Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኢንተርሃምዌ ቱትሲዎችን ከምድረገፅ ለማጥፋት በነበረው ዕቅድ መሰረት ወደዋናው ተግባር ከመግባቱ በፊት በተለያዩ እንቅስቃሴዎች አቅሙን የመለካት እና የቱትሲዎችን የመከላከል ብቃት የመፈተሽ ስራ ሰርቷል። በተጨማሪም በጊዜው በርዋንዳ ተሰማርቶ የነበረው የተባበሩት መንግስታት ሰለም አስከባሪ ሃይል ቱትሲዎችን ከጥቃት ለመከላከል የነበረውን አቅምም እንዲሁ ይፈትሽ ነበር። ወደዋናው ጭፍጨፋ የገባውም በእነዚህ ፍተሻዎች አማካይነት ሁኔታውን ካጣራ በኋላ ነበር።
በጊዜው በርዋንዳ የተመድ ሰላም አስከባሪ ሃይሉ አዛዥ የነበሩት ጄኔራል ሮሜዎ ደሌር shaking Hands With the Devil በሚል መፅሃፋቸው ይህንን ሁኔታ በዝርዝር ይገልፁታል። በወቅቱ በቂ በተመድ ሃላፊዎች በቂ ድጋፍ ሳይደረግላቸው በመቅረቱ የቱትሲዎችን ዕልቂት ማስቀረት ባለመቻላቸው ባዩት አሰቃቂ ነገር አዕምሯቸውን እስከመታመም ደርሰው ነበር።
ይህንን ያነሳሁት ያለምክንያት አይደለም። በኢንተርሃምዌ አምሳል በኦሮሞ ፋሺስቶች የተደራጀው ቄሮ እና ተባባሪ የጥፋት ሃይላት እየፈፀሙ ያሉት ተግባር ልክ ኢንተርሃምዌ ከዋናው ጄኖሳይድ በፊት ከሚፈፅማቸው የሙከራ ተግባራት ጋር አንዳይነት ስለሆኑ ነው። የቄሮ የጥፋት ሃይል በአክራሪ የኦሮሞ ፖለቲከኞች ከመደራጀቱ በተጨማሪ በዓቢይ አሕመድ መንግስት ውስጥ ባሉ የኦሮሞ ባለስልጣኖች እና የጦር መኮንኖች የስልጠና እና የትጥቅ አቅርቦት እየተደረገለት እንደሆነ በቂ ማስረጃዎች አሉን። በኦሕዴድ ባሁኑ ብልፅግና ፓርቲ ውስጥ ያሉ ከፍተኛ አመራሮች በያዙት የፌዴራል እና የክልል መንግስት ስልጣን ተጠቅመው ይህ የቄሮ የጥፋት ሃይል ከገጀራ ጀምሮ የተለያዩ የነፍስ ወከፍ መሳርያዎች እንዲታጠቅ አድርገዋል፥ የማስታጠቁም ሂደት ከሞላ ጎደል ተጠናቋል።
በመከላከያ ሰራዊት እና በፌዴራል ፖሊስ ውስጥ ያሉ የኦሮሞ ፋሺስቶችም ይህንን የቄሮ የጥፋት ሃይል የማሰልጠኑን ስራ ረዥም ጊዜ ወስደው ሲያከናውኑ ቆይተዋል። በተለይ በሐረርጌ እና አርሲ በመንግስት ማሰልጠኛ ካምፖች ገብተው የሰለጠኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ቄሮዎች እንዳሉ ማስረጃዎች ያረጋግጣሉ። የዓቢይ አሕመድ መንግስት ባለስልጣናት በተለይ ለማ መገርሳ እና ደመላሽ ገብረሚካዔል ይህንን የቄሮ ትጥቅና ስልጠና ጉዳይ በትኩረት እየሰሩበት ይገኛሉ። ከዚህ ባሻገር የአማራ ሕዝብ ምንም ዓይነት የመከላከል አቅም እንዳይኖረው ታስቦ በዓቢይ አሕመድ ጠንሳሽነት ጄኔራል አሳምነው ፅጌን የመሰለ የአማራ መከታ እንድናጣ እና በዳዴ እየተነሳ የነበረው የክልሉ ወታደራዊ ሃይል ሙሉ ለሙሉ እንዲሽመደመድ የተደረገውም በዚሁ የኦሮሞ የጥፋት ሃይል ዕቅድ መሰረት ነው።
በዚህ ሁኔታ በተሟላ ትጥቅ እና ስልጠና የተደራጀው የኦሮሞ የጥፋት ሃይል የጥምቀት ሰሞኑን ሁከት፥ የአዲስ አበባውን የክርስቲያኖች ጭፍጨፋ፥ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎቹን መታፈን የፈፀመው የጥፋት ሃይሉን አቅምና የማጥቃት ጉልበት ለመፈተሽ ነው። በተለይም የኦሮሞ የጥፋት ሃይሎች አማራውና የተዋሕዶ ክርስቲያኑ ሕዝብ በኦሮሞ የጥፋት ሃይሎች ለሚሰነዘረው የመጨረሻ ምፅዓታዊ የጥፋት ርምጃ ምን ያህል የመከላከል አቅም ይኖረዋል የሚለውንም የመዘኑበት አሰራር ነው። እነዚህ ጥቃቶች የማንቂያ ደወሎች ናቸው። የዓቢይ አሕመድ መንግስት መዋቅሮች ለዚህ ጥፋት ሙሉ መጠቀሚያ መሆናቸውን መገንዘብ ይገባናል።
የፊሸር ትሮፕች ሂደት-ሰው ሰራሽ ነዳጅ ቁልፍ ቃላት አሳ አጥማጅ ፣ ትሮፕሽ ፣ ሂደት ፣ ፈሳሽነት ፣ ነዳጅ ፣ ጠንካራ ፣ ፈሳሽ ፣ የድንጋይ ከሰል ፣ ካርቦን ፣ ባዮማስ ፣ ሲንክሩድ ፣ ሲንጋዎች ፣ ውህደት ፣ ነዳጅ ፣ ባዮፊውል ፣ አግሮፊውል ፡፡ የፊሸር ትሮፕሽ ሂደት ለጠጣር ወይም ለጋዝ ነዳጅ በጣም ውስብስብ የሆነ የመጠጥ ሂደት ነው። በሌላ አገላለጽ ከነዳጅ ነዳጅ ፈሳሽ ነዳጅ ማግኘት እንዲቻል ያደርገዋል […]
ሲቢሲቲ ወይም ኮን ቢም ስሌት ቶሞግራፊ ለጥርስ ሐኪሞች በሦስት አቅጣጫዊ የሕክምና ምስል ውስጥ አዲሱን የቤንችማርክ ቴክኖሎጂን ይወክላል ፡፡ ይህ መሣሪያ የኤክስ-ሬይ ሾጣጣ ጨረር (ሾጣጣ ምሰሶ) ያሰራጫል። ይህ ዓይነቱ ጨረር በራዲዮ የተቀረፀውን የ3-ል ምስሎችን ለማግኘት ያደርገዋል። ሲቢሲቲ አንድ ነጠላ ሽክርክሪት ያካሂዳል (ሙሉ 360 ° […]
ብዙ የፈረንሳይ ሰዎች እንቅስቃሴያቸውን በራሳቸው ለማደራጀት በየአመቱ አንድ የጭነት መኪና ወይም የጭነት መኪና ይከራያሉ። ምንም እንኳን እ.ኤ.አ. 2020 ዓመቱ በድንገት እና ጉልህ በሆነ የእንቅስቃሴ ውድቀት የታየ ቢሆንም ፣ ይህ የመገልገያ ኪራይ አስቸኳይ ፍላጎትን የሚያሟላ መሆኑን ያረጋግጣል ፣ ነገር ግን ከሚጠበቁት ጋር መላመድ ችሏል […]
የድሮውን የኒዮን ቱቦዎች በ LED ኒዮን መብራቶች ይተኩ። እነሱን እንዴት እና እንዴት እንደሚጫኑ? በ XNUMX ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የተመሰረተው ባህላዊው የፍሎረሰንት ኒዮን ቱቦ በፋብሪካዎች እና በቢሮዎች መብራት ላይ ለውጥ አምጥቷል ፡፡ በመስታወት ቱቦ መልክ ፣ በፍጥነት በየትኛውም ቦታ ይገኛል […]
በለዘብተኛ አቋማቸው የተነሳ – “ሳይደመሰሱ የቆዩት የስግብግብ ጁንታ አመራሮች ነፍስም እንደ ወፏ ሁሉ በእጃችን መዳፍ ውስጥ መሆኑን እኛ እንደ እናት እናውቀዋለን “ – ZAGGOLE – ዛጎል
” ይገርማል” አሉ ልብ እያወቀ እንዲሉ። የኢትዮጵያ ብሄራዊ የመረጃና የደህንነት ዋና ዳይሬክተር አቶ ተመስገን ” ይገርማል ” ያሉት ሰሞኑንን የተሰራጨውን ዜና በማስታወስ ነው። ” አንዳንዶችም በለዘብተኛ አቋማቸው ከመሞት መሰንበት ስለሚሻል በነፍስ ብንይዛቸው ይሻላል በሚል መታገሳችንን ልቦናቸው እያወቀ በደሀው ህዝብ የመኖር ዋስትና ላይ አደገኛ ቁማር መጫወት ጀመሩ” ብለዋል። አክለውም ” የቀሩት የስግብግብ ጁንታ አመራሮች ነፍስም እንደ ወፏ ሁሉ በእጃችን መዳፍ ውስጥ መሆኑን እኛ እንደ እናት እናውቀዋለን ”
” ጭራሽ የካቲት ፩፩ መቀሌ እናከብራለን ብለው ሞኞችን ለማሞኘት ሞከሩ” ሲሉ የሰሞኑንን የትህነግ ሰዎች ዜና ያስታወሱት አቶ ተመስገን፣ ” አንዳንዶች እንደ ቴፕ ሪከርደር የገባላቸውን ካሴት የሚያጫውቱ በመሆናቸው ምክንያት ” ሊሆን የማይችል ጉዳይን በመደጋገም በደሃው ሕዝብ ላይ ቁማር ጨዋታ መጀመሩን ነው ያመለከቱት። ያስታወቁት።
በዚሁ ስብከታቸው ማለታቸው ነው ” ጭራሽ የካቲትት አስራ አንድን መቀሌ ላይ እናከብራለን ብለው ሞኞችን ለማሞኘት ሞከሩ” በማለት ስብከቱን የሞኞች፣ ስብከቱን ተቀብለው ደሃው ህዝብ ላይ የሚጭኑትም ሞኞች መሆናቸውን ገልጸዋል።
” አንዳንዶችም በለዘብተኛ አቋማቸው ከመሞት መሰንበት ስለሚሻል በነፍስ ብንይዛቸው ይሻላል በሚል መታገሳችንን ልቦናቸው እያወቀ በደሀው ህዝብ የመኖር ዋስትና ላይ አደገኛ ቁማር መጫወት ጀመሩ
አማራ ክልልን በማስተንፈስና አንጻራዊ ሰላም በማስፈን የሚታወቁት አቶ ተመስገን በፌስ ቡክ ገጻቸው “ራስ ሳይጠና ጉተና … የማያድግ ልጅ ከእናቱ ጀርባ ላይ ታዝሎ ያፉጫል” በሚል ርዕስ እመዳፍ ውስጥ እንደገባችው ወፍ ምሳሌ ” የቀሩት የስግብግብ ጁንታ አመራሮች ነፍስም እንደ ወፏ ሁሉ በእጃችን መዳፍ ውስጥ መሆኑን እኛ እንደ እናት እናውቀዋለን ” ሲሉ በተፈለገ ሰዓት ልክ እጅ መዳፍ ውስጥ እንዳለች ወፍ መጨፍለቅ እንደሚቻል ተናግረዋል። ይህ ያልሆነው ግን “አንዳንዶች” ያሉዋቸው ከነበራቸው ለዘብተኛ አቋም አንጻር ከመኖር መሰንበት እንዲሉ በህይወት እንዲያዙ ከነበረው ፍላጎት አንጻር መሆኑንን አመልክተዋል።
አቶ ጌታቸው እጉድጓድ ውስጥ ሆነው ድምጻቸውን ካሰሙ በሁዋላ ” የካቲት 11 መቀሌ ላይ ይከበራል” የሚል መፈክር በስፋት ተደምጦ ነበር። አቶ ጌታቸው ራሳቸውም ቢሆኑ እርስ በርስ በሚቃረን መልኩ አንዴ መልሶ ማጥቃት እንደሚጀመሩ፣ ተመልሰው ደግሞ ” አንቸኩልም” ሲሉ ተደምጠው ነበር። አንድ መቶ ሺህ ሰራዊት መደምሰሳቸውን፣ ነገር ግን አንድ መቶ ሺህ ሰራዊት ደምስሰው ዋሻ ውስጥ መሆናቸው ሰሚውን ግራ ባጋባበት ወቅት አቶ ተመስገን ” ለዘበተኛ አቋም ላላቸው ሲባል” ሲሉ ያስነበቡት ጽሁፍ እንደ አንድ ከፍተኛ የደህንነት መሪ ጠንካራና የማያዳግም እርምጃ እንዳለ የሚያሳይ እንደሆነ ተመልክቷል።
” ሁሉንም በንቃት እየተከታተልን ነው” በማለት ስለ ሱዳን ወረራ የከረረ ሃሳብ የሰነዘሩት አቶ ተመስገን ” የአባቶቻችንን ብቻ ሳይሆን የእኛን ክንድም የቀመሱ፣ በለውጥ መሪያችን ድጋፍና ጥረት ከአሸባሪነታቸው ችንካር የተላቀቁ፣ በውስጥ ያልተሳካላቸው፣ በውጭም በሀገራችን ድጋፍ የአይን ጉድፋቸው የተጠረገላቸው ጉዶች…” ነው ያሉዋቸው። አያይዘውም ” ሁሉንም በንቃት እየተከታተልን ነው። ጥንቃቄያችን እና ትዕግስታችን ለንፁሀን ዜጎች ነው። ቀይ መስመሩ ታልፎም የምንታገሰው ከፍርሀትና አቅም እጦት ሳይሆን ለንፁሀን ህዝቦች ካለን ክብር ብቻ ነው። አልያማ እኛ ኢትዮጵያውያን የኢትዮጵያውያን ልጆች ነን። መቼ መነሳት እንዳለብን እናውቃለን። ከተነሳን ደግሞ በነቋሪዎች ፍላጎትና ዕቅድ ሳይሆን በራሳችን ነው” ሲሉ እመዳፍ ውስጥ እንዳለችው ወፍ ለቆ የማብረሩም ሆነ የመጨፍለቁ አማራጭ እጃችን ላይ እንደሆነ አምረው አስታውቀዋል።
ትህነግ ከላይ የተገለፁ አባባሎች ተግባራዊ ምሳሌ ነው። የሚገርመው ደግሞ ሁሌም ከስህተቱ የማይማር፣ የማይፀፀት፣ በስህተት ላይ ስህተትን የሚደራርብ ጉድ መሆኑ ነው። ከወደቁ በላይ መንፈራገጥ ትርፉ መላላጥ ነው። ፈላስፋና አዋቂውን አባት ሊገዳደሩ የሞከሩ ግብዞች አንዲትን ወፍ በእጃቸው መዳፍ ውስጥ አስገብተው ይህች ወፍ በህይወት አለች ወይስ ሞታለች? አዋቂ ከሆኑ እስኪ ይንገሩን? ይበሉ? ብለው እንደፈተኗቸው ሁሉ። ፈላስፋው እና አዋቂው ሰውም የወፏ የህይወት ህልውና በእጃችሁ ነው፤ ከፈለጋችሁ ጨፍልቃችሁ መግደል፣ ስትፈልጉም እፉኛችሁን ከፍታችሁ ህይወቷን ማዳን ትችላላችሁ እንዳሉት ሁሉ። የቀሩት የስግብግብ ጁንታ አመራሮች ነፍስም እንደ ወፏ ሁሉ በእጃችን መዳፍ ውስጥ መሆኑን እኛ እንደ እናት እናውቀዋለን።
አንዳንዶች እንደ ቴፕ ሪከርደር የገባላቸውን ካሴት የሚያጫውቱ በመሆናቸው ምክንያት፣ አንዳንዶችም በለዘብተኛ አቋማቸው ከመሞት መሰንበት ስለሚሻል በነፍስ ብንይዛቸው ይሻላል በሚል መታገሳችንን ልቦናቸው እያወቀ በደሀው ህዝብ የመኖር ዋስትና ላይ አደገኛ ቁማር መጫወት ጀመሩ። ጭራሽ የካቲት ፩፩ መቀሌ እናከብራለን ብለው ሞኞችን ለማሞኘት ሞከሩ። ይገርማል።
ይህ አንሶ በእኛው አባይ ፖለቲካ የተጠመዱ ግብዞች መሾፈር የጀመሩ፣ የአባቶቻችንን ብቻ ሳይሆን የእኛን ክንድም የቀመሱ፣ በለውጥ መሪያችን ድጋፍና ጥረት ከአሸባሪነታቸው ችንካር የተላቀቁ፣ በውስጥ ያልተሳካላቸው፣ በውጭም በሀገራችን ድጋፍ የአይን ጉድፋቸው የተጠረገላቸው ጉዶች፣ ኢትዮጵያ እንኳንስ ለቅርብ ዘራፊና ሙሰኛ መሪዎች ይቅርና ለውጭ ወራሪዎችም እጅ ያልሰጠች፣ ያልተንበረከከች፣ የራሷን ብቻ ሳይሆን አቅም ሳይኖራቸው እና እንደ ወፏ መዳፋችን ውስጥ የሚገኙ ተላላኪዎች ለእነሱ ነፃነት መረጋገጥ ፋና ወጊ ሚና የተጫወተች ሀገራችን መሆኗን የሩቅም የቅርብን ታሪካችን ይመሰክራል።
የሚገርመው ደግሞ ማንም ቢመጣ አንንበረከክም፣ አንሸነፍም፣ እኛ ለውጊያ የተፈጠርን ነን የሚለው የታራክ ዝቃጩ ከፋፋይ ስግብግብ ጁንታ በራሱ መሬት፣ ዕቅድና ፍላጎት አከርካሪው ሲሰበር ከቅጥረኛ፣ ሙሰኛና ተላላኪ ጎረቤቶች ጋር ተሰልፎ ዕድሉን ለመሞከር ሽር ጉድ ማለቱ ሌላ የታሪክ ጥቁር ነጥብ እና ጠባሳ ከማስቀመጥ ሌላ የሚያተርፈው ነገር እንደሌለ ልቦናው ያውቀዋል።
ኤርትራን ላለፉት ሰላሳ ዓመታት ያለ ተቀያሪ እየመሩ ያሉት ፕሬዚዳንት ኢሳያስ በየዓመቱ የሚያቀርቡት ይፋ ንግግር ለመዘግየቱ ብዙ ምክንያት ቢደረሰርም ትናንት ሰፊውን...
