Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በዚህ መልክ አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገሮች በዕዳ በመተብተብ የጥሬ-ሀብቶቻቸውንም እያጡ ነው። በአንድ በኩል ዕዳ ከፋይ በመሆን፣ በሌላ ወገን ደግሞ የጥሬ-ሀብቶቻቸው እየተቆፈረ ወደ ካፒታሊስት አገሮችና ቻይና ስለሚጓዝ የየአገሩ ህዝቦች ዕውነተኛ ነፃትን ሊቀዳጁ አልቻሉም። በአብዛኛው የማዕድን መውጫ ቦታዎች ደግሞ ከፍተኛ የሆነ የአካባቢና የማህበራዊ ቀውስ እየተፈጠረ ሰዎች በመመረዛቸው በየአካባቢያቸው ሊኖሩ የማይችሉበት ሁኔታ እየተፈጠረ ነው። ይህ ሁኔታ በተለይም በቀድሞ የፈረንሳይ ቅኝ ግዛት አገሮች ውስጥ በጉልህ የሚታይና የፈረንሳይ መንግስትና ኩባንያዎች የወንጀል ወንጀል እየሰሩ ነው። በዚህ ላይ አክራሪ እስላሞችን ለመዋጋት በሚል ሽፋን ስር በአንድ በኩል ህብረተሰቡን ሲያተራምሱት፣ በሌላ ወገን ደግሞ ዘረፋውን እያጧጧፉት ነው። የፈረንሳይ መንግስት ደግሞ በነፃነት፣ በዲሞክራሲና በእኩልነት አምናለሁ የሚልና፣ ከቀለምና ከዘር ባሻገር የሰው ልጅ ሁሉ እኩል ነው እያለ የሚሰብክ ነው። ይሁንና ግን የፈረንሳይ መንግስትና ኩባንያዎቹ የሚካሂዱት ድርጊት ይህንን አባባላቸውን የሚፃረር ነው። ስራቸው ሁሉ በሚቆጣጠሩበት አገር ዕድገትና ሰላም እንዳይኖር ማድረግ ነው። በሶሻሊስት ስምም ሆነ በኮንሰርቫቲቭ ስም አሳበው ስልጣንን የሚይዙ የፈረንሳይ ገዝዢዎችና አሁን ደግሞ የማክሮን መንግስት በይዘት አንድ ናቸው። የስልጣኔና የዲሞክራሲ ባህርይ የሌላላቸው ዘሮች ናቸው። ሰሞኑን በማሊ ዋና ከተማ ማባኮ ፈረንሳይ ጦሯን ይዛ እንድትወጣ በግልጽ ሰላማዊ ሰልፍ የሚደረገው ይህንን ዐይነት ዐይን ያወጣ ዘረፋና ሰላም እንዳይሰፍን የሚሸረበውን ሴራ በመቃወም ነው።
ወደ አገራችን ስንመጣ ወደዚሁ ዐይነቱ በዕዳ ወጥመድ ውስጥ ገብቶ መሰቃየትና በዚያውም መጠንም የሀብት ዘረፋ የሚካሄድበትን ሁኔታ እንመለከታለን። የውጭ ኩባንያዎች፣ ኤክስፐርቶችና የዓለም የገንዘብ ድርጅት ውትወታ ግፊት አገሪቱን የባስውኑ በፋይናንስ ካፒታል ቁጥጥር ስር እንድትወድቅ የሚያደርጋትና ሀብቶቿ እየተዘረፉ፣ በዚያው መጠንም ህዝባችን ነፃነቱን በመገፈፍና በመበዝበዝ ሁለተኛ ዜጋ ሆኖ የሚታይበት ሁኔታ ይፈጠራል ማለት ነው። በዚህ መልክ ከብልጽግና ይልቅ ድህነትና መሰደድ ዋናው መለዮአችን ይሆናሉ።
ከዚህ ዐይነቱ የዕዳ ወጥመድና የተወሳሰብ የኢኮኖሚና የማህበራዊ ችግር ለመላቀቅ የግዴታ የፖለቲካው ሁኔታ መስተካከል አለበት። ግልጽና ዲሞክራሲያዊ እንዲሁም የተገለጸለት መንግስትና የሲቪል ማህበረሰብ በሌለበት አገር ውስጥ ዕውነተኛ ኢኮኖሚያዊ ዕድገትን ማምጣት በፍጹም አይቻልም። የአገራችን ዋናው ችግር የሶት ሺህ ዐመት ታሪክ አለን ብንልና ከውጭ የመጣብንን ጠላት እየመከትን ብንመልስም ከዚህ ዐይነቱ ታሪክና ድል ጋር የሚመጣጠን ኢኮኖሚያዊና የህብረተሰብ ግንባታ ማካሄድ አለመቻላችን ነው። ብሄራዊ ባህርይ ያለውና አገር ወዳድ አገዛዝ እስከሌለ ድረስና፣ ይህ ደግሞ በተገለጸለትና አርቆ አሳቢ በሆነ የሲቪል ማህበረሰብ እስካልተደገፈ ድረስ የኢትዮጵያ ህዝብ ዕውነተኛ ነፃነቱን በፍጹም ሊቀዳጅ አይችልም። ከዚህም በላይ በፖለቲካው፣ በኢኮኖሚው፣ በሳይንስና ቴክኖሎጂ፣ እንዲሁም በባህል ነክ ነገሮች ላይ ግልጽ ውይይትና ክርክር እስካልተደረገ ድረስ አንድን አገር በፀና መሰረት ላይ መገንባት በፍጹም አይቻልም። ይህንን በሚመለከት በአገራችን ምድር ከፍተኛ ክፍተት ይታያል። የብዙዎቻችን ጭንቅላት በሌላ ነገር የተጠመደ ስለሆነ ስለህብረተሰብ ዕድገትና ስለህዝብ ኑሮ መሻሻል ይህን ያህልም ደንታ የሚሰጠን አይመስልም። አላስፈላጊ መዋዕለ-ነዋዮች ሲካሄዱና ህዝብን እንደማህበረሰብ ሊያስተሳስሩት የማይችሉና ከአገራችን የመሬት አቀማመጥና አየር ጋር የማይስማሙ፣ እንዲሁም የሰውን መንፈስ የሚረብሹ ትላልቅ ህንጻዎች ሲሰሩ ዝም ብለን እንመለከታለን። የመቃወምና የተሻለ ሃሳብ የማቅረብ ልምድ በፍጹም የለንም። ይህን የተሳሳተ አስተሳሰብ ወይም ደግሞ ዝም ብሎ የመመልከትን ባህል ማረምና ማስተካከል ዋናው ተቀዳሚ ተግባር መሆን አለበት። ከዚህም በላይ የመንግስት መኪና ከጭቆና መሳሪያዎች መላቀቅና መኪናውም በሰለጠኑ ሰዎች መያዝ አለበት። እንደማየው ከሆነ አሁንም ቢሆን ፊዩዳላዊ የሆነ አመለካከት በመንግስት መኪና ውስጥ በመሰፍን ህዝብን ማስፈራሪያ መሳሪያ ተደርጎ ይታያል። „መንግስት አይከሰስ ሰማይ አይታረስ“ የሚለው የድሮው ፊዩዳላዊ አባባል አሁንም ቢሆን ከመንፈሳችን ጋር እንደተዋሃደ ነው። ስለሆነም መንግስትን መተቸት የማይቻልበት ሁኔታ ተፈጥሮአል። አገዛዙ ከህገ-መንግስትና ከህብረተሰቡ ፍላጎት ውጭ ከአንዳንድ መንግስታት ጋር ውል ሲፈራረም ዝም ብለን እንመለከታለን። ፍርሃት በነገሰበትና መንግስትን መተቸት በማይቻልበት አገር ውስጥ ስለዲሞክራሲ ማውራት በፍጹም አይቻልም። እንደሚታወቀው ዲሞክራሲ በገዢዎች ፈቃድ የሚሰጥ አይደለም። ዕውነተኛ ዲሞክራሲ የትግል ውጤት ነው። ዲሞክራሲን ተግባራዊ ማድረግ የሲቭል ማህበረሰቡና የምሁሩ ዋና ሚናና አገራዊ ኃላፊነት ነው።
ከዚህ ጋር ተያይዞ የክልልና የጎሳ ፌዴራሊዝም ጉዳይ መፈታት አለባቸው። በማዕከላዊው መንግስትና በየክልሎች መሀከል ያለው የአገዛዝ መዋቅር የስራ-ክፍፍል ግልጽ መሆን አለበት። በተለይም ደግሞ በየክልሉ ውስጥ ያሉ ዜጎች ጉዳይ በግልጽ መቀመጥ አለበት። መጤ ጎሳዎች እየተባሉ በሚሰደቡበት፣ በሚታፈኑበትና በሚገደሉበት አገር ውስጥ ስለዲሞክራሲና ስለ አገር ግንባታ ማውራት አይቻልም። ማንኛውም ሰው በችሎታው መመዘን ያለበት ሲሆን፣ ከየትኛውም ጎሳ መጣ እዚያ ተወልዶ ባደገበት አገር ብቃት እስካለው ድረስ ስልጣን መጨበጥ ይችላል። በማንኛውም መስክ የመሰማራትና ሀብት የማፍራት መብትም አለው። ከኦሮሞ ብሄረሰብ፣ ከአማራ ብሄረሰብ ወይም ከትግሬ ብሄረሰብ የተወለደ ግለሰብ ወይም ድርጅት ብቻ ነው ለየብሄረሰቡ የሚያስበው የሚለው በፍጹም አይሰራም። ለአንድ የህብረተሰብ ክፍልም ሆነ ብሄረሰብ ቆሜያለሁ የሚል ግለሰብም ሆነ ድርጅት የሚመዘነው ከዚያ ብሄረሰብ በመፍለቁ ሳይሆን በንቃተ-ህሊናውና ተግባራዊ አደርገዋለሁ በሚለው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማህበራዊ ፖሊሲ ብቻ ነው። ለማንኛውም የአሮሞ ክልል አስተዳዳሪዎች ክልላቸውን 28 ዐመታት ያህል ሲያስተዳድሩ ህዝባቸውን ከድህነት ባወጡ ነበር። ቆንጆ ቆንጆ ከተማዎችን በገነቡ ነበር። አካባቢያቸውን የሳይንስና የቴክኖሎጂ መድረክ በማድረግ ተዓምር በሰሩ ነበር። ይሁንና ግን በ28 ዐመት የጎሳ ፖለቲካ አገዛዝ ዘመን የተመለከትነው ጥቂቶች ሲደልቡና ሰፊውን ህዝባቸውን አድኸይተው ከወያኔ ጋር በማበር ሀብት ሲዘርፉና ጎሳቸውን ሲገድሉ ነው። ለእርሻ ልማት ሊያገለግሉና ህዝብን ሊመግቡ የሚችሉ ሰብሎች እንዲዘሩ ከማድረግ ይልቅ አበባ እንዲተከልና ወደ ውጭ እንዲላክ በማድረግ የባርነት ስራ ያስፋፉና አካባቢ እንዲመረዝ ያደረጉ ናቸው። እነዚህ ተመልሰው የየጎሳዎቻቸው ጠበቃ ነን ብለው ሲያወሩና ሲደነፉ ስንመለከትና ስንሰማ የቱን ያህል ህሊና እንደሌላቸው ነው የምንገነዘበው። ስለሆነም በ21ኛው ከፍለ-ዘመን ከዚህ ዐይነቱ ኋላ-ቀር ፖለቲካ መላቀቅ አለባቸው። በተለይም ማዕከላዊ መንግስት በዚህ ላይ አቋሙን ግልጽ ማድረግ አለበት።
በአገራችን ውስጥ ያለው ትልቁ ችግር በቲዎሪና በሳይንስ እንዲሁም በአንዳች ፍልስፍና ላይ የሚመረኮዝ ፖለቲካ አይካሄድም። ስልጣን ላይ ለመውጣት የሚታገለውም ሆነ አክቲቪስት ነኝ ባዩና፣ የብሄረሰብ ነፃ አውጭ ነኝ በማለት እዚህና እዚያ የሚሯሯጠው ፖለቲካቸው ቀኝ፣ ፋሺሽስት፣ የግራ ወይም ሌላ ዐይነት ፖለቲካ እንደሆነ ለማወቅ በጣም ያስቸግራል። ይሁንና ግን የብዙዎችን የፖለቲካ ጩኸት መገመቱ ይህንን ያህልም የሚከብድ አይደለም። የአንድ ግለሰብም ሆነ ድርጅት የፖለቲካ አቋም ሊገለጽ የሚችለው አራምደዋለሁ በሚለው የኢኮኖሚና የማህበራዊ ፖሊሲ አማካይነት ነው። ስለሆነም ፖለቲካ ነን ባዮችና የብሄረሰብ ነፃ አውጭ ድርጅት ነኝ በማለት ተራውን ህዝብ የሚያሳስቱ በሳይንስ መነፅር ሲመረመሩ የህዝብን ችግር ለመፍታት የሚያስችል ርዕይ በፍጹም የላቸውም። የጠራና በሳይንስ ላይ የተመረኮዘ የአገር መገንቢያ የኢኮኖሚ ፖሊሲ የሌለው ግለሰብም ሆነ ድርጅት ግራ ከማጋባት በስተቀር ስልጣን ላይ ቢወጣ የውጭ ኃይሎች ታዛዥና አገር አፍራሽ ኃይል ከመሆን አያልፍም። ይህ ዐይነቱ ጭፍን አካሄድ ደግሞ ለፋሺዝም መነሳትና ዲሞክራሲያዊ ኃይሎችን ለመምታት ያመቻል፤ ኋላቀርነትንም ያጠናክራል። ስለሆነም ይህንን ጉዳይ መቋጠሪያ ለማሲያዝ እያንዳንዱ ግለሰብም ሆነ ድርጅት የፖለቲካ አቋሙን በግልጽ ማሳወቅ አለበት። ይህ ከሆነ በግልጽ ለመታገልና ለመከራከር እንዲሁም የተሻለ አማራጭ ለማቅረብ ይቻላል።
የፖለቲካውና የመንግስት ጉዳይ ከተፈታ ሁለ-ገብ የሆነ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማውጣቱ ይህን ያህልም ከባድ አይደለም። በአገራችን ያለው ሌላው ትልቁ ችግር ስለኢኮኖሚ ቲዎሪና ፖሊሲ ያለን አመለካከት በጣም ደካማ መሆኑን ነው። በተለይም አብዛኛዎቻችን ስለአገሮች ግንባታ ታሪክና ስለስልጣኔ ያለን ግንዛቤ የተሳሳተ ነው። የአንድን አገር ህልውና በገበያ ኢኮኖሚ ውስጥ ብቻ ከልለነዋል። በተጨማሪም በገበያ ኢኮኖሚና በካፒታሊስት ኢኮኖሚ መሀከል ያለውን ልዩነት ለመረዳት ችግር አለብን። ይህንን መስመር ማሲያዝና ከጠባብ አስተሳሰብ ተላቆ ሰፋ ያለ አስተሳሰብ ማዳባሩ የጊዜው አንገብጋቢ ጥያቄ ነው። የሰው ልጅና የዓለም ታሪክ የመጨረሻው ፍጻሜ ላይ አልደረሱም። ታሪክና ህብረተሰብ ሂደታዊ ናቸው። ማንኛውም ህብረተሰብና የኢኮኖሚ ስርዓቱ ባለበት ረግተው ሊቀሩ አይችሉም፤ ወይም ደግሞ ይህ ነው የመጨረሻው የታሪክ ድምዳሜ ነው በማለት ከህብረተሰብ ዕድገት ጋር ግብግብ መያዝ አይቻልም። የታሪክን ሂደት ማዘበራረቅና ለጊዜውም ቢሆን ኋላ-ቀርነትን ስር እንዲሰድ ማድረግ ቢቻልም የሰው ልጅ እስካለ ድረስ አዳዲስ ሁኔታዎች በመፈጠር ያረጀውን ይተካሉ። ከዚህ ስንነሳ ካፒታሊዝም የመጀመሪያውም የመጨረሻውም ስርዓት ነው ብሎ ከዚህ ውጭ ሌላ አማራጭ የሚያመጣን ሰው መዋጋት አደገኛ አካሄድ ነው። እንደሚታወቀው የተለያዩ ሃሳቦች ወይም ደግሞ የዕድገት አማራጮች ሲፈልቁና ክርክር ሲደረግ ብቻ ነው አንድ ጥሩ ነገር የመጨረሻ መጨረሻ ላይ ተጨምቆ ሊወጣ የሚችለው። ይሁንና ግን በስነ-ስርዓት የተዘጋጀና የተፈጥሮን ሀብት የማያባክንና እጅግም አድካሚ ያልሆነ የገበያ ኢኮኖሚ ለማንኛውም ህብረተሰብ አስፈላጊ ነው። እንደምናየው ዛሬ የካፒታሊስት አገሮች ከፍተኛ የመንፈስ ቀውስ ውስጥ ገብተዋል። የማቴሪያሉ ዕድገት ከሰው አስተሳሰብና መንፈስ መዳበር ተነጥሎ በመታየቱና ገንዘብና ኢኮኖሚው የሰውን ህይወት በመደንገጋቸው ራስን የማጥፋትና በቤተሰብና በልጆች ላይ ጭካኔ የተሞላበት እርምጃ መውሰድ እየተለመደ ሊመጣ ችሏል። ከዚህም በላይ ግለሰብአዊነት በሁሉም አቅጣጫ እየተስፋፋ ስለመጣና እንደባህልም በመለመዱ በተለይም ዕድሜያቸው የገፉ ሰዎች የመጨረሻ መጨረሻ ጧሪና የሚንከባከባቸው ሰዎች ሳያገኙ ይሞታሉ። የካፒታሊስት መንግስታት ሙሉ በሙሉ በትላልቅ ኩባንያዎች ቁጥጥር ስር በመውደቃቸው የተነሳ ህግን ከማጽደቅና እንዴት አድርገን ከሰፊው ህዝብ በተለያዩ የኢኮኖሚ ፖሊሲ መሳሪያዎች ገንዘብ መምጠጥ እንችላለን ብለው ከማስላት በስተቀር በህብረተሰብ ውስጥ ያለውንና እየከፋ የመጣውን የመንፈስ ቀውስ ለማስተካከል እርምጃ ሲወስዱ በፍጹም አይታይም። ይህ ዐይነቱ የመንፈስ ቀውስ ዓለም አቀፋዊ ባህርይ በመውሰድ ብዙ አገሮችን እያተራመሰና ከቁጥጥር ውጭ እየወጣ የመጣ ነው። ያም ሆነ ይህ ስለነገው ዛሬ መተንበይ ባንችልም ዛሬ በሚካሄደው የጠራ አመለካከትና ተግባራዊ በሚሆነው ፖሊሲ አማካይነት እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ የወደፊቱን አቅጣጫ መተንበይ ይቻላል። ከብዙ አገሮች የዕድገት ልምድና ምርምር፣ ዛሬ ከሚደረገው ሰፋ ያለ ክርክርና ጥናት ብዙ ትምህርቶች በመቅሰም ለወደፊቱ የሚሆን መሰረት መጣል ይቻላል።
በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ያለን አገር የህብረተሰብ ችግሮች ለመፍታት መጓዝ ያለብን ከታች ወደ ላይ የሚለውን ፍልስፍና በመከተል ሰፊውን ህዝብ በአገር ግንባታ ውስጥ በማሳተፍ ብቻ ነው። ይህ ዐይነቱ አካሄድ ብዙ መልኮችን ይይዛል። በመንግስት የሚደገፍ የኢኮኖሚ ግንባታ፣ በተለይም ለኢኮኖሚ እንቅስቃሴ አመቺ የሚሆኑ የተቋም ግንባታዎች፣ የኢንፍራስትራክቸር ግንባታ፣ የሙያ ስልጠና ማዕከሎችን በየቦታው ማቋቋምና ሰፋ ያለ ሰፊውን ህዝብ የማስተማር ዘመቻና ለአገር ግንባታ የሚያገልግሉ በቴክኖሎጂ ላይ ያተኮረ ስልጠና… ወዘተ. እነዚህ ነገሮች ለአንድ አገር የኢኮኖሚ መሰረት የሚሆኑ ናቸው። በዚህ ላይ በግለሰብም ሆነ በግሩፕ ደረጃ የሚካሄዱ የትናንሽና የማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎች ተከላና እነዚህን በርካሽ ብድር መደጎም የስራ መስክ ከመክፈት አልፎ ቀስ በቀስ የውስጥ ገበያን ለማሳደግ የሚያመች እርስ በእርሱ የተያያዘ የኢኮኖሚ አውታር መዘርጋት ያስችላል። በተለይም የሙዚቃ መሳሪያዎችን ለመስራት የሚችሉ የጎጆ ቤት ኢንዱስትሪዎች፣ የኬራሚክ ኢንዱስትሪ፣ ልዩ ልዩ ዐይነት ከእንጨት የሚሰሩ የልጆች መጫዎቻዎችንና የቤት ዕቃዎችን… ወዘተ. በኢኮኖሚ ፖሊሲ መጠናቀር ያለባቸውና ለዘላቂና ለተስተካከለ ዕድገት የሚያመቹ ናቸው። በትላልቅ ኢንዱስትሪዎች ላይ ከማትኮር ይልቅ ልንቆጣጠራቸውና ልናሳድጋቸው በምንችለው ኢንዱስትሪዎች ላይ ማተኮሩ ጠቃሚ ነው። እንደ ዱባይ፣ ሆንግኮንግና ቻይና እንሁን ብሎ ማሰብ ስህተት ነው። የእነዚህ አገሮች ዕድገት ዘላቂነት ያለው አይደለም። ሀብትን አውዳሚና በከፍተኛ የኃይል አቅርቦትና ጥልቀት(Intensity) የሚሰራ ነው። ይህም ማለት በየአገሮች ውስጥ የሚካሄደው የኢኮኖሚ ዕድገት ተፈጥሮን የሚቀናቀንና የሚበዘብዝ፣ እንዲሁም ለተከታታዩ ትውልድ ሊተላለፉ የማይችሉ ወይም ተከታታዩን ትውልድ ችግር ውስጥ የሚከቱት ኢንዱስትሪዎች እየተተከሉ ነው። ሁሉም ነገር ወደ ነፃ ገበያና ንግድ በሚለው ፍልስፍና ላይ በመመራት ብዙ ሀብት እየወደመና ህብረተሰብአዊ ቀውስም እየተፈጠረ ነው። ካፒታሊዝም በዚህ መልክ የዓለምን ማህበረሰብ በገንዘብ ሎጂክና በፍጆታ አጠቃቀም ውስጥ በመክተትና በመወጠር ባለማወቅ ወይም ከንቃተ-ህሊና ጉድለት የተነሳ በተፈጥሮ ላይ ዘመቻ እንዲደረግ ሁኔታዎችን አመቻችቷል። ለዚህ ዋናው ምክንያት ደግሞ ሁሉም ነገር ከትርፍ አንፃር ስለሚተመንና፣ ሁሉንም ችግር የገበያ ኃይሎች ሊፈተቱ ይችላሉ ብሎ በማሰብ ነው።
የኢኮኖሚ ፖሊሲው ዋናና ተቀዳሚ ተግባር መሰረታዊ የህዝብ ፍላጎቶችን ማሟላት ይሆናል። የተሟላ ዳየት፣ ንጹህ ውሃ፣ ቤት፣ ትምህርትቤቶችና በተለይም በአገር ባህል መድሃኒቶች ላይ የተመሰረቱ ፖሊክሊኒኮችን ማስፋፋቱ የህዝቡን መሰረታዊ ጥያቄ ከማሟላት ባሻገር ሰፊው ህዝብ በራሱ እንዲተማመንና እርስ በእርሱ እንደማህበረሰብ እንዲተሳሰር ያደርገዋል። እዚህ ላይ ሰፊውን ህዝብ ለማስተማር የሚያመቹ ህዝባዊ ትምህርትቤቶች በየቀበሌውና በየክፍላተ ሀገራቱ ማስፋፋት የህዝቡን ንቃተ-ህሊና ያሳድገዋል።
እነዚህን ከላይ የተዘረዘሩትን መሰረታዊ ነገሮች ተግባራዊ ለማድረግ በራስ መተማመን የሚለውን ፍልስፍና በጭንቅላት ውስጥ መቋጠርና በጋራ መነሳት ያስፈልጋል። ከውጭ በሚመጣ ብድርና መዋዕለ-ነዋይ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ኢኮኖሚና ማህበረሰብ መገንባት በፍጹም አይቻልም። አንድ አገርም በዶላር ወይም በኦይሮ ሳይሆን ሰፋ ያለ ኢኮኖሚ መገንባት የምትችለው የራሷን ገንዘብ ስትጠቀምና ከኢንዱስትሪ ክንዋኔ ጋር ስታያይዝ ብቻ ነው። ከእንግሊዝ ጀምሮ እስከጀርመንና አሜሪካን ድረስ ኢኮኖሚያቸውን የገነቡት በውጭ ከረንሲ አማካይነት ሳይሆን የአገራቸውን ገንዘብ ጥበባዊ በሆነ መልክ በመጠቀም ብቻ ነው። ይሁንና ግን በአገራችን ኤሊት ጭንቅላት ውስጥ አረንጓዴው የአሜሪካ ዶላር ሰርጎ ስለገባ ካለዶላር የትም ልንደረስ አንችልም የሚለው መደምደሚያ ላይ ተደርሷል። የኢኮኖሚ፣ የህብረተሰብን ዕድገትና፣ የከተማዎችንና የካናሎችን ግንባታ ታሪክ ስንመለከት ትላልቅ ስልጣኔዎች የተመሰረቱትና ለካፒታሊዝም መሰረት የተጣሉት ዶላርና ኦይሮ ባልነበሩበት ዘመን በሰው ጉልበትና በተፈጥሮ ሀብት ብቻ ነው። ከግሪክ ፈላስፋዎች ጀምሮ እስከ አዳም ስሚዝና ማርክስ ድረስ የምነገነዘበውና የምንማረው ቁም ነገር የሀብት ምንጭ የሰው ጉልበትና ተፈጥሮ ሲቀናጁ ብቻ ነው። ገንዘብ የስራ-ክፍፍል እየዳበረ ሲመጣ የተፈጠረና ሀብት ለማንቀሳቀስና የፍጆታ ዕቃዎችን ለመሽጥ እንዲያገለግል ሆኖ ቀስ በቀስ ከኢኮኖሚ ዕድገት ጋር እያደገ የመጣ ነው። ስለሆነም የዛሬው የወረቀት ገንዘብ፣ የአሜሪካን ዶላር ሆነ የአገራችን ብር ውስጣዊ ቫልዩ( Intrisic Value) በፍጹም የላቸውም። ይሁንና ግን የሰውን ልጅ በከፍተኛ ደረጃ በማሳሳት ስግብግብ ለማድረግና የብዙ ግጭቶች መነሻ ለመሆን በቅተዋል። ይህንን ትተን የካፒታሊዝምን ዕድገት ስንመለከት ለዕድገቱና ለካፒታል ክምችት የአፍሪካና የላቲን አሜሪካ አገሮች ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል። ዛሬም እየተጫወቱ ነው። ካፒታሊዝም እዚህ ደረጃ ላይ ሊደርስ የቻለው በዘረፋና ሌሎች አገሮችን ወደ ኋላ በማስቀረትና ተበዝባዥ እንዲሆኑም በማድረጉ ብቻ ነው። የአብዛኛዎች ካፒታሊስት አገሮች ኢንዱስትሪዎች ከአፍሪካና ከተቀረው ዓለም የጥሬ-ሀብቶችንና የእርሻ ምርቶችን ሳያገኙ በፍጹም መንቀሳቀስ አይችሉም። ስለሆነም በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄደው ትግል የአፍሪካ አገሮችን ለዘለዓለም የጥሬ-ሀብት አምራችና አቅራቢ አድርጎ ማስቀረትና በርካሽ ጉልበት ሀብትን ወደ ኢንዱስትሪ አገሮች ማስተላለፍ ነው። በመሆኑም በካፒታሊስት አገሮች የመንግስት መኪና፣ የስለላና የሚሊታሪ፣ እንዲሁም የፖሊሲና ቢሮክራሲያዊ ተቋሞችና በአፍሪካ አገሮች የመንግስታት መኪናዎች መሀከል የጠበቀ ግኑኝነት አለ። በዚህ መልክ የአፍሪካ አገሮች መንግስታት ከካፒታሊስት አገሮች ቁጥጥር ውጭ የሆነ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ለማካሄድ እንዳይችሉ እንቅፋት ተደቅኖባቸዋል። ከዚህም በላይ አብዛኛዎቹ የአፍሪካ አገር መሪዎች የኢኮኖሚ፣ የሶስዮሎጂ፣ የፍልስፍናና የሳይንስ ዕውቀት የሌላቸው ብቻ ሳይሆኑ፣ ይህ ዐይነቱ ምሁራዊ ዕድገት እንዳይፈጠር እንቅፋት ስለሚፈጥሩ በቀላሉ ትዕዛዝ ተቀባዮችና ታዛዦች በመሆን የየአገሩ ህዝብ ዕውነተኛ ዕድገትን እንዳያይና በራሱ ላይ እንዳይተማመን ለማድረግ በቅተዋል።
ከዚህ ስንነሳ ከዕዳ ነፃ መሆን ወይንስ መላቀቅ ይቻላል ወይ? የሚለውን በአጭሩ እንመልከት። ይህ ጉዳይ ከብዙ አንፃር መታየት ያለበት ነገር ነው። በመጀመሪያ ደረጃ በአገራችን ምድር ያለው የፖለቲካና የኤሊት ኃይል አሰላለፍ ለመሰረታዊ ለውጥ እንቅፋት ነው። ድሮም ሆነ ዛሬ ስልጣን ላይ ያለው ኃይልና የኢኮኖሚና የፖለቲካ ኤሊቱ ከውጭው ዓለም ጋር በብዙ ድሮች የተሳሰረ በመሆኑ ከሰፊው ህዝብ ጋር ይህን ያህልም ግኑኙነት የለውም። ስለሆነም ስለ ዕድገት ያለው አመለካከት የተሳሳተና አገራችንን ገደል ውስጥ የሚከታት ነው። በዚህም ምክንያት የተነሳ እንደዚህ ዐይነቱ አስተሳሰብና የፖለቲካ ኃይል አሰላለፍ እስካለ ድረስ ከብድር መላቀቅ አስቸጋሪ ነው። ይሁንና ግን ካለ ብድር ወይም ካለዶላርና ኦይሮ ዕድገት ማምጣት አይቻልም የሚለውን አደገኛ አስተሳሰብ መስበርና ማስወገድ አስፈላጊ ነው። ያም ሆነ ይህ አሁን ካለብን ዕዳ በተጨማሪ ላለመበደር መሞከርና በአገር ውስጥ ገንዘብ መንቀሳቀስ የመጀመሪያው ከብድር ቀስ በቀስ የመላቀቅ ስትራቴጂ መሆን አለበት። ያለውን ዕዳ ለመክፈል የግዴታ በአንድ በኩል የውስጥ ገበያን ማሳደግ መሰረታዊ ጉዳይ ሲሆን፣ የውጭ ከረንሲን ለመቆጠብ የግዴታ ከውጭ የሚመጡ አላስፈላጊ ዕቃዎችን መከልከል፣ አሊያም ቀረጡን በጣም ከፍ ማድረግ ወሳኝ ሚናን ይጫወታል። አንድ አገር የሚያስፈልጋትን ዕቃና ለዕድገት የሚያመቻትን ብቻ ነው ማስመጣት ያለባት። ከተወሰኑ ነገሮች በስተቀር፣ ለምሳሌ ለአገር ዕድገት የሚጠቅሙ ማሺኖችንና ለመመላለሻ የሚያገለግሉ እንደ ባቡር የመሳሰሉትንና የህክምና መሳሪያዎችንና መድሀኒቶችን ከማስመጣት ውጭ ሁሉንም ነገር መግዛት አለባችሁ የሚል የኢኮኖሚና የተፈጥሮ ህግ የለም። በነፃ ንግድና ገበያ ስም ሁሉም አገሮች ገበያቸውን ክፍት ማድረግ አለባቸው የሚል አደገኛና አንድን ህብረተሰብ የሚያዘበራርቅና ባህልንም የሚያበላሽ በብዙ የካፒታሊስት አገሮችና በተቋሞቻቸው አማካይነት አጉል ቅስቀሳ ይካሄዳል። በአገራችን ኢኮኖሚስቶችም ይህ ዐይነቱ ቅስቀሳና የርዕዮተ-ዓለም ጫና እንደ ዕውነት በመወሰድ ሲስተጋባ ይሰማል። አንድ ሰው የሚፈልገውንና ለጤንነት ብቻ የሚስማማውን ነው መመገብ ያለበት። ይህንን ያንንም ላግበስብስ ቢል ጤንነቱ ይቃወሳል። እንደዚሁም አንድ አገር የሚያስፈልጋትንና ለአገር ዕድገት ሊጠቅም ይችላል የምትለውን ብቻ ነው ማስመጣት ያለባት። ከዚህ በላይ በአገር ውስጥ ሊመረቱ የማይችሉና ለህክምና በጣም አስፈላጊ የሆኑ መድሃኒቶችን ለማስመጣት በቂ የውጭ ከረንሲ ያስፈልጋል። ያም ሆነ ይህ ሁሉንም መግዛትና መጠቀም አለብን የሚል የኢኮኖሚ ህግና ሎጂክ በፍጹም የለም። ማንኛውም ሰው ሆነ አገር መጠኑን ማወቅ አለበት። በዚህ መልክ የሚቆጠበው ገንዘብና ወደ ውስጥ ምርትን ማስፋፋትና በራስ መተማመን የውጭ ምንዛሪን በማትረፍ ከዕዳ የምንላቀቅበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። ሌላው በአገራችን ያለው ችግር በብዙ ቴክኖሎጂዎች በካፒታሊስት አገሮች ጥገኛ ነን። በአገራችን ምድር ቴክኖሎጂዎችን መኮረጅ(Imitate) የሚባል ነገር የለም። ለምሳሌ ጃፓኖችና ኮሪያኖች እንዲሁም ቻይናዎች ቴክኖሎጂዎችን በመኮረጅ ነው በኢኮኖሚ ለማደግ የቻሉት። ከዚህ በተረፈ ስትራቴጂክ ለሆኑ መዋዕለ-ነዋዮች፣ ለምሳሌ ለባቡር ሃዲድና ባቡርን ለመግዛት የዐይነት በዐይነት ንግድ ከአንዳንድ አገሮች ጋር በመስማማት በገንዘብ የምንከፍለውን በጥሬ-ሀብት መክፈል እንችላለን። ለምሳሌ ከአውስትሪያና ከስዊዝ መንግስታት ጋር መደራደር ይቻላል። አብዛኛዎች የካፒታሊስት አገሮች በአፍሪካ ውስጥ በእንደዚህ ዐይነቱ ስትራቴጂክ ኢንቬስትሜንት ላይ በፍጹም አይሳተፉም። ትግላቸው ሁሉ ትክክለኛና የተስተካከለ ዕድገት እንዳይመጣ እንቅፋት መፍጠር ነው፤ አፍሪካን ለዘለዓለም ጥገኛ ማድረግ ነው።
ያም ሆነ ይህ ለአንድ አገር ዕድገትና ሰላም አገር ወዳድ ኃይልና መንግስት መኖር አለባቸው፡፡ በዚህ ላይ ሰፋ ያለና በሁሉም አቅጣጫ የሰለጠነና በጥቂት ዕውቀት የማይረካ ምሁራዊ ኃይል በጣም አሰፈላጊ ነው። ሁሉም ነገር ለዕድገትና ለሰላም በሚል መንፈስ ስር መንግስት፣ ምሁሩና ሰፊው ህዝብ ከተሰለፉና በትክክለኛ የኢኮኖሚና ሌላ የአገር ግንባታ መመሪያዎች ከተመሩ አገራችንን ማሳደግና ህዝቦቿ ተከብረው እንዲኖሩ ማድረግ እንችላለን። መልካም ግንዛቤ !!
