Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እነዚህ ሁሉ ሳይታረቁ ዕርቁ ተጀመረና፤ እንደተጀመረ አለቀ ተባለ፡፡ ከዚያም መግለጫ ወጣ ተባለ፤ ለመግለጫውም መልስ ተሰጠው ተባለ፡፡ ሕዝቡም የሚያወራበት አጀንዳ አገኘ ተባለ፡፡ ችግራችንም ይቀጥላል ተባለ፡፡
' "ይሁን እስቲ" አሉ ባላባራስ ትልቁ ቤታቸው ሲወረስ ' ይል ነበር አባቴ የበኩር ልጁ የማይመስል ነገር ሳደርግ እና አትድረሱብኝ ስል። የባሰ አታምጣ ነው ነገሩ።
መቼም በጎ ነገር እንዳንሰማ የተፈጠርን ሳንሆን አይቀርም ከቀን ቀን መልካም ዜና እርቆናል። የክርስቶስ እንደራሴ ነኝ የሚል መንፈሳዊ አባት እርቅን እንቢ ካለ እንዴት ሆኖስ ነው በሌሎቹ ላይ መፍረድ የምንችለው? ምንስ ማለት እንችላለን ? ...የባሰ አታምጣ እንጂ...።
ይህ ሽምግልና ሲጀመር ራሳቸው ሽማግሌዎቹም ሆኑ ሕዝቡ ጸሎት እንዲያደርጉ መነገር ነበረበት፡፡ የፍቅር ጠላት የሆነውን ሰይጣን ያለ ጸሎት ማስወጣት ይቻላል ብሎ ማሰብ የወንጌሉን ቃል ማስተሐቀር ነው፡፡ ዓላማቸውን ገልጠው «እኛም ሱባኤ ይዘናል እናንተም ጸልዩልን» ቢሉን ኖሮ ከመካከላችን እግዚአብሔር የሚሰማው አንድ ሰው ባልጠፋ፤ የዚህም ሰው ጸሎት የተወያዮቹን ልብ ባስተካከለው ነበር፡፡ ከዚህም ታልፎ ጸሎት ሕይወታቸው ወደ ሆኑ ገዳማውያን አበው መባውን በመላክ በጸሎት አስቡን መባል አለበት፡፡
ከትንሽ እስከ ትልቅ የሁላችንም ልብ ለምን እንደሚደነድን አይገባኝም በጉጉት ስንጠብቀው የነበረው ዕርቅ በዚህ መልኩ ከተጠናቀቀ ነገ ይህችን ቤተ ክርስቲያን ምን እንደሚጠብቃት ለማወቅ ያዳግታል ብቻ ግን እንደኛ ሳይሆን እንደርሱ ጥሎ አይጥላትም ወድቃም አትወድቅም እንጂ በየዘመኑ የሚገጥማት ፈተና ከባድ ነው፡፡ እርሱ መንጋውን አስወጥቶ ቤቱን ያፀዳ ዕለት ግን ወየው ለራሳችን ….. እግዚያብሔር እንደ አንት ያሉትን ጠባቂ እንደማያሳጠት ግን በሙሉ ልብ አምናለሁ፡፡ ፈጣሪ የሰጠህን ፀጋ ያብዛልህ…
እርቅ ለማውረድ ሰላምን ለማምጣት አስታራቂው ሰው፣ታራቂው ወገን መጀመሪያ ከራሳቸው ጋር መታረቅ አለባቸው፡፡ መጀመሪያ በቅን መንፈስ ከውስጣቸው ጋር አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ጋር ልቡናቸው ሊግባባና የቤተክርስቲያናችንን ሁኔታ በጥልቀት ሊያገናዝቡ በተገባ ነበር፡፡
ሲጀመር እርቁ በምን ተነስቶ ምንላይ እንሚያተኩር አልታወቀም ግን የአገር ቤቱ ተደራዳሪ ልዑኩን አሜሪካ የላከው መንግሥት ከተለያዩ ተቃዋሚዎች ጋር እያደረገ ያለውን ድርድር መንፈሳዊ ራቁትነቱ ስላስቀረውና ስላሳፈረው እንዲያም ሲል በቤተመንግሥቱ ጥያቄ ሲነሳበት ሞክሪያለሁ ለማለት እና ምላሽ ለመስጠት ይመስለኛል፡፡
የአባ ጳውሎስ ቡድን ከልቡ እርቅ ለማውረድና ለመስማማት ይችላል ብዬ በፍጹም አልገምትም ምናልባት እንዲዚህ አይነት ሙከራዎችን የሚያደርገው ከመንግሥት ከሚሰጠው ምክረ ሃሳብ እና ራሱን ጣዖት አድርጎ ለማቆየት ካለው ጽኑ ፍላጎት የተነሳ ነው ብል ማጋነን አይመስለኝም፡፡
የአባ ጳውሎስ ቡድን መንግሥት ካለ ሥልጣኔ አይነካም ብሎ ለቤተመንግሥቱ ከሚጸለይና የቤተክርስቲያኒቷን ክብር ዝቅ ከሚያደርግ ተግባር ታቅቦና ከራሱ ጋር ታርቆ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት መጸለይ ቢችል የተሻለ ነበር፡፡
አሜሪካ ያለውም በስበብ አስባቡ ወደ አገር ቤት ላለመምጣት እና ከዚያ ያለውን ምቾትና ቅንጦት እንዲዘልቅ ከመናፈቅ ይልቅ ወደ አገር መጥቶ በቤተክርስቲያናችን ያለውን ነገር ተካፍሎ ለመነኮሱበት ቆብ ሞትን ቢሆን በሥጋ ተቀብሎ ክብር ተቀዳጅቶ ማረፍ የተሻለው ነበር፡፡
ዘመኑም፣ሥልጣኑም ሁሉም ያልፋል የማያልፈው ሰማያዊ የእግዚአብሔር መንግሥት ነው፡፡ የእግዚአብሔር ክብር የሚያስገኘውን እርቅ ሁሉም በእልህ ሸሽተዋታል፡፡ የሰላም ደጅ በሆነችው ቤተክርስቲያን ተመልሰው እርቅን የሚያደርጉ ብፁዓን ናቸው እያሉ የተለመደ ወይም ከልብ ያልተቀበሉትን ነገር ግን እንደካደሬ በተለመደው ንግግራቸው ምዕመናን ያሰለቻሉ፡፡
የቤታችንን ችግር አስመልክቶ የተለያዩ ነገሮችን በተለያየ መንገድ ከተቆርቃሪዎችም ሆነ ግድ ከሌላቸው ወገኖች ብዙ ሰምተናል ... ከአንዳንዶቹም ጋር አብረን መክረናል ... ችግር ፈጠሩ ያልናቸውን አካላትንም ኮንነናል ፤ ወቅሰናል ... መፍትሔ ስለምንለውም ነገር ብዙ ብለናል ... ነገር ግን አሁን በፊታችን ተገልጦ የምንጯጯህበት ይህ የቤተ-ክህነት ችግር እኛ ባሰብነውም ይሁን በሌላ ዘዴ ቢፈታ ወይም የተፈታ ቢመስል እንኳ ትቶት ሊያልፈው ስለተዘጋጀው ጠባሳ ስንቶቻችን እናውቃለን?
በምንኖርባት በዚች አለም መሪዎች በተመሪዎች ላይ ቀንበር ሲያከብዱ ፤ ግፍን ሲያደርጉ ተመሪዎቹ በመሪዎቹ ላይ መነሳታቸው ፤ በተወሰኑትም መስዋዕትነት ሌሎቹ ነፃነታቸውን እንደሚያገኙ ታሪክ ምስክር ይሆናል ፤ ... ነገር ግን ይህን መሰሉ ክስተት የሚሰራው በአለም ነው! ... ምንም እንኳ እኛ ምዕመናን በአለም ውስጥ የምንኖር ቢሆንም ... በእግዚአብሔር ቤት አካሔዱ የተለየ ነው ... ሊለይም ይገባዋል ... ምክንያቱም አልቻለን እያለ ቢቸግረን ነው እንጅ ልንፈጽመው የምንወደው የእግዚአብሔርን ፈቃድ ነውና ... ሀገራችንም በሰማይ ነውና ... በመሆኑም የቤተ-ክህነት ችግር መፍትሔ በምስኪን ምዕመናን መስዋዕትነት ወይም ዋጋ ሊታሰብ አይገባውም ... ለዚያውም መስዋዕት ስለሆኑበት ነገር በውል በማይረዱበት ሁኔታ ...
በየገጠሩ በስሚ ስሚ ፤ በየክፍላተሃገራቱ ካልተጣራ የወሬ ምንጭ ከሰሙት የተነሳ የሚስቱትን ወገኖቻችንን እንኳ ትተን በአዲስ አበባ ለቤተ-ክህነቱ ቀረብን ፤ ነገሩንም ከተለያዩ ምንጮች ሰማን የምንል ሰዎች የምንሰጣቸውን አስተያየቶች ለአፍታ ብንመለከት ከቤተ-ክህነቱ ችግር ባልተናነሰ ልንነጋገርበት ፤ መፍትሔ ልናፈላልግበት የሚገባ ጉዳይ እንዳለን ማስተዋል አይቸግርም። እንደ ሕዝብ፦ ችግሮችን በቀና መንፈስ የምንረዳበት ፤ ከአሉባልታ በፀዳ መልኩ ለመፍትሔ የምንረባረብበት ፤ መፍትሔን ለመፈለግ በሚደረግ ሂደት የሚመጣን ማንኛውንም በጎ እና ክፉ ነገር በኃላፊነት በፀጋ የምንቀበልበት ልማድ እንደሌለን ... ከዚህ በተጨማሪም ክርስቲያኑ ምዕመን በመንፈሳዊ ደረጃው እና ብርታቱ አንዱ ከሌላው እንደሚለያይ ይታወቃል ... በመሆኑም ምስኪኑ ምዕመን ከሚያየው ነገር የሚስተው ይበቃዋልና ... ምንም ያህል እንኳ የቤተ-ክህነቱን ችግር ያወቅን ፤ የጠነቀቅን ቢመስለን፦ የምናደርጋቸው ፤ የምንናገራቸው ፣ እና የምንፅፋቸው ነገሮች ሌሎችን እንዳያስቱ ፤ ልንጠነቀቅ ይገባናል ... እኛ እግዜር እድሜ ለንስሃ ከሰጠን ፤ መሳታችንን በተረዳንና በገባን ጊዜ ልንመለስ እንችላለንና ... ስለእውነት ለመነጋገር ስንቶቻችን ካየነው ፣ ከሰማነውና ፣ ካነበብነው የተነሳ የእግዚአብሔርን የቸርነት ስራ ተጠራጥረናል? ... ስንቶቻችን ስለመንፈሳዊ ሕይወት ያለን ግንዛቤ ተዛብቶብናል? ... ስንቶቻችን መልካሞቹን አባቶቻችንንና መምህራኖቻችንን ከክፉዎቹ ጋር ጨፍልቀን የማይገባውን ተናግረናቸዋል? ... ስንቶቻችን ወደቤተ-እግዚአብሔር ለመሔድ አፍረናል? ... እኛ ስለራሳችን መልካምን ልንል እንችላለን ... ነገር ግን ልብንና ኩላሊትን የሚመረምር አምላክ ያያል ... ስለራሳችን እንዲህ ካሰብን ደግሞ ... በእምነት ከእኛ ስለሚደክሙ ... እግዚአብሔር ግን አጥብቆ ስለሚሻቸው ... ስለነርሱ ደግሞ ልናስብ ያስፈልገናል ... ስንቶቹ ይሆኑ ለንስሃ አባቶቻቸው ያላቸው ፍቅር የሚቀንሰው? ... ስንቶቹ ይሆኑ ለድካማቸው ምክንያት ይህንን ነገር የሚያደርጉት? ...
በርግጥ፦ ምዕመናን በሌሎች ሰዎች አስተሳሰብና አካሔድ እየተነዱ ከመንገድ ከመውጣት ፤ በጎ እና ክፉን በራሳቸው ህሊና ሊመረምሩ ፤ በጎውንም ሊከተሉ ይገባቸዋል። .... እንዲያም እንኳ ቢሆን እግዚአብሔር መምህራንን ማስቀመጡ እንዲህ ለሚደክሙት መንገድን ይመሯቸው ዘንድ ነውና የመምህራንን ፍለጋ መከተል እንግዳ ነገር አይደለም ... በመሆኑም የሚከተሉ የሚከተሉትን መመርመር እንዳለባቸው ሁሉ ... የሚከተል ያላቸውም ለሚከተላቸው የማይገባ መንገድን ማሳየት የለባቸውም ... ምክንያቱም ይህ ክርስትና ነውና!!! ... በክርስትና ደግሞ ሁለቱም ወገኖች ይመረመራሉ ... ከስራቸው የተነሳ ይፈረድባቸዋልም ... አንዱም ስለሌላው ይጠየቃል። ... ይህም ማለት እኛ የምንናገራቸውና የምንፅፋቸው ሌሎችን ከእግዚአብሔር መንገድ የሚያወጡ እንዳይሆኑ መጠንቀቅ ይኖርብናል ... የምናደርጋቸው ፣ የምንናገራቸውና ፣ የምንፅፋቸው ነገሮች የፈለገውን ያህል ሰላም የሚያመጡ ቢሆኑ ... የቱንም ያህል አስተማማኝ መፍትሔ ቢይዙ ... የተወሰኑ ምዕመናንን የሚያጠፉ ስላለመሆናቸው እርግጠኞች ልንሆን ያስፈልገናል ... ምክንየቱም የአምላካችን ቅዱስ ፈቃድ ሁሉ በሰላም በእቅፉ ውስጥ ይሆኑ ዘንድ እንጅ አንድስ እንኳ እንዲጠፋ አይደለምና ..
ይህም ሲባል ስለመፍትሔው መነጋገሩንና መወያየቱን አንዳች የማይገባ ነገር ለማድረግ አይደለም ... እንዲያውም ይህ የመላው ምዕመናን የውዴታ ግዴታ ነው ... እንዲህ ማለቴ ... በዚህ ችግር ውስጥ የመፍትሔ አካል ለመሆን ከታሰበ እያንዳንዱ የቤተክርስቲያኒቷ ልጅ የራሱን ድርሻ ጠንቅቆ ሊያውቅ ይገባዋል ለማለት እንጅ ... እንዲህ ካልሆነ ሁሉም ነገር ለሁሉም በመሰለ ሁኔታ እየተነገረ ያለ የመፍትሔ ሀሳብ መፍትሔ አቅራቢውንም ፣ ምዕመናኑንም ፣ ቤተክርስቲያኒቱንም አይጠቅምም!!! ... አንዱን ለማልማት ሌላውን ቢጎዳ ነው እንጅ ... እንደ ካህን ምን ይጠበቅብኛል? ... እንደ ሰበካጉባኤ አባልነቴ ምን ይጠበቅብኛል? ... እንደ መምህርስ? ... እንደዘማሪስ? ... ያልን እንደሆነ እና ያንኑ የድርሻችንን ከተወጣን ግን በቂ ነው። ... ምንም ቢሆን ቤቱ የእግዚአብሔር ቤት ነውና ...
በቀረውስ፦ ምንም በጫና ውስጥ ብንሆን ፤ ምንም የምናየውና የምንሰማው እምነታችንን የሚፈታተን ቢሆን ፤ እግዜር የማይወደውን ከማድረግ እንቆጠብ ... በሃይማኖታችን አስተምህሮ ለትዕግስት ወሰን የለውምና ... እንታገስ ... ክፉን ከማድረግ እንታገስ ... መልካምን ብቻ እያደረግን የአምላካችንን የምህረት ስራ እንጠብቅ ... ከዚህም ጋራ ለራሳችን፦ “ በመከራችን ጊዜ እግዚአብሔር የትዕግስትን ፍፃሜ ይሰጠን ዘንድ ስለነፍሳችን ትዕግስት እንማልዳለን “ እንበል ... ስለአባቶቻችንም ደግሞ፦ “ የቤተክርስቲያን አገልጋዮች እነሱ ናቸውና እግዚአብሔር እነሱን ለረጂም ወራት ይሰጠን ዘንድ ያለ ነውር በንፅህና ሁነው በዕውቀት የሃይማኖትን ቃል ያቀኑ ዘንድ ስለ ጳጳሳቶቻችን እንማልዳለን “ እንበል።
በውስጣቸዉ ያለዉን ችግር ሳይፈቱ እንዴት እርቅ ሊፈጸም ይችላል:: በደላችን ይቅር በለን እኛም የበደሉንን ይቅር እንድንል ነዉ የሚለዉ እኮ:: ስለዚህ መጀመሪያ ራሳቸዉን ቆም ብለዉ ጎዶሎአቸዉን ያስተካክሎ ለቅዱሳን አምላክ እና ላስተማራቻቸዉ ቅድስት ቤተክርስቲያ ን ሲሉ:: እኛም እባካችሁ እንጸልይ::
እኔ ግን አንድ ደስ የሚለኝን ነገር ልንገራችሁ?! ...ይህች ቤተክርስቲያን እየነጋላት ነው:: ሊነጋጋ ሲል በጣም ይጨልማል ሆኖ ተቸገረች እንጂ ጊዜው ደርሶአል:: ... እያያችሁ ነው: አሁን እኮ ሰው ሁሉ የሚመካበት ጠፍቶ "አምላክ ሆይ ምነው ተውከን: እመብርሃን ምነው ዝም አልሽን.. እስከመቼ ነው?" እያለ ነው እኮ:: በቃ ይሄ አይደል የሚፈለገው: ትምክህታችን እግዚአብሔር ከሆነ እርሱም ይረዳናል:: ደሮም እኮ ፈጣሪ የሚፈልገው ይሄንን ነው:: ወገኖቼ አይዞአችሁ የፈጠረን አምላክ አይረሳንም:: እንዲህ ሆድ ብሶን ስንንገላታ ያያና ይራራልናል:: ... ተመስገን እኔ የምናፍቀው ይህን ጊዜ ነበር:: በሰው ያለንን ዕምነት ትተን ተስፋ ቆርጠን እግዚአብሔርን ".. ምን ተሻለን?" ስንለው ማየት:: በተረፈ አሁን የቀረው ጊዜ ትንሽ ነው ብቻ እንዲህ በቤተክርስቲያናችንም ላይ በሰውም ላይ የተጫወታችሁ ሁሉ "...ወየው ለኔ ለበደለኛው!!"
