Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ካድሬው ለነገረ ኢትዮጵያ እንደገለጸው በተለይ የብአዴንና የኦህዴድ ካድሬዎች በህወሓት ጫና ከመቼውም በላይ ተማርረዋል፡፡ ‹‹አዛዡም ናዛዡም ህወሓት ነው፡፡ ትጠይቃለህ፡፡ ስም ይሰጥሃል፡፡›› የሚለው የኦህዴድ ካድሬ፤ የኦህዴድና የብአዴን ካድሬዎችም ሆነ ባለስልጣናት ይህ ነው የሚባል ተጽዕኖ እንደሌላቸው ከተሞክሮው ይመሰክራል፡፡ ‹‹ብአዴንና ኦህዴድ ይጠይቃሉ፡፡ ህወሓት ይመልሳል፡፡ የብአዴንና የኦህዴድ ባለስልጣናት ካድሬዎቹ የሚጠይቋቸውን ጥያቄዎች እንኳን በራሳቸው መመለስ አልቻሉም፡፡ ህወሓት ብአዴንም፣ ኦህዴድም፣ ኢህአዴግም ሆኖ ሁሉም የሚጠይቀውን ጥያቄ ይመልሳል፡፡ እንዲያው እድል ተሰጥቷቸው የሁለቱ ፓርቲዎች ፖለቲከኞች ቢመልሱ እንኳ የህወሓት ተራ ካድሬም ቢሆን የሆነ ነገር ያስተካክላል፡፡ ኦህዴድና ብአዴን ብቁ አለመሆናቸውን ለማሳየት የሚያደርገው ነው፡፡››
ካድሬውን ‹‹ኢህአዴግን ምን የሚያሰጋው ይመስልሃል?›› በሚል ከነገረ ኢትዮጵያ ለቀረበለት ጥያቄም የመጀመሪያው ያደረገው ፓርቲው ውስጥ ያለውን ክፍፍል ነው፡፡ ‹‹አብዛኛው የኢህአዴግ ካድሬ እንደ እኔ ፓርቲው ያደርስብኛል ካለው አደጋ ለመዳን አሊያም ለገንዘብ የተቀላቀለ ነው፡፡ አያምንበትም፡፡ ሁሉም ቀን ነው የሚጠብቀው፡፡ ወደ ህዝብ ሲቀርቡ በመካከላቸው ችግር እንደሌለ ያስመስላሉ እንጅ የኢህአዴግ አባል ፓርቲዎች በመካከላቸው ከፍተኛ ቅራኔ አለ፡፡ ለምሳሌ ያህል በዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ላይ የተወሰደው እርምጃ የኦህዴድ ካድሬዎችን አስቆጥቷል፡፡ እስካሁን ይመለስላቸው አይመለስላቸው ባላውቅም በወቅቱ እነ አባዱላ ፓስፖርታቸውን እንደተቀሙ ሰምቻለሁ፡፡ ይህ አንድ ቀን የሚፈነዳ ይመስለኛል፡፡››
ሌላው ይላል ካድሬው ‹‹ህዝብ በፓርቲው እምነት እንደሌለው ሁላችንም እናውቃለን፡፡ ህዝብ ገንፍሎ የሚወጣ ይመስለኛል፡፡ በእርግጥ አሁን ህዝቡ ዝምታን መርጧል፡፡ በተለያዩ ጊዜያት ህዝብን ለማሳመን ወይንም ለማስተማር በሄድኩበት አጋጣሚ ከዝምታው በስተጀርባ ህዝብ ለፓርቲው ጥላቻ እንዳለው ለማየት ችያለሁ፡፡ በቅርቡ በተለያዩ የኦሮሚያ ዩኒቨርሲቲዎች ስልጠና የተሰጣቸው ተማሪዎች ሰነዱን አቃጥለው ስለ ነጻነት ዘምረዋል፣ ፓርቲው አብጠልጥለዋል፡፡ ይህ ሁሉ ሲደማመር አንድ ቀን ህዝብ ገንፍሎ የሚወጣ ይመስለኛል፡፡
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የቅድስት መንበር ቋሚ ታዛቢ የሆኑት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን ዩርኮቪች፣ በዓለም ኤኮኖሚ እንቅስቃሴ ሂደት ውስጥ እያንዳንዱ ሰው ወደ ተሻለ ማኅበረሰብ ለመድረስ የሚያደርገው ጉዞ አስፈላጊ መሆኑን አስገንዝበዋል። በጀኔቭ የተዘጋጀው 15ኛ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት የሚኒስትሮች ጉባኤ “ብልጽግና ለሁሉ ሰው” ይረጋገጥ የሚል የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት መሪ ቃል ያለው መሆኑ ታውቋል።
ዓርብ ታኅሳስ 2/2013 ዓ. ም. በሁለተኛው ዙር በተካሄደው የጉባኤው የስምምነት ሰነድ አዘጋጅ ኮሚቴዎች ስብሰባን የተካፈሉት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን፣ ጉባኤው ዓለማችን ከገባችበት የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ለመውጣት ጥረት እየተደረገ ባለበት ባሁኑ ጊዜ፣ ውጤታማ የሆኑ ዓለም አቀፍ የድጋፍ ትብብሮችን ከዘላቂ ውጤቶች ጋር በማስተባበር በተለይም በማደግ ላይ ባሉት አገሮች ውስጥ ተግባራዊ ለማድረግ ጥረቶች እየተደረጉ መሆኑን አስረድተዋል። በዚህም መሠረት የካሬቢያ ደሴት በሆነችው ባርባዶስ እንደ ጎርጎሮሳውያኑ የቀን አቆጣጠር ከሚያዝያ 25-30/ 2021 ዓ. ም. የሚካሄደው 15ኛ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት ጉባኤ፣ የልማት ማኅበረሰቡ የ2030 ዓ. ም. ዓለም አቀፍ ሰነድ ለማዘጋጀት ቀዳሚ ዕድል የሚሰጥ መሆኑን አስረድተዋል።
ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት ተቋም፣ በማደግ ላይ ላሉት አገሮች ድምጽ በመሆን ዘላቂ የሆነ ዓለም አቀፍ የኤኮኖሚ ተሃድሶ ሥርዓትን ሲያቀርብ መቆየቱን አስታውሰው፣ በዚህም መሠረት ዓለም አቀፉ የኤኮኖሚ ሥርዓት ለእያንዳንዱ ማኅበረሰብ የሚያገለግል፣ በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅትም የኤኮኖሚ ሥርዓቱ ዘላቂነት እንዲኖረው አድርጓል ብለዋል።
“ብልጽግና ለሁሉም” የሚለውን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት ተቋም መሪ ቃል ያስታወሱት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን፣ ኮቪድ-19 ያስከተለው የወቅቱ ቀውስ ከገንዘብ አቅም ወደ ከፍተኛ ኤኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊ እና ባህላዊ ቀውስ ቢሸጋገርም፣ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ፣ የገንዘብ ሥርዓት መቃወስ ለዓለም አቀፉ የኤኮኖሚ ሥርዓት አለመረጋጋት ምክንያት እንዲሆን መፈቀድ የለባቸውም ብለዋል። ይልቅስ የኤኮኖሚ ቀውስ እንዳያጋጥም ፈጣን እርምጃን መውሰድ ይገባል ብለዋል።
ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን አክለውም ዓለም አቀፍ አካሄዶችን ወደ ንግድ እና ልማት መለወጥ ያስፈልጋል ብለው፣ ከኤኮኖሚ ቀውስ ወጥቶ በዘላቂነት ለማገገም አሮጌውን ዘዴ ከመጠቀም ይልቅ ሙሉ በሙሉ ከመሠረቱ ጀምሮ አንዳንድ ገጽታዎችን እንደገና መገንባት ያስፈልጋል ብለዋል። ለዚህም፣ በባርባዶስ ሊካሄድ የታቀደው ጉባኤ፣ ካለፉት ስህተቶች በመማር፣ ያልተጠቀምናቸውን ዕድሎች ለመጠቀም ፈር ቀዳጅ እና ወደ ቀድሞ የንግድ ሥርዓታችን እንዳንመለስ የሚያደርግ መሆኑን አስረድተዋል።
አሁን የምንገኝበት ወቅት መላው ዓለም እየተሰቃየ ያለበት እና አስከፊውን የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ለመታገል በጋራ የምንቆምበት ጊዜ ነው ብለው፣ በዚህ ሂደት መካከል ዕርዳታ የሚያስፈልጋቸው እና በድህነት ሕይወት ውስጥ የሚኖሩት የማኅበረሰብ ክፍሎች ተዘንግተው እንዳይቀሩ በማለት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኢቫን አሳስበዋል። ብጹዕ አቡነ ኢቫን በመጨረሻም፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድ እና ልማት ኮሚቴ አባላት በሚያዘጋጁት ሰነድ ውስጥ ገንቢ ሃሳቦችን ማበርከት እንዲቻል የቅድስት መንበር ልኡካን በኮሚቴው አባላት ውስጥ ቢካተቱበት በማለት ጥያቄአቸውን አቅርበዋል።
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ ጃንሜዳን ጨምሮ በአዲስ አበባ የሚገኙ የበዓለ ጥምቀት ማክበሪያ ቦታዎችን ለማልማት ዕቅድ የነደፈች ሲኾን፣ የጃንሜዳ ባለቤትነቷን የሚያረጋግጥ ካርታ እንዲሰጣት ጠይቃለች፡፡
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን የካርታ እና የይዞታ ጉዳይን የሚከታተለው እና በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ መልከ ጸዴቅ የሚመራው ኮሚቴ፣ ሰሞኑን ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ጋራ ባደረገው ውይይት፣ ቤተ ክርስቲያን በስሟ የሚገኙ 38 የባሕረ ጥምቀት ቦታዎችን በተለያየ መልኩ የማልማት ዕቅድ እንዳላት ማስታወቁን፣ የአዲስ አበባ ሰንበት ት/ቤቶች አንድነት የመረጃ ክፍል ሓላፊ ላዕከ ሰላም ግርማ ተክሉ ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል፡፡
አብዛኛዎቹ የበዓለ ጥምቀት ማክበሪያዎች፣ በመንግሥትም በግል ባለሀብቶችም እየተቀነሱ በመወሰድ ላይ እንዳሉና ይኸውም ቦታዎቹ፣ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ለጥምቀት በዓል ማክበሪያነት አገልግለው ከዚያ በኋላ ሳይሠራባቸው መክረማቸውን በመመልከት እንደኾነ የሚጠቅሱት ላዕከ ሰላም ግርማ፣ ይህ ኹኔታ ያሳሰባት ቤተ ክርስቲያን፣ ቦታዎቹን የማልማት ዕቅድ መንደፏን ገልጸዋል፡፡
በተለይ ቤተ ክርስቲያኒቱ በአዲስ አበባ ከተማ ከሚገኙት 78 ጠቅላላ የበዓለ ጥምቀት ማክበሪያዎች ውስጥ፣ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ በተረከበችባቸው 38ቱ የጥምቀት ማክበሪያ ቦታዎች ላይ፣ ከእምነቱ ዕሴት ጋራ የማይቃረኑ የማኅበራዊ ልማት ፕሮጀክቶችን ለመተግበር መታቀዱን ነው ላዕከ ሰላም ግርማ ያስረዱት፡፡ በተቀሩትም ቦታዎች የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ እንደተገኘባቸው ወደ ልማት እንዲገቡ አቅጣጫ መቀመጡን አመልክተዋል፡፡
በቦታዎቹ ላይ ሊተገበሩ ከታቀዱት የማኅበራዊ ልማት ፕሮጀክቶች መካከል፥ ቤተ መጻሕፍት፣ የመናፈሻ ውስጥ ክፍት የማንበቢያ ቦታዎች፣ ከሥርዓተ እምነቱ ጋራ የማይቃረኑ የመዝናኛ እና የመናፈሻ አገልግሎት መስጫዎች እና አረንጓዴ ልማት የማከናወን ዕቅዶች እንደሚገኙበት ሓላፊው አብራርተዋል፡፡ ሙሉ መረጃውን ለማየት ይህን ሊንክ ይጫኑ፡፡
እታ ሃገር ተወሳኺ ሰራዊት ናብ የመን ተዋፍር ዘላ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ምስ ንጉስ ሳልማን ኣብ ሪያድ ዘካየዶ ርክብ’ዩ።
ከም ግብረ መልሲ ናይቲ ሱዳን ኣብ ጎኒ ኣሃዱታት ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ዝስልፈ ሰራዊት ናብ የመን ምልኣኻ፣ ስዑዲ ዓረብ ናይ ኣስታት 1.5 ቢልዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ከተበርክተላ ስምምዕ ከቲመን።
ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ኪዳን ሓይልታት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፣ ኣብ የመን መጥቃዕቲ ካብ ዝፍልም ንጉስ ሳልማን፣ ምስ ብምሉኦም መራሕቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ተመሳሳሊ ርክባት ኣካይዱ።
የኤምሬትስ አየር መንገድ ከ ጥር 27 2013 ጀምሮ ወደ አዲስ አበባ በሳምንት አምስት ጊዜ የሚያደርገውን በረራ በማሳደግ በየዕለቱ በረራ ለማድግ መወሰኑን አስታወቀ። የዕለታዊ መርሃግብር ለደንበኞች የተሻሉ የጉዞ አማራጮችን ከማቅረብ በተጨማሪም ወደ ዱባይ እና ወደ ሌሎችም የኣለመ፣ችን ክፍሎች እየሰፉ የመጡ የኤምሬትስ…
የመረጃ እልፍኛችሁ አሻራ ለውድ ተከታታዮቻችን መልካምን ሰኞን እንመኛለን፡፡ መረጃዎችን ከየአቅጣጫው ለማቋደስ ዝግጅታችን ጨርሰናል፡፡ ምስል፣ (አራት መከራክር -የውሃ ማማው ጮቄ ጎጃም ኢ…
አዲስ አበባ፣ ጥር 8፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ) የደቡብ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ እርስቱ ይርዳ በ600 ሚሊየን ብር ወጪ በጉራጌ ዞን እየተገነባ ያለውን የወልቂጤ ሆስፒታል የግንባታ ሂደት ጎበኙ፡፡
ምክትል ርዕሰ መስተዳድሩ በክልሉ መንግሥት በጀት እየተገነባ ያለው ሆስፒታል ለቀቤና ፥ ለአበሽጌ ወረዳ እና ለወልቂጤ ከተማ ህዝብ ከፍተኛ አገልግሎት ይሰጣል በሚል እንደተገነባ ተናግረዋል ፡፡
ኤርኔስቶ ጌቫራ ዴ ላ ሴርና (በስፓንኛ: Ernesto Guevara De La Serna) ወይም ቼ ጌቫራ (በስፓንኛ: Che Guevara) (1920-1960 ዓ.ም.) የአርጀንቲና ተወላጅ ሲሆን በኩባ ኰሙኒስት አብዮት የገነነ አብዮታዊ ሆነ። ከዚያ በኋላ በሌሎች አገራት እንደ ኮንጎ እና ቦሊቪያ ማርክሲስት አብዮታዊ ሆነ። በ1960 ዓ.ም. በቦሊቪያ ተገደለ።
ፖለቲከኞች በፍትህ ሥርዓቱ ውስጥ ጣልቃ ለመግባት የሚያደርጉት ሙከራ በመጭው ወር ምርጫ ወቅት በሃገሪቱ አለመረጋጋት እንዲፈጠር ሊያደርግ ይችላል ሲል የኬንያ የሕግ ማኀበረሠብ አስጠነቀቀ።
መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ካብ ጁባ ናብ ካምፓላ ኣብ ልዕሊ እትመርሕ ዝነበረት ናይ መጓዓዝያ ኣውቶቡስ ብዝኸፈትዎ ተዅሲ ክልተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ካምፓላ ሓቢሮም።
እቲ መጥቃዕቲ፣ ኣብቲ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ካልኦት ነጋዶን ተጓዓዝትን ብብዝሒ ዝመላለስሉ ዕሙር መስመር ጁባ- ኒሙለ ከምዝተፈጸመ’ውን እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ንከተማታት ጁባን ካምፓላን ዘራኽብ መስመር ኒሙለ፣ ምስ ስርቅን ክትራንን ብዝተሓሓዝ ሓያሎ ነጋዶን ተራ ተጓዓዝትን ከምዝቕተሉ ጸብጻባት ፖሊስ እቲ ከባቢ የመልክት።
ክልቲኤን ጎረባብቲ ሃገራት፣ ጸጥታ ናይቲ ዕሙር ናይ ንግዲ መስመር ንምውሓሱ ብሓባር ክሰርሓ ‘ኳ እንተተሰማምዓ፣ ዛጊት ጸጥታኡ ምሉእ ብምሉእ ከውሕሰኦ ግና ኣይከኣላን።
ኣብ ካልእ ዜና፣ ኣብቲ መስመር መስከረም ክልተ ናይ መጓዓዝያ ኣውቶቡስሳት ብምግጫወን፣ ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ኬንያ፣ ደቡብ ሱዳንን ኡጋንዳን ዝርከብዎም ብውሕዱ ሸሞንተ ሰባት ክሞቱ እንከለዉ 10ታት ከኣ ከምዝቖሰሉ ተሓቢሩ።
ባይቶ ጸጥታ ብዓርቢ 29 ግንቦት ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፣ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን ጸኒዑ ዝጸንሐ ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ከናውሖ እንከሎ፣ ኣብ ልዕሊ ዝተወሰኑ ሰበስልጣን መንግስቲ ዝተነብረ ንብረቶም ናይ ምድስካል ማዕቀብ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ዳግማይ ክሳብ ዝረአ፣ ከምዘለዎ ክጸንሕ ወሲኑ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝርከቦም ተጣበቕቲ መሰላት፣ ናብ ደቡብ ሱዳን ዝጓረት ኣጽዋር፣ ገበናት ንምፍጻም ርሒብ ዕድል ከፊቱ ብምጽንሑ ነቲ ውሳኔ ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም ኣለዉ።
የአፍሪካ አንድነት ድርጅት መሥራች እንደመሆኗ መጠን እ.ኤ.አ በ1963 ኢትዮጽያ ለአፍሪካ አንድነት ድርጅት አላማዎች መሳካት ታግላለች፡፡ በቅኝ ግዛት ወቅት የአፍሪካ ሀገራት ነፃነታቸውን እንዲያገኙ በድብቅም ሆነ በገሀድ ታግላለች፡፡ ባለፉት የኢትዮጵያ መንግስታት ከዚህ በፊት የነበረው ሀገራዊ ፓሊሲ ውጤታማ ባልሆነ ግዜ እንኳ ለአፍሪካ ተይዘው የነበሩት ፓሊሲዎችና ተግባራት የላቁ ነበሩ፡፡ ሀገሪቷ አህጉራዊ ሀላፊነቱን እንድትወጣና በምላሹም አፍሪካዊ ወንድሞችንና እህቶች ክብርን አስገኝቶላታል፡፡
ኢትዮጵያ ብቻዋን በነበረችበት ግዜ እንኳ የአፍሪካንና የአፍሪካውያንና ጉዳይ በሚያወላዳ መልኩ አጠንክራ የያዘች ሀገር ነበረች፡፡ የኢትዮጵያ መሪዎች ከአፍሪካዊ ሀላፊነታቸው ራሳቸውን ገሸሽ ያደረጉበት የታሪክ አጋጣሚ የለም፡፡ኢትዮጵያ የአፍሪካን ፓለቲካዊም ሆነ ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ ፈልጋ የተነፈገችበት ግዜም የለም፡፡
የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን ለጥቆ የተመሠረተው የአፍሪካ ህብረት መቀመጫ ኢትዮፕያ ናት፡፡ ይህ ማለት የውጭ ጉዳይና የብሄራዊ ደህንነት ፓሊሲ እና ስትራቴጂ እንደሚጠቅመው ኢትዮጵያ የህብረቱን ልዩ ሀላፊነት ተሸክማለች፡፡ በርግጥም ኢትዮጵያ የአፍሪካ ህብረት ያለውን የተሳሰረች፣ የበለፀገችና ሠላማዊ ብሎም ከግዜው ጋር የሚለዋወጥ ሀያልን በአለም አቀፍ መድረክ እንድታቀርብና እንድትወክል ያለውን ራዕይ ትደግፋለች፡፡
ይህንን አፍሪካዊ ራዕይ ለማሳካት ኢትዮጵያ ግንባር ቀደም ተሣታፊ ከመሆኗም ባሻገር አፍሪካን ለዘመናት ቁም ስቅሏን ሲያሳያት የነበሩትን ዘርፈ ብዙ ችግሮችን ከመፍታት ጥረቷ ዞር እንኳ ብላ አታውቅም፡፡
አዲስ አበባ የኢትዮጵያ ዋና ከተማ ዛፎች መሀል ለመሀል የተደረደሩባቸው ሰፋፊ መንገዶች፣ ድንቅ የስነ-ህንፃ ጥበቧ፣ ተስማሚ የአየር ሁኔታና አውራጎዳናዎቿን በሰልፍ የሚጓዙበት የአህያ ጋሪዎች አዲስ አበባን ለጉብኝት ተመራጭ ያደርጋታል፡፡
አዲስ አበባ መዲናችን በልዩነት፣ በግርምትና በብዛህነት የተሞላች ከተማ ናት፡፡ የባህር ዛፎች፣ ነፋሻማ አየር፣ ንፁህ የተራራ አየር አዲስ አበባን በከፍታ ቦታዎች ተስማሚ የአየር ንብረት አድሏታል፡፡ ምቹ የኤስፔሬሶና ቡና ቤቶች፣ ኬክ ቤቶቿ ሮምን ሜዴቴሬንያንና የደጂ ለይ ገበያዎቿ ደግሞ ባህላዊ ኑሮን የሚያሳዩ ደማቅ ምስል ናቸው፡፡ ህዝቦቿ፣ ከየሙዚቃ ቤቶች ካፌዎችና ሱቆች የሚወጣው ድምጽ፣ የጣፍጭ ምግቦች የቡና ሽታ፣ እጦን ሲጨከለየት ያለ ኢትዮጵያዊ እንዲሁም ቅልቅል ማዕዛ አለው፡፡
አዲስ አበባ እንደማንኛውም የዓለም ከተማ ሁሉ የተለያዩ የባህል የአለመካከት የኋላ ታሪክ ያላቸው ህዝቦች ያሉበት ትልቅ ከተማ ናት፡፡ እናም ስነ-ህንፃዋም እንደ ከተማው ሁሉ ብዛህነት የሚታይበት ነው፡፡ ረጃጅም ኦፊሴላዊ ህንፃዎች፣ ግርማ ሞገስ ያላቸው ሺላዎች፣ ለተለያዩ ዓለማዎች የተሠሩ ቤቶች፣ ሰርቪስ ቤቶች፣ ዘመናዊ ሆቴሎች፣ የስብስባ አደራሾች እና በዕምነ-በረድ አሉሚኒያም ያጌጡ ትያትር ቤቶች፣ እንዲሁም ትኩረት የሚሹ የሚመስሉ ባህላዊ የጫቃ ቤቶች፣ በከብቶች፣ በፍየሎች፣ በበጎች በዶሮዎች ተከበው ይገኛሉ፡፡
በአዲስ አበባ መሀል ከተማ ተብሎ በውል የተቀመጠ ቦታ የለም ምክኒያቱም እስከ ቅርብ ግዜ ድረስ የከተማ ፕላን አልነበረም አዲስ አበባ በተፈጥሯዊና ጤናማ ዕድገት ነው ያደገችው እናም አሁን የሚታየው ገጽታዋ ሰው ሰራሽ ዕድገት ወይም ለውጥ እንዳልነበራት ያሳያል፡፡ ከፍታው እየጨመረ ከሚመጣው ገጠር ከ2300 እስከ 2500 ሜትር ከፍታ ላይ ከተመሰረተች አንድ ክፍለ ዘመን የበለጠ ጊዜ ያልሆናት አዲስ አበባ የኢትዮጵያ ትልቋ ከተማ በሚያስደምም ሁኔታ አድጋለች፡፡
250 ስኩዌር ኪሎ ሜትር የምትሸፍነው ይህች ከተማ በዛፎች በተሸፈኑ ጋራዎችና እና በወንዞች ፍሰት በተፈጠሩ ሸለቆዎች መሀል ለመሀል ተንሠራፍታ ትገኛለች፡፡ ምንም እንኳ ለምድር ወገብ ቅርብ ብትሆንም አዲስ አበባ ከፍታዋ በዓለም ሶስተኛ ደረጃ ላይ ሲያስቀምጣት አየር ንብረቷ መካከለኛ ማለትም የሙቀት መጠኗ በአሸሬጂ 16oc (61of) በአብዛኛው ሞቃትና ደረቅ የሚባሉት ወራት ሚያዝያና ግንቦት ሲሆኑ በነዚህ ወራት ቀን ቀን ደስ በሚል ሁኔታ ሞቃት ሲሆን ማታ ማታ ደግሞ ነፍሻማ ነው፡፡ በዋናው የዝናብ ወቅት ከሰኔ እስከ መስከረም አጋማሽ ቀናትም ማታ ቀዝቃዝ ያሉ ናቸው፡፡ ከጥቅምት እስከ ጥር አጋማሽ የማታዎች አየር ሁኔታ እስከ (40) ይቀዘቅዛል ነገር ግን ይሁን እንጂ ከአውሮፓ ክረምት ወቅት የሚመጡ ጎብኚዎች የአዲስ አበባን አየር ንብረት እጅጉን ተስማሚ ሆኖ ያገኙታል።፡
ኢትዮጵያ የተለያየ ህጎችን የሚያዘጋጁ፣ በሀገራት እርስ በእርስ ግንኙነት ላይ ተጽዕኖ የሚያሳድሩ፣ አለም አቀፋዊ ግንኙነቶችን የሚገዙ ህጎች እንዲከበሩ የሚሰሩ በርካታ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች መስራች አባል ናት፡፡ ኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ትብብርን በሀገራት መካከል ለማጠናከር የማይተካ ሚና እንደሚጫወቱ ጽኑ ዕምነት አላት፡፡
ስለዚህም ነው እንግዲህ ኢትዮጵያ እንዲሁም ሌሎች በተመሳሳይ ሁኔታ ላይ ያሉ ሀገሮች የዓለም አቀፍ ጨዋታን ህጎችና የሌሎችን ጥቅም ከግምት ውስጥ ማስገባት እንዳለባት የምታምነው፡፡ የሚትዮጵያ ሚና በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ውስጥም ሆነ ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጋር ያላት ትብብር አንዱ ታላቁ የሀገሪቷ ከዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር ያላት ተሣትፎ አካል ነው፡፡
የሁለተኛ ዓለም ጦርነት ማለቁን ተከትሎ የተመሰረተው የተባበሩት መንግስታት ድርጅትን ከላይቤሪያ ጋር በመሆን መስራች ሀገር ናት ኢትዮጵያ እናም የተባበሩት መንግስታት ከተመሰረተ በኋላ ኢትዮጵያ ለተባበሩት መንግስታት ሙሉ ቁርጠኛ ሆና ቀጥላለች፡፡ የተ.መ ቻርተር መርሆ የሆነው የጋራ ደህንነት ለኢትዮጵያ ልዩ ትርጉም ያለው ነው ምክኒያቱም ያልተሳካው የሊግ ኦፍ ኔሽንስ ሙከራም ይሄው የዓለምን ሠላም ማስፈን ስለነበረ ነው፡፡ ሊግ ኦፍ ኔሽንስ በድጋሚ ኢትዮጵያን ከፍሺት ኢጣሊያ ያልታደገበትን ሀላፊነቱን አስመልክተው የሚተቹበት ዝነኛ ንግግራቸው ኋላ ላይ ብዙዎች በዓለም አቀፍ መሰበረሰብ በጸጸት ሲከተላቸው ኖሯል፡፡
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 8 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የኮንሶ ዞን ነዋሪዎች ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ እና እየተመዘገበ ላለው ለውጥ አጋርነታችን የሚያሳይ የድጋፍ ሠልፍ...
3.7v 2600mah ሊቲየም ሊ-ion እንደገና ሊሞላ የሚችል ICR 18650 Li ion ባትሪ ሴል ከቻይና የፋብሪካ ዋጋ ሞዴል ቁጥር-SSL-ICR3S12P18650E25 መግቢያ-3.7V 2600mAh li-ion lithium ion ባትሪ ጥቅል ለፀሐይ የጎዳና ብርሃን ፣ ለቴሌኮም ማስተካከያ ፣ ለቤት መሣሪያዎች ፣ ለኃይል መሣሪያዎች ፣ አሻንጉሊቶች ፣ ጂፕስ መከታተያ ፣ የ LED መብራቶች ፣ የሣር አምፖል ፣ ኤም
ርዕስ 3.7V 500mAh SSLLP752540 ሊቲየም ፖሊመር ባትሪ ጥቅል ሞዴል ቁጥር-SSL-LP752540 መግቢያ-3.7V 500mAh SSL-LP752540 ሊቲየም ፖሊመር ባትሪ ጥቅል ለኤሌክትሪክ ኮምሞተር ምርቶች ፡፡ የኤሌክትሪክ መሰርሰሪያ ፣ የኤሌክትሪክ መስታወት ፣ የሳር ማንሻ ፣ የርቀት መቆጣጠሪያ መኪኖች ፣ ጀልባ ፣ አውሮፕላን ፣ አሻንጉሊቶች ፣ የፀሐይ እና የንፋስ ኃይል ማመንጫ
3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ, ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, የኃይል ሊቲየም ባትሪ, የኃይል ባትሪ ጥቅል, 20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል,
አዲስ አበባ ፣ ሚያዚያ 21 ፣ 2012 የቱርክ መንግስት ለኮቪድ -19 ወረርሽኝ መከላከል ተግባር የሚውሉ ቁሳቁሶችን ድጋፍ አደረገ:: የቱርክ መንግስት ለኮቪድ…
አዲስ አበባ፣ ሚያዚያ 14፣ 2012 አለም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ከፍተኛ የሆነ የረሃብ ስጋት እንደተደቀነባት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አስታወቀ።የአለም ምግብ…
አራዊቱ ፀረ ሰው ፣ፀረ ቤተክርስቲያን ፣ፀረ መስጊድ የሆነው የውሻ ያክል እንኳ ክብር የሌለው አራዊቱ የህግደፍ ወታደር ጀግናው የትግራይ ሰራዊት እንደ ቅጠል እያረገፈው ሲሆን ቀሪውንም እንዲህ ማርኳ እየደረደረው ነው ።
ይህ ሰው መሳይ አራዊት የራሱን ክብር ሺጦ የህዝቡን በማሰር በመግደል አማሮ በማሰደድ በዓለም ያዋረደ ሲሆን ። ለየትኛው ህገ መንግስት ፣ ለየትኛው ዲሞክራሲያዊ ስርአት ፣ ለየትኛው ልማት ፣ ለየትኛው የመሪነት እውቀት ላለው መሪ እንደ ሚሞት እደሚታገል እንኳ የማያቅ የአለማችን ከንቱ ሞች ወታደር ነው ።
የአራዊቱ ሰራዊት ከውሻ ነብስ ጋር የሚወዳደር ክብር ስለሌለው ዳቢሎሶ ኢሳያስ የመን ፣ ጅቡቲ ሱዳን ፣ ኢትዮጵያ ሄደህ ሙት ሲለው አሜን ብሎ መቀበል እንጅ ለምን ? እንዴት ?ብሎ የመጠየቅ ፍላጎት ጥንካሬ የለውም ። ተገድጀ ነው ንፁሀን የምገድለው ሀብት የምዘርፈው የሚል አፍ ግን አለው ።
ባሳለፍነው 8 ሰዓት ውስጥ 2 ትላልቅ ከተማዎች ሙሉ ለሙሉ በትግራይ መከላከያ ሠራዊት እጅ ገብተዋል! የከተማዎቹን ስምም ሆነ የተማረከ ጦርና መሣርያ ብዛት እንዳይጠቀሱ ተብሏል። የመረጃ ምንጭ [አክሱም]
በፎጤ ክልል በኩል ወደ ትግራይ የሚገባ እርዳታ የለም ስንል ሰሚ አላገኘንም ነበር፣ የኦሮሞ ሕዝብ ከላከው 3 ተሳቢ ሙሉ እርዳታ 2ቱ በአማራ ክልል በአደባባይ ተዘርፏል፣ ዘራፊውም ሕዝቡ ራሱ ነበረ።
በሌላ ዜና ከአክሱም ምስራቅ ዳዕሮ ሓፋሽ የተባለ አካባቢ 3 ቀን በፈጀ ከፍተኛ ጦርነት 4 የፎጤ ክፍለጦር እና ቁጥሩ ያልታወቀ የወራሪው አራዊት ሙሉ ለሙሉ ተደምሷል!
- ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ከባቢታት "ዓዲ በራኽ" ከምኡ እውን "ዳዕሮ ተኽሊ" ካብ ናይ ኣብይን ኢሳያስን ሰራዊት መሊሶም ከምዝሓዝዎ ተሓቢሩ:: ጅግና ሰራዊትና ስትራተጂክ ዝኾኑ ቦታታት ካብ ፀላኢ መንጢሉ ይርከብ::
- ኣብ ትግራይ ኩናት ዝቖሰሉ ኣራዊት ሰራዊት ኢሳያስ ናብ ዓዶም ኤርትራ ክምለሱ ከምዘይክኣሉ ተፈሊጡ:: ዝቆሰለ ሰራዊቶም : ብናይ ባዕሎም ሰራዊት (ኤርትራውያን) ይቕተሉ ኣለው::
- ኣብ ከባቢ ዳዕሮ ሓፋሽ ሓደ ሙሉእ ብርጌድ (4000 ዝፅጋዕ) ሰራዊት ኣብይ ተሰሊፉ ነይሩ:: ን3 መዓልትታት ኣብ ዝተገበረ ከቢድ ውግእ : ጅግና ሰራዊት ምክልኻል ትግራይ ብኣጠቓላሊ ምስ 3 እግርኛን 1 መካናይዝድ (ደጋፊ) ቦጦሎኒታት ውግእ ዝገበረ እንትኾን : ናይ ፀላኢ ሰራዊት ሙሉእ ብሙሉእ ተደምሲሱ ብርክት ዝበለ መሳርሕታት ከምዝተማረኸ ተገሊፁ:: እቲ ናይ ፀላኢ መካናይዝድ ቦጦሎኒ ብዘይተለመደ መልክዑ ታንክታት ሒዙ ኣይመፀን ተባሂሉ::
- ኣብ ማይቅነጣል ሩባ ገረድ ከባቢ ውግእ ከምዝነበረ ተገሊፁ:: ሰራዊት ትግራይ ንሓደ ሙሉእ ቦጦሎኒ ወታደራት ፀላኢ ኣብዚ ዝተኻየደ ውግእ ደምሲሱ ኣሎ:: ብዙሓት መሳርሕታት ከምኡ ድማ ናይ ኮምኒኬሽን መሳርሕታት ከምዝማረኸ ተፈሊጡ::
- ኣብ እንዳባጉና ከባቢ ደብረ ኣባይ ገዳም ኣመራርሓ ህወሓት ይህልው እዮም ብምባል ዝኸዱ 2 ሓይሊ (ልዕሊ 250) ሰራዊት ፀላኢ ናብቲ ገዳም ከይዱ እናጋፍዐ እንዳሃለወ እቶም ኣቦታት ናይ ርድኡና ደወል ብምድዋል ናይቲ ከባቢ ምልሻን ኣፍቲ ከባቢ ዝነበረ ምክልኻል ሰራዊት ትግራይን ስትራተጂካዊ ቦታታት ብምሓዝ ንፀላኢ ብምኽባብ ዓብይ ኪሳራ ኣብፂሖምሎም:: ኣብዚ ውግእ ሰራዊት ኢሳያስ ከምዝተሳተፉ ዝተፈለጠ እንትኾን ብኣጠቓላሊ 2 ቦጦሎኒታት ናይ ፀላኢ ተሓናፊፆም ዋላ እንተተሰለፉ ካብ በርቃዊ መጥቃዕቲ ሰራዊት ትግራይ ክተርፉ ኣይከኣሉን::
- ኣብ ወጀራት ግንባር ኮንካ ዝተብሃለ ከባቢ ካብ ረቡዕ 4 ሰዓት እስካብ ሓሙስ 4 ሰዓት (ን24 ሰዓታት) ከባቢ ዝተኻየደ ውግእ ፀላኢ ሓደ ቦጦሎኒ ኣሰሊፉ ነይሩ:: ናይ ፀላኢ ሰራዊት ዝተጋገየ መፅናዕቲ ብምክያድ ኣፍቲ ከባቢ ምልሻ ጥራሕ እዩ ዘሎ ብምባል ዝተንቀሳቐሰ እንትኾን : ግን መደበኛ ሰራዊት ምክልኻል ትግራይ እዩ ግን ንፀላኢ ረኺብዎ:: ኣብዚ ውግእ እዚ ድማ ብኣጠቓላሊ 146 ወታደራት እንትሞቱ 7 ብሬን : 5 ስናይፐር : 2 ወታደራዊ ኣዘዝቲ ሬድዮ : 110 ክላሽንን 7 መኮንናት እውን ዘለዎም ወታደራትን ተማሪኾም::
አንድ ዕብድ አራት ኪሎ ላይ ጆሊ ባር ፊት ለፊት ቆሞ «ወደፊት የኢትዮጵያ ሕዝብ በስድስት ይከፈላል፣ በስድስት ይከፈላል» እያለ ቡትቶውን እየጎተተ ይጮኻል፡፡ አጠገቡ የነበሩ ጋዜጣ ሻጮች «ዝም በል፣ ዕብድ፣ ተነሣብህ ደግሞ፤ማን ይከፍለዋል ደግሞ፤ መዓት አውሪ» አሉና ሊያባርሩት እጃቸውን ወነጨፉ፡፡ እርሱም በተራው ከት ብሎ ሳቀና «የዕውቀት ማነስ ችግር አለባችሁ፡፡ ኩላሊታችሁ ችግር አለበት፡፡ የኛ ሰው መከፋፈል ልማዱኮ ነው፡፡ በዝባዥ እና ተበዝባዥ፤ አድኃሪ እና ተራማጅ፤ ፊውዳል እና ፀረ ፊውዳል፤ ኢምፔሪያሊስት እና ፀረ ኢምፔሪያሊስት፤ አብዮተኛ እና ፀረ አብዮተኛ፤ ሕዝባዊ እና ፀረ ሕዝብ፤ ልማታዊ እና ፀረ ልማት፤ ኮሚቴ ሰብሳቢ እና ኪራይ ሰብሳቢ» መልሶ ከት ብሎ ሳቀ፡፡
«ጥሩ ጥያቄ ነው» አለና ጉሮሮውን በስላቅ እንደመጠራረግ ብሎ «የሚበላ፣ የሚበላ /'በ' ይጠብቃል/፣ የማይበላ፣ የሚያባላ፣ የሚያስበላ፣ የሚያብላላ ተብሎ ይከፈላል» ይህንን ሲናገር በአካባቢው የሚያልፉትን የብዙዎችን ጆሮ ለመሳብ ችሎ ነበር፡፡ አንዳንዶቹም መንገዳቸውን ገታ አድርገው ያዳምጡት ጀምረዋል፡፡
«'የሚበላ' ማለት ጤፍ መቶም መቶ ሺም፣ መቶ ሚሊዮንም ቢገባ መገዛቱን እንጂ የተገዛበትን የማያውቅ፤ በጋዜጣ ካልተጻፈ፣ በሬዲዮ ካልተነገረ በቀር የኑሮ ውድነቱ የማይነካው፤ የውጭ ምንዛሪ ቢጠፋም ባይጠፋም ዶላር የማያጣ፣ ወረፋ ቢኖርም ባይኖርም ባንክ እምቢ የማይለው፣ ጨረታውን ሁሉ ለማሸነፍ የሚያስችል ድግምት ያለው፤ ተራራ ቁልቁለት መውጣትና መውረድ ሳያስፈልገው ቤቱ ቁጭ ብሎ ሚሊየኖችን የሚያፍስ፤ ሰው ሁሉ በእጁ የጠቀለለው በእርሱ ጉሮሮ የሚያልፍለት፤ ሰው ሁሉ የጎረሰው በእርሱ ሆድ የሚቀመጥለት፣ ሰው ሁሉ ሮጦ እርሱ ሜዳልያ የሚሸለም፣ ለመብላት እንጂ ለመሥራት ያልተፈጠረ ማለት ነው፡፡
«'የሚበላ' ማለት ደግሞ ጉቦ ለመስጠት፣ ኪራይ ለመክፈል፣ ግብር ለመክፈል የተፈጠረ፡፡ ምንም ሕግ አክብሮ ቢሠራ አንዳች ጉርሻ ካላጎረሰ ሥራው የማያልቅለት፤ ለመጋገር እንጂ ለመብላት ያልታደለ ማለት ነው፡፡ 'ቅቤ አንጣሪዋ እያለች ጎመን ቀንጣሿን ምች መታት' ሲባል አልሰማችሁም፡፡ የርሱም ነገር እንደዚህ ነው፡፡ ለመበላት የተፈጠረ ነውና ሕገ ወጦቹ ተቀምጠው እርሱ በሕጋዊ መንገድ እየሠራ እና እየኖረ እርሱ ነው የሚከሰሰው፤ እርሱ ነው የሚጉላላው፡፡ እዚህ አንዳንድ ሠፈር ያሉ ቀበጥ ወላጆች ለልጆቻቸው ሁለት ሁለት ሞግዚት ነው አሉ የሚቀጥሩት፡፡ አንዷ አሳዳጊ ናት፡፡ አንዷ ደግሞ ልጁ ሲያጠፋ የምትመታ ናት፡፡ ልጃቸው እንዳያመው እርሱ ባጠፋ ቁጥር እርሷ ትመታለች፣ እርሷ ታለቅሳለች፡፡ እነዚህም እንደ እርሷ ናቸው፡፡
«'የማይበላ' የሚባለው ለቁጥር የሚኖረው ነው» አለና ወደ ሕዝቡ ዘወር ብሎ «አሁን ለምሳሌ እኔ እና እናንተ ጥቅማችን ለቁጥር ነው» ሲል ብዙዎች በፈገግታ አዩት፡፡ «አዎ እኛኮ ቁጥሮች ነን፡፡ ቁጥር ደግሞ ምዝገባ እንጂ ምግብ አያስፈልገውም፡፡ የኛ ሥራ መመዝገብ ነው፤ መብላት አይደለም፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ሲቆጠር እንካተታለን፤ ሲበላ ግን አንካተትም፤ ርዳታ ለማግኘት እናስፈልጋለን፤ እርዳታውን ለመቀበል ግን አናስፈልግም፡፡ ስለዚህ ቁጥር ነን ማለት ነው፡፡ ወደፊት እንጀራን በቴሌቭዥን ዳቦንም በፊልም ነው የምናየው፡፡ ወደፊት ምግብ ቤቶች ሁለት ዓይነት ክፍያ ያዘጋጃሉ፡፡ አንዱ ለሚበላ፣ አንዱ የሚበላውን ለሚያይ፡፡ እኔ እና እናንተ ገባ ብለን ምግብ እና አመጋገብ አይተን እንወጣለን፡፡
«'የሚያባላ' የሚባለው ደግሞ ከሚበላው ተጠግቶ ለበይዎች እንደ 'ሀፒታይዘር' የሚያገለግል ነው፡፡ አያችሁ የሚበሉት መንቀሳቀስ አይወዱም፣ ውቃቢያቸው ይጣላቸዋል፤ ስለዚህም የሚያባላቸው ይፈልጋሉ፡፡ እነዚህ የሚቀበሉ፣ የሚያቀባብሉ፣ የሚያስተላልፉ ናቸው፡፡ እንደነዚያ ጠግበው ባይበሉም ትርፍራፊ ግን አያጡም፡፡ እነዚያ ግንድ እነዚህ ሥር ናቸው፡፡ እነዚያ ሆድ እነዚህ ግን እጅ ናቸው፡፡ የነዚህ ጥቅማቸው ከምርቱ ሳይሆን ከቃርሚያው ነው፡፡ በሞያቸው፣ በልምዳቸው፣ በአፍ ቅልጥፍናቸው፣ በመመቻመች ችሎታቸው ከሚበሉት ይጠጉና 'እባክህ ጌታዬ እንዲበላ ብቻ ሳይሆን በልቶ እንዲያተርፍም አድርገው' እያሉ እየጸለዩ ይኖራሉ፡፡ እነዚያ የሚበሉት ምግብ ሲዘጋቸው የሚያባሉትን ይሰበስቡና ይጋብዟቸዋል፡፡ ታድያ እነዚህ መታ መታ እያደረጉ ሲበሉ የነዚያም የምግብ ፍላጎታቸው ይከፈትላቸዋል፡፡ ምናልባትም የሚበሉት ካልተስማማቸው የሚያባሉት ይታመሙላቸዋል፡፡
«'የሚያስበላ' የሚባለው ደግሞ የተሰጠውን ሥልጣን፣ ዕውቀት እና ኃላፊነት ተጠቅሞ የሚበሉትም እንዳይራቡ የማይበሉትም እንዲጠግቡ ማድረግ ሲገባው 'ላለው ይጨመርለታል' እያለ መሬቱን ሲቸበችብ፣ ግብር ሲቀንስ፣ ያልተፈቀደ ዕቃ ሲያስገባ፣ ሕገወጥ የሆነ መመርያ ሲያስተላልፍ፣ የሚውል ማለት ነው፡፡ እነዚህ ሀገር የሚያስበሉ ናቸው፡፡ ስሕተቱን፣ ጥፋቱን፣ ሕገ ወጥነቱን፣ ጉዳቱን፣ በኋላ ዘመን የሚያመጣውን መዘዝ እያወቁ እኔን ምን ቸገረኝ ብለው ለበይዎች የሚስማማውን ብቻ የሚሠሩ ናቸው፡፡ እነርሱም አይጠቀሙም፤ መጨረሻቸው ጥፋት ነው፤ ሀገራቸው ማረሚያ ቤት ነው፤ እነሆ ነገ ግዳጃቸውን ሲፈጽሙ እንደ ሸንኮራ ተመጥጠው፣ እንደ ሙዝ ልጣጭ ተልጠው ይወድቃሉ፡፡»
'የሚያብላላ' ይህ ደግሞ ለመብላት የሚያመች ሕግ ፣መመርያ፣ አሠራር እንዲዘረጋ የሚያደርግ፣ የሚበሉት አጋጣሚዎችን ሁሉ እንዲጠቀሙ መንገድ የሚያመቻች፤ ከበሉም በኋላ በተቻለ መጠን የበሉትም ፣አበላላቸውም ሕጋዊ መልክ እንዲኖረው የሚያመቻች ነው፡፡ መንግሥት ለበጎ ብሎ የዘረጋውን አሠራር፣ ያወጣውን መመርያ እና ያዋቀረውን መዋቅር እርሱ እንዴት ለበይዎች እንደሚስማማ ያጠናል፣ ያመቻቻል፣ ያስፈጽማል፡፡ ከመመርያው እና ከአሠራሩ ጋር የሚሄድ ደረሰኝ፤ ዶክመንት፣ ማስረጃ፣ ያዘጋጃል፤ አበላሉን ያሳልጠዋል፡፡ እነዚህ የጨጓራ አሲድ ናቸው፡፡ የጨጓራ አሲድ የበላነውን እንዲዋሐደን አድርጎ ይፈጨዋል፣ያስማማዋል፡፡ እነዚህም እንደ ጨጓራ አሲድ ይፈጩታል ያስማሙታል፡፡
«በዕብድነቴ ነዋ እናቴ፤ አዩ እዚህ ሀገር ካላበዱ በቀር ብዙ ነገር አይገለጥልዎትም፡፡ እንዲገለጥልዎት ከፈለጉ እንደ እኔ ማበድ አለብዎ፡፡ ለነገሩ እዚህ ሀገር ዕብዱ ብዙ ነው ግን ዓይነቱ ልዩ ልዩ ነው» አላቸው፡፡ «ደግሞ የዕብድ ምን ዓይነት አለው፤ ሁሉም ያው ነው» አሉት እኒያው እናት የነጠላቸውን ጫፍ ወደ ትከሻቸው እየመለሱ፡፡
«ተሳስተዋል፤ አዩ ይህም ቢሆን ካላበዱ በቀር አይታይዎትም፡፡ ብዙ ዓይነት ነው ዕብዱ፡፡ የመጀመርያው ያበደና ማበዱን እንደኔ የተረዳ ነው፡፡ ሁለተኛው አብዶ ማበዱን እያወቀ ግን ማመን የማይፈልግ ነው፣ እንደ ብዙዎቻችሁ፤ ሌላው አብዶ ግን ማበዱን ባለማወቁ የተምታታበት ነው፡፡»
''እብድ '' የሚለው ቃል በ አራሱ አንፃራዊ ነው።ምክንያቱም በ ብዙ አብዶች መሃል ጤነኛ ሰው ቢኖር እብድ ይባላልና። አና ሰዎች በምንሰራው በጎ ስራ እብድ ብሉን ምናልባት አነሱ አብደው አኛ ጤነኛ ሆነን ስለሚሆን በደንብ ማጤን አለብን ማለት ነው ጎበዝ።አይመስላችሁም? ጉዱ ካሳ በ ፍቅር አስከ መቃብር መፅሐፍ ውስጥ አውነት በመናገሩ አብዷል ያሉት ነበሩ። ሆኖም ያበዱት አነርሱ ነበሩ።
ይኼው 4 ኪሎ ጆሊ ባር አካባቢ የታየው ዕብድ ነው ፤ ባለፈው መገናኛ ድልድይ ሥር ፤ ሰው ፈጣሪውን 'ሰላም አውለኝ' ብሎ ወደየጉዳዩ ለመሄድ ሲጣደፍ ... " አለም ዘጠኝ ነው! ... ዘ . ጠ .ኝ ነው! ... ሐበሽም ዘጠኝ አይነት ነው! " እያለ ሲጮህ ነበር። ወቸ ጉድ አሁንማ አንድኛውን ለይቶለታል ማለት ነው ... መገናኛ እኮ ጨርቁንም አልጣለ ነበር ... ደግሞም " ትንቢት " አልነበረም የሚለው ... " ዛሬ! ... አ . ሁ . ን! " ነበር የሚለው። ... ታዲያ የዛን ዕለት ... ለወትሮው ፡ ካሰበበት በጊዜ ለመድረስ ቀንዶ / Higer Bus / ላይ ለመፈናጠጥ ፣ ባስና ሚኒባስ ለማግኘት ሲሯሯጥ ፣ ሲገፋፋና ሲጎሻሸም የሚያረፍደውን የመገናኛ ሰው ቀልብ ገዝቶ እና ባንድ አገር ሰው ተከቦ ... በማበዴ አገኘሁት በሚለው ነጻነት በመጠቀም ... አሁንም አሁንም " አለም ዘጠኝ ነው! ... ዘ . ጠ .ኝ ነው! ... ሐበሽም ዘጠኝ አይነት ነው! " እያለ ነበር ፤ ለነገሩ ሥርዓት አስከባሪዎችም ጭምር " ደግሞ ዛሬ ምን ይለፈልፍ ይሆን? " በማለት ከሰዉ ጋር አብረው ከበው ማርፈዳቸው ይህንኑ ነጻነቱን ቢያጸድቁለት አይደል?
መገናኛ ባሰማው ዲስኩር ፡ 4 ኪሎ መጥቶ ከዘረዘራቸው ከስድስቱ ፦ የሚበላ፣ የሚበላ /'በ' ይጠብቃል/፣ የማይበላ፣ የሚያባላ፣ የሚያስበላ፣ የሚያብላላ ፤ ሌላ የሚብላላ ፣ የሚባላ/'ባ' ይጠብቃል/ እና የማያስበላ የሚሉ መደቦችን ጨምሮ " ሐበሽ ዘጠኝ አይነት ነው! " እያለ ሲጮህ ነበር፡፡ ... መቸም ተናግሮ አናጋሪ አይጠፋምና ... ከበው ከቆሙት መሃል ፤ አንድ በትከሻው ቀበቶዎችን ፤ በእጆቹ ደግሞ የጫማ ገበሮችን የተሸከመ ወጣት ግማሽ አስተውሎቱን ድንገት ለሚመጣ ገበያተኛ ሰጥቶና አንገቱን አስግጎ ፤ በተሰላቸ ድምጽ " አንተ መዓት ጠሪ ፣ ለፍላፊ ዕብድ ፤ ደሞ ዛሬ ምን መዓት ይዘህ መጣህ? " በማለት ጠየቀው ... ዕብዱም የሳቁን ምክንያት እርሱ ራሱ በሚያውቀው ፤ ከት ብሎ ስቆ ... አገሬውን ሁሉ በዘጠኝ መደብ የመደበበትን ዝርዝር መተንተኑን ቀጠለ ... እዚህም እዚያም እየረገጠ ፣ አሁንም አሁንም " ብታምኑም ባታምኑም አለም ዘጠኝ ነው! ... ዘ . ጠ . ኝ ነው! ... ሐበሽም ዘጠኝ አይነት ነው! " እያለ ፣ ደግሞ ደጋግሞ እየሳቀ የዘጠኙንም አይነት ዝርዝር በአንድ ጊዜ ወጣው ፤ ... የስድስቱ አይነት ዝርዝር 4 ኪሎ ላይ እንደዘረዘረው ነበር ... ስለቀሩት ሦስቱ የተናገረው ደግሞ የሚከተለውን ነበር ...
የሚብላላ ፦ እዚህ ላይ ሲደርስ ቀበቶ ተሸክሞ ወደቆመው ወጣት ዞሮ ፤ ጠበቅ ያለ እውቂያ ያላቸው በሚመስል አኳኋን " ሰማህ? ... የሚብላላው እንደ ጓደኛህ አይነቱ ዕድለ ቢስ ነው ፤ እሱነቱ ከዚህም ከዚያም በሚነፍሱ ነገሮች የተመሰረተ ነው ፤ ሲፈጥረው ለምን? እንዴት? የሚባል ነገር የማያውቅ ፤ በድንግዝግዝ የሚጓዝ አይነት ነው ... ድንገት አንዱ ተነስቶ ' እነ እንቶኔ የደከምህበትን እየበሉት ነው ... ያስበሉት ደግሞ እነ እገሌ ናቸው ' ፤ ያለው እንደሆነ ማስረጃና መረጃ ፤ ግራና ቀኝ ሳይል ሲብላላ ፣ ሲተራመስ ፣ ሲራገም ፣ ሲወቅስ ይቆይና ፤ ሌላው ተነስቶ ደግሞ ' አይ እነ እገሌማ አይደሉም ፤ እነ እንቶኔ እንጅ ' ያለው እንደሆነ ያለ አመክንዮ ሲወቅሰው የነበረውን እገሌን በቅጡ ይቅርታ ሳይጠይቅ እንቶኔን ሊያጠፋ ሲብላላ የሚኖር ነው። ... ነገሮችን የመፈተሽ ልምድ ስለሌለው ብልጣብልጦች ይጠቀሙበታል ፤ የሚበሉትን ለማግኘት ኃይል እንዲሆናቸው ሲያብላሉት ሲያብላሉት ይከርሙና ፤ መሻታቸው ሲፈፀም አናውቅህም የሚሉት ነው።
ይህን ብሎ አይኑን ከወጣቱ ላይ መልሶ ትንፋሽ ሲወስድ ... የዕብዱ ጓደኛውን ጠቅሶ መናገር ያላስደሰተው ባለቀበቶው ወጣት ፤ የሚቀጥለውን ዝርዝር ለመስማት መጓጓቱን ለመደበቅ እየተጠነቀቀ " የሚባላውስ? " አለው? ... ዕብዱ ቀጠለ ...
