Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ወደዚህ ፅሁፍ ሁለተኛ ዋና መንፈስ ስመለስ፦ እንደ አምናው ዘንድሮም፡ እኛ እና የእኛ የሆኑት፣ እኛንም የመሰሉት ሁሉ ግንቦት ሃያን ጥቁር ለብሰን፣ ፌስቡክ እና ድህረ ገፆቻችንንም አጨልመን ልንውል ወስነናል። ይህ ቀን፦ ወንድ ሴት ወጣት አዛውንት ሳይለይ በመላው ኢትዮዽያውያን አንገት የጭቆና ሰንሰለት የጠለቀበት፣ በታሪካችን ከሰማነው፣ ከአነበብነውና ከኖርነው የትኛውም ክፉ ቀን ሁሉ አብልጦ የከፋ ብሔራዊ የሀዘን ዕለት ነው። ግንቦት ሃያ፦ ወጣቶች ተስፋ ስለቋጠርን የምንዘምርበት ሳይሆን ስደት፣ እስራትና ሞት አትርፈን ከመሐከላችን የጎደሉትን በሀዘን የምንዘክርበት፣ እናቶች በእልልታ ሳይሆን መበለቶች በዋይታ የሚያስቡት የሰቀቀን ቀን ነው።
በቅርብ ከእስር የተለቀቁት አቶ በቀለ ገርባ የተናገሩትን ቃል ተመርኩዘን የግንቦት ሃያ 1983 ዓመተ-ምህረትን በረከት ስንመለከት፦ ከእስር-ቤት ውጪ በነፃነት ከሚራመዱት ይልቅ፥ በእግር-ቶርች ተጠርንፈው በየወህኒ ቤቱ ተኮራምተው የተቀመጡት ንፁሃን ዜጎች ይበዛሉ። በማረሚያ ቤት ከተዘጋባቸው ጥፋተኞች ጋር ሲወዳደሩ፥ በአወራ-ጎዳናው ላይ በኩራት የሚንሽራሸሩት ወንጀለኞች በእጥፍ ይልቃሉ፤ ታዲያ ይህንን ቀን የሚያከብረው ማነው? ግንቦት ሃያ፦ የፍትህ ጎህ የቀደደበት ሳይሆን ፍትህ እራሱ 20 ቦታ የተቀዳደደበት ዕለት ነው!
እርግጥ ነው፥ እንኳን የሦስት ሴት ልጆች አባት ለሆኑት ለኣዲሱ ጠቅላይ ሚንስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ይቅርና፥ ገና ላልወለድነውም ቢሆን የአቶ አንዳርጋቸው ፅጌ ሴት ልጆች እንባና ናፍቆት አንጀት ይሰረስራል። ታድያ ህወሃት በግንቦት ሃያ ዋዜማ ወይንም ማግስት ከግፍ እስር ፈታ፥ ሊነጋ አይደለም ሊፈግ የማይችለውን የ 27 ዓመት ፅልመት እገፋለሁ ብላ አስባ ይሆን እንዴ እኝህን አባት እስከ አሁን አልሰጥም ያለችን? ድንቄም! ነው ያሉት ወይዘሮ ብርቄ?
ምስጋና፦ በውዴታም ባይሆን በግዴታ ይህን አድማችንን ለማሳካት የኢትዮዽያ መብራት ሀይል ኮርፖሬሽን ከተሞቻችንንም በማጨለም ልማዳዊ ድጋፉን እንደማይነፍገን በመተማመን ነው።
ሙያተኛ ሀገሬ ከማጥገብ ጎደለ በረከት እራቀው የገበታሽ ለዛ፣ ተሻምቶ ለመጉረስ ከበላነው ይልቅ የደፋነው በዛ፡፡ ሙያሽ... Continue reading የማጀት ስር ወንጌል [ ሙሉ ግጥሟ ይሄ ነዉ ]
የምዕራባዊያን የለየለት ዘረኝነት ለአፍሪካ ፍልስፍና አዲስ ነገር አይደለም፤ በዛ ምርምር ዓለም ውስጥ ያለነው እኛ በስፋት ጽፈንበታል፤ ድንቁርናቸው ጠርዝ ድረስ ነው፣ ግና ስለ ስልጣኔ ልሰብኩን ይፈልጋሉ! ከዚህ በፊት ከሳነበብኳቸው የምርምር ሥራዎቼ በጥቂቱ እነሆ!
የወጣለት ዘረኝነት በማቀንቀን ከሚታወቁ አብይ የምዕራቡ ዓለም ፈላስፎች መካካል ጊዮርግ ቪልሄልም ፍሪድሪሽ ሄጌል—Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831)፣ ዣን ዠክ ሩሶ—Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)፣ አማኑኤል ካንት—Immanuel Kant (1724-1804)፣ ዴቪድ ሂዩም—David Hume (1711-1776)፣ ሻርል ደ ሞንተስኪየ—Charles de Montesquieu (1689-1883) እና ካርል ማርክስ—Karl Marx(1818-1883) ይጠቀሳሉ። ለምሳሌ፡- የሄጌል ዘረኝነት በአውሮፓዊያን ፈላስፎች ዘንድ እንኳ ሳይቀር ለውይይት እንደማይቀርብና እንዲያውም የማይታወቅ ወይም በሚገባ የተደበቀ ሐቅ መሆኑን አፍሪካዊ-አሜሪካዊው ፈላስፋ ክርስቲያን ኤም ኖይገቧዎር—Christian M. Neugebauer በአጽንኦት ያሰምርበታል። የፈረንሣይ እና የጀርመን ማርክሲስቶች፣ የሄጌልን ዘረኛ አስተሳሰብ በተመለከተ አሳፋሪ ዝምታ የማሳየታቸው ጉዳይ እና ጨርሶ ዕውቅና ያለመስጠታቸው አካሄድ ደግሞ ነገሩን የባሰ (the worst) አሳሳቢ ያደርገዋል።
እዚህ ላይ በአፅንኦት ሊሰመርበት የሚገባ ነጥብ ቢኖር፣ በእያንዳንዱ ፈላስፋ ሥራ ውስጥ የተንፀባረቀው ይህ የለየለት ዘረኝነት፣ በጊዜው ከነበረው ስልተ-ምርት ጋራ በጥብቅ የተቆራኘ ነበር። በአውሮፓ እና አፍሪካ መካከል የነበረው ግንኙነት፣ እስከ 15ኛው ክ/ዘመን መጀመሪያ ድረስ በእኩልነት ላይ የተመሠረተ እንደነበር እንግሊዛዊው የታሪክ ሊቅ ባስል ዴቪድሰን Africa: History of the Continent እና The African Genius በተሰኙ ሥራዎቹ ውስጥ በትክክል ይሞግታል። አውሮፓውያን የቢኒ—Bini፣ የዳዎም—Dahomey፣ የአሻንት—Ashanti ወ.ዘ.ተ ንቁ መንግሥታትን፣ ከሮማው ጳጳስ አሠራር፣ ሥልጣን፣ እና ተጽዕኖ ጋር በአድናቆት ያነጻጽሩ እንደነበር የምዕራቡ ዓለም የታሪክ ዘገባዎች በግልጽ ያመለክታሉ። (Basil Davidson, 1966: Passim፤ 1969፡ Passim) ይሁን እንጂ፣ በአሜሪካ የነበረው ሰፋፊ የእርሻ ቦታዎች ማደግ ሲጀምሩና የአፍሮ-አውሮፓውያን የንግድ ፍላጎት ከጥሬ-ዕቃ ወደ ሰው-ጉልበት ሲቀየር፣ አውሮፓውያን በሥነ-ጹሑፍ፣ በኪነ-ጥበብ እና በፍልስፍና ሥራዎቻቸው ውስጥ አፍሪካና አፍሪካዊያንን በተመለከተ ዓይነተኛና መሠረታዊ የሆነ ለውጥ ማድረግ ጀመሩ። (Emmanuel C. Eze, 1997፡ 6፤ Hugh Honour, 1989፣ Passim፤ Henry Louis Gates: 1978) በተለይ የእንግሊዝ፣ የፈረንሣይ እና የጀርመን አብርሆት ፈላስፎች (French, British and German Enlightenment thinkers)፣ አፍሪካዊያን በተፈጥሮ “ከሰው ዘር በታች” ወይም “ያልሰለጠኑ ሕዝቦች” መሆናቸውን በአደባባይ ጽፎ አስተምረዋል።
በአፍሪካዊያን ሕልውና ላይ አውሮፓዊነትን በመጫን፣ ከአፍሪካዊያን ጋር ፈጽሞ የማይገናኘውን ማንነት (the Otherness of the Other) ፈጠሩ። እኛ-እነሱ በሚል ፈልስፍናዊ ተረታ-ተረት “ዲበ-አካላዊ” ልዩነት (ontological difference) ፈጥረው ኢምፔሪያሊዝምን ሕጋዊ አደረጉ። ይህንን የአስተሳሰብ ሽርሙጥና በማቀንቀን ከሚታወቁ ምዕራባዊያን ፈላስፎች መካከል ለአብነት ሦስቱን ብቻ እንጥቀስ፡-
(ሀ) በአንድ ወቅት በእንግሊዝ ቅኝ-ግዛት ቢሮ (British Colonial Office) ውስጥ ያገለገለው ዴቪድ ሂዩም—David Hume፤ አውሮፓውያን (ነጮች) በዓይነት (qualitatively) ከአፍሪካዊያን (ጥቁሮች) የተሻሉ መሆናቸውን “On national character” በተሰኘ ሥራው ውስጥ በግልጽ አስፍሯል። ሂዩም እንደሚተርተው፣ ይህ “ዲበ-አካላዊ” ልዩነት (ontological difference) አቋም ሲሆን፣ በተፈጥሮ ላይ የተመሠረተ ነው።
(ለ) ታላቁ ፈላስፋ እየተባለ የሚሞካሸው አማኑኤል ካንት—Immanuel Kant በበኩሉ፣ ይህንን “ዲበ-አካላዊ” ልዩነት ይበልጥ በማጉላት፣ ነጭ የቆዳ ቀለም ያላቸው አውሮፓዊያን፣ ከሌሎች የሰው ዘሮች (ማለትም ቢጫ፣ ጥቁር እና ቀይ የቆዳ ቀለም ካላቸው ሕዝቦች) በአይነት የተሻሉ መሆናቸውን “Observations On the Feelings of the Beautiful and Sublime” በተሰኘ ድርሰቱ ውስጥ ፍጹም ሕፃናዊ ማብራሪያ አቅርበዋል። ይህ ፈላስፋ፣ የቆዳ ቀለምን ብቻ እንደ መስፈርት ተጠቅሞ የሰው ልጅ ዘርን በአራት ደረጃ ከፋፍሏቸዋል፡- ነጭ የቆዳ ቀለም ያላቸው አውሮፓዊያን 1ኛ ደረጃ፣ ቀይ የቆዳ ቀለም ያላቸው አሜሪካዊንያን 2ኛ ደረጃ፣ ጥቁር የቆዳ ቀለም ያላቸው አፍሪካዊያን 3ኛ ደረጃ፣ ቢጫ የቆዳ ቀለም ያላቸው ህንዳዊያን ደግሞ 4ኛ ደረጃ በማለት በሰው ልጅ ህልውና ላይ አላግጧል።(Emmanuel C. Eze, 1994፡ 201-141)
እንደ ካንት የተረቶች ሁሉ ተረት ከሆነ፣ አንድ ሰው ከራስ ጸጉሩ እስከ እግር ጥፍሩ ድረስ ጥቁር የሆነ እንደሆነ፣ ደደብ እንጂ ምክንያዊ ፍጡር ሊሆን አይችልም፡፡ ምክንያቱን ሲያስረዳ ደግሞ፣ እላይ የተጠቀሰውን የዴቪድ ሂዩም ሥራን እንደ ማስረጃ ያቀርባል። እርግጥ ነው፣ በወቅቱ ሥነ-ዕውቀትን በሚመለከት በምክንያታዊነትና (rationalism) እና በዳሳሽነት (empiricism) መካከል የተፈጠረውን አለመግባባት ለማስታረቅ ካንት ሌላ የዕውቀት ንድፈ ሐሳብ አመንጭቷል። ይህንን አለመግባባት ለመፍታትም Critique of Pure Reason የተሰኘውን ፍልስፍናዊ ሥራውን ለዓለም አበረክተዋል፤ ዝናንም አትርፎበታል። ይሁን እንጂ፣ ካንት የሰው ልጅ “ሕልውና”ን በተመለከተ ከድንጋይ ዘመን የተሻለ አስተሳሰብ አልነበረውም።
(ሐ) የቅኝ-አገዛዝ ጽንሰ ሐሳብን በማስፋፋትና የጀርመን ቅኝ-ገዠዎችን በማነሳሳት በኩል ካየነው፣ ጊዮርግ ቪልሄልም ፍሪድሪሽ ሄጌልን—Georg Wilhelm Friedrich Hegel የሚስተካከል ፈላስፋ አልነበረም። በርከት ያሉ የብሉይ ፍልስፍናዊ ሥራዎች በጀርመንኛ ቋንቋ የተጻፉ ነበሩ። አሻሚ ትርጉም ተጠቅሞ በጥቅሶቹ ላይ ያለ-ምክንያት ትችት ከመሰንዘር፣ አስቀድሞ በጀርመንኛ ቋንቋ ችሎታ እርግጠኛ መሆን ሳይታለም የተፈታ ጉዳይ ነው። ይህንን እውነታ በትክክል የተገነዘበው ክርስቲያን ኤም ኖይገቧዎር (Christian M. Neugebauer, 1991፡ 248-249)፣ የሄጌልን ፍልስፍናዊ ሥራዎች ለማብራራትና ለመተቸት ዋናውን ምንጭ (original source) ተጠቅመዋል። ኖይገቧዎር እንደሚሞግተው፣ አፍሪካ ውስጥ የፍልስፍና እና የባሕልን ጥያቄ በተመለከተ፣ የሄገልን ፍልስፍናዊ ክርክሮችን በሰባት አንኳር አንኳር ነጥቦች ማጠቃለል ይቻላል፡- የአፍሪካ ቆሞ-ቀርነት (staticity of Africa)፣ የአፍሪካ ኃላ-ቀርነት (prmitivity of Africa)፣ አፍሪካ የዓለም አካል አይደለችም (Africa is without history)፣ የአፍሪካ ስድነት (profligacy of Africa)፣ የአፍሪካ ጨካኝነት (savageness of Africa)፣ አፍሪካ የተሟላ ፈልስፍና የላትም (Africa has no proper philosophy) እና አፍሪካን አንድ-ወጥ የሆነ ባህል ያላት አህጉር አድርጎ መመልከት (Africa is regarded as a cultural homogenous continent) የሚሉ ናቸው።
ሰሜን ተባለ ደቡብ፣ ሄጌልም ሆነ ለሎች ምዕራባዊያን ጠበብት፤ የአፍሪካን ማንነት አተያይ መረዳት ቀርቶ፣ የአፍሪካን ስልጣኔን በተመለከተ ምንም መረጃ እንዳልነበራቸው የፍልስፍና ሥራዎቻቸው ይመሰክራሉ። ለምሳሌ፣ ክርስቲያን ኤም ኖይገቧዎር እንደሚሞግተው፣ የመጀመሪያ ጥያቄ መሆን ያለበት፤ “የሄጌል ዋና ዋና የመረጃ ምንጮች ምን ምን ናቸው?” የሚል ነው። ይህንን ጥያቄ ኖይገቧዎር ራሱ በትክክል መልሶታል፤ መልሱም አንድና አንድ ብቻ ነው—እርሱም ድንቁርና ነው።
ስለዚህ፣ ከላይ ለአብነት የጠቀስናቸው ፍልስፍናዊ ሥራዎች፣ ከአፍሪካ ሥነ-ሰባዊም ሆነ ታሪካዊ እውነቶች ጋራ ፈጽሞ የሚጣጣሙ አይደሉም። ምዕራባዊያን ፈላስፎች፣ የአፍሪካዊያንን የሥነ-ልቡና አቀራረጽ፣ የራስ-አረዳድ/አተያይ ቅንጣት ታእል እውቀት ሳይኖራቸው የለየለት ድንቁርናቸውን በፍልስፍና ስም በአደባባይ ማንጸባረቅ፣ ምሑራዊ ውስልትና ያሰኛል። እዚህ ላይ አንድ ነገር በአጽንኦት ሊሰመርበት ይገባል፤ የእነዚህ ጠበብት ፍልስፍና ድርሳናት ማዕከል ያደረጉት ፍልስፍናን ሳይሆን በአፍሪካዊነት ማንነት በኩል ያላለፈ አውሮፓዊነትን ነው።
ሰይጣን ልክ እንደ ዘረ አዳምና ሄዋን እንዲሁም በምድርና በሰማይ እንደሚገኙት ፍጡራን ሁሉ ፍጡር ነው። እንደ ማንኛውም ምድራዊ ፍጡር ቤተሰብ መስርቶ እና ወልዶ ይስማል እንዲሁም ሰያጣነዊ ማህበራዊ ህይወት ይኖረዋል ብዬ ፈጽሞን አስቤውም የማላውቅና ሰይጣንን ከሰይጣንነቱ ውጪ ወይም የማይዳሰስ መሆኑን ብቻ ነው የማውቀው። ይሁንና ሰይጣን የተፈጠረበት አላማ አለው። የሰውም ልጅ እንደዛው ነው። ታዲያ ያ… ሰይጣን የተሰጠውን ትዛዝ ያለመታከትመና በትጋት ሲወጣው ነው የሚስተዋለው። ሰይጣን ከተሰመረለት መስመር ውጪ ፍንክች አይልም። ኦዎን… የሰይጣን ደግ፣ ሩህሩህ፣ አዛኝ እና ቸር እንዲሁም በምድር ውስጥ ለሚገኙ ፍጡራን ሁሉ መልካሙን የሚያስብ ፈጽሞውን አይገኝም። ሰይጣን የተመደበበት ስራ ከመስራት አንጻር በእጅጉ የተመሰገነ እና ትዕዛዝ አክባሪ ነው።
