Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ጥገኛ አምክንዮ በሁለት የአምክንዮ ዋጋወች የሚተገበር ሲሆን፣ ውጤቱ ውሸት የሚሆነው ቀዳሚ አረፍተ ነገሩ እውነት ሁኖ ተከታይ አረፍተ ነገሩ (ጥገኛ አረፍተ ነገሩ) ውሸት ሲሆን ብቻና ብቻ ነው። (ቀዳሚና ተከታይ አረፍተ ነገር ምን ማለት እንደሆነ ከታች ሙሉ ማብራሪያ የሚለውን ክፍል ይመልከቱ ) ከአምክንዮ አንጻር ጥገኛ አምክንዮ ከአይደለም....ወይም... ጋር እኩል ነው። በሂሳብ አጻጻፍ፣ p ቀዳሚ አረፍተ ነገር (አስጠጊ) ቢሆንና q ተከታይ (ጥገኛ) ቢሆን፣ የጥገኝነት ዝምድናቸው እንዲህ ይጻፋል p → q ፡ ሲነበብ p ስለዚህ q ነው። ይህ እንግዲህ ከላይ እንደተጠቀሰው ከ አይደለም p ወይም q ጋር ምንም ለውጥ የለውም። ይህን የመጨረሻውን ግኝት
ነገ ዝናብ ባይዘንብና ስራ ብቀር፣ ዝናብ ሳይዘንብ የማደርገውን ስላልተናገርኩ በሁለቱም አቅጣጫ ውሸታም ነህ የሚለኝ አይኖርም። ዝምታ በአምክንዮ እውነት ስለሆነ፣ ቀዳሚው አረፍተ ነገር ሃሰት እስከሆነ ድረስ፣ እውነት ነኝ።
መሰረት አዲስ አበባ ውስጥ ከሌለች ከላይ የሰፈረው አረፍተ ነገር መሰረት የት እንዳለች አይነግረንም። ስለዚህ አረፍተነገሩ የማያውቀውን የማይናገር፣ የታይታነት የሌለበት ትሁት አረፍተ ነገር ነው።
መሰረት አዲስ አበባ ውስጥ ከሌለች አረፍተ ነገሩ የት ትሁን የት፣ ጨረቃ ላይ ትውጣ ኢትዮጵያ ውስጥ ትኑር፣ ቻይና አገር ትብረር የርሱ ጉዳይ አይደለም። ስለማያውቀው አይናገርም።
እንግዲህ የጥገኛ አምክንዮ ይህን መሰረታዊ እውነታ በመቀበል የሚነሳ የአምክንዮ አይነት ነው። መሰረት አዲስ አበባ ውስጥ አለች የሚለው ክፍል ቀዳሚ አረፍተ ነገር ሲባል መሰረት ኢትዮጵያ ውስጥ አለች የሚለው ተከታይ አረፍተነገር ነው። እዚህ ላይ፣ ከላይ እንዳስተዋልነው፣ ቀዳሚው አረፍተ ነገር ውሸት ቢሆን እንኳ ሙሉው አረፍተ ነገር ምንጊዜም እውነት እንደሆነ እንረዳለን። ስለሆነም የጥገኛ አምክንዮ ዋጋ ከነባራዊው አለም እውነታ ተነጥሎ መታየት አለበት። ጥገኛ አምክንዮ፣ ቀዳሚ አረፍተ ነገሩ ውሸት ከሆነ፣ አጠቃላይ አረፍተ ነገሩ ምንጊዜም እውነት ነው።
እዚህ ላይ መሰረት ሰው ካልሆነች ብቻ ይህ አረፍተ ነገር ስለ ተከታዩ አረፍተ ነገር ሊመረመር ይችላል። ሆኖም መሰረት ሰው አይደለችም የሚለው ውሸት ስለሆነ፣ ስለተከታዩ አረፍተ ነገር የሚናገረው ነገር አይኖርም። በአምክንዮ ዝምታ እውነት ነው። ከላይ የተጠቀሰው አረፍተ ነገር ስለማያውቀው ስለማይናገር እውነት ነው ይባላል። ይህ እንግዲህ ከለተ ተለት ንግግር ዘይቤአችን አንጻር እንግዳ ይሆናል።
ወራቤ የስልጤ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል ሀዋሳ የሲዳማ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል አዲስ አበባም የኦሮሞ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖራል ይህ ነው ሀቁ – Kichuu
HomeAmharicወራቤ የስልጤ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል ሀዋሳ የሲዳማ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል አዲስ አበባም የኦሮሞ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖራል ይህ ነው ሀቁ
#የኦሮሞ እና #የሲዳማ ግንኙነት ገና ካሁኑ ጠላቶቻቸውን መግብያ እያሳጣ ነው። አሁን ላይ አንዳንድ ድንበር የምንዋሰንባቸው ቦታ ላይ ያሉ#ኤጄቶ እና #ቄሮ በግዜያዊነት ግንኙነት ጀመሩ እንጂ ገና ህዝብ ለህዝብ ግንኙነቱ በኢፋ የሚጀምረው #የኢሬቻ በዓልን በጋራ ስናከብር ነው።#share
ወራቤ የስልጤ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል በሀርዳር የአማራ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖራል መቀሌ የትግሬ ሀዋሳ የሲዳማ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖርባታል አዲስ አበባም የኦሮሞ ነች ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ መብቱ ተጠብቆለት ይኖራል ይህ ነው ሀቁ
በፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ክስ ተመሥርቶባቸው ጉዳያቸውን በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ወንጀል ችሎት በቀጠሮ በመከታተል ላይ የነበሩት ዶ/ር መረራ ጉዲና እና 22 ተከሳሾች ክሳቸው እንዲቋረጥ መወሰኑ ተረጋገጠ፡፡
በዋና ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ አቶ ጌታቸው አምባዬ ፊርማ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ወንጀል ችሎት የተላከው ደብዳቤ እንደሚያመለክተው፣ ዶ/ር መረራም ሆኑ ሌሎች በክስ ላይ የነበሩ ተከሳሾች ክሳቸው ተቋርጧል፡፡
‹‹ . . . በፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 943/2008 አንቀጽ 6/3/ሠ መሠረት፣ ለሕዝብና ለመንግሥት ጥቅም ሲባል ክሱ እንዲነሳላቸው የተወሰነ መሆኑን አስታውቃለሁ፤›› ሲሉ ዋና ዓቃቤ ሕጉ፣ በተለያዩ መዝገቦች የተከሰሱ ግለሰቦች ክሳቸው መቋረጡን ለችሎቱ አስታውቀዋል፡፡
ሰኞ ጥር 7 ቀን 2010 ዓ.ም. ከፌዴራል መንግሥትና ከደቡብ ክልል ብቻ በመጀመርያ ዙር 528 ሰዎች ክስ መቋረጡን፣ አቶ ጌታቸው በሰጡት መግለጫ አስታውቀው ነበር፡፡
በፌዴራል መንግሥት 115 ክሶች መቋረጣቸው የተገለጸ ሲሆን፣ እስከ ማክሰኞ ጥር 8 ቀን 2010 ዓ.ም. ምሽት ድረስ ዶ/ር መረራን ጨምሮ በወንጀል ችሎቱ በቀጠሮ ላይ የነበሩ የ22 ተከሳሾች ክስ መቋረጡን ለማረጋገጥ ተችሏል፡፡
ይህ ጥናት በ MDI በተሰጡ አኃዞች ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ በ 34p01-4 የተሰየመው ኤምዲአይ ሞተር የአሁኑ ዲዛይን በ 3 መስፋቶች መካከል አየርን ለማሞቅ በ 2 መካከለኛ የሙቀት መለዋወጫዎች ያለው የ 2 ደረጃ የአየር ማስፋፊያ ዲዛይን ነው ፡፡
ለፓንቶን ሁሉንም እቃዎች ለመቀበል እየተጠባበቅሁ, ገንዘብ ለማዳን ሌሎች መፍትሄዎችን እመለከታለሁ. ለመግባት በሚገባው ሃይድሮጅን ውስጥ መሞቅ ጥሩ ይሆናል, ነገር ግን እንዴት ሀይድሮጂን ማመንጨት ይችላል?
ከጥቂት ቀናት በኋላ ስለ ኤሌክትሮይሊሲ (የተሻሻለ) ወይም ከፍተኛ ቮልቴጅ (የተሻሻለ) ኤሌክትሮኒክስን አጠናሁ, ነገር ግን እኔ አላምንም. በሌላ በኩል ደግሞ ወደ ፐርሰንት ፐርሰሲየስ የሚደርስን መደበኛ መጠን (electrolysis) መጠን ለመቀነስ የሚያስችል መንገድ አግኝቻለሁ.
በእዚህ ሙከራ ውስጥ በምናደርጋቸው ጥረቶች ውስጥ, በ 4V ስር በኤሌክትሮጆቻችን ውስጥ 30A ነበረን. ይህም የ R = U / I ኤሌክትሮኒካዊ ተቃራኒ እንድንሆን ያደርገናል. ለ "7.5W" (120V x 30A) የኃይል አቅርቦት አይጨምርም.
ችግሩ ግን በእነዚህ 120W ውስጥ, የ 5.88W ጠቃሚ (1.47V x 4A) ብቻ ነው. የተቀሩት, 114W, ንጹህ ሙቀትን ማጣት ያመልጣሉ. ስለዚህ መጥፎ ተግባር እንፈጽመዋለን ...
አሁን የኤሌክትሮጆቼን የመቋቋም ችሎታ ወደ 0.5ohms (ፐርሰንጆ) ማለፉን እንበል. (በችሎታ ያዩትን ዋጋ በቸልታ አልወስድም ), ከፍተኛ መጠን ያላቸውን ወለሎች ይጨምራሉ. በተመሳሳይ መጠን የ ampere ቁጥርን ለማለፍ, 4 ለመሆኑ ምን ያህል ቪታቶች እንደሚያስፈልገኝ እፈልጋለሁ? ቀላል: U = RxI = 0.5ohm x 4A = 2V.
የኤሌክትሮጆችን ብናደርግ 4A በ 1.5V ውስጥ እንዲያልፉ ለማድረግ (እንደዛም ቢሆን 0.375ohms) እንዲያልፉ ማድረግ እንችላለን. የ 6W ኃይልን ይሰጠናል.
በትክክል ምን አደረግን? እና ትንሽ ስንባል ደካማ አፈጻጸማችን ስናደርግ, 114W ለ 5.88W ጠቃሚ, ወደ ፍጽምና እጅግ በጣም በቅርበት አቅሙ ያለው, 6W ለ 5.88W ጠቃሚ! : በጣም ጥሩ:
በጣም ቀላል ነው, የ 1.5V እና 80A አቅርቦትን (I = P / U = 120 / 1.5) አቀርባለሁ እናም ከዚያ 0.018ohms ን ለማድረግ ለኤሌክትሮጆቼ መሞከር አለብኝ. ስሇዙህ ኤላክትሬትን በከፍተኛ ግዙት ገጽታ እሰራሇሁ. እና አሁን ከፍተኛ ሙቀት አለብኝ, መጀመሪያ ላይ 120W ን እበላለሁ, ነገር ግን ከቀድሞው 20x ጋንዴ እሄዳለሁ (ክሂሉን እፈትሻለሁ).
ግን የዚህ ሁሉ በጣም መጥፎው ክፍል ጥሩ ብቃት ባለው የመቀያየር ኃይል አቅርቦት ብዙውን ጊዜ> 70% የምንሆነው በ 12 ቪ ላይ ብቻ ነው የምንወስደው 1.5 / 12x80 + 30% ወይም 13A ....
በእርግጥ, የ 1.47V ከመጠን በላይ በቮልቴጅ በመጠቀም የንፋስ መብራትን ብቻ አስቀርተናል. በተሳሳተ መልኩ የኤሌክትሮዶችን ገጽታ መጨመር አስፈላጊ ነው, ነገር ግን ማንም ግድ የለውም! : ጥቅሻ:
የዲሲ-ዲሲ ተቀባዮች ሁሉ የተሰሩ 2V / 80A, 87% ምርት አገኙ. ስለዚህ 160W ከፍተኛ ይሆናል, ስለዚህ በ 13.6V ላይ የ 2V / 13.6x80 + 13% = 13.3A...
በ 8 ውጫዎች የ 10A ውጤቶችን የያዘ የማኔጅል ሳጥን በመፍጠር እና እያንዳንዱን 10A የሚወስዱ ብዙ ወይም አነስ ያሉ ደካማ መገናኛዎች ጋር ማገናኘት ስለሚቻል ማራመድ እንችላለን.
አንድ ሰው በግብይት ማእከሉን እና ተቃውሟችን መካከል ያለውን ግንኙነት ካገኘነው የመርኀቅ አቅማችንን በተመለከተ ጥሩ ሀሳብ ይኖረናል (ሁሉም ሁሉም በአንድ መኮንኖች መገኘት ይችላሉ)
በኤሌክትሮዶች መካከል ተቃራኒውን ለመቀነስ በርካታ መፍትሄዎች አሉ. ቦታውን ጨምር, ወይም ክፍተቱን, ወይንም 2 ን በተመሳሳይ ጊዜ መቀነስ. የ 2 ን ስምምነት ማድረግ እንደሚያስፈልገን አስባለሁ, ምክንያቱም የኤሌክትሮክሎች በጣም ቅርብ ቢሆኑ, በሚከፈልበት ጊዜ ውሃው በ 2 መካከል አነስተኛ ውሃ ስለሚኖር, እናም ከዚህ በታች ላለው ውሃ ጥሩ ስርጭት ያስፈልጋል. . (ተቅበዘበዙ በመጨመር).
ለዲሲ-ዲሲ የኃይል አቅርቦት የኤሌክትሮኒክ መሣሪያ ቢሆንም, ለማምረት አልፈልግም! ከሁሉም ማዳንያዎች, ወዘተ ጋር በሙሉ የተስተካከለ, እጅግ የላቀ ፍጥነት, እጅግ በጣም ትንሽ የሆነ እግር ያለው ነው.
ስለዚህ ብዙ የመቆጣጠሪያ ካርዶች / ሬዩዋሪ (የመቆጣጠሪያ ካርታ / ሬዩዋሪ) ያለው መኪና ላይ, አንዱ ስብስብ ከተበላሸ, አሁንም ነዳጅ ለመቆጠብ አሁንም ሌላዎቹ ናቸው.
ትናንት ከጓደኛ ጋር በመሆን ሙከራዎችን አከናውነን; በሙከራ አምራችን ውስጥ በውሃ ውስጥ የተሠራው 3 ወይም 4 1cm ዲያሜትር አረፋዎች, በተቃጠለ ችቦ ላይ ቀረሁ, እችላለሁ. ፍንዳታው በጣም ኃይለኛ እና የመስማት ጩኸት በጣም አስደነቀኝ.
ከጥፍሎች በተጨማሪ የኦክስጅን / ሃይድሮጅን የተጠናቀቀ ጥምርታ ነበር !! ፍንዳታው ከየት ወደ ቦታ ነው. በሃይድሮጂን ብቻ ምክንያት ከአየር ኦክሲጅን ጋር በማጣመር እኔን ያቃጥላል.
ከዚህም ባሻገር ዛሬ ማሰብ የለብኝኝን ሙከራ መሞከር አለብን. ከዚህ ፍጹም ድብልቅ ጋር መርፌን ይሙሉ, እና መርፌውን በእሳት ይይዙት. መርፌው ሙሉ በሙሉ እንዲገጣጠም እርግጠኛ ነኝ. በእርግጥ ጋዝ ብዙ ድምጾችን ይወስዳል, ነገር ግን አንዴ እንደገና ወደ ውሃ ከተለወጠ, ምንም ማለት እንደማያስፈልግ! ስለዚህ በርሜሉ በሲሪን ውስጥ ይፈጠራል እና እንደገና ይዘጋል?
nlc እንዲህ ጻፈ: ከጥፍሎች በተጨማሪ የኦክስጅን / ሃይድሮጅን የተጠናቀቀ ጥምርታ ነበር !! ፍንዳታው ከየት ወደ ቦታ ነው. በሃይድሮጂን ብቻ ምክንያት ከአየር ኦክሲጅን ጋር በማጣመር እኔን ያቃጥላል.
እኔ የ O2 እና H2 ድብልቅብዎን ሲያቃጥሉ መርፌዎ ይንቀጠቀጣል ብዬ አሰብኩ. ማስወጫ ምንድን ነው? እሱም ሙቀትን የሚያስለቅቅ የኬሚካል ለውጥ ነው. እና ምን ይደረጋል? ይቅርታን ያስፋፋል !! እና ፈሳሽ አይደለም (የሙቀት በፍጥነት ምክንያት ጋዝ, ምንም ቃጠሎ መስፋፋት መጣል ይሆናል አትጨነቅ) ° እና H2O እርስዎ ለቃጠሎ በኋላ ለማግኘት የሚሄዱበት, ይህ የእንፋሎት 2500 መልክ ይሆናል. ስለዚህ, በማጠቃለያ: የእርስዎን መርፌ ሙላ: አንተ ለቃጠሎ መጀመሪያ ላይ ቅልቅል (ሚሊሰከንዶች የትዕዛዙን) የ ጋዝ, 2500 ° ነው; ከዚያም የሚያሰፋ (እና ጉልህ መንገድ የሚናገሯቸው) alumes, እና በመሳሪያዎ ውስጥ የሲንጅን መተንፈስ. ውስጣዊ ፍሳሽ ሞተሮች ለ xNUMX ዓመታት እንዲተዳደሉ የሚያስችሉትን እነዚህን ጋዞች በማቃጠል ማስፋፋት ነው. እንዲሁም ማንኛውም የሃይድሮጂን አቶሞች (ለምሳሌ ሁሉንም ሃይድሮካርቦኖች) የሚያመነጨው ነዳጅ በማቃጠል ጊዜ ውሃ ይፈጥራል. ይህም ሻል ውጭ ሲመጣ ግን (ይህ በምንቸቱ ውስጥ ተጨምቆ ነው የት አንዳንድ ጉዳዮች ላይ ካልሆነ በስተቀር) ፈሳሽ አይደለም.
ምክንያቱም ተጨማሪ ጋዝ እንዲፈጠር ያደረገው ምንድነው. በተከታታይ በማከል, የምንፈልገው የ 1.5V ቢሆን ነው, ወይም 2V, ነገር ግን ዝቅተኛ ዥረት ይኖረናል. ስለዚህ ኤሌክትሮጆችን የበለጠ ገጽታ ለመፍጠር አስፈላጊ ነው.