" የሚባላው? ... የሚባላው? ... የሚባላውማ ፦ ዕድል ያልቀናው ነዋ ፤ ምስኪኑን ገፍቶና ደሃዋን አስለቅሶ ያላቸውን እንዳይቀማ ጊዜና ቦታ ስላልፈቀደለት ፤ ከበላተኛውም አፍ እንዳይመነትፍ ወኔና ብርታት ስለሌለው ፤ በይውንም ፣ ተበይውንም በአንድ ጨፍልቆ በነገር ጅራፍ የሚገርፍ ነው። ... ለእርሱ የተበዮች እሮሮና ለቅሶ እኩል ከበይዎች ተድላና ደስታ ያስጠላዋል። እርሱን አስፈቅደው እንደሚበሉ በላተኞችን ሲተች እንኳ ' መብላቱንስ ብሉ እሺ ፤ ግን እንዲህ አድርጋችሁ ባትበሉ ፣ እንዲህ አድርጋችሁ ደግሞ ብትበሉ ፣ ይህንን ደግሞ ባትበሉ ' እያለ ለሚሰማው ... ሁልጊዜ እርሱ በላተኛ የሚሆንበትን ዘመን በመናፈቅ እንደሚኖር ያሳብቅበታል። ይህን ጊዜ ከበውት የቆሙ ሁሉ አንድ ላይ አውካኩ ፤ እርሱ ግን ንግግሩን በመቀጠል ... " እጣ ፈንታውንም የሚባላ ያደረጉት እነርሱ ይመስል ፤ በተበዮች ብሶት ላይ ነዳጅ መጨመር የሚያስደስተው ነው። " በማለት የዚህኛውን መደብ ብይኑን ፈፀመ።
ከዚህም በኋላ በድጋሚ ትንፋሽ ወስዶ " በመጨረሻ ... " ሲልና በንግግሩ እጅጉን የተገረሙ አንዲት እናት " ወቸ ጉድ! የዕብድ ቀን አያልቅም አሉ ... የማያስበላውስ? " ሲሉ አንድ ሆነ። ... አየት አድርጓቸው ፈገገ አለና ...
" በመጨረሻ እውነተኛ የሐበሽ ሰው አለ " በድጋሚ ረገጥ አድርጎ " እውነተኛ! " በማለት ቀጠለ ... " የማያስበላው ፦ ይኼኛው ባንዱ ላብ ሌላው ለምን ይበላል? ፤ ባንዱ ድካም ሌላው ለምን እረፍት ያደርጋል? ፤ ... የሚል ነው። " አለና " ግን ... ግን ይቅርባችሁ እንዲህ አይነቱ ጥቂት ሰው ነው ፤ ብዙ ሰው አይወደውም ፤ ይጠላዋል ... እናንተም ትጠሉታላችሁ ... እናንተም ትጠሉታላችሁ " ብሎ እንደማቀርቀር አለ ፤ ባቀረቀረበትም በለሆሳስ " እናንተም ትጠሉታላችሁ " የሚለውን ደግሞ ዝም አለ ... ዝምታውን ላዬ ፤ ከደቂቃዎች በፊተ ሲጮህና ሲወራጭ የነበረ አይመስልም ነበር። ... ከብቦት የነበረውም ሰው ለአፍታ ባለበት ከእርሱ ጋር አርምሞ የነበረ ቢሆንም በኋላ ግን ሁለት ሶስት ሆኖ የመጣው ፤ በነገሩ እየተወያየ ፤ ለብቻውም የመጣ አንገቱን እየወዘወዘና ከንፈሩን እየመጠጠ ወደየጉዳዩ ተበተነ። ... እርሱም ...
ዳኒ እግዚአብሄር በረከቱን ያብዛልህ በጣም ጥልቀት ያለው ትምህርት ነው የሰጠህን እና አምላካቺን እግዚአብሄር የእውቀት አድማስህን ያስፋልህ. ዳኒ ምንያህል እንደምትጠቅምህ አላውቅም ግን እቺን አስተያየት ልለግስልህ "እብድ" የሚለው ቃል ወይም አነጋገር ካንተ ሞያዊ ስብእና ጋር የማይሄድ ስለሆነ በተሻለ አማርኛ ብትቀይረው ለማለት ያህል ነውአ መሰግናለሁ.
ዳኒ ዛሬ ደግሞ ልዩ ነው ቅኝትህ ቁም ነገር ያለው ሱፍ እና ከረባት ከለበሰ አይደለም ምክንያቱም ይፈራሉ ይሸማቀቃሉ ይህ እብድ ግን የሀገራችንን ነባራዊ እውነታ ከሞላ ጎደል ቃኝቶታል??????????????
ስለ እብድ ከተነሳ አንድ ‹‹እብድ›› ያለውን ልንገራችሁ በእኛ ሰፈር ጋር ሲያልፍ ልጆች እየተከተሉ አባባ እብዱ እያሉ ይጮሃሉ….ከዚያም ዞር አለና ‹‹ሂዱ ከዚ ድሮም የኢትዮጵያ ህዝብ ተፋፍሮ ነው እንጂ ሁሉም አብዷል›› ብሎ ሲናገር ልጆቹን ብቻ ሳይን ሁላችንንም ፈገግ አሰኘን፣፣ እውነት ነው በመከፋፈል አብደናል… በቅናት አብደናል….ክፉ ስራን እርስበርስ በመሰራራት አብደናል…….አሁን አሁን ደግሞ የኑሮ ውድነቱም አሳብዶናል፣፣
የእብዱ ትንቢት እየተፈጸመ ለመሆኑ አስረጅ ካስፈለገ !! የሀገሪቱን ገጽታ ላስቃኛችሁ ! ሚዲያዎቻችን የተተከለውን ዛፍ፣ የተገነባውን መንገድ እና ድልድይ … እንጂ የእብዱን ትንቢት ፍጻሜ አይነገሩንም እኮ !
•በኤች አይ ቪ በሽታ አራተኛ (ሦስተኛ ሆነናል የሚሉም አሉ፡፡ እኔ ግን የተጻፈ መረጃ አላገኘሁም)በዓለም ላይ በትራፊክ አደጋ ከተጎዱ ሀገሮች አንደኛ (በዓመት ብቻ 1800 ሰዎችን ለሞት፣ 7000 ሰዎችን ለአካል ጉዳት አርባ ሚሊዮን ብርን ለኪሳራ የዳርገናል)
ዝርዝሩ ብዙ ነው፡፡ ይህ ብቻውን ግን ለትንቢቱ ፋጻሜ ማሳያ ይመስላል፡፡ ሁሉንም መረጃዎች የሰበስብኳቸው በተለያዩ ጊዜያት ከታተሙ የመንግስት እና የግል ጋዜጦች እንዲሁም በቴሌቪዥን ከተላለፉ ፕሮግሞች ነው፡፡
"እብድና ሰካራም የልቡን ይናገራል"አሉ የቤተ ከህንቱም የቤተ መንግስቱም ሰዎች ከእብዱ ንግግር የሚመሩት ሀዝብ ሥራቸውን እንዴት ባለ ትዝብት እንደሚያይባቸው ቢገነዘቡ እንዴት መልካም ነበረ!!!ኸረ ምን በወጣቸው
ቃለህይወት ያሰማልን የሚባለው ቃለህይወት ወንጌል ሲነገር፣ ሲሰበክ፣ ወይም በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ ሲተላለፍ ብቻ ነው። አንዳንድ አንባቢዎች ምርቃታችሁን አስተካክሉ።
ዕብዱ ይናገር ዘንድ ስለታዘዘ ከነገ ጀምሮ ለሦስት ተከታታይ ቀናት ብቻ የሚያስተላልፈውን መልዕክት ትከታተሉ ዘንድ በትህትና ይጋብዛል፡፡ ጥያቄ ቢኖራችሁ መጨረሻ ላይ ማቅረብ ትችላላችሁ፡፡
ምናልባት የአመለካከት ለውጥ፣መተማመን፣ የአገር ፍቅርና ተጠያቂነት ካዳበርን ልንወጣው እንችላለን:: ካልሆነ ግን ወቃሽ ተወቃሽ ሆነን እንኖራለን እንጂ የሚፈፀመው ትንቢት አልመኝም::
ብሄራዊ እርቅ እነዚህ ሴጣን ትግሬዎችን እንዲያደርጉ ግፊት የምታደርጉ ሀይሎች አርፋችሁ ተቀመጡ ምክንያቱም ሊሞት እየተፈራገጠ ያሉን ዘንዶዎች (ትግሬዎች ) ነብስ ዘርተው እንዲውጡህ ማድረግ ታላቅ ስህተት እንዳይሆን።
ደደብ አንበጣ በሊታ ችጋራም ባንዳ ሸታታ ጥንብ ግማታም ውሻ ትግሬዎች አማራና ኦሮሞ አንድ መሆናቸውን ያ ከትግራይ ድንጋይ የተሰራው ጭንቅላታችሁ ካልገባው ከነዚህ ሁለት ታላቅ ህዝቦች የሚሰነዘረውን ዱላ ስትቀምሱ በቅርቡ ትረዱ ይሆናል።እኛ አማራዎች ኦሮሞዎችን በጣም ከልባችን እንወዳቸዋለን ከትግሬ ወንጀለኞችም መከላከል አላፊነት አለብን።ኦሮሞ የእኛ ነው።ኦሮሞ ኬኛ አማራ ኬኛ።
የውሻ ልጆች ባንዳ ቆሮቆራም ፋንድያ የመለሰ ቅዘናዊ ሌባ ትግሬዎች የኢትዮጵያ አምላክ አንደ ዶሮ ግንጥልጥል አድርጎ ይዞአችሁ ጥርግ ቢል ኢትዮጵያኖች ከመደሰት ሌላ ምንም አይነት ስሜት አይሰማቸውም።
መቸም ቢሆን ያቺ ችጋራም ባንዳ በየመንደሩ እየዞረች ትኩስ እንጀራ ከምጣድ ላይ ያንን ከባንዳ ባለቤቷ የወለደችውን ልጆን አዝላ እየሰረቀች ልጆን ይህን አይነት ድርጊት በኢትዮጵያዊያን ጎረቤቶችዋ ላይ እየፈፀመች እያሳየች ያደገ የአጋሜ ልጅ እንዴት ጨዋ ኢትዮጵያዊ ሆኖ ሊወጣ ይችላል???????
የኢትዮጵያ ፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን በኦሮሚያ ክልል በምሥራቅ ሐረርጌ ዉስጥ በሚንቀሳቀሰው «ቄሮ» በመባል በሚታወቀው የወጣቶች ቡድን ላይ ምርመራ እንደጀመረ የሀገር ዉስጥ ዘገባዎች አመልክተዋል። የአሮሚያ ክልል የፍትህ ቢሮ የኮሙኒኬሼን ጉዳዮች ኃላፊ አቶ ታዬ ዳንዳኣ ኮሚሽኑ ይህን ሥራ መጀመሩን የሚያሳይ ምንም መረጃ እንዳልደረሳቸዉ ይናገራሉ።
የሀገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘገባው በእንቅስቃሴው ዉስጥ ቄሮዎቹ ብቻ ሳይሆኑ የአካባቢ ሚሊሽያዎች፣ ፖሊሶችና የወረዳ አመራሮች እንደተሳተፉ ይጠቅሳል። ኮሚሽኑም «ቄሮ» እንዴት እንደተደራጀና አላማዉም ላይ ምርመራ እንደሚያደርግ ዘገባዉ አክሎበታል። የ«ቄሮ» እንቅስቃሴ የመከላከያና የፌዴራል ፖሊስ አባላትን ተልዕኮ አስተጓጉሏል፤ በአካባቢዉ ስጋት ፈጥሯል መባሉም እንደምክንያት ተቀምጧል።
የአምቦ ዩኒቨርስቲ መምሕርና የበየነ መረብ (ኢንተርኔት) ፀሐፊ ስዩም ተሾመ ግን ወጣቶቹ ለማህበረሰቡ ጥያቄ መልስ ለማስገኘት የሚታገሉ እንደሆኑ አስረድተዋል። የኦሮሚያ ክልል መስተዳደር የወጣቶቹን ጥያቄ ተቀብሎ ለማስተናገድ ጥናት ላይ እንደሚገኝ አቶ ስዩም ይናገራሉ። ምክንያቱም አዲሱ የክልሉ መስተዳድር ወደ ስልጣን የመጣዉ ወጣቱ ትዉልድ ወይም «ቄሮ» በፈጠረዉ ጫና አማካኝነት በመሆኑ ባይ ናቸው።
የኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት አቶ ለማ መገርሳ የዛሬ ሁለት ወር ገደማ በድርጅታቸዉ በኦሕዴድ ጉባዔ ላይ ባደረጉት ንግግር « እኛ የፈጠርነዉ ወጣት ትዉልድ ስራ ስላጣ ብቻ ነዉ ወይስ ሌላ ጉዳይ ስላለ ነዉ የጠላን?» በማለት ተሳታፊዎቹን ጠይቀው እንደነበር ይታወሳል። ያኔም ስለ«ቄሮ» ያላቸዉን አስተያየት እንደሚከተለው ገልጸው ነበር። «ቄሮ ቄሮ ቀሮ፣ እሺ ቄሮ ምንድነዉ? ቄሮን ጠላት አድርጋችሁ ታያላችሁ። ቄሮ ማለት ወጣት ማለት አይደል በአፋን ኦሮሞ? ቁጥሩ በተለይ እየጨመረ ያለውን ስድስት ሚሊዮን ወጣት በጠላትነት ፈርጀህ ማንን ልታስተዳድር ነው? እኛ ሁላችንም እዚህ አንቆይም። የፓርቲዉን አላማ የሚያስቀጥሉት ወጣቶቹ ናቸዉ» ብለው ነበር።
በአሮሚያ ክልል በፍትህ ቢሮ የኮሙኒኬሼን ጉዳዮች ኃላፊ አቶ ታዬ ዳንዳኣ «ቄሮ» የማሕበረሰቡ ወሳኝ አካል ስለሆነ እነዚህን ወጣቶች በማግለል ወይም እንደ ወንጀለኛ በመፈረጅ እድገትና ሰላም ማምጣት እንደማይቻል የክልሉ መንግስት እንደሚረዳው ለዶይቼ ቬሌ ተናግረዋል።
እንደ አቶ ታዬ አስተሳሰብ፣ ቄሮ የሚባል የወጣት ቅንጅት በምሥራቅ ሐረርጌ ብቻ ሳይሆን በአጠቃላይ በክልሉና በሀገሪቱ የሚንቀሳቀስ ቡድን ነው። የሕግ በላይነት በየትም ቦታ ሊከበር እንደሚገባ ያመለከቱት አቶ ታዬ እስካሁን ቄሮ ተደራጅቶ ወንጀል አለመፈጸሙን አረጋግጠዋል።
የኦሮሚያ ርዕሠ-መስተዳድር ሽመልስ አብዲሳ በበዓሉ ላይ ለታመደዉ በብዙ ሺሕ ለሚቆጠር ሕዝብ ባደረጉት ንግግር ኢትዮጵያ አስቸገሪ ጊዜ ላይ እንደምትገኝ ጠቅሰዉ፣ ይሁንና አሁንም ጀግና ትዉልድ ስላላት አትፈርስም ብለዋል
ከተናጋሪዎቹ አንዱ የአማራ ክልል አባት አርበኞች ማሕበር ሊቀመንበር አቶ ዳኝነት አያሌዉ «የተማረዉ ክፍል ከዘር ፖለቲካና ሐገር ከመበጥበጥ» እንዲታቀብ አደራ ብለዋል
አዲስ አበባ ምኒሊክ አደባባይ በተከበረዉ በዓል ላይ የተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች፣የከተማይቱና የፌደራል መንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት ተገኝተዋል።የኢትዮጵያ ፕሬዝደንት ሳሕለወርቅ ዘዉዴ ባስተላለፉት መልዕክት የአድዋ ድል መንፈስ ከኢትዮጵያዉያን አልፎ ለሰዉ ልጅ በሙሉ የሕይወት መመሪያ ነዉ ብለዋል
ሠኔ የወር ስም ኾኖ በግንቦት እና በሐምሌ ወራት መኻል የሚገኝ ከዐሥራ ሦስቱ ኢትዮጵያ የወራት አቆጣጠር ውስጥ አሥረኛው የወር ስም ነው። «ሠኔ» ከግዕዙ «ሠነየ» ከሚለው ቃል የተባዛ ሲኾን አስጊያጭ፥አሳማሪ ማለት ነው።[1] የሠኔ ወር የክረምት የመጀመሪያው ወር ሲኾን ከግንቦት ደረቃማነት በኋላ በዝናም ርጥበት መሬቷ በአረንጓዴ የምታምርበት ወቅት ነው።
በሠኔ ወር በጠቅላላው ዐሥራ ኹለት የቅኝ ግዛት አገሮች ነጻነታቸውን አግኝተዋል። ከነዚህም ዐምስቱ በፈረንሳይ፤ ሦስቱ በብሪታንያ፤ ሦስቱ በቤልጂግ እና አንድ በኢጣልያ አስተዳደር ሥር ነበሩ።
ሳይንስ ከተጨባጩ ዓለም በሥርዓት መረጃ የሚሰበስብ፤ ከተሰበሰበው መረጃ ተነስቶ ዕውቀት የሚገነባ እና በተመክሮ ቢፈተኑ ጸንተው ሊቆሙ የሚችሉ ትንቢቶችንና ማብራሪያዎችን የሚያስገኝ የዕውቀት ዓይነት ነው።
በፍልስፍና አስገዳጅ ዕውነት (የአምክንዮ ዕውነት) እና አጋጣሚ ዕውነት (ሓቅ) የተባሉ ሁለት ዓይነት ዕውነቶች አሉ። የሳይንስ ዕውቀቶች በአጋጣሚ ዕውነቶች (ሓቆች)ላይ የተመሰረቱ ናቸው። ይህም ሲባል ለሓቆች እንዲህ ሆኖ መገኘትና፣ እንደዚያ ሆኖ አለመገኘት አስገዳጅ አመክንዮ የለም። ለምሳሌ መሬት በላይዋ ላይ ያለን ማንኛውንም ቁስ ትስባለች፣ ይህ ግን ያለንበት ዓለም ዕውነታ ነው እንጂ መሬት ማንንም ባትስብ ምንም የአመክንዮ መጣረስ አይኖርም። በሌላ አነጋገር፣ አንድ ሰው ከ ጥሩ መሪ ሃሳቦች ተነስቶ፣ በጥሩ አመክንዮ፣ «የመሬት ስበት የለም» እሚል ድምዳሜ ላይ ሊደርስ ይችላል። ድምዳሜው ስህተት መሆኑን በምንም ዓይነት በአመክንዮ ብቻ ማዎቅ አይቻልም ምክንያቱም የአመክንዮ መጣረስ ስለማይፈጥር። በአጠቃላይ መልኩ፣ ሓቆች በአዕምሮ ፍልስፍና ብቻ ሊደረስባቸው አይቻልም።
ሳይንስ በአመክንዮ ብቻ ሳይሆን በተጨባጩ አለም ውስጥ በመሞከር፣ ከተሞክሮውም ዕውነትና ውሸቱ እየጠራና እየተመዘገበ በሂደት እየተሻሻለ የሚሄድ የዕውቀት አይነት ነው። የመሬትን ስበት ሓቅነት ለመገንዘብ እሚፈልግ በማሰብ ብቻ ሳይሆን ዘሎ መሬትን ለማምለጥ በመሞከር ሊያውቅ ይችላል። ለዚህና ለመሳሰሉት ስራዎች፣ ዘመናዊው ሳይንስ የሳይንሳዊ ዘዴን ይጠቀማል።
ዘመናዊው ሳይንስ ፣ ሰፊ ዕውቀትን በመሰብሰብ ብቻ ሳይሆን ይህን ዕውቀት በሥራ ላይ በማዋል ያለተወዳዳሪ የሰውን ልጅ ህይወት በማሻሻል ላይ ይገኛል። በሽተኞች መታከማቸው፣ የእርሻ ምርት መትረፍረፍ፣ የመገናኛ ብዙሃን መፈጠርና ማደግ፣ ወዘተ...እነዚህ ሁሉ የዚህን ዕውቅት ሥኬት የሚያሳዩ ናቸው።
ብርሃን ነገሮች በዓይን እንዲታዩ የሚያደርግ የተፈጥሮ ሞገድ ነው። የብርሃን ሞገድ ከኤሌክትሪክ እና ከመግነጢስ የተሰራ ስለሆነ ሞገዱ የ ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ይባላል። ይሁንና፣ የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ብርሃንን ብቻ ሳይሆን የብርሃንን ታናናሽና ታላላቅ ወንድሞች ሳይቀር ያፈልቃል። ከብርሃን ታናናሽ ወንድሞች፣ ሬዲዮ፣ ራዳር እና ታህታይ ቀይ ይገኙበታል። ታላላቅ ወንድሞቹ ቢባል፣ ላዕላይ ወይን ጠጅ፣ ኤክስ ሬይ፣ ጋማ ጨረር ይገኛሉ። እነዚህ የብርሃን ወንድሞች በተፈጥሯቸው ከብርሃን ጋር አንድ ቢሆኑም ፣ የሰው ዓይን ሊያያቸው ስለማይችል ብርሃን አይባሉም። ሆኖም ግን አንድ አንድ እንስሳት እነዚህን ሞገዶች መመልከት ይችላላሉ። ለምሳሌ ታህታይ ቀይ የሚባለው የብርሃን ታናሽ ወንድም፣ ለሰዎች እንደ ብርሃን ሳይሆን እንደ ሙቀት ሆኖ ይሰማል። ለምሳሌ የፀሐይ መሞቅ ከምትተፋው የታህታይ ቀይ ጨረራ ይመነጫል። በበረሃ የሚንከላዎሱ እባቦች ይህን ሞገድ በአይናቸው መመልከት ስለሚችሉ፣ ሙቀት ያለውን ማንኛውንም ነገር በጭለማ ሳይቀር ማየት ይችላሉ። ንቦች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ እማያየውን ላዕላልይ ወይን ጠጅ ሞገድ በዓይናቸው ማየት ስለሚችሉ፣ አበቦች ለንቦች ከሰው ልጅ የተለየ መልክና መልዕክት ያስተላልፋሉ።
ብርሃን ሞገድ ብቻ ሳይሆን፣ እንደሌሎቹ ጨረራዎች የሞገድና እኑስ ሁለትዮሽተፈጥሮን አዋህዶ የያዘ ነው። ስለዚህና ስለመሳስሉት መሰረታዊ የብርሃን ባህርያት የሚያጠናው የዕውቀት ዘርፍ ሥነ ብርሃን (ኦፕቲክስ) በመባል ይታወቃል። የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት (ፊዚክስ) ምርምር ዋና ክፍል ነው። የበለጠ ለማንበብ እዚህ ይጫኑ ...
