Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ደጊምና ንኽብርቲ በዓልቲ ቤት ስዉእ ዶር. ሃብተ ብጸይትና ኣድያም ተኽሊትን፣ ክቡራት ደቁን ኩሎም ስድራ ቤቱን ኣባላት ግ.ሃ.ድ.ኤን ከምኡ’ውን ንኩሎም ኤርትራውያን ተቓለስቲ በዚ ሰፍ ዘይብል ክሳራ ናይ ብጻይናን መራሒናን ዶር. ሃብተ ጽንዓትን ኣኻእሉን ክህብና እናተመነና፡ ኣሰሩ ተኸቲልና ቃልስና ክንቅጽል ምዃና ነረጋግጽ።
የ«Q» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ቆፍ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የአመልማሎ (የሸማኔ ዕቃ) ስዕል መሰለ። ለዚህ ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ። በነዚህ ልሳናት የ/ቅ/ ድምጽ ለማመልከት ጠቀመ። ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ቆፓ" Ϙϙ) ደረሰ፤ በግሪክኛ ግን የ/ቅ/ ድምጽ ባለመኖሩ በK ፈንታ «ኮ» እና «ኩ» ለመጻፍ በϘ ሆነ። እንዲሁም ፊደሉ በጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤትና በላቲን አልፋቤት ገባ፤ በኋላ ግን የϘ ጥቅም ከግሪክኛ ጽሕፈት ከቁጥሩ «ዘጠና» (90) በቀር ይጠፋ ነበር።
በሮማይስጥም በጊዜ ላይ የ«Q>> ጥቅም ከ«O» በፊት ጠፍቶ ከ«U>> በፊት ብቻ ይታይ ነበር። እስካሁንም ድረስ በአብዛኛው የምዕራብ አውሮፓ ላሳናት እንዲህ ነው። በጣልኛ፣ ፈረንሳይኛ እና እስፓንኛ ይህ «qu» /ክ/ ለመጻፍ በተለይም በ /ኬ/፣ /ኪ/ (que, qui) ይታያል። በእንግሊዝኛ የ «qu» ድምጽ እንደ /ኲ/ ያሰማል፤ በጀርመንኛም እንደ /ኲ/ ወይም /ክቭ/ ያሰማል።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ቀ» («ቆፍ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ቆፍ» ስለ መጣ፣ የላቲን 'Q' ዘመድ ሊባል ይችላል። የ፺ (90) ምልክት ደግሞ ከዘመናዊው ግሪኩ ቆፓ (90) በተቀየረው መልክ (Ϟ ϟ) ደረሰ።
ሐሙስ ጥር 5 ቀን 2003 ዓ.ም. ሳሪስ ካዲስኮ አካባቢ አንድ ተሽከርካሪ በተማሪዎች ላይ ባደረሰው አደጋ የአንዲት ተማሪን ሕይወት ማለፍ ተከትሎ፣ የሠፈሩ ነዋሪዎችና ተማሪዎች አደጋ እያደረሰ ያለው መንገድ እንዲዘጋ ወይም መፍትሔ እንዲሰጣቸው ሰላማዊ ሠልፍ በመውጣት ጠየቁ፡፡
ከ20 ሚ. ብር በላይ በማውጣት በአዲስ አበባ የአትሌቲክስ ማዕከል ለመገንባት የኮስሞስ ኢንጅነሪንግና ኮሜርስ ኃ/የተ/የግ/ ማህበር በስሩ በሚንቀሳቀሰው የአትሌቲክስ ክለብ አማካኝነት ባለድርሻ አካላትን በማስተባበር በአዲስ አበባ ከተማ ግዙፍ የአትሌቲክስ ማዕከል ለመገንባት ተነስተዋል፡፡ ከሳምንት በፊት ከኮስሞስ ኩባንያ ስራ አስኪያጅና የአትሌቲክስ ክለቡ ፕሬዝዳንት…
የዓለም አትሌሊክስ ማህበር በ2024 እኤአ ላይ የፈረንሳይ ፓሪስ ከተማ በምታዘጋጀው 32ኛው ኦሎምፒያድ ላይ የዓለም አገር አቋራጭ ሻምፒዮናን በልዩ ሁኔታ ለማካተት ሃሳብ አቅርቧል፡፡ የዓለም አገር አቋራጭ ሩጫውን በኦሎምፒክ መድረክ በሁለቱም ፆታዎች ድብልቅ እንደዱላ ቅብብል ለማካሄድ የታሰበ ነው፡፡ 2.5 ኪሎሜትርን ሁለት ዙር…
የውድድር አይነቱ በኮሮና ወረርሽኝ ክፉኛ ተመቷል፡፡ የቡድን ልምምድ የቀረባቸው፤ ውድድር የተቋረጠባቸውና ቋሚ ገቢ የሌላቸው የምስራቅ አፍሪካ አትሌቶች አጣብቂኝ ውስጥ ናቸው፡፡ ከስፖርቱ እየራቁ ነው፡፡ለምስራቅ አፍሪካ አትሌቶች የበላይነት የፕሮፌሰር ያኒስ ፒስታሊደስ ማብራርያ በአጭሩበምንግዜም ምርጥ ፈጣን ሰዓቶችና ወቅታዊ ደረጃዎች የኢትዮጵያና የኬንያ የበላይነትየረጅም ርቀት…
የዓለም አትሌቲክስ ማሕበር በትራክ ላይ እንደረጅም ርቀት ከ3ሺ ሜትር በላይ የማወዳደር ፍላጎት የለውም፡፡ 3ሺ ሜትር መሰናክልና 5ሺ ሜትር ከዳይመንድ ሊግ ተሰርዘዋል፤ ለቲቪ ስርጭት አይመቹም በሚል የማያሳምን ሰበብ ነው፡፡ የ ዓለም አ ትሌቲክስ ማሕበር ታሪካዊ ቅ ሌት ቢ ሖንም… ከ70 ዓመታት…
የማገገሚያ እቅዱ በኢትዮጵያ ስፖርት ውስጥ በኮሮና ሳቢያ እየደከሙ፤ እየፈረሱ ያሉና አስቸኳይ ድጋፍ ለሚሹ የተዘጋጀ ነው፡፡ በእቅዱ ዝግጅት ላይ የስፖርት ኮሚሽን፤ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር፤ የስፖርት ማህበራት፤ የእግር ኳስና የአትሌቲክስ ፌደሬሽኖች፤ ብሄራዊ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ተሳትፈዋል፡፡ በማገገሚያ እቅዱና በተያያዥ ጉዳዮች ላይ ስፖርት አድማስ…
ስፖርት አድማስ ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ዋና ፀሐፊ ባህሩ ጥላሁን ጋር ያደረገው ልዩ ቃለ ምልልስ፡፡ • የተጨዋቾችን ደሞዝ በሙሉ ለመክፈል ቀነ ገደቡ ሰኔ 30 ያበቃል • ክለቦች ችግር ላይ ናቸው፡፡ እስከ 577 ሚሊዮን ብር የመንግስት ድጋፍ ተጠይቋል፡፡ ከ200ሚሊዮን ብር በላይ…
መንግስት ህዝብ ሳያምንበት ማስተር ፕላኑን ተግባራዊ አደርጋለሁ በማለቱ ተቃውሟቸውን ያሰሙት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች እንደማይከፋፈሉና በአንድነት እንደሚቆሙ በሰላማዊ ሰልፍ ገለፁ፡፡ ተማሪዎቹ ዛሬ ታህሳስ 8/2008 ዓ.ም ዩኒቨርሲቲው ግቢ ውስጥ ባደረጉት ሰላማዊ ሰልፍ ‹‹ለአንድነት እንቆማለን፣ አማራን እንወዳለን፣ ጉራጌን እንወዳለን፣… አንከፋፈልም…..›› ሲሉ ከሌሎች ጋር ግጭት ውስጥ እንደማይገቡና በአንድነት እንደሚቆሙ አሳውቀዋል፡፡
ከማስተር ፕላኑ ጋር በተያያዘ በተነሳው ሰፊ ተቃውሞ ጭንቀት ውስጥ የገባው መንግስት ተቃውሞው ‹‹የብሄር ግጭት›› እንዳስነሳ በተደጋጋሚ የገለፀ ሲሆን ይህ የመንግስት ክስ ተቃውሞውን ለማኮላሸት የተወጠነ እንደሆነ ሲገለፅ ቆይቷል፡፡ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችም መንግስት ተቃውሞውን ለማኮላሸት ያቀረበው ክስ መሆኑን በመግለፅ ለአንድነት እንደሚቆሙና ከሌሎች ጋር ግጭት ውስጥ እንደማይገቡ ገልፀዋል፡፡
በትናንትናው ዕለት ሎሚቱ ዋቅቡልቻ እና ሩት ቱሉ የተባሉ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ታፍነው ተወስደው የደረሱበት ባለመታወቁ በዛሬው ዕለት ተቃውሟቸውን ያሰሙት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች መንግስት በሚወስደው እርምጃ ተቃውሟቸውን አሰምተዋል፡፡ የፌደራል ፖሊስ ወደ ዩኒቨርሲቲ ግቢው በመግባት በርካቶችን እንደደበደበና የታሰሩም እንደሚገኙበት የነገረ ኢትዮጵያ ምንጮች ገልፀዋል፡፡ (ነገረ ኢትዮጵያ / Negere Ethiopia)
እቲ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ምብራቕ ሱዳን ተኸሲቱ ዘሎ፣ ኮሌራ- ወይ ሸሮኽ ከይከውን ዝተሰግአ ሕማም ውጽኣት፣ ኣብዛ ወርሒ ጥራይ ብውሕዱ 12 ሰባት ክቐትል እንከሎ፣ 500 ሰባት ከኣ በቲ ሕማም ከምዝተጠቕዑ ንማሕበር ሓካይም ሱዳን ብምጥቃስ ሬድዮ ዳባንጋ ሓቢራ።
እቲ ሕማም ናብ ኣብያተ ትምህርትን ካልእ ህዝቢ ኣብ ዝእከበሉ ኣጋጣሚታትን ከየስፋሕፍሕ፣ መንግስቲ ዕቱብ ምቁጽጻር ክሳብ ዝገብረሉ፣ ከም ኣብያት ትምህርቲ ዝኣመሰለ ትካላት ወሃብቲ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ተዓጽዩ ክጸንሕ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይምሕጸኑ።
ሰበ ስልጣን ሱዳን፣ ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ካርቱም ዝርከባ ኣብያተ መሸጣ መግብን መስተን ን10 መዓልታት ክዕጸዋ ወሲኑ ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ተጣበቕቲ፣ እቲ ውሳኔ ናብቲ ኣውራ ተጠቒዑ ዘሎ ዞባ ምብራቕ ሱዳን’ውን ከተኩር ይሓቱ።
ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፣ ኣብቲ ንኤርትራን ሱዳንን ዘዳውብ ከባቢታት ሕማም ውጽኣት ኣብ ዝተራእየሉ፣ ምስፍሕፋሕ እቲ ሕማም ንምግታእ፣ ብዶባት ዝካየድ ሕጋዊ ምንቕስቓስ ህዝቢ ደው ኢሉ ምንባሩ ኣይርሳዕን።
አንድ በነገረ አስተሳሰብ ወይም በአስተሳሰብ ሕግ (ሎጂክ) ትምህርት ላይ አንድ የማስታውሰው ምሳሌ አለ፤ ‹‹ሚስትህን መደብደብ ትተሃል ወይ?›› የሚል ጥያቄ ነው፤ ጥያቄው የሚነሣው ጠያቂው አውቃለሁ ብሎ ከያዘው እውቀት ወይም እምነት ነው፤ ስለዚህም ጠያቂው የሚፈልገው ጥያቄ ለማስተላለፍና መልስ ለማግኘት አይደለም፤ ጠያቂው የሚፈልገው በጥያቄ መልክ የራሱን ‹‹እውቀት›› ወይም እምነት ለተጠያቂው ለማስተላለፍና ተጠያቂውን የጠያቂው ደቀ መዝሙር ለማድረግ ነው፡፡ ሚስትህን መደብደብ ትተሃል ወይ? መልስ የሌለው ጥያቄ ነው፤ ‹‹አዎ›› የሚል መልስ ሰውዬው ሚስቱን ሲደበድብ እንደነበረ አመነ ማለት ነው፤ ‹‹አልተውሁም›› ከአለ በራሱ ላይ መሰከረ፤ ሁለቱም መልሶች ተጠያቂውን የሚያስወነጅሉ ስለሆኑ መልስ አይደሉም፤ ከዚያም በላይ ጥያቄው ትክክል አይደለም፤ የማይረባ መጥፎ ጥያቄ … [Read more...] about ወልቃይት የማን ነው? የማይረባ ጥያቄ!
ራሱን የትግራይ ሕዝብ ነጻ አውጪ ግምባር (ህወሓት/ትህነግ) በማለት የሚጠራውና በኢትዮጵያ እጅግ አስከፊ የሚባልና ትውልድን ያወደመ ርዕዮት በመከተል አገር ያፈረሰው የወንበዴዎች ጥርቅም፤ እስካሁንም በዓለምአቀፍ የአሸባሪዎች የመረጃ ቋት በአሸባሪነት ተመዝግቦ የሚገኝ ድርጅት ከህወሃት ጋር ድብቅ ግንኙነት በመፍጠር በአሶሳ ከተማ ጥፋት ለመፈጸም በዝግጅት ላይ እንደሆኑ የተጠረጠሩ 20 ግለሰቦች ዛሬ በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር አብዱላዚዝ መሐመድ ተናገሩ። ኮሚሽነሩ ለኢዜአ እንዳሉት፤ግለሰቦቹ በአሶሳ ከተማ ኢንቨስትመንትን ሽፋን በማድረግ ጥፋት ለመፈጸም ከህወሃት ድብቅ ትልዕኮ ተቀብለው ሲንቀሳቀሱ የነበሩ ናቸው። ከዚህ ቀደም በክልሉ መተከል ዞን የተፈጸመውን ጥቃት ያስታወሱት ኮሚሽነሩ ግለሰቦቹ ይህንን ጥፋት ዳግም ማስቀጠል ዋነኛ ግባቸው … [Read more...] about በአሶሳ ከተማ ከአሸባሪው ህወሃት ጋር በመሆን በድብቅ ጥቃት ሊፈጽሙ የነበሩ 20 ግለሰቦች ተያዙ
ጓንግዶንግ ሆንጉዋ ኮንስትራክሽን ኩባንያ (ከዚህ በኋላ ሆንግሃዋ ተብሎ ይጠራል) የጓንግዶንግ ሁዩዩ ብረት መዋቅር Co. የኩባንያው ዓመታዊ የማምረት አቅም 0.15 ሚሊዮን ቶን ሊደርስ ይችላል ፡፡ ኩባንያው የአንደኛ ደረጃ የአረብ ብረት መዋቅር አምራች ብቃት ያለው ሲሆን በደቡብ ቻይና ውስጥ አስፈላጊ የማምረቻ መሠረቶች ናቸው ፡፡ ኩባንያው የተለያዩ አይነቶች የብረት አሠራሮች ማቀነባበሪያ ቴክኖሎጂ ምርምር እና ልማት የቴክኖሎጂ ምርምርን በማስኬድ ላይ ያተኮረ ሲሆን በዚህ ኢንዱስትሪ ውስጥ ግንባር ቀደም ኩባንያ ነው ፡፡ ሆንግዋ እንደ የቡድን ንዑስ የግንባታ ክፍል የመጀመሪያ ደረጃ የአረብ ብረት መዋቅር ሙያዊ ተቋራጭ ፣ የሁለተኛ ደረጃ የአረብ ብረት መዋቅር ዲዛይን ፣ የመጀመሪያ ክፍል መጋረጃ ግድግዳ ሙያዊ ተቋራጭ ፣ የመጀመሪያ ክፍል የማስዋቢያ ፕሮጀክት ሙያዊ ተቋራጭ ፣ አንደኛ ደረጃ የአካባቢ ጥበቃ ፕሮጀክት ሥራ ተቋራጭ ፣ የመጀመሪያ ደረጃ ፋውንዴሽን ፕሮጀክት ሥራ ተቋራጭ ፣ የሁለተኛ ክፍል ቤቶችና ኮንስትራክሽን አጠቃላይ ሥራ ተቋራጭ ፣ የሁለተኛ ደረጃ ማዘጋጃ ቤት ፕሮጀክት ሥራ ተቋራጭ ፣ የሠራተኛ አገልግሎቶች ወዘተ.
የአረብ ብረት መዋቅር መጋዘን በአጠቃላይ የብረት አምዶች ፣ የብረት ጣውላዎች ፣ purርሊን እና የመሳሰሉትን ጨምሮ በተከታታይ የብረት አሠራር ይከናወናል ፡፡ እነዚህ ዋና ዋና ክፍሎች የመጋዘኑን ተሸካሚ መዋቅር ይመሰርታሉ ፡፡ በቀላል ክብደት እና በቀላል ግንባታ ምክንያት ለመዋቅር የብረት መጋዘን ትልቅ ፍላጎት አለ ፡፡ የአረብ ብረት ስቱከርከር እንዲሁ በጣም ...
በሸንዘን አየር መንገድ ዋና መስሪያ ቤት-ጓንግዶንግ ሆንግሁዋ ኮንስትራክሽን ኩባንያ ወይም ሆንግሁዋ ውስጥ የብረት መዋቅራዊ ህንፃ የብረት ቁጥር (ቁጥር 7) ለምርት እና ተከላ ነው ፡፡ Henንዘን አየር መንገድ እና ሁናን ኮንስትራክሽን እንደገና እናመሰግናለን ፡፡ ባለ አንድ ፎቅ ሕንፃ bu ...
ባለፈው ወር ኩባንያችን ከመንግስት የግንባታ ኩባንያ የብረት ድልድይ ፕሮጀክት እያከናወነ ነው ፡፡ ከደርዘን ቀናት የትግል በኋላ የአውራ ጎዳና ድልድይ የብረት ሣጥን ማሰሪያ ማንሳት ተጠናቀቀ ፡፡ ፕሮጀክቱ የሚገኘው ጓንግዶንግ አውራጃ በዛኦኪንግ ከተማ ውስጥ ነው ፡፡ የዚህ ተሳፋሪ እግር-ለ ...
የመተላለፊያ ክፈፎች. የመግቢያ ክፈፎች በአጠቃላይ ዝቅተኛ-ከፍታ መዋቅሮች ናቸው ፣ አምዶችን እና አግድም ወይም አግዳሚ ወንዶችን ያካተቱ ናቸው ፣ ከአፍታ መቋቋም ጋር የተገናኙ ...
የብረታ ብረት ክፈፍ በአራት ማዕዘን ፍርግርግ ውስጥ የተገነባው ቀጥ ያለ የብረት አምዶች እና አግድም I-beams “የአፅም ፍሬም” ያለው የግንባታ ቴክኒክ ነው ...
ምክንያቱም የብረት አሠራር ብዙ ጥቅሞች አሉት ፡፡ በመጀመሪያ ፣ ከፍተኛ ጥንካሬ ፡፡ የክብደት እና የክብደት ከፍተኛ ጥምርታ (በአንድ ዩኒት ክብደት)። በሁለተኛ ደረጃ ...
