Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይህን ጽሑፍ ለመጻፍ መነሻ የሆኑኝን ክስተቶች ልንገራችሁ። በቅርቡ አንድ ግሮሰሪ ውስጥ ምሳ እየበላን ነበር። ከጓደኞቼ ጋር። ፊት ለፊታችን ባልና ሚስት ከህፃን ልጃቸው ጋር ይታዩናል። ባል ቢራ ይጠጣል። ሚስት ለስላሳ ይዛለች። አባትየው ከቢራው ጠርሙስ ወደ ልጁ ብርጭቆ ሲቀዳ አይተን ሁላችንም በድንጋጤ አፈጠጥን። ልጅ አንስቶ ተጎነጨነውና ፊቱን አኮማተረ። በቢራው ምሬት። ማንም ግን “ተወው፣ ይቅርብህ” አላለውም። እናት ይባስ ብላ ከለስላሳዋ ጨመረችለት መጎምዘዙ እንዲቀንስለት። ይህን ጊዜ ህፃን ተደላድሎ የቢራና የለስላሳ ብርሙሱን መጠጣት ጀመረ።
አስቡት… ይህ ልጅ ቢበዛ ሰባት ዓመት ቢሆነው ነው። ወላጆቹ ግን ገና በሰባት ዓመቱ ከቢራ ጋር በግድ እያለማመዱት ነው። ከሁሉም የገረመኝ ደግሞ ከሁለት አንዳቸው እንኳን ይሄን ጉዳይ መቃወም አለመቻላቸው ነው። “ባልና ሚስት ከአንድ ወንዝ ይቀዳሉ” ማለት እንዲህ ይሆን እንዴ?
እኔና ጓደኞቼ ከግሮሰሪው ከወጣን በኋላም ስለ ጉዳዩ ማውራቱን ቀጠልን፡፡ አንደኛው ጓደኛችን እነዚህን ወላጆች “ወላጅጆች መሆን የማይገባቸው” በማለት ሲወቅሳቸው፣ ሌላው ጓደኛችን ግን ወቀሳው በቂ አይደለም በማለት “አሁን እነዚህ ወላጆች መታሰር የለባቸውም?” ሲል ጠየቀን።
እውነት አለው። በሰለጠኑት አገራት እኮ ከ18 ዓመት በታች የሆነ ወጣት መጠጥ ቤት እንዲገባ አይፈቅድለትም። እኛ አገር እሱ ቢቀር እንኳ ህፃናትን መጠጥ ቤት ይዘው የሚገቡ ወላጆችን የሚጠይቅ ህግ ሊኖር በተገባ ነበር።
ባልና ሚስቱ የፈፀሙት ድርጊት ምክንያት ሆኖን የተለያዩ ገጠመኞችን ማውጋት ቀጥለናል። ሌላኛው ጓደኛችን ስለሚያውቀው አንድ የሰፈሩ ልጅ ማውራት ጀመረ። ልጁ ጠጅ አድናቂ ነው። በየምሽቱ ጠጥቶ ሳይሆን ተነክሮበት ነው ወደ ቤቱ የሚገባው። ጠጅ መጠጣት እንዴት እንደ ጀመረ ጓደኞችን ጠይቆት የሰጠው ምላሽ ከአጀንዳዬ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ያለው ሆኖ አግኝቸዋለሁ። ይሄን ልጅ አባቱ በህፃንነቱ ጠጅ ቤት ይዘውት ይሄዱ ነበር። እሳቸው ከሚጎነጩት ጠጅም በጣታቸው እየነከሩ ምላሱ ላይ ጠብ ጠብ እያደረጉለት ነው ያደገው -እንደ ጡጦ። ልጁ ከጠጅ ጋር ያለው ትውውቅ ይህንን ይመስላል። ዛሬ ታዲያ ልጁ የለየለት የጠጅ ደንበኛ ሆኗል። ታዲያ እንዲህ ያለውን ወላጅ በህግ መጠየቅ ምን ነውር አለው? መቼም “በገዛ ልጄ ምን አገባህ?” በሚል ተልካሻ ምክንያት ሊከራከር አይችልም- ምክንያቱም ዜጋም እያበላሸ ነውና።
ካዛንቺስ አካባቢ ደግሞ ያየሁትን እነሆ። አንድ ጸጉራቸውን ሽበት የወረሰው ሽማግሌ፣ ከትንሽዬ ልጅ ጋር ቆመዋል። በግምት 5 ዓመት ይሆናታል- ህጻኗ። “ታዲያ ቢቆሙ ምን አለበት” እንዳትሉኝ። ሽማግሌው የቆሙት እኮ ታክሲ ለመሳፈር አይደለም። መንገድ እየተሻገሩም እንዳይመስላችሁ። ሱቅ መስኮት ላይም አልነበሩም። ሽማግሌው ከልጅቱ ጋር የቆሙት ጫት ቤት በር ላይ ነበር፤ ጫት ለመግዛት- ከትንሿ የ5 ዓመት ልጃቸው ወይም የልጅ ልጃቸው ጋር። አሁን እኚህ ወላጅ ጤነኛ ናቸው? አላየንም እንጂ እኚህ ሰውዬ ማታ ደግሞ ይቺኑ እንቦቀቅላ ይዘው ለጨብሲ ከመውጣት የሚመለሱ አይመስለኝም። እንዲህ ያሉት ወላጆች ህግ እስኪወጣ ቢያንስ ምክር ያስፈልጋቸዋል እላለሁ፤ ከተቻለም ማስጠንቀቂያ!!
ሌላ ምሳሌ ደግሞ ላክል። አንድ የቅርብ ወዳጄ የነገረችኝ ነው። አንዲት እናት፤ የ6 ዓመት ህፃን ልጇን በአንድ ሩቅ የኮሚኒቲ ት/ቤት ውስጥ ታስተምረው ነበር። ለአንድ ዓመት ከተማረ በኋላ ግን አስወጥታ ሌላ ት/ቤት አስገባችው። ምክንያቱን ጠየቅኋት።
ምን አውቃለሁ በሚል ጭንቅላቷን ነቀነቀች። ይህቺ ወዳጄ እንደ ነገረችኝ፣ እዚህ ት/ቤት ህፃናቱ ይዘው የማይመጡት ነገር የለም። ዲጂታል፤ ካሜራ፣ ቪዲዮ ካሜራ፣ አዳዲስ የሆሊውድ ዲቪዲ ፊልሞች ወዘተ… አንዳንዴም ዶላሮች ይዘው ይመጣሉ። ከዚያ እርስ በርስ ፉክክር ይገባሉ። ለዚህ ነው ወዳጄ የልጇን ት/ቤት የቀየረችው።
አንድ የስነ-ልቦና ባለሙያ እንደ ነገሩኝ፣ ለልጆቻቸው ያልተገባ ገንዘብ የሚሰጡ ወላጆች በተለያዩ ምክንያቶች ለልጆቻቸው ፍቅር መለገስ ያልቻሉ ናቸው። እንዲህ ያሉ ወላጆች ያጎደሉትን ፍቅር በውድ ቁሳቁሶችና በብዙ ገንዘብ ለማካካሰ ይሞክራሉ የሚሉት ባለሙያው፤ ይሄ ግን ፍቅርን አይተካም ባይ ናቸው። አንድ ያነበብኩት መጽሐፍ (“The last lecture” የሚል) አንዳንድ ነጠላ ወላጆችም (Single parents) ለልጆቻቸው የተለያዩ ቁሳቁሶችና ገፀ-በረከቶች በማጉረፍ ህጻናቱ ያጡትን የወላጅ ፍቅር ለመተካት ይሞክራሉ የሚል ነገር አንብቤአለሁ። ይሄ ግን ህፃናቱ እንደ እሴት በሚያስቡት ነገር ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያስከትላል -ይላል መጽሐፉ።
እኔ መቼም ለህጻናት ልጆቻቸው ይሄን ያህል ብር እየሰጡ ወደ ት/ቤት የሚሸኙ ወላጆች ትክክል አይመስሉኝም። ሃላፊነት የሚሰማቸው ናቸው ለማለትም አያስደፈፍርም። የገንዘብ አያያዝን ለማስለመድ ነው የሚል ወላጅ አይጠፋም። ይሄ ግን ተቀባይነት የለውም። የህፃናቱ ዕድል ለዚያ አልደረሰማ። የገንዘብ አያያዝ ለማስተማር ከሆነም እየተመጠነ ተሰጥቷቸው አጠቃቀሙን እንዲጨምሩ ማድረግ ይሻላል። እና ስላላቸው ብቻ ለልጆቻቸው መቶና ሁለት መቶ ብር “የኪስ” እየሰጡ ት/ቤት የሚልኩ ወላጆችም ለልጆቻቸው ከሚያጠጡ፣ ልጆቻቸው ፊት ሲጋራ ከሚያጨሱ፣ ከልጆቻቸው ጋር ጫት ቤት ከሚሄዱ ወላጆች ፈጽሞ የሚለዩ አይመስለኝም። እነሱም ምክር ያስፈልጋቸዋል። በጽሑፉ መጀመሪያ ላይ በሁለት ሁነቶች ለማሳየት እንደሞከርኩት፤ ህጻናቱ ከዕድሜያቸው ልቀዋል። በሃሳባቸው ፈጥነዋል። ግን ወላጆችስ? ከህፃናት ልጆች ጋር ቁጭ ብለው ለህፃናት የማይመጥን ፊልም የሚመለከቱ ወላጆች አልገጠሟችሁም? ልጆቻቸው ፊት የቤት ሰራተኛን ሙልጭ አድርገው የሚሳደቡስ? ህጻናትን አስቀምጠው ሚስቶቻቸውን የሚደበድቡ አባወራዎችስ? እንዲህ ያሉት ወላጆች ተቀድመዋል። ፈጣን ልጆች፤ ቀርፋፋ ወላጆች ያልኩትም ለዚህ ነው። እኔ በአካል በየቤቱ ወላጆቻቸውን ቁጭ አድርገው የሚመክሩ ህጻናቶች ይኖራሉ የሚል ግምት አለኝ እድል ከተሰጣቸው። ለምን መሰላችሁ? ማናችንም ከምናስበው በላይ ህፃናቱ መጥቀዋል። ምናልባት የዚህን ምክንያት የማህበራዊ ሳይንስ ባለሙያዎች ጥናት አድርገው ሊናገሩ ይችላሉ። አሁን ጥያቄው ሁለቱ እንዴት ይጣጣሙ የሚለው ነው። ከዕድሜያቸው የላቀ የሚያስቡ ህፃናትና ምክር የሚያስፈልጋቸው ወላጆች … እንዴት ይኑሩ? ማን መሪ ማን ተመሪ ሊሆን ነው!
በርግጥ አብዛኛው ቤተሰብ ልጆቹን በስነ-ስርዓት ቀርጾ እንደሚያሳድግ ከሚታየው ጨዋ ኢትዮጵያዊ ባህርይ መረዳት ይቻላል። ምናልባትም ወደፊት የእንደዚህ አይነቶቹን ወላጆች ምሳሌ የሚሆኑ ማሳያዎችን ይዤ እመለስ ይሆናል፡፡ እስከዛው ግን ወላጆችን በጊዜ መምከር ህፃናቱን ይታደጋል እላለሁ። የነገ ሰው ይበለን!!
ባለ አምስት ቢሊየን ዶላር መዋዕለ-ነዋዩ ኅዳሴ ግድብ የኢትዮጵያን ጎረቤቶች ቀልብ አነቃቅቶና ውዝግቦችም እየተሰሙ ባሉበት ሁኔታ ውስጥ በአባይ ውኃ አጠቃቀም ላይ ለመምከር የአባይ ተፋሰስ ሃገሮች ድርጅት ስብሰባ ደቡብ ሱዳን ዋና ከተማ ጁባ ላይ ዛሬ ተሰብስበዋል፡፡
በዚህ ወር መጀመሪያ ደግሞ የግብፅ ፕሬዚዳንት ሞሐመድ ሞርሲ በውኃ ደኅንነታቸው ላይ የሚፈጠርን “ማንኛውንም ሥጋት ለመያዝ ‘ሁሉም አማራጮች ክፍት’ ናቸው” ባሉ ጊዜ በውኃው አቅርቦት ላይ ያላቸውን ፍርሃት ጠቁመው እንደነበርና የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሣለኝ በሰጡት ምላሽ የግብፅ መሪዎች “… ካላበዱ በቀር የጦርነትን አማራጭ ይወስዳሉ ብለን አናምንም …” ብለው ነበር፡፡
በናይል ሃገሮች መካከል የሰፋ ትብብር እንዲፈጠር የአሥር የተፋሰሱ ሃገሮች ሚኒስትሪዎችን መሪዎች የጁባ ስብሰባ በከፈቱ ጊዜ የደቡብ ሱዳን መንግሥት ተጠሪው ባርናባ ማሪያል ቤንጃሚን ጥሪ አሰምተዋል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የማንንም ሃገር የመሻሻል ዕድል እንደማትቃወም የተናገሩት የግብፅ የውኃ ኃብቶች ምክትል ሚኒስትር አሕመድ ባህ ኤልዴይን ይሁን እንጂ ናይል ወንዝን በተመለከተ ማንኛቸውም ዕቅዶች ከመነደፋቸው በፊት መዘዞች ሁሉ ግምት ውስጥ ሊገቡ ይገባቸዋል ብለዋል፡፡
ባሳለፍነው የጨዋታ ሳምንት ቡድኑ ጅማ አባ ጅፋርን ሲረታ ተቀይሮ በመግባት የመጀመሪያ ጨዋታውን ማድረግ የቻለው የቅዱስ ጊዮርጊሱ አጥቂ ሳልሀዲን ሰዒድ በዚህ ሳምንት ደግሞ ለቡድኑ ከጉዳት መልስ ባደረገው ሁለተኛው ጨዋታ እጅግ ወሳኝ የሆነች ግብን ማስቆጠር ችሏል።
ቅዱስ ጊዮርጊስ እጅግ በተፈተነበት ጨዋታ በሁለተኛው አጋማሽ ጅማሮ ተቀይሮ ወደ ሜዳ የገባው ሳልሀዲን ሰዒድ በ83ኛው ደቂቃ ከሄኖክ አዱኛ የተሻማለትን ኳስ በግንባሩ ገጭቶ በማስቆጠር ከጨዋታው ሦስት ነጥብ ይዞ ለመውጣት ከተጫዋቾቹ ተዓምር ይጠብቅ የነበረውን ቡድኑን ባለ ድል ማድረግ ችሏል።
ይህችም ግብ ተጫዋቹ አምና በታህሳስ 26 አዲስ አበባ ስታዲየም ላይ መቐለ 70 እንደርታን ሲረቱ ካስቆጠረው ግብ በኃላ ያስቆጠራት የመጀመሪያ ግቡ ሆና ተመዝግባለች።
በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ውድድሮች የዳኝነት ስህተቶች እዚህም እዚያም መታየታቸው የተለመ ነው ፤ ዘንድሮ ጊዜው ፈቀደና ውድድሮች በላቀ የፕሮዳክሽን ጥራት በሱፐር ስፖርት እየተላለፉ በመሆኑ የዳኝነት ስህተቶችን ከተለያየ የካሜራ አንግል ለተመልካች ቁልጭ ብለው መታየታቸው ጉዳዩ ይበልጥ የትኩረት ማዕከል እንዲሆን አስችሏል።
ታዲያ በ8ኛው ሳምንት ሰበታ ከተማ በባህርዳር ከተማ 4-1 በተሸነፈበት ጨዋታ ለሁለተኛ ጊዜ ያገባው ጎል ከጨዋታ ውጪ የተባለበት የሰበታው አጥቂ ፍፁም ገ/ማርያም ጉዳይ የጨዋታ ሳምንቱ መነጋገርያ ነበር።
በቅርብ ቀናት ልዩነት ለሁለተኛ ጊዜ ግቡ የተሻረበት ፍፁም ገብረማርያም ከዚህ ቀደም ቡድኑ በአምስተኛው ሳምንት ኢትዮጵያ ቡናን በገጠመበት ጨዋታ ከጨዋታ ውጪ በሚል ያገባው ጎል ሲሻርበት በዚህኛው ሳምንትም ተመሳሳይ ዕጣ አጋጥሞታል።
ፍፁም በሁለተኛው አጋማሽ የመጀመሪያ ደቂቃዎች የሰበታ እና ባህርዳር ከተማ ጨዋታ እየቀጠለ ባለበት ወቅት ቡድኑን 2-1 መምራት የምታስችል ኳስ ከመረብ ቢያገናኝም በድጋሚ ሳይፀድቅለት ቀርቷል። ያሁኑን ለየት የሚያደርገው ከቡልቻ ሹራ የተነሳችውን ኳስ ፍፁም ሳይነካት ቢቀር እንኳን ጎል ትሆን የነበረ መሆኑ ነው።
ታድያ ይህች ግብ ፀድቃ ቢሆን አጠቃላይ የጨዋታ ውጤቱ ላይ የሚኖራት ተፅዕኖ በቀላል የሚታይ አልነበረም፡፡ ከጨዋታው መጠናቀቅ በኃላ ዕድለ ቢሱ ፍፁም ገ/ማርያም ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር በነበረው ቆይታ ተከታዩን ሀሳብ ሰጥቷል።
