Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ሃና ማሪያም፣ፋሪ፣ማንጎ ጨፌን ኣብ ካልኦት እቲ ክፍለ ከተማ ኣብ ዝርከቡ ቦታታት ምስ ምፍራስ ኣባይቲ ተተሓሑዙ ክልተ ኣባላት ፖልስ ኣዲስ ኣበባን ሓደ ፈፃሚ ስራሕ ወረዳን ከምዝተቐትሉ ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።
ኣብቲ ከባቢ ዘይሕጋዊያን ሃነፅቲ ኣባይቲ መልክዕ ንምትሓዝ ኣብ ዝተገብረ ምንቅስቓስ ዘይሕጋዊያን ኣብ ዘብፅሕዎ መጥቓዕቲ እቶም ሰባት ከምዝተቐትሉ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ሎምሸት ገሊፁ’ሎ።
ኣብ ንፋስ ስልኪ ክፍለ ከተማ ላፍቶ ነቲ ዘይሕጋዊ ተግባር ዝፈፀሙ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ንምውዓል ፃዕሪ ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ’ሎ ይብል ፀብፃብ ፅዮን ግርማ።
አማራ በሚል በተከለለው ‹‹ክልል›› ውስጥ የተለያዩ ቡድኖች ከፋኝ/ፋኖዎች ጦር መሳሪያ አንስተው ዱር ቤቴ ብለው ‹የከረሙት ህዝባችን ተጠቃ›፣ ‹የሚቆምለት መንግስት ጠፋ› ብለው ነው፡፡ እርስዎና ፓርቲዎ ለህወሓት ገብረው በአማራ ህዝብ ላይ ያ ሁሉ ግፍ ሲፈፀም አስፈፃሚ ሆነው እጅዎ በደም ሲነከር የእናንተን ሐጢያት ተሸክመው በህወሓት የጥይት አረር ለመሰዋት ዱር ገደሉን ቀራንዮ ያደረጉ አርበኞች ዛሬ እንደገና ተሳዳጅ እና በየዱሩ ሟች መሆናቸው ያሳዝናል።
የእናንተ የፖለቲካ ድኩማንነት በፈጠረው ችግር ክልሉ ተፍረክርኮ ትላንት ለህወሓት ዛሬ ለኦነጋውያን ገብሮ የሚያድር የአስተዳደር ቡድን በህዝቡ ላይ እየቀለደ ይገኛል። የአዴፓ ምኩን አመራር የህዝብን ልማት፣ ደህንነትና ሰላም ማረጋገጥ ችሎ ቢሆን ይህ ሁሉ ወጣት ከህወሓትና ከኦነግ የአማራን ህዝብ ለመታደግ ፋኖ ተሰማራ ብሎ ዱር ገደል ባልወረደ ነበር፡፡ ታሪክ እራሱን ይደግማል እንዲሉ እናንተ የከዳችሁትን ህዝብ ጣሊያንን ጭዳ እዳደረገው እንደ ትላንቱ የጀግኖች ቁንጮ በላይ ዘለቀ አርበኛ ሆነው ከህወሓት እና ኦነጋውያን ህዝባቸውን የታደጉ አርበኞች በአደባባይ ይሰቀሉ ጀመር።
አንድ መቶ አመት ያልሞላው የተጋድሎ ታሪካችን እንደሚያስታውሰን፤ ታላቁ አርበኛ በላይ ዘለቀና የዘመን ተጋሪው አርበኞች፣ ወራሪውን ጣሊያን የሚመክት የመንግስት አካል ስላልነበረ ህዝብ የማደራጀት ግዴታ ውስጥ ገቡ፡፡ መደራጀቱ ነፍጥን በማንሳት የጀመረ ነበር፡፡ ይሄ የአርበኞች አደረጃጀት በየአካባቢው እየሰፋ ሂዶ ወራሪውን ኃይል የሚፋለሙ ቡድኖች ሊበራከቱ ችለዋል፡፡ ቁም ነገሩ ያለው እነአርበኛ በላይ ዘለቀ ኃላፊነት ወስደው ራሳቸውንና ሀገራቸውን ከጥቃት ለመከላከል የተደራጁበት ዋና ምክንያት ላይ ነው! መንግሥት ፈርሶ ነበር፡፡ ጠላትን ለመመከት የሚያስቸል የተማከለ አደረጃጀት አልነበረም፡፡ ዛሬም በየቦታው ኢ-መደበኛ አደረጃጀቶች የመበርከታቸው አንዱ ገፊ-ምክንያት ክልሉ አዴፓ በሚባል የሰላቶዎች ስብስብ ሲመራ በመቆየቱ መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል፡፡
የተረገመው ፖለቲካችን የደረሰበት የክህደት ቁልቁለት ከአዴፓ አመራሮች ክህደት ተሻግሮ እነዚህ እድሜያቸውን በረሃ የበላው የአማራ ህዝብ ልጆች እምንቱን ቀርጥፎ የበላው (የግንቦት ሰባት) ዳግም መዘበቻ መሆናቸውም የፖለቲካችን ሰበላነት ደረጃ ማሳያ ተደርጎ ሊወሰድ የሚገባው ነው።
ግንቦት ሰባት በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ከዳያስፖራው ለማለብ በረሓ ላይ ፊልም መስሪያ ያደረጋቸው እነ አርበኛ መሳፍንት አፅማቸውን የሚያነሳ እንኳን የሞከረ የለም። “በስድስት ወር አዲስ አበባ ለመድረስ በነፍስ ወከፍ 500 ዶላር ስጡን” ብለው እልፍ ዶላር የሰበሰቡ እና ጭቡ የሰሩ አካላት ቤተመንግስቱን ከብበው የአማራ ህዝብ ልጅ ትላንት መነገጃቸው ዛሬ ደግሞ በጥይት አረር የሚያስቆሉት በየዱሩ ወዳቂ መሆኑ በቀላሉ የሚታለፍ ተራ ነገር ይሆናል ብለው ካሰቡ በእጅጉ ተሳስተዋል።
አቶ ደመቀ መኮንን እና አቶ ተመስገን ጥሩነህ የዳግመኛ ውድቀታችሁ መጀመሪያ የሰኔ 15ቱ ሴራ ቢሆንም የሃያ ዘጠኝ አመታት ልምዳችሁን ተጠቅመችሁ በማሰር በመግደል ስልጣን ለማስቀጠል የጀመራችሁት ዘመቻ ደግሞ የከፋ ውድቀታችሁ መጀመሪያ ሁለተኛ ምዕራፍ መሆኑን ልታውቁት ይገባል።
የምትረሱት አይመስለኝም ጌታችሁ ህወሓትን ሳልፈራ ባህርዳር መጥቼ ( እመኑኝ ደርግ ወድቋል ህወሓት ይወድቃል ብያችሁ ነበር ) አሁንም እመኑኝ የአማራን ህዝብ ትጥቅ የማስፈታት ስውር ዘመቻ ከቀጠለ በማሰር በመግደል የምታስቀጥሉት ስልጣን አይኖርም። አወዳደቃችሁ ብቻ ሳይሆን አሟሟታችሁንም ይከፋል። እመኑኝ የጀመራችሁት መንገድ ለጊዜው የሚያዋጣ ይመስላችሁ ይሆናል። ለጊዜው የግንቦት ሰባት መዋቅር አይዟችሁ ግፉ እያለ በልጆቻችሁ ደም እጃችሁን ያጨቀየው ይሆናል። ኋላ ግን እናንተንም ግፋ በለው የሚሏችሁ የሴራውን አካላትም ጠራርጎ የሚበላ ማንም የማያቆመው አብዮት ይወለዳል።
አሽራፍ በባሕርዳር ከተማ ሁለት የፋብሪካ ይዞታዎች አሉት፤ በቀበሌ 11 እና በቀበሌ 14:: የመጀመሪያው በ1996 ዓ.ም ከመንግሥት በ500 ሚሊዮን ብር የገዛው የባሕር ዳር የምግብ ዘይት ፋብሪካ ነው:: አቶ ደሳለኝ ለገሰ ደግሞ በቀድሞው የባሕር ዳር የምግብ ዘይት ፋብሪካ በአሁኑ የአሽራፍ አግሪካልቸራል እና ኢንዱስትሪያል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ውስጥ መስራት ከጀመሩ 28 ዓመት አስቆጥረዋል:: አቶ ደሳለኝ እንዳሉት አሽራፍ … Continue reading አሽራፍ: ከፋጉሎ እና የነቀዘ ሱፍ የተመረዘ የምግብ ዘይት የሚያመርተው ፋብሪካ →
ሰሞኑን በህገወጥ ዘረፋና ሌብነት፣ እንዲሁም በዜጎች ላይ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በመፈፀም ወንጀል ተጠርጥረው የእስር ማዘዣ ከወጣባቸው ሰዎች ውስጥ አብዛኞቹ የትግራይ ተወላጆች ናቸው። እውነት ለመናገር ሀገር ሲዘርፉ እና የመብት ጥሰት ሲፈፅሙ የነበሩት እነዚህ ሰዎች ብቻ አይደሉም። እንደውም በቁጥር ከእነሱ የሚበልጡ በጣም ብዙ የኦሮሞ፣ አማራ፣ ሱማሌ፣ ወላይታ፣ አፋር፣… ወዘተ ተዋላጆች በዘረፋና ሌብነት ተግባር፣ እንዲሁም በዜጎች ላይ የመብት … Continue reading የህወሓቶች ቁጥር የበዛው የሌብነቱ ፈር-ቀዳጅ እና ፈቃጅ ስለነበሩ ነው! →
ከሙስና እና ሌብነት አንፃር ሲታይ በደርግና ኢህአዴግ መንግስት መካከል ያለው ልዩነት የሰማይና ምድር ያህል ሰፊ ነው። “ለምን?” የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ሁለት ከቀድሞ የኢትዮጵያ መሪዎች ውስጥ ኮሎኔል መንግስቱ ኃ/ማሪያም እና አቶ መለስ ዜናዊን እንደ ማሳያ በወስደን በንፅፅር እንመልከት። ኮ/ል መንግስቱ ኃ/ማሪያም በጣም ጨካኝና ጨፍጫፊ ሲሆን አቶ መለስ ዜናዊ ደግሞ በጣም ዘረኛ እና ጨቋኝ ነው። ሆኖም ግን … Continue reading መንግስቱ እና መለስ፡ የመሪዎች አመለካከትና ቃላት ሌብነትን ያጠፋል ወይም ያስፋፋል! →
ባለፈው አመት መጨረሻ ላይ ዶ/ር ደብረፂዮን “ተከባብረን እንኖራለን ወይም ኢትዮጵያ ትበታተናለች” በማለት መናገራቸው ይታወሳል። ይህን የተናገረው “ተከባብረን መኖር ካልቻልን ትግራይ ከኢትዮጵያ ትገነጠላለች” የሚለውን ለመጠቆም ፈልጎ እንደሆነ ሲገልፁ ነበር። ነገር ግን ዶ/ር ደብረፂዮን ያለው “ኢትዮጵያ ትበታተናለች” እንጂ “ትግራይ ትገነጠላለች” አይደለም። እንደ ዶ/ር ደብረፂዮን አገላለፅ “ተከባብሮ መኖር” ማለት እንደ አቶ አባይ ፀሓዬ እና ሜ/ጄ ክንፈ ዳኘው ያሉ … Continue reading የህወሓት ቀረርቶ፡ አትዮጵያን ከመበታተን ትግራይን ወደ መገንጠል! →
የአዲስ አበባ ትራንስፖርት ባለስልጣን የከተማውን የትራንስፖርት እጥረት ለማቃለል ለብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን (ሜቴክ) ትዕዛዝ ከሰጣቸው 850 አውቶብሶች 700ዎቹን እስካሁን አልተረከበም ተባለ፡፡ ለአውቶብሶቹ 3.4 ቢሊዮን ብር ተከፍሏል ተብሏል፡፡ የባለስልጣን መ/ቤቱ የኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ሀላፊ ወ/ሮ እፀገነት አበበ ዛሬ ለሸገር ሲናገሩ፣ ከሜቴክ ጋር የአውቶብሶቹን ስራ ውል የገባነው በሰኔ ወር 2009 ዓ/ም ሲሆን አውቶብሶቹን መረከብ የነበረብን ሰኔ 2010 ነበር … Continue reading ሜቴክ በ2010 ዓ.ም 850 አውቶብሶችን ሰርቶ ለማስረከብ 3.4 ቢሊዮን ብር የተከፈለው ቢሆንም እስካሁን ድረስ 700ዎቹን አላስረከበም! →
የአማራ እና የኦሮሞ ህዝብ ከአጠቃላይ የኢትዮጵያ ህዝብ ቢያንስ 70% ይሆናል። በኢትዮጵያ ፓርላማ ኦህዴድ 190 አባላት አሉት። ብአዴን ደግሞ 150 የሚጠጋ አባላት አሉት። በድምሩ የአማራ እና የኦሮሚያ ተወካዮች 340 አከባቢ ናቸዉ። ይህ በፓርላማዉ እጅግ በጣም ወሳኝ ድምፅ ነወ። ብአዴን እና ኦህዴድ ቢተባበሩ ፓርላማዉ የሚያወጣዉን ህግ መቆጣጠር ይችላሉ። ሁለቱ ድርጅቶች ያልደገፉት ረቂቅ አዋጅ ሊፀድቅ አይችልም። ሁለቱ የፈለጉትን … Continue reading ኦህዴድ እና ብአዴን፤ አቅማቸዉን ያባከኑ ታላላቅ ሃይሎች! (ታዬ ደንደኣ) →
ሰሞኑን ሸገር ታይምስ ከኦቦ ቡልቻ ደመቅሳ ጋር ቃለመጠይቅ አካሂደው ነበር፡፡ በቃለመጠይቁ ወቅት ስለኦሮሞና አማራ የእርስበርስ ግንኙነት ተጠይቀው የነበረ ሲሆን ሀሳባቸውን እንዲህ ሲሉ አካፍለዋል፡፡ ሸገር ታይምስ፡- ኦሮሞና አማራ አንድ ነን፣ ማንም አይለየንም የሚሉ መድረኮች ሲዘጋጁ አስተውለናል። በተለያዩ ማህበራዊ ድረገጾች ደግሞ ሁለቱ ህዝብ እንዳይጠናከርና ወዳጅ እንዳይሆን የማይፈልጉም አሉ ይባላል። እርስዎ ስለሁለቱ ህዝብ ምን ይላሉ? አቶ ቡልቻ፡- አጼ … Continue reading “ኦሮማራ” በቡልቻ ደመቅሳ አንደበት! →
туристический онлайн-справочник አዲስ አበባ፣ ህዳር 20፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የብሄረ አማራ ዴሚክራሲያዊ ድርጅት (ብአዴን) 37ኛ ዓመት የምስረታ በዓል በኦሮሚያ ክልል በዛሬው እለት እየተከበረ ነው። በዓሉ በአዲስ አበባ ኦሮሞ ባህል ማእከል የኦሮሞ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦህዴድ) እና የብሄረ አማራ ዴሚክራሲያዊ ድርጅት (ብአዴን) ከፍተኛ አመራሮች እና አባላት በተገኙበት ነው በመከበር ላይ የሚገኘው። እንዲሁም የሀገር ሽማግሌዎች፣ ወጣቶች እና ሴቶች … Continue reading የብአዴን 37ኛ ዓመት የምስረታ በዓል በኦሮሚያ ክልል እየተከበረ ነው →
የአምቦ ዩኒቨርሲቲ መምህር የሆኑት ስዩም ተሾመ በማህበራዊ ድረ-ገጾች ሳይታክቱ ፖለቲካዊ ሀሳቦቻቸውን በማካፈል ይታወቃሉ። መምህር ስዩም ከቃሊቲ ሚዲያ ጋር በነበራቸው ቆይታ “ከሰሞኑ የኢህአዴግ አባል ድርጅት በሆነው የኦሮሞ ህዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኦ.ህ.ዴ.ድ) የሚታየው አዳዲስ ሁኔታዎች የምን መገለጫዎች ናቸው? ወቅታዊ የፖለቲካ ፕሮፖጋንዳ ወይስ ውስጣዊ የአስተሳሰብ ለውጥ?” በሚል አርስት ዙሪያ ተወያይተዋል። ከዚህ በተጨማሪ፣ ይህን “የአንድ_ነን፣ አንለያይም...” የሚሉ ስሜቶች … Continue reading “የኦሮሞና አማራ ትብብር አማራጭ የሌለው የህልውና ጉዳይ ነው!” →
ph'nglui mglw'nafh Cthulhu R'lyeh wgah'nagl fhtagn ህዝቤን ሳራፊንን ለእግዚያብሄር ፍቅር እርዳኝ እርዳኝ ደደብ አስቀያሚ የዲስክ ሴት ዉሻ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ እርዱኝ
ኢትዮጵያ ዉስጥ ስለሚኖሩት የናይጀሪያ ዘላን አርብቶ አደሮች ለማዉጋት በቀጠሯችን መሠረት መጥተናል፡፡ ይህ ነገር ለሰሚዉ ግራ እንደሚሆን ይገባኛል፡፡ እኔም በአንድ ወቅት ግራ ገብቶኝ ምን ትኩረት ሳልሰጠዉ አልፌዉ ነበር፡፡ ነገሩ እንዲህ ነበር፡፡ ኤልቲቪ ላይ ሰፊዉ ምህዳርላይ ዉይይት እያደረግን ሳለ በመካከል አንዱ፣ እግረ መንገዱን “ኢትዮጵያ ዉስጥ እኮ ናይጀሪያዊ ከብት አርቢዎች መጥተዉ ሲኖሩ መንግሥት ምንም እርምጃ አልወሰደም” አለ፡፡
እኔ ደግሞ በልቤ ይቃዣል ወይስ ካርታ አያውቅም አልኩ፡፡ በእኔ ቤት መቼም እዉነት ሊሆን ይችላል ብዬ ማሰብም አልፈለግኩም፤ለማጣራትም አልሞከርኩ፡፡ ምክንያቴ ደግሞ በናይጀሪያና በኢትዮጵያ መካከል ቢያንስ ቻድና ሱዳን፤ሲበዛ ካሜሩን፣ቻድ፣ማዕከላዊ አፍሪካ ከዚያም ሱዳንን ማቋረጥ ያስፈልጋል፡፡ እንዴት ይህ እውነት ይሆናል ብዬ ልገምት? ለማንኛዉም እውነት ነዉ፡፡ ከወራት በኋላ በአማራ ክልል የሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች 18ኛ ፎረም ወሎ ዩኒቨርሲቲ ላይ ሲካሔድ እኔም ታዳሚ ነበርኩና በመድረኩ ላይ ስለ አልጣሽ ፓርክ አንድ ጥናት ቀርቦ ስለነበር በዚያ ምክንያት ከእንደገና ሰማሁ፤አጣራሁ፡፡ መረጃዎቹንም ይዠ ትንሽ ኢንተርኔት ላይ ፍተሻ አደረግኩ፡፡ እነሆ!
