Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ለኛ አሁን ከምንም በላይ የምትቀድመው ኢትዮጵያ ነች፤ ምርጫ ማሸነፍ ቀጥሎ የሚመጣ ነው፡፡ አረና ትግራይ በዚህ ውህደት ውስጥ እንዲካተቱ እየተነጋገርን ነው፡፡ ትልቁ አላማችን፣ ህዝቡ፣ ሀገር አድን ፓርቲ አግኝቻለሁ ብሎ የሚተማመንበትን ምህዳር መፍጠር ነው፡፡ ለዚህም በቅርቡ ከአፋር፣ ከሶማሌና ከሌሎች አካባቢ ፓርቲዎችም ጋር እየተነጋገርን ነው:: እስከዚህ አመት ማጠናቀቂያ ድረስ ፓርቲው በ547 የምርጫ ወረዳዎች የራሱ አባላትና አደረጃጀት እንዲኖረው ይደረጋል፡፡ አሁንም በዚህ ፓርቲ ውስጥ ለመግባት የተዘጋ በር የለም::
የኛ ዋናው መሠረታዊ አላማ አንደኛ፤ አደረጃጀቱ ህዝባዊ መሆን አለበት፣ ሁለተኛ፤ ማህበራዊ ፍትህን ማስፈን አለበት የሚል ነው:: ይህን አላማ ይዘን አሁን በየወረዳዎቹ ጽ/ቤቶች ከፍተናል፡፡ 312 ተብሎ የተጠቀሰው የወረዳ ቁጥር በቀጣይ እየጨመረ ይሄዳል፡፡ በእነዚህ ወረዳዎች ላይ ሙሉ ጉባኤ አለ፡፡ ሁሉም ወረዳዎች የራሳቸው 15 የስራ አስፈፃሚ፣ 5 ወይም 3 የጠቅላላ ጉባኤ ተወካይ ምክር ቤት ያላቸው ናቸው፡፡ ጠንካራ ስራ የሠራንባቸውን ነው አሁን 312 ብለን በመግለጫ የጠቀስነው እንጂ ሌሎች ወረዳዎች ላይም ይሄው አደረጃጀት ነው የተፈጠረው፡፡
በሀገሪቱ የፓርቲ ፖለቲካ ባህል ውስጥ ለውጥ አድርገንበታል የምንለው አንዱ በሊቀ መንበርነት ጉዳይ ነወ፡፡ በዚህ ፓርቲ ውስጥ ሁለት አደረጃጀቶች ናቸው ያሉት፡፡ አንዱ በቀጥታ ለመንግስት ስልጣን የሚዘጋጅ አካል ነው፡፡ ሌላኛው የፓርቲ ስራን የሚሠራ አካል ነው፡፡ ሥራ አስፈፃሚ፣ የጉባኤ ተወካይ ሆነው የተመረጡ በሙሉ የተለያዩ ሰዎች ናቸው፡፡ አሁን የወረዳ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ የሚሠራው፣ በዋናነት የፓርቲውን የፖለቲካ ስራ ነው፡፡ ለምሣሌ ለምርጫ ተወዳዳሪ የሆነን ሰው በመምረጥ ሂደት ምናልባት የፋይናንስ፣ የተቀባይነትና የተጽእኖ ፈጣሪነት ያላቸውን፣ ነገር ግን የፓርቲው አባል ያልሆኑ ሰዎችን ሊመለምል ይችላል፡፡ ለምሣሌ ዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ ባሉበት ወረዳ ያለው የሥራ አስፈፃሚ አካል፣ እሣቸው የዚህ ፓርቲ አባል ባይሆኑ እንኳን ለፓርላማ ተወዳዳሪ አድርጐ ሊያቀርባቸው ይችላል፤ የእርሳቸው ፍቃድ ከተገኘ፡፡ በዚህ አይነት መንገድ ነው የተደራጀው፡፡ ይሄን ስራ ከአሁኑ ነው መስራት የሚጀምረው፡፡ 547 (በፓርላማው ወንበር ቁጥር) ሰዎች ተመልምለው፣ ለቀጣዩ ምርጫ ከወዲሁ ይዘጋጃሉ ማለት ነው፡፡ የፓርቲው መሪና ምክትል መሪ በዋናነት ይሄን ስራ ነው የሚሰሩት፡፡
ሊቀ መንበርና ም/ሊቀመንበር ሌላ ነው የሚሆነው፡፡ የፓርቲው መሪና ምክትል መሪ (የማደራጀት ስራ የሚሠሩ) እንዲሁም ሊቀ መንበርና ም/ሊቀመንበር (የዕለት ተዕለት የፓርቲውን እንቅስቃሴ የሚያሳልጡ) ይመረጣሉ ማለት ነው:: ስለዚህ ፓርቲው በአንድ በኩል፣ መንግስት ለመሆን የተዘጋጀ ኃይል፣ በሌላ በኩል፣ የፓርቲ ተግባር ብቻ የሚከውን ኃይል ይኖረዋል ማለት ነው:: ፓርቲው የራሱ ተሽከርካሪ፣ ንብረት ይኖረዋል:: ይህም በቀጣይ፣ መንግስት ሲሆን በራሱ ንብረት እንዲጠቀም ያግዘዋል፡፡
አዎ! ምክንያቱም አስቀድሜ እንዳልኩት፣ ከሁሉም የምርጫ ወረዳዎች ለመንግስትነት (ለምርጫ ውድድር) የተመረጡ 547 ሰዎች ተሰብስበው መሪያቸውን ይመርጣሉ፡፡ ያ መሪ ነው የሃገሪቱ ጠ/ሚኒስትር ሊሆን የሚችለው:: ስለዚህ የፓርቲው ሊቀ መንበር፤ ጠ/ሚኒስትር አይሆንም ማለት ነው፡፡ ሊቀ መንበሩ የፓርቲውን ስራ ነው የሚሰራው፡፡ በ547 ሰዎች በመሪነት የተመረጠውን፣ ህዝብ በምርጫ ካልመረጠው ደግሞ በሌላ ይተካል ማለት ነው፡፡
የዜግነት ፖለቲካ ማለት ማንም ዜጋ፣ በዜጋነቱ ብቻ የሃገሩ ጉዳይ ይመለከተዋል ማለት ነው፡፡ አሁን ባለው ለምሳሌ አፋር ላይ ተሰብስበው በሌላ ቋንቋ የሚወሰነው ውሳኔ፣ በአፋር የሚኖረውን ዜጋ አይመለከተውም፤ ይሄ ዜግነትን የሚሽር ነው:: ቢያንስ ከሌላ ቦታ ሄዶ እዚያ የሚኖር ዜጋ፣ የማወቅ መብቱ (ውሳኔው ምን እንደሆነ) የለውም፤ ብሄሮች ናቸው በሱ ጉዳይ የሚወስኑት፡፡ ህውሓት የሚወስነውን፣ የሶማሌ ድርጅት የሚወስነውን ውሳኔ እኩል አውቀን እየተቸን ነው ወይ? ብለን ከጠየቅን፣ የዜግነት ፖለቲካ ማለት ምን እንደሆነ ይገባናል:: አሁን በኛ አደረጃጀት፣ ማንኛውም ሰው የኛን አላማ፣ አርማና የትግል ስልት የተቀበለ፣ የፈለገው ቦታ ሆኖ አባል ሊሆን ይችላል፡፡ ስለዚህ ከየትኛውም አካባቢ የዚህ ፓርቲ አባል የሆነ ሰው፣ የሃገር መሪ የመሆን እድሉ ሰፊ ነው ማለት ነው፡፡ ዋናው መስፈርቱ ዜግነት ነውና፡፡
እኔ በብሄር ድርጅት ውስጥ ያሉ ሰዎችን አልፈርድባቸውም፡፡ ተገደው ነው የገቡበት፡፡ እንደ ገዥ ሃሳብ ስለሆነ ነው ዛሬ “አብን”ም ሆነ ሌላው በዚህ አደረጃጀት የተሰለፉት፡፡ ስለዚህ ህውሓት እያለ አብን፣ ኦነግ እያለ ህውሓት፣ ህውሓት እያለ ኦነግ ሊጠፋ አይችልም:: ምክንያቱም አንዱ በአንደኛው ፍርሃት ላይ የቆመ ነው፡፡
ስለዚህ እንደ ሃገር፣ የትኛው ላይ ብንቆም ነው የሚያዋጣው ብለን ከተመካከርን፣ የብሔር ፖለቲካን መስመር ማስያዝ ይቻላል:: የትኛውም የብሔር ፖለቲካ ውስጥ ያሉ ስለ ኢትዮጵያ አይጨነቁም ማለት ተገቢ አይደለም:: ሁላችንም እንተዋወቃለን፡፡ የኢትዮጵያ ጥላቻ የላቸውም፡፡ ስለዚህ እነዚህን አካላት ገፍተን ገደል መክተት ተገቢ አይደለም፡፡ ከሁሉም ጋር መነጋገር፣ መወያየት ነው የሚያስፈልገው፡፡
የጎሳ፣ የብሔር ወይም የዘር ፖለቲካን ይቁም የሚለው እንግዲህ የማህበረሰቡ ጉዳይ ነው የሚሆነው፡፡ የትኛውም ሃገር በዚህ የፖለቲካ መስመር ያለፈለት የለም፡፡ የተባላ የተጫረሰ ተሞክሮ ነው የምናገኘው እንጂ መልካም ነገር የለውም:: ስለዚህ ይሄን ማህበረሰቡ የሚወስነው ነው የሚሆነው፡፡ እኛ ግን ብዙ ሰው ወደዚህ ነገር ባይገባ ብለን ነው የምንመክረው፡፡ ጉድጓድ ውስጥ ያለን አካል ለማውጣት እንዴት ጉድጓድ ውስጥ ይገባል፡፡ ጫፍ ላይ ቸክለህ ቆመህ ነው በገመድ መሳብ ያለብህ እንጂ አንተም ከገባህ ማን ያወጣሃል፡፡ ነገርየው ዛፍ ከሆነ በኋላ በቀላሉ መስበር ማለት ሀገር ማፍረስ ነው፡፡ ስለዚህ ቀስ በቀስ በሂደት ነው መውጫ መንገዶች መፈጠር ያለበት፡፡ ለምሳሌ የሶማሌ ክልል ገዥ ፓርቲ በቅርቡ ያሳለፈው፣ ማንኛውም ሶማሊኛ የሚችል ኢትዮጵያዊ ሊቀላቀለኝ ይችላል ያለው አንድ እርምጃ ነው፡፡ ሌሎችም በዚህ መልኩ አንድ እርምጃ ከተራመዱ፣ ወደ ሌላኛው እርምጃ በሂደት መሻገር ይቻላል፡፡ በአንድ ጊዜ ይቁም ይታገድ ማለት ግን ግዙፍ ዛፍን መስበር ማለት ነው፡፡ ዘረኝነት በኔ እምነት ጥልቅ ጉድጓድ ነው፡፡ ስለዚህ ከዚህ ጥልቅ ጉድጓድ መውጣት የሚቻለው በጥበብ እንጂ በኃይል አይደለም፡፡ መውጫው መንገድ ልክ እንደ መወጣጫ ደረጃ ነው መሆን ያለበት፡፡
በፌደራል ስርአቱ ላይ ግልፅ አቋም ነው ያለን፡፡ ለኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት ያልተማከለ አስተዳደር ነው፡፡ ፌደራላዊ ስርአት ነው የሚያስፈልጋት:: በዚህን ያህል ብዝኃነትና የህዝብ ብዛት ውስጥ አሃዳዊነት በፍፁም አያዋጣም የሚል ድምዳሜ ነው ያለን፡፡ ግን ፌደራላዊ አወቃቀሩ በመጀመሪያ የሚመልሰው አስተዳደራዊ አመቺነትን መሆን አለበት:: በቁጥር አንድ ያስቀመጥነው አስተዳደራዊ አመቺነትን ነው፤ ቀጥሎ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ነው፤ ከዚያም ባህል፣ ቋንቋ፣ የህዝብ አሰፋፈር፣ የህዝብ ስነ ልቦና የመሳሰሉ መስፈርቶችን አካትቶ መዋቀር አለበት የሚል ነው ፕሮግራማችን፡፡ ይሄን ስናስብ፣ በዋናነት ምሁራን ብዙ የደከሙበትን ጥናት መነሻ አድርገናል:: የአስተዳደር ወሰንና የማንነት ኮሚሽን ውስጥ አለሁበትና በዚያ አጋጣሚ የተጠኑ ጥናቶችን ለመመልከት እድሉ ገጥሞኛል፡፡ በብሔረሰብ ጥናት ኢንስቲትዩት እነ ዶ/ር አስፋው፣ እነ ዶ/ር ኃይሉ አርአያ የመሳሰሉ ምሁራን ለሃገራችን ምን ይበጃል ብለው በንፁህ ልቦና የለፉበትን ጥናት ለመመልከት ሞክሬያለሁ፡፡ የእያንዳንዱን ማህበረሰብ ማንነት፣ ቋንቋ፣ ባህል፣ ሃይማኖት የሚያከብር አወቃቀር መከተል የሚለው ፕሮግራማችን ነው፤ ካሸነፍንም ይሄን ተግባራዊ እናደርጋለን፡፡
ህገ መንግስቱን እያፈረሱ ከዜሮ መጀመር አስፈላጊ አይደለም፡፡ ሰብአዊ መብትን የሚመለከቱና ሌሎች ጠቃሚ ያልናቸውን እንዳሉ እንወስዳቸዋለን፤ ነገር ግን ለዚህች ሃገር የማያስፈልጉ በክፋት የተሰነቀሩ አንቀፆች የምንላቸው አሉ፣ እነሱ እንዲቀየሩ እንታገላለን:: ሥርአቱን ፕሬዚዳንታዊ ማድረግ ሌላው አላማችን ነው፡፡ ፕሬዚዳንታዊ ሥርአት ሃገርን አንድ ለማድረግ ይጠቅማል የሚል እምነት አለን:: አንድ ሰው ለፕሬዚዳንትነት ሲወዳደር ቢያንስ ሦስትና አራት ክልል ማሸነፍ አለበት፡፡ ስለዚህ ሁሉንም ያሳተፈ መንግስት ለማቆም ፕሬዚዳንታዊ ሥርአት በእጅጉ ጠቃሚ ነው፡፡ በነገራችን ላይ እነ ዶ/ር ዐቢይ፣ ለማ፣ ገዱ፣ ደመቀ ሲመጡ፤ አንድም ሰው ሃይማኖታቸውንና ብሔራቸውን ለማየት አልፈለገም፡፡ ለኢትዮጵያና ህዝቦቿ ምን ሃሳብ አላቸው? የሚለውን ነው ያየው፡፡ ይሄ ሥርአቱ ፕሬዚዳንታዊ ቢሆን ጠቃሚ እንደሆነ ያሳየናል:: ጠቅላይ ሚኒስትር ግን የፓርቲ መስመርን ተከትሎ የሚመጣ ነው፡፡ ይሄ በቂ ውክልናና ቅቡልነት አለው ለማለት ማረጋገጫ አናገኝም፡፡
አዎ! ዋነኛ ፈተናዎቹ ሁለት ናቸው፡፡ አንደኛው ብሔረሰብን፣ ዘርን ወይም ጐሣን ማዕከል አድርጐ የተዋቀረውና ታርጋ ላይ የተለጠፈው፣ ባንክ ላይ፣ የቀበሌ መታወቂያ ላይ፣ ሚዲያ ላይ የተለጠፈው የብሔር ታርጋ ነው፡፡ ሁለተኛው ሥራ አጥነት ነው፡፡ ኢትዮጵያ በጣም ሃብታም ናት ስንል፣ ጥሩ የሚሠራ የሰው ሃይል አላት፣ በቂ መሬት፣ ጥሩ አየርና ውሃ አላት:: እነዚህን አገናኝቶ የተትረፈረፈ ምርት ማግኘት ሲቻል፣ አሁን ግን ሰው ሁሉ የሚበላውና የሚያስበው ፖለቲካ ሆኗል፡፡ ይሄን መለወጥ ያስፈልጋል፡፡ በዚህ ሀገር፣ በንጉሡም በደርግም በወያኔም በተሠራው ፖለቲካ የተነሳ ህዝቡ ተጠራጣሪ፣ ፈሪና ዘረኛ እንዲሆን ተደርጓል:: ይሄ እንደ ሀገር እየሠበርን ያለ ጉዳይ ነው፡፡ ስለዚህ ሰው ከራሱ ጋር እንዲታረቅ፣ ማንንም እንዳይፈራና እንዳይጠራጠር መደረግ አለበት፡፡ የብሔር ድርጅት መነሻው ፍርሃት ነው፡፡ እየመጡብህ ነው ከሚል ሥነልቦና ነው የሚነሳው:: ካልተደራጀን እናልቃለን የሚል ፍርሃት በህዝቡ ላይ ይለቀቃል፡፡ ከዚያ ቀጥሎ መደራጀት ብቻውን ምን ይሠራል፣ ተነስ እንታጠቅ ይላል፣ ከታጠቀ በኋላ ምሽግ ቆፍረን እንጠብቃቸው ይባላል፡፡ ግን ጠላቱ ጭንቅላት ውስጥ ስለሆነ የተባለው ቢጠበቅ ቢጠበቅ አይመጣም፡፡ ሲጠበቅ ካልመጣ ደግሞ እኛ ለምን አንሄድም ይባላል፡፡ የትም ሀገር ብንሄድ፣ የብሔር ፅንፍ አካሄዱ ይሄው አይነት ነው፡፡ ከዚያ መጠፋፋቱ ይከተላል ማለት ነው፡፡
እዚህ አገር በአንድ በኩል፤ ሁሉ የሞላላቸው፣ ቁርሣቸውን ቻይና፣ ምሣቸውን አውሮፓ የሚበሉ የናጠጡ ሃብታሞች አሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ የእለት ጉርስ አጥተው በየመንገዱ የወደቁ አሉ፡፡ የኛ ሀገር እውነታ ይሄ ነው፡፡ ስለዚህ በምንም የገበያ ሁኔታ መንግስት ከግለሰብ ጋር ገበያ ውስጥ ገብቶ ውድድር አያደርግም፤ ከገበያ ጨዋታ ይወጣል፡፡ ነገር ግን የሚደግፋቸው፣ የሚረዳቸው የማህበረሰብ ክፍሎች አሉ፡፡ መንገድ መሠረተ ልማት ይሠራል:: ዶ/ር መረራ “የሚበላው ያጣ ህዝብ መሪውን ይበላል” ይላል:: ጋሽ አንዳርጋቸው ፅጌ ደግሞ “ነገሩ እንደዚያ ብቻ አይደለም፤ የሚበላው ያጣ ህዝብ ያለውን ይበላል” ይላል፡፡ ስለዚህ ሀብት ያለው ሃብቱን፣ እውቀት ያለው እውቀቱን የማካፈል ኃላፊነት አለበት፡፡ ይሄን እናስተምራለን፤ በፖሊሲም እንሠራበታለን፡፡ የብሔረሰብ ፖለቲካን በተመለከተ ቀስ በቀስ ጉዳቱን እያስረዱ እያስተማሩ፣ ወደ ሃሳብ ፖለቲካ የሚወርድበት ሁኔታ ይኖራል፡፡ ይሄን ፓርቲ በምናደራጅበት ወቅት በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች ስንሄድ፣ ሰው የብሔር መካረሩ ስጋትና መሠላቸት እንደፈጠረበት ተረድተናል፡፡ ትክክለኛ የህዝቡ ስሜት ይሄ ነው፡፡ ስለዚህ ወደ አንድ አሰባሳቢ ነገር መሳቡ አይቀርም፡፡
