝቧል ፣ ነገር ግን በእለት ተዕለት ኑሯችን በሚታየው ብቸኝነት ፣ በሚከናወነው አሰልቺ እንቅስቃሴያችን ፣ በትጋት እና በትህትና እየሰራን ባለንበት ጥቃቅን ነገሮች ውስጥ ፈቃዱን ለመፈጸም በምናደርገው ጥረት ውስጥ ይሠራል። በትእግስት በመፅናት ጠበቀ እንጂ ስምዖን በጊዜ ሂደት አልደከመም። እሱ አሁን አዛውንት ነው፣ ነበልባሉም አሁንም በልቡ ውስጥ በደንብ እየነደደ ነበር። በረጅሙ ህይወቱ ውስጥ የተጎዳበት ፣ የተበሳጨበት ጊዜዎች ነበሩ ፣ ግን ተስፋ አልቆረጠም። እሱ በተስፋው ታምኖ ነበር ፣ እናም ላለፉት ጊዜያት በጸጸት ወይም በሕይወታችን በሚከሰቱ ጨለማዎች ውስጥ ስንገባ በሚመጣ የተስፋ መቁረጥ ስሜት እንዲዋጥ አልፈቀደም። በመጨረሻ ላይ “ዓይኖቹ የተሰጠውን ተስፋ ማዳን እስኪያዩ ድረስ” ተስፋ ባይቆርጡም ምንም እንኳን ሁሉንም ነገር በትዕግስት ቢጠብቅም ይህንን ትዕግስቱን እለታዊ በሆነ ሕይወቱ ገልጿል።
እኔ እራሴን እጠይቃለሁ-ስምዖን እንደዚህ ዓይነቱን ትዕግስት የተማረው የት ነው? እርሱ ትዕስግሥት የተወለደው ከጸሎት እና ከሕዝቦቹ ታሪክ ነው ፣ ይህም ሁል ጊዜ በጌታ ውስጥ “መሐሪና ቸር የሆነ ፣ ለቁጣ የዘገየ ፣ ጽኑ ፍቅርና ታማኝነቱ የበዛ” (ዘጸ 34፡6) አምላክ እንደ ሆነ ከሚሰማው እምነቱ የመነጨ ነው። እምቢታ እና ክህደት ቢኖርም እንኳ ፈጽሞ ተስፋ የማይቆርጠውን አባት እውቅና ሰጠው ነገር ግን “ለብዙ ዓመታት ታጋሽ” በመሆን የመለወጥ እድልን ያለማቋረጥ በመያዝ ኑሮውን ቀጠለ።