Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይህ በሚሆንበት ጊዜ መንግስት እንደ መፍትሄ በርካታ ወጭዎቹን በመቀነስ(ለምሳሌ የተለያየ ስም ያላቸው ግን አንድ ዓይነት ስራ የሚሰሩ መስሪያ ቤቶችን፣እንደ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ዓይነት መንግስታዊ የሆኑ ግን መንግስታዊ ባልሆኑ ተቋማት ሊሰሩ የሚችሉ ድርጅቶችን፣በበርካታ የመግስት መስሪያ ቤቶች ውስጥ የተለያዩ አላስፈላጊ የስራ ዘርፎችን ወዘተ) ማፍረስ ይኖርበታል።ከዚያ ውጭ ለሁሉም የመንግስት ተቋማት እና ሰራተኞች ጭምር ግብር በመክፈል እስትንፋስ የሆናቸው ነጋዴ ላይ ግብር መጨመር ማለት ለሃገር ኢኮኖሚ ደንቀራ መፍጠር ነው። በዚህ ምክንያት የሚመጣው ችግር ደግሞ መዘዙ ብዙ ነው። ምክንያቱም ይህን ዓይነት ደንቀራ ለማስዎገድ በሕግ ስልጣን የተሰጠው መንግስት ራሱ እንቅፋት ሆኖ መገኘቱ ነገሮችን ይበልጥ ስለሚያወሳስብ ነው። የመንግስት ወጭ ማብዛትን እና የግብር ጫናን በማስመልከት ታሪክን፣የሃገራት ነባራዊ ሁናቴ እና የምጣኔ ሃብትን ሳይንሳዊ ሃቅ በሌላ ጽሁፍ በጥልቀት ለመዳሰስ እመለስበታለሁ።
ፎቶዎች ከእኛ ፎቶ መስፈርቶችጋር እንደሚስማሙ ለማረጋገጥ በእኛ ይገመገማሉ፤ ለምሳሌ ፊትዎ በግልጽ የሚታይ መሆኑን እና ፎቶዎ የሚያስቀይም አለመሆኑን እናረጋግጣለን። ይህ ሂደት አብዛኛውን ጊዜ ከ 24 እስከ 48 ሰአት ባለው ጊዜ ውስጥ ይጠናቀቃል።
ኢዛና ማዕድን ልማት ሓላ/የተ/የግ/ኩባንያ ሰባት(7) የተለያዩ ማሽነሪዎች ማለት ዶዞር፣ኤክስካቫቶር፣ዊል ሎደር፣ዳምትራክ፣ፎርክሊፍት፣ወተር ትራክ እና ኣንድ የሰራተኛ ኣዉተቡስ ከ35-45 መቀመጫ ያላት በግልፅ ጨረታ ቁጥር MGP/018/2018 በ 17/06/18 እ.ኣ.ኣ ኣወዳድሮ ለመግዛት ስለሚፈልግ ብቃት ያላችሁ እና ከዚህ በታች የተዘረዘሩት መስፈርት የምታሟሉ ተወዳዳሪዎች እንድትሳተፉ ኩባንያችን በኣክብሮት ይጋብዛል::
.ተጫራቾች በዘርፍ የታደሰ ሕጋዊ የንግድ ሥራ ፍቃድ ያላቸው ፣ የዘመኑ ግብር የከፈሉ ፣በተጨማሪ እሴት ታክስ ተመዝጋቢ የሆኑትን ፣ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ያላቸው መሆን አለባቸው:
.ተጫራቾች የማይመለስ አንድ የታደሰ ንግድ ፍቃድ፣ የግብር ከፋይ ምዝገባ ምስክር ወረቀት፣ ተጨማሪ የእሴት ታክስ ምስክር ወረቀት እና የወሩ ቫት ማሳወቅያ የማይመለስ ፎቶኮፒ በማያያዝ ይህን ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ከ 17/06/2018 እ.አ.አ ጀምሮ እስከ 02/07/2018 እ.አ.አ ከሰአት በኋላ ከቀኑ 8:30 በኢዛና ወርቅ ማዕድን (ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ሜሊ ወርቅ ማዕድን ከሽሬ 72 ኪ/ሜትር ርቆ በሚገኝ ፋብሪካች ለዚህ ተብሎ በተዘጋጀ የጨረታ ሳጥን ማስገባት ይኖርባቸዋል::
. ተጫራቾች የጨረታ ሰነድ ከመቐለ ትእምት ዋና መስሪያ ቤት ጉና ህንፃ ቢሮ ቁፅሪ 114 0914746424 ወይም ከኣዲስ ኣበባ ሳባ ዳይመንሽናል ሰቶን ኦፊስ ቦሌ ሮድ መስቀል ኣደባባይ ሱፖር ማርኬት የተቀባይ ሽም ጌታቸው ካሳሁን ስልክ ቁጥር 0914753288 ማግኘት ይችላሉ::
.ተጫራቾች የጨረታ ማስከበርያ በባንክ ክፍያ ማዘዣ (CPO) ባቀረቡት ዋጋ 2% በታሸገ ፖስታ ከጨረታው ጋር ማስገባት አለባቸው:: በፖስታ ያልታሸገ ሲፒኦ ተቀባይነት የለውም::
.ጨረታው በ 02/07/2018 እ.አ.አ ከሰአት በኋላ ከቀኑ 8:30 ሰዓት ተዘግቶ በዛው ቀን ከሰአት በኋላ 9:00 ሰዓት ተጫራቾች ወይም ወኪሎቻቸው በተገኙበት ኢዛና ወርቅ ማዕድን ማለት ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ሜሊ ወርቅ ማዕድን ሽሬ ሳፕላይ ቢሮየሚከፈት ሲሆን ሰነዳቸው የተሟላ ከሆነ ባይገኙም የጨረታ ሰነዱ ይከፈታል፡፡
.የጨረታው ዝርዝር (ሰነድ) የማይመለስ ብር100 (ሞቶ ብር) በመክፈል በስራ ሰኣት ከመቀሌ ዋና ቢሮ ወይም ከኣዲስ ኣበባ ሳባ ዳይመንሽናል ስቶን ኦፊ ቦሌ መንገድ መስቀል ኣደባባይ ስፖር ማርኬት የተቀባይ ስም ጌታቸው ካሳሁን ስልክ ቁጥር 0914753288 መውሰድ ይችላል፡፡
.ተጫራቾች የሚያስገቡት ዋጋ ቫት(VAT) ጨምሮ መሆኑና አለመሆኑን በግልፅ መጠቀስ አለበት:: ይህ ካልሆነ ግን ያስገቡት ዋጋ ቫት (VAT) እንደሚያካትት ተቆጥሮ ይወሰዳል፡፡
የጨረታዉ መገምገሚያው መስፈርት 70% ቴክኒካል 30% ፋይናንሻል ሁኖ ቴክኒካል ዉጤት ከ 70 50 ና ከዛ በላይ ያማጣ የሚያልፍ ሲሆን ጠቅላላ ቴክኒካልና ፋይናንሻል ተደምሮ 100 የሚታሰብ ይሆናል፡፡
.ተጫራቾች ተጫርተው ያሸነፉት መኪና ኢዛና ማዕድን ሜሊ ወርቅ ማዕድን ማለት ከሽሬ 72 ኪ/ሜትር በሚገኝ ዋና ፋብርካ መጥተው ማስረከብ አለባቸው:: ክፍያ በሚመለከት ደግሞ ያቀረቡት መኪና ተቀባይነት ካገኘ በኋላ በኣስራ አምስት ቀናት ውስጥ የሚፈጸም ይሆናል::
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ምስ መራሒ ፊሊፒንስ ረድሪጎ ዱተረ ኣብ ጎኒ ጎኒ ዞባዊ ዋዕላ ሃገራት ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ተቓውሞ ሰልፈኛታት ኸአ ኣብ ማኒላ ምስ ፖሊስ ምግጫዎምን ምስሊ ፕረዝደንት ትራምፕ ምንዳዶምን ይፍለጥ።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ለኳታር ግዙፍ ኩባንያ ኢዝዳን ሆልዲንግ ግሩፕ፣ ልዩ አገራዊ ፋይዳ ባላቸው ፕሮጀክቶች መስተንግዶ መመርያ መሠረት 60 ሺሕ ካሬ ሜትር ቦታ እንዲሰጥ ፈቀደ፡፡
የከተማ ቦታ በሊዝ ስለመያዝ የወጣው አዋጅ ተግባራዊ ከሆነበት 2004 ዓ.ም. ወዲህ መሬት በድርድር ማቅረብ የቆመ ቢሆንም፣ በከንቲባው ከታመነበት ልዩ አገራዊ ፋይዳ ላላቸው ፕሮጀክቶች ይፈቅዳል፡፡ እስካሁን ኢትዮ አሜሪካን ዶክተርስ ግሩፕና የኳታሩ ኤዝዳን ግሩፕን ጨምሮ ከአምስት የማይበልጡ ኩባንያዎች ብቻ ተስተናግደዋል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በቂርቆስ ክፍለ ከተማ አፍሪካ ኅብረት አቅራቢያ ከይዞታ ነፃ አድርጎ ይህንን 60 ሺሕ ካሬ ሜትር መሬት ለማስረከብ በዝግጅት ላይ መሆኑ ታውቋል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የመሬት ልማትና ማኔጅመንት ቢሮ ኃላፊ አቶ ለዓለም ተሰራ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ የኳታሩ ኩባንያ ፕሮጀክቶች ለአገሪቱ ትልቅ ጠቀሜታ ስላላቸው ልዩ አገራዊ ፋይዳ ላላቸው ፕሮጀክቶች በሚሰጠው መስተንግዶ መሠረት ሊስተናገዱ ችለዋል፡፡
አገራዊ ፋይዳ መመርያ ቁጥር 15/2005 ላይ በግልጽ እንዳሠፈረው ‹‹ልዩ አገራዊ ፋይዳ ያላቸው ፕሮጀክቶች›› ማለት ለኢትዮጵያ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ከፍተኛ ለውጥ የሚያመጡ የልማት ፕሮጀክቶች፣ ወይም የትብብር መስኮችን ለማስፋት በሚደረጉ እንቅስቃሴዎች አገሮቹ ከሌሎች አገሮች ጋር ለማሠራት የተሻለ ግንኙነት መሠረት እንዲጥሉ በመንግሥት የታቀዱና የተወሰኑ ፕሮጀክቶች ይስተናገዳሉ ይላል፡፡
ኩባንያው ኤዝዳን ሆልዲንግ ግሩፕ በአፍሪካ ኅብረት አካባቢ ባለአምስት ኮከብ ሆቴል፣ ሪል ስቴትና ዘመናዊ የገበያ ማዕከል በ350 ሚሊዮን ዶላር ለመገንባት ዕቅድ መያዙ ታውቋል፡፡
የኤዝዳን ሆልዲንግ ግሩፕ ሊቀመንበር ሼክ ዶ/ር ካሊድ ቢን ታሃኒ ቢን አብደላህ አል ታሃኒ በአዲስ አበባ በጥልቀት በሚገቡባቸው ፕሮጀክቶች ላይ ከጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ፣ ከከንቲባ ድሪባ ኩማና ከኳታር የኢትዮጵያ አምባሳደር አቶ ምሥጋኑ አረጋ ጋር በተለያዩ ጊዜያት ምክክር ማድረጋቸው ታውቋል፡፡
መንግሥት የኳታር ባለሀብቱን ፕሮጀክት በሙሉ የተቀበለ በመሆኑ፣ በመሀል ከተማ በመልሶ ማልማት ቦታ ላይ ነዋሪዎች በፍጥነት ተነስተው ቦታው ለኩባንያው እንዲሰጥ ትዕዛዝ ተሰጥቷል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ የመሬት ባንክና ማስተላለፍ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ ጀማል አልይ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር መሥሪያ ቤቶች ሙሉ ትኩረት ሰጥተው ቦታውን ከሰው ንክኪ ነፃ ለማድረግ የተለያዩ ዕርምጃዎችን ወስደዋል፡፡
አዲስ አበባ ከተማ ካላት 54 ሺሕ ሔክታር መሬት 30 ሺሕ ሔክታር የሚሆነው በመሀል ከተማ ይገኛል፡፡ ይኼ ቦታ የመልሶ ማልማት የሚካሄድበት ሲሆን፣ ነዋሪዎችን አንስቶ ወደ ግንባታ መግባት አስቸጋሪና የተወሳሰበ ሆኖ ቆይቷል፡፡
በልማት ምክንያት የሚነሱ ነዋሪዎች በርካታ ቅሬታ የሚያነሱ ሲሆን፣ በተወሰነ ወቅት ሁሉንም ማንሳት ባለመቻሉም በርካታ ቦታዎች ታጥረው ተቀምጠዋል፡፡ በርካታ ባለሀብቶችም መሬቱን ከወሰዱ በኋላ በገቡት ውል መሠረት ግንባታ መጀመር አልቻሉም፡፡
አንድ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ባለሙያ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ይህ የኳታር ፕሮጀክት የቦታ አሰጣጥ ፈጣንና በቅንጅት የተሠራ ከመሆኑ በላይ ኢንቨስተሩ በፍጥነት ወደ ግንባታ ይገባሉ ተብሎ ታምኗል፡፡
“ኢትዮጲያ” በሚለው አልበም ዙሪያ ከትችትና ተቃውሞ ባለፈ ቃለ-ምልልሱ በብሔራዊ ቴሌቪዥን እንዳይተላለፍ ቢታገድም ቴድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) በሥራው ስኬታማ ከመሆን አላገደውም።...