የፈላታ ጎሳ ብሔረሰባቸዉ ፉላኒ ነዉ፡፡ የአሁኑ የናይጀሪያ ፕሬዚዳንት የሙሃመድ ቡሃሪ ብሔረሰብ፡፡ ወደ ቋራ ወረዳ፣አልጣሽ አካባቢ ለመጀመሪያ ጊዜ ብቅ ያሉት በ1962 ዓ.ም. ገደማ ነዉ፡፡ ይሁን እንጂ ትንሽ ጊዜ ቆይተዉ ተመልሰዋል፡፡ የአልጣሽ ጥብቅ ደን በሱዳን በኩል ከመቶ ባላነሱ ታጣቂዎች ይጠበቅ ነበር እና ፈላታዎቹ ሊቆዩ አይችሉም፡፡ በደርግም ጊዜ እንዲሁ ብቅ ምልስ ይሉ ነበር አሉ፡፡ ከደርግ በተጨማሪም ፈላታዎቹ በሚመጡበት አካባቢ ኢሕአፓ ትንቀሳቀስ ስለነበር ከሕዝቡ ጋር ሆና ባዕዳኖቹን ታባርር ነበር፡፡
ወያኔ ሥልጣን ከያዘ በኋላ፣ በአካባቢዉ የፈላታ ማኅበረሰብ በነጻነት እንዲገቡም እንዲኖሩም ተፈቀደላቸዉ፡፡ ይባስ ብሎም በ1984 ዓ.ም. ከቋራ ወረዳ ነዋሪዎች ጋር ተስማማተዉ እንዲኖሩ ተፈቀደላቸዉ፡፡ የቋራ ሕዝብ ተገድዶ እንደ ዐይኑ ብሌን በሚጠብቀው አልጣሽ ደን ዉስጥ በነጻነት መኖር ጀመሩ፡፡ ፈላታ ድንበር ዘለል ዘላን ከብት አርቢዎች ናቸዉ፡፡
ፈላታዎቹ ከቋራ ሕዝብ ጋር ድሙር በምትባል ቦታ ላይ በ1984 ስምምነት ሲያደርጉ ከብት ላይዘርፉ፣በደኑ ዉሥጥ የሚኖሩ ከብት ሲያገኙ የሚቀላቀሉ ጎሾች ስላሉ እንሱን እንዳይገድሉ ስምምነት አድርገዉ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ወያኔ ያጠገበቻቸዉ ፈላታዎቹ በ1986 ዓ.ም. ጎሾቹንም ገድለዉ ሕዝቡ እንዲያቸዉ አደረጉ፡፡ የቋራ ሕዝብ ምንም ዓይነት ጥበቃ እንዳያደርግ በወያኔ ተከልክሏል፡፡
ፈላታዎች ጋምቤላም አካባቢ አልፎ አልፎ ብቅ ይላሉ፡፡ ስለ ጋምቤላ የጸጥታ ሁኔታ የተሠሩ ጥናቶችን ላገላበጠ ይሔንኑ ይረዳል፡፡ ከቋራ ወረዳ በስተደቡብ (ቀድሞ የቋራ አካል የነበረዉ) አሁን “አዉጀሚስ” ተብሎ በሚጠራዉና በመተክል ዞን ሥር በሚገኘዉ ክልላዊ ፓርክ አጠገብም ይገኛሉ፡፡ እዚህ አካባቢ ላይ በርካታ የትግራይ ተወላጅ የሆኑ ሰፋፊ የእርሻ መሬት የወሰዱ ሰዎች ናቸዉ የሚኖሩት፡፡ ከትግራይ ባለሃብቶቹ ጎን ፈላታዎች ይኖራሉ፡፡
አልጣሽ ብሔራዊ ፓርክ ዉሥጥ ስለሚኖሩት ፈላታዎች ጉዳይ ልመለስ፡፡ አልጣሽ ፓርክ አጠቃላይ ስፋቱ የአዲስ አበባን አምስት እጥፍ እንደሚሆን እናስታውስ፡፡ የአዲስ አበባ ስፋት 527፤ የአልጣሽ ደግሞ 2665 ስኩየር ኪሎ ሜትር ነዉ፡፡
በአልጣሽ ትይዩ ሱዳን ዉሥጥም ፓርክ አለ-የድንደር ፓርክ፡፡ ፈላታዎቹ ድንደር ፓርክ መግባት አይፈቀድላቸዉም፡፡ ከብቶቻቸዉም አይገቡም፡፡ ከገቡም የገቡት ከብቶች ግማሾቹን በቅጣት መልክ ለሱዳን ይሰጣሉ፤ወይም ይወረሳሉ፡፡
በድንደር በኩል ወደ አልጣሽ መምጣት አይችሉም፡፡ ሱዳኖቹ የራሳቸዉን ፓርክ ስለሚጠብቁ ፈላታዎች ከሱዳን ተነስተዉ ወደ አልጣሽ የሚገቡት ከድንደር በሰሜን አልያም በደቡብ በኩል አድርገዉ ነዉ፡፡ ከድንደር በስተሰሜን በኩል ወደ አልጣሽ የሚገቡት በ”መብትገበያ” ነዉ፡፡ አባቶቻችን መብታቸዉን (ሕይወታቸዉን) ሽጠዉ አገር ስላቀኑ ስለጠበቁ ነዉ ያ ቦታ መብትገበያ መባሉ፡፡ ወያኔ ከገባች በኋላ ፈላታ እንዳሻዉ እንዲገባ ክፍት አደረገችዉ፡፡ ሁለተኛው፣ከድንደር በስተደቡብ አድረገዉ በኦሜድላ በኩል ወደ አልጣሽ ይገባሉ፡፡
አሁን ላይ 410 አካባቢ የሚሆን የፈላታ ቤተሰብ (Household) አልጣሽ ዉሥጥ በቋሚነት ከብት እያረቡ ይኖራሉ፡፡ ይህ 410 ቤተሰብ በስምንት “ገታ” (በእኛ አጠራር ቀበሌ ማለት ይቻላል) ሥር ይተዳደራሉ፡፡ በአማካይ በአንድ ቤተሰብ ዉስጥ አምስት ሰዉ ቢኖር በአጠቃላይ ወደ 2000 ገደማ ፈላታዎች አሉ ማለት ነዉ፡፡ የከብቶቻቸዉ ብዛት ከ800,000 (ስምንት መቶ ሺ) እስከ 1,000,000 (አንድ ሚሊዮን) ይደርሳል፡፡
የፈላታ ማኅበረሰብ እስከአፍንጫቸዉ ድረስ የጦር መሳሪያ የታጠቁ ናቸዉ፡፡ የጦር መሳሪያም ይነግዳሉ፡፡ ስለ ሱዳን ድንበር አካባቢ የመሳሪያ ዝውውር የተሰሩ ጥናቶችም ለዚሁ አብነት ናቸዉ፡፡
ፈላታዎች በጋ በሚሆንበት ጊዜ እንኳን በአልጣሽ ደን ዉሥጥ በስፋት የሚገኘዉን ዓመቱን ሙሉ አረንጓ የሚሆነዉን ላሎ የተባለ ዛፍ በመጨፍጨፍ ይህንን የከብት መንጋቸዉን ይመግባሉ፡፡
አልጣሽ በፌደራል መንግሥት ሥር ነዉ የሚተዳደረዉ፡፡ አዲስ አበባን አምስት እጥፍ የሚሆን ፓርክ ሃምሳ በማይሞሉ ጥበቃዎች እንዲጠብቁት ነዉ የታሰበዉ፡፡ ከክልሉ ቁጥጥር ዉጭ አድርገዉታል-የዛሬ አስራ ሁለት ዓመት ላይ ሲቋቋም፡፡ ቋረኛዉ ወገኔ አንጀቱ እያረረ ባእዳን ሲወሩት የፌደራል ሁኗል እየተባለ መሬቱን ለናይጀሪያዉያን አስረክቧል፡፡
የፌደራል መንግሥት እነዚህን የፈላታ ማኅበረሰብ ከዚህ ፓርክ ዉስጥ በስቸኳይ ማስወጣት ይጠበቅበታል፡፡ ኢትዮጵያዊ መሆን ከፈለጉ ከፓርኩ ወጥተዉ ከሌላዉ ሕዝብ ጋር ተቀላቅለዉ እንዲኖሩ ማድረግ ካልሆነ ደግሞ ግብር ወደሚከፍሉበት ወደ ሱዳን እንዲመለሱ ማድረግ ነዉ፡፡ ካልሆነ ደግሞ ለሙሃመድ ቡሃሪ በመንገር ወደ ናይጀሪያ ይውሰዳቸዉ፡፡
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የተመለመሉ የምርጫ ክልል አስፈፃሚዎችን በተመለከተ ፓርቲዎች ባቀረቡት ቅሬታ ላይ የሰጠው ውሳኔ | የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በምርጫ ክልል ደረጃ ምርጫ ለማስፈጸም የመለመላቸውን የምርጫ አስፈጻሚዎች ዝርዝር ለፖለቲካ ፓርቲዎች በሁለት ዙር በማቅረብ አስተያየታቸውን እንዲሰጡበት መጠየቁ ይታወሳል። በዚህም መሰረት ከ አስር ፓርቲዎች የተሰጡ አስተያየቶችን
1. የምርጫ አስፈፃሚው ገለልተኛ አይደለም እና የሌላ ፓርቲ አባል ነው በማለት የቀረቡ አቤቱታዎች ሲኖሩ ያለምንም ማስረጃ የቀረቡትን አቤቱታዎች ቦርዱ ያልተቀበለ ሲሆን፣ ለምሳሌ ግን የፓርቲ አባልነት የከፈሉ ማስረጃ የቀረበባቸውን አስፈጻሚ ከአስፈጻሚነት ሰርዟል፡፡
5. የስራ ፈጠራ ኮሚሽን እና ከማእከላዊ ስታስቲክስ ባለስልጣን ከመጡ ዝርዝሮች ውስጥ ምልመላው መከናወን አልነበረበትም የሚል አቤቱታ የቀረበ ሲሆን ተቋማቱ የመንግስት ተቋማት በመሆናቸው ብቻ የሚመለመሉ ሰዎች ዝርዝር መካተት የለበትም የሚለውን ውሳኔ ቦርዱ አልተቀበለውም።
የጣሊያን ትልቁ የፖለቲካ ፓርቲ መሪ ለፋይናንስ ሚኒስትርነት ያቀረቧቸው ግለሰብ በፕሬዝዳንቱ ደምጽን በድምጽ የመሻር መብታቸውን ተጠቅመው ውድቅ ካደረጉ በኋላ እንዲከሰሱ ጥሪ አቀረቡ።
ኮንቴ አሁን የወረዱ ሲሆን ፕሬዝዳንት ማታሬላ ከቀድሞው የአይ ኤም ኤፍ የምጣኔ ሐብት ባለሙያ ጋር የተፈጠረውን የጠቅላይ ሚኒስትርነት ቦታ ይሸፍናሉ በማለት እየተነጋገሩ እንደሆነ መረጃዎች አሉ።
ዲ ማዮ ፕሬዝዳንቱን ከስልጣን ይውረዱ ሲሉ ጥሪ ያቀረቡት ሕገ መንግስቱን ጠቅሰው ነው። ይህ የሕገ መንግስት አንቀፅ ደግሞ በአብላጫ ድምፅ ፕሬዝዳንቱን ከስልጣን ማውረድ እንደሚቻል ይደነግጋል።
እርሳቸውም ለፕሬዝዳንቱ የካቢኔ አባሎቻቸውን ለማቅረብ በሄዱበት ፕሬዝዳንቱ ፓኦሎ ሳቮናን አውሮፓ ህብረት ላይ ያለውን ጠንካራ ተቃውሞ በመጥቀስ ከፋይናንስ ሚኒስትርነት እጩነት ውድቅ አደረጉ።
"በፓርላማው አብላጫ ድምፅ ካለው መካከል ከመንግስት ፕሮግራም ጋር የሚሄድ ጠንካራ አቋም ያለው ሰው ከአውሮፓ ሕብረት መውጣትን የማይደግፍ እንዲያመጡ ጠየኩ " ሲሉ ተናግረዋል፣ ማታሬላ።
Nextአረንጓዴ አሻራችንን እናሳርፍ” በሚል መሪ ቃል የሚካሄደው የችግኝ ተከላ የሚከናወንባቸው የአዲስ አበባ አካባቢዎች እና አስተባባሪ የሪጅን ጽ/ቤቶችNext
ቢያንስ በ53 ሺህ ይህ ተህዋስ የተገጠመላቸው የቴክኖ ስልኮች ኢትዮጵያ፣ ካሜሩን፣ ግብፅ፣ ጋና እና ደቡብ አፍሪካ ውስጥ መሸጣቸው ተነግሯል። | Huleaddis | Latest Ethiopian News in Amharic
የኮምፒውተር ተህዋስ [ማልዌር] የተገጠመላቸው በሺዎች የሚቆጠሩ የቻይና ስሪት የሆኑ ስልኮች አፍሪካ ውስጥ መቸብቸባቸው ተሰምቷል። አፕስትሪም የተሰኘ አንድ ተቋም ነው ይህን ይፋ ያደረገው። ቢያንስ በ53 ሺህ ይህ ተህዋስ የተገጠመላቸው የቴክኖ ስልኮች ኢትዮጵያ፣ ካሜሩን፣ ግብፅ፣ ጋና እና ደቡብ አፍሪካ ውስጥ መሸጣቸው ተነግሯል። የስልኮቹ አምራች የሆነው ትራንዚሽን የተሰኘ ኩባንያ ተህዋሱ የተገጠመው ከእኔ እውቅና ውጪ በአከፋፋዮች ነው ይላል። አፕስትሪም የተሰኘው የመሰል ተህዋሶች አጋላጭ ድርጅት በዚህ አይስማማም። "ይህ ማልዌር [የኮምፒውተር ተህዋስ] ሚሊዮኖችና ገቢያቸው አናሳ የሆኑ ሰዎች በሚገዙት ስልክ ላይ መሰል ተህዋስ ያለ ተጠቃሚዎች መገጠሙ ኢንዱስትሪው ምን ያክል የሰዎችን ግላዊነት እየተጋፋ እንዳለ የሚያሳይ ነው" ይላሉ የአፕስትሪም ባለሙያ የሆኑት ጄፍሪ ክሊቭስ። 'ትሪያዳ' የተሰኘው ተህዋስ አንድሮይድ ተንቀሳቃሽ ስልኮች ላይ የሚገጠም ሲሆን 'ኤክስሄልፐር' የተባለ ኮድ ተጠቅሞ ከተጠቃሚዎች እውቅና ውጪ ያሻውን የሚያደርግ ነው። የሰዎችን ማንነት የሚለየው ቴክኖሎጂ እያከራከረ ነው ሞና ሊሳ "ነፍስ ዘራች" ሰዎችን በፊት ገጽታቸው "ጉግል" ማድረግ ሊጀመር ነው ይህ ማልዌር ብዙ ጊዜ ተጠቃሚዎች ሳያውቁ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶችን የሚቀላቀል ነው። ይህ ተህዋስ ሞባይል ስልክዎ ላይ ያለዎትን ገንዘብ [የአየር ሰዓት] ያለ ፈቃድዎ የሚወስድ ነው። በርካታ የአፍሪካ አገራት ውስጥ የበይነ መረብ ክፍያ የሚፈፀመው በአየር ሰዓት ነው። አፕስትሪም የተሰኘው ተቋም ቢያንስ 200 ሺህ ስልኮች ያለፈቃዳቸው 'ሰብስክራይብ' ካደረጓቸው አገልግሎቶች እንዲወጡ አድርጓል። ትራንዚሽን ሆልዲንግስ የተሰኘው ተንቀሳቃሽ ስልክ አምራች ኩባንያ ቻይና ውስጥ ካሉ ግዙፍ ኩባንያዎች አንዱ ሲሆን አፍሪካ የምርቶቹ ቁጥር አንድ ገዢ ናት። ቴክኖ፤ ችግሩ ያረጀና ያፈጀ ነው። ከሁለት ዓመት በፊት ቀርፌዋለሁ ይላል። ለቢቢሲ ጉዳዩን የተመለከተ የጽሑፍ መግለጫ የላከው ድርጅቱ፤ "ቴክኖ ደብለዩ2 ስልኮች ያላቸው ሰዎች መሰል ችግር እንዳያጋጥማቸው መጫን የሚችሉት መተግበሪያ [አፕሊኬሽን] አለ። ወደ ቴክኖ ሱቆች መጥተው እርዳታ መጠየቅም ይችላሉ" ይላል። ከወራት በፊት አንድ ሌላ ድርጅት ተመሳሳይ ችግር ያለባቸው ዩኤምኤክስ የተሰኙ የቻይና ምርት የሆኑ ስልኮች ላይ ማግኘቱ አይዘነጋም። ይህ ስልክ አሜሪካ ውስጥ ዝቅተኛ ገቢ ላላቸው ሰዎች በመንግሥት መከፋፈሉ ይታወሳሉ። በፈረንጆቹ 2016 ራያን ጆንሰን የተሰኙ ተመራማሪ 700 ሚሊዮን አንድሮይድ ተንቀሳቃሽ ስልኮች ማልዌር እንደተገጠመባቸው ይፋ አድርጎ ነበር። ማልዌር ማለት ስልኮችና ሌሎች የቴክኖሎጂ ውጤቶች ላይ ከተጠቃሚዎች እውቅና ውጪ የሚገጠመው ተህዋስ ሲሆን መረጃ ከመመዝበር አልፎ ስልኮችንና ኮምፒውተሮች ከጥቅም ውጪ ሊያደርግ ይችላል። #BBC
አዲስ አበባ ጥቅምት 3/2013 (ኢዜአ) የዲጂታል ኢኮኖሚ ሥነ ምህዳርን ታሳቢ ያደረገ የአምስት ዓመታት የሳይበር ደህንነት ስትራቴጂ ቀርጾ ወደ ተግባር መግባቱን የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ (ኢንሳ) ገለጸ።
የኤጀንሲው ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ሹመቴ ግዛው ዛሬ በሰጡት መግለጫ ተቋሙ እንደ አገር የሚጠበቅበትን ሚና ለመወጣት የቀጣይ አምስት ዓመታት ስትራቴጂ ክለሣ አድርጓል።
በዚህም ዲጂታል ኢኮኖሚውን ከሳይበር ጥቃት ለመጠበቅ፤ የነገን ዲጂታል ኢኮኖሚ ሥነ ምህዳር ታሳቢ ያደረጉ፣ ኢትዮጵያ በዘርፉ ተዋናይ እንድትሆን ብሎም ጥቅሞቿን እንድታስከብር የለውጥ ሥራዎችን መቅረጹን አስታውቀዋል።
በስትራቴጂው በሳይበር ደህንነት ዘርፍ ሌሎች የግል ተዋናዮችን ማሳተፍ እንዲሁም ከተቋሙ ተልዕኮ ውጭ የነበሩ ሥራዎችን ወደሚመለከታቸው ሌሎች ተቋማት ማስተላለፉንም ተናግረዋል።
ባሳለፍነው ዓመት ከታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ጋር ተያይዞ መነሻቸውን ከአንድ አገር ያደረገ የሳይበር ጥቃት ሙከራዎች ተደርገው ሙሉ በሙሉ መክሸፋቸውን አስታውሰዋል።
ወደፊትም ኢትዮጵያ በምትገነባቸው የመሠረተ ልማት ተቋማት ማስቆም የሚሳናቸው ኃይላት የሳይበር ጥቃት ውስጥ እንደሚገቡ ገልጸው፤ እነዚህንም ከጥቃት ለመጠበቅ ተቋሙ አቅሙን በማሳደግ ይጠናክራል ብለዋል።
የሳይበር ጥቃት ሙከራዎች በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ታዳጊ አገሮች እየጨመረ መምጣቱን በመግለጽም ከፋይናንስ፣ ከመገናኛ ብዙኃንና ሌሎች ለጥቃት ተጋላጭ የሆኑ ድርጅቶች ጋር በጋራ እየሠራ መሆኑን ገልጸዋል።
ኢትዮጵያ ያለችበትን የጂኦ ፖለቲካ ነባራዊ ሁኔታና የዲጂታል ዓለም አሁናዊ ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ሥራዎች እየተከናወኑ መሆናቸውን ዶክተር ሹመቴ አንስተዋል።
ተቋማትም ሆነ ግለሰቦች በኢንተርኔት አጠቃቀምና ከሳይበር ጥቃት መጠንቀቅ እንዳለባቸው ገልጸው፤ ኢንሳ በ24 ሰዓት የሳይበር ደህንነት ጥበቃ ኃላፊነቱን እየተወጣ መሆኑን ገልጸዋል።
ድርጅቱ ለዚህ ተልዕኮው ይወክላል ያለውን የመለያ ወይም ሎጎ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ የመለያ ዓርማውም ድርጅቱ ለሳይበር ደህንነት ጋሻነቱን ወካይ ትዕምርት እንደሆነ ዋና ዳይሬክተሩ ተናግረዋል።
ዓርማው ቀይና ሰማያዊ ቀለማት ያሉት ሲሆን፤ ሰማያዊው የኤጀንሲውን ሰላማዊ የመከላከልና የጥበቃ ሥራዎችን፣ ቀዩ ደግሞ ጥቃት ከተሰነዘረበትም መለሶ ማጥቃት እንደሚችል፣ የንስር ዓይኑ በንቃትና በጥልቀት ተመልካችነቱ እንደሚወክል ተብራርቷል።
ጥበብ በተግባሯ ከማዝናናት፣ ከማሳወቅና ማስተማር ባለፈ፤ ለስኬታማ ማህበራዊ መስተጋብር ትልቅ ዋጋ አላት። ማንነት በጥበባዊ ስራ ውስጥ ይገለፃል። በጥልቁ ሲታሰብ በማናቸውም ሀገራዊ ጉዳዮች...
