Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የሕክምና ባለሙያዎችን በሚመለከት ሁለት የመጀመሪያ ኢትዮጵያዊ ሐኪሞችን ማስታወስ ይገባል። የመጀመሪያው በሕፃንነቱ በእንግሊዞች ከዐፄ ቴዎድሮስ ሞት በኋላ ተወስዶ የሕክምና ትምህርቱን በህንድና በእንግሊዝ አገሮች ተምሮ ዶክተር ወርቅነህ እሸቴ በ1890 ዓ.ም. በዐፄ ምኒልክ ጊዜ ኢትዮጵያ ተመለሰ። ወርቅነህ ባሳደጉትና ባስተማሩት ሁለት የእንግሊዝ ኮለኔሎች ስም ዶክተር ቻርለስ ማርቲን ተብሎ ይታወቅ ነበር። ኢትዮጵያ ከተመለሰ በኋላ የዐፄ ምኒልክ ሐኪም በመሆንና የአልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን ልዩ አማካሪ ሆኖ ከማገልገሉ በስተቀር በአስተዳደር ሥራ ተመድቦ አዛዥ ተብሎ የጨርጨር አውራጃ ገዥ ሆኖ ይሠራ ነበር።
ሁለተኛው ለትምህርት አሜሪካ ተልኮ በኦሃዮ ዩኒቨርሲቲና ሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ በሕክምና የተመረቀው ዶክተር መላኩ በያን ነበር። መላኩ የኃይለ ሥላሴ ሐኪምና ልዩ አማካሪ ሆኖ ከመሥራቱ በስተቀር፣ ጣሊያን ኢትዮጵያን በወረረችበት ወቅት ኃይለ ሥላሴን ተከትሎ ከሀገር በመሰደድ በሐኪምነት፣ በልዩ ጸሐፊነትና፣ በአስተርጓሚነት ከፍተኛ አገልግሎት ከመስጠቱም በላይ የኢትዮጵያን ዲፕሎማሲያዊ ቢሮችን በመክፈት፣ ጋዜጣን በማዘጋጀት፣ ኢትዮጵያን ከጣልያን ወረራ ለማውጣት የኢትዮጵያን የዓለም ፌዴሬሽን በማቋቋም ከታወቁት የጥቁር ሕዝቦች ታጋዮች እንደ ማረከስ ጋርቬይ ካሉ ታዋቂ ሰዎች ጋር ፀረ ወረራ የትግል አስተዋፅዖ አድርጓል። ወርቅነህ በ86፣ መላኩ በ40 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተሰናበቱ። እነዚህን ሁለት ፈር ቀዳጅ ባለሙያተኞች በመከተል በሙያቸው፣ በአስተማሪነታቸውና በአገልግሎታቸው አንቱ የተሰኙ የተወሰኑ ሐኪሞችን ቀጥሎ መጥቀስ ለትውስታ ያህል ነው። በተለያዩ ሀገራት [አብዛኛው በቤሩት] ሠልጥነው ኢትዮጵያ ተመልሰው ከሠሩት መካከል እነ ፕሮፌሰር/ዶክተር አሥራት ወልደየስ፣ አዱኛ መኮንን፣ ታዬ መኩሪያ፣ ጳውሎስ ቀንዓ፣ ማለደ ማሩ፣ ዊዳድ ኪዳነማርያም፣ ረዳ ተክለሃይማኖት፣ ተክለፅዮን ወልደማርያም፣ ጴጥሮስ ሃድጉ፣ ዕደማርያም ፀጋ፣ ደምሴ ሀብቴ፣ ነብያት ተፈሪ፣ ባዩ ተክሌ፣ ጀማል አብዱልቃድር፣ ፍቅረ ወ/ጊዮርጊስ፣ ፍቅሬ ወርቅነህ፣ ጀነራል ግዛው ፀሐይ፣ በቀለ አስፋው ወዘተ… ይገኛሉ።
በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያና በተለያዩ የውጭ ሀገራት የታወቁ ሐኪሞች የሀገራቸውን ስም እያስጠሩና ሰፊ አገልግሎት እየሰጡ የሚገኙ ከላይ የተጠቀሱት አንጋፋ ሐኪሞች ውጤቶች ናቸው። የሕክምናና የጤና ስልጠና በኢትዮጵያ በ1927 ዓ.ም. በዳግማዊ ምንሊክ ሆስፒታል የጤና ረዳቶችን፣ የፋርማሲና ላቦራቶሪ ቴክኒሺያኖችን በማሰልጠን መጀመሩ ይነገራል። በሽታን በመከላከልና ሕክምናን በመስጠት ጉልህ ሚና በኢትዮጵያ የተጫወተው ደግሞ በ1946 ዓ.ም. በአሜሪካ መንግሥት እርዳታ የተቋቋመው የጎንደሩ የጤና ጥበቃ ኮሌጅ ነበር። ይህም ሁለገብ የጤና መኮንኖችን፣ የገጠር የኅብረተሰብ ነርሶችንና ሳኒቴሪያኖችን በማሰልጠን በመላው የኢትዮጵያ ገጠሮች በጤና ጣቢያዎች ደረጃ በቡድን በማሰማራት ከፍተኛ ሚና ከመጫወቱም አልፎ ለሌሎች ታዳጊ ሀገራት ተምሳሌት ሆኗል።
የወታደራዊ ደርግ መንግሥት ይህ ኮሌጅ ወደ ሐኪሞች ማሰልጠኛ ተቀይሮ የጤና መኮንኖችን ማሰልጠን እንዲቋረጥ አድርጎ የነበረው አሁን ከጥቂት ዓመታት ወዲህ እንደገና ተፈላጊነቱ ታምኖበት በመንግሥት ስልጠናው እንዲቀጥል ሆኗል። የመጀመሪያ የዶክተሮች ማሰልጠኛ ኮሌጅ በ1956 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ሲመሠረት፣ የመጀመሪያዎቹ ስድስት ምሩቆች የሕክምና ትምህርታቸውን በቤሩት አሜሪካን ዩኒቨርሲቲ አገባደው ለአንድ ዓመት በኢትዮጵያ በተመሠርተው ኮሌጅ ከሰለጠኑ በኋላ ተመርቀው ሥራ ጀመሩ። የመጀመሪያው የመድኃኒት ቅመማ ፋርማሲ ትምህርት ቤት የተከፈተው ደግሞ በ1954 ዓ.ም. ነበር። የአዲስ አበባውን ሕክምና ኮሌጅ ተከትለው የተቋቋሙት የጎንደሩና የጅማው ኮሌጆች ናቸው። በአሁኑ ጊዜ በሀገሪቱ በአጠቃላይ 28 የመንግሥትና 8 የግል የሐኪሞች ማሰልጠኛ ኮሌጆች እንዳሉ ይታወቃል። በአንፃሩ የተወሰኑ ምሩቆች ወደ ሌላ ሀገራት መፍለስ፣ የመማሪያና የመገልገያ ግብአቶች አለመሟላት፣ የጥራት ጉዳይ የሚያሳስቡ የጤና ባለሙያተኞች ተግዳሮቶች ናቸው። ያለውን የምሩቃን ቁጥር በተለያዩ ዓመታት እንይ ቢባል፣ ከ1968 እስከ 1980 ዓ.ም. የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ 148 ሐኪሞችን ስያስመርቅ በ2003 ዓ.ም. ብቻ ከሃያ እጥፍ ገደማ በማሳደግ ወደ 2,500 አስመርቋል። አስከ 1998 ዓ.ም. ከአዲስ አበባ፣ ጎንደርና ጂማ ኮሌጆች ብቻ 3,728 ተመርቀዋል። ይህ እምርታ የሀገሪቱን ፍላጎት በሙሉ ባያሟላም መልካም የሚባል ዕድገት መሆኑ አያነጋግርም።
የኢትዮጵያ የጤና አወቃቀር በሆስፒታል፣ በጤና ጣቢያና በጤና ኬላ ላይ የተመሠረተ ነው። በአሁኑ ጊዜ አቅርቦትን በማስፋት ደረጃ የተወሰደው እርምጃ በያንዳንዱ የሀገሪቱ ቀበሌዎች ሁለት ሁለት ሴት የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞች አሰልጥኖ በማሰማራትና የሚሰሩበትንም የጤና ኬላዎች በህብረተሰቡ ዕርዳታ በመገንባት ነው። በአጠቃላይ በስምሪት ላይ ከ38,000 በላይ የጤና ኤክስቴንሽን ደሞዝተኛ ሠራተኞችና 16,000 የሚሆኑ የጤና ኬላዎች አሉ። እነዚህን የሚረዱና ህብረተሰቡን የሚያስተባብሩ ደግሞ 30,000 የሚሆኑ “የእድገት ወታደሮች” ተብለው የሚታወቁም አሉ። በዚህ መዋቅር መሠረት 17 የሚሆኑ የጤና አገልግሎት ፓኬጆች ሲኖሩ ትኩረታቸውም የእናቶች፣ የሕፃናት፣ የክትባት፣ የተላላፊ በሽታዎች ቁጥጥር፣ የመጀመሪያ ደረጃ ሕክምና፣ የስነ ምግብ ወዘተ አገልግሎቶች ይገኙበታል። የዚህ ዓይነቱ ገጠር ተኮር አገልግሎት የተለያዩ የጤና ምእተ ዓመት የልማት ግቦችን ለማሳካት ኢትዮጵያ በጥሩ ሁኔታ ላይ እንደምትገኝ በርካታ ማስረጃዎች እንዳሉ ይታወቃል። ይህ ቁጥር ወደ 105 ሚሊዮን ሕዝብ ባላት ኢትዮጵያ በቂ ነው ሊባል አይችልም። ብዙ መሠራት እንዳለበትና የነዚህ መስፈርቶች ማደግ፣ ዘላቂነታቸውና ጥራታቸው ላይ ልዩ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል።
በተባበሩት መንግሥታት የምእተ ዓመቱ የልማት ግብ እርምጃዎች ግምገማ መሠረት፣ ኢትዮጵያ የሕፃናት ሞት፣ ኤችአይቪ ኤድስና የወባ በሽታዎችን አስመልክቶ ከምእተ ዓመቱ የልማት ግብ ለመድረስ በምትችልበት ሁኔታ ላይ ትገኛለች። የ2008ቱ የኢትዮጵያ ስነ ሕዝብ እና ጤና ጥናት እንደሚያሳየው በአራስነት የሚሞቱ ጨቅላዎች ቁጥር ከ97 ሞት (ከ1,000 ውስጥ) በ23 ዓመታት ወደ 48 ዝቅ ሲል፣ ዕድሜያቸው ከ5 ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናት ሞት ከ166 ወደ 67፣ የእናቶች በእርግዝና እና በወሊድ ምክንያት የሚሞቱ ከ871 ወደ 412 (ከ100,000 በህይወት ከሚወለዱ ሕፃናት ውስጥ) ዝቅ ብሎአል። እነዚህ የመቀነስ ሁኔታ ቢያሳዩም ከሌሎች ታዳጊ ሀገራት ሲወዳደር ብዙ እንደሚቀረውና የወሰደው ጊዜም ረጅም ከመሆኑ አንፃር ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት መፋጠን እንደሚገባው ግልፅ ነው። በሕፃናት ተናጠል ክትባትም ጥሩ መሻሻል ቢታይም፣ የሁሉም መሠረታዊ ክትባቶች ሽፋን ግን 39% ብቻ ነው የደረሰው። የሕፃናትና እናቶች ሞት መቀነሱ የተጠበቀ ሆኖ፣ በዓመት የሚሞቱት ቁጥር ከፍተኛነት አስደንጋጭና፣ አሳሳቢ ክስተት ነው። በተለያዩ በፖለቲካ ወይም በአደጋ ምክንያት ይህን ያህል ሰው ሞተ ቢባል ብዙ ግርግርና ቁጣ ያስነሳል። ነገር ግን በነዚህ የተነሳ በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ በየዓመቱ የሚሞቱ ሕፃናትና እናቶች መኖራቸው እየታወቀ እንደ ተራ ቁጥር ሆኖ መወሰዱ ምን ያህል የትኩረት ማነስና አጣዳፊነቱ ላይ ቸልተኝነት ዝንባሌ እንዳለ ጠቋሚ ነው።
ጤናን ጎጂና እስካሁን የተገኙ አዎንታዊ እድገቶችን የሚያጫጩ ክስተቶች በአሳሳቢ ደረጃ እየተስፋፉ ይታያሉ። ለምሳሌ የጫት፣ የሺሻ ወይም ሁካ ፣የሲጃራ፣ የአልኮል፣ እንደ ሃሺሽና፣ እንደ ኮኬን ያሉ ጠንካራ የአደንዛዥ ዕፆች (ድረጎች) አጠቃቀም እያደገ የመጣና በጣም አሳሳቢ ጉዳይ እየሆነ ነው። እነዚህ ጎጂ ልማዶች ለነጋዴውና ለመንግሥት የገቢ ምንጭ ስለሆኑ፣የነዚህን ምርት፣ዝውውርና መጠቀም ለመቀነስ፣ ለመቆጣጠርም ሆነ ለማቆም የሚደረገው ጥረት እጅግ ደካማ ነው። መንግሥትም ሆነ ብዙው ተማረ የሚባለው ክፍል በነዚህ ተጠቃሚ ስለሆነ እምብዛም ተቆርቁሮና ጉዳቱን ተገንዝቦ አቋም ወስዶ ተገቢውን የችግር መፍትሔ አስተዋፅኦ ከማድረግ ይልቅ ዝምታን የመረጠ ይመስላል። ጫት በደርግ ዘመን የባለሥልጣናት ሚስቶች የንግድ ዘርፍ እንደነበር ሲነገር፣ አሁን ደግሞ በኢህአዴግ ዘመን ጫትን ከቡና አኳያ በማሰለፍ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ አስገኝ አድርጎ ይደግፈዋል። በኢትዮጵያ ጫት በባህላዊና በእምነቶች ዙሪያ ለበርካታ ዘመናት ጥቅም ላይ እንደሚውል ይታወቃል። እነዚህ አጠቃቀሞች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በአሁኑ ጊዜ ግን በመጠንም በምክንያትም ሌላ ግንዛቤ በመውሰድ ወደ አልተፈለገ አቅጣጫ እየሄደ እንዳለ መገንዘብ አያዳግትም። በጫት ውስጥ የሚገኙ ዋንኛ ንጥረ ነገሮች እንደ ካቲን፣ ካቲኖን ያሉ ንቃትን ይሰጣሉ ከሚባሉ ኢስቲሙላንት መድኃኒቶች ውስጥ ይፈረጃሉ። የጫት ጎጂ ገፅታዎች እንደ አጠቃቀሙ ብዛት መጠን የእንቅልፍ ማጣትን፣ የስነልቦና መታወክን፣ የወሲብ ስንፈትን፣ የምግብ ፍላጎት ማጣትን፣ የሰውነት መጫጫትን፣ የሆድ ዕቃ ቀውስን፣ የአፍ በሽታን፣ አንዳንዴም የአፍ ውስጥ ካንሰርን እንደሚያመጣ አንዳንድ ጥናቶች ሲያሳዩ፣ መጠነኛ ጥቅም አለውም የሚሉ ጥናቶች አልጠፉም። ጥቅምና ጉዳቱን በሚገባ ለመገንዘብና የጫት ልማድን ለመቀነስም ሆነ ለመቆጣጠር ሃላፊነት የተጎናፀፈና ሚዛናዊ ምርምርና ጥናት ግድ ይላል። የጫት ጎጂነት በዓለም የጤና ጥበቃ ድርጅት ተወስቷል። በቅርቡ በርካታ የአውሮጳ ሀገራት አሜሪካም ጭምር የጫትን ጎጅነት በመገንዘብና ሕዝባቸውን ለመታደግ የጫትን ማምርት፣ ማዘዋወርና መጠቀምን ሕገ ወጥ አድርገዋል። በአንፃሩ በኢትዮጵያ ብዙ የጫት ማብቀያ፣ መሽጫ መደብሮችና የመቃሚያ ቦታዎች (ትምህርት ቤቶች፣ የጤና መዋቅሮች፣ይባስም ብሎ ቤተ እምነት አካባቢም ጭምር) መስፋፋት ይታያል።
ሺሻን በሚመለከት፣ ሺሻ ከሲጃራ ማጨስ የተሻለ መሆኑንና ጉዳቱም አነስተኛ ተደርጎ ሲነገር ይሰማል። ሃቁ ይህ ሳይሆን፣ ሺሻ ከሲጃራ የባሰ ጎጅነት ሊኖረው እንደሚችል መገንዘብ ተገቢ ይሆናል። የሲጃራ ጭስ በርካታ ጎጂ ንጥረ ነገሮች አሉት። ከነዚህም ኒኮቲን፣ የተለያዩ ካንሰር የሚያመጡ ኬሚካሎች፣ ካርቦን ሞኖክሳይድ ወዘተ ይገኙበታል። የሺሻ አጫጫስ በአንዴ ረዘም ላለ ጊዜ ስለሚሆን የንጥረ ነገር ብዛትና አይነት ሲጃራ ከማጨስ ጋር ሲወዳደር ወደ ሰውነት ውስጥ የሚገባው የሺሻው ጭስ እንደሚበልጥ ጥናቶች ያሳያሉ። ሺሻ መሳቢያውንም አንድ ሰው ተጠቅሞ ሌላው ተቀብሎ ስለሚጠቀም በሽታን ለማስተላለፍ አመች መንገድ ይሆናል። ስለዚህም ሺሻ ከሲጃራ ጎጂነቱ ሊያይል ይችላል ማለት ነው። መንግሥት የሺሻ ቤቶችን ለመዝጋት ጥረት ቢያደርግም፣ ተገቢው ትምህርትና ግንዛቤ፣ ሕግና ተፈፃሚነቱ ካልተረጋገጠ ውጤቱ አጥጋቢ አይሆንም። በትግራይና ጋምቤላ ክልሎች ጫትን ለመቆጣጠር ተደርጎ የነበረውና የከሸፈው ሙከራ ለዚሁ ጥሩ ምሳሌ ነው።
