Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሜክሲኮ በ1968 እኤአ ላይ ባስተናገደችው 19ኛው ኦሎምፒያድ ላይ ሻምበል ማሞ ወልዴ በ10ሺ እና በማራቶን በተጎናፀፋቸው 1 የወርቅና በ1 የብር ሜዳልያዎች ኢትዮጵያ ከዓለም 25ኛ ደረጃ እንድታገኝ አስችሏል፡፡ በአበበ ቢቂላ በተከታታይ ሁለት ኦሎምፒክ ድል የተገኘበትን የማራቶን ውድድር ማሞ ወልዴ በድጋሚ አሸንፎ ታሪክ በመስራት ለሶስተኛ ጊዜ በማራቶን የኢትዮጵያን ክብር አስጠበቀ፡፡ ይህ የማሞ ጀግንነት ለኢትዮጵያውን ኩራትንና ደስታን ሲያጎናፅፋቸው በጋዜጠኛ ሰለሞን የተደረሰውን ‹‹ማራቶን ልእልቷ›› ዜማንም አዘምሯቸዋል። ማሞ አትሌቲክሱን ከአበበ ቢቂላ ቀድሞ ቢጀምርም ስኬታማ ሆኖ በጀግንነት የወጣው እሱን ተምሳሌት አድርጎ ነው፡፡ አበበ ሮጦ ውጤታማ መሆን ያስተማረኝ ጀግናዬ ብሎ በአንድ ወቅት አድንቆታል፡፡ አበበ እና ማሞ የክቡር ዘበኛ ወታደሮች ከሆኑ ጀምሮ የቅርብ ጓደኛሞች ናቸው፡፡ አብረው ይሰለጥናሉ፡፡ አብረው ይወዳደራሉ፤ ርስባራሳቸው ይከባበራሉ ይደጋገፋሉ፡፡ ከሌላ ሰው ልናገኛቸው ከምንችላቸው ውለታዎች ሁሉ የላቀ ነው - የጀግና አርአያነት፡፡ ጀግኖች በተግባራቸው ትልቅ ስኬት እውን ማድረግ እንደሚቻል በማሳየት መንፈሳችንን እያበረታቱ ያሳዩናል። የኪነጥበብ ዋነኛ ስራም፤ የጀግኖችን ስኬት አጉልቶ ከውስጣችን ጋር እንዲዋሃድ ማድረግ ነው፡፡ ይህንን በተግባር ያሳየ ይመስላል - ታዋቂው ጋዜጠኛ ሰለሞን ተሰማ አትሌት አበበ በቂላንና ማሞ ወልዴን ለማወደስ ባዘጋጀው ዘፈን፡፡ ‹‹ማራቶን ልእልቷ›› የተሰኘው ዘፈን የህይወትን አቅጣጫ የሚቀይር ሃይል እንደሰጣቸው ነው እሸቱ ቱራ ባንድ ወቅት የገለፁት፡፡ ከእነ አበበ እና ማሞ በኋላ የመጡት የኢትዮጵያ ኦሎምፒያኖች ይህን ደማቅ ታሪክ በየጊዜው እያስታወሱ መንፈሳቸው ከመበረታታቱም በተጨማሪ፤ እንደነ አበበ በቂላ ጀግንነት ለመስራት ጠንክሮ የሚሰሩበትን ፅናትን አጎናፅፏቸዋል፡፡
በሜክሲኮ በተካሄደው 19ኛ ኦሎምፒያድ ላይ ባገኛቸው የብርና የወርቅ ሜዳልያዎች ማሞ ወልዴ ከንጉሳዊው ስርዓት የሻምበልነት ማዕረግ ተሰጥቶታል፡፡ በ1972 እኤአ በጀርመን ሙኒክ ከተማ በተካሄደው 20ኛው ኦሎምፒያድ ለመጨረሻ ጊዜ ኦሎምፒክን በ40 ዓመቱ ለአራተኛ ጊዜ ለመሳተፍ የበቃም ሻምበል ማሞ ወልዴ ተብሎ እየተጠራ ነበር፡፡ በማራቶን ሶስተኛ በመውጣት የነሃስ ሜዳሊያ ሲያገኝ ነበር፡፡ በሙኒክ ኦሎምፒክ የማራቶን ውድድሩ በ3ኛ ደረጃ የነሐስ ሜዳልያን 2:15.08 የሆነ ጊዜ አስመዝግቦ መውሰድ ቢችልም የወርቅ ሜዳልያ የማግኘት ብቃት እንደነበረ በማስታወስ ነው በአንድ ወቅት የተናገረው። ማራቶኑን በአግባቡ እንዳይሮጥ ጠባብ የመሮጫ ጫማዎችን ማድረጉን በቁጭት የሚያስታውሰው የሚፈልገውን የመሮጫ ጫማዎች በወቅቱ የነበረው የኦሎምፒክ ኮሚቴ አለማቅረቡን በመውቀስም ነው፡፡ ለኢትዮጵያ ልዑክ የተዘጋጀሉት የመሮጫ ጫማዎች ጠባቦች ነበሩ፡፡ በሙኒክ ኦሎምፒክ በማራቶን የወርቅ ሜዳልያን ሊወስድ የበቃው አሜሪካዊው ፍራንክ ሹተር ሲሆን ቤልጅማዊው ካሬል ቤስማት ሁለተኛ ነበር፡፡ በሙኒክ ኦሎምፒክ 20ኛው ኦሎምፒያድ ላይ አስቀድሞ በተካሄደ የ10ሺ ሜትር ውድድር ምሩፅ ይፍጠር በሶስተኛ ደረጃ የነሐስ ሜዳልያን 27:40.96 በሆነ ጊዜ ሊጎናፀፍ በመብቃቱ ከማሞ ወልዴ የማራቶን የነሐስ ሜዳልያ ጋር ኢትዮጵያ በ2 የነሐስ ሜዳልያዎች ከዓለም 41ኛ ደረጃ ነበራት፡፡
ከንጉሳዊው ስርዓት በኋላ የደርግ መንግስት ስልጣን ሲይዝ፤ የክቡር ዘበኛ አባል የነበረው ሻምበል ማሞ ወልዴ ከአብዮቱ እርምጃ ህይወቱን ያተረፈው በኦሎምፒክ ባገኛቸው የሜዳልያ ክብሮች ነበር፡፡ የአብዮቱ ወላፈን ግን ሳይነካው ግን አልቀረም። ለረጅም ዓመታት በውትድርና ካገለገለበት የመንግስት ጦር እንዲሰናበት በማድረግ በቀበሌ ደረጃ ወርዶ እንዲሰራ ተወስኖበታል፡፡ የሩጫ ዘመኑን ካበቃ በኋላም የስፖርት አስተማሪ ሆኖ የሰራ ሲሆን ከዚያም በቀበሌ የልማት ኮሚቴ ገብቶ የጦር ሃይል ደሞዝተኛ ሆኖ ሲያገለግል ነበር፡፡
ከደርግ በኋላ ኢህአዲግ የመንግስት ስልጣንን ሲረከብ የሻምበል ማሞ ወልዴ የህይወት ውጣውረድ ወደ አሳዛኝ ምዕራፍ ተሸጋገረ፡፡ በቀይ ሽብር ወንጀል ተከስሶ ፍርድ ቤት በመቆሙ ነበር፡፡ የክሱ ሂደት ከ9 ዓመታት በላይ የፈጀ ሲሆን በተከሰሰበት ወንጀል ጥፋተኛ ተብሎ ሲፈረድበት የ6 ዓመት እስር ተወስኖ በወህኒ እንዲቆይ ነበር፡፡በእስር ቤት ቆይታው ባገኘው አጋጣሚ ከወንጀል ንፁህነቱን በይፋ ሲናገር ቢቆይም የሚጠበቀውን ምህረት ሊያገኝ አልቻለም፡፡ በኢትዮጵያውያን፤ በስፖርት ቤተሰቡና አፍቃሪዎቹ ከኦሎምፒክ ጀግንነቱ በተያያዘም እንዲፈታ ከአየአቅጣጫው ከፍተኛ ጥረት ቢያደርጉም አልተሳካላቸውም። የዓለም የኦሎምፒክ ማህበረሰብም በተለያዩ ጊዜያት ከእስር እንዲፈታ ይጠይቁ ነበር፡፡ በወህኒ ስላሳለፈው ፈተናም በርካታ የዓለም ሚዲያዎች ብዙ ዘገባዎችና ሃተታዎችን ሰርተውለታል፡፡ ከእነሱም መካከል የሆነኑሉ ማራቶን እና የራነርስዎርልድ መፅሄት ድረገፆች፤ ዘ ጋድያንና ኒውዮርክ ታይምስ የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ ከፍርዱ በላይ ተጨማሪ 3 ዓመታት በእስር በመቆየቱ ወዲያኑ እንዲፈታ ተወስኖ ሻምበል ማሞ ነፃነቱን ያገኘበት ቀን የማርቲን ሉተር ኪንግ መታሰቢያ በዓለም አቀፍ ደረጃ በሚከበርበት ቀን ነበር፡፡
ሻምበል ማሞ ወልዴ ከእስር ከተፈታ በኋላ ለ9 ዓመታት በወህኒ በነበረው ቆይታ ላይ መከፋቱን ከመግለፅ ይልቅ የዓለም ኦሎምፒክ ማህበረሰብ ያደረጉለት ማበረታቻን በማመስገን ነበር የሚታወቀው፡፡ በእስር ቤት ቆይታው ፖሊሶች እና የወህኒው ጠባቂዎች የኦሎምፒክ ሻምፒዮን መሆኑን ያውቁ ስለነበር ያን ያህል አልበደሉትም፡፡ ቢያንስ እጆቹን በካቴና አያስሩትም ነበር። ዓለም አቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ እንዲከራከርለት ያቆመው ጠበቃ ምንም እንኳን በፍርድ ቤት ለነፃነቱ ብዙ ባይሟገትለትም፤ ከቤተሰቦቹና ልጆቹ ጋር እየተገናኘ ድጋፍ ሲያደርግለትና በየሳምንቱ እረፍት ቀናት ወህኒ እየሄደ ሊጠይቀው ችሎ ነበር፡፡
ኤርኪ ቬትኒንያሚ የተባለ ፊንላንዳዊ ጋዜጠኛ በ2002 እኤአ መስከረም ወር ላይ ወደ አዲስ አበባ ሲመጣ ሻምበል ማሞ ከእስር ከተፈታ 3 ወራት ሆኖታል፡፡ በሜዳልያዎች፤ ዲፕሎማዎች፤ የሩጫ ፎቶዎች፤ ሃይማኖታዊ ፖስተሮች ባጌጠው የመኖርያ ቤቱ ሳሎን ውስጥ ተቀምጠው ቃለምልልሱ አደረጉ፡፡ ፊንላንዳዊው ጋዜጠኛ ይህን ቃለምልልስ ያቀረበው The Life and Trials of Mamo በሚል ርእስ ሲሆን ብዙ ውጣውረድ ያየበትን ህይወት አስመልከቶ ለቀረበለት ጥያቄ
‹‹ሁሉም ነገር ከእግዚአብሄር ይመጣል፡፡ ብዙ አይቻለሁ፤ ብዙ አሳልፊያለሁ፡፡ ስለዚህ ሁሉን በፀጋ እቀበለዋለሁ፡፡ መጥፎ የህይወት ምዕራፎችም ቢሆኑ፡፡ ምናልባትም ያሳለፍኩት መከራ ለበጎ ነው፡፡ ፍፁም ደስተኛነት መጨረሻው እንባ ሊሆን ይችላል›› ብሎ ምላሽ ሰጥቶታል፡፡
‹‹ በቂ ምስክሮች አግኝቼ ለማቅረብ አልቻልኩም፡፡ ፍርድ ቤት ጉዳዩን መመልከት ሲጀምር እኔ ላቀርባቸው የነበሩ ሁሉም ምስክሮች በህይወት አልነበሩም፡፡ የከሳሾቼ ምስክሮች ደግሞ በስማ በለው የወነጀሉኝ ሆኑ…. ፍርድ ቤቱ ጥፋተኛ ብሎ ቢበይንብኝም፤ እኔ ንፁህ ነኝ ብዬ አስብ ነበር በፍርዱ ውሳኔ ላይ ምንም ማለት አልፈልግም›› … ማንም ሰው ፍፁም አይደለም፡፡ ከሰው ስህተት አይጠፋም፡፡ እኔም በህይወት ዘመኔ የሰራኋቸው ስህተቶች ይኖራሉ፡፡›› ማለቱን ነው ፊንላንዳዊው የፃፈው፡፡
አሜሪካዊው ኦሎምፒያን ኬኒ ሞር የሩጫ ዘመኑን ካበቃ በኋላ በሁለት ታዋቂ የአትሌቲክስ መፅሄቶች ስፖርት ኢለስትሬትድና በራነርስ ዎርልድ በአምደኛነት ከ25 ዓመታት በላይ አገልግሏል። በዚህ የስፖርት ፀሃፊነት የአገልግሎት ዘመኑ ከሰራቸው ታሪካዊ ጠቀሜታ ካላቸው ፅሁፎች መካከል በ2004 እኤአ ላይ በራነርስ ዎርልድ መፅሄት ‹‹ቼዚንግ ጀስቲስ›› በሚል ርእስ ስለማሞ ወልዴ ፍትህ የተሟገተበት መጣጥፍ የሚጠቀስ ነው፡፡
ኬኒ ሞር ለማሞ ከፍተኛ ፍቅርና ክብር ነበረው፡፡ በሁለት ኦሎምፒክ ውድድሮች ሁለቴ በማራቶን አብረው ሮጠዋል። በሁለቱም የኦሎምፒክ ማራቶኖች ኬኒ ሞር ማሞ ወልዴን እየተከተለ በመግባት የሜዳልያ ሽልማቶች አምልጠውታል። ኬኒ ሞር ሩጫውን ካቆመ ከረጅም ዓመታት በኋላ ማሞ ወልዴ ከኦሎምፒክ ገድሉና ጀግንነቱ በኋላ የገባበትን የህይወት ውጣውረድ ባወቀበት ወቅት ደንግጦና እና ተረብሾ ነበር፡፡ ታላቅ የታሪክ ጀብዱ የሰራ ኦሎምፒያን የነበረው ክብርና ዝና በወንጀል ተከስሶ እና ተፈርዶበት ለወህኒ መዳረጉን መቀበል ተስኖት ነው፡፡
ኬኒ ሞር ከሌሎች የአሜሪካ ኦሎምፒያኖች ጋር በመሆን ማሞ ወልዴን ከእስር ነፃ ለማውጣት ያደረጉትን ጥረት፤ ለቤተሰቦቹ ያደረጉትን ድጋፍ የሚተርክ ፅሁፍ ነበር ያቀረበው፡፡ እነዚያ እውቅ ኦሎምፒያኖች ማይክ ቦይት፤ ቢል ቱሚ፤ ማልዊ ታፈልድ ሲሆኑ ኬንያዊው ኦሎምፒያን ኪፕ ኬኖም አብሯቸው ለማሞ ነፃነት ላይ ታች ብለዋል፡፡ በተለይ በሜክሲኮ ኦሎምፒክ በዴካትሎን ለአሜሪካ የወርቅ ሜዳልያ የተጎናፀፈው ቤል ቱሚ በ1996 እኤአ ላይ አትላንታ ባዘጋጀችው ኦሎምፒያድ የኦሎምፒክ 100ኛ ዓመት መከበሩን ምክንያት በማድረግ በወቅቱ ፕሬዝዳንት ከነበሩት ጁዋን አንቶኒዮ ሳማራንች ባገኘው ልዩ ፍቃድ ማሞን በክብር እንግድነት የሚጋበዝበት እድል ፈጥሮ ነበር፡፡ ከእስር ተፈትቶ በዚህ ታሪካዊ አጋጣሚ እንዲካፈል ለተደረገው ጥረት በቂ ትኩረት ጠፍቶ ሳይፈቀድ ቀረ እንጅ፡፡
ሻምበል ማሞ ወልዴ በሩጫ ዘመኑ ቁመቱ 170 ሴንቲሜትሮች ክብደቱ 54 ኪሎግራም ነበር፡፡ ዋና አሰልጣኙ ከነበሩት ከስዊድናዊው ኢስካነን በኋላ ለረጅም ጊዜያት አብረውት የሰሩት አሰልጣኝ ንጉሴ ሮባ ናቸው፡፡
በ800 ሜትር፤ በ1500 ሜትር፤ በ5ሺ እና 10ሺ ሜትር የትራክ ውድድሮች ሯጭነት ከ15 ዓመታ በላይ ያሳለፈ ቢሆንም ከፍተኛውን ስኬት ሊያገኝ የበቃው በማራቶን ነበር፡፡ በሩጫ ዘመኑ ከ15 በላይ ዓለም አቀፍ ውድድሮችን ያሸነፈ ሲሆን በኦሎምፒክ ከተሳተፈባቸው የማራቶን ውድድሮች ባሻገር በሰሜን አሜሪካ የተለያየዩ ከተሞች በሚደረጉ የጎዳና ላይ ሩጫዎችና ግማሽ ማራቶኖች፤ በቦስተን፤ በአቴንስ ማራቶኖች መሮጡንም ከህይወት ታሪኩ ለመረዳት ተችሏል፡፡በመላው አፍሪካ ጨዋታዎች ፈርቀዳጅ የሆነው ማሞ ወልዴ ኢትዮጵያ በውድድሩ የተሳትፎ ታሪኳ የመጀመሪያውን ሜዳሊያ እንድታገኝ ማስቻሉ የሚጠቀስ ጉልህ ታሪኩ ሲሆን በ5,000 ሜትር የነሐስ ሜዳሊያ ሲወስድ ኢትዮጵያን በአትሌቲክስ የደረጃ ሰንጠረዥ 12ኛ፣ ላይ ባጠቃላይ ስፖርት 18ኛ ላይ ማስቀመጡ ይታወሳል፡፡
በአሁኑ ወቅት ለሻምበል ማሞ ወልዴ የረጅም ጊዜ የአትሌቲክስ አፍቃሪ ክቡር አቤሰሎም ይህደጎ በአዲስ አበባ ስታድዬም በተሰቀለው የኦሎምፒክ ቦርድ መታሰቢያ ላይ ብቻ የሚገኝ ነው፡፡ ከኢትዮጵያ ውጭ ደግሞ በከፍተኛ ደረጃ በሚደነቅበት ስፔን በ2002 እኤአ ላይ ልዩ መታሰቢያ እንደቆመለት መጥቀስ ተገቢ ይሆናል፡፡ በ1963 እኤአ ላይ በስፔኗ ኤልጎባር ከተማ በሚካሄደው የሁዋን ሙጉዌራዛ አገር አቋራጭ የተሳተፈ የመጀመርያው አፍሪካዊ ነበር፡፡ በዚሁ የአገር አቋራጭ ላይ ለአራት ጊዜያት በ1963፤ 1964፤ 1967 እና 1968 እኤአ ላይ ማሸነፍም ችሏል፡፡ ይህን ደማ ታሪኩን በማክበርም በስፔን የባስክ ግዛ በምትገኘው ኤልጎባ የተባለች ከተማ ኢስታላሲኒዮስ ስፖርትስ ማንቴስታ በተባለ ማዕከል በአልሙኒዬም ላይ የተሰራ እና 1.80 ሜትር የሚረዝም ልዩ ሃውልት በ1930ዎቹ ገናና ሯጭ ከነበረው ስፓንያዱ ሁዋን ሙጉዌራዛ ጎን ቆሞለታል፡፡
