Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሲልቭያ ፓንክረስት በዚህ ርዕስ ላይ ብቻ ባተኮረው “Eritrea on the Eve: the Past and Future of Italy’s ‘first-born’ colony. Ethiopia’s Ancient Sea Province”. የሚል ርዕስ በሰጡት ጥናታቸው “ጣሊያኖች ይህንን ያደረጉት ኤርትራውያን በኢትዮጵያ ስር እያሉ ከነበራቸው የተሻለ ነፃነት ከሰጠናቸው ይገዙልናል በሚል ተስፋ ነበር። በዚህም ሳቢያ ደጃዝማች ባህታ አካለጉዛይን እንዲያስተዳድሩ በማድረግና ሌሎች መሰሎቻቸውንም በመጨመር፤ ጣሊያን “ኤርትራ” የሚባለውን ቅኝ ግዛት ፈጠረች። ኤርትራ የቀይ ባህር መጠሪያ ስም እንጂ የሃገር አልነበረም። ባህረ-ነጋሽ የሚለውን ኢትዮጵያዊ መጠሪያ በመተው፤ ‘ኤርትራ’ በሚለው መጠሪያ አካባቢውን ጣልያን የሰየመበት ምክንያት ለአገዛዝ እንዲመቸው በማሰብ ነበር። ”
ደጃዝማች ባህታ ሐጎስ፤ ጣሊያኖች ከማሀዲስቶች ጋር ባደረጉት የዓቑርደት ጦርነት (ታህሳስ 1893) ላይ ከጣሊያን ጎን ተሰልፈዋል። እንዲያም ሆኖ ግን በጣሊያን ቀኝ ገዢ መንግሥትና በጣሊያን ወታደሮች ላይ ቅሬታ ማሳደር ጀመሩ። በተለይም የቤተክርስቲያን መሬት መወረስ ከፍተኛ ቅሬታ አሳደረባቸው። ምኒልክ ወደደቡብ የሚያደርጉት ዘመቻ ከጣሊያን ጋር ለሚኖራቸው አይቀሬ ግጭት በማሰብ እንደሆነም መረዳት ጀመሩ። እ.አ.አ. በሰኔ 1894 ራስ አሉላና ራስ መንገሻ ለምኒልክ አንዳደሩ ለማረጋገጥ ወደአዲስ አበባ ሲሄዱ፤ ደጃች ባህታም አብረው በመሄድ ከባራቴሪ ጋር መስራታቸው ስህተት መሆኑን በመረዳት ንጉሠ ነገሥቱን ይቅርታ ጠየቁ። ምኒልክም ደጃች ባህታን ይቅር ብለው፣ ራስ መንገሻንም የትግራይ ገዢ አድርገው ሾመው አሰናበቷቸው። ራስ አሉላን ግን ሸዋ እንዲቀር አደረጉ።
በታህሳስ፣ 1894 ባህታ 1600 የሚሆኑ ሠራዊቱን ይዞ በጣሊያን ጦር ላይ አመፀ። የአካለጉዛይ አካባቢ ዋና ከተማ የሆነችው ሰገነይቲን በመቆጣጠር ዋና አስተዳዳሪዋንም አሰረ። የአካለጉዛይ ነፃ ግዛትን በማወጅ ራሱን “በጣሊያኖች የደረሱ በደሎች ተበቃይ” በማለት ሾመ። ጣሊያናዊው አስተዳዳሪ ሲያዝ “ጣሊያን ታላቅ ናት!” ሲል፤ ባህታ ደግሞ “ኢትዮጵያ የበለጠች ታላቅ ናት!!” ሲሉ መልስ ሰጡት።
ሲልቪያ ፓንክረስት ከላይ በተጠቀሰው ጥናታቸው አካለጉዛይ አካባቢ ለነበረው ህዝብ “ጣሊያኖች አዋረዱን፣ መሬታችንን ነጠቁን፣ እኔ ነፃ አወጣችኋለሁ። […] ጣሊያኖችን እናባርርና የራሳችን ገዢዎች ራሳችን እንሁን” የሚል ጥሪያቸውን አቀረቡ።” ማለታቸውን ጽፈዋል።
ከሰገነይቲ አስመራ የሚያገኛኘውን የቴሌግራፍ መስመር በመቁረጥም የጣሊያኖችን የመረጃ ልውውጥ በማስተጓጎል፤ በቂ የሆነ ሠራዊት ለማደራጀት የሚያስችላቸውን ሰፊ ጊዜ አገኙ። ራስ መንገሻን ወደጦርነቱ ገብተው እንዲተባበሯቸውም መልእክተኛ ላኩባቸው። ጀኔራል ባራቴሪ ግን የራስ መንገሻን ያልተለመደ እንቅስቃሴ ለማስተዋል ስለቻሉ፤ በማጆር ቶዜሊ የሚመራ አንድ ባታሊዮን ጦር ወደሰገነይቲ ላኩ።
ማጆር ቶዜሊ ሰገነይቲ እንደደረሰ ከባህታ ጋር ድርድር ጀመረ። በይቅርታ በተሞሉ ሰበባ ሰበቦች፣ በመደለያዎችና በማባበያ የቃል ተስፋዎች ሊያታልላቸው ሞከረ። ቶዜሊ ይህንን እያደረገ ባለበት ተጨማሪ 1500 የጣሊያን ሠራዊትና 2 መድፈኛ ቡድን ከአካባቢው ደረሰ። ቶዜሊ ባህታ ይገኛል ብሎ ወዳሰበበት ቦታ ጥቃት ከፍቶ ሲደርስ፤ ደጃዝማች ባህታን ከቦታው አጣቸው። ምክንያቱም ባህታ ሠራዊቱን በመያዝ ማታ ተጉዞ ‘ህላይ’ ከሚባለውና፤ በካፒቴን ካስቴላዚ የሚመራ 220 የጣሊያን ወታደር ወደመሸገበት ቦታ ማቅናቱ ነበር። የባህታ እቅድ በምሽጉ ያሉትን ጣሊያኖች መደምሰስና ምሽጉን በመቆጣጠር፤ የራስ መንገሻ አጋዥ ኃይል እስኪመጣ በደንብ እየተከላከሉ ለመቆየት ነበር። ማጆር ቶዜሊ በባህታ ብልጠት መበለጡ በጣም አበሳጨው። ዕድል ፊቷን አዙራለት ስለነበር ግን የባህታን ቀጣይ እርምጃዎች በትክክል ለመገመት ቻለ።
ባህታ በምሽጉ ሠራዊቱን ይዞ የተደበቀውን ካፒቴን ካስቴላዚን በሰላም እጁን እንዲሰጥ አግባባው። 7፡30 ሲል የባህታ ትዕግስት ስላለቀ በካስቴላዚ ላይ ጥቃት እንዲከፈት ትእዛዝ ሰጠ። በምሽጉ የነበሩ ጣሊያኖችም እስከ 10፡45 ድረስ አቅማቸውን አሟጠው ተከላከሉ። ምሽጉ የመያዙ ጉዳይ አይቀሬ መሰለ። ጣሊያኖቹም ደጃዝማች ባህታ ያቀረበላቸውን አማራጭ ባለመጠቀማችው መፀፀት ጀምረዋል። ድንገት ግን የኃይል ሚዛኑን 180 ዲግሪ የሚገለብጥ፤ በምሽግ ውስጥ ላሉ ጣሊያኖች ተአምር፤ ለእነ ደጃዝማች ባህታ ደግሞ ዱብ እዳ የሆነ አጋጣሚ ተከሰተ። ሌሊቱን እና ቀኑን ሙሉ ደጃዝማች ባህታን ፍለጋ የባተለው ማጆር ቶዜሊ ከቦታው ደረሰ።
የደጃዝማች ባህታን ሠራዊትን ከኋላ ማጥቃት ጀመረ። የደጃዝማች ባህታ ሠራዊት ከፊትና ከኋላ የሚደርስበትን ጥቃት መቋቋም ተስኖታል። የራስ መንገሻ ሠራዊት ደግሞ በጀነራል ባራቴሪ መንገድ ተዘግቶበታል። በራስ መንገሻና በደጃች ባህታ ሐጎስ መካከል የነበረው የመረጃ ልውውጥ የተሳለጠ አለመሆን ሁለቱንም አደጋ ውስጥ ከቷል። ለዚህም ዋነኛው ምክንያት የኢትዮጵያውያን የመረጃ ልውውጥ በዘመኑ ቴክኖሎጂ ከሚታገዘው ከጣሊያኖች የመረጃ መለዋወጫ መንገድ ጋር ሲነፃፀር የዘገየ በመሆኑ ነበር። ጫናው እየጨመረ ሲመጣ የደጃዝማች ባህታ ሠራዊት ተፈታ። የደጃች ባህታ በአልበገርም ባይነት እስከመጨረሻው የህይወታቸው ፍፃሜ ድረስ ተዋግተው ተሰዉ። የተፈታው የባህታ ሠራዊት ጀግና አርበኞችም፤ በምሽት ተጉዘው ከራስ መንገሻ ሠራዊት ጋር ተቀላቀሉ። የራስ መንገሻ ሠራዊት ከዛ በኋላ በኳዓቲት ጦርነት ሊሸነፍ ችሏል። ምኒልክ የክተት አዋጅ አውጀው እስከሚዘምቱበት ጊዜ ድረስም የኢትዮጵያን ድንበር በተቻለው ያህል ለ2 ዓመታት እስከሚሆን ጊዜ ለመከላከል ሞክሯል። በምኒልክ የሚመራው የኢትዮጵያ ጦርም የደጃች ባህታን መስዋእትነት በመቀሌው ውጊያ ማጆር ቶዜሊን በመግደል በሚገባ ተበቅሏል።
የደጃዝማች ባህታ ተጋድሎ ከፍ ያለ ስለነበር፤ ቅኝ ገዢው የጣሊያን መንግሥት እንዳይቀበሩ አገደ። በገበያ መሃል ለረጅም ጊዜ ሬሳቸውን ሰው እንዲያየው ከተደረገ በኋላ፤ በምስጢር ህላይ አካባቢ እንዲቀበሩ ተደረገ። ይህ የሆነበት ምክንያት የሰገነይቲውን አመፅ እሳቸው ስለመሩት እና የተቀበሩበት ከታወቀ፤ ለመጪ አመፆች መነሳሻ እንዳይሆን ከሚመነጭ የጣሊያን ስጋት ነበር። በ1953 ሬሳቸው ወደሰገነይቲ ተመልሷል። ERITREA PROFILE የተሰኘው በእንግሊዘኛ ልሳን የሚሰራጨው ጋዜጣ በቅዳሜ ማርች 10፣ 2007 እትሙ እንደገለፀው፤
ደጃዝማች ባህታ ሐጎስ (አባ ጥመር) ከተው 113 ዓመታት በኋላ በማርች 4፣ 2007 ኤርትራ ውስጥ ሰገነይቲ በተባለው ታሪካዊ ስፍራ የመታሰቢያ ሐውልት እንደቆመላቸው ዘግቧል። በእለቱ ታላላቅ ባለስልታናት በተገኙበት በወታደራዊ ክብር ታስበው ውለዋል። ያለው በኤርትራ የሚሰራጨው ጋዜጣ ቅሪታቸው በፊት ከነበረበት ሕላይ ወደ ሰገነይቲ የተዘዋወረው በ1953 ጃንዋሪ ላይ መሆኑን አስታውሷል።
ብዙዎች “ጣልያን ታላቅ ናት” ለሚለው የጣልያናዊው መፈክራዊ ማስፈራሪያ ኢትዮጵያ የበለጠ ታላቅ ናት በሚለው ምላሻቸው ያስታውሷቸዋል። የኤርትራው ተወላጅ ባህታ ሐጎስ ከዓድዋ ጦርነት በፊት ታሪክ የማይዘነጋው ገድል የፈጸሙ ኢትዮጵያዊያን እና ኤርትራዊያን ማሳያ ናቸው።
ኢትዮጵያ በብዝኃ-ህብረ-ብሔራዊ ኃብት የታደለችና የተዋበች ሀገር ናት። ነገር ግን በተለይም ባለፉት ሦስት አስርት ዓመታት ውስጥ የብሔረሰብ ሜዳሊያ ባጠለቁ፤ በህዝብ ኪሣራ ትርፍ በሚያነፈንፉ...
ከዚህ በፊት ባቀረብኳቸው በአንደኛውና በሁለተኛው ክፍሎች የጀነራል አብርሃም ፔትሮቪች ጋኒባል የገጠማቸውን ውጣውረድ የተሞላበት ትራጅክ የሕይወት ታሪክ ላይ በማተኮር ከመነሻው እስከመድረሻው ለማቅረብ ሞክሬያለሁ፡፡...
ለባርነት የተሸጡት ኢትዮጵያዊ የጀኔራል አብርሃም ፔትሮቪች ጋኒባል (1696-1781) አጭር ታሪክ፡- ክፍል ሁለት ባይለየኝ ጣሰው (ዶ/ር) የአብርሃም ፔትሮቪች ጋኒባል የትምህርት ዓለም፣ ሙያና የሥራ...
የአብርሃም ፔትሮቪች ጋኒባል ከ(1696-1781) አጭር ታሪክ መግቢያ፡- አብርሃም ፔትሮቪች ጋኒባል (በእንግሊዝኛ፣ በላቲንኛ፣ በጣሊያንኛና በፈረንሳይኛ ‹ሀኒባል›፣ በአረብኛ ‹አኒባል› እንዲሁም ‹አብርሃም ፔትሮቭ›) ከ1696 እስከ...
የሀገራችን የፌደራል የፖለቲካ ሥርዓት በአሁኑ ወቅት እጅግ አሳሳቢ የሆነ ደረጃ ላይ ደርሷል። በመሆኑም አነጋጋሪ ጉዳይ ሆኖ ይገኛል። ፍራንዝ ፋኖን እንደተናገረው “ፌደራሊዝም ፍቱን...
በባህል ለውጥና በውህደት ላይ የተለያዩ አስተያየቶች ሲሰነዘሩ ቆይተዋል:: እየቀረቡም ይገኛሉ:: በአንድ በኩል፣ ብዝኀ-ባህል የውጥረት፣ የግጭት፣ ምንጭ አድርገው በማየት የሚቃወሙ ወገኖች ልዩነት የሚል...
“ዘር” እና “ማንነት” እንደ አገባቡ መጠነኛ ተዛምዶ ሊኖራቸው ቢችልም በሁለቱ ፅንሰ-ሃሳቦች መካከል መሠረታዊ ልዩነት አለ:: “ዘር፣አብረው የሚወለዱ የቆዳ ቀለማትንና አካላዊ ቅርጾችን የመሳሰሉ...
በዚህ ርዕስ በቀረበው በአራተኛው ክፍል አጌም (ህዝባዊ ዐመፁ) የሚከተላቸውን ውጥረት የተሞላባቸው ደረጃዎችና ርምጃዎች ምን እንደሚመስሉ ተመልክተናል። የአጌሙ መሪዎችም ደም መፋሰስን በማስወገድ በሰላም...
ባለፉት ሦስት ተከታታይ ዕትሞች “አጌም” የሚለው ፅንሰ- ሀሳብ፡- “ከባህላዊ ፍችው አንፃር ሲታይ በታሪክ ከትውልድ ወደ ትውልድ ተላልፈው የመጡና በህብረተሰቡ ዘንድ እንደ ትልቅ...
አኙዋዎች በባህልና በማህበረሰብ የተፈጠሩ፣ በታሪክ ከትውልድ ወደ ትውልድ እየተላለፉ የመጡ፣ ከጥንታዊ አባቶቻቸው የተረከቧቸው ድንቅ የሆኑ ሁለት የሰላም መንገድ እሴቶች አሏቸው። አንደኛው ባለፈው...
ኢትዮጵያ የኅብረባህል ሀገረሙዚየም ነች። ባህሎች የግልና የወል መገለጫ ባህርያት አላቸው። በእነዚህ የልዩነትና የተመሳሳይነት ባሕርያት ምክንያት በኅብረ-ባህልነት ይገለፃሉ። ዛሬ በዚህ አጭር ጽሑፍ ለአንባብያን...
አባይ በይበልጥም በጥንታዊ ግሪኮች ከዚያም በሮማውያንና ግብፃውያን የሚቶሎጂው ዓለም ፍልስፍናና አስተሳሰብ ታሪኮች ተመዝግቦ ይገኛል። ምንም እንኳን አትዮጵያም በጥንታዊ ሥልጣኔ ከእነዚህ ሀገሮች እኩል...