አሁን የኢትዮጵያ ህዝብ ብሔርተኛ ድርጅቶችን “ምን ይዘህልን መጣህ” ብሎ መጠየቅ ጀምሯል፡፡ ትክክለኛ አካሄዱ ይሄ ነው:: እንደው ነፃ በወጣ ሀገር፣ ነፃ አውጪ ነኝ ማለት ህዝቡ ሠልችቶታል፡፡ እኔ የምመኘው፤ እኛ በሃሳብ ስንፋጅና ስንጣላ፣ ህዝቡ እንዲስቅ እንጂ እኛ ህዝቡን እያጋጨን እንድንስቅ አይደለም:: አሁን እየሆነ ያለው ግን እኛ የእነ እንትናና የእነ እንትና ተወካዮች ተጣልተን ስናበቃ፣ በአካል ተገናኝተን ስንሳሳቅ፣ ህዝቡ ይፋጃል፡፡ ይሄ ፍፁም መለወጥ አለበት፡፡ ሂላሪና ትራምፕ ሲወራረፉ የአሜሪካ ህዝብ እንደሚዝናና ሁሉ፣ እኔና ሌላው ስንወራረፍ ህዝብ እንዲባላብን ሳይሆን እንዲስቅብን ነው የምፈልገው፡፡
እኛ ቀዳሚ ትኩረታችን ምርጫው ሳይሆን የአገሪቱ ሠላምና አንድነት ነው፡፡ ሽግግሩ ላይ ነው ዋነኛ ትኩረታችን፡፡ ሽግግሩ በጥሩ ሁኔታ ከተከናወነ፤ ምርጫ ሁላችንም የምንዝናናበት ጨዋታ ነው የሚሆነው፡፡ የምርጫ ቦርድ፣ የፍትህ ተቋማት መጠናከራቸውን ማረጋገጥ ያስፈልጋል:: የህዝብና ቤት ቆጠራ መካሄድ አለበት፡፡ በአንድ በኩል ህዝብና ቤት ቆጠራ መካሄድ የለበትም የሚሉ ፓርቲዎች፣ በሌላ በኩል ምርጫ መደረግ አለበት ሲሉ ግራ አጋቢ ነው፡፡ አንዳንድ ፓርቲዎች እኮ በራሣቸው ተመርጠው ጨርሰዋል፡፡ እንግዲህ ችግሩ የሚመጣው ፌስቡክ ላይ ያገኙት ላይክና ትክክለኛው መራጭ የሚሰጣቸው ድምጽ ሲለያይ ነው፡፡ ይህ እንዳይሆን ተቋማት በቅድምያ ይጠናከሩ፣ በአገሪቱ ላይ አስተማማኝ ሠላም ይስፈን፣ ከተቻለ ህዝብና ቤት ቆጠራ ይካሄድ፡፡ ይህ ሁሉ ተሟልቶ ምርጫ የሚደረግ ከሆነ፣ አንድ ወንበር እንኳን ብናገኝ፣ ኢትዮጵያ ሠላም ከሆነች፣ ተጨባብጠንና ተመራርቀን ለመለያየት ዝግጁ ነን፡፡
የጨው ላክ, የጨው ቁሶችን, የጨው ቀለም, የጨው ጨው, የጨው ቁሶችን, የእንስሳት መጎሳቆል, የፈረስ ሌክ, ሊቅ ፈረስ, የፈረስ ፈረስ, እንስሳት ሊን, ፈረሶች, የከብት ጫማ, የብረት እርባታ, የጨው ጥቁር ሊፍት, የጨው አልኮል ሊቅ, የጨው ላኪ ብሎክ, የጨዋማ ጨው ብረት, የፍየል ሌንክ, የፈረስ ፈረስ አይነ, የጨው ላኪ ፈረስ, የጨው ክምር ለሃም ለሠረገሎች የጨው ክምር, የሸክላ አፈር, የሸሽ ጨው ማቆሚያ, የሂታላን ማዕድን ጨው, የጨው ጨው ማጠራቀሚያ, የጨው የጨው አልኮል, የሄልያላን ጨው ለሰርቶች, የብረት መፈልፈፍ, ለከብቶች ማዕድን, ለከብቶች የጨው ግድቦች, የከብቶች ጨው ማገዶዎች, የጨው ሊቅ ብሎኮች, ላሞች ለስላሳዎች, የከብት ሊቅ ብሎኮች, የብረትጋላይ የጨው ማምረቻ, ለከብቶች የቢላ እርባታ, የጨው ጨው ላክ, የእንስሳት ጨማቂ, የከብት መኖዎች, የቀበሮ ጨማቂ ሊቅ, ፈንጂዎች ለሠረገላዎች, ለሱ ፈረሶች, የሱልያን የጨው ማቅለጫዎች ለኮንቴራዎች ይጋለጣሉ ሪሴስ, የጣራ ጨው ላክ,
ማንኛውንም የጨው መጠን በጨው ሻንጣዎች በ 30-70 ሺህ ፓምፖች በማቅረብ እና በጨው የጨው ጥሬ እሽታዎች ላይ በወር እስከ 500 ኪሎ ግራም ቶን ለመምጠጥ እንችላለን.
This entry was posted in Salt Rock Pk and tagged ለስላሳ, ለስላሳ የጨው ክምር, ለከብቶች ሊጡ, ለከብቶች የማዕድን ቁፋሮዎች, ለከብቶች ጨው እግር, ሊቅ ፈረስ, እንስሳት መሣርያ, የሂኤልያኑ የጨው ማምረቻ, የሂያለን የጨው ክምችት ፈረሶች, የሂያላን የጨው እንጨቶች, የሎጥ ጨው, የማዕድን ቁመሮች, የሸሌማ ማዕድናት ጨው, የብረት መሳይ እጣ ፈንታ ፈረሶች, የአሳማ ጨው ማገጃ, የአገዳ ጫጫታ, የእንስሳት የጨው ክምችት, የእንስሳት ጨማቂ, የከብት ሊቅ, የከብት መኖዎች, የከብት ጨው ማምረቻ, የጃሎላን ጨው ለሠረቶቶች, የጨው ሊቅ, የጨው ሊቅ ክሎክ, የጨው ላኪዎች, የጨው ላክ, የጨው ላክ አሻንጉሊት, የጨው ላክ አጫን, የጨው ቁሶች, የጨው የጨው ላክ, የጨው ጥቁር ሊቅ, የጨው ጥቁር ቀለም, የጨው ጨው, የጨው ጨው ላክ, የጨው ጨው ማገጃ, የፈረስ ማእድ ሜዳ, የፈረስ ጨው መዳፍ, የፈረስ ፈረስ, የፍየል ሌክ, ጨው ለስላሳ, ጨው አልኮሌ ፈረስ, ፈረስ ሊቅ, ፈረስ ጫማዎች, ፈረሶች ለስላሳዎች by Saltrockpk. Bookmark the permalink.
ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል አስተዳደር በበኩሉ የክልሉን ፀጥታ የሚያደፈርሰው አፈንጋጭ የኦነግ ታጣቂዎች ናቸው ይላል። ኦነግ በክልሉ ምንም እንቅስቃሴ እንዳሌለው ገልፀው፣ ማን የክልሉን ፀጥታ እየበጠበጠ እንዳለ እየታወቀ ኦነግ ላይ ማሳበብ ለምን አስፍለገ ይላሉ።
የዚምባብዌ ህገ-መንግስታዊ ፍርድ ቤት የስም ማጥፋት ወንጀል ህግን ሰርዟል። የተሰረዘው ህግ ባለፈው አመት በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ ጋዜጠኞች እንዲታሰሩ ምክንያት ሆኗል። የአሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ዘጋቢ Sebastian Mhofu ከሀራሬ ዘገባ ልኳል። አዳነች ፍሰሀየ ታቀርበዋለች።
Jelal Yassin Aberra – እቲ ዕሉል ተቓላሳይ ንመንነት ጀበርቲ ቀስ ብቐስ መንነትን ክብርታትን ካልኦት ህዝቢ ኤርትራ እናጥፍአ ሓድሽ መንነት ጀበርቲ ከጸባብቕን ክኹልዕን ዝውዕል ናይ ዘመና ተበላጺ ፖለቲከኛ – ሓደ ብሓደ ነቶም ክሕይሉኒ እዮም ዝብሎም ኣብ ትሕቲኡ ከም ዝሑቆፉ ይገብር። ንኣብነት ከም በዓል ዶር. መሓመድ ኬር ዑመር – ካብ ባርካ፣ ተስፋይ ተምነዎ – ካብ ሓማሴን፣ ወዲ ፍሊፖን ካልኦት ውልቀሰባት ይኹኑ ውድባት ሓደ ብሓደ እናወሓጠ ንቃልሱ ብዘይ ተጻብኦ ዕዉት ንክከውን ዝቃለስ ዘሎ ምሁርን በሊሕን ፖለቲከኛ ዘመና እዩ። ብዙሓት ውን በቲ ንሱ ዝኽተሎ ጥበብ ሰዲዕም ዕላማ ጀላል ያሲንን ብጾትን ኣብ ምትግባር ብዘይ ተጻብኦ ክዉን ንምግባር ኣበርቲዑ ይሰርሕ ኣሎ።
እዚ ዝኾነሉ ድማ እቲ ዝነበረ ሕብረትሰብ ብዝተፈላለየ እናደኸመን እናጸነተን ስለዝኸይድ ክብርታቱን ባህሉን በቲ ሓድሽ ሕብረተሰብ እናተሰርቀን እናተለወጠን ቀስ ብቐስ ይቕህም። እዚ ማለት ግና እቲ ዝነበረ ሕብረተሰብ ይጸንት ማለት ዘይኮነስ ናብቲ ሓድሽ መንነት እናረዓመ ስለዝኸይድ መንነቱ ይቕይር። ዝነበረ ታሪኹ ድማ ይርሳዕ። ብፍላይ እቲ ዝነበረ ባህልን ክብርን ኣምጻር እቲ ሓድሽ ሕብረተሰብ ስለዝኾነ ከም ሓደ ፍንፉን ተቖጺሩ ክጉሓፍ ከም ዘለዎ ይግበር። እዚ ኣብ Social Evolution (Social Anthropology) ኣዝዩ ረቂቕ ዓውደ ፍልጠት ኮይኑ ምስዚ ብJelal Yassin ABERRA ዝቕለስ ዘሎ ቃልሲ መንነት ብሄረ ጀበርቲ ብዙሕ ዘመሳስሎ ኣገባባት ኣለዎ።
ንጀላል ያሲን ኣበራ ኣቦሓግኡ(Grand father) ኣብ ግዜ መግዛእቲ ጣልያን ወኪል Khatmiyyah Order) ኣብ ከበሳ ኤርትራ ኮይኑ ምስቶም ኣብ ከሰላ ዝማእከሎም መራሕቲ ሃይማኖት ደቂ al-Mirghani ጥቡቕ ርክብ ዝነበሮ ኮይኑ ከም ወኪል ኣብ ኣስመራ ሓያል ምንቅስቓስ ኣሕዋት ኻትምያ መስሪቱ። ንሱ ዝመስረቶ ጨንፈር ድማ ክሳብ ሕጂ ኣብ ማእከል ኣስመራን ካልኦት ኣብ ከበሳ ዝርከባ ከተማታት(ብፍላይ ኣብ ሰራየ) ስሩዕ ስርሐን ይቕጽላ አለዋ።
እቲ ብኣበራ ሓጎስ ዝጀመረ ምንቅስቃስ ድማ እንሆ ሕጂ ናብ ሳልሳይ ወለዶ ሰጊሩ ኣብ Norway ከም ስደተኛ ኮይኑ ዝነብር ወዲ ወዱ ንABERRA HAGOS ዝኾነ Jalal Yassin ABERRA ይቕጽል ኣሎ። እዚ ናይ ሕጂ ፍሉይ ዝገብሮ እንተሃልዩ ጨንፈር ኻትምያ ዘይኮነስ ማእከልነት ጀበርቲ(Jabartiyyah Center) ኣብ ኤርትራ ንምትካል ብፖለቲካውን ሃይማኖታውን ምንቅስቃሳት ዝተሰነየ ሓያል ውዳበ ዘለዎ ቃልሲ ኣብ ምክያድ ይርከቡ። ዕላማ ናይዚ ምንቅስቓስ ድማ ብስም መሰል መንነት ብሄረ ጀበርቲ ዝንቀሳቐስ ግን ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕብረትሰብ ግቡእ ክብሪ ዘይህብ ምንቅስቓሳት ጽባሕ ውን ዘይተደልየ ነውጽታት ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ክፈጥር ይኽእል እዩ።
ቀዋሚ ሕብረተሰብ ዝበሃል የሎን። Social evolution ኩሉ ግዜ ምስ ሃለወ እዩ። ነገር ግና ኣብ ፖለቲካዊ ነውጽታት ተሓቢእካ ዝግበር ሽርሕታት እንትርፎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣዎንታዊ ፍልቀት( Positive Evolution) ከኸትል ኣይክእልን እዩ።
እዚ ምምስራት ማእከልነት ብቅንዕናን ግሉጽን ምስ ዝስራሕን ዝህነጽን ጸገም ዝፈጥር ኣይኮነን። ድሮ ኣብ ኤርትራ ብዙሓት ማእከላት ነናተን መንነትን ክብርታትን ዘለወን ናብ ሕብረተሰብ ኤርትራ’ውን ዓቢ ጽልዋ ዘለወን ብዙሓት እየን። እዘን ማእከላት ሃይማኖታውን ቁጠባዊ ፖለቲካዊ ባህላዊ ወዘተ ክኾና ይኽእላ።
ማእከላት ንምቛም ናብ ዘየድሊ ፖለቲካዊ ሸንኮለል ምኻድ ኣየድልን እዩ። ብፍላይ ንከማኻ ማእከልነት ዘልዎ እናጸለምካ ወይ ክብሪ ከይሃብካ ማእከልነት ክትፈጥር ምጽዓር ብፍጹም ቅኑዕ ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ግዚ’ዚ ኤርትራዊ ማእከልነት (Eritrean Order) የብልናን። ማእከልነት ኤርትራ ከይ ተኸልካ ካልኦት ንኣሽቱ ማእከላት ኣብ ምምስራት ዝግበር ቃልሲ ድማ ኮንቱ ድኻምን ፍሽለትን እዩ ዘስዕብ። እንሆ’ውን ኣብ’ዚ 27 ዓመት ብዘይ ዝኾነ ማእከልነት ስለዝተረፈ ህዝቢ ኤርትራ ፋሕ ፋሕ ይብል ኣሎ።
ኣነ ከም ኤርትራዊ ዕላማይ ማእከልነት ኤርትራውያን(The New Eritrean Order) ንምምስራት እዩ። ነዚ ማእከልነት ክውን ከይከውን ዝንቀሳቐሱ ሓይልታት ድማ ብዝከኣለኒ ኣብ ምልላይን ብዛዕብኦም ናብ ህዝቢ ምቅላዕን ይንቀሳቐስ ኣለኹ።ሓደካብዚ ምንቅሳቕሳተይ ድማ ከም በዓል Jelal Yassin ABERRA ዝገብርዎ ዓይነት ቃልሲ ህዝቢ ንኽፈልጦም ምግባር እዩ። ህዝቢ ፈሊጡ ድማ ከከም ኣድላይነቱ ድማ ክግምግምን ይሕግዝ።
የባዳሊ ጌጣጌጥ አርቲስት ሂላሪ ጎዋርስ የእኛን የግብረ-ሰዶማዊነት PRIDE ባንዲራ ringsትቻዎችን ፈጠረ ፡፡ ማራኪዎቹ በጥቁር ፣ በግራጫ ፣ በነጭ እና በሀምራዊ ቀለሞች በአሴክሹል ኩራት የተለጠፉ ናቸው ፡፡
ዝርዝሮች: የአሴክሹል ኩራት ጉትቻዎች ብር በጣም ብሩክ እና የደናግል ዘይቤ ናቸው ፡፡ የባንዲራ ማራኪዎቹ 28 ሚሜ ርዝመት ፣ 15.6 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.3 ሚ.ሜ ውፍረት እና እያንዳንዳቸው 4.3 ግራም ይመዝናሉ ፡፡ የመስህቦች ጀርባዎች በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘቱ ተለጥፈው የታተሙ ናቸው ፡፡ የብር የብር ጆሮ ሽቦዎችን ያካትታል ፡፡
አንደኛው የኦሮሞ ሕዝብ ኰንግሬስ ፓርቲ ቢሮ ኃላፊ አቶ ኦልባና ሌሊሳ ሲሆኑ ሁለተኛው የኦሮሞ ፌዴራሊስት ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ ሊቀ መንበርና የመድረክ ሥራ አስፈጻሚ ኰሚቴ አባል አቶ በቀለ ገርባ ናቸው።
አቶ በቀለ ባለፈው ሣምንት ቅዳሜ የታሠሩት ሕገወጥ ከተባለው ከኦሮሞ ነፃነት ግንባር ጋር ግንኙነት አላቸው የሚል ክስ ቀርቦባቸው መሆኑን የመንግሥቱ ቃል አቀባይ አቶ ሽመልስ ከማል ለቪኦኤ ተናግረዋል።
የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ‘‘Digitizing Finance: Mobile Payment’’ በሚል ርዕስ የአንድ ቀን ወርክሾፕ በስብሰባ አዳራሻችን አዘጋጅቷል
Dec. 4, 2019 የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ‘‘Digitizing Finance: Mobile Payment’’ በሚል ርዕስ የአንድ ቀን ወርክሾፕ በስብሰባ አዳራሻችን አዘጋጅቷል
የ ምርቶች የጥቅል ቦርሳዎች በመምረጥ ነው? ምናልባት አንተ kraft የወረቀት ማሸጊያ ከረጢት ከግምት ይችላሉ, እንዲሁም ከፍተኛ ጥንካሬ, ከፍተኛ enviro ጋር ብሔራዊ የአካባቢ መሥፈርቶች ጋር የሚስማሙ ሂደት ወረቀት ዚፔር ቦርሳዎች, በውስጡ ያልሆኑ መርዛማ አልጫ, ከብክለት ነጻ የሆነ, በመባል የሚታወቀው kraft ወረቀት በራስ-አትመው ቦርሳዎች .. .