እና የ DC-DC 2V / 80A የኃይል አቅርቦት እገዛለሁ እንበል. በመጀመሪያ 10A ን የሚያወጣኝ አየር ኃይል አሠራለሁ. በቂ ጋዝ አይደለም, እኔ በ..እንደ ጫካ, ወዘተ, ወዘተ ....
ምክንያቱም በኤሌክትሮይክስ ውስጥ በ 1.23 እና 1.47V መካከል እንደሚሠራ ተመለከትሁ. እናም በዚህ ውጥረት, ኤሌክትሮይሶሶው ሙቀትን አያስወጣም, በተቃራኒው ግን ይቀበለዋል. ስለዚህ 80A ብናልፍ እንኳን ሙቀትን አይጨምርም.
እና ብዙውን ጊዜ ሳያስፈልግ በጣም ብዙ ወለል ማባዛትን, ወይም ደግሞ ሌላውን በተሰጠ ሀሳብ ላይ ኤሌክትሮጆችን ሳይጨርስ ብዙ ፈሳሾችን ማባዛት forum ኤሌክትሮሜቴል ይበልጥ አመቺ እንዲሆን ያደርጋል.
በኤሌክትሪክ እና በኤሌክትሮኒክስ ውስጥ በጄል የተከሰተው ኪሳራ ምክንያት ለቁጥጥር ያህል ብዙ ውጥረትን የሚያመጣ ቀላል መሣሪያዎች እናገኛለን "አሁኑኑ" የሚጠቀሙት ብቸኛ የ "አሁኑ" መሳሪያዎች ፈጣን የማደሻ ብረቶች ናቸው. በዩታ ሰመመን ውስጥ ከፍተኛ ኃይል ባለው የቮልቴጅ መጠን ላይ እና በ arc ላይ
ሎሚ ኣብ’ዚ ዘለዎ ቦታ ካብ ዝሕጸር ሳልሳይ ዓመቱ ይደፍን ኣሎ። ኣብ’ዞም ዝሓለፉ ዓመታት ዘጋጠሙዎ ፍጻመታት በብዕለቱ ክጽሕፎም ዕድል ስለ ዘይነበሮ፡ መታን ከይርስዖም በብግዜኡ ብመልክዕ ዝኽሪ’ዩ ኣብ ኣእምሮኡ ዝምዝግቦም። ሎሚ ድማ፡ ነታ ናይ መጀመርታ ናይ’ዚ ዘይተጸበዮን ዘይገመቶን ፍጻመ ዝዀነት መዓልቲ ንምድህሳስ ብሓሳብ ተመርቀፈ – ንድሕሪት።
መዓልቱ ሰኑይ ናይ መጀመርታ ሰሙን ሰነ 2005 እዩ ዝነበረ። ከም ልሙድ፡ ኣንጊሁ ሰዓት 7፡00 እኳ ናብ ስራሕ ክኣቱ እንተነበሮ፡ ሽዓ መዓልቲ ግን ሓደ ሰዓት ደንጒዩ’ዩ ኣትዩ። ብድሮ ቃል ዝኣተዎ ክሰግሮ ዘይደለየ ምኽንያት ግን ነይሩዎ፣ እቲ ወዲ ሓምሽተ ዓመት ሓጐስ ዝስሙ ወዱ ብድሮ’ታ መዓልቲ ኣገዳሲ ጠለብ ኣቕሪቡሉ ነበረ።
“ንስኻ ስዓት 8፡00 ኢኻ ትምህርቲ ትኣቱ። ኣነ ግን ኣንጊሀ ስራሕ ከም ዝኣቱ ምሽ ትፈልጥ ኢኻ? ማማ ተብጽሓካ’ምበር ኣንታ ሓጐስ ወደይ፣ ኣነ ደኣ ንስራሕ ክድንጕይ እንዲየ?” መለሰሉ ሰናይ ወዱ ሕማቕ ከይስምዖ ብልዙብ ኣዘራርባ።
ሓጐስ ግን ነቲ መልሲ ክሰምዕ ቅሩብ ኣይነበረን፡ “ኖ፡ ኖእ! ጽባሕ ንስኻ ኢኻ ተብጽሓኒ። ምስ ተፈደስና ከማን ንስኻ ኢኻ ትመልሰኒ፡” ቍርጽ ዝበለ ትእዛዝ ኣመሓላለፈሉ።
ትእዛዝ ወዱ ዝገረሞ ሰናይ፡ “ስለምንታይ ግን ኣነ ክወስደካን ክመልሰካን ደሊኻ? ትምህርቲ ክትጅምር ከለኻ እንታይ ዲና ተሰማሚዕና ‘ዝ ወደይ? ረሲዕካዮ ዲኻ? ኣነ ብስራሕ ምኽንያት ስለ ዘይጥዕመኒ ማማ ትምህርቲ ከተብጽሓካን ክትመልሰካን፡ ኣነ ኣብ ዘዝጠዓመኒ ግዜ ድማ ብሓባር ንኸተማ ክንዛውር ምሽ ተሰማሚዕና?”
ሰናይ፡ ዝበዝሑ ኣቦታት’ቶም ናይ መውዓሊ ህጻናት ተማሃሮ ኣባላት ሰራዊት ብምዃኖም፡ ነቶም ህጻናት ናብ’ቲ መውዓሊ ህጻናት ዘመላልሳኦም ኣደታቶም ወይ ድማ ዓበይቲ ኣሕዋቶም ምዃኖም ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ’ዩ። ምስ’ታ መውዓሊ ህጻናት’ውን ጥቡቕ ርክብ’ዩ ነይሩዎ። ናይ ወዱ ጠለብ ንገለ ሰከንድታት ኣኰማስዖ። ብዛዕባ’ቶም ዝበዝሑ ነቦታቶም ከም’ዚ ዓይነት ሕቶ ከቕርቡሎም ዕድል ዘይብሎም ህጻናት’ውን ኣስተንተነ። ንሱ ንወዱ ናብ’ቲ መውዓሊ ህጻናት ከብጽሖን ካብኡ ክመልሶን ከሎ ክስምዖም ዝኽእል ስምዒት’ውን ኣብ ዓይነ-ሕልናኡ ተቐጀሎ። ደስ ዘየብል ስምዒት’ውን ፈጠረሉ። እንተዀነ፡ ዋላ’ኳ እቲ ምኽንያት እንተ ዘይተረደኦ፡ ንጽባሒቱ ከብጽሖ ከሎ ክሓቶ ብምሕሳብ፡ ነቲ ካብ ወዱ ዝቐረበሉ ጠለብ ክትግብር ወሰነ።
“ሐራይ ሓጐስ ወደይ። ጽባሕ ባዕለይ ክወስደካ’የ፣ ካብ ስራሕ ቀልጢፈ ወጺአ’ውን ባዕለይ ናብ ገዛ ከምጽኣካ’የ። ሕጂ ቀሲንካ በጥ ኢልካ ደቅስ፡ ሐራይ ዶ?” በሎ ካብ’ቲ ኮፍ ኢሉሉ ዝነበረ ሳሎን ተንሲኡ ርእሲ ወዱ እናደራረዘን ገጹ ኣብሪሁ ዓይኒ-ዓይኑ እናጠመተን።
ናይ ሰኑይ ንግሆ ቀዳመይቲ ዕማም ሰናይ ንወዱ ናብ መውዓሊ ህጻናት ምብጻሕ ነበረ። ምስ’ታ ናይ 7፡45 ኣውቶቡስ ድማ ተበገሱ። እታ መውዓሊ ህጻናት ካብ ገዝኦም ርሕቕቲ ስለ ዘይነበረት፡ ቀልጢፎም በጽሑ። እታ ፌርማታ’ውን ኣብ ጐድኒ’ታ መውዓሊ ህጻናት ስለዝዀነት፡ ሰናይ ንወዱ ኣብ’ቲ ኣፍደገ’ቲ መውዓሊ ህጻናት ኣብጸሖ። ህጻን ሓጐስ ንኣቦኡ ብኽሳዱ ሓኒቑ ሰዓሞ። ነቲ ምስ ኣቦኡ መጺኡ ኣብ ኣፍደገ በጺሑ ዝነበረ ናሆምን ካልኦት መማህርቱን ከስምዖም እሞ ንዕኡ ድማ ኣቦኡ ከም ዘብጸሖ ከፍልጦም ኢሉ ብምሕላን ከኣ ብዓውታን እናደጋገመን፡ “ቻው ባባ፡ ቻው ባባ… ደሓር ድማ ክትወስደኒ ምሳእ ኢኻ!” ክብል ብሓጐስን ሓበንን ኣድመጸ – ኢዱ እና’ወዛወዘ። ኣብ ቅድሚ መዋዕልቱ ህጻን ናሆም ብዅርዓት እናተታዕነነ፡ “ባባ እኮ’ዩ ኣምሲኡኒ! ደሓር ከኣ ክወስደኒ ክመስእ እዩ! ጽባሕ ከማን ንሱ እዩ ከምስኣኒ!” በሎ ሓጐስ ብሓጐስ። ኣብኡ ኰይና ቈልዑ ትቕበል ዝነበረት ኣላይት ድማ ሓቚፋ ስዒማ ንውሽጢ ኣሕለፈቶ። ሰናይ ብዓይኑን ልቡን ምስ ወዱ’ዩ ነይሩ። ወዱ ውሽጢ ምስ ኣተወ ቀሰነ። ጕዳይ ዝተረፈ ጕዕዞኡ ድማ ገበረ።
እቶም ኣብ ናይ ቅድሚ ቀትሪ እብረ ዝመሃሩ ናይ መውዓሊ ህጻናት ቈልዑ ሰዓት 11፡30 ኢዮም ዝፍደሱ። ወለዲ ድማ ካብ ሰዓት 11፡30 ክሳዕ ፋዱስ ኣብ ዘሎ ግዜ ደቆም ክወስዱ የድሊ። ስለዝዀነ፡ ሰናይ ምስ’ታ ናይ ሰዓት 11፡00 ኣውቶቡስ ናብ ወዱ ክኸይድ ነይሩዎ። ከምኡ ከኣ ገበረ። በቲ ሰዓት’ቲ ውሑድ ተጠቃሚ ኣውቶቡስ ስለዝነበረ፡ ቀልጢፉ ኣብ ውሽጢ ርብዒ ሰዓት ኣብ መውዓሊ ህጻናት ወዱ በጽሐ።
ብድሕሪ’ዚ፡ ክልተኦም ቍርሶም በሊዖም፡ ክዳውንቶም ኣብ ምኽዳንን ኣብ ምድላውን ተጸምዱ። ሰናይ ኣብ ናይ ክፍሊ ኣኼባ ክሳተፍ መደብ ስለዝነበሮ፡ ለቢሱዎ ዝነበረ ልብሲ ዳርጋ ኵሉ ሓደስቲ ኢዩ ዝነበረ።
ገጹ ምስ መለሰ፡ በዚ መጺኣ ዘይበላ መኪና ሃንደበት ኣብ ቅድመኡ ደው በለት። ክልተ ሰባት ካብ ውሽጣ ወጺኦም ብኽልተ ጐድኑ ቀረቡዎ። ህዉኻት ይመስሉ። ክልቲኦም ናይ ሲቪል ክዳን ዝተኸድኑ ነበሩ።
እቲ ካልኣይ ብዘይዘረባ ትዕንን እናበለ ጃኬቱ ቅልዕ ኣቢሉ ሽጉጡ ኣርኣዮ። ብምቕጻል ድማ፡ “ስለ’ዚ፡ ዝዀነ ዘረባ ከይገበርካ ቀልጢፍካ ናብ’ዛ መኪና እቶ። እንተዘየሎ…፡” ክብል ተሪርን ቅልጡፍን ትእዛዝ ምስ መጠንቀቕታኡ ሃቦ።
ምስ’ዞም ሰባት’ዚኣቶም ዝመላለሶ ተሪር ዘረባን ዝገብሮ ሰሓቦ ጕተቶን ንመሕሰም ነብሱ ጥራይ ከም ዝዀነ ዝተገንዘበ ሰናይ ሓንቲ ቃል እውን ትኹን ከየምሎቐ ሰላሕ ኢሉ ናብ’ታ ዝተዳለወትሉ መኪና ኣተወ’ሞ፡ እታ መኪና ከኣ ንእለቱ ብፍጥነት ክትሕምበብ ጀመረት።
ሰናይ ነገራቱ ድንግርግር ኢሉዎ፡ ዝሓስቦ’ውን ጠፍኦ። ንግዜኡ ግን ብዓልቲ ቤቱን ወዱን ኣብ’ቲ ኣፍ ደገ ምስ ሰኣኑዎ እንታይ ኢሎም ክሓስቡ ከም ዝኽእሉ ሓርበቶ። ናይ ነብሱ ገዲፉ፡ ክጭነቑዎ ብዝኽእሉ ጭንቀት ተጨነቐ። ሃንደበት ግን እቲ ምስ ኣቦኡ ክኸይድ እናጐየየ ካብ ገዛ ዝወጽአ ህጻን ሓጐስ፡ ኣቦኡ ሰናይ ኣብ ማኪና ተሰቒሉ ክኸይድ ስለ ዝረኣዮ፡ “ባባ! እውይ! ባባ መኪና ገይሩ ገዲፉኒ ከይዱ! ባባ!” እናበለ ዘድመጾ ንሰናይ ኣብ እዝኑ ኣቃለሐ’ሞ፡ ጭንቀቱ መሊሱ ሰማይ ዓረገ። እታ ማኪና ብናህሪ ትምርቀፍን ኣንጐሎታት ትጠዋወይን ምንባራ እምበር ናበይ ትኸይድ ምንባራ ኣይተረደኦን።
ሰናይ በቲ መሪር ተዘክሮ እናተሓመሰ፡ ብሓጨልጨል መፋትሕን ናይ ኣብ ጐድኑ ዘላ ሸላ ማዕጾ ዓቐቕ ኢሉ ብዝፈጠሮ ድምጽን ካብ ዝኽሩ ተዀልፈ። ሓጐስ ወዱ ገና ክሳዕ ሎሚ ኣብ ኣፍደገ ኰይኑ ነታ ዝኸደላ መገዲ ዘማዕዱ ዘሎ ኰይኑ ተሰሚዑዎ እናተከዘ ከይተረደኦ፡ “ሓጐስ ወደይ ደጊመ’ኳ ዘየብጻሕኩኻ!” ክብል እና’ስተንተነ ብሓዘን ኣድመጸ።
ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽ ኣብዚ ግዜ እዚ; ኣብ ገለ ክፋል ዓለምና ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍጸም ዓመጽን፡ ኣሰቃቒ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰልን፥ ይሕባእን ይዕበጥን ኮይኑ እምበር ደው ኣይበለን።
ኣብ ሽወደን ኩሎም ኣብ ዩኒቨርሲቲ ይኹን ላዕለዋይ ትምህርቲ ክማሃሩ ዝደልዩ ክማሃሩ ክኽእሉ ኣለዎም። አቲ ብዛዕባ እዚ ዝውስንን ዝኸፍልን ማሕበር ማእከል ኮሚቴ ሓገዝ ትምህርቲ፡ጭጽኝ`ዩ። ማለት ቁጠባዊ ሓገዝን ልቓሕን ነቶም ኣብ ሽወደን ይኹን ኣብ ደገ ክማሃሩ ዝደልዩ። CSN ነቲ ልቓሕ ምምላስ ውን ይከታተሉ።
ንስኻ ሓድሽ መጻኢ ውን ንገዛኻ ዝኸውን ንብረት ከም ፈርኒቸር መሳልን ካሊእን ንኽትዕድግ፡ ካብ ጭጽኝ ልቓሕ ክትወስድ ትኽእል ኢኻ። ንዓኻ ኣብ ሽወድን ሓድሽ ዝኾንካ ዝምልከት ኮይኑ ልቓሕ መግዝኢ ኣቕሑ ገዛ ካኣ ይባሃል፡ ምስኡ ውን እቲ መደብ ምትካል እግሪ ናትካ ከምዘለዎ ይቕጽል። መስል ሓግዝ ትምህርቲ ውን ኣለካ። ሓገዝ ትምህርቲ ቁጠባዊ ኮይኑ ድጎማን ልቓሕን ትምህርቲ የጠቓልል።
ካብቲ ልቓሕ መግዝኢ ንብረት ገዛ ዝውሰድካሉ ግዜ ክልተ ዓመት ምስ ኮነ ልቓሕካ ምስ ውለዱ ጌርካ ክትመልሶ ትጅምር። ቅድሚ ልቓሕካ ክትከፍል ምጅማርካ መዓስ ክትከፍል ክትጅምር ከም ዘለካ ዝሕብር ካብ CSN ደብዳበ ከመጸካ`ዩ። ድሕሪኡ CSN ደብዳብ ዕዳ ይሰዱልካ ኣብ ወርሒ ክንደይ ክትከፍል ከም ዘለካ ዝነግር። ዕዳ መጺካ ግን ካኣ ክትክፍል ዘይትኽእል እንድሕር ኮንካ ናብ CSN ናይ ምኽፋል ግዜ ክናዋሓልካ ከተምልክት ኣለካ። ምድንጓይ ወይ ካኣ ምስሓብ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ሀገራችን ላለችበትን የፓለቲካ ቀውስ የመፍትሄ አቅጣጫ ሃሳብ ያዘለ ጽሁፍ ካቀረቡ ወገኖች አንዱ የቀድሞ የአንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትሕ ፓርቲ አመራርና የህዝብ ተወካዮች ምክርቤት አባል አቶ ግርማ ሰይፉ ናቸው።
አቶ ግርማ ሰይፉ "አገራችን ወደ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በሰላም እንድትሸጋገር ለማድረግ የቀረበ የመነሻ ሐሳብ" በሚል ጽሁፋቸው (ጽሁፉን ለማንበብ ☞https://goo.gl/67HKsH ) መሰረታዊ የሆኑ የመነሻ ሐሳብ ነጥቦችን አንስተዋል። ባቀረቡት የመነሻ ሐሳብ ላይ ለመነጋገር በፎረም 65 እንግዳቸውን ናቸው።
