Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ነቲ ወተሃደራዊ ኣብ ትሕቲ ገባራዊ ቁጽጽር ምእታው፡ ነቶም መራሕቲ ምስግጋር ንሃገራዊ እምነትን ኣህግራዊ ወግዓውነት ንኽረኽቡ ከተባብዕ ይሕግዝ። ከምኡውን፡ እቲ ምዕባለ ምርጫዊ መሳሪሕታት ድሌት ናይ ቡዙሓን ዘንጸባርቕን፡ ነቶም ኣብ ምርጫ ዝተሰነፉ፡ እቲ ቀንዲ ሻቕለቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር ክረጋገጽ ከሎ ‘ዩ። ኣብ መብዛሕቲአን ሃገራት ምንዳፍ ሓድሽ ቅዋም ግድነታዊ ‘ዩ፡ ኢንዶኒስያ ግዳ፡ ነቲ ናይ 1945 ቅዋም ገለ ዓንቀጽት ጥራሕ ለዊጣ ዓቀበቶ፡ ፖላንዳ ‘ውን፡ ንምሉእ ሓድሽ ቅዋም ክሳብ ሓያሎ ዓመታት፡ ድሕሪ ምውዳቕ ዴስነት ዝሓልፍ ኣየጽደቐቶን።
ሰፊሕ ቡዙሕነት ዘለዎም ተሳተፍቲ፡ ኣብ ምንዳፍ ቅዋም ክሳተፉ ይግባእ፡ እቲ ቅዋም ነቲ ዋና ዝኾነ ሻቕሎት፡ ናይ ቀንዲ ኣገደስቲ ዝኾኑ ክፋላት ሕብረተስብ፡ ምእታን ክፈትሕ፡ ዋላ‘ኳ ‘ዚ ንግዜያዊ፡ ንዲሞክራሲ ዝገትእ መሳሪሕታት ምቕባል እንተኾነ። ኣብ ግምት ክእቱ፡ እቲ ን25 ዓመት፡ ድሕሪ ምዕናው ስርዓት ፒኖሸ፡ ዘቐጸልዎ ኣድልዎ ዝነበሮ ምርጫዊ ኣገባብ፡ ነቶም ወተሃደራዊን ዓቃባውያን ጉጅለታትን ኣፎም ንምዕባስን ኢዶም ንምጥማርን ኢዩ ኔሩ፡ ከምኡ’ውን ምሃብ ቦታ ምኽትል ፕረሲደንት ንመራሒ ተቓውሞ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ። ሓድሽ ቅዋም ሰፊሕ ደገፍ ክረክብ እንተኾይኑ፡ ምናልባት ምስኡ ልኡላት ባህግታት ምሕባርን፡ ኣድሒሩ ከኣ ምስሓብን፡ ወይ ‘ውን ዘገም እናለ ክትግበር ምግባሩ የድሊ ይኸውን፡ ከም’ቲ ኣብ ናይ 1988 ቅዋም ብራዚል ሁንጡይ ማሕበራውን ቁጠባውን ስንዳአታት፡ ሰፊሕ ናይ ዕዮ መሰላትን ሕርሻዊ ጽገናን ኣድማሳዊ ኣገልግሎት ጥዕናን ዝጸወዐ።
ዋላ ‘ኳ ኣብ ሓደ ቅዋም እቲ ትኽክልኛ ኣጣቕማ ቃላት ኣገዳሲ ይኹን ፡ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲስ፡ ብከመይን መዓስን ብመንን ክጽድቕ ከሎ ‘ዩ። እቶም ተለምቲ እቲ ቅዋም ሰፊሕ ተቐባልነት ክረክብን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ኣብ ኩነታት ብዘፍቅዶ፡ ንምጽጋኑ ኣጸቢቑ ቀሊልን ወይ ‘ውን ተግባራዊ ዘይኮነን ንኸይኸውን ክዕወቱ ኣለዎም። ቡዙሓት ‘ዮም ንናይ ኣይልዊን ቅዋም ዝነቐፉ፦ እታ ናይ ሓቂ ሽማግለ ኣብ ቺለ “ክሳብ ዝከኣል” ጥራሕ ‘ያ ፍትሒ ከተውህብ ዝሃቀነት፦ የግዳስ እቲ ሽዑ ዝተኻአለ፡ ዓመታት ምስ ሓለፈ ከኣ ዝያዳ ገፈሐ። እቲ ቀንዲ ሽቶ ክኸውን ዘለዎ ከመይ ጌርካ ሰፊሕ ተቐባልነት ብዛዕባ መሰረታውያን ሕግታት ዲሞክራሳዊ ምውሳእ ትምስርት ‘ዩ። ከምቲ ድሕሪ ዓሌታዊ ግዝኣት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ካልኣይ ፕረሲደንት ዝኾነ ታቦ እምበከ ዝተገንዘቦ፡ “ኣገዳሲ ‘ዩ ኔሩ እቲ ቅዋም ብመላእ ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪቃ ክውነን፡ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እቲ ናብ ምትላም ቅዋም ዘብጸሐ መሳርሕ ንኩሉ ዘሳትፍ ክኸውን።”
እቲ መሳርሕ ንደገፍቲ ናይቲ ሑልፍ ስርዓት ዘሳትፍ ከኸውን ኣልዎ፡ ውሕስነት ከኣ የድልዮም፡ መሰላቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር። ንኹሎም ሰበስልጣናት ነበር ብኣልማማ ምኽሳስ ለባም ኣይይኮነን። እቶም ሓደሽቲ መራሕቲ ክምስርትዎ ዘለዎም እምበኣር ግሁድ ሕጋዊ ኣገባባት ንምድህሳስ ሓቂ ብዛዕባ ሑሉፍ ዓመጻትን፡ ንግዳይ ኣደዳ ዝኾኑ ምፍላጥን፡ ምናልባት ‘ውን ካሕሳ ምሃብን፡ ኣብ ዝከኣለሉ ‘ውን ነቶም ዓቢ ገበን ዝፈጸሙ ኣብ ሕጊ ምቕራብ። ዋላ‘ኳ ሙሉእ ዕርቂ ዘይኸውን እንተኾነ፡ ሕድሕደ ምጽውዋር ግን ግድነታዊ ሽቶ ‘ዩ። እንካን-ሃባን ዘለዎ ማእከላይ ኣፈታትሓ፡ ደጊም-ደጋጊም ኣድላዪ ‘ዩ።
ዴሞክራሳዊ ምስግጋር እግሪ እናተኸለ ከሎ፡ እቲ ህዝቢ ነቶም ዴሞክራሳውያን መራሕቲ ‘ዩ--ሓንሳብ-ሓንሳብ ‘ውን ንዴሞክራሲ ባዕላ—ንቁጠባውን ፖለቲካውን ትጽቢታት ከማልኡ ብዘይምኽኣሎም መብዛሕቲኡ እዋን ዝወቕሶም። ንውልቀመላኺ ስርዓት ክቃወማ ዝሓበራ ምንቅስቓሳት ክበታተና ይኽእላ። እቶም ሓደሽቲ ሰበስልጣናት ነቲ ዘይተርፍ ዓሚቕ-ዝስሩ ኣመላት ብልሽውናን ዘይምስላጥነትን ይወርሱ። እተን በርጌስ ሕብረተሰብ ውድባት፡ ንኣንጻር ምልኪ ዝተኻየደ ተቓውሞ ምንቅስቓስ፡ ዘበርከታ ሓንሳብ-ሓንሳብ ይቁንቁና ወይ ‘ውን ኣዕናዊ ዝኾነ መርገጻት ይኽተላ፡ ብፍላይ ድሕሪ ‘ቶም መብዛሕቲኦም ወሓላሉ መራሕተን ኣብ መንግስቲ ወይ ኣብ ሰልፊ ፖለቲካ ክኣትው ከለው።
ምህናጽ ኣወንታዊ ዝምድናታት ኣብ መንጎ ‘ቲ ሓድሽ መንግስትን ‘ቲ ሓድሽ ተቓውሞን ቀጻሊ ብድሆ ‘ዩ። ውድድር ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓውሞን ንዴሞክራሲ ጥዕና ይህቦ፡ ሙሉእ ዕግተት ብተቓውሞን ወይ ምድቋስ ነቐፌታ ብመንግስቲን ከኣ ብቕጽበት ንዴሞክራሲ የዕንዎ። ሓደ ነጻ ፈራዲ ኣካል፡ ብዘይ ምዕጋት ቡዙሓት ሓደሽቲ ተበግሶታት፡ ንፈጻሚ ተሓታቲ ክገብሮን፡ ከምኡ’ውን ሓደ ነጻን ሓላፍነታውን መራኸቢ ሚድያ ንሓዳሪ ዴሞክራሲ ክስረት ይሕግዝ።
ፖለቲካውያን ሰልፍታት ውን ኣገዳሲ ተራ ይጻወታ፡ እንድሕር መጎዓዝያ ናይ ፍሉያት ውልቀሰባትን ኣዕሩኽቶምን ካብ ምዃን ተቖጢበን። ብኣገባብ ዝተወደባን በዓል መደባትን ዝኾና ዴሞክራስያውያን ሰልፍታት እቲ ዝሓሸ ካብ ኩሉ ደርቢ ዝመንጩ ህዝቢ ዝዋሰኣሉ ባይታ ዝህብ፡ ኣድማዒ ጸቕጢ ዝሕብሕብን፡ ንሕንጻጻት ዕንጋላዊ ሓግዝ ከውህብ ዝወዳድብን፡ ህዝባዊ ጠለባት ዝኣሊን፡ ክኢላታት መራሕቲ ዘለልን ዘማዕርግንን። ኣመዓባብላ ሓያላት ሰልፍታት ጡንቁቕ ጠመተ ኣብ መሳርሕታትን ተዋሕስነት ኣመራርጻ ተወዳደርቲን፡ ምምዋል መኸተ ምርጫን፡ ኣክሰስ ናብ መራኸቢ ብዙሕን። እቲ ንዲሞክራሳዊ ምሕደራ ኣብ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ቀጻሊ ብድሆታት ኮይኑ ዘሎ ብሓደ ሸነኽ ህላውነት ድኹማት ፖለቲካውያን ሰልፍታት ‘ዩ።
ዋላ‘ኳ ‘ቲ ንምስግጋር ዝውልዕ፡ ኣብ ክንዲ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ ጠንጥታት ይኹን እምበር፡ ነቲ ሓድሽ መንግስቲ፡ ከይ ወዓሉ ከይ ሓደሩ፡ ቀዳምነት ዝኾንዎስ ቁጠባዊ ብድሆታት እዮም። ድኽነትን ስራሕ-ኣልቦነትን ምቕናስ ምስ ዘድልዩ ቁጠባዊ ጽገናታትን፡ ንናይ ርሑቕ-ጠማቲ ዕቤትታን ማላእ-ቁጠባዊ ርግኣትን ዘጠንክሩ ክጋራጮ ይኽእል። ቅድሚ ‘ቲ ሓያል ህዝባዊ ደግፍ ምጽንፋፉ፡ እቲ መንግስቲ ከተግብሮም ዘለዎም ማሓበራዊ ስጉምትታት፡ እቲ በቶም ብቐረባ ዝጥቅዑ ክፋል ሕብረተሰብ ተጸሩ ዘሎ መከራታት ከቃልልን፡ ከምኡ’ውን ፈናንሳዊ ሓላፍነት ከተግብርን ‘ዩ። እቶም ብምልኦም ዘጽናዕናዮም መራሕቲ ምስግጋር ዕዳጋ ዝኣንፈቱ ኣቀራርባን ጥንቑቕ ማላእ-ቁጠባውን ገንዘባውን ፈናንሳዊ መምሪሒታትን እዮም ተኸቲሎም፡ ነዚ ብጥንቃቐ ዝገበሩ ከኣ ካብ ምንብድባድ ህዝባዊ ፍርሒታት ንምድሓን፡ እቲ ህዝባዊ ረብሓታት ከኣ፡ ነቶም ፉሉይ መሰል ዘለዎም ዝተሸጠ ከይኸውንን። ዋላ’ውን እቶም ኣብ መጀመርያ ንነጻ ዕዳግ ተጻባእቲ ዝነበሩ፡ ኣብዛ ብቐጻሊ ዓለምለኸ እንዳኾነት ትኸይድ ዘላ ቁጠባ፡ ዕዳጋታትን ከምኡ’ውን ምስኡ ጎኒጎኑ ኮይኑ ፍትሓዊ ቁጠባዊ ምዕባሌ ከምጽኣ ዝኽእላ ሓየልቲ ማሕበራዊ መምሪሒታት፡ ኣድለይቲ ምኻነን ተቐበሉ።
ዴሞክራሲ ከም‘ዚ ብምልኡ ናይ ቀረባ ታሪኽ ምዕራባዊ ምትእትታው ኣብ ምእከላይ ምብራቕ ዘርእዮ፡ ዝስደድ ኣቕሓ ኣይኮነን። ናይ ደገ ተዋሳእቲ ግን ፡ መንግስታዎን ዘይመንግስታውን፡ ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብኣድማዕነት ክሕግዝዎ ይኽእሉ እንድሕር ነቶም ናይ ውሽጢ ሓይልታ ኣኽቢሮምን፡ ኣብቲ ንሶም ዝዓደምዎም እንተተዋሲኦምን። እቶም ነቲ ስቕታዊያን ዲብሎማሲታት፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ተቓውሞንን ኣብ መንጎ ተቓውሞን ወከልቲ ‘ቲ ስርዓትን፡ ሓንሳብ-ሓንሳብ ኣድላዪ ዝኾነ ኩነታት ክቕርቡ ይኽእሉ። ማዕዳ ክህቡ ይኽእሉ ኣብ ቡዙሓት ተግባራውያን ዛዕባታት፡ ካብ ከመይ ጌርካ መኸተ ተካይድን፡ ክሳብ ከመይ ጌርካ ንመራኸቢ (ሚድያ) ኣድማዒ ጥቕሚ ትገብረሉን፡ ኣብ መውዳእታ ‘ውን ከመይ ጌርካ ንምርጫታት ትጓስዮን። ከም ኣብ ፖላንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ቁጠባዊ እንገዳታት ንመጽቀጥቲ ክግታእ ክሕግዙ ይኽእሉ ይኾኑ። ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ንምሕጋዝ፡ ሓገዛትን ወፍሪታትን ክህባ ይኽእላ ወጻኢ ሃገራት፡ ከም’ቲ ኣብ ጋናን ፊሊፒንን ፖላንዳን ዝገበረኦ። ኣብ ምስግጋር ግዜ፡ ኣህጉራዊ ቁጠባዊ ሓገዝ ርሑብ ባይታ ንፖለቲካዊ ጽገና ክፈጥር ይኽእል፡ እንድሕር ንምምላስ ቀዳምነታት ውሽጢን፡ ብምምትሕግጋዝ ምስ ናይ ውሽጢ ተዋሳእቲን ዝቐርብ ኮይኑ።
ዝኾነ እንተኾነ ግን ፡ ኣህጉራዊ ምትእትታው ቦታ ናይ ውሽጣዊ ተበግሶታት ክወስድ ኣይክእልን። ንተዋሳእቲ ደገ ዝያዳ ውጽኢታውያን ዝገብሮም ምስ ዝሰምዑን፡ ሕቶታት ካብ ተመሳሳሊ ብድሆታት ተሞክሮታቶም ዝመንጨወ ምስ ዘልዕሉን፡ ከምኡ’ውን ንውሽጣውያን ተሳተፍቲ ንዛዕባታት ብዝተፈላለየ ማእዝናት ክግምትዎ ከም ዘለዎም ምስ ዘተባብዑ ‘ዩ።
እቲ ናይ ሎሚዘመን ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብሓደሽቲ ተዋሳእቲን፡ ስነኪነትን፡ ቁጠባዊ ጸቕጥታትን፡ ጅዮፖለቲካዊ ምንቅስቓሳትን ዘኽእል ኩነት ተለዊጡ እዩ። ሕጂ፡ ዝኾነ ሰብ፡ ዓመጽ ናይ ፖሊስ ብኢድ ቴሌፎን ብምምዝጋብ፡ ህዝባዊ ተቓውሞታት ከለዓዕል ይኽእል። ማሕበራዊ መራኸብታት ንህዝባዊ ርኢቶታት ብቕጽበት ክጠዊኦን፡ ንወደብቲ ‘ውን ቡዙሓት ሰዓብቲ ንኽእክቡን የኽእላ። እዚ ሓድሽ ስነኪነት ግን ነቲ ከቢድ ስራሕ ንምህናጽ ትካላት ዝግበር ዝትክእ ኣይኮነን። ከም እቲ ጸጋኒ ዳሕራይ ፕረሲደንት ናይ ብራዚል ዝኾነ፡ ካርዶሶ ዘስተብሃለሉ፡ “እቲ ሽግር ‘ኳ ሓብሒብካ ከተፍርስ ቀሊል፡ ንኽትሃንጽ ግን ብጣዕመ ከቢድ ስለ ዝኾነ ‘ዩ። እቲ ሓድሽ ስነ-ኪነታት ባዕሉ እኹል ኣይኮነን ነታ ትመጽእ ስጉሚት ንቕድሚት ክወስዳ።” ከም ኩፉኦር ዘቐመጦ፡ “እቶም ሓፋሻት ትካላት ክሃንጹ ኣይኽእሉን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ‘ዩ መሪሕነት ዘድሊ።”
ኣብ ዝመጽእ ዓመታት፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳትን በርጌሳዊ ሕብረተስብኣዊ ውድባትን፡ ብኣህዛዊ ምምርባብትን (ድጂታል ኔትወርኪን) ዝተመሓየሸ፡ ምናልባት ኣብ ልዕሊ ውልቀመለኽቲ ስርዓታት ጸቕጢ ጌሩ ብዝያዳ ዝዝውተርን ዝያዳ ኣድማዒን ክኸውን ‘ዩ ካብ ዝሓለፈ እዋን። እንተኾነ ግን እዘን ምንቅስቓሳት እዚኣተን ንፖለቲካውያን ሰልፍታትን መራሕትን ክትከአአን ኣይኽእላን። እዚኦም ተዋሳእቲ እዮም ኣብ መውዳእታ ትካላት ዝሃንጹን፡ ምርጫውን ምምሕዳራውን ልፍንቲታት ዝነድቁን፡ ህዝባዊ ደገፍ ዝኸስቡን፡ መምርሒ ሕንጻጻት ዘዳልዉን ዘተግብሩን፡ ምእንቲ ሓበራዊ ሰናይ መስዋእትታት ዝሓቱ፡ ዲሞክራሲ ክኸውን ከም ዝኽእል ኢሎም ንህዝቢ ኣተባቢዖም ዘእምኑን ብኣድማዒ ከኣ የማሓሓድሩ። ትካላት የድልዩ ‘ዮም፡ ምስኡ’ውን ዓቕሚ ናይ ምርዳእን፡ መሳሪሒታትን፡ ከምኡ’ውን ዝፈታትን መሪሕነትን ንነዊሕ ክኸይድ ዝኽእልን።
ኣብ ናይ ቀረባ፡ ተሞክሮ ግዛኣተ-ነብሲ ዘይብለን ሃገራት፡ ዝሰርሕን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት ምህናጽ ከቢድ ‘ዩ፡ ለይለይ ዝብላ ማሕበራውያንን በርጌሳውያንን ውድባትን፡ ከምኡ’ውን ቡቑዕ ኣገልግሎትን ጸታን ክረጋግጻ ዝኽይላ ዱኹማት መንግስታዊ ትካላት እንዳኾና። ኣብ ተሪር በሄራውን ጉጅላውን ኣውራጃውን ፍልልያት ዘለውን ሃገራት፡ ከቢድ ‘ዩ ንክትምስርት ዴሞክራሲ። ዝኾነ ኮይኑ፡ እተን ብዴሞክራሲ ዝተመርጻ መንግስትታት ብውልቀመለኻዊ ክገዝኣ ይኽእላ፡ ነቲ ዴሞክራሳዊ ግዝኣት ዝጠልቦ ሓጋጋውን ፈራዳውን ልጓማት እንዳኸተታን እንዳኣዳኸማን ብቀለዓለም ኣገባብ እንዳሓዛ። ንምዃኑ እዝኤን ሃገራት እየን ብልክዕ ሁጹጽ ዝኾነ ዴሞክራሳዊ ለውጢ ዘድልየን። ኣብ ዝተፈላለየ ኩነታት፡ ዋላ ‘ውን ኣብቲ ኣዝዩ ዝተመቓቐለ ሃገራት፡ እዘን ብድሆታት ክትጋጠመን ከም ዝከኣል ኣብነታት ናይ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ደቡብ ኣፍሪቃን ኤስፓኛን ኣርኢዩ ‘ዩ።
ሎሚ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ ንዝያዳ ዝተመሃሩ መንእሰያት ሓብሒብካ ኣብ ህዝባዊ ሜዳታት ሰልፍታት ክገብሩ ይከኣል፡ ብፍላይ ዋሕዲ ስራሓት ምስ ዝህሉ። እቲ ብድሆ ግን ከመይ ጌርካ ብቐጻሊ መሰረት ንነበርቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ትካላትን ክሃንጹ እተዋስኦም ‘ዩ። ዴሞክራሲ ካብቲ ኣብ መገድታትይ ዝወጸ እኩብ ህዝቢ ኣይኮነን፡ ብቐታ ወይ ግድነታዊ ኮይኑ ዝወጽእ። ንዴሞክራሲታት ምህናጽ ራኢን ምድርዳር ምስ እንካን ሃባን ከቢድ ስራሓትን ስኒ ዝነኸሰ ቀጻልነትን ክእለትን መሪሕነትን ከምኡ ‘ውን ገለ ዕድልትን የድሊ። ምስ ዝኹሉ ዕንቅፋታት ግን ዴሞክራሳዊ ምስግጋራት ተዓዊቱ ‘ዩ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ። እዚ ካብ ዕዉት ተሞክሮታት ዝተረኽበ ትምህርትታ ክቕሰምን ክትግበርን ከሎ ነቲ ውልቀመላኺታት ኣውዲቑ ኣብ ቦትአን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት የምጽእ።
