Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እ.ኤ.አ ከማርች 2015 ጀምሮ አክራሪነትን እና ሌሎች በአረብ ሀገራት ላይ ያነጣጠሩ ስጋቶችን ለመቋቋም የሚያስችል የተቀናጀ የአረብ የመከላከያ ኃይል መቋቋሙ ይታወቃል፡፡ በዚህ ፕሮጀክት ውስጥ መሳተፍ በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ ሲሆን ሠራዊቱ ጣልቃ የሚገባው ከአባል አገራት በአንዱ ጥያቄ ሲቀርብ ብቻ ነው::
የተወሰኑ የአረብ ሊግ አባል አገራት እንደ ነዳጅ ዘይት እና የተፈጥሮ ጋዝ ባሉ ሀብቶች የበለፀጉ ናቸው፡፡ የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎትም እያደገ የመጣ ዘርፍ ነው፡፡ ከአስር ዓመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ በዓለም አቀፍ ደረጃ መወዳደር የቻሉ ኩባንያዎች ሊፈጠሩ ችለዋል፡፡ የአረብ ሊግ በደቡብ ሱዳን ደቡባዊ ክፍል የሚገኘውን ታላቅ ለም መሬትንም ያካትታል፡፡ ይህ መሬት የዓረቡ ዓለም የዳቦ ቅርጫት ተደርጎ ይወሳል፡፡ የደቡብ ሱዳን ነፃ መውጣት የአካባቢውን የቱሪዝም ኢንዱስትሪ አልጎዳውም፡፡
አብዛኞቹ የዓረብ ሊግ አባል ሀገራት ዜጎች እስልምናን የሚከተሉ ሲሆን ክርስትና ሁለተኛው ትልቁ ሃይማኖት ነው፡፡ በግብፅ፣ በኢራቅ፣ በዮርዳኖስ፣ በሊባኖስ፣ በፍልስጤም፣ በሱዳን እና በሶሪያ በድምሩ 15 ሚሊዮን ክርስቲያኖች ይገኛሉ፡፡ በተጨማሪም፤ ቁጥራቸው አነስተኛ ግን ጉልህ የሆኑ የድሩዝ፣ ያዚዲ፣ ሻባክስ እና ማንዳውያን እምነት ተከታዮችም በሊጉ አባል ሀገራት ውስጥ አሉ።
የአረብ ሊግ ኦፊሴላዊ የሥራ ቋንቋ ዐረብኛ ነው፡፡ ሆኖም በርካታ የአረብ ሊግ አባል አገራት ሶማሊ፣ አፋር፣ ኮሞሮያን፣ ፈረንሣይኛ፣ እንግሊዘኛ፣ በርበር እና ኩርድ ያሉ ሌሎች ብሔራዊ ቋንቋዎች አሏቸው፡፡ በአብዛኞቹ አገራት ውስጥ ዓረብኛ ቀበሌኛዎች ይነገራሉ፡፡
“የአረብ ሊግ ስምምነት” ተብሎም የሚጠራው የአረብ ሊግ ቻርተር የአረብ ሊግ መመስረቻ ሰነድ ነው፡፡ እ.ኤ.አ. በ1945 ሊጉ ሲመሰረት በተደነገገው መሰረት የሊጉ አባላት በወቅቱ ከቅኝ ግዛት ነፃ የወጡ የአረብ ሀገሮችን የሚያጠቃልል መሆኑ በሰነዱ ላይ ተገልጿል:: ከላይ እንደተገለጸው ሊጉ ሲመሰረት ስድስት አባላት ብቻ ነበሩት፡፡ በአሁኑ ወቅት 22 አባላት አሉት፡፡ አምስት አገራት አስተያየትና ምክር የመስጠት መብት ኖሯቸው የታዛቢነት ደረጃ ተሰጥቷቸዋል፡፡ ድምፅ የመስጠት መብት ግን የላቸውም፡፡
ሃያ ሁለቱ የዐረብ ሊግ አባላት፡- አልጀሪያ፣ ባህሬይን፣ ኮሞሮስ፣ ጂቡቲ፣ ግብፅ፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ኩዌት፣ ሊባኖስ፣ ሊቢያ፣ ሞሪታንያ፣ ሞሮኮ፣ ኦማን፣ ፍልስጤም፣ ኳታር፣ ሣዑዲ ዓረቢያ፣ ሶማሊያ፣ ሱዳን፣ ሶሪያ፣ ቱኒዝያ፣ የተባበሩት ዐረብ ኤምሬት እና የመን ናቸው:: በታዛቢነት ደግሞ አምስት ሀገሮች አሉ፡፡ እነሱም፡- አርሜኒያ፣ ብራዚል፣ ኤርትራ፣ ህንድ እና ቬንዙዌላ ናቸው፡፡
የአረብ ሊግ የአባልነት መስፈርት የመመስረቻ ሰነዱን መፈረም ብቻ ነው፡፡ የዐረብ ሊግ አባልነት ከእስልምና ሃይማኖት ጋር ግንኙነት የለውም፡፡ አረብነትም መስፈርት አይደለም፡፡ እያንዳንዱ አባል ሀገር በሊጉ ጉባዔ እኩል አንድ ድምጽ አለው፡፡ የጉባዔው ውሳኔዎች ተፈጻሚ የሚሆኑት የድጋፍ ድምጽ በሰጡ ሀገሮች ላይ ብቻ ነው፡፡
የእስላማዊ ትብብር ድርጅት በእንግሊዝኛ “Organization of Islamic Cooperation - OIC” በመባል ይታወቃል፡፡ የእስላማዊ ትብብር ድርጅት እ.ኤ.አ. በ1969 የተቋቋመ ዓለም አቀፍ ድርጅት ሲሆን፣ በድምሩ 57 አባል ሀገራት ያሉት ነው፡፡ የዚህ ድርጅት አባል ሀገራት በድምሩ ከ1.9 ቢሊዮን በላይ ህዝብ አላቸው፡፡ ከ57ቱ ሀገራት በ53ቱ የእስልምና እምነት ተከታዮች በቁጥር ይበዛሉ፡፡ ድርጅቱ “የሙስሊሙ ዓለም የጋራ ድምፅ” እንደሆነና “ዓለም አቀፍ ሰላምና ፍቅርን” በማስፋፋት የሙስሊሙን ዓለም ጥቅም ለማስጠበቅ እና ለመጠበቅ እንደሚሰራ ይነገራል፡፡ የእስላማዊ ትብብር ድርጅት (OIC) በተባበሩት መንግስታት እና በአውሮፓ ህብረት ቋሚ ውክልና አለው፡፡ የድርጅቱ ኦፊሴላዊ ቋንቋዎች አረብኛ፣ እንግሊዝኛ እና ፈረንሣይኛ ናቸው፡፡
እ.ኤ.አ ነሐሴ 21 ቀን 1969 በኢየሩሳሌም በአል-አቅሷ መስጊድ እሳት ተቀጣጠለ፡፡ በወቅቱ የኢየሩሳሌም ሙፍቲ የነበሩት አሚር አል-ሁሴይኒ የተነሳውን ቃጠሎ “የአይሁድ ወንጀል” የሚል ስያሜ በመስጠት ሙስሊም የሃይማኖት መሪዎች ስብሰባ እንዲያካሂዱ ጥሪ አደረጉ፡፡ እሳቱ የ800 ዓመት እድሜ ያለውን የመስጂዱን የእንጨት ጣሪያና አጥር አወደመው፡፡ ይህንን ጥፋት የፈጸመው ዴኒስ ሚካኤል ሮሃን የተባለ አውስትራሊያዊ አክራሪ ክርስቲያን “የአእምሮ ህመምተኛ ነው” የሚል ማስተባበያ ተሰጠ፡፡
በዚህ ጥሪ መሰረት እ.ኤ.አ. መስከረም 25 ቀን 1969 ሃያ አራት የሙስሊም አገራት ተወካዮች የተገኙበት ጉባዔ በሞሮኮ ራባት ተካሄደ:: በዚህ ስብሰባም “ሙስሊም መንግስታት ህያው በሆነው የእስልምና ሃይማኖት አስተምህሮ አማካይነት በኢኮኖሚያዊ፣ በሳይንስ፣ በባህላዊ እና በመንፈሳዊ መስኮች ትምህርትን ለማስፋፋት እና ትብብርና ድጋፍን ለማሳደግ መመካከር አለባቸው” የሚል ውሳኔ ተላለፈ:: ከስድስት ወር በኋላ ማለትም እ.ኤ.አ. በመጋቢት ወር 1970 የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች የመጀመሪያውን እስላማዊ ኮንፈረንስ በሳዑዲ አረቢያ፤ ጄዳ ከተማ አካሄዱ፡፡ እ.ኤ.አ. በ1972 የእስላማዊ ትብብር ድርጅት ተቋቋመ፡፡
በአል-አቅሷ መስጊድ የተነሳው እሳት ለእስላማዊ ትብብር ድርጅት መመስረት ምክንያት ሲሆን፤ በርካታ ሙስሊሞች ይህ ድርጅት ሙስሊሞችን የሚያሰባስብና በፖለቲካዊ፣ በኢኮኖሚያዊ እና በማህበራዊ ጥቅሞቻቸው ዙሪያ እንዲመክሩ የሚረዳ ተቋም ሆኖ ያገለግላል የሚል እምነት አድሮባቸው ነበር፡፡ በተለይም በዚያ ወቅት የኦቶማን ኢምፓየርና የኸሊፋ አስተዳደር በመንኮታኮቱ የተፈጠረውን ክፍተት ይህ ድርጅት ይሞላዋል የሚል ተስፋ ተፈጥሮ ነበር፡፡
በመመስረቻ ቻርተሩ መሰረት የእስላማዊ ትብብር ድርጅት ዓላማ የእስልምናን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እሴቶች ማስጠበቅ፤ በአባል አገራት መካከል ትብብርን ማስፋፋት፤ በማህበራዊ ኢኮኖሚያዊ፣ ባህላዊ፣ ሳይንሳዊ እና በፖለቲካዊ መስኮች ትብብርን ማሳደግ፤ ዓለም አቀፍ ሰላምና ደህንነትን ለማረጋገጥ የበኩሉን አስተዋፅዖ ማድረግ፤ እንዲሁም በሳይንስና ቴክኖሎጂ መስኮች ትምህርት እንዲስፋፋ ማገዝ ነው፡፡ ድርጅቱ በባህላዊ እና በማህበራዊ ፕሮጄክቶች የታወቀ ቢሆንም የፖለቲካ ተጽዕኖ ፈጣሪነቱ በአንፃራዊ ሁኔታ ሲታይ ውስን ነው፡፡
እ.ኤ.አ. ማርች 2008 የእስላማዊ ትብብር ድርጅት ቻርተር ተሻሽሏል፡፡ በተሻሻለው ቻርተር ሰብአዊ መብቶችን፣ መሠረታዊ ነፃነቶችን እና መልካም አስተዳደርን በሁሉም አባል ሀገራት ተግባራዊ እንዲደረግ ተወስኗል፡፡ በተሻሻለው ሰነድ ውስጥ በደፈናው የተባበሩት መንግስታትን ቻርተር እና አለም አቀፍ ህግን እንደሚግፍ ገልጿል፡፡
በአሁኑ ወቅት የእስላማዊ ትብብር ድርጅት መሰረታዊ ዓላማዎች፡- “በአባል አገሮች መካከል የወንድማማችነትና የአንድነት ትስስር የበለጠ እንዲጠናከርና እንዲስፋፋ ማድረግ፣ የአባል ሀገራትን የጋራ ጥቅም ለማስጠበቅ እና ለመጠበቅ፤ አባል አገራት ለሚያጋጥሟቸው ተግዳሮቶች በጋራ የሚያደርጉትን ጥረቶች መተባበርና ማቀናጀት፤በአባላት መካከል ፍትዊነትን፣ መከባበርንና መልካም ጉርብትናን ተግባራዊ በማድረግ ዓለም አቀፍ ሰላምን፣ ደህንነትን እና አንድነትን ማረጋገጥ፣ በተባበሩት መንግስታት ቻርተር እና በዓለም አቀፍ ሕግ በተደነገገው መሠረት፣ ለህዝቦች መብቶች መረጋገጥ ድጋፍ ማድረግ፣ ኢኮኖሚያዊና የንግድ ትብብርን ማጎልበት፣ የጋራ ገበያ ለመመስረት የሚያስችል ኢኮኖሚያዊ ውህደትን ማሳደግ፣ ዘላቂና ሁሉን አቀፍ የሰብአዊ ልማት እና ኢኮኖሚያዊ ደህንነት ለማሳካት ጥረት ማድረግ፣ በመግባባትና በመቻቻል ላይ በመመስረት እስላማዊ ትምህርቶችን እና እሴቶችን ማስተዋወቅ እና መጠበቅ፣ የእስልምናን ትክክለኛ ገጽታ መጠበቅ፣ የእስልምናን ስም ማጉደፍ መከላከል፣ በስልጣኔዎችና በሃይማኖቶች መካከል የሚደረግ ውይይትን ማበረታታት፤ ሳይንስና ቴክኖሎጂን ማስፋፋት፣ በአባል አገሮች መካከል ምርምርን እና ትብብርን ማበረታታት እና ማጎልበት፣ የሴቶች፣ የሕፃናት፣ የወጣቶች፣ አዛውንቶች እና ልዩ ፍላጎት ያላቸው ሰዎች እንዲሁም የቤተሰብ እሴቶችን ማስጠበቅ፣ ሰብአዊ መብቶችንና ነፃነቶችን መጠበቅ፣ ማስፋፋት፣ ቤተሰብ ተፈጥሮአዊና መሰረታዊ የሕብረተሰብ አካል በመሆኑ አፅንዖት መስጠት፣ መጠበቅና ማሳደግ፣ ሽብርተኝነትን፣ የተቀናጀ ወንጀልን፣ በሕገ ወጥ ዕፅ አዘዋዋሪነትን፣ ሙስናን፣ የገንዘብ እጥበትን እና በሕገ-ወጥ የሰዎች ዝውውርን መዋጋት፣…” የሚሉትን ዋና ዋና ጉዳዮች ያካተተ ነው፡፡
እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ዓላማዎች ሙስሊም ሀገራትን ብቻ ሳይሆን ሌሎችንም ለማካተት የሚያስችሉ መሆናቸውን ማስተዋል ይቻላል፡፡ እነዚህ ዓላማዎች ከግብ ለማድረስ አባል ሀገራቱ ሊከተሏቸው የሚገቡ መርሆዎችም በድርጅቱ ሰነድ ላይ ሰፍሯል፡፡ መርሆዎቹም፡- “ሁሉም አባል ሀገሮች ለተባበሩት መንግስታት ቻርተር ዓላማዎች እና መርሆዎች ተገዢ ይሆናሉ፣ አባል ሀገሮች ሉዓላዊና ነፃ ናቸው፤ እኩል መብቶች እና ግዴታዎች አላቸው፣ ሁሉም አባል ሀገሮች ግጭቶችን በሰላማዊ መንገድ ይፈታሉ፣ ኃይልን ከመጠቀም ወይም ከማስፈራራት ይቆጠባሉ፣ ሁሉም አባል ሀገሮች ሀገራዊ ሉዓላዊነትን፣ ነፃነትና ዳር ድንበር ያከብራሉ፤ በውስጥ ጉዳዮች ጣልቃ አይገቡም፣ አባል አገራት ለዓለም አቀፍ ሰላምና ደህንነት የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ለማበርከት የድርጅቱን ቻርተር፣ የተባበሩት መንግስታትን ቻርተር፣ ዓለም አቀፍ ህግን እና ዓለም አቀፍ የሰብአዊነት ሕግን ያከብራሉ፣ አባል ሀገራት በሀገራቸውና እና በዓለም አቀፍ ደረጃ መልካም አስተዳደርን፣ ዲሞክራሲን፣ ሰብአዊ መብቶችና ነፃነትን፣ የሕግ የበላይነትን ያሰፍናሉ፣ ይደግፋሉ ያበረታታሉ፤ አባል ሀገሮች አካባቢን ለመጠበቅና ለመንከባከብ ጥረት ያደርጋሉ” የሚሉ ናቸው፡፡
የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባልነት ከእስልምና ሃይማኖት ጋር ግንኙነት የለውም:: የእስላማዊ ትብብር ድርጅት የአባልነት መስፈርትም በቻርተሩ ላይ ሰፍሮ ይገኛል:: በዚህም መሰረት፤ “የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አባል የሆነ፣ ይህንን ቻርተር የተቀበለ፣ በሀገሩ በርከት ያሉ ሙስሊም ዜጎች ያሉት፣ የአባልነት ማመልከቻ ያቀረበ፣ ማንኛውም ሀገር የውጪ ጉዳይ ሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት ባወጡት መስፈርት መሰረት ሁሉም የውጪ ጉዳይ ሚኒስትሮች ከተስማሙ ድርጅቱን ሊቀላቀል ይችላል” ይላል፡፡ ድርጅቱ ቋሚ አባላት ብቻ ሳይሆኑ ሀገራትን በታዛቢነትም ይቀበላል፡፡ የታዛቢነት ደረጃ የሚወሰነው በውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት ስምምነት ነው፡፡ ለዚህም መመዘኛ መስፈርት አለው፡፡
የእስላማዊ ትብብር ድርጅት 57 አባላት ያሉት ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 56 ቱ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አባላት ሲሆኑ፤ 57ኛዋ ፍልስጤም የተ.መ.ድ አባል አይደለቺም፡፡ ከአባላቱ ውስጥ 47ቱ ሀገራት ብዙ ሙስሊሞች የሚገኙባቸው ሀገሮች ናቸው፡፡ የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባል ሀገራት አጠቃላይ የህዝብ ቁጥር ከ1.9 ቢሊዮን በላይ ነው፡፡
አባል ሀገራቱ ከአፍሪካ፡- አልጀሪያ፣ ቤኒን፣ ቡርኪና ፋሶ፣ ካሜሩን፣ ቻድ፣ ኮሞሮስ፣ ጂቡቲ፣ ግብጽ፣ ጋቦን፣ ጋምቢያ፣ ጊኒ፣ ጊኒ ቢሳው፣ አይቮሪ ኮስት፣ ሊቢያ፣ ማሊ፣ ሞሪኒያ፣ ሞሮኮ፣ ሞዛምቢክ፣ ኒጀር፣ ናጀሪያ፣ ሴኔጋል፣ ሴራሊዮን፣ ሶማሊያ፣ ሱዳን፣ ቶጎ፣ ቱንዚያ እና ኡጋንዳ አባል ናቸው፡፡ ከኢስያ ደግሞ፡- አፍጋኒስታን፣ አዘርባጃን፣ ባህሬይን፣ ባንግላዴሽ፣ ብሩኒ፣ ኢንዶኔዥያ፣ ኢራን፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ካዛኪስታን፣ ኩዌት፣ ኪርጊስታን፣ ሊባኖስ፣ ማሌዥያ፣ ማልዲቭስ፣ ኦማን፣ ፓኪስታን፣ ፍልስጤም፣ ኳታር፣ ሣዑዲ ዓረቢያ፣ ሶሪያ፣ ታጂኪስታን፣ ቱርክ፣ ቱርክሜንስታን፣ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬት፣ ኡዝቤኪስታን እና የመን ናቸው፡፡ ከአውሮፓ አልባንያ እንዲሁም ከደቡብ አሜሪካ ጉያና እና ሱሪኔም ይገኙበታል::
ብዙ ሙስሊም ካላቸው የዓለም ሀገራት አባል ያልሆኑት ህንድ፣ ኢትዮጵያ፣ ሩሲያ እና ታይላንድ ናቸው፡፡ ሩሲያ እና ታይላንድ ሙሉ አባላት ባይሆኑም የታዛቢነት ደረጃ ተሰጥቷቸዋል፡፡ ህንድ በዓለም ዙሪያ ከሚገኙት ሙስሊሞች መካከል 11 በመቶ የሚሆኑት ህንድ ውስጥ እንደሚኖሩ በመግለጽ የአባልነት ጥያቄ ብታቀርብም ፓኪስታን በካሽሚር ምክንያት የሕንድን ጥያቄ በመቃወሟ እስከ አሁን አባል መሆን አልቻለቺም፡፡ የኢትዮጵያ አባል አለመሆን ግን ምክንያቱ በግልጽ አይታወቅም፡፡