ፈጣሪ የሰውን ልጅን ሲፈጥረው ያለማጋራት ፈጣሪን እንዲገዛ፣ ፍጹም ለመልካም እና ደግ ብቻ ነው። ታዲያ… ይህ የሰው ልጅ ከተፈጠረ ጀምሮ በሰው ልጆች መካከል የደረሱትን መተላለቅና ጉዳቶች ሲቃኙ የሰው ልጅ በትእዛዝ አክባሪነቱ እና ተቀባይነቱ ከሰይጣን በእጅጉ የወረደ ነው። እንድየውም የሰው ልጅ ተብዬው ክፋት እና መጥፎ ተተግባር ከመበራከቱ የተነሳ “ሰው ሰይጣን ነውን ? ወይስ “ሰይጣን ሰው ነውን” ? የሚል ጥያቄ ያጭርብናል።
በክፍል አንዱ ጽሁፍ ከፌስቡክ መንደር ዘልቄ “ ስለ እሳት መቆሰቆና ሲቆሰቆስ መንደዱን ይጨምራል " የሚል ከተራ ጽሁፎች መሃል ሰፍሮ ማግኘቴን ተናግሬ ነበር። የዘመኑ ወጣትና ጎልማሳ የማንበብ ባህሉ ጠፍቶት ፌስቡክ ላይ መጣጅ ከጀመረ እንደ ሰነበተ… መቆየቱ ለማንም የተሸሸገ አይደለም። ሌላው ደግሞ ምንም የማንበብ ባህል ያልነበረው፣ የሌለው እና እንዲኖረውም ፍንጭ ያላሳየውም በርካታ እንደሆነ መረጃዎች ያስረዳሉ። በአለንበት የመረጃ ዘመን ጊዜን ሳንጠቀምበት እንዲያልፍ የምንፈልግበት ቦታም ቢኖር እዚሁ ፌስቡክ መንደር ነው። ለማለት የፈለግኩት የኢትዮጵያውና ማህበረሰብ በተመለከተ ብቻ ነው። ከኢትዮጵያውን ውስጥም ቢሆን ወደ ፌስ ቡክ እራሳቸውን ሲዶሉ መልካሙን ብቻ በመስበክ ቀናውን መንገድ በማሳየት ትልቅ አስተዋጽኦ የሚያደርጉ እንዳሉ የሚዘነጋ አይደለም። የሆነው ሆኖ በእኔኛው አመለካከት በፌስ ቡኩ መንደር ውሎ ቅኝት በ27 ዓመቱ አገዛዝ ምን ያህል ሃገራችን ሃገር ተረካቢውን ትውልድን እንዳጣች ትልቅ ምስክር ነው። “አንዳንዱ አለማወቁን የማያውቀው የእኔ ቢጤው ትልቁ የእቀውቀት እና የስልጣኔ ደረጃ መኪና መንዳትና Smart phone መጠቀም ይመስለዋል”።
ወደ ጉዳዩ ስመለስ ስለ እሳት መቆሰቆና ሲቆሰቆስ መንደድ መጨመሩን የሚያራምዱት ግለሰብ ሰለ ተዳፈነ እሳት አደገኛነት የተገነዘቡ አይመስለም። ጸሃፊው ኦህህ… ይቅርታ ጸሃፊ የሚለው ትልቅ ስያሜ ስለሆነ የFB “ተሳታፊ” ተብለው ቢጠሩ ይመጥናቸዋል። ታዲያ እኚሁ ተሳታፊ በሰላም እና አንድነት የFB ሰበካቸው ለማያውቃቸው ነብያዊ ተግባር ለመፈጸም ወደ FB የተላኩ “ቀጣይ ነብይ” ያስመስልላቸዋል። እርሳቸውን በተመለከተ መሬት ላይ ያለው ጉዳይ ግን አያድርስ… ነው። ነገረ ተግባራቸው እንደ ትንሽ አይጥ አይነት ነው። ልክ ሰሞኑን እቤታችን ገብቶ ልናስወግደው ልጅ አዋቂው ቢረባረብ እና አሰሳውን ቢያካሄድም ደብዛው ጠፍቶ እንደቀረው ትንሽ አይጥ አይነት ናቸው። ያን… ትንሽ አይጥ እንዳንተወው አሳቻ ወቅት ጠብቆ ውር ውር እያለ ህፃናትን ማስበርገጉን ተያያዘው። ውልብ...ውልብልብ ሲል ታየ ተብለን ደግሞ ማሳደደዱን ብንያያዘውም ጣታችንን ብቻ ሊያስገባ ከሚችል ስርቻ ውስጥ ገብቶ ይሰወራል። እ… እርሱ ካለበት ዘንድ ለመድረስ እራሳችንን በእርሱው መጠን ማውረዱ እና በእርሱ መንገድ መሄዱን ግን አልፈለግነውም እንዲሁም ቤቱም... ሃገሩም በድምፅ አላጸደቀውም። አረረረ… እናንተዬ ፈጣሪ ከመውረድ ይጠብቃችሁ።
ታዲያ የአይጥ ጉዳይ ብርቅ ነው እንዴ ? በአይጥ ምክንያት ውድ የሆነው ጊዜ ማባከኑ አግባብ አይደለም ትሉ ይሆናል። ወደጆች ሆይ የእኛው ትልቁ ጥረታችን ይህ ሾላካ ወንድ አይጥ ሴቷን አይጥ ፈልጎ አምጥቶና ተራብቶ ቤቱ እና ሃገሩን አይጥ በአይጥ እንዳያደርገው ነው። “ለምን ትዘረጠጣለህ ሃገሩ አይጥ - በአይጥ ከሆነ የአይጥ አስወጋጅ መወቅርን በመዘርጋት ለተወሰኑት ሹመትን ለቡዙሃኑ ደግሞ የስራ እድልን ይፈጥራል” እንዳትሉኝ ደግሞ እሰጋለሁ።
ዘመኑ የነቀፌታ ዘመን በመሆ “አንተ ማን ነህና ? እንዳሻህ የምትዘረጥጠው እና የምትዘረጠጠው” የሚል ነቀፌታ የሚሰነዝር ከተከሰተ... እንካችሁ አዎን… እኔ በተዋከቡ፣ በእናውቅልሃለን አዕምሮአቸው የጦዘ እና በክፋት የሰኩሩ መሪዎች በፈጠሩት የተዋከበ ማህበረሰብ ውስጥ በፈጣሪ ፍቃድ የተከሰትኩ ነኝ።
በአለማችን ከ38ሚሊየን የሚበልጥ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ኤች.አይ.ቪ.(HIV) በደማቸው ውስጥ ይኖራሉ፡፡ ከዚህ ውስጥ ሁለት ሶስተኛው የሚገኙት በአህጉራችን አፍሪካ ሲሆን የሀገራችንም ሁኔታ ብዙም ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡ በኢትየጵያ ከ4 ወራት በፊት እንደተገለፀው በቫይረሱ እየተያዙ ያሉ አዳዲስ ሰዎች ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ እንደሚገኝና ከሶስት ክልሎች ውጪ በቀሩት የአገሪቱ ክፍሎች በወረርሽኝ ደረጃ ይገኛል፡፡
መልስ፡– ከዚህ በፊትም ይሁን በአሁኑ ወቅት HIV በደማቸው እንዳለባቸው ተነገሯቸው የህክምና ክትትል ወይም መድሃኒት ያልጀመሩ ታካሚዎች በቶሎ ሀኪም አንዲያማክሩና እና ልዩ ምክንያት ወይም ሕክምና እንዳይጀምሩ የሚከለክል የጤና ችግር ከሌለ በስተቀር የፀረ ኤች.አይ.ቪ. (HIV) መድሃኒቶችን እንዲጀምሩ ይመከራል፡፡
ከኮቪድ አንፃር ልዩ መረጃ ባይኖርም አነዚህን መድኃኒቶች መጀመር የሰውነት የመከላከል አቅም እንዲጎለብትና ሰውነታችን ለተለያዩ ተጓዳኝ ኢንፌክሽኖች እንዳይጋለጥ ይረዳል፡፡ የፀረ ኤች.አይ.ቪ. መድሃኒት የሲደ4 (CD4) ቁጥር አነሰም በዛም በየትኛውም ደረጃ መጀመር አለበት፡፡
ባጠቃላይ መድሃኒት ያልጀመሩ፣ ሲዲ4(CD4) ቁጥራቸው ዝቅተኛ የሆነ እና በደማቸው ያለው የቫይረስ መጠን (Viral Load) ከፍተኛ የሆኑ የኤች.አይ.ቪ. ታካሚዎች ለሌሎች ኢንፌክሽኖች የበለጠ ተጋላጭ እንደሆኑ ይታወቃል፡፡ በተጨማሪም እድሜያቸው የገፋና ተደራራቢ ህመም ያለባቸው ሰዎች በኮቪድ19 ከተያዙ ጠንከር ባለ ሁኔታ ሊታመሙ የሚችሉበት እድል ሰፊ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ነገር ግን እስካሁን ድረስ ኤች.አይ.ቪ. እና ኮቪድ19 መሀከል ያለውን መስተጋብር ያሳየ ልዩ መረጃ የለም፡፡
በተለይም መድሃኒት እየወሰዱ ያሉና ጥሩ ቁጥጥር ላይ ያሉ ታካሚዎች ከጤነኛ ሰው የተለየ ተጋላጭነት አላቸው ተብሎ አይታሰብም፡፡ ይሁንና ያለው መረጃ በቂ ካለመሆኑ አንፃር እና ከዚህ በፊት የተከሰቱ መሰል ወረርሽኞች ካደረሱት አደጋ አንፃር ታማሚዎች በቂ ጥንቃቄዎችን ማድረግ አለባቸው፡፡
የመረጃ ውስንነቱ እንዳለ ሆኖ በተለይ ሲዲ4(CD4) ቁጥራቸው ዝቅተኛ የሆነ እና በደማቸው ያለው የቫይረስ መጠን (Viral Load) ከፍተኛ የሆኑ ታካሚዎች ለጠና ህመም የተጋለጡ ናቸው ተብሎ ይታሰባል፡፡
ባሁኑ ሰዓት ኮቪድ19 ክትባት የለውም፡፡ ብቸኛው የመከላከያ መንገድ በቫይረሱ ላለመያዝ እራስን መጠበቅ ነው፡፡ ይህንንም ለማድረግ መደበኞቹን የመከላከያ መንገዶች በአግባቡ መተግበር ለሁሉም የኤች.አይ.ቪ. (HIV) ታካሚዎች ይመከራል፡፡ እነዚህም፡-
ማስክ ማን ያድርግ ማን አያድርግ የሚለው ነገር ብዙ ግርታ ያለው ቢሆንም ከቅርብ ጊዜ ጀምሮ እየወጡ ያሉ መረጃዎችን ተከትሎ ማንኛውም ሰው ከቤት ሲወጣ በተለይም ደግሞ አካላዊ ርቀትን መጠበቅ በማይችልበት ሁኔታ ላይ ማስክ ቢያደርግ መልካም ነው፡፡ ይህ ምክረ ሀሳብ በሁሉም የኤች.አይ.ቪ. ታካሚዎችም ቢተገበር የተሻለ ነው፡፡
አንድ ሰው የኮቪድ 19 ምልክቶች ከታዩበት በተቻለ መጠን በቶሎ ከሀኪሙ ጋር (በስልክና በአመቺ መንገድ) ሊመካከር ይገባዋል፡፡ ከዚያ በተጨማሪ ግን የኮቪድ19 ምልክቶች ከታዩበት ሊያደርጋቸው የሚገቡ ጥንቃቆዎችና ሂደቶች በሚገባ ተግባራዊ ማድረግ ይጠቅማል፡፡
ከዚህ አንፃር በተለይ የሚነሳው ካሌትራ [Kaletra(Lopinavir boosted with Ritonavir (LPV/r))] ነው፡፡ መጀመሪያ ላይ አበረታች ውጤት እያስገኘ ነው ተብሎለት የነበረ ቢሆንም ከቻይና በወጡ አንዳንድ ጥናቶች መሰረት ግን የተጠበቀውን ያህል ውጤት አላሳየም፡፡ ይሄ እና ሌሎች የኤች.አይ.ቪ መድሃኒቶች ላይ ከ15 በላይ ጥናቶች እየተካሄዱ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ውጤቶቹን መጠበቅ መልካም ነው፡፡
ኮቪድ19ን ይከላከላል በሚል መድሃኒታቸውን ወደ ካሌትራ ለማስቀየር ጥያቄ የሚያቀርቡ ታካሚዎች ብዙም ባይሆኑም አሉ፡፡ ይህንን በተመለከተም ያለው ጥናት አጅግ ደካማ ነው፡፡
አሁን ባለንበት ሁኔታ ይህ ትልቅ ስጋት ነው ተብሎ አይታሰብም፡፡ ምክንያቱም ካሌትራን በስፋት ለኮቪድ19 እየተጠቀምንበት ስላልሆነ እና ካሌትራን የሚጠቀሙ የኤች.አይ.ቪ. ታካሚዎች ጥቂት በመሆናቸው ነው፡፡
ይሁንና ብዙ የኮቪድ19 ታካሚዎችን በእዚህ እና ሌሎች ፀረ ኤች.አይ.ቪ. መድሃኒቶች ማከም የምንጀምር ከሆነ የመድሃኒት እጥረት ሊከሰት የሚችልበት እድል አለ፡፡ ስለዚህም ሀገራት ይህንን ጉዳይ በቅርበት ሊከታተሉ እና እጥረት እንዳይከሰት የተለያዩ አማራጮችን መጠቀም ይኖርባቸዋል፡፡
በቅርብ ዓመታት በኦስቲን ዙሪያ አዲስ የቬጂቴሪያን እና የቪጋን ምግብ ቤቶች እና የምግብ ሸቀጣ ሸቀጦች ተሰማርተዋል. በአሁኑ ጊዜ በእጽዋት ላይ የተመሰረቱ ምግቦች ጥቅሞች በሰፊው የተረዱ ናቸው, እንዲሁም ሥጋ ተባት እስከሆነው ጊዜ ድረስ ቬጀቴሪያኖች ናቸው. ምግብ በሚመገብበት ጊዜ ለጤና ተስማሚ የምግብ ምርጫዎች ማዘጋጀት ቀላል ነው, እና ከዚህ በታች ያሉት የምግብ ዕቃዎች በከተማይቱ ውስጥ በጣም ተወዳጅ የቬጀቴሪያን ዋጋዎችን ያቀርባሉ.
ሁሉም የቪጋን ምግብ ቤት, ቆጣሪ ባህላዊው በኦስቲን የጎን ምስራቅ በኩል ይገኛል. ከመርከቧ ውስጥ ከሚወዷቸው በርካታ የፈጠራ ውጤቶች መካከል, አይርክ ሲታን ሳንድዊች እውነተኛ ፊርማ ምግብ ነው. ባለቤቱን ሳኡድ ዴቪስ እንዲህ ብለዋል: - "በአውስቲን ውስጥ ሌላ ሶንድዊች ከሌለ ደስ ይለኛል. በሳምባ የተጠበሰ የኦርጋኒክ የስንዴ ዳቦ, ሳንድዊች በቤት ውስጥ የተሰራ የጃኬት (ከግዛይላ, ተኩላ, ሽንኩርት, ትኩስ ጣፋጭ እና የቸሪ ቅቤ) ጋር ተያይዞ የቤት ውስጥ የተሰራ የስንዴ (የጨው ዕምብትን) ይጨምራል.
በቦሊን ግሪክ ካፌ (Vegetarian Creek Café) ፈገግታ በተጠበቀው በላባቱ ባታንዳ በተሰኘው የቬጀኒ ሮያል (Veggie Royale) ውስጥ በፈጠራ ፈጣሪዎች ላይ ታማኝ ሆኖ አግኝቷል. አዘውትረው የሚናገሩ ሰዎች ስለ ሬሙና ማለትም ስለ ሃሜም ጭምር ይዘምራሉ! እንቁላልን ካልመገብ, ሁሉም የእንቁ እቃዎች በቤልደን ክሪክ "ተውብቶብል" መጫወት ይችላሉ. የእንቁላል ቤኔዲክት / Reedimat, Reineced ሁለት እንቁላል, ቶፉ ባከን, ቪጋን ሆላዳኒዝ እና የህፃን ስፒችች በሾለ ጣይቃ ላይ ዳቦ.
መጀመሪያ ላይ በጓዳሎፕ (ዲያግግ), እ.ኤ.አ. በ 1998 ዓ.ም ተከፈተ, ቬጀኪ ገነት ለብዙ አመታት ለቴክሳስ ዩኒቨርሲቲ ተወዳጅ ቦታ ነበር. ያ ቤት በ 2014 ተዘግቷል, እና ባለቤት ስቴሲ ቻን እና ቤተሰቧ እንደገና ለመክፈት እቅድ አልነበራቸውም. እጅግ በጣም ለሚያስፈልጉት ጥያቄዎች ምላሽ ለመስጠት, አዲሱ ስሪት በግንቦት 2017 በዌስት ዌስት ስትሪት ላይ ተከፈተ. እንደ ማንኛውም አዲስ (ወይም በድጋሚ) ምግብ ቤት ሁሉ, ከአገልግሎቱ ጋር የተያያዙ ጥቂት ሽክርክኖች ነበሩ, ነገር ግን ብዙዎቹ መደበኛዎች ወደኋላ ተመልሰው ምግቡን ያጣጥማሉ. ኬን የፕሮቲን 2000 እና ፕሮቲን ቫዴር ሁለቱ ተወዳጅ ምግቦች ናቸው ብለዋል. ፕሮቲን ቫድተር የተጠበቀና የተጠበሰ የሳይቻን ኩስን, አረንጓዴ ዱቄት, ነጭ ሽንኩርት እና ቀይ ሽንኩርት የተሸፈኑ እና የተጠበቁ ዶሮዎችን ይይዛሉ. ፕሮቲን 2000 እሾሃማዎችን ያካትታል, ነገር ግን በሚገባው ጣፋጭ ጣቅ, ሽንኩርት, ብሩካሊ እና ነጭ ሽንኩርት.