የአፍሪካ አገራት በ2020 ካስመዘገቡት ጠቅላላ አገራዊ ሀብት ውስጥ የመጀመሪያ ደረጃ ላይ የተቀመጠችው ግብጽ ስትሆን በኹለተኝነት ደረጃ ላይ የተቀመጠችው ደግሞ ናይጄሪያ ናት። ኢትዮጵያ በቅደም ተከተል በደቡብ አፍሪካ፣ አልጄሪያ ሞሮኮ ተቀድማ በስድስተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።
በ2020 10ሩ ቀዳሚ የአፍሪካ አገራት መሪ የሆነችው ግብጽ በ2019 ፣ 280 ቢሊዮን ዶላር በማስመዝገብ ሦስተኛ ደረጃ ላይ ነበረች። በ2020 በኹለተኛ ደረጃ ላይ የተቀመጠችው ናይጄሪያ በ2019 ያስመዘገበችው ጠቅላላ አገራዊ ሀብት 410 ቢሊዮን ዶላር በመሆኑ አንደኛ ነበረች።
የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች አገዛዝ በተለዋወጠ ቁጥር አጋጣሚውን እየጠበቁ በአማራ ላይ የሚፈጽሙት … [አቻምየለህ ታምሩ – ክፍል ፪] | EthioReference >
በክፍል አንድ ወጋችን ራስ እምሩ የኦነጉ የአባ ቢያ አባት የጅማው አባ ጆቢር አማራ አንገቱ እንዲቆረጥ የሰላሳ ብር ጉርሻ በአዋጅ ማሳወጃቸውን ተከትሎ ሽማግሌው፣ አሮጊቱ፣ ሴቱና ሕጻናቱ ሁሉ ነፍሴ አውጭኝ ብሎ ጫካ ውስጥ ተጠልሎ እንዳገኙትና ሕዝብ ከማስጨርስ ብለው ሳይዋጉ ለፋሽስት እጃቸውን እንደሰጡ፤ አሮጌ፣ ሽማግሌው፣ ሴቶችና ሕጻናት የበረከተበት ሕዝብ አብሯቸው ባይኖርና ያስከተሉት ደረቅ ጦር ብቻ ቢሆን ኖሮ ጦርነት ሳያደርጉ እጃቸውን እንደማይሰጡ በስሜን ግንባር ይዘውት በዘመቱት ሠራዊት ብቃታቸውን አውስተናል። እውነትም ከከበቧቸው ጠላቶች አኳያ ጦርነት እንኳ ቢከፈት ሲሆን ድል ያደርጉ አልያም «እጅዎን ስጡ» ተብለው የተጠየቁበት ሰዓት ወደ ማታ እንደመሆኑ መጠን የቻሉትን ያህል ሲከላከሉ አምሽተው ሲመሽ ጨለማውን ተገን አድርገው ያመልጡ ነበር እንጂ አይማረኩም ነበር። የሆነው ሆኖ ራስ እምሩ ለጠላት እጃቸው ለመስጠት የተገደዱት አባ ጆቢር በፈጸሙት አሰቃቂና አስነዋሪ ተግባር መድረሻ አጥተው የተጠጉትን የአማራ ሕጻናት፣ እናቶች፣ አሮጊቶችና ሽማግሌዎች አላስጨርስም ብለው ነበር።
ባጭሩ አማራ በአባ ጆቢር አዋጅ እንደ ፋሲካ በግ በሰላሳ ብር አንገቱ የተቀላው አማራ ጅማን በድሎ ሳይሆን ዳግማዊ ዐፄ ምኒልክ አባ ጅፋር የባርያ ንግዱን አቁመው የሰውን ልጅ በተለይም የድሀውን ኦሮሞ ተንቀሳቅሶ የመስራት መብት እንዲያከብር በማድረጋቸው ነው። ይህንን እሳቸውም አልደበቁም! «ምኒልክ አባቴን እንዲደኸይ ያደረገውን ሂሳብ አወራርጃለሁ» ብሏል። አባ ጆቢር «ምኒልክ አባቴን እንዲደኸይ ያደረገውን. . .» ማለታቸው ዳግማዊ ምኒልክ አባ ጅፋር የባርያ ንግድ እንዲያቆም ስላደረጉት ገቢው የቀነሰበትን ነው።
ያንን ሁሉ ግፍ በአማራ ላይ የፈጸመው አባ ጆቢር ግን በኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ተጋድሎ የኢትዮጵያ መንግሥት መልሶ ሲቋቋም ለፈጸሙት የዘር ማጥፋት ተጠያቂ ሳይሆኑ እንኳን እስርና ለወንጀላቸው ተመጣጣኝ ቅጣት ሊያገኛቸው ለፍርስ ሳይቀርቡ ምህረት አግኝተው የወር ደመወዝ እየተቆረጠላቸው ደልቷቸው ተዘባነው እንዲኖሩ ንጉሡ አደረጉ። የእሳቸው የመንፈስ ልጆች ኦነጋውያንና ኦነጉ ልጃቸው አባ ቢያ ግን የተበዳዩን ቂም ቋጥረው
እንዳለው ገጣሚው አባጆቢር ሰላሳ ብር እየከፈሉ አንገታቸውን ባስቀሏቸው አማሮች ላይ ሰይፋቸውን መዝዘው የአገዛዝ ለውስጥ በተፈጠረ ቁጥር ሥርዓት አልበኛነት እየፈጠሩ በየጊዜው አማራውን ሲገድሉ፣ ሲዘርፉና ከቅየው ሲያሳድዱት እነሆ እስከዛሬ ድረስ አሉ።
ደርግ የሚባለው ደሞዛቸውን ለማስጨመር የተሰበሰቡ ሻለቆችና የበታች መኮንኖች ስብስብ በአገዛዝ ወንበር እንደተሰየመ በመሀል የተፈጠረውን ሥርዓት አልበኛነት እንደአጋጣሚ በመጠቀም ኦነጋውያኑ እነ አባጆቢርና ባሮ ቱምሳ የጀመሩት የአማራ ጭፍጨፋ ተጠናክሮ ቀጠለ። ደርግ የኦሮሞ ብሔርተኞችን ድርጅቶችን ይዞ በአገዛዝነት ከተሰየመ በኋላ ከአምስቱ የኢማሌድኅ የኦሮሞ ብሔርተኛ ድርጅቶች መካከል ዋናዎቹ የሆኑት መኢሶንና ኢጭአት በደርግ በኩል ሲያስፈጽሙት የነበሩት የአማራ ጭፍጨፋ በመንግሥትነት ተሰይመው ነበር። በመኢሶንና በኢጭአት ሽፋን ይንቀሳቀሱ የነበሩት ኦነጋውያን በመንግሥትነት ተሰይመው በባሌና በሐረርጌ ክፍለ ሐገሮች በሚኖረው የአማራ ገበሬ ላይ በጋራ ተንቀሳቅሰው ያካሄዱበት ጭፍጨፋ ሳይጠቀስ ሊታለፍ አይገባም።
መገርሳ በሪ በስም መኢሶንና በሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት በኩል የባሌ ክፍለ ሐገር ምክትል አስተዳዳሪ ነበር። መኢሶኑ መገርሳ በሪ የባሌ ክፍለ ሐገር ምክትል አስተዳዳሪ ተደርጎ የተመደበው የሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት አባል በነበረው በኢጭአቱ ባሮ ቱምሳ ግፊት መሆኑን ፍቅረ ሥላሴ ወግደረስ እኛና አብዮቱ በሚል በጻፈው መጽሐፍ ነግሮናል። ባሮ ቱምሳ የሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት አባል ሆኖ የኦነግን ፕሮግራም የሚያስፈጽሙ አባላትን ከኢማሌድኅ አባል ድርጅቶች በመመልመል በየክፍለ ሐገራቱ የሚገኙነት የሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤቶችን በኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኝ የደርግ ካድሬዎች መሙላት ከመቻሉም በላይ የአርሲን ጽሕፈት ቤት ሙሉ በሙሉ፣ የሐረርንና የባሌ ክፍለ ሐገራትን ደግሞ በከፊል በአማራ ጠል የደርግ ካድሬዎች ለመቆጣጠር ችሎ ነበር። ይህን በሚመለከት ለበለጠ ማወቅ የሚፈልግ የፍቅረ ሥላሴ ወግደረስ «እኛና አብዮቱ» በሚል ባዘጋጀው መጽሐፍ ውስጥ ስለ ኢማሌድኅ የጻፈውን ምዕራፍ ያንብብ።
በሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት የሚመደቡ የኦነግ ካድሬዎች በባሮ ቱምሳና በኃይሌ ፊዳ በቀላሉ እየተመለመሉ በክፍለ ሐገር አስተዳድሪነት፣ በክፍለ ሕዝብነትና በጸጥታ ኃላፊነት ይመደቡ የነበሩት የእጩዎቹ ሹመት በኢማሌድኅ ስብሰባ ላይ ለውውይት ሲቀርብ አብረው ድምጽ በመስጠት ነበር። በዚህ መልክ በመንግሥት መዋቅር ተጠምጥመው የተደራጁት የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች አርሲ፣ ባሌና ሐረርጌ የተመደቡት የኢጭአትና የመኢሶን የክፍለ ሐገር አስተዳዳሪዎችና የአውራጃ ጸጥታ ኃይፊዎች ግንባር ፈጥረው በአካባቢው ሲንቀሳቀሱ ከነበሩ የኦነግ ታጣቂዎች ጋር በመተባበር በየአካባቢዎቹ የነበሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ባላገሮች ላይ በተለይም ደግሞ አማሮችን «መጤ፣ ሰፋሪና ነፍጠኛ» የሚል መጠሪያ እየሰጡ በጠመንጃ ኃይል ከእርስት መሬታቸው ማፈናቀልን ዋናው ስራቸው አድርገው ያዙት። በካድሬነት የተሰማሩት በባሮ ቱምሳ የተመደቡ የሕዝብ ድርጅት አባላት ደግሞ ተከባብሮና በሰላም የኖረውን ሕዝብ እርስ በእርሲ እንዲቃቃርና እንዲጠፋፋ መቀንቀስን ዋነኛ ሥራቸው አድርገው ወሰዱት። ይህንን ዊክሊክስ ካሾለከውና እ.ኤ.አ. July 25 ቀን 1974 ዓ.ም. የአዲስ አበባው የአሜሪካ ኢምባሲ ወደ አሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ከላከው ሚስጥራዊ መልዕክትና ኦነግ ራሱ እ.ኢ.አ. በ1970/71 ዓ.ም. ከኢትዮጵያ ሰራዊት ጋር ይዋጉ ለነበሩት ከጻፈው ደብዳቤ ማየት ይቻላል።
በዚህ አክኋን በሕጋዊ መንገድ፣ በመንግሥት መዋቅር ተጠምጥመው የኦነግን ፕሮግራም ያስፈጽሙ የነበሩ የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች የሆኑት አብዛኛዎቹ የኢማሌድኅ ድርጅቶች እየተፈናቀለ ሜዳ ላይ የሚወድቀው አማራ በሚያሰማው የየእለት ጩኸትና ዋይታ ሳቢያ አማራውን በግላጭ «መጤና ሰፋሪ» እያሉ መግደልና ማፈናቀል እንደማይችሉ ሲያውቁት ሌላ የትግል አማራጭ ለመውሰድ ተገደዱ። በካድሬነት፣ በክፍለ ሐገር፣ በአውራጃና በወረዳ አስተዳዳሪነት በሕዝብ ድርጅት በኩል ተመድበት ይሰሩ የነበሩ የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች በአርሲ ክፍለ ሐገር የሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት ኃላፊ በነበረው ክንፈ ኢንዴሳ አስተባባሪነት ተሰባስበው ከባሮ ቱምሳና በኢጭአት ስም ይንቀሳቀሱ ከነበሩ ሌሎች የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች ጋር በመክተት ቀደም ሲል በሕዝብ ድርጅት ጽሕፈት ቤት በኩል እየታገዘ በሐረርጌ ክፍለ ሐገር የደፈጣ ውጊያ ያካሂድ ከነበረው ከጃራ ኃይል ጋር ተቀላቅለው የኦነግን የትጥቅ ትግል ጀመሩ።
በዚህ መልክ የቀጠመው ኢማሌድኅ የሚያራግፈውን አራግፎና ሕቡዕ የገባው ሕቡዕ ገብቶ ለሶስት ዓመታት ያህል ከቀጠለ በኋላ የኢትዮጵያ ሠርቶ አደሮች ፓርቲ አደራጅ ኮሚሽን ወይንም ኢሠፓአኮ ሆነ። ከአራት አመታት በኋላ ደግሞ ኢሠፓአኮ ወደ ፓርቲነት ተለውጦ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ ወይንም ኢሠፓ ተመሰረተ። የዚህ በስተመጨረሻ ላይ የተፈጠረው ኢሠፓ የተሰኘው ውህድና አንድ ወጥ ፓርቲ ዋና ፀሐፊ የሆነው መንግሥቱም ኃይለ ማርያምም ኦሮሞ ነው። ከሕዝብ ድርጅት ጊዜያዊ ጽሕፈት ቤት እስከ ኢሠፓ ምሥረታና የደርግ ውድቀት ድረስ የተፈጠሩት ከደርግ ጋር ሥልጣን የተጋሩ ድርጅቶች ሊቀመናብርቶችና በመሪነት የተሰየሙ ግለሰቦች አንዳቸውም አማራ አይደሉም። ምስኪኑ አማራ ግን ፈርዶበት ከሕዝብ ድርጅት እስከ ኢሠፓ ምስረታ ድረስ አገዛዙን ከላይ እስከ ታች በመንግሥትነትና በካድሬነት የተሰየሙ የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች እየዘወሩትና የየክፈለ ሐገሩንና የየአውራጃውን አስተዳደርም አማራውን «መጤና ሰፋሪ» እያሉ የሚገድሉት፣ የሚያፈናቅሉትና የሚያሳድዱት የኦነግ ፕሮግራም አቀንቃኞች እንደልተቆጣጠሩት እውነቱን የሚነግርለት ድምጽ አጥቶ በተቃራኒው «ደርግ» እየተባለ ባልዋለበት ሲገዘገዝ እስከ ዛሬ ድረስ ኖረ፤ ተለቅሞ በማይሞላ ጉድጓድ ውስጥ ተጣለ፤ በዱልዱምም ታረደ!
