Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
በርግጥ ሁለቱም ወገኖች የምድር ላይ ህይወትን አሣልፈዋል፡፡ አንደኛው የአላህ ሱ.ወ ቃል የበላይ እንዲሆን፤ ባንዲራውንም ከፍ ለማድረግ ምድርንም ከተንኮልና ከጥፋት ለመታደግ ብሎም ለማነፅ ሲል በመንገዱ ይታገላል፡፡ ሌላኛው ደግሞ ለስሜቱና ለዓለማዊ ጥቅሙ ሲል በሸይጧን ጎዳና ተሣፍሮ ክፉ ነፍሱ ያዘዘችበትን ሁሉ በማዳመጥ ሲንቀሣቀስ ይኖራል፡፡ ታዲያ ሁኔታውን ፍፁም ከሆነው የአላህ የፍትሃዊነትና የጥበበኛነት ባህሪ አንፃር ስናስተያይ የሁለቱ ሰዎች መጨረሻ አንድ መሆን ይችላልን!፡፡ አንድ ነው ብሎ ማሰብ በርግጥም ለትክክለኛ አዕምሮ ለማሰብ የሚከብድ ነው፡፡ አላህ ሱ.ወ ከፍትህ አድራጊዎች ሁሉ ይበልጥ ፍትህ አድራጊ ከጥበበኞች ሁሉ እጅግ ጥበበኛ የሆነ ጌታ ነውና፡፡ አላህ ሱ.ወ እንዲህ አለ
እነዚያ ኀጢአቶችን የሠሩ ሕይወታቸውም ሞታቸውም ትክክል ሲኾን እንደእነዚያ እንደ አመኑትና መልካሞችን እንደሠሩት ልናደርጋቸው ይጠረጥራሉን? (አይጠርጥሩ)፡፡ የሚፈርዱት ምንኛ ከፋ!አላህም ሰማያትንና ምድርን (ለችሎታው እንደሚያመለክትባቸውና) ነፍስም ሁሉ በሠራችው ሥራ ትምመነዳ ዘንድ በትክክል ፈጠረ፡፡ እነርሱም አይበደሉም፡፡ አል ጃሲያህ ፤ 21-22
የደጋግ መልካም ሰዎችና የሌሎች በተቃራኒው የሆኑ ወገኖች መመለሻ አንድ ነው ብለው የሚያስቡ ካሉ የዚህች ዓለም ህይወት ቀልድና ጨዋታ ብቻ ነው ብለው የሚረዱት ናቸው፡፡ አላህ ሱ.ወ የሰው ልጅን፣ ሰማይንም ሆነ ምድርን ሁሉ ለትልቅ ዓላማ እንደፈጠረ ሲናገር እንዲ አለ ፡-
ሰማይንና ምድርን በመካከላቸውም ያለውን ሁሉ ለከንቱ አልፈጠርንም፡፡ ይህ የእነዚያ የካዱት ሰዎች ጥርጣሬ ነው፡፡ ለእነዚያም ለካዱት ሰዎች ከእሳት ወዮላቸው!በእውነቱ እነዚያን ያመኑትንና መልካሞችን የሠሩትን በምድር ውስጥ እንደሚያጠፉት እናደርጋለን? ወይስ አላህን ፊረዎቹን እንደ ከሓዲዎቹ እናደርጋለን? ሷድ ፤ 27-28
ሰማያትንና ምድርን መፍጠር ሰዎችን ከመፍጠር ይልቅ ታላቅ ነው፡፡ ግን አብዛኛዎቹ ሰዎች አያውቁም፡፡ ዕውርና የሚያይ እነዚያም አምነው መልካሞችን የሠሩና መጥፎ ሠሪው አይስተካከሉም፡፡ በጣም ጥቂትን ብቻ ትገሰጻላችሁ፡፡ ሰዓቲቱ በእርግጥ መጪ ናት፡፡ በእርሷ ጥርጥር የለም፡፡ ግን አብዛኞቹ ሰዎች አያምኑም፡፡ ጋፍር፤57-59
በሰማያት ያለውና በምድር ያለው ሁሉ የአላህ ነው፡፡ እነዚያን ያጠፉትን በሠሩት ሊቀጣ እነዚያን ያሳመሩትንም በመልካሚቱ (ገነት) ሊመነዳ (የጠመመውንና የቀናውን ያውቃል)፡፡ አን ነጅም፤31
ቀደምት ሙሽሪኮች/በአላህ ያጋሩ የነበሩ ሰዎች/ የቂያማን ቀን እውነትነት ይጠራጠሩ ክስተቱንም በእጅጉ ያስተባብሉ ነበር፡፡ በተሣሣተ እምነታቸውም ‹ይህማ የማይሆን ነገር ነው› በማለት ይምሉ ነበር፡፡ አላህ ሱ.ወ ግን ማስተባበላቸውን በማውሣት እውነት ከሀሠት፤ ሀቀኛው ሰው ከውሸታሙ ይለይ ዘንድ አላህ በጥበቡ ያስቀመጠው ጉዳይ እንደሆነ በመግለፅ መለሠላቸው፡፡ አላህ ሱ.ወ እንዲህ አለ
መሓሎቻቸውምን አላህ የሚሞትን ሰው አያስነሳም ሲሉ በአላህ ስም ማሉ፡፡ ሐሰት ነው (ያስነሳቸዋል)፡፡ በእርሱ ላይ ቃል ኪዳን ገብቷል፡፡ አረጋግጧል፤ ግን አብዛኞቹ ሰዎች አያውቁም፡፡(የሚቀሰቅሳቸውም) ለእነሱ ያንን በእርሱ የሚለያዩበትን ሊገልጽላቸው፤ እነዚያ የካዱትም እነሱ ውሸታሞች የነበሩ መኾናቸውን እንዲያውቁ ነው፡፡ አን ነህል፤38-39
አላህ ሱ.ወ በአዲስ መልክ ህይወትን ወደ ሰው ልጅ አካል ከመለሠ በኋላ ወደ አንድ ቦታ ይነዳቸዋል፣ ይሠበስባቸዋል፤ እያንዳንዱን የሰው ልጅም በሠራው መጥፎና ጥሩ ሥራ ላይ ይመረምራል፡፡ ምድርም በሷ ላይ የተፈፀመውን ሁሉ በዝርዝር ትናገራለች፡፡ አላህ ሱ.ወ እንዲህ አለ
ምድር (በኀይል) መንቀጥቀጥዋን በተንቀጠቀጠች ጊዜ፤ ምድር ሸክሞችዋን ባወጣችም ጊዜ፤ ሰውም ምን ኾነች? ባለ ጊዜ፤ በዚያ ቀን ወሬዎችዋን ትናገራለች፡፡ ጌታህ ለእርሷ በማሳወቁ ምክንያት፡፡ በዚያ ቀን ሰዎች ሥራዎቻቸውን (ምንዳዋን) እንዲያዩ ይደረጉ ዘንድ (እንደየሥራቸው) የተለያዩ ኾነው (ከመቆሚያው ስፍራ) ይመለሳሉ፡፡ የብናኝ ክብደት ያክልም መልካምን የሠራ ሰው ያገኘዋል፡፡ የብናኝ ክብደት ያክልም ክፉን የሠራ ሰው ያገኘዋል፡፡ አዝ ዘልዘላህ፤1-8
‹ያኔ ወሬዎቿን ትናራለች› የሚለውን የቁርኣን አንቀፅ ካነበቡ በኋላ ‹ወሬዋ ምን እንደሆነ ታውቃላችሁን!› በማለት ጠየቁ፡፡ እነሱም ‹አላህ እና መልአክተኛው ያውቃሉ፡፡› በማለት መለሡ፡፡ እርሣቸውም ‹ወሬዋ በያንዳንዱ ወንድ እና በያንዳንዷ ሴት ባሪያ ላይ እንዲህ ተሠራብኝ ብላ መመስከሯ ነው፡፡ የሆነ ቀን እንዲህ ሠራ፤ እንዲህ ሠራ ትላለች፡፡ ወሬዋ ይሄ ነው፡፡› አሉ፡፡
የቂያማ ቀን መሬት የተሠራባትን እንደምትናገረው ሁሉ ምላሦችም፣ እጆችም፣ እግሮችም፣ የሰውነት ቆዳዎችም ጭምር ይመሠክራሉ፡፡ በዚህ መልኩ የአላህ ማስረጃ በዓለም ፍጥረታት ላይ ይረጋገጣል፡፡
በእነሱ ላይ ምላሶቻቸው፣ እጆቻቸውና እግሮቻቸውም ይሠሩት በነበሩት ነገር በሚመሰክሩባቸው ቀን (ከባድ ቅጣት አላቸው)፡፡ በዚያ ቀን አላህ እውነተኛ ዋጋቸውን ይሞላላቸዋል፡፡ አላህም እርሱ መኖሩ የተረጋገጠ (ሁሉን ነገር) ገላጭ መኾኑን ያውቃሉ፡፡ አን ኑር፤24-25
የአላህም ጠላቶች ወደ እሳት የሚሰበሰቡበትን ቀን (አስታውስ)፡፡ እነርሱም የሚከመከሙ ኾነው ይነዳሉ፡፡ በመጧትም ጊዜ ጆሮዎቻቸው፣ ዓይኖቻቸውና ቆዳዎቻቸውም ይሠሩት በነበሩት ነገር በእነርሱ ላይ ይመሰክሩባቸዋል፡፡ ለቆዳዎቻቸውም «በእኛ ላይ ለምን መሰከራችሁብን?» ይላሉ፡፡ «ያ አንዳቹን ነገር ሁሉ ያናገረው አላህ አናገረን፡፡ እርሱም በመጀመሪያ ጊዜ ፈጠራችሁ፡፡ ወደእርሱም ትመለሳላችሁ» ይሏቸዋል፡፡ ጆሮዎቻችሁ ዓይኖቻችሁና ቆዳዎቻችሁም በእናንተ ላይ ከመመስከራቸው የምትደበቁ አልነበራችሁም፡፡ ግን አላህ ከምትሠሩት ብዙውን አያውቅም ብላችሁ ጠረጠራችሁ፡፡ ፉሲለት፤19-23
አላህ ሁላቸውንም በሚቀስቃሳቸው ቀን (ይቀጣቸዋል)፡፡ የሠሩትንም ሁሉ ይነግራቸዋል፡፡ የረሱት ሲኾኑ አላህ ዐውቆታል፡፡ አላህም በነገሩ ሁሉ ላይ ዐዋቂ ነው፡፡ አላህ በሰማያት ውስጥ ያለውን በምድርም ውሰጥ ያለውን ሁሉ የሚያውቅ መኾኑን አታይምን? ከሦስት ሰዎች መሾካሾክ አይኖርም እርሱ አራተኛቸው ቢኾን እንጅ፡፡ ከአምስትም (አይኖርም) እርሱ ስድስተኛቸው ቢኾን እንጅ፡፡ ከዚያ ያነሰም የበዛም (አይኖርም) እርሱ የትም ቢኾኑ እንጂ፡፡ ከዚያም በትንሣኤ ቀን የሠሩትን ሁሉ ይነግራቸዋል፡፡ አላህ ነገሩን ሁሉ ዐዋቂ ነው፡፡ አል ሙጃደላህ፤6-7
የመጀመሪያን ፍጥረት እንደ ጀመርን እንመልሰዋለን፡፡ (መፈጸሙ) በእኛ ላይ የኾነን ቀጠሮ ቀጠርን፡፡ እኛ (የቀጠርነውን) ሠሪዎች ነን፡፡ አል አንቢያእ፤104 የሚለውን የቁርኣን አንቀፅ አነበቡ፡፡ ከዚያም ‹አዋጅ! ከፍጡራን ሁሉ የቀያማ እለት መጀመሪያ የሚለበሠው ኢብራሂም ነው፡፡ አዋጅ! ከህዝቦቼ በተወሰኑ ሰዎች ይመጣል፡፡ ወደ ግራ በኩልም ይወሠዳሉ፡፡ እኔም ‹ጌታዬ ሆይ! ህዝቦቼ ! እላለሁ፡፡› ‹ አንተ ካለፍክ በኋላ ምን እንደፈፀሙ አታውቅም› እባላለሁ፡፡ እኔም ደጉ የአላህ ባሪያ እንዳለው እላለሁ-
በውስጣቸውም እስካለሁ ድረስ በነርሱ ላይ ተጣባበቂ ነበርኩ፡፡ በተሞላኸኝም ጊዜ (ባነሳኸኝ ጊዜ) አንተ በነሱ ላይ ተጠባባቂ ነበርክ፡፡ አንተም በነገሩ ሁሉ ላይ ዐዋቂ ነህ፡፡» «ብትቀጣቸው እነርሱ ባሮችህ ናቸው፡፡ ለነርሱ ብትምርም አንተ አሸናፊው ጥበበኛው ነህ» (ይላል)፡፡ አል ማኢዳህ፤117-118
‹ በአራት ጉዳዮች ላይ እስካልተጠየቀ ድረስ የአንድ ባሪያ እግሮች አይንቀሣቀሱም፡፡ እድሜውን በምን እንዳሣለፈ፣ በእውቀቱ ምን እንደሠራበት፣ ገንዘቡን ከምን እንዳመጣና በምን ላይ እንዳዋለ እና ሰውነቱን በምን እንደጨረሠ፡፡›
የጅማ ዩኒቨርስቲ ኪቶ ፉርዲሳ ግቢ ትናንት ማታ ከአምስት ሰዓት እስከ ሠባት ሰዓት ሰልፍ ያደረጉት ተማሪዎች አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ሥራ ላይ ከዋለ ወዲህ የፀጥታ ኃይሎች ሌሊት ሌሊት እየገቡ ተማሪዎች ይወስዳሉ፡፡
እዛ ናይ ሕጂ ኤርትራ ልክዕ ከም ካልኦት ኣሕዋት ኣፍሪቓውያን ሃገራት፡ ውጽኢት ናይ ግዳማውን ውሽጣዊ ምዕባለታት እያ። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዝሓለፍዎ ናይ ሓባር ተሞክሮታት ሓደ ናይ ሓባር ኤርትራዊ መንነት ከማዕብሉን በዚ...
ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ዘጋጠመ ናይ ሶርያዊ ህጻን ኣይላን ኩርዲ ምስ ምዕባይ ሓዉን ኣዲኡን ኣብ ባሕሪ ምጥሓል ኣብ ማዕከናት ዜና ምስ ረአኹ፡ ናይቲ ኣብ 2013 ኣብ ላምፐዱሳ ዘጋጠመ ናይ ልዕሊ 360 ኤርትራውያን ሞት ብ...
Amharic: ማስታወሻ: የሚናገሩት ቋንቋ ኣማርኛ ከሆነ የትርጉም እርዳታ ድርጅቶች፣ በነጻ ሊያግዝዎት ተዘጋጀተዋል፡ ወደ ሚከተለው ቁጥር ይደውሉ 478-975-5662.
በኢህኤድግ ስራ አስፈፃሚ ስብሰባ ላይ ምክትል ጠቅላይ ሚንስተሩ ደመቀ መኮነን ሲናገሩ” አሁን እየታየ ያለውን ለውጥ ሕዝብ እንጂ ኢሕአዴግ አላመጣውም በመሆኑም ለውጡ ይቀለበሳል ብሎ የሚያስብ ካለ ያ ሰው ወቅቱን መረዳት የማይችል የአእምሮ በሽተኛ መሆን አለበት”
እርስዎ ቀየሩት 100 Sentaro ወደ 🇮🇳 የሕንድ ሩፒ. እጅግ በጣም ትክክለኛ ውጤትን ለማሳየት, ዓለም አቀፍ ምንዛሬ ተመንን እንጠቀማለን. ምንዛሬ ይለውጡ 100 SEN ወደ INR. ስንት 100 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ? — ₹379.975 INR.ይመልከቱ ተለዋዋጭ ኮርስ INR ወደ SEN.ለመሞከር ነጻ ይሞክሩ ተጨማሪ ይለውጡ...
150 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ200 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ250 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ300 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ350 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ700 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ1400 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ2800 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ5600 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ11200 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ7 DonationCoin ወደ የደቡብ ኮሪያ ዎን7 የደቡብ ኮሪያ ዎን ወደ DonationCoin150 የአሜሪካን ዶላር ወደ የካናዳ ዶላር500 Callisto Network ወደ የአሜሪካን ዶላር1 Callisto Network ወደ የአሜሪካን ዶላር1 Callisto Network ወደ Ethereum500 Callisto Network ወደ Ethereum1 Callisto Network ወደ BitRewards1 የሆንግኮንግ ዶላር ወደ የሲንጋፖር ዶላር14 የቱኒዚያ ዲናር ወደ Bee Token28 STK Token ወደ የኒውዚላንድ ዶላር30000 የሕንድ ሩፒ ወደ የእንግሊዝ ፓውንድ ስተርሊንግ15000 የአሜሪካን ዶላር ወደ የሆንግኮንግ ዶላር20000 የአሜሪካን ዶላር ወደ የሆንግኮንግ ዶላር
100 Sentaro ወደ የአሜሪካን ዶላር100 Sentaro ወደ ዩሮ100 Sentaro ወደ የእንግሊዝ ፓውንድ ስተርሊንግ100 Sentaro ወደ የስዊስ ፍራንክ100 Sentaro ወደ የኖርዌይ ክሮን100 Sentaro ወደ የዴንማርክ ክሮን100 Sentaro ወደ ቼክ ሪፐብሊክ ኮሩና100 Sentaro ወደ የፖላንድ ዝሎቲ100 Sentaro ወደ የካናዳ ዶላር100 Sentaro ወደ የአውስትራሊያ ዶላር100 Sentaro ወደ የሜክሲኮ ፔሶ100 Sentaro ወደ የሆንግኮንግ ዶላር100 Sentaro ወደ የብራዚል ሪል100 Sentaro ወደ የሕንድ ሩፒ100 Sentaro ወደ የፓኪስታን ሩፒ100 Sentaro ወደ የሲንጋፖር ዶላር100 Sentaro ወደ የኒውዚላንድ ዶላር100 Sentaro ወደ የታይላንድ ባህት100 Sentaro ወደ የቻይና የን100 Sentaro ወደ የጃፓን የን100 Sentaro ወደ የደቡብ ኮሪያ ዎን100 Sentaro ወደ የናይጄሪያ ናይራ100 Sentaro ወደ የሩስያ ሩብል100 Sentaro ወደ የዩክሬን ሀሪይቭኒአ
ጤፍ በካልሲየም፣ አይረን፣ ፎስፈረስ፣ ኮፐርና ማንጋኒስ ማዕድናት የዳበረ ነው፡፡ ከቫይታሚኖችም በቫይታሚን ቢ1፣ ቢ2 እና ኬ የበለጸገ ነው – ጤፍ፡፡ አብዛኞች ኢትዮጵያዊያን በየቀኑ የምንመገበው ጤፍ ከሌሎች በርካታ በረከቶች በተጨማሪ አንድ በተለይ በዚህ ዘመን በጣሙን ተፈላጊ የሆነ ባህሪ አለው ፡፡
ጤፍ ግሉቲን የለውም ! ግሉቲን፣ በእንደነ ስንዴና ገብስ ያሉት አዝርዕት ውስጥ የሚገኝ የፕሮቲን አይነት ሲሆን አንዳንድ ሰዎች ሰውነታቸው ግሉቲንን ስለማይቀበል ለችግር ይጋለጣሉ፡፡ በመሆኑም በአሁኑ ወቅት…በሌሎች ንጥረ ነገሮች የዳበረ ሆኖ ለዚህ “ሰውነት ግሉቲንን ላለመቀበል” ችግር ለተጋለጡ ሰዎች ከጤፍ የተሻለ አማራጭ ፈፅሞ አልተገኘም፡
በቤተክርስቲያናችን ውስጥ በመንበረ ታቦትና በቅዱስ ቁርባን አጠገብ የሚያበራ መብራት ኢየሱስ ሁሌም በመካከላችን እንዳለ ያሳስቡናል።ወደ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን ውስጥ በምንገባበት ጊዜ የቅዱስ ቁርባን ማስቀመጫዉን ከመንበረ ታቦት ቅርብ ወይም በጎን ባለዉ ክፍል እናገኛለን፡፡ በጎኑ ደግሞ ቀን ከሌሊት የሚበራ (በተለምዶ ቀይ) መብራት እናያለን። ይህን የቅዱስ ቁርባን መብራት ብለን እንጠራዋለን፡፡ ለመሆኑ የቅዱስ ቁርባን ማስቀመጫ (ታበረናክል) ምንድነዉ? ቀዩ ብርሃንስ ለምን ቀን ከሌሊት ይበራል?