እዚ ሎሚ ዝቐረበ ባጀት ንሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ፣ንወፃኢ ሃገራትን ከም ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰሉ ዓለምለኸ ትካላት ዝምደብ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ብምንካይ ንወታደራዊ ወፃኢ ወሲኹ’ሎ።
ገለ ተንተንቲ ምንካይ ባጀት ንናይ ኣሜሪካ ዲፕሎማሲ ዝበለፀ ውፅኢታዊ ክገብር ዝኽእል እዩ ክብሉ ከለው ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ሓዊሱን ካልኦት ግን ብትሪ ይቃወሙዎ ኣለው።
ላዕለዋይ ሰራሕተኛ ካፒቶል ሂል ዝነበሩ ሕዚ ንብሩኪንግስ ኢንስቲቱት ዝሰርሑ ጆርጅ ኢንግራም ኮንግረስ ከምዚ ዝበለ ምንካይ በጀት ሚኒስትር ወፃኢ፤ዲፕሎማስን ናይ ወፃኢ ሓገዝን ዝቕበሎ ኣይኮነን ኢሎም።
ከባዮማስ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጨት በአሁኑ ጊዜ ከነፋስ ኃይል ጋር የሚመጣጠን ዕድገት እያገኘ ነው ፡፡ ከነሐሴ 1 ቀን 2004 ጀምሮ በታዳሽ ኃይል ላይ ያለው ሕግ የባዮጋዝ ጭነቶች ኦፕሬተሮችን በአንድ ኪሎዋት በሰዓት ከ 20 ዩሮ ሳንቲም ዋስትና ይሰጣል ፡፡
ለአዳዲሶቹ የባዮ ጋዝ ላቦራቶሪ ምስጋና ይግባውና የሆሄንሄም ዩኒቨርስቲ (ብአዴን-ዎርትተምበርግ) እንደነዚህ ያሉት ጭነቶች ለወደፊቱ እንዴት በተሻለ ዲዛይንና ዲዛይን ሊሰሩ እንደሚችሉ ያሳያል ፡፡ የባዮጋዝ እጽዋት በሺህ ዓመቱ መጨረሻ 65 ሜጋ ዋት ብቻ ያመርቱ ነበር ፡፡ በቀጣዩ ዓመት መጨረሻ ወደ 1000 ሺህ የሚጠጋ ምርት ይሰጣሉ ተብሎ ይጠበቃል ፡፡ እና የተከላዎቹ ብዛት በባለሙያ ባዮጋዝ ማህበር (ፋችቨርባንድ ባዮጋዝ) መሠረት ከ 2500 ወደ 4000 ከፍ ሊል ይገባል ፡፡
በእነዚህ ጭነቶች ውስጥ አሁኑኑ የሚመረተው ከብክነት በበለጠ ወይም ባነሰ ነው-ለስላሳ ፣ ለዕፅዋት ወይም ለሌላ ዕፅዋት ፡፡ በሆሄንሄም ዩኒቨርሲቲ የግብርና ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ዳይሬክተር ቶማስ ጁንቡልት “ለሚቀጥሉት ሃያ ዓመታት በተረጋገጡ ዋጋዎች ምስጋና ይግባቸውና ለብዙ አርሶ አደሮች አትራፊ ንግድ ነው” ብለዋል ፡፡ ሃንስ ኦቼስነር ፣ “ለዚህ ላቦራቶሪ ምስጋና ይግባውና አዲስ ትውልድ ቀልጣፋ ተከላዎችን ማዘጋጀት እና መሞከር እንፈልጋለን”
የብሔራዊ የህንፃና እርሻ ማሽኖች ተቋም ዳይሬክተር ፡፡ በ 28 ሬኩተሮች አማካኝነት መጫኑ የተለያዩ የባዮማስ ቁሳቁሶችን በተለያዩ መሳሪያዎች እና ዘዴዎች በአንድ ጊዜ ለመሞከር ያደርገዋል ፡፡ የኃይል ማመንጫዎቹ እንዲሁ በማሽን ቁጥጥር ስር ተሞልተዋል እና
ካናዳ፣ ናብ ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ስደተኛታት ናይ ምጥራዝ መስርሕ ትቕጽሎ ከምዘላ፣ ንጸብጻብ ክፍሊ ኣገልግሎት ዶብ እታ ሃገር Canada Border Services Agency (CBSA) ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ቶሮንቶ ስታር ሓቢሩ።
መንግስቲ ካናዳ፣ ዜጋታት ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ዘቕርብዎ ፖለቲካዊ ዑቕባ ተቐባልነት እንተዘይረኪቡ’ውን ናብ ዓዶም ከይምለሱ ዝብል ኣህጉራዊ መርገጺ ዕሽሽ ብምባል’ያ፣ ንሓተቲ ዑቕባ ናብ ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ክትመልስ ጸኒሓ።
ኢሰያስ ኣፎርቂ፡ ልዕሊ ሓምሳ ዓመታት፡ ከም ውልቀላኺ፡ ኣብ ሜዳን ኣብ ዓድን ከይተለለየ፡ ገዚኡ እዩ። ኣቢይ ኣሕመድ ግን ኣብ ክልተ ዓመት ዘይመልእ ግዜ ተፈዲሑ። ከም ርኢቶይ፡ ሓላፊ ኢሰያስ፡ ተመሃራይ ኣቢይ ምዃኑዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዓብየ። ደይ ከማካ ስድራይ ትግርኛ ምሒሮምኒ። ብጀካ ናቕፋን ኣሰብን ዳርጋ ኩሉ ኩርንዓት ኤርትራ ርእየ። ብወለንታይ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከይደ። ን 6 ዓመት ተሳቲፈ። ንውሁዳት ጉጅለ ኢሳያስ ዘርብሕ ወፍሪ ባርነት ምኳኑ ተረዲአ ከኣ ካብ ኤርትራ ወጺአ። ንግፍዕታት ስርዓት ህግደፍ ንምምስካር ክኢላ ምኳን ኣየድልን እዩ። ሰብ ኩን። ሰብዓዊ ክብሪ ክርደኣኩም,ንስካን ኣዋፈርትካን ሰብ ኩኑ።
ኣብ ኤርትራ ኣበይ ዓዲ ? እንታይነት ኣገዲሱኒ ኣይኮንኩን ዝሓተካ ፣ ክሳብ ክንደይ ፍልጠት መንነትካ ትፈልጥ እየ ከረጋግጽ። ብግምተይ , ኣበይ ከማን ኣይትፈልጦን። ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ፣ ወያነ፣ ስመር፣ ኣጋዝያን ስሚካኒ ኢኻ። ኩሉ ኣይኮንኩን። ስለ ሰብዓዊ ክብሪ ኤርትራውያን ዝግደስ ኤርትራዊ ኢልካ ሕሰበኒ።
ንትርክ፣ ሓቂ ቀቢርካ ዝኽየድ ስጉሚ የለን። ሓሶት እንተ ርእየ ክዛረብ እየ። ኣብ ናይ ሎሚ ዛዕባ ንኣብነት ተጋሩ ኣብ ቅንያት በዓል ናጽነት ይእሰሩ እዮም ኢለ። እዚ ሓቂ እዩ ። ብዓይነይ ርእየዮ እየ። ንተጋሩ ኣይኮንኩን ዝጣበቅ ንሓቂ እየ።
ማለተይ ብትግርኛ ቁሩብ ከብረሀን አዘን አዋናዊ ቃላት። ሙሉአ ዓዋት ን ጎሮቤት ሃገረ ኢትዮጵያ ቀዳምነት ወይ ቀዳማይ ይኹን። ብጌጋ ወይ ናብ ሓሶት ትርጉም ክልተ ቃላት “ኢትዮጵያ ትቅደም” ከይትዎስዶ ብምኽንያት ጭርሖ ናይ ትማል ጨኮንቲ ሓይሊ ምንባረን።
ካብ ዓቕምኻ ንላዕሊ ኢኻ ትሓልም፡፡ ግን ካብ ዓቕምኻ ንላዕሊ ስለዘይትርህጽ፥ ኣብዚኣ ሕኒን እናበልካ ትነርብር ኣለኻ፡፡ እቶም ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ዝሓልሙን ዝርህጹን ግን ኣብ ዓዶም ኣለዉ፥ ክህልዉ ኢዮም፡፡ ንዓኻን ከምዚ ከማኻን እቶም ቆልዑት ይኣኽልኹም፡፡
አዛ ኣብ ታሕቲ መልሲ ንናይ ኣቶ ሳልሕ ጆሃር “ዓቐንካ ሕለም” ሕጨጫ፡ ብ ኣረስቲ “ዓቐን ሙሉአ ህዝቢ ኢትዮጵያን ሃገርካ ኢትዮጵያን ሕለም” ትብል ኣርአስቲ ከም ኣርቲክል ነብሳ ዝኸኣለት ኣብ ቅዳማይ ገጻት ዓዋተ ክትሕተመለይ ብትሕትና ይሓትት ኣሎኹ.
አቲ ዛሕዝን ግን ኣንጻር “ቲፎዝነት” መርገጽ ከም ዘለካ መደረ ሂብካ ክነስኻ ኣብቲ ቃለ መጠየቕ ምስ ፋኑስ ነትወርክ ምስ ዮኤል ዝገበርካሉ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን፡ ሕጂ ባዕልኻ ናይ ቀንዲ ቲፎዝነት ዝምባሌ ከተዘውትር አንኮለኻ፡ ቃልካ ባዕልኻ ከተዕብር ምብቃዕካ ኢዩ። ላዛ ክአለትካ ናይ ዛንታታት ወይ ሕካያ ናይ ዝሓለፈ ኣብ አንዳ ሳርቶታት ዶ፡ አንዳ ቀምቃማይ ወይ ቆናኒት ወይ አንዳ ዓለባ ንስማዕታት ዝምስጥ ጉልባብ ተጠቒምካ ቲፎዞ ሓደ ጎድኒ ተጻራሪ ሓይሊ ኣብ ኢትዮጵያ ብተጻርርነት ጠቕላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብንዕቅና ምንአኣስ ዓቐኑ ደረት ክትገብረሉ ምፍታንካ ኢዩ።
ዓቐን ሕልሚ ጠቅላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንኸትፈልጥ ዓቐን ሕልምታት መላአ ህዝብታት ኢትዮጵያ ከም ዝኾነ ክተስተውዕል ምነበረካ። ጠቕላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ጸሚድዎ ዘሎ ቃልሲ ን ሓደ ውልቀ ሰብ ወይ ንገዛአ ርአሱ ክዳን ንኸልብስ ኣይኮነን። አንታይ ደኣ፡ ን መላአ ህዝቢ ኢትዮጵዮ ልብሲ ፍትሕን ሰላምን ንኸልብስ ኢዩ ኢቲ ደረጃ ምምራሕ ሃገሩን ምጽጋን ጸገማት ንነዊሕ አዋን ዝተዋህለለ ዕበይቲ ጸገማት ሃገሩን ህዝቡን፥ አወ ኣኸሎት ኣሎኒ ኢቲ ካልኣዊ መድረኽ ምስግጋር ሃገር ኢትዮጵያ ናብቲ ቀንዲ ዕላማ ሰውራ ኢትዮጵያ ንማዕርነትን ኣኽብሮታትን ኩሉ ወዲ ሃገርን ቢሄራታት ኢትዮጵያውያን፥ ኣብ ጋህዲ ኣብ ምስትግባር ኩሉ ኢቲ ዓበይትን ሰሰናያት ሕልምታት ናይ ልዕሊ ሚአትን ዓሰርተን ሚልዮን ህዝቢ ኢትዮጵያ፥ ብከቢድ መስዋአትነታትን ጽዕርታትን፥ ሓርኮትኮትን ላዕልን ታሕትን፥ ዓቕበትን ቁልቁለትን ዝገስገሰ ንኣጋ ሱሳ ዓመታት ብናይ ርሑቕን ሰፊሕን ራኢታት መናአሰይ ሱሳታት ዝተኾስኮሰ ዱልዱል ሙርኩስ ምህላዉ ኢዩ።
ኢትዮጵያውያን መናአሰይን ተማሃሮን ልዕሊ ዓቕሞም ሓሊሞም ኩቡርነት ኩሉ ወዲ ሃገርን ማዕርነትን ብልጽግናን ሃገሮም ሓደ ነቲ ሓደ ከይጎበጠ፥ ኩሉ ወዲ ሃገር ቋንቃታት ባህልታትን ኩቡር ታሪኻት ኩለን ቢሂረሰባት ን ማዕራ መሰላትን ምስ ማዕረ ሓላፍነትን ሙሉአ ህዝብታት ኢትዮጵያ ብዘይ ምድላውን ንርአሰ ማልካን ነቲ ናተይ ኢዩ ዝብጽሓኒ ልዕሊ ኩሉ ዝበልካዮ ኣመና ሓልዩት ሂብካ፡ ነቲ ኣይናተይን ኣይብጽሓንን ጓና ወይ ባዕዳዊ ኢዩ ኢልካ ንገዛአ ወዲ ሃገርካ ጉጉይን ድሑርን መረዳአታ ካብቲ ሰውራዊ ከቢድ ሓላፍነትካ ምአንቲ ማዕርነትን ሓርነትን ውጽዕ ህዝቢ ኢትዮጵያን ውጹዓት ህዝብታት ዓለምን ቦኺርካ ክትውዕል ካጉጉይ ጸረ ዕላማኻ ከምዝኾነ ተገንዚብካ፡ ኣብ ናይ ኩቱርን ጽዑቕን ቃልሲ ከበድትን ኣኽሰርትን ጌጋታትክ ዝፈጸምካዮ ኣስጋኢ ከምዝኾነ ኣሚንካ፡ ቁልጠኡፍ ኣራምን ናብ ጉዕዞ ናይ ሓባር ዓላማ ኩሉ ወዲ ሃገር መንገድኻ ኣቕኒዕካ ነቲ ቡሩኽን ርህሩህን ምህለታትን ሃንቀውታ ውጹዕ ህዝብኻ ንፍትሓዊት ሰላምን ራህዋን ዝሰፈና ሓያል ኣፍሪቃዊት ኣብነት መሪሕ ሃገር ፈደራላዊት ናይ ቢሄረ ህዝቦች ኢትዮጵያ ሽቶ መሪርን ነዊሕን ታሪኻዊ ቅልስታት ምውቃዕ ኣብ ዝሓጸረ አዋን ጋህዲ ኮይኑስ፡ ሓበን ለባማትን ኣብ ቃልሲ ሙኩራትን ኩሎም ህዝብታት ኢትዮጵያ ሓሊፉስ፡ ንመላአ ህዝብታት ዓለምና ኣድንቖት ኢያ ሓቀኛ ኢትዮጵያ ሃገር ደበኽ ክትብለና ኣብ 2021 ዓመተ ምህረት።
ኢቲ ዓቢ ጊጋኻ ኣቶ ሳልሕ ጆሃር ጉድለታትካን ጉድለታት ከማኻ ሕጽረት ኣተሓሳስባ ዘለዎም ኤርትራውያን ዜጋታት ን ኽልተ ሓደ ናይ ሓባር ዕላማን መትከልን ዘለዎም የሕዋትን ናይ ቃልሲ ብጾትን፡ መርገጾም ፍሉይ ዘይኮነ ን የህዛብ ብዓውዓውታ ንየህዛብ ከም ፍሉይነት ዘለዎን፡ ተጻራሪ ከም ዝኾነ፥ ሸነኽካ ሓሪኽካ ንውድቀት ዘይሓረኻዮ ሸነኽ ትምኒትካ ብናይ ኣሽካዕላል ሕካያታት ናይ ሽቕ ዓዋሉ ቋንቃታት ናይ ንዕቀት “ዓቕምኻ ሕለም” መደንዘዝን መዶንቆርን ቀንዲ ቲፎዞ ተዋሳኢ፡ አቲ ተዋህበካ ሕድሪ ህዝቢ መድረኽካ ኣዝዩ ዘያብነታውን ሓልፍነትካ ምዝንጋዕን፡ ኣብ ክንዲ ዕርቅን ሰላምን ጎሮቤትካ ሽምግልና ትኸውን፡ ህኩይን ዘይሓቀኛን ሓደገኛ ሓዊ መሽረፈት ከተምበድብድ፡ ኣዝዩ ዘሕዝንን ንመሪሕ ህዝቢ ደረጃ ኢዩ ዘለዎም ዝበልናዮም ዓበይቲ የሕዋት ዓቢ ክሳራታት ህዝቢ ኢርትራ መርድአ ኮይኑኒ።
ንሙኻኑ ኣቶ ሳልሕ ጆሃር፥ ህውሓትን ናይ ኢትዮጵያ ብልጽግና ፖርቲን ፍልልዩም ቁርብ ዶ መጽናዕቲ ጊርካሉ? ናይ ኢትዮጵያ ብልጽግና ፓርቲ መቕጸልታ ውይ ካላዊ መድረኽ ነዊሕ ቃልስን መትከል ህውሓትን ከምዝኾነ፡ ሓላፍነት ዝሃብናኩም መራሕትና ኤርትራውያን ካብ ሓላፍነትኩም ሙብካር ዝገዽድ ኣብ ገድል ክተምርሑ ካብ ተዕዘብና፡ ኣብዚ ምርብራብ ኣንጻር ሓሶት፡ ሓቀኛ መርትዖታትን፥ ሰፊሕን ዓሙኢቕን ምርመራታት መርትዖታት፥ ቅድም ቅዳድም ንኤርትራውያን ህዝብና ኢቲ ፍትሓውን ሓቀኛ ሃናጺ ተራ ኤርትራውያን ኣብ ምስልሳል ምስረታ ዲሞክራስያዊት ፈደራላዊት ናይ ቢሄረ ሶዎች ሀገረ ኢትዮጵያ ከነንቅሕ ሙኻና፡ ኢዝኣ መልሲ ን “ዓቕንካ ሕለም” ናይ ንዑቓት ባህሪ ሕጨጫኻ ከም ኣዋጅ ኣንጻር ሁኩይ ስርሒት ንጋሪት ቁ96 ተመሳሳሊ ፋልላዊ ዝበነ ኮሓላሉ ኩሑላት ጋዜጣናታት ኢና ብሃልቲ ጎዲማት ኣቕረብቲ ሕካያታትን ኣዘንተውቲ ቤላ በልውን፡ ንኣህዛብና ጻማ ፍረ ቃልሶምን ወጽዓታቶም ንዘበናት፡ ኣብ ዕውቲ ፈድራልያዊት ናይ ቢሂረ ሶዎች ኢትዮጵያዊት ሪፓብሊክ ኣብ ዝሓጸረ አዋን ከስተማቕርዎ ሙኻኖም፡ ካብ ጻጸን ጽንጽያን ስብሕታት ሰፊሕን ዓሙቕን መሪር ፖለቲካዊ ቃልሲ ታሪኽ ህዝቢ ኢትዮፕያ ሓቅነቱ አንታይ ሙኻኑ ክንግልጾ ኢና።
ንቁልዕ ሓሶታት ብሕልፊ ብሕልፊ ካብ እኽብሮት ብህዝቢ ዝትዋህቦም ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ጸብለልትነት ዘሎና ፈላጣት ኢና ሁኩይ ስርሕታት፡ ኢቲ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣገዳስነቱን ጉዳይ ኣብነታውን ኣግዳስን ጉዳይ ኤርትራውያን ከምዝኾነ፡ ብሰላማዊ መርትዓታት ክካሻሕን ስነ ፍልጠታዊ መረዳታትን ነቶም ትጋገዩ ዘልኹም ኣብ ቅንዕና መሊስና፡ ንህዝብና ኤርትራውያን ብቁኑዕ ምስመርን ሓቅና መትክልን ድኣ ሙርሕልና ወይ ውረዱ ተኣለዩ ብሕፍረት ሓሶታትኩም ኢቲ መደንዝዚን መዶንቆርን ሕካያታት ኣንዳ ሳርቶ ዶ ኣንዳ ዓላባ ቆሓምቲ ጫት ደቂ ሹቕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣይቱግቶቱ።