ኦነግ በእድሜ ዘመኑ ከታጠቀ ኃይል ጋር ገጥሞ ተዋግቶ አያውቅም። የኦነግ ዋነኛ ተግባር መንግሥት የላላበትን አካባቢ እየፈለገ ያልታጠቁ አማሮችን፣ ሕጻናትና ሴቶችን ማረድ ነው። ኦነግ በደርግ ዘመን ካካሄደው የባሌ፣ የሐረርጌና የአርሲ የአማራ ጭፍጨፋ በመቀጠል በዚያው በደር ዘመን ዐማራን ለመጨፍጨፍ የመረጠው ደርግ ውስጥ ባሉ ሚስጥረኞቹ የመንግሥት አስተዳደር እንደሌለው የተነገረውን የአሶሳን አማራ ነበር።
በጥር ወር 1982 ዓ.ም. የሻቢያና የኦነግ ጥምር ጦሮች በኢትዮጵያ ምእራባዊ ክፍል አሶሳ አውራጃ ውስጥ በአማራ ላይ ያካሄዱት የወረራ፣ የዘረፋና የጭፍጨፋ ዘመቻ የተካሄደው ልክ እንደከዚህ በፊቶቹ ጭፍጨፋዎች በአካባቢው በመንግሥነት የተሰየመ አካል አለመኖሩን ተጠቅመው ነው። ኦነግ በጥር ወር 1982 ዓ.ም. “ከነፍጠኛ ወራሪ ነጻ የማውጣት ዘመቻ” በሚል በከፈተው ዘመቻ ወደ አሶሳ እንደገባ የወሰደው እርምጃ ሕዝቡን በጎሳና በቋንቋ በመከፋፈል አማራና የአማራ ደጋፊ ያላቸውን ለይቶ በአንድ ጎራ በማሰለፍ ባቃጠል ነበር። በዘመቻው አብሮ የነበረው ሻዕብያ ትግርኛ ተናጋሪዎችን ከሌሎቹ እንዲነጠሉና ወደ ትግራይ እንዲወሰዱ አድርጓል።
በተለምዶ ጎጃም ሰፈር ተብሎ ይጠራ በነበረው አካባቢ ይኖሩ ለነበሩ አማራና ጉራጌ ገበሬዎች አካባቢው የኦሮሞ ሀገር ስለሆነ ነጻ ለማውጣት መምጣታቸውን ለገበሬዎቹ አውጀው አውራጃውን በአምስት ቀናት ውስጥ ለቀው እንዲወጡ ትዕዛዝ አስተላለፉ። ገበሬዎቹ በበኩላቸው አውራጃው አገራቸው እንደሆነና እድሜ ዘመኑን የኖረበት፣ በግብርናና በአነስተኛ ንግድ ተሰማርቶ ሕይወቱን የሚገፋበት ርስቱ መሆኑን በመናገር መሄጃ እንደሌላቸው ገለጹ። ከዚህ በኋላ ለመጨረሻ ጊዜ በእለተ ማክሰኞ ጥር 15 ቀን 1982 ዓ.ም. ኦነግ በነፍጠኛ ወራሪነት የፈረጁትን አማራ ሁሉ የአማራ ሴቶች፣ አዛውንቶችንና ልጆችንም ሳይቀር ባስቸኳይ ስብሰባ ጠሩ። ሕዝቡንም ስብሰባ በተጠራበት ቦታ እንደደረሰ ወደ ትምህርት ቤት ሕንጻ ተወስዶ በሁለት መማሪያ ክፍሎች ውስጥ ሁለት ቦታ ተከፍሎ እንዲገባ ተደረገ። በመማሪያ ክፍሎቹ ውስጥ ከታጎሩት አማሮች መካከል የኦነግን አዋጅ ሰምተው ቦታውን መሰደድ ያልቻሉ እርጉዝ ሴቶች፣ ጨቅላ አራሶችን ያዘሉ እናቶች፣ ሕጻናትና አዛውንት በብዛት ይገኙበት ነበር። ከዚህ ቀጥሎ የኦነግ አመራሮች የመማሪያ ክፍሎቹ እንዲዘጉ ትእዛዝ ሰጥተው ውስጥ ያለው አማራ ሁሉ በአረመኔያዊነት በፈንጂና በላውንቸር ተደብድቦ እንዲረሸን አደረጉ። ይህ ከሆነ በኋላ ደግሞ ክፍሎቹ በእሳት እንዲጋዩ ተደረገ። እሳቱንና ጥይቱን በተዓምር አልፈው ለማምለጥ የሞከሩ አማሮች ታድነው እየተያዙ ተረሸኑ። ከተጨፈጨፉት 600 አማሮች ውስጥ ከዘጠና በመቶው በላይ አዛውንት ወንዶች፣ ሴቶች፣ ሕጻናትና ገና የተወለዱ አራስ ጨቅላዎች ይገኙበታል። ሌሎች ብዙ ቁጥር ያላቸው አማሮች ደግሞ ከፍተኛ የአካል መጉደል ደርሶባቸዋል።
በርግጥ የአሶሳውን የአማራ ጭፍጨፋ ኃላፊነት የወሰደ ኦነግ ብቻ አይደለም። የሻዕብያው መሪ ኢሳያስ አፈወርቂም ለአሶሳው የአማራ ጭፍጨፋ ኃላፊነት እንደሚወስድ በሬድዮ ጣቢያው በከፍተኛ ጀብዱ ገልጿል። የሰፊው ኤርትራውያን መገናኛ ድምጽ [Voice of the Broad Masses of Eritrea] በተሰኘው ሬዲዮ የሚከተለውን መግለጫ ሰጥቷል፤
«በአሶሳ ላይ የተወሰደው እርምጃ በኤርትራ ነጻ አውጪ ግንባርና በኦሮሞ ነጻ አውጪ ግንባር በጋራ የተከናወነ ነበር። ባካባቢው እንዲህ አይነት ኦፕሬሽን ስናካሂድ ይሄኛው የመጀመሪያችን አይደለም። ከኦነግና ከሌሎች የተለያዩ ኃይሎች ጋር ያለን ግንኙነትና ትብብር በሁሉም ዘንድ የሚታወቅ ነው:: በዚህ በጋራ በፈጸምነው ጥቃት መሰረት አካባቢውን በኦሮሞ ነጻ አውጪ ግንባር ቁጥጥር ስር ለማድረግ ተችሏል»
በወቅቱ የኦነግ መሪ የነበረው ገላሳ ዲልቦም ተመሳሳይ መግለጫ ሰጥቷል። በነገራችን ላይ ገላሳ ዲልቦ ባለፈው አመት በሱ የሚመራውን ኦነግ እየመራ «ሊደመር» ወደ አዲስ አበባ ገብቷል። በአሶሳው የአማራ ጭፍጨፋ ወቅት የኦነግ መሪ የነበረው ገላሳ ዲልቦ ማተቡን ከመበጠሱ በፊት ወላጆቹ ያወጡለት ስም ዮሐንስ በንቲ ይባል ነበር። ዮሐንስ በንቲ በዘመነ ደርግ የልጅ ሚካኤል ካቢኔ ሳይፈርስ ደርግና በዙሪያው የተጠመጠሙ የግራ ድርጅቶች ያቋቋሙት ኅብረት የሆነው የሕዝብ ድርጅት ጊዜያዊ ፍሕፈት ቤት ጓድ የነበረ ሲሆን ለሁለት አመት ተኩል ያህል አለቃው የነበሩት አሰፋ ጫቦ ናቸው። አሰፋ ጫቦ በደርግ አስር አመታት ያህል የመታሰራቸው ምክንያት ሲገልጹ ገላሳ ዲልቦና ሌሎች አስር ጓደኞቹ ኦነግ ሆነው ሳለ ሽፋን ሰጥተሀል ተብለው መሆኑን ነግረውናል።
ገላሳ በደርግ ውስጥ ለሁለት አመት ተኩል እንዳገለገለ ቀይ ሽብር ካበቃ በኋላ ጫካ በመውረድ ኦነግን ተቀላቀለ። ከተወሰነ ጊዜ የኦነግ ቆይታው በኋላ ኦነጋውያን በደም ጥራትና በመንደር ልጅነት ሲሻኮቱ ኦነግን በመለየት በደበላ ዲንሳ አማላጅነት ከመንግሥቱ ኃይለ ማርያም ጋር ታርቆ ወደ ደርግ እንደገና ገባ። ደርግን ለተወሰነ ጊዜ ካገለገለ በኋላ ለመስክ ስራ ተልኮ በዋለበት ሳይመለስ ቀረ።
የውሀ ሽታ ሆኖ ከቆየ በኋላ ጫካ ወርዶ ጸጉሩን አንጨፍሮ፣ ጺሙን አሳድጎ የሚሳይ የገላሳ ፎቶ ኮሎኔል ተስፋዬ ወልደ ሥላሴ ሰላዮች እጅ በመግባቱ ገላሳ ዲልቦ ወደ ትፋቱ ወደ ኦነግ መመለሱ ታወቀ። ከተወሰኑ የጫካ አመታት ቆይታ በኋላ ያገለግለው የነበረው የደርግ አገዛዝ ተወግዶ ወያኔ ሻእብያን ተከትሎ አዲስ አበባ ሲገባ ገላሳም የኦነግ መሪ ሆኖ ወያኔን ተከትሎ አዲስ አበባ ገባ። ገላሳና ድርጁቱ የወያኔ ቀኝ እጅ ሆነው ካገለገሉ በኋላ የሆነውን ሁሉ ብዙ ሰው ስለሚያውቀው ነጋሪ አያሻም። እነ ገላሳ ወያኔ ከአገር ካባረራቸው በኋላ በውጭ አገር ሆነው 27 ዓመታት ሲታገሉ የኖሩትና ዛሬም እየታገሉ ያሉት ከአገር ያባረራቸውን ወያኔን ሳይሆን በፈጠሩት ትርክት የሚጠሏቸውን ዳግማዊ ዐፄ ምኒልክን ነበር።
ገላሳ ዲልቦ ዛሬ ሶስተኛ መንግሥቱ የሆነውን የዐቢይ አሕመድን ኢትዮጵያ ሲረግጥ ወያኔ ከአገር ሲያባርራቸው በወጣበት ቦሌ ሲደርስ ለጋዜጠኞች በሰጠው መግለጫ «ይሄ ትልቅ መስዋትነት ተከፍሎ የተገኘውን ድል እና ኦሮሞን ብቻ ሳይሆን ሌሎችንም ብሔሮች ያኮራ ለውጥ ወደኋላ እንዲመለስ አንፈልግም» ሲል በአማርኛ ተናገሯል። ይህ እንግዲህ ሌላ ማተብ ፍለጋ መሆኑ ነው። ገላሳ በሽግግሩ መንግሥት ተብዮው ጉባኤ በአዳራሹ ውስጥ ለነበሩት ለነመለስ ዜናዊና ኢሳያስ አፈወርቂ ይናገር የነበረው በኦሮምኛ ሲሆን ንግግሩን ወደ እንግሊዝኛ ያስተረጉምና ለጉባኤው ያሰማ የነበረው ደግሞ ምክትሉ የነበረው ሌንጮ ለታ ነበር። ዛሬ ግን ገለሳ ያኔ እንግሊዝኛ ያስተረጉምለት የነበረው ሌንጮ ለታ አጠገቡ ስለሌለና ሌንጮም እንግሊዝኛውን ትቶ በአማርኛ መናገር በመጀመሩ ያለአስተርጓሚ ያውም ልቅም ባለ የአራዳ አማርኛ ቅኔ አዘል መልዕክቱን ለታዳሚ ጋዜጠኞች አስተላልፏል።
ለሰላሳ በላይ አመታት ያህል አማርኛ ሳይናገሮ ኖር ሳይጠፋበት እንዲህ በቅኔ የዋጀ አማርኛ ተናጋሪ መሆኖ በወቅቱ በሌንጮ ለታ የእንግሊዝኛ አስተርጓሚነት ይናገር የነበረው አማርኛ ጥላቻ እንጂ አማርኛ ባለመቻሉ አለመሆኑን ከላቀው የአማርኛ ክህሎቱ መታዘብ ይቻላል። የዛሬን አያድርገውና ይህንን የሚያውቁት ዶክተር መረራ ጉዲናም በጦብያ መጽሔት በጥር 1988 ዓ.ም. «በመስታወት ቤት ውስጥ የሚኖር በሌሎች ላይ የመጀመሪያውን ድንጋይ ወርዋሪ አይሆንም» በሚል ለኦነጋውያን በሰጡት አጸፋ ገላሳ ዲልቦን በሚመለከት «የሽግግር መንግሥቱ ሲመሰረት ከፊል አማራ የሆኑት እነ አብዩ ገለታ ወይንም ገላሳ ዲልቦ «አማርኛ አናውቅም» እያሉ በእግሊዝኛ የመናገር ድራማ ሲሰሩ የሚሰሩትን በትክክል የሚያውቁት እነ መለስ ዜናዊ ግን በመንዝ አማርኛ እየተናገሩ የኢሕአዴግን ሠራዊት በሀገሪቱ መከላከያ ሠራዊትነት አስመዝግበው እነሌንጮን አስፈረሙ።» ሲሉ ጽፈው ነበር።
ባጭሩ ገላሳ ዲልቦ በየዘመኑ ወደ ሥልጣን በሚመጡ አገዛዞች ዙሪያ እየተጠመጠሙ ጠባብ ፍላጎታቸውን ከኢትዮጵያ ሕዝብ አንጻር የማስፈጽም የረጅም ጊዜ ልምድ ካላቸው ኦነጋውያን መካከል ቀዳሚው ነው። ወያኔና ደርግን ተጠምጥሞ አጋጣሚውን ሁሉ በመጠቀም ጠባብ ፍላጎቱን በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ አስፈጽሟል። አሁን ግን በፊት አጋጣሚ የነበረው ሰፊ በር ሆኖለት ወደ አገር ቤት ገብቷል።
ወደ ቀደመ ነገራችን ስንመለስ ኦነጋውያን ከኦሮሞ በፊት የአካባቢው ባለቤት የነበሩትን አማሮች ሰፋሪና መጤ በማለት ያን ያህል ጭፍጨፋ በአሶሳ አማሮች ላይ የፈጸሙት የማዕከላዊው መንግሥት መላላቱን ተጠቅመው ፍጹም የሆነውን የአማራ ጥላቻቸውንና የጭካኔ ጥማታቸውን ሊያረኩ እንጂ እንኳን ኦሮምያ የሚሉት አካባቢ ይቅርና አሶሳ ወለጋ ክፍለ አገርም ቢሆን ኦሮሞም የኦሮሞ መሬትም አልነበረም። «ነፃ አውጭ» ነን ቢሉ እንኳን ነጻ ማውጣት ያለባቸው ኦሮሞን እንጅ ዛሬ ቤኒሻንጉል የተደረገውን አልነበረም።
ኦነግ ከሻዕብያ ጋር ሆኖ ይህንን የአማራ ጭፍጨፋ በደርግ ዘመን ካካሄደ ከአንድ አመት ከአምስት ወር በኋላ ፋሽስት ወያኔን ተከትሎ አዲስ አበባ በመግባት የመንግሥት ተጋሪ ከሆነ በኋላ የመንፈስ አባታቸው አባ ጆቢር በፋሽስት ዘመን የኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥት በጠፋበት ዘመን ጀምረውት የነበረውን የአማራ ጭፍጨፋ አጠናክረው ቀጠሉበት። በ1984 ዓ.ም. አርባ ጉጉ ላይ ያህ ሁሉ አማራ አይኑ እያየ የፊጥኝ አስረው ወደ ገደል እየተወረወረ እንዲገደል አደረጉት። እንዲሁም በአርሲ ብዙ ሺህ አማሮች ተገድለው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለ እንዲሰደዱ ተደርገዋል። ብዙ የአማራ ልጃገረዶች በኦነግ ወታደሮች ክብረ ንጽሕናቸው ተደፍሯል፤ የቤት እመቤት ባለቤቶች ባሎቻቸው እየተገደሉ ሴቶቹ መጫዎቻ ሆነዋል። ወጣቶች እንደበግ ተዘቅዝቀው ተሰቅለው ሳይሞቱ ከነሕይዎታቸው ቆዳቸው ተገፏል ፤ ብዙ ቤተክርስቲያኖች ተቃጥለዋል፤ በቅዳሴ ላይ የነበሩ ካህናት ሳይቀሩ አማራ የሆኑት ብቻ እየተመረጡ መቅደሱ ውስጥ ታርደዋል።
ሕገ እግዚያብሔርን ጠብቀው ከዓለማዊ ነገር ርቀው በጾም በፀሎት ተወስነው በአሰቦች ገዳይ ይኖሩ የነበሩ 17 መነኮሳት የሰሩት ኃጢያት ሳይኖር አማራ በመሆናቸው ብቻ በኦነግ ነፍሰበላ ወታደሮች እጅ ተሰይፈዋል። እንዲሁም ወለጋ ውስጥ አንፊሎ ወረዳ በ1984 ዓ.ም. 627 አማሮች በኦነግ እጅ እንደተገደሉና ገዳዮችም እንዳልተያዙ መጋቢት 12 ቀን 199 ዓ.ም. ታትሞ የወጣው የአንድነት ጋዜጣ ያስረዳል።
ሌላው ኦነግ ከወያኔ ጋር የሽግግር መንግሥት ተብዮው አካል እንደሆነ ያደረገው ነገር ቢኖር ኦሮምያ በሚል በተፈጠረው የኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የሚኖሩ የአማራ ልጆች በላቲን ፊደል በኦሮምኛ ቋንቋ ብቻ ካልሆነ አትማሩም ተብለው ከትምህርት ርቀው እንዲቀመጡ ማድረጉ ነው።
በአፍሪካ ደረጃ የዲሞክራሲ ሂደትን ለማበረታታት የተቋቋመው የኢብራሂም የሽልማት ፕሮግራም (የሞህ ኢብራሂም ፋውንዴሽን አካል) በቅርቡ እንዳስታወቀው፤ የመድብለ ፓርቲ ባህል በሃገሩ ለማስጀመር...