ኢትዮጵያ አሁን የተያያዘችው ራሷን ከድኅነት በማላቀቅ ወደ መካከለኛ ገቢ ካላቸው ሀገራት ተርታ ለማሰለፍ ስትቆርጥ ዋንኛው አቅጣጫ እንዱስትሪና ዘመናዊ ግብርና መሆኑ ተጠቅሷል። እነዚህ የእድገት እርምጃዎች፣ ግዙፍና መካከለኛ ማምረቻዎችን ማቋቋም፣ ግድቦችን መገንባት፣ መስኖን ማስፋፋት፣ ማዳበርያንና ፀረ ህዋስ ንጥረ ነገሮችን መጠቀም ወዘተ… ላይ ያተኮረ ነው። ከጤና አንፃር እነዚህን በመተግበር ጊዜ የሚወጡ አላስፈላጊ ውጤቶች አካባቢን ብሎም ህብረተሰቡን የመበከል ጎጂ ጎን ሊኖራቸው ይችላል። ከዚህ በፊት በተለያዩ ሀገራት ከነዚህ ዓይነት ክስተቶች የተነሣ የበሽታ መስፋፋት (እንደ ቢላርዚያ እና ወባ)፣ የአየር፣ የውሃ፣ የአፈር፣ የከርሰ ምድር ህይወት ጉዳት ታይተዋል። በኢትዮጵያ የአበባ እርሻ በተስፋፋበት ወቅት የተከሰተውና የቆዳ ፋብሪካ ፍሳሾች ያስከተሉት የአካባቢና የወንዞች ብክለት የቅርብ ጊዜ ትዝታዎቻችን ናቸው። መንግሥት ለእንደነዚህ ዓይነት ጉዳዮች ጥንቃቄ፣ጥናት፣ ሕግና፣ ቁጥጥር ላይ ትኩርት ካልሰጠ በጤና ላይ ከፍተኛ ጉዳት ማስከተሉና እስካሁን የተገኙ ውጤቶችን የሚጎዳ መሆኑ አይቀርም።
ሌላው ጤና ላይ ቀጥተኛና ቀጥተኛ ያልሆነ ተፅእኖ የሚያሳይ ሁኔታ ቁጥጥር የጎደላቸው፣ ዕድሜያቸው ያበቃ፣ ጥራታቸው ያልተረጋገጠ፣ በሙስና የሀገር ድንበር ጥሰው የሚገቡ መድኃኒቶች፣ የጤና መገልገያዎች፣ ምግቦች፣ መጠጦች ወዘተ… መኖራቸው ነው። እነዚህ ጥቅም አልባ ከመሆናቸው በስተቀር፣መጠኑና ዓይነቱ የማይታወቅ የጤና መታወክ ያስከትላሉ። ጥራት የጎደላቸው ወይም የአገልግሎት ዕድሜያቸው ያበቃ መድኃኒት፣ ምግብ ወዘተ… ጠቃሚነታቸው አጠያያቂ፣ ጉዳት ሊያስከትሉ የሚችሉ መርዛማነት የሚያሳዩ መሆን ይችላሉ። ከዚህም አልፎ ብቃታቸው ያልተረጋገጡት መድኃኒቶች ሲወሰዱ ጀርሞቹ መድኃኒቶቹን በመላመድ የፀረ ህዋስ አለመበገር (አንቲማይክሮብያል ሬዚስታንስ) ይፈጠራሉ። ይህ ደግሞ ብዙ ሚሊዮኖች ዶላር ወጥቶባቸው የተመረቱ መድኃኒቶች ጥቅም አልባ ይሆናሉ ማለት ነው። በኢትዮጵያ ይህ ዓይነቱ ሁኔታ በምን ደረጃ ላይ እንዳለና ምን መፍትሔ እየተሰጠው እንዳለ በቂ ጥናት ያለ አይመስልም።
ሌላው ተግዳሮት ተብሎ የሚጠቀሰው ጥቅም ላይ የማይውሉትን ነገሮች የማስወገድ ወይም መልሶ ሥራ ላይ ማዋል (ሪሳይክል) የማድረግ ጉዳይ ነው። እነዚህን ጥቅም አልባ ነገሮች ሳይንሱ በሚፈቅደው መንገድ ለማስወገድ በኢትዮጵያ መመሪያው ቢኖርም ተግባራዊነቱ ደካማ ነው። በብዛት የሚታየው ክስተት ቁጥጥር በጎደለው መንገድ በተቆፈሩ ጉድጛዶች ማቃጠል፣ ያለአግባብ በየቦታው መጣል ወይም በየወንዙ መድፋት ነው። በተገቢው መንገድ ያልተወገዱ ጥቅም አልባ ነገሮች የአየር፣ የከርሰ ምድር ውሃና የአካባቢ ጤናን በመበከል ተጨማሪ ጉዳት ያስከትላሉ። በኢትዮጵያ እነዚህን በተገቢው መንገድ ማስወገድ አቅሙ በጣም የተወሰነ ነው። በተጨማሪም አሳሳቢነቱ ስለጉዳዩ ያለው ግንዛቤ በህብረተሰቡ ዘንድ ዝቅተኛ መሆኑ ነው። የተለያዩ ንጥር ነገሮች የተለያዩ የማስወገድ ዘይቤ ይጠይቃሉ። አንዳንዶቹ ንጥረ ነገሮች ልዩ የማስወገጃ ዘዴዎች ስለሚጠይቁ ወደ ሌላ አቅም ያላቸው ሀገራት ተልከው መወገድ ያለባቸውም ይገኛሉ። መንግሥት ከግሉ ዘርፍ ጋር በመሥራት በእነዚህ ሁኔታዎች ላይ የሚያደርገው ቁጥጥር፣ የማስወገድና መልሶ መጠቀም እርምጃ በከፍተኛ መጠን መጨመር ይኖርበታል። ለምሳሌም በአዲስ አበባና በክልሎች እንዲሁም ተጠቃሚ ድርጅቶች በርካታ ጥቅም የማይሰጡ ነገሮችን ማስወገድ እንደሚቻል ጥቂት የአፍሪካ ሀገራት ተመክሮዎችን መመልከቱ ጥቅም አለው።
ኢትዮጵያ ከምታደርገው የከተሞች ዕድገት፣ የከተማ ኗሪዎች መብዛት የመኖሪያ ቤቶች ግንባታ እንዲሁም የተለያዩ የማምረቻ ተቋሞች አንፃር፣ የፍሳሽ፣ የፅዳት፣ የውሃ፣ የመብራት፣የቆሻሻ ማስወገድ አገልግሎቶች ማሟላት ተቀዳሚ ጉዳዮች ናቸው። ይህን ለማሟላት የተወሰደው ወይም እየተወሰደ ያለው እርምጃ ምን ያህል እንደሆነና ስኬቱስ ምን ያህል እንደሆነ ጥሩ ጥናት ይጠይቃል። በቅርብ የሚታዩትም ሆኑ የሚሰሙት ብሶቶች እንደሚያሳዩት ብዙ መሠራት እንዳለበት ነው።
በቅርቡ በአዲስ አበባ ረጲ አካባቢ በዘልማድ ቆሼ በሚባለው የቆሻሻ መጣያ ቦታ ላይ የደረሰው ያለመጠን የተከመረው ቆሻሻ መደርመስና መናድ ከስሩ ተጠግተው በሚኖሩ 114 ግለሰቦች ህይወት መጥፋቱን መንግሥት አስታውቋል። በዚህ ስፍራ በርካታ የቆሻሻው ተቋዳሽ የሆኑ ችግረኞች ቆሻሻ ውስጥ የሚያገኙትን ምግብና ሌላ የወደቁ ነገሮችን ለመጠቀም ሲሰበስቡ ማየት እጅግ የሚያሳዝንና የሀገሪቱን ሌላ ገፅታ የሚጠቁም ሁኔታ ነው። በዚህ ስፍራ ላይ የደረሰው የህይወትና የንብረት መጥፋት የአስተዳደር ጉድለትና በጊዜው ተገቢውን እርምጃ ያለመውሰድ ውጤት መሆኑ ይገመታል። በዚሁ ስፍራ ላይ በአፍሪካ የመጀመሪያ የሆነው ቆሻሻን ወደ ኤሌክትሪክ ኃይል የመቀየር ዕቅድ በቅርቡ ዕውን እንደሚሆን ይነገራል። ይህ ዕውን ሲሆን የከተማይቱን 80% ደረቅ ቆሻሻ በማስወገድ ወደ 50 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል በማመንጨት የአዲስ አበባን 30% የቤተሰቦች የኤሌክትሪክ ፍላጎት እንደሚያሟላ ይነገራል።
በአዲስ አበባ የመንገድ ቆሻሻን በመጥረግ፣ ከየቤቱ በመሰብሰብና ወደ ቆሻሻ ማጠራቀሚያ በመውሰድ፣ አሮጌ ዕቃዎችን ከየሰፈሩ በመግዛትና በመሸጥ (ቁራሌ ወይም ቆርቆሮ ያለው! በመባል የሚታወቁ)፣ ምናለሽ ተራ መርካቶ የተለያዩ አሮጌ ዕቃዎችን በመሸጥ ኑሮአቸውን የሚገፉ በርካታ ናቸው። ይህን ግን በሚያደርጉበት ወቅት ያለምንም የአደጋ መከላከያና ጥንቃቄ ስለሆነ ለተለያዩ በሽታዎችና አደጋዎች የመጋለጥ ዕድላቸው ከፍተኛ ከመሆኑ በተጨማሪ እራሳቸው የበሽታ አስተላላፊዎችም ሊሆኑ ይችላሉ። ይህን በሚመለከት በተለያዩ ግንባታና ፣ ፋብሪካ የሚሠሩ ሁሉ ጤናቸውን ለመጠብቅ ይህ ዓይነቱ ጥንቃቄ ስለሚያስፈልጋቸው የተሟላ ግብአት ሊስተካከልላቸው ይገባል። ከዚህ በፊት እንደነዚህ ዓይነቶቹን ሠራተኞች ለመርዳት ተቋቁሞ የሚሠራ በጎ አድራጎት ድርጅት ዘርፈ ብዙ ጥሩ ውጤቶች እንዳሳየ ቢታወቅም ከዚህ የተገኘው ተመክሮ ምን ያህል በሀገሪቱ እንደተዛመተ የሚታወቅ ነገር የለም።
ከከተማዎች መስፋፋትና ኗሪዎች መብዛት ጋር በተያያዘ የሚሠሩ ቤቶች የውሃ፣ የመፀዳጃና የቆሻሻ ማስወገጃ አቅርቦት ችግር እንዳለ በሰፊው ይሰማል። እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ኢትዮጵያ በአፍሪካም ሆነ በዓለም ቀንደኛዋ የፅዳት ጉድለት የሚታይባት ሀገር ናት። ይህ የአፍሪካ አንድነትና የብዙ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች መቀመጫ ለሆነችው ኢትዮጵያ ጥሩ መገለጫ አይደለም። የምእተ ዓመቱን ልማት የውሃ አቅራቦት 57% ግብ አሟልታለች ቢባልም የተቀረው 50 ሚሊዮን የሚጠጋ ሕዝብ አሁንም የንፁህ ውሃ ተጠቃሚ አይደለም። መፀዳጃን በሚመለከት 28% የሚሆነው ሕዝብ ብቻ ነው መሠረታዊ በሚባል ደረጃ መፀዳጃ የሚገለገለው። ሌላው ለጤና አደገኛ በሆነ መንገድ ይፀዳዳል ማለት ነው።ይህ ደግሞ ቀጥተኛ የሆኑ ውሃ አዘል የጤና ችግሮች (እንደ ኮሌራ ወይም አጣዳፊ ተቅማጥና ትውከት ፥ አተት)፣ በዓለም ቀዳሚ የዐይን መታወር የሚያስከትለው ትራኮማ ወዘተ… ላሉ በሽታዎች ሕዝቡን ሰለባ ያደርጋሉ። ቤቶች ሲሠሩ ግንባታው ብቻ ሳይሆን ከላይ የተጠቀሱት ዓይነት አገልግሎቶች የግንባታ ፈቃድ ከመሰጠት ጋር የተቆራኙ ግዴታዎች መሆን ይገባቸዋል።
በቅርቡ የተጀመረው የደረቅ ቆሻሻን ለኃይል ማመንጫ መጠቀም ጥሩ ጅመራ ሲሆን፣ ይህን ተመክሮ በመላው ሀገሪቱ ማስፋፍት ለጤና ጎጂ የሆነን ቆሻሻ ከበካይነት አውጥቶ ወደ ጠቃሚ ኃይል መቀየር ወይም የገቢ ምንጭ ማድረግ እሰይ የሚያሰኝ ጅማሬ ነው። ሌላው መስፋፋት ያለበት ተመክሮ በአዲስ አበባ በያካባቢው የተጀመረው የህብረተሰቡ የቆሻሻ ማስወገድ ቀን መወሰኑ ነው። በርከት ያሉት ውሳኔዎችና ሙከራዎች በተፋጠነ ሁኔታና በስፋት በያካባቢው ካልተዛመተና በድርጊት ካልተደገፈ ከይስሙላነት አያልፍም። ከላይ የተጠቀሱት እንደተጠበቁ ሆነው፣ ከፍተኛ ጥረት መደረግ ያለበት የሕዝቡን ስነ ልቡና መቀየርና በትምህርት ማነፅ ነው። ሕዝቡ የቆሻሻን የጤና ጎጂነትና ፀረ ቆሻሻነትን ባህሉ ማድረግ ላይ ብዙ ካልተሠራ ጊዜያዊና ቁንፅል ድርጊቶች ብዙም አያስኬዱም።
ሌላው ከእድገት ጋር ተያይዞ የሚታየው ተግዳሮት፣ የተሽከርካሪዎች መብዛት ነው። በኢትዮጵያ የነፍስ ወከፍ ተሽከርካሪ ብዛት ባጠቃላይ እጅግ ዝቅተኛም ቢሆን ካሁኑ ተገቢው ቁጥጥርና ሕግ ካልታሰበበት ለወደፊት ብዛቱ ሲጨምር ችግሩ ቀላል አይሆንም። እንደ ቀልድ ተደርጎ የተነገረ ነገር አለ፤ የጂቡቲው ፕሬዜዳንት ጉሌድ የቀድሞውን ጠቅላይ ሚኒስቴር መለስን ሲጠይቁ፥ “እንዴት ነው ይሄ ሁሉ መኪና በየጊዜው በጂቡቲ ኢትዮጵያ የሚገባው? ሕዝቡ መኪና ነው የሚበላው?” ብለው ጠየቁ ይባላል።
ይህ ቁም ነገር አዘል ቀልድ የጉዳዩን ትኩረት ይጠቁማል። በሀገሪቱ 900,000 ገደማ ተሽከርካሪዎች ብቻ ሲኖሩ፣ በዓመት እስከ 8,000 መኪናዎች ሀገር ውስጥ እንደሚሠሩ፥ እንደሚገጣጠሙ ይሰማል። በብዛት ከውጭ የሚገቡት ደግሞ አዲስ ሳይሆኑ ጥቅም ላይ የነበሩ ናቸው። የተሽከርካሪ ታክስ አንዳንዴ ከመኪናው ዋጋ ጋር እኩል ስለሚሆን ሕዝቡ የረከሱትን መግዛት ይመርጣል። በኢትዮጵያ እስከ ዐርባ ዓመታት ያስቆጠሩ ዕድሜ ጠገብ መኪናዎች አሁንም አገልግሎት የሚሰጡ አሉ። ባለፉት ዓመታት ደግሞ ባጃጅ የሚባሉ ባለሦስት ጎማ በህንድ የተሠሩ ተሽከርካሪዎች ሀገሪቱን አጥለቅልቀዋታል። በቅርቡ ወደ ሀገር በየወሩ የሚገቡት ባጃጆች ቁጥር እስከ 8,000 ነው ይባላል። ከነዚህ ተሽከርካሪዎች የሚወጡ ጭሶች አደገኛ ጋዞችና ጥቃቅን ብረታማ ነገሮች ከፍተኛ የአየር ብክለትና የጤና መታወክ ያስከትላሉ። እንደ ብሮንካይተስና አስማ ያሉ በሽታዎች መንስኤና ማባባሻም ናቸው። የካንሰርም ምክንያት የመሆን አደጋ አላቸው። ከኤታኖል አልኮል ጋር የተደባለቀ ነዳጅ በሀገሪቱ ጥቅም ላይ መዋሉና ብክለትን ይቀንሳል ቢባልም ጥቅሙ ውሱን ከመሆኑ ሌላ የተሽከርካሪዎቹ ዕድሜና ዓይነትም ጥቅሙ ላይ ተፅዕኖ አላቸው። ብዙ ሰዎችን የሚጭኑ የከተማና ሀገር አቋራጭ፣ እንደ አውቶቢሶች፣ ባቡር ወዘተ ያሉ ማጓጓዣዎችን ማስፋፋትና መንገዶችን በሰፊው መገንባት እንዲሁም የአነዳድ ስነ ሥርዓትን ማስተማርና ማስከበር አዎንታዊ የጤና ውጤቶች ከሚያመጡ እርምጃዎች ውስጥ ይጠቀሳሉ። በቅርቡ ሥራ ላይ የዋለው በአፍሪካ የመጀመሪያ የሆነው “ላይት ሬል” የከተማ ባቡር ጥሩ ጅምር ሲሆን ከናሙናዊነቱ መዝለል ይጠበቅበታል።
በአሁኑ ጊዜ በርካታ የተለያዩ የኤሌክትሮኒክስ እቃዎች ጥቅም ላይ እየዋሉ ይገኛሉ። ጥቅም ላይ የማይውሉ የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች በተገቢው መንገድ ማስወገድ ችሎታ በሀገሪቱ ያልዳበረ በመሆኑ በአልባሌ መንገድ ስለሚወገዱ ሊያስከትሉ የሚችሉት የጤና አደጋ በዓይነትና ውጤት ሊገመት አይችልም። በዚህ ላይ ጥናትና ቁጥጥር መደረግ ያለበት አስቸኳይ ጉዳይ ነው።
በድኃነት፣ በሥራ አጥነትና በቤት አቅራቦት ችግር ምክንያት በአንድ ቤት ውስጥ ተጣበውና ተፋፍነው የሚኖሩ በርካታ ሰዎች እንዳሉ የታወቀ ሲሆን፣ ከዚህ የተነሳ የተለያዩ የጤና ችግሮች ይከሰታሉ። ዋንኛ የበሽታ መተላለፊያ መንገድም ነው። በነዚህ ዙርያ ሰፊ ጥናት፣ የህብረተሰብ ግንዛቤና የመንግሥት ሚና ከፍ ሊል ይገባዋል።
ኢትዮጵያ አሁን የምትገኝበት ፈጣን የእድገት ሁኔታ በዓለም ካሉ ሀገራት ጭራነት መውጣት ሲሆን፣ የመንግሥት ትኩረት፣ የምሁራኑና የህብረተሰቡ ተሳትፎ ጤናን በመንከባከብ፣ በሽታን በመከላከል፣ ግለሰብን ያማከለ፣ ውጤት ተኮር፣ ጥራት የተሞላበት፣ ቀጣይነቱ የተረጋገጠ እርምጃ መሆን ጊዜ የማይጠብቅ ጉዳይ ነው። ከላይ የተጠቀሱት ጉዳዮች በርካታና ሰፊ ከመሆናቸውም በስተቀር ብዙ ወጪ የሚጠይቁ ናቸው። የአንድ ሀገር ሃብቱ ሕዝቡ ስለሆነ ሁለንተናዊ ጤንነቱን ማረጋገጥ ደግሞ የመንግሥት ዋንኛ ግዴታው ነው።
[አቶ ገብርኤል ዳንኤል ለአለፉት አራት አሰርት ዓመታት በፋርማሲ፣ በኤችአይቪ ኤድስ፣ በወባ፣ በኢቦላ፣ ትኩረት በተነፈጋቸው የቆላማ አገራት በሽታዎች፣ በስደተኛና በተፈናቀሉ ሰዎች እንክብካቤና የድህነት ቅነሳ ፕሮጀክቶች ላይ በተለያዩ የአፍሪካና እስያ አገራት ውጤታማ ተግባራት አከናውንዋል። ገብርኤል በሜሪላንድ እስቴት በአሜሪካ ነዋሪ ነው።]
ወደ ኤርትራ የሚደረጉ እና ከኤርትራ የሚነሱ ማንኛውንም የመንገደኛ ማመላለሻ አውሮፕላኖች ለተጨማሪ 21 ቀናት ዝግ ሆነው እንደሚቆዩ ተነገረ - Ethiopian Intercept
