Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
“አንድ ሰው በፈጠራ ወሬ ላይ የተመሰረት መጽሃፍ ወይም ጽሁፍ አውጥቶ የአንድን ሰው ገፅታ በተቃራኒው አድርጎ ሲያቀርብና ዋጋ ሳያስከፍለው ሲቀር አይሳዝንም? ሲሉ ትረምፕ በትዊተር አስተላልፈዋል። “ፍርሃት፣ ትረምፕ በዋይት ሀውስ” በሚል ርዕስ ባብ ውድዋርድ አዲስ መጽሃፍ አሳትመዋል።
ከመጽሃፉ ተቀነጫጭበው ትላንት የውጡ ክፍሎች ትረምፕ በዓለም ዙርያ ስላለው ሁኔታ ያላቸው ዕውቀት በአደገኛ ደረጃ ዝቅተኛ መሆኑን ያሳያል። የዋይት ኃውስ ሠራተኞችም በውስጣዊ ቂም በቀል የተበከሉ ናቸው ይላል።
የዋሽንግተን ፖስት ጋዜጠኛው ውድዋርድ እአአ በ1974 ሪቻርድ ኒክሰን ከፕሬዚዳንትነት ሥልጣናቸው እንዲወርዱ አስተዋጾዖ ያደረገ እንደመሆኑ መጠን ለዲሞክራቶች እየሰራ ሳይሆን አይቀርም በማለት ሪፖብሊካዊው ፕሬዚዳንት ትረምፕ ነቅፈዋል።
ህጉ የሚዘጋጀው በመገናኛና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ሲሆን፤ በኢንተርኔት የሚሰራጩ መረጃዎችንና በኢንተርኔት የሚከናወኑ ስራዎችን በሙሉ የመቆጣጠር ስልጣን እንዳለው ሚኒስቴር መ/ቤቱ ገልጿል፡፡ የኢንተርኔት መረጃዎችን ለመቆጣጠር የህግ ሰነድ ለማዘጋጀትም፣ ከሁለት ኩባንያዎች ጋር ጥናት ለማካሄድ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ውል ተፈራርሟል፡፡
“Grail Consulting and Project Management Services” የተባለ የውጭ አገር ኩባንያ ጥናቱን ሲያካሂድና፤ “Perago Information Systems” የተባለ የሀገር ውስጥ ኩባንያ በአጋርነት ይሰራል ብሏል፡፡ የመንግስት አካላት፣ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንዲሁም ሌሎች ባለድርሻ አካላትን በማነጋገርና መረጃ በመሰብሰብ ጥናቱ ይካሄዳል ብሏል – ሚኒስትሩ፡፡
የኢንተርኔት የመረጃ ጠለፋንና ተመሳሳይ ድርጊቶችን፤ እንዲሁም የመንግስት መርማሪዎች ስልጣንን በሚመለከት በቅርቡ አዲስ ህግ ተዘጋጅቶ የወጣ ሲሆን፤ በኢንተርኔት የሚሰራጩ መረጃዎችን ላይ የሚደረጉ ቁጥጥሮችንም ያካተተ እንደነበር ይታወቃል፡፡ source Addis Admas news paper
ካብ ከተማ መቐለ ኣስታት 35 ኪሎ ሜትሮ ርሒቁ ዝርከብ ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያን ዓዲ ጉዶም ካብ 2007 ዓ.ም ስርሑ ብስሩዕ ካብ ዝጅምር ኣብ ምህዞን ሰንዓን ክነጥፍ ጸኒሑ።
ምስ ዲን ኮሌጅ ቴክኒክን ሞያ ዓዲ ጉዶም መምህር ገዛኢ ሃይሉን ታግሮ ባጃጅ ሰሪሑ ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ ምስ ዝርከብ ተማሃራይ ኣውቶ መካኒክ መልኣኩ ካሓሰን ዝገበርኩዎ ቃለ ምልልስ ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።
እርግዝናንና የልብ ሕመምን የሚመለከት ሳይንሳዊ ጽሁፍ የኢትዮጵያ የማህጸንና ጽንስ ሐኪሞች ማህበር February 18, 2020 አመታዊ ጉባኤውን ሲያካሂድ በJ. Igor Iruretagoyena MD Associate Professor Maternal Fetal Medicine University of Wisconsin አማካኝነት ቀርቦ ነበር፡፡ ይህን ሳይንሳዊ እውነታ ታነቡ ዘንድ የባለሙያ እገዛ በመጠየቅ ለንባብ ብለነዋል፡፡ ይህን ጽሁፍ በተለይም ለሙያዊ ስያ ሜዎች ፍቺውን የሰጡን እና
ሊከሰቱ የሚችሉ በአይነታቸውም የተለያዩ ናቸው፡፡ በዚህ እትም እንድታነቡት የቀረበው በእንግሊዘኛው valvular heart disease ሚባለውን የ ልብ ህ መም አ ይነት ሲ ሆን ይ ህም በእርግዝና ላይ ሊያመጣ የሚችለውን ተጽእኖ ነው፡፡ የሰው ልጅ ልብ ሲታይ አራት ክፍሎች ያሉት አካል ነው፡፡ እነሱም በላይኛው የግራ እና የቀኝ ክፍል የሚገኙት atria እና በታችኛው ግራ እና ቀኝ ክፍል ያሉት ventricles በመባል ይታወቃሉ፡፡ እርግዝና በተፈጥሮ ሰውነትን ወደከፍተኛ አካላዊ መጨናነቅ ውስጥ የሚከት ሲሆን ይህም የሚሆነው መሃጸን ውስጥ ለሚገኘው ጽንስ እድገት አመቺ የሆነ መኖሪያ ስፍራ ለመፍጠር ነው፡፡ በእርግዝና ወቅት ሰውነት በሚያካሂዳቸው ለውጦች በልብ እና በደም ዝውውር ላይ የሚከሰቱት አጋጣሚዎች የሚከተሉትን ይመስላሉ፡፡
እነዚህ ተፈጥሮእዊ ለውጦች ልብ ላይ ከፍተኛ ጫና ያሳድራሉ፡፡ አንዲት ሴት ከማርገ ዝዋ በፊት ከግል ሃኪምዋ ጋር በመነጋገር የተለያዩ ቅድም ምርመራዎች ማድረግ ይገ ባታል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ነባር የልብ ህመምተኛ ከሆነች በልብዋ ላይ የሚደርሰው ጫና የበረታ ይሆናል፡፡ ስለዚህም አንዲት በልብ ህመም የተጠቃች ሴት በእርግዝና ወቅት የልብ ህምሙ ሊያመጣባት የሚችለውን ጫና አስቀድሞ ለመገምገም የሚያስችሉ የተለያዩ ሞዴሎ ችን መጠቀም
የሚቻል ሲ ሆን በ ተለይም M odified W HO classification of maternal cardiovascular risk የተሰኘው አለምአቀፍ ሞዴል በሰፊው ተቀባይነት ያገኘ ሞዴል ነው፡፡ ይህ ሞዴል በ5 ክፍል የተከፈለ ሲሆን እናትየው ባለችበት ቡደን መሰረት ምን አይነት የልብ ምርመራ እና በምን ያክል ግዜ ልዩነት እንደምታደርግ ይጠቁማል፡፡ ሁሉም እርጉዝ እናቶች ከዚህ ቀደም የልብ ህመም ካለባቸው ወ ይም የ ልብ ህ መም እ ንዳለባቸው የሚጠረጠር ከሆነ በልብ እስፔሻሊስት እና በ Maternal Fatal Medicine Sub Specialist እንዲሁም እንደአስፈላጊነቱ በሌላ እስፔሻሊስት ሀኪም መታየት አለባቸው፡፡