የዶክተር ዐቢይ የበዓለ ሲመት ንግግር በሰባት አዕማድ የተዋቀረ ነው፡፡ እነርሱም ክብር፣ ፍቅር፣ ተስፋ፣ አንድነት፣ ይቅርታ፣ ሰውነትና ኢትዮጵያ/ኢትዮጵያዊነት ናቸው፡፡
1. ክብር፡- ዶክተር ዐቢይ ንግግራቸውን የጀመሩት ከእርሳቸው በፊት ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩትንና በፈቃዳቸው ሥልጣን ‹ያሸጋገሩትን› አቶ ኃይለ ማርያም ደሳለኝን በማመስገን ነው፡፡ በዚህ ንግግራቸው ግን ክብርና ምስጋና የሰጡት ለእርሳቸው ብቻ አይደለም፡፡ ሌሎች ሰባት አካላትም ክብርና ምስጋና ተሰጥቷቸዋል፡፡
ሰ. አሁን ለመጣው ለውጥ ዋጋ ለከፈሉ ኢትዮጵያውያን ተገቢውን ክብር በንግግራቸው ውስጥ ሰጥተዋቸዋል፡፡ ሌላው ቀርቶ ከታሪክ መዝገብ የተፋቀ ይመስል ከመንግሥታዊ ዲስኩሮች ስሙ ጠፍቶ ለኖረው የካራማራ ድል ተገቢውን ክብር ሰጥተውታል፡፡
ኢትዮጵያውያንን የገለጡበት መንገድም ለዜጎች ያላቸውን ክብር የሚያሳይ ነበር ‹ኢትዮጵያ ማህጸነ ለምለም ናት። ከፍ ባለ የአገር ፍቅር መንፈስ ሰርክ የሚተጉ ልጆችን አፍርታለች። ልጆቿም ወደቀድሞ ክብሯ እንድትመለስ፣ የሕዝቧ ሰላምና ፍትህ እንዲጠበቅ፣ ብልጽግና ያለ አድልኦ ለመላው ዜጎች ይደርስ ዘንድ አጥብቀው ይመኛሉ… ይደክማሉ። በሀገር ውስጥና በውጪ ሆነው ስለ ሀገር አንድነትና ሰላም… ስለፍትህና እኩልነት…እንዲሁም ስለብልጽግና ይጮሃሉ…ይሞግታሉ… ይሟገታሉ።› ነው ያሏቸው፡፡ የዜጎቻቸውን ትግልና ጥረት ክብር ሰጥተውታል፡፡ አሸባሪዎች፣ ነውጠኞች፣ አደገኛ ቦዘኔዎች፣ አላሏቸውም፡፡
ዶክተር ዐቢይ ኢትዮጵያውያን ላደረጉት የዴሞክራሲ፤ የፍትሕ፤ የእኩል ተጠቃሚነት፤ በነጻ ተዘዋውሮ የመኖርና የመሥራት፤ የሕግ አስከባሪ ተቋማት ገለልተኝነት፤ ሕዝብ አገልጋዩን የመተቸት፤ የመምረጥ፣ የመጠየቅ ሙሉ መብት፣ ጥያቄና ትግል ክብርና ዕውቅና ሰጥተውታል፡፡
2. ፍቅር፡- አንድነታችን ፈተና ገጥሞታል፤ ፍቅራችንን የሚያቀዘቅዙ ነገሮች እየተከሠቱ ነው፣ መጠላላቱና መከፋፋቱ በየአቅጣጫው ዕየታየ ነው በምንልበት ወቅት ፍቅርን የሚሰብክ የመሪ መልእክት ኃይል አለው፡፡ የዶክትር ዐቢይ ንግግር ይህንን የተረዳና ማሻሪያ ለመስጠት የተዘጋጀ ነበር፡፡ በሕዝቡ መካከል ከፍቅር ይልቅ ቅሬታ፣ ከወዳጅነት ይልቅ ጠላትነት፣ የሚያጭሩ ቃላትን ላለመጠቀም ጥንቃቄ አድርጓል፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ከደርግ ዘመን ፓርላማ ወዲህ ‹ፀር› ከፓርላማ የተባረረበት የመሪ ንግግር ነበር፡፡ ፀረ አብዮት፣ ፀረ ሕዝብ፣ ጸረ ልማት፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ ፀረ … የሚለውን እንደ ሃሌሉያ አዘውትሮ ሲሰማ ዐርባ ዓመት ላለፈው ፓርላማ እንግዳ ነገር ነው፡፡ ጠባብነት፣ ነፍጠኝነት፣ ኪራይ ሰብሳቢነት፣ ሽብርተኝነት፣ የመሳሰሉት የሰለቹ ቃላት ባመሳተፋቸው አዝነው የዋሉበት ንግግር ነበረ፡፡
የዶክተር ዐቢይ ንግግር በ8 ገጽ፣ በ2776 ቃላት፣ በ12533 ምዕራፍ አልባ ቅንጣቶች(Characters without space)፣ በ15230 ባለ ምዕራፍ ቅንጣቶች(Characters with space)፣ በ79 ዐንቀጾችና በ259 መሥመሮች የተዋቀረ ነው፡፡ በዚህ ንግግር ውስጥ በዋናነት የተንጸባረቀው መግለጫ ‹እኛ› የሚለው ራስን ከሕዝብ ጋር የሚያስተሣሥርና ፍቅርን ሊገልጥ የሚችለው አንጓ ነው፡፡ ይህን ለመግለጥ በቃላት ላይ - ችን የሚል ድኅረ ቅጥያ ተጠቅመዋል፡፡ ኢትዮጵያችን፣ ሕዝባችን፣ ሀገራችን፣ ወገናችን፣ ችግሮቻችን፣ ስኬቶቻችን የሚሉ መግለጫዎች አሉ፡፡ በጽሑፉ ውስጥ ይህንን መንገድ ከ86 ጊዜ በላይ ተጠቅመውበታል፡፡ ከዚህ መካከል ከ18 ጊዜ በላይ ‹ሀገራችን› የሚለው መግለጫ ይገኝበታል፡፡
3. አንድነት፡- የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር፣ ከማራራቅ ይልቅ የሚያቀራርብ፣ ከመገፋፋት ይልቅ የሚያስተሣሥር፣ ከማግለል ይልቅ የሚያካትት፣ ከመነጣጠል ይልቅ የሚያስተባብር ነበር፡፡ ራሳቸውን የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አድርገው ነው ያቀረቡት፡፡ ከመነሻቸው ይልቅ መድረሻቸው ላይ ነው ያተኮሩት፡፡ ራስ ካሣ እንዳሉት ‹ፀሐይን ለብቻዬ ልሙቅ አይባልም›፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩም የአንድ ወገን አይደሉም፡፡ የጥንቶቹም የዛሬዎቹም፣ የደጋፊዎቹም የተፎካካሪዎቹም፣ የክርስቲያኖቹም፣ የሙስሊሞቹም፣ የሌሎቹም፤ የመረጧቸውም ያልመረጧቸውም፣ የሀገር ቤት ነዋሪዎቹም የዳያስጶራዎቹም ጠቅላይ ሚኒስትር መሆናቸውን አሳይተውበታል፡፡ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር የትናንቱም የዛሬውም፣ የነገውም ጠቅላይ ሚኒስትር ነውና የቀደሙትን ከዛሬዎቹ ጋር አስተሣሥረው ጠርተዋቸዋል፡፡ በታሪካችን ውስጥ ማሳያ የሚሆኑትን ኩነቶች አንሥተው የእገሌ ጎሳ መሬት ነው ሳይሉ ኢትዮጵያውያን ለሀገራቸው በየዘመናቱ የከፈሉትን መሥዋዕትነትና በመሥዋዕትነት ቦታቸው የዚያው ቦታ አፈር ሆነው መቅረታቸውን ገልጠዋል፡፡
‹በአንድ ሀገር ውስጥ የሀሳብ ልዩነቶች ይኖራሉ። የሀሳብ ልዩነት እርግማን አይደለም። ልዩነቱ እንዳለ ሆኖ መደማመጥና በመርሕ ላይ ተመስርተን መግባባት ስንችል የሀሳብ ልዩነት በረከት ይዞልን ይመጣል። በሀሳብ ፍጭት ውስጥ መፍትሄ ይገኛል። በመተባበር ውስጥ ኃይል አለ። ስንደመር እንጠነክራለን። አንድነት የማይፈታው ችግር አይኖርም… አገር ይገነባል። የኔ ሀሳብ ካላሸነፈ ሞቼ እገኛለሁ ማለት ግን እንኳን አገርን ሊያቆም ቤተሰብን ያፈርሳል። ያለችን ኢትዮጵያ ነች ከየትኛውም የፖለቲካ አመለካከት በላይ ሀገራዊ አንድነት ይበልጣል። አንድነት ማለት ግን አንድ ዓይነትነት ማለት እንዳልሆነ ሊሰመርበት ይገባል። አንድነታችን ልዩነቶቻችንን ያቀፈ ብዝኃነታችንን በኅብረ ብሔራዊነት ያደመቀ መሆን አለበት።› የሚለው መዓዝናዊ የአንድነት መግለጫቸው ነው፡፡
ይህ ለውጥ እንዲመጣ በየመሥመራቸው የታገሉትን የጠሩበት መንገድ፣ ተቃዋሚ ፓርቲ እየተባሉ ሲጠሩ የኖሩትን ኃይሎች ‹ተፎካካሪ ፓርቲዎች› ብለው የገለጡበት አካሄድ፡፡ ዳያስጶራውን ማኅበረሰብ ያቀረቡበት መንገድ የንግግሩ አንኳር ነው፡፡ ከዚህ በፊት ከተለመደው ወጣ ባለ መልኩ ‹በተለያየ ጊዜ፣ መስዋእትነት ለከፈሉ የመብት ተከራካሪዎችና ፖለቲከኞች፤ በቅጡ ሳይቦርቁ ሕይወታቸውን ለተቀጠፈ ለውጥ ፈላጊ ወጣቶች፤ ለሥነ ልቦናዊና አካላዊ ቀውስ የተዳረጉ ቤተሰቦችና ግለሰቦች› እና ‹ሰላም ለማስከበርና ሕገ መንግሥታዊ ግዴታቸውን ለመወጣት ሲንቀሳቀሱ ሕይወታቸውን ያጡ የፀጥታ ኃይሎች› ጎን ለጎን የተመሰገኑበት መንገድ አስደናቂ ነው፡፡ መንግሥት ለአንጋቹ እንጂ ለሟቹ የማይወግንበትን አካሄድ ያረመም ነው፡፡
4. ይቅርታ፡- የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ከተዋቀረባቸው አዕማድ አንዱ ይቅርታ ነው፡፡ በተለያዩ መንገዶች ገልጠውታል፡፡ በተለይም ስድስቱ ዋና ዋና ዘውጎች ይጠቀሳሉ፡-
፩. ‹ያሳካናቸው በርካታ ድሎች እንዳሉ ሁሉ በፍጥነት መቀረፍ የሚገባቸው በርካታ ጉድለቶች እንዳሉም እናምናለን። ከስህተቶቻችን ተምረን ወደፊት በመራመድ ማተኮር ያለብን ጉዳይ የተሻለች ሀገር ለሁላችንም በመገንባቱ ላይ ነው።›፣‹የሁሉም ዜጎችን ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት፣ ማኅበራዊ ፍትሕ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከማሳደግ አንጻር ክፍተቶች ነበሩ።› የሚለው ስሕተትን የሚያምነው፤
፫. ‹በተለያየ ጊዜ፣ መስዋእትነት ለከፈሉ የመብት ተከራካሪዎችና ፖለቲከኛች፤ በቅጡ ሳይቦርቁ ሕይወታቸውን ለተቀጠፈ ለውጥ ፈላጊ ወጣቶች፤ ለሥነ ልቦናዊና አካላዊ ቀውስ ለተዳረጉ ቤተሰቦችና ግለሰቦች ከልብ የመነጨ ይቅርታ እጠይቃለሁ› የሚለው ለተፈጠረው ችግር ይፋዊ ይቅርታ የሚጠይቀው፣
፬. ‹በአገር ውስጥም ሆነ በስደት ከአገር ውጭ የምትኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በሙሉ ከልባችን ይቅር ተባብለን፣ የትናንትናውን ምእራፍ ዘግተን፣ በብሔራዊ መግባባት ወደ ቀጣይ ብሩህ ሀገራዊ ምእራፍ እንሻገር ዘንድ ጥሪዬን አቀርባለሁ› የሚለውና ከሌላውም ወገን ይቅርታን የሚጠይቀው ንግግር ይቅርታውን በየደረጃው የጠየቀ ነው፡፡
፮. ‹በአገር ውስጥም ሆነ በስደት ከአገር ውጭ የምትኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በሙሉ ከልባችን ይቅር ተባብለን፣ የትናንትናውን ምእራፍ ዘግተን፣ በብሔራዊ መግባባት ወደ ቀጣይ ብሩህ ሀገራዊ ምእራፍ እንሻገር ዘንድ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡› ሲሉም ጥሪ አቅርበዋል፡፡
መ. ኅብረታችን ለዓለም ምሳሌ መሆን ይችላል። ጠላቶቻችንን አንበርክኳል። ሉዓላዊነታችንን ጠብቆ ዛሬ ላይ ከማድረሱም በላይ ለሌሎች ሕዝቦችም የነጻነት ትግል አርአያ ሆኗል።
ረ. የየትኛውንም ኢትዮጵያዊ ክቡር ሥጋና ደም በየትኛውም የኢትዮጵያ ክፍል ውስጥ አፈር ሆኖ ታገኙታላችሁ። ኢትዮጵያውያን ስንኖር ኢትዮጵያ ስንሞት ደግሞ ኢትዮጵያ እንሆናለን።
በ. ኢትዮጵያ የጋራችን፣ የኛ የሁላችን መሆኗን ተገንዝበን የሁሉም ድምጽ የሚሰማበት፣ ሁላችንንም የሚያሳትፍ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት የመገንባቱን ትግል አጠናክረን እንቀጥላለን።
ቸ. እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ለሥራም ሆነ ለትምህርት በሄደበት ሁሉ ኢትዮጵያን ተሸክሟት ይዞራል። ኢትዮጵያዊውን ከኢትዮጵያ ታወጡት እንደሆነ ነው እንጂ ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያዊው ልብ ውስጥ አታወጧትም የሚባልም ለዚህ ነው።
የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ኢትዮጵያዊነትን ከዜግነት በላይ ሐሳብ፣ ፍልስፍናና ሀገራዊ መርሕ አድርጎ ያቀረበ ነው፡፡ ይህንንም በአንድ አንኳር ‹ኢትዮጵያዊነት ያስተማረን እውነታ በጊዜያዊ ችግሮች ተሸንፎ መውደቅን ሳይሆን ፈተናዎችን ወደ ዕድልና መልካም አጋጣሚ ቀይሮ ድል መቀዳጀትን ነው።› ኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን ‹ኢትዮጵያዊነት› የሚለውን ሉዓላዊ ሐሳብ በክብር ገልጠውታል፡፡
6. ሰውነት፡- ማንኛውም መሪ፣ መሪ ከመሆኑ በፊት ሰው ነው፡፡ አብዮታዊ ነን የሚሉ መሪዎች ሰውነትን ይተውትና ተቋማዊነትን ቦታ ይሰጡታል፡፤ ከሰው የተወለዱ፣ ሰው ያሳደጋቸውና የሰው ፍሬዎች መሆናቸው ይረሱታል፡፡ መነሻቸውን ከሰው ሳይሆን ከድርጅት ያደርጉታል፡፡ የዶክተር ዐቢይ ንግግር አንዱ ዓምድ ለሰውነት የሰጠው ቦታ ነው፡፡ ሴቶች፣ ወጣቶች፣ ዳያስጶራዎች፣ መሥዋዕትነት የከፈሉ ዜጎች የተነሡበት መንገድ ለሰውነታቸው ቅርብ በሆኑ ቃላት ነው፡፡ እንደ ቡድን የሚያይ ሳይሆን ለግለሰብነታቸው ዋጋ የሚሰጥ ነው፡፡ ዳያስጶራዎች በምንም ዓይነት የፖለቲካ መሥመር ውስጥ ቢሆኑም ‹ሁላችሁም በታታሪነታችሁ፣ በልቀታችሁ እና የትም በሚከተላችሁ የሀገራችሁ የጨዋነት ባሕሪ የኢትዮጵያና የዕሴቶቿ እንደ ራሴዎች ናችሁ።› የሚለው ገለጻ ግን የማይመለከተው የለም፡፡ ‹አንዳንድ ጊዜ ከኢትዮጵያ ያነሰ የተፈጥሮም ሆነ የታሪክ ሀብት ባላቸው ነገር ግን እጅግ በበለጸጉ ሀገራት ውስጥ ራሳችሁን ስታገኙት ስለሀገራችሁ ቁጭት ሳይሰማችሁ አይቀርም።› ሲል ቁጭታቸውን ይቆጫል፡፡ ተፎካካሪ ፓርቲዎችን ‹እንደጠላት ሳይሆን እንደ ወንድም፣ አማራጭ ሀሳብ አለኝ ብሎ እንደመጣ አገሩን እንደሚወድ የዜጋ ስብስብ› ለማየት ጥረዋል፡፡ ከድርጅቶቹ ይልቅ ሰዎቹን ‹ወንድም፣ ዜጋ› እያሉ በሰውነት ጠርተዋቸዋል፡፡ ከዚህ በፊት ባልተለመደ መልኩም እናታቸውን፣ ባለቤታቸውንና የትግል አጋሮቻቸውን ያመሰገኑበት መንገድ ሰውዬው ሰው ናቸው እንድንል የሚያደርግ ነው፡፡ እናታቸውን ከኢትዮጵያውያን እናቶች አንዷ አድርገው፣ ባለቤታቸውን ሚና ከኢትዮጵያውያን ሚስቶች ጋር አስተሣሥረው የገለጡበት መንገድ ‹ሰውነት› የታየበት ነው፡፡ ሰው ከሆኑ ደግሞ እንደሰው ይሠራሉ፣ እንደሰውም ይሳሳታሉ፡፡
7. ተስፋ፡- ሰባተኛው የንግግሩ ዓምድ ተስፋ ነው፡፡ ምን ሊሠሩ አስበዋል? ምን እንጠብቅ? ሊሠሩ ያሰቡትን ብቻ ሳይሆን ከሌሎች አካላት የሚፈልጉትንም ገልጠውበታል፡፡ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ውስጥ ቃል መግባትንና ጥሪን የተመለከቱ 19 ጉዳዮች አሉ፡፡ እነዚህም፡-
ii. በሀገራችን ዲሞክራሲ እንዲያብብ፣ ነጻነትና ፍትሕ እንዲሰፍን፣ የሕግ የበላይነት እውን እንዲሆን አስፈላጊውን ማሻሻያ በማድረግ በዘርፉ ያለውን ክፍተት እንሞላለን።
vi. በተለይም ከከፍተኛ ትምህርት ተቋሞቻችን እና ከቴክኒክ እና ሙያ ኮሌጆች የሚወጡት ተማሪዎቻችን ከሚገበዩት ዕውቀት የሚነጻጸር ከሂሎት እንዲኖራቸው ከፍተኛ ጥራት ይደረጋል።
vii. የሁለተኛውን የዕድገት እና ትራንስፎርሜሽን እቅድ የሁሉት ዓመት ተኩል አፈጻጸም በመገምገም አስፈላጊ የሆኑ የፖሊሲ እርምጃዎችን በመውሰድ፣ ፈጣን የኢኮኖሚ እድገትን ለማስቀጠል እንታገለን
viii. ኢትዮጵያ ለወጣቶቿ ተስፋ የምትሰጥ እንጂ፣ ተስፋ የምታስቆርጥ አገር እንዳትሆን የምንችለውን ሁሉ እንደምናደርግ ቃል እገባለሁ። በሚቀጥሉት ጊዜያት ለወጣቱ የሥራ ዕድል መፍጠር ብቻ ሳይሆን ወጣት ባለሀብቶች በብዛት እንዲፈጠሩ እንሠራለን። ለዚህ እንቅፋትና መሰናክል ለሚሆኑ አመላካከቶችና የተንዛዙ አድሏዊ የሆኑ አሠራሮች ተወግደው ፍትኃዊ የማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሥርዓት እንዲኖረን መንግሥት ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል።
x. ዜጎች በሀገራቸው ውስጥ ከቦታ ቦታ የመዘዋወር እና ሀብት የማፍራት መብታቸው መከበር አለበት። በመሆኑም እንደዚህ ዓይነት ተገቢ ያልሆነ ድርጊት እንዲያበቃና ዳግም እንዳይፈጠር መሥራት ይኖርብናል።
xii. ከመደበኛው የሥራ ሰዓታችን በሚሻገር ጊዜ፣ ከፍ ባለ ፍጥነትና ተነሳሽነት በመሥራት በቅርብ ዓመታት ውስጥ በተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት የደረሰብንን ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ጉዳት ለማካካስ አገራዊ ንቅናቄ እንድናደርግ ከአደራ ጭምር መልዕክቴን አስተላልፋለሁ።
xiv. በውጭ ሀገራት ኑሯችሁን ላደረጋችሁትም ቢሆን በማንኛውም መልኩ በሀገራችሁ ጉዳይ ላይ ንቁ ተሳታፊ እንድትሆኑና ሀገራችንን በሙሉም መልክ ለመቀየር ለምታደርጉት አስተዋጽኦ መንግሥት ያልተቆጠበ ድጋፍ ማድረጉን ይቀጥላል።
xv. ከጎናችን የቆማችሁ የልማት አጋሮቻችን የሀገራችን ጥብቅ ወዳጆች እንደሆናችሁ እንገነዘባለን። የሀገራችንን ልማት እና ሰላም ለማረጋገጥ በምናደርገው ጥረት እንደ ወትሮ ሁሉ ከጎናችን እንደምትቆሙ ባለሙሉ ተስፋ ነኝ።
xvii. በልዩ ልዩ መንገድ የምትታገለግሉ የተፎካካሪ ፓርቲ መሪዎች፣ አብሮነታችንንና ሰላማችንን አደጋ ላይ የሚጥሉ፤ ብሔራዊ ጥቅሞቻችንንም አሳልፈው የሚሰጡ የአስተሳሰብ መስመሮችን በአርቆ አስተዋይነትና ሀገራዊ ፍቅር፤ በሰጥቶ መቀበል መርሕ የተሻለ የፖለቲካ ባህል ለመፍጠር የምናደርገው ጥረት እንድታግዙ ጥሪዬን አስተላልፋለሁ፡፡
xviii. ሁላችንም የዳበረ ዴሞክራሲ ለመገንባት እንረባረብ! ሀገራችንን ከድህነት አዘቅት ውስጥ ለማውጣት እንትጋ! ዘረኝነትና መከፋፈልን ከሀገራችን እናጥፋ! የተማረና በምክንያት የሚከራከር ዜጋ እንፍጠር!