ወደ ኤርትራ የሚደረጉ እና ከኤርትራ የሚነሱ ማንኛውንም የመንገደኛ ማመላለሻ አውሮፕላኖች በረራዎችን ሐገሪቱ ከመጋቢት 16 2012 ጀምሮ ማገዷን ያስታወሱት የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ገብረመስቀል የኮቪድ – 19 ወረርሽኝን ለመመከት በወጣው መመሪያ አንቀፅ 11 መሰረት ይሄው እና ሌሎች እገዳዎች ለተጨማሪ 21 ቀናት ፀንተው እንደሚቆዩ በትዊተር ገፃቸው አስፍረዋል።
ሰማእታት ዝበሃሉ ብሓባር ኮነ ብውልቂ ምእንቲ ሓቅን ጽድቅን ምእንቲ ህዝብን እምነትን ሂወቶም በጃ ዘወፈዩ መስዋእቲ ዝኾኑ እዮም። ሰብ ኣብ ክንዲ ብጻዩ ንሂወቱ በጃ ኣሕሊፉ ክህብ ካብዚ ዝዓቢ ፍቕሪ ስለዘየልቦ፡ ሰማእትነት ዓቢይ ክብርን ዓሚቅ ፍቅርን ዝሓዘ እዩ።
ኣብ ስጋዊ ሂወት ኮነ መንፈሳዊ ሂወት ቀይሕ ደም ከይፈሰሰ ጻዕዳ ዓፅሚ ከይተኸስከሰ ብዘይ መስዋእቲ ናጽነት ኣይርከብን’ዩ። ሃገርካ ኪወርር ህዝብካ ክሓስር ሃይማኖትካ ኪቅይር ንዝመጸካ ምክልኻልን ክሳዕ ሞት ዝበጽሕ መከራ ምቕባልን ንቡር እዩ። ኣብ መጽሓፍ መቃብያን ተጻሒፉ ከምዘሎ፦ እቶም ህዝበ እግዚአብሔር ዕብራውያን ነቲ ንቤት መቕደሶም ዜፍርስ፡ ንሃገሮም ዜብርስ ንነፍሶምን ጥሪቶምን ዜባሳብስ፡ ጸላኢ ተላዒሉ ኣብ ወሰን ምድሮም ናይ ባዕዲ ሰራዊት ከምዝሰፈር ምስ ርኣዩ ብኽብሪ ንምንባር ወይ ብኽብሪ ንሙማት ወሰኑ።
ምእንቲ ቤት መቅደስ ኣምላኽን ምእንቲ ሃገሮምን ኪዋግኡ ተገደዱ። ብሓንሳእ ተኣኪቦም ‘ኦ ጐይታ ኣህዛብ ክድምስሱና መጺኦም ኣለዉ ነቲ ኣሚሞምዎ ዘለዉ’ውን ንስኻ ትፈልጦ ኢኻ’ እናበሉ ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለዩ፡ ቤት መቕደስና እናፈረሰ፡ ህዝብና እናተደምሰሰ ፈዚዝካ ካብ ምርኣይ ኣብ ውግእ ሙማት ይሓይሽ ኢሎም መለኸት ነፊሖም ተዋግኡ። ኣብቲ ውግእ ካብ ክልተኡ ወገን ብዙሓት ተወጊኦም ወደቑ። እቲ ዓወት ግና ናይ ሕዝቢ እግዚአብሔር ዕብራውያን ኮነ። ነዚ ድሕሪ መሪር ቃልስን ብዙሕ መስዋእትን ዝተረኽበ ዓወት ድማ ዝዓነወ ቤት መቕደሶም ሃኒፆምን ቀዲሶምን፡ ተምሳል ዋልታ ምክልኻልንን ኣኽሊል ዓወትን ብምግባር ዓመት ዓመት እንዘከሩ የብዕልዎ ነበሩ። (ቀዳማይ መጽሓፈ መቃብያን)
እንሆ ንሕና’ውን ዓመት ዓመት በዓለ ሰማዕታት ኤርትራ ኢልና ከነብዕሎ ከሎና ነቲ ብደሞም ዝተረኽበ ዘውዲ ናጽነትና እናዘከርና ነፍሳት ኵሎም ሰማዕታትና ዕረፍቲ ነፍሲ ንኽህቦም ንእግዚአብሔር ብምምሕጻን እዩ። ሰማእታት ኤርትራ ምእንቲ ፍቕሪ ሃገርን ሕዝብን ሂወቶም ዘሓለፉ ስለዝኾኑ ዘልኣለማዊ ዕረፍቲ ክህቦም፡ ነቶም ኣካሎም ዝስውኡ ኸኣ ምጽንናዕ ክዕድሎም ንእግዚአብሔር ምልማን ዝግባእ እዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝተዘርወ ኣዕጽምቶም በቲ ዝፈሰሰ ደሞም ጠሊሉ ፍረ ናጽነት ስለዝፈረየ።
ሓቂ እዩ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ሃገር ንምዉሓስ ንምርካብን ንምኽባርን ብዙሕ ዕንወትን ሞትን ስንክልናን ስደትን ዝኽትምናን ምክልባትን ገጢምዎ እዩ። ግና ብምስጋና ብጸሎትን ተቐቢሉ ኪጸናናዕ ከምዘለዎ ክምህረና ከሎ እግዚአብሔር “ንህዝበይ ኣጸናንዑ፡ እወ ንህዝበይ ኣጸናንዑ ንህዝቢ ኢየሩሳሌም ኣተባብዕዎም ጸበባኦም ከምዝተወደአ ኣበሳኦም ከምዝተሓድገ ንገርዎም።” ብምባል የጸናንዓና። ምጽንናዕ ብእግዚአብሔር ምዃኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ክገልጽ ከሎ “በቲ ንርእስና ካብ እግዚአብሔር እንጸናንዓሉ፡ . . . ብጸበባና ዘበለ ዜጸናንዓና ንሱ እዩ።” 2ይ ቆሮ. 1፡3-5
ስለዚ ነቲ ጸገማትና ዝፈትሕ፡ ካብ ፈተና መዋፅኦ ዝፈጥር፡ ካብ ሓዘንና ዘጸናንዕ እግዚአብሔር ምዃኑ ኣሚንና ንሓድሕድና ክንጸናናዕን ክንተባብዕን ግብእና ክንፍጽምን፡ ከምኡ’ውን ሃገርን ህዝብን ናጽነቱ ተኸቢሩ፡ ሰላምን ቅሳነትን ኪረክብ ጸሎትን ምህለላን ወትሩ ክግበር ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ምሕጽንታኣ ተቕርብ።
ባለፉት 24 ሰዓታት በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች በተሰባሰቡ 5 ሺህ 139ናሙናዎች ላይ በተደረገ ምርመራ 282 ሰዎች ላይ የኮሮናቫይረስ መገኘቱ ተገለጸ። የጤና...
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ልዕሊ ደቂንስትዮ ጾታዊ ዓመጽ ይፍጸም ከምዘሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ድሕሪ ምእማኑ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ቁጠዐ ፈጢሩ።
ድሕሪ’ቲ ብሰራዊት ኤርትራ ተደጊፉ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ምእታው፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ፣ ብዕጡቓት ናይ ዝተደፍራ ደቂንስትዮ ብዝሒ ልዕሊ 130 ከምዝበጽሐ’ዩ ጸብጻብ መንግስቲ ዘመልክት።
እዚ፣ ናብ ፖሊስ ዝቐረብ ጥርዓን ጥራይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣብ ግምት ብምእትው፣ ኣብ ትግራይ፣ ዝፍጸም ዘሎ ዓመጽ እባ ልዕሊ ደቂንስትዮ ካብቲ መንግስቲ ዝተኣመነሉ ብዝተዓጻጸፈ ክዛይድ ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ይገልጹ።
ጋዜጠኛን ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላን ዝነበረት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣባል ፓርላማ ቤልጁም ዘላ፣ ኣሲታ ካንኮ፣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ድቂንስትዮ ዝፍጸም ዘሎ ዓመጽ ኣመልኪታ ኣብ ዘመሓላለፍትቶ መልእኽቲ፣ ገለ ደቂንስትዮ’ውን መሰረታዊ ነገራት ንምርካብ፣ ምስ ሰራዊት ጾታዊ ርክብ ይግደዳ ምህላወን ወቒሳ።
ህወሀት አጥምዶ መቀሌ ላይ በመቀመጥ የሚችለውን እያደረገ ነው:: በእጅ አዙር የእርስ በእርስ ግጭት የጥፋት ተልዕኮን ማራመድና የተዛቡና ሀሰተኛ መረጃዎችን በስፋት በማስራጨት ህዝቡ ላይ የስነልቦና ቀውስ መፍጠር ነው | OromianEconomist
ህወሀት አጥምዶ መቀሌ ላይ በመቀመጥ የሚችለውን እያደረገ ነው:: በእጅ አዙር የእርስ በእርስ ግጭት የጥፋት ተልዕኮን ማራመድና የተዛቡና ሀሰተኛ መረጃዎችን በስፋት በማስራጨት ህዝቡ ላይ የስነልቦና ቀውስ መፍጠር ነው	August 11, 2018
እነሆ ይሄው ገና የተባለው በዓል ሆነ፡፡ ይህን ተገን ያደረገው የፈረንጆች ዘመን መለወጫም ሆነ፡፡ ዘመንን ለመቁጠር መነሻ ከሆኑት ጥንታትም (Epochs) አንዱ የሆነው ይሄው የኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ነው፡፡ እንደ ኢትዮጵያውያን ያሉት ከሌሎቹ በተለየ ቀን የሚያከብሩበትና ከልደቱ ተጀምሮ የሚቆጠረውን የዓመት ቁጥር በሰባትና በስምንት…
በጥንታዊው ዘመን “The Seven Wonders of the World” ተብለው የተመዘገቡ፣ የሰው ልጅ የሰራቸው “ድንቅ”ቅርሶች ነበሩ፡፡ ከነዚህም መሀል የግብፅ ፒራሚዶች፣ትልቁ የቻይና ግምብ፣ እና የአቴንስ Acropolis በብዛት ይጠቀሱ ነበር፡፡ ሀዋርያቱ ከእስራኤል ወጥተው በየአገሩ እየዞሩ፣ ተአምራት እየሰሩ ሲያስተምሩ፣ ኤፌሶን ወደብ ውስጥ የቆመው መጠኑ…
“ሹፌሩንም ተሳፋሪውንም ይጐዳል” የታሪፍ ማስተካከያው ኪሎ ሜትርን ያገናዘበ አይደለም፡፡ መንገዱ በትራፊክ ባይጨናነቅም 6 ኪሎ ሜትር ነው በሊትር የሚነዱት፡፡ በ2.80 ሲሠላ ሰባት ኪሎ ሜትር ማለት አያዋጣም፡፡ ይሄ ሹፌሩን ይጐዳል፡፡ ተሳፋሪውን በተመለከተ ደግሞ ቀድሞ 1.40 የነበረው 2.80 ገብቷል፡፡ እነዚህን ሰዎች ትንሸ ኪሎ…
በዛሬው ፅሁፌ ታሪካቸውን በአጭር ቃለ ምልልስ የማቀርብላችሁ ወጣቶች “ታላላቅ ህልሞች” በሚለው የስኬታማ ሰዎችን ታሪክ የያዘ መፅሃፍ ውስጥ ያነበብኩት አሜሪካዊ ቢሊዬነርን አስታውሰውኛል፡፡ አሜሪካዊው ዌይዝንገር እንደነዚህ ወጣቶች ሰፈር ውስጥ ቆሻሻ በመሰብሰብ ጀምሮ ነው ሥራውን ወደ ትልቅ ቢዝነስ በማስፋት በርካታ የቆሻሻ መጣያ መኪኖች…
“መዝናናት መዝናናት፣ አሁንም መዝናናት!” ጓድ ሌሊን የተከበራችሁ አንባብያን፡- አንድ ቀን ከመሬት ተነስቼ የሚገርሙ የሚገራርሙ ነገሮችን ማሰብ ጀመርኩ፡፡ እና ቀጠልኩበት፡፡ ሳያቸው ጊዜ ለሌላ ሰው ባሳያቸውስ? አልኩ፡፡ እኚውላችሁ፡፡ ይህን ሁለት ሶስት ቀን ሳስብ የመጡልኝ ከመሆናቸው በስተቀር፣ ሌላ መገናኛ ወይም መመሳሰያ ክር የላቸውም፡፡…
ከአዲስ አበባ ጐንደር የገባነው በአየር ነው - በአውሮፕላን፡፡ ከዚያ በኋላ በስተሰሜን ምዕራብ አቅጣጫ በመኪና የአምስት ሰዓት መንገድ ይጠብቀናል - 230 ኪ.ሜ ገደማ፡፡ እንደ ትንግርት የሚታዩትን የሰሜን ሰንሰለታማ ተራሮች እየቃኘን ጉዞአችንን ቀጠልን፡፡ በነገራችን ላይ በእነዚህ ታሪካዊ ተራሮች ላይ አልፎ አልፎ አበጥ…
በአማራ ክልል ዕውቅና ከተሰጣቸው 93 የግል ኮሌጆች መካከል 39 ችግር ያለባቸው መሆኑን የክልሉ ቴክኒክ ሙያና ኢንተርፕራይዞች ልማት ቢሮ አስታውቋል፡፡ ኮሌጆቹ የሚሰጡት ትምህርት የሥራ ገበያ ፍላጎት፣ ያላቸውን የሰለጠነ የሰው ኃይል እና ሌሎች መመዘኛ መስፈርቶችን ከግምት ውስጥ በማስገባት ነበር ዕውቅና የተሰጣቸው፡፡ ይሁን እንጂ ከተፈቀደላቸው አሠራር ውጭ በርቀት የሚያሰለጥኑ፣ ከተፈቀደላቸው የስልጠና የሙያ ዘርፎች ውጭ ስልጠና የሚሰጡ፤ ከተፈቀደው የመግቢያ ነጥብ በታች ተማሪዎችን እየተቀበሉ የሚያሰለጥኑ እና ከተፈቀደው የሰልጣኝ ቁጥር በላይ ከፍተኛ ሰው የሚያሰለጥኑ ኮሌጆች መኖራቸውን የቢሮው ኃላፊ አቶ የሻምበል ከበደ አስታውቀዋል፡፡ በገበያ የማይፈለጉ ሙያዎች ማሰልጠን እና የስልጠና ዕውቅና ሳይኖራቸው አሰልጥነው የምሥክር ወረቀት መስጫ ጊዜያቸው ሲደርስ ወደ ቢሮው የሚሄዱ ኮሌጆች እንዳሉም ተመላክቷል፡፡
በዚህም መሠረት ቢሮው ባደረገው ኦዲትና ግምገማ ወረታ ላይ አዲስ ፋና እና ጎንደር ላይ ራዳ ኮሌጆችን አግዷል፡፡ 39 የሚሆኑት ደግሞ ችግር እንዳለባቸው ተለይቷል፡፡ ከ39 ኮሌጆች መካከል የተወሰኑት በእጃቸው ያሉ ሰልጣኞችን እስከሚያስመርቁ ድረስ የጊዜ ቀጠሮ እንደሚሰጣቸው ተገልጿል፡፡ የከፋ ችግር ያለባቸው ኮሌጆች ደግሞ በማኅበረሰቡ ላይ የከፋ ጫና ሳያደርሱ ሰልጣኞቹ ወደ ሌላ ኮሌጅ እንዲሸጋገሩ ይደረጋል ተብሏል፡፡
በቀጣይ ከሌሎች ሴክተር መስሪያ ቤቶች ጋር በመሆን ተጨማሪ ኦዲት በመሥራት ‹‹የተሻለ የሚሠሩ ኮሌጆችን በተለይም ወደ ቴክኖሎጂ ፈጠራ እንዲገቡ መንግሥት እገዛ ያደርጋል›› ብለዋል አቶ የሻምበል፡፡ ኅብረተሰቡን ከተጨማሪ ጉዳት ለመታደግ በኮሌጆች ላይ ጠበቅ ያለ ኦዲት እየተደረገ መሆኑን ቢሮ ኃላፊው አስታውቀዋል፡፡ መቀጠል የሌለባቸው ኮሌጆች ዕውቅናቸው እንዲሰረዝ እስከሚደረግ ድረስም አዳዲስ ኮሌጆች እንዳይከፈቱ ቢሮው ማገዱን ኃላፊው አስታውቀዋል፡፡
‹‹ኅብረተሰቡ በተለይ በግል ኮሌጆች ከፍተኛ ወጭ አውጥቶ የሚያስተምረው የሥራ ዕድል ይፈጥራል ብሎ ቢሆንም ውጤቱ ግን ከዚህ በተቃራኒው እየሆነ ነው›› ብለዋል አቶ የሻምበል ከበደ፡፡ ከቢሮው ያገኘነው መረጃ እንደሚያሳየው በግል ኮሌጆች ተመርቀው የሥራ ዕድል ያገኙት ከ62 በመቶ አይበልጡም፡፡ ምንም እንኳን የቴክኒክና ሙያ ‹ስትራቴጂ› ወጣቶችን ሥራ ፈጣሪ ማድረግ ቢሆንም በተገቢው መንገድ ክህሎት ባለማግኘታቸው ምክንያት አብዛኞቹ ሰልጣኞች ወደ ሲቪል ሰርቪስ ተቋም ነው የሚገቡት፡፡
እነዚህ ችግሮች በክልሉ ብሎም በሀገሪቱ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ እና ማኅበራዊ እንቅስቃሴ ላይ ጫና አላቸው፡፡ በዚህ ወቅት ግን ኅብረተሰቡ ለችግር ተጋላጭ እንዳይሆን እየተሠራ እንደሚገኝ ተነግሯል፡፡ ፈቃድ የተሰጣቸውን ተቋማት ዝርዝር መረጃ በዞን እና በወረዳ ቴክኒክ እና ሙያ ተቋም ማግኘት እንደሚቻልም አቶ የሻምበል ተናግረዋል፡፡
“የመዋዕለ ንዋይ ፍሰቱ እንዳይቋረጥ” ሲሉ አንዳንድ የምክር ቤት አባላት አሳስበውኛል። ያ ማለት ግን፤ ጉዳዩን በሚመለከት ምንም አያደርጉም ማለት አይደለም። ለወንጀሉ ተጠያቂ የሚያደርግ .. ምንም ይሁን ምን .. የሆነ ቅጣት መኖር አለበት።