አንዲት እርጉዝ ሴት እነዚህ ስሜቶች ከተሰሙአት በአፋጣኝ ሃኪምዋን ማየት አለባት። በሌላ በኩል Mitral Stenosis የሚባል የልብ ሕመም አለ፡፡ Mitral Stenosis የሚባለው የልብ በሽታ አይነት የMithral ቫልቭ ከመደበኛ መጠኑ ከ 4 – 6 Cm2 ሲያንስ ነው፡፡ ነገር ግን ሕመም መሰማት የሚጀምረው ከ2.5Cm2 ሲያንስ ጀምሮ ነው፡፡ ከላይ ለመግለጽ እንደተሞከረው እንዲት ሴት በእርግዝና ወቅት ከተለመደው ግዜ በተለየ የደም ይዘትዋ 30 -50% ሲጨምር የቀድሞ የልብ በሽተኛ ስትሆን ግን በተጨማሪ በቀኝ ልብ መሃል የሚገኘው Mithral ቫልቭ ከመደበኛ መጠኑ ያነሰ ይሆናል፡፡ ይህም ማለት ደም በልብ ውስጥ በበቂ ሁኔታ እንዳይዘዋወር ያግተዋል፡፡ ይህ በሚሆንበት ጊዜ በቂ ደም ከልባችን እንዳይወጣ እና ወደሁዋላ ማለትም ወደሳንባችን እንዲመለስ
የልብ ሕመምን ለመከላከል ወይም ተጋላጭነትን ለመቀነስ አንዲት ለማርገዝ ያቀደች ወይም ያረገዘች የልብ በሽተኛ ሴት ማድረግ የሚጠበቁባትን ነገሮች መረጃዎች እንደሚከተለው ይጠቁማሉ፡፡
8. በሃኪም የታዘዘ የአካል ብቃት እንቅማድረግ፤ ለተጠቀሰው የልብ ሕመም መጋለጥ ምክንያት ከሚሆኑት መካከል ሊስተካከሉ የሚችሉና ሊስተካከሉ የማይችሉ እውነታዎች አሉ፡፡
የተጠቀሱት ምክንያቶች ያሉባት ሴት ከህክምናው በተጨማሪ እራስዋም አኑዋኑዋሩዋን በማስተካከል ሕመምዋን ማሻሻል ወይንም መፍትሔ ማግኘት ትችላለች፡፡ እንዲት ሴት በሕክምና ባለሙያ ምክር መሰረት በእግባቡ በቂ ህክምና ካላገኝች እና ሕመምዋን ካልተከታተለች በእናትየውም ሆነ በጽንሱ ላይ ሊደርሱ የሚችሉ ችግሮች የሚከተሉት ናቸው፡፡
ከአንድ መቶ ሰማኒያ ስምንት ሺ በላይ ባለ አክሲዮኖችን ቤተሰብ ያደረገ ባንክ ነው፡፡ ከስምንት ቢሊዮን ብር በላይ የተመዘገበና ስድስት ቢለዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ወደ ምስረታ እየገሰገሰ የሚገኘው አማራ ባንክ፤ በነገው ዕለት ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎች፣ ታዋቂ ሰዎች፣ የባንክ አደራጆችና ባለ
ሲሆን ባንኩ ስራ ሲጀምር በመላው የሀገራችን አካባቢዎች ቅርንጫፎችን በመክፈት አዳዲስ አገልገሎቶችን ያስተዋውቃል ተብሏል፡፡ በተያያዘ ዜና፤ አማራ ኢንሸራንስ አክሲዮን ማህበር (አ.ማ) ለመመስረት በዝግጅት ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡
ገዲም ተጋዳላይ ሓውና ዑስማን ኣሕመድ ፥ ኣባል ምምሕዳር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ መደበር ከሰላ ( ሱዳን ) ብዝጸንሖ መውጋእትን ፥ ስዒቡ ዝመጽኤ ሕማማትን ንነዊሕ እዋን ብጽንዓትን ትዕግስትን ክቃለሶ ድሕሪ ምጽናሕ፥ ብዕለት 26-09-2016 ብሞት ስለዝተፈልየና ዝተሰምዓና መሪር ሓዘን ንገልጽ ። ንሕና ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ – ጨንፈር ሆላንድ ከቢድ ሓዘን እንዳተሰምዓና ፥ ንሓውና መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ፥ ንኩሎም ቤተ ሰብን ፡ ብጾቱን ፥ መቓልስቱን ጽንዓት ይሃብኩም እንዳበልና ዝስመዓና ሓዘን ንገልጽ። ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ – ጨንፈር ሆላንድ
ZhongShan LED neon flex ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED neon flex ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED neon flex ነጠላ ቀለም & ድርድር ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ኬንያዊያን ባለፈው ሣምንት የተካሄደውን ምርጫ ውጤት እንዲቃወሙና ዛሬ - ሰኞ ከየቤታቸው ሳይወጡ እንዲውሉ ተቃዋሚው መሪ ራይላ ኦዲንጋ ጥሪ አስተላልፈው የነበረ ሲሆን አንዳንዶች ጥሪውን ተቀብለው ማደማቸውና ብዙዎች ደግሞ ወደ ሥራ መግባታቸው ታውቋል።
በሀገራችን ከ20 ሚሊዮን በላይ የአካል ጉዳት ያለባቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች ይገኛሉ፡፡ እነዚህ የህብረተሰብ ክፍሎች እንደማንኛውም ሰው የተለያዩ የመንግሥትና የግል ተቋማት አገልግሎቶችን ለመጠቀም የተለያዩ መሰናክሎች ይገጥሟቸዋል፡፡ በዚህ ጽሑፍ አካል-ጉዳተኞች በኢትዮጵያ የብር ኖቶች አጠቃቀም እና በባንክ አገልግሎት አሰጣጥ ረገድ የሚያጋጥሟቸውን ተግዳሮቶች ከሕግ እና ከአሰራር አንጻር እንዳስሳለን፡፡
ባንኮች ከህዝብ የአክሲዮን መዋጮ ሰብስበው ሀገሪቱ ባወጣቻቸው የባንክ ሥራ አዋጅ፣ የፍትሐብሔር ሕግ፣ የንግድ ሕግና ብሄራዊ ባንክ በሚያወጣቸው የማስፈጸሚያና የመቆጣጠሪያ መመሪያዎች የሚቋቋሙና የሚተዳደሩ የተለያዩ የባንክ አገልግሎቶችን የሚሰጡ የንግድ ማህበራት ናቸው፡፡ በአሁኑ ወቅት ከወረቀት የባንክ አገልግሎት በተጨማሪ የዲጂታል ወይም የኤሌክትሮኒክ ባንክ አገልግሎት በስፋት እየሰጡ ይገኛሉ፡፡ በተለይ የኮረና ቫይረስ ወረርሽኝን ለመከላከል የዲጂታል ባንክ አገልግሎት አካላዊ ንክኪን እና አካላዊ ቅርርብን ስለሚቀንስ ጠቀሜታው ከፍተኛ ነው፡፡
የመጀመሪያው ተግዳሮት ባንኮች ለአገልግሎት የሚያስገነቧቸው ወይም የሚከራዩአቸው ህንጻዎች ለአካል-ጉዳተኞች እንቅስቃሴ ምቹ አለመሆን ነው፡፡ ይህ ችግር በሌሎች መንግስታዊ እና መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትም የሚስተዋል ነው፡፡ እዚህ ላይ አካል-ጉዳተኞችን በማሰብ ምቹ ሆነው የተገነቡ ጥቂት የገበያ ማእከላትን እና ሆቴሎችን ማድነቅ ያስፈልጋል፡፡ ከህንጻዎቻቸው ምቹነት በተጨማሪ የምግብ ሜኑዎቻቸውን ሳይቀር በብሬል አዘጋጅተው የሚያቀርቡ ሆቴሎችም አሉ፡፡፡፡