የአረብ ሊግንም ይሁን የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አመሰራረት፣ ዓላማ፣ መርሆዎች፣ አባላት፣ የአባልነት መስፈርት በአጭሩ ለማየት ሞክረናል፡፡ የአባል ሀገሮቹን ስብጥር ስንመለከት የአባልነት መስፈርቱ ከእስልምና ሃይማኖት ጋር ግንኙነት የሌለው መሆኑንም ማስተዋል ይቻላል፡፡ የፖለቲካ ሣይንስና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ተማሪ እንደመሆኔ፤ በጉዳዩ ላይ የመወያያ ሀሳቦችን ማቅረብ አስፈለጊ ነው ብየ አምናለሁ፡፡ በዚህ ረገድ በመጀመሪያ ደረጃ ሊነሳ የሚገባው ጥያቄ “ሀገራችን ኢትዮጵያ የእነዚህ ተቋማት አባል ለምን አልሆነቺም?” የሚል ነው፡፡ ለዚህ ጥያቄ መላምቶችን ከመደርደር በዘለለ ቁርጥ ያለ መልስ ሊኖረው የሚችለው የኢትዮጵያ መንግስት በተለይም የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ አንድ ሀገር ቀርቶ አንድ ግለሰብ የአንድ እድር አባል ከመሆኑ በፊት በዚያ አድር ውስጥ እነማን አሉ? እድሩ ምን ምን ግዴታዎችና ጥቅሞች አሉት? የእድሩ አባል በመሆኔ ምን አገኛለሁ፣ ምንስ አጣለሁ?... የሚሉትንና መሰል ጥያቄዎችን በማንሳት ከራሱና ከቤተሰቡ ጋር መምከሩ የሚጠበቅ ነው:: የኢትዮጵያ መንግስትም አባል የሚሆንበትን አካባቢያዊ፣ አህጉራዊና ዓለም አቀፍ ተቋም ከመወሰኑ በፊት በርካታ ምዝናዎችን ማካሄዱ ተገቢም አስፈላጊም ነው፡፡ እኔ ባለኝ መረጃ፤ ኢትዮጵያ ብዙ ጊዜ የገለልተኛነትን መንገድ የመከተል ፖሊሲ ታራምዳለች፡፡ ይህ ፖሊሲ ከንጉሱ ዘመን ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ የዘለቀ ነው፡፡ ይሁን እንጂ ስልሳ እና ሰባ ዓመታት የቆየ ፖሊሲ ከወቅቱ ተጨባጭ ሁኔታ አንጻር እንደገና መገምገም አስፈላጊ ነው የሚል እምነት አለኝ፡፡
ኢትዮጵያ የአፍሪካ ብቻ ሳይሆን ከኢስያ በተለይም ከመካከለኛው ምስራቅ ሀገራት አካል ናት፡፡ የዘር ግንዳችንም፣ ሃይማኖታችንም፣ ባህላችንም፣ ቋንቋችንም፣ ንግዳችንም ከእነዚህ ሀገራት ጋር የተቆራኘ ነው፡፡ ከእድገታችንም አኳያ የዛሬ ስልሳ እና ሰባ ዓመታት በነበርንበት ደረጃና ሁኔታ ላይ አይደለንም፡፡ ስልሳ እና ሰባ ዓመታት ስለ ዓባይም ሆነ ስለ ግድብ አጀንዳ አልነበረንም፡፡ ዛሬ እነዚህ አጀንዳዎች ጠረጴዛችን ላይ የተቀመጡ ናቸው፡፡ ውይይትም ድርድርም ይፈልጋሉ፡፡ ትብብርም ይሻሉ፡፡
ከውሃ ጋር በተያያዘ ዋነኛዋ የኢትዮጵያ ተቀናቃኝ የሆነቺው ግብጽ፤ የአረብ ሊግም፣ የእስልምና ትብብር ድርጅትም አባል በመሆኗ የወዳጆቻችንን እጅ ጭምር ለመጠምዘዝ ችላለች፡፡ ዛሬ ከእኛ ጋር መሆናቸውን የነገሩን ወዳጆቻችን ከእኛ ሲለዩ ከግብጽ ጎን ተሰልፈው የምናገኛቸው በነዚያ ተቋማት ተጽእኖ ምክንያት መሆኑን ልብ ልንለው ይገባል፡፡ ከዚህ አኳያ ኢትዮጵያ ሀገራችን ከአረብ ሊግ ጋርም ይሁን ከእስላማዊ ትብብር ድርጅት ጋር ሊኖራት የሚገባውን ግንኙነት መመርመር የሚገባት ጊዜ ላይ ደርሳለች የሚል እምነት አለኝ፡፡
ከዚሁ ጋር የሚነሳው ጥያቄ “ሀገራችን የአረብ ሊግ እና የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባል በመሆኗ ምን ጥቅም ምንስ ጉዳት አለው?” የሚል ነው፡፡ ለዚህ ጥያቄ የምንሰጠው መልስ በጥናት ላይ ሊመሰረት ይገባዋል፡፡ ስለሆነም የውጭ ጉዳይ ሚንስቴር፤ ነገ ዛሬ ሳይል ትኩረት ሰጥቶ ሊሰራበት ይገባል፡፡ እዚህ ላይ አንድ ነገር መታወቅ አለበት፡፡ ኢትዮጵያ ሀገራችን ብዝሃ ሃይማኖት ያለባት አገር ናት፡፡ የአረብ ሊግ ወይም የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባል ሆነች ማለት የእስላም ሀገር ናት ማለት አይደለም፡፡ አሊያም አረብ ሆነች ማለት አይደለም፡፡ ግብጽ የኢጋድ አባል ለመሆን የማታደርገው ጥረት የለም:: ግብጽ ይህንን የምታደርገው በአፍሪካ ቀንድ ስለምትገኝ ሳይሆን የአፍሪካ ቀንድ (ኢጋድ) ሀገራት በዓባይ ዙሪያ የሚያደርጉትን ውይይት በቅርበት ለመከታተል ነው፡፡ እኛም ለሀገራችንና ለህዝባችን ጥቅም (በተለይም ለዓባይ) ስንል አባል መሆን ወይም መገኘት በሚገባን መድረክ ሁሉ መገኘት አስፈላጊ ነው፡፡ ኤርትራ የአረብ ሊግ አባል የሆነቺው አረብ ስለሆነች ወይም እስላም ሀገር ስለሆች አይደለም፡፡ ከነዚያ ሀገራት ጋር የሚያገናኝ ጥቅም ስላላት ነው:: እነ ብራዚልና ቬንዙዌላ የእስላማዊ ትብብር ድርጅት አባል የሆኑት የእስላም ሀገር ስለሆኑ አይደለም፡፡ በሌላ በኩል አረብ ሁሉ እስላም አለመሆኑም መታወቅ አለበት፡፡
እንዴት ሰነበታችሁሳ! ይኸው እንግዲህ ኑሮም ግራ እንዳገባን፣ ‘ቦተሊካውም’ ግራ እንዳጋባን፣ የሰዉ ባህሪይ ግራ እንዳጋባን፣ የፖለቲካ ስብስቦች እውነተኛ ዓላማና ግብ ግራ እንዳጋባን፣ በሀገራችን ዙሪያ እየተካሄዱ ያሉ መሰባሰብ የሚመሳስሉ ነገሮች ግራ እንዳጋቡን፣ የ‘ፈረንጆች’ ነገር ግራ እንዳጋባን ...የ2013 ግማሿን ላፍ አደረግናት፡፡ ምስኪን ሀበሻ፡—…
ቀዳማይ ሚኒስተር የመን ኣሕመድ ቢን ዳገር፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሃገሩን ኣበርክቶ መንግስቲ ሱዳንን ንምዝርራብ ኣብ ካርቱም ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት ኣካይዱ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሰንበት 4 መስከረም ካርቱም ኣብ ዝኣተወሉ፣ ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ባክሪ ሓሰን ሳልሕ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ወግዓዊ ኣቐባብላ ጌሮምሉ።
ኣብ ሱዳን ኣብ ዝጸንሓሉ ክልተ መዓልታት ከኣ ካብ ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ዝተላእከ ናብ ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣልብሽር ዝተላእከ ደብዳቤ ኣብጺሑ።
መደበር ቴሌቪዥን ኢራን ፕረስ ቲቪ፣ ንማዕከናት ዜና የመን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረብቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ደቡባዊ የመን፣ ዞባ ማዕሪብ ኣብ ዝርከብ ኣል ኮላ ኣብ ዝተባህለ ጎቦታት ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ተቓወምቲ የመንን ብስዒዲ ዓረብ ዝርምርሑ ናይ ግዳም ሓይልታትን’ዮም ሓደ ኢትዮጵያዊ ዝርከቦም ሓሙሽተ ናይ ወጻኢ ሃገራት ወትሃደራት ተማሪኮም።
እተን ማዕከናት ዜና፣ ኣብቲ ግጭት ሓያሎ ካብ ዝተቐትሉን ከምዝቖሰሉን፣ ሓደ ኢትዮጵያን ሶማላውያንን ዝርከብዎም ዕሱባት ተማሪኾም ከምዘለዉ ካብ ምሕባር ሓሊፈን ዝርዝር ሓበሬታ ኣየቕረባን።
ኢትዮጵያ፣ ንመንግስቲ የመን ከምእትድግፍ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ኣብዚ ብስዑዲ ዓረብ ተመሪሑ ዝካየድ ዘሎ ወትሃደራዊ ምትእትታው ግና ንምድጋፉ ይኹን ንምኹናኑ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበትሉን።
እዚ ብተቓወምቲ ሑቲ ከምዝተማረኸ ዝግለጽ ዘሎ ኢትዮጵያዊ’ውን ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተላእከ ዘይኮነ ስዑዲ ዓረብ ብገንዘብ ካብ ዝዓሰበቶም ኣማኢት ናይ ወጻኢ ሃገራት ዜጋታት ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ኪዳን ኣብ የመን ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ኵናት ካብ ኮሎምብያን ካልኦት ሃገራትን ዑስባት ኣዋፊሩ ኮምዘሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ይኹን’ምበር ኤርትራ እቲ ልፍንታዊ ሓይሊ ሃገራት ዓረብ፣ ንገማግም ባሕራ ክጥቐም ኣብ ርእሲ ምፍቃዳ፣ ኣማኢት ወትሃደራት ናይቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝድገፍ መንግስቲ የመን ኣብ ምስልጣን ተዋፊራ ምህላዋ’ውን ዝተፈላለዩ ጸብጻባት የረድኡ።
የመንግስት ታጣቂዎች ወደ መንደራቸው እንዳይገቡ በመከልከላቸው የአራት ቀበሌ ነዋሪዎች ቤቶቻቸው መቃጥሉን ተናገሩ፤ መንግስት ‘ሃሰት ነው’ይላል – ZAGGOLE – ዛጎል
በደልን ለመቋቋም በሚል ” የወሎ ማህበረሰብ አንድነት” በሚል የተደራጁ ስለመኖራቸው፣ እነዚሁ ክፍሎች የታጠቁ የመንግስት ሃይሎች ወደ አካባቢያቸው ዘልቆ እንዳይገባ በማድረጋቸው ሳቢያ ግጭት መቀሰቀሱ ተጠቆመ። የመንግስት ወገን በበኩሉ ” ግጭት የሚባል ነገር ሰለመኖሩ የሚታወቅ ነገር የለም” የሚል ምላሽ ሰጥተዋል። የአራት ቀበሌዎች የመኖሪያ ቤቶችና ንብረት መቃጠሉን በዚህም ሰፊ ጉዳት መድረሱን ነዋሪዎች ቢናገሩም አሁንም ከመንግስት ወገን ” የልማት ስራን ለማስቀጠል ውይይት ላይ ነን” የሚል ምላሽ ነው የተሰጠው።
ዶቼቨሌ እንደዘገበው በአማራ ክልል የኦሮሚያ ልዩ ዞን ከሚሴ በሃርጡማ ፉርሴ ወረዳ፣ በራሳሙሬ ቀበሌ በነዋሪዎችና በፀጥታ አስከባሪዎች መካከል ግጭት ተነስቷል። ባለፈው ሰኞ በደረሰው ግጭት ፀጥታ አስከባሪዎች በአራት ቀበሌዎች ዉስጥ የሚገኙ የመኖሪያ ቤቶችን ሙሉ በሙሉ ማቃጠላቸውን ዘገባው አመልክቷል። ነዋሪዎቹ እንደሚሉት ጸጥታ አስከባሪዎቹ እርምጃውን የወሰዱት የአካባቢው ህዝብ “አልተባበረንም” በሚል ነው።
ስማቸው እንዳይጠቅስ የጠየቁን ሌላ የሃርጡማ ፉርሴ ነዋሬ በሰኞው ግጭት አንድ ሰው መሞቱንና አንድ ግለሰብ ቆስሎ ሆስፒታል እንደሚገኝ ተናግረዋል ። በግጭቱ አንድ የቀበሌ አስተዳደር ጉዳት እንደደረሰባቸውም የዶቼቬለ ዘገባ ያስረዳል።
” የፀጥታ አስከባርዎች፣ የአሸባሪዎችን ዓላማ ታራምዳላችሁ። እንዲሁም የኦሮሞ ነፃነት ግንባር አባል ናቸሁ። በማለት ግለሰቦችን ወስደው በመግረፋቸዉ ፣ በእስር ቤት በብልታቸዉ ላይ ከባድ ነገር በማንጠልጠላቸዉና ተመሳሳይ ድርጊት በመፈጸሙ ህዝቡ ‘ የወሎ ማህበረሰብ አንድነት’ የሚባል ድርጅት አቋቁሞ በተቻላቸዉ መጠን የመንግስት ፀጥታ አስከባሪዎች ወደ አከባቢው እንዳይገቡ በማድረጉ ለግጭቱ መንስኤ ነው” ሲሉ በዘገባው የተጠቀሱ ግለሰብ ተናግረዋል።
“ይህ ድርጅት ማነዉ ያቋቋመዉ? እንዴትስ ልቋቋም ቻለ?” በሚል ለተጠየቁት ፣ “…ማህበረሰቡ ተስማምቶ ነዉ። ምክንያቱም በኦሮሚያ ዉስጥ ያሉት ‘ቄሮዎች’ ችግር ስላጋጠማቸዉ የቀሩት የማህበረሰቡ አካል ወንድሞቻችን ተበድለዋል የሚል ስሜት ተስምቷቸዉ ነዉ። መንግስትም በሰላም ወጥተው በሚገቡ ግለሰቦች ላይ የእስርና የማሰቃየት ርምጃ መዉሰድ ሲጀምር ማህበረሰቡ ወደ መሣርያ ለማንሳት ተገደደ” ሲሉ መልሰዋል።
ወታደሮች በ 12 መክናዎች ደረሰው ሄጂራ፣ ራሳ፣ ዋጮታና ጃባስባ በሚባሉ አራት ቀቤሌዎች የመኖሪያ ቤቶችን እንዳቃጠሉና በቃጠሎውም የቤት እንስሳትና የተለያዩ ንብረቶች መዉደማቸውን እኝህ ግለሰብ ይናገራሉ። ዶቼቨሌ ያናገራቸው የከሚሴ አስተዳደር የህዝብ ግንኙነት ሃላፊ አቶ ሰሎሞን ካብትይመር ግን “በማህበረሰቡና በፀጥታ አስከባሪዎች መካከል የተፈጠረ ግጭት የለም” ብለዋል።
“በተባለዉ መልክ የተፈጠረ ግጭት የለም። እኔም አሁንም በሃርጡማ ወረዳ ነዉ ያለሁት። የልማት ኮንፊረንስ ለማካሄድ ዝግጅት ላይ እንገኛለን” ያሉት ሃላፊው፣ “ቤት ተቃጠለ የሚባለዉን አልሰማሁም መረጃዉም የለኝም” ሲሉ ተናግረዋል። ለወደፊት አከባቢዉን መንከባከብ በተመለከተ እንዴት መከናወን እንዳለበት ውይይት እየተደረገ መሆኑንንና ከዚህ የተለየ መረጃ እንደሌላቸው አክለው ሃላፊው ተናገረዋል።
ከዚሁ ዜና ጋር በተያያዘ በዶቼቬሌ ድረ ገጽ ላይ አስተያየት መሰጠቱን ያመለከተው ዘገባ አስተያየተ ሰጪዎቹ የከሚሴ ነዋሪ መሆናቸውን አመልክተዋል። በአስተያየታቸው “እኛ ጋር ፍፁም ሰላም ነው። ከሚሴ ዛሬም ነገም የሰላም መዲና ናት” ሌላው ወገን ደግሞ “አሁን እዛው ከሚሴ ነኝ። የታጠቀ ሠራዊት ልጆቻችሁን አምጡ ብለው የህዝብ ቤቶችን እያቃጠሉ ነው፤ ያሳዝናል” ሲሉ እናውቃለን የሚሉትን ምስክርነት ሰጥተዋል።
መንግስቲ ጀርመን ንስደተኛታት ናይ ስራሕ ቦታ ኣይትህብን እዩ። ሓተቲ ዑቕባ ምስኣተዉ፡ ንግዚኡ ናይ ስራሕ ፈቓድ ኣይወሃቦምን እዩ፡ ወላ ውን ናይ ዑቕባ መሰልን፡ መንበሪ ፈቓድን ረኺቦም እንተኾኑን፡ ስራሕ ንኽትረክብ ብዙሕ ዓመታት ይወስድ።
ንጀርመን መጺእካ ክትሰርሕ ክትክእል፡ ክትክተሎም ዘለካ ንጹራት መምርሒታት ኣለዉ። እተን መሰረታውያን ቅድመ ኩነት፡ ዜግነት ሓንቲ ኣባል ሕቡራት ሃገራት ኦይሮጳ (EU)፡ ወይ ኣብ ኤኮኖሚ ዝተመርኮሰ ሕብረት ኦይሮጳውያን ሃገራት (EEA) ዝምልከት ኮይኑ፡ ብተወሳኺ ድማ፡ ዜጋ ስዊዘርላንድ ወይ ካልእ “ሳልሳይ ሃገር” ምስ እትኸውን እዩ።
ንመጻኢ ግን፡ ሓዲ ናይ ክኢልታት ናይ ስደተኛታት ግብሪ/መስርሕ፡ ኣብ መጋቢት 1 ኣብ ግብሪ ዝወዓለ፡ ናይ ስራሕ ብቕዓት ዘለዎም ውልቀሰባት ናብ ጀርመን ክ ኣትዉን ክሰርሑን ዘፍቅድ ናይ መስርሕ ዕድላት ዝፈጥር ኢዩ።
ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተሪ ኮምኡውን መስመራት ኣምባሳደራት ብዙሓት ተወሳኺ ንቪዛን ናይ ስራሕ ፈቓድን ዝምልከት ሓበሬታታት ቀሪቦምልኩም ኣለዉ። መርበብ ሓበሬታ ናይ ኣብ ሃገርካ ንተገልግል ኤምባሲ ተመልከት።.