እየተስፋፋ ባለፈው የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ በተወሰኑ የዩናይትድ ስቴት ክፍለ ግዛቶች የሚገኙ ሰዎች በመጭው የጥቅምት ወር ምርጫ ጣቢያዎች በአካል ተገኝተው ከመምረጥ ይልቅ ድምጻቸውን በፖስታ መስደድ ይፈልጋሉ፡፡
ኣብ`ዚ ክትዕ ዝተሳተፉ፡ ኣቶ ሕሩይ ተላ ባይሩ ካብ ኢትዮጵያ፡ ኣቶ መስፍን ሓጎስ ካብ ስዊዲን፡ ኣቶ ኣሕመድ ናስር ካብ ኢትዮጵያ፡ ኣቶ ኪዳነ ሓጎስ ካብ ካናዳ፡ መንእሰይ ዳኒኤል ተወልደ ካብ ኢትዮጵያ`ዮም።
የዶ/ር ያዕቆብ ኃይለማርያም “አሰብ የማን ናት?” መጽሐፍ ከወሳኝ የታሪክ ማጣቀሻዎቻችን አንዱ ነው። የዛሬው ዓላማዬ በመጽሐፉ የሀገራችን የተለያየ ዘመን መሪዎችና ዕውቅ ፖለቲከኞች ስለአሰብ ወደብና የባሕር በር ባለቤትነታችን የተናገሩትን ለማጋራት ነው፡፡ ይኽ ብቻ ግን አይደለም፡፡ “አሁንስ?” ብዬ ለመጠየቅም እዳዳለሁ። ከትውልድ ስዕለ ሕሊና መቼም ቢኾን የማይሞተውን ይኽን የኢትዮጵያን የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄ በአስተሳሰብ ልዕልናችን ከመንደር ሽኩቻ የተሻገርን አፍቃሪ-ኢትዮጵያዊያን በድፍረትና በልበ ሙሉነት እንድናነሳም እጎተጉታለሁ፡፡ ይኽን ለማንሳት “ጊዜው አይደለም” የሚሉንን የታሪክ እንከፎች በቃችሁ ብለን አጀንዳውን ወደፖለቲካዊ ዲስኮርስ ማምጣት አለብን ብዬም እሞግታለሁ።
ኢትዮጵያውያን ታሪካዊ፣ ተፈጥሯዊና ዓለማቀፋዊ ሕጎችን ተጠቅመን ገናናውን የባሕር ኃይል ለመመለስ መሬት የወረደ ተግባር ውስጥ ለመግባት ጉዳዩን ወደፊት ማምጣት አለብን፡፡ ይኽ ደግሞ በቀዳሚነት “በሕይወት አለን” የሚሉንን የፖለቲካ ድርጅቶች በነገሩ ዙሪያ ያላቸውን አቋም በመፈተሸ መጀመር ይገባል፡፡ ኢትዮጵያ በኤርትራ ችሮታ የምታገኘው የባሕር በር እንደሌለ ያለልምምጥ ኤርትራውያን እንዲገነዘቡት ማድረግም ሌላኛው ኃላፊነታችን ነው።
“…የዘይላን በር ነገር በሚቻልዎ ነገር ሁሉ ተጣጥረው በእኔ ዕጅ ቢሆን እንኳን በሐረርጌ፣ በአሩሲ፣ በከንባታ፣ በጅማ፣ በከፋ ያለን ነገር ሁሉ በዘይላ አደርገው ነበር። ይህም ማለቴ ለእርስዎ እንዳይቸግርዎ ባውቀው የኢትዮጵያ ልጆች በንጉሥ ኡምቤርቶ ብርታት የዘይላ በር እጃችን ተመልሶ ገባ እንዲሉ ሥምዎ በነገሥታት ታሪካችን ይተከላል፡፡”
“በዚህ በቀይ ባህር ወደብና ጠረፍ ላይ ሆነን ካሌብን ጥንታዊ የባህር ሃይላችንና የንግድ መርከቦቻችን በቀይ ባህር የነበረንን ገናናነት አዱሊስንና መጠራን፣ ዳህላክንና ናኩራን በአጠቃላይ የታሪክ ኩራታችንን አሉላን ጭምር እንመለከታለን፡፡ ቀይ ባህርና የባህር በሮቻችን የታሪካችን ልዩ አሻራዎች ናቸው።”
“እነዚህ ኢትዮጵያን ወደብ አልባ የማድረግ ስህተቶች ለኢትዮጵያ ህዝብ የተመረጠ ህጋዊ መንግስት ሳይቋቋም ኤርትራ ነፃነቷን እንድታውጅና ኢትዮጵያ የአሰብን ጉዳይ ጨምሮ በሌሎችም የኢትዮጵያ ህዝብ ፍላጎትና ጥቅምን የሚያስከብር አግባብነት ያለው ስምምነት እንዲፈረም ያለማድረግ ነው”
“የድንበር ኮሚሽኑን ውሳኔ በመቃወም ባነሳነው የባህር በር ጥያቄ አማካኝነት ውሳኔው የሚለወጥ አይመስለኝም፤ መፍትሄ የሚገኘው ብሄራዊ ጥቅማችንን የሚያስጠብቅ መንግስት ሲመጣ ነው”
“ይህ አሰብን እንይዛለን እንወራለን የሚል አካሄድ ከዚያው ከዘውዳዊው ትምክህታዊ አስተሳሰብ የሚመነጭ ነው። ሁለተኛ ደግሞ ይህ አስተሳሰብ የተጠናወታቸው ሰዎች ከዘመነ ግሎባላይዜሽን ጋር ሊሄዱ ያልቻሉ ከድንጋይ ዘመን አስተሳሰብ ያልተላቀቁ ናቸው። አሰብን ካልያዝን እያሉ ይፎክራሉ፤ ተግባራዊ ለማድረግ በአሰብ ላይ ወረራ እስካልተፈፀመ ድረስ እርምጃ ልንወስድባቸው አንችልም”
ወዳለንበት ዘመን እንምጣ፣ ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ ከሁለት ዓመት በፊት ሎስ አንጀለስ በተገኙበት የድጋፍ ስብሰባ ከጋዜጠኛ ቴዎድሮስ ጸጋዬ ከቀረበላቸው ሦስት ወሳኝ ጥያቄዎች መካከል አንዱ “ኢትዮጵያ የባሕር በር ባለቤት የመኾን ሕጋዊ፣ ታሪካዊና ተፈጥሯዊ መብት አላት ብለው ያምናሉ ወይ?” የሚል ነበር፡፡ የጠ/ሚኒስትሩ ምላሽ ግን “ጥያቄው ከባድና ስትራቴጂክ በመኾኑ አሁን መመልስ አልችልም” የሚል ነበር፡፡
በርግጥ ጠ/ሚኒስትሩ ከሠላሳ ዓመት በኋላ ኢትዮጵያ ዳግም የባሕር ኃይል እንዲኖራት ጥረት ማድረጋቸው ቢነገርም ጉዳዩ ከፈረሱ ጋሪው በመቅደሙ ወሳኙን ጥያቄ ኢሳይያስ ፊት ይዘው ለመቅረብ አቅሙም ፍላጎቱም እንደሌላቸው ያሳያል፡፡ ከኢትዮጵያዊ መስመራችን ለአፍታም ሸብረክ የማንል ኢትዮጵያዊያን ግን የማይሞተውን የባሕር በር ባለቤትነት ጥያቄ ከፍ አድርገን ማስጮሃችንን እንቀጥላለን፡፡
ሃሪ ድሬስደን እንደ መንቀጥቀጥ ኃይል ማዕበል ሊለቀቅ የሚችል የኪነቲክ ሀይልን ለማከማቸት የእሱን ኃይል ሪንግን ይጠቀማል ፡፡ ሃሪ በመላው ውስጥ የኃይል ቀለበቶች በርካታ ቅጦች አሉት ዶሬደንድ ፋይሎች ተከታታይ; ይህ ቀለበት በሃሪ ቀለበት ‹በትንሽ ሞገስ› ላይ የተመሠረተ ነው ፡፡
ዝርዝሮች: የግዳጅ ቀለበት በሰፋፊው 8 ሚሜ እና በባንዱ ወፍራም ቦታ ደግሞ 3.2 ሚ.ሜ. የሃሪ ቀለበት በግምት 13 ግራም ይመዝናል ፡፡ ክብደቱ በመጠን ይለያያል ፡፡ የባንዱ ውስጠኛው በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘቱ ታትሟል ፡፡
በመጨረስ ላይ: 14 ኪ ቢጫ ወርቅ ፣ ጥንታዊ 14 ኪ ቢጫ ወርቅ ፣ 14 ኪ ነጭ ወርቅ እና ጥንታዊ 14 ኪ ነጭ ወርቅ ፡፡ 14 ኪ ፓላዲየም ነጭ ወርቅ (ኒኬል ነፃ) እንደ ብጁ አማራጭ ይገኛል ፣ እባክዎ ዝርዝሮችን ለማግኘት እኛን ያነጋግሩን ፡፡
በኋላ ልብ ወለድ ኮሮናቫይረስ በቻይና ቁጥጥር ስር ነበር ፣ አሁን በዓለም ዙሪያ ተከፋፍሏል ማለት ይቻላል ፣ እያንዳንዱ ሰው ሙቀትና ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ብለን ተስፋ እናደርጋለን ፡፡
አሁን ለደንበኞቻችን በመተማመን እና ከእኛ ጋር ላለው ቅርበት ከልብ ከልብ እናመሰግናለን አሁንም በፀረ-ተባይ ደህንነት ሥራችን የሚያምኑ እና የትእዛዞችን ድርድር የሚያከብሩ አንዳንድ ደንበኞች አሉ ፡፡ ይህንን ስዕል የሚያሳይ ፀረ-ተባይ እና የደህንነት ስራ ነው ፣ አንድ የደንበኞቻችን ትዕዛዝ በቅርብ የተሸጥነው ፡፡
ስለዚህ እባክዎን እኛን ይንገሩን ፣ የደህንነት ትዕዛዙን በ belive እና እኛን ለማነጋገር አያመንቱ ፡፡ የደህንነት ስራውን ለማስቀጠል እና የምርት ጥራት ለማረጋገጥ የተቻለንን ሁሉ እንሞክራለን ፡፡
ከበአላት ሁሉ የአሜሪካኖቹ Thanksgiving ወይም የምስጋና ቀን እጅግ የሚያስደስት በአል ነው። ሰው ከቤተሰብ እና ከጓደኞቹ ጋር በመሆን አምላኩን ያመሰግናል፤ በህይወቱ መልካም ነገር ያደረጉለትንም ሰዎች እንዲሁ የሚያመሰግንበት በዓል ነው። ይህ በአል ከ እሮብ ማታ ጀምሮ እስከ መጪው እሁድ ድረስ በድምቀት ይከበራል። ከአንደኛው ስቴስ ወደሌላው ዘመድ ለመጠየቅ የሚሄዱ መንገደኞች ዋናውን ጎዳና እና የአየር ማረፊያ ጣቢያዎችን ያጨናንቃሉ። ፕሬዘዳንቱም በኋይት ሃውስ ሊታረዱ ከተዘጋጁት ተርኪ ዶሮዎች መካከል ለአንዱ ምህረት ያደርጋል። ፕሬዘዳንት ኦባማም በትላልንቱ እለት ለአንድ ተርኪ ምህረት አድርገዋል። ድሆችንም በመጎብኘት እለቱን አሳልፈዋል። በየቤተክርስቲያኑም ነጻ ምግብ የሚሰጥበት፤ ለልጆችም ነጻ መጫወቻ በየከተማው የሚበረከትበት እለት ነው – የምስጋና ቀን።
ቫለንታይንስን ጨምሮ… ኢትዮጵያ ውስጥ የአሜሪካ በአላት በጉራማይሌ መልክ ሲከበሩ ይህ በአል ለምን እስካሁን እንዳልተከበረ አላቅም። አንድ የማውቀው ነገር ቢኖር፤ በአሉ በአሜሪካ ኢምባሲ ውስጥ በድምቀት እንደሚከበር ነው። ኢትዮጵያ በነበርኩበት ወቅት በተደጋጋሚ በኢምባሲው ውስጥ 4th of July እና የምስጋና ቀንን አክብሬያለሁ። ሆኖም አሁን አሜሪካ ውስጥ ሆኜ ሳከብረው የሚሰማኝ ስሜት የተለየ ነው።
የበአሉ ታሪካዊ አመጣጥ እንዲህ ነው። የዛሬ 400 አመት አካባቢ… አሜሪካዊያን ተርበው በሞት አፋፍ ላይ በነበሩበት ወቅት፤ እንደጠላት አይተው እያደኑ የሚገድሏቸው “ሬድ ኢንዲያንስ” ተርኪ ዶሮ፣ የበቆሎ እሸት እና ሌላም ምግብ መኖሪያ ሰጥተው የአሜሪካውያኑን ህይወት አተረፉ። ይህ ያልታሰበው የሬድ ኢንዲያንስ መልካም ተግባር አሜሪካዊያንን አስገረመ፣ አስደነቀ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አሜሪካዊያን ይህንን በአል በየአመቱ እየተሰባሰቡ፤ አምላካቸውን እና መልካም ነገር ያደረጉላቸውን ሰዎች በማመስገን ያከብሩት ጀመር። በመጨረሻም ከ1789 ጀምሮ በህግ የአሜሪካዊያን በአል ሆነ። (ካናዳ ውስጥ ኦክቶበር ላይ ነው የሚከበረው)
ከበአላት ሁሉ የሚወደድ በአል የሚያደርገውም ቤተሰብ፣ ዘመድ አዝማድ እና ጓደኛሞች አብረው ማክበራቸው ብቻ ሳይሆን ምስጋና ማቅረባቸው ነው። በርግጥ ለምናምነው አምላክ በየቀኑ ምስጋና ማቅረብ መልካም ሆኖ ሳለ፤ በአመት አንድ ጊዜ ደግሞ እንዲህ ተሰባስቦ ምስጋና ማቅረቡ የሚከፋ አይደለም። እናም ኢትዮጵያውያን ይህንን በአል ስታከብሩ… በዚህ ቀን በህይወታችሁ መልካም ያደረገላችሁን አምላክ እንደየሃይማኖታችሁ ማመስገን እንዳለ ሆኖ፤ ጥሩ የሰሩላችሁንም ሰዎች አስቧቸው።
እኔም ከምግብ እና ከመጠጡ በፊት ለሚቀጥሉት ጥቂት ደቂቃዎች በህይወቴ መልካም ነገር ያደረጉልኝን ሰዎች አስባቸዋለሁ። የነሱ ድጋፍ እና እርዳታ ባይታከልበት ኖሮ ህይወት አስቸጋሪ ልትሆን ትችል እንደነበር አስባለሁ። በትምህርት ቤት እና በስራ ዘመኔ አብረውኝ የነበሩ መልካም ትዝታዎች አስታውሳለሁ። ለዚህ ቀን በመድረሴም እራሴን እደለኛ አድርጌ በመቁጠር አምላክን አመሰግናለሁ። መልካም ያደረጉልኝ ሰዎችን ፈጣሪ ከነቤተሰባቸው እንዲባርክ እጸልያለሁ። ከዚያም ለነዚህ ሰዎች በመደወል፣ በኢሜይል ወይም በቴክስት “እንኳን አደረሳችሁ” እላለሁ። ከዚያ በፊት ግን… ለመላው የፌስ ቡክ ጓደኞቼ “እንኳን ለምስጋና ቀን አደረሳችሁ” ልበል። መልካም የምስጋና በአል ወዳጆቼ።
ንሕና ኣብ ሪያድ እንነብር ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣዝዩ ዘሰንብድ ወረ መስዋእቲ መራሒና ኣቦ መንበር ዶክቶር ሃብተ ተስፋማርያም ብምስማዕና መሪር ሓዘን ተሰሚዑና። ሞት ንቡር ስለዝኾነ ክትጻወሮ ክትፍን ግድን‘ዩ። እንተኾነ ግን ጉዳይ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ኣዚዩ ተሃዋሲ ኩነታት ወዲቁሉ ኣብዘለወሉ ጊዜ ከም በዓል ዶክቶር ሃብተ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሃገራውያን መራሕቲ፣ ብሞት ክፍለዩኻ ዘይጽወር ጥራሕ ዘይኮነስ ድርብ ሞት‘ውን እዩ።
ፍጡር ኮይኑ ካብ ሞት ዘምልጥ ስለ ዘየለ እንሆ ድማ ዶክቶር ዕጭኡ በጺሓቶ ተፈልዩና። ካብ ኮነ ኸኣ ንስዉእ ዶክቶር ሃብተ መንግስተ ስማያት የዋርሶ፣ ብቐዳምነት ንብዓልቲ ቤቱን ደቁን ከምኡ‘ውን ንኩሎም ብጾቱን ንኩሎም ደለይቲ ለውጥን ድማ ጽንዓት ይሃብ ንብል።
ብጉዳይ ስዉእ ዶክቶር ሃብተን ካልኦት ስዉኣትን ኣብ ሃገራዊ ግዴኦም ዝተመርኮሰ ብዙሕ መግለጺታት ክወጽእ ይከኣል‘ዩ። እቲ ብዝያዳ ነዞም ስዉኣት ኣብ ዘለውዎ ቅሳነት ዝህቦም ግን ነቲ ዝተሰውእሉ ዕላማ ኣብ መዕረፊኡ ንከብጽሕ መድረኽ ዝጠልቦ ቃልሲ ዘካይድ ሸነኽ ምስ ዝህሉ ጥራሕ‘ዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ብምሉኣትና ኣባላት ግንባር ድሕነት ኤርትራ ጨንፈር ርያድ በዚ ኣጋጣሚ‘ዚ ዓቅምና ብዝፈቅዶ ነዚ ዕላማ‘ዚ ንምዕዋት ክንቃለስ ምዃና ቃል ንኣቱ።
ዝርዝሮች: እነዚህ የጆሮ ጌጣ ጌጦች በዘንዶው ጥፍር ውስጥ ስማግ የተጠመቀውን አርኬንቶን ይሳሉ ፡፡ የዘንዶ ጥፍር ማራኪዎች ሶስት አቅጣጫዊ እና አንድ ይይዛሉ 8 ሚሜ ስዋሮቭስኪ ክሪስታል ሉል. የጆሮ ጌጣ ጌጦች በ 14 ኪሎ ግራም የወርቅ የፈረንሳይኛ የጆሮ ሽቦዎች ላይ የተንጠለጠለ የዳንግል ዘይቤ ናቸው ፡፡ የጆሮ ጉትቻዎች 19.5 ሚሊ ሜትር ርዝመት እና 9 ጥፍር በሰፊው ጥፍር ላይ ይለካሉ ፡፡ የ Arkenstone የጆሮ ጉትቻዎች በግምት 5.1 ግራም (እያንዳንዳቸው 2.5 ግራም) ይመዝናሉ ፡፡
“አርከንስቶን” ፣ “ስማግ” ፣ “መካከለኛው ምድር” ፣ “ሆብቢት” እና በውስጣቸው ያሉ ዕቃዎች እና ቁምፊዎች እና ቦታዎች ለባዳሊ ጌጣጌጥ ፈቃድ የተሰጠው የመካከለኛ-ምድር ኢንተርፕራይዝ ሳውል ዛንትዝ ኩባንያ መብቱ በህግ የተጠበቀ ነው.