ሌላው ተግዳሮት በተለይ አይነስውራን ግብይት ለማድረግ የገንዘብ ኖቶችን አንብቦ ለመለየት የሚያስችል ምልክት (currency identification) አለመኖሩ ነው፡፡ ችግሩ የማየት እና የመስማት ድርብ ጉዳት ባለባቸው ሰዎች ላይ ይበልጥ የከፋ ነው፡፡ ይህ ችግር ባንኮች ብቻ የፈጠሩት ሳይሆን የገንዘብ ህትመት ስርአቱ ችግር ነው፡፡ የኢትዮጵያ ብር የቀለም ጽሑፍ እና የምስል መለያ እንጂ በእጅ የሚለይ ምልክት (tactile markings) የለውም፡፡ በሌሎች ሀገራት በብሬል፣ በእጅ በሚያዙ የገንዘብ መለያ መሳሪያዎችንና ሶፍትዌሮችን ይጠቀማሉ፡፡ በተጨማሪም መስማት የተሳናቸው የባንክ ደንበኞች የባንክ ጉዳዮቻቸውን ለመፈጸም የሚያስችላቸው በባንኮች የተዘጋጀ የምልክት ቋንቋ አስተርጓሚ አለመኖሩ ነው፡፡
ባንኮች በብዛት ለአይነስውራን የሚሰጡት የቁጠባ ሂሳብ ደብተር አገልግሎት (ፓስ ቡክ አካውንት) ሲሆን አገልግሎቱን ለማግኘትና ገንዘብ ገቢ ለማድረግ የሚጠበቀው መስፈርት እንደማንኛውም ደንበኛ የተለመደ ነው፡፡ ችግሩ የሚጀምረው ሂሳባቸውን ሲያንቀሳቅሱ ነው፡፡ አብዛኞቹ ባንኮች አይነስውራን ደንበኞቻቸው ገንዘብ ወጪ ሲያደርጉ ምስክር ካላቀረቡ ሂሳባቸውን ወጪ ማድረግ አይችሉም፡፡ ባንኮች ለዚህ አሰራራቸው መነሻ የሚያደርጉት የ1952ቱን የፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 1728ን ነው፡፡ እንደሕጉ አነጋገር ከማህይማንና ከእውራን ጋር የሚደረግ የውል ፊርማ በውል አዋዋይ ሹም ወይም በፍርድ ጸኀፊ ወይም ዳኛ በሥራቸው ላይ ሆነው ያረጋገጧቸው ካልሆነ አያስገድዳቸውም በማለት ይደነግጋል፡፡ በዚህ መነሻነት በዳበረው ልማዳዊ አሰራር መሰረት የደንበኛውን እና የምስክሩን/ሯን መታወቂያ ኮፒ በማድረግ ደንበኛው ይህን ያህል ብር ሲያወጣ አይቻለሁ በማለት እንዲፈርሙ በማድረግ የምስክሩ ማንነት፣ የሥራ ቦታና ሁኔታ፣ የደንበኞቹ ቤተሰብ ይሁን የሥራ ባልደረባ ግድ አይሰጣቸውም፡፡ አንዳንዶቹ በዚህ አሰራር ገንዘብ ለማውጣት፣ ለማስተላለፍና ቀሪ ሂሳባቸውን ለማወቅ ደብተራቸውን ለሶስተኛ ወገን ማስነበብ የግድ ይሆንባቸዋል፡፡ ይህ ደግሞ ከመሰረታዊ የሰብአዊ መብቶች አንዱ የሆነውንና በሕገመንግስቱ አንቀጽ 26 የተረጋገጠውን የግላዊነት ህይወት መብትን ይጋፋል፡፡ በሕግ መሰረት ካልሆነ በስተቀር የግል ህይወት መብት ሊገደብ አይችልም፡፡ ሚስጥራዊነታቸውንም በማጋለጥ ደንበኞችን ለዘረፋ እና ለጥቃት ሊዳርጋቸው ይችላል፡፡ አካል-ጉዳተኞች ተደራሽ የባንክ አገልግሎት ካላገኙ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴያቸው በእጅጉ ይገደባል፡፡
አካል-ጉዳተኞች ፈተና የሚሆንባቸው ሌላው ጉዳይ በፊርማ ምክንያት የባንክ ብድር አገልግሎት ለማግኘት ነው፡፡ በአንድ ወቅት የኮንዶሚኒየም እድል ባለእጣ የሆነ አንድ አካል-ጉዳተኛየ20/80 የባንክ ብድር ለመፈረም ወደ ባንኩ ሲሄድ በባንኩ አሰራር መሰረት የብድር አገልግሎቱን የምታገኘው በአንተ ፊርማ ሳይሆን የምትወክለው ሶስተኛ ወገን ካለህ ብቻ ነው በማለት ይነግረዋል፡፡ ባለእጣውም እኔ የምወክለው ሰው የለኝም በራሴ ፊርማ ይሁንልኝ ብሎ ሲጠይቅ እንደዚያ ከሆነ ብድሩን መስጠት አንችልም ሲባል በወቅቱ የውልና ማስረጃ ቀርቦ ውክልና በሰጠው ሶስተኛ ወገን አማካኝነት የብድር ውሉን ተዋውሎ ብድሩ ተፈቀደለት፡፡
ከንግድ ወረቀቶች አንዱ የሆነውን የቼክ አካውንት ወይም ተንቀሳቃሽ የባንክ ሂሳብ ለመጠቀም ጸሀፊው እስካለው መረጃ ድረስ ለአይነስውራን ደንበኞች አገልግሎቱን የሰጠ ባንክ የለም፡፡ ምክንያታቸው ወጥ የጣት አሻራ ፊርማ ናሙና ለመስጠት ያስቸግራል የሚል ነው፡፡ ይሁን እንጂ የንግድ ሕጉ አንቀጽ 733 ማናቸውም በውል ለመገደድ ችሎታ ያለው ሰው በንግድ ወረቀትም ለመገድድ ይችላል፡፡ የዚሁ ሕግ አንቀጽ 734 (1) በንግድ ወረቀት የተደረጉ ማስታወቂያዎች (ዴክላራሲዮን) እነዚሁኑ ማስታወቂያዎች የሰጠው ሰው የእጅ ጽሑፍ ፊርማ ሊኖራቸው ይገባል ቢልም በእጅ ወይም በመኪና አሰራር ምልክት በሚያደርግ ዘዴ ማህተምን በመሰለ ፊርማ ወይም ለመፈረም የአካል ችሎታ የሌለው እንደሆነ መፍቀዱ በሰነዱ ላይ በባለስልጣኑ ፊት በተደረገ ማስታወቂያ መረጋገጥ እንዳለበት ይደነግጋል፡፡ ይህ ማለት ለምሳሌ፡ የባንክ ደንበኛው የሁለቱም እጅ ጉዳተኛ ወይም አይነስውር ቢሆን የአይነስውሩን የእጅ ጣት አሻራ ወይም ከጣት አሻራው በሚወሰድ የአሻራ ፊርማ ናሙና ማህተም በመጠቀም፣ ወይም ደንበኛው በሁለቱም እጆቹ ጉዳት ምክንያት ለመፈረም የማይችል ከሆነ መፍቀዱ በሰነዱ ላይ በባለስልጣኑ ፊት በተደረገ ማስታወቂያ መረጋገጥ ይችላል ማለት ነው፡፡ እዚህ ላይ የውል አዋዋይ ሲባል የሰነዶች ምዝገባ እና ማረጋገጫ ብቻ ማለት አይደለም፡፡ ለምሳሌ፡ ባንኮች የባለአክሲዎኖች ጠቅላላ ጉባኤ ሲጠሩ በስብሰባው ላይ መገኘት የማይችሉ ባላክሲዎኖች በስብሰባውላይ የሚገኙላቸውን ወኪሎች ውክልና የሚሰጡት ሰነዶች ማረጋገጫ እናምዝገባ ኤጀንሲ ቀርበው ሳይሆን ራሳቸው ባንኮች ናቸው ውክልናውን የሚያዋውሉት፡፡ ስለዚህ በጠባቡም ቢሆን ባንኮችም የማዋዋል ስልጣን አላቸው ማለት ነው፡፡ ይህ ባይሆን እንኳን በፍትሐብሔር ሕጉ፣ በንግድ ሕጉ እና በባንክ ሥራ አዋጁ መሰረት ያለውን የአፈጻጸም ክፍተት የሚደፍን አሰራር መዘርጋት ቢኖርባቸውም ብሄራዊ ባንክም በዚህ አግላይ አሰራራቸው አልጠየቃቸውም በሚያወጣቸው መመሪያዎችም ጉዳዩ መፍትሄ እንዲኖረው አላደረገም፡፡
የወረቀት ባንክ አገልግሎት በተለይ አይነስውራን በሶስተኛ ወገን እገዛ የሚጠቀሙት አገልግሎት ነው፡፡ ይህ አገልግሎት የአይነስውራን ደንበኞችን የግል ህይወትና ሚስጥራዊነት የመከበር እና የመጠበቅ መብት የሚጋፋ ሲሆን በተለይ በአሁኑ ወቅት ለኮረና ቫይረስ አጋላጭ ነው፡፡ ምክንያቱም ሂሳብ ለማንቀሳቀስ ወደ ባንኮች በአካል ለመሄድ ስለሚያስገድድ፣ ፊርማ ለመፈረምና ገንዘብ ለመቀበል አካላዊ ንክኪን ስለሚፈልግ ነው፡፡