ሎሚ 27 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ: ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ብዓወት ከም እተዛዘመ ተሓቤሩ።
ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቤ ኤርትራ ኣብ ሰሜን አመሪካ (EPDP NA) ብወከልተን ክሳተፋ እንከለዋ፡ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ሓው ኣለም ዮውሃንስን፡ ካልኦት ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ሰልፍን፡ ኣባላት መሪሕነት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣመሪካን ኣብቲ ሰላማዊ ስለፊ ተሳቲፎም።
እታ ብኣእላፍ መስዋእቲ ጀጋኑ ደቃ ነጻ ዝኾነትን፣ ምእንቲ ሓርነትን ፍትሕን ሰላምን መዘና ዘይብሉ ዋጋ ዝኸፈለት ሃገርና ኤርትራን ህዝባን፣ ኣብ ትሕቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ ኣረሜናዊ ምልካዊ ጉጅለ፣ ኣብ ምልካዊ ባርነትን ጭቆናን ጸልማት ቤት ማእሰርቲን ተቖሪና። መንእስያትን ኣቦታትን ኣዴታትን ቆልዑትን ንቡር ሂወት ንምርካብ እግሮም ናብ ዝመርሖም ሃጽ ኢሎም ብኣሽሓት ናብ ስደት ክውሕዙ ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ዶባት ካብ ናይ መቕተልቲ ሃድን ድሕሪ ምስጋር፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት መፍቶ ነጋዶ ደቂ ሰባት ኮይኖም ሂወቶምን ኣካላቶምን ኣብ ዕድጋ ከም ኣቕሓ ይሽየጥን ይልወጥን ኣሎ። ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ህራርሞ ምደረበዳ ሰሃራ ናብ ሊብያ ክጓዓዙ ብዙሓት ይሞቱን፣ ቀለብ ኣሞራን ኣራዊትን ይኾኑ ኣለው።
ድሕሪ እቲ ንዓለም ዘሰምበደ ናይ 360 ኤርትራውያን ጃምላዊ ህልቀት ላምፓዱሳ ፣ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብሓያል ነድሪ ክድገም የብሉን፣ እምቢ ንስቕታ፣ እምቢ ንምልኪ ኢሎም ፣ ህዝቢን ሃገርን ንምድሓን ሰፊሕ ምልዕዓል ከም ዝጀመሩ ዝዝከር እዩ። ይኹን ኣምበር፣ ስደትን ህልቀትን ክጎድልስ ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ተሰጋጊሩ። ቅድሚን ድሕሪን ላምፓዱሳ ተደጋጋሚ ዓበይቲ ህልቀታት ተራእዮም። ኤርትራውያን ኣብ ዝኸድዎ ቦታታት ኣብ ሕስረትን ውርደትን ተሓላቒ ዘይብሎም ሰባት ኮይኖም ብኣማኢት ይጠፍኡ ኣለዉ። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2015 ልዕሊ 350 ኤርትራውያን ካብ ሓንቲ ጃልባ ጥሒሎም። ዜጋታትና ብኻራ ሽበራዊ ጉጅለታት ከም እንስሳ ይሕረዱን ይርሸኑን ኣለው።
ኣብዚ እዋን እዚ፣ ኤርትራውያን ንሓደጋታት ህልቀት ባሕርን፣ ንሓደጋታት ሽበራዊ ማሕረዲን ምርሻንን፣ ንሕሱም ምልካዊ ጭኮናን ኢሰብኣዊ ማእሰርትን መቕተልትን ተሳጢሖም ይርከቡ። ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሊብያን እስራኤልን የመንን ካልእ ቦታታትን፣ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ኤውሮጳን ዓለምን፣ ብዘይ ዑቕባን ሕጋዊ ቅቡል ተሓላቒን ኣብ ኣስካሕካሒ ኩነታት ኣለው።
ኤውሮጳዊ ሕብረትን፣መንግስቲ እስራኤልን ኣህጉራዊ ትካላትን ኣብ ኣፍደጊኦምን ኣብ ሃገሮምን ናይ ዘለዉ ደቂ ሰባት ሂወት ናይ ምድሓን ሓላፍነት ኣለዎም። ይኹን እምበር፣ ኣብ ክንዲ ንጠንቂ ስደትን ህልቀትን ካብ ሱሩ ምፍታሕ፣ ነቲ ምንጪ ናይቲ ሽግር ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ደገፋት ክገብሩን ምልካዊ ስርዓት ኣጉል መብጽዓታት ክገብር ክጠባብሩ ይፍትኑ ኣለው። እቲ ዘገርም፣ እቲ ቀንዲ ተሓታቲ ናይ ባርነትን ስደትን ህልቀትን ዝኾነ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ፣ ኣብ ክንዲ ብገበናቱ ዝሕተትን ኣብ ፍርዲ ዝቐርብን፣ ወኪልን ተጸዋዕን ኮይኑ ብስቓይ ግዳያት ክነግድ፣ ኣዝዩ ዘስደምም ስጊንጢር እዩ።
ስለዚ ከኣ፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ፣ ብዝለዓለ ነድሪ፣ እምቢ ንምልኪ፣ እምቢ ንህልቀት ዜጋታት፣ እምቢ ንማሕረድን ምርሻንን ንጹሃት ኢሎም፣ ድምጺ ናይ እቶም ድምጺ ዘይብሎም ኣሕዋቶምን ደቆምን ብምዃን መልእኽቶም ዘመሓላልፉሉ - ዓቢን ኣድማዒን ሰላማዊ ሰልፊ - ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተዳልዩ ኣሎ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ንድሕነት ህዝቢን ሃገርን ዝዓለመ ኮይኑ፣ ኣብ ድሮ ዕስራ ሰነ መዓልቲ ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ ፣ ብ19 ሰነ 2015፣ ኣብ ሕምብርቲ ዋሽንግተን ዲሲ - ካብ ቤት ጽሕፈት ኤውሮጳዊ ሕብረት ተበጊሱ ናብ ዋይት ሃውስ፣ ቀጺሉ ናብ ቦታ ኮንግረስ አሜርካ ካፒቶል ሂል ክምርሽ እዩ። ንሰብኣዊ ክብሪን መሰልን ኤርትራውያን፣ ኩሎም ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን ህጹጽ ጻዕርታት ክግበሩ ክጠልብ እዩ።
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት ኤርትራን ፈተውቲ ኤርትራን፣ ኣብያተ-ክርስትያናትን፣ መሳጊድን፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ህዝባዊ ትካላትን ውድባትን ኣብዚ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉን፣ ብስሙር ድሙቕ ድምጺ ናብ ኩሎም ወሰንቲ ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን መልእኽቶም ከመሓላልፉ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ይጽውዓና ኣሎ።
ብዕለት 15-11-2015 ሓው ተስፋኣለም ኣርኣያ ኣባል ኤምዲሰመ ኣብ መስኮት ሓርነት ብዛዕባ ‘’ህንጸት ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ’’ ዝብል ኣርእስቲ ሕዙ፣ ነቲ ብዛዕባ እዚ እነልዕሎ ዘሎና ኣርእስቲ በዘን ውሑዳት ሰዓታት ኣብዚ መስኮት እዚ ተረኺበ ክገልጽን ኣብ ምሉእ ምርድዳእ ክንበጽሕን ዘድሃበ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ መባእታዊ ፍልጠት ክንውንን ዕለት ብዕለት ክንዛተየሉ ስለዘሎና ነታ ብውልቀ መላኺ ትግዛእ ዘላ ሃገርና ጽባሕ እንኽተሎ ናይ ህዝባዊ ስርዓት ክንቅርበሉ ዝኣመተ እዩ።
ዲሞክራሲ እትብል ቃል ካብ ቋንቋ ግርኽ ዝመንጨወ ኮይኑ ትሩሙ ድማ ስልጣን ናይ ህዝቢ ክኸውን ከሎ ደቂ-ሰባት ብሓባር ክነብሩ ካብ ዝጀመሩ ክጥቀሙላ ዝፈተኑን ጌና እውን ዝፍትኑ ዘለዉ፡ ማለት ኣብ መስርሕ ናይ ምትርጓሙ ዝርከቡን ዝተፈኣለየ መግለጽን ብሽም ዲሞክራሲ ከኣ ዝተፈላለዩ ኣገጋባብ ምምሕዳር ወይ ስልጣን ምጭባጥ ርኢናን ንሕና ኣውን ከም ህዝቢ ናብኡ ንምብጻሕ እንቃለስ ዘሎና እና።
ስለዚ ብዙሓት ፍላስፋታት ብዛዕባ ዲሞክራሲ ጽሒፎም ጌና ይጽሕፉን ይማጎቱን ይዛተዩን ሓሳብ ንሓሳብ የነጽጽሩን ኣለዉ። ክቕጽሉ እውን እዮም። ንሕና እውን ደምበ ፍትሕን ዲሞክራስን ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ዲሞክራሲ ዘለና ፍልጠት ዝተመዓራረየዶ እዩ? ንዝብል ሕቶ መልሱ እሱ ነይሩ እንተዝኸውን ከምዚ ዘለናዮ መልክዕ ኣይምሃሎናን ዝብል እዩ ዝስዕብ። ምስክርነቱ ከኣ ሓቢርካ ዘይምስራሕን ኣብ ናይ ሰፊሕ ሃገራዊ ጽላል ንምብጻሕ ዘይምብቃዕና ዝሕብር ምልክት እዩ። እምበኣርከስ እስከ ብዛዕባ ዲሞክራስን የዕንዱን ክንዛተ ንፈትን። ከም ኣርእስቲ ኣብ ክልተ ክመቕሎ ክፍትን እየ። ይብል ሓው ተስፋኣለም።
እምበኣርከስ ሎሚ እቲ መሰረታዊ ዲሞክራሲ እንታይ እዩ? ዝብል ብሕጽር ዝበለ ንምምላስ ከም ኣርእስቲ ሰፊሕን ካብ ጥንቲ ዝመጸን ጌና እውን ዓለምና በቢወገኑ እትጥቀመሉ ዘላ ስለዝኾነ ከምቲ ኣቕዲመ ዝጠቐስክዎ በብዓይነቱ መጻሕፍቲ ዝተጻሕፈን ጌና እውን ዝጸሓፍ ስለዘሎ ካብ ዘተ ናብ ዘተ ዝሰጋገር ዘይነጽፍ ስነሓሳብ ዝውሕዝ ስለዝኾነ ንሕና ሎሚ ምሸት ክንትንክፎ ድኣምበር መዕለቢ ክንገብረሉ ዘይከኣል እዩ። ይኹን እምበር ብወገነይ ብሕጽር ዝበለ ኣብቲ ንዓና ዘሪኢ ወይ ዘድህብ ምእንቲ ክንኣቱ ‘’ዲሞክራሲዊ ለውጢ’’ ንብል። ትሕዝትኡ እንታይ እዩ? ዲሞክራሲ ማለት ከምቲ ዝብልናዮ ስልጣን ናይ ህዝቢ ካብ ኮነ መንስግስቲ ብህዝቢ ዝቖመ ማለትና እዩ። መንግስቲ ክበሃል ከሎ ግን ኣብ ዓለምና ብዙሕ ዓይነት መንግስታት ነይሮምን ኣለዉን ንምጥቃስ፡ ንግስነት፡ ኣውቶክራሲ ስልጣን ብሓደ ሰብ ዝውነን ውልቀ መላኺ፣ ፕሉቶክራሲያዊ (Plutocracy) ሃብታማት ዝጸልውዎ ዝትከል ስርዓት (Theocracy)ካብ ሰብ ንላዕሊ ዝመጽእ ተባሂሉ ሃይማኖታዊ መንግስቲ ንኣብነት ኣብ ኢራን ዘሎ መንግስቲ ከም ንጉሳን ብእግዚኣኣብሄር ዝተመርጽኩ ዝብሉ ዝነብሩ ከም ንጉስ ሃይለስላሴ …ወዘተ። ኣሪስቶክራክሲ -መኳንንቲ ካብ ወለዶ ንወለዶ ዘውርስዎ መንግስቲ ።
ኦሊጋርኪ ብሒደት ወይ ነኣሽቱ ጉጅለ ስልጣን ዝሕዙሉ ዓይነት መንግስቲ፣ ወይ ከኣ ውሑዳት ምሁራት ኢና ዝብሉ ናይ ፈሊጥ መንግስቲ እዝኦምን ከምኡ ውን ኣልኦት ዓይነት ስልጣን ንምሓዝ ዝመሃዝ በብዓይነቱ ክንሰሚ ምኸኣልና፡ ግንከ እቲ ንዓና ዘድልየና ዘሎ ወይ ኣትኵርና ክንዛተየሉ እንደሊ ኣንጻር እዞም ዝጠቕስክዎም ስርዓታት ዲሞክራሲያዊ ስልጣን ወይ ከኣ ስልጣን ናይ ህዝቢ ኮይኑ፣ ካብኡ ተቐቢልካ ናብ ዋንኡ ምምላስ ዝብል እዩ።
ዓይነት መንግስቲ ብብዝሒ ዝዝረበሉ ኣብ ግሪኽ ዝተጀመረ እዩ ዝበሃል፣ ግን ኣብኡ እዃ ብንጹር ይጀመር እምበር ብቕድሚኡ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ዓለማት እውን ይፍተን ምንባሩ ይሕበር እዩ። ንኣብነት ኣብ ሜዞፖታምያ ዝነቐለ ተባሂሉ ይዝረብ እዩ። ይኹን እምበር ከም መወከሲ ኣብ ግሪኻዊት ከተማ ኣተነ ከተማዊ ምምሕዳር ኣብ ኣደባባይ፣ ደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ተኣኪቦም ይዛተዩን ይማጉቱን ደሓር ኣብ ውሳኔ ይበጽሑን፣ ነዚ ውሳኔ ዘመሓድሩ ይመረጹ። እዚ እውን ቀጥታዊ ዲሞክራሲ ይበሃል እምበር ዘይምሉእ እዩ ነይሩ።
ካልእ ቀጥታዊ ዝበሃል ብረፈረንዱም ህዝባዊ ውከሳ ኣብ ኣገደስቲ መሰረታውያን እርእስቲ ዝኾኑሉ ኩሉ ዜጋ ዝሳተፈሉ ማለት ህዝባዊ ወኸሳ ዝሓልፉ ኣለዉ። ንኣብነት ከም ቅዋም ክተጽድቕ ከለኻ ወይ ኣብ ቅዋም ዘሎ ሕጊ ደምሲስካ ካልእ ክተስፍር ምስ ዝድለ ንዝቢ ተወኪስካ ተቐባልነቱ ተረጋግጽ። ኣብዚ ዘለናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ዘይቀጥታዊ ሓደ ዲሞክራሲኣዊ መንግስቲ ዝቐውም ብዘይቀጥታዊ ወይ ብውክልና እኻ ባይቶ ተቕውም። ካብኡ ከኣ ፈጻሚ ኣካል ይመጽእ። ናይ ፈራዲ ኣካል ግን ናቱ ኣገባብ ኣመራርጻ ኣለዎ።ርእሰ ምምሕዳር ስለዘለዎ እዚ ኮይኑ ዲሞክራሲ ወይ መንግስቲ ኣብ ዲሞክራሲ 1.ብሓጋጊ 2. ፈጻሚ ኣካል (መንግስቲ) 3. ፈራዲ ኣካላት ዝቐውም እዩ።
ኣብዚ ክዝክሮ ዝደሊ እቶም ዓይነት መንግስቲ ኣቐዲመ ዝጠቅስክዎም እናወደቑን እናጠፍኡን ክኸዱ ከለዉ (ስርዓት ኢሳያስ እውን ካብ ሱሩ ተበንቍሩ ከም ዝጠፍእ እናዘከርና) ዲሞክራሲያዊ መንግስታት ግን እናበዝሓን እናጠጠዓን እየን ዝመጻ ዘለዋ። ኣብ ዲሞክራሲያዊ መንግስታት ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣቋውማ ዘለዎም ኣለዉ። ንምጥቃስ ዝኣክል ፡ ረፑብሊካዊ መንግስቲ ህዝባዊ ብሓጺሩ ህዝቢ ዝማእክሉ ማለት እዩ።
ከምኡ እውን ንማለቱ ንጉሳዊ መንግስቲ ተባሂሉ ግን ስልጣን ካብ ህዝቢ ዝቕበልን ናብ ህዝቢ ዝመልስን ብቅዋም ዝመሓደሩ መንግስታት እውን ኣለዉ። ከም ሃገር እንግሊዝ ፣በልጁም፣ ሉክስምበርግ፣ ስፐይን ወዘተ…፤ካልኦት ጨናፍር ወይ መልክዓት እውን ኣለዉ ክኾኑ ይኽእሉ ተባሂሉ ዝጸሓፍ ከምኡ ዝትንተን ዓይነት ዲሞክራሲያዊ መንግስታትን ውን ኣለዉ። ንምጥቃሱ ዝኣክል፣ ሊበራል ዲሞክራሲ፣ ስሾል ዲሞክራሲ፣ ኣናርኪ ዲሞክራሲ፣ ስርዓተ ኣልቦ ወይ እትገብሮ ስለ ትፈልጥ ኣዛዝን ተኣዛዝን ዘይብሉ ኩሉ ብዘይ ጎደል ግቡእካ ምፍጻም ኢሎም ዝትርጉምዎ ኣለዉ፤ ክምኡ እውን ሕንፍሽ ፍሽ ሓላፍ ዘላፍ ዘተኣታቱ ጎዳኢ ዓይነት እውን ዝብልዎ ኣለዉ። እዚ ግን ዘካትዓና ዘይኮነስ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ መንስቲ ብዙሕ ከምዝዝተየሉን ዝጸሓፍን ንምትንባህን ንምፍላጡን እለ ዘልዕሎ እዩ። ሓንቲ ብዝሐ ውድባት መንግስቲ ተባሂሉ ዝቐውም ከም ኮንሰንሰስ ዲሞክራሲ ሓብራዊ ስምምዕ ዝጥቀማሉ ኣገባብ መስርሕ ኮይኑ ሓደ እንተ ደኣ ተጻሪሩ ውሳኔ ከምዘይሓልፍ ወይ ዕድል ናይ ቨቶ ተቓውሞ እተቑመሉ እዩ። እዚ ኩሉ ጫለዳታት ዝምጽኡ ከብ ምምናው ስርዓተ ዲሞክራሲ ወይ ድኽመት ኣሰራርሓ እሎም ዝገልጽዎ ኣለዉ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ኣብዚ ምዕቡል ሃገራት ዝዛተዩሉን ዝንየቱሉን ንምጥቃስ ካብ ኮነ ንሕና ወይ ንዓና እቲ ናይ ሓቂ ዘድልየና ክንጥቀም እንተደኣ ኮይና ክንፈልጥን ባዕልና ክንውስንን ምእንቲ ድልየትና ክነማልእን፡ ምሉእ ሓላፍነትን እኹል ፍልጠትን ምዕሩይን ብቕዓት ኣብ ምህናጽ ዲሞክራሲ ክህልወና ይግባእ።