በሙሴ ዘመን ʺታበርናክል" የእስራኤል ህዝብ አምላካቸዉን የሚገናኙበት መገናኛ ድንኳን ሲሆን፣ ታበርናክል ማለት ድንኳን ማለት ነወ፡፡ በካቶሊክ ቤተክርስቲያናችን “ታበርናክል” ያንን ሙሴ በረዥሙ የበረሃ ጉዞ ወቅት ሕዝቡ ከአምላካቸዉ ጋር ይገናኙ ዘንድ የተከለዉን ድንኳን የሚያሳስብ ነዉ፡፡ በዚያ ስፍራ ሰዎች እግዚአብሔርን ይገናኙት ነበር፡፡፣ በማንኛዉም ጉዳይ ላይ እግዚአብሔርን ማማከር የፈለገ ሰዉ ወደዚህ የመገናኛ ድንኳን ይሄዳል፡፡ (ዘጸ. 33፡7-11)
ሙሴ እግዚአብሔርን ፊት ለፊት በሚያነጋግርበት ጊዜ የደመና አምድ በሩን ይሸፍናል፡፡ በዚህ ጊዜ ሰዉ ሁሉ እግዚአብሔር እንዳለ (ሙሴን እያነጋገረዉ እንደሆነ) ይረዳል፡፡
ካህኑ በመሥዋዕተ ቅዳሴ የተባረከዉን ቅዱስ ቁርባን ለምዕመናኑ ሲሰጥ “የክርስቶስ ሥጋ” እያለ ይሰጣል፣ ምዕመናኑ ደግሞ “አሜን” በማለት ይመልሱለታል፣ ይህም ማለት “አዎ! ይህ የተቀደሰ ዳቦ በእዉነት የክርስቶስ ሥጋ መሆኑን አምናለሁ” ማለት ነዉ፡፡
ምዕመናኑ ሁሉ ከቆረቡ በኀላ የቀረዉን የተባረከ ኅብስት (የክርስቶስ ሥጋ) ካህኑ ወሰዶ በመንበረ ታቦት አጠገብ በሚገኘዉ መንበረ-ቁርባን (ታበርናክል) ዉስጥ ያስቀምጠዋል እንጂ ወደ ሳክርስቲ ይዞ ሄዶ በቁምሳጥን ዉስጥ በፍጹም አያስቀምጠዉም፡፡ ካህኑ ይህን የቀረዉን የተባረከ ኅብስት በቆንጆ “ታበርናክል” ዉስጥ የሚያሰቀምጠዉ ይህ ተራ ዳቦ ሳይሆን የክርስቶስ ቅዱስ ሥጋ ስለሆነ ነዉ፣ በመንበረ ታቦት በመሥዋዕተ ቅዳሴ ጊዜ ይህ ኅብስት ወደ ክርስቶስ ሥጋነት የተለወጠው ካህኑን በወከለዉ በክርስቶስ ራሱ ነዉ፡፡
ይህ ኅብስት ወደ ክርስቶስ ሥጋነት የሚለወጠዉ አንድ የእግዚአብሔር ካህን በመንበረ ታቦት ላይ በሚያሳርገዉ መስዋዕተ ቅዳሴ ነዉ፣ ከመጀመሪያዉ ይህ የተቀደሰ ኅብስት “በታበርናክል” የማስቀመጡ ልምድ የመጣዉ በጊዜዉ በመስዋዕተ ቅዳሴ ሊገኙ ያልቻሉ ሰዎች ለምሳሌ በሽተኞችና አካል ጉዳተኞች ባሉበት ቦታ ሆነዉ የተባረከዉን የክርስቶስ ሥጋ በቤታቸዉ በመቀበል በቅዳሴዉ እንዲሳተፉ ለማድረግ ነዉ።
በካቶሊክ ቤተክርስቲያናችን ዉስጥ የሚገኘዉ መንበረ-ቁርባን (ታበርናክል) የሕያዉ እግዚአብሔርን ልጅ ክርስቶስን የምንገናኝበትና ከሱም ጋር የምንደሰትበት መገናኛ ድንኳናችን ነዉ፣ ይህ በ“ታበርናክል” ዉስጥ ያለዉ ቅዱስ ቁርባን ክርስቶስ እስከ ዓለም መጨረሻ ድረስ ከእኛ መካከል ስለ መኖሩ የሚታይና ተጨባጭ ምልክት ነዉ፣ ቅዱስ ቁርባን በቤተክርስቲያናችን ካሉ ድንቅ ስጦታዎች (treasures) ሁሉ ትልቁ ሀብታችን ነዉ፡፡
በዚህ ምክንያት በቀን ዉስጥ ወደ ቤተክርስቲያን እየሄዱ በቅዱስ ቁርባን ፊት በመንበርከክ ከክርስቶስ ጋር መገናኘት፤መወያየት፤መናገር፤ መጸለይ እሱን ማመስገን፤መወደስ፤ “እነሆኝ ጌታየ! በፊትህ ቆምያለሁና ምራኝ” ማለት ከካቶሊካዊ ልምዳችን አንዱ ነዉ፡፡
በመንበረ ታቦት አጠገብ የሚበራዉ መብራት ቅዱስ ቁርባን “በመንበረ-ቁርባን” (በታበርናክል) ዉስጥ መኖሩን ያስታዉሰናል። ይህን ብርሃን ስናይ እኛ ካቶሊኮች ክርስቶስ “በታበርናክል” ዉስጥ በተቀደሰ ዳቦ መልክ እንደሚገኝ እናዉቃለን። ስለዚህ በጉልበታችን ዝቅ ብለን ሰግደን በጽሞና “ጌታዬ ሆይ አንተን ሰላም እላለሁ፤ ላንተ እሰግዳለሁ፤ጌታዬና አምላኬ” እያልን እንጸልያለን፡፡
በጉልበታችን ዝቅ ብለን በመስገዳችን ``በታበርናክል`` ዉስጥ ያለዉን ክርስቶስን እናመልካለን፣ እንዲሁም በእግዚአብሔር ፊት ራሳችን ዝቅ በማድረግ የእኛን ትንሽነት እንቀበላለን፤ እግዚአብሔር ራሱ እናት ልጁዋን ከመሬት እንደምታነሳ እንዲያነሳን፤ ከፍ እንዲያደርገን እንለምናለን፡፡
አንድ ካቶሊክ ምዕመን ታሞ በቤቱ ወይም በሆስፒታል ከተኛ ቅዱስ ቁርባን እንዲመጣለት ይጠይቃል፣ ካህን ወይም ዲያቆን ቅዱስ ቁርባንን ``ከታበርናክል`` ውስጥ ወስዶ በትልቅ አክብሮት ወደ በሽተኛዉ ይዞ ይሄዳል፣ በዚህ ዓይነት ቅዱስ ቁርባንን በመዉሰድ በሽተኛዉ በቤት ወይም በሆስፒታል ሆኖ በመሥዋዕተ ቅዳሴ ይሳተፋል፡፡
ከላይ እንደተጠቀሰዉ ለእኛ ለካቶሊኮች መንበረ-ቁርባን (ታበርናክል) ጌታችን ኢየሱስን በቅዱስ ቁርባን የምንገናኝበት መገናኛ ድንኳናችን ነዉ፣ የመንበረ ታቦት መብራት ደግሞ የመገናኛ ድንኳኑን ደጃፍ በመሸፈን ሙሴ ከእግዚአብሔር ጋር እየተናገረ እንደሆነ በሚያመለክተዉ የደመና አምድ አምሳል አሁንም እግዚአብሔር አጠገባችን እንደሆነ፤በቅርባችን እንዳለ፤ ከእኛ ጋር እንደሚራመድ፤ በመካከላችን እንዳለና እንደሚወደን የሚያሳይ ምልክት ነዉ፡፡
ከየትኛውም ወገን፣ በየትኛውም ቦታ ለመወለድ ማንም የራሱን አስተዋፅኦ አላደረገም፤ ምንም ነገርም አላዋጣም። እንኳን ብሔሩን (ዘሩን) ማንም ወላጆቹንም መርጦ አልተወለደም። ሌላው ቀርቶ ለ’ሰውነት’ም የታሰበው እርሱ መርጦና ፈቅዶ አይደለም።…እርስ በርስ በመበላለጥና በመናናቅ ስሜት ውስጥም ባዶ ትምክህት እንጂ ማንም ሌላ ምንም መሰረት የለውም። ስለሆነም…
እርስ በርስ በዘር መጦዛጦዝ፣ እንዲሁም ንግግርን ሁሉ በዘር በመመንዘርና በመዘርዘር እርስ በርስ መናቆርና ማናቆር እጅግ በጣም ኋላ ቀርነት ነው። እናም ይቅር። አእምሮአችንን እናፅዳ። ሌላው ሌላው ነገር ከቁጥጥራችን ውጭ ሆኖ መወራረሱ ቢከብደን፥ ቢያንስ ከዘረኝነት የፀዳች ኢትዮጵያን ለልጆቻችን እናቆይላቸው ዘንድ ቅንነት ካለን በቂ ነው።
በጽ/ቤቱ የተገኙ መልካም ተሞክሮዎችን በማጠናከር ቀጣይ ሥራዎችን ለማሳካት ሰራተኛውና አመራሩ ሊረባረብ እደሚገባ ተገለጸ፡ ‹‹በቀጣይ 6 ወር የጽ/ቤቱ ዋናኛ አጀንዳ 2021 የቶኪዮ ኦሎምፒክ ተሳታፊ አትሌቶች ላይ...
እቶም ፕሬዝዳንት ነዚ ዝገለፁ መራሒ ቦኮ ሓራም ኣቡበከር ሸካው ውድቡ ኣብ ሶሪያን ዒራቕን ንዝመደብሩ እስላማዊ መንግስቲ ዘለዎ ተኣማንነት ብወግዒ ድሕሪ ምግላፁ ድሕሪ ኣርባዕተ ማዕልታት እዩ።
‘’እቲ ርክብ ንፈልጦ ኢና’’ ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ደረጃ ርክቦም፣ካብኦም ዝረኽቡዎ መጠን ገንዘብ፣ በዝሒ ኣፅዋርን ዜግነቶም ካበይ ምዃኑን ሎሚ እውን ዘይክንፈልጦ ንኽእል።ገሊኦም ኣባላት ቦኮ ሓራም ኣብ ናይ ISIS ካፕም ሰልጢኖም ዝተመልሱ ግን ኣለው እዮም’’ይብሉ።
ፕሬዝዳንት ጆናታን ዝቕፅል 28 መጋቢት ኣብ ዝካየድ ንሕንሕ ዝተመልኦ ምርጫ ዳግም ክምረፁ ይወዳደሩ ኣለው።ቀንዲ ተነሓናሒኦም ንAll Progressives Congress party ብምውካል ዝወዳደሩ ናይ ቀደም ወታደራዊ ገዛኢ ሙሓማዱ ቡሃሪ እዮም።ኣብ መፋርቕ ወርሒ ለካቲት ክካይድ ዝነበሮ ምርጫ ተናዊሑ እዩ።ወታደራት ናይጀሪያ ምስ ወታደራት ቻድ፣ካሜሩንን ኒጀርን ብምትሕብባር ንቦኮ ሓራም ካብ ገሊአን ከተማታት ደፊኦምዎ እዮም።
ናይ ወፃኢ ወታደራት ናብ ውሽጢ ግዝኣት ናይጀሪያ ኣትዮም ንቦኮ ሓራም ንኽደፍኡ ኣይፍቀደሎምን ምስ በሉ እንተኾነ ግን ወታደራት ናይጀሪያ ንኣጠቓቕማ ዝወነኑዎ ሓድሽ ኣፅዋር ዘስልጥኑ ናይ ወፃኢ ቴክሊሻናት ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ከምዝርከቡ ሓቢሮም እቶም ፕሬዝዳንት።
ኣብቲ ስልጠና ክልተ ኩባኒያታት ይሳተፉ ከምዘለው ብምሕባር ዜግነትን በዝሕን እቶም ኣሰልጠንቲ ግን ንምግላፅ ፍቓደኛ ኣይኮኑን።ቀዳማይ ዘመን ስልጣኖም ብናይ ቦኮ ሓራም ናዕቢ እዩ ዝግለፅ ንዝብል ኣይተቐበሉዎን።
ብዙሓት ሃገራት ይሳተፋሉ ዘለዋ መጥቓዕቲ ኣብ ዝቐፀለሉ እዋን ፕሬዝዳንት ጆናታን ሰሜናዊ ምብራቕ ክፍለግዝኣታት ዮብን ኣዳማዋን ኣብ መፋርቕ ዝቕፅል ሰሙን ካብ ቦኮ ሓራም ነፃ ክኾና እየን ክብሉ ተንቢዮም።እቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ውግእ ዝጀመረሉ ክፍለግዝኣት ቦሮኖ እውን ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ ሰሙናት ካብቲ ጉጅለ ነፃ ክትኸውን እያ ኢሎም ኣለው።
ቦኮ ሓራም ንናይ ዕዳጋ መደብራትን ኣብያተ ትንህርትን ብቦምብ ምጥቕዑ ክቕፅል ትፅብት ይግብሩ እቶም ፕሬዝዳንት።ስትራተጂ መንግስቶም ስራሕቲ ስለያ ብምምሕያሽ ከም ናይ ነዊሕ እዋን ስትራተጂ ነቲ ጉጅለ ንምጥፋእ ዕድላት ስራሕን ትምህርትን ከምዘመሓይሽ ሓቢሮም።
ትርጉም ተቃውሞ ብሓሳብ ምጽራር ምንጽጻግ ወይ ብሓይሊ ምብልላዕ….ወዘተ የስምዕ። ከም ኣምር ብሓሳብ ኮነ ግብሪ ብዙሕ ከም ናይ ሜላ ዝርዝር ተርእዮታት ዝሓዘ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ተቃውሞ ኣብ ፖሊቲካ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ስነ ሓሳብ መደብ ዕዮታት ፖሊሲታት ዝውንኑ ፖሊቲካዊ ምትእኽኻባት ውሱን ቦታን ግዜን ዝሕዝ ምንጽጻግ ምቅብባልን ኮይኑ ባህርያዊ ተርእዮ ኢዩ። ገደብ ዘይብሉ ናይ ሓሳብ ኮነ ግብሪ ፍልልይ ክረአ ግን ዘይንቡር ውጽኢቱ ሃልኪ ኢዩ። ወዲ ሰብ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያዊ ሂወቱ ፍልልያት ክህልዎ ተፈጥራዊ ሕጊ ኢዩ። ምስ ኩሉ ፍልልያቱ ግን እንተስ ኣብ ክሊ ፍጹም ሓድነት ወይ ኣብ ክሊ ብዙሕነት ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ኢዩ ዝሕተት። መለኽቲ ስርዓታት ነዚ ወዲ ሰብ ብኣፈጣጥሩኡ ግድን ሓቢሩ ክሰርሕ ንዘለዎ ተደላይነት ረጊጾም ኩሉ ነገር ንሕና ባዕልና ስለዝብሉ ኢዮም መለኽቲ ጨቆንቲ…..ወዘተ ተባሂሎም ኣብ ሂወት ወዲ ኣስጋእትን ንጹጋትን ኮይኖም ከም ውጽኢቱ ድማ ተጻራሪኦም ተቃዋሚኦም ህያው ኮይኑ ዝረአ። ብዘይካዚ ኣነ በይነይ ዝብል መርሆ ካልእ ንመለኽቲ ስዓታት ዘኽስስን ተቃዋሚኦምን ናይ ምዃን ፖሊቲካዊ ምኽንያትን የለን። ኩሉ ንመላኺ ስርዓት ዝቃወም ሓይሊ ነቲ ከም መትከልን መርሆን መላኺ ስርዓት ብሓባር ናይ ምስራሕ ኣምር ብግብሪ ተቀቢሉ ክሰርሕን ከፍርን ክሳብ ዘይከኣለ ግን ክንዮቲ ክቃወሞ ዝርከብ መላኺ ስርዓት ፍታሕ ናይ ምዃን ምናልባትነት ብህዝቢ ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝቅመጥ። ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ተመኩሮ ደምበ ተቃውሞ ኤርትራ ክሳብ ዚ እዋን በዂሩ ይርከብ። ምኽንያቱ ድማ ንፍቶ ንጽላእ ማዕረቲ ኣብ ሃገርዝብናን ሓደጋ ሓላፍነት ዘይምስካም ኢዩ። ሎሚ ውድብ ኣሎኒ ብማለት ዘይትግበር ፕሮፓጋንዳዊ ትንተናታት እናሃብካ በበይንኻ ንቅድሚት ክትፍንጽግ ምፍታን ኤርትራዊ ጽቡቅ ጌሩ ዝተማህረሉ ፖሊቲካዊ ሃልኪ ጥራይ ኢዩ። ደረትን ፍታሕን ዘይብሉ መዋእሉ ዝነብር ፖሊቲካዊ ፍልልይ ብዘይካ ኣብ ኤርትራዊ ፖሊትካዊ ተመኩሮ ተራኢዩ ኣይፈልጥን። ክረአ ዝርከብ ፈተነታት ሓድነት እንተኾነውን ኣድማዕነቱ ገና ኣብ ምልክት ሕቶ ኢዩ ዝርከብ። ስምረት ፖሊቲካዊ ሓይልታት ሃገርና ንኩሉ ኣብ ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዝኣምን ውድብ ሰልፊ ምንቅስቃሳት ይኣክል…..ወዘተ ዝሓቘፈ ሓባራዊ ጽላል ክኸውን ይግባእ። ንሓድነት ዓጊቱ ዘሎ ከምቲ ሰይጣን ኣብ ዝርዝር ኢዩ ዝርከብ ዝበሃል ምስላ እንተኾይኑ ካብ ኩለን ሓይልታት ደምበ ተቃውሞ ንዝቆመ ባይቶ ካብ ኩለን ውድባት ነጻ ዝኾነ ፖሊቲካዊ ጸጊዕነት ዘይብሉ ባእታ ይምረሓዮ። ክንዮ ዚ ገደብ ኣልቦ ጻዕርን መዝሙርን ሓድነት ግብሪ ዘይብሉ ቃና ኮይኑ ከይተርፍ ዘየስግእ ኣይኮነን።