ከእነዚህ መካከል 11ዱ ጠቅላይ ሚኒስትሩን ወይም መንግሥትን የሚመለከቱ ሲሆኑ 8ቱ ደግሞ ጥሪ የተደረገላቸውን አካላት የሚመለከቱ ናቸው፡፡ ይህም የችግሩ ዋና መነሻ የመንግሥት አካሄድ ነውና የመፍትሔው ዋና ቁልፍም በመንግሥት እጅ መሆኑን ያሳያል፡፡
እነዚህን ነገሮች ተግባራዊ አድርጎ የሚፈለገውን ለውጥ ለማምጣት ቁርጠኝነት፣ ቁርጥ ያለ ዕቅድ፣ አካታች የሆነ አካሄድ፣ ሳይዘናጉ መፍጠንና ከአንኳር የሕዝብ አካላት ጋር መወያየትን ይጠይቃል፡፡ በተመሳሳይ መንገድ ተጉዞ የተለየ ውጤት ማምጣት አይቻልም፡፡ ‹ቃል ይቀድሞ ለነገር› ነውና ይህ ቃል የነገው ተግባር መግቢያ ነው ብለን እናምናለን፡፡ በኢትዮጵያ የቅርብ ዘመን ታሪክ እንደታየው ሕዝብ ዕድል ይሰጣል፡፡ ሕዝቡ የሰጠውን ዕድል የማይጠቀሙ መሪዎች ሲገጥሙት ግን በአሳቻ ሰዓት እንደተመካከረ ሰው ‹ሆ› ብሎ ይነሣል፡፡ ዝምታውን እንደ መሸነፍና ፍርሃት የሚቆጥሩ መሪዎች ዋጋ ከፍለውበታል፡፡ የሀገራችን ሊቃውንት ሁለት ዓይነት መብራት አለ ይላሉ፡፡ አንዱ ፏ ብሎ የሚበራና መንገዱን ወገግ አድርጎ የሚያሳይ ነው፡፡ ሌላኛው ደግሞ ከሩቁ ሆኖ መድረሻን የሚጠቁም መብራት ነው፡፡ የመጀመሪያው ከተገኘ መንገዱን ያለ ዕንቅፋት ለመሄድ፣ በቶሎም ለመድረስ ይመቻል፡፡ እርሱ ካልተገኘ ደግሞ ማዶ ተሰቅሎ መድረሻውን የሚጠቁመው መብራት መኖር አለበት፡፡ መንገዱን ወገግ አድርጎ ባያሳይም መድረሻውን ያመለክታል፡፡ የሚጓዘው ሰው እየወደቀም እየተነሣም ይሄዳል፤ መድረሻውን ያውቀዋልና፡፡ በሩቁ ስለሚያየው አይስተውም፡፡ ተስፋ አይቆርጥም፣ እንደሚደርስ ርግጠኛ ነውና፡፡ ድቅድቅ ጨለማ ግን እንኳን ለሀገር ለግለሰብም አስቸጋሪ ነው፡፡ የዶክተር ዐቢይ መንግሥት ይህ የሕዝብ ድጋፍና ፍቅር እንደ በረዶ ከመቀዝቀዙ በፊት ቢችል መንገዱን ያብራ፣ ባይችል መድረሻውን ያሳይ፡፡ ካልሆነ ግን ምናልባት ሌሎቹ ቀደምቶቹ ያገኙትን ዕድል ላያገኘው ይችል ይሆናል፡፡ ሰው የሚጠየቀው በተሰጠው መጠን ነውና፡፡ አሁን ተግባሩን እንጠብቃለን፡፡ ችግሮቹን ሁሉ እንዲፈቱ ሳይሆን መፍታት እንዲጀምሩ፤ ስሕተቶቹን ሁሉ እንዲያርሙ ሳይሆን ማረም እንዲጀምሩ፤ መንገዱን በሙሉ እንዲሠሩ ሳይሆን መሥራት እንዲጀምሩ፡፡
ወቅቱ የትንሣኤ ዋዜማ ነውና እባክዎን ሥራዎትን መፈታት የሚገባቸውን የፖለቲካ እሥረኞች (በተለይም ደግሞ ይህንን የእርስዎን ንግግር ከእሥር ቤት ውጭ እንዲሰሙ ከተፈቱ በኋላ፣ እሥር ቤት ተመልሰው የሰሙትን እነ እስክንድር ነጋን) ና መነኮሳቱን በመፍታት ይጀምሩ፡፡ የእርስዎም የሕዝቡም ፋሲካ ደርብ ፋሲካ እንዲሆን፡፡
በሁለት አስርት አመታት እድሜዬ ውስጥ እኔን በቀጥታ የሚያናግር ንግግር ገና ዛሬ ለማየት በቃሁ። ትውልድን "ይመለከትሃል" ፣ "የለውጡ አካል ነህ" ባልነው ቁጥር accordingly act ማድረግ ይጀምራል። እንደወትሮው ሁሉ ይህንን ስላስነበብከን እናመሰግናለን።
... ከየትኛው ወደየትኛው? ... (ከኢህአዴግ ወደ ኢህአዴግ) ... እንደ ሁልጊዜ ማታለያቸው (“ተሃድሶ” እንደሚሉት ነገር) ታድሰው እንኳ ቢሆን አንድ ነገር ... (ላለመታደሳቸው ደግሞ አቶ በረከት ስምዖን ባለፈው ሰሞን የሆነ “የሰላም ምናምን” የተባለ ጉባኤ ላይ የተናገሩትን ተመልከቱ ... “መፍትሄው በስልጣን በቆየንባቸው 27 አመታት ውስጥ በሰላም የኖርንባቸውን 23 24 25 አመታት እንዴት በሰላም ኖርን? የሚለውን በመመልከት እነዚያን በሰላም ያስኖሩንን ነገሮች ወደማድረግ መመለስ ነው?” ይላሉ ሰውዬው) ... በእውነት? ... በእነርሱ ዘመን የኢትዮጵያ ሕዝብ በሰላም ... በነጻነት ... በብልፅግና .. እንደኖረ ማለት ነው። ... ወደዳችሁም ጠላችሁም ሰዎቹ አሁንም ድረስ ሕዝቡ በ96 ነጥብ ምናምን ... እንዲያም ሲል በ100 ፐርሰንት ድምፁን ሰጥቶ እንደመረጣቸው ያስባሉ ... ያን ሁሉ ቀን በዝግ በምናምን ተሰብስበው “ተገማግመው” ... ችግሩ እዚህ ግባ የሚባል አይደለም ... ጊዜያዊ “የሚታለፍ” ችግር ነው ባዮች ናቸው።
... የኦሮሚያ ክልል ተስፋ እንደነበሩት ማለት ነው? ... በኢህአዴግ የሥልጣን ዘመን በእጅጉ መከራውን ሲያይ የነበረ ክልል ማለት ነው ኦሮሚያ ... ባለፉት 27 አመታት ምን ያህል የክልሉ ወጣቶች በግፍ ተገደሉ? ... ምን ያህሉ ታሰሩ? ... የክልሉ መሰረተ ልማት እንዴት ነው? ... ለመሆኑ የነጻነት ጭላንጭል አለ በክልሉ? ... ታዲያ ከመሬት ተነስቶ አጼ ቴዎድሮስን መሆን አለ እንዴ? ... ባንዴ ቼ ጉቬራ መሆን ይቻላል እንዴ? ... ለመሆኑ ከዚህ በፊት የት ነበሩ? ... ለማውራት ለማውራት ስንት የሚያወራ በሞላባት ሀገር ... እንደው እኮ ዶክተሩ ከኢህአዴግ ተነጥለው አዲስ ራዕይ ... አዲስ ፖሊሲ ... አዲስ ፓርቲ የመሰረቱ አይነት ነው የሚመስለው ...
ለማንኛውም ወደሽ ከተደፋሽ ቢረግጡሽ አይክፋሽ ነው ተረቱ ... 27 and counting … (የሚያሳዝነው ግን ባንዳ በሞላበት ሀገር ራሳቸውን መስዋዕት አድርገው የተሰዉቱ ... በእስር የሚማቅቁቱ ... ቤተሰቦቻቸውም ናቸው)
አህያ ማር አይጥማትም አሉ አሉ፡፡ ጭንቅላትህ ለዶክተር አብይ ክፉ አስተሳሰብ ስላለህ አይሀህን ጨፍነህ ታወራለህ ስማ አንድ ጠንካራ አመራር ያለባት ሃገረር ጠንካራ ህዝብ ሊኖረው ይገባል እንጅ እንዳንተ ደካማ ሆኖ ለማዳከም አይሮጥም ስለ ህሊናህ ብለህ ጭንቅላትህን ለተሸከመወው አንገትህ ብለህ .....................አስብ ወደ ፊት ተራመድ፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በዕለተ ሲመታቸው ለመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ያደረጉትን ንግግር የተነተንክበት መንገድ እጅግ በጣም ተመችቶኛል፡፡ እንደዚህ ያሉ ግሩም የሆኑ የተለያዩ ምልከታዎችህ ለኢትዮጵያ ትንሣኤ ትልቅ ፋይዳ ስላላቸው እስካሁን ስታደርግ እንደነበረው ሁሉ አሁንም በርታ፡፡ እኔም ሙሉ ንግግራቸውን ደጋግሜ አዳምጫለሁ፡፡ በእኔ ዕድሜ እንደዚህ ዓይነት መሳጭ የመሪ ንግግር ሰምቼ አላውቅም፡፡ እንዳልከውም ብስለት የተሞላበት እና ሁሉንም የሚጋብዝ ብቃታቸውንም የሚያሳይ ንግግር ነበር፡፡ ቤተሰቤ፣ ጓደኞቼ፣ የሥራ ባልደረቦቼ እና ልዩ ልዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች ተመሳሳይ ስሜት እንደተጋሩም ለመገንዘብ ችያለሁ፡፡ በእርግጥ ከዚህ በፊት ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በተለያዩ ጊዜዎች እና ቦታዎች ባቀረቡዋቸው ምክረ ሐሳቦች እና ሥልጠናዎች ላይ በቀጥታ የመሳተፍ ዕድሉ ገጥሞኝ ስለነበር የብሩህ አዕምሮ ባለቤት መሆናቸውን ተረድቻሉ፡፡ ከዚያ በመነሳት ለኢትዮጵ ሕዝብ የሚያደርጉት ንግግር ጥሩ እንደሚሆን የቅድሚያ ግምት ነበረኝ፡፡ ነገር ግን ያደረጉት ንግግር ከግምቴ በላይ እጅግ የላቀ ነበር፡፡ የተናገሩትን ወደ መሬት እንድያወርዱ እግዚአብሔር ይርዳቸው፡፡
ምናልባትም እግዚአብሔር ኢትዮጵያን እና ሕዝቦቿን የሚታደግበት ጊዜ ላይ ደርሰን ይሆን? በትንሣኤው ዋዜማ የሀገራችንን ትንሣኤ የሚያመለክት ተስፋ ሰጪ ንግግር ተሰምቶአልና፡፡ የመሪው ሚና አቅጣጫ ማሳየት እና ባሳየው አቅጣጫ መሰረት በአግባቡ መምራት ሲሆን የተመሪውም ሚና በቀላል የሚገመት አይደለም፡፡ የሁለቱ መናበብ እና በተግባቦት መራመድ ወደምንፈልገው ትንሣኤ ያደርሰናል የሚል ተስፋ አለኝ፡፡ ለሁሉም “በዐቢይ ኃይል ወሥልጣን” ብዬ አስተያቴን በዚሁ አበቃለሁ፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በዕለተ ሲመታቸው ለመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ያደረጉትን ንግግር የተነተንክበት መንገድ እጅግ በጣም ተመችቶኛል፡፡ እንደዚህ ያሉ ግሩም የሆኑ የተለያዩ ምልከታዎችህ ለኢትዮጵያ ትንሣኤ ትልቅ ፋይዳ ስላላቸው እስካሁን ስታደርግ እንደነበረው ሁሉ አሁንም በርታ፡፡ እኔም ሙሉ ንግግራቸውን ደጋግሜ አዳምጫለሁ፡፡ በእኔ ዕድሜ እንደዚህ ዓይነት መሳጭ የመሪ ንግግር ሰምቼ አላውቅም፡፡ እንዳልከውም ብስለት የተሞላበት እና ሁሉንም የሚጋብዝ ብቃታቸውንም የሚያሳይ ንግግር ነበር፡፡ ቤተሰቤ፣ ጓደኞቼ፣ የሥራ ባልደረቦቼ እና ልዩ ልዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች ተመሳሳይ ስሜት እንደተጋሩም ለመገንዘብ ችያለሁ፡፡ በእርግጥ ከዚህ በፊት ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ በተለያዩ ጊዜዎች እና ቦታዎች ባቀረቡዋቸው ምክረ ሐሳቦች እና ሥልጠናዎች ላይ በቀጥታ የመሳተፍ ዕድሉ ገጥሞኝ ስለነበር የብሩህ አዕምሮ ባለቤት መሆናቸውን ተረድቻለሁ፡፡ ከዚያ በመነሳት ለኢትዮጵ ሕዝብ የሚያደርጉት ንግግር ጥሩ እንደሚሆን የቅድሚያ ግምት ነበረኝ፡፡ ነገር ግን ያደረጉት ንግግር ከግምቴ በላይ እጅግ የላቀ ነበር፡፡ የተናገሩትን ወደ መሬት እንድያወርዱ እግዚአብሔር ይርዳቸው፡፡
ምናልባትም እግዚአብሔር ኢትዮጵያን እና ሕዝቦቿን የሚታደግበት ጊዜ ላይ ደርሰን ይሆን? ብዙ ታሳብ ሁኔታዎች ለምሳሌ ውጫዊ፣ ውስጣዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ እና የመሳሰሉት ተግዳረቶች መኖራቸውን ሳልዘነጋ በትንሣኤው ዋዜማ የሀገራችንን ትንሣኤ የሚያመለክት ተስፋ ሰጪ ንግግር ተሰምቶአልና፡፡ የመሪው ሚና አቅጣጫ ማሳየት እና ባሳየው አቅጣጫ መሰረት በአግባቡ መምራት ሲሆን የተመሪውም ሚና በቀላል የሚገመት አይደለም፡፡ የሁለቱ መናበብ እና በተግባቦት መራመድ ወደምንፈልገው ትንሣኤ ያደርሰናል የሚል ተስፋ አለኝ፡፡ ለሁሉም “በዐቢይ ኃይል ወሥልጣን” የሚመጣው ለውጥ አዎንታዊ እንዲሆን በመመኘት አስተያየቴን አበቃለሁ፡፡
ይቅናሽ ሀገሬ … ዲያቆን ዳንኤል እጅግ በጣም እንወድሃለን እናከብርሃለን … ሃሳቦችህ ሁሌም ከጎናችን እንዲሆኑ አብረኸን እንድትዘልቅ እንፀልያለን !!! ለአንተም ለዶ/ር ዐብይም መልካም የትንሣኤ በዓል !!! ኢትዮጵያዬ የትንሳኤሽ ዘመን እንዲቀርብ እጆችሽን የምትዘረጊለት አምላክ ወደአንቺ ሳያቋርጥ ይመልከት !! አሜን !!!
