Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይሄን በየሰፈር እየዞራችሁ አስተምሩ ይሄን ዋይፋይ ያለው ነሚያየው ወይም በቀጥታ ስርጭት ዜና ሲተላለፍ እንደ ማስታወቂያ ተጠቀሙት ትሌቭዥን የሌለው ቢኖር ቢያንስ 10% ነው እሱም ይሰማማል
በዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ የግብርናን ልማት ፈጣንና ቀጣይነት ለማረጋገጥ ወደ ኢንዱሰትሪ መር ለመሸጋገር የሚያስችል መሠረት ለመጣል ከተነደፉ አቅጣጫዎች አንዱ የግል ባለሀብቱ በግብርና ልማት የሚጫወተውን ሚና ማሳደግ ነው፡፡ ይህን ተግባራዊ ለማድረግ ፌዴራል መንግስት ስፋፊ መሬቶችን ከክልሎች በውክልና ተረክቦ እያስተዳደረ ይገኛል፡፡ በመሆኑም መሬት በመለየት፣ በማዘጋጀት በማስተዋወቅና ግለጽነት ያለውን አሰራር ተከትሎ በማስተላለፍ ልማቱን ለማፋጠን በግብርና ሚኒስቴር አማካኝነት ሰፊ ጥረት እየተደረገ ይገኛል፡፡ መሬቱ የሚተዳደርበት አግባብ ግልጽነት የተላበሰ እንደሆነና ህዝቡ ስለሂደቱ ግልጽና በቂ መረጃ እንዲያገኝ ለማድረግ የእያንዳንዱን ባለሀብት ውል በሚያሳይ መልኩ እስካሁን የተገቡ የመሬት ውሎች ከዚህ ጋር ተያይዘው ቀርበዋል፡፡ ወደፊት የሚተላለፉ መሬቶች ውልም በተመሳሳይ በተከታታይ የሚለቀቅ ይሆናል፡፡
በዚህ መረጃ ከተካተቱ የመሬት ማስተላለፍ ውሎች ውስጥ ለመረጃ ተጠቃሚው የበለጠ ግልጽ ሊሆኑ ይገባሉ የተባሉ ሁለት ውሎች ላይ መሬቱ የተገባበት ደረጃና ይዘት ለየት ስለሚል ተጨማሪ ማብራሪያ መስጠት አስፈልጓል፡፡ ሁለት የመሬት ማስተላለፍ ውሎች ማለትም የሳውዲስታር ካምፖኒና የካራቱሪ ፒ.ኤል.ሲ ቀደም ሲል ውሎቹ ከጋምቤላ ክልል ከአቦቦና ኢታንግ ወረዳዎች ጋር በመስከረም 19 ቀን 2001 ዓ.ም. እና በሰኔ 27 እና ሐምሌ 28 ቀን 2001ዓ.ም እንደ ቅደም ተከተላቸው የተፈረሙና በተገባው ውል መሠረት ሥራ የተጀመረባቸው ስለነበሩ መሬቱ ከነውሎቹ ለፌዴራል ሲተላለፉ የተገባው ውል ተጠብቆ መሆን ስለነበረበት ይኸው ተጠብቆ በፌዴራል በኩል መሬቱን ለማስተዳደር ሲባል ውሉ የቀድሞ ይዘቱን ጠብቆ እንዲፈፀም ተደርጓል፡፡ ቀሪዎቹ በፌዴራል በኩል የተላለፉና አዲስ የተዘጋጀውን የአሰራር ስርዓት ተከትለው የተፈፀሙ መሆናቸውን እንገልፃለን፡፡
“ብምስግጋር ስደተኛታት ብዝልዓለ ዝህደን መድሃኔ መርእድ ይሕደጎ’ዩ፣” ብምባል መንግስቲ ኢጣልያ ብጌጋ ካብ ሱዳን ዘምጽኦ ተራ ኤርትራዊ ስደተኛ፣ ክሳብ 21 መስከረም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሕ ቤት ፍርዲ ከተማ ፓሌርሞ ወሲኑ።
እቲ መድሃኔ ተስፋማርያም ዝተባህለ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ መንእሰይ፣ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝነበረሉ ብቴሌፎን ናይ ዝተለዋወጦ መልእኽታት፣ ምስ ናይ መድሃኔ መርእድ ሓደ ምዃኑን ዘይምዃኑን ክሳብ ዝጻረ’ውን፣ ቤተሰቡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ከይበጽሕዎ ተኸልኪሉ ምህላዉ ካብታ ከተማ ዝተመሓላለፈ ዜና ይጠቕስ።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ዘካየድዎ ዘለዉ ግፋ ስደተኛታት ብ29 ግንቦት ኣብ ካርቱም ዝተታሕዘ መድሃኔ ተስፋማርያም በርሀ፣ እቲ ብምስግጋር ስደተኛታት ብዝልዓለ ዝህደን መድሃኔ መርእድ ይሕደጎ’ዩ ኢሎም ብ7 ሰነ ናብ መንግስቲ ኢጣልይ ከምዘረከብዎ ይዝከር።
እቲ ብጌጋ ኣብ ኢጣልያ ተቐይዱ ዘሎ ተራ ስደተኛ፣ ብዝቀልጠፈ ክፍታሕ ጠብቕኡ ይካታዕ እኳ እንተሎ፣ ኣኽባር ሕጊ ኢጣልያ ግና እቲ ዝህደን መድሃኔ ንሱ’ዩ ኣብ ዝብል እምነት ጸኒዑ ምህላዉ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኢጣልያ፣ “ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ብዝልዓለ ዝህደን መድሃኔ’ዩ” ኢሉ ብጌጋ ካብ ሱዳን ዘምጽኦ ኤርትራ መንእሰይ ጽባሕ ኣብ ቤት ፍርዲ ክቐርብ’ዩ
በሀገራችን ለ6ኛ ሀገራዊ ምርጫ ዝግጅት እየተደረገ የነበረ መሆኑ ይታወቃል፡፡ ድርጅታችንም በተቋቋመ በአጭር ጊዜ አደረጃጀቱን በማጠናከር ፣ በዎላይታና በተለያዩ ሀገሪቱ አከባቢ ደጋፊዎችንና አባላትን በማነቃነቅ የምርጫ ዝግጅት ሥራ ጀምሮ ባለበት ወቅት ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ሀገራዊ ምርጫ በተያዘለት ጊዜ ለማካሄድ እንደማይቻል መግለፁን ተከትሎ ንቅናቄያችን በሌሎች ድርጅታዊ ሥራዎች ላይ ትኩረት አድርጎ ሲንቀሳቀስ ቆይቷል። ሀገራችን የተጋረጠባትን በአንድ በኩል ከፍተኛ የሆነ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ደቅኖ የሚገኘውን ወረርሽኝ የመከላከል ጉዳይ ፤ በሌላ በኩል ሀገራዊ ምርጫ በተቀመጠው የጊዜ ሠሌዳ ባለመደረጉ ምክንያት ሀገሪቱን እየመራ ያለው መንግስት በሕገ መንግሥቱ መሠረት ሀገሪቱን የማስተዳደር ጊዜ ገደብ የሚያበቃ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ሊፈጠር የሚችለውን ህጋዊ ቅቡልነት ያለው መንግሥት አልባነት…
በገለታ ጋሞ "ህዝብ ድምፁን ከተቀማ እንደ ዩክሬን እና ጆርጂያ ድምፁን ያስመልሳል" ይህንን የተናገረው ልደቱ አያሌው ነበር። የህዝብ ድምፅ ስለተቀማ የፖለቲካ ሂደቱ ከእጃችን ሳይወጣ አጠቃላይ ሰልፍ ባስቸኳይ እንጥራ ብሎ አቶ ልደቱ ሲከራከር ብርሃኑ በምርጫ ቦርድ ማጣራት፣ ፍ/ቤት፣ የሰላም ስምምነት ....ወዘተ እያለ የትግሉን ግለት አቀዘቀዘው። ልደቱ ከህወሃት ጋር አሁን መደራደር አያስፈልግም ሲል በረከት ስምዖን ቃሉን ሰጥቶኛል ብሎ ሌሎቹን የቅንጅት አመራሮች በልደቱ ላይ እንዲያምጹ ያደረገው ብርሃኑ ነበር። በመሃከሉ በምርጫ መሸነፋቸውን አውቀው ሻንጣ ይዘው የተነሱት ህወሃቶች ተመልሰው ራሳቸውን አደራጅተው ተረጋጉ። ህዝቡም ከሁለት ወር በላይ ጥበቃ በኋላ ተዳከመ። ህዝብ ተዳክሞ ህወሃት ከተጠናከረች በኋላ እነ ብርሃኑ የሰሩት ስራ እንዳይነቃ ፓርላማ አንገባም አሉ። ህዝቡን ሰላማዊ ሰልፍ ውጣ…
የሽግግር መንግሥት ጥያቄ ለሀገራችን ወቅታዊ፣ ጠቃሚና፣ ምትክ የለሽ መሆኑን የሚያሳይ የቅድመ ምርጫ ግምትና ትንተና የኮሮናቫይረስ ወደ ሀገራችን ከመግባቱ በፊት የዘንድሮ ምርጫ እንዲራዘምና፣ አንድ ሁሉን ዐቀፍ የሆነ የሽግግር መንግሥት እንዲቋቋም ስንጠይቅ እንደነበር ይታወቃል። በእኛ ጥረትና ትግል ሳይሆን በኮሮናቫይረስ አስገዳጅነት፣ ሀገራችን ምናልባትም ህልውናዋን ሊፈታተን ይችል ከነበረው ከምርጫ 2012 ግርግር ለጊዜውም ቢሆን አምልጣለች ማለት ይቻላል። የኮሮና ቫይረስ ወደ ሀገራችን መግባት፣ ምርጫውን እንዲራዘም ከማድረጉ በተጨማሪ የሽግግር መንግሥት የማቋቋም ጥያቄያችንን የበለጠ አስፈላጊና ጥያቄውን ወደ ተግባር የመለወጡንም ዕድል ከቀድሞ በተሻለ ቀላል አድርጎታል። ይህንን የምንለውም በሚከተሉት ሁለት ምክንያቶች ነው። የመጀመሪያዉ ምክንያት፥ እንደሚታወቀው ቀደም ሲል ምርጫው እንዲራዘምና የሽግግር መንግሥት እንዲቋቋም ስንጠይቅ የነበረው በዋናነት ሀገሪቷ ከምትገኝበት የፖለቲካ ውጥረት አኳያና…
ከአብሮነት ለኢትዮጵያ ፌደራላዊ አንድነት አብሮነት የተሰጠ መግለጫ ድርጅታችን አብሮነት የኢትዮጵያ ውስብስብ የፖለቲካ ቸግሮች መፍትሄ የሚያገኙት ከሃገራዊ የምክክር ሂደት (National dialogue) በሚመነጭ የእርቅ እና የአንድነት የሽግግር መንግስት በማቋቋም እንደሆነ አጥብቆ ያምናል። ይህንን ሐሳብ ለአለፉት ሁለት አመታት በፅናት ስናራምደው የነበረ ቢሆንም በስልጣን ላይ ያለው ገዢ ፓርቲ ራሱ ‹‹እመራበታለሁ!›› በሚለው ሕገ-መንግስት መሰረት የስልጣን ዘመኑ መስከረም 25 ቀን 2013 ዓ.ም. የሚጠናቀቅ ቢሆንም ገዢው ፓርቲ ‹‹እመራበታለሁ!›› ከሚለው ሕገ-መንግስት ድንጋጌ ባፈነገጠ ሁኔታ በስልጣን ላይ የመቆየት ፍላጎት በማሳየቱ ምክንያት አብሮነት የሚያራምደው የእርቅና የአንድነት የሽግግር መንግስት አጀንዳ በሃገራችን ፖለቲካ መድረክ ትልቅ መነጋገሪያ ለመሆን በቅቷል። ይህንን ወቅታዊ ሁኔታ በማስመልከት ከአራት ቀናት በፊት ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ የምንገኝበትን አገራዊ ሁኔታ ያላገናዘበ…
የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ኮርፖሬሽን ሬይክያቪክ ጂዖ-ተርማል ከሚባል ኩባንያ ጋር የኩርቤቲን የከርሰ-ምድር እንፋሎት ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት ለማከናወን ውል ተፈራርሟል፡፡
በሜክሲኮ ሪፑብሊክ ውስጥ በደቡብ ሜክሲኮ ውስጥ ኦሃካ ግዛት በፋፐርኒያ ግዛት ውስጥ አምስተኛዋ ሃገር ሆኗል. በሀብታምነት, በሜክሲኮ በጣም ደሃ ከሆኑት ሀገሮች አንዷ ናት, ነገር ግን በባህልና ቱሪስ መስህቦች ዘንድ ሀብታም ነው.
ከባህር ወለል በላይ 1500 ሜትር ከባህር ጠለል በላይ በኦሃካ ከተማ ውስጥ የአየር ሁኔታ በአጠቃላይ ሲታይ አነስተኛ ነው, በባህር ዳርቻው ደግሞ አመታዊ ሞቃታማ ሲሆን በባህር ዳርቻው ለመዝናናት ፍጹም ተስማሚ ነው. አካባቢው በአካባቢው የሚታወቁ የእጅታዊ እቃዎች, የተዋቡ የፋሲስታኖች እና አስደናቂ ታሪኮች, አርኪኦሎጂያዊ ጣቢያዎችን እንዲሁም የቅኝ አገዛዝ ንድፎችን ጨምሮ. ኦካካካ በቅድመ-ሂስፓኒክ ቅመሞች ላይ በተለይም በቆሎን እና የተለያዩ አይነት ቺል ዓይነቶች ላይ የተመሠረቱ ብዙ ምግቦች ያሉበት ምግብ እመቤት ሆኗል. የዚህ ግዛት ሕዝብ ብዛት 3.2 ሚሊዮን ሲሆን ከ 16 የተለያዩ ቋንቋዎች የተውጣጡ 1,25 ሚሊዮን አካባቢ ተወላጆች ናቸው.
በአንድ ሳምንት ውስጥ በኦሃካ ውስጥ ወጪን በከተማዋ እና በባህር ዳርቻ መካከል ያለውን ጊዜ መከፋፈል በቅኝ ገዢው ኦሃካካ የባህል እና ታሪካዊ ጠቀሜታ እንዲገነዘቡ እና በባህር ዳርቻው ላይ ጥቂት ቀናት በመዝናናት ያሳልፉዎታል. ተጨማሪ ጊዜ ካለዎት በመድረሻዎ ላይ ጥቂት ቀናትን በቀላሉ ሊያክሉ ይችላሉ.
ኦሳካዎች በአንዳንዶች ዘንድ የመጨረሻው የሜክሲኮ መድረሻ እንደሆነ ይታመናል. በኦሃካ ወደዚያ ከሚጓዙት መስህቦች መካከል ቅኝ ገዥዎች, የአገሬው ተወላጅ ባህሎች, የሚያምሩ የእጅ ስራዎች, በአቅራቢያ ያሉ ፍርስራሾች እና ልዩ የክልላዊ ምግብ ናቸው . በዚህ ከተማ ውስጥ ጥቂት ቀናት ውስጥ በአዳራሾች እና በአርኪኦሎጂ ጣቢያዎች ለመደራደብ በሚጓዙበት ወቅት በኦካካ የንጹህ Zocalo ላይ ቀንዎን በማቀዝቀዝ በጣም ደስ ይለኛል .
ወደ Oaxaca-Xoxocotlan አለምአቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ይሂዱ (ከሂዩስተን የተወሰኑ በረራዎች አሉ, ግን አብዛኞቹ ሜክሲኮ ሲቲ), ወይም ከሜክሲኮ ከተማ (መኪና 5 ኪሎ ሜትሮች) በመኪና ወይም በአውቶቡስ ይድረሱ.
ቀን 1: የኦሳካ ታሪካዊ ማዕከላዊ ጉብኝት, የሳንቶ ዶሚንጎ ቤተክርስትያን እና ቤተ-መዘክር በመጎብኘት ከዚያም ወደ አልካላ መንገድ በመሄድ ወደ ዞልኮሎ ይጓዙ. ቤኒቶ ጁሬዝ እና 20 የ Noviembre ገበያዎችን እና Mayordomo ቸኮሌት ፋብሪካን ይጎብኙ. ከኦካካካ ምርጥ ምግብ ቤቶች በአንዱ ውስጥ እራት አዘጋጁ .
ቀን 2: ወደ ኦካካካ ምስራቃዊ ሸለቆ ጉዞዎን ይሂዱ እና የሳንታ ማሪያ ማልተል መንደሮችን ይጎብኙ. በአካባቢው እጅግ በጣም ተወዳጅ የሆነው የዛጎል ዛፍ, የቱዎታላንላ ቫሌል ጎሳ መንደሮችን, እና ሚትላ የአርኪኦሎጂ ቦታን ማየት ይችላሉ.
ቀን 4 - ለጠዋቱ ጉብኝት ቤተ መዘክሮች ያውጡ ወይም አንዳንድ የምግብ ቁሳቁሶችን ይግዙ. ARIPO, በመንግስት የሚንቀሳቀሱ የእጅ ስራዎች ሱቅ በ Garcia Vigil ወይም በሴቶች ኮርፖሬሽን, ማርሞ በ 5ሜ ማዮ ጎዳና ላይ ይሞክሩት.
