Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከጥንት ጀምሮ በዚያ አካባቢ ቢገኙም፣ ከምየንማ ቡዲስም መንግሥት ወይም ሕዝብ ዘንድ አሁን የዜግነት ተቀባይነት ስላላገኙ ሯይጛዎቹ በዜና ላይ ታይተዋል። በምየንማም መንግሥት አስተያየት ዘንድ፣ ሯይጋ በባንግላዴሽ መኖራቸው ይሻላቸው ነበር።
ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከመንግስት ጎን ተሰልፋ በየዘመኑ የተነሱ እንደ ቱርክ ፣ግብጽና ኢጣሊያን የመሳሰሉት የሃገር ወራሪዎችን ድል አድርጎ በማባረር ፣ታቦት ይዛ ከህዝብ ጋር በመዝመት ፣በጸሎት፣በሞራልና በመሳሰሉት ነገሮች ጭምር ከፍተኛ ድጋፍ ማድረግ ለድሉ መገኘት ጉልህ ድርሻ ነበራት፡፡ምሳሌ፤- የአድዋ ድል እና የአቡነ ጴጥሮስ ንግግር እንዲሁም አረንጓዴ ቢጫ እና ቀይ ባንደራችን ምንጫ ይህች ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡
ከጥንት ጀምሮ እስከ ዘመናዊ ታሪክ ድረስ በኢትዮጵያ የነገሱ ልየ ልዩ ነስታታት መንፈሳዊ ትምህርትና በጎ ሥነ ምግባርን ከቤተ ክርስቲያን ስለተማሩ አገር መሪዎችን ከማፍራት አኳያ ትልቅ አስተዋጸኦ አበርክታለች፡፡
በየዘመናቱ የኢትዮጵያን መንግስት ወክለው ወደ ውጭ የሚላኩ መልዕክተኞች በአብዛኛው የቤተ ክርስቲያን ሰዎች ስለነበሩ፡፡በኢየሩሳሌም ያሏት ቅዱሳት መካናት ውጭ ግንኙነት ውጤቶች ናቸው፡፡ለዚህም የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን አስተዋጽኦ እጅግ ከፍተኛ መሆኑ ይታወቃል፡፡
ዘመናዊ ትምህርት በሀገራችን ከመስፋፈቱ በፊት ሥርዓተ ትምህርት በማዘጋጀት ለቤተ ክህነቱም ሆነ ለቤተ መንግስቱ የሚሰማሩ ልዩ ልዩ ባለሙያዎችን በማፍራት እንደ ዩኒቨርስቲ ያገለገለች ይህች ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ ምሳሌ፤ - አጼ ላሊበላ ፣አጼ ቴዎደሮስ፣አለቃ ገብረ ሐና፣አራት አይና ሊቀ ሊቃውንት መንክር ፣ደራሲ ሀዲስ አለማየሁ ወ.ዘ.ተ
የብዙ ኢትዮጵያውያኖች የአመጋገብ ፣አለባባስ፣የጨዋታ እና የመሳሰሉት ባህላዊ እሴቶች በእንድም ሆነ በሌላ መንገድ ከኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ሃይማኖት፣ሥርዓትና ትውፊት ጋር የተገናኙ ናቸው፡፡ምሳሌ፤- እንግዳ መቀበል፣አብሮ መብላት፣በሐዘንና ደስታ ጊዜ መጠያቅ፣መረዳዳት ወ.ዘ.ተ
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ፊደል ቀርጻ፣ቀለም በጥብጣ፣ብራና ዳምጣ፣ብዕር ቀርጻ የጽሁፍ ጥበብን እና የሥነ ጽሁፍ ውጤቶችን ለትውልድ ያበረከተች ከፍተኛ የአገር ባለውለታ ናት፡፡
በዚህም ረገድ እንደ ብላቴ ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ፣ቀኝ ጌታ ዮፍታሄ ንጉሴ፣አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ፣መንግስቱ ለማ፣ሀዲስ አለማየሁ ወ.ዘ.ተ ቤተ ክርስቲያን ያፈራቻቸው እውቅ የሥነ ጽሁፍ ምሁራን ናቸው፡፡
አገራችን በሚገኙ ልዩ ልዩ ገዳማትና አድባራት የአብያተ ክርስቲያናቱ ግድግዳዎች እና ጥንታዊ የብራና መጽሐፍት ገጾች ላይ በድንቅ ሁኔታ ተስለው የሚገኙ ሥዕሎች በኢትዮጵያ የሥዕል ጥበብ ረዥም ዘመናትን ያስቆጠረ መሆኑን ያመለክታሉ፡፤
ከሥዕል ጥበብ ጋር በተያያዘ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ቀላማትን በተለያየ ነገር ቀምማ በማዘጋጀት ፣ለመቀቢያና ለመሳያ የሚገለግሉ የተለያዩ ነገሮች በመሥራት ለትውልድ ያቆያቸው መሰረታዊ ዕውቀትም ሊታወስ የሚገባው ነው፡፡
የምህንድስና ትምህርት ባልነበረበትና ሳይንስና ቴክኖሎጂ ባልዳበረበት በጥንታውያኑ የአክሱም ፣የዛጉዌ እና የጎንደር መንግስታት ዘመን አገራችን የተሰሩ ህንጻዎች ዓለምን ያስደነቁና ተወዳዳሪ የማይገኝላቸው ናቸው፡፡ ምሳሴ፤- ላሊበላ፣ፋሲል ግንብ ወ.ዘ.ተ
ከሥነ ሥዕልና ከሥነ ሕንጻ ጥበባት በተጨማሪ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከብረታ ብረት ፣ከሸክላ እና ከእንጨት የተሰሩ እንደ መስቀል፣ጌጣጌጦች እና ልዩ ልዩ የመገልገያ ዕቃዎቸን ከእነ አሰራርና ጥበባቸው ለትውልድ ማቆየቷ ሳይጠቀስ ሊታለፍ የማይገባው ዐቢይ ጉዳይ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በርካታ የሚዳሰሱ እና የማይዳሰሱ ቅርሶችን አቅፋ የያዘች መንፈሳዊት ተቋም ናት፡፡ከሚዳሰሱ የቤተ ክርስቲያኗ ቅርሶች መካከል የውቅርና የዋሻ ውስጥ አብያተ ክርስቲያናት፣የመቃብር ቦታዎች የመታሰቢያ ሀውልች፣አብያተ መንግስታት፣የብራና መጻሕፍት፣መስቀሎች፣ስዕሎች፣አልባሳት፣ዘውዶች፣ጥንታዊ መገልገያ ዕቃዎች፣መዝሙር መሳሪዎች/ከበሮ፣ጸናጽል፣መቋሚያ/ እና ሌሎች ንዋያተ ቅዱሳት ይገኙበታል፡፡
ከማይዳሰሱ የቤተ ክርስቲያኗ ቅርሶች የሚመደቡ ደግሞ ያሬዳዊ ዜማ፣ማህሌትና የቅዳሴ ሥነ ሥርዓት ፣የመንፈሳዊ በዓላት አከባበር፣ገዳማዊ ህይወት፣የአብነት ትምህርት ቤቶች ፣ሥርዓተ ትምህርትና የመሳሰሉት ናቸው፡፡
ከላይ የተጠቀሱት ቅርሶች የቱሪዝም መስህቦች በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ይዞታ ስር ስለሚገኙ ቤተ ክርስቲያኗ በቱሪዝም ሀብት ክምችት በሀገራችን የቀዳሚነት ስፍራ እንዲኖራት አድርጓል፡፡
በአጠቃላይ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የእምነት ማዕከል ብቻ ሳትሆን ምጣኔ ሀብት፣ማህበራዊ፤ .ታሪካዊ፣ ስነ ጥበባዊ እና መሳሰሉት ጠቀሜታ ያላቸው የበርካታ ቅርሶች ባለቤት በመሆኗ በቱሪዝም ዘርፍ ለሀገራችን ያላት አስተዋጽኦ እጅግ በጣም ከፍተኛ መሆኑ በሚገባ እንገነዘባለን፡፡
ማይካድራ ውስጥ በመቶዎች ሲቪሎች ላይ ጭፍጨፋ ለመካሄዱ ማስረጃ እንዳለው አምነስቲ አስታወቀ።ድርጊቱ በትግራይ የፀጥታ ኃይሎች ስለመፈፀሙ መረጃዎች ያመለክታሉ ሲል ያነጋገራቸውን እማኞች ቃል ጠቅሶ በሪፖርቱ ላይ አስፍሯል።የትግራይ ክልል በትግራይ ሕዝብ ላይ የተጀመረው ከባድ የዘር ማጥፋት ወረራን ለመቀጠል ሆን ተብሎ የተሰራጨ የሐሰት ዜና ነው ብሎታል። በአካባቢው የነበረ የህወሃት ልዩ ሃይልና ሚሊሻ የፈጸመው ጅምላ ጭፍጨፋ ነው ሲል የኢትዮጵያ መንግሥት አስታውቋል:
ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅት አምነስቲ ኢንተርናሽ ዛሬ ባወጣው አዲስሪፖርት፤ በትግራይ ክልል ደቡብ ምዕራብ ዞን በምትገኘው ማይካድራ ከተማ ውስጥበአሰቃቂ ሁኔታ የተገደሉ በመቶዎች የሚቆጠሩ አስክሬኖች ማክሰኞ ዕለትመገኘታቸውን፣ ግድያውም ሕዳር ጥቅምት 30/2013 ዓ.ም ምሽት ላይ መፈፀሙን ማስረጃ እንዳለው አስታወቀ። በጦርነት ውስጥ ምን ተሳትፎ የሌላቸውን ሰላማዊ ዜጎችመጨፍጨፍ በጦር ወንጀል የሚያስጠይቅ ተግባር ነው ብሎታል።
ከዚሁ ጋር በተያያዘም የማይካድራ ጅምላ ግድያ በአካባቢው የነበረ የህወሃት ልዩ ሃይልናሚሊሻ የፈጸመው ጅምላ ጭፍጨፋ ነው ሲል የኢትዮጵያ መንግሥት አስታውቋል:: በአካባቢው የነበረው ብቸኛ ታጣቂ ይሄው የህወሃት ልዩ ሃይልና ሚሊሻ መሆኑን ነውየ ኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዲኤታና የአስቸኳይ ጊዜ እዋጅ የመረጃ ፍሰት ቃልአቀባይ አምባሳደር ሬድዋን ሁሴን የተናገሩት::
Via BBC Amharic “ብሔር ለሚለው ሀሳብ ለኔ ኢትዮጵያ የምትለው ትበቃኛለች።” ሰሞኑን ከኦሮሚያና ከሶማሌ ክልሎች ግጭት ጋር ተያይዞ መታወቂያ ላይ ብሔር...
እታ ተዅሲ ዝተጀመረትላ መዓልቲ ሰሉስ ምንባራ እዝክር። ምስ መሓዙተይ ቢራ እናሰይተና ነዉግዕ፣ ንስሕቕ፣ ንቀላለድ ነይርና። ኣብ ወግዕና፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተሓፀየት መሓዛና፡ መርዓኣ መኣዝ ከም ዝዀን፣ ሓዱሽ ድኳን ዝኸፈተት መሓዛና ጐናጐኒ ክትሰርሖ ብዛዕባ ዝሓሰበቶ ስራሕ፣ ናተይ ካብ ናይሮቢ ናብ መቐለ እናተመላለስኩ ናይ ምንጋድ ሓሳብ እይና እነውግዕ ነይርና።
ከም ዝፍለጥ ሕዱር ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ትንፋስ ረኺቦም ምስ ኣንሳእረሩ ትግራይ ምድዓኽን ምድኻምን ፈላማይ ተግባሮም ጌሮም እዮም ተበጊሶም። እንሆ ድማ እዞም ሓይልታት እዚኦም ኩሉ ዘለዎምን ዘይብሎምን…
19 ሕዳር 2013 መቐለ ህዝቢ ኣብ ኸቢድ ውጥረትን ጭንቀትን ዝወዓለሉ ፀልማት መዓልቲ እዩ። ህዝቢ መቐለ ሐዚ ደምሰሱና ሐዚ ጠፋእና እናበለ ከብዱ ሓቚፉ ዝወዓለሉ። ኣደታት፡ ህፃውንቲ ደቀን መሊሰን ናብ ኸብደን ከእትወኦም…
ብዓይነይ እናርአኹ ገዛይ ተቓጺሉ፤ ቤተሰበይ ተበቲኑ፤ ከም ሰብ ገኒዝና ክንቀብሮም ኣይክኣልናን ንቤተሰብና። ራሄል ሓፍተይ እከለ ኣሎ እከለ የለን ክብለኪ ኣይትጸበዪኒ። እቶም ብዓይነይ ዝርአኹዎም ዝሞቱ እውን ኣይነግረክን። ኣነ ጽባሕ የለኹን። ገድሊ…
ኢዮሃአበባ ፈነዳ!ፀሐይ ወጣ ጮራዝናም ዘንቦ አባራ ዛፍ አብቦ አፈራ፤ ክረምት መጣ ሄደ ዘመን ተወለደ አለም ሞቆ ደምቆብርሃን ሲያሸበርቅ ጤዛው ሲብረቀረቅህይወት ሲያንሰራራ ፍጥረት ሲንጠራራ ዘመን ተለወጠ መስከረም አበራ፡፡ “ኢዮሃ አበባዬ፡፡”(1955)
ሆደ ሰፊው ባሕር የአዲስ ዓመት ንጋት የአዲስ ዓመት ጠዋት ምን ያሳየኝ ይሆን?እያልኩኝ ስጠይቅ፣ በማለዳ ጉጉት፤ የመጣውን ዘመን፣ ወንዝ ሆኖ አገኘሁት፡፡ የመስከረም ፀሐይ፣ የአደዬ ጅረት ነው የመስከረም ፀሐይ፣ የአበባ ወንዝ ነው የአበባ ፍቅር ጽንፍ፣ አሊያም የመንፈስ ጐርፍ፤ በራሪው ጊዜ ነው፣ ክንፉ…
አበው ሲሉ ሰማሁ፤ “እኔ እበልጥ እኔ እበልጥ፣ ፉክክር ምንድን ነው ዕድል በትከሻ፣ ሙያ በልብ ነው” እኔም ዛሬ ቀጠልኩ፤ ውጣ ውረድ በዝቶ፣ ልብ ያረጀባችሁ በዚህ እንቁጣጣሽ፣ አዲስ ልብ ይስጣችሁ! ጳጉሜ 4/1997 ዓ.ምነ.መ =============== መልካም አዲስ አመት ይሁንላችሁ!በአሉ:- ጐረቤት የተገዛ በግ ወይም…
አምላኬ ሆይ!በዚህ አዲስ ዓመት ምነው ያንዷን ድምጿን ምነው ያንዷን ሳቋን ምነው ያንዷን ሽንጧን ምነው ያንዷን ባቷን ምነው ያንዷን ጡቷን ምነው ያንዷን ዓመል ምነው ያንዷን አንጐል ያንዷን ጨዋታዋን የሚጥም ለዛዋን ከየአካሏ ነጥቀህ ከገላዋ ሰርቀህ ሁሉን ማግኘት ብችል ነጥዬ ለብቻ ሙሉ ሴት…
ዘመን ሳይለወጥ እቴ ውዴ ሆይመግደርደር ተይና አንዴ እንተያይ!ዝናቡን ዘንግተሽ፤ ጳጉሜን ግን አስታውሰሽዣንጥላ ሳትይዢ በታክሲም ሳትመጪእንጠመቅ ፍቅር ከዝናብ ጋር ውጪ፡፡ወደ አውላላ ሜዳ ተሸክሜሽ ልክነፍያንቺ ጉልበት እስኪያልቅየኔ እስኪንጠፈጠፍ፤ወድቀን እንጫወትፍቅር ለጭቃ አይሰንፍ!ከዚያም እንተኛ ትራስ ሆኖሽ ክንዴየጭቃ ላይ ፍቅር ውብም አደል እንዴ?እንደተጋደምን እንደተዋሃድንለፍቅራችን ማህተም…
“ጭፈራችንን መልሱ”፤ ብለን ነበር ትላንት በስቲያ “አገራችንን መልሱ”፤ ብለን ነበር ትላንት በስቲያ የሰሙን ምሥጋን ይግባቸው፤ እሰየው አለች ኢቶ’ጵያ!! ወትሮም መደማመጥ እንጂ፣ መደነቋቆር ክሶ አያቅ ቆርጠው ካልበጠሱት በቀር፣ ከዘመዘሙት ቂም አያልቅ ዛሬን ድል አገኘሁ ብሎ፣ የነግ ፈተናም አይናቅ! በአገር ጉዳይ ቂም…
የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል, ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, 3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ, 20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, የኃይል ባትሪ ጥቅል,
"ህወሃትን የመሳሰሉ ፓርቲዎች ዳግም ወደ ሥልጣን ለመመለስ እንደ ኦነግ ካሉ ድርጅቶች ጋር አዲስ የፖለቲካ ግንባር እየፈጠሩና መሰል ድርጅቶችን እያሰባሰቡ ነው" ሲሉ የኢዴፓ ብሄራዊ ምክር ቤት አባልና የፓርቲው የቀድሞ ሊቀመንበር አቶ ልደቱ አያሌው ተናግረዋል።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: እባብ ለመደ ተብሎ በኪስ አይያዝም የተሰኘው በኢሳት ቴሌቭዥን የቀረበው ልዩ ዶክመንተሪ ዝግጅት ሙሉ ፊልም
በአማራ ላይ ግድያ፣ ማፈናቀል እና ሌሎች ግፎች እየተፈጸሙ ነው፡፡ የአማራ ሐጥያቱ፣ ሀገሬን ማለቱ፣ አማራነቱና ኢትዮጵያዊነቱ ነው፡፡ ከምንም በላይ ሀገር ይላል ግን በግፍ ይገዳላል፡፡ ስለ አማራ ሞት የመተከል ምድር፣ ጥሻው፣ ዱሩና ገደሉ ምስክር ነው፡፡ በየቀኑ የግፍ እንባ ሲወርድ ይታያልና፡፡
በባሕርዳር ‹‹የተረጋጋ የፖለቲካ ስርዓትና ዲሞክራሲ ለሕዝቦች መተሳሰብና አብሮነት›› በሚል መሪ ሀሳብ ምክክር እየተደረገ ነው፡፡ በዚህ የምክክር መድረክ የተገኙት የታሪክ መምህሩ ታየ ቦጋለ በመተከል ጉዳይ ከአብመድ ጋር ቆይታ አድርገዋል፡፡
ዜጎች በማንነታቸው ብቻ በጅምላ እየተጨፈጨፉ ነው ብለዋል፡፡ አንዳንዶች የመተከልን ጉዳይ ጥቃት ይሉታል ያሉት መምህር ታየ ቦጋለ ሆድ ውስጥ ያለ ሕጻን በምንድን ነው ጥቃት የሚፈፀምበት? ሲሉ ይጠይቃሉ፡፡ ጥቃት የሚባለው ተመጣጣኝ የሆነ ቡድን ሲሆን ነው መሳሪያ ያልያዙ ንጹሓን በማንነታቸው ብቻ እየተገደሉ ነው ብለዋል፡፡