ቃለ ህይወት ያሰማልን ዲያቆን ዳንኤል! እኔ ግን አንድ ጥያቄ አለኝ? የእርቅ ትርጉሙ በጠፋባቸው ኣባቶቻችን ምክንያት በተለይም ከሀገር ውጭ ያለነው ምእመናን ተለያይተን የጎሪጥ እየተያየን የምንኖረው እስከመቼ ነው? በኣባቶች መካከል የተፈጠረው ያለመግባባት ምንም ዓይነት መንፈሳዊ ምክንያት እንደሌለው እውን እየሆነ በመጣ ቁጥር ምእመናን በኣባቶቻችን የተገነባውን የመለያየት ግንብ ደርምሰን ወደ አንድነት መምጣት አንችልም ወይ? ዳኒ እስቲ በዚህ ሃሳብ ዙሪያ ጻፍ እኛም እንወያይ!
ለመሆኑ ግን ካልደፈረሰ ይጠራል እንዴ? ከላይ ሰፊ ትንታኔ የጻፍከዉ ወንድማችን ለሌሎች ወንድሞቻችን እንድናስብ መምከርህ ጥሩ ነዉ። ግን እንደኔ አመለካከት በተለይ አደጋ የሚሆነዉ ነገሩን በደንብ ሳንወያይበት ተሸፋፍኖ ሲቀር ነዉ። ዩኒቨርሲቲ በቆየሁባቸዉ አመታትም የተረዳሁት ነገርም ይሄ ነዉ። ይልቁንስ እስከታች ያለዉ ምእመን ነገሩን ጥርት አድርጎ እንዲረዳዉ ለማድረግ ቢሞከር ጥሩ ነዉ ይመስለኛል። አብዛኛዉ ሰዉ የተቸገረዉም አሁን ያለዉ የቤተክርስቲያንን አስተዳደራዊ ችግር የሰዎች መሆኑን ሳያዉቅ ቀርቶ የቤተክርስቲያኗ የራሷ አስመስሎ ማየቱ ነዉ። ነገሮች በደንብ በተብላሉ መጠን ብዥታ ይተናል ፣ እዉነትም ጥርት ብሎ ለመታየት ዕድል ያገኛል። ሁሉም እዉነቱን ከተረዳ ደግሞ ማን ይወድቃል?
ከዚህ በተጨማሪ ግን ዺ/ን ዳንኤል እኛን/ጨዋ ምእመናንን/ የሚገስጽ ፣ ከእኛ ምን እንደሚጠበቅብን ... ወዘተ ባላንስ የሚፈጥር ሌላ ጽሁፍ እንደሚያወጣ ተስፋ አለኝ።
አሁንስ ነገሮች ተደበላለቁብኝ፤ አሁን አሁን ለአንዳንዶች የመንፈሳዊነትና ዓለማዊነት ትርጉም የተቀራረበ ይመስላል (መዝገበ-ቃላት ባያዉቀዉም)። ከአባቶች የሰማሁት "ወይ መሆን ወይ አለመሆን" የሚባለዉ ነበር ዛሬ ግን ሶስተኛዉ 'አመሆን'(መሆንም አለመሆንም) የተፈጠረ ይመስላል። የምን ማስመሰል ነዉ የሚጫወቱብን? ምን አለበት ይህቺን ቤተክርስቲያን ለእዉነተኞች የቤተክርስቲያን ሰዎች ቢተዉት፤ እኛንም ቢተዉን፤ እግዚአብሔርን እናመስግንበት። በየዕለቱ በቤተክርስቲያን ስም የሚደረጉ ነገሮች ሀሳባችንን ሰብስበን እንዳንኖር እያደረጉን በመናገርም በመጻፍም ሀጥአት እንድንፈጽም ለምን ይገፋፉናል? መጀመሪያዉኑም ራሳቸዉ ተጣላን አሉ የሚያጣላቸዉ ሳይኖር (መጣላት ከመንፈሳዊነት ጋር ምን ህብረት አለዉና?) አሁን ደግሞ ልንታረቅ ነዉ አሉ አሉ (ምን አዲስ ነገር ተገኝና?) እሺ ታረቁ ተባሉ፤ የተገላቢጦሽ አባቶች በምዕመናን ሊታረቁ!!! መጨረሻ ላይ "ከመረቁ አዉጡልኝ ከስጋዉ ጦመኛ ነኝ" ብለዉ ጨረሱት ተባለ።
ደግሞስ...ይህ የ'መግለጫ' ጉዳይ ሊገባኝ አልቻለም...ቤተክርስቲያን እንደመንግስት 'መግለጫ' ማዉጣት መቼ እንደጀመረች አላዉቅም (ዲ/ን ዳንኤል አንድ በለኝ) እኔ ግን እንዲህ ዓይነት አሰራር ነፍሴ አልተቀበለችም። እኛ መግለጫ ምን ያደርግልናል፡ አባቶች አንድ ሀሳብ እንዲሆኑ ነዉ የፈለግነዉ። ድጋፍ የማሰባሰብ ስራ ነው?
ቆይ እንጂ...ማን ነን? ማን ነበርን? የት ነዉ ያለነዉ? ስለምንድነዉ የምናወራዉ? ሃይማኖት? መንፈሳዊነት? እባክህን አትቀልድ! ለምንድነዉ አባቶች ከምዕናን መሻል ያልቻሉት? እኔ የማዉቀዉ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ አባቶች ሌሎችን ለማስታረቅ ሲገባበዙ እንጂ ላለመታረቅ መግለጫ ሲያወጡ አልነበረም። ኡ ኡ ኡ የመንፈሳዊ አባት ያለህ!
ለነገሩ ደካማ ምዕመናን ሆነን ነዉ እንጂ መታረቅ የማይፈልገዉን አባት "ወደ ቤተክርስቲያናችን አይግቡ፡ እኛ ከእርስዎ ምንም እየተማርን አይደለም፡ ቤተክርስቲያናችንን ለጠላትና ለሚዲያ አጋለጡት" ብለን ብንከለክላቸዉ ምን ይመጣል? ምዕመናንን የሚያዉክ ስራ ከተሰራ ምዕመናን ቤተክርስቲያናቸዉን የመጠበቅ ሃላፊነት አለባቸዉ። 'ዉሃ ሽቅብ ይፈሳል ወይ እንዳትሉኝ...' ታዲያ ምን ይደረግ ...መንግስት በጠብመንጃ ስለሚያስተዳድር ነዉ የማንናገረዉ ...ቤተክርስቲያን ግን የእግዚአብሔር ደጅ ናት። የአቡነ እገሌ ብቻ አይደለችም ... እስቲ እመብርሃን አትለየን። መጪዋን ሱባዔ ይቀበለን እንደሆነ እንበርታ።
በአባቶች(በጳጳሳት) በደል ነው?እንዴት ብሎ... ዘመናቸውን በሙሉ ለእግዚአብሔር ሰጥተው በነሱ ትፈተናለች?ቢሆንስ ከነሱ በተሻለ ቃሉን፣ መንፈሳዊነቱን ልንረዳና፣ልንተነትን እንችላለን?ለቤተክርስቲያንስ እንቆረቆራለን ብለን ልንል እንችላለን?እኔ ግን ይከብደኛል!
ዐፄ ኃ /ሥላሴም , አንዳድንድ ቀና ቀደምት ነገሥታት ሲደክሙበት የነበረው ተምኔት /ምኞት ተፈጽሞላቸው : ቤተ ክርስቲያኗን ከኮፕት የበላይነት ነጻ አውጥተው : በራሷ አባቶች እንድትመራ አደረጓት ::
ሀ , ደርግ ሲነግሥ : ""ምንም ሃይማኖት የለሽ ቢሆን "" ሕዝቡንና ቤተ ክሕነቱን ለመቆጣጠር ስለፈለገ : ፓትርያርኩን አስሮ : ይመቹኛል ብሎ የገመታቸውን : ከአንዴም ሁለት ጊዜ እንዲሾሙ ማድረጉ ለኢትዮጵያ ሕዝብ የተሰወረ አይመስለኝም ::
ለ . ሶስተኛውና አሁን በስልጣን ያለው ገዢ መንግስትም ቀደምቱ በከፈቱለት መንገድ ቀጠለና ""የደርግ "" ያላቸው አባት በጫና አውርዶ : ራሱ የፈለጋቸውን ፓትርያርክ እንዲሾሙ አደረገ ::
""ይህ መንግሥት እስካለ ድረስ : ማንም አይነካኝም "" እያሉ በመሳሪያ የሚመኩት አባ ጳውሎስ የሚመኩበት መንግሥት : እሳቸው በሕይወት እስካሉ እንዲቀጥልም : ታጋይ ካድሬዎችችን በቤተ ክርስቲያኗ ታላላቅ የመምሪያ ቦታዎች እስከ መሰግሰግ ድረስ : ሽንጣቸውን ገትረው ይሟገቱለታል ::
እነሱ የሚፈልጉት አሁን በሥልጣን ያለው ገዢ መንግሥት : በሆነው መንገድ ተወግዶ ሌላ መንግሥት ሥልጣን ሲይዝ : መብታችንን አስከብረን : በተራችን ሥልጣኑን እንይዛለን ብለው የሚቋምጡ ናቸው ::
ለዚህ ህልማቸው ያግዛቸው ዘንድም : ጠንካራ ተቃዋሚ መስሎ የታያቸውን ሁሉ ከመደገፍ ጀምሮ : ረጃጅም ቀሚሳቸውንና ቆባቸውን ለብሰው , መስቀላቸውን ቀስረው ,..... ሰላማዊ ሰልፍ ከመውጣት ወደ ኍላ እንዳላሉ ባለፉት ዓመታት ታዝበናቸዋል ::
ስደተኛ እየተባለ የሚጠራውን : ቤተ ክርስቲያን በቦርድ አስተዳደር ገብተው የተቆጣጠሩትም እኒሁ የተቃዋሚ ፖለቲካ ሰዎች መሆናቸው ፀሀይ የሞቀው , አገር ያወቀው የአደባባይ ምሥጢር ነው ::
አቡነ መርቆሬዎስ "ሥልጣኔን ለቅቄያለሁ ቢሉም ባይሉም "" ከመንበራቸው ላይ የተነሱት ግን : በመንግሥት አስገዳጅነት እንጅ በፈቃዳቸው አለመሆኑን መቸም ቢሆን የማንክደው ሀቅ ነው ::
ስለእርቅ የምትሰብኩን ስለፍቅር ½ስለሰላምና አንድነት እለት እለት የምታስተምሩን ተግባር ተግባሩን ግን ለኛ የምትተውልን አእይንተ እግዚአብሔር አበው ሆይ! ለናንተስ ይህንን የነገራችሁንን አስተምህሮ ተግባር ላይ እንድታውሉት በነዌ ተማፅኖ አላአዛር ከሙታን ተነስቶ ይስበክላችሁን? ወይስ የሁሉም ባለቤት የሆነው መድሀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንደገና ተወልዶ ስለሰላም ስለፍቅር ስለእርቅ ሲል በመስቀል ላይ ተቸንክሮ ይታያችሁን?
ዳንኤል ምንድን ነው ጥፋተኛን ማቆሻበል። በሰማነው መፍረድ አለብን። ጥፋተኛዉ ስደተኛው ሲኖዶስ ነው። ያላወቃችሁት አለ ካሉ ይንገሩን። ወይ መንፈሳዊ አለበለዚያ አለማዊ ይሁኑ። እንዲያቀላቅሉ ከፈቀድን ጥፋቱ የራሳችን ነው ፣ ማላዘኑንም ፈጣሪን ማማረሩንም እናቁም።
ዳንኤል ምንድን ነው ይሄ ጥፋተኛን መደበቅ፣ሌሎቹን ማነካካት። በሰማነው መፍረድ ይገባናል። ያላወቃችሁት አለ ካሉ ይንገሩን። ጥፋተኛው ስደተኛው ሲኖዶስ ነው። ወይ መንፈሳዊ አለበለዚያ አለማዊ ይሁኑ። እንዲቀላቅሉ ከፈቀድንላቸው ጥፋቱ የራሳችን ነው ፣ ማላዘኑንም ፈጣሪን ማማረሩንም እናቁም።
ዳኒ የእርቅ ነገር መነሳቱ በ ራሱ ጥሩ ነገር ነው፡፡ ሆኖም ተቻኩሎ መግለጫ ማውጣቱ ተገቢ አይመስለኝም፡፡ ለሰላም ውውይቱ መቋረጥ ዋናው ምክንያት ምን እንደሆነ አስታራቂው ቡድን ከሰጠው መግለጫ መረዳት ይቻላል፡፡ አሁንም እከሌ ጥፋተኛ ነው ፡፡ አይደለም እከሌ ነው ጥፋተኛ፡፡ ብንል ለማንም አይጠቅምም፡፡በተለይ ለቤተክርስቲያን ሰላም ብለን መወገኑን እንተው፡፡ በዛ ላይ ከሶስቱም ወገኖች መግለጫ መረዳት እንደቻልነው አሁንም የስላም በሩ አልተዘጋም ብቻ እኛ ተስፋ መቁረጥ የለብንም በጸሎት መበርታትና አግዚአብሔር እንዲረዳን መለመን ብቻ ነው ያለብን፡፡መተቻቸቱ ለማንም አይጠቅምም፡፡ስለ ቅድስት ቤተክርስቲያን እንጸልይ! መልካም ሱባዔ።
አነስ ያለ ወገብ እንዲኖርዎት ከፈለጉ ወገብዎን እንዲያሠለጥኑ እና በአጭር ጊዜ ውስጥ ጠፍጣፋ ሆድእንዲኖርዎ የሚያግዙዎት ጥሩ ልምምዶች አሉን ፡፡ ይህ የክብደት መቀነስ መተግበሪያ ለተቃጠሉ እና ወገብዎመጠን ካሎሪዎች በየቀኑ ሪፖርት ያደርጋል። ወገብዎን ለመቀነስ እና በተመሳሳይ ጊዜ ትላልቅ ዳሌዎችን ለመያዝከፈለጉ ይህ መተግበሪያ ለእርስዎ ተስማሚ ነው ፣ በማዕከላዊው አካል ውስጥ በ 4 ሳምንቶች ስልጠና ውስጥውጤቶችን ብቻ ያያሉ ፡፡ ውጤቱን ለመመልከት በተለመደው አሠራራችን እንደምናሳይዎ ትክክለኛውን የአካል ብቃትእንቅስቃሴ ማድረግ ያስፈልግዎታል ፡፡ በጥቂት ቀናት ውስጥ ለሆድዎ የሚሆን አሰራር አለን ፡፡ በዚህ የሆድቁልፍ ሁል ጊዜ እርስዎ የሚያስቡትን ትንሽ ወገብ ማግኘት ይችላሉ ፣ በጣም ጥሩው ነገር ቤቱን ለቅቆ መውጣትወይም መሣሪያዎችን አለመጠቀም ነው ፣ ሁሉንም መልመጃዎች በእራስዎ ክብደት ብቻ ማከናወን ይችላሉ ፡፡ በዚህትግበራ በየቀኑ በየትኛውም ቦታ ማሠልጠን ይችላሉ ፣ በሚችሉበት ጊዜ እና ያለ አሰልጣኝ ይህንን የዕለትተዕለት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መመሪያን ይከተሉ ፡፡ በየቀኑ ጥቂት ደቂቃዎችን በመውሰድ ጠንካራ ሆድ እናትንሽ ወገብ ይኖርዎታል ፡፡ በትንሽ ወገባችን ፈታኝ ሁኔታ እያጡ ያሉትን ካሎሪዎች ማየት ይችላሉየተፈለገውን ውጤት እስኪያገኙ ድረስ ለመፅናት የሚረዱዎትን ቀናት በየቀኑ ይቆጥሩ ፡፡ ይህ የወገብ መለኪያመተግበሪያ ስለ እድገትዎ ያሳውቀዎታል። የእኛ መተግበሪያ እርስዎን የሚመሩ እና ወገብዎን ለመቀነስእንቅስቃሴዎችን እንዴት እንደሚያደርጉ የሚያሳዩዎትን ተከታታይ እነማዎች ያሳያል። ክብደትን ለመቀነስ ፣ወገብዎን ፣ እግሮችዎን እና ወገብዎን ያቀልሉ ፣ ይህ ትግበራ በዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎ ይመራዎታል ፣ምንም አይነት መሳሪያ አይፈልጉም ፣ ክብደት ብቻ ፣ ይህ የ 30 ቀን ፕሮግራም ለሁሉም ሰው ተስማሚ ነው፡፡ በቤት ውስጥ ወገብዎን ለማሠልጠን መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ከፈለጉ ይህ መተግበሪያ ለእርስዎነው ፡፡ ቅርፅ ለመያዝ ዛሬ የተሻለው ጊዜ ነው ፡፡ ጥቅሞች - የበለጠ ንቁ እና ኃይል ያለው ሕይወት። -ትንሽ ወገብ እና ጠፍጣፋ ሆድ - በሁሉም ቦታ ተስማሚ እና ጤናማ ይሁኑ ፡፡ - የታሰሩ ግጭቶች እና እግሮችእና ጥሩ ቅርፅ። - የአካል እንቅስቃሴዎን እና የአእምሮ ሁኔታን ያሻሽሉ ፡፡ ይህ ማሰሪያ ለጀማሪዎችተስማሚ ነው ፣ እነዚህን ልምዶች ለማከናወን ምንም ዓይነት ልምድ አያስፈልግዎትም ፣ እነዚህን እርምጃዎችበመከተል ጉዳቶችን እና የጡንቻ ህመምን ያስወግዳሉ ፡፡ ምን እየጠበክ ነው? አሁን ያውርዱ እና ወገብዎን ፣እግሮችዎን ፣ መቀመጫዎችዎን እና ዳሌዎን ማሠልጠን ይጀምሩ ፡፡ በሕይወትዎ ውስጥ ያለውን ለውጥ እና አካላዊገጽታዎን ይመለከታሉ።
አራጣ በማበደር ወንጀል ተጠርጥረው በእስር ላይ በሚገኙት የአዲስ ቪው ሆቴል ባለቤት አቶ ዓብይ አበራ ላይ፣ የፌዴራል ፖሊስ ወንጀል ምርመራ ቡድን የጠየቀው ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ተፈቀደለት፡፡
መርማሪ ቡድኑ ተጠርጣሪውን በፌዴራል የመጀመርያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ ወንጀል ችሎት ለአራተኛ ጊዜ ነሐሴ 17 ቀን 2009 ዓ.ም. አቅርቧቸዋል፡፡ ምንም እንኳን ተጠርጣሪውን በቁጥጥር ሥር ያዋላቸው አራጣ በማበደር ወንጀል ቢሆንም፣ ምርመራ በሚያደርጉበት ወቅት በሕገወጥ የሰዎችና የገንዘብ ዝውውር ወንጀልም መሰማራታቸውን መረዳቱን አመልክቷል፡፡ ተጠርጣሪው በሌሎች የፌዴራል ፍርድ ቤቶችም ክስ ቀርቦባቸው ዋስትና መከልከላቸውንም መርማሪ ቡድኑ ገልጿል፡፡
ከመንግሥት ኃላፊዎች ጋር በመመሳጠር ሰነዶችን ማጥፋታቸውን፣ የመንግሥት ኃላፊዎችን ስም በመጥራት ምርመራ እንዳያደርጉ እንቅፋት እየፈጠሩና የምርመራ ሒደቱንም ውስብስብ እያደረጉባቸው መሆኑን መርማሪ ቡድኑ ለፍርድ ቤቱ ገልጿል፡፡ በመሆኑም ሕገወጥ የሰዎች ዝውውርና ሕገወጥ የገንዘብ ዝውውር ወንጀሎችን ለመመርመርና ለማጣራት፣ ተጨማሪ 14 የምርመራ ቀናት እንዲፈቀድለት ጠይቋል፡፡