“ጎሎች ቡድንን ያነሳሉ። ስታገባ የቡድኑ በራስ መተማመን አብሮ ይነሳል። እንደዚህ ዓይነት ነገሮች ተደጋገሙብን። ቡድናችን ወደ ተሻለ እንቅስቃሴ በሚገባበት ሰዓት ላይ ነው እንደዚህ ዓይነት ውሳኔዎች የሚገጥሙት። እኔም በግሌ ግቦቹ ባይሻሩ አምስተኛ ጎሌ ይሆን ነበር። ወደ ከፍተኛ ግብ አስቆጣሪዎች ፉክክር ውስጥ የምጠጋበት ሁኔታ ይፈጠር ነበር። አጋጣሚዎቹ ወደ ኋላ አስቀርተውኛል። ከዚህ በኋላም ጎሎችን ለማስቆጠር እሰራለሁ።”
የዛሬ ስድስት ዓመት ገደማ ነበር ወደ ሀዋሳ ከተማ ዋናው ቡድን ያደገው። በተለይም በመጣባቸው የመጀመሪያ ጥቂት ዓመታት እጅግ ድንቅ የሚባል ብቃቱን በማሳየት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ተመራጭ የግራ መስመር ተከላካይ እስከመሆን ደርሶ ነበር። ሆኖም ባጋጠሙት ተደጋጋሚ ጉዳቶች በሚጠበቀው ደረጃ የእግር ኳስ ዕድገቱን ማስቀጠል ያልቻለው ደስታ እጅግ አስቸጋሪ የነበሩ ሁለት ዓመታትን አሳልፏል።
በተሰረዘው የውድድር ዘመን አጋማሽ ላይ የቀድሞው የቡድን አጋሩ ሙሉጌታ ምህረት ሀዋሳ ከተማን በዋና አሰልጣኝነት መረከቡን ተከትሎ ወደ ሀዋሳ ከተማ የተመለሰው ተጫዋቹ በዘንድሮው የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የቀደመ ማንነቱን ዳግም መልሶ ያገኘ ይመስላል።
በመስመር ተከላካይነትም ሆነ ተመላላሽነት ለቡድኑ ጥሩ ግልጋሎትን እየሰጠ የሚገኘው ተጫዋቹ በተለይ ከመስመር ወደ ሳጥን ውስጥ የሚጥላቸው ኳሶች የሀዋሳ ከተማ ሁነኛ የማጥቃት አማራጮች እየሆኑ መጥተዋል። በዚህም ሒደት ባለፉት ሦስት ተከታታይ ጨዋታዎች ሦስት ግብ የሆኑ ኳሶችን አመቻችቶ ማቀበል ችሏል።
በ8ኛ ሳምንት የቤት ኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ጨዋታ ወላይታ ድቻን ከቅዱስ ጊዮርጊስ ባገናኘው እና በቅዱስ ጊዮርጊስ የአንድ ለምንም አሸናፊነት በተጠናቀቀው ጨዋታ በሁለቱም ቡድኖች በኩል ተስፋ ሰጪ እንቅስቃሴ ያደረጉ ታዳጊ ተጫዋቾችን ለመመልከት ችለናል።
የወትሮው ጥንካሬው እየከዳው ይገኛል በሚል ትችቶችን እያስተናገደ በሚገኘው የቅዱስ ጊዮርጊስ የተከላካይ መስመር ላይ በዚህኛው የጨዋታ ሳምንት አንድ አዲስ ታዳጊን አስመልክቶናል፡፡ አማኑኤል ተርፋ የተሰኘው ይህ ወጣት በመሐል ተከላካይ ስፍራ ላይ ከአስቻለው ታመነ ጋር ተጣምሮ ለቅዱስ ጊዮርጊስ ዋናው ቡድን የመጀመሪያውን የፉክክር ጨዋታውን አድርጓል።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ምንም እንኳን እንደ ቡድን ይህ ነው የሚባል ጫናን ከወላይታ ድቻ አቻው ባያስተናግድ የወጣቱ ተከላካይ እንቅስቃሴ ግን በቀላሉ የሚታይ አልነበረም። በጣም የተረጋጋ የሜዳ ላይ እንቅስቃሴን ያደረገው ተጫዋቹ በተለይ በረጃጅሙ የሚጥላቸው ኳሶች እጅግ የተዋጣላቸው ነበሩ።
በተቃራኒው ደግሞ ዋነኛው የፊት አጥቂያቸው ስንታየሁ መንግሥቱን በጉዳት ያጡት ወላይታ ድቻዎች ይህን ክፍተት ለመድፈን የተለያዩ አማራጮችን እየተመለከቱ ይገኛል። የዚህ ሒደት አካል በሆነው ውሳኔ ቡድኑ ቅዱስ ጊዮርጊስን ሲገጥም ወጣቱ አጥቂ ቢኒያም ፍቅሬ የመጀመሪያ ጨዋታውን በቀዳሚው አስራ አንድ ውስጥ ተካቶ ተሰልፏል። ከፀጋዬ ብርሃኑ ጋር በመሆን የድቻን የአጥቂ መስመር የመራው ተጫዋቹ በ60ኛው ደቂቃ ተቀይሮ እስኪወጣ በግሉ ከቡድኑ የተነጠለ በነበረው የወላይታ ድቻ የአጥቂ መስመር ከጊዮርጊስ የተከላካይ ክፍል ጋር ከፍተኛ ፍልሚያ ሲያደርግ ተስተውሏል።
ከዓመታት በፊት በሀገር ዓቀፍ ደረጃ ከሚካሄደው የትምህርት ቤት ውድድሮች ኢትዮጵያ ቡናን የተቀላቀለው ሳላምላክ ተገኝ በተለይ በአሰልጣኝ ድራጋን ፖፓዲች የሹመት ዘመን በመስመር ተከላካይነት ሚና ጥሩ ግልጋሎትን መስጠት ችሏል። ወደ ትውልድ ከተማው ክለብ ባህር ዳር ከተማ ካቀና ወዲህ በግራም በቀኝም የመስመር ተከላካይነት ያለፉትን ሦስት የውድድር ዘመናት እያገለገለ ይገኛል፡፡
በዘንድሮው የውድድር ዘመን የአህመድ ረሺድን ወደ ባህርዳር ከተማ ማምራት ተከትሎ በተለይ በመጀመሪያዎቹ የጨዋታ ሳምንታት የመሰለፍ ዕድልን ለማግኘት ተቸግሮ የነበረው ተጫዋቹ የባህር ዳር ከተማ የመስመር አጥቂ ተጫዋቾች በጉዳት እና በቅጣት በተደጋጋሚ አለመኖራቸውን ተከትሎ ያገኘውን አጋጣሚ በሚገባ እየተጠቀመ ይገኛል።
ከዚህ ቀደም ይጫወትበት ከነበረው የመስመር ተከላካይነት ሚና በተለየ ወደ ፊት በተገፋ ኃላፊነት እየተጫወተ የሚገኘው ተጫዋቹ እስካሁን በአዲሱ ሚናው ሦስት ጨዋታዎችን አድርጎ ሁለት ግቦችን ማስቆጠር ችሏል።
ኤፍሬም አሻሞን በሀዋሳ ከተማ እንዲሁም ታናሹን ብርሃኑ አሻሞን በሲዳማ ቡና በኩል በተቃራኒ ያፋለመው ጨዋታው በሀዋሳ ከተማ አሸናፊነት ሲጠናቀቅ ኤፍሬም አሻሞ ለመጀመሪያዋ የብሩክ በየነ ግብ መቆጠር ምክንያት የነበረችውን ኳስ አመቻችቶ ማቀብል ችሏል።
የቀድሞው የመከላከያ ታዳጊ ህይወት ዳግም የሰጠችውን ዕድል በአግባቡ እየተጠቀመ ያለ ይመስላል። ከእግር ኳስ ጋር ከመለያየት ደርሶ የነበረው ወጣቱ አማካይ ዳግም ወደ ስፖርቱ ከተመለሰ እና ከመከላከያ ወደ ኢትዮጵያ ቡና ከመጣ በኋላ ተቀይሮ በመግባት የተለየ ችሎታ እንዳለው ማሳየት ከጀመረባቸው ጨዋታዎች በኋላ በአሰልጣኞቹ ዕምነት ተጥሎበት የሸገር ደርቢን ጨምሮ ወደ መጀመሪያ አሰላለፍ ውስጥ መግባት ከጀመረ በኋላ ትናንት ሦስተኛ ጨዋታውን አድርጓል።
በቀዳሚዎቹ ሁለት ጨዋታዎች ታታሪነት እና ክህሎትን በቀላቀለ መልኩ በተለይ በአንድ ለአንድ አጋጣሚዎች ለተጋጣሚዎች አስቸጋሪ ሆኖ መታየት ችሏል። ትናንት ኢትዮጵያ ቡና ጅማ አባ ጅፋርን 3-1 በረታበት ጨዋታ ደግሞ ቀደም ሲል ባሳየው ብቃት ላይ ውጤታማነትን መጨመር ችሏል። ዊልያም በጨዋታው የመጀመሪያውን ጎል ለአቡበከር ናስር አመቻችቶ ሲያቀብል ሦስተኛውን ራሱ በማስቆጠር በኢትዮጵያ ቡና ማለያ የጎል አካውንቱን ከፍቷል። ዊልያም ባለፉት ጨዋታዎች ስላሳየው መሻሻል እና ስለትናንቱ ጥሩ ውሎው ለሶከር ኢትዮጵያ ይህንን ብሏል።
ይቺ ልጅ ስሟ ቤተልሄም ትባላለች የደሴ ልጅ ስትሆን ኗሪነቷ በአሜሪካን ሀገር ነው ስለ አማራ በይፋ መታገል ከጀመረች ሰባት ዓመት ሆኗታል ቆራጥ አማራ ነች ለአማራነቷ እንድትታገል ምክንያት የሆናት አባቷ በሰፈራ ወለጋ ሄዶ ወለጋ ይኖር ነበር በሚኖርበት ሀገር ወለጋ በፅንፈኛ ኦሮሞዎች በካራ ታርዶ ስለሞተባት ነው በዛን ግዜ እንደ አሁን ኢንተርኔት ስልክ የለም ነበር ::አማራ በየቦታው እየታረደ ሲገደል ማንም ወገን አያውቅለትም ነበር።
በአትክልተኝነት እና የመሬት አቀማመጥ ምክሮቻችን ፍጹም የፊት እና የጓሮ መሬቶች የመሬት ገጽታዎችን ይፍጠሩ ፡፡ የአትክልት ስፍራን እና የሌንስ ሥዕሎችን ፣ የቀጥታ ዥረቶችን እና ቪዲዮዎችን ይመልከቱ።
ፓድሎክ ፣ አስመሳይ የመዳብ መቆለፊያ ፣ አይዝጌ ብረት መቆለፊያ ፣ የቅጠል መቆለፊያ ፣ ፀረ-ስርቆት መቆለፊያ ፣ የይለፍ ቃል መቆለፊያ ፣ የጣት አሻራ መቆለፊያ እና ሌሎች የቁልፍ ሰሌዳዎች አምራቾች - ቻይና ፓድሎክ ፣ አስመሳይ የመዳብ ቁልፍ ፣ አይዝጌ ብረት መቆለፊያ ፣ የቅጠል መቆለፊያ ፣ ፀረ-ስርቆት መቆለፊያ ፣ የይለፍ ቃል ቁልፍ ፣ የጣት አሻራ መቆለፊያ እና ሌሎች ቁልፍ ሰሌዳዎች አቅራቢዎች እና ፋብሪካ
ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ ነበርቲ ከናዳ፡ ህዝብን ሃገርን ምድሓን ልዕሊ ኩሉ ዝብል መሪሕ ስነ-ሓሳብ ምርኩስ ብምግባር፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ሓዱሽ ስርርዕ ጌሮም፡፡ እዞም ኣብ ከናዳ ዝርከቡ ተቓለስቲ እቲ ሓዱሽ ስርርዕ ዘድለዮም ምኽንያት ክገልጹ ከለዉ፡ ንዝሓለፍዎ ኣካይዳ ስርርዕ ብጉቡእ ድሕሪ ምምዛን እሞ ነቲ ዝነበረ ተኸቲሎም ነዚ ኣብ እዚ ሕጂ እዋን ክጭበጥ ዘለዎ ናይ ቃልሲ ኣበርክቶ ክዓትርዎ ከምዘይክእሉ ብምግምጋሞም ምዃኖም ኣነጺሮም፡፡
እዞም ብሓዱሽ መንፈስ ሃገራዊ ፍትሒ ንምንጋስ ብመሪሕነት ክዋስኡ ተበጊሶም ዘለዉ ብጾት፡ ቃልሲ ብጥርናፈ ይድልድል፡ ዓወት ብኡ መጠን ይቃላጠፍ፡ ውዳበ ሓይሊ ኢዩ፡ ዝብል ጉጂለ ይኹን ውልቀ ተቓላሲ ክጽንበሮም ዝዕድሙ ዘለዉ ተቓለቲ፡ ኣብ እዚ መርገጺ ዝኣምኑ ዜጋታት ብፍላይ መንእሰያት ነዚ ዘሎ ስርርዕ ኣወዳድባ ክጽንበርዎን፡ ኣበርክትኦም ከሐይልሉን ብምዕዳም ጸዋዒቶም የቕርቡ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ ካብ መላእ ኩርናዕ ኤርትራ ተገፊፎም ኣብ ጋሽ-ባርካ ክዕለሙ ከም ዝጸንሑ እሞ መደብ ናይ ኣስገዳድ እዋን ዕስክርነኦም ኣብ ዓሰብ ስለ ዝኾነ ማዝያ 03 / 2016 ብ 18 በጠሓት (ክፉታት ናይ ንብረት ዓበይቲ መካይን) ተጻዒኖም ዝግዕዙ ዝነበሩ ልዕሊ 4200 ዜጋታትና ዕራርቦ ኣብ ኣስመራ ምስ በጽሑ፡ እቲ ጉዑዞ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ሓለዋ እኳ እንተ ነበረ፡ ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ከባቢ ማይ ኣባሻውል ምስበጽሑ ግን ካብ እተን መካይን ዘዘሊሎም ዝስወሩ መንእሰያት እንዳበርከቱ ብምምጽኦም፡ ብኡ ንቡኡ ከኣ ብተመልከተለይ ተኹሲ ስለ ተኸፍተሎም 6 መንእሰያት ሻድሸይቶም ጓል ብዓረር ህግደፍ ተቐዚፎም ምህላዎም ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ይሕብሩ ኣለዉ፡፡ ኣብ እቲ ናብ ዝሃድሙን ንመፈራርሂ ናብ ሰማይን ንፍርቂ ሰዓት ዝኣክል ዝቐጸለ ተኹሲ፡ መካይን ደው ከም ዝብላ ተጌሩ ዕጡቓት ገሊኦም ወሪዶም ንዝሃድሙ ክከታተሉን ክትኩሱን ገሊኦም ድማ ኣብ ዝባን እተን መካይን ብምትራፍ ነቶም ዝተረፉ ብበትሪ ክሰሃልዎም ዝተዓዘበ ህዝቢ ኣውያቱ ደርጒሑ፡ ብንጹር ተቓዉሙኡ ከስምዕ ብምጅማሩ፡ ናብ ሓደ ዝልሕም ተቓዉሞ ንኸይቅጽል ኣብ ዓቢ ስግኣት ዝወደቑ መሳሰይቲ እቲ ስርዓት፡ ንህዝቢ ማለት ነቶም እቲ ግፍዒ ኣስከንኪንዎም ስለምንታይ ዝብልዎም ዝነበሩ፡ ኣብዛሕትኡ ቆልዓ ሰበይቲ ዝተራእዮ ምንቅስቓስ፡ እቶም ዕጡቓት ብኣስገዳድ ነቲ ህዝቢ ነናብ ገዝኡ ክኣቱ ክግድድዎን ህዝቢ ብወገኑ ኣብ ህልኽ አትዩ ምንባሩ ተሓቢሩ፡፡ እዚ ከይኣክል እቶም ዝወደቑ ዜጋታት ናብ ሆስፒታል ኦረታ ክውሰዱ ስለ ዝተዓዘበ ደድሕሪ እቶም ግዳያት እኩዋ እንተ ሰዓበ፡ ሆስፒታል ኦረታ ግን ብዕጡቓት ተኸቢቡ ሕሙም ንምብጻሕ ምእታው ተኸልኪሉ ብኡ መሰረት እውን በጻሕቲ ሕሙማት ክሳብ ትማሊ ምሸት ናብ ሆስፒታል ኦረታ ከይኣትዉ ከም ዝወዓሉ ምንጭታት ግሃድኤ-ሕድሪ ካብ ኣስመራ ሓቢሮም፡፡
ብተወሳኺ ኣብ እዚ ቅንያት መዓልቲ ናጽነት ነቲ ኣዳልዪዎ ዘሎ፡ ናይ ረኣዩለይ ስምዑለይ ምስሉይ ገጽ ናጽነት ዝብድህ ተቓዉሞ ከይገጥሞ ኣብ ዓቢ ስክፍታ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ብሲብል ዝለበሱ ኣእዛን ዝኾንዎ ዕሱባት ብብዝሒ ኣዋፊሩ ምህላዉ ከይኣክል ኣሃዱታት ፍሉይ ሓይልታትን ሃገራዊ ድሕነት (እንዳ ጸጥታ) ብምምጻእ ክቆጻጸሮ ኣብ ሓያል ወጥሪ ኣሎ፡፡