ነዚ ካብ ኣንበብካ፡ ካብቶም ናብ ዳሕረዋይ ዝተጠቕሱ ጃንዳ ከይኮንካ ኣይትተርፍን ኢኻ። ከም ካብ ሳልሳይ-ሃገር ዝመጽእ ሰብ፡ ኣብ ጀርመን ክትሰርሕ እንተደሊኻ ክትፈልጦ ዘለካ፡ መንበሪ ፈቓድ ከም ዘድልየካን፡ ብኡ መሰረት ድማ ናይ ሰራሕ ፈቓድ ከም እትረክብን እዩ።ነዚ ናይ መንበሪ ፈቓድ ንኽትረክብ ከተማልኦም ዘለካ ሓፈሻዊ ቅደመ ኩነት ኣለዉ። ብመጀመርያ መጉዓዝያ ፓስፖርት የድልየካ፡ ብተወሳኺ፡ ኣብዚ መጺእኩሉ ወጻ ኢታት ናይ ነብስኻ ባዕልኻ ክትሽፍኖ ከም እትኽእል ከተርኢ ኣሎካ:ንመንበሪኻ እኹል“ ገንዘብ ከምዘለካ (ኣብቲ ኣብዚ ትጸንሓሉ እዋን ድማ ነቲ ናይ ነፍስኻ ወጻኢታት ኩሉ እትሽፍነሉ ዓቕሚ ናይ ገንዘብ ከተርኢ ኣሎካ) ክህልወካ ኣለዎ።
ከም ዜጋ ስሉ-ሃገር እሞ ንግዚ ኡ ኣብ ወጻ ኢ ሃገር ዝርከብ፡ ናብ ጀርመን ብምኽንያት ሰራሕ ንኽትኣቱ ዘፍቅደልካ ቪዛ የድልየካ። ኣብ ክንዲ „ስቕ ኢልካ ክትፍትን“ ምምጻእ እሞ ኣብ ሓደጋ ምውዳቕ፡ ኣብ ዓድኻ ኴንካ ስራሕ ከተናዲ ክትጅምር ኣለካ፡፡ ገና ኣብ ዓድኻ እንከለኻ ስራሕ ኣብ ጀርመን እተናድየሉ መንገድታት ኣለዉ። ብመርበብ ሓበሬታታት ኣኪብና ኣቕሪብናዮ ዘለና ሓበሬታት ተመልከት፡እዚ ድማ ካብ ብዘይ መደብ ናይ ዓዲ ምቅያር‚‘‘ፈተነ ምግባር‘‘ ኣብ ኣዝዩ ከቢድ ናይ ጉዕዞ መስርሕ ከናግፈካ ይኽእል።
ኣብ ጀርመን ስራሕ ክትረኽበሎም እትኽእለሎም መንገድታት ኣለዉ። ብኸመይ ቪዛ ክትረክብ ትኽእል ንኽትፈልጥ፡ ከይተሰከፍካ ነቶም ኣዳሊናዮም ዘለና ሓበሬታታት ዝሓዙ ሰንሰለታዊ ምትእስሳራትን ሳጹናትን ረኣዮም፡ ቪዛ ንኽትረክብን ኣብ ጀርመን ኣቲኻ ንኽት ዕወንት እንታይ ቅድመ ኩነት ከተማልእ ኣለካ፡ ተመልከት።
የአክብሮት ሰላምታዬን አቀርባለሁ፡፡ ዛሬ ይህቺን ማስታወሻ ለመጻፍ ያነሳሳኝ በዚህ ወቅት ባለዎት ስልጣን ለከተማችን አዲስ አበባ መስራት የሚገባዎትን በተመለከተ የማውቃትን ሃሳብ ለመወርወር በማሰብ ነው - ‘ያለውን የወረወረ ከንፉግ አይቆጠርም’ እንዲሉ አበው!
ስልጣን ከያዙበት እለት ጀምሮ ሶሻል ሚዲያውና “ፀረ-ለውጥ ኃይሎች” ስም የማጥፋት ዘመቻ ቢያካሂዱበዎትም ሁሉንም ነገር በመሪነት (Leader) መንፈስ ቻል አድርገው፤ በእርጋታ ይዘው ሥራ ለመስራት ለሚያደርጉት ጥረት ያለኝን አድናቆት ከሁሉ አስቀድሜ ለመግለጽ እወዳለሁ፡፡
ይህ ማለት ግን እስከ አሁን እያደረጉት ባለው ነገር ሁሉ እስማማለሁ ወይም ደስተኛ ነኝ ማለት አይደለም። ይሁን እንጂ፤ ዴሞክራሲ ማለት የማይፈልጉትንም ቢሆን የመስማት ግዴታ በመሆኑ የማልፈልጋቸውንም ሃሳቦች ሲናገሩ በጽሞና ሳደምጥ ቆይቻለሁ፡፡ በእርስዎም በኩል ከዚህ ቀጥሎ የምጽፋቸውን ሃሳቦች በእርጋታ እንዲያነቡና አስፈላጊ ሆኖ ካገኙት በሰለጠነ መንገድ በዚሁ ጋዜጣ ላይ ምላሽ እንዲሰጡ አደራ እላለሁ፡፡
“አዲስ አበባ የኦሮሞ ናት፡፡ በአዲስ አበባ የሚኖሩ ሰዎች የመኖር መብት አላቸው፤ የከተማዋ ባለቤት ግን አይደሉም…” የሚል መንፈስ ያለው ሃሳብ በቅርብ ጊዜያት ሲናገሩ እንደሰማሁ አስታውሳለሁ፡፡ ለዚህ ሃሳብ ማጠናከሪያ ተደርጎ የሚቀርበው ሃሳብ ደግሞ የኦሮሞ ቤተሰብ የሆኑት የጉለሌ፣ የገላን፣ የየካ፤… ጎሣዎች በአዲስ አበባ ዙሪያ መስፈራቸው ነው፡፡ ነገር ግን እንዲህ ያለ የመከራከሪያ ሃሳብ ብዙ ርቀት የሚወስደንና የሚያግባባን ሊሆን አይችልም፡፡ ለዚህ ብዙ ምክንያቶች ማቅረብ ይቻላል፡፡ ወደ ምክንያቶቼ ከመሄዴ በፊት የተወሰኑ ጥያቄዎች ላንሳ፡፡
በአንድ ሥፍራ የሚኖር ማህበረሰብ የሰፈረበት መሬት ባለቤት ስለመሆኑ ወይም አለመሆኑ ማረጋገጫ መስፈርቱ ምንድነው? በዚያ መሬት ላይ ምን ያህል ጊዜ ሲኖር ነው ባለቤት መሆኑ የሚረጋገጠው? ለምን? ማረጋገጫ ሰጪውስ ማን ነው? አንድ ከንቲባ የሚያስተዳድረውን ማህበረሰብ የመሬቱ ባለቤት አይደለህም የማለት ስልጣን አለው? መሬት አልባ ህዝብ ማስተዳደርስ ይቻላል? ... ለአንድ ማህበረሰብ ማንነቱን የሚወስንለት ማን ነው? ለምን? …የአዲስ አበባ ህዝብ “ቅይጥ ማንነት” አለኝ፣ መሬቱም የራሴ ነው ቢል የሚከለክለው ድንጋጌ በየትኛው የሀገሪቱ ህግ ውስጥ ነው ያለው?
እነዚህ ጥያቄዎች ተራ ጥያቄዎች ይመስሉ ይሆናል። ላይ ላዩን ሲታዩ በርግጥም ሊመስሉ ይችላሉ፡፡ በበኩሌ፣ ከእነዚህ ጥያቄዎች በስተጀርባ ያለው ፖለቲካዊ ፍልስፍና፣ እነዚህ ጥያቄዎች ተራ ጥያቄዎች እንዳልሆኑ ይናገራል ብዬ አስባለሁ፡፡ በማንነቱና በርስቱ ቀልድ ለማያውቀው ኢትዮጵያዊ፤ እነዚህ ጥያቄዎች “ተራ” እንደማይሆኑም ከፍ ያለ ግምት አለኝ፡፡
ከላይ ለዘረዘርኳቸው ጥያቄዎች በግሌ መልሶች አሉኝ፡፡ በዚህ የሽግግር ወቅት ስራ እንደሚበዛብዎ እገነዘባለሁ፡፡ ጊዜ ካለዎት የእርስዎን መልስ ባነብ ደስታዬ ነው፡፡ መልስ ጻፉም አልጻፉ በጥያቄዎቹ ዙሪያ ሃሳብ ለማውጠንጠን ይረዳዎት ዘንድ ወደ እኔ መልስ የሚያንደረድሩ አንዳንድ ታሪካዊ ዳራዎችን እንደሚከተለው ለማቅረብ ወደድሁ፡፡
እርስዎም እንደሚያውቁት “ደብተራ” የጻፈው የሀገራችን “ታሪክ” ሁላችንም አምነን የምንቀበለው አይደለም፡፡ የዚህ ዘመን ጭቅጭቃችን መነሻና መድረሻም ይኸው የተዛባ የታሪክ ትርክት እንደሆነ ይታመናል፡፡ በዚሁ በተዛባው የታሪክ ስንክሳር ውስጥ ግን አንዳንድ ሊያስማሙን የሚችሉ ወይም ሊያስማሙን የሚገቡ እዚህም እዚያም ጣል ጣል ያሉ እውነታዎች መኖራቸውም የሚታበል አይሆንም፡፡ ሀቀኛውና ሁላችንም የምንቀበለው ታሪካችን በታሪክ ባለሙያዎች በአግባቡ እስኪሰነድ ድረስ ሁላችንም የምንቀበላቸውን ሀቆች ተቀብለን፣ በየወቅቱ የሚገጥሙንን ማነቆዎች ፈተንና ተግባብተን፣ ሰላማዊ ህይወታችንን ማጣጣም የሰለጠኑ ሰዎች ተግባር ሊሆን ይገባዋል በሚለውም ላይ ልዩነት የሚኖረን አይመስለኝም፡፡
“ፍቅርና መደመር” ሀገር ለማረጋጋት እንደሆነ እንጂ፤ ሀገር ለመመስረት (Nation Building) ብቻውን የሚሰራ መርህ ሆኖ አይታየኝም - የሰው ልጅ ባህሪ በፍቅር ብቻ የሚገዛ አይደለምና! የዓለም ታሪክ የሚነግረንም ሀገራት በጉልበት፣ በማስገበር፣ በመገዳደል፣… ጭምር መመስረታቸውን ነው፡፡ በጣም የሩቁን ዘመን ትተን በቅርብ ዘመን ጣሊያንን ጋርባልዲ፣ ጀርመንን ቢስማክ፣… እንዴት እንደመሰረቷቸው ብናይ ሂደቱ የሚነግረን ቁም ነገር አለ፡፡ የእኛም አያቶችና ቅድመ አያቶች ኢትዮጵያን በመመስረት ሂደት በቀስት፣ በጦር፣ በአንካሴ፣ በመጥረቢያ፣ በጎራዴ፣ በዱላ፣ በጠመንጃና በናዳ ጭምር… ሲገዳደሉ፣ ሲያሸንፉና ሲሸነፉ፣ ሲሸሹና ሲያሳድዱ፣ ሲማርኩና ሲማረኩ፣ ግዛታቸው ሲሰፋና ሲጠብ፣ ሲጣሉና ሲታረቁ፣ ሲኳረፉና ሲፋቀሩ፣ ሲጋቡና ሲፋቱ፣… ኖረው… ኖረው… በመጨረሻ የህይወትም የአካልም መስዋእትነት የከፈሉባትን ኢትዮጵያ ሀገራችንን አስገኝተውልናል፡፡
ወላጆቻችን በግጭትና በጦርነት ሀገር መስርተው፤ በወጉ ያልተጻፈ የመገዳደል የታሪክ ቁስልና ኢትዮጵያ የምትባል ዓለም ያወቃት ሀገር ለእኔና ለእርስዎ አስረከቡን፡፡ እኔና እርስዎ ያለን አማራጭ ሁለት ይመስለኛል፡፡ ወይ የግጭትና የፍጅት ታሪካችንን እያነሳን፣ “ያንተ ቅድመ አያት እንዲህ አድርጓል፤ የለም ያንተ ነው እንዲህ ያደረገው…” እየተባባልን ጉንጭ አልፋ ንትርክ ማድረግ፤ አሊያም የሆነውን ሁሉ ቁጭ ብሎ በሰከነ መንፈስ መፈተሽ፣ የጥፋቱን ዓይነትና የጥፋቱን መጠን መለየት፣ መወያየትና ለዘመናት በ“ስማ በለው” የመጣውን የመጠፋፋትና የመናናቅ የታሪክ ምዕራፍ እውቅና ሰጥተን በመዝጋት፣ በመከባበር ላይ የተመሰረተ አዲስ የታሪክ ምዕራፍ መጀመር። የእርስዎም የእኔም ምርጫ ሁለተኛው አማራጭ እንደሚሆን አምናለሁ፡፡
እንደኔ እንደኔ፤ ኢትዮጵያ በምንላት ሀገራችን ውስጥ ያሉ ብሔር/ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ሁሉም “መጤዎች” መሆናቸውን አምነን መቀበል ከሚገቡን መሰረታዊ ጉዳዮች አንዱ ነው፡፡ በሀገራችን ያሉት የክርስትና፣ የእስልምናም ሆነ የአይሁድ ሃይማኖቶች እንዲሁ ሀገር በቀል አለመሆናቸው የሚያከራክር አይመስለኝም፡፡ በዚህም ምክንያት ቀድሞ የመጣው በኋላ የመጣውን “አንተ መጤ ነህ” ሊለው አይገባም፡፡ ቢልም ትርፉ ትዝብት ነው እንጂ እውነታውን አይቀይረውም፡፡
እናም፤ በኔ አተያይ… ኦሮሞው መጤ ነው፡፡ አማራው መጤ ነው፡፡ አገውም - ትግራዩም መጤ ነው። ጉራጌው - ሐረሪው - ስልጤው… መጤ ናቸው። ኛንጋቶሙ - ሱርማው - መዠንገሩ - ጉሙዙ - ሽናሻው - አኙዋኩ… ከየአቅጣጫው ተገፍቶ የመጣ ነው፡፡ ሌላውም እንዲሁ፡፡ ስለሆነም፤ በዚህ ዘመን ሰንጎ የያዘንን ይህንን የ“መጤ ነህ” ንትርካችንን እዚህ ላይ ቆም አድርገን፣ ሀገሪቱ በሁላችንም አያት - ቅድመ አያቶች መስዋእትነት (በመግደልም በመሞትም) ተፈጥራ በጋራ መስዋእትነታቸው ታፍራና ተከብራ የኖረች፣ አሁን ላለነውም ወደፊት ለሚመጡትም የምትበቃ፣ የሁላችንም እናት ናት የሚለውን ብንይዝ መልካም ነው ባይ ነኝ፡፡
ለግንዛቤ ያህል የእኔን የ“መጤነት ታሪክ” ላቅርብልዎ፡፡ (ከእርስዎ የተለየ ሊሆን እንደማይችል አስባለሁ) ወላጆቼ እንደነገሩኝ፤ የተወሰኑት ቅድመ አያቶቼ ላኮመልዛ (አሁን ወሎ) ከሚባለው አካባቢ ከ“ማመዶ” ቤተሰብ የተገኙ አማራዎች ናቸው፡፡ ከፊሎቹ ደግሞ ከግራኝና ከኦሮሞ ማህበረሰብ ወደ መሀል አገር መምጣት በኋላ አንጎት (አሁን የጁ) ከሚባለው አካባቢ ከ“ወረ-ሼህ” ቤተሰብ የተገኙ የየጁ ኦሮሞዎች ናቸው። በኋላ ላይ በአፄ ዮሐንስ ዘመነ መንግስት ከትግራይ ወደ መሀል አገር የመጡት የ“አደ ከቢሬ” ቤተሰቦቼም ቀድመዋቸው ከመጡት “ማመዶዎች” እና “ወረ-ሼህዎች” ጋር ተጋብተውና ተጋምደው መጡ መጡና እኔን ወለዱ፡፡ እኔ ከአማራ፣ ከኦሮሞና ከትግራይ አያት፣ ቅድመ አያት የተገኘሁ ብሆንም አፌን የፈታሁት ግን በአማርኛ ቋንቋ ነው፡፡ ከእነዚህ አያት፣ ቅድመ አያት መወለድም ሆነ በአማርኛ ቋንቋ አፍ መፍታት በፍፁም የእኔ ፍላጎት አልነበረም። ምርጫዬም አልነበረም። (እርስዎም ኦሮሞ ሆኖ መወለድን እንዳልመረጡት አምናለሁ)
የሆነ ሆኖ ወደ መጤነቱ ትርክት ልመለስ… በቀድሞው አጠራር በየጁ አውራጃ የተገናኙት እነዚህ ሦስት ቤተሰቦቼ፤ አንዳቸውም እዚያች መሬት ላይ የበቀሉ አልነበሩም፡፡ “መጤዎች” ነበሩ፡፡ ልዩነቱ የቅደም ተከተል ጉዳይ ነው፡፡ አማራዎቹ በጥንት ዘመን ከደቡብ ዓረቢያ የመጡ ናቸው ይባላል፡፡ ኦሮሞዎቹ ከግራኝ ጋርና በኦሮሞ እንቅስቃሴ ወቅት ወደ የጁ የመጡ ሲሆኑ፤ ከትግራይ የመጡት በአፄ ዮሐንስ ዘመን ከሰሜን ወደ ደቡብ አቅጣጫ ሲሰደዱ፣ የጁ ላይ ቆም ብለው ከቀዳሚዎቹ ጋር የተገናኙና የተጋቡ ናቸው፡፡
መቼም እነዚህ አያት - ቅድመ አያት - ምንጅላቶቼ ቀስት ሳይወራወሩ፣ በሽመል ሳይፈናከቱ፣ በጎራዴ ሳይከታከቱ፣ በናስ ማስር ሳይታኮሱ፣… በፍቅር የተደመሩና የተጋመዱ እንዳልሆኑ መንፈሴ ይነግረኛል። ግና… አብሮ በመኖር ሂደት ደመኝነትን ትተው፣ በጋብቻ ተሳስረው፣ በፍቅር ተጣምረው እኔን ወለዱ፡፡ እኔ ትምህርት ልማር ወደ አዲስ አበባ መጣሁ፡፡ ይኸው አዲስ አበባንና ሀገሬን እያገለገልኩ መሐል ሸዋ ላይ 33 ዓመታት ተቆጠሩ፡፡ ግን “መጤ ነህ” እየተባልኩ ነው። ወደተወለድኩበት መንደር ብመለስ ወላጆቼ የሉም፣ የሚያውቀኝም የማውቀውም ሰው የለም፣ መንደሯም ፈርሳለች፡፡ እዚያም “መጤ ነህ” መባሌ አይቀሬ ነው። “መጤ ነህ” የማልባልበት ምድር የት እንደሆነ አላህ ይወቅ! (እርስዎ በአዲስ አበባ 25 ዓመታት መኖርዎን ሲናገሩ ሰምቻለሁ፡፡ ከእርስዎ ቀድሜ ስለመጣሁ “መጤ ነህ” አልልዎትም!)