ዶ/ር አቢይ ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ እና አንድነት አንድነት የሚሉ ቃላቶች በደሙ ውስጥ ስለተገኘ ልክ በጣሊያኑ በማርሻል ግራዚያኒ ተባለ ተብሎ “… ይሄ የኔ መመሪያ ነውና የአማራን ጎሳ በሙሉ ጨርሱ አዝዣለሁም…” በጳውሎስ ኞኞ እንደተተረጎመው (የኢትዮጵያና የኢጣሊያ ጦርነት-ገፅ-193 አንቀፅ 2) የተገለፀውን የሚመስል መርህ የሚከተለው ራሱን የትህነግ ድርጅት ብሎ የሰየመው ድርጅት በፍፁም ይህን ሰው አያሰራዉም ፡፡ ነገር ግን ህዝብ ከጎኑ ስለሆነ ለለውጥ መንስኤ መሆኑ የማይቀር ይመስላል፡፡
ዋሽንግተን ዲሲ ነው። ጊዜው ደግሞ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ጦርነት እንደተጀመረ። አሜሪካና ሩዋንዳ ጦርነቱን ለማቆም ይሯሯጣሉ። ታድያ አንድ ሬስቶራንት ውስጥ ከአንድ የሩዋንዳ ዲፕሎማት ጋር ስለተቀጣጠለው ጦርነት ወሬ ጀመርን። ወድያው ጦርነቱን ከአሜሪካ ጋር ሆነው ለማስቆም ከሚሯሯጡት አንዱ መሆኑን ገባን።
አሜሪካና ሩዋንዳ ሻብያ ጠብ ጫሪ መሆኑን አውቀው፣ ስምምነቱ ለኢትዮጵያ በሚጠቅም መልኩ እንዲሆን ተናበዋል። “እኛ ኢትዮጵያን ለመርዳት እንሰራለን፣ ለአካሄዳችን የእግር ረመጥ የሆነብን ግን መለስ ዜናዊ ነው” አለን። ገረመን እንጂ አልደነገጥንም። ጠላት ምን ጊዜም ጠላት ነውና።
ቀጥሎ፣ ዲፕሎማቱ “ግን መለስ ኢትዮጵያዊ ነው ትላላችሁ?” አለን። “ከሆነ፣ ምከሩት። ካልሆነ ግን አስወግዱት! ሀገራችሁን እስኪያፈርስ ድረስ አትጠብቁት።” አለን። ይኸኔ ክው አልን። ከኛም አልፈው እነሱም አደገኛነቱን በልተውታል አልን። መለስ ግን የሚያስወግደው ጠፍቶ ጦርነቱ ማክሸፍ ብቻ ሳይሆን፣ ሀገራችንም ሲያፈርስ ኖረ። ያኔ ገና በጥዋቱ ጠላት ቢወገድ ኑሮ፣ ዛሬ በዘር ፖለቲካ የተዳከመችው ኢትዮጵያ የማንም መዘባበቻ አትሆንም ነበር።
በሰበብ አስባብ፣ የኢትዮጵያን ህልውና የሚፈታተን ንግግር የሚያደርጉ ስልጣን ላይ ወተዋል። ወገኖቻችን ናቸው ብለን አምነን ስንኖር፥ የውጭ ወራሪ ይመስል “ነፍጠኞችን ሰብረን ትልቁን ከተማ ለመቆጣጥር በቅተናል” ብሎ እስከመደንፋት ተደርሷል። በጥዋቱ እንዲህ ከደነፉ፣ ረፋዱ ላይ ምን እንደሚሰሩ መገመት አያስቸግርም።
በሀገርህ ሰርተህ፣ ተከብረህ እንድትኖር እና የኢትዮጵያ ትውልድ እንዲቀጥል የምትፈልግ ወገን ሁሉ አንገቱን ብቅ ያረገውን ብሄራዊ አደጋ ለማክሸፍ ቆርጠህ ተነስ። ዝምታህ ለአገር አፍራሾች ድጋፍ ነው። አገር የሚፈርሰው በህዝብ ሳይሆን ጥላቻ ባሰከራቸው ጥቂት ጽንፈኞች መሆኑን ላፍታም መዘንጋት የለበትም።
ከዓመታት በፊት የዚህች አጭር ጽሑፍ አዘጋጅ በአዲስ አበባ ከሚገኙት ታላላቅ አድባራት በአንዱ የሠርክ ጉባዔ ላይ የሚሰጠውን ስብከት በመከታተል ላይ ነበር። የዕለቱ ሰባኪ የመረጡት የትምህርት ርዕስ “ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ” የሚል ነበር። የስብከቱም ይዘት ኢትዮጵያ ድንቅና ጥልቅ ታሪክ ያላት ሀገር መሆኗን፣ ሀገሪቷ ሀገረ እግዚአብሔር ሕዝቧም ሕዝበ እግዚአብሔር መሆናቸውን፣ ሰውም በመልካም ለመጣው እንግዳ ተቀባይ በክፉ ለመጣበት ግን እንደ ‘አንበሳ’ ጀግና መሆኑ ላይ ያተኮረ ነበር። ከታሪክም የታቦተ ጽዮንን በአክሱም መገኘት፣ የግማደ መስቀሉን በግሸን መገኘት፣ የላልይበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናትን ታሪክና ሀገሪቷም የቅድስት ድንግል ማርያም የአሥራት ሀገር መሆኗን የሚተነትን ነበር። ሰባኪው በስተመጨረሻም “ይህች ቅድስት ሀገር ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ ከ50 ጊዜ በላይ ተጠቅሳለች” በማለት ይህም የቅድስናዋ ማረጋገጫ ዋነኛው ማስረጃ መሆኑን አስምረውበት ትምህርታቸውን አጠቃለሉ።
ከዚህ ትምህርት ውስጥ የዚህች ጦማር ትኩረት “ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከ50 ጊዜ በላይ ተጠቅሳለች” የሚለው ነው። ይህ አነጋገር በወቅቱ በአድማጩ አእምሮ ውስጥ ሦስት ጥያቄዎችን የፈጠረና ለቀጣይ ጥናትም በር የከፈተ ነበር። የመጀመሪያው ጥያቄ “በመጽሐፍ ቅዱስ ‘ኢትዮጵያ’ ተብላ የተገለፀችውና ዛሬ የምናውቃት ‘ኢትዮጵያ’ ያላቸው ልዩነትና አንድነት ምንድን ነው?” የሚለው ነበር። ሁለተኛው ደግሞ “የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያ የተጠቀሰችው በምን ዐውድ (context) ነው?” የሚለው ጥያቄ ነው። ሦስተኛውና የመጨረሻው ደግሞ “በመጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ጊዜ መጠቀስ የአንድ ሀገር ‘የቅድስና ማረጋገጫ’ እንዴት ሊሆን ይችላል?” የሚለው ጥያቄ ነው። ዛሬም እነዚህ ጥያቄዎች ጥቂት በማይባሉ ምዕመናን ልቡና ውስጥ የሚመላለሱ ስለሆኑና ብዙ ብዥታም ስለሚስተዋል በዚህች ጽሑፍ እነዚህን ነጥቦች በሚመለከት አጠር ያለ ዳሰሳ ቀርቧል።
የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያ (The Biblical Ethiopia) አሁን ከምናውቃት ኢትዮጵያ (The Current Ethiopia) ጋር ያላትን አንድነትና ልዩነት በተመለከተ የተለያዩ አስተሳሰቦች እንዳሉ ይታወቃል። በዚህ ዙሪያ የሚደረጉ ተጠየቃዊ ውይይቶችን ፍሬ አልባ የሚያደርገው ዋነኛ ማሰናከያም የቅዱሳት መጻሕፍትን የታሪክና የመልክዓምድር ገለፃ፣ እንዲሁም መንፈሳዊ ትንቢቶች በዘመናችን ላለ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ፉክክር የመጠቀም ክፉ ልማድ ነው። በመሆኑም ስለመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያና በየዘመኑ የአስተዳደር ቅርጿ የተቀያየረውን፣ አሁን የምናውቃትን ኢትዮጵያ አረዳድ ለአሁናዊ ፖለቲካዊ ፍጆታ ማዋል የሚፈጥረውን ተፋልሶ በማሳየት እንጀምር።
የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያና የአሁኗ ኢትዮጵያ ያላቸውን ንፅፅር በተመለከተ የተለያዩ ትንታኔዎች አሉ። ከእነዚህ አንዱ ስያሜን የሚመለከት ነው። ኢትዮጵያ የሚለውን በግሪክና በልሣነ ግዕዝ የተቀመጠውን ስያሜ “ኩሽ” በሚል “መስተካከል” አለበት ብለው የሚሞግቱ አሉ። ለዚህም የዕብራይስጡ መጽሐፍ ቅዱስ “ኢትዮጵያ” የሚለውን “ኩሽ” በሚል እንደሚጠራው በማንሳት ይሞግታሉ። ሌሎች ደግሞ የአረብኛውን “የጥቁር ሕዝቦች ምድር” የሚል ትርጉም ያለውን ቃል በመጠቀም “ኢትዮጵያ” የሚለውን “ሱዳን” በሚል ተክተው መጽሐፍ ቅዱስን “በሚመቻቸው መንገድ” አሳትመዋል። የእነዚህ “የስም ሽሚያዎች” መሰረታዊ ምክንያት በቅን ልቡና መጻሕፍትን መመርመር ሳይሆን የታሪክ ፉክክር ማድመቂያ ነው።
“ኢትዮጵያ” የሚለውን የቅዱሳት መጻሕፍት ስያሜ በዘመናችን ያሉ አንዳንድ የፖለቲካዊ ሃይማኖት አቀንቃኞች “ኦርቶዶክሳዊ ብሔርተኝነት” ለሚሉት መንፈሳዊም፣ ዓለማዊም ረብ ለሌለው አስተሳሰብ መደገፊያ ያደርጉታል። በዚህም የተነሳ ወደ ልዩ አምልኮ እስኪወሰዱ ድረስ ከቅዱሳት መጻሕፍት ትምህርት ይልቅ እንደ አይሁድ መጻሕፍትን በማጣመም ፖለቲካዊ ትርፍ ለማግኘት ሲደክሙ እናያቸዋለን። በሌላ በኩል በዘመናችን የምናውቃትን ሀገር ኢትዮጵያን በታሪክ አረዳድና በማኅበራዊ አቋም የሚገዳደሩ የፖለቲካ ኃይሎች ደግሞ “ኢትዮጵያ” የሚለውን ስያሜ በ”ኩሽ” ወይም ሌላ መጠሪያ በመቀየር ቅዱሳት መጻሕፍትን ከማኅበራዊ ማገናዘቢያዎች በመለየት ስያሜውን “የሁሉ በማድረግ የማንም እንዳይሆን” አስልተው ሲንቀሳቀሱ እናስተውላለን። በተለይም “ሱዳን” በሚል “የተረጎሙት” ምዕራባውያን ሚስዮናውያን ቅዱሳት መጻሕፍት “ኢትዮጵያ” በማለት የሚገልፁት ቦታና ሕዝቦች አሁን በምናውቃት ኢትዮጵያ ካለውና በእነርሱ አረዳድ ሊፈጥሩት ለሚፈልጉት የታሪክና የትንቢት ምንዘራ (rethoric) “ጋሬጣ” ሆኖ እንዳይጋጭባቸው በመስጋት የፈጠሩት ቅሰጣ (adulteration) ይመስላል። የዚህ ሁሉ ማምታታት ምንጭ ታሪክንም ሆነ የመጽሐፍ ቅዱስን መሰረታዊ ጭብጥ አለመረዳት ወይም ይሁነኝ ብሎ ማጣመም ነው።
የቅዱሳት መጻሕፍትን ንባብ ለታሪክ ሽሚያና ለፖለቲካዊ ንድፈ ሀሳብ (rethoric) ማሳመሪያ እየቆነፃፀሉ የሚጠቀሙት ሰዎች የሚያተኩሩት “ስም” ላይ እንጂ “ግብር” ላይ አለመሆኑ የታወቀ ነው። አሁን የምናውቃትን ኢትዮጵያ የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያ “ብቸኛ ወራሽ” እንደሆነች፣ አለን ለሚሉት የፖለቲካ ንድፈ ሀሳብም እንደ መሠረታዊ ግብዓት የሚጠቀሙት ፖለቲካዊ ሃይማኖተኞችም ሆኑ እነርሱን ለመገዳደር ሲባል “ኩሽ” ወይም “ሱዳን” የሚል መጠሪያን መጠቀም የሚመርጡት አካላት የሚዘነጉት መሠረታዊ ጉዳይ ከስም ይልቅ ሌሎች በተግባር የሚታዩ ማኅበራዊ መገለጫዎች (sociological evidence) የመጽሐፍ ቅዱሷን ኢትዮጵያ የተሻለ የሚገልጹ መሆናቸው ነው። “በዘመነ ብሉይ አምልኮተ እግዚአብሔር የነበረባቸው ቦታዎች እነማን ናቸው? ዛሬ ያለን ግብርስ የቃልኪዳን ተካፋይ የሚያደርግ ነው ወይስ ከዓለም የከፋ እንስሳዊነት” ብሎ በአስተዋይነት ከመመርመር ይልቅ ስም ላይ ማተኮር የሚወዱ ብዙዎች ናቸው። ስም ላይ የሚያተኩሩት ሰዎች የቅዱሳት መጻሕፍትን መሰረታዊ ጭብጥ ያልተረዱ ናቸው። ከሆነው ይልቅ “ነው!” ብለው ላመኑበት ወይም እንዲሆን ለሚፈልጉት “ወራሽነት” ሲሉ መንፈሳዊም ዓለማዊም የሞራል ድንበር ሳይገድባቸው ታሪክና የቅዱሳት መጻሕፍትን ንባብ እየቀደዱ በልካቸው ይሰፋሉ። ለዚያም ነው ሰዎችና አኗኗራቸው ላይ ከማተኮር ይልቅ ለመሬት ስም ሰጥተው ከግብሩ የተለየ፣ ከታሪክ የተፋታ ወሬ ይዘው እግዚአብሔርን የእነርሱ ተለዋዋጭ ድንበር አስጠባቂ የሚያስመስሉት።
በቅዱሳት መጻሕፍት የተመዘገቡ ቃል ኪዳኖች የትውልድን ለቃል ኪዳን የተገባ መሆን የሚጠይቁ ናቸው እንጂ በብልጣብልጥነት መጻሕፍትን በመቆነፃፀል የሚፈጸሙ አይደሉም። ይህንንም ለክቡር ዳዊት ቃል ኪዳን የሰጠ አምላካችን እግዚአብሔር በመዝሙረ ዳዊት ያስተማረን ነው። በመዝሙር 88:3 ጀምሮ ጌታ እግዚአብሔር ለክቡር ዳዊት የገባለትን ቃል ኪዳን ከዘረዘረ በኋላ “ልጆቹ ግን ሕጌን ቢተው፣ በፍርዴም ባይሄዱ ፣ ሥርዓቴንም ቢያረክሱ፣ ትእዛዜንም ባይጠብቁ ኀጢአታቸውን በበትር በደላቸውንም በመቅሰፍት እጎበኛታለሁ።” (መዝ 88:30-32) ይላል። ለጠቢቡ ሰሎሞንም ተመሳሳይ ቃል ኪዳን ነበር የተሰጠው (1ኛ ነገ 9:1-10)። በዚህም የተነሳ ከማንም በላይ ቃል ኪዳን የተገባላቸው እስራኤል ዘሥጋ በዘርና በቦታ ተመክተው ራሳቸውን “የአብርሃም ልጆች፣ የኢየሩሳሌም ባለርስቶች” አድርገው በመኮፈሳቸው ራሳቸውን ከድኅነት በአፍአ አስቀሩ እንጂ አልተጠቀሙም። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም “የአብርሃም ልጆች ነን” እያሉ ከአብርሃማዊ ግብር ተለይተው በባዶ የሚመኩትን አይሁድ ወቀሳቸው እንጂ አላመሰገናቸውም። (ዮሐንስ ወንጌል ምዕራፍ 8) እኛም የቅዱሳት መጻሕፍትን ንባብና ትርጓሜ በመንፈሳዊ አረዳድ ልንገነዘበው ይገባል እንጂ እንደ አይሁድ የምድራዊ ፍላጎታችን መጠገኛ በማድረግ ትርጉም ልናሳጣው አይገባም።
የቅዱሳት መጻሕፍት ዓላማ ሰዎችን ለዘለዓለማዊ ሕይወት ማብቃት ነው። በቅዱሳት መጻሕፍት የተለያዩ ቦታዎችና ሀገራት በልዩ ልዩ ዐውድ (context) ተጠቅሰዋል። ይህ የቅዱሳት መጻሕፍት አገላለፅ ዓላማው በተጠቀሱት ሀገራት ወይም አካባቢዎች ስለነበሩት፣ ስላሉት ወይም ወደፊት ስለሚመጡት ትውልዶች ምድራዊ ባለፀግነት፣ ድህነት፣ ጀግንነትና ስለመሳሰለው ታሪክ መተረክ አይደለም። እነዚህ መገለጫዎች እንደመመዘኛው የሚለያዩ፣ በየጊዜውም የሚቀያየሩ ናቸው። ለምሳሌ በቅዱሳት መጻሕፍት እስራኤል የመንግሥተ እግዚአብሔር፣ ግብፅ ደግሞ የሲዖል ምሳሌ ሆነው ቀርበዋል። ነገር ግን ትንቢት የተነገረላቸው፣ ሱባኤ የተቆጠረላቸው እስራኤል አዳኛቸውን ኢየሱስ ክርስቶስን ሰቅለው ሲገድሉት የግብፅ (እስክንድርያ) ቤተ ክርስቲያን ደግሞ በአንፃሩ “ወልድ ዋሕድ” ብላ በማመን በተዋሕዶ ሃይማኖት የመጽናት ምሳሌ መሆኗን ሊቃውንት ያስተምራሉ። ስለሆነም የብሉይ ኪዳንን ታሪክና ምሳሌ እያነሱ እስራኤልን ሁሉ ቅዱስ፣ ግብፅን ሁሉ ርኩስ አድርጎ የሚስል አስተሳሰብ ከእውነትም፣ ከታሪክም የተጣላ፣ መንፈሳዊ ትርጉም የሌለው ተራ ፍረጃ መሆኑን እንረዳለን። በቅዱሳት መጻሕፍት ስለኢትዮጵያና ኢትዮጵያውያን የተፃፈውንም የታሪክን ቅብብሎሽ ሳይረዱ፣ ስምና መልክዓምድርን ከግብር (ተግባር) እና የሚታወቅ የማኅበረሰብ መገለጫ በመለየት ለራስ የሚመች ትንታኔ ብቻ በመስጠት የቅዱሳት መጻሕፍትን ንባብና ትርጓሜ ለፖለቲካዊ ዓላማ ማስፈፀሚያ ማዋል ሩቅ መንገድ አያስኬድም፣ አይገባምም።