በአጠቃላይ, ዘ የተወጣጣ ማሸጊያ ከረጢት ማለት ይቻላል ወደ በሕይወታችን ውስጥ ቆይቷል, የአሁኑ ውስጥ የተውጣጣ ለጥ ታችኛው ማሸጊያ ከረጢቶች አጠቃቀም ውስጥ ገበያ አብዛኛውን. ስለዚህ ይህ ሰላምም ለጥ ታችኛው ማሸጊያ ከረጢቶች ጥቅሞች ምንድን ናቸው? እኛ ለጥ ከታች packin በተመለከተ የሚከተሉትን ነጥቦች እነግርሃለሁ ...
ሶስት ጎን ከረጢት ምን ትርጉም, የ ቦርሳ ሦስት ጎኖች ውስጥ በተበየደው መሆኑን ነው. በአንድ በኩል ምርት ወቅት ክፍት እንደሆነ ይቆያል. በዚህ መንገድ, ደንበኞች ቦርሳዎች ውስጥ ያላቸውን ምርቶች ጫኑ: ከዚያም ከረጢቶች መክፈቻ ለቅድስቲቱ ሙቀት የማተሙ መጠቀም ይችላሉ. በብዙ አጋጣሚዎች ላይ ክፍተት ማሸጊያ ሦስት-ጎን ቦርሳ ነው የሚያስፈልገው ...
ቁም ከረጢት በስፋት በዕለት ተዕለት ሕይወት ጥቅም ላይ የዋለው ነው. እኛ ቡና, ለውዝ, መክሰስ, የበሬ jery, በፕሮቲን ኃይል, ዚፔር ጋር ከረጢት መቆም በ የታሸጉ ዱቄት ያሉ ብዙ ምግብ ማየት ይችላሉ. ስለዚህ ዛሬ እኛ እስከ መቆም ከረጢት ለማስተዋወቅ ይህን ጽሑፍ ለመጻፍ. በመጀመሪያ እኛ ቁሳዊ ስለ መነጋገር. የመጀመሪያው ዓይነት kraft pou እስከ መቆም ነው ...
የጎን gusset ቦርሳዎች ኢንዱስትሪዎች መካከል ሰፊ ክልል በመላ ብዙ መተግበሪያዎች ተወዳጅነት እያተረፉ ነው. የእነሱ የሚበረክት ቁሳዊ ይኖራል በጥንቃቄ በታሸገ እና ጥበቃ ምርት በማረጋገጥ መደርደሪያ ሕይወት ማራዘም ይረዳናል. የእኛ ጎን gusset ቦርሳዎች በጣም በስፋት እንደ ለውዝ እንደ መክሰስ ከደረቁ ምግቦች ማሸጊያ ላይ የሚውሉት, ...
ቡና ባቄላ የዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ የተለመደ መጠጥ ነው. ሰዎች የምዕራብ አገር የመጡ ሰዎች ደክሟቸው, ልዩ ሰዎች የሥራ ጊዜ ቡና መጠጣት ይወዳሉ. የቡና ከረጢት ቡና ባቄላ ለረጅም ጊዜ ለማቆየት ጥቅም ላይ ይውላል. ዛሬ, ቡና የባቄላ ማሸጊያዎች ማስተዋወቅ ይሆናል. አንደኛ ነገር, እኛ ትምህርቱን ስለ መነጋገር. ሁለት ዘመዱ አሉ ...
ፕላስቲክ ኪስ ማሸግ ወደላይ ቁም , ኪስ ማሸግ ወደላይ ቁም , አጽዳ ኮሮጆዎች ወደላይ ቁም , ኪስ ቦርሳዎች ወደላይ ቁም , ግልጽ ፕላስቲክ ኮሮጆዎች ወደላይ ቁም , Kraft ወረቀት Resealable ቦርሳዎች ;
ንዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ከካይድ ዝጸንሓ ግንባር ነጻነት ኦሮሞ ብቐዳም ሰራዊቱ ከተማ መቐለን ኣብ ዝኣተወሉ ከምኡ'ውን ኣመራርሓ'ቲ ግንባር አዲስ አበባ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን ድሙቕ ኣቀባብላ ከምተገብረሉ ተፈሊጡ’ሎ።
AGA, LLC. የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንኛውንም ሰው ኣያገልም።
ለት / ቤት 2021-22 የትምህርት ዓመት ጥራት ያለው የወላጆች መመሪያ አሁን ይገኛል ፡፡ ይህ መገልገያ የቀረበው ቤተሰቦች ስለ ዲሲ የህዝብ ቻርተር ትምህርት ቤት ቦርድ አመታዊ የትምህርት ቤት አፈፃፀም ግምገማ የበለጠ እንዲማሩ ለማስቻል ነው።
ቁጠባዊ ሓይሊ ሓንቲ ሃገር ብ ሰባዊ ዓቕምታታን ብትሕዞ ባህርያዊ ሃብታን ዝስፈር ኮይኑ ፣ ነቲ ሰባዊ ዓቕሚ ብምዕሩይ ዕድላት ዘአንግድ፥ ንባህርያዊ ሃብታ ድማ ብዝተወደነ ኣገባብ ናብ ረብሓ ዝበዝሐ ሓፋሽ ዝመልስ ውርጹጽን ተሓታትነት ከየፍረሖ ትካላውነት ዘቐድምን ምሕደራ የድሊ። ሓንቲ ሃገር እትምርሓሉ ቁጠባዊ ስነ-ሓሳብ ኣብ ኣመጻጽኣን ባህላዊ እልሞን’ቶም ዝነብሩዋ ሕብረተሰባት ክምርኮስ ወድዓዊ ጥራይ ዘይኮነ ግድን’ዉን እዩ። እቲ ምንታይ ንናይ ምንብባር ባህሊ፣ ባህሪን ዝምድናን ሕብረተሰባት ረሲዑ ዝሕንጸጽ ሃገራዊ ቁጠባዊ ስነ-ሓሳብ ካብ መሰረቱ ኣዕናዊ ስለዝኸዉን።
ንኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ናይ ሽማግለታት ጸቢብ ጉጅለ ፣ ካብ ፈለማኡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢን ሃገርን ዝኣወጆም ወራራት ኣብ ልዕሊ ፖለቲካዊ፣ ባህላዊ፣ ከምኡ’ውን ቁጠባዊ ግንባራት ሃገርና እዩ ከፊትዎም። ብፍላይ ዱልዱል ቁጠባ ከምዘይህሉ ገይርካ ህዝቢ መነባብሮኡ ሓሲሙ ናብ ዓበይቲ ሃገራዉያን ኣርእስታት ከየስተብህል ዝብል ሓሳብ፣ ካብቶም እዚ ጉጅለ ካብ እዋን ናጽነት ናብ ተግባር ክቕይሮ ግዜ ዘይወሰደሉ ናይ ከይሲ ሓሳባት እዮም። ህግደፍ ብመንገዲ’ቲ ክሳዕ ዝደልዎ ዝጉልበቦ ዝነበረ ግዝያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ “ሕዉስ-ቁጠባ” ከም መርሓ ሃገራዊ-ቁጠባ ኽኸዉን ኣዊጁ። እዚ ዝተገብረሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ሃገር ኢዱ ከእቱ ክኽእል እሞ፣ ነዊሕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ ካብ ዝነኣሰ ክሳዕ ዝዓበየ ቁጠባዊ ንጥፈታት ኣብ ቊጽጽሩ ንምእታዉ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ መንግስትነት ተጎልቢቡ ኢዱ ዘእተወሉ ሃገራዊ ቁጠባ ድማ እነሃለ ሕጂ ንሃገርን ህዝብን ኣጸምሊዉ መኣዲ ውሑዳት ኮይኑ። “ነጻ-ዕዳጋ ፉቁድ’ዩ”፣ “ብሕታዊ ጽላት ቀንዲ ጸዓት ንድልዱል ሃገራዊ ቁጠባ’ዩ”፣ “መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ኢዱ ከስሉዂ ሞራላዊ ይዂን ሕጋዊ ግዴታ የብሉን”፣ “ወፍሪ ብንኡስ ይዂን ብግዝፊ ፉቁድ’ዩ”ን ካልእን ዝብሉ ኣብ ቀዳሞት ዓመታት ናጽነት ዝደጋገሙ ዝነበሩ ዘርባታት ሕጂ ኣብ መበል 28 ዓመታት ‘ዘቤታዊ መግዛእቲ’ ንገምግሞም። ኣብ ውሽጢ’ዘን ህዝቢ ኤርትራ ሓርነት ስኢኑ ኽንሱ ሃገሩ ግና ልዕልናኣ ኸይትስእን ዝቃለሰልን ዘሎ ዓመታት ናጽነት ብዘይካ ብመሓውራት ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ዝዉንነን ንቁጠባን ኣብ ቁጠባን ሃገር መሪሕ እጃም ዘለወን ኣካላት ኣለዋ’ዶ፧ ምስ ዓቕምን ደረጃ መነባብሮን ዜጋታት ዝላፈና ብሕታውያንን ማሕበራውያንን ባንክታት ከምኡውን ባንካዊ ስርዓት ወኒንና’ዶ፧ ንማያዉን መሬታዉን ጸጋታትና ብዝግባእን ንመጻእቲ ወለዶታት ብዘየ-ዕዲን ኣገባብ ዝብርብር ሞያውነት ዝገዝኦ ቁጠባዊ ትሕተ-ርጺ ተሰሪቱ’ዶ፧ ትካላውነት ዝመርሖ ባጀታዊ ስርዓት ተንጺፉ’ዶ፧ ፈለማ ተሓንጺጹ ሃገራዊ ባይቶ መኺሩሉ ተግባራዉነቱ ዝስራዕሞ ጉድለቱ ፈራዲ ኣካል ብዝምርመሮም ማክሮን ማይክሮን-ፖሊሲታት ዲና ንምራሕ ዘሎና፧ ብልሽዉናን ብከላን ዝቕይድ ምእኩል ናይ ኦዲት መርበብ ተዋሒሱ’ዶ፧ እቲ ዝሕተት መልሱ ግዳ ኣሉታ ዝኸዉን ዕማማት ኣዚዩ ብዙሕዩ። ብመሰረቱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንፖለቲካዉን ማሕበረ-ቊጠባዉን ህይወት ሃገር ንዕኡ ብዝጥዕሞ ትሕተ-ቅርጺ ጸቒጡ ጥር ዝበለት ጸጋ ሃገርን ካብኣ ዝርከብ ኣታዊን ናብ ማሕፉዳኡ ንምእታው ይሰርሕ ስለዘሎ ፥ ኤርትራ ኣንኳይ ዘደላድላ ቊጠባ ክዉን ክትገብር ህዝባ ካብ ኢዱ ናብ ኣፉ ዘብሎ ቊራቦ ዘይትቕርብ ሃገር ኮይና ትርከብ ኣላ። ምድሪን ባሕሪን እዛ ሃገር ሓቚፍዎም ዘሎ መዓድናዉን ጸዓታዉን ጸጋታት ብባዕዳውያን ገዛእቲ ተጸኒዑን ተቐሚሱን ክንሱ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ምልኪ መሓዉሩ ክሳዕ ዘኑዉሕ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣስቂጡ ጸኒሑ፥ ሕጂ ቊዋማውነትን ትካላውነትን ዘይተስተንፍስ ሃገር ክዉንቲ ምስ ገበረ መዓድናታ ከምዝደለዮ ይምሕዎ ኣሎ። መዓድናዊ ትሕዝቶ ኤርትራ ኣብ ምውሓስ ስሩት ቊጠባዊ ድኻማት ህዝባ ክንደይ ምሓገዘ ነይሩ። እዚ እንተኾይኑ ግና ብዛዕባ ቁራቦ-ንኸስዐ ጥራይ ዘቕልብ ዘይኮነ ብዛዕባ ገዘፍቲ ሃገራዉያን ሕቶታት ዝግድል ህዝቢ፤ ብ ቀረብ ቆሎ በርበረን ቁራጽ-ጨርቅን ዝሻቐል ዘይኮነ ኣብ ዞባዉን ኣህጉራዉን ዉድድር ዝኣምን ዕዳጋ ምፍጣር ስለዝኸዉን ፣ እዚ ኩነት እዚ መሊዂ ንኽነብር ዝህቅን ጉጅለ ዘዋጽኦ ኣይኮነን። ካልእ ፣ ኣቀማምጣ ኤርትራ ኣብቲ ዝጸዓቐ ንግዳዊ ምትሕልላፋት ዘአንግድ ማያት ቀይሕ ባሕሪ ብምህላዉ ፣ እዛ ሃገር ሓለፋ ረብሓታት ዝተጸገዓ ሃገር እያ። ጉጅለ ህግደፍ ግና ነቲ ነጻዩ ኢሉ ኣብ ፈለማ ዝመደረሉ ዕዳጋ ሻቡ ቆሊፉ ፥ ነጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምምስራት ዝተዛዘመ ንድፊ ንከባቢ 20 ዓመታት ኣደስኪሉ፣ ከምኡውን ጸጋታት ባሕሪ ብደቂ ሃገርን ብዕዳጋ ወጻኢን ከምዘይቅረብ ገይሩ ወደባትና ሓዪሩ ይርከብ ኣሎ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ከኣሞ ወደባትናን ማርሳታትናን መቚሹሽ ንዝቕርቡሉ ሰብ-ማዕዶ ከፊቱ “ካብኡ ኣይትሕለፉ ድላለይ ኪገብርየ!!” ይብለና ኣሎ። ህግደፍ ነቲ ልዕሊ 60 ሚእታዊት ካብ ህዝብና ቀጻልነቱ ዘዉሕሰሉ ጽላት ሕርሻ ክሳዕ ክንደይ ቀቲሉዎ ኣሎኸ ንፈልጥ ዲና፧ ብንጹህ ዕላማ ዘይነቐለ መደብ ጥሙር ማሕረስ ኣብዚ እዋን እዚ ንዝበዝሐ ብ ሕርሻ ዝናበር ህዝብና ኣበይ ኣዉዲቚዎ ኣሎ፧ ብዝምዕብል ደረጃ እቶት ካብ ባህላዊ ናብ ዘመናዊ ክብርኽ ዝነበሮ ሓረስታይ ሃገርና በዚ መስርሕ እዚ ከይሓልፍ ተገይሩ ኣብዚ እዋን እዚ ኣይ ዝነበሮ ሒዙ ኣይ ናብ ካልእ ሰጒሙ መጻወቲ ሕርሻዊ ፖሊሲታት ህግደፍ ይኸዉን የለን ዲዩ፧ ኣብዚ እዋን እዚ መሬትካ ብትራክተርና ክንሓርሶ እቶትካ ንሕና ብዝሰራዕናዮ ዋጋ ናባና ትሸጦ ዘይበሃል ሓረስታ ኣሎ ዲዩ፧ ጉጅለ ህግደፍ ብመንገዲቲ ንግዳዊ ኮርፖሬሽን ቀይሕ-ባሕሪ (09) ኢሉ ዝጽወዖ ናይ ገበነኛታት ሰብ-ንዋት ኣካይዳታት ዝኽተል ነጋዲ ኣካሉ፡ ካብ ዝነኣሰ ክሳዕ ዝዓበየ ቊጠባዊ ንጥፈታት ሃገር ተቖጻጺሩዎ ኣሎ። እዞም ክብ ኢሉ ክዝረበሎምን ክስትንተነሎምን ዝጸንሑ ውድቀታት ኣብ ሃገራዊ ቊጠባ እምበኣር ንኩሉ ዓይነታዊ ኣካይዳታት እዚ ነጋዲ ኣካል ኣብ ውሽጢዘን 28 ዓመታት ናጽነት ምስ እተጽንዕ ክጎልሑልካ ዝድንጉዩ ኣይኮኑን። “ድጎማ” ዝብል ኣስዳዒ ቅጽል መሪጹ ንኡስ ኣካል ናይቲ ካብ ሃገራዊ ግምጃ ብከዉሊ ዝምጸዎ ዘሎ ኣታዊታት ብምውጻእ ዘይቲን ሽኮርን ስለዝቐረበ መንግስቲየ ዝብል ጉጅለ ህግደፍ እምበኣር ፥ ዕድመ ሓደን ፈረቓን ወለዶ ናብ ሕሰም ኣውሪዱ ካብ መጻእቲ ክሳዕ ሰዓብቲ ወለዶታት ኣብ ዕዳን ድኽነትን ኽሸምም እዩ ዝሰርሕ ዘሎ እሞ ፣ እቲ ንሕና ከም ህዝብን ሃገርን ክንሓስቦን ክንገብሮን ዝግባእ ሕጂ ይዂን።