ልጆቼ አዲስ አበባና ለገጣፎ ነው የተወለዱት፡፡ እንደ እርስዎ አማርኛና አፋን ኦሮሞ ማቀላጠፍ ጀምረዋል፡፡ ወደፊት መቀሌ ዩኒቨርስቲ ከተማርን ትግርኛ፣ ጅግጅጋ ዩኒቨርስቲ ከተማርን ሶማልኛ ወይም ሌላ ቦታ ያለ ዩኒቨርስቲ ከተማርን 3ኛ ቋንቋ እንጨምራለን እያሉኝ ነው፡፡ የፈለጉትን ቋንቋ ቢማሩ እዚህም እዚያም “መጤ ነህ” መባላቸው ግን ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ ያለ ጥርጥር የወደፊት እጣ ፈንታቸው “መጤ ነህ” ከመባል የዘለለ አይሆንም፡፡
የመጤነትን ጉዳይ እዚህ ላይ ገታ ላድርግና ወደ አዲስ አበባ ጉዳይ ልመለስ፡፡ አዲስ አበባ የተቆረቆረቺው በ1879 ዓ.ም መሆኑ ይታወቃል፡፡ ከዚያ በፊት በነበረው ዘመን አሁን አዲስ አበባ ባለቺበት አካባቢ ሰዎች ይኖሩ እንደነበርም ታሪክ ይነግረናል። አዲስ አበባ በተቆረቆረቺበት ወቅት እዚያ አካባቢ ይኖሩ የነበሩ ሰዎች ኦሮምኛ ተናጋሪ እንደነበሩ መገመት ለእውነት የቀረበ ሀቅ ይመስለኛል፡፡ እንዲያውም እዚያ ይኖሩ የነበሩት ማህበረሰቦች ጉለሌ፣ ገላን፣ የካ፣… የሚባሉ የኦሮሞ የዘር ግንድ ጎሣዎች እንደነበሩም ታሪክ ይነግረናል፡፡ ይሁን እንጂ እነዚያ ጉለሌ፣ ገላን፣ የካ፣… የሚባሉት ማህበረሰቦች እዚያች ምድር ላይ የበቀሉ ሳይሆኑ፤ ከ1540ዎቹ ጀምሮ ባሉት ዓመታት በኦሮሞ እንቅስቃሴ አማካይነት ከባሌና ከቦረና አካባቢዎች አሁን አዲስ አበባ ወደምንለው አካባቢ እንደመጡም ብዙዎች የሚስማሙበት ሀቅ ነው፡፡ እርስዎም በዚህ የሚስማሙ ይመስለኛል፡፡
ከኦሮሞ እንቅስቃሴ (በአንዳንዶች አባባል ከኦሮሞ ፍልሰት) አስቀድሞ ወደ መሀል አገር በተለይም አሁን አዲስ አበባ ወደተመሰረተቺበት አካባቢ የመጣው ከምስራቅ ኢትዮጵያ የተነሳው የኢትዮጵያ ጦረኛ መሪ ኢማም አህመድ ኢብን ኢብራሂም አልጛዚ (ግራኝ) እንደነበር ልዩነት የሚኖረን አይመስለኝም፡፡
ዐረብ ፋቂህ የተባለው የመናዊ “ፍቱህ አል-ሀበሻ” በተባለው መጽሐፉ ላይ በጻፈው ታሪክ መሰረት፤ ግራኝ ከአፄ ልብነ ድንግል ጋር ጦርነት ካካሄደባቸው ስፍራዎች ውስጥ ሽምብራ ኩሬ (በአሁኑ አጠራር ሞጆ) አካባቢ፣ ባዶቄ (በአሁኑ አጠራር ዱከምና ቢሾፍቱ) አካባቢ፣ እንዶጥናህ (በአሁኑ አጠራር አዲስ አበባ) አካባቢ፣… የሚጠቀሱ ሲሆን፤ በተለይም በእነዚህ አካባቢ ይኖሩ የነበሩ “ማያ” የተባሉ ቀስተኛ ህዝቦች አስቸግረውት እንደነበር ዐረብ ፋቂህ ዘግቧል፡፡ ይህ ታሪክ የሚነግረን ከኦሮሞዎች በፊት በእነዚህ አካባቢዎች ሌሎች ማህበረሰቦች ይኖሩ እንደነበር ነው፡፡
ግራኝ እ.ኤ.አ ከ1529 - 1543 ድረስ ተመሳሳይ ጦርነቶችን እያደረገ ወደ ደቡብም፣ ወደ ምዕራብም፣ ወደ ሰሜንም በመዝመት በርካታ አካባቢዎችን በመቆጣጣር ለአሁኗ ኢትዮጵያ መሰረት የሆነውን ግዛተ መንግስት በጉልበት አስፋፋ፣ አጠናከረ፡፡ ዋና ከተማውን በጎንደር ደንቢያ በማድረግ መላዋን ኢትዮጵያ ለ15 ዓመታት ሲመራና ሲያተራምስ ከቆየ በኋላ ሞቶ እዚያው ደንቢያ አቅራቢያ ተቀበረ፡፡ ግራኝ ከሞተ በኋላ የግራኝ ጦር አባላትና ከእርሱ ጋር ወደ መሀል አገርና ወደ ሰሜን የሄዱት ተከታዮቹ ከፊሉ የያዘውን ይዞ ወደ መጣበት አካባቢ ሲመለስ፤ ከፊሉ እዚያው ተጋብቶ መኖር እንደቀጠለ ይነገራል፡፡
ይህ በዚህ እንዳለ ከባሌና ከቦረና የተነሳው የኦሮሞ ማህበረሰብ ግራኝ የሄደበትን ዱካ ተከትሎ ወደ ደቡብ ምዕራብ፣ ወደ ምዕራብም፣ ወደ መሀል አገር (አሁን ሸዋ የሚባለው አካባቢ) እና ወደ ሰሜን አቅጣጫ ተንቀሳቀሰ፡፡ በዚህ እንቅስቃሴው በርካታ አካባቢዎችን የተቆጣጠረው የኦሮሞ ማህበረሰብ፤ በየአካባቢው ከነበሩ ማህበረሰቦች ጋር በውድም በግድም እየተጋመደና እየተዛመደ መኖሩን ቀጠለ። የኢትዮጵያን ግዛተ-መንግስት በደም አስተሳሰረ። በዚህ ሂደት ወደ መሐል ሀገር የመጡት ኦሮሞዎቹ እነ ጉለሌ፣ ገላን፣ የካ፣… ከእነሱ ቀድመው በእንዶጥናህ (በአሁኑ አጠራር አዲስ አበባ) አካባቢ ይኖሩ የነበሩትን ማህበረሰቦች በመግፋት ወይም በጉዲፈቻና በሞጋሳ በመዛመድ መኖር እንደጀመሩ መገመት ይቻላል፡፡
በዚህ መልኩ ሲኖሩ … ሲኖሩ… በርካታ ዓመታት ከተቆጠሩ በኋላ እነ አጤ ምኒልክ ወደ አካባቢው መጡና እንዶጥናህ (በእነ ምኒልክ ዘመን አጠራር ዲልዲላ/እንጦጦ፣ በኋላ አዲስ አበባ) ላይ ሰፈሩ። የአሁኗን አዲስ አበባ የመንግስት መቀመጫ፣ ዋና ከተማ አድርገው መሰረቱ። ከዚያም ንጉሱን ተከትለው ከተለያዩ አካባቢዎች የመጡ ሰዎች በስፍራው የነበሩትን እነ ጉለሌ፣ ገላን፣ የካ፣… ወደ ዳር እየገፉ የአሁኗን አዲስ አበባ አስፋፏት፡፡ …ከዓመታት በኋላ እኔም እርስዎም ወደ አዲስ አበባ መጥተን ተደመርን። እርስዎም እነሆ ከንቲባ ለመሆን በቁ! - እናስ አዲስ አበባ የማን ናት? የኦሮሞ እንዳይሉኝ አደራ! ምክንያቱም የአዲስ አበባ ከንቲባ የሚሆኑት የከተማዋ ባለቤት የሆነው የአዲስ አበባ ህዝብ ሲመርጥዎት እንጂ የኦሮሞ ሕዝብ ስለመረጠዎ ሊሆን አይችልምና!
በየትም ሀገር ያሉ ከተሞች የተመሰረቱት በዚያ ከተማና በአካባቢው ያሉ አርሶ አደሮችን በመግፋትና በማፈናቀል ነው፡፡ የእርሻ መሬቶችን ሳይቀማና አርሶ አደሮችን ሳያፈናቅል የተመሰረተና ያደገ ከተማ በዓለም ላይ ሊገኝ አይችልም ብዬ አስባለሁ፡፡ ይህ ሁኔታ ወደፊትም ልናቆመው የማይቻለን ሀቅ ነው የሚል እምነትም አለኝ፡፡ ይልቁኑ ልንጋፈጠው የሚገባ እውነታ ነው፡፡ እንዴት? በሚለው ላይ ወደ ኋላ ላይ እመለስበታለሁ፡፡
እዚህ ላይ “እና ገበሬው ከመሬቱ ላይ ዘለዓለም እየተፈናቀለና እየተጎሳቆለ ለማኝ ሆኖ ይኑር ነው ወይ የምትለው?” የሚል ጥያቄ ይነሳ ይሆናል፡፡ የማህበረሰብ ሳይንስ ምሁራን (Sociologists) እንደሚሉት “Urbanization is all about civilization, industrialization and development” ይህንን አባባል በቀላል ቋንቋ ስንተረጉመው፤ “ከተማ ተመሰረተ ማለት ስልጣኔ መጣ፣ ኢንዱስትሪ ተስፋፋ፣ እድገትና ልማት እውን ሆነ” ማለት ነው የሚል አንደምታ ይሰጠናል፡፡
ይህቺ ሃሳብ አንድ ነገር የሚጎድላት መሆኑ ይታየኛል፡፡ ይኸውም “ከተማ ተመሰረተ ማለት ገበሬ ከመሬቱ ላይ ተነቀለ ማለት ነው” የሚል ሃሳብ ይጎድላታል፡፡ ለዚህም ይመስለኛል ሰሞኑን በአዲስ አበባ ዙሪያ ያሉ አርሶ አደሮችን ሰብስበው ‘ከእንግዲህ ወዲያ ከመሬታችሁ ላይ የመፈናቀልና የመነቀል ችግር አይደርስባችሁም’ ያሏቸው፡፡ ይህንን ሃሳብዎን እኔም እጋራለሁ፣ እደግፋለሁ፡፡ ለዚህም ነው ‘አዲስ አበቤዎች የቤት ችግር ቢኖርብንም ገበሬ አፈናቅለው ግን አንድ ክንድ መሬት አይስጡን!’ የሚል ርእስ የመረጥኩት፡፡ (እና ምን ይደረግ? በሚለው ላይ ወደ ኋላ እመለስበታለሁ)
በርግጥ የከተማ መመስረት እድገትና ልማትን አስከትሎ መምጣቱ እውነት ነው፡፡ በዚያው መጠን የገበሬ መፈናቀልም እውነት ነው፡፡ …እኔም ከአርሶ አደር ቤተሰብ የወጣሁ ከተሜ ነኝ፡፡ እናም የአርሶ አደር ህይወት ያሳስበኛል፡፡ እንቅልፍ ይነሳኛል፡፡ አርሶ አደሩ ከመሬቱ ላይ ሲነሳ መሬቱን ብቻ አይደለም የምንቀማው፡፡ የምንቀማው ሙያውን ጭምር ነው፡፡ የምንቀማው ለዘመናት የኖረበትን፣ ልምድ ያካበተበትን ገበሬነቱን ጭምር ነው፡፡ በዚህም ምክንያት አርሶ አደርነቱን ቀምተን ተራ ዋርድያ፣ ቤት ጠባቂ ዘበኛ እያደረግነው ነው፡፡ ሙያውን ቀምተን ጠጪ፣ እብድ፣ ወፈፌ፣ ለማኝ፣… እያደረግነው ነው፡፡
በሌላ በኩል፤ አዲስ አበባ ባልወለድባትም አሳድጋኛለች። አስተምራኛለች፡፡ ሥራ ሰጥታኛለች፡፡ ድራኛለች፣ ኩላኛለች። ከእድሜዬ ሁለት ሦስተኛውን ጊዜ ኑሬባታለሁ፡፡ እናም ከመሬቱ የተነቀለው ገበሬው ብቻ ሳይሆን የምወዳት አዲስ አበባ ሁኔታ ያሳስበኛል። የነዋሪዎቿ ቤት አልባነት፣በረንዳ አዳሪነት ሰላም ይነሳኛል፡፡ ከአዲስ አበባ ውጪ የወላጆቻቸውን “የትውልድ መንደር” የማያውቁ ወጣቶች መውደቂያ ማጣት ልቤን ይሰብረዋል፡፡
እናም የእርስዎ ትልቁ የቤት ስራ የእነዚህን ሁለት ማህበረሰቦች (የተፈናቃይ ገበሬውንና የቤት አልባ ከተሜውን) መብት፣ ጥቅምና ፍላጎት ማሟላት ነው የሚል እምነት አለኝ፡፡ ‘ካንጀት ካለቀሱ እንባ አይገድም’ እንዲሉ ከምር ካሰብንበት፣ የሁለቱንም የህብረተሰብ ክፍሎች ችግሮች (ማለትም፤ በአንድ በኩል የከተሜውን የመኖሪያ ቤት ችግር መቅረፍ በሌላ በኩል የገበሬውን መፈናቀል መግታት) ሙሉ ለሙሉም ባይሆን ደረጃ በደረጃ መፍታት ይቻላል፡፡ እንዴት? ቀጥለን እንየው!