የልዑካን ቡድኑ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት ወይዘሮ መአዛ አሸናፊ ፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክትል አፈጉባኤ ወይዘሮ ሽታዬ ምናለ፣ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶክተር ዳንኤል በቀለን ጨምሮ የፌደራል የዴሞክራሲ ተቋማት ከፍተኛ የስራ ሀላፊዎችን ያካተተ ነው።
ሀላፊዎቹ ጂግጂጋ ጋራድ ዊልዋል አውሮፕላን ማረፊያ ሲደርሱ የሶማሌ ክልል ምክትል ርእሰ መስተዳድር አቶ ኢብራሂም ዑስማንና የሶማሌ ክልል ምክር ቤት አፈጉባኤ አቶ መሎው ኢብራሂምን ጨምሮ የክልሉ ከፍተኛ የስራ ሀላፊዎች ደማቅ አቀባበል አድርገውላቸዋል።
Next Postጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዓቢይ አህመድ የጎሳ ፖለቲካን ለማገድ ከሕገ መንግሥቱም አንፃር ያለውን ቀዳዳ በሙሉ ተጠቅመው በተግባር ላይ የሚያውሉበት ወርቃማ ጊዜ አሁን ነው።
በፌደራል ፖሊስ ማንነት ተከልለው ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱን ከጎንደር አንገርብ እስር ቤት ለመውሰድ የሞከሩ የህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ጠንካራ ተቃውሞ እንደገጠማቸ ተሰማ።
በዚሁ ሳቢያ የህወሓት ታጣቂዎች በአንድ በኩል ፤ ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱ የታሰሩበት በጎንደር ከተማ የሚገኘው የአንገርብ እስርቤት ጠባቂ ፖሊሶች እና የጎንደር ህዝብ በሌላ በኩል ሆነው ጦርነት ወደሚመስል የተኩስል ልውውጥ እንደገኑም ለማወቅ ተችሏል።
በርካታ ልምድ ያላቸው የኢትዮጵያ አየር ኃይል አብራሪዎች ሃገር ጥለው ከወጡ በኋላ ፤ አየር ኃይሉ ታማኝ ናቸው ተበለው በሚታሰቡ የህወሓት ምልምሎች እንደወደቀ የውስጥ አዋቂ ምንጮች ከዚህ በፊት ያሳወቁት ጉዳይ ነው።
መሰረታዊ ፖለቲካዊ እና ሌሎች የመብት ጥያቄዎች እንዳሉ ሆኖ ፤ የጎንደሩን ታሪክ የማይረሳው ህዝባዊ አመጽ የቀሰቀሰው የህወሓት ሰዎች የወልቃይት የማንነት ጉዳይ ኮሚቴ አባል የነበሩትን ኮሎኔል ደመቀ ዘውዱን በህገወጥ መንገድ ሌሊት ከቤታቸው ለመውሰድ ባደረጉት ሙከራ መሆኑ ይታወሳል። ኮሎኔሉ ራሳቸውን ለመከላከል ባደረጉጥ ትግል ተኩስ በከፈቱባቸው የህወሓት ሰውች ጋር ተታኩሰው ሁለቱን ገድለዋቸዋል።
ህዝቡ የኮሎኔል ደመቀ ጉዳይ በህግ መታየት ካለበትም የሚታየው በጎንደር ፍርድ ቤት ነው ባይ ሲሆን ፤ የህወሓት ሰዎች ነገሩብ በእብሪት አይተው “ልክ እናስገባለን” የሚለውን አስተሳሰባቸውን ስራ ላይ ለማዋል እየሞከሩ ብሱ ሰላማዊ ሰው እየጨረሱ ነው።
ጥቅምት 21/2010 ዓ.ም እያደገ ከመጣው የቱሪዝም ዘርፍ ጋር አብሮ ለመጓዝና በዘርፉ የታቀዱ የልማት ግቦችን ለማሳካት ወቅቱ በሚጠይቀው የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መጠቀም የሚያሥችል የግንዛቤ መፍጠሪያ ውይይት በባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር የመሰብሰቢያ አዳራሽ ከሚኒስቴር መ/ቤቱ እና ከተጠሪ ተቋማት የተውጣጡ ባለሙያዎችና ሃላፊዎች በተገኙበት ተካሄደ፡፡
የግንዛቤ ማስጨበጫውን የሰጡት ከመረጃ መረብ ደህንነት ኤጀንሲ /INSA/ በመጡ የጂኦ ስፓሻል ባለሙያዎች ሲሆኑ አጠቃላይ ተቋሙ እያከናወነ ስለሚገኝባቸው የስራ እንቅስቃሴ ገለፃ አድርገው ከባህልና ቱሪዝም ዘርፍ አንፃር ጂኦስፓሻል ምርቶችና አገልግሎቶች ለቱሪዝም ያላቸውን ፋይዳ በዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ትኩረት በማድረግ ገለጻ አድርገዋል፡፡
የመጀመሪያው ታሪካዊ ቅርሶችን በ3ዲ በማንሳት ሞዴል በማድረግ በዘመናት ሂደት ውስጥ ቅርሶቹ ቢያረጁና ተፈጥሯዊና ሰው ሰራሽ በሆነ ሁኔታ ይዘታቸውን ቢለቁ የቀድሞ ማንነታቸውን በጠበቀ መልኩ ለመጠገን የሚያስችል፣ የመስህብ ስፍራዎችና ማዕከል ያደረገ የቱሪስት ካርታ ለማዘጋጀትና የመስህብ ቦታዎችን በምስለ ገፅታ በመያዝ ለጎብኝዎች ግልፅ የሆኑ መረጃዎችን ለመስጠት፣ የመስህብ ስፍራዎችን የይዞታ ካርታ ለማዘጋጀት፣ አዳዲስ የመስህብ ስፍራዎችን ለመለየትና የአካባቢውን የቱሪዝም አቅም በይበልጥ ለመጠቀም የሚያስፈልጉ የመሰረተ ልማት ስራዎችን ለማሟላት እንዲሁም የዱር እንስሳት ቆጠራን ማከናወን እንደሚያስችል በምስል በማስደገፍ አስረድተዋል፡፡
ተሳታፊዎችም በተነሱ ጉዳዮች ላይ ሃሳብና አስተያየታቸውን የሰጡ ሲሆን በተለይ የባህልና ቱሪዝም ዘርፍ ሁለንተናዊ የሆነ የሀገሪቱን ባህል፣ የቱሪዝም፣ የቅርስና የተፈጥሮ ሀብቶችን ለማልማትና በዘርፉ የሚስተዋሉ ችግሮችን በመለየት የመፍትሄ አቅጣጫ ለማስቀመጥ ፋይዳው የጎላ በመሆኑ ከተቋሙ ጋር በቀጣይ ተቀናጅቶ መስራ በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ተስማምተዋል፡፡
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ሮቡዕ ዕለት 6 መጋቢት 2019 ዓምፈ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ነቲ ኣቀድም ኣቢሎም ብዛዕባ ኣቡነ ዘበሰማያት ዝጀመርዎ ኣስተምህሮ ብምቅጻል ‘መንግሥትኻ ትምጻእ` ንእትብል ሓረግ ተንቲኖም። ኣብ ፍጻሜ ሰላምታ ኣብ ዘቅረቡሉ ከኣ ሎሚ ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብዕሊ ጾመ ኣርባዓ ከም እትጅምር ኣዘኻኺሮም እዚ ግዜ እዚ ናይ ጾምን ንስሓን ተጋድሎን ግዜ ክንገብሮ ሓደራ ኢሎም።
ቃል አምላኽ፡ - ‘መንግሥተ ሰማያት፡ ሓደ ሰብ ወሲዱ አብ ግራቱ ንዚዘራአ ፍረ ኣድሪ ትመስል። ንሳ ኻብ ኵሉ ኣዝርእቲ እኳ እንተነኣሰት ምስ ዓበየትስ ኣዕዋፍ ሰማይ መጺአን ኣብ ጨናፍራ ኺሠፍራ ኽሳብ ዚኽእላ እንካብ ኵለን ኣሕምልቲ ዝገዘፈት ኦም ትኸውን` እናበለ ድማ ካልእ ምሳሌ ኣቅረበሎም። (ማቴ 13.31-32)
ቅዱስነቶም ኣብታ ዝቀረበት ምዕራፍ ወንጌል ማቴዎስ ካብ 24-30 ዘሎ ብዛዕባ ሥርናይን ክርዳድን ዝዛረብ ዋና ግራት ደቂሱ እንከሎ ጸላኢ መጺኡ ብለይቲ ክርዳድ ምስ ሓወሰሉ እሞ እቶም ኣገልገልቲ ዋእ ጐይታይ ጽሩይ ሥርናይዶ ኣይዘራእናን ከመይ ኢሉ ደኣ ክርዳድ በቚሉ ክንኣልዮ ኢና ምስ በልዎ ኣይፋልኩም ክሳብ ቀውዒ ተጸበዩ ኢሉ ለውሃቱን ትዕግሥቱን ንዘመልክት ብምዝካር `እግዚአብሔርሲ ከማና ኣይኮነን ትዕግሥቲ ኣለዎ። ንመንግሥቱ ኣብ ዓለም ብዓመጽ ኣይኮነን ዝዝርግሖ መንገዲ ምስፋሕ መንግሥቱ ብየውሃት እዩ ዝገብሮ’ እንክብሉ እግዚአብሔር ንመንግሥቱ ዘስፍሓሉ መንገዲ ብትዕግሥትን ብለውሃትን ብየዋህነትን ከምዝኾነ ገሊጾም።
ቅዱስነቶም ናብቲ ብቀዳማይ ዘቋረጽዎ ክፍሊ ኣቡነ ዘበሰማያት ምልስ ብምባል እቲ ኣማኒ ‘ስምካ ይቀደስ’ ክብል ስም እግዚአብሔር ኣብ ልዕሌና ክቅደስ ምስ ለመነ ብዓቢ ሃንቀውታ መንግሥቲ እግዚአብሔር ኣብ ዓለም ምእንቲ ክሰፍሕ ከኣ ‘መንግሥትኻ ትምጻእ’ እናበለ ይጽሊ ኢሎም። እዘን ቃላት እዚአን ንምፍርራህ ዝድገማ ዘይኮነስ ናይ ሠናይ ዜና ናይ ታሕጓስ መልእኽቲ ትሕዝቶ ኣለውን። ኢየሱስ መንግሥቱ ንምስፋሕ ናይ ምስዳዕን ናይ ምግናንን ምግዋሕ ኣይገብርን። ብምፍርራህን ይግባይ ዘይብሉ ፍርዲ እግዚአብሔር ብምቅራብን ስለእቲ እትፍጽሞ ሓጢኣት ፍርሃትን ረዓድን ብምሕዳርን ኣይገብሮን እንታይ ደኣ ነቲ ሠናይ ዜና ናይ ድሕነት ጀባእ ይብል።
ወልደ እግዚአብሔር ንድሕነት ደቂሰባት ከምዝመጸ ዝገለጹ ቅዱስነቶም እዚ ድሕነት እዚ ብወገን እግዚአብሔር ፍጹም ኮይኑ እኳ እንተመጸ ብወገን ደቂሰባት ግን ዓለምና ገና ኣብ ሓጢኣት እዩ ዘሎ፡ ነዚ ከኣ ኣብቶም ብዙሕ ዝሳቀዩ ዘለው ሰባት ምናዳ ከኣ ኣብቶም ክምሕሩን ክዕረቁን ዘይደልዩ ሰባት ከም ሳዕቤኑ ከኣ መዓት ውግእን ብዙሕ ምዝመዛን ንርኢ።
“እዚ ኩሉ ኩነታት ዝገልጾ ነገር እንተሃልዩ እቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝተለገሰልና ዓወት ገና ምሉእ ብምሉእ ኣባና ኣይተተግበረን ከመይ ብዙሓት ደቂተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ምስ ዕጽው ልቢ ይነብሩ ስለዘለው። ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እንከሎና ኢና ከንፈር ነፍሲወከፍ ክርስትያን ነታ ካልአይቲ ሓረግ ናይ ኣቡነዘበሰማያት መንግሥትኻ ትምጻእ እናበለ ዘጋውሕ። እዚ ከኣ ተድልየና ኢኻ ኦ ኢየሱስ ንዓኻ ንደሊ ኣሎና ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ኣብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ንስኻ ኣብ ማእከልና ጐይታ ክትከውን ንደሊ ኣሎና ከም ምባል እዩ። እዚኣ ከኣ ቃል ተስፋ እያ።”
እዘን ቃላት ተስፋ እዚአን ኣብ መላእ መጻሓፍ ቅዱስ ከም ማሕተም ዝቅመጣ እየን። መንፈስ ቅዱስ ኣብ ኩለን ጽሑፋት `እወ ቀልጢፈ እመጽእ ኣሎኹ` ክብል ይዛዝም። እዚ ከኣ እቲ ቃለ ወንጌል ክዝራእ ዘለዎ ዘርኢ ተኽሊ ኮይኑ ኣብ ማእከልና ኣብ ማእከል ሓጢኣትናን ውድቀታትናን እያ ክትከል። ኣብዚ ተተኸሊ ንብላ ኣሎና።
“ነቶም ብሕይወት ሽንፈትን ውድቀትን ንዘጋጠሞም ሰባት ነወፍያ! ነቲ ክንዲ ፍቅሪ ብዙሕ ጽልኢ ዘስተማቀረ ነወፍያ! ነቲ ምኽንያቱ ከይተረደአ ዘይጠቅም ዕለታት ዝነበረ ነወፍያ! ነቶም ስለ ፍትሒ ዝቃለሱን ንሰማዕታት ታሪኽን ንሃባ እስኪ! ኣብዚ ክፍኣት ዝዓብለሎ ዓለምን ብከንቱ ተቃሊሰ ኢሉ ቃልሲ ንዝፈጸመ ንሃባ። እዚ ኩሉ ክኸውን ግን እግዚአብሔር ብትዕግሥቲ ይጽበየና ኣሎ።”
ቅዱስነቶም ነቲ ኣብ መባእታ ዝበልዎ ትዕግሥቲ እግዚአብሔር ዕብየቱ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ንኩሉ ኣቀዲሙ ስለዝፈልጥ ወትሩ ቀቅድመና ብትዕግሥትን ለውሃን ብምኻድ ብዘደንቅ ሓልዮቱ ይሕለወና ኢሎም የዘኻኽሩ እሞ ነታ `ድሕሪ ናይ ዓርቢ ስቅለት ለይቲ እትመጽእን ንመላእ ዓለም ብተስፋ እተብርህ ናይ ትንሣኤ ወጋሕታ’ ምስጋና ይኹኖ እግዚአብሔር ወትሩ ምስ ሓለየልና እዩ ኢሎም። እዚ ሓልዮት እዚ ግን ትዕግሥትን ለውሃትን ዝመልኦ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ መንግሥቲ እግዚአብሔር ሥርናይን ክርዳድን ብሓባር ዝዓብዩሉ ግራት ይመስል። ኣብዚ ኩነት እዚ እቲ ዝዓበየ ጌጋ ከምቲ ኣገልግልቲ ምሳሌ ወንጌል ዝበልዎ ብኡ ንብኡ ነቲ ክርዳድ ክትምንቊስ ምህንዳድ እዩ። ማለት ካብዚ ዓለምና ነቶም ክፉኣትን ሰዓብቶምን ክትኣሊ ከም ምህንዳድ እዩ።
“ርግጽ እዩ መንግሥቲ እግዚአብሔር እቲ ኣሎ ክበሃል ዚከኣል ዓቢ ሓይሊ ኣለዋ እዚ ግን ብመምዘኒ ናይ ዓለም ኣይኮነን! ስለዝኾነ ከኣ ኣብዛሓ ክኽተልዎ ኣይርከቡን። ከምቲ ቁሩብ መባዅዕቲ ንብዙሕ ሓርጭ ዘብኵዖ ኮይኑ ግን ፈጺሙ ዚጠፍእ መንግሥቲ እግዚአብሔር እውን ከምኣ እያ (ማቴ 13.33)። ወይውን ከም ንእሽቶ ዘርኢ ኣድሪ ዳርጋ ዘይትረኤ እያ ኮይኑ ግን ኣብ ውሽጣ ብዙሕ ሓይሊ ኣልይዋ ምስ ዓበየት ካብ ኩለን ኣታኽልቲ እትዓቢ ትኸውን (ማቴ 13.31-32)። እንክብሉ ናይ ሎሚ ትምህርቶም ዛዘሙ።”
ጥበብ በተግባሯ ከማዝናናት፣ ከማሳወቅና ማስተማር ባለፈ፤ ለስኬታማ ማህበራዊ መስተጋብር ትልቅ ዋጋ አላት። ማንነት በጥበባዊ ስራ ውስጥ ይገለፃል። በጥልቁ ሲታሰብ በማናቸውም ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ ጥበብ የሚኖራት ፋይዳ የላቀ ነው። የጎበጠው እንዲቃና፣ የተበላሸው አንዲስተካከል፣ የደበዘዘው እንዲፈካ፣ የላላው እንዲጠብቅ፣ የደከመው እንዲበረታ የማድረግ ኃይል አላት።
ጥበብን የሚጠበቡ ተዋንያን፣ በማህበረሰባችን ዘንድ ክብር አላቸው። የማህበረሰቡን ሁለንተናዊ ማንነት እንደመስታወት ሆነው በስራዎቻቸው ሲያንፀባርቁ፤ እኩዩ ከሰናይ የሚለይበትን አግባብ ይፈጥራሉ፤ ያሳያሉ። የማህበረሰቡ ማንነት መታያ አብነት ወይም ሞዴል ናቸውና ማህበረሰቡ ሊያጣቸውና ሊርቃቸው አይፈልግም።
በተለያዩ ወቅቶች በጥበብ ስራዎቻቸው የገነኑ፤ የሚደነቁና የሚከበሩ አርቲስቶች ከሀገር ወጥተው ሲቀሩ ተስተውሏል። ያለመመለሳቸው ምክንያት በአገራዊ ሁኔታ ያለመመቸት፣ የተሻለ ኤኮኖሚ አቅም የመፍጠር ፍላጎት ወዘተ ምክንያቶች ሊሰጡ ቢችልም፤ የጥበብን ዋጋ ከፍ ለማድረግ ግን የጥበብ ሰዎች ከአገራቸው፣ ከቀያቸው፣ ከቋንቋቸው፣ ከባህላቸው፣ ከታዳሚዎቻቸው ልርቁ አይገባም። የጥበብ ምንጩ ያለው የተወለዱበት፣ ያደጉበት ከመሆኑ አንጻር የፍላጎታቸው ተሟልቶ በአገራቸው ቢኖሩ ይመረጣል።