ኢትዮጵያ ኣብዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ካልኣዊ መድርኽ ቃልሲ ህውሓት ን ምድልዳል ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ 1994 ፈደራላዊ ናይ ቢሄር ሶዎች ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ፥ ን ኩቡርንተን ማዕርነትን መላአ ህዝቢ ኢትዮጵያ፥ ኩቡር ጠቅላይ ሚኒስተር ሓላፍነት ዝተሰከሞ ንግዛአ ዝባኑን ምዓኮሩን ዓቀን ልብሲ ክሓልም ዓቀኑ ዝተመርጸ ኢትዮጵያውያን ንክመርሕ። አንታይ ደኣ ኢቲ ቀንዲ ዓቅን መላአ ኢትዮጵያ ልብሲ ፍትሕን ኦማዕርነትን ብልጽግናን ህዝቢ ኢትዮጵያን ናይ ብሄረ ሰዎች ፈደራላዊት ኢትዮጵያዊት ሪፓብሊክ፡ ዓቀን መላአ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሕልሚ ሓሊሙስ ኣብ ግብሪ ከሰላስሎ ከስተግብሮ ኢዩ ሕሩይ ኮይኑ።
ስለዚስ ኩቡር ዓቢ ሃውና ኣቶ ሳልህ ጆሃር ጋዲን፡ ምሱጥ ካብ በሃሊኡ ደጋሚኡ ኣያ ኣምኑኤል ሕድራት፥ አዛ “ዓቕምኻ ሕለም” ምኽሪ ልግስኹም ዘረባ ህኩያት ውይ ዘረባ ሓሶት ኢያ፡ ኩቡር ጠቅላይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕምመድ ዓቐን ሜትን ዕሰአተን ሚልዮን ህዝብን ዓቕን ስፊሕ መሬት ሃገር ኢትዮጵያ ክሓልምን ኣብ ዓውት ክብጽሕን ኢዩ ሓላፍናት ብጸብለልትነት ካብ መዘናታቱ መራሕቲ ሃገር፡ መትከላትን ሕልምታትትን ባህግታትን ኢሃደግን/ህውሓትን፡ ሕገ መንትግስቲ ኢትዮጵያ 1994 ዘድሊ መኣርምታትን መስዋአትን ትብዓትን ወሳንነትን ብ ተሪርን ጠንካራን መሪሕነት ኣብት ጉቡአ ሽቶ ዕላማን መትከላዊ መርገጽትራት ቃልሲ መላአ ህዝቢ ኢትዮፕያ ንኽሰላስል ኣባዩ ይደፋአ ኣብ ቦቱኡ ኢዩ ዘሎ ኣቢ ኣሕምድ።
ኣብዚ ኣዋርሕ ዝዋስድ ኣገዳሲ ርብርብና፥ ኣይፋልኩምን ቲፎዝነትን ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳዊ ሓደግኛ ጎደና ተበጊስኩሞ ዘለኹም ኣያታት ሳልሕን ኣምኑኤልን፡ ስዑራት ኢኹም አሞ፡ ኣይፋልኩምን ኣብቲ ቁኑዕ ተራ ኢርትራውያን መንገዲ ጌና ብአዋኑ ተኣረሙ። አርምጃ ይቀጥላል።
ፖለቲቻዊ ስምምዕ ህውሓትን ናይ ኢትዮጵያ ብልጽግና ፓርቲ ኢቲ አንኮ ስለማውን ፍትሓውን አዚ ግዝያዊ ናይ ስልጣናትን መድረኻዊ መስገርን ኣህዛብ ኢትዮጵያ። ኤርትራውያን ታራኹም ኩል ሓቀኛ ምዕባለታት ኢትዮጵያ መሚኹም ካብ መሽረፈትን ሰተታን መጎሃሪ ሓደገኛ ሓዊ ሙአጓድ ኣብ ሞንጎ ክለተ የሕዋት ጎሮቤትና ተዓቆቡ።
ኩቡር ጠቅላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፥ ዓቀን ሀጋረ ኢትዮጵያ ሓሊምካ፥ ሕልምኻ ጋህዲ ምስ ኣስተግበርካሙዎ ምስ ሙሉአ ፖለቲካዊ ተስታፎን ሰለማውን ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ሙሉአ ምትአምማን ትጻባአቲ ናይ ሞያ ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት፡ ልዕሊ ዓቀን ኢትዮጵያ ሕልሚ፥ ዓቀን ኢርትራዊ ሕለም ኢለካ ኣለኹ። መትከልካ ፍትሓዊ መትከል ኢሃደግ/ሕውሓት መትከል ኢዩ። ጽናዕ! ሕልሚ ኢትዮጵያውያን ምስ ነግሓ ክጋሃድ ኢዩ።
እስተምህሮታትን ንዕዋት ኢትዮጵያ ብልጽግና ፓርቲ ብ መሪሕነት ጠቅላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ጀሚርና ከምዞሎና ፍለጡ። ጋህዲ ፍትሓዊት ምስ ሙሉአ ማዕርነት ዲሞክራስያዊት ፈደራላዊት ናይ ቢሂረ ሰዎች ኢትዮጵያዊት ሪፓብሊክ፡ ሙለአ ሓበንን ዓወትን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ኤርትራውያን ኣገዳስነት ሓቀናኝ ፍትሓውን ተራኹም ኣስተውዕሉ።
[እስተምህሮታትን ንዕዋት ኢትዮጵያ ብልጽግና ፓርቲ ብ መሪሕነት ጠቅላይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ጀሚርና ከምዞሎና ፍለጡ። ጋህዲ ፍትሓዊት ምስ ሙሉአ ማዕርነት ዲሞክራስያዊት ፈደራላዊት ናይ ቢሂረ ሰዎች ኢትዮጵያዊት ሪፓብሊክ፡ ሙለአ ሓበንን ዓወትን ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ኤርትራውያን ኣገዳስነት ሓቀናኝ ፍትሓውን ተራኹም ኣስተውዕሉ።] ኢልካ
ኣይፋል። ኣነስ ኣብ ጽኑዕ ርገጽ ኤርትራዊ ኢየ ቁኑዕ ማዕዶ ዝልግሰልካ ዘለኹ። አንተ ብሸታሕታሕ ኣንተ ተጎዕዝኩ፡ ፍሪክሽን ኣግዲለ ተቓላጣፊ ጉዕዞ ቃልሲ፡ ኤርትራውያን መሳርሕቲ ዓውዓውታ ቲፎዞታት፡ ብሩህ ራኢን ሰናይ ዓቐን መላአ ህዝቦምን ሃገሮምን ክሓልሙ አሞ፡ ካብዚ ከቢድ ሞቑሕ ኣሲርዎም ዘሎ ንኽይግስግሱ፡ አቲ ሓቀኛን ፍትሓውን መትከል ኩሉ ኤርትራዊ ክረግጾ ዘልዎ ዕራቒ ክልተ ተኸራኸርቲ የሕዋት ጎሮቤት ሃገርና ሽማግልነት ክጽዕሩ ከምዝለዎም ኣብ ክንዲ ቲፎዞ ሓድ ወገን ሒዞም፡ ስዕረትት ን ሓደ ሓው፡ ውድቀት ን ሓደ ሓው ናይ ዓይሹ ቀንጣጢ ክብሮም መሕሰሪ ኤርትራውነት ን ኸይኮኑ፡ ሓቂ ኣስተምህሮቶት ህልውን ምዕቡልን ኩነታት ኢትዮጵያ ብዘይ ሻራውነት ኣህጣሪ ንኽሉ መኣዲ ንኽቕርቡ ዝሓሸን ፍትሓውን ግብሪታት ንኽልግሱ ኢይ ዝዕድም ዘለኹ።
ካብ ደርጊ ወዲ ደርጊ ዓበይቲ ጸገማት ናይ ብቕትማሊ፡ ዕውት ህዝባዊ መፍትሒ ዝተረኽበሉ፡ ዝሓወየ ቁስልታትህዝቢ ኢትዮጵያ ኣይትቕሳቕስ። ን ሓንቲ ዓመት ተቖጠብ። ክርኻ ሓሉ። ደርጊ ኣብ ኤርትራ የሎን ኣብ ኢትዮጵያ የሎን ሎም።
ኣበየናይ ትዕድልተይ መዋአለይ ዓቢ በደል ዝበጽሓኒ፡ አንተ ካብ ሙውቕቲ ግዛይ ሓንቂቐ ብፍቕርን ሓቦን ካብ ስድራቤት ዝሰንቕ፡ አንተ ካብ ህዝበይ፡ ዝበዝሐ ዘብናት ምስ ካልኦት ኣህዛብ ዓለምና ዘሕለፍክዎ ተካል ስደት፡ ሓላፍነት ጋንታ ታክል ስድራቤት፡ ሕሳስ ልድ ክነሰይ ኣቦ ስድራ ተሰኪመ፡ ምኽራኻ ትልግሰለይ ዘኻ፡ ዓሰርተታት ዓመታት ሓሊፉ ካብ ዝብጽሓኒ፡ አወ ልክዕ ኣሎኻ፡ አንታይ ኣለዎ፡ ኣነስ ሓርፋፍ ናብራ ሚሂሩኒ፡ ዘይውስኸላ ነዛ ልግስነትካ። ኣነስ ትሕቲ ዓቕመይ ኢየ ዝሓልም። ሓደ ሓደ ግዜ ኣውሪሕ አንታ ሕልሚ ለይት አንተ ሕልሚ ቀትሪ ይሕረመኒ ኢዩ። ንሕናስ አምነትና ናብቶም ልዕሊ ዓቕምኹም ክትሓልሙ ሙውቕቲ ኮስኪሳ ዘትባዕትኩም ከተማ ከረን ትጽቢትና ካብኹም ኢዩ ኔሩ። ኣየ ክንደይ ይጭክኑ ኣንታ ሳልሕ ሓውና፡ አዞም ጎሓላሉ ሰድራቤትና ተጋሩ፡ ካን አቲ ዓቢ ሸውሃት ዓቕን ሙሉአ ሃገርን ህዝብን ዝነበረኩም ባሕጊጎም ኣብሪሮምልኩም? ደሓን ኩቡር ሓውና ኣያ ሳልሕ፡ ንሶም ውን ነፍቅሮም ይሕዋትና ስለ ዝኾኑ፡ ንስለ ጥቕሞምን ጥቕምናን ዘድሊ መኣርምታት ጌርና ኣብ ቁኑዕ መንገዶም ለቢ ትግራኣይ፡ ትፋልጣ ኢኻ ኣዚኻ ሸነኽ ከረን ገጻ ኢያ ምስለኒ፡ ኣብኣ ኣብታ ፍትሓዊት ጎደና ሓርበኛዊ ትግራዋይ ልቢ ትግራይ ክንመልሶም ኢና።
ናይ ወዲ ከረን ኢብራሂም ቁጽሪ ስልኪ አንታ ላካ ኣብ ከርን አስከ ለኣኽ። ቁኡዕ ደብዳቤ ጌረ መልኽቲ ይሰድልካ ኣለኹ ኢለ መጠንቀቕታ ኣቕዲም ክህቦ። አወ ባህሪሩ አዛ ርግምቲ ዓጁጅ ስብኣይ ዓዲ ሃለው ከተጥፋኣኒ ኢየ ትን ፋሰይ ኢሉ ባህሪሩ ካብ ከረን በሪሩ ባፎሎ ግለ አንተ ዓለበ።
አሞ ናብ ንባበይ ተማሃራይ ኢትዮጵያዊ ጹንዕ ነዊሕ ዘሕብን ታሪኻት አንተተመለስኩ አንታይ ይመስለካ። ተካላት ወለዶ አነ ስኻን በዓል ኣያ ኣሙኑኤልን ንዘይ ትፍጽሙዎ ሓርነትና፡ ናጽነት ናጽነት ኢልኩም፡ ሕጂ ካብ መግደፍ ሙሉአ ሓርነት ዓወት ኢትዮጵያዊ ብልጽግና ፓርቲ ኮሊፍኩምና ሎም። ናትኩም ‘ሲ ኣበይ ለምለም ኣሞዞን ፎረስት ከተበልጽጉ፡ ናትኩም ወለዶስ ተባዕልጉ ክንብል ሎምስ ኣይምውሕደናን።
ወይስ ናይ ብሓቒ ኤርትራዊ ሙህንድስ ህንደሳ ታሪኻዊ ጸረ ፍትሓውን ሰውራውን ቁኑዕ መስመር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ስለ ፍትሐን ክብርን ኩሉ ኣህዛብ መላአ ሃገረ ኢትዮጵያውያን፡ ሒዝዎ ዘሎ ምአንቲ ምቁራን ህዝቢ ትግራይ ብፍርሒ ኣምሓራ እምሓራ አንዳ በል፡ ዘይ ሓቅኛን ዘይፍትሓዊ ንቲ ጭኩን ህዝቢ ኣምሓራ ደርጊ ተመሊሶም ዝብል ሃንደሳ ኢኻ ለትይን መዕልትን ናይ ፍላላይ መንድቕ ትነድቕ ዘሎኻ። ንምኻኑ ሰራዊት ደረጊ ኣምሓሩ ጥራያ ኣይኮኑን ኔሮም። ተጋሩ ሰርዋኢት ደርጊ ኔሮም፡ ኤርትራውያን ሰራዊት ደርጊ ኔሮም። ኣይፍለጥን ኢዩ ምናልባት ኤርትራዊ ኣቦኻ ሰራዊት ደርጊ ወይ ኮማንዲስ ሃይለስላሴ ኔሩ ይኸውን። አንተ ናትይ ኣቦ ፍሑኽ ከይበልኩ ኣብ ዕሸለይ ገድሊ ኤርትራ ምስ ተጋደለ ኢዩ። ንሕካያ ኢየ ዝሕክየካ ዘለኹ። ግን ኣኮይ የማናይ ኢድ መንግስቱ ሃይለሞርያም ቅዳማይ ደርጊ ድሕሪ መንጌ ኢዩ ኔሩ።
ኣብዚ ቅነያት ስጋብ ሰውራታት ሙሉአ ህዝቢ ኢትዮጵያ ፍትሓዊ መዕልቦ ዝረክብ፡ ዝኾነ ሰብ ብሽም ኤርትራዊ ንህዝብታት ኢትዮጵያ ቁስልታቱ ኣብ ሓቅን ዘይሓቅን ተሞርኪሱ፡ ዓቢ ጋግን ብፍልላይን ናይ ሓደገኛ ኲናት ሓዊ ዝጽሕትር ጸረ ቀንዲ ዕላማ ቁኑዕን ፍትሓውን ሰውራ ኤርትራ፥ ጸረ ባህግን ልዕሊ ዕቐኑ ዓቕን መላአ ህዝቢ ኤርትራ ሰናይ ክሓልም ኣኽአሎት ዘይብሉ ደንቆሮ ዘይሙሁር ህዝቢ ኤርትራ ዘዶንቅር ኢና ክንቆጽሮ።
መኽንያቱ ሰላማዊን ፍትሓውን ምስ ኣኽብሮት ኩሉ ዜጋ ኢትዮጵያዊ ኣብ ሃገራዊ ሕገ መንግስቲ ቅዎም ኢትዮጵያ 1994 ተሞርኪሶ፡ ብልጽግና ጎረቤት ሃገረ ኢትዮጵያ፡ ሳልስቲ ወይ ሰሙን ከይጽንሐ ጸልማት ኣብ ኤርትራና ዝቕንጥጥ ኣበርካቲ ጽልዋ ዓወት ኤርትራውያን ኢዩ ዝቑጸር።
ስለዚ፡ ስል ክብርኻ ስለ ክብሪ ህዝዝኻ ኤርትራ፡ ድርጊ ዶ፡ ወያነ፡ ነፍጠኛ ዶ ዘይሃናጺ ዘይፍትሓዊ ክልተ ይሕዋት ጎርቢትባ ባአስን ቅርሕንትን ዘነሃህር ቃላት ናይ ዘይሃንደሳ የዕናዊ ቃላት ን ዓመት ተቆጠብ። አንተ ኺኢልካ ሓድነት ኢትዮጵይውያን ዘስላስል፥ ናይ ሓባአ አዋን ስኒት ኣብ መንጎኦም ዝሰፈነሉ ንዓመት ህንዳሴ ንኽትዋፈር ዓቢ ሓልፍነት ምስካም ይበልጸልካ።
ተራ ኤርትራዊ ሎሚ ፍትሒን ዕርቅን ሓድነትን ኣህዛብ ኢትዮጵያ ክኸውን ኣለዎ። ጉጉይን ድሑርን ኣተሓሳስብ ኣያታትክ እማኑኤል ሕደራት፡ ፈታዊ ሃገርይ ኢርትራ ጸላኢየይ ኣይጽሎኻ።
ቀጻሊ መንቅሒታት ኣብ ሓቅን ስነ ፍልጠታውን ዝተሞርኮሶ፡ ደጋጋሚ መዘከውርታታትን፡ አንተ ዘንጊዕካ ክስዕብ ኢዩ። ብሓቅን ፍትሕን አዚ ልዕሊ ዕቕመይ ዝሓልሞ ዘለኹ፡ ንዓኻን ን ቶም ፍትሓውያን ዝይፍትሓዊ ተብግሶ ናብ ሃጽ ዘብል ገደል ጉዕዞ ዘምርሑ ዘለው፡ ህዝቢ ምስኦም ህጽ ከየብልዎ ብግብሪ ማሪኽና ክነቕናዓኩም ሙኽና ርግጸኛ ኢና!
ምሉአ ፍትሒ ማዕርነት ምዕባለ ብልጽግና ኣህዛብ መላአ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ብሰንኪ ሕጽረታትካን ጉድለታትካን ካን ነዊሕ ተሳተፋዊ ግስጋሴ ዓወታት ንኸይትፍሕስ ዝተሓርመካ፡ ኣገዳስነት ናብ መንገዲ ጥዕናን ዕዋትን ኢትዮጵያ ኢርትራውያን ታሪኻዊ ታራ ዝጻወትዎ መድረኽ ከም ዘሎና፡ ኢቲ ዓውት ንግስና ፍትሒ ኣብ ዝኾነ ቀርባ ይኹን ርሑቕ ሃገራት፡ ዓወት ህዝቢ ኤርትራ ሙኻኑ፡ ስነፍልጠታዊ ኣወንታዊ ሓቂ ከምዝኻነ፡ አንደገና ህክይነትካን ሕጽረታትካን ኢዩ ኣል ሙሃንዲስ።
እዕናዊ መዶንቅሪ ህዝቢ ኤርትራ ሓሶታትን ፕርፖጋንታትን ብቕጽበጥ ክምከት ካኣ ኣለዎ። ሓቂ ትኹን ልሳን ኤርትራዊ። በጃኻትኩም ብ ቆሎ ጥጡቖ ሃጠው ቀጠው ግጥምታት ኣይትመግቡና። ሽሮን ጎጎን ጣፍ ኢንጀራ ጸቢሕኩም አስክ ቅያር መኣዲ ቀርቡልና። አንተ ትህኪት ኮይና ምርጫኹም፡ ድሓን ባዕልና ብዙሕ ዝሸምትናዮ ሓቂ ኣስቤዛ ስለ ዘሎ፡ ዝቐረብናዮ መኣዲ፡ ብጭቡጥ መርትዖ ናብ ቁኑዕ መንገዲ ማሪኻና ከንመርሸኩም ጽኑዕ አምነት ኣሎና።
ቋንቋ ትግርኞኻ ደሓን’ዩ:: ቁሩብ ከተማሕይሾ ዘሎካ ነገራት ግን አሎ:: እቲ ቴማኻ ብሓጸርቲ ምሉእ ሓሳባት እተነድቀ እንተዝኸውን ንመልእኽትኻ ብቀሊሉ ምተረደእናካ ነይርና:: እዚ ጥውይዋይ መዔረፊ ዘየብሉ: መስተጻምር ዝጎደሎ: አጸሓሕፋ ንትሕዝቶ መልእኽትኻ የጥፍኦ’ሎሞ: እንተትሓስበሉ ክንደይ ጽብቅ ነይሩ:: እዚ ምኽሪ ዓቢ ሓውኻ’ዩ::
መንግስታችን፥ ዘመኑ አላመች ብሎት እንጂ፣ በዚህ አያያዙ በይፋ የባሪያ ንግድ ሁሉ ቢጀምር አይበቃውም። (ያው ከሳውዲ ጋር ያለው ውል ሳይረሳ። …የነውራቸው ብዛት እኮ፥ ከሳውዲ ጋር እየተዋዋሉ፣ ከአውሮፓ ሕብረት ጋር ስደተኞች እንዳይሄዱ ብለው ብር ይቀበላሉ።) ብሩን ራሱን ነው እንዴ አብስለው ሚበሉት?