ከላይ ያለው የሥራ ኃላፊ ቁርጠኛ ከሆነ ታች ያለውም በዛው ልክ ሥራውን ይከውናል ነው ያሉት፡፡ የመተከሉ ማንነትን መሰረት ያደረገ ዘግናኝ ጭፍጨፋ ከመንግሥት እውቅና ውጭ ነው ብለው እንደማያምኑም ተናግረዋል፡፡
የፌደራል መንግሥቱም ተጠያቂ ነው ያሉት የታሪክ መምህሩ ሕወሃትን የሚያክል 80 በመቶ መሳሪያ በእጄ አስገብቻለሁ ያለ፣ ያስታጠቀና ያደራጀን ቡድን በቀናት ያፍረከረከ የጥፋት ኃይሎችን መደምሰስ አያቅተውም ብለዋል፡፡
ጭፍጨፋው በእቅድ የሚመራ ነውም ብለዋል፡፡ በዚህም በእቅድ የማይመራ ቢሆን ኖሮ በተከታታይነት ሞትን እስክንላመደው ድረስና ሰዎች በጀምላ የሚቀበሩበት ደረጃ አይደረስም ነበር፤ ይሔ ያሳዝናል ነው ያሉት፡፡
ሀገራችን ሀገር እንድትሆን ካስፈለገ የመጀመሪያው ምሁራን ምሁር መሆን አለባቸው ብለዋል፡፡ ሰው ነን የሚለው መቅደም አለበት ያሉት ምሁሩ የኢትዮጵያ ሕዝብ 98 በመቶ የሚሆነው አማኝ ነው፣ በታሪካችን ውስጥ አብሮነት፣ በጋራ መስዋዕትነት የመክፈል፣ የጋብቻና ሌሎችም የእርስ በዕርስ ትስሰሩ ከፍተኛ ነው፣ ይሄን መገንዘብ ይገባል ብለዋል፡፡
ለጥቂቶች ሆድ መሙላት፣ ኑሮ መመቻቸት፣ መደላደልና የዘረፉት እንዳይታወቅባቸው ለማድረግ ሲሉ ግጭቶች እንደሚነሱም ገልፀዋል፡፡ የዘረፉት ባለስልጣናት ሀገር ከተረጋጋች ከስልጣናቸው ላይ አይኖሩም፣ ለተጨማሪ ትርፍ በሰው ደም እየነገዱ ነው፤ ይህ ጉዳይ መቆም አለበትም ብለዋል፡፡
‹‹ማንም ሰው ወደዚህ ምድር ሲመጣ እኔን ጠልቶ ብሔሩን መርጦ የመጣ የለም፣ እኔን ወዶ ከእኔ ተመሳሳይ ብሔር የተወለደ የለም›› ይሄ ብቻ በቂ ነው፣ የመንግሥት የመጀመሪያ ሥራው ሕግና ስርዓትን ማስከበር ነው፤ ይሄን ማድረግ ካልቻለ መንግሥት መሆኑ ያቆማልም ብለዋል፡፡
ወያኔ የጠነሰሳቸው የጥላቻ ፖለቲካ ውስጥ ያደጉ መሪዎች መውረድ መቻል አለባቸውም ብለዋል፡፡ መንግሥት የመግለጫ ጋጋታ ከማውጣት የዘለለ መሬት ላይ የወረደ ለውጥ ማሳየት አለበት ነው ያሉት፡፡
አማራን እየጎዱ የምትመሰረት ሀገር አስቸጋሪ እንደምትሆንም ተናግረዋል፡፡ “በአማራው ላይ በተቀነባበረ የውስጥና የውጭ ፖለቲካ መሪዎች ጭምር የሚደርሰው ጥቃት መቆም አለበት” ነው ያሉት፡፡ ደም የመጠጡ ሽማግሌዎች መደምሰስ መልካም ሆኖ እያለ በመተከል ገና ወደ ምድር ያልመጡ ሕጻናት ሲገደሉ ያማልም ብለዋል፡፡
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በየወሩ ለወሩ የሚሆን የጸሎት ሐሳብ ይፋ በማደረግ ምዕመኑ በጸሎት እንዲሳተፍ ጥሪ እንደ ሚያቀርቡ የሚታወቅ ሲሆን በእዚህ መሰረት ቅዱስነታቸው ለእዚህ ለያዝነው የጥር ወር 2013 ዓ.ም ያቀረቡት የጸሎት ሐሳብ በመላው ዓለም የወንድማማችነት አገልግሎት ይጠናከር ዘንድ ጥሪ ማቅረባቸው የተገለጸ ሲሆን በሰው ልጅ ወንድማማችነት ላይ ያተኮረውን የፀሎት ሐሳባቸውን ይፋ በማደረግ የተለያዩ ሃይማኖቶች ፣ ባህሎች ፣ ወጎች እና እምነቶች ወደ አስፈላጊው ማለትም ለባልንጀራዎቻችን ማሳየት ወደ ሚገባን ፍቅር ሕዝቡ እንዲመለሱ ጥሪ አቅርበዋል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ለእዚህ ለጥር ወር 2013 ዓ.ም ይሆን ዘንድ ያቀረቡት የጸሎት ሐሳብ ባለፈው ማክሰኞ እለት በቪዲዮ የተለቀቀ ሲሆን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ለመላው የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ምዕመን በሊቀ ጳጳሱ ዓለም አቀፍ የጸሎት አውታረ መረብ (የቅዱስ ቁርባን የወጣቶች ንቅናቄን - በእንግሊዘኛው ምጻረ ቃል EYM ) በኩል ይፋ እንደ ሆነ ተገልጿል።
እ.ኤ.አ. 2021ዓ.ም አዲስ አመት በተጀመረበት ወቅት ይህንን አዲስ አመት ለመክፈት የተመረጠው መልእክት ለሰው ልጆች ወንድማማችነት ትኩረት የሰጠ መልእክ እንደ ሆነ የተገለጸ ሲሆን በሰው ልጆች ላይ ለሚፈጠሩ ችግሮች ሁሉ ምላሽ ለመስጠት እንችል ዘንድ በማሰብ ቅዱስነታቸው እራሳችንን ለሌሎች እንድንከፍት እና እንደ ሰው እና እንደ ወንድም እና እህት አንድ እንድንሆን በመልእክታቸው የጠየቁ ሲሆን እንደ ባሕሎቻችን፣ ወጎቻችን እና እምነቶቻችን ጸሎት ማድረግ ይኖርብናል ማለታቸው ይታወሳል።
በሌሎች አጋጣሚዎች ቅዱስነታቸው ይህንን በተመለከተ እንደተናገሩት “አማራጭ የለንም ወይ የወደፊቱን በጋራ አብረን እንገነባለን ወይም የጋራ የሆነ የወደፊት ጊዜ አይኖርም ፡፡ በተለይም ሃይማኖቶች በሕዝቦች እና ባህሎች መካከል ድልድዮችን የመገንባት ኃላፊነታቸውን እና አጣዳፊ ተግባራቸውን ችላ ማለት አይችሉም ” ማለታቸው ይታወሳል።
በሊቀ ጳጳሱ ቪዲዮ የቀረበው ወደ ወንድማማችነት የሚወስደው መንገድ የሚጀምረው “አንድ የሆነውን አባታችንን በሌላው ወንድም ወይም እህት” ውስጥ በማየት ነው በማለት የገለጹ ሲሆን እርሳቸው በቅርቡ “ሁላችንም ወንድማማቾች ነን” በሚል አርዕስት ቀደም ሲል ይፋ ባደረጉት ጳጳሳዊ መልእክት ውስጥ ይህንን ሀሳብ በስፊው ማራመዳቸው የሚታወስ ሲሆን “እኛ ወላጅ አልባ የሆንን ልጆች አይደለንም ፣ ነገር ግን አንድ አባት ልጆች መሆናችንን በመገንዘብ ብቻ እኛ ከሌላው ሰው ጋር በሰላም መኖር የምንችል መሆናችንን እርግጠኛ ነን” በማለት ለሊቀ ጳጳሱ መግለጻቸው የሚታወስ ሲሆን ልዩነቶች የተለያዩ ሃይማኖቶች ከምያምኑት እምነት ወይም ከሌሎች ባህሎች ጋር በሚኖሩ ሰዎች መካከል የመገናኘት ባህልን ለማሳካት እንቅፋት መሆን የለበትም፣ ምክንያቱም ከሁሉም በላይ “እኛ የምንጸልይ ወንድሞች እና እህቶች ነን” ማለታቸው ይታወሳል።
ይህንን የወንድማማችነት መንፈስ ለማደስ ይችላ ዘንድ አሉ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ለክርስቲያኖች “የሰው ልጅ ክብርና የወንድማማችነት ምንጭ በኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል ውስጥ እንዳለ” መዘንጋት የለብንም ብለዋል ፡፡ ከዚህ አንፃር አማኞችን ለእምነታችን አስፈላጊ የሆነውን “እግዚአብሔርን ማምለክ እና ባልንጀራን ወደ ማፍቀር” እንዲመለሱ ጥሪ አቅርበዋል።
ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ እንዲሁ በጣሊያነኛ ቋንቋ “Fratelli tutti” (ፍራቴሊ ቱቲ) በአምርኛው ሁላችንም ወንድማማቾች ነን በተሰኘው ጳጳሳዊ መልእክት ውስጥ አክለው እንደገለጹት ከሌሎች የሃይማኖት ተቋማት ጋር በሚደረግ ውይይት ይህ መሠረታዊ ነገር ይሆናል ፣ ምክንያቱም ሌሎች ከሌላ ምንጮች ሊጠጡ ቢችሉም “እኛ ለክርስቲያኖች የሰው ልጅ ክብር እና የወንድማማችነት ምንጭ በኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል ውስጥ ነው” በማለት አብክረው መናገራቸው ይታወሳል።
ኢየሱስን ተከትለን ወደ እግዚአብሔር ስንጸልይ እንደ ሌሎች ባህሎች ፣ ሌሎች ወጎች እና ሌሎች እምነቶች ከሚጸልዩ ሰዎች ጋር እንደ ወንድም እና እህቶች እንሰበሰባለን።
ወንድማማችነት እራሳችንን የሁላችንም አባት ለሆነው እንድንከፍት እና ከሌሎች ወንድሞቻችን ወይም ደግሞ እህቶቻችን ጋር እንድንገናኝ ያደርገናል ፣ ህይወታችንን እንድናጋራ ወይም እንድንደግፍ ፣ እንድንዋደድ እና እንድንተዋወቅ ያደርገናል።
ቤተክርስቲያን ለሰው ልጆች ክብር እና የወንድማማችነት ምንጭ ለምንሆን ለእኛ ለክርስቲያኖች በኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል ውስጥ መሆኑን ሳትዘነጋ በሌሎች ሃይማኖቶች ውስጥ የእግዚአብሔርን እርምጃ ትመለከታለች ፡፡
እኛ አማኞች ወደ ምንጮቻችን ተመልሰን አስፈላጊ በሆነው ነገር ላይ ማተኮር አለብን፣ ለእምነታችን አስፈላጊ የሆነው እግዚአብሔርን ማምለክ እና ባልንጀራን መውደድ ነው ፡፡
የሌላ ሃይማኖት ተከታይ ከሆኑ ወንድሞቻችንና እህቶቻችን ጋር ሙሉ ህብረት ውስጥ እንድንኖር እና እርስ በእርሳችን ላለመዋጋት እና እርስ በእርሳችን እንድንፀልይ ለሁሉም እራሳችንን እንድንከፍት ጌታ ፀጋውን እንዲሰጠን እንፀልይ ፡፡
“የነፃነት ምልክት የሆን ሕዝቦች በህገወጥ ዝውውር የማይመጥነን ድርጊት እያስተናገድን ነው” የኢፌዴሪ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን
“የነፃነት ምልክት የሆን ሕዝቦች በህገወጥ ዝውውር የማይመጥነን ድርጊት እያስተናገድን ነው” የኢፌዴሪ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን ባሕር ዳር: የካቲት 24/2013 ዓ.ም (አብመድ)...
“የአድዋ ድል 125 ዓመታት ወደኋላ ተሻግሮ በእናት ሀገር ልጆች ብርቱ ተጋድሎ እና ታላቅ መስዕዋትነት የተመዘገበ የጋራ አኩሪ ታሪካችን ነው” ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን
“የአድዋ ድል 125 ዓመታት ወደኋላ ተሻግሮ በእናት ሀገር ልጆች ብርቱ ተጋድሎ እና ታላቅ መስዕዋትነት የተመዘገበ የጋራ አኩሪ ታሪካችን ነው” ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር...
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 22 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን ለ125ኛው የዓድዋ ድል በዓል የእንኳን አደረሳችሁ...
ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ መወዳ እታ’ዚ ሰሙን’ዚ መዲቦሞ ዝነበረ ዑደት ደቡብ ኣሜሪካ ኣብ ግብረ መልሲ ኣሜሪካ ናብ ሶርያ ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ንምትኳር ከምዝሰረዝዎ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ፔሩ ዝካየድ መበል 8ይ ዋዕላ ሃገራት ኣሜሪካ ንምስታፍን ንሃገራት ኮሎምብያን ቦጎታን ንምብጻሕ ዝዓለመ እንተነበረ ሕጂ ግን ብመሰረት ጠለብ ፕረዚደንት መገሻኦም ብምስራዝ ኣብ ክንድኦም ምክትል ፕረዚደንት ክኸዱ ምዃኖም ተፈሊጡ’ሎ ኣብ ክንድኡ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ኣሜሪካ ከምዝጸንሑን ንግብረ መልሲ ኣሜሪካ ንመጥቓዕቲ ሶርያን ከምዝኸታተሉ ተገሊጹ።
የሱዳንን መንግስት ለመጣል የአልሲሲ መንግስት ደቡብ ሱዳንን መጠቀም ይፈልጋል። የሱዳንና የግብፅ የቀደመ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት እንዲሻክር ካደረጉት ምክንያቶች መካከል አንዱ ተደርጎ የሚወሰደው ከህዳሴው ግድብ ጋር በተያያዘ ሱዳን ለኢትዮጵያ ድጋፏን መስጠቷ ነው። ሁለቱ ሀገራት ከዚህም በተጨማሪ የቆየ የግዛት ይገባኛል ውዝግብ ላይ ያሉ መሆናቸውም ሌላኛው የግንኙነታቸው መሻከር አንዱ ምክንያት ተደርጎ የሚጠቀስ ነው። በሰሜናዊ ሱዳን እና በደቡባዊ ግብፅ የምትገኘው ሀላይብ ግዛት የሁለቱ ሀገራት የውዝግብ መንስኤ ናት። 13 ሺህ ሰኩዌር ኪሎ ሜትር ስፋት ያላት ይህች ግዛት ቀደም ሲል በሁለቱ ሀገራት በጋራ ስትተዳደር የቆየች ሲሆን ሆኖም እ.ኤ.አ ከ2000 ጀምሮ የሱዳን የፀጥታ ኃይሎች ለቀው ለመውጣት በመገደዳቸው ሙሉ ግዛቷን ግብፅ ማስተዳደርን እስከዛሬም ድረስ ቀጥላበታለች። ከዚህ በኋላም ሱዳን የግዛት ይገባኛል ጥያቄው በዲፕሎማሲያዊ መንገድ እንዲያልቅ ጥረት ስታደርግ ብትቆይም ግብፅ ፈቃደኝነትን ባለማሳየቷ ጥረቱ ሁሉ መክኖ ቀርቷል።
ሱዳን ቀደም ሲል ከሀላይብ ግዛት ይገባኛል ጥያቄ ጋር እንደዚሁም ከህዳሴው ግድብ ጋር በተያያዘ ሱዳን ለኢትዮጵያ ያሳየችው ድጋፍ ግብፅን ያስቀየማት መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ። ፕሬዝዳንት አልሲሲ ቀደም ሲል የኤርትራውን ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂን፣ የጂቡቲውን ፕሬዝዳንት እስማኤል ኦማር ጌሌ ካይሮ ጠርተው ያነጋገሩ ሲሆን ባለፈው ማከስኞ ደግሞ የደቡብ ሱዳኑ ፕሬዝዳንት ሳልቫኪየር ወደ ካይሮ አምርተዋል። የሳልቫኪየርን የካይሮ ጉብኝት አስመልክቶ ዘገባውን ያሰራጨው ሱዳን ትሪብዩን የአልሲሲ መንግስት የአልበሽርን መንግስት ለመጣል ደቡብ ሱዳን የአማፅያን ማሰልጠኛ ቦታን የሚፈልጉ መሆኑን አመልክቷል። የግብፅን የሳልቫኪየር ሚስጥራዊ ስምምነት የተቃወመው የደቡብ ሱዳን ነፃነት አርሚ ለደቡብ ሱዳን የዜና ወኪል በሰጠው ማብራሪያ የሁለቱን ሀገራት ሚስጥራዊ ስምምነት ተቃውሟል። በግብፅ ደጋፊነት የሳልቫኪየር መንግስት መጠናከር የሀይል ሚዛኑን እንደሚያስቀይር የተረዳው ይህ ታጣቂ ሀይል ጠበቅ ያለ ተቃውሞውን አሰምቷል። “የአልሲሲና የሳልቫኪየር ግንኙነት ለግብፅ ብሔራዊ ጥቅም ነው።” ያለው ይህ ታጣቂ ሀይል ሪክ ማቻርን የመሳሰሉ ተቃማዊዎች ለማስወገድም ያለመ መሆኑን ጨምሮ አመልክቷል። አልሲሲ ከዚህ ቀደም ከኡጋንዳው ፕሬዝዳንት ጋር በነበራቸው የሁለትዮሽ ቆይታ ኡጋንዳ ለሱዳን አማፅያን የስልጠና ካምፕ እንዲሰጡ ጥያቄ ያቀረቡ መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ። በሱዳን የእርስ በእርስ ጦርነትን ለማቀጣጠል በግብፅ የተመረጡት ሀይሎች የሰሜናዊ ሱዳን ህዝብ ነፃ ንቅናቄ (SPLM- North) እና የዳርፎር አማፅያን መሆናቸውን የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ ያመለክታል።