(ወደ አፍሪካ ፍልስፍና የሚወስዱ መንገዶች) ባለፉት ክፍሎች ስለ አፍሪካ ፍልስፍና ታሪካዊ ዳራና የአፍሪካን ፍልስፍና ለማጥናት ስለምንከተላቸው መንገዶች ተነጋግረናል። በዚህ ክፍል ደግሞ በአፍሪካ...
በማኅበራዊ መገናኛ ብዙኃን ላይ እያደረግን ያለውን ሐተታ ቀጥለናል። ባለፉት ክፍሎች የማኅበራዊ መገናኛ ብዙኃንን ሁለት ገጽታዎች አይተናል: ጸጋዎቹንም ሳንካዎቹን። በተለይ በአገራችን ማኅበረ ፖለቲካዊ...
በአባይ -ግዮን ትውፊት፣ ኦሮሞና አማራ እንዴት እንደሚደማመር ለማውሳት በቅድምያ ስለ አባይና ትውፊቱ ጥቂት ማለቱ ያግዛል። ነገረ አባይ ከሚገመተው በላይ ጥልቅ፣ ረቂቅና ውስብስብ...
ይወለዳል አዲሱ ሰው… ባዲስ ዘመን ባዲስ ፍኖት እየተጓዝን አብረን ሁነን አብረን ኑረን፤ ይወለዳል ኢትዮጵያዊው… የኩሽ ሞገስ የሴም ጥንስስ ያገር ጋሻ ያለም ተስፋ...
ከድተው በኢትዮጵያ መሀል እንደሰፈሩ ይተርካል። ካምቤዝ ዳግማዊ የተሰኘ ንጉስ ሰላዮችን ኢትዮጵያን እንዲሰልሉ ልኳቸዋል። ሰላዮቹም ብርቱና ጤናማ ህዝቦችን አይተው እንደተመለሱ በመናገራቸው በመረጃው ተመስርቶ...
ስያሜ– አንጪቆረር ማለት የዚህ አጭር ጽሑፍ ዓላማ አብዛኛው ሰው፤ የመሀሉም ሆነ የዳር አገር ነዋሪው “አንጭቆረር ድረሽ” እያለ በተለምዶ የሚጠቀምበት አባባል የሚጠቁማትን አንጪቆረርንና...
ለዚህ ሀተታ የተመረጠው፣ሌላኛው የብላቴን ኅሩይ ወልደሥላሴ ልቦለድ ‹የልብ አሳብ› ነው። ደራሲው ‹የልብ አሳብ›ን ከመጻፋቸው ቀደም ብሎ ሴት ልጆቻቸውን ዘመናዊ ትምህርት አስተምረዋል። እንደሚታወቀው፣...
መንፈሳዊ፣ ማህበረ ባህላዊና ታሪካዊ ትርጓሜው ‹‹አሹራ›› የሚለው ቃል መሰረቱ አረብኛ ሲሆን፤ ቃላዊ ትርጉሙም ‹‹አስር›› አስር ማለት ነው። በመንፈሳዊ ትርጉሙ ደግሞ፣ በእስልምና የሒጅራ...
ደዐማት በእኛ ሀገር ሊቃውንት “ቀለም ሳይዘጋጅ፣ ብራና ሳይዳመጥ፣ ብርዕ ሳይቀረጽ” የተጻፈ ታሪክ የሚለው አባባል አንድ ረጅም ዘመን የቆየ ታሪክን ያመለክታል። ለማለት የተፈለገው...
እንደዛሬው የኤፍ ኤም ሬዲዮ ባልተስፋፋበት በዚያ ዘመን (1950 ችና 60ዎቹ) ዓመታት አንዲቷ የኢትዮጵያ ሬዲዮ ከፍተኛ ክብር ነበራት። የመረጃ፣ የመዝናኛ እና የትምህርት ሰጪነቷ...
አብዛኛውን የህይወት ዘመኔን በቤተ- መዘክር ሥራ ነው። ቤተ-መዘክር የትዝታ፣ የማስታወሻ ሙያ ቤት ቦታ በመሆኑ ነው፤ ጥሬውን ትርጉም ስናጤነው። መዘክር የሚለው ቃል “ማሰብ...
ኪነ-ጥበብ መክሊቷ መሆኑን ገና በልጅነቷ ነው ያወቀችው። አያያዟን ያዩ ሁሉ አደነቋት፤ መንገዱን አሳዩዋት፤ አበረታቷትም። ይህም ምርጥ የሚባሉ የዜማ ግጥሞችን እንድትደርስ፣ በታላላቅ መድረኮች...
“አፄ ኃይለሥላሴ በኦፊሴል ጉብኝቶቻቸውና በተለያዩ ዝግጅቶች ሳይቀር ሁለቱን ባንዲራዎች እየቀያየሩ ሲጠቀሙ በጊዜው በነበሩ ቪዲዮና ፎቶግራፎች ያሳያሉ። እነዚህን እውነታዎች በማስረጃነት ለማረጋገጥ በዩቲዩብ እና...
ቴሌቪዥን በመላው ዓለም ባሉ ተጠቃሚዎች ዘንድ እንደ አንዱ የቤተሰብ አባል እየተቆጠረ ከመጣ ቆይቷል። አሁን አሁን እቤት ውስጥ የሚያየው በሌለበት ሰዓት እንኳ ድምጹ...
“ታላቁ የጥበብ ባለሟል» በሚል ቅጽል የሚታወቀቁት ተባባሪ ፕሮፌሰር ተስፋዬ ገሠሠ የተወለዱት የመስቀል በዓል ዕለት መስከረም 17 ነው። ዘንድሮ 82ኛ ዓመት የልደት በዓላቸውን...
በንባብ ስም በርካታ “ክበቦች” ተመሥርተው ሳይቆዩ ከስመዋል። ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ የልቦለድ መጽሐፎች ብዛት ቀንሷል። የኢ-ልቦለድ መጽሐፎች በአንድ ርዕሰ-ጉዳይ ላይ እያተኮሩ ከርመዋል። መጽሐፎች...
ኪዳኔ ምስጋና ይባላል። ተወልዶ የአደገው አዲስ አበባ መርካቶ አማኑኤል አጂፕ ማደያ አከባቢ ነው። በአዲስ አበባ ቴአትር እና ባህል አዳራሽ በውዝዋዜ ሞያ ተቀጥሮ...
ቢል ሞርጋን የተባለ አውስትራሊያዊ በደረሰበት አሰቃቂ የመኪና አደጋ በህክምና ቋንቋ ‘ሞቷል’ ከተባለ ከደቂቃዎች በኋላ ነፍስ ዘራ። ለ12 ቀናት ‘ኮማ’ ውስጥ ከቆየ በኋላ...
(ክፍል ሁለት) ይህ ጽሑፍ የአፍሪካ ፍልስፍና ይኸ ነው ብሎ ሙሉ ምስሉን ያሳያል ተብሎ አይጠበቅም። ይልቁን አንዳንድ ተምሳሌታዊ የሆኑ የአፍሪካውያን አገር በቀል አስተሳሰቦች...
የሐጅ መንፈሳዊ ጉዞ ከእስልምና መሰረቶች አምስተኛው ነው። ከመላው አለም ከሚገኙ ሙስሊሞች መካከልም ከሶስት ሚሊዮን የሚበልጡት በየአመቱ የሐጅ መንፈሳዊ ጉዞ ያደርጋሉ። ይህ መንፈሳዊ...
‹‹ትምህርት ቤቶች የሰብዓዊነት መቅረጫ ማዕከላት ናቸው። ሰው በእርግጥም ሰው የሚሆነው በትምህርት ቤቶች ውስጥ ተኮትኩቶና በልጽጐ የወጣ እንደሆነ ነው።›› ጆን አሞስ ኮሜኒየስ እንደ...
ወንድማችን ሀይለ ገብርኤል “የኢትዮጵያ ሐገራዊ ንቅናቄ ተስፋና ሥጋት” በሚል ርእስ የ“አገር አድን ንቅናቄ”ን ለማሳበጥ የአማራን ትግል አጉብጦ አገኘነው፡፡ በመሰረቱ ስለአገር አድን ንቅናቄው ከተመሰረተበት ሰሞን ወዲህ ተሰምቶም ታይቶም አይታወቅ፡፡ የጤና ነው!!? ለመሆኑ በአገር አለ? ወንድማችን ሀይለገብርኤል የአማራን ድርጅቶች ለማሳነስ የተጠቀምክበት ከአማራ ባህል ውጭ የሆነ ስድብ የሚሳደቡ ሰዎች በአማራው እንቅስቃሴ ውስጥ አሉ የሚለው ነው፡፡ እዚህ ላይ መሰረታዊ ስህተት ሰርተሀል፡፡ ማናችንም ስድብ አንፈልግም፡፡ የተወሰኑ ሰዎች ተሳደቡ ብሎ ጠቅላላ እንቅስቃሴውን እንዲህ ማሳነስ ግን ተገቢ አይደለም፡፡ ቢሆን እንኳ 50 አመት ሙሉ የስድብ ፕሮፓጋንዳ ተከፍቶበት የኖረ ህዝብ ልጆች ለሰዳቢዎች አጸፋ ቢመልሱ የሚገርም አይሆንም፡፡
በዛ ላይ ስንት ስድብ የማያውቅ ህዝብ የሚሳተፍበትን እንቅስቃሴ ተሳዳቢ ብቻ አድርጎ ማሳየት ደግም አይደለ፡፡ እንደገናም የአማራ ድርጅቶች በአገር አድን ንቅናቄው ካልተሳተፉ ድል የለም የሚል ይዘት ያለው ሀሳብ አስፍረሀል፡፡ እግዲህ ትብብርን የሚጠላ የለም፡፡ መተባበር መልካም ነው፡፡ አማራው ብቻውን ማሸነፍ የሚችል መሆኑንም ማስመር መረሳት የለበትም፡፡ የአማራ ትግል የሚተባበረው ከእግዲህ በኋላ ለራሱ ጠቃሚ ሆኖ ሲያገኘው ብቻ ነው፡፡ የአማራ ህዝብ ህልውና፡ ደህንነት፡ መብትና ጥቅም የሚለውን መርህ አትርሳው፡፡ በዛ ነው የምንመራው፡፡
ያለፈው የሞኝነት ዘመን አልፏል፡፡ ጽሁፍህ ላይ ኢትዮጵያየ ወይም ሞት የሚል ቃና ይኸለዋል፡፡ ዌል እንግዲህ የአማራው እንቅስቃሴ በኢትዮጵያ አንድነት ላይ ችግር የለበትም፡፡ ለጥያቄ የሚቀርብም አይደለም፡፡ የአማራው እንቅስቃሴ ዋና ችግሩ ከአንድነት ፖለቲካ አራማጁ ጋር ነው፡፡ የአንድነት ጎራው የአማራ ማጥመጃ ባህርና መቃጥን ሆነ ነው ችግራችን፡፡ ስለዚህ የኢትዮጵያ አንድነት እና የአንድት ጎራውን ፖለቲካ በማደበላለቃችሁ ነው የእኛውን የአማራ ፖለቲካ መረዳት ያቃታችሁ፡፡ እናም ሁለቱ እንደሚለያዩ ተረዱ፡፡ በመጨረሻም ይሄ አንተ የምትሳተፍበት ንቅናቄ ለአማራ እንቅስቃሴ እውቅና ሰጠም አልሰጠ የእኛ ጉዳይ አይደለም፡፡ የእኛ ጥረት ማንኛውም በኢትዮጵያ ውስጥ የሚካሄድ እንቅስቃሴ የአማራውን ይሁንታ ካላገኘ ዋጋ እንደማይኖረው በተግባር ማሳየት ነው፡፡ እኛም ማንም እንዲያውቀን ደጅ አንጠናም፡፡ ሌላው እኛ እንድናውቀው ደጅ መጥናቱ ግን አይቀሬ ነው፡፡ ጊዜ ያሳየናል፡፡ የአማራ ሀይል የእሳት አሎሎ ነው፡፡ እሱን የያዘ ህግን ያሰምራል፤ በዛችም ህግ የተቀረው ይመራል፡፡
ላለፉት ሁለት ዐሥርት ዓመታት በዘረኛው የትግሬ ነፃ አውጪ የአገዛዝ መዳፍ ሥር የታፈነውን ሕዝባችንን ወደ ነፃነትና የዴሞክራሲ ምዕራፍ ለማሸጋገር የጋራ ትግል...
መልካም ዜና:ጋዜጠኛ፣ የሰብዓዊ መብት ተከራካሪ እስክንድር ነጋ እና ፖለቲከኛ ኦቦ በቀለ ገርባ የፊታችን ቅዳሜ ሜይ 5/2018 ዋሽንግተን ዲሲ እንደሚገቡ ለማወቅ ተችሏል
በድሮ ጊዜ ልጅ መውለድ የሴት ዋና ተግባር ተደርጎ ይወሰድ ነበር:: ያኔ ዘጠና ሚሊዮን ገና አልሞላንም :: የተወለደው ሁሉ አይበረክትም:: ከፈንጣጣ መቅሰፍት ቢያመልጥ ርሃብ ይገለዋል። ወይ እበላ ሲል ሰይፍ ይበላዋል:: ያኔ ልጅ ማለት የርስት ወራሽ ነው:: ቦዲጋርድ ነው:: ከብልት በስተቀር ሌላ ቋሚ ንብረት ለሌለው ምስኪን ወንድ ተስፋ ነው:: ባገራችን፣ ተስፋየ የሚለው ስም መብዛቱ ይህን ያሳያል::
ወላድ የዚህ ሁሉ በረከት አምጭ ሆና ስለምትቆጠር ትወደሳለች:: “ወላድ በድባብ ትሂድ “የሚባለው ምርቃት ጥልቅ ትርጉም ነበረው:: ድባብ ግዙፍ ቀይ ጃንጥላ ሲሆን ትልልቅ ማእረግ ያላቸው ሰዎች ብቻ የሚይዙት ነበር::
ባንፃሩ ፤ መካን ሴት ወዮላት ! ልጅ ማምረት አለመቻልዋ በስንፍና ያመጣችው ይመስል ፣ንቀትን ትጠግባለች:: “በቅሎ” ተብላ ባሽሙር ትሰደባለች:: ባሉዋ ይፈታታል:: ባይፈታት እንኳ ሽለ-ሙቅ ሴት ፈልጎ ይደርብባታል::
የድሜዋን ብዙ ክፍል ፣ ፈውስ ፍለጋ ትባዝናለች:: በየጠበሉ በየአዋቂው ቤት እየተንከራተተች ጉልበቷንና ጥሪቷን ትበትናለች:: አንድ ንፍጣም የመንደር ሀኪም የስርና የቅጠል መሞከርያ ያደርጋታል::
“ለእናትነት የምናዘንበው ቅጥ ያጣ ውዳሴ ከላይ ከላይ ሲታይ ፣ሴትን ማክበር ይመስላል:: ግን በደንብ ስትፈትሸው እልም ያለ መድልኦ ነው:: ሴቶች በማህፀናቸው ሀሳብ ብቻ ተጠምደው ፣የአእምሮ ፍሬ እንዳያበረክቱ ማዘናጊያ ነው:: “ይላል ወዳጄ ምኡዝ። እውነቱን ነው? ወይስ እብደቱን ነው?