በድረ-ገጾች ላይ የሚጫነው መረጃ መጠን ከሶስት አመታት በፊት ከነበረው በእጥፍ ያህል መጨመሩን ተከትሎ፣ የድረ-ገጾች ፍጥነት በአለማቀፍ ደረጃ መቀነሱንና ድረ-ገጾችን ለመክፈት የሚፈጀው አማካይ ጊዜ መጨመሩን ሲኤን ኤን ዘገበ፡፡በአሁኑ ወቅት አንድ ድረ-ገጽ ሳይት የሚይዘው አማካይ የመረጃ መጠን 2.1 ሜጋ ባይት ደርሷል ያለው…
- በቀን ከ42 ሺህ በላይ ሰዎች ይሰደዳሉ- ባለፈው አመት 60 ሚ. ያህል ሰዎች ተሰደዋል፤ ግማሽ ያህሉ ህጻናት ናቸው- በግጭት ሳቢያ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር በ350 በመቶ አድጓል- አይስላንድ የአለማችን ሰላማዊ አገር ናት ባለፈው የፈረንጆች አመት 2014 ብቻ በዓለማችን የተለያዩ አገራት ለተደረጉ…
- አንድ ደብዳቤው ከ3 አመታት በፊት 3ሚ ዶላር ተሽጧል ታዋቂው የፊዚክስ ሊቅ አልበርት አንስታይን በተለያዩ ጊዜያት የጻፋቸው ደብዳቤዎች በቀጣዩ ሳምንት ሎሳንጀለስ ውስጥ ለጨረታ እንደሚቀርቡና ከ1 ሚሊዮን ዶላር በላይ ይሸጣሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ዘ ቴሌግራፍ ዘገበ፡፡ለጨረታ የሚቀርቡት ደብዳቤዎች በአንስታይን የእጅ ጽሁፍ የተጻፉና…
የዚምባቡዌው ፕሬዚደንት ሮበርት ሙጋቤ፤ የእንጀራ ልጅ ረስል ጎሬራዛ ባለፈው የካቲት በመዲናዋ ሃራሬ ማንነቱ ያልተገለጸን ግለሰብ በመኪናው ውስጥ ገድሏል በሚል ተከሶ ፍርድ ቤት መቅረቡንና ጥፋተኛ ሆኖ በመገኘቱ 800 ዶላር እንዲከፍል እንደተፈረደበት ቢቢሲ ዘገበ፡፡የቀዳማዊት እመቤት ግሬስ ሙጋቤ የበኸር ልጅ የሆነው የ31 አመቱ…
- በእስር ቤቱ የ150 አመት ታሪክ ሲያመልጡ የመጀመሪያዎቹ ናቸው - ድንበር አቋርጠው ወደ ካናዳ ሳይገቡ አልቀሩም ተብሏል የኒውዮርክ አገረ ገዢ አንድሪው ኮሞ ባለፈው አርብ ሌሊት ዳኔሞራ በተባለችው ከተማ ከሚገኝ እስር ቤት ያመለጡትን ሁለት ነፍሰ ገዳዮች በተመለከተ መረጃ ለሰጣት ሰው፣ ግዛቲቱ…
- በብጥብጡ ከ70 በላይ ሰዎች ሞተዋልከሁለት አመታት በፊት አልማስሪ እና አልሃሊ በተባሉት የግብጽ እግር ኳስ ቡድኖች ደጋፊዎች መካከል በፖርት ሲቲ ስቴዲየም የተከሰተውንና ከ70 በላይ ሰዎች የሞቱበትን ብጥብጥ በማነሳሳት የተከሰሱ 11 ግብጻውያን የሞት ቅጣት እንደተጣለባቸው ሲ ኤንኤን ዘገበ፡፡ባለፈው ማክሰኞ በካይሮ የተሰየመው…
እንግሊዛዊቷ አቀንቃኝ አዴሌ የዛሬ ሳምንት በተካሄደው የግራሚ ሽልማት ላይ በስድስት ዘርፎች በማሸነፍ ፊት አውራሪ ሆነች፡፡ ሆኖም በማግስቱ ለአምስት አመታት ሙዚቃን በመተው የፍቅር ህይወቴን ለማጣጣም ወስኛለሁ ማለቷ ለብዙዎች ዱብ እዳ ነበር፡፡ በዊትኒ ሂውስተን ሞት ዋዜማ የተካሄደው የግራሚ ምሽት የሃዘን ድባብ ያጠላበት…
በየዓመቱ የሆሊዉድ ፊልሞችን በተለያዩ ዘርፎች እያወዳደሩ የሚሸልሙት ትላልቆቹ የሽልማት ኩባንያዎች በሽልማት ሥነስርዓታቸው ዋዜማና በዕለቱ ዝግጅታቸውን በቀጥታ የቲቪ ሥርጭት በማስተላለፍ ለጣቢያዎቹም የገቢ ምንጭ ሆነው ቆይተዋል፡፡ በቅርቡ ግን የሽልማት ኩባንያዎች ፊታቸውን ወደ ሶሻል ሚዲያዎች እያዞሩ መጥተዋል፡፡ ሎስ አንጀለስ ታይምስ እንደሚለው በዋና የሽልማት…
በሶኒ የተሰራው “ዘ ቮው” የተሰኘ ሮማንቲክ ድራማ ፊልም በቦክስ ኦፊስ ሳምንታዊ የገቢ ደረጃ እየመራ ይገኛል፡፡ ባለፈው ሳምንት በሰሜን አሜሪካ ታይቶ 41.2 ሚሊዮን ዶላር አስገብቷል፡፡በማይክል ስቱሲ ዲያሬክት የተደረገው ፊልሙ 30 ሚሊዮን ዶላር እንደፈጀ ታውቋል፡፡ ከሰሜን አሜሪካ ውጭ በ20 የገበያ መዳረሻዎች ለዕይታ…
ብሉናይል የፊልምና ቴሌቪዥን አካዳሚ አፍሪካ አቀፍ የፊልም አውደ ርእይ አዘጋጀ፡፡ በመጪው ሕዳር 2005 ዓ.ም ይቀርባል ተብሎየሚጠበቀውን አውደርእይ ድርጅቱ ያዘጋጀው ከኢትዮጵያ የፊልም ሰሪዎች ማህበር ጋር በመተባበር ነው፡፡ “ከለርስ ኦፍ ዘ ናይል አለምአቀፍየፊልምፌስቲቫል” በሚል መጠርያ የተቋቋመውና በየሁለት ዓመቱ የሚካሄደው አውደርእይ አፍሪካዊ ፊልምችን…
ኣውስትርያ ኣብ ማእከል ኣውሮፓ እትርከብ ሃገር ኢያ። ስፍሓታ ድማ 83.878,99 ትርብዒት ኪ.ሜ ኮይኑ፡ ብመንጽር ካልኦት ናይ ኣውሮፓ ሃገራት ንእሽተይ ሃገር እያ። ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቅ 575 ኪ.ሜ. ክትከውን ኮይና፣ 294 ኪ.ሜ. ድማ ካብ ሰሜን ክሳብ ደቡብ እያ።ኣውስትርያ ፡ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ኮይና ፡ ምስ ሃገራት ጀርመን፣ ቸክ ሪፓብሊክ፣ ስሎቫክያ፣ ሃንጋሪ፣ ስሎቬንያ፣ ኢጣልያ፣ ስዊዘርላንድን ሊቸንስተይን ትዳወብ። ገለ ካብ ጊኦግራፋዊ ጠባያት እታ ሃገር ድማ ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቅ ዝዝርጋሕ ሰንሰለትሳዊ ኣኽራናት እዮም። ክልተ ስልሲት (2/3) ናይታ ሃገር ብበረኽቲ ኣኽራናት ዝዓብለለ ኮይኑ ንምሉእ ምዕራባዊ ክፋል ናይታ ሃገር የጠቃልል። ዝበረኸ ባታ ናይታ ሃገር ግሮክሎክነር “Großglockner” ዝተባህለ ኮይኑ፡ 3.798 ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ይርከብ። መብዛሕትኡ እዋን ኣውስትርያ ከም ሃገረ በሪኽ ትፍለጥ። ነቲ ኣኽራናዊ ቦታታት ዘራኽብ ድማ ውሒዳት ቢንቶታት ተሃኒጾም ይርከቡ።
ቅርጺ መሬት ኣውስትርይ ዝተፈላለየ ኮይኑ፡ ካብ ኣኽራናዊ ቦታታት ብፍላይ ድማ ኣብ ምዕራብ ክሳብ ሰጣሕ ጎላጉል ኣብ ምብራቅ ይርከብ። ብዙሕት ወሓይዝ ድማ ኣብ መላእ እታ ሃገር ፋሕ ኢሎም ይርከቡ። ሓደ ካብቶም ኣገደስቲ ወሓይዝ ድማ ሩባ ዳኑብ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ብስፍሕቱ ኣብ ኣውሮፓ ብካልኣይ ደረጃ ይስራዕ፡ ካብ ጸሊም ጫካ ሃገረ ጀርመን ተበጊሱ ናብ ጸሊም ባሕሪ ይፈስስ። ዝበዝሐ ክፋል ኣውስትርያ ድማ ብጫካ ዝተዓብለለ እዩ።
ኣብባውስትርያ ትሽዓተ ኣውራጃታት/ዞባታት ይርከባ፡ ቡርገንላንድ፣ ክሪንትያ፣ ታሕታይ ኣውስትርያ፣ ላዕላይ ኣውስትርያ፣ ስላዝበርግ፣ ስትርያ፣ ቲሮል፣ ቮራርልበርግ፣ ቪየና፣ ይበሃላ። ዋና ከተማ ኣውስትርያ ድማ ቪየና ትበሃል።
ኣውስትርያ ኣብ ማእከላይ ክሊማ ዘለዎ ከባቢ ትርከብ። ዓመት ኣብ ኣርባዕተ ወቅትታት ይኽፈል፡ ቀውዒ፣ ክረምቲ፣ ሓጋይን ኣዝመራን ድማ ይኸውን። ሓጋይ ቆራሪ ኮይኑ፡ ካብ 10 ዲግሪ ሰልሰስ ኣይውሕድን። ቦታ ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ፡ ደረጃ ሙቀት ክሳብ 10-15 ዲግሪ ትሕቲ ዜሮ ይኸውን። በረድ ዝወርደሉ ግዜ ድማ ብልምዲ ኣብ ሓጋይ እዩ።ከባቢ ወርሓ መጋቢት ደረጃ ሙቀት ናብ 13 ዲግሪ ክብ ይብል፣ 20 ድግሪ ድማ ኣብ ወርሓ ግንቦት ይኸውን።ኣብ ናይ ሓጋይ ክረምታት ሓምለን ነሓሰን ድማ ደረጃ ሙቀት ክሳብ 30 ዲግሪ ክብ ይብል።ኣብ ፍቂ ውርሒ መስከረም ድማ ቀውዒ ይጅምር፡ ደረጃ ሙቀት ድማ ኣብ ወርሓ ሕዳር ክወርድ ይጅምር።
ኣውስትርያ ኣብ ማእከል ኣውሮፓ ትርከብ ሃገር ስለዝኾነት ፡ ብሓደ ወገን ብውቅያኖሳዊ ክሊማን ካብ ምዕራብ (ኣትላንቲካዊ) ፡ባሕጉራዊ ክሊማ ድማ በቲ ካልእ ወገን ትጽሎ። ኣትላንቲካዊ ክሊማ ፡ ን ቡርቱዕ ዝናብን በረድ ዝወርደሉ ወቅቲ ይፈጥር ብፍላይ ኣብ ሓጋይ፡ ማእከላይ ደረጃ ሙቀት ድማ ኣብ ክረምቲ ፣ ዛሕሊ ኣብ ሓጋይ ይፈጥር። ደቡባዊ ክፋል እታ ሃገር ድማ ብማእከላይ ባሕሪ ይጽሎ።
ቡርቱዕ ዝናብ ዓመት ሙሉእ ክኽሰት ተኽእሎታት ኣሎ። ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ዝርከብ ኣኽራናት ድማ ከም ከልካሊ ምዝንባዕ ናይ ክሊማ የገልግል፡ እዚ ድማ ሰሜናዊ ክፋል ካብደቡባዊ ክፋል ማይ/ዝናብ ዝዓብለሎ ይኸውን ። ብሓፈሻ ድማ ዝርገሐ ዝናብ ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቅ እንዳ ቀነሰ ይመጽእማለት እዩ።
ተቀማጦ ብትርብዒት ኪ.ሜ ይኸውን ።ተመሳሳሊ ቁጽሪ ደቂ ተባዕትዮን ደቀንስትዮን ይርከብ። ብህይወት ናይ ምንባር ትጽቢት ድማ 83,7 ዓመታት ንደቀንስትዮ ፣ 78,9 ዓመታት ንደቂተባዕትዮ ይኸውን። ገምጋም ምውላድ ህጻናት ኣስታት 1,46 ህጻን ንሓንቲ ይኸውን።ዝበዝሑ ህጻናት ብዘይ መውስቦ/መርዓ ይውለዱ፣ ኣስታት 42 % ድማ ይኸውን።
ኣሳታት 1,4 ሚልዮን ሰባት ተቀማጦ ኣውስትርያ ናይ ወጻኢ ዜጋታት እዮ ም፡ (15,3% ናይ ጠቅላላ ተቀማጦ) እዚ ማለት ድማ ኣብ ነፍስወከፍ 6 ሰባት 1 ወጻእተኛ ምዃኑ እዩ።ሓደ ስልሲት ናይዚ ቁጽሪ እዚ ድማ ካብ ካልእ ናይ ኣውሮፓዊት ሕብረት ሃገር ኮይኑ፡ እቲ ካልእ ስልሲት ድማ ካብ ሃገር ዩጎዝላቭያ ነበር ዝመጹ እዮም (ካብ ሃገረ ስሎቬንያ ዘየካተተ፡ ኣብ 2004 ኣባል ሕ.ኣ ስለዝኾነት) ብገምጋም ኣስታት 1,9 ሚልዮን ተቀማጦ (2016) ኣብ ኣውስትርያ ድሕረ ባይታ ስደተኛ ኣለዎም (21,6% ናይ ጠቅላላ ነባሪ)። መብዛሕትኦም ወጻእተኛታት(ኣስታት 187.000) ካብ ጀርመን ዝመጹ እዮም። ብካልኣይ ደረጃ ሰርብያውያን (ኣስታት 120.000)፣ ቀጺሎም ድማ ቱርካውያን (117.000)፣ ሮማንያውያን (102.000)፣ ቦዝንያውያን (ኣስታት 95.000)፣ ሃንጋርያውያን (ኣስታት 77.000)፣ ክርዋት (ኣስታት 77.000)፣ ፖላንዳውያን (ኣስታት 62.000)፣ ሶርያውያን (ኣስታት 48.000)፣ ከምእውን ኣፍጋናውያን (ኣስታት 46.000) መበል 12 ጉጅለ ዝበዝሐ ቁጽሪ ስደተኛታት ይሕዙ (2018)።
ኣብ 2017 ገምጋም ክልል ዕድመ ኣብ ኣውስትርያ ዝርከቡ ወጻእተናኛታት/ናይ ወጻኢ ዜጋታት (34,6 ክልል ዕድመ) ድማ ብዕድመ ዝነኣሱ ካብ ዜጋታት (43,9 ክልል ዕድመ) ኔሮም። እንተኾነ ግን ካብ ዜግነት ኣውስትርያ ዝወሰዱ ወጻእተኛታት ቅርጺ ክልል ዕድመ ዝተረሓሓቀ ኔሩ፡ ካብ ሕ.ኣ ዝመጹ ዝዓበዩ ብዕድመ ካብ ስደተኛታት ሳልሳይ ሃገር ኔሮም።
ኣውስትርያ ደሞክራስያዊት ፈደራላዊት ሃገር እያ። ኣውስትርያ ባይቶኣዊ ደሞክራሲ ኮይና ፡ ምምቅራሕ ስልጣን ድማ ኣገዳሲ ባእታ እዩ፥ ስልጣን ሓጋጊ ኣካል፣ ፈጻሚ ኣካልን ፣ ፈራዲ ኣካልን ዝተፈላለዩ እዮም። ንዝያዳ ሓበሬታ ምዕራፍ ፖሊቲካዊ ስርዓትን ሕብረተሰብን ተመልከት።
ኣብ ኣውስትርያ ቋንቋ ጀርመን ወግዓዊ ቋንቋ እዩ። ኣስታት 100 ሚልዮን ቋንቋ ጀርመን ከም ናይ ኣደ ቋንቋ ይዛረብሉ፣ 80 ሚልዮን ድማ ከም ካልኣይ ቋንቋ። ገለ ኣብነታት ጀርመንዊ ቋንቋታት (ብገምጋም መበል 15 ካብኦም) ከምእውን ክንደይ ህዝቢ ከም ናይ ኣደ ቋንቋ ከምዝዛረብ ነዚ ዝስዕብ ይመስል፡ እንግሊዝኛ (330 ሚልዮን ከም ቋንቋ ኣደ፣ 500 ሚልዮን ከም ካልኣይ ቋንቋ )፣ ዳች (25 ሚልዮን) ፣ሽወደን (10 ሚልዮን)፣ ኣፍሪቃ (6,7 ሚልዮን፣ 16 ሚልዮን ከም ካልኣይ ቋንቋ)።
ኣብ ኣውስትርያ ፡ብዞባ ደረጃ ኣፍልጦ ዘለዎም ናይ ማሕበረ ኮም ቋንቋታት ኣለዉ እሳቶም ድማ ፥ ቋንቋ ክርዋትያ፣ ቋንቋ ስሎቬንያ፣ ቋንቋ ሃንጋሪ እዮም። ኣፍልጦ ዘለዎም ናይ ኑሳን ጉጅለታት ቋንቋታት ድማ ናይ ኣስትርያ ቋንቋ ምልክት፣ ሮማን ፣ ቸክን እዮም። ኣብ ገለ ናይ ሓባር ቦታታት/ዶባት ፡ ኣስማት ቦታታት በቶም ኣብቲ ቦታ ዝዝረቡ ይኾኑ።
ገለ ቀቢላታት ናይ ክርዋትያ ኣብ ዞባ ቡርገንላንድ ፣ ስሎቬናውያን ኣብ ካሪንትያን ስሎቬናውያን ሃንጋራውያን ኣብ ስትይርያ ፣ ስርዓተ ትምህርቲ ብቋንቋ ኣደ ክረኽቡ ኣፍልጦ ዝረኸቡ እዮም ። ቦታ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ዝተፈላለዩ ላህጃታት ቋንቋ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ይዝረቡ። ዝተፈላለዩ ላህጃታት ዝተፈላለዩ ቃላት ንዝተፈላለዩ ትርጉም ክዝረበሎም ይኽእል።
ኣብዘን ዝስዕባ ሃገራት(ኣብ ገለ ክፋል እዘን ሃገራት) ቋንቋ ጀርመን ወግዓዊ ቋንቋ እዩ ፥ ውስትርያ፣ ጀርመን ፣ ስዊዘርላንድ፣ በልጂም፣ ኢጣልያ፣ ሉክሰምበርግ፣ ሊችተንስቲን፣ ብራዚል ፣ ፖላንድ፣ ስሎቬንያ ፡ ካብዚ ዝተፈልየ ድማ ቋንቋ ጀርመን ኣብዘን ዝስዕባ ሃገራት ይዝረብ ፥ ቸክ ፣ሃንጋሪ ፣ ሩስያ ፣ ቫቲካን ፡ ብተወሳኺ ወጻኢ ካብ ኣውሮፓ እዚ ቋንቋ እዚ ኣብ ናሚብያ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ ፣ ኣውስትርልያ፣ ፓራጓይ እየን። ብገምጋም 16 % ህዝቢ ናይ ሕብረት ኣውሮፓ ቋንቋ ጀርመን ይዛረብ።