በተደጋጋሚና ተመሳሳይ ሥራዎችን በማንሳት ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ ሲጠይቅ ለአራተኛ ጊዜ መሆኑን ያስታወሱት የተጠርጣሪ አቶ ዓብይ አበራ ጠበቃ አቶ ደስታ በርሄ፣ መርማሪ ቡድኑ ምርመራውን እንደጨረሰ ለፍርድ ቤቱ ማስረዳቱን አስታውሰዋል፡፡ ደንበኛቸው ተጠርጥረው የታሰሩት አራጣ በማበደር ወንጀል መሆኑንና በዚህ ላይም ምርመራ መጨረሱን ጠበቃው ተናግረው፣ ደንበኛቸውን አስረው ለማቆየት ሌላ ወንጀል እየተፈለገባቸው መሆኑን አመልክተዋል፡፡
በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንድ ተጠርጣሪ ከመያዙ በፊት መረጃና ማስረጃዎች ተሰብስበው ማለቅ እንዳለባቸው መደንገጉን ጠቁመው፣ አቶ ዓብይ ግን በእስር ላይ ሆነው ማስረጃ እየተፈለገባቸው መሆኑ ተገቢ አለመሆኑንና ሕጉን የሚቃረን እንደሆነም አመልክተዋል፡፡ በአራጣ ወንጀል በተከፈተ ምርመራ ላይ ሌሎችን ፈልጎ ማካተት ተገቢ አለመሆኑንና ሊዘጋ እንደሚገባም አክለዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ ከመንገድና ትራንስፖርት ባለሥልጣንና ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ያልሰበሰባቸው ሰነዶች እንዳሉ የተናገረ ቢሆንም፣ ሰነዶቹ በመንግሥት ተቋማት ውስጥ ያሉ በመሆናቸው ከደንበኛቸው ጋር እንደማይገናኙም አስረድተዋል፡፡ ሕገወጥ የገንዘብ ዝውውርን በሚመለከትም መንግሥት ከውጭ አገር መንግሥታት ጋር ባለው ግንኙነት መሠረት ማስረጃዎችን መሰብሰብ እንደሚችል ጠበቃው ጠቁመው፣ የአቶ ዓብይ በዋስ መፈታት የሚያደርሰው ተፅዕኖ እንደሌለ አስረድተዋል፡፡
የአቶ ዓብይ የባንክ ሒሳቦች በሙሉ መዘጋታቸውን የገለጹት አቶ ደስታ፣ በሌላ ፍርድ ቤት በተመሳሳይ ወንጀል ተከሰው ዋስትና በመከልከላቸው እዚህም ፍርድ ቤት ሊፈቀድላቸው እንደማይገባ መናገር ስህተትና አንድ ሰው በተመሳሳይ ክስ በተለያየ ቦታ ሊከሰስ እንደማይገባ ጠቁመዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ እንደገለጸው አቶ ዓብይ በፌዴራል ፖሊስ ላይ ተፅዕኖ ይፈጥራሉ ሊባል እንደማይገባ ጠበቃው ተናግረው፣ ‹‹ይኼ ትልቅ ተቋም እንኳን ራሱን እኛንም ይጠብቃል፤›› ብለዋል፡፡ አንድ ግለሰብ ተፅዕኖ ያሳድራል ማለት ተቋሙን ዝቅ ማድረግ ነው ብለዋል፡፡ ከመቶ በላይ ሠራተኞች እንዳሏቸው በመግለጽና ፍርድ ቤቱም ይኼንኑ አቤቱታ በማረጋገጥ ቼክ እንዲፈርሙ ትዕዛዝ ቢሰጥም፣ በፖሊሲ እንቢተኛነት የፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ተግባራዊ ሊሆን አለመቻሉንም አስረድተዋል፡፡ ለሠራተኞች ደመወዝ መክፈል ባለመቻሉም ተቋሙ ሊዘጋ መሆኑንም አክለዋል፡፡
ተጠርጣሪው አቶ ዓብይ እንዲናገሩ ዕድል እንዲሰጣቸው ጠይቀው ሲፈቀድላቸው እንደተናገሩት፣ አሁን የታሰሩት ከሦስት ዓመታት በፊት ከአንድ ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣን ጋር በመካሰሳቸው፣ ያንን ለመበቀል ሆን ተብሎ በተቀናበረ ወንጀል መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የተጠረጠሩት አራጣ ከማበደር ወንጀል ጋር የተገናኘ ቢሆንም፣ እሳቸው ግን አራጣ አበድረው ሳይሆን ዮሐንስ ኃይለየሱስ ከሚባሉ ግለሰብ ጋር በጋራ የገዙት ፋብሪካ አላዋጣ ሲላቸው በመሸጣቸው ምክንያት፣ በእሱ ላይ የተቀነባበረ ነገር መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ታስረው ባሉበትም ከባድ ተፅዕኖ እየደረሰባቸው መሆኑን፣ ከፍተኛ ሕክምና የሚያስፈልገው ሕመም እንዳለባቸው፣ የቤተሰብ አስተዳዳሪና በቂ ሀብት ያላቸው መሆኑን ተናግረው ዋስትና እንዲፈቀድላቸው ጠይቀዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ ደግሞ ባቀረበው ክርክር ለፍርድ ቤቱ እንዳስረዳው፣ ምርመራው የተጀመረው እንደተገለጸው በአራጣ ወንጀል ተጠርጥረው ነው፡፡ ነገር ግን አራጣውን ሲያጣራ ሕገወጥ የሰውና የገንዘብ ዝውውር እንደሚያከናውኑ መረጃዎች ማግኘቱን ገልጿል፡፡ ሌሎች ተጎጂዎችም እየቀረቡ ነው ብሏል፡፡ ሀብት ያፈሩም ቢሆን፣ በሕገወጥ መንገድ የተገኘ መሆኑንና አንዳንድ ጥገኛ ባለሥልጣናትም ሊኖሩ ስለሚችሉ፣ ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ እንደሚያስፈልገው አመልክቷል፡፡
ፍርድ ቤቱ በመሀል፣ ‹‹መዝገቡን የከፈታችሁት ከአራጣ ጋር በተገናኘ ነው፡፡ በተፈቀደላችሁ ጊዜ ምን ሠራችሁ?›› የሚል ጥያቄ ለመርማሪ ቡድኑ አቅርቧል፡፡ መርማሪ ቡድኑ በሰጠው ምላሽ እንዳስረዳው የባንክ ሒሳብ መግለጫ ማሰባሰቡን፣ ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ተሽከርካሪ በዝቅተኛ ቀረጥ ያስገቡበትን ሰነድ ማግኘቱን፣ ነገር ግን በዚያው ተቋም ከመሀል ተገንጥሎ የጠፋ ሰነድ መኖሩ ስለታወቀ፣ እሱን በሚመለከት እየሠራ መሆኑን፣ ለተለያዩ ባንኮች ደብዳቤ መበተኑንና ሌሎች በርካታ ሥራዎችን ማከናወኑን ገልጿል፡፡ በዋስ ቢወጡም ተፅዕኖ ስለሚፈጥሩ የምርመራ ሒደቱን እንደሚያበላሹበት በማስረዳት፣ ዋስትናው ውድቅ ተደርጎ የጠየቀው ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ እንዲፈቀድለት ጠይቋል፡፡
ፍርድ ቤቱ የግራ ቀኙን ክርክር ከሰማ በኋላ በሰጠው ትዕዛዝ ተጠርጣሪው የጠየቁትን የዋስትና መብት እንዳልተቀበለ ገልጾ፣ ለተጨማሪ ምርመራ አሥር ቀናት መፍቀዱንና ለነሐሴ 27 ቀን 2009 ዓ.ም. ቀጠሮ መስጠቱን አስታውቋል፡፡
የኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር በመከላከያ ሰራዊት እና ትግራይ ክልል ኃይሎች መካከል ጦርነት በሚደረግባቸው ቦታዎች ሰብአዊ ድጋፍ ለማድረግ ያሰማራቸው መኪኖች በጥይት መመታታቸውን አስታወቀ።
ማህበሩ ጦርነቱ በሚካሄድባቸው የአማራ ክልል እና ትግራይ ክልል አዋሳኝ ስፍራዎች አገልግሎቱን አሁንም መቀጠሉን ያወሱት የማህበሩ ቃል አቀባይ ዶ/ር ሰለሞን ዓሊ፣ ትግራይ ክልል ውስጥ ከሚገኘው ቅርንጫፍ ጋር ያላቸው ግንኙነት ቢቋረጥም ዓለም አቀፍ አሰራሮች በሚፈቅዱት መሰረት ተግባራቱን ያከናውናል ብለው ተስፋ እንደሚያደርጉ አስታወቀዋል።
ሰሞኑን በተለያዩ የኦሮምያ አካባቢዎች የተደረገውን ተቃውሞ ሰልፍ ተከትሎ የመንግሥት የፀጥታ አካላት የወሰዱት እርምጃ ከኃይል በላይ እና አግባብ ያልሆነ ነው ሲል የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ገለፀ። የኦሮምያ ፀጥታ አስተዳደር በበኩሉ ለእርምጃው አስገዳጅ ሁኔታዎች የነበሩ ቢሆንም ሊመረመሩ የሚገቡ ነገሮች ይኖራሉ ብሏል።
ሕብረት ኤውሮጳ ብኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ዝቑጸር ባጀት ብምስላዕ፤ ስደተኛታት ገና ኣብ ገማግም ባሕሪ ሃገራት ኣፍሪቃ እንከለዉ ከምዝተሓዙ እኳ እንተገበረ፤ ናይዚ ዓመት’ዚ ቁጽሪ ናይ ክሰግሩ ዝፍትኑ ምጉዳሉ ግና ምስ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ፤ ኣብዚ ዓመት’ዚ፤ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 384 ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ምሟቶም፤ ዋላ’ኳ እቲ ቁጽሪ ብዝተዓጻጸፈ እንተጎደለ፤ ሕብረት ኤውሮጳ ሓላፍነት ክስከም እዮም ተጣበቕቲ መሰላት ዝጽውዑ።
ዝለዓለ ቁጽሪ ግዳያት ማእከላይ ባሕሪ ዝተመዝገበላ ዓመት 2016 ክትከውን እንከላ፤ ኣብታ ዓመት’ቲኣ ልዕሊ 5 ሽሕ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ህይወቶም ስኢኖም።
በኦሮሞ ነፃነት ግንባር አመራሮች መካከል የተፈጠረው አለመግባባት በድርጅቱ ደንብ እና አሰራር መሰረት እስኪፈታ ድረስ ሁሉም አካል ችግሩን ከሚያባብሱ እንቅስቃሴዎች እንዲታቀብ የኦሮሞ ነፃነት ግንባር የህግ ሥነ ስርዓት እና ቁጥጥር ኮሚቴ አሳሰበ።
የተቃዋሚ ፓርቲ መሪዎችን እየያዙ የማሠር እርምጃዎች በኦሮሚያ የቀረቡ ተገቢ የፖለቲካ ብሶቶችን በምክክር ለመፍታት በሚያስችሉ መንገዶች ላይ ከባድ ተፅዕኖ ይኖራቸዋል።
ዩናይትድ ስቴትስ በኢትዮጵያ የኦሮሞ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችን ማሠር ጨምሮ ሃሳብን በነፃ የመግለጽ መብቶችን ማፈን መቀጠሉ ይበልጥ እያሳሰባት መጥቷል። እነኚህ የተቃዋሚ ፓርቲ መሪዎችን እየያዙ የማሠር እርምጃዎች በኦሮሚያ የቀረቡ ተገቢ የፖለቲካ ብሶቶችን በምክክር ለመፍታት በሚያስችሉ መንገዶች ላይ ከባድ ተፅዕኖ ይኖራቸዋል።
የኢትዮጵያ መንግሥት በወሰዳቸው እርምጃዎች ከተጎዱት ማህበረሰቦች ጋር በይፋ ለመወያየት ባለፈው ታህሳስ የገባውን ቃል እንደግፋለን። እነዚህ ውይይቶች ትርጉም ሰጪ እንዲሆኑ ደግሞ ሁሉም ባለድርሻ አካላት ሃሳባቸውን በነጻነት መግለጽ መቻል አለባቸው።
የኢትዮጵያ መንግሥት፥ በነጻ የመሰብሰብ፥ የመጻፍ፥ እና ዜጎች ሃሳብን በነጻ የመግለጽ ሕገ መንግሥታዊ መብቶቻቸውን ማክበርን ጨምሮ ተቃውሞን ከማፈን ተግባሩ እንዲታቀብ ያቀረብነውን ጥሪ ዳግም እናስተጋባለን።
ሕዝበ ክርስቲያን በጰራቅሊጦስ መንገድ ሲሄዱ፤ፓትርያርክ፤ሊቃነ ጳጳሳት፤መነኮሳትና ቀሳውስት በሳጥናኤል መንገድ ነጎዱ። (ሙሉውን ጽሁፍ ለማንበብ እዚህ ላይ ይጫኑ)
የቤቲካ አካውንት ላይ ገንዘብ ለማስቀመጥ ደንበኞች በአካል ወደ ቤቲካ ቅርንጫፍ መሔድ ወይም በስልካቸው የተከፈተን የሞባይል ባንኪንግ አካውንት መጠቀም ይችላሉ። እነሱም አሞሌ፣ ሲቢኢ-ብር፣ ሄሎካሽ(አንበሳ) እና ሄሎካሽ (ወጋገን) ናቸው።
* ማሳሰቢያ፡- ይህን ቅደም ተከተል ከመከተልዎ በፊት የሚጠቀሙበት ቤቲካ አካውንትዎ ስልክ ቁጥር እና የሞባይል ባንኪንግ አካውንት ስልክ ቁጥር ተመሳሳይ መሆን አለበት።
“በኃላፊነት መወጣት አለብን። በምንሠራው ሥራ ነው የባህላችንን የጥያቄያችንን ትልቅነት ማሳየት ያለብን። በአገራችን ”ወደ ገነት በሲኦል በኩል አይኬድም” የሚል አባባል አለ” አቶ ዳንኤል ክብረት
አነጋጋሪ፥ አሳሳቢና ሁነኛ መላ የሚሹ አንገብጋቢ የአገርና የሕዝብ ጉዳዮች፤ ትኩስ ዜናና ወጎች የሚስተናገዱበት የራዲዮ መጽሔት መስኮት ነው። በመድረኩም በኢትዮጵያ ጉዳዮች የሚጽፉና በሚጠበቡባቸው የሞያ መስኮች ለብዙዎች ጥቅም በሚውሉ ኪናዊ ሥራዎቻቸው የሚታወቁና በአጭሩም ከኑሮ ባሻገር የአገርና የሕዝብ ጉዳይ ግድ የሚላቸው ወይም እንዲላቸው የሚጠበቁ የማኅበረሰብ አባላትን
ለወትሮው ሰዎች፣ ‹‹እዚህ ካፌ እንገናኝ!››፣ ‹‹እዚህ ቡና ቤት ጎራ እንበል!›› ሲባባሉ ብዙውን ጊዜ መዝናናት የተሞላባቸው፣ ቀላል ሃሳቦችን ለመጋራት ከማለም እንደሆነ ይገመታል፡፡
ጥንስስ ሀሳብ ያላቸው ወጣቶች በየዘርፉ ጥርሳቸውን ከነቀሉ አንጋፋወች ጋር ተገናኝተው መንገዳቸውን ያቃናሉ፣ ከሃሳብ መሰሎቻቸው ጋር ትስስር ይፈጥራሉ፣ንግድ እና ምጣኔ ሀብትን የሚመለከቱ መላዎችን ሲፈቱ ሲቋጩ ይውላሉ፡፡
በመላው ዓለም የተከሰተውን የሳምባ ቆልፍ (ኮቪድ-19) ወረርሽኝን ተከትሎ በኢትዮጵያም አገራዊ የጤናና የማኅበረ-ኢኮኖሚያዊ ችግር መሆኑን በመገንዘብ በመጪው ነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ይካሄዳል ተብሎ ታስቦ የነበረው 6ኛ ዙር አገራዊ ምርጫ በተያዘለት ጊዜ ማካሄድ እንደማይችልና ምርጫውም ላልተወሰነ ጊዜ እንደተራዘመ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ማስታወቁ የሚታወስ ነው፡፡ ይህንን ተከትሎ በስልጣን ላይ ያለው መንግሥት በዚህ አመት መጨረሻ የስልጣን ዘመኑ የሚጠናቀቅ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ምን ሊደረግ እንደሚችል በሁላችንም ዘንድ የመወያያ አጀንዳ ሆኖ ሰንብቷል፡፡
በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥትም ሆነ በሌሎች የአገሪቱ ሕጎች ምርጫ ስለማራዘምም ሆነ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና የአስፈጻሚውን ስልጣን ማራዘም የሚቻልበት ግልጽ ድንጋጌ የለም፡፡ ስለዚህ ሁኔታው የብሔራዊ የአንድነትና ጊዜያዊ መንግሥት የማቋቋም፤ እንዲሁም መላው የኢትዮጵያ ሕዝብና ሁሉም ባለድርሻ አካላት የተሳተፉበት አዲስ ማኅበራዊ ውል የምንገባበትን ጊዜ አስፈላጊ እንዳደረገው የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ በጥብቅ ያምናል፡፡ ስለዚህ የኢፌደሪ መንግሥት ይህን አጋጣሚ በመጠቀም የሕገ-መንግሥት ማሻሻያ ሂደት እንዲያስጀምር አብን ብሔራዊ ጥሪ እያቀረበ መላው የአማራ ሕዝብና ኢትዮጵያዊያን የአብንን ብሔራዊ ጥሪ ደግፋችሁ ለብሔራዊ የአንድነትና የጊዜያዊ መንግሥት መቋቋም መሳካትና ሁሉም ኢትዮጵያዊያን ይሁንታ የሰጡትና ዘብ የሚቆሙለት የተሻሻለ ወይም አዲስ ሕገ-መንግሥት እንዲዘጋጅ ለጀመርነው ትግል ከጎናችን እንድትቆሙ ታሪካዊ ጥሪ እናቀርባለን፡፡