ከሱዳን ባሻገር ግብፅ ሌላኛው ውዝግብ ውስጥ የገባችበት ጉዳይ የሳዑዲ ከአረቢያ ጋር ያላት ግንኙነት ነው። ከግብፅ አብዮት በኋላ ግብፅ ከገባችበት ኢኮኖሚያዊ ቀውስ እንድትወጣ ለማገዝ ሳዑዲ አረቢያ ሰፊ የፋይናንስ ድጋፍ ስታደርግ ቆይታለች። ይሁንና የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት በሁለት መሰረታዊ ጉዳዮች ውጥረት ውስጥ መግባት ግድ ብሎታል። የመጀመሪያው በቀይ ባህር አካባቢ ባሉ ደሴቶች የተነሳው የግዛት ይገባኛል ጥያቄ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በሶርያ የእርስ በእርስ ጦርነት የአልሲሲ መንግሰት የያዘው አቋም ነው። በሶርያ የእርስ በእርስ ጦርነት በአሜሪካ በሚመራው ጎራ በኩል ሳዑዲ አረቢያ የሶርያ አማፅያንን የምትደግፍ ሲሆን ይሁንና ግብፅ በተባበሩት መንግስታት በሩስያ ለሚደገፈው የበሽር አላሳድ መንግስት ድጋፏን መስጠቷ የሁለቱ ሀገራት ዲፕሎማሲያዊ ውዝግብ ይፋ መውጣት መነሻ ሆኖ ተመልክቷል። በዚያው ሰሞን የሳዑዲ ከፍተኛ ልዑካን ቡድን በኢትዮጵያ በመገኘት ህዳሴውን ግድብ መጎብኘቱ በበርካታ ግብፃዊያን ባለስልጣናትና ሚዲያዎች ብዙ ጫጫታን ፈጥሮ ከርሟል። ሳዑዲ አረቢያም የኢትዮጵያን ህዳሴ ግድብ በገንዘብ ለመደገፍ አስባለች በማለትም የግብፅ ሚዲያዎች በሰፊው ሲያናፍሱ ከርመዋል።
በሁለቱ ሀገራት ግዛት ይገባኛል የተነሳባቸውን ሁለት የቀይ ባህር ደሴቶችን ለሳዑዲ ለመስጠት አልሲሲ ከዚህ ቀደም ወስነው የነበረ ቢሆንም ባልተጠበቀ ሁኔታ የተነሳው ህዝባዊ ተቃውሞ በውሳኔያቸው እንዳይገፉበት አድርጓቸዋል። ከሳዑዲ አረቢያ ልዑካን ቡድን የኢትዮጵያ ጉብኝት በኋላ ግን የሁለቱ ሀገራት የደሴቶቹ ይገባኛል ጥያቄ መልሶ ወደ መድረክ መጥቷል። ጉዳዩም ከአልሲሲ ካቢኔ፣እስከ ፓርላማው ብሎም እስከ ከፍተኛው ፍርድ ቤት ድረስ ዋነኛ አጀንዳ ሆኗል።
“ሰብኣይ ምስ ኮንኩ፡ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድን ወንጌል ክሰብኽን እየ።“ ብምባል ኩሉ ግዜ ኣብ ኣእዛን ስድርኡ፡ ዝቓጭሎ ህንጥዩነት ካብ ልቡ ኣፍሲሱ ዝነግሮ ዝነበረን እዩ። እዚ ሓሳብን ትልምን ገና ሓደ ሕንጫል ንእሽቶ ቆልዓ እንኮሎ ዝምነዮን ሃረር ዝብሎን ናፍቖት ልቡ እዩ፣ – ጀምስ ሃድሰን ተይለር።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ብ21 ግንቦት 1832 ኣብ ባንስለይ እትብሃል ናይ ዓባይ ብርጣንያ ከተማ ተወልደ። ካብ ሓደ ፋርማሲስን ናይ ሜቶዲስት ቤተ ክርስትያን ኣባልን ሰባኽን ዝኾነ፡ ጀምስ ተይለር ዝተባህለ ኣቦ ተወልደ። ኣብኡ ሰባኽን ወዲ ሰበኽትን እዩ ነይሩ። ወለዱ፡ ንእግዚኣብሄር ኣዝዩ ዘፍቅሩን፣ ኩሉ ሰብ ድማ መገዲ ክርስትያና ክፈልጥ ሃረር ዝብሉን፡ ብልዑል ተኣማንነት ዘገልግሉን ኣገልገልቲ ኣምላኽ ነበረ። ኣደ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣሚሊያ ሃድሰን ተይለር ድማ ከምኡ ንፍዕትን ንእግዚኣብሄር እትፈቱን እምንቲ በዓልቲ-እንዳ እያ ዝነበረት።
ስለዚ ድማ ከም ህጻን፡ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኩሉ ሰብ ክረኽቦ ሃረር ዝብሎ፡ ብሉጻት ወለዲ ዝተዓደለ ቆልዓ ኮይኑ እዩ ዓብዩ፡ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ኣዝዩ ትኩርን ምጭዉን እዩ ዝነበረ፣ ግናኸ ኣዝዩ ወሳንን ተሪርን ስለ ዘይነበረ፡ ወለዱ ባህርያቱ ብቀሊሉ ከይበላሾ ኣዝዩ ይፈርሁን ይስኸፉን ነበሩ። ወለዱ ግና፡ ምእዛዝን ምግታእ ርእሱ ክመሃር ከም ዝግብኦ ካብ ሽዓኣ እዮም ተገንዚቦን ዝነበሩ። ሽሕ እኳ ተነቃፊ ቆልዓ እንተነበረ፣ እዘን ትምህርትታት እዚኣተን ንኽምህርዎ ግና ቆሪጾም ወሰኑ።
ገና ወዲ ክልተ፡ ሰለስተ ዓመት ንእሽቶ ህጻን ኮይኑ፡ ምስ ኣብኡን ኣዲኡን ንቤት ክርስትያን ይኸይድ ነበረ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበረ ናይ ቤተክርስትያን ነዊሕ መደብ ናይ ኣገልግሎት እንተ ደኣ ብስነ-ስርዓት ተኻፊሉ፣ ቡራኬ ተገይሩ ተወዲኡ ድማ፣ ወለዱ ነቲ ኣብ ድሕሪኦም ኮፍ ንዝብል ኣቦሓግኡ ንተይለር ንኽሓቅፎ ይህብዎ ነይሮም። እዚ እቲ ሓደ ኣብ መላእ ህይወቱ ዝዝክሮ ተዘክሮታት እዩ።
ንእሽቶ ቆልዓ ኮይኑ ካብቲ ኣዝዩ ዘሓጉሶ ዝነበረ ነገር ድማ፣ ምስ ምንኣስ ሓዉ ምጽዋት ይፈቱ ምንባሩ እዩ። ከምኡ ድማ ነታ ንእሽቶ ሓፍቱ ብእግራ ምኻድ ንኽምህራ፡ ታተ የብላ ከምዝነበረ ይዝኽር። ኮይኑ ግና ገና እንሽተይ እንዳሃለወ እንከሎ እዩ እቶም ኣዝዮም ዝፈትዎም ዝነበረ፡ ክልተ ምንኣሱ ኣሕዋቱ ብሞት ካብዛ ዓለም ዝተፈለይዎ። እዚ ድማ ናብራ እዛ ዓለም፡ ጓህን ደስታን መኻፍልቲ ህይወት ምዃኖም ብንኡሱ ዝተማህሮም።
ካልእ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣዝዩ ዝፈትዎ ዝነበረ ነገር፡ ምስ ፍጥረታትን እንስሳታት ዝነበሮ ፍቕሪ እዩ። ሓደ መዓልቲ ኣብታ ዝነብረላ ዝነበረ ከተማ ምርኢት ናይ እንስሳታት ነበረ፣ እዚ ድማ ንሃድሰን ዝያዳ ብህንጥዩነትን ብተመስጦን ንክርእዮ ቀሰቦ። ኣብዚ ምርኢት እክብካብ ናይ ኣዕዋፍን ካልኦት እንስሳታትን ብመልክዕ ኤግዚቢሽን እዩ ቀሪቡ። ኣብቲ ምርኢት ድማ ካብ ፍቕሪ እንስሳታትን ተፈጥሮን ዝተላዕለ፣ ብዘይ ገለ ስንባደ ነቶም ኣብ ኣዝዩ ነዊሕ ጣውላ ተሓጺሮን ተቀሪቦምን እንስሳታት ክርእዮም ሃረፈ። ይኹን ኣምበር መእተዊ ናብቲ ምርኢት ዝኸውን ኣብ ኢዱ ዝነበረቶ፡ ብክንደይ ጻዕሪ ዝረኸባ ሓንቲ ሳንቲም ጥራይ እያ። ነቲ ኣብቲ መእተዊ ኣፍ ደገ ናይቲ ምርኢት ቦታ ዝነበረ ሰብ ምስ ሃቦ ግና፣
ነቲ ዘቕረቦ ምኽንያት ስለዘይተቀበሎ ግና፣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ተሪሩ ምእታው ኣበዮ። ተይለር ድማ ኣዝዩ ጉህዩ፣ ጸገሙ ነዲኡ ንኽነግራ እንዳጎየየ ኸደ። ወላዲቱ ግና ብኣንጻሩ፡ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ንመእተዊ ክልተ ሳንቲም ከኽፍል ብምሕታቱ ሓላፍነቱ ከምዝገበረ ገለጸትሉ። ኮይኑ ግና ካልእ ዘዕግብ ኣገባብ ኣፈታትሓ ናይዛ ሽግር ከኣ ኣምጸአትሉ። ከምዚ ድማ በለቶ፣
“ሃድሰን ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ጽቡቅ ኢኻ ክትገብር ቀኒኻ፣ ኩሉ ተግባራትካ ደስ ስለ ዝበለኒ ድማ እዛ ሳንቲም እዚኣ እንካ፡ መወሰኽታ ካልኣይቲ ሳንቲም ክትኮነካ እያ።“ ኢላ ካልኣይቲ ሳንቲም ወሰኸትሉ፡ ልቡ ብሓጎስ ተመሊኡ ድማ እናዘለለ ጐይዩ ኸደ።
ስድራቤት ጀምስ ተይለር፡ ካብ ግዜ ቁልዕነቶም ጀሚሮን ኩሉ ስነ-ስርዓትን ስነ-ምግባር ተማሂሮም እዮም ዓብዮም። ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ደገ፡ ምስ ሰባት ኮነ ንውልቖም፡ ኩሉ እዋን ጽፉፋትን ጽሩያትን ክኾኑ፡ ኣእዳዎምን ገጾምን ብዝግባእ ክሕጸቡ፣ ጫምኦም ክነግፉ፣ ጽፍሮም ብግቡእ ክሕዙን ተማሂሮም እዮም ዓብዮም።
ብዘይካ እዚ’ውን፡ ሰዓት ምኽባር እቲ ካልእ እተማህርዎ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ዉሉዶም፡ ኣብ እዋን መኣዲ፡ ኣብ ቆጸራታትን ካልእን ኩሉ ዝህልዎም ርክባትን፣ ኣብ ሰዓቱ ክርከብ ከምዘለዎም ፈሊጦም ዓበዩ። ብዙሕ እዋን ድማ ኣብኦም ተይለር ከምዚ ይብሎም ነበረ፣ – “ሓሙሽተ ሰባት ንሓንቲ ደቂቅ እንተደኣ ተጸብዮምካ፡ ተመሊስካ ክርከብ ዘይክእል ሓሙሽተ ደቃይቅ ኣብ ህይወትኩም ከም ዝጠፍእ ክትፈልጡን ክትግምቱን’ዶ ኣይንኽእልን?” ብምባል ኩሉ ግዜ ይብድሆም ነበረ።
ኣብኦም፡ ብድኽነት ካብ ምዕባዩ ዝተላዕለ፡ ንደቁ ዝውረስን ዝወሃብን ሃብትን ናይ ዓለም ትሕዝቶን ብዙሕ ኣይነበሮን። ግናኸ ኣዝዩ ብሉጽ ነገር ደኣ ኣውሪስዎም ሓለፈ። ንሱ ድማ – ጽኑዕ እምነት ኣብ እግዚኣብሄርን ልዑል ክብሪ ንቃል ኣምላኽን።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ኣዝዩ ተሪርን ደፋርን ስለዘይነበረ፡ ናብ ቤት ትምህርቲ ኣብ መጀመርታ ዓመታቱ ኣይከደን፡ ግና ትምህርቱ ብዝያዳ ኣብ ገዛ እዩ ቀሲምዎ። ኣብ ገዝኡ ድማ ካብቶም ለባማትን ወራዙን ወለዱ፡ ልዕሊ እቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክረኽቦ ዝኽእል ፍልጠትን ስነ-ምግባርን ቀሲሙን ተማሂርን እዩ ዓብዩ።
ግና ጀምስ ሃድሰን ተይለር ናይ ትምህርቲ እዋኑ ወዲ 11 ዓመት ምስ ኮነ እዩ ጀሚርዎ። ትምህርቱ ድማ ምስ ብዙሓት ቆልዑ ምሕዝነት ክገብርን ንክፋለጥ ኣዝዩ እዩ ሓጋዚ እዩ ነይሩ። ነገር ግን፣ ናይ ትምህርቲ ግዚያቱ ጽቡቃትን ጥዑማትን ኣይነበራን። ምኽንያቱ ድማ፡ እቲ ኣብ ገዝኡ ዝተማህሮ፡ ናይ ንእስነቱ እምነት ኣጥፍኦ፣ ህይወቱ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ካብ እግዚኣብሄር እንዳረሓቀት ከደት፡ ተመሊሱ ክሳብ ህይወቱ ንጐይታ ዝህብን ዝውፍን ድማ ብዙሕ ዓመታት ሓለፈ።
ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ፡ ኣብ ሓደ ባንኪ ከም ጸሓፊ ኮይኑ ስራሕ ጀመረ። ይኹን እምበር ኣብቲ ቦታ ስራሕ እምነቱ፡ ከም ፋሽኑ ዝለፎን ድሑን ኣተሓሳስባን፡ ብኩሉ ንጹልን ብፈላስፋትትን ጸሓፍትን ድማ ተነቃድን መስሓቕን ኮነ። ድሕሪ 9 ኣዋርሕ ገዝኡ ምስ ተመልሰ፣ ካብ ካልእ እዋናት ብዝበኣሰ ካብ እግዚእብሄር ኣዝዩ ርሒቁ ነበረ።
ኣብኡን ኣዲኡን ግና ንድሕነት ዉላዶም ግዲ ስለዝነበሮም፡ ጾር ተሰኪሞም ነንመዓልቱ ይጽልይሉ ነበሩ። ሓፍቱ ኣመሊያ ድማ ንመዓልቲ ሰለስተ ግዜ ክትጽልየሉ ንኣእምሮኣ ድሉው ገበረቶ፣ ነዊሕ ኣይጸንሐን ድማ ጸሎት ወለዱን ሓፍቱ ምላሽ ረኸበ።
ሓደ መዓልቲ ከባቢ ወዲ 17 ዓመት ምስኮነ፡ ኣብ ገዛ ምንም ዝሰርሖ ስራሕ ኣይነበሮን፣ ላዕሊ ታሕቲ ኢሉ ዝገብሮ ምስ ጠፍኦ ድማ፡ ኣብታ ኣጋ ምሸት ኣብ ናይ ኣቦይ ቤተ መጽሓፍቲ ኣትየ ንግዜ መሕለፊ ዝኸውን መጽሓፍቲ ክገላብጥ ጀሚረ። ኣደይ ኣብ ገዛ ዘይነበረትን፣ ናይ ዕረፍቲ መዓልቲ እዩ፣ እንታይ ደኣ እሞ፡ መጽሓፍ ምንባብ እዩ ዝሓይሽ። ካብቲ ኣብኡ ዝነበረ መጽሓፍቲ ግና፡ ዝስሕቦ ኣይረኸበ። ሃንደበት ግና፣ ሻቡ ኣዒንቱ ኣብ ሓንቲ ናይ ፋንፍለታት ሳንጣ ኣተኮራ። ሓንቲ ሰሓቢት ኮይና ዝተራኣየቶ ትራክት ናይ ወንጌል (ማለት ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ዝሓዘት ንእሽቶ ጽሕፍቲ) ኣልዓለ። ኣርእስቲ እቲ ዘልዓሎ ጽሒፍ “ድኻ ርቻርድ” ዝብል እዩ ዝነበረ። ንገዛእ ርእሱ ድማ ከምዚ ኢሉ ክዛረባ ጀመረ፡
እታ ትራክት ድማ ስልቹው ኮይኑ እንዳኣንበበ፡ ኣብ ደስ ዘይበለቶ ክፋል ምስበጽሐ ድማ ክድርብያ እየ ብምባል የንብባ ነይሩ። ግናኸ እናንበባ ከሎ ግና፣ በቲ ዛንታ ናይታ ጽሕፍቲ ኣዝዩ ክርታዕን ውሽጢ ናይ ክሲ ነገርን ክስምዖ ጀመረ። ተረትዐ፡ ብብዙሕ ንብዓት ንበይኑ ድማ ኣብ ቅድሚ ጐይታ ተነስሐ። ርእሱ ድማ ንእግዚኣብሄር ሃበ።
ከንብባ እንከሎ ኣዲኡ ኣብ ገዛ ኣይነበረትን። እታ ነዚ ደስ ዘብል ወረ ቀዲማ ዝሰምዐት ግና፡ ሓብቱ ኣመሊያ እያ ነይራ። ኣዲኡ ምስ ተመልሰት ብዛዕባ ምልዋጡ ክነግራ እናተሃንጠየ፡ ብሓጎስ ሓቚፉ ሰዓማ። ከምዚ ኢላ ድማ ቅድሚ ምንጋሩ መለሰትሉ፡
ኣዲኡ ድማ “እዚ ወደይ ከምዚ እዩ” በለት። “ማንም ሰብ ኣይነገረንን። ቅድሚ ክልተ ቅነ ብዛዕባኻ ልበይ ኣብ ከቢድ ጾር እዩ ነይሩ፣ ናይ ድሕነትካ መረጋገጺ ክሳብ ዘይረኸብኩ ድማ ካብ ጸሎት ንኸይትንስእ ወሰንኩ። ንጹር መረጋገጺ ምስ ረኸብኩ ግና፣ ብኡ ንኣምላኸይ ብፍሉይ ኣመስገንክዎ።” በለቶ።
“ኣብታ ካባይ 70 ወይ ድማ 80 ማይልስ ርሒቃ ዝነበረት ኣደይ፡ ኣብ ልባ እንታይ ይኸውን ከምዝነበረ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን። ሽዓ ምሸት፡ ካብ ድራር ክትትንስእ ከላ ወዳ ንኽልወጥ ኣዝዩ ብርቱዕ ናፍቆት እዩ ነይሩዋ። ካብ ገዛ ርሒቃ፡ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜኣ፡ ብዛዕባይ ንእግዚኣብሄር ክትልምን ከተማልድን ኣዝዩ ፍሉይ ዕድል ከም ዝረኸበት ኮይኑ እዩ ዝስምዓ ዝነበረ። ኣብ ክፍላ ኣትያ ማዕጾኣ ዓጽያ፣ ናይ ጸሎታ መልሲ ክሳብ ትረክብ ነታ ስፍራ ንኸይትሓድጋ ወሲና እያ ነይራ። እዛ ክብርቲ ኣደ ካብ ደቓይቕ ክሳብ ሰዓት ክሳብ መዓልታት ጸለየትለይ፣ መወዳእትኡስ ብሰንኪ ምንዋሕ ግዜ ክትጽሊ ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ በጽሐት። ግናኸ ኣብቲ እዋን ንእግዚኣብሄር ከተመስግን ጥራይ ከምዘለዋ እያ እተቀሰበት። መንፈስ ቅዱስ ድማ ንልባ፡ ናይ ዉሉዳ ናይ ምልዋጥ ግዜ ከምዝበጽሐ ኣፍሊጥዋ እዩ ዝነበረ። ልክዕ ኣብ ኣብ መንጎ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እየ፡ ኣነ ነታ ትራክት ኣልዒለ፣ ዘንበብክዋ። ኣብቲ “እቲ እተፈጸመ ዕዮ ክርስቶስ” ኣብ እትብል ኣርእስቲ ምስ በጻሕኩ ድማ ውሽጠይ ተተንከፈ። ንምንታይ እዩ እዚ ጸሓፋይ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ክጥቀም ወሲኑ፣ ኢለ ሓተትኩ። ንምንታይ ክርስቶስ ፈጺምዎ፧ ኢለ ደጋጊመ ሓተትኩ።