እንደሚታወቀው አዲስ አበባ በእርሻ ሥራ የሚተዳደሩ አርሶ አደሮች፣ በፋብሪካ የሚሰሩ ወዛደሮች፣ የመንግስት ሰራተኞች፣ በግል ድርጅቶች ተቀጥረው የሚሰሩ ሙያተኞች፣ በግል ስራ የተሰማሩ ግለሰቦች፣… ተማሪዎች፣ ሥራ ፈላጊዎች፣ ህፃናትና አረጋውያን… ይኖራሉ፡፡ ከተማዋ ከተለያዩ አካባቢዎች ለተለያዩ ጉዳዮች የሚመጡና የሚሄዱ እንግዶችንም በየእለቱ ታስተናግዳለች፡፡
ከአዲስ አበባ ችግሮች ዋነኛው ነዋሪዎቿንና እንግዶቿን የምታስተናግድበት መጠለያ ነው፡፡ በሌላ በኩል፤ የአዲስ አበባ የቆዳ ስፋት ውስን ነው፡፡ አሁን ካለው መጠን የምትጨምረው አንድ ክንድ ወርድም ሆነ ስፋት የለም፡፡ ስለሆነም ከተማዋ ያላትን የመሬት ሀብት በውስጧ ካለው የህዝብ ቁጥር ጋር ማጣጣም እጅግ አስፈላጊ ነው፡፡ ለዚህም ሲባል የሀገራችን የከተማ ልማት ፖሊሲና ስትራቴጂ በአግባቡ ተፈትሾ፤ የተለያዩ ስልቶች ተቀይሰው ያለፉ ስህተቶች የሚታረሙበትና ቀጣይ ተግባራት በህግና በስርዓት የሚመሩበት አቅጣጫ መቀመጥ ይገባዋል፡፡
ቅድም እመለስበታለሁ ወዳልኩት የመፍትሄ ሃሳብ ላምራ… በ1992 በተደረገው ሀገራዊ ምርጫ ከከፍተኛ 17 የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክር ቤት አባል ሆኜ በተመረጥኩበት ወቅት በከፍተኛ 17 ውስጥ አራት የቀበሌ ገበሬ ማህበራት እንደነበሩ አስታወሳለሁ። በዚያ ወቅት በአዲስ አበባ ደረጃ 23 የቀበሌ ገበሬ ማህበራት እንደነበሩም ትዝ ይለኛል፡፡ እነዚህ የቀበሌ ገበሬ ማህበራት አሁንም እንዳሉ አስባለሁ፡፡ ይህም ማለት በእነዚህ ቀበሌዎች ያሉ ገበሬዎች የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪዎች ሆነው ይኖራሉ ማለት ነው፡፡
በከተማዋ የመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታም ሆነ ፋብሪካዎችንና አገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ለመገንባት መሬት ይወሰድ የነበረው ደግሞ ከእነዚህ አርሶ አደሮች ላይ ነበር፡፡ ከዚህ በተጨማሪ መደዳውን ተቸምችመው የተሰሩ ነባር መንደሮችን በማፍረስ የኮንዶሚኒየም ቤቶችን በመስራት ተነሺዎችን ወደዚያ የማዛወር ስራ መስራትና ተነሺዎች የነበሩበትን መሬት በሊዝ በመሸጥ የመሬት ፈላጊዎችን ፍላጎት ለማሟላት ጥረት ሲደረግም ቆይቷል፡፡ ይህ ሁኔታ ግን በዘላቂነት መቀጠል የሚችል አይደለም፡፡ እናም፤ “እና ምን ይደረግ?” የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ በክቡርነትዎ በኩል የሚከተሉት ተግባራት መከናወን ይገባቸዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡
አንደኛ፡- በመሬት ባለቤትነት ጉዳይ ላይ ጥርት ያለ፣ ከአድርባይነት የራቀ አቋም መያዝና የመሬት አጠቃቀም ፖሊሲና ስትራቴጂ መንደፍ አስፈላጊ ነው። እንደኔ እንደኔ በዓለም ላይ አንድም መሬት የጠፈጠፈ ብሔር/ብሔረሰብ ወይም ህዝብ የለም፡፡ መሬት፤ የሞቱ፣ በሕይወት ያሉ እና ገና የሚወለዱ ሰዎች የጋራ ሀብት ነው፡፡ ከአጠቃቀም አኳያ መሬት የሞቱት ሰዎች ዘላቂ ማረፊያ፣ ያሉት መስሪያና መኖሪያ፣ የሚወለዱት መወለጃ፥ መቦረቂያ፥ መማሪያ፥ መስሪያና መኖሪያ ነው፡፡ በሌላ በኩል፤ ብሔር/ብሔረሰብ ወይም ህዝብ የሚባለው “ነገር” ሃሳባዊ ነው፡፡ ብሔር/ብሔረሰብ ወይም ህዝብ የሚባል ልክ እንደ “ሰው” የሚታይ ወይም የሚዳሰስ፥ ግዝፈት ያለው፥ ቁስ አካል የለም፡፡ የሌለ ነገር ደግሞ ባለ መብትና የንብረት ባለቤት ሊሆን አይችልም። የንብረት ባለቤት መሆን የሚችለው ሰው ብቻ ነው፡፡ እናም የምናወጣው የመሬት ፖሊሲና ስትራቴጂ እነዚህን ፍሬ ሃሳቦች ግምት ውስጥ ያስገባ መሆን ይገባዋል፡፡
ሁለተኛ፡- ከአጭር ጊዜ አኳያ በአዲስ አበባ ያሉ አርሶ አደሮችን ከመሬታቸው ላይ ማፈናቀል መቆም አለበት። ይሁን እንጂ እነዚህ አርሶ አደሮች በረጅም ጊዜ ሂደት ውጤታማ በሆነ ዘመናዊ የከተማ ግብርና ሥራ እንዲሰማሩ በማድረግ ለከተማው ነዋሪ የሚቀርቡ ምርቶችን (ማለትም፡- በእንስሳት እርባታ፣ ከብት ማድለብ፣ ወተት፣ ዶሮና እንቁላል፣ የጓሮ አትክልት፣ ማር፣ ወዘተ.) እንዲያመርቱ በማድረግ ከከተማ አኗኗር ጋር አብሮ በሚሄድ የእርሻ ስራ (Urban Agriculture) እንዲሰማሩ እገዛና ድጋፍ ማድረግ አስፈላጊ ነው። ከዚሁ ጎን ለጎን፣ የአርሶ አደሩ ልጆች እንዲማሩ አስፈላጊውን እገዛና ድጋፍ በማድረግ ከወላጆቻቸው በተለየ የስራ መስክ ማለትም በጎጆ ኢንዱስትሪና አግሮ ፕሮሰሲንግ ሥራ እንዲሰማሩ ማድረግ፡፡
ሦስተኛ፡- የከተማዋ ህዝብ ቁጥር እየጨመረ መሆኑ ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ በአንድ በኩል፤ ከተማዋ ለቤት መስሪያ የሚሆን መሬቷ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተመናመነ ነው። በሌላ በኩል አርሶ አደሩ ከመሬቱ መነቀል የለበትም እያልን ነው፡፡ ታዲያ የመኖሪያ ቤት ችግር እንዴት ይፈታ? የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ሦስት ተግባራትን ማከናወን አስፈላጊ መስሎ ይታየኛል፡፡ ይኸውም፡-
(ሀ) አሁን በከተማው አስተዳደር የመሬት ባንክ ውስጥ ያለውን መሬት ጥንቃቄ በተሞላበት አግባብ፣ በኃላፊነት መንፈስ፣ ችግሮችን በቅደም ተከተል (Priority) በማስቀመጥ ሥራ ላይ ማዋል፡፡ በሪል እስቴቶችና በጋራ ቤት ግንባታ ሂደት ረጃጅም (ባለ20፣ 30፣ 40፣… ወለል) ፎቆች እንዲሰሩ አቅጣጫ ማስቀመጥና ማስፈጸም፡፡
(ለ) የኦሮሚያ፣ የአማራ እና የደቡብ ክልሎችን በማነጋገር ከአዲስ አበባ እስከ 150 ኪሎ ሜትር ዙሪያ መለስ (Radius) ርቀት ባሉ ትንንሽ ከተሞች ወይም ምንም ዓይነት መንደር በሌለበት ስፍራ አዳዲስ ከተሞችን ለመመስረት የሚረዳ መሬት ከክልሎች በሊዝ በመግዛት የኮንዶሚኒየምና የሚከራዩ ቤቶችን መስራት፣ አስፈላጊውን መሰረተ ልማት በማሟላትና ከአዲስ አበባ የሚነሱ የባቡር ሐዲዶችን በመዘርጋት የቤት ችግርን መቅረፍ ይቻላል፡፡ የመሬት ሊዝ ዋጋውን ለክልሎቹ በጥሬ ገንዘብ ከመስጠት ይልቅ ከተሰሩት ቤቶች ውስጥ የተወሰኑትን ለክልሎች በመስጠት በዚያ የሚሰፍሩትን ሰዎች ማሰበጣጠር፡፡ በአዲሶቹ መንደሮች የሚኖሩ ሰዎች በፈጣን ባቡር ጧት አዲስ አበባ ሄደው፣ ሲሰሩ ውለው ማታ ወደ ቤታቸው እንዲመለሱ ምቹ ሁኔታ መፍጠር፣
(ሐ) የአዲስ አበባን የመኖሪያ ቤት ችግር ያባባሰው ከተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች ወደ አዲስ አበባ የሚፈልሱ ዜጎች ናቸው፡፡ የሀገሪቱን ዜጎች ወደ ዋና ከተማችሁ መጥታችሁ መኖር አትችሉም ማለት ደግሞ አይቻልም። ስለሆነም፣ ይህንን ችግር ለመቅረፍ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በኩል ሁለት ነገሮች ቢደረጉ ጠቃሚ ነው የሚል እምነት አለኝ፡፡ ይኸውም፡- 1ኛ) የክልልና የዞን ከተሞች አዲስ አበባ ያላት ነገር ሁሉ እንዲኖራቸው በማድረግ ለየአካባቢያቸው ህብረተሰብ ምቹና ለሁሉም ሰው ተደራሽ እንዲሆኑ አስፈላጊውን እገዛ በማድረግ፣ ወደ አዲስ አበባ የሚፈልሰውን ዜጋ ቁጥር እንዲቀንስ ማድረግ፣ 2ኛ) አዳዲስ በሚመሰረቱት ከተሞች ልክ እንደ ቫቲካን ሲቲ በአነስተኛ ዋጋ (በ100፣ 200፣… ብር) የሚከራዩ የድጎማ ቤቶችን በመስራት ማከራየት፡፡ ይህም ብዙ ሰዎች በአነስተኛ ገንዘብ ዘላቂ መጠለያ እንዲኖራቸው ስለሚያደርግ ቤት የመስራት ፍላጎትን ይቀንሳል፣ አነስተኛ ገቢ ያላቸው ዜጎች ህይወት ዋስትና ያገኛል፡፡
በመጨረሻ አንድ ነገር ልበልና ጽሑፌን ልቋጭ፡፡ በታሪክ አጋጣሚ የአዲስ አበባ ከንቲባ ሆነዋል፡፡ ይህንን ስልጣን ከያዙ በኋላ የኦሮሞነት ኮፍያዎን አውልቀው የአዲስ አበቤነትን ካባ መደረብ ይጠበቅብዎታል፡፡ የአዲስ አበባ ከንቲባ ሆኖ “አዲስ አበባ የኦሮሞ ናት…” ማለት አንዳንድ የጨፌ ሰዎችን ለማስደሰት ካልሆነ በስተቀር አግባብነቱ አይታየኝም፡፡ ቀን ቀን “ከንቲባ” ማታ ማታ “ኦቦ” መሆን ጠንካራ አቋም እንዳይኖርዎት ያደርግዎታል፡፡ ሁለት እግር አለኝ ብሎ ሁለት ዛፍ ላይ መውጣት እንደማይቻል ሁሉ፤ የአዲስ አበባ ከንቲባ ሆኖ የኦሮሚያ ጠበቃ መሆን አስቸጋሪ ነው፡፡ ከሁለት አንዱን መምረጥ ግድ ነው፡፡ ከሁሉም በላይ በሀገሪቱ የተጀመረው ለውጥ ሀገራዊ ገጽታ ይዞ እንዲጠናከር ማድረጉ ቀዳሚ ትኩረት ቢሰጠው መልካም ነው፡፡ ኦቦ ለማ እና ዶ/ር ዐቢይ እየሄዱበት ያለው መንገድም ይኸው ይመስለኛል፡፡
በከንቲባነት ዘመንዎ ዋና ተግባርዎ መሆን ያለበት የአዲስ አበባና የአዲስ አበቤው ጠበቃ መሆን ነው፡፡ እናም፤ ከላይ የጠቃቀስኳቸውንና ሌሎች አማራጮችን ሥራ ላይ በማዋል የአዲስ አበቤውን መብት፣ ጥቅምና ፍላጎት ለማሟላት ጥረት እንዲያደርጉ ልመናዬን አቀርባለሁ፡፡
አዲስ አበቤው ደግሞ የሰለጠነ የከተሜነት ባህሪውን ጠብቆ፤ ለመንግስት ፖሊሲዎች ተፈጻሚነት እውቀቱን፣ ጉልበቱንና ልምዱን ሳይሰስት ሥራ ላይ ማዋል ቀዳሚ ተግባሩ ሊሆን እንደሚገባው መገንዘብ አለበት እላለሁ፡፡ በእኔ በኩል ለከተማችን እድገትና ልማት ያለኝን እውቀት፣ ልምድና ጊዜ ጭምር መስዋዕት ለማድረግ ቃል እገባለሁ! ምንጊዜም አክባሪዎ!
ከአዘጋጁ፡- አብዱራህማን አህመዲን የአዲስ አድማስ አምደኛ ሲሆኑ በመጣጥፉ የተንጸባረቀው ሃሳብ ጸሃፊውን ብቻ የሚወክል መሆኑን እንገልጻለን፡፡ ጸሐፊውን በኢ-ሜይል አድራሻቸው፡- This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ማግኘት ይቻላል፡፡
በሊቢያ፣ ‹‹ሃይማኖታችን አንክድም፤ ማዕተባችንን አንበጥስም›› ብለው በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ እምነታቸው በመጽናታቸው፣ ራሱንእስላማዊ መንግሥት(ISIS) ብሎ በሚጠራው ዓለም አቀፍ አሸባሪ ቡድን በሰይፍ ተቀልተው እና በጥይት ተደብድበው የተገደሉት ኦርቶዶክሳውያን ወጣቶች የሰማዕትነት ሥያሜ እንዲሰጣቸው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ ወሰነ፡፡
የርክበ ካህናት ቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ በአረመኔያዊ አኳኋን የተገደሉት ኦርቶዶክሳውያን ምእመናን ሰማዕት እንዲባሉ የወሰነው፣ በዛሬው ሚያዝያ ፳፰ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. የመጀመሪያ ቀን የቀትር በኋላ ውሎው በጉዳዩ ላይ በስፋት ከመከረበት በኋላ ነው፡፡
በሊቢያ የሜዲትራንያን ባሕር ዳርቻ እና በረሓ በወሩ መጀመሪያ ስለ እምነታቸው መሠዋታቸው የታወቁት ኦርቶዶክሳውያን፣ ‹‹ወኩን መሃይምነ እስከ ለሞት ወእሁበከ አክሊለ ሕይወት = እስከ ሞት ድረስ የታመንኽ ኹን የሕይወትንም አክሊል እሰጥሃለኹ›› /ራእይ ፪፥፲/ ያለውን የጌታችን ቃል ጠብቀው ሃይማኖታችንን አንክድም በማለት የሃይማኖት ሰማዕትነትን የተቀበሉ የሃይማኖት መስተጋድላን እንደኾኑ የግድያው ዜና በተሰማበት ማግሥት በቋሚ ሲኖዶስ መገለጹ ይታወሳል፡፡
ቅዱስ ሲኖዶሱ፣ በሚያዝያ ፲፫ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. መግለጫው በአይ.ኤስ አሸባሪ ቡድን በግፍ የተገደሉት ልጆቻችን ቤተ ሰዎች ኹሉ የሰማዕታቱን ስመ ክርስትና፣ ሥዕለ ገጽ(ፎቶ) እና ሙሉ አድራሻ ለቅዱስ ሲኖዶስ ጽ/ቤት በተቻለ ፍጥነት እንዲያቀርቡ አሳስቦ ነበር፡፡
በሃይማኖታቸው ምክንያት ለተሠዉት ክርስቲያኖች ሊሰጥ የሚገባው የሰማዕትነት ክብር(ማዕርግ) መኾኑን በውሳኔው ያመለከተው ምልዓተ ጉባኤው፣ እያንዳንዳቸው ስለተሠየሙበት የሰማዕትነት ማዕርግ እና ክብር ዝርዝር ይፋዊ መግለጫ የሚሰጠው በመጪው ዓመት ጥቅምት ቅዱስ ሲኖዶስ ምልዓተ ጉባኤ እንደሚኾን በውሳኔው ማመልከቱ ተጠቁሟል፡፡
በሌላ በኩል ምልዓተ ጉባኤው በዛሬው ውሎው፣ በስደት ያሉ ኢትዮጵያውያን ወገኖች እና የቤተ ክርስቲያን ልጆች ሊቢያን ጨምሮ ለጥቃት ከተጋለጡባቸው አካባቢዎች ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ግፊት ከማሳደር ጀምሮ ተመላሾችንም በማቋቋም ረገድ ፋይናንሳዊ፣ ማኅበራዊ እና ሥነ ልቡናዊ ድጋፎችን ማድረግ እንደሚኖርባት የሚገልጽ ጠንካራ ውሳኔ ማሳለፉ ታውቋል፡፡
ውሳኔውን የሚያስፈጽም ራሱን የቻለ አካል የሚቋቋም ሲኾን፣ ይኸው አካል ተግባሩን ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የልማት እና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ጋራ በመተባበር እንደሚፈጽም ተጠቅሷል፡፡ የስደተኞች እና ተመላሾች ጉዳይን በመምሪያ ደረጃ አቋቁሞ በቀጥተኛ እና በተዘዋዋሪ መንገድ ተጠቃሚ ለማድረግ የሚሠራው ኮሚሽኑ፣ ቀደም ሲል የገንዘብ አስተዋፅኦ የሚሰበሰብበት አካውንት በመክፈት ገባሬ ሠናይ አካላትን ማነጋገር መጀመሩ ተገልጧል፡፡
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1998 ዓ.ም.) 238,199 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 06°30′ ሰሜን ኬክሮስ እና 02°47′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ፖርቶ ኖቮ በድሮ 'አጃች' ሲባል የአጃ መንግሥት መቀመጫ ነበረ። የአሁኑ ስም ከፖርቱጊዝ ባርያ ፈንጋዮች በ17ኛ ክፍለ ዘመን ወጣ። እነሱ አንድ ጣቢያ እዚያ ሰርተው ነበር።
በኋለኛ ዘመን በ1855 ዓ.ም. እንግሊዞች አደጋ ስለ ጣሉ የፖርቶ ኖቮ መንግሥት የፈረንሳይ ጠባቂነትን ተቀበለ። ነገር ግን የጎረቤት ዳሆመይ መንግሥት የፈረንሳያውያንን ጥልቅ ማለት ስላልወደዱ ከሁለቱ መንግሥታት መካከል ጦርነት ሆነ። በ1875 ዓ.ም. የፈረንሳይ ባሕር ኃይል በፖርቶ ኖቮ ደረሰና ፖርቶ ኖቮ ወደ ፈረንሳይ ቅኝ አገር ወደ ዳሆመይ ተጨመረ። በ1892 ዓ.ም. የዳሆመይ መቀመጫ ሆነ።
አቶ ለደቱ አያሌው የቀድሞ የቅንጅት ከፍተኛ አመራርና የአንድነት ሊቀመንበር የነበሩት ብርቱካን ሚደቅሳን ስም ጥቀሰው አበሻቀጡ። ወደ ሃላፊነት ሲመጡ ጀምሮ ሲጠብቁት እንደነበረው ስራቸውን በ “ተላላኪነት” የሚያከናውኑ እንደሆነ አድርገው ለርዕዮት ሚዲያ ተናገሩ።
Previous Post: ለጁንታው ምሽግ ሲቆፍሩ ነበር ተብለው የተጠረጠሩት ሌተናል ኮሎኔል ኤፍሬም የህወሓት ቡድን አስገድዷቸው ምሽግ ሲቆፍሩ እንደነበር ለችሎት ገለጹ
ለህወሓት ጁንታ ምሽግ ሲቆፍሩ ነበር ተብለው የተጠረጠሩት ሌተናል ኮሎኔል ኤፍሬም አብርሃ የህወሓት ቡድን አስገድዷቸው ምሽግ ሲቆፍሩ እንደነበር ለችሎቱ ገለጹ። ተጠርጣሪው...