ለበርካታ ዓመታት በውጪ ሲኖሩ የነበሩ አርቲስቶቻቸን በአገሪቱ በተፈጠረው ምቹ ሁኔታ በመጠቀም ወደ አገራቸው በመመለስ ከአድናቂዎቻቸውና አክባሪዎቻቸው ጋር እየተቀላቀሉ ነው። ሕዝቡ ባሳየው አቀባበል ምን ያህል ለዚህች አገር እንደሚጠቅሙ የተገነዘቡት አጋጣሚ ይመስለናል። አርቲስት አለምፀሐይ ወዳጆና ሌሎችም አርቲስቶችቻችን በተደረገላቸው አቀባበል የተስተዋለው ይኸው ነው።
ይህንን መልካም አጋጣሚ በመጠቀም ሌሎችም ወደ አገራቸው በመመለስ፤ ባመቻቸው ሁሉ የጥበቡን ዘርፍ ቢያሳድጉ መልካም እንደሆነ ይሰማናል። በሕዝብ ይሁንታና ጭብጨባ ያደጉ አርቲስቶቻችን ከተሰደዱ ጥበብ ይነጥፋል፤ መድረክ ይራቆታል፤ ተደራሲም ይራባል። ይህ እንዳይሆን ደግሞ በሙያው ሊያገኙት የሚገባው ጥቅም እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ሙያዊ ኃላፊነትና አገራዊ ስሜት ግን ሊገዛቸው ይገባል።
ውድ አንባቢዎቻችን በዚህ ዕትማችን አርቲስት አለምፀሐይ ወዳጆ እንግዳችን ነች። ስለጥበባዊ ሕይወቷ፣ ስለ ሕዝቡ አቀባበልና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች ታወጋናለች። ሌሎች በምሁራን የሚቀርቡ የታሪክ፣ የባህልና የጥበብ ጉዳዮችንም ይዘን ቀርበናል። መልካም ንባብ።
በመተከል ዞን በተፈፀመ ጥቃት አንድ ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ከ350 በላይ ሰላማዊ ዜጎች መገደላቸውን የጠቆመው የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ በአጠቃላይ ባለፋት አምስት ወራት ከ5 መቶ በላይ ዜጎች በግፍ ተገድለዋል ብሏል ሪፖርቱ፡፡
“መቆሚያ ያጣው በመተከል ያሉ ሰዎች እልቂት!” በሚል መሪ ቃል ከትናንት በስቲያ የአካባቢውን ሁኔታ የተመለከተ አስቸኳይ ጋዜጣዊ መግለጫ ያወጣው ኢሰመጉ፤ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን ቡለን፣ ድባጤ እና ዳንጉር ወረዳዎች እስካሁን እየተፈጸመ ያለው ጥቃት ተባብሶ መቀጠሉ በእጅጉ አሳሳቢ ነው ብሏል።
ባለፈው ታህሳስ ወር አጋማሽ ላይ በመተከል ዞን፣ ቡለን ወረዳ፣ በኩጂ ቀበሌ፣ ታጣቂዎች ባደረሱት ጥቃት ከ100 በላይ (የመንግስት ሪፖርት 207) ንፁሃን መገደላቸውን ሪፖርት ማድረጉን ያስታወሰው ኢሠመጉ፤ ለዚህ ጥቃት መንግስት አፋጣኝና የተጠና ምላሽ አልሰጠም ሲል ተችቷል።
ታህሳስ 25 ቀን 2013 ዓ.ም በዚያው ዞን ከቻግኒ ወደ ግልገል በለስ የሚሄድ መኪና ውስጥ የነበሩ ተጓዦች፣ ማንዱራ ከተማ ላይ በታጣቂዎች እንዲወርዱ ተደርጎ አንድ ሰው መገደሉንና ሁለት ሰዎች ደግሞ መቁሰላቸውን ተቋሙ ጠቁሟል።
ከሰሞኑ ደግሞ፣ ጥር 2 እና 3 ቀን 2013 ዓ.ም በቡለን እና በጉባ ወረዳዎች፣ ኦሜድላና አዳነሽምስ በተባሉ ቀበሌዎች ላይ ታጣቂዎች በፈጸሙት ጥቃት ከ50 በላይ ሰዎች መገደላቸውንና በርካታ የመኖሪያ ቤቶች መቃጠላቸውን ኢሠመጉ አስታውቋል።
በድባጤ ወረዳ ቆርቃ ቀበሌ ዳሊቲ በተባለች መንደር ባለፈው ማክሰኞ ጥር 4 ቀን 2013 ከሌሊቱ 11፡30 ጀምሮ የኦነግ ሸኔ እና የቤኒን ታጣቂዎች በፈጸሙት ጥቃት ከ82 በላይ ሰዎች መገደላቸውን ከአካባቢው የዓይን እማኞች ማረጋገጡን፤ ነገር ግን ከሚደርሱት መረጃዎች አንፃር ከ100 በላይ የሚሆኑ ዜጎች ሳይገደሉ እንዳልቀረ የገለጸው ኢሠመጉ፤ በዚህ ጥቃትም ሴቶችና ህፃናት በአብላጫው ሰለባ መሆናቸውን አመልክቷል።
ከጥቃቱ የተረፈ አህመድ ይማም የተባለ ግለሰብ 82 አስከሬኖች መቁጠሩንና 22 ሰዎች መቁሰላቸውን ለአዣንስ ፍራንስ ፕሬስ ባለፈው ረቡዕ ተናግሯል። “ቀስትና ጥይት ጥቃቱን ለመፈጸም በጥቅም ላይ ቢውሉም በአብዛኛው በስለት ነው የተጠቀሙት” ብሏል አህመድ፡፡ ከ100 በላይ መሳሪያ የታጠቁ ግለሰቦች በማክሰኞው ጥቃት መሳተፋቸውን ለሮይተርስ በስልክ የተናገሩት የ60 ዓመቱ ወርቁ አህመድ፤ አንዳንዶቹ ዩኒፎርም የለበሱ ስለነበር ሊለይዋቸው እንደማይችሉ ጠቁመዋል።
በድባጤ ወረዳ በርካታ ቀበሌዎች ውስጥ የሚገኙ ነዋሪዎች አሁን ድረስ በፀጥታ ስጋት ውስጥ መሆናቸውን ያመለከተው ኢሰመጉ በበኩሉ፤ መንግስት ድርጊቱን የሚፈጽሙ አካላትን አጣርቶ እርምጃ እንዲወስድ እንዲሁም ተሰሚነት ያላቸው ግለሰቦች፣ የማህበረሰብ አንቂዎች፣ መገናኛ ብዙሃን፣ የሲቪል ማህበራት፣ የፖለቲካ ድርጅቶች፣ የሃይማኖት ተቋማትና የሃገር ሽማግሌዎች በመንግስት ላይ ጫና እንዲያሳድሩ ጥሪ አቅርቧል።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ በነደፉት የአሜሪካና የአፍሪካ ግንኙነቶች የሚመሠረቱበት አዲስ አቅጣጫና አካሄድ ከፍ ያሉ የምጣኔ ኃብት ዕድሎችን፣ ዴሞክራሲንና አፍሪካ መር የሆኑ የፀጥታ መፍትሔዎችን መደገፍና ማበረታታት እንደሚሆኑ አስታውቀዋል፡፡
በፕሬዚዳንቱ አባባል የንግግራቸው ማዕቀፍ የተዋቀረው የቀድሞው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ኔልሰን ማንዴላ ለአህጉሪቱ ትሩፋት እንዲሆን ባኖሯቸው እሴቶች ላይ ነው፡፡
ከመሬት ለመነሣት እየተንደረደረ ባሉት አህጉር ውስጥ ዩናይትድ ስቴትስ ከአዲስ የንግድ እና የኢንቨስትመንት አማራጮች ጋር በመንቀሣቀስ የንግድ እገዳዎችና መሠናክሎችን በማስወገድ ተሣትፎዋን እንደምታሣድግ ፕሬዚዳንቱ ተናግረዋል፡፡
አፍሪካ ከድኅነት መካከለኛ ገቢ ወዳለው ሕዝብነት እየተሸጋገረች ብትሆንም፣ መከላከል በሚቻሉ በሽታዎች ምክንያት እየሞተ ያለው ሰው ቁጥር እየቀነሰ ቢሆንም “የሙስና ብስባሽ እና ግጭቶች” ሥጋቶችን እንዳጠሉባት መሆናቸውን አመልክተዋል፡፡
ፕሬዚዳንቱ ቀጥለውም “ግልፅና ተጠያቂ መንግሥታትን፣ ነፃ የፍትሕና የፍርድ አካላትን፣ የሴቶችን የወሣኝነት አቅም የሚያበለፅጉና ውሣኔ ሰጭነትን የሚያጎናፅፉ ተቋማትን ትደግፋለች” ብለዋል፡፡
ፕሬዚዳንቱ ከኬፕታውን ዩኒቨርሲቲ ንግግራቸው በፊት ኔልሰን ማንዴላ ከሃያ ሰበት ዓመቱ የአፓርታይድ አገዛዝ ዘመን የወኅኒ ሕይወታቸው ሁለት አሠርት የሚሆኑትን ያሣለፉበትን አሥር ቤትና ክፍል ሮቢን ደሴት ላይ ተገኝተው ጎብኝተዋል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ደቡብ አፍሪካ የሚገኙ ሙስሊም ኢትዮጵያዊያን ፕሬዚዳንት ኦባማ ከትናንት በስተያ - ቅዳሜ ንግግር ባደረጉበት የሶዌቶ አዳራሽ ውጭ ተገኝተው የኢትዮጵያ መንግሥት ሰብዓዊ መብቶችን እንዲያከብር የአሜሪካ መንግሥት ጫና እንዲያሣድር ጠይቀዋል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ የዩናይትድ ስቴትሱን ፕሬዚዳንት በአሁኑ ጊዜ ወደ ኢትዮጵያ እንዲሄዱ የሚያደርጋቸው ምክንያት እንደሌለ አንድ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምሕር ለቪኦኤ ተናግረዋል፡፡
ኣብ ሊብያ፣ 1200 ሩስያውያን ዕሱባት፣ ምስ ሓይልታት ጀነራል ከሊፋ ሓፍታር ተጸንቢሮም፣ ኣብ ውግእ እታ ሃገር ይሳተፉ ምህላዎም ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ኣቃሊዑ።
ኣብ ሊብያ፣ ሃገራት ዓረብን ካልኦት ረብሓ ዘለወን ሃገራትን ናይ ውክልና ኵናት የካይዳ ብምህላወን፣ መስርሕ ሰላም እታ ሃገር ብቀሊሉ ክትግብር ከምዘይክኣል ተንተንቲ የረድኡ።
ሰዲህኤ ኣብ ሕድሪ ስውኣት፡ መብጽዓታት ነዊሕን ጽንኩርን ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብና ንነጻነት ዝኸፈሎ ከቢድ መስዋእቲ፡ ኣብ ዕላማታት ዲሞክራስን ራሕዋን ሰላምን፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ዝተሰረተ ዓብይ እጃምን ግቡእን ኣለዎ። እዚ ኮይኑ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ፡ ንፍትሒ ዲሞክራሲ ዝካየድ ቃልሲ ዘለዎ ኣበርክቶ እጃም ከኣ ብዘይ ገደብ ግዜ ይጽንሓለይ ዘይብለሉ ንህሉው መድረኽ ንምግጣም ድልውነቱ የረጋግጽ።
ድልውነት ሰዲህኤ ብዕቱብነት ዘካይዶ ቃልሲ ምስ ህዝብና ዝካፈሎ መርሖ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘትኮረ ምስ ከባቢኡ ማአት ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣሳሰረ፡ ሰልፊ’የ ስምዑኒ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ክሰምዕ፡ ቅረቡኒ ዘይኮነ ክቀርብ፡ ሓድነት ግበሩ ዘይኮነ ሓድነት ክገብር ምስ ፖለቲካዊ ውሳኔታቱ ንዝቃዶን ንዝሰማምዕን ሓይልታት ኤርትራ ኩሉ ንዘተ ፍትሓዊ ቃልሲ ንሓባራዊ ስርሓት ብኡ ኣቢልካ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንዛካየድ ቃልሲ ምሕያል ፖለቲካዊ ፍትሓዊ ንቕሓት ንምዕጣቕ’ዩ።
ድልወንት ሰዲህኤ፡ ሕነ ህዝብና ዘይሳተፎን ዘይውንኖን ሃገራዊ ፖለቲካዊ መስርሕ፡ ን27 ዓመት ክሓልፎ ዝጸንሐ ግፍዕን ጭቆናን መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንምንጋፍ፡ ኣብ ንቡር ሂወቱ ንኽምለስ ሓደ ክልተን ዘይብሉ ጥርኑፍ መኣዝኑ ዝሓዘ ቃልሲ፡ መደባቱ ሰሪዑ ብግሉጽነት ንጹር፡ ቅንዕና፡ ተሓታትነት ንህዝብና ክምርሕ ዝኽእል ተሳትፎ ሓይሊ፡ ሓይልታት፡ ማሕበራት፡ ሰልፍታት፡ውድባትን ስለ ዝኣምን እዩ።
ድልውነት ሰዲህኤ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ኣግላሊ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ከም ባዕዲ ተቆጺሩ ግደን ተራን ዘይብሉ ከቢድ ሂወት፡ ዝሓልፎ ዘሎ መሪር ኩነታት ናብራ ካብ ዘይፈልጦን ዘይወከሎን ምልካዊ ምሕደራ ንምድሓን፡ ብግርህናን ብየዋህነት ዝኣትዎን ውዕላት ዘይኮነስ፡ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክሳብ ምትካል፡ ስልጣን ንህዝቢ ክሳብ ዝርከብ ዘሎ ግዜ ውሕስነት ዘለዎ መስርሕ ንህዝብና ክረጋገጸሉ ዘኽእል ኣገባብ እውጅ ውዕላት ስምምዓትን ዝተመርኮሰ’ዩ።
ድልወነት ሰዲህኤ ኣብ በይናዊ ሰልፋዊ ፖለቲካዊ ራእይ ዝተሓጸረ ዘይኮነስ ኣውራን ቀዳምነትን ህዝብና ዝርዕሞን ዝምእምኦን ዝደልዮን ኣማራጺ መንገዲ ምሕደራ ዘማዕደወ፡ ከምኡ’ውን ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ከዕውት ተሰሊፉ ዝቃለስ ዘሎ ኩሉ ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ኤርትራ ክሳብ ውልቀ ሰባት ዘሳተፈ ኣብ መደብ መስርሕ ቃልሱ ህሉው ኣጀንዳ ዝተመርኮሰ መደብ’ዩ።
ድልውነት ሰዲህኤ ካብ ወገይ ወገንካ ዝረሓቐ፡ ግዜ፡ ጉልበት፡ ዓቕሚ፡ ክእለት ሰባት ካብ ምጥፋእ ወይ ምብኻን ንኩሉ ሰብኣዊ ኣፍልጦን ተሞክሮ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ንምውዓል ዝምረጽ ኣገባብ ቃልሲ ይከኣል’ዩ ካብ ዝብል ሰብኣዊ ሕልናን ተሞክሮ ቃልሲ ዝተሞርኮሰ’ዩ።
እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅስ ድልውነት ሰዲህኤ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሎዎ ዊንታ ድሌት ተስፋ ሃረርታን ጦብላሕታን ምዃኑ ስለ ዝኣምን፡ ኣብ ብዙሕነት ኣረኣኣእያን ተሞክሮን ስለ ዝኣምን፡ ኩሉ ኣንጻር ህግዲፍ ንዲሞክራሲያ፡ ንፍታሕ ዝኣምን ዝውንኖ ሓሳብ ምዃኑ ስለ ዝኣምን ንምትግባሩ ብልዑል ኣቃልቦ ዝቃለሰሉ ሓሳባቱ ዘካፍለሉ ሓሳባት ዝቅበለሉን መፍትሒ ህሉው ኩነታት ኢሉ ዝኣምነሉ’ዩ።
ድልውነት ሰዲህኤ ኣብ ዘቤታዊ ፍታሕ ዝኣምን፡ ብቀዳምነት ፍታሕ ህዝብን ሃገርን ኣብ ሕድሪ ስውኣትና መብጽዓታት ህዝብና ዝተሞርከሰ ንውሁብ መሰረታዊ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራን ሓርነቱን ብዘይምስምስ ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ንምውዓል እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ጉዳይ ንምፍታሕ እንተስ ብቅንዕናን ግሉጽነት ይበገስ’ምበር ኣኺሉ ዝተርፍ ተሞክሮን ጠመትን ኣለዎ። ኣብ’ዚ ህዝብና ኣትይዎ ዘሎ ሓድሽ ፖለቲካዊ ሃውሁ እንተኾነ ካብ ዘይነበረ ዘይኮነ ካብ ንቡር ተሞክሮ መስመር ነጻነት ሓርነት ህዝብን ሃገርን፡ ሰናይ ጉርብትናን ምሕዝነትን፡ ካብ ኵናት ብሰላምን ዘተን ኣንጻር ኩሉ ድሕረትን፡ ድኽነት ሕማም፡ ድንቝርና ንሃገርናን ዞቦናን ከሕየል ንስልጣነን ዕብየት ክመርሓን ዝኽእል ኣንፈት ፖለቲካዊ ዕላማ ንምርግጋጽ ይከኣል’ዩ ካብ ዝብል ሚዛን ዝተሞረኮሰ’ዩ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ህንድን ብደረጃ ኤምባሲ ዝማዕበለ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና እኳ እንተዘይጸንሐ፣ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት፣ ዓመታዊ ልዕሊ 25 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ንግዳዊ ልውውጥ ከምዘሎ ጸብጻብ መንግስቲ ህንዲ የመልክት።