በኦሃካ ግዛት በፓሲፊክ የባሕር ዳርቻ Huatulco በ 9 የባህር ዳርቻዎች የተሞላ የመዝናኛ ስፍራ ነው. ከእነዚህም ውስጥ ብዙዎቹ ሥነ ምህዳራዊ ጥበቃ እና ከዝቅተኛ ጥበቃ የተጠበቁ ናቸው.
ወደ ኦህካካ የአቶቶኩከን አካባቢ ወደ ኦውካካ አውሮፕላን ማረፊያው (HUX) ይሂዱ. በአማራጭ, ወደ የባህር ዳርቻ የአውቶቢስ ወይም የቫን አገልግሎት መጓዝ ይችላሉ, ነገር ግን መንገዱ ረዥም እና ተዘዋዋሪ ነው. ምንም እንኳን 150 ማይሎች ቢያልፉም, ዲስኩሉ ስድስት ሰዓት ይፈጃል.
ቀን 7 - በባህር ዳርቻው ላይ ሙያ እና አስተናጋጅዎች ያመጡትን ልብሱን በሚያነቡበት ጊዜ ግን ለማንበብ ያልቻሉ እና በተደጋጋሚ ጊዜ ያለማቋረጥ በረቂቅ እየጠበቁ ያሉ አስተናጋጆች እንዲመጡ ያደርጋሉ.
ፊታውራሪ ሀብተ ጊርጊስ ዲነግዴ (አባ መላ) ከፈተኛ የአመራር ችሎታ፣ የተዋጊነትና የጦርነት ጥበብ አዋቂነት፣ የፖለቲካ ጠቢብነት እንዳላቸው ይነገርላቸዋል፡፡ ከዚህ ሁሉ በተጨማሪ ደግሞ አስገራሚ የፍርድ አዋቂ እንደበሩና #አጼ_ምኒሊክም ብዙ ጉዳዮችን ወደ እሳቸው መምራት ይቀናቸው እንደነበር በርካታ ድርሳናት ይመሰክራሉ፡፡ ፕሮፌሠር ባህሩ ዘውዴ የዘመናዊ ኢትዮጵያ ታሪክን በጻፉበት መጽሐፋቸውም ሆነ “ሀብቴ አባ” መላ በሚል ርዕስ የሕይወት ታሪካቸውን በጻፉበት መጽሐፍ ከዝነኛ የፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ ዲነግዴ ፍርዶች የተወሰኑትን አካፍለውናል፡፡
እንግሊዝ ኬንያን ቅኝ ስተገዛ ወደ ኢትዮጵያ በመስፋፋት ደቡቡን እና ደቡባዊ ምሥራቅ ኢትዮጵያን ለመውረር ያሰበችውን ትልም በአጼ ምኒሊክ አዝማችነት ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ የጀግናው ራስ ጎበናን ጅምር ይበልጥ በመስፋት፣ በተለይ ቦረና ከተቀረው ኦሮሞ ተቆርጦ እንዳይወሰድ የአውሮፓን ወራሪ እግር በእግር ተከትለው የኢትዮጵያን ዳር ድንበር አስከብረዋል፡፡ አጼ ምኒሊክም ለሀብተ ጊዮርጊስ በመስጫ ግዛታቸው ላይ ነፃ ያወጧቸውን የደቡብ ግዛቶችን ሲዳሞን ጨምሮ ቦረናን እንዲገዙ አጽድቀውላቸዋል፡፡
ታድያ ፊት ሀብቴ በድንበር አቅራቢያ የነበሩትን ገበሬዎች ግዛታቸውን ይከላከሉ ዘንድ እንዳስታጠቋቸው ይነገራል፡፡ በአንድ ወቅት ታድያ በእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ሥር የነበሩት የኬንያ ገበሬዎች የኢትዮጵያ ድንር ጥሰው ይገባሉ፡፡ ኢትዮጵያውያኑ ገበሬዎች ነገሩን ዝም ብለው አልተመለከቱትም፡፡ ገበሬዎቹ ላይ ተኩስ ከፍተው ድንበራቸውን ለማስከበር ጥረት ያደርጋሉ፡፡ ከወድያ በተነሣ አጸፋዊ ጥቃት ምክንያትም ነገሩ ጠንክሮ አንድ የእንግሊዝ ኮለኔል ይሞታል፡፡ በእንግሊዞቹ ክስ መሠረት በርካታ የኬንያውያ ከብቶችም ይዘረፋሉ፡፡ ይህ አቤቱታ አዲስ አበባ ባለው የእንግሊዝ ቆንስላ በኩል አቤቱታው ለአጤ ምኒሊክ ይደርሳል፡፡ አጤ ምኒሊክ እንደ ወትሮው ሁሉ ይሄንንም ጉዳይ “አባ መላ ይመለከተው” ብለው ወደሱ ይመራሉ፡፡
ይህንንም ጥያቄ አባ መላ #ሀብቴ ክሱን አድምጣው ሲያበቁ “ምንም ችግር የለውም! ጥያቄዎቻችሁ ተገቢዎች ናቸው፣ ያላችሁት ሁሉ ይደረጋል” ሲሉ ፈረዱ ይባላል፡፡ በዚህ ጊዜ እንግሊዞች ሲደሰቱ ፊታውራሪ ሀብቴ ለፍርዱ ተፈጻሚነት ግን አንዳንድ ቅድመ ሁኔታዎች እንደሚያስፈልጉ ገልጸው፤ የአስተዋይነታቸውን እና ኢትዮጵያዊ አርበኝነታቸውን የሚያሳይ የሚከተለውን አሏቸው።
“የኛ ተኳሾች ለገደሉት ኮሎኔላችሁ ከሳ የምንከፍለው እናንተ ከሀገሩ ወስዳችሁ እዛ ለገደላችሁት ልዑላችን ለዓለማየሁ ቴዎድሮስ ካሳ ስትከፍሉ ነው፡፡ ስለ ተዘረፉ ከብቶች ደግሞ እናንተም ከመቅደላ የዘረፋችኋቸውን ቅርሶችና ሀብቶቻችንን ትመልሳላችሁ፡፡ መሬትን በተመለከተ እኛም እንሰጣችኋለን፣ ለኛም ከአውሮፓ መሬት ያስፈልገናል እና አስቡበት” ብለው ሸኟቸው!
ዛሬስ በአገሩ የማይደራደር ሰው ዲፕሎማት አለን? ስለ አገሩ ሲጠየቅና ሲጠይቅ የማያዳግም መልስ የሚሰጥና ተፅኖ የሚፈጥር ብልህ ድፕሎማት አለን? ሌላው አንዳንድ የኦሮሞ ብልፅግና አመራሮች ከፍተኛ ስልጣን ይዘው ከብሔር አቅማዳ ወጥተው አገራዊ እሳቤ ማሰብ ለምን ተሳናቸው? ኦሮሞ ነኝ ከሚል ወጥተው ታሪክ የሰሩ እነ ጉበናን እነ ፊታውራሪ ሀብቴን መላ እና የአገር ፍቅር ለምን መልበስ አልፈለጉም? ነው ታሪካቸውን በቅጥ ሳያቁ ነው ወሬ የሚያደቁት በተለይ በተለይ እነ ታየ ደንደአ በሚያስገርም ሁኔታ ስልጣናቸውን ለአክቲቭስትነት ሲያወርዱት አይተናል ስለ አገራቸው በንቃት ሲሰሩ አላየንም እና ለምንድን ነው ይህን ያህል የትውልድ ክፍተት የኖረው? የሚል ጥያቄን ያስነሳል። በጥቅሉ እናስተውል፣ ታሪካችንን እንመርምር ስለ አገራችን ምን እንስራ ብለን የሚቀድመውን እናስቀድም ለማለት ነው!
ኣብ 1975 ካብ ኤውሮጳ ናብ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ዝተጸንበረን ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኢትዮጵያን ዓዲ እንግሊዝን ከም ላዕላዋይ ዲፕሎማት ኤርትራ ኮይኑ ዘገልገለን ኣቶ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ለንዶን ኣብ መበል 71 ዕድሚኡ ብሕማም ኮሮናቫይረስ ዓሪፉ'ሎ።
ስነ-ጥበባዊን ደራስን ሃይለሚካኤል ሃይለስላሰ (ሊንጎ ) ድማ፤ 'ታዕሊም ወዲኤ ኣብ ኣፍደገ እምባደርሆ ድፋዕ ምስ ኣተና እታ ቀዳመይቲ ለይቲ፥መራሒ መስርዐይ ምስ ኣፈወርቂ'ዩ መተሓድርቲ ጌሩ መዲቡኒ 'ብምባል ኣብ ስነ-ጥበብ'ውን ዓቢይ መምህሩ ከም ዝነበረ ይገልጽ።
ኣብ ሓንቲ ሓይሊ ነዊሕ ተጓዒዝና ዝበለ ገዲም ተጋዳላይን ደራስን ክፍለሃንስ ተወልደብርሃን (ጎርደን ) ብወገኑ ንኣፈወርቂ ኣብርሃ፡ ብምቕሉልነቱን ሓላይነቱን ብምዝካር ዘይትካእ ዲፕሎማት ምንባሩ ይምስክር።
ሕጂ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት 2015 ኣብ ውሽጢ ደንበ ተቓውሞ ብዙሕ ዘይተለምደ ክፉትን ኣሳታፍን ዕውት ሰሚናርን ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤን ከም ዘካየደ ብዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሓን ክግለጽ ምጽንሑ ይዝኸር። ዕላማኡ ድማ ኣብ መላእ ደንበ ተቓውሞ ብሓፈሽኡ፡ ጉባኤታት ፖሎቲካዊ ውድባት ኣብ ዕጹው መድረኻት ጥራሕ ዝጋብኣሉ ኩነታት ብምንባሩ፡ እቲ ካብ ሕድሕድ ክንመሃሃሮ ዝግባእ ብኡ ደረጃ’ውን ሓድሽ ሓሳባት ከነጥርየሉ ንኽእል ዕድላት ዕጽው ብምጽንሑ፡ ንዕኡ ንምቕያር ተራና ንምጽዋት ዝዓለመ’ዩ ነይሩ። ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ዝለመድናዮ ጸቢብ ውድባዊ ዓንኬል ብምውጻእ ምስ ካልኦት ዘለና ፍልልያት ንምጽባብ፡ መትከላት እንካን ሃባን ንምዕዛዝ፡ ኣምር ግልጽነት ኣብ ወረቐት ጥራይ ካብ ምስፋር ተግባራዊ ንክኸውን መንገዲ ንምኽፋት’ዩ ነይሩ ዕላምኡ። ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ካብዚ ጽኑዕ እምነት’ዚ ብምብጋስ፡ ነዚ ሓላፍነታዊ ተበግሶን ውሳኔን ክወስድ ከሎ እቲ ዝወሰዶ ኣውንታዊ ተበግሶ ንኩሉ ደላይ ለውጢ፡ ሓባራዊ ረብሓታት ዘረጋግጽ ኮይኑ፡ ብሓባራዊ ቃልሲ ናብ ዝበለጸን ዝማዕበለን ፖሎቲካዊ መድረኽ ክሰጋገር ከም ዝኽእል’ውን ብምእማን’ዩ።
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ኩሉ ኣብ ክውንነትና ይኹን ርኽባትና ብብሄር፡ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ቋንቋ፡ ኣውራጃ…….ወዘተ ዝፍጠር ፍልልያትን ሳዕቤናቱን ቀሊል ተርእዮ ዘይምዃኑ ይግንዘብ። እቲ ብውልቅና ቅኑዕ ንብሎን ዝያዳ ዘገድሰናን ጥራሕ እናኣቃላሕና ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ኣተሓሳስባ ዓለም ምሕንባስ ትርጉም ዘይብሉ፡ ንዕለታዊ ርኽባትና ወይ ንሰናይ ዝምድናታትና ንድሕሪት ዝጎትት ምዃኑ’ውን ይኣምን። ካብዚ ዕግበት’ዚ ብምብጋስ’ውን ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ክፉትን ኣሳታፍን ሰሚናር ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ውድባትን ክፍልታት ሕ/ሰብናን ኣብ ሓደ መኣዲ ዘተ ንብዙሓት ሃገራዊ ኣጀንዳታትን ዝህልውና ጸገማትን ብግልጽነት ክዝትይሉን ክተዓጋገቡሉን ዘኽእል መድረኽ ምፍጣር መባእታዊ ሓድሽ መንፈስ ምትእምማን ንምጥራይ ማዕጾ ዝኸፍት ምዃኑ’ውን ይኣምን። ብርግጽ ከምዚ ዝበለ ተበግሶታት እንተደኣ እናማዕበለ ከይዱ ኣብታ ጽባሕ ንጽበያ ሓዳስን ደሞክራስያዊትን ኤርትራ ዝገጥመና ብድሆታት እናፈኾሰ ክኸይድ ከም ዝኽእል ዕግበቱ ገይሩ ብምውሳዱ’ዩ። ሰሚናር ኤስደለ ድማ በዚ እምነት’ዚ ተጀሚሩ ብኡ መንፈስ ድማ ተዛዚሙ።
ኤስደለ ነዚ ዝተጠቕሰ ቅኑዕ መትከላዊ ተበግሶን ዕላምኡን’ዚ ካብቲ ዝኸፈሎ ዋጋ ንላዕሊ ምኽፋል እንተደኣ ተደልዩ’ውን ሓላል ገይሩ’ዩ ዝወስድ። ነቲ ተበግሶ ናቶም ዓወት ምዃኑ ዝተረድኡ ኣካላት ኩሉ’ቲ ካብኦም ዝጥለብ ዝተፈላለየ ኩሉ-መዳያዊ ሓገዛት ከወፍዩ ከለው፡ ገለ ካብ ፖሎቲካዊ ውድባት ግን በቲ ኤስደለ ዝወሰዶ ኣውንታዊ ተበግሶን ዕውት ስርሓትን፡ ሰውራዊ ቅንኢ ብምሕዳር፡ ካብኡ ንላዕሊ ክሰርሑ ኣብ ክንዲ ዝህቅኑ፡ ነቲ ዝተሰርሐ ስራሕ ዘይምስሉን ዘይትርጉሙን ብምሃብ ንውድብና ንምድኻም ለይትን ቀትሪን ክጓየዩ ንዕዘብ ኣሎና። እዚ ብጣዕሚ ዘጉሂ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ካብኡ ሓሊፉ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ዕድመ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንምንዋሕ ዘገልግል ምዃኑ ከስተውዕሉ ምተገበአ ንብል። እቲ ንሶም ክገብርዎ ዘይከኣሉ ካልኦት ክገብርዎ ምስ ዝርእዩ፡ ብርግጽ ንሕና ከምኡ ክንገብር ብዘይምኽኣልና ሓሚቕና ኣለና ኢሎም፡ ውሽጦም ፈቲሾም ድኻሞም ክቕበሉ ይግባእ ነይሩ።ብኣንጻሩ ግን ነቶም ሰናይ ተበግሶ ዝወሰዱን ኣብ ደንበ ተቓውሞ ሓድሽ መቐያይሮ ከተኣታትዉ ዝፍትኑን ብድሕሪኦም ካልእ ሓይሊ (ብፍላይ ከኣ ኢትዮጵያ) ስለ ዘላ እምበር ብናቶም ዘቤታዊ ዓቕሚ ከምኡ ክገብሩስ ኣይምኸኣሉን ብምባል ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ንነብሶም ከታልሉ እንተዘይኮይኖም ንማንም ደላይ ለውጢ ዝሕግዝ ኣይኮነን። ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ነቲ ካብ ጽኑዕ መትከላዊ ዕግበቱ ተበጊሱ ንምጥርናፍ ፖሎቲካዊ ሓይልታትን ኣገደስቲ ባእታታትን ዝወስዶ ጻዕርታት እንተኾነ ከተባብዑ ካብኡ ተረፈ ድማ ካብ ጸለመ ክቑጠቡ እንተዝኽእሉ ክንደይ’ኳ ሰናይ ምኾነ። እዚ ክኸይድ ዝጸንሐን ዘሎን ኣሉታዊ ወፍርታት’ዚ ነቶም ወፈርቱ’ውን ዝጠቅም ኣይኮነን።