የጎጃሙ ጌታ ራስ ሃይሉ፣ ባንድ ወቅት የመካን ሴቶችን ንብረት መውረስ የሚያስችለው ግፈኛ አዋጅ አውጥቶ ነበር ይባላል:: ወላዶች ፣”እንኳን ከዚህ ሰወርከን “አሉ:: መካኖችም የመጣውን አሜን ብለው ተቀበሉ::
ራስ ሃይሉ ፣ ግፈኛ ጌታ ቢሆንም ግጥም የማይዘልቀው (ግጥም -ከላ) ሰውነት አልነበረውም:: በሴትዮዋ ሀሳብ ልቡ ተነክቶ ላሚቱን ከቀንበሩ አስፈታት:: በማግስቱም ግፈኛውን አዋጅ ሻረው::
አሪፍ ሀሳብ ድንጋይ ልብ ያቀልጣል:: እናም፣ ዘጠኝ ወር የሚያረግዙ ሴቶችን ስናወድስ፣ በዘጠኝ ሰከንድ የለውጥ ሞተር የሚሆን ሀሳብ የሚያፈልቁ ሴቶችንም አንርሳ::
ማሳሰቢያ፡- በዚህ ጽሁፍ ላይ " የትግራይ ሕዝብ" በሚል የሚቀርበው ሃሳብ በዋናነት " የትግራይ ተወላጅ የሆኑ የትግል መሪዎችንና ልሂቃንን የፖለቲካ አመለካከት፣...
በሰዎች ላይ ከፍተኛ ፍርሃትና የተስፋ መቁረጥ ስሜት የሚያስከትሉ ሁለት ነገሮች አሉ። በመጀመሪያ፥ ከሁሉም የከፋው የሰው ልጅ ጠላት ሞት ነው። ኢየሱስ በሞት ላይ ምን ሥልጣን አለው? የሚለው ምላሽን የሚሻ ጥያቄ ነበር። ሁለተኛ፥ የረዥም ጊዜ ሕመም አለ። ኢየሱስ ለረዥም ጊዜያት ሐኪሞችን ሁሉ አሸንፎ የቆየን በሽታ ሊፈውስ ይችላል? ማርቆስ እነዚህን ሁለት ታሪኮች በመጠቀም የእግዚአብሔር ልጅ የሆነው ኢየሱስ፥ እነዚህን ሁለት ጠላቶች ሊያሸንፍ እንደሚችል አሳይቷል።
የመጀመሪያው ታሪክ ለ 12 ዓመታት ደም ስለሚፈሳት ሴት የሚናገር ነበር። ከዚህ በሽታ የተነሣ ሴትዮዋ ከማኅበረሰቡ ተገልላ ትኖር ነበር። የዚህ ዓይነት ችግር ያለባቸው ብዙ ሴቶች ከትዳራቸው ለመፈናቀል ተገድደዋል። ይህች ሴት መፍትሔ ለማግኘት ወደ ብዙ ሐኪሞች ዘንድ ብትሄድም አልተሳካለትም ነበር። የመጨረሻ ተስፋዋ ኢየሱስ ስለነበር፥ በሕዝብ መካከል እየተጋፋች ሄዳ ልብሱን ነካችው። ወዲያውም ተፈወሰች።
ኢየሱስ በነበረበት ስፍራ እንዲቆምና ይህች ሴት እንደነካችው እንድታምን ያስገደዳት ለምን ነበር? ኢየሱስ ሁሉንም ነገር ስለሚያውቅ፥ እንደ ነካችው ቀድሞውኑ ተረድቶ ነበር። ክርስቶስ ይህንን ያደረገው የመፈወስ ችሎታውን ለማሳየት አልነበረም። ምክንያቱም ብዙውን ጊዜ ስለ ተአምራቱ ለሌሎች እንዳይናገሩ ሰዎችን ያስጠነቅቅ ነበርና። ነገር ግን ኢየሱስ ለዚህች ሴት ስለ ራሱ አንድ ነገር ለማስተማርና ወደ መንፈሳዊ ፈውስም ለመምራት ፈልጎ ነበር። ኢየሱስ ምንጊዜም በሥጋዊ ፈውስ ብቻ ስለማይረካ፥ ለእያንዳንዱ ሰው የመንፈሳዊ ፈውስ ዕድል ለመስጠት ይፈልጋል። ለዚህም ነው ሕዝቡን ሁሉ ከመፈወስ ይልቅ በግለሰብ ደረጃ መፈወስን የመረጠው። ስለሆነም ኢየሱስ ሴቲቱ የተከሰተውን ሁኔታ እንድታምን በማድረግ፥ እምነቷ ሥር እንዲሰድ እያደረገ ነበር። ሴትዮዋ ሥጋዊ ፈውስ ብታገኝም፥ መንፈሳዊ ፈውስና እውነተኛ ሰላምን ማግኘት ያስፈልጋት ነበር። በማርቆስ ወንጌል ኢየሱስ ለፈውስ የተጠቀመው ቃል «መዳን» ከሚለው ጋር ተመሳሳይ ነው። ስለሆነም ሥጋዊ ፈውስ አግኝታ ከመከራዋ የዳነችው ይህች ሴት፥ አሁን ደግሞ መንፈሳዊ ፈውስን አግኝታ ሰላምን ተጎናጽፋለች።
በሁለተኛው ታሪክ፥ ኢየሱስ በቀላል የትእዛዝ ቃል የኢያኢሮስን ልጅ ከሞት አስነሥቷል። ከኢየሱስ ጋር ሲነጻጸር ሞት ኀይል ያለው ጠላት አይደለም። በቀላል የትእዛዝ ቃል ሁላችንም ከሞት እንነሣለን። ለዚህም ነው ጳውሎስ ለክርስቲያኖች የሞት መውጊያ እንደ ተሰበረ የጻፈው (1ኛ ቆሮ. 15፡53-56)።
በዚህ ታሪክ ውስጥ ሌላም አስገራሚ ነገር ተከስቷል። ኢየሱስ ተአምሩን ለማሳየት ደቀ መዛሙርቱን ሁሉ ከመውሰድ ይልቅ፥ ዮሐንስን፥ ያዕቆብንና ጴጥሮስን ብቻ ወሰደ። ይህ የቀድሞይቱ ቤተ ክርስቲያን ቁልፍ መሪዎች ለሚሆኑት ለእነዚህ ሦስት ደቀ መዛሙርት፥ የሥልጠና ዓይነት ተግባር ነበር። ኢየሱስ ከ12ቱ በላይ በጥልቀት አስተምሯቸዋል።
በማንኛውም ድርድር ውስጥ ተደራዳሪዎቹን ወገኖች/አገሮች ወክለው ድርድሩን የሚያደርጉት ሰዎች እውቀትና ልምድ በሂደቱና በውጤቱ ላይ ቁልፍ ሚና ሊጫወት ይችላል። ይሁንና ድርድሩ ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ትርጉም ያለው ሲሆን፣ የድርድሩ ሂደትም ሆነ ውጤት በዋናነት የሚወሰነው በፖለቲካዊ ጥቅሞችና አቅሞች ይሆናል። ይህ የሕዳሴው ግድብ አሞላል ድርድርም የሚወሰነው በዚሁ ነው። የዚህን ድርድር ሒደትና ውጤት በቴክኒካዊ ተደራዳዊዎቹ አቅምና አድማስ ብቻ መወሰን የድርድሩን ክብደት አለመረዳት ነው።
ለመሆኑ የሕዳሴው ግድብ ሲጀመር የነበሩት ሁኔታዎች ማለትም (ሀ) የኢትዮጵያ እና የግብጽ ውስጣዊ ሁኔታ፣ (ለ) ቀጣናዊ የፖለቲካና የዲፕሎማሲ አሰላለፍ እና (ሐ) ወቅታዊ ዓለም አቀፍ አጀንዳዎችና ቁመናችን ዛሬ ካለው ጋራ ተመሳሳይ ናቸው? የትኛው ሁኔታ ተለወጠ፣ የተለወጠውስ የኢትዮጵያን የመደራደር ቁመና በሚያጠነክር መልኩ ነው ወይስ በሚጎዳ አቅጣጫ? እነዚህን ጥያቄዎች በርትእና በመረጃ ላይ ተመሥርቶ ለመመለስ መሞከር የድርድሩን ሒደትና ውጤት ከአርበኝነት መንፈስ በዘለለ፣ የፖለቲካ ነጥብ ከማስቆጠር በራቀ መንገድ ለመረዳት ይርዳን ይሆናል። በሁሉ ጉዳዮች ላይ ወደ ዝርዝር መግባት ሳያስፈልግ፣ እስቲ ነገሩን በንጽጽር ለማየት እንሞክር።
የሕዳሴው ግድብ ግንባታ ሲጀመር ግብጽ በከፍተኛ የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ነበረች። የፖለቲካ አመራሩ ግንባታውን በተመለከተ ወጥ የሆነ ስልት ነድፎ ለመንቀሳቀስ የሚያስችል ውስጣዊ መረጋጋት አልነበረው። ነባሩን ፕሬዚዳንት አስሮ፣ አዲስ የተመረጡትን የኋላ ኋላ በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ግዞት በማውረድ በሚጠናቀቅ ውስጣዊ ማዕበል አቅሉን ስቶ ነበር። በዚህም ምክንያት የኢትዮጵያን ግድብ መሥራት በተመለከት በተቀጣጣይ ቃላት አርበኝነትን ከመግለጽና ከመፎከር ያለፈ ዲፕሎማሲያዊም ይሁን ሌላ የአጸፋ እርምጃ መውሰድ ሳይችል ቀረ። የፖለቲካ ቀውሱ ያቀጣጠለው የኢኮኖሚ ድቀት፣ ከነአሜሪካ ፊት መንሣት ጋራ ተጣምሮ የግብጽ ኢኮኖሚም የአገሪቱን አመራሮች እንቅልፍ የሚነሣ ሆኖ ሰነበተ። በዲፕሎማሲው መስክም ሌላው ቀርቶ በአረቡ ዓለም ጭምር ግብጽ ተሰሚነቷ ተቀዛቀዘ፤ አልፎም የእጅ አዙር የቀጣናዊ ፖለቲካ የፍልሚያ ሜዳ ሆነች ።
ካይሮ እንዲህ ስታጣጥር፣ ኢትዮጵያ ግድቡን ያለማንም ፈቃድ በማስጀመር ግዳይ ልትጥል ስታደባ ነበር። ተሳካላት። ኢትዮጵያ መጠኑ ቢለያይም በኢኮኖሚ እድገት ላይ ነበረች። በቀላሉ የሚገኘው የቻይና ብድር ኢኮኖሚውን ያንቀሳቅሰው ነበር። የውጭ ብድራችንም ቢያጎብጠን እንጂ የሚሰብረን ደረጃ አልደረሰም ነበር። የፖለቲካ አፈናው እየበረታ ቢሔድም የሕዝብ ተቃውሞ መንግሥትን የሚያርበተብት ደረጃ ገና አልደረሰም ነበር። የፖለቲካ አመራሩ በአንድ በኩል ኢኮኖሚው የሚፈልገውን የኅይል አቅርቦት ለማሟላት ዘላቂ መፍትሔ ፍልጋ ሲዳክር፣ በሌላ በኩል ትልቅ አገራዊ ፕሮጀክቶችን መጀመር ከኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታው ባልተናነሰ አመራሩ ከተዘፈቀበትን የቅቡልነት እጦት ለመውጣትም እንደሚረዳው የተረዳበት ወቅት ነበር። ስለዚህ በኢትዮጵያ በኩል የግድቡን ሥራ በቶሎ ለመጀመር የሚያነሳሱ በቂ ውስጣዊ እና ውጫዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ መግፍኤዎች ነበሩት ማለት ነው። በዲፕሎማሲ መስክ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቁልፍ ከፍተኛ ተሰሚነት ካላቸው የአኅጉሪቱ መሪዎች ተርታ የተሰለፈችበት ጊዜ ነበር። ብዙ ጥርጣሬዎች ቢኖሩም፣ እዚህ ከሞላ ጎደል ምቹ ሊባል በሚችል ከባቢ ውስጥ ነው ፣ “ከዚህ የተሻለ ጊዜ አናገኝም” በሚል ፖለቲካዊ ስሌት፣ የውጭ ብድር ባልተገኘበት በራሳችን አቅም እንገነባዋለን ተብሎ ወደ ግንባታ የተገባው።
በድምሩ፣ ግድቡ ሲጀመር የነበረው ሁኔታ ለኢትዮጵያ ምቹ ነበር። የወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊም በውሳኔያቸው ስልታዊንት ሊመሰገኑ ይገባል። እንዲያም ሆኖ፣ ዕድል ከእርሳቸው ጋራ እንደነበረችም አለመዘንጋት ነው። “ጎበዝ ጀነራል እንደሆነ አውቃለሁ፤ ለመሆኑ እድለኛ ነው?” ብሎ ጠየቀ አሉ ናፖሊዎን ቦናፓርት፣ ስለአንዱ ጀነራሉ።
ዛሬ ያለው የሁለቱ አገሮች ውስጣዊ ሁኔታ ያለፈው ተቃራኒ ነው። ዛሬ የግድቡ ውሃ አሞላል ድርድር በሚካሄድበት ድባብ ግብጽ የፖለቲካ ማዕበሏን “ጸጥ አድርጋ” ተረጋግታለች፤ የፖለቲካ አመራሩም በግብጽ ብሔረተኝነትና በወታደራዊ ኢንዱስትሪ የኢኮኖሚ ጥቅም በተሳሰረ ቡድን እጅ ውስጥ ተጠቃሎ ገብቷል። ስለዚህ አመራሩን መገዳድርና ፖለቲካዊ አለመረጋጋትን መፍጠር ቀርቶ፣ የአል ሲሲን አትኩሮት የሚያናጥብ ዝንብ ካይሮ ላይ አይበርም። በኢኮኖሚውምና በዲፕሎማሲውም ግብጽ በቀጣናዊና ዓለም አቀፋዊ ሁኔታዎች መለዋወጥ የተነሣ ድምጿም አቅሟም እየጨመረ ነው።
በተቃራኒው፣ ኢትዮጵያ በፖለቲካ ለውጥ ወጀብ እየተዋከበች ያለች አገር ነች። ከፍጹማዊ አፈና ወደ ተሻለ ሥርዓት ለመሸጋገር ቃል በተገባበት የሽግግር ሙከራ ተስፋና መዘዞች የተወጠረች፣ በፖለቲካ ምኅዳሯ ብዙ ተገዳዳሪዎች እንዳሻቸው የሚርመሰመሱባት፣ ወደ ፊት ለመራመድ በማመንታት ላይ ያለች አገር ነች። የፌደራሉን መንግሥት ይሁነኝ ብለው ለማዳከም የሚሠሩ የፖለቲካ ኅይሎች እና አክራሪ የዘውግ ብሔረተኞች የአገሪቱን ኅልውና አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉበት ዕድል አካል ገዝቶ ግዘፍ ነስቶ የሚታይባት አገር ነች፣ ስለግድብ አሞላል የምትደራደረው ኢትዮጵያ። ለእነዚህ ኅይሎች የግድቡ ጉዳይ ጠቅላይ ሚኒስትሩን ለማሳጣት የሚጠቀሙበት የፖለቲካ መሣሪያ እንጂ በፖለቲካቸው ውስጥ ስታራቴጂካዊ ጠቀሜታ ያለው ጉዳይ አይደለም።
የፌደራል መንግሥቱን ሥልጣን የተቆጣጠረው አመራር በአንድ በኩል አገራዊ ብሔረተኝነትንና አንድነትን ለመኮትኮት ሲጥር፣ በሌላ በኩል ከአክራሪ የዘውጌ ብሔረተኞቹ ጋራ በራሳቸው የጨዋታ ቀመር ለማሸነፍ የሚውተረተር ነው፣ ገና ረግቶ ረግጦ ያልቆመ ቡድን ነው። አመራሩ፣ ጸጥታን ለማስከበር በመረጠው ስልት ከፍ ያለ የፖለቲካ ዋጋ እየከፈለ ያለም ነው። አመራሩ ግድቡን ማስጨረስና ለፍሬ ማብቃት ኢኮኖሚያዊም ፖለቲካዊም ጥቅም ስለሚገኝበት ሥራው ቢያጓጓው የሚገርም አይሆንም። የኢትዮጵያ የፖለቲካ አመራር፣ በአገር ውስጥም ይሁን በውጭ የማይናቅ ፖለቲካዊና ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ አለው። ይህ ድጋፍ በዋናነት ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ጋራ የተያያዘ ቢሆንም አንድ የመደራደሪያ አቅም ምንጭ መሆኑ አያጠራጥርም። በዲፕሎማሲው ኢትዮጵያ አሁንም የማይናቅ ተሰሚነት አላት። ልዩነቱ አሁን ግብጽም አንሰራርታ፣ ጊዜም ረድቷት አቅሟን በጣም እያፈረጠመች ነው።
የኢትዮጵያን ወቅታዊ ፈተና የበለጠ የሚያባብሰው ደሞ የኢኮኖሚው ውጥንቅጥ ነው። የውጭ ምንዛሪ እጥረታችን ብቻውን ትልልቆቹን የኢኮኖሚ ዘርፎች ከሚያቀዛቅዝበት ደረጃ ደርሷል፤ ሥራ አጥነት በአንድ በኩል ለፖለቲካ ቀውሱ ማገዶ ሲያቀርብ፣ እዚያ በዚያው ደሞ የኢኮኖሚ ሸክም ሆኖ እየገዘፈ ነው። አዲሱ አመራር፣ አገሪቱ የተበደረችው ብድር ራሱን መሸከመ ከማይችልበት ደረጃ በመድረሱ፣ ቻይናም ፊት መንሣት በመጀመሯ፣ ፊቱን ወደ ምዕራባውያኑ አበዳሪዎች መመለሱ ብዙ ምርጫ ያለው ጉዳይ ሆኖ አልታየውም። ርዕዮተ ዓለማዊው ዝርዝር ይቆየንና፣ የኢሕአዴግ አመራር በሕይወቱ የመጨረሻ ወራት ኢኮኖሚውን ለውጭ ባለሃብቶች መክፈት እንደሚገባ አምኖ ኑዛዜውን ትቶ ነበር። እነሆ እየሆነ ያለውም እርሱ ነው፤ ለውጡ አዲሱ የመኪናው ሹፌር ፈጥኖ ማሽከርከሩ ብቻ ይመስላል። ይህ ያስፈነጠዛቸው የምዕራቡ አበዳሪዎችና ኮርፖሬሽኖች ለመኪናው ነዳጅና መለዋወጫ እያቀረቡ ነው። ኢትዮጵያ ከዓለም ባንክ እና ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት ያገኘችው ለሦስት ቢልዮን ጥቂት ፈሪ ብድር ሌላው ቀርቶ ዜናው ራሱ ከባድ ነበር። የፖለቲካ አመራሩ ይህ ብድር የሚፈልገው ብቻ ሳይሆን ሊተወው የማይችለው ጭምር እንደሆነ በማመን፣ ከነጓዙ ከነጉዝጓዙ በእልልታ ተቀብሎታል። እልልታው ግን ብድሩ ኢኮኖሚውን ያተርፈዋለ፣ ያሳድገዋለ በሚል ተስፋ ለወደፊት ስኬት የተሰጠ ቀብድ ነው።