ኣብ ቀጽሪ ዋይት ሃውስ 1500 ሰባት ዝተዓደምሉ መድረኽ ሪፐብሊካዊያን ዝመደሩ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ሕጹይ ፕረዚደንት’ቲ ፓርቲ ክኾን ተቀቢለዮ ኣለኹ ኢሎም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ‘ናይ ሎም ዘበን ምርጫ፣ ራኢ ኣሜሪካ ክዕወት እንተኾይኑ ዝውስን እዩ። ሶሻሊስታዊ አጀንዳ፣ ኣብ ክቡር ምዕራፍና ንከይንበጽሕ ንከዐንቅፈና ክነፍቅደሉ’ዶ ንኾን?’ ኢሎም ሓቲቶም።
ኣሜሪካ ብማሕበራዊ ዓመጽን ህውከትን ኣብ ትናወጸሉ እዋን፣ ፕረዚደንት ትራምፕ ቆላሕቶኦም ‘ሕጊን ስርዓትን ምኽባር’ ዝብል ኮይኑ አሎ። ንመወዳድርቶም ምክትል ፕረዚደንት ጆ ባይደን ድማ ‘ብጸጋማይ ክንፊ ዴሞክራሲያዊያን ፓርቲ ዝጉተት ፈረስ እዩ’ ዝብል ነጥቢ ከስርጹ ተራእዮም ኣለው።
ክልቲኡ ዋዕላታት ዴሞክራሲያዊያንን ሪፐብሊካዊያንን፣ ኣብ ክንዲ ንፖሊሲ ትኹረት ዝህቡ፣ ኣብ ባህሪ ሰባት፣ ንሕጹያቶም ክብሪ ዝህቡን ንተቃዋሚኦም ዘናሽውን ኮይኖም እዮም ተረኺቦም።
Previous Postየዕቃ ፍተሻ እና ቅድሚያ የጉምሩክ ሥነ-ሥርዓት የሚፈጸምበትን ዕቃ ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር159- 2011Next PostWe should not be self-centered. የራሳችንን ጥቅም ብቻ የምናሳድድ ሰዎች መሆን የለብንም።
በዓለም ላይ የሰው ልጆችን እየቀጠፈ የሚገኘው የኮሮና ቫይረስ አደገኛ ወረርሽኝ፣ በኢኮኖሚም ከፍተኛ ድቀት እያስከተለ ነው፡፡ አቅም ያላቸው አገራት የአገራቸውን ኢኮኖሚ ለማነቃቃት ከፍተኛ ገንዘብ እየመደቡ ነው፡፡ እንዲያም ሆኖ ጫናውንና ተጽዕኖውን ገና አልተወጡትም፡፡
አ.አበባ ዩኒቨርሲቲ ከመግባቴ በፊት ይመስለኛል 9ኛ ክፍል ላይ ከጎጃም እንደመጣሁ የሆነ ትምህርት ቤት ገባሁ ገና እንደገባሁ ራስህን አስተዋዉቅ ተባልኩ እንደምንም ወኔ አሰባስቤ
ከተመሰረተ አምስት ወራት ያስቆጠረው የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ (ኢዜማ)፤ በመቐሌ የመጀመሪያውን ሕዝባዊ ስብሰባ ባለፈው እሁድ (መስከረም 4) አካሄዷል፡፡ ሕዝባዊ ስብሰባው ምን ይመስል ነበር? ምን ዓይነት ጥያቄዎችና ሃሳቦች ተነሱ ? የህዝቡ አቀባበል እንዴት ነበር? የመቀሌውን ስብሰባ የመሩትና የኢዜማ ም/መሪ አቶ አንዷለም አራጌ ከአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ ጋር አጭር ቆይታ አድርገዋል፡፡
አዲስ አመትን ሳስብ መቼም የማይረሳኝ ነገር አዲስ ልብስ እና ጫማ ተገዝቶልን እኔና ወንድሞቼ መስከረም 1 አልነጋ ብሎን በዋዜማው አዲስ የተገዛልንን ጫማና ልብሳችንን ለብሰን አልጋችን ላይ እንተኛ ነበር፡፡ እንዲሁም አዲሱን አመት ስናስብ ከሁላችንም አይምሮ የማይጠፋው ነገር የሴት ልጆች የአበባ አየሽ ወይ ዘፈንና መዝሙር ነው፡፡ ሁላችንም እንደምናውቀው ኢትዮጵያ የብዙ ብሄር ብሄረሰብ እናት እንደመሆኗ ሁሉም ብሄርና አካባቢ የራሱ የሆነ አዛሄምና ጭፈራ አለው፡፡እኔም ለዛሬው እኔ ያለፍኩበትን የአበባ አየሽ ወይን
የዚህን ጽሁፍ ርእስ “የኮረጅኩት” ከደራሲና ጋዜጠኛ ዓለማየሁ ገላጋይ ነው፡፡ ዓለማየሁ የአንድን ሌላ እውቅ “ጋዜጠኛና ደራሲ” እኩይ ተግባር ለመኮነን ባቀረበው ጽሁፍ ስሙን ጠቀሰና “…ከሚበጀው የሚፈጀው” በሚል ርእስ ነበር መጣጥፉን ያቀረበው:: ይህቺን ርእስ የኮረጅኩበት ዋነኛ ምክንያት፤ ከዓለማየሁ መጣጥፍ ጋር ተመሳሳይ መልዕክእት ያላት ጽሁፍ ለማዘጋጀት በማሰብ ነው፡፡
እኔ አንድ ርዕሰ ጉዳይ በ “ሪልphosate” ላይ እንደገና እከፍታለሁ እና glyphosate ብቻ ነው ፣ ምክንያቱም የቀደሙት ሰዎች የ “glyphosate” ን ብቻ የማያካትት ከክብ ዙር ጋር የተቆራኙ ናቸው።
«አነስተኛ የጤና ችግር ሳያስከትሉ ለ 50 ዓመታት ያህል ግሎይስቴት አርሶ አደሮችን ፣ ማህበረሰቦችን ፣ የንግድ ድርጅቶችን (SNCF) ፣ አማተር አትክልተኞች እርካታን ለማርካት አገልግሏል ፡፡
የአካባቢ ፈዋሾች ይህንን ችላ ማለት የጀመሩት እ.ኤ.አ. በ 1996 ውስጥ ፣ Monsanto በጄኔቲካዊ ሁኔታ የተሻሻሉ እጽዋት ፈረንሳይ ውስጥ ዝንፍ እንዲሉ በሚያደርጉበት ጊዜ በብዙዎቹ የግብርና ሀገሮች ውስጥ በሰፊው ተቀባይነት ያገኙ ነበር ፡፡
በጊሊ-ኤሪክ ሴራኒኒ የተባሉ ታጣቂ ሳይንቲስት በጊሊፎር-ነክ ሳይንቲስቶች ጥናት በ 2012 ቀናት ውስጥ የ “ግሉኮስ” ጥላቻ ተባብሷል ፣ በጦጦዎች ላይ በ glyphosate ላይ የተያዘውን የመርዛማነት አደጋ ለማረጋገጥ ይጥራል ፡፡ ላቦራቶሪ. በመገናኛ ብዙኃን ደረጃ በጣም የተጠናከረ ጥናት በኋላ ላይ ግን በሳይንሳዊ ደረጃ እውቅና አገኘ ፡፡»
አንዴ እንደምናየው ፣ የፖለቲካ ሥነ-ምህዳር የሥነ-ምህዳር ባለሙያዎች ከሥነ-ምህዳር ወይም ከሳይንሳዊ እውነት ጋር ያልተዛመዱ የፀረ-ካፒታሊስት እና ፀረ-ልማት ግቦችን ለማሳካት እኛን ለማሳመን ይሞክራሉ ፡፡ ለዚህም በምረቃ ሳይንሳዊ ጥናቶችን መዋሸት ፣ ማሰራጨት እና መሳሪያ መሳሪያነት ለመጠቀም አያመነቱም ፡፡ ሳነባቸው ወይም ሳዳምጥ ፣ በሶቪየት ዘመን ፣ ሬዲዮ-ሞስኮን በአጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭጭቶቼን ሳዳምጥ ወደ እኔ ይመለሳል ፡፡
ፊሊፕ ጁውደር: - የ “AFIS” መረጃ መረጃ ኮሚቴ አባል (አመሰግናለሁ Izy) ፣ የቀድሞው የፈረንሣይ ምግብና ጤና ደህንነት ኤጄንሲ የ GMO ምዘና ኮሚቴ ፕሬዚዳንት (አሁንም ጥሩ ሰዎች)
SNCF Réau ትራኮችን እና ትራኮችን ለማከም በዓመት 30 ሚሊዮን ዩሮ ያወጣል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2021 ግላይፍሶትን በተመለከተ እገዳው በተደነገገው መሠረት 500 ሚሊዮን ሊደርስ በሚችል ደረጃ 350 ሚልዮን ሊደርስ ይችላል ፡፡ www.leparisien.fr/amp/en ayikanement/pre ... 233413.php
ዚንትሮፕ እንዲህ ጽፏል በዎልዶፍ ትምህርት ቤት አግዳሚ ወንበር ላይ ልጅዎን ሲያሳልፉ ፣ ሊረዱዎት አልቻሉም https://steiner-waldorf.org/pedagogie-alternative/
አንዴ እንደምናየው ፣ የፖለቲካ ፀረ-አካባቢያዊ ምሁራን ከሥነ-ምህዳር ወይም ከሳይንሳዊ እውነት ጋር ያልተዛመዱ ጤናማ የፀረ-ልማት ግቦችን ለማሳካት እኛን ለማሳመን ይሞክራሉ ፡፡ ለዚህም በምረቃ ሳይንሳዊ ጥናቶችን መዋሸት ፣ ማሰራጨት እና መሳሪያ መሳሪያነት ለመጠቀም አያመነቱም ፡፡
የኢህአዴግ ጽህፈት ቤት ሃላፊና የደህዴን አዲሱ ሊቀመንበር አቶ ሽፈራው ሽጉጤ የታወጀው የአስቸኳ ጊዜ አዋጅ በኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ሙሉ ድምጽ አለመወሰኑንን አመለከቱ። ውሳኔው ” በተባበረ” ድምጽ እንደተወሰነ ይፋ አድርገዋል። ይሁን እንጂ ዝርዝር ጉዳዩን አላብራሩም።
ቀደም ሲል በተባረርሪና በአንዳንድ የመገናኛ ዘዴዎች፣ በተለይም በኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ወርክ ውሳኔው በሙሉ ድምጽ የስራ አስፈጻሚውን ውሳኔ እንዳላገኘ ሲገልጹ ነበር። በወቅቱ ምንም ዓይነት ማስተባበያ አልተሰጠም። ዛሬ አቶ ሽጉጤ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ውሳኔው የተወሰነው ” በተባበረ” ድምጽ መሆኑንን አረጋግጠዋል።
በቅርቡ ሰማንያ ስምንት የኦሮሚያ ክልል የፓርላማ ወኪሎች ለአዋጁ ድምጽ የነፈጉ መሆኑ፣ የኦህዴድ ሊቀመንበር ዶክተር አብይ አህመድ በስብሰባው ባለመገኘት በይፋ ተቃውሟቸውን ማስመዝገባቸው አይዘነጋም። በዚሁ መነሻ መሰረት አሁን አቶ ሽፈራው ” በተባበረ” ድምጽ አዋጁ እንዲታወጅ ስምምነት መደረሱን መናገራቸው ቀደም ሲል ለተሰሙት ዜናዎች እውቅና እንደመስጠት ሆኖ ተወስዷል።
በድርጅታዊ እንቅሳቃሴዎች ዙሪያ እንደሚመከር የተነገረለት የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ እሁድ ስብሰባ እንደሚቀመጥ ነው ተጠቆመ። በድምጽ ሳይወሰን የድርጅቱ ጉባኤ እስከ ነሃሴ እንደሚራዘም ተጠቆመ። በነሓሴ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ከተጠናቀቀ በሁዋላ የድርጅታዊ ጉባኤው መካሄድ ጫናን ለመቀነስ እንደሆነ ተገምቷል።
የድርጅቱ የጽህፈት ቤት ሃላፊ አቶ ሽፈራው ሽጉጤን ጠቅሰው የኢህአዴግ መገናኛዎች እንዳሉት በስብሰባው ” ከጥልቅ ግምገማው” በሁዋላ ያሉት አፈጻጸሞች ይዳሰሳሉ። የድርጅቶች አሰራርም ይፈተሻል።
የድርጅቱ ጉባኤ ቢይንስ በሁለት ዓመት፣ ቢበዛ በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ እንዲካሄድ ደንቡ ቢደነግግም በአገሪቱ ባለው የፓለቲካ ቀውስ ሳቢያ አለመካሄዱን አቶ ሽፈራው አመልክተዋል። ይህም የሆነው በስራ አስፈጻሚው ውሳኔ መሆኑን ተናግረዋል። አሁንም ቢሆን አገሪቱ በአስቸኳይ አዋጅ ስር በመሆኗና ባለው ቀውስ ሳቢያ የድርጅቱ ጉባኤ እንደሚራዘም ከወዲሁ አሳውቀዋል። እንደተለመደው ግን ስራ አስፈጻሚው ውሳኔ እንደሚሰጥበት አመልክተዋል። ፋና ይህንን ዘግቧል።
የኢህአዴግ ፅህፈት ቤት ሀላፊ አቶ ሽፈራው ሽጉጤ ዛሬ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው የግንባሩ አባል የሆኑት አራት ብሄራዊ ድርጅቶች የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ግምገማ መሰረት አድርገው ባካሄዱት ግምገማ ውጤት ላይ ይወያያል። የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ በታህሳስ ወር ባካሄደው ስብሰባ ያስተላለፋቸው ውሳኔዎች በየብሔራዊ ድርጅቶች እንዴት እየተፈፀሙ እንዳሉ የሚገመግም ይሆናልም ብለዋል።
ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ሀገሪቱ ያለችበትን ወቅታዊ ሁኔታና የጥልቅ ተሃድሶውን አፈፃፀም መነሻ በማድረግ ስራ አስፈፃሚው ያሳለፋቸው ውሳኔዎችና ያስቀመጣቸው አቅጣጫዎች ያሉበትን ደረጃ ገምግሞ ቀጣይ አቅጣጫዎችን እንደሚያስቀምጥም ጠቁመዋል። ከዚህ በተጨማሪም ኮሚቴው በስብሰባው ባለፉት ስድስት ወራት በመላው ሀገሪቱ የተከናወኑ ስራዎችን እና ፀድቀው ወደ ስራ የገቡ እቅዶችን አፈፃፀም እንደሚገመግምም አንስተዋል።
በተጨማሪም የኢህአዴግ ሊቀመንበር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ያቀረቡትን ከሃላፊነት መልቀቂያ ጥያቄ ተከትሎ የተፈጠረውን የአመራር ጉድለት የማሟላት አጀንዳን ተወያይቶ ለምክር ቤቱ እንደሚያቀርብ አቶ ሽፈራው ገልፀዋል።
በሌላ በኩል በኢህአዴግ ህገ ደንብ መሰረት የድርጅቱ ጉባዔ ከ2 ዓመት እስከ 2 አመት ከ6 ወር ባለው ጊዜ ውስጥ መካሄድ ሲገባው፤ በፀጥታና ወቅታዊ ጉዳዮች የተነሳ ባለመካሄዱ ምክር ቤቱ በህገ ደንቡ ላይ በተቀመጠለት ሃላፊነት መሰረት ጉባዔው የሚካሄድበትን ወቅት ይራዘም፤ አይራዘም በሚለው ላይ ውይይት ያካሂዳል ነው ያሉት።
የሁሉም ብሔራዊ ድርጅቶች ማዕከላዊ ኮሚቴዎች የየብሔራዊ ድርጅቶቹ ጉባኤ በስድስት ወር እንዲራዘም ውሳኔ በማሳለፋቸው እና አሁን በኢሕአዴግ ምክር ቤት ውሳኔ ላይ የሚሳተፉትም የብሔራዊ ድርጅቶቹ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባላት በመሆናቸው ጥያቄው ተቀባይነት አግኝቶ እስከ ነሃሴ ወር ድረስ ሊራዘም እንደሚችል እምነታቸውን ገልፀዋል።
የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ታህሳስ ላይ ባደረገው ውይይት ወቅታዊ ሁኔታዎችን ታሳቢ በማድረግ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ተግባራዊ ሊሆን እንደሚችል በተባበረ ድምፅ ወስኖ እንደነበር ያስታወሱት አቶ ሽፈራው፥ ከስብሰባው በኋላ በምስራቅ አማራ አካባቢዎች እና ኋላም በኦሮሚያ ክልል አንዳንድ አካባቢዎች የፀጥታ ችግር በመነሳቱ አዋጁ ተግባር ላይ መዋሉን ገልፀዋል።
በአንድ በኩል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ተግባራዊ ማድረግና የሃገሪቱን የፀጥታ ችግር ማስተካከል በሌላ በኩል ደግሞ የብሔራዊ ድርጅቶች የተናጠል ጉባዔዎችን ማካሄድ ወቅታዊ ስራዎች ስለነበሩ የኢሕአዴግ ስራ አስፈጻሚና የምክር ቤቱ ስብሰባዎች እስካሁን አለመካሄዳቸውን አንስተዋል።
ከስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ስብሰባ መጠናቀቅ በኋላም የኢህአዴግ ምክር ቤት ስብሰባ እንደሚካሄድም አቶ ሽፈራው ገልፀዋል። በዚህ የምክር ቤቱ ስብሰባም የኢህአዴግ ሊቀመንበር እንደሚመረጥ ነው የጠቆሙት። በድርጅታዊ እንቅስቃሴ፣ ችግሮች እና መፍትሄዎች ላይም ምክር ቤቱ ተወያይቶ ውሳኔዎችን እንደሚያሳልፍ እና አቅጣጫዎችን እንደሚያስቀምጥ ይጠበቃል።
የመግቢያ ማሞቂያ የህክምና እና የጥርስ ትግበራዎች-ለህክምና እና ለጥርስ ኢንዱስትሪ የማነቃቂያ ማሞቂያ ስርዓቶች የማውጫ ማሞቂያ በሕክምና እና በጥርስ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል ፡፡ የህክምና መሳሪያዎች አምራቾች ከአመክሮ ማሞቂያ ቴክኖሎጂ ይጠቀማሉ ፡፡ ንጹህ ፣ አጭር ፣ ተደጋጋሚነት ይሰጣል ፣ እና ክፍት ነበልባል ወይም መርዛማ ልቀት ባለመኖሩ ለአካባቢ ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ፡፡ በጥቅም ላይ ይውላል… ተጨማሪ ያንብቡ
ምድቦች ቴክኖሎጂዎች መለያዎች ማሞቂያ የሕክምና, ኤች ኤፍ ኤፍ ብሬኪንግ ሜዲካል, የመግቢያ ብሬኪንግ ሕክምና, የመግቢያ ጥርስ ማሞቂያ, የመግቢያ ማሞቂያ ጥርስ, ኢንደክሽን ማሞቂያ ሕክምና, ኢንደክሽን ማሞቂያ የሕክምና ጥርስ, ኢንደክሽን ማሞቂያ የሕክምና ኢንዱስትሪ, ኢንደክሽን ማሞቂያ የሕክምና ማሽን, ኢንደክሽን የሕክምና ማሞቂያ, የሕክምና ኢንደክሽን ማሞቂያ
የፖለቲካ ፈረስ ጋላቢዎች ወደ ስልጣን የሚጋልቡበት መስመር ላይ አልተግባቡም፡፡ አይንና ቀልባቸው መድረሻ ያሉት ላይ ነው፡፡ መድረሻ ስልጣን ላይ አይንና ቀልባቸውን ተክለው ይሸመጣጣሉ፤ የትኛው መንገድ ካሰቡበት ሊያደርሳቸው እንደሚችል፣ የትኛው ገደል እንደሚጨምራቸው አያስተውሉም፤ መድረሻ ግባቸው እንጂ መገስገሻ መንገዳቸው አያስጨንቃቸውም፡፡ ይኸው አንድ አመት! እርስ በርስ ሲላተሙ፣ ከየጉድባው ሲወታተፉ ከተነሱበት ነጥብ ፈቀቅ ሳይሉ አሉ፡፡ ቋንቋቸውም ያው እንደ መጋለቢያ መስመራቸው ለየቅል ነው፤ የጋራ አንደበት የላቸውም፡፡ ዛሬ ለሰላሙ ሱባኤ የገቡለትን፣ ዱአ የዋሉለትን ወዳጅ ጀንበር ሳትጠልቅ መርፌ ሰክተው ይመግኑታል፤ እጣን አጢሰው ያሳቅሉታል፡፡ ትላንት ጠላት ብለው ጦር ከሰበቁበት ዛሬ ወዳጅ ሆነው እሼሼ ገዳሜ ይላሉ፤ ለጥፋት ይሰለፋሉ፡፡
የራስን ባንዲራ ታቅፎ – የሌላውን ባንዲራ አንጥፎ ለመቀጠል ካሰብን ጥላቻ የሚዘመርበት እንጂ፣ ቄጠማ የምጎዘጉዝበት መስከረም ዳግም ሊጠባ አይችልም፡፡ ከደጃፋችን የነቀልነውን የአንባገነንነትና የጭቆና መዝጊያ ሌላው በር ላይ ለመግጠም ከፈለግን ምንግዜም ነጻ አንወጣም፡፡ በመሆኑን፣ የጠቅላይ ሚንስትራችን ትልቁ የዚህ አመት ተግባር ለነዚህ የፖለቲካ ጋላቢዎች እርስ በርስ የማያላትም ቅቡል መስመር፣ ተነጋግረው የሚግባቡበት የጋራ ቋንቋ መፍጠር ነው፡፡ ከሁሉም በላይ ግን እነዚህ ሀይሎች በስልጣን ጥም አይናቸው በተጋረደ ፈረሶቻቸው እየተዳጡ ዜጎች በወጡበት እየቀሩ፤ በተናገሩት ሰላማቸው እየደፈረሰ፣ ፈረሰኞቹ ቢፈቅዱት እንኳን፣ መሪ እንደመሪ – ህዝብ እንደህዝብ- አገርም እንደ ሀገር ሊቀጥል ሊቀጥል አይችልም፡፡
ለአንድ የሩስያ ሰላይ መመረዝ አለም እየተንጫጨ እና ከ25 ሀገሮች በላይ የሩስያን ዲፕሎማት እያባረሩ ባለበት በአሁኑ ወቅት ስለ አቶ አለማየሁ አቶምሳ መጠየቃችን ይህ አደገኛ የሆነ የአገዳደል ስልት ወደ ሌላም እንዳይዛመት ሊረዳ ስለሚችል ወንጀለኞቹ ለፍርድ መቅረብ አለባቸው።
ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ዘይልብ ወለዳዊ ስራሕ ብመሓመድ ሓሰንን ግሬጓር ላልየን፡ ትርጕም ሩት ስምኦን ኢትዮጵያ ካበይ ናበይ፧ ኢትዮጵያ ካብ ቅድሚ ሚኢቲ ዓመታት ከም ውህድቲ ሃገር ካብ እትቐውም ክሳዕ 2016 እትትርኽ ስራሕ እያ። ብመልክዕ ቃለ-መሕትት ኣብ መንጎ ክኢላ ጂኦፖሊቲካን ዓረባዊ ዓለመን መሓመድ ሓሰን (ዶ/ር) ከምኡ'ውን ግሬጓር ላልየን ናይ ኢንቨስቲግ'ኣክሽን ዝበሃል ናይ ቋንቋ ፈረንሳይኛ መርበብ ሓበሬታ ዝቐረበት መጽሓፍ እያ...
እንቶሽ፤ 102 ግጥምታት፡ እኩባት ግጥምታት ዮናስ ወልደሩፋኤል (ቀሺ) እንቶሽ፡ ኣብ ዓውዲ ሓሳብ ዘተኰራ፡ "ወጀብጀብ ዘለ ሓሳብ፡" "እቲ ትርጕም ትርጕም እናደለየኒ፡" "ኣሎ ሓሳብ፡ ኣብ ማሕዩር ዝበለየ" ዝዓይነተን ግጥምታት ገለ ካብ ትሕዝቶ እየን። ጽሉል ሕቶ፡ ጥዑይ መልሲ፡ ወይ ብኣንጻሩ፤ ጥዑይ ሕቶ ጽሉል መልሲ፣ "ሰዓበኒ ቢልካ፡ ኣይትታዕነን እንቶሽ፡ ክብረትካ ዶ ኣይኰነን እንተ በዝሐ ባዶሽ፧" ወዘተ ተጠቓሊሎም ኣለዉ።
ካልእ ስለ ዘየሎ ሓጸርቲ ዛንታታት ብኣብርሃም ተስፋልኡል ዘርአ ካልእ ስለ ዘየሎ፡ ኣብ ውሽጢ 12 ዓመታት ዝተጻሕፉ 16 ሓጸርቲ ዛንታታት ዘካተተት ፋልመይቲ መጽሓፍ ኣብርሃም ተስፋልኡል እያ። ደራሲ'ዞም ሓጸርቲ ዛንታታት ብኸም'ዚ ዝስዕብ ገሊጽዎም ይርከብ፤ "እዞም 16 ፍቕራውያን ሓጸርቲ ዛንታታት እዚኣቶም. . . ኣብ መላግቦ ህይወትን ጽላሎት ሞትን ንዘሎ ወጥሪ፡ ብቐንዱ ከኣ ኣብ ለጠቕታ ህይወት ዘሎ ኵነት የንጸባርቑ። ኲናትን ስነልቦናዊ ሳዕቤኑን፡ መዓልቦኡ ስገማኡን ዘይግመት…
ባለፈው ባወጣነው ፅሁፍ የፖለቲካ አመራር ብቃት የሌላቸው መሪዎች ለሀገር ሰላም፥ ልማትና ዴሞክራሲ “እንቅፋት” እንደሚሆኑ በዝርዝር ተመልክተናል። በመጨረሻም፣ በሀገራችን ወቅታዊ ፖለቲካ ላይ በግልፅ የሚስተዋለው ችግር የመልካም አስተዳደር ወይም የኪራይ ሰብሳቢነት ችግር ሳይሆን የፖለቲካ አመራር ብቃት ማነስ እንደሆነ በፅሁፉ ተጠቁሟል። ከዚህ አንፃር፣ “የኢህአዴግ መንግስት የፖለቲካ አመራር ብቃት እንዴት ይታያል?” የሚለውን በዚህ ፅሁፍ በዝርዝር እንመለከታለን።
በእርግጥ በሀገራችን ፖለቲካዊ ሁኔታ ላይ የሚሰጥ ማንኛውም ሃሳብና አስተያየት ከጭፍን ድጋፍ ወይም ተቃውሞ ስለሚቆጠር በአንድ ነገር ላይ በግልፅ ተነጋግሮ መግባባት አስቸጋሪ ነው። አሁንም ቢሆን ስለ ጠ/ሚ ኃ/ማሪያም ደሳለኝ አመራር ብቃት የግል አስተያየቴን ስሰጥ “የመንግስት ተቃዋሚ ስለሆነ ነው” መባሉ አይቀርም። ነገር ግን፣ እያንዳንዱ ኢትዮጲያዊ “ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ የፖለቲካ አመራር ብቃት አላቸው ወይስ የላቸውም?” የሚለውን ጥያቄ መጠየቅና ተገቢ የሆነ ምላሽ የማግኘት መብት አለው። ጥያቄው ስለ ግለሰቡ የግል ባህሪና ብቃት አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ የሕዝብን ሰላምና ደህንነት፣ የሀገርን ልማትና ዴሞክራሲ ከማረጋገጥ አንፃር የሕልውና ጥያቄ ስለሆነ ነው።
በ2008 ዓ.ም መጋቢት ወር ላይ የመንግስታቸውን የስድስት ወር አፈፃፀም ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፖርት ሲያቀርቡ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ በሀገሪቱ ለተፈጠሩት አለመረጋጋቶችና ችግሮች በመንግስታቸው ስም “የኢትዮጲን ሕዝብ ይቅርታ እንጠይቃለን” ማለታቸው ይታወሳል። ጠ/ሚኒስትሩ አያይዘውም “በኦሮሚያና አማራ አንዳንድ አከባቢዎች ለተከሰተው ግጭትና አለመረጋጋት ሌላ ተጨማሪ ምክንያት ሳናቀርብ በመልካም አስተዳደር እጦት ምክንያት ሕዝቡ ምሬት ስላለው የተፈጠረ መሆኑን ተገንዝበናል” ብለው ነበር።
በ2008 ዓ.ም የመጀመሪያ ግማሽ አመት በሀገሪቱ ለተፈጠረው የፖለቲካ አለመረጋጋት ችግር ዋና መንስዔው የመንግስት አስተዳደራዊ ስርዓት ከሆነና ለተፈጠረው ችግር የሀገሪቱ “ጠቅላይ ሚኒስትር” ሕዝቡን በይፋ ይቅርታ ከጠየቁ በኋላ አስተዳደሩ ይህን ተግባራዊ ያደርጋል ተብሎ ይጠበቃል። በመንግስታዊ መዋቅሩ መሰረት ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ የሀገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣን እንደመሆናቸው፣ በስራቸው ያሉት ሁሉም የሥራ ኃላፊዎች የእሳቸውን መመሪያ ተግባራዊ የማድረግ ኃላፊነትና ግዴታ አለባቸው።
ነገር ግን፣ በቀጣይ ወራት የታየው ግን ከዚህ የተለየ ነው። በተለያዩ አከባቢዎች ዜጎች ለአመፅና ተቃውሞ አደባባይ በወጡ ቁጥር የፀጥታ ኃይሎች እንዳለፈው ግዜ መደብደብ፣ ማስርና መግደል ቀጠሉ። በግንቦት 2008 አጋማሽ ላይ ሁኔታው ያሳሰባቸው አንጋፋው የኦሮሞ መብት ታጋይ ኦቦ ሌንጮ ለታ “Who is in control of Ethiopia” በሚል ርዕስ ያቀረቡት ትንታኔ በማሳያነት የሚጠቀስ ነው። እንደ እሳቸው አገላለፅ፣ የሀገሪቱ የፀጥታ ኃይሎች እና በተለያየ ደረጃ ያሉ የመንግስት ኃላፊዎች የጠቅላይ ሚኒስትሩን መመሪያ አልተቀበሉትም፣ ወይም ለተግባራዊነቱ በቁርጠኝነት አልተንቀሳቀሱም።
ከላይ እንደተጠቀሰው፣ የሀገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣን የሆኑት ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ በመጋቢት ወር ላይ ሕዝብን ይቅርታ የጠየቁበትና ለችግሩ መንስዔ ነው ያሉትን የመልካም አስተዳደር እጦት በዘላቂነት ለመቅረፍ በይፋ የሰጡት መመሪያ በተለያዩ ደረጃ ባሉ የመንግስት ኃላፊዎችና ተቋማት ተቀባይነት አግኝቶ በአግባቡ ተግባራዊ አልተደረግም። “ለዚህ ዋናው ተጠያቂ ማን ነው?” ካልን ራሳቸው ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ ናቸው። ምክንያቱም፣ በመንግስታዊ መዋቅሩ መሰረት የሀገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣን እንደመሆናቸው መጠን፣ ለሁሉም የመንግስት ተቋማትና ኃላፊዎች የበላይ ኃላፊ ናቸው። በመሆኑም፣ በስራቸው ላሉ ተቋማትና ኃላፊዎች አፈፃፀም ተጠያቂ ናቸው።
እንደ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ያለ ባለስልጣን ሥራና ኃላፊነት በስሩ ያሉ የመንግስት ኃላፊዎችና ተቋማት ስራቸውን በአግባቡ እንዲሰሩ ማስቻል ነው። እነዚህ የመንግስት ተቋማትና ኃላፊዎች ከሕዝብና መንግስት የተጣለባቸውን ኃላፊነትና ግዴታ በአግባቡ መወጣት ከተሳናቸው የበላይ ኃላፊው ሥራና ኃላፊነቱን በአግባቡ አልተወጣም ማለት ነው። በዚህ መሰረት፣ በመጋቢት 2008 ዓ.ም በተለያየ ደረጃ ያሉ የመንግስት ኃላፊዎችና ተቋማት የጠቅላይ ሚኒስትሩን ውሳኔና መመሪያ ተቀብለው ተግባራዊ ካላደረጉ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ የሚጠበቅባቸውን የአመራርነት ሚና በአግባቡ አልተወጡም።
ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ እንደ ሀገር መሪ፤ አንደኛ፡- የሰጡትን መመሪያ ተቀብሎ በሚፈለገው ደረጃ ተግባራዊ ማድረግ የማይችሉ ሥራ አስፈፃሚዎችን በመሾማቸው፣ ሁለተኛ፡- አንደኛ ላይ የተጠቀሱትን ሥራ አስፈፃሚዎች በኃላፊነት እንዲቀጥሉ በማድረጋቸው፣ ቢያንስ ከመጋቢት 2008 ዓ.ም ጀምሮ በተለያዩ የሀገሪቱ አከባቢዎች ለተፈጠረው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር፣ በዚህም በሰው እና ንብረት ላይ ለደረሰው ጉዳት ግንባር-ቀደም ተጠያቂ ናቸው። በአጠቃላይ፣ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ የኢትዮጲያን ሕዝብ ሰላምና ደህንነት፣ እንዲሁም ልማትና ዴሞክራሲ ለማረጋገጥ የሚያስፈልገው የፖለቲካ አመራር ብቃት እንደሌላቸው በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል። የኢትዮጲን የፖለቲካ ሁኔታ በቅርበት የሚከታተሉ ሰዎችም ይኄን ያረጋግጣሉ።