አቶ አበራ የማነ አብ፣ ዶ/ር ፈቃደ በቀለና አቶ ገለታው ዘለቀ፤ “ኢትዮጵያ አዲስ የመሬት ስሪት ማሻሻያ ለውጥ ያስፈልጋታልን?” የሚለው የውውይት መድረክ አጀንዳችን ተሳታፊዎቻችን ናቸው። የግል አተያዮቻቸውን ያንጸባርቃሉ።
ጂያኪንግ ዢን አልሙኒየም ብረታ ብረት ቁሳቁስ Co., Ltd. እና Jiaxing Qiaotai Technology Co., Ltd. ለብረት ቁሳቁስ ውህደት የአንድ ጊዜ አገልግሎት ይሰጣል ፡፡ ከገዢው በኋላ በማጣመር በተለያዩ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ የተሻለው አገልግሎት ፣ እና ከጥሬ ዕቃዎች እስከ ኤ.ሲ.ኤን. ጥልቅ የጥልቀት ማቀነባበሪያ እና የወለል አያያዝ ምርቶች የሚገነዘቡ የአንድ ጊዜ የግዥ መስፈርቶች ናቸው ፡፡ የቡድን ኩባንያው በዋናነት በአሉሚኒየም ምርቶች ማቀነባበሪያ ፣ በሌሎች የብረታ ብረት ቁሳቁሶች የተደገፉ ትክክለኛነት ክፍሎችን ምርቶች ይደግፋል ፣ የአሉሚኒየም ምርቶች መደበኛ ያልሆኑ ክፍሎች ማቀነባበሪያ ክፍል ፣ የመዳብ መደበኛ ያልሆኑ ክፍሎች ማቀነባበሪያ ክፍል ፣ አይዝጌ ብረት ክፍሎች ማቀነባበሪያ ክፍል ለአዲስ ኃይል ፣ ኤሌክትሪክ ኃይል ነው ፡፡ የባቡር ትራንስፖርት ፣ የመኪና ክፍሎች ፣ ደህንነት ፣ ወታደራዊ እና ሌሎች መስኮች ፡፡
Xinlu JXXLV.COM የልማት እና የተለያዩ ኃይል ቆጣቢ ምርትን እና ለአካባቢ ተስማሚ የሆኑ የአሉሚኒየም ቅይጥ መገለጫዎችን የሚያቀናጅ ኩባንያ ነው ፡፡ የኩባንያው ትልቁ ሀብት ሰራተኞቹ በምርት ሂደት ውስጥ ያሉ ችግሮችን ለመፍታት በአሉሚኒየም መገለጫዎች ውስጥ የበለፀጉ ልምድ ያላቸው መሆኑ ነው ፡፡ ኩባንያው የአሉሚኒየም መገለጫዎችን በማምረት ረገድ ከ 20 ዓመታት በላይ ልምድ ያለው ሲሆን የአሉሚኒየም መገለጫዎችን በተለያዩ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ ማድረስ ይችላል ፡፡ መሳሪያዎቹ 10 የላቁ የጃፓን ሚትሱቢሺ ቴክኖሎጂ ማራዘሚያ ማምረቻ መስመሮች አሉት ፣ ምርቱ 600 ቶን - 5500 ቶን ማስወጫ ይሸፍናል ፣ የምርቱ የመስቀለኛ ክፍል ስፋቱ እስከ 500 ኤምኤም ነው ፣ እናም የወለል ላይ ህክምናው ጠጣር ኦክሳይድ ፣ የቀለም ኦክሳይድ ፣ የኤሌክትሮላይት ኦክሳይድ ፣ የመርጨት እና ሌሎች ሂደቶች ፣ መሣሪያዎቹ ከጀርመን የመጡ 3 የሚረጩ የማምረቻ መስመሮች ፣ ጣሊያን ውስጥ 2 የኤሌክትሮፎረስ ኦክሳይድ ማምረቻ መስመሮች ፣ በጃፓን 1 የማትቶ ኤሌክትሮፊረስ ማምረቻ መስመር እና እያንዳንዳቸው ሁለት የአሸዋ ማምረቻ መስመሮች አሉት ፡፡ 2 ዲ ፣ 3 ዲ ፣ 4 ዲ ፣ የተቀረፀ የእንጨት እህል እና የተቀዳ የእንጨት እህል 2 የአገር ውስጥ የላቀ የማምረቻ መስመሮች አሉ ፡፡ ኪያታኢ ቴክኖሎጂ ለማሽነሪ ማዕከላት ፣ ለሲሲ ማሺኖች ፣ ለሲ.ሲ. የመቁረጫ ማሽኖች ፣ ለአውቶማቲክ ማሽኖች ፣ ለቡጢ ማሽኖች እና ከደርዘን በላይ የሚሆኑ መሳሪያዎች ለማሽነሪዎች 70 ስብስቦች አሉት ፡፡
በብጁ የተሰሩ ሻጋታዎችን ለማካሄድ ዋናዎቹ ምርቶች የአሉሚኒየም ዘንግ ጥልቅ ማቀነባበሪያ ክፍሎች ፣ የአሉሚኒየም ክብ ቱቦዎች ፣ የአሉሚኒየም ካሬ ቱቦዎች ፣ የአሉሚኒየም ማዕዘኖች ፣ የመሰብሰቢያ መስመር የአሉሚኒየም መገለጫዎች ፣ ባለ ሁለት ፍጥነት ሰንሰለት አሉሚኒየም ፕሮፋዮች ፣ የአሉሚኒየም መመሪያ ሐዲዶች ፣ የአሉሚኒየም ዲጂታል መሣሪያዎች መኖሪያ ቤቶች ፣ አልሙኒየም ናቸው የሞተር ቤቶች ፣ የአሉሚኒየም ሙቀት መስጫ ገንዳዎች መሣሪያ ፣ የአሉሚኒየም ቅንፍ ፣ የአሉሚኒየም የሕክምና መሣሪያዎች መገለጫ ፣ የአሉሚኒየም የኃይል አቅርቦት መኖሪያ ቤት ፣ የ LED የአሉሚኒየም መብራት መኖሪያ ቤት ፣ የአሉሚኒየም ክፈፍ ፣ የመዳብ መደበኛ ያልሆኑ ክፍሎች ፣ አይዝጌ ብረት መደበኛ ያልሆኑ ክፍሎች ፣ የአሉሚኒየም እርሳሶች ፣ የአሉሚኒየም መሞቶች ፣ ወዘተ ፣
የኩባንያው ቀልጣፋና ሥርዓታማ አሠራር ፣ የመላኪያ ጊዜ ወይም የምርት ጥራት እና ከሽያጭ በኋላ ያለው አገልግሎት ጥሩ ዋስትና ሊሆን ይችላል ፡፡ እኛ ሁልጊዜ እንደ ግብ እንደ የአገር ውስጥ እና የውጭ ደንበኞችን ፍላጎቶች እንወስዳለን እና ለአንደኛ ደረጃ ምርቶች ለመሞከር የማያቋርጥ ጥረት እናደርጋለን!
አለም ዐቀፍ፣ የግልግል የዕርቅና የሽምግልና ተግባራት መሠረታዊ አላማ፣ ከተለያዩ ሀገራት ዜጐች ወይም ኩባንያዎች ጋር የንግድ ግንኙነት በመሠረቱ ወገኖች መካከል የሚያጋጥም የንግድ አለመግባባትን ከመደበኛው የፍርድ ሂደት ወይም ሥነ-ሥርዓት ውጪ በገላጋዮች፣ በአስታራቂዎች ወይም በሽምጋዮች እንደተዋዋይ ወገኖች ፍላጐት ለመፍታት ጥረት የሚደረግበት አለም ዓቀፋዊ ይዘት ያለውን አሠራር ለማስፈን ነው፡፡
ግልግሉ፣ አስታራቂነቱ ወይም ሽምግልናው ውጤት እንዲኖረው፣ በተዋዋይ ወገኖች አስቀድሞ ተቀባይነት ያገኘ በፅሁፍ የተደረገ ስምምነት ወይም ልማዳዊ አሠራር ሊኖር ይገባል፡፡ ተዋዋይ ወገኖች አስቀድመው ባልተስማሙበት አኳኋን የሚደረግ የግልግል፣ የዕርቅ ወይም የሽምግልና አሰራር፣ በተዋዋይ ወገኖች ሙሉ ፈቃድ ካልሆነና በፅሁፍ፣ ጥያቄው ካልቀረበላቸው በቀር ይህንን ተግባር ለማከናወን የተመሠረቱ ተቋማት ጉዳዩን ሊያዩት አይችሉም፡፡ በመሆኑም በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው የግልግልም ሆነ የዕርቅ ወይም የሽምግልና አሠራር ከሚጠይቃቸው አስገዳጅ ቅድመ ሁኔታዎች መካከል በተዋዋይ ወገኖች የውል ስምምነት ውስጥ የተካተተ ወይም በልዩ የመገናኛ ዘዴዎች አማካኝነት የተደረገ የጽሁፍ ስምምነት መኖር አንዱ እና ተቀዳሚው ጉዳይ እንደሆነ ተደርጐ በአለም አቀፍ የግልግል፣ የዕርቅና የሽምግልና ህግጋት ተደንግጐ ይገኛል፡፡
በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት መሠረት የሚሠጥ የግልግል ውሳኔበህግ በተገለጸ ክልከላ ካልሆነ በቀር፤ ምንጊዜም ቢሆን ተፈፃሚነት አለው፡፡ ስለሆነም፣ አለም ዐቀፍ የግልግል፣ የዕርቅና የሽምግልና አሠራር በአለም ዐቀፍ ንግድ በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት መሠረት የሚቋቋም ወይም በስምምነቱ መሠረት የሚፈጠር፣ የንግድ አለመግባባቶች የሚፈቱበት ስርዓት ነዉ ተብሎ ሊገለጽ ይችላል፡፡ በአጠቃላይ አገላለፅ፣ የተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ውጤት ሆኖ ተዋዋዮቹ ያለ-መግባባት ቢኖር ጉዳዩን ወደ መደበኛ ፍርድ ቤት መውሰድ ሳያስፈልግ እነርሱ በመረጡት መንገድ በግልግል፣ በዕርቅ ወይም በሽምግልና ለመፍታት በውላቸው ምስረታ ወቅት አስቀድመው የሚያደርጉት ውል ሲሆን የፍርድ ቤትን አሰራር የሚያስቀር አማራጭ ስምምነት ነው፡፡ ተዋዋይ ወገኖች በዚህ ስምምነታቸው ውስጥ በአደረጉት የተለየ ውል መሠረት ጉዳዩ እንደአስፈላጊነቱ በገላጋዮች በአስታራቂዎች ወይም በሸምጋዮች አማካኝነት እንዲያልቅ ከመወሰን በተጨማሪ ግልግሉ… በየትኛው ሕግ ወይም ደንብ መሠረት መታየት እንዳለበት አስቀድመው መወሰን ይችላሉ፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታም ገላጋይ ተቋማትን ወይም ግለሰቦችን አስቀድሞ መምረጥና በዕነዚህ ተቋማት የሚሰጥ ውሳኔ የመጨረሻ እንዲሆን ሊስማሙ ይችላሉ፡፡
የዚህ ምዕራፍ ተቀዳሚ አላማም ዓለም አቀፍ የግልግል የዕርቅና፣ የሽምግልና አሰራርን በማመልከት ጉዳዩን የሚመለከቱ ሕጐችንና ደንቦችን በማስተዋወቅ የግልግል የዕርቅ ወይም የሽምግልና አለም አቀፋዊ አህጐራዊ እና ብሄራዊ ሕግጋትን መሠረት በማድረግ የተቋቋሙ የግልግል ተቋማትን ለአብነት ያህል በመጥቀስ በሀገራችን የግልግል ስርአት የሚዘረጋበትን አሰራር በሚመለከት የተወሰነ የመግባቢያ ሀሳብ ለመፈንጠቅ ነው በጥናቱ የተካተቱት ተቃማትና ህግጋት፤ ከአላቸው ዓለም አቀፋዊ አህጉራዊና ብሄራዊ ተቀባይነት ወይም ተፈፃሚነት አንፃር ለጥናቱ ጠቀሜታ ይኖራቸዋል የተባሉት ዕንጂ በጉዳዩ አግባብነት ያላቸው ማዕከላትንና ሕግጋትን በአጠቃላይ ለመዳሰስ የፅሁፍ አላማ አይደለም፡፡ ስለሆነም ከዓለም አቀፍ፤ ከአህጉራዊና ከብሄራዊ የግልግል ተቋማትና ህግጋት መካከል አብነት ሆነው ያገለገሉትን እና በማገልገል ላይ ያሉትን ብቻ በመምረጥ ስለጉዳዮ ጠቅላላ ዕይታ እንዲኖር በማሰብ ቀጥሎ በሚቀርቡ ንዑሳን ክፍሎች ለማካተት ተሞክሮአል፡፡
የአማራጭ አለመግባባት መፍቻ ሰርአት ጽንሠ ሃሳብ አለመግባባቶችን በፍርድ ቤቶች አማካኝነት ከመፍታት ይልቅ እንደ ድርድር፣ እርቅ፣ ሽምግልና ወይም ግልግል እና የመሳሰሉት ሌሎች መሰል ማህበረሰባዊ እሴቶችን በመጠቀም በግለሰቦች ፣ በመንግስታት ወይም በድርጅቶች መካከል የሚያጋጥሙ ቅራኔዎችን መፍታት ይቻላል በሚል መርህ ላይ የተመሰረተ ነዉ፡፡ በመሆኑም፣በዚህ አጭር ጽሁፍ ላይ ትኩረት የሚሰጣቸው ቃላት እና ሀረጎች ማለትም ‹ድርድር›፣ ‹ዕርቅ›፣ ‹ሽምግልና›፣ ‹ግልግል› ጥቅም ላይ እንዲዉሉ የተደረጉ ሲሆን አንባቢዉ አንዱ ከሌላዉ ቃል ያለዉን ልዩነት መረዳት ይችል ዘንድ ለቃላቱ የተሰጠዉን ፍቺ ከዚህ ቀጥሎ ለማቅረብ ይሞከራል፡፡
የ“ድርድር” /Negotiation/ ዋነኛ ዓላማ አለመግባባቶችን በንግግር ወይም በውይይት መፍታት ላይ ያለመ የማግባቢያ ዘዴ መሆኑ ነው፡፡ ድርድሩ ለግል ወይም ለጋራ ጥቅም ወይም የተለያዩ ፍላጐቶችን ለማርካት ታቅዶ ተደራዳሪዎች ራሳቸው በሚገኙበት ወይም በወኪሎቻቸው በሚወከሉበት የድርድር መድረክ ይከናወናል፡፡
“ድርድር” በንግድ ወይም ለትርፍ ባልተቋቋሙ ድርጅቶች እንዲሁም በመንግስት መ/ቤቶች መካከል ከሚያጋጥሙ አለመግባባቶች አንስቶ የግል አለመግባባትን በሰላም በመፍታት ጭምር ጥቅም ላይ ሲውል የቆየ የአማራጭ ቅራኔ አፈታት ስርዓት ሲሆን በተደራዳሪዎች ላይ የሚያስከትለው አስገዳጅ ተፈፃሚነት የለውም፡፡
የድርድር ተቀዳሚ አላማ ተቃራኒ ሃሣቦችን በአንድ ጠረጴዛ ዙሪያ በማቅረብ ማወያየት ወይም ማነጋገር ሲሆን ተደራዳሪ ወገኖች እንደአስፈላጊነቱ የሚጋብዙት አደራዳሪ ሊኖር ይችላል፡፡ ነገር ግን ተጋባዡ አደራዳሪ ምንም አይነት አስገዳጅ ሀሣብ መስጠት አይችልም፡፡ ተደራዳሪዎቹ ራሳቸው ባመነጩት መደራደሪያ ሃሣብ መሠረት ድርድሩ ይከናወናል፡፡ ስምምነት ላይ እንዲደርሱ ጥረት በማድረግ፣ድርድሩ ከተሳካ የመግባቢያ ሠነድ ተዘጋጅቶ እንዲፈርሙበት ይደረጋል፡፡ ሰነዱ ተደራዳሪዎቹ በሚስማሙበት ቦታ ይቀመጣል፣ የሃሣብ መግለጫ እንደሆነ ተደርጐም ይቆጠራል፡፡ አንዳንድ ግዜም እንደ ተዋዋዮቹ ፈቃድ የድርድር ስምምነት ውጤት ሆኖ ይፀድቃል፡፡ ድርድሩ ባልተሳካ ጊዜ ግን ተደራዳሪዎቹ በመረጡት ሌላ የማግባቢያ ስርዓት አለመግባባት የተፈጠረበት ጉዳይ እንዲታይ ይደረጋል፡:በልማድ እንደሚያጋጥመው ነገሮችን በድርድር መፍታት ካልተቻለ በሽምግልና ወይም በዕርቅ ለመፍታት ሙከራ ይደረጋል፡፡
በሕግ አነጋገር አማራጭ የቅራኔ መፍቻ ስርዓት ነው ተብሎ የሚታወቅ በሁለት ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ወገኖች የሚያጋጥሙ አለመግባባቶች የሚፈቱበት ስርዓት ነው፡፡ ከድርድር የሚለይበት አንዱና ዋነኛው ነጥብ በጉዳዩ ላይ ቀጥተኛ ተሣትፎ የሚኖረው ሶስተኛ ወገን /ሸምጋይ/ በመኖሩና ተቋማዊ በመሆኑ ነው፡፡ የሶስተኛው ወገን ሚና ለግልግል ሁኔታዎችን በማመቻቸት ላይ ያተኮረ ሲሆን እንደ አስፈላጊነቱ ግን ተደራዳሪዎቹ ራሣቸው ባመኑበት መደራደሪያ ሃሣብ ተቀራርበው እንዲነጋገሩ የተቻለውን ያህል ጥረት ያደርጋል&፡ ፍትሀዊ የማግባቢያ ሃሣብ ያቀርባል፤ ውይይቱን በመምራት እና በመሸምገል ድርድሩ አቅጣጫ እንዲይዝ ያደርጋል፡፡“ሽምግልና”፣በድርድር ሂደት የማይስተዋሉ እንደ አደረጃጀት /Structure/፤የጊዜ ሰሌዳ ተለዋዋጭነት /Filexibility/ ባህሪያት እንዲሁም የሚመራባቸዉ ደንቦች አሉት ፡፡ ስለሆነም ተሸማጋዮቹ በሽምጋዩ አደረጃጀት በተያዘላቸው የጊዜ ሰሌዳ እና በተወሰነ የአሰራር ደንብ መሠረት አለመግባባቶቻቸውን እንዲፈቱ ይደረጋል፡፡ “ሽምግልና” እንደ መርህ የአስገዳጅነት ውጤት ባይኖረውም፣ አንዳንድ ጊዜ ግን ባለጉዳዮች አለመግባባቶቻቸውን በሽምግልና ለመጨረስ ያደረጉት ውል ካለ በውሉ መሠረት በሽምጋዮች የሚቀርበው የማግባቢያ ሃሳብ ውሳኔ ሆኖ የሚወሰድበት አጋጣሚ አለ፡፡ ሽምግልና ውጤት ካላስገኘ በቀጣይነት አለመግባባትን ለመፍታት ጥቅም ላይ የሚውለው ዘዴ ዕርቅ ይሆናል፡፡