በአሁኑ ወቅት ባንኮች በስፋት የሚሰጡት የዲጂታል ባንክ አገልግሎት ለአካል-ጉዳተኞች በተለይም ለአይነስውራን የባንክ ደንበኞች ከወረቀት የባንክ አገልግሎት አንጻር በተደራሽነቱ እጅግ የተሻለ ቢሆንም አንዳንዶቹ ባንኮች አገልግሎቱን ሲሰጡ አብዛኞቹ ግን አይነስውራን ኢባንክ አገልግሎት እንዴት እንደሚጠቀሙ ግልጽ መመሪያ ስለሌለን አገልግሎቱን አንሰጥም ይላሉ፡፡ ከዲጂታል ባንክ አገልግሎት አንዱ የሆነውን ኤትኤም ለመጠቀም የሚያስችል የኤትኤም እስክሪን ማንበቢያ ሶፍትዌር ባንኮች የሚተክሏቸው የኤትኤም ማሽኖች የላቸውም ወይም ይህን አገልግሎት እንዲሰጡ ማስተካከያ አያደርጉባቸውም፡፡ የሞባይል ባንክ አገልግሎት ግን አይነስውራን እስክሪን ማንበቢያ ሶፍትዌር ያላቸውን ስልኮች የሚጠቀሙ ከሆነ አገልግሎቱን እንደማንኛውም ደንበኛ መጠቀም ይችላሉ፡፡ አብዛኞቹ ባንኮች ግን ይህ እንደሚቻል ስለማያውቁ አገልግሎቱን ይከለክላሉ፡፡ ችግሩ በግል ባንኮች ላይ ይበልጥ ጎልቶ ይታያል፡፡ በአንዳንድ ባንኮች ክልከላው ከባንኮች ኮርፖሬት/ተቋማዊ ፖሊሲ የሚመነጭ ሲሆን በአንዳንድ ባንኮች ደግሞ እንደተቋም የተያዘ አቋም ሳይሆን ከግለሰባዊ የአመለካከት ችግር የሚመነጭ ነው፡፡
ጉዳዩን በተጨባጭ ምሳሌ ይበልጥ ለማስረዳት አንድ አይነስውር የአዲስአበባ ከተማ ነዋሪ ለሥራውእና ለመኖሪያ አካባቢው ቅርብ ወደሆነ ቀደምት የሀገራችን የግል ባንክ ቅርንጫፍ በማምራት የቁጠባ ሂሳብ ከፍቶ የቁጠባ ሂሳብ ደብተር እና የኤትኤም ካርድ ተሰጠው፡፡ የሞባይል ባንክ አገልግሎቱስ ብሎ ሲጠይቅ የከፈትከው ሂሳብ ማንበብ እና መጻፍ ለማይችሉ ደንበኞች የተዘጋጀነው፤ የዚህአይነት የሂሳብ ቁጥር ደግሞ ከሞባይል ባንክ አገልግሎት ሲስተም ጋር ሊንክ ማድረግ አይችልም በማለት መለሰለት፡፡ ማንበብ እና መጻፍ መቻል ማለት የግድ የቀለም ጽሑፍ ብቻ ነውን? ሌላው እዚህ ላይ መመለስ ያለበት ጥያቄ አይነስውራን የሞባይል ባንክ አገልግሎት ብቻ ሳይሆን ስልክን እና ኮምፒውተርን ለመጠቀም የሚያስችሏቸው የስክሪን ማንበቢያ እናመጻፊያ መተግበሪያ ሶፍትዌሮች አማካኝነት ያነባሉ፤ ይጽፋሉ፡፡ ስለዚህ ባንኮች እንደማንኛውም ደንበኛ የሞባይል ባንክ አገልግሎት ለአይነስውራን ለመስጠት አገልግሎቱን ከመልቀቅ የተለየ ስነስርአት አያስፈልጋቸውም፡ በተለይም የኮረና ቫይረስን ለመከላከል መራራቅን የሚያበረታታ፣ አካላዊ ንክኪን የሚቀንስ፣ የሶስተኛ ወገን ጥገኝነትን የሚያስቀር፣ ግላዊ ህወትን፣ ግለሰባዊ ልእልናን እና ነጻነትን የሚያስጠብቅ በመሆኑ ይበልጥ ተደራሽ እና ተመራጭ ነው፡፡ ይልቅስ የኤትኤም ማሽኖቻቸውን ሲገዙ እና ሲተክሉ የስክሪን ማንበቢያ ሶፍትዌሮች የተገጠሙላቸው እና የተስተካከሉ መሆናቸውን ቢያረጋግጡ ጥሩ ነው፡፡ ባንኮች አሉታዊ አሰራራቸውን በተመለከተ የሕጋዊነት ጥያቄ ሲነሳላቸው ሕጉ እንደማይፈቅድ እንደምክንያት ይጠቅሳሉ የሕግ አማካሪዎቻቸው ክልከላውን ብቻ ነው እንዴ የሚያማክሯቸው?
የአካል-ጉዳተኞች መብት ከሰብአዊ መብቶች የሚመነጭ ነው፡፡ ሰብአዊ መብቶች ሰዎች ሰው በመሆናቸው ብቻ የሚጎናጸፏቸው መብቶች ናቸው፡፡ የሰብአዊ መብቶች ባለቤት ለመሆን የግለሰቦች ወይም የመንግሥት ፈቃድ አያስፈልግም፡፡ አካልጉዳተኞች ሰው ከመሆናቸው በተጨማሪ ለመብት ጥሰት ተጋላጭ በመሆናቸው በጠቅላላው የሰብአዊ መብቶች ከሚደረግላቸው ጥበቃ በተጨማሪ በልዩ ሁኔታ ጥበቃ እንዲደረግላቸው እውቅና የሚሰጡ የአካል ጉዳተኞች መብቶች ጥበቃ ስምምነቶችና ሕጎች አሉ፡፡ ከእነዚህ መካከል ዋነኛው የተባበሩት መንግስታት የአካል ጉዳተኞች መብት ስምምነት ነው፡፡
በኢ/ፌ/ዴ/ሪ/ ሕገመንግሥት ከተደነገጉት መሰረታዊ የሰብአዊ መብቶችና ነጻነቶች መካከል በሕግ ፊት እኩል ዋስትናና ጥበቃ የማግኘት፣ የግል ህይወት የመከበርና የመጠበቅ፣ የግለሰባዊ ነጻነት እና ልእልና መጠበቅ የሚሉት ይገኙበታል፡፡ የሕግና የሕገመንግሥቱን የበላይነት በሚደነግገው አንቀጽ 9 (2) እና አንቀጽ 13 (1) ማንኛውም ዜጋ የመንግሥት አካል፣ የፖለቲካ ድርጅቶች፣ ሌሎች ማኅበራት እንዲሁም ባለሥልጣኖቻቸው ሕገመንግስቱን የማክበር እና የማስከበር ኀላፊነት እና ግዴታ አለባቸው፡፡ ማንኛውም ሕግ፣ ልማዳዊ አሠራር እንዲሁም የመንግሥት አካል እንዲሁም ባለሥልጣን ውሳኔ ከሕገመንግስቱ ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት እንደማይኖረው በአንቀጽ 9 (1) ላይ ተደንግጓል፡፡
በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አዋጅ ቁጥር 676/2002 የጸደቀው እና በኢትዮጵያ ሕገመንግሥት አንቀጽ 9 (4) መሰረት የሀገሪቱ ሕግ አካል የሆነው የተባበሩት መንግስታት የአካል-ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት የአካል ጉዳተኞችን ኢኮኖሚያዊ፣ ባህላዊ፣ ማህበራዊና ፖለቲካዊ መብቶችን እንዲሁም በአስቸኳይ ሁኔታ እና በጦርነት ጊዜ ተፈጻሚ የሚሆነውን የሰብአዊነት ሕግን (humanitarian law) በተሟላ ሁኔታ አካቶ ይገኛል፡፡
በስምምነቱ አንቀጽ 2 በተደነገገው መሰረት ሁሉን አቀፍ ንድፍ” (universal design)ማለት ተጨማሪ የማስማማት እርምጃ ወይም የተለየ ዲዛይን ሳያስፈልገው የተቻለውን ያህል አጣጥሞ ለማንኛውም ሰው እኩል ጥቅም ላይ የሚውሉ ምርቶች፣ አካባቢዎች፣ መርሃ ግብሮችና አገልግሎቶች ማሳያ ንድፍ ነው፡፡ ይኸው አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሁሉ አቀፍ ንድፍ የተለየ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው የአካል ጉዳተኛ ወገኖች የሚያገለግሉ የመርጃ መሳሪያዎችን ከግምት ላለማስገባት አይችልም፡፡
