Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ዲቁና ከተቀበለ በኋላ ለትምህርት ወደ ሐይቅ እስጢፋኖስ ተላከ፡፡ ወደ ሐይቅ የገባው በዐፄ ዳዊት ዘመነ መንግሥት /1374-1306 ዓ.ም/ መሆኑን ገድሉ ይገልጣል፡፡ ሐይቅ እስጢፋኖስ የተለያዩ ሊቃውንት የሚገኙባት፣በብዙ መጻሕፍት የተሞላችና ዙሪያዋን በሐይቅ በመከበቧ የተማሪን ሃሳብ ለማሰባሰብ አመቺ የሆነች ቦታ ናት፡፡ አባ ጊዮርጊስ በሐይቅ እስጢፋኖስ ትምህርት አልገባው ብሎ ለሰባት ዓመታት ተቀምጦ ነበር፡፡ አብረውት የሚማሩት ተማሪዎች ይህ ትምህርት የማይገባው ስለ ምንድን ነው? በእርሱ ኃጢአት ነው ወይስ በወላጆቹ ? ይሉት ነበር፡፡ በዚያ ጊዜ የሐይቁ መምህር የነበረው ዐቃቤ ሰዓት ሠረቀ ብርሃን ለአባቱ «ልጅህ ትምህርት አይገባውምና የቤተ መንግሥት ነገር አስተምረው» ብሎ መለሰው፡፡አባቱ ሕዝበ ጽዮን ግን «አንድ ጊዜ ለእግዚአብሔር ሰጥቼዋለሁ፤ እዚያው ገዳሙን ያገልግል » ብሎ እንደ ገና ላከው፡፡
አባ ጊዮርጊስ ዕውቀት ስለ ተሠወረው ሁልጊዜ በሥዕለ ማርያም ሥር እየተንበረከከ ይጸልይ ነበር፡፡ የሐይቅ እስጢፋኖስ ገዳምንም እህል በመፍጨት ያገለግል ነበር /በ1988 ዓ.ም የሐይቅ እስጢፋኖስ ገዳምን የጽሑፉ አዘጋጅ በጎበኘበት ጊዜ አባ ጊዮርጊስ ይፈጭበት የነበረውን የድንጋይ ወፍጮ ገዳማውያኑ አሳይተውታል/፡፡ አንድ ቀን እመቤታችን ተገለጠችለትና «አይዞህ ዕውቀት የተሠወረብህ ትምህርት ስለማይገባህ ሳይሆን የእግዚአብሔር ድንቅ ሥራ እንዲገለጥ ነውና ታገሥ» አለችው፡፡ ከዚያም ጽዋዕ ልቦና አጠጣችው፡፡
አባ ጊዮርጊስ በዜማ /የያሬድን ዜማ ከአቡነ ሳሙኤል ዘጋርማ እንደተማረው ገድሉ ይነግረናል፡፡ /በዚያ ዘመን በዐፄ ዳዊት አማካይነት በሰሜን ኢትዮጵያ የያሬድ ድጓ ዋና ማዕከል በሆነው በደብረ ነጎድጓድ ተሾሞ ሳያስተምር አልቀረም፡፡ምክንያቱም በኢትዮያ የድጓ ሊቃውንት ዝርዝር ውስጥ አባ ጊዮርጊስ ይጠቀሳልና/፣ በትርጓሜ መጻሕፍትና በቅኔ የጠለቀ ዕውቀት እንዳለው ድርሰቶቹ ይመሰክራሉ፡፡
የማስተማር ሥራውን የጀመረው በዚያው በሐይቅ እስጢፋኖስ መሆኑን ገድሉ በሚከተለው መልኩ ይገልጠዋል «ወአብርሃ ለቤተ ክርስቲያን እንተ ተሐንጸት በሐይቅ ባሕር፣ ወእም አሜሃ አሐዙ ይስአሉ እም ኀቤሁ ኩሎሙ ሰብአ ሀገር ቃለ መጻሕፍት ወትርጓሜሆሙ፣ ወኩሉ ቃለ ማኅሌት፡፡»
ከሐይቅ በኋላ በዚያ ዘመን ሸግላ በመባል ትጠራ ወደ ነበረችው ወደ ትውልድ ሀገሩ ወደ ጋሥጫ ተጓዘ፡፡ በዚያ ጊዜ የነገሥታቱ መቀመጫ በዚያ የነበረ ይመስላል፡፡ ለዚህ ሦስት ምልክቶች አሉ፡፡ የመጀመርያው በነገሥታቱ መቀመጫ አካባቢ አብያተ ክርስቲያናት እንደሚበዙት ሁሉ /አኩስምን፣ ላስታን፣ ጎንደርን፣ አንኮበርንና አዲስ አበባን በምሳሌነት ማንሣት ይቻላል፡፡/ በጋሥጫም በዚያ ዘመን ብዙ አብያተ ክርስቲያናት ነበሩ፡፡ ሁለተኛው ደግሞ በገድሉ ላይ አባ ጊዮርጊስ ወደ ሸግላ በመጣ ጊዜ ወደ ቤተ መንግሥት እንዳስገቡት የሚገልጠው ነው፡፡ ሦስተኛው መረጃ ጋሥጫ የዐፄ ይስሐቅ የክረምት ጊዜ ማረፊያ እንደነበረች ገድሉ መግለጡ ነው፡፡
አባ ጊዮርጊስ ወደ ሸግላ ሲመጣ አባቱ በጣም አርጅቶና መንኩሶ ነበር፡፡ ስለዚህም በአባቱ እግር ተተክቶ በቤተ መንግሥቱ ያለችውን ሥዕል ቤት እንዲያገለግል ወደዚያው አስገቡት፡፡ በቤተ መንግሥቱም የንጉሡን ልጆች ከማስተማሩም በላይ በቤተ መንግሥቱ ዙርያ ከነበሩት ሊቃውንት መካከል አባ ጊዮርጊስ አንዱ ነበር፡፡ በአንድ ወቅት ግብፃዊው ጳጳስ አቡነ በርተሎሜዎስ ሥላሴን አንድ ገጽ ብለው ያምናሉ ተብለው በተከሰሱ ጊዜ ነገሩን እንዲያጣሩ ከተመረጡት ከቄስ ሐፄ ተከሥተ ብርሃንና ከሐይቁ መምህር ከዐቃቤ ሰዓት ዮሴፍ ጋር አብሮ ተልኮ ነበር፡፡ እነዚህ ሦስት አበው ጳጳሱን ካነጋገሩ በኋላ ክሱ ውሸት መሆኑን በማረጋገጥ ስለ ምሥጢረ ሥላሴ የሚገልጠውን የጳጳሱን እምነት በጽሑፍ ይዘው መጡ፡፡
በቤተ መንግሥቱ በነበረ ጊዜ የንጉሡን ልጆች ይስሐቅን፣ ቴዎድሮስን፣ እንድርያስን፣ ሀብተ ኢየሱስን፣ ሕዝቅያስን፣ ኢዮስያስን፣ ዘርዐ ያዕቆብንና ሴት ልጁን እሌኒን በምግባርና በሃይማኖት ቀርጿቸዋል፡፡ ከእነዚህም መካከል ዘርዐ ያዕቆብ በድርሰቱ ሲመስለው ቴዎድሮስ ደግሞ በሕይወት መስሎታል፡፡ ዐፄ ዳዊት የአባ ጊዮርጊስን ሊቅነትና መልካም ሥነ ምግባር በሚገባ ስላወቀ በጋብቻ ሊዛመደው ወዶ ስለነበር ልጁን እንዲያገባ ዘወትር ይጠይቀው ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ ግን በድንግልና ጸንቶ ለመኖር እንደሚፈልግ ከመግለጽ አልተቆጠበም፡፡ የዐፄ ዳዊት ጥያቄ ስለበዛበት ወደ አቡነ በርተሎሜዎስ ሄዶ ቅስናን ከተቀበለ በኋላ ወዲያው መነኮሰ፡፡ ገድሉ የት እንደ መነኮሰ አይገልጥልንም ነገር ግን አንድም በሐይቅ እስጢፋኖስ ያለበለዚያም በደብረ ጎል ሊሆን እንደሚችል ሥርግው ሐብለ ሥላሴ ግምታቸውን አስቀምጠዋል፡፡
ከመነኮሰ በኋላ ወደ ሸግላ በመምጣት «ወእምድኅረዝ ኮነ አቡነ ጊዮርጊስ መምህር ለነገሥት ወለካህናት ዘደብተራ ወለኩሉ ዐበይተ ቤተ መንግሥት፣ ለንቡራነ እድ ወለመኳንንት፣ ለመሳፍንት ወለኩሉ ተዐይነ ቤተ መንግሥት- ከዚህ በኋላ ለነገሥታትና በቤተ መንግሥቱ ለነበሩ ካህናት እንዲሁም በቤተ መንግሥቱ ለነበሩ ታላላቆች፣ ለንቡራነ እድና ለመኳንንት፣ ለመሳፍንትና በቤተ መንግሥቱ ለነበሩ ባለሟሎች ሁሉ መምህር ሆነ፡፡»
አባ ጊዮርጊስ በሸግላ በነበረ ጊዜ በወባ በሽታ ታምሞ ሊሞት ደርሶ እንደ ነበር ገድሉ ይናገራል፡፡ ታምሞ በነበረ ጊዜ አንድ ሌሊት ቅዱስ ጴጥሮስና ቅዱስ ጳውሎስ ተገልጠውለት ከእኛ ጋር ትኖር ዘንድ ልንወስድህ መጣን አሉት፡፡ እርሱም የድርሰት ሥራዬን ሳልሠራና እግዚአብሔርንም አብዝቼ ሳላመሰግነው አሁን አትውሰዱኝ ሲል ለመነ፡፡ እነርሱም ልመናውን ተቀብለውት ከሕመሙ ፈውሰውት ሄዱ፡፡ ለዚህም ይመስላል ከበሽታው እንደ ተፈወሰ ወድያው የድርሰት ሥራውን የጀመረው፡፡
የመጀመርያ መጽሐፉን ጽፎ እንደ ጨረሰ ጠፍቶበት እንደ ነበር ገድሉ ይተርካል፡፡ በቤቱ ውስጥ የነበሩትን መጻሕፍት ሁሉ እያገላበጠ ቢፈልገውም ሊያገኘው አልቻለም፡፡ አንድ ቀን በቤተ ክርስቲያን ሌሊት በአገልግሎት ላይ እያለ እመቤታችን ተገልጣ «ለምን አስቀድመህ ሳትነግረኝ ጻፍክ?» ስትል ጠየቀችው፡፡ እርሱም «አንቺን ደስ ያሰኘሁ መሰሎኝ ነውና ይቅር በይኝ» ሲል መለሰላት፡፡ ከዚህ በኋላ የድርሰት ሥራውን ፈቅዳለት ተሠወረችው፡፡ «ወሶቤሃ በርሃ ልቡ ከመ ፀሐይ ወሐተወ ውስተ ኅሊናሁ ባሕረየ መለኮት፤ ወነጸረ ኩሎ ኅቡአት - ከዚህ በኋላ ልቡ በራለት፣ ኅሊናውም ነገረ መለኮትን ዐወቀ፡፡ የተሠወረውንም ሁሉ ተመለከተ» ይላል ገደሉ፡፡
የመጀመርያው ድርሰቱ አርጋኖን የተሰኘውና በቅኔ ስለ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም የሚያመሰግነው መጽሐፉ ነው፡፡ ስለ አርጋኖን ድርሰቱ ገድሉ በሚከተለው መንገድ ይገልጠዋል «ወሰመዮ በሠለስቱ አስማት ዘውእቶሙ አርጋኖነ ውዳሴ፣ ወመሰንቆ መዝሙር ወእንዚራ ስብሐት - በሦስት ስሞችም ሰየማቸው እነርሱም አርጋኖነ ውዳሴ፣ መሰንቆ መዝሙርና እንዚራ ስብሐት ይባላሉ፡፡» ይህ አገላለጥ አንድ ነገር እንድናስተውል ያደርገናል፡፡ ይሄውም ስለ አርጋኖን መጽሐፍ ይዘት ነው፡፡ በገድሉ ላይ አርጋኖን መጽሐፍ አንድ ሆኖ ሦስት ክፍሎች ያሉት ይመስላል፡፡ እስካሁን የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ አርጋኖንንና እንዚራ ስብሐትን ለየብቻ አግኝቷቸዋል፡፡ አርጋኖን ከሰኞ እስከ ዓርብ ላሉት ዕለታት ተከፋፍሎ የተዘጋጀ ሲሆን፣ እንዚራ ስብሐት ግን ከ«ሀ » እስከ «ፖ» ያሉትን ፊደላት በመክፈያነት በመጠቀም የተዘጋጀ ነው፡፡ ይህም አርጋኖንን አባ ጊዮርጊስ ሲያዘጋጀው አንድ ሆኖ በኋላ ግን በየክፍሉ እየተጻፈ የተባዛ ይመስላል፡፡
እመቤታችን አርጋኖንን ስለ ወደደችለት ዚማት /ምናልባት ዤማ ይሆን?/ በሚባለው ሀገር በነበረ ጊዜ «ከድርሰቶችህ ሁሉ እንደ አርጋኖን የምወደው የለም» ብላዋለች፡፡ ዐፄ ዳዊትም ድርሰቱን በጣም ከመውደዱ የተነሣ በወርቅ ቀለም እንዳጻፈው ገድሉ ይገልጣል፡፡
ከዚህ በኋላ የደረሰው ደርሰት ውዳሴ መስቀል ይባላል፡፡ ቀጥሎም መጽሐፈ ስብሐት ዘመዓልት ወዘሌሊት የተባለውን /ወይም እርሱ ራሱ መጽሐፈ ብርሃን ብሎ የሰየመውን/ መጽሐፍ አዘጋጅቷል፡፡ ይህን መጽሐፍ «መጽሐፈ ብርሃን» ብሎ የሰየመበትን ምክንያት ገድሉ ሲያበራራ «አስመ ውእቱ ያበርህ ወያስተርኢ ፍናወ ስብሐቲሁ ለእግዚአብሔር ወፍናወ ስብሐቲሆሙ ለትጉኃን ወለኩሎሙ ማኅበረ ቅዱሳን ልዑላነ ብርሃን ወዓዲ ይነግር እንዘ ያስተሐውዝ ውዳሴሃ ለድንግል ንጽሕት— የእግዚአብሔርን የምስጋናውን መንገድ ያበራል /አብርቶ ያመለክታልና፣ ልዑላነ ብርሃን የሆኑትን የማኅበረ ቅዱሳንንና የትጉኃንን የምስጋናቸውን መንገድ ያመለክታልና፣ የእመቤታችንንም የምስጋናዋን ጣዕም ይገልጣልና/ ይላል፡፡»
በዚያ ጊዜ በነበረው ልማድ ካህናቱ ቁርባን በሚያቀብሉ ጊዜ ሕዝቡ ወደ ካህናቱ መጥተው ሲቀበሉ ንግሥቲቱ ግን ካለችበት ካህናቱ ሄደው ነበር የሚያቆርቧት፡፡ አባ ጊዮርጊስ ግን «ይህ ቁርባን ንጉሠ ነገሥት ነውና ንግሥቲቱ ወደዚህ መጥታ ልትቀበል ይገባታል እንጂ እኛ መሄድ የለብንም » ሲል ተቃወመ፡፡ ይህ ነገር ንግሥቲቱንና አባ ጊዮርጊስን ስላጋጫቸው ዐፄ ዳዊት ችግሩን ለመፍታት አባ ጊዮርጊስን ወደ ሀገረ ዳሞት ንቡረ እድነት ሾሞ ላከው፡፡
አባ ጊዮርጊስና አቡነ ሳሙኤል ዘዋልድባ የተገናኙት አባ ጊዮርጊስ ወደ ዳሞት በሚጓዝ ጊዜ ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ አለባበሱ እንደ ተርታ ሰው በመሆኑ አቡነ ሳሙኤል በመጀመርያ አላወቁትም ነበር፡፡ በዚህም የተነሣ አባ ጊዮርጊስ ቅር ብሎት ወደ ዳሞት ተመለሰ፡፡ እንደ ሥርግው ሐብለ ሥላሴ ግምት ሁለቱን ያላግባባው ሥርዓተ ጸሎት ሳይሆን አይቀርም፡፡ በዚያ ጊዜ በዋልድባ ሥርዓተ ጸሎቱ ሰባት ጊዜ በቀን መጸለይን የሚያዝ ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ ግን በቀን ሰባት ጊዜ ብቻ መጸለዩ ለእግዚአብሔር ያንሰዋል ብሎ ያምን ነበር፡፡ ምናልባትም በዚያን ጊዜ 22 ሰዓት የሚፈጀውን ሰዓታት ሳያዘጋጅ አልቀረም፡፡
ከዚህ በኋላ የአባ ጊዮርጊስ ዋናው ትኩረቱ በድርሰቱ ላይ ሆነ፡፡ ወደ ጳጳሱ ወደ አቡነ በርተሎሜዎስ ዘንድ በመሄድ የቅዳሴ ድርሰት ለመድረስ እንዲፈቀድለት ከጠየቀ በኋላ የቅዳሴ ድርሰት ማዘጋጀቱን ገድሉ ይገልጣል፡፡ ይህም የኢትዮጵያ ቅዳሴያት ደራሲያቸው ማን ነው? ለሚለው ጥያቄ መልስ ፍንጭ የሚሰጠን ይሆናል፡፡ ገድሉ እንደሚተርከው አንዳንድ ካህናት የአባ ጊዮርጊስን ቅዳሴ ተቃውመው ነበር፡፡ ነገር ግን እግዚአብሔር አርዮስን በቀጣበት መንገድ ቀጥቷቸዋል፡፡
አባ ጊዮርጊስ ነገረ ሃይማኖትን ጠንቅቆ የተረዳና የሚያስረዳ ስለነበር በዘመኑ የተነሡ የሃይማኖት ክርክሮች ሁሉ እርሱ ከሌለ አይሳኩም ነበር፡፡ በዚያ ጊዜ በሸዋ በይፋት ራሳቸውን ቤተ እስራኤል እያሉ የሚጠሩ አይሁድ ነበሩ፡፡ ከአቡነ ዜና ማርቆስ ጀምሮ ብዙ መምህራን ወደነዚህ ሕዝቦች እየተሠማሩ ወንጌልን አስተምረዋል፡፡ አቡነ ዜና ማርቆስ ወደ ክርስትና ለተመለሱት ቤተ እስራኤላውያን በእመቤታችን፣ በቅዱስ ሚካኤል፣ በአባ ኖብና በሰማዕቱ በጊጋር ስም አራት አብያተ ክርስቲያናትን አሠርተው ነበር፡፡ ሁለቱ የመጀመሪያዎቹ አሁንም አሉ፡፡ ይህ ሁሉ ቢሆንም ቤተ እስራኤላውያኑ ሙሉ በሙሉ ወደ ክርስትና አልተመለሱም ነበር፡፡
ከእነዚህ አይሁድ መካከል አንዱ ከክርስቲያኖች ጋር በነገረ ሃይማኖት ለመከራከር ጥሪ አቀረበ፡፡ «ክርስቲያኖች ከረቱኝ ወደነርሱ ሃይማኖት እገባለሁ እኔ ከረታኋቸውም ወደኔ ሃይማኖት ይገባሉ» ሲል ነገሩን ጥብቅ አደረገው፡፡ ዐፄ ዳዊት ይህን ጉዳይ ሲሰማ በጣም ስለ ተናደደ ሊቃነ ካህናቱን፣ ንቡራነ እዱንና የመጻሕፍት ዐዋቂዎችን ሁሉ ከየሀገሩ እንዲሰባሰቡ አዘዘ፡፡ አይሁዳዊው በአንድ ወገን መምህራኑ በአንድ ወገን ሆነው ክርክሩን ጀመሩ፡፡ የመጀ መርያው እድል የተሰጠው ለአይሁዳዊው በመሆኑ ቀጥሎ ያለውን ጥያቄ አቀረበ፡- «እናንተ የእግዚአብሔር ልጅ ነው የምትሉት ይሄ ክርስቶስ እውነት የእግዚአብሔር ልጅ ከሆነ፣ ወደ ቢታንያ በመጣ ጊዜ አልዓዛር የተቀበረበትን ቦታ ሳያውቅ ቀርቶ 'አልዓዛርን የት ቀበራችሁት?» ብሎ እንደ ጠየቀ በወንጌላችሁ ተጽፏል፡፡ ለዚህ መልስ ስጡኝ፣እኔንም ከመጽሐፈ ኦሪቴ ጠቅሳችሁ ጠይቁኝ? » ሲል የመከራከርያ ነጥቡን አቀረበ፡፡