የለውጥ ውርጃ፣ የዘመናዊነት መጨናገፍ፣ የህዝባዊ ኃይል (ድምጽ) ተጽኖ ፈጣሪነት መኮላሸት፣…ድግግሞሻዊ የታሪክ አዙሪት አምሳያ የሆነችው ኢትዮጵያ፤ በተከታታይ ትውልዶች የደም ጎርፍ እየተንሳፈፈች እዚህ ደርሳለች።
የአገር ግንባታ ሲሚንቶ ውሉ አልይዝ ብሎ ንቃቃት በዝቶበት የታሪክ ፈተናዋን መሻገር የተሳናት ኢትዮጵያ፤ በውስጣዊ ቅራኔ እንደተናጠች፣ ቅራኔዎቹ በተከታታይ ትውልዶች የደም ጎርፍ ከቶም እየተባባሱ የማህበራዊ ትስስሮሽ ነባር ህሊናዎች እየተናጉ፣ ዘውጋዊ መስመሮች በስታሊናዊ “ዕይታ” የልዩነት መስመሮች እየጎሉ፣ የህዝብ ለህዝብ ግንኙነቶች እየሻከሩ፣ ደም መቃባቱ እየበዛ በመሄዱ አገሪቱ ወደመፍረስ ጠርዝ በመገፋት ሂደት ላይ ትገኛለች። ከየትኛውም ጊዜ በከፋ መልኩ የርስ በርስ መጠራጠርና አለመተማመን ከፖለቲካ አደባባዩ ተሻግሮ በየግለሰቡ ጓዳ ገብቷል። በደብተራ ፖለቲካ ስትታመስ የኖረች አገር በ“ስብከተ-ተሐድሶ ፖለቲካ” ላዩን ያሳመረች ቢመስልም የታሪክ እባጮች እያመረቀዙ ውስጧ ተቦርቡሯል፤ መቅኗም ፈሷል። ከመጋረጃው ጀርባ ዛሬም በዞረ ድምር ፖለቲካ መታመሳችን እንደቀጠለ ነው። “ፖለቲካ ሲያረጅ ታሪክ ይሆናል” የሚለው የማህበራዊ ሳይንስ ምሁራን ትንተና እውነትነት ቢኖረውም፣ ታሪክ የፖለቲካችን አንኳር ጉዳይ ከመሆን አላመለጠም። ፖለቲካችን በአዙሪት ለመታጀቡ አንዱና ዋናው ምክንያት የታሪክ ፈተናችንን ካለማለፋችን ጋር ቀጥተኛ ተዛምዶ ያለው ይመስለኛል።
የግማሽ ክፍለ-ዘመን ዋይታዎቻችን የታሪክን ሟችነት ሳይሆን አሁናዊነትን (ዛሬነትን) የሚያስረግጡ ናቸው። የቅርብ ዓመታቱን ግጭቶችና ግዙፍ መፈናቀሎችን ጨምሮ የዘመናት ውስጣዊ ግጭቶቻችን ማጠንጠኛዎች ታሪክን የተንተራሱ ቅራኔዎች መሆናቸውን ስናስተውል ዛሬም የታሪክ ፈተና ላይ እንደተቀረቀርን ለመቅረታችን ህያው ማሳያ ነው።
ስለ1966ቱ የኢትዮጵያ አብዮትና የአብዮቱ መሪ ተዋናይ ስለነበረው ያ-ትውልድ በየፈርጁና የኃይል አሰላለፉ ብዙ ብዙ ተብሏል። ለአብዮቱ መፈጠርና ስለትውልዱ ሥር-ነቀልተኝነት ባህሪያትም እንደፀሐፍቱ የፖለቲካ ዝንባሌና የጀርባ መደብ የዕይታ ልዮነቶች ቢኖሩም፤ስለጉዳዮ ትንታኔዎች ከየአቅጣጫዎች ተሰጥተዋል። ለኢትዮጵያ አብዮት መፈንዳትና ለትውልዱ ሥር-ነቀልተኝነት ባህሪያት ይህን ተከትሎ አገሪቱ ለገባችበት የአዙሪት ፖለቲካ የቅድመ-አብዮት ታሪካችን ጉልህ ድርሻ አለው። በዚህ አግባብ፣ ጠቅለል ባለመልኩ ኢትዮጵያን የታሪክ ፈተና ላይ የጣሏትን ሂደቶች በሁለት መነሻ ምክንያቶች ማስቀመጥ የሚቻል ይመስለኛል።
አንደኛ፡- የግዛት አንድነት ምስረታውና የአገር ግንባታ ሂደቱ ያስከተላቸው ለውጦችና ቅራኔዎች በማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲዎች ሳይታረቁና ሂደቶቹ በሚፈለገዉ ፍጥነት ቀጣይነት አለማሳየታቸው፤ በተለይም ከአድዋ ድል በኋላ የአገሪቱ ሁነኛ መሐንዲስ የሆነው ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ከነበሳል አመራሩ የአንድ ትውልድ (ሃያ አመት) ቆይታ አለማሳየቱ፣ የምኒልክን የአልጋ ቁራኛ መሆን ተከትሎ ለአጭር ጊዜም ቢሆን አገሪቱ በሦስት ማዕዘን ፖለቲካ መታመሷ (ንግሥት ጣይቱ Vs ራስ ሚካኤል Vs ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ በየራሳቸው ቡድን ፍትጊያ ውስጥ መግባታቸውን ያስታውሷል) ይሄው ትርምስ የአገር ግንባታና ማዘመን ሂደቱ ላይ ቀጣይ ተጽዕኖ ማሳደሩ፤ ይህን ተከትሎ የልጅ እያሱ ዘመነ-መንግሥት፣ በእንቆቅልሽ የተሞላ መሆኑ፤ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ አለኝታን ለማጠናከር የሞከረበት አካሄድ፣ በተለይም የኢትዮጵያን የዳር አካባቢዎች በማህበራዊ ግንኙነት ወደመሀል አገር ለመቀላቀል የተጓዘበት መንገድ በውስጠ ተቃርኖ ቀጣይነት ማጣቱ፤
ቀጥሎም ዘውዲቱን ንግሥተ ነገሥት፣ ተፈሪን አልጋ ወራሽ ያደረገው የፖለቲካ ለውጥ ትኩረቱ የግዛት አንድነት ምስረታውና የአገር ግንባታ ሂደቱ ያስከተላቸውን ለውጦችና ቅራኔዎች በማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲዎች የሚያስታርቅ ሳይሆን የተፈሪን ፍጹማዊ የሥልጣን ጎዳና የሚጠርግ ሆኖ መገኘቱ ከአርባ ዓመት በኃላ ለመጣው ያ-ትውልድ ታሪክን እያጣቀሰ፣ የማህበረ-ኢኮኖሚ ተጠቃሚነትን መሪ አጀንዳው አድርጎ ዘውዳዊ ሥርዓቱን እንዲንጠው ገፊ ምክንያት ሆኖታል።
ሁለተኛ፡- ከአገር ግንባታ ሂደቶች ጋር ተጣምሮ አትዮጵያን የማዘመኑ ሂደት በተለይም በትምህርቱ መስክ ነባሩን በማበስበስ እንጅ አዲሱን ከነባሩ (አገር በቀሉ) ጋር በማስማማት ማለምለም አለመቻሉ፤ ከአገሪቱ ታሪክ ጋር መታረቅ የማይችል ሥር-ነቀልተኛ (ያ) ትውልድ እንዲፈጠር በር ከፍቷል። በዚህ ረገድ በተለየ መልኩ በድህረ-ጣሊያን ወረራ በስፋት ወደአገር ውስጥ ያስገባነው የባህር ማዶ ሥርዕተ-ትምህርት (Imported Curriculum) ትውልዳዊ ግጭቱን አስከፊ አድርጎታል። በርስ በርስ ጦርነትና የውስጥ ሽኩቻ የታሪክ ፈተናዋን መሻገር አቅቷት ያልተሟላችው (ተሰርታ ያላለቀች) አገር፤ በትምህርት ሥም ዘመናዊነትን ከነአሰስ ገሰሱ መቀበል ስትጀምር፣ የባህል መነጠሉና ከነባራዊው አውድ የማፈንገጡ ነገር እየበዛ፣ ከአዳሽ ምሁርነት ይልቅ ለሥር-ነቀልተኝነት አንገቱን የሚሰጥ ትውልድ ወደፊት መስመር ወጣ።
የሥር-ነቀልተኝነት ንቅናቄው ባለቤትና ተዋናይ መሠረቱ በጣም የጠበበ ቢሆንም የአገሪቱን ተሰርታ አለማለቅና የቅራኔዎችን አለመለዘብ ተከትሎ ንቃቃቱ በማየሉ መሠረተ ጠባቡ የትውልዱ ተዋናይ ራሱን ለእንግዳ ብሔራዊ ግብ እንዲያጭ የልብ ልብ ተሰማው። “መሬት ላራሹ”፣ “የኃይማኖት ነፃነት”፣ “የቋንቋና የባህል እኩልነት”፣ … ወዘተ ህዝባዊ ጥያቄዎች አገሪቱንም ሆነ ያን ዘመን የሚመጥኑ አጀንዳዎች ነበሩ። ችግሩ የነበረው፣ በደፋር እርግጠኝነት የሚታበየው ያ-ትውልድ ቆዳውን ዘልቆ ባልገባው በጥራዝ ነጠቅ ማርክሳዊ ርዕዮተ ዓለም እየተመራ፣ ያለበትን ህብረተሰብ ከምዕራቡ ጋር እያነፃፀረ መብከንከኑና በችኩል ግንፍልተኝነት ባህሪው ያልተሟላ ቢሆንም መጠገን ይችል የነበረውን የአገሪቱን የተዋረሰ ማህበራዊ ህሊና ማናጋቱና ቅጥ ያጣ ሥር-ነቀላዊነቱ ላይ ነው። ማርክሳዊ ሌኒናዊ ርዕዮት የአስተሳሰብ ዘይቤ መሆኑ ቀርቶ የእምነት ያህል የአስተሳሰብ ልዕልና በያዘበት በዚያ ዘመን፣ መፈክር የንድፈ ሐሳብ ቦታን ከመያዙም ባለፈ የትውልዱ ፉክክር ከግራም በላይ የበለጠ ግራ ለመሆን እንደነበር የትውልዱ የታሪክ ድርሳናት ህያው ማስረጃዎች ናቸው። ዛሬም ድረስ ያለንበትን ፖለቲካዊ ሁኔታ ቅርጽ የሰጠውና በተቃርኖ የተሞላውን አብዮት ያዋለደው ያ-ትውልድ የታሪክ ፈተናችን ውጤት አልነበረም ማለት ይቻል ይሆን?!
የታሪክ ፈተናችን ውጤት የሆነው አብዮት ከሰጠን ነገር በላይ ያጎደለብን ነገር በዛ ለማለት ባልደፍርም የድህረ-አብዮት ፖለቲካዊ ተላምዷችን ግን በደም ግብር የታጀበ እንዲሆን አድርጎታል። የነገሥታቱ “መለኮታዊ” ሥልጣን ያበቃበት፣ ዘመናዊና ምድራዊ ፖለቲካ የተጀመረበት አግባብ መጠፋፋትን መታያው በማድረጉ ዛሬም ድረስ የፖለቲካ ትርጉሙ “ለሥልጣን ደም መፋሰስ” በሚል የትርጉም ማዕቀፍ እንዲጠቃለለል ግድ ያለው ይመስላል።
ከዚህ በላይ በወፍ በረር ቅኝት ለመጠቃቀስ የሞከርኳቸው ነጥቦች በቀጣይ ለምዳስሰው መጽሐፍ ሁነኛ መንደርደሪያ ይሆናል በሚል እምነት ነው። መጠፋፋትን ባህሉ ካደረገው ያ-ትውልድ የተገኘው (ጋሽ) ያሬድ ጥበቡ (ጀቤሳ) “ወጥቼ አልወጣሁም” የሚል ርዕስ በሰጠው መጽሐፍ፤ እነሆ “የሩብ ክፍለ ዘመን ዋይታዎች” ቢለንም፤ ለእኔ ግን በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ከክላሽ እስከ ብዕር ድረስ ያሳለፈውን፣ የሆነውንና የኖረውን ሙሉ ትዝታውን የሳለልን ሥራው በመሆኑ ለመጽሐፍ ዳሰሳየ “ያሬዳዊ ትዝታ፤ ከክላሽ እስከ ብዕር” የሚል ርዕስ ሰጥቼዋለሁ። ያሬድም ሆነ (ያ) ትውልዱ የታሪካችን ፈተና ውጤት ናቸው። በተጓዙበት የትግል መስመር ሁሉ ሥር-ነቀላዊ ረብሸኝነት ባህሪ-ድርጊት ከመፍጠራቸው ውጭ የአገሪቱ የታሪክ አቅጣጫ በዚህ መልክ እንዲሆን የመጀመሪያ መዛነፍ (ከአገር ግንባታው ጋር በተያያዘ የማህበረ-ኢኮኖሚያዊ አስታራቂ ፖሊሲዎች በሚፈለገው መልኩ ገቢር አለመሆን) ታይቶበታልና ክስተቱ ከሰብዓዊ ፍቃድና አድራጎት ብቻ ሳይሆን በከፊል መዋቅራዊ ጉዳይም አለበት ባይ ነኝ እያልኩ ወደ ያሬዳዊ ትዝታ ልሻገር።
መጽሐፉ፣ በይዘት ደረጃ ጸሐፊው ከተማሪዎች ንቅናቄ ጀምሮ በኢትዮጵያ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ላይ የነበረውን የትግል ተሳትፎና የድህረ-ደርግ ፖለቲካዊ ለውጦችንና እንቅስቃሴዎችን መነሻ ባደረጉ ጉዳዩች ላይ በተለያየ አቀራረብ ትንታኔዎችንና የግል ምልከታዎቹን በመጽሐፍ ደረጃ አሰናስሎ ያቀረበበት ሥራ ነው። በሦስት ክፍልና በሦስት አባሪ ጽሑፎች የተቀነበበው ይሄው መጽሃፍ፤ በክፍል አንድ፣ አስራ ሁለት ፖለቲካዊ መጣጥፎች ደርዝ ባለው ትንታኔዊ አቀራረብ ተሰንደዋል። የፖለቲካዊ መጣጥፎች አሰዳደር (አቀማመጥ) የድህረ-ደርግን ፖለቲካዊ ለውጦችና እንቅስቃሴዎች ተከትሎ ጽሁፎቹ እንደተፃፉበት የጊዜ ቅደም ተከተል እንዲቀመጡ ተደርጓል። ጸሐፊው በግሩም ትንታኔ ከታጀበው “ከደደቢት በረሃ እስከ ምኒልክ ቤተ-መንግሥት” የሚል ርዕስ ከሰጠው ቀዳሚው የፖለቲካ መጣጥፍ እስከ “ወልቃይት፣ ጠገዴ እና ጠለምት፤ በአይኔ ካየሁትና ከታዘብኩት” እስከሚለው ፖለቲካዊ መጣጥፍ ድረስ ባካተታቸው ጽሁፎች፣ በምልሰት ወደተማሪዎች እንቅስቃሴ፣ ወደትግራይ አሲምባ፣ ወደጎንደር ወልቃይት ጠገዴ፣ ከዚያም መልሶ ወደቆላ ተምቤን ተክራርዋ፣ ኤርትራ፣ መልሶ መላልሶ ስለመሐል አገር ፖለቲካ፣ አሻግሮ ሱዳንና ግብጽ እንዲሁም የሰሜን አሜሪካ የፈላሻ (ዲያስፖራ) ፖለቲካን እንደየዘመኑ ትኩሳትን ፖለቲካዊ አውድ ከክላሽ እስከ ብዕር ድረስ ያለፈበትን ያሬዳዊ ትዝታውን አጋርቶናል።