ተዋዋይ ወገኖች በወቅቱ ወይም ገና ለወደፊቱ በሚያፈሯቸው ጥቅሞች ላይ አለመግባባት ቢያጋጥም አለመግባባቱን በሶስተኛ ወገን ሙያዊ ወይም የቴክኒክ ዕገዛ ለመፍታት በሚያደርጉት ስምምነት መሠረት የሚከናወን ሌላው አማራጭ የቅራኔ አፈታት ስልት ነው፡፡ አስታራቂው፣ አለመግባባቱን ለመፍታት ባለጉዳዮችን በተናጠል በማነጋገር የማስታረቂያ ሰነድ ማቅረብ ይጠበቅበታል፡፡ ከሽምግልና ፣”ዕርቅ” የሚለይበት አንዱ መሠረታዊ ነጥብ አስታራቂው ሁለቱንም ባለጉዳዮች ግንባር ለግንባር እንዲያገናኝ የማይጠበቅበት መሆኑ ነው፡፡ ነገር ግን እያንዳንዱን ተዋዋይ በእያንዳንዱ ጉዳይ ላይ በተናጠል ማነጋገር እና የደረሰበትን ለባለጉዳዮቹ መግለፅ እንዲሁም በሚያገኘው ግብዓት አለመግባባቱን መፍታት የሚያስችል የዕርቅ ሃሣብ (proposal) በፅሁፍ አዘጋጅቶ በማቅረብ ላይ የተመሠረተ ግዴታ አለበት፡፡አስታራቂው በሚያቀርበው ሰነድ ላይ ባለጉዳዮቹ ከተስማሙ በሰነዱ ላይ እንዲፈራረሙበት ይደረጋል፡፡ ስለሆነም በሰነዱ ላይ የሰፈሩትን ግዴታዎች እንዲፈፅሙ ይገደዳሉ፡፡ በዚህ ረገድ፣ በተለይም የዕርቅ ተግባር በውጤት ሲታይ አስገዳጅ ተፈፃሚነትን ስለሚያስከትል አስቀድመን ከተመለከትናቸው ከድርድር እና ከሽምግልና የተሻለ ዉጤታማ ነዉ፡፡ በአንፃሩም ደግሞ በግልግል ዳኝነት እንደሚታየው የፍ/ቤቶችን አሰራር ስለማይከተል እና የዕርቅ ሰነዱ በተዋዋዮች ተቀባይነት ከማግኘቱ በፊት የሚደረግለት ህጋዊ ጥበቃ ስለማይኖር፣ “ዕርቅ” ከግልግል ያነሰ ተቀባይነት አለው ተብሎ ይገመታል፡፡
ተዋዋይ ወገኖች አለመግባባቶቻቸውን በግልግል ዳኝነት በሚሰጥ ውሳኔ ለመፍታት ተስማምተው ጉዳዮቻቸውን ከፍ/ቤት አሠራር ውጭ እንዲታይላቸው ለግልግል አካላት የሚያቀርቡበት ስልት ነው፡፡ አስቀድመን ካየናቸው የቅራኔ አፈታት ዘዴዎች የላቀ ተቀባይነት ያለው፣ በግልግል የሚሰጥ ዳኝነት መሆኑ ይታወቃል፡፡ “ግልግል”፣ ተመራጭ ከሚሆንባቸው ምክንያቶች መካከል በባለጉዳዮች ዘንድ ተፈፃሚነት ሊኖረው የሚችል ውሳኔ መስጠት የሚያስችል ስርዓት ከመሆኑም በተጨማሪ በአሠራሩ ከፍ/ቤቶች ሥራ አካሄድ ጋር ተመሳሳይነት ያለዉ የህግ ስርአት በመሆኑ ነዉ፡፡
በግልግል ዳኝነት ስራ አካሄድ፡ በተዋዋይ ወገኖች በሚደረግ ስምምነት መሰረት የሚመረጡ ገላጋይ ዳኞች የሚሰየሙበት የግልግል ችሎት መኖር፤ የአመልካች እና ተጠሪ እንደአስፈላጊነቱ መቅረብ፤ እንደገላጋይ ዳኞቹ ፍላጐት ማስረጃዎችን መመርመር፤ ምስክሮችን መስማት፤ ሙያዊ ማብራሪያ መቀበል እንዲሁም ጊዜያዊ የዕግድ ትዕዛዞችን ወይም ብይኖችን መስጠት፤ ወይም በፍ/ቤቶች በኩል ማሰጠት እና በመጨረሻም አለመግባባቱ የተመሰረተበትን ጉዳይ መርምሮ የግልግል ዳኝነት ዉሳኔ በተወሰነ የግዜ ገደብ ዉስጥ መስጠት የተለመዱ ተግባራት ናቸው፡፡
በዚህ ክፍል የተመለከቱት ቃላት ፍቺ፣ ከጽሁፉ ይዘት አኳያ የተሰጠ እንጂ የቃላቱን ጽንሰ ሐሣብ ሙሉ በሙሉ የሚያብራራ ባለመሆኑ ጉዳዩን የሚመለከቱ ሌሎች ጽሁፎችን መመልከቱ ጠቃሚ ይሆናል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ ቀጥሎ በሚቀርበዉ ጽሁፍ ቃላቱን እንደአስፈላጊነቱ በተለዋዋጭነት ጥቅም ላይ ለማዋል ተሞክሮአል፡፡ በተለይም፣ አለመግባባቶችን ከመደበኛ ፍርድ ቤት አሰራር ዉጭ ለመፍታት በአመዛኙ ጥቅም ላይ ዉሎ የሚገኘዉ አለምአቀፋዊ አሰራር ‹ግልግል› (Arbitration) በመሆኑ የጽሁፉ ትኩረት ግልግል በሚለው ጽንሰ ሃሳብ ላይ እንዲመሰረት ሆኗል፡፡ ስለሆነም፣በዚህ አጭር ፅሁፍ ዉስጥ ‹ግልግል› በሚል አገላለጽ የተሰጠ ማብራሪያ እንደ አስፈላጊነቱ፣በዕርቅና በሽምግልና ተግባራት ላይም ተፈፃሚነት ሊኖረዉ እንደሚችል ማስታወሱ ተገቢ ይሆናል፡፡
የዓለም አቀፍ የግልግል የዕርቅ ወይም የሽምግልና አሠራር ዋና መገለጫ ነዉ ተብሎ የሚነገረዉ መሰረታዊ ጉዳይ፣ ክንውኑ የሚመራው በተዋዋይ ወገኖች አስቀድሞ በጽሁፍ በተደረገ ወይም አለመግባባቱ ከተከሰተ በኃላ ጉዳዩን በግልግል፤ በእርቅ ወይም በሽምግልና ለመፍታት በሚደረግ የውል ስምምነት ላይ የተመሰረተ ከመሆኑ አንጻር የሚነገረዉ አብይ ቁም ነገር ነዉ፡፡ የተዋዋይ ወገኖች የተሟላና በነጻነት የሚሰጥ ፈቃደኝነት ወይም ስምምነት ለግልግል፣ ለእርቅ ፣ወይም ለሽምግልና ሥራ አፈጻጸም እንደ መሠረታዊ ቅድመ ሁኔታ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ የገላጋይ፤ አስታራቂ ወይም አሸማጋይ ተቋማት ማንነትም ሆነ የገላጋዮችን ቁጥር አስቀድሞ በውል መወሰን ተገቢ ይሆናል፡፡ ገላጋዮችን በመምረጥ ረገድ እንደተዋዋይ ወገኖች ፍላጐት ከሁለት የታወቁ ዓለም አቀፋዊ አሠራሮች አንዱን መምረጥ ይቻላል፡፡ ይኼውም፡- 1ኛው አሠራር ለዚሁ አላማ በተቋቋሙ ዓለም አቀፋዊ የግልግል ተቋማት አማካኝነት የግልግል ተግባሩ እንዲከናወን አለመግባባት የተፈጠረበትን ጉዳይ ለተቋማቱ ማቅረብ ሲሆን፣ ሌላዉ አማራጭ ደግሞ ተዋዋዮቹ በሚያደርጉት የጋራ ስምምነት ለጊዜው ለዚሁ ተግባር ሲባል በሚያቋቁሟቸው ጊዜያዊ ገላጋዮች አማካኝነት አለመግባባቱ እንዳስፈላጊነቱ በግልግል ፣ በእርቅ ወይም በሸምግልና እንዲያልቅ የሚደረግ አሰራር ነዉ፡፡
የግልግል፣ የዕርቅ ወይም የሽምግልና ስርዓት ተመራጭነት እንዲኖረው ከሚያደርጉት ነገሮች መካከል አንዱና ዋነኛው ጉዳይም ተዋዋይ ወገኖች በመረጡት ገላጋይ አስታራቂ ወይም ሽማግሌ የሚታዩበት የተጠቀሰው አይነት አሰራር መከተሉን ነው፡፡ ይህ አይነቱ አሰራር ደግሞ ተዋዋይ ወገኖች ራሳቸው ፈቅደው ባላቋቋሟቸውና በማያውቋቸው መደበኛ ፍ/ቤቶች በሚሰጥ ውሳኔ እንዳይገደዱ ስለሚያደርግ ተመራጭነቱ የጐላ ይሆናል ፡፡ በዚህ ረገድ ተዋዋይ ወገኖች ተቋማቱን መምረጥ ብቻ ሳይሆን ገላጋይ ዳኞችን፤አሰታራቂዎችን ወይም ሸምጋዮችን የመሰየም፣ ዳኞቹ፣ አሰታራቂዎቹ ወይም ሸምጋዮቹ የሚሰሩባቸዉ ተቋማት፣ ሊጠቀሙባቸዉ የሚገቧቸውንም ህጐች የመምረጥ ዕድል ስለሚሰጣቸው በመደበኛ ፍ/ቤቶች በሚሰራበት ብሄራዊ ህግ መሰረት እንዲዳኙ አይገደዱም ፡፡
በዘመናችን በመካሄድ ላይ ባለው ዘርፈ- ብዙ የንግድ እንቅስቃሴ በተለይ፤ የግልግል፤ የእርቅ ወይም የሽምግልና አሠራር ተቀባይነት እያገኘ መጥቷል፡፡ ንግድ በባህሪው የተለያዩ ወገኖችን ተሳትፎ የሚጠይቅ እንደመሆኑና የተለያዩ ዜግነት ያላቸው ግለሰቦች ወይም የንግድ ኩባንያዎች የሚገናኙበት ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሆኑ፣ በንግድ ሂደት የሚያጋጥሙ አለመግባባቶችን የሚዳኝ ወይም የሚሸመግል ገለልተኛ አካል እንዲኖርና በሚሰጥ የግልግል ወይም የሸምግልና ውሳኔ ለመገዛት ቅድመ ስምምነት ማድረግ በብዙዎች ዘንድ ተቀባይነት ያገኘ የውዴታ ግዴታ ነው፡፡ይህንን አለምአቀፋዊ ፍላጎት ለማሳካት እንዲሁም የንግዱን ህብረተሰብ ኢኮኖሚያዊ ትስስር ከዘመናዊዉ ነባራዊ የንግድ እንቅስቃሴ አንጻር ለመምራት እንዲቻል፣ እንደ አሸን እየተበራከቱ የመጡ ዓለም አቀፋዊ የንግድ ግንኙነቶች ከመኖራቸው ጐን ለጐን ቁጥራቸው የበዛ ዓለም አቀፋዊ፣አህጉራዊ እና ብሄራዊ የግልግል እና የሽምግልና አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት ወይም አካላት ተመስርተው ተገቢውን አገልግሎት በመስጠት ላይ ይገኛሉ፡፡
የግልግል፣ የዕርቅ ወይም የሽምግልና ሥርዓት በዓለም አቀፋዊ እና በብሄራዊ ኢኮኖሚያዊ የስራ መስክ እንዲሁም የንግድ ግንኙነት ተመራጭ የሚሆንባቸው ምክንያቶች አያሌ ቢሆኑም ግንባር ቀደም ከሆኑት መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፡-
አለም አቀፋዊም ሆነ ብሄራዊ የንግድ ግንኙነት በአቅርቦት እና ፍላጎት (supply and demand) ላይ የተመሰረተ ከመሆኑ በቀር የተጠቃሚዎችን ማንነት ወይም ማህበራዊ አቋም ግምት ዉስጥ ያስገባ አይደለም፡፡አንዱ ወገን ምርቱን ወይም አገልግሎቱን በፍላጎት ለሚቀበለዉ አሽቀድሞ ለሚያዉቀዉ ወይም ለማያዉቀዉ ሁለተኛ ወገን ያቀርባል፤ እንዲሁም ሌላዉ ወገን በፍላጎቱ መጠን የቀረበለትን ምርት ወይም አገልግሎት ይረከባል፡፡ ስለሆነም ግንኙነቱ የተለያየ ዜግነት ያላቸው ግለሰቦች ወይም ኩባንያዎች የሚሳተፉበት ከመሆኑ አኳያ ይህንን የሚገዛ ወይም የሚመራ አንድ ወጥ መንግስታዊ አካል ወይም አስተዳደር አይኖርም፡፡ በመሆኑም፣ ተዋዋይ የንግዱ ህብረተሰብ አባላት በዜግነት ሳይወሰኑ አለመግባባቶቻቸውን ሊፈቱበት የሚችሉ ገለልተኛ ፍርድ ቤት በሌለበት ሁኔታ በተዋዋይ ወገኖች ፈቃድ የሚመሠረት ገለልተኛ አካል መኖር አስፈላጊ ይሆናል፡፡ ይህንን ፍላጐት ሊያሟላ የሚችል አካል ደግሞ በተዋዋይ ወገኖች ፈቃድ እና የጋራ ቁጥጥር የሚመሠረት የግልግል፣የእርቅ ወይም የሽምግልና አካል በመሆኑ ስርዓቱን ተመራጭ ያደርገዋል፡፡
በንግድ ግንኙነት ተሳትፎ የሚኖራቸዉ ተዋዋይ ወገኖች የተለያየ አገር ዜጐች ሊሆኑ ስለሚችሉ፣ ለየትኛውም አገር ፍ/ቤት ውሳኔ ተገዥ እንዲሆኑ አይገደዱም፡፡ ስለሆነም በዜግነት ጉዳይ ገደብ በማይኖረው ገለልተኛ የግልግል ስርአት ከመደበኛ ፍ/ቤት ስርአት ውጪ የንግድ አለመግባባታቸውን ስለሚፈታላቸው የግልግል ሥርዓት ተመራጭ ሆኖ ተገኝቷል፡፡
በሌሎች አገሮች የሚሰጥ የፍርድ ውሳኔ በየትኛውም አገር ተፈፃሚነት እንዲኖረው የሚያስገድድ አለም ዓቀፍ ስምምነት ወይም ሕግ የለም፡፡ በአንፃሩ ግን በየትኛውም አገር የሚሰጥ የግልግል ዳኝነት በውጭ አባል አገራት ዕውቅና እንዲያገኝ እና እንዲፈፀም የሚያስገድድ እ.ኤ.አ በ1958 ዓ.ም በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የወጣ የኒዉዮርክ ስምምነት ስላለ፣ በስምምነቱ መሠረት በግልግል የተሠጠን ዳኝነት የዜግነት ገደብ ሳይኖርበት ስምምነቱን ባፀደቁ የውጭ ሀገራት ማስፈፀም ይቻላል፡፡
ስለሆነም፣ በግዛት ወሰን እንዲሁም በዜግነት ሊሰጥ እና ሊፈፀም ከሚገባ የመደበኛ ፍ/ቤት ውሳኔ ይልቅ የግዛትም ሆነ የዜግነት ገደብ የማይደረግበት የግልግል ሥራ ተመራጭነት ይኖረዋል ፡፡
ተዋዋይ ወገኖች በሌላው ተዋዋይ ወገን ብሄራዊ ፍ/ቤት በሚሰጥ ውሳኔ ላይ ሙሉ እምነት የላቸውም፡፡ በፍ/ቤቶቹ ነፃ ዳኝነት ላይ ይጠራጠራሉ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ መደበኛ ፍ/ቤቶች ጉዳዮችን የሚያዩት በብሄራዊ ሕግ አውጪ አካላት በወጡ ሕጐች መሠረት ስለሚሆን፣ የተዋዋይ ወገኖችን ፍላጐት ወይም የሕግ ምርጫ ተግባራዊ ለማድረግ ይሳናቸዋል፡፡ በአንጻሩ ግን የግልግል ተቋማት የየትኛውም አገር የግዛት ወሰን የማይገድባቸው ከመሆናቸውም ሌላ ፈቃድ ያገኙበትና ተመዝግበዉ የሚሰሩበት አገር ቢኖርም፣ በግለሰብ ደረጃ ሲታይ የዉጭ ሀገር ዜጎች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ስለሆነም ለዜጐቻቸው ያዳላሉ ወይም በመንግስት ተፅእኖ ይደረግባቸዋል የሚልን ግምት በማስቀረት በተዋዋይ ወገኖች ምርጫ በተለያዩ ህጐች መሠረት ጉዳዮችን የማየት አሠራርን ስለሚከተሉ ሕጐችን በመምረጥ ረገድ ተዋዋይ ወገኖች የሚሳተፉበት ዕድል ይኖራል፡፡
ስለሆነም የግልግል ስርዓት፡ ከአድልዎ የፀዳ፣ እምነት የሚጣልበት፣ በተዋዋዮች ፈቃድ መሠረት የሚመራ፣በተዋዋይ ወገኖች ፍላጎት ወይም ፈቃድ የተመረጡ ገለልተኛና ነፃ ገላጋይ ዳኞች ፣አስታራቂዎች ወይም ሸምጋዮች በሚሰየሙበት አካል ጉዳዩ የሚታይ በመሆኑና በተለያዩ ሕጐች መሠረት ውሳኔ ወይም ዳኝነት የሚሰጥበት በመሆኑ ዓለም አቀፉዊና ብሄራዊ የንግድ እንቅስቃሴን ለማጐልበት እና የንግዱን ህብረተሰብ ፍላጐት ለማርካት ተመራጭነት አለው ተብሎ በብዙዎች ዘንድ ተቀባይነት እያገኘ በመምጣት ላይ ይገኛል፡ በመሆኑም ይህንን አለማቀፋዊ የግልግል ስርዓት የሚመሩና የሚተገብሩ ልዩ ልዩ ዓለም አቀፋዊ ስምምነቶች፣ ቃል ኪዳኖችና ውሎች እንዲሁም ብሄራዊ የግልግል፣ የእርቅ/የሽምግልና ህግጋት እና ደንቦች መኖራቸዉ ይታወቃል፡፡