በዚህ ጊዜ አባ ጊዮርጊስ ታሞ አልጋ ላይ ነበር፡፡ ሊቃውንቱም እንዲህ ያለው ነገር ያለ እርሱ አይሆንምና አባ ጊዮርጊስ ይምጣ ሲሉ ለዐፄ ዳዊት ጥያቄ አቀረቡ፡፡ አባ ጊዮርጊስም በአልጋ ላይ እያለ እንዲመጣ ተደረገ፡፡ በአልጋ ላይ ሆኖም በጉባኤው ላይ ተገኘ፡፡ ጉባኤተኞቹ የቀረበውን ጥያቄ ነገሩት፡፡ አባ ጊዮርጊስ የሰጠውን መልስ ገድሉ በሚከተለው መንገድ ይገልጥልናል «እኔ ግን በወንጌል ሳይሆን በኦሪት እከራከርሃለሁ፡፡ የምኩራብ መጻሕፍት ሁሉ ለቤተ ክርስቲያን የታወቁ ናቸውና፡፡ ምኩራብ ዘራች ቤተ ክርስቲያንም አጨደችው፤ ምኩራብ ፈተለችው ቤተ ክርስቲያን ለበሰችው፤ አዳምን በገነት ሳለ አዳም ሆይ ወዴት ነህ? ብሎ የጠየቀው ማነው? አብርሃምንስ ሚስትህ ሣራ ወዴት ናት? ብሎ የጠየቀው ማነው? እስቲ መልስልኝ? ሰይጣንንስ ከወዴት መጣህ? ብሎ የጠየቀው ማነው? እግዚአብሔር አብ አይደለምን?» በዚህ ጊዜ አይሁዳዊው መልስ አጥቶ ዝም አለ፡፡ ንጉሡ፣ ሊቃውንቱና መኳንንቱም እጅግ ተደሰቱ፡፡
አባ ጊዮርጊስ ሌላው ያጋጠመው ክርክር ቢቱ ከተባለው ሰው ጋር ያደረገው ክርክር ነበር፡፡ ቢቱ «በምጽአት ጊዜ የሚመጣው ወልድ ብቻውን እንጂ አብና መንፈስ ቅዱስ አይመጡም» የሚል ኑፋቄ ማስተማር ጀምሮ ነበር፡፡ ቢቱ ከዚህ ኑፋቄው በተጨማሪ የጥንቆላ ሥራም ይሠራ ነበር፡፡ ቢቱ በጥንቆላ ሥራው የተነœ በቤተ መንግሥቱ ተቀባይነት የነበረው ሰው እንደ ነበረ ገድሉ ይናገራል፡፡ ይህን መሰሉን ተግባር አጥብቆ የተዋጋው ዘርዐ ያዕቆብ እስኪመጣ ድረስ ነገሥታቱ ምንም ክርስቲያኖች ቢሆኑ በዚህ መሰሉ ስንኩል ሕፀፅ ይዋጡ ነበር፡፡
ቢቱና አባ ጊዮርጊስ ወደ ንጉሥ ዳዊት ቀርበው በጉዳዩ ላይ መነጋገር እንደሚፈልጉ ገለጡ፡፡ ዐፄ ዳዊትም ጳጳሱና ሊቃውንቱ ባሉበት እንዲነጋገሩ ስለ ወሰነ ጳጳሱ እንዲመጡ አዘዘ፡፡ በዚህ ጊዜ ተንኮለኛው ቢቱ ከአባ ጊዮርጊስ ጋር ከተከራከረ እንደሚረታ ስላወቀ ንጉሡ የአባቶቻችንን ሃይማኖት ክዷልና አትምጣ የሚል ደብዳቤ በአባ ጊዮርጊስ ስም ጽፎ ጳጳሱን ሊጠሩ በሄዱት መልእክተኞች እጅ ላከ፡፡ ወድያውም ለዐፄ ዳዊት ይህንን ነገር አሳበቀ፡፡ ዐፄ ዳዊትም ፈጣን መልእክተኞች ልኮ የፊተኞቹ መልእክተኞች እንዲመለሱ አደረገና ደብዳቤው ተነበበ፡፡ የቢቱ ተንኮል ያልገባው ንጉሥ ዳዊት ይህን ደብዳቤ ሲመለከት አባ ጊዮርጊስን በደም አበላ እስኪነከር ድረስ እንዲደበደብ አድርጎ ወደ እስር ቤት አስገባው፡፡ ዐፄ ዳዊት እስኪሞትና ልጁ ቴዎድሮስ እስኪነግሥ ድረስም በዚያ ቆየ፡፡ ቢቱ ግን በመልአክ ተቀስፎ ሞተ፡፡
አባ ጊዮርጊስ በወኅኒ ቤት እያለ ጴጥሮስና ጳውሎስ እየመጡ ያጽናኑት ነበር፡፡ ውዳሴ ሐዋርያት የተሰኘውንና የሐዋርያትን ምስጋና የያዘውን መጽሐፍ ያዘጋጀው በወኅኒ በነበረ ጊዜ ነው፡፡ አብዛኞቹን ድርሰቶቹን በዚህ ጊዜ ሳያዘጋጃቸው እንደማይቀር ይገመታል፡፡ ዐፄ ዳዊት በሞተ ጊዜ አባ ጊዮርጊስ እጅግ አድርጎ አዘነ፡፡ እንዲያውም አንዳንዶች «በመሞቱ ደስ ልትሰኝ ይገባሃል እንጂ እንዴት ታለቅሳለህ?» ብለው ጠይቀውት ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ ግን «ጥቂት ቢኖር እወዳለሁ፤ እመቤታችንን የሚወድ ሰው ነውና» ብሎ ነበር የመለሰው፡፡
ዐፄ ቴዎድሮስ አባ ጊዮርጊስን ከወኅኒ ቤት አውጥቶት በጥንቱ ቦታ አስቀመጠው፡፡ አባ ጊዮርጊስ ግን የቤተ መንግሥትን ነገር ለመሸሽ ስለ ፈለገ በጋሥጫ ከመቀመጥ ይልቅ ርቆ ጥንት ወደ ነበረበት ወደ ዳሞት በመሄድ ማስተማር ጀመረ፡፡ ወደ ዳሞት ሲሄድ እግረ መንገዱን ወደ ደብረ ሊባኖስ ገብቶ የአቡነ ተክለ ሃይማኖትን መቃብር ተሳልሟል፡፡ በዚያ ጊዜ የደብረ ሊባኖሱ አበ ምኔት እጨጌ ዮሐንስ ከማ /ሰባተኛው የደብረ ሊባኖስ እጨጌ/ እንደ ነበሩ ገድሉ ይናገራል፡፡
ነገር ግን በዕውቀቱ የሚቀኑበት፣ በችሎታው የሚመቀኙት ሰዎች ነገር ሠርተው ከንጉሥ ቴዎድሮስ ጋር ስላጣሉት እልም ካለ በረሃ እንዲጋዝ ተደረገ፡፡ አባ ጊዮርጊስ ከግዞት የወጣው ዐፄ ቴዎድሮስ ሲሞት ነበር፡፡
የአባ ጊዮርጊስ ሌላው ተማሪ የነበረው ዐፄ ይስሐቅ በ1399 ዓ.ም መንግሥቱን ሲይዝ አባ ጊዮርጊስን ከግዞት አውጥቶ ወደ ጋሥጫ መለሰው፡፡ በዚያ ጊዜ አባ ጊዮርጊስ እድሜው 42 ዓመት ሲሆን በስደትና በጤንነት መታወክ የተነሣ ከባድ ጉዳት ደርሶበት ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ብዙውን ጊዜውን በጾም፣ በጸሎትና በድርሰት ያውለው ነበር፡፡
«ወበአሐቲ መዋዕል ተስዕሎ አሐዱ መስፍን ዘስሙ ቴዎድሮስ ዘይሰመይ ካዕበ ሊቀ ሐራ በእንተ ሃይማኖት ርትዕት ወደረሰ ሎቱ መጽሐፍ ዘይሰመይ ፍካሬ ሃይማኖት፡፡ ወሶበ ርእይዎ ወአንበብዎ ለውእቱ መጽሐፍ ንጉሥ ወኩሎሙ ካህናተ ምሥጢር ይቤሉ አማንኪ ዮሐንስ አፈ ወርቅ፣ ወቄርሎስ አፈ በረከት ተንሥኡ በመዋዕሊነ፡፡ ኢትዮጵያ ተመሰለት በቁስጥንጥንያ፣ ወተአረየታ ላዕለ እስክንድርያ - አንድ ቀን ቴዎድሮስ የተባለ መስፍን፣ ዳግመኛም የጦሩ አዛዥ የሚሆን፣ አባ ጊዮርጊስን ስለ ርትዕት ሃይማኖት ጠየቀው፡፡ አባ ጊዮርጊስም ፍካሬ ሃይማኖት የተባለውን መጽሐፍ ደርሶ ሰጠው፡፡ ንጉሡና የምሥጢር ሊቃውንት የሆኑ ካህናት ይህንን በተመለከቱ ና ባነበቡ ጊዜ በእውነት ዮሐንስ አፈወርቅና አፈ በረከት የሆነው ቄርሎስ በዘመናችን ተነሥተዋል፡፡ ኢትዮጵያም ቁስጥንጥንያን መስላለች፣ ከእስክንድርያም በላይ ከፍ ከፍ ብላለች ብለው አደነቁ» ይላል ገድሉ፡፡ አባ ጊዮርጊስ ፍካሬ ሃይማኖት የተሰኘውንና የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የምታምነውንና የምታወግዘውን በግልጥና በዝርዝር የጻፈበትን መጽሐፍ እንዴት እንደ ደረሰው ሲገልጥ፡፡ ፍካሬ ሃይማኖት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን እምነት በግልጥና በዝርዝር በማስቀመጥ ረገድ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ የመጀመርያው ሥራ ነው የሚል እምነት የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ አለው፡፡ የዘረዘራቸው የመናፍቃን ስሞችን እና ክህደታቸውን ስናይ በዘመኑ የነበሩ ሊቃውንት ስለ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ያላቸውን ዕውቀት ያሳየናል፡፡
አባ ጊዮርጊስ መከራ ያልተለየው አባት ነበር፡፡ ገድሉ እንደሚተርከው በቤተ መንግሥቱ የነበሩ ሰዎች የርሱን መከበርና መወደድ አይፈልጉትም ነበር፡፡ በተለይም ፍካሬ ሃይማኖት የተሰኘውን መጽሐፍ በመጻፉ የተነሣ መከበሩ አልተዋጠላቸውም፡፡ ስለዚህም ነገር ሠርተው ከዐፄ ይስሐቅ ጋር አሁንም አጣሉት፡፡
ዐፄ ይስሐቅ አባ ጊዮርጊስን አሳስሮ ውኃ ወደማይገኝበት ዐለታማ ቦታ አጋዘው፡፡ በዚያም በመከራ ለብዙ ጊዜ ኖረ፡፡ በዚያ እያለ ዘወትር በጸሎት አብዝቶ ይተጋ ነበር፡፡ እግዚአብሔርም ዐፄ ይስሐቅ ወደ ልቡናው እንዲመለስ አደረገ፡፡ ንጉሡ በአባ ጊዮርጊስ ላይ የፈጸመው ነገር ሁሉ ፀፀተው፡፡ አገልጋዮቹንም ጠርቶ አባ ጊዮርጊስን እንዲያመጡት አዘዘ፡፡ ነገር ግን እነዚያ ተንኮል ሠሪዎች የአባ ጊዮርጊስ መምጣት ተንኮላቸውን ስለሚያጋልጠው አባ ጊዮርጊስ ሞቷል ብለው አስወሩ፡፡ ይህንን ሲሰማ ዐፄ ይስሐቅ ፈጽሞ አዘነ፡፡
አባ ጊዮርጊስ ሞቷል እየተባለ መወራቱን ከደቀ መዝሙሩ ስለ ሰማ በሕይወት የመኖሩን ዜና ጽፎ ለዐፄ ይስሐቅ እንዲያደርስለት አውሎ ንፋስን ላከው፡፡ አውሎ ንፋሱ ደብዳቤውን ተሸክሞ በመሄድ ዐፄ ይስሐቅ በድንኳን ተቀምጦ በነበረ ጊዜ ጉልበቱ ላይ አስቀመጠው፡፡ ንጉሡ ምትሐት የተሠራበት ስለ መሰለው ደነገጠና መኳንንቱንና ሕዝቡን ሰብስቦ ጉዳዩን ገለጠ፡፡ ወዲያውም አሳት አስነድዶ ቢጥለው ሊቃጠል አልቻለም፡፡ ወደ ውኃም ቢጨምረው አልጠፋም፡፡ በዚህ ተደንቆ ወረቀቱን ከፍቶ አነበበው፡፡ ደብዳቤው ከአባ ጊዮርጊስ የተላከ መሆኑን ሲያውቅ ዐፄ ይስሐቅ ደነገጠ፡፡ እነዚያን መልእክተኞች ይዞ ወደ ወኅኒ ጨመራቸው፡፡ አባ ጊዮርጊስንም ከግዞት ያወጡት ዘንድ ላከ፡፡
አባ ጊዮርጊስ ወደ ቤተ መንግሥቱ ሲመጣ ንጉሡ በደስታ ተቀበለው፡፡ ደብዳቤውን በማን እጅ እንደ ላከውም ጠየቀው፡፡ አባ ጊዮርጊስም ደብዳቤውን በሰው ሳይሆን በእግዚአብሔር ፈቃድ በነፋስ እንደ ላከው አስረዳ፡፡
ከግዞት ከተመለሰ በኋላ እመቤታችን ተገልጣለት መከራው ሁሉ እንደ ሐዋርያት መሆኑን ገለጠችለት፡፡ አእምሮውን ብሩህ፣ ልቡናውን ትጉኅ የሚያደርግ እጅግ ብዙ ምሥጢር ነገረችው፡፡ ተሰናብታው ከሄደች በኋላ «እጅግ ብዙ መብራት አቅርቡ አምስት ፈጣን ጸሐፊዎችንም አምጡ » ብሎ አዘዘ፡፡ እርሱ እየነገራቸው እነርሱ እየጻፉ እረፍት ሳያደርጉ ሦስት ቀን ሙሉ አስጽፎ መጽሐፈ ምሥጢር የተሰኘውን መጽሐፍ ፈጸመ፡፡ አባ ጊዮርጊስ ይህንን ያደረገው ምናልባት በስደትና በመከራ ስለ ደከመ ሳይሆን አይቀርም፡፡ አምስቱ ጸሐፍት የየድርሻቸውን አጠናቅቀው በአንድ አደረጉት፡፡ አባ ጊዮርጊስም ይህን ተመልክቶ በእጅጉ አደነቀ፡፡ «እኔ የዚህን መጽሐፍ ቃል አልተናገርኩም፤ መንፈስ ቅዱስ በእኔ አፍ ተናገረ እንጂ » ሲል በወቅቱ መመስከሩን ገድሉ ይናገራል፡፡
ይህንም መጽሐፍ መጽሐፈ ምሥጢር ሲል ሰየመው፡፡ የጻፈው በ1409 ዓ.ም እድሜው 52 በደረሰ ጊዜ ሲሆን የዚህ መጽሐፍ ቅጅ በነጋድያን እጅ እስከ ኢየሩሳሌም ድረስ በወቅቱ ሄዶ እንደ ነበር ገድሉ ያስረዳል፡፡
መጽሐፈ ምሥጢር የተጻፈበትን ዘመንና ምክንያት የዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዜና መዋዕል ከዚህ በተለየ ነው የሚያስቀምጠው፡፡ «በመዋዕሊሁ ለዝንቱ ንጉሥ ዘርዐ ያዕቆብ ኮነ ተቃሕዎ በእንተ ሃይማኖት ወተዋሥአ አባ ጊዮርጊስ ምስለ አሐዱ አፍርንጅ ወሞዓ እስከ ከሠተ ወጸሐፈ መጽሐፈ ምሥጢር - በዚህ በንጉሥ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመን በሃይማኖት ምክንያት ክርክር ሆነ፡፡ አባ ጊዮርጊስም ከአንድ ፈረንጅ ጋር ተከራክሮ ረታው፡፡ መጽሐፈ ምሥጢር የተባለውን መጽሐፍም ደረሰ፡፡» ይላል፡፡ ይህ ግን የሚያስኬድ አይመስልም፡፡ ምክንያቱም አባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫ በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመን ዐርፎ ነበርና፡፡
ዐፄ ይስሐቅ ለአባ ጊዮርጊስ ምድረ ሰዎን /ይህ ቦታና ጋሥጫ ቅርብ ይመስላሉ፡፡ እንደዚህ መጽሐፍ አዘጋጅ ግምት ከወለቃ ወንዝ ማዶ ያለው ሀገር ሰግላ፣ ወዲህ/ ወደ ሰሜን ሸዋ/ ያለው ሀገር ደግሞ ምድረ ሰዎን ተብሎ ሳይጠራ አልቀረም፡፡ ምክንያቱም ገድለ አባ ጊዮርጊስ ስለ ምድረ ሰዎን ሲናገር በዚያ የአባ በጸሎተ ሚካኤል ገዳም እንዳለ ይተርካል፡፡ የአባ በጸሎተ ሚካኤል ገዳም ያለው ከአባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫ ገዳም ሥር ነው፡፡ አባ ጊዮርጊስ በግዞት በነበረ ጊዜ በራእይ እመቤታችን ተገልጣ ዕረፍቱ በአባ በጸሎተ ሚካኤል ገዳም እንደሚሆን እንደ ነገረችው ገድሉ ይተርካል፡፡/
የተባለውን የጳጳሳት መቀመጫ የነበረውን ሀገር በርስትነት ሰጥቶት ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ በምድረ ሰወን ንጉሥ ይስሐቅ ክረምቱን ያሳልፍበት በነበረው ቦታ ላይ ቤተ ክርስቲያን ሠራ፡፡ በዚያም በማስተማርና በጾም በጸሎት ይተጋ ነበር፡፡ በጋሥጫ እያለ ዐፄ ይስሐቅ አስጠራው፡፡ በዚያ ጊዜ ንጉሡ የመናገሻ ማርያምን ቤተ ክርስቲያን አሠርቶ ስለ ነበር እንዲባርክለት ፈልጎ ነበር፡፡ አባ ጊዮርጊስ ምንም እንኳን በዚያ ጊዜ ታምሞ የተኛም ቢሆን ወደ ንጉሡ ተጓዘ፡፡ እዚያ ሲደርስ በጣም ተዳክሞ ነበር፡፡ ሥርዓቱን ለመፈጸምም ዐቅም አልነበረውም፡፡ ስለዚህም ንጉሥ ይስሐቅ በአልጋ ተሸክመውት እንዲዞሩና ቤተ ክርስቲያኗን እንዲባርካት አደረገ፡፡
ቡራኬውን ከፈጸመ በኋላ ደቀ መዝሙሮቹን ሰብስቦ «ከሞትኩ አባቴ በጸሎተ ሚካኤል መከራ ወደ ተቀበለባትና እኔም ቤተ ክርስቲያን ወዳነፅኩባት ቦታ ወስዳችሁ ቅበሩኝ» ሲል አዘዛቸው፡፡ ለደቀ መዛሙርቱ የመጨረሻ የስንብት ትምህርቱን እያስተማራቸው እነርሱም በአልጋ ተሸክመውት ወደ ጋሥጫ እያመሩ ሳለ በመንገድ ላይ ሐምሌ ሰባት ቀን 1417 ዓ.ም በ60 ዓመቱ ዐረፈ፡፡ ከመናገሻ ወደ ጋሥጫ የሚወስደው መንገድ በአዲስ አበባ በኩል አድርጎ፣ በደብረ ጽጌ በኩል ወጥቶ፣ በመርሐ ቤቴና በጉንደ መስቀል በኩል በማለፍ በሚዳና በወረሞ በኩል ወደ ቦረና የሚሻገር ይመስላል፡፡
የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ በ1986 ዓ.ም በሰሜን ሸዋ ሚዳ ጉንደ መስቀል ቤተ ክርስቲያን በተገኘ ጊዜ አባ ጊዮርጊስ በመንገድ ላይ በማረፉ ለጊዜው ዐጽሙ ያረፈበትን ቦታ ካህናቱ በክብር ጠብቀው አሳይተውታል፡፡ በገድሉም ላይ በዘመዶቹና በደቀ መዝሙሮቹ መካከል የት ይቀበር? በሚለው ጉዳይ ላይ ክርክር መነሣቱንና ንጉሡ በገዳሙ እንዲቀበር መወሰኑን ይገልጣል፡፡ ከዚህም በላይ ደግሞ ክርክሩ አልቆ ዐጽሙ ወደ ቤተ ክርስቲያኑ እስኪገባ ድረስ በሌላ ቦታ ዐጽሙ ዐርፎ መቆየቱን ገድሉ ጨምሮ ይገልጣል፡፡ በመሆኑን ያረፈበት ቦታ ጉንደ መስቀል ሳይሆን አይቀርም፡፡
እስካሁን ድረስ ያሉን ምንጮች የአባ ጊዮርጊስ ድርሰቶች ቁጥራቸው ከዐርባ በላይ እንደሆኑ ይገልጣሉ፡፡ በስም የምናውቃቸው ግን የሚከተሉትን ብቻ ነው፡፡ ምናልባት ብዙ ጥናት ማድረግ ሳያስፈልገን አይቀርም፡፡
አባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫ ስሙ እና ክብሩ የተዘነጋ ሊቅ ነው፡፡ አብዛኞቹ መጻሕፍቱም ለአንባብያን አልቀረቡም፡፡ በርግጥ ከጥቂት ዓመታት ወዲህ መጽሐፈ ምሥጢር የተሰኘው መጽሐፉ በአማርኛ ተተርጉሞ ቀርቧል፡፡ ይህ መጽሐፍ በማኅበረ ቅዱሳን፣ በገዳሙ እና በቅርቡ ደግሞ በባህል እና ቱሪዝም ሚኒስቴር ሦስት ጊዜ ለኅትመት ቀርቧል፡፡ ዘመኑ የአባ ጊዮርጊስ ነው ያሰኛል፡፡ ማኅበረ ቅዱሳንም ገዳሙን ለመርዳት ከፍተኛ ፕሮጀክት ቀርጾ እየተንቀሳቀሰ ነው፡፡
እኔ ገዳሙን ከአንድ ቀን የእግር ጉዞ በኋላ በቦታው አይቼዋለሁ፡፡ በደቡብ ወሎ ቦረና ውስጥ ይገኛል፡፡ ከደሴ እስከ ከላላ አንድ ቀን፤ ከከላላ እስከ አባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫ አንድ ቀን ይወስዳል፡፡ ገዳሙ ዙርያውን በሙስሊም የተከበበ፤ በተራራ ላይ የሚገኝ ነው፡፡ አብዛኞቹ መነኮሳት ዐቅመ ደካማ ናቸው፡፡ ቦታው አስቸጋሪ በመሆኑ ብዙ ወጣት መነኮሳት አይሄዱበትም፡፡ የሚገርመው ነገር የአካባቢው ሙስሊሞች ለገዳሙ ልዩ ከበሬታ አላቸው፡፡
እስኪ በተለይም በውጭ ሀገር የምትኖሩ እና ዐቅሙ ያላችሁ ምእመናን፣ ታሪክ ወዳጆች እና ሀገር ወዳዶች ይህ ታካዊ ቅርስ እንዳይጠፋ የምትችሉትን አድርጉ፡፡ ትልቁ ችግራቸው የዓመት ቀለብ ነው፡፡
በየአካባያችን ማኅበራትን እና ኮሚቴዎችን አቋቁመን መጻሕፍቱን ብናሰባስብ÷ በተለይ በፈረንሳይ እና በእንግሊዝ ያሉትን፤ ስለ እርሱ ብንጽፍ፤ ገዳሙን ብንረዳ፤ ሰንበት ት/ቤቶቻችን በስሙ ቤተ መጻሕፍት እንዲያቋቁሙ ብናግዛቸው፡፡ በስሙ በተለይም በአዲስ አበባ ከተማ ቤተ ክርስቲያን ብንተክል፡፡ በየዓመቱ ሐምሌ ሰባት ቀን የቅድስት ሥላሴ በዓልን የሚያነግሡ አድባራት የእርሱንም ታቦት አስገብተው በድርብ ቢያነግሡት፡፡ ቀኑ «የሊቃውንት ቀን» ተብሎ ቢከበርና እርሱንና ሌሎች ሊቃውንትን የምናስብበት ቀን ቢሆን፡፡ ዐውደ ጥናቶች፤ ሴሚናሮች፤ የቅኔ እና የዜማ ምሽቶችን በማዘጋጀት ብናስበው፡፡
እጅግ የሚወደድ ገድል ነው...የአባ ጊዮርጊስን የሚመስጥ ታሪክና አርአያነት ያለው ህይወት በዚህ መልኩ በማግኘቴ ደስ ብሎኛል።እንደ ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ከነገስታቱ ይልቅ ቤተ ክርስቲያንን ያከበረ፤ስለ እምነቱ አብዝቶ የመሰከረ፤የእግዚአብሔርና የእመቤታችን ፍቅር የበዛለት፤ለስጋዊ እረፍት ሳይሆን ለበረከት የኖረ...ይበል የሚያሰኝ ነው።
1/የተጠቀሱት መጻህፍት ይህን ትውልድ ብዙ ሊያስተምሩ ሊመክሩ እንደሚችሉ አምናለሁ(ስለፍካሬ ሃይማኖት የተገለጸውን ልብ ይሉአል)።ስለመጻህፍቱ ዝርዝር መረጃ ለማግኘት ብንጥር(የት ይገኛሉ እንዴት ይታተሙ...)
እስከ 13ኛው መክዘ ብዙዎቹ የምሥራቅ አብያተ ክርስቲያናት የነበሯቸው ቅዳሴያት ከአራት አይበልጡም፡፡ ከሶርያ ቤተ ክርስቲያን በቀር፡፡ ግብፃውያንም ቅዳሴያትን ያደራጁት ከ13ኛው መክዘ በኋላ ነው፡፡ እስከዚህ ዘመን ድረስ በዓለም ቤተ ክርስቲያን ታዋቂ የሆኑ እንደ ቅዳሴ እግዚእ፣ቅዳሴ ሐዋርያት፣ባስልዮስ፣ ወዘተ ያሉት ነው ጥቅም ላይ የዋሉት፡፡
«አበ ምኔት» ማለት የገዳም አስተዳዳሪ ማለት ነው፡፡ «ዐቃቤ ሰዓት» በጥንት ዘመን ለሐይቅ እስጢፋኖስ አበ ምኔት የሚሰጥ መዓርግ ሲሆን የንጉሡን መርሐ ግብር የሚያወጣ የፕሮቶኮል ሹም እንደ ማለት ነበር፡፡ «ሥርግው» ማለት በግእዝ ያጌጠ ማለት ነው፡፡
የኖረበትን ዘመን ወርቃማ ዘመን ያስባለ ወርቃማ ደራሲ አባ ጊዬርጊስ ራሴን አንተን አስተምራ ባሳደገች ቤተክርስቲያን ውስጥ እንዳገኘው ያረገኝ እ/ር የተመሰገነ ይሁን፡፡ አንተን እንድናውቅ የረዱንን ሁሉ አምላክህ ያስባቸው
በቪዛ አሰጣጥ ላይ ዕገዳ ተደርጓል በሚል የሚናፈሰው ወሬ ሀሰት መሆኑን የገለፀው በአዲስ አበባ የዩናይትድ ስቴትስ ኢምባሲ፣ የተለመደው የቪዛ አሰጣጥ ሂደት መቀጠሉን አረጋግጧል፡፡
እስኪ እዛ ጉዳይ ተጋደልቲ ቁሩብ ብትግርኛ ክንላዘበላ። ብትግርኛ ምምላስ እኳ ኣየድልየካን እዩ (እንተዘይደሊኻ)፡ ብወገነይ በዚ መጽሓፍየይ፡ ከምቲ ብልምዲ ዝበሃል፡ ንሰብ ብቋንቋኡ እትብሎ፡ ናብ ልቡ ዝስወጥ ብምኽዋኑን፡ እዚ ጉዳይና ድማ ነገር ልቦና ስለዝኾነ እዩ። ሓደ ከም መበገሲ ክንሕዞ ዝግባኣና፡ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ፡ ኩለንተናዊ ጉዳይ ተጋደልቲ ንሓርነት ኤርትራ ነበር፡ ጉዳይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። መን እዮም፡ ከመይ እዮም፡ ኣብ ዝብል ቅድሚ ምሕላፍና፡ ነዚ ሓቂ እዚ ክንቅበል ይግበአኣና። ተጋደልቲ ሓርነት ኤርትራ፡ ፈላጣት ነይሮም ወ ፖለቲካ ተመራሚሮም ወ ናይ ዓለምና ጭቡጥን እዋናዊን ኩነታት ናይ ምግምጋም ዓቕምታት ነይርዎም፡ እዚ ሓሊፉ እውን ካልእ ንኣህዛብ ዓለም ዘይበርሃሎም ምስጢራት ጸጽዮም ይፈልጡ ነይሮም ዝኣመሰሉ ናይ ሹኪ ሹካ ጸወታታት ናይቶም ብናይ ነበረያ ነበረ ዝናታት ክሰኽሩ ዝደልዩ ባእታታት ጥራይ እዩ። ብዙሓት መራሕቲን ሰዓብትን ገድሊ ብውሱን ዓቅምታትን ድሩት ኣፍልጦን፡ ከምኡ ድማ ልዑል ትብዓትን ናይ ቃልሲ ወንን ዝንቀሳቀሱ ዝነበሩ እምበር፡ ካልእ ዝነበሮም ሰባት ኣይኮኑን። ባዕላቶም እውን ዘመንሉ ኩነታት እዩ። ሕጂ ብዘይ ቃል-ዓለም ክንዛረብ እንተኾይንና፡ ኣዝዮም ብዙሓት ተጋደልቲ፡ ብዘይ ጉቡእ ፍልጠትን፡ ዓቕምን ኣብ መብዝሕትኡ ጽፍሕታት ሓላፍነት ተቐሚጦም። እብ ሃገር ኣዝዩ ሰፍ ዘይብል ክሳራን ዕንወትን፡ ኣስዒቦምን የስዕቡ ድማ ኣለዉ። ተገራጫዊ፡ ስጊንጥር፡ ደረቐኛን፡ ጨኳንን፡ ኣከያይድኦም ድማ፡ ድኽመት ዓቕምን ክእለትን ውልቀሰባት እምበር (ብዙሓት ወረጃታትን ፈላጣትን ተጋደልቲ ከም ዝፈረዩ ግን ካብቲ በላዒ ሰብ ስርዓት ከምዝሃድሙን ድማ ንፈልጥ) ካልእ ኮነ ኢልካ ንህዝቢ ኤርትራ ከዳኽሙን፡ ከዕንውን ተበጊሶም ክትብል ኣይከኣልን። እቲ ጸገም ኣብቲ ሓደገኛ ኣካይዳ ናይቲ ስርዓት እምበር እቶም ሰባት ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ብዙሓት ተጋደልቲ ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት፡ እንተስ ላዕለዋይ ትምህርቲ ብምቕሳም፡ እንተስ ኣብ ዝተፈላለየ ውልቃዊ ንግዳውን ካልእ ፈጠራውን ስራሓት ብምውፋር ገዛእ ነብሶም ከመሓይሹን ህይወቶም ክሰርዑ ክፍትኑን ተራእዮም እዮም። ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ እውን ኣዝዩ ክትገልጾ ተኣምር ዘብል ማእለያ ዘይብሉ ገንዘባውን፡ ዓይነታውን ትሕዝቶታት ሒዙ ናብ ሃገር ብዋሕዚ ክኣቱን፡ ንተጋደልቲ ብልዑል ኣኽብሮትን፡ ሓልዮትን ክረዳድኦም ትራእዩ እዩ። እቲ ነውራም ስርዓት ግን፡ ብኣዝዩ ክትገልጾ ዘሕፍርን ዘነውርን ረቂቕ ሜላ፡ ህዝብን ተጋደልትን ፈላልዩ፡ ኣተፋኒኑ፡ እነሆ ሕጂ ድማ ክሳዕ ዝተዋደቕሉን፡ ዝኸፈሉሉን ዕድመ ክናሾን ናብ ዕሙት ዘመተታትን፡ ክሳዕ ፍጹም ምብላልን፡ ብመንእስይ ወለዶ ከምሕሱም ክምረሩን ንርኢ ኣሎና። ተጋደልቲ ካብቲ ነውራም መሪሕነት ነብሰ ምክልኻል ናይ ምግባር ዓቕምን ብቕዓትን ኣይነበሮምን። ኩሉ ብእምነት እዮመ ኣትዮሞ። ንኤርትራን ህዝባን ኣሕሊፉ ዝህብ ስርዓት ገላዩ ኮይና ንዕስክር ነይርና ኢሎም ኣሚኖም ኣይከዱን። ልክዕ ከምቲ ሃገርን፡ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ብስርዓት ኢሰያስ ተጠሊሙ ኣብ ከምዚ ዝዓይነቱ ንሰማዒ ዝዝግንን መፈንጥራ ተሸሚሙ ዝርከብ፡ ትጋደልቲ እውን ናይዚ ግዳይ ኮይኖም እዮም። ገድሊ ከቢድ እዩ፡ ነብሶም ክፈቕዱ ዕድል ኣየበጀወሎምን። እቲ ጉዳይ ግን ሕጂ ድሒሩ ዝበርሃሎም ይመስለኒ ኣነ። ከይፈለጥካ፡ ፈላጥ ክኽወን ኣይከኣልን። በዓል ኣነ እውን፡ ካብቲ ድቕድቕ ጸላም ናይዚ ኣረምየን ስርዓት ወጺና ነቒሕናሉ’ምበር ምስ ኣሪስቶተል ወይ ፕሉቶ ስጋ ሃልዩና ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ እውን ኣብዛሓ ተጋደልትና፡ ብሕማቕ መነባብሮ እዮም ዝሳቐዩ ዘለዉ። ስልጣን ይኹን ካልእ ልዕል ዝበለ ደረጃ መነባብሮ እንተረኸቡ፡ ዝጉህይ የሎን። እኳ’ደኣ ዕግበት እዩ። ግን ብዓቕምን ብቕዓትን ዝተሰነየ ክኸውን ይግባእ። ንሶም እውን ካብ ምስ ህዝቢ ምብታኽን እብ ዘይተደለየ ጠንቅን ሰበብን ምእታውን፡ እይፋልን ነዚ ስራሕ ዝኸውን ብቑዕ ዓቕሚ የብለይን ክብሉ ምተገበኤ፡ ግን ሽግር መነባብሮ ድማ ኣሎ። ስለዚ ሰራይ፡ ንሕና ሰራም ስርዓት ተጻዊቱልና እምበር፡ ምስተጋደልትና (ብሓፈሻ) ይኹን ምስቲ ዝሓለፍዎ ገድላዊ ህይወት ምንም ቅርሕንቲ ክንገብር ኣይግባእን። እንተ በደሉና ወይ እንተ ሃሰዩና እውን ደቂ ሓንቲ ማህጸንንን ወላዲትን ስለ ዝኾንና፡ ኖኦኦም እውን በደልን ማህሰይትን እዩ። እቲ ቐንዲ ሽግር እዚ ዘራጊቶ፡ ንፉስን፡ ነውራምን ስርዓት ኢሰያስ ኣፈወርቂ እዩ። ካብቶም ብውሽጢ ዘማሓድሩሉ ዘለዉ ተጋደልቲ ድማ፡ እቶም ብግዳም ኮይኖም ነዚ ስርዓት ደው ኣቢሎሞ ዘለዉ፡ ዘይተጋደሉን፡ ተበለጽቲ ደቂ ግዝየን ንህዝብና ዝብድልዎ ዘሎ ይገድድ። ህዝቢ እንተ ተላዒሉ፡ ተጋደልቲ ክሕዝዎ እይጸበዮ፡ ወዮ’ኳ ይጽንበርዎ። እቶም ሽዩጣትን መጥፍእ ኣሕዋቶምን ግን በዓል ኣርዓዶም፡ ጊዶዎንን ሶፊያን… እምበር ጀጋኑ ተጋደልትና ኣይኮኑን። ንሶም ዸኣ ወሪድዎም ቀደም ስቃይ ሎሚ ስቃይ፡ ዝተጋደሉሉን ዝተበጀውሉን፡ ቀያሕቲ ብጾቶም ዝቐበሩሉን ዕላማ፡ ብሰንኪ ገስረጥ መራሕን፡ በትኪ መሪሕነትን ነዚ ተሳጢሑ ክርእዩ፡ ልዕሊ ማንም እብ ከርሶም ሓዊ ከም ዝኣጉደሎም ኣይትረስዕ። ንዓይ ንዓኻ ክጭኩኑ ኣይተዋደቑን ሰራይ ሓወይ።
በልዩ ልዩ መገናኛ አውታሮች ለቀናት ሲተዋወቁ የሰነበቱት የኢትዮጵያ መንግስት የጠራቸው ስብሰባዎች፤ እንዲሁም በአንፃሩ የተጠሩ የተቃውሞ ሠልፎዎች በተለያዩ የሰሜን አሜሪካ ከተሞችና በካናዳ በዛሬው ዕለት ተካሂደዋል።
ባልደረቦቻችን አዲሱ አበበና ሄኖክ ሰማእግዜር የዋሽንግተኑ ስብሰባ በተካሄደበት የሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ አዳራሽና ከአዳራሹ መግቢያ ለተቃውሞ የተሰበሰቡ ኢትዮጵያውያን ያደረጉትን እንቅስቃሴ ሂደቶች ተከታትለዋል።
በብዝሃ-ፍላድ የማሽን ማሽኖች ተወዳጅነት የተነሳ ፣ የመስጊያው ጥራት በቀጥታ የማቀነባበር ውጤታማነት እና የምርት ወጪን በቀጥታ ይነካል ፡፡ የመድፍ ምላጭ በሚጠቀሙበት ወቅት የመፍጨት ጥራት እንደገና የታየውን abẹቱን ጥራት ይነካል ፡፡ አስፈላጊነቱ በራሱ በግልፅ ይታያል ፡፡ በአሁኑ ጊዜ ብዙ የእንጨት ወፍጮዎች ለዚህ ትኩረት አይሰጡም ፡፡ ምንም እንኳን አንዳንድ አምራቾች በቂ ትኩረት ቢሰጡም ፣ ተገቢው የባለሙያ እውቀት ባለመኖሩ ምክንያት መፍጨት ውስጥ ተጨማሪ ችግሮች አሉ ፡፡ የዛፉን ነበልባል በትክክል እንዴት ማጠር እንደሚችሉ ዛሬ እንነግርዎታለን ፡፡
በመጀመሪያ ፣ ከሳር እንጨቱ ላይ መፍረድ ፣ በአዲሱ መስታወት የተቆረጠው የእንጨት ሰሌዳው ወለል ለስላሳ ከሆነ ፣ ምንም ግልጽ ብልጭታ የለም ፣ እና የላይኛው እና የታችኛው የሰላም ምሰሶዎች የተሳሳተ የመዛወር ችግር። እነዚህ ችግሮች አንዴ ከተከሰቱ እና ካጠፉ በኋላ ከጊዜ በኋላ መሻሻል አለባቸው ፣
ሁለተኛው እንደ መወጣጫ ድምፅ መሠረት መፍረድ ነው ፡፡ በጥቅሉ ሲታይ የአዳዲስ መሰንጠቂያ ድም relativelyች በአንፃራዊ ሁኔታ ግልፅ ናቸው ፣ እናም የታደደው ቢላዋ ድምፁ ሊሻሻል በሚችልበት ጊዜ ደብዛዛ ነው ፡፡
ሦስተኛው እንደ ማሽኑ የሥራ ኃይል መሠረት መፍረድ ነው ፡፡ የእቃ መዶሻው መከለያው በሚገታበት ጊዜ ማሽኑ በተጫነው ጭማሪ ምክንያት የስራውን የአሁኑ ጊዜ ይጨምራል ፣