ኣውስትርያ ኣብ መትከላት ደሞክራስን ምምቅራሕ ስልጣንን ዝተመስረተ ባይቶኣዊ ስርዓት ኣለዋ። ካብ 1995 ጀሚሩ ኣባል ሕብረት ኣውሮፓ እያ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ሕብረት ኣውሮፓ ፡ ተመልከት።
ዝለዓለ ወኪል ናይ ሃገር ናይ ፈደራል ፕረሲደንት ኮይኑ ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ዝጸንሓሉ ግዜ ድማ 6 ዓመት ይኸውን። ካብ 2017 ጀሚሩ ፈደራል ፕረሲደንት ኣለክሳንደር ቫን ደር በለን ይበሃል።
ኣብ ኣውስታራልያ ፡ፖሊቲካውያን ሰልፍታት ኣብ ባይቶ ይእከቡ። ሓላፍነት ናይ ሕጊ ይወስዱ። ኣብ ባይቶ ድማ 6 ዝተፈላለዩ ሰልፍታት ኣለዉ። ኣብ ነፍስወከፍ 5 ዓመት ብህዝቢ ይምረጹ። እቶም ክልተ ቤት ምኽሪ ናይ ባይቶ ድማ ሃገራዊ ቤት ምኽርን ቡንደስራት ተባሂሉ ዝፍለጥ ቤት ምኽሪ እዮም።
ፈደራላዊ መንግስቲ ድማ ብብዙሓን ናይ ባይቶ ይቀውም ፡ ሓልፍነት ናይ ምትግባር ሕጊ ኣብ ኣውስትርያ ድማ ይህልዎ። እሳቶም ድማ ፡ ላዕዋይ/ቻንስለር ፈደራል፣ ምክትል ቻንስለር፣ ከምእውን ካልኦት ምንስትራትን የጠቃልል። ፈደራል ቻንስለር ድማ ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ይመርሕ።
ካብ ክልል ዕድመ 16 ንላዕሊ ዝኾነ ኣውስትርያዊ ክመርጽ ይኽእል።ካብ ካልኦት ድማ ፡ ፈደራል ፕረሲደንትን ፖሊቲካውያን ሰልፍታት ኣብ ባይቶ ድማ ይምረጹ። ሓበሬታ ብዛዕባ ዜግነት ምሕታት ምዕራፍ ዓለም ለኻዊ ሓለዋ ተመልከት።
ኣብ ኣውስትርያ ማዕከናት መራኸቢነጻ ኮይነን ፡ብዝኾነ ፖሊቲካዊ ሰልፊ ኣይውነናን፡፡ስለዝኾነ ድማ ቅኑዕ ጸብጽብ ይርከብ። ናጽነት ናይ መራኸቢ ማዕከናት ኣብ ቅዋም ኣውስትርያ ተደንጊጉ ይርከብ።
ኣውስትርያ ቅዋማዊት ሃገር እያ ። ሓላፍነት ቤት ፍርዲ ድማ ብሕጊ ዝተደንገጉ መሰላትን ግቡኣትን ብዝኾነ ሰብ ከምዘይተጣሕሱ የረጋግጽ። ዝኾነ ኣፈላላይ ኣብ ሞንጎ ሰባት ብምኽንያት መበቆል፣ ጾታ፣ ሃይማኖት፣ ወይ ድማ ክእለት ንኸይፍጸም የውሕስ። እዚ ማለት ድማ ቤት ፍርዲ ነጻ ኣካል እዩ።
መሰረት ደሞክራሲ ኣውስትርያ ቅዋም እዩ። ቀንዲ መትከላትን ሕግታትን ድማ ሰፊሮም ይርከቡ ፡ ንኣብነት ፡ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ሃይማኖትን ፖሊቲካን። ካልእ ኣገዳሲ ክፋል ናይቲ ቅዋም ድማ ሰብኣዊ መሰል እዩ፡እዚ ድማ መሰል ናጽነትን ውሕስነትን፣ ምኽልካል ጭቆና/ስቅያት፣ ናጽነት ቤት ምኽሪ፣ ናይ ሓሳብ ምግላጽ ናጽነት፣ ናጽነት ሃይማኖትን ካልእን የጠቃልል።
ፈደራል ዋን ከተማ ቪየና እውን ሓንቲ ካብተን ትሽዓተ ዞባታት እያ። ነፍስወከፍ ዞባ ድማ ብናይ ዞባ መንግስትን መራሕን ትመሓደር። ነፍስወከፍ ዞባ ድማ ናይ ባዕል ዋና ከተማ ኣለዋ።
ኣውስትርያ ኣንቀጽ ሰብኣዊ መሰል ብምፍራማ ንናጽነት ሃይማኖት ቀዳምነት ትህብ። ኣዚ ማለት ድማ ሰባት ዝመስሎም ሃይማኖታዊ ጉጅለ ክስዕቡን ክኽተሉን የኽእሎም። ኣባል ናይ ሃይማኖታዊ ጉጅለ ምዃን ድማ ኣየፍቅድን። ሃይማኖት ውልቃዊ እዩ።ሰባት ብማዕረ ይረኣዩ፣ ሃይማኖቶም ብዘየገድስ ማለት እዩ።
ዝበዝሑ ኣውስታውያን ተኸተልቲ እምነት ክርስትና እዮም። 70% ናይ መላእ ህዝቢ ይኾኑ። ዝተፈላለዩ ንኡሳን ጉጅለታት ክርስትና ኣለዉ፡ 60% ካቶሊክ፣ 6% ኦርቶዶክስ፣ 4% ፕሮተስታንት፣ ግለ ክፋል ናይ ህዝቢ ድማ ዝኾነ ይኹን ሃይማኖት ኣይኣምኑን፥ ካብ ትውልዲ ግዜ ወይ ድማ ካብ እምነት ስለዘንሰሓቡን ማለት ይኸውን።
ካብ ኣውስትራውያን 8% ሙስሊሚን ኮይኖም ብሳልሳይ ደረጃ ዝስርዑ ጉጅለታት ኮይኖም፣ (ቀዳምነት ፡ክርስትያን ፣ እቲ ዝዓበየ ካልኣይ ደረጃ ድማ ዝኾነ ሃይማኖት ዝብሎም እዮም )። ብገምጋም 85% ናይ ሙስሊሚን ተከተሊ ሱና ኮይኖም ፡ 155 ድማ ሺዓ ውይ ድማ ዓለውያ እዮም። ካብ ጥቅላላ ቁጽሪ ህዝቢ ኣውስትርያ ድማ 7% ሱና እዮም ፡1% ድማ ሺዓ ወይ ዓለውያ እዮም። ብገምጋም 400 መስገዲ ማእከላትን 4 ዓበይቲ መሳጊድን ድማ ይርከቡ። ኦም ኣርባዕተ መሳጊድ ድማ ኣብ ቪየና ይርከቡ። ተልፍስ/ቲሮል, (ባድ ቮስላው)፡ታሕታይ ኣውስትርያ , ግራዝ/ስትርያ
ንኣብነት ጻውዒት ኣዛን ክድሚ 6 ድ.ቀ ኣይፍቀድን እዩ። እዚ ድማ ድምጺ ናይ ምቁጽጻር ሕጊ ስለ ዘሎ ይኸውን። በዓላት ኣውስትርያ ድማ ናይ ክርስትና በዓላት ወይ ታሪኻውያን በዓላት ይኽተሉ ፡ ናይ እስልምና በዓላት ኣይኮኑን። ዝኾነ ሃይማኖታዊ ኣልባሳት ምኽዳን ፍቁድ እዩ፣ እንተኾነ ግን ዝኾነ ሰብ ብፍላይ ደቀንስትዮ ብወለንተአን ተዘይኮይኑ ተገዲደን ክኽደነኦ ሕጊ ኣየፍቅድን።
ሕማቅ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ኣብ ጉዳይ ኣፈላላይ ብሰፊሑ ይረኣ። ኣብ 2017 ዘጋጠሙ 309 ሓደጋታት፡ ደረጃ ዓሌትነት ኣንጻር ኣስላም ብገምጋም 21% ካብ ናይ 2016 ወሲኹ። መደረ ጽልኢ ከምእውን ጸርፊ ገለ ካብ ዓይነታት ዓሌትነት እዮም። ገለ ሙስሊሚን ድማ ብዘይ ሃይማኖታዊ ኣልባሳት ዝያዳ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድል ከም ዘለዎም ጸብጻብ ብምቅራብ የመልክቱ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ ፡ ብዙሕት ሰባት ምስ ስደተኛታት ሓሳብ ንሓሳብ ክለዋወጡን ክራኽቡን ድሌት ኣልዎም ፡ ነዚ ጉዳይ ብሓባር ናይ ብሰላም ምንባር ንምስላጥ ድማ ብዙሓት ማሕበራት ይንቀሳቀሳ። እንተደኣ ናይ ኣፈላላይ ጸገማት ኣጋጢሙካ ሓገዝ ምርካብ ይከኣል፡ ምዕራፍ 5 ሓለዋ ኣንጻር ኣፈላላይ ተመልከት።
ቅዋም ዘውሕሶ መሰል(መሰረታዊ መሰል) ማለት መሰል ህዝቢ ፡ንውልቀሰብ ዝወሃብ መሰል ኮይኑ ብሕጊ ቅዋም ዝጸደቀ እዩ። ብመሰረት ኣብ ቀረባ ዝተደንገገ ሕጊ (CC 14/03/2012,U466/11 et al.) ንድፊ ስራሕ ውሕስነት መሰላት ፡ከም ኣንቀጽ መሰረታዊ መሰላት ሕ.ኣ. ብካልእ ኣጸዋውዓ ድማ ቅዋማዊ ውሑስ መሰላት ኣብ ቤት ፍርዲ ከም መወከሲ ዝጠቅም እዩ። ቅዋም ዘውሕሶ መሰል ኣብ ቅድሚ ቅውማዊ ቤት ፍርዲ ብመሰረት ናይ ጥርዓን መዝገባት ናይ ዓንቀጽ 144 ወይ 144a ናይ ቅዋማዊ ሕጊ (B-VG) ወይ ድማ ብመመልከትታት ንሕጊ ቤት ፍርዲ (ዓንቀ. 139 ከምእውን 140 B-VG) ይትግበር።
ናይ ብልሒ መሰላት፡ ናይ ሓሳብ ናጽነት፣ ናጽነት ሕልና፣ ናጽነት ሃይማኖት፣ መሰል ሕጋዊ ኣፍልጦ ዘለዎም ኣብያተ ክርስትያናትን ናይ ሃይማኖት ትካላትን፣ መሰል ምርጫ ሲቪላዊ ወይ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት
ፖሊቲካዊ መሰላት፡ መሰል ምምራጽ/ምርጫ ዕድሚኦም ንዘፍቅድ ዜጋታት፣ ናይ ሓሳባት ናጽነት፣ ናጽነት ሓበሬታ፣ ናጽነት ናይ ማሕበር፣ መሰል ምምስራት ፖሊቲካውያን ሰልፍታትን ንጡፍ ኣባል ምዃንን ፣ ናይ ምእካብ ናጽነት፣ መሰል ምኽፋት ጠለብ ምምልካት/petition፣ ንረፈንዱም ፋይል ምኽፋትን ምስታፍን ፣ መሰል ዕድል ንህዝባውያን ኣብያተ ጽሕፈታት
ባህላዊ መሰላት፡ መሰል ዕድል ትምህርቲ፣ መሰል ምውሳን ወለዲ ንዓይነታት ትምህርቲ ደቆም፣ መሰል ምምስራት ኣብያተ ትምህርትን ናይ ትምህርቲ ትካላትን፣ መሰል ወላአዲ ንምምሃር ደቆም፣ መሰል ምዝርጋሕ ሓበሬታ፣ መሰል ስነ ጥበብ፣ መሰል ሳይንስ
ናይ መስርሕ መሰላት፡ መሰል ምኽታል ቅኑዕ መስርሕ፣ መሰል ምቅራብ ናብ ብቁዕ ቤት ፍርዲ፣ መሰል ምምራጽ ውጽኢታዊ ጥርዓን፣ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይምቅጻዕ፣ ገበን ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይምቅጻዕ፣ መሰል ምሕታት መንነት ፡ ንኣብነት ኣባላት ፖሊስ
ከም ሓታቲ ዑቅባ ንሕጋዊ ምክትታል መስርሕ ብመሰረት ሕጋዊ ደረጃ ፡ ኣድላይነት ሓለዋን ምኽንያታት ይምርመሩን ይሰፍሩን ፡ብቁዓት እንተኾይኖም ድማ ደረጃ ሓለዋ ትረክብ ። ከም ዝኾነ ካልእ ሰብ፡ ከም ሓታቲ ዑቅባ መሰል ምኽባር ካብ ኣድልዎ ይህልወካ፡ (እዚ ዓለምለኻዊ መትከል ምስጓግ ሓታቲ ዑቅባ ናብ ሃገሩ ፡ ማለት ድማ ኣብ ትውልዲ ሃገሩ ስቅያትን ጭቆናን ዝጽበዮ እንተኾይኑ ምጥራዝ ብኣስገዳድ ይኽልክል )። ከም ሓታቲ ዑቅባ መሰል መሰረታዊ ክንክንን ሕጋዊ ምኽርን ይህልወካ።
ሕጋዊ መሰረታት ናይ ኣውስትርያ ዜግነት ኣብ መትከል ዘርኢ ዝተመርኮሰ እዩ። ናይ ኣውስትርያ ዜግነት ካብ ናይ ኣውስትርያ ዘርኢ፣ መውስቦ/መርዓ ምስ ዜጋ ኣውስትርያን ብጠለብ ምምልካትን ፡እዚ ማለት ድማ ርድኢት ናይ ልዑል ጠለብን ንምፍጻም ዕዉት ናይ ሕብረተሰባዊ ምውህሃድ መስርሕ ኣብ ግምት ብምእታው ክርከብ ይከኣል።ክልተኣዊ ዜግነት የወግድ፣ ኣመልካቲ ድማ መበቆላዊ ዜግነቱ ክለቅቅ/ክገድፍ ይጥለብ።
ብፍላይ ብግቡእ ምስ ሕብረተሰብ ዝተወሃሃዱ ሰባት ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ዓመታት ምንባር ዜግነት ክረኽቡ ይኽእሉ ፡ እዚ ድማ ውልቃዊ ናይ ምውህሃድ ተበጎ ኣርእዮም ይኸውን፡ (ንኣብነት ፡እኹል ኣታዊ፣ ክእለት ቋንቋ ጀርመን፣ ወለንታዊ ስራሕን ካልእን)።
ኣብዚ እዋን እዚ ዓመታዊ ጠለብ ምቅባል ዜግነት ኣስታት 8000 ይኸውን። ብመሰረት ዓቀን ነበርቲ ወጻእተኛታት፡ብውሑዱ 10 ዓመት ፡እቲ ሚእታዊ ደረጃ 1.0% ይኸውን።
ውልቀሰባት ወይ ማሕበራት እንተድኣ ፍሉይ ኣተሓሕዛ ዘለዎም ኮይኖም ፡ ኣፈላላይ ይገብሩ ኣለዉ ማለት እዩ፥እዚ ድማ ብሓደ ነገር ናትካ ክብረት እንተዘይብሎም እዩ።
ተደጋጋሚ ኣፈላላይን ከምእውን ኣፈላላይ ንስንክልና ዘለዎም ሰባት ብፈደራላዊ ኣንቀጽ ማዕረ ኣተሓሕዛ ስንክልና ዘለዎም ሰባትን ብኣንቀጽ ምሕደራ ንስልጠና ስንክልና ዘለዎም ሰባትን ይእለዩ።
ተጠባባቂ ንማዕረ ኣተሓሕዛ ፈደራላዊ ትካል ኮይኑ ንትግባረ መትከላት ማዕረ ኣተሓሕዛ ይሰርሕ። እሱ ወይ ንሳ ሕጋዊ ምኽሪ ይህብ፣ ኣብቲ ጉዳይ ዘለዉ ሓቅታት የጻሪ፣ ለበዋታት ይህብ ፡ እዚ ኩሉ ድማ ኣፈላላይ ንምዕጋት ወይ ንምክልኻል ይኸውን።ሕጋዊ መስርሕ ክፍጽም ወይ ንግዳይ ክውክል ግን ኣይክእልን።
እንተድኣ ኣንጻርካ ኣፈላላይ ተፈጺሙ ፡ ብመሰረት ናይ ኣፈላላይ ረቋሒታት፡ኣብ እትነብረሉ ዞባ ኣውስትርያ ክትውከሶም ትኽእል ሰባት ይፈላለዩ። ነጋሪ ጋዜጣ “ ማዕረ ዕድላት“ / Equal opportunities ተወከስ ። ትውከሶም ሰባት ድማ ኣብ ገጻት 57-64 ይርከብ።
ኣንጻር ሓደሰብ ኣብ ጉዳይ ኣፈላላይ ክሲ ከተቅርብ እንተደሊኻ፡ቤት ፍርዲ ክትሕብር ይግባእ ፣ከምእውን ሕጋዊ ወኪል የድልየካ።ዝኾነ ጠበቃ ክትውክል ይከኣል ፡እንተኾነ ግን ዓቅሚ እንተዘይብልካ ንስቪካውያን ማሕበራት ብምውካስ ነጻ ኣገልግሎት ናይ ጥብቅና ምርካብ ይከኣል ።ኣብ ስንክልና ዝተመርኮሰ ኣፈላላይ ምስ ዝኸውን ግን ግዴታዊ መስርሕ ኣብ Sozialministerumsservice ዝተባህለ ማእከል ቅድሚ ክሲ ኣንጻር “ዓማጺ“ ምቅራብካ /ኪ ከተካይድ ይግባእ።
ማሕበረኮም ኣብ ኣውስትርያ ብወግዒ ኣብ ክልተ ይኽፈል፣ናይ ከተማ ማሕበረኮም ወይ ድማ ናይ ገጠር ማሕበረኮም፡ብዝታሓተ ደረጃ ድማ ምምሕዳራዊ ጽፍሕታት የካይዱ። ህዝባዊ ጠለባት ኣብ ምምላእ ድማ ይዋፈሩ። ብመንገዲ ውሽጣዊ ማሕበረኮማት ድማ ነበርቲ ኣብ ውሳኔታት ናይ ሕብረተሰብ ይጸልዉ። ማሕበረኮማት ሕዝባዊ ኣገልግሎታት የዳለው፡ከም መውዓሊ ህጻናት፣ቤት ትምህርቲ፣ማእከል ጥዕና ወይ ሓኪም፣ድኳናት፣ናይ ግዳም ባንኪ/ATM ኣገልግሎት፣ህዝባዊ መጓዓዝያ፣ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታት።
ኣብ ኣውስትርያ ህዝቢ ኣብ ማሕበረኮም ብመንገዲ ዝተፈላለዩ መደባት፡ ብውሽጢ ደረጃ፡ ዘዳልዉ ማሕበራት፣ክለባት፣ጉጅለታትብ ይጽንበር። እዞም ማሕበራት ፣ ክለባትን ናይ ዝምባለ ጉጅለታትን ድማ ንማሕበራዊ ህይወት፡ ብመንገዲ ኣጋጣሚታት ምስንዳእን፣ ናይ ጎደና በዓላትን ጽምብላትን ብደረጃ ከባቢ ብምድላው ኣስተዋጽኦ ይህልዎም።
ኣብ ኣውስትርያ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት፣ንኡሳን ከተማታት፣ገጠራት ምንባር ኣዝዩ ይፈላለ።ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ትነብር እንተኾንካ ምስ ጎረባብቲ ዘይምርኻብ ሉሙድ ተርእዮ እዩ።ህዝቢ ብዝያዳ ኣብ ንኡሳን ከተማታትን ገጠራትን ኣዝዩ ዝተቀራረበ እዩ።እንተኾነ ግን ኣብ ዓበይቲ ህንጻታት ትነብር እንተኾንካ ምስ ጎረባብቲ ኣብ ደረጃታት ህንጻ፣ኣፍደገ፣ናይ ሓባር ቦታታት ሰላምታ ምልውዋጥ ከም ምልክት ትሕትና ይቁጸር።