ለምሳሌ፣ ባለፈው አመት ታዋቂው የ“Newyork Times” ጋዜጠኛ “Jeffrey Gettleman” ባወጣው ፅሁፍ በኢትዮጲያ ለሚታየው አመፅና አለመረጋጋት ሦስት መሰረታዊ ምክንያቶችን ይጠቅሳል። ከእነዚህ ውስጥ ሦስተኛ ላይ የተጠቀሰውን ምክንያት፣ “Third reason behind the unrest is the loss of Meles Zenawi” በማለት ገልፆታል። አንደ እሱ አገላለፅ፣ አቶ መለስ ዜናዊ ነገሮችን ከተለያየ አቅጣጫ የማየትና መገንዘብ የሚችሉ ብልሃተኛ መሪ ነበሩ። በተለይ የአለመረጋጋት ምልክቶችን ቀድመው መገንዘብ እና በተላላኪዎች አማካኝነት እንቅስቃሴውን ቶሎ ማኮላሸት ይችላሉ። በእሳቸው እግር የተተኩት ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ ግን ፖለቲካዊ እንቅስቃሴዎችን ቀድሞ ለመገንዘብና ለመቆጣጠር የሚያስችል ተግባራዊ ልምድና ዕውቀት የላቸውም። የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ለበጎም ይሁን ለክፋት ውሳኔያቸውን ከመነሻ ምክንያቱ እስከ መጨረሻ ውጤቱ ጠንቅቀው ማወቅና መገመት ይችላሉ። ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ግን እንኳን የውሳኔያቸውን የመጨረሻ ውጤት ስለ መነሻ ምክንያቱ ራሱ በቅጡ ሳያውቁ የሚወስኑ ይመስለኛል።
በዘንድሮ አመት የጠ/ሚኒስትሩ የፖለቲካ አመራር ብቃት መሻሻል አልታየበትም። ለዚህ ደግሞ ባለፈው ወር ከአንድ የውጪ ዲፐሎማት ጋር ያደረኩትን ውይይት እንደ ምሳሌ መጥቀስ ይቻላል። የተጠቀሰው ዲፕሎማት እኔን ጨምሮ ከአምስት ጦማሪያንና ጋዜጠኞች ጋር ውይይት ካደረገ በኋላ መጨረሻ ላይ እንዲህ አለን፡- “እስኪ ሁላችንም አንድ ጥያቄ ልጠይቃችሁ? ‘የኢትዮጲያ ፖለቲካዊ ሁኔታ በጣም አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ የኢህአዴግ መንግስት የህዝቡን ጥያቄ በአስቸኳይ ተቀበሎ ስር-ነቀል የሆነ ለውጥ ካላደረገ ሁኔታው በጣም አሳሳቢ ነው!’ ብዬ በግልፅ ለመናገር ብፈልግ ማንን ነው የማናግረው? …በእርግጥ እናንተ ስለ ፖለቲካው፣ ኢኮኖሚው፣ የፍትህ ስርዓቱ፣… ወዘተ የምታነሷቸውን ችግሮች በግልፅ እረዳለሁ። ነገር ግን፣ ስለ እነዚህ ችግሮች ከማን ጋር ልነጋገር? …አንዳንዴ ‘መለስ ዜናዊ ቢኖር ኖሮ ብዬ እመኛለሁ” አለን። “ስለ ሀገሪቱ ፖለቲካዊ ሁኔታ አሳሳቢነት ከማን ጋር ልነጋገር?” በሚል ላቀረበልን ጥያቄ ከመካከላችን አንዱ “የጦር ኃይሎች አዛዥን ማነጋገር አለብህ። በተግባር ሀገሪቱን እያስተዳደረ ያለው እሱ” አለ። ሌላኛው ደግሞ “የደህንነት ሃላፊው ማናገር ሳይሻል አይቀርም” አለ፡፡ ሌሎቹም እንዲሁ ‘ከኋላ ወይም ከፊት ሆነው የሀገሪቱን ፖለቲካ እያሽከረከሩ ነው’ ያሏቸው ባለስልጣናትን ጠቆሙ፡፡
የእኔ ምላሽ ግን በሁሉም ዘንድ ያልተጠበቀ ነበር። “ስለ ሀገሪቱ ፖለቲካዊ ሁኔታ አሳሳቢነት ከማን ጋር ልነጋገር?” ለሚለው ጥያቄ ምለሼ “ጠ/ሚ ሃይለማሪያም ደሳለኝ አናግረው” የሚል ነበር። በእርግጥ የተናገርኩት ነገር ለሁሉም አልተዋጠላቸውም! ነገር ግን፣ እንደ እኔ አመለካከት ዲፐሎማቱ ያነሳው ክፍተት የተፈጠረው በዋናነት ጠ/ሚ ኃይለማሪያም እንደ ሀገር መሪ ሚናቸውን በአግባቡ መወጣት ስለተሳናቸው ነው። ሀገሪቷ እንዲህ መሪ አልባ የሆነችው እሳቸው እንደ ጠ/ሚኒስትር የተሰጣቸውን ስልጣንና ኃላፊነት በተገቢ ሆኔታ ተግባራዊ ስላላደረጉ ነው።
ባለፈው ፅሁፍ በዝርዝር ለማስረዳት እንደሞከርኩት፣ እንደ ኢትዮጲያ ባሉ ደሃና የዳበረ ፖለቲካዊ ሥርዓት በሌላቸው ሀገራት የፖለቲካ መሪዎች ውሳኔና አመራር በሀገሪቱ የወደፊት ዕጣ-ፋንታ እና በሕዝቡ ሕይወት ላይ የሚፈጥረው ተፅዕኖ በጣም ከፍተኛ እንደሆነ ተመልክተናል። ምክንያቱም፣ እንደ ኢትዮጲያ ባሉ ሀገራት የፖለቲካ መሪዎች ብቃት ሰላም፥ ልማትና ዴሞክራሲን ከማስቀጠል እና መቀልበስ ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው። በዚህ ፅሁፍ በዝርዝር ለማስረዳት እንደተሞከረው፣ ጠ/ሚ ኃይለማሪያም ደሳለኝ የሀገሪቷን ሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲ በዘላቂነት ለማስቀጠል የሚያስችለል የፖለቲካ አመራር ብቃት የላቸውም። ስለዚህ፣ የእሳቸው ከሥልጣን መውረድ ለሀገር ትልቅ ውለታ ነው።
ከሁለት ጨዋታዎች በኋላ ወደ ድል የተመለሰው ኢትዮጵያ ቡና ነገም አሸናፊነቱን በማስቀጠል ከመሪው ፋሲል ከነማ ጋር ያለውን ልዩነት ወደ ሁለት ዝቅ ለማድረግ ወደ ሜዳ ይገባል።
በመጨረሻው የሲዳማ ጨዋታ ሁለተኛ አጋማሽ የሚፈልጉትን ክፍተት ሁሉ መፍጠር የቻሉት ቡናዎች የማጥቃት ጉልበታቸው በዛ ልክ ሆኖ እንዲገኝ ጥረት ማድረጋቸው የሚቀር አይመስልም። ለዚህም ቡድኑ ለሚከተለው አጨዋወት ምቹ የሆነው ሜዳ እንደሚያግዘው ሲታሰብ የተጋጣሚው አጨዋወት ደግሞ ፈተና እንደሚሆንበት ይገመታል። በኳስ ቁጥጥር ብልጫቸው መነሻነት የግብ ዕድሎችን መፍጠሪያ ቀዳዳን ለማግኘት ብዙ ትዕግስት ያላቸው የአሰልጣኝ ካሳዬ አራጌ ልጆች በሊጉ ዝቅተኛውን የግብ መጠን ካስተናገደው ሀዲያ ሆሳዕና ጋር ሲገናኙ በሦስተኛው የሜዳ ክፍል ላይ ክፍተት ባገኙበት ቅፅበት ሳያባክኑ በመጠቀም ብቃታቸው ጣራ ላይ መገኘት ይኖርባቸዋል። ከተጋጣሚው ኃይል ተጠቃሚነት እና ታታሪነት አንፃርም የኢትዮጵያ ቡና ቅብብሎች ከወትሮውም ፈጠን ያሉ እና የአንድ ለአንድ ግንኙነትን የማይፈቅዱ ዓይነት መሆናቸውም አይቀርም። ቡድኑ በራሱ ሜዳ ላይም በሆሳዕና አጥቂዎች ጫና ሊደረግበት እንደሚችል ሲታሰብ በሲዳማው ጨዋታ ላይ ያልታየት ስህተቶቹ ካገረሹ ግን ላይቀጣ የሚችልበት ዕድል አይኖርም።
ሀዲያ ሆሳዕና ለሦስት ጨዋታዎች ርቆት የሰነበተውን ድል በቅርብ ተፎካካሪው ላይ ማሳካት ከቻለ የጅማ መጥፎ ትዝታውን ትቶ ወደ አዲስ አበባው ተፎካካሪነቱ ለመመለስ ጉዞ ይጀምራል።
ባለፉት አምስት ጨዋታዎች ሁለት ግቦችን ብቻ ማስቆጠር የቻለው ሀዲያ ሆሳዕና ይህ ደካማ ጎኑን አስተካክሎ መቅረብ ተጋጣሚውን ከመቆጣጠር በላይ ሊከብደው ይችላል። በዚህ ረገድ ጊዮርጊሱ ጨዋታ ባልተጠበቀ መልኩ ፊት ላይ ለውጦች አድርገው የገቡት አሰልጣኝ አሸናፊ በቀለ ነገ ግቦችን ለማግኘት ወደ ዳዋ ፣ ቢስማርክ እና ፎፋና ጥምረት ሊመለሱ ይችላሉ። ከመሰል ለውጦች እና በቅርብ ጨዋታዎች ላይ ካሳዩት ለማጥቃት ፍላጎት ከሚያሳይ የአደራደር እና የተጨዋቾች ምርጫ ሊመልሳቸው የሚችለው ግን የተጋጣሚያቸው ሙሉ ለሙሉ ማጥቃት ላይ ያተኮረ አቀራረብ ነው። በተለይም ኢትዮጵያ ቡና የሜዳውን ስፋት አብዝቶ የመጠቀም አዝማሚያ ያለው በመሆኑ ሆሳዕና በሦስት ተከላካዮች በሚጀምር አደራደሩ ጨዋታውን ለመጀመር የቴዎድሮስ በቀለን ቦታ በቀጥተኛ ለውጥ በመተካት በመስመር ተመላላሾቹ የግራ እና ቀኙን ኮሪደር ለመዝጋት እንዲያስብ ሊያደርገው ይችላል። ያም ካልሆነ እና ወደ አራት ተከላካዮች ፊቱን ካዞረ በሁለት አጥቂዎች ጥምረት ፊት ላይ ጫና በመፍጠር ከኳስ ጋርም ሲሆን እነርሱን በመልሶ ማጥቃት ለማግኘት በመሞከር ዕቅድ ወደ ሜዳ ሊገባ ይችላል።
ኢትዮጵያ ቡና ያለጉዳት እና ቅጣት መሉ ስብስቡ ለጨዋታው ዝግጁ እንደሆነ የሰማን ሲሆን ሀዲያ ሆሳዕና የመሀል ተከላካዩ ቴዎድሮስ በቀለን በጉዳት ከማጣቱ በተጨማሪ የዳዋ ሆቴሳ መሰለፍም አጠራጣሪ ሆኗል።
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ሬክስ ቲለርስን ኣብዚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዘካይዶ ዑደት ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ እታ ሃገር ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት እታ ሃገር፣ መስርሕ ደሞክራሲን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ክዝቲ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ምምሕዳር ትራምፕ፣ ንታሪኻዊ ዝምድና ኣመሪካን ኢትዮጵያን ድሕሪ ምግምጋም፣ ኣብ መጻእ ክህሉ ብዛዕባ ዝኽእል ተወሳኺ ምትሕግጋዝ ክዘራረብ ትጽቢት ተጌሩ ኣሎ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ከምርሕ ምዃኑ ዝተገልጸ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮ፣ ኣብ መንጎ’ዘን ክልተ ሃገራት ንዝጸንሐ ወትህደራውያን ዲፕሎማስያውያን ምትሕግጋዛት ብዝምልከት ምስ ኢትዮጵያዊ መዘንኡ ዶከትር ወርቅነ ገበየሁ ክዘራረብ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ’ውን፣ ኣብዚ ቅንያት እዚ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም መደብ ተታሒዙ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እዚ ዝሕበር ዘሎ፣ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ወደብ በርበራ ናይ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ዝርከብ ናይ ወደብ ኣገልግሎት ምስ DP World ናይ ዱባይ ብምሽራሕ ንኽትውንኖ ስምምዕ ድሕሪ ምኽታማ’ዩ።
በቲ ብ20 መጋቢት ወጋሕታ ኣብ ቢሻ ተፈጺሙ ዝተባህለ ‘ገበናዊ መጥቃዕቲ’፣ ኣብ ገለ ክፋል እቲ ናይ ዕደና መሳርሒታት ንኡስ ጉድኣት ከምዝወደረ ዝሓበረ እቲ ኣህጉራዊ ኩባንያ፣ ብሰንኪ እቲ መጥቃዕቲ ዘጋጠመ ላሕኵ ማይ ድማ ብኡ ንብኡ ክጽገን ከምዝኸኣለ ኣረጋጊጹ።
ኩባንያ ዓደና ኔቭሰን ኣቐዲሙ ብ13 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ ቢሻ ብዘጋጠመ ሜካኒካዊ ጸገም እቲ ናይ ፍርያት መስርሕ ንኽልተ ሰሙን ክዕጾ ምዃኑ ሓቢሩ’ዩ።
በቲ ዝሓንጸጾ መደብ መሰረት ድማ እቲ ሜካኒካዊ ጸገም ኣብዚ ሰሙን እዚ ተዛዚሙ፣ እቲ ኩባንያ ንቡር ስርሑ ክቕጽል ምዃኑ ኣብቲ ናይ ትማሊ መግለጺኡ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ኔቭሰን ብተወሳኺ፣ ናይቲ ኣብ 20 መጋቢት ወጋሕታ ኣብ ቢሻ ብዘጋጠመ ገበናዊ መጥቃዕቲ ምጽራይ ክካየደሉ ምዃኑ ብምሕባር፣ መንግስቲ ኤርትራ ውሕስነት እቲ ናይ ዕደና ቦታ ንምርግጋጽ ተወሳኺ ናይ ጸጥታ ስጉምታት ወሲዱ ምህላዉ ሓቢሩ።
ብመሰረት ሕግታት እቲ 60 ሚእታዊት ፕሮጀክት ዕደና ቢሻ ወኒኑ ዘሎ ኣህጉራዊ ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ንወነንቲ ብርክታት ናይቲ ፕሮጀክት ወቕታውን እዋናውን ጸብጻብ ክህብ ግዴታ ኣለዎ።
ዓርቢ 20 መጋቢት ወጋሕታ ካብ ኣስመራ 150 ኪሎሜተር ንምዕራብ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ዕደና ቢሻ መጥቃዕቲ ከምዘጋጠመ ክግለጽ እኳ እንተጸንሐ ናይቲ መጥቃዕ ብወግዒ ሓለፍነት ዝወሰደ ኣካል ግና ዛጊት የለን።
እንተኾነ፣ ሓያሎ ኣብ ስደት ዝርከባ መርበባት ሓበሬታ ነቲ ኣል ሰሓፋ ዝተባህለት ናይ ሱዳን ጋዜጣ ብቀዳም 21 መጋቢት ንዘስፈረቶ “ነፈርቲ ኵናት ኢትዮጵያ ኣብ ቢሻ ደብዳብ ኣካይደን” ዝብል ዜና ከምዘለዎ ብምትርጓም ከቓልሐኦ ጸኒሐን’የን።
ብባይቶ ፈረንሳ እትውነን Public Senat ዝተባህለት መደበር ተሌቪዥን እታ ሃገር፣ ብቀዳም ምሸት ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝምልከት ናይ ኣስታት ሓደ ሰዓት ዘተ ኣካይዳ።
እታ መደበር ቴሌቪዝን፣ ባርባራዊ ጉዕዞ ዘርእስታ ደኩመንታሪ ድሕሪ ምቕራባ፣ ነታ ፊልም ንዘዳለዋ ክልተ ፈረንሳውያን ጋዜጠኛታት፣ ወኪል ኣምነስት ኢንተርናሽናል ኣብ ፈረንሳን ሓንቲ ክኢላ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ብምዕዳም፣ ጠንቒ ኤርትራውያን ናብ ስደት እንታይ’ዩ ኣብ ዝብል ነጥቢ ተዛትዮም።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኤውሮጳን ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕር፣ ሰሃራን ሲናይን ንዘጋጥሞም ዘሎ ኩነታትን ሓደ ካብ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለም ኮይኑ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
ብፍላይ ኣብ ፈረንሳ፣ ድሕሪ’ቲ ዓሚ ኣብ ላምፔዱሳ ዘጋጠመ ሓደጋን ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ወደባዊት ካሌ ዝተኣኻከቡ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ዘጋጠም 51 ሰባት ዘቑሰለ ግጭትን፣ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ብቀጻሊ ዝዝረበሉ ጉዳይ’ዩ።