በአሁኑ ጊዜ ባለ ብዙ ፊደላት የታዩ ፊኛዎች በአጠቃላይ መፍጨት የፊት አንጓን ብቻ ይመርጣሉ ፡፡ ትክክለኛው መፍጨት ዘዴ የፍየል አንጓው አንግል ሳይለወጥ እንዲቆይ ለማድረግ ነው ፣ መፍጨትም ከእንጨት መሰንጠቂያው ወለል ጋር ትይዩ ሆኖ ሲቆይ የሚከተሉትን ስእሎች ይመልከቱ:
እነዚህ ሁለቱም ዘዴዎች የመፍቻውን ጊዜ ከመጥረግ (ለአጭር ጊዜ) ለማጠር (ለማቃለል) ቀላል ለማድረግ እንዲሁም የዛፉን ነበልባል እንዲበሰብስ እና እንዲነድ ያደርጉታል ፡፡
አልማዝ መፍጨት ጎማዎች ለቱንግስተን ካርበይድ, ለብረታ ብረት ለመቁረጥ የካርበሪ ክብ ክብ ቅርፊት, ለአሸዋ ካርቦሃይድሬት አረንጓዴ ሽክርክሪት, አልማዝ / ሲቢኤን የማፅዳት አንግል መፍጨት መንኮራኩር ለማሽን መሳሪያ, ለካርቦሃይድሬት ጎማዎች መፍጨት, 5inch Resin Bindin Broinding Carbide መሳሪያዎች ብረት ዲስክን ለመጠምዘዝ የጎማ መፍጨት ጎማ,
ሓደ መከረም 1961 ዝፈጠሮ ዘይጠፍእ ሽግ ታሪኻዊ ጅግንነታዊ ስርሒታት ኣብ ግብራዊ ክውንነት ተቀይሩ፡ ኣብ ዝተፈላልየ መድረኻት ንሓይሊ ጸላኢ ስዩም ዘበለ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሳተፎ ኣብ ቃልሲ ዝኸፈሎ መስዋእትን ኤርትራ ልዕላውነታ ከተኽብር በቒዓ። ኣባል ሕብረተ ሰብ ዓለም ኮይና ተሰርዐት።
እንተኾነ ንሕልምታት፡ትጽቢታት ህዝቢ ኤርትራ ዝጠለመ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ንህዝብን ሃገርን ኣብ ምብትታን ውዒሉ ዝሓድረሉ እከይ ተግባራት 29 ዓመታት ከይኣክል፡ ብ8 ሓምለ 2018 ብስም ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተበጽሐ ሚስጢራዊ ውዕላትን ስምምዕን ከም ውጽኢቱ ሰላም ሓደ ወገን ኮይኑ ዝቀጸለ ሓድሽ ተርእዮ ንህዝብና ኣብ ዓብይ ስግኣትን ሻቅሎትን ኣብጺሕዎ ይርከብ።
ይኹን’ምብር እቲ ግርማ ታሪኽ ጅግንነት ክብርታት ኤርትራ በኒኑ ከይጠፍእ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ንዝኸፈሎ መስዋእታት ክብሪ ህዝቡን ሃገሩን ክሕሉ፡ መብጽዓታት ከሐድስ፡ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ሕግን ስርዓትን፡ደሞክራሲያዊ ምሕደራ ክተክል ይቃለስ ኣሎ። ኣብ’ዚ ቅነ ዝኽሪ መበል 59 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ከኣ ህዝብና መብጻዓታቱ ኣኽቢሩ ብዙሕ ዕውት ስርሓት ይገብር ኣሎ። ፖለቲካውያን ሓይልታትና፡ ሲቪክ ማሕበራትና ወልቀ ዜጋታት ክብሪ ሕድሪ መብጽዓታት ስውኣት ከይጠልሙ ምልኪ ንምእላይ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዙ መላግቦ ታሪኽ ከይብተኽ ዋኒኑ ፍሒሱ ኣትሪሩ ዝኣስረሉ ዝጠምረሉ፡ ደረጃ በጺሑ ኣሎ።ደጊም ሎሚ ብህግዲፍ ዝደናገር ህዝቢ ከም ዘየልቦ ከኣ ኣበየ ኵርናዕ ዓለም ንህግዲፍ ፎእ ኢሉ ዝተበገሰን ዝበጋገስን ዘሎ ተባዕ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ዝምስክሮ’ዩ።
NEWS: Israel Puts Former Minister and Iran Spy on Trial – እስራኤል የቀድሞ ሚኒስትሯን በኢራን ሰላይነት ፍርድ ቤት አቆመች – መጽሔት
ቀደም ሲል ሆቢት ቢስሜጎል በመባል የሚታወቀው አሳዛኝ ፍጡር ጎለምም እጅግ የሚወደውን ውድ የሆነውን አንድ ውድ ቀለበት በመፈለጉ በባርነት ተይ wasል ፡፡ የጎልሉም ስፒል እጆች እና እግሮች በጣትዎ ላይ የታጠቀውን ባንድ ይመሰርታሉ ፡፡ ከ ሆቢት ና እንዲያጠልቁ ጌታ መጽሐፍት በ JRR Tolkien.
ዝርዝሮች: እያንዳንዱ ቀለበት ጠንካራ የጎማ ብር ነው ፣ በጎልሉም ክርኖች 12.3 ሚ.ሜ ስፋት እና በባንዱ ደግሞ 5.6 ሚ.ሜ ስፋት አለው ፡፡ የስማጎል ራስ ከጣትዎ 8.2 ሚሜ ይወጣል ፡፡ ቀለበቱ በግምት 7.1 ግራም ይመዝናል ፡፡ የባንዱ ውስጥ ውስጠኛው በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
የመጠን አማራጮች: ቀለበቱ በአሜሪካ መጠኖች ከ 6 እስከ 20 ፣ በአጠቃላይ እና በግማሽ መጠኖች ይገኛል (መጠኖች 13.5 እና ከዚያ በላይ ተጨማሪ 15.00 ዶላር).
“ጎልሉም” ፣ “ስማጎል” ፣ “ሆብቢት” እና የ “ቀለበቶች ጌታ” እና በውስጧ ያሉ ገጸ-ባህሪዎች እና ቦታዎች የሳውድ ዛንትዝ ኩባንያ ዲ / ለ / ለባዳሊ ጌጣጌጥ ፈቃድ የተሰጣቸው የመካከለኛ ዓለም ኢንተርፕራይዞች የንግድ ምልክቶች ናቸው ፡፡ የተያዘ
ባሕር ዳር፡ ጥር 06/2013 ዓ.ም (አብመድ) ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን በኢትዮጵያ የቻይና አምባሳደር ጃው ጂዩዋንን በቢሮአቸው ተቀብለው አነጋግረዋል።
በውይይታቸው ከተነሱት ዋና ዋና ጉዳዮች መካከል የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ፣ የኢትዮጵያ ታላቁ ህዳሴ ግድብ እና ወቅታዊ የትግራይ ክልል ሁኔታ በተለይ ደግሞ በክልሉ ያሉ አዳዲስ ክስተቶችን በሚመለከት ፍሬያማ ውይይት አካሂደዋል፡፡
በውይይቱ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ የጃክ ማ ፋውንዴሽንን ጨምሮ የቻይና መንግስት እና ኩባንያዎች ዓለም አቀፉን ወረርሽኙን ለመዋጋት ላደረጉት ከፍተኛ ድጋፍ አድናቆታቸውን ገልፀዋል፡፡
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ “በአፍሪካ ለሚፈጠሩ ችግሮች አፍሪካዊ መፍትሄዎች” የሚለውን መርህ ያስተጋባውን ቻይና የህዳሴ ግድብ ድርድርን በተመለከተ የምትከተለው በመርህ ላይ የተመሠረተን አቋም አድንቀዋል፡፡
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ በቅርቡ በትግራይ ክልል ስለተፈጠሩ ክስተቶች በሰጡት ማብራሪያ መንግሥት በክልሉ የሕግ የበላይነትን ማስጠበቅ ዘመቻ አድርጎ በስኬት ማጠናቀቁንና ከዓለምአቀፍ ምግባረ ሰናይ ተቋማት ጋር የሰብዓዊ እርዳታ ማድረስ ሥራ በጋራ ጥረት መቀጠሉን ገልፀዋል፡፡ በክልሉም የትህነግ ቡድን ያፈራረሳቸው መሰረተ ልማቶችን መልሶ የመገንባት ሥራ እየተከናወነ እንደሚገኝ አመላክተዋል፡፡
አምባሳደር ጃው ጂዩዋን በበኩላቸው በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ አስቸጋሪ ጊዜያት ውስጥ ኢትዮጵያ ከቻይና ጋር በአጋርነት በመቆሟ የመንግስታቸውን ምስጋና እና አድናቆት ገልፀዋል፡፡
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሀገሪቱ ወሳኝ ጉዳዮች ላይ ላደረጉላቸው ገለፃ ምስጋናቸውን ያቀረቡት አምባሳደሩ፤ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ጠንካራ ግንኙነት ለማሳደግ እንደሚሰሩ ቃል መግባታቸውን ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል ዐቀባይ ጽሕፈት ቤት የተገኘ መረጃ ያመላክታል፡፡
ወሃብቲ ሓገዝ ጥዕና ከም ሓኪም ስድራ ቤት/GPs፤ ፍሉያት ናይ ሕክምናን ናይ ፋርማሲ ስብ ሞያን ብዛዕባ ጥዕናኻ ዝህብዎ ሰነዳት ሕክምና ኣብ ማህደርካ ንኽምዝገቡ ዝገብርን እዞም ዝስዕቡ መረዳእታት ዘጠቓልል ኣሰራርሓ ኢዩ።
ሓዱሽ ካርድ ክትወሃብ ከለኻ ካብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ዘሎ ናይ መዲኬር/ Medicare ሓበሬታ ከጠቓልል ይኽእል እዩ። እዚውን ወፃእታት ሕክምና፤ መርመራን ኣፋውስን፣ውሳነ ውህብቶ ውሽጣዊ ኣካልን/ organ ክታበትን ከጠቓልል ይኽእል ኢዩ።
ኣብ መዝገብ ጥዕናይ ውሽጢ ዝርዝር እቶም መዝገብካ ዝረኣዩዎ ኣካላት መንነትን መዓዝን ከምዝረኣይዎ ክትርኢ ትኽእል ኢኻ። ተወሳኺ ብሕታዊነት/ ሓለዋ ምስጢርካ እንተደሊኻ፤ ንውልቃዊ ሰነዳትካ መን ክርእዮ ከምዝኽእል ንምውሳን ቀይዲ/ መኽፈቲ ሚስጢራዊ ምልክት ክተውጽእ ከምትኽእልን ኣብዝኾነ እዋን ዝደለኻዮም ሰነዳት ክትዝርዝውን ትኽእል ኢኻ።
ናይ ኣውስትራሊያ ናይ ጥዕና ኣሃዛዊ መረዳእታ ወኪል ከም ኣላይ ስርዓት (System Operator) ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ብኢሜይል፣ ብሓፂር ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/SMS፣ ወይ ብስልኪ ደዊሉ ካብ ሕብረተሰብ ኣባላት ኣገዳሲ ናይ ውልቂ መረዳእታ ኣይሓትትን፣ ናብ ገፅ መርበብ ብምኻድ ብዛዕባ ምርኣይ ይኹን ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ መንነት ንምርግጋፅ ዘድሊ ናይ መእተዊ ሓበሬታ ኣይሓትትን።
ሓደ ውልቀሰብ ምስ መዝገብ ጥዕናይ ብዝተሓሓዘ ናብ ናይ ሓገዝ መስመር ደዊሉ ኣብ ውሱን ጕዳይ ፍታህ ንኽረክብ መሊስኩም ደውሉለይ ዝብል መልእክቲ እንድሕር ገዲፉ፤
ብዛዕባ መዝገብ ጥዕናይ ዝምልከት ካብ መታለልቲ ብሓፂር ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ/ SMS ወይካዓ ኢሜል መልእኽቲ በፂሑኒ ኢልካ እንድሕር ተሻቒልካ እቲ ዝተላእኸልካ መልእኽቲ ይኹን ዝኾነ ዘጠራጥር ስልኪ እንድሕር ተደዊሉልካ ሽዑ ንሽዑ ንመዝገብ ጥዕናይ ኣላይ ስርዓት ብስልኪ 1800 723 471 ደዊልካ እቲ ጉዳይ ክምርመረልካ ግበር።
እቲ ኩባንያ ኣብ መጀምርያ ወርሒ ናይዚ ዓመት እዚ፣ ኣብቲ ኣብ ሃይኮታ ‘ኣንድያሞ’ ብዝተባህለ ካልእ ኩብንያ ዝካየድ ዘሎ ዳህሳስን ኩዕታን ነሓስን ውርቕን ብንኡስ መጠን ክውፍር ድሕሪ ምጅማሩ፣ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ወርሑ ድማ እቲ ወፍሪ ናብ ልዕሊ 25 ሚእታዊት ክብ ከምዘበሎ ገሊጹ።
እዞም ክልተ ናይ ብሪጣንያ ኩባንያታት፣ ነቲ ካብ ከባቢታት ሃይኮታ ክሳብ ገለ ክፋል ቢሻ ኣብ 252 ትርብዒት ኪሎሜተር ተዘርጊሑ ዝርከብ ዳህሳስን ኩዕታን ወርቕን ነሓስን ብሓባር ኣብ ምክያድ’ዮም ዝርከቡ።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዝዳህሳስን ኩዕታን ዝተፈላለየ ማዕድናት ዝተዋፈራ ካብ ካናዳ፣ ኣውስትራልያ፣ ብሪጣንያ፣ ቻይና፣ ህንዲ፣ ሊብያንን ካልኦት ሃገራትን ዝመጻ ኣስታት 18 ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ኣለዋ።
11 ሽሕን 460 ቶን ነሓስ ዝጸዓነት መርከብ ካብ ኤርትራ ተበጊሳ ናብ ቻይና ከምዘምርሐት ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ዜና፣ እታ መርከብ ብዱባይ ኣቢላ ናብ ወደብ ናንቶን ናይ ዞባ ዥያንግሱ ናይ ቻይና ከምዝተጸግዐት’ውን ሓቢሩ።
ኣብ ኤርትራ ካብ ዘለዋ ኣስታት 18 ኩባንያታት፣ ፍርያት ወርቕን ነሓስን ናብ ወጻኢ ምልኣኽ ዝጀመረ እንኮ ኩባንያ፣ ካናዳ ዝመደበሩ ‘ኔቭሰን’ ምዃኑ’ዩ ዝንግረሉ።
የዲፕሎማቲክ ስራተኞች ወደ ምድብ ሀገሮቻቸው የትዳር አጋሮቻቸውን ይዘው መሄድ ሙሉ መብት ያላቸው ቢሆንም የትዳር አጋሮቻቸው በመንግስት በጀት ደሞዝ ተከፋይና የመንግስት ተቀጣሪ አድርጎ መውሰድ አዲስ ክስተት ነው Via – ዋዜማ ራዲዮ–
በቅርቡ በተለያዩ ሀገራት ከተመደቡ አምባሳደሮች መካካል የተወሰኑት የትዳር አጋሮቻቸውን በመንግስት ተሿሚነት ማስመደባቸውን የውጪ ጉዳይ ሚንስቴር ምንጮች ለዋዜማ አጋለጡ።
በሰኔ ወር መጨረሻ ከሚንስትርነት ለተነሱና ለሌሎች አስራ ሁለት የገዥው ፓርቲ አባላት የዲፕሎማቲክ ሹመት መሰጠቱን ያስታወሱት ምንጮቻችን በዩናይትድስቴትስ የተመደቡት አቶ ካሳ ተክለብርሀን ባለቤታቸው የኤምባሲው ባልደረባ ሆነው እንዲመደቡ አድርገዋል።
በካናዳ የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው የተሾሙት ወሮ አስቴር ማሞ ባለቤትም እንዲሁ የዲፕሎማቲክ ኮር አባል በመሆን ከመንግስት ደሞዝ የሚቆረጥላቸው ተቀጣሪ ተደርገው አብረው ተጉዘዋል።
ሌላው በተመሳሳይ ባለቤታቸውን ያሾሙ ባለስልጣን በቤልጂየም ብራስልስ አምባሳደር የተደረጉት አቶ እውነቱ ብላታ ሲሆኑ የትዳር አጋራቸውን ለማሾም ከውጪ ጉዳይ መስሪያ ቤት ጋር ከፍተኛ እሰጥ አገባ እንደነበረባቸውና በኋላም ተፈቅዶላቸው ሚስታቸውን ይዘው መጓዛቸውን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
በሰኔ ወር በተደረገው ሹመት በተለይም ብራስልስ የተመደቡት የአቶ እውነቱ ብላታ ሚስቴ በጀት ተመድቦላት ትቅጠር የሚለው ጥያቄ ከሌሎች በተለየ ውድቅ በተደረገ ሰአት በቀጥታ ኦህዴድ ጣልቃ እንደገባበትም ሰራተኞቹ ይናገራሉ።