ዋዜማ ራዲዮ- አዲስ አበባ ውስጥ ይገነባሉ ተብለው እቅድ ከተያዘላቸው የአውቶቡስ መናኽሪያ (ዴፖ) መካከል ሁለተኛው የቃሊቲ መናኽሪያ ነገ ቅዳሜ ተመርቆ ለአገልግሎት ክፍት ይሆናል፡፡
ቃሊቲ አውቶቡስ ዴፖ 789.5 ሚሊየን ብር በጀት በቻይናው ሲኤስሲኢ(CSCE) በተባለ የቻይና የግንባታ ተቋራጭ የተገነባ ሲሆን የማማከር ስራው ኢቲጂ በተባለ የሀገር ውስጥ ዲዛይነርና ማማከር ሀላፊነቱ የተወሰነ የግል ኩባንያ ተከናውኖል፡፡
በአንድ ጊዜ ከ250እስከ300 አውቶቦሶችን ያለመጨናነቅ የማቆም አቅም ያለው አውቶቡስ ዴፖው ከመሬት በታች (Under ground) 89 አውቶብሶች መያዝ ይችላል፡፡ከዚህ ቀደም አውቶብሶቹ ማደሪያቸው ነዳጅ መቅጂያ አና የመጠገኛ ስፋራቸው የተለያየ ስፍራ በመሆኑ የተነሣ አስቸጋሪ ወጪውም ከፍተኛ ነበር፡፡
የቃሊቲ የአውቶቡስ ዴፖ በአንድጊዜ 9 አቶብሶችን መጠገን እንዲችል ተደርጎ ተሰርቶል ፡፡የአንበሳ እና የሸገር አውቶቢሶች የሚገለገሉበት ዴፖ በሁለት ደቂቃ መኪናን ማጠብ የሚያስችል ቴክኖሎጂ ሲኖረው ቀለምም በግቢው ውስጥ እንዲቀቡ ይደረጋል፡፡
በከተማው አስተዳደር ስር የሚተዳደሩ አውቶቢሶች አሁን ከሸጎሌ እና ቃሊቲ የአውቶቡስ ዴፖውች ከአንድ ማዕከል የስራ ስምሪት እና ቁጥጥር እየተደረገባቸው ይገኛል፡፡
ገርጂ አካባቢ በሚገኘው አንበሳ ገራጅ በቀጣይ የአውቶቢስ ዴፖ ለመግንባት ታቅዶ የመጀመሪያ ጨረታ ሂደቱ ተጠናቆ ወደስራ ለመግባት ታስቦ የነበረ ቢሆንም የከተማ አስተዳደሩ ትኩረቱን ወደሌሎች ጉዳዮች በማዛሩ ለጊዜ ቆሞል፡፡ በገርጂው የአንበሳ ገራዥ የሚሰራው ዴፖ 850 አውቶብሶችን የሚያዝ አቅም እንዲኖረው ተደርጎ እንደሚሰራ እቅዱ ያሳያል ፡፡
የከተማ አስተዳደሩ በአስር አመታት ውስጥ 3ሺ አውቶብሶች ወደ ከተማው የትራንስፖርት አገልግሎት የማስገባት እቅድ አለኝ ያለ ሲሆን የሚያስገነባቸው ዴፖችም ይህን ታሳቢ ያደረጉ ናቸው፡፡
ላማ ማገርሳ ኦሮሞ ህዝብ ለማታለል ህዝበችን ጌተችን ነው ስል ነበረ ። ለኢትዮጵያኖች ደግሞ ኢትዮጵያውያዊነት ሱስ ንው ስል ነበረ ። አሁን ደግሞ ኦሮሞን መግደል ሱስ ነው እየለን ነው ።
አቶ ላማ ማገርሳ ከአቶ ጌታቸው አሰፋ ገር ሆኖ የኦሮሞ ህዝብን ስየስጫፋጭፍ የቆዪ ግለሰብ ነው ። በአሁኑ ሰአት ደግሞ የወያኔ ስርአት ናፋቂ ለመመለስ እጅግ ኢየተገለ የለው ግለሰብ ነው ። ይህ የእርጉዝ ሴት ለመውለድ ትንሽ ሰአተታት የቀራችው የተገደለችው በእርሱ ትእዛዝ እንጅ እንደ ዱሮ በትግራይ አጋዚ አይደለም ። ይህ ሊሰመርበት ይገባል ።
እንቃዕ ናብ ዓመትዊ ክብረ ባዓል ቅዱስ ገብሬኤል ብሰላም፡ ኣብጽሃና በዚ ዕለት ቅዱስ ገብሬኤል ን ህጻን ቆርቆስን ኢዮሉጣ ኣዲኡን፡ካብ እቶን እሳት ዘውጸአሉ ኩቡር ዕለት ዩ ከምቲ ንዖኦም ካብ ኣሳት እቶን ዘውጾኦም ንዓና ድማ፡ካብ ዝተኣዘዘ ማዓትን መቅዝፈትን ካብዚ እህሳት ዝኾነ ነንባዕልካ ከም ሻርክ እንትባላለዐሉ ካብ ፍቅሪ ደም ምፋሳስ ሕማቅ ትንቢትን ዝፍጸመልዉ ከብ ስደትን ከርተትን ዝበዝሃሎ ግዜን፡የውጻኣና ።
ሐምሌ 19-ናይ ራማ ልዑል ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ንህፃን ቅዱስ ቂርቆስንን ንኣደኡ ቅድስቲ ኢየሉጣን ካብ ዝነድድ እቶን እሳት ብተኣምራት ዘድሓኖም ዕለት እዩ፡፡
ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ንህጻን ቂርቆስን ኣደኡ ቅድስት ኢየሉጣን ካብ ዝነድድ እቶን እሳት ከምዘድሓኖም፡- ሠለሥተ ዓመት ከይመለኦ ኣብ ክልተ ዓመት ትሽዓተ ወርሑን ዓቢ ሰማእትነት ዝተቀበ ህጻን ቅዱስ ቂርቆስ ኣቦኡ ቆዝሞስ (ስምዖን) ኣደኡ ኢየሉጣ ይባሃሉ፡፡ ህጻን ቅዱስ ቂርቆስ ኣብ ሕዳር ዕለት 15 ዝተወለደ ክኸውን ከሎ ሃገሩ ኣብ ታሕታይ እስያ ፍሉይ ስሙ ሀንጌቤን ይባሃል፡፡ እቲ ዘመን ዘመነ ሰማዕታት ስለዝነበረ መምለኬ ጣዖት ዝኾነ ንጉሥ እስክንድሮስ ንቅድስቲ ኢየሉጣ ‹‹ንጣዖት ስገዲ›› ኢሉ ኣገደዳ፡፡ ንሳ ድማ ‹‹ህጻን ወደይ መጽዩ ይመስክር›› ኢላ ተዛረበት እሞ ህጻን ቅዱስ ቂርቆስ ኣምጺኦም ሓተትዎ፡፡ ህጻን ቅዱስ ቂርቆስ ድማ ‹‹ንጣዖት ኣይንሰግድን፣ ዘልኣለማዊ ዝኾነ ዘይሳዓር ኣምላክ ስለ ዘሎ ንዕኡ ኢና ንሰግድ›› ኢሉ ናይ ኣምላኹ ክብሪ ብህጻን ኣንደበቱ መስከረ፡፡ እዚ ህጻን ድማ ነዚ ኣብዝመስከረ ግዜ ዕድሜኡ ገና ክልተ ዓመትን ትሽዓተ ወርሕን ነበረ፡፡ ከምዚ ብዝ በለ ቅዱስ ቂርቆስ ኣብ ቅድሚ ከሓዲ ንጉሥ ናይ ጎይታና ክብሪ ኣብዝመስከረ ግዜ፡ ንጉሥ ብጣዕሚ ተቆጥዐ 40 ጋን ማይ ዝሕዘ በርሚል ቀሪቡ 40 መዓልቲ ምሉእ እሳት ኣንዲዱ ዘይቲ፣ ካልእን ብዙሕ ብጣዕሚ ዝጎድእ ነገራት ኣብ ውሽጡ ወሰኸ፡ ንህጻን ቅዱስ ቂርቆስን ኣደኡ ቅድስቲ ኢየሉጣን ናብቲ እቶን እሳት ምእንቲ ክኸትዎም አዘዘ፡፡
ንጉሥ እስክንድሮስ ንጭፍራኡ “ሰም፣ ጨው፣ ባሩድ፡ቁልቋል ብዙሕ ጎዳኢ ነገራት ወስኽሉ” ኢሉ ኣዘዞም፡፡ ጭፍራታት ድማ ዝኣዘዞም ድሕሪ ምፍጻሞም መጽዮም “ዝኣዘዝካና ክሉ ወሲኽናሉ ነዲዱ ፈሊሑ ኣሎ” በልዎ፡፡ “ድምፁ ድማ ከም ነጎድጓድ ይስማዕ ነበረ፤ ናይ ፍልሓቱ ኃይሊ ከኣ 14 ክንድ ዝኣክል እንዳዘለለ ይወጽእ ነበረ፡፡ ኣብ ውሽጡ ዝኣትዉ ሰባት ኣዝዝ” በልዎ፡፡ ድሕሪኡ ድማ ህፃን ቂርቆስን ኣደኡ ኢየሉጣን ሒዞም ካብ እስር ቤት ኣውጽእዎም፡፡ ብክርስቶስ ስም ስላዝኣመኑ ኣብ እስር ቤት የእትዮም ኣሲረሞም ስለዝነበሩ፡ ፍልሓቱ ናብ ላዕሊ ኣብ ዝዘልል ናብ ውሽጢ ጋን ንኽእትውዎም ክወስድዎም ከለው፡ በቲ ግዜ እልፍ ካብ ሓደ ሽሕን ኣርባዕተ ሚኢትን ሰባት መጽዪም ኣብዝፈለሐ ናይ ሓጺን ጋን ናይ ቅዱሳን ኣማውታ ምእንቲ ክርእዩ ንጉሥ ኣዘዘ፡፡ ቅድስቲ ኢየሉጣ ድማ ናይ ፍልሓቱ ግርማ ኣብዝረኣየት ግዜ ተሸበረት፡፡ ዝጽበያ ዘሎ ዋጋ ገዲፋ ክትክሕድ ደለየት፡፡ ቅዱስ ቂርቆስ ድማ ነዚ ኣብዝፈለጠ ግዜ “ኦ ኣደይ ካብ ናይ ሓጺን ጋን ግርማ ዝተለዓለ ኣይትፍርሒ፤ ስንባደ ከኣ ኣይሕደረኪ” እንዳበለ ካብ ብሉይን ካብ ሐዲስን እንዳጠቀሰ ምእንቲ ክትጸንዕ መሃራ፡፡
“ነገር ግን ኦ ኣደይ ንኣናንያን ንኣዛርያን፣ ንሚሳኤልን እግዚአብሔር ካብ እቶን እሳት ከምዘውጾኦም ፍለጢ፤ ንዓና ድማ ካብዚ ውሽጢ እስታ ከድሕነና ይኽእል እዩ፡፡ ኦ ኣደይ ካብ ሓላፊ ካብዚ ናይ ዓለም ጭንቂ ክተምልጢ ክትብልዶ ኣብዘይሓልፍ ናይ ዘለኣለም እሳት ክትኣትዊ፡፡ ኦ ኣደይ ነዚ ኣይትድለዪ፤ ይትረፍኪ ሕጂ እግዚአብሔር ኣብ ማእኸልና ኣሎ እሞ ክረድኣና እዩ፡፡ ንሶስና ካብ ሓጥኣን ኢድ ዘድሓና ንዓና ድማ ካብዚ እሳት ከድሕነና እዩ፡፡ ንዳንኤል ካብ ኣፍ ኣናብስት ዘድሓነ ንሱ ከድሕነና እዩ፡፡ እግዚአብሔር ኣብዚ ውሽጢ እሳት ግዴታና ክንፍጽም እንተ ፈቂዱ ድማ ናይ ኢዮብ ነፃነት (ትዕግስቲ) ክንረክብ ይግባኣና፡፡ ንሱ ደቁን ሰበይቱን ዝረኸበ ገንዘብ ክሉ ስኢኑ ኣብ መጨረሽታ ሰብነቱ ስኢኑ ነበረ እሞ ወልሓንቲ እካ ዝተረፎ እንተዘይነበሮ ንእግዚአብሔር የመስግኖ ካብ ምባል ሓሊፉ ዝበሎ ነገር የለን እግዚአብሔር ሃበ፤ እግዚአብሔር፡ድማ ወሰደ፡፡ ናይ እግዚአብሔር ስሙ ንዘልኣለም ይመስገን በለ፡፡ ንሕና ድማ ነዚ መከራ ክንዕገስን ንዝጽበየና ዘሎ ክንክተልን ይግባኣና…” እንዳበለ ኣብዚሑ መኸራ፡፡ ነገር ግን በዚ ምኽሪ ነደኡ ክመልስን ንሰማእትነት ከቅርባን ኣይከኣለን፡፡ ድሕሪዚ ቅዱስ ቂርቆስ የዒንቱ ናብ ሰማይ ኣቅኒዑ ክጽሊ ጀመረ፡፡ “ኦ እግዚአብሔር እዛ ባርያኻ ካብ ትኽሕድ ካብ ናይ ሂወት መፅሓፍ ንዓይ ሕኸኸኒ በለ፡፡ ጎይታይ ነዚ ክትገብር ኣይግባኣን፤ ጎይታይ ሕርሻ ኣቃጺልካ ዶ ንፍሬኡ ክትባርኽ ትደሊ ኣለኻ በለ፡፡ ጎይታይ ነቲ ዕንጨይቲ ቆሪጽኩም ኣንድድዎ ነቲ ቆጽሊ ድማ ሓልውዎ ኢልካ ክትእዝዝ ኣይግባኣካን፡፡ ነቲ ዕንጨይትን ቆጽልን ደኣ ሓልው ኢልካ ኣዝዝ እንበር እዚስ ኣይግበኣካን ዝኣመነካ ክሉ ምእንቲ ነዚ ክርእዩ፡፡ ምድሓን ዝኽእል ኣምላክ ነይርዎም እንተዝኸውን ካብዚ እሳት ኣይምሃደሙን ነበሩ ኢሎም ከይጣራጠሩ፡፡ ዲያብሎስ ካብ በዓል ስልጣን ንላዕሉ ኣነ በርታዕኹ ንቅዱሳን ድማ ስዒረዮም ኢሉ ከይምካሕ፣ ካብ ምእመናን ንሓንቲ በጊዕ ወሲደ ምእንቲ ከይብል፡ ጎይታይ ናይ ኃይሊ መንፈስ ነደይ ሃባ ኣበርተዓያ…” ኢሉ ጸለየ፡፡
በቲ ግዜ ዲያብሎስ ካብኣ ሃዲሙ ከደ፡፡ ድሕርኡ ቅድስቲ ኣደኡ ከምዚ በለት፡- ኣብ መንግስተ ሰማያት ኣቦ ዝኾንካኒ ወደይ ጎይታኻ ኃይሊ ሃበኒ፡፡ ንዝጽበየና ገድልና ንፈጽም እሞ ዓወት ንርከብ” በለቶ፡፡ እሳት ዝመልአ ጋን ክሪኢ ከለኹ ካብ ምንጪ መሊኡ ዝወርድ ዘሎ ጠሊ ኮይኑ ይርእየኒ ኣሎ እሞ፡፡ እዞም ቅዱሳን ድማ እዚ እንዳተዛረቡ ከለዉ ኣልዒሎም ናብ ውሽጢ የእተውዎም፡፡ ኣብ ውሽጡ ድማ ክሳድ ዝቆርጽ ልቢ ዘጣምም ከድቢ ዝስንጥቅ ሡር ዝብጥስን መሳረሒ ነበሮ፡፡ ኣብታ ግዜ ብቅጽበት ናይ ራማ ልዑል ሊቀ መላዕክት ቅዱስ ገብርኤል ከም ቅጽበት ዓይኒ ፈጢኑ ካብ ሰማይ ወሪዲ ነቲ እሳት ፈጺሙ ኣብረዶ፡፡ ካብ ቅዱሳን ከኣ ንሓደ ኡካ ከይተንከፈ ነቲ ናይ ሓጺን ጋን ምፍላሑን ምቅጻሉን ፀጥ በለ፡፡ ከም ማይ ከኣ ኮነ፡፡
አርያኖስ ብሰማእትነት ዝቀተሎም ናይ እስና ሃገር ሰማእታት፡- ጨካን አርያኖስ ናብ ከተማ እስና ሠለስተ ግዜ ክመጽእ ከሎ ኣብ መጀመርታ ተጋዳሊት ንዝኾነ ንዳላዢ ብሰማእትነት ቀተላ፡፡ ቀጺሉ ድማ ሱርስ፣ ኅርማን፣ ያኑፋን ስንጣንያን ዝተባሃላ ዝኸበራ ንቅዱሳን ደቃ ግንቦት ዕለት 17 ብሰማእትነት ቀተለን፡፡ ኣብ ካልኣይ ግዜኡ ድማ ስሞም አውሳፍዮስ፣ ታማን፣ ኅርማንን ባኮስን ዝተባሉ ንኣርባዕተ መኳንንትን ሰኔ ዕለት 7 ብሰማእትነት ቀተሎም፡፡ ኣብ ሳልሳይ ግዜ ድማ ኣብ ውሽጢ ቤታ ደቂሳ ንዝነበረት ኣረጊት ስለ ናይዞም ቅዱሳን ድሕሪ ምሕታቱ ቀተላ፡፡
ድሕርዚ አርያኖስ ካብ ክርስቲያን ወገን ንዝረኸብዎም ክሎም ምእንቲ ክቀትልዎም ንጭፍራኡ ኣዘዘ፡፡ ዝኸበረ ባሕታዊ ይስሐቅ ድማ ክርስርያን ሰማእትነቶም ብትዕግሥቲ ምእንቲ ክፍጽሙ የበርትዖም ነበረ፡፡ ናብ ናይ ሥቃይ ቦታ ክወስድዎም ከለው ነቲ መኮንን ኣብዝረኣይዎ ግዜ ክሎም ብሓደ ቃል ‹‹ብኣምላኽና ብክርስቶስ ዝተኣመና ክርስትያን ኢና›› ኢሎም መስከሩ፡፡ መኮንኑ ድማ ሐምሌ ዕለት 19 ናይ ከተማ እስና ክርስትያን ካብ ዓበይቶም ስጋብ ንእሽቶኦም ዘለው ኣዋልድን ኣወዳትን ክሎም ከም በጊዕ ኣሕረዶም፡፡ ክሎም ድማ ናይ ሰማእትነት ኣኽሊል ተቀበሉ፡፡ መኮንን ናብ ከተማ እስዋ ድሕሪ ምኻዱ ተመሊሱ ናብ ከተማ እስና ኣብዝመጸ ግዜ ሠለስተ ሓረስቶት ረኸበ፡፡ ንሶም ድማ እቲ ዝገበሮ ፈሊጦም ‹‹ንሕና እውን ክርስትያን ኢና ብሰማእትነት ቅተለና›› በልዎ፡፡ ንሱ ድማ ኣብዝሓርስሉ ቦታ ብዝሓዝዎ ናይ ሕርሻ መሳረሒ መስከረም ዕለት 11 ቀተሎም፡፡ ስሞም ድማ ሱሩፋስ፣ አንጣኪዮስ፣ ስሐድራ ይባሃሉ፡፡ ንኤጲስቆጶስ ቅዱስ ይስሐቅን ድማ መኮንን ኣሲሩ ንጣዖት ምእንቲ ክስውእ ኣገደዶ፡፡ ቅዱስ ይስሐቅ ግን ንጎይታና ብምእማን ጸንዐ፡ መኮንን ጽንዑ ኣብዝረኣየ ግዜ ነዚ ቅዱስ ባሕታዊ ናብ ውሽጢ እሳት ከተቶ ሰማእትነቱ ድማ ኣብኣ ፈጽሙ ናይ ዓወት ኣክሊል ተሸለመ፡፡ እዚ ከኣ ታኅሣሥ ዕለት 14 እዩ፡፡ ናይ መከራኡ ዘመን ድሕሪ ምሕላፉ ምእመናን ብስሙ ቤተ ክርስቲያን ሰሪሖም ንቅዱስ ሥጋኡ ኣብ ውሽጣ ኣንበሩ፡፡
ሰማእት ቅዱስ በጥላን፡- ናይዚ ቅዱስ ኣቦኡ አውሱጢኪዮስ ኣረማዊ ዝነበረ ክኸውን ከሎ ኣደኡ ኤልያና ግን ኣማኒት ክርስቲያን ነበረት፡፡ በጥላን ድማ ኣብዘዓበየ ግዜ ጥበብ ክሉ ተማሂሩ ብጣዕሚ ፈላጥ ኮነ፡፡ ሓደ ቀሺ ድማ ናይ በጥላን ብጣዕሚ ፈላጥነትን ኣስተውዓልነትን እንዳድነቀ ነገር ግን ክሓዲ ምዃኑ ስለዝፈለጠ ኣብ ቀረባ ገዛኦም ይነብር ነበረ፡፡ ንሱ ድማ መሪሑ ናብ ቅንዕቲ ሃይማኖት ምእንቲ ክመርሖ ስለ በጥላን ንጎይታና ብጸሎት ይሓቶ ነበረ፡፡ እቲ ቀሺ ድማ ጸሎቱ ኣብዘብዘሐ ግዜ ጎይታና በጥላን ብናቱ ኢድ ከምዝኣምን ብራእይ ገለጸሉ፡፡