ሌላው በስምምነቱ አንቀጽ 2 (ሐ) የተደነገገው መሰረታዊ መርህ አካል-ጉዳተኝነትን መሰረት ያደረገ መድልዎ አልባነት (non-discrimination based on disability) ነው፡፡ በዚህ ንኡስ አንቀጽ መሰረት “በአካል ጉዳት ላይ የተመሠረተ መድልዎ” ማለት በፖለቲካዊ፣ ኤኮኖሚያዊ፣ ማኀበራዊ፣ ባህላዊ፣ በሲቪል ነክ ወይም በሌላ በማናቸውም መስክ ሰብዓዊ መብቶችንና መሠረታዊ ነፃነቶችን ሁሉ ከሌሎች ጋር በእኩልነት ደረጃ ከመጠቀም ወይም ተግባራዊ ከማድረግ ወይም ለነዚሁ መብቶችና ነፃነቶች እውቅና ከመስጠት የመገደብ ዓላማ ወይም ይህንኑ ዓይነት ውጤት የሚያስከትል ማናቸውም ልዩነት፣ አግልሎት ወይም ተፅዕኖ ነው፡፡ አድራጎቱ ምክንያታዊ ተቀባይነት ያለው ማስተካከያ አለማቅረብን ወይም ይህንኑ መንፈግን ጨምሮ ሁሉንም ዓይነት የመድልዎ ተግባራት ያካትታል፡፡
አካል ጉዳተኞች በንግድ እና ኢንቨስትመንት መስኮች የመሰማራት፣ የፋይናንስና የኢኮኖሚ ጉዳዮቻቸውን የመቆጣጠር እና የማንቀሳቀስ መብት አላቸው፡፡ በስምምነቱ አንቀጽ 12 (5)፡፡ እንደተመለከተው አካል ጉዳተኞች የንብረት ባለቤት የመሆን፣ ንብረትን የመውረስ፣ ፋይናንስ-ነክ ጉዳዮቻቸውን በገዛ ራሳቸው የመቆጣጠርና የባንክ ብድር፣ የወለድአገድና ሌሎች የዱቤ አገልግሎቶችን የማግኘት እኩል መብትና እድል ያላቸውና ንብረታቸውን በዘፈቀደ የማያጡ ስለመሆኑ ይገልጻል፡፡
ሌላው መሰረታዊ ነጥብ የተደራሽነት መርህ ሲሆን የቁሳዊ አካባቢን፣ የመረጃ እና መገናኛ ቴክኖሎጂ ስርአቶችን፣ የመሰረተልማት አውታሮችን እና አገልግሎቶችን ምቹና ቅርብ በሆነ መንገድ ማቅረብን ያካትታል፡፡ አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚያጋጥሙ የአካላዊ፣ የመረጃና የአገልግሎት ተደራሽነትን ማስፋት በአንቀጽ 9 ስር የተደነገገ ሲሆን ባንኮች የሚሰጡትን የወረቀትና የዲጂታል ባንክ አገልግሎት ይጨምራል፡፡ ስለዚህ ባንኮች በሚሰጧቸው አገልግሎቶች በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ አካል-ጉዳትን መሰረት ያደረገ አግላይና አድሏዊ አሰራር እየተገበሩ አለመሆናቸውን ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል፡፡
አስፈጻሚው አካል በተለይ የዘርፉ ተቆጣጣሪ አካል የሆነው ብሄራዊ ባንክ አካታች የባንክ መመሪያዎችንና አሰራሮችን በማውጣት አካል-ጉዳተኞች ተደራሽ የባንክ አገልግሎት የሚያገኙበትን ስርአት መዘርጋት አለበት፡፡ የኤሌክትሮኒክ ባንክ አገልግሎት ተጠቃሚ እንዲሆኑ የሚያስችሉ አጋዥ ሕጎች እንደ ብሄራዊ የክፍያ ስርአት አዋጅ ቁጥር 718/2003፣ የኤሌክትሮኒክ ፊርማ አዋጅ ቁጥር 1072/2010 እና ሌሎች ሕጎችን፣ የአለምአቀፍ ተሞክሮዎችን መቅሰምና ጥናቶችን ማድረግ አለበት፡፡ በጉዳዩ ላይ የአካል-ጉዳተኛ ማህበራትን በማሳተፍ የባንኮችን ግንዛቤ ማሳደግ አለበት፡፡ ማኅበራቱም እስኪጠሩ ሳይጠብቁ ከመንግሥት ጋር በቅርበት መነጋገርና መሥራት ይኖርባቸዋል፡፡
ባንኮችና ማህበራቸው ሕጋዊ ግዴታዎቻቸውን ብቻ ሳይሆን ማህበራዊ ሀላፊነታቸውንም መወጣት አለባቸው፡፡ አገልግሎቶቻቸውን በስርአተልማድ ሳይሆን በሕግ መሰረት ሊሰጡ ይገባል፡፡ በባንክ ሥራ ማሻሻያ አዋጅ ቁጥር 1159/2012 አንቀጽ 56 መሰረት ባንኮች የሚሰጧቸውን የባንክ አገልግሎቶች ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ የማድረግ ግዴታ ተጥሎባቸዋል፡፡ በመሆኑም ኤትኤሞቻቸውንና ሌሎች አሰራሮቻቸውን በሕጉ መሰረት ምቹና ተደራሽ ማድረግ አለባቸው፡፡ አመቱን ሙሉ በሚዲያ ማስታወቂያ በማስነገር ብቻ ሳይሆን የአገልግሎቶቻቸው ተጠቃሚ ያልሆኑ አካል-ጉዳተኞችን በማካተት የውድድራቸው አካል አድርገው ቢሰሩ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ትርፋማነታቸው አሁን ካላቸው አመታዊ ትርፍ የበለጠ ይሆናል፡፡
በመጨረሻም የኢትዮጵያ ባንኮች ማህበር ከባንክ ስርአት ውጪ የሆነ ወደ 113 ቢሊዮን የሚጠጋ ብር ወደ ባንክ ስርአቱ ለማስገባት ሲባል በብር ኖቶች ላይ ለውጥ እንዲደረግ ለብሄራዊ ባንክ ጥያቄ ማስገባቱ ይታወቃል፡፡ የማህበሩ ጥያቄ ተቀባይነት የሚያገኝ ከሆነ በእነዚህ የገንዘብ ኖቶች ላይ በዳሰሳ የሚለይ ምልክት ወይም የብሬል ቁጥሮችን አካቶ በማተም ለአይነስውራን፣ የማየትና የመስማት ድርብ ጉዳት ላለባቸው ዜጎች ተደራሽ ለማድረግ ምቹ አጋጣሚ ስለሆነ የገንዘብ ህትመት ከመደረጉ በፊት የአካል-ጉዳተኛ ማህበራትና የሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት አስቀድመው ቢያስቡበት ጥሩ ነው፡፡
መቼም ይህ ሁሉ ውርጅብኝ በአገር እና በሕዝብ ላይ እንደማያባራ ዝናብ ሲወርድ ዝም ማለትዎ አንድም አቅም ማጣት፣ አንድም በፓርቲ ሰንሰለት ተጠርንፈው፣ አንድም ከብሽቀት፣ አለያም ምን ይዤ ነው ሕዝብ ፊት የምቀርበው ከሚል በሰዋዊ ስሜት ተውጠው ይሆናል። ወይም እኛ ልንገምተው ያልቻልነው ሌላ ችግር ገጥሞዎት ይሆናል።
በእኔ በኩል የፖለቲካ እስረኛ የሆኑ ስለመሰለኝ እነ ኤሊያስ ገብሩ እንደተፈቱት ጠቅላይ ሚኒስትሩም፤ በዋስም እንኳ ቢሆን ይፈቱልን ልል ትንሽ ነው የቀረኝ። አዎ በድርጅታዊ ትብታብ እና በመንጋዎቹ ማስፈራሪያ ተጠርንፈው የህሊና እስረኛ ሆነዋል ብዮ ባስብ ይቀለኛ እርሶን ከበዳዮች ጋር አብረዋል ወይም ከበዳዮች ተርታ ተሰልፈዋል ከማለት።
ይፈቱ እና ለቅሶ ይድረሱ፤ ይፈቱና የድረሱን ጣር ድምጽ እያሰሙ ላሉት ወገኖች አጋርነትዎትን አሳዩ፣ ይፈቱና በዳዮችን በስም እየጠሩ ያውግዙ፣ ለፍርድ ያቅርቡ፤ ይፈቱና የደረሰውን ጉዳት ልክ ቡራዩና ጌዲዮ ሄደው እንዳደረጉት ይጎብኙ፤ ይፈቱና የጠቅላይ ሚኒስትርነት ስራዎትን በአግባቡ ይሥሩ፤
አዎ ጠቅላይ ሚንስትሩ ከተተበተቡበት ድርጅታዊ ማነቆ፣ ለሕግ የበላይነት ካላቸው የተዛባ ግንዛቤ፣ ከገጽታ ግንባታ እና ድራማ ከሚመስሉ ሥራዎች ይፈቱ! ይፈቱ! ይፈቱ!