“…በአገሪቱ ታዋቂ በሆኑ ሁለት ግለሰቦች በዓለም አቀፍ የሩጫ ውድድር ለተገኘ ውጤት በሽልማት የተሰጠን የከተማ ቦታ በአንድ ቀን ጧትና ከሰዓት በኋላ በተጻፉ ሁለት የሽያጭ ውሎች፣ የሽያጭ ዋጋውን ከፍና ዝቅ በማድረግ በአነስተኛ ዋጋ የመንግሥት ክፍያ ፈጽመው ጉዳት ማድረሳቸው ከተረጋገጠ በኋላ፣ የግለሰቦቹን ታዋቂነትና በኢንቨስትመንት የነበራቸው ተሳትፎ ግምት ውስጥ ገብቶ ኅብረተሰቡ ግብር መክፈል እንዳለበት ተከታታይ ትምህርት በሚዲያ እንዲሰጡ ተደርጎ ክስ ሳይቀርብባቸው እንዲታለፉ አመራር እንደተሰጠበት አስረድተዋል፡፡ አቶ መላኩ እንደተናገሩት ክስ እንዳይቀርብባቸው የተደረጉ ሁለት ሰዎች ማንነትን መግለጽ ለአገር ካበረከቱት አስተዋጽኦና የገጽታ ግንባታ ጋር የማይጣጣም በመሆኑ፣ በምርመራ ላይ እያሉ በሰጡት የተከሳሽነት ቃል ስማቸውን እንዳልገለጹና አሁንም ለፍርድ ቤቱም ባስመዘገቡት ጭብጥ ላይ ተመሳሳይ አቋም መያዛቸውን ቢያስረዱም፣ አቶ ገብረ ዋህድ ስማቸውን እንዲገልጹ በመጠየቃቸው ምላሽ እንዲሰጡ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ በመሆኑም አቶ መላኩ እንደናገሩት ሻጭ አቶ ሚሊዮን ወልዴ የተባለ በ5000 ሜትር ሩጫ የኦሎምፒክ አሸናፊ የነበረ፣ ገዥ በአራጣ ወንጀል ተፈርዶባቸው በማረሚያ ቤት ሕይወታቸው ያለፈው አቶ አየለ ደበላ መሆናቸውንና ሻለቃ ኃይሌ ገብረ ሥላሴ ደግሞ ሁለቱ የሽያጭ ዋጋ በተለያዩባቸው በአንድ ቀን በተጻፉ የአንድ ንብረት ሽያጭ ውሎች ላይ ምስክር ሆነው መፈረማቸውን ገልጸዋል፡፡”
“በጣም ከማርጀቴ በፊት ካለኝ ነገር ሁሉ የምትመርጡትን ላወርሳችሁ እፈልጋለሁና ምርጫችሁን አሳውቁኝ፡፡ በኋላ ግን የወረሳችሁትን ነገር የት እንዳደረሳችሁት ትነግሩኛላችሁ” ይላቸዋል፡፡የመጀመሪያው ልጅ፤“አባቴ ሆይ፤ ለእኔ ገንዘብ ስጠኝ፡፡ በሀገሬ ላይ ትልቁ ባለፀጋ ሰው ተብዬ መኖር ነው የሚያስደስተኝ፡፡ ከዚያ ሌላ ምንም የምጠይቅህ ነገር አይኖርም” ይላል፡፡
“አባቴ ሆይ፤ እኔ የምፈልገው ዕውቀት ነው፡፡ ያንን ከሰጠኸኝ በምንም በሌላ ነገር አላስቸግርህም፡፡ በሀገሬ ላይ ሊቅ ተብዬ እንደመኖር የሚያስደስተኝ ነገር የለም” ሲል ምርጫውን አሳወቀው፡፡
“አባቴ ሆይ፤ እኔ ሌላ ምንም የማስቸግርህ ነገር የለም፡፡ ጥበብ (wisdom) እንድትሰጠኝ ብቻ ነው የምፈልገው፡፡ ምክንያቱም ጥበብ ብስለትን፣ ልምድን፣ ዕድሜን፣ ብልሀትን… ሁሉ ያስጨብጠኛል” ሲል ይጠይቀዋል፡፡
የመጀመሪያው ልጅ - ያ ሀብታሙ ሰውዬ፤ ያ ዲታው አለፈ ይባላል መንገድ ላይ ሲታይ፡፡ ይህ ልጅ በጣም ይዝናና ጀመር፡፡ ሁለተኛው ልጅ ያ ጢቅ ያለ ዕውቀት ያለው ምሁር አለፈ ይባላል፡፡ ቆይቶ ይህ ልጅ እጅግ ይኩራራ ጀመር፡፡ በሄደበት ሁሉ ስለምሁርነቱ ያወራል፡፡ ሶስተኛው ልጅ ጠቢቡ ሰውዬ መጣ ይባላል፡፡ በጣም ትሁት፣ በጣም አስተዋይ፣ በጣም ተወዳጅ ሆነ፡፡
ዓመታት እየገፉ ሲሄዱ ከዕለታት አንድ ቀን ንጉሡ ተራ በተራ ልጆቹን ሊያይ ከቤተ መንግሥቱ ወጥቶ ይመጣል፡፡ የመጀመሪያውን ልጅ ያገኘዋል፡፡ በጣም ተጎሰቋቁሏል፡፡
ልጁም፤ “አባቴ ሆይ፤ የሰጠኸኝን ገንዘብ እየተዝናናሁ ጨረስኩት፡፡ አሁን ባዶ እጄን በመሆኔ አንተን ማስቸገር ስላፈርኩ ከሰዎች ልበደር ሞከርኩ፤ ማንም አልሰጥ አለኝ፡፡ ስለዚህ ለመስረቅ ሞከርኩ፡፡ ተይዤ ታሰርኩ፡፡ ሰሞኑን ነው የተፈታሁት” አለው፡፡
“በሰጠኸኝ ዕውቀት ዝነኛና ስመ-ጥር ለመሆን ችያለሁ፡፡ ነገር ግን ዕውቀቱን ምን አድርጌ ወደ ገንዘብ እንደምለውጠው ባለማወቄ ደህይቻለሁ፡፡ ወደ አንተም እንዳልመጣ ከዕውቀት ሌላ ምንም አልፈልግም ብዬሀለሁ፡፡ ወደ ሌሎች ሄጄ ገንዘብ ስጡኝ እንዳልል ‘ኩራትህ እራትህ ይሁንህ’ እያሉ ተሳለቁብኝ” ሲል ሁኔታውን አስረዳ፡፡
“አባቴ ሆይ፤ በጣም አመሰግንሀለሁ፡፡ የሰጠኸኝ ጥበብ ብዙ ብልሀት አሳይቶኛል፡፡ ዕውቀት ስፈልግ ወደ ት/ቤት ገባሁኝ፡፡ ገንዘብ ስፈልግ ስራ ፈጠርኩኝ፡፡ ከሰዎች ለመኖር መልካም ስነ ምግባርን ያዝኩኝ፡፡ በጣም በደስታ ሀብት አፍርቼ እየኖርኩ ነው!” አለው፡፡
“እግዚሀር ይባርክህ! ባንተ ውስጥ ሶስት ልጆች አሉኝ - ገንዘብ፣ ዕውቀት እና ጥበብ፡፡ አገሬን ማስተዳደር ያለብህ አንተ ነህ፡፡ ስለዚህ መንግሥቴን አውርሼሀሉ!” ብሎ ዙፋኑን አስረከበው፡፡
ገንዘብ፣ ዕውቀትና ጥበብ ከተዋሃዱ ዕድገትን ማምጣት መቻላቸው አይጠረጠሬ ነው፡፡ የፋይናንስ ተቋማትን በዕውቀትና በጥበብ መምራት ከፍተኛ ክህሎትን ይጠይቃል፡፡ ከሁሉም በላይ ደግሞ ስርቆትንና ኢ-ተዓማኒነትን ለማስወገድ የራስን እጅ ፅዳት ይፈልጋል፡፡ እጅን መታጠብ ግን እንደ ጲላጦስ ከደሙ ንፁህ ነኝ ማለት አይደለም፡፡ ንፁህነትን በተግባር ማረጋገጥ እንጂ፡፡ ተቃዋሚዎቻችንን በብልሃትና ብልጫን በማሳየት እንጂ በሌላ ጉልበታዊ መንገድ እናሸንፍ ካልን የሁልጊዜና የሚያዋጣ መንገድ ይዘናል ለማለት አያስደፍርም፡፡
“በዙሪያችን ባላንጣዎች ከሌሉን ሰነፍ እንሆናለን” ይላሉ ፀሀፍት፡፡ ምቀኛ አታሳጣኝ የሚለው ነው አበሻ፡፡ የተቃዋሚዎች መኖር፤ የዲሞክራሲ መኖር ማረጋገጫ ነው የሚሉትም ለዚሁ ነው፡፡ ሞኝ ከጓደኞቹ ከሚያገኘው ይልቅ ብልጥ ከጠላቶቹ የሚያተርፈው ይበልጣል - ዋናው ከብልጥነት ይልቅ ብልህነት ላይ ማተኮር ነው፡፡
በሀገራችን ፖለቲካ ውስጥ ተፎካካሪን እንደ ጠላት ማየት ዓይነተኛ አመለካከት ከሆነ ውሎ አድሯል፡፡ በእርግጥ ጤናማ ተፎካካሪነትም ገና በእንጭጩ ያለና አነጋጋሪ ተግባር ነው፡፡ የት ድረስ በጋራ እንጓዛለን፤ የት ድረስስ በየግል ተለይተን እንሄዳለን ብሎ መጠየቅና መስመሮቹን በቁጥር ማስመር የፖለቲካ ብልህነት ማስረገጫ ነው፡፡ “እኔ ብቻዬን ያልቃኘሁት ክራር ዘፈን አይሆንም” ብሎ ማሰብም ሆነ “እኛ ከሌለንበት ምንም ነገር ትክክል አይሆንም፡፡ የሚለው እሳቤ አገር አያለማም፡፡ ይህንን እሳቤ መገላገልም መስዋዕትነትና የፖለቲካ ብልህነት ይጠይቃል፡፡
አብርሃም ሊንከለን በአሜሪካው የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት ባደረገው ንግግር፤ ደቡቦቹ ተሳስተው ነው እንጂ ወንድሞቻችን ናቸው የሚል አመለካከት ነበረው፡፡ ታዲያ አንዲት አሮጊት “የማንታረቃቸው ጠላቶች ናቸውና መደምሰስ አለባቸው” ማለት ነበረብህ ስትል ትወቅሰዋለች፡፡ “የለም እመቤቴ” አለ ሊንከለን፣ “ጠላቶቼን ወዳጅ ሳደርጋቸው ደመሰስኳቸው ማለት አይደለምን?” ሲል አንድምታውን በጥያቄ ደምድሟል፡፡ እንኳንስ የፖለቲካ ተፎካካሪን ጠላትንም መርታት የሚቻልባቸው ብልሃቶች እንዳሉ የሚያመላክቱን ብዙ ታሪካዊ አስተምህሮቶች እንዳሉ ልብ እንበል፡፡
ጊዜ ሳያልፍ ቀና ቀናውን በማሰብ አገርን ከድህነት፣ ከብዝበዛ፣ ከኢፍትሃዊነት፣ ከማንአለብኝነት፣ ከግብዝነትና ከምሁራዊ - ተዓብዮ መገላገል አለብን፡፡ “የተወሰደብንን ቦታ ማስመለስ እንችላለን፤ የጠፋብንን ጊዜ ግን መመለስ አንችልም” ይለናል ናፖሊዮን ቦናፖርት፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን ወዳጁ የነበረን ሰው በድንገት ያገኘ ንጉሥ ምን እንዳለው እንይ፡፡ “አስታወስከኝ ወይ ንጉሥ ሆይ፤ የዱሮ ጓደኛህ ነኝኮ?” ይለዋል ወዳጁ፤ ንጉሡ “እውነት ነው ጓደኞች ነበርን፡፡ ያ ጓደኝነታችን ግን የተመሠረተው በነበረን ሥልጣን ላይ ነበር… ለዓላማዬ፣ ለጥቅሜ ስል ነበር የተወዳጀሁህ፡፡ እንጂ ማንም መናጢ ደሀ የሀብታም ጓደኛ አይሆንም፡፡ ማንም ጅል የብልጥ ጓደኛ አይሆንም፡፡ ማንም ፈሪ የጀግና ጓደኛ ሊሆን አይችልም” ብሎታል፡፡ ጊዜና ሁኔታ ባላንጦችን ባንድ አልጋ ሊያስተኛ እንደሚችል (Strange Bed-fellows) እንዲሉ ታሪክ ይነግረናል፡፡ ለአገር ሲባል የማይቆራኙ ሲቆራኙ፣ የማይወዳጁ ሊወዳጁ ይችላሉ እንደ ማለት ነው፡፡ ዋናው ሀብትን መምራት፣ ዕውቀትን ማዳረስና በጥበብ ላይ የተመሠረተን ዕሳቤ ማዕከል ማድረግ ነው፡፡
ሌላው ዋንኛ ጠላታችን ቂምና በቀል ነው፡፡ “ሰዎች ውለታን ከመክፈል ይልቅ ያቆሰላቸውን መበቀልን ይወዳሉ፡፡ ምክንያቱም ማመስገን ሸክም ነው፡፡ በቀል ግን መደሰቻ ነው” ይለናል ታኪታስ የተባለው ፈላስፋ፡፡ መልካም ለሠራ ማንም ይሁን ማን ምስጋናን መስጠት መልመድ አለብን፡፡ አዎንታዊና ተመስጋኝ ማህበረሰብ ለመገንባት መጣር ይኖርብናል፡፡ (Positivist and meritorious እንዲሉ) ከመቋሰልና ከመጠላለፍ የፀዳ የፖለቲካ አካሄድ ለማሰልጠን፤ ሌላውን ለመተንኮስ ለማናደድ፣ አንጀቱን ለማሳረር ከሚል እሳቤ ነፃ መንገድን ለመቀየስ፤ “ላናድህ ያለ እሳት ሲጭር፣ እሳት ፍለጋ አትሂድ፡፡ ማገዶውን አርጥብ” የሚለውን ተረት እናስታውስ፡፡ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ንጉሥ ሶስት ልጆቹን ጠርቶ፣
“በጣም ከማርጀቴ በፊት ካለኝ ነገር ሁሉ የምትመርጡትን ላወርሳችሁ እፈልጋለሁና ምርጫችሁን አሳውቁኝ፡፡ በኋላ ግን የወረሳችሁትን ነገር የት እንዳደረሳችሁት ትነግሩኛላችሁ” ይላቸዋል፡፡
ሌላው ዋንኛ ጠላታችን ቂምና በቀል ነው፡፡ “ሰዎች ውለታን ከመክፈል ይልቅ ያቆሰላቸውን መበቀልን ይወዳሉ፡፡ ምክንያቱም ማመስገን ሸክም ነው፡፡ በቀል ግን መደሰቻ ነው” ይለናል ታኪታስ የተባለው ፈላስፋ፡፡ መልካም ለሠራ ማንም ይሁን ማን ምስጋናን መስጠት መልመድ አለብን፡፡ አዎንታዊና ተመስጋኝ ማህበረሰብ ለመገንባት መጣር ይኖርብናል፡፡ (Positivist and meritorious እንዲሉ) ከመቋሰልና ከመጠላለፍ የፀዳ የፖለቲካ አካሄድ ለማሰልጠን፤ ሌላውን ለመተንኮስ ለማናደድ፣ አንጀቱን ለማሳረር ከሚል እሳቤ ነፃ መንገድን ለመቀየስ፤ “ላናድህ ያለ እሳት ሲጭር፣ እሳት ፍለጋ አትሂድ፡፡ ማገዶውን አርጥብ” የሚለውን ተረት እናስታውስ፡፡
More in this category: « መኮንኑ - “ኧረ ዙሪያውን ተከበናል ጄኔራል?” ጄኔራሉ - “አሪፍ ነዋ! በፈለግነው አቅጣጫ እንተኩሳለን”	መልበስህን ካወቅህ እርቃኔን ነኝ ብለህ አትፈር »
ኣብ ትግራይ ኣብ ነፊስ ወከፍ ዓመት ን20 መዓልታት ህዝቢ በነፃ ጉልበት ኣብ ስራሓት ሓለዋ ሃብቲ ተፍጥሮ ንዝሓለፉ ልዕሊ 25 ዓመታት ክሳተፍ ጸኒሑ’ሎ። ኣብዚ ብወፍሪ ዝካየድ ዕቀባ ሓመድን ማይን በብዓመቱ ከምዝሳተፉ ዝተዛረቡ ኣብ ወረዳ ሕንጣሎ ወጀራት ጣብያ ፍረወይኒ ነባሪ ዝኾኑ ሓረስታይ ግርማይ ካልኣዩ፤ እቲ በበዓመቱ ዘካይድዎ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣብ ልምዓት ተፍጥሮ ከባቢኦም ለውጢ የምፅእ ከምዘሎ ይዛረቡ።
ካልእ ኣብታ ወረዳ ጣብያ ዶቡብ ነባሪ ዝኾኑ ሓረስታይ ከላሊ ኣዕብያይ ብወገኖም "እቲ ዝስራሕ ዕቀባ ሓመድን ማይን ውጽኢት ይርከበሉ ኣሎ ግና ድሕሪ ምስራሕ ክትትልን ሓለዋን ክግበረሉ ይግባእ" ይብሉ።
ብብርኪ ትግራይ ኣብ ዓመተ 2011 ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ባሕቲ ለካቲት ተጀሚሩ። ኣይተ ይትባረክ ገብረመድህን ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ ኣተሓባባሪ ጉጅለ ትግበራ ልምዓት መፋስስ እዩም።