ኣብ ሕብረተሰብ ኣውስትርያ ፡መሰል ሰባት ምኽባርን ውልቃዊ ህይወቶም ምሕላውን ይግባእ።ጎረቤት ንሌላ ዝኣክል ናይ ሻሂ እንግዶት ከተቅርብ ትኽእል፡ፍቃደኛታት ምስ ዘይኮኑ ግን ቅቡል ነገር እዩ።ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኣብ ሓደ ከባቢ ዝነብሩ ሰባት ዘይምልላይ ግን ንቡር ተርእዮ እዩ።ብተወሳኺ ፡ጎረባብቲ ሓገዛት ክተሓታተቱ ንቡር እዩ፡ከም ምግዓዝ ንብረት፣ምልቃሕ ሽኮር ወዘተ።
ኣብ ኣውስትርያ ከም ደሓን ጎረቤት ሕግን ደንብን ናይ ትነብረሉ ህንጻ ምኽባር ይግባእ።ሓድሕድ ምክብባር ክህሉ ይግባእ።ጎረቤት ንከይርበሽ ትሑት ድምጺ፡ብፍላይ ድማ ካ 10 ድሕሪ ቀትሪ ክሳብ 7 ቅድሚ ቀትሪ ክህሉ ይግባእ ።ድምጺ ከም ጉያ፣ ምርሓው ማዕጾ፣ብርቱዕ ድምጺ ተለቪዥኝ፣ኮምፒተር፣ድምጺ ሙዚቃ ዝኣመስሉ ጎረቤት ክርብሽ ይኽእል።እዚኦም ሓድሓደ ኣብነታት እዮም ፣ብሓፈሻ ግን ጎረቤት ዝርብሹ ንጥፈታት ክህልዉ ኣይግባእን ።
ከቢድ ጉሓፍ፣ኤለክቲሪክን ኤለክትሪካዊ ንብረትን፣ኣብ ውሽጢ ወይውን ኣብ ከባቢ መኣከቢ ጉሓፍ ምቅማጥ ኣይከኣልን። ብመሰረት ምምሕዳር ከተማ ንከምዚ ዓይነት ጉሓፍ ዝተዳለወ ግዜ ኣሎ፡ወይ ድማ ማሕበረኮማዊ ትካል ምምስራሕ /ዳግም ምጥቃም ብምድዋል ክወስድዎ ምሕታት፣ወይ ድማ ብ ኣካል ናብ ዝመልከቶ ቦታ ምብጻሕ ይምረጽ። ኣብ ጎደናታት ምድርባይ ድማ ኣይግባእን። ዳግም ምጥቃም እንተዘይተደልዩ ድማ ኣብ ከባቢ ዘይኮነ ዝግበኦ ቦታ ሙግሓፍ ዝሓሸ ይኸውን።ኣብ ነፍስወከፍ ኮሚኒቲ ኣብ ኣውስትርያ ብነጻ ትጉሕፈሉ ቦታን መሳለጥያን ይርከብ።
ኣብ ህንጻ ትነብር እንተድኣ ኮንካ ኣብ ከባቢኻ ሞግሓፊ ቦታ ኣሎ፥ኣብ ናይ ግሊ መንበሪ ትነብር እንተኾንካ ድማ ኣብ ቀጽሪ ሞግሓፊ ይርከብ፡ሰሙናዊ ድማ ብምምሕዳር ከባቢ ዝተዳለወ ትካል ይእከብ፡ውሑድ ክፍሊት ድማ ኣለዎ ፣ኣብ ጎደናታት ወይ ኣብ ሰጣሕ ከባቢ ምድርባይ ድማ ኣይግባእን።
ኣብ ህንጻ ትነብር እንተኾንካ ድማ መብዛሕትኡ እዋን ኣብ ከባቢ ናይ ሓባር መናፈሲ ይርከብ፥ህጻናት ዝዛናግዕሉ ቦታ ድማ እዩ።ቀጽሪ መናፈሲ ዝጥቀም ነፍሲወከፍ ሰብ ኣብ ከባቢኡ ዝርከብ ኣትክልትን ቑጥቃጥን ብክንክን ክሕዞ ይግባእ፥ኣብኡ ዝርከብ ንኡስ ሞግሓፊ ድማ ክትጥቀም ይግባእ ፡ቡርቱዕ ድምጺ ናይ ምሸት ፓርቲ/ጽንብል ብፍላይ ድሕሪ ሰዓት 10 ኣይግባእን።
እንስሳ ዘቤት ምውናን ኣብ ኣውስትርያ ልሙድ ተርእዮ እዩ።መብዛሕትኡ እዋን ኣኽላባትን ደማሙን፣እንተኾነ ግን ኣዕዋፍ፣ዓሳ ካልኦት ንኡሳን እንስሳታትን ድማ ገለ ካብ ኣቶም እዮም።ንሰባት ድማ ኣብ መንበሪ ገዝኦም፣ኣፓርትመንትን ፍቁድ እዩ።ካዚኦም ወጻኢ ካልኦት ዘቤታዊ እንስሳታት ምዕባይ ግን ክልኩል እዩ።ኣብ ቀጽሪ ምዕባይ ግን ይከኣል እንተዳኣ ኣብ ገጠር ወይ ድማ ጫፍ ከተማ ትነብር ኮንካ ፥ጎረቤት እንተድኣ ዘይርብሽ ኮይኑ።
ኮነ ኢልካ እንስሳ ምህራም፣ሙግዳእ፣ወይ ድማ ዘይምሕብሓብ ብሕጊ ክልኩል እዩ።እንስሳ ዘቤት እንተድኣ ኣሎካ ምክንኻንን ፡ናይ ካልእ ሰብ ድሕነት ምሕላውን ናይ ህዝቢ ስርዓት ምኽባር ይግባእ።እዚ ማለት ድማ ኣብ ደገ ምምራሕን ቀልቀሉ ድማ ኣብ ግቡእ ቦታ ምእላይን ይግባእ።
ሓደ ሓደ እዋን ህጻናት ካብ ወለዶም ንላዕሊ ነቲ ሓዲሽ ከባቢ ናይ ምልማድ ክእለት ይህልዎም።ብተፈጥሮ ህጻናት ቋንቋ ብቁልጡፍ ናይ ምኽኣልን ምልማድን ክእለት ኣለዎም፤ ብፍላይ ድማ ፡ግዜኦም ምስ ቋንቋ ጀርመን ዝዛረቡ ህጻናትን ኣዕሩኽቶም እንተድኣ ኣሕሊፈሞ ካብ ምስ ወለዶም፡ምኽንያቱ ምስ ወለዶም ቋንቋ ጀርመን ናይ ምክትታል ዕድሎም ጸቢብ እዩ፡ ወለዶም ድማ ብቀሊሉ ምስ ኣውስትራውያን ናይ ምርኻብ ኣጋጣሚታት ስለ ዝኸብዶም ይኸውን።
ብባህሊ ኣብ ኣውስትርያ ከም ስድራቤት ዝቁጸሩ ኣካላት ፡ምርዕዋት ጽምዲ ምስ ደቆም ፣ ከምእውን ኣሕዋት፣ኣሓት ከም ስድራቤት ይቁጸር።ዝበዝሑ ስድራቤታት ምስ ሓደ ወይ ክልተ ደቆም ይነብሩ።ዝበዝሑ ጽምዲ ብሓደ ይነብሩ ከምእውን ቅድሚ መርዓ ውላድ ይህልዎም፣ ገለ ካብኣቶም ድማ ፍጹም ከይምርዓዉ ይመርጹ።
ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ ንነዊሕ እዋን ኣብ ዝምድና ይነብሩ፡እዚ ድማ ኣዝዩ ልሙድ ተርእዮ እዩ ፡ምናልባት ንዓመታት ቅድሚ ንመርዓ ምውሳኖም። ብተወሳኺ ብቀጥታ ንመርዓ ምሕታት ግን ንቡር ተርእዮ ኣይኮነን።
ክልተ ደቀንስትዮ ወይ ድማ ክልተ ደቂ ተባዕትዮ ዝምድና ክምስርቱ ይኽእሉ ፣እዚ ማለት ድማ ዝምድንኦም ድማ ሕጋዊ ኣፍልጦ ይህልዎ፣ ኣብ መሰላት ድማ ልክዕ ከም ሰብኣይን ሰበይትን ጽምዲ ይህልዎም።ሓደ ዓይነት ጽምዲ፡ ህጻን ከም ሞግዚት ከዕብዩ ድማ ይክእሉ።
ጽንብል መርዓ ኣብ ኣውስትርያ ሲቪላውን ወይ ድማ ሃይማኖታዊ ክኸውን ይኽእል።ዝበዝሑ ሰባት ንክልቲኡ ይመርጹ።ሲቪላዊ መርዓ ድማ ብሰብ መዚ ምምሕዳር /መንግስቲ ኣፍልጦ የብሉን።መርዓ ብቁዕ ንክኸውንቅድሚ 6 ወርሒ ክምዝገብ ይግባእ።
ኣብ ኣውስትርያ ፡ ኣብ ሓደ እዋን ንክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ምምርዕው ክልኩል እዩ። ክልተ ሰባት ክምርዓዉ ወይ ናይ ህይወት ዝምድና ክምስርቱ ይኽእሉ እዚ ድማ ክልቴኦም ልዕሊ 18 ዓመት ዕድመ እንተደኣ ኣለዎም ፣ዛጊት ዘይተመርዓዉ እንተኾይኖም፣ 16 ዓመት ዝዕድሚኡ እውን ክምርዖ ይኽእል መጻምድቱ 18 ወይ ካብኡ ንላዕሊ እንተኾይኑ ማለት እዩ። ከምእውን መርዓ ኣብ መንጎ ክልተ ኣዝማድ ክልኩል እዩ።
ብሕጊ ኣውስትርያ ግዱድ መርዓ ክልኩል እዩ።ከም ከቢድ ገበን ድማ ይቁጸር ፡(ዓንቀጽ 106/1/3 StGB) ክሳብ ናይ 5 ዓመት እስራት `ውን ይህልዎ።እዚ ማለት ድማ ሓደ ንካልእ ከገድዶ ኣይክእልን እዩ።መን ንመን ከም ዝምርዖ ናይ ምውሳን መሰል ናይ ነፍስወከፍ ሰብ ይኸውን ፣ኣብ ዝኾነ እዋን `ውን ኣይፋል ንመርዓ ናይምባል መሰል ኣለዎ።
ኣብ ኣውስትርያ ህጻናት ፍሉይ መሰላት ኣለዎም ከም ወላዲ ድማ ጉቡእ ክንክንን ክብርን ክትህቦም ይግባእ። ንመሰላት ህጻናት ዝምልከት ቀንዲ ጽሑፍ ስምምዕ ኣብ መሰላት ህጻን ይርከብ። መስከረም 5 /1992 ድማ እዚ ውዕል እዚ ኣብ ኣውስትርያ ኣብ ግብሪ ውዒሉ።
ግዴታ ምክትታል ወለዲ ካብ ግዜ ምውላድ ህጻን ኣትሒዙ ክሳብ ዕድሚኡ ዝኣክል ፡ ማለት 18 ዓመት ዕድመ ምስ ኣኸለ ማለት እዩ። ህጻን ዓብዩ ሓላፍነት ክወስድ ምስ ጀመረ ፡ወለዲ ካብ ናይ ምክትታል
ሓላፍነቶም ከዕርፉ ይኽእሉ። ስድራቤታዊ ሓላፍነት ብካልኣት ይትካእ (ዓበይቲ ወለዲ፣ ካልኦት ኣዝማድ፣ ኣዕሩኽ፣ ኣለይቲ ህጻናት ወይ መውዓለ ህጻናት)፡ እንተኾነ ግን ወለዲ ግቡእ ምክትታል ነቲ ህጻን ይግበረሉ ከምዘሎ ከረጋግጹን ጥዕናዊ ኩነታቱ ከውሕሱን ይግባእ።
ኩሎም ህጻናት ማዕረ መሰላት ኣለዎም። ኣበይ ይነብሩ፣ ሃይማኖት ዝኽተልዎ፣ ሕብሪ ወይ ጾታ፣ ስንክልና ይሃልዎም ኣይሃልዎም፣ ወይ ደቂ ሃብታማት ይኹኑ ድኻታት ኣየገድስን።
ወለዲ ድሌታት ህጻን ከማልኡ እንተ ዘይክኢሎም ፡ድሕነት ናይ ህጻን ወይ መንእሰይ ወዲ ክሳብ 18 ዓመት ኣብ ሓደጋ ይወድቅ። ካብ ትካል ድሕነት ህጻናትን መንእሰያትን ሓገዝ ምሕታት ይከኣል።እዚ ድማ በዓል ስልጣንን ወሃቢ ኣገልግሎት ናይ ፈደራል መንግስቲ እዩ።ከም ወለዲ ሓልፍነታቶም ንምፍላጥ ሓገዝ ክረኽቡ ይግባእ። ነዚ ድማ ኣብ ኣሃዱ ወለዲ ምስ ህጻን ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ።
ወለዲ ብተወሳኺ ናይ ምኽሪ ሓገዛት ክጠልቡ ይግባእ ወይ ድማ ተንቀሳቃሲ ስድራቤት ካብ ዝበሃል ኣሃዱ ናብ ስድራቤት ክመጽእ ይግበር። ብተወሳኺ እውን ካብ ኣሃዱ ሓገዝ ንምዕባለ ኣብ ዝግበኦም መውዓሊ ህጻናት ከም ዝኣትዉ ይግበር፡ ኣድላይ እንተኾይኑ ድማ ናይ መንእሰያት ሳይኮተራፒ ሓገዛት ክካየድ ይግባእ።
ጥዕናዊ ኩነታት ናይ ህጻን ኣስጋኢ እንተኾይኑ ካብ ስድራ ወጻኢ ግዝያዊ ኣብ ካልእ ቦታ ይሰጋገር።እቲ ህጻን ዝተፈልየን ውሑስን ክንክን ይግበረሉ፡እዚ ማለት ድማ ፡ እቲ ጸገም ክሳብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝኣቱ ይኸውን።
ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዘለውዎም ተጻመድቲ ክፋትሑ ምስ ዝደልዩ ኣገዳሲ ምኽሪ ካብ ማእከል ማሕበራዊ ዕዮ ምኽሪ ክዋሃቦም ግዴታዊ እዩ።ስድራቤታዊ ክንክን ንክገብሩ ናይ ሓባር ስምምዕ ክህሉ ይግባእ።እቲ መደብ ህጻን ድሕሪ ፍትሕ ኣበይ ይነብር ይሕብር፣ ንክንደይ ግዜ ምስ ወለዲ ክጸንሕ ይኽእል፣ ኣብ ጥቅሚ ናይ ህጻን ዝተመርኮሰ ውሳኔታት ከመይ ይፍጸም፣ ናይ ገንዘብ ኣተሓሕዛን ካልኦት ጉዳያትን የጠቃልል።ዝርዝር ምኽርን ደገፍን ዝህቡ ትካላት ኣብዚ ዝስዕብ ክርከብ ይኽእል፡
ምዕባይ ህጻን ማለት ሕጋውያን ሞግዚቱ ፣ብልምዲ ወለዱ ነቲ ህጻን ሕጋዊ ሓላፍነትታት ኣለዎም ማለት እዩ።ሕጋዊ ወላዲ ወይ ሞግዚት ነቲ ህጻን ክከናኸኑን ድሌታቱ ከማልኡን መሰልን ግዴታን ኣለዎም።
እቲ ህጻን ወለዲ እንተዘይብሉ ወይ ድማ ወለዲ ናይ ወላዲ መሰሎም እንተ ተሓዲጎም ፡ መንግስቲ ሓደ እኹል ሰብ ከም ሕጋዊ ሞግዚት ነቲ ህጻን ዝኣሊ ይምዝዝ።ወለዲ ወይ ካልኦት ኣለይቲ ሰባት ነቲ ህጻን ምክንኻንን ኣብ ጥቅሙ ክውስኑን ድሌታቱ ክሕልዉን መሰልን ግዴታን ኣለዎም።
ብመሰረት ሕጊ ወለዲ ኣብ ኣውስትርያ ናይ ጽገና/ምምዕራይ ግዴታ ንደቆም ኣለዎም።ህጻናት ድማ ኣንጻር ወለዶም ናይ ይግባኣኒ መሰል ኣለዎም።እዚ ድማ ህጻን ናቱ ናይ ገንዘብ ኣታዊ ምስረኸበን ህይወቱ ክመርሕ ምስጀመረን ይጎድል ወይ ድማ ይፍጸም።
እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ ወለዲ እንተተፋቲሖም እቲ ህጻን ምስ መን ይዓቢ ክሰማምዑ ዝሓሸ እዩ።ኣብ ስምምዕ ዘይተመርኮሰ ፍትሕ ነዊሕ ግዜን ገንዘብን ዓቅልን ይሓትት። ህጻን ምስኡ ዘይነብር ወላዲ ድማ ገንዘባዊ ሓገዝ ክገብር ይግባእ።ወለዲ ብዛዕባ ምወላ ህጻን እንተዘይ ተሰማሚዖም ግን፡ ቤት ፍርዲ እቲ ህጻን ምስ መን ከም ዝዓቢ ይውስን።
ስድራቤታውን ናይ ኣተዓባብያ ጉዳያት እንተዳኣ ኣሎካ ሞያዊ ሓገዛትን ምኽርን ምሕታት ንቡርን ተመራጽን እዩ። ኣብ ኣውስትርያ ኣስታት 400 ዝኾኑ ማእከላት መርበብ ሓበሬታን ኣለዉ። ሓገዝን ደገፍን ድማ ብማሕበራዊ ሰራሕተኛታት፣ ክኢላታት ስነ ኣእምሮ፣ ናይ ቤት ትምህርቲ ኣማኸርቲ፣ ከምእውን ካልኦት ሰብ ሞያን ክርከብ ይከኣል። ኣብ ከባቢኻ ዝርከቡ ኣገልግሎት ምኽሪ ዝህቡ ብቀጥታ ብዚ ምርካብ ይከኣል፡ https://www.familienberatung.gv.at/migration/
ውላድካ ናብ መውዓሊ ህጻናት ወይ ቤት ትምህርቲ ዝኸደ እንተኾይኑ እቲ ዝሓሸ መንገዲ ምስ መማህራንን ኣማኸርትን ብውልቂ ምዝርራብ እዩ።እሳቶም ኣድላይ እንተኾይኑ ናብ ካልኦት ትካላት የሰጋግሩኹም።
ናይ ጽልኢ መደረ/ዘረባ (ህዝባዊ መደረ ንምጥቃዕ ወይ ምፍርራሕ ወይ ምጽራፍ ንሰባት ወይ ጉጅለ ኣብ ብሄራዊ መበቆል፣ ዓሌት፣ ሕብሪ፣ ሃይማኖት፣ ጾታ፣ ጾታዊ መንነት፣ ጾታዊ ሌላ፣ ወይ ስንክላና ዝተመርኮሰ ኮይኑ፡ ንመሰላት ናጽነት ወድ ሰብን ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ናጽነትን ኣብ ግምት ምእታው ብምእታው፡ ክልኩልን ንጽልኢ ዝዕድምን እዩ።
ግዳያት ውሽጣውን ኣብ ጾታ ዝተመርኮሰ ጭቆናን መሰል ሓለዋ ካብ ፖሊስን ስነ ኣእሙራውን ሓገዛት ከምእውን ካልኦት ዓይነት ምትሕብባርን ኣለዎም።እዚ ድማ ኣብ ውሑስ ቦታ ምቅማጥን፣ ፍሉይ መዕረፊ ቦታ ንደቀንስትዮን ህጻናትን -ግዳያት ውሽጣዊ ጭቆና ምሃብ የጠቃልል።
እንተዳኣ ግዳይ ናይዞም ፍጻመታት ኮንኪ/ካ ንበዓል መዚ ወይ ናይ ደቀንስትዮ ማሕበራት ምውካስ ኣገዳሲ እዩ፥ ብፍላይ ድማ ማሕበር በይናዊ ናይ ደቀንስትዮ ቤት(0800/222 555 ነጻ ናይ ተለፎን ኣገልግሎትን ን24 ሰዓት ክፉት እዩ ) ወይ ማእከል ምትእትታው ኣንጻር ጭቆና ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ምውካስ ይከኣል። “Legislation for the Protection from Violence in Austria”.