በትግራይ ክልል የሐሰት ፕሮፓጋንዳ በሚነዙ መገናኛ ብዙኀን ላይ እርምጃ ሊወሰድ ይገባል - አፈ ጉባኤ አደም ፋራህ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ ጥቅምት 29፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በትግራይ ክልል የሐሰት ፕሮፓጋንዳ የሚነዙና በህዝቡ ውስጥ ውዥንብር የሚፈጥሩ መገናኛ ብዙኀን ላይ እርምጃ እንዲወሰድ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አሳሰበ።
የምክር ቤቱ አፈ-ጉባኤ አደም ፋራህ በክልሉ ያለውን ወቅታዊ ሁኔታ በመጠቀም ከህገ-መንግሥቱ ጋር በሚቃረን መልኩ ሁከትና ብጥብጥ እንዲፈጠርና አገር እንዲተራመስ በሚሰሩ መገናኛ ብዙኀን ላይ ቁጥጥር እንዲደረግም ጥሪ አቅርበዋል።
ሥልጣን የተሰጣቸው ተቋማት ህገ-መንግሥቱንና መገናኛ ብዙኀን አስመልክቶ የወጡ ህጎች አፈጻጸምን በመከታተል ጥሰት በሚፈጽሙ አካላት ላይ ህጋዊ እርምጃ እንዲወስዱ ነው ያሳሰቡት።
አፈ-ጉባኤው መገናኛ ብዙኀን የጋራ ማንነት ለመፍጠር መሥራት እንደሚገባቸው ጠቁመው፣ ከዚህ በተቃራኒ የሚሰሩ ካሉ ተገቢ እርምጃ ሊወሰድባቸው እንደሚገባ ነው ያሳሰቡት።
ብክፋሉ ሳላ ጸለምቲ ኣሜሪካዊያን ዓብላሊ ድጋፍ ረኺቦም ክልተ ጊዜ ዝተዓወቱ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ ደረጃ ጸለምቲ ኣሜሪካዊያን ንሂለርይ ክልንትን ዝህቡወን ዘለው ድጋፍ ኣተሓሳሲብዎም’ሎ።
በደቡብ ወሎ ዞን ወረኢሉ ወረዳ ስር ያሉት የካቤና አካባቢው ቀበሌዎች ነዋሪዎች በቅርቡ ወደ አካባቢው ልዩ ኃይል በመስፈሩ ቅሬታ እንዳላቸው የአሜሪካ ድምፅ ያነጋገራቸው ነዋሪዎች ገልፀዋል።
ድኝ ወይም ሰልፈር የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ S ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 16 ነው። ይህም ማለት አንድ የድኝ አቶም 16 ፕሮቶኖች በውስጡ አሉበት።
የጤና መድህን ዋስትናንና የትራፊክ ሕጉን ለማስፈጸም የሚያስችሉ መመሪያዎች የመጡበት መንገድ የተሳሳተ መሆኑን የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ተናገሩ። መመሪያዎች መዉጣት የነበረባቸዉ በመስሪያ ቤት ጠረጴዛዎች ሳይሆን ከተጠቃሚዉ ሕብረተሰብ ጋር በሚደረግ ዉይይት ነዉ ብለዋል።
ኮሚሽነር ኣህጉራዊ ዝምድናታት’ቲ ሕብረት ካብ ብራስለስ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ እዚ ናይ 17.2 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ንሶማል፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝልገስ ክኸውን እዩ። ብመሰረት’ታ ኮሚሽነር ዝሃበቶ ቃል፣ ኣብዘን ሃገራት ዝርከቡ ስደተኛታትን ዝተመዛበሉ ዜጋታትን ኣብ ምክልኻል ኮቪድ 19 ዝሕግዝ ናውቲን ረዲኤትን ክውዕል ምዃኑ ተፈሊጡ።
ዝዓበየ ጉኖዖ’ዚ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ነታ ብኮሮና ዝያዳ ተጠቒዓ ዘላ ሱዳን ዝወሃብ 10.2 ሚልዮን ዩሮ ክኸውን እንከሎ፣ ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ዝሕግዝ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት እታ ሃገር ንምምዕባል እውን ዝሕግዝ እዩ።
ንሶማል ዝወሃብ 5 ሚልዮን ዩሮ ከኣ ንስደተኛታትን ውሽጣዊ ምምዝባል ኣጋጢሙዎም ንዘሎ ሶማላውያን ክውዕል እዩ። ዝተረፈ 2 ሚልዮን ዩሮ፣ መከላኸሊ ለበዳ ኮቪድ 19 ዝኾነ ዝተፈላለየ ናውቲ መግዝኢ ዝውዕል ንደቡብ ሱዳን ዝልገስ እዩ።
ሕብረት ኤውሮጳ ነዚ ዝህቦ ዘሎ ተወሳኺ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ንምትግባር፣ ምስ ኢጋድን ውድብ ጥዕና ዓለምን ብምትሕብባር ኣብ ሶማል፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ክሰርሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ከባቢ ወኪል ዓለም-ለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሒን ሚስ ሞኒካ ዲናዳናርሊ ብወገነን እቲ ቦታ ካብቲ ዝነበርዎ ዝሓሸ'ዩ ኢለን ። አተሓሒዘን እቲ ዘለውዎ ካምፕ ብሃገራዊ ቀይሕ ወርሒ ሊብያ ዝካየድን ትካለን'ውን መግቢን ናውቲ ክሽነን ኣብ ምቅራብን ከምዝሕግዝ ገሊፀን።
ብኻልእ ወገን ኸአ ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ሊብያ ብኤምባሲ ሱዳን ኣቢሎም 370 ሰባት ተመዝጊቦምለው ኢሎም። ነዚአቶም ብወገን ግብፂ ንምውፃእ ኸአ ምቅርራባት ተዛዚሙ'ሎ ክብሉ ገሊፆም።
ዋጋዎቻችን በአቅርቦትና በሌሎች የገበያ ምክንያቶች ላይ በመመስረት ሊለወጡ ይችላሉ ፡፡ ለተጨማሪ መረጃ ኩባንያዎ እኛን ካነጋገረ በኋላ የዘመነ የዋጋ ዝርዝር እንልክልዎታለን ፡፡
አዎ ፣ ሁሉም ዓለም አቀፍ ትዕዛዞች ቀጣይ ዝቅተኛ የትእዛዝ ብዛት እንዲኖራቸው እንፈልጋለን። እንደገና ለመሸጥ የሚፈልጉ ከሆነ ግን በጣም ባነሰ መጠን ፣ ድር ጣቢያችንን እንዲመለከቱ እንመክራለን
አዎ ፣ የትንተና / የምስክር ወረቀት የምስክር ወረቀቶችን ጨምሮ ብዙ ሰነዶችን ማቅረብ እንችላለን ፡፡ መድን; መነሻ እና ሌሎች ወደ ውጭ የሚላኩ ሰነዶች በሚፈለጉበት ጊዜ ፡፡
ለናሙናዎች የእርሳስ ጊዜው ወደ 7 ቀናት ያህል ነው ፡፡ ለጅምላ ማምረት ተቀማጭ ክፍያ ከተቀበለ በኋላ የመሪው ጊዜ ከ20-30 ቀናት ነው ፡፡ (1) ተቀማጭ ገንዘብዎን በተቀበልን ጊዜ የመሪዎቹ ጊዜያት ውጤታማ ይሆናሉ (2) ለምርቶችዎ የመጨረሻ ማጽደቂያ ስናገኝ ፡፡ የእኛ የመሪነት ጊዜዎች ከቀጠሮዎ ጋር የማይሰሩ ከሆነ ፣ እባክዎ ከሽያጭዎ ጋር መስፈርቶችዎን ይልቀቁ። በሁሉም ሁኔታዎች ፍላጎቶችዎን ለማስተናገድ እንሞክራለን ፡፡ በአብዛኛዎቹ ጉዳዮች እኛ እንደዚያ ማድረግ ችለናል ፡፡
ቁሳቁሶቻችንን እና ስራችንን ዋስትና እንሰጣለን ፡፡ የእኛ ቁርጠኝነት በምርቶቻችን ላይ እርካታዎ ነው ፡፡ በዋስትና አልያም ሁሉንም የደንበኛን ጉዳይ ለሁሉም ሰው እርካታ መፍታት እና መፍታት የድርጅታችን ባህል ነው
የመላኪያ ዋጋ ሸቀጦቹን ለማግኘት በመረጡት መንገድ ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ ኤክስፕረስ በመደበኛነት በጣም ፈጣኑ ግን ደግሞ በጣም ውድ መንገድ ነው። በባህር እይታ ለትላልቅ መጠኖች ምርጥ መፍትሄ ነው ፡፡ በትክክል የጭነት ተመኖች ልንሰጥዎ የምንችለው የመጠን ፣ የክብደት እና የመንገድ ዝርዝሮችን ካወቅን ብቻ ነው ፡፡ ለተጨማሪ መረጃ እባክዎ ያነጋግሩን ፡፡
አባቴ እና ወንድሙ በኦሮሞ ምድር ሀብት አፍርተው ትዳር መሥርተው ወልደው ከብደው ይኖሩ ነበር:: ከእለታት በአንዱ ቀን የኦሮሞ አባ ገዳዎች እባቴን እና አጎቴን ጠርተው እንዲህ ሲሉ...
4፤ የዚያችም ከተማ ሽማግሌዎች ጊደሪቱን ይዘው ፈሳሽ ውኃ ወዳለበት ወዳልታረሰና ዘርም ወዳልተዘራበት ሸለቆ ይሄዳሉ፤ በዚያም በሸለቆው ውስጥ የጊደሪቱን አንገት ይሰብራሉ።
5፤ የሌዊ ልጆች ካህናትም ይቀርባሉ፤ በፊቱ እንዲያገለግሉ፥ በስሙም እንዲባርኩ አምላክህ እግዚአብሔር መርጦአቸዋልና፥ በእነርሱም ቃል ክርክር ሁሉ ጉዳትም ሁሉ ይቈረጣልና፤
13፤ የተማረከችበትንም ልብስ ታወልቃለች፥ በቤትህም ተቀምጣ ስለ አባትዋና ስለ እናትዋ አንድ ወር ሙሉ ታለቅሳለች፤ ከዚያም በኋላ ትደርስባታለህ፥ ባልም ትሆናታለህ፥ እርስዋም ሚስት ትሆንልሃለች።
14፤ ከዚያም በኋላ በእርስዋ ደስ ባይልህ አርነት አውጥተህ ወደ ወደደችው ትሰድዳታለህ፤ በዋጋ ግን አትሸጣትም፤ እፍረት አድርገህባታልና እንደ ባሪያ አትቈጥራትም።
15፤ ለአንድ ሰው አንዲቱ የተወደደች አንዲቱም የተጠላች ሁለት ሚስቶች ቢኖሩት፥ ለእርሱም የተወደደችው ደግሞም የተጠላችው ልጆችን ቢወልዱ፥ በኵሩም ከተጠላችው ሚስት የተወለደው ልጅ ቢሆን፥
17፤ ነገር ግን ከከብቱ ሁለት እጥፍ ለእርሱ በመስጠት ከተጠላችው ሚስት የተወለደው ልጅ በኵር እንደ ሆነ ያስታውቅ። የኃይሉ መጀመሪያ ነውና በኵርነቱ የእርሱ ነው።
23፤ በእንጨት ላይ የተሰቀለ በእግዚአብሔር ዘንድ የተረገመ ነውና ሬሳው በእንጨት ላይ አይደር፤ ነገር ግን አምላክህ እግዚአብሔር ርስት አድርጎ የሰጠህን ምድር እንዳታረክስ በእርግጥ በዚያው ቀን ቅበረው።
ሰውየው አሞሌ ጨው ሲስርቅ እጅ ከፍንጅ ይያዛል፡፡ ምን ቅጣት እንደሚገባው ህዝቡ ይመክርና በአለንጋ እንዲገረፍ ይወሰናል፡፡ አደባባይ አውጥተው እህል ውሀ በማያሰኝ አለንጋ ሰንበር በሰንበር ካደረጉት በኋላ ቆም ያደርጉና ጥያቄ ያቀርቡለታል፡፡ “አሁንስ፣ ሁለተኛ እንዲህ አይነት ድርጊት ይለምድሀል?” ይሉታል፡፡ ምን ብሎ ቢመልስ ጥሩ ነው… “ዝም ብላችሁ አለንጋችሁን አትጨርሱ፣ የጨው ገበያን እንደሆነ መቼም አልተውም!” አለና አረፈው!!!
የ“እኛና እነሱ” ፖለቲካ ብሶበታል፡፡ ብሶበታል ብቻ ሰይሆን መመሪያ የሆነ ይመስላል፡፡ ‘እኛ’… እኛ ነን፣ ‘እነሱ’ ደግሞ ጠላቶች ናቸው፡፡ የፖለቲካችን ዋናው መፈክር “ጠላት አታሳጣኝ… የሚለው ብሂል ይመስላል፡፡
ቀስቱን ከደረታችን ጋር ለማገናኘት ያደፈጠ፣ ግንባራችንን የኢላማ መለማመጃ ለማድረግ ያነጣጠረ ጠላት መኖር አለበት፡፡ ከሌለ ፖለቲከኛነታችን፣ አክቲቪስትነታችን… ሙሉ አይሆንም፡፡ በዛኛው ወገን ያለው የእኔ የሚለው አማራጭ ያለው ሳይሆን በቃ ጠላት ነው…አራት ነጥብ እንዲሉ ፖለቲከኞች፡፡ ጠላት ከሌለ ማን ይወገዝ! ማን “መጣባችሁ!”ይባል! ማን “ውስጥሀ ተሰግስገው ከዓላማህ ሊያሰናክሉሀ የሚሞክሩ…ይባል!