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ “ሥልጣናቸውን ለግል የፖለቲካ ጥቅም አውለዋል” በሚል በዪናይትድ ስቴትስ ምክር ቤት የዲሞክራቲክ ፓርቲ አባላት ያቀረቡትን ክስ ተከትሎ ከሥልጣን ሊያስነሳ በሚያስችል የሕግ ሂደት ባለፈው ግንቦት ወር ከሥልጣናቸው የተነሱት በዩክሬይን የቀድሞዋ የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር Marie Yovanovitch ዛሬ ከማለዳው አንስቶ ይፋ የምስክርነት ቃላቸውን በመስጠት ላይ ናቸው።
አምባሳደር Yovanovitch የፕሬዝዳንቱ የግል ጠበቃ ሩዲ ጁሊያኒ እና አጋሮቻቸው ያካሄዱት የአምባሳደሯ የሥራ ባልደረቦች እና ዲሞክራቶች የስም ማጥፋት ዘመቻ .. ያሉትን ተከትሎ ነው፤ እንደ አውሮፓውያን የዘመን አቆጣጠር ከሃምሌ 2016ዓም እስካለፈው ግንቦት 2019ዓም ያገለገሉበትን ኃላፊነት ለቀው ወደ ዋሽንገተን እንዲመለሱ የተደረጉት።
ባለፈው ረቡዕ በተጀመረው ይፋ የምስክሮች ቃል የሚሰማበት ሥነ ሥርዓትና በእንግሊዝኛው አጠራር Impeachment በተባለው በዚህ የሕግ ሂደት ምንነት ዙሪያ የተጀመረው ቃለ ምልልስ ነው።
ለሁለት ሳምንታት በሚካሄደው በዚህ ይፋ የምስክሮች ድምጽ የሚሰማበት ሂደት በዩክሬይን የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ዊልያም ቴይለር እና በውጭ ጉዳይ ሚንስቴር የአውሮፓ እና የዩሬዥያ ጉዳዮች ረዳት ሚንስትር ጆርጅ ኬንት በተመሳሳይ ከትላንት በስቲያ የምስክርነት ቃላቸውን መስጠታቸው ይታወሳል። የምስክሮችን ቃል የመስማቱ ሂደት በመጭው ሳምንት ይቀጥላል። የሥርዓቱን ምንነትና አንድማታ፤ እንዲሁም ሂደቶቹን ተከታትለን በተከታታይ እንዘግባለን።
ሞያዊ ትንታኔውን የሚሰጡንን አቶ ደረጀ ደምሴ ቡልቶ በዩናይትድ ስቴትስ ሕገ-መንግስታዊ ጉዳዮችን በሚመለከቱ የክስ ሂደቶች ጭምር የተሳተፉ የሕግ ባለ ሞያ ናቸው።
እርስዎ፣ ወይም እርስዎ የሚያግዙት ግለሰብ፣ ስለ Magellan Healthcare, Inc., ጥያቄ ካላችሁ፣ ያለ ምንም ክፍያ በቋንቋዎ እርዳታና መረጃ የማግኘት መብት አላችሁ። ከአስተርጓሚ ጋር ለመነጋገር፣ 1-800-424-4046 (TTY 711) ይደውሉ።
የሶሶሊዮ ግጭቶች “ሶስሉ ዓለምን የተሻለች” የማህበራዊ ሃላፊነት ሀሳብን ፣ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ስምምነቶች እና ፖሊሲዎች እና መርሆዎች ሙሉ በሙሉ ይደግፋል ፣ በስትራቴጂካዊ እና በሰብአዊ መብቶች ፣ በሠራተኛ ፣ በአከባቢ እና በፀረ-ሙስና 10 መርሆዎች ላይ ያተኮረ እና የተቋቋመ ለ “ደንበኞች” ፣ ለሠራተኞች ፣ ለአጋሮች ፣ ለኢንቨስተሮች ፣ ለአከባቢው እና ለማህበራዊ ኃላፊነት የ “6 አቀማመጥ” ማህበራዊ ኃላፊነት ልምምድ ጎዳና ግራፍ ፡፡
የኮርፖሬት ዘላቂነት የሚጀምረው በኩባንያው የእሴት ስርዓት እና የንግድ ሥራን ለማከናወን በመሠረታዊ መርሆዎች ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡ ይህ ማለት ቢያንስ በሰብአዊ መብቶች ፣ በሠራተኛ ፣ በአካባቢያቸው እና በፀረ-ሙስና መስኮች መሠረታዊ ኃላፊነቶችን በሚወጡበት መንገድ መሥራት ማለት ነው ፡፡ ኃላፊነት ያላቸው የንግድ ድርጅቶች ተመሳሳይ እሴት እና መርሆዎች ባሉበት ቦታ ሁሉ ያወጣሉ ፣ እናም በአንዱ አካባቢ ያሉ መልካም ልምዶች በሌሎች ላይ ጉዳት የማያደርሱ መሆናቸውን ይወቁ ፡፡ የተባበሩት መንግስታት ዓለም አቀፍ ኮምፓክት አስር መርሆዎችን በእስትራቴጂዎች ፣ ፖሊሲዎች እና አሰራሮች ውስጥ በማካተት እና የታማኝነት ባህልን በማቋቋም ኩባንያዎች መሰረታዊ ሀላፊነቶቻቸውን ለሰዎች እና ለፕላኔቷ ብቻ ድጋፍ ከመስጠት ባለፈ የረጅም ጊዜ ስኬት መድረክም እያደረጉ ነው ፡፡
የተባበሩት መንግስታት ዓለም አቀፍ ስምምነት አስር መርሆዎች የተገኙት ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች መግለጫ ፣ የዓለም አቀፍ የሠራተኛ ድርጅት መሠረታዊ መሠረታዊ መርሆዎች እና በሥራ ላይ ያሉ መብቶች ፣ ሪዮ የአካባቢ እና የልማት መግለጫ እና የተባበሩት መንግስታት ሙስናን አስመልክቶ የተደረገ ስምምነት ነው ፡፡
ሊቲየም አይን ባትሪ ሴሎች, የኃይል ባትሪ ጥቅል, 20ah ሊቲየም አይን ባትሪ, የኃይል ሊቲየም ባትሪ ጥቅል, የኃይል ሊቲየም ባትሪ, 3.6v ሊቲየም-አዮን ባትሪ,
SMN Facebook Live April 24,2019. የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ የሲዳማን ክልል ጥያቄ ሕዝበ ውሳነ በተመለከተ ያወጣው መግለጫና በተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ ከአቶ ሳሙኤል በላይነህ ጋር ።
ባለፈው ሳምንት በጎንደር የተካሄደውን ህዝባዊ አመጽ ተከትሎ ለዚህ ሳምንት መገባደጃ ቅዳሜ እና እሁድ አብዛኛውን የኢትዮጵያን ክፍል የሚያካልል ሰላማዊ ተቃውሞ ለማሰማት ታቅዶ የነበረ ቢሆንም ፤ እንደተገመተው በስልጣን ላይ ያለው ቡድን ሰላማዊ ሰልፎቹ ላይ ጦርነት የሚመስል ዘመቻ እንደከፈተ መረጃዎች ያመለክታሉ።
በኦሮሚያ ክልል በወለጋ ፤ በባሌ፤ በአርሲ ፤ በሃረር ከተሞች እና በናዝሬት ሰልፍ የተደረገ ሲሆን መንግስ አጋዚ እየተባለ የሚጠራውን የህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ （ህወሓት） ታማኝ ሰራዊት በሰላማዊ ሰልፈኖቹ ላይ አሰማርቷል። ሚኒሶታ የሚገኝ የኦሮሚያ ሜዲያ ኔት ወርክ እንደዘገበው ከሰላማዊ ተቃውሞው ጋር በተያያዘ በነቀምቴ በኦሮሚያ ፖሊስ እና በአጋዚ ሰራዊት በተነሳ ግጭት አንድ የኦሮሚያ ፖሊስ ተገድሏል። ቁጥሩ በትክክል ባይታወቅም ከላይ በተጠቀሱት የኢትዮጵያ አካባቢዎች በደረሰው የአጋዚ ጥቃት በርካታ ሰዎች እንደሞቱ ይነገራል።
በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ደብረታቦር ላይ ተመሳሳይ ሰላማው ተቃውሞ የነበረ ቢሆንም ፤ በህዝቡ ላይ ከባድ ጦርነት ተከፍቶበታል። ዛሬ እና ትላንት በጎንደር በደረሰው እልቂት የሞተውን ሰው ቁጥር አንዳንዶች ሰላሳ ያደርሱታል።
ብዙ ታዛቢዎች እንደሚሉት ኢትዮጵያ አሁን ያለችበት ሁኔታ እጂግ አሳሳቢ ቢሆንም ፤ በስልጣን ላይ ያለው ቡድን ነገሩን ወደ ከፋ ሁኔታ እንዲገባ የኃይል ርምጃ ላይ ትኩረት ሰቶ እየሰራ ነው።
ከወልቃይት ጥያቄ ጋር በተያያዘ በጎንደር በተነሳው ተቃውሞ ሳቢያ የበቀል የሚመስል ኢሰብአዊ የጭካኔ ርምጃ በመውሰድ ላይ እንደሆነ ከአካባቢው መልዕክት የሚያስተላልፉ ሰዎች ይናገራሉ። አልሞ ተኳሾች በጎንደር እና በኦሮሚያ አካባቢዎች ተሰማርተው እንደነበርም ተጠቁሟል።
በ1985 ዓ.ም አካባቢ በኦስሎ ከተማ የተመሰረተው የክርስትያኖች ህብረት በ1994 ዓ.ም የወንጌል ብርሃን ቤተክርስትያን የሚል ስያሜ በመያዝ የቀድሞ የህብረቱ አባላት የነበሩትን ኢትዮጵያዊያንና ኤርትራውያንን በማቀፍ ህጋዊነት ኖሮት ተቋቁሟል::
በአሁኑ ወቅት የወንጌል ብርሃን ቤተክርስትያን በፓስተር እና በሽማግሌዎች ጉባኤ አመራር ይተዳደራል:: ቤተክርስትያኗንም በፓስተርነት የሜያገለግለን ፓስተር ተመስገን ሽብሩ ነዉ።
ዓለም ናብ ንእሽተይን ፀባብን ዓንኬል ዘቀራረበ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ሓደ ክፋል ዓለም ዝተፈፀመ ነገር ብሃንደበት ወይ ብቕፅበት ኣብቲ ካልእ ጫፍ ወይ ክፋል ዓለም ናብ ዝርከብ ሰብ ወይ ማሕበረሰብ ሓበሬታ ክበፅሕ ዓብዪ ኣበርክቶ ኣብ ምሃብ ይርከብ። ብፍላይ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ልዕሊ ክልተ ቢሊዮን ተጠቀምቲ ከምዘለዎ ዝግለፅ ፌስቡክ ክንድ’ቲ ዘበርክቶ ዓብዪ ዕድል ምስ ብዙሓት ፈተናታት ከምዝመፅእ እውን ብዙሓት ዝረዳድእሉ ሓቂ እዩ።ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ፌስቡክ ብሃናፃይን ብኣግባብን ክጥቀምሉ ብኣንፃሩ ድማ ንአሉታዊ ረብሓ ከየውዕሉዎ ብዛዕባ ክግበር ዘለዎ ጥንቃቐ ሓሳቦም ከካፍሉና ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ንዝነጥፉ ክልተ ጋዜጠኛታት ዓዲምና ኣለና። ዘተ ኣብ ብድሆታትን ዕድላት ማሕበራዊ መራኸዚ ምስ ጋዜጠኛ ዳዊት ከበደን ኣብርሃም ተስፋልዑልን።
ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ትካል መጽናዕቲ ሰላም፣ ዓመታዊ ጸብጻቡ ወግዓዊ ኣብ ዝገበረሉ ብ4 ግንቦት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብደረጃ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ንወተሃደራዊ መዓላ ዝወጽእ ባጀት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ወሪዱ’ኳ እንተሎ፣ ናብ ንቡር ኣህጉራዊ ደረጃ ንምውራድ ግና ብዙሕ ተሪፉዎ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ቀንዲ ምጉዳል ባጀት ንወተሃደራዊ መዓላ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፍላይ ከኣ ንደቡብ ሱዳንን ኣንጎላን ክረአ እንከሎ፣ ብቐጥታ ምስ ምጉዳል ዋጋታት ነዳዲ ዝተተሓሓዘ ከምዝኾነ ኣመልኪቱ።
ሃገራት ኣፍሪቃ ወተሃደራዊ ንዋት ንምሽማት ዝስልዖኦ ባጀት ዓመታዊ ልዕሊ 38 ቢልዮን ዶላር ይግመት። እዚ ኣሃዝ’ዚ ምስ ናይ ዝሓለፈ 10 ዓመት ክነጻጸር እንከሎ ገና ብ48 ሚእታዊት ክብ ኢሉ ከምዘሎ ይግለጽ።
ብደረጃ ኣህጉር፣ ሓንቲ ሃገር ካብ ሓፈሻዊ እቶታ 2.2 ሚእታዊት ንወተሃደራዊ መዓላ ተውጽእ። እዘን ኤርትራ እትርከበን ዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪቃ ብገምጋም ልዕሊ 3 ሚእታዊት ካብ ሓፈሻዊ ሃገራዊ እቶተን ወተሃደራዊ ንዋት ንምግዛእ ዘጥፍኣ እየን።
(በኢየሩሳሌም, 02. ožujka 2021.) - የቀን ጅቡ ማነው፧ ገና አግሩ ሳይገባ በሶስተኛው ወር ላይ ሽህዎችን ሰብስቦ መስቀል ኣደባባይ መነጽር ድቅኖ ውሸታሙ ኣይኑ ላይ ታስታውሳላችሁ፧ ኣማርኛ ቋንቋ የማይገባን መስሎት የቀን ጅቦች ብሎ ሲጣራ ያለፍረት ሲሳደብ ሲሳደብ ሲጨበጨበልት ታድያ ጅቡ በገዛ በገዛ ህዝቡ ላይ ወራሪ ሰስቦ ሽዎች የገደለው የጂብ መንጋ ጠርቶ አጥር ኣስፈርሶ ተጋሩን ያስበላው ማነው፧ እኮ […]
አዲስ አበባ፣ ታህሳስ 9፣ 2013 (ኤፍቢሲ) ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ 2 ሚሊየን ብር በማሰባሰብ በዋግኽምራ ዞን ትምህርት ቤት በመገንባት ቁልፉን በአትሌት ኃይሌ ገብረ ሥላሴ አማካኝነት አስረከበ፡፡
ታላቁ ሩጫ በዚህ ዓመት ተረጂ ለሆኑት “ትኩረት ለሴቶች እና ለህጻናት” እንዲሁም “ኦሞ ቻይልድ ፋውንዴሽን” የ2013 ቶታል ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ የመሮጫ ቲሸርት በመግዛት ሁሉም የበኩሉን እንዲወጣ ጥሪ አቅርቧል፡፡
ንኤርትራውያን ቅድም ኮነ ሎሚ፡ ቀንዲ ጉዳይና ኤርትራዊ ዋኒን እዩ። ክሳብ ሕጂ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ከኣ ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን እዩ። እዚ ኣብ መጻኢ እውን ዘይቅየር እዩ። ከምቲ ንኣደ ብዘይዝኾነ ይኹን ተወሳኺ ቅጽል ኣደ ስለ ዝኾነት ጥራይ እነፍቅራ፡ ንኤርትራ ከኣ ብኽንድኡ ደረጃ ኢና እነፍቅራን እንብጀወላን።
እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ኤርትራዊ ጉዳይና በይኑ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ ብናይ ርሑቕን ቀረባን ምዕባለታት ክጸሉን ክጽለውን ናይ ግድን እዩ። ናይቲ ንጸልዎን ዝጸልወናን ክብደት ከኣ ከከም ደረጃኡን ርሕቀቱን ዝፈላለ እዩ። ካብቲ ዝረሓቐ ብዝያዳ ምስ ጐረባብትና ንጸላሎ። ንሕና እቶም ንጸሉን እቶም ዝጸልዉናን እንቀራረብ ሓደ ነቲ ሓደ ስለ ዝሓልየሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነናትና ካብቲ ሓቢርካ ምስጓም ነመዝግቦ ናይ ሓባር ረብሓን ጠመተን ስለ ዘለና ኢና። እቲ ምጽልላው ኣብ ኣውንታ ጥራይ ዝድረት ዘይኮነ ኣብቲ ኣሉታዊ ምዕባለ እውን ከምኡ እዩ። ኣብዚ ነቲ “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝብል ምስላ ምዝካር የድልየና።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ውግእ ናይ ብዙሓት ዓብይ እዋናዊ መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ኣብ ኤርትራ ኣሕዲርዎ ዘሎ ተራ ናይ ጎረቤት ጽልዋ ዘይኮነስ፡ ዓብይ ስምብራት ዝገድፍ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽኒያት ድማ ዲክታቶር ኢሰያስ ከምቲ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳይና ኢዩ” ኢሉ ዝገለጾ ብምሉእ ዓቕሙ ኣትይዎ ብምህላው ኢዩ። እዚ ድማ ኣብ ኤርትራ ቀጥታዊ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣለዎ። መላኺ ጉጅለ ህግደፍ ንጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓዋዊሱ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ፡ ኣብ ኩሉ መድረኻትን ኣጋጣምታትን ክንምክቶ ይህልወና። ከምቲ “ካብ እመትሲ ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል ከኣ ጽልዋኡ ኣባና ኣብ ጐረቤት እቲ ውግእ እንርከብ ኤርትራን ህዝባን ዝለዓለ እዩ። ዳርጋ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ነዊሕ ሱር ዝሰደደ ኣዝዩ ከቢድ ክንሱ፡ ክንድቲ ምረቱ ድምጹ ክስማዕ ዘይጸንሐ ኤርትራዊ ጉዳይና እውን ዝዓብለሎ ይመስል ኣሎ። እዚ ከኣ እቲ ቅድሚ ምጅማሩ እንተደኣ ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ወይ ኢትዮጵያ ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ዞባዊ ጽልዋን ኣሰላልፋን ክህልዎ እዩ ተባሂሉ ዝተገመቶ እቲ ውግእ ካብ ዞባና ሓሊፉ ኣብ ርሑቕ ከባብታት እውን የዛርብ፡ የሻቕልን ሃገራት መርገጸን ከነጽራ የገድደንን ኣሎ። ንሕና ሓይልታት ተቓውሞ ከኣ ከም ኤርትራውን ዞባውን ባእታ ንጽለው ኣሎና።