ዝርዝሮች: የ Chromium አንጠልጣይ ብር በጣም ብር ያለው ሲሆን ርዝመቱ 19.5 ሚሜ ፣ 16.9 ሚ.ሜ ስፋት እና 1.6 ሚ.ሜ ውፍረት አለው ፡፡ የ Chromium ምልክት ክብደቱ 2.6 ግራም ነው። የተንጠለጠለበት ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አሌክሳንድራይት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አሌክሳንድራ / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አሜቲስት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አሜቲስት / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / Aquamarine / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / Aquamarine / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አልማዝ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / አልማዝ / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ኤመራልድ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ኤመራልድ / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ጋርኔት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ጋርኔት / እንግሊዝኛ ወደ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ፔሪዶት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ፔሪዶት / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሮዝ ቱርማልሊን / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሮዝ ቱርማልሊን / እንግሊዝኛ ወደ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሩቢ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሩቢ / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሰንፔር / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ሰንፔር / እንግሊዝኛ ወደ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ቶፓዝ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ቶፓዝ / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ዚርኮን / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ቢጫ ወርቅ / ዚርኮን / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አሌክሳንድራይት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አሌክሳንድራ / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አሜቲስት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አሜቲስት / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / Aquamarine / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / Aquamarine / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አልማዝ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / አልማዝ / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ኤመራልድ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ኤመራልድ / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ጋርኔት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ጋርኔት / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ፔሪዶት / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ፔሪዶት / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሮዝ ቱርሜሊን / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሮዝ ቱርማልሊን / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሩቢ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሩቢ / እንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሰንፔር / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ሰንፔር / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ቶፓዝ / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ቶፓዝ / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ዚርኮን / አይስላንድኛ እስከ ሩኔስ - $ 1,309.00 ዶላር 14 ኪ ነጭ ወርቅ / ዚርኮን / ከእንግሊዝኛ እስከ ሩኔስ - 1,309.00 ዶላር
ዝርዝሮች: ባንድ ጠንካራ 14 ኪ ወርቅ ሲሆን ከላይ እስከ ታች 6.8 ሚ.ሜ እና ውፍረት 1.6 ሚሜ ነው ፡፡ ቀለበቱ በግምት 8.1 ግራም ይመዝናል - ክብደት በመጠን ይለያያል ፡፡ ቀለበት የተቀመጠው በሰው ሰራሽ የከበሩ ድንጋዮች ምርጫዎ ነው ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘቱ ታትሟል ፡፡
ብረቶች: 14 ኪ ቢጫ ወርቅ ወይም 14 ካይት ነጭ ወርቅ። 14 ኪ ፓላዲየም ነጭ ወርቅ (ኒኬል ነፃ) እንደ ብጁ አማራጭ ይገኛል ፣ እባክዎ ዝርዝሮችን ለማግኘት እኛን ያነጋግሩን ፡፡
ጽሑፍ: ቃላቶቻችሁ ወይም ሩጫዎችዎ በመጠቀም የተቀረጹ ይሆናሉ የሽማግሌ ፉታርክ ፊደል runes እባክዎን ለቃላቱ (አይስላንድኛ ወይም እንግሊዝኛ) ወይም የተወሰኑ ሯጮች በትክክል ቀለበትዎ ላይ እንዲታዩ እንደሚፈልጉ ፊደላትን ያስገቡ ፡፡ ድርብ ፊደሎች ፣ ኤ ፣ ኢ ፣ ኢንግ ፣ ነግ እና ኛ እንደ ነጠላ runes የተቀረጹ ይሆናሉ. በቀለበትዎ ላይ ሊስማሙ ለሚችሉት ከፍተኛው የፊደላት / ሯጮች እና የቦታዎች (ነጥቦችን) ብዛት ከላይ ያለውን ሰንጠረዥ ልብ ይበሉ ፡፡
ትርጉም: ቃላቶችዎ ወደ ጥንታዊው ኖርስ ቅርብ ወደሆነው ዘመናዊ ቋንቋ ወደ አይስላንድኛ ሊተረጎሙ ይችላሉ (ለምሳሌ ፣ ፍቅር ወደ አስት ይተረጎማል) ፣ እና ከዚያ ወደ ሩጫዎች ወይም የቃላትዎ የእንግሊዝኛ አጻጻፍ ወደ ሩጫዎች። አንዳንድ ቃላት ከተጠበቀው በላይ ወደ ረጅሙ ቃላት ይተረጉማሉ ፣ ከማዘዝዎ በፊት ለአይስላንድ ትርጉሞች እኛን ለማነጋገር ነፃነት ይሰማዎት ፡፡
የከተማዋ አስተዳደር ፖሊስ መምሪያ የህዝብ ግንኙነት ባለሙያ ኢንስፔክተር ወርቅነሽ ገልሜቻ ለኢዜአ እንደገለጹት አደጋው የደረሰው በአዳማ ደምበላ ክፍለ ከተማ ኢሬቻ ቀበሌ ውስጥ ነው።
ሆቴሉን በአዲስ ህንፃ ለመተካት አሮጌውን እያፈረሱ ባሉት የቀን ሠራተኞች ላይ በደረሰው አደጋ ከመካከላቸው የአራት ሰዎች ህይወት ወዲያውኑ ማለፉን ኢንስፔክተሯ አስታውቀዋል።
ማሕበረ-ሰብ ኤርትራውያን ነበርቲ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ ብምኽንያት መበል 26 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ሃገሮም ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ንናእሽቱን ንዓበይትን ዘተኮረ ዝተፈላለየ መደባት ኣዳልዮም ኔሮም።
እቲ ብሰንበት ኣብ ማእከል ዋሺንግተን ዲሲ ዝተኻየደ ምሸት ድማ፡ ዝተፍላለየ ንኤርትራ ዝምልከት ህልው ኩነታትን ማሕበረ-ኮማዊ መደባትን ከምኡ`ውን ካብ ኣስመራ ዝመጸ ናይ ፋሺን ምርኢታትን ዘጠቓለለ ኔሩ።
እታ ሚኒስተር ምስቲ ግብጻዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ብ13 ሰነ ኣብ ዝገበረቶ ዝርርብ፣ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ዝገብርኦ ዘለዋ ምትሕግጋዝን ኣብ ካልእ ናይ ናይ ምትሕብባር መደባት ዘተኮረ ምዃኑ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እንተኾነ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ምስ ግብጻዊ ኣምባሳደር ዝገበረቶ ርክብ፣ ኣብ ጉዳይ’ቲ ግብጺ ኣብ ደቡብ ሱዳን ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም’ያ እናተባህለ ብመርበባት ሓበሬታ ዝጋዋሕ ዘሎ ዜና ዘተኮረ ምንባሩ ዲፕሎማሰኛታት ይእንፍቱ።
ሓያሎ ማዕከናት ዜና ሱዳንን ግብጽን፣ ብዛዕባ ምምስራት ወትሃደራዊ መዓስከር ግብጺ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝጠቕስ ዓንቐጻት እኳ እንተቕረባ፣ ክልቲኦም መንግስታት ወግዓዊ ምላሽ ኣይሃብሉን።
ግብጺ ከም መቀጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ እትገብሮ ዘላ ዲፕሎማስያዊ፣ ፖለቲካውን ቁጠባውን ጻዕርታት፣ ወትሃደራዊ ጸቕጢ ንምፍጣር፣ ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ምስ ዝኾነ ሃገራት ርክባታ ተሓይል ከምዘላ’ዩ ዝግለጽ።
አገራችን ባለፈው ዓመት ካለፈችበት ህዝባዊ ተቃውሞዎች አንፃር ኢሕአዴግ ከህጋዊ አገራዊ ተፎካካሪ ፓርቲዎች ጋር ድርድር ማድረግ እንደሚፈልግ መግለፁ ለብዙዎቻችን ትንሽ የተስፋ ጭላንጭል ነበር።
ሆኖም በቅድመ ድርድር ሂደቱ ወቅት ኢሕአዴግ ያሳየው አካሄድ ሚጠቁመው ከድርጅቱ አመራር ውስጥ አንዳንዶቹ አገራችን ያለችበትን አደገኛ ሁኔታና ሂደት በአግባቡ ያላጤኑ ፥ አደጋውን አለባብሰው ማለፍ የመረጡ ፥ ብቃትና አቅም የሌላቸው ፅንፈኛ ጥቂቶች ፡ የድርድር ተስፋውን እያጨለሙት መሆኑን ነው።
ኢሕአዴግ ከደርግና ከአፄው ስርዓት ያልተማረው ዋና ቁምነገር ሁሉን ተቆጣጥሮ ፡ ሁልጊዜ እያለባበሱ ማለፍ እንደማይቻል ነው። እስከ መጨረሻው ሰጥቶ መቀበልን ያልፈለገው ደርግ ዛሬ የታሪክ አመድ ሆኗል። በፍጥነት ተሃድሶ ማድረግ ያልፈለገው የአፄው ስርዓት ዛሬ የሚገኘው በጥቂት አረጋውያን ትዝታ ውስጥ ብቻ ነው።
ኢሕአዴግና አባላቶቹ ሊያስተውሉት ሚገባው ፡ በአገሪቱ የተነሳው ህዝባዊ ተቃውሞ ምልክት እንጂ መንስዔ እንዳልሆነ ነው። እሳት ላይ የተጣደ የጀበና ውሃ እሳቱ እስካለ ድረስ መፍላቱንና መንተክተኩን ይቀጥላል።
ገዢው ፓርቲ በተፈበረኩ የስራ ዕድል ቁጥሮች ፕሮፓጋንዳ ፡ በጅምላ እስራትና በ”አይደገምም” የአስገድዶ ቃልኪዳን ማስገባት ፡ ከስሩ የተቀጣጠለውን እሳት በቋሚነት ማስቆም አይችልም። እሳቱ እሳካለ ድረስ ውሃው ደጋግሞ ይገነፍላል።
ገዢው ፓርቲ ድርድሩ ያለአደራዳሪ ይደረግ ማለቱ የሚያሳየው አንዳንድ የኢሕአዴግ አመራሮች ድርድሩን እንደለመዱት ለፓለቲካ ፍጆታ ለመጠቀም ማሰባቸውን ከመሆኑም በላይ ፡ ባለፉት 25 ዓመታት የታየውን የኢሕአዴግን ‘የኔ መንገድ ብቻ’ አፍራሽና ፀረ-ዴሞክራሲያዊ አካሄድ ነው።
ይህ የኢሕአዴግ አንዳንድ ፅንፈኛ መሪዎች አኪያሄድ በፓለቲካ ድርጅት ያልታቀፉ ፣ ለአገር የሚያስቡ ቅንና የመደራደር ዋጋና ትርጉም የተገነዘቡ ዜጎች ኢትዮጵያ የሏትም ከሚል አስተሳሰብ የተነሳ ሲሆን ፡ ይህ አስተሳሰብ በህዝብ ላይ አመኔታን ካለመጣልና ህዝብን ከመናቅ የመነጨ ነው።
አደራዳሪ የሌለው ድርድር ማለት ዶክተር የሌለው ሆስፒታል ማለት ነው። ውጤቱ ኪሳራ ነው። አገራችን ያለችበት አደጋ የሚታያቸው አስተዋይና አርቆ አሳቢ የኢሕአዴግ መሪዎችና አባላት የራሳቸውንም ሆነ የድርጅቱን ህልውና ማስከበርና ማስቀጠል ሚችሉት ድርድሩን በገለልተኛ አደራዳሪዎች እንዲመራ በማድረግ ብቻ ነው።
ድርድሩ ከፓለቲካ ፍጆታ ያላለፈ ከሆነ ግን በሌሎች አገሮች ያየነውን የህዝብ ሰቆቃ ለመድገም ጥቂቶች የቆረጡ መሆናቸውንና ፡ በኢሕአዴግ ውስጥ ይሄው አፍራሽ አስተሳሰብ የበላይነቱን ይዞ ገዢው ፓርቲ ሌሎች ቀደምት ስርዓቶች የተጎናፀፉትን ውድቀት እየተጠባበቀ መሆኑን ያመላክታል።
በአለም ላይ የሚነገር አንድ ረጅም እድሜ ያስቆጠረ የፖለቲካ ምሳሊያዊ አባባል (Maxim) አለ ። ” ዘላቂ ሰላምን የምትሻ ከሆነ ለጦርነት ተዘጋጅ ” ይላል። ጥንካሬህን አይተው ጠላቶችህ ይፈሩሃል። ድል አድራጊነትህን ገምግመው የሚፋለሙህ ይጠፋሉ እንደ ማለት ነው።
” ጠላትን ለይቶ ማወቅና በጠላት ላይ ቁርጥ አቋም መውሰድ የድል ግማሽ ያህል ነው፡፡ ” አይነት አባባል አለው ፡፡ የአማራ ህዝብ ደረጃቸው ይለያይ እንጅ የተለያዩ ጠላቶች ነበሩት አሁንም አሉት ። ከዋናው ጠላቱ ወያኔ ጀምሮ ጥቃቅን ጠላቶች ነበሩት አሁንም አሉት ።
በአሜሪካ አገር የመጀመሪያው የጥቁሮች ጋዜጣ በ 1827 ዓ.ም ሲቋቋም እንደ ታላቅ መሪ መፈክር አድርጎ የተነሳው << ለእኛ ማሰቡን ፣ለራሳችን መናገሩን ለእኛ ተውልን… … የራሳችንን ታሪክ ከማንም የበለጠ ለመናገር የምንችለው እኛው ነን> > የሚል ነበር ።