ከዚሁ ጋር ተያይዞ አብን አሁን በስራ ላይ ካለው የኢፌዴሪ ሕገ-መንግሥት ዉስጥ የሚከተሉት 15 አንቀጾች በማሻሻያው እንዲካተቱ በመላው ኢትዮጵያዊያንና በአማራ ሕዝብ ስም ለመንግሥት ይፋዊ ጥሪዉን ማስተላለፍ ይወዳል፡፡ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) መሻሻልና መቀየር ያለባቸው የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ናቸው ብሎ ያስጠናቸውና የለያቸው የሚከተሉት ናቸው፡፡
መግቢያ፦ «እኛ የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች» የሚለው መግቢያውና ስያሜው ገጽ ላይ ያለው ጥርት ያለ ትርጉም የሌለው በሶሻሊስታዊ እሳቤ የተቃኘ አገላለጽ አገራዊ አንድነትን ሊገልጽ፣ ከልዩነት ይልቅ አንድነትን ሊያጎላ በሚችል «የኢትዮጵያ ሕዝብ» በሚል አገላለጽ መተካት አለበት። በቋንቋና ኃይማኖት የተለያዩ ሕዝቦች ያሏቸው አገራት ሳይቀሩ የሕገ-መንግሥታቸውን መግቢያ «እኛ የዚህ አገር ሕዝቦች..» ብለው ይጀምራሉ። ለምሳሌ የደቡብ አፍሪቃና አሜሪካ ሕገ መንግሥቶችን ማየት ይቻላል።
አንቀጽ 3፦ የኢትዮጵያ ሰንደቀላማ ላይ ምንም አይነት አርማ ሊቀመጥበት አይገባም። ይህ ከአባቶቻችን የወረስነው፣ ለልጆቻችን የምናወርሰው፣ አባቶቻችን የሞቱለትና እኛም የምንሞትለት ሰንደቅ አላማ ምልዑ የሆነ ነው። የሕዝቦችን ተስፋ ለማመልከት ቢጫውን ቀለም፥ የኢትዮጵያን ሕዝብና የኃይማኖቶችን እኩልነት ለማመልከት የሶስቱ ቀለማት እኩልነትን መጠቀም ይቻላል።
አንቀጽ 5፦ አማርኛ የፌደራል መንግሥቱ የስራ ቋንቋ ብቻ ሳይሆን የአገሪቱ ብሔራዊ ቋንቋ መሆን መቻል አለበት። አማርኛ ቋንቋ ኢትዮጵያን ካስተሳሰሩ ነገሮች መካከል አንዱና ዋነኛው ክር ነው። ስለዚህ አማርኛ ቋንቋ የፌደራል መንግሥቱ ስራ ለመስራት ወይም አገልግሎት ለመስጠት የሚጠቀምበት ቋንቋ ብቻ ሳይሆን የሁሉም ሕዝብ ሁኖ ሁሉም ክልሎች የሚያሳድጉት፣ የሚያጎለብቱት፣ የሚጠቀሙበት ብሔራዊ ቋንቋ መሆን አለበት። አማርኛ ብሔራዊ ቋንቋ ባለመሆኑ የተነሳና የፌደራል መንግሥቱ የስራ ቋንቋ ብቻ በሚል በመጠቀሱ የተነሳ በተለያዩ ክልሎች የሚገኙ የአማርኛ ቋንቋ ተናጋሪዎች ላይ ተፅዕኖ እያደረሰባቸው ይገኛል፤ በዚህም በተለያዩ ክልሎች የሚኖሩ አማራዎችም ቋንቋቸውን እንዳይጠቀሙ እየተደረገ ነው። ለዚህ ምሳሌ በኦሮሚያና ትግራይ ክልሎች በአማርኛ ቋንቋ የተጻፉ የንግድ ታፔላዎች ላይ የሚደርሱ ማቅለሞች እና ማፍረሶች አስረጂዎች ናቸው።
አንቀጽ 8፦ ላይ የኢትዮጵያ ሉዓላዊ ስልጣን ባለቤት የኢትዮጵያ ሕዝብ ነው። አንድ የኢትዮጵያ ሕዝብ መኖሩን ያመላክታል። ይህ ማዕከላዊነትን ወይንም ወደ አንድ መጨፍለቅን አያሳይም፡፡ አለበለዚያ ጉዳዩ የፌደሬሽን ሳይሆን የኮንፌደሬሽን ይሆናል ማለት ነው፡፡
አንቀጽ 39፦ መገንጠል መሠረታዊ የሆነው የፌደራሊዝም ጽንሰ ኃሳብ ማለትም የድርድር ጉዳይን ጥያቄ ውስጥ የሚያስገባ ተግዳሮት ነው፡፡ መገንጠል ከፌደራሊዝም ጋር አብሮ የሚሄድ አይደለም፤ መገንጠል ያልሰለጠነ ድርድርን ይጋርጣል፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ራስን በራስ የማስተዳደር መብት ሊሰጠው ይገባል፤ ነገር ግን የመገንጠል መብት ሊሰጠው አይገባም። ይህ የመገንጠል ጽንሰ ኃሳብ ያለምንም ሁኔታዎች (Conditions) በሕገ መንግሥት ማዕቀፍ ውስጥ ማካተት የአገሪቱን ሉዓላዊ አንድነት ለአደጋ ማጋለጥ ነው።
ከአንቀጽ 45 በኋላ ስላሉ አንቀጾች፦ አገሪቱ የፌደራል መንግሥት አወቃቀር ልትከተል ትችላለች። ነገር ግን ክልሎች ሲዋቀሩ አንድን ክልል ለአንድ ብሔር የመስጠት አካሄድን ሊያስቀር በሚችልና በክልሎች መካከል የሕዝብ ብዛትና የእድገት ልዩነትን በአመጣጠነ መልኩ ታሪክንና መልከዓምድራዊ አቀማመጥን፣ የሕዝብ አሰፋፈርንና ቋንቋን ወዘተ. መስፈርቶች ባማከለ መጠን ለአገሪቱ አንድነትና ለሕዝብ ሰላማዊ መስተጋብር መሠረት በሚጥል መልኩ መሆን አለበት።
በአንቀጽ 47 መሠረት የተቋቋሙ ክልሎች መፍረስ አለባቸው። አሁን ያለው የክልሎች አወቃቀር የአማራን ሕዝብ ታሪካዊ ግዛቶች የከፋፈለና የአማራን ሕዝብ የማንነት፣ የቋንቋ፣ የባኅል፣ የሕይዎት፣ የኢኮኖሚ ወዘተ. መብቶች የማያስከብር ነው። ለምሳሌ ከላይ በጠቅላላው ክፍል በተጠቀሰው መልኩ መተከል የሚባለው የቤንሻንጉል ክልል ግዛት አማራ የሚበዛበት በታሪክም የአማራ ሕዝብ መኖሪያ የሆነ ቀየ የፌደራሉ ሕገ መንግሥት እውቅና ለሰጠው የቤንሻንጉል ክልል ተሰጥቷል። ይህ የቤንሻንጉል ክልል ደግሞ በሕገ መንግሥት የአማራን ሕዝብ የክልሉ ባለቤት አይደለም ብሎ ደንግጓል። በዚህ መሠረት ቤንሻንጉል ክልል ውስጥ የሚኖር የአማራ ሕዝብ አገር እና ዕርስት አልባ ነው ማለት ነው። ይህ አካሄድ ሌሎች ክልሎች ውስጥም አለ። ለምሳሌ፦ የሃረሪ ክልል ባለቤት የሃደሬ ሕዝብ ነው። ነገር ግን አማራ በክልሉ ውስጥ በቁጥር ይልቃል። ይህ በቁጥር የሚልቅ ሕዝብ ምንም አይነት የባለቤትነት መብት የለውም ወይም ከሕዝቡ በኋላ በመጣ የፌደራልና የክልል ሕገ መንግሥቶችና ሕጎች የተነሳ አገር እና መብት አልባ ሁኗል። ይህ የክልል ባለቤትነትን ለአንድ ወይም ለተወሰነ ቡድን መስጠትና የአማራን ሕዝብ አገር አልባ ማድረግ በክልሎች ውስጥ በኢኮኖሚም ሆነ በፓለቲካው እንዲገፋ የሚያደርግ አካሄድ ነው።
ሌላው ደግሞ የአማራ ክልል ሕገ መንግሥት የክልሉ ባለቤቶች ብሎ የጠቀሰው በክልሉ የሚኖረውን ሁሉንም ሕዝብ ነው። ሌሎች ክልሎች ደግሞ የክልሉ ባለቤት ብለው ያስቀመጡ ወክለነዋል የሚሉትን ሕዝብ ብቻ ነው። ስለዚህ አንድ በኦሮሚያ ክልል ተወልዶ ያደገና የሚኖር አማራ አገር አልባ ነው ማለት ነው። ምክንያቱም አማራ ክልል ስለማይኖር የአማራ ክልል አገሩ ወይም ክልሉ አይደለም፤ ኦሮሞ ስላልሆነ ደግሞ የኦሮምያ ክልል ክልሉ ወይም አገሩ አይደለም። ይህ ሰው አገር አልባ ነው ማለት ነው፤ ስለዚህ እንዲህ አይነት ሁኔታዎችን ለማስቀረት ክልሎች መፍረሳቸው የግድ ነው።
አንቀጽ 49፦ ላይ የፌደራል መንግሥት ዋና ከተማዎች አዲስ አበባና ድሬደዋ መሆን አለባቸው። ምንም እንኳ ድሬደዋ የከተማ አስተዳደር ሁና ብትቋቋምም እየተዘወረች ያለችው ግን በሶማሌዎችና በኦሮሞዎች ነው (40%-40%-20% የሚለውን ሕግ ልብ ይሏል)። ይህ ማለት አብላጫ ቁጥር ያለው የአማራ ሕዝብና ሌላው ሕዝብ ምንም አይነት የፓለቲካ ውክልና የላቸውም። ይህ የፖለቲካ ውክልና ማጣት በሌሎች መብቶች ላይ የሚያመጣውን ተጽዕኖ መገመት ቀላል ነው። ድሬደዋ የብዙ ብሔረሰቦች መገኛ እንደመሆኗ መጠን የሶማሌና የኦሮሞ ፖለቲከኞች እርስ በእርስ የሚጓተቱባት ከተማ ስለሆነች፣ የፈደራል መንግሥቱ ዋና ከተማ በአንድ ቦታ ላይ ብቻ መንጠልጠ imbalance እያመጣ ስለሆነ፣ አብላጫ ቁጥር ያለው ኦሮሞና ሶማሌ ያልሆነው የድሬደዋ ሕዝብ እየተበደለ ስለሆነ እና የፌደራል መንግሥቱ የራሱ የሆነ territory ሊኖረው ስለሚገባ ድሬደዋ ከተማ ከአዲስ አበባ ጋር አብራ በሕገ መንግሥት የፌደራል መንግሥት ዋና መቀመጫ መሆን አለባት።
አንቀጽ 49/5፦ የኦሮምያ ክልል ልዩ ጥቅም ይከበርለታል የሚለው አንቀጽ ሊወጣ ይገባል። ምም እንኳን ይህ አንቀጽ ባብዛኛው ባለተገባ መረዳት ላይ አተኩረን እንድናየው እየተደረገ ቢሆንም /ማለትም ሕገ መንግሥቱ የኦሮሚያን ጥቅም በተመለከተ ከሰርቪስና ከአካባቢ ጥበቃ ጉዳዮች ጋር በተመለከተ መሆኑን መገንዘብ የግድ ነው/ ነገር ግን አንድምታው በራሱ አግባብ አይደለም፡፡ ስለዚህ ይህ አንቀጽ ሊስተካከል ይገባል፡፡
አዲስ አበባና ድሬደዋ ከተማ የፌደራል መንግሥት መቀመጫ ሁነው በዙሪያቸው ካለው ሕዝብ ጋር ጥቅምና ግዴታን እየተጋሩ አንድ አገር እስከመሆናቸው ድረስ አብረው ሊቀጥሉ ይገባል እንጂ አንድ ሕዝብ በአዲስ አበባ ወይም በድሬደዋ ዙሪያ ስላለ ብቻ ልዩ ጥቅሙ ይጠበቅለታል የሚለው አበባል arbitrary discrimination የሚያመጣ አካሄድ፣ አገራዊ እሳቤን የሚያጠፋ መንገድ እንዲሁም ለሌሎች ጥያቄዎች Pandora’s box የሚከፍት ነው። በዚህ አካሄድ ከሄድን እንደአገር ማሰብ እናቆማለን፤ ለዋና ከተማዎች አገልግሎት የሚሰጡ ክልሎችና ቦታዎች ምንም ያህል ሩቅ ቢሆኑ ልዩ ጥቅም ማግኘት አለባቸው ማለት ነው። ለምሳሌ በአዲስ አበባና ድሬደዋ ዙሪያ ከሚኖረው አካባቢ ውኃ ስለሚሄድ ልዩ ጥቅም ከነዚህ ከተማዎች ማግኘት ይጠበቅበታል የሚባል ከሆነ ከተከዜ ወይም ከግልገል ጊቢ ወይም ከጣና በለስ ለዋና ከተማዎች መብራት ስለሚሄድ እነዚህ የኃይል ማመንጫዎች የሚገኙባቸው ሕዝቦች ልዩ ጥቅም ከዋና ከተማዎች ማግኘት አለባቸው ልንል ነው፤ ወይም ደግሞ የመብራት ፖሉ አቋርጧቸው የሚያልፋቸው ቦታዎች በሙሉ ከዋና ከተማዎች ልዩ ጥቅም ማግኘት አለባቸው ወደሚል ጉዳይ ውስጥ ሁሉ ይከታል። ስለዚህ እንደአንድ አገር ሕዝብ ለማሰብ እንዲህ አይነት «የልዩ ጥቅም» እሳቤዎች ከሕገ-መንግሥቱ ሊወጡ ይገባል።
አንቀጽ 54/2፦ የምርጫ ስርአቱን በተመለከተ ከላይ የቀረበው አቋም እንደገና ሊጸድቅ ይገባዋል፡፡ የተቀመጠው የምርጫ ስርዓት First Past the Post ወይም Winner take all የሚለው ነው። ይህ ደግሞ አሁን ባለው የፌደራሊዝም አወቃቀር ከአማራ ክልል ከሚባለው ውጭ ያለውን የአማራ ሕዝብ ፓለቲካዊ ውክልና እንዳይኖረው፣ እንዳይመርጥና እንዳይመረጥ ወይም ቢመርጥም ትክክለኛ ውክልና እንዳይኖረው የሚያደርግ አካሄድ ነው። ይህ ጉዳይ በትንሹም ቢሆን ጠቅላላ የሚለው ክፍል ውስጥ ተነካክቷል። ስለዚህ ይህ የምርጫ ስርዓት በProportional Representation (PR) የምርጫ ስርዓት መተካት አለበት። ከPR ወስጥ ደግሞ Party List System የሚባለው የምርጫ ስርዓትን የምንከተል ከሆነ መራጮች ለግለሰብ ሳይሆን ለፓርቲ ድምጻቸውን ይሰጣሉ። ለምሳሌ የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ(አብን) በመላ ኢትዮጵያ ለምርጫ ይሳተፋል። በመላ ኢትዮጵያ ያመጣው ድምጽ በፕርሰንት ይሰላና ያን ያህል የፓርላማ ወንበር ለአብን ይሰጠዋል ማለት ነው። ለምሳሌ አብን በመላ ኢትዮጵያ ያገኘው ከተሰጠው ድምጽ ውስጥ 30% ከሆነ ፓርላማው ውስጥ 30% ወንበር ይኖረዋል ማለት ነው። ስለዚህ በየትኛውም ቦታ የሚገኙ አማራዎች ብዛታቸው ሳያሳስባቸው የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄን ወይም ሌላ የአማራ ፓርቲን መምረጥ ይችላሉ፣ ድምጻቸውም ባክኖ ሳይቀር ወደፓርላማ ወንበርነት ይቀየራል፤ የፓለቲካ ውክልናም ይኖራቸዋል ማለት ነው።
አንቀጽ 61፦ የፌደሬሽን ምክር ቤት አባላት ከእያንዳንዱ ብሔር ብሔረሰብ ከሚወከሉ ይልቅ እኩል ውክልና ባለው አግባብ የክልሎች ተወካዮች ስብስብ ቢሆን፣ የክልሎችና የፌደራል መንግሥቱን ስልጣን balance ለማድረግ የሚያስችል ስልጣን መሰጠት አለበት። ስለዚህ አዲስ የሚቋቋሙት ክልሎች እኩል የሆነ የተወካይ ቁጥር በላይኛው ምክር ቤት ሊኖራቸው ይገባል።
አንቀጽ 62/1 እና አንቀጽ 83፦ ሕገ-መንግሥቱን የመተርጎም ስልጣን ገለልተኛና ነጻ ለሆነው ፍርድ ቤት እንጂ የፓለቲካ ወገንተኝነት ባለው ስብስብ በሆነው የላይኛው ምክር ቤት ሊሰጥ አይገባም። ምንም እንኳ በሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ኮሚቴ የሚደገፍ ቢሆንም ሕገ መንግሥታዊ ትርጓሜዎችን አስመልክቶ የመጨረሻ ስልጣን ያለው የፌደሬሽን ምክር ቤት ነው። ይህ ምክር ቤት ደግሞ ሕግን ለመተርጎም ሕጋዊ እውቀት እንዲሁም ፍትኃዊና ነጻ ውሳኔ ለማስተላለፍም ከወገንተኝነት የጸዳ አቋም የለውም።
አንቀጽ 51(14) እና 55(16)፦ በሰፈረው መሠረት የፌደራል መንግሥት ያለአግባብ በክልሎች የሚገባበት ሁኔታ አለ፡፡ ይህንንም ዝርዝር ሕግ በማውጣት ጭምር በተለይም የፌዴራል መንግሥት በክልል ጉዳዮች ጣልቃ የሚገባበት ሥራዓት ለመደንገግ የወጣው አዋጅ ቁ 359/1995 በሚል ነው፡፡ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በአገሪቱ ለተነሱ የጸጥታ መደፍረስ ይህ ሕግ ያለአግባብ እየተመነዘረ በመተግበሩ የክልሎችን ልዕልና (autonomy) በእጅጉ ሸርሽሯል፡፡ በተለይም የፌዴራል መንግሥት በጸጥታ መድፈረስ፤ በሰብዓዊ መብት ጥሰት ለመካላከል እና ሕገ-መንግሥታዊ ስርዓቱን ለማዳን በሚሉ ምክንያቶች ጣልቃ ይገባል። ይህም ክልሎች በክልል ጉዳይ እንኳን ስልጣን እንዳይኖራቸው ጠፍንጎ በመያዝ ተለጣፊ እና ጥገኛ እንዲሆኑ አድርጓል፡፡
አንቀጽ 55(14) እና 55(15)፦ የሕዝብ እንባ ጠባቂ ተቋም እና የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን አሰራራቸው በፓርቲ ማዕበል መጠለፉ፡፡ በአገሪቱ የሕዝብ ተቆርቋሪ ተቋማት (public watchdog institutions) አሰራራቸውን ጨምሮ አካሄዳቸው በገዥው ፓርቲ መረብ መጠለፋቸው፤ በተለይም የሁለቱ ተቋማት ዋና ኮሚሽነሮች በጠቅላይ ሚኒስቴሩ አቅራቢነት መሾም በገለልተኝነታቸው ላይ ጥላ እንዲያጠላ ያደረጋል፡፡