ካብቲ ነዚ ውግእ ተጐዝጒዙ ኣብ ኤርትራዊ መድረኻት ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ፡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብቲ ውግእ ኢድ ኣእታውነት እዩ። “ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ኣትዩባ ኣይኣተወን እባ” ዝብል ብዙሕ ከዋጥጥ ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ግና ዋላኳ ገለ “ዋላ ትንፈር እምበር ጤል እያ” ካብ ዝብል ምዕጥጣይ ዘይወጹ እንተለዉ ዳርጋ ኩሉ ኤርትራዊ ንምስታፍ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ተኣሚንሉ እዩ። ባዕሎም ኢትዮጵያውያን ከይተረፉ፡ ብዘይካ ኣዝዮም ውሱናት ኣብቲ ዝለዓለ ጽፍሒ ስልጣን ዘለዉ ተኣሚነምሉ እዮም። ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ እውን ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዝሃቦ ቃለመሓትት ከም መቐጸልታ ናይቲ “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ” ዝብሎ ዝነበረ፡ “ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ግቡእና ንገብር ኣለና” ብዝብል ጥበበኛ ዝመስል ግና ከኣ ርዱእ ኣቀራርባ ኢዱ ከም ዘእተወ ተኣሚኑ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት፡ ንሕብረት ኤውሮጳ ወኪሎም ናብ ኢትዮጵያ ገይሾም ዝተመልሱ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ፊንላንድ ሃቪስቶን፡ ናብ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ናይቲ ሕብረት ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፥ “መሪሕነት መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ንጹር ሓበሬታ ክህብ ኣይበቐዐን …… ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ክልቲኦም፡ ናይ ሲቪላውያን፡ ሰራሕተኛታት ረዲአትን ገለ ናይ መንግስቲ ወተሃደራውን ሲቪላውን ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ ዓይኒ ምስክረነት ተጻሪሮም፡ ንኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ክሒዶም” ዝብል ንጹር ሓሳብ ኣቕሪቦም። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ይፍጽሞ ኣሎ ዝበሃል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል ገበናትን ምኽንያታውነት ኣተኣታትዋኡን ግና ጌና የዛርብ ኣሎ።
ነዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ንብረቱን ዝፍጸም ዘሎ ጉድኣት ምኹናንን ኣብ ክንድኡ ውግእ ጠጠው ኢሉ እቲ ጸገም ብሕጋውን ፖለቲካውን ኣገባብ ንክፍታሕ ምጽዋዕን ኩሉ ገዲፍካ ብሰብኣውነት ዝረአ እዩ። ብፍላይ ከኣ ንሕና ኤርትራውያን ሰብና ህይወት ይኸፍልሉ ኣብ ርእሲ ምህላዎም፡ ኣብ መጻኢ ዝምድና ናይቲ ዘይሓልፍ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ሳዕቤኑ ዘየደቅስ ብምዃኑ ዝያዳ እቶም ካብ ርሑቕ ዓገብ ዝብሉ ዘለዉ፡ ዓገብ ክንብል ናይ ግድን እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ በብግዜኡ ብዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን መግለጽታት ከውጽኡን ሰልፍታት ከካይዱን ዝጸንሑ። ሓይሊ ዕማም ናይ ወጻኢ ዝምድናታት፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) እውን ንመበል 46 ዓመት ምጅማር ቃልሲ፡ ህዝባዊ ወያኒ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) 18 ለካቲት ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ናይ ካልኦት ሃገራት ኣይንኣትውን ኢና ካብ ዝብል ጽኑዕ መትከልና ብምብጋስ፣ ስርዓት ህግዲፍ ብዘይ ወዓል ሕደር ሓይልታቱ ካብ ትግራይ ክስሕብን፣ እቲ ኣብ ዘይምልከቶ ውግእ ኣትዩ ዝሃልቕ ዘሎ ኤርትራዊ መንእሰይ ከኣ፣ ኣመት መሰል፣ ነጻነትን፣ ልዕላውነትን ሃገሩ ክገብርን፣ ነዚ ኣትይዎ ዘሎ ሓደገኛ ተልእኾ ብትሪ ክቃወምን …….. ተሪር ጻውዒትና ነቕርብ” ኢሉ።
ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ እሞ ሓያል ማሕበራዊ ቅልውላው ዘኸተለ ውግእ ዓገብ ምባል ንቡር እዩ። ንሕና ዓገብ እንብል ካብቶም ዝዋግኡ ዘለዉ ኣካላት ነቲ ሓደ ካብ ምድጋፍ ወይ ነቲ ካልእ ካብ ምጽራር ጥራይ ዝነቅል ዘይኮነ ረብሓን ቀጻልነትን ኤርትራ እውን በዚ ኩነታት ይጽሎ ስለ ዝኾነ እዩ። ኣብ ኣመዛዝና እዚ ጉዳይ ፍልልይ እንተሃለወ ከኣ እቲ ፍልልይና ኣብ ኤርትራዊ ኣጀንዳና ብዘየረሓሕቐና ክንሕዞ ይግበኣና። በቲ ካልእ መልክዑ ብዛዕባዚ ጉዳይ ምዝራብን ኣቓልቦ ምሃብን ግና ነቲ ቀንዲ ኤርትራዊ ጠመተና ዘስሕተና ከይከውን ምስትብሃል ከድልየና እዩ። ብመሰረቱ እውን እቲ ኣብዚ ጉዳይ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ ኢድ ኣእታውነትን ሕማቕ ተግባራትን ጉጅለ ህግደፍ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ዝፈስስ ዘሎ ወጽዓ ምዃኑ ኣይንዘንግዕ።
ኢሳያስ ኣፈወርቅ ከምቲ ልማዱ ንነዊሕ ግዜ ካብ መራኸቢ ብዙሃን ርሒቑ ምስ ጸንሐ፡ ብ17 ለካቲት 2021 ምስተን ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ናይ ብሕቲ ንብረቱ ዝኾና ሚድያታት ክልተ ሰዓታት ዝወሰደ ቃለ መሓትት ኣካይዱ። ነቲ ኣቐዲሙ ኣዳልዩ ዝሃቦም ሕቶታት ዝሓተትዎ እቶም ልሙዳት ጋዜጠኛታቱ ሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳውሎስ ነታባይን እዮም። እዚኣቶም ከምቶም መልእኽቲ ኢሳያስ ናብ ወጻኢ ኣብ ምምልላስ ሓንሳብ ምስተጸምዱ ዘይቅየሩ ዑስማን ሳልሕን የማነ ገብረኣብን ዘይትክኡ ሓተቲ ኢሳያስ ስለ ዝኾኑ፡ ቃለ መሓትት ኣሎ ምስተባህለ ንሳቶም ከም ዝመጹ ዘይገመተ ኣይነበረን።
ኢሳያስ ኣብዚ ቃለመጠይቑ ዋላኳ ዞባዊ መልክዕ ከትሕዞ እንተፈተነ ብኢትዮጵያዊ ዛዕባታት እዩ ጀሚሩ። ኣብ ኣመዓባብላ እዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ካብቲ ኢትዮጵያዊ ገዛኢ ሰልፊ ብልጽግና ዝብሎ ብዝመልከዐ ኣወቂቡ ኣቕሪብዎ። ካብዚ ሓሊፉ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ጸላዊ ኣካል ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ብሓፈሻ ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ዝያዳ ከኣ ብዛዕባ ትሕዝቶ ሕገመንግስቲ ምዒዱስ ሰማዒ ከም ዝሰኣነ ገሊጹ። ነቲ ኢትዮጵያ ንዝያዳ 20 ዓመታት ዝተመርሓትሉ ሕገመንግስቲ ከኣ “ናይ ነታጒ ምቕባር ፖለቲካ መጻወቲ” ኢልዎ። ኣብዚ እውን እቲ ቃና ኣገላልጻኡ ካብቲ ንተመኩሮ ህወሓት ኣትሪሮም ዝነቕፉ ኣካላት ዝብልዎ እንተዘይገዲዱ ዝፍለ ኣይነበረን። እቲ ኣዝዩ ዝገርምን ዘተዓዛዝብን ከኣ ኢሳያስ ብናይ እንዳማቱ ሕገመንስቲ ዝወራዘ ዘሎ ትሕዝቶኡ ብዘየገድስ ንኤርትራ ብዘይ ሕገመንግስቲ ይገዝኣ ኣብ ዝሃለወሉ እዋን ምዃኑ እዩ። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክዛረብ እንከሎ ሃዲእካ ብምሕሳብ፡ ቀዳምነታት ሰሪዕካ ብምስራሕ…. ወዘተ ክተሓዙ ዝግበኦም ጉዳያት ከም ዝነበሩ እውን ጠቒሱ። “ክሳብ ክንዲ'ዚ ዝርዳእን ሓላይን ካብ ኮነ ደኣ ኣብ ኢርትራ ከምኡ ዘይገብር?” ዝብል ሓታታይ እንተዝረክብ እንታይ ምመለሰ እንድዒ። ምስዚ ኩሉ ግና፡ በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ዞባዊ ናይ ምዃን ሰፊሕ ዕድል ዘለዎ ቅልውላው ስግኣት ከም ዘለዎ ኣይሓብአን። ነብሱ ካብቲ ጉዳይ ከርሕቕ ብዘምስል ከኣ ደጋጊሙ ናይዚ ቅልውላው ዋናታት ናይ ምርሓቕ ምልክታት እውን ኣርእዩ።
ካብቲ ቀንዲ ዕላማታትን ትሕዝቶን ናይዚ ቃለ መጠይቑ ሓደ፡ ንሓቂ ሓቢእካ ነቲ ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ትካላትን ሃገራትን፡ ኤርትራ ካብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብዘይቅድመ-ኩነት ብህጹጽ ሰራዊታ ክትስሕብ ዘቕርብዎ ዘለዉ መጠንቀቕታት ኣቕጣጫኡ ንምስሓት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ከምቲ ልሙድ ብተግባር ብዘይስነ ናይ ቃላት ተስፋ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ኣሽካዕላል ተልእኮ ዘለዎ ምዃኑ ርዱእ እዩ። እቲ ኣብ ክንዲ ብኤርትራዊ ጉዳይ ዝጅምር ንዘይኤርትራዊ ዛዕባ ምቕዳሙ ከኣ ሓድሽ’ኳ እንተዘይኮነ ዘገርም እዩ። ከምዚ ምግባሩ በቲ ሓደ ወገን ካብቲ ብቐጥታ ዝምልከቶ ኤርትራዊ ባይታ ንደገ ብዝጥምት ዘይኮነ፡ ካብ ደገ ናብ ኤርትራ ብዝምዕብል ፍታሕ ናይ ምምጻእ ቀይናን ሃቐነ ከም ዘለዎ የርኢ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ በቲ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ ዝተዛረቦ ዘይግብራዊ ባዶ ተስፋታት “ሰማዒ ኣይረክብን እየ” ኢሉ ኣገባብ ምቕያር እውን ይመስል። በዚ ይኹን በቲ ቃለመሓትት ኢሳያስ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራን እዋናዊ ሕቶታቱን ተገዳስነት ከም ዘየብሉ ዘመልክት እዩ።
ኣብቲ ውሑድ ደቓይቕ ሂቡ ዝተዛረበሉ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባታት ዘቕረቦ ሓሳባት፡ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ግዜ ዝበሎን ኣብ ክንዲ ፍታሕ ዝሕብር፡ ነቲ ህዝቢ ዝፈልጦን ፍታሕ ዝጽበየሉን ጸገማት’ዩ ቃላት እንዳቀያየረ ደጋጊምዎ። ንኣብነት ብጉዳይ ኮቪድ-19ን ምክልኻሉን ኣብ ዝምልከት ከብርህ እንከሎ፡ ብትሑት ተገዳስነት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ብሩህ ክነሱ “ጥዕና ናይ ምሕላው ዓቕምና ዜሮ እዩ፡ ካብዚ ዜሮ ኢና ከኣ ክንጅምር” ኢሉ። ብዛዕባ መጻኢ መፍትሒ ክዛረብ እነከሎ ከኣ “መሳጢ ፖሊሲ ኣለና፡ ግና ከኣ ናይ ምትግባሩ ዓቕሚ የብልናን” ይብሎ። እዚ ንሰማዒኡ “እሞ ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየኒ ዘሎ” ዘብል እምበር መፍትሒ ዘምጽእ ኣይኮነን። ነቲ ህዝብና ብጉልባብዚ ተላጋቢ ሕማም ኮረና ስለ ዝተዓጽወ ዝወርዶ ዘሎ ሕሱም ስእነት ኩሉ ዓይነት ቀረባት ስለ ዘይተሰመዖ ከኣ “ብሰንኪ ሕማም ኮረና ዘጋጠመ ቁጠባዊ ለውጢ የለን” ክብሎ ኣይሓፈረን። ከምቲ ልሙድ ምትላሉ ከኣ “ቁጠባና ዝዓብየሉ ኩነታት ንምፍጣር ጽላት ብጽላት ንመዝንን ቀዳምነታትና ንሰርዕ ኣለና” ይብል እሞ “ብሚኒስትሪ ንግዲ ዝምእከል ኣካል ተመዚዙ ኣብዚ መዳይዚ ይሰርሕ ኣሎ” ኢሉ። ዘገርም እዩ፡ ኣብ ኤርትራ ካብቲ ቀደም “ፖሊሲ ጥሙር ሕርሻ” ዝበሃል ዝነበረ እሞ ዝፈሸለ ጀሚርካ ክንደይ ሓይሊ ዕማማት ተመስሪተን ብዘይፍረ ከም ዝፈረሳ ንዝፈልጥ ህዝብስ ሎሚ እውን ብኸምዚ ዓይነት “መወዳእታ ዘየብሉ ናይ ቃላት ተስፋ” ክሽፍጦ ምፍታኑ ናይ ጥዕና እዩ ክትብሎ ዘጸግም እዩ።
ኢሳያስ ነዚ ቃለ መጠይቕዚ ክህብ እዩ ምስ ተባህለ፡ ዝተፈላለዩ ኣካላት ነናቶም ግምት ነይርዎም። መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮኡ ነቒሉ ካብ ኢሳያስ ተስፋ ስለ ዝቖረጸ፡ “ሓድሽ ነገር ኣየምጽእን እዩ” ዝብል ግምት ነይርዎ። ገለ ወገናት ግና ምስዚ ዝረአ ዘሎ ንኤርትራ ኣዝዩ ዝጸሉ ኢትዮጵያውን ዞባውን ምዕባለን ሰራዊት ኤርትራ ዝተሳተፈሉ ውግእ ኣብ ትግራይ ይካየድ ምስ ምህላዉን “ብዛዕባኡ ገለ ይብል ይኸውን” ዝብል ትጽቢት ዝነበሮም እውን ነይሮም። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ኣትዩ ምህላዉ ብብዙሓት ዓለም ለኻዊ ትካላት፡ ብመራሕቲ ጸለውቲ ሃገራት፡ ብላዕለዎት ወተሃደራውን ሲቪላውን ሰብ መዚ ኢትዮጵያን ሓለፍቲ ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ብዓብይኡ ከኣ ብህዝቢ ኤርትራ መረጋገጺ ዝወሃበሉ ዘሎ እዩ።
ስለዚ ቅድም እውን ብዛዕባቲ ኢድ ኣእታውነት ብወገን ኤርትራ ድምጺ ክስማዕ ትጽቢት ካብ ነበረ፡ ብዓብይኡ ኢሳያስ ኣብ ዘካይዶ ቃለ መጠይቕ ኣይክዝለልን እዩ ኢሎም ዝግምቱ ብዙሓት ነይሮም። ኢሳያስ ሆየ ግና ቀንዲ ደጋፊ ናይቲ ኣብቲ ውግእ ተዓዊተ ዝብል ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ’ኳ በቲ “ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ግቡእና ንገብር ኣለና” ዝበሎ’ኳ እንተተኣመነ፡ ብዛዕባ ግደ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ግና ብንጹር ዋላ ሓንቲ ኣይበለን። ጓስይዎ ምሕላፉ ምናልባት ክሓብኦ ደልዩ እንተኾይኑ ከምቲ “ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ” ወይ “ድሕሪ ጌጋ ምኽሪ ይርከብ ድሕሪ ጥራጥ እግሪ ይእከብ” ዝበሃል እዩ። ብዘይጥርጥር ግና ናይ ኢሳያስ ስቕታ ኣብቲ ውግእ ኣትዩ ይመውት፡ ይቖስልን ከም ወራርን ሰራቕን ይኽሰስን ንዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ብንጹር ዘርኢ እዩ።
እምበኣር ህዝብና ካብ ኢሳያስን ካብቲ ንሱ ዝመርሖ ዘሎ ጉጅለን ፍታሕ ክረክብ “ዘይነበሮን ዘይጠፈኦን” ስለ ዝኾነ፡ ዝጽበዮ የብሉን። እዚ ናይ ሎሚ ቃለ መጠይቕ ከኣ ከምቲ ልሙድ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ኣለዎ። እቲ መልእኽቲ ከኣ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ክቱር ንዕቀት ዘርእን ብመወዳእታ ዘየብሉ ናይ ቃላት ተስፋ ክቕሽሽን እምበር ፍታሕ ከምጽእ ዘይተዓደለ ምዃኑ እዩ።
ኤርትራ ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት፡ ብናይ ሰላሳ ዓመታት ቃልሲ እያ ናጻ ወጺኣ። ድሕሪ ናጽነት ብዝተኻየደ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብዝተሳተፈሉ ረፈረንደም ከኣ፡ መበል 182 ልኡላዊት ሃገር ኮይና ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ተመዝጊባ። ከምኡ ከኣ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ መበል 52 ሃገር ኮይና። እዚ ኩነታትዚ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ዘበረኸን ኣብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሳገረን እምበር እቲ ቃልሲ ምውዳኡ ዘመልክት ኣይነበረን። ብመሰረቱ ቃልሲ በብእዋኑ ደኣ ሓድሽ ኣጀንዳ ሒዙ መልክዑ ቀይሩ ይመጽእ እምበር ዘይውዳእ መስርሕ እዩ።