ናይ ጽልኢ ገበን ብምኽንያት ዓሌታዊ ፍልልይ፣ ሕብሪ ቆርበት፣ ሃይማኖታዊ እምነታት፣ብሄራዊ ወይ ዓሌታዊ መበቆል፣ ጾታ፣ ስንክልና፣ ጾታዊ ሌላ፣ ጾታዊ መንነትን ይፍጸም።
ናይ ጽልኢ መደረ/ዘረባ ፡ ማሕበራዊ መግለጺ ንምስፍሕፋሕ፣ ምዕባይ ወይ ጽልኢ ምግላጽ፣ ኣፈላላይ፣ ጽልኢ ንዝተወሰኑ ጉጅለ ንምክያድ ዝዓለመ ማለት እዩ። ናይ ጽልኢ መደረን ገበንን ብገበናዊ ዓንቀጽ ክልኩልን ዘቅጽዕን እዩ።
ኮንትራት ማለት ቀያዲ ስምምዕ ኣብ ዝተወሰኑ መሰላትን ግቡኣትን ናይ ኩሉ ዝሰማማዕ ወገን እዩ።ኩሎም ወገናት በቲ ኮንትራት መሰረት ክሰማምዑን ክትግብሩን ግዴተኦም እዩ።ስምምዓት ብጽሑፍ ወይ ድማ ብቃል ክኸውን ይኽእል፡እቲ ጉዳይ ምርኩስ ብምግባር፡ እንተደኣ እቲ ስምምዕ ዘይተኸብረ ፡ እቲ ዝተጎድኣ/ዝተዓመጸ ወገን ናይ ሕጋዊ መፍትሒ መሰል ኣለዎ።ኣብ መዓልታዊ ጉዳያት ናይ ቃል ስምምዓት ብብዝሒ ይረኣ።ናይ ጽሑፍ ስምምዓት ድማ ኣብ ሞባይል ተለፎን፣ ገዛ ኽራይ፣ አለክትሪክ፣ መውዓይ፣ ስራሕ፣ ኣገልግሎታት፣ ልቃሕ፣ (ንልቃሕ ዝምልከት ኣብ ምዕራፍ ባጤራን ፊናንስን ተመልከት-።ቅድሚ ምፍራም ኮንትራት ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ዝህባ ትካላት ንምምዝዛን ንምርኣይን ኣዳላውቲ ናይቲ ሓደ ዓይነት ኣገልግሎት ዝኾና ምምኽኻር ዝሓሸ እዩ፥ንኣብነት ናይ አለክትሪክ ኣገልግሎት።
ዝርገሐ ናይ መሰላትን ግቡኣትን ኣብ ዕድመ ናይቲ ኣብ ውዕል ዝሰማማዕ ዘሎ ሰብ ይሙርከስ።ደቀንስትዮ ከምእውን ደቀተባዕትዮ ብማዕረ መሰል ናይ ኣብ ኮንትራት ዝግበር ስምምዓት ኣለዎም።ኣለዎም።ብቕዓት ናይ ኮንትራት ዝገብር ሰብ፡ ኣገዳሲ ቀዳምነት እዩ።ኣብ ሞንጎ ክልል ዕድመ 14-18 ውሱን ሕጋዊ ዓቅሚ ኣለዎም፣ ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ድማ ሙሉእ ሕጋዊ ብቕዓት ኣለዎም።
ውሱን ናይ ኮንትራት ዓቕሚ (ክልል ዕድመ 14-18) ማለት ነገራት ናይ ምጥቃም ዕድል ኣለካ (ንኣብነት ናይ ጁባ ገንዘብ፣ ኣታዊ ገንዘብ)። ብመሰረት ስምምዕ ስራሕ ክትሰርሕ ይከኣል ፡ ጥዕናኻ ሙሉእ ክሳብ ዝኾነን ኣብ ኣካዳምያዊ ትምህርትኻ`ውን ጸገም ምስ ዘይህልዎ እዩ።ሙሉእ ናይ ኮንትራት ዓቕሚ (ልዕሊ 18 ዓመት) ማለት ድማ ኩሉ ዓይነት ስምምዓትን ንግድን ምክያድ ይከኣል እዩ።እስኻ ባዕልኻ ሙሉእ ሓላፍነት ናትካን ናይ ባህሪያትካን ትወስድ።
ዝበዝሑ ውዕላት ሓፈሻዊ ናይ ሓለዋ/ድሕነት ስምምዓት የጠቃልል እዚ ድማ ብብዝሒ ኣብ ኣውስትርያ ብብዝሒ ኣብ ጥቅሚ ውዒሉ ይርከብ፡ እዚ ማለት ድማ መሰላት ኣስራሕን ሰራሕተኛን የኽብር፣ ግቡእ ደሞዝ ድማ የውሕስ። እዚ ሓፈሻዊ ስምምዓት ሓደ ግዜ ኣብ ዓመት ናይ ሰራሕተኛታት ማሕበር ይዝተየሉ። ንስራሕ ዝምልከት ዝተፈላለዩ ውዕላት ኣለዉ፡ እሳቶም ድማ ዝተፈላለዩ ቅርጽታት ስራሕን ወይ ድማ ኣገልግሎታትን ምስ ኣስራሒ ኣካል የጠቃልል።ቅድሚ ምፍራም ውዕላት ብጥንቃቀ ምንባብን ምርዳእን የድሊ።ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ስራሕ/ዕዮ ርኸብ።
ኣብ ኣውስትርያ ገንዘብ ንምቅባልን ንምልኣኽን ሕሳብ ባንኪ ምኽፋት ይግባእ።ዝተፈላለዩ ኣብያተ ባንክን ሓደ ዓይነት ኣገልግሎት ዝህቡን ምዃኖም ድማ ይፍለጥ፣ እንተኾነ ግን ሓደ ዓይነት ዋጋ ናይ ኣገልግሎት ኣይህቡን፡ ስለዝኾነ ድማ ድሌታትካ ኣብ ግምት ብምእታው ዝሰማመዓካ ባንኪ ምምራጽ ዝሓሸ እዩ።
ባንኪ ሕሳብ ኣብ ኣውስትርያ ንምኽፋት ብሓፈሻ ብውሑዱ 18 ዓመት ዕድመ ክትከውን ይግባእ። ሙሉእ ኣገልግሎት ዝህብ ባንኪ ሕሳብ ንምውናን ፡ መንበሪ ፍቃድ ኣብ ኣውስትርያን ፣ ጉርዲ ስእሊ ፣ መለለይ መንነት (ID) ክህልወካ ይግባእ፡ መስነይታ ናይ ደሞዝ መግለጺ እውን ክትሕተት ትኽእል።
እንተኾነ ግን፡ ዝኾነ ኣብ ሕብረት ኣውሮፓ ብሕጋዊ መንገዲ ዝነብር ሰብ መሰራታዊ ሕሳብ ባንኪ (በዚስኮንቶ)፡ምስ ውሱን ኣገልግሎት ማለት መጠኑ ዝሓለፈ ክኸውን ዘይብሉ፡ ሕሳብ ክኸፍት መሰል ኣለዎ። ከም ሓታቲ ዑቅባ ፣ ወይ ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ ወይ ሰብኣዊ ሓለዋ ዝተዋህበ ሰብ መጠን ነዚ ዓይነት ሕሳብ ባንኪ ክትከፍት ይከኣል። ሕሳብ ንምኽፋት ድማ መንበሪ ፍቃድ ፡ ኩነታት ነባርነትካ ንምግላጽ ክትሕተት ትኽእል።
ደቢት ካርድ ንዕድል ምኽፋት ጂሮ ሕሳብ ይሕግዝ ፡ንምቅባልን ክፍሊት ንምፍጻምን ገንዘብ ምስሓብን እውን ይጠቅም። ገንዘብ ንምእካብ ድማ ፍሉይ መኣከቢ ጥራዝ ዝሓሸ ኮይኑ ካብ ዝኾነ ስግኣት እውን የውሕስ እዩ።
ዝተፈላለዩ ዓይነት ባንክ ካርድታት ኣለዉ። ገለ ካ ቀንዲ ድማ ደቢት ካርድ ክፍሊት ንምፍጻምን ምስሓብ ገንዘብን ካብ ባንክን ናይ ግዳም ባንክን(ATM) የገልግል፡ ባንኪ ድማ ነዚ ካርድ ከኣልወልካ እዩ።
ካልኣት ዓይነታት ናይ ልቃሕ ካርድታት እውን ኣለዉ ፡እዞም ካርድታት ድማ ንምዕዳግ ንብረትን ምኽፋል ኣገልግሎት ብካርድ መልክዕ ማለት ወርሓዊ ፡ የገልግል።ካብ ዓቅምኻ ንላዕሊ ክፍሊት ከየጋጥመካ ድማ ጥንቃቀ ኣድላይ እዩ።
እቲ ልሙድ ኣገባብ ኣከፋፍላ ብባንኪ ካርድ ወይ ድማ ብጥረ ገንዘብ እዩ።ንኣገልግሎታትን ንብረትን ብዝምልከት ከም ኤለክትሪክ፣ ጋዝ፣ ተሌኮሙኒኬሽን፣ (ቀዋሚ ተሌፎን፣ ሞባይል፣ ቲቪ)፣ ማይ ፡ከምእውን ብኢ-ባንኪንግ ዝበሃል ባንክ ሕሳብ ክትከፍት ከለኻ ብዝህልወካ ስምምዕ ይኽፈል።
ነቲ ወርሓዊ ክትከፍሎ ዝግባእ ክፍሊት ንነዊሕ ዝዓለመ ትእዛዝ ናይ ክፍሊት ምጥቃም ይከኣል፣ እዚ ማለት ድማ ብ ቀጥታ ካብ ናይ ባንኪ ሕሳብካ ወርሓዊ ይኽፈል ማለት እዩ።ዝውሰድ ኮምሽን ገንዘብ ብመንጽር ኣከፋፍላ ክፈላለ ይኽእል።(ኣብ ባንክን ኣብ ቤት ጽሕፈት ጶስጣ ዝኽፈል ዝኸበረ እዩ)።
ክፍሊታትካ ቀጻሊ ኣብ ግዚኡ ክኽፈል ይግባእ። ግዜ ክፍሊት ኣብ ነፍስወከፍ ክፍሊት ተጻሒፉ ይርከብ ወሃቢ ኣገልግሎት ድማ ናይ ምኽፋል ግዜ እንተሓሊፉ ወይ እንተዶንግዩ ዝያዳ ከኽፍል ይኽእል።ን ኣብነት ናይ ኤለክትሪክ ኣገልግሎት እንተዘይከፊልካ ወሃቢ ኣገልግሎት ንኣገልግሎት ኤለክሪክ ክቆርጾ ይኽእል።ምስ ተቋርጸ ድማ እቲ ዝያዳ ዝመጽእናይ ምቁራጽን ምቅጻልን ክፍሊት ክትከፍሎ ትግደድ እዚ ድማ እንደገና ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ንምርካብ ማለት እዩ።
ልቃሕ ንምውሳድ ክማልኡ ዝግበኦም መምዘኒታት ኣብ ትካላት ገንዘብ ወይ ድማ ባንኪ ክዛተይሎም ይግባእ፡መብዛሕትኡ ግዜ ባንኪ መምዘኒታት ዘተኣማምኑ እንተኾይኖምን ክትመልሶ ከምትኽእልን ብምርግጋጽ ነቲ መስርሕ ናይ ልቃሕ የካይድ፡ ቅድሚ ምፍራም ድማ ኩሎም ቅድመኩነታትን ዝርዝራትን ምርዳእ ምርዳእ ይግባእ።
ዳግመ ሰፈራ፡ ንብፍሉይ ተጠቃዕቲ ስደተኛታት ናይ ምሕላው መንገዲ ወይ መስርሕ ኢዩ።እዞም ስደተኛታት ድማ ካብ ናይ ፈለማ ተቀባሊት ሃገር ብምኽንያት ኲናት፡ግጭት፡ ወይ ድማ ጭቆና ዝተዓቅቡላ ፡ናብ ሳልሳይ ሃገር ተቀባልነት ሓለዋ ንስደተኛታት ትህብ ይሰጋገሩ።ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕብራት ሃገራት(UNHCR)፣ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ትካል( UNRA) ንዳግመ ሰፈራ ስደተኛታት ኣገባባት አማዕቢሉ ይርከብ።
ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት(UNHCR) 8 መምዘኒታት ንዳግመ ሰፈራ ስደተኛታት አዳልዩ ይርከብ።እዚ ድማ “ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ናይ ምቅባል ነጥብታት” ይበሃል።ብሓፈሻ ስደተኛታት ክመዝገቡን አፍልጦ ብላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ክህልዎም ይግባእ። ብውሑዱ ሐደ ካብዚ ዝስዕብ ዘማልኡ ውልቀ ሰባት ንዳግመ ሰፈራ አብ ግምት ይአትዉ።
ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት (UNHCR )ንዳግመ ሰፈራ ዘድልዩ መምዘኒታት ይመዝን፤መን ይግበኦ ድማ ይመርጽ።እቲ ናይ መወዳእታ መን እዩ ብቁዕ ነቲ ተቀባልነት ድማ ነታ ተቀባሊት ሃገር ይዋሃብ።ዝበዝሓ ሃገራት ናይ ባዕለን ተወሳኺ ናይ ምቅባል መስፈሪታት ይህልወን፤ምስ ናይ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት መስፈሪ ድማ ሓደ አይኮነን።
ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት 8 መስፈሪታት ንዳግመ ሰፈራ አዳልዩ ይርከብ ፤መወከሲሕጋዊ መስፈሪታት ዳግመ ሰፈራ ።በዚ መሰረት ድማ ብቁዓት ሰባት ንዳግመ ሰፈራ ንምምራጽ ይውስን።
ሓደ ካብዞም መስፈሪታት ምስ ዝማላእ ከምእውን አብ መበቆል ሃገርካ ወይ ድማ አብቲ ፈለማ ዝተዓቆብካሉ ሃገር ንሽግርካ ዘላቂ ፍታሕ ምስ ዘይህሉ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት (UNHCR ) ፡ ናይ ዳግመ ሰፈራ እማመ ይህብ።
ዓለም ለኻዊ ናይ ስደት ትካል (IOM )ባህላዊ ናይ ምልላይ ስልጠናታት የካይድ፤እዚ ድማ ቅድሚ ምብጋስ ናብ ተቀባሊት ሃገር ይኸውን፤ ናይ ጉዕዞ ምድላዋት ናብ ተቀባሊት ሃገር/ኣውስትርያ የሳልጥ።
ድሕሪ ናብ ሃገር ኣውስትርያ ምእታውካ አብ ናይ ፈለማ መዕረፊ ማእከል ትአቱ።ቀጺሉ አብ ናይ ፈለማ ቃለመሕትት ፡ናይ ስደተኛ ደረጃ ይዋሃበካ።እዚ ድማ ብዉሑዱ ናይ ሰለስተ ዓመት መንበሪ ፍቃድ ይኸውን።ሙሉእ ሓበሬታ ፡ከምእውን ስእሊ ናትካን ናይ ስድራቤትካን ይስነድ።ብተወሳኺ ሕክምናዊ መርመራ ይካየደልካ።
ብኽብረትካ አስማትካ ብትኽክል ክትህብ ይግባእ።እዚ ድማ አብ ናይ ፈለማ ቃለመሕትት ምእካብ ሓበሬታ ይኸውን።እቲ ትህቦ ስም ናይ መጻኢ መለለይ መንነትካ አብ ኣውስትርያ ይኸውን።እቲ ስም አብ ናይ ስደተኛ ካርድኻ ፡ፓስፖርትኻ ፡ልክዕ ከምቲ አብ እዋን አብ ቃለ መሕትት ዝተሰነደ ይኸውን።
ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወይ ድማ ሓሙሽተ ዓመት ሰበስልጣን ሃገረ ኣውስትርያ እቲ ንስደተኛ ደረጃ ከውህብ ዝኻአለ ምኽንያታት አሎ ድዩ ወይስ የሎን ዳግመ ምርመራ የካይዱ።ጸጥታዊ ኩነታት ከምቲ ዝነበሮ አሸጋሪ ምስ ዝኸውን፤ድሕሪ ሰለስተ ወይ ሓሙሽተ ዓመት ናይ መዋእል መንበሪ ይወሃበካ።እንተኾነ ግን ጸጥታዊ ኩነታት ሃገርካ እንተዳአ ተቀይሩ ናይ ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ የብቅዕ፤ናይ መዋእል መንበሪ ፍቃድ ድማ ይስረዝ ፡ብኡ መንጽር ድማ ሃገረ ኣውስትርያ ገዲፍካ ክትወጽእ ትግደድ።
አብ ፈለማ ሰሙናት አብ ኣውስትርያ ምስ ካልኦት ስደተኛታት አብ ግዝያዊ መንበሪ ትቅመጥ።ድሕሪ ናይ ፈለማ ምምሕዳራዊ ስጉምትታት አብ ዝተዳለወልካ ናይ ውልቂ መንበሪ ትቅመጥ።አብ ሐደ ሐደ አጋጣሚታት እቲ መንበሪ ንመሰጋገሪ ወይ ድማ መጻንሒ ዝተወህበካ ይኸውን።ናብኡ ትሰጋገር ምስ ፍሉይ አማኻሪኻ ድማ ትላለ።
ብመንግስቲ ደረጃ ንስደተኛታት ዝውሃብ ሐገዝ አብ ሃገረ ኣውስትርያ ብሓደ ወገን ብናይ ዑቅባ ደረጃን በቲ ካልእ ወገን ድማ ዞባዊ መንግስቲ ብመሰረት ትነብረሉ ዞባ ዝህቦ ሓገዛትን ይሙርከስ።
ዑቅባ ካብ ትሓተሉ እዋን ጀሚሩ ክሳብ መደምደምታ ናይ ዑቅባ መስርሕ ሓታቲ ዑቅባ ኢኻ።አብ እዋን መስርሕ ዑቅባ ሓታቲ ዑቅባ ግዝያዊ መንበሪ ፍቃድን መባእታዊ ናይ ጥዕና አገልግሎት መሰል ይህልዎ።ሓተትቲ ዑቅባ ንዞባዊ መንግስቲ ይምቅርሑ፤አብ እዋን መስርሕ ዑቅባ ድማ አብ ትሕቲ ዞባዊ መንግስቲ ይኾኑ።ናይ ስራሕ ዕድል ድማ አይህልዎምን፤አብ ገለ አጋጣሚታት ግን ማለት ባዕላዊ ስራሕ ከካይዱ ምስ ዝደልዩ ሰፊሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ምስ ዝህሉ ግን ክሰርሑ ይኽእሉ።
ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ ዘለዎም ሰባት፤ ሙሉእ ዕድል ናይ ማሕበራዊ ክፍሊት (benefit ይህልዎም ።እዚ ድማ ዉሑድ አታዊ ምስዝህልዎም ይኸውን።እንተኾነ ግን አብ ሓደ ሓደ ዞባታት እዚ ዕድላት አይህልውን።አብ ስምምዕ ማሕበራዊ ምውህሃድ(integration agreement) እንተደኣ አለዉ ግን ማሕበራዊ ክፍሊት ይዋሃቦም።
አፍልጦ ዝረኸቡ ስደተኛታት፤ናይ ዓለም ለኻዊ ስምምዕ ስደተኛታት ከምእውን ፖለቲካዊ ዑቅባ ዝተዋህቡ፡ መስርሕ ናይ ዑቅባ ስለ ዝወድኡን ፡ብመሰረት ስምምዕ ጀነቫ አፍልጦ ዝረኸቡን ስደተኛታት ኢዮም ።ሙሉእ ናይ ስራሕ ዕድል ይህልዎም፡ብተወሳኺ ድማ ማሕበራዊ ክፍሊት ማዕረ ዜጋታት እታ ሃገር ይህልዎም፤ ንአብነት አብ ጠለብ ዝተመርኮሰ ውሑድ አታውን ፤ ስድራ ቤታዊ ሓገዛትን ዝአመሰሉን።