“ታንዛንያ ከጅቡቲ፣ሱዳንና ኬንያ በመቀጠል ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ሃይል የምታገኝ አራተኛዋ አገር ትሆናለች። …ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ቀንድ ባሻገር ሩዋንዳና ብሩንዲ ለመሳሰሉ በጣም ውድና ታዳሽ ያልሆነ ኃይል ለሚጠቀሙ አገራት እንዲሁም ለሰሜን አፍሪካ፣ መካከለኛው ምስራቅና አውሮፓም የኤሌክትሪክ ኃይል የማቅረቡ ዕቅድ አላት።” ….ዜናው የኢዜአ ነው።
ኢትዮጵያ ደግሞ፥ መስመር ያልተዘረጋበት ሳይቆጠር፣ መስመር በተዘረጋባቸው አካባቢዎች መብራት ብርቅ ነው። መሀል አዲስ አበባ ዛሬም መብራት ሲመጣ በደስታ ይጮኻል። እናቶች ምጣድ ጥደው መብራት እየሄደባቸው፥ ሊጥ እየተበላሸባቸው፣ ጀሶ እና ሳጋቱራ ድብልቅ እንጀራ ሸምተው ቤተሰባቸውን እንዲመግቡ ተገደዋል።
ፋብሪካዎች እንደሚገባቸው አያመርቱም። (ያው አንዱ ቤተዘመድ እንዲከብር ያመጣው ጀነሬተር ተቸብችቦለት በሱ መጨናበስ አለ።) መብራት ባለመኖሩ ምክንያት ሥራ ፈትተው የሚቸገሩ ሰራተኞች አሉ። በጨለማ እየወደቀ የሚሞተው፣ የወንጀል ሰለባ የሚሆነው ተቆጥሮም አያልቅ። የመብራት ችግር ጣጣዎች ተዘርዝረው የሚያልቁም አይደሉም።
እንደ ኢንጂነር አዜብ ገለፃ 200 ሜጋ ዋት ኃይል ፍላጎት ላላት ኬንያ ኃይል ለመስጠት የመስመርና የማከፋፈያ ጣቢያ ግንባታ ፕሮጀክት ተፈርሞ ወደ ሥራ ተገብቷል።
በአሁኑ ወቅት ጊቤ ሦስትን ጨምሮ በአገሪቱ ያሉት ግድቦች የሚያመነጩትን አቅም ለመጠቀም የሚያስችል የሃይል ማስተላለፊያ መስመሮችና ጣቢያዎችን አቅም የማሳደግና አዲስ የመዘርጋት ሥራ በመከናወን ላይ ይገኛል።
ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ቀንድ ባሻገር ሩዋንዳና ብሩንዲ ለመሳሰሉ በጣም ውድና ታዳሽ ያልሆነ ኃይል ለሚጠቀሙ አገራት እንዲሁም ለሰሜን አፍሪካ፣መካከለኛው ምስራቅና አውሮፓ የማቅረቡ ዕቅድ አላት።
ዘንዶዎች የጥንካሬ ፣ የኃይል እና የመልካም ዕድል ምልክቶች ተደርገው ይወሰዳሉ ፡፡ በቀለበት ውስጥ የታየው የህፃን ዘንዶ የባንዱ አካል ለመሆን ክንፎቹን በጣትዎ ላይ ይጠመጠማል ፡፡ የህፃን ዘንዶ ቀለበት በብሩህ ብር ውስጥ በተቀረፀ የተቀረፀ ነው ፡፡ እያንዳንዱ ቀለበት ለእርስዎ ብቻ የተሠራ ነው ፣ በጥንቃቄ በእጅ ይጠናቀቃል እና በተናጥል ለከፍተኛ ጥራት ምርመራ ይደረጋል።
ዝርዝሮች: ቀለበቱ ከዘንዶው ራስ እስከ ጅራቱ በግምት 13 ሚሜ (1/2 ") ይለካል። የባንዱ ጀርባ በግምት 1.8 ሚሜ (1/16") ስፋት አለው። ቀለበቱ በግምት 1.7 ግራም በብር ብር ይመዝናል ፡፡
በትእዛዜ ስለረዳኸኝ ለካቴሊን ትልቅ አመሰግናለሁ ፡፡ በእውነት የእኔን ቀን አደረገች ፡፡ ይህ ቀለበት በጣም ደስ የሚል ነው! መጀመሪያ ካሰብኩት በላይ በጥሩ ሁኔታ የተሰራ እና ዝርዝር ነው ፡፡ በየቀኑ ማለት ይቻላል እለብሳለሁ. ባዳሊ ይህን ቀለበት እንደገና እንዲገኝ ስላደረጉ እናመሰግናለን ፡፡
በስራ ላይ ኢንሳይክሎዝስስ በ dc. Cheryl Cran እና NextMapping ድር ጣቢያን ሲጎበኙ በግልዎ የሚለይ መረጃ አይሰበስቡም ፣ ለምሳሌ በኢሜል ቅጾቻችን በኩል እኛን በመጠየቅ ፣ ጥያቄዎችን መላክ እንኳን። ትዕዛዝዎን ለመፈፀም አስፈላጊ ካልሆነ በስተቀር መረጃዎን ከድርጅታችን ውጭ ለማንኛውም ሶስተኛ ወገን አናጋራም ፡፡
እናንተ እንድናደርግ መጠየቅ በስተቀር, ይህን የግላዊነት ፖሊሲ ልዩ አቅርቦቶች, አዳዲስ ምርቶች ወይም አገልግሎቶች, ወይም ለውጦች እላችኋለሁ ወደፊት በኢሜይል በኩል ማነጋገር ይችላሉ.
በማንኛውም ጊዜ ለወደፊቱ እኛን ማናቸውንም ሆነው መርጠው መውጣት ይችላሉ ፡፡ በእኛ ድር ጣቢያ ላይ በተጠቀሰው የኢሜል አድራሻ ወይም የስልክ ቁጥር በኩል በማነጋገር የሚከተሉትን በማንኛውም ጊዜ ማድረግ ይችላሉ ፡፡ በእነዚህ ጉዳዮች ላይ የሚሰበሰብ የግል መረጃ ስምዎን ፣ የዕውቂያ ዝርዝሮችን ፣ የኢሜል አድራሻዎን እና የስልክ ቁጥርዎን ሊያካትት ይችላል ፡፡ የግል መረጃዎን ለማንም አንንም አናጋራም ወይም አንሸጥም ፡፡
አድናቂዎቹን ማግኘት አልቻለም። ሌላው ቀርቶ ስለ መተባበር፣ ስለ ሕዝብ ፍቅር በአካል ተገኝቶ መስበክ አልቻለም! ከ “ጃ” አንፃር ካላየነው በስተቀር አብዛኛው የቴዲ ዘፈን ፖለቲካ ነው። ሀገር የመሰረቱትን እንደሰይጣን የሚጠሉ ገዥዎች ባሉበት ሀገር “ጥቁር ሰው”ን ያህል ፖለቲካ ያለ አይመስለኝም። ቴዲ በቅርቡ ያወጣው አልበም የተወደደው “ጃ ያስተሰራልን”ስላካተተበት አይደለም። ዝም ብሎ ዘፈን ስለሆነም አይደለም። ፖለቲካም ስለሆነ ነው። ተወዳጁ ቴዎድሮስ ካሳሁን ስለዘፈነውም ጭምር ነው!
ቴዲ አፍሮ ባህርዳር ላይ “ጃ ያስተሰረያል!”ን ዝፈንልን ተብሎ ሳይዘፍን ከመድረክ ወረደ፣ ሕዝብም ቅር ተሰኘ አሉ። ይህን ስሰማ በሁለቱም ጫማ ውስጥ ገብቼ አየሁት። የኮንሰርት ተሳታፊ እና ዘፋኙን ሆኜ!
ሕዝብ ከመቼውም ጊዜ በላይ ቁስሉ እየጠዘጠዘው ነው። ቴዲ የብሶቱን እንዲዘፍንለት ይፈልጋል። ባህር ዳር ደም ያልደረቀባት ከተማ ነች፣ ቁስሉ ያልጠገገ፣ በየጊዜው እየደማ ያለ ሕዝብ ነው። ትናንት እንኳ ሕዝን የወልዲያን ሰቆቃ ሰምቶ ነው ወደ ኮንሰርቱ የገባው። ሕዝብ የፍቅር ሳይሆን የትግል ዜማ፣ የብሶት ዜማ ነበር መስማት የሚፈልገው።
በሌላ በኩል ደግሞ ቴዲ አፍሮ “ይህን ከዘፈንክ አይቻልም” እየተባለ ፍዳውን አይቷል። ገንዘብ ከስሯል። ዋናው ገንዘቡ አይደለም። አድናቂዎቹን ማግኘት አልቻለም። ሌላው ቀርቶ ስለ መተባበር፣ ስለ ሕዝብ ፍቅር በአካል ተገኝቶ መስበክ አልቻለም! ከ “ጃ” አንፃር ካላየነው በስተቀር አብዛኛው የቴዲ ዘፈን ፖለቲካ ነው። ሀገር የመሰረቱትን እንደሰይጣን የሚጠሉ ገዥዎች ባሉበት ሀገር “ጥቁር ሰው”ን ያህል ፖለቲካ ያለ አይመስለኝም። ቴዲ በቅርቡ ያወጣው አልበም የተወደደው “ጃ ያስተሰራልን”ስላካተተበት አይደለም። ዝም ብሎ ዘፈን ስለሆነም አይደለም። ፖለቲካም ስለሆነ ነው። ተወዳጁ ቴዎድሮስ ካሳሁን ስለዘፈነውም ጭምር ነው!
በመከራ ያለ ሕዝብ ስሜት ለማንም ሊያስቸግር ይችላል። የባሰው ሕዝብ በስልት፣ ቀስ እያልክ ከምትነግረው አፍርጠህለት ግንባርክን ብትባል “ወንድ” ይልሃል። እውነቱን ተናግሮ ከመሸበት ማደር የሚለውም ይህንኑ ነው። ይህ የሕዝብ ስሜት ከበደል ብዛት የመጣ ነው። የብሶት ነው!
ግን በእየ ግላችን እንኳ የምንቀንሳት፣ እንሰንብት፣ ውጭ እንቆይ “ኧረ እነዚህ ሰዎችኮ” የምንልበት አጋጣሚ በርካታ ነው። ገብስ ገብሱን የምናወራበት ብዙ ነው። የምንወደውንም “አታክረው፣ ምን ነክቶህ ነው?፣ ተው እነዚህ ሰዎች!፣ ተው ሞኝ አትሁን፣ አንዳንዴ ብልጠት ያስገልጋል……” እያልን ይደርሳል ከሚባለው ችግር ማይል ርቀን የምንፈራ ብዙ ነን። አንድን ትልቅ ጉዳይ ለማስፈፀም ከዋናው ያነሱ ነገሮችን የምንቀንስበት ጊዜ ብዙ ነው።”ልጆቼን ላሳድግ ብየ እንጅ፣ ትምህርቴን ብጨርስ ኖሮ፣ ውጭ ሀገር ብሆን……” የምንል ሞልተናል። ይህ ሁሉ የሰው ባዶ ፍራት አይደለም። የገዥዎቹ አረመኔነት ነው። እንዲያውም አዲስ የሚሆነው አለመፍራት ነው!
ሰለሞን ተካ ነገ የቴዲን “ጃ ያስተሰረያልን” ቢዘፍን “ይቅር” የሚለው ሰው ያለ አይመስለኝም። ቴዲ ሌላ ሙዚቀኛ ቢዘፍነው ላይሰማ የማይችል ዘፈን ሲዘፍን እንኳ የሚሰማው ሕዝብ “የእኔ ነው!” ስላለው ነው። የ”እኔ ነው” የምትለውን ደግሞ የፈለከውን ሁሉ ስላላደረገልህ አይንህን ለአፈር ልትለው አይገሻም። እንዲያውም የሚወደው አካል የጠየቀውን ያልፈፀመው ምን የከበደ ነገር ገጥሞት ይሆን ብለን መጠየቅ የጥሩ ወዳጅ ባህሪ ነው።
ቴዲ ቋሚ ስራው ዘፈን ነው። ሁሌም ስለዘፈን፣ ስለ ደጋፊዎቹ ነው የሚያስበው። ትናንት ባህርዳር ስቴዲዬም የተገኘው ሕዝብ ደግሞ በአብዛኛው ዘፈንን በተወሰነ የመዝናኛ ጊዜ ብቻ የሚያስታውሰው ነው። ቴዲን ለስንት አንዴ ቢሰማው ነው። ከዘፋኞች ሁሉ ሊያስቀድመው ቢችልም ቴዲ አድማጮን የሚያስበውን ያህል ቴዲን አያስበውም። ቴዲ ለታዳሚው ከዘፋኞች መካከል አንዱ ነው። ዋነኛው ቢሆንም። ለቴዲ ግን ብቸኛው አድማጩ ሕዝብ ነው። ትናንት “ዝፈንልን” ብሎ ለምኖ ሳይሆን ሲቀር ቅር ካለው ሕዝብ በላይ፣ እየተለመነ መዝፈን ያልቻለው ቴዲ ቅሬታ የባሰ እንደሚሆን መገመት ይቻላል።
ቴዲን የሚወደደው የሕዝብ ስሜትን ስለተረዳ ነው። ግን ጃ ያስተሰረያልን ዘፍኖ ቁጭ ቢል አሁን ያገኘውን የሕዝብ ፍቅር ማግኘት ባልቻለ ነበር። በተደጋጋሚ የሕዝብን ስሜት የሚገልፁ ዜማዎች በማውጣቱ ብቻ ሳይሆን ለሕዝብ የከፈለው ዋጋም ይበልጥ ተወዳጅና ታማኝ አድርጎታል። በዚህ ሁሉ ጊዜ ቴዲ ብቻ የሚያውቃቸው ለሕዝብ ያልተገለፁ በደሎች ደርሰውበት ይሆናል። እሱ የበገነበትን፣ የተቆጨበትን፣ ምን አልባት ያለቀሰበትን ሁሉ አልተጋራነውም ይሆናል። እሱ ግን የሕዝብን ስሜት በአደባባይ ገልፆአል። ዛሬ አንድ ዘፈኑን ለመዝፈን ሲከበድ ጭንቀቱን ልንጋራው ይገባል። የምር ስንወደው ቢጨንቀው እንጅ በእኛ አይጨክንም ነበር ማለት ነበረብን። የምንወደው ሰው ለእኛ ስሜት ግዴታ እንዳለበት ሁሉ እኛው ለውሳኔው ቦታ ልንተውለት፣ ለእሱ ስሜትም ግዴታ ሊኖርብን የግድ ነው!
እንደኔ ቴዲ አድናቂዎችን ማግኘት ይፈልጋል። ይህን ሲያደርግ የተደራደረው ነገር “ጃ ያስተሰረያልን” አለመዝፈን ነው። ይህ ለእሱ ልብ የሚሰብር ሊሆን ይችላል። ግን ደግሞ ያለው አንድ ዘፈን ብቻ አይደለም። በሌሎቹ ዜማዎች አድናቂዎቹን እያገኘ፣ አሳካለሁ የሚለውን ለመተግበር ያቀደ ይመስለኛል። ቀስ በቀስ……እንዲሉ። ከአማራ ቲቪ ጋር ከነበረው ቆይታ መረዳት እንዳሚቻለው ስለ ሕዝብ ፍቅር፣ ታሪክ……መስበክ ይፈልጋል። የተወሰነውን አጥቶ ካጣው የተሻለ ነገር ማድረግ ይፈልጋል። ፖለቲከኞቹ ሁለት እርምጃ ወደፊት አንድ እርምጃ ወደኋላ እንደሚሉት ማለት ነው። አንድ እርምጃ ያተርፋል ማለት ነው! ትርፍና ኪሳራ አስልቶ ማለት ነው። ጃ ያስተሰረያልን ብቻ ከስሮ የምኒልክን ታሪክ፣ የቴዎድሮስን ታሪክ፣ የሙስሊም ክርስትያኑን ታሪክ………መስበክ ፈልጓል።
እኔ በበኩሌ ይህ መንገድ አዋጭ ይመስለኛል። እኛ የለመድነው ወደፊት ገፍተን ቁም ስንባል “ቁም ተብያለሁ፣ አይታችኋል” ብለን እማኝ ቆጥረን መቆም ነው። አሊያም ይህ ካልሆነ ፈቀቅ አልልም ብለን ባለበት መርገጥ ወይጭራሽ ቀኝ ኋላ ዙር ነው።
ከምንም በላይ ግን ቴዲ ዘፈነ፣ ንዋይ አዜመ፣ እኛ የራሳችን ጥቅምና ጉዳት ምን ሊሆን ይችላል፣ ምን ሊሆንስ ይገባል ብለን አንቆጥርም። ከፍ ለማድረግ አንጥርም። ያ በሆነበትም ግን ሕዝብ ስሜቱን ገልፆአል። ከፍ ለማድረግ ብንጥር ደግሞ ከዚህ የተሻለ ሊሆን በቻለ ነበር። ቴዲን ከመጠበቅ ከራሳችን የሚጠበቀውንም ማድረግ እንችል ነበር።
ከአንድ ጓደኛዬ ጋር ከኮንሰርቱ ባህርዳር ምን ልታገኝ እንደምትችል እያወራን ነበር። ብዙዎቻችን በረባ ባረባው ስብሰባ፣ ኮንፈረንስ፣… እየተባለ የት የት እንደሚደረግ እንኳ መረጃው ላይኖረን ይችላል። በምሽት ዜና ዘገባዎች የሚታዩ ስብሰባዎች የት ከተማ፣ የት ሆቴል እንደሚደረጉ እንኳ አስበነው አናውቅም። በቴዲ ኮንሰርት የባህርዳር ባጃጆች፣ ሆቴሎች፣ ታክሲዎች፣ ማተሚያ ቤቶች፣ ጌጣጌጥ የሚሸጡ ወጣቶች የሚያገኙትን መንግስት በአንድ ቀን ቀርቶ በወር በደጀት አይመድብላቸውም።
ከቴዲና ከጃ ያስተሰረያልስ ማን ይበልጣል? የወደድነው በዚህ ዘፈን ብቻ ነው? ከወደድነው ሊዘፍን ያልቻለበት ምክንያትስ ለምን አላስጨነቀንም? ጃ ከእኛ እና ከቴዲ ከማን ይቀርባል? ከፈጣሪው ቴዲ እና ከአድማጮቹ የጃ ያስተሰረያል መከልከል ማንን ያመዋል?