ኣይተ ይትባክ ወሲኾም ኣብቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዝካየድ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ከባቢ ሓምላይ ክኸውን ካብ ምግባር ብተወሳኺ ኣብ መስኖ፣ ልምዓት ዘራእቲን ሃብቲ እንስሳን ለውጢ ንክህሉ ይግበር ኣሎ ኢሎም ።
ኣብ ስራሓት ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ቅድሚ ሐጂ ፀብፃብ ሓሶት ምንባሩ መንግስቲ ገሊፁ ነይሩ እዩ’ሞ ኣብዚ ዓመት’ከ እዚ ኩነታት ከይህልው እንታይ ትሰርሑ ኣለኹም ኢልና ንኣይተ ይትባረክ ሓቲትና "ኣብዚ ዓመት እቶም ዝስርሑ መፋስሳት ብዘመናዊ መለክዒ ስፍሓቶም ተዓቂኑ ስለ ዝተቐመጠ እቲ ቅድሚ ሐጂ ዝነበረ ፀብፃብ ሓሶት ኣይድገምን" ኢሎም።
በአንድ ወቅት ሌቦች ወደ አንድ ባህታዊ መጡና እኛ የመጣነው ያለህን ሃብት በሙሉ ልንወስድብህ ነው አሉት:: እሳቸውም " ልጆቼ የፈለጋችሁትን ያህል ውሰዱ" አላቸው:: በበዓቱ ያለውን ሁሉ ይዘው ከሄዱ በኋላ አረጋዊው መነኩሴ ባህታዊ አንዲት ነገር ቀርታ ስላየ ያችን እቃ ይዞ በፍጥነት ተሎ ተሎ በመራመድ ከደረሰባቸው በኋላ ጠርቶ ይህችንን እቃ እረስታችሁት ነበርና ውሰዷት ለአንድ ጉዳይም ትሆናችኋለች ብሎ እቃዋን ሰጣቸው:: በዚህን ጊዜ ሌቦቹ በባህታዊው ትዕግስትን ጽናት ተደንቀው የወሰዱትን ሁሉ መልሰው በነበረበት ካስቀመጡ በኋላ በ እውነት ይህ ሰው የ እግዚአብሔር ሰው ነው ተባብለው ተጸጽተው ንስሐ ገቡ:: ማቴ 5:38-42 ሮሜ 12: 16 እና 21
አንድ ቀን ማለዳ፥ ከእንቅልፋችሁ ስትነሱ፥ በዓለም ላይ እጅግ የጸና መሠረት ያለው ነገር ከቦታው ጠፍቶ ልታገኙት ትችላላችሁ። ሂሮሺማ እንዳልነበረ ሆኖአል። የሶቪየት ኅብረት ተበታትኖአል። የበርሊን ግንብ ተደርምሶአል። የኒው ዮርኩ መንታ ሕንፃ ፈርሶአል። ብዙ ከተሞች በእሳተ ገሞራ፥ በውኃ መጥለቅለቅና በመሬት መንቀጥቀጥ እንዳልነበሩ ሆነዋል። የምንወዳቸውን ባልጠበቅነው መንገድ አጥተናቸዋል።
ነገር ግን አንድ ቀን ማለዳ፥ ከእንቅልፋችሁ ስትነቁ ኢየሱስ የሌለበት ቀን አጋጥሞአችኋል? በጭራሽ!! እርሱ በዘመናት የሸመገለ ዓለታችን ነው። መንግሥታት ይጠፋሉ፤ እርሱ ግን « ትናንትና፥ ዛሬም፥ ለዘላለም ያው ነው» እርሱ ቀናችንን ሁሉ ከእኛ ጋር ነው፤ ፀሐይ ይሁን ዝናብ፥ በጎ ይሁን ክፉ፥ በጤና ይሁን በሕመም፥ በሠርግ ይሁን በቀብር፥ በደስታ ይሁን በሐዘን፥ በቀን ይሁን በሌሊት፥ በዚህ ሕይወት ይሁን በሚመጣው ሕይወት እርሱ ይመጣል። ልንገፋ እንችላለን፤ የምንወዳቸውን ልናጣ እንችላለን፤ ነገር ግን « በሚነደው የእቶኑ እሳት» ውስጥ እንኳ እርሱ ከእኛ ጋር ነው።
ብዙ ቤቶችን በአሸዋ ላይ ገንብተናል። ብዙ ቤቶችን በአሸዋ ላይ መገንባታችንን ቀጥለናል። ለእነዚህ ቤቶች የተጠበቀላቸው አጠቃላይ ጥፋትና ውድመት ነው። በቅጽበት ሕይወት ሊለወጥ ይችላል፤ በዚያን ጊዜ የሚቀረው በዓለት ላይ የተሠራው ቤት ነው።
በአገሬ በኢትዮጵያ አንድ የቆየ ልማድ አለን። አንድ ታላቅ ሰው ይሞትና ለቀብሩ ዘመድ አዝማድ ከሩቅ ቦታ ላይደርስ ይችላል። በዚህ ላይ የቆላው ደጋ መውረድ ስለማይችል። ቀብሩ ከተፈጸመ በኋላ በቀጠሮ ይገናኛል። ለለቅሶ።
ክርስትና አደጋ ላይ ነው? ከወደ እንግሊዝ የሚሰማው ንግግር ይህን የሚያጸድቅ ይመስላል። የካንትሪበሪ ሊቀ ጳጳስ የነበሩት ሎርድ ኬሪ ክርስትና በተለይ በእንግሊዝ አገር ከአንድ ትውልድ በኋላ እንደሚጠፋ በቅርቡ በተደረገ ስብሰባ ላይ ተናግረዋል።
የሎርድ ኬሪ አስተያየት የተሰማው የእንግሊዝ ቤተ ክርስቲያን አጠቃላይ ሲኖዶስ ባደረገው ስብሰባ ላይ በቀረበው ሪፖርት የቤተክርስቲያኒቱ አባላት ቁጥር ክፉኛ ማሽቆልቆሉ ቤተ ክርስቲያኒቱ ብሔራዊ ተቋም ሆና ለመቀጠል በሚያጠራጥር ሁኔታ እንዳስቀመጣት መነገሩን ተከትሎ ነው።
ስለ ቤተ ክርስቲያናቸው አስደንጋጭ ሁኔታ በመናገር የቀድሞው ሊቀ ጳጳስ ብቻቸውን አይደሉም። የዮርክ ሊቀ ጳጳስ የሆኑ ት ዶክተር ጆን ሴንታሙም አዲስ አባላትን ወደ ቤተ ክርስቲያን መሳብ የቤተ ክርስቲያን ተቀዳሚ ተግባር መሆን እንዳለበትና « ከዚህ ውጭ የሆነው ነገር ሁሉ ቤት በእሳት ተያይዞ የቤት ዕቃን እንደማሳመር ይሆናል ብለዋል።
የዮርኩ ሊቀ ጳጳስ ጨምረውም ቤተ ክርስቲያን ወንጌላዊት ወይም ቅሬታዊት "evangelise or fossilise" እንደምትሆንና ምርጭዋ የእርሷ እንደሆነ ተናግረዋል።
ሎርድ ኬሪ ባደረጉት ንግግር በእንግሊዝ ያሉ ክርስቲያኖች « ድል የተነሱና አንገታቸውን የደፉ» እንደሆኑና ከዚያ መንፈስ ለመውጣት ታላቅ እንቅስቃሴ መደረግ እንዳለበት ተናግረዋል። በተለይም በወጣቶች ላይ ቤተ ክርስቲያን ጊዜዋን ማጥፋት እንዳለባት ተናግረዋል። ስለዚህ ሲናገሩም « በራሳችን ልናፍር ይገባናል። ምክንያቱም በወጣቶቻችን ላይ ያለ የሌለ ኃይላችንን ካላዋልን ከአንድ ትውልድ በኋላ እንጠፋለን፤ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማንም ሰው ስለማይኖር "
ይህ የእንግሊዝ ሊቃነ ጳጳሳት ንግግር በአብዛኛው በእንግሊዝ አገር ያለውን እውነታ የሚያንጸባርቅ ቢሆንም፥ « ለእኔ ብለህ ስማ» የሚያስብል አባባል ነው። በአንድ በኩል ክርስትና በብዙዎች አዳጊ ዓለማት (ቻይና፥ ሕንድ፥ አፍሪካ በአጠቃላይ) በሚገርም ፍጥነት እያደገ ያለ ሃይማኖት ቢሆንም በሌላ በኩል ግን በአደጉት ዓለማት ( በተለይ በአውሮፓ ) ክርስትና በከፍተኛ ፍጥነት ተከታዮቹን እያጣ የመጣ ሃይማኖት ሆኖአል። ይህም ያለ ምክንያት አይደለም። በአደጉት አገሮች አብያተ ክርስቲያናት እያቀረቡት ያሉት ወንጌል የሞተ ወንጌል ነው። የሕይወት ለውጥ ማምጣት የማይችል። ስለሆነም ወንጌል « የሚያሰለች ማኅበራዊ ትንታኔ» ለታላቅ መንፈሳዊ ለውጥ የሚያነሣሣ፥ ሕይወትን እስከሞት የሚያሰጥ ለውጣዊ መልእክት አልሆነም። የአውሮፓና የአሜሪካ አብያተ ክርስቲያናት ዘመናዊነት ከእጃቸው ላይ የጣለውን ሕያው የሆነውን የኢየሱስ ክርስቶስን ወንጌል እንደገና ማንሳት ይኖርባቸዋል። የዚያን ጊዜ አይደለም በሰንበት ቤተ ክርስቲያን መምጣት፥ ሕይወትን ለታላቅ ተልዕኮ መስጠት በሰዎች ውስጥ ይታያል።
የእኛ አገር ከዚህ ምን እንደምትማር አላውቅም። ለአሁን አደባባዮቻችንን በሰው ተጥለቅልቆአል። አሐዞቻችን ግን አስደንጋጭ ምልክቶች እያሳዩን ናቸው። እንደ ሕዝባችን ቁጥር እድገት የቤተ ክርስቲያናችን አባላት ቁጥር አድጓል ወይ? ቤተ ክርስቲያን በአገር አቀፍ ደረጃ ወጣቱ ትውልድ ላይ ኢንቨስት እያደረገች ነውን? ለሕዝባችንስ የምናስተላልፈው መልእክት የሕይወት ለውጥን የሚጋብዝ ነው? ተወያዩበት
ምዕራፍ ፵፭ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ እጁ የሰለለችበትን ሰው እንደፈወስከው፥ ልቡናዬን ፈውሰው፥ ፍቅርህን እንዳስተውል አድርገን። አንተ ሕይወትና ፈውስ ነህና።
ምዕራፍ ፵፮ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ ደቀ መዛሙርትህን ከባሕር ማዕበልና ጽኑ ከሆነ ሞገድ ያዳንካቸው፤ በአንተ እድን ዘንድ ዘንድ፥ ክፉዎች ከሆኑ መታወክና መደንገጥ አድነኝ። በአንተ ለሚያርፉ ደካሞች ሁሉ ፥ ወደብና መጠጊያ ነህና።
ምዕራፍ ፵፰ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ ከነአናዊቷ ሴት ወደ አንተ አንደጮኸች፥ አንተም ልመናዋን እንደሰማህ፥ አሁንም ወደአንተ የምጮኸውን እኔን ኃጢአተኛውን ባርያህን ስማኝ።
ምዕራፍ ፶ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ በሃይማኖት ዓለት ላይ አጽናኝ፤ እግሬንም በእርሷ ላይ አቅና፤ በእርሱዋ በፍቅርህ እመላለስ ዘንድ ከአንተም ጋር አንድ እሆን ዘንድ።
አንዳንድ ጊዜ የዚህ ሰለባ የሚሆኑት ጋዜጠኞች ናቸው ዘመን ያነሳውን ቃል ይዘው አብረው ይነጉዳሉ። ፖለቲከኞች ደግሞ ለታላቁ ተልዕኮአቸው አቅጣጫ መቀየሪያ ያደርጉአቸዋል። « war on terror» የሚለውን ቃል ይዘው ልጓም በሌለው ፈረስ የጋለቡ የአሜሪካ ፖለቲከኞች የአሜሪካንን የውጭ ፖሊሲ ለሚመጡት አያሌ አመታት እንዴት እንደጎዱት ያስተውሉታል።
የዓለሙስ ይሁን የቤተ ክርስቲያኑ ከየት መጣ። ለቤተ ክርስቲያን አጀንዳ የሚቀርጽላት መልእክት የሚያቀብላት እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ እንጂ የቄሣር ቤተ መንግሥት አልነበረም። አሁን ግን ቃላት ብቻ መልእክቱንም የሚያቀብላት ቄሣር ሆኖአል።
ከሰሞኑ « ሙስና» የቤተ ክርስቲያኒቷ ነገር ያገባኛል ያሉ ድረ ገጾች ሁሉ የሚለፍፉት ነገር ሆኖአል። ቃላት ሲደጋገም ማሰልቸቱ። ከሁሉ በላይ ደግሞ ማጥቂያ ሲሆን ማሳዘኑ። ከሰሞኑን ሐራ ተዋህዶ የተባለው ድረ ገጽ ያወጣው ግን ይህ የቃላት ጋጋታ ወደ የት እንደሚያደርስ ቆም ብለን እንድናስብ አድርጎናል። ድረ ገጹ በየጽሑፉ ሲያለፋው የነበረውን « ተሐድሶ» የሚለውን ቃል ሰሞኑን ጡረታ ከትቶት አዲስ ቃል ይዞ ተነስቶአል። « ሙስና» የሚል። እርሷ በደንብ ሥራ አልሰራችም መሰለኝ ሌላ ተጨማሪ ቃል አምጥቶአል። « ጥንቆላ የሚል። ያወጣውም አቢይ ርእስ እንዲህ የሚል ነው። ሀገረ ስብከቱ « የመንበረ ጵጵስና ልዩ ጽ/ቤት» እስከ ማቋቋም በደረሱ ሙሰኞችና ጠንቋዮች እየታመሰ ነው በሚል ርእስ ባወጣው ጽሑፍ ጠንቋዮች የሐገረ ስብከቱን ሊቀ ጳጳሳት እየመሩት እንደሆነ ጽፎአል። ለመሆኑ እንዲህ አይነቱ ጽሑፍ የሚጠቅመው ማንን ይሆን????አስተዳደራዊ በደል ሰርተዋል ያስኬዳል። ነገር ግን የፖለቲካውም የመንፈሳዊው ዓለም ውስጥ ጥርስ የሚያስገቡ ስሞችን መፈለግ ለምን አስፈለገ። ጠንቋዮች የሉም አይደለም። የጥንቆላ ሥራ ትዝ የሚለን እኛ ሰው መደብደብ ሲያምረን መሆን የለበትም። የራስን ሥልጣን ለማደላደል አገርና ቤተ ክርስቲያን ስንት ጊዜ ትጎዳ፤ ከዚህ የከሳሽ መንፈስስ የሚያወጣን ማን ይሆን?
አንድ ወዳጄ ጠጋ ብሎ አንድ ቅር የሚለውን ነገር ነገረኝ፤ በጊዜ ቅዳሴ ስለሚነበቡት ምንባባት። ወዳጄ በመጀመሪያ የጠየቀኝ ጥያቄ እነዚህ በቅዳሴ ጊዜ የሚነበቡት የቅዱሳት መጻሕፍት ምንባባት አስፈላጊ ናቸው ወይ? የሚል ነው። እንዴታ አልኩት። እርሱ ግን አሁንም በመልሴ ሳይረካ « እናንተ ካህናቱ ግን የምታስተላልፉት መልእክት ይህን አይመስልም!» አለኝ። « እንዴት?» አልኩት። እርሱም « መጽሐፍ ቅዱስ የአምላክ መጻሕፍት አሥራው መጻሕፍት ብላ ቤተ ክርስቲያን አክብራ ብትጠራውም። እናንተ ግን ገና ምዕራፍና ቁጥሩን አንባቢው ተናግሮ ሳይጨርስና ወደ ምንባቡ ሳይዘልቅ « ቅዱስ» ብላችሁ መርገፉን ማዜም ትጀምራላችሁ። ለመሆኑ መርገፉ ነው የሚበልጠው ወይስ ንባቡ ነው የሚበልጠው» አለኝ።
የዚህ የወዳጄን ጥያቄ ሰሞኑን አንድ በአገልግሎት የኔው የቅርቤ የሆነ ዲያቆንም ጠይኸንኑ ደግሞ ጠየቀኝ። በእነዚህ በሁለቱ ወዳጆቼ ማሳሰቢያ በኩል እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ለእኔ ተናግሮኛል ብዬ አስባለሁ። በጊዜ ቅዳሴ የሚነበቡትን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች ትኩረት ስለማይሰጣቸው አብዛኛው ሰው ምንም ቦታ አይሰጣቸውም። ቤተ ክርስቲያን ግን በዕለቱ ወይም በሰንበቱ ሊነበቡ የሚገባቸው ያለቻቸውን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች በግጽው ወይም በመጽሐፈ ግጻዌ ለይታ አስቀምጣልናለች። እነዚህ ምንባባት ተነበው እስከሚያልቁ በአትኩሮት ልንሰማቸው ልንማርባቸው ይገባል እላለሁ። እናንተስ ምን ትላላችሁ?