ረብሓ ዲሞክራሲ ተቐባልነትን ኣብ ዘየድሊ ነጻግነትን ዝጠቅም ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ንሱ ዝውክሎ ተኣማንነትን፡ ተቖጻጻርነት ተወክሳነትን ኮታ ዲሞክራሲያዊ ሚዚናት ዘለዎ እሩም ኣሰራርሓ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ዝምዕብል እወንታዊ ኣሰራርሓ ክንመሃሮን ክንዛተየሉ ዝግበኣና ሰፊሕን ዓብን እዩ።
ነዚ ዓይነት ኣሰራርሓ ዝቃወሙ ወይ ንዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ዘነኣሱ ዘይቅርጥው ዝሑል ስርሑ ነዊሕ ግዜ ዘቃጽልን ንምዕባሌ ዝገትእ ቅልጡፍ ውሳኔ ዘይወስድ ከም ናይ ንግስነት ወይ ውልቀ መላኽነት ዝብሉን ኣብ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት እቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ምልኪ ክጥቀምን ተረርቲ ውሳኔታት ኣብ ርእሲ ህዝቢ ክወስድ ዝደፋፍኡ ውሑዳት ኣይኮኑን። እዚ ክመጽእ ስለዝኽእል ህዝብታት ቁሩባትን ትኩራትን ፍልጠቶም ላዕሊ ክኸውን እዩ ዝጥለብ። ሕጂ ተመሊስና ኣብ ደምበ ፍትሒ እንተርእና ብዙሓት ውድባት ናይ መንእሰያት ምንቅስቓስ፣ ሲቪላዊ ማሕበራት፣ ምንቅስቓስ ደቂ ኣንስትዮ፣ መራኸቢ ብዙሃን፣ ምህላወን ቂር ዘብል እዩ። በዚ ፍልልያት እዚ ናይ ኣወዳድባና እውን ብዙሕ ስኽፍታት ስለነሕድር እዚ እንታይ ኣድለየ ኣብ ዘብል ብዙሕ ክትዓት ነቐፈታታት ክወርድ ትሰምዕ እኻ።
እዚ ስክፍታትት ከምዘለዎ ሃልዩ እቲ ምብዛሕ ዘይኮነስ ዲሞክራስን ዲሞክራሲያውነትን ተረዲእና ናይ ሓባር ስራሕ ከንተኣታቱ ምስ እንጅምር ኣብ ስራሕ ዝነቐለ ምትእምማን ተፈላሊኻ ዝነበርካ ኣብ ሓደ ምምጻእን ቅድም ብልፍንቲን፣ናይ ሓባር ስራሕን ናብ ሓደ ውድብ ምብጻሕ ፣ዝተረፈ ኣብ ሓደ ጽላል ኮንካ ካብ ሒጂ ጀሚርካ ዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሓ ምስ ተጀመረ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነስ ነታ ክንሃንጻ እንደሊ ዲሞክራሲያዊት ሃገር ስጡም ምቅርራብ ነተኣታቱ። ስለዚ ትርጉም ዲሞክራሲ ምፍላጥ ዓንድታቱ ኣነጺርካ ምርኣይን ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ እቲ ምብዛሕ ዘይኮነስ እቲ ሽግር ተወዲብካ እንታይ ትገብር ምስ ከማኻ ተወዲቦም ዝለዉ ብኸመይ ተዛቲኻ ብእንካን ሃባን ናይ ሓባር ስርሓን ሓደ ንኽሉ ዘጽልል ጽላል ኣብ ምህናጽ ትዋሳእ ካብ ኮነ እቲ ድሌት ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ክትከይድ ስለዘለካ ንዲሞክራሲ ምፍላጡን ህንጸት ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ልዑል ተሳታፍነት ይህልወካ ማለት እዩ።
ካብዚ እቲ ትሕዝቶ ሰሚናር ሰፊሕ ብምንባሩ ግዜ ስለ ዝበልዐ ኣድሚናት ንዝለዓል ሕቶታት ኣብ ዝመጽእ ግዜ ምስቲ ካልኣይ ክፋል ተተሓሒዙ ክሕተት ብዝብል ንካልእ መዓልቲ ተሰጋጊሩ። ኣብ ክንዲ ሕታቶት ድማ ተወሳኽን ርእይቶታትን ተኣትወ፣ እሞ ዕድል ንገዛ ተዋህበ። ካብቲ ገዛ ዝወርድ ዝነበረ ድማ እዚ ብሓቂ መሃርን ትምህርቲ ሓዘል ምንባሩ እናመስከሩ ከምዚ ዝዓይነቱ ዓውደ መጽናዕቲ ክቕጽል ተላብዮም። ምስናይዚ ኣገዳስን ጠቃምን ርእይቶታት ነቲ ኣብ ኤርትራ ክህነጽ ዘለዎ ዲሞክራሲ ኣብ ባህልና ዝተመርኮሰ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክንሃንጽ ምእንቲ ባህልታትና ናይ ኣቦታት ተመኩሮ ሃገርናን ብዘይካ እዚ ገባቲ ስርዓት ዘተኣታተዎ ውልቀ መላኽነት ዋላ ብግዜ ገዛእቲ ሕግታት እንዳ ኣባ ከም ዝነበረና ሕጋዊ ቅዋም ኣብ ፈደረሽን በቲ ሽዑ ዝነበረ ባይቶ ዝጸደቐ ይስርሓሉ ከም ዝነበረ ብምዝርዛር እንተ ደኣ ሓቢርና፣ ነዚ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሱሩ ቦንቍርና ኣውጺእናዮ ብምቅርራብና፡ ባህልታትና ብምምርኳስን ንዓና ዝኸውን ቅዋም ክንሃንጽ ከም እንኽእል ዝብል ርእይቶታት ይፈስስ ነበረ።
ኣብ ዝኾነት ትኹን ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ዘውሕስ እቲ ስልጣን ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ምስ ዝጭብጦ ጥራሕ እዩ። ስልጣን ናይ ህዝቢ ክበሃል ከሎ ድማ ንሱ ዝውንኖ ሓላፍነት ማለት እዩ። ንሱ ድማ ነቲ ንሱ ዝመረጾ መንግስቲ ዝከታተልን ንረብሓ መላእ ህዝብን ሃገርን ዘየገልግል መንግስቲ ምዃኑ ምስ ኣረጋገጸ ድማ ዘውርዶን ዝመርጽን እዩ። ኮታ መንግስቲ ናይ ህዝቢ እምበር ህዝቢ ናይ መንግስቲ ዘይኮነሉ ስርዓት ማለት እዩ ብሓጺሩ።
እቲ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ከበሃል ከሎ በቲ ንሱ ዝሓንጸጾ ዝመሓደረሉ ቅዋም ክትከል ከሎ እቲ ቅዋም ዝከላኽልሉ ክልተ ሓይልታት እዮም። ንሱ ድማ እቲ ቀዳማይ እቲ መላእ ህዝቢ እታ ሃገር ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ከኣ በቲ ቅዋም ዝእዝዞ መሰረት ዝቖመ ሰርዊት እዩ። ኮይኑ ግን ሰራዊት ብግቡእ ፖለቲካውዊ ኣስተምህሮ እንተዘይ ተዀስኵሱ ከይዱ ከይዱ ንሱ እውን ናብቲ ስልጣን ክመጣጥር ወይ እውን ስልጣን ክጭብጥ እዩ ዝጽዕር። በዚ ምኽንያት መስቲ ዘሎ ወይ ብህዝቢ ንዝትመርጸ መንግስቲ ተመሓዝዩ ይኹን ወይ እውን ነቲ ስልጣን ህዝቢ ረጊጹ ናብ ስልጣን ዝመጸሉ መሳልል እዩ ዝሃንጽ። ኣብ ክምዚ ኩነት እቲ ህዝቢ ነዚ ጉዳይ እዚ ኣጽቂጡ እንተሰጊርዎ እታ ሃገርን ህዝብን ኣብ ኣደዳ ጭቆናን ግፍዕን ይሳጣሕ። ስለዚ ወተሃደራዊ ኣተሓሳስባ ምስ ዝምዕብል ድማ ኩሉ እቲ ቁጠባ ይኹን ፖለቲካ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ እዩ ዘእቱ። ምኽንያቱ ንሱ እንተዘይሕዙ ነቲ ህዝቢ ጨፍሊቑ ኣፈራሪሑ ወይ ኣርዒዱ ክገዝእ ኣይክእልን። እዚ ስለ ዝኾነ እታ ዲሞክራሲያ ትብል ኣምር ትፈሓቝ እሞ እቲ መሰልን ፍትሕን ይድምሰስ። ብዚ ምኽንያት እዩ እምብኣር ኣብ ዝኾነት ትኹን ሃገር ብወተሃደራዊ ወይ ዕጥቃዊ ኣገባብ ስልጣን ዝጨበጠ ውሕስነት ዲሞክራሲ ዘይብሉ። ውሕስነት ዲሞክራሲ እንተዘየልዩ ድማ ፍትሕን ማዕርነትን መሰልን ድማ ይገሃስ።
ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ቦርኪና ፋሶ ዝተባህለት ሃገር ብበላስ ኮምፓውረ ኣብ 1987 ስልጣን ብወተሃደራዊ ዕልዋ ጨቢጡ ክሳብ ትማሊ ዓርቢ ዕለት 31-10-2014 ብህዝባዊ ናዕቢ ካብ ስልጣኑ ዘልግስ ን27 ዓመታት ንህዝቢ ቦርኪናፋሶ ጨፍሊቑ ክገዝእ ጸኒሑ። ቁጠዐ ህዝቢ ምስ ዝለዓል ግና መዳፍዕ ይኹን ዝተረረ ስልጣን ይኹን ቅጭጭ ከይበሎ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ መዓልቲ ዝተኻየደ ሰላማዊ ኣገባብ ነቲ መንግስቲ ካብ ስልጣኑ ከውርዶ በቒዑ። ኣብዚ ዝተኻየደ ኣገባብ ሰላማዊ ህዝባዊ ናዕቢ ድማ ሰለስተ ሰባት ጥራሕ መይቶም። እዚ ዘመልክቶ እንተልዩ ካብቲ ብዕጥቂ ገርካ ንሓደ ስርዓት ምልጋስን፣ ብሰላማዊ ኣገባብ ኣብልካ ምልጋስን ዘሎ ፍልልይ ከብረሃልና ይኽእል እዩ። ማለት እቲ ዕጥቃዊ ኣገባብ ካብቲ ሰላማዊ ህዝባዊ ናዕቢ ዝያዳ ሰባዊ ህልቂትን ግዜን ዝወስድ ምዃኑ እዩ።
ኮፓውሪ ካብ 1991 ንነጀው ኣከታቲሉ ብምርጫ ስዒሩ እዩ ስልጣን ዝጭብጥ ዝነበረ። ሓደ መራሒ ካብ ክልተ ግዜ ንላዕሊ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ማለት ኣብ ምልኪ ምቕያር ማለት ምዃኑ ዝተኻየደ ጉዕዞ መራሕቲ ኣጸቢቑ የብርሆ እዩ። ንኣብነት ስርዓት እሳያስ፡ ስርዓት መለስ፡ ስርዓት ዑመር ኣልበሺር ስርዓት ቀዛፊ….. ወዘተ። ኣብ ግዜ ኮምፓውረ ማለት ኣብ 1991 ዝቖመ ቅዋም ከምዚ ይብል። ‘’ እንተ ደኣ ሓደ መራሕ መንግስቲ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ፡ እቲ ኣቦ መበር ባይቶ ክሳብ ሕጋዊ ምርጫ ዝካየድ ን90 መዓልቲ ሓላፍነት ይስከም’’ ዝብል ሰፊሩ ይርከብ። እዚ ናይ ሎሚ ወተሃደራዊ ዕልዋ ገይሩ ዘሎ ዚዳ ድማ ነቲ ኣብቲ ቅዋም ዘሎ ጥሒሱ ነቲ ሓጋጊ ኣካል ደምሲሱ ነቲ ቅዋም ድማ ኣደስኪሉ ብቃሕ ዝበሎ ሕጊ ክመሓደር እዩ ዝሸባሸብ ዘሎ። እዚ ከኣ እቲ ስልጣን ካብ ኢድ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ መንዚዑ ኣብ መተርስታ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ስልጣን ኮይኑ ኸመሓድር እዩ። ብርግጽ ድማ እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ትካላዊ ቅርጻን ድልዱል ምትእስሳርን ካብቲ ናይ ማሕበራዊ ትካላት ኣዝዩ ስለዝድልድል ቀልጢፉ ነቲ ስልጣን ክጭብጦ ከም ዝኽእል እቲ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ላቲን ኣመሪካ፡ ማእከላይ ምብራቕ ከምኡ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተፈጸመ ዕልዋታት ናብ ውተሃደራዊ ምልኪ ዘምርሐ ህያው ምስክር እዩ። ኣብዚ ክንመሃረሉ ወይ ክንጥቀመሉ እንኽእል እቲ ወትሃደራዊ ሓይሊ ኩሉ ግዜ ከም ሃገራዊ መሲሉ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን እናበለ ዝወጽኦ ትካላት ኣቢሉ ነቲ ህዝቢ ንግዝኡ ከዘንግዖ ይኽእል እዩ። ወተሃደር ነቲ ስምዒት ህዝቢ እዩ ዝያዳ ክምዝምዝ ዝጽዕር። ንኣብነት ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ስርዓት ዝፈጸሞ ተግባራት ወይ እውን ዝኽተሎ ዝንበረ ስነሓሳብ እናተጻረረ እዩ ዝጎዓዝ። እሞ እዚ ኣብ ቦርኪና ፋሶ ዝተኻይደ ህዝባዊ ናዕቢ ንሱ እቲ ህዝቢ ዋንኡ ክንዲ ዝኸውን እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ናብ ጥቕሙ ክዛዝዎ እነሆ ድሮ ተተሓሕዝዎ ኣሎ። እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ እውን ነጋዛእ ርእሱ ኣብ ነንሓድሕዱ ከወዳደር ምዃኑ ድማ ዝይከሓድ ሓቂ እዩ። ስለዚ እታ ሃገር ካብ ዕልዋ ናብ ዕልዋ ገጻ ከትከይድ ከላ ጸጥታን ሰላምን ናይቲ ህዝብን፡ ቁጠባ እታ ሃገርን ስለዘንቆልቁል ምዕብልናን ዲሞክራስን ኣሰረን ይጠፍእ።
እዚ ናይ ቦርኪና ፋሶ ምስ ናይ ኤርትራዊ ተቓውሞ ምስ እነወዳድሮ እቲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝብል እምበኣር ካብዚ ናይ ወተሃደራዊ ኣተሓሳስባ ናጻ ክኸውን ስለዘይክእል ነቲ ስልጣን ናይ ህዝቢ ክምንዝዕ ምዃኑ በቲ ዝጉጉሶን ዝህቦ መናፍሓትን ታህዲዳትን ምቁንጻባትን ህያው ምስክር ናይቲ ክበጽሖ ሓሲብዎ ዘሎ መወዳእታ ማዕርፎኡ እዩ። እዚ ናይ ቦርኪና ፋሶ ብህዝባዊ ናዕቢ ዝተኻየደ ኣገባብ ንደምበ ተቓውሞ ንኸይፈላለን ንኽሰምርን ዝደፋፍእ ናይ ሓሳብ ሓይሊ ምዃኑ ክርዳእ ከምዘለዎ እዩ ዝእምት። እቲ ኤርትራዊ ተቓውሞ ነታ ስልጣን ናይ ምብሓት ኣምር እንተዘይብሉ ኣብ ነንሓድሕዱ ዝቈራቘሰሉ ምንም ምኽንያት የብሉን። እቲ ዕጥቃዊ እባ ኩሉ ኣገባብ እባ እናበለ ክኸዶ ዝደሊ ዘሎ ጉዕዞ ህዝቢ ንምድንጋር እምበር እታ መወዳእታ ማዕርፎኡስ ንስልጣ ህዝቢ ምምንዛዕ እዩ ትርጉሙ።ምኽንያቱ ኣነ ንብሄረይ፡ ኣነ ንኣውራጃይ ኣነ ንሃይማኖተይ ወጽዓ እየ እሉ ዝብገስ ሓይሊ ነቲ ከምኡ ዘለዎ ስምዒት መዝሚዙ ንሓበራዊ ረብሓ ድምሲሱ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ ባይታ እዩ ዝምድምድ። ስለዚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ዘሎ መላኺ ስርዓት ዝኾነ ይኹን ስያሜ ንሃቦ ብዘየገድስ ዕትቃዊ ቃልሲ ናብ ወትሃደራዊ ኣተሓሳስባ ስለዘምርሕ ንህዝቢ ኤርትራ ኣየዋጽኦን እዩ።