አንቀጽ 93፦ በሕገ መንግሥቱ ውስጥ አገሪቱ ያጸደቀቻቸው ድንጋጌዎችን በተመለከተ የተገለጸው በግልጽ ዓለም አቀፍ ሕግ ደረጃ የያዙ ልማዶችንም በግልጽ ማካተት ይኖርበታል፡፡ የማይገረሰሱ መብቶች (non-derogable rights) ዝርዝር ውስጥ በሕይወት የመኖር መብትን (the right to life) ማከተት አለበት፡፡ በቅርቡ እንኳን በታወጁ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጆች ወቅት በርካታ ንጹህን የአማራ ብሔር ተወላጆች ሰለባ ሆነዋል፡፡ ይህም ኢትዮጵያ ፈርማ ካጸደቀችው ዓለም አቀፉ የሲቪል እና ፖለቲካ መብቶች ቃልኪዳን (International Covenant on Civil and Political Rights/ICCPR) አንጻር እንደገና መታየት ያለበት ነው፡፡
ለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ’ውን ምምሕያሽ ስለዘየርኣየ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብ 25 ዶላር ተጸጋጊዑ ዝነበረ ሓደ በርሚል ነዳዲ፣ ናብ ኣስታት 20 ዶላር ተነቒቱ።
ስዑዲ ዓረብ እትርከበን ማሕበር ነዳዲ ዘፍርያ ሃገራት፣ ነዚ ዋጋታቱ ባይታ ዘቢጡ ዘሎ ዕዳጋታት ምስ ኣታዊታተን ንምስትኽኻል፣ መዓልታዊ ዘፍርይኦ ነዳዲ ክቕንሳ ኣብ ምርድዳእ በጺሐን ኣለዋ።
ዝበዝሐ ነዳዲ ንዕዳጋ ዓለም እትቕርብ ስዑዲ ዓረብ፣ ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ንዝተሃስየ ቁጠባኣ ንምሕዋይ፣ መዓልታዊ እተፍርዎ 10 ሚልዮን በርሚል ነዳዲ ናብ 12 ሚልዮን ክብ ከተብሎ ከምእትኽእል’ያ ኣንፊታ ኔራ።
እንተኾነ፣ ዋጋ ነዳዲ መመሊሱ ንቁልቁል ይንቆት ምስ ምህላዉ፣ ወሰኽ ፍርያተ ነዳዲ ናብ ዕዳጋ ኣዋጻኢ ከምዘይኮነን፣ ብኣንጻሩ፣ ሰደድ ነዳዲ ብደረጃ ዓለም ብ10% ክጎድልን’ዩ ማሕበር ነዳዲ ዘፍርያ ሃገራት ኣብ ምርድዳእ በጺሑ ዘሎ።
ዝርዝሮች: ብሪጅ አራት ባጆች በብሩህ ሰማያዊ ኢሜል ብርን የሚያፈሩ እና ብርማ የጆሮ ሽቦዎችን ያካተቱ ናቸው ፡፡ የጆሮ ጉትቻዎች ማራኪዎች በግምት 23.1 ሚሜ ርዝመት ፣ በሰፊው ነጥብ 15.5 ሚሜ እና 1.5 ሚ.ሜ ውፍረት ይለካሉ ፡፡ ድልድዩ አራት ጉትቻ 5.2 ግራም ይመዝናል ፡፡ የመስህቦቹ ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት - ስተርሊንግ የተለጠፈ እና የታተመ ነው ፡፡
ዝርዝሮች: የእመቤት ኤልቨን ነበልባል ባንድ ከባንዱ ፊትለፊት 9.2 ሚ.ሜ ፣ ከባንዱ ጀርባ 3.2 ሚ.ሜ እና በሰፋው ቦታ ደግሞ 2.5 ሚ.ሜ. በ 6.3 ኪ.ሜ ወርቅ ውስጥ በግምት 10 ግራም ፣ በ 7.3 ኪ.ሜ ወርቅ 14 ግራም ይመዝናል ፡፡ ክብደቱ በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
ከተለያዩ የምስራቅ አፍሪቃ አባል አገራት በዚህ የምስራቅ አፍሪቃ ጳጳሳት ጉበኤ ላይ በመሳተፍ ከኛ ጋር የወንጌል ደስታ ለመካፈል ወደዚህች የሰው ልጅ መገኛ አገር የመጣችሁ ሁላችሁንም ከልብ በሆነ በደስታ እንኳን ደህና መጣችሁ እላችኋለሁ፡፡ እንዲሁም ከተለያዩ አገረ ስብከቶችና የተለያዩ የኢትዮጵያ አካባቢዎች የመጣችሁ ካቶሊክ ምዕመንና ወዳጆች ሁሉ እንኳን በሰላም መጣችሁ፡፡
የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ጳጳሳት፣ ቀሳውስትና ገዳማውያን፣ ምዕመናን እና የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሳያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እንዲሁም በጎ ፈቃድ ያላችሁ መላ ኢትዮጵያውያን፤ የአመሰያ ጉባኤ ለማስተናገድ ፈቃደኛ ስለሆናችሁና ለዚህም ደግሞ እጅግ የሚያስደንቅ ዝግጅት ስላደረጋችሁ አመሰግናችኋለሁ፡፡ ብዙ ሰዎች ለዚህ ጉባኤ ዝግጅት አድርገዋል፤ እኛም ወንድሞችና እህቶች አንድ ላይ ሆነው ሲሰሩ እንዲህ አይነት ውብ ዝግጅት ማሰናዳት እንደሚችሉ አይተናል፡፡ ይህ ቀን ያማረ እንዲሆን ቀንና ማታ ለለፋችሁ ሁሉ እንኳን ደስ አላችሁ እላለሁ፡፡
እንደምታወቀው የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በቁጥር አናሳ ናት፣ ከመላው የኢትዮጵያ ህዝብ ውስጥ የካቶሊክ እምነት ተከታዮች አንድ ከመቶ ቢሆኑ ነው፡፡ ይሁን አንጂ ቤተክርስቲናችን ለብዙ ዘመናት ክርስቲያናዊ ወግ፣ ልማድ፣ መንፈሳዊነትና ባህል ጠብቃ ካቆየች ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስተያን ጋር ብዙና ጥልቅ እሴቶን በመጋራት ትኖራለች፡፡ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን እነዚህን ክርስቲናዊ ባህሎች ትጋራቸዋለች፡፡ ክርስትና ወደ ኢትዮጵያ የገባው በሐዋርያት ሥራ ውስጥ እንደምናነበው በሐዋርያት ዘመን ነበር፡፡ ኢትዮጵያ ክርስትናን በይፋ የተቀበለችው በ325 ዓመተ ምሕረት ነው፡፡ ኢትዮጵያዊ ማንነት ያለው ጥልቅ ክርስቲያናዊ እምነት የክርስቲያን እምነት ባጠቃላይ ውብና ሕያው ሆኖ እንዲቆይ ረድቶአል፡፡ ዛሬ እንደምናየውም በኢትዮጵያውያን ሕይወት ላይ በበጎ መልኩ ተጽዕኖ ማሳደር ችሎአል፡፡
በኢትዮጵያ ለምትገኘው የካቶሊክ ቤተክርስቲያንና ባጠቃላይ ለሕብረተሰባችን ይህ ዝግጅት የጸጋና የበረከት ጊዜ ሆኖናል፡፡ የተለያዩ ዎርክሾፖችና ስብሰባዎችን በማዘጋጀት፣ በቀጠናችን ሰላም፣ አንድነት፣ ሰብዓዊ ክብርና ይቅርታ እንዲሰፍን የጸሎት ጊዜያትን በማሰናዳት ቤተክርስቲያን እነሆ በጸጋ የተሞሉ አራት ዓመታትን አሳልፋለች፡፡ ልዩነትን በአግባቡ ማስተናገድ ባለመቻላችን ለመጣብን የመናወጥ ጊዜም ለአገራችን ጸሎት አድርገናል፡፡ ኢትዮጵያ ከ80 በላይ ብሔር ብሔረሰቦች የሚገኙባት አገር ናት፡፡ ብዝሃነትን ማድነቅና ውበት እንደሆነ መገንዘብ በፍጥረት ውስጥ ያለውን የእግዚአብሔርን እቅድ ማክበር ነው፡፡ ተፈጥሮ ብዙና የተያየ ነው፡፡ ሁሉንም በተለየየ መንገድ ልዩ አድርጎ የፈጠረ የእግዚብሔር ጥበብ ምንኛ ጥልቅ ነው!
የካቶሊክ ቤተክርስቲያን እራሷ የብዝሃነት ተምሳሌት ናት፡፡ እዚህ ባለንበት ቦታ ሳይቀር ስንት ባህሎችና ቋንቋዎች አሉ! እንዴት እንደምናምር ተመልከቱ! እግዚአብሔር ታላቅ ነው፡፡ የእኛ ኃላፊነት ይህን የእግዚብሔር ጥበብ መገለጫ መጠበቅ፣ ብዝሃነትን ማክበርና ማሳደግ ነው፡፡ የካቶሊክ ቤተክስርቲያን ሰብዓዊነትን ታገለግላች፣ ምክንያቱም ይህ ለእርሷ የተሰጠ መለኮታዊ ተልዕኮ ነውና፡፡ እግዚአብሔር ለሰው ልጆች ሁሉ መልካም ነው፣ ሕያው ለሆኑ ፍጥረታቱ ሁሉ የሚያስፈልጋቸውን ይሰጣቸዋል፡፡ የካቶሊክ ተቋማት የውብና ሕያው ብዝሃነት፣ በየነ-ባህላት እና ማኅበራዊ ውይይት እንዲሁም የሰላማዊ አንድነት እና አብሮ መኖር ማዕከላት ናቸው፡፡
የዚህ ዓመት የምስራቅ አፍሪቃ ጳጳሳት ጉባኤዎች ኅብረት (አመሰያ) ጉባኤ መሪ-ቃል ‹‹በእግዚአብሔር የተመሠረተ ሕያው ብዝሃነት፣ ሰብዓዊ ክብርና ሰላማዊ አንድነት በአመሰያ አገራት›› ይላል፡፡ ይህ መሪ-ቃል በምስራቅ አፍሪቃ በዘር ልዩነቶችና በሌሎችም ምክንያቶች በግጭት ውስጥ ያሉ ብዙ ዜጎችን ለቅሶ ያስተጋባል፡፡
በአሁኑ ጊዜ የተለያዩ ዓይነት ሁከትና ጠቦችን እያየን እንገኛለን፣ ስለሆነም ቤተክርስቲያን በጠብ ምክንያት የተፈጠሩትን ቁስሎች የመፈወስና የነቢይነት ሚናዋን የመጫወት ተልዕኮ አለባት፡፡ በዚህ ቀጠና ቤተክርስቲያን በሰላም ግንባታ፣ በፍትህና እርቅ ውስጥ ያላት ሚና እጅግ ጠቃሚ ነው፡፡
‹‹የዚህ ዘመን ሰዎች፣ በተለይም የድሆች ደስታና ተስፋ፣ ሐዘንና መከራ የክርስቶስ ተከታዮች ደስታና ተስፋ፣ ሐዘንና መከራም ናቸው፡፡ በእውነት ሰብዓዊ የሆነ ማንኛውም ድርጊት በልባቸው (በድሆች) ውስጥ ቦታ ሳያገኝ አያልፍም (Vatican II Guadium et Spes No. 1)፡፡
ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኬኒያና ሌሎች በምስራቅ አፍሪቃ ቀጠና ውስጥ የሚገኙ አገራት በተለያዩ ዘርና ነገዶች መካከል በሚከሰት ግጭት ምክንያት ይሰቃያሉ፡፡ ይህ በዚህ ቀጠናችን የሚታይ ችግር ያሳስበናል፡፡ ብዙ ሥልጣኔዎች፣ የሰው ልጅ አዕሞሮአዊና ቴክኖሎጂያዊ እድገቶች በሚታዩባት ዓለም ውስጥ እንዲህ አይነት አስከፊ ሁኔታ ማየት እጅግ አሳሳቢ ነው፡፡ እንደ አንድ የሕያው ብዝሃነት፣ የሰብዓዊ ክብርና ሰላመዊ አንድነት የምታስፋፋ አካል ቤተክርስቲን በዚህ ሁኔታ ውስጥ የእኔ ሥራ ምን ይሆን ብላ ራሷን እየጠየቀች ነው፡፡
የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ኢትዮጵያን ጨምሮ በቅርብ ጊዜያት ግጭቶች በታዩባቸው አገራት ሰላም ማውረድ እንደሚቻል ታምናለች፡፡ በፖለቲካ መሪዎችና በመላው ሕብረተሰብ ዘንድ እውነተኛና ከልብ የመነጨ ውይይት ከእልህና ትምክህት አመለካከት ነጻ በሆነ መንገድ እንዲካሄድ ቤተክርስቲያን ትማጸናለች፡፡ ልብን የሚያሸንፉ ፍቅር፣ ትህትናና ይቅርታ ብቻ ናቸው፡፡ ይህ እንደሚቻል በፍጹም እናምናለን፡፡
የምስራቅ አፍሪቃ የልማት በየነ መንግሥታት (ኢጋድ) እና ሌሎች ባለድርሻዎች በደቡብ ሱዳን ሰላም እንዲፈጠር ሁለቱ ባለጋራዎችን አንድ ላይ ለማምጣት ያደረጉትን ጥረት እናደንቃለን፡፡ ፍትህ፣ እርቅ፣ ይቅርታ፣ ሰላምና አንድነት የሁሉም ግጭቶች መፍትሔዎች መሆናቸውን ደግመን ደጋግመን እናሳስባለን፡፡ የደቡብ ሱዳን ወንድሞችና እህቶቻችን እጅግ በጣም ተሰቃይተዋል፣ ጩኸታቸውም ወደ ሰማይ ይደርሳል፡፡
በጠቅላይ ሚኒስትር ዶር ዐቢይ አህመድና በመንግስታቸው ጥበብ የተሞላ አመራር የኢትዮጵያ ህዝብ እያየ ያለውን እናደንቃለን፡፡ ሁሉም ባለድርሻቸው ፍቅር፣ ሰላም፣ ይቅርታ፣ አንድነት፣ እኩልነትና ሰብዓዊ ክብርን እንዲያጎለብቱ ጥሪያችንን እናቀርባለን፡፡ የሰው ልጅ ለቅሶ በሚሰማበት ቦታ ሁሉ ዘወትር መፍትሔ አለ፡፡ በትህትና እና በይቅርታ ልብ ተሞልተን ሁሉም ዜጎች የሚሳተፉበትና ድምጽ የሌላቸው ድምጻቸው የሚሰማበት ዲሞክራሲያዊ እሴቶች እንዲጠነክሩ መስራት አለብን፡፡ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን በዚህ የእውነተኛ ውይይት ሂደት ውስጥ ከታችኛው እርከን አንስታ በብርቱ ትሳተፋለች፡፡
ላለፉት 25 ዓመታት በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል የነበረውን ‹‹ሠላም አልባና ጦርነት አልባ›› ሁኔታ እንዲያበቃ የተወሰዱ አዲስ የሰላምና የውይይት እርምጃዎችን በታላቅ ደስታ ተቀብለናል፡፡ ብዙዎች ውድ ህይወታቸውን አጥተውበታል፣ ብዙዎች ቀዬዎቻቸውን ለቀው ተሰደዋል፣ ብዙዎችም በተስፋ አስቆራጭና አስከፊ ሁኔታ ውስጥ እየኖሩ ነው፡፡ በሁለቱ አገራት ውስጥ የምትገኝ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን በሁልት ወንድማማቾች መካከል የተደረገውን ይህን ጦርነት ድምጹአን ከፍ አድርጋ ስታወግዝ፣ በአንድነት ስትጸልይና ግጭቱ በሰላማዊ መንገድ እንዲፈታ ባሰየችው ጠንካራ አቋምና ለሁለቱም አገራት ህዝቦች ባሳየችው ወንድማማችነት ለህዝቡ ተስፋ ስትሰጥ ቆይታለች፡፡ እንደ አውሮጳውያን አቆጣጠር በህዳር ወር 2017 ዓ.ም ኤርትራን የጎበኘውን የአመሠያ የወንድማማችነት ልዑክ እናመሠግናለን፡፡
የዚህ የእርቅ ሂደት በሚካሄድበት ጊዜ ሁሉም ባለድርሻዎች ሰላምና ፍትህ እንዲመለስ ሁለቱም ህዝቦች በሂደቱ ውስጥ መካተታቸውና ድምጻቸው መሰማቱን እንዲያረጋግጡ እናሳስባለን፡፡
በኤርትራና ኢትዮጵያ የተወሰደው እርምጃ አፍሪቃውያን ችግሮቻቸውን በራሳቸው የመፍታት ጥበብ እንዳላቸው ማሳያ ነው፤ አፍሪቃውያን መፍትሔ በእጃቸው መዳፍ እንዳለ እያሳዩ ነው፡፡ የአመሰያ አገራትም ከዚህ የሰላም ሂደት መውሰድ የሚችሉ ትምህርት እንዳለ አምናለሁ፡፡
ይህ ጉባኤ የካቶሊክ ምዕመናን እንዴት ክርስቲያናዊ ህይወታቸውን ከወንጌል እሴቶች ጋር በሚገባ አስተሳስረው መኖርና የሰላም መሣርያ መሆን እንደሚችሉ የሚያሳዩ የረዥም ጊዘ እቅዶችን ይዞ ይመጣል፡፡ እቅዶቹ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ከሁሉም ባለድርሻ አካላት ጋር ሆና በሁሉም የቀጠናው ቦታዎች እንደሚገኝ አንድ ተቋም በአፍሪቃ ቀንድና ምስራቅ አፍሪቃ ህዝቦች መካከል ዘላቂ ሰላምና ስምምነት እንዲፈጠር ጉልህ ሚና እንዴት መጫወት እንደምትች አቅጣጫ ይጦቁማሉ፡፡
ቀጠናችን ‹‹ሕያው ብዝሃነት፣ ሰብዓዊ ክብርና ሰላማዊ አንድነት›› በሙላት የሰፈነበት ይሆን ዘንድ ቤተክርስቲያናችን ከሁሉም ክልላዊ፣ አገር-በቀል፣ መንግሥታዊና መንግስታዊ-ያልሆኑ ተቋማትና የሲቪል ባለሥልጣናት በጋራ ለመስራት ዝግጁ ናት፡፡
ከካቶሊክ ቤተክርስቲያን ጋር ያላችሁን ወንድማማችነት ለማሳየት ዛሬ እዚህ የተገኛችሁትን በሙሉ አመሠግናችኋለሁ፡፡ ሁላችሁንም አመሠግናችኋለሁ፣ ለሁላችሁና ለወዳጆቻችሁ በሙሉ የአባታዊ ቡራኬዬ ይድረሳችሁ!