እቲ ጌና ቀጻሊ ዘሎ ናይ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ቃልሲ፡ ካብቲ ናይ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዘይድሕር ብዙሓት ብደሆታትን ንኡሳን ምዕራፋትን ዘለዎ ኮይኑ፡ ኣብ “ናጻ ልኡላዊት ኤርትራ ከመይ ትመሓደርን መሰረታዊ ረብሓ ህዝባ ከመይ ይረጋገጽን?” ዘድህበ እዩ ነይሩን ኮይኑ ጸኒሑን። እቲ ኣብ ምርግጋጽ ናጽነትና ወሳኒ ናይ ምዕዋትና ዓቢ ግደ ዝነበሮ ሓድነትና ኣብ ዕላማ፡ ኣብዚ ዳሕረዋይ ምዕራፍ እውን ዝጐልሐ ኣኣገዳስነት ከምዘለዎ ጭቡጥ ነገር ኢዩ። ነዚ ሒዝናዮ ዘለና ኤርትራ ብሓቂ ሕገመንግስታውን ትካላውን ውሕስነት ብዘለዎ “ናይ ህዝባ” እትኾነሉ ኩነታት ናይ ምርግጋጽ ቃልሲ፡ ኤርትራውያን ኣብ ብዙሓት ወሰንቲ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ዛዕባታት ናይ ሓባር ሚዛንን ገምጋምን ክህልወና ወሳኒ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ዘተኣማምን ቀጻሊ ፍታሕ ኣብ ናይ ሓባር ተረድኦ ክስረት እንከሎ ዘተኣማምን ስለ ዝኾነ። ብግብሪ ንርእዮ ከም ዘለና ከኣ ምድልዳል ሓድነትና ከም ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ናይ ሎሚ ቃልሲ፡ ካብቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝነበሮ ንላዕሊ በዳሂ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከኣ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ኣዝዩ ዝረቐቐን ንምዕዋቱ ዝያዳ ጻዕርን ዝሰጠመ ሓድነትን ዝሓትትን ምዃኑ ዘርኢ እዩ። ብዓንተብኡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክብገስ ከሎ ንመሰልን ሓርነትን ህዝቢ ኢዩ ነይሩ። ንኤርትራ ናብ ህዝባ ወሳኒ ዝኾነላ ብቅዋም እትምራሕ ዲሞክራስያዊት ሃገር ንምስግጋራ ክንድቲ ናጻ ንምውጸኣ ዝወሰደ ዓመታት ክወስድዩ ኢልካ ክግመት ዘይሕሰብ ኢዩ ነይሩ። እቲ ዘተሓሳስብ ግን፡ ንዕዘቦ ከምዘለና ብግብሪ ብክንድኡ ዓመታት እውን ኣይተወደአን።
ኣብዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ወሳኒ ቃልሲ ከምቲ እንደልዮን ኣብቲ ዝተጸበናዮ ግዜን ናይ ዘይምዕዋትና ምኽንያት ንጉጅለ ህግደፍ ክንምክት ዘብቅዓና ሓድነት ከነውሕስ ዘይምኽኣልና እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ሓድነት ወሳንን ንምዕዋቱ ፈታንን እዩ እንብል፡ ኣብቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና ዘይረኣዩ ዝነበሩ፡ ንሓድነትና ብኣሉታ ዝጸልዉ ዝተፈላለዩ ድሌታትን ብዙሕነታዊ ስምዒታትን ይቀላቐሉ ስለ ዘለዉ እዩ። እዞም ስምዒታት ሎሚ ዝተፈጥሩ ዘይኮኑ ኣብቲ ሳላ ጽኑዕ ሓድነትና ተዓዊትና ሃገር ዘውሓስናሉ ግዜ ቃልሲ እውን ክንዲ’ቲ ሓያል ጎንታትና ብዘይምዃኖም ደኣ ኣይዓንቀፉናን እምበር ምሳና ዝነበሩ እዮም። እቲ ሽዑ ዝነበረና ንስምዒታት ብፍልልያዊ ሓድነት ናይ ምውጋን ዓቕሚ፡ ኣኽእሎን ሓላፍነትን “ሎሚ ደኣ ናበይ ከይዱ?” ዝብል ዘዛርብን ዘገርምን ኮይኑ ዘሎ እዩ። ከምቲ “ካብ ልቢ እንተሓዚንካ ንብዓት ኣይኣብን” ዝበሃል፡ ጸቢብ ውልቃውን ጉጅላውን ስምዒታትና ውሒጥና ንህልውና ሃገርናን ረብሓ ህዝባን ቀዳምነት እንተንህብ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ኣባና ጥራይ ዘጋጠመን ዘይፍታሕን ኣይኮነን። ቀዳምነትና መልክዕና ንዝኾነ ብዙሕነትናን ናይ ዝተወሰነ ኩርናዕ ድሌትን መዝሚዝካ ቅድሚት ምስራዕ እንተኮይኑ ግና ፍልልያትና ዝፈትሕ ዘይኮነስ ካልእ ጸገም ዝጐትት ከም ዝኸውን ምልክታት ክንርኢ ጸኒሕና ኢና።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ብዘውሓሰ፡ ኤርትራዊ ብዙሕነት ኣብ ጽላል ሃገርነት ብዘተባብዕን ብዘይምእኩል ኣገባብ እትመሓደርን ኤርትራ ክትህልው ዝቃለስ ሰልፊ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ቅድም ሓሓሊፉ ክርአ ንዝጸንሐ ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ምስቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝረአ ዘሎ ምዕባለ ዝያዳ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ፡ ንካርታ ናይታ ብክቡር ዋጋ መስዋእቲ ዝመጸት ሃገር ዝቕይርን ንናይቲ ብሓባር ተሰዊኡ ኣብ ሓደ ጉድጓድ ዝተቐብረ ህዝባ ናይ ሓባር ኤርትራውነት ዝዘርግን ወስታታት ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ሓደ ኩርናዕ ኤርትራ ዝነብር ህዝቢ ምስ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ከም ናቱ ቋንቋ ዝዛረብ ኣራኺብካ ሓዳስ ሃገር ክትፈጥር ናይ ምፍታን ሃቐነ፡ እቲ ካልእ ሓደጋታቱ ገዲፍካ ንኤርትራዊ ሃገርነትን ልኡላውነትን ዝጻባእ ስለ ዝኾነ ሰዲህኤ ይቃወሞ።
ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሮም ክቀላቐሉ ዝጸንሑ፡ መንቀሊኦም ንሓንሳብ ካብ ኤርትራ ንሓንሳብ ድማ ካብ ትግራይ ዝበሃሉ፡ ብሩህ መጻኢ፡ ኣግኣዝያንን ትግራይ ትግርኝን ዝበሃሉ ምንቅስቓሳት ናይ ሓደጋ ኣመላኸቲ እዮም። እነሆ ሎሚ ከኣ ምስቲ ኣብ ትግራይ ናይ ሕብረተሰብ ዓለም ቀልቢ እውን ስሒቡ ዘሎ ውግእ ተጐዝጒዞም ኣዛረብቲ ኮይኖም ኣለዉ። እቲ ናይዞም ምንቅስቓሳት ዝያዳ ሓደገኛ መርኣያ፡ ምእንቲ በቲ ዝሕልንዎ ሸፈጥ ንቕድሚት ንምድፋእ ክጥዕሞም ነቲ ምእንቲ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ብጀጋኑ ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋን ግዜን፡ ክብሪ ዘይህቡ ብናይ ሽፍታን ሽፍትነትን ቃና ዝገልጽዎ ምዃኖም እዩ።
ነቶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ንታሪኽ ኤርትራዊ ጅግንነት ዝድውን፡ ንሓድነት ህዝባ ዝብትን ኣብ ክንዲ ንቅድሚት ንድሕሪት ዝርኢ ግጉይ ናይ ጥዑሳት መስርዕ ተሰሊፎም ንዘለዉ ወገናት “ኣይፋልኩም ዓገብ” ምባል ናይ ግድን እዩ። እንተኾነ ነዚ ሓድነት ኤርትራ ዘጥፍእ ምንቅስቓስ ብዘተኣማምን ክንስዕሮ እንኽእል፡ ብግብራዊ ሓድነታዊ ኣበርክቶ ዝበረኸ ቦታ ብምሓዝ ጥራይ ምዃኑ ኣይንስሓት።
መሰረትን መንቀልን ቃልስና እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ በብግዜኡ መልክዑ እንዳቀያየረ ዝኽሰት ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ክውንነት እዩ። ኣብ ሃገርና ብሰንኪ መላኺ ኣመራርሓ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዝተራእየ ወጽዓ ቀጻሊ ስለ ዘሎ ቃልሲና ነቲ ወጻዒ ስዒርካ ብራህዋ ንምትካእ እዩ። ነቲ ንቃለሰሉ ዘለና ዓላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ከኣ እቲ ወሳኒ እቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ኤርትራዊ ዓቕምን ሓላፍነትን እዩ። እዚ ከበሃል እንከሎ ግና ኩነታት ሃገርና ብከባብያዊ ምዕባለ ኣይጽሎን ናይ ከባቢና ዓቕምን ጽልዋን ከኣ ኣብ ርእስቲ ናትና ግደ የብሉን ማለት ኣይኮነን።
እቲ ካብ ቅድሙ እውን ዘየቅስን ብድኽነት፡ ብሕማምን ካልእ ማሕበራዊ ጸገማት ዝተሃስየ ሃገርና እትርከበሉ ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን እነሆ ሎሚ ከኣ ብበብዓይነቱ ፖለቲካዊ ምስሕሓብን ጐንጽታትን ይሕቆን ኣሎ። ኣብ መንጎ፡ ኬንያን ሶማልያን፡ ኢትዮጵያን ኬንያን፡ ኢትዮጵያ ሱዳን ግብጺ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ኩነታት ወጥሪ ዘመልክት እዩ። ብዘይካዚ ዳርጋ ኩለን ክበሃል ብዝከኣል ሃገራት ከባቢና ኣብ ወውሽጠን ብዓሌት፡ ብሃይማኖትን ካልእ ድሑር ዝንባለታትን ብዝተላዕሉ ወጥርታት ዝሕቆና ዘለዋ እየን። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መተከል፡ ደቡብ ጉራፈርዳ፡ ኣብ ዓፋርን ዒሳን መመሊሱ ዝግንፍል ዘሎ ጐንጽታት ናይዚ ኣብነት እዩ። ብዓብይኡ ከኣ እቲ ብሓደ ወገን ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ሶማልን ብኣንጻሩ ከኣ ትግራይ ዝተሰለፍሉ ደማዊ ውግእ ካብ ዝጅምር ሰለስተ ኣዋርሕ ኣሕሊፉ ይቕጽል ከኣ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ሰፍ ዘይብል ጉድኣት ኣስዒቡ ክነሱ፡ ሕጂ እውን ኣንፈቱ ኣየነጸረን። ኣብዚ ውግእዚ ናይ ዝሞቱ ወተሃደራት ኤርትራን ዝዓነወ ንብረት፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሰዓበ በደልን ክንጽብጽብ እንከለና እቲ ኩነታት ታራ ናይ ጐረቤት ጉዳይ እዩ ኢልና እንሓልፎ ኣይኮነን። እቲ ብዝተፈላለዩ ወገናት ኣብ ማእከል ኣቲኻ እቲ ጉዳይ ካብ ዓውዲ ውግእ ናብ ክቢ ጠረጴዛ ክመጽእ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ እንተዘይተዓዊቱ ከኣ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ጥፍኣት መሊሱ ከም ዝኸፍእ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን።
እዚ ውግእዚ ንዓና ኣብ ጥቓኡ ዘለና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ከም ኢጋድ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ዓረብ ሊግ፡ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ዓበይቲ ጸለውቲ ሃገራት እውን እዋናዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ብዙሓት ዓለምለኻዊ ሰብኣዊ ትካላትን ለገስትን እውን ብሰንክቲ ውግእ ኣብ ትግራይ ዝወርድ ዘሎ፡ ስእነት መግቢ፡ መድሃኒት፡ ማይን መራኸብታትን ወሲኽካ ዘጋጥም ዘሎ ማሕበራዊ ቅልውላውን ቅትለትን ኣሻቒልወን መፍትሒ ክረኽባ ላዕልን ታሕትን ይብላ ኣለዋ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ናይዘን ኣብዚ ውግእ ዝሳተፋ ዘለዋ ሃገራት እውን ፖለቲካዊ ቅልውላው ይንህር ኣሎ። ኣብ መንጐ ኢትዮጵያውን ምሁራት ብሰንኪ ናይ ኤርትራ ኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግእ ትግራይ ዝፍጠር ዘሎ ምስሕሓብን ኣብ ሶማል ሞቃድሾ ብሰንኪ ደቆም ብሕቡእ ኣብ ውግእ ትግራይ ምስታፎም ተላዒሉ ዘሎ ናዕብን ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ህዝብን ሰራዊት ኤርትራ እውን ”ስለምንታይ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ንኣቱ ኣለና?” ክብሉ ትጽቢት ናይ ብዙሓት ነይሩ። እንተኾነ ነዚ ዝምጥን ዝስማዕ ድምጺ ክሳብ ሕጂ የለን። እዚ ዝተፈላለየ ምኽያታት ዝወሃቦ ዘሎ ስቕታ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ከኣ ረዚን እዩ። በቲ ይኹን በዚ ግና ህዝብና ደምጹ ዘየስመዐ ንተግባር ጉጅለ ህግደፍ ስለ ዝደገፎ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።
እዚ ውግእ ኣይኮነንዶ ኣብዚ ርግኣት ዘይተዓደለ ከባቢና ኣብ ርሑቕ እውን ክሳብ ሕጂ ዘይጸንሐ ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ ከስዕብ ይኽእል’ዩ ዝብል ናይ ብዙሓት ግምት ኣሎ። ንኣብነት ናይ ብዙሓት ሃገራት ወሽመጥ ምስቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዓብይ ናይ ኣግእዞ ዲጋ እንዳተጐዛጐዛ በብግዜኡ ዝቀያየር መርገጻተን ናበይ ከም ዝወስደን ፍሉጥ ኣይኮነን። ስለዚ ኤርትራውያን እውን መጻኢና ብመንጽርዚ ናይ ከባብያዊ ምዕባለ እንታይ ከም ዝኸውን ብዓንተቦ ክንሓስበሉ ዘለና ዘይስገር ጉዳይ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ እንተ ንጥፍኣቱ እንተ ንልምዓቱ ኣሰላልፍኡ ኣነጺሩ እዩ። እቲ ምርጫኡ ከምቲ ዝተጸበዮ ስለ ዘይኮነሉ የውጠጢ ከም ዘሎ ከኣ ንዕዘቦ ኣለና። እቲ ወሲድዎ ዘሎ ምርጫ ናቱ ጸቢብ ህርፋን ዘርዊ እምበር ኣብ ኤርትራዊ ሓልዮት ዝተሰረተን ኣርሒቑ ዝርእን ከም ዘይኮነ ብሩህ እዩ። ስለዚ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ ከምቲ “ምርጫ ህግደፍ ምርጫ ህዝብና ኣይኮነን” ኢልና ዝሓሸ ከነምጽእ ንቃለሶ ዘለና፡ ኣብዚ ክፍጠር ዝኽእል ኣሰላልፋ እውን ሃገርና ንምድሓንን ረብሓ ህዝባ ንምዕቃብን እንታይ ክንገብር ከም ዝግበኣና ክንሓስብ ንጽባሕ ዝበሃል ኣይኮነን። ኣብዚ ዘለናሉ ናይ ወጥርን ሻቕሎትን መድረኽ ካብቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ዝያዳ ክንሓስብ፡ ክንጭነቕን ክንቀራረብን ናይ ግድን እዩ። እንተ ዘይሓቢርና ግና ኣይኮነንዶ ነቲ ክመጽእ ዝኽእል ዝኸበደ መድረኽ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኩነታት እውን ኣይክንበቕዖን ኢና።
ኣብዚ ዓለምና ብረቂቕ ጥበብን ምዕባለን ኣዝያዳ ዝተቐራረበትሉ እዋን ዝምድናታት ምፍጣር ግደታ እዩ። ምዝማድ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ካብ ኮነ ካብኡ ብዘይፍለ፡ ምስመን፡ ብዛዕባ ምንታይን ኣበይ ንምብጻሕን ትዛመድ ኣብ እትውስነሉ ጥንቁቕ ምዃን ኣገዳሲ እዩ። ናይ ኩሉ ዝምድና መንቀሊ ረብሓ ስለ ዝኸውን ናይ ቀረባ ይኹን ርሑቕ መዛምድቲ ክትመርጽ እንከለኻ፡ በዚ መልክዕ ምርኣዩ ኣድላይ እዩ። እቲ ዝምድና ህያውን ቀጻልን ንክኸውን ከኣ ካብ “በይነይ ክረብሕ” ወጺእካ ኩልኻ እትርበሓሉ ማእዝን ምኽታል ኣገዳስነት ኣለዎ። እቲ ዝምድና ኣድማዕን ነዊሕ ዝጠመተን ንክኸውን ፍትሓውን ትካላውን ክኸውን ወሳኒ እዩ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ሰዲህኤ ኣብ ዝጸደቐ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ “ምስ ኩለን ሃገራት፡ ኣብ ሕድሕድ ረብሓታት፡ ምክብባርን ጣልቃ ዘይምትእትታውን፡ ዓለም-ለኻዊ ውዕላት ምኽባርን ዝተሰረተ ዝምድናታት ምፍጣር …….ምስ ዝዀነት ሃገር ዝግበር ንግዳዊ ውዕላትን ኩሉ መዳያዊ ዝምድናታትን ፍትሓውን ሃናጽን ክኸውን ምቅላስ።” ብዝብል ሰፊሩ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ዝምድናታቱ ዝኽተሎም ፖሊሲታት፡ ብቅዋም ዘይምርሑን ኣብ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘይተስረቱ ስለዝኾኑ ኩሎም ግጉያት እዮም። በዚ ድማ፡ መዳይ ፖሊሲ ዝምድናኡ ኣሉታ ምምሕዳሩ ጐሊሑ ዝረአየሉ እዩ። ፖሊሲ ዝምድናኡ ሕገመንግስታዊ መሰረትን ግሉጽነትን ዘየብሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣብ “ኣነ ጥራይ እየ ዝጥቀም” ዘኹድድ ብትካል ዘይኮነ ብድሌት ውልቀ መላኺ ዝዝወር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባዚ ኢደወነናዊ ዝምድናታት ናይዚ ጉጅለ ኣፍልጦ ኮነ ተጠቃምነት የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንክዚ ዘይትካላዊ ኣካይዳ ናይዚ ጉጅለ ፖሊሲ ዝምድና ብተደጋጋሚ ዝተጐድኣሉን ዝተነጸለሉን ተመኩሮ እዩ ዘለዎ። ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ናብ ውግእ ክኣትወሉ ካብ ዝጸንሐ ምኽንያታት እቲ ቀንዲ ኣብ “ኣነ በይነይ እየ ክጥቀም” ዝተመርኮሰ ናይ “ደው በለለይ ክብለጸልካ” ፖሊሲኡ እዩ።