ብተደጋጋሚ ሓሳባት መጹኒ፡ ኣነ’ውን ሓንሳብሲ ከምዚ ኢለ ምላሽ ሂበ እየ “ምሉእን ፍጹምን ዕርቂ ካብ ሓጥያት፣ ናይ ሓጥያትና ዕዳ ተከፊሉ እዩ፣ ናትና ጥራይ’ውን ኣይኮነን፣ ግናኸ ኩላ ዓለም ሓጢኣት’ውን እምበር።“
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብምቅጻል ከምዚ ይብል፣ “በዛ ሕጉስቲ መፈለምታ ለውጢ ናይ ህይወተይ፣ ልኽዕ ከምቲ ብርሃን ናይ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ሂወተይ ዘብርህ ኮይኑ እዩ ተሰሚዑኒ። ኣብ ከምዚ ኩነት ድማ ክትገብሮ ዘድለየካ ነገር የለን። እንታይ ደኣ፣ ብብርክኻ ተንበርኪኻካ ነቲ ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ዝህበካ ድሕነት ምቅባልን፣ ምምስጋንን ጥራይ እዩ። ክብርን ውዳሴን ንዘልእለም ኣለም ንእኡ ይኹን።
ኣደይ ኣብ ክፍላ ኮይና ተንበርኪኻ ንእግዚኣብሄር እናመስገነት ከላ፣ ኣነ ኸኣ ኣብታ ኣብ ግዜ ዕረፍተይ ንበይነይ ዝኽዕነላን ነታ ንእሽቶ ፋንፍሊት ዘንበብኩላ መኽዘን፡ ንእግዚኣብሄር የመስግን ነበርኩ።”
ኣደይ ነዚ ወረ እዚ ካብ ማንም ሰብ ከምዘይሰምዓቶ ኣረጋገጸትለይ። ኮይኑ ግና፣ ህይወተይ ብሓይሊ ጸሎት ናይ ስድራይ ከምዝተለወጠ እየ ፈሊጠ። ሓደ መዓልቲ’ውን ብኣጋጣሚ ናተይ እትመስል ጥራዝ ናይ ዲይሪ መትሓዚ መዓልታዊ ፍጻሜታትን መዘከርታን ኣልዓልኩ። ናተይ ትመስል እናበልኩ ኣልዒለ ከፊተያ፣ እታ ጥራዝ ግና ናተይ ኣይነበረትን፣ ናይ ሓብተይ እያ ዝነበረት። ኣብ ገለ ገጻት ገንጺለ ድማ፡ ነዒንተይ ዝሰሓበኒ ጽሑፋት ረኸብኩ። ሓፍተይ እውን ከምኡ፡ ኣነ ሓዋ ክሳብ ዝልወጥን ጐይታ ዝረክብን መዓልታዊ ህይወታ ንጸሎት ናብ እግዚኣብሄር ከም እተቅርበኒ ዝነበረት ኣንበብኩ። ድሕሪ ሓደ ወርሒ ናይዚ እዩ እንበኣር፣ እግዚኣብሄር ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ከሰጋግረኒ ዝፈተወ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፣ ኣቦ እዛ ስድራ ዝኾነ ጀምስ ተይለር፡ ኣብ ሚስዮን ኣገልግሎት ኣዝዩ ግዱስ እዩ ነይሩ፡ ብፍላይ ድማ ኣብተን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘገልግላ ናይ ሚስዮናው ኣገልግሎታት። ካብ ነዊሕ እዋን ድማ ኣብ ሃገር ቻይና ንሚስዮናዊ ኣገልግሎት ይግደስ እዩ ዝነበረ። እዚ ፍሉይ ተገዳስነት ሚሰንያዊ ኣገልግሎት፡ ናይዞም ፋርማሲስታዊ ሰብ ሞያን ናይ ሜቶዲስት እምነት ክርስትና ተኸተልትን ድማ፣ ንደቆም ገና ካብ ንእስነቶም ጀሚሮም ብፒተር ፓርለይ ንዝተጻሕፈት መጽሓፍ ብተደጋጋሚ የንብብሎምን የዘራርብዎም ነበሩ። ድሕሪ ነዊሕ ድማ ሃድሰንን ሓፍቱ ኣመሊያን ሓንቲ መዓልቲ ናብታ ሃገር ንክኸዱ ድልየት ከምዘለዎም ክገልጹ ጀመሩ። ካብተን ግዜያት ጀሚሩ ድማ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፣ – “ሰብኣይ ምስ ኮንኩ፡ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድ እየ“ ብምባል፣ ናይ ግዜ ቁልዕነቱ ሕልምን ድሌትን ኣብ ነዊሕ ዝፍጽሞ ሃቀንኡን ገይሩ ዝተበገሰሉ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ድሕሪ ንጐይታ የሱስ ምፍላጡ፡ ህይወቱ ብሰላምን ብሓጎስን ዝተመልአ እዩ ነይሩ። በዚ ድማ ህይወቱ ንእግዚኣብሄር ወፈየ። ኣብ እተጸውዖ ዘበለ ንኽኸይድ ድሉው ኮነ። እግዚኣብሄር ድማ “ንቻይና ኪደለይ“ ዝብል ድምጺ፣ ብክስማዕ ብዝከኣል ብንጹር እዩ እተዛረበ። እቲ ጻውዒት ኣዝዩ ንጹር ነበረ፣ እዚ መንእሰይ ከኣ ኣይተወላወለን።
ብዛዕባ እዚ ካብ እግዚኣብሄር እተዋህቦ ጻዊዒቱ፡ ንናይ ትምህርቲ ሰንበት መምህሩ ነገሮ፣ መምህሩ ድማ ኣዝዩ ኣተባብዖ። እቲ መምህሩ ድማ ብቋንቋ ቻይና እተጻሕፈት መጽሓፍ ወንጌል ሉቃስ ሃቦ። ንነፍሱ ድማ ብኹሉ መዳያት ንህይወት ንሚስዮናዊ ኣገልግሎት ድልውቲ ክገብራ ጸዓረ። እቲ ዝነብሮ ዝነበረ ናብራ፡ ኣብ ፍርናሽ ዓራቱ ምድቃስን፡ ካልእ ነገራትን ጠንጢኑ ድማ ሓርፋፍ ናብራ ክላማመድ ጀመረ። ብዙሕ ኣካላዊ ተመኮሮታትን ምንቅስቃሳትም ብምግባር ንኣካላቱ ኣትረሮ። ብክርስትያናዊ ዕዮታት ድማ ንነፍሱ ኣበርትዓ። ኣብ ቻይና ከይዱ ነፍሳት ንምድሓን ከምጽእ እንተደኣ ኮይንኑ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ገዝኡ እንከሎ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ተረድኦ። በዚ ምኽንያት ድማ ትራክትታት ዘርግሐ፣ ትምህርቲ ሰንበት መሃረ፣ ንሕሙማትን ሽጉራትን በጽሐ፣ ንእግዚኣብሄር ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ዝሓሰቦ ዘበለ ኩሉ ገበረ።
እቲ ኣካያዲ ናይቲ ትምህርቲ ሰንበት ዝሃቦ መጽሓፍ ተጠቒሙ ድማ ናይ ቻይና ፊደላት ከጽንዕ ጀመረ። ቋንቋ ቻይና ምጽናዕ ቀሊል ጉዳይ ከም ዘይኮነ ስለ ዝፈለጠ፣ ብዝቀልጠፈ ክጅምሮ ደለየ። ሓደ ሰብ ከም ዝበሎ፡ እቶም ቋንቋ ቻይና ክመሃሩ ዝደልዩ “ናይ ሓጺን ኣካላት፣ ናይ ኣስራዚ ሳናቡእ፣ ናይ ተሪር ገረብ ርእሲ። ናይ ኣቻዮ ዝምጠጥ ኣእዳው፣ ናይ ንስሪ ኣዒንቲ፣ ናይ ሃዋርያት ልቢ፣ ናይ መልኣኽቲ ክእለት ምዝካር ከምኡ ‘ውን ዕድመ ማቱሶላ“ ክህልዎም ይግባእ ኢሉ። ሽሕ እኳ ንሃድሰን እዚ እተጠቅሰ ብቅዓት እንተዘይሃለዎ፣ ብትብዓት ግና ቛንቛ ቻይና ክመሃር ጀመረ፣ ጽቡቅ ድማ ሰጎመ። ነቲ ዝኸዶ ዓዲ ዝኾኖ ቛንቛን ባህልን ቻይና ኣጽኒዑ ድማ ከም ባህሊ እቲ ሃገር ምኽዳንን ምምጋብን ፈለጠ። ምስ ቻይናውያን ዘረዳድኦ ድማ ናይ ቻይና ማንደሪን ዝብሃል ቛንቛ ኣጽንዐ።
ድሕሪ’ዚ ድማ፡ ናብ ናይ ቻይና ኣገልግሎቱ ንምድላዉ ኢሉ፡ ብ1851 ናብ ኪንሲንግቶን ኣብኦን ሃል እትብሃል ከባቢ 140 ኪ.ሜ. ካብ ለንዶን ርሒቃ እትርከብ ከተማ፡ ከም ተሓጋጋዚ ንዶ/ር ሮበርት ሃርደይ ብምዃን ኣገልገለ። እታ ከተማ ብብዝሒ ድኻታትን ዘኽታማትን ዝነበሩዋን ዶ/ር ሃርደይ ድማ ናይ ነጻ ኣገልግሎት ሓገዝ ዝህበላ እያ ነይራ። ሃድሰን ድማ፡ በዚ ሓደ ናይ ሕክምና ሞያ እንተደኣ ኣጥርዩ፣ ኣብ ምድሓን ነፍሳት ጽቡቅ ዕድል ከም ዝኸፍተሉ ፈለጠ። ኣብ ፈለማ ኣብቲ ምቹእን ደስ ዘብልን ገዛ ዶ/ር ሃርደይ እዩ ተቀሚጡ። ነገር ግን እዚ ኣብ ምድላው ህይወት ሚስዮናዊ ተመራጺ ኩነት ኣይነበረን። ስለዚ ድማ ናብ ኣዝዩ ትሑትን ዘይጽቡቕ ዝኾነ ገዛ ናይ ኣሙኡ፡ ካብ ናይ ዶ/ር ሃርደይ ገዛ ገዓዘ። ንርእስኻ ኣብ ምክሓድን ኣብ ናብራ ሓቀይኛ ሚስዮናዊ ንምልማድ ኣብ ዝግበር ልምምድ ግና ገና ኣኻሊ ከም ዘይኮነ ይርድኦ ነበረ፣ ኣይዶንጎየን ድማ ከምታ ዝደልያ ዝነበረ ኣዝያ ትሕቲ ገዛ ረኸበ።
ኣብ ከምዚ እዋን እዚ ድማ ሃድሰን ምስ ሓደ ካብ ቻይናን ርሑቅ ምብራቕን ዝተመልሰ ካርል ጉትዝላፍ ዝተባህለ ጀርመናዊ ሚስዮናዊ ተራኸበ። እቲ ሚስዮናዊ ድማ ንመንእሰይ ሃድሰን ምስ ረኣየ፡ እዚ ጽቡቕ መንእሰይ፡ ዘንጸባርቅ ጸጉርን ዓይንን ዘለዎ መንእሰይ፡ ብምባል፡ ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፣ –
ወሲኹ ድማ፣ – “ንዓይ እዃ፡ ‘ቀይሕ ጸጉሩ ሰይጣን‘ ኢሎም እዮም ዝጽውዑኒ። ካባኻ ከኣ እሞ፡ ብራዕዲ ክሃድሙ እዮም፣ ከም ዝሰምዑኻ ክትገብር ፍጹም ኣይትኽእልን ኢኻ።“ ኢሉ ተስፋ ብዘቑርጽ መለሰሉ።
ብርግጽ እዚ ዘረባ’ዚ፡ ንገለ ተስፋ ከቁርጾ ዝከኣል እዩ። ሃድሰን ግና ብህድኣት ከምዚ ክብል ጥራይ እዩ ዝመለሰ፣ “እቲ ዝጸውዓኒ እግዚኣብሄር እዩ፣ ንሱ ድማ ብዛዕባ ሕብሪ ጸጉረይን ዓይነይን ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ።” በሎ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብታ ንቻይና መለማመዲት ክትኮኖ ኢሉ እተኻረያ ገዛ ናብር ኡቀጸለ። ከቢድ ናብራን መነባብሮ ክራይ ገዛን ተተሓሓዞ። እዛ እተኻረያ ገዛ ኣብቲ ዝኸፍአ ከባቢ ናይ ከተማ ‘ሃል’ እያ ዝነበረት። እተን ገዛውቲ፡ ኣብ ንሓድሕደን ዝጠማመታ፡ ብጸበብትን ንኣሽቱን ኣንጎሎታት ዝተኻበባን፡ ንኡሳትን ዘይረብሓ ጎጀታት ዝሓዛ፣ ኣብ መንጎአን ድማ ካናለ መአከቢ ጎሓፍን መሕለፊ ፈሳሲታት ዝነበረን እየን። እቲ ገዛውቲ ብልማድ “መሕለፊ ርስሓት” ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ። ውሕጅ እንተደኣ በርቲዑ ጎሓፍ ተሰኪሙ ናብኡ እዩ ዘምጽኦ። ኣዝዩ ሕማቕን ክሳዕ ክንድዚ ክፉእ ቦታ እዩ ዝነበረ። ሃድሰን ተይለር ግና መንበሪኡ ክከውን መረጾ። መንበሪ ክፍሉ ትሕቲ 12 ጫማ እስኬር (feet square) = ማለት 1.12 ሜትሮ ዃድሮ እያ ዝነበረት። ኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ምስ ደቃ ላዕለዋይ ክፍልን ክሽነን ሒዛ ትነብር ነበረት። ኣቶ ፊንች ዝበዝሕ ግዜኡ ኣብ ባሕሪ ስለ ዘሕልፎ፣ ሰበይቱ በቲ ብሃድሰን ተይለር ዝወሃባ ገንዘብ ናይ ክራይ፡ ማለት ሰለስተ ሽልን ኣብ ሰሙን ሕጉስቲ እያ ነይራ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ከተማ ሃል ኣብ መንበሪ ገዛ ናይ ዶ/ር ሃርደይ እናሰርሐ፣ ኣብቲ ኣዝዩ ናይ ነዳያትን ድኻታትን ዝኾነ ገዛውትን፡ መሕለፊ ርስሓት ዝበዝሖን ከባቢ ይቅመጥ። ንኻልኦት ዝሕግዘሉ ገለ ገንዘብ እንተረኸበ፣ ንርእሱ ዋጋ ከይሃበ፣ ጥጡቕ ሩዝን ናይ ስርናይ ባንን ጥራይ ብምምጋቡ፡ ብሓጎስን ባህታን ኣብ ጸባብ ገዝኡ ይነብር ነበረ። ኣብ መዓልታት ስራሕ ናብታ ምቾት ዘይብላ ገዝኡ ይሳለ፣ ሰንበት ድማ ንሕሙማት ይበጽሕ፣ ንሽጉራት ድማ ይሕግዝ። ማንም ክመርጾ ዝኽእል ዓይነት ናብራ ኣይኮነን፣ ግናኸ በረኸት እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊኡ ነበረ። እዚ ከኣ ልዕሊ እቲ ካብ ካልእ፡ ኩሉ ዓለም ክርከብ ዘይኽእል ሓጎስን ደስታን እዩ ዝነበረ።
ዕዉት ሚስዮናዊ ክኸውን እንተደኣ ኮይኑ፣ መንእሰይ ሃድሰን ክመሃራ ዝግብኦ ሓንቲ ትምህርቲ ከም ዘላ ተረዲኡ ነበረ። ንሳ ኸኣ ምህሮ እምነት እያ። ኣብታ ክኸዳ ዝደሊ ዘሎ፡ ርሕቅቲ ሃገር ከይዱ ዝውከሎ ሰብ የብሉን፣ እንትርፎ እግዚኣብሄር ኣምላኹ። ስለዚ ድማ፡ ብእምነት ምጽላይን፡ ከመይ ከም ዝጽሊ፡ መልሲ ጸሎቱ ብከመይ ከም ዝቅበልን ክፈልጥ ብግዲ እዩ ነይሩ። ተወሳኺ’ውን፡ ብጸሎት ከመይ ገይርካ፡ እግዚኣብሄር ሰባት ከምዝህበካን ሰባት ከምዘንቀሳቅሰልካን፡ ክፈልጥ ደለየ።
ነቲ ዝሕግዞ ዝነበረ ዶ/ር ሃርደይ፡ ብስራሕ ኣዝዩ ጽሙድ እዩ። ወይ’ውን ሓደ ሓደ እዋን ብዙሕ ይርስዕ ነበረ። ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ድማ፡ ንሃድሰን ከምዚ ኢሉ ነገሮ፣ –
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ካብ ምጽላይ ሓሊፉ ምንም ንከይገብር ወሰነ። መልሲ ናይ ጸሎቱ ድማ፡ ባዕሉ እግዚኣብሄር፡ ንዶ/ር ሃርደይ ከዘክሮ ምኻኑ ኣሚኑን ተረዲኡን ነበረ። እዚ ድማ ንእምነት ኮኖን፣ እምነቱ ድማ ደልደለ።
ሓደ ግዜ እታ ናይ ክፍሊት መዓልቲ ቀረበት፣ ሓለፈት እውን። ዶሞዙ ግን ኣይተኸፍለን፣ ኣብ መወዳእታ እታ ሰሙን ፍርቂ ክሮውን (ክልተ ሽልንን ሹድሽተ ፕንስን እያ ትኸውን = በዚ ናይ ሎሚ 10 ፖውንድ ማለት እዩ) ጥራይ ሒዙ ተረፈ። ሕጂ’ውን ብጀካ ምስ ኣምላኹ፣ ምንም ኣይበለን።
ሓደ ምሸት ድማ፡ ድሕሪ እቲ ኩሉ እዋን ዝገብሮ ዝነበረ ስብከትን ጸሎትን ንድኻታት፣ ሓደ ሰብኣይ ክትመውት ዝቀረበት እትመስል ሰበይት ነበረቶ እሞ፡ ንሰበይቱ ንኽጽልየላ ለመኖ። ነቶም ካህናት መጺኦም ንሰበይቱ ክጽልዩላ ሓቲትዎም ነይሩ እዩ። ግናኸ እቶም ካህናት ዝሓትዎ ናይ 18 ረንስ (ገንዘብ) ክፍሊት ክኸፍል እዩ። ድኻ ብምንባሩ ግና ክኸፍሎ ዝኽእል ምንም ኣይነበሮን። ስድራቤቱ ብጥሜት ትሳቀ። እዚ ሰብኣይ ድማ ብፍጹም፡ ተስፋ ቆሪጹ ነበረ።
መግቢ ከም ዘድልዮም ፈለጠ፣ በለ ድማ “ኣብ ክንዲ እዛ ፍርቂ ክሮውንሲ – ማለት ክልተ ሽልንን ሹድሽተሲክስ ፕንስን – ሓንቲ ክሮውን እንተዝነብረኒ መን ምሃበ፣ ነዞም ድኻታት ሰባት ሓንቲ ሽልን እንተዝህቦም ከመይ ደስ ዝብል እዩ።“ በለ። ኣብ ገዝኡ ዘለዎ፣ ንሎሚ ድራሩን ንጽባሕ ቁርሱን ጥራይ እዩ። ካብኡ ዝሓለፈ ምንም ነገር የብሉን። ዘሎዎ ዘበለ ኩሉ ሂቡ፡ እግዚኣብሄር ድልየታቱ ከማልኣሉ ድማ ክውከሎ ጥራይ ነይርዎ።