እዚህ ላይ አንድ መሠረታዊ ልዩነት መጠቀስ አለበት። ግብጽ በውስጣዊ ቀውስ ውስጥ በነበረችበት ወቅት ኢትዮጵያ ጣልቃ በመግባት ግብጽን የባሰ የማዳከም ታሪካዊ ልምድም ሆነ ምቹ ስልታዊ ሁኔታ ያላትም። በተቃራኒው ግን፣ ግብጽ የኢትዮጵያን የፖለቲካ ተቃዋሚዎች በመርዳትና በማስታጠቅ አገሪቱን ለማዳከም የመሞከር ታሪካዊና የቅርብ ልምድም፣ ፍላጎትም አቅምም አላት። አሁን በኢትዮጵያ ያለውን አለመረጋጋት ለማቀጣጠል አትፈልግም፣ አትሠራም ብሎ ማመን ነሆለልነት ይሆናል። እኔ እንደውም የምሰጋው፣ ግብጽ ከዚህ ድርድር ውጤት ባሻገርም በፖለቲካችን ውስጥ ጣልቃ የመግባት ፍላጎቷ ሊጨምር ይችላል ብዬ ነው።
የሕዳሴ ግድብ ሲጀመር ኢትዮጵያ በቀጣናው አልፎም በአፍሪካ ከፍተኛ ተሰሚነት ያላት አገር ነበረች ። ከኤርትራ ጋራ ከነበረው ውጥረት እና የእጅ አዙር መጎነታተል ውጭ፣ ኢትዮጵያ የክፍለ አኅጉሩ ትልቅ አገር ተደርጋ ትቆጠር ነበር። በዚህ ተጽዕኖ ነበር ኤርትራን በኢጋድ እና በተመድ ሳይቀር እንደትነወር ለማድረግ ያደረገችው ጥረት የተሳካላት።
በወቅቱ በግብጽና በኢትዮጵያ ግንኙነት የማይናቅ ሚና የምትጫወተው ሱዳን፣ ከሞላ ጎደል ሁል ጊዜም ከኢትዮጵያ ጋራ የነበራት ግንኙነት ጥብቅ ነበር። በአባይ ተፋሰስ አገሮች ድርድሮችም ኢትዮጵያ የላይኛው ተፋሰስ አገሮችን ብቻ ሳይሆን ሱዳንን ጭምር ከጎኗ ለማሰለፍ የቻለችበት ዘመን ነበር። የመለስ እና የአልበሽር መቀራረብ ሳይዘነጋ፣ ሱዳን የኢትዮጵያ የስጋት ምንጭ የመሆን እድሏ ዜሮ ነበር። ኢትዮጵያ ለቀጣናው እና አልፎም ለአኅጉሩ ጸጥታ የምታበረክተው አስተዋጽኦም እውቅና የሚሰጠው ነው። ይህ እንደቀጠለ ነው።
ከመካከለኛው ምሥራቅ አገሮችም ጋራ ቢሆን ኢትዮጵያ ጥሩ የሚባል ግንኙነት ነበራት። ግብጽን መገዳደር የሚፈልጉት አገሮች ኢትዮጵያን ለማማለል መፈለጋቸው ዛሬም የቀጠለ ነው። ኢትዮጵያ ሚዟኗን ጠብቃ ለመጓዝ ሞክራለች። የመከከለኛው ምሥራቅ አገሮች ለኢትዮጵያ ብቸኛ የባህር ወደብ የምታቀርበውን ጂቡቲን ለመቀራመት የሚደረገው ፉክክር ስትራቴጂካዊ ፋይዳና ዳፋ የሚተርፋት ቢሆን ነገሩን በዝግታ ለመያዝ የሞከረች ይመስላል፤ ቢያንስ ወደ ግጭት አልገባችም፣ አገልግሎቱም አልተቋረጠባትም።
በቀጣናዊ ጉዳዮች እና ከመካከለኛው ምሥራቅ ጋራ በተያያዘ ኢትዮጵያ ያላት ቦታ አሁንም በመሠረቱ አልተቀየረም። ከኤርትራ ጋራ የተጀመረው አዲስ ግንኙነት የሚያስከትለውን ክፍለ አኅጉራዊ ለውጥ አሁን ደምድሞ መገምገም ያስቸግራል። አሁን ባለበት ሁኔታ የኢትዮጵያን አቋም የሚያኮስስ አይመስለኝም።
አሁን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የሚሞክሩት ክፍለ አኅጉራዊ ትብብርን የማጠናከር አጀንዳ በአገሮቹ ማካከል የነበረውንና የሚቀጥለውን መልከ ብዙ ፉክክር እንዴት እንደሚቀርጸው ገና የምናየው ነው። አሁን ባለበት ግን የኢትዮጵያን ቦታ ከግብጽ ፍላጎት አንጻር የሚጎዳ አይመስልም።
አሁን ባለው ሁኔታን በግድቡ ጋራ በቀጥታ የሚገናኝ ነበር ቢኖር የሱዳን ውስጣዊ ለውጥ ያስከተለው የሱዳን የአቋም መሸጋሸግ ነው። ሱዳንን የሚመራው አዲስ አመራር አገሪቱ የተጣለባትን ፈርጀ ብዙ ማዕቀብ ለማስነሣት፣ የአገሪቱን ስም “ከነውር” መዝገብ ለማስፋቅ ደጅ እየጠና፣ እጅ መነሻ እያቀረበ ነው። አልበሽርን ለዓለም አቀፉ የወንጀለኖች ፍርድ ቤት አሳልፎ ለመስጠ የተስማማውም በዚሁ ቀመር ነው። አዲሱ የሱዳን አመራር ከእሥራኤል ጋራ የጀመረው ድሪያ ሱዳን ለረጅም ዓመታት አይታው ወደማታውቀው “ሽርሽር” እየገባች ለመሆኑ የማያሻማ ማረጋገጫ ነው። እዚህ ሒሳብ ውስጥ፣ ሱዳን በግብጽና በኢትዮጵያ መካከል ሚዛኗን ጠብቃ ለመጓዝ ትሞክር ይሆናል፤ አሜሪካ እና እሥራኤል ከግብጽ ጎን ሲቆሞ ግን ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋራ ትቆማለች ብሎ መጠበቅ አይገባም።(በቀጣዩ ክፍል እመለስበታለሁ።) ከዚህ አንጻር፣ የግድቡ ድርድር በተመለከተ፣ በሦስቱ አገራት መካከል የነበረው የኢትዮጵያ/ሱዳን የአቋም መቀራረብ ተለውጦ ሱዳን አቋሞቿን እያስተካከለች በድርድሩ ከግብጽ ጎን ትቆም ይሆናል። በቅርቡ አንዲ የሱዳን ተደራዳሪ ቡድን አባል ለቢቢሲ የሰጡትን ቃለ ምልልስ ልብ ላለ ይህን ግምት እንደተፈጸም ሊቆጥረው ይችላል። [ንባብዎን ከታች ይቀጥሉ]
በግብጽ በኩል፣ የሕዳሴው ግድብ ግንባት ሲጀመር፣ ከውስጣዊ የፖለቲካ ቀውሷ ጋራ በተያያዘ በመካከለኛው ምሥራቅ ፖለቲካ የነበራት ተጽዕኖ ቀንሶ ነበር። አሁን ግብጽ ወደ ቀደሞው የዲፕሎማሲ ቀጣናዊ ተሰሚነቷ ተመልሳለች፣ የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ተጽዕኗቸውን በገንዘብ እየገዙ የሚያስፋፉትን የመካከለኛው ምሥራቅ አገሮች ማቆም ባትችልም። ኢትዮጵያና ግብጽ ከፍተኛ አለመግባባት ውስጥ ቢገቡ ዛሬ ከኢትዮጵያ ጋራ ወዳጅነታቸውን ያጠነከሩ የመካከለኛው ምሥራቅ አገሮች ኢትዮጵያን የእጅ አዙር ፍልሚያቸው ሜዳ ከማድረግ ባይቆጠቡም ቢያንስ አሁን ባሉበት፣ ስለግድቡ ከግብጽ ጎን ቆመው ጫና ስለማድረጋቸው አልተሰማም።
በድምሩ፣ በቀጣናዊ ፖለቲካና ጸጥታው ላይ ይህ ነው የሚባል የኢትዮጵያን የመደራደር አቅም የሚያዳክም ለውጥ አልታየም፤ ከሱዳን የቅርብ ቀናት የአቋም መሸጋሸግ በቀር። እዚህ ሰፈር፣ ለኢትዮጵያ ብዙው ነገር አልተለወጠም። ግብጽ ግ ን ወደ ቀደመ የዲፕሎማሲና የመካከለኛው ምሥራቅ ፖለቲካዊ አቋማ ተመልሳለች ማለት ይቻላል።
ስለ ዓለም አቀፋዊ አጀንዳዎች ሲነሳ ብዙ ጉዳዮችን መዳሰስ ይቻላል። ሆኖም ለአሁኑ ድርድር የኅይል አሰላለፍ ቀጥተኛ ፋይዳ አለው ባልኩትን የአሜሪካ ሚና ላይ ብቻ አተኩራለሁ።
የግድቡ ሥራ ሲጀመር ኢትዮጵያ በአሜሪካ የሚመራው “ጸረ ሽብር ዘመቻ” የአፍሪካ ቀንድ ዋና “አጋር” ነበረች። ሱማሊያ የሽብርተኞች መናኸሪያ እንዳትሆን የመጠበቁ ሥራ በውክልና የተሰጠው ለኢትዮጵያ ነበር ቢባል ማጋነን አይሆንም። ጠ/ሚ መለስ በኢኮኖሚ ፖሊሲ እና በፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም ልዩነት ከምዕራቡ ዓለም የሚያጡትን እገዛ መልሰው “የሚሸምቱበት” “መገበያያ” ስሙ “ዓለም አቀፍ የጸረ ሽብርተኝነት አጋርነት” ይባል ነበር። ከዋሺንግተን የወቀሳ ጥሪ በደረሳቸው ቁጥር፣ በሞቃዲሾ ስታዲየም ሰፍሮ ከነበረው የኢትዮጵያ ጦር ጥቂቱን በመመለስ ያስፈራሩ ነበር እየተባለ ይቀለድ ሁሉ ነበር።
ግድቡ ሲጀመር ዓለም ባንክም ሆነ አሜሪካ ጥርጣሬና ስጋታቸውን ለኢትዮጵያ ሳይገልጹ አላለፉም ነበር። በወቅቱ ከዚያ ያለፈ እርምጃ የሚያስወስዳቸው፣ “ከጸረ ሽብርተኝነት አጋርነቱ” የሚበልጥ ፖለቲካዊም ሆነ ስትራቴጂካዊ ጥቅም ግን አልነበራቸው።
ግድቡ ሲጀመር፣ ግብጽ በራሷ ውስጣዊ ንዝረት አረፋ እየደፈቀች ነው። የኦባማ አስተዳደር ለግብጽ መንግሥት የተለመደውን ዓመታዊ ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ዳረጎት ለመስፈር እንኳን ያመነታበት ጊዜ ነበር። በወቅቱ፣ ግብጽ ራሷን ከቀውስ ካዳነች ለአሜሪካ ሸክም እንዳቀለለች ያህል ተቆጥራ ነበር። የግብጽ ጀነራሎች በኦባም ቂም እንደቋጠሩ፣ ትራምፕን በእልልታ ተቀበሉ። እውነትም ትራምፕ ለግብጽ የዲፕሎማሲ ማንሰራራት ከሰማይ የተላከ መፍትሔ ነበር። ሲሲ እና ትራምፕ አምባገነንነታቸው ብቻ ሳይሆን ኮከባቸውም የገጠመ መሰለ። ለትራምፕ፣ ከእሥራኤል ጋራ ሰላም ያሰፈነ የአረብ አገር ሁሉ ስትራቴጂካዊ ወዳጃቸው ነው። የዚህ ወዳጅነት ውስጠ ወይራ ኢራንን መቃወምን ጭምር ሊያካትት ስለሚችል።
ለሲሲም ከእሥራኤል ጋራ መልካም ግንኙነት መቀጠል ታሪካዊው የግብጽ የተደማጭነት ምንጭ ነውና የሚተው አይደለም። በምላሹ አሜሪካ እስከቅርብ ጊዜ ድረስ ለአገሮች ከምትሰጠው ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ እገዛ ከአፍጋኒስታን ቀጥቶ ትልቁን ድርሻ የምትወስደው ግብጽ ነች። ትራምፕ ወታደሮቹን ከአፍጋኒስታን ጠቅልሎ ለማውጣት፣ ለውጭ የሚሰጠውን እገዛም ለመቀነስ በሚታትርበት በዚህ ወቅት፣ ግብጽ ተፈላጊነቷን ማሳደግ እንዳለባት አታጣውም። ጊዜም ከግብጽ ጋራ ይመስላል። የትራምፕ ሴት ልጅ ባል፣ አቶ ኩሽነር የእሥራኤልንና የፍልስጤማውያንን ጠብ ይፈታል ያለውን “የሰላም እቅድ” በአማቹ በትራምፕ በኩል አቅርቧል። ትራምፕ “የሰላም እቅዱ” መሳካት የዓለም አቀፍ አሻራቸው ቁልፍ ስኬት እንዲሆን ይመኛሉ አሉ። እንግዲህ ለግብጽ አዲስ የወረደው መና ይህንን “የሰላም እቅድ” ቀሪው የአረቡ ዓለም ሲሆን እንዲቀበለው፣ ካልሆነም እንዳይቃወመው ግፊት የማድረግና የማግባባት ሥራ ነው።
ትራምፕ ይህን የመስለ ሲሳይ ለግብጽ ይዘው ሲመጡ፣ ለኢትዮጵያ የዲፕሎማሲ መደራደሪያዋ የነበረውን “ዓለም አቀፍ የሽብርተኝነት ዘመቻ” ግን ገሸሽ እያደረጉት ነው። በቅርቡም አገራቸው ከዚህ መሰሉ ትልቅ ትብብር ጠቅልላ እንደምትወጣ ወይም በዝቅተኛ መጠን ብቻ እንደምትሳተፍ እቅድ መኖሩ ይፋ ሆኗል። ይህም ኢትዮጵያን ከአሜሪካ “ስትራቴጂክ አጋርነት” ወደ አንድ ተራ አጋርነት የሚያወርዳት ሆኗል። የግድቡ ሥራ ሲጀመር “ስታቴጂክ አጋር” የነበረቸው ኢትዮጵያ ዛሬ የውሃ ሙሌቱ ሲያከራክር ወደ ተራ አጋርነት ወርዳለች። በተቃራኒው፣ ግድቡ ሲጀመር ከአሜሪካ ጋራ የነበራት ግ ንኙነት ተቀዛቅዞ የነበርቸው ግብጽ፣ የውሃ ሙሌቱን ስትደራደር በአሜሪካ (በአንጻራዊነት) በጣም የምትፈለግ ስትራቴጂክ አጋርነቷ የታደሰላት አገር ሆናለች። ሲሲም በዚህ ጉዳይ እድለኛው ጀነራል ናቸው።
ነገራችንን ለመጠቅለል፣ የሕዳሴው ግድብ ግንባት የተጀመረበት ከባቢ እና ዛሬ የውሃ አሞላሉ ድርድር የሚካሄድበት የየአገሮቹ ተጨባጭ ሁኔታና ዓለም አቀፋዊ ሁኔታዎች የተለያዩ ናቸው። ከውጪ ቀሪ፣ ግድቡ ሲጀመር የነበረውን ሁኔታ ኢትዮጵያ ጥቅሞቿን ለማስጠበቅ በሚገባ በዝብዛዋለች። አትርፋበታለች።
በግድቡ ሥራ መጓተት የተነሣ የገባንበት የውሃ አሞላል ድርድር ወቅት ግን ከሞላ ጎደል ከኢትዮጵያ ይልቅ ለግብጽ የተመቸ ነው። ይህንን እውነታ መቀበል ላቃተው ሰው፣ ኢትዮጵያ የአሜሪካና የዓለም ባንክን አደራዳሪነት ተገዳ መቀበሏ እውነት አይመስለው ይሆናል። የኢትዮጵያ ተደራዳሪዎች ወይም ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቂልነት የገቡበት ምርጫ መስሎ የሚታያትም አትጠፋም። ድርድሩ አቋርጦ መውጣ ራሱ ዋጋ የማያስከፍል፣ የአርበኝነት ስሜት ብቻ የሚበቃው ምርጫ ይመስልም ይሆናል። ይህ ሁሉ አርዳድ ትክክል አይመስለኝም። (ወደ ኋላ ተመልሶ መከራከር ካስፈለገ፣ ክርክሩ መሆን ያለበት የነዓለም ባንክን ብድር ሳንቀበል የኢኮኖሚ ቀውሱን ለመታደግ የምንችልበት አማራጭ ነበር ብሎ መከራከር ነው። ይህን ለባለሞያዎቹ እተዋለሁ። እርሱም ቢሆን፣ ቢያንስ ከግድቡ ድርድር ጋራ በተያያዘ የረፈደበት ክርክር ይመስላል።)
ከዚያ ይልቅ፣ አሁን መነሣት ያለበት ጥያቄ፣ ካለው ተጨባጭ ውስጣዊና ውጫዊ እውነታ አንጻር፣ የኢትዮጵያ ተደራዳሪዎች ሊያስጠብቁልን የሚችሏቸውና የሚገቧቸው ቁልፍ ጥቅሞች የትኞቹ ናቸው የሚለው ነው። የፖለቲካ አመራሩ (የቱንም ያህል በውስጣዊ ጉዳዮቻችን ብንለያይ) አገራችንን ወክሎ ትልቅ ውሳኔ የሚያስተላልፍ ነውና ውስጣዊና ውጫዊ ሁኔታዎች የቀነሱበትን የድርድር አቅም የሚያካክስ ሕዝባዊ ድጋፍና ጫና ያስፈልገዋል ባይ ነኝ። ተደራዳሪዎቻችንም እንዲሁ።
በመጨረሻ የድርድሩ ውጤት ምንም ቢሆን፣ ተደራዳሪዎቹ ያለፉበትን መናገራቸው፣ ነጥብ አስቆጣሪውም “በብዬ ነበር” ስሜት መሞላቱ፣ ተመራማሪዎችም ወደ ታሪክ ንጽጽር መመለሳቸው አይቀርም። የድርድሩን እውነተኛ ትርፍና ኪሳራ የምናውቀው በታሪክ መነጽር ወደኋላ ስንመለከተው ብቻ ነው። ኢትዮጵያም ሁለት ወሳኝ የታሪክ ወቅቶች (ግድቡ የተጀመረበት እና የአሁኑ ድርድር የሚካሄደባቸው) ከፈጠሩላት ምቹ ሁኔታዎች እና አስቸጋሪ ማነቆዎች የምታተርፈውን ይዛ ትቀጥላለች፤ ፍሬውን እየበላች፣ እዳውን እየከፈለች። አባይም፣ የማንሻገረው የውሃ፣ የፖለቲካና የሕይወት ወንዝ እንደሆነ ይቀጥላል! አባይን ተሸጋሮ አባይ አለ ወይ?