እዚ ጉጅለ ሎሚ እውን መሊሱ ደኣ ገዲድዎ እምበር፡ ካብዚ ግጉይ መንገዱ ኣይወጸን። ብፍላይ ካብቲ ብ2018 ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝጀመሮ ብዙሕ ዘዛረበ ጉልቡብ ዝምድና ንድሕሪት፡ እቲ ብዘይትካላውነትን ኢድ ኣእታውነትን ዝልለ ፖሊሲ ዝምድናኡ መሊሱ እዩ ሳዕሪሩ። እቲ “ንጉዳይ ኢትዮጵያ ስቕ ኢልና እንርእዮ ዘይኮነ፡ ኢድና እነእትወሉ እዩ” ዝበሎ፡ ምስቲ “ ወያነ ካብ ጸወታ ወጻኢ ኮይና” መዝሙሩ ተደሚሩ፡ ናይቲ ብዙሕ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከኸትል ዝጸንሐ ፖሊሱኡ መቐጸልታ እዩ ነይሩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን እዚ ምስ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ እሞ፡ ”መርሃ-ኣልባ/ ስርዓተ-ኣልቦ“ ዝተባህለ ዝምድና ኣብቲ ጉጅለ ተደሪቱ ዘይተርፍ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ዝበጽሕ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከም ዘኸትል ክእምቱ ጸኒሖም እዮም።
ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ወዮ ናብ ሕማቕ ከም ዝምዕብል ክግመትን ክፍራሕን ዝጸንሐ “ጣልቃነት” ዝሕመረቱ ዝምድና ህግደፍን ብልጽግናን ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ እነሆ። ሰዲህኤ ነዚ ኣብ ግምት ኣእትዩ፡ ብደረጃ ማእከላይ ባይቶኡ፡ ኩነታት መዚኑን ንኹሉ ኤርትራዊ ዘሻቕል ምዃኑ ተገንዚቡን “ናይ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድን ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ሽርክነት ውግእ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ንዅንን። ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ናይ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ምስሕሓብ ስለ ዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።” ኢሉ ነይሩ። እዚ ሚዛንን ጻውዒትን ሰዲህኤ ሎሚ ብብዙሓት ወገናት ዝድፈኣሉ ዘሎ እዩ።
ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ኣብ ሓቅነት ኢድ ኣእታውነት ጉጅለ ህግደፍ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣዛራቢ ነይሩ። ሎሚ ግና ህግደፍ ኣብቲ ጉዳይቲ ኣትዩ ኣብ ዘይኤርትራዊ ኣጀንዳ ይሕንብስን ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ኮይንዎ የውጠጥን ከም ዘሎ ተረጋጊጹ እዩ። ምእታው ጥራይ ዘይኮነ ወተሃደራቱ ኣብ ስርቅን ራስያን ከም ዝተዋፈሩ እውን ንዙሓት ዘዛርብ ዘሎ ምጽራይ ዘድልዮ ተረኽቦ እዩ። ወጻኢ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲቦም ዝሰርሑ ነባራት ኣንበሳድራቱን ካብቶም ወተሃደራዊ ህልውና ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣረጋጊጾም ናይ “ብህጹጽ ውጹ” ስምዕታ ዘቕርቡ ዘለዉ እዮም። ብዓብይኡ ከኣ እቲ ደቁ ኣብቲ ውግእ ዝተጠብስዎ ህዝቢ ኤርትራ ኣዳዕዲዑ ይፈልጦ እዩ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት እውን ናይ ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ምእታው ንልኡላውነት ኢትዮጵያ ዝፈታተን ብምዃኑ ኩነኔኦም የሰምዑ ኣለዉ።
ኣቶ ልደቱ ኣያለውን ኢንጅነር ይልቃል ጌትነትን ዝተባህሉ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሰሚሩ ን6ይ ምርጫ ኢትዮጵያ ዝዳሎ ዘሎ “ኣብሮነት” ናይ ዝበሃል ውድብ ኣባላት መሪሕነት ኣብዚ ቅንያት ዝበልዎ ከም ኣብነት ምውሳድ ይከኣል። “ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ቁጽሪ ሓደ ጸላኢ ኢትዮጵያ እዮም። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው ዝጀመሩ ካብቲ “ወያነ ካብ ጸወታ ወጻኢ ኮይና” ዝበልሉ እዋን ጀሚሮም እዮም። ሎሚ ብግብሪ ኣብ ትግራይ ይረአ ኣሎ። እዚ ሎሚ ዝገብርዎ ዘለዉ ኢድ ኣእታውነት ዘይኮነ ወራር እዩ። ዜጋታትና ይቐትሉን ንብረቱ ይወርሱን ኣለዉ። ሕጂ ኣብ ኢድ ኣእታውነት ኣቶ ኢሳያስ ዝምልከት ኢትዮጵያውያን ዝጽበየና ክልተ ነገራት እዩ። ወይ ኣትሪርካ ንተግባራት ኣቶ ኢሳያስ ምኹናን ወይ ድማ ትግራይ ኣካል ኢትዮጵያ ኣይኮነትን ምባል።…… ኣነኳ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርድዎ ዘለዉ ግፍዒ ኣስመራ ከይደ ስለ ዝተዓዘብኩዎ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍጽምዎ ዘለዉ በደል እምብዛ ኣይተሓደሰንን። (ኣቶ ልደቱ ኣያሌው። “ኣቶ ኢሳያስ ዝመርሕዋ ሃገር ንኢሳቶም ዝጭነቑ እዩ ዝመስለኒ። ግና ድማ ነታ ንእሽቶ ሃገር እውን ብግቡእ ኣይመርሕዋን። ንሶም ናይ ፖለቲካ ፈላጥ እየ ይበሉ እምበር፡ ታራ መታለሊ እዮም። …….. እዚ ተግባሮም በቲ ሓደ ወገን ናይ ኢትዮጵያ መራሕቲ ዕሸልነትን ተዓሻውነትን ዘርኢ እዩ።” (ኢ/ር ይልቃል ጌትነት)።
እዚ ዘይሓላፍነታዊ ኣካይዳ ጉጅለ ህግደፍ ሳዕቤኑ ናብቲ ዘይወዓለሉ ህዝቢ ኤርትራ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኩላትና ንግንዘቦ ኢና። እቲ ክሳብ ሕጂ ከይድዎ ዘሎ ክንመእልሶ ኣይንኽእልን ኢና። ከምዚ ከይገድድ ናይ ምግባሩ ግና ኣብ መጻኢ ብእነካይዶ ቃልሲ ስለዝውሰን ብተወፋይነት ንመክቶ። ብሓፈሻ ሕብረተሰብ ዓለም ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ትግራይ፡ ብጉጅለ ህግድፍ ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ንዓኡ ዝምልከት ዕዳ’ምበር፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝሕተተሉ ከምዘይኮነ ንክርዳእ ጻዕርና ቀጻሊ ክኸውን ይግበኦ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ሽግራቱ ባዕሉ ክፈትሕ ክግደፍ ስለዘለዎ፡ ናይ ኤርትራ ጣልቃ ምእታው ከብቅዕን ሰራዊት ኤርትራ ከኣ ካብ ትግራይ ክወጽእን ምስቶም ነዚ ዝጽዉዑ ዘለዉ ወገናት ድምጽና ንሓውስ።
ደንበ ታቓውሞ ኤርትራ ኣብ ዞባና ብዝፍጠር ምዕባለታት ክጽለው ከም ዝጸንሐ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ብመንጽርዚ ክሳብ ክንድቲ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ቱንዚያ፡ ግብጺ፡ የመን፡ ሱዳን ደሓር ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተጋህዱ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ኣይተጸለናን ማለት ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ደረጃ ዝጸንሐ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ ትካላውን ግሉጽን ዘይኮነ ዝምድና መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ጥራይ ኮይኑ ምስ ተረፈ ብቀረባ ተጸሊና ኢና።
ካብዚ ዘይመትከላዊ ዝምድና ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ትጽቢት ነይርዎም። ንሕና ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ እውን ከምኡ። ኣብዚ ትጽቢታት “ኩነታት ኤርትራ ድዩ ንኩነታት ኢትዮጵያ ክጸልዎ፡ ወይስ ብኣንጻሩ እዩ ክኸውን?” ዝብል ናይ ብዙሓት ሕቶ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ ኩነታት ኤርትራ ከምቲ ክሳብ ሕጂ’ውን ዘለዎ፡ ወጽዓን ጭቆናን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሱር ዝሰደደሉ፡ ኩነታት ኢትዮጵያ ከኣ ለውጢ ዘድበንብነሉ መድረኽ ብምንባሩ፡ ኣብ ኤርትራ ጽልዋ ከሕድር እሞ ህዝብና ዝርበሓሉ ለውጢ ትንፋስ ክሰኩዕ ናይ መብዛሕትና ግምት ነይሩ። ንዝተወሰነ ግዜ እውን ምስቲ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀጥዒ ብዘይነበሮ ተኸፊቱ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብን ናብን ኢትዮጵያ ክውሕዝ እንከሎ፡ ዝተፈላለዩ ቀረባት ከኣ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ምስ ወሓዘ ወዮ ግምትና ሓቂ ዝኾነ ይመስል ነይሩ።
እንተኾነ እዚ ክጅመር እንከሎ እውን ብፍላይ ብወገን ኤርትራ ካብ ምስ ሓደ ወገን ተፋቒርካ ነቲ ሓደ ምግላልን ሕነ ምፍዳይን ሓሊፉ፡ ግቡእ መልክዕ ዝሓዘን ኣብጽኑዕ ባይታ ዝተሰረተን ኣይነበረን። ነታ ብቐረባ ምስ ኤርትራ ኣብ ብዙሕ መዳያት ኣዝያ እትጸላሎ ክልል ትግራይ ዝጓነየ ዝምድና፡ ንጸቢብ ረብሓኡ ከምዘይውዕል ዝተረደአን ካብቲ ምጽልላው ዝሰገአን ጉጅለ ህግዲፍ ዘይብሩህ ምስምስ ፈጢሩ ተቐላጢፉ ነቲ ተኸፊቱ ዝነበረ ኣፍደገታት ዓጽይዎ። ቀንዲ ዕላማ ናይቲ መሊስካ ምዕጻው ከኣ እቲ ናይቲ ምጽልላው ኣቕጣጫ ቀይርካ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበረን ጌና ዘሎን ጸረ ህዝቢ ምምሕዳር ኣብ ኢትዮጵያ እውን ጸላዊ ዝኾነሉ ኩነታት ንምፍጣር እዩ ነይሩ።
እዚ ምህዞ ጉጅለ ህግዲፍ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተራእየ እሞ ብዙሓት እምነት ኣንቢረምሉ ዝነበሩ ለውጢ ከምቲ ዝድለ ምስ ዘይምጉዓዙ ተደሚሩ እቲ ኢሳያስ ዝደረሶ ድራማታት ጉጅለ ህግደፍ ከም ድሌቱ ዝስዕሰዓሉ ጓይላ ኮይኑ። ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ኣብ ስግኣት ምውዳቕን ለውጢ ኣብ ኢትዮጵያ ምኹላፍን ከኣ ናይዚ ምልክታት እዮም። ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ኣቕጣጭኡ ክቕይር እንከሎ ብዓብይኡ ሃስያኡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘገድስ ኮይኑ፡ ብመንጽርቲ ንኢሳያስ ኣብ ዝሰፍሐ ሜዳ ንከኹድድ ዕድል ዝህብ ምዃኑ ከኣ ኣብ ኤርትራ’ውን መሊሱ ለውጢ ረጊጡ ዝዓጹ ብምዃኑ ዘስዓቦ ኣሉታ እዚ ንርእዮ ዘለና እዩ።
እዚ ካብ ኮነ እምበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ቃልሲ ሎሚ እውን ከም ዝቕጽል ርዱእ እዩ። እቲ ቃልሲ ነዚ ዝተናኸፍናዮ ምዕባለታት ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ከኣ ናይ ግድን እዩ። ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ኩነታት ናይ ኢሳያኣስ ንከባብና ብመዕቀኒኡ ናይ ምውዳብ ህርፋን ተወሲኽዎ፡ ኣብ ቀጻሊ ውግእ ምእታው ጀሚሩ ኣሎ። ብዙሓት ብኣልማማ ይእሰሩ ኣለዉ። ዓሌታዊ ጐንጽታት መመሊሱ ይገድድ ኣሎ። ንምርጫ ወሲኽካ ብዙሓት ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ይጠሓሱ ኣለዉ። ሕገመንግስቲ ይጨራረም ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ደማዊ ውግእ ዘስዓቦ ሞት፡ ምምዝባል፡ ስደትን ጥሜትን ነዚ ዘርኢ እዩ። እዚ ሎሚ ኣይኮነንዶ ንዓና ከም ናይ ቀረባ ጐረቤትን ሳዕቤኑ ዝጸልወናን ንዓለም እውን ዝተነጸረ ርኡይ ሓቂ እዩ። ነዚ ክዉን ሓቂ ካብ ቅድም እውን ኣይኮነንዶ ንሕና ጉጅለ ህግዲፍ ዕድል እንተረኺቡ ከምዘየናሕሲ እንግምት፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ነቲ ጉጅለ “ኣለናልካ” ክብልዎ ዝጸንሑ ወገናትና እውን ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይኒ ነይትሓብእ” ዝበሃል ዘመኻንይሉ ኣይኮነን።
ናይ ለውጢ ቃልስና ነዚ ኣብ ከባብና ዝርአ ዘሎ ምዕባለታት ኣብ ግምት ብዘእተወ ክንሕዞ ኣለና ክንብል እንከለና፡ ዝያዳ ክንደፍኣሎም እምበር ንድሕሪት ክንመልሶም ካብ ዘይግብኡና ዋኒናት ሓደ ሓቢርካ ናይ ምቅላስ ኣድላይነት እዩ። ስለዚ ንሓድነትና ኣብ ዝምልከት ክሳብ ሕጂ ተደኲኖም ዘለዉ ናይ ምሕያል፡ ተጀሚሮም ዘለዉ መስርሓት ከኣ ናይ ምቅልጣፎም ጉዳይ ግዜ ዝህብ ኣይኮነን። ኣብዚ መስርሕዚ ካብቲ ዝኸይድ ዘሎ ምዕባለታት ንድግፎን ዘይንድግፎን ተርእዮታት ክፍጠር ውሁብ እዩ። ክንድግፍ ኮነ ክንነጽግ እንከለና እምበኣር፡ በቲ ኣብ ኣዝዩ በሊሕ ምንሕናሕ ዝርከብ ዘሎ ወገናት ዝህቦ ዜናታት ከይተሰለብና፡ ንርትዓውነት ከይጓዕጸጽና፡ ንናይ ክሳብ ሕጂ ኣጠማመትና ከይዘንጋዕና ክኸውን ናይ ግድን እዩ።
ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ)፡ ኣብ መኽፈቲ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዝተኻየደ ጉባአ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰዲህኤ “ ንሕና ከም ሰልፊ፡ በቲ ማእከላይ ባይቶና ዝወሰኖ መሰረት፡ ብንጹር ክንጐዓዝ ጸኒሕና ኣሎና። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ኩነታት ኢደ ጣልቃነት ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣይንቕበልን ኣይንፈቅድን ። “ ዝበሎ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ግምት ብዘእተወ እዩ። እቲ ቀንዲ መዕቀኒ ማእከልና ከኣ ናይ ኤርትራን ህዝባን ረብሓ ምዕቃብን ካብ ኢድ ኣእታውነት ተዓቂብካ ናይ ለውጢ ቃልስና ንቕድሚት ምድፋእን ክኸውን ይግበኦ። ኣብ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣሰላልፋና እውን ቦታና ነዚ ኣብ ግምት ብዘእተወ ዝቕየስ ክኸውን ተመራጺ’ዩ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ ነዚ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ብደቂቕ ከነጽነዖን ክንመሃረሉን የድሊ።