ብጸልማት ጎደናታት ተጓዒዞም፣ ሕማቕ ዝኣረገ ኣስካላ ደይቦም፣ ኣብቲ ሰበይቱ ደቂሳትሉ ዘላ ገዛ፡ ናይቲ ድኻ ሰብኣይ በጽሑ። ኣብ ጎድና ወዲ 36 ሰዓታት ቆልዓ፡ ደቂሱ ይውጭጭ ነበረ። ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ዝጠመዩ ቆልዑ ኣብታ ክፍሊ ደው ኢሎም ነበሩ። ሃድሰን፡ ነዚ ድኽነት እዚ ምስ ረኣየ፡ ሓደ ሽልንን ፈረቓን ክህቦም ሓሰበ። እታ ዘላቶ ሳንቲም ኩላ ክህቦም ግና፡ ኣእምርኡ ኣይተቀረበን ነበረ። ብዛዕባ እቲ ዝሓልየሎም ፍቁር ሰማያዊ ኣቦ ክነግሮም ፈተነ፡ ግናኸ ብዙሕ ክዛረብ ኣይኸኣለን። ንኽጽሊ ድማ ተምበርከኸ፣ ግናኸ ሕልንኡ ኣጨነቆ። ከምዚ ድማ በለ፣ –
እቲ ድኻ ሰብኣይ፡ እታ ሰበይቲ ድማ ከምዚ በሎ፣ – “ኣብ ከመይ ዝበለ፡ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኩነታት ከም ዘሎና ትርኢ ኣሎኻ። ክትሕግዘና ትኽእል እንተኾንካ በጃኻ ስለ እግዚኣብሄር ሓግዘና“ በሎ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ድማ ጐይታ ዝበሎ ቃል ትዝ በሎ፣ – “ንዝለመነካ ዘበለ ሃብ“፣ ነቲ ቃል ድማ ሽዑ፡ እሺ ኢሉ ተኣዘዞ። ዘለዎ ዘበለ ኩሉ ሃቦም፣ እዚ ብምግባሩ ነቶም ኣብ ጸበባ ዘለዉ ድኻታት ጥራይ ኣይኾነን ዝሓገዘ። ግናኸ ዓወት ድማ ተጎናጸፈ። ውሽጡ ድማ ብኣዝዩ ሕጉስ ተመልአ።
“ሃብ ክወሃበካ“ ይብል መጽሓፍ ቅዱስ፣ “በቲ እትሰፍርሉ መስፈሪ ክስፈረልኩም እዩ እሞ፣ ጽቡቅ እተሰጎደ፣ ንኽኑኽ እተፋረወ መስፈሪ ኣብ ሕቅፍኹም ኪህብኹምም እዮም።“ ንጽብሒቱ ንግሆ ድማ ፖስታ ዘመላልስ ሰብኣይ፡ ሓንቲ ዕሽግቲ ፖስታ፡ ስም ናይ ሰዳዲኣን ዘይብላ ፖስጣ ገደፈሉ። ኣብ ውሽጣ ከኣ ሓድሽ ጽምዲ ጓንቲ ኢድን ካብ ቆርበት ናይ ማሕስእን እተሰርሐን፣ ፍርቂ ናይ ወጻኢ ሰልድን ነበረ። ካብቲ ነቲ ድኻ ሰብኣይ ካብ ዝሃቦ፣ ሓሙሽተ ዕጽፊ ይኸውን። እግዚኣብሄር ጽቡቅ ወለድ (መኽሰብ) ከም ዘሎዎ ድማ ሓሰበ።
ክልተ ተወሳኺ ሳምንታት ሓለፋ፣ ዶሞዙ ግና ገና ኣይተኸፍለን። ገዛ ኽራይ ዝኸፍለሉ መዓልቲ ቀዳም ምሸት ነበረ። ኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ድማ እቲ ገንዘብ ኣዝዩ ኣድልዩዋን ኣገዲስዋን ነበረ። ግናኸ ብዛዕባ ደሞዝ ብዝምልከት ግና ንዶ/ር ሃርደይ ምንም ከይብሎ ወሲኑ ስለዝነበረ፣ ኣብ ዕላምኡ ድማ ጸንዐ።
“እዋእ ኣይተሓዘለይ በል፣ ኣየዘከርካንን ግና፡“ በለ ዶ/ር። ቀጺሉ ድማ፣ – “ብስራሕ ማዕረ ክንደይ ጽሙድ ሙኳነይ ትፈልጥ ኢኻ። ኣቀዲመ ክዝክሮ ነይሩኒ፣ ግና እቲ ገንዘብ ኩሉ ሎሚ ናይ ምሸት ንባንክ ሰዲደዮ፣ ከምኡ እንተ ዘይከውን ሕጂ ምኸፈልኩኻ ነይረ።” ኢሉ ዶ/ር ሃርደይ ዘረብኡ ዛዘመ።
እዚ ብርግጽ ንእምነት ናይዚ መንእሰይ ፈተነ እዩ ዝነበረ። ግናኸ ክጽልየሉ ዝኽእል ጽምዋ ቦታ ብዝረኸበ፡ ሻቡ ተምበርከኸ። እግዚኣብሄር ድማ፣ ኩሉ ነገር ንሰናይ ከም ዝኾነ ኣራጋገጸሉ። ኣብታ ምሸት ድማ ንጽባሕ ሰንበት ምስቶም ድኻታት ንዘለዎ ርክብ ምድላዋት ድሕሪ ምግባር፣ ንገዝኡ ክኸይድ ብግስ ክብል ከሎ፣ ግና ንዶ/ር ሃርደይ ክስሕቅ እንከሎ ረኣዮ።
“ኻብቶም ዓማዊለይ ሓደ ሃብታም፣ ሕጂ ምሸት መጺኡ ናይ ሕክምና ክፍሊቱ ከፊሉኒ፣ ርእዮ እሞ ሃድሰን ተይለር።“ እናበለ እቲ ናይ ሕሳብ ወረቐት ንሃድሰን ተይለር ሃቦ።
“ኣይገርመካን ኣብ ዝኾነ እዋን እኮ፡ ቸክ ክጽሕፍ ዝኽእል ክነሱስ እዩ፡ በዚ ጸላም ምሸት ምድሪ ክኸፍል ምምጽኡ።“ በሎ። ሃድሰን ተይለር ድማ ገንዘቡ ተኽፈለ። ብብዙሕ ምኽንያት ድማ ኣዝዩ ተሓጎሰ። ድሌታቱ ረኺቡ። ልዕሊ ዝኾነ ድማ እታ ኣካራይቱ፡ ገንዘባ ክትክፈል እያ። ግናኸ እቲ ልዕሊ ኹሉ ዘሐጎሶስ ጸሎቱ ምምላሱ እዩ ዝነበረ። ሃድሰን ድማ፡ ዶ/ር ሃርደይ ብጸሎት ጥራይ እዩ ተነቃንኒቁ፡ እግዚኣብሄር እዩ እዚ ዝገበረ በለ። ንእምነት ኮኖ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ከም መርኣያ ሕያውነቱ፣ ንኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ናብታ በዓል ቤታ ዝሰርሓላ ዝነበረ ትካል እናኸደ፣ እቲ ሰብኣያ ዝሰዶ ወርሓዊ ገንዘብ የምጽኣላ ነበረ። እዚ ብምግባሩ ድማ፣ እቲ እታ ትካል ባዕላ ነቲ ገንዘብ እንተደኣ ኣብጺሓቶ፡ ትወስዶ ዝነበረት ኮምሽን ካብ ምኽፋል፡ ንወ/ሮ ፊንች ኣድሓና።
ሓደ እዋን ወ/ሮ ፊንች ገንዘብ ኣዝያ ስለ እተሸገረት፣ ንሰብኣያ ወርሓዊ ዶሞዝ ብዝተኻእለ መጠን ብቅልጡፍ ክሰደላ ሓበረቶ። ኣብ ከምዚ እዋን ድማ ሃድሰን ግዜ ስለ ዘይነበሮ፡ ኣብ ክንዲ ንኸተማ ብምኻድ ግዜኡ ዘጥፍእ፣ ካብ ናቱ ገንዘብ ክትጥቀም ሃባ። ነቲ ገንገብ ካብቲ ትካል ምስ ኣውጽኦ ድማ፡ ገንዘቡ ክትኽእ እዩ ሓሳቡ። ናብቲ ትካል ከይዱ ገንዘብ ምስ ሓተተ ግና፣ እቲ ጸሓፊ ከምዚ በሎ፣ – “ኣብዚ ጉዳይ እቲ ገንዘቡ ክትወስድ ትሓትት ዘሎኻ ሰብ፡ ካብታ መርከብ ሃዲሙ ኣብ ናይ ወርቂ ዕደና ከይዱ እዩ፣ ስለዚ እንኸፍሎ ገንዘብ የብልናን“ በሎ።
“እዚ ነገር ንዓይ ብጣዕሚ ኣጸጋሚ ነገር እዩ፣ እቲ ገንዘብ ኣቐዲመ ሂበያ እየ፣ እዛ ሰበይቲ ድማ ነዚ ገንዘብ ብዝኾነ መገዲ ከም ዘይትመልሰለይ እፈልጥ እየ።“ በሎ ሃድሰን። እቲ ጸሓፊ ምንም ክገብሮ ኣይክእልን እዩ። ብርግጽ እዚ ፈተነ እዃ እንተመጾ፣ ትውክልቱ ኣብ እግዚኣብሄር ብምግባር ኣዝዩ ጸንዐ።
እዚ ድማ ኣብ ምቅርራብ ናይ ሚስዮናዊ ህይወቱ ዓቢ ስጉምቲ ንቅድሚት ነበረ። ድሕሪ እዚ ብዙሕ ኣይጸንሐን ንዝያዳ ምቅርራብን ትምህርትን ናብ ሎንደን ከደ። ብዙሕ ገንዘብ ኣይነበሮን፡ ኣዝዩ ውሑድ ገንዘብ ጥራይ እዩ ነይርዎ። ትምህርቱ ንምቕጻል ግና ገለ ጸጋማት ኣጓነፎ። ኮይኑ ግና ኣብ 1852 ኣብ ሮያል ሎንደን ሆስፒታል ናይ ዋይትቻብል ምዱብ ናይ ትምህርቱን መጽናዕቱን ግዜኡ ንክቅጽል ዕድል ረኸበ። ኣብዚ ቤት-ትምህርቲ ድማ ወንጌል ንምስባኽን ንምብጻሕን ንክሕግዞ ኢሉ እዩ፣ ናይ ሕክምና ትምህርቱ ዝተማህረ። ነቲ ዝሰብኾ ወንጌል ድማ ብግብሪ ምእንቲ ክድግፎን ክሕግዞን ኢሉ እዩ። ይኹን እምበር ዝነብረሉ ናይ መዕረፊ ቤቱ፡ ካብቲ ሆስፒታል ኣዝዩ ርሑቅ እዩ ነይሩ። ናይ ኣውቶቡስ ክፍሊት ክኸፍል ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ድማ ናብኡ ብእግሩ እናተመላለሰ ብዙሕ ልምምድ ናይ ጉዕዞ ይገብር ነበረ። እምነቱ ንኽላማመድ ውን ዕድል ረኸበ።
ነዊሕ ኣይጸንሐን ካልእ ናይ እምነት ፈተና መጾ። ሓደ መዓልቲ ከምዚ ሎሚ ከይኮነ እንከሎ፣ ጥራዝ ንምስራሕ ወረቃቅቲ ኣኪብካ ብመስማር ብምስማር ኢኻ እተተሓሕዞ። ሃድሰን ድማ ንትምህርቲ ዝኾኖ ጥራዝ ክሰርሕ ወረቃቅቲ ብመስማር እናሰመረ ከሎ እጻብዕቱ ብመስቃር ኣንኮላ። ንጽብሒቱ ድማ ኣብ ቤት-ትምህርቱ ኣብቲ ንሓደ ብሓደገኛ ረስኒ ዝሞተ ሬሳ፣ ኣካላቱ ጠቢሕካ ዝግበር ትምህርቲ ተሳተፈ። ኣብ ኣካላቱ ድኻምን ምልክት ሕማምን ክሳብ ዝስምዖ፣ ኣጻብዕቱ ምንኳሉ ረሲዕዎ ነበረ። እቲ ሕማም ካብቲ ምዉት ሰብ በዛ ንእሽቶ ቀዳድ ናይ መርፍእ፣ ናብ ኣካላቱ ኣተወ። እቲ ኪኢላ መጥባሕቲ ከምዚ በሎ “እምበኣር ገዛኻ ኪድ፣ ብዝቀልጠፈ ከኣ ጉዳያትካ ወግን፣ ምኽንያቱ ንስኻ ድሮ ምዉት ሰብ ኢኻ።“ በሎ
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ነቲ ናይ መጥባሕቲ ኪኢላ ብዝቀልጠፈ ምስ ኣምላኹ ክህሉ ዝስምዖ ደስታ ገለጸሉ። ግናኸ ወሲኹ በሎ “ዝመውት ግና ኣይመስለንን፣ ኣብ ቻይና ዕዮ ከም ዘሎኒ ተጋግየ እንተዘይኮይነ። ፈተና እንተመረ እኳ፡ ኣነ ግና ክድሕን እየ።” በሎ።
“ጽቡቅ እንበኣር እዚ እዩ ሓሳብካ“ በለ፣ እቲ ኣብ እግዚኣብሄር ዘይኣምን ሓኪም። “ሰረገላ ረኪብካ ግዳ ብዝቐልጠፈ ገዛኻ ዘይትኸይድ፣ ግዜ ኣይትቅተል፣ ግዜ የብልካን፣ ሕጂ ንብረትካ ክትውግን ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ ክትበጽሕ ኢኻ።“ ወሰኸ።
ኣብ ገዝኡ ምስ በጽሐ ኢዱ ብማይ ውዑይ ተሓጽበ። እዚ እናገበረ እንከሎ ድማ ሓደ ሰራሕተኛ ብዛዕባ የሱስ ተዛረቦ። ሃድሰን ግና “ብግዜኡን ብዘይ ግዜኡን ድሉው“ እዩ ዝነበረ። ዕድል ብዝረኸበሉ ድማ፡ ኩሉ ግዜ ብዛዕባ የሱስ ገለ ንኽብል እዩ ዝደሊ። እቲ ክርእዮ እተጸውዐ ሓኪም ድማ ቅልል ዝበለ ናብራ እንተደኣ ክነብር ጀሚሩ፡ ክድሕን ተክእሎ ከም ዘሎ ገለጸሉ። ከምዚ ድማ በሎ “ናብ መስተን መሰልቱ ገጽካ እንተደኣ ኬድካ ግና ክትድሕን ተኽእሎ ዝበሃል የብልካን።“ በሎ። ንገለ እዋን መግቡ፡ ባኒ ስርናይን ማይን ጥራይ ኮነ።
እቲ ዝኸፍአ መልክዕ ናይቲ ሕማም ምስ ሓለፈ ቀስ ብቀስ ክጥዒ ጀመረ። ኣብ መዓልቲ ምጥባሕ እቲ ሬሳ ኣብ ክፍሊ መጥባሕቲ ምስኡ ዝነበሩ ክልተ መማህርቱ ከም ዝሞቱ ሰምዐ። እግዚኣብሄር ኣብ ክንዲ ሃድስን ተይለር ቖመ።። ንነፍሱ ድማ ተበጀዋ። ናብታ ሃገር ዙረት ንኽገብር ምኽሪ ተዋህቦ። ግናኽ እቲ ዘድልዮ ገንዘብ ኣይነበሮን። ከም ልማዱ ነቲ ጉዳይ ናብ እግዚኣብሄር ብጸሎት ኣቕረቦ። እግዚኣብሄር ድማ ብዘይ ተጸበዮ መገዲ ንጸሎቱ መለሰሉ።
ገና ተዳኺሙ ከሎ፡ ሓደ መዓልቲ ምናልባት ብዛዕባ ደሞዝ ኣቶ ፊንች ንኽሓትት ናብቲ ትካል ናይ መርከብ ክኽይድ ሓሰበ። ግና ገለ ነገር ክገብርሉ ዝከኣል ኮይኑ ኣይተራእዮን። እቲ ኣብ ቕድሚኡ ዘሎ ጉዕዞ፡ ናይ ክልተ ማይልስ ድማ ዘይከኣል ኮይኑ ተራእዮ። ግናኸ ብዛዕባ እዚ እናጸለየ፣ እግዚኣብሄር ክኸይድ ከም ዝደልዮ ኣነጸረሉ። እግዚኣብሄር ሓይሉ ሙኳኑ እናኣመነ ድማ ተበገሰ። ኣብታ ቤት ጽሕፈት ብዝበጽሐ፡ ሻቡ እቲ ጸሓፊ ከምዚ በሎ። “ብምምጻእካ ሕጉስ እየ፣ እቲ ነገር ከምዚ ይመስል። ሓደ ልክዕ ከም ናቱ ስም ዘለዎ ኪኢላ ባሕረኛ እዩ ሀዲሙ። እቲ ብጻይ፡ ግና ገና ኣብ መርከብ ኣሎ፣ ገንዘቡ ድማ እንሀልካ፣” ኢሉ ሃቦ። ሃድሰን ተይለር ድማ ብሓጎስ ተቐበሎ። ሽሕ እኳ ብኸቢድ እንተ ተፈተነ፣ እምነቱ ግና ሞስኣ ረኸበት።
ንጽብሒቱ፡ ነቲ ኣብ ግዜ ሕማሙ ዝከታተሎ ዝነበረ ሓኪም ረኸቦ እሞ፣ ብዛዕባ መልሲ ጸሎቱ ድማ፡ ኩሉ ነገሮ። እቲ ነተን ገንዘብ ንኽረኽበን እተጓዕዞ ነዊሕ ጉዕዞ ምስ ሓበሮ። እቲ ሓኪም “ፍጹም ዘይከውን“ ብምባል ክኣምኖ ኣይከኣለን። እቲ ጉዕዞ ብርግጽ ከም እተጓዕዞ፡ እቲ ገንዘብ ድማ ኩሉ ዘድልዮ ዘበለ ከፊሉ ናብታ ሃገር ከብጽሖ ከም ዝኽእልን ምስ ተረድአ ግና፣ እቲ ሓኪም ኣንዒንቱ ብንብዓት መሊአን፣ ከምዚ በለ። “ንከም ናትካ ዝበለት እምነት ምልእቲ ዓለም ምኸፈልኩ።“ በሎ።
ካብታ ጀምስ ሃድሰን ተይለር “ንቻይና ኪደለይ“ እትብል ድምጺ እግዚኣብሄር ዝሰምዓላ ጀሚሩ፡ ድሮ ልዕሊ ሰለስተ ዓመት ሓለፈ። ተይለር ብታሕሳስ 1849 እዩ ንመጀመርታ ግዜ ህይወቱ ንቻይና ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ከምዝኸይድ ዝወሰነ። ጀምስ ሃድሰን ተይለር ግና ንክኸይድ ይህንጠ ኣሎ። ናይ ሕክምና ትምህርቱ ገና ኣይተዛዘመን ነይሩ፣ ይኹን እምበር መገዲ ኣብ ዝተከፍተትሉ እዋን ንኽከይድን ትምህርቱ ንከቛርጽን ድሉው ነበረ። እግዚኣብሄር መምርሒ ንክህቦ ጸኒዑ ጸለየ። ዝያዳ ብጸሎት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብዝቀረበሉ መጠን ድማ ንኽኽይድ ናይ እግዚኣብሄር መደብን ፍቓድን ምዃኑ ዝያዳ ነጸረሉ።
ሚስዮናዊ ኣገልግሎቱ ንምግባር ድማ፡ መጀመርታ ንኤድዋርድ ክሮኒን ናይ ክንሲንግቶን ዝኾነ፡ ሓደ ኣባል ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ናይ ፓልይማውዝ ኣብ ባቕዳድ ረኸቦ። ካብኡ ድማ ሚስዮናውነትን መትከላቱ ሚስዮናውነትን ተማሀረ። ነቲ ክገጥሞ ዘለዎ መንፈሳዊ ህይወት ክድግፎ ዝኽእል እኹል ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ትምህርቲ ኣጽንዐ። ብዘይካ እዚ ድማ፡ ናይ ቻይና ቛንቛ ብፍላይ ማንደሪንን፡ ቛንቛታት ግሪኽ፡ እብራይስጥን ላትንን ተማህረ። ማዓጹ ቻይና ድማ ንዕዮ ሚስዮን ዝተኸፍተ መሰለ። ስለዚ ድማ፡ ናይ ሚስዮን ጉጅለ ከይደንጎዩ ነቲ ሕጹይ መንእሰይ ናብ ርሑቕ ምብራቅ ክሰዱዎ ወሰኑ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብዕለት 19 መስከረም 1853 ቅድሚ ናይ ሕክምና ትምህርቱ ምውድኡ ካብ ከተማ ሊቨርፑል ተበጊሱ ናብ ሻንጋይ፣ ቻይና ብዕለት 1 መጋቢት 1854 ኣትወ። ጉዕዞ ባሕሪ ናይቲ እዋን፡ ዘይከም ሎሚ ኣዝዩ ጽንኩር እዩ ዝነበረ። በዚ ድማ ሃድሰን ተይለር ኣብ መርከብ ዱምፍሪስ፡ ኣብ ጉዕዞ ካብ ሊቨርፑል ናብ ሻንጋይ ድማ ሓሙሽተ ወርሕን ፈረቃን ገበረ። ብ19 መስከረም 1853 ካብ መበቆል ዓዱ ክብገስ እንከሎ፡ ኣዲኡን ገለ ክልተ ዝኾነ ኣዕሩኹን ክሳዕ እታ መርከብ ኣፋነውዎ። እታ መርከም ቅድሚ ምብጋሳ ድማ ጸለዩን ዘመሩን፡ ካብ መጽሓፍ መዝሙር ዳዊት ድማ ኣንበቡ። “ኣይትንብዒ ክብርቲ ኣደይ“ በለ ተይለር። ንሓጺር እዋን እዩ ምፍልላይና ድሕሪ ቅሩብ መሊስና ክንራኸብ ኢና። ብዛዕባ እቲ ክገድፈኪ ከሎኹ ዘሎኒ ክቡር ዓላማ እሞ ሕሰቢ፣ ንሃብትን ዝናን ኣይኮነን፣ ንመሳኪን ቻይናውያን ናብ ፍልጠት ክርስቶስ ምምጻእ እዩ፡ በላ። እቶም ኣፋነውቱ ናብቲ ገምገም ባሕሪ ምስ ከዱ፣ ኣብ ቆጽሊ ወረቐት ከምዚ ጸሓፈ፣ “እታ ንፍልጠት ሓለፍ እትብላ ፍቅሪ ኣምላኽ“፣ ኣዲኡ ኣብቲ መድረኽ ናይ ወደብ ደው ኢላ ከላ፣ እዛ ንእሽቶ ናይ ስንብታ ቃል ናብኣ ወርወራ። እታ መርከብ ክትንሳፈፍ ምስ ጀመረት ነቶም ኣብ ገምገም ዘለዉ ኣዕሩኹ ብንጹር ንኽሪኦም ኣብቲ ዓንዲ እታ መርከብ ሓኾረ። ኣዕሩኹ፡ እታ መርከብ ክሳብ ትስወር መንዲሎም እናወዛወዙ እንከለዉ ንሱ ድማ ኣብኣ ኮይኑ ቆብዑ የወዛውዝ ነበረ። መገዲ ሃድሰን ተይለር ንቻይና ድማ ርግጽ ኮነ።