አዎ… በኢትዮጵያ ፖለቲካ በአብዛኛው ተፈላጊዎቹ ‘ተቃዋሚ‘… ወይም ‘ፖለቲካል ኮሬክትነስ’ ነው ተብሎ በሚገመት አጠራር… ‘ተፎካካሪ ፓርቲዎች’ አይደሉም ጠላቶች እንጂ፡፡ ይህ ዙፋን ላይ የመቀመጥና ያለመቀመጥ ጉዳይ አይደለም፡፡ ለእኛ መኖር አስፈላጊነት ማመሳከሪያዎች የሚሆኑት የእኛን ሀሳብ የሚሞግቱ አማራጭ ሀሳቦች ሳይሆኑ እኛን ለማጣጣል የሚያሴሩ የፖለቲካ ቡድኖች ናቸው፡፡
ለብዙዎቻችን በጨቅላነት ዘመን “ጭራቅ መጣብህ!” “ዋ ጅቡን እንዳልጠራብህ!” እየተባለ ያደግንበት ህብረተሰብ ነው፡፡ በዛ ጮርቃ እድሜያችን እኛ ያላየናቸው ግን አድፍጠው እንደሚጠብቁን የሚነገሩን የጭራቅና የጅብ ጠላቶች ነበሩ፡፡
በአዋቂነታችን ደግሞ የምናያቸውም፣ የማናያቸውም “ነብር አየኝ በል፣” ስንባል እንጂ በድርጊት ያልተረጋገጡልን ጠላቶች አሉን… እንደ ልጅነት ዘመናችን ጭራቅና ጅብ፡፡
ፖለቲካችን በአንድ ጠረጴዛ ዙሪያ የመሰባሰብ ጉዳይ ሳይሆን የአሳዳጅ፣ የተሳዳጅ ከመሆን ሊወጣ አለመቻሉ ያሳዝናል፡፡ የሚታዩ ግልጽ ምልክቶች ባይኖሩም የዛኛውን ጠላትነት ለማመሳከር “የሚለውን አትስማ፣ ሆዱ እባብ ነው!” አይነት ነገር ማለት ይበቃል፡፡
የእኛ ስኬት፣ የእሱ ሰቆቃ የሚሆንባቸው ጠላቶች በዛኛው ወገን ከሌሉ ምኑን ፖለቲከኛ ሆንነው! ምኑን አክቲቪስት ሆንነው! የሀገር ውስጥም ሆነ የፈረንጅ ሀገሩ እውቀት ከዚህ አይነት ቅድመ ኖህ ጭፍንነት ካልገላገለን አንደኛውን ለፊርማ አውራ ጣታችንን እያቀረብን መኖሩ ሳይሻል አይቀርም፡፡ ለአገር እድገትና ለህዝብ ብልጽግና፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ ለሰብአዊ መብቶች ሳይሸራረፉ መከበር ያልዋለ እውቀት መጣ፣ ቀረ ምን ለውጥ ያመጣል!
ለብዙ ችግሮቻችን ከዋናዎቹ ምክንያቶች ገዘፈው በሁለት ሺህ አስራዎቹ ዘመን ሙሉ ልብስ ስር የአስራ ዘጠኝ ሀምሳዎቹን ጎዶሎ ፖለቲካ ተሸክመን ስለምንዞር መሆን አለበት፡፡ በዘመናቸው ትክክል ተብለው የሚታሰቡ ፖለቲካ እሳቤዎች ከሰው ልጅ ጉዞና ከዘመን ግስጋሴ ጋር የሚለወጡ መሆናቸውን ለመቀበል የሚያስችል የአእምሮ ብቃት ላይ መድረስ የቸገረን በዝተናል…በዚህ የተነሳ አገርም መከራዋን እየበላች ነው፡፡
በነገራችን ላይ ቆዳና ሌጦ ጥሬውን እንልክና ጃኬት፣ ቦርሳ ምናምን ሆኖ አልቆ ይመጣል፣ በሌላ አነጋገር ጥሬውን ልከነው በስሎ ይመጣል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ሰው ጥሬውን እንልክና ፖለቲከኛ፣ አክቲቪስት ምናምን የሚል ታርጋ ለጥፎ ይመጣል…በጥሬነቱ ! አይደለም መብሰል፣ ለብ ለብ ደረጃ እንኳን ያልደረሱ ሀሳቦች ስንሰማ ጥሬ ልከን ጥሬ እንደተመለሰልን እናውቃለን፡፡
“የኬኩ ትልቀኛው ክፍል የእኔ ነው” አይነት ቀስ ብሎ “እንደውም ሙሉ ኬኩ የእኔ ነው!” ወደሚል የሚመራ አስተሳሳብ ችግር ያለበት ነው… በሌለ ፉርኖ ስለ ኬክ መተራመስ!
አንድ እያቆጠቆጠ ያለ ነገር አለ… በተለይ ቡድኖች ወይ ግለሰቦች ሀሳቦች ወይም ድርጊቶች ላይ ተቃውሞዎች ሲሰሙ ስረ መሰረቱን ይዞ ከመነጋገር ይልቅ “ለውጡን ለማደናቀፍ…” የምትለዋ ሀረግ እየተደጋገመች ነው፡፡ ምቾት በማይሰጥ ሁኔታ እየተደጋገመች ነው፡፡
በነገራችን ላይ ህዝባችን የዘር፣ የሀይማኖት፣ የፖለቲካ አመለካከት ሳይል ከመሀል አገር እስከ ዓለም ጫፍ ለድጋፍ “ሆ” ብሎ የወጣው፣ በእልልታ ሰማያ ሰማያቱን የሞላው፣ ብሎም ለውጡን የ“እኔ ነው…” ብሎ የተቀበለው የተስፋ ዜማ ስለሰማ ነው፣ የፍቅር ዜማ ስለሰማ ነው፤ የመቻቻልና የወንድማማችነት ዜማ ስለሰማ ነው፣ ሁሉም እኩል ተጠቃሚ የሆነባትን የበለጸገች ኢትዮጵያን የመገንባት ዜማ ስለሰማ ነው፣ በአገሪቱ የትኛውም ስፍራ መኖር እንደሚችልና ማንም ሊያፈናቅለው እንደማይችል የሚረጋግጥለት ጣፋጭ ዜማ ሰለሰማ ነው፡፡
የተስፋው ዜማ ከቅኝት እየወጣበት እኮ ነው፣ የፍቅር ዜማው ወደጥላቻ ቀረርቶ እየተለወጠበት ነው እኮ፣ የመቻቻልና የወንድማማችነት ዜማ የደመኛ ጠላትነት “በለው በለውና አሳጣው መድረሻ…” ፉከራ እየሆነበት እኮ ነው፣ ሁሉም እኩል ተጠቃሚ የሆነባት ኢትዮጵያን የመገንባት ዓላማ ‘ሳይንስ ፊክሽን’ እንዲመስለው እየተደረገ ነው እኮ…
እንደውም ይህ እውን እንዲሆን ሚናቸውን ለመወጣት ዝግጁ የሆኑ አሉ… “መቼም ከሰው ስህተት ከብረት ዝገት…” ተብሎ እንደሚታለፍ ነገር ቀላል አይደለም፡፡ ግን ደግሞ ‘የሀቅ’ ተቃውሞዎችን እና ‘የማነቅ’ ተቃውሞዎችን መለየቱ ደግ ነው፡፡
“ሁሉንም ሰው ማመን መጥፎ ነው፣ ማንንም ሰው አለማመንም በተመሳሳይ መጥፎ ነው፡” ይላል አንዱ ፈላስፋ፡፡ የተያዘው ነገሮችን በእውነት ሚዛን ላይ ማስቀመጥ ሳይሆን የምንፈልገውን እያመንን የማንፈልገውን የምናጣጥልበት ነው፡፡ እውነት ታግታለችና…አጋቻቾቹም ሁላችንም ነንና!
ሰውየው ውቃው የሚባል ዘመቻ ይሄዳል፡፡ እዛም እያለ ዘመቻው ላይ የነበረ ወንድሙን ሞት ያረዱታል፡፡ “ሬሳውን ካላየሁ አላምንም፣” ብሎ ወድቆበታል ወደተባለው ስፍራ ጉዞ ይጀምራል፡፡ መንገድ ላይ ግን የማይወዳቸው አማቹን ሬሳ ወድቆ ያያል፡፡
ይሄኔ ከዳር ዳር ፈገግ ብሎ ምን ቢል ጥሩ ነው…“ውቃው…እዚህ ላይስ ጥሩ አደረግሽ” አለ አሉ…ሰውየውን አይውዳቸውም ነበር፡፡ በወንድሙ ሞት ከማዘን ይልቅ “አልውዳቸውም” በሚላቸው ሰው ሞት ተደሰተ፡፡ ፖለቲካችንም እንዲሁ ነው…የምንረካው በእኛ ስኬት ሳይሆን በዛኛው ውድቀት ነው፡፡ ነገራችን “እሰይ ከፍ፣ ከፍ አልኩ” ሳይሆን፣ “እሰይ ተፈጠፈጡልኝ!” ነው፡፡
“ከእንግዲህ አትፈናቀሉም…” ሲባል እልል ብለን ይኸው የትናንትና እና የትናንት ወዲያው ሳይለቀን አዲስ የማፈናቀል ዙር! እንደገና ሀዘን፣ እንደገና ለቅሶ፣ እንደገና አቅመ ቢስነት! እንደገና ጋሻ መከታ ማጣት! ይህ ነገር ነገ፣ ከነገ ወዲያ “ሀይ” ባይ በሌለበት ላለመቀጠሉ ምንም ማረጋገጫ የለንም፡፡ ነገን በስጋት ብናይም አይፈረድብንም፡፡
33ኛው የአፍሪካ ሕብረት መደበኛ ጉባኤ አዲስ አበባ ውስጥ ከፌብሪዋሪ 9 -10 ተካሂዶ ይጠናቀቃል። ለሁለት ቀናት በሚካሄደው የመሪዎች ስብሰባ ላይ ተገኝቶ የጉባኤውን ሂደት የተከታተለው የSBS አማርኛ ሪፖርተር ደመቀ ከበደ የሕብረቱን የ2020 የወደፊት አቅጣጫ አስመልክቶ ትንታኔ ሰጥቶበታል።
“በድህነት መኖር ሊበቃ ይገባል፤ ግጭት የማይፈታተናት አፍሪካ እንድትኖረን እንሠራለን” - ሲሪል ራማፎሳ - የአፍሪካ ሕብረት ሊቀመንበር 10/02/2020 08:36 ...
አልፎዝ ከ95 በመቶ በላይ የግብርና ምርቶችን ወደ ውጭ በመላክ ነው የሚታወቀው፡፡ ለሽልማት የበቃነው የንግድ ስራ ሂደታችን ተገምግሞ ከ1 ቢሊዮን ብር በላይ የሚያወጣ የቡናና የግብርና ምርቶች ወደተለያዩ አገራት በመላክ ለአገራችን ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ በማስገባታችን ነው፡፡በዚህም ከንግድ ሚኒስቴር ድርጅታችን የዋንጫ ተሸላሚ ሆኗል፡፡
በቀዳሚነት ቡና ቢሆንም ሰሊጥና የተለያዩ ቅመማቅመሞችንም እንልካለን፡፡ በእርግጥ በአገር ደረጃም ትልቁ ምርትና ከፍተኛ ገቢ የሚያስገኘው ቡና ነው፡፡ አሁን ድርጅታችን እንደውም ወደ ቡና ልማቱ ገብቷል፡፡ ከዚህ ቀደም ልማቱ ላይ አልነበርንም፡፡ ቡናውን ከአነስተኛ ገበሬዎች ላይ እየሰበሰብን ነበር ለዓለም ገበያ የምናቀርበው፡፡ አሁን ግን በኦሮሚያና በደቡብ ክልል በሰፊው ልማቱ ውስጥ ገብተናል፡፡
በዓመት አንድ ጊዜ ነው የሚተከለው፡፡ ቡና አቅራቢ የሚባል አለ፡፡ ቡናውን ከየገበሬዎቹ አሰባስቦ ወደ ዘመናዊው የኢትዮጵያ ምርት ገበያ (ECX) ያመጣልናል፡፡ ኤክስፖርተሮች ደግሞ ቡናውን ገዝተን በራሳችን ዘመናዊ መሣሪያ አዘጋጅተንና ጥራቱን ጠብቀን ወደሚፈለግበት አገር እንልካለን፡፡
በአለፈው አስር ዓመት ከቡና ጋር በደንብ ተዋውቀናል፡፡ እውቀቱን ስናጐለብት ነው የቆየነው፡፡ የቡና ልማት ትልቅ ስራ ነው፡፡ እኛ ደግሞ በአለም አቀፍ ደረጃ ትላልቅ ገዢዎች አሉን፡፡
ለዚህም ነው ትላልቅ የቡና እርሻ እንደሚያስፈልገን አስበን በቡና ልማቱም ላይ በመግባት አቅማችንን ለማሳደግ እየሠራን ያለነው፡፡ የአገራችን የቡና ገቢ አሁን ባለበት ሁኔታ መቀጠል የለበትም፡፡ በትላልቅና ሰፋፊ እርሻዎች መልማት አለበት፡፡ አሁን ባለንበት ሁኔታ ከቆምን አለም አቀፍ የቡና ገቢያችን ይወርዳል፡፡ አለም ላይ የቡና አቅርቦት ፍላጐቱ አለ፡ እኛም በሰፊው ማልማት ጠቀሜታ እንዳለው ስላመንን ነው ወደ ቡና እርሻ የገባነው፡፡ በደቡብ ክልል ቦንጋ፤ በኦሮሚያ ጅማ አካባቢ በ2ሺ ሄክታር መሬት ላይ የቡና እርሻ ልማት ጀምረናል፡፡ ተጨማሪ የመሬት ጥያቄዎችን በደቡብ ክልልም በኦሮሚያም ጠይቀናል፡፡ ከገባንበት አይቀር በስፋት ማልማት ነው የምንፈልገው፡፡ ችግሩ ግን ለቡና ልማት የሚሆን መሬት የለም፡፡ በአብዛኛው ለቡና የሚመቸው መሬት በደን የተሸፈነ ነው፡፡ በደቡብም በኦሮሚያም መሬት ስንጠይቅ በደን የተያዘ ነው፤ ለቡና ልማት የለም የሚባል ነገር አለ፡፡ ደኑን ቢሰጡን ቡናውንም እያለማን ደኑን መጠበቅ እንችላለን፡፡
ኩባንያው የቀን ሰራተኞችን ጨምሮ እስከ 2ሺ ሠራተኞች ቀጥሮ ያስተዳድራል፡፡ ገና ድርጅታችንም እየሰፋና እያደገ ስለሚሄድ የበለጠ ሠራተኞችንም ቀጥረን የማሰራት ፍላጐቱ ነው ያለን፡፡
የኤክስፖርቱን ስራ በጣም ነው የምወደው፡፡ ከብዙ ዓለም ጋር ያገናኛል፡፡ ገበያ ለማፈላለግ፣ የማስተዋወቅ ስራ ለመስራት ብዙ ቦታ ያስኬዳል፡፡ በዛ ምክንያት ስራውን እወደዋለሁ፡፡
እስከሰራሁ ድረስ ደግሞ አገሬን የምጠቅምበትን መንገድ ነው የማስበው፡፡ ማንኛውንም ስራ ስሰራ ገንዘብ ለማግኘት ነው፣ ችግር የለውም ገንዘብም ይገኝበታል፡፡ ግን ገንዘብም እያገኘሁ አገሬን መርዳት ፣ ህብረተሰቡን ማገዝ የምችልበትን ነገር ነበር የምመኘው፡፡ ጥቃቅን ገበሬዎች ቡና አልምተው ገበያ ፈልገው መሸጥ የለባቸውም፡፡ ከእነሱ የሚመጣውን ምርት ወደ ገንዘብ መለወጥ መቻል እኔን ያስደስተኛል፡፡ ስሸጥ ገበሬውን እረዳለሁ፤ የውጭ ምንዛሬ ለአገሬ አስገባለሁ፤ እኔ ራሴም አድጋለሁ፡፡ ተጠቃሚ ነኝ፡፡ የምሠራውን ስራ ከብዙ አቅጣጫ ነው የማየው፡፡ በዚህ ስራ ከተሰማራሁ ከአስር ዓመት በላይ ሆኖኛል፡፡
ከልጅነቴ ጀምሮ ከቡና ጋር ሰፊ ትስስር አለኝ፡፡ እናቴ ስትነግረኝ ልጅ ሆኜ ታላላቆቼ ቡና ሲጠጡ ነጥቄያቸው ነበር የምጠጣው፡፡ በወተት ብቻ አይደለም ያደግሁት፤ በቡናም ነው፡፡ መልኬንም ጠየም ያደረገው እሱ ሳይሆን አይቀርም (ሳቅ)፡፡ አሁንም ጠዋት ከቤት ስወጣ ቡና ሳልጠጣ አልወጣም የፔርሙዝ ቡና አይደለም፡፡ በኢትዮጵያዊ መልክ ተቆልቶ እየጨሰ አጠገቤ ቡናው ሲሸተኝ ነው ደስ የሚለኝ፡ለምሳም ወደ ቤቴ ስገባ ቡና ይፈላል፡፡ ማታም እንደዛው፡፡ ማታ ቡና ከጠጣሁ እንቅልፍ አይወስደኝም የሚሉ አሉ፡፡ አሁን ታላቅ ወንድሜ ቡና ላይ ነው የሚሠራው፡፡ ከአስር ሰዓት በኋላ ቡና አይጠጣም፤ እንቅልፍ አይወስደኝም ነው የሚለው፡፡ እኔ ግን ቡና ጠጥቼም መተኛት ከፈለግሁ እተኛለሁ፤ ለቡና ለየት ያለ ፍቅር አለኝ፡፡ ለዚህ ነው ቡና ላይ በትጋት የምሰራው፡፡