እንደ ወያኔ አባባል ፡ የሚሊኒየም ግድብንና ሌሎች የልማት ፕሮጀክቶችን እየጠቀስክ ፡ ግብጽ ኢትዮጵያን ማዳከም ስለምትፈልግ ፡ ኤርትራን እንደ የስትራቴጅው የጦር...
ባለጉዳዮች መላኪያም ሆነ መመለሻ ፖስታ መጠቀም የሚኖርባችሁ Tracking Number ባለው UPS, ወይም USPS EXPRESS MAIL መሆን ይገባዋል፡፡ የላኩት ፖስታ ወደ ኤምባሲያችን ለመድረሱም ሆነ የተዘጋጀለዎት ሰነድ ወደ እርሶ ተመላሽ ለመደረጉ ባለዎት የፖስታ Tracking Number በመጠቀም ማጣራት ሰለሚችሉ ይህንኑ መረጃ ለማረጋገጥ ወደ ኢምባሲው መደወል አይጠበቅብዎትም፡፡
የግል መገልገያ ዕቃዎች መመሪያ ቁጥር 51/2010፣ ጠቅልለው ወደ ሀገር ቤት ለሚገቡ፣ የግል መገልገያ ዕቃዎች ዝርዝር(Click here to download the list)
የአብዛኛው የዓለም ህዝብ ተመሳሳይ ተሞክሮ እያሳለፈ ስለሆነ በእነዚህ ፎቶዎች ውስጥ ምን እየሆነ እንዳለ ለማንም መናገር የለብኝም። ይህ ቀውስ ካለቀ በኋላ ሕይወት ምን ይመስላል? እርግጠኛ ነዎት? ተፈጥሮ አሁን የሰው ልጆች ከበዙባቸው ስፍራዎች ተመልሰዋል ፡፡ ለምን ያህል ጊዜ ይቆያል? ቢያንስ ወፎቹ አሁን የሚዘምሩት አንድ ነገር አላቸው ፡፡
እንደብሂላችን ጥሩ መመኘት ጥሩ ነበር፡፡ ግን ጥሩ ስለተመኙ ብቻ ሁሌ ጥሩ ይገኛል ማለት አይደለም፡፡ ታዲያንም አስገዳጅ ሁኔታ ሲፈጠር እውነቱን ተናግሮ እመሸበት ማደርን ይመርጧል እንጂ በባዶ ተስፋ የራስንም ሆነ የሌላን ሆድ አይቆዝሩም፡፡ እናም ቁርጣችሁን ዕወቁ – አዲስ አበባ – ከፈለጋችሁም ፊንፊኔ – ካሻችሁም አዶገነትና ሸገር በሏት- ልትፈነዳላችሁ እጅጉን ተቃርባለች፡፡ ጠብቁ! በኔ ግምት ከአንድ እስከ ሁለትና ምናልባትም ሦስት ዓመታት ውስጥ ለይቶላት ትፈነዳለች፡፡ ትንቢት አይደለም – በግልጽ የሚታይ ገሃድ እውነት ነው፡፡ በውጭ ያላችሁ ወይ ባገር ውስጥ ሆናችሁ ሁሉም ነገር የተመቻቸላችሁ ቅንጡዎች እርግጥ ነው ለእናንተ ሁሉም ነገር ቀኝ በቀኝ ሊሆንና በዓለም ዘጠኝ ልትምነሸነሹ ትችሉ ይሆናል- “ያልተነካ ግልግል ያውቃል” እንደሚባለው፡፡ እዚህ ግን በሁሉም ዜጋ አፍ የሚነገረው የሀገራችን ብቸኛው ምፅዓት እየመጣ እንደሆነ ነው፡፡
ሕወሓትን ያሠማሩ ጌቶቹ ደስ ይበላቸው፡፡ የሚፈልጉት ሁሉ ቢያንስ ለጊዜው ተሳክቶላቸዋል፡፡ ያን የፈረደበትን አማራና የኦርቶዶክስ ሃይማኖት እናጠፋለን ብለው ፈረንጆቹ በየጉራንጉሩ ያጠመዱት ቦምብ ጊዜውን ጠብቆ መፈንዳት ይዟል፡፡ ወያኔንም የሚያጠፋው ከምዕራብ ወይም ከምሥራቅ እየተመመ የሚመጣ የጦር ኃይል ሣይሆን እነዚሁ ፈረንጆች ጌቶቹ ያጠመዱለት ቦምብ እግሩና ጭንቅላቱ ላይ እየፈነዳ መቅ ይከተዋል፡፡ ይህም ሊሆን ካምሱሩ ተፈትቷል፡፡ አለቀ!
አንዳንድ ነገር ልዘባርቅ፡፡ በቅድሚያ ለ“በወያኔ ትግሬ አልተጠቀመም”ን አቀንቃኝ አሽቃባጮችና ቅቤ ጠባሾች ትንሽ ነገር ልበል፡፡ በተዛዋሪ ወያኔን የሚደረማምሱትን ቦምቦች መጥቀሴ እንደሆነ ታዲያ ይታወቅልኝ፡፡ በግልጽ ስለምናገር አእምሮ አለን የምትሉ ትግሬዎች ይህን ጽሑፍ በፍጹም እንዳታነቡ፤ አደራችሁን፡፡ ትግሬ ስል ደኅና ትግሬዎችን ባለመርሣት ነው፡፡ “ጥሩ ዕቃ ማስታወቂያ አያስፈልገውም” ይባላልና አሥርም ሆናችሁ አሥራ አምስት ጥሩ ጥሩ ትግሬዎች ከመደመም በስተቀር ቅር አትሰኙ፡፡ በተረፈ ሆድ ይፍጀው እንጂ የትግሬ ነገር ከተነሣ ለገላጋይ አስቸጋሪ የሆነ ሀገራዊ ሥዕል ተፈጥሮ እየተቸገርን ነው፡፡ ወደፊት ማን ከማን ጋር ቡና እንደሚጠጣጣና እሳት እንደሚጫጫር አንድዬ ይወቀው፡፡ ወያኔዎች የግንኙነት አውታሮቻችንን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ በጣጥሰው የለዬልን ባቢሎናውያን አድርገውናል፡፡ የጥቁር አፓርታይድ ተሰምቶም አያውቅ፤ የጥቁር ናዚ ተነግሮም አያውቅ፡፡ ክፋትና ጭካኔ በግል እንጂ በማኅረሰብ ደረጃ መኖሩ አልተመዘገበም፡፡ የኛ ታሪክ በዓይነቱ የመጀመሪያ ነው፡፡
አዲስ አበባ ውስጥ በቅርቡ በአንድ ሠፈር ውስጥ የተፈጸመ ነው፡፡ አንድ ጡረተኛ ትግሬ ወደዚያ መንደር ይሄድና ባዶ ቦታ ይፈልጋል፡፡ ዕድሜ ለጠቋሚ ያገኛል፡፡ ያገኘውን ቦታ ማንንም ሳይፈራ በግምብ ግጥም አድርጎ ያጥራል፡፡ ያ ቦታ ለመንደርተኛው ድንኳን መጣያና ለ”ግሪን ኤርያ” ተብሎ ሆን ተብሎ የተተወ ነበር፡፡ በጌታዋ ተማምና ጅራቷን ውጭ እንዳሳደረችው በግ በወያኔ ልጆቹ የተማመነው አያ ተስፋጋብር ግን በሞተ ሰዓት “ወንድሞቼይ የቆጦሩትን ሚሊየን ቀርሺ ለእኔስ ለምን ይቅርብኝ!” ብሎ የቆረጠ ይመስላል ቤት ይሠራበታል፡፡ 75 አባውራ ያቀፈው ያ መንደር በተወካዮቹ አማካይነት ከቀበሌ መስተዳድር ጀምሮ እስከክፍለ ከተማ ክስ ይመሠርታል፡፡ ሁሉም የመንግሥት መስተዳድር በትግሬዎች በመያዙ ባለሥልጣኑ ሁሉ በ75ቱ አባውራዎች ላይ እየቀለደ ሸኛቸው፡፡ ያን ሽማግሌ ወያኔ ማንም ሳይቆጣው – ምንም ነገር ሳያደናቅፈው በትግሬነቱ ብቻ ተመክቶ ያን ሁሉ ሕዝብ አጉላላ ብቻ ሳይሆን “ከፈሎጋቹ ሁልሽንም ከበይትሽ አፈናቅልሻሁ!” እያለ መዛት ጀመረ፡፡ አሁን ዓመት አለፈው፡፡ አያ ምርጥ ዜጋ ቤቱን በ5 ሚሊዮን ብር ኳ አድርጎ በአንድ ጊዜ ከመቶ ብሮች ጡረታ ወደ ሚሊዮነርነት ማማ ነጎደ፡፡ የቺ ናት ኢትዮጵያ! እኚህ ናቸው ትግሬዎች! ይህች ሚጢጢዋ ምሣሌ ነች፡፡ እንዲህ ያለው የትግሬ ቅሌት በሚሊዮኖች የሚቆጠር ነው፡፡ መዳፋችንን አፋችን ላይ እየተመተምን ጉድ እያልን ተቀምጠናል፡፡ ሰዎች አይደሉም፡፡ ዕድል ከገጠማቸው ዓለማችንን በሀራጅ ከመሸጥ አይመለሱም፡፡ እግዜርን ቢያገኙት ባወጣ ይቀውሩታል፤ እነሱ ምንተዳቸው!” መሸጥ የለመደ ፈጣሪውን ያስማማል”፡፡
ሰሞኑን ወያኔ ግብር ጥሏል፡፡ የተጣለው ግብር ትግሬን አይነካም፡፡ እነሱ ጮቤ እየረገጡ ነው፡፡ በወንድሞቻቸው ስቃይ እየተደሰቱ ይገኛሉ፡፡ ያዝልቅላቸው እንዳይባል ጥቁሯ ፀሐያቸው አድማስ ማዶ ዘልቃ እንኳን ለኛ ለነሱም እየታየች ነው፡፡
አንዱ እንዲህ አለኝ፡፡ “ይሄውልህ ዳግምዬ፣ በዚህች አሮጌ መኪና የምትጠግን ጋራጅ በቀን አሥር ብር እንኳ ሳላገኝ ዝምቤን እሽ እያልኩ የምውልበት ቀን አለ፡፡ ሥራ ጠፍቷል፡፡ ሁሉም ሰው ተቸግሯል፡፡ ከነሱ በስተቀር ደልቶት የሚኖር የለም፡፡ ጠግበው የሚዘሉ እነሱ፤ ገንዘቡ ያለው ከነሱ፤ … የማይመጡብህ አቅጣጫ ደግሞ የለም፡፡ ንጹሕ አየር እየተነፈስህ መኖርህ ራሱ ያስቀናቸዋል ይመስለኛል፡፡ … ሰሞኑን የጣሉብኝን ግብር ብነገርህ ትስቃለህ፡፡ ለዚች ጋራጅ በቀን 5 ሺህ ብር ክፈል አሉኝ፡፡…”
በመጀመሪያ አልገባኝም ነበር፡፡ ምክንያቱም ምንም እንኳን ወያኔዎች ቁጥር እንደማያውቁ ብረዳም ያን ያህል ጅላንፎ ሆነው በወር አምስት ሽህ ብር በማያገኝ ምሥኪን መካኒክ ላይ በቀን አምስት ሽህ ብር ግብር ይጥሉበታል ብዬ ማመን አልቻልኩም ነበር፡፡ ግን ዓላማቸው ሲከሰትልኝ ገባኝ፡፡ ሌሎች ሲሉ እንደሰማሁትም ከ200 ሽህ በላይ የሚገመት የአማራ፣ የኦሮሞና የሌላው ነገድና ጎሣ ነጋዴ በዚህ መልክ ካልሆነ አዲስ አበባን ለቅቆ እንደማይወጣላቸው ያውቃሉ፡፡ ስለሆነም በቀን ሃምሣ ብር በምታገኝ የአማራ ጉሊት ቸርቻሪ ላይ በቀን ሁለት ሽህ እንድትከፍል ማድረጉ ዓይነተኛና ለድል የሚያበቃ የከተማ ውስጥ የቆረጣ ውጊያ መሆኑን ወያኔዎች ተረድተዋል፡፡ እንዲያውም ዘግይተዋል፡፡ በቀን 200 ብር በማያገኝ ፀጉር ቤት በቀን 3000 ሺ ብር ግብር መጣል የነበረባቸው አሁን ሳይሆን ቀደም ሲል ነበር፡፡ ዘግይቶ የተከሰተ ብልጠት ነው፡፡
መጻፍ አልፈልግም፤ አሁንም አልፈለግሁም ነበር፡፡ መጻፍ ዋጋቢስ ነው፡፡ ጊዜ መፍጀት ነው፡፡ ዋናው ሆኖ መገኘት ነው እንጂ ወረቀት በመለቅለቅ ወያኔ ከቤተ መንግሥት አንድ ስንዝር እንደማያፈገፍግ የታወቀ ነው፡፡ ግን ግን ለታሪክ ስል ይችን ቢያንስ እጽፋለሀሁ፡፡
አንድ ሰው ነበር፡፡ ከሥራ መልስ በአንዲት ትንሽ የቤቱ ክፍል ቢራና አረቂ ይሸጣል፡፡ በሰሞኑ ግብር ስንት ቢጣልበት ጥሩ ይመስላችኋል? “በዓመት አንድ ሚሊዮን ብር ታተርፋለህ” ይሉትና ለዚያ የመደቡለትን ሒሳብ ነገሩት፡፡ ፌንት በፌንት! በቁሙ ቀውሶላችኋል፡፡ ሱሪው እግማሽ ቂጡ ደርሶ መልበሱን እንጂ መራቆቱን የማያውቅ ወፈፌ ሆነና አረፈው፡፡ ገና ሁሉንም ተራ በተራ ያሳብዱታል፡፡ ይህ ሰው ሚሊዮንን የሚያውቀው እንደኔው በሰውና በቁጥር ስምነት ብቻ እንጂ በብር አይደለም፡፡ የወያኔዎች አንጎል መፈተሸ አለበት፡፡ መመርመርና ከምን እንደተፈጠሩ መታወቅ አለበት፡፡ ሰሞኑን ደግሞ – መቼም በወያኔ ጊዜ አይሰማ የለም- ባል ከሚስቱ፣ ሚስትም ከባሏ ለሚያገኙት ወሲባዊ እርካታ በአንድ ግንኘኑነት 1500 ብር ታስቦ ግብር እንዲከፍሉ በሙትቻው እንቅልፋም ፓርላማ ሊወሰን እንደሆነ ሰማሁ – እኔስ ዕድሜ ለፍቺ! አሁኑ እፈታለሁ፡፡ ይብላኝ ለአዲስ ተጋቢዎች፡፡ ወይ ወያኔ! አንዳንዴ ግን ያሳዝኑኛል፡፡ ከደነቆሩ አይቀር እንዲህ ነው፡፡ የዐይናውጣነትን ትርጉም አጠፉብኝ፡፡ ሌላ ቃል ፈልጉ!