ዝሰዓባ 12 መዓልታት ናይ ማዕበል እዋናት ነበራ። እቲ ካፕተይን “እግዚኣብሄር እንተደኣ ዘይደገፈና ተስፋ የብልናን“ በለ። እግዚኣብሄር ከኣ ደገፎም። እዚ ሚስዮናዊ መንእሰይ እዚ ከምዚ ዝብል ተስፋ ዘከረ “ብጸበባኻ ናባይ እንተ ኣእዌኻ ኣነ ድማ ክድግፈካ እየ። ንስኻ ኸኣ ከተኽብረኒ ኢኻ“፣ ናብ እግዚኣብሄር ድማ ብህድኣት ጠመተ። ኣብ መወዳእታኡ እቲ ማዕበል ሃድአ። ብከባቢ ጸንፊ ጽቡቅ ተውስፋ (Cape of Good Hope) ኣቢሎም፣ ኣውስትራልያ ሓሊፎም ናብ ሰለማዊ ውቅያኖስ፣ ብኡ ኣቢሎም ናብ ማያት ቻይና ተንስሳፈፉ። ብ1 መጋቢት 1854 ድማ ኣብ መዕለቢኦም በጽሑ። ኮይኑ ግና ኣብ መርከብ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፣ ተይለር፡ መገዱ ጥራይ ኣይኮነን ዝገብር ዝነበረ። ነቶም ኣባላት እታ መርከብን ኣብታ መርከብ ምስ ዝነበረ ክርስትያን ኮይኑ ጉባኤ ይገብረሎም ነበረ።
ብርግጽ ኣዝዩ ከቢድ እዩ፣ ምኽንያቱ ድማ ሓደ ሚስዮናዊ ኣብ ገምገም እታ ህይወቱ ከሕልፈላ ዝወሰነ ሃገር ምስበጽሐ ዘለዎ ስምዒታት፡ እንታይ ከም ዝኾነ ክትስእሎ’ዶ ትኽእል፧ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብታ ቀዳመይቲ እዋን ንገማግም ቻይና ዝረኣየሉ፡ ናይ ዓመታት ጸሎቱ እተመለሰ ኮይኑ እዩ እተሰሚዕዎ። ገለ እኩባት ደቂ ዓዲ በቲ ንዕኡ ጓና ዝኾነ ቋንቋኦም ጫውጫው ክብሉ ምስ ሰምዖም፡ እቲ ጥዑም ወረ ምድሓን ክነግሮም ተመነየ። “ስምዒታተይ ኣብቲ ገማግም ክስጉም እንከለኹ ክገልጾ ኣይክእልን“ ክብል ጸሓፈ። ብምቅጻል ድማ፡ “ልበይ ነቲ ቅጽጽ ኢሉ ዝመልአ ሓጎስ ዳሕዳሓቶ። ናይ ምስጋናን ናይ ሞሳን ንብዓት ድማ ኣብ ዓይነይ ወሓዘ።” ኢሉ ጸሓፈ። ኮይኑ ግና መሬት ቻይና ክረግጽ እንከሎ፣ ውግእ ሓድሕድ ቻይና እዩ መርሓባ ኢሉ ተቀቢልዎ።
ተይለር ካብ እንግሊዝ ክብገስ እንከሎ ዝተዋህብኦ ሰለስተ ንመንነቱ ዘላልያ ደብዳቤታት ነበርኦ። እዘን ደብዳቤታት፡ ብዛዕባ ሚስዮናውያን እየን ነይረን። ነቶም ዝምልከቶም ሰባት ንኸብጽሓሎም ድማ ተበገሰ። ነታ ቀዳመይቲ እትምልከቶ ሰብ፡ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ሞይቱ እዩ። እቲ ካልኣይ ንኣሜሪካ ከይዱ። በዚ ድማ ነቶም ኣብኡ ዘሎዉ ሚስዮናውያን ንምርካብ፡ ብመገዲ ሚስዮናውያን ለንደን ኣቢሉ መገዱ ቀጸለ። ዘይፈልጥዎ ይኹኑ ደኣ እንበር ጽቡቅ ተቐበልዎ፣ ዘዕርፈሉ ቦታ ድማ ሃዎ። ነቲ ናይ ሓቂ ዕዮ ኣዝዩ ተሃንጥዩ፣ ንጽብሒቱ ንግሆ ነቲ ቋንቋ ከጽንዖ ጀመረ።
ዝነብረሉ ቦታ ከናዲ ጀመረ። ድሕሪ ብዙሕ ምድላይ ኣብ መወዳእትኡ ዝካረያ ክፍሊ ረኸበ። ዑናን ረሳሕን ትኹን እምበር፡ ጽግዕተኛ ናይ ካልኦት ክኸውን ስለ ዘይደለየ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ገዛ ምርካቡ ሕጉስ እዩ ዝነበረ። ሓኪም ሙዃኑ ሰባት ክፈልጡ ጀመሩ፣ ብዙሓት ሕሙማት ድማ ናብኡ ወሓዙ። ኣካላቶም እናሓከሞም ብዛዕባ ሓጥያትን ናይ ነፍሲ ሕማምን ከመይ ይፍወስ ይምህሮም ነበረ። ንኣወዳትን ኣዋልድን ቤት ትምህርቲ ጀመረ። ተይለር ሕጉስ ኮይኑ ቀጸለ። ጸገማት ኣይነበሩን ማለት ግና ኣይኮኑን፡ ግናኸ ኣብ እንግሊዝ እንከሎ ብዝገበሮ ልምምድ ናይ ሓርፋፍ ናብራ ተለማሚዱ፡ ይስገሩ ስለዝነበረ እዩ።
ብደስታን ብሓዘንን እተመልኣ፣ ትንፋስ ዘይህባ ጽዑቃት ኣዋርሕን ዓመታትን ሰዓባ። ናይ ገዛ ጃልባ እናገበረ ናብተን ስም ክርስቶስ ሰሚዐን ዘይፈልጣ ቁሸታትን ከተማታትን ወንጌል ክሰብኽ ዝተፈላለየ መገሻታት ገበረ። ሃድስን ተይለር ኣብ ካናለታትን መገዲ ማያትን ቻይና፡ ብጃልባ እናተጓዕዘ ሰበኸ። መጽሓፍ ቅዱስ ዘርገሐ። ብርግጽ ብዙሕ ጸገማት ገጠሞ፣ ኣብ ገለ እዋናት ህይወቱ ኣብ ሓደጋ ትኣቱ ነይራ እያ፣ ግናኸ ንድሕሪት ኣይተመልሰን።
ብኸምኡ መገዲ ዝያዳ ከስልጥ ከም ዝኽእል ኣሚኑ፣ ምርዓም ኣለባብሳ ቻይና ኣብ ግምት ኣእተዎ፣ ኣብ መወዳእትኡ ድማ ክገብሮ ወሰነ። ልክዕ ከም ቻይናውያን ኣብ ድሕሪት ወገን ርእሱ ቅሩም ጸጉሪ ኣትሪፉ ተላጸየ፣ ገፍላው ስረ ወደየ፣ ጻዕዳ ካልሲ ናይ ዓለባ፣ ናይ ሃሪ ጫማ … ነቲ ኣከዳድና ምሉእ ንምግባሩ ከኣ ገፊሕ እጅገ ዘሎዎ ፎኪስ ሲልክ ጋውን ወሰኸ። ካብቶም ደቂ ዓዲ እተፈልየ ኣቓልቦ ዝስሕብ ነገር ኣይነበሮን። ኣብቲ ናይ እንግሊዝ ኣከዳድና ተከዲኑ እንከሎ ክገብሮ ዘይከኣለ፣ ሕጂ ግና ልቢ ደቂ ዓዲ ክወስድ ጀመረ።
ሓደ መዓልቲ ካብ ሻንጋይ ናብ ኒንግፖ ክከይድ ምስ ተበገሰ፣ እቲ ቀዳማይ ክፋል ናይቲ ጉዕዞ ብጃልባ ነበረ፣ ብድሕሪኡ ድማ ሳንጥኡ ምስ እተሰከመሉ ሮፋዕ ብእግሪ ቀጸለ። ኣብ መዕረፊ ኣጋይሽ ምስ ኣተወ፡ እታ እንኮ ክረኽባ ዝኽእል መግቢ ዝሑል ሩዝ ምስ ኣብ ዘይቲ እተጠብሰ ተመን እያ ነይራ። ሸውሃቱ ዝዓጹ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ እንተደኣ ነጺግዎ ወጻእተኛ ሙዃኑ ስለ ዝፍለጥ፣ ክበልዕ ፈተነ። እታ ክፍሊ ናይ ሆቴል ምስ 10 ወይ 11 ሰባት እዩ ክድቅሳ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ወናብር ኣብ ዝነበረ ጣውላ ጽላሉን ጫምኡን ከም መተርኣስ ተጠቂሙ ዓራቱ ኣዋደደ። ንንግህኡ ነቲ እቲ ረፋዕ ተሰኪሙ ዘምጻሉ ሳንጣ ክረኽቦ ኣይኸኣለን። ኣብ ኣርማድዮን ዓራትን ደለየ፣ ኣሰሩ የልቦን። ክንደይ ዘሕዝን እዩ። ዝከኣሎ ደለየ ክረኽቦ ግና ኣይከኣለን። ንጽባሒቱ ዘዕርፈላ ቦታ ኣጋይሽ ደልዩ ንከንቱ ጸዓረ፣ ኣብ መወዳእታ ገንዘቡ ኣብ ትሕቲ ርእሱ ሓቢኡ ኣብ ኣስካላ ናይ ሓደ ቤት መቅደስ ተገምነዎ።
ነዊሕ ኣይገበረን፣ ናብኡ ገጹ ዝቀርብ ስጉሚ ሰምዐ፣ ሻቡ ሰላሕታ ኣእዳው ኣብ ልዕሊኡ ዓለባ። “እንታይ ደሊኻ፧“ ሓተተ ህድእ ኢሉ። ሽዑ እቲ ዝሓዞ ሰብኣይ ተሰወረ። ኣይደንጎየን ግና ጸኒሑ ምስ ካልኣዩ ተመልሰ።
“ካማኻ ኣብዚ ግዳም ናይዚ ቤት መቅደስ ኮይና ነዛ ለይቲ ነሕልፋ ኣሎና“ መለሱ። “በቲ ካልእ ወገን ናይታ ቤት መቅደስ ብዙሕ ነጻ ቦታ ስለ ዘሎ፣ እዚኣ ቦታ ንዕኡ ክሓድግሉ፣” ኢሉ ተይለር ተወከሶም። ሓሳቡ እተቀበልዎ ኣይመስሉን። ስለዚ ድማ ኮፍ ኢሉ ብዕቱብ ክከታተሎም ወሰነ።
“ጽቡቅ ጌርካ ደቅስ፣ እንተዘይ የዕሪፍካ ጽባሕ ስራሕ ክትሰርሕ ክትጽገም ኢኻ“ በልዎ። “ኣይትፍራህ፣ ምሳኻ ኣሎና ማንም ዝጎድኣካ ድማ የልቦን“ ኢሎም ድማ ወሰኹ።
ተይለር ክኣምኖም ኣይክእልን እዩ፡ በሎም ድማ፣ “ስምዑኒ ናትኩም ሓለዋ ዘድልየኒ ኣይኮንኩን፣ ኣነ ቻይናዊ ኣይኮንኩን ነዞም ከንቱ ጣኦታትኩም ድማ ኣየምልኽን እየ፣ ንእግዚኣብሄር እየ ዘምልኽ፣ ንሱ ኣቦይ እዩ፡ ኣብኡ ድማ እየ ዝውከል፣ መን ሙኳንኩም እንታይ ከም ዝደለኹምን ኣጸቢቀ ፈሊጠኩም ኣሎኩ፣ ኣዒንተይ ንዓኩም ደኣ ይሕልዋ እምበር ድቃስ ዝበሃል ብፍጹም።“ በሎም። ሓደ ካብኣቶም ከደ ኣይደንጎየን ግና ካልእ ሰብኣይ ሒዙ መጸ፣ እንተደቀሰ ብምባል ንገለ እዋን ተጸበይዎ፣ ንሱ ግና ጥቅስታት መጽሓፍ ቅዱስ ክጠቅስን መዛሙር ክዝምርን ጀመረ። በዚ ነገር እዚ ኣይተሓጎሱን ኣብ መወዳእትኡ ድማ ሓዲጎሞ ከዱ።
ሳንጥኡ ክርከብ ስለ ዘይተኻእለ፡ ኣብ ክንዲ መገዱ ናብ ኒንግፖ ዝቅጽል ናብ ሻንጋይ ክምለስ ተገደደ። ንሓደ ብሕማም በዲዶ (smallpox) እተለኽፈ ሕሙም ሓከሞ። ምሕካሙ ምስ ወደአ ነቲ ተከዲንዎ ዝነበረ ክዳውንቲ ኩሉ ከቃጽሎ ብግዲ እዩ። ገንዘቡ ብነጻ ይዕድል ስለ ዝነበረ ሓድሽ ቀረብ ክገዝእ ኣይክእልን እዩ። ልኽዕ ድሕሪ እዚ ኣብታ ግብእቲ ግዜ እታ ዝጠፍአት ሳንጥኡ ሃንደበት ተረኽበት፣ ኩሉ ድሌታቱ ድማ ክረክብ ከኣለ።
እዚ ካብቲ ዝገጥሞ ዝነበረ ቁጽሪ ዘይብሉ ኩነታት፣ ሓደ ጥራይ እዩ፣ እታ “እግዚኣብሄር ይርኢ እዩ“ (ዘፍ 22፣14) እትብል ቃል ኣብ ህይወቱ ተፈጻምነት ረኸበት። እዚኣን እታ “እግዚኣብሄር ክሳዕ ኣብዚ ረድኣና – ኤቨን ዔዘር“ እትብል ጥቅስን ናይ ተይለር ምሩጻት ጭርሖ ነበራ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ኣብ ዕዮ እንከሎ ምስ ወ/ሪት ማርያ ዳየር ተፋለጠ፣ እዛ እንግሊዛዊት ጎርዞ ኣቡኣ ኣብ ቻይና ሚስዮናዊ ዝነበረ እዩ። ምስ ኣብ እንግሊዝ ዝነበረ ኣኮኣ – መጉዚታ ሙኻኑ እዩ – ብዛዕባ መርዓኣ ተሰማምዐ። በዚ ድማ ኣብ ጥሪ 1858 ኣብ ሓደ ካብቲ ሚስዮናት መርዓ ተገብረ። ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ትሕትቲ ቦታ ኣብ ኒንግፖ ብሓባር ዕዮኦም ጀመሩ። እቲ ደስ ዘብል ናይ ጥንቲ ዛንታ የሱስን ፍቅሩን ክነግሩ ከለዉ ኣዝዮም ሕጉሳት ነበሩ።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ገና ኣብ እንግሊዝ እንከሎ፡ “ብኸመይ ብጸሎት ጥራይ እግዚኣብሄር ሰባይ ምእንታካ የንቀሳቅሰልካ” ኣጸቢቁ ተማሂሩ ነበረ። ነዚ ትምህርቲ እዚ ኣብ ግብሪ ዘውዓለሉ ብዙሕ ዕድላት ከኣ ረኺቡ እዩ። ሓደ እዋን ናይ ሆስፒታል ሓለቓ ኣብ ዝነበረሉ፣ እቶም ሰራሕተኛታት ዘድልዮም ዘበለ ንምርካብ ኣብ እግዚኣብሄር እዮም ዝውከሉ ዝነበሩ። ሓደ መዓልቲ መጋቢኦም ሩዝ ኣብ ምውድኡ ምኻኑ ሓበሮ፣ – “እታ ናይ መወዳእታ መሸማዕ ተኸፊታ ኣላ።” በሎ። መልሲ ተይለር ግና፣ – “ስለዚ እታ እግዚኣብሄር ኢዱ ዝዝርግሓላ ሰዓት እዚያ ቀሪባ ኣላ ማለት እዩ።“ በሎ። ብርግጽ ድማ ቅድሚ እተን ሩዝ ምውደአን፣ $250 ካብ እንግሊዝ መጾም፣ ሓጎስ ናይቶም ሰራሕተኛታት ወሰን ኣይነበሮን። ኣብቲ ሆስፒታል ዝነበሩ ሕሙማት ድማ ናይ ምስጋና መዛሙርን ጫውጫውታን ሰምዑ፣ ከምዚ ከኣ በሉ “እዚ ከምዚ ዝገብር ጣኦትሲ ኣበይ እዩ ዝርከብ፣ ኣብ ጸገምና ገለ ኣናጊፉና ይፈልጥ’ዶ ይኸውን፣ ወይስ ብኸምዚ ዓይነት ቅዲ ጥራይ እዮ ጸሎት ዝምልስ፧“ ተበሃሃሉ።
እዚ ሚስዮናዊ ኣብ ቻይና 6 ዓመት ምስ ኣሕለፈ፣ ምስ ወ/ሮ ተይለር ጉዕዝኡ ናብ እንግሊዝ መደቡ፣ ኣዝዩ ኣገዳስን ኣኽሳብን ጉዕዞ እዩ ዝነበረ። ጥዕንኦም ተመሓየሸ፣ ን“ኣገልግሎት ሚስዮም ውሽጢ ሃገር ቻይና” (China Inland Mission) ድማ መስረቶ። ዝያዳ ዓመታት ንምግልጋል ናብ ቻይና ተመልሰ። እንደገና እንግሊዝ በጽሐ፣ ቀጺሉ ኣሜሪካ፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ድማ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ኣሕለፈ። ልቡ ኩሉ ግዜ ምስታ እግዚኣብሄር ካብ ግዜ ንእስነቱ ዝጸውዖ ምድሪ እያ ዝነበረት፣ ኣብኣ ክፋል ህይወቱን ድርዑ ኣንቢሩ ኣሎ። ብዕለት 3 ሰነ, 1905 ግና ካብዛ ዓለም ብሞቱ ሓለፈ። ናይ ቻይና ክርስትያናት ድማ ኣብቲ እዋን ክረኽብዎ ንዝኽእሉ ኣዝዩ ዝበለጸ ሳንዱቅ ሬሳ ቀረቡ። ዕዮኡ ግና ምስኡ ኣይሞተን።
ጀምስ ሃድሰን ተይለር ብጠቕላላ 51 ዓመታት ኣብ ቻይና ተቀሚጡ። በቲ ዝጀመሮ ናይ ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ድማ ልዕሊ 800 ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ዘገልግሉ ኣገልገልቲ ኣፍርዩን ኣብ መላእ ሃገር ቻይና ድማ ልዕሊ 125 ቤት-ትምህርትታት ሃኒጹ። ከም ውጺኢት ቀጥታዊ ናይ ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ተይለር ድማ ልዕሊ 18,000 ሰባት ናይ ምድሓን ብጐይታ የሱስ ክርስቶስ መጺኦም። ኣብ ኩለን 18 ኣውራጃታት ቻይና ድማ፡ ልዕሊ 300 ቀወምቲ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዝህባን ልዕሊ 500 ዞባውያን ማእከል ጥዕናታት ሃኒጹ።
ብዕዮ ኣገልግሎት፡ ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና ዝደሓና ኣዝየን ብዙሓት ነፍሳት እየን። ክሳብ እዛ ሎሚ መዓልቲ ድማ ኣብ ሰማይ ኮይነን ኮነ ኣብ ምድሪ ስለቲ እግዚኣብሄር ብባርይኡ፣ ጀምስ ሃድሰን ተይለር፡ ኣብ ቻይና ብኣገልግሎት ሚስዮንን ዝገበሮ ድንቂ ስራሕ ኩሉ ግዜ ንእግዚኣብሄር ከመስግናን ክባርኻን እየን።
ብዙውን ጊዜ ኢትዮጵያውያን “የመጀመሪያው” ማለት ያበዛሉ በሚል እንታማለን፡፡ እኔ ግን ሃሜቱንም ሆነ ቀልዱን አልቀበለውም፡፡ የመጀመሪያው ማለት የምናበዛውም በምክንያት ነው ብዬ...