በአጭሩ ለማለት የፈለጉት ለራሳችን ጉዳይ ሞግዚት አያስፈልገንም የሚል ነበር ። እኔም ዛሬ በዚች አጠር ያለች ጦማሬ አማራ ስለራሱ ለመናገር ሞግዚት አያስፈልገውም ምክንያቱም ትከሻችን ጭንቅላታችንን ለመሸከም አይከብደውም የሚለውን አፅንኦት በመስጠት አማራዊነት ግቡን ይመታ ዘንድ አንዳንድ ጠቃሚ የምላቸውን ነጥቦች ለመዳሰስ እሞክራለሁኝ።
ባለፉት 25 አመታት አንዳንዶች የሉም ብለውናል። የደረሰብን አሰቃቂና ኢሰብአዊ ድርጊት የፈለገውን ያህል አስከፊ ቢሆንም አሁን ባለንበት ሁኔታ ላይ እንገኛለን ።
አሁን አሁን አማራ ሳይሆኑ የአማራን ማሊያ ለብሰው ጨዋታውን የሚያደፈርሱት ብዙ ናቸው ። አንደ ብአዴን ያሉት አማርኛ ተናጋሪ ህውሃቶች አማራ ሳይሆነ አማራን ወክለው “አማራ ለሺህ አመታት የጨቆናቸውን ብሔር ብሔረሰቦች ስህተቱን ያርማል” ይሉናል። እኛ የምንኮራበትን የሺህ አመታቶች የኋላ ታሪክ እነሱ ይቅርታ የሚያስጠይቅ ስህተት አድርገው ይደሰኩራሉ ። እነዚህ የዘመናችን ፕሮፓጋንድስቶች የሚሰድቧቸው አባቶቻችን የመላ ጥቁር ህዝብና የሦስተኛ አለም መመኪያ የሆነውን የአድዋን ጦርነት በጀግንነት በመዋጋት የኮሎኒያሊዝምን ተስፋፊነት በመግታት በባርነት ሥር ይማቅቁ ለነበሩት የትግል አርአያ በመሆን የድል ችቦን አቀጣጥለው ነፃነትን አስገኝተዋል። ይሄን አኩሪ ታሪክ እነሱ ቢያጣጥሉት እና ቢንቁት አይደንቀንም ። የነፃነትን ዋጋ የሚያውቀው ነፃ ህዝብ ነው። አማራ ደሞ እንደ ስያሜው ትርጓሜ ነፃ ህዝብ ነውና ነፃነትን ያከብራል።
ከአማራ ህዝብ አብራክ ወጡ የተባሉት የኢትዮጵያ ነገስታት ኢትዮጵያን ሲገዙ ባንድራቸውን ከህንድ ውቅያኖስ እስከ የመን ተክለው ነበር። የግሪክ አማልክት ሳይቀሩ ሰርተው ሰርተው ሲደክማቸው ለእረፍት የሚመጡት ወደ እኛው የጊዮን ምንጭ አባይ ነበር ። የአማልክቶች አባት የሆነው ታላቁ ዚየስ በሰለቸውና በደከመው ቁጥር ” እስቲ ወደነዚያ መልከ መልካምና ደጋግ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ልሂድ ” ነበር የሚለው ።
አማራ ለ 85 ብሄር ብሄረሰብ ኢትዮጵያውያን ወንድሞቹና እህቶቹ በአፍሪካ ብቸኛ የሆነውን አማርኛና ግእዝ ያበረከተ ህዝብ ነው ።ለዚህም ምስክሩ አማርኛ መላው ሀገሩ መነገሩ ነው።
ተወደደም ተጠላም ዛሬ ራሱ አማርኛ በአፍሪካ ውስጥ የራሱ ፊደል ያለው ብቸኛው ቁዋንቁዋ ነው። ነገ የሚያንቀሳቅሰው ከተገኘ የአፍሪካ ህብረት የስራ ቁዋንቁዋ የማይሆንበት ምንም ምክንያት የለም።
ሙሴ በሲና ተራራ ፣ ክርስቶስ በታቦር ተራራ እና ቡድሃ በሂማሊያ ተራራ የሰበኩትን ፍቅርን እና አንድነት በኢትዮጵያ ብንሰብክም ያተረፍነው ጥላቻን ነው።ምናልባት የአማራ ጥፋት ነው ከተባለ ይህችን ድንቅ ኢትዮጵያ የምትባል አገር ከስንቱ ቅኝ ገዥና ፋሽስት ጋር እየተጋደለ እዚህ ማድረሱ ነው።
የህውሃት ፋሽስቶች በኢትዮጵያ ለደረሰው ኢኮኖሚያዊና ማሀበራዊ ችግሮች ሁሉ አማራን ተጠያቂ በማድረግ ፀረ አማረነት አይነተኛ የትግል መሳሪያቸው አድርገው ተጠቅመውበታል።
ጠላትን ፈጥኖ አለማወቅ ከባድ ጉዳት የሚያስከትል ስህተት ነው። አማራ ጠላቱን ቀልጥፎ አለማወቁ ዋጋ አስከፍሎታል። አማራ እኮ ግብፅን በግዮን አባይ ውሀ ብቻ ማንበርከክ ይችላል! እንዴ አማራ እኮ ጣልያንን ያንበረከከ ህዝብ ነው።
ምሳሌ እንደ እራኤላውያን ~ ጠቅላላ የእስራኤል ቆዳ ስፋት ሰሜን ሸዋን አታክልም ። በህዝብ ቁጥር ካሰላናቸው ደሞ የአዲስ አበባ ከተማን ነዋሪ አያክሉም ነገር ግን የአለምን ፖለቲካና ኤኮኖሚ የሚዘውሩት እነዚህ ህዝቦች ናቸው። ለዚህ ምስጢሩ አንድ እና አንድ ነው ይሄውም በትምህርት የዳበረ አእምሮ ባለቤት ህዝቦች መሆናቸው ነው።
እነኝህ ከላይ የተጠቀሱት ከሞላ ጎደል ያንድ ሀገር የጥንካሬ መስፈርት ናቸው ። የአማራ ህዝብ እነዚህን ተሞክሮዎች በመውሰድ የቀደመ ገናናነቱን የማይመልስበት ምክንያት አይኖርም።
እርግጥ ዛሬ አማራ ህዝብ የወደፊቱዋ ኢትዮጵያ እርሾ ይሆኑ ዘንድ ዘመን የሚሻገር ህልም አስጨብጦ በመንፈስ የወለዳቸው ልጆች ዛሬ ህልሙን እውን ለማድረግ ቆርጠዋል። በውነት ቃሉን ጠብቀው፤ እርሱን ብለው በማያሻማ ቋንቋ አፎቱን ከሰገባው አዉጥተዋል። እኛም ያባቶቻችን ልጆች ነን ብለዋል።
ዛሬ አማራዊነት ከስጋና ከደም በላይ ነዉ። አማራዊነት መንፈስ ነው። ሚሊዮኖች ሊሞቱለት ከፊት የቆሙለት አይዲዮሎጅ ነው።። አማራዊነት በጥቁሩ ሰማይ ላይ እንደ አጥቢያ ኮከብ የሚያንጸባርቁ ኮኮቦች ። በአማራዊነት መንፈስ ላይ ፀሃይ አትጠልቅም እኛም ቅዤት የሌለበት ጤነኛ የአማራን ነፃነት እናልማለን።
መንግሥት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን በማውጣትና በማስፈጸም ሰላም የማስፈንና የዜጎችን መብት የማረጋገጥ ሥራ፣ በሕዝቦች የተመሰከረለት መሆኑን የአዋጁ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ ባቀረበው ሪፖርት አስታወቀ፡፡
የቦርዱ ሰብሳቢ አቶ ታደሰ ወርዶፋና ሌሎች አባላት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን አፈጻጸም በተመለከተ ያደረጉትን ቁጥጥርና ክትትል ማክሰኞ መጋቢት 19 ቀን 2009 ዓ.ም. ለፓርላማ አቅርበዋል፡፡
በአገሪቱ የተከሰተው ሁከትና ብጥብጥ በመንግሥት፣ በግልና በሕዝብ ንብረት ላይ አስከፊ ውድመት ማድረሱንና በወቅቱ ባይገታ የሚያደርሰው ውድመት የከፋ ሊሆን እንደሚችል አቶ ታደሰ አስረድተዋል፡፡
ሁከትና ብጥብጡ ድንገተኛ በመሆኑ አንዳንድ የአቅርቦት ችግሮች ተከስተው እንደነበር፣ ከዚህ ውጪ በመንግሥት በኩል የተከናወነው ሥራ ውጤታማ እንደነበር ጠቁመዋል፡፡
በቁጥጥር ሥር የዋሉ ዜጎችን ሰብዓዊ መብት ለመጠበቅና ሰላምን ለማረጋገጥ የተከናወነው ሥራ ውጤታማ እንደነበርም ተናግረዋል፡፡ ይሁን እንጂ በመጀመሪያዎቹ ወራት በተወሰኑ አካባቢዎች የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ታይተው እንደነበር አክለዋል፡፡
‹‹በምርመራ ወቅት የተወሰኑ ፖሊሶች በማስፈራራትና በማስገደድ የእምነት ቃል እንዲሰጥ ያደርጉ ነበር፡፡ ድርጊቱ የታየው በአዋሽ ሰባት፣ በአላጌና ዲላ ባሉት ማዕከላት ነው፤›› ብለዋል፡፡
ከዚህ በተጨማሪም ቦርዱ ከየማዕከላቱ ከሚገኙ ተጠርጣሪዎች ጋር ባደረገው ውይይትና ከሚመጡ ጥቆማዎች፣ ግለሰቦች በቂም በቀል እንደታሰሩና አንዳንዶች ደግሞ በወንጀል ቢሳተፉም ያልተያዙ መኖራቸውን መገንዘብ በመቻሉ ለኮማንድ ፖስቱ በምርመራ እንዲጣራ መላኩን አስረድተዋል፡፡
በዳለቲ ማረሚያ ቤትና በይርጋለም አፖስቶ ማሠልጠኛ በቂ የሕክምና አገልግሎት አለመኖሩ ታይቶ እንደነበርና ቦርዱ ባደረገው ሁለተኛ ክትትልና ቁጥጥር ወቅት ችግሩ መፈታቱን ገልጸዋል፡፡
በሁለተኛው ዙር ክትትል ወቅት በሁሉም ማዕከላት ችግሮቹ የተፈቱ ቢሆንም፣ በመጀመሪያው ዙር በአዋሽ ሰባትና ብር ሸለቆ የተሃድሶ ማዕከላት ከመጠጥ ውኃ አቅርቦት ጋር የተያያዘ ችግር መስተዋሉን ገልጸዋል፡፡
በዳለቲ ማረሚያ ቤትና በቦሌ ክፍለ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ ቁጥራቸው አነስተኛ ቢሆንም፣ የጤና ችግር ያለባቸውና በዕድሜ የገፉትን ተጠርጣሪዎች ለይቶ ቶሎ መልቀቅ ላይ መዘግየት በመኖሩ መፍትሔ እንዲሰጥበት ለኮማንድ ፖስቱ ምክረ ሐሳብ ቀርቧል ብለዋል፡፡
አቶ ታደሰ፣ ‹‹ከእንግዲህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ የሚነሳው ሠርተፊኬት ሰጥተንና ሸልመን ስናረጋግጥ ነው፡፡ ብዙ ሊስተካከሉ የሚችሉ ጉዳዮች አሉ፡፡ እኛ የወደቁ ተቋማትን ገና እየገነባን ነው፤›› ብለዋል፡፡ ‘አዋጁ መቀጠል አለበት’ የሚሉ ሐሳቦችን ከሕዝብ አስተያየት መቀበሉንም ቦርዱ ለፓርላማው ገልጿል፡፡
‹‹በመንግሥት በኩል የተሠራው ሰላምን የማስፈንና የዜጎችን መብት የማረጋገጥ ሥራ በሕዝቡ የተመሠከረለት ነው፤›› ብለዋል አቶ ታደሰ፡፡ ተመሳሳይ ሐሳቦች በፓርላማው አባላት ቢነሱም፣ በዋናነት ቦርዱን የገጠሙት ችግሮች ምንድን ናቸው የሚለው ጥያቄ ለቦርዱ አባላት ቀርቧል፡፡ በበጀትም ሆነ በትብብር እክል እንዳልገጠማቸው አቶ ታደሰ ገልጸው፣ አምቦ ፖሊስ ጣቢያ የታሰሩትን ለመጎብኘት ደብዳቤ እንዲያመጡ ከመጠየቃቸው ውጪ የገጠማቸው የጎላ ችግር እንደሌለ አስረድተዋል፡፡
በኮማንድ ፖስቱ በቁጥጥር ሥር ውለው ተሃድሶ ወስደው የተለቀቁ 26,659 መሆናቸው ተገልጿል፡፡ 4,966 ደግሞ ለሕግ እንዲቀርቡ በመለየታቸው በሕጋዊ መንገድ እየተስተናገዱ መሆኑ ተጠቁሟል፡፡
ሐሙስ መጋቢት 21 ቀን 2009 ዓ.ም. በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ላይ በፓርላማ የመንግሥት አስተያየትና ምላሽ ይሰማል፡፡ በተጨማሪም አዋጁ ይራዘም ወይም አይራዘም እንደሆነም ማብራሪያ ይሰጣል ተብሎ ይጠበቃል፡፡
አስራ ሰባት አመት በበረሃ የተመላለሰው ህወሃት/ኢህአዴግ የተራበውን ስልጣን በእጁ ካደረገበት 1983 ዓ.ም ወዲህ በሃገራችን ሁለመና የናኘው የጎሳ ፖለቲካ አሁን አሁን ‘መጨረሻችን ምን ይሆን?’ የሚያስብል አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ጎረቤት ሱማሌን ዝንጀሮ ያየው ክምር ያስመሰለው፣ ደቡብ ሱዳንን የዋይታ ምድር ያደረገው፣ ሩዋንዳን ከልብ የማይወጣ ፀፀት ያሸከመው የጎሳ ፖለቲካ እኛም ቤት አግድም እያደገ ነው፡፡የጎሳ ፖለቲካችን አግድም አደግነት በገለጫው ብዙ ነው፡፡
አያት ቅድም አያቶቻችን ኢትዮጵያ የተባለችውን ሃገር ከነክብሯ ለመጭው ትውልድ ለማስረከ ያደረጉትን ከአእምሮ በላይ የሆነ ክቡር እና ድንቅ መስዕትነት ማቃለል፣ማሳነስ፣ ማጣጣል ወይም ሌላ ትርጉም መስጠት የጎሳ ፖለቲካችን አግድም አደግነት ሁነኛ መገለጫ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ሁሉ ተጠራርቶ ለሃገሩ ነፃነት ሲል የሞት ገበያ ላይ የዋለበትን የአድዋ ድል በማክበር ፋንታ የጎሳ ፖለቲካ የለከፋቸው የእኛ ወንድም እህቶች የራሳቸውን አሞሌ ሊያቃልሉ ይታጠቃሉ፡፡ግማሾቹ ‘የአድዋ ድል ከሁለት ጨቋኝ አንዱን የመምረጥ ጉዞ ነበር እንጅ የኢትዮጵያ ህዝብ የነፃነት ጣዕምገብቶት ያደረገው አልነበረም’ ሲሉ ሌሎቹ ‘የአድዋ ድል ባይኖር ኖሮ ኤርትራዊያን ሆድ ብሷቸው አይገነጠሉም ነበር’ ይላሉ፡፡ሌላው የባሰበት ደግሞ ‘የአድዋ ድል የአፄ ምኒልክን ጨቋኝነት የጋረደ ክፉ ጥላ ነው’ ባይ ነው፡፡
የጎሳ ፖለቲካችን አግድም ማደግ ሌላ መገለጫ ብዙ ዋጋ የተከፈለበትን ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን ቀላል እና ርካሽ በሆነ የማህበራዊ ሚዲያ ሆይ ሆይታ ብቻ ድምጥማጡን ለማጥፋት ከንቱ መፋተር ነው፡፡ ብዙዎች የሞቱለትን፣ እልፎች በኢህአዴግ እስር ቤት አሳር መከራ የሚያዩለትን ኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ማጓጠጥ፣ ዋጋውን ማቃለል፣ አመጣጡን አኮስሶ የፈረደበት የአማራ ህዝብ ብቻ ንብረት ማድረግ ከጀማሪ የማህበራዊ ሚዲያ ፖለቲከኛ እስከ ፕሮፌሰር ተብየ የኦሮሞ አክራሪ ብሄርተኞች የሚላዘን የማይቀየር ችኮ ሙዚቃ እየሆነ መጥቷል፡፡ ኢትዮጵያዊነትን መጥላትም ሆነ መካድ የማንኛውም ግለሰብ መብት ሆኖ ሳለ ‘ኢትዮጵያዊ የሚባል ማንነት የለም’ ማለት ግን ‘እኔ ያልሆንኩት እና ያልወደድኩት ነገር ህልውና የለውም’ እንደማለት ያለ ራስን ያለመግዛት ምልክት ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች ቆምኩለት የሚሉትን ጎሳ ማንነት በተመለከተ አሉታዊ ለመሰላቸው ነገር ሁሉ እንደሚታመሙት እንደዛው እነሱ በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነትን ላይ ክፉ ደግ ሳይመርጡ አፋቸውን ሲያላቅቁ ራሱን ከኢትዮጵያዊ ዜግነት ብቻ ጋር ያጋመደውን ዜጋ ሁሉ እንደሚያሳምሙ ማወቅ አለባቸው፡፡ የስሜት ፈረስ በጋለባቸው ቁጥር በኢትዮጵያዊ ብሄርተኝነት ላይ የመደንፋት መብቱ እንደሌላቸውም ማወቅ አለባቸው፡፡እስከ ሽበት ሽምግልና የተማሩት ትምህርት ሌላው ቢቀር ይህን ሊገልፅላቸው ግድ ነው፡፡