ህወሓት ኣብ እዋን ወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ ናብ ሳሕል ዝተበገሰሉ ኩነታት ክግምግሙ ክለው ድማ - ድምር ውፅኢቱ ክሪኦ ከለኹ ህወሓት ናይ ሻዕቢያ ናይ ውግእ ስትራተጂ መዕነዋይ'ዩ ኢሉ'ዩ ይኣምን ነይሩ። ስለዚ ሰራዊት ህወሓት ኣብ ግጉይ ወትሃደራዊ ስትራተጂ ኣእቲኻ ክጥጠቕ ምግባር ብስልቲን ዕላማን ደረጃ ጌጋ'ዩ ኢሉ ኣቶ በላይ ገሰሰ።
በአማራ ትግል ውስጥ አንድ ግልፅ መሆን መቻል ያለበት ነገር አለ:: ያው እንደሚታወቀው ሁሉ ብዙዎች ለብሄር ፖለቲካ አዲስ ናቸው:: የአማራ ብሄርተኝነት ፖለቲካ ስንጀምር በብዙ ጥንናትና ከግራ ቀኝ አከራካሪ ነገሮች ላይ ተወያይተንና አሳማኝ የሆነ እውነታን ተደግፈን ነው:: ነገር ግን አንዳንዶች በጉዞአችን መሀል ከአንድነት ፖለቲካ ወደ አማራ ብሄርተኝነት ሽግግር ሲያደርጉ ብዙ የትግሉን ሂደት ሳያጤኑና ፖለቲካና ከታሪክ መሀል ያለውን ትልቅ ገደል ሳይረዱት ነው:: ታሪክ መፅሀፍትን አገላብጦ ፖለቲካው እግር በእግር በዚያ ይሂድ ማለት አይቻልም:: ሆኖም ብዙዎች በዚህ መረብ ይያዛሉ:: ለምን ስንል ታሪክ የተሰራ ለማመሳከሪያነት የሚረዳ እንጂ ዛሬን እና የነገን እጣ ፈንታ ላይ ፈላጭ ቆራጭ አይደለም:: ፖለቲካና ታሪክ ሁለት ትልቅ የተለያዩ አካል ሆነው ግን ደግሞም የታሳሰሩ ፊልዶች ናቸው:: ትስስራቸው ግን ሲለው ይላላል፣ ይጠብቃል፣ ይበጠሳልም! ነገር ግን ፖለቲካው ከታሪክ ተሳስሮም፣ ላልቶ፣ ጠብቆም ሆነ ተበጥሶም መጓዝ ይችላል:: ፖለቲካ ዝም ብሎ ታሪክ አንቦ እንደሚተነትን ሰው የሚነባነብ አይደለም:: ታሪክ ታነባለህ ከዛ እንደ እግዝህትነ ማሪያም ትደግመዋለህ:: አለቀ! እውነት ነው ታሪክ ሆኖም ታሪክ ሆኗል:: እውነተኛ ቢሆንም እውነተኛ ተረት ሆኗል:: ብዙ intellectን ማሰራትን አይጠይቅም ታሪክን ቁጭ ብሎ ለማውራት:: የሚጠይቀው የመሸምደድ ችሎታህንና መፅሀፍትን ስራዬ ብሎ ማገላበጥን ነው:: በሌላ አነጋገር አንድ ደብተራ ጥርቅም አድርጎ የሚያውቀውን ነገር መልሶ መላልሶ መናገር ውጭ ሌላ ምንም የለውም::
ይህንን ስል የታሪክን አስፈላጊነትና ዋቢነት እያጣጣልኩኝ አይደለም ነገር ግን ታሪክን እንደ ፖለቲካ የሚይዙ ሀይሎች ከመስመር መውጣትን ለማመላከትና relevance ለመስጠትምና ለማቃናትም ጭምር ነው:: ፖለትካ የእለት ተለት የአንድን ህዝብ ጥቅም በህልውናው፣ በኢኮኖሚ፣ በትምህርት ወዘተ በተለያየ መልክ የሚሞግት፣ አቅጣጫ የሚቀይስ ብሎም የተሸረቡበትን አደናቃፊ የተቀናቃኝ ብሄር ይሁን ሌላ ህዝብ ሸር የሚገልጥ ለዛም ሸር ሌላ ሸር የሚሸርብ ነው:: የፖለቲካው ሳይንስና የታሪክ ሳይንስ ለየቅል ነው:: እንጂማ ታሪክን ዋቢ በማድረግ ብቻ ቢሆን ኖሮ መለስ ዜናዊና ግብረ አበሮቹ ሀያ ትግሬን ማሳመን ባልቻሉም ነበር:: ነገር ግን ፖለቲካው ለህዝብ እራሱን ሲያቀርብ የዛን ህዝብ ወቅታዊ ተግዳሮቶችንየሚፈታበትን መንገድ ዘይዶ ያዋጣናል ብሎ ማሳመን ነው:: ታሪክንም በፈለገው ትርጓሜ እየሰጡ ማስኬድ ነው::
ፖለቲካ የወደፊት ያልተሰራ ታሪክ ላይ ያነጣጥራል ታሪክ ሊሰራ:: ስለሆነም አንድን ሀይል ወደ ኃላ በታሪክ መውስድና ማስደመም ሳይሆን አንድን ህዝብ ታሪክ ሊያሰራ ያሰልፋል:: ስለሆነም ታሪክን ማጣቀሻነት በላይ እንደ ፖለቲካ ማታገያ መያዝ አይቻልም:: ያለፈ ታሪክ ነውና:: ታሪክ እርግጥ ለአንድ ማህበረሰብ ትልቅ እሴቱ ነው! ግና በዛ እሴት ዛሬን ማንበርከክ አይቻልም:: ዛሬ የዛሬን ታሪክ ሰሪዎች ሰልፈኛን ይሻልና:: እናም ወደፊት መራመድ እንችል ዘንድ በዚህ ሁለት ትልቅ ዘርፎች ላይ ያለውን ልዩነት አጢነን በፖለቲካ እንጎለብት ዘንድ ፖለቲካን እንደ ፖለቲካ እንመርምር ሲያሻ ታሪክ እናጣቅስ:: ነገ የዛሬ ፖለቲከኞች ሰልፈኞች ነችና!
እናም በአማራ ብሄርተኝነት ጎታች የሚሆኑት ብዙውን ግዜ ባለማወቅ እነኝህን ሁከት ዘርፎች እንደየቅላቸው አለመያዝ ነው:: ከብዙ በጢቂት ጠንቅ የሆነብን ፖለቲካውን ከተለያዩ ዘርፎች በማያያዝ በዛ ለመዘውር መሞከር ነው:: ለምሳሌ :-
2) ብሄርተኝነትን ከንግስና ስርወ መንግስት አንፃር መዘወር:: የአማራን ብሄርተኝነት ወደፊት እጣ ፈንታውን ንጉስ ለማንገስ ማስመሰል ትልቅ እንቅፋትና በታኝ ነው::… እኔ እራሴ መልሼ ልዋጋው የምችለው ሀሳብ ማለት ነው:: የህልውና ትግልን አንድ ቤተሰብን ስልጣን ላይ የማውጣት ትግል አይደለም:: ይህንን ስል ነገስታቶቻችንን እኮራባቸዋለሁ መላው ግን የነሱን የልጅ ልጆች ማንገስ ነው ብዬ አላምንም:: I mean it’s 2020 already… አማራነትና አማራነት ብቻ!
4) አማራውን ብሄርተኝነት ከዳር ሆኖ መዘወር መፈለግ ትልቁ ጠንቅ ነው:: ወይ ወደ መሀል መግባት ወይን መውጣት ነው:: መሀሉን ይዞ ወደ በራ መብራት (spotlight) እየተጠጉ እራስን ማሳያ ማድረግ እጅግ የከፋው ጠንቅ ነው::
5) ብሄርተኝነቱን አልደግፍም እያሉ በአማራ ብሄርተኝነት ላይ እንደ ገለልተኛ አካል መስሎ የሚዘላብዱት ደግሞ እጅግ የከፉት ናቸው:: እነኝህ ኢትዮጵያ ሀሳዊ አንድነትን በታሪክ ቆማሪነትየተረሳው ጀግና ያስታወስነው ጀግና እያሉ እንደ መዝገብ ቤት ጠባቂ ታሪክን ለግል መታወቂያን የተደበቁበት ሰዎች ሞቅ ሲል አማራ ብሄርንነት ጠጋ እያሉ “እንደምታውቁት እኔ የዘውግ ፖለቲካ አክደግፍል ግን” ግን እያሉ የሚገናገኑ ለኢትዮጵያ መሀል ፖለቲካም ይሁን ለአማራው ፖለቲክ ጠብ የሚል ነገር መስራት የማይችሉ በላይክ የሚሟሟቅ አቋማቸው መልመጥመጥ ለሆዳቸው እንዲያድሩ ያስገደዳቸው ናቸው::
እናም ፖለቲካውን shrewd ሆኖ ስልታዊነትን ተላብሶ፣ ከግራ ቀኝ ተመልክቶ፣ መላ የሚል የሀሳብ ሰዎች ብቻ ሊመሩና ሊያብቡበት ይገባል:: ምክኒያቱም እንደዚህ ያሉቱ ብቻ ናቸው መንገድ ቀይሰው ማህበረሰባቸውን ለድል ማብቃት የሚችሉ::
“በአረጀ ልብስ አዲስ እራፊ የሚያኖር የለም፤ መጣፊያው ልብሱን ይቦጭቀዋልና፥ መቀደዱም የባሰ ይሆናል። በአረጀ አቁማዳ አዲስ የወይን ጠጅ የሚያኖር የለም፤ ቢደረግ ግን፥ አቁማዳው ይፈነዳል፥ የወይን ጠጁም ይፈሳል አቁማዳውም ይጠፋል፤ ነገር ግን አዲሱን የወይን ጠጅ በአዲስ አቁማዳ ያኖረዋል፥ ሁለቱም ይጠባበቃሉ።” ማቴዎስ 9:16
በአሮጌ ጨርቅ ላይ ማንም አዲስ እራፊን አያኖርም! ለምን ከፊተኛው ይልቅ የኃላው መቦጨቅ ይብሳልና ነው:: ባረጀም አቁማዳ አዲስ የወይን ጠጅ ይግባ ቢሉ ለመፈንዳት ነው:: አይጠባበቁም! የበበሰበሰው የወያኔ ፀረ-አማራ መንግስት ለሚደርሰው የአማራ እንግልት ገንዘብ በማዋጣት አንቀርፈውም:: አንድ ህዝብ ለልማት አዋጥቶ አገር አትገነባም::እንዲህ ያለ ጉድ ተሰምቶም ታይቶም አይታወቅም! የልጆች ጨዋታ እየሆነ ነው ጉዳያችን! አንድ ህዝብ በስደት ላይ ሆኖ በስደት ሰርቶ ካገኘው ላይ መንግስት ሆን ብሎ የሚያፈናቅለውን አገር ቤት ያለን ህዝብ መልሶ አቋቁሞ አይዘልቅም:: መፈናቀሉ ቀጣይ ነው:: መንግስት ወንበር ላይ የተቀመጠው አማራን ለማፈናቀልና ለማጥፋት ስልት አውጥቶ የመጣው የትግሬው ቡድን ወደ መንግስትነት የመጣበት አላማ ዋናው አማራን ማጥፋት ማዳከም ነውና! አንድ ህዝብ የማህበራዊ መገልገያ ተቋማታን እንዲሰሩ ግብር የሚከፍለው መንግስት ሳይሰራለት ሌላ ለህልውናው የሚታገልን የዝሁኑ የህዝብ ክፍል መሰረታዊ ልማትን አቋቁም ብሎ ማለት ድብቅ አጀንዳ እንዳለ ይነግረናል:: አእምሮ ያለው በአመክንዮ የሚያስብ ማንም ይህንን አያጣውም!