የፒዲኤፍ መሳሪያዎች ውስጠ-አሳሽ - በአገርዎ በአሳሽዎ ውስጥ ፋይሎችዎን ሊያስኬዱ የሚችሉ ቤተኛ የፒዲኤፍ መሣሪያዎች። ፋይሎችዎን ወደ በይነመረብ በጭራሽ አንሰቅልም።
‹‹ይህን ነገር ማየት ብቻ የሰውን ልጅ ሊለውጥ ይገባል። አንድ ሰው ስለ ዩኒቨርሱ ሲናገር ለአላህ ፍጥረተ ዓለምና ለአላህ ፍቅር ታላቅ ከበሬታ እንዲኖረው ሊያደርገው ይገባል።››
" ኦ ዘለዓለማዊ ኣቦ ምእንቲ ካሕሳ ሓጢያትናን ናይ መላእ ዓለምን" ናይ ብዙሕ ዝፍቶ ወድካ ፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶሰን ስጋን ደምን ፡ ነፍሰን መለኮትን ኣቅርበልካ ኣለኩ "
ንጸሊ: ኦ ምሕረትካ ደረት ዘይቡሉ ፡መዝገብ ርሕራሔካ ዘይውዳእ ዘልዓለማዊ ኣምላክ ፡ ኣብቲ ጽንኩር እዋናት ክንዲ ትብዓት ምስኣንን ፡ ተስፋ ምቁራጸን ብዓቢ እምነት ኣብ ትሕቲ ፍቅርን ምሕረትን ዝኮነት ቅድስቲ ፍቃድካ መታን ክንሓደር ፡ ቆላሕታ ሕያውነትካ ኣባና ምለስ ፡ ምሕረትካ 'ውን ኣብዝሓልና ኢካ ፡፡ ኣሜን ፡፡
ዶክተር ቄስ ገመቺስ ደስታ ይባላሉ፡፡የተወለዱት በአዲስ አበባ ከተማ ቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል አካባቢ ሲሆን፣ ያደጉት በወለጋ ነው፡፡የመጀመሪያና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን በነቀምት ከተማከ ተማሩ በኋላ፣ የመጀመሪያዲግሪያቸውንና ሁለተኛዲግሪያቸውን ከአዲስአበባዩኒቨርሲቲ አግኝተዋል፡፡
አሁን ደግሞ የ “ኤል” ቲቪ ፣ ሞአ፣ ኢቫንግሊሻን ቲቪ እንዲሁም የሊድ ስታር ኮሌጅ ማኔጅመንትና ስራ አመራር ና መንፈሳዊ ኮሌጅ ባለቤት ናቸው። ከዛሬ አስራ ሁለት ዓመት በፊት ይህንን ብለው ነበር። የዚህ ድረ ገጽ አዘጋጅ ሪፖርተር ጋዜጣ በነበረበት ወቅት ያነጋገራቸው ሲሆን በድጋሚ አትመነዋል። ፎቶ ከራሳቸው ቲቪ ጠያቂ ቤቲ ጋር ካደረጉት ቃለ ምልልስ የተወሰደ ነው።
በኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ዲዛይን ቁጥጥርና ሥራዎች ኮርፖሬሽን የተዘጋጀው ሦስት ለተለያዩ አገልግሎት የሚውሉ ሕንፃዎች የመጀመሪያ ዲዛይን ሥራ ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን አመራሮችና የተለያዩ የሥራ ክፍል ሃላፊዎች ማብራሪያ ተደርጓል፡፡
ባለ16 ፎቅ ዋና መስሪያ ቤት፤የስልጠና ማዕከልና የድሕረ-ሽያጭና አጠቃላይ የጋራጅ አገልግሎት የሚሰጡ ሕንፃዎችን ለማስገንባት በቀጣይነት የተያዙ የኮርፖሬሽኑ እቅዶች ናቸው፡፡
የዋና መስሪያ ቤቱ ሕንፃ ግንባታ 5ሺህ ካሬ ሜትር ላይ የሚያርፍ ሲሆን ለልዩ ልዩ ስታፍ ቢሮዎች፤ሾው-ሩም፤የእንግዳ ማረፊያ ክፍሎችና ሬስቶራንትና ካፌዎችን በውስጡ የያዘ ሲሆን ሙዚየምም የተካተተበት ነው፡፡
ከዚህም ባሻገር የተለያዩ የምርምርና ጥናት ስራዎች እንደሚከናወኑበት ታሳቢ በማድረግ ነው ዲዛይኑ የተዘጋጀው፡፡ በዚህ የስልጠና ማዕከል ሕንፃ የአስተዳደር፤የትምህርትና ስልጠና እንዲሁም ላብራቶሪና ወርክሾፖችን ታሳቢ ያደረገ ሕንፃ መሆኑን ከባለሙያዎች የቀረበው መረጃ ያመለክታል፡፡
እንዲሁም በሦስተኛነት ለውይይት የቀረበው የድህረ-ሽያጭና አጠቃላይ ጋራጅ አገልግሎት የሚውል የሕንፃ ዲዛይን ነው፡፡ የዚህ ሕንፃ ዲዛይን የዘመኑን ቴክኖሎጂ ታሳቢ ያደረገ የፍሳሽ ማስወገጃ ስርዓት የተካተተበት ነው፡፡
በዲዛይኖቹ ላይ የተቋሙ አመራሮች ውይይት ያደረጉ ሲሆን በዚህ የዲዛይን ስራ ላይ የተሳተፈው የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ዲዛይን ቁጥጥርና ሥራዎች ኮርፖሬሽን ምስጋና ቀርቦለታል፡፡
መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሰነ 12ን 13ን ዝተራእየ ወተሃደራዊ ረጽሚ ብዕቱብ ከምዝተሓሳሰቦ ኣብቲ ሎሚ 14 ሰነ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ መግለጺ: ኤርትራን ኢትዮጵያን ስምምዕ ምቁራጽ ተጻብኦ ኣብ ዓመተ 2000 ዝኸተማ ምዃነን ብምግንዛብ: ብወተሃደራዊ ስጉምቲ ዝመጽእ ፍታሕ ከምዘየለ ጠቒሱ። በዚ ድማ ክልቲአን ሃገራት ካብ ተመሳሳሊ ስጉምትታት ክቑጠባን ኣብ ፖለቲካዊ ልዝብ ክኣትዋን እቲ ንመንግስቲ ኣመሪካ ጠቒሱ ካብ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ ጸዊዑ።
GW □ -12outdoor AC HV disconnect switch (ለአጭር ጊዜ እዚህ ማለያያ ማብሪያ / ማጥፊያ) በኤሌክትሪክ ኃይል ስርዓት ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውለው ከተለካው ድግግሞሽ 50Hz ጋር ፣ በቮልት 12kV ደረጃ የተሰጠው ሲሆን በዋናነት በውጭ ከፍተኛ የቮልት ማከፋፈያ ስርዓት መሳሪያዎች ውስጥ በመስመሮች አቅርቦት ቮልቴጅ ስር ወረዳን ለመስራት ወይም ለመስበር ነው ፡፡ በጣም በተበከለ አካባቢ ያሉ የተጠቃሚዎችን መስፈርቶች ለማሟላት በሚሠራበት ጊዜ የፀረ-ብክለት ዓይነት ማለያያ ማብሪያ / ማጥፊያ ውጤታማ በሆነ ጊዜ ሊፈታ ይችላል ፡፡
የ GW9-24 (W) ተከታታይ የቤት ውስጥ የኤች.ቪ ማቋረጥ መቀየሪያ ነጠላ ምሰሶ መዋቅር ነው ፣ ይህም በቮልት ስር ያሉ ወረዳዎችን ለመክፈት ወይም ለመዝጋት የሚያገለግል ሲሆን በ 24 ኪሎ ቮልት የውጭ ኤሌክትሪክ ስርዓት ውስጥ ያለ ጭነት ጭነት ሁኔታ ነው ፡፡ ቋሚ የማጣመጃ መንጠቆ እና የራስ መቆለፊያ መሣሪያ እና የኢንሱሌሽን ሥራን ከማያስገባ መንጠቆ-ዱላ አለው ፡፡ በተጨማሪም በበለጠ በተበከለ አካባቢ ያሉ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ለማርካት የፀረ-ብክለት ዓይነት ማብሪያ / ማጥፊያ የግንኙነት ማብሪያ / ማጥፊያ በሚሠራበት ጊዜ ብክለትን በብቃት ሊፈታ ይችላል ፡፡
GW5-40.5 ከቤት ውጭ ከፍተኛ የቮልቴጅ ማለያያ ማብሪያ / ማጥፊያ / ደረጃ የተሰጠው የቮልቴጅ 40.5kV ፣ የ AC 50 / 60Hz ስርዓት ውስጥ ከፍተኛ የቮልቴጅ ዑደት ለመሥራት ወይም ለመስበር ያገለግላል ፡፡ አነስተኛ አቅም እና የማነቃቂያ ፍሰት መክፈት እና መዝጋት ይችላል።
የ GW4 ዓይነት ተከታታይ የከፍተኛ ኃይል ማቋረጥ ማብሪያ በ GB1985-2004 ከፍተኛ-ቮልቴጅ ኤሲ ማለያያ መቀያየሪያዎች እና የመሬት ማራዘሚያዎች ፣ IEC62271-102: 2002AC Disconnecting Switch and Earthing Switches ፣ እና IEC60694: 1996 ለከፍተኛ የቮልቴጅ መቀያየር እና መቆጣጠሪያ መሳሪያዎች የጋራ ሐረግ ያሟላል ፡፡
የ GN30-12 (ዲ) ማለያያ ማብሪያ / ማጥፊያ / መለኪያው በቤት ውስጥ የኤሌክትሪክ መሳሪያ ነው ፣ ይህም ደረጃ የተሰጠው የቮልቴጅ 12kV ፣ ባለሶስት-ደረጃ AC50 / 60Hz ነው ፡፡ ለኤች.ቪ ኤሌክትሪክ መሳሪያዎች በቮልቴጅ እና ያለ ጭነት በሚፈጠሩ ሁኔታዎች ውስጥ የእረፍት ጊዜ እና የአሁኑን ለማስተላለፍ ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡ ማብሪያ / ማጥፊያው በቀላሉ በማዞሪያ መሣሪያው ላይ የተቀመጠ የማሽከርከሪያ ተንቀሳቃሽ ግንኙነትን ይመለከታል ፡፡ እሱ ነው
GN19-12 (C) የቤት ውስጥ የኤች.ቪ. በ CS6-1 በእጅ የሚሰራ የአሠራር ዘዴ የተገጠመለት ሲሆን ያለምንም ጭነት ከቦታ ቦታ ለመሰበር እና ለማሽከርከር ያገለግላል ፡፡ ተጨማሪ የብክለት ዓይነት ፣ የከፍታ ከፍታ ዓይነት እና ኃይልን የሚያመለክቱ ዓይነቶች አሉ ፡፡
ጥንተ አብሶ ማለት ካብ “ ‘ወጠነ፣ ‘አበሰ’ ” ዝብል ግሢ ዝወፀ ኾይኑ ትርጕሙ ኸኣ ‘ጥንታዊ ወይ ቀዳማዊ ኃጢኣት’ ማለት እዩ። ጥንተ አብሶ ካብ ዲያብሎስ ዝተረኽበ ደኣ እምበር ካብ ባህርይ ኣዳም ዝተኸፍለን ዝተረኽበን ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ኣንጻር ቅድስና ሕይወት ዝጐዓዝ ንሱ ኣብ ኣርዌ ምድር ኃዲሩ ንሔዋን ‘ካብዚ ኣብ ገነት ዘሎ ዕፀዋት ኣይትብልዑ’ዶ ኢልኩም እዩ፧’ ኢሉ ምስ ሓተታ፣ ንሳ ድማ ‘ይቤለነ ኢትብልዑ እምኔሁ ወኢትልክፍዎ ከመ ኢትሙቱ/ ምእንቲ ኸይትሞቱ ካብዚ ኦም በለስ ከይትበልዑ፡ ከይትትንከፍዎ ድማ በለና’ በለቶ። (ዘፍ. 3፡3፣ ኩፋ. 4፡24)።
ነዚ መልሲ’ዚ ምኽንያት ገይሩ ንኣዳምን ሔዋንን ሕጊ እግዚአብሔር ጥሒሶም ዕፀ በለስ ከም ዝበልዑን ምስ እግዚአብሔር ከም ዝበኣሱን ገበሮም። በዚ ኸኣ እቲ ቅኑዕ ፍርዲ እግዚአብሔር ኣብኣቶም ተፈጸመ። መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን፣ ሞተ ሥጋን ሞተ ነፍስን ከኣ ተፈርዶም። ስለዚ ጥንተ ኣብሶ ብምሥጢራዊ ትርጕሙ ‘ብሰንኪ ሕጊ ምፍራስ ዝሰዓበ መርገም ወይ ድማ ዝተዋህበ ፍርዲ እዩ።’
በዚ ምኽንያት’ዚ ጥንተ አብሶ ካብ ዲያብሎስ መንጭዩ ናብ ኣዳም ወኃዘ፣ ብሰንኪ በደል ኣዳም ከኣ ኵሉ ዓለም 5500 ዘመን ብእኡ ተዀኒኑ ነበረ። “ወሶበ ኵነኔ ኃጢአት ወፂኣ እምላዕለ አሐዱ ብእሲ ኵሉ ተቀሥፈ ባቲ/ ብኃጢኣት ዝመጸ ፍርዲ (ጥንተ አብሶ) ካብ ሓደ ሰብኣይ (ኣዳም) ወፂኣ ንዅሉ ዓለም ኵነኔ ኣስዓበት” ይብል። (ሮሜ 5፡16)። ከምቲ ብሓንቲ ጨንገር ብዙኀት ዝግረፉ፡ ብጥንተ አብሶ ኸኣ ኵሉ ዓለም ተገርፈ።
በዚ ኸኣ ኣብ ዘመነ ብሉይ ጥንተ አብሶ ብዘይካ ኣብ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም እንተ ዘይኮይኑ፡ ካብ ኣዳም ጀሚሩ ክሳዕ ስቅለተ ክርስቶስ ንደቂ ሰባት ከም ሮማዲ ኣስፋሕፊሑ፡ ከም ሐረግ ተጠምጢሙ፡ ከም ገመድ ቀፊዱ ኣሲሩ የማን ጸጋም ከም ዘይብሉ ጌርዎም ነበረ። ኵሉ ዝበደለን ዘይበደለን ግዙእ ሞት ኮይኑ ከምዝነበረ ክገልጽ ከሎ፡ ‘ወባሕቱ ኰነኖሙ ሞት እም አዳም እስከ ሙሴ ለእለሂ አበሱ ወለእለሂ ኢአበሱ በእንተ ይእቲ ኃጢአቱ ለአዳም/ ብሰንኪ በደል ኣዳም ካብ ኣዳም ጀሚሩ ክሳዕ ሙሴ ነቶም ዝበደሉን ዘይበደሉን ሞት ገዚእዎም ነበረ።’ (ሮሜ 5፡14) ከም ዝብል፡ ንዅሎም ዝበደሉን ዘይበደሉን ሞት ገዚኡዎም፡ “ወኮነ ርኩሳነ ኵልነ ወከመ ጸርቀ ትክቶ ኵሉ ጽድቅነ፤ ኵላትና እነጸይፍን እነፈንፍንን ኮንና፤ ኵሉ ጽድቅና’ውን ከም ጨርቂ መርገም ኮነ።” (ኢሳ. 64፥6) እናበሉ፡ ናብ ሲኦል ይወርዱ ነበሩ።
ኣብ ሓዲስ ኪዳን ማለት ድኅሪ ስቅለተ ክርስቶስ ግና እቲ ብምኽንያት ሕጊ ምፍራስ ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባት ሠልጢኑ ዝነበረ ጥንተ አብሶ ከምታ ካብ ሡር መሠረታ ተማሕያ ዝወደቐት ገረብን፡ በልያ ዝተደርበየት ጨርቅን ኮይኑ ከም ዘይተራእየን ከም ዘይነበረን ኮነ። ነተን ዲያብሎስ ብተንኮል ‘አዳም ገብሩ ለዲያብሎስ፣ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ’ ኢሉ ዘፈረሞም ክልተ እብነ ሩኳም ባዕሉ እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ደመሰሰን። ነታ ኣብ ፈለገ ዮርዳኖስ ዝደርበያ ክጥመቕ ከሎ ብሰብነቱ ረጊጹ ብኣምላኽነቱ ኣምኪኹ ኣጥፍኣልና። ነታ ካልአይቲ ኣብ ሲኦል ዝደርበያ ድማ ሰዓት ትሸዓተ ዓርብ ስቅለት መለኮት ብኣካለ ነፍሲ ናብ ሲኦል ወሪዱ ደምሰሳ፣ ‘ወሖረ ኀበ እለ ሙቅሕታ ትነብር ነፍሶሙ ወሰበከ ሎሙ ግዕዛነ ለእለ ክሕድዎ ቀዲሙ/ ነቶም ኣቐዲሞም ዝኸሓድዎ ሰባት ናብቲ ነፍሶም ተኣሲራቶ ዝነበረት ቦታ ኸይዱ ናጽነት ሰቢኹ ካብ ባርነት ዲያብሎስ ናብ ናጽነት ኣሰጋገሮም። (1ይ ጴጥ. 3፡20) በዚ ጊዜ’ዚ ጥንተ አብሶ ኃይሉ ደኺሙ ሥልጣኑ ተመንዚዑ ህልም ኢሉ ጠፍአ።