አባቴ ቡና እያለማ ይነግድ ነበር፡፡ አያቴም እንደዚሁ የቡና ትላልቅ ባለሀብቶች ከሚባሉት አንዱ ነበር - በሃይለስላሴ ጊዜ፡በደርግ ተወረሱ፡፡ ትላልቅ የቡና ልማቶች ነበሯቸው፡፡ ያው ሳድግ ጀምሮ ከቡና አልተለየሁም፡፡ ከመሞቱ በፊት “ቡናን ትልቅ ነገር አድርገህ መስራት አለብህ፤ የሰው ልጅ ስራ ቡና ነው” እያለ ይመክረኝ ነበር፡፡
ከጅማ አዲስ አበባ ጭኖ እየመጣ ይሸጥ ነበር፡፡ ለውጭ ቡና ላኪዎች፡፡ ልጅ ሆኜ የሚሸጥበት ቦታ አብሬ ሄጄ ሲያስረክብ አይ ነበር፡፡ ከመኪና ላይ ሲወርድ ልጅ ነው ብለው ማንም ከጉዳይም አይጥፈኝም፡፡ ግን ሳልታዘዝ ከመኪና የሚወርደውን የቡና ኩንታል አንድ፣ ሁለት… ብዬ እመዘግብ ነበር፡፡ አንድ ጊዜ እንደተለመደው ቡናውን ከመኪና አውርደው ሲጨርሱ ስህተት ተፈጥሮባቸው ግራ ተጋቡ፡፡ በኋላ ግን እኔ ይሄው ቆጥሬያለሁ ብዬ ሰጠኋቸው፡፡ በኋላ ቼክ ሲደረግ እኔ ልክ ነበርኩ፡፡ አባቴ በጣም ተደነቀ፡፡ ትምህርት ቤትም ሆኜ ንግድ በጣም እወድ ነበር፡፡
ንግድ ስልሽ ሰርቶ ማትረፍ ነው፡፡ አባቴ አንድ ጊዜ ከአዲስ አበባ መጫወቻ ገዝቶልኝ ነበር - ፊልም እየቀያየረ አጉልቶ የሚያሳይ ካሜራ ነው፡፡ መጫወቻውን ካሜራ ፍራንክ እየተቀበልኩ ለሰዎች አሳይበት ጀመርኩ፡፡ ብዙ ሳንቲም አጠራቀምኩ፡፡ እቤት “የሳንቲም ማስቀመጫ ባንክ ስሩልኝ” ብዬ ተሠራልኝ፡፡ በርካታ ሳንቲም ካጠራቀምኩ በኋላ አውጥቼ ሳየው ብዙ ሆኗል፡፡ የምትወልድ ፍየል ይገዛልኝ አልኩና ተገዛልኝ፡፡ ፍየሏ ወልዳ ወልዳ ከተማውን አጥለቀለቀችው፡፡
“የሁሴን ሃጂ ፍየሎች ከተማውን ሞሉት፤ አጥለቀለቁት” በሚል ክስ መጣ፡፡ እኔ ልጅ ስለነበርኩ ሁኔታውን መቆጣጠር አልቻልኩም፡፡ በዚህ የተነሳ ፍየሎቹ ተሸጡብኝ፡፡ ከልጅነቴ ጀምሮ ንግድ ተሰጥኦዬ ሳይሆን አይቀርም፡፡ ይኸው ዛሬ የልጅነት ህልሜ እውን ሆነ፡፡
በጣም ጎበዝ ተማሪ ነበርኩ፡፡ ነገር ግን ከ12ኛ ክፍል በኋላ በትምህርቴ መቀጠል አልፈለግሁም፡፡ የንግድን ሥራዬን የሚያሳድግልኝ አጫጭር ኮርሶችን ወስጃለሁ፡፡ ትምህርት ቤት ሳለሁ በሂሳብ ትምህርት በጣም ጎበዝ ነበርኩ፡፡ የተሰጠኝን የክፍል ስራ ከክፍል ልጆች ቀድሜ ሰርቼ አሳርም ነበር፡፡
አስር ወንድምና እህቶች አሉኝ፤ እኔ ሶስተኛ ልጅ ነኝ፡፡ ትንሽ ደፈር ስለምል ት/ቤትም ሆኜ ጓደኞቼ አስተማሪዎች ነበሩ፡፡ ውሎዬ ከትልልቆቼ ጋር ነበር፡፡ አስተማሪዎች ፈተና ሲያርሙ አብሬያቸው ሆኜ አየዋለሁ፡፡ በልጅነቴ እንኳን ከእኔ የተሻለ ሰው ጋር ነበር የምውለው፡፡ ከእነሱ ማወቅ መማር የምፈልገው ነገር ነበር፡፡ ከእኔ በታች ያለውን መርዳት፤ ከእኔ በላይ ያለውን ወዳጅ ማድረግ እወድ ነበር፡፡ በቅርቡ ክቡር ፕሬዚዳት ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ ቢሮ የጃፓን ኢንቨስተሮችን ይዣቸው መሄድ ነበረብኝ፡፡ የአገራቸው ሚዲያዎችን ይዘው ነበር የመጡት፡፡ ከፕሬዚደንቱ ጋር ስንወያይ እሳቸው “He is my friend” እያሉ ያወራሉ - ወደ እኔ እየጠቆሙ፡፡ ጃፓኖቹ በፕሬዚደንቱ ንግግር በጣም ተደንቀው ነበር፡፡ በእርግጥ ፕሬዚዳንቱ የስራ ሰው ነው፤ ጐበዝ ነው፤ አገር ወዳድ ነው›› ለማለት ፈልገው ነው፡፡
እንግዲህ ወደ 40ዎች አካባቢ ይሆነኛል፡፡ የሚገርምሽ ከአባቴ አምስት ሳንቲም ቆጥሬ አልወሰድኩም፡፡ ዕውቀትና ልምድ ነው የወረስኩት፡፡ ሶስተኛ ትውልድ (third generation) የሚል አባባል አለኝ፡፡ ከአያቴ፣ ከአባቴ፣ ወደ እኔ የወረደ የስራ ጥበብን ለማሳየት ነው ገንዘባቸውን አይደለም የወረስኩት፡፡
ዕውቀታቸውን ልምዳቸውን ነው፡፡ ወንድም እህቶቼ አስር ነን፡፡ አባቴ ሲሞት ዘጠኙ ብቻ ናቸው ንብረት እንዲወስዱ ያደረግሁት፡፡ እኔ አንድ ብር አልወሰድኩም፡፡ መስራት መታገል እንዳለብኝ አምን ነበር፡፡
አይደለም፡፡ በመጀመሪያ ከተለያዩ አገሮች ስፔር ፓርቶችን እና ሌሎች እቃዎችን ማምጣት ጀመርኩ፡፡ ግን ህልሜ በቡና ስራ መሰማራት ነበር፡፡ ሰዎችን ማግኘት ማውራት፣ መንገዶችን ማጥናት ነበር የመጀመሪያ ስራዬ፡፡ የኤክስፖርት ሥራ ለመጀመር ወደ ውጪ መሄድ ነበረብኝ፡፡ እናም ወደ ሳዑዲ አረብያ ሄድኩና የመኪና መለዋወጫዎችና አንዳንድ ጨርቃጨርቆች፣ አልባሳት ማምጣት ጀመርኩ፡፡ ከገበያው ጋር መተዋወቅ ጀመርኩ፡፡ ምቹ ሁኔታዎች መኖራቸውን ከገመገምኩ በኋላ የልጅነት ህልሜ የሆነውን የቡና ንግድ ለመጀመር ዝግጅቴን አጠናቀቅሁ፡፡ ወደ ሳዑዲ አረብያ እየሄድኩ ሳለ አውሮፕላን ውስጥ ከአንድ ባለሀብት ጋር ተዋወቅሁ፡፡ ገንዘብ ስላለኝ ወይንም ስለሌለኝ አይደለም፡፡ ሁልጊዜ አውሮፕላን ውስጥ ቢዝነስ ክላስ ነበር የምቀመጠው፡፡ ያን የማደርገው ጉዞዬን እንደ አንድ የስራ አካል ስለምቆጥረው ነው፡፡ ከሰው ጋር እንደሚያገናኘኝ አስብ ነበር፡፡ ቢዝነስ ክላስ ለእኔ አዳዲስ የቢዝነስ እድሎች የሚፈጠሩበት መድረክ ነው፡፡ በዚህ የሚጠቀሙት ባለስልጣናትና በአብዛኛው ደግሞ የቢዝነስ ሰዎች ናቸው፡፡ ቡናን ‹‹አጀንዳዬ›› ብዬ ስለያዝኩት ባገኘሁት አጋጣሚ ሁሉ ገለፃ አደርጋለሁ፡፡ ቢዝነስ ክላሱ ውስጥ ያገኘሁት የሳዑዲ ባለሀብት፤ ጋር ስንጨዋወት ፍላጐቱን አወቅሁኝ፡፡ ከኢትዮጵያ የስጋ ምርት መውሰድ ይፈልግ ነበር፡፡ ከሰዎች ጋር መስራት ጀምሮ አልተሳካለትም፡፡ እና እየተበባጨ ነገረኝ፡፡ ስለ ንግድ ከተጨዋወትንና ከተግባባን በኋላ ‹‹እባክህ እንስራ›› አለኝ፡፡
‹‹እኔ ገና ኤክስፖርት ስራ አልጀመረኩም፤ ግን የመስራት ፍላጎት ስላለኝ በደንብ እሰራዋለሁ›› አልኩት፡፡ ተስማማን፡፡ ተግባብተን በሚገርም ሁኔታ በደንብ ሰራነው፡፡ እኔ አቅራቢ፤ እሱ ተቀባይ ሆኖ፡፡ 24 ሰዓት ነበር የምሰራው፡፡ ከልቤ ስለምሰራ ውጤት አገኘሁበት፤ በመንግስትም ተሸለምኩ፡፡ ከሳዑዲ ባለሀብቱ ጋር ጥቂት አመት ከሰራን በኋላ ‹‹በቃኝ አንተ መስራት ከፈለግህ ቀጥል›› አለኝ፡፡ ‹‹እኔማ አላቆምም›› ብየው ስራውን ቀጠልኩ፡፡ የኤክስፖርት ስራ መስመሩን ይዣለሁ፤ የገበያውን ውል አግኝቼዋለሁ፡፡ በመሃል ግን ቡናዬ ናፈቀችኝ፡፡ ቀዩን ቡና ወደ ማዕከላዊ ገበያ ለማምጣት የቡና ማበጠሪያ ቦታ ጅማ ውስጥ ተከራየሁ፡፡ ሁለት ኮንቴነር ቡና (36 ሜትሪክ ቶን) አዘጋጀሁና ለመሸጥ ወደ አዲስ አበባ በመጣው ገበያ እምቢ አለ፡፡ የሚገዛኝ አጣሁ፡፡ ቡና ለእኔ ወንድሜ ነው፡፡ ቡና በወንድሙ አይጨክንምና አይጨክንብኝም ብዬ ጠረቴን ቀጠልኩ፡፡ የምሸጠውን የቡና አይነት ቋጥሬ የገዥዎችን ስም ዝርዝር ይዤ ከሃገር ወጣሁ፡፡ ወደ ሳዑዲ ሄድኩ - የቡና ገዥዎችን በር ማንኳኳት ጀመርኩ፡፡ አንድ የሳዑዲ ባለሀብት ቢሮ ቀጠሮ አስይዤ ገባሁ፡፡ ከፍተኛ የቡና ኤክስፖርተር ነኝ ብዬ አላወራሁም፡፡ እጄ ላይ ይሄን የመሰለ ቡና ይዤ ገዥ አጣሁ፤ አግዘኝ” አልኩት፡፡
“የያዝከው ቡና በጣም ጥሩ ቡና ነው፤ እንደዚህ አይነት ቡና ገዝተን አናውቅም አዲስ ቡና ገበያው ቶሎ አይለምድልንም፤ የአንተ ሁኔታ ስለተመቸኝ ግን እገዛዋለሁ” አለኝ፡፡ ዋጋ ጠየቀኝ፤ ያልኩትን ገንዘብ ተቀበለኝ፡፡ ወደ ሃገሬ በርሬ መጣሁ፡፡ የኤክስፖርት ፈቃዴን አወጣሁና ስራውን ጀመርኩ፡፡ የእኔ ቡና በመርከብ ተጭኖ ሄደ፤ ለዚህም በቃሁ ብዬ ደስ አለኝ፡፡ በዚህ አይነት ነው ወደ ስራው የገባሁት፡፡
በቡና ውስጥ ያሉትን ስራዎች በሙሉ አውቄ መገኘት አለብኝ የሚል እምነት ነበረኝ፡፡ ስለቡና ማወቅ፣ ማጥናት ገበያው ምን ይመስላል የሚለውን መንገዶቹን መሰለል ጀመርኩ፡፡ መጀመርያ ላይ ለማልማት አቅም አልነበረኝም፡፡ አሁን በጥናት እርሻውን ጀምሬዋለሁ፡፡ የለማውን ቡና ለመላክ ፕሮሰስ ስላለው በ1997 ዓ.ም የቡና ማደራጃና ማከማቻ አዲስ አበባ ላይ ከፈትኩ፡፡ 30 ሺህ ቶን ቡና ማዘጋጀት በሚችል ዘመናዊ መሳሪያ እየታገዝኩ ቡናውን መላክ ጀመርኩ፡፡ ሐረር ላይ ደግሞ 7 ሺህ 5መቶ ቶን ማምረት የሚያስችል መሳሪያ ተከልኩ፡፡ ሳዑዲ የሐረር ቡና ነው የሚፈለገው፡፡ እናም ኢትዮጵያ ውስጥ የተቆላ፣ የተፈጨ፣ የታሸገ እና እሴት የተጨመረበት ቡና ማምረት አለብኝ ብዬ ተነሳሁ፡፡ በወቅቱ የመንግስትም ድጋፍ ነበር፡፡ ተቆልቶ፣ ተፈጭቶና ታሽጎ ሲላክ የተሸለ ገንዘብ እናገኝበታለን በሚል በሚያስፈልገኝ ነገር ሁሉ ድጋፍ ይደረግልኝ ነበር፡፡ ሌላ የቡና ገበያ አማራጮችም እየተፈጠሩ መጡ፡፡
አዎ፡፡ ጃፓኖች የሚፈልጉት የቡና ጥራት ጥያቄ ከባድ ነበር፡ ከእነሱ ጋር ገበያ ተመቻቸ፡፡ ምርቱ በኮንቴነር ወደ ጃፓን ሄዶ ጃፓን ሼልፍ ላይ የኢትዮጵ ቡና ተብሎ ተቀመጠ፡፡ ገረመኝም ደስ አለኝም፡፡ ለእኔ ስኬት ብቻ ሳይሆን “ኢትዮጵያ ውስጥ ታሽጎ መጣ” ሲባል በጣም ነበር የተደሰትኩት፡፡ አጋጣሚ ሆኖ ተቀባዬ ኩባንያ የራሱ ችግር ገጠመው፡፡ ተቆልቶ፣ ተፈጭቶ፣ ታሽጎ የሚላከው ቡና ጥያቄ ውስጥ ስለነበር ግሪን ኮፊው ከፍተኛውን ድርሻ ያዘ፤ ገበያው የተመቻቸ ስለሆነ በስራው ለመቀጠል መታገል ጀመርኩ፡፡
የቀድሞ ጠ/ሚ መለስ ዜናዊ የሀገር ልማት ስለሚያሳስባቸው 5 ዶላር ያመጣልኝን ሰው በጣም አደንቃለሁ ብለው ነበር፡ ኢንቨስተሮችን ያበረታታሉ፡፡ ሄዳችሁ አሳምናችሁ የውጪ ምንዛሬ ማምጣታችሁ የሚደነቅ ነው ይሉን ነበር፡፡ ትግሉ ብዙ ስለሆነ ነው፡፡ በጃፓን የተካሄደ ኤግዚቢሽን፤ ጠ/ሚ መለስ ደግሞ ለስብሰባ እዛ ነበሩ፡፡ ጊዜያቸውን እንደምንም አብቃቅተው ባረፉበት ሆቴል እንድናነጋግራቸው ፈቀዱልን፡ ተቆልቶ፣ ተፈጭቶና ታሽጎ ወደ ጃፓን የምንልከውን ቡና ተቀባይ የነበረው ኩባንያ የገንዘብ ኪሳራ እንደገጠመው አጫወትኳቸው፡፡
‹‹የኢትዮጵያ ቡና ተቀባይ የነበረው ኩባንያ ጥሩ ተስፋ ነበረው፤ ጃፓን ውስጥ ከመቶ በላይ ሱፐር ማርኬት አለው፤ የእኛ ምርት በመደብሮቹ ውስጥ መደርደራቸው ለእኛ ትልቅ ፕሮሞሽን ነው፡፡ የጃፓኑ ኩባንያ ከገጠመው ችግር ተላቆ እስኪወጣ ድረስ ያስቀመጠወን አማራጭ ሃሳብ እንስማው›› አልኳቸው የጃፓኑ ኩባንያ ባለቤቶች በተገኙበት ተማከርን፡፡ በመንግስት በኩል የምንረዳችሁ ነገር ካለ እንደግፋችኋለን በርቱ አሉን፡፡ ሰፊ ውይይት ካደረግን በኋላ የሚበጀውን መላ ጠ/ሚ ጠቆሙንና ሂደቱ ቀጠለ፡፡ ከሚኒስትሮችም ጋር በየወሩ ግምገማ ይደረጋል፡፡ “ማን ላከ? እንዴት ነው?” የሚለው ነገር ይጠናል፡፡
በባንክ በገንዘብ በኩል ሊፈጠሩ ይችላሉ የሚባሉ ችግሮችም እየተነሱ መፍትሄ ይበጅላቸዋል፡፡የንግዱ ማህበረሰብ የንግድን አካሄድ እና ቢሮክራሲ በደንብ ያውቃል፡፡ ከንግዱ ማህበረሰብ ጋር የሚሰሩ የመንግስት ቢሮዎች አካባቢ ያሉ ግን በሹመትና በስልጣን ወይንም በትምህርት የሚመጡ ናቸው፡፡ በሌሎች ሃገሮች ግን ከንግድ ነክ ነገሮች ጋር የተያያዘ ስራ የሚሰሩ አካላት ከንግድና ተያያዥ ጉዳዮች ጋር የሰሩና በትምህርትም የዳበሩ ናቸው?