ከምዚ ዝኣመሰለ ኣሉታዊ ጸለመታት’ዚ ኣብ ልዕሊ ኤስደለ ንመጀመርታ ግዜ ዝካየድ ዘሎ ወፍርታት ኣይኮነን። መቐጸልታ ናይቲ ካብ ጽባሕ ቀዳማይን ሓድነታውን ጉባኤ 2013 ዝተበገሰ፡ ንውሽጣዊ ሓድነት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ንምስንጣቕ፡ ካብ ጫፍ ንጫፍ ኩርናዓት ዓለም ብስልኪ ዝካየድ ጸለመታትን ንገለ ብግዝያዊ ረብሓታት ዝሰድዑ ንምድላል ዝግበር ፈተነታትን’ዚ ንሓባራዊ ቃልሲ ቅንጣብ ኣገልግሎት ዘለዎ ክኸውን ኣይኽእልን’ዩ። እቲ ንኣምነሉ ንዑ ስምዕዎ እንተ ኺኢልኩም’ውን በድህዎ፡ ዘዕግብ ምኽንያት ብምቕራብ፡ መተካእትኡ ዝሓይሽ ሓድሽ ሃናጺ ሓሳባት ብምምጻእ ሓግዙናን መሃሩናን ብምባል ዕድመ ዘቕረብናሎም፡ ኣይንመጽእን ብምባል ክፉትን ኣሳታፍን መድረኻት ዝተሓረሙ ኣካላት፡ ንዘይነበረዎ ሰሚናርን ጉባኤን ብኣሉታ ክገልጹን ከጸልሙን ክውዕሉ እንታይ ይርብሑ? በዚ ዝረብሕ ምስ ዝህሉ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ጥራሕ ምዃኑ ሕጂ’ውን ደጊምና ከነስምረሉ ንደሊ። ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ፖሎቲካዊ ሓይልታት፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ብዙሕነት ህዝብና ንምጥርናፍ ክጽዕርን ክቃለስን ዝጸንሐ ውድብ ምዃኑ ዝከሓድ ኣይኮነን። ስለ ዝኾነ ከኣ ብብሄራውን ሃይማኖታውን ኣስተዋጽእኡ ሃብታም ውድብ እናኾነ መጺኡ ዘሎ።
እዞም ኣብ ጸለመታት ዝዋፈሩ ዘለዉ ኣሓት ውድባት ነዚ ሃብታም ኣስተዋጽኦ’ዚ ከምናቶም ዓወትን ብልጫን ብምቁጻር ከደንፍዖን ከተባብዖን ይግባእ ነይሩ። ኮይኑ ግን ገለ መራሕቲ ውድባት ንገለ-ገለ ሰባት ብኣጉል ግዝያዊ ረብሓታትን ጸቢብ ኣተሓሳስባን ብምስዳዕ ኤስደለ ከም ዝተፈናጨለ ንምምሳል፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታታት ዘየሎ ኣዋጅ ክጽሕፉ ምትብባዕ፡ ኣብ ሕጓ ኣብያተ ጽሕፈቶም ብምስጢር ክመኽሩን ኣብቲ ልሕሉሕ ቁጻር (weakest link) ኢሎም ዝግምትዎ ናይ ውድብና ሸነኽ ኣተኲሮም ንምፍንጫልና ክሰርሑን ብምዕዛብና ኣስደሚሙና። ካብ ፈታዊ ትብሎ ሓይሊ ከምዚ ኣይትጽበይን። ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብርግጽ መተካእታ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ክኸውን እንተኮይኑ ሓደ ካብቲ ካልእ ክበልጽ ቅዱስ ውድድር ከተባብዕ ይግባእ ደኣምበር ንቕድሚት ክስጉም ንዝፈተነ፡ ሓንኲልካ ብምውዳቕ ኣብ ባይታ (ዜሮ) ኩልና ሓደ ክንኸውን ዝመርጽ እንተኮይኑ፡ ናይ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክኸውን ኢልካ ኣይሕሰብን። ኤስደለ ነቶም ንምጽላሙን ምድኻሙን ከይደቐሱ ዝሓድሩ ኣካላት፡ ሕጂ’ውን እንተኾነ ፈታዊኩምን መቃልስትኩምን ደኣምበር ጸላኢኩም ዘይምዃኑ ክሕብር ይፈቱ። ኣብ ሕማቕ ኩነታትኩም ቅድሚ ኩሉ ሕማቕ ተሰሚዕዎ ዝጉሂ፡ ኣብ ጽቡቕኩም ዝሕጎስ ፖሎቲካዊ ውድብ ምዃኑ ክትዝንግዕዎ ኣይምተገበአን። ኤስደለ ጸላኢኡ ህግደፍን ከም ደንበ ተቓውሞ ኣቲናዮ ዘለና ድኻምን ድሕረትን ጥራይ’ዩ። ኤስደለ ይኹን ካልእ ውድብ ካብ ድኻማቱ በሪኹ ምስ ዝወጽእ ንደንበ ተቓውሞ ከድሕን ዝኽእል መሳልል ጌርና ደኣ ንወስዶ እምበር ነቲ ዝደኸመ መቐጥቀጢ በትሪ ጌርና ኣይንርእዮን።
ስለዚ እንተኽኢልኩም ብሓድሽ ኣተሓሳስባን ንዕኡ ዘሰኒ ሰናይ ተግባርን ልዕሌና ሰሪሕኩም ክትቅድሙና ነተባባዓኩም እንተዘይክኢልኩም ግን ንከይትዕንቅፉና ሓደራ ንብለኩም። ኤስደለ ብናህሪ በቲ ሒዝዎ ዘሎ ቅኑዕ ህዝባዊ መስመርን ፈጢሩሉ ዘሎ ሰውራዊ ወነን እናሓደረ ዝውስኽ ቀጻሊ ምዕብልናታት ከረጋግጽ ዝኽእል ውድብ ክኸውን ተተሓሒዝናዮ ኣለና። በዚ ዝተኣማመን ኤስደለ በቲ ዝገጥሞ ዘሎ ጸለመታትን ዕንቕፋታትን ከይበርገገ ኣብ መንገዲ ዓወት ክምርሽ’ዩ። ኤስደለ እንተደኺሙ ከም ኣካል ኣምሳል ናይ ደንበ ተቓውሞ፡ ንኹሉ ደንበ ተቓውሞ ብኣሉታ ዝጸሉ፡ እንተሓይሉ ድማ ብኡ መጠን ብኣዎንታ ዝጸሉ ምዃኑ ኣይተርፎን። እቶም ንዓና ከዳኽሙ ዝጽዕሩ ዘለዉ ኣካላት ግን ካብቲ ዝለመድናዮን ዝጸናሕናዮን ሓፈሻዊ ድኽመት ደንበ ተቓውሞ ጋም-ማን እናበልና ክንነብር ዝመረጹ ጥራሕ’ዮም። እዚ’ውን ብርግጽ ንረብሓ ህግደፍ እምበር ንረብሓ ደንበ ተቓውሞ ዝውዕል ኣይኮነን። ደንበ ተቓውሞ ካብ ካብዚ ዝኣመሰለ ንድሕሪት እንተዘይኮይኑ፡ ንቕድሚት ዘየሰጉም ኣሉታዊ ተግባራት ክናገፍ ምስ ዘይኽእል ኣብ ኤርትራ እቲ ህዝብና ትጽቢት ዘንብረሉ ዓይነታዊ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከረጋግጽ’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ዝኸኣል ኣይኮነን። ኤስደለ ግን ኣብ ጽልእን ቅርሕትን ዝነብር ፖሎቲካዊ ውድብ ስለዘይኮነ እዚ’ውን ክስገር ዘይከኣል ጸገማት ጌይሩ ኣይወስዶን’ዩ።
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ሰውራዊ ደሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ዝውንን ሕብረ-ብሄራውን ሃይማኖታውን ውድብ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሄራዊ መንነቱ ሃይማኖታዊ ክብሩን ተዓቂቡሉ ክነብር፡ ኣብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ፖሎቲካውን ምምሕዳራውን ኣንፈቱ ኣብ ላዕሊኡ ዝነጥብ ዘይኮነስ ብደሞክራሲያዊ ምርጭኡ ባዕሉ ወሳኒ ዝኾነሉ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ ተዋፊሩ ዘሎ ውድብ’ዩ። ኤስደለ ብዘይድምር ናይቶም ኩሎም ብሄራውን ሃይማኖታውን ጸጋታት ህዝብና ኤርትራ ትበሃል ሃገር ክትህልወና ከም ትኽእል ይኣምን። ልዕልነት ናይ ሓደ ኣካል ኣብ ልዕሊ እቲ ካልእ ጥዕና ዘለዋ ሃገር ክንሃንጽ ከም ዘይንኽእል ምሉእ ዕግበቱ’ዩ። ስለዚ ተኸባቢርናን ተኸኣኢልናን ጥዕይቲ ሃገር ንምህናጽ ኩሉ-መዳያዊ ጻዕርታት ንገብር ኣለና። እቶም ኣብ ወረቐት ተመሳሳሊ ዕላማታት ዘስፈርኩም ፖሎቲካዊ ውድባት ኣብ ግብሪ መታን ሓደ ክንከውን ሕጂ’ውን ሰውራዊ ጻውዒትና ብምሉእ ልብና ነቕርበልኩም።
ኤስደለ ኣብ ሓባራዊ ሃገራዊ ዕላማታት ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ብሓባር ንምስራሕ ኩሉ ግዜ ድልውነቱ ዘረጋግጽ፡ ወትሩ ኣብ ስልጡን ዘተን ልዝብን ዝኣምን፡ ምስ ኩሎም ፖሎቲካዊ ውድባት ብዘይዝኾነ ፍልልይ ንምዝታይ ብዘይምሕላል ተደጋጋሚ ቅኑዕ ተበግሶታት ዝወስድ ምዃኑ ብግብሪ ኣመስኪሩ’ዩ። ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንዝፍጠሩ ግርጭታት ንምፍታሕ ብህድኣትን ትዕግስትን ዝዋሳእ፡ ኣብ ውሽጡ ዝፍጠሩ ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ንምእራም’ውን ብትብዓት ዝቓለስ’ዩ። ሓድነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕቓብን ንዝቖመሉ ዕላማታት ንምትግባርን ዓቕሙ ዘፍቅደሉ ኩሉ ክገብር ዝጸንሐ ውድብ‘ዩ። በብእዋኑ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ተዳኪሙ ትልኽ ኣብ ዝብለሉ ዝነበረ እዋን ድማ ሓድሽ ኣንፈት ሒዙ ንክበራበር ተባዕን ሕጋውን መርገጻት እናሓዘ ዝመጸ ውድብ’ዩ። ከምኡ ብምግባርና ብመትከል እንኣምነሉ ኣብ ተግባር ንምውዓሉ እምበር ጸረ ውልቃዊ ድሌታት ናይ ገለ መራሕቲ ክንከውን ስለ ዝደለናስ ኣይነበረን። ይኹን እምበር ንሓባራዊ ጉዕዞ ዝሃሲ ይዕበ ይንኣስ ዝገበርናዮ ጌጋ እንተልዩ ግን ብትብዓትን ኣብ ግልጺ መድረኽን ክበሃለናን ንሕና’ውን ካብ ጌጋና ክንመሃርን ድልዋት ምዃንና በዚ ኣጋጣሚ ክንገልጽ ንፈቱ። ሕጂ’ውን ብዘይቀለዓለም ንሓድነት፡ ንስልጡን ዘተ፡ ልዝብ፡ ሓድሽ ኣተሓሳስባ፡ ግሉጽ ኣሰራርሓ፡ ንሰናይ ምሕዝነታዊ ዝምድናታትን ሓባራዊ ገድላዊ ዕዮታትን ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ማዕጾ ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ) ርሒብን ክፉትን ምዃኑ ነረጋግጽ።
በመከላከያ ሰራዊት በተጀመረው ህግ የማስከበር ርምጃ የአየርና የየብስ ጉዞ ቢከለከልም ተጨማሪ 4 የመቀለ 70 እንደርታ ተጨዋቾች በሰመራ አድርገው አዲስ አበባ ገብተዋል፡፡
ምንተስኖት ከበደ…ሰለሞን ሀብቴ…አወል አብደላና ተስፋዬ በቀለ እንዲሁም ከመቀለ 70 እንደርታ ወልዋሎን የተቀላቀለው ዳንኤል ደምሴ አዲስ አበባ መግባታቸው ተረጋግጧል፡፡
እኛ ፣ የሻንጋይ Formote ኤግዚቢሽን አገልግሎት Co. Ltd. በንብረት እና ኢንቨስትመንት ብቸኛ ሙያዊ እና መሪ አደራጅ እንደመሆኑ እጅግ አስደናቂ የሆነውን ዝና አግኝቷል። አሁን ባለው ገበያው ላይ ካለው ብጥብጥ እና አለፍጽምና በመለየት ፣ እኛ የሚመጡት ጎብ ofዎች ከፍተኛ ጥራት ያላቸው በመሆናቸው እጅግ ባለሙያ ነን ፡፡
ችግሩን ለማስተዋወቅ አቀራረቦች የተከለከለ ችግርን ለመፍታት የመጪው የውጭ ንብረት እና ኢሚግሬሽን እና የኢንmentስትሜንት ኤግዚቢሽኑ ወደ ሰፊ የቻይና ገበያ ለመግባት ፍትሃዊ ተደራሽ ያደርገዋል ፡፡ ለፕሮግራምዎ የተሻለ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ሊሆኑ ከሚችሉ ደንበኞች ጋር ፊት-ለፊት ከመነጋገር በተጨማሪ ፣ ከሁሉም በላይ ፣ ፕሮጄክቶችን ለማሰራጨት ሰፊ መድረክም አለ ፡፡ ስለሆነም ቻይና ውስጥ በሻንጋይ ኢን investስት ማድረግ በእርግጥም ጥሩ አማራጭ ነው ፡፡
በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ያለውን የድንበር አለመግባባት ለመፍታት ኢትዮጵያ የአልጀርሱን ስምምነት ለመተግበር መስማማቷ ተገቢ እርምጃ መሆኑን የአለም አቀፍ ህግ ጉዳዮች ምሁራን ተናገሩ።
የኢትዮ- ኤርትራ ጦርነት በአፍሪካ ከተከሰቱ የድንበር ጦርነቶች ሁሉ ደም አፋሳሹ ሲሆን፥ ከሁለቱም ወገን በርካታ ሺህ የሰው ህይወት በማጥፋት በርካቶችን ደግሞ አፈናቅሏል።
የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴም ባለፈው ማክሰኞ ባካሄደው ስብሰባ የኢትዮ-ኤርትራ ወቅታዊ ሁኔታን በጥልቀት በመገምገም፥ አለመግባባቱ እንዲያበቃና ዘላቂ ሰላም እንዲፈጠር ጥሪ አቅርቧል።
በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ያለውን የድንበር አለመግባባት ለመፍታት ኢትዮጵያ የአልጀርሱን ስምምነት ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ለመተግበር መወሰኗንም ኮሚቴው መግለጹ ይታወሳል።
የአለም አቀፍ ህግ ጉዳይ ምሁሩ ዶክተር ያዕቆብ ሃይለማርያም ከጣቢያችን ጋር ባደረጉት ቆይታ፥ የአልጀርሱ ስምምነት በካርታ ላይ ወሰን የመለየትና በቦታው ተገኝቶ ችካል መትከልን በዋናነት ማንሳቱን ይናገራሉ።
ዶክተር ያዕቆብ የአልጀርሱ ስምምነት ከተፈረመ በኋላ ኢትዮጵያ ወደ ኋላ ማፈግፈግ እንደማትችል ጠቅሰው፥ በአለም አቀፍ ህግ ሲታይም ጉዳዩ እውነታ መሆኑን ተናግረዋል።
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የህግ እና አስተዳደር መምህሩ እና በሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ የጥናት ቡድን አባል አቶ አባይ ይመር በበኩላቸው፥ ውሳኔውን ስትራቴጅካዊ እና ወደፊት የሚመለከት ብለውታል።
እንደ እርሳቸው ገለጻ ባድመ ለኤርትራ መንግስት የህልውና ጉዳይ ሆኖ የቆየ ነው፤ ምክንያቱም የኤርትራ መንግስት ኢትዮጵያ ቦታ ይዛብኛለች የሚል አጀንዳን በመያዝ ህዝቡን ሲገዛበት ቆይቷልም ነው የሚሉት።
ከካሳ ኮሚሽኑ ጉዳይ ባለፈ የአልጀርሱ ስምምነት ገቢር ሲሆን የሚነሳ ሌላ ጥያቄ አለ የድንበር ኮሚሽኑ ውሳኔ ይግባኝ የሌለው ጉዳይ ነው፤ ኢትዮጵያ ደግሞ ውሳኔውን ያለ ቅድመ ሁኔታ ተግባራዊ እንዲደረግ ወስናለች።
ደክተር ያዕቆብ በበኩላቸው ተግባራዊነቱ በተለይም በድንበር ወሰን አከላለልና ችካል ተከላ ላይ ትልቅ ጥንቃቄ እንደሚያስፈልግ ጠቅሰው፥ ሃገራቱ በአግባቡ ሊደራደሩ እንደሚገባ አስረድተዋል።