ክፍል ሁለት ላይ ጸሐፊው ባሳለፍነው ሩብ ክፍል ዘመን ውስጥ በተለያዩ ጊዜያት ከነፃው ፕሬስ ውጤቶች ጋር ያደረጋቸውን ቃለ-ምልልሶች፣ ከክፍል አንድ ፖለቲካዊ መጣጥፎች ጋር እንዲመጋገቡ በሚያስችል አቀራረብ የተመረጡ ቃለ-ምልልሶች ተካተውበታል። እዚህኛው ክፍል ላይ፣ በጋዜጠኞች የጥያቄ ፍላጎትና የቃለ-መጠይቅ ቦታ (space) የተቀነበቡ ምላሾች የመጽሐፉ አካል መሆናቸው የ“እንዴትነት” ጥያቄ ቢያስነሳም ቅሉ፣ የጸሐፊውን የአርባ ዓመት የፖለቲካ ተሳትፎ (ከክላሽ እስከ ብዕር) በያሬዳዊ ትዝታ አንባቢ የሚረዳበትን ዕድል አቀራረቡ ፈጥሯል። በተለይም ኢህዴን/ብአዴን ከምስረታው ጀምሮ ከህወሓት ጋር የነበረውን የድርጅታዊ ነፃነት መተጋገልና እጦት፣ ስለጸሐፊው የበረሃ የኢህዴን ጓዶች (ታምራት ላይኔ፣ በረከት ስምዖን፣ አዲሱ ለገሰ፣ ታደሠ ጥንቅሹ፣…) ተለዋዋጭ የፖለቲካ ስብዕና “ከፈረሱ አፍ” ለመረዳት ጠቃሚ መረጃዎች ተካተውበታል።
በሦስተኛው የመጽሐፉ ክፍል፤ በታሪክ፣ በታሪካዊ ልቦለድና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ በሚያተኩሩ አምስት መጽሐፍት ላይ ጸሐፊው በተለያየ ጊዜ ያደረጋቸውን የመጽሐፍት ዳሰሳዎች አካቷቸዋል። ጸሐፊው በተለያዩ ጊዜያት የሰራቸውን የመጽሐፍት ዳሰሳዎች በመጽሐፉ ውስጥ እንዲካተቱ ማድረጉ “በጉዳዮቹ ላይ ያለውን ግንዛቤና ዕይታዎቹን ለአንባቢያን አጋራ” ካልተባለ በስተቀር የ“ተገቢነት” ጥያቄ ሊነሳ የሚችልበት ሁኔታ ያለ ይመስላል። እዚህ ላይ ጉዳዩን በሁለት አንጓ መመልከት ይቻል ይሆናል።
በአንድ በኩል፣ በኢትዮጵያ የህትመት ልማድ የመጽሐፍ ዳሰሳዎች፣ የመጽሐፍ አካል የመሆናቸው ተሞክሮ እምብዛም ከመሆኑ አኳያ የ‹ተገቢነት› ጥያቄው መነሳቱ ተገቢ ነው ሊባል ይችላል። በሌላኛው ጫፍ ደግሞ በመጽሐፉ ውስጥ እንዲካተቱ የተደረጉት የመጽሐፍ ዳሰሳ የተሰራባቸው መጽሐፍት፤ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ትልልቅ የታሪክ ምዕራፍን ያካለሉ ናቸው (የመኢሶኑን አንዳርጋቸው አሰግድ “በአጭር የተቀጨ ረጅም ጉዞ”፣ የበለሳውን ንቅናቄ ተከትሎ ከኢህአፓ ያፈነገጠውን የኢህዴን/ብአዴኑን በረከት ስምዖን “የሁለት ምርጫዎች ወግ”፣የኢህአፓዋን ቆንጅት ብርሃንን ታሪካዊ የልቦለድ ስራ “ምርኮኛ”፣ የህይወት ተፈራን “ማማ በሰማይ”፣ የክቡር አምባሳደር ዘውዴ ረታን “የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ መንግሥት” ላይ የመጽሐፍት ዳሰሳው ያተኩራል) አንባቢ ከመጽሐፍት ዳሰሳዎቹ ተነስቶ (መጽሐፍቱን ማንበብ እንደተጠበቀ ሆኖ) የታሪክ አቅጣጫችንን ከአሁናዊ የፖለቲካ ትኩሳታችን ጋር በትይዮ እንዲፈትሽ ወትዋች የሆነ አቀራረብ መኖሩ ዳሰሳዎቹ ‹እንኳንም ተካተቱ› ሳያስብል አይቀርም።
በመጽሐፉ ውስጥ ከኢህአፓ እስከ ኢህዴን ድረስ ያሬድን ፍለጋ በትዝታው ስንሳፈፍ በስፋት ለዛ ባላቸው ቃለ-መጠይቆቹና ከታሪክ ለመማር ከሚያነቃቁ የመጽሐፍ ዳሰሳዎቹ ውስጥ እንጅ በፖለቲካዊ መጣጥፎቹ ከመጠነኛ ምልሰተ ኢህአፓ እና ኢህዴናዊ የትግል ተሳትፎዎቹን ከመጠቃቀስ በመለስ በአመዛኙ በድህረ-ደርግ የለውጥ ሂደቶች የታዩ አገራዊ የፖለቲካ ችግሮችን፣ ያመለጡንን ዕድሎች፣ ቀጣይ የፖለቲካችንን ተግዳሮቶች (ተጠባቂ ክስተቶች) ቅጥ ካጣውና አይን ካወጣው የህወሓት የዘረኝነት ልክፍት ጋር እያጣቀሰ ፖለቲካዊ ትንታኔዎቹን አቅርቦልናል።
የያሬድ “ጣፋጭ የትግል ምዕራፍ” የሚጀምረው በቀዳሚነት በ“ጥናት ክበብ” (“አብዮት” በተሰኘ ፀረ-ዘውድ ህቡዕ ቡድን) ለጥቆ በኢህአፓ የከተማ ትግል ላይ ሲሆን፤ ሰፋ ያለውና የአስር ዓመት የገጠር የትግል ታሪኩ ግን የትውልድ ከተማውን ሸገር ለቆ ከወጣ ከጥር 1969 ዓ.ም ጀምሮ ነው። ከታሪክ እንደምንረዳው ይህ ወቅት የቀለም ሽብር በግራ ቀኝ ኃይሉ የተፋፋመበት ዘመን ነበር። ያሬድ አዲስ አበባን ለቆ በወጣበት ዘመን መጨረሻ ወራት ደግሞ መኢሶን ከደርግ ጋር የነበረውን ትብብር በመበላት የታሪክ ምዕራፍ ወደመዘጋቱ ተሻግሯል።አገሪቱ በመጠፋፋት ፖለቲካ ትርምስ ላይ ነበረች። በኢህአፓ በኩል በማዕከላዊ ኮሚቴ ደረጃ የፓርቲውን መስመር የሚቃወሙ “አንጀኞች” ቀደም ብለው እንደተነሱ የሚታወስ ነው። ዋነኛ መከራከሪያቸውም “የከተማ የትጥቅ ትግል ማድረግ የለብንም፤ ሁሉንም ኃይላችን ወደገጠር ማዞር አለብን” የሚል ነበር። ይህ በ1969ዓ.ም መግቢያ ላይ ማዕከላዊ ኮሚቴ ውስጥ የተነሳው ልዩነት በመጠኑም ቢሆን ወደአባላት መስፋፋት ጀምሮ የነበረ መሆኑ ይታወቃል። ፓርቲውም ይህን ልዩነት ያነሱ አባላቱን እያደነ የመፍጀት ውሳኔ ውስጥ ሲገባ የኢህአፓ የመስመር ስህተት በቀጣዩ ጊዜያት ከፖለቲካ ኃይሉ አልፎ ወደ አህአሠ ሊዛመት ችሏል። ወደኢህአሠ የተዛመተው ችግር ከፓርቲው ታክቲክና ስትራቴጅ መዛባት ጋር የተያያዙ ጉዳዮች ላይ ያተኮሩ ነበሩ። ያሬድ አሲምባ ከደረሰ ሁለት ወር ባልሞላው ጊዜ ውስጥ በሠራዊቱ ውስጥ የእርማት እንቅስቃሴ እንደተጀመረና የሂደቱም ግንባር ቀደም ታሳተፊ እንደነበር ከመጽሐፉ እንረዳለን።
በአመራሩ ክፍፍልና በደርጉ መንግሥታዊ ፍጅት የተነሳ የከተማ የፖለቲካ ሥራውንና ድርጅታዊ ጥንካሬውን እያጣ የሄደው ኢህአፓ፣ የእርማት ንቅናቄው መደምደሚያዎቹን ባማሩ ቃላት ቢጽፋቸውም ወደመሬት ማውረድ ግን ተሳነው።የከተማ-ገጠር ትስስሩና መረጃ ልውውጡ የላላ ሆነ፤ ሠራዊቱንም በቅጡ የሚገነባው አመራር ጠፋ። ይሄኔ ነበር ያሬድ “ታጋዩ በደርግ ጥይት በመውደቅ ከሚያገኘው ድል ይልቅ የትግል ድርጅቱን ለማረቅ የሚከፍለው መስዋዕትነት የበለጠ ክቡር መሆኑን” ለጓዶቹ መቀስቀስ የጀመረው። የያሬድ ተጋፋጭነት ባህሪ በ“ጥናት ክበብ” ጊዜ አዲስ አበባ ላይ “ቀባች” (የቀይ ባንዲራ ቡድን) ያስባለውን ያህል፣ ጎንደር-ጠለምት ላይ “ዳግማይ አንጀኛ” በሚል ያስወጋኛል ሳይል አመራሩን ተጋፈጠው። የድርጅቱ አለመታረም በቀጣይ ጊዜያት “የበለሳውን ንቅናቄ” እንዲቀላቀል ገፊ-ምክንያት የሆነው ይመስላል። ያሬድ “አናርኪስት” ብለው አስፓልት ላይ ሊዘርሩት ከሚሹ “አብዮት ጠባቂዎች” አምልጦ በሚያምነው ግን “ታርመህ አታግለኝ” ባለው ኢህአፓ እጅ ላይ እንዳይወድቅ የቅርብ ጓዶቹ “ሳያጠፉህ ጥፋ” ቢሉትም የያኔው ኮሚሳር መሪ በእጄ አላለም ነበር። የያሬድ ተጋፋጭ ባህሪ ባህር ማዶ ተሻግሮም የለቀቀው አይመስልም። “የቦይ ኮት” ፖለቲካ ቁም ስቅል በሚያሳይበት አገረ-አሜሪካ እየኖረ፣ ኢህአፓን ግልብጥ ሰቅሎ በሂስ ለመግረፍ ፍርሃት የለበትም። በመጽሐፉ ውስጥ “የአመጽን አዙሪት ለመስበር” (79-99) የሚለውን ፖለቲካዊ መጣጥፍ ሳነብ የገባኝ ነገር፣ ያሬድ ‹ለፈላሻ ፖለቲካ ልክ ልኩን ንገረው› ባይ እንደሆነ ነው። ሰሚ ቢገኝ “ስሜታችን ሳይሆን ህሊናችን የገፋንን ማድረግ ተገቢ ነው” ሲል ምክረ-ሃሳቡን ያካፍለናል። በትላንቱና በዛሬው ያሬድ መካከል ያለው ልዩነት የክላሽና የብዕር መሆኑ ነው እንጅ ምክንያታዊነት የሚጎድለው ሆኖ አላገኘሁትም። ኃላፊነት በጎደለው ወሼቤነት ይላጉ የነበሩት የኢህአፓ አመራሮች ዛሬ እንኳ የመቃብራቸው አፋፍ ላይ ሆነው ይህን መሰል ያሬዳዊ አስተያየቶች ለመቀበል በራቸው ዝግ ነው። ንዴትና ቀቢጸ ተስፋ የተቀላቀለበት ጩኸት ሳይሆን ሁሉም የየራሱን ልክፍትና ህመም እንዲሁም የትግል ልምድ ተሞክሮውን ከአሁናዊው ፖለቲካ ጋር አሰናስሎ እንዲህ እንደያሬድ ትዝታውን ለትውልድ ቢያጋራ፤ አንድም የትውልዱ ታሪክ ይደልባል ሌላም ጥፋቱ እንዳይደገም መማሪያ ይሆናል። ከሁሉ በላይ ደግሞ ከታሪክ ፈተናችን ለማለፍ ብሎም ከታሪካችን ጋር ለመታረቅ ዕድል ይሰጠናል።
የሆነው ሆኖ አስር ዓመት የዘለቀው የያሬድ የገጠር ላይ የሽምቅ ውጊያ ተሳትፎና የአመራር ሚና፤ በቀዳሚነት በኢህአፓ አባልነት በትግራይ-አሲምባ፣ በጎንደር-ጠለምት፣ ዋልድባ፣ ቆላ ወገራና ወልቃይት ውስጥ ከፖለቲካ ኮሚሳርነት እስከ ህዝብ አደራጅነት ድረስ ባሉ ቦታዎች ሰርቷል። ‹ኢህአፓ/ሠ ከፋሽስቶች ጋር ብቻ ሳይሆን በውስጡ የሚነሱ ጠላቶችንም እየታገለ ጥራቱን ይጠብቃል› የተባለለት ድርጅት ጊዜው በገፋ ቁጥር ለድርጅታዊ ህመሙ ማስታገሻ መድሃኒት በመጥፋቱ በተለያየ ጊዜ የሰራዊቱ ሴሚናሮች ቢካሄዱም ውይይቶች ሁሉ ፍሬ አልባ ሆነው ቀሩ። ኢህአፓ ከዋና ቤዙ አሲምባ በህወሓት ተገፍቶ ከፊሉ ወደ ኤርትራ፣ ቀሪው ወደጎንደር ክፍለ ሃገር ካፈገፈገ በኋላ በሁለት ዓመት ውስጥ በድርጅቱ ውስጥ ‹ከፍተኛ አለመረጋጋትና የክህደት ሁኔታ› እየበዛ መጣ።በዚህ ጊዜ (1972 ዓ.ም) የጠለምት ሪጅን ሰራዊት ውስጥ ለኢህአፓ አመራር የተቃውሞ ድምጽ በማሰማት ግንባር ቀደም ሚና የነበረው (203) ያሬድ፣ በየሪጅኖች ጊዜያዊ አመራር ለማስመረጥ በተዘጋጀው የልዑክ ቡድን ውስጥ በመካተቱ ከበለሳው ንቅናቄ መሪዎች ከእነ ዳውድ (ጋሻው ከበደ) ጋር ተገናኝቶ ሊወያይ እንደቻለ ይነግረናል። የበለሳው ንቅናቄ መነሻ ልዮነት ‹የኢህአፓ አመራር በፓርቲ አደረጃጀት፣ በሠራዊት ግንባታና በኀብረት ግንባር ምሥረታ መሠረታዊ ጥያቄዎች ላይ ስህተት ፈጽሟል› በሚል ከኢህአፓ ለማፈንገጥ ያኮበኮበ ቡድን ነበር። የበለሳው ንቅናቄ ውርጃ ቢበዛበትም ለኢህዴን መፈጠር የጽንስ ያህል ያገለገለ ቡድን መሆኑ ይታወቃል።
የበለሳው ንቅናቄ አባላት ጠቅልለው ወደትግራይ ሲገቡ ያሬድ በግሉ ከጠለምት ወደትግራይ ተሻግሮ ንቅናቄውን ተቀላቀለ (183፣325) ከዚህ ጊዜ በኋላ ለያሬድ እናት ደርጅቱ ኢህአፓ ትዝታ ሲሆን፤ ኢህዴን ደግሞ ከጓዶቹ ጋር በመሆን ለወራት አምጦ የወለደው ድርጅቱ ሆነ። ከአንድ መቶ አስራ ሁለቱ ታጋዮች በሂደት ሰላሳ ሰባት ብቻ የቀሩት የኢህዴን መስራቾች፤ ለምስረታው ሂደት ቢያንስ ለ10 ሠዓት በየቀኑ ውይይት እየተካሄደ አምስት ወራትን ፈጅቷል (233) ይህም ሆኖ በአንዳንድ አባላቱ (በከፍተኛ አመራሩ) ላይ ጓዳዊ መተማመን ሊደረስ አልቻለም። ታምራት ላይኔና ታደሠ ካሣ ከመለስ ዜናዊ ጋር በድብቅ የሚገናኙበት የሬዲዮ ኮድ እንደነበራቸው (256) ከዓመታት በኋላ እንደደረሰበት ስናነብ ከዛም አልፎ በህወሓት የግዛት ተስፋፊነት አጀንዳ ላይ ተቃውሞ ለማሰማት የኢህዴን አመራሮች ወጥ አቋም አለመያዛቸው ድርጅቱን በፖለቲካ ክንፉ በኩል ቁርጠኝነት ይጎድለው ነበር ለማለት ድፈረት ይሰጠናል። የኢህዴን የታጠቀ ሠራዊት ክንፉ አልሞ ተኳሽ እንደነበር የኢህዴን ማህበራዊ መሰረት የነበሩት የጎንደር-አርማጭሆና የአገው ምድር መሬት ህያው ምስክሮች ናቸው። እነአስማረ ኮበሌው፣ አስጨናቂ፣ ኢዮብ፣ ክበበው፣ ኦስማን አሽኔ፣ አስራደ፣ ዘርጋው፣…የእነ ኃየሎምን፣ ቀለበት ታየና አግኣዚን ያህል ስማቸው ስላልተሸጠ እንጅ በፀረ-ደርግ ትግሉ ዋጋ ያለው አበርክቶ የነበራቸው ወታደራዊ መሪዎች ነበሩ። መስዋዕትነታቸውም በቀላሉ የሚገለጽ አልነበረም። ስለእነዚህ የኢህዴን የሠራዊት ክንፍ መሪዎችና ስላልተዘመረላቸው ሌሎች የሠራዊቱ አባለት ሁለንተናዊ እንቅስቃሴ፣ በአንድም ይሁን በሌላ አጋጣሚ ያሬድ፣ ትዝታውን ሰፋ አድርጎ አጋርቶን ቢሆን መልካም ነበር። ፋይዳው ጀብደኝነት የብቻ መገለጫቸው እንደሆነ አድርገው ለሚያስቡት የህወሓት ሰዎች የመልስ ምት ከመሆኑም ባሻገር ጓዳዊ አደራን ከመወጣት ጋርም የተሳሰረ ነው።