በመጽሐፍ ቅዱስ ‘ኢትዮጵያ’ ተብሎ የሚታወቀው ቦታ የዛሬዋ ኢትዮጵያን ብቻ ሳይሆን ቢያንስ ሱዳን (ኑቢያ)፣ ኤርትራ፣ ጂቡቲ፣ ደቡብ አረቢያንና የመንን የሚያካትት ነበር። በአጠቃላይ ጥቁሩ ሕዝብ ኩሽ ወይም ኢትዮጵ ተብሎ ይታወቅ ነበር። ስለዚህም ነው ጥቁር የነበሩት ሙሴ ያገባት ሴትና ካህኑ አቤሜሌክ ኩሽ (ኢትዮጵያዊው/ው) ተብለው የተጠሩት። ሳባ (Sheba) የኩሽ ልጅ ስለሆነ በተለይም በደቡብ ዓረቢያ ይኖሩ የነበሩት ሳባውያን ተብለው ይታወቁ ነበር። የሳባ ንግሥት ተብሎ የተጠቀሰውም ከዚህ ጋር እንደሚገናኝ የታሪክ ምሁራን ይስማሙበታል። በአጠቃላይ በመጽሐፍ ቅዱስ ኢትዮጵያ (ኩሽ፣ ኢትዮጵ) ተብሎ የሚታወቀው ከዛሬዋ ኢትዮጵያ እጅግ የሰፋ ቦታን የሚያጠቃልል ነበር። የመጽሐፍ ቅዱሷን ኢትዮጵያ ካርታ የሚስሉ ሊቃውንት የሚያስቀምጡት መግለጫም የሚያረጋግጥልን ይህንኑ ነው። በመሆኑም በመጽሐፍ ቅዱስ “ኢትዮጵያ” የተጠቀሰችባቸውን ዐውዶች በሚገባ ተረድቶ መንፈሳዊውን በመንፈሳዊ አረዳድ፣ ታሪካዊውንና መልክዓምድራዊውን ገለፃም እንዲሁ በደርዙ መረዳት ይገባል እንጂ “በሳብ ግጥም” አስተሳሰብ፣ መርጦ በመውሰድ፣ መርጦ በመጣል መቆነፃፀል አይገባም።
በዓለማችን ላይ ያሉ ሀገራት ስማቸው፣ ስፋታቸው፣ የሕዝቡም ባሕል በየጊዜው የሚቀያየር ነው። ስማቸውን የቀየሩ ብዙ ሀገራት አሉ። ሰፊ ሀገር የነበሩ ተከፋፍለው ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ሀገሮች አሉ። የተለያዩ ሀገሮችም ተዋሕደው አንድ ሀገር ሊሆኑ ይችላሉ። ቦታዎችን ከተለያዩ ሀገሮች በማጣመር የሚፈጠሩ ሀገራት ይኖራሉ። አዳዲስ ሀገራትም ሊገኙ ይችላሉ። ይህ ተለዋዋጭ ነገር ነው። ታሪክ ግን የተፈጸመ ነገር ስለሆነ አይቀየርም። የተከፋፈሉ ሀገራት የቀድሞ ታሪካቸውን ይጋሩታል። የተዋሐዱ ሀገራት ደግሞ የቀድሞ ታሪካቸውን ይጠብቁታል። ስማቸውን የቀየሩ ሀገራትም እንዲሁ በቀድሞ ስማቸው የተመዘገበውን ታሪካቸውን ይጠብቃሉ። በመጽሐፍ ቅዱስ የተጠቀሰችው ኢትዮጵያ ታሪክም ከዛሬዎቹ ሀገራት ታሪክ አንጻር በዚህ አግባብ ሊታይ ይገባዋል።
በእኛ ዘመን ታሪክ እንኳ ኤርትራ የኢትዮጵያ አካል ነበረች። በቅዱሳት መጻሕፍት የተጠቀሱት ማኅበራዊና መንፈሳዊ መገለጫዎችም ዛሬ ኤርትራ በሚባለው ሀገር የነበረውንና ያለውን የማኅበረሰብ እምነትና ታሪክም የሚያካትት መሆኑ ግልፅ ነው። የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያ ቅዱሳት መጻሕፍቱ በተፃፉበት ጊዜ የነበረውን የማኅበረሰብ መገለጫ የሚያሳይ እንጂ በየዘመናቱ በሚቀያየር የሀገራት ፖለቲካዊ ድንበር (political boundary) ጋር እየተቀያየረ የሚኖር (shifting demarcation) አይደለም። ይሁንና “አስቀድሞ የተወሰነ፣ በአመክንዮ የማይለወጥ” ሀሳብ ያላቸው ፓለቲካዊ ሃይማኖተኞች “ስምን በመያዝ ብቻ” እግዚአብሔርንም ሰውንም ማታለል የሚቻል ይመስላቸዋል። በማስተዋል የሚራመድ፣ መንፈሳዊ ልብ ያለው ሰው ግን እያንዳንዱን የቅዱሳት መጻሕፍት ንባብ እንደ አገባቡ በመረዳት ራሱንና በዙርያው ያሉትን ለማነጽ ይደክማል እንጂ በስም መሸፈንን ብቻ ገንዘብ አያደርግም። ይህን ታሳቢ በማድረግ የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢትዮጵያ የተጠቀሰችባቸውን ዐውዶች ለማሳየት እንሞክር።
ብዙ መምህራን ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ ከ50 ጊዜ በላይ መጠቀሷን ያስተምራሉ። ነገር ግን በምን ዐውድ እንደተጠቀሰች በጥልቀት የሚያብራሩ ጥቂት ናቸው። በዚህም የተነሳ ጥቂት የማይባሉ ምዕመናን “ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ ይህን ያህል ጊዜ ተጠቅሳለች” የሚለውን እንጂ “በምን ዐውድ ነው የተጠቀሰችው?” የሚለውን ጠለቅ ብለው አይመለከቱትም። ነገር ግን የበለጠ ጠቃሚ ነጥብ ያለው ‘ይህን ያህል ጊዜ ተጠቅሳለች’ የሚለው ላይ ሳይሆን የተጠቀሰችባቸውን ዐውዶች ለይቶ ማወቁ ላይ ነው። ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ የተጠቀሰችባቸውን ዐውዶችና (context) የጥቅሶቹንም ይዘት (content) እንደሚከተለው እናቀርባለን።
ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ ከተጠቀሰችባቸው ዐውዶች አብዛኛውን (20 ጊዜ) የሚይዘው ይህ ከጦርነትና ተያያዥ ጉዳዮችን የሚመለከተው ነው። በዚህም ኢትዮጵያ ሌሎችን በጦርነት ያጠቃችበት፣ በሌሎች አካላት በጦርነት የተጠቃችበት፣ ኢትዮጵያውያን በጦርነት የወደቁበትና የሸሹበት፣ በአንጻሩም ድል ያደረጉበት፣ ከሌሎች ወዳጆቻቸው ጎን በጦርነት የተሰለፉበት እንዲሁም ሊመጣባቸው ስላለው ጦርነት ትንቢት የተነገረበትን ያጠቃልላል። በተጨማሪም በኢትዮጵያ ሁከት እንደሚሆን፣ ኢትዮጵያውያን በሰይፍ እንደሚወድቁ የተነገሩትን ትንቢቶች ያካትታል። ይህ በብዙ ዘመናት የነበረ ታሪክን የሚያመለክትና በመጽሐፍ ቅዱስ ‘ኢትዮጵያ’ ተብላ የተገለጸችውን የሚመለከት ነው። የዘመናችን መምህራን እነዚህን በሚመለከት ብዙም ትኩረት ሲሰጡ አይስተዋልም። ኢትዮጵያ በዚህ ዐውድ የተጠቀሰችባቸውን ጥቅሶች ከዚህ በታች ይመልከቱ።
ኢትዮጵያ የሚለው ቃል መልክአ ምድራዊ ገጽታን፣ አቅጣጫን፣ ወሰንን፣ ማዕድንን (ለምሳሌ ጳዝዮን)፣ ወንዝን (ለምሳሌ ግዮን) … ወዘተ ለመግለጽ 12 ጊዜ ተጠቅሷል። በዚህም ዐውድ በአብዛኛው የነገሥታት የግዛት ወሰንን ለማመልከት የተጠቀሰ ሲሆን የነገሥታቱ የግዛት ወሰን ጥቁር ሕዝብንም ያካትት እንደነበር የሚያሳይ ነው። በጥንት ዘመን የነበረው የግዛት ወሰን በሕዝብና በሀገር ይገለፅ ነበር። ስለዚህም ይመስላል ይህ አገላለጽ የተለመደ የነበረው። እነዚህም ጥቅሶች በጥንት ዘመን ኢትዮጵያ ተብሎ የሚታወቀውን ሕዝብና ቦታ በሚገባ ያሳያሉ። ኢትዮጵያ በዚህ ዐውድ የተጠቀሰችባቸውን ጥቅሶች ከዚህ በታች ይመልከቱ።
ኢትዮጵያ (እንደ ሕዝብና ሀገር) ከእምነትና ከአምልኮ ጋር በተያያዘ 10 ጊዜ ተጠቅሳለች። እነዚህም ደገኛ ሃይማኖትን፣ የጸና ቃልኪዳንን የሚያሳዩ በዳዊት መዝሙር፣ በትንቢትና በመጽሐፈ መቃብያን የተጠቀሱት ናቸው። ከእነዚህም መካከል ‘ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ትዘረጋለች (ታደርሳለች)’ የሚለውና ‘ለኢትዮጵያ ሰዎች ምግባቸውን ሰጠሃቸው’ የሚሉት ይገኙበታል። በዚህ ዐውድ የሚገኙ ዝርዝር ጥቅሶችን ከዚህ በታች ይመልከቱ።
በመጽሐፍ ቅዱስ ኢትዮጵያ የሚለው ስም የባለታሪኮችን ማንነት ለመግለፅ የዋለባቸው 9 ቦታዎች አሉ። በዚህ ዐውድ ኢትዮጵያ የሚለው ቃል ሊቀ ነቢያት ሙሴ ያገባትን ኢትዮጵያዊት ሴት፣ ኢትዮጵያዊውን አቤሜሌክ፣ የኢትዮጵያ ንግሥት የነበረችው ህንደኬን፣ ጃንደረባው ባኮስን፣ የኢትዮጵያ ነገሥታትን ለመግለጽ ተጠቅሷል። በዚህ አውድ ኢትዮጵያ የሚለው ቃል የኩሽ (የጥቁር) ማንነትን ለማመልከት የተጠቀሰ ነው። በግልፅ ‘ኢትዮጵያውያን’ ተብለው በመጽሐፍ ቅዱስ ባይገለጹም የሳባ ንግሥታት እና ከሰብአ ሰገል አንዱ የሚጠቀሱት በዚሁ አግባብ ነው። ኢትዮጵያ የሚለው ቃል በገላጭነት የተጠቀሰባቸውን ጥቅሶች ከዚህ በታች ይመልከቱ።
በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ እስራኤል 2431 ጊዜ፣ ግብፅ 725 ጊዜ፣ ባቢሎን (ኢራቅ) 265 ጊዜ፣ ፍልስጤም 243 ጊዜ፣ ሊባኖስ 75 ጊዜ፣ ሶርያ 71 ጊዜ፣ ፋርስ (ኢራን) 32 ጊዜ፣ ግሪክ 26 ጊዜ ሲጠቀሱ ጭራሽ ያልተጠቀሱም ብዙ ሀገሮች አሉ። መጽሐፍ ቅዱስ ከተጻፈ በኋላም ብዙ ሀገሮች ስማቸው፣ ወሰናቸው፣ የሕዝብ ስብጥራቸው፣ ታሪካቸው ተቀይሯል። ሰፊ የነበሩት ተከፋፍለው ብዙ ሀገራት ሆነዋል። በአብዛኛው ክርስቲያን ሕዝብ የነበራቸው አሁን እንደዚያ አይደሉም። በአንጻሩ ደግሞ አሕዛብ ይባሉ የነበሩት ክርስቲያን ሆነዋል። የሀገር ቅድስና መጽሐፍ ቅዱስ ላይ በመጠቀስ ብዛት ቢሆን ብዙ የተጠቀሱት ይቀድሙ ነበር። ጭራሹን ስማቸው ያልተጠቀሰው ደግሞ ተስፋ የሌላቸው በሆኑ ነበር። ነገር ግን ሀገርን የሚቀድሰው የሕዝቡ እምነትና አምልኮ፣ የቅዱሳን ተጋድሎና የእግዚአብሔር በረከት ስለሆነ በመጽሐፍ ጥቅስን ከመቁጠር ይልቅ መጽሐፍትን በጥልቀት መረዳትና በእምነት መጽናት ይበጃል።
ሃይማኖት ሰው እግዚአብሔርን አምኖ እርሱንም ብቻ እያመለከ ከእግዚአብሔር ጋር የሚኖርበትና የእግዚአብሔርን ዘላለማዊ መንግስት (ሰማያዊ ሀገር) የሚወርስበት ነው። ይህም የሰው ልጅ እግዚአብሔርንና ባልንጀራውን የሚያፈቅርበት መሠረት ነው። በሃይማኖት የሚኖር ሰው የእግዚአብሔርን ትዕዛዛት እየጠበቀ ለእግዚአብሔር ይገዛል። በሥጋም ሲኖር ከሰው ሁሉ ጋር በሰላምና በፍቅር መኖር ይጠበቅበታል። በመጨረሻም በእግዚአብሔር መንግሥት ለዘላለም ለመኖር የሚያበቃው ይህ የጸና ሃይማኖት ነው። የመጽሐፍ ቅዱስ ዓላማም ይህንን ማስረገጥ ነው። ከዚህ አንጻር መጽሐፍ ቅዱስ ላይ የሰፈሩ ሀሳቦች በመንፈሳዊው ዓይን ሊታዩ ይገባል።
ሀገር የሚባለው በተወሰነ (ሰው በወሰነው) የምድር ክፍል የሚኖር ሕዝብን፣ የሚኖርበትን የየብስ፣ የውኃና የአየር ክልልን፣ የሕዝቡን ታሪክ የአኗኗር ባሕልና የሚተዳደርበትን ባሕላዊና ዘመናዊ አስተዳደር የሚመለከት ነው። በክርስትና የሚኖር ሰው ሀገሩን ቢወድ መልካም ነው። ክርስትና እንኳን የራስ የሆነን ቀርቶ ሌላውንም እንድንወድ የሚያደርግ ነውና። የሀገርንም ዕድገትና ብልፅግና ተስፋ ማድረግ የተገባ ነው። ይህንንም በፖለቲካው መድረክ መስበክ ይቻላል። ነገር ግን ይህ የሀገር ፍቅር ከሃይማኖት አስተምህሮ ጋር ሊቀላቀል አይገባውም። በመጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው ቅዱስ ቃልም የምድራዊ ዓላማ ማስፈጸሚያ መሆን የለበትም። በሃይማኖታዊ መድረኮች ከሃይማኖታዊ አስተምህሮ ባልተናነሰ መልኩ ሁሉም የሚመቸውን ፖለቲካዊ ውግንና የሚያንቆለጳጵስ “የሀገር ፍቅር” የሚሰብክ ከሆነ ግን ሃይማኖትን ለፖለቲካ ዓላማ ማዋል ነው። በኢትዮጵያውያን መካከል ያሉ የአስተሳሰብ ልዩነቶች የወለዷቸው ግጭቶችን ለመተንተን፣ የታወቀ ውሸትንም ለመሸፈን ሳይቀር አንዱን ባለቃልኪዳን ሌላውን ከቃልኪዳን የተለየ አድርገው የሚተነትኑ፣ በንግግራቸውም ራሳቸውን “የእግዚአብሔር አማካሪዎች” አስመስለው የሚያቀርቡትን ዲያብሎስን የሚያስንቁ የሀሰት ፈጣሪዎች አስተውለናል። ይሕ ደግሞ መንፈሳዊም መጽሐፋዊም እንዳልሆነ ግልፅ ነው። ይልቁንስ ሰቃልያነ እግዚእ አይሁድ መድኅን ክርስቶስን ከሕግ ውጭ በጭካኔ ለመግደል የተጠቀሙበትን መደላድል የፈጠረና የሚፈጥር የክፋት ሠራዊት እርሾ ነው።
ቤተ ክርስቲያን ኩላዊት የሆነች፣ ስለሰማያዊውና ዘላለማዊው መንግስት የሚማሩባት ዐውደ ምሕረት ናት እንጂ ስለ አላፊዎቹ ምድራዊ ሀገራት ታሪክና አስተዳደር የሚሰበክባት አይደለችም። የቦታ መቀደስ ሰውን የሚቀድስ፣ እንዲሁም ሰው በተሰጠው ቅድስና ቦታን የሚቀድስ ቢሆንም ሕዝብ ፊቱን ወደ ኃጢአት ከመለሰ ይህ ጸጋ ሊወሰድ የሚችል መሆኑን ቅዱሳት መጻሕፍት ያስረዱናል። ከዚህ አንጻር በመጽሐፍ ቅዱስ የተጠቀሰችውን ኢትዮጵያ ከተጠቀሰችበት ዐውድ ውጭ መጠቀም አግባብ አይሆንም። በተጨማሪም መልካም የማይመስል ይዘት ያለውን እየተው መልካም መልካሙን ብቻ መጥቀስ ሚዛናዊነት የሚጎድለው አካሄድ ነው። በፍርድ ቀንም ቢሆን ‘ለእያንዳንዱ እንደየሥራው’ ዋጋውን ይከፈለዋል እንጂ ጽድቅ ሰው በምድር በኖረበት ሀገር መስፈርትነት በጅምላ አይታደልም።
የሃይማኖት ካባ የደረቡ ፖለቲከኞች ግን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ፖለቲካዊ ውግንናን መስበክ መገለጫቸው ስለሆነ በዘመናችን የፖለቲካ ድንበር “ኬንያዊ” ከሚባል ክርስቲያን ይልቅ ክርስቶስን የማያውቅ “ኢትዮጵያዊ” “የቃል ኪዳን ተካፋይ” እንደሆነ አስመስለው ይናገራሉ። በዚህም የተነሳ ብዙዎች ምድራዊ ሰንደቅ ዓላማን እስካሳዩዋቸው ድረስ በየዘመኑ በሚነሱ “ከሰማይ የወረደ መልእክት” ይዘናል በሚሉ “ንጉሥ(ንግሥት) ነን”፣ “አጥማቂ ነን”፣ “ባሕታዊ ነን” በሚሉ አላዋቂዎች ግብስብስ ስብከት እየተነዱ ሳይረዱት ከቀናች ሃይማኖት ለመውጣት ሲፋጠኑ ማየት የተለመደ ሆኗል። በተረታቸው ታውረው ጌታቸውን ኢየሱሰ ክርስቶስን እንደሰቀሉት አይሁድ የሚጓዙ በየጊዜው እየበዙ ነው። ስለዚህ ልባችንን እና ህሊናችንን ወደ እግዚአብሔር መልሰን በርትዕት እምነትና ክርስቲያናዊ ስነምግባራት ልንጸና ይገባል።
2ኛ ዜና 14፥13 አሳም ከእርሱም ጋር ያለው ሕዝብ እስከ ጌራራ ድረስ አሳደዱአቸው ኢትዮጵያውያንም ፈጽመው እስኪጠፉ ድረስ ወደቁ፥ በእግዚአብሔርና በሠራዊቱ ፊት ተሰባብረዋልና እጅግም ብዙ ምርኮ ወሰዱ።
2ኛ ዜና 16፥8 ኢትዮጵያውያንና የልብያ ሰዎች እጅግ ብዙ ሰረገሎችና ፈረሰኞች የነበሩአቸው እጅግ ታላቅ ጭፍራ አልነበሩምን? በእግዚአብሔር ስለ ታመንህ በእጅህ አሳልፎ ሰጣቸው፥
ኢሳ 20፥4 እንዲሁ የአሦር ንጉሥ የግብጽንና የኢትዮጵያን ምርኮ፥ ጐበዛዝቱንና ሽማግሌዎቹን፥ ራቁታቸውንና ባዶ እግራቸውን አድርጎ ገላቸውንም ገልጦ፥ ለግብጽ ጕስቍልና ይነዳቸዋል።
ኢሳ 45፥14 እግዚአብሔርም እንዲህ ይላል። የግብጽ ድካምና የኢትዮጵያ ንግድ ቁመተ ረጅሞችም የሳባ ሰዎች ወደ አንተ ያልፋሉ ለአንተም ይሆናሉ እጆቻቸውም ታስረው ይከተሉሃል በፊትህም ያልፋሉ፥ ለአንተም እየሰገዱ። በእውነት እግዚአብሔር በአንተ አለ፥ ከእርሱም ሌላ አምላክ የለም ብለው ይለምኑሃል።
ሕዝ 30፥9 በዚያ ቀን መልእክተኞች ተዘልለው የሚኖሩትን ኢትዮጵያውያንን ለማስፈራት ከፊቴ በመርከብ ይወጣሉ እንደ ግብጽም ቀን ሁከት ይሆንባቸዋል እነሆ፥ ይመጣልና።