አማራው ለህልውናው በተሰባሰበ ማግስት የፈረሰ ትምህርት ቤት ስራ ብሎ ማለት ወደ ነፃነት መንገድ ከሚወስደው መንገድ ለማስወጣት የተሸረበ ደባ ነው:: መሰረታዊ ነገሮች እንዳይሰሩ ያደረገውን ፀረ-አማራ መንግስት ማውረድና የራሳችንን መንግስ ማቆም ነው እንጂ መላው በዚህ ወያኔ እያፈርሰ በዚህ ዳያስፕራው በገንዘብ ይደግፍ ማለት ደንበኛ የጠላት ተንኮል አለበት:: በማወቅም ይሁን በእልኸኝነት ይህንን ተግባር የሚፈፅሙ አካላት በጥሞና ነገሮችን ቢመረምሩ መልካም ነው::
ዛሬ ከመተከል ለተባረሩ ገንዘብ ስጡ ይባላል:: ነገ ደግሞ ከሌላ አገሪቱ ክፍል ሆን ብሎ ወያኔም ያፈናቅላል የኛ ትግል በዚህ “ጎ ፈንድ ሚ ” ገንዘብ ለቀማ ላይ ተንጠልጥሎ እንዲቀር ሲል:: ወደ ዋናው ነገር እንዳንገባ ማዘናጊያ ነው ይሄ! በዚህ ጉዳይ የተጠመዳችሁ ወገኖች ሌላው ልታጤኑት የሚገባው ሴራ (አላስተዋላችሁ እደሆን) ወያኔ አገር ቤት ያለውን አማራ ከርስት እያባረረ ርስት አልባ ሲያደርግ ባንድ ጠጠር ሁለት ወፍ ስትመታ በውጭ ያለነውን ደግሞ በኢኮኖሚ ማዳከም ስልት ይዛ ተፈናቃዮችን እንርዳ የሚል በሰርጎ ገብ ብአዴኖቿ ታስተገብራለች ማለት ነው:: ሁላችን የምናውቀው ነው ስንት ገንዘብ ተሰብስቦ አየር ላይ ባክኖ እንደሚቀር:: እኛ በውጭ ያለን ደግሞ ህዝባችንን ከመውደድ እና ከመሳሳት ብሎም ከህሊና ወቀሳ በ$50 $100 መዋጮ ለመገላገል የምንወረውረው ፍራንክ መፍትሄ እንደማያመጣና ይልቁንም ከዋናው ትግል አደናቃፊና ጎታች ነው:: አዳካሚም ነው:: እንደ አንድ ህዝብ ክፍል ፈር የያዘ ትግል መስመር ማበጀት ሲገባ በተደጋጋሚ የተለያየ የቆዩና በወያኔ ስርአት ውስጥ እስካለን የማይለወጡ ነገሮችን እንደ አዲስ አጀንዳ እያመጡ ፖለቲካችን ፈር እንዳይለብስና እንዳይጎለብት የተለያየ አጀንዳ በማምጣት መሰናክል መሆን እናቁም::
ሌላው አማራው በደረሰበት ከፍተኛ ዘርፈ ብዙ ጉዳት በፎቶ እያስደገፉ መለመኛ ማድረግ እጅግ አስነዋሪ ተግባር ነው:: የስነልቦና ክስረት ነው:: እኔ ብሆን እዛ ቦታ መንገድ ላይ የተደፋሁት ማንም በምስሌ የለመነበት ብሎም የፌሱክ እንዲዞር የምፈልግ ይመስላችኃልን? ማንህስ ብትሆን ያንተ ጉስቁልና ቢለመንበት ደስ ይልሀልን?? ብዙዎች ወገኖቻችን እንዲህ በፎቶዋቸው እንደምንቀልድበት ቢያቁ ሞታቸውን ይመርጣሉ ጥርጥር የለኝም! ምክኒያቱም እኔ ስለነሱ ሞት ሞት ብሎኛልና:: የህዝባችንን ገመና አውጥተን ላይክ ስንለቅምበት መዋል ምኑ ይሆን የሚሰጠን እርካታ? ለምን የራሳችንን በውጭ ያለን ስደተኞች ፎቶ የአማራን ውድቀት አናሳይበትም? እኛም እኮ በአለም የተበተነው ደልቶን ሳይሆን የዚሁ የፀረ አማራው እንቅስቃሴ ውጤት ነን …..እና ለምን የራሳችንን ፎቶ የአማራ በወያኔ የደረሰበት ውድቀት ለስደት የዳረጋቸው እያልን ፎቶዋችንን አንለቅም? እኛ የተሻልን ነን ማለት ነው ከአገር ቤቱ አማራ? የሰው አገር መጥተን አስጠጉን ብለን በአገራቸው በረዳ ለምነን ወረቀት ስላገኘን አገሩን አለቅም ብሎ አገሩ ላይ የሚንገላታን አማራ የምንነግድበት በምን ሂሳብ ነው? ከዚህ በኃላ የሁላችሁንም ፎቶ እየለቀምኩኝ እኔም በገፄ የአማራ ወጣት አልዋጋ ብሎ በወያኔ ካገር ተባሮ የደረሰበት ውድቀት እያልኩ ልለጥፍ እገደዳለሁ የአገር ቤቱ አማራ ያለ ውዴታው በፎቶ የሚቸረቸርበት ከሆነ::
ተውት እንጂ ይህንን ህዝብ! ተውት በፎቶው ከንፈር አታስመጥጡበት ከንፈር መጠጣን አለመነንምና! ተውት ይህንን ህዝብ በጠላቱም ፅቅ አታስብሉበት! ገመናውን እያወጣችሁ ጀግና አትባሉበት:: ባይሆን ትንሽ dignity የሚባል ነገር አለና ወድቆም ቢሆን አለም ፎቶውን እያየ ሳይስቅበትና የችግር ማሳያ ሳይሆን በክብሩ በችግርም ቢሆን ይሙት! ተውት! ማንህም የራስህን ቤተሰብ እንዲህ ሆኖ ቢታይ አትወድም እና ስለምን በራስህ ቢደረግ የማትወደውን በሌላ ታደርጋለህ??
በውጭ ያለህ አማራ በመጠን ኑር:: ገንዘብህን ያዝ የሚመጣው በአገራችን አይታወቅምና:: ኢትዮጵያ bankruptcy ውስጥ ነች:: ዛሬ እነ አብይ አህመድ ጅቡቲ ላይ የሚደራደሩበት ገንዘብ ስለሌላቸው መብራት ሀይልንና ኢትዮቴሌኮምን አስጨምድደው ወደብ እየለመኑ ነው:: አላሙዲንም ዘርፎ የጨረሰውን የወርቅ ማእድን የሰው ጤና የሚያቃውስ ሜርኪሪ ምን ሊሰራ ተጠቀመ? ወርቅ ማንጠር ምን ሜርኪዮሪ አስፈለገው? እህች hoax ነገር ወያኔ ሲያምታታ ነው:: ጀዋርን ሲያገዋልሉ ጉዳዮ ግን ሌላ ነው…..በጭምደዳው ድርድር ከጅቡቲው ፕሬዚደንት ጀርባ የጅቡቲ ባለቤት ፈረንሳይ እንደቆመም አንዘንጋ:: እና የሀገራችን ችግር እየተወሳሰበ እነቻይና ህንድ በሚቀራመቷት ሰአት በውጭ ያለንን አማሮች የመጨረሻ resort ነንና ሊመጣ ላለው እንዘጋጅ:: በረባ ባረባ ገንዘባችንን አንበትን:: ብዙ ቀንበር አለብንና ገና::
መንግስት ለመጣል ዘይድ እንጂ በገንዘብ ማሰባሰብ ትግል የለም! በዚህ አትጠመድ! ወያኔ እስካለ ችግር አይቆምም:: እኛ ዳያፕራ ስደተኞች ደግሞ አገር ማቋቋም አንችልም:: ግብር እየተከፈለ አገሩ ላይ ገንዘብ ንዋዩን እያፈሰሰ የሚሰራው ህዝብ መንግስት ሆን ብሎ ካፈናቀለውና ልማቱን ካስተጓጎለ መፍትሄው መንግስትን ጎትቶ ማውረድ ነው!
ሰሞኑን በአማራ ብሄርተኝነት ዳያቆንነት ላይ እንኳን ያልደረሱ እምቦቆቅላዎች… የኔ እምቦቀቅላዎች “ ‘እኔ ካላቦካሁት አይሆንም’ አይነት ነገር ይቅር” እያሉ ይህችንን ቃል ሲደጋግሙ አይቼ ዝም እንዳልል ስተው ሲሄዱ እንዴት አስችሎኝ ፣ ፈጥኜም እንዳልገፅፃቸው ያልቀጡት ልጅ ሲቆጡት ያለቅሳል ነውና ልቅሶ ፈርቼ ነበር:: አሁን ግን ትንሽ ማረሚያ ልስጥ ለዚህች ግልብ ንግግር ግልብ ሆና መግለብለቧን ታቆም ዘንዳ! መታረም በቃል ለሚገባው ነው! በእብሪት ለሚነፋ ግን ልምጭም ሲያንስ ነው:: በብሄረትኝነት ውስጥ ገብቶ አልታረም ማለት ግን ቅጣቱ በጋለ ብረት ይሆናል!
አዲስ ብሄርተኞች ሆይ:- በመጀመሪያ ችግር ውስጥ ያስገባን እኮ ማንም አብኩቶ የጋገረውን መብላት ላይ በመጠመዳችን ነበር:: ኢትዮጵያ አንድ እስከሆነች የሚል የሞተ ፈሊጥ ይዘን ማንም ያቦካውን እንኩሮ መብላትም አይዶል የገደለን? አያችሁ እኛ ብሄርተኝነቱን ስናቀጣጥለው መጀመሪያ ትግሬም ይሁን ኦሮሞ፣ ኦሮሞም ይሁን አንድነት የጠፈጠፈውን ቂጣ አንበላም ብለን ጦም አድረን ነው ጉዞው የተጀመረው:: ማንም ያቦካውንና የጋገረው ተገኘ ብለን የምንበላ አግበስብሴ አይደለንም ብለን ከማነታችን አንፃር የጋገርነውን ብቻ ልንበላ ወስነን ነው የተነሳነው:: ነፃነትን የምንቸረው ሳይሆን የምንናጠቀው መሆኑን አስምረንበት ነው ብሄርተኝነቱን የመተርነው:: ማንም ሳይሰጠን ነፃነታችን በኛው እጅ ልትመጣና እኛን ከእኛ ውጭ ማንም እንዳያስተዳድረን መክረን ነው:: ስለሆነ የተጋገረውን እንጀራ ጤፉ የት ተገዛ? በማን ተቦካው? በማንስ ተጋገረ? ብለን ጠይቀን አንበላም ከሚል ያደምነው:: አንበላም ብለን ደግሞ አልተቀመጥንም እንደ አንድነት ጎራ አኩራፊ ፖለቲከኞች ነገር ግን አንበላም ካል በኃላ እራሳችን ጤፉን ገዛን ዳሩ እኛም አይደለን የጤፍ ጌታ?! አቦካን አቦካን አቦካንና ጋገርነው:: አማራ ብሄርተኝነትም ተወለደ- ሀሌሉያ!
እና ይህንን የጋገርነውን አይኑ ልቅም ያለ እንጀራ እያበላን ብዙዎችን እራሳችን ያቦካነውንና የጋገርነውን ብቻ መብላት ብለን አገጋገሩን፣ አሰነዳዱን፣ እርሾውን እንዴት እና እንዴት ሆኖ ቆንጆ አማራዊ አይን ያለው እንጀራ አገጋገርን አስተምረንና ጋግረን እራስን በራስ ማስተዳደር፣ አባት አገር ምስረታን አስተማርን:: እና ዛሬ አንዳንዶች እርሾ ከብአዴንና አንዴንዴም ከአንድነት እራስ ጠል አማሮች ሲላቸውም ከሰፈር በተገኘ ቡድናዊ እርሾ ለማስገባት ሲጣጣሩ ተው recipe አታበላሹ ብለን ኦሪጅናል የrecipe ባለቤቶች ልንመክር ልናቃና ስንል እነዚ ጥቂት እርሾ ይዘው እንጀራውን ሙላ ሊያበላሹ ፍንጥር ፍንጥር የሚሉ ቀላዋጮች ሆነው “እኔ ያላቦካሁትማለት ምንድን ነው” እያሉ ካልጋገርኩ የሚሉ ባላቦኩት ሊጥ ባደባባይ ቀለው ይታያሉ:: አላዋቂነታቸውንም እንዲሁ በገዛ እጃቸው ወደው ያሳያሉ::
ተማሪ ካስተማሪው አይበልጥም እንዲል ቃሉ ተማሪው ወደፊት ይማር:: እንደ አዲስ ክርስቲያን በትእቢት መነፋት እንዳይሆን አገልጋይ አይሁን እንደሚልም አዲስ ብሄርተኝነትም እንዲሁ ልምራ ላስተምር ላስተምር አይበል ስል ህገ ድንጋጌውን ለማሳወቅ እሻለሁ::
መሪዎች የሚወጡት ለመመራት የተዘጋጀ ህዝብ ሲኖር ነው:: ትግል አቀጣጥለን አስነሳን:: አስተማርንም ሌት ተቀን ሳንል:: አስበንና አውርደን አውጥተን የሚበጀውንም እነሆ አልን:: አሁን ይህንን ጥሪ ሰምቶ መምጣት የተመሰገነ ሆኖ ሳለ በሁለት ቀን ብሄርተኝነት በሀምሌ አምስት ጥምቀት “እኔ ልምራ ልምራ” ፣ “እኔን ስሙኝ ስሙኝ” ማለት አሸገረን!! ለተንሻፈፈው ጉዳይ ምሪት ስንሰጥ “እኔ ያላቦካሁት” ትላላችሁ እያሉ ኢሳይንሳዊና የፖለቲካ ሪዮት የሚጣረስ አባባል እንዲያስቅባቸው ሆነባቸው:: አሰላለፍን በተነደፉ ሪዮቶች መቃኘት ግድ ይላል::
የአዲስ ብሄርተኝነትን ፍንዳታውን ብንረዳውም ብሎም እኛም ያለፍንበት ቢሆንም ቅሉ ፍንዳታው ነገር ሁሉ እንዲያፈነዳ አይሁን:: እና በትግላችን የብሄርተኝነት አፍላነት ፍንዳታ የቄሱን መፅሀፍ እንዳያሳጥበን እንጠንቀቅ::
አንድ ጓድ ገፅ ስር አንዱ ፀረ-አማራ በረቀቀ ስልት ሲዋጋ አየሁና ይህንን ሀሳብ በስፋት ላወጋበት ወደድኩኝ:: እንዲህ ይላል እራሱን ሲገልጥ ” I’m not a politician, but I consider myself as a ‘concerned citizen’” ምናምን አለና የዚሁን ጓድ ለአማራው ወገኑ ያለውን concern ምን ሲደረግ ያሳስብሀል እያለ በስውር ፀረ-አማራ አቋሙ የአማራውን ትግል በማዋደቅና በማጥላላት እሱ ብቻ እንደተማረ አድርጎ ሌላው ሁሉ እንዲህ እና እንዲያ ነው ይለው ገባ…. አልፎም እሱ ራሱው ፌስቡክ ላይ ቁጭ ብሎ ቢሆንም ዳሩ ያማራውን ትግል የፌስቡክ አርበኛ እያለ እዚሁ ፌስቡክ ላይ ሆኖ ሌላውን በፌስቡከኛነት ወረፈ! ብዙ የምለው ቢኖረኝም ባነሳት ማወናባጅነት ከዚህ ሰው ነገርን በነገር ስመልስ እንኳን አንተ እነዶናልድ ትራፕም በፌቡና በቲዊተር ግንባር ነው ሲታኮሱ የሚውሉት ልለው ብዬ አንዳንዴም “ጅል አይሙት እንዲያስቅ” እንዲል ወገኔ አማራ እኔም ልስቅ ወደድህ በዚህ በጅልነት ላይ! እሱ ራሱ ባፉ ቃል የተያዘበት ጉዳይ ፌስቡክ ላይ ሆኖ እንዳለ ያላጤነ ተምሬያለሁ ባይ በወረቅት ላይ ሽምደዳ የትምህርት ተቋማት ውስጥ አንድ ብጣሽ ወረቀት ተሰጥቶት አንድን ስራ ማከናወኛ ልምድ ያልዘለለ መሆኑን ያልተረዳ ያካበተው ከዚህ በዘለለ ምንም መሆኑን የተረዳው አይመስልም!
“እንዳንተ ያለ የተማረ ሰው” ያላት ደግሞ ሌላ ነገር ጫረችብኝ:: ይህንን ወንድም ተምረሀል በሚል ሙገሳ (ከፍሎ በተማረና በሚያውቀው ጉዳዩ) ይህንን ሰው አማራው ከማህበረሰቡ ሲነጥልና እሱን ከሌላው ወገኑ በዚህች ወረቀት ተጠቅሞ የተሻለ ሊያስመስለው ሲዳዳው ሳይ ፀረ አማራነትን ሌላ በከፋ መንገድ አየሁት! በመጀመሪያ የተማረ ትምህርት የቀሰመ ማለት ከፈለገ ልዩ መአረግ አይደለም:: እድል ካገኙ ማንም ፍጡር ሊያደርገው የሚችለው ነገር ነው:: ሲለጥቅ ለአማራ ትምህርት መቅሰም ከምእራባዊያን indoctrination system of education በፊት የራሳችን schooling system የነበረን ሰዎች ነን! ለኛ ይህ አዲስ አይደለም!
የተማረ ማለት ከድንቁርና ምህረትን ያገኘ ማለት ነው እኔ ሲገባኝ! መማርን ማሳያው አዳራሽ እየሞሉ elite elite መጫወትና በመሸላለም የአካዳሚክስ ጡንቻን እየታያዩ መላላጥ ሳይሆን አእምሮን ጨምቆና አስቦ አውጥቶ መላ ማለት መቻል ነው! መማር ማለት የአንድ ከሞተ አንድ አለም ያለፈውን ግሪካዊና ፈረንሳዊን ፍልስፍና መደግደግ ሳይሆን በራስ ቆሞ ያለማጣቀስ ነገሮችን መፍታት መቻልን ይጠይቃል አሊያ በወረቀት ላይ የተመሰከረልንን የሽምደዳን ችሎታ እንደ ዳዊት መድገም ነው የሚሆነው! ያ ደግሞ ድንቁርና እንጂ ምንም ምህረት የለውም!