በበዛ ውጣ ውረድ የታጀበው የያሬድ የውስጠ ድርጅታዊ መተጋገል የሰውየውን የማስታወስ ችሎታ ለማድነቅ ግድ በሚል ሁኔታ የጀማሪ ድርጅቱን የፈተና አይነቶችና ወቅቶችን እንዲሁም ወደስደት የተገፋባቸውን ምክንያቶች በትዝብት ያስቃኘናል። “የብአዴን መሪዎች ከህዝብ ጎን ይቆማሉ ማለት ማዘናጋት ነው” በሚል ርዕስ ከአንድ የኢህዴን ነባር ታጋይ ተጽፎ የመጽሐፉ አባሪ የሆነው ጽሁፍ (323) ጨምሮ፣ “የጌታቸው (ያሬድ) ልዩነት” በሚል የተጠቀሱት የልዩነት ነጥቦች (በብሔር ጥያቄ፣ በሶሻል ኢምፔሪያሊዝም ጥያቄዎችና የድርጅቶችን መመዘኛ) በተመለከተ ከህወሓትና ከራሱ ጓዶች የነበረው ልዩነት(208)፣ የኢህዴን ቀጣይ ድርጅታዊ ሚናን በተመለከተ (210)፣ በያሬድና በታምራት ላይኔ መካከል በነበረው የፖለቲካ አቋም ልዮነት በተለይም ታምራት ከድርጅታዊ መርህ ይልቅ የመለስ አድናቂና ተከታይ መሆን (221)፣ በኤርትራ ላይ ያለ የቅኝ ግዛት ጥያቄ ሳይሆን የማጠቃለል/ማዋሃድ (annexation) መሆኑን የሚገልጽ አቋም በያሬድ በኩል መንጸባረቁ (224)፤ ህወሓት ኢህዴንን ከመደገፍ ይልቅ የመረጃ እገታ በመፈጸም ቁጥጥር ላይ በማዘንበሉ የድርጅታዊ ነፃነት ጥያቄን በማንሳት ለስደት የተዳረገው ያሬድ፤ የአድዋው ጊንጥ መለስ ዜናዊን የፖለቲካ ቁማር መመከቻ ብልሃት አልነበረውም (256)። ያሬድ ኢትዮጵያ፣ የፖለቲካ ዓላማ፣ መስዋዕትነት፣ ጓዳዊ ቅንነት፣… ሲል መለስና ጓዶቹ “የትግራይ ሪፐብሊክ” ወይም “የህወሓት የበላይነት የሰፈነባት ኢትዮጵያ” በሚሉ መንታ የፖለቲካ ፕሮግራሞች እየተመሩ፤ ያሬድ ከገዛ ጓዶቹ ጋር የነበረውን የሃሳብ ልዩነት በሴራ ፖለቲካ ተቃርኖውን በማጦዝ “የከበርቴ መንገደኛ” በሚል ፍረጃ ክላሹን አስጥለው ብዕር አስታጠቁት።
ያሬድ ጥበቡ በአፍላነት ዕድሜው ማርክሳዊ ጥናት ባደረገባቸው የጥናት ህዋሶች ከነበረው ነፃነትና ክርክር አንዲሁም ከተጋፋጭ ባህሪው የተነሳ ችግሮችን አይቶ የማለፍ ባህሪ እንደሌለው በዚህ መጽሐፍ መቅድም ጀምሮ በመስመር መሃል ተረድቻለሁ። ይሄ ተሞክሮ ግን “እኛ ብቻ” ባዩን የትግራይ ጠባብ ብሄርተኝነትን በሚያራምዱት በእነመለስ ዜናዊ ዘንድ ተቀባይነት አልነበረውም። “ራስን ለዘረኛ ጥሪ ተገዥ ማድረግ ፈጽሞ ተቀባይነት የለውም” የሚለው ያሬድ፣ ከኢህአፓ እስከ ኢህዴን ድረስ የተጓዘበትን አስር ዓመት የገጠር ትግል ከግራ ቀኝ ርዕዮታዊ የንባብ ተሞክሮ ጋር እያዋዛ አቅርቦልናል። የደጃች ውቤ ሰፈሩ ጆሊ፣ ራሱን ወደ አብዮታዊ ታጋይነት ቀይሮ አስር ዓመት ሙሉ ለኢትዮጵያ አብዮት ጥያቄዎች ምላሽ ከአራት ኃይሎች ጋር ታግሏል። አንደኛ፣ በገሃድ ከምናውቅ ደርግ ጋር ያደረገው ፍልሚያ፤ሁለተኛ ከኢህአፓ አመራሮች ጋር በድርጅቱ ታክቲክና ስትራቴጅያዊ የትግል ስልቶች ዙሪያ ያደረገው የሃሳብ ትግል (ከኢህአፓ ጋር ያደረገው የሃሳብ ትግል በድህረ-ደርግ ጊዜያትም ፓሪስ ላይ ሆነው የጦርነት ነጋሪት ይመቱ የነበሩት እነ እያሱ ዓለማየሁና መርሻ ዮሴፍ ዳግም የትጥቅ ትግል ከማወጃቸው ጋር በተያያዘ የሃሳብ ትግሉ እንዳልቆመ ልብ ይሏል)፤ በሦስተኛ ደረጃ ከህወሓት ጋር በሁለት ሰይፍ ያደረገው ትግል (ህወሓት ወልቃይትን ሲወር በክላሽ፣ ቀጥሎ ደግሞ ህወሓት የበላይነቱን በኢህዴንና በሌሎች የኢትዮጵያ የፖለቲካ ኃይሎች ላይ ለመጫን ሲነሳ በብዕር እንደታገለውና እየታገለው እንዳለ ይሄ መጽሐፍ አስረጅ ምሳሌ ነው)፤ አራተኛው የያሬድ ትግል ከቀድሞ የኢህዴን ጓዶቹ ጋር ከበረሃ እስከ ባህር ማዶ ድረስ የዘለቀ የነቃፊ-ደጋፊ አሰላለፍ ያለው የሃሳብ ትግል ነው።
ሃሳቡን ወደ ኋላ ጥሎ ሳይሆን እንደተሸከመ አትላንቲክን የተሻገረው ያሬድ በሩብ ክፍለ ዘመን ዋይታዎቹ “ወጥቼ አልወጣሁም” ይለናል። “ኢህዴንን የለቀቅኩበት ምክንያት ይህ ነው ብሎ መናገር ያስቸግረኛል። መልቀቄን አላውቅም። ድላቸው ይናፍቀኛል። ነፃነትታቸው ይርበኛል”(234) የሚለን ያሬድ፣ ጓዶቹን የናፈቃቸውን ያህል እነርሱ መናፈቃቸው ቀርቶ ከትዝታ ማህደራቸው ለመኖሩ ያጠራጥራል። እምነት ማጉደል ይሏል ይህ ነው። በድህረ-ደርግ ጊዜያት ራሳቸውን ወደገዥ መደብነት ለመቀየር ያልተቸገሩት የኢህዴን ሰዎች የያሬድን ናፍቆቱንም ሆነ ትዝታውን ሊመልሱለት ፍቃደኛ አይመስሉም። በግንቦት ወር 1979 ዓ.ም ካርቱም ላይ በያሬድ አገላላጽ “በጣም ከሚያምናቸው” ጓዶቹ ከአዲሱ ለገሰና ከበረከት ስምዖን ጋር ሲለያይ፤ እሱ ስደተኛ እነሱ ባለሥልጣን ሆነው ተለያይተው ለመቅረት ሳይሆን “የወያኔን ጠባብ ብሔርተኝነት ለመዋጋት ቃል ኪዳን ተገባብተን፣ የምስጢር መገናኛ የሬድዮ ኮድ ተለዋውጥን ነበር። በአዲሱ የእጅ ጽሁፍ የተለዋወጥነው የሬድዮ መልዕክት መፍቻ ኮድ ዛሬም ከእኔ ጋር አለ” (143) የሚለን ያሬድ፣ ዛሬ ላይ አዲሱም ሆነ በረከት የሬድዮ መልዕክት መፍቻ ኮዱን ወደ ደለበ የስዊስ ባንክ አካውንት አሳድገውታል። ከአሁናዊ ተግባራቸው አኳያ ካርቱም ላይ የተገባቡትን ቃል ኪዳንም ቢሆን ‹አብዮት እንኳን ቃል-ኪዳንን ልጇንም ትበላለች› ብለው የሚተርቡት ይመስላል። ያሬድ ጋር ያለው የሬድዮ መልዕክት መፍቻ ኮድ የያሬዳዊ ትዝታ አካል ነውና ለብዕር ትግሉ ይሄው በዚህ መጽሐፍ በኩል ጥቅም ላይ ውሏል። ያሬድ በጓዶቹ ላይ ለመጨከን ልቡ አልቆርጥ ብሎ ትዝታው ቢያሸንፈውም ተከታዮ ትውልድ እነርሱ ላይ ሰይፉን ከመምዘዝ ግን የሚያቆመው ኃይል አይኖርም። በመጽሐፉ ውስጥ በየገጹ የሚታየው የያሬድ ተማጽኖም ይሄ እንዳይመጣ “ወደቀልባችሁ ተመለሱ” የሚል ቢሆንም ሰሚ አላገኘም።
የኢህአዴግን ነገረ-ፖለቲካ በቅርበት የሚያጠኑ ምሁራን/ፖለቲከኞች ስለድርጅቱ ለመፃፍ በሚያደርጉት ጥረት የድርጅቱ አስኳል ከሆነው ህወሓት ፖለቲካዊ ቁመና ጋር አስተሳስረው ይጀምራሉ። በተመሳሳይ መልኩ በየፈርጁ የቀረቡት የያሬድ ፖለቲካዊ ትንታኔዎች በአመዛኙ ህወሓት ላይ ማተኮራቸው በግል ፍላጎቱ የመነጩ ሳይሆን ከኢህአዴግ ተፈጥሯዊ ባህሪ የመነጨ ሆኖ አናገኘዋለን። ያሬድ ህወሓትንም ሆነ መለስን የተመለከቱ ፖለቲካዊ ትንታኔዎችን ሲሰጥ/ሲጽፍ ለማንበብ የምንገደደው ብርቱ አንባቢ፣ ጥልቅ አሰላሳይና ድንቅ የሥነ-ጽሁፍ ችሎታ ስላለው ብቻ አይደለም። እንደአንጋፋ ፖለቲከኛነቱ ህወሓትንም ሆነ መለስን ከበረሃ ጀምሮ በቅርበት ስለሚያውቃቸው ጭምር ነው። በተግባር የተፈተነ ግንዛቤ ያለው ያሬድ፣ ፖለቲካዊ ትንታኔዎቹ ምልሰት ያላቸው በመሆኑ የፖለቲካውን የከፋ ተለዋዋጭነትና የአመራሮቹን መሰሪ ባህሪ በጊዜ ንጽጽር ለማየት ያስችላል። ትንታኔዎቹ ቅድመና ድህረ-ደርግ የማጣቀሻ (ምልሰት) አቀራረብ ያላቸው በመሆኑ የህወሓትንም ሆነ የመለስን ፖለቲካዊ ስብዕና አበጥሮ ለማስጣት ችሏል። የያሬድ ብዕር የህወሓትን የዘመናት እኩይ ድርጊቶቹን በተመለከተ፤ በተለይም የብሄርተኝነት ቁስል የመንቆር አባዜቸውን (44)፣ ብሄራዊ ቅራኔዎችን በማጎን ለጠባብ ብሄርተኝነቱ መገንቢያ መጠቀማቸውን (45፣55)፣ ቅራኔውን የበየኑበት እምነትና ዴሞክራሲያዊ እኩልነትን ተቀብሎ በኢትዮጵያ ውስጥ አብሮ መኖር ይቻላል በሚሉበት እምነት መካከል ያልረጋ መንፈስ ይፈታተናቸው (62) እንደነበር፣ ኢህአዴግ የትግራይ ብሔርተኝነት ጥቅምና ፍርሃቶች ማስታገሻ የጎማ ማህተም መሆኑን (73)፣ ከብዙሃኑ ነጥቆ የትግራይ ጥቅም አስጠባቂነቱን (109)፣ ‹የትግራይ ዘመን ዘንድሮ ነው› በሚል ተአብዮ፣ ዛሬ የምናየው የትግራይ ልኂቃን እብለላ-ጥጋብ (255) ምንጩ ከወዴት እንደሆነ፣ትግሬ የሰፈረበት መሬት ሁሉ የትግራይ ነው የሚለው የግዛት ተስፋፊነት ባህሪያቸውን (48፣150፣257) ከአብይ ማሳያዎች ጋር በያሬድ ብዕር ተፍታተው ቀርበዋል።
በተለየ መልኩ ከዛሬ ባለፈ ለመጭው ትውልዶች ተሸጋጋሪ ዕዳ ሆኖ ቀርቦ ያለው የህወሓት የግዛት መስፋፋትና የኢኮኖሚ ነጠቃ ተግባሩ ነው። ይሄ የገደል ላይ ሰርዶ ፍለጋ ሩጫ ህወሓትንም ሆነ እወክለዋለሁ የሚለውን ህዝብ ወዴት እንደሚወስደው ጊዜና ትውልድ መልስ ያላቸው ቢሆንም፣ የያሬድ ብዕር “የለቅሶ አዙሪት ውስጥ ራሳችን እንከታለን። ልናስብበት ይገባል” ይላል። ሰሚ ካለ። ያሬድ ህወሓት ላይ ያቀረባቸው ትንታኔዎች ታሪካዊ ዋጋ ያላቸው ከመሆኑም ባለፈ የድርጅቱን ርዕዮተ ዓለማዊ ልሽቀትና ፖለቲካዊ መበስበስ (110-141) የተነተነበት አቀራረብ ህወሓትንም ሆነ መለስን ድጋሚ እንድናጠናቸው የሚጋብዝ ሆኖ አግንቼዋለሁ። በዚህ ረግድ መጽሐፉ የሚያቀብለን መረጃ መለስ ምን አይነት ፖለቲከኛ እንደነበር በተለየ አረዳድ ለመቃኘት ይጠቅማል። ስለመለስ ዜናዊ የትንኮሳ ባህሪ (73)፣ ፍጹም ብልግና ስለተሞላባቸው ንግግሮቹ (137) እና አጠቃላይ ስለአዕምሮ ሁኔታው አልተረዳነውም እንጅ ሰውየው የ“Obsessive Compulsive Disorder (OCD)” በሽታ እንደነበረበትና በርካታ ምልክቶች እንደታዩበት (138) መጽሃፉ ያብራራል። ያሬድ የበሽታውን መጠሪያ ስም “የአይዞህ በለው ቀውስ” በሚል ወደ አማርኛ ተርጉሞታል። መጥፎ አስተሳሰብና የብልግና (አስቀያሚ) አነጋገርን ማዘውተር የበሽታው ምልክቶች ናቸው። ከብዙ በጥቂቱ ለአብነት ያህል በህዝብ ዘንድ ተቀባይነት የሌላቸው ባለጌና አስቀያሚ ንግግሮች በየመድረኩ መናገር፣ ዘውግን መሰረት ያደረጉና ተቃዋሚ ፖለቲከኞችን የሚያዋርዱና ቅስም የሚሰብሩ ስድቦችን ማዘውተር፣ የህሊናና የፖለቲካ እስረኞችን በኢ-ሰብዓዊ መንገድ የማስቀጣት ሁኔታ፣ የመለስ ዜናዊ የባህሪ “ትሩፋቶች” ከነበሩት ውስጥ በጥቂቱ የሚጠቀሱ ናቸው። እነዚህ የባህሪ መገለጫዎች በቀጥታ ከ“Obsessive Compulsive Disorder (OCD)” ወይም “የአይዞህ በለው ቀውስ” በሽታ ምልክቶች ጋር ይገናኛሉ። አንባቢ ለግንዛቤም ሆነ ለትዝብት እንዲረዳው ከላይ የተጠቀሰውን የበሽታ አይነትና ምልክቶቹን በተመለከተ ኢንተርኔት ላይ ቢዳብስ በርካታ መረጃዎችን በብላሽ ያገኛል። መረጃዎቹን ይዞ የመለስን የፓርላማና የጋዜጣዊ መግለጫ ንግግሮቹን በምልሰት ቢቃኝ ሰውየው የበሽታው ተጠቂ እንደነበር ለማመን ይገደዳል። አሟሟቱስ ከጭንቅላት ህመም ጋር በተያያዘ አይደል!?