ብፍላይ ኣብ ናይ ፈለማ መዓልታት ዝበዝሑ ስራሕ ብቀሊሉ ኣይረኽቡን ።አዚ ድማ ቛንቛ ክመሃሩ ስለ ዘለዎም ኢዩ።ኣብዚ አዋን አዚ ናይ ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ ዘለዎም ሓገዝ ምስ ዘድልዮም ናይ ዉሑድ ደረጃ ኣታዊ ደረጃ ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ።ኣርባዕተ ወርሒ ድሕሪ እወታዊ ናይ ዑቅባ ውሳነ ናይ መባእታዊ ሓገዝ ዕድል ኣይህልዎምን።ስለዝኾነ ድማ ናይ መባእታዊ ክፍሊት ሓገዝ ሕቶ ከቕርቡ ይግባእ።አዚ ድማ ኣስታት 8 ሳምንታት ግዜ ይወስድ።ኣብዚ አዋን አዚ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣይረኽቡን።ናይ ውሑድ ኣታዊ ሓገዝ ምስ ማሕበራዊ ሓገዝ ዝተሓሓዘ እዩ።
ኣሃዝ ብዝምልከት ስድራቤታዊ ስደት አቲ ዝዓበየ ኢዩ።(ካብ 20014-16 ጥራሕ ኣሃዝ ናይ ዑቅባ ሕቶታት ብ ድረጃ ኤውሮፓዊ ሕብረት ካብ ስድራቤታዊ ጥርናፈ አቲ ዝላዓለ ኔሩ)።
ናይ ሰፈራን ምንባርን ኩነታት ኣባላት ስድራቤት ማለት ሰብኣይን ሰበይትን(ሙዝጉባት ተጻመድቲ ከም እውን ዘይምርዕዋት በጽሒታት፡ሞግዚትን ደቂ ናይ ሓደ ካብኣቶም ዘጠቃለለ ኢዩ።ኣብ ግዜ ጥርናፈ ምርዑዋትን፡ተጻመድትን፡21 ዝዕድሚኦም ወይ ድማ ልዕሊኡ ክኾኑ ይግባኣ።አዚ መስፈሪ እዚ ድማ ብሓደ ንክልቴኦም ይምልከት።
ብርግጽ ሕጊ ስድራቤታዊ ጥርናፈ ኣብ አውሮፓ ኣዝዩ ዝተሓላለኽ ኢዩ።ን ሓለዋ ዝተዋህቡ ሰባት ከም ኣውን ኣባላት ስድራቤት ናይ ኣውሮፓ ዜጋታት ፡ኣባላት ስድራቤት ተወላዶ ሳልሳይ ሃገር ዝተፈልየ እዩ ኣሎ ። ሊንክ ናብ ግሎሳሪ
ምጥርናፍ ይከኣል።ናይ ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ ካብ ዝተዋሃብካሉ ግዜ ጀሚሩ ስድራቤት ናይ ምጥርናፍ ሕቶ ኣብ ውሽቲጢ 3 ወርሒ ክቀርብ ይግባእ።ስድራቤትካ ሕቶ ስድራቤታዊ ጥርናፈ ኣብ ኤምባሲ ኣውስትርያ ናይ ዝርከብዎ ሃገር ከቅርቡ ይግባእ።ኣብተን ፈለማ ናይ ስደተኛ ደረጃ ዝተቀበልካሉ 3 ኣዋርሕ ጥርናፈ ስድራቤት ቅልል ዝበለ ኢዩ።ሰለስተ ኣዋርሕ ምስ ሓለፈ አንተኾይኑ ግን ሓደ ሓደ ጠለባት ከተማልእ ክትሕተት ትኽእል፥እሱ ድማ ናይ ገንዘብ ኣታውን ብቁዕ መንበሪን ።ቀይሕ መስቀል ኣውስትርያ ብዛዕባ ጥርናፈ ስድራቤት ብ ዝተፈላለዩ ቛንቛታት ሓበሬታ ይህብ።
ከም ሕጊ ጠለብ ጥርናፈ ኣብ ኤምባሲ ኣውስትርያ ናይ ትውልዲ ሃገሮም ከቅርቡ ይግባእ።(ወይ ድማ ኣብ ዝቅመጥሉ ሃገር) ብፍሉይ ግን አቲ ሕቶ ጠለብ ጥርናፈ ብመሰረት ዜግነቶም ኣብ ውሽጢ ኣውስትርያ ከቅርቡ ይኽእሉ።አዚ ድማ ናብ ሃገር ኣውስትርያ ብዘይ ናይ ቪዛ ኣድላይነት ክኣትዉ የኸእሎም።
እኹል ናይ ኣታዊ ዓቅሚ፥4 አኹልን ተኸታታሊ ኣታውን ፡ን ናብራኻ ብዘይ ናይ ማሕበራዊ ሓገዛት ከውሕስ ዝኽእል ክህልወካ ይግባእ።እቲ ኣታዊ ልክዕ ወይ ድማ ካብቲ ሙዱብ ናይ ጥሮታ ደረጃ ዝለዓለ ክኽውን ይግባእ።
ዝተማለአ ናይ መንበሪ ዓቅሚ ምስ ናይ ውሽጢ ደረጃ ዝዛመድ፥6 መርትዖ ንብቁዕ ናይ መንበሪ ደረጃ ንስድራቤትካ ዝምጥን ብመሰረት ናይ ውሽጢ ደረጃ ከተቅርብ ይግባእ
ብምኽንያት ቀጻልናት ዋሕዚ ጠለብ ሓለዋ ዝደልዩ ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ሕብረት ኣውሮፓ ፣ኣብ ዓመተ 2015 ክልተ ናይ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ስምምዓት ተበጺሑ።ኣውሮፓዊ ሕብረት ኣብ ግንቦት 2015 መደብ ናይ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ናይ 40000 ሰባት ካብ ኢጣልያን ግሪክን ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ።ስዒቡ ድማ ጠለብ ሓለዋ ኣብ መስከረም 2015 ዘቅረቡ 120000 ሰባት ተወሳኺ ናይ ዳግመ ሰፈራ መደብ ሓንጺጹ።ብመሰረት እቲ ዝሓለፈ ለበዋትት ብጠቅላላ 160000 ሰባት ካብ ግሪክ ፣ኢጣልያ፣ከመእውን ሃንጋሪያ ተቀባልነት ኣብ ውሽጢ 2 ዓመት ብዝተፈላዩ ናይ ኣውሮፓ ሕብረት ሃገራት ክረኽቡ ኢዮም።እንተኾነ ግን ነቲ ለበዋ ሲዒቡ ሃንጋርያ ኣብ መደብ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ዘይተስተፍነታ ኣፍሊጣ።ስለዝኾነ ድማ አቲ መደብ ካብ ኢጣልያን ግሪክን ይካየድ ኣሎ።
ሕጋዊ መሰረት ናይዚ መደብ እዚ፡ ውሳኔ ኮምሽን ሕብረት ኣውሮፓ ንዳግመ ምውዛዕ ስደተኛተት፣ ካብ ዝኣትውለን ሃገራት (ኢጣልያ/ግሪክ) ፡ናብ ኣባል ሃገር፡ ከምእውን ውሳኔ ናይ ዝምልከቶ ሚንስትሪ ኣባል ሃገር ይኸውን ።ንኣውስትርያ ብመሰረት ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ዝኣትዉ ሰባት ናይ ሓተትቲ ዑቅባ ኣተሓሕዛ ይህልዎም።
ሕርያ ናይ ሓለዋ ዘድልዮም ሰባት ኣብዚ ሕጂ ዝካየድ ዘሎ ናይ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ መደብ ኣብ እማመ ሃገራዊ ቤት ጽሕፈታት ኢጣልያን ግሪክን ብምትሕብባር ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ዑቅባ(EASO) ይካየድ።ኣብ ዝቅጽል ስጉምቲ ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣውስትርያ ፍቃድ ምቅባል ይህብ።ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ዛጊት ኣብ ኢጣልያ /ግሪክ ሕቶ ጠለብ ዑቅባ ዘለዎም ሰባት ብፍላይ ድማ እዚ ናይ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ መደብ ብሃገራዊ ቤት ጽሕፈታት ብውሑዱ 75% ናይ ሓለዋ ገምጋም ዘለዎም ዘካተተ ኢዩ።ዛጊት ኣብ ካልኦት ናይ ኣውሮፓ ሕብረት ሃገራት ጠለብ ዑቅባ ዘቅረቡ ሰባት ግና ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይኮነን።
በዚ ውሽጣዊ ናይ ዳግመ ሰፈራ መደብ ሃገረ ኣውስትርያ ከም ዝተቀበለትካ መጠን ፣ድሕሪ ምእታው ናብታ ሃገር ሙሉእ ናይ ዑቅባ መስርሕ ከተካይድ ይግባእ።ፈለማ ኣብ መዕረፊ ስደተኛታት ክትምዝገብ ይግባኣካ፣ቀጺሉ ድማ ኣብ ዝተዳለወልካ ቦታ ትቅመጥ፣ድሕሪዚ ናይ ምዝገባ ግዜ እቲ መስርሕ ልክዕ ከምቲ ልሙድ ሕቶ ጠለብ ንዑቅባ ይኸውን፣ቀጺሉ ድማ ቃለ መሕትት ይኸውን።
ሃገራዊ ናይ ዑቅባ ሰበስልጣናት (national asylum authorities) ኣብ ግሪክን ኢጣልያን ብ ምትሕብባር ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ንዑቅባ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ከም ሕጹይ ክመርጹካ ይኽእሉ፣ቀጺሉ ናብ ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣውስትርያ የሰጋግሩኻ።እታ ሃገር ናይ ምቅባል ደገፍ ምስ ሃበት ዓለምለኻዊ ናይ ስደት ማሕበር(IOM)ይዋሳእ።ብወገንካውን እቲ ናይ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ውሳኔ ናብ ኣውስትርያ እንተ መሪጽካ ዓለምለኻዊ ናይ ስደት ማሕበር (IOM) ብቀጥታ ኣብ ናይ ተጠቀምቲ ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ዝርዝር ኣስማት የእትወካ።
IOM ብተወሳኺ ናይ ቅድመ ምብጋስ ናይ ምልላይ ኣኼባታት የካይድ ።እዚ ድማ ኣገዳሲ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣውስትርያን ውሽጣዊ ዳግመ ሰፈራ ይኸውን።እዝውን ሙቹእ ዕድል ንምእካብ ሓበሬታ ብዛዕባ ተመዲብካሉ ዘለኻ ሃገር ፣ትጽቢታትካ ንምቁጽጻርን ፣መባእታዊ ናይ ድሕረ ምቅባል ግዜን ፣ሓገዝ ንምውህሃድ የጠቃልል።
ነቲ ጉዕዞ ብዝምልከት ድማ ዓለምለኻዊ ናይ ስደት ማሕበር (IOM) ምንቅስቃስ ይቆጻጸር፣ቅድመ-ምብጋስ ኣኼባ የካይድ ፣ኣብዚ እዋን `ዚ ድማ ሓፈሻዊ ግብራዊ ዝርዝር ናይቲ ጉዕዞ የዳሉ፣መሰጋገሪ በረራ ንዘለዎም ድማ ይሕግዝ፣ከምእውን ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ንዝኣትዉ ድማ ይቅበል።
ምእካብ ሓበሬታ ይኸውን።እቲ ትህቦ ስም ናይ መጻኢ መለለይ መንነትካ አብ ኣውስትርያ ይኸውን።እቲ ስም አብ ናይ ስደተኛ ካርድኻ ፡ፓስፖርትኻ ፡ልክዕ ከምቲ አብ እዋን አብ ቃለ መሕትት ዝተሰነደ ይኸውን።
አብ ፈለማ ሰሙናት አብ ኣውስትርያ ምስ ካልኦት ስደተኛታት አብ ግዝያዊ መንበሪ ትቅመጥ።ድሕሪ ናይ ፈለማ ምምሕዳራዊ ስጉምትታት አብ ዝተዳለወልካ ናይ ውልቂ መንበሪ ትቅመጥ።
ብፍላይ ኣብ ናይ ፈለማ መዓልታት ዝበዝሑ ስራሕ ብቀሊሉ ኣይረኽቡን ።አዚ ድማ ቛንቛ ክመሃሩ ስለ ዘለዎም ኢዩ።ኣብዚ አዋን እዚ ናይ ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ ዘለዎም ሓገዝ ምስ ዘድልዮም ናይ ዉሑድ ደረጃ ኣታዊ ደረጃ ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ።ኣርባዕተ ወርሒ ድሕሪ እወታዊ ናይ ዑቅባ ውሳነ ናይ መባእታዊ ሓገዝ ዕድል ኣይህልዎምን።ስለዝኾነ ድማ ናይ መባእታዊ ክፍሊት ሓገዝ ሕቶ ከቕርቡ ይግባእ።አዚ ድማ ኣስታት 8 ሳምንታት ግዜ ይወስድ።ኣብዚ እዋን እዚ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣይረኽቡን።ናይ ውሑድ ኣታዊ ሓገዝ ምስ ማሕበራዊ ሓገዝ ዝተሓሓዘ እዩ።
ኣሃዝ ብዝምልከት ስድራቤታዊ ስደት አቲ ዝዓበየ ኢዩ።(ካብ 2014-16 ጥራሕ ኣሃዝ ናይ ዑቅባ ሕቶታት ብደረጃ ኤውሮፓዊ ሕብረት ካብ ስድራቤታዊ ጥርናፈ አቲ ዝላዓለ ኔሩ)።
ናይ ሰፈራን ምንባርን ኩነታት ኣባላት ስድራቤት ማለት ሰብኣይን ሰበይትን (ሙዝጉባት ተጻመድቲ ከም እውን ዘይምርዕዋት በጽሒታት፡ሞግዚትን ደቂ ናይ ሓደ ካብኣቶም ዘጠቃለለ ኢዩ።ኣብ ግዜ ጥርናፈ ምርዑዋትን፡ተጻመድትን፡21 ዝዕድሚኦም ወይ ድማ ልዕሊኡ ክኾኑ ይግባኣ።እዚ መስፈሪ እዚ ድማ ብሓደ ንክልቴኦም ይምልከት።
ብርግጽ ሕጊ ስድራቤታዊ ጥርናፈ ኣብ አውሮፓ ኣዝዩ ዝተሓላለኽ ኢዩ።ንሓለዋ ዝተዋህቡ ሰባት ከም እውን ኣባላት ስድራቤት ናይ ኣውሮፓ ዜጋታት ፡ኣባላት ስድራቤት ተወላዶ ሳልሳይ ሃገር ዝተፈልየ እዩ ። /ሊንክ ናብ ግሎሰሪ
ኣብ ኣውስትርያ ደረጃ ናይ ስደተኛ ሓለዋ እንተዳኣ ኣሎካ ስድራቤት ናብ ኣውስትርያ ምጥርናፍ ይከኣል።ናይ ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ ካብ ዝተዋሃብካሉ ግዜ ጀሚሩ ስድራቤት ናይ ምጥርናፍ ሕቶ ኣብ ውሽቲጢ 3 ወርሒ ክቀርብ ይግባእ።ስድራቤትካ ሕቶ ስድራቤታዊ ጥርናፈ ኣብ ኤምባሲ ኣውስትርያ ናይ ዝርከብዎ ሃገር ከቅርቡ ይግባእ።ኣብተን ፈለማ ናይ ስደተኛ ደረጃ ዝተቀበልካሉ 3 ኣዋርሕ ጥርናፈ ስድራቤት ቅልል ዝበለ ኢዩ።ሰለስተ ኣዋርሕ ምስ ሓለፈ አንተኾይኑ ግን ሓደ ሓደ ጠለባት ከተማልእ ክትሕተት ትኽእል፥እሱ ድማ ናይ ገንዘብ ኣታውን ብቁዕ መንበሪን ።ቀይሕ መስቀል ኣውስትርያ ብዛዕባ ጥርናፈ ስድራቤት ብዝተፈላለዩ ቛንቛታት ሓበሬታ ይህብ።
ከም ሕጊ፡ ጠለብ ጥርናፈ ኣብ ኤምባሲ ኣውስትርያ ናይ ትውልዲ ሃገሮም ከቅርቡ ይግባእ።(ወይ ድማ ኣብ ዝቅመጥሉ ሃገር) ብፍሉይ ግን አቲ ሕቶ ጠለብ ጥርናፈ ብመሰረት ዜግነቶም ኣብ ውሽጢ ኣውስትርያ ከቅርቡ ይኽእሉ።አዚ ድማ ናብ ሃገር ኣውስትርያ ብዘይ ናይ ቪዛ ኣድላይነት ክኣትዉ የኸእሎም።
እኹል ናይ ኣታዊ ዓቅሚ፥4 አኹልን ተኸታታሊ ኣታውን ፡ንናብራኻ ብዘይ ናይ ማሕበራዊ ሓገዛት ከውሕስ ዝኽእል ክህልወካ ይግባእ።እቲ ኣታዊ ልክዕ ወይ ድማ ካብቲ ሙዱብ ናይ ጥሮታ ደረጃ ዝለዓለ ክኽውን ይግባእ።
ደቀንስትዮን ኣዋልድን ምስ ኣባላት ስድራቤተን እንከለዋ በይናዊ ናይ ዑቅባ ጠለብ ከቅርባ መሰል ኣለወን።እዚ ማለት ድማ ናይ ዑቅባ ጠለበን ካብቲ ናይ ኣባላት ስድራቤት ብፍሉይ ይረኣን ይምርመርን ማለት ኢዩ።ጓል ኣንስተይቲ ኣባል ድማ ነቲ ቃለ መሕትት ተካይድን ትምርምርን።ጓል ኣንስተይቲ ተርጓሚት እውን ትዳለወለን ፣እንተኾነ ግን ኣብ ኣውስትርያ ፡ከምቲ ኣብ ካልእ ኣውሮፓ ብቁዓት ተርጎምቲ ንናይ ኩሎም ስደተኛታት ቛንቛ ብቐሊሉ ኣይርከብን።
ኣብ መዕረፊ ማእከላት ድማ ደቀንስዮን ኣዋልድን ናይ በይነን ገዛን ቀረባትን ካብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ይኸውን፡ምስ ኣባላት ስድራቤተን ምስ ዝደልያ ግን ብሓባር ይዳለወለን።ኣብ መዕረፊ ማእከላት ድማ ንደቀንስትዮን ኣዋልድን ናይ በይነን ሽንት ቤትን ናይ ጽሬት መሳለጥን ክዳለወለን ይግባእ።