ልክ የቤት ለቤት እንደሆነ, የእናቴ ካፌ የኦስቲን የቬጀቴሪያን ተምሳሌት በጣም ተወዳጅ ነው. ከ 1980 ጀምሮ የእህት ኩኪዎች እንደ ምቾት ምግብ ያሉ ጣፋጭ ምግቦችን ለማዘጋጀት ዋና ጌቶች ናቸው. ቡኒ ቡስተር ከበርካታ የመገናኛ ብዙሃን ድርጅቶች ውስጥ በተሻለ የቪጋን ሸገርን እንደ እውቅና አግኝቷል. ፓትቴው የቶፉ, ቡልጋስት ስንዴ, ትኩስ ፍራፍሬዎች እና ዘሮች ባለቤትነት ነው. ሌላው ተወዳጅ ምግብ, ግዙፉ ቡሪሮ ቡናማ ቡናማ, ጥቁር ስኳር, ቺዝሌት የሻም ማኮ እና ጃክ አይብ. የስፖኒካሉ እንጉዳይ ኢንቺላዳዎች እርስዎ ስብና ደስታ ይሰማዎትም.
ከ 26 አመታት በፊት በኤድዶዶ "ዋዮ" ሎራ የተሰራ, የሳባ ደ ሎዝ ለመብላት ቦታ ከመሆን ያለፈ አይደለም. ሎራ ይህንን እንደ "የእውቀት ትምህርት ማሕበረሰብ ማእከል" አድርጎ ይገልጸዋል. ከጋራ የመመገቢያ ቦታ በተጨማሪ ለ ዮጋ ክፍሎች, ለጤና እና ለህክምና ባለሙያዎች እና ሌላው ቀርቶ ትንንሽ የግል ት / ቤቶች ይገኛሉ.
ምግብ ግንስ? በካሳ ዴ ሎዝ የሚገኘው የኩሽና ቤት የዕለት ተዕለት የቪጋንነት ስርዓት ከመጠን በላይ በመጓዝ የወይራ ዘይት እንኳን አይጠቀምም, ምክንያቱም የተስተካከለ ምርት ነው. ሎይራ እንዲህ ብሏል: "ይሁን እንጂ የሻሳዎቻችን ከዛፍ እና ከዘር የተሠሩ ናቸው. የዚህ የማይክሮባዮቲክ ጥብቅነት የምግብ ፍራፍሬ በጣም ጥሩ መሆኑን ይበልጥ አስገራሚ ያደርገዋል.
ሎራ ማንኛውንም ተወዳጅ ምግብ ለማውጣት ያመነታ ነበር, ነገር ግን ሲጫወት, በየቀኑ በሚታወቀው ጣፋጭ ጣፋጭ ጣዕም ወቅት ደጋፊዎች በጣም እንደሚደሰቱ አመልክቷል. እንደ ዕድል ሆኖ, የእያንዳንዱ ቀን የምሳ እና እራት ምናሌ አንድ አይነት ሾርባ እና ለእያንዳንዱ ሰው ስለሚያካትት ማዘዝ አይችሉም. በጀርባው ላይ, ሁልጊዜ ከዘራ እና ስራን ሁልጊዜ ከሚወስደው የስራ ባልደረባ ወይም ጓደኛ ጋር ለመሄድ እጅግ በጣም ጥሩ ቦታ ነው. ያነሱ ውሳኔዎች, ትንሽ ውጥረት. በካሳ ዴ ሎዝ ውስጥ ከሚገኘው ጸጥታ የሰፈነበት አንድ ተጨማሪ ጥቅም ብቻ ይውሰዱ.
በሰሜን ምዕራብ አውስትር በሚገኝ አንድ ውብ የቡዲስት ቤተመቅደስ ውስጥ የሚገኝ ሲሆን, የሻንግ ዪን ቤተመቅደስ ቲያ ክፍል ከአንደኛ ደረጃ የቬጀቴሪያን ምሳ ጋር አብሮ ለመሄድ አስገራሚ ባህላዊ ልምድ ያቀርባል. የቤተሰቡ በጎ ፈቃደኞች የሆኑት ጆይስ ሊን የቤተሰብ ተመራማሪ የሆኑት ቶም ሊን የተባሉት የዱቄት ኮምጣጣ ማዕድናት እንደ ተፎካካሪ እና ትኩስ አትክልት የተዘጋጁ ናቸው. ለ $ 10 (ጥሬ ገንዘብ ብቻ), ሾርባ, ጣዕም, ጣፋጭነት እና ሻይ አለዎት. ከምሳ በኋላ, ሰላማዊ በሆነ ሰፈር ውስጥ በእረፍት በእግር መጓዝ ይችላሉ. ከቤተመቅደስ ውስጥ እየመጣ ያለውን ዘፈን እንኳን ሰምተው ይሆናል.
በምስጢር ተቋም, ሚስተር ተፈጥሯዊ የቬጂቴሪያን የቢኪኬቶች ሳንዊች እና የሜክሲኮ እራት ጠረጴዛዎች ይታወቃሉ. የበርጋር ቦርሳ ሌላ የተዋሃደ ጣፋጭ ምግብ ነው, ከቤት ውጭ የሰከሩ የሽንኩርት ሽታ, እንጉዳይ, አቮካዶ እና አይብ. የአትክልት ታማላጆችም እንዲሁ ከፍተኛ ደረጃዎች ናቸው. ሚስተር ናውንቶይስ በ "ጣብያ" የሚሠራ ዳቦ የሚያምር ጣፋጭ የሜክሲኮ ጣፋጭ እና ጣፋጭ ምግቦችን ያቀርባል.
ይህ የቬጂቴሪያን ሕንድ ምግብ ቤት ግሩም ምርጥ ፓነር, ዶላር እና ሳሞሶስ ያደርገዋል. የእስያንን ስጋዎች ስም ለማስታወስ ከባድ ከሆነ, የሳምባዡን ፕላስተር ያስተላልፉ. ክፍሎቹ ለጋስ ናቸው, እናም በንጥሎቹ ውስጥ በጭራሽ አይቆጩም. ብዙ ጀብዱ የሚያዝናኑ ምግቦች ሕንዳዊ ፒዛን ወይም የተሸሸ የቲማቲም ሾርባ መሞከር ይፈልጉ ይሆናል.
የምግብ አውቶቡስ ዋሪየር ታኮ በ 2016 በቲስቲሊስት ውስጥ በ 10 ቱ ምርጥ ቲኮዎች በመባል የሚታወቀው ሲሆን ይህ ምድብ በቬጂቴሪያን ታኮስ ብቻ የተወሰነ አይደለም. የጦረኛ ታኮር ልብ በኪሪዞ የምግብ አዘገጃጀት ተነሳስቶ በኪኖዞ ቅመማ ቅመም የተሰራ የምግብ አዘገጃጀት መርሃ ግብር በሜክሲኮ ሴት አያቴ በኩል ሮላንዶ ጋዛ ተላልፏል. ጥቂቶቹ ጥቁር ቀይ ሽንኩርት እና ትኩስ ቺልቶሮ ይባላሉ. አዘውትረው የምግብ መኪናውን የተሸከሙ ሻይ ቡናዎችን ያመሰግኗቸዋል.
እዚህ ምርጥ ተመራጭ የሆነው የእስያ ልዩ እራት, ከሌላ ሰው ጋር ለመጋራት በጣም ጥሩ እሴት ነው. ተክሎች ሳምሶስ, ቫጋን ፓነር, ፓነር ቲካካ, አልዎ ባቢ, ሩዝና ናን ይካተታሉ. ሌላው ተወዳጅ የለውጥ ንጥል ዳም ማካኒ ነው. ከፓስታካዮ ወይም ማንጎ አይስክሬም የተሸለ ምግብን ይቁሙ.
ከፍተኛውን ግዢ እና ጤናማ አመጋገብ ማዋሃድ ከፈለጉ, በጎርድ North Kong የገበያ ማዕከል ውስጥ ወደ አበባ ልጅ ልጅ ይሂዱ. የእርሷ እናት ምድር ቦል የችርቻሮ መደራችዎን ለመቀጠል ጥንካሬ ይሰጥዎታል. ስጋው የቅዱስ ጥራጥሬ, ጣፋጭ ድንች, ፖፖሎሎ የእንጉዳይ እንጉዳይ, አቮካዶ, ሾከባ, ብሩካሊ ፔስቶ, ቅጠሉ ተክል, ቀይ የፔፐር ማሞ ቫኒሪዘር እና የሄምፕ ዘር ናቸው.
ባከን ኬሄ ቡስተር, በተለይም የቬጀቴሪያን ለውጥ የሆናችሁ ከሆነ የጣፍ ጉትቻችሁን እና ዓይኖቻችሁን ደስ ታሰኛላችሁ. ብርትገር ልክ እንደ ቆሻሻ, አልባ, የከብት ቡካሪን ይመስላል. የምግብ መሸጫ ቧንቧ, ስኳር ድንች ጣፋጭ, ማኩ እና አይብ እና የ BBQ ባርትር በመባል ይታወቃል. ከተሸከመ ባር አጠገብ የሚገኝ ሲሆን, ለሚመለከቷቸው ሰዎች ይህ በጣም ጥሩ ቦታ ነው.
ሕማም ሸሮኽ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ሰባት የጥቕዕ ምህላዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ሚኒስትሪ ጥዕና ንህዝቢ ባረንቱ ኣብ ምክልኻል ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝምልከት ስልጠናታት ይህብ - Radio Erena
ሕማም ሸሮኽ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዞባ ጋሽ ባርካ ሰባት የጥቕዕ ምህላዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ሚኒስትሪ ጥዕና፣ ጨንፈር ዞባ ጋሽ ባርካ፣ ኣብ ምክልኻል ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝምልከት ስልጠናታት ንህዝቢ ባረንቱ ሂቡ።
እቲ ብሚኒስትሪ ጥዕና ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ባረንቱ ዝተዋህበ ስልጠና፣ ምስ ርስሓትን ዕቋር ማይን ዝመጽእ ከም ሸሮኽን ዓሶን ዝኣመሰለ ሕማማት ከይክሰት ቅድመ ምድላዋት ምክያድን ናብ ዝሰፍሐ ከባቢታት ከኣ ከየስፋሕፍሕ ምክልኻሉን ኣብ ዝብል ዘተኮረ’ዩ።
ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘዳውብ ከባቢታት ዞባ ጋሽባርካ ሕማም ሸሮኽ ሰባት የጥቕዕ ከምዘሎ ምንጭታት ካብታ ሃገር የመልክቱ እኳ እንትትተለዉ፣ መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባዚ ብዝምልከት ዛጊት ሓበሬታ ይኹን መጠንቐቕታ ኣይሃበን።
ይህ መሣሪያ የፕላዝድ ጭምብሎችን ጭምብል ለማምረት ተስማሚ ነው ፣ በዋናነት የሽመና ቁሳቁስ መመጠጥን ፣ ማጠፍ እና ልምምድ ማድረግ ፣ የአፍንጫ ድልድይ ጅማት መመገብ ፣ ጭንብል መቀባት ፣ ጭንብል መቆረጥ ፣ የጆሮ ማሰሪያ ቁሳቁስ እና ማገዶ ፣ የተጠናቀቁ የምርት መመገብ እና ሌሎች ሂደቶች ፣ አጠቃላይ ምርቱን ያጠናቅቁ ፡፡ ጭምብል ከተሰራበት ጥሬ እቃ እስከ ተጠናቀቀ ጭምብል ምርት ፣ ጭምብል ምቹ በሆነ ሁኔታ ማምረት ፣ ምንም ግፊት የለም ፡፡
የፊት ጭንብል ማሽን የማምረቻ ውጤታማነት በጣም ከፍተኛ ነው። 90-110 pcs / ደቂቃ. የተቀናጁ ማሽኖች ሶስት የማጣጠፊያ ዘዴን ይጠቀማሉ ፣ ይህም ለእያንዳንዱ ቁሳዊ ለውጥ ወይም ማረም 10 ደቂቃዎችን ይቆጥባል ፡፡
2. የተሟላ የኮምፒዩተር PLC ቁጥጥር ፣ የ ‹servo /› ደረጃ ድራይቭ / አውቶማቲክ ከፍተኛ ደረጃ ፣ ከፍተኛ መረጋጋትና ዝቅተኛ ውድቀት ፣ ቀላል ጭነት ፡፡
የአልትራቫዮሌት ማነቃቂያ ኢንሹራንስ ፣ ማጣበቂያዎችን እና ሽፋኖችን ወዲያውኑ የሚፈውስ የፎቶኮሚካዊ ግብረመልስ ለመፍጠር ከፍተኛ ከፍተኛ የአልትራቫዮሌት ጨረር ስራ ላይ የሚውል የፍጥነት ማከሚያ ሂደት ነው።
UV-LED ማተም በዲጂታዊ የታተመ ምስል በፍጥነት ማዳን ይሰጣል። በቅጽበት ማከም ፣ ልዩ የሆነ የተስተካከለ ሸካራነት ወይም ከፍ ያለ የማተም ውጤት ማግኘት ይቻላል ፡፡
አጥፊ ያልሆነ ሙከራ (NDT) በሳይንስ እና በኢንዱስትሪ ውስጥ ምንም ዓይነት ጥፋት ሳያስከትሉ የነገሮችን ፣ የአንድን ንጥረ ነገር ወይም የስርዓት ንብረቶችን ለመገምገም በሳይንስ እና በኢንዱስትሪ ውስጥ የሚጠቅሙ ትንተና ቴክኒኮች ስብስብ ነው ፡፡
ባንዲት 80እሥረኞች በሚገኙባት ዛኒጋባ 81ኛው እሥረኛ ሆነው ከገቡ በኋላ ለበርካታ በሽታዎች ተዳረጉ።ይሄ ቢታወቅም በጊዜው አሥፈላጊውን ህክምና በመነፈጋቸው በሽታው ሥር እየሰደደ ሄዶ አሥጊ ደረጃ ላይ ሲደርስ ሆስፒታል ገብተው ተስፋ በሌለው ሕክምና ቆይተው፣ነገ ዛሬ ህይወታቸው ያልፋል በሚል ሥጋት ላይ እንዳለን ለተሻለ ህክምና ወደውጭ አገር ሄዱ።አሁንም ተስፋ በማይሰጥ ሕክምና ቆይተው አረፉ።
ሰማዕቱ ክቡር ፕሮፌሰር አሥራት ወልደዬስ የመላው ዐማራ ሕዝብ ድርጅት(የመዐሕድ)ፕሬዝዳንት የዛሬ 19ዓመት ግንቦት 6ቀን 1991ዓም(እ አ አ ሜይ 14ቀን 1999ዓም) ፊላደልፊያ አሜሪካ አገር በፔንሲልቫንያ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል በህክምና ላይ እንዳሉ ከዚህ ዓለም እንደተለዩ ይታወቃል።በአጠቃላይ የኢትዮጵያ ሕዝብ፣በተለይ ደግሞ የአማራው ሕዝብ ይህን ዕለት አስቦት የሚውለው በታላቅ ሀዘንና ቁጭት ነው።
ክቡርነታቸው! የአማራን ሕዝብ የመኖር ዋስትና ተግባራዊ ለማድረግ ከመጣራቸውም ሌላ ለኢትዮጵያ ሀገራዊና ሕዝባዊ አንድነት እንዲሁም እኩልነትና ዲሞክራሲያዊ ሕይወት ግኝት የከፈሉት አቻ የለሽ መሥዋዕትነት፣በታሪክ ዓምድ ውስጥ ከፍተኛ ቦታ ከመያዙም ባሻገር፣ከትውልድ ትውልድ ሲተላለፍ የሚኖር ነው።