ZhongShan LED የተቀበሩ መብራቶች 3 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED የተቀበሩ መብራቶች 3 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED የተቀበሩ መብራቶች 3 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በዚህ በዘመነው - የእኛው ዘመን ያለው የሰው ልጅ በቃላት ተነጋግሮ መግባባት አልተቻለውም። ሰው እንዴት በአንድ ቋንቋ እያወራ አይግባባም ጎበዝ ? ላለመግባባቱ መንስኤው የሚሰማውና የሚተነትነው እንደገባው አና በገባው መጠን ስለሚሆን ተናጋሪው ምን እንዳለ ሳይሆን ያ…አድማጩ ለእራሱ ተናጋሪው ምን ለማለት እንደፈለገ በእሱኛው ለእራሱ ያብራራዋል። አንዳንዴ ሁሉም ሰው በምልከት ቋንቋ ቢግባባ ይሻላል ያስብላል! የምልክት ቋንቋ ተጠቃሚዎች ቋንቋውን ከሚናገሩት ወይም ከጤነኞቹ በተሻለ ሁኔታ ሲግባቡ ይስተዋላል። የምልክት ቋንቋ ለቋንቋው ምልክት የሚሰጠው ትርጉም ተመሳሳይ ስለሆነ የቋንቋው ቃል ከአንደበታቸው ሳይፈልቅ በምልከት ብቻ ይግባባሉ። ከሌላው በተሻለ መልኩ ይደማመጣሉ። የምልክት ቋንቋ ተናጋሪዎቹ ያስተላለፉት መልዕክት አድማጮቹ ወይም ተመልካቾቹ ሳይበርዙና ነገሩን ሳይሰነጥቁ ስለሚረዷቸው በቃ ! ይደማመጣሉ። ሳይናገሩ በምልከት ብቻ ተግባብተው ይሰራሉ። መልካም ካልሆን የቃላት ስንጠቃ ይልቅ ተግባር ስለሚያስቀድሙ እና በገባቸው መልኩ ዝም ብለው ስራን ሰለሚሰሩ ፍሬአቸው ጎምርቶና አብቦ በሚያስደምም መልኩ ይስተዋላል። አረዳዳቸው የሚሰነጠቅና የሚብራራ ነገር የለውም። ስራ ብቻ ነውና። ለዚህም ነው እኮ ያ…አንጥረኛው ቢራገብበትም ቢራገብለትም ዝም ብሎ የሚሰራው። አዎን…አንጥረኛው ይቀጠቅጣል፣ ቅርጽ ያወጣል ተግባሩ መልካም ብቻ ሰለሆን እና ያ… መልካም ለሌላውና ለተተኪው ጭምር ይደርስ ዘንድ ተግቶ ይሰራል። በተጨማሪም ባለሙያ ነውና ሙያውን እና ስራውን ያከብራል። ስራ ያስከብራልና።
የሰው ልጅ የሞራል ድቀት የሚጀምረው እራስ ባለመሆን ከሚመነጭ ችግር ነው። ይህ ችግር ለማንነታችን ከሌለን እኛነታችን የምንሰጠው ግነት ዝቅጠትን ያመጣል። ከመምሰል አልፎ ለመሆን ደግሞ ስራ ያስፈልጋል። ስራን ለመስራት ደግሞ ማወቅን ይጠይቃል። እውቀት ከማንበብና ከመስራት ወይም ከልምድ ይመጣል እንጂ ከአዋቂዎች ጋር በመታየት ብቻ ሊሸመት የሚችል ጉዳይ አይደለም። የሚቻለን ከሆነ ግን ከእኔነት በሽታ በፈጣሪ እገዛና በአዋቂዎች ምክር ተፈውሰን ያንተ የእኔ ነው! የእኔም ያንተ ነው ብለን ከተቀበለን ከማጣጣል ይለቅ መደጋገፍን! ከመተቸት ይልቅ ማድነቅን እንለምዳለን። እንዲሁም የሚሰራውን ከማንቋሸሽ ይልቅ ጥረቱን አድንቀን ያልሰራውን እንዲሰራ አበረታተን! ስህተት ካለ እንዲያርም ብናደርገው ከሙያው እና ከጥረቱ የምንማረው ነገር ይኖራል።
ወዳጆች ሆይ! አንጥረኛው የተሻለ ስራ እንዲሰራ ወይም ቆንጆ… ቆንጆ ቅርጾችን እንዲያበጅ እድል እንስጠው እንጂ ! ወደ ፊት እንዳይራመድ ማነቆ አንሁንበት ጃል። በሚሰራው ስራ ላይ መጥፎ ተግባራት ለመስራት የምንጠቀመውን ጊዜ ከአንጥረኛውና በአንጥረኛው ብንማርበት ከአራጋቢነት ወጥተን ወደ አንጥረኛነት የምንሸጋገርበት እድልና መንገድ የሰፋ ይሆናል።
ወዳጄ ሆይ! መምሰልና መሆን በጣሙን ይለያያሉ። ከቻልከ ሁነህ ተገኝ ! ካልቻልክ ደግሞ የመልካም ስራ አድናቂ ሁን! በዚች አለም የሚገኙ ህዝቦች በሙሉ በእኩል አያወሩም ወይም አይሰሩም ። ገሚሱ ሲያወራ ገሚሱ ያደምጣል። አብዛኛው ሲሰራ ውስኑ ደግሞ ያሰራል ወይም አሰሪ ነው ። ይህ ነው የአለም እጣ ፈንታ እስከ ፍጻሜዋ ወደድክም ጠላህም።
የአንድ ድርጅት ግንባር ​​ቀለም 108W 216W ገላጭ ውሃ የማያስተላልፍ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ ግንባር ​​ቀለም 108W 216W ገላጭ ውሃ የማያስተላልፍ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 108W 216W ገላጭ ውሃ የማያስተላልፍ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 108W 216W ገላጭ ውሃ የማያስተላልፍ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 108W 216W ገላጭ ውሃ የማያስተላልፍ የ LED ግድግዳ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
Zhenንዘን ኤስOSLLI ቴክኖሎጂ Co., Ltd. የተቋቋመው እ.ኤ.አ. በ 2011 እና በሊቲየም ባትሪዎች ማምረቻ እና ሽያጭ ላይ ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ኢንተርፕራይዝ ነው ፡፡ በአሁኑ ጊዜ ሦስት የንግድ ክፍሎች አሉት ፣ ሊቲየም ባትሪ ማምረቻ ፣ የተጠናቀቀው የምርት ክፍፍል እና የራሱ የሆነ ሶሳኤል። ዋናዎቹ ምርቶች ፖሊመር ሊቲየም ባትሪዎች ፣ እጅግ በጣም ቀጭን እና እጅግ በጣም ትናንሽ ባትሪዎች ፣ ክብ ቅርጽ ያላቸው የሊቲየም ባትሪዎች ፣ የሞባይል ኃይል ምንጮች ፣ 18650 ሊቲየም ባትሪዎች ፣ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ ባትሪዎች ፣ የኒኬል-ብረት ሃይድሮይድ ባትሪዎች እና ሌሎች ባትሪዎች ናቸው ፡፡ የኩባንያው ምርቶች በእስያ ፣ በአውሮፓ ፣ በሰሜን አሜሪካ ፣ በደቡብ አሜሪካ ፣ በሆንግ ኮንግ እና በታይዋን ላሉት ብዙ አገራት እና ክልሎች ተሽጠዋል ፡፡
ኩባንያው ከ 1,600 በላይ የምርት ሠራተኞች ፣ 110 ጥራት ያላቸው ሠራተኞች እና ከ 65 በላይ የሙያ እና የቴክኒክ ሠራተኞች አሉት ፡፡ አብዛኞቹ የኩባንያው ሥራ አስፈፃሚዎች ከዓለም አቀፍ ታዋቂ ኩባንያዎች ናቸው ፡፡ ኩባንያው በ 18650 ራስ-ሰር የምርት መስመሮች ፣ በ 14500 በራስ-ሰር የማምረቻ መስመር እና በየቀኑ ከ 100,000 በላይ የሚደርስ የምርት አቅም አለው ፡፡ ኩባንያው በ ISO9001: 2008 ጥራት ስርዓት መሠረት በጥብቅ ይሠራል ፣ እና ምርቶቹ CE.MSDS.UN38.3.ROHS ን አልፈዋል። የምስክር ወረቀት በስፋት ጥቅም ላይ የዋለው በኤሌክትሪክ የጥርስ ብሩሽ ፣ ብልጥ የእጅ ሰዓት አምባሮች ፣ የብሉቱዝ ድምጽ ፣ የሞባይል ኃይል ፣ የኢንዱስትሪ ሞባይል መብራት ፣ የኤሌክትሪክ ብስክሌት ፣ የኢንዱስትሪ የሙከራ መሳሪያዎች ፣ የኤሌክትሮኒክስ መጫወቻዎች ፣ የሞዴል አውሮፕላን ፣ የአዋቂ ምርቶች እና ሌሎች የኤሌክትሮኒክስ ምርቶች ፡፡ ከኩባንያው ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ የጥራት ፣ የዋጋ ቁጥጥር እና ወቅታዊ አቅርቦት ላይ በማተኮር ላይ ትኩረት አድርጓል ፡፡ በጥሩ ምርት ዋጋ አፈፃፀም እና በጥሩ አገልግሎት አማካኝነት ደንበኞችን የተሟላ እርካታ እና የረጅም ጊዜ ትብብርን እንዲሁም ከደንበኞች ጋር ወደ ስኬት ደርሷል!
የhenንዘን ሱሶሊ ቴክኖሎጅ ኃብት ፣ ጥንካሬ እና የምርት ጥራት በኢንዱስትሪው እውቅና አግኝተዋል ፡፡ ኩባንያው በአሁኑ ጊዜ በማዕከላዊ ቻይና ፣ በምስራቅ ቻይና እና በደቡብ ቻይና የ 24 ሰዓት የቴክኒክ ድጋፍ ለመስጠት የሚያስችል የሽያጭ ቢሮዎች አሉት ፡፡ አብረን የምንሠራባቸው ዋና ደንበኞች ፓናሶኒክ ፣ ፊሊፕስ ፣ volልትራናይል እና ሌሎች ዓለም አቀፍ የንግድ ምልክቶች ናቸው ፡፡ ምርቶቹ ወደ አውሮፓ ፣ አሜሪካ ፣ አውስትራሊያ ፣ አፍሪካ ፣ እስያ እና ሌሎች የዓለም ክፍሎች ይላካሉ ፡፡
ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, የኃይል ባትሪ ጥቅል, 20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል, 3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ,
በቅርቡ የቀድሞው የመረጃ [ኢንፎርመሺን] መረብ ደኅንነት ወኪል (ኢንሳ) ዋና ሥራአኪያጅ የነበረው ደጃዝማች [ሜጀር ጀኔራል] ተክለብርሃን ወልደአረጋይ ለአንድ ሬድዮ ጣቢያ በሰጠው ቃለምልልስ [ለመስማት ከፈለጉ በዚህ ድረገጽ አድራሻ https://www.facebook.com/seid.yimer.9210/videos/2657909104444913/ ይመልከቱ።] የሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ [ሕወሓት] በመባል የሚታወቀው የፖለቲካ ግንባር ኅቡዕ ዓላማ ምን እንደነበር፣ ለምንስ ወደበረሃ እንደገባ ግልጥ ከማድረግ ባሻገር፣ ስለአማርኛም ቋንቋ ያለውን ጥልቅ ጥላቻውን አካፍሎልናል። የሕወሓት ኅቡዕ ዓላማ ነበር በመባል የተነገረልን ኢትዮጵያን አፍርሶ ትግራይን የመገንባት ጉዳይ ሲሆን፣ ይኸም ባንዳንድ ጐራ እንደድብቅ ሁኖ ይታሰብ እንጂ የግንባሩን ጥንተመነሻ ለሚያውቅ ሁሉ ግልጥ እንጂ ሥውር አልነበረም። የዛሬው ጽሑፌ የሚያተኩረው በግንባሩ ዓላማ ላይ ሳይሆን፣ ደጃዝማቹ ከቀባጠራቸው የተለያዩ የፍሬከርሥኪ ንግግሮች በልጅነቴ “አማርኛ በመማሬ ያጠፋሁት ጊዜ ይቈጨኛል” በሚለው ላይ ነው። ደጃዝማቹ ይኸንን ሊናገር የበቃው፣ አሁን ብዙዎች ኢትዮጵያ በወያኔ ቅኝ ግዛት ሥር ነበረች ብለው በሚያምኑበት ወቅት፣ የድርጅቱ አባላት በፈጸምነው ዘረፋና ዐመፅ እንጠየቅ ይሆናል ብለው ሠግተው ከአዲስ አበባ ሸሽተው እየተንፈላሰሱም እየተርበደበዱም ከሚኖሩባት ቀሳ ቢጤ ከገቡበት ከመቀሌ ምሽግ ውስጥ ሁኖ ይመስለኛል።
ወያኔዎች በአማራና በአማርኛ ላይ ያላቸው ጥላቻ ሥርየሰደደ እንደሆነ የአደባባይ ምሥጢር መሆኑ አይካድም።ደጃዝማች ተክለብርሃን የመረጃ ተቋም ሥራአስኪያጅ በነበረበት ወቅት፣ በሙስና ከተዘፈቁ ዋኖቹ የወያኔ ባለሥልጣናት አንዱ እንደነበረ በየቦታው ይወራል። ይሁንና ለዚህ አገርዐቀፍ ሹመት ካበቁትም መስፈርቶች፣ ዋናውም ባይሆን አንዱ፣ የገዛ መንደሩን ቋንቋ [ከዚህ በኋላ “ዘይቤ” እለዋለሁ] ማለትም “ትግርኛ”፣ ወይንም በወያኔ ዘመን “የሥልጣኔ” አመልካች እንደሆኑ በሚቈጠሩት ባንዱ በምዕራባውያን ቋንቋዎች፣ በተለይም በ“እንግሊዝኛ” መናገር በመቻሉ ሳይሆን፣ “መማሬ ይቈጨኛል” በሚለው አገርበቀል በሆነው ብሔራዊ ቋንቋ ማለትም በ“አማርኛ”ችን አሳቡን ጥርት አድርጎ ለጠቅላላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ለመግለጥ በመብቃቱ እንደሆነ አይጠረጠርም። አለበለዚያ፣ በትንሽቷ ትግራይ ውስጥ እንደዛሬው ተወሽቦ ከመቅረት ውጭ ወዴትም አይደርስም ነበር ብል የተሳሳትሁ አይመስለኝም። ይኸ ብቻ አይደለም። በትግራይ ተወስኖ ቢቀር ደግሞ እምብዛም ጥቅማጥቅም ባላገኘ። ይኸም ማለት፣ ከትውልድ ዳራውም ሆነ ከትምህርት ዕውቀቱና ደረጃው አኳያ ሲታይ አሁን ለደረሰበት ክብርና ማዕርግ የመድረስ ዕድሉ የመነመነ ነበር ብቻ ሳይሆን፣ ብዙዎቻችንም ቃለምልልሱን ለመስማት ምናልባት ፍላጎትም ዝንባሌም፣ ችሎታም ባልኖረን። ስለዚህ በኔ አስተያየት፣ ይኸንን ሁሉ ጥቅም ካገኘ ግለሰብ፣ አማርኛን “መማሬ ያኰራኛል” ከማለት ይልቅ “ይቈጨኛል” የሚለው ንግግር የሥነልቦናና የማንነት ቀውስ ከሚያጠቃው እንጂ፣ በሱ ደረጃ ካለ ሹም ከቶውኑ መሰማት የሚገባ አልነበረም።