“የሀገሪቱ የዲፕሎማሲ ስራ በተወሰኑ ግለሰቦች ላይ የተንጠለጠለ ነው። ይልቁንም በታሪክ ባለን ስኬታማ ስራ ምክንያት ተቀባይነታችን የጎላ ነው። አሁን በተያዘው መንገድ ከቀጠልን ለሀገሪቱም ውርደት ነው” ይላሉ አስራ ሁለት አመታትን በዲፕሎማሲው ዘርፍ የሰሩት እኒህ ግለሰብ።
“በውጪ ጉዳይ መስሪያ ቤት ከግልና ከፓርቲ ጥቅም የበለጠ የሀገራቸውን ፍላጎት የሚያስቀድሙ በብቃት ደረጃም የተሻሉ የሚባሉ አንጋፋና ወጣቶች ያሉ ቢሆንም አሁን እየተሄደበት ያለው አስራር ብዙ ዋጋ የሚያስከፍለን ይሆናል” ይላል በአውሮፓ በዲፕሎማትነት ቆይቶ ከሶስት ዓመት በፊት ከመስሪያ ቤቱ የለቀቀ የቀድሞ ባልደረባ።
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በስዊድንና ስካንድኔቪያን ሀገሮች ሀገረ ስብከት በፊንላንድ የሄልሲንኪ ደብረ አሚን አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን የጻድቁ አቡነ ተክለሃይማኖት በዓለ እረፍት ክብረ በዓል ነሐሴ 24 ቀን 2012 ዓ.ም. ተከበረ። በበዓሉ ላይ የኢትዮጵያና የኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ካህናት፣ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን እና ምእመናን ተገኝተዋል።
በዓሉ ቅዳሜ ነሐሴ 23 ቀን 2012 ዓ.ም ምሽት የጻድቁን ገድል በመተርጎም የተጀመረ ሲሆን፤ ከመንፈቀ ሌሊት ጀምሮ ማኅሌት ተቋሟል። ከማኅሌቱ በመቀጠል እሑድ ጠዋት የቅዳሴ ጸሎት ከተከናወነ በኋላ በዓሉ አስመልክቶ በደብሩ አስተዳዳሪ መልአከ አሚን ቀሲስ ለማ በሱፈቃድ ትምህርት ተስጥቷል። በትምህረቱም ላይ የደብሩ አስተዳዳሪ ባስተላለፉት መልእክት የጻድቁ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን በፊንላንድ ይታነጽ ዘንድ የተጀመረውን እንቅስቃሴ ምእመናን ጠንክረው በጋራ መሥራት እንዳለባቸው አሳስበዋል።
የደብሩ አስተዳዳሪ አያይዘውም “በየጊዜው ለቅዳሴ እና ለመሳሰሉት መንፈሳዊ አገልግሎት ለመተግበር ቦታ በማጣት ብቻ መደረግ የሚገባቸው ሃይማኖታዊ በዓላት ሳይካሄዱ እንደሚቀሩም” አስታውሰዋል።በተለይ ሕዝበ ክርስቲያኑ በዚህ ሀገር ተወልደው ለሚያድጉ ልጆች ሃይማኖታቸውን :ቋንቋቸውን ባህላቸውን በአግባቡ ይዘው እንዲያድጉ ለማስቻል ምእመናን ለጉዳዩን አፅንዖት እንዲሰጥ አሳስበዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ የሕንፃ አሠሪ ኮሚቴ ሰብሳቢ አቶ ሳሙኤል ያሬድ ባስተላለፉት መልእክት ሁሉም ምእመናን በየወሩ ለሕንጻ መግዣ የሚሆን ገንዘብ እንዲለግሱ እና እንዲሁም ለኮሜቴው ድጋፍ እና ትብብር እንዲያደርጉ ጠይቀዋል፡፡
በመጨረሻ የደብሩ የጽጌ ሃይማኖት ሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራን ወረብ አቅርበው ታቦተ ሕጉ ከመንበረ ክብሩ ወጥቶ በካህናት፣ በዲያቆናት፣ በሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራንና በምእመናን ታጅቦ ዑደት ተደርጎ የበዓሉ ፍጻሜ ሆኗል፡፡
(አዲስ ሚዲያ) ባለፈው የካቲት 24 ቀን 2009 ዓ. ም. በነበረው ቀጠሮ ዶ/ር መረራ ጉዲና በጠበቃቸው አማካኝነት የዋስትና መብታቸው እንዲከበር ጥያቄ አቅርበው ነበር። በዚህም ምክንያት የካቲት 30 ቀን 2009 ዓ. ም. አቃቤ ህግ ባቀረበው የዋስትና ጥያቄ ላይ ያለውን ተቃውሞ አቅርቦ፤ ለመጋቢት 1 ቀን 2009 ዓ. ም. ተይዞ የነበረው ቀጠሮ በዋስትናው ጉዳይ ላይ መርምሮ ብይን ለመስጠት ነበር።
ዳኞች በሁለቱም ወገን የቀረበውን ክርክር መመርመራቸውን ገልፀዋል፥ የዋስትና መብት በህገ መንግስቱ የተደነገገ ቢሆንም ፍፁም መብት ሳይሆን በህግ አግባብ ሊገደብ የሚችል እንደሆነ ጠቅሰው ዶ/ር መረራ ያቀረቡትን የዋስትና ጥያቄ ከዚህ አግባብ መታየት ያለበት ጉዳይ እንደሆነ ተናግረዋል።
ዳኞች በማስከተልም የወንጀለኛ መቅጫ ህግ ስነ-ስርዐት አንቀፅ 63 ንዑስ አንቀፅ 1 ላይ “ማንኛውም የተያዘ ሰው የተከሰሰበት ወንጀል የሞት ቅጣትን ወይም አስራ አምስት አመት ወይም በላይ የሆነ ፅኑ እስራት የማያስቀጣ ከሆነ እና ወንጀል የተፈፀመበት ሰው በደረሰበት ጉዳት የማይሞት የሆነ እንደ ሆነ ፍርድ ቤቱ የዋስትና ወረቀት አስፈርሞ መልቀቅ ይችላል፡፡” እንደሚል ጠቅሰው፤ ዶ/ር መረራ ላይ የቀረበባቸው የመጀመሪያ ክስ (ወንጀለኛ መቅጫ አንቀፅ 32፣ 38 እና 238) የሚያስቀጣው የእድሜ ልክ እስራት ወይም የሞት ቅጣት በመሆኑ የዋስትና መብት እንደማይፈቀድላቸው ገልፀው ቃሊቲ ማረሚያ ቤት ሆነው ክሳቸውን እንዲከታተሉ አዘዋል።
“1ኛ.ከእነ ጄኔራል መንግስቱ ንዋይና ጄኔራል ታደሰ ብሩ ዘመን ጀምሮ ከአንድ ትውልድ በላይ ገዳዮችን፣ ሟቾች፣ አሳሪዎችና ታሳሪዎች በበዙበት የሃገራችን የፓለቲካ አላማ ውስጥ በመቆየት አንድ ከሆዱ በላይ ለሃገሩ የሚያስብ ምሁር ማድረግ እንዳለበት ሁሉ ከአርባ አምስት ዓመታት በላይ ለሃገሬ የተሻለ ለውጥ እንዲመጣ መታገሌ እየታወቀ ወደ ጎን መገፋቱ ፤
2ኛ. ለሁላችንም የምትሆንና በእኩልነት የምታስተናግደን፣ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እንድትፈጠር ነፃ የፍትህ ስርአት በሃገራችን እንዲሰፍን ላለፉት 25 አመታት በመታገሌ፤ መከሰሴ አንሶ የሃገሪቱ ፓርላማ አባል ጭምር የነበርኩ ሰው ለተራ ወንጀለኛ የሚፈቅድ የዋስ መብት በመከልከሌ የተሰማኝ ጥልቅ ሃዘን ለራሴ ብቻ ሳይሆን እኛም ሆነ ልጆቻችን በሰላም ይኖሩበታል ለምንለው መከረኛ ሃገራችን አላልፍለት ብሎ ሲታመስ ለሚኖረው መከረኛ ህዝባችን ጭምር መሆኑን እንዲታወቅልኝ ነው።” ሲሉ ተናግረዋል።
በመጨረሻም በክሱ ላይ የሚቀርብ መቃወሚያ ለመቀበል ለሚያዚያ 16 ቀን 2009 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል። የተቀሩት ተከሳሾችን በተመለከተ በጋዜጣ እንዲወጣ የታዘዘው የጥሪ ማስታወቂያን ለማየት ለመጋቢት 29 ቀን 2009 ዓ. ም. የተያዘው ቀጠሮ እንደተጠበቀ መሆኑን በመግለፅ በዕለቱም ዶ/ር መረራ መቅረብ እንዳለባቸው ፍርድ ቤቱ ሲናገር ተደምጧል።
ቤተ መቅደስ ዝብል ሓረግ ናይ ክልተ ቃላት ኮይኑ ፣ ቤት ማለት መሕድሪ ፣መንበሪ፣ ስራሕ ዝስርሓሉ ፣ ጉባኤ ማኅበር ( ቤተ እስራኤል ፣ ቤተ ክርስቲያን ከምዝበሃል) ማለት ኪኸወን ከሎ፣ መቅደስ ፣- ማለት ድማ መቀደሲ ፣መመስገኒ፣ መሥዋዕተ ጸሎት መቅረቢ ማለት እዩ።
ስለዚ ቤት-መቅደስ ዝብል ሓረግ ሓደ ቤተ-እግዚአብሔር ፣ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ፣ ናይ ቅዱስ ስሙ መጸውዒ ፣ መቅደስ ኦሪት ፣ መቅደሰ ወንጌል፣ ቤተ-ክርስቲያን ማለት እዩ።
ካልኣይ ማኅበረ እግዚአብሔር ፣ ጉባኤ ምእመናን ዝብል ትርጋሜ ክህልዎ ከሎ ክርስቲያን ንገዛእ ርእሶም ማኅደር እግዚአብሔር ወይ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ ምዃኖም ይገልጸልና ።
1 .ናይ ክርስቲያን ሓድነት ( ጉባኤ ምእመናን) ቤተ-መቅደስ ይብሃል።- ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “ክልተ ወይ ሠለስተ ዀይኖም ብስመይ ኣብ እተኣከቡሉ ኣነ ከኣ ኣብ ማእከሎም እየ” ማቴ.18-20፡ ከም ብዝበለ ንሕና ምእመንና ክርስቲያን ክልተ ሠለስተ ኮይንና ስሙ እናጸዋዕና እንተተኣኪብና ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ኣብ መንጎና ተረኺቡ ጉባኤና ብፀጋኡ ይባርኸልና። ስለዚ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ ዝኾነ ናይ ክርስቲያን ሓድነት ( ጉባኤ ምእመናን ) ቤተ-መቅደስ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
2 .ክርስቲያን (ሓደ ምእመን) ቤተመቅደስ ይብሃል። ብርሃናት ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ (ቤተ-መቅደስ) ምዃና ክገልጽ ከሎ 1ይቆረ. 3-16 ።”ቤተ መቅደስ ኣምላኽ ምኻንኩምን መንፈስ ኣምላኽ ኣባኻትኩም ሓዲሩ ምህላውንዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም። ሓደ እኳ ነታ ቤተመቅደስ ኣምላኽ እንተኣማሰነ ኣምላኽ ከማስኖ እዩ። ቤተመቅደስ ኣምላኽ ቅድስቲ እያ። እዛ ቤተመቅደስ እዚኣውን ንስኻትኩም ኢኹም” ይብለና።
ከምእውን ኣብ 1ይቆረ.6-19”ብዋጋ ተዓዲግኩም ኢኹም እሞ ሥጋኹም ቤተመቅደስ እቲ ኣባኻትኩም ዘሎ ካብ ኣምላኽ እተቐበልኩምዎ መንፈስ ቅዱስ ምኻኑ ናይ ርእስኹም̕ውን ከም ዘይኰንኩም̕ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም ፣ ስለዚ ብሥጋኹም ንኣምላኽ ኣኽብሩዎ” ስለዚ ሓደ ምእመን ሰብነቱ ናይ እግዚአብሔር ንብረት ብምዃኑ፣ ነፍሲ ወከፍ ምእመንና ናይ እግዚአብሔር ቤተ-መቅደስ ይበሃል።
“ሕንጻ ቤተ-መቅደስ” ቤተ-መቅደስ ይብሃል። እግዚአብሔር ዝምለኸሉ ፣ ቅዱስ ስሙ ዝጸውዓሉ ፣ መሥዋዕት ወንጌል ዝሥውዓሉ ፣ ክርስትያን ዝእከብሉ ቤተ-መቅደስ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ቤተ-መቅደስ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ምስጋና ቦታ ስለዝኾነ እዩ። ኣብ ቅዱሳት መጽሓፍቲ ሕንጻ ቤተ-መቅደስ ናይ ቅዱስ ስሙ መጸውዒ ምኻኑ ተገሊጹ ንረኽቦ ኢና። << ሕጂ ከኣ ኣብዛ ቦታ እዚኣ ንዚጽለ ጸሎት ኣዒንተይ ኪኽፈታ ኣእዛነይ̕ውን ጽን ክብላ እየን። ሕጂ ድማ ነዛ ቤት እዚኣ ስመይስ ንዘልዓለም ኣብኣ ኪኸውን ኣዒንተይን ልበይን ከኣ ኩሉ ግዜ ኣብኣ ኪኾና ሓርየያን ቀዲሰያን ኣለኹ። >> 2ይዜና.መዋ.7፣15። ብምባል ሕንጻ ቤተ-መቅደስ እግዚአብሔር ንምእመናኑ ዝባርኸላን ዝቅድሰላን ፀጋኡ ዝዕድለላ ምዃኑ ይነግረና።
ኣብዛ ቤተ-መቅደስ እግዚአብሔር ፣ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፡ ቅዱሳን መልኣኽትን ቅዱሳን ሓዋርያትን ጻድቃን ሰማዕታት ዝርከቡላ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ምሕረቱን ፀጋኡን ንምእመናኑ ዝዕድለላ ቅድስቲ ቦታ እያ።
ጠቢቡ ሰለሙን “ ናብ ቤት ኣምላኽ ክትከይድ ከሎኻ እግርኻ ሓሉ” መክ.5-1። ከምዝብለና ናብ ቤተ-መቅደስ ክኸይድ ዝብገስ ምእመን ንእግሩ ምሕላው ፡እግረ ሥጋኡ ናብ ዘይግባእ ቦታ ፣ እግረ ሕሊናኡ ካብ ሓጥያትን በድልን ምሕላው ይግባእ ። መዓስ፧ ብኸመይ ናብ ቤተመቅደስ (ቅድመ እግዚአብሔር) ምእታው ከምዘለዎ ፈሊጥና ክንዳሎ ይግባእ።
ናብ ቤተ-መቅደስ ክብገስ ዝሓሰብ ሰብ ካብ ኵሉ ነገር ኣቀዲሙ ናይ ልቦና ምድላዋት ክገብር ይግብኦ። እዚ ከኣ ልቦናና ካብ ቂም በቀል፣ ክፍኣትን ተንኮልን፣ ካብ ዝሙት ካብ ካልእ ዝተፈላለየ ክፋእ ተግባራት ንጹህ ምግባርናን ዘይምግባርን ክንምምር ይግበኣና። ምኽንያቱ ንሕና ኣቀዲምና ንገዛእ ርእሱ እንድሕር ዘይመርሚና ልብን ኩላሊትን ዝምርምር እግዚአብሔር ክምርምረናን ክንዕቀናን እዩ። “ ንልብን ኩላሊትን እትምርምር ጻድቅ ኣምላኽ ኢኻ”መዝ.7፣9።
እግዚአብሔር ኣምላኽ ብሊቀ ነብያት ሙሴ ጌይሩ ንሕዝቢ እስራኤል ካብ ዝኣዘዞም ትእዛዛት ሓደ ናይ ልቦና ግርዘት እዩ። ናቡኡ ኪመጹ ኣብ ቅድሚ ድንኳኑ ክሰግዱ፡ ምስ በደሎም ከይቀርቡ “ዕልቦ ልብኹም ግዘሩ …….>> ኢሉዎም እዩ። “ እምበኣርሲ ንስኻትኩም ዕልቦ ልብኹም ግዘሩ ክሳድኩምውን ደጊም ኣይተትርሩ። እግዚአብሔር ኣምላኽኩም ንሱ ኣምላኽ ኣማልኽቲ ጎይታ ጎይቶት እቲ ዓቢ እቲ ሓያል እቲ ዘፍርህ ኣምላኽ ገጽ ርእዩ ዘየዳሉ መማለዲ ኸኣ ዘይቕበል እዩ። “ዘዳ.10-16። ዕልቦ ልብና ምግዛር ማለት፣ ልብና ምስባር ፣ ካብ ቂም በቀል ነጻ ኮይና ፣ ካብ ኣምልኾ ጣኦት ምርሓቅ ብሓፈሻ፣ እግዚአብሔር ካብ ዘይፈትዎ ነገር ኩሉ ምፍላይን ምርሓቅን ማለት እዩ።
ቅዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ “መሥዋዕቱሰ ለእግዚአብሔር መንፈሰ የዋህ። ልበ ትሑተ ወየዋህ ኢይሜንን እግዚአብሔር ። መሥዋእቲ እግዚአብሔር ስቡር መንፈስ እዩ። ዎ ኣምላኽ ንስቡርን ቅጥቁጥን ልቢ ኣይትንዕቆን ኢኻ። “ መዝ.50(51)፣ 17 ይብለና።