ኣብ ከተማ ሽወደን ስቶኮሆልም ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኤርትራ ብ 1200 ሽወደናውያን ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ንጋዘጠኛን ገጣምን ዳዊት ኢሳቕ ክውሃበሎም ናብ ማዕጾ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኤርትራ ኳሕክሖም ምስተኽፍተሎም፡ ውሃብቲ መልእኽቲ ወከልቲ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ምዃኖም ምስ ኣለለዩ፡ ኤምባሲ ኤርትራ ማዕጾ ዓጽዮም ነቲ መልእኽቲውን ኣይተቐበልዎን። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት ሓደ ካብቶም ዘግነት ሽወደን ዘይብሉ ዝነበረ ልኡኽ ምልካውነት ብመንግስቲ ሽወደን ከም ተሰጐ ዝዝከርዩ። ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ምሉእ ስካንዲናቭያን ኣምባስደር ከምዘይብሉውን ዝፍለጥዩ። እዞም ኣብ ኣፍንጫ ወከልቲ ህዝብን ትካል ኣምነስትን ማዕጾ ዝዓጸው ኸኣ መብዛሕትኦም ዜግነት ሽወደን ዘለዎም ኣገልገልቲ ምልካዊ ስርዓት ኣስመራዮም። እዚ ጸገም መንግስቲ ሽወደንን ሕብረተሰብ ሽወደንንዩ። ገረብ ብሓኽላ ኮይኑ ስለ አሎ።
ዳዊት እሳቕ ወዲ 37 ዓመት ከሎዩ ብ 2001 ዓ.ም ብመንግስቲ ምልካውነት ኣስመራ ተኣሲሩ። ሎሚ ዕለት 26 ሕዳር ከኣ 50 ዓመት መሊኡ ኣሎ። ዳዊት ካብ 1992 ዜጋ ሽወደንዩ። ብዝነበሮ ፍቕሪ ሃገሩ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ስነ ጽሑፍ ዝነበሮ እምነትን ብዝደፍኦ ወኒ ኸኣዩ ካብ ሽወደን ንኤርትራ ዝኸደ። ኣብቲ መጀመርያ ዓመታት ነጻነት ኣብ ሕዳስ ኤርትራ ዓምድታት ጽሑፋት ብስሙ ክጽሕፍ ድሕሪ ምጅማሩ፡ ክትዕ ኣብ ባህላዊ ጉዳያት ኣብታ ጋዜጣ ኣብ ተሳተፈሉ፡ ዋና ኣስነዳኢ ሓዳስ ኤርትራ ናብ ቤት ጽሕፈቱ ጸውዑ፡ ናብ ዓምዲ ክርክር ባህሊ ክወጸሉ ንዝለኣኾ ጽሑፍ ናብ ኢድ ዳዊት ኣረኪቡ፡ ከምዚ ዝኣምሰለ ጽሑፍ ካብ ምጽሓፍ እንተዘይተቖጢብካ ወይልኻ ኢሉን ኣፈራሪሁን ስዲድዎ ነይሩ። እዚ ድሮ ኣብ 1992ዩ። ዳዊት ይመሓየሹ ደኾን ካብ ዝብል እምነት ድኣምበር ዘይደምክሪያስውንውቶምሲ ብግቡእ ይርድኦ ነይሩዩ። ምጽባእ ደሞክራስን ህዝባዊ ሕቶን ብወከልቲ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሽወደን ካብ 1990 ብግቡእ ኣስተብሂሉሉን ተኻራኺሩሉንዩ። ዳዊት ኣስናዳኢ መጽሔት ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ኣብ ሽወደን ድምጺ ኤርትራውያን ኣብ ዝነብረሉ ንመናውራ ወኪል ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሽወደን ብግቡእን ሓቅን ዝተማጎተዩ።
ድሕሪ ምውጻእ ሕጊ ፕረስ መስጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ንዕኡ ብምውካስ ከኣ ምስ ገለ ብጾቱ ነጻ ጋዜጣ ብስም ሰቲት እትሕተም ሰሙናዊት ጋዜጣ ኣውጺኡ፡ ብፍላይ ኣብቲ ነጻ ጽሑፋት ኣብ ኤርትራ ብመጠኑ ተኸሲትሉ ዝነበረ፡ ሰቲትውን ተረኣ ትጻወት ነይራ። ኣብ 2001 ከኣ ሰቲትን ኩለን ጀሚረን ዝነበራ ነጻ ርእይቶ ዘአንግዳ ዝነበራ ግዜጣታት ተወጊደን ኣስነዳእተንውን ዝእሰር ተኣሲሩ ዕድል ዝገበሩ ኸኣ ህይወቶም ንምድሓን ተሰዲዶም። ዳዊት ካብቶም ብዘይ ክስን መርትዖን ንዓሰርተ ሰለስተ ዓመት ቤተሰቡን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ከም ዘግኡ መንግስቲ ሽወደንን ክበጽሑዎ ሓቲቶም እዝኒ ምልካውነት ዛጊት ኣይፈቐደን ዘሎ።
ኣብዚ ሕጂ ዳዊት 50 ዓመት ዝገበረሉ ዕለት ማዕከናት ዜና ሽወደንን ኣገደስቲ ተራ ዘለዎም ሽወደናውያንን ሰልፍታትን ወጻኢ ጉዳይ ምኒስተርን ዳዊት ዝፍተሓሉ ሓድሽ መንገዲ ንምፍጣር ክስራሕ ለባዋኦም ከቕርቡ ከለው፡ ብፍላይ ድማ ላርሽ ኣዳክትሶን ዝተባህለ ሽወደናውን ኣባል ባይቶ ኤውርጳን፡ ናብ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተር ሽወደን ማርጎት ቫልስትሮም ኣብ ዝጸሓፎ፡ ንዳዊት ኣሲሩ ዘሎ ምልካውነት ብምኽፋል ግብሪ 2% ዜጋታት ሽወደን ክዛነ ቅኑዕ ስለዘይኮነ፡ እዚ ምእካብ ግብሪዚ ጠጠው ክብል ተማሕጺኑ ኣሎ። ዳዊት ኢሳቕ እቲ እንኮ ዜጋ ብዘይ ፍርዲ ተኣሲሩ ዘሎ ምዃኑ ብምርዳእ ሕብረተ ሰብ ሽወደን ኣብ ስነ ኣእምሮኡ ዝሰረጸ ሕጋውን ሞራላውን ግደታ ዝስምዖ ኮይኑሎ። ነቲ መንግስቲ ሽወደን ንምፍታሕ ዳዊት ብስቕታ ዲፕሎማሲ እሰርሕ ኣለኹ ዝብሎ መግለጺኡውን ኣብ ምልክት ሕቶ ኣእቱዎ ይርከብ።
በአንዲት መንደር ውስጥ አንድ ሰው ነበረ፡፡ አንደበቱ ከጸሎት እጁ ከምጽዋት ልቡ ከጠዋሐት ተለይቶ የማያውቅ፤ ሰው ተጣላ ማን ያስታርቅ፣ ልጅ አገባ ማን ይመርቅ ቢባል በመጀመሪያ የሚጠራው እርሱ ነው፡፡ ለሽማግሌዎች መኩሪያ ለታዳጊዎች አርአያ መሆንን የሚያነሣ የለም፡፡ ኃጢአትን ሊሠራት ቀርቶ ስሟን ያውቃታል ብሎ የሚገምት የመንደሩ ነዋሪ ከማግኘት አንድ ቀን ሰይጣን ሊመለስ ይችላል ብሎ ተስፋ የሚያደርግ ማግኘት ይቀላል፡፡ ለብዙዎች መለወጥ፣ ለብዙዎች ለጽድቅ መመረጥ፣ ለብዙዎች ከዓለም መመለስ፣ ለብዙዎች ዓለምን ጥሎ መመንኮስ አንድም መሪ ያለያም አበረታች መካሪ እርሱ ነው፡፡ የተናገረው ከልቡና ያስተማረው ከኅሊና ጠብ ሲል ልብ ያደርሳል ኩላሊት ያድሳል፡፡ ያለ ሠርክ ሰዓት እህል የማይቀምስ ያለ ተርታ ነገር ነጠቅ መንጠቅ ያለ የማይለብስ መሆኑን በአካባቢው ሐይቅ ስለሌለ የባሕር ዓሦች ካልሆኑ በቀር የማይመሰክር ፍጥረት አለ ማለቱ ይቸግራል፡፡ ትዳሩን አክባሪ ባለቤቱን አፍቃሪ በመሆኑ ከአብርሃምና ከሣራ ቀጥሎ ለሰርግ ምርቃት እርሱና ባለቤቱ ሳይጠሩ አይውሉም፡፡
አንድ ቀን ከቤተክርስቲያን መልስ ወደ ቤቱ በማምራት ላይ እያለ ዓይኑን ዓይኑ አንድ የማይወራውን ነገር ተመለከተ፡፡ አንድ አገር ያስቸገር መናፍቅ ከርሱ ቤት ግቢ ወጣ፡፡ ለምን?
እርስዋ ራስዋ ሰይጣን መስላ ታየችው፡፡ ደክሞታል፡፡ ተናዷል፡፡ ዝሏል፡፡ አእምሮው ዕረፍትን ብቻ ነበር የሚሻው፡፡ ውሳኔ ለመስጠት፤ ነገር ለማመዛዘን ዐቅሙም አልነበረውም፤ ብቻ ሳይሆን ዐቅሙ እንደሌለውም አላወቀም፡፡ አደርጎት የማያውቀውን ዓይኑን አጉረጠረጠና ገፈተራት፡፡ ወደ ኋላ ተንደረደረችና አንገትዋ ኮመዲኖው ጠርዝ ላይ አረፈ፡፡ በስተመጨረሻም መሬት ላይ ተኛች፡፡ላንዴም ለመጨረሻም፡፡ነቃ፣ ነቃና አያት፤ ያደረገውን ለማስታወስ ሞከረ፡፡ እርሱ ወይስ ሌላ ሰው? ምንድን ነው የፈጸመው? ሚስቱን ገደላት ማለት ነው? ገዳይ-ወንጀለኛ-ጨዋ-ሰላማዊ-አርአያ-ምሁር- መምህር-ገዳይ-ወንጀለኛ፡፡ ጮኸ - ከማለት ይልቅ የጩኸቱ ደምጽ ፈነዳ ማለቱ ይቀላል፡፡ አካባቢው በሰው ተጥለቀለቀ፡፡
እርሱ ያለቅሳል፡፡ ሰውም ያለቅሳል፡፡ አለቃቀሳቸው ግን ለየቅል ነበር፡፡ አንዱ ‹‹ክፉ ተናግራው መልአክ ቀስፏት ነው፡፡ ይላል፡፡ አንዱ ደግሞ ‹‹ የጻድቅ ሰው ዕንባ፡፡ ድሮም የማይናገር ሰው ዕንባው ሰይፉ ነው፡፡›› ሌላው ‹‹ አሁንኮ ወይ እማታለሁ ወይም እገላለሁ ብላ ይሆናል፡፡ ይቺ ሰው መሳይ በሸንጎ የርሱ ደግነት ክፋቷን ሸፍኖላት ዛሬ እግዜር አጋለጣት፡፡›› እርሱ ይገላል ቀርቶ ዝንብ ያባርራል ብሎ የጠረጠረ የለም፡፡ ወንጀሉ ሁሉ የርስዋ ሆነ፡፡ እርሱ ግን የደም ዕንባ አለቀሰ፡፡ የሰዎችን ንግግር በሰማ ቁጥር ዕንባው ይጨምር ነበር፡፡ ‹‹እኔ ነኝ እኔ ነኝ እኔ ነኝ›› አለ ድምፁን ከፍ አድርጎ፡፡
‹‹ስላዘንኩባት ነው ማለቱኮነው›› ቀጠለ ሌላው፡፡ ሊያምነው ቀርቶ ሊሰማው የወደደ የለም፡፡ ሰው የሚናገርለት እና እርሱ የሆነው እየተጋጨበት ኅሊናው ዞረ፡፡ ማን ይመነው፡፡
ለያዥ ለገራዥ ቢያስቸግርም በሽማግሌ ጥረት ሊቀመጥ ቻለ፡፡ ‹‹አይዞህ አንተ አልገደልካት እግዜር መታት እንጂ›› ይሉታል ሽማሎች ሰብሰብ ብሎው፡፡ ያ ለርሱ መርፌ ነው ልብ የሚወጋ፡፡
‹‹እኔ አይደለሁም እንዴ አለና መጠራጠር ያዘ፡፡›› አሰበው /ድርጊቱን ሁሉ አሰበው/ ነው እርሱ ነው እኔ ነኝ፡፡ እኔ ነኝ ገዳይዋ- ተንሰቀሰቀ፡፡ ‹‹ወይ ግሩም ጻድቃን የወንድማቸው ኃጢአት ከሚገለጥ የራሳቸው ኃጢአት ቢገለጥ የተባለው ደረሰ።›› አሉ አንዲት ወይዘሮ፡፡
ማን ይመነው፡፡ የልቡን ማን ይወቅ፡፡ እሳት እየከመሩበት መሆኑን ማን ይረዳ፡፡ ጊዜያት ነጎዱ፡፡ ሰው ሁሉ ሊረሳው ጀመረ ጉዳዩን፡፡ እርሱ ግን የሚንተገተግ እሳት ሆኖበታል፡፡ በመጨረሻ እንዲህ ወሰነ፡፡ ለአንድ ለሚወደው ጓደኛው ሊነግረው፡፡ ሐሳብ ቢከፍልልኝ ምክር ቢለግሰኝ ብሎ፡፡ ያደረገውን፡፡ የሆነውን ሁሉ ነገረው፡፡ እየማለ እየተገዘተ የጓደኛው ፊት ሲለዋወጥ ታየው ነጣ- ከዚያ ቀላ መጨረሻ ላይ ጠቆረ፡፡ ‹‹ በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ….ለካ አንድ ሰው የለም ባገሩ፡፡ አንተ ስናምንህ ስናከብርህ- ለካ አውሬ ኑረሃል…›› ሰቀጠጠው፡፡ እናም ሸሸው ‹‹ ለኔም ፈራሁህ ››
‹‹እኔኮ የነገርኩህ… ›› አላስጨረሰውም ‹‹ዝም በል!›› ልቡ ሌላ ነገር ፀነሰ፡፡ የነገርኩት እንዲቀልድብኝ አይደለምኮ አለና ‹‹ባይሆን ነገሩን በልብህ ያዘው›› ሲል ለመነው፡፡
ብልጭ አለበት- ሰይጣን እሳት ጫረ፡፡ ዓይኑ ዘወር ዘወር አለ ክትክታ አነሣና ሠነዘረ፡፡ ተጥመልምሎ ወደቀ፡፡ ትኩር ብሎ ሲያየው ነፍሱ ሸሽታዋለች፡፡ እያለቀሰ፡ ደረቱን እየደቃ ወጣ፡፡ ከቤቱ ብቻ ሳይሆን ከመንደሩ ወጣ፡፡ ወደ በረሃው ሰው ወደ ሌለበት ዘለቀ፡፡ ልክ መንገዱን ሲጨርስ አንድ ሽማግሌ አገኘ፡፡
‹‹እኔ እኮ ከቁስሌ ትፈውሰኝ ብዬ እንጂ በቁስሌ ላይ እንጨት የሚሰሰድማ መች አጣሁ፡፡›› አለና ክትክታውን አነሣ እኒያ ሽማግሌ ወደቁ፡ ሰው ሁሉ አውሬ መሰለው፡፡ ልቡ እየደነደነ መጣ፡፡ ‹‹ታዲያ ምን ይሁን›› አለው ሰይጤ ‹‹አንተ የመጀመሪያው አይደለህ ›› ‹‹ካሁን በኋላ ማንም ቁስሌን ሊነካ አይችልም ›› አለና በፍጥነት በረሃውን ማቋረጥ ጀመረ፡፡ ማዶ ማዶ ነው አንድ አረጋዊ ካህን ደበሏቸውን ለብሰው ዛፍ ሥር ተቀምጠው ጸሎት ያደርሳሉ፡፡
‹‹ለመጨረሻ ጊዜ›› አለ ‹‹ለርሳቸው ነግሬ መፍትሔ ካልሰጡኝ፤ በቁስሌ ላይ ዘይት መጨመር ትተው ኮምጣጤ ከደፉብኝ የሰው ልጅ ሁሉ ጠላቴ ነው ማለት ነው።›› ወሰነ፡፡ ቀና ብለው አዩት፡፡ ያስፈራል ፡፡ ልብሱ ደም ነክቶታል፡፡
ሰይጣን ፈረጠጠና ዛፍ ሥር ተሸጉጦ ማየት ቀጠለ። በመገረም ተመለከታቸው፡፡ ‹‹ይገርምሀል፡፡ ሚስቴን ገድዬ፤ ልጆቼን አርጄ፣ የሰው ሀብት ዘርፌ፣ ስንት ልጃገረዶች አባልጌ፣ ሰው መቀመጫ ሲነሳኝ ጻድቅ መስዬ እዚህ ተቀምጫለሁ፡፡ ያንተማ ምን አላት፡፡ በኔ አይነትኮ ያንተ በጥቂት ቀኖና ትሻራለች፡፡››
‹‹ በል አሁን ካንድ ሁለት ይሻላል፡፡ ሰው እንደሆነ ቂመኛ ነው ይቅር አይለንም፡፡ እግዚአብሔር ግን መሐሪ ነው፡፡ በዚህ ከቀጠልን እኛ ራሳችን ከሰይጣን መብለጣችን ነው፡፡ ስለዚህ ገደል እንቆፍርና እዚያ ውስጥ ገብተን ንስሐ እንግባ፡፡›› አሉት፡፡ ፈነደቀ፡፡ ዘሎ ተነሣና ዐቀፋቸው፡፡ እናም በዚያው ክትክታ መቆፈር ጀመረ፡፡ እጅግ አድካሚ ሥራ ነው፡፡ አባ ጸሎተ እግዝእትነ ማርያም ይደግማሉ፡፡ ቀና ብሎ አየና እርሱም ጸሎቱን ቀጠለ፡፡ ቀን-ሳምንት-ወር-ሁለት- ሦስት- ወር ፈጀ ቁፋሮው፡፡ ቅጠል ይበላሉ፡፡ አብረው ስለጥንቱ እያወሩ፡፡ ከዚያ ደግሞ ስለ እግዚአብሔር መሐሪነት ያስተምሩታል ዐረፍ ሲሉ፡፡ ይቆዩና ደግሞ ይቆፍራሉ፡፡ በሰው ቁመት ልክ ገደሉ ተቆፈረ፡፡ እንዴት እንግባ፡፡
‹‹ ልጄ አሉት አባ›› የነገርኩህ ታሪክ ውሸት ነው፡፡ ‹‹ አንተ እንዳይሰማህ ብዬ ነው ከአሁን በኋላ ምግብህን አመጣልሃለሁ እየሰገድህ፣ እየጾምክ ጸልይ፡፡ እግዚአብሔር ይምራል›› አሉት፡፡ ተናደደ ክትክታው አጠገቡ የለም፡፡ ከግራ ገደል ከቀኝ ገደል አለቀሰ፡፡ አነባ፡፡
‹‹ዕንባ የኃጢአት ክምር ትንዳለች ›› አሉ አባ፡፡ ምንም አማራጭ የለም፡፡ ጸሎቱን ጀመረ፡፡ አባም በዘጠኝ ሰዓት ምግቡን አስበው ያመጡ ነበር፡፡ ከሰባት ዓመት በኋላ አባ ምግቡን ሊያደርሱለት ሲሄዱ ክንፍ አውጥቶ ሲበር አዩት፡፡
የወጣቶች እና ስፖርት ሚኒስቴር እንዳስታወቀው፥ በቻይና ስቴት ኮንስትራክሽን ኢንጅነሪንግ ኩባንያ እና የኤም ኤች ኢንጅነሪንግ አማካሪ ድርጅትነት እየተከናወነ ያለው የስታድየሙ ግንባታ የመጀመሪያ ዙር በመገባደድ ላይ ይገኛል።
የብሄራዊ ስታድየሙ የፕሮጀክት አስተባባሪ አቶ ጥበቡ ጎርፉ የመጀመሪያ ዙር ግንባታ ለማከናወን 2 ነጥብ 4 ቢልየን ብር በጀት ተመድቦለት በመገንባት ላይ እንደሚገኝ ገልፀዋል።
አዲስ አበባ ቦሌ ክፍለ ከተማ እየተገነባ ያለው ብሄራዊ ስታዲየም የመጀመሪያ ዙር ግንባታ ከተጠናቀቀ በኋላ በሁለተኛው ምእራፍ ስታዲየሙን ጣራ የማልበስ፣ ወንበር መግጠም፣ የካሜራ እና ሌሎች ዲጂታል ስርዓቶችን የመግጠም ስራ ይከናወናል።
በአደይ አበባ ቅርፅ እየተገነባ ያለውና 60 ሺህ ተመልካቾችን የመያዝ አቅም ያለው ይህ ስታዲየም ግንባታው የተጀመረው ታህሳስ 26 ቀን 2008 ዓመተ ምህረት ነው።
በመጫን ላይ ... የአርጀንቲና የቁማር ኢንዱስትሪ ሰፋ ያለ የህጋዊ ቅጾችን ያቀርባል ቁማር-ካሲኖዎች ፣ መጽሐፍ ሰሪዎች ፣ ግራጫማ እሽቅድምድም ፣ የፈረስ ውድድር ፣ ሎተሪዎች እና ሌሎችም ፡፡ አርጀንቲናዎች በሎተሪ ጨዋታዎች ፣ በመጫወቻ ማሽኖች እና በውርርድ ላይ በዓመት በአማካይ ከ4-5 ቢሊዮን ዶላር ቁማር መጫወት ይወዳሉ ፡፡ አርጀንቲና በደቡብ አሜሪካ ትልቁ የጨዋታ ገበያ ናት ፣ አገሪቱ 79 ካሲኖዎች እና ከ 12,000 በላይ ቦታዎች አሏት ፣ ካሲኖው በመርከብ መርከቦች ላይም ልዩ አለው ፡፡ እንዲሁም በጣም የተሻሻለ የእግር ኳስ ውርርድ ኢንዱስትሪም አለ ፡፡ መንግሥት የአርጀንቲናን የቁማር ኢንዱስትሪን በብሔራዊ ደረጃ የማቅረቡን ዕድል ያቅዳል ፡፡