ያም ሁኖ፣ በፊት እንደገለጥሁት፣ “አማርኛ”ን መጥላት ለወያኔ አዲስ ነገር አይደለም። ምንም ዐይነት ኅቡዕነትም አለው ማለት አይቻልም። የአማርኛንም ጥላቻ በግልጽ በማስተጋባት ደጃዝማቹ ከወያኔ አባላት መካከል የመጀመርያው አይደለም። ቋንቋውን በጥራት በማወቃቸው እንደደጃዝማቹ ለወግና ለማዕርግ ከበቁት፣ ሁኖም ግን እንደሱ ጥላቻቸውንና ንቀታቸውን እየነዙ ከሚሄዱት መካከል በርካታዎችን መጥራት ይቻላል። ለምሳሌ ያህል፣ የአዲስ አበባ ዩኒቬርሲቲ የፍካሬመለኮት የዲፕሎማ ምሩቅ እንደሆነ የሚነገርለት መምህር ገብረኪዳን ደስታ ከነዚህ አንዱ ነው። መምህር ገብረኪዳን የተደላደለ ኑሮ ለመኖር የበቃው በጐንደርና በአክሱም የአማርኛ መምህር በመሆን ነው። በአክሱም በሚያስተምርበት ወቅት ወደበረሃ ሄዶ ወያኔን ተደባለቀ። ግን ኑሮውን ስላልቻለ፣ ዓመት እንኳን ሳይሞላው ወደደርግ መንግሥት ኮብልሎ በመግባት “ሕወሓቶች ዋጋ የላቸውም አትከታተሏቸው” እያለ ስብከቱን አሰራጨ። ይኸንንም ዐይነት ከፍተኛ ቅስቀሳ ሲያካሄድ ብዙ እንዳስገደለና እጁን ደም በደም እንዳጨማለቀ በሰፊው ይወራበታል። ኋላም የቀዬው ልጆች ማለትም የዱሮ የበረሃው ጓዶች በትረመንግሥት ሲጨብጡ፣ እሱም ተመልሶ ለወያኔ ዐደረ። የተካነው በፖለቲካ ወረት እንደመሆኑ፣ ጥንት በካዳቸው ጌቶች ዘንድ ግርማና ሞገስ ለማግኘት ሲል ያልፈነቀለው ድንጋይ፣ ያላስተናገደው ውሸት አልነበረም ሲባል ይወራል። አለሙያው ገብቶ የታሪክ ዐዋቂ በመምሰል፣ በአህያ ቢጭኑት እንኳን የሚከብድ እምቢታ አንፃር ወረርቲ፤ ታሪክ ሃፀይ ዮሐንስ 4ይ ንጉሠነገሥቲ ዘኢትዮጵያ የተባለ ባለሰፋፊ ገጾች መጽሐፍ በትግርኛ ጻፈ። በደራሲው አንደበት እንግለጠው ከተባለ፣ መጽሐፉ የተጻፈበት ዋናው ምክንያት “እውነታውን ፍርጥ አድርጎ በመናገር የተጣመመውን የኢትዮጵያን ታሪክ ለማቃናት፣ የተዛባውን ለማስተካከል” ነበር። ይሁንና ይኸንን ከፍተኛ ግብ ለመምታት ከፍተኛ ሥልጠናና ዝግጅት የሚፈለግ ሲሆን፣ ከመምህር ገብረኪዳን ይኸንን መጠበቅ ራስን አላስፈላጊ መደለል እንደሆነ ግልጥ ነው። የትምህርት ደረጃውና መስኩም ሆነ የሕይወት ዳራው አይፈቅዱለትምና። መጽሐፉ በግሁድ የሚያሳየን ነገር ቢኖር፣ ለፖለቲካ ፍርፋሪ ሲባል፣ እውነት የተጨፈለቀበት፣ ታሪክ የተዛነፈበት፣ ሐቀኛነት የተቈላመመበት የጭፍን ወገንተኝነት ትርክት መሆኑን ብቻ ነው።
መጽሐፉ ፕሮፖጋንዳ በጠማቸው የቀዬው ተወላጆች በሆኑት ባለሥልጣናት ዘንድ ከፍተኛ አድናቆት አትርፎለታል ብቻ ሳይሆን፣ እነሱም በምረቃው ተገኝተው በተለመደው የውዳሴ ጋጋታቸው የጓጓውን ዕውቅና ሊሰጡት በቅተዋል። ለመጽሐፉም ሆነ ለደራሲው ዋጋ የሰጠ ግን እምብዛም አልነበረም። ያኔ ነው እንግዴህ በርካታ አንባቢ ሊያገኝ ሲል፣ በፊት “በማወቄ ይቈጨኛል” ሲል በተናዘዘው አማርኛ መተርጐም እንዳለበት ሳያፍር የገለጠው። ይኸ ዐይነት አጣብቂኝ የገጠመው እሱ ብቻውን አይደለም። ሌሎችም ብዙዎች አጃቢዎች አሉት ማለት ይቻላል። ከነዚህ መካከል፣ የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ ጉጅሌ ሊቀመንበር አቶ በቀለ ገርባ፣ እንደምሳሌ ሊወሰድ ይቻላል። ኦሮሞኛ ከማይናገር ባለጉዳይ ዕቃ እንዳትገዙ ሲል ለደቀመዛሙርቱ የቸረውን ምክር ረስቶ ወደኦሮሞኛ የተረጐመውን መጽሐፍ ገዢ ሲያጣ፣ እሱም በበኩሉ ለሰፊ ገበያ ሲል ወደአማርኛ መተርጐም ይኖርብኛል ማለቱ አልቀረም። ይኸ ሁሉ የሚያሳየን፣ ወደድንም ጠላንም አማርኛ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቋንቋ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያዊነታችንም መግለጫ ነው ብል ስሕተት አይመስለኝም፤ ቀጥለንም የምናየው ጉዳይ ይሆናል።
የወያኔ የአማርኛ ጥላቻቸው ቋንቋውን በጅልነታቸው “አማራ” ከሚል ብሔረሰብ ጋራ በማያያዛቸው መሆኑ አይካድም። ዛሬ የወያኔ መሪዎች የቆዳቸውን ቀለም በመለወጥ፣ በረሃ የገባነው “የብሔር ብሔረሰቦችን እኩልነትና የራስን አስተዳደር በራስ የመወሰን መብት” የሚል ዓላማ አንግበን ነው ቢሉም፣ እውነቱ በአገራችን አቈጣጠር በ1968 ዓም ድርጅቱ ባወጣው መግለጫ በማያፋልም መንገድ ቁልጭ ብሎ ተቀምጧል። ይኸ ሰነድ፣ ወያኔን ለትግል ያነሣሣው “ቄሣራዊነትን [ኢምፔርያሊዝም]፣ ባላባታዊ ሥርዐትንና [ፌውዳሊዝም] የአማራ ብሔረሰብ ጭቈናን” ለመዋጋት ነው ይላል። የትግሉም ዓላማና ተግባር ደግሞ፣ “ከነዚህ ሦስቱ ነፃ የሆነ የትግራይ ሬፓብሊክ ማቋቋም ይሆናል” ሲል ፍርጥ አድርጎ አስፍሯል። ስለዚህ የድርጅቱ መግለጫ፣ ጨቋኞች ብሎ በግንባርቀደም ጠላትነት ከፈረጃቸው ሥላሴዎች መካከል አንዱ የ”አማራ ብሔር’ ነው።
እዚህ ላይ ልብ ይባል። ወያኔ ደመኛ ጠላቴ ነው እያለ ያለው አማርኛ ተናጋሪውን መንግሥታዊ ሥርዐቱን፣ ወይንም ገዢውን መደብ ሳይሆን፣ በጅምላ በጭፍኑ“አማራ” ብሎ የሚጠራውን “ብሔር”፣ ማለትም የአማራውን ሕዝብ በነቂስ ነው። አንዱን ብሔር በዚህ መልክ መፈረጅ ራሱ፣ ወያኔዎችን በእኩል ከናዚዎች ጋር ያስመድባቸዋል። ወያኔ “አማራ” ብሎ ሕዝቡን እንደጨቋኝና ጠላት በመፈረጅ፣ በብሔረሰቡ ላይ ጦርነት ያወጀበት ገና በበረሃ ሳለ ነው ማለት ይቻላል። ሌላው ቀርቶ መግለጫው ከክተት ጦር አዋጅ ይለያል ብሎ ለማመን እንኳን ያዳግታል። ድርጅቱ በተግባርም ያሳየው ይኸንኑ ጠባይ ነውና። እንዲያውም በሥልጣን በቈየበት ኻያሰባት ዓመታት ወያኔ ‘ብሔረሰቡን’ የጥቃቱ ኢላማ በማድረግ በሰው ልጅ አንደበት የማይነገር በደልና ግፍ እንደፈጸመበት የሚያረጋግጡ፣ አስተማማኝነታቸው የማያጠራጥር፣ በጽሑፍ የተመዘገቡ፣ በሥዕል የተቀረጹ የውስጥም ሆነ የውጭ አገር ማስረጃዎችና የዐይን እማኞች አሉ።
የወያኔ መሪዎች በተበከለና በመሃይምን አስተሳሰባቸው አማርኛን ከአማራ ብሔር ጋር አስተሳስረው በማየት ቢጠሉትና ደጃዝማች ተክለብርሃንም “አማርኛ”ን በመማር ያጠፋሁት ጊዜ “ይቈጨኛል” ቢል ምንም የሚገርም አይመስለኝም። የሚገርመውስ “እኰራበታለሁ” የሚል ቃል ቢጠቀም ነበር። በግሌ አስተያየት የወያኔ አማርኛን መጥላት የአሳብ ድኽነታቸውን አመላካች ከመሆን በስተቀር ሌላ ፋይዳ የለውም። የቋንቋውን ታላቅነትና ታሪካዊ አገልግሎቱን ያጐለዋል እንጂ አይቀንሰውም። እስኪ በመማራቸው እንደዚህ የሚቈጩት “የአማርኛ” ቋንቋ ምን ያህል ጥንታዊና አኩሪ መሆኑን ጨረፍጨረፍ አድርጌ በጥቂቱ ብገልጥ አንባቢዬን አላሰላቸውም ብዬ አምናለሁ።ገለጻዬን ከቋንቋ ሰብእና እንድጀምር ይፈቀድልኝ።
የማንኛውም ቋንቋ መሠረታዊ ዓላማው የሰውን ልጅ ርስበርስ ማግባባት ነው። የሰው ልጅ በተፈጥሮው ማኅበራዊ ነው። ከዱር አራዊትና እንስሳት የሚለየው ማኅበራዊ እንዲሆን በሚያስገድደው በሥነልቦናው መሆኑ ግልጥ ነው። ማኅበራዊ ግንኙነቱ በሰፋ ቊጥር የሁለንቴናው በተለይም የሥነልቦናው ዕድገቱም ደረጃ በዚያው ልክ እየላቀ፣ እየገዘፋና እየጠለቀ ይሄዳል፤ አለበለዚያ ዕጣፈንታው ልክ ዘሩ ከበቀለበት ሰፈር ዐልፎ ሄዶ ለመንሰራራት እንዳልታደለ ዱባ ይሆናል፤ ማለትም ግለሰቡ በሰውነቱ ቢገዝፍም እንኳን፣ በሥነ ልቦናው ቀጭጮ ይቀራል። አስተሳሰቡና አመለካከቱ እንደማደግና አካባቢውን ለውጦ ራሱን እንደመለወጥ፣ የቀዬው ጠባብ ባህልና ቋንቋ ሰለባ ከመሆን አያመልጥም። በተቃራኒው፣ ማኅበራዊ አድማሱ በሰፋ ቊጥር የመላ ሰብእናው ዕድገትም በዚያው መጠን፣ ከዚያም በበለጠ፣ ሊፋፋ ይችላል። አሁን መላይቷ ዓለም አንድ ትልቅ መንደር እየሆነች ባለችበት በኻያአንደኛ ዘመን ደግሞ የቋንቋ ጥቅሙ ዘርፈብዙ ነው። ቋንቋ፣ የበለጠና የተሻለ ዕውቀት ለመገበየት፣ የገዛ ራስን ጥቅም ለማራመድ፣ ዕድል ለማስፋት፣ ግንኙነት ለማጠናከር እጅግ በጣም ይረዳል። ስለዚህ ማንኛውንም ቋንቋ ማወቅ ይረዳል እንጂ በምንም መልክ አይጐዳም ብል ስሕተት ያለበት አይመስለኝም። በታሪክ የሰው ጠላት ሊኖር ይችላል፤ አለምም። የቋንቋ ጠላት ግን የለም፤ ሊኖርም አይችልም። ለዚህ አባባሌ እንደማስረጃ አንዳንድ ምሳሌዎችን ልጥቀስ።
ከሮማውያን ቀደም ብለው የመጡ ግሪኮች፣ በጊዜያቸው የሚታወቀውን ዓለም ሲገዙ ብዙ ግፍ ፈጽመዋል። እነሱ ሲወድቁ የዘረጉት አፍመፍቻ ቋንቋቸው ግን አብሮ አልወደቀም። ይልቅስ “ሥልጡን” ቋንቋ በመባል፣ በጊዜው እንደዛሬው የእንግሊዝኛ ሚና በመጫወት የአብዛኛው ዓለም መግባቢያ ሁኖ ለማገልገል በቅቷል። ባንድ ቃል የሰው ልጅ ይበልጥ ማኅበራዊ እንዲሆንና፣ ስለራሱና ስለቀረው ዓለም ዕውቀቱን እንዲያዳብር ረድቶታል። ሌላው ቀርቶ የአምላክ ቃል ነው ተብሎ የሚታመነው አዲስ ኪዳን የተጻፈው፣ ብሉይ ኪዳንም ዕብራይስጥን ለማያውቁ ለመጀመርያ ጊዜ የተተረጐመው፣ በዚህ በጨቋኞች ቋንቋ ነው፤ ማለትም በጽርዕ። ከዚህ ግንዛቤ በመነሣት መደምደም የሚቻለው፣ ግሪኮች በተግባራቸው እንደጠላት ቢፈረጁም፣ ቋንቋቸው ግን የሰውን ልጅ በማቀራረብ፣ ዕውቀትን በማቋደስ፣ ግንኙነቱንና የማሰብ አድማሱን በማስፋት፣ የጋርዮሽ ሰንሰለቱንና ዝምድናውን በማጥበቅ ከፍተኛ አስተዋፅዖ እንዳበረከተ ነው። የጊዜው ሕዝብ አፍኖት ይዞት የነበረውን ጠባብ የጐጥና የጐሣ መንደር ቅርፊት ሰብሮ ወጥቶ በሰፊው ዓለም ዘለል መለል እንዲል አድርጎታል። በዚህ ልክ፣ የሰፊው ዓለም ሕዝብ መግባቢያ በመሆን ጽርዕን በቋንቋነት የተኩት እንደሮማውያኑ ላቲን፣ እንደፈረንጆቹ ፈረንሳይኛ፣ እንደዐረቦቹ ዐረብኛ፣ እንደብሪታኖቹ እንግሊዝኛ ለዚህ ማዕርግና ደረጃ የበቁት፣ ቋንቋዎቹ አፍመፍቻቸው የሆኑት ተናጋሪዎቻቸው ልክ እንደግሪኮቹ ባንድ ወቅት አምባገነንና ጨቋኝ ኀይል ስለነበሩ ብቻ ነው። ስለዚህ ቋንቋ የሚታወቀው በጠቃሚነቱ እንጂ፣ ጨቋኝም መጥፎም በመሆን አይደለም። ሮማውያን፣ ፈረንሳዮች፣ ዐረቦችና እንግሊዞች ቋንቋቸውን ሊያስፋፉ የቻሉት በፍቅር ሳይሆን፣ ሌላውን ወግተው አሸንፈው በማስገበር ነው። እነሱ እንደኀያል ገዢዎችና መንግሥታት ጊዜያቸው አብቅቶ ከሥልጣናቸው ማማ ቢወድቁም፣ ቋንቋቸው ግን ድሮ ከሥራቸው የነበረው የተለያየ ዘይቤ ተናጋሪ ጭቁኑ ሕዝብ ዕውቀት እንዲገበያይበት፣ አሳብ እንዲለዋወጥበት፣ ካገሩ ውጭ ሲሄድ ከሌላው ብሔረሰብ ጋር እንዲግባባ ረድቶታል።
በወያኔዎችና፣ ልክ እነሱን በመሰሉት በአንዳንድ የጐሣዎቻችን መሪዎች ነን ባዮች አእምሮ ውስጥ፣ አማርኛ ተቈራኝቶ የሚገኘው፣ እነሱ “አማራ” ብለው ከሚጠሩት ኅብረተሰብ ጋር ነው ብያለሁ። ይሁንና እንደዚህ የመሰለ አስተያየት ካንድ ፊደል ካልቈጠረ፣ የታሪክን ሂደትና ምንነት ከማያውቅ ግለሰብ ብቻ ነው ሊመነጭ የሚችለው ቢባል ስሕተት አይመስለኝም። ቢሆንም አይገርምም። የወያኔ ባለሥልጣኖች የተማርን የተራቀቅን ነን ባዮች ናቸው። አሁን ወደማይመለስበት አገር ከሄደው ከመሪያቸው አቶ መለስ ጀምሮ እኛ አናውቅም ወይንም የትምህርት መስካችን አይደለም የሚሉት የዕውቀት ዘርፍ አልነበረም። በሁሉም እንደተካኑ ነው የሚነግሩን። ርግጥ ነው በጭፍኑ የሚከተሏቸውን መንጋዎቻቸውን በቊጥር ካላስገባን በስተቀር፣ የድርጅቱ ዋኖቹ መሪዎች፣ ማለትም የርእዮተ ዓለም አሳብ አመንጪዎችና አራማጆች ከመላጐደል መጠነኛ ዘመናዊ ትምህርት የቀመሱ እንደሆኑ አይካድም። ከነዚህ ከተማሩት ትምህርታት መካከል፣ አሁን ላሉበት አስቀኚ ብሔራዊ ማዕርግ ካበቃቸው አንዱና ዋነኛው ልክ እንደደጃዝማች ተክለብርሃን አማርኛን ማወቃቸውና አቀላጥፈው መናገራቸው መሆኑ የማያጠራጥር ሐቅ ነው።
ይሁንና እነሱም ሆኑ አጫፋሪዎቻቸው ኢትዮጵያን በአፄ ምኒልክ ዳግማዊ እጅ ተጠፍጥፋ የተፈጠረች አገር አድርገው እንደሚያቀርቡልን ሁሉ፣ አማርኛንም በንቀት “የምኒልክ ሰፋሪዎች” ቋንቋ በማለት ለማጣጣል ከመሞከር አልተቈጠቡም። ልብ ባይሉት ነው እንጂ፣ የምኒልክ ሰፋሪዎች ልክ የኢትዮጵያውያን ሥልጣኔ ፈርቀዳጆች አባቶች እንደነበሩት አክሱማዋያን ከአንድ አካባቢ ወይንም ብሔረሰብ የመነጩ አልነበሩም። የ”ምኒልክ ሰፋሪዎች” ተብዬዎቹ፣ አማርኛ ይናገሩ እንጂ፣ ከመጡበት ብሔረሰብና አካባቢ አኳያ ካየናቸው፣ ወደሰማንያ ከመቶ በላዩ የኦሮሞ፣ የጉራጌ፣ የትግራይ፣ እንዲሁም የቤኒሻንጉል ኅብረተሰብ አካል ነበሩ። በአንድ ቃል፣ ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊነትን በጉልህ የሚያንጸባርቁ፣ የተለያዩ ብሔረሰቦች ስብጥር ሲሆኑ፣ ይናገሩ የነበሩት ቋንቋም የዚህ ስብቅል ገጽታና ባሕርይ ገላጭ ነበር። በጥቅሉ፣ አማርኛ በባሕርዩም ሆነ በአመጣጡ ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት በግሁድ የሚታዩበት መስተዋት ነው ማለት ይቻላል።