የግልግል ወይም የሽምግልና አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት ቁጥር እንደመደበኛ ፍ/ቤቶች የተወሰነ አይደለም፡፡ አገልግሎቱን በሚፈልጉ ወገኖች ስምምነት በጊዜያዊነት እንደ አስፈላጊነቱ ሊቋቋሙ ይችላሉ፡፡ ስለሆነም ከመደበኛ ፍ/ቤቶች ይልቅ የግልግል አካላት ተደራሽነት የተሻለ ሆኖ ይገኛል፡፡
በመደበኛ ፍ/ቤቶች የሚታዮ ጉዳዮች ከተጀመሩበት ጊዜ አንስቶ ውሳኔ እስኪሰጥባቸው ያለው የጊዜ ምጣኔ ገደብ የለውም፡፡ በፍ/ቤቶች የፍርድ አካሄድ የሚወሰን ነው፡፡ ነገር ግን በግልግል የሚታዮ ጉዳዮች በምን ያህል ጊዜ ማለቅ እንደሚገባቸው ተዋዋይ ወገኖች መወሰን ስለሚችሉ የግልግል ወይም የሽምግልና አሠራር ጊዜ ቆጣቢ ነው፡፡
በመደበኛ ፍ/ቤቶች ስለሚመደቡ ዳኞች ቁጥር እና ብቃት ተገልጋዮች የሚወስኑበት ዕድል የላቸውም ፡፡ ይሁን እንጂ በግልግል ወይም በሽምግልና ጉዳዮችን ስለሚያዩ ዳኞች የሙያ ብቃትንና ቁጥርን የመወሰን መብት የተዋዋይ ወገኖች በመሆኑ በግልግል የሚሰጥ ውሳኔ በዳኞች የአቅም ማነስ ወይም አናሳ ቁጥር ለሚመጣ የውሳኔ ጥራት ማነስ ተገልጋዮች አይጋለጡም፡፡
ከቦታ አኳያ ሲታይ መደበኛ ፍ/ቤቶች ቋሚ የማስቻያ ቦታ ስላላቸው በተለየ አሰራር ካልሆነ በቀር ከቦታ፣ ቦታ ተዛውረው እንዲያስችሉ በተገልጋዮች አይገደዱም፡፡ በግልግል ወይም በሽምግልና በሚቀርቡላቸው ጉዳዮች ላይ ውሳኔ እንዲሰጡ ጥያቄው የቀረበላቸው ተቋማት ወይም ግለሰቦች ግን የግልግል ወይም የሽምግልና አገልግሎት የሚሰጡበት ቦታ ተዋዋይ ወገኖች በሚያደርጉት የቅድመ ውል ሊወሰን ይችላል፡፡ በመሆኑም አገልግሎቱ በየትኛውም ቦታ እንደተዋዋይ ወገኖች ፍላጐት ሊሰጥ ስለሚችል አገልግሎት አሰጣጡ ተመራጭ ይሆናል፡፡
መደበኛ ፍ/ቤቶች የሚያስችሉበት ቋንቋ፣የትርጉም አገልግሎት የሚሰጥበት ሁኔታ ከመኖሩና ይህም አስቀድሞ በህግ የተወሰነ ከመሆኑ በስተቀር የተዋዋይ ወገኖችን ፍላጎት የሚያስተናግድ አይደለም፡፡በአንፃሩ ግን በግልግል ወይም በሽምግልና አገልግሎት ስራ ላይ የሚውለው ቋንቋ በተዋዋይ ወገኖች ምርጫ ሊወሰን የሚችል እንጂ በአስገዳጅነት ጥቅም ላይ የሚውል አይሆንም፡፡ በዚህም ረገድ ቢሆን፣ የግልግል ሥርዓት ተመራጭ የሚሆንበት አጋጣሚ አለ፡፡
በመደበኛ ፍ/ቤቶች የሚሰጥ ውሳኔ የተራዘመ ጊዜ ሊወስድ ስለሚችል ወጪ ቆጣቢ ነዉ ለማለት አይቻልም፡፡ ነገር ግን በግልግል ወይም በሽምግልና አንድ ጉዳይ ታይቶ ውሣኔ ለመስጠት የሚወስደው ጊዜ አስቀድሞ በአግልግሎት ሰጪ ተቋማት የግልግል ደንብ ወይም በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት የሚወሰን አጭር ጊዜ ስለሚሆን ወጪ ቆጣቢ ነው፤የባለጉዳዮችንም መመላለሰ ያስቀራል፡፡
በእነዚህና በሌሎች መሰል ምክንያቶች፣ በተለይ ድንበር ዘለል በሆኑ የንግድ እንቅስቃሴዎች ተሳትፎ ያላቸዉ ባለጉዳዮች ፣ጉዳያቸው በመደበኛ ፍ/ቤቶች ከሚታይላቸው ይልቅ በግልግል፣አስታራቂ ወይም በአሸማጋይ ተቋማት ታይቶ እንዲወሰንላቸው ይመርጣሉ፡፡ ስለሆነም በብዙ የዓለም ሀገሮች፣ ብሄራዊና ዓለም አቀፋዊ የግልግል ወይም ሽምግልና ተቋማት ተቋቁመው የሚገኙ ሲሆን ሁሉም ሀገሮች ሊባል በሚችል መጠን፣ ይነስም ይብዛ የግልግል፣የእርቅ እና የሽምግልና ህጐች አሏቸው፡፡ እንዲሁም፣ በአለም አቀፍ ደረጃ የግልግል የዕርቅ ወይም የሽምግልና ሥርዓቶች የሚመሩባቸው መሠረታዊ ዓለምአቀፋዊ የግልግልና የእርቅ ማሣያ ህጐች አሉ፡፡ በዋናነትም፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የአለም አቀፍ የንግድ ህግ ኮሚሽን (UNCITRAL) አለም አቀፍ የንግድ ግልግልና እርቅ ሞዴል ህጎች ተጠቃሾች ናቸዉ፡፡
የገበያ ኢኮኖሚ በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ በሚገኝበት በአሁኑ ወቅት፣ በተለያዩ ማህበራዊ ግንኙነቶች በተለይም ከንግድ እንቅስቃሴ ጋር ተያይዞ ሊያጋጥም የሚችል አለመግባባትን በአጭር ጊዜ ውስጥ በአነስተኛ ወጪ እና ውጤታማ በሆነ አሰራር ለመፍታት የሚያስችል የግልግል ስርዓት መዘርጋት ወይም ማደራጀት የማይታለፍ ወቅታዊ ግዴታ መሆኑ አያጠያይቅም፡፡ አለመግባባቶች በግልግል በሚፈቱበት አጋጣሚ፣ በንግድም ሆነ በሌላ ጉዳይ ግንኙነት ያላቸው የስራ ተጓዳኞች /Partners/ በመካከላቸው የነበረው የተረጋጋ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ወይም ግንኙነት በነበረበት የሚቀጥልበት ዕድል እንደሚኖር በተግባር የተረጋገጠ ጉዳይ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር ተጠቃሽ የሚሆነው ምክንያት፣ ግልግሉ የሚካሄደው በግል እና መደበኛ ባልሆነ የቅራኔ አፈታት ዘዴ በመሆኑ ነው፡፡
“ግልግል”፣ በተለይ እያንዳንዱ የንግድ ተጓዳኝ የሸሪኩን ሀገር ሕግ ሊያውቅ በማይችልበት ዓለም አቀፍ የንግድ ልውውጥ ጠቀሜታው የጐላ ነው፡፡ ምክንያቱም የግልግል ዳኝነት የሚከናወነው፣ በተዋዋይ ወገኖች ምርጫ በሚወሰን ሕግ ዕንጂ ሀገሮች ዜጐቻቸውን በሚያስተዳድሩባቸው ሕጐች መሠረት አይደለምና ነዉ፡፡ የግልግል ዳኝነት፣ ከዚህም በተጨማሪ፣ ባለጉዳዩች በአንድ ሀገር ፍ/ቤቶች ገለልተኝነት እና ነፃነት ላይ ሊኖራቸው የሚችልን ጥርጣሬ ለማስወገድ ጉዳዩ ባለጉዳዩቹ ራሳቸው በመረጧቸው ገለልተኛ ገላጋይ ዳኞች ስለሚታይ፣ ግልግል ተመራጭነት አለው፡፡ የግልግል ዳኝነት ከሚያስገኛቸው ጠቀሜታዎች አንዳንዶቹን እንደሚከተለው እንመለከታለን፡፡
አስፈላጊነት የሌላቸው እና የባለጉዳዮችን የግል ህይወት የሚነኩ ማጣራቶች እንዲደረጉ የማያስገድድ እና ያላስፈላጊ ወጪ በአጭር ጊዜ የሚከናወን በመሆኑ፤ እንዲሁም የባለጉዳዮችን የንግድ ግንኙነትና የስራ ሚስጥር ተጠብቆ እንዲቆይ ስለሚያስችል፣…
ከላይ ከተመለከቱት መሠረታዊ ምክንያቶች አንፃር የግልግል ዳኝነት ሥራ አካሄድ ጠቀሜታው የጐላ ቢሆንም፣ ለግልግል የሚቀርቡ እና የማይቀርቡ ጉዳዮች ስለ መኖራቸው፣ በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ወይም በህግ የሚገለጽበት አሰራር መኖሩን ያስታውሷል፡፡ ይሁን እንጂ በተለይ ዓለም አቀፍ የንግድ ግንኙነትን በሚመለከት የሚያጋጥሙ አለመግባባቶች በአመዛኙ በግልግል ታይተው እንዲወሰኑ ይደረጋል፡፡
በግልግል ሂደት ሊወሳ የሚገባው ሌላው ቁም ነገር የግልግል ስምምነት ውል መኖር አስገዳጅነት ነው፡፡ በባለጉዳዮች ነፃ ፈቃድ የተደረገ የግልግል ስምምነት ውል በሌለበት ሁኔታ ስለ ግልግል ዳኝነት ማሰብ አይቻልም፡፡ ለግልግል ዳኝነት መሠረቱ የግልግል ስምምነት ውል መሆኑ ሊሰመርበት የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡ የግልግል ስምምነት ውል በሁለት መንገዶች ሊደረግ ይችላል፡፡ 1ኛው መንገድ፣ ዋናው ውል በሚደረግበት ጊዜ በውሉ ውስጥ በአንድ በተለየ አንቀጽ ወይም በተለየ ሰነድ ስምምነቱ ሊሰፍር ይችላል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ አለመግባባቱ በተከሰተበት አጋጣሚ የግልግል ስምምነቱ ውል መዋዋል የሚቻልበት ሁኔታ እንዳለም ይታወቃል፡፡ ስምምነቱ በየትኛውም ደረጃ ቢደረግ ከዋናው ውል ተነጥሎ ይታያል እንጂ ዋናው ውል ቢፈርስም እንኳን የግልግል ስምምነቱ ውል አይፈርስም፡፡ በግልግል ስምምነቱ በሚወሰነው መሠረት ጉዳዩን ለግልግል ዳኝነት ማቅረብ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ እንደ ውሉ፣ ለጊዜው በሚቋቋም የግልግል ዳኝነት አካል /ADHOC/ ወይም በግልግል ተቋም ዳኝነቱ እንዲታይ ይደረጋል፡፡
ነገር ግን የአንዳንድ ሀገሮች የግልግል ህጉች ለግዜው ለሚቋቋም የግልግል አካል የግልግል ዳኝነት ጥያቄ ለማቅረብ የተደረገን ስምምነት ህጋዊነት አይቀበሉም፡፡ እንደማሳያም የቻይናን የግልግል ሕግ እዚህ ላይ ማስታወሱ ይበጅ ይሆናል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ለጊዜው በሚቋቋም የግልግል ዳኝነት አካል እና ተቋማዊ በሆነው የግልግል ስርዓት መካከል የጎላ ልዩነት አለ፡፡ተቋማዊ የሆነዉ የግልግል አካል የዳበረ አስተዳደራዊ መዋቅር እና የዳበረ የግልግል ደንብ ሲኖረው፣ በአንፃሩ ግን በጊዜያዊነት የሚቋቋመው የግልግል አካል አገልግሎቱን ሊሰጥ የሚችልበት መዋቅርም ሆነ የግልግል ደንብ አይኖረውም፡፡ እንዲሁም ጊዜያዊው የግልግል አካል ሙሉ በሙሉ በባለጉዳዮች በሚወሰን የጊዜ ሰሌዳ እና በባለጉዳዮቹ በሚመረጥ የግልግል ሕግ መሠረት ጉዳዮችን በዉሉ በሚመለከት አጭር ጊዜ ዉስጥ የመወሰን ግዴታ የሚኖርበት ሲሆን፣ ተቋማዊ የግልግል አካል ግን በተቋሙ የግልግል ደንብ አስቀድሞ በተወሰነ የጊዜ ሰሌዳ መሰረት የግልግል ዳኝነት ስለሚሰጥ ጉዳዩ ሊጓተት ይችላል፡፡ በባለጉዳዮቹም ላይ አላስፈላጊ ወጪ ሊያስከትል የሚችልበት አጋጣሚ ይኖራል፡፡ እነዚህን በመሳሰሉ ነጥቦች የግልግል አካላቱ የየራሳቸው የሆነ አዎንታዊና አሉታዊ ጐን ይታይባቸዋል፡፡
የዳኞች አመራረጥ ሂደት ምን መምሰል እንደሚኖርበት በስምምነቱ መወሰን፣ ይህ ሳይሆን ቢቀር የግልግል ተቋማቱ ደንቦች በሚያዙት መሠረት ክፍተቱን መሸፈን እንደሚቻል በስምምነቱ ማመልከት፣በግልግል የቀረበው ጉዳይ ዓለም አቀፍ የንግድ ግልግል ህግን የሚመለከት በሆነ ጊዜ የግልግል ዳኝነቱ ቢያንስ ሶስት ዳኞች በሚሠየሙበት ፖነል እንዲካሄድ እና እያንዳንዱ ወገን አንዳንድ ዳኛ የሚመርጥበት እና ሶስተኛው ዳኛ በጋራ ወይም በግልግል ተቋሙ የሚመረጥበትን ሥነ-ስርዓትእና ጉዳዩ የተለየ ሙያ ወይም ችሎታ የሚጠይቅ ሲሆን ይህንን ሊያሟላ በሚችል የግልግል ዳኛ የግልግል ዳኝነቱ እንዲመራ በስምምነቱ ላይ በግልጽ ማመልከት ያስፈልጋል፡፡
ተዋዋይ ወገኖች ግልግሉ የሚመራባቸውን መሠረታዊ እና የስነስርዓት ህጐች በስምምነታቸው ማመልከት፣ይህ ሳይሆን ቢቀር ደግሞ ግልግሉ የሚካሄድበትን ሀገር ሕግጋት ስለሚኖራቸው ተፈፃሚነት መስማማት፣ በዚህ ረገድ፣ ለግልግል የቀረበው ጉዳይ ግልግሉ በሚደረግበት ሀገር ሕግ መሠረት ለግልግል የማይቀርብ በህግ የተከለከለ እንዳይሆን ተገቢውን ጥንቃቄ ለማድረግ ግንዛቤ መውሰድ ያስፈልጋል፡፡
ቦታ በመወሰን ረገድ ግልግሉ የሚካሄድባቸው ሀገሮች ስለውጪ አገሮች የግልግል ዳኝነት ዕውቅና መስጠትና ማስፈፀም በዓለም አቀፍ ደረጃ የተደረገውን የኒውዮርክ ስምምነት ያፀደቁ ሀገሮች ቢሆኑ ይመረጣል፡፡ እንዲሁም የሀገሮቹ የግልግል ሕግ በግልግል ዳኝነት ላይ ለፍ/ቤቶች የሚሰጠውን የስልጣን ክልል ግምት ውስጥ ማስገባት፣ ስለሰዎችና ስለሰነዶች ዝውውር እንዲሁም ሌሎች ምቹ ሁኔታዎች ስለመኖራቸው ግንዛቤ መውሰድና ግልግሉ የሚደረግበትን ከተማ በስም ለይቶ ማመልከት ያስፈልጋል፡፡
በዚህ ረገድ የሚመረጠው የግልግል ደንብ ግልግሉ የሚታይበትን ቦታ በመምረጥ፡ ወጪና ኪሣራን በመወሰን፣ ስለ ዳኞች አመራረጥ እና ለግልግል ዳኞች ስለተሰጠው ስልጣን ወሰን፣ ዳኝነቱ የሚካሄድበትን ቋንቋ፣ ተፈፃሚነት ስለሚኖራቸው ህጐች፣ ባለሙያን ለመጠቀም ስለሚቻልበት ሁኔታ፣ የግልግል ዳኝነቱ የሚጠናቀቅበትን እና ውሳኔ የሚሰጥበትን የጊዜ ሰሌዳ፣ በውሳኔ አሰጣጥ ላይ የሌሎች አስተዳደር አካላት ሚና፣ ጊዜያዊ የመፍትሄ ዕርምጃ ስለሚወሰድበት አሰራር፣ እና ባለጉዳዮች ሌላ አማራጮችን ለማቅረብ ያላቸውን ዕድል በተመለከተ ዝርዝር ጉዳዮችን የያዘ የባለጉዳዩችን መብት እና ጥቅም የሚያስከብር ስለመሆኑ ማረጋገጥ፤ ያስፈልጋል፡፡
ስምምነቱ የዕግድ ትዕዛዝ የሚሰጠው አካል ፍ/ቤት ወይም የግልግል ተቋም ስለ መሆኑ በግልጽ ማመልከት የሚኖርበት ሲሆን የዕግዱ ወይም የመያዣው ትዕዛዝ ለፍ/ቤት እንዲሰጥ ቢደረግ ስለሚኖረው ተመራጭነት በስምምነቱ ላይ ማመልከት ያስፈልጋል፡፡
የኪሣራን እና የወጪን አከፋፈል በተመለከተ በስምምነቱ ላይ በግልጽ ማመልከት& ኪሣራ እና ወጪው በጋራ ወይም በዳኝነት ባለዕዳው ሊሸፈን ስለሚችል ከሁለቱ አማራጮች አንዱን መወሰን ያስፈልጋል፡፡
ስምምነቱ ውሳኔው በሙሉ ድምጽ ወይም በአብላጫ ጽምጽ እንዲሰጥ እና ስራ ላይ ባሉት ህጉች መሠረት እንዲሆን ማመላከት እንዲሁም ውሳኔው በጽሁፍ ወይም በቃል ብቻ እንዲሆን ማመልከት ይገባዋል፡፡
የግልግል፣ የእርቅ እና የሽምግልና ተግባራት የነባሩን ህብረተሰብ እድገት ደረጃ በደረጃ ተከትለዉ የመጡ ማህበረሰባዊ እሴቶች መሆናቸዉ አያጠያይቅም፡፡ እነዚህን ማህበረሰባዊ እሴቶች ለማጠናከር የሚቻለዉ መንግስታት ለዘርፉ የሚሰጡት ልዩ ትኩረት ሲኖር ነዉ፡፡