ኦነግ ትግላቸው ጥያቄው የሚያጠናጥንበት አጀንዳ ግቡን ስናይ ባቋራጭ ወደ አገር ባለቤትነት መምጣት ነው:: ይህን ከዚህ ቀደም በሰፊው አትቼበታለሁ:: ባንዲራ፥ ካርታ፥ አዲሳባ ኬኛ”፥ በሚል ታጅቦ በየቦታው የቂም ሀውልት በማቆም ተደርቦ አማራን ሲከስ ሊኖርና ልክ እንደ ትህነግ (ህውሀት) አማራን በማጥፋት ወይንም በአማራ መርቃብር ላይ ቤታቸውን ሊሰሩ የተማማሉ ናቸው::
እናም አማራ በህልውና ትግሉን ጀምሮ በስር ነቀል ለውጥ ብቻ ትግሉን ሊደመድም በተነሳበት በዚህ ወቅት ብዙ ታዝበናል:: በሶስት አመት ግዜ ከሀምሳ አመት ትግላ ጋር ትግላችሁ እኩል በማወዳደር ለምን ትግላችሁ አልተናበበም፥ በእኩል ፍጥነት ለምን አልተጓዘም እየተባለ በሀሳዊ አንድነቱ ቡድኖች፥ በሚዲያዎቻቸው፥ በየድህረ ገፆቻቸው ብንታማም ዳሩ የትግላችን መነሻም ሆነ መዳረሻ አይታጣቸውም::
አማራ የሚታገለው አዲስ ባንዲራ ሊተክልና እሱን ሊያለማምድ ወይን ደግሞ ጥንጥዬ አገር ስምን ማስተዋወቅ ስራ ላይ አይደለም ያለው:: የኮራ የደራ ማንነት፥ ታሪክ፥ ግዛት አለንና! ስለሆነም አማራ ማንነቱን፥ ታሪኩን፥ ዳርድንበሩን ያስከብር ዘንድ ነው የሚታገለው:: አዲስ የምንሰራው ማንነት ሳይሆን ዝንት አለም የኖረን ማንነታችንን የማስቀጠል ያባቶች አደራን ግዳጅ ለመወጣት ነው የተነሳነው!
እና ግቡ “ኦሮሚያ” የምትባል ጢቢኛ አገርን ለመገንባት የተነሳው ኦሮሙማ ትግል አዲሱን ማንነቷን ለማስረፅና ለማላመድ መድረኮችን አዘጋጅተው በነጋ ጠባ ይህንን ይደሰኩራሉ::
አገር፥ ባንዲራ፥ ቋንቋ ላቲን ፊደልን ባስደገፈ ጉዞውን አስጀምረውታል:: አማርኛን በመፋቅ ላቲን ሊያቆሙ፥ ኢትዮጵያን በማፍረስ ኦሮሚያን ሊገነቡ ነውና ጥንስሱ ከጥንት ጠዋት በዚህ ባሳለፍነው ሁለት ወር እንኳ አማርኛ በድንገት ትክክል ሳይፃፍ አገኝተን (የማይመስል ነገር ለሚስት አትንገርን ረስተው) ነው በሚል የውሸት ሰበብ ታፔላ ሲያወርዱ አይተናል:: “አባን ቢያ ኦሮሞዳ” ሲተረጎም “የአገሩ ባለቤት ኦሮሞ ነው” የሚል ፍከራ “አዲስ አበባ ኬኛ” አዲስ አበባ የኛ ናት የሚል ምፀት ብሎም “ኦሮሞ ልዩ ጥቅም” በሚል ብዙ ትግል ላይ ጋሬጣ እየጣሉ ትህነግ (ህውሀት) ትንፋሽ ሲያጥራት እየመጡ CPR እየሰጡ ነፍሷን ስንት ግዜ መለሱላት::
አማራ ተጋድሎ ስፋፋምና አገረ አማራ የጦር ቀጠና በሆነበት ግዜም ኦሮሞ ፕሮቴስት ፈፅሞ ሙሉ በሙሉ አቆመ:: ለምንአማራን ብቻውን ትተውት? ግልፅ ነው አማራው በብረት ይዞታልና ብረቱን ይዞ ወደ ስልጣን ሊመዘዝ ነው ተብሎ በዝግ ተመክሮ አማራውን ማገዝይሆናል በሚል ስልታዊ ማፈግፈግ ማድረጋቸው ነው:: ኦሮሞ ደግሞ ትህነግ (ህውሀት) ካልቆመላቸው ደግሞ አማራን ፊት ማየት ያፍራሉም ይፈሩታልም!
የውጭውን አለም በማሳተፍ የምሩን አቤት ያለው የአማራው ትግል በHR 128 ሲሆን ብዙ ለውጥ በአጭር ግዜ አስመዝግቧል:: እስረኞችን ማስፈታቱና ለሌላም ድምፅ እተተጠባበቀ ያለ ጉዳይ ነው::
በዚህ የሞት የሽረት ግዜ ውስጥ ወያኔ አቅጣጫ ለማስቀየር ጠቅላይ ሚኒስትሯን አወረደች:: ስልጣን እንደ ውሀ የተጠማው፥ የማያውቀው አገር የናፈቀው ኦነግ ትኩረቱን ሙሉ በሙሉ በዚህ ጉዳይ ላይ አደረገ:: ወያኔ ማካቬሊያዊ ስልት ተጠቅማ ባመጣቻቸው ሰዎች ለማና አብይ ብሎም ሊተኩ የሚገባቸው ህገ መንግስትን በተከተለ ሰዎች መሀል አደረገችው ጭቅጭቁን:: አብይንም እንደማትፈልገው አብጠለጠለችው ያው እሷ የጠላችውን መውደድ ነውና የዳያስፕራና ኦነግ ስልት:: አንድ የቦክስ ሪንግ ውስጥ አስገባችንና ዳኛዋ እራሷ ሆና በዝረራ ይውጡ ያለችውን አዘረራ በድምፅ ብልጫ ተብሎ አዲስ ጠቅላይ እነሆ አለቻቸው….
የኦሮሞ ጥያቄ እንደ አማራው ተጋድሎ የነፃነት ቢሆን ኖሮ ጠቅላይ ሚኒስትር እገሌ ይሁን እገሌ ውስጥ አይገባም ነበር:: ቲም ለማ ቲም አብይ ብሎ ከዝንጀሮ ቆንጆ መረጣ አይገባም ነበር:: በሩን ከርችሞ ውይይቱን ቆጥ ላይ ሰቅሎ እንደ አማራው ትግል መዳረሻውን ማሳየት በቻለ ነበር ነገር ግን መነሻውም መድረሻውም በአማራ መቃብር ላይ ቆሞ ባለአገር መባል ነውና እራሱን ሰማንያ ግዜ እየፈጠፈጠ ስንት ግዜ እራስ የማጥፋት ሙከራ እያደረገ ስንቴ ሞቶ ስንቴ ተበሳ?! ለዝንትም ደግሞ ዛሬ እነሆ ሞተ:: ያለ ምንም ምክኒያት ማቭሪክ ያደረጉት ኦህዴድ በመጭው ሰኔ ወር በተዋህዶ ኢሀዴግ ታድሶና ሟሙቶ ሲገባ ኦህዴድን ከናካቴው ደህና ሰንብት ትለው ዘንድ ግድ ነው:: ኦህዴድም ነፍስ አወቀ ኢህዴግም ሆነ! እንባ ስንቅ አይሆንም ግን ሰንቅ ካሁኑ ይሄ መርዶ ከሆነብህ:: ቲም ለማን ቡን አድርጋዋለች ኦልሬዲ::
ትግርኛ ተናጋሪው ዶ/ር ሌተናንት ካርኔል አቦ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ይህንን በተሳካ ለመፈፀም በቂ የኢንሳ ልምድ አላቸው:: በተዋጣለት ቴክኖሎጂ ላይ በተመሰረተ የስለላ ግብረ ሀይል crackdown ይጀምራል:: ኦህዴድ ወላ ቄሮ እያለ ከዚህ ቦኃላ ማንም ጤና አያጣም! መዋቅር በተዋህዶ ስም በማፍረስ አደረጃትህን እንደገነቡት “ቢቲኒ ጀዴ” ያደርጉታል ማለት ነው:: አንተም “ኢትዮጵያ ካልፈረሰች እኛ የምንፈልገውን አናገኝም” እንዳልክ እሷም ኦህዴድን ካላፈረሰች ጤና አታገኝም:: ….”ይጥፉ ወይንስ እንጥፋ” የሚል መስቀለኛ መንገድ ላይ እራሷን አግኝታለችና “እንጥፋ” እንደማትል አንተም ተወዲሁ ታውቀዋለህ::
ግቡ አገር ከማፍረስና ሞጋሳን በመጫን የሌሎችን ባህል ከማጥፋት ያለፈ ቢሆን ኖሮ ኦሮሞው ትግል ቀርቅሮ ዘግቶ ማንም ይውረድ ማንም ይውጣ ስር ነቀል ለውጥ ለማምጣት ነው የምሰራው ቢል ኖሮ በመሀል ገብተው ሀይ ያሉት ነጮች ፈረጆቻችሁም ይሄ ተሀድሶ (reform) ሳይሆን ስር ነቀል የስርአት ለውጥ ካላመጣን አካባቢው የጦር ቀጠና ይሆናል ብለው ባሰቡበት ነበር:: ያለው demand ስር ነቀል ለውጥ የማምጣት ነው የሚለውን መልእክት አልሰደዳችሁም!
የኦሮሞው በረከት ሲሞን አቦይ አብይ ቴክኖሎጂን አዋቅረው በጨረሱት ኢንሳ ተገን አድርገው ኦህዴድ የሚልን ትርክት በነበር ያስቀሩታል:: ትህነግ (ህውሀት) ኦህዴድ ኦብነግ ወዘተ በውህደት እንደሰም ትቀልጣለህ በቅርቡ:: ያው ትህነግ (ህውሀት) ህያው ነች! አንድም አስርም እየሆነች ትገለጣለች::
ስልት የጎደለው አካሄድ አለና ፓለቲካውን አሁንም በበላይነት የምትቆጣጠረው ትህነግ (ህውሀት) ሆናለች:: ኮማንድ ፓስት ብላ በመላው በአገሪቱ ግዚያዊ አዋጅ ስታውጅ አገር ይበልጥ በማረጋጋት ታሳጣታለህ እንጂ ቦቴ ኢንባርጎ አታደርግም:: ያማ በውነትም የህጉን አሳፈላጊነት ይመሰክራል:: ለውጭውም ለምትለምነው ፈረንጅና አፈ ቀላጠው አሜሪካን ኤምባሲም ተቀምጦ ለሚታዘብህ ኮማንድ ፓስቱን እንዲያቆላምጥ ነው ያስገደድከው::
ጥያቄውን ከአሻንጉሊት ልውውጥ ባለፈ ስር ነቀል ለውጥ እንዲመጣ ቢሆን ኖሮ የአብይ ወይ የለማ መመረጥን የኦሮሞ ትግል ውጤት አስመስለህ ባልደሰኮርክ ነበር ስልት ቢኖርህ ኖሮ …ግብ አበጅተህ ቢሆን ኖሮ የተነሳኸው በአሻንጉሊት በክር ተስቦ ወደፊት መጥቶ መደቀን ባልፈነጠዝክ ነበር:: በክር ተስቦ ወደ ኃላ በሄደውም አጉል ጀብድ ባልሰጠኸው ነበር::
ትህነግ (ህውሀት) አቦይ አብይን እድሜ በሁለት አመት መጥና ያስቀመጠችውን ሰው ዘላቂ የሆኑ ዋና ዋና መሰረታዊ የአገራችንን ችግርም ይፈታል ተብሎ በዚሁ “ተቃዋሚ” ነኝ የሚል ሀሳዊ አንድነቱና ኦሮሙማ እንቅስቃሴውም ያስባል:: በጣት ሰማይ መንካት…. “አይ ምድር ላይ ያለ ሰው” አለ:;
ከዚህ ህግ ያልተከተለ መተካካት ድል ነው ብሎ ማለት የሚያሳየው ለጌቶቻችሁ ለነጮቹም ቢሆን ወያኔ ህግን ሊያስተገብር እንደሚጥርና ኦሮሙማ እንቅስቃሴው ግን ገና የህግን ቅደም የማይገነዘብና እኔ ያልኩት ካልሆነ ብሎ የሚያለቅስ የፖለቲካ ህፃንነትን ያሳያቸዋል:: ያ ብቻም አይደለም ይሄ የፖለቲካ የ50 አመት ህፃን ኦሮሞ ካልነገሰ በሚል የተጠመደ አጓጉል ትግል መሆኑን ብሎም አክራሪ ዘረኝነትን ሲያሳይ ከዚህ ፖፖ ላይ ይሄ ህፃን ተቀምጦ አልነሳ ማለት ለመጪውም የፖለቲካ ሂደት ግማት ተደርጎ ይወሰዳል::
ከዚህ ሁሉ ምርጫ ከጠፋ ከጠፋ ጥሩ መሪ በማዘጋጀት በስልታዊነት ትግል ቅርፅ አስይዞ ለሚቀጥለው ምርጫ መዘጋጀት ነበር መላው በወያኔ ስር እንዳኝ ካላችሁ ካላችሁ ዘንዳ:: አሁን ግን ወያኔ የአቦይ አብይን እድሜ በግዚያዊነት ስም በማራዘም ብዙ ሸፍጥ ሰርታ ትጨርሳለች:: እንዳልኳችሁ ፖለቲካ ጥበቧን አለማድነቅ አይቻልም!
እኔ እንደውም እሷን ብሆን “ኦሮሚያ” የሚለውን ክልል አሟሙቼ ባሌ አርሲ ወዘተ ብዬ ገላግልህ ነበር! ህብረተሰባዊነት ወደሚል በማላቅ ማለቴ ነው:: ብሎም ያገሪቱን ቋንቋ ለዘመናት ተሰራውን አማርኛ ልክ በትግራይ እንደሚያስተገብሩት ሁሉ በባሌ በአርሲ ኢሊባቡር ወዘተ ትምህርት ገበታውን አምጥቼ እመግብህ ነበር:
የአቦይ ዶ/ር ሉቴነንት ካርኔል አብይ ኦሮሞ ዝምድና ግን ብዙ ወሀ አያነሳም:: እሳቸው ግማሽ ኦሮሞ ሲሆኑ ግማሽ አማራ ይባላሉ በሀይማኖት በአባታቸው የሞስሊም ስም የወረሱ ከእናታቸው ኦርቶዶክስ የሆኑ በራሳቸው ፍቃድ እየሱስ ብቻ (only Jesus) ሲሆኑ በሚስታቸው ትግሬ ሳይሆኑ እንደማይቀሩ ይነገራል:: ሚስታቸው ጎንደር ተወላጅ ትግሬ መሆናቸውን አንዳንዶች ያወሳሉ:: የጦር ዘብም ናቸው ይባላል:: ይባላል ነው እንግዲህ….
የአቦይ አብይን ዘር ካነሳሁ አይቀር አንድ ነገር ለማመላከት በ80ዎቹ በነበረው ረሀብ ትግሬዎች በደቡብ አገራችን እንዲሰፍሩ ሲደረጉ በውስጥ የተሰጣቸው ትእዛዝ ልጆቻቸውን በኦሮሞ ስም በመስጠት ማስመዝገብና መታወቂያ መውሰድ ነበር:: ይህንን በጣም ጓዴ ለሆነ ሰው አንዱ የትግሬ ኦሮሞ ሰፋሪ የሆነ ያጫወተው ነው:: ስሙ ደቻሳ ነው ግን ዘሩ ትግሬ ነው:: ኦህዴድ ሆይ ተቀበይኝ ቢላት ታዲያ ኦህዴድ እንዴት በሯን ትዘጋ ነው?!
አንድን ነገድ ነገድ የሚያሰኘው መስፈርቶች አሉ:: ቋንቋ፣ ባህል፣ ወግ፣ ታሪክ፣ ስነልቦና ነው፤ እነዚህ መስፈርቶች ደግሞ ለሁሉም በአለምዙሪያ ላሉ ማህበረሰቦች በመስፈሪያነት ያገለግላሉ:: አንድ ነገድ በጣም ስላደገ ብሎም በስልጣኔ ስለተራቀቀ ነገድ የሚያሰኘውን ማንነቱን የሚሻገርበትና የሚገባበት ሌላ ምንም አይነት ማንነት የለም:: ሊኖርም አይችልም:: በስልጣኔ እና እድገት መምጠቅ አንድን ነገድ ነገድ የሚያሰኘውን መስፈርቱን እንዲለቅ አያደርገውም ሊለቅም አይቻለውም:: ይሳነዋልም!
ብዙ ግዜ ኢ-ሳይንሳዊ የሆነ የተለመደ አባባል አለ:: አንዳንዶች በዘፈቀደ አንዳንዶችም ለተንኮል የሚጠቀሙበት አባባል ነው እሱም ምንድን ነው አማራ ኢትዮጵያን በመመስረት ባደረገው የአገር ግንባታና ማዋቀር ሂደት ውስጥ ከ”ዘር” አልፎ ወደ “ኢትዮጵያዊነት” ልቋል የሚባል ምሁራዊንትም ሆነ ቀለም የጎደለው ግልብ አባባል ነው:: ከነገድ የሚልቅ ዜግነት በየትም አለም የለም:: ሊኖርም አይችልም:: ነገድ የለም ማለት ባጭሩ ያ አገር ማንነት አልባ ነው ማለት ነው:: የአገር ማንነት የሚለካው በውስጡ ባለው የነገድን ስነልቦና፣ ታሪክ፣ ወግ፣ ባህል፣ ቋንቋ ወዘተ ነውና:: ነገድን በዜግነት መለወጥ አይቻልም:: ምክኒያቱም ያ ዜግነት መገለጫ ያሻዋል:: መገለጫው ደግሞ በውስጡ ባለው የነገድ ቋንቋ፣ ወግ፣ ባህል ወዘተ ይለካል ስለዚህም ምክኒያት የአንድ አገር ሚዛን ተለክቶ በጣም የዳበረ ባህል ያለው (rich culture) ተብሎ ይሞገሳል በውስጡ ባሉት ነገዶች ባህላቸውን ዋቢ በማድረግ::
ቋንቋውን መዝነው ደግሞ በጣም ቆንጆ ቋንቋ ነው፣ የራሱ ፊደል ያለው ወዘተ ተብሎ ይነገርለታል:: ስነልቦናውንም እንዳዩት ነገዶች ፀባይ አይተው ይመዝናሉ እናም እንግዳ ተቀባይ (hospitable) ህዝብ ተብሎ ይሞገሳል ማለት ነው:: ስለሆነም ውስጡ ያሉትን ነገዶች ካልፋቅሁና ደፍጥጬ አንድ ማንነትን አለብሳለሁ ማለት የዜግነትና የነገድ ለየቅል ያለውን ሳይንስ አለመረዳት ያሳያል::