ሎሚ ዓመት ኣስታት 22 ሺሕ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት 27 ዙርያ ተመሪቖም፡፡ ምረቐኦም ምስ 6ይ ዙር ፌስቲቫል ሳዋ ብሓባር ዕለት 18 ሓመለ 2014 ተፈጺሙ፡፡ ኣብ ምረቓ ኣባላት 27 ዙርያን መኽፈቲ በዓል 6ይ ዙር ፈስቲቫል ሳዋን ፕረዚዳንት ኢሳያስ ተረኺቡ መደረ ኣስሚዑ፡፡ ኣብ መደርኡ “ኣይለመድኩዎን ግን እስከ ንዝጸሓፍኩዎ ብዘይመነጸር ቅድሚ ምምዳረይ” ብምባል ንሕብራዊ ቀለማት፡ ወትሃደራዊ ሰልፍታትን ምስቲ ሰልፍን ሕብርታትን ተሓዊሱ ዝነፍስ ዝነበረ ንፋስ ሳዋን ኣመልኪቱ ብመልክዕ ሞዛይክ ሓጺር መደረ ካብ ጽሑፍ ወጻእ ብቃል ዘስምዐ ፕረዚዳንት ኢሳያስ፡ ቀጺሉ ናብ ናይ ጽሑፍ መደረኡ ብምእታው ካብ 26 ዙርያ ጀሚሩ ትምህርቶም ክቕጽሉ ዕድል ዘይረኸቡ ልዕሊ 80 ሚእታዊት ተመረቕቲ መንእሰያት ሳዋ ዝተመሓየሸ ሞያዊ ስልጠና ኪነታዊ ትምህርቲ ክኣትው ተኣሚሙ ምንባሩ እንተኾነ ኣብ ወጻኢታቱ ክብድ ዝበለ ብድሆ ብምጉናፉ ዛጊት ክፍጸም ከምዘይኻኣለ ኣብሪሁ፡፡ ኣስዒቡ እቶም ትምህርቶም ንምቕጻል ዕድል ዘይረኸቡ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት 26ን 27 ዙርያታት ንብሩህ መጻኢ ዕድሎም ብዓቕሊ ክጽበዪ ከምዝግባእ ብተስፋ ተማባጺዑ፡፡
ንሕና ኤርትራውያን ኢሳያስ “ይሓስቦ ኣለኹ፡ ሓሲበዮ ነይረ፡ ብትዕግስቲ ተጸበዩ፡ ዓቕልን ኣኻእሎን ይሃልኹም፡ ስራሕ ሎሚ ብሩህ መጻኢ…” ወዘተ ብዝኣመሰሉ ዉሩቓት ቃላት ካብ ዘታልለና ክንደይ ዓመታት ኣቑጺሩ? ዘተግበሮም’ክ ኣለው’ዶ? ምልስ ኢልና ምስ እንሓትትን እንምርምርን፡ ሓቁ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና፡፡ እቲ ሓቂ ከኣ ካልእ ኣይኮነን፡፡ ከም ማይ ዘይዕሞኽ፡ ከም ግመ ዝበንን፡ ክትሰምዖም ጥዑማት ዉሩቓት ቃላት ኢሳያስ ጥራይ እዮም፡፡
ፕረዚዳንት ኢሳያስ ዘይበሎ እሞ እንታይ ኣሎ; መገዲ ክጸርግ ሓሲበ ነይረ፡ ደሞዝ ሰራዊት ክገብር ሓሲበ ነይረ፡ ምግቢ ውሕስና ከረጋግጽ መርሓ ጎደና ሓንጺጸ፡ ማርሳታትን ወደባትን ክሃንጽ እየ፡ ናጻ ዞባ ክኸፍት ኣንቂለ ነይረ፡ ጸጋታት ባሕሪ ናብ ረብሓ ህዝቢ ክውዕል መደባት ሓንጺጸ ነይረ፡…. ነይረ….!ነይረ…! ነይረ…! ግን ከኣ ብሰንኪ እከለ…ብሰንኪ እከሊት ብድሆታት ገጢሙኒ ከይፈጸምኩዎ ተሪፈ፡፡ ሕጂ”ውን ግን እቲ ሓሳባይ ኣብ ቦትኡ ስለዘሎ ብዓቕሊ ተጸበዩኒ፡፡ ዝብሉ መወዳእታ ዘይብሎም መብጽዓታት ካብ እንሰምዕ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኣቑጺርና፡፡ ሓሲበ”ምበር ኣተግቢረ ዝብለና ናፊቕና፡፡
ንኢሳያስ ዝብድሁ ግን ከኣ ካብ ስልጣኑ ዘይድርብዩ ብድሆታት እንታይ እዮም; ኢሳያስ ደጋጊሙ ካብ ዝገልጾ ብድሆ ሓደ ሕጽረት ቁጠባ ባጤራ እዩ፡፡ እዚ እናተደጋገመ ዝግለጽ ሕጽረት ባጤራ ንዓና ንኤርትራውያን ርዱእ ኣይኮነን፡፡ ተፈጥራዊ ጸጋታት እዛ ሃገር ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ እቲ ካብ ትሕቲ ከርሲ መሬት ዝርከብ ዘሎ መዓድናዊ ጸጋታት ወርቂ ቢሻ ይኹን በቢሰሙኑ ብባጽዕ ኣቢሉ ብመራክብ ምስሪ እንዳተጸዓነ ሰሙናዊ ብቶናት ዝግመት ምስ ሓመዱ ብኣሚት ሚሊዮናት ዶላር ዝሽየጥ ካብ ኳዕቲ ቢሻ ዝወጽእ ዘሎ መዓድን ሽይጣቱ ኣበይ ይኣቱ ኣሎ? መልሲ ዘይተረኽቦ ሕቶ እዩ፡፡ እንታይ ይፍለጥ ኢሳያስ መልሲ ኣይስእንን፡፡ ከይሓፈረ ንሕድሕድ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል 500 ናቕፋ ክኸፍል ጀሚረ ብምህላወይ ኣብኡ የውዕሎ ኣለኹ ይብለና ይኾን፡፡
ፕረዚዳንት ኢሳያስ ኣብ መበል 23 ዓመት ጽንብል በዓል ናጽነት ከይተረፈ ብዕሊ ካብ ዝግለጽ ዛጊት ሰለስተ ወርሒ ዘቑጸረ ንምድላዋቱ ዝምልከት ፍጹም ዘይተሰምዐ “ምንዳፍ ሓዱሽ ቅዋም” ኣመልኪቱ ኣብ መድረኽ ብሓሶት ዝተመባጽዐ፡ ነዚ ናይ 26ን 27ን ዙሪያ ግዳ ክሳብ ክንደይ ክእመን ይከኣል; ኩሉ ክሓስቦ ይግባእ፡፡ ብሓቂ ክንዲዚ ዝኣክል መንእሰይ ኪነታዊ ሞያ ክስልጥን ተሓሲቡ ነይሩ ድዩ; እንተተሓሲቡ ክእመን ይከኣል ዶ; እስኪ ክንሪኦ እንዲና ተባሂሉ ንግዜ ዝሕፍ እውን የብሉን፡፡ ምንዳፍ ሓዱሽ ቅዋም ካብ ዝዝረብ ሰለስተ ወርሒ ኣቑጺሩ ክንሱ ክሳብ ሕጂ ንምልከት እውን ይኹን ዝተረኣየ ምንቅስቓስ የለን፡፡
ተዓለምቲ ኣባላት 27 ዙርያ ድሕሪ ምረቓኦም ንሓደ ወርሒ ዝኣክል ነናብ ስድራቤቶም ክኸዱ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ንዕለት 5/09/2014 ግን ንሳዋ ክምለሱ ተኣዚዞም፡፡ ንሳዋ ንክምለሱ ከም ምኽንያት ዝተገልጸሎም ውጽኢት ምርመራ ማትሪክ ክንገሮም ምኻኑ እዩ፡፡ ካብ 22 ሺሕ ተምሃሮ እቶም 20 ሚእታዊት ትምህርቶም ንምቕጻል ነጥቢ እንተረኺቦም እቶል 80 ሚእታዊት ዝኾኑ ግና ተረፍቲ ምኾኖም ርዱእ እዩ፡፡ እቲ ጻውዒት ግን ኩሎም ናብ ሳዋ ክምለሱ እዩ፡፡ ኣብዚ ክምዘን ዘለዎ እቲ ትእዛዝ ፍትሓዊ ዘይምኻኑ ጥራይ ዘይኮነ ፍጹም ዘይእመን ተቐባልነት ዘይብሉ ምትላል ምኻኑ እዩ፡፡
ሎሚ ኣብ መላእ ዓለም እንኮላይ ኣብታ ኣህጉርና ኣፍሪቃን ጎረባብትና ሃገራትን ንተመርመርቲ ጀነራል 8ይ ክፍሊን ን12 ክፍሊ ማትሪክ ምርመራ ዝገበሩን ተምሃሮ ውጽኢታቶም ንምንጋር፡ ናብ ዩንቨርስቲታትን ኮለጃትን መእተዊ ነጥቢ ንምግላጽ፡ ንቀጻሊ ናብ ዝመሃርሉ ዩኒቨርስቲታትን ኮለጃትን ምደባታቶም ንምፍላጥ ነናብ ኣብያተ ትምህርቶም ምእካብ ኣየድልን፡፡ ኣብ ገገዝኦም ከለዉ ብመራኸቢ ብዙሃንን ብመርበብ ሓበሬታ ሚኒስትሪ ትምህርትን ይግለጸሎም ኣሎ፡፡ እዚ ማለት ድማ ተምሃሮን ስድራቤታቶምን ናይ ግዜ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ጉልበትን ካልእን ብኽነት ይኹን ካብ ከልበትበት ይድሕኑ ማለት እዩ፡፡ እዚ ድማ ዘመን ዝፈጠሮ ውጽኢት ምዕባለ ቴክኖሎጂ ናብ ረብሓ ዜጋታትካ ንምውዓል ብግብሪ ምስራሕ ማለት እዩ፡፡
መንግስቲ ኢሳያስ ግን ንዓመት መመላእታ ካብ ስድራቤቶም ተፈልዮም ኣብ ወትሃደራዊ መዓስከር ሰዋ ክመሃሩን ወትሃደራዊ ታዕሊማት ክወስዱን ዝጸንሑ ብዓስርታት ኣሻሓት ዝቑጸሩ ተምሃሮ ድሕሪ ዕላዊ ምረቕኦም ንሓደ ወርሒ ምስ ወለዶም ጸኒሖም ውጽኢቶም ንኽንገሮም ካብ ዓዓዶም ናብ ሳዋ ክውርዱ ምእዛዝ ንሃልኪ ወጻኢታት፡ ንድኻም ተምሃሮ፡ ንጸገማት ስድራቤት፡ ንናይ ግዜ ብኽነት ኣብ ግምት ዘየእቱ ዘመኑ ዝሓለፎ ዕውር ውሳነ እዩ፡፡ ልክዕ እዩ ብኣገላልጻ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ነቲ ብጀካ ኣብ ሃገርና ኣብ መላእ ዓለም ንኣህዛብ ዓለምና ልዑል ኣገልግሎት ዝህብ ዘሎ መርበብ ሓበሬታ ዝኾነ ኢንተርኔት “ንፋስ” ስለዝኾነ ብዙሕ ከምዘይግደሰሉ ብወግዒ ነጊሩና እዩ፡፡ ሕራይ እሞ ብመርበብ ኢንተርኔትስ ይትረፍ እሞ ተምሃሮ ኣብ ከባቢታቶም እንከለው ውጽኢታቶም ብመራኸቢ ብዙሃንን ኣብ ከባቢታቶም ምጥቃዕን’ከ እንታይ ስለዘጸገመ እዩ ንሳዋ ክወርዱ ዝተደልየ?
እቶም ኣብ ኣጻምእ በረኻታት ናቕፋ ንሃሩር ቀትርን ቀዛሕታ ለይትን ተሳጢሖም ዝርከቡ ኣስታት 6 ሺሕ ዝኾኑ ኣባላት 26 ዙርያ ተመሪቖም ነናብ ስድራቤቶም ምስተለቁ ድሕሪ ዝተወሰነ እዋን “መንግስቲ ካልኣይ ማትሪክ ክትገብሩ ፈቒዱ ስለዘሎ ንሳዋ ተመለሱ” ዝብል መምርሒ ምስ ወረደሎም እክብ ኢሎም ወለዶም እውን ብግሩህ ልቦም ንሳዋ ኣፋንዮምዎም፡፡ ሳዋ ምስኣተው ብኡ ንብኡ ኣብ ትሕቲ ጥቡቕ ሓለዋ ኣትዮም፡፡ ቀጺሎም ብዕለት11/10/2013 ብ/ጀነራል ወዲ መምህር ኣኪቡ ናብዚ ዝተጸዋዕኹምሉ ቀንዲ ምኽንያት ድሕሪ 7ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ተቋሪጹ ዝነበረ ኣካል ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝኾነ እግሪ ጉዕዞ ክትገብሩ ኢኹም” ዝብል መግለጺ ሂብዎም፡፡ ብቀጥታ ብ4 ብርጌዳት ተወዲቦም ን5 ንምሕምባስ ባሕሪ ወሲዶም፡፡ ቀጺሉ ካብ ሳዋ ንኣፍዓበት ን19 መዓልቲ ብእግሪ ተጓዒዞም ዕለት 03/11/2013 ኣፍዓበት በጺሖም፡፡ ይትረፍ ንህጻውንቲ ንዓበይቲ እውን ኣዚዩ ኣጸጋሚ ዝኾነ ናይ ባርካ እግሪ ጉዕዞ ገለገለ ቆልዑ ብኣጻምእ ማይ፡ ነብሰ-ድርቀት (ዲሃይድሬት) ገይርሎም ሂወቶም ዝሰኣኑ ከምዘለው ጋህዲ እዩ፡፡ ገለ ካብኦም ዓቕሎም ኣጽቢቦም ብጸምጸም ኣጻምእ በረኻታት ናቕፋን ሳሕልን ክጠፍኡ ብስእነት ማይን ምግብን ኣብ ጉዕዞ ዝሃለቑን ዕድል ገይሮም ክኣ ነዊሕ ተጓዒዞም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝኣተዉ ከምዘለው ይፍለጥ፡፡
ንጉዕዞ ካብ ሳዋ ዝተበገሱ ኣባላት 26 ዙርያ 13 ሺሕ ነይሮም ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ጎዲሎም ናብ ትሕቲ ፍርቂ ቀኒሶም ብ4 ብርጌዳት ዝተሰርዑ ኣስታት 6 ሺሕ ተምሃሮ ኣብ ኣፍዓበት ሩባ ሓዳይ ብዘይዝኾነ ስራሕ ኮፍ ኢሎም ከምዘለው ይፍለጥ፡፡
ስድራቤታት ተዓለምቲ 26 ዙርያ ኣብ ልዕሊ ደቆም ብዝበጸሐ ስቓይ ናብ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ኮለል እንዳበሉ ጥርዓናት የስምዑ እኳ እንተነበሩ ሰማዒ ስኢኖም፡ ነዊሕ ድሕሪ ምጽናሕ ጫቑጫቕ ምስ በዝሐ ዝተሰከፈ ጉጅለ ኢሳያስ ተገዲዱ ነቶም ኣብ ሩባ ሓዳይ በረኻ ተደርብዮም ዘለው ህጻውንቲ ደቆም ክረኽቡ ኣፍቂዱ ነይሩ፡፡ ክሳብ ዝፍቀድ ግን ንብዓተን ተነጺፈን ዝሓደራ ኣዴታት፤ ብጓሂ መዓንጣ ከብዶም ተጠዊፎም ዝነብሩ ኣቦታት ብዙሓት እዮም ነይሮም፡፡
ስለዚ ስድራቤት ኣባላት 27 ዙርያ “ገ እናበሉኻ’ዶ ትጋገ” ከምዝበሃል፡ ካብ ኣባላት 26 ዙርያ ምምሃር የድሊ፡፡ እንተዘይኮይኑ እቲ ታሪኽ ክደገም ምኻኑ ዘጠራጥር የብሉን፡፡ ካብ ጌግኡ ዘይመሃር ንፋዕ የብሉን እዩ እሞ ሃየ ነስተውዕል፡፡ ብ26 ዙርያ ዝተጀመረ መዓስከር ሩባ ሓዳይ ወይ ከኣ “እዚ ሃገራዊ ኣገልግሎት” ሩባ ሓዳይ ኣፍዓበት ቀንዲ ዕላምኡ ኣብ ምዱብ ኣሃዱታት ሰራዊት ንዘጋጠመ ገዚፍ ናይ ዓቕሚ ሰብ ሃጓፍ ንምምላእ ዝተሓስበ ውጥን እዩ፡፡ ነዚ ውጥን ዘተግብርን ዝዕልምን ነዞም መንእሰያት ዝሕሉን ሓይሊ ካብ ኣሃዱ ክ/ሰራዊት 84ን ሓልሓለ ካብ ትበሃል ዓላሚት ኮማንዶ ዊዓን ዝተወጻጽአ ካብ መጀመሪያ ጀሚሩ ናብ ሳዋ ተላኢኹ ንኣባላት 26 ዙርያ ተቐቢሉ ምምራሕ ቀጺሉ እዩ፡፡ ነዚ ካብ 84ን ካብ ታዕሊም ክፍሊ ኮምናዶ ሓልሓለን ተወጻጺኡ ዝተልኣከ ሓይሊ ዝመርሕ ሌ/ኮሎኔል ሙሳዝጊ ሃይለ ወልደንኪኤል ወይ ከኣ ብመርዓዊ ዝጽዋዕ ሰብ እዩ፡፡ ንሌ/ኮሎኔል ሙሳዝጊ (መርዓዊ) ብላዕለዋይነት ዝመርሖን ነቲ “እዚ ሃ/ኣገልግሎት” ክመርሕ ብፕረዚዳንት ኢሳያስ ዝተመዘዘ ሓላፊ ከኣ ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር) እዩ፡፡
(DW) — የአሜሪካኖች መግለጫ ያሰለቻል። የአዉሮጶች ርዳታ ያደናግራል። የተቃዋሚዎች ጥሪ ያደነቁራል። የመንግሥት መሪዎች ተስፋ፤ ቃል፤ ስብሰባ «ያቅለሸልሻል»። የየዋሕ ኢትዮጵያዉያን መገደል፤ መሰደድ፤ መፈናቀል፤ ከትምሕርት እና ሥራ መስተጓጎል አጣዳፊ መፍትሔ ይሻል። ማነዉ መፍትሔ ሰጪዉ?
የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚንስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ትናንት ድንገት በቴሌቭዥን እንደነገሩን የኢትዮጵያ ሠላም እና መረጋጋት ታዉኳል። የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኦዴግ) ሊቀመንበር አቶ ሌንጮ ለታ እንደሚሉት ኢትዮጵያ አደጋ ላይ ናት። የመላዉ ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) ምክትል ፕሬዝደንት አቶ ሙሉጌታ አበበ ደግሞ «ኢትዮጵያ እሳት ላይ ናት» ይላሉ። ከብጥብጥ፤ አደጋ እሳቱ የሚያድናት አለ ይሆን? አብረን እንጠይቅ።
ተስፋ በርግጥ ጥሩ ነዉ። በየዘመኑ የተፈራረቁት የኢትዮጵያ መሪዎችም ለሕዝባቸዉ ተስፋ ነፍገዉት አያዉቁም። የኦሮሚያ ሕዝብ ሕዳር 2008 ለተቃዉሞ አደባባይ ሲወጣም ጠቅላይ ሚንስትር ሚንስትር ኃይለማርያምም ደሳለኝ እና መንግሥታቸዉም ጥያቄዉ መልስ እንደሚያገኝ እንደብዙ ቀዳሚዎቻቸዉ ሁሉ ተስፋ ሰጥተዉት ነበር። በሶስተኛ ዓመቱ ትናንትም «የተከበራችሁ ያገራችን ሕዝቦች» ላሉት ሕዝባቸዉ ተስፋ ሰጡት። የቀጠለ ቀዉስ፤ ሌላ ተስፋ።
ኢትዮጵያ ዉስጥ የአደባባይ ተቃዉሞ፤ አመፅ እና ግጭት ከተጀመረበት ከሕዳር 2008 እስከ ሚያዚያ 2009 በነበረዉ ጊዜ ሥለደረሰዉ ጉዳት የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን ሁለት ዘገቦች አዉጥቷል።የኢትዮጵያ ምክር ቤት (ፓርላማ) የሚቆጣጠረዉ ኮሚሽን በኦሮሚያ፤ በአማራ እና በደቡብ መስተዳድር ባደረገዉ ጥናት በመጀመሪያዉ ዘገባዉ 268፤ በሁለተኛዉ 669 ሰዎች መገደላቸዉን፤ በርካታ መቁሰላቸዉን፤ በብዙ ሚሊዮን ብር የሚገመት ሐብት ንብረት መዉደሙን አስታዉቋል። ለሟች ቁስለኞች፤ ለወላጅ፤ ዘመድ ወዳጆቻቸዉ፤ ወይም ሐብት ንብረት ለጠፋባቸዉ የተሰጠ ካሳ ሥለመኖሩ ግን የሰማነዉ ነገር የለም።በአጥፊዎች ላይ የተወሰደ ቅጣትም የለም።
ግድያ፤ ግጭት ሁከቱ አሁንም ከአዲግራት እስከ ወልዲያ፤ ከጨለንቆ እስከ ጋድሌ (ዳሮለቡ) እንደቀጠለ ነዉ። የኢትዮጵያ መንግስት ተስፋም ይንቆረቆራል። ቃል ገቢር ካልሆነ ግን በርግጥ አስጊ ነዉ።የኢትዮጵያ ጉዞም፤ አንጋፋዉ ፖለቲከኛ ሌንጮ ለታ እንደሚሉት ወደ መፍረስ እንዳይሆን ያስፈራል። ለኦሮሞ ነፃነት በነፍጥ የሚዋጋዉ የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) የቀድሞ መሪ ዛሬ ለኢትዮጵያ አንድነት በግልፅ መሟጋታቸዉ ለብዙዎች ግር ያሰኝ ይሆናል እሳቸዉ ግን መልስ አላቸዉ። አቶ ሌንጮ «መፍረስ» ያሉትን ፍርሐት የመኢአዱ ምክትል ፕሬዝደንት አቶ ሙሉጌታ አበበ የመኖር አለመኖር ጉዳይ ይሉታል። የሕግ ባለሙያ አቶ ተማም አባ ቡልጎ ግን የፖለቲከኞቹን ሥጋት አይጋሩም።ተቃዉሞ፤ ግጭት፤ ግድያዉ አቶ ተማም እንደሚሉት ለኢትዮጵያ ሕዝብ የአዲስ ተስፋ ብሥራት፤ለገዢዎቹ የዉድቀት መርዶ ነዉ።
ተቃዋሚ ፖለቲከኞች ዋሽግተን ይሁኑ ብራስልስ፤ ኦስሎ ይሁኑ አስመራ፤ ለንደን ይኑሩ አዲስ አበባ መንግስትን ለማዉገዝ አንድ ናቸዉ። ግን አይግባቡም። ኢትዮጵያን ካለችበት ችግር ለማዉጣትም የጋራ የሚሉት መፍትሔ የላቸዉም።የመኢአዱ ምክትል ፕሬዝደንት አቶ ሙሉጌታ አበበ ግን ፓርቲያቸዉ ለሐገሪቱ ችግር የጋራ መፍትሔ ለመፈለግ በተለይም ብሔራዊ መግባባት ለመፍጠር ያልሞከረበት ጊዜ የለም ባይ ናቸዉ። አቶ ሌንጮ ለታም የሚመሩት ፓርቲ ብሔራዊ እርቅ እንዲወርድ ብዙ መጣሩን ይናገራሉ። አለ ይሆን? ሐገር ዉስጥ የሚንቀሳቀሱ ተቃዋሚ ፖለቲከኞች ከገዢዉ ፓርቲ ጋር መደራደር ሲጀምሩ በአንዳዶች ዘንድ ድርድሩ ለብሔራዊ መግባባት ጥሩ መደላድል ይፈጥራል የሚል ተስፋ አሳድሮ ነበር።ድርድሩ ከተጀመረ ዓመት ሊደፍን ጥቂት ቀረዉ።እስካሁን ተጨባጭ ዉጤት የለም።
ተደራዳሪዎች ኢትዮጵያን አሁን ሥለሚያብጠዉ ቀዉስ እና መፍትሔዉ ሥራዬ ብለዉ በግልፅ አልተወያዩም።አቶ ሙሉጌታ እንደሚሉት በተቃዋሚዎች ጥያቄ ጉዳዩ ቢነሳም የሰማቸዉ እንጂ ያደመጣቸዉ የለም።
ተቃዉሞ፤ ግጭት፤ ግድያ፤ የትምሕርት አድማና ሥጋቱ ኢትዮጵያን በሚነዉጥበት መሐል አዲስ አበባን የጎበኙት የዩናይትድ ስቴትሱ ተጠባባቂ ረዳት ዉጪ ጉዳይ ሚንስትር ዶናልድ ያማማቶ መንግሥታቸዉ ለሚደግፋቸዉ ለኢትዮጵያ መሪዎች በሚስጢር ያሉት በርግጥ የነሱ ሚስጢር ነዉ። በይፋ የተናገሩት ግን አፍሪቃ ቀንድ ሠላም ያሳሰባቸዉ መሆኑን ነዉ። በአዲስ አበባ የአሜሪካ ኤምባሲ ግን ያማማቶ አዲስ አበባ ከመግባታቸዉ በፊት እና በኋላም የኢትዮጵያ ሁኔታ «በጣም አሳስቦናል» የሚል አሰልቺ መግለጫዉን አላቋረጠም።
አሜሪካኖች ሥንት ዓመት እንደሚያስቡ አናዉቅም።የዓለም ገንዘብ ድርጅት (IMF) የበላይ ወይዘሮ ክርስቲነ ላጋርድን ብዙ ያሳሰበ፤ አዲስ አበባ ድረስ የወሰደዉ የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ቀዉስ ሊሆን ይችላል።ባደባባይ የተናገሩት ግን ሥለሐገሪቱ ምጣኔ ሐብት ነዉ። የአዉሮጳ ሕብረት ስደተኞችን ለመርዳት 38 ሚሊዮን ዩሮ፤ የኤሊክትሪክ ኃይል ለማስገንባት ከአስር ሚሊዮን ዩሮ በላይ ለኢትዮጵያ መስጠቱን ሰሞኑን ሰምተናል።የኢትዮጵያዉያን እንግልት፤ እልቂት እና ሥጋት ለዋሽግተን ብራስልሶች ከቁብ የሚገባ እንዳልሆነ በግልፅ እየታየ ነዉ።
ለኢትዮጵያ ችግር መፍትሔዉ፤ አቶ ሌንጮ እንዳሉት፤ ኢትዮጵያ ዉስጥ እና ከኢትዮጵያዉያን መምጣት ነዉ ያለበት። ኢትዮጵያ ዉስጥ ያሉ ተቀናቃኝ ፖለቲከኛ ገና እየተደራደሩ ነዉ።የኢሕአዴግ አባል ፓርቲ መሪዎች ባሕርዳር ላይ ለ37ኛ ዓመት የምሥረታ በዓል፤ ሐዋሳ ላይ ለ25ኛ ዓመት በዓል፤ መቀሌ ላይ ለአንድ ወር ግምገማ ተስብስበዉ ነበር። ተሰበሰቡ። ደግሞ እንደ ኢሕአዴግ ሥራ አስፈፃሚ እንደገና ተሰበሰቡ።
የአሜሪካኖች መግለጫ ያሰለቻል። የአዉሮጶች ርዳታ ያደናግራል። የተቃዋሚዎች ጥሪ ያደነቁራል። የመንግሥት መሪዎች ተስፋ፤ ቃል፤ ስብሰባ «ያቅለሸልሻል»። የየዋሕ ኢትዮጵያዉያን መገደል፤ መሰደድ፤ መፈናቀል፤ ከትምሕርት እና ሥራ መስተጓጎል አጣዳፊ መፍትሔ ይሻል። ማነዉ መፍትሔ ሰጪዉ? ነጋሽ መሐመድ ነኝ። ቸር ያሰማን።
ሶቭየት ሕብረት ኪሚዝ ወረዳ ውስጥ ስላሉ ፍቅረኛሞች እየተረከ መጽሓፉን እንዳጋመሰ፤ ድንገት ይታመማል። ዓይኖቹ በትክክል ማየት ይሳናቸዋል። ከንፈሮቹ ይደርቃሉ። መቀጠል እንዳለበት ያውቃል። ከህክምና በኋላ በብርጭቆ ውሃ ቀርቦለት እንደምንም እያቃሰተ ይጨርሳል።
በልጅነቱ ቄስ ትምህርት ቤት ገብቶ የእነ “ላሜ ቦራ” ተረቶችን ማንበብ ይወድ ነበር። አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ሲገባ የአምባሳደር ሲኒማ ቤት ባለቤት ልጅ ጓደኛው ነበር። ስለተመለከተው ፊልም ያወራለታል። አንዳንዴ ረጅም ሰዓት ተቀምጠው ወደ የሚማሩበት ክፍል አይገቡም።
ፍቃዱ ፊልም የማየት ጉጉቱ ይጨምራል። ከጓደኞቹ ጋር ወደ ሲኒማ ቤቶች እየሔደ መመልከት ይጀምራል። ቅዳሜ ቀን መዋያው ወወክማ ነበር። በተጨማሪም የሥላሴ መንፈሳዊ ማኅበር አባል እንደመሆኑ ድራማ ይሠራል።
“በልጅነቱ ቄስ ትምህርት ቤት ገብቶ የእነላሜ ቦራ; ተረቶችን ማንበብ ይወድ ነበር። አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ሲገባ የአምባሳደር ሲኒማ ቤት ባለቤት ልጅ ጓደኛው ነበር። ስለተመለከተው ፊልም ያወራለታል። አንዳንዴ ረጅም ሰዓት ተቀምጠው ወደ የሚማሩበት ክፍል አይገቡም።”
በ1967 ዓም. በአሁኑ አዲስ አበባ ቲያትር እና ባህል አዳራሽ ተቀጠረ። በ1968 ዓም. አያልነህ ሙላት የፃፈውን ቲያትር ላይ መሪ ተዋናይ በመሆን ተወነ። የሎሬት ፀጋዬ ገብረመድህን የ “ከርሞ ሰው” እንዲሁም የመንግሥቱ ለማን “ባለካባና ባለዳባ” ቲያአትሮችን ተውኗል።
በቴሌቪዥን ድራማዎች በይልማ ገብረየሱስ ከተፃፉት የወንጀል ክትትል ታሪኮች “በአብቄለሽ ኑዛዜ” እና በ “ያልተከፈለ ዕዳ” ኋላ ላይም በአብዛኛው ተመልካች አድናቆትን ባገኘበት፤ በነብይ መኮነን በተፃፈው “ባለ ጉዳይ” የተሰኘውን ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ ተጫውቷል።
እንዲሁም በሬድዮ በርካታ ድራማዎችን የሠራ ሲሆን በተለይ ከሚታወቅበት በኃይሉ ፀጋዬ ተፅፈው በቅዳሜ መዝናኛ ፕሮግራም ከተላለፉት እንደ “ቅርጫው” ዓይነቶቹ ላይ ስሙ የገነነ ነበር።
ከመድረክ ቲያትሮች “ንጉሦቹ” ን ሆኖ የተጫወታቸው “ቴዎድሮስ” በሎሬት ፀጋዬ ገብረመድህን ተፅፎ በአባተ መኩሪያ የተዘጋጀው፣ “ኤዲፐስ” በሶፎክለስ ተፅፎ በዶክተር ኃይሉ አርአያ የተተረጎመው፣ “ኀምሌት” በሸክስፒር ተፅፎ በማንያዘዋል እንዳሻው የተዘጋጀው ላይ ተሰጥኦውን በማሳየት ተወዳጅነትን አትርፏል።
ፍቃዱ በአንድ ወቅት “ቴዎድሮስ” የተሰኘውን ቲያትር ሰርቶ ከመድረክ ሲወርድ የገፀ-ባህርይው ተፅዕኖ እንዳለቀቀው ተናግሮ ነበር። ልክ የመጀመሪያውን የግርማቸው ተክለሃወሪያትን “ቴዎድሮስ” ቲያትርን እንደተጫወቱት አቶ መኮነን አበበ፤ እሳቸው የፂማቸውን ጫፍ እና ጫፍ አሹለው፣ አረማመዳቸውን ለውጠው በመራመዳቸው፣ ገፀ-ባህርይው ገና አለቀቃቸውም እየተባለ ይወራ ነበር።
ተዋናይ ፍቃዱ ተክለማርያም ሁለገብ ከሚባሉት ከያኒያን የሚመደብ ነበር። በርካታ ፊልሞች ላይ የተወነ ሲሆን፤ በተለይ በልደቱ ቀን የሰራውን #ጉዲፈቻ; የተሰኘ ፊልም ያስታውሳል። በመድረክ ግጥሞችን በማንበብ፤ በሬድዮ እና በቴሌቪዥን ማስታወቂያዎችን በመሥራት ይታወቃል።
ከወራት በፊት በሁለቱም ኩላሊቶቹ ላይ በደረሰበት ህመም ምክንያት በሰሜን ወሎ ሀብሩ ወረዳ ስሪንቃ ቅድስት አርሴማ ገዳም መንፈሳዊ ህክምና ሲያደርግ ቆይቶ በተወለደ በ62 ዓመቱ ከእዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል።
አንጋፋው ተዋናይ ፍቃዱ ተክለማርያም ከወራት በፊት ታክሞ እንዲሻለው በማሰብ የሙያ አጋሮቹ እና ጥበብ ቤተ-ሰቦች ኮሚቴ አቋቁመው ህክምናውን የሚሸፍን ገንዘብ ሊያገኙ ቢችሉም ፍቃዱ በተመሳሳይ ህመም ህክምና ለምትፈልገው ወጣት ሁለት መቶ ሺህ ብር መስጠቱ ይታወቃል። በወቅቱ የተናገረውም እንዲህ የሚል ነበር።
“ዕድሜዬ ስድሳዎቹ መጀመርያ ላይ ደርሷል። የቀሩኝ ዓመታት ከጣቶቼ ቁጥር አይበልጡም። ይህች ገና ነገዎቿ ተደርድረው የሚጠብቋት የ18 ዓመት ቀንበጥ ሁለቱም ኩላሊቶቿ ደክመው በገንዘብ እጦት ስትሞት እያየሁ ቀድሜ ልታከም አልችልም። በእዚህች አንድ ሳምንት ውስጥ የኢትዮጵያ ህዝብ ያስተማረኝ ፍቅር ይህንን አያሳይም። በእዚህ ምክንያት መሞት ካለብኝ ልሙት እንጂ ይህቺ ልጅ ሳትድን እኔን ቢላዋ አይነካኝም።; የሚል ነበር።
ተወዳጁ ተዋናይ ፍቃዱ ተክለማርያም በ1986 ዓም. ትዳር የመሠረተ ሲሆን፤ በ1994 ዓም. በቴአትር ዘርፍ የረጅም ዘመን ተሸላሚ ነበር። የታዛ መጽሔት ዝግጅት ክፍል በታዋቂው ተዋናይ ፍቃዱ ተክለማርያም ህልፈት የተሰማውን ጥልቅ ሀዘን ይገልፃል።
ቤተ መቅደስ የሚለውን ቃል ብዙ ጊዘ የሚጠቀሙት ክርስቲያኖች ናቸው። በቤተ ክርስቲያን ዉስጥ ያለች መጸለያ ቦታ ነች። በኢየሩሳሌም የተገኘው የአይሁድ መጸለያ ቦታ ደግሞ «ቤተ መቅደስ» ይባላል። በተጨማሪ ከክርስትና ውጭ ያሉት መጸለያ ቦታዎች «ቤተ መቅደስ» ሊባሉ ይቻላል። ለምሳለ፦ የሕንዱ ቤተ መቅደስ፣ የአረመኔ ቤተ መቅደስ።
ባለፈው ሣምንት በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ከእሥር ተፈትተው የነበሩት አምስት የሰማያዊ ፓርቲ አባላት ምሥክሮችን አስፈራርተዋል በሚል ፖሊስ ከስሷቸዋል፡፡ ፍርድ ቤት እያንዳንዳቸው በአምስት ሺህ ብር ዋስ ጉዳያቸውን በውጭ ሆነው እንዲከታተሉ ወስኗል፡፡
የዚህ አንቀፅ ትርጉሙ ዩሱፍ ከዐዚዝ ሚስት ጋር ሀጢኣት መሥራት አሰበ ማለት አይደለም። አሠበ ማለት ትርጉሙ የተፈታተነችውን ሴትዮ ሊመታት አሊያም ችግር ሊያደርስባት አሰበ ማለትን ነው የሚያመለክተው። የዐዚዝ ሚስት ዩሱፍን ለዝሙት ፈልጋው ነበር። በሩን ዘጋች ወደራሷም ጠራችው። እሱ ግን ቁጥብ ሆነ። ጥያቄዋንም ባለመቀበል እንዲህ አለ።