ፕሮፌሰር! የትግሬ ነፃ አውጭ ግንባር(ትነግ)የሚባለው የትግሬ ዘረኞች ሥብስብ፣በ1983ዓም ከዕድምተኞቹ ጋር በመሆን ያካሄደውን የኢትዮጵያን ሀገራዊና ሕዝባዊ አንድነት የመናድ ተግባር፣የኮንፈረንሱን ምንነትና ተልዕኮ በጀግንነት በመዋጋት ድምፃቸውን አጉልተው ያሠሙ ብቸኛው ጀግና ነበሩ።ይህ ከትግሬ ዘረኞች ሥልጣን መያዝ ጋር ተያይዞ የመጣው የጎሳ ፖለቲካ ገና ከመነሻው ችግር ሊያሥከትል እንደሚችል በግልፅ ከመናገር አንሥቶ የመከራ እሳቱም ሲቀጣጠል ያንን ለማጥፋት በቀዳሚነት የተሰለፉ የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅ ነበሩ። ።
በ1984ዓም በዐማራው ላይ በወልቃይትና በራያ ከሚደርሰው ግፍ በተጨማሪ በአርባጉጉ፣በበደኖ፣በአረካ፣በአሰቦት ገዳም፣በአሩሲ ነገሌና በተለያዩ የአገሪቱ ክፍል ህይወቱ እያለ ዓይኑ ሲጎለጎል፣ሕይወቱ እያለ ቆዳው ሲገፈፍ፣ሕይወቱ እያለ ሥጋውን ቆርጠው “ብላው እያሉ” ሲያሰቃዩት፣ሕይወቱ እያለ ቤት ዘግተው ሲያቃጥሉት፣ሕይወቱ እያለ ወደገደል ሲወረውሩት፣ሕፃናት ከእነቤተሰቦቻቸው ሲታረዱ፣የዕርጉዞች ሆድ ሲቀደድና ሽሉ ሲጣል፣ የዐማራው ልጃገረዶች ሲደፈሩ፣ሲዋረዱና ተማርከው በባርነት ሲያገለግሉ፣አብያተ ክርስቲያናት ሲቃጠሉና ሌሎችም ተዘርዝረው የማያልቁ የዘር ማጥፋት ሰቆቃዎች ሲፈፀሙበት፣ፕሮፌሰር አሥራት አይተው እንዳላዩ፣ሰምተው እንዳልሰሙ ሆነው ማለፍ አልቻሉም።
በዚህን ጊዜ ዐማራው አለሁ ባይ ተቆርቋሪ የሌለው መሆኑን ተገንዝበው፣አጋር ሊሆኗቸው ከሚችሉ ወገኖች ጋር ዐማራውን ከጨርሶ ጥፋት ለማዳን በሚቻልበት ጉዳይ መክረው መዐሕድን በ1984ዓ.ም በመመሥርት፣ቀን ጨልሞበት አለሁ ባይ ወገን አጥቶ በደም ተጨማልቆ የሚቃትተውን ዐማራ “የሚያሥጥልህ ሕግና ሥርዓትየለም፣ሞት ወይም ሕይወት ብለህ ራሥህን አዘጋጅተህ ባላጋራህን ተቋቁመህ ባለህ ኃይል ተከላከል” በማለት በሥነ ልቦና ለመገንባት ጣሩ።
ፕሮፌሰር! በንቃት የመጠቁ ሥለነበሩ ለአማርኛ ቋንቋ አክብሮት ነበራቸው፣በመሆኑም በንግግራቸው ውስጥ እንግሊዝኛ ደባልቀው መናገር አይወዱም ነበር።ሥለሆነም ለተማረውም ላልተማረውም፣ለትንሹም ለትልቁም የሚናገሩትም ሆነ የሚያሥተላልፉት መልዕክት በቀላሉ ይገባል፣ይደርሳልም።
ፕሮፌሰርም “ በአራት እግሩ በመሄድ ላይ የነበረው ዐማራ አንገቱን ቀና አድርጎ በሁለት እግሩ መሄድ ጀመረ” ማለታቸውን አንዘነጋውም።ይህም የመጀመሪያው የፕሮፌሰር አሥራት ቆራጥ አመራር የሕይወት ፍሬ ውጤት ነበር።በዚህን ጊዜ የትግሬ ዘረኞች የፕሮፊሰር እንቅስቃሴ ሥላስደነገጣቸው እግር በእግር ክትትሉን ተያያዙት።
ፕሮፌሰር አሥራት! ዙሪያ ገባውን በጠላት ተከብበው ሲዋከቡ፣ ችግርና ፈተና ሳይበግራቸው፣ከፊት ለፊታቸው የተጋረጠውን ግዙፍ ኃይልና አደጋ ከምንም ሳይቆጥሩ፣በዚህ በቀውጢ ሰዓት ከማንም ቀድመው በአማራው ላይ የሞት፣የመታሰርና የመሰደድ አደጋ ማጥላቱን ተገንዝበው፣የአገር ግንጠላም ወደፊት የሚያስከትለውን ችግር አሻግረው አይተው ሀቁን በመናገር ለአገርና ለሕዝብ ዘላቂ ሰላም፣ለፍትሕና እኩልነት ያለማወላወል በቁርጠኝነት በመቆም ሳይቃጠል በቅጠል በማለት እምቢ ለሀገሬ፣እምቢ ለወገኔ፣እምቢ ለዳር ደንበሬ፣ብለው በታላቅ ቆራጥነት መታገላቸው አርአያነቱ ምንጊዜም የማይረሳ ነው።
በአማራው ህልውና፣በኢትዮጵያ ሀገራዊ አንድነት፣በህዝቡ የጋራ ዕድልና ተስፋ ላይ ዘወትር በማሴር ላይ ያለው ፀረ-አማራው የትግሬው ቡድን፣ ፕሮፌሰር አሥራትን ”ከጎጃም ከመጡ ገበሬዎች ጋር በመዐሕድ ጽህፈት ቤት በመሰብሰብ የአድማ ወንጀል ፈፅመሀል” በሚል የሀሰት ክስ መሥርቶ 2ዓመት ፈረደባቸው፣ “ደብረ ብርሃን ላይ ሕዝብ የሚቀሰቅስ ንግግር አድርገሃል በሚል አንድ ሌላ ክስ መሥርቶ 3ዓመት ፈረደባቸው፣የጎጃም፣የጎንደርንና የሰሜን ሸዋን ሕዝብ ለአመፅ አዘጋጅተሃል”በሚልም ወንጅሎ፣ ባንዲት 80እሥረኞች በሚገኙባት ዛኒጋባ 81ኛው እሥረኛ ሆነው ከገቡ በኋላ ለበርካታ በሽታዎች ተዳረጉ።ይሄ ቢታወቅም በጊዜው አሥፈላጊውን ህክምና በመነፈጋቸው በሽታው ሥር እየሰደደ ሄዶ አሥጊ ደረጃ ላይ ሲደርስ ሆስፒታል ገብተው ተስፋ በሌለው ሕክምና ቆይተው፣ነገ ዛሬ ህይወታቸው ያልፋል በሚል ሥጋት ላይ እንዳለን ለተሻለ ህክምና ወደውጭ አገር ሄዱ።አሁንም ተስፋ በማይሰጥ ሕክምና ቆይተው አረፉ።
ዘረኞቹ ትግሬዎች! ፕሮፌሰር አሥራትን በፈጠራ ወንጀል አሥረው አምስት ዓመት አንገላተውና አሠቃይተው በቁመና ከገደሏቸው በኋላ በማምጠጫ ዕድሜያቸው ወቅት ለይስሙላ ህክምና ወደውጭ አገር ማስወጣታቸው በዘረኞቹ ላይ የሚመጣውን ተቃውሞ ለማርገብ የሚረዳቸውና የፖለቲካ ትርፍ የሚያሥገኝላቸው መሥሏቸው ይሆናል ግን አይደለም። ይህ ድርጊት የሚያሳዬው ዘረኞቹ፣በአማራው ሕዝብ ላይ ያላቸውን መረን የለቀቀ ጥላቻና ፋሽስታዊ ተልዕኮ በመሆኑ፣ቁጣችን አይሎ፣ጥርስ እንድንነክስ ተገደናል።
በማይቀረው የሠው ልጅ መጨረሻ በሆነው ሞት በአካል ከእኛ የተለዩን ፕሮፌሰር አሥራት፣ጉልበታቸውን፣ዕውቀታቸውን፣ገንዘባቸውንና ዕምነታቸውን፣ብሎም ህይወታቸውን አሳልፈው የሰጡት፣በቅድሚያ የአማራው ዘር ከምድረገፅ እንዳይጠፋ በመከላከል ህልውናውን ተግባራዊ ለማድረግ፣ቀጥሎም ለአገርና ለሕዝብ አንድነት ሲሉ ነበር።በመሆኑም ዘረኛውን የትግሬ ነፃ አውጭ ግንባርን በልበሙሉነትና በጀግንነት ሲታገሉ አልፈዋል።
ጀግኖች ግብና ዓላማ ቀርፀው የሚራመዱ በመሆናቸው ድፍረት፣ልበሙሉነትና አይበገሬነት መለያቸው ሥለሆነ ታላቅነት ከውስጣዊ ጀግንነት ሥሜታቸው ሥለሚመነጭ ምንጊዜም ከትግሉ ግንባር በቅድሚያ የሚቆሙ የትግል ፋና ወጊዎችና ገድል ፈፃሚዎች ናቸው።መከራና ፈተና አይበግራቸውም።ድሎት አያታልላቸውም።ለህዝብ ኖረው፣ሥለሕዝብ ታግለው፥ለሕዝብ ሲሉ ሕይወታቸውን ሠጥተው ያልፋሉ።
በየዘመናቱ ያለፉ መሪዎችንና የሀይማኖት አባቶችን፣ለምሳሌ የእነአቡነ ጴጥሮስንና የእነአፄ ቴዎድሮስን ተጋድሎ ሥናጤን፣የጠላትን ቅሥም ሰብረው የኢትዮጵያዊንትን የጀግንነት ገድል አሥመዝግበው ማለፋቸውን እናስታውሳለን። አፄ ቴዎድሮስ!ለጠላት እጄን አልሰጥም ብለው በጀግንነት እንደተሰው ለማንኛችንም ገሀድ ነው።ፕሮፌሰር አሥራት! የእነዚህ ትውልዶች አደራ ተረካቢ በመሆን ለህይወታቸው ሳይሳሱ ጠላትን ፊት ለፊት ተጋፍጠው አልፈዋል።
ኢትዮጵያ በሽዎች ለሚቆጠሩ ዘመናት የነፃነት ባለቤት ሆና የኖረችበት የተለያዩ ምክንያቶች ቢኖሩም ዋናውና አንዱ ኢትዮጵያ የጀግኖች መሀን አለመሆኗና ጀግኖች ልጆቿ በተለያየ ቦታና ጊዜ በከፈሉት መሥዋዕትነት እንደነበር ታሪክ ይመሠክራል።የክቡር ፕሮፌሰር አሥራት የመስዋዕትነት ትግል ለዚህ በቂ መረጃ ነው።
ሥለሆነም ለአማራው ህልውና፣ለሀገር ሉዐላዊነትና ለህዝብ አንድነት ቀናኢ የሆነው ኢትዮጵያዊ ሁሉ ታሪክና ትውልድ የማይረሳው ተግባር ፈፅመው ያለፉት ፕሮፌሰር አሥራት ወልደየስ፣ከዚህ ዓለም የተለዩበትን 19ኛ ዓመት አሥመልክቶ በታላቅ ሀዘንና ቁጭት አሥቦት እንዲውል እያስታወስን፣ይህን ዕለት ከኢትዮጵያ ሕዝብ ተስፋና ድል ጋር አያይዞ የሚከበርበት ወቅት አሁን ባለው የጊዜና የሁኔታ ውስብስብነት ቢዘገይም አይቀሬ መሆኑን ሳናሰምርበት አናልፍም።
አሥራት የዘመናችን ታላቅ ሠው፣የፅናትና የልበሙሉነት፣የሀቀኝነትና የብልህነት፣የአርቆ አስተዋይነትና ሚዛናዊነት ተምሳሌት በመሆን በእያንዳንዱ አማራ ኢትዮጵያዊ ወገናቸው ልብ በህያውነት የሚታወሱ ናቸው።
ዛሬ ፕሮፌሰር አሥራት ቢያልፉም፣ዓርማውን አንግበው፣በአይበገሬነት ሞትን እየሞቱ የሚታገሉ እንደ እንጉዳይ የፈሉናእሳት የላሱ ሚሊዮን አሥራቶች መፈጠራቸው ሊያኮራን ይገባል።
የሚሊዮን አሥራቶች መፈጠር ቢያስደስተንም፣እሥካሁን ድረስ በአገር ውስጥ ወሳኙን ተግባር ለመፈፀም፣ለአማራው ሕዝብ መከታና ጠበቃ የሚሆን አንድም የህቡዕ ድርጅት እና በዚህም ህቡዕ ድርጅት የሚመራ የታጠቀ ኃይልባለመኖሩ፣በገሀድም ሆነ በድብቅ የትግሬ ዘረኞች በአማራው ላይ የሚያደርጉት የዘር ማጥፋት ተግባር መረን ለቆ፣ የአማራውን የሥቃይ ዘመን እንዲራዘም ማድረጉን ሥናጤን ያሳስበናል።እንወቅበት እላለሁ።
በዚህ አጋጣሚ ላሥታውስ የምፈልገው እነክቡር ፕሮፌሰር አሥራት መዐሕድን ያቋቋሙት እዚያው እሳቱ ካለበት አገር ውስጥና ሕዝቡ መሀል በመሆኑ፣ወሳኝ ሚና እንደነበረው ይታወቃል።መሆንም የነበረበት ይኸው ነው። እኛም በውጭ ሀገራት የምንኖር አማራዎች፣በየምንኖርባቸው ሀገራት የመዐሕድ የድጋፍ ኮሚቴዎች አቋቁመን፣አገር ቤት የተቋቋመውን የእነፕሮፌሰር አሥራትን መዐሕድ፣በገንዘብና በሎቢ ድጋፍ እንረዳ ነበር።የምንታዘዘውም ሌሎች ጉዳዮች ሲኖሩ ትብብራችንን እናሳይ ነበር።
ዛሬም ውጭ አገር ከምንኖረው የሚጠበቀው ይኸው ነውና እንወቅበት እላለሁ። መዐሕድ ጥሩ መሪም ሥላጋጠመው በአጭር ጊዜ ውሥጥ የሕዝብ ድጋፍ አገኘ፣በወቅቱ ያራመደው የሰላም ትግል ብቻ በመሆኑ ተጠቂ ሆነ።
መዐሕድ እንደነበረው የሕዝብ ድጋፍ፣ሁኔታው ሥላልፈቀደለት መሣሪያ አለመታጠቁ ነው እንጂ፣ጠንካራ አባላቱን መርጦ በሥውር የህቡዕ ድርጅት ፈጥሮ ቢታጠቅ ኖሮ ድሉ የራሱ ይሆን እንደነበር አልጠራጠርም።
ታዲያ ዛሬ እየገደልኩ እሞታለሁ በሚል የአማራ ተጋድሎዎች ግብ ግብ ላይ እሥከሆኑ ድረስ፣የአገርቤቱ ትግል አንድወጥ እንዲሆን ሁላችንም እንተባበር፣እንረባረብ። ይህ አገር ቤት እንደእነፕሮፌሰር መዐሕድ ከሕዝቡ መሀል የሚኖር ድርጅት ወሳኝ ሚና መጫወት ይችላል።እኛ ውጭ አገር የምንገኘው ደግሞ የሲቪክም ሆነ የፖለቲካ ድርጅቶች አገር ቤት ለሚንቀሳቀሰው አንድ ኃይል የደጋፊነት እንጅ፣ የወሳኝነት ሚና ሥለማይኖረን፣የገንዘብና የሎቢ ተግባራት ላይ መረባረብ ይገባናል እላለሁ።አሁን በቅርብ በውጭ የተፈጠረውም አድማስ የተባለውም ሥብስብ ተግባር ይህ ይሆናል የሚል ዕምነት አለኝ።
ይህ መሠረታዊ የሆነ የትግል ሀ ሁ እንደሆነ ለማንኛችንም የተሰወረ ሥላልሆነ፣ ከተናጠሉ ትግል የአንድነቱ ትግል አካሄድ ብቻ ነው ለአማራው ወገናችን ጥርጊያ መንገድ በመክፈት ያላንዳች መቆራቆስና መተራመስ ፋይዳ ኖሮት ለድል የሚያበቃው።
በመጨረሻ! የአሥራትን ውለታ እንዴት እንከፍላለን ሥንል፣ የትግል ዓርማቸውንና የመንፈስ ጥንካሬያቸውን ተላብሰን በመታገል ነው።በኢትዮጵያ ምድር የዓሥራት ዓላማ ተግባራዊ እሥከሚሆን ድረስ ትውልድ ሁሉ ትግሉን መቀጠሉ ውለታ ከፋይነቱን የሚያረጋግጥ ይሆናል።
“ልዩነቶቹ በተለያየ ምክንያት ተከሥተው ሊኾን ይችላል፤ ነገር ግን ለመፍታት የማይቻሉ አይመስለኝም፤ ይቻላል፤ ሃይማኖታዊ ሰው ደግሞ አይደለም የውስጡንና የራሱን፣ የሌሎችንም ችግር...