ወያኔዎች ከማሣቅም እያለፉ ነው፡፡ ሳቅን ደግሞ ወደው አይስቁትም፡፡ ተገደው የሚስቁበትም ጊዜ አለ፡፡ ለምሣሌ አንገት ድንገት ተቆርጦ ጭንቅላት ሲለይ እየተንከባለለ ይስቃል ይላሉ፤ አልዋሽም – አላየሁም፡፡ ያ ሣቅ ግን የውዴታ ሳይሆን የለበጣ ወይም ሌላ የማይገባኝ ዓይነት ሣቅ መሆን አለበት፡፡
እርግጥ ነው – አንዳንድ ነጋዴ ባለጌ ነው፡፡ ባለጌነቱ ግን የሚለካው በሕዝባዊ መንግሥት ወይም በሀገርኛ መንግሥት ወይንም በሚወደድ መንግሥት እንጂ ወያኔን የመሰሉ የዱርዬዎች ጥርቃሞ በሚመሩት የወንበዴዎች መንግሥት ሊሆን እንደማይገባ በውስጠ ታዋቂነት ማስቀመጥ እፈልጋለሁ፡፡ እንጂ አገር አማን ከሆነ ገማች ሲመጣ መንግሥትን በማታለል ሀገርን የሚጎዳ ሸፍጥ መሥራት አግባብ አይሆንም፡፡ በኛ ሀገር ሁኔታ ግን መንግሥት ተብዬውን ዘራፊ ቡድን ሊያታልሉ የሚሞክሩት በአንድ ሀገር ሁለት ህግ ተፈጥሮ ትግሬው እንደልቡ ሲነግድ – ያለ ቤት ኪራይ – ያለቀረጥ – ያለግብር – ያለቫት – እንዳሻው ሲያሽቃንጥ የሚያይ የበይ ተመልካች ዜጋ ቀዳዳ እየፈለገ ሊያመልጥ ቢሞክር እንደወንጀል ሊቆጠርበት አይገባም፡፡ አሁን ግን ሁሉንም እነሱ ይዘው በሚያሽካንኑበት ሁኔታ እነሱን ማታለል እንደጽድቅ መቆጠር አለበት፡፡
የቤት ሥራ መስጠት የማይሰለቸውና የማይደክመው ወያኔ ስንትና ስንት የቤት ሥራዎችን እንዳስታቀፈን ቆጥረን አንዘልቃቸውም፡፡ ከቅርብ ጊዜዎቹ እንኳን ብንጀምር ጣና ሐይቅን እያጠፋ ነው፡፡ ቀድም ሲል ጢስ አባይ ፏፏቴን አጥፍቷል፡፡ ለነገሩ ከ10 ሚሊዮን የሚበልጥ አማራን ከማጥፋት ያለፈ ወንጀል የትም የለም – ሊያውም ያመከነው፣ ያጋዘው፣ ያሰረው፣ ያሰደደውና በኅቡዕ ደብዛውን ያጠፋው ሳይቆጠር ነው፡፡ ስለዚህ ወያኔ እስካለ ድረስ አማራና የአማራ የሆነ ሁሉ ይጠፋል፡፡ ቃል ነው፡፡ ቃሉም “አማራና ኦርቶዶክስ ካልጠፉ እንቅልፍ አይዘንም!” ብለው ትግሬዎች የተማማሉትና ፈረንጆች ያጸደቁት የቃል ኪዳን መሃላ ነው፡፡ እናም ጣና ደረቀ፣ ተራራ ተሰረቀ፣ መሬት ተነጠቀ፣ ማሕፀን ጠወለገ፣ አማራ ታነቀ፣ …. ቢሉት ዋጋ የለውም፡፡ እነዚህ ሰዎች እኮ ተንቀሳቃሽ ንብረቱንና ገንዘቡን ተውትና ከአማራና ኦሮሞ ግዛቶች ለም አፈር በመኪና እያጓጓዙ ትግራይን የሚያለሙ ናቸው፤ የዳቦ መጋገሪያ ማሽን ሲሰርቁ አንድም ሀፍረት የማይሰማቸው የፍየል ዐይን ሳያጥቡ በጥሬው የበሉ እኮ ናቸው፤ እነዚህ ሰዎች የሀገራችንን ሀብትና ሥልጣን ለብቻቸው የተቆጣጠሩ እኮ ናቸው፡፡ ቢፈርድብን እንጂ ከነሱ ጋር አብሮ ለመኖርም ሳይሆን ለጉርብትናም እኮ የማይበቁ ናቸው፡፡ ቀን ይውጣ ብቻ! ግን ሲተርፉ አይደል ለወቀሳና ለክስ የምንበቃው!…
አዲስ አበባ ልትፈነዳ ነው፡፡ የሕዝብ ብዛቱ አይነሣ፡፡ ከየአቅጣጫው በየደቂቃና ሰዓቱ ወደከተማዋ ሕዝብ እንደጉድ ይጎርፋል፡፡ መኪና መንገዶች ቢሠሩም ከመኪናው ብዛት ጋር አልተመጣጠኑም፡፡ የመኪኖቻችን ቁጥር ከሌላው ዓለም ጋር ሲነጻጸር እጅግ ጥቂት ቢሆንም ከመንገዶች መጥበብና ዘመኑን አለመከተል የተነሣ ጭንቅንቁ የተለዬ ነው፡፡ የ10 ደቂቃው መንገድ ከሁለት ሰዓት በላይ ሊፈጅ ይችላል፡፡ በሥራ መግቢያና መውጫ ብቻ ሳይሆን ሙሉውን ቀንና ምሽቱን ሕዝብ በየጎዳናው ሲርመሰመስ ይውላል፡፡ ይህ የሚያሳየው ሰው ሥራ ፍለጋ ላይ እንደሆነ እንጂ የሥራ መሠራትን አይደለም፡፡ የሕዝብ ብዛት ራሱ ከተማዋ ልትሸከመው ከምትችለው በላይ ነው፡፡ ሁኔታዎች በዚህ ከቀጠሉ ከጥቂት ጊዜ በኋላ መረማመጃ ይጠፋና ምናልባት ሁላችንም በየቤታችን የምንውልበት ወይም በየተራ ውለን የምንገባበት አጋጣሚ ሊፈጠር ይችላል፡፡ መንገድ በአየር ላይ ወይም በምድር ውስጥ ካልተሠራ ቤት እያፈረሱ መሥራቱ ከሚገባው በላይ ተሄዶበት ከአሁን በኋላ አዋጭ የማይሆንበት ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ የስንቱንና ስንቱን ቤትስ አፍርሰው ይዘልቁታል? አዲሱን ስሟን እንኳን ሳንጠግበው ፊንፊኔ መፈንዳቷ አይቀርም፡፡
ከአዲስ አበባ ሕዝብ መካከል ወፈፌ፣ ሰካራምና የለዬለት ዕብድ ትልቁን ቁጥር ይይዛል፡፡ ተስፋ መቁረጥና ቁንጣን (ጥጋብ) ተባብረው ከተማዋን ሊያፈነዷት ነው፡፡ ማይማን ትግሬዎች ጠግበው ሲዘሉ ያድራሉ፤ የበይ ተመልካቾች ደግሞ በረንዳዎችንና አውራ ጎዳናዎችን የሙጥኝ ብለው በጠኔ ሲጨነቁ ያድራሉ፡፡ ይህ ጊዜ ሲገለበጥ አያሳየኝ! ግን ለምን አያሳየኝ? ያሳየኝ እንጂ፡፡
አብዛኛውን ሕዝብ ስታየው በኑሮም፣ በሥነ ልቦናም፣ በዕውቀትም፣ በአስተዳደግም፣ በትምህርትም፣ በአመጋገብም፣ … ክፉኛ የጫጫ መሆኑን ከሰውነቱ ትረዳለህ፡፡ ወያኔዎች ይህን የመሰለ ሕዝብ በ26 ዓመታት ውስጥ እንዴት ማምረት እንደቻሉ ሲታሰብ ይገርማል፡፡ ቀረብ ስትል ደግሞ በአነጋገሩ፣ በአስተሳሰቡና በአመለካከቱ እዚህ ግባ የምትለው ሰው ታጣና ትበሽቃለህ፡፡ የብዙ ሰው ንግግር በትናንሽ ነገሮች – ለምሣሌ በመብልና በመጠጥና በ‹መኝታ› – ዙሪያ የተቀነበበ ሆኖ እንጂ ሰፋ ባለ የፖለቲካና ማኅበራዊ ጉዳዮች ላይ ሲወያይና ሲከራከር እምብዝም አታይም – ብዙዎች have resigned from the affairs of their own land; they seem to be totally withdrawn from the very issues they should have been part. It is surprising that Ethiopia has become an article money can buy. ሕዝቡንም ወደ ዞምቤነት እየለወጡት ነው፤ እንደከብት በልቶ እሚተኛ፡፡
የአዲስ አበባ ሀብትና ንብረት ሙሉ በሙሉ የተያዘው በትግሬዎች ነው፡፡ ሌላው ጨረቃ ላይ ነው፡፡ ፈረንጆች አይዟችሁ ብለው እነዚህ ተምቾች ሌላውን ሁሉ አፈናቅለው ሁሉንም እነሱ ብቻ ይዘዋል፡፡ ከአዲስ አበባ (አዳዲስ) ሕንጻዎች በግርድፍ ግምት ከ95 በመቶ የማያነሰው የትግሬዎች ነው፡፡ ቢዝነሱ ከ85 በመቶ በላይ የነሱ ነው፡፡ የፖለቲካውን አስተዳደር ሥራ ለሲአይኤና ሞሳድ በኮንትራት መልክ ሳይሠጡት አይቀሩም፡፡ እነሱ ዝርፍያ ላይ ብቻ ተሰማርተዋል፡፡
ለማንኛውም አዲስ አበባ ማቀጣጠያ ካምሱሯ የተለኮሰ ፈንጅ ሆናለች፡፡ መቼ እንደምትፈነዳ ትክክለኛ ሰዓቱን አንድዬ ብቻ የሚያውቀው ሆኖ በቅርብ መፈንዳቷ የማይቀር ስለመሆኑ ግን የማንም ተራ ግንዛቤ ሊሆን ይገባል፡፡ በቃኝ፡፡ ስለነሱ አፈነዳድ ትንሽ ልናገር ነበር ይቅርብኝ፡፡ እንዴትም ይፈንዱ ዋናው መፈንዳታቸው ነው፤ እናም እንዳፈነዱን አይቀሩም እነሱም ይፈነዳሉ!!
እውቀት የተወሰነ መንገድ ይወስድሃል፣ ጥበብ ግን እስከወዲያኛው ያዘልቅሃል፡፡ አንዳንድ ሰዎች በብዙ እውቀት ተሞልተው እንኳን ብልሹ ሕይወት ሲኖሩ ማየት የተለመደ ነው፡፡ ይህ እንዳይሆን ከእውቀት የላቀውን የጥበብን መንገድ ማስተናገድ አስፈላጊ ነው፡፡ ጥበብ ምን እንደሆነ፣ ከእውቀት በምን እንደሚለይና ጥበብን እንዴት ማግኘት እንደሚቻል ለማወቅ መጽሐፉን ማንበብ በቂ ነው፡፡
ኃይለማርያም ደሳለኝ, ሕወሓት, የኢትዮጵያ አየር መንገድ, ኦነግ, የወርቅ ኮንትሮባንድ, ትግራይ ክልል, የህዳሴ ግድብ, ወላይታ, ጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት, ቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ, ኮሮና ቫይረስ, ምርጫ 2012, ኮቪድ 19, የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን, ዓረና, ችግኝ ተከላ,
ኢዛ (ከነኀሴ 4 - 10 ቀን 2012 ዓ.ም.) ባሳለፍነው ሳምንት ዐበይት ጉዳዮች ውስጥ በኢትዮጵያ የኮሮና ቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር በቀን ወደ ባለ አራት ዲጅት መድረሱ መዘገብ የጀመረበት መኾኑ ነው። ከሰሞኑ በቀን ከ22 ሺሕ በላይ ምርመራ መደረግ የተጀመረው በዚህ ሳምንት ነው። ከወረርሽኙ ጋር ተያይዞ ሊጠቀስ የሚችለው ሌላ መረጃ በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ብዙ ሰዎች ቫይረሱ እንደተገኘባቸው በጠቅላይ ሚኒስትሩ ተግለጿል።
ፖለቲካዊ ነክ ዜናዎች ውስጥ ትግራይ ክልል ለመካሔድ የታሰበው ምርጫ ዘግይቶ ቀን የተቆረጠለት በዚህ ሳምንት ነው። የኦነግ ተከፋፍሏል የሚባለው ዜና የዚህ ሳምንት ዜና ኾኖ ቀጥሎ፤ የድርጅቱ ሊቀመንበር በጊዜያዊነት ታግደዋል የተባለው በዚሁ ባጠናቀቅነው ሳምንት ነው። በወላይታ ዞን የተቀሰቀሰው ቀውስ አሁን ጋብ በማለቱ፤ መከላከያ ሠራዊቱ ከዞኑ ወጥቷል። የታሰሩትም የዞኑ አመራሮች ተፈትተዋል።
በኦሮሚያ ክልል ተፈጥሮ በነበረው ነውጥን በተመለከተ የኢትዮጵያ ሰብአዊ ኮምሽን መግለጫ በዚህ ሳምንት አውጥቷል። ዓረና ሕወሓት እየፈጸመው ያለው በደል በምክትል ሊቀመንበሩ በኩል ማብራሪያ የሰጠበትም ሳምንት ነው።
ከሳምንቱ አንኳር ወሬዎች የኢትዮጵያ አየር መንገድ የአገር ውስጥ በረራውን እንደሚያሳድግ ማሳወቁ አንዱ ነው። የሳምንቱ አነጋጋሪ የነበረው ሌላው ዜና፤ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር በኮሮና ቫይረስ ተይዘዋል መባሉና ምላሻቸው ነበር። እነዚህና ሌሎች አንኳር ሳምንታዊ ዜናዎች እንደሚከተለው በኢትዮጵያ ዛሬ ድረ ገጽ ተጠናክረው ቀርበዋል። መልካም ንባብ!
በኢትዮጵያ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ መስፋፋት ጋር ተያይዞም ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ ከሲቪክ ማኅበራት ጋር ባደረጉት የውይይት መድረክ ላይ አንድ ጣል ያደረጉት መረጃ ነበር። ተቋማት ምርመራ ማድረግ አለባቸው የሚለውን ጭብጥ ይዘው፤ የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ሠራተኞች እንዲመረመሩ ማድረጋቸውንም ተናግረዋል።
ይህ አገላለጻቸው ግን በጽሕፈት ቤታቸው ብዙ የሚባሉ ሰዎች ቫይረሱ የተገኘባቸው ስለመኾኑ የጠቆሙበት ነው የሚል አመለካከትን አሳድሯል። ስለጉዳዩ “የቴስት ካፓሲቲ ስላሳደግን ፎከስ ማድረግ ያለብን (ቴስት ማድረግ ላይ ነው)፤ በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት በሙሉ ያለ ሠራተኛ ትናንትና ከትናንትና ወዲያ ቴስት ተደርገዋል። እናም እዚህም ያገኘነው ቀላል ቁጥር አይደለም። ሰፋ ያለ ቁጥር ተገኝቷል” በማለት ነበር የገለጹት። (ኢዛ)
ከሰሞኑ አነጋጋሪ ከነበሩ ዜናዎች ውስጥ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ በኮሮና ቫይረስ ተይዘዋል የሚል ወሬ መሰማቱ ነው። የወሬው መነሻ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ጠባቂ በኮሮና ቫይረስ ከመያዙ ጋር ተያይዞ የተሠራጨ ነው። በእርግጥም አቶ ኃይለማርያም ከጠባቂያቸው በቫይረሱ መያዝ ጋር ተያይዞ የኮሮና ቫይረስ ምርመራ እንዲያደርጉ ያስገደዳቸው ኾኗል።
ከምርመራው ውጤት በኋላ አቶ ኃይለማርያም በቲውተር ገጻቸው፤ ከቫይረሱ ነፃ መኾናቸውን ማረጋገጣቸውን አስታውቀዋል። የግል ጠባቂያቸው ግን በቫይረሱ ስለመያዙም አሳውቀዋል። እኔ ግን ነፃ ነኝ በማለት መነጋገሪያ ለነበረው ጉዳይ ምላሽ ሰጥተዋል። (ኢዛ)
ከሕገመንግሥታዊ ሥርዓቱ ውጪ መኾኑ እየተጠቀሰ ያለው የትግራይ ክልል ምርጫ ይካሔድበታል የተባለውን ቀን የክልሉ ምክር ቤት ያስታወቀው በዚህ ሳምንት ነው። ከክልሉ ምክር ቤት የወጣው መረጃ እንዳመለከተው ምርጫው ጳጉሜን 4 ቀን 2012 ዓ.ም. ይካሔዳል።
እስከዚህ ሳምንት አጋማሽ ድረስ ምርጫው ይካሔዳል ይባል እንጂ፤ የምርጫ ቀኑ ሳይቆረጥ ቀርቶ ነበር። ይህም ምርጫው አይካሔድም የሚል እምነት አሳድሮ የነበረ ሲሆን፤ በተለይ ምርጫን በዚህ አጭር ጊዜ ማካሔድ የይስሙላ መኾኑም ሲጠቀስ ቆይቷል። አሁንም ግን በብዙዎች እምነት ክልሉ ምርጫውን ካካሔደ፤ ከፌዴራል መንግሥት ጋር ያለውን ልዩነት በማስፋት በአገሪቱ ፖለቲካ ሒደት ውስጥም አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳድራል። (ኢዛ)
በኢትዮጵያ የፖለቲካ ትግል እንቅስቃሴ ውስጥ ረዥም ዕድሜ ያለው የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) በተደጋጋሚ አመራሮቹ በመከፋፈል እና አሸናፊ ኾኖ የወጣው እየቀጠለ ዛሬ ደርሷል።
በመጨረሻ ላይ ግን በአቶ ዳውድ ኢብሳ የሚመራው ኦነግ እርሳቸውን በመሪነት ይዞ ከሁለት አሥርት ዓመታት በላይ የቆየ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት ግን እንደገና የመከፋፈል አደጋ ገጥሞታል መባል ከጀመረ ሰነባብቷል። ይህ አደባባይ የወጣ ጉዳይ እየሰፋ መጥቶ፤ በዚህ ሳምንት ደግሞ በአቶ ዳውድ የሚመራው ቡድን የድርጅቱን ስድስት ከፍተኛ አመራሮች ማገዱን ማሳወቁ፤ ኦነግ እየተከፋፈለ ነው የሚለውን እምነት ያጐላ ሲሆን፤ ጉዳዩን የበለጠ እንቆቅልሽ ያደረገው ደግሞ፤ ታግደዋል የተባሉት አመራሮች “አጋጅና ታጋጅ ብሎ ነገር የለም” በማለት ምላሽ መስጠታቸው ነው።
እንዲህ ያሉ ምልልሶች ለምን ተፈጠሩ? የሚለው ጥያቄ ይኼ ነው የሚባል የተረጋገጠ ምላሽ ሳያገኝ በሁለት ቀናት ልዩነት ደግሞ፤ ሌላው የኦነግ የከፍተኛ አመራሮች ቡድን፤ “አቶ ዳውድ ኢብሳ ከኦነግ ሊቀመንበርነታቸው ለጊዜው ታግደዋል” ብሎ ብቅ አለ። እንዲህ ያሉት ምልልሶችና መግለጫዎች የወጡት በዚህ ሳምንት ቢኾንም፤ በቀደመውም ሳምንትም ቢሆን የኦነግ አመራር እርስ በርስ መናበብ የተሳናቸው ስለመኾኑ አመላካች ድርጊቶች የተፈጸሙበት እንደነበር ይታወሳል።