ስለሆነም የግልግል የዕርቅና የሽምግልና ጉዳይ ከሚያበረክተዉ የላቀ ማኅበረሰባዊ አገልግሎት አንጻር በማየት እና ዘርፉ ከሚያበረክተዉ ኢኮኖሚያዊ አስተዋፅኦ አኳያ ለእዚህ አቢይ ተልእኮ መሳካት ሲባል ጉዳዩን በአግባቡ ለመምራት የሚያስችሉ ህግጋትን ማዉጣት ወቅታዊ ጉዳይ ከመሆኑም ሌላ እግረ መንገዱን፣ ማህበረሰባዊ እሴትን ከማሳደግ አንጻርም ሊታይ የሚገባው ዋጋ ያለው ቁም ነገር ነዉ፡፡ በዚህ ረገድ የዘመኑን ህብረተሰብ አሰተሳሰብ ከነባሩ ማህበረሰባዊ እሴት ጋር በማቀናጀት ተስማሚ ሆነዉ በአለም አቀፍ ደረጃ ከሚሰራባቸዉ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አለም-ዓቀፍ የንግድ ህግ ኮሚሽን ሞዴል የግልግል ና የእርቅ ህግጋት አንጻር የተቃኙ ዘመናዊ አዳዲስ ህግጋትን ማዉጣት ወይም ነባር ህግጋትን እንደአስፈላጊነቱ ማሻሻል ከመንግስታት የሚጠበቅ ተግባር ይሆናል፡፡
የግልግል፣ የእርቅ ወይም የሽምግልና ጉዳይ በአመዛኙ የግል ተቋማትን ወይም የግለሰቦችን ሚና የሚጠይቅ ቢሆንም ተቋማቱ ከታች እስከ ላይ ባለ የመንግስት መዋቅር ድጋፍ እንዲደረግላቸዉ እና ምቹ ሁኔታ እንዲፈጠርላቸዉ አስፈላጊዉን ሁሉ ማድረግ ይጠበቃል፡፡ እንዲህ ሲሆን በመንግስት በኩል የሚወጡ የግልግል፣የእርቅ ወይም የሽምግልና ህግጋት ተፈፃሚነት ኖሯቸው በዘርፉ እንዲሣካ የሚፈለገው አላማ ግቡ ላይ ለማድረስ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፡፡
ስለሆነም የአንድ አገር መንግስት ከሌሎች የዉጭ አገር መንግስታት ወይም ኩባንያዎች ጋር ያለዉን ኢኮኖሚያዊ ትስስር በአለም አቀፍ ህግ መሰረት ለመምራት እንዲሁም አለመግባባቶች ሲከሰቱ በግልግል፣ በእርቅ ወይም በሽምግልና ለመፍታት የሁለትዮሽ (Bilaterial) ወይም የሦስትዮሽ (multilateral) ስምምነት ማድረግ ወሳኝነት ይኖረዋል፡፡
በዚህ ረገድ በፅሁፉ ልዩ ልዩ ክፍሎች ለማሰገነዘብ እንደተሞከረዉ የግልግል ጉዳይ ተመራጭ ከሚሆንባቸው አበይት ምክንያቶች መካከል፣ በአንድ ሀገር የተሰጠን የግልግል ዳኝነት ዉሳኔ በሌላ አገር ለማሰፈጸም ያለዉ ብቃት ነዉ፡፡
እንዲህ ሲሆን ግን የግልግል ዳኝነቱ እንዲፈጸም ጥያቄ የሚቀርብበት አገር መንግስት ለጉዳዩ ተገቢነት ያለዉ አ.ኤ.አ. በ1958 በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የወጣዉን የኒዉዮርክ ስምምነት ያጸደቀ መሆን አስፈላጊ ይሆናል፡፡
የተጠቀሰው ስምምነት፣ በውጪ ሀገር የተሰጠን የግልግል ዳኝነት ዕውቅና ስለመስጠትና ስለ ማስፈፀም የሚመለከት ስለሆነ፣ የአብዛኛዎቹ ሀገራት መንግስታት በመንግስት ደረጃ ወይም በዜጐቻቸው እና በውጭ ኩባንያዎች መካከል የሚያጋጥሙ አለመግባባቶችን በዓለም አቀፍ ደረጃ ለመፍታት እንዲቻል እንዲሁም በየአገሮቻቸው የሚሰጡ የግልግል ዳኝነት ውሣኔዎችን አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በውጭ ሀገራት ለማስፈፀም ሲባል የኒውዮርክ ስምምነቱን በማጽደቅ የስምምነቱ አባል አገራት ሆነው በዓለም አቀፍ ደረጃ ይታወቃሉ፡፡
ከላይ የተዘረዘሩት ዋና ዋና ነጥቦች በማንኛውም የግልግል ውል ላይ ሊካተቱ የሚገባቸው ከመሆናቸውም በተጨማሪ የእነዚህ ነጥቦች መጓደል ስምምነቱን የተሟላ እንዳይሆን ያደርገዋል፡፡ ስለሆነም ተዋዋይ ወገኖች የሚያደርጉት የግልግል ስምምነት ውል ከእነዚህ ነጥቦች አኳያ የተቃኘ መሆን ይጠበቅበታል፡፡
ወግዓዊ ጽንብል መበል 23 ዓመት ናጽነት፡ ብደረጃ ሃገር ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ፡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ ብምኽትል ፕረዚደንት ኣሰይድ ኢብራሂም ገንዱር ዝተመርሐን ኣመሓደርቲ ዞባታት ቀይሕ ባሕሪን ከሰላን ዝርከብዎን ልኡኽ መንግስቲ ሪፓብሊክ ሱዳን፡ ኣምባሳደራት፡ ዲፕሎማሰኛታትን ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ዜጋታትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ስነ-ስርዓት ብልዑል ማዕርግ ተባዒሉ። PDF
ህዝቢ ትግራይ: ሃለዋቱን ድሕንነቱን ንምሕላው ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምምሕዳር መሰሉ ንምትግባር ፀኒዑ ስለ ዝተቓለሰን ብኣሃዳዊ ስርዓት ፋሽሽታዊ ጕጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣይእርገፅን ኢሉ ዴሞክራስያዊ መረፃ ስለ ዘካየደን ኣብ ልዕሊኡ ወራር ምጥፋእ ዘርኢ ይካየድ ከም ዘሎ ይፍለጥ።
ህዝቢ፡ ኣብ ዙርያ መቐለ ናብ ዘለዋ ኸባብታት ከይዱ ካብ ዘዕቘበለን ቦታታት ናብ መቐለ ዝተመለሰ፡ ኵነታት ናብ ንቡር ስለ ዝተመለሰ ኣይነበረን። ኵሉ ከባቢ ትግራይ ካብ ተዅስን መድፍዕን ናፃ ስለ ዘይነበረን ምንም…
ብ ገብረክርስቶስ ገብረስላሴ ካብ ኣስታት 2000 ዓ/ም ጀሚረ ስለ ሓደነት ዕጫ ተጋሩን ኤርትራውያንን፥ ስለ ተኸፋፊልካ ኣደዳ ፀላእቲ ምዃን፥ እናተለዋወጥና እቱ ሓደ ተጠቒሞም ል እቱ ካልእ ብ ምውቃዕ ክልቲአና ከም ዝየዳኽሙና፥…
ብዝተፈላለዩ ርሕቐታት 27 ግዜ ናይ ዓለም ክብረ ወሰናት ዝሰበረን ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ኩሉ ግዜ ብሉጽ ኣትሌት ዓለም ተባሂሉ ዝተመርጸን ሃይለ ገብረስላሴ ካብ ውድድር ኣትሌትክስ ብወግዒ ክሰናበት እዩ።
አትሌት ሃይሌ እዚ ዝገለጸ ሎሚመዓልቲ ኣብ ሂልተን ሆቴል ኣብዝተኻየደ ስነስርዓት ናይ ነዊሕ ርሕቐት ጉያ'ዩ። ናይ ቀደም ኣካያዲ ስራሕ ዓብዪ ጉያ ኢትዮጵያ ኢንግሊዛዊ ሪቻርድ ኖሩርከርናይ ዓወት ሃይለ መዳርግቲ ዘይብሉ እዩ ኢሎም ።
ሃይሌ ካብ ኣትሌትክስ ከምዝሰናበት ብወግዒ ዝገለጸ ኣብ ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ከተማ ማንችስተር እንግሊዝ ኣብዝተኻየደ ውድድር ነይሩ።ሎሚ ንውሽጢ እቲ ህዝቢ ንምዝራብ ምድላዩ ከምዚ ኢሉ 'ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ማንችስተር ገሊጸዮ እየ።ኣብ ውሽጢ ሃገር ነቲ ህዝቢ ንምግላጽ ድማ ካብዚ ዝበልጽ ኣጋጣሚ ስለዘየለ መበል 15 ዓመት ዓብዪ ጉያ ኢትዮጵያ አብ እነኽብረሉን እዚ አጋጣሚ ነዚ ዝገለጽ ዘለኹ' ኢሉ'ሎ።
ሃይለ ካብ ክልተ ዩኒቨርስታት ብሪጣኒያ ናይ ክብሪ ዶክተሬት ድግሪ ዝተሸለመ ኽከውን ኸሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እውን ሓደ ዓብዪ መንገዲ ብሽሙ ከም ዝጽዋዕ ተገይሩ እዩ።
ብሃይለ ገብረስላሴ ዝተጀመረን ዝምራሕን ዓመታዊ ዓብዪ ጉያ ኢትዮጵያ ድሕሪ ጽባሕ ሰንበት መበል 15 ዓመት ውድድሩ ከካይድ እዩ።ሃይለ ካብ ኣትሌቲክስ ዝሰናበት ድማ ኣብዚ ውድድር እዚ ምስ ካልኦት 40 ሰባት ድሕሪ ምስታፉ'ዩ።
ላይ የተለጠፈው November 1, 2018 ደራሲ እንድርያስ	አስተያየቶች ጠፍቷል ለቼክ ሪ Republicብሊክ ቁማርተኞች ምርጥ የመስመር ላይ ካዚኖ ጉርሻ ኮዶች።
የቼክ ሪፐብሊክ የመስመር ላይ የቁማር ክለቦች ግልባጮች ናቸው እና እንደ ራስዎ ቼክ ሪፐብሊክ ተጫዋቾች ከሚያስፈልጉት ነገሮች ጋር የሚስማማ የክለብ ቤት ማፈላለግ ችግር የለብዎትም ፡፡ በቁማር ክለቦች መካከል ባለው ተቃውሞ ምክንያት የተወሰኑ ብሄሮችን ወይም በእነዚያ ብሄሮች ውስጥ ካለው አጠቃላይ ህዝብ ጋር ለመነጋገር የመጨረሻ ግብ ያላቸውን የተወሰኑ ልዩ ባለሙያዎችን ለማካተት ይሞክሩ ፡፡ በአቅራቢያ ያሉ ተጫዋቾችን በተወሰነ መዝናኛ ላይ በመመርኮዝ ልዩ ሽልማት በመስጠት ፣ ይህንኑ ያካሂዱ ወይም ለቼክ ሪ Republicብሊክ ልዩ የሆኑ ክብረ በዓላትን ያከብራሉ ፡፡ የዚያ ብሔር ተጫዋች ከሆንክ ለምን በቼክ ሪ gamblingብሊክ የቁማር ክለብ ውስጥ መጫወት እንደምትችል ለማወቅ ምርመራውን ቀጥል ፡፡
የቼክ ሪፐብሊክ የመምረጥ ዕድሎች የካርዱ ሪፑብሊክ በአስቸኳይ ከቼክ ሪፑብሊክ ይልቅ ቁማር ኳስ ክበቦች ወደ ፍልጎት ተይዞ የታቀደው የክለብ ቤት ለማቅረብ ዘዴ አይጠቀሙ. ይህም በአብዛኛው በቼክ ሪፑብሊክ ከእንቅልፋቸው, ከሰፈራ ማራዘሚያ ስትራቴጂዎች እና በአካባቢው የመኖሪያ አከባቢን የመጠቀም አቅምን ለመገንባት በአቅራቢያ የሚገኙ እንክብካቤ ሰጪ ሰራተኞችን ያካትታል. ከሁሉም ምርጥ የቼክ ሪፑብሊክ የመስመር ላይ የኪንቹር መክፈቻ ኮዶች ቁማርተኞች. ከእርስዎ ሀገር ካሉ ግለሰቦች ጋር መጫወት ጥሩ ነው. በተለይ በድር ቤት ውስጥ ሲጫወት ይህ በተለይ ጥሩ ነው.
የቴሌኮሚኒኬሽን ኔትወርኮች እና ኢንተርኔት ከሌሎች ሰዎች ጋር የምናደርገውን ግንኙነት ከምንጊዜውም በተሻለ ቀላል እንዲኾን ቢያደርጉም ክትትል ይበልጥ እንዲበረታ አድርገዋል። ግላዊነትዎን ለመጠበቅ ተጨማሪ እርምጃዎችን ካልወሰዱ እያንዳንዱ የስልክ ጥሪ፣ አጭር የጽሑፍ መልዕክቾች፣ ኢሜል ምልልሶች፣ ፈጣን የመልዕክት አገልግሎቶች፣ የድምጽ እና ቪዲዮ ጥሪዎች እና የማኀበራዊ ሚዲያ መልዕክቶች በሙሉ ለሌሎች አድማጮች ተጋላጭ ናቸው።
በአብዛኛውን እና እጅግ በጣም የተሻለው ደኅንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት የማድረጊያው መንገድ የመገናኛ አውታሮችን፣ ኮምፒውተሮችን ወይም ሰልኮችን ሳይጠቀሙ በአካል መገናኘት ነው። ነገር ግን ሁልጊዜም መገናኘት ስለማይቻል ቀጣዩ የተሻለ አማራጭ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን መጠቀም ነው፡፡
ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ መረጃው በዋናው መልእክት ላኪ (የመጀመሪያው "ጥግ") ሚስጥራዊ መልዕክት እንዲሆን መደረጉን እና የመጨረሻው ተቀባይ (ሁለተኛ "ጥግ") ብቻ ምስጢራዊው መልዕክት መፈታቱን ያረጋግጣል፡፡ ይህ ማለት ማንም ሰው በመሀል ገብቶ መስማት አይችልም፤ መልዕክትዎን አይፈታምም፡፡ ይህ የኢንተርኔት ካፌዎችን፣ የኢንተርኔት አገልግሎት አቅራቢው፣የሚጠቀሙት መካነ ድር እና የተንቀሳቃሽ ስልክ መተግበሪያዎንም ይጨምራል፡፡ በተወሰነ መልኩ በተቃራኒው በስልክዎ ላይ ባለመተግበሪያ የተመለከቱት መልዕክት ወይም በኮምፕዩተርዎ የጎበኙት መካነ ድር ራሳቸው የመተግበሪያው ወይም የመካነ ድሩ ባለቤት ያዩታል ማለት አይደለም፡፡ የጥሩ ምስጠራ ሁነኛ መለያው ምስጠራውን የነደፉት እና የተገበሩት ሰዎች ራሳቸውን እንኳን ሰብረው መግባት የማይችሉት ነው፡፡
በኤስኤስዲ መካነ ድር ላይ መመሪያ የተዘጋጀላቸው መሣሪያዎች በሙሉ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ይጠቀማሉ፡፡ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ለማንኛውም አይነት ግንኙነትዎ የድምጽ እና ቪዲዮ ጥሪዎች፣ የጽሑፍ ውይይት እና ኢሜልን ጨምሮ መጠቀም ይችላሉ፡፡
(ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ከንብርብር ማጓጓዣ ምስጠራ ጋር መምታታት የለብዎትም፡፡ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ መልዕክትዎን ከእርስዎ እስከ ተቀባዩ ድረስ ሲጠብቅ ንብርብር ማጓጓዣ ምስጠራ ደግሞ መልዕክትዎ ከእርስዎ መሣሪያ ወደ መተግበሪያው ሰርቨር ወይም መካነ ድር እና ከመተግበሪያው ሰርቨር ወደ መልዕክት ተቀባዩ መሣሪያ ሲጓጓዝ ብቻ ነው ጥበቃ የሚያደርገው፡፡ በመሀል የእርስዎ መልዕክት መለዋወጫ አገልግሎት አቅራቢ ወይም የጎበኙት መካነ ድር ወይም የተጠቀሙት መተግበሪያ ያልተመሰጠረ የመልዕክትዎን ቅጂ ሊያገኙ ይችላሉ፡፡