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ 13 ክሳብ 17 ሚያዝያ 2015 ኣብ ዘሎ እዋን 5ይ ስሩዕ ኣኸብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ። ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ ኣኻባኡ እዚ ንህልዊ ሃገራውን፣ ዞባውን፣ ዓለማውን ኩነታት፡ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓፋሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝተኻየዱ ዕማማት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብዕምቆት ተመያይጡን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን፡፡
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ንህልዊ ኩነታት ሃገርና ኣመልኪቱ ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ገባቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽተሎ ዘሎ ግፍዓውን ጨቋንን ግሃስን ፖሊሲታት፡ ሳዕቤኑ ንዜጋታት ማእለያ ዘይብሉ በደላት፡ ዓመጽ፡ ማእሰርቲ፡ ስደትን ጥፍኣት እቲ ዝተሓተ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ነፊጉ ምህላዉ ተመልከተ። ናይዚ ጽዑቕ መርኣያ ከኣ፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕለታዊ ሂወት ህዝብና ናብ ሓደገኛ ዕንወትን ጥፍእትን ክምርሕን፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት በብግዝየኡ ብኣሽሓት ክውሕዝን ይግብሮ ይርክብ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ሃገራዊ መኽሰባት ንምብርዓን ዝህድድ ብምዃኑ ምቕጻሉ ሓደገኛ ምዃኑ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ገምጊሙ።
ኣብ ዓለማውን ዞባውን ምዕባሌታት ዝምልከት ድማ፡ ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ እዋን’ዚ ዓለማዊ ውድዕነት ነቶም ዓቢ ጽልዋታት ዘለዎም ሓይልታት ምቹእ ኩነታት ዝፈጥር ብምዃኑ፡ ምእዙዝነት ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ተዳኺሙ ንጭቆናታትን ግህሰታትን ጥጡሕ ባይታ ዝምድምድ እዋን ኮይኑ ምህላዉ መዘነ። እዚ ኩነታት’ዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንህዝቢ ኤርትራ ብጨካን ኣተሓሕዝ ንምሓዙ ሓጋዚ ተራ ይጻወት ምህላዉ ርእዩ። ኣብ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ሰላምን ደሞክራስያዊ ለውጥን ነቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሓገዝን ደገፍን ከዕዝዙ ዝግባእ ግዜ ምዃኑ’ውን ተመልከተ።
ካብ ወርሒ መስከረም 2014 ጀሚሩ ኣብ ፈታዊት ሃገረ የመን ከጋጥም ዝጸንሐን ዘሎን ሓደገኛ ምዕብልናታት ብዝምልከት መደምደምታኡ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ ስልጣን መንግስቲ የመን ብሑሲ ብዓመጽ መንገዲ ዝተገብረ ዘይሕጋዊ ምእላይ ብፍላይ ንውሽጣዊ ሓድነት ህዝቢ የመን ብሓፈሽኡ ድማ ኣብ ወሽመጥሃገራት ዓረብን ከባቢ ህዝብታትን ዘስዓቦ ሳዕቤናትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ምስቲ ብተበግሶ ሃገራት ከሊጅ ኣብ ሓባራዊ ሃገራዊ ልዝብ ኩሉ ፖሎቲካዊ ብዙሕነት የመን ዝተሰማምዓሉ ሕጋዊ ኣካል ደው ከም ዝብል ኣረጋገጸ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ስርዓት ኣስመራ ነቲ ቅልውላው ናብ ዝኸፍአ ከምርሕ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት የመን ኢድ ምትእትታው ብምግባር ንሓደ ሸነኽ ብምድጋፍ፡ ንሑሲ መደበራት ታዕሊም ምሃቡን እቲ ዂናት ክቕጽል ብምግባር ዝተጻወቶ ኣዕናዊ ተራ ኮኒኑ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን መንግስቲ ስዑዲ ይኹን ኩሎም ሃገራት ዓረብ ኣብዚ ዞና’ዚ ግርጭታት ንምህዳእ ጻዕርታት ዘይገብር ብኣንጻሩ ዝተናኾል ስርዓት ኣስመራ ዘለዎም ዝምድናታት ዳግመ ርእይቶ ክገብሩ ይጽውዕ። ከምኡ እውን ኩሎም ዝምልክቶም ኣካላት ኣብ የመን ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን መሰላቶም ከኽብሩን ካብቲ ሳዕቤን ግርጭታት ሃስያታት ከየጋጥሞም ሓገዝ ክረኽቡ ጻውዒቱ የቕርብ። ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ካብቲ ንሰደተኛታት ኤርትራውያን ንሃገሮም ክምለሱ ዝወሰንዎ ውሳኔታት ዳግመ ርእይቶ ክግብሩሉ የማሕጽን።
ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ግብጺ ብዛዕባ ምህናጽ ግድብ ኣባይን ኣህዛብ ሰለስቲኡ ሃገራት ብማዕረ ተጠቐምቲ ንክኾኑን ኣብ ታሪኻዊ ስምምዕ ብምብጽሖም ዝተሰምዖ ሓጎስ ገሊጹ። እዚ ምሕዝነትን ስምምዕን’ዚ ድማ፡ ስርዓት ኣስመራ ኣብ መንጎ’ዞም ሃገራት ዚኣቶም ክጻወቶ ዝጸንሐ ኣዕናዊ ተራ ዝገትእ ክኸውን እውን ተስፋ ንገብር።
ኣብ ውድባዊ ጉዳይ ፖሎቲካዊ ቤት ጽሕፈት ብመሰረት ዝተሓንጸጸ ሕሉፍ መደባትን ኣውንታዊ ውጽኢታቱን ድኽመታቱን መዘነ። ንኩሎም መሰረታት ኣባላት ውድባት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዕማማት ሃገራዊ ባይቶን ኣሰናዳኢ ሽማግለ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዛዝ ኩሉ ገድላዊ ዕዮታቶም ክብ ከብሉ ለበውኡ ኣቕረበ።
ሙሳ በእስልምና አስራ አምስተኛ ነብይ ሲሆን የእስራኤል ህጻናትን ከፊርአዉን (ፈርዖን) በተአምረኛ እንጨቱ በአላህ ፈቃድ ባህሩን ከሁለት ከፍሎ ያዳናቸዉ ነብይ ነው።
ኦሞ ዞን እራሱን ችሎ በክልል የመደራጀት ህገ መንግታዊ ጥያቄ በ2011 ዓ/ም ተቀብሎ በማፅደቅ ለክልሉ ም/ቤት በማቅረብ ምላሹ ያለበትን ደረጃ በመምከር የራሱን አቋም እንደሚገልጽ የምክር ቤቱ ዋና አፈጉባኤ የተከበሩ ወ/ሮ ናኪያ አናኩሲያ ተገልጿል፡፡
አክለውም በዚህ አስቸኳይ ጉባኤ ላይ የዞኑ ተወላጅ የሆኑና በደቡብ ክልል ደረጃ ያሉ ከፍተኛ አመራሮች ና የምክር ቤት አባላት በጉባኤው ተሳታፊ እንደሚሆኑ ገልፀዋል፡፡
4ኛ ዙር 5ኛ ዓመት 2ኛ አስቸኳይ ጉባኤውን ነገ የሚያካሂደው የደቡብ ኦሞ ዞን ምክር ቤት፡ የደቡብ ኦሞ ዞን እራሱን ችሎ በክልል የመደራጀት ህገ መንግታዊ መብቱ ላይ ዉሳኔ እንደሚያሳልፍ ዋና አፈጉባኤ የተከበሩ ወ/ሮ ናኪያ አናኩሲያ ገልፀዋል።#Ethiopia pic.twitter.com/u3zyEMrTxp
 ለማእከልነት የሚሆን ቤት መስራት ወይም ማዘጋጀት የሚቋቋመው ማህበረሰብና ጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ፣ ቦርድ ማቋቋም፣ፈቃደኛ /ተቀጣሪ/ ማዘጋጀት፣የገንዘብ ሰነድ ማዘጋጀት
 አጠቃላይ ቃለ ጉባዔ፣ ፈቃድ ማውጣት፣ ዕቃ መግዛት፣ ከብሮድ ካስት ፈቃድ ማውጣት፣ቦርድ ማቋቋም፣Volunteers or ተቀጣሪ ማስፈቀድ (መቅጠር)፣አማተር ጋዜጠኛ ማሰልጠን፣የብሔረሰብ ባህል ፣ ታሪክ፣ ሙዚቃ… ወዘተ በሶፍት ኮፒ ማዘጋጀት፣ የማይቋረጥ በጀት ማዘጋጀት፣
ዶልፊኖች እንደ ደግነት ፣ ተጫዋችነት ምልክቶች ይታሰባሉ እንዲሁም በሰው እና በውቅያኖስ መካከል እንደ ግንኙነት ያገለግላሉ። የዶልፊን ቀለበት ከተከታታይ የውቅያኖስ ሞገድ ውስጥ የሚዘለሉ ሁለት ዶልፊኖችን ያሳያል ፡፡
ዝርዝሮች: የዶልፊን ቀለበት ከላይ እስከ ታች 11.6 ሚ.ሜ እና ከቀለበት ጀርባ 2 ሚ.ሜ ስፋት አለው ፡፡ ቀለበቱ በግምት 2.9 ግራም ይመዝናል ፣ ክብደቱ በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጥ ውስጠኛው በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ኃላፊ ፍጹም አረጋ በትዊተር ገጻቸው እንዳስነበቡት፤ ውይይታቸው በዋናነት በሁለትዮሽ ግንኙነት፣ በቀጠናው ሰላምና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ላይ ያተኮረ ነው።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዓቢይ አህመድ በሳዑዲ አረቢያ የተሳካ ጉብኝት ካደረጉ በኋላ በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ በመገኘት ከአገሪቱ አልጋወራሽ ሼክ መሃመድ ቢን ዛይድ ጋር የሁለቱ አገራት ግንኙነት በሚጠናከርበት ጉዳይ ዙሪያ መምከራቸውን ጠቅሰዋል።
በሳዑዲ አረቢያ በነበራቸው ቆይታም 900 ወንዶችና 100 ሴቶች በአጠቃላይ አንድ ሺህ ኢትዮጵያውያን እስረኞች እንዲፈቱ ማድረጋቸውንና፤ ከነዚህ መካከል 60ዎቹ በቀጣይ ሶስት ቀናት ቀሪዎቹ ደግሞ በጥቂት ሳምንታት ውስጥ ወደ አገራቸው ይገባሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡
የሳዑዲው አልጋወራሽ ልዑል መሀመድ ቢን ሰልማን ለእስረኞቹ መፈታት ላደረጉት ቀና ትብብር የጠቅላይ ሚንስትር ጽህፈት ቤት ኃላፊው አቶ ፍጹም አረጋ ምስጋና አቅርበዋል።
አፍሪካዊው የነፃነት ታጋይና የዓለም አቀፉ የሰላም ኖቤል ሽልማት አሸናፊ ኔልሰን ማንዴላ የአድዋ ድል በአፍሪካውያን፣ በአፍሪካ አሜሪካውያን፣ በሀገራቸው በደቡብ አፍሪካና በመላው ጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ትግል ውስጥ ትልቅ መነቃቃትን የፈጠረ አንጸባራቂ ድል መሆኑን በትልቁ ያሰምሩበታል።
ማንዴላ የሀገራችን ኢትዮጵያ የረዥም ዘመን የነፃነት ታሪክና ገናና ሥልጣኔ እንዲሁም በ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ አውሮፓውያንን የሃፍረት ሸማ ያከናነበውና በባርነት፣ በቅኝ ግዛትና በጭቆና ቀምበር ሥር ለነበሩ ጥቁሮች ሁሉ የነፃነትን ዜና ያበሰረው ታላቁ የአድዋ ድል በእርሳቸውና በደቡብ አፍሪካውያን የፀረ-ባርነትና የፀረ-አፓርታይድ ትግል ውስጥ መቼም የማያረጅ፣ ሕያውና ደማቅ አሻራ እንዳለው ይስማማሉ። ከአድዋው ድል በኋላ በኢትዮጵያዊነት መንፈስ፣ በጥንታዊቷና በነፃዪቱ የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ስምና ጥላ ስር የተቀጣጠሉ የፀረ-ቅኝ ግዛትና የፀረ-አፓርታይድ የነፃነት እንቅስቃሴዎችም በራስ መተማመንን፣ ክብርን፣ አንድነትን፣ በማንነት መኩራትን እንዳስገኙ ጨምረው ተናግረዋል።
ታሪክ እንደሚመሰክረው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከሰማያዊው መንፈሳዊና ሐዋርያዊ ተልዕኮዋ ባሻገር በኢትዮጵያ ታሪክና ሥልጣኔ፣ ባህልና ቅርስ፣ ነፃነትና አንድነት፣ ኪነ- ጥበብና ኪነ-ሕንፃ፣ ሕግና ፍትሕ፣ ሥነ ጽሑፍና ፍልስፍና ዕድገት ውስጥ ግዙፍና ደማቅ አሻራ ያላት ሃይማኖታዊ ተቋም ናት። ቤተ ክርስቲያኒቱ ከአገራችን ነፃነትና አንድነት፣ ሉዓላዊነትና ብሔራዊ ክብር ጋር በተያያዘ ስሟ በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀስላት፣ ስለ ነፃነት፣ ፍትሕና የሰው ልጅ ክብር በቃልም በተግባርም ጭምር ያስተማረች ጥንታዊትና ሐዋርያዊት ተቋም ናት።
ከዚህም የተነሣ ቤተክርስቲያኒቱ በተለያዩ ጊዜያት የውጭ አገር ወራሪዎች ዒላማ ሆና መቆየቷን የሚመሰክሩ በርካታ የታሪክ ድርሳናት አሉ። ለዚህ ደግሞ ዋነኛ ምክንያቱ ቤተክርስቲያኒቱ ለምዕመኖቿ ስለ አገር ክብር፣ ስለ እውነት፣ ስለ ፍትሕ፣ ስለ ነፃነትና አንድነት የምታስተምር ተቋም በመሆኗ ነው። እናም ይህችን ጠንካራ ሃማኖታዊ ተቋም ማዳከም ለብዙዎቹ የአገሪቱን የነፃነት ዋልታ ከመሠረቱ መናድ መስሎ ስለሚሰማቸው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ሲያጠቋት ኖረዋል።
የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሕዝቡ በአገሩ፣ በነፃነቱ፣ በአንድነቱና በሃይማኖቱ ላይ የመጣውን ወራሪ ኃይል ሁሉ በአንድነት ሆኖ እንዲመክት፣ ከአምላኩ ዘንድ ለተቸረው ነፃነቱና ሰብአዊ ክብሩ ቀናኢ በመሆን ዘብ እንዲቆም ስታስተምር የኖረች መሆኗ በበርካታ የታሪክ ድርሳናት የተመዘገበ ነው። እስቲ ከላይ ያነሳሁትን እውነታ የሚያጠናክሩልኝን ጥቂት ምስክርነቶች ከታሪክ መዛግብት ላጣቅስ።
ከጥንት ጀምሮ ኢትዮጵያን በአካል ተገኝተው የጎበኙ አያሌ የውጭ ተጓዦች፣ አሳሾችና የታሪክ ተመራማሪዎች ስለ ኢትዮጵያና ስለ ሕዝቦቿ በጋራ የሚመሰክሩትና የሚስማሙበት አንድ እውነት አለ። ይኸውም ‹‹ኢትዮጵያውያን ለሃይማኖታቸውና ለነፃነታቸው ቀናዒዎች ናቸው›› የሚል ነው።
ፈረንሳዊው ጋዜጠኛ ዳንኤል ሮፕስም በ1963 (እ.ኤ.አ) ‹‹አክሌዥያ›› በሚባልና በፓሪስ ከተማ በሚታተም ጋዜጣ ‹‹የኢትዮጵያን ቤተክርስቲያን ታውቃላችሁን?›› በሚል ርዕስ ‹‹… ወራሪዎች የኢትዮጵያን ምድር በግፍ የያዙ ስለመሆኑ ታሪክ ያወሳል፤ ነገር ግን ሃይማኖቷ ኃይሏና የእንቅስቃሴዋ መሳሪያ ሆኖ በመገኘቱ ነፃነቷን መልሳ አግኝታለች።
በማዕከላዊው ክፍለ ዘመን ‹‹የካህን ዮሐንስ ግዛት›› በአረመኔው ዓለም ተከቦ የክርስቲያን ምሽግ ሆኗል እየተባለ ስለ ኢትዮጵያ ይነገር የነበረው ሁሉ ፍጹም ልበ-ወለድ ታሪክ አይደለም። ከሁለት ሺሕ ሜትር በላይ ከፍታ ያለውን ደጋማና ለምለም መሬት ቁልቁል የሚያዩት ቀይ፣ ጥቁርና ሰርጥነት ያላቸው የእሳተ ገሞራ ውጤት ባሕርይ ያላቸው ጠረጴዛ መሰል ተራራዎች የጊዜን ውሽንፍር እንዳሳለፉትና የባሕር ዓሣም ሳይበገርና ሳይላላ ማዕበሉን እንደሚያሳልፍ … ኢትዮጵያም በታሪክ ውስጥ ጠንካራ ስፍራዋን ይዛ በነፃነቷና በልዑላዊነቷ ቆይታለች…›› በማለት ጽፏል።