በክልሉ ውስጥ ከፍተኛውን የበይነመረብ ተጠቃሚዎች መቶኛ በተመዘገበበት በአርጀንቲና ውስጥ የመስመር ላይ ቁማር ህጋዊ ነው። የመስመር ላይ ጨዋታ የመጀመርያው ፈቃድ የተሰጠው እ.ኤ.አ. በ 2006 ሲሆን ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በመላ አገሪቱ ሦስት ፈቃድ ብቻ ተሰጥቷል ፡፡ የአከባቢው አገልጋዮች ብቻ ለኦንላይን ቁማር አገልግሎት መስጠት መቻላቸው በአርጀንቲናዎች ላይ አዘውትሮ የባህር ዳርቻን አይጠቀሙም የድረ-ገጽ የመስመር ላይ ቁማር ፣ ብዙዎች የአከባቢውን ምንዛሬ እንኳን ይወስዳሉ። መንግሥት የባህር ዳር ጣቢያዎችን (እ.ኤ.አ. በ 2008) እንዲሁም በአጠቃላይ የመስመር ላይ ቁማርን (በ 2010) መዳረሻን ለማገድ ብዙ ሙከራዎችን አድርጓል ፣ ግን እንደዚህ ያሉ ከባድ እርምጃዎች አስፈላጊውን ድጋፍ አላገኙም ፡፡
ከአርጀንቲና ተጫዋቾችን የሚቀበሉ እና ከፍተኛ ጥራት ያላቸው እና ደህንነታቸው የተጠበቀ ጨዋታዎችን የሚያቀርቡ የመስመር ላይ ካሲኖዎችን ዝርዝር ይመልከቱ ፡፡ እዚህ እንደ NetEnt ፣ Merkur ፣ IGT ፣ Novoline ፣ Microgaming ፣ Betsoft ፣ Rival Gaming እና ሌሎች ብዙ ካሉ ታዋቂ የሶፍትዌር አቅራቢዎች በቀጥታ ከመጫወቻ ማሽኖች እስከ ካሲኖ ጨዋታዎች ድረስ ሰፊ መዝናኛዎችን ያገኛሉ ፡፡ እንዲሁም ለአርጀንቲና ተጫዋቾች የሚገኙትን ምርጥ የመስመር ላይ ማስተዋወቂያዎች ፣ ጉርሻዎች እና የክፍያ አማራጮችን ለማወቅ የመስመር ላይ ካሲኖ ጣቢያዎችን ግምገማዎችዎን ማንበብ ይችላሉ ፡፡
የመስመር ላይ ፖከር ጣቢያዎችን ዝርዝር ይመልከቱ ከአርጀንቲና ተጫዋቾችን የሚቀበሉ እና ከፍተኛ ጥራት ያላቸው እና ደህንነታቸው የተጠበቀ ጨዋታዎችን ይሰጣሉ ፡፡ በበርካታ የ roulette ፣ blackjack ፣ hold'em እና ሌሎች የካርድ ጨዋታዎች ልዩነቶች ይደሰቱ። ለተጨማሪ መረጃ ከአርጀንቲና የመጡ ተጫዋቾችን የሚቀበሉ የመስመር ላይ ፖከር ጣቢያዎች ግምገማችንን ያንብቡ ፡፡
በስፖርቱ ላይ የመስመር ላይ ውርርድ ጣቢያዎችን ዝርዝር ይመልከቱ ፣ ከአርጀንቲና ተጫዋቾችን በመውሰድ እና ጥራት ያላቸው እና ደህንነታቸው የተጠበቀ ጨዋታዎችን ያቅርቡ ፡፡ ውርርድዎን ያስቀምጡ ፣ በአርጀንቲና ውስጥ በደርዘን የሚቆጠሩ የመስመር ላይ bookmakers ካቀረቡት ሀሳብ መካከል ለዝግጅትዎ koeffitsinty በጣም ተስማሚ የሆነውን ይምረጡ ፡፡ እና ለተጨማሪ መረጃ ተጫዋቾችን ከአርጀንቲና በመውሰድ የግምገማ ጣቢያዎቻችንን በመስመር ላይ የስፖርት ውርርድ ይመልከቱ ፡፡
የመስመር ላይ የቢንጎ ጣቢያዎችን ዝርዝር ይመልከቱ ፣ ተጫዋቾችን ከአርጀንቲና በመውሰድ እና ጥራት ያላቸው እና ደህንነታቸው የተጠበቀ ጨዋታዎችን ያቅርቡ ፡፡ ከአርጀንቲና ለሚመጡ ተጫዋቾች በሚገኙ የመስመር ላይ የቢንጎ ጣቢያዎች ላይ ማስተዋወቂያዎችን ፣ ጉርሻዎችን እና ተቀማጭ ዘዴዎችን የሚገልጹ የመስመር ላይ የቢንጎ ጣቢያዎች ግምገማዎች ላይ ተጨማሪ መረጃ ማግኘት ይቻላል ፡፡
በነዳጅ ነዳጅ ከሚቀርበው ኃይል አንድ ሦስተኛ የሚሆነው ብቻ ጥቅም ላይ እንደሚውል የታወቀ ነው ፣ አብዛኛው በሚለቀቀው የሙቀት መጠን ይጠፋል። ይህን ሙቀትን በተሻለ ሁኔታ ይቆጣጠሩ ፣ ፍጆታውን በሚቀንሱበት ጊዜ ኃይልን ለመጨመር ነው ፣ ጉዳዩ ጉዳዩ በሁሉም የመኪና አምራቾች የሚነካ ከሆነ ነው።
በእንፋሎት ሞተሩ መርህ ላይ በመመርኮዝ BMW ይህንን ሙቀትን ወደ ኃይል መልሰው ለመጠቀም “TurboSteamer” የተባለ ቴክኖሎጂ አዳብረዋል ፡፡ ውጤቱ ተስፋ ሰጭ በሆነ የ 13ch እና 20Nm ኃይል ጭማሪ ይገለጻል ፣ ፍጆታው ደግሞ በመዳረሻ ላይ በተቀመጠው የ 15 4l ሲሊንደሮች ላይ 1.8% ይወርዳል።
መርሆው በጣም የተወሳሰበ ነው ነገር ግን በፕሮግራም እንደሚከተለው ሊጠቃለል ይችላል-የውሃ ማጠራቀሚያ በሀይል ፍሰት በ ‹550 °› ይሞቃል እና በእንፋሎት ስር ያለው ግፊት በእንፋሎት ወደ አንድ የተወሰነ የማስፋፊያ ዕቃ ውስጥ ይገባል እና በሲሊንደሮች ውስጥ በኮምፕተር (ግፊት) ውስጥ ያለውን ግፊት ለመጨመር የሚያገለግል ይሆናል። በዚህ ሁኔታ ፣ በጭስ ማውጫ ጋዝ ውስጥ ካለው የሙቀት ኃይል ከ 80% በላይ መልሶ ማግኘት ይችላል ፡፡
ከአምስት ዓመታት ጥልቅ ምርምር ሥራ በኋላ Turbosteamer የመጀመሪያው ጊዜያዊ ውጤት ነው ፡፡ የፅንሰ-ሀሳብ ቀጣይ ልማት አሁን በዋናነት የተለያዩ ክፍሎችን በመቀነስ እና በማቀላጠፍ ላይ ማተኮር አለበት ፡፡ የምርምር ፕሮጀክቱ የረጅም ጊዜ ግብ በቀጣዮቹ አስር ዓመታት ውስጥ BMW ሊታመን ይችላል ብሎ ያመነበት የተከታታይ ስርዓት ነው ፡፡
በርካታ ሰዎች በተለያዩ መዝናኛ ቦታዎች በሚገኙ በፍጥነት ከፍና ዝቅ እያሉ በሚምዘገዘጉ ተሽከርካሪ መሰል የሮለር ኮስተርስ (Roller Coasters) ይዝናናሉ። ለአዲሱ ትውልድ በአዲስ ቴክኖሎጂ የተሰራው Roller Coasters በምናብ የሚያሳዩ ታምራዊ የእይታ ቴክኖሎጂዎች ተገጥሞላቸዋል። በአሁኑ ሰዓት በሰሜን አሜሪካ በሚገኘው ቲም ፓርክ (Theme Park)፣ በአውሮፓና በእስያ አዲሶቹ የቴክኖሎጂ ግኝቶች በግልጋሎት ላይ ውለዋል።
ትግላችን | የኢትዮጵያ ሕዝብ አብዮታዊ የትግል ታሪክ ቅፅ አንድ “የኢትዮጵያ ሕዝብ አብዮት ከተቀጣጠለበት እስከ ተቀለበሰበት ድረስ ያለው ጊዜ ከመሰል ሕዝባዊ አብዮቶች ጋር ስናነፃፅረው በለጋና በአጭር የተቀጨ አብዮት ቢሆንም በአሥራ ሰባት ዓመታት ውስጥ ያደረገውን ፈጣን ጉዞ፣ ያስተናገዳቸውን ሕዝባዊ ተግባሮች፣ የገጠሙትን ፈተናዎችና የጠየቁትን መስዋዕትነት በሦስት ተከታታይ ቅፆች ለማቅረብ ተገድጃለሁ። የፖለቲካ ድርጅቶችም ሆኑ መሪ ግለሰቦች የሚመጡና የሚሄዱ አላፊዎች ሲሆኑ ሃገርና ሕዝብ ግን ዘላለማዊ ናቸው። ይህም ቢሆን በአንድ ታሪካዊ ወቅት መንግሥታት፣ የፖለቲካ ደርጅቶች ወይም ግለሰቦች ያከናወኗቸው ገንቢም ሆነ አፍራሽ ተግባሮች ማንም ወደደ ጠላ የዚያ ሃገርና ሕዝብ ታሪክ ናቸው። ትግላችን ስሙ እንደሚያመለክተው በኢትዮጵያ አንድ ትውልድ በሙሉ ቀፎው እንደተነካበት የንብ ሠራዊት ተቆጥቶ በመነሳት ገበሬው ከገባርነት፣ የሠራተኛውን መደብ ከምንዳ ባርነት፣ ጠቅላላውን ባተሌ ሠርቶአደር ሕዝብ ከድንቁርና አረንቋና እጅግ አሳፋሪ ከሆነ የዘላለም ድህነት መንጥቆ በማውጣት ራሱንና አገሩን ለመለወጥ በጀመረው ትግል መሪር መስዋዕትነትን ከፍሎ የትግሉን ጣፋጭ ፍሬ ሳይቀምስ፣ አንድነቱንና ሰላሙን ሳያገኝ እንደገና የጨለመበት አሳዛኝ ሕዝብ ልሳን እንጂ አንባቢን በደስታ ለመመሰጥ የተዘጋጀ የሥነፅሁፍ ድግስ አይደለም። በአብዮት የትግል ጎራ ወይም አሰላለፍ ላይ ብቻ በማተኮር፣ በብቀላ፣ የአጥቂነት ወይም የተከላካይነት ስሜት አጥቅቶኝ በማጋነን ወይም በማቃለል ታሪኩን ላለማዛባት በተቻለኝ መጠን ከራሴ ጋር ታግያለሁ፣ ከህሊናዬም ጋር ተሟግቻለሁ። ይኸ ትግላችን የተሰኘ የኢትዮጵያ ሕዝብ አብዮት ታሪክ ትምህርት በመስጠቱ ረገድ ስለሚኖረው ፋይዳ ፍርዱን ለአንባቢው እተዋለሁ።” ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም የቀድሞ የኢትዮጵያ መንግሥት ፕሬዝዳንት
የሥርዓተ-ፆታ ፈሳሽ የኩራት ባንዲራ- እ.ኤ.አ. በ 2012 በጄጄ ooል የተፈጠረው ይህ ባንዲራ በተለያዩ የሥርዓተ-ፆታ ማንነቶች ወይም የዝግጅት አቀራረቦች መካከል (ያለ ምንም ዓይነት ንድፍ ወይም ያለ) የሚዞሩ ሰዎችን ይወክላል ፡፡ ሐምራዊው ለሴትነት ነው ፣ ነጩ ለሁሉም ፆታዎች ነው ፣ ሐምራዊው ለሁለቱም ለወንድነት እና ለሴትነት ነው ፣ ጥቁሩ ለፆታ እጦት ነው ፣ እና ሰማያዊው ወንድነትን ያመለክታል ፡፡
የባዳሊ ጌጣጌጥ አርቲስት ሂላሪ ጎዋርስ የእኛን የሥርዓተ-ፆታ PRIDE ባንዲራ ringsትቻዎችን ፈጠረ ፡፡ ማራኪዎቹ በጾታ ፍሉይድ ትዕቢት በሀምራዊ ፣ በነጭ ፣ በሐምራዊ ፣ በጥቁር እና በሰማያዊ ቀለሞች የተለጠፉ ናቸው ፡፡
ዝርዝሮች: የሥርዓተ-ፆታ የትእቢት ጉትቻዎች ብር በጣም ጥሩ እና የደናግል ዘይቤ ናቸው ፡፡ የባንዲራ ማራኪዎቹ 28 ሚሜ ርዝመት ፣ 15.6 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.3 ሚ.ሜ ውፍረት እና እያንዳንዳቸው 4.3 ግራም ይመዝናሉ ፡፡ የመስህቦች ጀርባዎች በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘቱ ተለጥፈው የታተሙ ናቸው ፡፡ የብር የብር ጆሮ ሽቦዎችን ያካትታል ፡፡
የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ አሊ አብዱ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጡት መልስ፤ መለስ የአገር ውስጥ ተቃውሞን ትኩረት ለማስቀየር ያቀናበሩት “የማይረባ” ስልት ነው፤ ብለውታል።
የኤርትራ መንግስት «የሰሜን አፍሪካን መሰል አብዮት በኢትዮጵያ ውስጥ ለማካሄድ እየጣረ ሰለመሆኑ መረጃዎች አሉን፤» ሲሉ፥ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ባለፈው ሳምንት ተናግረዋል።
«ሻዕቢያ አዲስ መፈክር አውጥቷል፤ አዲስ አበባን ባግዳድ እናደርጋለን የሚል፤» ነበር፥ ያሉት አቶ መለስ ለጋዜጠኞች ሲናገሩ። «ይሄን የጥፋት ኃይል የራሳችንን ድንበር ብቻ በማጠር፤ በቂ ሥራ ለመስራት ይቻላል፤ ብሎ ማሰብ አስቸጋሪ ነው። ያ የመንግስት ፖሊሲ እንዲቀየር ጥረት ማድረግ ያስፈልጋል፤» ብለዋል አቶ መለስ።
የአንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ ፓርቲ ቃል አቀባይ አቶ ስየ አብርሃ የአቶ መለስ አስተያየት «አገሪቱን ቀፍዶ የያዘውን የማኅበራዊና የምጣኔ ሃብት ቀውስ የተመለከተ ትኩረት፤» ለማስቀየር ነው፥ ይላሉ።
የጅግጅጋ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝደንት ተክለ-ሰውነቱን (ፐብሊክ ሪሌሽን) ለመገንባት 100 ሺህ ብር ለENN መስጠቱ ተገለፀ! የጅግጅጋ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝደንት ዶ/ር አብድዓዝዝ ከኮሙኒኬሽን ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ገዛኸኝ ጋር በመመሳጠር ተክለ-ሰውነቱን ወይም ፐብሊክ ሪሌሽን ለመስራት አሁን ከስሮ ከገበያ ከወጣው ENN 100ሺህ [Read More]
ሰው የማሰብ ነፃነት አለው፡፡ማንም ሰው ወዳመነበት ፖለቲካዊ መንገድ መጓዝ መብቱ ነው፡፡ይህ መብት ግን ገደብ የሌለው ፍፁም አይደለም፡፡ የህግ እና የሞራል ገደብ አለው፡፡ የማሰብም ሆነ የሌላው መብታችን መገደቢያ የሌሎች መብት ነው፡፡ የእኛ የማሰብ ነፃነት የሌሎችን መብት የሚጋፋበት መስመር ላይ ሲደርስ ግዴታ መሆን ይጀምራል፡፡የሌሎችን መብት አለመጋፋት የማሰብም ሆነ የሌላው መብታችን ገደብ ነው፡፡ህግ አንድ ሁለት ብሎ በማይጠይቀን ሁኔታ መብታችን ሞራላዊ ገደብ አለው፡፡የዚህ ሞራላዊ ግዴታ የመሰረት ድንጋይ ሰብዓዊ እሳቤ ነው፡፡
በሰብዓዊነት ሚዛን ተፈትኖ ከወደቀ ጋር ማህበር መጠጣት ከአውሬነት መጋራት ነው፡፡ህወሃት በሰብዓዊነት ተፈትኖ የወደቀ ወደ አውሬነት የሚቃጣው ባህሪ ያሳየ ቡድን ነው፡፡ይህን ሃያ ሰባት አመት ዓይተነዋል፡፡ በዚህ ዘመን ሁሉ ህወሃት ከዛሬ ነገ ይሻለዋል ሲባል በሚብስ አውሬነት ሲገዛን እንደኖረ የሚከራከር የለም፡፡ሃያ ሰባት አመት “ቢቆዩኮ ሊሻሻሉ ይችላሉ” የሚባልለት አጭር ዘመን አይደለም፡፡ይበልጥ ተስፋ አስቆራጩ ደግሞ የህወሃት የሰብዓዊ መብት ይዞታ በዓውሬነቱ እያደር የሚብሰው መሆኑ ነው፡፡ በዚህ ውስጥ መሻሻልን ማሰብ ከህወሃት መባስ ነው፡፡
ህወሃት በማዕከላዊ ሰው በእግሩ ገብቶ በቃሬዛ እስኪወጣ ድረስ በሃገሩ ልጅ የሚጨክን እኩይ ስብስብ ነው፡፡በማዕከላዊ የተደረገው ብዙ ነው፤ሰው እንደ ፎቶ ግራፍ ግርድዳ ላይ ተሰቅሏል፣ጀርባው ተተልትሏል፣ተኮላሽቷል፣በወንድ ልጅ ላይ ግብረሰዶም፤በሴት ልጅ ላይ የርብርብ መደፈር ተደርጓል፣ፈጣሪ የሰጠውን አየር እና ብርሃን እንዳያይ ተደርጓል፣የሴት ወንዱ ጥፍር ተነቅሏል፣ውስጥ እግሩ በሰንሰለት ተተልትሏል፣የበላው በአፉ እስኪመጣ ተዘቅዝቆ ተሰቅሏል፣በደረቅ ሌሊት ጅብ እንዲጫወትበት ወደጫካ ተወስዶ ከዛፍ ጋር ታስሯል፣ከግንድ ጋር በታሰረበት የማይገድል ጥይት እየተተኮሰበት “ሞቻለሁ አለሁ” እያለ የሰቀቀን ሌሊት አሳልፏል፡፡
በጄል ኦጋዴን መላው የሶማሌ ወጣት አዛውንት የምድርን አሳር አይቷል፡፡በጄል ኦጋዴን በተደረገው እርኩሰት ምድረ ፈረንጅ በእኛ “አጃኢብ!” ብሏል! “Human rights watch” በምድረ ሶማሌ ህወሃት በሰው ልጆች ላይ ስለፈፀመው እርኩሰት ባለ ሶስት ዲጅት ገፅ ሪፖርት ፅፏል፡፡ይህን ሪፖርት ሳነብ ከቁጥጥር ውጭ ሆኔ ቤተመፅሃፍት ወስጥ እስከማንባት ደርሻለሁ፡፡ሪፖርቱን አንብቤ ሰሚ ካለ በሚል ወያኔ ስልጣን ላይ እያለች አንድ ፅሁፍ ፅፌ ነበር፡፡ ለትውስታ መልሼ እለጥፈዋለሁ፡፡ማንም የሰው ፍጡር ይህን ሪፖርት አንብቦ በሰላም አያድርም! በበኩሌ ታምሜ ነበር፡፡ ወልቃይት ጠገዴን የትግራይ አካል ለማድረግ በሰው ልጆች ላይ የተሰራው የሰብዓዊ መብት ጥሰት ለወሬ የማይመች ነው! በዚሁ ሰበብ እስከ ዛሬ ድረስ ባዶ ስድስት እስርቤት በህወሃት አረመኔያዊ እጅ የሚማቅቁ የሰው ልጆች እንዳሉ ግልፅ ነው፡፡
ከህወሃት ጋር ያለኝ የመረረ ጠብ ዋና ምክንያቱ በየእስር ቤቱ በቁጥጥሩ ስር የዋሉ ምስኪን የሰው ፍጡራንን ከማስራብ ማስጠማት ጀምሮ በሚያደርገው ቁጥር ስፍር የለሽ አረመኔነት ነው፡፡ በግሌ ህወሃት እንደ ናዚ መታገድ ያለበት፣ማንኛውም ምልክቱ እንዳይታይ መደረግ ያለበት ሰው በላ ፓርቲ ነው፡፡ በህይወቴ ሆኖ ማየት የምፈልገውም ይህን ነው-ህወሃት የሚባል ፓርቲ በህግ ታግዶ ማየት!