ከበስተጀርባ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የሚሰራው እንዲህ ነው፡፡ ሁለት ግለሰቦች ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን ተጠቅመው መገናኘት ሲፈልጉ(ለምሳሌ አበበ እና ጫልቱ) እያንዳንዳቸው ቁልፎች የሚባሉትን ውሂቦች ማመንጨት አለባቸው። እነዚህ ቁልፎች ማንም ማንበብ የሚችለውን ውሂብ አዛማጅ ቁልፉን ከያዘው ሰው በቀር ማንም ማንበብ ወደማይችለው ውሂብ ይቀይራሉ፡፡ አበበ ለጫልቱ መልዕክትን ከመላኩ በፊት ጫልቱ ብቻ መልዕክቱን መፍታት እንድትችል በእርሷ መልዕክቱን ያመሰጥረዋል። የተመሰጠረውን መልዕክትም በኢንተርኔት ይልከዋል። ማንኛውም ግለሰብ የአበበ እና የጫልቱን ግንኙነት ቢሰልል እና አበበ መልዕክቱን ለመላክ የተጠቀመውን አገልግሎት (ለምሳሌ የአበበን የኢሜል መለያ) መጠቀም ቢችል እንኳን ሰላዩ የሚያየው የተደበቀውን መልዕክት እንጂ የመልዕክቱን ይዘት አይደለም። ጫልቱ መልዕክቱን በምትቀበልበት ወቅት የራሷን ቁልፍ በመጠቀም ይዘቱን ወደ ሚነበብ መልዕክት መፍታት አለባት።
እንደ ጎግል ሐንጋውት ያሉ አንዳንድ አገልግሎቶች «ምስጠራን» ያስተዋውቃሉ፤ ነገር ግን የሚጠቀሙት በጎግል የተፈጠሩ እና ቁጥጥር ስር ያሉ ቁልፎችን ነው፡፡ ይህ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ አይደለም፡፡ ውይይቱ የምር ደኀንነቱ የተጠበቀ እንዲሆን "ጥግ"ዎች ብቻ ማመስጠር እና መፍታት የሚችሉበት ቁልፎች ሲኖራቸው ነው፡፡ የሚጠቀሙት አገልግሎት ቁልፎችን የሚቆጣጠር ከሆነ ያ አገልግሎት የማጓጓዣ ንብርብር-ምስጠራ ነው፡፡
ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ማለት ተጠቃሚዎች ቁልፎቻቸውን በሚስጢር የሚይዙበት ነው። በሌላ አገላለጽ ለመመስጠር እና ለመፍታት የሚያገለግሉት ቁልፎችን ትክክለኛ ሰዎችንብረታቸውን ሲያደርጓቸው ማለት ነው። ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን መጠቀም ቁልፎችን በትጋት የሚያረጋግጡ መተግበሪያዎችን መርጦ ከማውረድ ጀምሮ ሰፊ ጥረት ይጠይቃል።ነገር ግን ለተጠቃሚዎች ደኅንነታችን እጅግ በጣም የተሻለው ሁለቱም የሚጠቀሙበትን አገልግሎት ሰጪ አለማመን ነው።
በመደበኛም ሆነ ተንቀሳቃሽ ስልክ ሲደውሉ ንግግርዎ ከጥግ እስከ ጥግ አልተመሰጠረም፤ አጭር ጽሑፍ መልዕክት( SMS) ሲልኩ ደግሞ መልዕክቱ ጭራሽ አልተመሰጠረም፡፡ ሁለቱም መንግሥታት ወይም ስልኩ ላይ ስልጣን ያለው ማንኛውም ሰው መልዕክቶችዎን እንዲያነብ ወይም ጥሪዎችዎን እንዲመዘግብ ይፈቅዳሉ፡፡ እርስዎ የተጋላጭነት አዝማሚያ ትንተና መንግስትን የሚያጠቃልል ከሆነ በበይነመረብ የሚንቀሳቀሱ ምስጠራዎችን አማራጮችን ይመርጡ ይሆናል፡፡ እንደ ጉርሻ፣ በአብዛኛው ከእነዚህ የምስጠራ አማራጮች ቪዲዮም ያቀርባሉ፡፡
እንደ ፌስቡክ ሜሴንጀር እና ቴሌግራም ያሉ አገልግሎቶች ሆን ብለው ካበሯቸው ብቻ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ አግልግሎት ይሰጣሉ፡፡ እንደ አይሜሴጅ ያሉ ደግሞ ከጥግ እስከ ጥግ የተመሰጠረ አገልግሎት የሚሰጡት ሁሉቱም ተጠቃሚዎች ተመሳሳይ መሣሪያዎች ሲጠቀሙ ነው፡፡(አይሜሴጅ የሚሰራው ለአይፎን ተጠቃሚዎች ብቻ ነው፡፡)
ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ከመንግሥታት፣ ጠላፊዎች እና የመልዕክት አገልግሎቱን ከሚሰጠው ድርጅት ከራሱ እርስዎን ሊከላከል ይችላል። ነገር ግን እነዚያ ቡድኖች በሙሉ የምንጠቀምባቸው ሶፍትዌሮች ምሥጢራዊ ለውጦችን ሊያደርጉ ይችሉ ይሆናል። ። ስለዚህ ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን እንደሚጠቀሙ ቢናገሩም እንኳን ባልተመሰጠረ ወይም በተዳከመ ምስጠራ ሊልኩ ይችላሉ።
ኢኤፍኤፍን ጨምሮ ብዙ ቡድኖች የታወቁ አገልግሎት ሰጪዎች (ንብረትነቱ የፌስቡክ እንደሆነው ዋትስአፕ ወይም ሲግናል ያሉ) ቃል የገቡትን ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የምር እየሰጡ መሆናቸውን ጊዜ ወስደው ይፈትሻሉ። ነገር ግን ለእነዚህ አደጋዎች አሳሳቢ ከሆኑ, በይፋ የሚታወቁ እና ምስጢራዊ ዘዴዎችን የሚጠቀሙ መሳሪያዎችን መጠቀም እና ከሚጠቀሙባቸው የትራንስፖርት ስርዓቶች ነጻ እንዲሆኑ የሚረዱ መሳሪያዎችን መጠቀም ይችላሉ። ኦቲአር እና ፒጂፒ ምሳሌዎች ናቸው። እነዚህ ስርዓቶች ለመተግበር በተጠቃሚ ላይ የሚመረኮዙ ሲሆኑ በአብዛኛው ጊዜ ለተጠቃሚዎች ምቹ አይደሉም። እና ሁሉንም ዘመናዊ የላቁ የምስጠራ ቴክኖሎጂዎችን የማይጠቀሙ የቆዩ ፕሮቶኮሎች ናቸው።
ኦፍ ዘሪከርድ(ኦቲአር) ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራን የሚጠቀም ፕሮቶኮል ሲሆን የወዲያው መላላኪያ አገልግሎቶች ላይ ተደርቦ መስራት የሚችል ነው። ኦቲአርን ያካተቱ መሣሪያዎች እነዚህን ይጨምራሉ።
ፒጂፒ (ወይም ፐሪቲ ጉድ ፕራይቬሲ) ለኤሜይል ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የሚሰጥ መደበኛ አገልግሎት ነው። ፒጂፒ ምስጠራን እንዴት መጫን እና መጠቀም እንደሚችሉ ዝርዝር መረጃ ለማግኘት፡-
ፒጂፒ ኢሜይል እጅግ ተመራጭ የሚሆነው ቴክኒካዊ ልምድ ላላቸው እና ቴክኒካዊ ልምድ ካላቸው ሌሎች ተጠቃሚዎች ጋር መልዕክት ለሚለዋወጡ እና የፒጂፒን ውስብስብነት እና ውስንነቶችን ለሚያውቁ ነው።
ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ የመስመር ላይ ግንኙነት ይዘትን ብቻ መደበቅ ይችላል። ነገር ግን ግንኙነት ማድረግዎን መደበቅ አይችልም። ይህ ማለት ዲበ ውሂብ አይጠብቅም ማለት ነው። ይህም የኢሜይል ርዕሰ ጉዳይ፣ ከማን ጋር ግንኙነት እያደረጉ እንዳሉ እና ግንኙነቱን መቼ እንደደረጉ የመሳሰሉትን ያጠቃልላል። ያሉበት ስፍራ ራሱ ዲበ ውሂብ ነው።
ከአገር ውስጥ የወረዳ ጽሕፈት ቤት ጠመንጃ ህግን በተመለከተ ዘመቻ እያደረጉ እያለ ጥሪ እንደደረሱ ያውቃሉ:: እና ከዚያ በኋላ ሴናተሮች እና ኮንግሬሽን ተወካዮቻቸውን ወዲያውኑ ይደውላሉ። ነገር ግን የእነዚህ ጥሪዎች ይዘት ከመንግስት ጣልቃ ገብነት ይጠብቃል::
የማህጸን ስፔሻሊስት ጋር ደውለው ለግማሽ ሰዓት እንዳወሩ እና በመቀጠልም በአካባቢዎ የሚገኝ የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት ጋር እንደደወሉ ያውቃሉ ነገር ግን ምን እንዳወሩ ማንም አያውቅም።
ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ለእርስዎ ደኅንነቱ የተጠበቀ ግንኙነት ለማድረግ አስፈላጊ ከሆኑ ብዙ አገልግሎቶች ውስጥ አንዱ ነው። ከላይ እንደተገለፀው ከጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ኩባንያዎች እና መንግስታት መልዕክቶችዎ ጋር እንዳይደርሱ ለመከላከል ጥሩ ነው። ነገር ግን ለብዙ ሰዎች, ኩባንያዎች እና መንግስታት ትልቁ የሚባሉት አይደሉም። ስለዚህም ጥግ እስከ ጥግ ምስጠራ ምናልባት ከፍተኛው ቀዳሚ ጉዳያቸው ላይሆን ይችላል።
ለምሳሌ አንድ ሰው ስለ ትዳር አጋሩ፣ ወላጆቹ ወይም አሠሪው መሣሪያቸውን የማግኘት ዕድል ከተጨነቀ ፣ በአጭር ጊዜ “የሚጠፉ” መልዕክቶችን የመላክ አቅም መላኪያውን አገልግሎት ለመምረጥ የመወሰኛ ምክንያት ሊሆን ይችላል። ሌላ ሰው የስልክ ቁጥሩን ስለመስጠት ሊጨነቅ ይችላል፤ እናም የስልክ ቁጥር የሌለው "ቅጽል" መጠቀም መቻል አስፈላጊ ሊሆን ይችላል።
በአጠቃላይ ሲታይ የደኅንነት እና የግላዊነት ገጽታዎች ደኅንነቱ የተጠበቀ የመገናኛ ዘዴን ለመምረጥ ብቸኛ ምክንያቶች አይደሉም። ጓደኞችዎ እና እውቅያዎችዎ የማይጠቀሙት ከሆነ ከፍተኛ የደኅንነት ባህሪያት ያለው መተግበሪያ ዋጋ የለውም። በጣም ታዋቂ እና በስፋት ጥቅም ላይ የዋሉ መተግበሪያዎች በአገር እና በማህበረሰብ እጅግ የተለያየ ተደራሽነት ሊኖራቸው ይችላል። ደካማ የአገልግሎቱ ጥራት ወይም መተግበሪያውን ለመጠቀም ክፍያ ለተወሰኑ ሰዎች የማይመች ሊያደርግው ይችላል።
ከደኅንነቱ በተጠበቀ የመግባቢያ ዘዴ ውስጥ ምን ማግኘት እንደሚፈልጉ እና እንደሚያስፈልግዎ ይበልጥ በግልጽ በተረዱ ቁጥር ሰፊ፣ እርስ በርስ የሚጋጩ፣ አንዳንዴም ጊዜ ያለፈባቸው መረጃዎችን ለመለየት ይበልጥ ቀላል ይሆናል።
የአማራ ህዝብ ለፍትህ፣ለነፃነት እና ለአብሮነት ሲታገል ቢኖርም እስካሁን በኢትዮጵያ አስተማማኝ ሰላም፣ፍትህና የህግ የበላይነት ሰፍኖ ሁሉም ኢትዮጵያውያን በየትኛውም የአገራችን ክፍል በሰላም ፣ በነፃነት እና በደስታ መኖር የሚቻልባት አገር ባለቤት መሆን አልተቻለም።
ይልቁንም ከጊዜ ወደ ጊዜ ግፍና መከራው አየተጠናከረ በአሰቃቂ ሁኔታ መጨፍጨፋና በገፍ መፈናቀሉ ተስፋፍቶ ቀጥሏል።ይህንን ሁኔታ ለመረዳት ብዙም ሩቅ ሳንሄድ ይህንን አንድ አመት ብቻ ወስዶ አዝማሚያውን መገምገሙ ብቻ በቂ ነው።
ከጥቅምት እስከ ጥቅምት ያለው አንድ አመት ብቻ በግልፅ የሚነግረን ግፍና መከራው ተጠክሮ መቀጠሉን ነው። ማለቂያ የሌለው የጅምላ ጭፍጨፋ፣በገፍ መፈናቀል፣የዘመናት የልፋት ውጤት የሆነ ንብረት ውድመት የየሳምንቱ መርዶ መስማት የተለመደ እየሆነ መጥቷል።
ስለሆነም ነገሩን ላለማባባስ ሲባል በዝምታ ማለፋ የሚጎዳ መሆኑን በተግባር እያየነው በመሆኑ ያገባናል ባዮች በሙሉ ልንነጋገርበት ይገባል።ይህ በአማራ ላይ ያነጣጠረ ጥቃት እየተፈፀመ ያለው በማንም ህዝብ ሳይሆን በጥቂት ቡድኖችና ግለሰቦች ሴራ መሆኑን በመገንዘብ ሁሉንም የኢትዮጵያ ህዝብ በአጋርነት የሚያሰልፍ የትግል አቅጣጫ ነድፎና ስትራቴጅያዊ ግብ ወስኖ በጋራ መንቀሳቀስ ጊዜ ሊሰጠው አይገባም።
‹‹እንዲህ ስል ራሴን እጠይቅ ነበር፦ ሙስሊሞች ድሆችና ኋላ ቀሮች ሆነው ሳለ ሕይወታቸውን ሞልቶ የሚያጥለቀልቅ ደስተኝነት የሚሰማቸው ለምንድን ነው?! ስዊድናውያን የተንደላቀቀ የብልጽግና ሕይወት እየመሩ በጭንቀትና በውጥረት የሚሰቃዩት ለምንድነው?! አገሬ ስዊዘርላንድ ጭምር የበለጸገችና የተንደላቀቀ የኑሮ ደረጃ ላይ የምትገኝ እየሆነች እዚህም ስዊድን ውስጥ የተሰማኝ ስሜት ነው የሚሰማኝ!! ከዚህ ሁሉ በመነሳትም የምሥራቅ ሃይማኖቶችን ማጥናት እንደሚያስፈልገኝ ተረዳሁና በሕንዱ ሃይማኖት ጥናቴን ጀመርኩ። ብዙ አላሳመነኝም። የእስላምን ሃይማኖት ማጥናት ጀመርኩ። ከሌሎች ሃይማኖቶች ጋር ቅራኔ የሌለው ብቻ ሳይሆን የሃይማኖቶች መደምደሚያ ሆኖ ለሁሉም ቦታ የሚሰጥ መሆኑ ሳበኝ። ይህ ከንባቤ ስፋት ጋር መስፋት ጀምሮ ሙለ በሙሉ አእምሮዬ ውስጥ እስከ መስረጽ የደረሰው እውነታ ነው።››
ኣብ ኤርትራ መሰል ሰራሕተኛታት ኣይክበርን ጥራይ ዘይኮነ፣ ከም መልዕሎ ወይ ጥሮታን ውሕስነት ስራሕ ንዝኣመሰል ማሕበራዊ ድሕነት ሰራሕተኛታት ግና ሕሉው ኣይኮነን።
መንእሰያት ኤርትራ ብሞያ ይኹን ካልእ ማሕበራዊ ድሕብነት ኣብ ዘይብሉ ሃገር ክነብሩ ኣጸጋሚ ስለዝኾነ፣ ከም ውጽኢቱ ድማ መዕገቲ ተሳኢንዎ ዘሎ ዋሕዚ ይርአ ኣሎ።
“ቅርሶቻችን የከፋ አደጋ ላይ ወድቀዋል! ነቅተን ልንታደጋቸው ይገባል!” አቶ ገለታው ዘለቀ የባልደራስ ቢሮ ሀላፊ አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ… ጥር 4 ቀን 2013 ዓ.ም… – EthioExplorer.com
“ቅርሶቻችን የከፋ አደጋ ላይ ወድቀዋል! ነቅተን ልንታደጋቸው ይገባል!” አቶ ገለታው ዘለቀ የባልደራስ ቢሮ ሀላፊ አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ… ጥር 4 ቀን 2013 ዓ.ም…
“ቅርሶቻችን የከፋ አደጋ ላይ ወድቀዋል! ነቅተን ልንታደጋቸው ይገባል!” አቶ ገለታው ዘለቀ የባልደራስ ቢሮ ሀላፊ አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ… ጥር 4 ቀን 2013 ዓ.ም አዲስ አበባ ሸዋ በጉለሌ ክፍለ ከተማ ወረዳ 03 ውስጥ የሚገኘው የደጃዝማች አስፋው ከበደ ቤት በቅርስነት ተመዝግቦ የነበረ ቢሆንም መንግስት ይህንን ታሪካዊ ቤት እንዳፈረሰው ተገልጧል፡፡ የባልደራስ የቢሮ ኃላፊ አቶ ገለታው ዘለቀ ከፓርቲው ጋዜጠኛ ወግደረስ ጤናው ጋር ወደ ቦታው አምርተው ነበር። በቦታው የነበሩ የጥበቃ ሰራተኞችም ወደ ግቢ መግባት እንደማይቻል ገልጸው ጥያቄ ካላችሁ ሂዱና የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽንን ጠይቁ ብለው እንደመለሷቸው ተጠቅሷል፡፡ ባልደራስ ይህንን ጉዳይ በጥብቅ የሚከታተል ይሆናል ያሉት የባልደራስ ቢሮ ኃላፊ አቶ ገለታው ዘለቀ የሀገራችንን ቅርስ እያፈረሱ ያሉ አካላት በህግ ተጠያቂ ሊሆኑ እንደሚገባ ገልፀዋል፡፡ በቅርስነት የተመዘገበው የደጃዝማች ቤት ሲፈርስ የቅርስ ባለሙያዎች ወደ ቦታው በመሄድ ቅርስ ነው አታፍርሱ እያሉ ለመከላከል ቢሞክሩም በወታደር እንደተባረሩ መረጃ ደርሶናል ብሏል ባልደራስ። ፅንፈኞች የታሪክ አሻራዎቻችንን ለማጥፋት ተነስተዋልና መላው ህዝባችን ቅርሶቹን ለመጠበቅ በጋራ መነሳት አለበት ሲሉ አቶ ገለታው ዘለቀ ስለመናገራቸው ተገልጧል።