አክሱማውያንን በተመለከተ፣ አለቅጥ እየተደጋገመ በመኖሩ እውነት ለብሶ የቀረ የሐሰት ትርክት አለ። ከአማርኛም ጋር ትስስር ስላለው፣መጥራት ይገበዋል ባይ ነኝና እንዳስተካክለው ይፈቀድልኝ። ብዙውን ጊዜ አክሱማውያንን እንደአንድ ወጥ ብሔረሰብ አድርጎ የማየት ጥልቅ ሥር የሰደደ ዝንባሌ አለ። የወያኔ መሪዎች ደግሞ አክሱማውያንን ከትግራይ ጋር ማዛመድ ብቻ ሳይሆን የትግሬ ብሔረሰብ ናቸው እስከማለትም እንደደረሱ ይታወቃል። በወያኔ ትርክት መሠረት የአክሱማውያን ሥልጣኔ በጠቅላይ ግዛቱ የሚኖሩት የትግሬዎች ከፍተኛ ቅጅት ነው። ሐቁ ግን ከዚህ በታች እንደምናየው፣ አክሱምና ሥልጣኔዋ ከትግራይ ጋር ያላቸው ቁርኝነት፣ ዛሬ ትግራይ ተብሎ በሚጠራው ግዛት ውስጥ መገኘታቸው ብቻ ነው።
አክሱማውያን ራሳቸውን የሚጠሩት “አግኣዚያን”ና “ኢትዮጵያውያን” በሚል መንታ ስም ሲሆን፣ መዛግብቱ የሚመሰክሩልን “ትግሬ” ከሁለቱም የተለየ ማንነት እንዳለው ነው። ወያኔዎች “አግኣዚያን” ትግሬዎች ናቸው ከሚል እምነት በመነሣት አግኣዚ የተባለ በብዙዎች ዘንድ የተጠላ እንደሆነ የሚነገርለትን ፈጥኖ ደራሽ ሠራዊት አቋቁሞ እንደነበር ይታወቃል። መሪያቸው አቶ መለስ ራሱ የአክሱምን ሥልጣኔ እንደትግራይ አድርጎ ብቻ በመገመት “የአክሱም ሐውልት ለወላይታ” ምኑ ነው እስከማለትም ዘባርቋል ይባላል። ታሪክ የሚነግረን ሐቅ ግን የአክሱምን ሐውልቶችንና ሌላውንም ሕንጻ የገነቡት፣ ፊደል ቀርጸው ግእዝ ቋንቋቸውን ለጽሑፍና ለታሪክ ያበቁት፣ በዘመናቸው በጣት ከሚቀጠሩ ገናና መንግሥታት አንዱ የነበሩት አክሱማውያን፣ የብዙ ብሔረሰብ መስተጋብር እንደሆኑ ብቻ ነው። እነዚህ ቈይተው፣ በመላዋ ኢትዮጵያ ተስፋፍተው፣ ለዘመን አዝማናት በመወላለድ ዘራቸው በዝቶ፣ የመላዋ ኢትዮጵያ ሕዝብ አባቶች ሁነዋል። ስለዚህ ወያኔዎች እንደሚነግሩን፣ አክሱማውያን ባንድ ትግራይ በተባለች ጠባብ ምድር የተወሰነ ሕዝብ አልነበረም። ሐቁ ከኢትዮጵያ ዐልፈው፣ ባሕር ማዶ ተሻግረው፣ በሰሜን እስከፋርስና ግብጽ፣ በደቡብ እስከጥንቱ አዛኒያ ሥልጣኔአቸውን የዘረጉ፣ አግኣዚያን ወይንም ነፃ ሕዝብ በመባል የሚታወቁ ናቸው። አክሱማውያን በፍጹም ትግሬዎች አይደሉም ብቻ ሳይሆን፣ በዘመናቸው ትግራይ የሚባል መሬትም፣ ማንነትም እንደነበረ የሚመሰክሩ መዛግብት እስካሁን ድረስ አልተገኙም።
ከ“ትግራይ” ጋር ተመሳሳይ ቃል ለመጀመርያ ጊዜ በታሪክ ተጠቅሶ የሚገኘው በሁለተኛና በሦስተኛ ዘመነምሕረት አካባቢ በተሠራው የአዱሊስ ዙፋን በመባል በሚታወቀው፣ ቈይቶ ቆስሞስ ዘህንደኬ በስድስተኛ ዘመነምሕረት ቀድቶ ለትውልድ ባስተላለፈው ሐውልት ላይ ነው። በዚህ ሰነድ፣ “ከትግሬዎች ጐሣ አንዱ” የሚል ቃል ይገኝበታል። ይኸም የሚያመለክተው በአዱሊስ ወደብ አጠገብ የሚገኝ ሕዝብ ሲሆን፣ ምናልባትም ዛሬም እዚያ አካባቢ ያለውን የ“ትግሬ” ብሔረሰብን እንጂ የትግራይን አውራጃ አይደለም ተብሎ ይታመናል። ከሰነዱ በግልጥ የሚንረዳ ሐቅ ቢኖር “አግኣዚያን”ና “አክሱማውያን” የአንድ ዐይነት ሕዝብ መጠርያ ስሞች ሲሆኑ፣ “ትግሬ”ና “አግኣዚያን” ግን ሁለት የተለዩ ሕዝብ መሆናቸውን ነው። ”ትግሬ” የሚለውም ቃል የተለያየ ትርጒም ቢሰጠውም፣ በርግጠኝነት የሚታወቀው “ገባር” [ወይንም በቋንቋችን ተመጣጣኝ ትርጉም የሌለው የእንግሊዝኛው “serf”] በሚለው ፍቹ ነው።
የአክሱም ሥልጣኔ የትግራይ ወይንም የትግሬዎች ሥልጣኔ ነው የሚል መዝገብ እስካሁን ድረስ አልተገኘም፤ ይገኛል ብዬም አላምንም። አክሱማውያን ግን ራሳቸውን “አግኣዚያን”ና “ኢትዮጵያውያን” በመባል ይጠሩ እንደነበር ተጨባጭ ማስረጃ አለ። ትግራይ የተባለ አገርም ሆነ ግዛት በአክሱማውያን ዘመን አልነበረም። ቃሉ እንደአንድ አካባቢ ማለትም እንደአንድ ምድር በታሪክ መዝገብ ላይ ብቅ ያለው የአክሱም ሥልጣኔ አካትቶ ከሞተ በኋላ ዘገይቶ በዐሥረኛ ዘመነምሕረት ላይ ነው። የአክሱም ከተማም የታሪክ አጋጣሚ ሁኖ ትግራይ በተባለ ምድር ውስጥ ይገኝ እንጂ፣ የግዛቱ አካል የሆነበት ወቅት ግን በታሪክ አልነበረም ማለት ይቻላል።አክሱም ራሷ ዘውዳዊ ሥርዐት ተገርስሶ፣ የደርግ መንግሥት ሥልጣን እስከጨበጠበት እስከቅርብ ጊዜ ድረስ፣ ከትግራይ ገዢ ሥልጣን ውጭ የሆነች፣ ራስ ገዝ ከተማ ነበረች። ትተዳደርም የነበረው በአክሱም የመጀመርያ አቅኚ አባቶች በመባል በሚታወቁት በሰባቱ ነገዶች በተመረጠ መሪና [ቀሪጌታ]፣ ከማእከላዊ መንግሥት የበላይ ሁኖ እንዲቈጣጠር ብቻ በየጊዜው ይሾም በነበረው ንቡረእድ በተባለ ባለሥልጣን ነው።
የአክሱም ሥልጣኔ የትግሬዎች ሥልጣኔ ነው ማለት ታሪክን አላግባቡ ማፋለስ ካልሆነ በስተቀር እውነቱን አያንፀባርቅም። ትግራይ የአክሱም ሥልጣኔ ልትቋደስ የበቃችው የኢትዮጵያ አካል በመሆኗ ነው እንጂ አክሱማውያን ትግሬዎች በመሆናቸው፣ አክሱምም የትግራይ አካል ስለነበረች አይደለም። የአክሱማውያን ሥልጣኔ የመላ ኢትዮጵያውያን፣ ከዚያ በዘለለ ደግሞ የአፍሪቃውያንና የሁሉም ጥቊር ሕዝብ ሥልጣኔ ነው።
አማርኛ ከዘመነ አክሱማውያን ጀምሮ ህልው ቋንቋ መሆኑ ቢገመትም፣ ለብሔራዊ ቋንቋነት የበቃው ግን የአክሱምን ሥልጣኔና መንግሥት ከሞተበት ተነሥቶ እንደገና እንዲያንሰራራ ለማድረግ በበቁት ዛጐዎች ነው። ይሁንና እነሱ አማርኛን የመንግሥት ቋንቋ እንዲሆን ቢወስኑም፣ የትውልድ አገሩ ግን “ቤተአምሐራ” እንደሆነ ይነገራል። በታሪክ ምድረ አምሐራ የምታወቀው የተለያዩ የኢትዮጵያውያን ብሔረሰቦች መናኸርያ በመሆን እንጂ የተወሰነ ጐሣ መኖርያነት አይደለም። በአፈታሪክ መሠረት ከትግራይና ከትግሬ ይልቅ ለአክሱማውያን የሚዛመደው የዘርሐረጉን ከአክሱም የሚመዝዘው የዚህ የቤተ አምሐራ ነዋሪ ሕዝብ ነው። የ“አምሐራ” ትርጒሙ ደግሞ፣ ልክ እንደአግኣዚያን “ነፃ ሕዝብ” “ጨዋ ሕዝብ” ማለት እንደሆነ ነው። አማርኛ በስም ከዚህ ምድር ጋር ቢቈራኝም፣ የአክሱማውያን ቅርስና ውርስ እንደመሆኑ የኢትዮጵያና የኢትዮጵያውያን የጋራ አፍመፍቻቸው ወይንም መግባቢያ ቋንቋቸው ሁኖ ቀርቷል። ይኸም ሊሆን የቻለው፣ በአፄ ምኒልክ ትእዛዝ ወይንም በፖሊቲካ ግፊትና ውሳኔ አይደለም። ከንጉሠ ነገሥቱ ዘመነአዝማናት አስቀድሞ፣ ቢያንስ ከስምንት መቶ ዓመታት በፊት ነው። አማርኛ ለዚህ ሰብእና የበቃው፣ ልክ አሁን “የሥልጡን ሕዝብ ቋንቋዎች እንደሚሏቸው እንደእንግሊዝኛ፣ ፈረንሳይኛ፣ ጀርመንኛ፣ ኢጣሊያንኛ”፣ እሱም ከሌሎች የአካባቢው ቋንቋዎች ተወዳድሮ በማሸነፍና በሰፊውም ሕዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትና ተወዳጅነት ስላተረፈ ብቻ ነው። የወሰነውም የአምሐራ ምድር ነዋሪ ሕዝብ ሳይሆን፣ ከብዙዎች ቋንቋዎች መካከል መርጦ “ልሳነ ንጉሥ” ማለትም “የንጉሥ ቋንቋ” ይሁን ያለው የዛጐ መንግሥት ነው። ይኸንን ነው እንግዴህ አፈታሪኩም የሚያጠናክረው።
“የዛጐ ሥርወ መንግሥት” መሪዎች አገዎች እንደሆኑ ይታወቃል። ስለዚህ የራሳቸውን አገውኛ ቋንቋ ትተው አማርኛን “የንጉሥ ቋንቋ” እንዲሆን የሚመርጡበት ምንም ዐይነት ምክንያት የለም። የመረጡትም፣ አገውኛ በአብዛኛው ሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት እንደሌለው ስላወቁና፣ ወንዝ በማያሻግር በ”መንደራቸው” ዘይቤ ሰፊዋን ኢትዮጵያ መግዛት እንደማይችሉ ስለተረዱት ብቻ መሆኑ አያጠራጥርም ። በዘመነመሳፍንት የተዳከመው የሰለሞናውያን መንግሥት መልሶ ሲጠናከር፣ አማርኛ የዘመናዊቷ ኢትዮጵያ መግባቢያ እንዲሆን የወሰኑት ደግሞ የትግራዩ ተወላጅ አፄ ዮሐንስ ራብዓይ እንጂ የሸዋው ንጉሠነገሥት ምኒልክ አልነበሩም። ስለዚህ አማርኛን እንደብሔራዊ ቋንቋ የማድረግ ውሳኔ የአማራ ብሔረሰብ ናቸው ተብለው ከሚታመኑት ሰለሞናውያንም ሆነ ከአፄ ምኒልክ ጋር ማዛመድ ታሪካዊ ቅሌት ብቻ ሳይሆን መሠረተቢስ ልበወለድም ነው።
አንደኛ፣ ከላይ እንዳልሁት፣ ጥንተመሠረቱ ዛሬ ወሎ ተብሎ ከሚጠራው ከቤተ አምሐራ አካባቢ ነው ተብሎ ቢታመንም፣ አማርኛ ከአብዛኞቹ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በመቀማመምና በመዛነቅ የተወለደና ያደገ እንደሆነ አይካድም። ስለዚህ፣ ልክ በምሥራቅ አፍሪቃ የባሕር ጠረፍና አካባቢው እንደሚገኘው የሱዋሂሊ፣ ወይንም በዛሬዋ ናይጀርያ እንዳለው ሐውሳ፣ ወይንም እንደክሬኦል ቋንቋዎች፣ አማርኛም የብዙዎች የኢትዮጵያ ብሔረሰቦች አስተዋፅዖ ያለበት እንደሆነ መገንዘብ ይገባል። የሥነ ቋንቋ ምሁራን፣ ሴማዊ ብለው ይጠሩታል። ሐቁ ግን በባሕርዩ ሰማንያ ከመቶ ኩሻዊነት አለው። ስለዚህ አማርኛ፣ በርካታውን የኢትዮጵያ ብሔረሰቦችን ዘዬዎች የሚያንፀባርቅ፣ ለማንኛዉም ሳያዳላ ሰፊውን የሚወክል፣ ከአብዛኛውም ጋር የሚያስተሳስር ቋንቋ ነው። ከዚህም የተነሣ፣ አለቃ ታዬ “የኢትዮጵያ ሕዝብ ታሪክ” በሚለው በ1920 ዓም በታተመው መጽሐፉ እንዳስቀመጠው፣ አማርኛ “ፈጽሞ የሠለጠነ፣ ያማረ” እንደአንዳንዶቹ ጉሮሮ የማያንቅ፣ ምላስ የማይዶለዱም፣ ገለልተኛ፣ ግልጽና ጥርት ያለ ቋንቋ ነው። ባንድ ቃል ባጭሩ ይገለጥ ቢባል፣ የኢትዮጵያውያንን የፈጠራ ችሎታና የአሳብ ርቀት በሚገርም መልኩ የሚያሳይ አስደናቂ ቋንቋ ነው። የሌሎችን ብሔረሰቦች ድምፅ ለማቀፍና ለማስተናገድ ሲል፣ ከግእዝ የወረሳቸውን ፊደላት በማዳቀል አሻሽሎና ከየዘይቤው ጋር አጣጥሞ ተጨማሪ ሆኄያት ሊፈጥር ችሏል። ባጭር ቃል፣ ሌላውን ማቀፍና ማስተናገድ የኢትዮጵያዊነት አንኳር ባሕርይ እንደሆነ ሁሉ፣ የአማርኛም ዋናው መለዮው ከሌሎቹ ቋንቋዎች በተለየ መልኩ ይኸንን ተመሳሳይ ጠባይ ማንፀባረቁ ነው።
በሁለተኛ ደረጃ፣ የቤተሰብ ወይንም የአካባቢው ቋንቋ እያንዳንዱን ኢትዮጵያዊ ከጐሣው ጋር እንደሚያተሳስር ሁሉ፣ አማርኛም በአገር ደረጃ መላውን ሕዝብ ከኢትዮጵያና ከኢትዮጵያውያን ጋር ያቈራኘዋል። ማእከላዊ መንግሥት ጠንካራ በነበረበት ወቅት ብቻ ሳይሆን፣ የባላባቶች ጡንቻ በጠናበት በዘመነ መሳፍንትም እንኳን አማርኛ ቋንቋቸው ያልሆኑ፣ የየአካባቢው መሪዎች ሳይቀሩ፣ በአገር ውስጥም ሆነ ከአገር ውጭ ይጻጻፉ የነበሩት በአማርኛ ነበር። ይኸም ማለት ከሥልጣናቸው ሥር ያለው ሕዝብ ይጠቀም በነበረው በአፍመፍቻ ቋንቋው አይደለም ማለት ነው። ወያኔዎች ልብ አላሉትም እንጂ፣ አፄ ዮሐንስ እንደነሱ የትግራይ ተወላጅ ናቸው። ግን አማርኛን የኢትዮጵያ መንግሥት ቋንቋ በማድረግ ብቻ አላቆሙም። የአገሪቷ ንጉሠነገሥት እንደመሆናቸው፣ መንግሥታዊ ሥራቸውን ያካሄዱት በቀዬአቸው ዘይቤ ማለትም በአፍመፍቻቸው ”ትግርኛ” ሳይሆን፣ በብሔራዊው የ“አማርኛ’ ቋንቋ እንደነበር ታሪክ ያስረዳናል። እንደኢትዮጵያ ንጉሥነገሥት ለትግርኛ ተናጋሪ ሕዝባቸው ሲናገሩ፣ ወደትግርኛ ተርጓሚ አቁመው በአማርኛ እንጂ በራሳቸውና በሕዝባቸው አፍመፍቻ ቋንቋ አልነበረም። አገር ሊወርር የመጣውን ባዕድ ጠላት እንዲቋቋምና እንዲመክት የክተት አዋጃቸውን ለመላዋ ኢትዮጵያ ሕዝብ ያስተላለፉት በትግርኛ ሳይሆን በአማርኛ ነው። በዚህ አዋጅ ነው እንግዲህ ከማንኛውም የዘመናችን ምሁራን ገለጣና አመለካከት በበለጠ መልክና ስልት ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት ምን መሆናቸውን በተጨባጭና ግዙፍ ማስረጃ ተንተርሰው፣ እንዲህ ያሉት፤ “የኢትዮጵያ ልጅ ሆይ፣ ልብ አድርገህ ተመልከት። ኢትዮጵያ፣ አንደኛ፣ እናትህ ናት፤ ሁለተኛ፣ ዘውድህ ናት። ሦስተኛ፣ ሚስትህ ናት። አራተኛ፣ ልጅህ ናት። ዐምስተኛ፣ መቃብርህ ናት።” እንደዚህ በመሰለ ቀላል ግን ግሩም፣ ድንቅና አስቀኚ፣ ማንም ኢትዮጵያዊ በሚገባው የአማርኛ ቋንቋ ነው እንግዴህ የኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት ምሥጢርና ትርጒም ምን እንደሆነ የነገሩልን።