ነቶም ኣብ ዝለዓለ ጐንጽን ውግእን ኣትዮም ዘለዉ ክንሕግዝ ብኡ ኣቢልና ድማ ናይቲ ክፍጠር ዝኽእል ህድኣት ተረባሕቲ ምእንቲ ክንከውን፡ ናይቲ ጸገም ኣካል ቅድሚ ምዃን፡ ክልቲኦም ሰዓርቲ ዝኾንሉ ኩነታት ምፍጣር ናይ “ከንበርክኸካ እየ” ኣምር ከምዘየዋጽኦም ከነርእዮም ክንጽዕር ይግበና። ውግእን ህልኽን ግና ካልእ ጐንጺ ዘስዕብ እምበር መፍትሒ ከምዘይኮነ ምርኣይ እውን ኣገዳሲ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ግና ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩልኻ ተዓወቲ እትኾነሉ ህሞት ክነብር ባህሪኡ ስለ ዘይፈቕደሉ፡ እንታይ ይገብር ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ከምቲ ውግእ፡ ውግእዩ ዘስዕብ ዝበልናዮ፡ ኣብ ትግራይ ውግእ ምስ ተጀመረ፡ እቲ ቅድም እውን ዝተለምደ ምልክታ ዝነበሮም ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናበይ ከም ዝዓረገን ንጉጅለ ኢሳያስ ወሲኽካ ናይ ብዙሓት ናይ ጐንጺ ኣምለኽቲ ድሌት ከም ዝሰሓበን ንዕዘቦ ኣለና። ድሕሪኡ እንታይን ብመንን ከም ዝስዕብ ምግማት እውን ዘጸግም ኣይኮነን። ስለዚ ንሕና እውን፡ ካብዚ ማዕበልዚ ከምዘይንርሕቅ’ኳ ርዱእ እንተኾነ፡ ምስ መንን እንታይን ንገብር ግና ብህድኣት እሞ ከኣ ካብ ኣካይዳ ጉጅለ ህግዲፍ ብዝተፈልየ ክንርደኦ ይግበኣና
ኣብዚ እዋንዚ ብሓፈሻ ዓለምና ብፍላይ ከኣ ዞባና ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ምዕልባጥ ከም ዘለዉ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ማዕረማዕረቲ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኮይኑ ዘሎን መዓስ ከም ዘብቅዕ እውን ዘይፍለጥን፡ ተላባዒ ኮቪድ-19፡ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ እውን ነተን ናይ ህድኣት ኣብነት ኮይነን ክግለጻ ዝጸንሓ ዓበይቲ ሃገራት ከይተረፈ ኣብ ዝብድህ ደረጃ ይርከብ። ህልዊ ኩነታት ምስግጋር ስልጣን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ ከኣ ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ።
ነዚ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ናዕብታት ተኸቲሉ ክመጽእ ዝኽእል ሓድሽ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ኣብ ግምት ብምእታው፡ መንግስታት ንዲፕሎማስያዊ ኣጀንደኦም ክንድቲ ንውሽጣዊ ጉዳያቶም ዝህብዎ ቆላሕታ ምናልባት እውን ካብኡ ንላዕሊ ከድህብሉ ኣብ ዝግደድሉ ደረጃ ይርከቡ። ወዮ ኣብ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባታት፡ መንግስታዊ ሓላፍነት ወሲዱ ተዋሲኡ ሕቶ ህዝቢ መሊሱ ሓድሽ ህሞት ክፈጥር ዘይተዓደለ ጉሒላ ጉጅለ ህግዲፍ እውን ነዚ ዝረአ ዘሎ ዓለማውን ከባብያውን ቅልውላው መዝሚዙ ካብቲ ተነጺሉ ተሓቢእሉ ዝነበረ ጐዳጉዲ ዓዲ ሃሎ ወጺኡ በታ ዘላቶ ናይ ምጽያቕ ዓቕሙ ላዕልን ታሕትን ይብል ኣሎ። እዚ ጉጅለ ነዚ ናይ ምዝራግ ዕድል ካብ ዝረክብ ካብቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተዓራረኸሉ ጸብጺብካ ድሮ 3ይ ዓመቱ ሒዙ ኣሎ።
ካብቶም ናይዚ ንዕዘቦ ዘለና ከባብያዊ ነውጺ ጠንቂ ዝኾኑ ምዕባለታት፡ ኢትዮጵያ ብጉዳይ ኣግእዞ ዲጋ ኣባይ ምስ ሱዳንን ግብጽን ኣትያቶ ዘላ ምስሕሓብን ናብ ውግእ ዓሪጉ ዘሎ ሕገመንግስታውን ፖለቲካውን ምስሕሓብ ዘስዓቦ፡ ኣብ ብሄር ዘተኮረ ሕድሕድ ምቅትታል ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ፈኸፍም ዝብል ዘሎ ድጉል ሓዊ እውን ብጽሒት ኣለዎ።
ጉጅለ ህግዲፍ፡ ከምቲ “ዘይሓፍር ድሙስ ገብረማርያም ስሙ” ዝበሃል፡ ጌና ኣብ ውሽጡ ከም ጉጅለ ኮነ፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተዓርቀ ይቕረ ዘይበሃሎ፡ ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ፍልልይ እንዳሃለዎ፡ ኣብ ዞባና ዓራቓይን ጐብለል ሓቢርካ ናይ ምንባርን ክኸውን ፈቲኑ። እንተኾነ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጸልኣሉን ዝጭቁነሉን ጠላም ባህሪኡ፡ እንተገሸ እውን ምስኡ ክኸይድ ግድን ስለ ዝነበረ፡ እቲ ብጉልባብ ኣተዓራቕነት ናብ ደገ ኬድካ ምስልኻ ናይ ምጽብባቕ ሕልሙ ኣይሰመረሉን። ምናልባት እውን ደሓን ዝነበሩ ወገናት ንሱ ምስ ገሾም ኣጣቚሱ ዘበኣሶም ከይኮኑ ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። ኣብ ውሽጣዊ ግርጭት ኢትዮጵያ ንዝጸንሖ ናይ ምብላሕ ብጽሒት እውን ዘርኢ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እታ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝጀመራ ጉልብብቲ ዝምድና ቀጺላ። ምቕጻላ ጥራይ ዘይኮነ ሓቀኛ ባህርን ድሌትን ጉጅለ ህግደፍ ካብቲ ዝምድና እንታይ ከም ዝነበረ ናብ እተርእየሉ ናይ ዝርያ ደረጃ ከም ዝበጸሐት ብግብሪ ተርኢ ኣላ።
ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዝሰርሖ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእትው ሓሳዊ ናይ ሰላም ድራማ፡ ናይ ዝተወሰኑ መንግስታት ከባቢና ቀልቢ ስሒቡ ከም ዝነበረ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ። ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ኮይኖም፡ ኣብ ሳዑዲ ዓረብያን ሕቡራት ኤመራትን ከይዶም ዝተመረቕዎን ወርቂ ዝተሰለምዎን ናይዚ ኣብነት እዩ። ብኣንጻሩ ነዚ ጉዳይ ብሓያል ምጥርጣር ዝረኣየኦ ሃገራት ኣለዋ። እዚ ናይ ክልተ “መሓዙት” ኢሳያስን ኣብይን ንፕረሲደንት ሶማልያ ኣኸቲልካ ፈቐዶ ከተማታት ኮለል ምባል፡ ኣባል ኢጋድ ዝኾና ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብጽቡቕ ዓይኒ ዘይምርኣየን ከም መርኣያ ዝጥቀስ እዩ። ኢሳይስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብማዕዶ ካብ ምጥቛስ ሓሊፉ ኢዱ ኣእትዩ ደም ኤርትራውያን መንእሰያት የፍስስን ስሞም ብራስያን ዓመጽን የጸልምን ኣሎ። ምናልባት እውን ንመጻኢ እንታይ ከም ዝጐተሉ ከይተረደአ፡ በቲ ዘይንታዩ ዝፈሰሰ ደም ኤርትራውያን ናይ ልቡ ከም ዝመለኣሉ ጌሩ ወሲድዎ ይኸውን።
ናይ መራሒ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው፡ ህዝቢ ኤርትራ ብብዙሕ ምኽንያታት ዘይድግፎ እዩ። ሕዝቢ ኢትዮጵያ እውን ኣይደገፎን ጥራይ ዘይኮነ “ስለምንታይ ወተሃደራት ኤርትራ ኣብ ጉዳይና ይኣትዉና?” ዝብል ሕቶ የልዕል ኣሎ። ርሑቕ ከይከድና ናይቲ “ሰሜን እዝ” ዝበሃል ኣካል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣዛዚ ሜጀር ጀነራል በላይ ስዩም፡ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብወግዒ፡ “ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ተሳቲፉ እዩ። እንተኾነ ባዕሉ እዩ ኣትዩ እምበር ኣይዓደምናዮን” ዝበልዎ ዘገርም ዘረባ ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ኣበሃህላኦም በቲ ሓደ ወገን ነቲ ገለ ምስ ህግዲፍ ሕግብግብ ዝበሉ ኤርትራውያን፡ እቲ ብስም ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስተር ተላኣኣኺ ኢሳያስ ዝኾነ ዑስማን ሳልሕን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ክሓባብእዎ ፈቲኖም ዝነበሩ ወተሃደራዊ ጣልቃ ኣእታውነት ህግደፍ ዝቃልዕ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይ ኢሳያስ ኣብ ዘጉዳይካ ናይ ምእታው ክቱር ህርፋን ዘመልክት እዩ። ካብዚ ክዉን ሓቂ ነቒሎም፡ ነቲ ኢድ ኣእታውነት ኣፍደገ ዝኸፈተ ናይ ክልቲኦም መራሕቲ “ዘይግሉጽ” ክንብሎ ዝጸናሕና ዝምድና “መርህ-ኣልባ” ኢሎም ዝገልጽዎ ኢትዮጵያውያን መስተውዓልቲ ብዙሓት እዮም።
ነቲ ኢሳያስ “ብዕራይሲ ዝበልዖ ሳዕሪ እምበር፡ ዝጽበዮ ገደል ኣይረኣዮን” ዝብል ምስላ ወለድና ከየስተውዓለ፡ ዝኸዶ መንገዲ ተኸቲሎም፡ ዝውጥርዎ ምዕባለታት ክረኣዩ ጀሚሮም ኣለዉ። ምትፍናን ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ ግብጺ ብድሕሪ’ቲ መጋረጃ ደቂቕ ምጽንጻንን ሓደ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይተን ኢሳያስ ከም ኣንጭዋ ክልተ ዓንዴል፡ ንሓንሳብ ምስቲኣ ንሓንሳብ ከም ምስተን ካለኦት እንዳውደኽደኸ ገንዘብን ንዋትን ዝቕበለለን ዝነበረ ሃገራት ሓድሽ ኣሰላልፋ ይረአ ኣሎ። ሳዑድ ዕረብያ፡ ሕቡራት ኤማራት፡ ባህሬንን ግብጽን ምስታ ኢሳያስ ዝጠለማ ኳታር ተዓሪቐን ኣብ ልዕሊኣ ኣንቢረንኦ ዝነበራ እገዳታት የልዕላላ ኣለዋ። ኣብቲ ዕርቀን ከኣ ረብሓን ልኡላውነትን ሱዳን ምዕቃብ ኣብ ቅድሚት ኣስፊረናኦ ኣለዋ።
ነዚ ተኸቲሉ ናይ “ጠፋእናባ” ብዝመስል ሸበድበድ እታ 2ተ ቀወምቲ ዝኣባላታ ጉጅለ ልኡኽ ኢሳያስ ናብ ካርቱም ከይዳ። ንጽባሒቱ ከኣ ናይ ሱዳን ልኡኽ ናብ ኣስመራ መጺኡ። እዚ ኩሉ ምዕልባጥ ከኣ፡ ያኢ ኢሳያስስ ንኢትዮጵያን ሱዳንን ዓሪቑ ጉዳያት ከህድእ ይሕልን ከም ዘሎ እዩ ዘመላኽት። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ኣይሰለጦን። ኣብዚ እዩ ከኣ በቶም ንሕዱር መናቖቲ ባህርያቱ ዝፈልጡ ወገናት “ህግዲፍሲ ይጽይቕ እምበር፡ ኣይዓርቕን” ዝበሃል ዘሎ። ዓራቓይ ክትከውን ብውሕዱ ዘቤታዊ ጉዳይካ ወጊንካ፡ ኣካል ናይቲ ዕርቂ ዘድልዮ ምስሕሓብ ክትከውን ኣይከኣልን። ጉጅለ ህግዲፍ ግና ከምቲ ንዕዘቦ ዘለና በቲ ሓደ ኢዱ ኣብቲ ጐንጺ እንዳቋማጥዐ እዩ፡ በቲ ሓደ ኢዱ ዓራቒ ክኸውን ዝደሊ ዘሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝኾነ ካልእ ህዝቢታት ዓለም ዘይሓልፍን ዘይነጽፍን በዓል ክቡር ባሕሪ ታሪኽ እዩ። ኩሎም ካብዚ ህዝባዊ ባሕሪ ዝወጹ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገሮምን ህዝቦምን ተመሳሳሊ ኣተሓሳስባ ብዘለዎም ዜጋታት ዝምስረት ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ውድብ፡ ማሕበርን ካልእ ምልዕዓልን ከኣ ኣካል ናይዚ ህዝቢ ካብ ምዃን ሓሊፉ፡ ምስ ህዝቢ “ናይ ሓደ ቅርሺ ካለኣይ ገጽ እየ” ኢሉ ክንየትን ክመዓራረን ኣይክእልን። ብኣተሓሳስባኡ ናይ ህዝቢ ተቐባልነት ክረክብ ክጽዕርን ህዝቢ ነቲ ይምእመኣኒ እዩ ዝበሎ እምነቱ ከንብረሉን ከኣ ንቡር እዩ።
እቲ ንቀጻልነቱ ከድልዮ እንከሎ፡ ህዝብና ንዘለዎ ፍቕሪ ሃገርን ንሰማእታቱ ዘለዎ ዓሚቕ ክብርን፡ መዝሚዙ ንገዛእ ርእሱ ምስ ህዝቢ ክጠብቕን ከደባለቕን ዝህቅን ጉጅለ ህግደፍ ግና፡ ብዘይካ ሓይልን ዓመጽን ኣካል ህዝቢ ኤርትራ ከብሎ ዝኽእል ኣተሓሳስባን ሕጋዊ ምትእስሳርን’ኳ የብሉን። ሓደ ምእንቲ ህዝቢ ይቃለስ እየ ዝብል ውድብ ወይ ሰልፊ፡ ቅድሚ መላእ ህዝቢ ክውክል ምምጥጣሩ፡ ኣቐዲሙ ምስቶም ውሱናት ኣባላቱ ዘተኣሳስሮ ትካላዊ መስኖ፡ ዝምረሓሉ ቅዋምን ንከዕውቶ ዝትልሞ ሸቶ ክህልዎን ከኽብሮን ንዘውጸኦ ሕግታት ዘለዎ ምእዙዝነት ከውሕስን ክበቅዕ ይግባእ።
ብመንጽርዚ ክንርእዮ እንከለና፡ እቲ ኣብ ማእከል ጐልጐል፡ ብዘይካ ጉልበት ጥልመትን ካልእ እንዶ ዘየብሉ ክነሱ፡ “ካልእ ገጽ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እየ” ክብል ዘይሓፍር ጉጅለ ህግደፍ፡ ነቶም ዝርካቦም ንገለን ኣእሚኑ ንገለን ከኣ ኣደናጊሩ ወይ ብግዝያዊ ጠቕሚ ኣስዲዑ ኣብ ጐኑ ዘሰለፎም ኣባላቱ’ኳ ካብ ዝጠልሞም ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ነቲ ብሕጋውን ዲሞክራስያውን ምርጫ ዘይኮነስ፡ ብኢደወነኑ ከካብቲ ዝደለዮ ኩርነዓት እንዳቆንጠረ ዘቖሞ መሪሕነታዊ ኣካላቱ ካብ ዝጥንጥኖ እውን ሎሚስ ቀደም ኮይኑ እዩ። ናይቲ ዝሽቅጠሉ ጉጅለ ጉባአ ወይ ናይ መሪሕነታዊ ኣካላቱ ኣኼባ ዝበሃል ቋንቋ ካብ መዝገቡ ቀደም ሓኺኽዎ እዩ። ነዚ ዕሙት ኣካይድኡ ንዝነቐፉ ኣካላት ከኣ ብኸቢድ ገበን ይኸሶም። ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ኣንዳተጸልጸለን እንዳደስከለን ቅድም ናብ ጉጅለ ኢሳያስ ወሪዱ። ሎሚ ከኣ እነሆ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ መላኺ ባእታ በጺሑ። ነዚ ኣቐሚጦም በቲ ሓደ ወገን እቲ ጉጅለ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዝውክል፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ናይቲ ጉጅለ መራሒ ብዘመሓላልፎም ውሳነታት፡ ብዝወስዶም ጽሉላት ስጉምትታትን ከም ሳዕቤናቱ ናይ ዝፍጠር ገበን ከም ዝሕተትን ኣምሲሎም ከቕርብዎ ዝፍትኑ ከጋጥሙ እንከለዉ ካብ ምግራም ሓሊፉ ዘተዓዛዝብ እዩ። “ሕነ ቀራናትስ ንጓዕማማት” እውን የብል።
መብዛሕቶም ኣሚነምሉ ድዮም ተገሪሆም ኣባላት እቲ ጉጅለ ዝነበሩ ኤርትራውያን ካብ ዝርሕርሕዎ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ምርሕራሕ ጥራይ ዘይኮነ ምእንቲ ራህዋን ቅሳነትን ህዝቦም ኣንጻርቲ ጉጅለ ይቃለሱ ኣለዉ። ከምቲ “ካብ ብሱል ጥረ ኣይሰኣንን” ዝበሃል ግና ኣዝዮም ውሑዳት ጌና በቲ ቀደም ዝጀመርዎ ካብ ጭረሖ “ንኺድ ጥራይ” ዘይተመልሱ እውን ኣለዉ። እንተኾነ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ እዞም ውሑዳት እውን ነቲ ጉጅለ ራሕሪሖም ኣካል እቲ ቃልሲ ምእንቲ ለውጢ ከም ዝኾኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
እቲ ጉጅለ ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ክውክል ከምቲ “ኣደኻስ ብስም ኣይትወጽዕካ” ዝበሃል፡ ነቲ ብዲሞክራስን ፍትሕን ዘቀናጅዎ ጉጅለኡ እውን ከም ዝጠለሞ ካብ ዘመልክቱ ኣብነታት፡ እቲ ኣጀማምራ ዝምድናኡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ከም ኣብነት ዝውሰድ እዩ። ነቲ ዝምድና ንምጽብባቑኳ፡ “ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን” ኢልካ ንምጥማቑ እንተተፈተነ፡ ናይ ክልተ ህዝብታት ዘይኮነ ናይ ክልተ “መራሕቲ” ጥራይ ምንባሩ ንክቃላዕ ግዜ ኣይወሰደን። መላእ ህዝቢ ኤርትራስ ይትረፍ፡ ኣባላትን ትካላትን ጉጅለ ህግዲፍ እውን ብዘይካ ኣብ ዝኽሪ መዓልቲ ሰማእታት 20 ሰነ ብመደረ ዲክታተር ኢሳያስ ክጥቀስ እንከሎ እዩ ሰሚዑ። ድሕሪኡ እንተኾነ እውን እቲ ዛዕባ ኣዝዩ ኣገዳሲ ክነሱ፡ ኣብ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚተ፡ ኣብ ርክብ ፈጻሚ ኣካል ናይቲ ጉጅለ ወይ ካቢነ ሚኒስተራት ተራእዩ ተወሲኑ ክብል ዘኽእሎ ሓበሬታን ሞራልን ከምዘይነበሮን ክሳብ ሕጂ እንተኾነ እውን ከምዘየብሉ ርኡይ እዩ። ስለዚ እቲ ዝምድና ነቲ ጉጅለ ከም ውዳበ ከም ዘይውክል ንጹር ካብ ኮነ፡ ንህዝቢ ኤርትራ እውን ከም ዘይምልክት ውሁብ እዩ። ውጽኢቱ’ውን ከምኡ እዩ።