ደቀንስትዮን ኣዋልድን ናይ ክንክን ጥዕና መሰላት ኣለወን። ንፍርያምነተን ዝምልከት እውን ጥዕናዊ ኣገልግሎት ይረኽባ።ዓመታዊ ድማ ናይ መከላኸልን መርመራን ንናይ ጡብ ካንሰር ካብ ዝምልከቶ ክኢላ (ጂነኮሎጂስት/gynecologist) ክረኽባ ይኽእላ፡ ኣብ ጀርመን ድማ ኣብ ፍራዩናርዝት /Frauenarzt ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክረኽባ ይኽእላ።እዚ ክኢላ ማህጸን ሓኪም ንዝተፈላለዩ ተመሳሰልቲ ምስ ጾታዊ ርክብ ዝተኣሳሰርን ፣ ምቁጽጻር ወሊድን፣ ዝኣመሰሉን ናይ ደቀንስትዮ ሕማማት ምኽርን ካልእ ነገራትን ይህብ ።ናይ ደቀንስትዮን ናይ ደቂ ተባዕትዮን ሓካይም ድማ ኣለዉ ።ነዊሕ ግዜ ዝወስድ ቆጸራ ንምውጋድ ድማ ምስ ሓኪም ውዕላት ናይ ጥዕና ውሕስነት ብምግባር ብቀሊሉ ምክትታትልን ምርኻብን ዝሓሸ ኣማራጺ እዩ።
እንተደኣ ነፍሰጾር ኮንኪ ፡ ቀጻሊ ሓኪም ማህጸንን ምርኣይ ኣገሲ እዩ ፡ብተወሳኺ ድማ ኣድላይ ሕክምናዊ ክትትል ክተገብሪ ይግባእ ፡ እዚ ድማ ቅድምን ድሕርን ጥንሲ ዘሎ ኩነታትን ምዕባለን ጥዕና ሕጻንን ንምክትታል ዝዓለመ እዩ። ክንክን ጥዕና ናይ ኣደን ህጻንን ካብ ግዜ ጥንሲ ጀሚሩ ክሳብ ወሊድን ፡ሓሙሽተ ዓመት ዕድመ ህጻንን ይኸውን። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ድማ እቲ ናይ ጥዕና ውሕስነት ማሕበር ክሳብ ወሊድ ግዜ ዘሎ ወጻኢታት ከምዝሽፍን እዩ፡ እዚ ድማ እንተደኣ ኣውስትርያ ቅድሚ 8 ወርሒ ምውላድ ህጻን ኣቲኺ ማለት እዩ። እንተዘይኮይኑ ግን ፡ ወጻኢታት ወሊድ ባዕልኺ ትሽፍኒ ።ንዝያዳ ሓበሬታ ፡ ምዕራፍ ጥዕና ተመልከት።
ጓል ኣንስተይቲ ወይ ድማ ጎርዞ ግዳይ ውሽጣዊ ዓመጽ ምስ እትኸውን(ብ ኣባላት ስድራቤት ዝፍጸም ዓመጽ) ፡ፍሉይ ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዋ።ናይ ምፍላይ መሰልን ኣድላይ ምስ ዝኸውን ድማ ካብ ዓመጸኛ ሓለዋ ብፖሊስ ክግበረላን ኣብ ንደቀንስትዮን ህጻናትን ዝተዳለወ መዕቆቢ ትሰፍር/ትቅመጥ፣-ግዳያት ዓመጽ፡ ሓለዋ ኣንጻር ኣመጽ።ካብ ዓመጸኛ ድማ ብ ምስጢር ትነብር ፣ሕክምናውን ናይ ስነ-ኣእምሮ ሓገዛት ድማ ትረክብ።
ግዳይ ውሽጣዊ ዓመጽ ጓል ኣንስተይቲ ወይ ድማ ጎርዞ ሓታቲት ዑቅባ ምስእተኸውን ጠለብ ዑቅባኣ ኣብ ድልየታ ዝተሞርኮሰ ብፍሉይ ይምርመር።ድሮ ዓለምለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህባ ወይ ድማ ግዝያዊ መንበሪ ምስ ዝህልዋ ብፍሉይ ካብ ኣባላት ስድራቤት ወጻኢ መንበሪ ፍቃድ ክሕደስ ይኽእል።እዚ ን ደቀንስትዮን ኣዋልድን ብስድራቤታዊ ጥርናፈ፡ መንበሪ ፍቃድ ዝረኸባ እውን የጠቃልል።
እንተደኣ ደቀንስትዮ ናይ ንግዲ ደቂ ሰብ ግዳይ ኮይና ፡ ማለት ድማ ተመዝሚዛ፣ ብምትላል ወይ ምግዳድ፣ ንምንዝርና ናይ ጉልበት ስራሕ፣ ወይ ኣብ ዘይትደልዮ ካልኦት ንጥፈታት ተወፊራ፡ ሓለዋ ክትረክብ ሙሉእ መሰል ኣለዋ። ሓታትቲት ዑቅባ ትኹን ፣ ወይ መንበሪ ይሃልዋ፣ ግዳይ ናይ ንግዲ ደቂ ሰብ እንተኾይና ሓለዋ ክትረክብ ይግባእ፣ ኣብ ውሑስ ቦታ ትቅመጥ፣ ሕክምናውን ስነ ኣእምራውን ሕጋውን ሓገዛት ድማ ትረክብ። ብተወሳኺ ብዛዕባ ግዝያዊ መንበሪ ድማ ይወሃባ፣ ኣንጻር እቶም ገበነኛታት ድማ ሕጋዊ መስርሕ ከተካይድ ድማ ኣድላይ ምትሕብባር ይግበረላ።መደብ ሓለዋ ንግዳያትን ድማ የካትት።ኣብ ኣውስትርያ ምትእትታው ማእከል ብንግዲ ደቂ ሰብ ዝተጎድኣ ደቀንስትዮ (LEFÖ-IB) ሓላፍነት ሓለዋን ሓገዝን እዘን ደቀንስትዮ ይወስድ። እንተደኣ ግዳይ ንግዲ ደቂ ሰብ ኮንኪ/ካ ተገዲድካ ዝገበርካዮ ኣየሕትተካን እዩ። ንዝያዳ ሓበሬታ ምዕራፍ ሓለዋ ካብ ኣንጻር ኣፈላላይ ተመልከት፡
ማእከል ጥዕና ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብ ጥዕና፣ ጾታ፣ ወላዲ ምዃን ፣ ካልኦት ተመሳሰልቲ ጉዳያት ሰብኣዊ ሓገዛትን ስነ ኣእምራዊ ምኽርን ይህብ።ሰብኡትን ኣወዳትን እውን ግዳያት ናይ ግጭት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።እቲ መስርሕ ድማ ተመሳሳሊ ከም ንምክልኻል ግጭት ኣንጻር ደቀንስትዮ ይኸውን።ኣሰብኡት ብፍላይ ድማ ኣወዳት ግዳያት ና ግዱድ ጉልበታዊ ስራሕን ከምእውን ግዳያት ናይ ንግዲ ደቂ ሰብ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኣውስትርያ ማእከል ጥዕና ደቂ ተባዕትዮ፡MEN VIA ድማ ካብ ናይ ንግዲ ደቂ ሰብ ግዳይ ዝኾኑ ሰባት ሓላፍነት ወሲዱ ይሰርሕ።ንዝያዳ ሓበሬታ ምዕራፍ ሓለዋ ኣንጻር ዓመጽ/ጭቆና ተመልከት።
ዝኾነ ሰብ ኣብ ትሕቲ ዕድመ 18 ዝርከብ ብመሰረት ሕጊ ኣውስትርያ፡ ህጻን እዩ።እዚ ማለት ክሳብ 18 ዓመት ዕድመ ዝበጽሕ እቲ ሰብ ህጻን እዩ ማለት ኣይኮነን፡ካብ ዞባ ናብ ዞባ ድማ ህጻን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰብ ክፈላለ ይኽእል፡ ኣብ ስቲራ/ Styra፣ኮሪንትያ/ Corinthia፣ ቲሮል/ Tyrol ከምእውን ቮራርበርግ/ Vorarlberg፡ ክሳብ መወዳእታ 14 ዓመት ዕድመ ህጻን ይበሃል ፡ካብ 14 ክሳብ መወዳእታ 18 ዓመት ድማ ቲንኣጅ ማለት ጎበዝ መንእሰይ ይበሃል።ኣብ ስላዝበርግ/Slazburg ድማ ገደብ ዕድመ ህጻን 12 ዓመት እዩ፡ ካብኡ ንላዕሊ ክሳብ 18 ድማ ጎበዝ /ቲንኣጅ ይበሃል።ኣብ ቪየናን ታሕታይ ኣውስትርያ/(Niederösterreich) ከምእውን በርገንላንድፍልልይ ዕድመ ናይ ህጻን የለን እንታይ ደኣ ትሕቲ 18 ዓመት ዕድመ ድማ ህጻን ይበሃል። ዝስዕብ ሓበሬታ ድማ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ዝርከቡ ሰባት ፍሉይ ግምት ይህብ፡ ማለት ድማ ዝኾነ ሰብ ክሳብ 18 ዓመት ዕድመ ማለት እዩ።
ኩሎም ህጻናት ትሕቲ 18 ዓመት ዕድመ ፣ ሓተትቲ ዑቅባ፣ ዓለም ለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህቡ፣ ግዝያዊ መንበሪ ዝተዋህቦምን መሰላት ናይ ክንክን ጥዕና ኣብ ትሕቲ ሓደ ዓይነት ኩነታት ፣ ልክዕ ከም ኣውስትርያዊ ዜጋ ይህልዎ።ንዝያዳ ሓበሬታ ፡ ምዕራፍ ጥዕና ተመልከት።
ህጻናት ኣብ ትሕቲ ዓለም ለኻዊ ዑቅባ ዘለውን ወይ ድማ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎምን ፡ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ መውዓሊ ህጻናት ክመሃሩ ይግባእ። ናይ ቅድመ ትምህርቲ ህጻናት ፡ ኣብ መዕቆቢ ማእከል ዝርከቡ(ሓተቲ ዑቅባ) መውዓሊ ህጻናት ክከታተሉ ኣይክእሉን።ብሓፈሻ ግን ፣ንክንክን ህጻናት ዝምልከት ፡ኣብ መዕቆቢ ማእከል ዝርከቡ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት/NGOs ሓገዛት ይረኽቡ።
ኩሎም ህጻናት ናይ ትምህርቲ መሰል ይህልዎም፡ሓተትቲ ዑቅባ፣ዓለምለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህቦም፣ግዝያዊ መንበሪ ብስድራቤታዊ ጥርናፈ ዝተዋህቦምን የጠቃልል።ህጻናት- ሓተትቲ ዑቅባ ሕቶ ጠለብ ዑቅባ ካብ ዘቅርቡ ኣብ ውሽጢ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክምዝገቡ ይግባእ።እቲ ቛንቛ ጀርመን ምስ ዘይዛረብ ፣መባእታዊ ምድላው ንቛንቛ ኮርሳት ይውሃቦ፣ብተወሳኺ ድማ ናይ ካልኦት ዓይነታት ትምህርቲ ኮርሳት የጥቃልል።ኣብ ገለ መባእታዊ ቤት ትምህርታት ኣብ ኣውስትርያ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ዓመት ከም ህጻን ገምጋማዊ መርመራታት ኣይግበረሎምን (1-5)፡ እንተኾነ ግን ብዛዕባ ውጽኢታት ግምገማ ግን ሓበሬታ ይዋሃቦም፡ብመልክዕ ቁጽሪ ይኹን ወይ ፊደል ማለት እዩ።ስለዚ ድማ ግምገማ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይፈላለ።
ብሓፈሻ ፡ሓደ ዓመት ናይ መውዓሊ ህጻናት ትምህርትን ፣ መባእታውን ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ኣውስትርያ ግዴታዊ ኢዩ።ኣብ ካልእ ሃገር ትምህርቲ ዝጀመረ ቅድሚ ትምህርቲ ኣብ ኣውስትርያ ምቅጻሉ ፈተናታት ይወሃቦ።ሰብ መዚ ቤት ትምህርቲ ኣድላይ ኮይኑ ምስ ዝረኽብዎ እቲ ህጻን ኣድማዕነቱ ተራእዩ ሓደ ክፍሊ ንታሕቲ ክምዝገብ ይኽእል።ንዝያዳ ሓበሬታ ፡ምዕራፍ ዕድል ትምህርቲ ተመልከት።
ኣብ መዕረፊ ማእከል ከም ትሕቲ ዕድመ ህጻን መጠን ካብ ዓበይቲ ሓተትቲ ዑቅባ ዝተፈልየ ቀረብን መሳለጥያን ይወሃበካ።ኣብ ኣውስትርያ ድማ ኣብ ትሕቲ ኣባይቲ ማሕበራዊ ሓገዛት ንህጻናትን መንእሰያትን ዝተባህለ ቀረብ መንበርን መሳለጥን ይህልወካ። ሓላፍነት ናይ ወላዲ ዝወስድ ዋሕስ(guardian)ይህልወካ።እሱ ድማ ኣብ ንዓኻ ዝጠቅም ውሳነታት ይሳተፍ።
ስድራቤትካ ኣብ መበቆል ሃገር ይሃልዉ ፣ኣብ ካልእ ሃገር ናይ ዳግመ ጥርናፈ ስድራቤት መሰል ይህልወካ ። ነዚ መስርሕ ዝተሓባበሩ ማሕበራት እውን ይርከቡ፡እንተኾነ ግን እቲ መስርሕ ዝተሓላለኸን ግዜ ዝወስድ ክኸውን ይኽእል። ምስ ስድራቤትካ ናይ ምርኻብ መሰል ድማ ኣሎካ።
ከም ኣላይ ዘይብሉ ህጻን (ትሕቲ 18 ዓመት )፡ መሰል ጥዕናዊ ክንክን ልክዕ ከም ኣውስትርያዊ ዜጋ ምስ መሰረታዊ ናይ ጥዕና ውሕስነት ይህልወካ።ንዝያዳ ሓበሬታ ምዕራፍ ጥዕና ተወከስ።
መሰል ትምህርቲ ብመሰረት ዕድመኻን ዝንባሌታትካ ይህልወካ።ኣየናይ ደረጃ ክፍሊ ክትመሃር ከምእትደሊ ፡ዝሓለፈ ደረጃ ትምህርትኻ ይግምገም።ተወሳኺ ክላሳትን ሓገዛትን ን ቋንቋ ጀርመን ድማ ይዳለወልካ።ንዝያዳ ሓበሬታ ፡ምዕራፍ ዕድል ትምህርቲ ተመልከት።
ካብ ስድራቤት ዝተፈልዩ ህጻናትን ወይ ድማ ብዘይ ኣባል ስድራቤት ዝጓዓዙን ግዳያት ናይ ሓደጋ ንግዲ ወዲ ሰብ ሙዃኖም ይእመኖሎም።እዚ ማለት ድማ ን ምስጋግር፣ምምዝማዝ ህጻናትን መእሰያትን ብግዴታ ይኹን ብዓፈና ንስራሕ ፣ምንዝርና ፣ለመና ወይ ድማ ካልኣት ገበናዊ ንጥፈታት የጠቃልል።ሰብ መዚ ፖሊስ፣ ማሕበራውያን ሰራሕተኛታት፣ከምእውን ዋሕስካ ድማ እዚ ገበናት ኣብ ልዕለኻ ተፈጺሙ ንከይከውን ብምርግጋጽ ኣድላይ ሓገዛት ይገብሩልካ።
ንዝበዝሑ ሰባ ካብ ስድራቤት ምህዳም ውሕስነትን ርጉእነትን ይፈጥረሎም።መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ብዛዕባ ገዲፈሞም ዝመጹ ሰባት ዘይሻቀሉ ሰባት ዝያዳ ኣብ ሕብረተሰባዊ ምውህሃድ ይነጥፉን ይወሃሃዱን።ስድራቤታት ናይ ጥርናፈን ብሓባር ናይ ምንባር መሰል ኣለዎም።ሓተትቲ ዑቅባ ስድራቤታት ናይ ሓባር መንበርን ቀረብን ኣብ መዕረፊ ማእከል ይዳለወሎም።
ኣብ ኣውስትርያ ዓለም ለኻዊ ዑቅባ እንተ ተዋሂቡካ ፡ስድራቤትካ ድማ ኣብ መቆል ሃገርካ ወይ ድማ ኣብ ካልእ ሃገር እንተደኣ ኣለዉ መሰል ናይ ስድራቤታዊ ጥርናፈ ኣሎካ።እሳቶም ድማ ፡በዓል ቤት ወይ በዓልቲ ቤት ፣ ከምእውን ትሕቲ 18 ዓመት ውላድ/ህጻናት እዮም።እቶም ህጻናት ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም እንተኾይኖምን ፣ ዝተመርዓዉ እንተኾይኖም ናብ ኣውስትርያ ክትጥርንፎም ኣይከኣልን።እቲ ሕቶ ጠለብ ጥርናፈ ድማ ድሕሪ ምውሳድ ዑቅባ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ክቀርብ ይግባእ።እንተዘይኮይኑ ግን ፡ጽኑዕ መምዘኒታት ይህልዉ (ገዛ፣ ኣታዊ ገንዘብ፣ ናይ ጥዕና ውሕስነት ክህልዉን ክረጋገጹን ይግባእ)።
ኣብ ኣውስትርያ መስርሕ ጥርናፈ ን “ስድራቤት ዝበሃል“ ብጽኑዕ ይፍለጥ። ክጥርነፉ ዝኽእሉ ኣብላት ስድራቤት ድማ ፡ ኣደ፣ ኣቦን ህጻናትን ብመሰረት እቲ ዝተገልጸ እዮም።ወለዶ ንምርግጋጽ፡ DNA መርመራ ብክፍሊት ገንዘብ ይካየድ ፡ እቲ ውጽኢት ቅኑዕ እንተኾይኑ ድማ ክፍሊት ይድጎም። መውስቦ/መርዓ ቅድሚ ምእታው ናብ ኣውስትርያ ዝተፈጸመ ክኸውን ይግባእ፡ መረጋገጺ ሰነድ ከም ወረቃቅቲ መርዓ የድሊ፡ ባህላዊ መርዓ ድማ ኣፍልጦ ወይ ተቀባልነት የብሉን። ካብ ሓደ ላዕሊ ዝተመርዓወ ድማ ሓደ ሰብ ጥራይ ክስዕብ ይግባእ።ናይ ጉዕዞ ወጻኢታት ድማ ካብ ባዕልኻ ክኸውን ይግባእ።
ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ ዘለዎም ሰባት ድማ ኣብ ስድራ ቤታዊ ጥርናፈ ፡ፈለማ ጠለብ ቪዛ ኣብ ወኪል ኣውስትርያ ናይቲ ስድራቤት ዝርከብዎ ሃገር ከቅርቡ ይግባእ፡ እዚ ድማ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ምቅባል ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ (subsidiary protection) ክፍጸም ኣለዎ፣ ። ብተወሳኺ ፡ናይ መንበሪ፣ ኣታዊ ገንዘብ፣ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ/ውሕስነት ክህልዎም ይግባእ።