ያሬድ ይሄኛውን ፖለቲካዊ መጣጥፍ ሲያወዘጋጅ ጊዜው ሐምሌ 1993ዓ.ም ነበር። ያኔም ሆነ እሰከ ዕለተ ሞቱ ድረስ መለስ ከአንደበቱ ብቻ ሳይሆን ከብዕር ጠብታውም ጋር ስድብ የተዋሀደው ፖለቲከኛ ነበር። የአንጃው አባል የነበሩትን የህወሓት አመራሮችን “በክት”፣ ካድሬዎችን “ዝንብ”፣ ፖሊሶችን “ውሾች” የመንግስት ጋዜጠኞችን “አዝማሪዎች”፣ የግሉን ፕሬስ ጋዜጠኞች “የቁራ ጩኸት የሚጮኹ” ተቃዋሚ ፖለቲከኞችን “የጠነባ ኋላ ቀር አመለካከት ያላቸው” ኢህአዴግን “ከእንጥሉ የገማ”፣… እያለ ሲሳደብ ኑሯል። እነዚህ የስድብ ቃላት “የቦናፓርቲዝም አደጋ” በሚል በ1993 ዓ.ም አጋማሽ ላይ ካወጣው 129 ገጾች ካሉት ጽሁፉ ጀምሮ ግብዓተ መሬቱ እስከ ተከወነበት ዓመት ድረስ በፓርቲው ልሳኖች ባወጣቸው ጽሁፎቹ፣ በፓርላማ ንግግሮቹ፣ በጋዜጣዊ መግለጫዎቹ የተናገራቸውና በብዕሩ ጠብታ ከተፃፉት ውስጥ እጅግ ጥቂቶቹን ለማሳያ ያህል የተጠቀሱ ናቸው።
መለስ ዜናዊ ላይ “የአይዞህ በለው ቀውስ” በሽታ ምልክቶችን በማየቱ ስጋት የገባው ያሬድ ሰውየው ባደረበት የአዕምሮ ቀውስ የተነሳ ገና ብዙ ጥፋት ያደርሳል የሚል ስጋት አለኝ (139) ብሎ ነበር። ያሬድ ይሄን ሲል መለስ ወደ ማይቀርበት ዓለም ለመሄድ አስራ አንድ ዓመታት ቀርተውት ነበር (ወይ የቁጥር መመሳሰል i) ያሬድ ይሄን ነገር ቀድሞ ከተነበየ በኋላ በዋናነት በመለስ ዜናዊ ትዕዛዝ ሰጭነት ድህረ-ምርጫ ዘጠና ሰባት አዲስ አበባ ላይ የነበረውን መንግስታዊ ፍጅት ጨምሮ፤ በጋምቤላ-አኝዋኮች፣ በኢትዮጵያ ሶማሌ-ኦጋዴን ላይ የደረሰው ዘግናኝ ጨፍጨፋ ሰውየውን በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ተጠያቂ ሊያደርገው በተገባ ነበር። ምዕራባዊያኑ ከፀረ-ኢትዮጵያ ኃይሎች የሚያገኙት ጥቅም ያለ ይመስል “የአይዞህ በለው ቀውስ” በሽታ ተጠቂውን መለስ ዜናዊን ጭፍጨፋ “ጉዳዩ ያሳስበናል” በሚል ተልካሻ የዲፕሎማሲ ቃላት ደጋግመው አለፉት። ሰውየው ከሞት ባያመልጥ እንኳ ከፍትህ አመለጠ።
በጊዜ ሂደት ሁኔታዎች ቢቀያየሩም ህወሓት ከጫካ አስተሳሰቡ እና ከገንጣይ አስገንጣይ ፖለቲካዊ መሻቱ አልወጣም። በመሆኑም ድርጅቱን ደግሞ ደጋግሞ በማጥናት ከአገር በታኝ አውዳሚ ተግባሩ ለማስቆም ርዕዮታዊ ትጥቅ ማሟላት ያስፈልጋል። ስለ ሟቹ መለስ ዜናዊ ፖለቲካዊ ስብዕና ድጋሚ ማጥናት አስፈላጊ የሚሆነው ደግሞ ቢጤዎቹ በድርጅቱ የአመራር ቦታ ላይ የተኮለኮሉ በመሆናቸው እና “የአይዞህ በለው ቀውስ” በሽታ ምልክቶችን ስለሚያሳዮ የበሽታቸው ሁኔታ ወደ መለስ ዜናዊ የበሽታ ደረጃ አድጎ አገሪቱን ከእርሱ በከፋ መልኩ ማጥ ውስጥ እንዳይከቷት ለመመከት እንዲያስችል ስለሚረዳን ነው። ተስፋ መቁረጥ በራሱ የበሽታውን ደረጃ ላለማሳደጉ መረጃው የለንምና ዛሬ ላይ የነጋበት ጅብ ባህሪ እያሳየ ያለውን ህወሓት በጥንቃቄ ማጥናት ያስፈልጋል።
የህወሓትንም ሆነ የኢህዴን/ብአዴንን የትግል ታሪኮች በድርጅት እና በአባላት ደረጃ በተለያዩ ጊዜያት የተፃፉ መጽሐፍትን አንብበናል። በሁለቱም አካላት የተፃፉት መጽሐፍት ከአቅጣጫ በስተቀር በይዘት ደረጃ መመሳሰል ይበዛባቸዋል። የድርጅቶቹን “ከምንም መነሳት”፣ “ትክክለኛ የፖለቲካ መስመር መከተል”፣ “ጥቂቶች ቆራጦች” ስለመሆናቸው፣ “በሕዝብ ድጋፍ”፣… ድል እንደተቀናጁ በግነታዊ ቃላት ይተርካሉ። ከበረሃ ጀምሮ በድርጅቶቹ ውስጥ በየጊዜው ያጋጠሙ ችግሮችና የተፈቱበት መንገድ በግልጽነት ለመቅረቡ አጠራጣሪ ነው። በስማዊው “የግንባር ቀደም ኃይሎች” ስብስብ “መንግሥት” ከሆኑ በኃላ በሚጽፏቸው ድርሳናትም ቢሆን አምባገነንነታቸውን በውስን ልማት ለመሸፈን እና ችግሮቻቸውን ውጫዊ ለማድረግ ሲፍጨረጨሩ የታዘብንበት አጋጣሚ በርካታ ነው። ሁለቱን ድርጅቶች አብሮ በመስራት የሚያውቃቸው ያሬድ፣ ከክላሽ እስከ ብዕር ድረስ የተጓዘበትን ያሬዳዊ ትዝታውን ሲያካፍለን፤ በታገለበትና በደረሰበት መጠን ሁለቱም ድርጅቶች በረሃ ላይ ሊቀብሯቸው የሞከሯቸውን እውነቶች ፈልፍሎ አውጥቶ ‹እነሆ› ብሎናል። በግሩም የፖለቲካ ሥነ-ጽሑፍ ችሎታው ተንትኖ ያቀረበልን ፖለቲካዊ መጣጥፎቹ፣ ቃለ-ምልልሶቹና የመጽሐፍት ዳሰሳዎቹ የእርሱን ዘመን ትውልድ ለመረዳትና በሰከነ አዕምሮ ለመገምገም ዕድል ይሰጣሉ። ቅንነቱ ካለ እንዲህ ያሉ ዕድሎች በበረከቱ ቁጥር ከታሪክ ፈተናችን ለማለፍ የሚያስችል ፖለቲካዊ መግባባት መፍጠር ይቻለናል። የያሬድ ጥበቡ መጽሐፍ የፖለቲካ ስሜት ከፍታና ዝቅታ ቢኖረውም፤ ከራስ ታሪክ ጋር ለመታረቅ ያለመ ሆኖ አግንቼዋለሁ። ከራሱ ጋር የታረቀ ከሌላው ጋር ለመታረቅ አይቸግረውም። በዚህ መንገድ ይመስለኛል አገር መገንባት የሚቻለው። “ያራዳ ልጅ ብሔር የለውም” የሚለውን ተወዳጅ አባባሉን የትኛው የመታወቂያ ደብተሩ ላይ አንደሚያሰፍረው ባላውቅም፣ ያሬድ ጥበቡን የሚያህል አንጋፋ ፖለቲከኛ ወደአገሩ ተመልሶ የለውጥ ውርጃ ላስቸገራት አገር ምጧን የሚያቀልላት የፖለቲካ ተንታኝ የሚሆንበትን ጊዜ እየተመኘሁ ላብቃ!!
ግንቦት 30/2010 ዓ.ም አዲስ አበባ፣ ማምሻውን ከወደ ታችኛው ቤተ-መንግሥት የተሰማው ዜና የኢትዮጵያዊያንና የዓለምአቀፉን ሚዲያ ትኩረት የሳበ ነበር።Continue Reading
የታንኳ አጃችን ሙሉ በሙሉ ያመርታል ፣ በታንክ ክዳን እና በሌላው የማገናኛ ክፍል ላይ ምንም ብየዳ አይኖርም ፣ ያለአግባብ ዘይት የሚያፈሰው እንዳይኖር ያረጋግጣል!
ሙፍለር የእኛን የፈጠራ ባለቤትነት ንድፍ ነው ጫጫታውን በዝቅተኛ ደረጃ ዝቅ ያደረገው ፣ እንዲሁም የጭስ ማውጫውን በተሻለ ይልካል ፣ በውስጡ ያለው የሙቀት መጠን ከፍተኛ እና ከፍተኛ ነው!
ሌሎቹ ደግሞ በተለመደው የቴክኖሎጅ ማጠፊያ ይጠቀማሉ ፣ ለረጅም ጊዜ የሚወጣውን የጭስ ማውጫ እና ሙቀት ለመላክ አስቸጋሪ ስለሆነ የውጤቱ ኃይል ዝቅተኛ እና ዝቅተኛ ነው… ..
የእኛ በገበያው ውስጥ አዲሱ ዲዛይን ነው! የበለጠ እና የበለጠ የገቢያ እና የንግድ ሥራ እንዲያገኙዎ ሊሰጥዎ እንደሚችል እርግጠኛ ነኝ። የፓተንት ዲዛይን ጥበቃ አግኝቷል!
ሌሎቹ በተለምዶ ዓይነት ናቸው። በገበያው ውስጥ 90% የሚሆኑ ሞዴሎች ተመሳሳይ ናቸው ፣ እና አንዳንድ ጥራት ያላቸው ጥራት ያላቸው የዚህ አይነቶች የደንበኛን እምነት ያጣሉ ፣ ስለሆነም ጥቅሙን አጥተዋል!
ደቡብ ሱዳን ውስጥ በሴቶች ላይ በስፋት ለሚደርሰው ወሲባዊ ጥቃትና ድፍረት የሀገሪቱ መንግሥት የመፍትኄ ዕርምጃ አልወሰደም ሲሉ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት መርማሪዎች ወነጀሉ።
ናይ ኣሜሪካ ናይ ውግእ መርከብ ናብቲ ብቻይና ዝተሓዘ ኣርተፊሻል ደሴት ብምጽግዓ ቻይና ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ተቓውሞ ኣቕሪባ። ታይዋን፣ቬትናምን ፊሊፕንስ እውን ነቲ ከባቢ ይግብኣኒ ይብልኦ።
ክሩዝ ሚሳይል ዝዓጠቐት እዛ ናይ ኣሜርካ መርከብ ሎማመዓልቲ ሰሉስ አብ ዘካየደቶ ምንቅስቓስ ቤጂንግ ኣብቲ ከባቢ ንእተቕርቦ ግዝኣታዊ ሕቶ ፈታኒ እዩ ተባሂሉ’ሎ።ዩናይትድ ስቴትስ ግን እቲ ምንቅስቓስ ብዓለምለኸ ሕጊ ዝተደገፈ ልሙድ ናይ ምንቅስቓስ ነጻነተይ እየ ተጠቒመ ኢላ'ላ።
ወሃቢት ቃል ትካል ሴቭ ዘ ችልድረን ኣናስ ሰሃሪ ካብ ዋና ከተማ የመን ሰንዓ እቲ ኩነታት ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ኣገልግሎት ጥዕና'ታ ሃገር ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ይዓርግ ከምዘሎ ይገልጻ።
ንሰን ብተወሳኺ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ድሩት ምኳኑን ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ብስዑዲ ዝድገፍ ሓይልታት ሕብረትን ተቓወምቲ ሁቱን ዝኻየድ ዘሎ ቀጻሊ ግጭት ድማ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብታ ሃገር ከይበጽሕ ዕንቅፋት ምኳኑ ብምግላጽ 10,000 ሰባት ምሟቶምን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎምን ትሕተ ቅርጺ እታ ሃገር ድማ ምዕናዉን ይገልጻ።
በእስር ላይ የሚገኘው የአደንዛዥ እጽ ዝውውር መሪ ኢል ቻፖ ባለቤት ኤማ ኮሮኔል አይስፕሮ ዱለስ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በቁጥጥር ስር መዋሏን የአሜሪካ ባለስልጣናት አስታዉቀዋል፡፡
የ31 ዓመቷ ኤማ ኮሮኔል አይስፕሮ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ልትውል የቻለችዉ ኮኬን፣ማሪዋና፣ሄሮይን እና ሜታፌታሚን የተሰኙትን አደንዛዥ እጽ ለማዘዋወር ሴራ በመንደፍ ስትንቀሳቀስ ነበር በሚል ዉንጀላ ነው፡፡ባለቤቷ ኢል ቻፖ በአደንዛዥ እጽ ዝውውር የእድሜ ልክ እስር ተበይኖበት በኒው ዮርክ ማረሚያ ቤት ውስጥ ይገኛል፡፡
የ63 ዓመቱ ኢል ቻፖ የቀድሞው የሲናሎአ ካርቴል የወንጀል ቡድን ኃላፊ የነበረ ሲሆን በአሜሪካ ዋንኛ የአደንዛዥ እጽ ዝውውር አቅራቢ እንደሆነም ይታወቃል፡፡በቪዲዮ ኮንፍረንስ በዲሲ ማረሚያ ቤት የቀረበችው ኤማ ኮሮኔል አይስፕሮ እ.ኤ.አ ኢል ቻፖ በሜክሲኮ ማረሚያ ቤት እያለ ከእስር እንዲያመልጥ አግዛዋለች የሚል ተጨማሪ ክስ ቀርቦባታል፡፡
ኢል ቻፖ ከደሃ ቤተሰብ በሰሜን ምዕራባዊ ሜክሲኮ ሲናሎአ ግዛት የተወለደ ሲሆን በመሰረተዉ የወንጀል ቡድን በርካታ ጥፋቶችን ፈጽሟል፡፡ ፎርብስ በአደንዛዥ እጽ ዝውውር መረብ መሪነቱ የሚታወቀው ኢል ቻፖ የአለማችን 701ኛ ቱጃር መሆኑን ሲያሳውቅ የሀብት መጠኑም 1 ቢሊየን የአሜሪካን ዶላር እንደሚገመት ጽፏል፡፡
ከሰሃራ በስተደቡብ ባሉ የአፍሪቃ ሃገሮች በኮንትራት ተቀጥረው የሚያስተምሩ መምህራንን አገልግሎት፥ በትምህርት ስርዓት ውስጥ ያለውን ድርሻና የሚያሳድረውን ተፅእኖ መርምሮ ለፖሊሲ አውጭዎች ሀሳብ የማቅረብ ዓላማ ያለው ዓለም አቀፍ ጉባኤ ዛሬ በአዲስ አባባ ተከፍቷል።
አዲስ አበባ በሚገኘው የመንግስታቱ ድርጅቱ የስብሰባ አዳራሽ ማእከል በአፍሪካ አዳራሽ ዛሬ ረፋድ ይህ የኮንትራት መምህራን አጠቃቀም የሚመረምር አለም አቀፍ ጉባኤ ሲከፈት የተሰራጩ መረጃዎች እንደሚጠቁሙት በ21ኛ ምእትአመት አለም ለመምህራን ያላት ፍላጎት በእጅጉ ከም ማለቱን ያመለክታሉ።
የአሌክስን ብሎግ ሳነበው አገላለፁ ተመቸኝ። ወደድኩት። ይህንን ብሎግ የማያውቁ እንዲያውቁት ተመኘሁ። ቄንጠኛ አገላለፆቹ ስለሚያዝናኑ ያበደው ለጠፈው። የተከዜን ወንዝን ጉዳይ በግጥምና በመጠይቅ የገለጸበት መንገድ ስነ ፅሁፋዊ ውበት የተላበሰ ከመሆኑም በላይ የሚያስተክዝ ሆኖ አገኝቼዋለሁ። ብሎጉን በፌስ ቡክ በኩል ያስተዋወቀኝ ጓደኛዬ ፍሬው አበበ ምስጋና አለህ!!