ጉጅለ ህግዲፍ ሓጥያት ክፍጽም እንከሎ፡ ምእንቲ መሳኽምቲ ገበን ክኾኖ፡ ፈታዊኡ ተመሲሉ ከም ቁርዲድ ናብ ህዝቢ ምልሓግን ምጽጋዕን ኣመሉ እዩ። እቲ ጉጅለ ብኸምዚ ዓይነት መህደሚ ክጣበብ ምስቲ ሸፋጢ ባህሪኡ ርዱእ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ምእታው ሰራዊት ኤርትራ ናብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዝምልከቶ ኣምሲልካ ምግላጹ ንሰምዕ ኣለና። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ሰራዊት ኣብቲ ውግእ ፈጺምዎ ተባሂሉ ዝኽሰሰሉ ዘሎ ስርቂ፡ ቅትለትን ምዕናው ትካላትን ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዘይውክል ፍሉጥ ክነሱ፡ ከምዝውክል ኣምሲልካ ብምቕራብ ክርክርን ክትዕን ይስማዕ ኣሎ።
እቶም ኣብዚ ተሃዋሲ ዛዕባታት ንግደ ህዝቢ ኤርትራ ብዝምልከት ዝከራኸሩ ዘለዉ፡ ቅድሚ ኩሉ ክግንዘብዎ ዝግበኦም መሰረታዊ ጉዳይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ጉዳዩ እውን ዝኾነ ይኹን ናይ ምውሳን ተሳትፎ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ግዳይ ናይቲ ኢሳያስ ዝጽይቖ ካብ ምዃን ግና ዓዲ ኣይወዓለን። ህዝቢ ኤርትራ ንጉጅለ ህግዲፍ ዝቆጻጸረሉ ሕገመንግስታዊ ውዕልን ትካላዊ መራኸብን ዘየብሉ ምዃኑ እውን ግንዛበ ክረክብ ይግበኦ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ኣርዑት ምልኪ ይነብር ከም ዘሎ፡ ኣይኮነንዶ ኣብ ድርኩዂት ሃገርና ዘለዉ ተጋሩን ካለኦት ኢትዮጵያውያንን ኣብ ኣዝዩ ርሑቕ ኩርነዓት ዓለም ዘለዉ ወገናት እውን ይፈልጥዎ እዮም። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይወዓሎ ክውንጀል ኣይግበኦን። ምናልባት ኮነ ኢሎም ሓጥያት ጉጅለ ህግዲፍ ንምፍዃስ ወይ ንምሕባእ ንህዝብና ኣብ ዘይወዕሎ ገበን ከእትዉዎን ነቲ ክቡር ስሙ ክድዉኑን ዝህቅኑ ወገናት እንተልዮም “ኣይፋልኩምን ናብ ልብኹም ተመለሱ” ኢና እንብሎም።
መዓልቲ ብመዓልቲ፡ ሰሙን ብሰሙን፡ ወርሒ ብወርሒ ከምኡ እውን ዓመት ብዓመት ክተኻኽኡ፡ ማንም ዘይቅይሮ ንቡር መስርሕ እዩ። እነሆ ከኣ በዚ ዝኾነ ኣካል ጠማዚዙ ከቐልጥፎ ወይ ከደንጉዮ ዘይክእል መስርሕ 2020ን 2021ን ሓላፍነት ኣብ ዝረኻኸባሉ እዋን ኮይንና “እንኳዕ ካብ ኣረጊት ዓመት ናብ ሓድሽ ዓመት ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና” ኣብ እንበሃሃለሉ ንርከብ። በዚ ኣጋጣሚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን እንኳዕ ናብ ሓድሽ ዓመት 2021 ኣብጸሓካ፡ ሓድሽ ዓመት ናይ ሰላም፡ ቅሳነትን ዕቤትን ዝያዳ ከኣ ካብ ወጽዓ ናብ ራህዋ መሰጋገሪት ዓመት ትኹነልካ” ንብሎ።
ኣይኮነንዶ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ነዊሕ ጉዕዞ ክትሰግር እንከለኻ፡ ሓጺር ተጓዒዝካ ናብቲ ዝተጸበኻዮ ክትበጽሕ እንከለኻ ምሕጓስን ምምስጋንን ልሙድ እዩ። በቲ ዝሓለፈ ምሕጓስ ጥራይ ዘይኮነ፡ መጻኢኻ ዝሓሸ ምእንቲ ክኾነልካ ሰሰናዩ ምትምናይ እውን ናይ ግድን ስለ ዝኾነ፡ ናይ ኤርትራን ህዝባን መጻኢ ብሩህ ክኸውን ናይ ኩልና ባህጊ እዩ። እንተኾነ ባህጊ ብግብራዊ ስራሕን ጽንዓትን እምበር ብትምኒትን ትጽቢትን ዝረጋገጽ ስለ ዘይኮነ፡ ኩልና እቶም ጸጽቡቑ በሃግቲ፡ ኣብ ዘዘለናዮ እሞ ከኣ ሓቢርና በበቲ እንኽእሎ፡ ክንሳተፍን ከነበርክትን በዚ ኣጋጣሚ ድልዉነትና ከነሕድስ ይግበኣና።
ቃልሲ ካብቲ ዘለኻዮ ዝሓሸ ኩነታት ንምፍጣር ዝግበር ናይ ሓባር ጻዕሪ እምበር፡ ውሱናት ወገናት ብዘይ ዝጭበጥ ምኽንያት ንጹሃት ሰባት ዝድህኽሉ ኣይኮነን። ብዛዕባ መጻኢ ምሕሳብ ማለት ዝሓሸ ምጽባይን ምምዕዳውን ማለት እዩ። ንሕና ኤርትራውያን እውን ኣብ ምፍናው 2020 ኮይና፡ እንምነዮን እንጽበዮን ዝሓሸት ዓመተ-2021 እዩ። እዛ ንቕበላ ዘለና ዓመት ከምተን ቅድሚኣ ዝነበራ ኮነ ድሕሪኣ ዝመጻ ብማዕረ ዝተዋህበትና ናጻ ህያብ እያ። ዝሓሸት እንገብራ ከኣ ንሕና ኢና። ነዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመት “ደሓን ኩኒ” ክንብላ እንከለና፡ ብጥሪኡ ዘይኮነ፡ ከመይ ከም ዝነበረት ሓደሓደ ነጥብታት ምጥቃስ፡ ኣብ ቀጻሊት ዓመት እንታይ ከም ዝጽበየና ንምምልኻት ጠቓሚ እዩ።
2020 ብመንጽር ዓለም ምዝርዛርን ምድህሳስን ንኸይገፍሓና ብሓጺሩ “ኣሻቓሊት ከም ዝነበረት ርዱእ’ዩ” ኢልካያ ምሕላፍ ተመራጺ እዩ። ብደረጃ ሃገርና ኤርትራ ከኣ እቲ ንዓመታት ዝተነድቀ ወጽዓ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መሊሱ ዝበኣሰላ እምበር ጩራ ራህዋን ለውጥን ዝተራእየላ ኣይነበረትን። እኳ ደኣ ህግዲፍ ተላባዒ ሕማም ኮቪድ-19 መዝሚዙ፡ ቀረብን ካልእ ምድላውን ኣብ ዘየብሉ ኩነታት ብዝፈጠሮ ወጥርን ዕጽዋን ህዝብና ዝያዳ ዝሓለፋ ዓመታት ዝተሻቐለላን ሕሰም ዝረኣየላን ዓመት ኮይና እያ ትሓልፍ ዘላ። እቲ ዕርቃን፡ ጥሜት፡ ስደት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ብኩራት ኩሉ መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ዝያዳ ዝሓለፋ ዓመታት ዝተራእየላ ዓመት ኮይና እያ ትገድፈና ዘላ።
እዛ ዝሓለፈት ዓመት ንኤርትራዊ ጉዳይና እውን ዝለከመ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሕዝን ኣዕናዊ ውግእ ዝተጋህደላ እያ። እዚ ውግእ ዞባዊ መልክዕ ሒዙ ብምምጽኡ እዛ እንኣትዋ ዘሎና ዓመት 2021’ውን ናይዚ ግዳይ ተረካቢት ኮይና እናተሓመሰት ከይትሓልፍ ዘሰክፍ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኤርትራውያን ዝምልከት ኣብ ሃገርና ዝዓሞ ዋኒን ከም ዝሰኣነ፡ መራሒኡ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዝሃንደሶ፡ ረብሓ ኮነ ፈቓድ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየብሉ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ብገዚፍ ዓቕሚ ምስታፉ እዩ። 2021 ካብ 2020 ትርከቦ ካብ ዘላ ብደሆታት ኣብ ርእሲቲ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዋኒናት እዚ ዝኸበደ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንክእጐድ ዘበርከተሉ ውግእ መዝሚዙን ንዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ሕግታትን ቻርተራትን ጥሒሱን ኣብ ልዕሊ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝፈጸሞ በደል እውን ካብ ኣሉታዊ ምዕባለታት ዓመተ-2020 እዩ።
በቲ ካልእ መዳይ ንሕና ሓይልታት ለውጢ ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዘመዝገብናዮ ኣውንታ ክንሕበን ይግባኣና። ምኽንያቱ ንወሳኒ ዓወትና ሰረት ክኾኑ ዝኽእሉ ስራሓት ኣበጋጊስና ስለ ዘለና። ንእሽቶ ከይሓዝካ ናብ ዓብይ ውሑድ ከይሓዝካ ከኣ ናብ ብዙሕ ምስጋር ኣይከኣልን ኢዩ። ካብዚ ብዘይፍለ ከኣ በቲ ዘምከናዮ ዕድላት ክንሓስብን ክንጠዓስን ናይ ግድን እዩ። ብፍላይ ከኣ ሎሚኸ በቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ዓቕሚ፡ በሪኽና ምእንቲ ክንርአ “እንታይ ንግበር?” ንዝብል መሰረታዊ ሕቶ ቅልጡፍ መልሲ ክንረኽበሉ ግድን እዩ።
ኣብ 2020 ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓወምቲ ሓይልታት ህጹጽ ተደላይነት ዝነበሮ ሓድነት ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ዝምልከት ከምቲ ንጽበዮኳ እንተዘይኮነ፡ ብኣዝዩ ዘገምታዊ ቅልጣፈ እናተጐዓዝና፡ ዝተወሰነ ርሕቀት ኬድና ኣለና። ኣብ ትሕቲ ኣወሃሃዲ ኣካል ምጥርናፍ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ዝተፈላለያ ሓይልታት ዕማም ኣብ ምምስራት ምብጻሕና ሓደ ተስፋ ዝህብ ስጉምቲ እዩ። እዘን ሓይልታት ዕማም ዝያዳ ኣድማዕቲ ከም ዝኾና ምግባር ከኣ ኣብ 2021 እውን ኣገዳሲ ዕማምና ኮይኑ ዝቕጽል እዩ። እዚ ናይ ውሱናት ዕማም ዘይኮነ፡ ንኹልና ዝምልከት ስለ ዝኾነ፡ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ምንቅስቓሳትን እውን ንዓመተ-2021 ብመንጽርዚ ክቕበልዋ ተስፋና ልዑል እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ይሃሉ ኣብ ወጻኢ፡ እዛ ንኣትዋ ዘለና ዓመት ንጉጅለ ህግዲፍ ኣወጊድካ ዓወት ዝረጋገጸላ ክትከውን ብትስፉው መንፈስን ሕራነን ክቕበላ ይግበኦ። ሒዝናዮ ዘለና ናይ ለውጢ ጉዕዞ፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን እምበር፡ ካብ ብርሃን ናብ ጸልማት ኣይኮነን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ ንርከባ ዘለና ዓመት እቲ ብርሑቕ ነማዕድዎ ዘለና ብርሃን መሊኡ ምእንቲ ክበርህ ንኹሉ ክኢሉ ቃልሱ ዘሕይለላ ክትከውን ኣብዚ ኣጋጣሚ ንጽወዖ።
መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ኣብዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመት ብመሰረት ናይ ሰልፎም ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ዝነኣድ ጽንዓትን ተወፋይነት ኣርእዮም እዮም። ኣብ ሰልፋዊ ግቡእን ሓላፍነትን ጥራይ ከይተሓጽሩ ከኣ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ መድረኻት ብምሉእ ዓቕሞም ከበርክቱ ጸኒሖም። ኣብዛ እንርከባ ዘለና ዓመት 2021 እውን ነዚ ዝጸንሐ ኣበርክተኦም ከም ዘዛይድዎ እምነትና ልዑል እዩ።
በቅርቡ በአፋር ክልል አፋምቦ ወረዳ ኦብኖ አከባቢ በንጹሃን ዜጎች ላይ የደረሰውን ግድያ እናወግዛለን የሚሉ የክልሉ ኗሪዎች ትናንትናና ዛሬ የክልሉ ርዕሰ መዲና ሰመራን ጨምሮ በተለያዩ ከተማዎች ትእይንተ ህዝብ አካሄዱ፡፡ ኗሪዎቹ ቀጠናውን የትርምስ ማአከል ለማድረግ የሚሰሩ ሸፍጦችን መንግሥት በንቃት እንዲከላከል ጠይቀዋል፡፡
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ስዑድ ዓረብ: ሕቡራት ኢማራት: ግብጺን ባሕረይንን ንምምሕያሽ ዝምድና ኣብ ልዕሊ ቐጠር ቅድመ ኩነት ብምቕራብ ኣብ ልዕሊ’ታ ሃገር እገዳ ዘንበራ ሃገራት ዓረብ: ኣሉታዊ ምላሽ ቐጠር ከምዘሕዘኖም ገሊጾም።
ቐጠር ኣርባዕተ ጎረባብታ ሃገራት ዓረብ ኣብቲ ዞባ ንግብረ ሽበራ ትድግፍ’ያ ብዝብል ዲፕሎማሲያዊ ርክበን በቲኸን። ቐጠር ግን ነዚ ክሲ ኣትሪራ ትነጽግ። ነዚ ኩነታት ከብቕዕ ንምግባር ጎረባብታ ንቐጠር ቅድመ ኩነት ኣቅሪበን።
እተን ሃገራት ዝሓለፈ ወርሒ ንምምሕያሽ ንቡር ዝምድና ቐጠር በዓል 13 ነጥቢ ቅድመ ኩነት ብምቕማጥ ፡ ቐጠር ሓሲባ ምላሽ ክትህበሉ ናይ 10 መዓልታት ዕድል ምሃበን ይዝከር። እቲ ሰነ 22,2017 ዓ.ም ዝወጸ በዓል 13 ነጥቢ ቅድመ ኩነት: ካብ ቐጠር ንዝተሓተተ መልሲ ዝሓለፈ መዓልታት ዝተዋህቦ ናይ 10 መዓልቲ ዕድል ድሕሪ ምብቅዑ: ብመንጎኝነት ሃገረ ኩወይት ተወሳኺ ን48 ሰዓታት ክናዋሕ ከምዝተገብረ’ውን ተጠቒሱ ነይሩ። ይኹን እምበር እዚ ናይ 10 መዓልታት ዕድልን ድሕሪኡ ዝተናውሐ ናይ 48 ሰዓታት ዕድልን - ቐጠር ነቲ ዝተዋህባ ቅድመ ኩነት ክትቕበል ዝገበረ ኣይነበረን።
ነዚ ብዝምልከት’ዩ እምበኣር እቶም ኣርባዕተ ሚኒስተራት ሃገራት ዓረብ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ካይሮ ርእሰ ከተማ ግብጺ ተረኺቦም ነቲ ብቐጠር ዝተዋህበ መልሲ ድሕሪ ምርኣይ በቲ ዝተዋህበ መልሲ ዘይዕጉብነቶም ዝገለጹ። ኣቐዲሙ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስዑድ ዓረብ ቐጠር ነቲ ብሙስሊም ብራዘርሁድ ዝተሃህለ ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ደገፋ ከተቋርጽን ንመደበር ተሌቪዥን ኣልጀዚራ ድማ ክትዓጽውን ዝጽውዕ ቅድመ ኩነት ከምዝተቐበለት ገሊጹ ነይሩ።
እቶም ሚኒስተራት ኣብቲ ሓባራዊ መግለጺኦም ዋላኳ ድሕሪቲ ካብ ቐጠር ዝተዋህበ መልሲ እቲ ቅልውላው ምዕራጉ እንተዘይጠቐሱ፥ ኣብቲ ኣጋጣሚ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑድ ዓረብ ዓድል ኣል ጁበይር ኣድላይ ኣብ ዝተባህለሉ ግዜ ስጉምቲ ክውሰድ ምዃኑ’ዩ ኣፍሊጡ።
ስዑድ ዓረብ ትኹን ኣብ ልዕሊ ቐጠር እገዳ ዘንበራ መሻርኽታ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ’ዩ ኣብ መጻኢ ክውሰድ ብወግዒ ኣይገለጻን። ይኹን እምበር እቲ ስጉምቲ: ኣብ ልዕሊ ቐጠር ቁጠባዊ ሃስያ ዘውርድ ተወሳኺ እገዳ ከይኮነ ከምዘይተርፍ’ዩ ተሓቢሩ። እታ ሃገር ኣቐዲሙ ንዝነበራ ናይ ርግእቲ ቁጠባዊ መዐቀኒ: በዚ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ናብ ኣሉታዊ ደረጃ ምውራድ ክኸውን ከምዝኽእልውን ተጠቒሱ ይርከብ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ሚኒስትር ወጻኢ ቀጠር ሸኽ መሓመድ ቢን ዓብዱራህማን አል ታኒ ኣብ ለንደን ንሰማዕቲ ከምዝበልዎ ዲፕሎማሲያዊ ርክብን መጉዓዝያን ምስ ቐጠር ምብታኽ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ጸረ ቐጠር ስምዒት ምፍጣር’ዩ ኢሎም።
ምዕራባዊያን ሃገራት እዚ ኩነታት ነቲ ድሮ ህወከት ዘለዎ ዞባ ዘይምርግጋእ ከይወሰድን ፕረዝደንት ትራምፕ ድማ ኩሎም ኣብቲ ጉዳይ ዘለው ወገናት ንግብረ ሽበራ ምቅላስ ቃል ዝአተው ምኳኖም ብምዝኽካር ቃሎም ከኽብሩ ጸዊዖም ኣለው።
hoa-politicalscene.com/int ምሁራዊ-ignition.html: ከ 30 ዓመታት በፊት ድር ወይም ምንም የሰማዕር ዛፍ በዛ ላይ አልነበረም። በማጣመር እና በማጣቀሻነት የሌሎች ሀሳቦችን ሲጠቅሱ ታማኝነት ያረጋግጣል ፡፡
hoa-politicalscene.com/intellectual-ignition.html: ከ 30 ዓመታት በፊት ድር ወይም ምንም የሰማዕር ዛፍ በዛ ላይ አልነበረም። ያ እኔ ፈጠርኩበት በዚያን ጊዜ ነበር… እና እስከዚህ ጊዜም ድረስ ፡፡
hoa-politicalscene.com/int ምሁራዊ-ignition.html: ከ 30 ዓመታት በፊት ድር የለም እና በላዩ ላይ የሰማዕት ዛፍ የለም! በማጣመር እና በማጣቀሻነት የሌሎች ሀሳቦችን ሲጠቅሱ ታማኝነት ያረጋግጣል ፡፡
hoa-politicalscene.com/int ምሁራዊ-ignition.html: ከ 30 ዓመታት በፊት ድር ወይም ምንም የሰማዕር ዛፍ በዛ ላይ አልነበረም በ 1991 በኤርትራ የሰማዕት ዛፍ ከተገኘች በኋላ ሀሳቡን ስመጣ መረቡ ገና አልተጀመረም ፡፡.