ነዚ ከረድእ ድማ ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ “ወደምሰሰ ለነ መጽሐፈ ዕዳነ በሥርዓቱ እምዕድውነ፣ ወአእተቶ እማእከሌነ ወቀነዎ በመስቀሉ/ ነቲ ናይ ዕዳ ደብዳቤና ብኣምላካዊ ጥበቡ ካብ ኢድ ጸላኢና ዲያብሎስ መንዚዑ ካብ ማእከልና ኣርሓቖ፣ ብመስቀሉ ከኣ ሸንከሮ።” ይብል። (ቈላ. 2፡14) ቅዱስ ኤፍሬም’ውን ኣብ ናይ ሰኑይ ውዳሴ ማርያም፦ “እስመ ሠዓረ ዘትካት ወነሠተ ምክሮ ለጸላኢ/ ንምኽሪ ጸላኢ ዲያብሎስ ሥዒሩ ነቲ ናይ ቀደም መርገም ደምሰሰልና’ ብምባል ድኅሪ ዕለተ ዓርብ ጥንተ አብሶ ፈጺሙ ከም ዝተደምሰሰን ናብ ደቂ ሰባት ምምኅልላፍ ከም ዘቋረጸን ይነግረና።
ነዚ ትምህርቲ እዚ መጻሕፍተ ቤተ ክርስቲያን ብዝግባእ ኣሥፊሮሞ ኣለዉ። መረዳእታ ንምጥቃስ፡- “ተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ከመ ይሥዓራ ለኃጢአት/ ንኃጢኣት ምእንቲ ኪሥዕራ ኣብ መስቀል ተሰቕለ።” (ድርሳነ ማሕየዊ ዘዓርብ 5፥4) ክብል ከሎ፡ ቅዱስ ያሬድ ከኣ ንመዓልቲ ጥምቀት ኣብ ዝሠርዖ ድርሰቱ፡ “ከመ ይሥዓር መርገማ ለሔዋ ዲበ ዕፅ ተሰቅለ። መርገም ሔዋን ንምድምሳስ ኣብ ዕፀ መስቀል ተሰቕለ።” ኢሉ ገሊጹ ኣሎ።
ብርግጽ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ጽንሰቱ ጀሚሩ ክሳዕ ትንሣኤኡ ንዲያብሎስ ስዒሩ ንጥንተ አብሶ ደምሲሱ ንኣና ድማ ነቲ ናይ ቀደም ክብርና ከም ዝመለሰልና፡ አባ ብንያሚ ንቃል ቅዱስ ኣትናቴዎስ ክጠቅስ ከሎ፡ “ወአትናቴዎስ ሐዋርያዊ ይቤ በድርሳኑ ዘነበበ በእንተ እሉ አርዮሳውያን፣ እስመ እግዚአብሔር ውእቱ አስተኃፈረ ኃጢአተ በዲበ ምድር፣ ወአእተተ መርገመ በዲበ መስቀል፣ ወነሠተ ሙስና በውስተ መቃብር፣ ወአብጠለ ሞተ በውስተ ሲኦል። ወበኵሉ መካን ዘኮነ ቦቱ ገብረ ለነ መድኃኒተ።/ ኣትናቴዎስ ሓዋርያዊ ብዛዕባ አርዮሳውያን ኣብ ዝተዛረበሉ ድርሳኑ ከምዚ ይብል፡- ንሱ እግዚአብሔር እዩ’ሞ፡ ኣብ ምድሪ ንኃጢኣት ኣኅፈረ፣ ኣብ መስቀል ንመርገም ደምሰሰ፣ ካብ መቓብር ምብስባስ ኣጥፈአ፣ ንሞት ኣብ ሲኦል ኣጥፍአ። ኣብ ኵሉ ቦታ ብዝሠርሖ ሥራሕ ድኅነት ገበረልና።’ ይብል።(ሃይ. አበ. 89፡24) እዚ ትምህርቲ እዚ ብሰፊሕ ክትንተን ከሎ ድማ፦
* ‘አስተኃፈረ ኃጢአተ በዲበ ምድር’ - እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ጽንሰቱ ጀሚሩ ንዲያብሎስ ሰዓሮ። ኣብ ጊዜ ጽንሰቱን ልደቱን ነቲ ንነፍሲ ወከፍ ቘሪኑ ዝኅዝ ዝነበረ ዲያብሎስ፡ እንበለ ዘርአ ብእሲ ተጸኒሱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ተወሊዱ ኣኅፈሮ። ብጥምቀቱ ከኣ ነታ ሓንቲ ናይ ዕዳ ደብዳቤ ደምሰሰ። ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ድማ ብሠለስተ አርእስተ ኃጣውእ ንዲያብሎስ ሰዓሮ። (ማቴ. 4፥1-10 ንባብ ምስለ ትርጓሜ)። “እስመ ሶበ አመከሮ ሰይጣን በገዳም ተዐገሠ አኮ ፈቂዶ መከራሁ አላ ከመ ያብጥል ኃይሎ ለዘያሜክሮ፤” ከም ዝበሎ እዩ።(ሃይ. አበ. ዘሳዊሮስ 85፥16) ብኪደተ እግሩ ንምድሪ ቀደሳ። በዚ ድማ ንሰይጣን ኣኅፈሮ።
* ‘ወአእተተ መርገመ በዲበ መስቀል’ - ቅዱስ ጳውሎስ፡ “ወአእተቶ እማአከሌነ ወቀነዎ በመስቀሉ፤” ከም ዝበለ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕፀ መስቀል ተሰቒሉ ደሙ ኣፍሲሱ፡ ንዝነበረ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ካብ ማእከልና ኣርኃቖ። (ቈላ. 2፥14-15)። ነዚ ከኣ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን፡ “በውኂዘ ደሙ ቅዱስ አንጽሖሙ ለመሃይምናን ወለሕዝብ ንጹሐን፤ በቲ ዝወኃዘ ቅዱስ ደሙ ነቶም ብዓፀደ ሥጋ ኣብዛ ምድሪ፣ ብዓፀደ ነፍስ ድማ ኣብ ሲኦል ንዝነበሩ ፈጺሙ ኣድኃኖም።” (ቅዱስ ኤፍሬም፣ ውዳሴ ማርያም ዘሰንበተ ክርስቲያን)፣ “ወምድርኒ ትገብር ፋሲካ ተሐፂባ በደመ ክርስቶስ፤ ምድሪ ኸኣ ብደም ክርስቶስ ተሓፂባ ፋሲካ ተብዕል።” (ቅዱስ ያሬድ፣ ዘትንሣኤ) ብምባል፡ ብሰንኪ ኣዳም ዝተረግመት ምድርን ተሰካሚ መርገም ኣዳም ዝኾነ ዘርኢ ኣዳምን ናፃ ወፂኡ፣ ብዘይ ኣፈላላይ ኵሉ ዘርኢ ኣዳም ንሓዋሩ በዚ ዕዳ እዚ ዘይሕተት ከም ዝኾነ ገሊጾም ኣለዉ።
* ‘ወነሠተ ሙስና በውስተ መቃብር’ - ቅዱስ ኤፍሬም ኣብ ናይ ሰኑይ ውዳሴ ማርያም፡- “ወነሠተ ምክሮ ለጸላኢ፤ ንምኽሪ ዲያብሎስ ሰዓረ፤” ከም ዝበለ፡ እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ፡ ‘ንሥጋ ኣብ መቓብር፡ ንነፍሲ ድማ ኣብ ሲኦል ገዚአየን ክነብር እየ፣’ ዝብል ምኽሪ ሰይጣን ንምጥፋእ፡ ነተን ዝመኸረለን ነፍስን ሥጋን ተዋሒዱ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ኣብ ከርሢ መቓብር ብምግባር ብትንሣኤኡ ምብስባስ ሥጋ ኣጥፈአ። እዚ ፍጻሜ እዚ፡ “አይቴ እንከ ቀኖትከ ሞት፡ ወአይቴ መዊዖትከ ሲኦል” ዝተባህለሉ ፍጻሜ እዩ። (1ይ ቆሮ. 15:55)
* ‘ወአብጠለ ሞተ በውስተ ሲኦል’ - እዚ ድማ ጐይታ ብኣካለ ነፍሲ ናብ ሲኦል ወሪዱ ንዲያብሎስ ብእሳት ሞቍሕ ኣሲሩ፣ ነታ ካልአይቲ እብነ ሩኳም ደምሲሱ፣ ንነፍሳት ሓራ ከም ዘውፅኦም ዝገልጽ እዩ።
ስለዚ ብጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ፡ ኣዳማዊ ኃጢኣት ተደምሲሱ፡ ማዕፆ ገነት ከም ዝተኸፍተልና ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ “ሶበሰ ኢሞተ በሥጋ ከመ ሰብእ እም ኢያብጠለ ሞተ ከመ አምላክ ዘቦቱ ሥልጣነ ሞት ወእም ኢተደምሰሰ እምነ ማእከል መጽሐፈ ዕዳሁ ለአዳም። / ኣምላኽ ብሥጋ ሰብ እንተ ዘይመውት፡ ሥልጣነ ሞት ከም ዘለዎ መጠን ብኣምላኽነቱ ሞት ኣይመጥፈአን፤ እቲ ናይ ኣዳም መጽሓፍ ዕዳ ድማ ካብ መንጎ ሰብን እግዚአብሔርን ኣይምተደምሰሰን።”፤ ከምኡ’ውን፡ “ርኢከኑ ኦ ንጉሥ፣ እስፍንተ ሠናያተ ረከብነ እምኀቤሁ ንሕነ እለ ርኁቃን እምኔሁ በሕማማተ ወልዱ ቤዛነ።! በጠለ ሞት፣ ወጐየ ዲያብሎስ፣ ወተሀውከ ሲኦል፣ ወተፀርዐ ፍትሐ ዕዳ፣ ወተሠረወ ስሕተተ ሰይጣን ወኮነ ኅቡአ፣ ወተርኅወ ገነት፣ ወተከሥተ ዕፀ ሕይወት። ኦ ንጉሥ ካብኡ ርኂቕና ንዝነበርና ንኣና ቤዛና ብዝኾነ ሕማማት ወዱ፡ ካብኡ እንታይ ዓይነት ክብሪ ከም ዝረኸብና’ዶ ርኢኻ፧! ሞት ጠፍአ፣ ዲያብሎስ’ውን ተሳዕረ፣ ሲኦል ተረበሸት፣ ብኃጢአት ዝተፈርደ ፍርዲ ተፋሕቈ፣ ሰይጣን ዘምጽኦ ስሕተት ጠፍአ፣ ከም ዘይነበረ’ውን ኮነ፣ ገነት ተኸፍተ፣ ትንሣኤ ተጋህደ።” ኢላ ትምህረና። (ሃይ. አበ. ዘሳዊሮስ 84፥19 ፣ 85፥36)
ነዚ ትምህርቲ እዚ ቅዱስ ቄርሎስ፡ “እንከሰ አሐዱ ውእቱ ክርስቶስ ወልደ እግዚአብሔር ዘተሣየጠነ በደሙ እመርገመ ኦሪት ወፆረ መርገመ በእንቲአነ በከመ ጽሑፍ ርጉም ኵሉ ዘስቁል ዲበ ዕፅ። ወመጽሐፈ ሕግሂ ያጤይቅ እስመ ዘሀሎ መትሕተ ዕልወት ወኃጢአት ርጉም ውእቱ። ወክርስቶስ ንጉሥ ዘኢየአምር ኃጢአተ ተኰነነ በእንቲአነ ወተዐገሠ ኵነኔሁ ለዐመፃ በእንቲአነ። ወተወክፈ ሕማማተ ዘይደልዎሙ ለእለ እሙንቱ መትሕተ መርገም። ዘኢመጠኑ ኵሉ ፍጥረት ሶበ ሞተ አእተተ ኃጢአተ እንተ ኮነት በዕልወት ቀዳሚ በዕልወት እምፍጥረተ ዓለም። እምበኣር፡ ‘ኵሉ ኣብ ዕንፀይቲ ዝተሰቕለ ርጉም እዩ፣’ ተባሂሉ ከም ዝተጻሕፈ፡ ምእንታና መርገም ኦሪት ተቐቢሉ፣ ካብ ፍዳ ኦሪት ብደሙ ዘድኃነና ወልደ እግዚአብሔር ክርስቶስ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ እዩ። መጽሓፈ ኦሪት’ውን ሕጊ ብምፍራስ ኣብ ኃጢኣት ዘሎ ርጉም ከም ዝኾነ የረድእ። እቲ ኃጢኣት ዘይብሉ ንጉሥ ክርስቶስ ምእንታና መከራ ተቐበለ። ስሌና ነቲ ብምኽንያት በደል ዝመጽአ ፍርዲ ብፍቓዱ ተቐበለ። ነቶም ኣብ ትሕቲ መርገም ኦሪት ዝነበሩ ሰባት ዝግባእ ዝነበረ መከራ ተቐበለ። እቲ ኵሉ ፍጥረት ዘይመጠጣኖ ምስ ሞተ፡ ዓለም ካብ ትፍጠር ጀሚራ ብምኽንያት ምፍራስ እታ ቀዳመይቲ ትእዛዝ ንዝመጽአት ኃጢኣት ኣጥፍአ።” (ሃይ. አበ. ዘቄርሎስ 79፥7) ብምባል ኣነጺሩ ምሂሩና እዩ።
” የተደረሰውን ስምምነት በተለይ ደግሞ የኦሮሞ ነፃነት ሰራዊትን የሚመለከት፣ አሁን የተፈጠረውን አዲስ ሁኔታ ለማስታረቅና ለመፍታት በሚያስችል ሁኔታ ለማሳደስና ለማጠናከር (to consolidate)፣ ሦስተኛ ወገን በሚገኝበት በአዲስ እንድንወያይበት ጥሪ እናቀርባለን።”ብለዋል።
ስምምነቱን በተመለከተ የግንባሩ ቃል አቀባይ አቶ ቶሌራ ደባ ለቢቢሲ “ሶስተኛ ወገን በአካል ባይገኝም ነገር ግን ማወቅ ያለባቸው አካላት አውቀዋል” ማለታቸው የሚታወስ ነው።
ሁለቱ አካላት በምዕራብ ኦሮሚያ ላይ ለሚደርሱ ግድያዎች እየተወነጃጀሉ ባለበት በአሁኑ ሰዓት ኦነግ “ኢሕአዴግና የመንግስት ስርዓቱ ከጸረ-ዴሞክራሲ አቋምና አካሄዱ ፈቀቅ ባለማለቱ እዉነተኛ መስዋዕትነት የከፈሉት ወገኖች ለዉጡን ለማሳካትና ስርዓቱንም ለማሻሻል ተሳታፊ እንዲሆኑ አልተደረገም። በመሆኑም በስርዓቱ የሚካሄዱ አፈናዎች፣ እስራት፣ ግድያ፣ እና ሌሎችም የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ዛሬም ድረስ እንደቀጠሉ ናቸዉ።” ብሏል።
ከጥቂት ወራት በፊት በውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ እና በኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት አቶ ለማ መገርሳ የሚመራ ልዑክ ወደ ኤርትራ ተጉዞ ከኦነግ ጋር ስምምነት ማድረጉ ይታወሳል።
የኦነግ ሊቀመንበር የሆኑት አቶ ዳውድ ኢብሳም በቅርቡ ለሃገር ቤት መገናኛ ብዙሃን በሰጡት መግለጫ፤ በሁለቱ ወገን የተደረሰው ስምምነት ለህዝብ ግልጽ እንዳይሆን እያደረገ ያለው መንግሥት ነው ብለዋል።
የኦዲፒ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል እና የገጠር ፖለቲካ አደረጃጀት ዘርፍ ኃላፊው አቶ አዲሱ አረጋ በበኩላቸው ከጥቂት ሳምንታት በፊት በሰጡት መግለጫ፤ የተደረሰው ስምምነት ሆን ተብሎ ዝርዝሩ ከህዝብ ተደብቋል የተባለው ከእውነት የራቀ ነው ያሉ ሲሆን፤ የስምምነቱ ተፈጻሚነትም በፈለጉት ፍጥነት እየሄደ እንዳልሆነ አስረድተዋል።
ኦነግ ከመንግሥት ጋር በተኩስ አቁም ስምምነት መከበር ፣ የመንግሥት የጸጥታ ኃይል አስከባሪ እና ደህንነት አካል ገለልተኛ እንዲሆን ማድረግ፣ የኦነግ ሠራዊት ወደ መንግሥት ኃይል እንዲካተት ማድረግ ላይ የተስማማ ቢሆንም አለመከበራቸውን ግን ይናገራል።