እኛና ይፈቱ የምትለዋ ቃል ለአሥርት አመታት አብረን እንዳለን አለን፤ ትላንት እስክንድር ይፈታ፣ በቀለ ይፈታ፣ መራራ ይፈታ፣ ኤሊያስ ይፈታ፣ እገሌ ይፈታ ስልንል ቆይተናል። ዛሬ ዘቅጠን ይሁን ወግ ደርሶን ጠቅላይ ሚኒስትሩም ይፈቱ ለማለት በቅተናል። አዎ ከተተበተቡበት የኢህአዴግ ፖለቲካ ይፈቱ ወይም ይፋቱ እና ይችን አገር ይታደጓት። ካለዛ ከሕዝብ ጋር መፋታትም አለ። ያኔ ቅጣምባራችን ይጠፋል። ይች አገር አሁን ያለችበት ሁኔታ ሌላ አቢዮት ወይም የመንግስት ስር ነቀል ለውጥ እንድታስተናግድ የሚፈቅድ አይደለም። እንኳንም ዘንቦብሽ ነው ነገሩ። እንኳን መንግስት ተፈንቅሎ ገና በመንገዳገዱ ብቻ ንጹሃን በጠራራ ጸሃይ እየታረዱ አስከሬናቸው በአደባባይ በገመድ ሲጎተት እያየን ነው። ኢትዮጵያ እንዲህ አስነዋሪ፣ አዋራጅ እና አንገት የሚያስደፋ ነገር ገጥሟት የሚያቅ አይመስለኝም።
ከለየለት አንባገነናዊ ሥርዓት ጋር መታገል ወግ ነው። ትግሉም መልክ ይኖረዋል። የገዛ ወገኑን፣ ሕጻናትን፣ አዛውንትን፣ ህሙማንን፣ ሴቶችን በእሳት እያቃጠለ፣ ሰውነት እየቆራረጠ በጅምላ የሚጨፈጭፍ መንጋ ገጥሟት አያውቅም ብል ማጋነን አይሆንም።
ይድረስ ለዶ/ር አብይ፤ እርሶ እንደምን አሉ? እኛ እንዳለን አለን፤ እንደተሸበርን፣ እንደተሳቀቅን፣ ፍርሃት እንደዋጠን፣ የገዛ ጥላችን ከመንጋዎቹ ውስጥ አንዱ እየመሰለን እየተገላመጥን፣ ወጥተን እስክንገባ ምን ይገጥመን ይሆን የሚል ስጋት ይዞን እግዚያ ማህረነ አስራ ሁለት ጊዜ እያል፣ እረ የመንግስት ያለህ አስራው ሁለት ጊዜ ደጋግመን እየቆጠርን እኛ እንዳለን አለን፤
+ ስንት ጀግኖች ወድቀው ያቆያቱን አገር በመንጋዎቹ ሰልፍ በታበየ አንድ ቀልብ የራቀው ጎረምሳ ስትታመስ፣ እኛም አብረን እንደ ገብስ ቆሎ ስንታመስ፣ ስንወቀጥ፣ ስንታኘክ እርሶ እንደምን አሉ?
+ በዛ ውብ ቃልዎ ያጽናኑናል ብለን፣ በዛ እሩህሩ ልብዎ፣ አዛኝ ስበዕናዎ አደባባይ ወጥተው አይዟቹ ይሉናል ብለን ብንጠብቅ የውሃ ሽታ መሆንዎ ምነው? እርሶ እንደምን አሉ?
+ ማቅ ለብሰን ማቅ ወርሰን አንድም እንዲያጽናኑን፣ አንድም በዳዮቻንን ለፍርድ በማቅረብ ፍትሕ አንግሰው እኛን እንዲክሱን ደጅ ደጁን እያየን ስንጠብቅዎ አንዴ ወደ ሐረር፣ አንዴ ወደ አንቦ እየገሰገሱ ግራ እንደገባው ሰው ክው ከው ማለትዎ? ከግፉዋን ጩኸት ይልቅ የመጋው ቁጣ ያስደነበርዎ? እርሶ እንደምን አሉ?
ቅዱስ መጽሃፉ በሆነ ገጹ እና በሆነ ምእራፉ ላይ “የግፉዋን አፍ ጥልቅ ጉድጓድ ነው” ይላል። ይህ ጉርጓድ ብዙዎችን ውጧል። የዛሬዎቹን በመንጋ የተደራጁ ግፈኞችም እንደሚጥ አንጠራጠርም። አብሮ እንደ እርሶ ያሉ ደግ ሰዎችን እንዳይውጥብን ግን አጥብቀን እንሰጋለን።
አስቀድሜ ጥያቄዬ በጨዋነት በውስጥ መስመር እንዲደርስዎ አድርጌ ፍትህን ለማገዝ ብሞክር እርስዎ የመፅሐፍ ቅዱሱ የኦሮዮንን መንገድ በመምረጥዎ በይፋ ለመፃፍ ተገድጃለሁ። አሁንም መረጃው እንዴት እሱ ጋር ደረሰ የሚለውን ውትወታ ትተው በማንኛውም መንገድ ቀጥተኛ ምላሽ ይስጡኝ !!
ጀነራል ሰዓረ ከመገደሉ ከሦስት ወራት በፊት ከእርስዎ ጋር ስለነበረው ከፍተኛ ውዝግ በተለይም እርስዎ የመከላከያ ቁልፍ መምሪያዎች በምክትሉ እንዲታዘዙ በማድረግዎ ጀነራል ሰዓረ እና ጀነራል ብርሃኑ ጁላ የተካረረ ፀብ እና አለመግባባት ውስጥ ገብተው እንደነበረ የሚክዱ አይመስለኝም። ይህንን ዛሬ ቢክዱ ህያው እግዚአብሔር ምስክሬ ነው ነገ በአደባባይ ያፍሩበታል።
ጀነራል ሰዓረ ከመሞቱ ከሁለት ሳምንታት ቀደም ብሎ የደህንነት ኃላፊ የነበረው ጀነራል አደም የመከላከያ ኢታማዦር ሹም ልሆን ነው ብሎ ቢሮውን ያን ጊዜ የአገር ውስጥ ደህንነት ኃላፊ ለነበረው ለደመላሽ እያስረከበ ነበር። እርስዎና ጀነራል ሰዓረ ከተቃቃሩበት ቀን ጀምሮ በሄዱበት ሁሉ ጀነራል ሰዓረን የቅርብ ጓደኛዎ አስመስለው ወደ ሚዲያ ይዘው እየመጡ ሲያሳዩአቸው፤ በርካታ ፎቶዎች አቅፈዋቸው እየተነሱ በሶሻል ሚዲያ ሲያስለቅቁ የተወሰኑ ሚስጥሮችን በጥንቃቄ ይዤ በእኔ ዙሪያ ላሉ የሰራ ባልደረቦቼ እና ጓደኞቼ እንዲያውቁት ሳደርግ ነበር።
በጥቅሉ ጀነራል ሰዓረ ከመገደላቸው ከሁለት ሳምንታት ቀደም ብሎ በላያቸው ላይ በሚስጥር የተሾመው ጀነራል አደም ከላይ እንደጠቀስኩት የደህንነት ቢሮውን እንዳስረከበ ልደብቅህ ቢሉት የማይደበቅ ሃቅ ነው። የኔ ጥያቄ ጀነራል አደም ሲሾም ጀነራል ሰዓረ ላይ ምን ወስናችሁ ነበር ? እንዲገደሉ ወይስ ሌላ ቦታ እንዲሾሙ ? ጀነራል አሳምነው ፅጌንስ እዚህ ውስጥ ምን አምጥቶ ባህርዳርን እና አዲስ አበባን አገናኛቸው ?