ህዝቢ ፈረንሳ፣ ብዛዕባ ኩነታት ኣፍልጦ እኳ እንተዘይነበሮ፣ ካብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ግና ኤርትራ ብምልካዊ መንግስቲ እትመሓደር ሃገር ምዃናን ዜጋታት ከኣ ካብ ግዱድ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ዝሃደሙ ሓተቲ ዑቕባ ምዃኖምን ክርዳእ ክኢሉ ኣሎ።
መሳሳም፣ ጋራዊ ማስተርቤሽን (mutual masturbation)፣እና መደባበስ(frottage) ለኤች.አይ.ቪ አደጋ አያጋልጡም። በአፍ የሚፈጸም ወሲባዊ ግንኙነት፣ ፍንጢጣን በምላስ መዳበስ (rimming)፣ኮንዶም ተጠቅሞ ማጥቃት (topping with a condom) እና ኮንዶም ተጠቅሞ መጠቃት (bottoming with a condom) በኤች.አይ.ቪ. የመያዝ አደጋቸው በጣም ዝቅተኛ ነው። ኮንዶም ሳይጠቀሙ ማጥቃት (topping without a condom) መካከለኛ በኤች. አይ. ቪ. የመያዝ አደጋ ሲኖረው ኮንዶም ሳይጠቀሙ መጠቃት (bottoming without a condom) ከፍተኛ በኤች.አይ.ቪ. የመያዝ አደጋ አለው።
ይሄ የሚመለከተው ኤች.አይ.ቪ.ን ብቻ ነው ፤ እንደ ሲፊልስ፣ ጨብጥ ፣ ክላሚዲያ ፣ ወይም ሄፓታይተስ መሳሰሉ ሌሎች ኤስ.ቲ.ዲዎችን/STDs (በግብረስጋ ግንኙነት ለሚተላለፉ ያባላዘር በሽታዎችን) አይመለከትም።
ነቲ “ወኻርያ ከተምስል ዝዋውዕ ትኣስር፡” ዝበል ዝውቱር ምስላ ትግርኛ ከም ኣርእስቲ ብምጥቃል ብፈጠራ ሓድሽ ዛንታ እተፈጥረላ ዛንታ ቈልዑ’ያ። መሰጥቲ ዝዀኑ ናይ ኢድ ኣሳእል’ውን ነቲ ዛንታ ኣስንዮምዎ ይርከቡ።
ካብ 9 ክሳብ 14 ዓመታት ዝዕደመኦም ቈልዑ ብስድራኦም ተሓጊዞም ወይ’ውን ብውልቆም ክነቡዋን ቋንቋ ትግርኛ ከማዕብሉላ ሓጋዚት ዝዀነት መጽሓፍ’ያ። እቲ ዛንታ፡ መሰጥቲ ብዝዀኑ ኣሳእል’ውን ዝተሰነየ ብምዃኑ፡ ብፍላይ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ምልከት ንዘይብሎም ቈልዑ፡ ነቲ ዛንታ ንኽርድኡዎ ኣይክጽገሙን’ዮም።
በመፅሐፍ ቅዱስ በዘፍ. 28 ፥ 19 እንደተገለፀው ቅዱስ ያዕቆብ የአባት እናቱ ቃል ሰምቶ ሎዛ ወድምትባል ስፍራ ሄደ ፣በዚያም ፀሐይ ጠልቃ ነበር እና ከዚያ አደረ በዚያም ስፍራ ድንጋይ አነሳ ከራሱም በታች ተንተርሶ ተኛ፣ የሚያስደንቅ ሕልምም አለመ። ያዕቆብም ማልዶ ተነሳ ተንተርሶበት የነበረውንም ድንጋይ ወስዶ ሐውልት አድርጎ አቆመው በላዩም ዘይትን አፈሰሰበት ያንን ስፍራ ቤቴል ብሎ ጠራው ። ያዕቆብ በሎዛ ለቤተ እግዚአብሔር የአቅሙን አድርጎ ያንን ቦታ እንዳቀናው ሁሉ፣ እኛም በዚህ ዘመን የምንገኝ ክርስቲያኖች የድርሻችንን በመወጣት በተለያየ ችግር ምክንያት ተዘግታ የምትገኝ የገጠር ቤተ ክርስቲያንን በአቅማችን መርዳት ይጠበቅብናል። ስለሆነም ይህ የገቢ ማሰባሰቢያ ፕሮጀክት ለሀገር ውስጥ አንድ ብር በውጭ ለሚገኙ አንድ ዶላር የምንሰጥበትን አሰራር በተደራጀ አካሄድ የሚሰራ ሲሆን ፣ይህንን የገቢ ማሰባሰቢያ ዘዴ በሁሉም አካባቢ በተለይም በመስራያ ቤት በመኖርያ ቤት፣ በንግድ ስፍራ፣ በመዝናኛ ስፍራዎች በትምህርት ቤት እንዲሁም በልዩ ልዩ ማህበራት በቡድን ተደራጅተው ለሚመጡ ሁሉ በቀላሉ ገቢ የሚያሰባስቡበት መንገድ ያመቻቻል። በአጠቃላይ በፕሮጀክቱ ውስጥ ድሃ ሀብታም፣ ወጣት ሽማግሌ፣ ሴት ወንድ ፣ገጠር ከተማ እንዲሁም በሀገር ውስጥ ከሀገር ውጪ ሳይል ሁሉንም እንደየአቅሙ ከበረከቱ የሚያሳትፍ የአንዲት ብር ለአንዲት የገጠር ቤተ ክርስቲያን በየወሩ የሚሰጥበት የልግስና ፕሮጀክት በመሆን ያገለግላል።
በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የገ/ኢ/ት/መመሪያ የወግዲ ወረዳ የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ጽ/ቤት ለሴክተር መ/ቤቶች አገልግሎት የሚውል የኤሌክትሮኒክስ እቃ በግልጽ ጨረቃ አወዳድሮ ለመግዛት ይፈልጋል፡፡
ሰሞኑን አንድ ግለሰብ በ ባህር ማዶ ካሉት የመገናኛ ብዙሃን በ አንዱ እና በ ዝነኛው ''ኢሳት'' ቀርበው በሃገር ቤት መደረግ ካለበት ትግል ውስጥ አንዱ ''በ ኢትዮዽያ አየር መንገድ ላይ የ ኢኮኖሚ እቀባ ማረግ ይገባል።ሰዎች በ አየር መንገዱ እንዳይጠቀሙ ማድረግ ፤ እኛም መሳፈር የለብንም ወዘተ'' ሲሉ ተደምጠዋል።
ሆኖም ግን በ ፖለቲካው ዓለም ሁል ጊዜ የማትረሳኝ ቃል አለች ''ብሔራዊ ጥቅም!'' (National Interest) የምትል:: ብሔራዊ ጥቅም ለድርድር የሚቀርብ አለመሆኑን ነው ሳይንሱ የሚያስተምረን::
የ ''ያ ትውልድ'' ፖለቲካን (የ መለስ እና የ ኢሳያስ ትውልድ ጨምሮ ) ከምንወቅስበት ምክንያት አንዱ' ብሔራዊ ጥቅምን እና የ ሃገር ገጽታን ደምስሶ ምን አይነት ኢትዮዽያን እየናፈቅን ነው?' ለሚለው ፈታኝ ጥያቄ መመለስ አለመቻሉን ነው።
በ 'ኢሳት' ጋዜጠኛ ስለ ጉዳዩ ትክክለኛነት ማብራርያ እንዲሰጡ ደጋግመው ሲጠየቁ ''የ ኢትዮዽያን አየር መንገድ በኪሳራ እንጣለው'' ባዩ ሰውዬ አጥጋቢ መልስ መስጠት ሲያቅታቸው ተመልክቻለሁ።
ግለሰቡ ከ እዚህ በፊት ብዙ በጎ ሃሳቦች ሲሰጡ እና የ ሃገር ፍቅራቸውን ሲገልጹ አይቻለሁ፣ ሰምቻለሁ። እዚች ላይ ግን ለእኔ አልገባህ አለኝ ወይም እንዳይገባኝ አርገው ነው የነገሩኝ።
በ314 ገፆች ተቀንብቦ በፋር ኢስት ትሬዲንግ ታትሞ ለንባብ የበቃው መፅሐፉ፤ ለሀገር ውስጥ አንባቢያን በ150 ብር ለውጭ ሃገር በ20 ዶላር ይሸጣል፡፡ ደራሲው ዶ/ር ለማ በላይነህ ካሳዬ፣ ተወልደው ያደጉት አዲስ አበባ አባ ኮራን ሰፈር ሲሆን የአንደኛ ደረጃ ትምህርታቸውን የቀድሞ ወሰን ሰገድ፣ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን ደግሞ በቀድሞ ልዑል መኮንን ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ተከታትለዋል፡፡ በእድገት በህብረት ዛቻ በኋላ በፈረንጆቹ 10976 የቀድሞ አየር ሃይልን ተቀላቅለው እስከ ሻምበል ማዕረግ ደርሰዋል፡፡
በዚህ ጊዜ ውስጥ በአየር ሃይል “ተነሳ ተራመድ”ና የቀድሞ የጦር ሃይሎች ልሳን በነበረው ካምፕ ታጠቅ ጋዜጣና መፅሄት አዘጋጅና የሜካፕ ኤዲተር በመሆን አገልግለዋል፡፡
በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በህዝብ አስተዳደርና ማኔጅመንት የባችለር ድግሪ እንዲሁም በቀድሞ ሶቪየት ህብረት በኢኮኖሚክስ የማስተርስና ዶክትሬት ድግሪያቸውን አግኝተዋል፡፡
ይሄ “ትናንት በንጉሱ አንደበት” በሚል ከታተመው መጽሐፋቸው በፊት “ምስክር የጠፋው ትውልድ ዕድምተኛ” በሚል ርዕስ መጽሀፍ አሳትመው ለንባብ አብቅተዋል፡፡ ደራሲው አሁንም የቀድሞ አየር ሃይል አለም ዓቀፍ ህብረት በየአመቱ በሚያወጣው “ተነስ ተራመድ” መፅሄት በትርፍ ጊዜያቸው በዋና አዘጋጅነት እያገለገሉ ይገኛሉ፡፡
መንእሰይ ገብረኺዳን ገብረስላሰ ኣብ ማእኸል'ቲ ኮሚሽን ኤውሮጳ ዝምውሎን ካብ ዓለም እቶም ብሉፃት ተመራመርቲ ብሓያል ምፅራይ ድሕሪ ምሕላፎም ዝመሃርሉን ማእኸል ኢራስመስ ሜንደስ'ዩ ትምህርቱን ምርምራዊ ስራሕቱ ዘካይድን ዘሎ።
ብዋና ኣካይዲ ስራሕ ናይቲ ብ’ኤዝዳን’ ዝፍለጥ ሓደ ካብ ዓበይቲ ኩባንያታት ቀጠር፣ ሸኽ ዶክተር ኻሊድ ቢን ኣልታኒ ዝምራሕ ጉጅለ ኣውፈርትን ነጋዶን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝጸንሓሉ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳልኝን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ ኣብ ናይ ወፍሪ ዕድላት ተዘራሪቡ።
ንኣውፈርትን ነጋዶን ቀጠር መሪሑ ናብ ኢትዮጵያ ዝተጓዕዘ ሸኽ ኣልታኒ ብወገኑ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ገዚፍ ወፍሪ ንምትእትታው መደብ ከምዘለዎም ብምጥቃስ፣ መንግስቲ እታ ሃገር ንዝገብረሎም ምትሕብባር ኣቐዲሙ ኣመስጊኑ።
ኣካያድቲ ስራሕ ናይዘን ዓበይቲ ኩባንያታት ቀጠር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዝፈጸምሉ፣ ኣምባሳደር ቀጠር ኣብታ ሃገር ናስር ሳልማን ኣል ማሊክ ከምዘሰነዮ ካብ ኣዶሓ ዝተመሓላለፈ ዜና የመልክት።
‹‹አማራንና ኦሮሞን ለማጋጨት በተለያዩ ኃይሎች ከፍተኛ ጥረት እየተደረገ ነው›› አቶ ለማ መገርሳ፣ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መስተዳድር በቁጥጥር ሥር ከዋሉ ተጠርጣሪዎች...
በዩኒቨርሲቲው የምሥራቅ ሐረርጌ ዞን የስደት ተመላሾችን መልሶ ማቋቋም አስተባባሪ ዶክተር ከተማ በቀለ እንደገለጹት÷ ከአይኦኤም ጋር በዞኑ ከስደት የተመለሱ ዜጎችን ወደ ስራ ለማስገባትየተቀናጀ ስራ ሲያከናውኑ ቆይተዋል።
ለአንድ ዓመት ከስድስት ወር በተከናወነው ሥራ በዞኑ 12 ወረዳዎች 140 ተመላሽ ዜጎች የማሀበራዊ፣ ስነ ልቦናዊና የንግድ ክህሎት ስልጠና በመስጠት የሥራ እድል እንደተመቻቸላቸው ተናግረዋል።
ንግድ፣ እንስሳት እርባታና ማደለብ እንዲሁም ኤሌክትሮክስ ጥገና ከተመቻቸላቸው የሥራ እድል ውስጥ እንደሚገኙበት ዶክተር ከተማ ጠቅሰው÷ በዚህም ከጠባቂነት በመላቀቅ ራሳቸውን እየቻሉ መሆኑን አስረድተዋል።
በሰሜን ሸዋ ዞን የአጅማ ጫጫ መስኖ ልማት ፕሮጀክት ዳግም የመሰረት ድንጋይ ተጣለበት (አሻራ ጥር 01 /2013 ዓ.ም ባህር ዳር) በሰሜን ሸዋ ዞን የአጅማ ጫጫ መስኖ ልማት ፕሮጀክ…
የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጁ ለአራት ወራት እንዲራዘም የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወሰነ፡፡ የኢትዮጵያ መሪዎች የዓዋጁን መራዘም አስፈላጊ የሚያደርጉ ምክንያቶች እንዳሉ ሲገልፅ ቆይተዋል፡፡
ላይ አፈር (ላያፈር፣ ላይኛ አፈር፣ ላይኛፈር) ከምድሩ አፈር ላዕላይ ንብብር ሲሆን ጥልቀቱ ከ5 እስከ 20 ሴንቲሜትር ድረስ ሊሆን ይችላል። ካርቦናዊ ቁስ አካልና ደቂቅ ዘአካል (ጥቅን ሕዋስ) በላይ-አፈሩ ውስጥ በመብዛቱ፣ ስሙ ደግሞ «ሕያው አፈር» ሊባል ይችላል። የምድር ሥነ-ሕይወታዊ ተግባር በብዛት የሚፈጸምበት በዚህ አፈር ንብብር ነው። አትክልት በተለይ ሥሮቻቸውን በእርሱ ሰድደው ንጥረ ምግቦችን ከእርሱ ሊቀበሉ ይችላሉ። ላይ አፈር ከንፋስ ወይም ከጎርፍ የተነሣ ቢጠፋ ኖሮ ብዙ አትክልት በዚያ ለማብቀል አይቻልም።
ስድስት ጠበቆች ዛሬ ከቀትር በኋላ ማዕከላዊ ወንጀል ምርመራ ውስጥ በጥበቃ ሥር የሚገኙ ደንበኞቻቸውን ለማነጋገር ሄደው ከሁለት ሰዓት በላይ እስከሚሆን ጊዜ ቆይተው ሳያገኝዋቸው መመለሣቸውን ከጠበቆቹ አንደኛው ለቪኦኤ አመልክተዋል፡፡
ጠበቆቹ በጥበቃ ተሰላችተው ሊመለሱ ሲሉ ከተከሣሾቹ የሁለቱ ጠበቆች የሆኑት የዶ/ር ፍቅሩ ማሩ ጠበቃ አቶ ዓለሙ ደነቀ እና የአቶ እሸቱ ወ/ሰማያት ጠበቃ አቶ ሲሣይ ለምለም ብቻ ደንበኞቻቸውን እንዲያነጋግሩ ዕድል የተሰጣቸው መሆኑን እኒሁ ጠበቃ አመልክተዋል፡፡
የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት 2ኛ ወንጀል ችሎት ከትናንት በስተያ ማክሰኞ በሰጠው ውሣኔ ተከሣሾቹ ጠበቆቻቸውን፣ ቤተሰቦቻቸውን፣ የሃይማኖት አባቶቻቸውን ማግኘት እንዲችሉ ትዕዛዝ ሰጥቶ እንደነበር ይታወሣል፡፡
የኢትዮጵያ ተቃዋሚ ፓርቲዎች አሁን በሥልጣን ላይ ያለውን መንግሥት በሠላም ወይም በኃይል ከሥልጣን ለማውረድ ቢችሉም እንኳን፤ ባለፉት 24 ዓመታት የተዘረጋውን ዘውጋዊ ክፍፍል ለማብረድና ብሔራዊ አንድነትን መልሶ ለመገንባት የሚያስችል ራዕይና ፖለቲካዊ መፍትሔ ያስፈልጋቸዋል። በኢትዮጵያ ውስጥ በስፋት ከሚስተዋሉት ችግሮች ሁሉ ተቀዳሚና እጅግ አስቸጋሪ የሆነው ዘውጋዊ ፖለቲካ በመሆኑ ያለውን መንግሥት ለመጣልና አዲስ ሥርዓት ለመመስርት ስለ ዘውግና ዘውጋዊ ፖለቲካ ትክክለኛ ግንዛቤ ማግኘትን ይጠይቃል። ወያኔ ከተሸነፈ የዘውግ ፖለቲካ በራሱ ይጠፋል ብሎ ማሰብ ከንቱ ምኞት ነው። ይህ ጽሁፍም “የዘውግ ፖለቲካ ዋና ዓላማ ምንድን ነው? ከብሔራዊ አንድነት ጋር በምን ሁኔታ ሊጣጣም ይችላል?” የሚሉትን ጥያቄዎች በአጭሩ ይዳስሳል።