ይህችው ጥንታዊትና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን በአድዋው ጦርነትም ለዘመቻው የክተት ጥሪ ከማስተላለፍ ጀምሮ በተለያዩ የጦርነት ዓውደ ግንባሮች በመሳተፍ ጭምር ታላቅ የሆነ መንፈሳዊና ታሪካዊ አደራዋን ተወጥታለች። በአድዋው ዘመቻ በመቶ ሺህዎች ከዘመተው የኢትዮጵያ ጦር አብዛኛው ጦር፣ ሰይፍ፣ ጋሻና የነፍስ ወከፍ መሳሪያ ይዞ ነው በዘመናዊ የጦር መሣሪያና በሚሊተሪ ሳይንስ ከሰለጠነ ጦር ጋር ለመግጠም የኢትዮጵያን አምላክ ተስፋ አድርጎ የተመመው።
ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ሠራዊታቸውን ክተት ብለው ወደ አድዋ የዘመቱትም የቅዱስ ጊዮርጊስን ታቦት፣ ሊቀ ጳጳሱን አቡነ ማቴዎስን፣ በርካታ ካህናትንና መነኮሳትን አስከትለው ነበር። የአድዋን ጦርነት በሰፊው የዘገቡ የአገር ውስጥና የውጭ ተመራማሪዎችም “በጦርነቱ ዕለት ብዙ መነኮሳት የሰሌን ቆባቸውን እንደደፉ፣ ወይባ ካባቸውን እንደደረቡ የቆዳ ቀሚስ ለብሰው ግማሹ በንጉሠ ነገሥቱ ዙሪያ፣ ግማሹ ከእቴጌ ጣይቱ ዘንድ የቀሩትም ከተዋጊው መኳንንትና ወታደር ጋር ሆነው ወዲያና ወዲህ እየተላለፉ ሊዋጋ ወደ ጦርነቱ የሚገባውን እያናዘዙና ከጦርነቱ ሊሸሽ ያለውንም እየገዘቱ፣ ሲያበራቱና ሲያዋጉ መዋላቸውን” ጽፈዋል። በአድዋ ጦርነት የነበረውን ሁኔታ “ታሪከ ዘመን ዘዳግማዊ ምኒልክ” በተሰኘ መጽሐፋቸው ጸሐፌ ትዕዛዝ ገ/ሥላሴ በሥዕላዊ መንገድ እንዲህ አስቀምጠውታል።
“ንጉሡ ወደ ጦርነቱ ቦታ ሲደርሱ አቡነ ማቴዎስና የማርያምን ታቦት የያዙት ካህናት በኋላቸው ነበሩ። እቴጌ ጣይቱም ከዘበኞቻቸውና ከሠራዊቱ ጋር ሆነው በአቡነ ማቴዎስና በታቦቷ ጎን ነበሩ። የአክሱም ካህናት ቅዳሜ ማታ እንደ ጥንቱ አስተዳድሩን ብለው ለንጉሡ ለማመልከት መጥተው አድረው የነበሩት፣ በዚህን ጊዜ የእመቤታችንን የቅድስት ድንግል ማርያምን ሥዕልና ሰንደቅ ዓላማ ይዘው በእቴጌ ጣይቱ ግንባር ተሰልፈው ነበር። የጽዮን እምቢልተኞችም መለከታቸውንና እምቢልታቸውን እየነፉ በእቴጌይቱ ፊትና በሠራዊቱ ፊት ይጫወቱ ነበር። … ከሌሊቱ 11 ሰዓት ጀምሮ እስከ 4 ሰዓት ድረስ ተኩስ ሳያቋርጥ ከሁለቱም ወገን ሲተኮስ ድምፁ እንደ ሐምሌ ነጎድጓድ፣ ከተኩሱ የሚወጣውም ጢስ የተቃጠለ ቤት ይመስል ነበር። በዚህ ቀን በዓድዋ በዓይናችን ያየነውንና በጆሮአችን የሰማነውን ለመጻፍ ችግር ነው። በዚህ ጊዜ እቴጌ ጣይቱ በማጅራታቸው ድንጋይ ተሸክመው፣ በጉልበታቸው ተንበርክከው በጋለ ጸሎት ወደ ኢትዮጵያ አምላክ እግዚአብሔር ይማጸኑ ነበር።”
በሌላ በኩል ታዋቂው ታሪክ ጸሐፊ ተክለ ጻድቅ መኩሪያ፣ “አፄ ምኒልክና የኢትዮጵያ አንድነት” በሚለው መጽሐፋቸው “እቴጌ ጣይቱ በተፋፋመው የአድዋ ጦርነት ውስጥ ጥላ አስይዘው፣ ዓይነ ርግባቸውን ገልጠው፣ በእግር እየተራመዱ በንጉሠ ነገሥቱ ልጅ በወ/ሮ ዘውዲቱና በደንገጡሮች ታጅበው በጦርነቱ መካከል መገኘታቸውን፣… አቡነ ማቴዎስም የማርያምን ታቦት አስይዘው፣ ከቀሳውስትና ከመነኮሳት ጋር ሆነው፣ የጊዮርጊስን ስብሐተ ፍቁርን እያዜሙ ሲከተሉ ዜማው ሳያልቅ በፊት ጦርነቱ በኢትዮጵያ አሸናፊነት መደምደሙን” ጽፈዋል።
ኢጣሊያዊው ጸሐፊና የታሪክ ምሁር ኮንቲ ሮሲኒም “ከልዩ ልዩ ምንጭ እንዳገኘሁት፣ ከሐበሾችም ጽሑፍ እንደተረዳሁት፣ ጦርነቱ ሲጀመር አፄ ምኒልክ፣ ንጉሥ ተክለ ሃይማኖት፣ ራስ መኮንን፣ ራስ መንገሻ አቲከም፣ ፊታውራሪ ገበየሁ፣ ሌሎች የጦር ሹማምንትና መሳፍንቱ ሁሉ ከአካባቢው ሕዝብ ጋር በአንድነት ሆነው ከሌሊቱ 10 ሰዓት ጀምሮ በአድዋ ቅዱስ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን ሲያስቀድሱና በጸሎት ሲማጸኑ ነበር…” በማለት ምስክርነቱን ሰጥቷል።
አድዋ ላይ በተካሄደው ጦርነት ለነፃነታቸው ቀናኢ የሆኑ ኢትዮጵያውያን ሁሉ ዘርና ሃይማኖት ሳይለዩ፣ ሴት፣ ወንድ፣ ወታደር፣ ገበሬ፣ ካህንና መነኩሴ ሳይሉ የተሳተፉበት ነው። የድሉ መንስኤም ይኸው የኢትዮጵያዊነት ፍቅር፣ አንድነትና ልዩ ኅብረት ነው። ከአድዋው ድል በኋላ አፄ ምኒልክ ለወዳጅ መንግሥታት በጻፏቸው ደብዳቤዎችም ድሉ ከእግዚአብሔር የተገኘ እንደሆነ ከመግለጻቸው በላይ ለሀገራቸውና ለሕዝባቸው ነፃነት ሲሉ ተገደው በገቡበት ጦርነት ምክንያት ደም በከንቱ በመፍሰሱ የተሰማቸውን ኀዘኔታም ለፈረንሳዊው ሙሴ ሸፍኔ ገልጸውለታል። መጋቢት 23 ቀን 1888 ዓ.ም. በጻፉት በዚሁ ደብዳቤ “… ከአላጌ ጦርነት በኋላ፣ ጣሊያኖችን ጦርነት ይቅር፣ የክርስቲያንም ደም በከንቱ አይፍሰስ፣ ዕርቅ ይሻላል ብላቸው እምቢ ብለው መጥተው በጥጋባቸው ዓድዋ ላይ ተዋግተው ድል ሆኑ። እኔ ግን በድንቁርናቸው ብዛት የነዚያን ሁሉ ክርስቲያን ደም በከንቱ መፍሰሱን እያየሁ ድል አደረኳቸው ብዬ ደስ አይለኝም። ነገር ግን በግፍ የመጡ ሰዎች ናቸውና እግዚአብሔር ግፉን አነጣጠረን…” ብለዋል።
በተመሳሳይ ለመስኮቡ ንጉሥ ለዛር ኒኮላስ በላኩት ደብዳቤም “እንደ አውሮፓ ነገሥታት ሥራት ሁሉ ጠብ መፈለጋቸውን ሳያስታውቀኝ፣ እንደ ወምበዴ ሥራት ሌሊት ሲገሰግስ አድሮ ሲነጋ ግምባር ካደረው ዘበኛ ጋር ጦርነት ጀመረ። ጥንት ከአሕዛብና ከአረመኔ አገራችን ጠብቋት የሚኖር አምላክ ከእኛ ባይለይ በእግዚአብሔር
“የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሊቃውንት ለጦርነቱ በቂ ዝግጅት እንዲደረግ በመምከር፣ ሕዝቡን በማዘጋጀት፣ በክተት ዘመቻውና በዓውደ ግንባር ጭምር በመሳተፍ ሀገራችን ኢትዮጵያ በነፃነቷ፣ በሉዓላዊነቷ ታፍራና ተከብራ እንድትቆይ የበኩላቸውን መንፈሳዊና ታሪካዊ ድርሻ ተወጥተዋል”
ኃይል ድል አደረግሁት…” በማለት ድሉ ከኢትዮጵያ አምላክ የተገኘ መሆኑን ገልጸውላቸዋል። የአድዋ ድል አውሮፓውያን ‹‹ኢትዮጵያውያን ያልሠለጠኑ፣ አረመኔ ሕዝቦች ናቸው›› የሚለውን ከንቱ አስተሳሰባቸውን በዓለም ፊት እርቃኑን ያሳየ፣ ያጋለጠም ነው። ኢትዮጵያውያን ጀግኖች የጦር ምርኮኞች አያያዝ ሕግ ሳይጸድቅ፣ ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ኮንቬንሽንና ድንጋጌዎች ከመውጣታቸው በፊት ለወረራ በግፍ የመጣው የጣሊያን ምርኮኛ ሰራዊት የሚገባውን ክብርና እንክብካቤ እንዲያገኝ በማድረግ በዓለም ፊት የሞራል ልዕልናቸውን፣ የበላይነታቸውንና ለሰው ልጆች ያላቸውን ፍቅርና ክብር አሳይተውበታል።
ስለሆነም የአድዋው ድል ኢትዮጵያ በጦር ግንባር ብቻ ሣይሆን በዲፕሎማሲው መስክም ድል ተጎናጽፋ ለሰው ልጆች ሁሉ ነፃነት፣ አንድነትና ክብር ዘብ የቆመች ልዑላዊት ሀገር መሆኗን ለዓለም ያስመሰከረችበት ነው። የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያንም ኢትዮጵያውያንን ሁሉ በማስተባበር ለድሉ መገኘት የተጫወተችውን ሚና ታሪክ ምንጊዜም የሚዘክረውና ከትውልድ ወደ ትውልድ የሚተላለፍ ሕያው ቅርስ ነው ማለት ይቻላል። አውሮፓውያን በአፍሪካ ያደረጉትን የቅኝ ግዛት መስፋፋት ዘመቻና ጣሊያኖች ደግሞ እግራቸውን የሚዘረጉበትን የምሥራቅ አፍሪካ ማማተራቸውንና ዓይናቸውን በኢትዮጵያ ላይ መጣላቸውን አፄ ምኒልክና ኢትዮጵያውያን ቀድመው ተረድተው ነበር። የጣሊያንን የግዛት ማስፋፋት ዘመቻ በጥንቃቄ ሲከታተሉ ከነበሩ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሊቃውንት መካከል አለቃ ለማ ኃይሉ ከጦርነቱ አምስት ዓመት በፊት ትንቢታዊ ቅኔ መቀኘታቸውን ልጃቸው ደራሲ መንግሥቱ ለማ ባሳተሙት “መጽሐፈ ትዝታ ዘአለቃ ለማ ኃይሉ ወልደ
ሊቁ አለቃ ለማ እንደተነበዩትም ከአምስት ዓመት በኋላ የኢትዮጵያና የጣሊያን ጦርነት ተካሄደ፣ ሮማም በኢትዮጵያውያን ጀግኖች ተጋድሎ ታላቅ ውርደትና ሽንፈትን ተከናነበች። የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሊቃውንት ለጦርነቱ በቂ ዝግጅት እንዲደረግ በመምከር፣ ሕዝቡን በማዘጋጀት፣ በክተት ዘመቻውና በዓውደ ግንባር ጭምር በመሳተፍ ሀገራችን ኢትዮጵያ በነፃነቷ፣ በሉዓላዊነቷ ታፍራና ተከብራ እንድትቆይ የበኩላቸውን መንፈሳዊና ታሪካዊ ድርሻ ተወጥተዋል። በዚህም ቤተክርስቲያኒቱ ለአፍሪካውያን፣ ለአፍሪካ አሜሪካውያንና ለመላው ጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ተምሳሌትና ዓርማ የመሆን ክብር እንድትጎናጸፍ አስችሏታል።
ይህን እውነታ የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ታቦ ምቤኪ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በ2002 ዓ.ም. በሕግ የክብር ዱክትርና ማዕረግ ባበረከተላቸው ጊዜ በልደት አዳራሽ ባደረጉት ንግግራቸው “የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ለአፍሪካና ለመላው ጥቁር ሕዝብ ነፃነት፣ ክብርና ዓርማ የሆነችና የአፍሪካ ታሪክ፣ ባህልና ቅርስ ማከማቻ ማዕከል” መሆኗን ገልጸዋል። እግዚአብሔር አፍሪካን ይባርክ!! 
ኣብ ቀረባ ጊዜ “ እውር አሞራ ቀላቢ” ዘርእስቱ ፊልም ኣብ ሲነማታት ካናዳ ንምርኢት ቀሪቡ ኔሩ፡ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ኒውዮርክ ዝኻየድ ፌስቲቫል ፊልም ኣፍሪቃ እዚ ፊልም ዋና አካል’ቲ ፌስቲቫል ኮይኑ ኽቐርብ’ዩ። እቲ ፊልም ኣብ ናይ ውልቂ ታሪክ ደራሲ ተመርኹሱ ዝተሰርሓ ኮይኑ ብዛዕባ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝረአ ዘሎ ሓደገኛን አሰቃቂን ጉዕዞ ስደት ምድረበዳ ሰሃራን ሲናይ ዝትርኽ’ዩ።
በጭራሽ የማይታወቅ ፣ ይህ የ 1996 ፊልም ቢሆንም በጣም አስደሳች ነው እናም ግላዊ-ግለሰባዊነት እና ከመጠን በላይ የመጠጣት አጠቃቀምን ለማህበረሰባችን አዲስ እይታን ይፈቅዳል።
‹‹የምዕራቡ ስልጣኔ እውስጡ ሰርስሮ የገባና፣ ውስጠ ይዘቱን የተገነዘበ፣ጥልቅ የሆነ ንድፈ ሀሳባዊና ተግባራዊ ፍተሻም ያካሄደበት ሰው፣ጥማቱን ለማርካት ሲል ስውር በሆነ ስነልቦናዊ ኃይል ወደ እስላማዊ እምነት ምንጭ መሳቡና ማምራቱ የግድ ነው።
ንጉስ ዳዊት ካብ ጉስነት ናብ ንግስነት ዝተሰጋገረ ሰብ እዩ ዝነበረ። ናብራ ጉስነት ጽቡቕ ጌሩ ስለዘስተማቐሮ ድማ ብዛዕባ ነቲ ናይ እግዚኣብሄር ሓልዮት፡ ለውሃት፡ መሪሕነት፡ ፍቕሪ . . . ወዘተ ብጉስነት እግዚኣብሄር ከምዚ ክብል ዝገለጾ።
እዛ ግጥሚ ናይ ዳዊት መዝሙር ጓስኡ መን ምዃኑ ብምግላጽ እዩ ዝጅምር። በጊዕ ቅድሚ ናብ መሮር ምኻዳ ምስ መን ትኸይድ ከም ዘላ ክትፈልጥ ይግባእ። ንበይና ተፈልያ ካብ ጓስኣን ካብ መጓሰኣን ተፈልያ ናብ ዝኸደት ከይዳ ኣይተድምዕን እያ። ኣብዚ መዝሙር ድማ “እግዚኣብሄር ጓሳየይ እዩ” ኢሉ ምጅማሩ መንነት ጓሳ እዩ ዝሕብር ዘሎ። መን እዩ ጓሳና፧ እግዚኣብሄር’ዶ ወይስ ካልእ፧ እግዚኣብሄር እንተኾይኑ እቲ ድሕሪኡ ተጠቒሱ ዘሎ ይምልከተና እዩ። እግዚኣብሄር እንተዘይኮይኑ ግና ሕጂ እግዚኣብሄር ጓሳና ንግበሮ። ነቶም እግዚኣብሄር ዝጓስዮም ሰባት ግና ጉስነት እግዚኣብሄር ከስተማቕርዎ ይኽእሉ እዮም። ንጉስ ዳዊት`ውን ንጉስነት እግዚኣብሄር በቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ቃላት ተጠቒሙ ክገልጾ ይፍትን። እታ ቀዳመይቲ ሓሳብ ንጉስነት እግዚኣብሄር ንምግላጽ ዝተጠቕመላ ሓሳብ ድማ “ዝጐድለኒ የብለይን” ዝብል እዩ። እግዚኣብሄር ጓሳና ምስ ዝኸውን ዘድልየና ዘበለ ስለዝመልኣልና ኣብ ህይወትና ጎደሎ የለን። ምኽንያቱ እቲ ቀንዲ ኣብ ህይወት ዘድልየና ሰላም፡ ዕረፍቲ፡ ቅሳነት . . . ወዘተ ካብ እግዚኣብሄር ስለ እንረኽቦ እዩ። ነዚ ናይ እግዚኣብሄር በረኸት ንገዛእ ርእሱ ከም በጊዕ ብምሕሳብ ብኸምዚ ይገልጾ “ኣብ ልሙዕ ሸኻ የውዕለኒ፡ ናብ ዝዐርፈሉ ማይ ይመርሓኒ።” ቀጺሉ`ውን ናይ እግዚኣብሄር በረኸት ኣብ ህይወቱ ዘምጽኦ ጽልዋ “ንሱ ንነፍሰይ የህድኣ፡ ምእንቲ ስሙ ኢሉ ብመንገዲ ጽድቂ ይመርሕኒ።” ብምባል እዩ ዝገልጽ። ነፍስና ብህድኣት ክንነብርን እግዚኣብሄር ብመንገዲ ጽድቂ ክመርሓናን እንተደሊና ኣብ ጉስነት እግዚኣብሄር ክንኣቱ ይግብኣና። ናይ እግዚኣብሄር ጉስነት ግና ካልእ ዓቢ ጥቕሚ ኣለዎ። ንሱ ድማ ህላውነት እግዚኣብሄር ምሳኻ እዩ። እግዚኣብሄር “ኣብ ምድሪ ሽግር፡ መከራ፡ ጸገም ዘይብሉ ህይወት ክትመርሑ ኢኹም” ኢሉ ተስፋ ኣይሃበናን። እንተኾነ ግና ኣብ ጉስነት እግዚኣብሄር እንተ ኣለና ኣምላኽ ምሳና ኣሎ`ሞ ንዘጋጠመና ሽግር፡ ጸበባ ክንብድሆ ንኽእል። ብዛዕባ`ዚ ድማ እዩ ዘማሪ ንጉስ ዳዊት “በትርኻን ምርኩስካን የጸናኒዕኒ እዩ፡ ንስኻ ምሳይ ኢኻ እሞ፡ ብርባርባ ድነ ሞት እኳ እንተኸድኩ፡ ክፉእ ኣይፈርህን እየ። ንስኻ ኣብ ቅድሚ ገጽ ጸላእተይ መኣዲ ትሰርዓለይ፡ ንርእሰይ ብዘይቲ ትለኽዮ፡ ጽውኤይ ይጅርብብ ኣሎ።” ዝበለ። ብርግጽ ጉስነት እግዚኣብሄር ዋላ`ኳ ኩሉ ግዜ ምሳና እንተሃለወ፥ ናይ ብሓቂ እግዚኣብሄር ምሳና ከም ዘሎ እነስተውዕሎ ግና ኣብቲ ናይ ሽግርን ጸበባን ግዜ እግዚኣብሄር ምሳና ኮይኑ ከሳግረና ከሎ እዩ። ስለዚ “እንታይ ኣጋጢሙ፧ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለኹ፧” ዝብሉ ሕቶታት ዋጋ ዘለዎም ኣይኮኑን። ኣብ ክንድኡ “መን`ዩ ጓሳየይ፧ ኣምላኽ ምሳይ ኣሎ`ዶ፧ ብመገዲ ጽድቂ`ዶ ይኸይድ ኣለኹ፧” ዝብሉ ሕቶታት ኣብ ህይወትና ኣገደስቲ ይኾኑ። ምኽንያቱ መምዘኒ ዕዉት ህይወት ህላውነት ኣምላኽን ጉስነቱን ደኣ እምበር ምድራዊ ነገር ኣይኮነን። እዚ ሓቂ እንተበሪህልና እንተነቢርናሉን ብሳህልን ምሕረትን እግዚኣብሄር ኣብ ቤቱ ንዘልኣለም ክንነብር ኢና።
ቤት እና የቅርብ ጊዜ አርእስቶች ትራንስፖርት ፣ ሞተሮች እና ብክለት-አዳዲስ ሞተሮች ፣ ኤሌክትሪክ ትራንስፖርት እና የቴክኖሎጂ ፈጠራዎች የኤሌክትሪክ መጓጓዣ-መኪና, ብስክሌቶች, የህዝብ ማመላለሻ, አውሮፕላኖች ...