እየሆነ ያለው ግን ሌላ ነው፡፡ “በደለኛ በበደሉ ካልተጠየቀ የተበዳይነት ስሜት ያዳብራል” ብሎኝ ነበር አዋቂው ወዳጄ አቶ ብርሃነ መዋ በአንድ ወቅት፡፡ እውነቱን ነው፡፡ ህወሃት በሰው ልጆች ላይ ለፈፀመው አረመኔያዊነት የሚጠይቀው ስለጠፋ ጭራሽ “የሃገር አዳኝ ነኝ” ብሎ ከእሱ የባሱትን ሰብስቦ እየመከረ ነው፡፡ከህወሃት ጋር “wine and dine” የሚያደርግ ሁሉ የህወሃት አውሬነት ተጋሪ እንጅ ፖለቲከኛ አይደለም፡፡
ከህወሃት ጋር ማህበር መጠጣት የማሰብ ነፃነት ፅንሰሃሳብ ተጠቅሶ ለክርክር የሚቀርብ ነገር አይደለም፡፡በዚህ በሰለጠነ ዘመን ማንኛወም ህግ ሲወጣ፣ማኛውም ፓርቲ ሲታገል፣ማንኛውም ድርጅት ሲንቀሳቀስ የሰብዓዊ መብትን በማይነካ መንገድ ካልሆነ ወዲያውኑ ህገወጥ፣ወንጀለኛ እንጅ የፖለቲካ ሃሳብ ያለው አካል ተደርጎ አይወሰድም፡፡
ስለዚህ ህወሃትን ከበው መቀሌ የተቀመጡ ሁሉ ውግዝ የሚገባቸው፣በሰው ልጆች ሰብዓዊነት ላይ ወንጀል የሰራ ስርዓትን ደጋግፈው መልሰው ለማቆም የሚፈልጉ፣በሰብዓዊነት ላይ ቀልድ የያዙ ፍጡራን ናቸው፡፡ የሰውን ሰብዓዊ ክቡርነት ያላወቀ አውሬ ስለ ፌደራሊዝም ሊያወራ አቅሙ አይፈቅድም! መጀመሪያ ከአራዊት ተርታ ወጥቶ ሰው መሆን ያስፈልጋል !
ከህወሃት ጋር ማህበር ለመጠጣት ቢያንስ በሰው ልጀች ላይ የፈፀመውን አውሬነት አምኖ ይቅርታ መጠየቅ አለበት፡፡ ህወሃት ደግሞ እንኳን ጥፋቱን አምኖ ይቅርታ ሊጠይቅ ቀርቶ ጭራሽ ተበዳይነት እየተሰማው ያለ አካል ነው፡፡ይህ ለማንም ግልፅ ሆኖ ሳለ ህወሃት ጠራኝ ብሎ እግር ነቅሎ መሮጥ በኢትዮጵያ ህዝብ ላይ መቀለድ፣በሰብአዊነት ላይ ማሾፍ ነው! በዚህ አጋጣሚ “በወገኖቼ ሰብዓዊነት ላይ አልቀልድም” ሲል ለህወሃት ልኳን ነግሮ ጥሪዋን እንደማይቀበል የተናገረው ኦብነግ እና ወደ መቀሌ ያላቀናው ኦነግ ምስጋና ይገባቸዋል፡፡
ከደደቢት ተስፋ ቡድን የተገኘውና አሁን በሰበታ ከተማ ጥሩ ጊዜ እያሳለፈ የሚገኘው አብዱልሀፊዝ ቶፊቅ የእግርኳስ ህይወቱን አስመልክቶ ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር ቆይታ አድርጓል።
አዲስ አበባ ከተማ ካሳንችስ 28 ሜዳ አካባቢ ተወልዶ አድጓል። ብዙ ባልተለመደ ሁኔታ ወላጅ አባቱ “ልጄ ትልቅ እግርኳስ ተጫዋች ይሆንልኝ ዘንድ ምኞቴ ነው።” በማለት ገና ከስምንት ዓመቱ ጀምሮ እግርኳስ ተጫዋች እንዲሆን ከኳስ ጋር እንዲተዋወቅ አድርገውታል። ከስምንት ዓመቱ ጀምሮ እግርኳስ ተጫዋች እንዲሆን የአባቱ ክትትል ያልተለየው አብዱልሀፊዝ ራዕይ በሚባል የታዳጊ ቡድን በፕሮጀክት ደረጃ ሲጫወት ቆይቶ በ2007 ነበር የደደቢት ከ17 ዓመት በታች ቡድንን በመቀላቀል እስከ ዋናው ቡድን ድረስ ለአምስት ዓመታት ሲጫወት የቆየው።
ወጣቱ አማካይ በዘንድሮ የውድድር ዓመት ሰበታ ከተማን በመቀላቀል መልካም የሚባል የውድድር ጊዜ እያሳለፈ ይገኛል። በመጀመርያዎቹ ጨዋታዎች የመሰለፍ እድል ማግኘት ባይችልም ቀስ በቀስ ወደ አሰላለፍ በመግባት በተለይም ጅማ ላይ በተደረጉ ጨዋታዎች ላይ በመጫወት ጥሩ መንቀሳቀስ ችሏል። ከእድሜው ለጋነት አንፃር እጅግ መረጋጋት የሚታይበት አብዱልሀፊዝ የቴክኒክ ክህሎቱ እና የኳስ የማቀበል ችሎታው በልምድ እየዳበረ ሲሄድ እንደ ቡድን አጋሮቹ መስዑድ እና ዳዊት ወደፊት ትልቅ ደረጃ መጫወት እንደሚችል ተስፋ የሚጣልበት ነው።
ለእኔ እግርኳስ ተጫዋች ለመሆን ምክንያቴ አባቴ ነው። እኔ ኳስ ተጫዋች እንድሆን ዓላማ ነበረው። ከስምንት ዓመቴ ጀምሮ ነው እንድጫወት ይፈልግ የነበረው። አባቴ ከሌሎች ቤተሰቦች በብዙ መልኩ ይለያል። ልጆቹ በአንድ ነገር ብቻ ሳይሆን ተጨማሪ ነገር ላይ ትኩረት እንድናደርግ ይፈልጋል። በትምህርቱ ረዥም ርቀት እንድንሄድ ቢፈልግም ተጨማሪ አንድ ነገር ጎን ለጎን እንድንይዝ ይፈልጋል። ይሄን ሁሉም ልጆቹ ላይ አድርጓል። እኔን ደግሞ ያለኝን ነገር ተረድቶ ነበር መሰለኝ ኳስ ተጫዋች እንድሆን ብዙ እቅዶች ነበሩት አንዱን አሳክቷል።
ከ2007 ጀምሮ ከተስፋ ቡድን እስከ ዋናው ቡድን ድረስ ለአምስት መጨወት ችያለው። መሀል ላይ ጉዳት አጋጥሞኝ ተቸግሬ ነበር። በኃላ ከጉዳቴ አገግሜ መጫወት ችያለው። ደደቢት ፕሪምየር ሊጉ በነበረበት ጊዜም አሰልጣኝ ዳንኤል ፀሀዬ ቡድኑ እስከወረደበት ጊዜ ድረስ አምኖብኝ አጫውቶኛል። በከፍተኛ ሊግም ለቡድኑን ሳገለግል ቆይቻው።
በሰበታ ያለኝ ቆይታ ዩኒቨርስቲ የመግባት ያህል ነው የምቆጥረው። ምክንያቱም በቦታዬ የሚጫወቱት ከፍተኛ ልምድ ያላቸው በክለብም ሆነ በብሔራዊ ቡድን የተጫወቱ ተጫዋቾች መሐል መጫወት ለኔ ጥሩ ትምህርት ቤት የገባው ያህል ነው የሚሰማኝ። ከኳስ ጋር የተገናኘውንም ሆነ ብስለት ላይ ያለውንም ከእነርሱ ጋር መጫወት ልምድ እያገኘሁ ነው። ለእኔ ይሄ ጥሩ አጋጣሚ ነው።
አባቴ ላሰበበት ነገር በጣም የሚታገል ሰው ነው። ያሰበውን እስኪያሳካ እንቅልፍ የማይተኛ ሰው ነው። በኔ ጉዳይም ያለመው ያቀደው ጉዳይ ስለነበር እስከ ስነ ምግብ ወርዶ አመጋገቤን ያስተካክል የነበረ፣ የህክምና ባለሙያ ሳይሆን እግሬን እስከማሸት የደረሰ ብዙ ዋጋ የከፈለልኝ አባት ነው። ብቻ በሁሉም ነገር ብቁ የሆነ ጠንካራ አባት ነው።
በእግርኳሱ እንዲህ ያለ አባት አልተለመደም። ይህ ከነፃነት በላይ ነው። ሂድ ኳስ ተጫዋች ሁን ከሚለው በላይ ነው። ይሄን ያህል ዓመት አስፈላጊውን ነገር ሁሉ እያደረገ እኔን እዚህ ደረጃ ማድረስ ብዙ ዋጋ ከፍሏል። ይህ ነገር ብዙ አልተለመደም። ልጁን ከትምህርት ውጭ ሁለተኛ ነገር ሙያ ሊኖረው ይገባል ብሎ ማሰቡ አስገራሚ ነው። ሁሉም ወላጅ ነፃነቱን ሰጥቶ ትንሽ ክትትል ቢያደርግ በጣም ጥሩ ነው እላለው።
እኔንጃ! እርሱ ለኔ ትልቁ ክፍያ ብሎ የሚያስበው እርሱ የሚያስበው ደረጃ ላይ መድረስን ነው። እርሱ የሚያስበው ደረጃ ደግሞ እዚህ ሀገር በመጫወት የሚገደብ አይደለም። አላህ ቢያደርሰኝ እርሱ የሚያስበው ቦታ የምደርስ ከሆነ በጣም ነው ደስተኛ የምሆነው። እርሱም የሚያስበው እንደዛ ነው። ብዙ የቤተሰብ አቅም፣ የገንዘብ ችግር የለብንም። ለእርሱ ያሰበበት ደረጃ ደርሼ ቢያየኝ ለእርሱ ትልቁ ክፍያ ይሄ ነው።
አላህ ካለ በእግርኳሱ ሰበታ ላይ የሚታይ በጎል ማግባት የጎል ዕድል በመፍጠር ተፅዕኖ ማሳደር እፈልጋለሁ። ቀጥሎ በብሔራዊ ቡድን ሀገሬን ማገልገል፤ ከዛ ባለፈ ውጭ ወጥቶ የመጫወት ፍላጎት ሀሳቡ ነበረኝ። ከዚህ በፊት ጤነኛ በሆንኩበት ሰዓት ዕድሎች ነበሩ፤ በጉዳት ሳይሳካ ቀርቷል። አሁን እርሱን አሳክቼ እንደነ ሽመልስ እንደ ቢንያም የመሆን ሀሳብ አለኝ።
ፈጣሪን አመሰግናለው። ሲቀጥል አባቴ ሁሌም ከጎኔ አለ። ቤተሰቦቼን፣ እናቴን፣ ከ ቢ ጀምሮ ያሰለጠኑኝን አሰልጣኞች፣ ደደቢት እያለሁ ፕሪምየር ሊግ እንድጫወት አምኖ ዕድል የሰጠኝ አሰልጣኝ ዳንኤል ፀሀዬን በጣም አመሰግናለሁ። አሁንም ኢንስትራክተር አብርሀም ስር ዕድል ሰጥቶ እያጫወተኝ ስለሆነ እርሱንም አመሰግናለሁ።
ዶናልድ ትራምፕ ከስደተኞች አንፃር የሚከተሉት ፖሊሲ እንደሚያሳስባቸው የገለፁት ቬኦኤ ያነገራቸው ኢትዮጵያውያን አስተያየት ሰጭዎች ነገ በሚካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ሂላሪ ክሊንተን ማሸናፋቸውን እንደሚመርጡ ገልፀዋል፡፡
ኢትዮጵያ ከአምስት ዓመት ዕድሜ በታች ያሉ ህፃናትን ሞት ቁጥር በሁለት ሦስተኛ መቀነስ ብትችልም በሚሌኒየሙ የልማት ግቦች የሠፈረው ግብ ላይ እንዳልደረሰች ተገለፀ።
የንባብ ጊዜ: 3 ደቂቃዎች ብዙም ሳይቆይ በ የሰርጥ ቦይ ብዙ Eurostar ቦይ ውስጥ ተከፈተ እንደ ሊያመለክት በኋላ 1994, ምክንያቱም ዘመናዊው ዓለም ሰባት አስደናቂ ነገሮች መካከል አንዱ ስያሜ ተሰጠው. ሲቪል መሐንዲሶች መካከል የአሜሪካ ማህበር እንደሚለው, ይህ ርዕስ በደንብ ተገቢ ነበር. ይህ አኖረ…
የንባብ ጊዜ: 4 ደቂቃዎች አንተ የት ይሆን ከሆነ በአውሮፓ ውስጥ ምርጥ መዘክሮች ለማግኘት, እኛ እርስዎ የሸፈኑትን! ይህ ጥበብ ነው አለመሆኑን, ብሔራዊ, ወይም የተፈጥሮ ታሪክ, የእኛ ዝርዝር ከ መዘክሮች አንተ ለማስደነቅ ቢቀሩ አይደለም. በተጨማሪም, you can reach all these destinations by train…
የባቡር ጉዞ, የባቡር ጉዞ ኦስትሪያ, ባቡር ጉዞ ፈረንሳይ, ባቡር ጉዞ ጀርመን, የባቡር ጉዞ ጣሊያን, የባቡር ጉዞ ስዊድን, የባቡር ጉዞ ዘ ኔዘርላንድስ, ...