የብሪታንያው የዜና አገልግሎት (BBC) የስርጭት አድማሱን የሚያሰፋበትን አዲስ ዕቅድ መንደፉን አሳውቁዋል። በማስፋፍያው እቅድ ላይ በሚዛናዊ የዜና ዘገባ ረገድ የዲሞክራሲ ችግር የሚታይባቸው ናቸው ያላቸውን ጥቂት የዓለም አገራት ለመድረስ የሚያስችሉ በልዩ ልዩ ቁዋንቁዋዎች የሚሰራጩ ፕሮግራሞች የማዘጋጀት ትልም አለው። BBC ስርጭርቱን ሊያስፋፋ ከሚፈልግባቸው የዲሞክራሲ ችግር የሚታይባቸው አገሮች መካከል ኢትዮጵያ አንዱዋ ናት።
ይህ ዜና ከተሰማ በሁዋላ ፕሮግራሙ ሲጀምር ኦሮምኛ ቁዋንቁዋን የስርጭቱ አካል እንዲያደርግ የሚጠይቅ የፌስቡክና የትዊተር ዘመቻ ተኪያሂዱዋል። እስካሁን ድረስ በቀጠለው በድረገጽ የድጋፍ ፊርማ የማሰባሰብ ዘመቻ ክ27 ሺህ በላይ የሚኾኑ ሰዎች የቢቢሲ እቅድ ኦሮምኛን እንዲጨምር በመጠየቅ አቤቱታቸውን አሰምተዋል። (የመዝገቡ ሀይሉን ዘገባ እዚህ ያድምጡ)
በአፍ መፍቻ ቁዋንቁዋነት ጥቅም ላይ በመዋል ከሌሎች የኢትዮጵያ ቁዋንቁዋዎች ሁሉ የበላይነት ያለው የኦሮምኛ ቁዋንቁዋ በጥቅም ላይ የሚውልባቸው የመገናኛ ብዙኃን ሙሉ በሙሉ በመንግስት ቁጥጥር ስር ያሉት ብቻ ናቸው። የኦሮሞን ሕዝብ ጉዳዮች በአማርኛ ቁዋንቁዋ ያቀርቡ የነበሩ ጥቂት የግል ጋዜጦች የነበሩበትም ዘመን የነጻ ሚዲያውን ጠራርጎ ባጠፋው የመንግስት ተጽዕኖ ምክንያት ታሪክ ከኾኑ ቆይተዋል። በመንግስት የሚሰራጩት የኦሮምኛ ቁዋንቁዋ ሚዲያዎች በሌሎች ቁዋንቁዋዎች እንደሚሰራጩት ሁሉ የመንግስት የፕሮፓጋንዳ መገልገያዎች ናቸው።
ገና ብዙ ሊሰራበት በሚገባው የኦሮምኛ ሚዲያ እጥረት ውስጥ ቢቢሲ በሚጀምረው ኢትዮጵያን ዒላማው በሚያደርግ ዕቅድ ውስጥ የኦሮምኛ ቁዋንቁዋ ፕሮግራም መካተቱ አስፈላጊነት አጠያያቂ አይደለም። ይህ በማኅበራዊ ሚዲያና በድረገጽ የተደረገው ዘመቻ የሚያመጣው ተጽዕኖ ምንም ይሁን ምን በሚሊዮን ለሚቆጠሩ ኦሮምኛ ተናጋሪዎች ተጨማሪ የመገናኛ ብዙኃን እንደሚያስፈልጋቸው ያሳየ ወሳኝ መልዕክት ማስተላለፉ በራሱ አንዱ የዘመቻው ስኬት ነው።
አማራጭ ሚዲያ በጠፍበት ሀገር ላይ የቢቢስ ሀሳብ እንደ ጥሩ ጎኑ የማየው ነው በተለይ በኛው ሀገር መግባቢያ መሆኑ ይበልጥ አስደስቶኛል እናንተም ጥሩ ስራ እየሰራችሁ ነው በርቱ ቀጥሉበት
የሀገሬ ቋንቋ በአለም ደረጃ እንዲደመጥ የሚደረገው እንቅስቃሴ ደስ ቢለኝም በኦሮምኛ ቋንቋ ስርጭት እጀምራለው የሚለው ቢቢሲ ግን የኢሉሚናንቲዎች አባል በመሆኑ ከዚህ ጀርባ የሆነ መጥፎ ነገር እንዳለ ይሰማኛል ብቻ ሀገራችን ኢትዮጵያ ሰላም ያርግልን
ድሜጥሮስ ባጭር ታጣቂ፣ እርፍ አራቂ፣ ዲኮ ታጣቂ፣ ነገር አዋቂ፣ ፍርድ ጠንቃቂ መስተገብረ ምድር/ገበሬ/ ነበረ። በሞያው ምንም ዓይነት የቤተከርስቲያን ሞያ ያልነበረው ነገር ግን ሕገ እግዚአብሔርን ጠብቆ የሚኖር ምዕመን ነበር። የድሜጥሮስ ኣባት ደማስቆ ወይም አስተራኒቆስ ይባል ነበር። ይህ የድሜጥሮስ አባት አርማስቆስ ወይም አስተራኒቆስ የሚባል ወንድም ነበረው። ይኖሩበት የነበረው ዘመን ዘመነ ሰማዕታት ስለነበረ ሁለቱ ወንድማማቾች ከሀገራቸው ተሰደው በባዕድ ሀገር ይኖሩ ነበር። በምድረ ዓላውያን ክርስቲያኖች ያነሱበት ዓላውያን የበዙበት ስለሆነ የድሜጥሮስ አጎት ከመሞቱ በፊት ሴት ልጁን ለሌላ ለአሕዛብ እንዳይድርበት ለድሜጥሮስ አባት አምሎት ሞቶ ነበር። በኋላ ድሜጥሮስም ሆነ የአጎቱ ልጅ ስሟ ልዕልተ ወይን/የቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት የሚጠሩበት ስም ነው/ ለአቅመ አዳምና ለአቅመ ሔዋን ደርሰው ስለነበር ለሌላ ለአሕዛብ ድረናቸው ሕንፃ ሃይምኖት ከሚፈርስ ዘመዳሞችን አጋብተን ሕንፃ ስጋ /የዝምድና ግንኙነት/ ቢፈርስ ይሻላል በማለት ሁቱን አጋብተዋቸዋል። በጋብቻው ዕለት ስርዓተ መርዓት ወመራዊ ይፈጽሙ ብለው መጋረጃ ጥለውባቸው ሄደዋል። በዚህን ጊዜ ልዕልተ ወይን አምራ አለቀሰች። እንዲህም ብላ ጠየቀቸው፤ እኔን ንቀህ ነው? ወይስ ተዘምዿችንን? እንዴት አህትህ /የአጎትህ ልጅ/ ስሆን እኔን ታገባለህ? አለቸው። እርሱም እኔ አንቺንም ሆነ ተዘምዿችንን ንቄ አይደለም “አላ ከመ እፈጽም ፈቃደ አቡየ- ይልቁንም የአባቴን ፈቃድ ልፈጽም ብዬ ነው’ አላት። እንግዲያውስ ፈቃድሽ ከሆነ አንቺም ሴት እኔም ወንድ እንደሆንን በአዳማዊ ሩካቤ ሳንተዋወቅ መኖር እንችላለን። ለሌላም እንዳያጋቡን ባልን ሚስት መስለን በአንድ ላይ እንኑር አላት። እርሧም ደስ ብሏት ሀሳቡን ተቀበለች። ሁለቱም አንድ ምንጣፍ አንጥፈው፣ አንድ አንሶላ ተጋፈው እያደሩ በድንግልና አርባ ስምንት ዓመት ኑረዋል። ቅዱስ ሚካኤልም እንድ ክንፉን ለእርሱ አንድ ክንፉን ለእርስዋ እየጋረደ አድሮ በጠዋት በአምሳለ ርገብ በመስኮት ወጥቶ ሲሄድ ይታይ ነበር።
በዚህ ዘመን የመንበረ እስክንድርያ አሰራ አንደኛ ሊቀ ጳጳስ የነበረው ዩልያኖስ ወይም ዩልዮስ የተባለው ዕድሜው ገፍቶ አርጅቶ ስለነበር ሕዝቡን ሰብስቦ ከእኔ በኋላ የሚሾመውን ሰው ምረጡ አላቸው። ሕዝቡም ‘’አባታችን እኛ ምን እናውቃለን? አንተ ሱባዔ ገብተህ ጸልየህ ንገረን እንጂ’’ አሉት እርሱም “እናንተም ጸልዩ እኔም እጸልያለሁ” አላቸው። በሶስተኛው ቀን መልአከ እግዚአብሔር ለሊቀ ጳጳሱ ተገልጾ ያለጊዜው ያፈራ የወይን ዘለላ እና የስንዴ ዛላ ይዞልህ የሚመጣው ከአንተ ቀጥሎ የሚሾመው አርሱ ነውና እርሱን ሹመው ብሎ ነገረው። በዚህም ዕለት ቅዱስ ድሜጥሮስ እርሻውን ሊያቃና ወደ አዝመራው ሲገባ ያለጊዜው ያፈራ የወይን ዘለላ እና የስንዴ ዛላ አገኘ፤ ወስዶም ‘ለሚስቱ’ ሰጣት። እርሷም “ይህንን እኛ ልንመገበው አይገባም ይልቁንም ወስደህ ለቤተ እግዚአብሔር ሰጥተህ ከሊቀጳጳሱ በረከት ተቀበል’’ ብላ ላከቸው። እርሱም ይዞ ወደ ቤተ እግዚአብሔር ሲሄድ ሊቀ ጳጳሱም ሕዝቡን ሰብስቦ መልአኩ የነገረውን እየነገራቸው እያለ ድሜጥሮስ ገብቶ ስጦታውን ለሊቀ ጳጳሱ አበርክቶ ወጣ። ከወጣ በኋላ ሊቀ ጳጳሱ ለሕዝቡ ከእኔ ቀጥሎ የሚሾመው እርሱ ነው እሺ አይለችሁም ነገር ግን ግድ ብላችሁ አስቀምጡት ብሎ ነገራቸው።
ከጥቂት ቀናትም በኋላ ሊቀ ጳጳሱ አረፈ። ሕዝቡም መንበር ባዶውን አያድርምና ድሜጥሮስን ተሾምልን ብለው ጠየቁት። እርሱም ደንግጦ “እኔ በአንድ በኩል ምንም ያልተማርኩ /ጨዋ/ ገበሬ ነኝ፤ በሌላ በኩል ደግሞ ያገባሁ ሕጋዊ ነኝ እንዴት በንጹህ በማርቆስ ወንበር እቀመጣለሁ? አላቸው። እነርሱም አንተ እንደምትሾም አባታችን ነግሮናል! በማለት ግድ ብለው አስቀመጡት። ከዚህ በኋላ ድሜጥሮስ ሕዝቡን አባታችን ምን ምን ያስተምራችሁ ነበር? ብሎ ጠየቃቸው። እነርሱም አላውቅም ብትለን ነው እንጂ አባታችንማ አንቀጸ ኖሎትን አንቀጸ አባግዕን ተርጉም ያስተምረን ነበር አሉት። በዚህን ጊዜ ቅዱሳት መጻሕፍት/ብሉያትና ሐዲሳት ተገልጸውለት አንቀጸ ኖሎትን አንቀጸ አባግዕን ተርጉሞ ለሕዝቡ አስተምሯቸዋል።
ቅዱስ ድሜጥሮስ ከ180 ዓ.ም እስከ 222 ዓ.ም ወይንም እ.አ.አ ከ188 – 230 ድረስ ለአርባ ሁለት ዓመት በእስክንድርያ መንበር ላይ በሊቀ ጵጵስና ቆይተል። በዚህ ጊዜ አንድ ታላቅ ምኞትን ይመኝ ነበር። ይኸውም ጾመ ነነዌ፣ በአተ ዐቢይ ጾም እና ጾመ ሐዋርያት ከሰኞ፤ በዓለ ርክበ ካህናት፣ ጾመ ድኅነት ከረቡዕ፤ በዓለ ዕርገት ከሐሙስ፤ በዓለ ስቅለት ከዐርብ፤ በዓለ ደብረ ዘይት፣ በዓለ ሆሣዕና ፣ በዓለ ትንሣኤ፣ በዓለ ጰራቅሊጦስ ከእሑድ ባይወጡ ባይነዋወጡ በጥንት ዕለታቸው ቢውሉ በወደድኩ ነበር እያለ ይመኝ ነበር። መልአከ እግዚአብሔር ተገልጾ ነገር በምኞት ይሆናልን? ሱባዔ ገብተህ አግኘው አለው። ከሌሊቱ ሃያ ስምንት ሱባዔ ገብተህ አበቅቴ ፤ ከቀኑ ሰባት ሱባዔ ገብተህ መጥቅዕ ይሁንህ ብሎ ነገረው። ምነው ቀኑን አብዝቶ ሌሊቱን አሳነሰው ቢሉ ቀን የተበደለ ሲያስክስ ፣ የተቀማ ሲያስመልስ የተራበ ሲያበላ፣ የተጠማ ሲያጠጣ፣ የታረዘ ሲያለብስ፣ የታሰረ ሲጎበኝ በአጠቃላይ ምግባረ ጽድቅ ሲሰራበት ይውላል። ስለዚህ ሌሊት ከእንቅልፉ ቀንሶ እንዲጸልይበት አድርጎታል።
ስለዚህ መቶ ስልሳ አንድን በሰላሳ ስንገድፈው /161 ÷ 30/ = 5 ጊዜ ደርሶ 11 ይቀራል። ይህ አስራ አንድ ጥንተ አበቅቴ ይባላል። አበቅቴ ማለት ስፍረ ሌሊት፣ ቁጥረ ሌሊት ማለት ነው።
ሰባት ሱባዔ ማለት /7 × 7/ = 49 ይሆናል። አርባ ዘጠኝን በሰላሳ ስንገድፈው /49 ÷ 30/ = 1 ጊዜ ደርሶ 19 ይቀራል። ይህ አስራ ዘጠኝ ጥንተ ጥንተ መጥቅዕ ይባላል። መጥቅዕ ማለት ደወል ማለት ነው። ደወል በተመታ ጊዜ የራቁ ይቀርባሉ፣ የተበተኑ ይሰበሰባሉ፤ እንዲሁም ሁሉ ይህ መጥቅዕ የበዓላትና የአጽዋማት መሰብሰቢያ ወይንም ማውጫ ነው።
ሁለቱን ማለትም አበቅቴና መጥቅዕ በአንድ ላይ ተደምረው ከሰላሳ አይበልጡም ከሰላሳ አያንሱም። መጥቅ ሲበዛ አበቅቴ ያንሳል፤ አበቅቴ ሲበዛ መጠቅዕ ያንሳል እንጂ ከሰላሳ አይበልጡም ከሰላሳም አያንሱም። እዚህ ጋር ሁለት አዋጆች አሉ። እነርሱም፦
መስከረም አበራ – ከትናንት በስቲያ አብይ አህመድ በህዝብ ያልተወከሉ የፓርቲ ተወካዮች ፊት ቀርቦ፣ ንግግር ሲያደርግ ነበር። ለይስሙላ የቀረቡለትን ጥያቄዎች በተለመደ አፍአዊ ማሽሞንሞኑ ካለፈ በኋላ፣ ስለፍትሕ አካላት ተምኔታዊ ቃል ተነፈሰ። ቃሉ ውሸት የሞላው ነበር። በፖለቲካ አቋም የተለዩትን ወገኖች ስለማሳሰሩ የዘነጋ ይመስል፣ “የፍትሕ አካላት በነፃነት መስራት አለባቸው። ፖሊስ የፍርድ ቤትን ትዕዛዝ ማክበር አለበት።” አለ። ይሁን እንጂ አቶ ልደቱ አያሌው በግምት ለአራተኛ ጊዜ የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ተፈፃሚ ሳይሆንላቸው ቀርቷል። ዳኞቹ “ጦር ቢኖረን፣ ልከን እናስፈታህ ነበር” ያሉት አቅመ-ቢስነታቸውን በመረዳታቸው ነበር። እንግዲህ አብይ የሚዋሽለት የፍትሕ ስርዓት ለዜጎች መሰቃያ እንጂ የትክክለኛ ፍርድ ማግኚያ አልሆነም።
በተዘዋዋሪ መንገድ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚካሄዱ ማንኛውም ፖለቲካ ነክ እስሮች በአብይ ዕውቅና አላቸው። አንድ ሰው ከታሰረበት እስከሚሰቃይበት ሰዓት ድረስ ዘርዘር ያለ የስራ አፈፃፀም ለበላይ አካል ይደርሳል። ይህ የበላይ አካል እስረኛ በአደራ አስቀምጦ አንድ ጠባብ እስር ቤት ውስጥ እንዲንገላታ ከአብይ ጋር ተማክሮ ትዕዛዝ ያስተላልፋል፤ ወይም አብይ የበላይ አካሉን ቦታ ተክቶ መመሪያ ያወርዳል። አቶ ልደቱ እየደረሰባቸው ያለው ወደር-የለሽ የፍትሕ መዛባት በዋናነት ከአብይ የመጣ ‘ነው።’ የሚባለው ለዚህ ነው። “የታችኞቹ አመራሮች ናቸው እንዲህ የሚበድሉት” የሚሉ ወገኖችም፣ በዚህ ዘመን ስለተተከለው የአንድ ግለሰብ አምባገነናዊነት አውቀውም ይሁን ሳያውቁ ዘንግተውታል። ሆኖም የአቶ ልደቱ እስር የማንቂያ ደወል ሆኖላቸው፣ እንዲነቁ በተደጋጋሚ እያቃጨለ ነው።
ከትናንት ዛሬ፣ ከዛሬም ነገ ሃገሪቱ በአንድ ግለሰብ አምባገነንነት ስር እስካለች ድረስ ፍትሕ እና ርትዕ ተቀብረው ይቀራሉ። የሃሳብ ልዩነት የመታሰሪያ ሰበብ ይሆናል። ሌላው ቢቀር፣ ግለሰብን መተቸት ራሱ በ’ስም ማጥፋት’ ክስ ያስቀስፋል። እናም፣ አብይ ፓርላማ ላይ የተናገረው፣ ስለፍትሕ ስርዓቱ ዝንፈት አለማወቁን ለማሳየት ያደረገው ከንቱ ጥረት፤ በአቶ ልደቱ እስር ይበልጥ ተጋልጧል፤ ዛሬም አቶ ልደት የዋስትና መብታቸውን ተከልክለው እስር ቤት ውስጥ ይገኛሉና።
https://www.youtube.com/watch?v=5yrdSGVQZHs https://pbs.twimg.com/media/ERii6sgX0AAfjpY.jpg "ህወሃት ስጋት ያልሆነው ለፌዴራል መንግስት ስልጣን እንጂ፣ ለአማራ ህዝብ አሁንም የፀጥታ ስጋት ነው" - ብ/ጄ ተፈራ ማሞ የህወሃት ሃይል ለፌደራል መንግስት ስልጣን ስጋት ስላልሆነ ብቻ ሊተው አይገባም። ጄኔራሎቹ በሙሉ አሁንም ተከዜ በረሃ ነው ያሉት። ህወሃት እንደ ፓርቲ ፈርሷል። ወደ ሽምቅ ተዋጊነትም ተለውጧል። አሁን በቀጥ...