እቲ ቀሺ ድማ ንበጥላን ኣብዝረኸቦ ግዜ ሰላምታ እንዳሃቦ ኣብ ማእኸሎም ፍቅሪ ጸንዐ፡፡ በጥላን ድማ ናብዚ ናይ ቀሺ ቤት እንዳኣተወ ክልቲኦም ከዕልሉ ጀመሩ፡፡ እቲ ቀሺ ድማ ናይ ጎይታና ኣምላኽነት ብኡ ንዝኣመኑ ናይ ፈውሲ ጸጋ ከምዝህቦም መሃሮ፡፡ ምስ ተማሃረ ድማ በጥላን ብጎይታና ኣመነ፡፡ ሓደ መዓልቲ ኣብ ጎደና እንዳኸደ ከሎ ተመን ነኺስዎ ንሞት ዝተቃረበ ሰብ ረኸበ፡፡ እቲ ተመን ድማ ኣብኡ ነበረ፡፡ ኣብዚ ግዜ በጥላን ‹‹መምህረይ ‹ብክርስቶስ እንተ ኣሚንካ ብስሙ ተኣምራት ክትገብር ኢኻ› ኢልኒ እዩ እሞ እስከ ናይ መምህረይ ቃል ክፍትን›› ኢሉ ነቲ ሰባኣይ ምእንቲ ክፍውሶ እቲ ተመን ድማ ምእንቲ ክመውት ናብ ጎይታና ጸለየ፡፡ ጎይታና ድማ ጸሎቱ ሰምዖ እቲ ሰብኣይ ከኣ ፈጢኑ ደሓነ፣ እቲ ተመን ድማ ሞተ፡፡ ናይ በጥላን ሃይማኖቱ ድማ ተወሰኸሉ፡፡
ድሕርዚ በጥላን ናብቲ ቀሺ ከይዱ ተጠመቀ፡፡ ክሉ ግዜ ድማ እንዳኸደ ይማሃር ነበረ፡፡ ኣብ ሓደ ዕለት ድማ ሓደ ዓይነ ሥውር ሰብ ናብ ናይ ቅዱስ በጥላን ቤት ክመጽእ ከሎ ኣቦኡ ነቲ ሰብኣይ ካብ ደገ መለሶ፡፡ ቅዱስ በጥላን ድማ ንኣቦኡ ‹‹መን እዩ ደልይኒ?›› እንተበሎ ኣቦኡ ድማ ‹‹ክተድሕኖ ዘይትኽእል ዐይነ ሥውር ሰብ እዩ›› በሎ፡፡ ቅዱስ በጥላን ድማ ነቲ ዐይነ ሥውሩ ጸዊዑ ኣብ ልዕሌይ ጸሎት ጸልዩ ፈወሶ፡፡ ናይቲ ዐይነ ሥውሩ የዕንቲ ድማ ተገለጻ ምርኣይ ድማ ከኣለ፡፡እቲ ዐይነ ሥውር ዝነበረ ሰብን ኣቦኡን ድማ ነዚ ኣብዝረኣዩ ግዜ ብጎይታና ኣመኑ፡፡ በጥላን ድማ ናብቲ ቀሺ ወሰዶም እሞ ተጠመቁ፡፡ ቅዱስ በጥላን ጥበብ እንዳገበረ ንድውያን ብዘይ ዋጋ ይፍውስ ነበረ፡፡ ነገር ግን ብጎይታና ከምዝኣምኑ ይገብሮም ነበረ፡፡ ናይቲ ሃገር ጥበበኛታይ ድማ ብኽፍኣት ተላዒሎም ምስ ዘእሞኖም ክርስትያን ናብ ንጉሥ ከሰስዎም፡፡ ንጉሥ ድማ ነቶም ዝኣመኑ ሰባት ንኣማልኽቱ ምእንቲ ክስውኡ ኣዘዞም ንሶም ግን ብዘይምእዛዞምን ብጎይታና ክርስቶስ ስም ስለዝታኣመኑን ርእሲ ርእሶም ብሰይፊ ኣቅሮጾም። ናይ ሰማእትነት ኣክሊል ድማ ተሸለሙ፡፡
ንቅዱስ በጥላን ግን ንጉሥ ብብዙሕ መሳቀዪ ኣሳቀዮ፡፡ እዚ ቅዱስ ድማ ብተኣምራቱ ንብዙሓት ጎይታና ኢየሱስ ናብ ምእማን እንዳምጸአ ብሰማእተነት ዓረፉ፡፡ ንጉሥ ድማ ንቅዱስ በጥላን ናብ ዝጠመየ ኣንበሳ ሃቦ እቲ ኣንበሳ ግን ኣብ ትሕቲ እግሩ ወዱቁ ንእግሩ ለሓሰሉ እንበር ኣይተንከፎን፡፡ ንጉሥ ድማ በዚ ነገር ሓሪቁ ርእሱ ብሰይፊ ምእንቲ ክቆርጽዎ ኣዘዘ፡፡ ከምትእዛዙ ድማ ገብሩ ቅዱስ በጥላን ከኣ ሰማእትነቱ ብዓወት ፈጺሙ ናይ ክብሪ ኣክሊል ተቀበለ፡፡
እታ ሃገር፣ ነቲ ኣብ ትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣስታት ሓደ ሽሕ ወትሃደራታ ትስሕብ ዘላ፣ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ንላዕለዋይ ኣዛዚ እቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተዋፊሩ ዝነበረ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኬንያ ሌ/ጀ ጆንሶን ሞግኦ ኪማኒ ኦንዲከ ካብ መዝነቱ ስለዝሰጎጎ’ያ።
እንተኾነ መንግስቲ ኬንያ፣ ፍሽለት ናይቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘጋጠመ ምዕቃብ ሰላም፣ ተሓታቲ ኬንያዊ ጀነራል ዘይኮነ፣ ዘይቅርዑይ ኣሰራርሓ ስርዓተ ምዕብቃ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ምዃኑ’ያ ትማጎት።
ኣብቲ ካብ 9 ክሳብ 11 ሓምለ ዘጋጠመ ፍሉይ ፍጻመ፣ 100 ዝኾኑ ዑጡቓት፣ ኣብ ከባቢ መዓስከር ዓቃብ ሰላም ናብ ዝርከብ ፣ ትካል ግብረ ሰናይ ብምእታው፣ ሓያሎ ሰባት ክቐትሉ እንከለዉ፣ ብውሕዱ ንሓሙሽተ ናይ ወጻኢ ሰራሕተኛታት ደቂንስትዮ ከኣ ዓሚጾም።
በደርግ መንግስት ጊዜ በደህንነት ተቋሙ የዜጎችን ድህንነት ማስጠበቅ ግዴታውን በብቃት እንዲወጣ ያስቻሉት እንደ እነ ኮሎኔል ተስፋዬ ወልደስላሴ የመሳሰሉ ብርቅ መሪዎች ሀገራቸውን በቆራጥ መንፈስ ያለመታከት በህብረት በደህንነት መስክሲያገለግሉ የግል ቤቴ አነሰኝ ፣ መኖሪያዬ ጠበበኝ ወይም የማከራየው ህንፃ አማረኝ ባለማለት፤ የህዝብን ደህንነት በማረጋገጣቸው ከእነዚህ ታሪክ ከሚዘክራችው የደህንነት ባለሞያዎች ገድል ብዙ መማር እና አሁን የኢትዮጵያ ህዝብ ደህንነት እንደ እንደ እንደሚረጋገጥ ማስታውስ ይገባናል። የዘንድሮው የደህንነት ኃላፊ ተመስገን ጥሩነህ በእጭር ጊዜ በአሳየው በደል እና ግፍ የተሞላበት የእስረኞች ግብረሰዶማዊ አያያዝ የተነሳ ኮሎኔል ተስፋዬ ወልደስላሴን ማረን አስብሎዋል ።
አገርኛ ሪፖርት - ግንቦት 12, 2012 በኢትዮጵያ አገር አቀፍ ምርጫ ሊካሄድ መወሰኑን የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ ማስታወቁን ግንባር ቀደም ትኩረቱ አድርጓል።የምርጫ ቦርድ ቀኑ እንደሁኔታው ሊሸጋሸግም እንደሚችል ከወዲሁ ፍንጭ ሰጥቷል።
የብሔራዊ ጤናና ሕክምና ምርምር ጉባኤ ከአልኮል መጠጥ ጋር የተያያዙ አደጋዎችን ለመቀነስ ቀደም ሲሉ የነበሩ መምሪያዎችን ከልሷል።በአዲሱ የአልኮል መጠጥ መጠን ረቂቅ መምሪያ መሠረት፤ በአንድ ቀን ውስጥ ከአራት መደበኛ መጠጥ ያልበለጠ ወይም በአንድ ሳምንት ውስጥ ከ10 መደበኛ አልኮል መጠጥ በላይ እንዳይጠጣ ይመከራል። በ2009 የነበረው የአንድ ሳምንት መጠን 14 መደበኛ አልኮል መጠጥ ነበር።
በኮልፌ ቀራኒዮ ክ/ከተማ በተለምዶ “ቆሼ” ተብሎ የሚጠራው የቆሻሻ ክምር በሰዎች ቤት ላይ ተደርምሶ የብዙዎችን ህይወት ማጥፋቱ ለብዙዎች መቁሰል እና ለቤተሰብ መበተን ምክንያት መሆኑ ይታወቃል፡፡
ባለፈው ወር መጨረሻ፡፡ አንድ ተሲያት ላይ ከብሮክሊን ሰማይ ስር ተደጋጋሚ የተኩስ ድምጽ ተሰማ፡፡ የተኩሱን ድምጽ የሰሙት የከተማዋ ፖሊሶች በአፋጣኝ ወደ ስፍራው ሲያመሩ፣ አስደንጋጭ ትእይንት ገጠማቸው፡፡ ራፋኤል ራሞስ እና ዌንጂን ሊዩ የተባሉ ሁለት የፖሊስ ባልደረቦች በጥይት ተመትተው ደማቸውን እያፈሰሱ ጎዳና ዳር ወድቀዋል፡፡ ተኳሹ ኢስማኤል ብሪንስሊ የተባለ ግለሰብ ነበር፡፡ ሰበቡ ደግሞ ንዴት፡፡ብሪንስሊ ከጥቂት ጊዜያት በፊት በፈርጉሰን እና በኒውዮርክ ሲቲ በነጭ ፖሊሶች በተገደሉት ሁለት ጥቁሮች ጉዳይ በንዴት ሲብከነከን ሰንብቷል፡፡ ንዴቱንና ቂሙን መርሳት ያልሆነለት ይሄው ግለሰብ ታዲያ፣ በገና ዋዜማ ጠመንጃውን አንስቶ ወደ ብሮክሊን ለበቀል ተንደረደረ፡፡ በሁለት ፖሊሶች ላይ አነጣጠረ፡፡ ጥይት ቆጠረ፡፡ በስተመጨረሻም በገዛ ጠበንጃው ራሱን አጠፋ፡፡
በግለሰቡ ድርጊትና መንግስት ተገቢውን ፍትህ ለመስጠት አልቻለም በሚል ክፉኛ የተበሳጩት በርካታ የኒውዮርክ ሲቲ ፖሊሶችም ታዲያ፣ ነግ በእኔ ብለው ተቃውሟቸውን በግልጽ አሰምተዋል፡፡ ላለፉት ሁለት ሳምንታት መደበኛ ስራቸውን በአግባቡ ማከናወን መተዋቸውንም ኒውዮርክ ታይምስ ዘግቧል፡፡ፖሊሶቹ ስራቸውን በአግባቡ ማከናወን ማቆማቸውን ተከትሎ በከተማዋ ያለው የወንጀል ቁጥር መላላቱ ተነግሯል፡፡ ወንጀለኞችን በአግባቡ በቁጥጥር ስር በማዋል ከህገወጦች በቅጣት መልክ ሊሰበሰብ የሚገባው ገንዘብ እየተሰበሰበ አይደለም፡፡ ዘ ታይምስ እንዳለው፤ የከተማዋ ፖሊሶች ወንጀለኞችን በአግባቡ በቁጥጥር ውስጥ ለማዋል ተግተው ባለመስራታቸው የወንጀል ክሶች በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሰዋል፡፡ በቁጥጥር ውስጥ የሚውሉ ወንጀለኞች ቁጥር 66 በመቶ ያህል ቀንሷል፡፡ ባለፈው ሳምንት በከተማዋ ፖሊስ የተያዙ የወንጀል ክሶች 347 ብቻ መሆኑንና፣ ባለፈው አመት ተመሳሳይ ወቅት ይህ ቁጥር ከ4 ሺህ በላይ እንደነበር ዘ ታይምስ ዘግቧል፡፡ ቀረጥና ፓርኪንግን ከመሳሰሉ ነገሮች የሚገኘው የመንግስት ገቢም፣ ስራ በፈቱ ፖሊሶች ሳቢያ በአግባቡ ሊሰበሰብ ባለመቻሉ ከ90 በመቶ በላይ ቀንሷል፡፡ ይህም በከተማዋ ኢኮኖሚ ላይ ትልቅ ጫና እየፈጠረ እንደሆነ እየተነገረ ነው፡፡የፖሊስ አባላት ስራ መፍታታቸው ምንም እንኳን በከተማዋ የሚፈጸሙ ወንጀሎችን በማበራከት ረገድ ይህ ነው የሚባል ተጽዕኖ ባይፈጥርም፣ በአንድ አካባቢ የዝርፊያ ድርጊቶች ከወትሮው በተለየ ከፍ ማለታቸውን የዋሽንግተን ፖስት ዘገባ ያሳያል፡፡ ባለፈው ሳምንት በተከበረው የፈረንጆች የገና በዓል ዋዜማ ላይ በተከናወነው የሟቹ የስራ ባልደረባቸውን ዌንጃን ሊዩን የቀብር ስነስርዓት ላይ የተገኙት በመቶዎች የሚቆጠሩ ፖሊሶች የከተማዋ ከንቲባ ቢል ዲ ባላሲዮ ወደ መድረክ ወጥተው የሃዘን መግለጫቸውን ሲያስተላልፉ ጀርባቸውን ሰጥተዋቸው ነበር - ተገቢውን ምላሽ አልሰጡንም በሚል፡፡
የከተማዋ የፖሊስ ኮሚሽነር ቢል ብራተን ባልደረቦቻቸው በቀብር ስነስርዓቱ ላይ ተቃውሞ እንዳያሰሙ አበክረው ቢያስጠነቅቁም፣ ፖሊሶቹ ግን ማስጠንቀቂያውን ችላ ብለው ተቃውሟቸውን በግልጽ አሳይተዋል፡፡የፖሊስ አባላቱን አቋም በተመለከተ የተለያዩ አስተያየቶች እየተሰጡ ሲሆን፣ ለመብታቸው መከበር በጽናት መቆማቸውን ያደነቁ መኖራቸውን ያህል፣ በወጉ ከመንግስት ጋር ተወያይተው መፍትሄ መሻት ሲገባቸው ስራ መፍታታቸውን ክፉኛ የተቹም ብዙዎች ናቸው፡፡
ይህ ድርጊት ያናደዳቸውና የፖሊሶች እምቢ ባይነት ያበሳጫቸው የከተማዋ ከንቲባም ታዲያ የፖሊስ አባላቱ በዚሁ ድርጊታቸው የሚገፉና የዕለት ተዕለት ስራቸውን በአግባቡ የማያከናውኑ ከሆነ፣ ስራቸውን በገዛ ፈቃዳቸው እንደለቀቁ ተቆጥሮ በሌሎች እንደሚተኩ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል፡፡
የ2009 የአዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ ዛሬ በይፋ ተጀምሯል፡፡ የምድብ ሀ 2 ጨዋታዎች ተስተናግደው ጅማ አባ ቡና እና መከላከያ ነጥብ የተጋሩበትን ፣ ቅዱስ ጊዮርጊስ 3 ነጥብ ያስመዘገበበትን ድል አስመዝግበዋል፡፡
08፡30 ላይ ጅማ አባ ቡና ከ መከላኬ ያደረጉት ጨዋታ ያለ ግብ በአቻ ውጤት ተጠናቋል፡፡ በጨዋታው አዲሱ የፕሪሚየር ሊግ ክለብ ጅማ አባ ቡና የተሸለ እንቅስቃሴ ያሳ ሲሆን የግብ እድሎችን በመፍጠር ረገድም ከጦሩ የተሻለ ነበር፡፡
10፡30 ላይ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከ ኢትዮ-ኤሌክትሪክ ያደረጉት ጨዋታ በፈረሰኞቹ የበላይነት ተጠናቋል፡፡ አቡበከር ሳኒ በ7ኛው ደቂቃ ባስቆጠረው ግብ ቅዱስ ጊዮርጊስን ቀዳሚ ሲያደርግ አዲስ ነጋሽ በ28ኛው ደቂቃ የተገኘችውን የፍፁም ቅጣት ምት ወደ ግብነት ቀይሮ ኤሌክትሪክን አቻ አድርጓል፡፡ የመጀመርያው አጋማሽ መደበኛ ክፍለ ጊዜ ተጠናቆ በተጨማሪዎቹ ደቂቃዎች አቡበከር ሳኒ እና ራምኬል ሎክ የቅዱስ ጊዮርጊስን መሪነት ወደ 3-1 ሲያሰፉ ከእረፍት መልስ በ48ኛው ደቂቃ ራምኬል ሎክ የማሳረጊያውን ግብ አስቆጥሯል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ ነገ በሚደረጉ የምድብ ለ ጨዋታዎች ሲቀጥል 08፡00 ላይ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ከ አዲስ አበባ ከተማ ፣ 10፡00 ደደቢት ከ አዳማ ከተማ በአዲስ አበባ ስታድየም ይጫወታሉ፡፡
ባሕር ዳር ፡ የካቲት 07/2013 ዓ.ም (አብመድ) በምዕራብ ጎጃም ዞን ደጋ ዳሞት ወረዳ ለ3 ዓመታት ተቋርጦ የቆየን ጤና ጣቢያ በሀገር ውስጥ እና በውጭ ሀገር ያሉ የአካባቢው ተወላጆች ቴሌግራምን በመጠቀም 3 ብሎክ ያለው ጤና ጣቢያ አስገንብተው ለአገልግሎት ዝግጁ አድርገዋል።
የጤና ጣቢያው አለመገንባት ቁጭት የፈጠረባቸው የአካባቢው ተወላጆች ባለሃብቶችን ፣ የአካባቢውን ህብረተሰብ እና አልማን በማስተባበር ግንቦት 2012 ዓ.ም ግንባታውን አስጀምረው በዛሬው ዕለት ለምረቃ አብቅተዋል።
የደጋ ዳሞት ወረዳ ዋና አስተዳዳሪ አቶ ዋለ እንግዳ የወረዳው መልክዓ ምድር አስቸጋሪ በመሆኑ የመሰረተ ልማት ዝርጋታ ያልተሟላ መሆኑን ገልፀው የአካባቢው ተወላጆች እና ህብረተሰቡ ከመንግሥት ጎን በመሆን ላደረጉት ድጋፍ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።