የመጀመሪያ የሃሳብ መስመር፤ ዘውግ ለሰው ልጅ ማንነት ተቀዳሚና መሰረታዊ መግለጫ ነው የሚል ነው (primordialism)። የዘውግ ቀዳሚነት የሚገለጠው በደም ትስስር፤ በቋንቋ፤ በባህል፤ ወዘተ አንድነትና ይህ አንድነት በሚፈጥራቸው ኃይለኛ ስሜቶች ነው። ይህ በስሜት የተገንባ ማንነት እራሱን ለመከላከልና ለማሳደግ ፖለቲካዊ ሉዓላዊነት ይመኛል። በመሆኑም በአንድ አካባቢ የዘውግ ግጭት ከተነሳ ያለው ብቸኛና ዘላቂ መፍትሔ የዘውጉ አባላት በሚመርጡት ብሔራዊ መንግሥት እንዲተዳደሩ መፍቀድ ነው፤ ምርጫቸው ከአለው መንግሥት መገንጠል ቢሆንም እንኳን። ይህ አመለካክት መገንጠልን የዘውግ የማይነካ መብት መሆኑን ይቀበላል ማለት ነው።
ለዚህ ተቃራኒ ሆኖ የሚነሳው አመለካከት የፖለቲካ ወሰኖችን የራስን ዕድል በራስ መወስን መርኅ መሰረት መቀያይር ብዙ ጊዜ ዴሞክራሲ ወይ ሠላም አያመጣም የሚለው ነው። የሕንድና የፓኪስታን፣ የቀድሞ ዩጎዝላቪያ፣ የኢትዮጵያና ኤርትራ የቅርብ ታሪክ እንደ ምሳሌ መጥቀስ ይቻላል። የዚህ አመልካከት ዋና ሃሳብ የዘውግ ፖለቲካ መንስዔ የዘውጋዊ ማንነት ተቀዳሚ መሆን ሳይሆን፤ የመንግሥትን ሥልጣን ለመቆጣጠር የሚደረገው ውድድር ነው። ዘውጋዊ ፖለቲካ ማለት፤ ለመንግሥት ሥልጣን ሽሚያ ሲፈጠር በዘውግ ኃይለኛ ስሜት በመጠቀም ህዝብን ለማንቀሳቀስ ልሂቃን የሚጠቀሙበት መሣሪያ ማለት ነው (instrumentalism)። በዚህ ንድፈ-ሃሳብ ዘውጋዊ ግጭቶች የሚነሱት በማንነት ጥያቄ ሳይሆን፤ በሥልንጣን ሽሚያ ዙሪያ በመሆኑ ሥልጣንን የሚያከፋፍል (በተለይም ከማዕከላዊ ወደ ክልል መንግሥት የሚቀንስ) ፖለቲካዊ ሥርዓት ለግጭቶቹ ሠላማዊ መፍትሔ ያመጣል።
የዘውግን መሣሪያነት የሚያሰምር አመለካከት ዋና ድክመት የዘውግ ፖለቲካ የልሂቃን ማታለያ መሣሪያ ተደርጎ መቅረቡ ነው። ህዝቦች በዚህ መሣሪያ ለምን እንደሚታለሉና ደም የሚያፋሰስ ኃይለኛ ስሜት እንደሚኖራቸው ግልጽ አይደለም። ስሜቱ ሊቀሰቀስ የሚችለው የልሂቃን ፖለቲካዊ ዓላማ ከህዝብ ጥልቅ ፍላጎት ጋር ሲቀናጅ ነው። በመሆኑም ዘውጋዊ እንቅስቃሴ በጥንታዊ ማንነት ላይ የተመሰረት ሳይሆን፤ ህዝብን ሊማርክና ሊያንቀሳቅስ የሚችል አዲስ ማንነት የሚፈጥር ነው (constructivism)። ዘውጋዊ ፖለቲካን ለህዝብ ማራኪና ስሜት ቀስቃሽ የሚያደርገው፣ የሚሰጠው ተስፋ ካለው ጭቆናና በደል መላቀቅ አልፎ የላቀ (ideal) ሕብረተሰብ ለመመስረት የሚያስችል ርዕዮተ-ዓለም ይዣለሁ ማለቱ ነው።
ከላይ የተዘረዘሩት ሃሳቦች አንድ አመለካካት ሥር ሲጠቃለሉ የሚሰጡት ውጤት ግልጽ ነው። የዘውጋዊ እንቅስቃሴ ባህሪይ የፖለቲካ የሥልጣን ትግል በከፍተኛ ደረጃ ስኬታማ ለማደረግ አዲስና ለትግሉ ተስማሚ የሆነውን ባህላዊ ማንነትን የሚቅርጽና የሚያሰራጭ እንቅስቃሴ ነው። ይህ ፍች የባህላዊ ማንነትን ጠንካራ ሚናና የፖለቲካ ጥቅምን ወሳኝ ሚና አጣምሮ የሚያቀርብ ነው።
ይህ አመለካከት የሚያረጋግጠው ዘውጋዊ እንቅስቃሴ የተፈጸመውን በደል በማስቆም ብቻ እንደማይወሰን ነው። የዘውግ ጥያቄ ለመብት እኩልነትና ለሰብዓዊ መብቶች መከበር ብቻ የሚታገል ቢሆን ኖሮ፤ ሊቤራል ዴሞክራሲ መፍትሔ በሆነ ነበር። የዘውግ ጥያቄ ለፖለቲካ ሥልጣንና ለራስ ገዝ ዓላማ የሚታገል በመሆኑ የሊበራል መርሆዎች፤ እንድ የብዙኀን የበላይነት፣ የግለሰብ መብት ሉዓላዊነት፤ ወሳኝነት የላቸውም። ይልቁኑ የቡድን ባህሪያት፣ እንደ ቋንቋ፣ ኃይማኖት፣ ባህል፣ ተቀዳሚውን ሥፍራ ይይዛሉ። እንቅስቃሴው ስለ አንድ የተበደለ ሕብረተስብ ነጻ መውጣት ስለሆነ ነጻነቱ እስከሚረጋግጥ ድረስ የቡድን መብት ቅድሚያ ያገኛል።
የዘውግን እንቅስቃሴ ኃይል ለመረዳት ከአሉታ ገጽታዎቹ አልፈን ወደ የእድሳት ሚናው መሄድ አለብን። የአንድ ዘውግ የበላይነት የሚዘረጋው የአድሎ ሥርዓት የተጨቆኑ ዜጎች ስለ ራሳቸው ያላቸውን አመለካከት የሚያዛባ ብቻ ሳይሆን፤ ሰብዓዊ ክብራቸውንም ያሳጣቸዋል። ይህ የክብር ጉዳይ የዘውግ ትግልን ከመደብ ትግል ለየት ያደርገዋል። የመደብ ጥያቄ የሚያነሳው የፍትህና የብሔራዊ ሀብት ክፍፍል ጥያቄ ነው፤ የዘውግ ጭቆና ግን ከዚህም አልፎ የአንድን አካባቢ ዜጎች የበታች የሚያደርግና የዜጎችን ሰብዓዊ ክብር የሚነካ ነው። በዘውጋዊ ፖለቲካ ዓይን የአንድ ማኅበረሰብ ክብር የሚታደሰው የተዋረደው ማኅበረሰብ የራሱን መንግሥት ሲመሰርትና እራሱን በራሱ ሲያስተዳድር ነው። አንድ መንግሥት ዴሞክራሲያዊ ቢሆንም የራስ ገዝ መብት ካልተቀበለ ውርደቱን ሊያጠፋው ወይም ሊፍቅለት አይችልም።
የማንነት ፖለቲካ ህዝቦች በዘውጋቸው ላይ ተፈጽሞብናል ብለው ለሚያስቡት በደል/ችግር ከነሱ የተለየ አንድ ኃላፊ ገዢ መደብ ለይቶ በማስቀመጥ ኃይለኛ ግፊት ይፈጥራል። ለተፈጠሩት ችግሮች ሁሉ በቀጥታ አንድ ተጠያቂ መሰየም በዘውግ አባላት ዘንድ ንዴትና ቁጭትን ይቀሰቅሳል። በመሆኑም የላቀ ማኅበረሰብን ሃሳብ በመንደፍ ከሚቀሰቀሰው ስሜት ሌላ ንዴትን በመጨማመር ዘውጋዊ ፖለቲካ የሚገነፍል ስሜት ደረጃ ላይ በቀላሉ ይደርሳል። ይህ ደረጃ ነው ብዙውን ጊዜ ወደ ደም መፋሰስ የሚወስደው።
ከላይ በአጭሩ የተተነተነው የዘውግ ፖለቲካ ምንነት ኢትዮጵያ ውስጥ ካለው የዘውግ ሥርዓት ጋር ይጣጣማል ወይ? ጥያቄው ወደ ኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ያመለክታል። ኢትዮጵያ የዘውግ ሥርዓት ባለቤት እስከሆነች ድረስ የኦሮሞ ህዝብ ለምን መንግሥት ላይ አመጸ? አመጹ የተነሳው መንግሥት እንደሚለው ንቅናቄውን የሚመሩት ተገንጣዮች ስለሆኑ ነው ወይንስ ዘውጋዊ ፌደራሊዝም እራሱ የተዛባ በመሆኑ ነው?
መልሱ የሚያጠራጥር አይመስለኝም። ሥርዓቱ የተዛባው ከአመሰራረቱ ነው። ሥርዓቱ የተነደፈው ሰፊ ነጻ ውይይት ተደረጎ በህዝብ ነጻ ምርጫ የጸደቀ ሳይሆን፤ በጥቂት አሸናፊ ነን በሚሉ የፖለቲካ ቡድኖች ተወጥኖ በግድ ህዝብ እንዲቀበለው የተደረገ ነው። ሥርዓቱ በግድ ህዝብ እንዲቀበለው ከመደረጉም በላይ፤ የተቀረጸው ፌደራሊዝም ዘውጋዊ ማንነትን የሚያጠናክርና የህዝብን አንድነት የሚያፋልስ ነው። ሕንድና ሌሎች ሀገሮች የዘውግ መብት የሀገር አንድነትንና ሉዓላዊነትን እንዳያፈርስ ጥንቃቄ ወስደዋል። የኢትዮጵያ ሥርዓት ግን ዘውግንና ብሔራዊ አንድነትን ያቃርናል።
በመሆንም ሥርዓቱ የተቋቋመው ለዘውጋዊ መብቶች ሥፍራ ለመስጠት ሳይሆን፤ አንድ አናሳ ዘውግ እውክላለሁ ለሚለው የወያኔ ቡድን የበላይነት ዘላቂ መሰረት ለመስጠት ነው።
ይህ በአጀማመሩ፤ በአሠራሩ፤ በዓላማው የተበላሸ ሥርዓት አመጽ ጋባዥ መሆኑ የሚገርም አይደለም። አንዳንድ የውጭ ሀገር ተመራማሪዎች የኢትዮጵያን ዘውጋዊ ፌደራሊዝም ሥርነቀልነት ሲያደንቁ የሚረሱት፤ ሥርዓቱ የተዘረጋው የዘውጎችን እኩልነት ለመደገፍ ሳይሆን የአንድን ዘውግ ተወካይ ነኝ የሚል ቡድን የበላይነት ለማረጋገጥ ነው።
እርግጥ ነው፤ ብዙ ተመራማሪዎች በንድፈ ሃሳቡና በተግባር መካከል ብዙ ልዩነት እንዳለ ይሳያሉ። ይህ ግን ትክክል አቀራርብ አይደልም፤ ምክንያቱም ልዩነቱ ስህተት ሳይሆን ታቅዶ የተሠራ ነው። በወያኔ ዓይን በተግባርና በንደፈ ሃሳብ መካከል ልዩነት የለም። እንደሚፈለገው ሥርዓቱ እየሠራ ነው። ከውዥንብሩ ለማምለጥ ከላይ የተተነተነው የዘውጋዊ ፖለቲካ እውነተኛ ገጽታ መመልከት ይበቃል። በራስ ቋንቋ መናገር፤ በራስ ባህል ተክብሮ መኖር ወዘተ ላይ ብቻ ዘውጋዊ ፖለቲካ አይወሰንም። ከላይ እንደተመለከትነው፣ የዘውግ ፖለቲካ የራስ ገዝ የሥልጣን ጥያቄም የሚያካትት ነው። ፖለቲካዊ ገጽታው መልስ ካላገኘ የወያኔ ፌደራሊዝም የዘውግ ፖለቲካን መሰረታዊ ጥያቄ አይመልስም ማለት ነው።
በመሆኑም የወያኔ ፌደራሊዝም በሁለት አንጻር ሆን ተብሎ የተጣመመ ሥርዓት ነው። ሥርዓቱ የፌደራሊዝም ስያሜ ቢሰጠውም በጣም የተማከለ ከመሆኑ በላይ የተማከለው የአንድን ዘውጋዊ ቡድን በፖለቲካ የበላይ ለማድረግ ነው። በመሆኑም ሥርዓቱ ኢዴሞክራሲያዊ ብቻ ሳይሆን የውሸት ፌደራሊዝም ነው። የማዕከላዊው መንግሥት ሥልጣን ምን እንደሚመስል ለማወቅ በኦሮሚያ ውስጥ የፌደራል ፖሊስና የአጋዚ ጦር የሚያደርሱትን ጥፋት መመልከት ብቻ ይበቃል። ክልሎች የራስ ገዝ መብት አላቸው ቢባልም፤ ለአንድ ማዕከል ተገዚ የሚያደርጋቸው ኢህአዴግ የሚመራበት የዴሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት መርኅ ነው። ይህ ከቀድሞው ሶቪየት ሕብረት የተወሰድ የፓርቲ አሠራር ወያኔ ፌደራሊዝሙን ሙሉ በሙሉ እንዲቆጣጠር ያስችለዋል።
በወያኔ አተረጓጎም ክልላዊ ራስ ገዝ ማለት ክልሉ የራሱን ጉዳይ በራሱ ይወስናል ማለት ሳይሆን፤ የወያኔን የበላይነት የሚያስጠብቁ የክልል ጥገኞችን ይፈበርካል ማለት ነው። የወያኔ ቁጥጥር ቀጥተኛ ሳይሆን፤ በክልል ጥገኞች አማካይነት የሚፈጸም ነው። አሠራሩ ክልሉ በራሱ ልጆች የሚተዳደር ያስመስላል። እውነታው ግን የክልል ልሂቃን የሚሠሩት ለወያኔ መሆኑ ነው። ጥገኞቹ ለአገልግሎታቸው በቂ ክፍያ ስለሚያገኙ ሥርዓቱን ለማገልገል ወደኋላ የማይሉ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን በወያኔ ለመመስገን ይፎካከራሉ።
የዘውግ ፖለቲካን ምንነት ቁልጭ አድርጎ የሚያሳየን የወያኔ አመሠራረትና አቋም ነው። ትግራይ የኢትዮጵያ አንዱ መስራች በመሆኗ ለረዥም ታሪክ ከአማራ ጋር በአንድነት የኖረች ብትሆንም፤ ወያኔ የቋንቋን ልዩነት በመጠቀም ትግራይን እራሷን የቻለች ብሔር አድርጓታል። ይህ የሚያሳየው የዘውግ መሰረት ታሪክ ሳይሆን በአንድ ወቅት እንወክላለን የሚሉ ልሂቃን የሚፈጥሩት ማንነት ነው። የሚፈጥሩትም ክልላዊ ወይም ሀገራዊ ሥልጣን ለማግኘት ነው። ይህንን የፖለቲካ ይዘት የሚያጠናክረው ወያኔ ደርግን ካሸነፈ በኋላ የትግራይን ነጻነት አላወጀም። ይልቁኑ ወደ መኃል ሀገር በመግባት የኢትዮጵያን መንግሥት ሥልጣን ተረክቤአለሁ አለ። የወያኔ አመሰራረትንና ጉዞ የዘውግ ፖለቲካን ልሂቃዊ ፀባይና ፖለቲካዊ ዓላማ ያረጋግጣል።
የተዘረዘረው የዘውግ ፖለቲካ ንድፈሃሳብ በምን ሁኔታ የሠላምን መንገድ በመክፈት የዘውጎችን መኖር ከሀገር አንድነት ጋራ ማጣመር ይችላል? የዘውግ መሰረታዊና ብቸኛ ጥያቄ የማንነት ግትር አቋም ነው ካልን፤ ከመገንጠል በስተቀር ሌላ መፍትሔ አይፈልግም ማለት ነው። ይህ ደግሞ ብዙ ሀገሮች ላይ እንደታየው ከፍተኛ ምስቅልቅልና ጦርነት ይቀሰቅሳል። ነገር ግን ዘውጋዊ እንቅስቃሴ ፖለቲካዊ ዓላማ አለው ካልን፤ ሠላማዊ መፍትሔ እንድንፈልግ ያደርገናል።
ዘውጋዊ ፖለቲካ የሚያስተጋባው የመንግሥትን ሥልጣን ለመቆጣጠር ልሂቃን የሚያደርጉትን ፉክክር ከሆነ፤ የሥልጣኑን አወቃቅር በመቀየር ፉክክሩን በአዲስ ተቋማት በማጠናከር የዘውግ ፖለቲካ ዓላማ እንዲሳካና የሀገር አንድነትም እንዲጠበቅ ማድረግ ይቻላል። ይህን ማለት በመጀመሪያ ደረጃ የፌደራላዊ ሥርዓቱን እውነተኛ መልክ በመስጠት የማዕከል ሥልጣንና የክልል ሥልጣን በትክክል መወሰን አለበት ማለት ነው። የክልሎች አቀራረጽ ላይ ብዙ መሻሻል ሊኖር ይችላል፤ ቁም ነገሩ የክልሎች መኖር በመቀበል ፖለቲካዊ ስምምነት ላይ መድረስ ነው። ለክልሎቹ እውቅና አለመስጠት ዘውጋዊ ፖለቲካ የቀሰቀሳቸውን ኃይለኛ ስሜቶችን መዘንጋትና ፖለቲካዊ መፍትሔ እንዳይኖር ማድረግ ነው።
መፍትሔው ክልሎችን ማጥፋት አይደለም። እነሱን ተቀብሎ ብሔራዊ ተቋማትና ብሔራዊ መግለጫዎችንና ምልክቶችን ማጎልበት ነው። የወያኔ ፌደራሊዝም ዋናው አስከፊ ገጽታ ክልሎችንና የሀገር አንድነትን እንደ ተጻራሪ እንጂ እንደ ተደጋጋፊ እንዳይሠሩ ማድረጉ ነው። በተለይ የወያኔ የትምህርት ፖሊሲ የብሔራዊ አንድነትን የማሳደግ ዓላማ አያካትትም። ለምሳሌ የታሪክ ትምህርት የክልሎችን ታሪክንና ተጻራሪነት እንጂ የአንድ ኢትዮጵያ አካሎች አድርጎ አያቀርባቸውም።
ክልሎችንና ብሔራዊ አንድነትን ተደጋጋፊ ለማድረግ መከተል ያልብን መርኅ አንድ ነው። እሱም የብሔራዊ ከፍተኛ ደረጃዎች ዘውጋዊ ማንነት መተውን ከመጠየቅ ይልቅ፤ የእድገትና የሹመት ጎዳና ሲሆኑ ነው። በሌላ አባባል ሀገሪቱን አደጋ ላይ የሚጥላት ዘውግነት ሳይሆን፤ የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት አለመኖር ነው። ዘውጋዊ እንቅስቃሴዎች በተፋፋሙበት ሀገር የዴሞክራሲ እጦት የሚያበረታታው ተገንጣይ ቡድኖችን ብቻ ነው።
ትልቁ መሪ ሃሳብ የዘውጎች መቀራረብና አብሮ መሥራት የሚበረታታው የብሔራዊ ሥልጣን ተቋማት ከአክራሪነት ተላቀው መካከለኛ (moderate) የሆነ አሠራርና መርኅ ሲከተሉ ነው። ከፍተኛ የብሔራዊ ሥልጣን ደረጃዎች የመካከል አመለካከት ሹመት ሲሆኑ፤ ዘውጋዊ ወገናዊነት ወደ ብሔራዊ፤ ኢትዮጵያዊ ወገናዊነት ያድጋል።