የአማርኛው ስሪት (ከ 30 ዓመታት በፊት ፣ ምንም ድር በይነመረብ የለም ፣ እናም በእሱ ላይ የሰማዕት ዛፍ የለም) እርስዎ ከሚገኙትት እንግሊዝኛ ትርጉም (30 Years Ago There was No Web, or Martyr's Tree on It) ፡፡ ይህ (አስመራ) ሰዎችን ለማስተማር (የአካባቢ ጥበቃን) ለማስተማር (በአከባቢው) ያከናወንኩት አስደናቂ (አካባቢ) ፕሮጀክት ነው ፡፡ ሁለቱን ስሪቶች ያንብቡ እና ስህተቶች ካጋጠሙ እባክዎን ትክክለኛውን ገጽ ከገጹ ግርጌ ላይ በሚያገኙት (አስተያየቶች) አገናኝ በኩል ይፃፉ ፡፡ ይህንን ሲያደርጉ እና ትክክለኛ ጽሑፎችን ሲጽፉ ጠቃሚ (የፍቅር ስጦታዎች) ያገኛሉ ፡፡ ስለእርስዎ (የአዕምሯዊ ግንዛቤ) ለመጻፍ ከፈለጉ ፣ በመግቢያ ገጽ ላይ ያለውን (የሰማዕታት ዛፍ) ይጠቀሙ ፡፡
"ከ 30 ዓመታት በፊት ድር ፣ ወይም የሰማእቱ ዛፍ በእሱ ላይ አልነበረም" ስለግል ስኬት እና (የግል ተነሳሽነት) እውነተኛ ጽሑፍ ነው። ያ የግል ግኝት በኤርትራ ዋና ከተማ (አስመራ) ውስጥ ነበር ፣ ይህም በብሔራዊ ደረጃ በሕዝብ ተሳትፎ ውስጥ አስደናቂ ተሳትፎ እና አስደናቂ ግቦችን እና ውጤቶችን በሚያንፀባርቁ ፣ ይህም እንደ የአየር ንብረት ዘላቂነት ያሉ ጉዳዮች ፡፡ ሀሳቡን ለመተግበር ሁሉም የሰዎች እንቅስቃሴ የተከናወነው በእኔ ነው ፣ እኔ አክቲቪስት እና ጋዜጠኛ ነኝ (ኻሊድ መሀመድ ኡስማን) ለእኔ እና ለተወደዱት የኤርትራው ዜጋ በእውነት ለእኔ የግል ( የግል ስኬት) ስኬት ነበር ፡፡
ለታሪክ ነገሮችን በምመዘግብበት ጊዜ ግልፅ መሆን አለብኝ ፡፡ ግልፅ መሆን አለብኝ ምክንያቱም ብዙ ሰዎች ለሰራሁት ልባዊ ጥረት ትኩረት የማይሰጡ ናቸው ፡፡ እነዚያ ሰዎች እኔ በግሌ በብሔሩ ታሪክ ውስጥ የጫወታቸውን አስፈላጊ ሚናዎችን እንኳን አያውቁም ፡፡ ነፃነትን ለማግኘት ከሚታገልበት ጊዜ አንስቶ ኩራት ይሰማኛል ፡፡ ህ የሆነበት ምክንያት እንደ እነዚያ ቀናተኛ ሰዎች አንዳንድ ሰዎች የግል ጉዳዮች ስላሏቸው ነው። አንዳንድ ሌሎች ሰዎች እንደ እኔ ሀሳብ ሰማዕት ዛፍን የመሳሰሉ ተለዋዋጭ ሀሳቦችን ለመስረቅ ይነሳሉ እና እንደ FaceBook ወይም ሌሎች የተጣሩ አገልግሎቶችን እንደራሳቸው አድርገው ለማቅረብ ሌሎች ማህበራዊ አውታረ መረቦችን ይፈልጉ ይሆናል። ስለዚህ አንድ ሰው ይህንን ማቆም አለበት። በእውነቱ, ከመጠን በላይ ባህሪዎች ማህበራዊ ሚዲያውን ይገዛሉ. እዚያ ያሉ አንዳንድ ሰዎች ስለአእምሮአዊ ንብረት መብቶች በጭራሽ እንዳልሰሙ አውቃለሁ። ግን ፣ ብዙ ሰዎች ያደርጋሉ እናም የአዕምሯዊ ንብረት መስረቃቸውን ይቀጥላሉ ፡፡ እንደነዚህ ያሉት ሰዎች ንቃት የላቸውም ፡፡ አንድ ሰው እነሱን የሚይዝበትን እውነታ ችላ ይላሉ እና እነሱ ለፍትህ ሂደት ተገዥዎች ሊሆኑ ይችላሉ ፡፡
ምክንያቱም (አካባቢያዊው) እና በእርግጥ የአካባቢ ጥበቃ (የአካባቢ ጥበቃ) ለእኔ አስፈላጊ ጉዳዮች ናቸው ፣ ምክንያቱም በእንደዚህ ያሉ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ሰዎችን ለማንቀሳቀስ እንድፈጥር ተለዋዋጭ ነገሮች ናቸው ፣ ስለሆነም እኛ ይህንን ጽሑፍ ወደ አንዳንድ ቋንቋዎች እንዲተረጉሙ አድርገናል ፡፡ ወደ ታች ፣ በገጹ መጨረሻ ክፍል ላይ። እኔ 5 ቋንቋዎችን እና ስለሌሎች ቋንቋዎች የተወሰኑ መረጃዎችን አውቃለሁ።
ስለዚህ የአፍሪካ ቀንድ እና በእስያ ወይም በሌላ ቦታ የአገሬው ተወላጅን ጨምሮ በአፍሪካ ያሉ ሰዎች ከተወሰኑ ዓመታት በኋላ እስኪያገኙ ድረስ አልተጠቀሙበትም። በዚያን ጊዜ እና እስከ ጥቂት ዓመታት ድረስ በድር ላይ ምንም የሰማዕት ዛፍ አልነበረም ፡፡
በ 1991 ከኤርትራ ነጻነት በኋላ የሰማዕትነት ዛፍ ሀሳብን ስመጣ ፣ እና በይነመረቡ መጀመሩ የጀመረው በዚህ ጊዜ ነበር ፣ ሀሳቡ ትኩስ ነበር እናም በሱ ውስጥ በተገኙት እውነታዎች ማንም አልመጣለትም ፡፡ የኤርትራዊው መሬት በተበላሸ መሣሪያ እና በኬሚካሎች እና በመሬት ውስጥ ባሉ ፈንጂዎች የቀነሰ ሲሆን በአዲሱ ግዛት ውስጥ ከ 500,000 በላይ የኤርትራ ሰማዕታት ተበታትነው ይገኛሉ ፡፡ ይህ የሰማዕትነት ጉዳይ በአልጄሪያ ካልሆነ በስተቀር በዓለም ላይ ታይቶ አያውቅም ፡፡
ሰላሳ አምስት ሽጉጦች መነሻውን ውጫሌ አድርጎ ወደ አዲስ አበባ ሲጓዝ በነበረ ሃይሉክስ ተሽከርካሪ አካል ውስጥ ደብቆ ለማሳለፍ ሲሞከር ሚያዝያ 23 ቀን 2011 ዓ.ም ከሌሊቱ 10፡00 ሰዓት አዋሽ ኬላ በቁጥጥር መዋሉን በገቢዎች ሚኒስቴር የህዝብ ግንኙነት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ አዲስ ይርጋ ለብስራት ሬድዮ ተናግረዋል፡፡
ህገ-ወጥ የጦር መሳሪያ የጫነው ተሽከርካሪ ሹፌር አዩብ አብዲ የተባለ ግለሰብ ለማምለጥ ሙከራ ቢያደርግም በቁጥጥር ስር መዋሉን አቶ አዲስ ይርጋ ጨምረው ለብስራት ሬድዮ ተናግረዋል፡፡
የጋምቢያ ዳላሲ ምንዛሬ ዋጎች ከ አፍሪካ ከላይ ያለው ሰንጠረዥ ይታያል። በ "የምንዛሬ ዋጋ" ዓምድ ውስጥ የሚገኙት አሃዶች በቅርቡ ምንዛሬ ዋጎች ላይ በ 1 የጋምቢያ ዳላሲ ሊገዛ የሚቻል ኣቅም ያሳያል። የጋምቢያ ዳላሲ ያለፉ ምንዛሬዎችን ለመመልከት, ሰንጠረዥ እና ግራፍ ጠቅ ያድርጉ.
ነፃ ሊስተካከል የሚችል የጋምቢያ ዳላሲ ምንዛሬ ለእርስዎ ድህረገፅ ወይም ብሎግ ነፃ ሊስተካከል የሚችል የጋምቢያ ዳላሲ ምንዛሬ ሰንጠረዥ ለእርስዎ ድህረገፅ ወይም ብሎግ
የዱከም ከተማ አስተዳደር የኮሮና ቫይረስ ስርጭትን ለመቆጣጠር እንዲቻል መንግስት ዜጎች በቤታቸዉ እንዲቆዩ መወሰኑን ተከትሎ ነዋሪዎች የቤት ኪራይ እንዳያሳስባቸዉ እና እንዳይቸገሩ በማሰብ የቤት አከራዮች ለተከራዮቻቸው የአንድ ወር የቤት ኪራይ እንዲቀንሱ ባቀረበዉ ጥሪ መሰረት 519 የቤት አከራዮች ከአንድ ወር እስከ 2 ወር የሚደርስ የቤት ኪራይ መቀነሳቸውን ገልጸዋል፡፡
ይህ ተግባር ሌሎችንም የሚያስተምር በመሆኑ እንዲከተሉትና በሰብዓዊነት እንዲያደርጉት የጠየቁት አከራዮችና ተከራዮች የንግድ ተቋማትን የሚያከራዩ ባለቤቶች እንዲህ ዓይነት ተግባር እንዲፈፅሙ በአስተያየታቸው ጠይቀዋል፡፡
የዱከም ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አቶ ተሾመ ግርማ በከተማዋ የሚገኙ የቤት አከራዮች ያደረጉት ተግባር የሚያስመሰግን መሆኑን ገልጸው የቫይረሱን ሥርጭትን ለመከላከልና በሽታው ቢስፋፋ የከፋ ችግር እንዳያደርስ ምግብና ምግብ ነክ ያልሆኑ ቁሳቁሶችን በማሰባሰብ ላይ እንደሚገኙ ተናግረዋል፡፡
በከተማዋ የሚገኙ አብዛኞቹ ሰራተኞች በመሆናቸው በቤታቸው በሚቆዩበት ጊዜ በቤት ኪራይ ምክንያት ሃሳብ ውስጥ እንዳይገቡና የቫይረሱን ሥርጭት በመከላከል ረገድ የበኩላቸውን እንዲወጡ ያስችላቸዋል ብለዋል፡፡
ባየርሙኒክ እግር ኳስ ክለብ ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ጋር ቀደም ሲል የልምድ ልውውጥ፣ ተከታታይ የወጣት አሰልጣኞች ስልጠናት እና ቀጣይነት ያላቸውን ሥራዎች ለመስራት ባደረገው ስምምነት መሠረት የካቲት 8 ቀን 2012 ዓ.ም ባለሙያዎችን ወደ አዲስ አበባ በመላክ የ15 ቀናት ቆይታ በማድረግ የተለያዩ ሥራዎችን የሚሰራ ይሆናል፡፡
የባየርሙኒክ እግር ኳስ ክለብ ቀደም ሲል ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ጋር በመተባበር በርካታ ስልጠናዎች እና የልምምድ ልውውጦችን የአደረገ ሲሆን በቀጣይ ቆይታው የተለያዩ ሥራዎችን ለመስራት ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የቴክኒክና ልማት ዳይሬክቴሬት ጋር ቅድመ ዝግጅቱን አጠናቋል፡፡
በመጀመሪያው ኘሮግራም ቀደም ሲል በሁለት ዙር ከየክልሉ ለተውጣጡ የጀማሪ ወጣት አሰልጣኞች በተሰጠው ስልጠና ተገቢውን ውጤት ላሟሉ እና ወደ ቀጣይ ዙር ላለፋ 30 ወጣት አሰልጣኞች ለተከታታይ 5 ቀናት ከሰኞ የካቲት 9 እስከ የካቲት 13 ቀን 2012 ዓ.ም የቀጣይ ዙር ስልጠና ከጠዋቱ 3፡00 ሰዓት ጀምሮ በአዲስ አበባ ስታዲየም የሚሰጥ ይሆናል፡፡
በተከታይነትም ለኢትዮጵያ ኘሪሚየር ሊግ የወንዶች ክለቦች እና ለ1ኛ ዲቪዚዮን የሴቶች ኘሪሚየር ሊግ ክለቦች አሠልጣኞች የሙያ ማሻሻያ ሥልጠና ከየካቲት 16 እስከ የካቲት 18 ቀን 2012 ዓ.ም ድረስ ለሦስት ተከታታይ ቀናት የሚሰጥ ሲሆን በየካቲት 19 እና 20 /2012 ዓ.ም ኘሮግራሙ በባየር ወጣቶች ዋንጫ ላይ ተሳታፊ የሚሆኑ ከ15 ዓመት በታች ታዳጊዎችን በመመልመል እና 10 ተጫዋቾችን በመለየት በሚያዚያ መጨረሻ በጀርመን ሙኒክ ከተማ ላይ ለሚካሄደው የባየር የታዳጊዎች ዋንጫ ውድድር ላይ ተሳታፊ የሚሆኑበት እድል የሚፈጠር ሥራዎችን የሚሰራ ይሆናል፡፡
የአረብ ብረት ፊደል ማራኪዎች በይፋ ፈቃድ ተሰጥቷቸዋል የተሳሳተ ጌጣጌጦች ከብራንደን ሳንደርሰን ጋር ፡፡ ፒውተርን ሊያቃጥል የሚችል ስህተት ወሮበላ ወይም ፒተራርም በመባል ይታወቃል ፡፡ ፒተር የስትስትቢን እና ዘራፊዎች አካላዊ ችሎታን ይጨምራል። ፒተር አንድ አልሎማንስተር የአካል እንቅስቃሴዎችን ረዘም ላለ ጊዜ እንዲያከናውን እና ጥንካሬን በከፍተኛ ሁኔታ እንዲጨምር ያስችለዋል ፡፡ የጨመረው ጥንካሬ አንድ መደበኛ ሰው አቅመ ደካሞችን የሚያጎድሉ ቁስሎችን ከተቀበለ በኋላ ውጊያውን ለመቀጠል ያስችለዋል።
ዝርዝሮች: የ “Pewter charm” ብር ብር ነው እናም ያልተሸጠ ብር ብር መዝለልን ያካትታል። የፒተር ምልክት 11.7 ሚሜ ርዝመት ፣ 8.8 ሚሜ ስፋት እና 1.3 ሚሜ ውፍረት አለው ፡፡ ማራኪው ክብደቱ 9 ግራም ነው ፡፡
የተሻለ የትምህርታዊ ውጤቶችን, ቋሚ መኖሪያ ቤቶችን, እና የሥራ ዕድሎችን ለማሻሻል ጎረቤት ሀገራት ያደረጉትን ጥረት ለመደገፍ የቅዱስ ጳውሎስ ተስፋን ለመደገፍ
በማኒሶታ አዳዲስ የማስተማር መርሃግብሮችን ለመፍጠር ወይም ለማስፋፋት የሚያስችሉ አጋጣሚዎችን ጥልቅ ግምገማ ለማካሄድ እና ለሰብል-ተኮር ገንዘብ ድጋፍ ሰጪዎችን የሚያካሂዱ ሰብአዊ ካፒታል ስትራቴጂዎችን
የላቲኖን ወላጆች በልጆቻቸው ትምህርት የበለጠ በንቃት እንዲሳተፉ ለማዘጋጀት እና የትምህርት ፖሊሲን እና ስርዓቶችን ለመለወጥ እና ተፅእኖ የሚያሳድጉ እና በ Latino ማህበረሰብ ማህበረሰብ ውስጥ መሪዎችን እና ጠበቆችን ለመፍጠር እና ለአጠቃላይ የአሠራር ድጋፍ
ለትምህርታዊ እና ማህበራዊ ስሜታዊ ትምህርት ዕድሎች ፍትሃዊ በሆነ መንገድ ፍትሃዊ በሆነ መንገድ ተደራሽ ለማድረግ ለዜጎቻቸው ንቁ ተሳትፎ ላላቸው የሎተሪ ህዝባዊ ት / ቤት ልጆች የመከራከር አቅም ያዳበሩ የላቲክስ ወላጆች መረብን ለመገንባት።
በማኔኔሶ ት / ቤቶች ውስጥ የመምህር ልዩነትን ለማስፋት በማገዝ የት / ቤት ዲስትሪክት HR HR ዳይሬክተሮች የመቅጠር, የመቅጠር, የማቆየት, እና የቀለም መምህራንን መምህራን በማስተማር,
የጎሳ ማህበረሰብን የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ የትምህርት ዕቅድን በማዘጋጀት እና ለአጠቃላይ የአሠራር ድጋፍ ድጋፍ ለማድረግ የጎሳውን ትምህርት ክፍል ለማስጀመር እና የጎሳውን ማህበረሰብ ለማሳተፍ
በሚኒሶታ የተመሰረቱ የስደተኞች ድርጅቶች እና ቤተሰቦቻቸው በትምህርት ፖሊሲ ግንባታ እና ትግበራ ላይ ለመሳተፍ የሚያገለግሉ ቤተሰቦችን አቅም ለመገንባት እና ለመገንባት
የሁለት ቋንቋ መምህራን ውጤቶችን ለማሻሻል, የሜኒሶታ ባለድርሻ አካላት የስቴቱን ፖሊሲ ማዕቀፎች ለማጠናከር, እና በበርካታ የህፃናት የትምህርት ክፍሎች ውስጥ ብዙ ቋንቋን መማሪያዎችን ግንዛቤ ለማሻሻል.