ረዘም ያለ ዘመን እንደማስቆጠሩ ቆምኩለት ለሚለው የኦሮሞ ህዝብ ይህ ነው የሚባል ተግባራዊ ነጥብ ማስቆጠር ያልቻለው የኦሮሞ ብሄርተኞች እንቅስቃሴ የተሳካለት ነገር ቢኖር ማናቸውንም የመገናኛ ዘዴዎች ተጠቅሞ ጩኽት ማበርከቱ ላይ ነው፡፡ የጩኽቱ ማድመቂያ ደግሞ የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጵያ ላይ ያለው የብዙሃንነት ነገር ነው፡፡ ተግባር ይበልጥ በሚሰምርባት በዚች አለም ተግባሩ ላይ እምብዛም የሆኑት የኦሮሞ ብሄር ፖለቲካ አቀንቃኞች ‘ብዙሃን ነን’ የሚለውን ትርክታቸውን ተንተርሰው ብዙ ይተልማሉ፡፡ መገንጠሉን ይሞክራሉ! ለዚህም ቻርተር ከትበው ወገናችን ያሉትን ብቻ ታዳሚ ያደረጉ፣ አስገራሚ ንግግር የተደረገባቸው ተከታታይ ዝግ ስብሰባዎች ያደርጉ ይዘው ነበር፡፡
የእነዚህ ስብሰባዎቹ ተፈጥሮ፣የተብላሉባቸው ሃሳቦች፣የመግለጫዎቹ ይዘት የብሄር ፖለቲካችን አካሄድ የደረሰበትን እንዳይሆን የሆነ ጉዞ አመላካች ነበሩ፡፡ በስደት ላይ ያሉ የኦሮምኛ ቋንቋ ተናጋሪዎች ብቻ ተሰብስበው ‘ኢትዮጵያን አፈራርሰን የኦሮሚያ ሪፐብሊክን እንገነባለን፤ የኦሮሚያን ሪፐብሊክ መገንቢያው ብቸኛው ወለልለም የኢትዮጵያ ፍርስራሽ ነው’ ተብሎ ሲታዎጅ ‘በሃገርቤት ያለውም ሆነ በስደት ያለ ነገር ግን በስብሰባው ያልታደመ ኢትዮጵያዊነቱን የሚወድ ኦሮሞ የለም ወይ?’ ብሎ ለማሰብ የጎሳ ፖለቲካው አግድም አደግነት አይፈቅድም፡፡ በዘሁ ጉደኛ ስብሰባ በአይን የሚታይ ወታደር በሌለበት፣ስለትጥቅ ትግል ቀደም ብሎ ባልተነሳበት ሁኔታ ባለ አራት ወታደራዊ እዝ ጣቢያዎችም እንደሚዋቀሩ ታውጆ፣ ለሰላማዊ ትግል የሚታሰር የሚፈታውን ኦቦ በቀለ ገርባን የወታደራዊ እዞቹ ራስ አድርጎ ሲሾም ቢያንስ በኢህአዴግ እስርቤት ላለው አቶ በቀለ ገርባ ሌላ የክስ አንቀፅ ማዋጣት እንደሆነ ለማሰብ የጎሳ ፖለቲካችን ደመነፍሳዊ ሩጫ ስክነት አይሰጥም፡፡ ተግባሩ ላይ ቄሱም ዝም መፅሃፉም ዝም ሆነ እንጅ በዛ ሰሞን ‘ኦሮሚያ የራሷ ወታደራዊ ሃይል ኖሯት ነው ከሌሎች ኢትየጵያዊያን ጋር መነጋገር ያለባት፤ሌሎቹን ክልሎችም የምንመክረው ይህንኑ ነው’ ብሎ ነበር የወታደራዊ እዙ ምክትል ተደርጎ የተሰየመው አቶ ጃዋር መሐመድ፡፡
የኦሮሞ ብሄርተኘነትን የሚያቀነቅኑ ልሂቃን ፍላጎት ለዘብ ሲል ኦሮሞ የገነነባት ኢትዮጵያን መመስረት አለያም ኦሮሚያን ገንጥሎ የኦሮሚያ ሪፐብሊክን መመስረት እንደሆነ ከንግግራቸው መረዳት ቀላል ነው፡፡ የዚህ ክርክር መነሾ አንድም የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ሲበደል ኖሯል የሚል ሲሆን ሌላም የኦሮሞ ህዝብ በሃገሪቱ የሚይዘው የቁጥር ብዙህነት እና በክልሉ ይገኛል የተባለው ግዙፍ የተፈጥሮ ሃብት ነገር ነው፡፡እነዚህ ክርክሮች ጥያቄ አያጣቸውም፡፡
የኦሮሞ ዘውጌ ብሄርተኝነት አቀንቃኝ ልሂቃን የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያለው ድርሻ መበደል የበዛበት እንደሆነ እርግጠኞች በመሆናቸው የቂም ፖለቲካ በማፋፋሙ ላይ ይበረታሉ፡፡ የሰፈነባቸው የተበዳይነት ስነ-ልቦና በራሳቸው በኩል እንደ እምቦቃቅላ ህፃን ሁሉም እንዲያባብላቸው የመፈለግን ዝንባሌ ሲያላብሳቸው በሌላው ላይ(በተለይ በኢትዮጵያ ብሄርተኝነት አቀንቃኞች ላይ) ደግሞ የፈለጉትን ክፉ ደግ የመናገር መብት ያላቸው አድርጎ እንዲሰማቸው አድርጓቸዋል፡፡ የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያለው ድርሻ መበደል ብቻ ነው የሚሉ አሳቢዎች ይህንኑ ባይተዋርነታቸውን የሚደግፍላቸው ከሚመስላቸው ቦታ እመር ብለው ታሪክን ይተርካሉና የኦሮሞ ህዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ወራሪ ሆኖ የቆየበትን ዘመን ባላየ ያልፉታል፡፡ይህ እንደዋዛ የሚያልፉት የታሪክ እውነታ ግን አሁን ብዙሃን ነን ለሚለው ተረካቸው መሰረት የጣለ በመሆኑ እነሱ እንደሚፈልጉት በሽፍንፍን መታለፍ የሌበት ነገር ነው፡፡
የኦሮሞ ህዝብ የሰፈረበት መሬት የኢትዮጵያን አብዛኛ ክፍል የሚይዝ እንደሆነ ጠቅሰው፣ ክልሉ የያዘው የተፈጥሮ ሃብትም አያሌ እንደሆነ ተናግረው ‘ታላቅ ህዝብ ነንና የኢትዮጵያን ሁለመና መዘወር አለብን’ ለሚሉ የኦሮሞ መብት አቀንቃኞች መቅረብ ያለበት ወሳኝ ጥያቄ እድሜ አለሙን ሲበደል ኖረ የሚሉት የኦሮሞ ህዝብ አሁን የሚኖርበትን ሰፊና ለም መሬት የያዘው እንዴት ነው? የሚለው ነው፡፡ መልሱ የታወቀ ቢሆንም ለመድገም ያህል በመካከለኛው ዘመን ማብቂያ አካባቢ በኦሮሞ ማህበረሰብ ዘንድ በተከሰተው የህዝብ ቁጥር መጨመር የተነሳ የኦሮሞ ህዝብ ሃይልን ተጠቅሞ በተለያየ አቅጣጫ ባደረገው በግዝፈቱ በአፍሪካ ጭምር በሚነሳ መስፋፋት ነው፡፡ በመስፋፋት የተያዘን መሬት ይዘውት እንደ ተወለዱት የአካል ክፍል የራስ ብቻ አድርጎ፤መሬቱ በያዘው የተፈጥሮ ሃብት ሲኩራሩ፣ ‘ብዙሃንነት ያለኝ በመሆኔ የሃገሪቱን ሁለመና ካልዘወርኩ እገነጠላለሁ’ ሲባል ታሪክን ወደኋላ ቆጥሮ የኦሮሞ ህዝብ ወደዚህ መሬት ከመስፋፋቱ በፊት መሬቱ ላይ እንኖር ነበር የሚሉ ሌሎች ህዝቦች ክርክር ቢያነሱ ለመልሱ መዘጋጀት ያስፈልጋል፡፡
ሌላው ጉዳይ የኦሮሞ ህዝብ በመስፋፋት የያዘው መሬት የራሱ ንብረት ነው የሚሉ የኦሮሞ ብሄርተኝነት አቀንቃኞች የኦሮሞ ህዝብ በመካከለኛው ዘመን እንዳደረገው ባለ መስፋፋትም ሆነ በተለያየ መንገድ ኦሮሚያ ላይ ሰፍረው የሚኖሩ ኦሮሞ ያልሆኑ ህዝቦችን ሲፈልጉ የሚያፈናቅሉ ሲሻቸውም ወደ ገደል የሚወረውሩ የመሆናቸው ነገር ነው፡፡ መስፋፋት ባለቤትነትን ካጎናፀፈና የኦሮሞን ህዝብ በመስፋፋት የያዘው መሬት ባለቤት ዳደረገው ከኦሮሞ ሌላ ኦሮሚያ ላይ የሰፈረ ህዝብ የሰፈረበት አካባቢ ባለቤት የማይሆነው ለምንድን ነው?! በኦሮሚያ መገንጠል አለመገንጠል፤በኦሮሞ ልሂቃን የኢትዮጵያን ፖለቲካ በዋናነት የመዘወር አለመዘወር ለተተኪ አምባገነንነት ወንበር በመቋመጥ ዙሪያ ያለው ሃሳብ ሳይደመጥ እንዲጨፈለቅ የሚፈረድበት በየትኛው ዳኛ ነው?! ኦሮምኛ ሳይናገር በኦሮሚያ ክልል መገኘቱ ብቻ ወንጀል ሆኖ ወደገደል ያስወረወረው፣ ኮሽ ባለ ቁጥር ስጋት የሚወርሰው ባይትዋር የመሆኑ ነገር እንደትክክል የሚወሰደውስ እንዴት ባለ ፍርድ ነው?!
እዚህ ላይ ትልቅ ሃቅ ይፋለሳል! የኦሮሞ ህዝብ በታሪክ አጋጣሚ በሃይል ተስፋፍቶ በሰፈረበት ለም መሬት ላይ ከተፈጥሮ ቱርፋት ላይ እየተጠቀመ፣ እንዳሻው እያመረተ መኖሩ አልበቃ ብሎ መሬቱን እስከመገንጠል መብት እንዳለው የሚከራከሩ ሰዎች ለሌላ ብሄር ሲሆን ኦሮሚያ ላይ ሰፍሮ መኖርን እንኳን ሊከለክሉ ሲቃጣቸው ሚዛናዊነታቸውን ያጣሉና በሌላው ብሄር ዘንድ እንደ ስጋት ቢቆጠሩ አይገርምም፡፡አሁን አሁን ልጆቻቸው በኦሮሚያ ክልል ባሉ ዩኒቨርሲቲዎች ሲመደቡ የሚያለቅሱ ወላጆች እየበረከቱ የመጡት ለዚሁ ነው፡፡ ‘ኦሮሞ ሲሞት ሌላው ለምን ዝም ይላል?’ ለሚለው ጥያቄ ግማሽ መልስ ያለውም እዚሁ አሳቤ ውስጥ ነው፡፡
የኦሮሞ ብሄርተኝነት አቀንቃኝ ዜጎች መበደል ስነ-ልቦና ለራስ በማዘኑ ላይ ብቻ አቁሞ አስቀርቷቸው ይሄን ሁሉ ሃቅ ተረጋግተው በሚዛናዊ የህሊና ፍርድ እንዳያዩት ሳያደርግ አልቀረም፡፡ ለዚህም ቢሆን ወሳኙ ነጥብ ፊውዳሊዝም ለረዥም ዘመን ተንሰራፍቶ በኖረባት፣የሰብዐዊ መብት እና የዲሞክራሲ ጉዳይ ድሮ ቀርቶ ዘንድሮ ውሃው ባልሞቀባት ሃገር ኢትዮጵያ ውስጥ ያልተበደለ ማነው? የሚለው ነው፡፡የበደል ውድድር ሚዛን ይውጣ ከተባለ ደግሞ ሁሉም የጎሳ ፖለቲከኛ የመጣበት ጎሳ መዓት እንደወረደበት አድርጎ ማሰቡ አይቀሬ ነው፡፡ በጋራ ወደፊት ለመራመድ የድሮው የበደል ዶሴ ክብደት ቅለት መጣራት ካለበት ሌላው ህዝብም የኦሮሞ ህዝብ ሲስፋፋ አደረሰብኝ የሚለውን በደል ለመስማት የመዘጋጀት እርጋታ ያስፈልጋል፡፡እዚህ ስክነት ላይ ከተደረሰ ደግሞ አፄ ምኒልክ የሚብጠለጠሉበትና ኢትዮጵያ ተሰርታ ያለቀችበት የተስፋፊነት ወንጀል በመካከለኛው ዘመን ገንፍሎ ሃገሪቱን አጥለቅልቆ በነበረው የኦሮሞ ህዝብ ቤትም እንዳለ ለማዎቅ ይቻላል፡፡ጦርነት እና መጋደል የኦሮሞን ህዝብ ጨምሮ ሁሉም ተስፋፊ የሚያደርገው ልማድ እንጅ አፄ ምኒልክ እና ወታደሮቻቸው ብቻ የኦሮሞን ህዝብ መከራ ለማሳየት አቅደው ያደረጉት ነገር እንዳልሆነ ለመረዳት ስክነት ይጠይቅ ይሆናል እንጅ ይሄን ያህ ውስብስብ ነገር አይደለም፡፡
ሁለተኛው የኦሮሞ ብሄርተኝነት አቀንቃኞች ክርክር የኦሮሞ ህዝብ ቁጥር ብዙ በመሆኑ ወደፊት የምትመሰረተዋ ኢትዮጵያ የኦሮሞ ህዝብን ጥቅም ያስቀደመች መሆን አለባት የሚለው ነው፡፡ የኦሮሞ ህዝብ ቁጥር ብዛት የማይካድ ሆኖ ሳለ በዚህ አውድ ብዙሃንነት የተተረጎመበት መንገድ ከዘመናዊው የዲሞክራሲ መርህ እሳቤ አንፃር ሲገመገም ስህተት ያዘለ ነው፡፡ አሁን አለማችን በደረሰችበት የስልጣኔ ደረጃ ሳቢያ የተወሳሰበውን ኢኮኖሚያዊ ፣ ማህበራዊ፣ፖለቲካዊ ስንክሳር አቻቻይ በሆነ ሁኔታ ለማስኬድ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ዘይቤ ፍፁም ነው ባይባልም ተሻይ እንደሆነ የሚያከራክር ነገር አይደለም፡፡በዲሞክራሲያዊ የፖለቲካዊ ዘይቤ ብዙሃንነት የሚበየነው ተመሳሳይ ቋንቋን በመናገር ሳይሆን ተቀራራቢ ሃሳብን በመጋራት ነው፡፡ በሌላ አባባል የብዙሃንነትን ግዝፈት የሚያገኙ ሰዎች በልበ-ልቦናቸው መርምረው በያዙት አቋም እና በተስማሙበት ሃሳብ ምስስል/ቅርርብ እንጅ መርጠው ባልተወለዱበት ፣አውጥተው አውርደው እንሁን ብለው ባልሆኑት የብሄር ተመሳሳይነት አይደለም፡፡
ሳይንሳዊ እና ዘመናዊ በሆነው የዲሞክራሲያዊ አሰራር እሳቤ መሰረት ቋሚ ብዙህነት የሚባል ነገር አለመኖሩ ሌላው የኦሮሞ ዘውጌ ፖለቲከኞችን የብዙሃንነት ክርክር አፍራሽ እሳቤ ነው፡፡ በአንድ ሃሳብ ላይ ተስማምተው ለተወሰነ ሃሳብ ሲሆን ብዙሃን በመሆን ሃሳባቸው ገዥ ሃሳብ እንዲሆን ያደረጉ ሰዎች በሌላ ሃሳብ ላይ ሊለያዩ ስለሚችሉ የቀደመው ብዙሃንነታቸው ፈራሽ ይሆናልና የሰዎች ብዙሃንነት እንደሃሳቦች ተለዋዋጭነት የሚወሰን እንጅ ቋሚነት ያለው ነገር አይደለም፡፡ ስለሆነም ሰዎች አንድ አይነት ቋንቋ ስለተናገሩ ብቻ ሁሌ በአንድ ልብ አስበው በአንድ አፍ የሚያወሩ የዘላለም ማህበርተኞች አድርጎ ማሰቡ የሚያፈነግጠው ከዲሞክራሲያዊ እሳቤ ብቻ ሳይሆን ከሰው ልጅ ተፈጥሮም፤አሁን አለማችን ከደረሰችበትሁለንተናዊ ውስብስቦሽ አንፃር የሰውልጅ ማንነት እና ፍላጎት ከሚነሳበት በርካታነት ጭምር ነው፡፡ እንዲህ በተወሳሰበች አለም የሰዎችን የማንነት ክር በበረከተበት ዘመን አንዷን የማንነት ክር(ቋንቋን) ብቻ ስቦ አውጥቶ ከአቅሟ በላይ የሁሉ ነገር ወሳኝ ማድረግ ልክፍት የዘውግ ፖለቲከኞ ወደ ስልጣን መንደርደሪያ መንገድ ካልሆነ አዟዙሮ የማሰብ ችግር ይሆናል፡፡
የቁጥር ብዛትን ተንተርሶ ትልቅ ህዝብ ነን የሚለው በአብዛኛው በአማራ እና በኦሮሞ ዘውግ ፖለቲከኖች ዘንድ የሚደጋገመው ተረክም ከመሰረታዊ የዲሞክራሲያዊ እና ሰብዓዊ መብቶች ጋር ጠብ ያለው ንግግር ነው፡፡ ትልቁን ፖለቲከኛ ዶ/ር መረራ ጉዲናን ጨምሮ ብዙ ፖለቲከኞች የኢትዮጵያን የወደፊት እጣ ፋንታ በጎ ለማድረግ ሲሉ በሚያነሱት ምክረ-ሃሳብ የሚያነሳሱት የአማራ፣የኦሮሞ እና የትግሬ የጎሳ ፖለቲካ አቀንቃኖች ሊያደርጉት ስለሚገባ ነገር ነው፡፡ አማራና ኦሮሞ በዛው በመከረኛ ብዙ ቁጥርነት ነው ቢባል እንኳን የትግራይ ልሂቃን ደግሞ ጠብመንጃ አንግተው አንጋች ማበርከታቸው ከብዙ ቁጥርነት ታስቦላቸው መሰለኝ በሶስተኝነት መነሳት ያለበት ባለ ብዙ ቁጥሩ የሶማሌ ህዝብ ተዘሎ እነሱ የተተኩት! ይህ አስተሳሰብ አንድም ለኢትዮያዊነቱ ብዙ ያዋጣውን አሁንም በኢትዮጵያ ላይ ክፉ ሲያወራ የማይሰማውን የአፋር፣የደቡብ፣ የጋምቤላ ወዘተ ህዝቦች ከምንም ያልቆጠረ ክፉ አግላይ አስተሳሰብ ከመሆኑ የተነሳ እነዚህ ሰዎች ይህን ምክረ-ሃሳብ ሲሰሙ ምን ይሰማቸዋል ተብሎ ተዟዙሮ ያልታሰበበት ግንፍልተኛ እና እብሪተኛ አካሄድ ነው፡፡ ሁለተኛው የዚህ እሳቤ ችግር እራሱን ከማንም ዘውግ ጋር የማይፈትል፣ከፍ ሲል ሰው ነኝ ዝቅ ሲል ኢትዮጵያዊ ነኝ ብሎ የሚቆጥረውን ዜጋ በምድር ላይ ያልተፈጠረ የሚያስመስል አንድ ስማቸውን የረሳሁት ፈረንጅ በአንድ ወቅት ትዝብታቸውን ሲያስቀምጡ “ኢትዮጵያ ውስጥ ፖለቲካ ጎሳ ነው፤ ጎሳ ደግሞ ቋንቋ ነው” ያሉትን የሚያጠናክር አስተሳሰብ ነው፡፡ እንደ እውነቱ ከሆነ ግን ፖለቲካ ዘር እና ቋንቋ ብቻ አይለም! ይልቅስ በሃሳብ ላይ የቆመ እልፍ ያለ ፖለቲካ እሩቅ ያስኬዳልና እርሱ ለኛ ያስፈልገናል! ለወደፊቷ ኢትዮጵያም የሚበጀው ይሄው ነው፡፡