የንባብ ጊዜ: 4 ደቂቃዎች እናንተ የእግር እና አውቶቡስ ጉብኝቶች የተወደዱ ማን ዓይነት ሰው ነህ? ከዚያም ይህ ልጥፍ ለእርስዎ አይደለም! እኛ ምርጥ መንገድ ነው አንድ ሰገነት የእርከን ወይም ካፌ ላይ በሻምፓኝ በሚጠጡና በማድረግ የአውሮፓ ስናበረክትሎ ጣቢያዎች መካከል አንዳንዶቹን ለማየት ይመስለኛል. እዚህ ላይ አንዳንድ ምርጥ ሰገነት ናቸው…
የንባብ ጊዜ: 5 ደቂቃዎች ይህም የሚፈልጉትን ሕይወት ቀርፋፋ ፍጥነት ከሆነ, ከዚያም እናንተ በትክክለኛው ቦታ ላይ ነዎት. ሥዕል; ፈዘዝ ያለ ማሳ, የሱፍ አበባዎች, እና የወይራ ዛፎች… በአንድ መንደር አደባባይ ውስጥ በአውሮፕላን ዛፎች ጥላ ሥር አንድ እሁድ ምሳ, ተዳምሮ አንድ የእግረኛ ካፌ ላይ አንድ ካፌ creme…
የንባብ ጊዜ: 3 ደቂቃዎች ከሚቀጥለው የእረፍት ጊዜ ላይ አንዳንድ ግሩም የሕንፃ ለማየት በመፈለግ ላይ? ከሆነ, ምናልባት አውሮፓ ይልቅ ምንም የተሻለ ቦታ የለም. አንዳንዶች ራሳቸውን ዝቅ ታዋቂ ጌጣጌጦች ለማግኘት እናንተ ክላሲካል የሕንፃ ቅጦች ወይም ተስፋ ፍላጎት ይሁኑ, የአውሮፓ ከተሞች እርስዎ የሸፈኑትን. እስቲ እንመልከት…
የንባብ ጊዜ: 5 ደቂቃዎች እናንተ ታላላቅ ከቤት የሚወድ ናቸው? እኛ ደኖች እያወሩ, ሃይቆች, ዕፅዋት እና እንስሳት. የእግር ጉዞ, ቢስክሌት, እና አጠቃላይ ትኩስ አየር ጥሩነት. ከዚያም በአውሮፓ ውስጥ በጣም ውብ ብሔራዊ ፓርኮች አግኝ, እና እንዴት በባቡር እዚያ. ሕዝቡን እርሳ, የ የባህር ዳርቻዎች መርሳት, መርሳት…
ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥር ይደውሉ (መስማት ለተሳናቸው: 800-424-8274).
Sounds good. Yes it is an exciting subject to counselors or to anyone in affiliated area. እንጊሊዝኛውን አንብቦ አስተያየት የሚሰጥ አይጠፋም ብዬ አምናለሁ፡፡ አንዱ በ 2003 የተመዘገበ የደብረብርሃን ደበሎ በግ እዚህ ሰፈር አለ፡፡ የምፈራው አስተያየት እንዳይሠጥ ነው ፡፡ አለማወቅ እኮ ደፋር ያደርጋል፡፡ ቅቅቅቅቅ፡፡
ክቡራን wrote: Sounds good. Yes it is an exciting subject to counselors or to anyone in affiliated area. እንጊሊዝኛውን አንብቦ አስተያየት የሚሰጥ አይጠፋም ብዬ አምናለሁ፡፡ አንዱ በ 2003 የተመዘገበ የደብረብርሃን ደበሎ በግ እዚህ ሰፈር አለ፡፡ የምፈራው አስተያየት እንዳይሠጥ ነው ፡፡ አለማወቅ እኮ ደፋር ያደርጋል፡፡ ቅቅቅቅቅ፡፡
እረ ለቤት እንስሶችም የሚሆን ነገር ፖስቱ ፕሊስ !! አንድ ለሃጫም በግ ዋርካ ፖሎቲካ እየመጣ አትርሱኝ ለኔም መልስ ስጡኝ እያለ ላሃጩን ያዘረከርካል፡፡ ሎል ፡፡
የጀርመን ድምጽ ራዲዮ የአፍሪቃ የልማት ባንክ ባለፈው ሀሙስ ዋና ጽሕፈት ቤቱ በሚገኝባት በኮት ዲቫር የአቢዦ ከተማ ባካሄደው ስብሰባ ላይ አዲስ ፕሬዚደንት መረጠ። ዘንድሮ 50ኛ ዓመቱን የያዘው ይኸው ባንክ በአህጉሩ ድህነትን ለመታገል እና የአህጉሩን ሕዝቦች ኑሮ ለማሻሻሉ ተግባር ትኩረት ሰጥቶ ተንቀሳቅሶዋል። የአፍሪቃ የልማት ባንክ ባለፈው ሀሙስ ዋና ጽሕፈት ቤቱ በሚገኝባት በኮት ዲቫር የአቢዦ ከተማ ባካሄደው ስብሰባ […]
ሺኑዋ የዮጋንዳው መከላከያ ሚኒስተር ከተባበሩት መንግስታት የማዕቀብ ኮሚቴ ጋር እንደተወያዮ የቻይናው ሜዲያ ሺኑዋ ዘግቧል። የመከላከያ ሚኒስተሩ ክሪስፕስ ኪዮንጋ ፤ እና የዮኤን 1553 ማዕቀብ ኮሚቴ ሊቀመንበር እና በዮርዳኖስ የተባበሩት መንግስታት ቋሚ ተወካይ ዲና ካዋር ውይይት ያተኮረው በጎረቤት ጎንኮ በሚካሄደው የኮንትሮባንድ ወርቅ ንግድ ዙሪያ ነው። ችግሩን ለመቅረፍ ዮጋንዳ የምትጫወተውን ሚና ካስታወሱ በኋላ ፤ ኪዮንጋ የዓለም ዓቀፉን ማህበረሰብ […]
በናይጀሪያ አጥፍቶ ጠፊ በመስጊድ ውስጥ ባደረሰው ጥቃት 18 ያህል ሰዎች እንደሞቱ አልጃዚራ ዘግቧል። ጥቃቱ የደረሰው ማይዱጉሪ በሚባለው የናይጀሪያ ከተማ ሲሆን ይሄኛው የአጥፍቶ ጠፊ አደጋ ከመድረሱ ከአስራ ስምንት ሰዓት ቀደሞ ብሎ በከተማዋ ዙሪያ ቦኮ ሃራም ባደረሰው ጥቃት አስር ያህል ሰዎች ተገድለዋል። አጥፍቶ ጠፊው ባደረሰው ጥቃት ሌሎች ሰላሳ ያህል ሰዎች ህይወታቸው አልፏል።
• ‹‹በሂደቱ በመቆየታችን የኢህአዴግን አውሬነት አሳይተናል›› ኢ/ር ይልቃል • ‹‹የአፍሪካ ህብረት ራሱንም ሌላም ማዳን የማይችል የእንጨት ድስት ነው›› አቶ ስለሽ ሰማያዊ ፓርቲ የ2007 ዓ.ም ሀገራዊ ምርጫ ሂደቱንም ሆነ ውጤቱን እንደማይቀበለው አሳወቀ፡፡ ፓርቲው ዛሬ ግንቦት 21/2007 ዓ.ም በጽ/ቤቱ ‹‹ነጻነት በሌለባት ኢትዮጵያ ሕዝባዊ አስተዳደር መትከል ዘበት ነው!›› በሚል ለሀገር ውስጥና ለውጭ ሀገር ጋዜጠኞች በሰጠው መግለጫ ምርጫው ‹‹ከዚህ […]
May 26, 2015 አብርሃም ገ/ማርያም ምንጭ ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ 25ኛ ሳምንት ቅዱስ ጊዮርጊስ ድል ሲቀናው አዳማ ከነማ ነጥብ ጥሏል፡፡ 3ኛ ደረጃ ላይ የሚገኘው አዳማ ከነማ ወደ ጎንደር ተጉዞ ከዳሽን ቢራ ጋር ያደረገውን ጨዋታ 0-0 በሆነ አቻ ውጤት ፈፅሟል፡፡ አዳማ ከነማ የአቻ ውጤቱን ተከትሎ በ41 ነጥቦች 2ኛ ደረጃ ላይ መቀመጥ ችሏል፡፡ አዲስ አበባ ስታድየም […]
ወረዳ 20 ምርጫ ጣቢያ መታወቂያና የምርጫ ካርድ የሌላቸው ነዋሪዎች እየመረጡ ነው ተብሏል፡፡ ነዋሪዎች በዚህ አካባቢ ነዋሪ ከሆኑ ስድስት ወር ሆኗቸዋል በሚል ያለ ቀበሌ መታወቂያ እየመረጡ እንደሆነ ተገልጾአል፡፡ ንፋስ ስልክ ላፍቶ 5ና 8 ምርጫ ጣቢያ ላይ መታወቂያና የምርጫ ካርድ ያልያዙ ነዋሪዎች እየመረጡ እንደሆነ የአካባቢው የሰማያዊ ፓርቲ ዕጩ የሆነው አቶ እስክንድር ጥላሁን ገልጾአል፡፡ በዚሁ ምርጫ ጣቢያ ፖሊስ […]
ማህሌት ፍቅሩ ትባላለች። በስደት በአረብ ሃገር ትኖራለች። በእሷ አይነት እድሜ ላይ ካሉ ልጆች ብዙም የማይስተዋል ሃገራዊ የኃላፊነት ስሜት ስለተሰማት ስለወገኖቿ ኢትዮጵያውያን ያስተዋለችውን እና የተሰማትን እንዲህ ታካፍላለች። በቁም ነገር የተሞላ መልዕክት ነው።
የአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ ዘገባ በወለጋ፣ በኢሉባቦርና በጂማ የተለያዩ አካባቢዎች የምርጫ ዘመቻ ሲያካሂድ የነበረ የፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሙድረክ ቡድን ትናንትና ከትናንት በስተያ በአካባቢው የፀጥታ ኃላፊዎችና የገዥው ፓርቲ ደጋፊዎች ባሏቸው ሰዎች ተከታታይ ጥቃቶች እንደተፈፀሙበት የቡድኑ መሪ የሆኑት አቶ በቀለ ገርባ ለቪኦኤ ገልፀዋል፡፡ ሁኔታውን እያጣሩ መሆናቸውን የተናገሩት የኦሮሚያ ምርጫ ቦርድ ሊቀመንበር አምባሣደር ዲሳሳ ድርብሳ እስከአሁን “…ችግር ደርሶባቸዋል፤ ይጓዙበት የነበረ […]
ዛሬ እየተሰማ ያለው ዜና ደስ ይላል። የኢህአዴግ መንግስት የፖለቲካ እስረኞችን ለመፍታት መስማማቱ እየተገለፀ ይገኛል። ይህ በጣም ትልቅ ለውጥ ነው። ለውጡ እንዴት መጣ ለሚለው “3ኛው ማዕበልና የልማታዊ መንግስት ፈተና” በሚለው ፅሁፌ በዝርዝር ገልጬዋለሁ።
አሁን የኢህአዴግ መንግስት የፖለቲካ እስረኞችን መፍታት የጀመረው በሌላ ምክንያት ሳይሆን በአብዛኛው የሀገሪቱ ክፍል እንደ መንግስት ያለውን ቅቡልነት በማጣቱ ነው። ስለዚህ የኢህአዴግ መንግስት የለውጥ እርምጃ የጀመረው ሳይወድ በግድ – የሕልውና አደጋ ስላጋጠመው ነው። ሆኖም ግን፣ የለውጥ እርምጃ መጀመሩ በራሱ መልካም ነገር ነው። ከዚህ ቀጥሎ ሊነሳ የሚገባው መሰረታዊ ጥያቄ “ምን ዓይነት የለውጥ እርምጃዎች ያስፈልጋሉ?” የሚለው ነው።
የኢህአዴግ መንግስት ለውጥ ለማድረግ የተነሳበት ዋና ምክንያት ከሕዝቡ የሚነሱ የመብት፥ ነፃነትና ፍትህ ጥያቄዎችን ተቀብሎ ማስተናገድ ስለተሳነው ነው። እነዚህ ጥያቄዎች በተገቢው ሁኔታ ምላሽ ሊያገኙ የሚችሉት አሳታፊ የሆነ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት መዘርጋት ሲቻል ነው። ስለዚህ፣ ከኢህአዴግ መንግስት የሚጠበቀው የለውጥ እርምጃ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት የሚያስችል ሥር-ነቀል ለውጥና መሻሻል ማድረግ ነው።
ከፊል ተሃድሶ (partial reform) ለማድረግ መሞከር ችግሩን ይበልጥ ከማባባስ የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም፡፡ ስለዚህ እንደ ኢህአዴግ ያለ ፈላጭ-ቆራጭ መንግስት ያለው ብቸኛ አማራጭ ሙሉ ተሃድሶ (full reform) ማድረግ ነው፡፡ የኢህአዴግ መንግስት ሕልውናውን ለማረጋገጥ የሚያስችል ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት “በየትኛው ዘርፍ ምን ዓይነት ለውጥና መሻሻል ማድረግ ይጠበቅበታል?” ብሎ መጠየቅ ያስፈልጋል፡፡
በመጀመሪያ ደረጃ ከሕዝቡ እየተነሳ ያለው ጥያቄ የዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የመልካም አስተዳደር ጥያቄ ነው፡፡ ስለዚህ የሕዝቡን ጥያቄ በአግባቡ ለመመለስ የሚያስፈልጉት ለውጦች ፖለቲካዊ እና አስተዳደራዊ በማለት ለሁለት ከፍሎ ማየት ይቻላል፡፡
የፖለቲካዊ ተሃድሶ መሰረታዊ ዓላማው የብዙሃኑን የሕብረተሰብ ክፍል እኩልነት፣ ነፃነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት የተረጋገጠበት ፖለቲካዊ ሥርዓት – ዴሞክራሲን መገንባት ነው፡፡ ይህ በሕገ-መንግስቱ ዋስትና የተሰጣቸውን የዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ያለ ምንም መሸራረፍ ማክበርና ማስከበር ይጠይቃል፡፡ ለዚህ ደግሞ በተለያየ ግዜ የወጡና የዜጎችን መብትና ነፃነት የሚገድቡ ፖሊሲዎችን፣ አዋጆችን፣ ደንቦችንና መመሪያዎችን፣ እንዲሁም ከሕገ-መንግስታዊ መርሆች ውጪ የሆኑ ሥራና አሰራሮችን በዘላቂነት መቀየር ያስፈልጋል፡፡ ከዚህ አንፃር፣ የኢህአዴግ መንግስት ሊያከናውናቸው የሚገቡ ዋና ዋና የለውጥ ተግባራት የሚከተሉት ናቸው፡-
የመንግስትና የግል ሚዲያ ተቋማትን ሥራና አሰራር ከፖለቲካ ወገንተኝነት ነፃ ማድረግ፣ ለዘርፉ እድገት ማነቆ የሆነውን የመረጃ ነፃነትና ሚዲያ አዋጅ ከሕገ-መንግስቱ ጋር በተጣጣመ እንደገና ማርቀቅ፣
የሙያና ሲቪል ማህበራት በሀገሪቱ ማህበራዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ዙሪያ ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርጉ ምቹ ሁኔታ መፍጠር፣ ከዚህ አንፃር ለተቋማቱ አንቅስቃሴ ማነቆ የሆነውን የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ማቋቋሚያ አዋጅ እንደገና ማዘጋጀት፣
የተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶች እና ሌሎች የፖለቲካ ኃይሎችን “ፀረ-ስላም…ፀረ-ሕዝብ…ፀረ-ልማት” ብሎ በመፈረጅ የጠላትነት መንፈስ ከማዳበር ይልቅ መልካም ግንኙነት በማዳበር ለብሔራዊ መግባባት ምቹ ሁኔታ መፍጠር፣
ከሕዝቡ እየተነሱ ያሉትን ጥያቄዎች ሕገ-መንግስታዊ መብቶችን በማከበር ብቻ ምላሽ መስጠት አይቻልም፡፡ ምክንያቱም፣ ሕዝቡ ከመብትና ነፃነት በተጨማሪ በመልካም አስተዳደር እጦት ክፉኛ ተማሯል፡፡ ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች እየተነሱ ያሉት የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄዎች ከመልካም አስተዳደር እጦት ጋር በቀጥታ የተያያዙ ናቸው፡፡ ስለዚህ ከፖለቲካ ተሃድሶ በተጨማሪ በመንግስት አስተዳደራዊ መዋቅር ላይ ሥር-ነቀል የሆነ ለውጥ ማምጣት አለበት፡፡
የመልካም አስተዳደር ችግርን ለመፍታት ግልፅነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት የአስተዳደርና አገልግሎት አሰጣጥ ሥርዓት መዘርጋት ያስፈልጋል፡፡ በዚህ መልኩ የአስተዳደርና አገልግሎት አሰጣጥ ጥራትን ለማሻሻል በቅድሚያ ብቃት ያለው አመራር ሊኖር ይገባል፡፡ ነገር ግን፣ በመንግስት አስተዳደራዊ መዋቅር ውስጥ ከላይ እስከ ታች ያለው አመራር፣ እንዲሁም በሀገሪቱ የሲቪል ሰርቪስ እና ልማት ተቋማት በሙያተኞች ሳይሆን በፖለተካ ተሿሚዎች የሚመሩ ናቸው፡፡
ይህ ከሙያዊ ብቃት ይልቅ በፖለቲካ ታማኝነት ላይ የተመሰረተ አመራር ግልፅነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት ፖለቲካዊ መዋቅር ጥራት ያለው አስተዳደርና የአገልግሎት አሰጣጥ ለመዘርጋት ዋና ማነቆ ነው፡፡ በዚህ ረገድ ሥር-ነቀል የሆነ ለውጥ ማድረግ ካልተቻለ ሕዝቡን ክፉኛ እያማረረ ያለውን የመልካም አስተዳደር እጦት ችግር በዘላቂነት መቅረፍ አይቻልም፡፡