ምክትል ሊቀመንበሩንና ሌሎች አመራሮችን የያዘው ቡድን ይፋዊ ጋዜጣዊ መግለጫ ሲሰጥ፤ አቶ ዳውድ ይህን መግለጫ እንደማያውቁ መናገራቸው ችግሩ ቀደም ብሎ የነበረ መኾኑን የሚጠቁም ነበር። አቶ ዳውድ አያይዘውም በቀደመው ሳምንት ስለተሰጠው መግለጫ ምንም እንደማያውቁ መግለጻቸውና ምክትላቸውንም ጠይቀው ስለመግለጫው እንደማያውቁ ነግረዋቸው እንደነበር፤ ኾኖም ኦነግ ሰጠ በተባለው መግለጫ ላይ ምክትላቸው ተገኝተው መግለጫውን ሰጥተዋል በማለት አቶ ዳውድ መናገራቸው ኦነግ ቤት ውስጥ ያለውን ልዩነት ያሳየ ነው ተብሏል። ለዚህ ነው ሰሞናዊው የኦነግ ጉዳይ ያልተፈታ እንቆቅልሽ ኾኖ ቀጥሏል እየተባለ ያለው። (ኢዛ)
በዚህ ሳምንት ብዙ አነጋጋሪ ከነበሩ ዜናዎች ውስጥ በወላይታ ዞን የክልል ጥያቄን ተከትሎ የተፈጠረው ቀውስ ነው። በዚህ ቀውስ የአገር መከላከያ ጣልቃ ገብቷል። የሰው ሕይወት ጠፍቷል። ለዚህ ምክንያት ናቸው የተባሉ የዞኑ ከፍተኛ አመራሮች በእስር እንዲቆዩ ከተደረጉ በኋላ፤ በቀናት ልዩነት ፍርድ ቤት ቀርበው በዋስ እንዲለቀቁ ተወስኗል። የመከላከያ ኃይሉም ዞኑን ለቅቆ ወጥቷል። ሕዝቡም ሠራዊቱን በሰላም ሸኝቷል።
አሁን በአንፃራዊ ዞኑ የተረጋጋ ነበር የተባለ ሲሆን፤ ያለመረጋጋቱ በነበረበት ወቅት የጸጥታ ኃይሉ ያልተመጣጠነ ኃይል ተጠቅሟል የሚል አስተያየት ቢሰነዘርም፤ የዞኑ ነዋሪዎች ሠራዊቱን በሰላም መሸኘቱ ታውቋል። (ኢዛ)
ዶክተር ዐቢይ አሕመድ በዚህ ሳምንት በተለያዩ ክንውኖች ላይ ነበሩ። በአማራ ብልጽግና ፓርቲ ኮንፈረንስ መዝጊያ ፕሮግራም ላይ ነበሩ። ወደ አፋር በመሔድ በአዋሽ ወንዝ ሙላት በተፈጠረ ጐርፍ ድጋፍ ለመስጠት አሳይታም ሔደዋል። የገንዘብ ሚኒስቴር ሕንፃ እድሳትን ጐብኝተዋል።
በተገኙበት ቦታ ሁሉ ንግግር ያደረጉ ሲሆን፤ በተለይ ግን በሳምንቱ አጋማሽ ላይ ከሲቪክ ማኅበራት ተወካዮችና መሪዎች ጋር ያደረጉት ውይይት ሰፊና በርካታ አገራዊ ጉዳዮችን ያነሱበት ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከተሳታፊዎች ለቀረበላቸው ጥያቄ በሰጡት መልስና ማብራሪያ አዳዲስ መረጃዎችን ያካፈሉበት ነው። በመድረኩ ከጠቀሱዋቸው አንዳንድ መረጃዎች ውስጥ የሚከተሉት ይጠቅሳሉ። (ኢዛ)
ኢትዮጵያ ከአንድ ወር በኋላ የኮቪድ መመርመሪያ ኪት ማምረት እንደምትጀምር መግለጻቸው አንዱ ነው። በጉዳዩ ላይ ሰፋ ያለ ማብራሪያ ባይሰጡም፤ አሁን ከውጭ በእርዳታና በግዥ የሚገባውን የመመርመሪያ ኪት መስከረም ወር ላይ እዚሁ ማምረት የሚጀመር ስለመኾኑ አረጋግጠዋል። ይህም የኾነበት ዋና ምክንያት የመመርመር አቅምን ለመጨመር ስለመኾኑም አመላክተዋል። (ኢዛ)
በዘንድሮው የክረምት ወቅት አምስት ቢሊዮን ችግኝ ለመትከል የተያዘው መርኀ ግብር ከተያዘለት ጊዜ ቀድሞ ስለመጠናቀቁ የገለጹት ዶክተር ዐቢይ፤ ከሲቪክ ማኅበራት መሪዎች ጋር በነበራቸው ውይይት ላይ ይህንኑ ገልጸው፤ በቀጣዩ ዓመት ደግሞ ስድስት ቢሊዮን ችግኝ ለመትከል እቅድ መያዙ ገልጸዋል።
የቀጣዩን ዓመት ለየት የሚያደርገው ግን ከስድስት ቢሊዮኑ ችግኝ ውስጥ አንድ ቢሊዮን ችግኝ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚተከል ያለመኾኑን ገልጸዋል። አንድ ቢሊዮን የሚኾነውን ችግኝ ለጐረቤት አገሮች በመስጠት፤ እነርሱም የዚህ ተቋዳሽ እንዲኾኑ ማድረግ ነው ብለዋል። (ኢዛ)
የአርቲስት ሐጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በተከሰተው የሰላም መደፍረስ ምክንያት የተከሰተው የሰብአዊ መብቶች ጥሰት ሁኔታ ላይ ፈጣን ምርመራ ማድረግ መጀመሩን አስታውቆ የነበረው ኮሚሽኑ፤ ባለፉት ሁለት ሳምንታትም ከ40 በላይ ችግሩ ተከስቶባቸዋል በተባሉ የኦሮሚያ አካባቢዎች ላይ የምርመራ ቡድኖችን አሰማርቶ ምርመራ አድርጓል። ጉዳት የደረሰባቸውን ግለሰቦች፣ ቤተሰቦቻቸውን እንዲሁም ምስክሮችን እና የመንግሥት አካላትን በማነጋገር መረጃ ለማሰባሰብ እና አሁን ያሉበትን ሁኔታ ለመገምገም ጥረት ማድረጉን በዚሁ መግለጫው ላይ አስታውቋል።
ኮሚሽኑ በምርመራው ወቅት የታዩና በአፋጣኝ መፍትሔ ያስፈልጋቸዋል ብሎ ያሰባቸውን የሰብአዊ መብቶች ጥሰት ሥጋቶችን ለሚመለከታቸው አከላት ሁሉ በይፋ በማሳወቅ፤ ተገቢ እርምጃ እንዲወሰድ ለማድረግ ያስችል ዘንድ ጥረት አድርጓል። አሁንም የጥቃት ሥጋት ያለባቸው ነዋሪዎችን በተመለከተ፣ ሰብአዊ እርዳታ፣ ድጋፍ እና የተፈናቀሉ ተጎጂዎችን ሁኔታ እና የእስረኞች የሰብአዊ መብቶች አያያዝን በተመለከተ መግለጫ አውጥቷል። አሁንም የጥቃት ሥጋት ያለባቸው ነዋሪዎች በተመለከተ የምርመራ ቡድኖች በተጓዙባቸው በአብዛኛው አካባቢዎች በአሁኑ ወቅት የተሻለ መረጋጋት ያለ መኾኑን በመግለጫው ገልጿል። (ኢዛ)
የኢትዮጵያ አየር መንገድ በማደግ ላይ ያለውን የደንበኞች የጉዞ ፍላጎት ለማሟላት፤ በአገር ውስጥ መዳረሻዎቹ የሚሰጠውን ሳምንታዊ መደበኛ የበረራ አገልግሎት በማሳደግ፤ ሲያደርግ የነበረውን የበረራ ቁጥር መጨመሩን አስታወቀ።
የአየር መንገዱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ተወልደ በተለይ ለፋና እንደገለጹት፤ “እስካሁን ስናደርገው እንደቆየነው በዓለም አቀፍ ደረጃ የተቀመጡ የኮሮና ቫይረስ ሥርጭት የመከላከያ እርምጃዎችን በጥብቅ ዲሲፕሊን በአየር ማረፊያም ኾነ በበረራ ወቅት ተግባር ላይ በማዋል የኮሮና ቫይረስን ሥርጭት እየተከላከልን የደንበኞቻችንን እና የሠራተኞቻችንን ደኅንነት በመጠበቅ አገልግሎታችንን አጠናክረን እንቀጥላለን” ብለዋል። (ኢዛ)
በዚህ ሳምንት መጨረሻ ላይ 23 ሺሕ ግራም ወርቅ ከአገር ሊወጣ ሲል መያዙ ሌላው ተጠቃሽ ሳምንታዊ ዜና ነው። 46 ሚሊዮን ብር ግምታዊ ዋጋ ያለው ይህ ወርቅ ከአገር ሊወጣ ሲል የተያዘው ቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ ነው።
23 ሺሕ ግራም ወርቁን በሕገወጥ መንገድ ሊያስወጣ ሲል የተያዘው ናይጄሪያ ዜግነት ባለው ግለሰብ ነው። ግለሰቡ ወርቆቹን በሕገወጥ መንገድ ወደ ዱባይ ይዞ ለመሔድ ሲሞክር ነው በቁጥጥር ሥር ስለመዋሉ የሚያመለክተው መረጃ የጠቆመው። ይህን ሕገወጥ ተግባር በቁጥጥር ሥር ላዋሉ የቦሌ የቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት አመራሮች፣ ሠራተኞኛ የጸጥታ አካላት፤ የገቢዎች ሚኒስቴርና የጉምሩክ ኮሚሽን ምስጋናቸውን ማድረሳቸውን የገቢዎች ሚኒስቴር ገልጿል። (ኢዛ)
በሕወሓት የሚመራው የትግራይ መንግሥት እንደ ዓረና ባሉ ተቃዋሚ ፓርቲ አባላት ላይ የሚያደርገው ማዋከብና አፈና ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ መምጣቱን ዓረና ትግራይ በዚህ ሳምንት ሰፋ ያለ መግለጫ ሰጥቷል።
የዓረና ትግራይ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ጎይቶም ፀጋይ ሰሞኑን እንደገለጹት፤ ሕወሓት በቅርቡ ብቻውን ለማካሔድ ላሰበው ሕገወጥ ምርጫ መሳካት ሲል፤ እንደ ዓረና ባሉ ተቃዋሚ ፓርቲዎች አባላት ላይ እያደረሰ ያለው ግፍና በደል በከፍተኛ መጠን ስለመጨመሩ አትተዋል።
በተለይም በቅርቡ ስምንት የዓረና አመራሮችን በማሰርና በማንገላታት ለሌላው መማሪያና መቀጣጫ አድርገዋቸዋል። ሕጉ በ24 ሰዓታት ፍርድ ቤት እንዲቀርቡ ቢያስገድድም፤ ከአምስት እስከ 15 ቀናት በየእስር ቤቱ በማጎር ቶሎ ፍትሕ እንዳያገኙ በማድረግ ጉዳት እንዳደረሱ ከአዲስ ዘመን ጋር ባደረጉት ሰፊ ቃለምልልስ ገልጸዋል።
“አባሎቻችን በሕዝብ ፊት ግለሂስ አድርገው ፓርቲውን ለቀው እንዲወጡ፤ አልያም ደግሞ ትግራይ ለባንዳ ቦታ የሌላት በመኾኑ፤ ክልሉን ለቃችሁ ሒዱ ይባላሉ” በማለትም ተናግረዋል። ከእስራትና ከእንግልቱ በተጨማሪ አባላቶቹ በአከራዮቻቸው ከቤታቸው እንዲባረሩ፤ አለፍ ሲልም ከትዳር አጋሮቻቸውና ከቤተሰቦቻቸው ጋር እንዲለያዩ በማድረግ፤ ቤተሰብ እስከመበተን የሚደርስ የዘቀጠ አሠራር እየተከተለ መኾኑን ምክትል ሊቀመንበሩ በዚሁ ቃለምልልሳቸው አመልክተዋል። (ኢዛ)
የህዳሴ ግድብን የተመለከቱ መረጃዎች በዚህም ሳምንት መነጋገሪያ መኾኑ አልቀረም። ለየት የሚለው ህዳሴን የተመለከተው የዚህ ሳምንት መረጃ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን እና ግብጽ በታላቁ የህዳሴ ግድብ ላይ የገቡበትን ውዝግብ በውይይት እንዲፈቱ የሮማ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሲስ ጥሪ ማቅረባቸው ነው። በግድቡ የገቡበት ውዝግብ ወደ ግጭት ሊመራቸው እንደማይገባ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ሳያሳስቡ አላለፉም።
“ዘላለማዊው ወንዝ የሕይወት ምንጭ መኾኑን እንዲቀጥል በድርደሩ የሚሳተፉ ሁሉም ወገኖች በንግግር መንገድ እንዲቀጥሉ እጋብዛለሁ” ያሉት ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ፤ “ዓባይ የሚያተባብር እንጂ የሚከፋፍል፤ ወዳጅነት፣ ብልጽግና እና ወንድማማችነትን የሚያለመልም እንጂ የጠላትነት፣ የአለመግባባት እና የግጭት ሊሆን አይገባም” ብለዋል።
በአፍሪካ ሕብረት አደራዳሪነት የተጀመረው የሦስቱ አገሮች ንግግር፤ በሱዳን ጥያቄ ለጊዜው የተቋረጠ መኾኑ የሚታወስ ሲሆን፤ ባለፈው ሰኞ ነሐሴ 4 ቀን 2012 ዓ.ም. ሊካሔድ የታቀደው ድርድር በሱዳን ጥያቄ ለአንድ ሳምንት መራዘሙን ኢትዮጵያ አስታውቃለች። የኢትዮጵያ የውኃ መስኖ እና ኢነርጂ ሚኒስቴር እንዳለው፤ ድርድሩ ሰኞ ነሐሴ 11 ቀን 2012 ዓ.ም. ይካሔዳል። (ኢዛ)
የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ውስብስብ ችግሮች እንዳሉበት በመስኩ ጥናት ያደረጉ ምሁራን ይናገራሉ፡፡ በዚህ ሳምንት መጣጥፌ በዚሁ ጉዳይ ላይ የመወያያ ሃሳብ ለማቅረብ አሰብኩ፡፡ “ኢትዮጵያ የዐረብ ሊግ እና የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባል ለምን አትሆንም?” በሚለው ጥያቄ ዙሪያ ለመወያየት ስለ ሁለቱ ተቋማት አመሰራረት፣ አባላትና ዓላማ በቅድሚያ እናያለን፡፡ በመቀጠል የእነዚህ ተቋማት አባል ብንሆን ለኢትዮጵያ የሚያስገኘውን ጥቅም ለማመላከት እሞክራለሁ፡፡
የዐረብ ሊግ አካባቢያዊ ድርጅት ነው፡፡ ይህ ድርጅት በዋናነት የምዕራብ አፍሪካ እና የምዕራብ ኢስያ ሀገራትን ያቀፈ ነው፡፡ ሊጉ እ.ኤ.አ ማርች 22 ቀን 1945 በካይሮ ከተማ መመስረቱ ይታወቃል፡፡ መስራቾቹ ስድስት ሀገሮች ሲሆኑ እነሱም፡- ግብጽ፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ሊባኖስ፣ ሣዑዲ ዓረቢያና ሶሪያ ሲሆኑ፤ የመንም በዚያው ዓመት በግንቦት ወር ሊጉን ተቀላቅላለች፡፡
የዐረብ ሊግ መሰረታዊ ዓላማ “በአባል አገራት መካከል ያለውን ግንኙነት ይበልጥ በማቀራረብና በመካከላቸው ያለውን ትብብር በማስተባበር፤ ነፃነታቸውን እና ሉዓላዊነታቸውን መጠበቅ እንዲሁም የአረብ አገሮችን ጉዳዮችና ፍላጎቶች ትኩረት እንዲያገኙ ማድረግ” ነው፡፡
ከዚህ በተጨማሪ የሊጉ ቀዳሚ ዓላማ የአረብ ሀገራትን ኢኮኖሚ በማሳደግ፣ አለመግባባቶችን በመፍታት እና የፖለቲካ አላማዎችን በማቀናጀት ላይ ያተኮረ ክፍለ አህጉራዊ ድርጅት መፍጠር ነበር፡፡ ሊጉ በተመሰረተ በጥቂት ዓመታት ውስጥ ከወሰዳቸው ቀዳሚ እርምጃዎች አንዱ እ.ኤ.አ በ1948 የእስራኤል መንግሥት ተመስርቶ ገና ብቅ ሲል ከስሩ መንቀል ነበር፡፡ ይህም እርምጃ በዚያ ወቅት እስራኤል እንደ ሀገር መመስረቷን በመቃወም በአረቡ ዓለም ለተቀሰቀሰው ሕዝባዊ አመፅ ምላሽ ለመስጠት የተወሰደ እርምጃ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ይህ እርምጃ አባል ሀገራቱ በመንሸራተታቸው ምክንያት ብዙ ርቀት አልሄደም፡፡ ከሁለት ዓመት በኋላ ማለትም እ.ኤ.አ ሚያዚያ 13 ቀን 1950 በተደረገ ስምምነት መሰረት፤ ወታደራዊ እርምጃዎችን በጋራ ለማስተባበር “የጋራ መከላከያ ኃይል ማቋቋም” ተጨማሪ ዓላማ እንዲሆን ተደርጓል፡፡ እ.ኤ.አ በ1965 ደግሞ አንድ የጋራ ገበያ እንዲቋቋም ተደርጓል፡፡
የአረብ ሊግ በመጀመሪያዎቹ ዓመታት በዋነኛነት ያተኮረው በኢኮኖሚ፣ በባህል እና በማህበራዊ ፕሮግራሞች ላይ ነበር፡፡ በዚህም መሰረት እ.ኤ.አ. በ1959 የመጀመሪያውን የአረብ ነዳጅ ኮንግረስ ያቋቋመ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. በ1964 የአረብ ሊግ የትምህርት፣ የባህል እና የሳይንስ ድርጅት (አሊስኮ) ተቋቋመ፡፡
በሦስተኛው ዋና ፀሐፊ (እ.ኤ.አ. 1972 - 1979) በመሐመድ ራድ አመራር የሊጉ የፖለቲካ እንቅስቃሴ እየጨመረ ሄዷል፡፡ ሆኖም በፖለቲካ ጉዳዮች በተለይም እስራኤልንና ፍልስጤማውያንን በሚመለከት በተፈጠረ አለመግባባት ሂደቱ ተዳክሟል፡፡ እ.ኤ.አ. በ1964 የፍልስጤም ነፃነት ድርጅት (PLO) የፍልስጤማውያን ተወካይ ሆኖ በታዛቢነት እንዲሳተፍ የተደረገ ሲሆን፤ እ.ኤ.አ. በ1976 ወደ ሙሉ አባልነት ተሸጋግራል፡፡
እ.ኤ.አ. ማርች 26 ቀን 1979 ግብፅ ከእስራኤል ጋር የሰላም ስምምነት ከፈረመች በኋላ ሌሎች የአረብ ሊግ አባላት የግብፅን አባልነት ለማገድ እና የሊጉን ዋና መስሪያ ቤት ከካይሮ ወደ ቱኒስ ለመውሰድ ውሳኔ አሳለፉ:: ግብፅ እ.ኤ.አ. በ1989 የአረብ ሊግ አባል ሆና የተመለሰች ሲሆን የሊጉ ዋና መስሪያ ቤትም በ1990 ወደ ካይሮ ተመልሷል፡፡
የትምህርት፣ የባህልና የሳይንስ ድርጅት፣ የአረብ ኢኮኖሚያዊ አንድነት ምክር ቤት፣ የኢኮኖሚና ማህበራዊ ምክር ቤት በመሳሰሉ ተቋማቱ አማካይነት የአረብ ሊግ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ፣ የባህል፣ የሳይንስ እና ማህበራዊ ፕሮግራሞችን በመቀየስ የዓረቡን ዓለም ፍላጎቶች ለማሟላት ጥረት አድርጓል፡፡ የአረብ ሀገራት የፖሊሲ አቋማቸውን ለማስተባበር፣ በጋራ ጉዳዮች ላይ ለመምከር፣ አለመግባባቶችን እልባት ለመስጠትና ግጭቶችን ለመቆጣጠር ለአባል ሀገራት መድረክ ሆኖ አገልግሏል፡፡ ማህበሩ ኢኮኖሚያዊ ትስስርን የሚያጠናክሩ በርካታ ሰነዶችን ለማርቀቅ እና ከፍጻሜ ለማድረስ ጠቃሚ መድረክ ሆኖ አገልግሏል፡፡