Previous Post“በመተከል ዞን ድባጤ ወረዳ ቆርቃ ቀበሌ ዳለቲ አካባቢ የኦነግ ሸኔ እና የጉምዝ ታጣቂዎች በጥምረት በፈፀሙት የጅምላ ፍጅት ከ85 በላይ አማራዎች መገደላቸውንና 21 መቁሰላቸውን በዐይኔ ተመል…
Next Postዛሬ የአሚማ ጋዜጠኛ መልካም ስለ መተከል አስደንጋጭ መረጃ አጋርታለች:: የአማራ ሚዲያ ማዕከል ጋዜጠኞች የአማራን ህዝብ ጉዳይ በንቃት የሚከታተሉ ሲሆን ይሄ መረጃ እጅግ አስደንጋጭ ሆኖ አግ…
አርበኛ ፋኖ ብርሃኑ ነጋ ፍ/ቤት ቀረበ፤ ፍ/ቤቱ በተከሳሽ የዋስትና ጥያቄ ላይ ውሳኔ ለመስጠት በሚል ለየካቲት 2 ቀን ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ ጥር 27 ቀን 20…
ጂ አይ ዜድ እና ኦሬንጅ የኦሬንጅ በይነ መረብ ማዕከልን በኢትዮጵያ ከፈቱ፤ ማዕከሉ በአፍሪካ እና በመካከለኛው ምሥራቃዊ አፍሪካ ሶስተኛውና ወጣቶችን በበይነ መረብ ቴክኖሎጂ ለማሠልጠንና የተሻለ የሥራ ዕድል እንዲኖራቸው ያስችላል
በምስራቅ ወለጋ የኦነግ ሸኔ ታጣቂዎች አማራዎች ላይ ተኩስ መክፈቱ ተሰማ። ( አሻራ፣የካቲት 18/2013 ዓ•ም ባሕርዳር ) በምስራቅ ወለጋ በዛሬው እለት ብቻ በኦነግ ሸኔ ታጣቂዎች የተገደሉ…
ኣቐዲመ፡ ብስም ምንቅስቓስ ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ (ልህኤ)፡ እንቋዕ ናብዚ እንፍልሞ ዘለና ሓድሽ ዓመት 2021 ኣብጽሓና እናበልኩ፡ ርሑስ ሓድሽ ዓመት እትምነየልኩም።
ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ ብተባዕ ቃልስን ከቢድ መስዋእትን ካብ ዚጭበጥ ዳርጋ 30 ዓመታት ቀሪቡ። ኰይኑ ግን፡ ልዑላዊ ናጽነት ሃገርና ድሕሪ ምጭባጥ፡ ከም ህዝቢ መሰረታዊ ዕላማታት ብረታዊ ቃልስና ተጠሊሙ፤ ልዑላዊ ስልጣንና ተመንዚዑ፣ ሰብኣዊ መሰላትና ተረጊጹ፣ ህዝብና ኣብ ገዛእ ሃገሩ ይዅን ኣብ ስደት፡ ፈቐዱኡ ተዋሪዱ። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ንረብሓ ውልቀ-ምልኩ ጥራይ ዚሰርሕ፡ ኣመና ምእኩል ጨቋኒ ስርዓት፡ ሃገራዊ ቍጠብኡ ዓንዩ፣ መነባብሮኡ ኣንቈልቊሉ፣ ሕብረተሰቡ ተዳኺሙ፣ ስድራቤታቱ ተበታቲኑ፣ ብሓለንጊ ስቓይ ናይ መዘና-ኣልቦ ግፍዕታት፡ ኣረሜናዊ መድቈስትን ጃምላዊ ጥሜትን ይግረፍ ኣሎ።
ብጠንቂ ባዕዳዊ ግህሰት መሰል ርእሰ-ውሳኔኡ፡ ልዑላውነት ሃገሩን ምሉእነት መሬቱን፣ ህዝቢ ኤርትራ ንሓምሳ ካብዘን ዚሓለፋ ስድሳ ዓመታት ኣብ ርሱን ወይ ዝሑል ኲናት ተጸሚዱ ኪደሚ ጸኒሑ። ሎሚ፡ ኣብ መፈለምታ ሓድሽ ዓመት 2021፡ እቲ ንደጀኑ ዘጥቕዐ ኣስፋሕፋሒ ወራር ብምብጋስ፡ ልዑላዊ መሬትና ንዕስራ ዓመታት ጐቢጡ፣ ብሉይ ኦሪታዊ ኣምር ናይ ሃገርነት ብምስባኽ፡ ኣብ ልዕሊ ምሉእነት ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ኰነ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነት ቅሉዕ መጥቃዕቲ ከሰላስል ዚጸንሐ ባዕዳዊ ሓይሊ ኣብ ምብቅዑ ኢዩ። እቲ ሓይሊ’ቲ ነቲ ኣብ ዳያስፖራ ዚነብር ክፋል ህዝብና ብፍላይ፡ ዒላማ ናይ ንረብሓኡ ዘገልግል ምክፍፋል ብምግባር፣ ኣስዳዒ ገንዘብ እናፍሰሰ ኣማለድትን ኣሳሰይቲ ፕሮፓጋንዳኡን ብምዕሳብ፣ ንመሳርዕ ሃገራዊ ሓይሊ ብመደብ ንምድኻም፣ ሰባብ ምፍልላይን ምትፍናንን ኪዘርእ ከም ዚጸንሐ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ።
ብመሰረቱ፡ ነባሪ ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብሓባራዊ ስምምዕ ናይ ክልቲአን ሃገራት፡ ንኣህጕራዊ ልምዳዊ ሕጊ ዚምእዘዝ፡ ንመትከልን ልምድን ኣፍሪቃዊ ሕብረት ዘኽብር፡ ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ ዘረጋግጽ፡ ነቲ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት ዚተደረተ ኣህጕራዊ ዶብ ናይ ክልቲአን ሃገራት ምኽላል ይጠልብ። ብተወሳኺ፡ እቲ ብመራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ዚተራሰየ ንብረት፡ ኣባይትን ዋኒነ-ትካላትን ናይቶም ብዘስካሕክሕ ግፍዕታት ዚተጠረዙ ኤርትራውያን፡ ምስ ግቡእ ካሕሳኡ፡ ናብ ዋናታቱ ምምላስ፣ ነቲ ንብዙሓት ኤርትራውያን ከሳቒ ዚጸንሐ ቍስሊ ኣብ ምሕዋይ ዕዙዝ ኣበርክቶ ኪገብር ይኽእል።
ልዑል ጀኦፖለቲካዊ ኣገዳስነት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ኰነ ህሉው ኣሰላልፋ ዞባውን ኣህጕራውን ሓይልታት ኣብ ግምት ብምእታው፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳንን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኰነ ኣብ መንጎ ኤርትራን እተን ካልኦት ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራትን፡ ኣብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረብሓ ዚምርኰስ ክልተኣዊ ምትሕግጋዛዊ ዝምድናታት ምምዕባል ንፍትሓዊ ዞባዊ ሰላም፡ ጸጥታ፡ ርግኣትን ልምዓትን ወሳኒ ረቛሒ ኢዩ። ነዚ ተኽእሎ’ዚ ብዘተኣማምን መንገዲ ክዉን ጌርካ ምስሳን፡ ኣብ ኤርትራ ኰነ ኣብተን ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራት ምስረታ ናይ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓታት ይጠልብ። ኰይኑ ግን፡ እዚ ሕቶ’ዚ ይዅን ኣቀዋውማ ዘቤታዊ ስርዓት፡ ንህዝቢ ኤርትራን ንህዝቢታት ናይተን ቀጥታዊ ጐረባብቲ ሃገራትን ስለ ዚምልከት፡ ዚዀነት ጐረቤት ሃገር ኣብ ናይ ካልእ ጐረቤት ሃገር ውሽጣዊ ጕዳያት ጣልቃ ምእታው ኣይግባእን።
ስፍነት ፍትሓዊ ሰላም፡ ጸጥታን ርግኣትን ንልምዓት ዞባና፡ ምጥፋእ ድኽነትን ድንቍርናን ኰነ ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝብታቱ መሰረታዊ ቅድመ-ኵነት ኢዩ። ክንዲ ዚዀነ፡ (1) እቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ኣብ ትግራይ፡ ኪካየድ ዚጸንሐ ኲናት፣ ብመሰረት ቅዋማዊ ግዝኣተ ሕጊ፡ ሰራሪ ፍትሓዊ መዕለቢ ኪግበረሉ፤ (2) ከምቲ ካብ ፈለማ ኣትሒዙ ምስቶም ዚምልከቶም ሰብመዚ ሕሃ ዝደፋእናሉ፡ ብመሰረት ኣህጕራዊ ሕጊ ኲናትን ውዕል ጀነቫን፡ ድሕነትን ረብሓን ህዝቢ ትግራይ ኰነ ግቡእ መሰል ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ኪሕሎ፤ (3) እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተኸሲቱ ዘሎ ዶባዊ ግጭት ኰነ እቲ ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልያን ተፈጢሩ ዘሎ ማያዊ ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ ክንዲ ብኲናት ወይ ብሓይሊ፣ ነቶም ኣብ መፈለምታ መበል 20 ዘመን ኣብ መንጎ ብሪጣንያ፡ ኢጣልያን ኢትዮጵያን ዚተፈረሙ መግዛእታዊ ውዕላትን ነቲ ኣብ 1982 ዚጸደቐ ውዕል ሕቡራት ሃገራት ናይ ሕጊ ባሕርን (United Nations Convention of the Law of the Sea) መሰረት ብምግባር፣ ብሓደ ካብ ሰለስተ ኣማራጺታት፡ ማለት፡ ብክልተኣዊ ልዝብ፡ ብሽምግልና ሳልሳይ ኣካል ወይ ብኣህጕራዊ ፍርዲ፡ ግቡእ መዕለቢ ኪናደየሎም ይግባእ።
በዚ ኣጋጣሚ ናይ ትስፉው ሓዲሽ ዓመት’ዚ፡ እቲ ቀዳማዊ ተልእኾ ሓምኤ ዋልታ ሃገር ብምዃን ምሉእነት ግዝኣት፡ ልዑላውነት ሃገርን ድሕነት ህዝብን ምውሓስ ምዃኑ ብምዝኽኻር፣ ኣብ ዘይምልከቶ ናይ ካልኦት ሃገራት ኲናት ምስታፍ ብምቅዋም፡ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ጥራይ ተዋፊሩ ኣህጕራዊ ዶባት ኤርትራ ኣጽኒዑ ብምሕላው ቀዳማዊ ተልእኾኡ እናፈጸመ፡ ኣብቲ ደሞክራስያዊ ለውጥን ስግግርን ንምምጻእ ዚካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ግቡእ ኣበርክቶኡ ከወፊ እጽውዕ።
ኣብ መደምደምታ፡ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ ኣብ ክንዲ ኣብ ጕዳይ ጐረቤት ሃገር ምቍያቝ፡ ኣብ ጕዳይ ሃገርናን ህዝብናን ከድህብ፤ ኵላትና ብናይ ሓባር ዕላማ፡ ነቲ ጥልመት ዕላማታት ብረታዊ ቃልስና ዘስዓቦ ክዉንነት ናይ ሓሳድ ምልኪ፡ ግፍዒ፡ መድቈስቲ፡ ድኽነትን ሓሳረ-መከራን ከም ዘብቅዕ ብምግባር፣ ደሞክራሲ፡ ፍትሕን ራህዋን ዘስፍን፣ ድሕነትን ልዑላውነትን ህዝቢ ዘረጋግጽ፣ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት፣ ሓድነት ሃገራዊ ሓይልታት ንምድልዳል፡ ጥርናፈኡ ንምዕዛዝ፡ ደሞክራስያዊ ቃልስና ንምሕያል ክንሰርሕ እላቦ።
ኢትዮጵያ ካብ ኣፍሪካ እታ ዝዓበየት ሃብቲ እንስሳት ዘለዋ ሃገር ጥራሕ ዘይኮነስት ኣብታ ሃገር ዝምረት ቆርበት‘ውን ዝለዓለ ጽሬት ኣለዎ።ኣብታ ሃገር ቆርበት ከምርቱ ንዝደልዩ ሰብ ሃብቲ ድማ ብዙሕ መተባብዕታት ኣለው።
ካብ ቆርበት ቦርሳ ናይ ዝሰርሕ ፋብሪካ ዛፍ ቦርሳታት ዝተባህለ ትካል ወናኒት ዝኾነት ኣባይ ሹልዜ ኣብታ ሃገር እንታይ ክስራሕ ከምዝኽእል ከምዚ ትብል። ‘ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰርሐ ዝብል ፍርያት መበገሲኡ ናይ ወጻኢ ኣረዳድኣ እዩ።ናተይ ፍርያት ዝምልከት ግን ኢትዮጵያዊ መንነት ዘለዎም ብዙሓት ነገራት ክተሓሓዙ ገይርና ኢና።ቆላሕታን ናይ ቆርበት ጽሬትን ኣቓልቦ ክንረክብ ገይሩና እዩ።ናይዚ ሕውስዋስ ኣረዳድኣ ብኣወንታ ክንርአ ሓጊዙ እዩ።’
ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ሰደድ እንተወሰኸ እውን መንግስቲ ኣብ 2015 ዓ.ም.ፈ ናይ 500 ሚሊዮን ዶላር ቆርበት ናብ ወጻኢ ንምስዳድ ሒዙዎ ዝነበረ ሸቶ ኣይተዓወተን። ኣብ ዓውዲ ቆርበት‘ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሰርሐ’ ዝብል ምልክትን ንምስፋሕ መንግስቲ ኢንዱስትሪያዊ ማእኸል ናይ ምስራሕ ትልሚ ኣለዎ።
አየርላንድ የመስመር ላይ ቁማር ክለቦች በጣም ብዙ ናቸው እናም እንደ እርስዎ ያሉ የአየርላንድ ተጫዋቾች መስፈርቶች መሰረት የተለመዱ የቡድን ቤቶችን ማግኘት አይችሉም. በክበቡ ውስጥ በተቃውሞው ተቃውሞ ምክንያት የተወሰኑ ብሔራትን ወይም የአገሪቱን አጠቃላይ ህዝብ ፍላጎት ለመጠበቅ ከተቀመጠው ግብ ጋር ልዩ ትኩረት በመስጠት ለማጥናት ይሞክሩ. ምርጥ መስመር ላይ የአየርላ አባላት የቁማር ተጫዋቾች የ Casino Bonus Codes. እንደ አንድ የጎረቤት ተጫዋቾች በተወሰነ አቅጣጫ ላይ ጥገኛ የሆነ ያልተለመደ ሽልማት በመስጠት ፣ የመደብር ሽልማት ወይም ለአየርላንድ የተለዩ አጋጣሚዎችን ያከብራሉ ፡፡ የዚያ ብሔር ተጫዋች ከሆንክ ለምን በአየርላንድ የቁማር ክበብ ውስጥ መጫወት እንደምትችል ለማወቅ ምርመራውን ይቀጥሉ ፡፡
የአየርላንድ መጫወቻን የመምረጥ ጥቅሞች በአጠቃላይ ለእራስዎ ፍላጎት መሠረት በመሆን ለተጨባጭ የቁማር ክለብ ወደ አለም ለመሄድ በአየርላንድ ምንም መደብር የለም. ይህ በአየርላንድ ውስጥ የሚገኙት አብዛኛዎቹ ነዋሪዎች ንቁ ሆነው, በአቅራቢያ ያለውን የመጫኛ ስልቶች ተደራሽነት እና በአቅራቢያው የሚገኘውን ገንዘብ በአጠቃቀም ለመያዝ የአቅም ማጎልበቻዎችን ያነጋግሩ. ከሃገርዎ ካሉ ግለሰቦች ጋር መጫወት ተጨማሪ ነገር ነው. ይሄ በድር ቤት ሰሪ ላይ በመጫወት በተለይ በጣም ደስ ይላል.