ተፈጸመ.መርከቧም ማሸግ በተሳካ ከአሥር ዓመት በላይ ቸርቻሪዎች መካከል ማሸጊያ ፍላጎት ማገልገል ቆይቷል. የችርቻሮ ማሸጊያ ምርቶች ሙሉ በሙሉ መስመር በቀላሉ ይገኛል እንዲሁም ልዩ እና ብጁ የቅርብ ጊዜ እና በጣም ስኬታማ አዝማሚያዎችን ያቀርባል.
ግንባር ​​ላይ የደንበኛ እርካታ እና reorders ጋር, የፈጠራ ምርቶች ላይ ትኩረት እኛን ምክንያታዊ በሆነ ዋጋ ጥራት ያላቸው ምርቶች ማቅረብ አንድ መሪ ​​እንዲሆኑ ፈቅዶላቸዋል. የእኛ እውቀት የሽያጭ ሰራተኛ የ ማሸጊያ ግቦች ለማሳካት ለመርዳት የፈጠራ እና የታሰበባቸው ጥቆማዎችን ማቅረብ ይገኛል. የእርስዎ መደብር ብጁ መለያዎች, hangtags, መጠቅለያ ወረቀት እና የወረቀት ከረጢቶች, Washi ቴፕ እና ሸማቾች በኩል ምስል, እንዲሁም እንደ ስጦታ ሳጥኖች, የታተሙ ሕብረ እና ሪባን ከፍ ለማድረግ የእርስዎን ማሸጊያ ለማበጀት ለመርዳት አጋጣሚ በደስታ. Lanyard.
ውልደት እና እድገቱ አዲስ አበባ ጨርቆስ ነው ወደ ፊልም ፕሮዳክሽን ብቅ ያለው 1989 በክሊፕ በማምረት እና በመስራት ነው ኪሩቤል አስፋው የካም ግሎባል ፒክቸር ባለቤት ነው። በክሊፕ ስራው ለታደለ ሮባ፣ትዕግስት ፋንታሁን፣ጌዲዮን ዳንኤል፣ፀሀዬ ዮዋሀንስ፣。。。ሌሎች አርትስቶች ብዙ ክሊፕ ሰርቷል።
የፍትህ ስርዓት የፍትህ ስርዓት መሰረታዊ ምሰሶ ነው ፡፡ በዲስትሪክቱ ውስጥ ከ 400 በላይ ነዋሪዎች በየሳምንቱ እንደ ዳኝነት እንዲያገለግሉ የተጠሩ ሲሆን በዚህም ፍትህ መከናወኑን ያረጋግጣሉ ፡፡ እነዚህ ገጾች በዳኝነት አገልግሎት ወቅት ምን እንደሚጠብቁ ጠቃሚ መረጃዎችን ይሰጣሉ ፡፡ ለመጀመር ከዚህ በታች ጥሪዎችን መቀበልን ይመልከቱ ፡፡
በ CVID-19 ወረርሽኝ ምክንያት መጋቢት ፣ ኤፕሪል ፣ ግንቦት ፣ እና ሰኔ ውስጥ ተጠርተው ወይም ተላልፈው በነበሩበት ጊዜ ለተወሰነ ጊዜ የጠፉ እና ለአገልግሎት ሪፖርት ማድረግ የለባቸውም ፡፡ ሆኖም እባክዎን የፍርድ ቤት ስራዎች በደህና በሚቀጥሉበት ጊዜ እነዚያ ዳኞች ለአገልግሎት ሪፖርት የሚያደርጉበት አዲስ ቀናት ይሰጣቸዋል ፡፡ እባክዎ ወደ eJuror በ ላይ ለመግባት ለመቀጠል እባክዎ www.dccourts.gov/jurorservices በሪፖርትዎ ሁኔታ ላይ የተዘመነ መረጃ ለማግኘት ፣ ወይም በዘመናዊ ስልክዎ ወይም በግል ቴክኖሎጂዎ ላይ የተዘመኑ የግፊት ማስታወቂያዎችን ይመልከቱ። በተጨማሪም ፣ ለጥያቄዎች መልስ ለመስጠት የዳኞች ሠራተኞች ይገኛሉ ኮረዳ [በ] dcsc.gov ወይም በ በቀጥታ ውይይት በኩል በ www.dccourts.gov/jury በመደበኛ የስራ ሰዓታት ውስጥ።
ዳኞች ከተመዘገቡ የዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ መራጮች ዝርዝር ፣ ከዲሲ የሞተር ዲፓርትመንት የመንጃ ፈቃድ ወይም መታወቂያ ካርድ ካገኙ ሰዎች ፣ በዲሲ የግብር እና ገቢዎች መምሪያ ከሰጡት መዝገቦች እና ከህዝብ ድጋፍ ዝርዝር ውስጥ ተመርጠዋል ፡፡ ሕጉ ነዋሪዎችን ከደረሱ በኋላ ባሉት 5 ቀናት ውስጥ የሕግ ባለሙያ ብቁ ቅጾችን እንዲያጠናቅቁ እና እንዲመልሱ ይጠይቃል ፡፡
ለሌላ ጊዜ ማስተላለፍ ተብሎ በሚጠራው የአገልግሎት ቀን ላይ ለውጥ ለመጠየቅ ለማቀድ ቢያስፈልግ እንኳን እባክዎን የሕግ ባለሙያውን ብቁ ወዲያውኑ ያጠናቅቁ እና ይመልሱ። ቅጹ በመስመር ላይ ሊጠናቀቅ ይችላል (አገናኞችን ይመልከቱ) ጎራዴዎች እና የጀንደ ባለሙያ ማሟያ ቅጽ መሙላት) ፣ በፖስታ በተከፈለበት የመጥሪያ ፓኬት ውስጥ ተመልሷል ፣ ወይም በፋክስ (202) 879-0012
ፍርድ ቤቱ ሌላ ማሳወቂያ ካልተሰጠ ወይም የአገልግሎት ማስተላለፍ ካልተሰጠ በስተቀር ነዋሪዎቹ በመጥሪያው ላይ በተጠቀሰው ቀን እና ሰዓት ለዳኝነት አገልግሎት ሪፖርት ማድረግ አለባቸው ፡፡
የበላይ ፍ / ቤት የጥሪ ዳኝነት ዳኝነት ስርዓት ተግባራዊ አድርጓል ፡፡ ለዳኝነት አገልግሎት የሚደረጉ ጥሪዎች አሁንም አንድ ሙከራ ወይም አንድ ቀን ቢሆኑም ፣ ወደፊት የሚጣበቁ ዳኞች ሪፖርት ማድረግ አስፈላጊ ስለመሆኑ አስቀድመው መደወል አለባቸው ፡፡
ዳኞች በዳኝነት አገልግሎት ወቅት የግል እና የህክምና ፍላጎቶችን እንዲንከባከቡ ይበረታታሉ - አንድ ቀን ይሁን ረዘም ላለ ጊዜ ፡፡ አስፈላጊ ከሆነ እባክዎን ወደ ፍ / ቤት ከመድረሳቸው በፊት የህክምና ስጋቶችን ለመፍታት የግል ሀኪምዎን ወይም የጤና ክብካቤ አቅራቢዎን ይመልከቱ ፡፡
ተጫራቾች ለሽያጭ የቀረቡ ዕቃዎችን በድርጅቱ ንብረት ክፍል ድረስ በመቅረብ ይህ ማስታወቂያ በጋዜጣ ከወጣበት ዕለት ጀምሮ በ30 ቀናት ውስጥ (ከየካቲት 18፣ 2013 በፊት) ቀድሞ ከዚህ ስር በተጠቀሱት ስልክ ቁጥሮች በመደወል እቃዎቹን መመልከት ይቻላል፡፡
ጨረታው የካቲት18/2013 ዓ.ም. ከቀኑ 8፡00 ሰዓት ተዘግቶ በዚህ ቀን 8፡30 ሰአት ተጫራቾች ወይም ህጋዊ ወኪሎቻቸው በተገኙበት ቦሌ ከዩጎ ሲቲ ቸርች ጀርባ፤ አዝመራ ሽሮ አጠገብ በሚገኘው በድርጅቱ ቅጥር ግቢ ውስጥ በግልፅ ይከፈታል ፡፡
መሳፍንት የሚለው ቃል በነጠላ መስፍን ከሚለው ቃል የተገኘ ነው፤ መስፍን ወደ ብዙ መደብ ሲቀየር መሳፍንት ይሆናል፡፡ መስፍን ማለት አዳኝ ፣ ጀግና ፣ ተዋጊ የሆነ ነገር ግን ንጉሥ ባይሆንም አንድን ሕዝብ የሚያስተዳድር እንዲሁም ለሕዝብ ፍርድን የሚሰጥ ማለት ነው፡፡ መጽሐፈ መሳፍንት ውስጥ ብዙ መስፍኖች ሕዝቡን ከጠላት የጭቆና እጅ ነፃ እንዲያወጡ በእግዚአብሔር ፈቃድ ስለተነሡ መጽሐፉም “መጽሐፈ መሳፍንት” ተብሎ ተጠራ፡፡
መጽሐፈ መሳፍንት ተብሎ የሚጠራው መጽሐፍ የመሳፍንትን ታሪክ ይተርካል ፡፡ መጽሐፉ ማን እንደጻፈው ፣ ምን ጊዜ እንደተጻፈ በእርግጠኝነት ባይታወቅም እንኳ የጻፈው ሳሙኤል ወይም በሳሙኤል ዘመን ከነበሩት ከነቢያት ወገን አንዱ እንደሆነ ይታመናል (1 ሳሙ 10፡ 10-12 እና 25) ፡፡ መጽሐፉ ሦስት ክፍሎች አሉት ፡፡
በብሉይ ኪዳን ዘመን ነገሥታት በእስራኤል ከመሾማቸው በፊት መስፍን የተባለው ከንጉሥ ዘር የሆነ ሰው ሳይሆን አገሪቱን ከጠላት ወረራ የሚያድን አዳኝ ጀግና ነበረ ፡፡ የእስራኤል ሕዝብ ወደ ርስት አገራቸው ከገቡና ኢያሱ ከሞተ በኋላ እስራኤላውያን እግዚአብሔርን ትተው የአገሩን አማልክት በማምለክ በእግዚአብሔር ፊት ክፉ ሥራ ሠሩ ፤ እግዚአብሔርም ተቈጣቸው ፤ ወደ እርሱም ሊመልሳቸው ብሎ ለሚማርኩአቸው ወራሪዎች አሳልፎ ይሰጣቸው ነበር ፡፡ ወራሪ በመጣ ቁጥር እስራኤላውያን ተጨንቀው ተጸጽተውም ወደ እግዚአብሔር ይጮኹና ይጸልዩ ነበር ፡፡ በዚያን ጊዜ እግዚአብሔር ይምራቸውና መስፍንንም አስነሥቶ ከሚማርኩአቸው እጅ ያድናቸው ነበር (መሳ 2፡ 11-19 ፤ 3፡ 9-15) ፡፡ እነዚህ የሚያድኑ መሳፍንት 12 ሲሆኑ ከኢያሱ መሞት ጀምሮ ሳኦል ንጉሥ ሆኖ እስኪሾም ድረስ 300 ዓመት ያህል አገሪቱን ጠበቁ ፡፡
በአጠቃላይ የመሳፍንት ዘመን በጣም አስፈሪና ጭካኔ የተሞላበት ጊዜ ነበር ፡፡ እስራኤላውያንና በአካባቢያቸው የነበሩ ጣዖት አምላኪዎች ለመኖር ሲሉ ደም በማፍሰስ ይታገሉ ነበር ፡፡ በመጽሐፈ መሳፍንት ያለው ታሪክ ምንአልባት በታሪካዊ ሁኔታዎች የተመሠረተ ይሆናል ፤ በተለይም በአፈ ታሪክና በአባቶች እምነት በሚያምር ሁኔታ የቀረበው የሶምሶን ታሪክ መነሻ እውነታ ይዞ የተተረከ ይመስላል ፡፡ መሳፍንትን የሚያነብ ሰው የሤራ ትረካንና ነፍስ ማጥፋትን (መሳ 3፡ 15-30) ፣ ማታለልንና ግድያን (መሳ 3) ፣ ጦርነትን (መሳ 6-8) ፣ አገር መክዳትና እኅትን ወይም ወንድምን የመግደል ወንጀልን (መሳ 9) ፣ ቅጽበታዊ ስለትን (መሳ 11) ፣ የእርስ በርስ ግጭትን (መሳ 12) ፣ ጥፋት ፣ ክህደትና ራስን ማጥፋትን የመሳሰሉት ያጋጥመዋል ፡፡
ዲቦራ በእስራኤል ውስጥ በመሳፍንት ዘመን የምትኖር ነቢይት ነበረች ፡፡ በእስራኤል ላይ ፈራጅ ሆናም ታገለግል ነበር ፡፡ ዲቦራ በተራራማው በኤፍሬም ሀገር በራማና በቤቴል መካከል በሚገኘው በተምር ዛፍ ሥር ተቀምጣ ትፈርድ ስለነበር የእስራኤል ሕዝብ ውሳኔ ለማግኝት ወደ እርስዋ ይሄዱ ነበር (መሳ 4፡ 4-6) ፡፡ በጥንት ዘመን በአይሁዳውያን ባህል ሴቶች በማኅበረሰቡ ውስጥ ብዙም ቦታ አልነበራቸውም፡፡ ዲቦራ ግን ለየት ባለ መልኩ ብዙ የጀግንነት ተግባራት አከናውናለች፡፡ ዲቦራ ነቢይት ስለነበረች ባራቅ ለተባለው እስራኤላዊ አስጠርታ የእግዚአብሔር የትንቢት ቃል ነገረችው ፡፡ ቃሉም ወታደሮች አዘጋጅቶ እስራኤላውያንን ያስጨንቅ ወደ ነበረው ወደ ሲሣራ እንዲዘምት ነበር ፡፡ ባራቅ ግን ዲቦራን አንቺ ከእኔ ጋር ወደ ጦር ግንባር ከዘመትሽ ብቻ ነው ሄጄ የምዋጋው በማለት አመነታ፡፡ ምክንያቱም እግዚአብሔር በጠላቶቼ ላይ ድል የምቀዳጅበት ቀን መች እንደሚሆን ማወቅ አልችልምና አላት ፡፡ ዲቦራም ወደ ጦር ሜዳ አብራው እንደምትሄድ ቃል ገባችለት ፡፡ ቀጥሎም ዲቦራ ከባራቅ ጋር ዘመቻው ወደሚከናወንበት ወደ ታቦር ተራራ ቀጥሎም እስከ ሐሮሼት ድረስ በመሄድ ባራቅን ምን ማድረግ እንዳለበት እየመራችው ከቆየች በኋላ በድል ወደ ነበረችበት መንደርዋ ተመለሰች (መሳ 4፡ 8-16)፡፡ ሲሣራ በተባለው ጦረኛ ይመራው የነበረው የጠላት ጦር በሙሉ ተደመሰሰ(መሳ 4፡ 14-16)፡፡ ዲቦራም የምስጋና መዝሙርም ለእግዚአብሔር ዘመረች (መሳ 5) ፡፡
ከዚህ ከዲቦራና ባራቅ እንዲሁም የጠላት ጦር መሪ ከነበረው ከሲሣራ ጋር በተያያዘ መልኩ የምትጠቀስ አንዲት ሴት አለች፡፡ ይህችም ሴት ያዔል ትባላለች፡፡ የጠላት ጦር መሪ የነበረው ሲሣራ መሸነፉን በተረዳ ጊዜ ሸሽቶ የሔቤር ሚስት ወደ ሆነችው ወደ ያዔል ድንኳን ገባ፡፡ ያዔልም ሲሣራን ልትበቀለው ትፈልገው ነበር(መሳ 4፡ 17-18)፡፡ ሲሣራም “እባክሽ የምጠጣው ውሃ ስጪኝ፤ በጣም ጠምቶኛል” አላት፤ እርስዋም ከቆዳ የተሠራውን የወተት ዕቃ ከፍታ አጠጣችውና እንደገና ደበቀችው፡፡ ሲሣራም ለያዔል “በድንኳኑ በር ላይ ቁሚ፤ አንድ ሰው መጥቶ ከዚህ ሌላ ሰው እንዳለ ቢጠይቅሽ ማንም የለም በዪው” አላት፡፡ ሲሣራ በጣም ደክሞት ስለነበር ከባድ እንቅልፍ ወሰደው፤ ከዚህ በኋላ ያዔል መዶሻና የድንኳን ካስማ ወስዳ በቀስታ ወደ እርሱ ቀረበች፤ ካስማውንም በጆሮ ግንዱ ላይ በመዶሻ መትታ ራሱን ከመሬት ጋር አጣበቀችው፡፡ ባራቅ ሲሣራን እየፈለገ ሲመጣ ያዔል ልትቀበለው ወጥታ “ወደዚህ ና፤ አንተ የምትፈልገውን ሰው አሳይሃለሁ” አለችው፡፡ ስለዚህም ከእርስዋ ጋር ወደ ውስጥ በገባ ጊዜ የድንኳኑ ካስማ በጆሮግንዱ ላይ እንደተቸነከረ ሬሳውን በመሬት ላይ ተጋድሞ አየ(መሳ 4፡ 21-23)፡፡
► ጌዴዎን በመሳፍንቶች ታሪክ ውስጥ በብሉይ ኪዳን ሲታወቅ በአዲስ ኪዳንም በእምነቱ ተመስክሮለታል (ዕብ 11፡ 32)፡፡ የጌዴዎን ታሪክ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ እንዴት ይገለጻል ?