ብርሃን ባንክ አ.ማ ለትምህርት ቤቶች ክፍያዎችን በኤሌክትሮኒክ ስርዓት አማካኝነት ማከናወን የሚችሉበትን “Berhan School Pay” የተሠኘ አዲስ የክፍያ አገልግሎት ወደ ተግባር ማስገባቱን አስታወቀ፡፡ ይህንን በዓይነቱ ልዮ የሆነውን የክፍያ ስርዓት ጳጉሜን 3 ቀን 2012 ዓ.ም የባንኩ ከፍተኛ የሥራ አመራር አባላት በተገኙበት በይፋ ያስጀመሩት የኢፌዲሪ ትምህርት ሚኒስቴር ሚንስትር ክቡር ዶ/ር ኢንጂነር ጌታሁን መኩሪያ ናቸው፡፡
በምረቃ ሥነ-ሥርዓቱ ላይ የባንኩ ኘሬዚደንት አቶ አብርሃም አላሮ እንደገለፁት ባንኩ ይህንን ዘመናዊ የክፍያ ስርዓት ለመተግበር በጥናት ላይ የተደግፈ ሰፊ ዝግጅት ሲያደርግ እንደነበር እና በዛሬው ዕለትም በይፋ መጀመሩ ለባንኩ ደምበኞች የአገልግሎት ዕርካታ ከመጨመር ባሻገር መንግስት በአገር አቀፍ ደረጃ ወደ ዲጂታል ክፍያ አገልግሎት ለመግባት በሚያደርገው ዘርፈ ብዙ ጥረት የራሱን ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ አንዱ ማሳያ ነው ብለዋል፡፡
ይህ የክፍያ ስርዓት ይፋ ከመደረጉ በፊት በተለያዩ ጊዜያት በባለድርሻ አካላት ተገምግሞ ውጤታማነቱ የተረጋገጠ መሆኑን ያስታወቀው ባንኩ፣ የክፍያ ስርዓቱ በትምህርት እና ስልጠና ዘርፍ ያሉ ተገልጋዮችን የገንዘብ መሠብሠብ ሥራ በማዘመን ቀላል፣ ጊዜ ቆጣቢ፣ አመቺ እና አስተማማኝ በሆነ መንገድ እንዲያከናውኑ ከማስቻሉም ጎን ለጎን ክፍያዎቹ እንደተፈጸሙ ክፍያው የተፈፀመለትን ግለሰብ አስፈላጊውን መረጃ ወዲያውኑ (Real Time) በማደራጀት ለየትምህርት ቤቱ የሚልክ መሆኑም ተገልጧል፡፡ የዲጂታል ክፍያ ሥርዓቱ የትምህርት ቤት ክፍያ ለሚፈፅሙ የተማሪ ወላጆች ወይም ተማሪዎች እንደከዚህ ቀደሙ በጥሬ ገንዘብ የሚያደርጉትን ክፍያ በማስቀረት የጉልበት፣ %
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ከሰሞኑ የአሜሪካ ክስተት መንግስት፣የሃይማኖት መሪዎች እና ፖለቲከኞች ምን ይማሩ?
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም ቀደምት ከሆኑት ውስጥ ከመሆኗ ፣ለአፍሪካ እናት ከመሆኗ እና ብዙ የዓለም ጥቁር ህዝቦች በማንነታቸው መኩርያ ከማየታቸው አንፃር፣የሰሞኑን የአሜሪካው ድርጊት እንዳሳዘናት እና እንዳሳሰባት በአባቶቿ መግለጫ መስጠቷ ብዙዎች የአፍሪካ፣የአሜሪካ፣እና የላቲን አሜሪካ ጥቁሮች እና ሌሎች በእኩልነት የሚያምኑ ሁሉ ጆርዎቻቸውን እንዲሰጡ የሚያደርግ መልካም አጋጣሚ ስለሆነ ሊታሰብበት ይገባል።
ባሳለፍነው ሳምንት በአሜሪካ ምያፖሊስ አንድ አፍሪካ አሜሪካዊ ጥቁር በሌላ አሜሪካዊ ነጭ ፖሊስ፣ፖሊሱ ጥቁሩን መሬት ላይ አስተኝቶ በጉልበቱ የአንገቱን መተንፈሻ አካል በኃይል በመዝጋት ግለሰቡ ወደ ሆስፒታል ከተወሰደ በኃላ ህይወቱ አልፏል።አንድ አሜሪካዊ ሁኔታውን ሲገልጠው ''በእዚህ በ21ኛው ክ/ዘመን አንድ ሰው ሌላውን እንደ አውሬ ሕዝብ በተሰበሰበበት ለዘጠኝ ደቂቃዎች አንገቱ ቆሞ ገደለው'' ብሏል።ይህንን ዓረፍተ ነገር ብቻ በደንብ ብናጎላው ብዙ ነገር ይነግረናል።ዘመኑ 21ኛው ክ/ዘመን ሰው ''ሰለጠነ'' የሚባልበት፣የሞተው ሰው እንደ አውሬ ሕዝብ በአደባባይ እየተመለከተ ለዘጠኝ ደቂቃዎች ያህል ታፍኖ፣እነኝህ ዘጠኝ ደቂቃዎች ሙሉ የግለሰቡን ሕይወት ለማትረፍ ከበቂ በላይ ነበሩ።ነገር ግን ዙርያ ያለው ሰው የእራሱ አምሳያ ታፍኖ ሲገደል በሞባይል ፊልም የምቀርፅበት እና ብዙ የሶሻል ሚድያ አድናቂ ለማግኘት የሚሰበሰብበት፣የግለሰቡን ሕይወት ለማትረፍ አንድ ነገር ከማድረግ ይልቅ ቃላትን እየወረወረ ፊልሙን የሚቀዳበት፣ገዳዩ ወንድሙ ጉሮሮ ላይ ቆሞ በኩራት እጁን ኪሱ ከቶ በትዕቢት ተወጥሮ የሚታይበት።አጠቃላይ ትዕይንቱ ሁሉ በደንብ በትነን እና ዘርዝረን ብንመለከተው ብዙ የሚነግረን ማኅበራዊ፣ሞራላዊ እና ፖለቲካዊ መልዕክቶች አሉ።ችግሩ ያለበትን ደረጃ ለመረዳት ግን በአሜሪካ በሚኒሶታ ግዛት የተንሳውን የህዝብ አመፅ ለማስቆም በግዛቷ የመቶ ዓመታት ታሪክ ውስጥ ለሕዝብ አመፅ ለመበተን ወጥቶ የማያውቀው የአሜሪካ ብሔራዊ ዘብ (ናሽናል ጋርድ) በከተማዋ ውስጥ ከሙሉ ትጥቁ ጋር የወጣበት ነው።የእዚህ ሁሉ ችግር ግን በአንድ ቀን ተሰርቶ ያለቀ ጉዳይ አይደለም።ለዓመታት የተገነባ የተንሸዋረረ የማኅበረሰብ ግንባታ ውጤት ነው።ጉዳዩ ተመልካች ያጡ፣በአግባቡ የሚመራቸው ያላገኙ የልጆች፣ወጣቶች እና አዋቂዎች ሁሉ ድምር ውጤት ነው።ጉዳዩ ከአሜሪካ አንፃር ብቻ ሳይሆን ከዓለም አንፃርም አሁን ያለንበት የዝቅጠት ደረጃ የቱ ጋር እንደሆነ ትንሽ ወደኃላ ሄዶ መንደርደር ስለሚፈልግ ለጊዜው እርሱን ትቼ ከክስተቱ ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ እና መንግስት ምን ይማሩ? ወደሚለው አጭር ሃሳብ አመራለሁ።