የኢህአዴግ የፖለቲካ ሹመኞች በተለይ ከሀገሪቱ የሲቪል ሰርቪስ መዋቅር ውስጥ ማስወጣት አለበት፡፡ “ኢህአዴግ ቢሸነፍም-ባይሸነፍም ለውጥ አይመጣም” በሚለው ፅሁፍ በዝርዘር ለማሳየት እንደተሞከረው፣ የሀገሪቱ ሲቪል ሰርቪስ መዋቅሩ በፖለቲካ ሹመኞች የሚመራ እስከሆነ ድረስ የመልካም አስተዳደር ችግርን በፍፁም መቅረፍ አይቻልም፡፡
ከአመራር ብቃት ማነስ በተጨማሪ፣ የፖለቲካ ሹመኞች በአመራር ወጥመድ (leadership trap) የተጠለፉ እንደመሆናቸው ለለውጥና መሻሻል ዋና እንቅፋት ናቸው። ስለዚህ፣ የኢህአዴግ ተሃድሶ በተለይ የሀገሪቱን ሲቪል ሰርቪስ መዋቅር ከታማኝ ፖለቲከኞች እጅ አውጥቶ ብቃት ላላቸው ሙያተኞች መስጠት አለበት፡፡ ይህ ሲሆን ከማንኛውም የፖለቲካ ወገንተኝነት ነፃ የሆነ፣ ግልፅነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት የአስተዳደርና አገልግሎት አሰጣጥ ሥርዓት በመዘርጋት የመልካም አስተዳደር እጦት ችግርን በዘላቂነት መቅረፍ ይቻላል፡፡
ከላይ በዝርዝር ለማሳየት እንደተሞከረው፣ በቀጣይ ሥር-ነቀል የሆኑ ፖለቲካዊ እና አስተዳደራዊ ለውጦችና መሻሻሎች ነፃና ገለልተኛ ሀገራዊ ምርጫ ለማካሄድ ምቹ ሁኔታ መፍጠር ያስፈልጋል። በዚህ መሰረት፣ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች ያለ ገደብና ጫና በነፃነት ተንቀሳቅሰው ፕሮግራማቸውን የሚያስተዋውቁና መራጮችን እንዲቀሰቅሱ፣ የሲቪል ማህበራት በምርጫው ዙሪያ ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርጉ፣ ምርጫ ቦርድና የሚዲያ ተቋማት ከፖለቲካ ወገንተኝነት ነፃ በሆነ መልኩ ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ፣ ዜጎች ሃሳባቸውን በነፃነት የመግለፅ፣ እንዲሁም የመሰብሰብ፣ የመደራጀትና በአደባባይ አቤቱታቸውን የመግለፅ መብታቸው እንዲከበር፣ የሀገሪቱ የሲቪል ሰርቪስ ሥርዓት ከገዢው ፓርቲ ተፅዕኖ በፀዳ መልኩ ለሕዝቡ ቀልጣፋ አገልግሎት እንዲሰጡ ማድረግ ይጠይቃል።
የኢትዮጲያ ሕዝብ በሙሉ የፖለቲካ መብትና ነፃነቱን አጥቷል። ከዚህ አንፃር፣ “የሀገሪቱ ሕዝብ በሙሉ የፖለቲካ እስረኛ ነው” ማለት ይቻላል። ስለዚህ የኢህአዴግ መንግስት “ሁሉንም የፖለቲካ እስረኞች ለመፍታት ከወሰነ የሀገሪቱ ሕዝብ እንዳለ መፈታት አለበት። አሁን የኢህአዴግ መንግስት “የፖለቲካ እስረኞች” የሚለው እስር ቤት ውስጥ የዘጋባቸውን ብቻ ነው፡፡ ነገር ግን፣ እንደ “Khalil Gibran” አገላለፅ፣ ሁላችንም የፖለቲካ እስረኞች ነን!!! ሁላችንንም ፍቱን-ተፋቱን
ሓደ ስደተኛ ካብ ባሕሪ ጸምበለል እንዳበለ ክወጽእ ኣብ ተለቭዥን ተዓዘበት። ሓደ ዝሞተ ህጻን ‘ውን ኣብ ኢዱ ሓቚፉ ነበረ። ብጥንቃቐ ቀስ ኣቢሉ ድማ ነቲ ህጻን ኣብቲ ገብገም እቲ ባሕሪ ኣደቀሶ ‘ሞ ተምበርኪኹ ናብ ሰማይ ገጹ ኣንቃዕረረ። ኣብቲ ከባቢ ዝሕንብሱ ዝነበሩ ዓበይትን ህጻናትን ቱሪስት ቀረብዎ ‘ሞ ብሓዘን ‘ውን ተዓዘብዎ። እወ፡ ፊልም ኣይነበረን፡ ብጋህዲ ዘጋጠመ ብቐጥታ ኣብ ዜና ኢዩ ዝመሓላለፍ ነይሩ።
ኣና የእዳዋ ጌራ የዒንታ ሸፈነቶ፡ ርእሳ ‘ውን ነቕነቐት። እቲ ዝረኣየቶ ስእሊ ግን ክለግሰላ ኣይከኣለን። ካልኦት ስደተኛታት ‘ውን ይወጹ ነበሩ። ኣብ ጥርዚ ባሕሪ ድማ ካልእ ጃልባ ትጥሕል ነበረት።
ኣና ብቕጽበት ናብ መዳቕሶኣ ብምኻድ እታ መዋህለሊ ገንዘባ ብጣሳ ዝተሰርሐት ሓሰማ ኣምጸኣታ። ዓባያን ኣባሓጎኣን ንዕረፍቲ ክትከይድ ኢሎም ትማሊ ሰላም መንገዲ ይግበረልኪ እዛ ጓለይ! ጽቡቕ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ይግበረልኪ! እንደበሉ ብዙሕ ገንዘብ የእትዮሙላ ነይሮም እዮም። እዚ እንዳ ኣጋጠመ ንሳ ምስ ኣቦኣን ኣዲኣን ኣብ ገምገም ባሕሪ ኣብ ትሕቲ ገረብ ኣሳፊሓ ክትድቅስ ፍጹም ኣይተረኣያን። ፍጹም ኣይደልይን እየ በለት።
ነታ ብጣሳ ዝተሰርሐት ናይ ሓሰማ ቅርጺ ዘለዋ መዋህለሊት ገንዘብ ክሳብ ልዕሊ ርእሳ ሓፍ ብምባል ናብቲ መሬት ደርብያ ፋሕ! ኣበለታ። እቲ ሰናቲም ድማ ፈቐድኡ ኮረር ክብል ጀመረ። ኣዲኣ ብስንባደ ካብ ክሽነ እንዳ ጎየየት ብምምጻእ “ደሓን ዲኺ ደኣ፧” በለታ። ተገሪማ ድማ “እንታይ ትገብሪ ኣለኺ፧” ክትብል ሓተተታ።
ኣና ድማ ሮቢን ብቑጥዕ ጅብኡ ክፈታትሽ ትዕዘቦ ነበረት። ቅድሚ ናብታ ማሽን ገንዘብ መሊሱ ምውታፉ ድማ “ጽናሕ እሞ!” በለቶ። ኣቐዲማ ‘ውን ኣና ንኹሎም ደቂ ክላሳ ኣብዛ ዓለምና ማዕርነት ክሰፍንን ኣንጻር ጥሜትን፡ ድኽነትን፡ ተጻብኦን ክቃለሱ ሓቲታቶም ነይራ እያ። ኩላቶም ግን መመኽነይታ ሃቡዋ። ገሊኦም እታ ፖርቶፎለይ ረሲዕያ መጺእ ይብሉ ገሊኦም ድማ ግዜ የብልናን ዝጽናዕ ኣለና ይብሉ። ገሊኦም ከኣ ስድራና ከነፍቅድ ይብሉ ገለ ድማ ምናልባት ጽባሕ ገለ ነገር ንገብር ንኸውን በሉዋ።
ሮቢን ኣቓልብኡ ናብታ ኣና ካብ ቦርስኣ ተውጽኣ ዝነበረት ማስቲካ ነበረ። ቁሩብ እኳ ተጨማሊቓ እንተነበረት ግን ብዘየገድስ። ኣና ትብሎ ዝነበረት ኣርእስቲ ብዛዕባ ኣብ ተለቭዥን ዝተፈነወ ክጽወር ዘይከኣል ስእልታትን ካልእን ጽን ኢሉ ይሰምዓ ነበረ። ኣብ መወዳእታ ድማ እተን ሳናቲሙ ኣብቲ ኣና ትእክቦ ዝነበረት ናይ ሓገዝ ሳናቲም ጸንበሮ።
እቲ ኣብ ዜና ዝረኣየቶ ክፉእ ትርኢት ስእልታት ግን ካብ ርእሳ ፍጹም ክወጽእ ኣይከኣለን። ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ድማ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ እንዳ በዝሐ ደኣምበር እንዳ ወሓደ ዝመጽእ ኣይኮነን ነይሩ። እወ፡ እቲ ከምዚ ዓይነት ተርእዮታት ውን እንዳ ኸፈእን እንዳ በዝሐነን እምበር እንዳ ተማሓይሸ ኣይኮነን ዝመጽእ ነይሩ። ብዙሓት ዝጥሕላ ጀላቡ፡ ብዙሓት ዝሞቱ ሰባት፡ ከምኡ ዓይነት ተርእዮታት ዝስእሉ ሰባት ውን በዝሑ።
“ማለትካስ” ክትብል ሕቶኣ ጀመረት፡ “እንተደኣ እቶም ሃፋትም ነቶም ድኻታት ብውሕዱ ዝብላዕን ዝስተን ንኽረኽቡ፡ ትምህርቲ ንኽመሃሩን ስራሕ ንኽረኽቡን፡ ብሰላም ክነብሩን እኹል ገንዘብ እንተዝልግስሎምም ሲ ዝስደድ ሰብ ኣይመሃለወን ማለትካ ድዩ፧”
“ድኻታት ዜጋታት ስኒ ሃገሮም ጠንጢኖም ብሓደገኛ ኣገባብ ብባሕሪ፡ ብምድረበዳታት፡ ስንጭሮታት ናብተን ብሓጹር ዶበን ዝዓጸዋ ሃብታማት ሃገራት ምምጻእ ኣይመድለዮምን ምሽ፧”
ኣና ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ኣከዳድናኣ ይቕየር ከም ዘሎ ሮቢን ተዓዘባ። መጀመርያ ቀጠልያ ፌኮ ገይራ መጺኣ፡ ብድሕሪኡ ድማ ቀጠልያ ኣዝማልቶ ተለኽያ ምስኡ ድማ ቀጠልያ ጎልፎ ወድያ መጸት። ብድሕሪኡ ውን ቀጠልያ ጎናን ቀጠልያ ጫማን ገበረት። ኣብ መወዳእታ ከኣ ቀጠልያ ማቲታ ቀተልያ ኩሕሊ፡ ቀጠልያ ሰዓት፡ ቀጠልያ ተሓንጋጢ ቦርሳ፡ ቀጠልያ ብራቸለቶ፡ ቀጠልያ ካቴናን ካቲምን ገበረት።
እወ እቲ ቀተልያ ሕብሪ እንዳ ኣብዛሓቶ ክትከይድ ከላ ንበይና እንዳተነጸለት መጸት። ነዊሕ ትሓስበሉ ከም ዘላ በረሀ። ምስሓቕ ገደፈቶ፡ ካብቶም ካልኦት መዛኑኣ ተፈለየት፡ ምስ ሮቢን ውን ሳሕቲ ጥራይ ትዛረብ ዝነበረት።
እቲ መምህር ን ሮቢን ቆቢዕካ ኣብ ክፍሊ ምስ ኣተኻ ኣውጸኣዮ እንዳበለ ደጋጊሙ ተዘይዛረብ ነይሩስ ሮቢን ቀጠልያ ቆብዕ ገይሩ ከም ዝመጸ ኣይምተገንዘበትን ነይራ።
“ሮቢን ሁድ ንበይኑስ ሓንቲ ኣይምገበረን ነይሩ፡ ፍጹም ዋላሓንቲ! ብዘይ ሰዓብቱን ጭፍሩኡን ዕላማኡ ኣይምረኸበን ንማዕርነት ተቓሊሱ ውን ኣይምተዓወተን። ፍጹም!”
ኣና ኣብ ኢንተርነት ብዛዕባ ሮቢን ሁድ ክትፈታትሽ ምስ ጀመረት፡ ንሱን ተኸተልቱን ሸፋቱ ከም ዝተሰመዩ ፈለጠት። ብሕጊ ሽፍትነት ድማ ካብ ሃብታማት መንዚዕካ ንድኻታት ምሃብ ምንባሩ ፈለጠት።
ብተወሳኺ ‘ውን ቅድሚ ኣማኢት ዓመታት ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ሮቢን ሁድ ጸወታ ይዝውተር ከም ዝነበረ ኣንበበት። ኣብቲ ጸወታ ድማ ይድረፍ፡ ይስዕሳዕ፡ ግጥምታት ይንበብ፡ የላግጹ፡ ንሰማይ ገጾም የእማን እንዳ ደርበዮ ተርእዮ የርእዩ፡ ብ ቀጢን ገመድ ይሓልፉ፡ ናይ ሽሑር ምርኢት የርእዩ ነበሩ። ሽዑ ድማ እቶም ሃብታማት ነቶም ድኻታት ብዙሕ ገንዘብ የወፍዩ ነበሩ። እዚ ናይ ሮቢን ሁድ ጸወታ ኣብ መዓልቲ ሮቢን ሁድ ማለት ዕለት 1 ግንቦት ይበዓል ነበረ።
ኣብ ቅድሚ እቲ ባንክ ግና ብሓደ ወገን ሽማግለታት ኣሰብኡትን ኣንስትን ቀይሕ ባንዴራ ሒዞም ቀይሕ ፊስካ እዝንኻ ዘጽምም ፊስካ ጌሮም የፋጽዩ ነበሩ። በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ ውሑዳት መናእሰያት ኣወዳትን ኣዋልድን ጸሊም ባንዴራ ሒዞም ነቲ ዝንፋሕ ዝነበረ ፊስካ ክዕብሉሉ ዓው ኢሎም ይጭድሩ ነበሩ። ፖሊስ ድማ ኣብ ማእከሎም ነበሩ። ኩላቶም ጭዳርኦም ምስ ወድኡ ድማ ሓደ ዓይቢ ሰብኣይ ኣብ መድረኽ ወጺኡ ብዛዕባ ሓይሊ ገንዘብ፡ ክዛረብ ጀመረ። ኩሎም ሰራሕተኛታት ድማ ንኩለን ሃገራት ክግድድዎም ከም ዘለዎም ካብ ሓንቲ ወረቐት ሰጋእጋእ እና በለ ንባቡ ይቕጽል ነበረ። ኣናን ሮቢንን ግን እንታይ ይብል ከም ዘሎ ፍጹም ክርደኦም ኣይከኣለን።
ቅድሚ ክልቲኦም ጸወታ ምጅማሮም፡ ምድራፎም፡ ምስዕሳዖም፡ ግጥምታት ምንባቦም፡ ምልጋጾም፡ ንሰማይ ገጾም የእማን እንዳ ደርበዮ ተርእዮ ምርኣዮም፡ ብ ቀጢን ገመድ ምሕላፎም፡ ናይ ሽሑር ምርኢት ምርኣዮም ግን ካብቲ ቦታ ተሶጊጎም።
እቲ ሓሳብ እምበኣር፡ ኩላቶም ቁርሲ ሒዞም ክመጹ ዘይክእሉ ተመሃሮ፡ በቶም ሃብታማት ምሳሕ ክዕደሙ ከም ዘለወምን እንተወሓደ ድማ ስጋብ ቴርሶ፡ ማለት ብ ሱፕ ጀሚሮም፡ ደሓር መኣዲ፡ ብድሕሪኡ ድማ ምቁር ነገር ከብልዕዎም እዩ።
ወይ ድማ ኩሎም ተመሃሮ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ክሳብ ናይ ሃብታማት ግብሪ ዝጅመር ክማጎቱ ኣለዎም። እወ! ኩሎም ተመሃሮ ነቶም ሰሪሖም ዘይኮኑስ ብገንዘቦም ገንዘብ ዝገብሩ፡ ፍርቂ ኣታዊኦም ንድኻታት ከይሃቡ፡ ዕዮ-ገዛ ምስራሕ ኮነ ኣብ ክፍሊ ምስታፍ ክውግዱ ኣለዎም። ብቑልጡፍ!
ወይ ከኣ ኩሉ ሰብ ሰብ ብምዃኑ ጥራይ ገንዘብ ክኽፈል ኣለዎ። ዓቢ ኮነ ንእሽቶይ፡ ተባዕታይ ኮነ ኣንስታይ፡ ገዚፍ ኮነ ቀጢን፡ ብጫ፡ ሓመዳዊ፡ ጻዕዳ ወይ ጸሊም፡ ሃብታም ኮነ ድኻ፡ ንኽሉ ሰብ ብሓደ መልክዕ ወርሓዊ ገንዘብ ኣብ መላዕ ዓለም ዘለው ክኽፈሉ፡ ክሳብ ኩሉ ሰብ ካብ ጥሜትን ጽምኢን ዝናገፍ፡ ኩሉ መዕቆቢ ገዛ ዝረክብ፡ ኩሉ ሰብ ተማሂሩ ጽቡቕ ስራሕ ረኺቡ ብጽቡቕ ደሞዝ እንዳ ተኸፈለ ድሌቱ ከማልእ ዝኽእል። እወ፡ ኩሉ እቲ ንሱ ዝርከቦ ቦታ ገዝኡ፡ ዓዱ ዝኸውን። ኩሉ ሃብቲ ናይዛ ዓለምና ንኹሉ ሰብ ተመቒሉ ይኣክል እዩ። ሕራይ ዶ፧
ኣብ ገዛ ምስ ከደት ድማ ኣና ኣብኡ ጸሓፈት። 1 ሰነ ቀሪባ እያ። ሽዑ ድማ መዓልቲ ህጻናት እዩ። ካብ ሕጂ ንንየው ድማ መዓልቲ ሮቢን-ሁድ ክንሰምያ ኢና። ኩሉ ሰብ ዝኾነ ቀጠልያ ክዳን ረኺቡ ይከደን። ዝረኸብክሞ ዋላ ቀጠልያ ካልሲ ወይ ቀጠልያ ሰዓት ወይ ቀጠልያ ርሳስ ወይ ከኣ ሰቲ ወይ ስየ። ኣብ መዓልቲ ሮቢን-ሁድ ድማ ኩላትና ቀጠልያ ለቢስና ናብቲ ገንዘብ ዝርከቦ ቦታ ክንከይድ ኢና። ወይ ናብ ባንክ ወይ ከኣ ናብ ገዛ እንዳ ሃብታማት። ልክዕ ከምቲ ኣብ ግዜ ሃሎዊን ንኸዶም ቦታታት! ሕጂ ግን ካራሜላ ወይ ሽኮራዊ ነገራት ወይ ክቶኽቡልና ዘይኮና ንኸዶም ንማዕርነት ኢልና ኢና! እወ! ንኹላትና! ዝኾነ ሰብ እንተ ስሒቑና ወይ ሰጒጉና ድማ ስኢልና ኣብ ኢንተርነት ከነእትዎ ኢና። ኣብቲ ዝመጽእ መዓልቲ ሮቢን-ሁድ ድማ ብብዝሒ ህጻናት ንማዕርነት ክሳተፉ እዮም። ብድሕሪኣ ዘላ ዓመት ድማ ካብኦም ዝበዝሑ፡ ብድሕሪኣ ድማ ዝዛየዱ ኮምኡ ኢሉ እንዳ ተለኻኸመ ከም ኩዑሶ በረድ ክዓቢ እዩ።
“ቼ!” ቼ ምንድነው? ቼ ፊደል ነው፡፡ የፊደል የልብ ወዳጅ፡፡ የኩባውያን የትግል አጋር፡፡ የብዙዎች የዓለማችን ነፃነት ፈላጊ ወጣቶች መፈክር፡፡ ራስን በግብታዊነት ለሌሎች አሳልፎ የመስጠት – የክብር መጠሪያ ቃል ነው ቼ!
* ቼ “እንደ ሆቺ ሚንህ፣ እንደ ቼ ጉቬራ፣ ፋኖ ተሰማራ!” የተባለለት ቼ! ቼ አንድ ሰው ነው! ቼ አንድ መፈክር ያነገበ ደመ ሙቅ፣ ደመ ግቡ ወጣት ነው፡፡ ግን ደግሞ ብዙ ሰው ነው፡፡ ብዙ፡፡ ልክ እንደ ብዙ ሰው ዓለምን የወጣ የወረደ፣ ብዙ የምድሪቱን ጥጎች በሁለመናው ያዳረሰ – አንድ ሆኖ – ግን ብዙ – ብዙ ልባም ሰው ነው ቼ!!!