5 ን ከ 10 ዓመታት በፊት ነበር ፣ የወደፊቱ የኤሌክትሪክ መኪናዎች መስሎ ሲታይ ፣ የካሊፎርኒያ የአካባቢ ህጎች የመኪና መኪኖች አምራቾች በንጹህ ማበረታቻዎች ንጹህ ተሽከርካሪዎችን ለመገመት እምቢ ብለዋል ፡፡
አንዳንድ አቅeersዎች ፣ አድናቂዎች ፣ ብሩህ አመለካከት ያላቸው እና የስነ-ምህዳር ባለሙያዎች እነዚህን ተሽከርካሪዎች ገዝተዋል። ጥቂቶች የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎቻቸውን ሲገዙ አብዛኛዎቹ ከጥቂት ዓመታት በኋላ ተሽከርካሪዎቻቸውን እንዲመለሱ የሚያስገድድ የቅጥር ግ purchase ውል ተፈራርመዋል ፡፡
ትናንት አመሻሽ ላይ “ኤሌክትሪክ መኪናውን የገደለው” የተመለከትኩትን እና በግልጽ ለመናገር ይህንን ፕሮጀክት ላጠፉ ሰዎች ላይ ያለኝን ጥላቻ ትቼ (እና እ.ኤ.አ.) ላይ በመመርኮዝ እንደገና የግድያ ወይም ራስን የማጥፋት ፍላጎት አለኝ ፡፡ የተከራዩት መኪኖች እነሱን ለማፍረስ በግዳጅ ለማስመለስ GM ስለሄደ ቃል በደንብ ተመርጧል !!!!!!!!!) ወይም በሰው ዘር ላይ ወደሚጠላኝ ራሴን እንድሄድ ፈቅጃለሁ /
ኤቭ 1 በአስደናቂ ሁኔታ ሰርቷል ፣ ግን የነዳጅ ሎቢስ / አምራቾች / የኃይል ቡድን በቦታው ላይ (ቡሽ ከደረሰ በኋላ የመፈንቅለ መንግስቱ ፀጋ የተሰጠው) ገበያው ይህንን ትንሽ መኪና አልፈልግም ማለቱን መርጧል ፡፡ ውስን የራስ ገዝ አስተዳደር ያላቸው ፣ ግን SUVs እና ሌሎች ጉበኞች እንዲሸጡ ሲገፋፉ ፣ “ገበያው” ከዚያ የበለጠ አልፈለጓቸውም .... ልዩነቱ ግብይቱ ለሱቪዎች “ፈቃደኛ” መሆኑ ነው ከ EV2 ይልቅ ፡፡
በመጨረሻም ፣ አሜሪካ በመጨረሻ አስተዋዮች በሆኑ ፣ ብልሃተኞች የተሞሉ ናቸው ፣ ነገር ግን ከሁሉም በላይ ገንዘብ እና ሀይልን በሚያስቀምጡት ሰዎች ተበላሽተናል ማለት ይህንን ሁሉ መማጸን ያሰኛል!
በአሜሪካን ገበያ ላይ የ 10 15% የኤሌክትሪክ መኪና ሊኖረው ይችል ነበር ፣ እና ስለሆነም ምናልባት በእኛ አማካይነት ምናልባት ከባትሪ ቴክኖሎጂዎች በፊት የ 10 ዓመታት ቀድመን ነበር ፣ ወይም በመኪናዎች ላይ የፀሐይ ፓነሎች እንኳን ለማራዘም እንችላለን ፡፡ ራስን በራስ ማስተዳደር ... ግን አይሆንም!
በአለም አቀፍ ሚዛን ወረቀት ላይ በ CO2 በ 70% በኤሌክትሪክ ኃይል የሚንቀሳቀስ የኤሌክትሪክ መኪና ከ ‹ቤንዚን› መኪና የተሻለ እንደሚሆን እርግጠኛ አይደለሁም ...
በዚህ መስክ ውስጥ ያለው ምርምር ከፍተኛ እድገት እያሳየ ነው… በአልጌይ ፣ ረቂቅ ተሕዋስያን እና የ CO2 ን ወጥመድን በሚወስድበት መንገድ ፣ ሳቢ ይሆናል ፡፡
ህልም አላሚው እንዲህ ጽፏል ትናንት አመሻሽ ላይ “ኤሌክትሪክ መኪናውን የገደለው” የተመለከትኩትን እና በግልጽ ለመናገር ይህንን ፕሮጀክት ላጠፉ ሰዎች ላይ ያለኝን ጥላቻ ትቼ (እና እ.ኤ.አ.) ላይ በመመርኮዝ እንደገና የግድያ ወይም ራስን የማጥፋት ፍላጎት አለኝ ፡፡ የተከራዩት መኪኖች እነሱን ለማፍረስ በግዳጅ ለማስመለስ GM ስለሄደ ቃል በደንብ ተመርጧል !!!!!!!!!) ወይም በሰው ዘር ላይ ወደሚጠላኝ ራሴን እንድሄድ ፈቅጃለሁ /
በእርግጥ ባትሪዎቹን ለመሙላት ብዙ ኤሌክትሪክ ማምረት አስፈላጊ ይሆናል ፡፡ ነገር ግን በኤሌክትሪክ ምርት የተፈጠረው ብክለት በዓለም ዙሪያ ከሚሊዮኖች ከሚቆጠሩ መኪኖች የበለጠ በመሆኑ ገለልተኛ እና ኢላማ የተደረገ ስለሆነ ነው ፡፡
ቅንጭቱን በማይይዝ ሰበብ ለመሞከር በመሞከር ስህተት ትሠራለህ: ቅንጣቶቹ በሚፈጠሩበት ቦታ መሬት ላይ "በቦታው" አይቀመጡ ነገር ግን በሚወስዱት ነፋሶች ተሸክመዋል ምድር ፡፡
ደህና ፣ የከተማውን / የገጠር የሃይድሮካርቦንን ብክለት ተመሳሳይ ነው ፣ በሌላ በኩል ጠንከር ያለ ሬንጅ በጭሱ ላይ ምንም አይገፋም ላም ሣር እና እዚያው ለሚወድቀው ሁሉ ፡፡
የኑክሌር ኃይል ማመንጫ 14 ካርቦን እና ሌሎች አዮዲን ትሪየምየም ተመሳሳይ ነው (ዝርዝሩ ረጅም ይሆናል) እና ሌሎች የነዳጅ ማቀነባበሪያ ፋብሪካዎች ፣ ነፋሱ መሬት ላይ አያርፍም።
ጃንዩል እንዲህ ሲል ጽፏል- ቅንጭቱን በማይይዝ ሰበብ ለመሞከር በመሞከር ስህተት ትሠራለህ: ቅንጣቶቹ በሚፈጠሩበት ቦታ መሬት ላይ "በቦታው" አይቀመጡ ነገር ግን በሚወስዱት ነፋሶች ተሸክመዋል ምድር ፡፡
መርበብ ሓበሬታ ቢዝነውስ ዋይር ኣብ ዘቕረቦ ጸንጻብ፣ እቲ ካፒታል፣ ኣብ ምምዕባልን ምህናጽን ፕሮጅከት ናይቲ ኣብ ኤርትራ፣ ብኩባንያ ዳናካሊ ዝካየድ ፕሮጀክት ዕደና ፖታሽ ኮለሊ ክውዕል’ዩ።
40% ናይ ኩሉ ዝካየድ ንጥፈታት ዕደና ዝውንን መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ስምዓት ብስም ሚኒስትሪ ማዕድን ደኣ’ ይኸትሞ እምበር፣ ብቀጥታ ብቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ከምዝመሓደር ይፍለጥ።
ሕርይቲ ጋንታ ኢትዮዽያ ምስ ቦትስዋና ኣብ ዝተጋጠመትሉ እዋን፣ክልተ ጊዜ ቢጫ ካርድ ስለ ዝተዋሃቦ ክዓርፍ ዝነበሮ ምንያህል ተሾመ ከምዘሰለፈት ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ‘ታ ሃገር ኣሚኑ።
ይህ የግዕዝ መክተቢያ ፕሮግራም እንደ ሞዴት እራሱን የቻለ ሳይሆን በዊንዶውስ 3.1 ማይክሮሶፍት ወርድ 6 ውስጥ እንዲሠራ በዶ/ር ኣበራ ሞላ የቀረበ ሁለተኛ የግዕዝ መክተቢያ ነው። የወርድን ኖርማል ዶት በኢትዮፒክ ዶት በመቀየር የግዕዝ ፊደል ለመጀመሪያ ጊዜ በተለያዩ የዊንዶውስ ፕሮግራሞች ውስጥ እንዲጠቀም ሆነ። እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም ኢትዮውርድ ውስጥ የሚከተበው እንደ ሞዴት ሁለት መርገጫዎችን በመጠቀም ነበር።
ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ሻብዓይን ናይ መዛዘምን ቅድድም ዙር ሩዋንዳ፣ ብዓወት ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፣ ተስፎም ዑቕባማርያም ክዛዘም እንከሎ፣ ንደቡብ ኣፍሪቃቲት ክለብ ዳይመንሽን ዳታን ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን ዝወከሉ መትከል ኢዮብ፣ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሔርን ኤልያስ ኣፈወርቂን ድማ ካልኣይ፣ ራብዓይን ሓሙሻይን ደረጃ ሒዞም።
ኣብዚ ምስ ሃገራዊት ጋንታን ክልተ ናይ ውልቂ ክለባትን ብምጽንባር ሸሞንተ ኤርትራውያን ተቀዳደምቲ ዝተሳተፍዎ መበል ሻሙናይ ዙር ሩዋንዳ 2016፣ ኣባል ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ፣ ሩዋንዳዊ ቫለንስ ንዳይሰንጋ ተዓዋቲ ብጫ ማልያ ኮይኑ።
ሃገራውያን ጋንታታት ግብጺን ኬንያ ኣብዚ ቅድድም ክሳተፋ ምዃነን ተሓቢሩ እኳ እንተነበረ፣ እቲ ቅድድም ብወግዒ ንምጅማር ሓደ መዓልቲ ምስተረፊ ግና፣ እዘን ሃገራት ከምዘይሳተፋ ምግላጸን ይፍለጥ።
የራሳቸውን ቢዝነስ የሚመሩ ወይም በአንድ ቢዝነስ ውስጥ በየትኛውም ደረጃ ኃላፊነት ተሰጥቷቸው የሚሠሩ ሰዎች፣ አካላዊ ጤና እንደሚያስፈልጋቸው ሁሉ የአእምሮ ጽናትም ያሻቸዋል። በተለይ አንድ ቢዝነስ በሁለት እግሩ እንዲቆም ለማደረግ ለሚጥሩ ኧንተርፕረነሮች፣ የአእምሮ ጽናት እጅግ አስፈላጊ ነው።
የአእምሮ ጽናትን ለመረዳት ሌላው መንገድ፣ የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች የማያደርጓቸውን ነገሮች ለይቶ መመልከት ነው። ታዋቂው የቢዝነስ መጽሔት ፎርብስ የሚከተሉት 13 ነገሮች የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች የማያደርጓቸው ናቸው ሲል ይዘረዝራል።
የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች “ወይኔ ሳሳዝን” እያሉ በረባ ባልረባው ለራሳቸው ከንፈር ሲመጡ አይገኙም፤ “እንዲህ ተደረግኩ” እያሉ አይብሰለሰሉም። በዚህ ፈንታ ላሉበት ሁኔታ ራሳቸው ሙሉ ኃላፊነቱን ይወስዳሉ። የሚገጥማቸው ነገር ፍትሃዊ እንዳልሆነ ቢሰማቸው እንኳ፣ ከሚያልፉበት ነገር ትምህርት ወስደው ራሳቸው ምን ማድረግ እንዳለባቸው ይወስናሉ። አንድ ነገር እንዳሰቡት ሳይሆን ሲቀር ቀጥለው ምን እንደሚያደርጉ ወደማሰብ ይሄዳሉ።
አንዳንዴ ሌሎች ሰዎች በንግግር ወይም በአካኋናቸው የበታችነት እንዲሰማን ወይም በአጠቃላይ ስለራሳችን ያለን ስሜት ቀና እንዳይሆን ሊያደርጉን ይችላሉ። የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ግን እንዲህ ላለ ነገር በጄ አይሉም። ስሜታቸውንም ሆነ ድርጊታቸውን ራሳቸው ይዘውሩታል እንጂ ሌሎች እንዲጠመዝዙት አይፈቅዱም። የብርታታቸው አንዱ ምንጭ ለሚገጥማቸው ነገር የሚሰጡትን ምላሽ በራሳቸው ለመምረጥ ያላቸው አቅም ነው።
የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ለውጥ ሲመጣ “ግባ በሞቴ” የሚሉ ናቸው። የሚፈሩት ነገር ለውጥን ሳይሆን ባሉበት መርገጥን ነው። ለውጥ እና አንዳንዴም የማያስተማምን የሚመስል ሁኔታ እንዲህ ያሉ ሰዎችን የበለጠ ለመትጋት ያነሣሣቸዋል።
የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ስለመንገድ መጨናነቅ፣ ስለጠፋባቸው እቃ፣ ወይም ስለሌሎች ሰዎች እምብዛም ሲያማርሩ አይሰሙም። ለምን ቢባል፣ እነዚህ ሁሉ ነገሮች ከእነርሱ ቁጥጥር ውጪ ናቸው። አጉል ነገር ሲገጥማቸው ከማማረር ይልቅ መቆጣጠር የሚችሉት ነገር ላይ ያተኩራሉ፤ ያም ለዚያ ነገር እነርሱ የሚሰጡት ምላሽ ነው።
ሰው ለማስደሰት ሲሉ ራሳቸውን ውጥንቅጥ ውስጥ የሚከቱ ሰዎች ታውቁ ይሆን? አሊያም በተገላቢጦሽ ሌሎችን “ለማብሸቅ” ሲሉ አሳራቸውን የሚያዩስ? ሁለቱም በጎ አይደሉም። የአእምሮ ጽናት ያለው ሰው ለሁሉም መልካም እና ፍትሃዊ ለመሆን ይጥራል፤ ሆኖም ሌላን ሰው ለማስደሰትም ሆነ ለማስከፋት ሲል ያልሆነውን አያስመስልም፤ አቋሙን አይቀያይርም። ይህም ሆኖ፣ አቋሙን ለመፈተሽ ፈቃደኛ ነው፤ ምናልባት ሰዎችን ቢያስከፋም ከእነርሱ በኩል ጉዳዩ ምን እንደሚመስል ለማጤን ፈቃደኛ ነው።
የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች የተጠና “ሪስክ” መውሰድን አይፈሩም። ይህ ማለት ሳያመዛዝኑ ያገኙት ነገር ውስጥ ሁሉ ዘው ይላሉ ማለት አይደለም። ይሁን እንጂ፣ አደጋ (“ሪስክ”) ያለውን ነገር ጥቅም እና ጉዳቱን መዝነው ለመጋፈጥ አይፈሩም።
ያለፈ ነገርን መቀበል፣ ከዚያ የሚገኝ ማበረታቻም ሆነ መሻሻል ያለበት ነገር ካለ መማር አስፈላጊ ነው። ዳሩ ግን ያለፈ ጊዜን እያሰቡ መብከንከንም ሆነ “ደጉን ዘመን” እያሰቡ በቀን ሕልም መዋኘት የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች የማያደርጉት ነገር ነው። አብዛኛውን አቅማቸውን የሚያውሉት የአሁኑን እና መጪውን ጊዜ የተሻለ ማደረግ ላይ ነው።
“እብደት ማለት ተመሳሳይ ነገር ደጋግመው እያደረጉ የተለየ ውጤት መጠበቅ ነው” የሚል አባባል አለ። የአእምሮ ጽናት ያለው ሰው የተሳሳተውን ነገር ተቀብሎ እና አርሞ ለመጓዝ ፈቃደኛ ብቻ ሳይሆን ቀዳሚ ነው።
በሌሎች ሰዎች ስኬት የእውነት መደሰት ጠንካራ ባህሪን ይጠይቃል። የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ይህንን ጠንካራ ባህሪ የተጎናጸፉ ናቸው። ሌሎች ሲሳካላቸው ቅናት ጠቅ አያደርጋቸውም። ያም ሆኖ “ይህ ሰው እንዴት ሆኖ ነው እዚህ ስኬት ላይ የደረሰው?” ብለው በመጠየቅ ለራሳቸው ትምህርት ይቀስማሉ። “አቋራጭ” ሳያሻቸው በራሳቸው ስኬትን ለማግኘት ይተጋሉ።
እያንዳንዷ ውድቀት የመሻሻል እድል አብራ ይዛ ትመጣለች። በዓለም ታሪክ ታላላቅ የሚባሉ የቢዝነስ ጀማሪዎች እንኳን፣ በተለይ መጀመሪያ አካባቢ አንድን ነገር አቃንተው ከሠሩበት ያበላሹበት ጊዜ እንደሚበዛ ለመናገር አያፍሩም። የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ወደሚፈልጉት ግብ የሚያቀርባቸው ይሁን እንጂ፣ አሥሬ እየወደቁ አሥሬ አቧራቸውን አራግፈው ለመነሣት ፈቃደኛ ናቸው።
የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች ለብቻቸው ጊዜ ማሳለፍ አያሸብራቸውም፤ እንደውም ይናፍቁታል። የብቻ ጊዜያቸውን ለማሰላሰል፣ ለማቀድ እና ውጤታማነታቸው ላይ ለመሥራት ይጠቀሙታል። ከዚህም በላይ፣ ደስታቸው ሙሉ በሙሉ በሌሎች አብሮነት ላይ የተደገፈ አይደለም። ከሌሎች ጋር አብረው በመሆን ደስ እንደሚላቸው ሁሉ፣ ብቻቸውን ሆነውም ደስታን ማጣጣም ይችላሉ።