እ.ኤ.አ. ይህ ጥቅምት ወይም ኦክቶበር ወር የጡት ካንሰር ግንዛቤ ማስጨበጫ ወር ነው ። ስለበሽታው ምርመራ ፥ እና ህክምና ፥ማን በበሽታው ይበልጥ ተጋላጭ ነው? በምን ምክንያት ፥ የህክምናና ምርመራው ደረጃስ ከጊዜ ወደጊዜ ምን ያህል እየተራቀቀ መጥቷል? ወዘተረፈ በዚህ ወር ትኩረት ይሰጠዋል ፥ ምርመራው ወሳኝ ነውና ሴቶች ይህን እንዲገነዘቡ በተለያዩ መንገዶች ቅስቀሳ ይደረጋል፡
እህቶቼን ኢትዮጲያውያት ይህ የጡት ካንሰር ቶሎ ከተደረሰበትና ከታከሙት መዳን እንደሚቻል እኔ በራሴ ተመክሮ የማውቀው ነውና እንዳይፈሩ ከመመርመርና መታከም እንዳይዘናጉ መምከር እፈልጋለሁ ብለው የተነሱ ናቸው ። ለሌሎችም እርስ በርስ በመማማር ህይወትን ማትረፍ ያስፈልገናል በማለት ጥሪ ያሰማሉ።
ሕሰምን ጥሜትን ዓጸቦን እናገደደ ስለዝመጸ፡ ዓድታቱ ገዲፉ ናብ ከተማ ኣትዩ ኣብ ምልማን ዝዋፈር ህዝቢ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናወሰኸ ይኸይድ ስለ ዘሎ፡ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ እቲ ብዓጸቦ ዝተጠቕዐ ህዝቢ ናብ ከተማታት ንከይኣቱን ካብ ዝነብረሉ ከባቢ ወጻኢ ከይንቀሳቀስን፡ ብወታሃደራት ክሕሎ ኣቐዲሙ ዘውጽኦ መምሪሒ ብዝያዳ ኣጸንኪርዎ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሞት ንብሪጋደር ጀነራል ዓብዱ ረመጭ ቅድሚ ትማሊ ኣርኪባቶ። ቀዲሞም ብዙሓት ሚኒስተራት፡ ጀነራላት፡ ኣምባሳደራት ከይሸምገሉ፡ ብሕማም ነብስን ጽንቃቐ ሞራልን ሓሊፎም እዮም። ብዙሓት ከኣ ኣብ ትሕቲ ክንክን ጥዕና ኣለዉ። ሰብ ኣይነብርን እዩ። እንተ ብኽፉእ እንተ ብጽቡቕ ከም ኩሉ ወዲ ኣዳም ስምኩም ኣብ ታሪኽ ‘ዩ ዝነብር። ሞት ቆጸራ የብላን ‘ሞ፡ ንሞት ቀዲምካ ታሪኽካ ምሕካም ናይ ወረጃታት ስራሕ ምዃኑ ዘክሩ።
ትማሊ ኣብ ኤርትራ መበል 18 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ከቢሩብ ውዒሉ።ኣብ ዓይነት ይኹን ትሕዝቶ ፍሉይ ነገር ኣየምጸኣን።ከም ቀደሙ ንሕማቕን ሰነፍን ዘሕጉስ ጎደናታ ት ብመሳጢ ጠቕሲ፡ጎልጎል ብሕብራዊ ክዳን ዝለበሱ መናእሰያት ተሰሊሙ ከበሮን ተወ ቒዑ ክራር ምስ ኦርጋን ኣቓሊሑ።ሰባት ተኸዳዲኖም ኣደታት ተቖኒነን ተለባቢሰን ውጺአን፡እዚ ግን ነቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ ስቓይ ኣይሓብኦን፡ዝተዛረቡ ከኣ ክሓብኡ ዝ ደለዩ ወይ ጌጋ ቃል ከየስቱኹ ሰጋእመጋእ እናበሉ ምድማጾም ገጾም ክምስክር፡ኣብ ቃላ ቶም ተሓጉሸ፡ ጽቡቕ ርእየ…ገለስ ሕሉፍ ሓሊፉዎም ዮሃና ንክቡር ፕረዝደንትን ኣመ ራርሓኡን ምባሎም ከኣ ብዙሕ ክበሃል ዝከኣል እንተኾነ፡ኣብ ጥቃ መን ከምዘለው ፈሊ ጦም ዘወጻጽእ ምዝራቦምውን ምልክት ናይቲ ዘሰክፍ ኩነታት ምዃኑ ይሕብር።
ቅዳሜ ሚያዝያ 4/2010 ዓ. ም. በሻንጋይ በተካሄደው የዲያመንድ ሊግ ኢትዮጵያውያኑ አትሌቶች ሳሙኤል ተፈራና አማን ወጤ በ1,500፣ ሙክታር ኢድሪስ፣ ንብረት መላክና አባዲ ሃዲስ በ5,000 ሜትር፣ ብርቱካን አዳሙና ማሪቱ ከተማ በ3,000 ሜትር መሰናክል ተካፋዮች ሆነው ጥሩ ውጤቶችን አስመዝግበዋል፡፡
የአፍሪካ ነጻ የንግድ ዞን የአፍሪካ አገራት ምርቶቻቸውን ከቀረጥ ነጻ በሆነ መንገድ ወደ ገበያ አንዲያቀርቡ እና የእርስ በርስ የንግድ ትስስርን ለማሳደግ ያለመ የንግድ ስምምነት ነው።
ሀገራችን በነጻ ንግድ ቀጠናው አባል መሆኗ ሊኖራት የሚችለውን ተጠቃሚነትና በተለይ ደግሞ የበለጠ ተጠቃሚ ልሆንባቸው የምንችልባቸው ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎቻችን የትኞቹ ናቸው? ስንል የምጣኔ ሀብት ባለሙያዎችን ጠይቀናል።
ባለሙያው እንደሚሉት ከሆነ ይህ አይነት የንግድ ስምምነት ድንበር የማያግደው የንግድ እንቅስቃሴ የሚደረግበት በመሆኑ፣ የአስመጪዎችን ቀረጥ በመቀነስ ነጻ ዝውውርን ያበረታታል፤ ለአነስተኛና መካከለኛ ተቋማት፣ በተለይ ለሴቶች እንዲሁም ለወጣቶች የስራ እድልን ይፈጥራል፤ በርካታ የገበያ አማራጮችን ለማግኘት ያስችላል፤ የተሳታፊውን ዘርፍ ገቢ ይጨምራል፣ ሕገወጥ ንግድ እንቅስቃሴን ይቀንሳል፣ ግብር ከፋይነትን ይጨምራል፣ የሰው ሃይልን ለመሸጥ (Export) ያስችላል፣ ብለዋል፡፡
ሌላኛው የምጣኔ ሀብት ባለሙያ አቶ ዋሲሁን በላይ በበኩላቸው፤ በነጻ ንግድ ቀጠናው የበለጠ ተጠቃሚ ለመሆን፤ በመጀመሪያ በዚሁ የንግድ እንቅስቃሴ አይነት ተጠቃሚ ሊያደርጉን የሚችሉትን ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎቻችንን መለየት ይኖርበናል ይላሉ፡፡
ባለሙያው አክለውም የመካከለኛና አነስተኛ አምራች ኢንዱስትሪዎቻችን፤ ያሉንን ጥሬ እቃዎች በመጠቀም አንዲያመርቱ በማድረግና ለገበያው ማቅረብ አስፈላጊ ነው ብለዋል፡፡
በሀገራችን የቡና፤ የቆዳና ሌጦ፤ የሰሊጥ፤ የጥጥና ሌሎችም በርካታ የጥሬ እቃዎችና የኢንዱስትሪ ግብአቶች ያለን መሆኑን ያነሱት ባለሙያው፤ ጥሬ እቃዎቻንን ከመላክ ይልቅ ወደ ምርት ቀይረን ለመላክ መጣር ይኖርብናል ብለዋል፡፡
እንደ ባለሙያው ሀሳብ ከሆነ በአፍሪካ ያለው ፖለቲካዊ ሁኔታ፤ ብዙዎቹ የአፍሪካ ሀገራት በተቀራራቢ የኢኮኖሚ እድገት ላይ መሆናቸው፤ የትራንስፖርት እና የቪዛ ጉዳዮች፤ የድንበር ውዝግቦች፤የቴክኖሎጂና ሌሎች ተያያዥ ምክንያቶችም ይህንን የንግድ እንቅስቃሴ በትክክል ለማከናዎን እንቅፋቶች ሊሆኑ እንደሚችሉ አብራርተዋል፡፡
ከአንድ ወር በፊት መተግበር የጀመረው የአፍሪካ ነጻ ንግድ ስምምነት የአፍሪካ የንግድ ልውውጥ መጠንን አሁን ካለበት 16 በመቶ ወደ 33 በመቶ እንደሚያሳድገው ይጠበቃል።
አዲስ አበባ ፣ መጋቢት 22 ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ) ከወለጋ እንደተፈናቀሉ በማስመሰል በጅማ ከተማ ህብረተሰቡን በማጭበርበር እርዳታ ሲያሰባስቡ እጅ ከፍንጅ የተያዙ ሁለት ግለሰቦች በእስራትና በገንዘብ መቀጣታቸውን ፖሊስ አስታወቀ።
የጅማ ከተማ ፖሊስ መምሪያ እንደገለጸው ግለሰቦቹ ከወለጋ እንደተፈናቀሉና ቤት ንብረታቸው እንደተወሰደ በመናገር በሀሰት ከህብረተሰቡ ለአምስት ቀን እርዳታ ሲያሰባስቡ ቆይተዋል።
ፖሊስ ከህብረተሰቡ በደረሰው ጥቆማ መሰረትም ግለሰቦቹ ላይ ባደረገው ክትትል የካቲት 22 ቀን 2011 ዓ.ም.፥ በጅማ ቢሺሼ የገበያ ማዕከል መያዛቸውን የመምሪያው የኮሙዩኒኬሽን ኃላፊ ኢንስፔክተር ገዛኸኝ አውጋቸው ለኢዜአ ተናግረዋል።
በሃሰት ካሰባሰቡት ገንዘብ ውስጥ አንደኛው መኪናውን እንድታሰራለት 5 ሺህ 300 ብር ለባለቤቱ መላኩንና፥ ሌላኛው ደግሞ 3 ሺህ 23 ብር ለዘመዶቹ መላኩን በሰጡት የእምነት ክህደት ቃል አረጋግጠዋል።
በፈረንሳዊው ሰዓሊ ፖል ጎጊን እ.ኤ.አ በ1892 የተሳለውና “ናፊያ ፋ ልፖኢፖ” የሚል ርዕስ ያለው ስዕል በአለማችን የስዕል ስራዎች ሽያጭ ታሪክ ክብረ ወሰን ባሰመዘገበ መልኩ በ300 ሚሊዮን ዶላር መሸጡን ኒውዮርክ ታይምስ ዘገበ፡፡
የሁለት ልጃገረዶችን ምስል የሚያሳየው ይህ ስዕል፣ ሩዶልፍ ስቴችሊን በተባሉት ስዊዘርላንዳዊ የስነጥበብ ስራዎች ሰብሳቢ ግለሰብ ባለቤትነት ኩንስት በተባለ ሙዚየም ውስጥ ለረጅም አመታት እንደቆየና ሰሞኑን በኳታር ለሚገኝ አንድ ሙዚየም እንደተሸጠ ዘገባው ጠቅሷል፡፡
በስቴችሊንና በኩንስት ሙዚየም መካከል በቅርቡ አለመግባባት መፈጠሩን ተከትሎ፣ ግለሰቡ ስዕሉን ለኳታሩ ሙዚየም ለመሸጥ መወሰናቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ ኳታር ከዚህ ቀደምም በስዕል ሽያጭ ታሪክ ከፍተኛው ገንዘብ የተከፈለበትንና በሰዓሊ ፖል ሴዛኔ የተሳለውን የስዕል ስራ በ158 ሚሊዮን ፓውንድ መግዛቷን አክሎ ገልጧል፡፡
ኳታር ለስነጥበብ ስራዎች ግዢ ከፍተኛ ገንዘብ እንደምታወጣና፣ ባለፈው አመት ከዚህ አለም በሞት የተለዩት የቀድሞው የኳታር የባህል ሚኒስትር ሼክ ሳኡድ ቢን ሞሃመድ አል ጣኒ፣ ከ1 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገንዘብ ከመንግስት ካዝና ወጪ በማድረግ ለስነጥበብ ስራዎች ግዢ ማዋላቸውንም አስታውሷል፡፡
ዶላር የ አሜሪካ የመገበያያ ገንዘብ መጠሪያ ነው። ከሌሎች ሃገሮች ዶላር ለመለየት $ ምልክት ይጠቀማል። ይህ የመገበያያ ገንዘብ በ አሁኑ ጊዜ እንደ የአለም መገበያያ ተደርጎም ይወሰዳል። ይህም ሊሆን የቻለው ብዙ የአለም ሃገሮች ዶላርን እንደ ዋና መገበያያ ገንዘብ ስለሚጠቀሙ ነው። ቁጥራቸው ቀላል የማይባል ሃገራትም ዶላርን እንደ ሁለተኛ መገበያያ ገንዘብነት ይጠቀሙበታል።
ዶላር የሚታተመው በተለያዩ ኖቶች ነው። እነዚህም 1 ዶላር፣ 2 ዶላር፣ 5 ዶላር፣ 10 ዶላር፣ 20 ዶላር፣ 50 ዶላር እና 100 ዶላር ናቸው። ከ 100 ዶላር በላይ ያሉት ኖቶች በ1946 እ.ኤ.አ. ይታተሙ የነበር ሲሆን በ1969 እ.ኤ.አ. ተሰብስበው እንዲወገዱ ተደርጓል።
እቲ ናይ ኮሙን ንጥፈታት ንኣብነት ከም፡ ቤተ-መጻሕፍቲ፣ ቤት-ትምህርትታት፣ ክንክን- ኣልዮት፡ መንበሪታትን መራኸቢ ንኣረጋውያን ዝኣመሰለ ኣብ እዋን ላብዕ ፍልይ ዝበለ ገደባት ክህልዎም ይኽእል እዩ።
ካብ’ዛ ገጽ እዚኣ፡ ካብ ቤተ ስልጣን ጥዕና-ህዝቢ ወይ ካልኦት ናይ ሽወደናውያን ቤተ ስልጣናት እውን፡ ናይ ሓበሬታ ጽሑፋት ሓቲምካ፣ ንኻልኦት ሰባት ናይ ቤተ ስልጣናት ምኽሪታት ንኽረኽቡ ንኽትሕግዝ፣ ንኣብነት ኣብ ቦታ ስራሕካ፡ ናይ ማሕበርካ ኣዳራሽ ወይ ኣብቲ መእተዊ ገዛኻ ዘሎ ክትሰቅል ትኽእል ኢኻ።
በኢትዮጵያ መንግሥት ትናንት የታሠሩት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክና የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ መሪ ዶ/ር መረራ ጉዲና የተገኙበትን የአውሮፓ ፓርላማ የእማኝነት መስሚያ መርኃ ግብር ያዘጋጁትና ግብዣውንም ያደረጉት የፓርላማው አባል አና ጎምሽ የአውሮፓ ፓርላማ የዶ/ር መረራን እሥራት በብርቱ እንዲያወግዝ ጠይቀዋል፡፡
ኣብ ሱዳን፣ ዞባ ዳርፉር፣ ኣብ መንጎ ናይ ዓረብ መበቆል ዘለዎምን ጸለምትን ቀቢላታት ብዝተጓሃሃረ ግጭት ብውሕዱ 24 ሰባት ከምዝተቐትሉ ማዕከናት ዜና ኣቃሊሐን።
እቲ ኣብ ምዕራብ ዳርፉር ኣብ ዝርከብ፣ ካብ ኣባይቶም ዝተመዛበሉ ነበርቲ እቲ ዞባ ኣብ ዝተዓቝብሉ ግዝያዊ መዓስከር ዝተኻየደ ግጭት፣ ዓረባዊ መበቆል ዘለዎ ሓደ ሰብ ድሕሪ ምቕታሉ ከምዝተጎሃሃረ ዝሓበሩ ዝተፈላለዩ ወገናት ካብቲ ከባቢ፣ ሚሊሻታት ናይቲ ቀቢላ ተኣኻኻኪቦም ናብቲ መዓስር ብምእታው ንጸለምቲ ከምዘጥዕቁ’ዩ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ዞባ ተዋፊሩ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ብወገኑ፣ ካብ ቀቢላ ዓረብ ዝኾኑ ወገናት ብሰኑይ 30 ታሕሳስ ናብቲ መዓስከር ብምእታው 10ታት ሰባት ከምዝቐተሉን ነቲ መዓስከር ከምዘቓጸልዎን ኣረጋጊጹ።
ከ ገጾች ተመስጧዊ የተሳሳተ ትሪሎሪ በብራንደን ሳንደርሰን የነሐስ የብረት ጠርሙስ ይመጣል ፡፡ ነሐስ ሊያቃጥል የሚችል ስህተት ጠያቂ በመባል ይታወቃል ፡፡ ነሐስ ሚስስትቢን እና ፈላጊዎች የአልሎማኒን ጥራጥሬዎችን እንዲሰሙ ያስችላቸዋል ፣ ይህም አንድ ሰው “Allomancy” ን እየተጠቀመ መሆኑን ለመለየት ያስችላቸዋል ፡፡ የተለማመደ ፈላጊ ቦታውን እና የትኛው ብረት በሌላ አልሎማንስተር እንደሚቃጠል መወሰን ይችላል ፡፡
ዝርዝሮች: የመስታወቱ ጠርሙስ ትክክለኛ የነሐስ ማጣሪያዎችን ይይዛል እና በቡሽ ይቆማል። ቡሽ እንዲወገድ ሀሳብ አንሰጥም ፡፡ የብረታ ብረት ጠርሙሶች ከሚስትቢን ቫልፕ አንገት ጋር ተለዋጭ ናቸው። ጠርሙሱ 30.5 ሚሜ ቁመት እና 7.4 ሚሜ የሆነ ዲያሜትር አለው ፡፡
“የሰብዓዊ ጥቃት በሚፈፀምበት ግዜ በራስ ላይ እንደተፈፀመ ጥቃት መቆጠር አለበት” – የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋቾች | Mereja.com - Ethiopian Amharic News
የሰብዓዊ መብቶች ላይ ጥቃት በሚፈፀምበት ግዜ፤ ጥቃቱ በራስ ላይ እንደተፈፀመ መቆጠር እንዳለበት የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች ድርጅት ኃላፊዎች ገለፁ። በጥያቄዎ መልስ ዝግጅታችን ከአድማጮች ለተነሱ ጥያቄው ምላሽ የሰጡት የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ጉባኤ ዲሬክተር አቶ ዳን ይርጋና የአምነስቲ ኢንተርናሽናል የአፍሪካ ቀንድ አጥኚ አቶ ፍሰሃ ተክሌ የሰዎች ሰብዓዊ መብቶች በሚጣስበት ጊዜ ጉዳዩን በተለያየ …
ከስኳር ነጻ ለስላሳ መጠጦች ስኳርን የሚተካ ንጥረነገር ወይም aspartame ይይዛሉ ፣ይህ ንጥረነገር እንደ ስኳር ጣፋጭ ጣዕም የሚሰጥ ሲሆን ስኳር ካላቸዉ ጣፋጮች ይልቅ በጣም አነስተኛ የምግብ ኃይል ይይዛል ስለሆነም ዜሮ-ካሎሪ ያደርገዋል:: ይሁን እንጂ ከስኳር ነፃ የሆኑ ለስላሳ መጠጦችን መጠቀም ክብደታቸውን መቀነስ ለሚፈልጉ ሰዎች ጥሩ ምርጫ ላይሆኑ ይችላሉ፣ ምክንያቱም ብዙ በጠጣን ቁጥር የረሃብ ስሜታችን እየጨመረ ይሄዳል:: ከስኳር ነፃ ለስላሳ መጠጦች ዓላማቸው ከመጠን ያለፈ ውፍረትንና የስኳር በሽታን ለማስቀረት በምግብ እና በመጠጥ ውስጥ የሚጨመረውን ስኳር ለመተካትና ጣፋጭነቱን ለማስጠበቅ ነው:: እዉነታዉ ግን እነዚህ ስኳርን የሚተኩ ማጣፈጫወች ወይም aspartame መጠቀም ከመጠን በላይ ለሆነ ውፍረት እና የስኳር በሽታ መንስኤ መሆናቸው ነው:: ምክንያቱም aspartame መጠቀም የሆርሞኖች መዛባት ስለሚያስከትሉ ሰውነታችን በጣም ስኳር ያለባቸው ምግቦችን እንዲፈልግ ያደርገዋል፣ይሄም ብዙ ምግብ እንድንመገብና የስኳር አጠቃቀማችን ወደነበረበት እንዲመለስ ያደርጋል:: የሰውነት ክብደትዎን ለመቀነስ ወይም ጤናዎትን ለመጠበቅ ከፈለጉ ከስኳር ነፃ ለስላሳ መጠጦች ምርጫወ ሊሆኑ አይገባም:: ስለዚህ ፣ ንፁህ የመጠጥ ውሃ ፣ የማዕድን ውሃ ፣ ወይም የተለያዩ ፍራራፍሬወች የተቀላቀሉበት ውሃ መጠቀም የተሻሉ ምርጫዎች ሊሆኑ ይችላሉ::
አዲስ አበባ የወቅታዊ ፖለቲካችን የልብ ትርታ እየሆነች ነው፡፡ ለወትሮው የሃገራችን ፖለቲካዊ አሰላለፍ የዜግነት ፖለቲካ እና የዘውግ ፖለቲካ የሚራመድበት ተብሎ በሰፊው ለሁለት የሚከፈል ነበር፡፡ ሁለቱም የፖለቲካ ሰልፈኞች አዲስ አበባን መዲናቸው አድርገው የሚያስቡ ናቸው፡፡ከዘውግ ፖለቲከኞች ውስጥ ‘ትልቅ ነን፣ሰፊ ነን፣ፍላጎታችንን ለማስጠበቅ የምችል ክንደ ብርቱ ነን’ ባዮቹ የኦሮሞ ብሄርተኝነት ፖለቲከኞች ደግሞ በአዲስ አበባ ላይ በለጥ ያለ ባለቤትንት አለን ይላሉ፡፡ ይህንንም በገልፅ ሲያስቀምጡት “አዲስ አበባ ንብረትነቷ የኦሮሞ ሆና ሌላው ሰውም በከተማዋ መኖር ይችላል” ይላሉ፡፡