ኣብ ሓደ ሓደ ኣጋጣሚታት ፡ስንክልና፡ ናይ ስነ ኣእምሮ ጥዕናን ስንክልና ኣእምሮ ኣገዳሲ ውሳኔታ ኣብ ናቶም ዝንባለ ምስ ህይወቶም ዝተኣኣሳሰር ንክገብሩ የጸግሞም።ኣብ ከምዚ ኣጋጣሚታት ብሕጊ ዓቅሞም ድሩት ኪኸውን ይግበር።እዞም ሰባት እዚኦም ሕጋዊ ሞግዚት ክህልዎም ይግባእ። ሕቶ ንጠለብ ዑቅባ ምውሳን እውን የጠቃልል።እዚ ድማ ኣገዳሲ ውሳኔትት ንኽገብሩን ምስ ናቶም ዝንባሌ ዝኸይድ ኣብ ናይ ዑቅባ ውሳኔ መስርሕ ክሳተፉን ኣሎውም ነቶም ስንክልና ዘለዎም ሰባት ብምትካእ ሞግዚት ዓቢ ተራ ኣለዎ።
ሕጋዊ ዓቅሚ ምእጋድ ተነቃፊ ክሳብ ዝኾነ ፡ሓገዝ ዘድልዮም ስንክልና ዘለዎም ሰባት ምስ ዘጋጥሙኻ ሕጋዊ ሓገዛት ክግበረሎም ኣድላይ ምትሕብባር ክንገብር ይግባእ። ብተወሳኺ ማሕበራት ናይ ስንክልና ዘለዎም ሰባት ከምእውን ዘይ መንግስታውያን ማሕበራት ምኽርን ሓገዛትን ዝህባ ኣለዋ ።“Sozialministeriumsservice” ዝተባህለ ማሕበር ድማ ብማሕበራዊ ምንስትሪ ዝተዳለወ ክይኑ ንስንክልና ዘለዎም ሰባት ይጣበቅን ፡ኣሎ ዝበሃል ሕቶታት ድማ መልሲ ይህባ። ኣብዚ መዳይ እዚ ዝነጥፋ ማሕበራት መንግስታውን ዘይመንግስታውን እውን ብብዝሒ ይርከባ ፡ ንኣብነት ንምጥቃስ ፡ ካሪታስ፣ ድያኮኒ ከምእውን ለበንሽልፈ ይበሃላ።
ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኩነታቱ ኣብ ግምት ዘእተወ መሰልናይ ክንክን ጥዕና ኣለዎ፡እዚ ድማ ን ሓታቲ ዑቅባን ዓለምለኻዊ ሓለዋ ኣብ ኣውስትርያ ዝተዋህቦ ሰብ ብሓደ ይምልከት፣ ንዝያዳ ሓበሬታ ምዕራፍ ጥዕና ተመልከት።
ዕድመ ምርኩስ ብምግባር ልክዕ ከም ሓታቲ ዑቅባን ዓለምለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህቦ ሰብን ናይ ትምህርቲ መሰል ኣሎካ።እዚ ማለት ድማ ከ ሓታቲ ዑቅባ ፡ ስንክልና ዘለዎም ህጻናት ናይ መባእታውን ካልኣይን ደረጃ ትምህርቲ መሰል ይህልዎም። ዓለም ለኻዊ ሓለዋ ዝተዋህቡ ስንክልና ዘለዎም ሰባት ከም ናይ ኣውስትርያ ዜጋ መሰላት ትምህርቲ ኣለዎም። ኣብ ኣውስትርያ ፡መባእታዊ ትምህርቲ ንስንክልና ዘለዎም ህጻናት(6-15 ክልል ዕድመ) ግደታዊ እዩ።ስንክልና ዘለዎም መእሰያትን ህጻናትን መሰላት ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ዩኒቨርሲቲ ዕድላትን ኣለዎም።መስርሕ ትምህርቲ ንስንክልና ዘለዎም ህጻናትን መንእሰያትን ኣብ መስርሕ ምስትምሃር ብቀጻልነት ብግቡእ ንክመሃሩን ክርድኡን ሓገዝ ይግበረሎም።
ስንክልና ዘለዎም ሰባት መሰል ናይ ስራሕኣብ ኣውስትርያ ኣለዎም፡እዚ ድማ ንሓተትቲ ዑቅባን ዓለም ለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህቡ ሰባት የጠቃልል፣ ሕጊ ዝጠልቦ ኩነታት ከማልኡ ድማ ይህልዎም።ስንክልና ዘለዎ ዓለም ለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህበ ሰብ እንተኾይኑ መምዘኒታት ስራሕ ንስንክልና ዘለዎም ሰባት ክውከስ ተመራጺ ይኸውን።እዚ ሓበሬታ ድማ ካብ ሕዝባዊ ናይ ዕዮ ኣገልግሎት ፡AMS፡-ስራሕ /ዕዮ ተመልከት/ ፡ወይ ድማ ማሕበራት ስንክልና ዘለዎም ሰባት ይርከብ።
ኣፈላላይ ንስንክልና ዘለዎም ሰባት ኣብ ኣውስትርያ ብጥብቂ ዝተኸልከለ እዩ።ስንክልና ዘለዎ ሰብ ናይ ኣፈላላይ ኩነት እንተ ኣጋጢምዎ -ማለት ካብ ስንክልና ዘይብሉ ሰብ ብዝተፈልየ መልክዕ እንተደኣ ተራእዩ ሓለዋ ክግበረሉ መሰል ይህልዎ።ኣብ ከምኡ ኣጋጣሚ ናይ ጥርዓን ፋይል ንቤት ጽሕፈት ተጠባባቂ ማሕበር ንስንክልና ዘለዎም ሰባት ክኸፍት ይኽእል፡ ሓለዋ ኣንጻር ኣፈልላይ/፡ ወይ ድማ ኣብ ከባቢኡ ዝርከብ ማሕበር ስንክልና ዘለዎም ሰባት ክውከስ ይግባእ።እንተኾነ ግን ፡ኣብ ግምት ክኣቱ ዘለዎ ጉዳይ ንቋንቋኻ ክትርጉሙ ዝኽእሉ ተርጎምቲ ብቀሊሉ ክርከቡ ኣጸጋሚ እዩ።ኣብዚ ኩነት እዚ ቋንቋኻን ቋንቋ ጀርመን ዝርዳእ ሰብ ክትረክብ ዝሓሸ ይኸውን፡
ግዳያት ክስልጥኑን ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ውን ክሽየጡን ይኽእሉ ፣እዚ ድማ ምብ ፈላጢኦም፣ ቤተ ዘመድ፣ ወይ ድማ ገበነኛ ጉጅለታት ይኸውን።ሓደ ሓደ እዋን ውን ጹቡቅ ክፍሊት ዘለዎ ክንረኽበልኩም ብምባል ናይ ሓሶት መብጽዓ ይወሃቦም።መብዛሕትኡ እዋን ካብ ሃገር ናብ ሃገር ይንቀሳቀሱ ወይ ውን ካብ ሩሑቅ ገጠራትን ከተማታትን። ነጋዶ ድቂ ሰብ ነቶም ግዳያት ሙሉእ ብሙሉእ ቁጽጽር የእትውዎም፣ የገድድዎም፣ ይጨውዮም፣የታልልዎም። ገንዘባዊ ዓቅሞምን ወረቀት መንነቶምን ይውሰዶም ምኽኒያቱ ምሉእ ብ ምሉእ ኣብ ትሕቲ ቶም ነጋዶ ደቂ ሰብ ን ክኾኑ ማለት እዩ።
ኣብ መስርሕ ዑቅባ ግዳያት ንግዲ ደቂ ሰብ ብፍሉይ ተጠቃዕቲ ምዃኖም ይእመነሎም። መሰል ናይ ፍሉይ ሓገዝን ሓለዋን ድማ ካብ ግዜ ግድያት ንግዲ ደቂ ሰብ ምዃኖም ዝተለለይሉ እዋን ይህልዎም።
ኣብ ኣውስትርያ ፍሉይ ሓይሊ ንምክልኻል ንግዲ ደቂ ሰብ ኣሎ። ነዚ ተበግሶ ናይ ሓለዋ ዘካይዱ ኣካላት ድማ ኣባላት ፖሊስ፣ ዞባዊ ምንስትሪታት፣ ሰብኣዊ ማእከላት፣ ዞባዊ መንግስቲ፣ ሲቪካውያን ማሕበራት፣ ብሓባር ኣብ መላእ ግዝኣት ኣውስትርያ ይሰርሑ።
ግዳያት ንግዲ ደቂ ሰብ ምዃኖም ምስተለለዩ፡ ውሑስ ቦታ ይግበረሎም ፣ ከምእውን ሕክምናዊ፣ ስነኣእምራዊ፣ ሕጋውን ሓገዛት ይግበረሎም ኣብዚ መዳይ ዝንቀሳቀሱ ትካላት ድማ ፡ኣባላት ፖሊስ፣ ኣባላት መዕረፊ ማእከል፣ ዓለም ለኻውያን ማሕበራት፡ ከም ላዕለዋይ ኮምሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፣ቀይሕ መስቀል፣ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት ወይ ድማ ካልኦት ሲቪካዊ ማሕበራት ኣብ ውሽጢ እቲ ማእከል ወይውን ኣብ ሜዳ ዝሰርሑን እዮም።ማሕበር ምትእትታው ንግዳያት ንግዲ ደቂ ሰብ ደቀንስትዮ፡ (LEFÖ-IB) ድማ ሓላፍነት ግዳያት ደቀንስትዮ ይወስድ።ናይ ደቂ ተባዕትዮ ማእከል ጥዕና ሜን ቪያ MEN VIA ድማ ሓላፍነት ናይ ግድያት ደቂ ተባዕትዮ ይወስድ።
ወጻእተኛታት ግዳያት ደቂ ሰብ ኣብ ውሑስ መኣንገዲ ክጸንሑ መሰል ኣለዎም።ብተወሳኺ እቲ ዝተዳለወሎም መደብ ናይ ሓለዋኣብ ውሽጢ 60 መዓልታት ክቅበሉ ከምዝደልዩን ክውሰኑ ይግባእ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ድማ ብኣስገዳድ ክጥረዙ ኣይክእሉን።ኣብዚ እዋን ዚ እቲ ሰብ ክስጎግ ኣይኽእልን።ኣብ መደብ ሓለዋ ምስታፍ ድማ ወለንታዊ እዩ።ብዛዕባ እቲ መደብ፣ ዝህሉ ሓገዛት ን ኩነታት ብዝርደኦ ቋንቋ ምድላው እቲ ግዳይ ሓበሬታ ይወሃቦ።ብዘይ ናቲ ግዳይ ስምምዕ ዝኾነ ውሳኔ ብዛዕብኡ ክውሰን ኣይግባእን።
ግዳይ ናይ ንግዲ ደቂ ሰብ ን ዓለምለኻዊ ሓለዋ ዑቅባ ከቅርብ መሰል ኣለዎ።ናብ ጭቆና ፣ ሞት፣ ስቅያት፣ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ዘለዎ ሃገር እውን ክምለስ ኣይኽእልን።
ነቲ ስቅያት ዝፍጽሙ ኣካላት ኣብ መብዛሕትኡ ኣጋጣሚታት ድማ ኣባላት ፖሊስ፣ሓለውቲ ቤጥ ማእሰርትን፣ወታሃደራዊ ሓይልታትንሰበስልጣን መንግስትን እዮም።ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት `ውን እቶም ኣካየድቲ ናይቲ ስቅያት ሰብ ሞያ ጥዕና፣ዶካትር፣ኣለይቲ ሕሙማትወይ ድማ እሱራት ብጾት ብድፍኢትን ትእዛዝን ሓለፍቲ ክኸውን ይኽእል።
ካብ ስቅያት ዝደሓኑ ንሓደጋ ዝተቃልዑን ሓለዋ ክግበረሎም ድሌታቶም ክማላእን ይግባእ።ካብ ስቅያት ምድሓን ዓለምለኻዊ ሓለዋ ከውህብ ይኽእል። ብመሰረት ሕጊ ኣውስትርያ፡ ኣብ ሕቶ ጠለብ ዑቅባ ንካብ ስቅያት ዝደሓኑ፣ካብ ጾታዊ ኣመጽ፣ከምእውን ካልኦት ዓይነት ስነኣእምርሮ ፣ኣካላዊ፣ጾታዊ ዓመጽ፣ ኣድላይ ሓገዛት እንተዘየልዮም ናይ ዶብን ዝተቀላጠፈ መስርሕ ኣይጥቀምን እዩ።ኣብ ኣውስትርያ ዑቅባ ንምሕታት (ብመልክዕ ጾታ ክካየድ ይኽእል፡ወዲተባዕታይ/ጓል ኣንስተይቲ ፖሊስ ምስ ወዲተባዕታይ/ጓል ኣንስተይቲ፡ ሓታቲ ክኸውን ይኽእል)፣ ውልቃዊ ሓበሬታኻ/ኺ ይምዝገብ (ኣሰር ኣጻብዕቲ፣ ስእሊ፣ ወዘተ)፣ ከምእውን እቲ ቀዳማይ ቃለ መሕትት ብፖሊስ ይካየድ። ድሕሪ እቲ ቀዳማይ ቃለ መሕትት ድማ ሕቶ ጠለብ ዑቅባ ጀሚርካ/ኪ ይበሃል። ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት (Bundesamt fur asylwesen/BFA)፡ ቀጺሉ ኣየናይ መሰረታዊ ክንክን ዝሓቆፈ ማእከል መቀበሊ ስደተኛታት ከምእትኸይድ ይውስን ።እዚ ከምዚሉ ከሎ BFA ኣየነይቲ ናይ ኣውሮፓ ሃገር (ኣውስትርያ ወይ ካልእ ናይ ኣውሮፓ ሃገር) ጠለብ ዑቅባኻ (ብመሰረት ስምምዕ ዳብሊን ) ከምእትወስድ የጻርን ይመምን።ኣውስትርያ እተዘይኮይና ወይ ናብታ ፈለማ ዝኣተኻላ ሃገር ወይ ድማ ናብ ሃገርካ ይመልሰካ። እንተደኣ ሓላፍነት ናይ ሖ ዑቅባ ኣውስትርያ ትወስድ ኮይና ግን BFA እቲ መቲ መስርሕ ዑቅባ ይግምግምን ይውስንን። እቲ ድማ ተወሳኺ ቃለ መሕትት ብምክያድን ካልእን ይኸውን። ቀጺሉ እንታይ ዓይነት ደረጃ ዑቅባ ይወሃበካ ይውስን ፡ ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ ወይ ድማ ዓለምለኻዊ ሓለዋ ይኸውን። ኣብዚ ክፍለጥ እቲ መስርሕ ካብ ዝጅምር ክሳብ ዝውዳእ ፡ ሕጋዊ ሓገዛትን ምኽርን ዕድል ይህልወካ (ናይ ባዕልኻ ወይ ድማ BFA ዝመዘዞ ይኸውን )።
ኣብ ግብሪ ናብ ኣውስትርያ ክትኣቱ ማለት ከም ቀዳመይቲ ናይ ሕብረት ኣውሮፓ ሃገር ብነፋሪት ክትመጽእ ኣለካ ፡ ስለዝኾነ ድማ መስርሕ ናይ መዕርፎ ነፈርቲ ዶብ ይረኣ።ናይ ብቀሊሉ ተጠቃዕቲ ሰባት፣ ግዳያት ስቅያት ወይ ጭቆና፣ ኣላይ ዘይብሎም ህጻናት ሕቶ ጠለብ ዑቅባ ግን ኣብ መስርሕ ናይ መዕርፎ ነፈርቲ ዶብ ኣይኣቱን፡ ምንም እኳ ሓደ ሓደ ግዜ ንጸጥታዊ ምኽንያት ተባሂሉ እንተተፈጸመ ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታት ግን ኣይካየድን እዩ።
ካብ ስቅያት ዝደሓኑ ምቹእ ናይ ምቅባል/መዕረፊ ኩነታት መሰል ኣለዎም።እዚ ማለት ድማ ሙሉእ ቀረብ ናይ ሕክምናዊ፣ናይ ስነኣእምሮ ተሃድሶ ኣገልግሎት ናይ ሕጊ ሓገዝ ፡ብመሰረት ውልቃዊ ድሌታቶም ክህልዎም ይግባእ፡ ኣብ ኣውስትርያ ከም ሉሙድ እዚ ዓይነት ሓገዛት ካብ ዘይ መንግስታውያን ማሕበራት ይርከብ። ሊንክ ናብ ሕማያት
LGBTIQ ሰባት ፍሉይ መዕረፊ ቦታን /ባይታ ን ዓለምለኻዊ ዑቅባ ኣለዎም።ናይ ኣውስትርያ ሕጊ ጾታዊ ሌላ ዘለዎም ሰባት ዓለምለኻዊ ዑቅባ ብፍሉይ ውሕስነትን ኣብ መቀበሊ ማእከልን መስርሕ ዑቅባን ይህብ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ ኣውስትርያ፡ ኣብ ግብሪ ንክፍጸም ወይ ክትግበር ኣዝዩ ከቢድ እዩ።
ኣፈላላይ ብሰንኪ ጾታዊ ሌላ ብሕጊ ኣውስትርያ ዝተኸልከለ እዩ።ዓለምለኻዊ ዑቅባ ዝተዋህበካ እንተኾንካ ካብ ናይ LGBTIQ ማሕበራት ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል። ገለ ካብኣቶም ናይ ሕጊ ሓገዛትን ስነ ኣእሙራዊ ምኽርን ይህቡ፡
ገለ ካብዞም ማሕበራት ሕጋውን ስነኣእምራውን ሓገዛት ይህቡ፡ ብተፈላለዩ ቋንቋታት ድማ ይኸውን። እንተኾነ ግን ቋንቋኻ ዝርዳእ ምርካብ ከቢድን ግዜ ዝወስድን እዩ። ኣብ ገለ ኣጋጣምታት እውን ፈጺሙ ኣይርከብን።
ስደተኛ ደረጃ ሓለዋ ኣብ ኣውስትርያ ብመሰረት ስምምዕ ጀነቫ 1951 ዝተደንገገ እዩ፡ ስደተኛ ማለት ካብ ትውልዲ ሃገሩ ብምኽንያት ጭቆና ኩናት ወይድማ ናዕቢ ንክወጽእ ወይድማ ክሃድም ዝተገደደ ማለት እዩ። ስደተኛ ሱርሰደድ ፍርሒ ናይ ጭኮና ብምኽንያት ዓሌታዊ ሃይማኖታዊ ቀቢላዊ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ወይድማ ኣባልነት ምስ ዝኾነ ማሕበራዊ ጉጅለ ብምኻን ኣለዎ። መብዛሕቱ ኣጋጣሚታት ናብ ትውልዲ ሃገሩ ናይ ምምላስ ስግኣት ኣለዎ ኩናት ቀቢላዊ ግጭት ሃማኖታዊ ዓሌታዊ ግጭት ካብቶም ስድተኛ ሃገሩ ገዲፉ ንክሃድም ዝግድድዎ ረቃሕታትእዮም። (UN)
ዓይነታዊ ሓገዝ ሓለዋ ፡ ማለት ንዜጋታት ሳልሳይ ሃገር ወይድማ ሃገር ኣልቦ ሰባት ንናይ ስደተኛ ደረጃ ብቁዓት ዘይኮኑ እንተኾነ ግን ከቢድ ምኽንያት ናይ ስግኣትን ስቅያትን ሞትን ከምዘለዎም ዝእመነሎም ኣፍልጦ ምሃብ ማለት እዩ።