“ወረዳው በ34 ቀበሌዎች የተዋቀረ ሲሆን፤ 7 ጤና ጣቢያ ፣ 1 የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል እና 34 ጤና ኬላዎች አሉት” ያሉት ዋና አስተዳዳሪው ከእነዚህ ውስጥ 5ቱ ጤና ጣቢያዎች የውኃ አቅርቦት የላቸውም፤ መንገድ እና መብራት ያልተሟላላቸው ጤና ኬላዎች እና ጤና ጣቢያዎችም ስላሉ ህብረተሰቡ አሁን ያሳየውን ድጋፍ አጠናክሮ መቀጠል አለበት ብለዋል።
በማህበራዊ ሚዲያ ገንዘብ በማሰባሰብ ከተሳተፉት መካከል አቶ ደረጀ በላይነህ አካባቢው የመንገድ መሰረተ ልማት ችግር ያለበት በመሆኑ ህብረተሰቡ ለእንግልት መዳረጉን በመመልከት ከሌሎች ጓደኞቻቸው ጋር በመሆን በቴሌግራም ገንዘብ በማሰባሰብ ተቋርጦ የቆየውን ጤና ጣቢያ በመጨረስ ለአገልግሎት ዝግጁ ማድረጋቸውን ተናግረዋል።
የአካባቢው ነዋሪዎች በበኩላቸው በአካባቢያቸው ጤና ጣቢያ ባለመኖሩ ብዙ እናቶች በመንገድ ላይ ህይወታቸው ያልፍ እንደነበር ገልፀው ጤና ጣቢያው ከብዙ እንግልት እና ስቃይ እንደሚታደጋቸውም ተናግረዋል።
የምዕራብ ጎጃም ዞን ምክትል አስተዳዳሪ እና የዞኑ ጤና ጥበቃ መምሪያ ኀላፊ አቶ ወንድሜነህ ልየው ማህበራዊ ሚዲያን ለመልካም ተግባር በመጠቀም ጤና ጣቢያውን ገንብተው ለምረቃ ላበቁት የአካባቢው ተወላጆች ምስጋናቸውን አቅርበዋል።
ጤና ጣቢያው በአካባቢው በተገኘ የደን ሽያጭ በ2 ነጥብ 8 ሚሊዮን ብር ተጀምሮ በመቆሙ፣ ከባለሃብቶችና ከምሁራን በተሰበሰበ ብር እንዲሁም ከአልማ በተገኘ 4 መቶ ሺህ ብር ድጋፍ በ2 ሚሊዮን 260 ሺህ ብር ወጭ ለምረቃ በቅቷል።
‘’ኢህወዴግ ከም ስርዓት ብዝተበላሸወ መንገዲ ይጉዓዝ ዝነበረ ስርዓት ስለዝኾነ ናይ ሰባት ምቅይያት ከም ዓብዪ ጉዳይ ኣይንሪኦን’’ ዝበለ ኣቶ ኣብርሃ ደስታ ‘’እቲ ውልቀሰብ ነቲ ስርዓት ክሳበ ዘይቀየሮ ለውጢ ክመፅእ እዩ ተስፋ ኣለዎ እዩ ኢልና ኣይንሓስብን’’ይብል።
ብፍላይ ምኽትል ኣቦ ወንበር ፌደራሊስ ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ዶ/ር ኣብዪ ኣህመድ ቅድሚ ኩሉ ክፍፅምዎ ዘለዎም ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዝለዓለሉ መንገዲ ምፍጣርን ሓይልታት ምክልኻል ናብ ካምፕታቶም ክኣትው፣ገበን ዝፈፀሙ ዕጡቓት ድማ ብሕጊ ክሕተቱን ምግባር እዩ ኢሎም።
በኢትዮጵያ የዝናብ እጥረት ባስከተለው ድርቅ የተነሳ የኢትዮጵያ መዲና ውኃ በፈረቃ ማከፋፈል ጀምራለች። ፈረቃው የሚተገበረው በተወሰኑ የከተማይቱ ክፍሎች እንደሚሆን የአዲስ አበባ ውሃና ፍሳሽ ባለስልጣን አመልክቷል።
- ማከማቻ ከነዳጅ ዘይት ጋር ሲወዳደር አስፈላጊ በሆነ የጅምላ መጠን እኩል ነው-ከነዳጅ ዘይት መጠን 3,5 እጥፍ ፣ 1000L የነዳጅ ዘይት ስለሆነም ከ 3,5 ሜ 3 የ pelል ክምችት ያስፈልጋል (ደህንነቱ ተካትቷል) ፡፡
እንደ አጠቃቀሙ (የኢንዱስትሪ ወይም የግለሰብ ጭነት) የእንጨት ቅርፊቶች ደረጃዎች በጥቂቱ ይለያያሉ ፡፡ ይህ በዋነኝነት ለኢንዱስትሪ ክፍሎች ነዳጅ የበለጠ መቻቻል ምክንያት ነው!
- ዘላቂነት-DU97,5 (ይህም ማለት ከተጣራ በኋላ “የበለጠ ለመረዳት” ን ይመልከቱ ፣ 97,5% ወይም ከዚያ በላይ የሚሆኑት እንክብሎች ሙሉ በሙሉ መቆየት አለባቸው)።
ዩኤንአይዲ 2012 ዘገባ መሠረት፤ በዓለም ላይ የፀረ ኤችአይቪ/ኤድስ መድሃኒቶች ስርጭትና ጥቅም ላይ መዋል ተጠናክሮ መቀጠሉ ከኤችአይቪ/ኤድስ ጋር በተያያዙ በሽታዎች የሚሞቱትን ሕመማን ቁጥር ለመቀነስ አስችሏል፡፡
በተጨማሪም ኢትዮጵያ የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ባደረገችው ጥረት፣ ከቫይረሱ ጋር የሚኖሩ ሰዎችን ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ለመቀነስ አስችሏታል፡፡ ለምሳሌ ያህል እ.ኤ.አ 2007 ዓ.ም በሀገሪቱ የቫይረሱ ስርጭት ከአጠቃላይ የሕዝብ ብዛት 2.1%የነበረ ሲሆን በአሁኑ ወቅት ግን ወደ 1.5% ወርዷል፡፡
እነዚህንና መሰል ተመሳሳይ አበረታች ውጤቶች በሀገራችንም ይሁን በዓለም አቀፍ ደረጃ የተመዘገቡ ቢሆንም አሁንም ክፍተት በሚታይባቸው ቦታዎች ላይ ጠንክሮ መስራት ይገባል፡፡
ለዚህም ጥሩ ማሳያ የሚሆነው በቫይረሱ መተላለፊያ መንገዶች ላይ የተደረጉ ጥናቶች (Survey) በሕብረተሰባችን ውስጥ አሁንም ቢሆን የተዛቡ አስተሳሰቦች በስፋት መኖራቸው ማረጋገጡ ነው፡፡ በዚህ ጥናት ውስጥ ከተሳተፉ ሰዎች 48% ሴቶችና 37% ወንዶች ቫይረሱ በወባ ትንኝ እንደሚተላለፍ ያምናሉ፡፡
ዘንድሮ በዓለም አቀፍ ደረጃ ለ24 ጊዜ የሚከበረው የዓለም የኤድስ ቀን በሀገራችን ሕዳር 22 ቀን ይከበራል፡፡ መሪ መፈክሩም “አንድም ሰው በኤችአይቪ እንዳይያዝ ኃላፊነታችንን እንወጣ” (GETTING TO ZERO) መሆኑ ታውቋል፡፡
ኤችአይቪ የሁሉም የሕብረተሰብ ክፍል ችግር ሲሆን በቫይረሱ ተጠቂ ከሆኑ የሕብረተሰባችን ክፍሎች ውስጥ ሕጻናት ይገኙበታል፡፡ ሕጻናት ቫይረሱ የሚተላለፍባቸው ከወላጆቻቸው ነው፡፡ የእነዚህ ሕጻናት ወላጆች የቅድመ ወሊድ ሕክምና አገልግሎት ቢጠቀሙ ኖሮ፣ አብዛኞቹ ሕጻናት ከቫይረሱ ነጻ ሆነው በተወለዱ ነበር፡፡
በእነዚህ አጋጣሚዎች በሽታው ከእናት ወደ ልጅ እንዳይተላለፍ ለመከላከል በጤና ተቋም የቅድመወሊድ ሕክምና ማድረግና በጤና ተቋም መውለድ ወሳኝ ነው፡፡ ወላጆች የቅድመ ወሊድ ክትትል ማድረጋቸው የእናትንና የልጃቸውን ጤንነት ለመጠበቅ ማድረግ ከሚገባቸው ነገሮች አንዱና ዋነኛው ነው፡፡ ይህን ሕክምና ማግኘት ለወላጆች ከሚያስገኘው ጥቅሞች መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል፡፡
በሽታው ካለባቸው ማድረግ ስላለባቸው ጥንቃቄዎች እንዲያውቁ ቫይረሱ ወደ ልጁ የመተላለፍ እድሉን ለመቀነስና ጤናማ ኑሮ ለመምራት የሚያስችላቸውን እርምጃዎች እንዲወስዱ ያግዛቸዋል፡፡
የእናቲቱንና የሚወለደውን ልጅ ጤና ለመጠበቅ የሚረዱ አገልግሎቶችን በሙሉ እንዲያገኙ ይረዳቸዋል፡፡ ከነዚህ አገልግሎቶች መካከል ኤችአይቪ ቫይረስን ጨምሮ ሌሎች ከእናት ወደ ልጅ ሊተላለፉ የሚችሉ የአባላዘር በሽታዎች ምርመራና ሕክምና ተጠቃሽ ነው፡፡
በእርግዝና ወቅት ወደ ጤና ተቋም በመሄድ አጠቃላይ የቅድመውሊድ ሕክምና ክትትል ማድረግ ጤናማ ልጅ ለመውለድ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ በዚህ ረገድ አባቶችም የራሳቸው ድርሻ አላቸው፡፡ አባቶች የትዳር አጋራቸውንና የአዲሱ ልጃቸውን ጤና ለመጠበቅ፣
ልጃቸው ከተወለደ በተወለደ በኋላ ባለቤታቸውም ሆነ ሕፃኑ ተገቢውን የድህረ ወሊድ ክትትል ማግኘታቸውንና ለሕፃኑ ትክክለኛውን የአመጋገብ ሥርዓት መከታተላቸውን ማረጋገጥ አለባቸው፡፡
በአሁኑ ጊዜ በሀገራችን የቅድመ ወሊድ ሕክምና ትክክል አግኝተው የሚወልዱ ሴቶች 43% ብቻ ናቸው፡፡ ይህ የጤና ሽፋን ከጥቂት ዓመታት በፊት ከነበረው ሁኔታ ጋር ሲተያይ ከፍተኛ መሻሻል ታይቶበታል፡፡ ሆኖም ዛሬም በኢትዮጵያ ውስጥ ህብረተሰቡ ለቅድመ ወሊድ ሕክምና እና በጤና ተቋማት ውስጥ ለመውለድ ያለው ፍላጐት በጣም አነስተኛ ነው፡፡
አንድም ሰው በኤችአይቪ እንዳይያዝ ኃላፊነታችንን እንወጣ ስንል እንግዲህ ለመጀመሪያ ይህንን ሰፊ የግንዛቤ ጉድለት በማስተካከል መሆን አለበት ማለት ነው፡፡ ይህም የማንም ኃላፊነት አይደለም፡፡……………..የሁላችንም እንጂ፡፡
More in this category: « ከአዲስ መድሃኒት ፋብሪካ ተዘረፈ የተባለ መድሃኒት ደሴ ላይ ተያዘ	በየዓመቱ 6 ሚሊዮን ሰዎች በስትሮክ ህይወታቸው ያልፋል ስትሮክ - ድንገተኛው አደጋና ቅጽበታዊው ሞት »
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ እግዚኣብሔር፡ ኣብ ሆስፒታል ዘለኹም ሕሙማነ ሥጋ፥ ሕዝብኹም ንምድኃን ኣብ ኃያል ጻዕሪ እትርከቡ ሰብ ሞያ ጥዕና፡ ኣብ ሓለዋ ሃገርን ልምዓትን ዘለኹም ሠራዊት ምክልኻል፡ ኣብ ተሃድሶ ዘለኹም ናይ ሕጊ እሡራትን እንኳዕ ናብ በዓለ ልደት ጐይታናን አምላክናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብጸሓኩምን ኣብጸሓናንን።
ነቢይ ኢሳይያስ “ሕዝብ ዘይነበር ውስተ ጽልመት ውጽላሎተ ሞት ብርሃን ዓቢይ ሠረቀ ላዕሌሆሙ (ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ብርሃን ረኣየ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም )” ብማለት ብትንቢት ከም ዝተዛረበ። ( ኢሳ. 9፡2 )
መፍቀሬ ሰብእ እግዚኣብሔር ኣምላክና ኣዳምን ደቁን ኣብ ጸልማት ወዲቖም ክምዘይተርፉ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ከምዘድኅኖም ተስፋ ድኅነት ሂብዎም ነበረ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ዝሃቦ ተስፋ ድኅነት ብዓይኖም ክርእዩ ሃብተ ትንቢት ዝተዋህቦም ቅዱሳን ነቢያት ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሑ “አንሥእ ኃይለከ ወነዓ ኣድኅነነ ስሞዓነ አምላክነ ወመድኃኒነ” እናበሉ ለመኑ። ጊዜኡ ምስ በጸሐ ኣምላኽ ነቶም ኣብ ትሕቲ ሥልጣን ሕጊ ዝነብሩ ምእምንቲ ከድኅን ንሕናውን ናይ ዉሉድነት ሥልጣን ምእንቲ ክንረክብ ነቲ ካብ ሰበይቲ ዝተወልደ ኣብ ትሕቲ ሕጊውን ዝኃደረ ወዱ ለኣኾ። (ገላትያ 4፥4)
እነሆ ድማ ኣብ ጸልማትን ድነ ሞትን ኣብ ክሕደትን ጥፍኣትን ንዝነበረት ዓለም ንምብራህ ኣካላዊ ቃል እግዚኣብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ዓለም ንምዃን ፍጹም ሰብ ኮይኑ ተወልደ።
ብልደቱ ድማ እግዚኣብሔርን ሰብን ፥ ሰብን መላእኽትን ሕዝብን ኣሕዛብን ሥጋን ነፍስ ተዓረቑ። ብሥራት ድኅነት ስለ ዝተኣወጀ ድማ ሰብን መላእኽትን ብሓድነት ንፈጣሪኦም ኣመስገኑ። “ዮም አሐደ መርዔተ ኮኑ መላእክት ወሰብእ፡ ከመ ይሰብሕዎ ለክርስቶስ በቃለ እሚን፥ ሎሚ ንክርስቶስ ምእንቲ ኸመስግኑ መላእክትን ደቂ ሰባትን ሓደ መጓስ(ማሕበር) ኾኑ’’ ከም ዝበለ። (መጽሓፈ ድጓዓ)።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ነዚ ክቡር በዓለ ልደት ዓመት መጸ ኣብ ገዳማትናን ኣብ ውሽጢ ሃገርናን ወጻእን ዝርከባ ሰበኻ ኣብያተ ክርስቲያናት ብዙኃን ውሉደ ክህነት፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ምእምናን ምእመናትን መንእሰያትን ዝሳተፍዎ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ከተብዕሎ ከምዝጸነሐት ዝፍለጥ ኮይኑ ሎሚ ዓመት ግና ብሰንኪ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ብኣገልገልቲ ዉሉደ ክህነት ጥራይ ኣብ ነፍስ ወከፍ ገዳማትን ኣብያተ ክርስቲያን ክፍጸም እዩ።
ከምዝፍለጥ ኣብ ሃገርና ብሰንኪ እዚ ሕማም እዚ ናይ ሞት ሓደጋ ከየጋጠመ ብምጽንሑ ተመስገን ክንብል እኳ እንተጸናሕና ኣብዚ ዝኃለፈ ክልተ ሳምንታት እቲ ለበዳ ኣብ መላእ ሃገርና ከም ዘስፋሕፈሐን መገሻ ዘይነበሮም ሰባት ከይተረፈ በዚ ሕማም ከምእተለኽፉን ከም ዝሞቱን ብመራኸቢ ብዙሓን ተገሊጹና ኣሎ። እምበኣርከስ ነዚ ሕማም ኣመልኪቱ መንግስቲ ዘውጸኦም ዘሎ መምርሒታት ንድኅነትናን ድኅነት ስድራ ቤትናን ብሓፈሻ ንድኅነት ሕዝብናን ምዃኑ ኣሚንና ብትኩርነት ክንፍጽሞ ሓደራ ንብል። ምሕረቱ ዘይውዳእ እግዚኣብሒር ብዓይነ ምሕረቱ ጠሚቱ ቁጥዕኡ ናብ ትዕግሥቲ ቀይሩ ምሉእ ምሕረት ምእንቲ ክህበና ከየባተኽና ንጸሊ።
እዛ ክብርቲ መዓልቲ እዚኣ እግዚኣብሔር ንደቂ ሰባት ፍቕሩ ዝገለጸላ ዕለት ስለዝኾነት ንሓድሕድና ብምፍቓር ንጽጉማት ወገናትና ብምሕጋዝ ንዝዓረቑ ብምኽዳን ንዝጠመዩ ብምዕንጋል ንዝሓመሙ ምሕረት ክረኽቡ ጸሎት ብምብጻሕ ከነብዕላ መልእኽትና ነመኃላልፍ ።