ኤርትራ ካብ ህንዲ ከም መማህራን ዝኣመሰለ ዓቕሚ ሰብ፣ መድሃኒት፣ ኣጭርቕቲ፣ ናይ ኤልክትሪክ ኣቝሑን ሃለኽቲ ነገራትን ክትሽምት እንከላ፣ ህንዲ ብወገና ካብ ኤርትራ ቆርበት ክትሽምት ምጽንሓ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ይጠቅስ።
ሓረስቶት ናብ ታዕሊም እተዉ እናተብህለ፡ ኣብ ምእታው እኽሊ ህጽረት ሓይሊ ሰብ ኣይጋጥምን`ዶ ንዝብል ሕቶ ድማ፡ ኩሉ እንተሓጋገዘን እናተማልአን ስለዝኸይድ ዘሎ፡ እዚ ዝብሃል ጸገም ኣይተራእየን ኢሉ።
ቴዎድሮሥ ፀጋዬ - በተመክሮ፣ በንባብ፣ በውይይት፣ በክርክር እና በተንሸራሸረ ተዋስዖ በበርካታ ጉዳዮች ላይ ይበልጥ የነጠሩ እና የተሻሉ ሐሳቦች ያገኘሁ በመሰለኝ ጊዜ...
<string name="work_profile_deleted_details" msgid="226615743462361248">"የስራ መገለጫ አስተዳዳሪ መተግበሪያው ወይም ይጎድላል ወይም ተበላሽቷል። በዚህ ምክንያት የስራ መገለጫዎ እና ተዛማጅ ውሂብ ተሰርዘዋል። እርዳታን ለማግኘት አስተዳዳሪዎን ያነጋግሩ።"</string>
<string name="factory_reset_message" msgid="4905025204141900666">"የአስተዳዳሪ መተግበሪያው ክፍሎች ይጎድሉታል ወይም ተበላሽቷል፣ እና ስራ ላይ መዋል አይችልም። የእርስዎ መሣሪያ አሁን ይደመሰሳል። እርዳታ ለማግኘት አስተዳዳሪዎን ያነጋግሩ።"</string>
<string name="bugreport_message" msgid="398447048750350456">"ይሄ እንደ የኢሜይል መልዕክት አድርጎ የሚልከውን ስለመሣሪያዎ የአሁኑ ሁኔታ መረጃ ይሰበስባል። የሳንካ ሪፖርቱን ከመጀመር ጀምሮ እስኪላክ ድረስ ትንሽ ጊዜ ይወስዳል፤ እባክዎ ይታገሱ።"</string>
<string name="permdesc_readCellBroadcasts" msgid="6361972776080458979">"መሣሪያህ የህዋስ ስርጭት መልዕክቶች ሲቀበል መተግበሪያው እንዲያነበው ይፈቅድለታል። የህዋስ ስርጭት ማንቂያዎች አስቸኳይ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ አንዳንድ አካባቢዎች ላይ የሚላኩ ናቸው። የህዋስ ስርጭት ሲደርስ ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች በመሣሪያህ አፈጻጸም ወይም አሰራር ላይ ጣልቃ ሊገቡ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_getTasks" msgid="7454215995847658102">"መተግበሪያው በአሁኑ ጊዜና በቅርቡ እየተካሄዱ ስላሉ ተግባሮችን መረጃ ሰርስሮ እንዲያወጣ ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው በመሳሪያው ላይ የትኛዎቹ መተግበሪያዎች ጥቅም ላይ ስለመዋላቸው መረጃ እንዲያገኝ ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_systemAlertWindow" msgid="8584678381972820118">"መተግበሪያው በሌሎች መተግበሪያዎች ወይም አንዳንድ የበይነገጽ ክፍሎች ላይ እንዲስል ያስችለዋል። በማንኛውም የመተግበሪያ በይነገጽ ላይ በሚሰሩት ስራ ላይ ጣልቃ ሊገቡ ወይም በሌሎች መተግበሪያዎች ላይ ምን እንደሚያዩ የሚመስልዎት ነገር ሊቀይሩ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readContacts" product="tablet" msgid="5294866856941149639">"መተግበሪያው በጡባዊ ተኮህ ስለተከማቹ ዕውቂያዎች ያሉትን ውሂቦች በሙሉ፤ ጥሪ ያደረግክበትን፣ ኢሜይል የላክበትን ወይም ከተወሰኑ ግለሰቦች ጋር በሌላ መንገድ የተገናኘህበትን ድግምግሞሽ ጨምሮ፣ እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ ፈቃድ መተግበሪያዎች የእውቂያ ውሂብህን እንዲያስቀምጡ የሚፈቅድላቸው ሲሆን ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች የእውቂያህን ውሂብ ሳታውቀው ሊያጋሩት ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readContacts" product="tv" msgid="1839238344654834087">"መተግበሪያው ከተወሰኑ ግለሰቦች ጋር የተደዋወሉበት፣ ኢሜይል የተላላኩበት ወይም የተገናኙበት ተደጋጋሚነትም ጨምሮ በእርስዎ ቴሌቪዥን ላይ ስለተከማቹ እውቂያዎች እንዲያነብ ያስችለዋል። ይህ ፍቃድ መተግበሪያዎች የእውቂያ ውሂብዎን እንዲያስቀምጥ ያስችላቸዋል፣ እና ተንኮል-አዘል መተግበሪያዎች የእውቂያ ውሂብ ያለእውቀትዎ ሊያጋሩ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readContacts" product="default" msgid="8440654152457300662">"መተግበሪያው በስልክዎ ስለተከማቹ ዕውቂያዎች ያሉትን ውሂቦች በሙሉ፤ ጥሪ ያደረጉበትን፣ ኢሜይል የላኩበትን ወይም ከተወሰኑ ግለሰቦች ጋር በሌላ መንገድ የተገናኙበትን ድግምግሞሽ ጨምሮ፣ እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ ፈቃድ መተግበሪያዎች የእውቂያ ውሂብዎን እንዲያስቀምጡ የሚፈቅድላቸው ሲሆን ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች የእውቂያዎን ውሂብ ሳያውቁት ሊያጋሩት ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readCallLog" product="tablet" msgid="3700645184870760285">"መተግበሪያው ስለገቢና ወጪ ጥሪዎች ያለ ውሂብን ጨምሮ የጡባዊ ተኮህን የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ ፈቃድ መተግበሪያው የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብህን እንዲያስቀምጥ የሚፈቅድለት ሲሆን ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች ሳታውቀው የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብህን ሊያጋሩት ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readCallLog" product="tv" msgid="5611770887047387926">"መተግበሪያው ስለገቢ እና ወጪ ጥሪዎች ያእ ውሂብም ጨምሮ የእርስዎ ቴሌቪዥን የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ እንዲያነብ ያስችለዋል። ይህ ፍቃድ መተግበሪያዎች የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብዎን እንዲያስቀምጡት ያስችላቸዋል፣ እና ተንኮል-አዘል መተግበሪያዎች የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብ ያለእርስዎ እውቀት ሊያጋሩት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_readCallLog" product="default" msgid="5777725796813217244">"መተግበሪያው ስለገቢና ወጪ ጥሪዎች ያለ ውሂብን ጨምሮ የስልክህን የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ ፈቃድ መተግበሪያው የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብህን እንዲያስቀምጥ የሚፈቅድለት ሲሆን ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች ሳታውቀው የጥሪ ምዝግብ ማስታወሻ ውሂብህን ሊያጋሩት ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readCalendar" product="default" msgid="7434548682470851583">"መተግበሪያው የጓደኞችን ወይም የስራ ባልደረቦችን ጨምሮ ሁሉንም በስልክዎ ላይ የተከማቹ የቀን መቁጠሪያ ክስተቶች እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው የቀን መቁጠሪያ ውሂብዎን ሚስጥራዊነቱን ከግምት ሳያስገባ እንዲያጋራ ወይም እንዲያስቀምጥ ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_writeCalendar" product="tablet" msgid="6679035520113668528">"መተግበሪያው የጓደኞችህን እና የስራ ባልደረቦችህን ጨምሮ በጡባዊ ተኮህ ላይ ልታስተካክላቸው የምትችላቸውን ክስተቶች እንዲያክል፣ እንዲያስወግድ፣ እንዲለውጥ ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው ከቀን መቁጠሪያ ባለቤቶች የመጡ የሚመስሉ መልዕክቶችን እንዲልክ ወይም ያለባለቤቱ እውቀት ክስተቶችን እንዲያስተካክል ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_writeCalendar" product="tv" msgid="1273290605500902507">"መተግበሪያው የጓደኛዎችን እና የስራ ባልደረባዎችን ጨምሮ በቴሌቪዥንዎ ላይ እርስዎ ሊቀይሯቸው የሚችሏቸው ክስተቶችን እንዲያክል፣ እንዲያስወግድ ወይም እንዲቀይር ያስችለዋል። ይሄ መተግበሪያው ያለባለቤቱ እውቀት ከቀን መቁጠሪያ ባለቤቶች የመጡ የሚመስሉ መልዕክቶችን እንዲልክ፣ ወይም ክስተቶችን እንዲቀይር ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_writeCalendar" product="default" msgid="2324469496327249376">"መተግበሪያው የጓደኞችዎን እና የስራ ባልደረቦችዎን ጨምሮ በስልክዎ ላይ ሊያስተካክሏቸው የሚችሏቸውን ክስተቶች እንዲያክል፣ እንዲያስወግድ፣ እንዲለውጥ ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው ከቀን መቁጠሪያ ባለቤቶች የመጡ የሚመስሉ መልዕክቶችን እንዲልክ ወይም ያለባለቤቱ እውቀት ክስተቶችን እንዲያስተካክል ሊፈቅድለት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_accessFineLocation" msgid="5295047563564981250">"መተግበሪያው የእርስዎን አለምአቀፍ የመሬት አቀማመጥ ስርዓትን (ጂ ፒ ኤስ) ወይም እንደ የተንቀሳቃሽ ስልክ ማማዎች እና Wi-Fi ያሉ የአውታረ መረብ አካባቢ ምንጮችን ተጠቅሞ ትክክለኛ አካባቢዎትን እንዲያውቅ ያስችለዋል። መተግበሪያው እነዚህ የአካባቢ አገልግሎቶችን እንዲጠቀምባቸው እነሱ ሊበሩ እና ለመሣሪያዎ የሚገኙ መሆን አለባቸው። መተግበሪያዎች እርስዎ የት እንዳሉ ለማወቅ ይህንን ሊጠቀሙበት ይችላሉ፣ እና ተጨማሪ ባትሪ ሊፈጁ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_accessCoarseLocation" msgid="2538200184373302295">"መተግበሪያው ግምታዊ አካባቢዎትን እንዲያገኝ ያሽችለዋል። ይህ አካባቢ እንደ የተንቀሳቃሽ ስልክ ማማዎች እና Wi-Fi ያሉ የአውታረ መረብ አካባቢ ምንጮችን በመጠቀም የሚገኝ ነው። መተግበሪያው እነዚህ የአካባቢ አገልግሎቶችን እንዲጠቀምባቸው እነሱ ሊበሩ እና ለመሣሪያዎ የሚገኙ መሆን አለባቸው። መተግበሪያዎች እርስዎ የት እንዳሉ ለማወቅ ይህንን ሊጠቀሙበት ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_modifyAudioSettings" msgid="3522565366806248517">"መተግበሪያው አንደ የድምጽ መጠን እና ለውጽአት የትኛውን የድምጽ ማጉያ ጥቅም ላይ እንደዋለ የመሳሰሉ ሁለንተናዊ የድምጽ ቅንብሮችን እንዲያስተካክል ይፈቅድለታል።"</string>