ወታደሮች ላብ ደምን ይተካል የሚሉት ብሂል አላቸው፡፡ በሁመራ እንደ ጉድ የሚያዘንቡትን ላብ ለመተካት ውስጥዋን የሚነግሩት ‹‹ ጠጣ ! ›› የሚለውን ቃል ነው፡፡ ቀዝቃዛ ውሃ እንደ ጉድ ይጠጣሉ… ቀዝቃዛ ቢራ እንደ ጉድ ይጠጣሉ… እንደ ጉድ እየጠጡ ፊኛን ለማስተንፈስ በተደጋጋሚ ቁጭ ብድግ በማለት መከራ አይበሉም፡፡ በሁመራ የብልትን ሚና ተክተው የሚጫወቱ ቀዳዳዋች መዓት ናቸው፡፡ የተጣራ ሽንት ከብብት እየመነጨ ቁልቁል ይንደረደራል፡፡ አናትዋ፣ ግንባርዋ፣ ወገብዋ፣ እግርዋ ሁሉ ፈሳሹን እያስተነፍሱ ያግዝዋታል፡፡ ከርስዋ የሚጠበቀው መምጠጥ ብቻ ነው፡፡ በሁመራ ተማሪዋች አስካሪ ነገሮችን ዘርዝሩ ተብለው ቢጠየቁ ሙቀትን እንጂ ቢራና ድራፍትን በልበ ሙሉነት ለመጻፍ የሚያስችላቸው መሰረት ያለ አይመስልም፡፡ የማስከር ተግባሩን የተነጠቀው ቢራ ‹ ትግሌን በሰላማዊ መንገድ አፋፍማለሁ › የሚል አዲስ ስትራተጂ ቀይሶ እየተንቀሳቀሰ ይመስላል ፡፡ በርግጥም በሁመራ እንደ በሶ ደረት ላይ ደስታ ጭሮ የሚወርድ ቢራ ይዘንባል …ኖራ ይዘንባል… ሙቀት ይዘንባል… ስጋት ዳምኗል …
ርግጥ ነው የኖራ ወይም የሲሚንቶ ፋብሪካ አላየሁም፡፡ ሰው ሰራሽ ኖራ እንዲፈጠር ወይም የሲሚንቶ ፋበሪካ እንዲቋቋም የሚያግዙ ባለሀብቶችና አስተዳዳሪዋች የሉም ማለት ግን አይደለም፡፡
እንደሚታወቀው የሁመራ መሬት ለሰሊጥና ለጥጥ ምርት የሰጠ በመሆኑ ከተማዋን ቱባ ባለሀብቶች ወረዋታል፡፡ ባለሀብቶች ለምርታቸው ማስቀመጫ ያስገነቡት ሽንጠ ረጃጅም መጋዘኖች በርካታ ናቸው፡፡ የባለሀብቶችን እርሻ የሚያርሱ ትራክተሮችና ምርታቸውን ወደ አ/አበባም ሆነ ወደ ሱዳን የሚያመላልሱ ትልልቅ የጭነት መኪናዋች ያን አቧራማ መንገድ ሲተረትሩት ይውላሉ፡፡ በዚህም ምክንያት ነዋሪው፣ ቢሮዋች፣ መጋዘኖች ሁሉ አቧራውን ያለ ስስት ይጠጣል፡፡
ሲስልም ሆነ ሲያስነጥስ አቧራን ያፈልቅ የነበረው ነዋሪ መንገዱ እንዲሰራለት ጮሆ ጮሆ ሲታክተው ትቶታል፡፡ የአካባቢው በለሀብትም ሆነ ባለስልጣናት እስካሁን ኖራ ሆነው ለመቀጠል እንዴት እንደፈቀዱ አንድዬ ብቻ ነው የሚያውቀው፡፡ እንግዲህ መንገዱ ባያድግ አቧራው ማደግ ስላለበት – ስለሚገባውም ዛሬ ደረጃውን ወደ ኖራነት የቀየረ ይመስለኛል፡፡ ባለሀብቱ የሰሊጥ ትርፍ ባይሳብጣቸው ኖሮ እጅግ ተፈላጊ የሆነውን ሲሚንቶ ለማምረት ፍቃድ ከመጠየቅ ወደ ኃላ አይሉም ነበር፡፡ ጥሬ ዕቃው የት አለና ? አትበሉ፡፡ ምድረ ኖራ እያደር ሲሄድ ሲሚንቶ አይወጣውም እንዴ ? ብቻ መስሎኛል – የመሰለኝ ሌላም ነገር አለ
የሁመራ ሙቀት ያስጨንቃል ፡፡ በተለይም እንግዶች ስምንተኛው ዙር እንደደረሰ የቦክስ ተጫዋች ሁለመናቸው ሊሰክር ይችላል፡፡ ሙቀቱ ዓይን ስለሚያጠብ ጥቁር ቻይናዋች በብዛት እንዲታዩም ያደርጋል፡፡
በየቤቱ፣ ሆቴልና ቢሮዋች ቋ… ቋ… እያለ የሚሽከረከረው ፋን ራዕይና ተልዕኮው ለነዋሪው የተሻለና ቀዝቀዝ ያለ ንፋስ መፍጠር ቢሆንም የተሳካለት አይመስልም፡፡ ሞቃታማ አየርን በዘመናዊ መልኩ ለአካል ማቅረቡን አጠናክሮ ቀጥሏል፡፡ አልፎ አልፎ ሀሴት ጣራ ላይ የሚያደርስ ውብ ንፋስ ሊመገቡ ይችላሉ – የበረሃ ዛፎች ስር ቁጢጥ ካሉ ፡፡
የበረሃ ዛፍ እንዳለ ይታወቃል፡፡ አንዳንድ ዛፎች ጥቂት ኖረው የሚሞቱ ናቸው ፡፡ ዘራቸው ግን ለረጅም ዓመታት አፈር ውስጥ ሊቀመጥ ይችላል፡፡ ሞተ የተባለው ዘር ጥቂት ዝናብ ሲያገኝ በፍጥነት ያብባል፡፡ ግመልና ዔሊን የመሳሰሉ በረሃ ተኮር እንስሳትም እንዳሉ ይታወቃል፡፡ እንስሳቱ ሙቀት ቀን ይሰበስቡና ማታ ያስወጣሉ፡፡ የተፈጥሮ ጥቃትን በተፈጥሮኛ የመቋቋም አቅም አላቸው፡፡
ለበረሃ የተሰራ ሰው አለ ? ነው ሰው በቆይታው ነው ቅዝቃዜንም ሆነ ሙቀትን መለማመድ የሚችለው ? ብዙዋች በሙቀቱ ሲቀልጡ ምንም የጭንቀትም ሆነ የሙቀት ምልክቶች የማይታይባቸው ሰዋችን አስተውያለሁ፡፡ ሙቀቱ የሚያቀልጠው የሰውነታቻው ስብ ስላለቀ ወይስ የግመልን ስጦታ በሆነ መንገድ ስላገኙ ? ትዝብት ነው – የታዘብኩት ሌላ ነገርም አለ
እዚህ ሁመራና ኤርትራ አፍና አፍንጫ ሆነው ይታያሉ ፡፡ የከለላቸውም ርቆ የሚታየው ጋራ ሳይሆን ሰፊው የተከዜ ወንዝ ነው፡፡ ከተከዜ ማዶ ኤርትራ ከተከዜ ወዲህ የኢትዮጽያ ግዛት ነው፡፡ ከተከዜ ማዶ የኤርትራ ወዲህ ደግሞ የኢትዮጽያ ወታደሮች ይታያሉ፡፡ ከተከዜ ማዶ አንዳንድ ቤቶች ወዲህ ደግሞ ለ G + 1 ታቅደው ጂ – ዜሮው አልቆ ፎቁ ላይ ያገጠጡ ብረቶች የሚታይባቸውን የሁመራ ቤቶች ይመለከታሉ፡፡
የተከዜን ውሃ ከዳር ለማንቦጫረቅ፣ አጠገቡ ፎቶ ለመነሳት፣ ዳሩ ላይ ቁጭ ብሎ ‹ ወይ ኤርትራ ያንቺ ነገር እንዲህ ሆኖ ቀረ ? › በሚል ቁዘማ እንዲሰምጡ ይፈቀዳል ፡፡ ርግጥ ከተወሰነ ሰዓት በኃላ ደግሞ ወደ አካባቢው ዝር ማለት ይከለከላል ፡፡ ለመዋኘትም ሆነ ወደ ማዶ ለመሻገር ግን አይሞከርም፡፡ እንዲህ እንደዛሬው ፊትና ጀርባ ሳንሆን ወደ አስመራ የሚያሻግር ረጅም ነጭ ድልድይ ይታያል፡፡ ምናልባት መወጠሪያ ቢኖረው ኖሮ አዲሱን የአባይ ድልድይ የመምሰል አቅሙን ያጠናክር ነበር፡፡ ግን አሁንም ድልድዩ የጋራችን እስከሆነ ድረስ እስከ መሃል መሄድ ቢፈቀድ ጥሩ ነበር፡፡ ድልድዩ ላይ ሆኖ ለተከዜ ማንጎራጎር ወይም አንት አራም ስንኝ ለመወርወር የሚመች መስሎ ታይቶኛል ፡፡ የሆኑ መኳል የሚቀራቸው ስንኞች ወንዙን እያየሁ እንኳን ውር ውር እያሉብኝ መሰለኝ – ይኀው ብዘረግፋቸው …
በሁለቱም አቅጣጫ የድንበር ጠባቂዋች ቢኖሩም እስካሁን ከመፋጠጥ የዘለለ የትንኮሳና የምላሽ ወጎች አለመደረጋቸውን ጠባቂዋቹ ነግረውኛል፡፡ አያድርገውና ከፍ ካለው የኤርትራ አካባቢ የትልቅ መሳሪያ ቃታ ቢሳብ ሁመራንና ነዋሪዋቿን በቀላሉ ማጣት ይከሰታል፡፡ ይህን ስጋት ይዤ ለጠባቂዋቹ ጥያቄ አቀረብኩ
‹‹ ሻዕቢያ እንዲህ ያደርጋል ብለን አናስብም፤ በፍጹም ! ›› የሚል ምላሽ ሰጡኝ፡፡ መልዕክቱ ትንኮሳ ከጀመረ የአጸፋ ጥቃቱን አይችለውም የሚል ይመስላል፡፡ በተቃራኒው ያነጋገርኳቸው አንዳንድ ነዋሪዋች ሁሌም በጥርጣሬ፣ ሁሌም በስጋት፣ ሁሌም በተጠንቀቅ እንደሚገኙ ነው ያጫወቱኝ፡፡ ለዚህም መነሻ አላቸው፡፡ አሁን በማጫውታችሁ ቦታ ባይሆንም ኤርትራዊያን ወደ ኢትዮጽያ ክልል ሰውን አይደለም ከብቶችን የሚያስገቡበት ሁኔታ አለና፡፡ ኢሳያስ ሞተ የሚለው ዜና የተሰማ ግዜ በመቀሌ ብቻ ሳይሆን በሁመራም ብዙዋች ጮቤ ረግጠዋል፡፡ የዚህ ስጋት መቋጫ እንዴትና መቼ ይገኝ ይሆን ?
ኡጋንዳ ኣብ ዝመጽእ የካቲት ኣብ ተካይዶ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ዝሳተፋ እንኮ ጓል ኣንስተይቲ እታ ሃገር ምስ መግዛእቲ ዘለዋ ምትእስሳር በቲኸ ነታ ሃገር ዳግም ክሃንጻ'ዩ ድልየተይ ኢለን።
ኣማኻሪት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ ዝነበራ ማውሪን ኪያላ ነቲ ህዝቢ ናብ ሓደ ከምጽኦ እውን ድልየት ኣለኒ ኢለን። ንሰን ብተወሳኺ ፕሬዝዳንት ሙሰቨኒ ምስ መራጺ ንምርኻብ ኣጸጋሚ ሕጊ ስለፈጠሩ እቲ ምርጫ ነጻን ሚዛናዊን ክኸውን'ዩ ዝብል እምነት የብለይን ኢለን።
በረከት ስምኦንና አቶ ታደሰ ካሳ ከጥረት ኮርፖሬት ጋር በተያያዘ በሌብነት ወንጀል ተጠርጥረው ነው በቁጥጥር ሥር የዋሉት። ዜናው በአማራ ብዙሃን መገናኛ ድርጅት የተዘገበ ሲሆን ከመኖሪያ ቤታቸው እንደተያዙ መረጃው ጨምሮ ገልጾዋል።
ታደሰ ካሳ ጥረት ኮርፖሬትን በዋና ስራ አስፈፃሚነት ለበርካታ ዓመታት የመራ ሲሆን በረከት ስምኦን ደግሞ ከበርካታ የመንግሥት የሥራ ኃላፊነት ቦታዎች ባሻገር የጥረት ኮርፖሬት የቦርድ ኃላፊ ሆኖ ሲመዘብር የነበረ ለመሆኑ ብዙዎች ይናገራሉ።
ትልቁ እባብ ሌዋታን ከተያዘ ትናንሾቹ አይጦች አድኖ ለመያዝ ቀላል ነው። በረከት ሰምሆን በኢሕአፓ የትግል ስሙ አንበርብር። ተለዋዋጭ አውሬ አስፈሪው ዘንዶ ከተያዘ ኢትዮጵያ አረፈች ማለት ነው ። ከዚህ ሰው ጀርባ የነበረው ዋናው ሳጥናሄል ነበርና ለምድሬ ሕዝብ እረፍት ይሁን።
የስነልቦና ሕክምናው አሠራር በኮሎራዶ ተቆጣጣሪ ኤጀንሲዎች ክፍል ቁጥጥር ይደረግበታል ፡፡ የስቴቱ ቅሬታ ቦርድ በ 303-894-7855 ወይም በ 1560 ብሮድዌይ ፣ ስዊት 1550 ፣ ዴንቨር ፣ CO 80202 ማግኘት ይቻላል የአእምሮ ጤና ክፍልን ይፈልጋሉ ፡፡
የጀፈርሰን ሴንተር አገልግሎቶች የደንበኞቻቸውን እና የቤተሰቦቻቸውን አባላት ፍላጎቶች በተሻለ ሁኔታ ለማሟላት እንዲቻል ፣ እነዚያን አገልግሎቶች በመንደፍ ንቁ ተሳታፊዎች መሆን ለእነሱ በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡
የጀፈርሰን ማእከል ሰው እና የቤተሰብ አማካሪ ምክር ቤት (PFAC) ጀፈርሰን ሴንተርን ከሸማች / የቤተሰብ አባል እይታ የሚመክር ቦርድ ነው ፡፡ ቦርዱ በአቀራረቦች ፣ በውይይቶች ፣ በመስክ ጉዞዎች እና በጄፈርሰን ፣ በጊልፒን እና በ Clear Creek አውራጃዎች እንዲሁም በትልቁ የባህሪ ጤና ማህበረሰብ ውስጥ ስለሚገጥሟቸው የባህሪ ጤና አጠባበቅ አገልግሎቶች የተለያዩ ጉዳዮችን የተማረ ነው ፡፡ ቦርዱ በአፈፃፀም እና ጥራት ማረጋገጫ የሥራ ቡድን በኩል ለጀፈርሰን ማእከል ግብረመልስ ይሰጣል ፡፡ የተጠቃሚዎች ፣ የቤተሰብ አባላት እና የጀፈርሰን ሴንተር ባልደረቦች ፣ ከጀፈርሰን ሴንተር የተውጣጡ ደንበኞች በሰው እና በቤተሰብ አማካሪ ምክር ቤት ውስጥ እንዲሳተፉ ተጋብዘዋል ፡፡ ለተጨማሪ መረጃ እና ለመሳተፍ ፓቲ ቫይለስን በ PatriciaV@jcmh.org.
አብን ዛሬ ጠዋት ስለሰልፉ ዝርዝር ጉዳዮች በቢሯቸው ውስጥ ሲወያዩ እና ከሰዓት በኋላ ጋዜጣዊ መግለጫ ለመስጠት እየተዘጋጁ ባሉበት ሰዓት በአዲስ አበባ የፀጥታ ኃይል የፓርቲው ጽ/ቤት መከበቡን አቶ ጣሂር ገልፀዋል።
የትግራይ ክልል መሪ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካዔል ኢትዮጵያ ወደ ለየለት የእርስ በርስ ጦርነት እንዳትገባ በማለት ለአፍሪካ ህብረት በጻፉት ደብዳቤ የሰላም ጥሪ አቅርበዋል።
በጥር ወይም የካቲት መጨረሻ, የደቡብ ምሥራቅ እስያ የቻይናውያን ማኅበረሰብ ትልቅ የዓመቱን የበዓል ቀን ያሳርፋል- የቻይና አዲስ ዓመት (ወይም የጨረቃ አዲስ ዓመት) - እና ሁሉም ሰው ይጋበዛል! ይህ በዓል ለ 15 ቀናት ይቆያል, ከቻይና ባሕላዊ የቀን መቁጠሪያ የመጀመሪያው ቀን ጀምሮ.
ለደቡብ ምሥራቅ እስያ የቻይናውያን ጎረቤቶች እና ለጎረቤቶቻቸው ይህ ጊዜ ከቤተሰብ እና ጓደኞች ጋር ለመገናኘት, ለዕዳዎች ዕዳ ለመክፈል, ለዘጠኝ ድግሶች እና ለዓመቱ አንዱን ብልጽግናን ለማመቻቸት ነው.
የጨረቃ አዲስ ዓመት በሚከበርበት ጊዜ በመላው ሰሜን ደቡብ እስያ የቻይና ማህበረሰቦች ከፍተኛ ጥፋት ይመጣባቸዋል ተብለው ይጠበቃሉ, ነገር ግን የክልሉ ከፍተኛ ድምፆች በፓንጊንግ (ማሌዥያ) እና ሲንጋፖር ውስጥ ይከሰታሉ.
የቻይንኛ አዲስ አመት በምዕራቡ ዓለም በአብዛኛው ጥቅም ላይ የዋለው የግሪጎርያን የቀን መቁጠሪያ አንጻራዊ እንቅስቃሴ ነው. የቻይናውያን የጨረቃ ቀን መቁጠሪያ በሚከተሉት የጎርጎር ቀናት ላይ ይጀምራል:
የአዲስ ዓመት ዋዜማ- የተቀሩት ቤተሰቦቻቸውን ለማግኘት እና ለመብላት ወደ ትውልድ መድረኮች ይዋጋሉ. የሲንግሊን ዜጎች የራሳቸውን ርችቶች እንዲያበሩ ህገ ወጥ ቢሆንም ሴፕሬግሸን ሕገ-ወጥ ድርጊት ቢፈፅም, ፋሬክራጎች መጥፎ ዕድል ያመጣሉ.
9 ኛ ቀን የሆካኒያን አዲስ ዓመት - ይህ ቀን በተለይ ለሆከን ቻይንኛ በጣም አስፈላጊ ነው-በአዲሱ ዓመት ዘጠነኛው ቀን (የዚያው ዘመን) የሆክያን ጎሳዎች ሁኖኪያንን ከምድር ገጽ ለማጥፋት ተሰባስበው ነበር.
ከባድ አሰቃቂ እልቂት በተከሰተበት ወቅት ከጥፋቱ የተረፉ ጥቂት ሰዎች በሸንኮራ አገዳ ውስጥ ተደበቁ. ሰማያት ጣልቃ በመግባት ወራሪዎቹ ጠፉ. ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ሆክኪንስ በ 9 ኛው ቀን የጃዴል ንጉሰ ነገሩን ከአዲስ ቀይ ጠምጣዎች ጋር በማጣመር ያመሰግኗታል.
ዛሬ በፔንግ / Pai Ti Kong / ፌስቲክ / ፌስቲንግ / ፌስቲያን / ክብረ በዓላት በመባል ይታወቃል. የእኩለ ሌሊት ሲቃጠል የቼፍ ጄቲ አባላት በዓላትን የሚያስተናግዱ ሲሆን የምግብ, የመጠጥና የሸንኮራ አገዳዎችን ያቀርቡላቸዋል.
15 ኛው ቀን ቻግ ቭ መህ: የዛሬው ቀን የመጨረሻው ቀን የዛሬው ቀን የቫለንቲን ቀን የቻይናውያን አቻ ነው, ምክንያቱም ያላገቡ የቻይናውያን ሴቶች የወጥ ቤቱን የውኃ አካላት ወደ ውኃ አካላት በመውሰድ ለትክክለኛ ባሎች ምኞታቸውን ይገልጻሉ. ይህ ቀን የእሳት መብራቶች መብራቶቹን የሚያልፉ ቤተሰቦች እንደነበሩ በጨረቃ በዓል በዓል ላይ ይከበራሉ, እና ቤቶች ሻንጣዎችን ወደ ቤታቸው ለመምራት ከቤት ውጭ ይለቀቃሉ.
በፔንንግ እና ሲንጋፖር ውስጥ ሆክኪንስ የአዲስ አመት ክብረ በዓላቱን በቻንግታይን ይደመድማሉ: የተሳለቁ የዳንስ ዳንሰኞች, የመንገድ ዳር ጎማዎች, የድራጊ ነጋዴዎች, እና የተለያዩ የአትሮባቲ ስፖርት ክለቦች ናቸው.
በኢንዶኔዥያ በምዕራብ ካሊማንታን (ቦርኒዮ) ውስጥ ስካካዋንግ ከተማ ክሮፕ ጎሄ መኸን በእራስ ማራኪዎችን ያባርሩታል. በቻፕ ጉል መሀ ውስጥ ዋናው ጎዳና ላይ አንድ ትልቅ ትዕይንት, ታቶንግ በመባል የሚታወቀው የአካባቢያዊ ስርዓት ነው, ራስን በመገዳደር ራስን ለመገዳደር ስልጣኔን ያካሂዳል. ተሳታፊዎች በብረት ጉቶ ላይ በብረት ጉንጣጣቸውን በመደፋትና በደረታቸው ጭንቅላታቸውን በዱላዎች ይጭናሉ, ያለ ምንም ማበላሸት .
ይህ ቀለም በቻይናውያን አፈ ታሪክ ውስጥ በጣም አስፈላጊ ነው. በአንድ ወቅት (ናባል) የተባለ ሰው በኒያን እየተባለ የሚጠራ እንስሳ በየአዲሱ ዓመቷ ሔዋንን ያሸበሸበ ነበር. ስለዚህ ሰዎች በአዲሱ አመት ላይ ከኔያን ሌላ ጥቃት እንዳይደርስባቸው ለመከላከል ሰዎች ቀይ ቦርሳዎችን እንዲለብጡ እና ቀይ ቀሚሶችን እንዲለብሱ ይበረታታሉ.