ምሕረት መላኩ በኮልበርን የሙዚቃ ትምህርት ቤት በተዘጋጀው Piano workshop ላይ በትምህርት ቤቱ ተማሪዎችና ወላጆች ፊት የሾፐንን ኤ ማይነር ዋልትዝ ሲጫወት፤ የእርሱንና የሌሎችን ወጣቶች የፒያኖ ምጥ ስመለከት አእምሮዬ የወሰደኝ ወደ ክቡር ከበደ ሚካኤል ግጥም ነበር። . . . ብራቮ ምሕረት። ይበል ብለናል።
ከአንድ ወር በፊት በዚህ በሎስ አንጀለስ የሚገኝ የእኅትማማቾች ማኅበር አስራ ሰባተኛ ዓመት በዓሉን ልዩ በሆነ መንገድ አክብሮ ነበር። በፕሮግራማቸው ላይ ባልገኝም የቪዲዮ መልእክት እንዳስተላልፍ ጠይቀውኝ ስለነበር ይህን የቪዲዮ መልእክት ልኬላቸው ነበር። እነርሱ በብዙ እንደተጠቀሙበት ስለነገሩኝ መልእክቱ ለሁሉም ስለሆነ ተጠቀሙበት። ርእሱ ራሳችሁን መርምሩ የሚል ነው።
በዛሬው ዕለት በእግዚአብሔር ቸርነት ቃለ እግዚአብሔርን ያስተማሩን ኦርቶዶክሳዊው ሰባኬ ወንጌል አባ ወንጌል አያልነህ ነበሩ። ሐዲስ ሐዋርያ አባ ወልደ ትንሣኤ « ስደት እስከ መቼ?» በሚል ርእስ ባስተማሩት ትምህርት ዮሴፍ በመልአከ እግዚአብሔር በተነገረው መሠረት ወላዲተ አምላክ ቅድስት ድንግል ማርያምንና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ይዞ ወደ ናዝሬት መመለሱን፤ ይህም የሆነው የሕፃኑን ነፍስ የሚፈልገው ሄሮድስ በመሞቱ እንደሆነ ገልጠዋል።
በመሆኑም ስደት የሚያበቃው ለስደት ምክንያት የሆነው ነገር ሲወገድ እንደሆነ በማብራራት፥ ዛሬ ለእኅቶቻችንና ለወንድሞቻችን ሰቆቃ ምክንያት የሆነው ስደት ምክንያቶች ብዙዎች እንደሆኑና እነርሱን ለማስወገድ በአንድነት ማሰብ እንዳለብን አስተምረውናል።
ለእመቤታችንና ለልጅዋ ስደት ምክንያት የሆነው ሄሮድስ ነበር። ሄሮድስ በፍቅረ ሲመት ዓይኑ ታውሮ፥ ገና አድጎ መንግሥቴን ይቀናቀናል ብሎ ስለጠረጠረ ጌታን ለመግደል ፈለገ። የቤተ ልሔም ሕፃናትንም አስገደለ። ፍቅረ ሲመት (የሹመት ፍቅር) አደገኛ ነገር ነው። ያሳውራል ያሳብዳል፤ ደም እስከማፍሰስ ያደርሳል። በዚህ የወደቁት የፖለቲካ ሰዎች ብቻ አይደሉም። ዛሬ ዛሬ እንደምናየው ጳጳሳቱና ካህናቱ ሁሉ ሳይቀሩ በዚህ ወድቀዋል ብለዋል።
ሐዲስ ሐዋርያ በዚህ ሳያቆሙ ሄሮድሳዊ ሕይወት ስንይዝ ከውስጣችን የሚሰደዱ ብዙ ነገሮች እንደሚኖሩና ከእነዚህም መካከል አንዱ የሆነው የሥጋ ወደሙ ሕይወት ከብዙዎቻችን ሕይወት እንደተሰደደ በማስታወስ ዛሬ ክርስቶስ በልባችን እንዲነግሥና እኛም የሥጋ ወደሙ ሕይወት እንዲኖረን አሳስበውናል።
የፈጠረህ የፈጠረሽ፥ ከማኅፀን የተሸከመህ የተሸከመሽ እርሱ ነውና እግዚአብሔር ረሳኝ አትበሉ። ያልተፈጠረውን ቀናችሁን ያልኖራችሁበትን ወራት ያየ ነውና እርሱ ረስቶኛል አትበሉ። በእናታችን ማኅፀን ውስጥ የመገበን እርሱ ነውና ረስቶኛል አትበሉ።
የሰማዕታትህ የምስክርነታቸው ተጋድሎ፥ የቅዱሳንህ የንጽሕና ሕይወት ኃይል ሆኖልኝ ያንተ መሣሪያ አድርገኝ። የመላእክትህ ምስጋና የሊቃነ መላእክትህ ጥበቃ ለእኔ እንዲሆን ፈቅደኽልን ያንተ መሣሪያ አድርገኝ።
አንተ ልታጽናና የወደድኸውን የማጽናና፥ አንተ ልትምረው የፈቀድከውን እንድምር፥ አንተ ልታነሣው ያያኸውን እንዳነሣ፥ አንተ ይቅር ያልከውን ይቅር እንድል ያንተ መሣሪያ አድርገኝ።
በዳዊት መዝሙር 136 እንደምናገኘው በባቢሎን ምርኮ የነበሩት ኢየሩሳሌምን ባሰቡ ወቅት በእንባ ፊታቸው ተሸፍኖ ሀገራቸውን ላይረሱ « ኢየሩሳሌ ሆይ ብረሳሽ ቀኜ ትርሳኝ» ቃል ገብተዋል።
ከሰሞኑ ከየአቅጣጫው የሚሰማው የወገኖቻችን እንግልት ያስታወሰኝ የራሔልን ታሪክ ነው። መተርጉማን አባቶቻችን በትውፊት እንደሚነግሩን ከሆነ ራሔል በግብፅ በስደት ዓለም የነበረች እስራኤላዊት ነበረች። ነፍሰጡር ሆና ሳለ ለፒራሚድ መሥሪያ የሚሆን ጡብ እንድትሠራ የታዘዘች ሴት ነበረች። ለጡብ የሚሆነውን ጭቃ እየረገጠች ሳለች ምጥ መጣባት፤ አሠሪዎቿ አታቁሚ አሉአት። ደም ሲፈሳት አታቁሚ እንዲያውም ደሙ ጡቡን ያበረታዋል አሏት። መንታ ልጆች ከማኅፀኗ ወትተው ከጭቃው ወደቁ፤ አታቁሚ አብረሽ ከጭቃው ጋር አብረሽ ርገጫቸው አሉአት። የዚያን ጊዜ ወደሰማይ ቀና ብላ « ኢሃሎኑ በዝ ሰማይ አምላከ እሥራኤል፤ በዚህ ሰማይ የእስራኤል አምላክ የለምን?» ብላ እንባዋን ወደሰማይ ረጨች። የእግዚአብሔርን ሕልውና የመጠራጠር ጥያቄ ሳይሆን « ይህን ግፍ አትመለከትምን? አታይምን? ለማለት ነው።
እግዚአብሔር አየ ተመለከተ፤ እሥራኤላውያንንም ከባርነት ነጻ አወጣቸው። ልበ አምላክ ዳዊት እንደተናገረው፥ እስራኤላውያንን « በብርና በወርቅ አወጣቸው።» መዝ 104፥ 37። ነገር ግን ምንም እንኳ ከባርነት ነጻ ቢወጡም፥ የልባቸው ደንዳናነትና እግዚአብሔርን ለመስማት እምቢ ማለታቸው የመከራቸውን ቀን አረዘመው። በአርባ ቀን የሚገቡባትን ወተትና ማር የምታፈሰውን ምድር ለመውረስ አርባ ዓመት ፈጀባቸው። የሚበዙቱ ባለማመናቸው ጠንቅ በምድረ በዳ ወድቀው ቀሩ።
በሕዝቤ ላይ እየደረሰ ያለውን ግፍና በደል፥ በሚሊየን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ለስደት መዳረጋቸውና እርሱን ተከትሎ እየደረሰባቸው ያለው ሰቆቃ፥ እንዲሁም አገራችን ያለችበት ፈርጀ ብዙ የሆኑ መስቀለኛ መንገዶችን ሳስብ የጠየቅሁት ይህንን ነበር፦ ፥ መከራችን ለምን ረዘመ? መከራችንን ያረዘምነው እኛ እንሆንን? ከሆነስ ለመሆኑ መከራችንንስ የምናረዝመው እስከመቼ ነው? እስከመቼስ ነው በዚህ ዓይነት ሁኔታ የምንኖረው?
ከዚህ በታችን የምንመለከታቸው ነጥቦች እንደእኔ እምነት መከራችንን እንዲረዝም አድርገዋል የምላቸው ነጥቦች ናቸው። የአንድ ሕዝብን ለዚያውም ረጅም ታሪክና ውስብስብ ችግሮች ያሉበትን ሕዝብ መሠረታዊ ችግሮች በዚህ አጭር ጽሑፍ በዝርዝር ለመግለጥ ከባድ ነው። ሆኖም ግን እነዚህ ነጥቦች ነጥቦች ዋና ዋና የሆኑትን ችግሮቻችንን ይዳስሳሉ ለበለጠ ውይይትም ያነሣሡናል ብዬ አምናለሁ።
የሃይማኖት ሰው እንደመሆኔ ታሪክ በሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ሕይወት ውስጥ ያለውን ታላቅ ሥፍራ አስተውላለሁ። ነገር ግን ታሪክ የምንማርበት እንጂ በትምክህትም ሆነ በጥላቻ የምንታሰርበት አይደለም። ያለፉትን ሃምሳ ዓመታት ወደኋላ ዘወር ብለን ብንመለከት፥ ማኅበራዊ ውይይታችን በአብዛኛው የሚያጠነጥነው አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ ላይ ሳይሆን ባለፈው ነገራችን ላይ ነው። ከሁሉም የሚያሳዝነው ይህ ዓይነቱ ዕይታ በጣም ተጽእኖ ከማድረጉ የተነሣ ስለ ዛሬዋ ኢትዮጵያ « ትንታኔ» የሚሰጠው በዚሁ የትናንት ማንነት ላይ ነው።
ይህ የያለፈ ታሪካችን እስረኞች የመሆናችን ነገር የተመሠረተው በሁለት ተቃራኒና ጽንፈኛ እይታዎች ላይ ነው። እነዚህ ጽንፈኛ እይታዎች በተቃራኒ ይቁሙ እንጂ አደገኝነታቸው በብዙ መንገድ ያመሳስላቸዋል።
እንደኛው ከዛሬ ኃላፊነትና የትውልድ ጥያቄ ለማምለጥ በትላንት ታሪካችን ውስጥ የመሸሸግ አካሄድ ነው። በእንደዚህ አካሄድ የሚሄድ ሰው የኔ ብሎ የሚጠቅሰው ትላንት ከትናንት ወዲያ አባቶቹ የሠሩትን ነገር ነው። የዛሬውን ሲጠየቅ፥ ወይም ጊዜና ትውልድ ሲጠይቀው ታሪኩን ማምለጫ ያደርገዋል፤ ከትናንቱ ተምሮ አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ላይ ደግሞ ቆሞ መመለስ አቅም ስለሚያንሰው [ስላልጣረ]፥ የአቋራጭ መንገድ ያደረገው ወጉን ነው። የትናንቱን የአባቶቹን ታሪክ መተረኩን ነው። አባቶቻችን በታሪካቸውና በጊዜያቸው መልካም አድርገዋል። የተሳሳቱበትም ጊዜ አለ። በዚህ ተመስግነውበታል ተወቅሰውበታል። አንተ ደግሞ በአንተነትህ በጊዜህና በታሪክህ ተመስገንበት ተወቀስበት ስትሉት ቶሎ ብሎ የቀድሞውን ጥግ ያደርጋል። እንዳይወቀስ። ምክንያቱም በዚህ በእርሱ አስተያየት የትናንቶቹ አይተቹም አይወቀሱም፤ የትናንቱን ታሪክ የሚያየው ለትምክህት ሌላውን ለመናቅና አሳንሶ ለማየት እንጂ ለትምህርት ስላይደለ፥ ስህተቱንና ትክክለኛውን ታሪክ ለይቶ አያውቀውም። ታሪኩን ዶግማ አድርጎ ስለያዘው እንዳለ መቀበልን ታላቅ ተግባር አድርጎ መያዝ ብቻ ሳይሆን በትናንት ላይ ጥያቄ የሚያነሣውን በኑፋቄ ይከሰዋል። የአባቶቹን ታሪክና ወግ እንደረሳ አድርጎ።
ይህ በእኛ ውስጥ ብዙ ይታያል። ታሪክ የመውደዳችን ያህል ታሪካችን የኋልዮሽ የወሰደን ይመስለኛል። አፍሪካ አሜሪካውያን ወንድሞቻችንና እህቶቻችንን በንቀት ለማየት የኢትዮጵያን ታሪክ የሚጠቅሱ አጋጥመውኛል። በመካከላችን እንኳ እርስ በእርስ ለመከባበርና ለመቀባበል ታሪክ ገደብ የሆነብን ሞልተናል። ስለዚህ ጉዳይ በሰፊው ስለምናትት ለጊዜው እናቁም።
ከዚህ ጽንፍ ወደተቃራኒው ጽንፍ ስንሄድ ደግሞ የምናገኘውፍ ሁለተኛው ጽንፋዊ እይታ ያለፈ ታሪካችን እስረኛ ከመሆኑ የተነሣ የዛሬ ሁለት መቶ ዓመት ተሠራ በሚለው ግፍ ደረት የሚያስደቃውና ሙሾ የሚያስወርደው ክፍል ነው። አሁንም ይህ ክፍል የዛሬውን ማንነቱን በትናንንቱ ታሪክ ውስጥ ያስቀመጠ ብቻ ሳይሆን ከትናንት አገኘሁት ባለው ታሪክ፥ የምሬትና የጥላቻ ታሪክ ዛሬን መቅረጽ የሚፈልግ ወገን ነው። ስለዛሬ ተናገር ሲባል የሚጀምረው « አፄው. . . አማራ. . . ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን» አደረሱት የሚላቸው በደሎች በመዘርዘር ነው። ገና ከጅምሩ የትናንቱን ታሪክ እጅግ በከረረ ጥላቻ ስለሚያየው በትናንቱ ውስጥ የነበሩትን መልካም ነገሮች ለማየት ፈቃደኛ አይደለም። ከዚህ በላይም በትናንቱ ታሪክ ውስጥ ዓይነተኛ ሚና የነበራቸው አካላት ወራሾች ናቸው የሚላቸውን ሕዝቦች እና ተቋሞች ዋነኛ ጠላቶቹ ናቸው።እነዚህ ተቋሞችና ሕዝቦች ዛሬ ያላቸውን ሁኔታ ከግምት ማስገባት ለእርሱ ማመቻመች መስሎ ስለሚታየው ቆም ብሎ ለማየት ጊዜ የለውም። በታሪክ እንደምናየው ይህ ዓይነቱ አደገኛ የሆነ የታሪክ አተረጓጎም ሁል ጊዜ የሚያደርሰው ወደ አስፈሪ ድምዳሜ ነው። የሕልውናዬ መሠረት የእነርሱ መጥፋት ነው ወደሚል። ናዚ ጀርመን በጀርመን አይሁዶች ላይ፥ ሁቱዎች በቱትሲዎች ላይ ያደረሱት እልቂት የመነጨው ከዚህ ነው።
የእነዚህ ሁለት ጽንፋዊ ዕይታዎች ተመሳሳይነት ምንድነው? አንደኛ ታሪክን ግልብ በሆነ እይታ ለመተርጎም መሞከራቸው ነው። ሁለቱም ክፍሎች ታሪካዊ አተረጓጎም ላይ ላዩን ስለሆነ ከታሪክ የሚማሩበትን በታሪካቸውም ራሳቸውን የሚወቅሱበትን ነገር አይጨብጡበትም። ይህ ወደ ሁለተኛው ተመሳሳይነታቸው ይመራናል። ሁለቱም ጽንፋዊ ዕይታዎች ታሪክን መሸሸጊያ ያደረጉት ከዛሬ ለመሸሽ ነው። አንደኛው ዛሬን ለመሸሽ ታሪክን ትምክህት ሲያደርግ ሌላው ደግሞ ዛሬን ለመሸሽ ታሪክን መክሰሻ ያደርጋል።
ባለፈው ዘመን ጥፋት አልነበረም አንልም። የኢትዮጵያ ታሪክን በማስተዋል ያነበበ ሰው እንደሚገነዘበው፥ ባለፉት የአገራችን ታሪኮች ብዙ አሳዛኝ ነገሮች ተከናውነዋል። በባርያ ንግድ የገዛ ወገናችንን ሸጠናል። ፋሺስት ጣልያን በመንግሥታቱ ድርጅት አገራችን ቅኝ ለማድረግ የሞገተው ይህን ድካማችንን ጥግ አድርጎ ነው። ይህን የከፋ ሁኔታ ለማስወገድ፥ ከአጼ ቴዎድሮስ ጀምሮ እስከ አጼ ኃይለ ሥላሴ ድረስ የኢትዮጵያ መሪዎች የባሪያ ንግድን ለማስወገድ ያደረጉትን ጥረት ማስታወሱ ይበቃል።
ባለፈው ዘመን ሙያ እንደወንጀል ተቆጥሮ ባለሙያነት ጋብቻን የሚከለክል ነበር። ጸሐፊው ደብተራ ወይም ጠንቋይ ተብሎ ስለሚንቋሸሽ የአገር ታሪክን ጽፎ ለትውልድ የሚያስተላልፍ ሰው ማግኘት እንደ ብርቅ ነበር። ብረቱን የሚያነጥረውን ቆዳውን የሚዳምጠውን ፋቂና ቀጥቃጭ ብለነው ልጆቹን የፋቂና የቀጥቃጭ ልጅ ብለነው ፈጠራንና ግኝትን አፍነነዋል።