እንዲሁም በምዕራብ ኢትዮጵያ፣ በ፲፱ኛ ዘመነ ምሕረት በማቈጥቈጥ ላይ የነበሩ ራስገዝ የባላባት መንግሥታት፣ ኦሮሞኛ አፍመፍቻቸው ሁኖ እያለ ይጻጻፉ የነበሩት በአማርኛ እንጂ በኦሮሞኛ አልነበረም። ቈይቶም በኢጣሊያን ሁለተኛ ወረራ ወቅት፣ በእንግሊዝ ጐትጓችነት “የምዕራብ ኢትዮጵያ የጋላ ባለቃልኪዳን መንግሥታትን” ለማቋቋም የቃጡት፣ እነደጃዝማች ሀብተማርያምን የመሳሰሉት ገዢዎች፣ ከእንግሊዝና ከኢጣልያን መንግሥታት ባለሟሎች ጋር የተጻጻፉት በኦሮሞኛ ሳይሆን፣ በአማርኛ ነበር። ወደበስተኋላ ገፋ ካልን ደግሞ፣ የዘመነ-መሳፍንት የኦሮሞ ገዢዎችም ቢሆኑ የተጠቀሙት አማርኛ እንጂ፣ ኦሮሞኛ አልነበረም። ከነሱ በፊት በዐሥራሰባተኛ ዘመነምሕረት መጀመርያ ላይ የኦሮሞ ብሔረሰብ አባል እንደሆነ የሚነገርለት የወቅቱ ንጉሠነገሥት ከፍተኛ ባለሟልና ምሁር ደጃዝማች ጢኖ ከዐረብኛ እያነጻጸረው “የኛም አማርኛ ቋንቋችን” በማለት የቋንቋውን ታላቅነት በማወደስ አድናቆቱን ገልጧል። እነዚህ ኋለኞቹ የኦሮሞ መሪዎችና ልሂቃን የሱን ፈር ቢከተሉና ከአፍመፍቻቸው ዘይቤ ይልቅ ለአማርኛ ዕውቅና ቢሰጡ አይገርምም። ሌላው ቀርቶ፣ ግራኝም ሆነ የሠራዊቱ አባላት አማርኛ ይናገሩ እንደነበር፣ የወረራ ታሪክ ጸሓፊው ይመሰክርልናል።
የውጭ አገር ጸሓፊዎችም የሚነግሩን አማርኛ ምን ያህል በኢትዮጵያ እንደተስፋፋ ነው። በአውሮጳ የኢትዮጵያ ጥናት መሥራች በመባል የሚታወቀው ጀርመናዊው ኢዮብ ሉዶልፍ በዐሥራሰባተኛ ዘመነምሕረት መኻል ላይ ሲጽፍ፣ በኢትዮጵያ የተለያዩ አካባቢዎች የየራሳቸው ዘይቤዎች [የአካባቢ ቋንቋዎች] ቢኖሩም፤ ማናቸውም ከወንዝ እንደማያሻግሩ፣ “ልሳነ ንጉሥ” ተብሎ የሚጠራው አማርኛ ግን፣ በግእዝ ቋንቋም ሆነ በሁላቸውም የኢትዮጵያ ዘይቤዎች ላይ የበላይነት እንዳገኘ ይነግረናል። አማርኛን የሚናገር መንገደኛ መላዋን ኢትዮጵያ ከጫፍ እስከጫፍ አላንዳች ችግር መጓዝ እንደሚችልም ይገልጥልናል። ይኸ ሁሉ የሚያመለክተን አማርኛ የመላ ኢትዮጵያውያን ቋንቋ ከሆነ አዝማናት ማስቈጠሩንና፣ በአገሪቷም የሚኖረው ሕዝብም ዋና መተሳሰርያውና መግባቢያው ሁኖ እንደቈየ ነው።
ሦስተኛ፣ ኢትዮጵያዊነትን ለመላው ዓለም ጐልቶ እንዲፈነጥቅ፣ የኢትዮጵያም ታሪክ ጠባይ ከሌላው ዓለም የተለየ እንዲሆን፣ ከረዱት ምክንያቶች አንዱ አማርኛ በመኖሩ እንደሆነ አይጠረጠርም። የታሪክ ሰዎች፣ የቀሩት አፍሪቃውያን በቀላሉ የአውሮጳውያን የቅኝ ግዛት ምርኮኞች እንዲሆኑ ካበቋቸው ምክንያቶች አንዱ፣በርካታውን ሕዝብ የሚያግባባ አንድ-ወጥ ቋንቋ ስላልነበረ እንደሆነ ይነግሩናል። ከዚያም ባሻገር፣ ባለሥልጣናቱ ትእዛዝና መምርያ ለሕዝብም ሆነ ለበታቾቻቸው በጽሑፍ የሚያስተላልፉበት የጋራ ቋንቋ ባለመኖሩ ነው ብለውም ያትታሉ። በዚህ ረገድ ስለኢትዮጵያውያን የሚነገረው እጅግ በጣም የታደሉ ሕዝብ እንደሆኑ ነው። ከመላዋ ጥቊር አፍሪቃ በተለየ መልኩ፣ በርካታው ሕዝብ የሚግባበት ቋንቋ አላቸው። ከዚያም በዘለለ የንግግር ብቻ ሳይሆን በፊደል የተቀረጸ ብቸኛው የአፍሪቃ ቋንቋ እንደመሆኑ ኢትዮጵያውያንን ከመላው ጥቁር ሕዝብና አፍሪቃ ልዩ ያደርጋቸዋል። ምክንያቱም በ፲፮ኛ ዘመነምሕረት በርካታውን ዓለም ከሥልጣኑ ሥር ባንበረከከው በኦቶማን [ቱርኮች] ወራሪ ጦርም ሆነ፣ ሦስት መቶ ዓመት ቈይቶ በ፲፱ኛ ዘመነምሕረት መላ አፍሪቃንና አብዛኛውን ነጭ ያልሆነውን ዓለም ተቈጣጥሮ በነበረው በአውሮጳውያኑ ቅኝገዢ ሠራዊት ድል ሊጐናፀፉ የቻሉት፣ አማርኛ እንደብሔራዊ ቋንቋ በማገልገሉ ነው ይባላል። አለአማርኛ ለመላው ዓለም አስቀኚና አስደናቂ ታሪክ ያፈራው የኢትዮጵያውያን ጀግንነትና ትግል፣ በቋንቋ ካለመግባባት የተነሣ ሳይገነባ እንደቀረው እንደባቢሎን ግምብ ከንቱ ሊሆን በቻለ። ኢትዮጵያም ኩሩ የነፃነት ታሪኳን ለመጠበቅ ባልቻለች፤ ኢትዮጵያውያንም ዛሬ የሚታየውን የሥነልቦና ጥንካሬንና አልበገርነትን ከትውልድ ወደትውልድ ለማስተላለፍ ባልታደሉም ነበር ተብሎ ይነገራል።
ከላይ የተባሉት ነገሮች የሚነግሩን ነገር ቢኖር፣ አማርኛና ኢትዮጵያዊነት ርስበርስ የሚወራረሱ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎች እንደሆኑ ነው ማለት ይቻላል። ወደዐሥራስድስተኛ ዘመነምሕረት መጨረሻ ላይ የኦቶማኖችን ጦር የደመሰሰው አፄ ሠርፀድንግል በአክሱም በክብር ሲነግሥ፣ የቀረቡት የመሣርያ ዐይነቶችና ጨዋታዎች “የቱርክና የአማራ” ነበሩ ሲል የታሪክ ጸሓፊው ይነግረናል። የተዋጋው ጦር ልክ በዐሥራዘጠነኛ ዘመነምሕረት ላይ ኢጣሊያንን እንደተዋጋው እንደዐድዋው ሠራዊት፣ ከመላዋ ኢትዮጵያ አካባቢ የተወጣጣ እንደመሆኑ፣ “አማርኛ” ከነዋሪው ሕዝብ ቋንቋነት ዐልፎ የ“ኢትዮጵያዊነትም” መግለጫ እንደሆነ ያመለከታል ብል የተሳሳተ ግንዛቤ አይመስለኝም። በዘመናችንም፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ሲስፋፋ፣ የሕዝቧ ክብር በዓለም ከፍ ሲል፣ አማርኛም አብሮ በዚያው ልክ ሲያድግና ሲከብር፣ ሲደነቅ ታይቷል። ለምሳሌ፣ በሺዘጠኝ መቶዎቹ መካከል በብዙዎች አገሮች በተለይም በምዕራብ ዓለም ዩኒቬርሲቲዎች ራሱን የቻለ የአማርኛ ጥናት ክፍል እንደነበረ ብዙዎቻችን በዐይናችን ያየነው ጉዳይ ነው። “ያትውልድ” ከተባለው የሠረፀው የወያኔዎች ቡድን ሥልጣኑን ከተቈናጠጠበት ጊዜ ጀምሮ ግን የኋላ ደራሾቹ እንደነሱዋህልና ሀውሳ የመሳሰሉት አማርኛን እየተኩ ለመሄድ በቅተዋል። የአማርኛ ጥናት ማእከሎችም ተማሪ አጥተው እየተዘጉ መሄዳቸው፣ የኢትዮጵያ ታላቅነት፣ አገሪቷም በዓለም-ዐቀፍ ደረጃ ያላት ተደማጭነት፣ የሕዝቧም ሆነ የኢትዮጵያዊነት ክብር ምን ያህል እንደወረደና እንደዘቀጠ፣ እንዴትስ እንደተዘቀዘቀ አመልካች ነው ቢባል ከእውነት የራቀ አስተያየት አይመስለኝም።
ደጃዝማች ተክለብርሃንና ወያኔ፣ እንዲሁም እነሱን የመሳሰሉት የዘመናችን አገርበቀል የሆኑት አብዛኞቹ አክራሪና የግራና የቀኝ ዘመም ድርጅቶች እንደሠለጠኑ ቋንቋዎች አድርገው የሚያዩት ድንበር ረግጠው ወሰን ተሻግረው የሌላውን ሕዝብ መብት ደፍጥጠው፣ ባህሉን ጨፍልቀው የበላይነታቸውን ተቃዋሚ ደምስሰው፣ በሌላው በመጫን የተስፋፉትን ነው። አብዛኛው እንደእንግሊዝኛና ፈረንሳይኛ የመሳሰሉ የምዕራባውያን ቋንቋዎችም ሆኑ፣ እንደዐረብኛ ያሉት የጐረቤቶቻችን የመካከለኛ ምሥራቅ ቋንቋዎች “የሠለጠኑ” እንዲሆኑ የበቁት በዚህ መልክ እንደሆነ አመልክቻለሁ። አማርኛ ግን በዕድሜ ከነዚህ ሁሉ ባለፀጋ ሁኖ እያለ፣ እንደነሱ ሊስፋፋ ያልቻለበት በሕዝብ የመግባባት ፍላጎት እንጂ በጉልበት ላይ የተመሠረተ ቋንቋ ባለመሆኑ ካልሆነ በስተቀር ሌላ ትርጒም የለውም። ገዢው ክፍል ራሱ ከተለያየ አካባቢና ቋንቋ ተናጋሪ የመጣ አካል እንደመሆኑ እንደሌላው አገር ባለሥልጣናት ከሥሩ በነበሩት ሕዝብ ላይ ቋንቋውን በግድ የመጫን ዝንባሌ አላሳየም። አፄ ዮሐንስ የአፍመፍቻቸው ቋንቋ ትግርኛ ሁኖ ሳለ፣ አንድ ወጥ ሃይማኖት ሕዝቡ እንዲከተል በግሁድ ሲያስገድዱ፣ አማርኛ ብሔራዊ ቋንቋ እንዲሆን ከመወሰን ዐልፈው የግዴታ ሁሉም ቋንቋውን መናገር አለበት የሚል አዋጅ ግን አላወጡም።
የአማርኛ ታላቅነቱ የሚታየው በስፋቱና በተናጋሪው ብዛት ከ’ሥልጡኖቹ’ ቋንቋቸው መካከል ባይሆንም፣ በቀረው በማንኛውም መስክና መስፈርት ግን ይበልጣቸዋል ማለት ይቻላል። ሐቁን ለመናገር፣ በዘመናዊ ፈጠራዎች ቃላት ጉድለት ካልሆነ በስተቀር፣ በምንም ዐይነት ደረጃ ሊወዳደሩት አይችሉም ማለት ይቻላል። የኪነጠቢብ ሥራ በሚመስል የሆኄያቱ ውበትና ድምቀት፣ በአነባቡ ቀላልነት፣ እንዲሁም በይዘቱ ጥልቀት፣በመልእክቱ ምጥቀት፣ በገለጣው ረቂቅነት፣ አማርኛ ወደርየለሽ፣ ምርጥና ዘመናዊነትን ያሟላ ቋንቋ መሆኑ አይካድም። ሆኄያቱ ከሌሎቹ አገሮች ሲተያዩ በቊጥር በዛ ያሉ ይምሰሉ እንጂ፣ ሐቁ ግን ከአብዛኛዎቹ ቋንቋዎች ፊደላት ሲነጻጸሩ እጅግ በጣም ጥቂቶች ናቸው። እንደላቲን በትልቅና በትንሽ፣ በእጅ፣ በመኪናና በአጭር ጽሕፈት ሲጻፉ የተለያዩ ፊደሎች የሉትም። አንዴ ጠንቅቋቸው ላወቃቸው በቅልጥፈትና በጥራት፣ በቀላልነትና በግልጽነት፣ እንዲሁም በመልካቸው ቅርጸት፣ በሚይዙት የቦታ መጠን ማንኛውንም የሌላውን ዓለም ቋንቋ ፊደላት በእጅጉ ያስንቃሉ።
ይሁንና፣ ከሌሎች አገሮች ብሔራዊ ቋንቋዎች ጋር ሲተያይ፣ በሁሉም ረገድ አመቺና የረቀቀ ቋንቋ ቢሆንም፣ ከዕድሜው ርዝመት አንጻር ሲሰላ ግን እንደነሱ ሊያድግ አልበቃም። ያ ያልሆነበትም ምክንያት ግልጥ መሰለኝ። ከላይ እንደተገለጠው፣ አብዛኞቹ የዓለም መንግሥታት ከተከተሉት መርህ በተለየ መልኩ፣ የኢትዮጵያ ማእከላዊ መንግሥት ቋንቋዉ የአፍመፍቻው ባልሆነው ኅብረተሰብ ላይ በግድ መጫን የለበትም እያለ ያራምድ የነበረው መንግሥታዊ መርህ ነው። ይኸ አቋም አማርኛ እንደሌሎቹ የዓለም ብሔራዊ ቋንቋዎች በቶሎ የማደግ ዕድሉን እንደቀጨው አይጠረጠርም። ይሁንና የራሱ ፊደል ያለው የዕድሜ ብቻ ሳይሆን የንግግር ከበርቴ የሥነጽሑፍ ቋንቋ መሆኑ በበኩሉ ተቀባይነቱ በአገሩ ብቻ ሳይሆን በመላዋ አፍሪቃ ለመስፋፋት ችሎታም ዕድሉም እንዳለው አይካድም። ያልሆነበት ምክንያት ከቋንቋው ደካማነት ሳይሆን፣ ከአገሩ መሪዎች ነዘኅላልነትና ብሔራዊ ራእይ ጉድለት፣ ከምሁራኑና ልሂቃኑ መደብ የአሳብ ድኽነትና የአመለካከት ጠባብነት ብቻ ነው።
ከሺዘጠኝመቶስድሳዎቹ ጀምሮ እየተደጋገመ በመተረክ እንደእውነት የተወሰደ ሐሰት አለ። እውነቱን ለመናገር ሐሰት ሳይሆን ልበወለድ [myth] ነው ልበለው። ይኸውም አማርኛ ብቻ ካልሆነ በስተቀር፣ ቋንቋችንን እንዳንናገር በመንግሥት ተከልክለን ነበር የሚል የቋንቋና የባህል ጭቈና ትርክት ነው። የራሴን ጨምሮ አፍመቻቸው አማርኛ ባልሆኑ በተለያዩ አካባቢዎች ኑሬአለሁ። የአካባቢው ያልሆነ ሰው እስካልገጠመው ድረስ፣ በየሄድሁበት የአካባቢው ሕዝብ ርስበርሱ ይናገር የነበረው በየራሱ ዘይቤ እንጂ በአማርኛ ሲናገር አልገጠመኝም። አማርኛ እንደሌላው ትምህርት በትምህርት ቤቱ ለመማርያ ከተመደበለት ሰዓት አልፎም አያውቅም። በመንግሥት ጋር በሚደረገው ግንኙነትም ቢሆን፣ ቋንቋውን ለማያውቀው በቋሚ አስተርጓሚ እንደሚከናወን ራሴ በገዛ ዐይኔ ያየሁትና የገጠመኝ ጉዳይ ነው። ልክ እንደብሔር ጭቈና ትርክት፣ የአማርኛም የግድ ጫና መረን የለቀቀ የጽንፈኞችና የተከታዮቻቸው የሐሰት ፍብረካ እንጂ ምንም ዐይነት እውነተኝነት የለውም ማለት ይቻላል።
አማርኛ እንደሌሎቹ ቋንቋዎች በጉልበት ባይጫንም፣ ዘመናዊ ቃላትን ወደጐን ብለን ከሌላው ብናመዛዝነው ከየትኛውም አገር ቋንቋ፣ ‘ሥልጡኑ’ እንኳን ሳይቀር እሱን ያህል የተጣበበና የተራቀቀ የሥነጽሑፍ ዘርፍ አላዳበረም። የትኛ አገር ቋንቋ ነው በንግግር ጥልቀቱ፣ በአሳብ ርቅቀቱ፣ በፈሊጥ ምጥቀቱ በምሥጢራዊ ይዘቱ የአማርኛን ቅኔ የሚስተካከል። የትኛ አገር ነው እንደሰምና ወርቅ አስቀኚ፣ በምሳሌያዊ አነጋገሩ የበለጸገ ቋንቋ ያለው። አላንዳች ጥርጥር ኢትዮጵያዊው አማርኛ ብቻ ነው ማለት ይቻላል። እንግዴህ ደጃዝማች ተክለብርሃን ወልደአረጋይ ማለት የሚገባው “አማርኛ በመማሬ ያጠፋሁት ጊዜ ይቈጨኛል” ሳይሆን ምን ጊዜም ቢሆን ያኰራኛል፤ አለበለዚያም “ሁሉንም አጠናቅቄ ባለመማሬ ይቈጨኛል” መሆን ነበረበት። የሚያሳዝነው እሱና ድርጅቱ እንዲህ ዐይነቱን የመጠቀና የተራቀቀ ከፍተኛ አስተሳሰብ ለማስተናገድ አልታደሉም።
ፈጣሪ ሣይደግሥ አይጣላም። “ወላድ በድባብ ትሂድ!” የሚባለው ለዚህ ነው። ሀገራችን ይህን እጅግ ድንቅ ሰው የመሠሉ በጣት የሚቆጠሩ ምሁራን ባይኖሯት ኖሮ የሀገራችን ታሪክ ተዳፍኖ የማንም አክራሪ ጎሠኛና ሆዳም ብንዳ መፈንጫ እንደሆነች ትቀር ነበር።