ክቡር ቅዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ ከምዝነገረና ብኣእዳውና እንሕዞ ጥዋፍን ሽምዓን፣ ናብ ቤተመቅደስ ካብ ነቅርቦ መባእን ስእለትን ኣቀዲሙ እግዚአብሔር ናትና ልቢ ከምዘድሊ ዘመልክት እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ “ኢታፍቅርዎ ለዝ ዓለም፣ ወሐድሱ ልበክሙ፣ ወአመክሩ ዘይፈቅድ እግዚአብሔር ዘሠናይ ወዘጽድቅ ወዘፍጹም ። እቲ ሠናይን ባህ ዜብልን ሙሉእን ፍቓድ ኣምላኽ እንታይ ምኻኑ ምእንቲ ኽትምርምሩስ ብምሕዳስ ሓሳብኩም ተለወጡ እምበር ነዛ ዓለም እዚኣ ኣይትምሰልዋ። “ሮሜ(12፣2) ኢሉና'ዩ። ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌሉ “ብፁዓን ንጹሓነ ልበ እስመ እሙንቱ ይርእይዎ ለእግዚአብሔር ። ጽሩያት ልቢ ንኣምላኽ ኪርእይዎ እዮም እሞ ብጹኣን እዮም ። “ ማቴ5፣8። ስለዚ ሰብ ልቦንኡ ነጺሁን ጸኒዑን ብፈሪሃ እግዚአብሔር ንዝቀረበ ኩሉ ኣምላኽና እግዚአብሔር መሓሪ ስለዝዀነ ብምሕረቱ ይርእየና።
እግዚአብሔር ናይ ደቂ ሰባት ልቦና ናብኡ ዝምለሰሉ ዘመን ከምዝመጽእ ብነብዩ ኤርሚያስ ሓዲሩ ክገልጽ ከሎ ከምዚ ይብል። “ እንሆ ምስ ቤት እስራኤልን ምስ ቤት ይሁዳን ሓድሽ ኪዳን ዝኣተወለን መዓልትታት ኪመጻ እየን ይብል እግዚአብሔር። ከምቲ ካብ ሃገር ምስሪ ብኢዶም ሒዘ ኸውጽኦም ከለኹ ምስ ኣቦታቶም ዝኣቶኽዎ ኪዳን ኣይኮነን። ኣነ ጐይትኦም ክነሰይሲ ንሳቶም ነቲ ኪዳን ኣፍረስዎ ይብል እግዚአብሔር። ድሕሪ እዘን መዓልትታት እዚኣተን ምስ ቤተ እስራኤል ዝተኣኽዎ ኺዳንሲ እዚ ደኣ እዩ፣ ሕገይ ኣብ ውሽጦም ክገብር ኣብ ልቦም ከኣ ክጽሕፍ ኣነ ኣምላኾም ክኽውን እየ፣ ንሳቶም ድማ ህዝበይ ኪዀኑ እዮም። ይብል እግዚአብሔር ኣነ ኣበሰኦም ይቕረ ኽብለሎም ሓጥያቶም ድማ ድሕርዚ ኣይክዝክርን እየ እሞ ካብ ንእሽቶኦም ክሳብ ዓብዪኦም ኵላቶም ኪፈልጡኒ እዮም፣ ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ንብጻዩ ነፍሲ ወከፍውን ንሓዉ ንእግዚአብሔር ፍለጦ ኢሎም ድሕርዚ ንሓድሕዶም ኣይኪማሃሀሩን እዮም። ይብል እግዚ አብሔር “ኤር.31፣-31-34።።
ናይ ወዲ ሰብ ልቦና ናብ እግዚአብሔር እንድሕር ተመሊሱ ኣብ ላዕሊ ከምዝረኣናዮ ብዙሕ መንፈሳዊ ምኽሪ ኣየድልን እዩ። ምኽንያቱ ዝተጣዕሰን ንንስሓ ዝተዳለወ ልቦና ስለዝሕዝ እዩ። ልቦናኡ ብቃል እግዚአብሔር ስለዝመልእ፣ ኣብ ግዜ ቅድሴን፡ ብተመስጦ ምስ ኣምላኹ ይራኸብ ። እግዚአብሔር ዝፈትዎ ሕይወት'ውን ክመርሕ ይጅምር። ነብየ እግዚአብሔር ኤርምያስ ዝተዛረበሉ እዚ ዘመን ወዲ ሰብ ብፍጹም ልቦና ዝምለሰሉ ፣ ልቡ ንፈጣሪ ዘግዘኣሉ ዘመን ፣ ናይ ሓዲሽ ኪዳን ዘመን እዩ። ሓዲሽ ኪዳን ሰብ ብናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሥጋኣን ደምን ተሓቲሙ ናይ ፈጣሪ መሕደሪ ኮይኑ ከም ጥንቲ ከም እስራኤል ዘሥጋ ብተሪር ልቢ ዘይኮነ ስቡር ልቢ ሒዙ ናብ እግዚአብሔርን ናብ ቤተምቅደሱን ዝቀርበሉ ዘመን እዩ።
ኣብዚ ዓመተ ምሕረት ዝተኣወጀሉን ሰብ ምስ ፈጣሪኡ ብዝተዓረቐሉ ዘመን፣ ልቦናና ካብ ዓመጻ ዘይተመለሰ ኵላትና ህዝበ ክርስቲያን ንእግዚአብሔር ንለምኖ። ልብና ናይ ሕግኻ መሕደሪ ንክኸውን ኣብቅዓና ንበሎ። ከምዚ እንተኢልና እሱ ዝኣተወልና ቃልኪዳን ይፍጽመልና'ዩ። ሓድሽ ልብን መንፈስን ከኣ ይህበና። “ጽሩይ ማይ ከነጽገልኩም እየ እሞ ክትጸርዩ ኢኹም። ካብ ኩሉ ርኽሰትኩምን ካብ ኩሎም ጣኦታትኩምን ከጽርየኩም እየ እሞ ክትጸርዩ ኢኹም። ሓድሽ ልቢ ድማ ክህበኩም ሓድሽ መንፈስ ከኣ ከሕድረልኩም ናይ እምኒ ልቢ ካብ ሥጋኹም ከውጽእ ናይ ሥጋ ልቢውን ክህበኩም እየ” ሕዝ.36፣25።
ልብና ብንስሓ መርሚርና ካብ ሓጥያት ተፈሊና እንተ ቀሪብና እግዚአብሔር ጸሎትና ይቅበለልና'ዩ፣ ብእነቅርቦ መባእውን ይሕጐስ። እግዚአብሔር ካብ መባእናን ስእለትናን ኣቀዲሙ ናይ ውሽጢ ልብና ቅንዕና እዩ ዝርኢ።”እግዚአብሔር ድማ ናብ ኣቤልን ናብ መሥዋዕቱን ባህ ኢልዎ ረኣየ” ዘፍ.4፣4 ዝተባህለ ናይ ኣቤል ቅኑዕ ልቡን ንጹህቲ ንኣቤል እዩ ዝረኣየ። ኣብ ሕይወትና'ውን ክንርእዩ ዝግበኣና መባእና ናብ ቤተ-መቅደስ እግዚአብሔር ቅድሚ ምቅራብና፣ እግዚአብሔር ንዓና ከምዝርኢ ብዝግባእ ተረዲእና ንገዛእ ርእስና ብንስሓ ክነዳሎ ይግበኣና።
የዲቨንተስ የኤሌክትሪካል ቴክኖሎጂ አምራች ኩባንያን አሳዛኝ ፍፃሜና የባለቤቱን የኢንጂነር ዳንኤል ግዛውን የእስርቤት ሰቆቃ የሚያሳየውን የዘገባ ፊልም ካየሁ በኋላ ለኢትዮጵያ አለቀስኩ። ለምን እንዲህ ይሆናል ብዬም ጠየቅኩ። ወደ እእምሮዬም የመጣው የሶስት ሰዎች ምስል ነው። የዶክተር ፍቅሩ ማሩ፣ የኤርምያስ አመልጋና የኢንጂነር ዳንኤል ግዛው ምስሎች። ሶስቱንም የሚያመሳስሏቸው ነገሮች ብዙ ናቸው። ከፍተኛ ትምህርት፣ ከፍተኛ የሥራ ልምድ፣ ከፍተኛ የሃገር ፍቅርና ሁሉም በምዕራባውያን ሀገሮች አንቱ የተባሉ ሰዎች የነበሩ መሆናቸው። ሌላው ሶስቱም የሚጋሩት ደግሞ የኢትዮጵያ የሙስና ህግ ተጠቂዎች ተደርገው በግፍ በእስር መንገላታታቸው ነው።
ዶክተር ፍቅሩ ማሩ የልብ ቀዶጥገና ባለሙያ ሲሆኑ፣ አቶ ኤርምያስ የኢንቨስትመንትና ባንኪንግ ፈርቀዳጅ ነው፣ ኢንጂነር ዳንኤል ደግሞ ከ40 በላይ የፈጠራ ሥራዎችን (patents) ያስመዘገበ የኤሌክትሪካል ኢንጂነርና ባለሀብት ነበር። ሶስቱም በኢህአዴግ ባለሥልጣናት ላይ እንዲመሰክሩ ስለተፈለገ ዘብጥያ የወረዱ ናቸው። ሁለቱ ክሳቸው ተቋርጦ ሲፈቱ ኢንጂነር ዳንኤል አሁንም በባህርዳር እስርቤት በመሰቃየት ላይ ይገኛል። ሰለዳንኤል ብዙ በተናገርኩ ደስ ይለኝ ነበር። ሆኖም ከታች የተያያዘው የቪዲዮ ፋይል በብቃት ያስረዳል፣ ተመልከቱት።
ዳንኤልን ሳውቀው ድፍን 25 ዓመታት አለፉ። የታላቅ ወንድሜ ሠርግ ላይ በሚዜነት ታጭተን ነበር ቶሮንቶ ላይ የተዋወቅነው። ወንድሜ እጅግ ከሚኮራባቸውና መልካም ምግባራቸውን አንስቶ ከማይጠግባቸው ጓደኞቹ መሀል፣ ቀዳሚ ሥፍራን የያዘው ዳንኤል ነበር። ፖላንድ የድህረ ምረቃ ትምህርት ላይ በ1970ዎቹ የተገናኙ ለ40 ዓመታት የዘለቀ ጥብቅ ወዳጅነት አላቸው። ታላቅወንድሜ ስለ ዳንኤል አንስቶ ስለማይጠግብ እኔም የማውቀው ብዙ ነው። ዳንኤል ከቴክኖሎጂ ግኝት ሥራዎቹ በተጨማሪ ከሃባሻ ለየት ያሉ ነገሮችን ማድረግ ይወዳል። ለምሳሌ በአንድ ወቅት አፍሪካን በሞተር ብስክሌት ማቋረጥ ወጥኖ፣ ከአናቷ ከግብፅ ጀምሮ እስከ ደቡብ አፍሪካ እያንደቀደቀ መክነፉ ይነገርለታል። ይህ ትልቅ ጉብዝናንና ድፍረትን፣ ተነሳሽነትንና እቅድን የሚጠይቅ ፍፃሜ ነው።
የዳንኤል ጉዳይ በጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አስተዳደር ላይ ቅሬታ እንዲሰሙኝ ካደረጉ መለስተኛ ጉዳዮች አንዱ ነው። መጀመሪያ እንደተያዘ ጥረት ከዲቬንተስ ላይ የገዛውን አክስዮን በተመለከት ከሙስና ጋር የተያያዘ ነው ብለው ያንን አምኖ በነበረከት ላይ መስክሮ እንዲወጣ የሚጠይቁ ግፊቶች ይደረጉበት እንደነበሩ እንሰማ ነበር። የዲቬንተስ የሀብት ቁመና በነጻ የአካውንቲንግ ድርጅት፣ በእርነስት ኤንድ ያንግ (Ernest & Young) የተጠና ስለነበር ዳንኤል ያንን ሰነድ ለማቅረብ በመቻሉ የነበረከት ከሳሾች በዚያ መንገድ ሊገፉበት አልቻሉም። ክሱን አቋርጠው ዳንኤልን እንደመፍታት፣ አሁን መጨረሻው ሰአት ላይ ደግሞ፣ ዲቨንተስ ከጥረት የወሰደውን የኢንቬስትመንት ገንዝብ ያለበትን የባንክ እዳ ለመክፈል ስለተጠቀመበት ይህ ወንጀል ነው የሚል የአልሞት ባይ ተጋዳይ ክስ ይዘዋል። ይህም ቢሆን በቪዲዮው ላይ እንደምታዩትና የህግ ባለሙያው አቶ ዮሃንስ እንደሚከራከሩት የፍትሐብሄር ወይም የንግድ ህግ ክስ እንጂ የወንጀል ክስ ሊሆን አይችልም። ለፍትሐ ብሔር ክስ ደግሞ የድርጅቱን ባለቤት አስሮ ድርጅቱን መበተንና ከፍተኛ እውቀትና ክህሎት ያላቸውን ኢንጂነሮችና ሌሎች ሙያተኞች ከሥራቸውና ሃገራቸው እንዲፈናቀሉ ማድረግ በራሱ ትልቅ ወንጀል ነው ብዬ አምናለሁ። ስንት የታሰበለት የትልቁ ዲቬንተስ በሮች ተዘግተው ዕውቀትና ክህሎት ያላቸው ሠራተኞቹ መበታተን የሚጠቅመው የኢትዮጵያን ጠላቶች እንጂ ኢትዮጵያን ሊሆን አይችልም።
በዳንኤል ልቦናና እምነት የነገው የአፍሪካ ሳምሰንግ ሊሆን የሚችለውን ዲቬንተስ እንዲህ አድርጎ ማሽመሽመድና መበተን ይቅር የማይባል ወንጀል ነው። ይህን አድራጊው ደግሞ የአማራ ክልል ገዢ ፓርቲና የክልሉ አስተዳደር ሆነው ስናገኛቸው፣ ሀዘናችንን በአስር እጅ የበዛ ያደርገዋል። በቅርቡ የጥረት የቀድሞ ባለሥልጣን የነበሩት አቶ ወንድወሰን በኢትዮ ፎረም ቃለምልልስ ላይ ቀርበው በምስክርነት ተጠርቼ ጠቅላይ ፍርድቤት ቀርቤ ነበር ጉዳዩ የፌዴራል ክስ ሆኗል ማለታቸው፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህን ግፍ ለማስቆም ቀጥተኛ ችሎታ ስላላቸው፣ በኢንጂነር ዳንኤል ነፃነት የማይተማመኑ እንኳ ቢሆን፣ ለኢትዮጵያ ሲባል፣ እውቀትና ክህሎት ያላቸው የኤሌክትሮኒክስና የሶፍትዌር ኢንጂነሮች እንዳይበታተኑና ሃገር ለቅው እንዳይፈናቀሉ ለማድረግ፣ በዳያስፖራ ይህን ብካይ እያዩ ወደሃገራቸው ለመመለስ ዳተኛ የሚደረጉትን ብዙ ኢትዮጵያውያን ተስፋ ቆርጠው እንዳይቀሩ ለማገዝ፣ በነዚህ ሁሉ ምክንያቶች፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አዲሱን ጠቅላይ ዓቃቤ ህጋቸውን ሲሾሙ፣ ትኩረት ሰጥቶ በአፋጣኝ ሪፖርት እንዲያደርግላቸው ከሚያዙት ጉዳዮች አንዱ የኢንጂነር ዳንኤል ግዛው ነፃነት ጉዳይ መሆን አለበት ብዬ መምከር እወዳለሁ።
ዲቬንተስን አይነት የነገ አፍሪካዊ ሳምሰንግ ማምከንና መበተን ወንጀል ነው። ይህ ሊሆን የሚችለው፣ ህዝባዊ ትግሉን አስታኮ የመጣው ለውጥ ውስጥ የኢትዮጵያን፣ የአፍሪካን፣ የጥቁር ህዝቦችን ልዕልና የማይሹት ታሪካዊ ጠላቶቻችን እጃቸውን የሚያስገቡበት ዕድል ስለተፈጠረ ነው ብሎ መጠርጠር ተገቢ ነው። ይህን በቀላሉ የምለው ጉዳይ አይደለም። ክብደት እሰጠዋለሁ። ለጥቃት የሚያጋልጥ አባባል እንደሆንም ይገባኛል። እንደተለመደው በታክስ ፍተሻ ወዘተ መዋከብ ሊያስከትል እንደሚችል አላጣሁትም። ግን ለኢትዮጵያ ዘብ ለመቆም ሲባል መባል ያለበት ነገር ነው። ይህ ለውጥ አንዱ የገጠመው ፈተና ለኢትዮጵያ ታማኝነት የሌላቸው ሃይሎች ሊያተራምሱት የሚችሉት መሆኑ ነው። አንድ የአቃቤ ህግ ባለሥልጣን ልጅህን አሜሪካ እናስተምርልሃለን፣ ወይም ሚስትህን ባንግኮክ እናሳክምልሃለን ስለተባለ የነዶክተር ፍቅሩን፣ የነ ኤርምያስ አመልጋንና ኢንጂነር ዳንኤል ግዛውን ዓይነት ሰዎች በሙስናና በህግ ሽፋን እንዲንገላቱ ሊያደርግ ይችላል። አለበለዚያ ከዳያስፖራ ገብተው መካከለኛ የምግቤት፣ የሆቴል፣ የፓርኪንግ፣ የቁፋሮ ወዘተ ሥራ ላይ የተሰማሩና ከገንዘብ በቀር የተለይ ዕውቀትም ሆነ ክህሎት የማይጠይቁ መስኮች ላይ የተሰማሩ ሰዎች ሳይነኩ፣ ዕውቀትና ክህሎት የሚጠይቁ ሃገርንም መለወጥ የሚችሉ መስኮች ላይ፣ በባንኪንግ፣ በኢንጂነሪንግ፣ በህክምና ወዘተ የተሰማሩትን እየመረጠ ጭዳ የሚያደርግ የህግ ማእቀፍ የኢትዮጵያ ብሎም የጥቁር ህዝቦች ታሪካዊና የህልውና ጠላቶች ሥራ አለመሆኑን እንዴት ማመን ይቻላል? ልናስብበትና ልንጨነቅበት ይገባል። ልንመረምረውና ልንፈትሸው ያሻል።
ሃገራችን ኢትዮጵያ ወይም ሃገረ መንግስታችን (ከተማሪው ንቅናቄ ቃላት እንድዋስ ፍቀዱልኝና) የአቀባባይ ከበርቴዎች (Comprador bourgeois) መፈንጫ እንዳትሆንና፣ ዕውቀት፣ ክህሎት፣ ሃገራዊ ፍቅርና ጨዋነት ያላቸውን ዜጎቿን (በኑሮ አስገዳጅነት፣ የሌላ ሃገር ፓስፖርት የተቀበሉትን ለኢትዮጵያ እንቅልፍ የማይተኙትን ዳያስፖራዎቿን ጨምሮ) ተራ በተራ እየመተረችና እያመከነች እንዳትሄድ ለኢትዮጵያችን ዘብ ልንቆም ይገባል።
የኢንጂነር ዳንኤል ግዛው ከአንድ አመት ህገወጥ እስር በነፃ መለቀቅም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሃገራቸው ዘላቂ ጥቅም ጋር የቆሙ ለመሆኑ አንዱ ማሳያ መንገድ ይመስለኛል። ዳንኤልን በነፃ መልቀቅም ብቻ ሳይሆን፣ በእርሱ የግፍ እስራት የተነሳ የተዘጉትን የዲቬንተስ በሮች ማስከፈትና በሙሉ አቅሙ ማምረት የሚያስችለውን የገንዘብ ድጋፍ በካሳ መልክ ሊደረግለት ይገባል ብዬ አምናለሁ። ፍትህ የዳንኤል ግዛውን ነፃነት ትጠይቃለች። የጠቅላይ ሚኒስትሩንም በር እያንኳኳች ነው። በትርፍ ጊዜው የቴክኒዮሎጂ አማካሪዎ መሆን የሚገባውን ሰው በእስር ማቆየት ግፍ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ እባክዎ ዳንኤል ግዛውን አስፈቱልን። እባክዎን!