በሕዝቦች መካከልም ባለፈው ታሪካችን ግጭት ነበር። ግጭቶች በተለያዩ መንገዶች ይፈጠራሉ። የፖለቲካ ግጭቶች አሉ። መንግሥት ለአገዛዜ ይጠቅመኛል ብሎ ያሰበውን ለማድረግ ሲሞክር ተቃውሞ ይነሣል፤ ጦርነት ይከፈታል ። አንዳንድ ጊዜም ግጭቱ ሃይማኖታዊ ወይም ጎሳዊ መልክ ይኖረዋል። አንዳንድ ጊዜ ግጭቱ የኢኮኖሚ ይሆናል። የሕዝብ ከቦታ ቦታ ዝውውርንና መስፋፋትን ተከትሎ ግጭት ይፈጠራል። ባለፉት የአገራችን ታሪኮች ይህ አይነቱ ግጭት ነበረ። ዛሬም በአርብቶ አደርነት (ዘላንነት) በሚተዳደረው ሕዝባችን መካከል በግጦሽ መሬት ምክንያት የሚፈጠረውን ግጭትና የሰውና የንብረት ውድመት ስንመለከት ያለፈውን የሕዝቦች ግጭት በጥንቃቄ እንድናጠና ያደርገናል።
ስለ ታሪክ አተረጓጎም የታሪክ ባለሙያዎች የሚሉትን እዚህ ማተት ባያስፈልግም ነገር ግን ከላይ ባየናቸው በሁለቱም እይታዎች ውስጥ ያለው ታላቁ ድካም ታሪክን በዛሬው ማነታችን አውድ ( context ) ለመተርጎም አለመሞከራቸው ነው። ይህ ዓይነቱ የተጣመመ የታሪክ አመለካከት ዛሬ የሚታየው አልተማረም በምንለው ሕዝባችን መካከል ሳይሆን፥ በዕውቀት ማማችን ላይ ተቀምጠን ሕዝባችንን እንመራዋለን በምንለው ነው። ሕዝባችንማ ያለፈውን ድካምም ሆነ ብርታት አብሮ አልፎ ዛሬ ያለችውን አገር አስረክቦናል። ያስረከበን መንግሥት ሳይሆን ሕዝብ ነው።
ታሪክን ከመንግሥት አንጻር ሳይሆን ከሕዝብ አንጻር ማጥናት ከብዙ ስሕተት ያድናል። አጼ ምኒልክን ረግሞ ግራኝ መሐመድን ነጻ አውጪ ማድረግ የሚመጣውም ከዚህ ታሪክን ከመንግሥት አንጻር ከመመልከት የተሳሳተ አካሄድ ነው። ታሪካችንን ከመንግሥት አንጻር ካየነው አንዳችን ተቃዋሚ አንዳችን ደጋፊ ስለምንሆን አንዱን አጽድቀን አንዱን መኮነናችን የማይቀር ነው። የአንድ ጸሐፊ አገላለጥን ልጠቀምና፥ « እግሩ የት አንደሚያልቅና አፈሩ የት እንደሚጀምር» የማይታወቀውን አፈር ለብሶ አፈር የመሰለውን ደሃ ገበሬ ፥ « የገዢው መደብ፥ ነህ » እያልን በወጣን በገባን መጠን የምንረግመው ከዚህ ቀላል ከሚመስል ነገር ግን እጅግ አደገኛ ከሆነ የታሪክ « ትንታኔ» ስለምንጀምር ነው። ታሪካችንን ከሕዝብ ዛሬ ላይ ቆመን ስንጀምር ግን አንድ መሠረታዊ ነገርን እንገነዘባለን። ይህ ሕዝብ ችግርም ደስታም አንድ አድርጎት ዛሬን በተስፋ ያለ ሕዝብ ነው። በእኛ ትንታኔ ያን ተስፋውን አንውሰድበት። ተስፋ የሌለው ሕዝብ ከማየት በላይ የሚያስፈራ ነገር የለምና።
ምዕራፍ፵፪። ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ ያች ደም ይፈሳት የነበረችው ሴት የልብስህን ዘርፍ በዳሠሠች ጊዜ በጊዜዋ እንደተፈወሰች፥ እንደዚሁ የተናቁና ከንቱ የሆኑ የሚያደክሙ አሳቦች ከነፍሴ ይፈሳሉና፥ አንተ በምሕረትህ ነፍሴን ፈውሳት ፤ አምላካዊ የሆኑ አሳቦችና የተሠወሩ ምሥጢራት ያድሩባት ዘንድ የሕይወትን ምንጭ አንተ በውስጡዋ አስቀምጥ።
ምዕራፍ፵፫። ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥ከኃጢአት መልእክተኛ ከሆዱ ምንጭ አድነኝ። የማትመረመረውንና ከመታወቅ ያለፈችውን የምሥጢራትህን ወንዝ በውስጤ አፍልቅ። በአንተ ሕያው ልሁን፤ በአንተ ልቀደስ፤ አንተ የቅዱሳን ቅዱስ ነህና።
ምዕራፍ፵፪። ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ፥መፃጕዕን ለመፈወስ ወደበጎች መተላለፊያ የመጣህ፥ ቅዱስ ስለሆነው ስምህ ከኃጢአት፥ ከበደልና ከሐኬት አንካሳነት ፈውሰኝ፤ ከሕመም አልጋም አድነኝ። ከአንተ ዘንድ የሚሆነውን ኃይልህን ስጠኝ በምሕረትህም ፈውሰኝ። ( ይቀጥላል)
« በእግዚአብሔር መልክ ሲኖር ሳለ» የሚለውን የግእዙ ዘር « ዘውእቱ አርአያሁ ለእግዚአብሔር» እርሱ የእግዚአብሔር አርአያ መልክ ነው ይላል። አማርኛችን « መልክ» ግእዙ « አርአያ» ግሪኩ « ሞርፌ» የሚለውን ቃል በዚህ ንባብ ውስጥ ቁልፍ ቃል ነው። መልክ ወይም አርአያ ተብሎ የተተረጎመው ቃል አንዳንዶች ለመተርጎም እንዳሰቡት ውጫዊ ቅርጽን ሳይሆን ውስጣዊ ባህርይን ወይም እውነተኛ ማንነትን የሚያመለክት ነው። ሐዋርያው ይህን ቃል የተጠቀመው የክርስቶስን አምላክነትና ሰውነት ግልጥ አድርጎ ለማሳየት የሚጠቅም ቃል ስለሆነ ነው። ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ስለዚህ ሲናገር « ልክ በእግዚአብሔር ምሳሌ እንደተፈጠረው ሰው « እንደ እግዚአብሔር የመሰለ ባሕርይ ይዞ» አላለም። ነገር ግን ጳውሎስ « በእግዚአብሔር መልክ ሲኖር ሳለ አለ» ይህም [የሚያመለክተው] አብ በወልድ ውስጥ ህልው መሆኑን ነው።» ይኸው ጎርጎርዮስ ስለእግዚአብሔር መልክ ሲናገር « የእግዚአብሔር መልክ (አርአያ) ፍጹም ከባሕርዩ ( essence ) ጋር አንድ ነው። ነገር ግን በባርያ መልክ ይሆን ዘንድ በመጣ ጊዜ፥ [ሰው በሆነ ጊዜ] አንዱን ባሕርይ ብቻ አልወሰደም። ከእግዚአብሔርነቱ ባሕርይም አልተለየም። ም
ቅዱስ ጎርጎርዮስ በሚገባ እንዳሳየን ጳውሎስ በዚህ « በእግዚአብሔር መልክ» በሚለው ቃል ክርስቶስ ቅድመ ሥጋዌ በአምላክነቱ ከአብ ከመንፈስ ቅዱስ ጋር ሲመለክ መኖሩን ካመለከተን በኋላ በሥጋዌው ወራት ግን ይህን አምላክነቱን በንጥቂያ አልወሰደም። መከራ ለመቀበል የመጣ ስለሆነ በአምላክነቱ መከራ የሚያሳዩትን ለማጥፋት አልሞከረም። የአምላክነቱን ባሕርይ ለማዳን ሥራው አቋራጭ መንገድ አድርጎ በንጥቂያ ወይም በሥርቆት ( መቀማት የሚለው የግሪኩ ቃል የሚያመለክተው ይህን ነው) አልሄደበትም።
እዚህ ላይ ይህ ንባብ የሚያሳስበን የቀደመው አዳምን ነው። እግዚአብሔር በመልኩ በአምሳሉ የፈጠረው ቢሆንም ትእዛዙን እንዲፈጽም ነግሮት ነበር ሆኖም ግን የእባቡን ቃል በመስማት ለእግዚአብሔር አልታዘዝም አለ። የእባቡ የማታለያ ቃል « እንደ እግዚአብሔር ትሆናላችሁ የሚል ነበር። ዘፍጥረት ም. 2 እና 3ን ተመልከቱ።
ባሪያ የሚለው ቃል በመጀመሪያ ለተጻፈላቸው ለፊልጵስዩስ ክርስቲያኖች ከዚህ በፊት እንዳመለከትነው ልዩ ትርጉም የሚሰጣቸው ነው። ባሪያ ማለት ምንም ነፃነት የሌለው በጌቶቹ ላይ ሙሉ በሙሉ የሚደገፍ ማለት ነው። « ከአብ ከመንፈስ ቅዱስ ጋር በክብር በባሕርይ የሚተካከለው በከፍታ ያለው አምላክ የሮም ዜጎች እጅግ የሚጸየፉትን እጅግ ዝቅ ያለውን ሕይወት ባርነትን መረጠ። ባሪያ ሆነ። የኛ አባቶች በትርጓሜያቸው እንዳመለከቱን እርሱ እግዚአብሔርነት ሳይኖረው እግዚአብሔርነትን የፈለገ አይደለም፥ ነገር ግን ለባሕርዩ የማይስማማና የሌለውን የባርያን መልክ ወሰደ።
አምላክ ሰው ሰው የሆነበት ምሥጢር ከመዳን ነገር ጋር የሚያያዘው ለዚህ ነው። ሰው ሆነ ስንልም ከእኛ እንደ አንዱ ሆኖ ነው። ሐረገ ትውልድ ተቆጥሮለት ነው። ከመጀመሪያው የቤተ ክርስቲያን ዘመን ጀምሮ የተነሡ የስህተት ትምህርቶች በዋናነት የሚክዱት በመጀመሪያ አምላክነቱን ሲሆን በሁለተኛ ሰውነቱን ነው። ይህ ንባብ ግን ቀደም ሲል ዮሐንስ አፈወርቅ እንደጠቀሰው የክርስቶስን አምላክነትና ሰውነት የሚክዱትን መናፍቃን አፍ የሚያዘጋ ነው። ለምሳሌ በእግዚአብሔር መልክ ሳለ የሚለውን « መልክ» የሚለውን ቃል በሌላ ለመተርጎም የሚፈልጉ አርዮሳውያን አሉ። ስለሆነ የምንጠይቃቸው ጥያቄ ይህ ነው። በእግዚአብሔር መልክ ሳለ የሚለው ቃል እግዚአብሔርነቱን የማይገልጥ ከሆነ በባሪያ መልክ የሚለውስ ቃል ምንነቱን ይገልጣል? በእግዚአብሔር መልክ ሳለ ሲል በእግዚአብሔርነቱ ወይም በመለኮትነቱ ሳለ ማለቱ ነው። ልክ እንደዚሁ የባሪያን መልክ ያዘ የሚለው ቃልም ፍጹም ሰውነቱን የሚያመለክት ነው። ይህም « ቃል ሰው ሆነ» ከሚለው የወንጌል ቃል ጋር ይስማማል።
የእግዚአብሔር ቃል የኑሮአቸው መመሪያ ነው። « ሕግህ ለእግሬ መብራት፥ ለመንገዴ ብርሃን ነው» በማለት መዝሙረኛው እንደተናገረው፥ ክርስቲያዊ ቤተሰብም በቃሉ በመመራት የእግዚአብሔርን ፈቃድ ያከናውናል። መዝ 119፥105።
ጸሎት የሕይወታቸው መሠረት ነው። «እውነት እላችኋለሁ፥ ማንም ያለው ነገር እንዲደረግለት ቢያምን በልቡ ሳይጠራጠር፥ ይህን ተራራ ተነቅለህ ወደ ባሕር ተወርወር ቢል ይሆንለታል።ስለዚህ እላችኋለሁ፥ የጸለያችሁትን የለመናችሁትንም ሁሉ እንዳገኛችሁት እመኑ፥ ይሆንላችሁማል።» በማለት ጌታ እንዳስተማረን ክርስቲያናዊ ቤተሰብ የማይቻለውን ለእግዚአብሔር እያቅረበ የእግዚአብሔርን ጸጋ ይቀበላል። ማር 11፥23_24።
ፍቅር የቤታቸው ቋንቋ ነው። « በሰዎችና በመላእክት ልሳን ብናገር ፍቅር ግን ከሌለኝ እንደሚጮኽ ናስ ወይም እንደሚንሽዋሽዋ ጸናጽል ሆኜአለሁ።» በማለት ቅዱስ ጳውሎስ እንደተናገረው፥ የክርስቲያናዊ ሕይወታችን ዋና አምድ ፍቅር ነው። በባልና በሚስት መካከል ሊኖረው የሚገባውም ፍቅር በሁኔታዎችና በጥቅም ላይ የተመሠረተ ፍቅር ሳይሆን መሥዋዕታዊ ፍቅር ነው። 1 ቆሮ 13፥1።
መደማመመጥ የዕለት ምግባቸው ነው። «የዚያን ጊዜ እግዚአብሔርን የሚፈሩ እርስ በእርሳቸው ተነጋገሩ እግዚአብሔርም አደመጠ፥ ሰማም» በማለት ነቢዩ እንደተናገረው፥ ( ሚልክያስ 3፥ 16 በመደማመጥ ውስጥ ፍቅር ይዳብራል። የተሰበረ ይጠገናል፤ የታመመ ይፈወሳል። እግዚአብሔር ጸሎትን ይሰማል። «ከሚስቶቻችሁ ጋር በማስተዋል አብራችሁ ኑሩ፤ ጸሎታችሁ እንዳይከለከል አብረው ደግሞ የሕይወትን ጸጋ እንደሚወርሱ አድርጋችሁ አክብሩአቸው።» 1 ጴጥሮስ 3፥ 7።
ደስታ ውበታቸው ነው። የእግዚአብሔር ቃል «ምንጭህ ቡሩክ ይሁን ከጕብዝናህም ሚስት ጋር ደስ ይበልህ።እንደ ተወደደች ዋላ እንደ ተዋበችም ሚዳቋ፥ ጡትዋ ሁልጊዜ ታርካህ፥ በፍቅርዋም ሁልጊዜ ጥገብ።» ምሳሌ 5፥ 18_19። ይላል። እግዚአብሔር የከበረበት ቤተሰብ ደስተኛ፥ ፈገግተኛና ለዛ ያለው ቤተሰብ ነው።
ባለፈው ወር የአሜሪካ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት (ኮንግረስ) እሰጥ አገባ ውስጥ ገብቶ በቢሊየን የሚቆጠር ዶላር ውኃ እንዲበላው ሲያደርግ፥ ዓለም ሁሉ አሜሪካውያን ምን ነካቸው እንዲል አድርጎ ነበር። ከዚህ የሚቀጥለው ምስል ግን ችግሩ ምን እንደሆነ የሚያሳይ ነው።
ይህ ምስል እንደ አውሮፓ አቆጣጠር በ1989 የነበረው ኮንግረስ ሁለቱ ፓርቲዎች እንዴት አብረው ይሠሩ እንደነበረ የሚያሳይ ነው። ሪፐብሊካንና ዲሞክራት ለአገራቸው በአንድ አሳብ በመስማማት ይሠሩ ነበር።
ይህ ደግሞ አሁን በሥራ ላይ ያለው ኮንግረስ የሚሠራበት መንገድ ነው። አገር ሲወድቅ እንዲህ ነው ይሉሃል ። ይህን ግራፍ ሳይ ወደ አእምሮዬ የመጣው ሕያው የሆነው የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ነው። « እርስ በርስዋ የምትለያይ መንግሥት ሁላ ትጠፋለች፥ እርስ በርሱ የሚለያይ ከተማም ሁሉ ወይም ቤት አይቆምም።» ማቴዎስ 12፥25 ቶማስ ፍሪድማን እንዳለው እሜሪካ ባንቀላፋችበት በእነዚህ ዓመታት ቻይና ዓለምን እያስገበረች ነው። የኛዋንም ኢትዮጵያን ሳይቀር። ሙሉ ትንተናውን ለማየት እዚህ ላይ ይጫኑ
በቂ ውኃ አለመጠጣት የተለያዩ የጤና ቀውሶችን ያስከትላል፤ ከእነዚህ መካከል፦ ራስ ምታት፥ የስሜት መጨቆን ድርቀት ይገኛሉ። በማናቸውም ሁኔታ መልካም ያይደሉ በተለይም ደግሞ ንቁና ምርታማ መሆን በምትፈልጉበት በሥራ ገበታችሁ መፍዘዝ፥ ድካም እና ከመጠን ያለፈ ትኩሳት ሊያጋጥማችሁ ይችላል።
ታዲያ ምን እናድርግ? ምንም ባይጠማችሁ እንኳ ውኃ ዝም ብላችሁ ጠጡ። ስምንት ብርጭቆ ፈሳሽ በቀን ለመጠጣት ዓላማችሁ አድርጉ፤ ቢሮአችሁ ወይም ውጭው የሞቀ ከሆነ ከዚህ የበለጠ ብትጠጡ የተሻለ ነው። የውኃ መጠጫ በቢሮ ጠረጴዛችሁ አቅራቢያ መሆኑ ቀኑን ሁሉ በየጊዜው ለመጠጣት ይረዳችኋል፤ ከዚህ በተሻለ ደግሞ በቢሮአችሁ አካባቢ ወዳለው የውሃ መጠጫ እየሄዱ ቀድቶ መጠጣትን ልማድ አድርጉ። ይህም ሰውነታችሁን ለማንቀሳቀስና ለማርካት ይረዳል። የውሃ ኮዳ ወይም እንደገና ልትጠቀሙበት የምትችሉበትን የውኃ መጠጫ ለመጠቀም ሞክሩ። በዚህም በእንድ ጉዞአችሁ ብዙ ውኃ ልትቀዱበት ትችላላችሁ አካባቢያችሁንም ከብክለት ትጠብቃላችሁ።
የምግብን ነገር ወደኋላ ማድረግ ቀላል ነገር ነው። ቍርስን መተው ፥ ጤናማ ያይደለ ነገር መቀማመስ፥ በጥድፊያ፥ በመንገድ ላይ ሆኖ ወይም በቢሮ መብላት የተለመደ ነው። ፈታኙ የቢሮ የልደት ኬክ ሳይጠቀስ ነው።