በዚህ ቁጥብነቱና እንቢተኝነት ከውዳቂና ተራ ነገር ከፍ ያለ መሆኑን አሣየ። የዐዚዝ ሚስት ልትመታውና ችግር ልታደርስበት አሠበች። እሱን እጅ ለማሠጠት ያልሞከረችው የማታለያ መንገድ አልነበረም። እሱም እንዲሁ በበኩሉ አሰበ፤ እራሱን ለመከላከል ነገሮችን ማሠላሰል ያዘ። የዚህ ዓይነቱ ርካሽ ሥራ የትላልቅ ነፍስ ባለቤት ከሆኑ ሰዎች አይጠበቅም። በተለይ ይህ እሱ ያለበት ቤት አስጠግቶታል፣ አክብሮታል፣ ይህች ሴትም በእጇ ተንከባክባ አሳድጋዋለች። ከዚህም በተጨማሪ በትልቅ ማህበረሰብ ውስጥ የተከበረና የትልቅ ሰው ባለቤት ናት።
ዩሱፍ ይህን የሴትዮዋን ድርጊት ተመሣሣይ በሆነ መልኩ አፀፋውን መመለስ አሊያም መማታትም ይችል ነበር። ነገር ግን የምርጥ ስብእና ባለቤት ነበርና ነገሮችን ከግምት ውስጥ አስገባ። ሴትዮዋ በሱ ላይ ድል እንድታገኝ ሊመቻችላት አልፈቀደም። ከዚህች እንሠሣዊ ስሜት ከተጠናወታት ሴት ፊት ተዋርዶ በመመታት መቆምም አልፈለገም። እሱ እሱ ነውና። ታዲያ ከዚህ ካጋጠመው ትልቅ አደጋ ለማምለጥ የተሻለ ምርጫው ያደረገው መሸሽን ነበር። ነገር ግን አሻፈረኝ ብላ ተከተለችው። አላህ ሁኔታውን ሲተርክልን እንዲህ አለ
“ከተማይቱንም ሰዎቿ በዝንጋቴ ጊዜ ላይ ሆነው ሳሉ ገባ። በእርሷም ውስጥ የሚጋደሉን ሁለት ሰዎችን አገኘ። ይህ ከወገኑ ነው፤ ይህም ከጠላቱ ነው። ያም ከወገኑ የሆነው ሰው በዚያ ከጠላቱ በሆነው ሰው ላይ እርዳታን ጠየቀው። ሙሳም በጡጫ መታው። ገደለውም። ይህ ከሰይጣን ሥራ ነው። እርሱ ግልጽ አሳሳች ጠላት ነውና አለ። ‘ጌታዬ ሆይ! እኔ ነፍሴን በደልኩ። ለእኔም ማር አለ።’ ለእርሱም ምሕረት አደረገለት እርሱ መሓሪ አዛኝ ነውና።” (አል-ቀሶስ 28፤ 15-16)
ሙሣ (ዐ.ሰ) ወደ ከተማ ገቡና ከማህበረሰባቸው የሆኑ አንድ ግብፃዊና አንድ ኢስራኤላዊ አጋጠማቸው። ሁለቱ ሰዎች እየተደባደቡ ነበር። ከነቢዩ ሙሣ ወገን የሆነው ኢስራኤላዊ ጉልበት አልነበረውምና ግብፃዊውን መቋቋም አልቻለም። በዚህን ጊዜ ሙሣን “አድነኝ!” በማለት ተማፀነ። ይህ ነገር ሁሌም ሲከሰት እንደምናየው ዐይነት ሁኔታ ነው። ሙሣ ግብፃዊውን ሰው አንድ ጊዜ ቢመቱት ሰውየው ወዲያውኑ ሞተ። ነቢዩ ሙሣ ሰውዬውን ለመግደል አስበው አልነበረም እጃቸውን የሠነዘሩት። ይህን ያደረጉት ከተበዳይ ወንድማቸው ግፍን ለመከላከል ነበር። ሆኖም ያልታሰበው ሆነና ሰውዬው ሞተ። ሙሣ ሆን ብለው አይደለም ግድያውን የፈፀሙት። ስለሆነም በስህተት ለሆነው ነገር ሊያዙ አሊያም ሊጠየቁ አይችሉም።
ሆኖም ግን በአላህ ዘንድ ትልቅ ደረጃና የነጠረ ስብእና ባለቤቱ ሙሣ በተለይም ከፅኑዎቹ የአላህ መልእክተኞች ውስጥ አንዱ የሆኑት ነቢይ የዚህ ዓይነቱ መዘናጋትና ጥንቃቄ ማጣት አይጠበቅባቸውም ነበር። ለዚህም ነው ነቢዩ ሙሣ መዘናጋታቸውን አምነው ወደ አላህ የተመለሱትና ለስህተታቸውም አላህ ይምራቸው ዘንድ ይቅርታ የጠየቁት።
“የተከራካሪዎቹም ወሬ መጥቶልሃልን? ምኩራቡን በተንጠላጠሉ ጊዜ። በዳውድ ላይም በገቡ ጊዜ ከእነርሱም በደነገጠ ጊዜ ‘አትፍራ፤ (እኛ) ከፊላችን በከፊሉ ላይ ወሰን ያለፈ ሁለት ተከራካሪዎች ነን። በመካከላችንም በእውነት ፍረድ። አታዳላም። ወደ መካከለኛውም መንገድ ምራን፤’ አሉት። ‘ይህ ወንድሜ ነው፤ ለእርሱ ዘጠና ዘጠኝ ሴቶች በጎች አሉት። ለኔም አንዲት ሴት በግ አለችኝ። እርሷንም ዕድሌ አድርጋት አለኝ። በንግግርም አሸነፈኝ’ አለው። ‘ሴት በግህን ወደ በጎቹ (ለመቀላቀል) በመጠየቁ በእርግጥ በደለህ። ከተጋሪዎችም ብዙዎቹ ከፊላቸው በከፊሉ ላይ ወሰን ያልፋሉ። እነዚያ ያመኑትና መልካሞችን የሠሩት ብቻ ሲቀሩ። እነርሱም በጣም ጥቂቶች ናቸው’ አለ። ዳውድም የፈተንነው መኾኑን ዐወቀ። ጌታውንም ምሕረትን ለመነ። ሰጋጅ ኾኖ ወደቀም። በመጸጸት ተመለሰም። ለእርሱም እኛ ዘንድ መቅረብ (ክብር) መልካም መመለሻም አለው።” (ሷድ 38፤ 21-25)
ከላይ ያየነውና በቁርኣን ውስጥ የመጣው የነቢየላህ ዳውድ ታሪክ ጥብቅናቸውን በሚፃረር መልኩ ወንጀል ሠርተዋል የሚያስብላቸው አይደለም። በዚህ ላይ ማለት የሚቻለው እርሣቸው የሌላኛውን ሰውዬ ሀሣብ ሣይሰሙና ሣያውቁ የአንደኛውን ሰው ስሞታ ብቻ ሰምተው በሁለት የሚካሰሱ ሰዎች መካከል በችኮላ ፍርድ መስጠታቸውን ነው። የሁለቱንም ወገን ስሞታ ሣይሠሙ ለፍርድ መቻኮል የዳኝነት ሥርኣትን የሚፃረር ነው። በተለይ ዳኛው የነቢየላህ ዳውድ ዓይነት ጥበብንና የንግግር ችሎታን የተሠጡ ሲሆን ደግሞ ጉዳዩ ይበረታል።
ይህንን ጉዳይ በተመለከተ እንዲህ ማለት ይቻላል – ነቢዩ ዳውድ (ዐ.ሰ) ለውሣኔው የቸኮሉት እርሣቸው ከአላህ ፊት ቆመው ባሉበት ሁኔታ በግድግዳ ላይ ተንጠላጥለው ወደ ሚህራቡ ድንገት የገቡትን ሰዎች ፈርተው ሊሆን ይችላል። የኢስራኤል ህዝቦች በነቢያት ግዲያ የታወቁ መሆናቸውን አያጡትምና። ሆኖም ግን በሚህራቡ ውስጥ በአላህ ፊት እያሉ ያገኛቸው ፍራቻ ከርሳቸው ዓይነት ከአላህ (ሱ.ወ) ጋር የሠመረ ግንኙነት ካላቸው ነቢይ አይጠበቅም፤ ደረጃቸውንም አይመጥንም ነበር።
በአጠቃላይ ጉዳዩ የችኮላም ይሁን የፍራቻ ዳውድ ግን ኋላ ላይ ይህ ነገር ከአላህ በኩል የመጣባቸው ፈተና መሆኑን አወቁ። በመሆኑም ከአላህ ምህረትን ጠየቁ። ወደሱ በመመለስም በሱጁድ ተደፉ።
“ሱለይማንንም በእርግጥ ፈተንነው። በመንበሩም ላይ አካልን ጣልን። ከዚያም በመጸጸት ተመለሰ። ‘ጌታዬ ሆይ! ለእኔ ማር። ከእኔ በኋላ ለአንድም የማይገባንም ንግሥና ስጠኝ። አንተ ለጋሱ አንተ ብቻ ነህና’ አለ።” (ሷድ 38፤ 34-35)
ነቢዩ ሱለይማን (ዐ.ሰ) የተሞከሩበት ፈተና በዙፋናቸው ላይ የተጣለውና ከእንቅስቃሴም የገደባቸው በሽታ ነበር። ይህም ውስጥ ውስጡን አዳከማቸው። ሁኔታውንም መቋቋምም እስኪያቅታቸው ድረስ አደረጋቸው። ከዚህ በተለምዶ የሰውን ልጅ ሁሉ ከሚያገኘው ድካም ወደ አላህ (ሱ.ወ) ተመለሱ። ሁኔታውንም መልካም ትእግስት በማድረግ ተወጡት።
የነቢዩ ሱለይማን ጥፋት ምን እንደሆነ በተደረገው ፍተሻ በመላ ምት የተነገረ ሌላም ነገር አለ – ሱለይማን አመፀኛና አስቸጋሪ ልጅ እንደነበራቸውና ሥልጣናቸውንም እንደነጠቃቸው ይነገራል። ነቢዩ ሱለይማን ስልጣናቸውን በልጃቸው መነጠቃቸው ለርሣቸው ሙከራ እንደሆነም ተነግሯል። ኋላ ላይ አላህ (ሱ.ወ) ግን ንግስናውን ከልጃቸው እጅ መለሠላቸው። በዚህን ጊዜም ምናልባት ከርሣቸው ለታየው የምስጋና ጉድለት አላህ እንዲምራቸውና ከርሣቸው በኋላ ደግሞ ለርሣቸው ብቻ እንጂ ለሌላ የማይሠጥ የሆነ ንግስና አላህ እንዲሠጣቸው ጠየቁ። አላህም ለጥያቄያቸው ምላሽ ሠጠ።
“እኛ ላንተ ግልጽ የኾነን መክፈት ከፈትንልህ። አላህ ከኃጢአትህ ያለፈውንና የሚመጣውን ላንተ ሊምር ጸጋውንም ባንተ ላይ ሊሞላ ቀጥተኛውንም መንገድ ሊመራህ (ከፈተልህ)። አላህ ብርቱን እርዳታ ሊረዳህም (ከፈተልህ)።” (አል-ፈትህ 48፤ 1-3)
የመጀመሪያውን አንቀፅ የላይ በላይ ትርጉሙን ብናይ “የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዐለይህ ወሠለም ወንጀል አለባቸውና ከአላህ ምህረት መጠየቅ ይገባቸዋል” ማለት ሊመስለን ይችላል።
የሁለተኛውን አንቀፅ ደግሞ የላይ በላይ ትርጉሙን ከተመለከትን አላህ (ሱ.ወ) ለነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ያለፈውንና ኋላ የቀረውን ሀጢኣታቸውን ሁሉ እንደማረላቸው ግንዛቤ እንወስዳለን።
ከአላህ (ሱ.ወ) መልእክተኛ ታሪክ የምናውቀው ነገር ቢኖር እርሣቸው ከመላካቸው በፊትም ሆነ በኋላ አላህ (ሱ.ወ) ከወንጀል ሁሉ የጠበቃቸው (ማዕሱም) መሆኑን ነው። አላህ (ሱ.ወ) ከተወለዱበት ጊዜ ጀምሮ ከልጅነት ጨዋታና ከወጣትነት አጓጉል ስሜት ጠብቋቸዋል። ምክኒያቱም እርሣቸው የብርሃንና ቀጥተኛ የሆነውን ጎዳና መልእክት ለመሸከም ታጭተዋልና ነው። ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ስለራሣቸው ባወሩት ሀዲስ ውስጥ ስለዚሁ ጉዳይ ተናግረዋል። እንዲህ በማለት
“(ከኢስላም በፊት የነበሩት) የጃሂሊያው /መሃይማን/ ማህበረሰብ ይፈፅሟቸው የነበሩትን ድርጊቶች ለመፈፀም ያሰብኩት ሁለት ጊዜ ብቻ ነበር። ባሰብኩባቸው ጊዜያትም ቢሆን ድርጊቱን መፈፀሙ አይሣካልኝም፤ በኔና በሥራው መካከል የሆነ እክል ይፈጠራል። ከነዚያ ሁለት አጋጣሚዎች በኋላ አላህ ለታላቅ መልእክት እኔን በመምረጥ ክብርን እስኪሠጠኝ ድረስ ዳግም አስቤ አላውቅም። አንድ ቀን ለሊት በመካ ኮረብታማ ቦታዎች ላይ አብሮኝ ፍየል ለሚጠብቀው ልጅ ‘እስቲ በጎቼን እይልኝ እኔም የመካ ልጆች እንደሚዝናነኑት ተዝናንቼ ልምጣ’ አልኩት። እሱም ‘ይሁን እሺ’ በማለት ፈቃደኝነቱ ገለፀልኝ። ከመካ የመጀመሪያው ቤት እስክደርስ ድረስ ሄድኩኝ። ዘፈን ሰማሁና ‘ይህ ምንድነው?’ አልኩኝ ‘እገሌና እገሌ ተጋብተው ነው።’ (ሠርግ መሆኑ ነው) በማለት መለሡልኝ። ለማዳመጥ ብዬ ቁጭ አልኩኝ። አላህ ጆሮዬን ደፈነውና ጥልቅ እንቅልፍ ወሠደኝ። የቀሰቀሰኝም የፀሃዩ ሙቀት ብቻ ነበር። ወደ ጓደኛዬ ተመለስኩና ስለ ሁኔታው ጠየቀኝ። እኔም የሆነውን ሁሉ ነገርኩት። በሌላ ቀን ለሊትም አስፈቀድኩት። መካ ገባሁኝን የመጀመሪያው ልክ የመጀመሪያው አይነት ክስተት አጋጠመኝ። ከዚያች ቅፅበት በኋላ አንድም ጊዜ መጥፎ ነገር ለመሥራት አስቤ አላውቅም።’ ብለዋል።”
የነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) ሁኔታ ከላይ ያየውን ሁኔታ ይመስል ነበር። ህይወታቸውን በሙሉ በውስጣቸው የመጥፎ ነገር ሀሣብ ተመላልሦ አያውቁም። ይህ እንዲህ ከሆነ ታዲያ ‘ምህረት ጠይቅ’ የተባሉት ከየትኛው ወንጀል ነው? የበፊቱንም ሆነ የበስተኋላውን ሁሉ ተምረዋል የተባሉትስ የትኛው ሀጢኣት ነው?
የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ከወንጀል ሁሉ የተጠበቁ ከመሆናቸው ጋር አንዳንዴ ከመለኮታዊው ራእይ ውጭ በራሣቸው ተነሳሽነት የሚሠሯቸው አንዳንድ ነገሮች አሉ። እነዚያ ነገሮች ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) በራሣቸው ኢጅቲሃድ /ጥረት/ እንዲደርሱባቸው የተተው ናቸው። አንዳንድ ጊዜ ይህ ጥረታቸው ወደ ጥሩ ነገር ያደርሣቸዋል ቢሆንም ግን እርሣቸው ከመረጡት በላይ የተሻለ ነገር ሊኖር ይችላል። ከመረጡት ነገር የሚበልጥ በጣም ጥሩ ነገር እያለ ጥሩ ነገር ላይ ብቻ መቆማቸው ካሉበት የእውቀት፣ የአእምሮ ብስለትና የዲን ጥልቀት ደረጃና አንፃር ሲታይ ጥፋተኝነት ይሰማቸዋል። በዚህ ዙሪያ በቁርኣን ውስጥ በርካታ ምሳሌዎች መጥተዋል።
ከነኚህም መካከል ስለ በድር ምርኮኞች እርሣቸው የደረሱበት ድምዳሜ አንዱ ነበር። ነቢዩ በወቅቱ ከምርኮኞቹ ካሣ ብቻ በመቀበል ሊለቋቸው አሰቡ። ይህ ሀሣባቸው ግን በአላህ ዘንድ ተቀባይነት አልነበረውምና ኋላ ላይ እርሣቸውን ያስለቀሠ ወቀሣ አድርሶባቸዋል። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ አለ
“ለነቢይ በምድር ላይ እስቲያደክም ድረስ ለእርሱ ምርኮኞች ሊኖሩት አይገባም። የቅርቢቱን ዓለም ጠፊ ጥቅም ትፈልጋላችሁ። አላህም መጨረሻይቱን ይሻል። አላህም አሸናፊ ጥበበኛ ነው። ከአላህ ያለፈ ፍርድ ባልነበረ ኖሮ በወሰዳችሁት (ቤዛ) ከባድ ቅጣት በነካችሁ ነበር።” (አል-አንፋል 8፤ 67-68)
ይህም ማለት ጥረት /ኢጅቲሃድ/ ያደረገን ሰው በጥረቱ ያለመያዙ ነገር በአላህ ኪታብና በፍርዱ ውስጥ ባይተላለፍ ኖሮ፤ የአላህን ጠላቶች ሣታዳክሙ ቤዛ በመቀበላችሁ ከፍተኛ ቅጣት በቀጣችሁ ነበር። ማለት ነው።
በዚህ ክስተት ላይ ለአላሀ መልእክተኛ ወህይ አልደረሣቸውምና የራሣቸውን ጥረት ከማድረግ ውጭ ምንም አማራጭ አልነበራቸውም። በውሣኔያቸውም አልተሣሣቱም። የአላህ መልእክተኛ በስህተት ላይ አይቆዩምና። ባይሆን እጅግ ጥሩ ከሚባለው ውሣኔ ይልቅ ጥሩ የሚባለውን ነው የወሠኑት።
ሌላው እንደ ጥፋት የታየው ደግሞ ከተቡክ ዘመቻ የቀሩትን ሙስሊሞች እውነተኛውን ከውሸተኛው ሣይለዩ ምክኒያታቸውንም በደንብ ሣያጣሩ ያቀረቡትን ሰበብ በደፈናው ዝም ብለው መቀበላቸው ነው። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ አለ
“አላህ ከአንተ ይቅር አለ። እነዚያ እውነተኛዎቹ ላንተ እስከሚገለጹልህና ውሸታሞቹንም እስከምታውቅ ድረስ ለነርሱ (እንዲቀሩ) ለምን ፈቀድክላቸው?” (አት-ተውባ 9፤ 43)