በኦሮምያ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች እየደረሱ ያሉ ግድያዎች፣ ድብደባና ማሰቃየት እንዲሁም ሕገ-ወጥ እስራት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሱ መምጣታቸው እጅግ አሳስቦኛል ሲል የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብ…
የዜጎቻችንን ክብር ዝቅ ያደረገና ሚሊዮን እናቶችን መካን ያደረገዉን ችግር በቅንጅት ሠርቶ ህገወጥ የሰዎች ዝውውርን መንገድ መዝጋት ያስፈልጋል ሲሉ የኢፌዴሪ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ…
መንግስቱ ወደ ዝምባብወ ይሸሽና ወያነም አዲስ አበባን ትቆጣጠራለች፣ ተቆጣጥራም ከአማራ ጋራ ለመግባባት ባለችው ሜላዋ፣ አዲስ አባባ ብሄራዊ ትያትር ውስጥ (በቅርቡ ከወደ አንድ አመት በፊት ወደ ጎንደር ብቅ ብሎ በአያቱ አክስታቸው በኩል አማራም እንደሆነ የገለጠልን ኢሳያስ) ብሄራዊ ትያትር ዘንዳ ግን አንድም ቃል አማርኛ እንኳን ለማውጣት ይቀፈውና በትግርኛ ብቻ ሲናገር፣ አስራት ደግሞ አልገባአኝምና ኣይተ ኢሳያስ በአማርኛ ይናገሩ ቢሉት፣ አሻፈረኝ እንኳን ልናገረው ይቅርና አማርኛን ልሰማውን አልፈልግም ስላለ፣ ምንም አማራነት የሌለበት መልስ ከትግርኛ ወደ አማርኛ አስተርጓሚነት ሚናንም እየተጫወተ በተካሄደው ስብሰባ ላይ፣ ሜዳ ሆኖ አሉ የሚባሉ የአማራ ትላልቅ ሰዎች ተብሎ እንደተነገረ፣ ኣይተ መለስ፣ አስራትንና መስፍን ወልደማርያም የአማራን ህዝብ ያረጋጉልና በሚል ተስፋ ነበር የተጋበዙት፣
ታድያ ምን ይሆናል መስፍን ለጥቂት ሳምንታት አማራ የሚባል የለም ደገኛ እንጅ ብሎ ሲል ይሰነብታል፣ ጥቂት ቆየት ብሎ ደግሞ የመላ አማራ ሊቀመንበር ሆኖ መመረጥና፣ በኋላም ኢስመጎነትንም ሊቀመንበርነትንምና፣ ማለቅያ የሌላቸውን አክሮባቶችን ሲገለባበጥ፣ አስራት ደግሞ የብሄራው ትያትር ስብሰባ ከተበተነ ከአንድ ሳምንት በኋላ አዲስ ካባ ገዝተው በትካሻቸው ላይ ወንዘፍ አድርገውና ወደ ደብረብርሃንም ብቅ ብለው፣ የአምሃራ መሪ በሚለው ምኒልክነታቸው የትግሬው ጠላትነታቸው መንፈስ “አማራ፣ ይሄ ትላንትና አንተ ቤት ሲለምን የነበረው ትግሬ ታጥቆ መጣብህ፣ ቁጥሩ ግን ጥቂት ነውና፣ አ- ወ- ኦ ተባብረህ አጥፋው” ይላሉ ትልቅ ሰው ተብለው ያረጋጋሉም ተብለው ስለተገመቱ ለስብሰባ ሁሉ ተጠርተው የነበሩትና፣ በሞያቸውም ሃኪም ስለሆኑ ለሩህሩህነት የሚታጩት እንዲህ የጥፋት ፕሮፓጋንዳ መንዛት ተግባራት ላይ እጅ ከፍንጅ መያዝ፣ ታድያ አሁን ለአሁኑ ጥፋት መነሾ የዚህም ውጤት መሆኑን የአለመርሳትና፣ ከዚያን በኋላም ወያነ ተባባሪ ሲያጣ በበለጠው ወደ ሸርነት እንዳመዘነና የኢትዮጵያንም መሸርሸር ተግባራት ላይም እጁን እንዳስገባ ለመገመት ከባድ የሚሆን አይመስለኝምና፣ ግን የእኔ አሁን አባባል፣ ምንጩን ወገናዊነትን አስወግደን በስር መሰረቱ እንያዘውና ስርመሰረታዊ መፍትሄን ለመሻት ያመቻል ነው አባባሌ!
ንዮሴፍ ከኣ ናብ ግብጺ ኣውረድዎ። ጶጢፋር፡ በዓል መዋእል ፈርኦን፡ ሓለቓ ዘብዔኛታት ዝነበረ ግብጻዊ ሰብኣይ ድማ ካብ ኢድ እቶም ናብኡ ዘውረድዎ እስማኤላውያን ተሻየጦ።
ኰነ ኸኣ፡ ኣብ ቤቱን ኣብ ኵሉ ጥሪቱን ካብ ዝሾሞ ጊዜ ጀሚሩ፡ እግዚኣብሄር ምእንቲ ዮሴፍ ኢሉ ንቤት እቲ ግብጻዊ ባረኻ። ኣብ ቤትን ኣብ መሮርን ኣብ ዝነበረ ዅሉ ጥሪቱ በረኸት እግዚኣብሄር ነበረ።
ኣብዛ ቤት እዚኣ ኻባይ ዚስልጥን የልቦን፡ ሰበይቱ ኢኺ እሞ፡ ብጀካኽስ ገለኳ ኣይከልኣንን። ከመይ ገይረኸ እዚ ዓብዪ ኽፍኣትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከኣ ሓጢኣትን ክገብር እኽእል፧ በላ።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ምምሕዳር ኪም ጆንግ ኡን “ኣስጋኢን ዘይርጉእን እዩ” ድሕሪ ምባል እዚ ዓይነት ተግባር ድማ ንዝያዳ ተነጽሎ ሰሜን ኮርያ ዝደፋፍእ እዩ ኢሎም።
ልዑኽ ጃፓን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኮሮ በሻሆ ብወገኖም መርገጺ መንግስቶም ምስ አባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ይዘራረቡ ምህላዎም ብምሕባር እቲ ቤት ምኽሪ ሓባራዊን ግሉጽ መልእኽቲ ንሰሜን ኮርያ ከሕልፍ ዘለዎም ትጽቢት ወሲኾም ሓቢሮም።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ንናይ ሰሜን ኮርያ ምውንጫፍ ሚሳይል ብምኹናን እቲ ስጉምቲ ንጸጥታን ምርግጋእ እቲ ዞባ ኮነ ንጻዕርታት ሰላምን ዝርርብን ዘዳኽም እዩ ኢሎም።
ብደረጃ ዓለም፡ እቲ ሻቕሎት ጸኒሑ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብዚ ኣነ ዝነብረሉ ሃገር (ስዊዘርላንድ)፡ ብሃገር ደረጃ ኣሻቓሊ ክኸውን ዝጀመረ ካብ 13 መጋቢት ጀሚሩ’ዩ። ኣብዚ ዕለት’ዚ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፡ ነቲ ሕማም ንምክልኻሉን ንምምካቱን ዘኽእሎ ሕጊ ብወግዒ ብምእዋጅ’ዩ ክገጥሞ ተበጊሱ። “ወይለይ! ኣዋጅ’ከ የድልዮ ድዩ?” ዝብል ኣይስኣንን ይኸውን እንድዩ፡ እቲ መልሲ እወ የድልዮ’ዩ። ዘድልየሉ ምኽንያት ድማ፡ ነቲ ሕማም ንምክልኻል ተባሂሉ ዝውሰድ ስጉምትታት ንገለ መባእታዊ መሰላት (ንኣብነት መሰል ብናጻ ምንቅስቓስ) ዝሓማትል ክኸውን ስለ ዝኽእል። ንግዚኡ ‘ውን እንተኾነ፡ መሰላት ዘደስክል ሳዕቤን ስለ ዘለዎ፡ ኣብ ጥዑይ ዲሞክራስያዊ ስርዓታት፡ መንግስታት ከምኡ ዝኣመሰለ ስጉምታት ክወስዱ እንከለዉ ናይ ግድን ሕጊ ብምእዋጅ ክግበር ስለ ዝግብኦ’ዩ።
ናይ “ዓዲ ገሌና” ኣካይዳ ከመይ ዝነበረን ከም ዘሎን መቸም ዝጠፍኣና ነገር ስለ ዘይኮነ ንግዚኡ ኣብኡ ይጽንሓልና ኢልና ክንሓልፎ። “ኣይትብከ እንድዩ ዘይብክየኒ ዘሎ” ዝብል ምስላ ዘኪርና ክንሓልፍ ድማ ግድን ይኾነና። ኪንኡ ግን፡ እቶም ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ብዝተፈላለየ ናይ ጽልዋ ዓቐናት ንሓደጋ ተቓሊዖም ዝርከቡ ወገናትና ፍታሕ ክብረኽብሉ ዝኽእሉ መገዲ ክፍጠረሎም ምምናይ፡ ካብ ምምናይ ሓሊፍካ ድማ ዓቕምኻ ዝፈቕዶ ምብርካት መድረኻዊ ሓላፍነት ምዃኑ ምዝዝኻር ግድነታዊ’ዩ። ዛጊድ ብዝተፈላለዩ ወገናት፣ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራትን ቦታታትን ዝካየድ ዘሎ፡ ንወገናትና ንምሕጋዝ ተባሂሉ ዝተበገሰ ንኡድ ተበግሶታት ‘ውን እግረ-መገደይ ከሞግሶን ዓወት ክምነየሉን እደሊ። ኩሉ ዝኽእል ዘበለ ዓዓቕሙ ከበርክት ድማ እትስፎን አዘኻኽርን።
ጉዳይ ኮቪድ-19 ግን ካብ ጉዳይና (ካብ ጉዳይ ኤርትራውያን) ውጽእ ብዝበለን ስፍሕ ብዝበለን መገዲ ክንርድኦ ዝግባኣና ጉዳይ ምዃኑ ‘ውን ክንዝግዕ የብልናን – ምኽንያቱ እዚ ሕማም’ዚ፡ ዶብ፣ ኩነታት ኣየር፣ ድኽነትን ሃብትን፣ ሕብሪ ቆርበትን ዓሌትን፣ ወዘተ ከይበለ ንብምሉኣ ዓለም ኣናዊጽዋ ስለ ዝርከብ፡ ናይ ግድን በቲ ብዙሓት ኣህዛብ ዝርእይሉ ዘለዉ ዓለም-ለኻዊ መቓን እንኮላይ ክንርእዮ ንግደድ። ንምሸቱ፡ ነባሪ ፍታሕ ክርከበሉ እንተኾይኑ ‘ውን፡ እቲ ፍታሕ ኣብ ሓንቲ ሃገር ጥራይ ተሓጺሩ ዝተፍር ክኸውን ከም ዘይኮነ ርዱእ እንዳኾነ ይኸይድ ስለ ዘሎ።
ኣብዚ ኣነ ዝነብረሉ ሃገር፡ ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ እቲ ጸገም ብርኡይ ከሻቕል ዝጀመረ ካብ 13 መጋቢት ጀሚሩ ኮይኑ፡ ካብ ዕለት 16 መጋቢት ጀሚሩ ድማ፡ ብውሑዱ ክሳብ 26 ሚያዝያ፡ ኣብያተ-ትምህርትን ካልእ ኩሉ ትካላትን (ብዘይካ መሰረታዊ ኣገልግሎት ዝህብ ትካላት) ክዕጾ ተወሲኑ ከም ዘሎ ተሓቢሩ ኣሎ። ካልእ ዘይንቡር ውሳኔታት ‘ውን ተወሲኑ ኣሎ። ንኣብነት፡ ማእከላይ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፡ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ታሪኽ እዚ ሃገር፡ ብኣዋጅ ደረጃ፡ ንገለ ስልጣናት ናይ ኣውራጃታት (ካንቶናት) ዝድርት መምሪሕታት ከውጽእ ተገዲዱ ከም ዘሎ ብወግዒ ተሓቢሩ ኣሎ። ከምኡ ‘ውን ድሕሪ 2ይ ኩናት ዓለም፡ ንመጀመርታ ግዜ፡ ስዊዘርላንድ ዝለዓለ ቁጽሪ ወተሃደራት ንሓደ ሃገራዊ ዕዮ ተልእኾ ሂባ ኣዋፊራቶም ከም ዘላ ተገሊጹ ኣሎ።
ናይ ስዊዘርላንድ ኣሰካፊ ዝገብሮ ሓደ ነገር ኣሎ። ብገለ መለክዕታት፡ ካብታ ኣዝያ ተጠቒዓ ተባሂሉ ዝዝረበላ ዝነበረ ጥልያን ዝገድድ ኣመታት ስለ ዘለዎ’ዩ። ንኣብነት ንሓፋሻዊ ቁጽሪ ብዝምልከት፡ ክሳብ ዕለት 12 ምያዝያ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ስዊዘርላንድ 25398 በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ፡ 1103 ድማ ዝሞቱ ሰባት ኣለውዋ ተባሂሉ ኣሎ። እንተኾነ ግን፡ ቁጽሪ ልኹፋት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ 1 ሚልዮን ህዝቢ ብዝብል መለክዒ፡ ስዊዘርላንድ ካብ ዓለም ካልኣይቲ ኣላ፡ ስፐይን ጥራይ ትቕድማ። ሓፈሻዊ ቁጽሪ ህዝቢ ናይ ስዊዘርላንድ ከባቢ 8.5 ሚልዮን’ዩ። ስፐይን 47 ሚልዮን ህዝቢ ኣለዋ። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ 1 ሚልዮን ህዝቢ፡ ስዊዘርላንድ 2937 በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ኣለዉዋ። ስፐይን 3553 ኣለውዋ ይብል እቲ ጸብጻብ (ክሳብ ዕለት 12 ምያዝያ ኣብ ዘሎ እዋን)። ንስዊዘርላንድ እዚ ኣሃዝ’ዚ ኣዝዩ ኣሰካፊ ቁጽሪ’ዩ።
ምስ ኮቪድ-19 ብዝተሓሓዝ፡ “ንመጀመርታ ግዜ ከምዚ ኮይኑ”፣ “ንመጀመርታ ግዜ ከምዚ ተኸሲቱ”፣ ወዘተ እንዳተባህለ ዝዝረብ ዘረባታት ማእለያ የብሉን። ኣብዚ ኩሉ ዝዕንድረሉ ግራት ናይ ማሕበራዊ መራኽብታት ከማን ብዙሕ ነገራት (ርጡብን ዘይርጡብን) ይበሃል ከም ዘሎ ንሰምዕ ከም ዘለና ፍሉጥ’ዩ። ካብ ርጡብ ዘረባታት ገለ ኣብነት ክጠቅስ። ንኣብነት፡ ንብከላ ከባቢ (climate change) ብዝምልከት፡ ገለ ዘደንጹ ነገራት ይርአ ከም ዘሎ ይዝረብ ኣሎ። “ለካሚኻ መርዓ ኣሎ፡ ቀዳዊኻ ሞት ኣሎ” ከም ዝበሃል፡ ገለ ብሰሪ ክቱር ብከላ ከባቢ ዝዓኑ ዝነበረ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ዓለም (ንኣብነት እዚ መዓልታዊ ከነተንፍሶ ዝግባኣና ጽሩይ ኣየር)፡ ኮቪድ-19 ፈጢርዎ ብዘሎ “ግዱድ ህድኣት”፡ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ናብ ንቡር ገጹ ክምለስ ተራእዩ ዝብሉ በሃልቲ ኣለዉ። ኣብ ህንዲ፡ ንኣብነት፡ ድሕሪ 30 ዓመት ንመጀመርታ ግዜ እምባታት ሂማላያ ካብ 200 ኪ.ሜ. ርሕቀት ክርአ ከም ዝተኻእለ ሲኤንኤን ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ቅድሚ 5 ወርሒ፡ ከተማ ደልሂ ናይ ህንዲ፡ ዝለዓለ ደረጃ ብከላ ኣየር ተራእይዋ ተባሂላ ኣብ ማዕከናት ዜና ተጠቒሳ ኔራ። እቲ ንጽጽር ዘገርም’ዩ። ካልእ ብዙሕ ኣብነታት ክህሉ ከም ዝኽእል ኣይስሕቶን።