የበለፀጉ አገራትን ልምድ ቀስመን መጠቀም እንችላለን፡፡ ለምሳሌ መንግስት የሚያደርግላቸውን እገዛ በመግለፅ ተመክሮ እናጋራለን፡፡ ብዙ እንደዚህ ዓይነት መድረኮች ቢኖሩ በጣም ጥሩ ነው፡፡ የልምድ ልውውጥ የምናደርግበት፤ የምንመካከርበት ቢኖር ጥሩ ነው፡፡ ይህን የምለው ከሀገር ስወጣ ራሴን እንደ አምባሳደር አድርጌ ነው የምቆጥረው፡፡ ከአገር ስወጣ አሊ ሌላ ሰው ነው፡፡ ንግዴን ለመስራት ነው የምሄደው፡፡ ለሃገሬ ልሰራ ነው የምሄደው፡፡ እዛ ውስጥ እኔ አልጠቀምም እያልኩ አይደለም፡፡ ውጭ ሃገር ስሄድ የማወራው ስለ ኢትዮጵያ ግብርና ምርቶች በሙሉ ነው፡፡
ስለ ኤክስፖርት ነው የማወራው፡፡ ስለ ሀገሪቷ የኤክስፖርት ምቹነት ነው የምናገረው፡፡ ቡናን ብቻ አላወራም፡፡ ከመንግስት ተልከህ ነው የመጣኸው ይላሉ፡፡ ስለ ሃገሬ ባህል፣ ወግ፣ ስርዓት... ምን ልበልሽ ብዙ አወራለሁ፡፡ የውጪ ኢንቨስተሮች እዚህ ሲመጡ ግን ነገሮች ከባድ መሆን የለባቸውም አሰሪ በሆነ መልኩ ሊመቻች ይገባል፡፡
እንግዲህ ቡና ማልማት ነው ፍላጎታችን፡፡ መሬት መመቻቸት አለበት፤ሌላ ሰው ያለማውን ብቻ ይዘን ኤክስፖርተር ነን ማለት ተገቢም አይደለም፡፡ በተለይ የቡና ልምድ ያላቸው እናልማ ብለው ሲነሱ መንግስት ገፋፍቶ ሊያሳድጋቸው ይገባል፡፡
አንዳንድ ጊዜ መላክ ነው የሚቀራቸው፡፡ ባንኮች ብድር ለራሳቸው ሲሉ ነው የሚሰጡት፡፡ ምክንያቱም ሰርተን አምጥን እኮ እንከፍላቸዋለን፡፡ በነጻ የሚሰጠን እኮ የለም፡፡ ባንኮችን እባካችሁ የሚል ነገር ጠይቄ አላውቅም፤ አሁንም ወደ ፊትም አልጠይቅም፡፡ ፓርትነር ሆኜ ነው የምሰራው፡፡ ለነገሩ በተቻለኝ መጠን ብዙ መበደርም አልፈልግም፡፡ በገንዘብ እጦት ምክንያት ስራው እንዳያልፈኝ እወስድና ቶሎ መመለስ ነው የምፈልገው፡፡ ስወስደው ደስ አይለኝም፤ ደስ የሚለኝ ስመልሰው ነው፡፡
በርግጥ በእኛም ሃገር በዓለም ላይም የቡና ገበያ የመንገጫገጭ ሁኔታ ገጥሞት ነበር፡፡ ባለፈው ሶስት ዓመት ከነበሩት በአንድ ጊዜ ዝቅ ሲል በጣም አስደንጋጭ ነበር፡፡ እንደ ሀገር ከባድ ነበር፡፡ ቡና ከሀገር ውስጥ መውጣት አልቻለም፡፡ በውድ ዋጋ የተገዛ ነበር፡፡ ችግሩን መዋጥ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህ በፊት በቡናው ስራ የነበርን ሰዎች በቆራጥነት መወጣት አለብን የሚል እምነት ነበረኝ፡፡ ቡና በባህሪው ለምን አምና እንደዚህ ሆነ፤ ካቻምና እንደዚህ ሆነ የሚል ነገር የለውም፡፡ በየቀኑ የሚቀያየር የራሱ የሆነ አካሄድ አለው፡፡ የቡና ስራ በጣም ያስፈራል ብዬ ሌሎችን አስፈራርቼ፣ ሌሎች እንዳይገቡበት መናገር አልፈልግም፡፡ ትልቅ ኪሳራ ሲመጣ ያስደነግጣል፡፡ ትልቅ ትርፍም ሲመጣ ያስደነግጣል፡፡
እንደ ቁማር ሊባል አይችልም፤ እንደ ማንኛውም ንግድ ነው፡፡ ማንኛውም ንግድ ሪስክ ነው፡፡ ሪስክ ያንሳል ይበዛል ሌላ ጉዳይ ነው፡፡ መነገድ ማለት ሪስክ ማኔጅመንት ነው፡፡
ዘመናዊ የግብይት ስርዓት መኖሩ መልካም ነው፡፡ በቀድሞ አሰራር ነው ስራ የጀመርኩት፡፡ ወደ አዲስ ነገር ሲገባ በአንድ ጊዜ መቀበል ያስቸግራል፡፡ በየጊዜው እየተስተካከሉ መሄድ አለባቸው፡፡ ለመረከብ ወደ ተለያየ ዞን ስለምንሄድ ለእኛ ሰፊ የስራ ጫና ፈጥሮብናል፡፡
በፊት ከገዛን በኋላ እዚህ እየመጣ ነበር የምንረከበው፡ ስንረከብ ጎድሎ ይመጣል፤ ከሾፌሮች ጋር እንጣላለን፡፡ “የታሸገ ነው የተሰጠኝ፤ እኔ የማውቀው ነገር የለም” ይላል፡፡
ጥራት ላይ ደረጃ 4 ገዝቼው ሲደርሰኝ ደረጃ 6 ሊሆን ይችላል፡፡ ዝቅ ያለ ጥራት ይገጥመኛል፡፡ ግን አንድ ነገር ሲሰራ ችግሮች አይጠፉም፤ ስለዚህ አብሮ መታገል ነው፡፡ አሁን እንደውም ኤሌክትሮኒክስ ትሬድ ለማድረግ እየተሰራ ነው፡፡ እሱን ቢያፈጥኑልን ለእኛ እሱ እንደውም መልካም ነው፡፡
የቡና ልማቱን ታሳቢ በማድረግ ነው ድሬዳዋ ያለውንም የሰራነው፡፡ እኛ ብቻ ሳንሆን የአካባቢው ገበሬም የተሻለ ነገር ተፈጥሮልኛ ብሎ ልማቱ ላይ እንዲገፋ በማሰብ ነው፡፡
ሳዑዲ አረቢያ፣ አሜሪካ፣ ጃፓን፣ ኮሪያና አውሮፓ ጥያቄዎች አሉ፡፡ አሁን እኛ እየገባን ነው፡፡ በተለይ መንግስት በጀት መድቦ የበለጠ የማስተዋወቅ ስራውን በጋራ ብንሰራ የበለጠ ውጤት እናመጣለን፡፡ አንዳንድ ሃገሮች ቡናውን ያውቁታል፤ ይሰማሉ፤ የማየት እድሉን ያላገኙ አሉ፡፡ እነዛን ሃገሮች እየሰረሰርን ብንገባ የበለጠ ገበያ እናመጣለን፡፡
የተወሰኑ ሃገሮች ላይ ብቻ መንጠልጠል አስፈላጊ አይደለም፡፡ ገበያ ሲጠፋ ሲወርድ ያሉትን ውጣ ውረዶች ያስተካክለዋል፡፡ ኩባንያውን በደንብ ስላጠናከርኩ ጊዜውም ስላለኝ ተጨማሪ ዕውቀቶችንና ልምዶችን ለመቅሰም እጥራለሁ፡፡ በሀገሬ ላይ ድህነትን ማጥፋትና የበለጠ እንድታድግ መስራት ነው የወደፊት ራዕዬ፡፡
በተለይም እኛ ኢንቨስተሮች ሀገራችን የምንኮራባት ናት፡፡ የገንዘብ ችግር እንጂ የአየር ንብረትዋ፣ የህዝቧ ጥሩነት የሚያሰራ ነው፡፡ በሄድኩበት የስራ አጋጣሚ ሁሉ አገሬን አጉልቶ ማሳየት የዘወትር ስራዬ ነው፡፡
የውጪ ባለሀብቶች ወደ ሃገራችን መጥተው ኢንቨስት እንዲያደርጉ የበኩሌን ጥረት እያደረግሁ ነው፡፡ ሁላችንም ይህም ስናደርግ በፍጥነት ከድህነት እንወጣለን፡፡ ኢትዮጵያን ከድህነት ማውጣት ሃላፊነቱ የመንግስት ብቻ ሳይሆን የእኛም ጭምር ነው፡፡
በተጨማሪ ለአባይ ግድብ ቃል ከገባነው 5 ሚሊዮን ብር በተጨማሪ ሌላ 5 ሚሊዮን ብር በአጠቃላይ አስር ሚሊዮን ብር አበርክተናል፡፡ በቀጣይም ተጨማሪ እቅዶች አሉን፡፡ እሱን ወደፊት የምንገልፀው ይሁን፡፡
በፍርድ ቤት የዋስትና መብት ተፈቅዶላቸውና የዋስትና ሁኔታውን አሟልተው ከእስር እንዲለቀቁ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ የሰጠላቸው ሰዎች በእስር እንዲቆዩ መደረጉ “ፍትሕን የሚያጓድልና ሰብአዊ መብቶችን የሚጥስ ተግባር ነው”ሲል ከአሁን ቀደም ያስታወቀው የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን በኦሮሚያ ክልል የተጠርጣሪዎች የዋስትና መብት መከበሩ እንዲረጋግጥ ጥሪ አቀረበ፡፡
ስለ ሁኔታው ለሚመለከታቸው የክልሉ ኃላፊዎች በማሳወቅ ክትትሉን መቀጠሉን ያስታወቀው ኮሚሽኑ የተወሰዱ አበረታች እርምጃዎች ቢኖሩም በተለይ የዋስትና መብት ተፈቅዶላቸው አሁንም ድረስ በእስር የሚገኙ ሰዎች አሉ ብሏል።
ፍርድ ቤት በዋስትና እንዲፈቱ ተደጋጋሚ ትዕዛዝ ቢሰጥም፣ ውሳኔው ተግባራዊ ሳይሆን ቀርቶ በክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ተጨማሪ ክስ ተመስርቶባቸው አሁንም በድጋሚ ባቀረቡት የዋስትና መብት ጥያቄ ላይ ውሳኔ ለመስጠት ለህዳር 18 ቀን 2013 ዓ.ም ቀጠሮ ተሰጥቷል።
አደረግሁት ባለው ምርመራ መሰረት “በአቶ ልደቱ ላይ የቀረቡት ክሶች የዋስትና መብት የማያስከለክሉ ናቸው” ያለው ኮሚሽኑ የጤንነታቸው ሁኔታ ማስረጃዎች የዋስትና መብት ጥያቄውን በአፋጣኝ ተግባራዊ ማድረግን አስፈላጊነት ያስረዳሉ ብሏል።
የዋስትና መብት ፈቅዶላቸዉ ከእስር እንዲለቀቁ ትዕዛዝ ከሰጠው የአጋርፋ ወረዳ ፍርድ ቤት በተጨማሪ የፌደራል ዐቃቤ ሕግም ክስ ለማቅረብ የሚያበቃ ማስረጃ አለማግኘቱን ጠቅሶ የምርመራ መዝገቡን ዘግቶ ነበር።
ስለሆነም በአስቸኳይ በቤተሰባቸው ሊጎበኙ ከመገባቱም በተጨማሪ “ሊያስከስስ የሚችል አሳማኝ ክስ ካለ በአፋጣኝ ሊቀርብ፣አሊያም ከእስር ሊለቀቁ ወይም የዋስትና መብታቸው በአስቸኳይ ሊከበር” እንደሚገባም አሳስቧል ኮሚሽኑ።
“የዋስትና መብት በሕገ መንግስቱና ኢትዮጵያ በተቀበለቻቸው የሰብአዊ መብቶች ስምምነቶች የተረጋገጠ መሰረታዊ መብት ነው” ያሉት ዋና ኮሚሽነር ዶ/ር ዳንኤል በቀለ “በሕግ በግልጽ ከተመለከቱ ሁኔታዎች በስተቀር የዋስትና መብት በተቀላጠፈ አሰራር ተግባራዊ ሊደረግ የሚገባው ነው” ሲሉ ገልጸዋል፡፡
ሐዋሳ፣ ሰኔ 13/2012 (ኢዜአ) በደቡብ ክልል የኮሮና ወረርሽኝን ለመከላከል እየተደረገ ያለው ጥረት ወጥነት ስለሚጎድለው ሊስተካከል እንደሚገባ የክልሉ ምክር ቤት አባላት አሳሰቡ።
በዚህ ጊዜ የጉባዔው አባላት እንዳሉት በክልሉ የሻካ ፣ካፋና ደቡብ ኦሞ ዞኖች የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል በመንግስት ደረጃ እየተወሰዱ ያሉ ጥረቶች አፈጻጸምና የመመርመሪያ መሳሪያዎች ስርጭት ወጥነት ይጎለዋል ብለዋል ።
የምክር ቤቱ አባል አቶ ጸጋዬ ማሞ እንደገለጹት የኮሮና ቫይረስ እያስከተለ ካለው ዘርፈ ብዙ ጫና ለመውጣት የሚያስችል የአስተሳሰብ ለውጥ ለማምጣት የተጀመረው ጥረት ተጠናክሮ መቀጠል አለበት።
በተለይ በገጠር የሃገሪቱ ክፍሎችና በገበያ ስፍራዎች የሚስተዋለው ጥንቃቄ የጎደለው ጥግግት ለማረም የሚወሰዱ እርምጃዎች የሰው ህይወት ለመታደግ በሚያስችል መልኩ ወጥነት ሊኖራቸው ይገባል ብለዋል።
ወደ ምዕራቡ የደቡብ ክልል የቫይረሱ የመመርመሪያ ማዕከል አለመኖሩ ስርጭቱን ለመከላከል የሚደረገውን ጥረት የሚያዳክም በመሆኑ ክልሉ የማስተካከያ እርምጃ ሊወስድ እንደሚገባ አሳስበዋል።
ከደቡብ ኦሞ ዳሰነች ወረዳ የመጡት የምክር ቤት አባል ወይዘሮ ናኪያ አነቆሲያ በበኩላቸው በክልሉ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ለመከላከል እየተደረገ ባለው ጥረት የአፈጻጸም ወጥነት አለመኖሩን ተናግረዋል።
የከፋ ዞን ተወካይ ወይዘሮ አሰገደች ሃይሌ በበኩላቸው የኮሮና ቫይረስ መመርመሪያ ማሽንና ማዕከል በአካባቢው ከአለመኖሩ የተነሳ ወላይታና ሃዋሳ ድረስ ናሙናው እንደሚላክ ገልጸዋል።
የደቡብ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ርስቱ ይርዳው በሰጡት ምላሽ መንግስት ከሁሉም በላይ የህዝብን ደህንነት ለማረጋገጥና የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት የሚያስችሉ ተግባራት ላይ ትኩረት አድርጎ እየሰራ ነው።
ይሁን እንጂ በገበያ ስፍራዎች ፣ በሃይማኖት ተቋማት እንዲሁም በትራንስፖርት አካባቢ የሚስተዋለው መዘናጋት ዋጋ እንዳያስከፍል ማህበረሰቡ የባህሪ ለውጥ ማምጣት ይገባል ብለዋል።
የመመርመሪያ ማሽን ስርጭት በተመለከተም ምርመራ የጀመሩ ተቋማት ቀድሞ የነበራቸው ማሽን እንጂ ክልሉ አዲስ የመመርመሪያ ማሽን ለማንም አለመስጠቱንና ከፍትሃዊነት ጋር መያያዝ እንደሌለበት አስረድተዋል።
የክልሉ መንግስት በክልሉ ስራ ላይ ያሉትን ጨምሮ ስምንት ማዕከላትን ለመክፈት በቂ በጀት መድቦና አቅዶ እየሰራ እንደሚገኝ ገልጸው፤ በገበያ የመመርመሪያ ማሽን አቅርቦት እጥረት ችግር መፈጠሩን ጠቅሰዋል።
ይህን ክፉ ጊዜ በአንድነት፣በመተጋገዝና በመተባበር ማለፍ ተገቢ መሆኑን የገለጹት አቶ ርስቱ የተጀመረው ማዕድ የመጋራትና አቅመ ደካሞችን የመደገፍ ተግባር ተጠናክሮ እንዲቀጥል ጥሪ አቅርበዋል።
ኣብ ነገቭ ዝተደኮነ ሖሎት፣ 3 360 ስደተኛታት ክሕዝ ዝተሰርሕ ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብቲ ክፉት ቤት ማእሰርቲ 3050 ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ተቐይዶም ኣለዉ።
እስራኤል ሓተቲ ዑቕባ ናይ ምቕያድ መስርሕ ትቕጽሎ ብምህላዋ ቁጽሪ ናብ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝውሰዱ ስደተኛታት ካብዚ ዘለዎ ክበዝሕ ምዃኑ ጸብጻብ መርበብ ሓበሬታ ሃረጽ የመልክት።
ሖሎት ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ሓተቲ ዑቕባ ክሕዝ ስለዘይክእል መንግስቲ ቅልጡፍ ፍታሕ ከናዲ ዳይረክተር ናይቲ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ሮተም ፐለግ ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ጥርዓን ኣቕሪቡ ከምዘሎ’ውን እቲ መርበብ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
እስራኤል ንሓተቲ ዑቕባ እትቕይደሉ ተወሳኺ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ክትሃንጽ ወይ ከኣ ንሖሎት 11 ሽሕ ስደተኛታት ንኽሕዝ ከተስፍሖ ከምእትኽእል’ውን እቲ ዳይረክተር ኣሚቱ።
ኣብ ሖሎት ዝተሓዙ ሓተቲ ዑቕባ፣ ካብ ሰዓት 10 ናይ ምሽት ክሳብ ሰዓት 6 ንግሆ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ክርከቡን ኣብ መዓልቲ ከኣ ሓደ ግዜ ቆጸራ ወይ ፎሌን ከምዝግበረሎም ይፍለጥ።
ኣብ እስራኤል 35 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ክህልዉ እንከለዉ፣ እቶም 73 ሚእታዊት ኤርትራውያን’ዮም። እቶም 19 ሚእታዊት ዜጋታት ሱዳን ክኮኑ እንከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ ከኣ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ናብታ ሃገር ዝኣተዉ’ዮም።
ኣብዘን ዝሓለፋ 11 ኣዋርሕ፣ 2,900 ሓተቲ ዑቕባ ካብ እስራኤል ክወጹ እንከለዉ፣ በንጻሩ ከኣ ዳርጋ ኩሎም ዜጋታት ሱዳን ዝኾኑ 216 ሓተቲ ዑቕባ ናብታ ሃገር ኣትዮም።
ነቲ ውህደት ኣመልኪቱ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ኦዴፓ ኣቶ ካሳሁን ጎፌ፡ ብዛዕባ`ቲ ሓዲሽ ዝቐውም ፓርቲ ሰፊሕ ክትዕን ዘተን ምክያዱ`ውን ንመንግስታዊ መሓ ሓቢሩ`ሎ።