ሌላው ደግሞ ዘይነብ ቢንት ጀሕሽን የማደጎ ልጃቸው ዘይድ ከፈታት በኋላ ለማግባት ፍላጎቱ እያላቸው የውስጥ ሀሣባቸውን ለመደበቅ መሞከራቸው አንዱ ያስወቀሣቸው ጉዳይ ነው። አላህም እንዲያገቧት አዟቸው ነበር። ይህም የተደረገው የቀደምት የጃሂሊያ ልማዳዊ ድርጊቶችን ለመቃረን ነው። ቀደምት የጃሂሊያ ዐረቦች የማደጎ ልጃቸውን እንደ ወለዱት ልጃቸው ስለሚያዩ ልጃቸው ያገባትን ከፈታት በኋላም ቢሆን አያገቡም ነበር። የአላህ መልአክተኛ በዚህ ጉዳይ ላይ እንደማንኛውም ሰው የሀገሬውን ልምድ መጣሱ ባህልን መቃረኑ ስለከባዳቸው አንገራገሩ። አላህ (ሱ.ወ) ግን ይህንኑ የከበዳቸውን ነገር ቀለል ካለ ወቀሣ ጋር አነሣላቸው። እንዲህ በማለት
“ለእዚያም አላህ በእርሱ ላይ ለለገሰለትና (አንተም ነጻ በማውጣት) በእርሱ ላይ ለለገስክለት ሰው (ለዘይድ) አላህ ገላጩ የሆነን ነገር በነፍስህ ውስጥ የምትደብቅና አላህ ልትፈራው ይልቅ የተገባው ሲሆን ሰዎችን የምትፈራ ሆነህ ‘ሚስትህን ባንተ ዘንድ ያዝ፤ (ከመፍታት) አላህንም ፍራ’ በምትል ጊዜ (አስታውስ)። ዘይድም ከእርሷ ጉዳይን በፈጸመ ጊዜ በምእምናኖች ላይ ልጅ አድርገው ባስጠጉዋቸው (ሰዎች) ሚስቶች ከእነርሱ ጉዳይን በፈጸሙ ጊዜ (በማግባት) ችግር እንዳይኖርባቸው እርሷን አጋባንህ። የአላህም ትእዛዝ ተፈጻሚ ነው። በነቢዩ ላይ አላህ ለእርሱ በፈረደው ነገር ምንም ችግር ሊኖርበት አይገባም። በእነዚያ ከዚያ በፊት ባለፉት (ነቢያት) አላህ ደነገገው። የአላህም ትእዛዝ የተፈረደ ፍርድ ነው።” (አል-አህዛብ 33፤ 37-38)
“ፊቱን አጨፈገገ፤ ዞረም። ዕውሩ ስለ መጣው። ምን ያሳውቅሃል? (ከኀጢአቶቹ) ሊጥራራ ይከጀላል። ወይም ሊገሠጽ ግሠጼይቱም ልትጠቅመው (ይከጀላል)። የተብቃቃው ሰውማ፤ አንተ ለእርሱ (ለእምነቱ በመጓጓት) በፈገግታ ትቀበለዋለህ። ባይጥራራ (ባያምን) ባንተ ላይ ምንም የሌለብህ ስትኾን። እየገሰገሰ የመጣህ ሰውማ፤ እርሱ (አላህን) የሚፈራ ሲኾን፤ አንተ ከእርሱ ትዝዘናጋለህ።” (ዐበስ 80፤ 1-10)
ይህም ከአላህ (ሱ.ወ) ለመልእክተኛው የሆነ ወቀሣ ነው። አንድ ቀን ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) የመካ ትላልቅ ሰዎች ይሠልሙላቸው ዘንድ ጓጉተው ወደነሱ ዞረው እነርሱም ፊታቸውን ወደርሣቸው አዙረው ያዳምጧቸው ጀመር። በዚህ ሁኔታ ሳሉ ዐብዱላህ ኢብኑ ኡም መክቱም ነቢዩን (ሰ.ዐ.ወ) በማቋረጥ እየደጋገመ “አላህ ካሣወቀህ ነገር አሣውቀኝ.. አላህ ካሣወቀህ ነገር አሣውቀኝ!” አላቸው። የአላህ ምልእክተኛ ይህን አጋጣሚ ማቋረጥ አልፈለጉምና ተጨናነቁ፤ መጨፋገጋቸውን ዐይነሥውሩ ሰውዬ የማያይ ከመሆኑ ጋር በሁኔታው ባለመደሠት ፊታቸውን ጨፈገጉበት። በዚህ አድራጎታቸው ግን አላህ (ሱ.ወ) ወቀሣቸው። ከዚያ ቀን በኋላ ነቢዩ ዐብዱላህ ኢብኑ ኡም መክቱምን ሲያገኙ
ይህ በርግጥም ግልፅ የሆነ ውሸት ሲሆን ለንግግርም የመቅረብ ደረጃ የሌለው ወሬ ነው። በዚህ የቅጥፈት ወሬና በሚከተለው የቁርኣን አንቀፅ መካከልም ምንም ግንኙነት የለም።
ከመልክተኛና ከነቢይም ከአንተ በፊት አንድንም አላክንም ባነበበ (እና ዝም ባለ) ጊዜ ሰይጣን በንባቡ ላይ (ማጥመሚያን ቃል) የሚጥል ቢሆን እንጅ። ወዲያውም አላህ ሰይጣን የሚጥለውን ያስወግዳል። ከዚያም አላህ አንቀጾቹን ያጠነክራል። አላህም ዐዋቂ ጥበበኛ ነው። (አል ሀጅ ፡52)
አንቀፁ ሊተረጎም የሚችለው በዚህ መልኩ ነው፡- አንድም ነቢይ አሊያም መልእክተኛ ለህዝቦቹ መስተካከልንና ለጥሪው ምላሽ እንዲሠጡ በመመኘት አይንቀሣቀስም ሸይጧን ከፊት ለፊቱ መሠናክል ያስቀመጠና የተፈለገለትን ዓላማ እንዳያሣካ ያደናቀፈው ቢሆን እንጂ። ነገርግን አላህ (ሱ.ወ) ይህን ሸይጧን የሚወሰውስበትንና የሚያዳክመው የሆነን ነገር በአፋጣኝ ከውስጡ ያጠፋና በውስጡ የመልእክተኛው ተስፋ እንዲያንሠራራ ያደርጋል።
ስለነቢያትና መልእክተኞች የተባለው በከፊል ይህን ይመስላል። የአላህ መልእክተኛ ነቢያችን (ሰ.ዐ.ወ) ወደ ሀጢኣት ደረጃ የሚያደርስ አንድም ስህተት ፈፅመው አያውቁም። ድርጊታቸውም ከጥብቅነታቸው (ዒስማ) ጋር የሚቃረን አይደለም። ከፍ ያለውን ደረጃቸውንም የሚያጎድልም አይደለም።
አይሁዶችና ክርስቲያኖች ግን ይህ አይዋጥላቸውም። ሁሌም ቢሆን የአላህን ነቢያትና መልእክተኞች በነገር ከማቁሰል ወደኋላ አይሉም። አላህ ነቢያቶቹን ከወንጀል ያጠራቸው ሆኖ ሣለ እነሱ ግን ሥማቸውን ሲያጠፉ ይታያሉ። ሌላው ቀርቶ በመፅሃፎቻቸው ውስጥ ጭምር አንዳንድ ነቢያትንና የአላህ መልእክተኞችን በትላልቅ ወንጀሎችና በዝሙት ይወነጅላሉ።
ክርስቲያኖች በዚህ ጉዳይ ላይ ድንበር አልፈዋል። ይህንንም ያደረጉት መጠበቅን /ከወንጀል ንፁህ መሆንን/ ለነቢዩ ዒሣ ብቻ ለማድረግ ሀሣብ ይዘው ነው። ዒሣ (ዐ.ሰ) ከማንኛውም ሀጢኣት የጠራ መሆኑን በማስረዳት ፍፁም አምላክ እንደሆነ ለማሣየትና ለማሣመን በማስረጃነት ያቀርባሉ። በሌላ በኩል ደግሞ እሱ የመጣው የሰው ልጆችን አባታቸው አደም ካወረሷቸው ሀጢኣት ሊያነፃ እንደሆነና ለሰው ልጅ ሲባል እራሱን እንደሰዋ ይገልፃሉ። የነሱ መፅሃፍ መበረዝ መከለሱን ከማመናችን ጋር ለዚህ የተሣሣተ ሀሣብ መፅፋቸው በቂ ምላሽ ይሰጣል።
ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ንሓደ ወርሒ ካብ ረድኤት ወፃኢ ኣብ ዝኾኑ ኤሌፓን ካልኦት ከባቢታትን ሶሪያ ንሚሊዮናት ረድኤ ንምቕራብ ን48 ስዓታት ቶኽሲ ጠጠው ክብል ፀዊዖም።
(ደጀ ሰላም፤ ሚያዚያ 8/2004 ዓ.ም፤ April 16/2012)፦ መጋቢት 20 ቀን 2004 ዓ.ም፤ የመድኃኔዓለምን በዓል በአብረንታንት ዋልድባ ገዳም ለማክበር ወደዚያው ለማምራት ተዘጋጅተናል፡፡ መነሻችን ከጎንደር ከተማ ነው፡፡ ካለፉት ዓመታት ጋራ ሲነጻጸር ዘንድሮ የተሳላሚው ቁጥር አንሶ ይታያል፤ ከጉዟችን በፊት መንገዱ እንደሚዘጋና በርካታ የፌዴራል ፖሊስ ኀይል እንደተላከ አብዝቶ በመሰማቱ የቀረው ሰው ብዙ ነው፡፡
ይኹንና ከከተማው 44 አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ሰንበት ት/ቤቶች፣ 18 ወጣት ማኅበራት እና 10 የጉዞ ማኅበራት የተውጣጡ ምእመናን በሚኒባሶች እና በሁለት አውቶቡሶች ተጓጉዘን ዓዲ አርቃይ ደርሰናል፤ የእግር ጉዞውም የሚጀመረው ከዚያው ከዓዲ አርቃይ ነው፤ መንገዱ እስከ ዋልድባ ገዳም ድረስ ለበረታው የ12 ሰዓት ለሚያዘግመውም ከ16 - 18 ሰዓታት ይወስዳል፡፡
ከዓዲ አርቃይ ተነሥተን ዶንዶሮቃ የሚባል ገዳም ደረስን፤ ዶንዶሮቃ ገዳም የዋልድባ ገዳም አካል ነው፡፡ ከዚህ ጀምሮ ፍተሻው ከባድ ነው፡፡ ፖሊሶቹ መታወቂያ አምጡ እያሉ እንግልት ያደረሱብን፣ ሻንጣችንንና ለመንገድ የያዝነውን ኮቸሮ ሳይቀር የበረበሩት ከዶንዶሮቃ ጀምሮ ነው፤ ስንከላከላቸው መልሳቸው ሌላ ነው፡፡
ዶንዶሮቃ ገዳም ጠበል አለ፤ ከጠበሉ ቦታ ላይ ገላቸውን በሳሙና የሚታጠቡ ሰዎች አገኘን፡፡ ባለማወቅ ስሕተት የሚሠሩ መንገደኞች ናቸው በሚል ልናስተምራቸው ስንሞክር “አያገባችኹም” ብለው ሰደቡን፤ ልብሳቸውን ሲለብሱም እነርሱ [ፖሊሶቹ] ኾነው ተገኙ፤ በያዙት መሣርያ ስላስፈራሩን ለምነናቸው ጉዟችንን ቀጠልንና ማይ ለበጣ ገባን፡፡ ከማይ ለበጣ ወደ ዋናው ገዳመ ዋልድባ - መድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያን ደረስን፡፡
በገዳሙ ዙሪያ የፌዴራል ደንብ ልብስ የለበሱ ፖሊሶች በብዛት ይታያሉ፤ እኔና ጓደኞቼ ለበዓል ወደ ዋልድባ ገዳም ስንመጣ ይህ ለአምስተኛ ጊዜ ነው፤ ለወትሮው በተወሰነ መልኩ ከሚታየው ሚሊሻ በስተቀር ይህን ያህል ብዛት ያለው ኀይል ገጥሞን አያውቅም፤ አሁን ግን ሁልጊዜም በገዳሙ የሚታየው ሰላማዊ ኹኔታ ጨርሶ ጠፍቶ የጦርነት ድባብ የሰፈነ ነው የሚመስለው፡፡ እንደገባን ያገኘናቸው አባቶችም “ለሚዲያ መግለጫ ሰጥታችኋል፤ በሳተላይት ስልክ ትደዋወላላችኹ” በሚል የታሰሩና የሚፈለጉ አንዳንድ አባቶች እንዳሉ ነው የነገሩን፡፡
መቃብረ አቡነ ሳሙኤልን ተሳለምን፤ በ485 ዓ.ም ከሰሜን ሸዋ ቡልጋ የተነሡ ምእመናን በጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መሪነት መጋቢት 27 ቀን ወደ ዋልድባ ገዳም ከገቡ በኋላ ምእመናኑ “እኛም ከአንተ አብረን ከአንተ ጋራ” ብለው የመድኃኔዓለም ሎሌ መኾናቸውን በገለጹበት ቃል አብረንታንት ተብሎ የተሰየመውን ጌታችንና ከምእመናኑ የተሰወረበትን ሃሌ ሉያ ዋሻ ተመለከትን፡፡
በመቀጠል ማየ ዮርዳኖስ ወደሚባለው የገዳሙ ጠበል ቤት ገብተን ተጠምቀናል፤ ጠበል ቤቱ የራሱ ቅጽር አለው፤ ከጎኑ ለመጠጥ የሚኾን ውኃም ይቀዳበታል፡፡ ወደ ጠበል ቤቱም ይኹን የመድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያን ወዳለበት ቅጽር የሚገባው ጫማ ተወልቆ ቢኾንም ፖሊሶቹ ከነጫማቸው ሲገቡና ሲወጡ ተመልክተናል፡፡ ከትግራይም ከአማራም ገጠሮች ከመጡ ተሳላሚዎች ብዛት የተነሣ ለመጠመቅም ይኹን የሚጠጣ ውኃ ለመቅዳት በሰልፍ ነበር፤ ምእመኑ እየተገፋፋም ቢኾን ራሱን በራሱ ማስተናበር ልማድ ስላደረገው መብዛቱ ችግር አልነበረም፡፡ ዘንድሮ ግን ፖሊሶቹ በሥርዐት ማስከበር ስም ተሰልፎ ከቆመው ሕዝብ መሀል ገብተው በዘፈቀደ መደብደብና የታጠቁትን መሣርያ ቃታ እያቀባበሉ መደንፋትና ማስፈራራት ሥራቸው አድርገውት ነበር፤ ምላሽ በሚሰጣቸው ሰው ላይማ ይብሱ ነበር፡፡ በዚህ አኳኋን በቦክስ፣ በርግጫ እና በብትር የተመቱ ብዙዎች ናቸው፡፡ በተለይ ፖሊሶቹ ጫማቸውን ለምን እንደማያወልቁ የጠየቀ አንድ ልጅ ዐይኑ ላይ በቦክስ መትተውት ፊቱ አብጦ ነበር፡፡ ለመጸዳዳት ወጣ ስንል እንኳ ወከባው ተመሳሳይ ነበር፡፡ ሃይማኖተኝነቱ ቢጠፋ እንዴት ሰብአዊነቱ እንኳ ይጠፋል?
እስከ አሁን ባለው ቆይታችን ብዙ ወከባ ስላየን ወደ ፕሮጀክቱ አካባቢ ተቃርበን ለማየት በነበረን ዕቅድ ላይ ስጋት ገባን፤ የተፈለገውም ይኸው የፍርሃት ቆፈን እንዲያሳስረን ይመስለኛል፡፡ በመጨረሻ መወሰን ነበረብንና የመጣውን ለመቀበል ቆርጠን 17 ያህል ልጆች በሁለት ቡድን ተከፍለን የውኃው ግድብ ወደሚሠራበት አካባቢ ለመጓዝ ተዘጋጀን፡፡ ከአብረንታንት መድኃኔዓለም ተነሥተን ለሦስት ሰዓት ያህል የእግር መንገድ ተጓዝን፤ አባ ነጻ የተሰኘው ቦታም ደረስን፡፡ ከዚህ በኋላ ግድቡ ወደሚሠራበት የፕሮጀክት ስፍራ ለመድረስ ግማሽ ሰዓት (30 ደቂቃ) ብቻ ነው የወሰደብን፡፡
ግድቡ በሚሠራበት ቦታ ዙሪያ ገባውን ተመለከተን፤ በእይታችን ያረጋገጥነው ሐቅ “አንድ አካፋ አፈር እንኳ አልተዛቀም፤” እየተባለ ሲሰጡ ከነበሩት መግለጫዎች ጋራ ፈጽሞ የሚጋጭ ነው፡፡ ዶዘሮች፣ ኤክስካቬተር፣ ግሬደር የተባሉት ከባድ ተሽከርካሪዎች በሜዳው ላይ ይታያሉ፡፡ በጄኔሬተር የሚሠራ ባውዛ መብራት ተተክሎ የግድቡ ሥራ ሌት ተቀን እየተፋጠነ መሆኑን ጠይቀን ተረድተናል፡፡ በዚህ ሥራ በዋልድባ በኩል ካለው ተራራ ወደ አባ ነጻ አቅጣጫ ባለው የገዳሙ መሬት ጥምዝምዝ (ዚግዛግ) ጎዳና ያወጣ መሬት ተቆፍሯል፡፡ በዐይን ግምት በዶዘር እየፈረሰ የተቆፈረው መሬት ርዝመት ከአንድ ኪሎ ሜትር አያንስም፡፡ ቁፋሮው የግድቡ መዋቅሮች ግንባታ አካል መኾኑም ተነግሮናል፡፡
ወደ አባ ነጻ ተመለስን፡፡ አባ ነጻ ላይ አባቶችን አግኝተናል፡፡ እዚያው እንደ ቆመን አንድ የፕሮጀክቱ ኤክስካቫተር መኪና መጥታ አፈር እያነሣች ስትቆልል አይተናል፡፡ ስለጉዳዩ አባቶችን ስንጠይቅ “ግድቡ ምን ያህል የደለል ችግር ሊኖረው ይችላል የሚለውን ለመመርመር ተብሎ ነው የሚል ምላሽ ነው የሰጡን” ብለውናል፡፡ የብዙ ቅዱሳን ዐፅም በክብር ከፈለሰበትና ከረገፈበት በዚሁ በአባ ነጻ ከሚገኘው የአቡነ ተስፋ ሐዋርያት ቤተ ክርስቲያን በቁፋሮው ምክንያት የፈለሱት ዐፅሞች ጉድጓድ ተቆፍሮ በሲሚንቶ በተለሰነ ቤት ውስጥ መከማቸታቸው ተነግሮናል፡፡ በዚሁ ቦታ አሳዛኙ እውነት ግን በአፈር ምርመራ ስም በገዳሙ ሜዳ ላይ ይህን ሥራ ከሚሠሩ ሠራተኞች መካከል አምስቱ ባልታወቀ ምክንያት መሞታቸው ነው፡፡