ምስ ኮቪድ-19 ካብ ዝተሓሓዝ ዜናታት ግን፡ ከምዚ ዝስዕብ ጌሩ ቀልበይ ዝገዝአ የለን – ክሳብ ሕጂ። ትማሊ ምሸት ቅድሚ ናብ ድቃስ ምኻደይ ዝረኣኽዋ ሓንቲ ሓዳስ “ዶክመንታሪ” ፊልም፡ መንከሰይ ንታሕቲ ክወድቕ ክሳብ ዝደሊ ምሉእ ምሸት ከተገርመኒ ኣምስያስ፡ ለይቲ ‘ውን ኣብ ድቃሰይ ካብ ምሕሳብ ኣይገላገለትንን። ኩሉ ኣብታ ዶክመንታሪ ዘሎ ሓበሬታ መንፊት ከይበርካ ክጉሰም ኣለዎ ዝብል እምነት’ኳ እንተዘይብለይ፡ ገለ ኣብኡ ዝረኣኽዎን ዝፈለጥክዎን ዝርዝራት ግን ምእማኑ ዝኸብድን ዘደንጹን’ዩ። ዓለም ናበይ ገጻ’ያ ትኸይድ ዘላ ዘየብል ‘ውን ኣይኮነን። ገለ እዋናት ኣሎ፡ “ምስ ዝወጹ የውጻና” ንምባል ድሕር ዘይትብለሉ። እዚ ‘ውን ከምኡ ከብል ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፡ ዝያዳ ናይ ምፍላጥ ድሌትና ዝፈጥሮ ተርባጽ ግን ጸጸኒሑ ክሓቑነና ግድን’ዩ። ኣብቲ ዶክንመንታሪ ዝቐረቡ ክኢላታት ከም ዝሓበርዎ፡ ኮረና ቫይረስ፡ ከምቲ ዝበሃል ዘሎ ናይ ብሓቂ ኣብ ከተማ ውሃን (ቻይና) ካብ ዝርከብ ዕዳጋ ስጋ (ዕዳጋ ሕሩድ) ብሃንደበት ዝነቐለ ዘይኮነስ፡ ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከብ ፍሉጥ ናይ ሳይንስ ቤተ-ምርምር (ላቦራቶሪ) ዝነቐለ፡ ሰብ-ሰርሖ ቫይረስ’ዩ እዮም ዝብሉ። “ሰኣሊለነ!” ዘየብል ኣይኮነን። ሕጂ ንግዚኡ ክረኽቦ ኣብ ዘይከኣልኩ ካልእ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ቪድዮ፡ ኣብቲ ላቦራቶሪ ናይ 1500 ቫይረሳት ባንክ ከም ዘሎ ኣንቢበ ኔረ። እቲ ላቦራቶሪ ንባዕሉ፡ ብወግዓዊ ኣጸዋውዕኡ “ውሃን ኢንስቲትዩት ኦፍ ቫይሮሎጂ”፡ ኣብ ኤስያ እቲ ዝዓበየ ናይ ቫይረሳት ባንክ ኢሉ’ዩ ንገዛእ-ርእሱ ዝገልጽ።
ኮቪድ-19 መዛረቢ ኣርእስቲ ካብ ዝኾነሉ ግዜ ኣትሒዙ፡ ብፍላይ ካብ መወዳእታ ወርሒ ለካቲት 2020 ጀሚሩ፡ ከምዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ዘረባታት፡ ገሊኡ “ስነ-ሓሳብ ውዲት” (ኮንስፒራሲ ትዮሪ) ኢልካ ሸለል ኢልካ ትሓልፎ ዘረባታት፡ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይሰምዕ’ኳ እንተነበርኩ፡ ከምዛ ናይ ትማሊ ዶክመንታሪ ጌራ ቀልበይ ዝሰሓበትኒ ግን የላን። እንደገና ንጹር ንምዃን፡ ኣብታ ዶክመንታሪ ዘሎ ኩሉ ሓቂ’ዩ ክብል የጸግመኒ። ብዙሕ ሓበሬታ ግን ኣሎ፡ “ከምዚ’ኸ ተጌሩ ኔሩ ድዩ፣ ከምዚ’ኸ ክግበር ይከኣል ድዩ፣ ከምዚ ‘ውን ኣሎ ብሓቂ?” ብዝብል ኣግርሞታዊ ሕቶ ንሕልናኻ ዘናውጽ። ምቕናይ ጥራይ ኣይስኣን እምበር ብዙሕ ንሰምዖ ነገራትሲ ይህሉ ይኸውን’ዩ።
የዩናትድ ስቴትስ (United States) ፕረዚዳንት ባራክ ኦባማ ቱርክ ባለፈው ሳምንት የሩስያን ተዋጊ አይሮፕላን መትታ መጣልዋ እንዳሳዘናቸው ለሩስያው ፕረዚዳንት ቭላዲሚር ፑቲን ዛሬ ገልጸው የሩስያው መሪ ከቱርክ ጋር ያለውን ውጥረት እንዳይባብስ እንዲጥሩም ሃሳብ አቅርበዋል።
ሁለቱ መሪዎች የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በሚያካሄደው የአየር ንብረት ለውጥ ጉባኤ ጎን ተገናኝተው ለ 30 ደቂቃዎች ያህል ተነጋግረዋል። ቱርክ አይሮፕላኑን ተኩሸ የጣልኩት ወደ አየር ግዛቴ ስለገባ ነው ትላለች። ሩስይ በበኩልዋ ከሶርያ ግዛት አልወጣም ብላለች። አንድ ሩስያዊ ፓይለትና አንደ የአይሮፕላኑ ሰራተኛ ተገድለዋል። ቭላዲሚር ፑቲን በበኩላቸው በቱርክ ላይ መዕቀብ በመጣል ምላሽ ሰጥተዋል።
ፕረዚዳንት ኦባማና ፕረዚዳንት ፑቲን በሶርያ ስለሚካሄደው ውጊያ እንደተነጋገሩና ሁለቱም መሪዎች የሚያስፈልገው ፖለቲካዊ መፍትሄ ነው በሚለው ነጥብ ላይ እንደተስማሙ ዋሽንግተንና ሞስኮ ገልጸዋል። በሶርያ የሽግግር መንግስት የሚመሰረት ከሆነ ፕረዚዳንት ዐሳድ ከስልጣን መውረድ ይኖርባቸዋል ሲሉ ፕረዚዳንት ኦባማ ለፕረዚዳንት ፑቲን ተነግረዋል። ይሁንና ሞስኮ ጸረ ዐሳድ ተቃዋሚዎችን በአየር መደብደብ ቀጥላለች።
ኦባማ አያይዘውም በምስራቅ ኡክራይን በመንግስትና በሩስያ ደጋፊ ተቃዋሚዎች መካከል የሚካሂደው ግጭት መቆም አለበት ሲሉ ለፑቲን ተናግረዋል። ቀደም ሲል በሚኒስክ የተደረገው የተኩስ ማቆም ስምምነት እንዲተገበርም ጥሪ አድርገዋል። የተኩስ ማቆሙ ስምምነት ከተሳካ በሩስያ ላይ የተጣለው ማዕቀብ ሊቃለል እንደሚችል ፕረዚዳንት ኦባማ ለፕረዚዳንት ፑቲን ገልጸዋል። የዜና ዝርዝሩን ከተያያዘው የድምጽ ፋይል ያዳምጡ።
ውልቀ መላኺ ቅ ዋም ኣብተግባር ክውዕል ማለት ኣብ ነጻ ቤት ፍርዲ ክፍረድ ፍቂዱ ማለት እዩ :: ነጻ ቤት ፍርድን ውልቀ መላኽን ዝተሳነይሉ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዓለም ካብ ትፍጠር ኣይተራእየን ::
እንደራሴ የሆነ ሰው የውክልና ስልጣኑን መሠረት በማድረግ ሥራውን በሚያከናውንበት ጊዜ ተቃዋሚ ጥቅሞች (Conflict of interest) ማስወገድ ያለበት ስለመሆኑ
ከእንደራሴው ጋር ውል የፈፀመው ሦስተኛ ወገን እንደራሴው የውክልና ስልጣኑን በሚያከናውንበት ጊዜ ተቃዋሚ ጥቅሞችን የማስወገድ ግዴታውን አለመወጣቱን ማወቁ ወይም ማወቅ የሚገባው መሆኑ ያደረጉትን ውል ፈራሽ ስለማድረጉ
ከመንግስቱ ንዋይ መፈንቅለ መንግስት ሙከራ በኋላ በኢትዮጵያ የፖለቲካ ኩሽና ውስጥ ሲቦኩና ሲጋገሩ የነበሩ ሁለት ዋነኛ ጉዳዮች ነበሩ። አብዮታውያኑ ኢትዮጵያ በምትባል ሀገረ መንግስት ውስጥ መቀጠል ወይስ መውጣት አለብን የሚል የፖለቲካ ንትርክ ፈጠሩ። ንትርኩ ወደ ፖለቲካዊ እርክቻ ተለውጦ አንዱ ወገን መደባዊ የትግል መስመር ይዞ ሲጓዝ ሌላኛው ወገን የተማሪውን ግልብ ስሜትና የእነ ጀብሃን የፖለቲካ መስመር ማለትም “የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እስከ መገንጠል” የሚለውን መስመር ይዞ ተመመ። ይህ አካሄድ በሀገረ መንግሥቱ ማዕቀፍ ውስጥ መቆምን ሳይሆን ከዚያ ወጥቶ ወደ ዳር መንግሥትነት ማዘንበልን ፈጠረ። ሁኔታው ረዥሙን ጦርነት ጫረ።
ይህ ሁኔታ የሄርማን ሄስን ልብወለድ መጽሐፍ “ደሚያን”ን (Demian) ያስታውሰኛል። በመጽሐፉ ማጠቃለያ የተጻፈው መልካም ማሳያ የሚሆን ይመስለኛል። ዋናው ገጸ ባህሪይ ደሚያን ለጓደኛው ለሲንክሌር “ጦርነት ይከሰታል፣ ግን ታያለህ ሲንክሌር፤ ይህ የመጀመሪያው ነው የሚሆነው። ምናልባትም ትልቅ ጦርነት ይሆናል፣ በጣም ትልቅ ጦርነት። አዲሱ ሥርዓት ተጀምሯል፤ አሮጌው ላይ ተጣብቀው ለቀሩት አዲሱ ጦርነት እጅግ አስፈሪ ይሆንባቸዋል። ታዲያ አንተ በዚህ ወቅት ምን ታደርጋለህ?” ሲል ጥያቄውን ይደመድማል። ሲንክሌር ለዚህ መልስ አልሰጠም። እኛም የሀገራችን ጉዳይ ተቆርቋሪዎች መልስ ለመስጠት ሳንችል ቀረንና ጎራ ለየን። ጦርነቱም ቀጠለ። ጎራም ለይተን አልቀረንም፤ እስከ መጨረሻው በጦርነት ቋያ ስንቃጠል ኖርን። አሁንም ድረስ ቋያው እየለበለበን ዕውር ድንበራችንን እንጓዛለን። በዚሁ “የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እስከ መገንጠል” በሚለው ጉጥ ስርጓጉጥ ውስጥ የተጓዙት እነ ጀብሃ፣ ሻዕብያ፣ ግገሓት፣ ተሓህት (ህወሓት) እና ኦነግ ዋነኛ ተጠቃሾች ናቸው። የፖለቲካ ባህላችን አንድ አካል የሆነው የመገዳደል ፖለቲካ በእነዚህ የብሔርተኞች መስመር ጉዞውን ቀጥሏል። የብሔርተኞች ፖለቲካ በመገዳደል ብቻ ሳያቆም ራሳቸውን መልሰው እስከ መግደል ይወስዳቸዋል።
ዳንኤል ፍራይድ የተባለው ዕውቅ የአሜሪካን ዲፕሎማትና ፖለቲከኛ ስለ ብሔርተኞች ሲገልጽ “ብሔርተኝነት እንደ ርካሽ መጠጥ ነው። በመጀመሪያ ሰካራም ያደርግሃል፣ ከዚያም ለጥቆ ያሳውርሃል፣ ከዚያም ይገድልሃል” (Nationalism is like cheap alcohol. First it makes you drunk, then it makes you blind, and then it kills you.) ያለውን ማስታወስ ያስፈልጋል። እስቲ በዚህ የፖለቲካ መስመር የነጎዱትን ሁሉ የፖለቲካ ባህላችን እንዴት አስተናገዳቸው የሚለውን በደምሳሳው እንመልከት።
ከኦሮሞ ነፃ አውጪ ግንባር (ኦነግ)፣ ከሲዳማ አንድነት ንቅናቄ (ሲአን) እና ከኦሮሞ ብሔራዊ ነፃነት ግንባር (ኦብነግ) በስተቀር ሌሎች ብሄረተኞች በሙሉ የትጥቅ ትግላቸውን ያካሄዱትና ለውጤት የበቁት በሰሜን ኢትዮጵያ ነው። በ1965 ዓ.ም. የተመሰረተውና ግንባር ገድሊ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ (ግገሓህት) የሚባለው ቡድን በሀብታሙ አለባቸው አገላለጽ “ወደ ሚመስለኝና ወደ ሚዛመደኝ ወገኔ መልሱኝ” ብሎ የተነሳ ነበር። ግገሓህት የትግራይን የማይተካ ኢትዮጵያዊ መሠረትነት እንደ አልባሌ ጃኬት አውልቆ ጥሎ የኤርትራና የትግራይ አንድነት ብቻ ለዘላለም እንዲኖር የፈከረ ድርጅት ነበር። በሌላ አነጋገር ትግራይ ከአጼ ምኒልክ አገዛዝ ጀምሮ የኢትዮጵያ ቅኝ ግዛት ሆናለች በሚል ትግራይን ከኢትዮጵያ በመገንጠል ከወገኖቹ ኤርትራውያን ትግሬዎች
“በመደባዊ ትግል የሚያምነው ኢሕአፓም ከተሓህት ጡጫ አላመለጠም። ተሓህት “ኢሕአፓ የንዑስ ከበርቴ ትምክህተኛ ፓርቲ ነው፣ የብሔር ጥያቄን አይቀበልም በማለት ከ1970- 1972 ዓ.ም. ድረስ እያሳደደ ከትግራይ ምድር አስወጥቶ በጀብሃ ጉያ ውስጥ እንዲጠለል አደረገው”
(ከበሳዎች ጋር) መቀላቀል ነበር እርክቻው። ይህ አስተሳሰብ ከመነሻው በድንቁርና የተመራና የትግራይ ህዝብን ኢትዮጵያዊነት በውል ካለመቀበል የመነጨ ነበር። ኢትዮጵያዊነትና የትግራይ ህዝብ የአንድ ሳንቲም አንድ ገጽታ መሆናቸውን ካለማወቅ ይመነጫል። በዚህ ረገድ አስማማው ኃይሉ የትግሉን ወቅት አንድ ሁኔታ ያስታውሳል እንዲህ እያለ፡- በ1969 ዓ.ም. ኢሕአፓና ሕወሓት የድርጅታቸውን ዓላማ ካስረዱ በኋላ ያካባቢው አዛውንት ማሳረጊያውን ንግግር አደረጉ። አዛውንቱ ወደ ህወሓት አባላት እጃቸውን ዘርግተው “እናንተ ከሆዳችን የወጣችሁ ልጆቻችን ናችሁ” ወደ ኢሕአሠ አባላትም ፊታቸውን አዙረው “እናንተ ደግሞ ከሁሉም የኢትዮጵያ ግዛት መጥታችሁ ለእኛ ስትሉ ነው የምትታገሉት። የሆነ ሆኖ እኛ የትግራይ ሰዎች የሆን ስንቀር ኢትዮዽያ ከማን ጋር ልትቀር ነው? ስለሆነም እኛ ኢትዮጵያ ከሚል ጋር ነው የምንወግን” ማለታቸውን ያስታውሳል። የትግራይ ሕዝብ በኢትዮጵያዊነት አቋሙ ለአንዲት ሰከንድ እንኳ እንደማይደራደር የኝህ አዛውንት አንኳር ማሳሰቢያ የትግራይን ሕዝብ ልብ ለመረዳት በቂ ነው። ወደ ብሄርተኞቹ ስንመለስ፤ ገብሩ አሥራት በትግራይ ፖለቲካዊ መድረክ ሁለት ፖለቲካዊ አዝማሚያዎች መከሰታቸውን ያስረዳል። እነዚህም “ፖለቲካ ትግራይና” እና “ፖለቲካ ሽዋና” የሚባሉ ነበሩ። ፖለቲካ ትግራይና ትግራይን ከሸዋ አገዛዝ አላቆ ከኤርትራ ጋር በማቆራኘት አንድ የትግራይ ትግርኝ ግዛት [ቆላውን ኤርትራ አይመለከትም] ለመመስረት የሚሻና በሚሊዮኖች ይደገፍ የነበረ ሲሆን፤ ፖለቲካ ሽዋና ደግሞ ትግራይን በሸዋ ውስጥ ከነበረው ማዕከላዊ መንግሥት ጋር ለማቆራኘት የሚሻ አዝማሚያ ነበር።
ግገሓህት የኤርትራ ጥያቄ የቅኝ ግዛት ነው ብሎ በመቀጠሉ ከጀብሃ ጋር ተቆራኘ። እንዲያውም ከጳጳሱ ቄሱ እንደሚባለው ገና ሳይጠናከር ከጀብሃ ጋር ሆኖ የተለያዩ ጥቃቶችን በኢትዮጵያ ላይ ፈፀመ። በ1967 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ማዘጋጃ ቤትና በቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ጣቢያ ጥቃት አድርሶ ንፁሃን ዜጎች እንዲጎዱ አደረገ። አረቦች ከስትራቴጂ አንፃር እነሱን በመርዳት ኢትዮጵያን ለማዳከም ሌት ተቀን ደፋ ቀና እንዳሉ ሁሉ፣ ጀብሃም የእነሱን መንገድ እየተከተለ ሀገሪቱ ውስጥ ቀውስ በመፍጠር ነፃነታቸውን በቀላሉ ለመቀዳጀት ደክመው ነበር። ጀብሃ በዚህ መንገድ ሊቀጥል ቢፈልግም ሁኔታው አልጋ በአልጋ አልሆነለትም።
አንጋፋው ጀብሃና ከዚያ አፈንግጦ የወጣው ሻዕቢያ እያንዳንዳቸው የበላይነታቸውን ለማስጠበቅ በሳንጃ ተሞሸላለቁና የሳህል ተራራሮች በደም አበላ ታጠቡ። የመበቃቀሉ ፖለቲካዊ ባህል በሁለቱ ድርጅቶች ብቻ ሳይወሰን በሻዕቢያም ውስጥ ገብቶ ሻዕቢያ ለሁለት ተከፈለ። የሻቢያ የውጭ ግንኙነት ኃላፊ የነበረው ዑስማን ሳሊሕ ሳቤህ ተገንጥሎ በመውጣት የራሱን ድርጅት “ሕዝባዊ አርነት ኃይሎች”ን አቋቋመ። የኤርትራ ቡድኖች ግንኙነታቸው በጥርጣሬ፣ በፉክክርና ኢትዮጵያውያንን በማበጣበጥ ጥቅም ማግኘት በመሆኑ ሻዕቢያ በሳህልና በምዕራቡ ቆላ ባደረገው ወሳኝ ጦርነት ጀብሃን ውልቅልቁን አውጥቶ ከትግል ሜዳ አኮላሸው።