<string name="permdesc_callPhone" msgid="3740797576113760827">"መተግበሪያው ያላንተ ጣልቃ ገብነት የስልክ ቁጥሮች ላይ እንዲደውል ይፈቅድለታል። ይህ ያልተጠበቁ ክፍያዎችን ወይም ጥሪዎችን ሊያስከትል ይችላል። ይህ መተግበሪያው የድንገተኛ ስልክ ቁጥሮችን እንዲደውል እንደማይፈቅድለት ልብ በል። ተንኮል አዘል መተግበሪያዎች ያላንተ ማረጋገጫ ጥሪዎችን በማድረግ ገንዘብ ሊያስወጡህ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_readPhoneState" msgid="1639212771826125528">"መተግበሪያው የመሳሪያውን የስልክ ባህሪያት ላይ እንዲደርስ ይፈቅድለታል። ይህ ፈቃድ መተግበሪያው የስልክ ቁጥሩን እና የመሳሪያውን መታወቂያዎች፣ ጥሪ የነቃ እንደሆነ፣ እና በጥሪ የተገናኘውን የሩቅ ቁጥር እንዲወስን ይፈቅድለታል።"</string>
<string name="permdesc_createNetworkSockets" msgid="3403062187779724185">"መተግበሪያው የአውታረ መረብ መሰኪያዎችን እንዲፈጥር እና ብጁ የአውታረ መረብ ፕሮቶኮሎችን እንዲጠቀም ይፈቅድለታል። አሳሹ እና ሌሎች መተግበሪያዎች ውሂብ ወደ በይነመረብ የመላኪያ መንገዶችን ስለሚያቀርቡውሂብ ወደ በይነመረብ ለመላክ ይህ ፍቃድ አያስፈልግም።"</string>
<string name="permdesc_changeWifiMulticastState" product="tv" msgid="9031975661145014160">"መተግበሪያው የብዙ ስምሪት አድራሻዎችን በመጠቀም ከእርስዎ ቴሌቪዥን ብቻ ሳይሆን በአንድ የWi-Fi አውታረ መረብ ላይ ላሉ ሁሉም መሣሪያዎች የተላኩ ጥቅሎችን እንዲቀበል ያስችለዋል። በብዙ ስምሪት ካልሆነ ሁነታ በላይ ተጨማሪ ኃይል ይጠቀማል።"</string>
<string name="policydesc_watchLogin" product="tablet" msgid="3215729294215070072">"ማሳያውን በምትከፍትበት ጊዜ በስህተት የተተየቡ የይለፍ ቃሎችን ቁጥር ተቆጣጠር፤ እና ጡባዊ ተኮውን ቆልፍ ወይም በጣም ብዙ የተሳሳቱ የይለፍ ቃሎች ከተተየቡ የጡባዊ ተኮን ውሂብ አጥፋ፡፡"</string>
<string name="policydesc_setGlobalProxy" msgid="8459859731153370499">"መመሪያ ነቅቶ እያለ ጥቅም ላይ ሊውል የሚችለውን የመሣሪያውን ሁሉንተናዊ ተኪ አዘጋጅ። የመሣሪያ ባለቤት ብቻ የሁሉንተናዊ ተኪውን ማዘጋጀት ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_readHistoryBookmarks" msgid="8462378226600439658">"መተግበሪያው አሳሹ የጎበኛቸውን የሁሉንም URL ታሪኮች እና የአሳሹን እልባቶች ሁሉ እንዲያነብ ይፈቅድለታል። ማስታወሻ፦ይህ ፈቃድ በሶስተኛ ወገን አሳሾች ወይም ድር የማሰስ ችሎታ ባላቸው ሌሎች መተግበሪያዎች ላይፈፀሙ ይችላሉ።"</string>
<string name="permdesc_writeHistoryBookmarks" product="tablet" msgid="6825527469145760922">"መተግበሪያው ጡባዊ ተኮህ ላይ የተከማቹ የአሳሹን ታሪክ ወይም ዕልባቶችን እንዲቀይር ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው የአሳሽ ውሂብ እንዲያጠፋ ወይም እንዲያስተካክል ሊፈቅድለት ይችላል። ማስታወሻ፦ ይህ ፈቃድ በሶስተኛ ወገን አሳሾች ወይም በሌላ የድር አሳሽነት አቅም ባላቸው መተግበሪያዎች ላይፈጸም ይችላል።"</string>
<string name="permdesc_writeHistoryBookmarks" product="tv" msgid="7007393823197766548">"መተግበሪያው በእርስዎ ቴሌቪዥን ላይ የተከማቸ የአሳሹ ታሪኮችን ወይም ዕልባቶችን እንዲቀይር ያስችለዋል። ይሄ መተግበሪያው የአሳሽ ውሂብ እንዲደመስስ ወይም እንዲቀይር ያስችለዋል። ማሳሰቢያ፦ ይህ ፍቃድ በሶስተኛ ወገን አሳሾች ወይም የድር አሰሳ ችሎታዎች ባላቸው ሌሎች መተግበሪያዎች ተፈጻሚ ሊሆን አይችልም።"</string>
<string name="permdesc_writeHistoryBookmarks" product="default" msgid="8497389531014185509">"መተግበሪያው ስልክህ ላይ የተከማቹ የአሳሹን ታሪክ ወይም ዕልባቶችን እንዲቀይር ይፈቅድለታል። ይህ መተግበሪያው የአሳሽ ውሂብ እንዲያጠፋ ወይም እንዲያስተካክል ሊፈቅድለት ይችላል። ማስታወሻ፦ ይህ ፈቃድ በሶስተኛ ወገን አሳሾች ወይም በሌላ የድር አሳሽነት አቅም ባላቸው መተግበሪያዎች ላይፈጸም ይችላል።"</string>
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ መርመርቲ ሕቡራት ሃገራት እቲ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ነቲ ናይ ጽልኢ ዘመተ ኣብ ምእላይ ኣድማዒ ስራሕ ኣይሰርሓን ክብል ከሲሶም ኔሮም።
በዩናይትድ ስቴትስ የሚደገፉት የሶርያ ዲሞክራስያዊ ኃይሎች እስላማዊ መንግሥት ነኝ በሚለው ፅንፈኛ የአማፅያን ቡድን ተይዘው የነበሩ 41 ቦታዎችን አስመልሰናል አሉ።
በዩናይትድ ስቴትስ የሚደገፉት የሶርያ ዲሞክራስያዊ ኃይሎች እስላማዊ መንግሥት ነኝ በሚለው ፅንፈኛ የአማፅያን ቡድን ተይዘው የነበሩ 41 ቦታዎችን አስመልሰናል አሉ። እስላማዊ መንግሥት ነኝ የሚለው ቡድን ከሚቆጣጠረው የመጨረሻ ምሽግ ለማባረር እየተዋጉ መሆናቸው ታውቋል።
"ሙስጣፋ ባሊ" የተባለው የሶርያ ዲሞክራስያዊ ኃይሎች ቃል-አቀባይ ባግሁዝ በተባለው መንደር የነበረውን የጽንፈኛው ቡድን ምሽግን አፍርሰናል ሲል በትዊተር አስታውቋል። ይሁንና ከባድ ውጎያ መቀጠሉን ሳይገልፁ አላለፈም።
ላመንክበት ዓላማ፥ በቃልህ ፀንተህ ለሀገርህ ለወደቅከው የደርግ ወታደር፣… እባክህ ይቅር በለኝ?! እርግጥ ነው፣ ከቤተ መንግስቱ ደጃፍ የወደቅከው “ለመንግስት ነው” እንዳይባል ደርግ ከወደቀ ሰነባብቷል፣ “ለመንግስቱ ኃይለማሪያም ነው” እንዳይባል ዚምባብዌ መግባቱን ሰምተሃል፣ “ማምለጫ ጠፍቶህ ነው” እንዳይባል ያለኸው አራት ኪሎ ቤተ መንግስት ነው። ከህዝብና መንግስት የተጣለብህ ኃላፊነት “የሚኒሊክን ቤተ መንግስትን መጠበቅ ነው”። አውቃለሁ... እንዲህ የወደቅከው ለደርግ ሳይሆን ለሀገርህ … Continue reading ​አንተ የደርግ ወታደር… ባክህ ይቅር በለኝ?! →
ባለፈው ዓመት የቀድሞ የአየር ኃይል ጄኔራል አበበ ተክለሃይማኖት (ጆቤ) “ድርግነት እያቆጠቆጠ - ዴሞክራሲ እየጨላለመ ነው - ሕዝቦች ጠንቀቅ በሉ” በሚል ርዕስ ማሳሰቢያ አዘል ፅሁፍ አውጥተው ነበር። ነገር ግን፣ እንደ ጄ/ል አበበ ያሉ የቀድሞ ጦር አዛዦች ራሳቸው የገረሰሱት የድርግ ስርዓት “ተመልሶ ሊመጣ ነውና ተጠንቀቁ” የሚል ማሳሰቢያ መስጠታቸው ለብዙዎች ግራ ያሰኛል። ምክንያቱም፣ በደርግም ሆነ በኢህአዴግ ዘመን በዜጎች … Continue reading ደርግና ኢህአዴግ፡ ጨቋኝ ስርዓት የሚፈጠረው በልሂቃን መከፋፈል ነው! →
በክፍል አራት በዝርዝር እንደተገለፀው፣ የሽምቅ ውጊያ ሕዝብን እንደ “ባህር” በመጠቀም አማፂያኑ እንደ “ዓሣ” በውስጡ እንዲንቀሳቀሱ የሚያስችል ስልት ነው። ጨቋኝ መንግስት ደግሞ “በአማፂያኑና በተቃዋሚዎች ላይ ከከዚህ በፊቱ የበለጠ ፍርሃትና ሽብር የሚፈጥር የኃይል እርምጃ በወሰድን ቁጥር የሽምቅ ተዋጊዎቹ ጥቃትና ድጋፍ ይቀንሳል” በሚል መርህ የሚመራ ነው። ነገር ግን፣ ከበፊቱ የበለጠ የኃይል እርምጃ በተወሰደ ቁጥር ጨቋኙ ስርዓት ለውድቀት፣ የሽምቅ … Continue reading የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 5፡- ማን ነው ተጠያቂው፡ ሕዝብ የጨፈጨፈው ወይስ ያስጨፍጫፈው? →
ባለፉት ክፍሎች የትግል መሪዎችና ልሂቃን “በእኛ ላይ እየደረሰ ያለውን በደልና ጭፍጨፋ በሌሎች ላይ እያደረስን ይሆን?” የሚለውን ጥያቄ በትግል ወቅት መጠየቅና በነባራዊ እውነታ ላይ የተመሰረተ መልስ መስጠት እንዳለባቸው ተመልክተናል። በክፍል ሦስት በዝርዝር እንደተገለፀው፣ የመጀመሪያው ምክንያት በትግል ወቅት የተፈጠረው የብሔርተኝነትና የጠላትነት ስሜት ከትግል በኋላ ወደ ተበዳይነትና ፍርሃት ስለሚቀየሩ ከትግል በኋላ አዲስ ለውጥ ማምጣት አስቸጋሪ እንደሚሆን ተመልክተናል። ሁለተኛው … Continue reading የዘር/ብሔር አፓርታይድ – ክፍል 4፡ ደርግ ጨፈጭፊ ከነበረ “አማፂያኑ” አስጨፍጫፊ ነበሩ! →
መንግስቲ ኢትዮጵያ 34 ኣብ ዝተፈላለየ ስልጣንን ሓላፍነትን ዝነበሩ ሰባት ከምዝኣሰረ ኣፍሊጡ`ሎ: መንነቶምን ሓላፍነቶምን ግን ዛጊት ኣይገለጸን። ሚንስተር ኮሚኒኬሽን ነገሬ ለንጮ፡ ዝርዝር መረዳእታ ኣብ መስርሕ ከምዘሎ ይገልጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ " ሽግራት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተለዋወጡን እናሰፍሑን ዝመጽሉ ኩነታት`ዩ ዘሎ " ዝበሉ ዶ/ር ነገሬ ለንጮ፡ መንግስቲ ነቶም ጸገማት ንምቕራፍ ትኹረት ሂቡ ይሰርሕ ኣሎ ኢሎም።
ኩባንያው የ 33000 ካሬ ሜትር ቦታን ከ 600 በላይ ሰራተኞችን ይሸፍናል ፡፡ ዲዛይን ማድረግ ፣ ማምረት እና ለገበያ ማቅረብ የሚችል ልዩ የስላይንግ ኩባንያ ነው ፡፡
የሰንሰለት / የሽቦ ገመድ መወንጨፊያ እና ማንሻ መሳሪያዎች አሁን በብረታ ብረት ፣ በማሽን ፣ በባቡር ፣ በፔትሮኬሚካል ፣ በወደብ ፣ በኤሌክትሪክ ኃይል ፣ በኑክሌር ኃይል ፣ በወታደራዊ እና በሌሎች መስኮች በስፋት ጥቅም ላይ ይውላሉ ፡፡
እያንዳንዱ ምርት በጥንቃቄ የተሠራ ነው ፣ እርካታ ያደርግልዎታል ፡፡ በምርቱ ሂደት ውስጥ ያሉ ምርቶቻችን በጥብቅ ቁጥጥር ተደርገዋል ፣ ምክንያቱም ለእርስዎ ጥራት ያለው ጥራት ለእርስዎ ብቻ ለማቅረብ ስለሆነ ፣ በራስ የመተማመን ስሜት ይሰማናል ፡፡
ጂያንግሱ ጎስተርን ሪጅንግ በቻይና ወንጭፍ ማንሻ ፣ ራትቼት እስታፕ እና ልዩ የማንሳት መሳሪያዎች ታዋቂ አምራች ነው ፡፡ ምርምር በማድረጉ ፣ አዳዲስ ምርቶችን በማፍራት እና ብጁ አገልግሎትን ለመስጠት ላይ ትኩረት አድርገናል ፡፡ እንዲሁም ደንበኞቻችን በማንሳት ጉዳዮች ላይ ትክክለኛውን መንገድ እንዲያገኙ እንረዳቸዋለን ፡፡ የሰንሰለት / የሽቦ ገመድ መወንጨፊያ እና ማንሻ መሳሪያዎች አሁን በብረታ ብረት ፣ በማሽን ፣ በባቡር ፣ በፔትሮኬሚካል ፣ በወደብ ፣ በኤሌክትሪክ ኃይል ፣ በኑክሌር ኃይል ፣ በወታደራዊ እና በሌሎች መስኮች በስፋት ጥቅም ላይ ይውላሉ ፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከዶንግፋንግ ኤሌክትሪክ ፣ ከሻንጋይ ኤሌክትሪክ ፣ ከ XCMG ግሩፕ ፣ ከቻይና ሲኤስአር ፣ ከቻይና ሲኤንአር ጋር የረጅም ጊዜ ግንኙነትን ገንብተናል ፡፡ ወደ አሜሪካ ፣ ኮሪያ ፣ ታይ ፣ ቬትናም እና ሌሎች የምስራቅ እስያ ሀገሮች ተልከናል ፡፡
በነሐሴ የመጀመሪያ ሳምንት በመሰብሰቢያ አዳራሽ ውስጥ ከሠራተኞቻችን ጋር ስልጠና እንሰጣለን ፡፡ የስልጠናው ዓላማ የፀጥታ ግንዛቤን ለማጠናከር እና ደህንነቱ የተጠበቀ ኦፔራ ...
ሰራተኞቻችንን ለማጠንከር የእኛን የላይኛው ፎቅ እንደ ጂምናዚየም አደራጅተናል ፣ ብዙዎች የጉልበት ስራችን ወደ ውጭ ሄደው ከሌሎች ጋር መግባባት ይችላሉ ፡፡ ተጨማሪ ዕድልን በመፍጠር እና ...
ስድስቱ የባህረ ሰላጤ ሀገራት (የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ፣ ሳዑዲ አረቢያ ፣ ኦማን ፣ ባህሬን ፣ ኳታር እና ኩዌት) የአረብ አለም ሀብታም ክለብ ሲሆኑ ከዓለም የነዳጅ ክምችት ውስጥ 45% እና ...
እንደምታዉቀዉ #የኦሮሞና #የሲዳማ ህዝብ ጠላት የሆነዉ የግምቦት ሳባት ተላላኪ የሆነዉ አሀዳዊያን ስርዓት ናፋቅዎች ዛሬ ጉዟቸዉን ከአሜሪካ ወደ ኢትዮጵያ የጀመሩት✈ ኢሳቶች ነገ አዲስ አበባ (ፊንፊኔ) በምሊንዬም አደራሽ አቀባበል ይደረግላቸዋል ተብሏል፡፡
በቀጣይ ወደተለያዩ ከተሞች የሀገርቱ ክፍል እየዞሩ ይጎበኛሉ ተብሏል ነገር ግን #ሀዋሳዬን ምድር መርገጥ ይቅርና ማሰብ ራሱ ከባድ ድፍረት እንደሆነ ይገመታል አጥብቆ የተከለከለ ነዉ፡፡
ብሓባር ኮይንካ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ካብ ምግባር ንላዕሊ ሓይሊ ዝህብን ዘሕጉስን ነገር የለን። ከምኡውን ኣብዛ ኣብ ቪንዬ ኮሙና ትርከብ ንኡሽተይ ቁሸት ኦይፍየል ኣዳራሽ ዝግበር ነገራት ኣሎ። ሓደ ካብቶም ዝግበሩ ንጥፈታት ካዓ ኤሮቢካ ኾይኑ ሕጂ ኣብዚ ቦታ ን 12 ዓመታት ተኻዪዱ እዩ። ሰኑይ ሰኑይ ካብ ምሸት ሳዓት 07:30 እስካብ 08:30 እቲ ሳሎን ብሳሓባይ ተኻታታሊ ድምጺን (ረምታን) ዘ|ሕጉስ ዳንሲን መሊኡ ይረአ።