የዋልድባ መሬት ከመታረሱ አልፎ የሚፈርሱትን እንደ ዕጣኖ ማርያም፣ ጊዮርጊስ ያሉ አብያተ ክርስቲያናትን ባንሄድባቸውም ያሉበትን አቅጣጫ ጠቁመው አሳይተውናል፡፡ ግድቡ ሲገደብ ወደ ገዳሙ ያለው መልክአ ምድር በጣም ሜዳማ በመሆኑ እስከ አባ ነጻ ያለውን መሬት ላለመጠቀማቸው ምንም ዋስትና የለም፡፡ ይህን ያህል ሚልዮን ብር አውጥተው ገድበው ውኃው ወደ አንድ አቅጣጫ ሊሰፋ አይችልም፤ በዋልድባ ወዲህና ወዲያ ማዶ ባሉት ተራሮች መካከል የሚፈሰው የዛሬማ ወንዝ ሲገደብ ውኃው ወዲህም ወዲያም እኩል ስለሚሰፋ ወዲህ ወደ አባ ነጻ አይገቡበትም ብሎ በርግጠኝነት መናገር ያስቸግራል፤ ሁሉንም ነገር ሲጀመር ቀስ በቀስ ነውና፡፡ ይህን ማረጋገጥ የሚቻለው ደግሞ የፕሮጀክቱ ሓላፊዎች አባ ነጻ ላይ ለተሰበሰቡት አባቶች የነገሯቸውን ስንመለከት ነው፡፡ ምንድን ነው ያሏቸው? - “ውኃ እንሰጣችኋለን፤ ሙዝ የምታጠጡበት ከፈለጋችኹ ወደ እናንተም ስለሚመጣ” ነው ያሏቸው፡፡ የአባ ነጻ አባቶችም እንዲህ በማለት ነው የተከላከሏቸው - “አባቶች ያቆዩን በዚህች ውኃ፣ በዚህች ቋርፍ፣ በዚህች ሙዝ ነው፤ እኛም ባለን ነው የምንቆይ፤ ውኃ አንፈልግም አልናቸው፤” ብለውናል፡፡
እኛ ባይናችን እንዳየነው በመጀመሪያ የግድቡ ውኃ በጣም ብዙ ስለሚሆን የገዳሙ መሬት የመጥለቅለቅ አደጋ ሊያጋጥመው ይችላል፡፡ ሁለተኛ ደግሞ አባቶች በዕጣኖ ማርያም ቤተ ክርስቲያኑ ከሚፈርስበት ላይ የቋርፍ ተክል የሚያለሙበት፣ ሲታመሙ የሚያርፉበት (ሞፈር ቤት የሚባለው) 10 ሄ/ር ያህል መሬት አላቸው፡፡ የፕሮጀክቱ ሓላፊዎች ይህን 10 ሄ/ር መሬት በዕጥፍ አድርገን 20 ሄ/ር ምትክ መሬት ሌላ ቦታ እንሰጣችኋለን እንዳሏቸው የአባ ነጻ አባቶች ነግረውናል፡፡
ከማይ ለበጣ ወዲህ “እህል አይዘራብሽ፤ ኀጢአት አይሻገርብሽ” የሚል ትእዛዝ አለ፤ በፀለምት መሥመር እስከ ዕጣኖ ማርያም መሬቱ በግድቡ ውኃና ብዙ መሬት በሚጠይቀው በሸንኮራ እርሻ ይሞላል፡፡ ለዚህም ሲባል ከ8 - 10 የገጠር ቀበሌዎች ነዋሪዎች ቁጥራቸውን ለጊዜው በውል ከማናውቃቸው አብያተ ክርስቲያናት ጋራ ተነሥተው በሌላ አዲስ መንደር ይሰፍራሉ፡፡ በዚህ ዐይነት በዕጥፍ እንሰጣችኋለን የሚባለው ምትክ መሬት ከገዳሙ በጣም ይርቃል ማለት ነው፡፡ አባቶች ለዚህ ማግባቢያ ያላቸው አስተያየት “አስፋልት ዳር ወስዶ ሊያፈሰን ነው” የሚል ነው፡፡ በእውነቱ በጣም ይረብሻል፡፡ የገጠር አብያተ ክርስቲያናቱ መፍረስ ከሕዝቡ መነሣት ጋራ የተያያዘ ምክንያት ቢሰጠውም በገዳሙ ይዞታ ውስጥ ያለው የቋርፍ ቦታና አብያተ ክርስቲያናቱ መፍረስ ጉዳይ ግን በቀላሉ የሚታይ አይደለም፡፡
በሌላ በኩል የስኳር ፋብሪካው ሲተከል ከፋብሪካው ግዙፍነት ጋራ ሌሎች የአገልግሎት መስጫ /መገልገያ/ ተቋማት አብሮ ይተከላል፤ መኖርያ ቤት፣ መዝናኛ. . .ወዘተ፡፡ መንገዱ በዛሬማ በኩል ለዋናው ገዳም እንዲቀርብ ኾኖ እየተሠራ ነው፤ አሁንም ለኮንስትራክሽኑ ተብሎ መኪና እየገባ ነው፡፡ ከዚህም ጋራ አብሮ የሚመጣውን ጣጣ መገመት አይከብድም፡፡
እነርሱ እንደነገሩን ከሰሜን ምዕራብ ትግራይ - ሽሬ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ እና የምሥራቃዊ ትግራይ - ዓዲግራት ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ በተገኙበት የፕሮጀክቱ ባለሥልጣናቱ ከማኅበረ መነኰሳቱ ጋራ ስብሰባ አድርገው ነበር፡፡ በስብሰባው ላይ ማኅበረ መነኰሳቱ በልማት ፕሮጀክቱ ላይ ያላቸውን ጥያቄ አንሥተው ሲሟገቱ ከጳጳሳቱ አንዳቸው ስብሰባውን በጸሎት ከመክፈት ሌላው በጸሎት ከመዝጋት በቀር አንዳችም አስተያየት አለመስጠታቸው አስገራሚ ነበር፡፡
የአባ ነጻ አባቶች እንደሚናገሩት የችግሩ መፍትሔ መታገሥና ጸሎት ማድረግ ነው፡፡ ይኹንና በማኅበር ጸሎተ ምሕላ እንዳያደርጉ በግልጽ ተከልክለዋል፡፡ የበርካታ መነኰሳት በኣት ከውጭ በሩ ተቆልፎ አይተናል፡፡ ከእኒህ መነኰሳት ብዙዎቹ በየዋሻው መሸሸጋቸውን ተረድተናል፡፡ ከማኅበረ መነኰሳቱ ለአንዳንዶቹ እንደመሰላቸው “ወጣት መጥቶ ጦርነት እንደሚያነሣ፣ መነኰሳቱም ወጣቱም እንደሚያልቁ” አስበው ነበር፡፡ በቡድን ወደ ስፍራው የሄድነው ተሳላሚዎች ግን የዕለት ውዳሴ ማርያም እየደገምን ጸሎተ ምሕላ እናደርስ ነበር፡፡
ወደ ዋናው የአብረንታንት መድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያን ተመለስን፡፡ እናቶች በአንዲቷ ገጣሚነት እየተመሩ ደረታቸውን እየደቁ፣ ጭናቸውን እየመቱ በትግርኛ የሚቀበሉትን ዜማ ቆመን ስንሰማ ነበር፤ እንዲህ ያለ ዜማ የሰማነው ለክብረ በዓል አኵስም ጽዮን ማርያም ሄደን በነበረ ጊዜ ነው፤ በጣም ያሳዝናል፡፡ አስተርጉመን ስንሰማው “ጌታዬ ለእኛ ስትል ተንገላታኽ፤ ለእኛ ስትል ተሰቅለኽ ሞትኽ” የሚል ነበር፡፡ ከቆይታ በኋላ እኛ ቆመን እያየን ፖሊሶቹ መጥተው መሪዋን እናት ከሌሎች ለይተው እያዋከቡ ይዘዋት ሄዱ፤ የተቀሩትም እናቶች ተበታተኑ፡፡ ለምንድን ነው ብለን ስንጠይቅ አቀንቃኟ በግጥሞችዋ ውስጥ “ዋልድባ ታረሰ፣ ታረሰ፤ ዛሬ ነው ወይ የሚታረስ፤ ቤትኽን ጠብቅ አንተ፤” የሚሉ ሐረጎችን በመጨመሯ እንደ ኾነ ነገሩን፡፡ የገጠሩን ሰው እንዲህ በዱላ ሲጨረግዱት ስናይ ፍጹም ሰላም በምንጠብቅበት ቦታ ላይ ሰላም እንደሌለ ስንረዳ አዘንን፤ ጸሎተ ምሕላ አደረስን፡፡
ወደ ዋልድባ ገዳም ከገባን ስድስተኛ ቀን ኾኖናል፡፡ በማግስቱ የመድኃኔዓለም ክብረ በዓል ነው፡፡ በየዓመቱ አንድ ጊዜ ተራ በተራ ለሚከናወነው ጸሎተ ቅዳሴ የዘንድሮ ተረኛ የቤተ ሚናስ ማኅበረ መነኰሳት ነበር፡፡ የዛሬ ዓመት የቅዳሴ ተራው የቤተ ጣዕማ ማኅበረ መነኰሳት (ዘጠኝ መለኰት ይላሉ የሚባሉት) ነበር፤ ልማቱን እንደግፋለን እያሉ ስለመፈረማቸው የሚነገርላቸውና በሚዲያ እየቀረቡ የምናያቸው ቤተ ጣዕማዎች ናቸው፡፡ በጣም የሚገርመው መባዕ ለመሰብሰብ ብቻ ተብሎ የጥንቱን መቃብረ ሳሙኤል ትተው ለእነርሱ በሚያመች ቦታ ሌላ መቃብረ ሳሙኤል ሠርተው ምእመኑ እየተሳሳተ ሲማፀንበትና መባዕ ሲጥልበት ነበር፤ በኋላ ተሳላሚው ወጣት አፈራረሰው፡፡ በዚህ የተነሣ የተፈጠረውን ጠብ የመንግሥት አካል ጣልቃ ገብቶ አስማማቸው ተብሏል፡፡ ዞሮ ዞሮ ያን ያህል ደክመን ሄደን ይህ ዐይነቱ ክፍፍል እዚያ ቦታ ላይ ማየት በተለይ በእምነቱ ላልጠነከረው ምእመን በጣም ጎጂ ነው፡፡
የክብረ በዓሉን ቅዳሴ ጨርሰን ከቀኑ ዘጠኝ ሰዓት ላይ ለመልስ ጉዞ ተነሣን፡፡ ማይ ለበጣ ላይ ገዳሙ ለመድኃኔዓለም በዓል ንፍሮና ጠላ በማዘጋጀት ተሳላሚዎችን ይዘክራል፡፡ እኛም እንደሌላው ተጓዥ እዚያው ቆመን ተዘክረን ማይ ለበጣን ወጥተን ሜዳውን ልናቋርጥ ስንል አንድ አባት በፖሊስ ተይዘው እየተነዱ ሲወሰዱ አየን፡፡ ለነገሩ ቀደም ሲልም የሚፈለጉ፣ የታሰሩም አባቶች እንዳሉ ሰምተናል፡፡
እኚህ አባት ከሕዝቡ ጋራ ተቀላቅለው እየወጡ ነበር፡፡ ፖሊሶቹ ትእዛዝ ተቀብለን ነው በሚል መነኰሱን ወደ ገዳሙ እንዲመለሱ ቢያዝዟቸውም እርሳቸው “መጥሪያ አምጣልኝ፤ አልያ አልሄድም” በሚል ይመላለሳሉ፡፡ ምንድን ነው ብለን ወደያዟቸው አባት ስንቃረብ ፖሊሶቹ “በጭራሽ እንዳትጠጉ! እግር እግርኽን ነው የምሠብርኽ” ብለው መሣርያ አቀባበሉብን፡፡ እንዴ፤ ችግሩ ምንድን ነው? አናግሩን እንጂ እያልን ከመነኩሴው ጋራ እኛም እየተነዳን ስንጠይቃቸው የያዟቸውን አባት ወደ ጥግ አቆሙና ወደ ጎን ይኹን ወደ ላይ ተኮሱ፡፡
ከመሃላችን የተመታብን ሰው እንደሌለ ብናረጋግጥም የመሣርያ ተኩስ ባልጠበቅንበት ቦታ ተኩስ በመስማታችን በጣም አዘንን፤ “ይግደሉን” እያሉ የሚጮኹ ወጣቶችም ነበሩ፡፡ ከመሀላችን አንድ ሰው በተኩሱ ተመቶ ቢቆስል ወይም ቢሞት ዓለም ይደባለቅ ነበር፡፡ ብዙዎቻችን በእኛ የተነሳ ችግሩ እንዳይባባስ ውዝግቡን አብርደን ከፊት ቀድመን፣ ፖሊሶቹና የተያዙት አባት ደግሞ ከኋላ ኾነው ወደ ዶንዶሮቃ መጣን፡፡ ዶንዶሮቃ ከደረስን በኋላ የተያዙት አባት “እኔ የመነኰስኹት ለመከራ ነው፤ ይበለኝ፤ ተመለሱ ልጆቼ” በማለት ለእኛ ሰግተው መከታተላችንን እንድናቆም ስለመከሩን፣ ፖሊሶቹም “ምን ይገትርኻል” እያሉ ስላስፈራሩን ክትትላችንን ብናቋርጥም መነኩሴውን እስከ ዶንዶሮቃ ዘልቀው በሚገቡ የገጠር መንገድ ሥራ ድርጅት መኪና ወደ ማይ ፀብሪ ለመውሰድ በሬዲዮ ትእዛዝ ሲቀበሉ ሰምተናቸዋል፡፡ ፖሊሶቹ መነኰሳቱን እንደ አባት ሲያከብሩ ለማየት አልታደልንም፡፡
በማይ ለበጣ እንደተረገው ሁሉ በዶንዶሮቃና በየቀበሌው ሁሉ እንዲሁ የመድኃኔዓለም ዝክር ነበርና እያረፍን ዝክሩን እየቀማመስን ወደ ዓዲ አርቃይ መንገዳችንን ቀጠልን፡፡ ዓዲ አርቃይ ገብተን ከመካከላችን የጎደለ ሰው እንደሌለ ካረጋገጥን በኋላ ወደ ጎንደር ከመጓዛችን በፊት ዓዲ አርቃይ ፖሊስ ጣቢያ ጎራ ብለን የኾነውን ነገር ሁሉ አስረዳን፡፡ የፖሊስ ጣቢያው ዋና አዛዥ ሪፖርታችንን ከሰሙ በኋላ “እንኳን እናንተ በሰላም መጣችኹ፤ ለተተኮሰውም ለድብደባውም ሁሉንም ነገር እንከታተላለን፤” አሉን፡፡
ረፋድ ላይ ከዓዲ አርቃይ ተነሣን፡፡ ደባርቅ ላይ ምሳ አድርገን ጎንደር ገብተን ከመበታተናችን በፊት ወደ ሀገረ ስብከቱ ጽ/ቤት ሄደን የኾነውን ሁሉ ማስረዳት አለብን በሚል ተስማማን፡፡ ለምን ቢባል በቀደመው ስብሰባ አልታረሰም ያሉት ገዳም ታርሶ አየን፤ አባቶች ሲንገላቱ ተመለከትን፤ በሽብር ምክንያት ገዳሙን ትተው ሊሰደዱ ነው፤ እንደገና ደግሞ በሰላሙ ቦታ ሰላም አጥተናል፤ በእኛ ላይ ተተኩሶብናል፤ ተደብድበናል፤ በሳምንት የዋልድባ ቆይታችን ጀርባና ትክሻቸውን በብትር የተመቱትን ሳንቆጥር ዐይኑን በቦክስ ተመቶ ፊቱ ያበጠው የጎንደር መድኃኔዓለም ዲያቆን ኹኔታ በጣም የሚያሳዝን ነበር፡፡ እኒህን እንኳር ነጥቦች ይዘን ምንም እንኳ በቀደመው ስብሰባ ጥሩ ባይናገሩም ከማንም በላይ ሀገረ ስብከቱ ሓላፊነት አለበት ብለን ሁሉም ተጓዥ ከመኪናው ውስጥ እንዳለ ወደ ሀገረ ስብከቱ ጽ/ቤት አመራን፡፡
በሀገረ ስብከቱ ጽ/ቤት ስንደርስ ሥራ አስኪያጁን መልአከ ሕይወት ቀለም ወርቅን አገኘናቸው፡፡ ሁሉም ሰው ከአውቶቡሱ ሲወርድ “ይህ ሽብር መፍጠር ነው” በማለት ሊያናግሩን ፈቃደኛ አልኾኑም፡፡ ከመካከላችን ስድስት ሰዎች መርጠን ሰደድን፡፡ ለምን እንደመጣን ስንነግራቸው “ስብሰባ ውለን እየወጣን ስለሆነ ብፁዕነታቸው የሚያናግሯችኹ አይመስለኝም” ብለው ጠቅጠቀውን ሊያልፉ ቢሞክሩም ከብዙ ጭቅጭቅ በኋላ ከመረጥናቸው ስድስት ሰዎች ሁለቱ እንዲገቡ ተፈቀደ፤ እንደምንም ከጥበቃ ጋራ ተጋፍተን ሦስተኛ ሰው ጨመርንና ገባን፡፡
ሲጀመር በታላቁ ገዳም በመሰንበታችን የበለጠውን ቡራኬ እዚያ ካሉት አባቶች ተቀብለናል፤ ብፁዕነታቸውም ወጥተው እንኳን ደኅና መጣችኹ ብለው በቡራኬ ሊቀበሉን ይገባ ነበር፡፡ የእርሳቸው ቡራኬ ይቅርና እኒያ የላክናቸውን ሦስት ልጆች እንኳ በአግባቡ ተቀብለው አላናገሯቸውም፡፡ ልጆቹ አምስት ደቂቃ ያህል ሳይቆዩ እሳት ለብሰው እሳት ጎርሰው ተመለሱ፡፡ ተወካዮቻችን የገዳሙ መሬት ስለ መታረሱ፣ አባቶች እየተንገላቱ ገዳሙ ሰላም ስለማጣቱ፣ እኛም እንደ ተተኮሰብንና እንደተደበደብን ለሊቀ ጳጳሱ ለማስረዳት ቢሞክሩም የብፁዕነታቸው ምላሽ ግን “ስለሚታረሰው አያገባችኹም፤ ስለተተኮሰባችኹና ስለተደበደባችኹት አያገባንም” የሚል አባታዊነትና መንፈሳዊነት በእጅጉ የጎደለው ንግግር ነበር፡፡
ልጆቹ ይህን አማርኛ ከነገሩን በኋላ ጥቂት የማይባል ተሳፋሪ ከአውቶቡሱ ወርዶ ለመዛለፍ ሞከረ፡፡ በዚህ አኳኋን ብንቆይ ሌላ ነገር ስለሚከተለን “አባ ሳሙኤል ዘዋልድባ፤ መነኰስ ኀያል” የሚለውን የዲያቆን እንግዳወርቅ በቀለ መዝሙር በድምቀት እየዘመርን ወደ መስቀል አደባባይ ሄደን በጸሎት እንደተነሣን በጸሎት ዘግተን ወደ የቤታችን ተበታትነናል፡፡
እኛ በመጨረሻ ነገሩን አወጣነው አወረድነው፤ ከእግዚአብሔር ውጭ ምንም አቅም እንደሌለን ነው የተረዳነው፡፡ በርሓው ላይ ተተኩሶብናል፤ እነርሱም መነኰሳቱም ያልቃሉ እንጂ በሰላም ይመለሳሉ ያለንም አልነበረም፤ በከተማውም እንዲህ አይኾንም ለማለት አይቻልም፡፡ ብዙዎቻችን ቤተ ክርስቲያን እንዲህ ስትዋረድና ስትናቅ አይተን አናውቅም፡፡ ያለን አማራጭ ጸሎት ብቻ ነው፡፡ ወደ ዘጉ አባቶች ቀርበን የእናንተ ጸሎትኮ አይወድቅም ስንላቸው “እናንተም ባላችኹ አቅም በጸሎት ትጉ” ነው ያሉን፡፡
ቤተ ክህነቱ ቤተ ክሕደት ኾኗል፤ አባቶች እንደመከሩን የመጣውን የሚያቆም ምንም ዐይነት ሰብአዊ ኀይል የለም፤ መፍትሔው ይግባኝ ለክርስቶስ ማለት ብቻ ነው የሚያዋጣው፤ እኒያ የትግራይ እናቶች እንዳሉት መድኃኔዓለም ራሱ በአንዳች ተኣምር ቤቱን ይጠብቃልና!!