ታዲያ ምን እናድርግ? በመጀመሪያ ሰውነታችሁ ኃይል እንዲያገኝና ለውሎአችሁ ጉልበት እንዲሰጣችሁ በቂ ቁርስ ማግኘታችሁን እንዳትዘነጉ። በዕለቱ ስለምትመገቡት ምግብ አስቀድማችሁ ዕቅድ አውጡ። ዕቅድ ማውጣት ከመቅሰስ መቸርቸሪያ ማሽኖች ( Vending machines) እና የይድረስ ይድረስ ምግቦች ( fast food.) ራቅ እንድሉ ያደርጉአችኋል። ለመቅሰስ ሊሆኑ የሚችሉ ምግባ ምግቦች በ ለምሳሌ አትክልት፥ ቅጠላቅጠሎች ጥራጥሬዎች (በተለይ የለውዝ ዝርያዎች) በአጠገባችሁ ይሁኑ፤ ሆኖም ምግባችሁን ከጠረጴዛችሁ አጠገብ አርባ አርቁት። በተቻለ መጠን የምትበሉትን እያስተዋላችሁ እንጂ በችኮላ ወደ አፍ በመውሰድ አትብሉት።
ያለማቋረጥ ተጨማሪ ሰዓት መሥራት ጠቀም ያለ ገንዘብ ቢያስገኝም ነገር ግን ተገቢ የሆነ እረፍት እና የተስተካከለ አመጋገብ እንዳይኖራችሁ ያደርጋል። የዕንቅልፍ ዕጦት በአካላዊና የአእምሮ ጤና መቃወስ ላይ ዓይነተኛ የሆነ ተጽዕኖ አለው። የዕንቅልፍ ዕጦት የማስታወስ ችሎታን ይቀንሳል፤ የመንፈስ መናወጥን ( Depression) አሉታዊ የሆነ ማኅበራዊ ግንኙነትን ይጨምራል።
ስለዚህ ምን እናድርግ? በተቻለ መጠን የማይቋረጥ የሰባት ሰዓት ዕንቅልፍ በቀን ለማግኘት ዓላማ አድርጉ። ሁለንተናዊ ጤናችሁን ተከታተሉ፤ ከቤተሰብና ከጓደኛ ጋር የበለጠ ጊዜ ይኑራችሁ። ይህን ካደረጋችሁ ውጥረታችሁ ቀንሶ በሥራ ገበታም ሆነ በሕይወታችሁ የሚያጋጥማችሁን ተግዳድሮት ለመጋፈጥ ትችላላችሁ።
ተጽእኖ በጤናችን ላይ ያመጣል። ለክብደት መጨመር፥ ለልብ ድካም በሽታ እና ሌላው ቀርቶ ለካንሰር መጋለጥን ያፋጥናል። ወደ ጀርባ፥ አንገትና ትከሻ ሕመም የሚመራ አጓጉል የሆነ የሰውነት አቋም እንዲኖርና ወደታችኛው የሰውነት ክፍል የደም መዘዋወር በሚገባ እንዳይኖር ያደርጋል።
በየመሃሉ ለመቆም ዕረፍት እንውሰድ። ከሥራ ባልደረባችሁ ጋር ስትወያዩ ወይም የቴሌፎን መልእክት ስትቀበሉ ራስን ለማፍታታት መንጠራራትንና በዚያው ባላችሁበት ቦታ መንቀሳቀስን ልምድ አድርጉ። በቀን ውስጥ ለተወሰኑ ጊዜያት በቢሮአችሁ ውስጥ የምታደርጉት የአምስት ደቂቃ ያህል የሰውነት ማፍታታት እና እንቅስቃሴ የሰውነት የደም መዘዋወርን የሚያሻሽልና ኃይልን የሚሰጣችሁ ነው።
የፋሽሽት ጣልያንን ወረራ ጊዜና እርሱን ተከትሎ የነበረውን ሰቆቃ ያስተዋሉ ሰዎች፥ ሁሉ አልፎ ነጻነት ካገኙ በኋላ፥ አንዳንድ ጊዜ ነጻነታቸው ሲገፈፍ እና መብታቸው ሲታፈን “ በሕግ አምላክ ወድቆ በተነሣው ባንዲራ!” ይሉ ነበር። ዛሬ በአረብ አገር ላይ ወድቆ እያየነው ያለነው ባንዲራው ወይም ሕጉ ሳይሆን ኢትዮጵያውነት ራሱ ነው።
ዛሬ በአረብ አገሮች እንደ አበዱ ውሾች እየታደኑ የሚደበደቡት የሚታሠሩት ኢትዮጵያውያን የሚጮኽላቸው ለዜጎቹ የሚቆምላቸው አካል እንደማይኖር ስለታወቀ ነው። በእኛ ኢትዮጵያውያን ነን ስንል በኖርነው ዘንድ እንኳ ኢትዮጵያውነታችን ነውረኛ አሳብ ስለሆነብን፥ ከኢትዮጵያውነታችን ይልቅ ጎጣችንን መንደራችንን ጎሳችንን ዘራችንን መቍጠር ስለጀመርን ኢትዮጵያዊን ከሰው የሚቆጥረው የለም።
ኢትዮጵያዊነት በአደባባይ የወደቀው በአረብ አደባባይ አይደለም፤ በአረብ አደባባይስ ኢትዮጵያዊነትን ለመግደል፥ ኢትዮጵያዊነትን ለማጥፋት ለዘመናት ተጎንጉኖ፥ ተቋጥሮ ተፈቶ አልተሳካም ነበር። የአልጄሪያው ደባ፥ የሊቢያው ስጦታ፥ የሳውዲው ስለት፥ የደማስቆው ፖለቲካ ምንም አላመጣም ነበር።
ኢትዮጵያውያዊነት የወደቀው በራሷ በኢትዮጵያ አደባባዮች ላይ ነው። ኢትዮጵያዊነት ክብር ሳይሆን መርገም እንደሆነ የተነገረው በራሷ አደባባይ ነው። ወጣቱ በገዛ አገሩ ተስፋውን ሲያጣ አብሮ የመኖር ተስፋን ሲያጣ፥ የማደግ ተስፋን ሲያጣ፥ በገዛ አገሩ የዝግታ ሞት ከሚሞት፥ በሶማሊያ በረሃዎች በረሃብ ተቃጥሎ መውደቅ ይሻለኛል አለ። ጠኔ በገደለው አንጀቱ በገዛ አገሩ የሞት ሞትን ከምሞት በሲናይ በረሃዎች በበድዊኖች ተገድሎ ሬሳው ለሽያጭ እንዲቀርብ አደረገው። ወደየመን ለመሻገር ሲሉ ቀይ ባሕር የበላቸው ወደ ማልታ፥ ወደስፔይን፥ ወደጣልያን ለመሻገር የሜዲተራኒያን ባሕር የበላቸው ስንቶች ናቸው።
ዛሬ ጥቂት የዩቱዩብ ቪዲዮዎች ስሜታችንን መቀስቀሳቸው መልካም ነው። ግን ይህ የተቀሰቀሰው ስሜታችን ሊጠይቀው የሚገባው ነገር ይህ ነው። በገዛ ደጃፋችን የወደቀው ኢትዮጵያዊነታችን የሚነሣው መቼ ነው? ኢትዮጵያዊው በብሔሩ፥ በጎሳው ወይም በመንደሩ ሳይሆን በሰውነቱ ክብር የምንሰጠው መቼ ነው? ይህ በሽታ ሁላችንም ላይ ከላይ እስከታች የተጋባብን ነን።
ለገዛ ወገናችን፥ ለዚያ ለአንዱ ኢትዮጵያዊ ሰብአዊ ክብር መስጠት እስካልቻልን ድረስ ለብዙዎቹ ክብር መስጠት አንችልም። እኛው ለራሳችን ክብር ካልሰጠን ማንም ክብር ሊሰጠን አይችልም። ባለቤቱ ያቀለለውን አሞሌ . . . እንዲሉ አባቶች።
የሙስሊም ወንድማማቾች (muslim brotherhood) መንግሥትን መወገድ ተከትሎ በግብጽ የኦርቶዶክስ ምእመናን ላይ የሚደርሰው ግፍና አፈና እንደቀጠለ ቢሆንም ባለፉት መቶ ዓመታት በግብጽ ክርስቲያኖች ጫንቃ ላይ ተጭኖ የነበረው አንድ ሕግ በመሻሩ በመከራቸው ውስጥ ታላቅ የምሥራች አግኝተዋል።
ከሃይማኖታዊ መልኩ ይልቅ የፖለቲካ እስልምናን በሚያራምደው የሙስሊም ወንድማማቾች ድርጅት ጸቅቆ የነበረውን የአገሪቱን ሕገ መንግሥትን አሻሽሎ ሁሉን የአገሪቱን ዜጎች በእኩል ዓይን የሚመለከት ሕገ መንግሥት ለማድረግ የተሰበሰበው የምሑራን ክፍል ከዚህ በፊት ባሉት መንግሥታትም ለምሳሌ በሆስኒ ሙባረክ ጊዜም ለብዙ ዓመታት ሲሰራበት የነበረውንና ክርስቲያኖችን ለማፈን ዓይነተኛ መሣሪያ የነበረውን ቤተ ክርስቲያንን ለመሥራት የአገሪቱ ፕሬዝደንት ልዩ ፈቃድ ያስፈልጋል የሚለውን ሕግ ከአገሪቱ ሕገ መንግሥት ሠርዘውታል። በዚህ ሕግ መሠረት እድሳት ለማድረግ ከ50 ዓመት በላይ ፈቃድ ሲጠብቁ የኖሩ አብያተ ክርስቲያናት እንደነበሩ ተጠቅሶአል። አሁን ግን ቤተ ክርስቲያኗ የማንንም ፈቃድ ሳትጠይቅ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን መሥራት ትችላለች። በነገራችን ላይ በዚህ በሰሞኑ የእስላማውያን ቅስቀሳ ከ80 በላይ አብያተ ክርስቲያናት የተቃጠሉ ሲሆን እንደ ግብጽ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ግምት ከ20 ሚሊየን ዶላር በላይ ንብረት ወድሞአል።
የአሜሪካንን የመካከለኛ መደብ ማኅበረሰብን እግር ከወርች ቀይዶ የያዘው የዕዳ ጉዳይ ነው። ሕይወት ማለት ለብዙ አሜሪካውያን የባንክ ወለድ መገፍገፍ ሆኖአል። የክሬዲት ካርድ ያላማረረው ማን ነው? ከመካከለኛ መደብ እጅግ በባሰ ሁኔታ ደግሞ መጤውንና ( immigrants) ደኃው ኅብረተሰብ በሆነ ባልሆነው እያባበሉት ከማይወጣበት የዕዳ ሐዘቅት ውስጥ እያስገቡት ነው።
ሆኖም ግን የ2011 ዓም በባንኮች ላይ የተካሄደውን የተቃውሞ እንቅስቃሴ የመራው አካል ( Occupy Wall Street) ይህን የባንኮች በስስት ላይ የተመሠረተ አይጠግቤነትና ኅብረተሰቡን በወለድ አግድ በዕዳ መያዙ አምርሮ መቃወሙ ይታወቃል። በመሆኑም ይህ እንቅስቃሴ የወለደውና የግለሰቦችን ዕዳ በማስወገድ ላይ በዋናነት ያተኮረው Rolling Jubilee ተባለው ቡድን የግለሰቦችን ዕዳ ከባንኮች እጅግ በቅናሽ ዋጋ በመግዛት ከ15 ሚሊዮን በላይ የግለሰቦችን ዕዳ ለማስወገድ ችሎአል።
ዕዳውን ከባንኮች እጅግ በቅናሽ ዋጋ ስለሚገዛው ቡድኑ የ14,734,569.87 ዶላር የግለሰቦችን ዕዳ 400,000 ዶላር በማውጣት ማቃለል ችሎአል። እንደ አንድሪው ሮስ የቡድኑ አባልና በኒዮርክ ዩንቨርስቲ የማኅበራዊና ባህላዊ ትንታኔ ፕሮፌሰር ገለጻ ከሆነ ዕዳው እንደዚህ ሊቀል የቻለው የሁለተኛ ዕዳ ገበያ ካለው ባህርይ የተነሣ ነው። ባለዕዳዎች ብዙ ጊዜ ስለማይከፍሉ፥ ባንኮች ዕዳውን ለሌላ ሦስተኛ ወገን የሚሸጡት እጅግ ርካሽ በሆነ ሁኔታ በአብዛኛው ለአንድ ዶላር ዕዳ እምስት ሳንቲም ያህል በመጠየቅ ነው። በመሆኑም የዕዳ አስወጋጁ አካል ዕዳውን በርካሽ ከባንኮች በመግዛት ግለሰቦችን የዕዳ ኪሳራ ውስጥ እንዳይገቡ ያደርጋቸዋል። ዕዳ አስወጋጁ አካል በዋናነት ያተኮረው የሕክምና ዕዳ ላይ ነው።
ሮስ እንደሚለው ከሆነ ዕዳቸው በዕዳ ሰብሳቢዎች (debt collectors) ምን ያህል በርካሽ እንደተገዛ የሚያውቁ ሰዎች በጣም ጥቂቶች ሲሆን ይህን ማወቅ ደግሞ ስለ ዕዳ ሥነ ልቡናዊ ለውጥ ይሰጣል ። በመሆኑም ዕዳ ሰብሳቢዎች ሲደውሉና ዕዳችሁን በሙሉ እንድትከፍሉ ሲጠይቁ፥ ዕዳ ሰብሳቢዎች ዕዳችሁን እጅግ በጣም በጣም ርካሽ በሆነ መንገድ ገዝተውት እንደሆነ ታውቃላችሁ ማለት ነው። ይህም ከዳ ሰብሳቢዎች ለምታደርጉት ንግግር የሞራል ብርታት ይሰጣችኋል
ታላቁ ባለቅኔና ደራሲ ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ፥ ወላዲተ አምላክ ድንግል ማርያም ልጇ ወዳጇን ይዛ በስደት ወደ ምድረ ግብጽ መሄዷን አነጻጽሮ በፋሽሽት ጣልያን ለስደትና ለስቃይ የተዳረጉትን እያሰበ የተቀኘው ቅኔ ሰሞኑን በስደት ዓለም ሳሉ ሕይወታቸው በስቃይ ላይ ያሉትን ወገኖቻችንን የበለጠ የምናስብበት ይሆናል። ዘመኑም የጌታችንን ከእናቱ ጋር ስደት የምናስብበት ስለሆነ፤ አሁንም ወገኖቻችንን ወደ አገራቸው በሰላም ያግባልን።
በጥቂቱም በብዙም ማዳን የሚቻለው እግዚአብሔር አድኅኖቱን የሚያሳይበት መንገድ ብዙ ነው። አንዳንድ ጊዜ እግዚአብሔር ተአምራቱን የሚያሳየው በዕለት ተግባራችን በምናሳየው ታማኝነት ነው። በዚህ በአሜሪካ የአሜሪካ ዜና ማሰራጫ ድርጅት ( abc) ጋዜጠኛ የሆነችው አሚ ሮባክ አለቃዋ አንድ ነገር እንድታደርግ ይጠይቃታል። የካንሰር ቀንን ምክንያት በማድረግ በሚሊዮን ተመልካቾች ፊት አሚ የጡት ካንሰር ምርመራ ( ማሞግራም) እንድታደርግ ይጠይቃታል። እርሷም እሺ ትላለች፤ ምርመራውን ለGood moring America ካቀረበች በኋላ ዶክተሮች ዱብ እዳ ይነግሩአታል። የጡት ካንሰር በሽተኛ መሆኗን። ሆኖም ግን አስደሳች ነገር ይነግሯታል። ያ በሥራዋ ምክንያት ለቴሌቪዥን ማስታወቂያ ያደረገችው ምርመራ ሕይወቷን አድኖአታል። ምክንያቱም ገና በመጀመሪያ ደረጃው ነበር ካንሰሩን ያገኙት። አሚ በጻፈችው መጣጥፍ ላይ እንደገለጠችው ይህ በእርሷ ሕይወት ያጋጠማት ድርጊት ለብዙ እህቶች ትምህርት ሆኖ በጊዜ የጡት ምርመራ እንዲያደርጉ እንደሚያነሣሣ ተስፋዋ ነው። እኔ ይህን ተአምር ብዬዋለሁ በእለት ተእለት ሕይወታችን በሚኖረን ታማኝነት የምናገኘው በረከት።
ከ1960ቹ ጀምሮ እንደባህል የተያዘው ወላጆች ኋላ ቀር እንደሆኑና ምንም ሊያስተውሉ እንደማይችሉ፤ ወጣቱንም ሊረዱት እንደማይችሉ ነው። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አባቶችን እናቶቻችንን መናቅና እንዳላዋቂ ማየት ሊቅነት ሆኖአል። በመሆኑም በዕድሜ የበለጸጉት አባቶቻችንና እናቶቻችን ከዕድሜያቸው የተማሩትን ከቀደመው ሕይወት የያዙትን ጥበብና የኑሮ ብልሃት እንደያዙ ተለይተውናል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የተነሣው ትውልድ አቅጣጫ ጠቋሚ ያጣ ትውልድ ነው። ይህ በአጠቃላይ በመላው ዓለም የታየ ክስተት ነው።
እኛን በመሰሉ አዲስ መጤ ማሕበረሰቦች ( Imgrant communities) ደግሞ ችግሩ ሰፊ ነው። ልጆቻችን ከእኛ ቀድመው ቴክኖሎጂውን ቋንቋውን ይይዙታል። በዚህን ወቅት በቤተሰብ ውስጥ ሳናውቀው ሚና እንቀይራለን። ልጆች ራሳቸውን እንደ አዋቂ መቁጠር ይጀምራሉ። ወላጆቻቸውን መስማት ያቆማሉ። በወላጆቻቸው የቋንቋ ችሎታ መሳቅ ሲጀምሩ ሁሉ ነገር እዚያ ላይ ያቆማል። ወላጆችም አውቀውት ይሁን ሳያውቁት ልጆቻቸውን እግዚአብሔር ያስተማራቸውን የኑሮ ብልሃት ማሳየት ያቆማሉ። ለምን ተብለው ሲጠየቁ « እኔን የሚያስተምሩኝ እነሱ ናቸው» ይላሉ። የአውራ ጎዳናውን መውጫ መግቢያ ሊያሳዩን ይችላሉ። ቋንቋውን እንደ አገሬው ተወላጅ (እነርሱም እዚህ ተወልደው ሊሆን ይችላሉ) ሊያንበለብሉት ይችላሉ። ነገር ግን የሕይወትን ጥበብ ከየት ይማራሉ።