ምንኛውም ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የተማከለን ሥልጣን ቆርሶ ለክልል ማስተላለፍ ይጠይቃል። የዘውግ ጥያቄ ከተነሳ ደግሞ የዘውግ የራስ ገዝ መብትን ማካተት ይጠይቃል። የግለሰብ መብቶች መከበር ብቻ፤ ዘውግ የሚያነሳውን ጥያቄ አይመልስም። ይሁንና የዘውግ ክልል መቋቋም በሂደት የግለሰብን መብት ማዕከላዊ ማድረጉ የማይቀር ነው። ክልሉ በትክክል ሲሠራ ቀስ በቅስ የክልል ልሂቃን አንድ ወጥነት እየቀዘቀዘ ወደ ልዩነት ስለሚያመራ ለክልል ሥልጣን የሚፎካከሩ ቡድኖች ይፈጠራሉ። ይህ ደግሞ የግለሰብ መብት የበላይነት ያስከትላል።
በሌላ በኩል መካከላዊነት ለብሔራዊ ደረጃ እጩነት መለኪያ ከሆነ የዘውግ ማንነትና ብሔራዊ አንድነት ተደጋጋፊ ይሆናሉ። ለዚህም ወሳኙ መሣሪያ ክብደት ያለው የፕሬዚደንት ሥልጣን መፍጥር ነው። የፕሬዚደንት ሥልጣን ሕጋዊነት መካከለኛነት ላይ እንዲመሰረት ለማድረግ ዋናው መንገድ የህዝብ ቀጥታ ምርጫ ነው። ሕጉ የኢትዮጵያ ፕሬዚደንት ሆኖ ለመመረጥ ተወዳዳሪዎች ከሁሉም ዘውጋዊ ክልሎች የአብዛኛውን ደምጽ ማግኘት አለባቸው የሚል ከሆነ፤ በብሔራዊ ደረጃ በሙሉ መካከላዊ አሠራርና ፖሊሲ እንዲዘረጋ ያደርጋል። ሕጉ ማንኛውም ተወዳዳሪ ፕሬዚደንት ሆኖ ለመመረጥ መካከላዊ ፖለቲካ ፕሮግራም እንዲኖረው የሚያስገድድ ብቻ ሳይሆን፤ ፕሬዚደንቱን ከራሱ ዘውግ ውጪ የሁሉ ዘውጎች ተወካይና ተጠሪ ያደርጋል።
ይህ አሠራር እውን የሚሆነው በአንድ በኩል እራሱን የቻለ ፓርላማ ሲኖር፤ ይህ ፓርላማም የዘውግ ፖለቲካ የሚልካቸውን ተወካዮች ሲያካትትና በሌላ በኩል ደግሞ በብሔራዊ ደምጽ የሚሰይም ፕሬዚደንታዊ ሥልጣን ሲኖር ነው። እዚህ ላይ ብዙ የአሠራር ዓይነቶች ሊኖሩ ይችላሉ። ፕሬዚደንቱንና ፓርላማውን የሚያገናኘው ጠቅላይ ሚኒስትር በፕሬዚደንቱ በቀጥታ ሊሾመው ይችላል፤ ወይም ፓርላማው በድምጽ ብልጫ መርጦ በፕሬዚደንቱ ሊያጸድቅ ይችላል። ቁም ነገሩ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የመካከል ውሳኔዎች ተከራካሪና አስፈጻሚ ኃይል መሆኑ ነው።
የፕሬዚደንቱ ከክልላዊ ውስንነት መላቀቅና የፓርላማው የመካከላዊና ሚዛናዊ ውሳኔዎች ምንጭ መሆን ዘውጋዊና ፖለቲካና ብሔራዊ አንድነት አብረው እንዲሄዱ ያደርጋል። እያንዳንዱ ዘውግ በክልሉ እራሱን ያስተዳድራል፤ በብሔራዊ ጉዳዮች ላይ በመካከላዊ አሠራር ለብሔራዊ አንድነት አስተዋጽኦ ያደርጋል። የፕሬዚደንቱ ሥልጣን የሚመሰረተው ብሔራዊ ምርጫ የኢትየጵያዊነት ዋና መገለጫና ምልክት ይሆናል። የፕሬዚደንቱ ብሔራዊ ምርጫ የጋራ ውጤት በመሆኑ የአንድነት እሴቶችንና ስሜቶችን በየጊዜው ያድሳል፤ ያጠናክራል።
በግልጽ እንደሚታየው ይህ አመለካከት አማራጭ የሚሰጥ ነው። በአንድ በኩል ዘውጋዊ ፖለቲካ መጥፋት አለበት፤ ወይም በራሱ ይጠፋል የሚሉ አሉ። በእኔ አመለካከት ይህ ከንቱና ለሀገር አንድነት አደገኛ አቋም ነው። በሌላ በኩል የሀገር አንድነት ከጥቅማቸው ጋር ስለማይሄድ ብሔራዊ ተቋማትና ስሜቶችን በማዳከም አንድነቱ በአንድ ዘውግ የበላይነት ብቻ ይጠበቃል የሚለው የወያኔ ፖለቲካ አለ። ይህ አሠራር አደገኛና ዘለቄታ የሌለው መሆኑ የኢትዮጵያ አሳዛኝ ሁኔታ በቂ ማስረጃ ነው። ያቀረብኩት ሃሳብ እነዚህን አደገኛ አቋሞች የሚወጋ መካከለኛ ሃሳብ ነው። እሱም ዘውጋዊ ፖለቲካን ማጥፋት ወይም መሠረታዊ ማድርግ ሳይሆን፤ በመካከላዊ አሠራር የሀገሪቱን አንድነትና ዘውጋዊ ፖለቲካ እንዲተባበሩ ማድረግ ነው። (ይህ ጽሁፍ ለውይይት እንዲቀርብ የላኩልን ግርማ ሞገስ ናቸው)
ከሰሞኑ የኢትዮጵያውያን ሳይንቲስቶችን ቀልብ የሳበ፣ በሙያቸው ከያሉበት እንዲሳሳቡና እውነቱን ለዓለም በማሳወቅ እንዲሞግቱ ያስገደደ አንድ መጽሐፍ በታዋቂ ዓለም አቀፍ ጆርናል አሳታሚ በኩል ይፋ ተደርጓል፡፡
‹‹Integrated Watershed Management of Grand Ethiopian Renaissance Dam via Watershed Modeling System and Remote Sensing›› በሚል ርዕስ ግብፃውያን ያወጡት መጽሐፍ ወይም ሪፖርት የህዳሴው ግድብ የመፍረስ አደጋ እንደሚያሠጋው፣ በኢትዮጵያ ሊያጋጥም በሚችል የመሬት መንቀጥቀጥ ሳቢያ ብሎም በግድቡ ግንባታ በአብዛኛው በኮንክሪት ላይ የተመሠረተ መሆኑ ለመፍረስ ሊያበቃው እንደሚችል ግብፆቹ ሳይንሳዊ አስመስለው ጽፈዋል፡፡ በዚህ የተነሳ ሱዳን በተለይም ካርቱም ከተማ በጎርፍ ማዕበል የመጥለቅለቅ ሥጋት እንዳጠላባት ለማሳየት ሞክረዋል፡፡
ሞሐመድ ኢ. ዳንድራዊና አል ሳይድ ኢ. ኦምራን የተባሉ ግብፃውያን በጻፉት መጽሐፍ ውስጥ በተለይ ምዕራፍ 17 ላይ ያሳረፉት ትንታኔ የሳይንስ መነሻዎችን ሆነ ብለው በማዛባት ሸፍጥ የሠሩበትን መንገድ አጋልጠው፣ እውነታዎችን አመላክተዋል፡፡
ኢትዮጵያውያኑ የመረመሩት ይህ መጽሐፍ ሳይንስን ተገን ባደረጉ ለፍላጎታቸው እንጂ ለሳይንስ እውነታዎች ባልተገዙ ግብፃውያን መጻፉ ብቻም ሳይሆን፣ ሳይንስን ከፖለቲካ ፍላጎታቸው ደባልቀው፣ ሐሰቱን በሳይንስ ግኝት ለውሰው ያቀረቡበት፣ ሐሰተኛ ሪፖርት እንደሆነ በማውገዝ ተቃውሟቸውን አሰምተዋል፡፡ በፈጠራ የታጀቡ ትንታኔዎች፣ የሌሎችን ሥራ የራስ በማስመሰል የቀረበበት መጽሐፍ በመሆኑ፣ አሳታሚው መጽሐፉን በተለይም ከፍተኛ የሳይንስ ዓላባውያን ሆን ተብለው የተዛነፉበት የመጽሐፉ ክፍል እንዲወገድ፣ ወይም መጽሐፉን ከሥርጭት እንዲያስወጣው፣ ዕውቅና እንዲነሳውና ጸሐፊዎቹም ይቅርታ እንዲጠይቁ ኢትዮጵያውያኑ ሞግተዋል፡፡
ኢትዮጵያውያን ከምንጊዜውም በላቀ ስበትና ስሜት ከያሉበት ተሰባስበው ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ ላይ ስላላት ተፈጥሯዊና ሉዓላዊ መብት መከበር ግብፆችን በየዓውዳቸው መግጠም የጀመሩበት ይህ የተለወጠ ወቅት እንደሆነ እየታየ ነው፡፡ የታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ መገባደድና የመጀመርያው ዙር የውኃ ሙሌት ሥራ መሳካት ለኢትጵያውያን ትልቅ ትንግርት ሆኗል፡፡
በዚህ ግለታዊ ኃይል የግብፅን ለራስ ያደረ ሙግትና ውገና በአደባባይ ለመታገል በርካታ ኢትዮጵያውያን እያበሩ፣ እየተባበሩ መጥተዋል፡፡ ከሰሞኑም ይኸው ጎልቶ የታየበት የሳይንስ ባለሙያዎች ሠልፍ ይጠቀሳል፡፡ ከፖለቲካ በራቀ መንገድ ሳይንስንና ሳይንሳዊ መረጃዎችን እየተነተኑ ግብፆች ዓለምን እያሳሳቱ ስለሚገኙበት አካሄድ ያጋለጡ፣ ከልዩ ልዩ የሙያ ዘርፍ የተውጣጡ 12 ያህል ባለሙያዎች የተሳተፉበት የተቃውሞ ጽሑፍ በርካታ የስህተት ነጥቦችን ነቅሶ አውጥቷል፡፡
ስፕሪንገር ሐውስ የተሰኘውና ዋና መሥሪያ ቤቱ ስዊዘርላንድ የሆነው አሳታሚ ድርጅት በዓለም ተፅዕኖ ፈጣሪና ወሳኝ የሆኑ የአካዴሚ ሥራዎች በጆርናል የሚወጡበት፣ ስሙ የገዘፈ ተቋም ሲሆን፣ ግብፃውያኑ ይህንን ተቋም በመጠቀም የህዳሴው ግድብ ላይ ያየናቸው ችግሮች በማለት ያወጡት ጽሑፍ ከያዛቸውና ካሰፈራቸው መካከል ከባድ ቅጥፈት የተፈጸመባቸውን ዘጠኝ ያህል ነጥቦች ኢትዮጵያውያኑ ነጥብ በነጥብ ውድቅ አድርገዋል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ አንኳር የሆኑትን እንመለከታለን፡፡
የህዳሴው ግድብ የሳይንስና የፖለቲካ ፍላጎቶችን በእጅጉ የሳበ፣ ዓለም አቀፍ ትኩረት ያገኘው ወሳኝ የጂኦ ፖለቲካዊ ፋይዳዎች ያሉበት በመሆኑ እንደሆነ የሚያምኑት 12ቱ ምሁራን፣ የግድቡ ጉዳይ ምን ያህል መነጋገሪያ እየሆነ እንደመጣ ማሳያ ያደረጉትም በድረ ገጽ ‹‹GERD›› የሚለውን ቃል መፈለጊያ ቁልፍ በመጫን በአንድ መጠቆሚያ ከሦስት ሚሊዮን በላይ የጉግል ፍለጋዎችን የተጫኑ ሰዎች መኖራቸውን የሚያመላክት መረጃ ማየታቸውን በማጣቀስ ነው፡፡ ይህ እንግዲህ እ.ኤ.አ. ጁን 24 ቀን 2020፣ ከአንድ ደቂቃ ባነሰ ጊዜ ውስጥ የነበረውን የፍለጋ መጠን የሚያሳይ ነው፡፡ በርካቶች በዚህን ያህል ቁጥር መረጃ በሚፈልጉበትና በሚለዋወጡበት ወቅት ግብፃውያኑ ይህንኑ በመገንዘብ ይመስላል የተዛቡ፣ ከሳይንስ እውነታዎች ያፈነገጡ መረጃዎችን ለአካዴሚው ማኅበረሰብ እንዳሰራጩ ያመላከቱት፡፡
ሳይንሳዊ ዕውነታዎችንና አመክንዮዎችን በመቃረን ሆን ተብለው በተፈጸሙ ማዛባቶች የተሳሳቱ ድምዳሜዎችን ለማስጨበጥ ተሞክሮባቸዋል ከተባሉት ነጥቦች መካከል የህዳሴ ግድቡን እውነታዎችን መነሻ በማድረግ ኢትዮጵያውያኑ ትንታኔዎቻቸውን አቅርበዋል፡፡ ግድቡ ሮለር ኮምፓክትድ ኮንክሪት (አርሲሲ) በተሰኘው የግንባታ ደረጃ የታነፀ የመጀመርያው የላይኛው ጥቁር ዓባይ ፕሮጀክት ሲሆን፣ ሁለት ግድቦችን አካቷል፡፡ አንደኛው ይኸው በአርሲሲ ግንባታ የተሠራው ግድብ ሲሆን 1.8 ኪሎ ሜትር ርዝመትና 145 ሜትር ከፍታ ያለው ነው፡፡ ሁለተኛው ኮርቻ ግድብ የሚባለው፣ የአምስት ኪሎ ሜትር ርዝመትና የ50 ሜትር ከፍታ ያለው በአብዛኛው በዓለት ሙሌት ሥልት የተገነባው ግድብ ነው፡፡ ሦስት ማስተንፈሻዎችም ተገንብተውለታል፡፡
በአሁኑ ወቅት ያለውን የኢትዮጵያን አብዛኛውን ኃይል የማመንጨት አቅም የሚሸፍነው የህዳሴው ግድብ፣ ለኢትዮጵያ ከሚያስገኘው የኃይል አቅርቦትና ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ በተጓዳኝ፣ ለግብፅና ለሱዳን የሚያበረክታቸው አለኝታዎችም ተተንተነው እየቀረቡ ይገኛሉ፡፡ ለአብነትም በቅርቡ በኢትዮጵያ ኢኮኖሚክስ ባለሙያዎች ማኅበር የወጣው ጥናት፣ ግድቡ በተቀመጠለት ጊዜ ውስጥ ቢሞላ ለሦስቱም አገሮች ከስምንት ቢሊዮን ዶላር በላይ ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ያጎናጽፋቸዋል፡፡ ይሁንና ግድቡ በአራት ዓመታት ውስጥ መሞላቱ ቀርቶ ለስድስት ዓመታት ቢዘገይ ግን እስከ 30 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ እንደሚያስከትል ባለሙያዎቹ የጥናት ውጤታቸውን ይፋ ማድረጋቸው ይታወሳል፡፡
ይህ በሆነበት፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ሥነ ምኅዳራዊና አካባቢያዊ ጥቅሞቹ በሚገለጹበት ወቅት ግድቡ የፖለቲካ ጡዘትና ቅራኔዎች ማጠንጠኛ በሆነበት ወቅት፣ የሳይንሱ ማኅበረሰብ እውነታዎችን አንጥሮ በማውጣት ትክክለኛ ሳይንሳዊ ብያኔዎችን ማስፈር እንደሚጠበቅበት ያስገነዘቡት የኢትዮጵያ ምሁራን፣ የግብፃውያኑ ሪፖርት አሳስቶና አዛብቶ ያቀረባቸውን ነጥቦች ተንትነዋል፡፡
የውኃ ፍሰትን በሚመለከት የቀረበው ትንታኔ ላይ ግብፆች በዓይን እማኝ የታዘገዘ መረጃን ሁሉ ጨምረው፣ በዝናብ መብዛት ምክንያት ከማጠራቀሚያ የሚለቀቀውን የውኃ መጠን፣ በምን ያህል ጊዜ ውስጥ የውኃው ግፊት እያየለ እንደሚጓዝ ለማሳየት የሄዱበት መንገድ እስከ ሰባት ሰዓት የሚፈጀው የውኃው ጉዞ በአንድ ተመሳሳይ ጊዜ 176 ካሬ ኪሎ ሜትር በማካለል የማዕበል ያህል በጠነከረ መንገድ መጓዝ መቻሉና ጎርፍ ማስከተሉ የቀረበበት የግብፆች የትንታኔ ይዘት ተብጠልጥሏል፡፡
በዝናብ መብዛት ሳቢያ ተጠራቅሞ ወደ የወንዞቹ የሚገባው ዝናብ በጥቁር ዓባይ ተፋሰስ ውስጥ በሰባት ሰዓት ጉዞ ብቻ መወሰኑ ብቻም ሳይሆን፣ የዓባይ ግድብ 74 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ ውኃ የመያዝ አቅም እንዳለው እየታየወቀ ያለ ምንም ተጨባጭ አኃዝና ማመሳከሪያ የግድቡን የመያዝ አቅም ወደ 17.5 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ ዝቅ ማድረጋቸው፣ የግድቡ ጥልቀትም ወደ 100 ሜትር ብቻ እንደሆነ ማስቀመጣቸው በኢትዮጵያውያኑ ዘንድ ትልቅ ግራ መጋባት ብቻም ሳይሆን፣ የሳይንስን ተዓማኒነት ጥያቄ ውስጥ የከተተ ይዘት ማሠራጨታቸው ግብፃውያኑን እያስተቻቸው ይገኛል፡፡
ይህ ሁሉ ስህተት በዚህ አላበቃም ያሉት ምሁራኑ፣ የግድቡ ደኅንነት አጠራጣሪ እንደሆነ በመጻፍ፣ የመፍረስ አደጋ እንደተጋረጠበት ግብፃውያኑ መጻፋቸውም ከእስካሁኑ የከፋው ስህተት ተብሏል፡፡ የግድቡ የደኅነት መለኪያ ነጥቦች ዝቅተኛ ውጤት እንዳስቆጠረ ማለትም በመለኪያው ከ1.5 ዲግሪ እስከ ዘጠኝ ባለው ርከን ውስጥ መገኘቱ ዝቅተኛ የደኅንነት አቋም እንዳለው ያረጋግጣል በማለት ለየትኛውም የርዕደ መሬት አደጋ ተጋላጭ እንደሚያደርገው ያቀረቡት መላምታዊ ሥሌት አስተችቷቸዋል፡፡ ግድቡ በአፍሪካ የመሬት መንቀጥቀጥ በብዛት በሚገኝበት አቅራቢያ መገኘቱ፣ ለግድቡ የህልውና ሥጋት ተብሎ ቀርቧል፡፡ የግድቡ የደህንነት ሥጋትና የመፍረስ አደጋ ደግሞ የዓባይ ወንዝና ገባሮቹ የጎርፍ አደጋ እንዲያስከትሉ ያደርጋል ያሉት ግብፆቹ፣ ከኢትዮጵያ በ520 ሜትር ከፍታ ላይ ተንደርድሮ ሱዳን ሲገባ የሚያገኘው ከፍታ 480 ሜትር ቦታ በመሆኑ፣ ግድቡ ተንዶ ካርቱምን በጎርፍ ያጥለቀልቃታል የሚል ድምዳሜ አስቀምጠዋል፡፡