ከዚህም ጋራ ደግሞ ሌላው ተስፋችን በዋልድባ ሳለን ያገኘናቸው ከአዲስ አበባና ጎንደር የመጡ የማኅበረ ቅዱሳን ልኡካን ናቸው፡፡ መረጃውና ሪፖርቱ ቀርቦ የማኅበሩ አመራር በጋራ ከተመለከተው በኋላ ይፋዊ መግለጫ እንደሚሰጥ አረጋግጠውልናል፡፡ አሁን እኛም ኾነ ሌሎቹ ማኅበራት የእነርሱን ትክክለኛ መግለጫና ሪፖርት እየጠበቅነ ነው፡፡ በእውነቱ እነርሱ የፕሮጀክቱን አካባቢ ለማየት ፈቃድ ስላላቸው፣ ባለሥልጣናቱንና አባቶችን አነጋግረው የድምፅም የምስልም ማስረጃ ስለሚይዙ ከሪፖርታቸው ትልቅ እውነታ ነው የምንጠብቀው፡፡
ቱሩካውያን (ቱሩኩ፣ ቱሩኩም) በጥንት በኡርሚያ ሐይቅ ዙሪያ (በአሁኑ ስሜን-ምዕራብ ፋርስ አገር) የተገኘ ብሔር ነበሩ። ምናልባት የሑራውያን ዘር ሊሆኑ እንደተቻለ ይታሥባል።
በ2036 ዓክልበ. ግድም «የቱርኪ ንጉሥ ኢልሹናኢል» ከሐቲ ንጉሥ ፓምባ ጓደኞች መካከል ሆኖ የአካድ ንጉሥ ናራም-ሲን እንዳሸነፋቸው በአንድ ጽላት ተዘገብ። የ«ቱርኪ» ትርጉም እዚህ «ቱሩኩ» እንደ ሆነ እርግጥኛ አይደለም።
በ1692 ዓክልበ. ግድም ቱሩካውያን የያምኻድ ንጉሥ የሱሙ-ኤፑኽ ጓደኞች ሆነው በ1 ሻምሺ-አዳድ ላይ ጠላትነት እንደ ጀመሩ፣ ሻምሺ-አዳድም እንዳሸነፋቸው በመዝገቦች እናነብባለን። ከዚህም ዘመን የሹሻራ (ተል-ሸምሻራ) ጽላቶች እንደገለጹ፣ ከቱሩካውያን ከተሞች ዋናው ኢታባልሁም ተባለ፤ ጉታውያንም ከደቡባቸው ጥቃት ጥለው ወደ ምዕራባቸው ያባርሯቸው ነበር።
በሻምሺ አዳድ ልጅ በ1 እሽመ-ዳጋን ዘመን መጀመርያ (1688 ዓክልበ.)፣ የቱሩኩ ጎሣ አለቃ ሊዳይ ጽኑ አመጽ በሹሻራ አገር አስነሣሣ። ክፍላገሩ በተለይ ተራራማ ስለ ሆነ፣ እሽመ-ዳጋን የአሦርን ሠራዊት ሹሻራን እንዲተው አደረገ።
የባቢሎን ንጉሥ ሃሙራቢ ደግሞ በ1669 ዓክልበ. በቱሩኩ ሕዝብ ላይ ይዘመት ነበር። ከዚያ በኋላ የ«ቱሩኪ» አገር አንዴ ብቻ ይጠቀሳል፣ ከ1 አዳድ-ኒራሪ (1309-1278 ዓክልበ.) ክፍላገራት መካከል ይዘረዝራል።
በአንዳንድ በተለይም በቱርክ ወይም በአዘርባይጃን መምህሮች ዘንድ፣ ይሄ «ቱርክ» ለሚለው ስያሜ መጀመርያ ናሙና ሆኖ ለቱርኪክ ሕዝቦች ጥንታዊ አባቶች ነበሩ። በተረፈ ሌሎች የምዕራብ መምህሮች ግን ይህንን ሀሣብ አልተቀበሉም።
Apr 16 2020በየዓመቱ በአፍሪካ ውስጥ የተፈጸሙ ሁለት የሕዝብ እልቂቶችን አስታውሳለሁ፡፡ በወርሃ መጋቢት በደቡብ አፍሪካ የጥቂት ነጮች የበላይነት ዘረኛ አገዛዝ/apartheid በሻርፕቪሌ ከተማ እ ኤ አ መጋቢት 21/1960 የፈጸመውን ዘግናኝ እልቂት አስታውሳለሁ፡፡
የመከላከያ የልብስ ምርመራዎች የተለያዩ የመከላከያ ልብሶች ጤናማ መሆናቸውን ለማረጋገጥ እና እንደተጠበቀው ተጠቃሚውን ለመጠበቅ ነው ፡፡ የመከላከያ ልብስ ፣ በሚጠቀሙባቸው ሰዎች ላይ የደረሰ ጉዳት
በኤል ፓሶ ውስጥ የካይሮፕራክቲክ ሐኪም ዶክተር ዶክተር አሌክስ ጂኔኔዝ ፣ ኤክስኤክስ በዚህ የጤና እና ደህንነት ደህና ሁኔታ ፖድካስት ላይ basal ሜታቦሊዝምን መጠን ፣ ቢ ኤ አ አ
Apr 04 2016ፕሬዚደንት ኤልሲሲ (El-Sisi) የኢትዮጵያ እውነተኛ የተግባር ወዳጅ! ወሮበሎች በአሜሪካ ድምጽ የአማርኛው አገልግሎት ዋና መሥሪያ ቤት ውስጥ ሰርጎ መግባት?
መሳሪያዎች የሚከተሉትን ያካትታሉ፡ መኪናዎች ለመለየት የሚያገለግሉ ተከታታይ ቁጥሮች ናቸው። እያንዳንዱ መኪና የተለየ vin አለው። የvin መለጠፊያው በመኪናው የፊት ዳሽቦርድ ላይ የሚገኝና
የጂኦፖሊመር ሲሚንቶዎች ከፖርትላንድ ሲሚንቶ በላይ የሚገኙ እና የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በርካታ የሲሚንቶ ሳይንቲስቶች በአልካላይ ከሚሰሩ መሳሪያዎች ወይም በአልካላይ ከሚሰሩ ፖሊመሮች
ለምግብነት የሚያገለግሉ እቃዎች እስከ 20 ኪሎ በጉዟቸው ወቅት እንዲያስገቡና እንዲያስወጡ ሲፈቀድ፥ ሁለት ሞባይል ቀፎዎችና ኤክስተርናል ሃርድዲስክ እንደዚሁም ቴሌቪዥን ከነስታንዱ፣ መገልገያ ካሜራ፣ ላፕቶፕ
የኘሮጀክት አጠቃላይ ግብ፡-ለግንባታ የሚያገለግሉ ማሽኖች በመግዛት ለማሽን ኪራይ የሚወጣውን ወጪ እንዲቀንስ ይደረጋል፡፡ በኘሮጀክቱ የሚከናወኑ ዋና ዋና ተግባራት፡-የላቦራቶሪ ዕቃዎችና መሳሪያዎች ግዥ፣
Apr 02 2020የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ 87 መዳረሻዎች የሚያደርጋችውን በረራዎች በግዜያዊነት ያቆመ ሲሆን፣ በመቀጠልም ወደተቀሩት መዳረሻዎች የሚያደርጋችውን በረራዎችም እያቋረጠ ይገኛል። በዚህም የተነሳ ከ300 ሚሊዮን ዶላር በላይ ገቢ አጥቷል። አየር
አባይ ሚዲያ ሚያዝያ 13፤2012 የትራንስፖርት እንቅስቃሴ መፈቀዱን ተከትሎ ወደ ክልሉ የሚገቡ ሰዎች ቁጥር በመጨመሩ የለይቶ ማቆያ ጥበት መፈጠሩን የደቡብ ክልል ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት አስታውቋል ኢንስቲትዩቱ እነደዳለው የትራንስፖርት
ሓጂ ዓብደላ ሓሰን በመቀሌ ከተማ የህንጻ መሳሪያዎች ነጋዴ ናቸው፡፡ እኚህ ግለሰብ ምንም ጧሪ ቤተሰብ ለሌላቸው 12 የመቀሌ ነዋሪ እናቶች ለያንዳንዳቸው መኖርያ ቤት ኣሰርተው ኣስረክበዋል፡፡ እያንዳንዱ ቤትም የራሱ መብራትና የውሃ ቆጣሪ፤ የገላ
የብጹዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ፣ ወጣቶች በዲጂታል ባሕል ዘልቀው በመግባት ለማሕበራዊ ሕይወታቸው የሚያገለግሉ መረጃዎችን የሚያገኙትን ያህል የሚጎዱ መረጃዎችንም እንደሚያገኙበት ገልጸው ይህን የመገናኛ መንገድን ከሚፈለገው በላይ የሚያዘወትሩ
ለ ppp ፕሮጀችቶች በኮንትራት የሚሠሩ በጥሪ የሚያገለግሉ የትርጉምና የማስተርጎም ባለሟያዎች መቅጠር። አስለተወሰኑ ህብረተሰቦች ጠቃሚ ሊሆኑ የሚችሉ አዲስ የፈጠራ መገናኛ መሳሪያዎች ተሠርተዋል።
የሚያገለግሉ ጥሬ ዕቃዎችና የግንባታ መሳሪያዎች ግዢና ለዕድሳት የሚደረጉ ወጪዎች፣ ለተጠቃሚዎች አገልግሎት የሚውል የውሀ፤የመብራት እና የመሳሰሉትን አገልግሎቶች አቅርቦት፡፡ ሐ
ኮይኖም ንኢሰያስ ኣፈወርቂ ከምዚ ይብልዎ፡- እዚ ኵሉ ኩነታት ኣምጺእዎ ዘሎ ሰለሙን ወልደማርያም ኢዩ። ምኽንያቱ ካብ ቀደም ጅሚሩ ዝገብሮ ዝነበረ ናይ ኣውራጃ ምንቅስቓስ ሕጂ’ውን ጀሚርዎ ኣሎ። ስለዚ ንህ ዘሎና ኩሉ ክንፍድሖ ኢና። ኣጋጣሚ ኮይኑ ከአ ሽጋራ ስለ ዝተኸልከለ፤ ነቶም ደቂ ሰራየን ደቂ ኣከለጕዛይን ብሽጋራ ይሰብኮም፣ ንቶም ደቂ ሓማሴን ከአ ብኣውራጃውነት ይሰብኮም ኣሎ። ስለዚ ንሕና በብእንፈልጠሉ ክንፍድሖ ኢና። ህዝቢ ከኣ ምንም’ኳ ከይፈለጠት ትኹን’ምበር ትንፍሓልና ኣላ። ስለዚ ነዚ ሰብ’ዚ ክንፍድሆ ኢሎም ፍቓድ ካብ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ሓተቱ።
ኢሰያስ ኣፈውርቂ፡– ቅንዕናኹም ይሓግዝኩም ድኣ’ምበር ጉሩፖይ ክብልኹም ኢዮም። እምበር ሓሳቡስ ጽቡቕ ኢዩ። ኣነ’ውን ብግደይ ክሕግዘኩም፣ ማለት ምሳኹም ኮይኖም ዝሰርሑ’ውን ሰለ ዘድሊ፣ እዞም ዚስዕቡ ሰባት ወስኹ።
በዚ ተሰማሚዖም ድማ ነዞም ዳሕረዎት 7 ሰባት ጸውዑና’ሞ እቶም 11 ተጋደልቲ ተራኸብና። ብዛዕባ እንዛረበሉ ኣርእስቲ ከአ ተላዒሉ፣ አብ ውሽጢ መሪሕነት ዘሎ ዘይምቅዳው ንምርኣይ – መሪሕነት ክጽውዑ ምዃኖም ድማ በርሃልና።እሞ ክንሰምዖም እዚ ኩሉ ዝግበር ዕግርግር ናቶም ዘይምስምማዕ ኢዩ’ውን በሉና።
ካብዚ መሪሕነት ተጸዊዖም መጹ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ኣቦ-መንበር ከይገበሩ ከኣ ዘረባ ብወዲ ፈንቅል ተጀመረ። በራኺ ፈንቅል፡- መሪሕነትንሕና ኢና ጸዊዕናኩም ዘሎና፣ ኣብ መንጎኹም ዘይምስምማዕ ዘሎ ኩሉ ገልጹልና በሎም። ካብዚ ኢሰያስ ከም’ዚ እናበለ ዘረባኡ ጀመረ።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡- ኣነ ናይ ብሓቂ ክሳብ ሎሚ ቀሺ ኮይነ ኢየ ዘካይዶም ነይረ። ናይ ብሓቂ ጃህራ ከይመስለኩም፣ ኣነ ነዞም ሰባት እዚኣቶም ክሳብ ሎሚ ቀሺ ኮይነ’የ ዝካየድ ነይረ። ናይ ብሓቂ እዚ ኩሉ ዝገብሮ ዘሎ ምንቅስቓስ ሰለሙን ኢዩ። እሞ ሰለሙን ሰብ ምጽላም ትገድፎ። ንኪዳነ ክፍሉ’ውን ኣውራጃዊ ኢዩ ኢልካኒ ኔርካ ኢኻ።ከምኡ’ውን ንስኻ ሰለሙን ንካልኦት ሰባት ስሞም ተጸልም ኔርካ ኢኻ። ስለዚ ሰለሙን እዚ ጠባይ’ዚ ትገድፎ። ንስኻ ኣውራጃዊ ኢኻ! ኣብ ናይ መወዳእታ ዘረባይ፣ ንስኻ እዚ ጠባይ’ዚ ትገድፎ (ምስ ተግሳጽን ምፍርራሕን) እናበለ ዘረብኡብምቕጻል …ከምኡ’ውን እኒ ኣልኣሚን ስራጅ ዘዕገርግሩ ዘሎዉ መዝነት ስለ ዘይረኽቡ እዮም። ናይ ብሓቂ በዓል ወዲ ስራጅ ንሕና ዋላ ሓንቲ ክንፈልጥ ኣይከኣልናን፤ ሓላፍነት እንተሃብናዮም ጾር ናይ ጋንታታት ኢዮም ዝኾኑ። እዚ ናይ ወዲ ስራጅ ክኸውን ከሎ፤ ብዛዕባ ተመስገን ናይ ብሓቂ ፈራሕ ኢዩ። ሓንቲ ክገብር ዘይክእል ሰብ ኢዩ …እናበለ ብምቕጻል፣ ናይ ዓርኩ ሚካኤል፡ ናይ ሃይለ፡ ናይ ታደሰ ዝንፍሑልና ዘለዉ ኣነ ዋላ ሓንቲ ክፈልጥ ኣይክእልን ይብል። ነዞም ሰባት እዚኣቶም – ኣነ ኢሰያስ ኣነ – ታሕቲ ወሪደ እንታይ ኴንኩም ክብሎም ኣይክእልን ኢየ። እዚ ብዛዕባ እዞም ዘዕገርግሩ ዘለዉ ግደ ኢዩ። ብዛዕባ ናይ እዘን ኣዋልድ፣ ናይ ብሓቂ ኣነ ደጋጊመ ኣብ ቅድሚአን ይኹን ብድሕሪአን ዝብለን፡ ንሳተን ዒራ ናጻ ዘይወጻ ኢየን። ኣብዚ ንሕና ምስ ቀጻዕናየን ንዝኾነ ይኹን ዝመጸን ሰብ፡ ከምዚ ቀጺዕምና’ባ ጌሮሙና እናበላ ንሓልፍቲ መገዲ ዘውርያ ዘለዋ። እዚ ሓራ ከም ዘይወጻ ዘረጋግጸልካ ኢዩ …እናበለ ዘረብኡ ዓጸወ።
ካብ’ዚ ቀጺሉ ወዲ እዮብ፣ ተወልደ እዮብ፡- ሰለሙን እዚ ኩሉ ዘዕገርግር ዘሎ ንኢሰያስ ከውርድ ደልዩ ኢዩ። እምበር ካባና ንላዕሊ መዝነት ኣለዎ። ሰለሙን ሎሚ ጥራይ ኣይኮነን ዘዕገርግር ዘሎ፡ ካብ ግዜ ሳልሰይቲ ክፍሊ ጀሚሩ ኢዩ። ኣብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ከሎና፡ ኣነን ንሱን ኣስመኦምን መምህር ተኽለን ከምኡ’ውን ካልኦት ኣብ መንጎና ነይሮም፣ ከምዚ ኢልና ተሰማማዕና። ንሕና ንከበሳ ደይብና ንህዝብና ከነረድእ ፍቓድ ንሕተት ኢልና ፍቓድ ሃቡና ኢልና ርእይቶ ኣብ ዘቕረብናሉ ጊዜ፡ ድሕሪ ቅሩብ ጊዜ ድማ ነዚ ሓሳባት ዘቕረብናዮ ምስ ተረድኡ ንሰለሙን ወሲዶም ንዓ ተሓዝ ገንዘብ ክንገብረካ በልዎ። ንሱ ድማ ሓራይ በሎም። እዚ ከአ ጥልመት ኢዩ። ቀጺሉ’ውን ሰለሙን ንወዲ ሓረጎት ካባና ሓቢኡ ምስ በዓል መሓመድ ኢብራሂም ኣራኸቦ። እዚ’ውን ጥልመት ኢዩ …እናበለ ዘረባኡ ዓጸወ።
ካብዚ ቀጺሉ በራኺ ፈንቅል፡- ንስኻ ሰለሙን ኣውራጃዊ ኢኻ። ንስኻ ንኣብራሃም ተወልደ ኣውራጃዊ ኢዩ ትብል ዝነበርካ ኢኻ። ንመረጋገጺ ክኾኖኩም ከኣ፡ ንወልደንኪኤል ሃይለ ኣብራሃም ተወልደ ምስኡ ኣትሪፍዎ ወዲ ዓዱ ስለ ዝኾነ ኢሉኒ። ኣነ ብጣዕሚ ሰንቢደ ንስኻስ ከምዚ ክትብል ኢለ ተቘጣዕኩ። ንስኻ ሰለሙን ካብ ቀደም ኣውራጃዊ ኢኻ (ምፍርራሕ እናሓወሰ)። ንስኻ ሰለሙን ከከም ሓይልኻ እንተዝኸውን፡ ንዓኻ ካሶቲ ጌረ ቀሊዐ ኣብ ገረብ ምስቐልኩኻ፡ ካብኡ ኣውሪደ ድማ ኣብ ጁባይ መእቶኩኻ … እናበለ ምስ ብዙሕ ምፍርራሕን ምጕብዕባዕን ይዛረብ ነበረ።
ቀጺሉ ኣድሓኖም፡- ኣነ ዋላ’ኳ ሓድሽ ተሰላፊ እንተኾንኩ ክዛረብ መሰል ኣሎኒ። ኣነ ብገበነኛ ክምራሕ ኣይደልን ኢየ። እዚ ነገር’ዚ አብ ሓቁ ክበጽሕ ኣለዎ። ኣብ ሓቁ እንተዘይበጺሑ ከከላሽና ክዓርቀና ኢዩ። ነዚ ነገር’ዚ ከዐርይዎ ዝኽእሉ ከአ እዞም ደቂ ሓማሴን እዮም። ንሕና ዋላ ሓንቲ ክርድኣና ኣይክእልን፣ ሰለሙን ስለምንታይ ኢዩ ተነፊሑልና ዘሎ።
መብራህቱ ወልዱ፡- ንስኹም ሰብ ብዘይገበሮ እናኽፋእኩም፡ እዘን ኣዋልድ ክግበራ እየን ንታሕቲ ወሪደን፡ ዝገብርወን ሰባት ኣሎዉ ወዘተ… እናበልኩም ተካፍኡና ሰለ ዘለኹም ምሳኹም ክንዛረብ ኣይንኽእልን። እዚ ዝበለኒ ከአ ሰለሙን ኢዩ። ዝያዳ መረጋገጺ ክረክብ ዝኸኣልኩ ከኣ፡ ካብ ኵናት ፉሕ ምስ ተመለስና ኣብ ኣልጌደን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከምዚ በለና፡- እዚ ኵናት’ዚ ንመጀርመርያ ግዜ ኣብ ሰልፍና ይርከብ ኣሎ። ድሕሪ ደጊም’ግን ኣይክድገምን ኢዩ። ሕጂ ግና ትኽ ኢልኩም ንተቢሕ ትኸዱ በለና። እሞ ካብኡ ኣነ (መብራህቱ) ተመሊሰ ንኢሰያስ፡ ንሕና ደኺማና ኣሎና፣ ማይ ጽምኢ ይኹን ጥሜት ኣሎና፣ ስለዚ ኣብ’ዚ ክንውዕል ንደሊ ኣሎና ኢለ ምስ ሓተትኩዎ …ኣይግድሰንን ኢዩ ትኸዱ በለና። ስለምንታይ መቕጻዕቲ ድዩ ምስ በልኩ፡ ንስኻ ኢሰያስ ድማ ሸርሙጣ ኢልካ ጸረፍካንን ቀጻዕካንን በሎ። እዚ ከኣ ንኣይ ጭቡጥ ነገር ኮይኑኒ በለ።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ ክምልስ ከሎ፡- መብራህቱ መትመስመሲ ኢዩ። ኣነ ዝበልኩዎ ንላዕሊ ትኸዱ። ንሱ ከኣ መቕጻዕቲ ድዩ ዘብል ኣይነበሮን። ከምኡ’ውን ሰለሙን ነዘን ኣዋልድ ከምዚ ኢሉወን ዝብልሲ እንታይ ክጥቀመላ ደልዩ ኢዩ? ኣነ ኢለየን እየ፤ ግና እንታይ ክትጥቀመላ ደሊኻ ኢኻ? እዚ ካብቲ ብዙሕ ትጥቀመሉ ሽጣራታት ሓደ ነቃዕ ኢዩ በሎ።