ሕይወት ከቋንቋ በላይ ነው። ሕይወት ከtexting, surfing, driving በላይ ነው። ሕይወት ጥበብ ይጠይቃል። የዚያ ጥበብ መጀመሪያ ደግሞ እግዚአብሔርን መፍራት ነው። ልጆች እግዚአብሔር የሚሰጣቸው ችሎታ አለ። አንዳንዱን በዚያ በብሩህ አእምሮአቸው ከአካባቢያቸው ቀስመውት ያገኙታል። ነገር ግን ከሌላ ከማንም የማያገኙት ከእኛ የሚማሩት ብዙ ነገር አለ። በሕይወታቸው እጅግ ወሳኝ የሆነ ነገር።
የመጀመሪያው የልብ ስብራት ሲያጋጥማቸው፥ የመጀመሪያውን ቼክ ሲቀበሉ፥ የመጀመሪያ ጓደኛ ሲይዙ ለመጀመሪያ ጊዜ ከቤት ውጪ ሲያመሹ፥ የሚጠቅማቸው ከወላጆቻቸው የተማሩት መሠረታዊ የሆነው የኑሮ ጥበብ ነው።
አባትና እናት ካለፈው ስኬታቸውም ሆነ ስህተታቸው ተምረው አደጋን ወይም ጥፋትን ከሩቅ ያስተውላሉ። በመሆኑም አንዳንድ ጊዜ ወላጆችን እንደ smoke detector ወይም ወይም እንደ ውሻ አፍንጫዎች እመስላቸዋለሁ። የጢስ አመልካቹ መሣሪያ በተለይ እንደኔ ላላችሁት ቡና ለምትወዱ እሪታው መንደር ላትወዱት ትችላላችሁ። ሆኖም ቤትን ከመቃጠል ያድናል። እሳት ያሸታል፤ ከእሳት ያድናል።። በዚያ በክረምቱ በአዲስ አበባ ብዙዎች በከሰል ጢስ (ካርቦን ሞኖኦክሳይድ) ታፍነው ያለቁት ጢስ አመልክቴ (smoke detector) በቤታቸው ስለሌለ ነው። የውሻ አፍንጫ የተቀበረ ፈንጂ በማነፍነፍ ሰዎችን ከዕልቂት የሚያድን ሆኖአል። ወላጆች እንደዚህ ናቸው። ዕድሜ፥ ኑሮ፥ የራስ ስህተትና ስኬት ያስተማራቸውን ይዘው ይመክራሉ። ለልጆችና ለወጣቶች የምላቸው ይህን ነው። ልጄ ሆይ የአባትህን ምክር ስማ የእናትህንም ህግ አትተው።
በመላው ዓለም የሚኖረው ኢትዮጵያዊ በሳውድ አረቢያ ለሚሰቃዩት እኅቶቹና ወንድሞቹ ድምጹን ሲያሰማ፥ በአውሮፓ አንድ ታሪካዊ ዝክር እየታሰበ ነው። በአውሮፓ አቆጣጠር ኖቬምበር 10 ቀን የተሰባበሩ መስተዋቶች ምሽት ወይም በጀርመንኛው Kristallnacht ይባላል። ይህ በናዚ ፓራሚሊተሪዎችና የናዚ ደጋፊዎች የተቀነባበረ ዘመቻ በጀርመንና በኦስትሪያ በሚገኙት አይሁድ ላይ ጥቃትና ድብደባ የተካሄደበት ምሽት 75ኛ ዓመት መታሰቢያ ነው።
በዚያች አስጨናቂ ምሽት ከ90 በላይ አይሁዶች የተገደሉ ሲሆን ከ30,000 በላይ የሚሆኑ ወደ ማሰቃያ ካምፖች ተወስደዋል። ይህን አሳዛኝ የሆነውን ታሪካዊ ምሽት ለማክበር ክርስቲያኖችና አይሁድ በጋራ ጸሎት አድርገዋል። በኢንግሊዝ አገር በዌስት ሚኒስተር አቤይ ለተሰበሰቡ ክርስቲያኖችና አይሁዶች ንግግር ያደረጉት ራባይ እንደተናገሩት ይህ ቀን መታሰብ ያለበት በተስፋ መልእክት ነው ብለዋል።
እኚ ራባይ ሲናገሩ « ያን ሽብር፥ ግድያና፥ ውድመት፥ የወላጅ የቤተሰብ የጓደኛ እጦት ስናስብ፥ ዛሬ ክርስቲያኖችና አይሁድ በጋራ ሆነን ተራ የሆኑ ሰዎች አስደናቂ ነገር ማድረግ እንደሚችሉ በማሰብ እናክብር፤. . . እኛ ዛሬ በሕይወት ያለነው በመላው ዓለም ላይ ስለሕይወታቸው ፈርተው ያሉትን ልንረዳ ጠመዝማዛውን የቢሮክራሲ ሰንሰለት አልፈን አንድ ነፍስ እንኳ ብንረዳ ብለዋል። በትውፊታችን እንደተጻፈው አንድ ነፍስ ያዳነ አለምን ሁሉ እንዳዳነ ነው» ብለዋል።
ዛሬ ይህን ታሪካዊ ምሽት ስናስብና 6 ሚሊየን የሚሆኑ አይሁድ ላይ የደረሰውን ሰቆቃ ስናስብ ዛሬም ለአንድ ሰው ሰብአዊ ሕይወት፥ መብትና ነጻነት የመቆም ታላቅ ኃላፊነት አንዳለብን ማስታወስ ይገባናል።
ይህ አሳዛኝ ድርጊት በአገሩ ላይ ሲደረግ በዝምታ በመመልከቱ ጸጸት ውስጥ የገባው የጀርመን ሉተራን ቄስ ያለውን እዚህ ላይ ማስተዋል አለብን። « መጀመሪያ ወደ ኮሚንስቶች መጡ፥ እኔ ኮሚንስት ስላልሆንኩ ዝም አልኩ። ቀጥሎ ወደ ሠራተኛ ማኅበራት መጡ የሠራተኛ ማኅበራት አባል ስላልሆንኩ ዝም አልኩ። ወደ አይሁድ መጡ አይሁድ ስላልሆንኩ ምንም አልተናገርኩም። በመጨረሻ ወደ እኔ መጡ። ስለ እኔ የሚናገርልኝ አንድም የተረፈ አልነበረም።
Hyde Park Surgery Center የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንኛውንም ሰው ኣያገልም።
ንሶም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተውሉ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከምተቐበልዎም ሚኒስተር ዜና ኤርትራ አቶ የማነ ገብረ መስቀል ኣብዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣፍሊጦም።
​ኣቐዲሙ: ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ፤ ኢትዮጵያ ንናይ መወዳእታን ቀያድን ውዕል ኣልጀርስ ብዘይቅድመ ኩነት ተቐቢላቶ ኣላ ድሕሪ ምባሎም፤ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እውን " ንህልው ኩነታት ብቐጥታን ብዕምቆትን ክንፈልጦን ቀጻሊ ውጥን ስራሕ ምእንቲ ክንነድፍን ልኡኽ ናብ አዲስ አበባ ነበግስ አለና” ክብሉ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ስውኣት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ምግላጾም ይዝከር።
በዚ ድማ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝተመርሐን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝተረኽቦን ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጽሑ ይዝከር።
My School DC፣ ከDC የህዝብ ትምህርት ቤቶች (DCPS) እና አብዛኛው የDC የህዝብ ቻርተር ትምህርት ቤቶች ጋር በመተባበር፣የDC ብዙ የትምህርት አማራጮችን ጥቅም እንዲወስዱ ለቤተሰቦች ቀላል ያደርጋል። ቤተሰቦች ባንድ ማመልከቻ እስከ 12 ትምህርትቤቶች ላይ ማመልከት እና በነጠላ፣ ነሲባዊ ሎተሪ መሳተፍ ይችላሉ።
ማመልከቻው በኦንላይን ብቻ ይገኛል፤ የወረቀት ማመልከቻ የለም። እዚህ ጠቅ ያድርጉ ለማመልከት። በቋንቋዎ የማመልከቻ መመሪያዎች እዚህ ይገኛሉ። እንዲሁም በአስተርጓሚ ዕርዳታ በስልክ ማመልከቻን ለመሙላት የMy School DC ስልክ መስመርን በ (202) 888-6336፣ ሰኞ – ዓርብ፣ ጧት 8 - ከሰዓት 5 መደወል ይችላሉ።
በሎተሪው ዉስጥ የትምህርት ቤት ምደባን ለተቀበሉ ሁሉም ተማሪዎች፣ ይህ የተለመደ የምዝገባ የመጨረሻ ቀን ነው። በዚህ የመጨረሻ ቀን ልጅዎን የማይመዘግቡ ከሆነ፣እነሱ የተመደቡበት ትምህርት ቤት ቦታቸውን ሊያጡ ይችላሉ፣
በማንኛውም DCPS ትምህርት ቤት የመዋእለህጻናት 3 ወይም መዋእለ ህጻናት 4 ፕሮግራም፣የእርስዎ ወሰን-ዉስጥ ትምህርት ቤት* እና ማንኛዉም የDCPS የመጀመሪያ ትግበራ የመዋእለህጻናት ትምህርት ቤት** ጨምሮ
*የወሰን ውስጥ ትምህርት ቤት የDCPS ትምህርት ቤት ሲሆን ተማሪው በቤት አድራሻው መሰረት ከመዋእለህጻናት እስከ 12 ክፍል ድረስ ሊማርበት መብት ያለው ትምህርት ቤት ነው። ተማሪዎች ለመዋእለህጻናት-12 ክፍሎች ድረስ በወሰናቸው ውስጥ ያሉ የእነርሱ DCPS ዉስጥ ለመማር በMy School DC አማካኝነት ማመልከት አያስፈልጋቸውም። የእርስዎ በወሰን ውስጥ ያሉ የDCPS ትምህርት ቤቶችን ለመለየት፣የMy School DC ስልክ መስመር ላይ በ (202) 888-6336 ይደዉሉ።
**በተሳታፊ DCPS የመጀመሪያ ትግበራ ቅድመመዋእለ ህጻናት ትምህርት ቤት በወሰን ውስጥ የሚኖሩ ተማሪዎች፣ የሚከተሉትን ሁለት ሁኔታዎች እስካሟሉ ድረስ በቅድመመዋእለ ህጻናት 3 ወይም ቅድመመዋእለ ህጻናት 4 ውስጥ ቦታ ለማግኘት ዋስትና ይኖራቸዋል፥ (1) በMy School DC ሎተሪ አማካኝነት እስከ መጋቢት 2፣ 2021 ድረስ ማመልከቻ ካስገቡ እና (1) ማመልከቻቸው ዉስጥ ከፍ ያለ ደረጃ ካስቀመጡት ትምህርት ቤት ጋር ካልተዛመዱ። ለ2021-22 የትምህርት አመት የDCPS የመጀመሪያ ትግበራ ቅድመ መዋእለ ህጻናት ትምህርት ቤቶች የሚከተሉት ናቸው፥ Aiton ES ፣ Browne ES ፣ Bunker Hill ES ፣ Burroughs ES ፣ Drew ES ፣ King ES ፣ Langley ES ፣ Miner ES ፣ Moten ES ፣ Noyes ES ፣ Stanton ES ፣ Takoma ES፣ Thomson ES ፣ Truesdell ES ፣ Turner ES ፣ Wheatley EC
***DCPS በተለዩ የመቀበያ መስፈርቶች እና የምርጫ መስፈርቶች መሰረት የተመረጡ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች እና ፕሮግራሞች አሉት። በእነዚህ ትምህርት ቤቶች ማንኛውም ሰው ማመልከት ይችላል፣ ነገር ግን የትምህርት ቤቱን መስፈርቶች ያሟሉ ተማሪዎች ብቻ ትምህርት ቤቱ ውስጥ ለመማር ብቁ ይሆናሉ። በአንድ ወይም በብዙ የተመረጡ የDCPS ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ወይም ፕሮግራሞች የሚያመለክቱ ተማሪዎች በMy School DC ማማልከቻ ውስጥ ተጨማሪ ክፍል መሙላት አለባቸው። ለበለጠ መረጃ የMy School DC የስልክ መስመርን በ (202) 888-6336 ይደዉሉ።
የMy School DC መደበኛ ሎተሪ በሁሉም ተሳታፊ ትምህርት ቤቶች ያሉ አዲስ ተማሪዎች ምደባን የሚወስን ነጠላ እና የዘፈቀደ ሎተሪ ነው። የተማሪ-ትምህርት ቤት ምደባ በያንዳንዱ ትምህርት ቤት የሚገኙ የቦታዎች ቁጥር፤ ወንድምነት/እህትነት፣ ቅርበት፣ እና ሌሎች የሎተሪ ምርጫዎች፤ እያንዳንዱ ተማሪ የትምህርት ቤት ምርጫቸውን እንዴት ደረጃ እንደሰጡ፤ እና የእያንዳንዱ ተማሪ በዘፈቀደ የሎተሪ ቁጥር ላይ የተመሰረቱ ናቸው። (በMy School DC መደበኛ ሎተሪ በኩል፣ የDCPS የሚመረጡ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች እና ፕሮግራሞች ልዩ መስፈርቶች ላይ በመመስረት ተማሪዎችን ቅደም ተከተል ይሰጣሉ።)
A: ሎተሪው ተማሪዎችን 1ኛ ምርጫቸው 1ኛ፣ ከዚያ 2ኛ ምርጫቸው፣ ወዘተ እያለ ለመደብ ይሞክራል። ተማሪዎች ከአንድ ትምህርት ቤት የማይበልጥ ጋር ይዛመዳሉ እና የተመደቡበት ትምህርት ቤት በላይ በደረጃ የመደቡ ትምህርት ቤቶች ጋር ብቻ እንደ ተጠባባቂ ይዘረዘራሉ። የማመልከቻ ሂደት ዉስጥ ይህ ወሳኝ ደረጃ ነው። ይህንን ቪድዮ ይመልከቱበይበልጥ ለማወቅ
በአምስት ቀላል ደረጃዎች ማመልከት ይችላሉ። ከ ኦንላይን ማመልከቻ ጋር ለመከታተል እንዲችሉ የማመልከቻ መመሪያዎችን ማዉረድዎን ያረጋግጡ። እንዲሁም በአስተርጓሚ ዕርዳታ ማመልከቻዎን በስልክ ለመሙላት እንዲረዳዎት የMy School DC ስልክ መስመር በ (202) 888-6336፣ ከሰኞ – ዓርብ፣ ጧት 8- ከሰዓት 5 ይገኛል።
ደረጃ 1፥ ዝርዝር ያዉጡ። ለእርስዎ እና ለልጅዎ ከሁሉም አስፈላጊ የሆነ ነገርን ግምት ዉስጥ ያስገቡ፣ የትምህርት ቤት ምርጫዎችዎን ለማጥበብ የትምህርት ቤት ፈላጊን ይጠቀሙ ወይም የMy School DC የስልክ መስመርን ይደዉሉ፣ እና ምን ማቅረብ እንዳለባቸው ለማወቅ ትምህርት ቤቶችን ያግኙ። እስከ 12 ትምህርት ቤቶች ጋ ማመልከት ይችላሉ።
ደረጃ 2፥ የMy School DC የቤተሰብ አካውንት እዚህ ይፍጠሩ። ይህን አካውንት ወደ አዲስ ትምህርት ቤት ለሚያመለክት ለእያንዳንዱ ልጅ ማመልከቻ ለማስገባት ይጠቀሙበታል። የኢሜይል አድራሻን ማቅረብ ይኖርቦታል ወይም የ ተጠቃሚ ስም መፍጠር፣ እና የይለፍ-ቃል ማዘጋጀት። አካዉንት ከፈጠሩ በኋላ፣ የመግቢያ መረጃን በደህና ቦታ መፃፍዎን ያረጋግጡ።
የእርስዎ መረጃ (ማለትም፣ ወላጅ ወይም ህጋዊ አሳዳጊ)፥ ስም፣ የመኖሪያ ቤት አድራሻ (ልጁ/ልጅቷ የሚኖርበት/የምትኖርበት አድራሻ ቦታ ጋር ተመሳሳይ መሆን አለበት)፣ የስልክ ቁጥር፣ የሚመርጡ የመነጋገሪያ ቋንቋ*