ባለፈው ሳምንት “የኦሮሚያ የኢኮኖሚ አብዮት፡ በስህተት ላይ ስህተት በመድገም ስህተትን ማረም” በሚል ርዕስ አንድ ፅሁፍ አውጥቼ ነበር። በፅሁፉ ዙሪያ ከተሰጡኝ አስተያየቶች ውስጥ በአብዛኛው “ፅሁፉ የኢኮኖሚ አብዮቱን ዓላማና ግብ በትክክል አይገልፅም” የሚሉ ነበሩ። በመሆኑም ጉዳዩ በዝርዝር ለማብራራት እየተዘጋጀሁ ሳለ የአማራ ክልል ተመሣሣይ የኢኮኖሚ አብዮት ለመጀመር በዝግጅት ላይ መሆኑን የሚገልፁ ዘገባዎች ወጡ። በዘገባው መሰረት የአማራ ክልል “ዓባይ ኢንዱስትሪ ልማት አክሲዮን ማህበር” የተሰኘ ግዙፍ አክሲዮን ማህበር እየተቋቋመ መሆኑንና በተለያዩ የኢንዱስትሪ ዘርፎች 22 ፕሮጀክቶችን ለይቶ ወደ ሥራ ሊገባ እንደሆነ ተገልጿል። በዚህ ፅኁፍ በሁለቱ ክልሎች “የኢኮኖሚ አብዮት” በሚል የተጀመረውን እንቅስቃሴ ከአጠቃላይ የሀገሪቱ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ ጋር አያይዤ በዝርዝር ለመዳሰስ እሞክራለሁ።
በመሰረቱ ባለፉት ጥቂት አመታት የኢትዮጲያ የውጪ ንግድ እያሳየ ያለው ማሽቆልቆል እየተባባሰ መጥቷል። በዘንድሮው ግማሽ ዓመት ከውጪ ንግዱ ዘርፍ ይጠበቅ የነበረው የውጪ ምንዛሪ ገቢ 2.5 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የተገኘው ግን 1.4 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን ሊገኝ ከታቀደው 56% ብቻ ነው። በ2008 የበጀት ዓመት ሊገኝ ከታቀደው ውስጥ 67.7% ብቻ የተገኘ ሲሆን ይህም በ2007 የበጀት ዓመት ከተገኘው በ139.3 ሚሊዮን ዶላር ያነሰ ነበር።
ከጥቂት ቀናት በፊት መንግስት ችግሩን ለመፍታት ከላኪዎች ጋር ስብሰባ አድርጎ ነበር። በጠቅላይ ሚኒስትሩ ከፍተኛ አማካሪ አቶ አርከበ ዕቁባይ (ዶ/ር) መሪነት በተካሄደው በዚህ ስብሰባ ላይ ለውጪ ንግዱ ማሽቆልቆል በምክንያትነት ከተጠቀሱት ነጥቦች ውስጥ የመንግስት ቢሮክራሲያዊ አሠራር የፈጠራቸው ችግሮች ትልቁን ድርሻ ይዘዋል። ከዚህ በተጨማሪ፣ በሀገሪቱ የተከሰተው የውጪ የፀጥታ ችግር፣ በፀጥታው መናጋት የተፈጠረው ሥጋት ለውጪ ንግዱ መቀዛቀዝ ዋቢ መደረጋቸውን የሪፖርተር ዘገባ ያስረዳል።
በጠ/ሚ ፅፈት ቤት በተካሄደው ስብሰባ ላይ ተሳታፊ የነበሩት የኢትዮጲያ ንግድና ዘርፍ ማህበራት ምክር ቤት ፕሬዚዳነት አቶ ሰለሞን አፈወርቅ ለሪፖርተር ጋዜጣ በሰጡት አስተያየት፤ “ዋናው መሰረታዊ ለውጥ ትርፍ ምርት እንዲመጣ ማድረግ፣ አዲስ ምርት ወደ ኢኮኖሚው ማምጣት መቻል እንዲሁም ከውጪ የሚገቡ ምርቶች የሚተኩ ምርቶችን በሀገር ውስጥ ማምረት መቻል ነው’ ብለዋል። አያይዘውም “ስንዴ ከውጪ እያስመጡ ያንን ለዱቄት ፋብሪካዎች ሰፍሮ በመስጠት ለውጥ አይመጣም” ብለዋል። እንደ እሳቸው አገላለፅ፣ ችግሩን ለመቅረፍ የግብርና ጥሬ ዕቃዎችን በላክ ላይ የተመሰረተውን የውጪ ንግድ ወደ ኢንዱስትሪ ምርቶች ማሸጋገር አስፈላጊ ነው። ነገር ግን፣ የንግድ ሚኒስቴር ባወጣው ሪፖርት የኢንዱስትሪ ምርቶች የውጪ ንግድ እየቀነሰ መሆኑንና ለዚህም የግብዓት አቅርቦት፣ የጥራት ችግር፣ የመንግስት አገልግሎቶች የአሰራር ቅልጥፍና አለመኖር እና የገዢ ኩባኒያዎች በተለያየ ምክንያቶች ውል መሰረዝን በምክንያትነት ጠቅሷል።
በአጠቃላይ፣ የሀገሪቱ የውጪ ንግድ በየአመቱ እያሽቆለቆለ ለመሄዱ በምክንያትነት የተጠቀሱትን ነጥቦች በሦስት ከፍሎ ማየት ይቻላል። አንደኛ፡- የመንግስት ቢሮክራሲያዊ አሠራርና አገልግሎት አሰጣጥ ችግሮች፣ ሁለተኛ፡- በሀገሪቱ የተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር፣ ሦስተኛ፡- አነስተኛ የሆነ የኢንዱስትሪ ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት ናቸው።
በተለይ የውጪ ንግዱ ከግዜ ወደ ግዜ እያሽቆለቆለ በመምጣቱ ምክንያት ውጥረት ውስጥ የገባው የኢህአዴግ መንግስት የሚኒስትሮች ምክር ቤት መጋቢት 14/2009 ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ “የአማካሪ ምክር ቤት” ለማቋቋም ወስኗል። ከዚህ ጎን-ለጎን፣ የአማራና ኦሮሚያ ክልሎች በየፊናቸው “የኢኮኖሚ አብዮት” በሚል ትላልቅ የኢንዱስትሪ ፕሮጀክቶችን ለይተው ወደ ስራ ገብተዋል። ስለዚህ፣ መንግስት በፌደራልና በክልል ደረጃ የሚያደርገው እንቀስቃሴ ከውጪ ንግድና የኢንዱስትሪ ዘርፍ ልማት ጋር በተያያዘ የተጠቀሱትን ችግሮች በዘላቂነት መቅረፍ ይችላል? ይህን ጥያቄ በአግባቡ ለመመለስ ከላይ የተጠቀሱት ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ከወቅታዊ የሀገሪቱ ፖለቲካዊ ሁኔታ አያይዞ መመልከት ያስፈልጋል።
በተለይ ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በሀገሪቱ ለተፈጠረው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር ዋናው ምክንያት በኦሮሚያና አማራ ክልሎች የታየው የአመፅና ተቃውሞ እንቅስቃሴ ነው። ከ60% በላይ የሀገሪቱ ሕዝብ በሚኖርባቸው እነዚህ ሁለት ክልሎች የተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር የኢህአዴግ መንግስትን የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ እንዲያውጅ አስገድዶታል። ለአመፅና ተቃውሞ አንቅስቃሴው ዋናው ምክንያት የዜጎችን ሕገ-መንግስታዊ መብትና ነፃነት ባለመከበሩ፣ የመንግስት ሥራና አሰራር በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ የእኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄ በማስነሳት ነበር። ስለዚህ፣ በሀገሪቱ ለተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር ዋናው ምክንያት የኢህአዴግ መንግስት የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት ማክበርና ማስከበር፣ እንዲሁም በመንግስታዊ ሥርዓቱ ውስጥ የሚስተዋለውን ስር-የሰደደ የመልካም አስተዳደር ችግር መቅረፍ ስለተሳነው ነው።
ሀገሪቱ የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር የተዳረገችበት ምክንያት የኢህአዴግ መንግስት በዴሞክራሲና መልካም አስተዳደር ረገድ ከሕዝቡ የለውጥና መሻሻል ፍላጎት ጋር አብሮ መሄድ ስለተሳነው። ስለዚህ፣ የኢህአዴግ መንግስት መልካም አስተዳደርና ቀጣፋ የአገልግሎት አሰጣጥ ሥርዓት መገንባት ስለተሳነው፣ እንደ ማንኛውም የሕብረተሰብ ክፍል፣ ለንግድና ኢንዱስትሪ ዘርፍ ለተሰማሩ ባለሃብቶችና ድርጅቶች አስፈላጊውን አገልግሎትና ድጋፍ እየሰጠ አይደለም። የሀገሪቱ የውጪ ንግድ እያሽቆለቆለ ለመሄዱ በምክንያትነት ከተጠቀሱት ሦስት መሰረታዊ ችግሮች ውስጥ አንደኛው “የመንግስት ቢሮክራሲያዊ አሠራርና አገልግሎት አሰጣጥ ችግር” ነው። ስለዚህ፣ አንደኛው ችግር ዋና መንስዔ ራሱ የኢህአዴግ መንግስት ነው።
በተመሣሣይ፣ በመልካም አስተዳደርና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ረገድ የሚደረገው ጥረት ሲጨናገፍ ሕዝቡን ለአመፅና ተቃውሞ፣ ሀገሪቱን ለፀጥታና አለመረጋጋት ችግር ዳርጓታል። የሀገሪቱ የውጪ ንግድ እያሽቆለቆለ ለመሄዱ በምክንያትነት ከተጠቀሱት መሰረታዊ ችግሮች ውስጥ ሁለተኛው “በሀገሪቱ የተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር” ነው። በድጋሜ ለሁለተኛው ችግር ዋና መንስዔ ራሱ የኢህአዴግ መንግስት ነው።
እስካሁን ድረስ የሀገሪቱ የውጪ ንግድ እያሽቆለቆለ ለመሄዱ በምክንያትነት ከተጠቀሱት ውስጥ የመጀመሪያ ሁለት ችግሮች ዋና መንስዔ ራሱ የኢህአዴግ መንግስት እንደሆነ ተመልክተናል። በመቀጠል ደግሞ በሦስተኛ ለይ የተጠቀሰው “አነስተኛ የሆነ የኢንዱስትሪ ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት” ችግርን የኦሮሚያና አማራ ክልላዊ መስተዳደሮች ተግባራዊ ማድረግ ከጀመሩት የኢኮኖሚ አብዮት ጋር አያይዘን በዝርዝር እንመለከታለን።
የኦሮሚያና አማራ ክልሎች በሀገሪቱ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ተዓምራዊ ለውጥ ያመጣል፣ ለብዙ ሺህ ወጣቶች የሥራ ዕድል ለመፍጠር ያስችላል፣ …ወዘተ በሚል እሳቤ በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ውስጥ በቀጥታ ጣልቃ ገብተዋል። ለምሳሌ፣ የአማራ ክልላዊ መስተዳደር “የዓባይ ኢንዱስትሪ ልማት አክሲዮን ማህበርን” 25 በመቶ ድርሻ የአክሲዮን ድርሻ እንደሚገዛ ተጠቅሷል። በተመሣሣይ፣ የኦሮሚያ ክልላዊ መስተዳደር በኢኮኖሚ አብዮቱ ከሚቋቋሙት የአክሲዮን ድርጅቶች ውስጥ እስከ 35% የአክሲዮን ድርሻ ሊኖረው እንደሚችል በማህበራዊ ድረገፆች ላይ እየተገለፀ ይገኛል። እንደ ማንኛውም መንግስት ሁለቱም ክልላዊ መስተዳደሮች ከሕዝብ ከሚሰበሰበው በስተቀር የራሳቸው የሆነ የገቢ ምንጭ የላቸውም። ስለዚህ፣ ሁለቱም የክልል መንግስታት ከሕዝቡ በግብርና ቀረጥ መልክ የሰበሰቡትን ገንዘብ የቢዝነስ ተቋማት አክሲዮን ድርሻ ለመግዛት አውለውታል።
በኢኮኖሚ አብዮቱ የሚቋቋሙት በአገልግሎት፣ ማምረቻና ግንባታ ዘርፍ የሚሰማሩ የቢዝነስ ድርጅቶች ናቸው። የአማራና ኦሮሚያ ክልል መንግስታት የእነዚህን ድርጅቶች የአክሲዮን ድርሻ በመግዛት በኢኮኖሚው ውስጥ በቀጥታ ጣልቃ ስለመግባታቸው ጥርጥር የለውም። ስለዚህ፣ ይህ ጣልቃ ገብነት የኢህአዴግ መንግስት ከሚያራምደው የኢኮኖሚ ፖሊሲ አንፃር ምን ያህል ተቀባይነት አለው?፣ የኢንዱስትሪ ዘርፉን ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት ከማሻሻል አንፃር ምን አስተዋፅዖ ያበረክታል? ከዚህ ቀጥሎ፣ እነዚህንና ሌሎች ተያያዥ ጥያቄዎችን ከሀገሪቱ የኢኮኖሚ ፖሊሲ እና ከገበያ መር የኢኮኖሚ ሥርዓት (market economy) አንፃር የአማራና ኦሮሚያ ክልል መንግስታትን ጣልቃ ገብነትና ውጤታማነት በዝርዝር እንመለከታለን።
ከገበያ መር ኢኮኖሚ (market economy) ስርዓት አተገባበር ጋር ተያይዙ ብዙ አከራካሪ ጉዳዮች መኖራቸው እርግጥ ነው። በዋናነት ግን፤ “መንግስት በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ መግባት የለበትም” እና “መንግስት በተመረጡ የኢኮኖሚ መስኮች ጣልቃ መግባት አለበት” የሚሉት አመለካከቶች የሚጠቀሱ ናቸው። የኢህአዴግ መንግስት የመጀመሪያውን የኒዮ-ሊብራሊዝም አቀንቃኞች አመለካከት እንደሆነ በመጥቀስ “መንግስት በተመረጡ የኢኮኖሚ መስኮች ጣልቃ መግባት አለበት” የሚለውን አመለካከት እንደሚያራምድ ይታወቃል። ስለዚህ፣ የኦሮሚያና አማራ ክልል መንግስታት በኢኮኖሚው ውስጥ እያደረጉት ያለውን ጣልቃ ገብነት ከኒዮሊብራሊስቶች እይታ ሳይሆን ከራሱ ከኢህአዴግ መንግስት እይታ አንፃር መመልከት ይኖርብናል።
ከላይ እንደተገለፀው፣ የኢህአዴግ መንግስት የኢኮኖሚ ፖሊሲ “መንግስት በተመረጡ የኢኮኖሚ መስኮች ጣልቃ መግባት አለበት” የሚለው ነው። በኢኮኖሚ አብዮቱ በሚቋቋሙት ድርጅቶች አማካኝነት የኦሮሚያና አማራ ክልል መንግስታት በሀገሪቱ ኢኮኖሚ የአገልግሎት፣ ማምረቻና ግንባታ ዘርፎች ውስጥ ጣልቃ በመግባት ላይ ይገኛሉ። ነገር ግን፣ የፌደራልም ሆነ የክልል መንግስታት በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴው ውስጥ ጣልቃ መግባት ያለባቸው መቼ ነው?