ከተማሩት ትምህርት ወይም ካለፉበት የተለያየ የዝግጅት ሂደት የተነሣ፣ እንዲህ ያለ ሥራ፣ ኑሮ፣ ሕይወት ወዘተ ሊኖረኝ ይገባል ብለው የሚያምኑ ብዙ ሰዎች አሉ። እንዲህ ከማለት አልፈው፣ ያለምንም ተጨማሪ ጥረት እንዲህ ያሉ ነገሮች የኔ ሊሆኑ ይገባል የማለት አባዜ ግን አይጠቅምም። የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች እነዚህኑ ነገሮች (አንዳንዴ እንደውም በይበልጥ) ቢፍልጉም፣ ነገሮቹን ለማግኘት ጠንክረው መሥራት እንዳለባቸው ይገነዘባሉ።
ክብደት መቀነስ ይሁን፣ አዲስ ቢዝነስ መጀመር ይሁን ወይም ሌላ የሕይወት ጉዞ፣ የአእምሮ ጽናት ያላቸው ሰዎች በአንድ ጀንበር የስኬት ማማ ላይ የሚደረስበት እንዳልሆነ በሚገባ ያውቃሉ። ከቀን ቀን የመትጋት፣ ከቀን ቀን የማሻሻል ቁርጠኝነት አላቸው።
ይህንን ተከትሎ ዶ/ር ሙሉ ነጋ ካሕሳይ በክልሉ የተቋቋመው ጊዜያዊ አስተዳደር ዋና ሥራ አስፈጻሚ አድርጎ የሾመ ሲሆን ዋና ሥራ አስፈጻሚው የክልሉን የመንግሥት አስፈጻሚ አካላትን የሚመሩ ኃላፊዎችን፣ በክልሉ ከሚንቀሳቀሱ የተለያዩ ሕጋዊ የፖለቲካ ፓርቲዎች በመመልመል እንደሚሾሙ ከጠቅላይ ሚኒስትር ጽ/ቤት ፌስቡክ ያገኘነው መረጃ አመልክቷል።
← በህወሃት ታጣቂ ቡድን ከበባ ውስጥ ገብቶ ለ5 ቀናት ካለምግብና ውሀ የቆየው የሰሜን ዕዝ ጦር ከከበባ በመውጣትና ራሱን መልሶ በማደራጀት እያጠቃ ከዳንሻ ጀምሮ በርካታ ቦታዎችን መቆጣጠሩንና ወደፊትም በመገስገስ ላይ መሆኑን የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙ ጄኔራል ብርሃኑ ጁላ ገልጸዋል።
የኢትዮጵያዬ ጠቅላይ ሚንስትር የእኔው ጉድ ጠሚዶኮዬ አቢይ አህመድ የኤርትራ ተገንጣዮች ከኢትዮጵያ ወታደሮች ጋር ተዋግተው ያለፉበትን ቀን በማስመልከት ለኤርትራው አቻው ለአይተ ኢሳይያስ በጻፈው ደብዳቤ እንዲህ አለ። [ የሚበሰጨው ደብዳቤው የተጻፈው በታላቋ ሀገር በኢትዮጵያ ስም መሆኑ ነው]።
የተከበርከው የኤርትራ ህዝብ በሙሉ፤ ለሰማእታት ቤተሰቦች ደሞ በተለየ፤ ሰኔ 20 እነዚያ ሀገር ለምፍጠርና ለመጠበቅ ሲሉ የተሰዉ የኤርትራ ሰማእታት የሚከበሩባት ቀን ናት። የሀገር ባለቤት ለመሆን በሰማእታት ደምና አጥንት ከፍለህ እንጂ እንዲሁ በብላሽ አይደለም። ሀገርን ማነፅና መጠበቅ ደግሞ በሰማእታት ክብር ይደምቃል። የትናንት ሰማእታትን ውለታ የሚረሳ ህዝብ ዛሬም ነገም ጀግኖች አይኖሩትም። ስለሆነም የኤርትራ ህዝብና መንግሥት የትናንት ሰማእታቶቻችሁን ማከበራቹችሁ ተገቢና ትልቅም ነገር ነው።
የኤርትራ ሰማእታት ቀን ሌላም ተጨማሪ ክብር አለው። ሀገራችን ኢትዮጵያ ካባለፈው ዓመት ጀምሮ አዲስ አመራር ከመምጣቱ ጋር ተያይዞ ላቀረበችው የሰላም ጥሪ ክቡር ፕሬዚደንት ወንድም ኢሳያስ አፈወርቂ በሰጠው አዎንታዊ ምላሽ ለዓመታት ተቋርጦ የነበረዉን የኢትዮ ኤርትራ ግንኙነት ወደ ነበረበት እንዲመለስና ህይወት እንዲዘራ ያለው ዕድል ለሁለቱም ህዝቦች የተበሰረበት ዕለት መሆኑ ነው። ስለሆነም የሰማእታት ቀን ኤርትራ ያለፈዉን መስዋእት የሚከበርበት ቀን ብቻ ሳይሆን መጪው የህዝቦች ተስፋም የተበሰረባት ዕለተና ተስፋም ጭምር ናት። ይሄን የሚለው የኢትዮጵያዬ ችግኝ ተካይ መሪዬ ነው።
በታሪክ የኢትዮጵያ መሪ ሆኖ በጠላትነት ተነስቶ ኢትዮጵያም ላይ ጦር ሰብቆ የኢትዮጵያን ወታደሮች ለገደለ፣ ላዋረደ፣ በአደባባይም ከመኪና ኋላ በገመድ አስሮ ለጎተተ፣ ጥርስና ፓንት ሳይቀር ነቅሎና እስወልቆ በግፍ ላባረረ፣ የማረካቸውን የኢትዮጵያ ወታደሮች በጅምላ ለረሸነ፣ በእሳት ላቃጠለ፣ በወኅኒ ላበሰበሰ፣ እስከዛሬም ድረስ በከባድ የጉልበት ሥራ ላይ ላሰማራና ጠላት ነኝ የጠላት ሀገርም መሪ ነኝ ለሚል ድርጅትና ሀገር እንኳን የኢትዮጵያንም ሠራዊት ሲዋጉ ለወደቁት፣ ለሞቱትና ሰማዕታት ለተባሉት ለታጋዮችህ የሞት ቀን አደረሰህ፣ እንኳንም ደስ ያለህ የሚል ኢትዮጵያዊ መሪ አይቼም፣ ሰምቼም አላውቅ።
ግንቦት 20 የእኛዋ ህወሓት ወንድሞቿን ገድላ የነገሰችበት ስለሆነ እንኳን ወንድም ወንድሙን ለገደለበት ቀን አደረሳችሁ አልልም ብሎ ጮቤ ያስረገጠን መሪያችን ከትግራይ ተሻግሮ አስመራ አደባባይ ለሚገኙት ፀረ ኢትዮጵያውያን የሸአቢያ ጉጅሌዎች እንኳን የኢትዮጵያን ሠራዊት ሲዋጉ ለሞቱት ወታደሮቻችሁ ቀን በሰላም፣ በጤና፣ እና በፍቅር አደረሳችሁ ብሎ ማሽቃበጥን ምን ይሉታል?
• ከሸአቢያና ከህወሓት ጋር ሲዋጋ የነበረው ደርግ እኮ ኢትዮጵያዊ ነው። ሰኔ 20 ሲዋጋ ክቡር ህይወቱ ያለፈውም የኢትዮጵያ ወታደር ነው። የደርግ ወታደርም የኢትዮጵያ ወታደርና የኢትዮጵያውያንም ስብስብ ነው። ከደርጎች ስብስብ መሃል ዜግነቱም ፓስፖርቱም ኢትዮጵያዊ ያልሆነ እንኳ የለም። አይገኝምም። ወታደሩም ወዛደሩም ኢትዮጵያውያን ነበሩ። ብዙ የኦሮሞ፣ የትግሬ፣ የዐማራ፣ የአፋር፣ የሱማሌ፣ የደቡብ፣ የጋምቤላ በአጠቃላይ የሀገር ተወረረች ዜና የሰበሰባቸው ኢትዮጵያውያን ነበሩ። እናም በምን ሂሳብ ነው እነዚህን ኢትዮጵያውያን ለገደለ፣ ለረሸነ፣ ላሰቃየ የጠላት ሀገር ፓርቲ እንኳን የኢትዮጵያን ሠራዊት ለገደልክበት በውጊያውም ወቅት ለሞቱብህ ወታደሮችህ የሀዘን ቀን አደረሰህ የሚባለው?
ችግኝ መትከል፣ ቆሻሻ መጽዳት ብቻውን ጎበዝ፣ ትጉህ ፣ ብልህ፣ አዋቂም አያስብልም። የእኔው አቢቹ ምራቅ የዋጠ አማካሪም መካሪም ያለው አይመስለኝም። እሱም ምክር ለመስማት ፈቃደኛ አይመስለኝም። ተግባሩ ሁሉ ልክ እንደ እስራኤል ዳንሳና ኢዩ ጩፋ ነው። የታላቅ ሀገርና የታላቅ ህዝብ መሪ መሆኑን ያወቀ የተረዳም አይመስለኝም አቢቹ። የ3ሺ ዓመት ዕድሜ ባለፀጋ የሆነች ታላቅ ሀገር መሪ ሆኖ እንደታላቅ ሀገር መሪ ማሰብና መራመድ የቻለም አይመስለኝም። በዚሁ ከቀጠለና ምራቁን እንደዋጠ ታላቅ ሰው መራመድ ካልቻለ ግን አወዳደቁ እጅግ የከፋ ነው የሚሆነው።
አሁን የሚታየው የፕሮሞሽን ሥራ ሲደክም፣ ሲደበዝዝ ዛሬ የሚያጨበጭብልህ የሚመስለው ሁሉ ይሰሰቀል፣ ይሰቀል ሲል ሰከንድ እንዳይፈጅበት ማወቅ ይገባል። ኧረ በፈጠረህ ተረጋጋ አቢቹ። ከምር አትቸኩል። ይልቅ ከሸአቢያ ጋር ለሚኖረው ቀጣይ ጦርነት ከወዲሁ መዘጋጀቱ ብልህነት ነው። ሸአቢያና ህወሓት ኦነግም ጭምር ኢትዮጵያ ሳትፈራርስ እንቅልፍ እንደማይኖራቸው ሊታወቅ ይገባል። እባብ ለመደ ተብሎ በኪስ አይይዛም እንዲል ታማኝ በየነ። እንደዚያ ነው።
• #ወያኔ_ህወሓት ፤ ለምን እንደሚዋጋ ሳያውቅ ኢትዮጵያንና የኢትዮጵያን ሠራዊት የወጋ። [ አሁን በአቢቹ እየተገፋ ያለ፣ ጊዜና ዘመን የከዳው የቤት ቀጋ የውጭ አልጋ ]
• #ዚያድ_ባሬ ፤ እስከ ናዝሬት ድረስ የታላቋ ሶማሊያ ግዛት ናት በማለት ኢትዮጵያን ለመውረር የተነሳና በኢትዮጵያ ሠራዊት ህልሙ በአጭር ተቀጭቶ ድራሽ አባቱ የጠፋ።
• #ደርግ ፤ የኢትዮጵያ ወታደሮች ስብስብ። ሀገር ለመምራት አቅዶ ያልተነሳ የወታደር ስብስብ። ጊዜና ዕድል ታሪክም ሀገር እንዲመራ ያደረገው የወታደር ስብስብ። በመሃል ሀገር ከኢህአፓና ከሌሎች ተቃዋሚዎች ጋር ጉረሮ ለጉረሮ የተናነቀ። በሰሜን ከሸአቢያና ከስመ ብዙዋ ማሌሊት፣ ትህነግ፣ ወያኔና ህወሓት ጋር የሞት ሽረት የሚዋጋበት፣ እንደ ኦነግ ከመሰለው ጋርም ከኢድዩና ከሌሎች ጋርም ሲለባለብ የኖረ የኢትዮጵያን ሀገረ መንግሥት እንደብራና ተወጥሮም ለማስቀጠል በብዙ የጣረ በኢትዮጵያ አንድነት ላይ የማይታማና ከነ ስህተቱ ኢትዮጵያዊ መንግሥት የነበረ መንግሥት ነበረ።
እነዚያን ለሀገር አንድነት ሲሉ የተሰዉ ሰማዕታትን ክብር ለኢሳይያስ አዲስና ወረተኛ መሠረቱም ላልጸና በድብሽት ላይ ለተመሠረተም የእንቧይ ካብ ፍቅር ሲባል በአደባባይ ማዋረዱ አግባብ አይደለም።
አምልኮት በሚገባው አምላክነቱ አንድ ብቻ የሆነ፤ከርሱ በቀር በእውነት የሚመለከ ሌላ አምላክ የሌለ፤ይብዛም ይነስ ከዕባዳ ለርሱ ብቻ እንጂ ምንም ነገር ለማንምና ለምንም የማይዞር።
በዛሬው ዕለት ከህወሃት የጥፋት ተልዕኮ ተቀብለው በጋምቤላ ክልል ብሄር ብሄረሰቦችን ለማጋጨት አሲረው ሲንቀሳቀሱ ነበር በሚል የተጠረጠሩ ጸጋዬ መብርሃቱ (ካህሳይ)፣ ገብረ ማሪያም አናንያ ፣ዋስትና ተሾመ (ጃል ሴና)፣ አብርሃም መሃሪ፣ ኮሎኔል ተስፋዬ (ባሌስትራ) እና ሌሎች 19 የህወሃትና የኦነግ ሸኔ የጥፋት ኃይሎች በቁጥጥር ስር ውለዋል፤
በተመሳሳይ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል በመተከል ዞን ተፈጽሞ የነበረ ተመሳሳይ ጥፋት በዚያው በክልሉ ውስጥ በአሶሳና ካማሼ ዞኖች ብሔር ብሄረሰቦችን በማጋጨት አካበቢውን የትርምስ ቀጠና በማድረግ እልቂት ለመፈጸም የህወሃት የጥፋት ቡድን አባል ከሆነው አባይ ጸሃዬ ተልዕኮ ወስደው ሲንቀሳቀሱ የነበሩ ዮሃንስ ግርማይና ርዕሶም ግርማይ ከሌሎች 20 ግብረ አበሮቻቸው ጋር በቁጥር ስር ውለዋል፤
በጋምቤላና በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች እነዚህን የጥፋት ሃይሎች በቁጥጥር ስር ለማዋልና ሴራቸውን ለማክሸፍ በተፈጸመ ኦፐሬሽን የብሄራዊ መረጃ ደህንነት አገልግሎት፣ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን እንዲሁም የየክልሎቹ የጸጥታ አካላት በቅንጅት ተሳትፈዋል።
አጠቃላይ የጥፋት ሴራውን በማክሸፍ ዙሪያ እየተሰሩ ያሉ ስራዎችን በተመለከተ በተከታታይ መረጃዎችን ለህዝብ ይፋ እንደሚያደርግ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት አስታውቋል።
3ሺ ሜትር መሰናክልና 5ሺ ሜትር ከዳይመንድ ሊግ ተሰርዘዋል፤ ለቲቪ ስርጭት አይመቹም በሚል የማያሳምን ሰበብ ነው፡፡ የ ዓለም አ ትሌቲክስ ማሕበር ታሪካዊ ቅ ሌት ቢ ሖንም…
ከ70 ዓመታት በፊት በእንግሊዝና በአሜሪካ አትሌቶች በመላው ዓለም የተስፋፋው የረጅም ርቀት ሩጫ፤ ዛሬ ላይ ሕልውናው በምስራቅ አፍሪካ አገራት ኢትዮጵያና ኬንያ ስር ወድቋል፡፡ በግሪክ የኦሎምፒክ መሰረት የተጣለበት የማራቶን ውድድር ጨምሮ የትራክ ምርጥ ውድድሮች የሚባሉት 10ሺ ሜትርና 5ሺ ሜትር በሚያሳስብ ሁኔታዎች ውስጥ ገብተዋል፡፡ በተለይ በትራክ ላይ የሚካሄዱት የረጅም ርቀት ሩጫዎች ከዋና ውድድሮች ተርታ ከመውጣታቸው በላይ በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ውድድሮች በመቋረጣቸው ነው፡፡ ከረጅም ርቀት ሩጫዎች ከባድ የሚባለው 10ሺ ሜትር ሲሆን በዚህ የውድድር አይነት ስኬታማ የሆኑ ሯጮች ከፕሮፌሽናል አትሌቶች በቀዳሚነት የሚጠቀሱ ናቸው፡፡ 5ሺ ሜትር ወደ ሩጫው ስፖርት ለመግባት የመጀመርያው ምርጫ የሆነና በትራክ ላይ ማራኪ ውድድር የሚታይበት ነው፡፡ ሁለቱ የረጅም ርቀት የውድድር አይነቶች ፕሮፌሽናል አትሌቶች ከ10 እና ከ15 ዓመታት በላይ የሩጫ ዘመን እንዲኖራቸው ያዘጋጃሉ:: አትሌቶች በትራክ ላይ ሲወዳደሩ ቆይተው በአገር አቋራጭ፤ በማራቶንና በጎዳና ላይ የሩጫ ውድድሮች ውጤታማ እንዲሆኑ ያመቻቻሉ፡፡ በኦሎምፒክ፤ በዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና እና በሌሎች ዓለም አቀፍ ውድድሮች የበርካታ አገራት አትሌቶችን በማሳተፍም የተለዩ ናቸው 10ሺ እና 5ሺ፡፡ የአትሌቲክስ ብቃት መገለጫ፤ የአትሌቶች ፅናት መለኪያ እና በአስደናቂ ፉክክራቸው የሚታወቁ ነበሩ፡፡ በአጠቃላይ በትራክ ላይ የሚካሄዱ የረጅም ርቀት ውድድሮች በዓለም የአትሌቲክስ ስፖርት ታሪክ ላይ አበይት ሚና ነበራቸው፡፡
በተለያዩ የዓለም ክፍሎች በየዓመቱ በትራክ ላይ ይካሄዱ የነበሩ የረጅም ርቀት ውድድሮች አሁን እየተመናመኑ መጥተዋል፡፡ በኦሎምፒክና በዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና ላይ እየተወሰኑ ነው፡፡ የ10ሺ ሜትር የትራክ ውድድር ከቀድሞው የጎልደን ሊግና ሌሎች የውድድር መርሐግብሮች የወጣው ከ10 ዓመታት በፊት ነበው፡፡ ዛሬ ላይ 10ሺ ከትራክ ወጥቶ በ10ኪሜትር የጎዳና ላይ ሩጫ መለወጡ ያሳዝናል፡፡ የዓለም አትሌቲክስ ማህበር ባሳለፋቸው ውሳኔዎች በ3ሺ ሜትር መሰናክልና በ5ሺ ሜትር ላይም ተመሳሳይ አደጋዎችን መጋረጡ ያሰጋል:: ስፖርት አድማስ ይህን ከግምት ውስጥ በማስገባት የረጅም ርቀት ሩጫን ለማዳን የሚያስፈልገውን ትኩረት ለማመልከት ይህን ፅሁፍ አዘጋጅቷል፡፡
በ2020ው ዳይመንድ ሊግ በትራክ ላይ ረጅም ርቀት የሖነው 3ሺ ሜትር ነው፡፡ ከ10ሺ መጥፋት በኋላ በ3ሺ መሰናክልና በ5ሺ ውድድሮች ላይ የተቃጣ የዓለም አትሌቲክስ ታሪካዊ ቅሌት ነው፡፡