ከቤተሰብ ጋር እንደገና መገናኘት. አንድ ሳምንት ቀደም ብሎ በክልሉ ውስጥ ያሉ አውራ ጎዳናዎች በቻይናውያን አፋጣኝ መጨናነቅ ወደ ትውልድ አገራቸው ይመለሳሉ ተብሎ ይጠበቃል. ቤቶች ለበርካታ ትውልዶች ግብዣ እና (አልፎ አልፎ) ቁማር ይሞላሉ. አሮጊት ጥንዶች ለህፃናት ልጆቻቸው የእርዳታ ቁሳቁሶችን (ቀይ ቀለም ያላቸው ፖስታዎች) ይሰጣሉ.
የአንበሳ ዳንስ. በአዲሱ ዓመት የመጀመሪያ ሳምንት ውስጥ, የቻይናውያንን ዳንስ ብዙ ሊያዩ እንደሚችሉ ይጠብቃሉ, አንዷ ነጠላ "አንበሳ" ልብስ የለበሱ ብዙ ትላልቅ ድራጊዎች ይደለጣሉ. ብዙውን ጊዜ እንደ ሀሳቦች እና የገበያ አዳራሾች, በአብዛኛው በበለጸጉ ቤተሰቦች ወይም የከተማው አስተዳደር ለአዲሱ ዓመት ዕድል ለማምጣት እንደ መንገዶች እና የገበያ ማዕከሎች ብዙ ቦታዎች ይደረጋሉ.
ምግብ. ብዙዎቹ ባህላዊ ምግቦች በአዲሱ ዓመት ላይ እንደ ዬት ሺም, መካንጋሪ ብርቱካን, የጫካ ከድች ዱቄት, ባክካው የተጠበሰ የስጋ ቡታ እና የ nian gao በመባል የሚታወቀው የለውዝ ሩዝ ናቸው .
አንዳንዶቹ የምግብ አይነቶች ለቻይና ብልጽግና እና ለድል እድገታቸው የቻሉ ሰዎች ናቸው. ለምሳሌ ያህል የፀጉር ማቅለሚያ እና የደረቁ ኦይስተሮች, እንደ ባህላዊው የዓመት ዓመት ሰላምታ ለጎንግ ጂ ሓይ ካይ ናቸው . በሆክዌን ለተወሰኑ ብርጭቆ ድምፆች "ሚሊዮኖች" የሚል ቃል ይጠቀሳል. ስለዚህ በሆካኪን ቤተሰቦች በአዲስ ዓመት ዋዜማ መካከል ይለዋወጣል.
ኣቶ ድሪባ ኩማ መበል 30 ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኮይኖም ተመሪፆም።ናይ ፓርላማ መንበሪአን ገዲፈን ንምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ዝተወዳደራ ናይ ቀደም ቀዳማዊት እመቤት ኣዜብ መስፍን ምኽትል ከንቲብ ክኾና እየን ዝብል ቅድም ክብል ዝቐረቡ ፀብፃባት ገለ ጋዜጣታት ከይኮነ ተሪፉ።
በዚ መሰረት ናይ ፌዳራላዊ መንግስቲ ናይ ትራንስፖርት ምንስቴር ዝነበሩ ኣቶ ድሪባ ኩማ ከንቲባ፣ኣቶ ኣባተ ስጦታ ምኽትል ከንቲባ፣ዶክተር ታቦር ገብረመድህን ድማ ኣፈ ጉባኤ ብምዃን ተሸይሞም።
ኣብታ ከተማ ዝርአ ዝለዓለ ሕፅረት መንበሪ ኣባይቲ ንምቅላል በብዓመቱ ዝለዓለ በጀት ተመዲቡ ክስራሕ ከምዝፀንሐ ብምዝኽኻር ‘’ካብቶም ዝተሰርሑ ናብ 110 ሽሕ ዝኾኑ ንተረባሕቲ ዝተኸፋፈሉ እንትኾኑ 70 ሽሕ ድማ ኣብ ህንፀት ይርከቡ።’’ ናብ 400 ሽሕ ንኾኑ ነበርቲ እታ ከተማ ዕድል ስራሕ ከምዝፈጠረ ብምግላፅ እቲ ሓድሽ ምምሕዳር ከተማ እውን ነዚ ዘፈር እዚ ዝግባእ ትኹረት ብምሃብ ኣብ ታ ከተማ ዝርአ ዘሎ ሕፅረት መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ብዕቱብ ክሰርሕ እዩ ኢሎም።
ኣብታ ከተማ ዝካየዱ ዘለው ህንፀት ፕሮጀክትታት መንገዲ እውን በቲ ሓድሽ ምምሕዳር ትኹረት ከምዝወሃቦ ከንቲባ ድሪባ ኩማ ሓቢሮም።ብኣቕራብነት ኣቶ ድሪባ ኣባላት ካብኔት እታ ከተማ እውን ተሸይሞም።ኣብ ናይ ኣቶ ኩማ ደመቅሳ ዝነበሩ ሓላፍቲ ዳርጋ ኩሎም ኣብ ስልጣኖም ክፀንሑ ተገይሩ’ሎ።
ናይ ቀደም ቀዳማዊት እመቤት ኣዜብ መስፍን ብምንስቴር ማዕረግ ምኽትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኮይነን ክሕረያ እየን ዝብል ብጋዜጣታት ዝተጠቐሰ ሓቂ ኣይኮነን ይብል ፀብፃብ እስክንድ ፍሬው ካብ ኣዲስ ኣበባ።
‘ንሱ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቅ ‘ብጠንቂ’ቲ ዝተካየደ ገምጋማትን ክትዓትን ስጉምቲ ይውሰዶም ዘሎ እቶም ኔት ዎርክ ዘይብሎም፣ ዝተሳዓሩን ደጋፊ ዘይብሎምን’ዮም’ በለ።
በአሁኑ ጊዜ ወያኔ ሰውን እያፈረሰ፣ ማህበረሰብን እያፈረሰ ሰማይ-ጠቀስ ሕንጻዎችን በሚሠራበት ጊዜ፣ ከትናንት ወዲያ የሰዎችን ቤቶች አፍርሶ ትናንት የመኪና መንገድ ከሠራ በኋላ ዛሬ መንገዱን አፍርሶ የባቡር መንገድ እየተሠራ አዲስ አበባ በትራፊክ መጨናነቅ መኪና መንዳት አደገኛ በሆነበት ጊዜ፣ ዛሬ ባለሥልጣኖች የሚሠሩት ጠፍቶአቸው የጠቅላይ ሚኒስቴር ቢሮ የሚባለውን በአማካሪዎች ከሞሉት በኋላ ለሚኒስትሮችም አማካሪ መሾም በተጀመረበት ጊዜ፣ ዛሬ በሳኡዲ አረብያ ኢትዮጵያውያን እንደአደገኛ አውሬ እየታደኑ በሚደበደቡበት፣ በሚታሰሩበት፣ በሚደፈሩበትና በሚገደሉበት ጊዜ፣ ዛሬ በኬንያና በዩጋንዳ እንዲሁም በእሥራኤል ኢትዮጵያውያንን የማንገላታት ዝንባሌዎች በሚታዩበት ጊዜ፣ ዛሬ ኢትዮጵያውያን ከስዊድን እስከአውስትራልያ እየተሰበሰቡ በመጮህ ለማይሰሟቸው ሁሉ አቤቱታቸውን በሚያቀርቡበት ጊዜ፣ ዛሬ በተለያዩ አገሮች በኢትዮጵያውያን ላይ በሚፈጸመው ጥቃትና በደል፣ አለሁላችሁ የሚል መንግሥት በሌለበት ጊዜ —- ዛሬ ታሪካዊትዋ ኢትዮጵያ፣ ራሳቸውን የሚያከብሩና ኩራት ራታችን የሚሉት ኢትዮጵያውያን አልቀው ለሆድ በየሰው አገር መሰደድ ባህል በሆነበት ጊዜ፣ ዛሬ ዶር. በድሉ ዋቅጅራ ስለኢትዮጵያና ስለኢትዮጵያውያን ውርደት ደጋግሞ የነፍሱን ኡኡታ ባሰማበት ጊዜ በድንገት አንገታችንን ቀና አድርጎ ኩራታችንን ሊያስጎነጨን የሞከረ ሰው ተገኘ! ኢትዮጵያ ሁሌም የተአምር አገር ነች።
በታላቁ ሰው በኔልሰን ማንዴላ እረፍት ምክንያት አንድ ተደብቆ የኖረ ክቡር ኢትዮጵያዊ ብቅ አለ፤ ማንዴላ ለሥልጠና በኢትዮጵያ በነበረበት ጊዜ ምናልባትም እንግሊዞች ማንዴላን ሊያስገድሉ ከጠባቂዎቹ አንዱ የነበረውን ወታደር በገንዘብ ገዝተው ዓላማቸውን ለመፈጸም አቅደው ነበር፤ ወታደሩ ገንዘቡን ከተቀበለ በኋላ ሀሳቡን ለውጦ ገንዘቡን ለአለቃው ሰጠ፤ ማንዴላ ከሞት ተረፈ፤ አንድ ተራ ኢትዮጵያዊ ራሱንና አገሩን የሚያስከብር ሥራ ሲሠራ የሚኮሰኩሳቸው ባለሥልጣኖች ለእነሱ የማይተላለፍ ክብር በመሆኑ ተዳፍኖ እንዲኖር አደረጉት፤ እነሱ ሞተው ወይም ተሰድደው ሲያልቁ የተዳፈነው ምሥጢር ብቅ አለ፤ ባለሥልጣኖቹ ሸልመውት ይሆናል፤ ግን አላከበሩትም፤ ሻምበል ጉታን ያከበረው የማንዴላ ሞት ነው፤ የሚያሳዝነው ማንዴላ ይህንን የሱን ሕይወት ለማትረፍ ሁለት ሺህ ፓውንድ ያጣውን ኢትዮጵያዊ ወታደር ሳያውቀው መሞቱ ነው።
የኢትዮጵያ አርበኞች ታሪካቸው ተቀብሮ የቀረው እንዲህ እየሆነ ነው፤ ታዴዎስ ታንቱ ሥራዬ ብሎ የተረሱ አርበኞችን ከመቃብር እያወጣ ያስተዋውቀናል፤ በሌሎች አገሮች እንደዚህ ለአገር ትልቅ ፋይዳ ያለው ሥራ በአንድ ሰው በበጎ ፈቃድ የሚሠራ ሳይሆን ዋና የመንግሥት ተግባር ነው።
ሻምበል ጉታ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር ባይሆንም ራሱን ችሎ ለኔልሰን ማንዴላ መቃብር ደርሶአል፤ በአገር ደረጃ በሥልጣን ወንበሮቹ ላይ ለአገር የሚያስቡ ሰዎች አለመኖራቸውን ለማወቅ ግሩም ማስረጃ ነው፤ ለቀብር የሄደው ባለሥልጣን ሻምበል ጉታን ይዞ ቢሄድ ኖሮ ለራሱም ሆነ ለአገሩ ክብርና ጌጥ ይሆንለት ነበር፤ ለደቡብ አፍሪካ ሕዝብም ሆነ ለዓለም በመላ አንድ ኢትዮጵያዊ ወታደር አልሸጥም-አልለወጥም ብሎ የኔልሰን ማንዴላን ሕይወት ማትረፉን በማስታወቅ አገሪቱን ያስከብር ነበር፤ የታፈነው ታሪክ አፈትልኮ ሲወጣ ከስደተኞች ጋር ተያይዞ መሆኑ ኢትዮጵያ የደረሰችበትን የአደባባይ መክሸፍ የሚያሳይ ነው፤ ባለቤት ያቀለለውን አሞሌ ባለዕዳ ተቀበለው፤ መንግሥት ያፈነውን ክብር ስደተኞች አጌጡበት!
ለእኔ አሁን አንድ ጥያቄ ይቀራል፤ ሻምበል ጉታ የአገሩን ክብር ከራሱ ጥቅም በላይ በማድረጉ፣ የተቀበለውን አደራ በመጠበቁ ቢያንስ ሁለት ሺህ ፓውንድ አጥቷል፤ እንዳጣ ሊቀር ነው? ቢያንስ የከፈለውን ሁለት ሺህ ፓውንድ ወይስ ያንን አሥር እጥፍ አድርገን እንከፍለዋለን? ሻምበል ጉታን የምናመሰግነው በርጥቡ ነው በደረቁ? እኛ ያለጥርጥር ኮርተንበታል፤ ሁላችንም በኢትዮጵያዊነታችን የሱን ክብር በመጋራት ራሳችንን አክብረናል፤ ሻምበል ጉታም በእኛ እንዲኮራና በእኛ እንዲከበር ማድረግ ያለብን ይመስለኛል፤ ስለዚህ ምን እናድርግ? ለራሱ ክብር፣ ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያውያን ክብር ሲል የከፈለውን እስቲ ከወሬ ያለፈ ነገር እናስብና ለዚህ ጀግና የምንችለውን አድርገንለት እግዚአብሔር ዕድሜ ይስጥህ እንበለው።
ነሐሴ 18፣2004 ዓም ፍኖተ ነፃነት በተሰኘው ጋዜጣ በዳሰሳ ዓምድ ስር በዞን ዘጠኝ ፀሐፊዎች የቀረበው ፅሁፍ ላይ የህወሓት አነሳስን ስገልጥ የሕወሓት ወላጅ ከሆነው መስራች አባላት አንዱ ከሆኑት አረጋዊ በርኸ The Origin of The Tigray People’s Liberation Front በሚለው ጥናታቸው ላይ ያሰፈሩትን መነሻ ያደርጋል።አቶ አረጋዊ በእዚሁ ፅሁፋቸው ህወሓት አፈጣጠሩ ሲጀምር መጀመሪያ ትግራዋይ የዩንቨርሲቲ ተማሪዎች ሕብረት ተብሎ እንደተፈጠረ ይነግሩናል፡፡ የህብረቱ አባላት ከሆኑት ውስጥ መለስ፣ ተክሌ እና አባይ ፀሃዬ የዩንቨርስቲ ተማሪዎቹን ማኅበር አርታኤ ቡድን ይመሩ ነበር፡፡ የኅብረቱ ዋነኛ ዓላማ ለትግራይ ሕዝቦች ፖለቲካዊ ንቃት ማጎናፀፍ ብቻ ስለነበር፣ ከዚያ የተሻለ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ማድረግ እንዲችል በሚል “ማህበር ገስገስቲ ብሔረ ትግራይ” (ማገብት) ተወለደ፡፡ ማገብት የህወሓት ወላጅ አባት እንደሆነ ያብራራሉ፡፡
ማገብት ህወሓት ከመመስረቱ በፊት ከኅግሓኤ (ሕዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ) ጋር የሥራ ግንኙነት መስርቶ ነበር፡፡ (ስሙም ከዚያው የተገኘ ይመስላል፡፡) መለስ ከህወሓት፣ ጥቂት ቀደምት አባላት አንዱ ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ አንዳንድ መጽሐፍት እንደሚተርኩት መለስ ዜናዊ እና አቦይ ስብሓት የህወሓት መስራቾች ሳይሆኑ፣ ከተመሰረተ ጥቂት ወራት በኋላ ትግሉን የተቀላቀሉ መሆናቸውን A Political History of the Tigray People’s Liberation Front (1975- 1991): Revolt, Ideology and Mobilisation in Ethiopia በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ አረጋዊ በርኸ ጽፈዋል፡፡
ህወሓት ከተመሰረተ በኃላ የመጀመርያ የጅራፍ በትሩን ያሳረፈው የኢድዩ እና የፊውዳል ርዝራዦች ናችሁ እያለ የትግራይ አዛውንቶችን እና እናቶችን ወደ ማጎርያ ከመላክ እስከ ግድያ እና ለስደት የዳረገ ድርጅት ነው።በእዚህም ሳብያ ላለፉት አርባ ዓመታት ሙሉ የትግራይ አንድ ትውልድ ጨርሶ በህወሓት ቅኝት ብቻ የተቃኘ አንድ ትውልድ ፈጥሯል። ይህ በህወሓት ቅኝት የተፈጠረው ትውልድ የተቀረፀበት አንዱ እና ዋነኛው ባሕሪ ሌላው የኢትዮጵያ ክፍል ትግራይን እና የትግራይ ተወላጆችን በጠላትነት እንደሚመለከት አድርጎ መሳል እና የዐማራ ተወላጅ ዋነኛ ጠላት ነው የሚል ትርክት በማስቀመጥ (በ1967 ዓም ባወጣው ማነፈስቶ ላይ እንዳስቀመጠው) ባለፉት አርባ ዓመታት ውስጥ አባቶቹ ተፈጅተው የተረፈው ትውልድ ሌላውን ኢትዮጵያዊ የሚፈራ አድርጎ ቀርፆታል።
ይህ ሌላውን ኢትዮጵያዊ እንዲፈራ ተደርጎ የተቀረፀው ትውልድ የፍራቻ እና የማራራቅ ስራው የሚሰራው እና የሚቀመመው በአዛውንቶቹ የህወሓት አመራር ነው። ላለፉት አርባ ዓመታት በተንኮል እና የሴራ ፖለቲካ የተካኑት አዛውንት የህወሓት አመራሮች ላለፉት አርባ አመታት ውስጥ የመጣውን ትውልድ ስሜቱን ከወጣትነቱ ጀምሮ የመጠቀሙባቸው ሁለት መንገዶች በማስደንበር እና በማጋጨት ነው።የማስደንበር ስራው የሚከናወነው ተከታታይ የፕሮፓጋንዳ ሥራ በስብሰባዎች፣በፅሁፎቻቸው እና በመገናኛ ብዙሃን ሲሆን።ተደጋግሞ በመናገር ብዛት ይህንን ትውልድ ሌላው የኅብረተሰብ ክፍል የትግራይ ጠላት እንደሆነ ይህንን ጠላት ካሉት ለመታደግ ደግሞ የህወሓት አዛውንቶቹ አመራር ብቸኛ ጠባቂዎቻቸው እንደሆኑ እንዲሰማቸው አእምሯቸውን የመቆጣጠር ሥራ ለአመታት ሲሰሩ ኖረዋል።