ጌዴዎን ከእስራኤላውያን መሳፍንቶች አንዱ እንደሆነ ከላይ ተጠቅሷል (መሳ 6፡ 1-9, 6) ፡፡ የእግዚአብሔር መልአክ ወደ እርሱ ቀርቦ “አንተ ኀያልና ብርቱ ሰው ! እግዚአብሔር ከአንተ ጋር ነው” አለው፡፡ ከዚህ በኋላ እግዚአብሔር “ሂድ ! ባለህ ብርቱ ኀይል ሁሉ በመጠቀም እስራኤላውያንን ከምድያማውያን እጅ ታደግ፤ እነሆ እኔ እራሴ ልኬሃለሁ” ሲል አዘዘው፡፡ ስለዚህ ጌዴዎን እስራኤልን ከምድያማውያን ሊያድን ተጠራ (መሳ 6፡ 11-24) ፡፡ ነገር ግን ጌዴዎን መልእክት ይዞለት ለመጣው “በአንተ ዘንድ ሞገስ አግኝቼ ከሆነ አንተ በእርግጥ እግዚአብሔር መሆንህን የሚያስረዳ ምልክት ስጠኝ” በማለት እግዚአብሔርን ጠየቀ(መሳ 6፡ 17)፡፡ ጌዴዎን ያቀረበው መሥዋዕት በእግዚአብሔር ዘንድ ተቀባይነት እንዳገኘ የሚያረጋግጥ እሳት ከአለት ላይ ተነሥቶ መሥዋዕቱን በላው(መሳ 6፡ 21)፡፡ ጌዴዎን ያየው የእግዚአብሔር መልአክ መሆኑን በተገነዘበ ጊዜ በፍርሃት እየተንቀጠቀጠ “ልዑል እግዚአብሔር ሆይ ! የአንተን መልአክ ፊት ለፊት አየሁ” አለ፡፡ እግዚአብሔር ግን “ሰላም ለአንተ ይሁን ፤ አይዞህ አትፍራ ፤ አትሞትም” አለው፡፡ ጌዴዎንም በዚያ መሠዊያ ሰርቶ “እግዚአብሔር የሰላም አምላክ ነው” ብሎ ሰየመው(መሳ 6፡ 24)፡፡
ቀጥሎም ጌዴዎን ተልኮውን ተቀበለ፡፡ የበዓልን መሠዊያ ካፈረሰ በኋላ ይሩበኣል ተብሎ ተጠራ (መሳ 6፡ 25-32) ፡፡ ጌዴዎን 32, 000 ሰዎች ሲወጡለት በእግዚአብሔር ትእዛዝ 300 ሰዎችን ብቻ አስከትሎ ምድያማውያንን በማባረር አሸነፋቸው (መሳ 6፡ 33-8፡ 21) ፡፡ ጌዴዎን ዝናው እጅግ በጣም ስለገነነ ሕዝቡ ንገሥልን ቢሉት እምቢ በማለት ተቃወማቸው ፡፡ ነገር ግን ጌዴዎን ለአርባ ዓመታት ያህል በእስራኤል ላይ ፈራጅ ሆነ (መሳ 8፡ 22-35) ፡፡ ጌዴዎን በምድያም ላይ በተቀዳጀው ድል ለእግዚአብሔር የመታደግ ተግባር በምሳሌነት ይጠቀሳል (ኢሳ 9፡ 4 ፤ 10፡ 26) ፡፡ ጌዴዎን ብዙ ሚስቶች ስላገባ ሰባ ወንዶች ልጆች ነበሩት፤ በሴኬም የምትኖር ቁባት ነበረችው፤ እርስዋም ወንድ ልጅ መለደችለት፤ ስሙንም አቢሜሌክ ብሎ ጠራው(መሳ 8፡ 31)፡፡
አቢሜሌክ በሴኬም ትር ከነበረች ከአንዲት የጌዴዎን ቁባት የተወለደ ነበር፡፡ እርሱም ወደ ዘመዶቹ በመሄድ “የቱን ትመርጣላችሁ? በሰባውም የጌዴዎን ልጆች መገዛትን ወይስ በአንድ ሰው መገዛትን? አቢሜሌክ ለእናንተ የቅርብ የሥጋ ዘመድ መሆኑን አትዘንጉ” አላቸው(መሳ 9፡ 1-3)፡፡ ቀጥሎም አቢሜሌክ ወደ አባቱ ቤት ወደ ዖፍራም ሄዶ የጌዴዎን ልጆች የሆኑትን ሰባውን ወንድሞቹን በአንድ ድንጋይ ላይ ዐረዳቸው፤ የጌዴዎን መጨረሻ ልጅ ኢዮአታም ግን ተደብቆ ስለነበር ከሞት ተረፈ፤ ከዚያን በኋላ የሴኬምና የቤትሚሎ ሕዝብ በአንድነት ተሰብስበው በሴኬም ወደሚገኘው ወደተቀደሰው ወርካ ዛፍ ሄዱ፤ በዚያም አቢሜሌክን አነገሡ(መሳ 9፡ 4-6)፡፡ አቢሜሌክ በእስራኤል ላይ ሦስት ዓመት ነገሠ፡፡ ከዚህ በኋላ እግዚአብሔር አቢሜሌክና የሴኬም ሰዎች እርስ በርሳቸው በጠላትነት እንዲተያዩ አደረገ፤ ስለዚህ የሴኬም ሰዎች በእርሱ ላይ ዐመፁበት፡፡ ይህም የሆነው አቢሜሌክ ወንድሞቹን ስለገደለ ቅጣቱን እንዲቀበልና እንዲሁም አቢሜሌክ የጌዴዎንን ሰባ ልጆች እንዲገድል ያደፋፈሩት የሴኬም ሰዎች ስለ ሠሩት ግፍ ቅጣታቸውን እንዲቀበሉ ነው(መሳ 9፡ 22-24)፡፡ {jathumbnail off}
አቢሜሌክ በጦርነት እየተዋጋ እያለ አንዲት ሴት በራሱ ላይ የወፍጮ ድንጋይ ናዳ በመጣል አናቱን ፈጠፈጠችው፡፡ እርሱም የጦር መሣሪያ አንጋቹን ወጣት በፍጥነት በመጥራት “ሰይፍህን መዝዘህ ግደለኝ፤ ሴት ገደለችው እንድባል አልፈልግም” ሲል አዘዘው፡፡ ስለዚህ ወጣቱ በሰይፍ መትቶ ገደለው፡፡ በዚህ ዐይነት አቢሜሌክ ሰባ ወንድሞቹን በመግደል በአባቱ ላይ በፈጸመው በደል እግዚአብሔር ፍዳውን ከፈለው(መሳ 9፡ 56)፡፡
► በእስራኤላውያን ታሪክ ውስጥ ዮፍታሔ የሚወዳት ሴት ልጁን ለእግዚአብሔር እንደሰዋ ይታወቃል ፡፡ ዮፍታሔ ማን ነው ? የሚወዳት ሴት ልጁን ለምንድን ነው መሥዋዕት አድርጎ ለእግዚአብሔር ያቀረበው ?
ዮፍታሔ ማለት “እግዚአብሔር ይከፍታል” ማለት ነው ፡፡ ዮፍታሔ ከእስራኤል መሳፍንቶች አንዱ ነበር ፡፡ ዮፍታሔ አንዲት ጋለምታ ሴት ገለዓድ ለሚባለው ሰው የወለደችለት ልጅ ነበር ፡፡ የአባቱ ሚስት ልጆች ካደጉ በኋላ አባረሩት ፡፡ በወንድሞቹ ከተባረረ በኋላ ተከታዮችን ሰበሰበ ፡፡ አሞናውያን በእስራኤል ላይ በተነሡ ጊዜ የገለዓድ ምድር አለቆች ወደ ዮፍታሔ ሄደው አለቃችን ሁን አሉት ፡፡ ዮፍታሔ መልእክተኞችን በመላክ የአሞንን ንጉሥ እንዲመለስ መከረው ፡፡ ነገር ግን ሊሰማው አልፈለገም፡፡ በዚያን ጊዜ የእግዚአብሔር መንፈስ በዮፍታሔ ላይ ወረደ፤ ዮፍታሔም በገለዓድና በምናሰሴ ግዛቶች መካከል አቋርጦ ሄደ፡፡ ለእግዚአብሔርም እንዲህ ሲል ተሳለ “በዐሞናውያን ላይ ድልን ከሰጠኸኝ ድል አድርጌ ከዘመቻ ወደ ቤቴ ስመለስ ከቤት ወጥቶ ሊቀበለኝ የሚመጣው ለአንተ ይሆናል፤ እርሱንም ለአንተ የሚቃጠል መሥዋዕት አድርጌ አቀርበዋለሁ” አለ (መሳ 11፡ 29-31)፡፡ አሞናውያንን በእግዚአብሔር መንፈስ ኃይል መትቶ አሸነፋቸው ፤ ይህንንም ያደረገው በእምነት ነበር (ዕብ 11፡ 32) ፡፡ የእግዚአብሔርንም ሕግ ካለማወቁ የተነሣ የተሳለውን ስለት እንዲፈጸም የሚወዳትን ሴት ልጁን ሠዋ ፡፡ የኤፍሬም ሰዎች በተነሡበት ጊዜም አሸነፋቸው ፡፡ ጌዴዎን ለስድስት ዓመታት በእስራኤል ላይ ፈራጅ ሆኖ ኖረ (መሳ 10፡ 17-12, 7) ፡፡
ጾርዓ በምትባል የገጠር ከተማ የሚኖር ማኑሄ የሚባል አንድ ሰው ነበር፡፡ ሚስቱ መኻን ስለነበረች ልጆች አልወለደችም፡፡ የእግዚአብሔር መልአክ ተገልጦ እንዲህ አላት “እስከ አሁን ልጆች መውለድ አልቻልሽም፤ ነገር ግን በቅርብ ጊዜ ውስጥ ፀንሰሽ ወንድ ልጅ ትወልጂአለሽ፤ የወይን ጠጅም ሆነ ማንኛውም የተከለከለ ምግብ ከመብላት ተጠንቀቂ፡፡ ልጅሽም ከተወለደ በኋላ ጠጉሩን በፍጹም እንዳትላጪው፤ ምክንያቱም እርሱ ከሚወለድበት ቀን ጀምሮ ናዝራዊ በመሆን ለእግዚአብሔር የተለየ ይሆናል፤ እስራኤልንም ከፍልስጥኤማውያን እጅ መታደግ ይጀምራል”፡፡ ሴቲቱም ሄዳ ለባልዋ ሁሉንም ነገር ነገረችው፡፡ ከዚህ በኋላ ማኑሄ “እግዚአብሔር ሆይ ! ሕፃኑ ሲወለድ ምን ማድረግ እንደሚገባን ይነግረን ዘንድ ያ የላክኸው የእግዚአብሔር ሰው እንደገና ተመልሶ ወደ እኛ እንዲመጣ አድርግልን” ሲል ወደ እግዚአብሔር ጸለየ፡፡ እግዚአብሔርም የማኑሄን ጸሎት ሰማ፤ የእግዚአብሔርም መልአክ እንደገና ወጥቶ ሴቲቱን በእርሻ ውስጥ እንደተቀመጠች ተገለጠላት፡፡ ማኑሄም መልአኩን “የተናገርከው ቃል ሲፈጸም የሚወለደው ልጅ ምን ማድረግ አለበት? መኖር የሚገባውስ እንዴት ነው?” ሲል ጠየቀው፡፡ መልአኩም በድጋሚ ለሚስቱ ነግሯት የነበረውን ሁሉ ነገረው፡፡ ማኑሄም “የተናገርከው ቃል ሲፈጸም ምስጋና እናቀርብልህ ዘንድ ስምህ ማን እንደሆነ ንገረን” አለው፡፡ መልአኩም “ስሜን ለማወቅ የፈለግኸው ለምንድን ነው? ስሜ ድንቅ የሆነ ምስጢራዊ ነው” ሲል መለሰለት፡፡
ከዚህ በኋላ ማኑሄ አንድ የፍየል ጥቦትና የእህል ቁርባን ወስዶ በአለቱ መሠዊያ ላይ ለእግዚአብሔር መሥዋዕት አድርጎ አቀረበ፤ ማኑሄና ሚስቱም እየተመለከቱ ሳለ እግዚአብሔር አስደናቂ ነገር አደረገ፡፡ የእሳት ነበልባል ከመሠዊያው ወደ ላይ በሚወጣበት ጊዜ ማኑሄና ሚስቱ የእግዚአብሔር መልአክ በነበልባሉ ውስጥ ወደ ሰማይ ሲወጣ አዩ፤ ማኑሄም በዚህ ጊዜ ያ ሰው የእግዚአብሔር መልአክ መሆኑን ተገነዘበ፤ እርሱና ሚስቱም በግንባራቸው ወደ መሬት ተደፉ፤ ዳግመኛም መልአኩን አላዩም(መሳ 13፡ 1-24)፡፡
ሳምሶን የእስራኤል አዳኞችና ፈራጆች ከተባሉት መሳፍንት ውስጥ የመጨረሻው ነበር ፡፡ አባቱ የዳን ነገድ የሆነ ማኑሄ የሚባል ሰው ነበር ፤ እናቱ መካን ነበረች ፡፡ የእግዚአብሔር መልአክ “እስራኤልን ከፍልስጤማውያን እጅ ማዳን ይጀምራል” ብሎ ልጅ እንደምትወልድ ነገራት ፡፡ ልጃቸው ሳምሶን ከልደቱ ጀምሮ ናዝራዊ ነበረ (መሳ 13) ፡፡ ናዝራዊ ማለት የተቀደሰ የተለየ ማለት ነው ፡፡ አንድ እስራኤላዊ ልዩ አገልግሎት ለመስጠት ሲፈልግ የናዝራዊ ስእለትን ይሳል ነበር ፡፡ ናዝራዊ ሲሆን የሚያሰክር መጠጥ አይጠጣም ነበር ፤ ጠጉሩ ከመቈረጥ ፣ ሬሳ ከመንካት ራሱን ይከለክል ነበር ፡፡ የስእለቱ ዘመን ሲፈጸም ጠጉሩን ቈርጦ ልዩ ልዩ መሥዋዕትና ሥርዓት ይፈጽማል ፡፡ የስእለቱ ዘመን ቢያንስ ለሠላሳ ቀናት ቢረዝምም ሙሉው የሕይወት ዘመን ሊሆን ይችል ነበር ፡፡
በሳምሶን ዘመን ፍልስጤማውያን አንዳንዶቹን የእስራኤል ከተሞች ወስደው ይመኩባቸውና ይገዙአቸው ነበር (መሳ 13፡ 1 ፤ 1 ሳሙ 7፡ 13-14) ፡፡ እስራኤላውያን ግን ሊዋጉአቸው አልደፈሩም (መሳ 15፡ 11) ፡፡ ሳምሶን ግን እግዚአብሔር በሰጠው ልዩ ብርታትና ኃይል ብቻውን ይቃወማቸው ነበር እንጂ እንደ ጌዴዎን ሊዋጋ ሠራዊትን አልሰበሰበም ፡፡ አስቀድሞ በፍልስጤማውያን ላይ ምክንያት በመፈለግ አንዲት ፍልስጤማዊት አገባ ፤ በእርስዋም ምክንያት በተጣሉ ጊዜ እህላቸውን አቃጠለ ፤ ብዙዎቻቸውንም ገደለ (መሳ 14፡ 1-15፡ 8) ፡፡ የይሁዳ ሰዎች የተቈጡትን ፍልስጤማውያን ፈርተው አሳልፈው ሊሰጡት ተስማሙ ፡፡ ሳምሶን ግን የአህያ መንጋጋ ይዞ ከጠላቶቹ አንድ ሺ ገደለ (መሳ 15፡ 9-19) ፡፡ እስከ ሃያ ዓመት ድረስ በእስራኤል ላይ ፈራጅ ሆነ (መሳ 15፡ 20) ፡፡ አንድ ጊዜ ጠላቶቹ በጋዛ ከተማ ሊይዙት ሲጠባበቁ የከተማዪቱን በር መዝጊያ ነቅሎ በመውሰድ አመለጠ ፡፡
ሳምሶን ኃይለኛ ጀግና የሆነው በእምነት እንደነበር ተጠቅሷል (ዕብ 11፡ 32-34) ፡፡ ነገር ግን በመጨረሻ ራሱን ካለመግዛቱ የተነሣ ተያዘ (መሳ 16፡ 1-4) ፡፡ ደሊላ የተባለች ሴት ናዝራዊነቱን እስኪገልጥላት ድረስ ከነዘነዘችው በኋላ ለፍልስጤማውያን መኳንንት አሳልፋ ሰጠችው ፡፡ እነርሱም ዐይኑን አሳውረው በጋዛ አሰሩት (መሳ 16፡ 4-22) ፡፡ አምላካቸው ዳጎንን ሊያመሰግኑ በተሰበሰቡ ጊዜ ሳምሶንን አስመጥተው ተዘባበቱበት ፡፡ እርሱም ወደ እግዚአብሔር ጸልዮ የቤቱን ምሰሶዎች ገፋ ፤ ቤቱ ሲወድቅ በውስጡ ከነበሩት ፍልስጤማውያን መካከል ብዙ ሰዎች ተገደሉ ፤ ሳምሶንም አብሮአቸው ሞተ (መሳ 16፡ 23-31) ፡፡
በአጠቃላይ ከመጽሐፈ መሳፍንት ዋና ትምህርት የሚሆነው የሰው ልጅ ደኅንነት እንደሚያስፈልገው ነው ፡፡ የሰው ልጅ ለራሱ ከተተወ ወደ ተሳሳተ የሕይወት ጐዳና ይገባል ፡፡
►መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከተካተቱት መጻሕፍት ውስጥ በቅደም ተከተላቸው መሠረት ከመጽሐፈ መሳፍንት በኋላ መጽሐፈ ሩትን እናገኛለን ፤ ይህ መጽሐፍ ስለምን ያትታል? ከመጽሐፈ መሳፍንትስ በምን ይለያል?