*የMy School DC ማመልከቻ ለአሳዳጊ ተመራጭ ቋንቋን ይጠይቃል፣የMy School DC ቡድን ከአሳዳጊ ጋር በተሻለ ሁኔታ መነጋገር እንዲችሉ። አርሱለ ተማሪዎች ምደባ አይጠቅምም እና በየትኛዉም መንገድ የሎተሪ ዉጤት ላይ ተጽኖ አይፈጥርም።
ልጅዎ በሎተሪ በኩል ከትምህርት ቤት ጋር ከተዛመደ/ች፣ በትምህርት ቤቱ የመጠባበቂያ ዝርዝር ዉስጥ ግብዣ ከተቀበሉ፣ ወይም ከሎተሪ-በኋላ ካመለከቱ እና እርስዎ ካመለከቱት ትምህርት ቤት ልጅዎ ቦታ እንዲያገኝ/እንዲታገኝ ግብዣ ከቀረበ፣ የልጁ/ልጅቷ ወላጅ ወይም አሳዳጊ ልጁን/ልጅቷን በአዲሱ ትምህርት ቤታቸው ለማስመዝገብ ሦስት ደረጃዎችን መከተል አለባቸው፥
ልጆችዎ ከትምህርት ቤት ጋር በሎተሪ አማካኝነት የተዛመዱ ከሆነ፣ በተለመደው የመመዝገቢያ የመጨረሻ ቀን ማስመዝገብ እንዳለብዎ ያስታዉሱ። በተዛመዱበት ትምህርት ቤት ልጅዎን ማስመዝገብ ልጅዎን ከሌሎች ትምህርት ቤቶች የተጠባባቂ ዝርዝር እንዲሰረዝ አያደርገውም። ስለ እንዴት እንደሚመዘገብ ጥያቄዎች ትምህርት ቤትዎን ያግኙ።
ልጅዎ በትምህርት ቤት የተጠባባቂ ዝርዝር ላይ ከሆነ፣ በቤተሰብዎ አካውንት ውስጥ በመግባት በማናቸውም ጊዜ የተጠባባቂ ዝርዝር ላይ ያሎትን ሁኔታ መመልከት ይችላሉ። በማንኛውም ትምህርት ቤት የተደረጉ የተጠባባቂ ዝርዝር ማሻሻያዎች ሲገቡ ወዲያው አካዉንትዎ ዉስጥ ይታያሉ።
ልጅዎ በትምህርት ቤቱ የቀረበዉን የተጠባባቂ ዝርዝር ካራዘመ/ች፣ ለዛዉ የተለየ ትምህርት ቤት የልጅዎ ሁኔታ "የተጠባባቂ ዝርዝር ግብዣ ተራዝሟል (ምዝገባዉ ተይዞ ቆይቷል)" ለማሳየት ይቀየራል። በMy School DC የቀረበ አዲስ ግብዣ በኢሜይል (የኢሜይል አድራሻን አቅርበው ከሆነ) እና በፅሁፍ (ማስታወቂያን በሞባይል ስልክዎ በኩል ለመቀበል መርጠው ከሆነ) በአፋጣኝ እንዲያዉቁ ይደረጋሉ። በተጨማሪም ትምህርት ቤቱ በስልክ ያገኘዎታል። My School DC እና ትምህርት ቤቱ የትምህርት ቤቱን የምደባ ግብዣን መቀበል ያለብዎትን የቀናት ቁጥር ያሳልፋሉ።
በተነጋገረው ቀነ-ገደብ ለትምህርት ቤቱ መልስ ካልሰጡ፣ ትምህርት ቤቱ ልጅዎን ለማስመዝገብ ፍላጎት እንደሌሎት ያስባል እና በእርስዎ ፋንታ ቦታዉን ዉድቅ ያደርጋል። የመጨረሻ ቀነ-ገደባቸውን ለመሙላት ሀሳብ ከገባዎት እባክዎ በአፋጣኝ ትምህርት ቤቱን ያግኙ።
በትምህርት ቤቱ የቀረበው የተጠባባቂ ዝርዝር ለመቀበል፣ ወላጅ ወይም ህጋዊ ሞግዚት የሚያስፈልገውን ሁሉንም የመመዝገቢያ ሰነዶች ለትምህርት ቤቱ ማስገባት አለባቸው። የምዝገባ እና የመኖርያ ማረጋገጫ ሂደቶቻቸውን ለማወቅ ትምህርት ቤቱን ያግኙ። አንድ ጊዜ ከተመዘገቡ በኋላ፣ ልጅዎ በማመልከቻዎ ላይ ከተመዘገበበት ትምህርት ቤት በታች ካሉት ሁሉም የተጠባባቂ ደረጃ ፣ እንዲሁም አሁን እሱ ወይም እሷ ከተመዘገቡበት ሁሉም ትምህርት ቤቶች ይሰረዛል/ትሰረዛለች።
አሁንም ለህዝብ ትምህርት ቤቶች ማመልከት ይችላሉ! የሎተሪ ማመልከቻ የመጨረሻ የጊዜ ገደብ ያለፈባቸው ቤተሰቦች የMy School DC መተግበሪያን በመጠቀም ወደ ትምህርት ቤቶች ማመልከት ይችላሉ። ይህ ማመልከቻ ድህረ-ሎተሪ ማመልከቻ ተደርጎ ይቆጠራል። የMy School DC ድህረ-ሎተሪ የማመልከቻ ጊዜ የሚጀምረው ለ9-12 ክፍል አመልካቾች የካቲት 2፣ እና ለሁሉም ክፍሎች ደግሞ መጋቢት 2 ነው።
በድህረ-ሎተሪ የማመልከቻ ጊዜ የሚያመለክቱ አመልካቾች፣ ማመልከቻቸውን በሚያስገቡበት ጊዜ ወዲያዉኑ የትምህርት ቤት የመጠባበቂያ ዝርዝር ዉስጥ ይጨመራሉ እና እስከ ሎተሪ የመጨረሻ ቀነ-ገደብ ያመለከቱ የመጠባበቂያ ዝርዝር ዉስጥ የገቡ አመልካቾች በታች ይቀመጣሉ። ለዚህ ብቸኛዉ ቀሪ በትምህርት ቤት ለሎተሪ ተመራጭ ብቁ ለሆኑ አመልካቾች ነው፣እንደ በወሰን-ዉስጥ ወይም ወንድም/እሂት ያለ፣የተጠባባቂ ዝርዝር ዉስጥ የገቡ የሎተሪ አመልካቾች ብቁ የማይሆኑለት። ለምሳሌ፣ የወሰን-ዉስጥ ተመራጭ ያለው የድህረ-ሎተሪ አመልካች እራሱ የተጠባባቂ ዝርዝር ዉስጥ የወሰን-ዉስጥ ተመራጭ የሌለው የሎተሪ አመልካች በላይ ከፍ በሎ ይቀመጣል።
የMy School DC የስልክ መስመር ጋር በ(202) 888-6336፣ ከሰኞ-አርብ፣ ከ8 ጧት-5 ከሰዓት ድረስ ይደውሉ ወይም በ[email protected] ኢሜይል ይላኩልን። የ My School DC ተወካይ ከአስተርጓሚዎ ጋር በመሆን ሊረዳዎ ዝግጁ ነው። እርስዎን በደስታ ተቀብለን ለመርዳት እኛም ዝግጁ ነን።
የ My School DC አስቸኳይ መስመር በሁለት ቋንቋ በሚናገሩ ሠራተኞች እና አስተርጓሚዎች በመጠቀም እንግሊዘኛ ተናጋሪ ላልሆኑ በቀጥታ ድጋፍ ይሰጣል። በእርስዎ ቋንቋ ድጋፍ ለማግኘት 202-888-6336 ላይ ይደውሉ።
ሌላ ትልቅ ታንክ ፣ 60BBL Hot Liquor Tank ነሐሴ 6 ቀን ወደ አሜሪካ ተልኳልth, 2019 የተቃጠለ የመከላከያ ዲዛይን እና አንድ ዓይነት ሙቀትን የሚቋቋም ቁሳቁስ ያደረግንለት ፣ የአሉሚኒየም ሲሊሌት ጥጥ እንደ መከላከያ ቁሳቁስ ተደርጎ ይወሰዳል ፡፡ የ COFF ምርት በአሜሪካ ደንበኛ እንደገና ተገምግሟል ፡፡
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤትን በንግድ ዘርፍ ማኅበራት ስም ዛሬም እያነታረኩት ነው (የጉዳያችን ማስታወሻ)
ሕወሓት ካመሳቸው በኢትዮጵያ ጠንካራ አደረጃጀት ካላቸው ተቋማት ውስጥ የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት አንዱ ነው። ይህ በ1940 ዓም (1947 እኤአ) በቀዳማዊ አፄ ኃይለ ስላሴ ክትትል የተመሰረተው እና የኢትዮጵያን የንግድ እንቅስቃሴ ዘመናዊ መልክ ለማስያዝ ትልቅ ሚና የተጫወተ ተቋም የሕወሓት ዱላ ያረፈበት ገና ከጅማሮው መሆኑ ይታወቃል።
ምክር ቤቱን ለማዳከም እና በአንድ ጎጥ ስር ለመቆጣጠር ከመሞከር ጀምሮ እስከ በክልሎች የመከፋፈል ሥራ ከተሄደ በኃላ ሕወሓት አማራጭ መንገድ አድርጎ ያቀረበው ሌላው መንገድ ተለጣፊ ማደራጀት እና የዘርፍ ማኅበራት የሚባሉ እንዲለጠፉ እና የምክር ቤቱን ቅርፅ የመቀየር ሙከራ ነበር።ሆኖም ግን በብዙ ትግል በኃላ የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት ስሙ ላይ የዘርፍ ማኅበራት የሚል ጨምሮ እንዲቀጥል ተደረገ።
በእዚህ መሰረት የዘርፍ ማኅበራት የሚባል መስርቶ በጥቃቅን ያደራጃቸውን ሳይቀር በካፒታል ከፍ ያሉትን አስርጎ አስገባ። እዚህ ላይ ለመድረስ ግን የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት እስከ ፍርድ ቤት ድረስ ያመላለሰው በርካታ ክርክሮች ሁሉ መደረጉ ይታወሳል።ምክር ቤቱን ይመሩ የነበሩት እነ አቶ ብርሃነ መዋ እና አቶ ኢየሱስ ወርቅ ዛፉ የገቡበት የተለያዩ አጣብቂኞች ነበሩ። አቶ እየሱስ ወርቅ ዛፉ በተለይ ከንግድ ዘርፍ ማኅበራት ጋር የነበሩ ክርክሮች ላይ የንግድ ምክር ቤቱን ለማቆየት በርካታ ውጣ ውረዶች አልፈዋል ።
ለእዚህ ማስታወሻ ምክንያት የሆነኝ እግር ጥሎኝ ዛሬ ጥቅምት 11፣2009 ዓም ሸገር ዜና ስሰማ ከተወሰኑ ዓመታት ስንሰማው የነበረው የንግድ ምክር ቤቱ ንትርክ አቶ ገብረ ሕይወት ከሚባሉ ሰው ጋር ቀጥሎ መስማቴ ነው።ነገሩ እንዲህ ነው። የንግድ ዘርፍ ማኅበራት አቶ ገብረ ሕይወት ገ/ እግዚአብሔር የሚባሉ የቦርድ ባለስልጣን እና የደቡብን ዘርፍ ማኅበራት በመወከል ደግሞ አቶ አሸናፊ የተባሉ ሰው ምክር ቤቱ ጭቅጭቅ ላይ መሆኑን የተለዋወጡትን ቃላት የሚያሳየው የነበረውን ስዕል ነው።የደቡቡ አቶ አሸናፊ ቦርድ ሁለቴ እንዳይመረጥ ሕጉ ያዛል ካሉ በኃላ አቶ ገብረ ሕይወት እንዴት ሁለቴ ተመረጡ? በማለት ይጠይቃሉ።
በምላሹ አቶ ገብረ ሕይወት ሕጉን ቆይተን ነው ያየነው በማለት በቦርድ ደረጃ ያሉ ሰው ስንቴ መመረጥ እንደሚችሉ በደንብ ሕጉን ሳያዩ በመቅረታቸው ድጋሚ ለምርጫ እንደመጡ ይገልፃሉ።
አቶ አሸናፊ ድሮ ገና ነው ሕጉን የተናገርኩት አልሰማ ብለው ነው በማለት ይመልሳሉ።ጉዳዩ የስርዓቱ የመከፋፈል እና ቀጥሎ የመቆጣጠር አባዜ ነው።ይህ ማለት የንግድ ምክር ቤት አንድ እንዳይሆን በክልል ይከፋፍሉታል።ቀጥለው እርስ በርስ ያነታርኩታል። ለሚቀርበው ክርክር ደግሞ ፍርድ ሲሰጡ እንደሚመቻቸው ወይንም ክርክሩን የበለጠ በሚያባብስ መንገድ ያደርጉታል።እንዲህ እያደርጉ ኢትዮጵያን በእየዘርፉ ያደማሉ፣ይዘርፋሉ።
ይችን ንትርክ ከላይ ካልኩት ጋር አገናኙት።ንግዱን የመቆጣጠር አባዜው 100% የሚያረካ አልሆነም።ከሁሉም የሚያሳፍረው ግን የንግድ ምክር ቤት ከደረጃ ዝቅ ያለ መሆን ማለት ለአንድ አገር ያለው አሉታዊ ተፅኖ ቀላል አይደለም።በሌሎች አገሮች በአፍሪካም ጭምር ከፍተኛ ክብር ያላቸው የንግዱ ማኅበረሰብ የሚወከሉበት እና የውጭ ኢንቨስተሮች ስለ አንድ ሀገር የፖለቲካም ሆነ የምጣኔ ሀብት ሁኔታ ለመረዳት ከፖለቲካ ሰዎች ይልቅ የንግድ ምክር ቤት አባላትን የበለጠ የሚያምኑበት ሁኔታ የሰፋ ነው።የአሁኑ የሕወሓት ምልምል የንግድ ምክር ቤት ግን ይህንን የሚያሟላ አልመሰለኝም።ምናልባት በቦታው ያሉትን በቅንነት የሚሰሩትን መንካት እንዳይሆንብኝ አይመስለኝም የሚለውን ያዙልኝ።
በአንድ ወቅት የአዲስ አበባ ንግድ ምክር ቤት ፕሬዝዳንት በግል ሕይወታቸው ዙርያ ከኢቢኤስ ቴሌቭዥን ጋር ያደረጉት ቃለ መጠይቅ ብዙ የሕይወት ተሞክሮን ያስተምራል።ከእዚህ በታች ያለውን ተጭነው ይመልከቱት።
አዲስ አበባ የሚገኘው የብራዚል ኤምባሲ ዘንድሮ ለሁለተኛ ጊዜ ያዘጋጀውና ከየካቲት 22 ጀምሮ ሲካሄድ የሰነበተው የብራዚል የባህል ፌስቲቫል ነገ በኤምባሲው በሚቀርብ የሙዚቃ ዝግጅት ይጠናቀቃል፡፡ የካቲት 22 ቀን 2005 ዓ.ም ሸራተን አዲስ በሼፍ ክርስቲያኖ ላና፤ በሸራተን አዲስ በቀረበና ለስምንት ቀናት በዘለቀ የምግብ ፌስቲቫል የተጀመረው ዝግጅት፤ ከመጋቢት 2 እስከ መጋቢት 7 በቆየ የፊልም ፌስቲቫለ የቀጠለ ሲሆን “The Passion of Brazilian Football” በሚል ርእስ መጋቢት 11 የጀመረው የፎቶግራፍ አውደርእይም ዛሬ ይዘጋል፡፡ የኤምባሲው አንደኛ ፀሐፊ እና የባህል አታሼ ሚስተር ማርሴሎ ቦርሄስ ለአዲስ አድማስ እንደገለፁት፤ ዛሬ ማታ በኤምባሲው የሚደረገውን መዝጊያ ፊደል የሙዚቃ ባንድ ያቀርባል፡፡
ታላቁን የኢትዮጵያ የዜማ አባት ቅዱስ ያሬድ 1500ኛ ልደት ምክንያት በማድረግ የተዘጋጀ የህይወት ታሪኩን እና ሥራዎቹን የተመለከተ መፅሐፍ ታተመ። በአቶ ታደሰ አለማየሁ የተዘጋጀው ባለ 202 ገፆች መፅሐፍ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ሰንበት ትምህርት ቤቶች ማደራጃ መምርያ ማህበረ ቅዱሳን አሳትሞ እያከፋፈለው ነው፡፡ ይኸው መፅሐፍ ዛሬ ከቀኑ 8 ሰዓት በብሔራዊ ቤተመዘክር ትልቁ አዳራሽ እንደሚመረቅ ከማህበሩ የተገኘው መግለጫ ያስረዳል። በመፅሐፉ ውስጥ ከተካተቱ ርእሰ ጉዳዮች መካከል የዘፈን እና የመዝሙር ልዩነትን ይመለከታል፡፡ የመፅሐፉ ዋጋ 50 ብር ነው፡፡
በሃዋሳ በስሙ የሚያዘጋጀው ማራቶን ትኩረት እያገኘ ነው በቅርቡ 40ኛ ዓመቱን የሚይዘው ኃይሌ ገብረስላሴ በ “ግሬት ማንችስተር ራን” እንደሚሳተፍ የውድድሩ አዘጋጆች አስታወቁ፡፡ ስለተሳትፎው የተጠየቀው ኃይሌ ‹‹ሩጫ ስለሚያስደስትኝ መሮጤን እቀጥላለሁ፤ መቼ እንደሚያበቃልኝ አላውቀውም፤ ወደ ማንችስተር ተመልሼ ለመወዳደር የምችልበትን እድል መተው አልችልም›› ብሏል፡፡ ኃይሌ በ “ግሬት ማንችስተር ራን” የ10 ኪሎሜትር ሩጫ ለ6 ጊዜያት ሲያንፍ፤ ላለፉት አምስት ተከታታይ ዓመታት የውድድሩ አሸናፊ ነበር፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ዘንድሮ “ኃይሌ ገብረስላሴ ማራቶን” በሃዋሳ ከተማ መካሄዱ ትኩረት እየሳበ ነው፡፡ የውድድሩ አምባሳደር አትሌት ኃይሌ ገብረስላሴ ለተሳታፊዎች ባቀረበው በጥሪ ለ20 ዓመታት ካሳለፈው የሩጫ ዘመን በኋላ ዓለምን ወደ አገሩ ኢትዮጵያ ሲጋብዝ በታላቅ ጉጉት እንደሆነ ገልጿል፡፡