በገዢው ፓርቲ የኢኮኖሚ ፖሊስ መሰረት መንግስት በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ መግባት ያለበት “የገበያ ውድቀት” (market failure) ሲኖር ነው። አንዳንድ የዘርፉ ምሁራን ሁኔታውን፤ “Government legitimacy in a market economy arises from market failures” በማለት ይገልፁታል። “የገበያ ውድቀት መቼ ነው የሚኖረው?” ለሚለው ደግሞ አራት ዋና ዋና ምክንያቶችን መጥቀስ ይቻላል። እነሱም፣ 1ኛ፡- የምርትና አገልግሎቶች ማምረቻ/ማቅረቢያ ወጪ ከተጠቃሚዎች የመክፈል አቅም በላይ ሲሆን (Incomplete markets)፣ 2ኛ፡- የትክክለኛ መረጃ አቅርቦት ችግር ሲኖር (Information failures)፣ 3ኛ፡- የሕዝብ የአገልግሎት መስጫ ተቋማትን ለመገንባት ሲሆን (Public goods)፣ እና 4ኛ፡- ውጫዊ የሆኑ አሉታዊ ወይም አዎንታዊ ተፅዕኖዎችን በምርቱ የገበያ ዋጋ መመለስ የማይቻል ሲሆን (Negative/ positive Externalities) ናቸው።
ከላይ ከተጠቀሱት አራት መሰረታዊ ምክንያቶች አንፃር፣ የኦሮሚያና አማራ ክልላዊ መንግስታት በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ ለመግባት በወሰኑባቸው የአገልግሎት፣ ማምረቻና ግንባታ ዘርፎች “የገበያ ውድቀት (market failure) አለ” ማለት አይቻልም። ምክንያቱም፣ የግልና የማህበር ቢዝነስ ተቋማት በተጠቀሱት የኢኮኖሚ መስኮች ለመሰማራትና ተወዳዳሪ ለመሆን የሚያግዳቸው የገበያ ችግር የለም። ስለዚህ፣ የሁለቱም ክልል መንግስታት “የኢኮኖሚ አብዮት” በሚል በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ ለመግባታቸው የገበያ ውድቀትን በምክንያትነት መጥቀስ አይችሉም። ስለዚህ፣ የአማራና ኦሮሚያ ክልል መንግስታት “የኢኮኖሚ አብዮት” በሚል በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴው ውስጥ ጣልቃ የገቡት የገበያ ውድቀት በሌለበት ሁኔታ ነው።
የኦሮሚያና አማራ ክልል መንግስታት የገበያ ውድቀት በሌለበት ሁኔታ በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ መግባታቸው እንደተባለው በኢንዱስትሪው ዘርፍ ተዓምራዊ ለውጥ ማምጣት ይችላሉ? የአክሲዮን ድርሻ ለመግዛት ያዋሉት የሕዝብ ገንዘብ የዘርፉን ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት ወደ ተሻለ ደረጃ ያሳድገዋል? በዘርፉ ካሉት የሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር በምርትና ጥራት ተወዳዳሪ ሆነው ትርፋማ ይሆናሉ? በአጠቃላይ፣ የሀገሪቱ የውጪ ንግድ እያሽቆለቆለ ለመሄዱ በምክንያትነት የተጠቀሰውን “አነስተኛ የሆነ የኢንዱስትሪ ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት” ችግርን መቅረፍ ይችላሉ? በዚህም፣ እንደተባለው ለብዙ ሺህ የአማራና ኦሮሚያ ክልል ወጣቶችና አርሶ አደሮች የስራ ዕድልና የገበያ ትስስር ይፈጥራሉ?
በመሰረቱ፣ መንግስት ከምንም ይሻላል እንጂ ከማንም ግን አይሻልም። ምክንያቱም፣ ምንም ነገር ከባዶ ይሻላልና ምንም ዓይነት የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በሌለበት የገበያ ውድቀት (market failure) ውስጥ መንግስት ጣልቃ ቢገባ ይመረጣል። ነገር ግን፣ የገበያ ውድቀት በሌለበት መንግስት በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ ሲገባ ግን በፍፁም ውጤታማና ተወዳዳሪ ሊሆን አይችልም። ምን ግዜም ቢሆን መንግስት በምርታማነትና ጥራት ከግል ተቋማት የተሻለ ሊሆን አይችልም። ስለዚህ፣ የኦሮሚያና አማራ ክልል መንግስታት የኢኮኖሚ አብዮት ለውጪ ንግድ ማሽቆልቆል ምክንያት የሆነውን “አነስተኛ የሆነ የኢንዱስትሪ ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት” ችግር ከመቅረፍ አንፃር የጎላ አስተዋፅዖ አያበረክትም።
የገበያ ውድቀት በሌለበት ሁኔታ የመንግስት ሥራና ድርሻ ለሀገር ውስጥና ለውጪ ቢዝነስ ተቋማት ምቹ ሁኔታ መፍጠር ነው። በዚህም፣ የመንግስት ዋና የሥራ ድርሻ የፀጥታና አለመረጋጋት ችግሮችን በዘላቂነት በመቅረፍ ለኢንቨስትመንት ምቹ የሆነ ሁኔታ መፍጠር እና የመንግስትን ሥራና አሠራር ወደ ላቀ ደረጃ በማሻሻል የተቀላጠፈ የአገልግሎትና ድጋፍ አሰጣጥ ሥርዓት መዘርጋት ነው። የሀገሪቱ የውጪ ንግድ እንዲያሽቆለቁል በምክንያትነት ከተጠቀሱት ውስጥ ሦስተኛው “አነስተኛ የሆነ የኢንዱስትሪ ምርት፣ ምርታማነትና ተወዳዳሪነት” ችግር ነው። በመሆኑም፣ ለሀገሪቱ የውጪ ንግድ ከግዜ ወደ ግዜ እያሽቆለቆለ የሄደበት ምክንያት የፌደራልና ክልል መንግስታት ድርሻና ኃላፊነታቸውን በአግባቡ መወጣት ስለተሳናቸው ነው። በተለይ የአማራና ኦሮሚያ ክልላዊ መስተዳደሮች እንደ መንግስት የሚጠበቅባቸውን ሥራና ኃላፊነት በሚገባ ባለመወጣታቸው ምክንያት ተፈጠረ ችግር ነው። አሁንም ከህዝብ ከተሰጣቸው ስልጣንና ኃላፊነት ውጪ በኢኮኖሚው ውስጥ ጣልቃ በመግባት ለችግሩ መፍትሄ ለመስጠት ጥረት በማድረግ ላይ ናቸው።
በመጨረሻም፣ አብዛኞቹ የአማራና ኦሮሚያ የኢኮኖሚ አብዮት ደጋፊዎችና አቀንቃኞች ከላይ ከተገለፀው የሀገሪቱ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ሁኔታ ይልቅ የአብዮቱ ዓላማና ግብ ላይ ማተኮር ይቀናቸዋል። ስለዚህ፣ አብዛኞቹ “የኢኮኖሚ አብዮቱ ከተቀመጠለት ከግብ (objective) አንፃር መታየት አለበት” የሚል መከራከሪያ ሊያቀርቡ ይችላሉ። ወይም ደግሞ ከላይ በኢኮኖሚ አብዮቱ አማካኝነት የሁለቱ ክልል መንግስታት ጣልቃ በሚገቡባቸው የኢኮኖሚ ዘርፎች ውስጥ “የገበያ ውድቀት አለ” የሚል መከራከሪያ ሊቀርቡ ይችላሉ። ነገር ግን፣ “Market Efficiency and Government Intervention” በሚል ርዕስ የቀረበ ጥናታዊ ፅሁፍ በጉዳይ ዙሪያ የሚከተለውን ሃሳብ አስቀምጧል፡-
በእርግጥ በኢኮኖሚ አብዮት አማካኝነት ለብዙ ሺህ የአማራና ኦሮሚያ ወጣቶች የሥራ እድል እና የገበያ ትስስር ለመፍጠር የተቀመጠው ግብ አስፈላጊነቱ አጠያያቂ አይደለም። ነገር ግን፣ የሁለቱ ክልላዊ መስተዳደሮች በኢኮኖሚው ውስጥ የሚያደርጉት ጣልቃ ገብነት መመዘን ያለበት ካስቀመጡት ግብ አንፃር ብቻ ሳይሆን ከፕሮግራሙ አተገባበር ጭምር መሆን አለበት። ለብዙ ሺህ የአማራና ኦሮሚያ ክልል ወጣቶች የሥራ እድል ለመፍጠር የሚቻለው እንዴት ነው?፣ የመንግስት ዕቅድና ፕሮግራም በምን ላይ ማዕከል ያደረገ ሊሆን ይገባል? ሁለት የዘርፉ ምሁራን “Human Capital and Sustainability” በሚል ርዕስ ባቀረቡት ጥናታዊ ፅሁፍ እንዴት ተጨማሪ የሥራ ዕድሎችን መፍጠር እንደሚቻልና የመንግስት ዕቅድና ፕሮግራም ትኩረት በምን ላይ መሆን እንዳለበት እንደሚከተለው ይገልጻሉ፡-
ከላይ በጥቅሱ ውስጥ እንደተገለፀው፣ ለወጣቶች ተጨማሪ የሥራ እድል ለመፍጠር መሰረቱ “ማህበራዊ ልማት” (social development) ነው። ለዚህ ደግሞ መንግስት ዕቅዶችና ፕሮግራሞች ዋና ትኩረት በሰው ሃብት ልማት ላይ መሆን አለበት። በመሆኑም፣ የመንግስት ሥራና ኃላፊነት፤ ተግባር ተኮር ትምህርትና ሥልጣና መስጠት፣ ሥራ ፈጣሪነትን ማበረታታት፣ የተቀላጠፈ የብድር አገልግሎት መስጠት፣ የኢንፎርሜሽን ኮሚዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ አቅርቦት ጥራትና ተደራሽነትን ማሳድግ፣ የጥናትና ምርምር ሥራዎች ማበረታታት፣…ወዘተ የመሳሰሉ የድጋፍ ተግባራትን በማከናወን በሀገሪቱ ወይም በክልሉ የሰው ኃብት ልማት ማረጋገጥ ነው።
ስለዚህ፣ ለብዙ ሺህ ወጣቶች የሥራ-ዕድል ከመፍጠር አንፃር የመንግስት ዕቅዶችና ፕሮግራሞች ትኩረት ማድረግ ያለባቸው የሰው ሃብት ልማት ነው። ነገር ግን፣ የአማራና ኦሮሚያ የኢኮኖሚ አብዮት ከሰው ሃብት ልማት ይልቅ በኢኮኖሚ እንቅስቃሴው ውስጥ በቀጥታ ጣልቃ በመግባት ላይ ማዕከል ያደረገ ነው። በመሆኑም፣ የሁለቱም ክልሎች የኢኮኖሚ አብዮት ግቡን አይመታም።
በአጠቃላይ፣ በኢኮኖሚ ውስጥ ለሚስተዋለው ችግር ዋና መንስዔው ያለው የሀገሪቱ ፖለቲካ ነው። የኢትዮጲያ ፖለቲካ መሰረታዊ ችግር ደግሞ የኢህአዴግ መንግስት የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት ማክብር/ማስከበር አለመቻሉ ነው። በተለይ ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች እየታየ ያለው ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ዋና መነሻ ምክንያቱ የኢህአዴግ መንግስት የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት ማክበርና ማስከበር፣ እንዲሁም በመንግስታዊ ሥርዓቱ ውስጥ የሚስተዋለውን ስር-የሰደደ የመልካም አስተዳደር ችግር መቅረፍ ስለተሳነው ነው። “3ኛው ማዕበል፡ የልማታዊ መንግስት ፈተና” በሚለው ፅሁፌ በዝርዝር እንደገለፅኩት ይህ የአመፅና ተቃውሞ እንቅስቃሴ በትክክለኛው ግዜና ሁኔታ ውስት የተነሳ የዴሞክራሲ አብዮት ነው።
ይህን የዴሞክራሲ አብዮት አስፈላጊውን ለውጥና መሻሻል በማድረግ በተገቢው ሁኔታ ማስተናገድ ከተሳነን ሀገሪቷን ወደ ባሰ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ችግር ውስጥ ይከታታል። ሕዝቡ ዴሞክራሲያዊ መብቱና ነፃነቱ እንዲከበር፣ የመንግስት ሥራና አሰራር እንዲሻሻል፣ ስር የሰደደው የመልካም አስተዳደር ችግር እንዲቀረፍና የብዙሃኑን እኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት እንዲያረጋግጥ የሚያነሳቸውን ፖለቲካዊ ጥያቄዎች በኢኮኖሚ አብዮት ምለሽ ለመስጠት መሞከር ችግሩን ከማባባስ የዘለለ ፋይዳ የለውም።
በአጠቃላይ፣ አንደኛ፡- የኢኮኖሚ አብዮቱ የዴሞክራሲ አብዮቱን ለማጨናገፍ ያለመ ነው፣ ሁለተኛ፡- የኢኮኖሚ አብዮቱ ግቡን አይመታም፣ ሦስተኛ፡- የኢኮኖሚ አብዮቱ አለመሳካቱ የዴሞክራሲ አብዮቱን መልሶ ያቀጣጥለዋል። ምክንያቱም፣ የዜጎች ሕገ-መንግስታዊ መብትና ነፃነት እስካልተከበረ እና የመልካም አስተዳደር ችግር በዘላቂነት እስካልተቀረፈ ድረስ፣…ወዘተ አሁን በውጪ ንግዱ ላይ እየታየ ያለው ማሽቆልቆል ወደ አጠቃላይ የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ይስፋፋል። የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ሲቀዛቀዝ ፖለቲካዊ ችግር ያስከትላል፣ በዚህም ሕዝቡ ለአመፅና ተቃውሞ አደባባይ ይወጣል። ስለዚህ፣ የዴሞክራሲ አብዮት በኢኮኖሚ አብዮት አይጨናገፍም!
(ዘ-ሐበሻ) በአፍሪካ መዲና አዲስ አበባ የውሃ፣ የመብራት እና የነዳጅ እጥረት ነዋሪዎቿን እያጎሳቆለ እንደሚገኝ ከሃገር ቤት የመጡ መረጃዎች አስታወቁ:: በአዲስ አበባ የውሃ እጥረት ችግር ተባብሶ የቀጠለው ለከተማዋ የውሃ አቅርቦት የሚያገለግሉ ጉድጓዶች በመድረቃቸው ምክንያት መሆኑን የህውሃና ፍሳሽ ባለስልጣን ማስታወቁ ይታወሳል::
መስሪያ ቤቱ ይህ ችግር ተቀርፏል በሚል በመንግስት ሚዲያዎች ቢናገሩም የውሃ እጥረቱ ተባብሶ መቀጠሉ ተዘግቧል:: በተለይም በአሁኑ ወቅት ጐተራ፣ ሳሪስ አቦ፣ ቂርቆስ፣ ስታዲየም፣ ቦሌ፣ ሃያ ሁለት፣ ቤተ-መንግሥት አካባቢ፣ የካ ጣፎ ኮንዶሙኒየም፣ የካ ሃያት፣ ወሰን ግሮሰሪ፣ ካራ ስላሴ፣ ሽሮ ሜዳ፣ ፈረንሣይ ለጋሲዬን፣ ቤላ፣ ካዛንቺስና ላንበረት መናኸሪያ አካባቢዎች የውሃና የመብራት እጥረት ነዋሪውን እየፈተነው ነጋዴዎችም የንግድ እንቅስቃሴያቸውን በተቀላጠፈ መንገድ ማካሄድ እንዳልቻሉ ተገልጿል::
በሌላም በኩል አዲስ አበባ ከውሃና ከመብራት እጥረቱ በተጨማሪ የነዳጅ እጥረት ነዋሪውን እያማረረው መሆኑ ተሰማ:: ላለፉት ሁለት ሳምንታት በአዲስ አበባ ነዳጅ ለመቅዳት ረዥም ሰልፍ እና ጋዝ ማደያዎች በራፍ ላይ እንደሚያድሩ የሚገልጹት ምንጮች የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት በነዳጅ አቅርቦት ላይ የተፈጠረ ምንም ችግር የለም ቢልም ነዋሪው ግን የ ዕለት ተ ዕለት ተግባሩን እንዳያከናውን ችግር ፈጥሮበታል::
መንግስት ማንን እንደሚዋሽ አይገባንም የሚሉት አስተያየት ሰጪ አሽከርካሪዎች እነርሱ በሚድያ እጥረት የለም እያሉ ሕዝቡ ግን ጋዝ ማደያዎች ላይ ተኮልኩሎ ይውላል ሲሉ ተናግረዋል
ከዐይን በላይ የሚታመን ባለመኖሩ “ማየት ማመን ነው” ይባላል፡፡ እኔም አየሁ፤ አመንኩም፡፡ እናም አልሁ – “ወያኔ በኢትዮጵያና በኢትዮጵያውያን በተለይም በአማሮች ላይ የሚፈጽመው ድንበርየለሽ ግፍና በደል በመጨረሻው የዞረ ድምር ምን ያመጣብን ይሆን?” አሳሳቢና አስጨናቂ ጥያቄ ነው፡፡ የዚህን የወያኔን ዘመን ፍጻሜ ለማየት ብዙዎቻችን የችግሩ ገፈት ቀማሾች ብንጓጓ እስካሁን ከምናውቀውና ከዚህ በታች ከምነግራችሁ አስደንጋጭ መረጃ አንጻር አይፈረድብንም፡፡