ይህን ይበሉ እንጂ፣ ግድቡ ከፍተኛውን የዲዛይን ቴክኒክ ደረጃ በማሟላት ግንባታው በመገባደድ ላይ የሚገኝ፣ በአሜሪካ የጦር ኃይሎች ኮር የምሕንድስና ዘርፍ (United Army Corps of Engineers) የወጡ ደረጃዎችን በማስጠበቅ ጭምር እንደተገነባ፣ የግድቡ ከፍታም ሆነ የተገነባበት መሠረት የትኛውም የመሬት ንቅናቄና የመንቀጥቀጥ አደጋ ቢፈጠር እንኳ የግድቡን ድኅንነት አደጋ ላይ ሊጥል በማይችልበት ጥናታዊ ሥሌት መገንባቱን በማጣቀስ ግብፃውያኑን የሞገቱት ኢትዮጵያውያን ምሁራን፣ በማስረጃ አጣቅሰው እያንዳንዱን ነጥብ ውድቅ አድርገዋል፡፡
የኃይድሮሎጂ ሞዴል ሥነ ልኬት በምን አግባብ እንደሚወሰድና ልኬቱን የሚወስነው ሞዴል በምን ያህል መጠን ግምቱ መወሰድ እንደሚጠበቅበት በማብራራት ባቀረቡት እውነታ፣ የጥቁር ዓባይ ተፋሰስ በመሬት በከርሰ ምድር የሚጓዝበትን ሥሌት ለመሥራት ግብፃውያን የተጠቀሙበት ሞዴል ሆን ተብሎ እንዲዛባ በመደረጉ የተሳሳተ ትንታኔ ይዞ መውጣቱን አሳይተዋል፡፡
በተጨማሪም ግብፆች ጥቁር ዓባይ ከባህር ዳር፣ ኮምቦልቻና ጎንደር የሚመጣ ዝናብ ተፋሰሱን እንደሚቀላቀለው እንጂ ሌሎች እውነታዎችን ለማስቀመጥ መረጃ እንደቸገራቸው በመጥቅስ ያስቀመጡትን፣ በደብረ ማረቆስ የሚገኘውን አንድ የአየር ንብረት መረጃ መሰብሰቢያ የሚቲዮሮሎጂ ጣቢያን ብቻ ሆነ ብለው በመጠቀም ወደ ጥቁር ዓባይ የሚገባውን የዝናብ ሥርጭትና መጠን አሳስተው ማቅረባቸውና የኃይድሮሎጂ ሞዴላቸውም መሠረታዊ ስህተት ላይ በወደቀ ቀመር ድምዳሜ እንደሰጡ ተንትነዋል፡፡
የዓባይ ተፋሰስ ከ176 ካሬ ኪሎ ሜትር በላይ የሚያካልል፣ እጅግ የተለያዩ የጂኦግራፊያዊና የዝናብ ሥርጭት ልዩነቶች የሚታዩባቸውን አካባቢዎች የሚያካልል ሆኖ ሳለና ከ40 በላይ የሚቲዮሮሎጂ ጣቢያዎች ከደብረ ማርቆስ አቅራቢያ በሚገኙበት ሁኔታ ሆነ ብለው የመረጃ እጥረት እንዳለ በማስመሰል ማቅረባቸው ገሃድ ወጥቷል፡፡
እንዲህ ያሉ በርካታ ነጥቦችን አብጠርጥረው ገሃድ ያወጡት ሳይንቲስቶቹ፣ ጽሑፉን ከሌሎች ጽሑፎች ጋር በጋራ በመጽሐፍ ያወጣው ተቋም ለጽሑፎቹ የሰጠውን ዕውቅና እንዲያነሳ፣ የጻፉትም ሰዎች ይቅርታ እንዲጠይቁ እንዲያደርግ በማሳበሰብ፣ እንዲህ ያሉ ሥራዎች ሳይንሳዊ ይዘቶቻቸው ሳይፈተሹና ሳይገመገሙ መውጣታቸው ኢትዮጵያን ብቻም ሳይሆን የሳይንሱን ማኅበረሰብም ጭምር የተዓማኒነት ጥያቄ ላይ በመጣል ጉዳት እንደሚያደርስበት አሳስበዋል፡፡
ልዑል ሰገድ ታመነ (ዶ/ር) በተባሉና በኢንተርናሽናል ትሮፒካል አግሪካልቸር በተሰኘ ማዕከል ተመራማዊ በሆኑት ባለሙያ አስተባባሪነት ስለ ወጣው ጽሑፍ ዝርዝር ማብሪያ ለመስጠት ከሪፖርተር ጋር ቀጠሮ ይዘዋል፡፡ ለግብፃውያን በቀረው የተቃውሞ ጽሑፍ ውስጥ እኚህን ጨምሮ 12 ባለሙያዎች ከጃፓን፣ አሜሪካ፣ ከኔዘርላንድስ፣ እንዲሁም ከመቀሌ፣ ከባህር ዳር፣ ከሐዋሳና ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመውጣጣት ተሳትፈዋል፡፡
ከምስራቅ እዝ ጠቅላይ መምሪያ የተሰጠ ጥብቅ ማሳሰቢያ የተከበራችሁ የድሬዳዋ አስተዳደር ነዋሪዎች፤ እንደሚታወቀው የቀጠናችን ሰላም አስተማማኝ እንዲሆን እስካሁን ከሰራዊታችሁ ጋር በጋራ...
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘካይዶ ዘሎ ወግዓዊ ዑደት ብምቕጻል ብሰንበት 6 ግንቦት ናብ ኬንያ ከምዝኣተወ ማዕከናት ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢረን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ከተማ ናይሮቢ ድሕሪ ምእታዉ፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኬንያን ንዘሎ ናይ ዶባት ጉዳያት ጸጥታን ንግድን ካልእ ዞባዊ ኣርእስታትን ብምልዓል ምስ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ተዘራሪቡ።
ኢትዮጵያን ኬንያን፣ ብዘይካ’ዚ ኣብ ዶባተን ጸጸኒሑ ዝኽሰት ናይ ቀቢላን ዋንነት መጋሃጫን ግጭታት፣ ምንቅስቓስ ሽበራውያን ጉጅለታት ሶማል ዝዓበየ ኣጀንድአን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
በአማራ ክልል ባለሀብቱን የሚያንገላቱና ኃላፊነታቸውን ባግባቡ የማይወጡ ኃላፊዎች የተነሳ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የወሰደ 13ሺህ ኢንቨስተሮች ወደ ስራ አልገቡም - Ethiopian Intercept
በአማራ ክልል በመዋዕለ ንዋይ ፍሰት ዘርፍ የተሻሻሉ ነገሮች ቢኖሩም ከመሬት አሰጣጥ ጋር ያለው ችግር አሁንም ፈተና እንደሆነ ባለሀብቶች ተናገሩ፡፡ባለፉት ዓመታት በአማራ ክልል የኢንቨስትመንት ፈቃድ ከወሰዱ 17ሺህ ባለሀብቶች መካከል 3ሺህ 690 ብቻ ወደሥራ መግባታቸውን የአማራ ክልል ኢንዱስትሪና ኢንቨስትመንት ቢሮ አስታውቋል፣ የክልሉ መንግሥት በበኩሉ «ፈቃድ ተሰጥቷቸው ወደ ሥራ በማይገቡትና ባለሀብቱን በሚያንገላቱ ኃላፊዎች ላይ እርምጃ ይወሰዳል» ሲል አስጠንቅቋል፡፡
በአማራ ክልል ያለውን የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ በተመለከተ ባሳለፍነው ሳምንት መጨረሻ በባሕር ዳር ከተማ የጋራ ውይይት ተደርጓል፡፡ ያነጋገርናቸው አንዳንድ ባለሀብቶች እንደሉት ቀደም ሲል ከነበረው አኳያ ሲታይ ለባለሀብቶች እየተደረገ ያለው ድጋፍ በጥሩ የሚታይ ነው እንደሆነ በደብረ ማርቆስ ከተማ የግሬስ ብስኩት ፋብሪካ ሥራ አስኪያጅ አቶ ኃይለ ሚካኤል ገልፀዋል፡፡ ይሁን እንጂ ባለሀብቱ እንደሚሉት በግራናይት ልማት ለመሰማራት ከስምንት ወራት በፊት የጠየቁት የመሬተረ ጥያቄ አሁንም ምላሽ አላገኘም፣ በመሬት አሰጣጥ በኩል ያለው ችግር አሁንም ፈተና እንደሆነባቸው ነው የሚናገሩት፡፡
በክልሉ ባለሀብቱን ለመሳብ ብዙ ጥረቶች መደረጋቸውንና ውጤትም እየተገኘ ቢሆንም አሁንም ባለሀብቱን የሚያንገላቱና ኃላፊነታቸውን ባግባቡ የማይወጡ ኃላፊዎች መኖራቸውን ደግሞ የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር አቶ አገኘሁ ተሻገር ገልፀዋል፣ በእነዚህ ላይ እርምጃ ይወሰዳልም ብለዋል፡፡ በባለሀብቱ በኩል «ያልተገባ» አካሄድ ይታያል ሉት ርዕሰ መስተዳድሩ ባለሀብቶች ያን ማስወገድና በቀጥተኛው መንገድ መስተናገድ እንዳለባቸው አሳስበዋል፡፡
ኃላፊነታቸውን የማይወጡ የመንግሥት አመራሮች እንዳሉ ሁሉ ለልማት በወሰዱት መሬት ላይ ጎጆ ቀልሰው የሚኖሩ የልማት እንቅፋት ባለሀብቶችመኖራቸውን የሚያምኑት የግሬስ ብስኩት ፋብሪካ ሥራ አስኪያጅ አቶ ኃይለሚካኤል በሁለቱም ላይ እርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል ብለዋል፡፡ ሰሞኑን በተካሄዳው የውይይት መድረክ ላይ ባለሀብቶች፣ ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናትና ሌሎችም ባለድርሻ አካላት ተገኝተዋል፡፡ ዶቸ ቨለ
የሁሉም ደባል ነዋሪዎች አንድ ዓይነት ቅንጅት አይሆንም። በቤት ወይም ፍላት ላይ ከሌላ ሰው ጋር ሲዳበሉ ይህ የአብሮ ተከራይና አከራይ ስምምነት ውል ሊባል ሁሉም ተከራዮች እኩል መብቶች ሊኖራቸው ይችላል፤ አንደኛው ተከራይ ከሌላው ተከራይ መከራየት ወይም የተከራይና አከራይ መብት ሳይኖርዎ ለመኖር ፈቃድ ስምምነት ሊሆን ይችላል።
ከሌላ ተከራዮች ጋር ተዳብለው ሲኖሩ በተለይ ቀደም ሲል በነበረ ‘የመዳበያ መኖሪያ ቤት’ ውስጥ ሲገቡ ችግሮች ሊፈጠሩ ይችላሉ። ስለርስዎ ህጋዊ መብት ሊያጠራጥርዎ ይችላል እንዲሁም በእያንዳንዱ አብሮ ተከራዮች ስላለ ግንኙነት ወይም ለመኖር ፈቃድ ስምምነት ያሉት መብቶችና ግዴታዎች በተከራይ ነዋሪዎች አንቀጽ ህግ (Residential Tenancies Act 1997) ውስጥ አይካተትም።
ይህ በጣም የተለመደ የደባል መኖሪያ ቤት ዓይነት ነው። የሁለትወይም ከዚያ በላይ ተከራዮች ስም በኮንትራት ውል ላይ ሲገባ የአብሮ ተከራይና አከራይ ውል ይፈጠራል።
በተከራይና አከራይ ስምምነት ላይ ስማቸው ያለ አብሮ ተከራዮች በምምነቱ መሰረት ‘በጋራ መጠቀምና ተጠያቂ’ ይሆናሉ። ይህ ማለት በንብረት ላይ ለደረሰበት ጉዳትና ብልሽት ክፍያ መጠን ለሁሉም አብሮ ተከራዮች ወይም ለተወሰኑት እንዲከፍሉ ባለንብረቱ መጠየቅ ይቻላል።
ሁሉም አብሮ ተከራዮች ከቤት ለቀው ቁልፎች እስካልተመለሰ ድረስ የአብሮ ተከራይና አከራይ ስምምነት አያልቅም። የተከራይና አከራይ ስምምነት ከማለቁ በፊት የደባል መኖሪያ ቤትን ሲለቁ ስምዎ በውሉ ላይ ካለ ታዲያ ቤቱን ከለቀቁ በኋላ ለሚከሰት ጉዳትና ብልሽጥ እርስዎም ተጠያቂ ሊሆኑ ይችላሉ።
አብሮ ተከራይ ከሆኑ የሁሉም ተከራዮች ስም በሙሉ በስምምነት ውሉ ላይ ስለመኖሩ ማረጋገጥ ወይም መጀመሪያ ውሉ ከተፈረመ በኋላ ባለንብረቱ ወይም የግል ንብረት ተወካዩ በጽሁፍ ያቀረበው ለውጥ ካለ ማረጋገጥ አለብዎ። ከባለንብረቱ ወይም ከግል ንብረት ተወካዩ ጋር ለሚያደርጉት ግንኙነት ምናልባት በኋላ እንደ ማስረጃ ስለሚጠቅም ቅጂውን ማስቀመጡ ጥሩ ዘዴ ነው።
ባለንብረቱ ወይም የግል ንብረት ተወካዩ ንብረትን ፈትሸው አዲስ የንብረት መግለጫ ሪፖርት እንዲሞሉ መጠየቅ ይችላሉ፤ ግን ላያደርጉት ይችላሉ። ሪፖርት ላለመሙላት ከመረጡ እርስዎ የቤቱን ሁኔታ የሚያሳይ ፎቶግራፎች በማንሳት ምናልባት በኋላ ካስፈለገ እንደ ማስረጃ ይጠቅማል።
እንዲሁም በዚህ ጊዜ የተከራይ ማስያዣ ማስተላለፊያ (Bond Tenant Transfer) ቅጽ መሞላት አለበት። ለተከራይ ማስያዣ ማስተላለፊያ ቅጾች ከተከራይ ነዋሪዎች ማስያዣ ባለስልጣን (Residential Tenancies Bond Authority)፣ ከግል ንብረት ተወካዮች ወይም ከተከራይ ማሕበር ቢሮ ይገኛሉ።
የቤት ኪራይንና የፍጆታ ክፍያዎችን ለማካሄድ ዘዴ መፍጠር ይኖርብዎታል። ብዙ ጊዜ በደባል መኖሪያ ቤት ያለ አንድ ሰው የቤት ኪራይ ወይ የፍጆታን ሂሳብ ለመክፈል ሀላፊነት ይወስዳል። ይህ ሰው ከመክፈል ሲያቆም ወይም ሌሎች ነዋሪዎች ድርሻቸውን ካልከፈሉ ችግሮች ሊፈጠሩ ይችላሉ። የቤት ኪራይ ድርሻዎን ከከፈሉና ሌላው ካልከፈለና ውዝፍ የቤት ኪራይ ከ14 ቀናት በላይ ወደኋላ ያልተገፈለ ከሆነ ባለንብረቱ ሁላችሁንም ከቤት ለማስወጣት ያለውን ሂደት መከተል ይጀምራል። ባለንብረቱ የቤት ኪራይ ባልከፈለ ግለሰብ ብቻ እርምጃ አይወስድም።
አንድ ሰው ሊወጣ ሲፈልግ ወይም እንዲወጣ ሲጠየቅ ለምን ያህል ጊዜ ማሳሰቢያ መስጠት እንዳለበት በስምምነት ላይ ማቅረብ አለብዎ። እንደገና በነዚህ ሁኔታዎች ላይ አብሮ ተከራዮች በተከራይ ነዋሪዎች አንቀጽ ህግ (Residential Tenancies Act 1997) ውስጥ አይካተትም። የተከራዩ ስም በተከራይና አከራይ ውል ላይ ካለ ምንም እንኳን በንብረቱ ላይ የማይኖርም እስከ ኮንትራቱ አልቆ ሁሉም እስኪለቅ ወይም አዲስ የኮንትራት ውል እስኪደረግ ድረስ በስምምነቱ መሰረት የተከራዩ ሀላፊነት ይቀጥላል። በደባል ቤት ነዋሪዎችና በተከራዮች ከኒፈጠሩ ችግሮች ይህ አንደኛው ሲሆን የተከራይና አከራይ ውል ሲጀመር እነዚህን ጉዳዮች ስለመፍታት ስምምነት መደረግ አለበት።
ይህ አንድ ተከራይ (ዋና ተከራይ ይባላል) የኮንትራት ውሉን በሞላ ሳይሆን በከፊል ለሌላ ሰው ሲያስተላልፍ ነው። በዋናው ተከራይ ያለው ኮንትራት ውል ከማለቁ በፊት ምናልባት አንድ ክፍል ለሌላ ማከራየት ወይም ለተወሰነ ጊዜ ሁሉንም ንብረት ለሌላ ሰው ማከራየት ይቻላል።
ለሌላ ማከራየት ቅንጅት በተከራይ ነዋሪዎች አንቀጽ ህግ (Residential Tenancies Act 1997) ውስጥ የተካተተ ነው: ዋና ተከራዩ እንደ ባለንብረት ይሆናል፣ አብሮ ተከራይ ደግሞ እንደ ተከራይ ይሆናል። በአብሮ ተከራይ ለሚደርስ ችግርና በባለንብረቱ ላይ ለሚደርስ ኪሳራ ዋናው ተከራይ ሀላፊነት ሊሆን ይችላል። በዚህን ጊዜ ለባለንብረቱ የሚኖራቸው ሀላፊነት አንድ ዓይነት ይሆናል።