የፕሮ. ኃይሌ ላሬቦን ጽሑፍም ሆነ ንግግር አለማንበብና አለማድመጥ ፈጽሞ አይቻልም። እግዚአብሔር ረጅም ዕድሜ ከጤናና ከተሟላ ሠላም ጋር ይሥጥልን፤ የኢትዮጵያን የማይቀር ትንሣኤም ያሣይልን፤ያሣየን።
በዩቲዩብም እንዲነበብ ቢደረግ ተደራሽነቱን ያሰፋዋልና መልካም ነው። ዕውቀት ጠል የሆነው አብዛኛው የማኅበረሰብ ክፍል ይህን መሠል እውነተኛ ትንትኔ ቢያነብና ቢሰማ በጊዜ ሂደት የተወለጋገዱ ነገሮች እየተቃኑ ሊሄዱ ይችላሉ።
ዘረያቆብ ነህ ዘረ ሐጎስ ኢትዮጵያዊነት ላይ ያነጻጸረ መልካም ጽሁፍ ሲጻፍ ምክንያቱ ባልታወቀ ሁኔታ ደምህ ይፈላል እራስህን መቆጣጠር ባለመቻልህም ስድብህ ይከተላል። አቅምህ የስድብ አቅም ካልሆነ በስተቀር እንደ ሐይሌ ላሬቦ የተሟላ ጽሁፍ ልከህ እንመልከተው። ይህ የጠገበ ምሁር ወደፊትም ወደ ሁዋላም ተጉዞ ምልከታውን ሰጠን ሌላው ቢቀር አንተም ብልግናህን የገለጽክበት በዚህ ቋንቋ ነው።
እንዴ መች ነው ነገርን አገናዘብህ ቁም ነገር የምትጽፍበት ለነገሩ ቤተሰብ የለህም እንጅ ቢኖሩህ ካንተ ምን ሊማሩ ነው? ቢኖ ነገር እየጠጣህ ኢትዮጵያን ክፍል አትምጣ የምታነበው ሁሉ የኢትዮጵያን ታላቅነትና ተስፋ በመሆኑ ደም ብዛትህ ጨምሮ በተቀመጥክበት ይገለብጥሀል እመነኝ።
ነጻ ወጥተሀል ነጻነትህን አጣጥም ወደሁላ አትመልከት እሱ አልፎበታልና መንፈስህ ሰላም እንዲያገኝ ወይ ወደ ጥልያን ወይ ወደ አረብ ሂደህ ኑር በማንኛውም የሚቀርቡህ እነሱ ናቸውና መቼም ለኢትዮጵያዊነት ክብር የታደልክ አይደልህምና። ሀይሌ ላሬባ ለዚህ ብልግናህ መልስ ይሰጠኛል ብለህ አትጠብቅ።
ቶም ከተማሩ አይቀር እንዳንተ ነው ለትግሬዎች ኑርላቸው አንተም የገብረኪዳን ደስታን ጽሁፍ ተጋተው ይሄ ላንተ አይመጥንም ይበዛብሀል።እኛ እናንተ ዘንድ አንመጣ እዚህ ምን ቀራችሁ? ልታብዱ ነው መሰል።
ፕሮፌሰር ላሬቦ፣ ታላቅ ሰው ነዎት። የ ታሪክ ምሁር ማለት እንደ እርስዎ አይነቱን እንጂ እንዲሁ ለ ፖለቲካ ፍጆታ ታሪክን እያጣመመ የሚጽፍ አይደለም። እባክዎ የዘመኑ ፖለቲከኞችን ትርክት ልክ በእንደዚህ አይነት ጽሁፍዎ ማጋለጡን ይበርቱበት። ለ ኢትዮጵያውያን ብዙ ትምህርት ይሰጣልና።
ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን በረራታት መንገዲ ኣየር ፤ ኣገልግሎት ወደብ፥ ካብን ናብን ምንቅስቓስ ህዝቢ ክጅምርን ኤምባሲታት ክኽፈቱን ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ኣብ ኤርትራ ዑደት ዝገብር ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣፍሊጦም ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነዚ ዘፍለጡ: ሰንበት ሾሞንተ ሓምለ ንኽብሪ'ቲ መሪሖሞ ዝመጸ ላዕለዋይ ልኡኽ ፈደራላዊት ሪፖብሊክ ኢትዮጵያ ብፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝተገብረ ናይ ድራር እንግዶት እዩ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብቲ ኣጋጣሚ: ፕረዚደንት ኢሳያስ ንጉዳይ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ዘርኣዮ ቅሩብነት ተገዳስነትን ዘለዎ ኣኽብሮትን ድሕሪ ምግላጽ: “ኩነታት ሞት ኣልባ ኩናት ዛዚምና ናብቲ ክልቲኦም ህዝብታት ዝረብሑሉ ምዕራፍ ንምስግጋር ዝጀመርካዮ ቅዱስ ዕላማ ሸትኡ ከምዝወቅዕ ኣይጠራጠርን” ክብሉ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣሞጊሶም።
ፕረዚደንት ኣብይ ብዘይካዚ: ቅድሚ ዕስራ ዓመት ብዘጋጠመ ግጭት ህይወቶም ንዝሰኣኑን ንዝሰንከሉ ኤርትራውያን ዝተሰምዖም መሪር ሓዘን ንኤርትራውያን ስድራቤታት ዝገለጹ ክኾኑ ከለው: "ብድሕሪ ሕጂ ኲናት ኣይንዘክር፤ ብድሕሪ ሕጂ ዘለና ዓቕሚ: ናይ ልምዓት ዓቕሚ: ናይ ሰላም ዓቕሚ እናተላዘብና ብቑልጡፍ ሰሪሕና ንክልቲኦም ህዝብታት ክንክሕስን ዘሎ ርክብ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ንምስግጋሩ በዚ ኣጋጣሚ ከረጋግጸልኩም እፈቱ" ድማ ኢሎም።
“ዶክተር ኣብይ ዝወሰዶ ሕርያ ቀሊል ሕርያ ኣይኮነን” ኢሎም ንዕዱማት ዘዘኻኸሩ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብወገኖም: እዚ ሕርያ’ዚ ን 25 ዓመት ዕድል ተፈጢሩ: ኩነታት ተቐይሩ: ናብ ዝሓሸ ዝዓበየ ምዕባለ ይኽየድ ኣሎ ኣብ ዝተባህለሉ: እቲ ዕድል በቲ ዝተፈጥረ ኩነታት ከምዝተኾልፈ ኣስሚሮምሉ።
ን25 ዓመታት ዝጠፍአ ግዜን ዝተኸስረ ዕድልን ብዝኾነ መንገዲ ክትልክዖውን ዝከኣል ከምዘይኮነ ዝገለጹ ፕረዚደንት ኢሰያስ: “ሎሚ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ግን ኣይከሰርናን። ኣይጠፍኣናን። ንብረትና ብሙሉኡ መሊስናዮ” ኢና ድማ ኢሎም።
ንውዕውዕ ኣቀባብላ ህዝቢ ኣመልኪቶም ፕረዚደንት ኢሰያስ ንዕዱማት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል: ናይ ልቡ ስምዒት ብፍኑው መንገዲ መቆጻጸሪ ዝሰኣነ ናይ ሓቀኛ መግለጺ ተርእዮ ምዃኑ ጠቒሶም “ እንቃዕ ሓጎሰና: ንኹሎም ኣብዚ ዘለው ኣጋይሽ ምሳና ድማ እንቃዕ ሓጎሰኩም: እንቃዕ እዚ ርኣኹም - ናይ ብሓቂ ስምዒት ናይዚ ሃገር እንታይ ምኻኑ ርኢኹም ኣለኹም“ ድማ ኢሎም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተፈላለዩ ባህላውን ዘመናውን ደርፍታትን ሳዕስዒታትን ዝቐረቡ ክኾኑ እንከለው: ነቲ መድረኽ ዝዕዘቡ ዝነበሩ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ገጾም ሓጎስን ፍሽኽታን ይንበብ ነይሩ።
እቲ ናይ ድራር እንግዶት ብቐጥታ ብመገዲ ተለቪዥን ኤርትራ ዝተመሓላለፈ ክኸውን እንከሎ: ተለቪዥን ኢትዮጵያውን ነቲ ፈነወ ብቐጥታ የመሓላልፎ ምንባሩ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
Previous articleKings of the Nile – የሱዳን ውሸት ድንበር ላይ ችግር የለም ሌላ እጅም የለበትም መሐመድ አልዐሩሲ | በኡስታዝ ጀማል በሽር –
በመቀሌ ከተማ ደግሞ ድምፃዊት ማህሌት ወልደጊዮርጊስ ነዋሪዎችን በማስተባበር ከተማውን በማፅዳት ላይ ትገኛለች። በጉልበትና በሃሳብ ያገዟትን የከተዋን ወጣቶች ደጋግማ አመስግናለች። ግርማይ ገብሩ ተጨማሪ ዘገባ አለው።
እቲ መንግስቲ፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ኣሎ ዝብል ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ንምቕዋም፣ ደገፍቱን ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቓወሙ ኢትዮጵያውያን ናብ ጄኔቫ ክውሕዙን ነቲ ንሳቶም ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፊ ድማ ብቀጥታ ብኤሪ ቲቪ ንኸመሓላልፎን ልዑል ውዳቤ’ዩ ኣካይዱ።
ነዚ ንምስልሳል ካብ ኣስመራ ዝተላእከት ኤፍሬም ግደን ኣሕመድ ዑመርን ዝተባህሉ ክልተ ጋዜጠኛታት ሬድዮን ቲሌቪዥንን ተፈሪ ተኽለ ዝተባህለ ከኣ ሰኣላይን ዝሓቖፈት ጉጅለ ኣባላት ሚኒስተሪ ዜና፣ ካብ ኤምባሲ ኢጣልያ ሸንገን ቪዛ ብምሕታት ናብ ጄኔቫ ኣምሪሖም።
ባለፉት ሶስት ሳምንታት በዲፕሎማሲው መስክ የተሰሩት ስራዎችን በተመለከተ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የሰጠው መግለጫ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
‘ሕጂ’ውን ቅኒት መዝሙር ሰላም ንክልቲኡ ህዝቢታት’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ጽባሕ ቀዳም ተቐማጦ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ከባቢኡን ዲቕ ዝበለ ሙዚቃዊ ምርኢት ይጽበዮ ኣሎ።
ነቲ ሙዚቃዊ ምራኢት ንምድማቕ ኮኸባት ኪነ ጥበባዊያን ኢትዮጵያን ኤርትራን ናብ’ቲ ስፍራ ተበጊሶም ኣለው። ሎሚ ዓርቢ ኣብ ሽረ ምስ በጽሑ ዘዘራረብናዮም ኢትዮጵያዊ መርከብ ባርያጋብር (ቦኒትዋ)ን ኤፍረም ኣማረን ‘ናብ’ቲ ምርኢት እኹል ምድላው ገይሮም ከምዝነቐሉ’ ገሊጾምልና ኣለው።
ኣብ ጉጅለ/ባንድ ግዕዝ ተሓቒፎም ዘለው ጆን ራስታ፣ ናሆም ዮሃንስ፣ ኤፍረም ኣማረ፣ ዓለምሰላም ወላይን መርከብ ቦኒትዋን’ዮም። ነቲ ሙዚቃዊ ምርኢት ዘዳለውዎ ብምትሕብባር 'ሰለብሪቲ ኢቨንትስን' ወናኒ ሃብቲ ኣቶ ዳዊት ገ/ሄርን ምኳኑ'ውን ተፈሊጡ ኣሎ።
Job Requirement 8ኛ ክፍል ያጠናቀቀ ሆኖ አግባብ ያለው የታደሰ የአሽከርካሪ ብቃት ሙያ ማረጋገጫ ፈቃድ ከበቂ የሥራ ተያዥ ጋር ማቅረብ የሚችል እና በተመሳሳይ የሥራ መደብ ላይ ቢያንስ 4 ዓመት የሰራ ብዛት:2 የሥራ ቦታ:አዲስ አበባ How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ …
Job Requirement 8ኛ ክፍል ያጠናቀቀ ሆኖ አግባብ ያለው የታደሰ የአሽከርካሪ ብቃት ሙያ ማረጋገጫ ፈቃድ ከበቂ የሥራ ተያዥ ጋር ማቅረብ የሚችል እና በተመሳሳይ የሥራ መደብ ላይ ቢያንስ 2 ዓመት የሰራ ብዛት:2 የሥራ ቦታ:አዲስ አበባ How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ …
Job Requirement 8ኛ ክፍል ያጠናቀቀ ሆኖ አግባብ ያለው የታደሰ የአሽከርካሪ ብቃት ሙያ ማረጋገጫ ፈቃድ ከበቂ የሥራ ተያዥ ጋር ማቅረብ የሚችል እና በተመሳሳይ የሥራ መደብ ላይ ቢያንስ 6 ዓመት የሰራ ብዛት:30 የሥራ ቦታ:ለፕሮጀክቶች How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ አበባ …
Job Requirement 8ኛ ክፍል ያጠናቀቀ ሆኖ በጎማ ጥገና ላይ ቢያንስ 6 ዓመት የሰራ ብዛት:2 የሥራ ቦታ:መገጭ(ማዕከላዊ ጎንደር) እና ሻሸመኔ How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ አበባ ጉለሌ ክፍለ ከተማ ከሰሜን መዘጋጃ ከፍ ብሎ አዲሱ ገበያ ሸገር መናፈሻ ሳይደርስ ፖላንድ …
Job Requirement በመረጃ ቴክኖሎጂ ወይም ኮምፒውተር ሳይንስ ከታወቀ የቴክኒክና ሙያ ስልጠና ኮሌጅ ተመርቆ በሙያው ቢያንስ 2 ዓመት በኮንስትራክሽ መሣሪያዎች ላይ የሰራ የሥራ ቦታ:መገጭ(ማዕከላዊ ጎንደር) How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ አበባ ጉለሌ ክፍለ ከተማ ከሰሜን መዘጋጃ ከፍ ብሎ አዲሱ …
Job Requirement በመረጃ ቴክኖሎጂ ወይም ኮምፒውተር ሳይንስ ከታወቀ የቴክኒክና ሙያ ስልጠና ኮሌጅ ተመርቆ በሙያው ቢያንስ 3 ዓመት በኮንስትራክሽ መሣሪያዎች ላይ የሰራ የሥራ ቦታ:ሻሸመኔ How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ አበባ ጉለሌ ክፍለ ከተማ ከሰሜን መዘጋጃ ከፍ ብሎ አዲሱ ገበያ …
Job Requirement በመረጃ ቴክኖሎጂ ወይም ኮምፒውተር ሳይንስ ከታወቀ የቴክኒክና ሙያ ስልጠና ኮሌጅ ተመርቆ በሙያው ቢያንስ 3 ዓመት በኮንስትራክሽ መሣሪያዎች ላይ የሰራ ብዛት:3 የሥራ ቦታ:ሻሸመኔ How to Apply ከዚህ በላይ በተመለከተው መሰረት መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የትምህርትና የስራ ልምድ ማስረጃችሁን ዋናውን ከማይመለስ ፎቶ ኮፒና ከማመልከቻ ጋር በማያያዝ አዲስ አበባ ጉለሌ ክፍለ ከተማ ከሰሜን መዘጋጃ ከፍ ብሎ አዲሱ …