የኢትዮጵያ መንግስት ከአሜሪካው ክስተት የሚማራቸው በርካታ ጉዳዮች አሉ።የመጀመርያው እና ዋናው ጉዳይ የፀጥታ ኃይሉን ስነምግባራዊ፣ሞራላዊ፣የሕግ ዕውቀቱ እና ችግር ፈቺ አቅሙን መፈተሽ አለበት።በተለይ ከህዝብ ጋር ዕለት ከዕለት የሚገናኙ ፖሊሶች ላይ ብዙ መሰራት ያስፈልገዋል።ስራው ከባድ፣ጊዜ የሚጠይቅ እና ተከታታይ ተግባራትን ሁሉ የሚፈልግ ነው።ሆኖም ግን ቅድምያ የሚሰጣቸው እና ጊዜ የማይሰጡትን ማስቀደም ይገባል።በኢትዮጵያ በተለይ ያለፈው 27 ዓመት ጥሎብን የሄደው የጎሳ ፖለቲካ ቁስል እንዳለ ሆኖ ነገር ግን ወደፊት አደጋ ሊሆኑ የሚችሉትን ቦታዎች መለየት እና ቅድምያ መስጠት ግን እጅግ አስፈላጊ ነው። ከእዚህ ውስጥ የአዲስ አበባ ጉዳይ አንዱ እና ዋናው ነው።ከእዚህ በፊት ደጋግመን እንዳልነው አዲስ አበባ የራሷ ስነ ልቦናዊ፣ባሕላዊ እና ታሪካዊ ዳራ ያላት እና ከሌላው አካባቢ ጋር ጨፍላቂ በሆነ ደረጃ መመልከት የማይገባ ከተማ ነች። እዚህ ላይ የከተማዋ አህጉራዊ እና ዓለም አቀፋዊ ሚና ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መጥቶ ዛሬ የእስያ እና የላቲን አሜሪካ መሃል መሸጋገርያ ድልድይ እየሆነች ነው።ይሄውም የአፍሪካ ሕብረት መቀመጫ በመሆኗ፣በኢትዮጵያ አየር መንገድ መዳረሻ መብዛት እና ባላት ቁልፍ መልከዓ ምድራዊ አቀማመጥ ሳብያ ነው።
ይህ ሁሉ ሲሆን ግን ከተማዋ የራሷ በበቂ ሁኔታ የተደራጀ፣ስልጡን፣ብቃት እና አቅም ያለው የራሷ የፖሊስ ኃይል የላትም።በቅርቡ ብንመለከት የአዲስ አበባ አስተዳደር ይህንኑ ጉዳይ ጠይቆ የፌድራል ፖሊስ ከመቆጣጠሩ አንፃር በጀት ከእኔ ወስዶ በሚገባ አላገለገለኝም በማለት በጀት ማቆሙ ሁሉ ተነግሯል።አሁን ሁኔታው ምን ላይ እንዳለ መረጃ ባይኖርም።የአዲስ አበባ መስተዳድርም ሆነ የአዲስ አበባ ሕዝብ ጥይቄ ሁለት ናቸው።አንዱ ከተማዋን የሚመጥን፣የከተማውን ሕዝብ ስነ ልቦና የሚጋራ፣አህጉራዊ እና ዓለምአቀፋዊ ደረጃዋን ከግንዛቤ ያስገባ ፖሊስ ያስፈልጋታል።የሚል ሲሆን ሁለተኛው አሁን ያለውን ህገወጥ የመሬት ወረራ ጨምሮ ሌሎች ወንጀሎችን የመከላከል ሥራ የፌድራል ፖሊስ አዲስ አበባ በምትጠብቀው ደረጃ እየሰጠ አይደለም የሚሉት ናቸው።ይህንን በተመለከተ ጉዳያችን ከእዚህ በፊት ያነሳችው ስለሆነ ይህንኑ በእዚህ ሊንክ እንድትመለከቱት እጋብዛለሁ።ጉዳዩ ግን ትኩረት ማግኘት ያለበት ነው።በተለይ የኢትዮጵያን ቀጣይ ሽግግር ለማደናቀፍ ለሚፈልጉ የውስጥም ሆነ የውጭ ኃይሎች በቀዳሚነት የፀጥታ ኃይሉን ከህዝብ ጋር ማጋጨት ዋና ስራቸው በመሆኑ ቀዳዳዎቹን ሁሉ መድፈኑ ተገቢ ነው።
መማር ከሰው ልጅ በሙሉ የሚጠበቅ ነው።አንድ ሰው ሁሉን ነገር ሊያውቅ አይችልም።የሃይማኖት አባቶችም ሁሉንም ነገር በአንድ ጊዜ ሊያውቁ አይችሉም።እንደማንኛውም ሰው ከአሜሪካው ሁኔታ ምን እንማራለን? ማለት አለባቸው።በመጀመርያ መገንዘብ የሚገባው የሚመስለኝ የማኅበረሰብ መቀየርን በአንክሮ የመከታተል እና የማስተዋል ሥራ የሃይማኖት አባቶች ቀዳሚ ሥራ መሆን አለበት።ዓለሙ እንዴት እየሄደ እንዳለ እና በምን ዓይነት ደረጃ እና ፍጥነት እየተቃወሰ እንደመጣ ለእዚህ መቃወስ አንዱ ተጠያቂ የእነርሱ በአግባቡ ስራቸውን አለመስራት መሆኑን ማወቅ አለባቸው።ወደ እኛ አገር ሁኔታ ስንመለከት የሃይማኖት ቤቶችን ከመሪዎቹ ይልቅ ሕዝቡ እራሱ ወደመምራት የሄደበት፣ይህም በበቂ ደረጃ ምሳሌ የሚሆነው ሰው ከማጣት የመጣ የተስፋ መቁረጥ ስሜት መሆኑን የሃይማኖት አባቶች መረዳት አለባቸው።በክርስትና ሃይማኖት 12 ሐዋርያት ዓለምን ያውም ምንም ዓይነት የቴክኖሎጂ መሳርያ በሌለበት ሁኔታ መቀየር ከቻሉ በእዚህ ዘመን ይሄ ሁሉ የሃይማኖት ኮሌጅ፣ቴክኖሎጂ ባለበት ሰው እንዴት በእዚህ ዓይነት 'የዘቀጠ' የሞራል ደረጃ ወረደ? ብሎ መጠየቅ ያስፈልጋል።
በአሜሪካ ሰሞኑን የሆነው በኢትዮጵያ እንዳይሆን የሃይማኖት አባቶች ምን እንስራ፣ካለፈው ስህተት ምን እናስተካክል?፣ውስጣችን ያለው ድክመት ምንድነው? መጪውን ዘመን በምገዳደር ደረጃ የሕዝቡን ስነ ልቦና እና ስነምግባር ለማነፅ ምን እናድርግ? ከሚለው ጥያቄ መጀመር ያስፈልጋል።ይህ ካልሆነ የአሜሪካው ላይ ከንፈር እየመጠጡ ከስር ያለውን አለማየት ያመጣል። ስራው የአሜሪካውን ድርጊት ከማውገዝ ይጀምራል።ለምሳሌ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም ቀደምት ከሆኑት ውስጥ ከመሆኗ ፣ለአፍሪካ እናት ከመሆኗ እና ብዙ የዓለም ጥቁር ህዝቦች በማንነታቸው መኩርያ ከማየታቸው አንፃር፣የሰሞኑን የአሜሪካው ድርጊት እንዳሳዘናት እና እንዳሳሰባት በአባቶቿ መግለጫ መስጠቷ ብዙዎች የአፍሪካ፣የአሜሪካ፣እና የላቲን አሜሪካ ጥቁሮች እና ሌሎች በእኩልነት የሚያምኑ ሁሉ ጆርዎቻቸውን እንዲሰጡ የሚያደርግ መልካም አጋጣሚ ስለሆነ ሊታሰብበት ይገባል።
ጊዜው ይህንን ብቻ አይደለም የሚያሳየን በአረጀ እና በአፈጀ የአስተዳደር መዋቅር እና ብስልሹ አሰራር የተተበተቡ የእምነት ድርጅቶችም ሆኑ ማናቸው የሃይማኖት አደረጃጀቶች እራሳቸውን ሳያስተካክሉ ለሌላው መድረስ ስለማይችሉ በፍጥነት እና በአጭር ጊዜ ከእዚህ አይነቱ የተውተበተበ የኃጢያት ሥራ በቶሎ ተላቀው ሕዝባቸውን በእውነት ወደማገልገል ካልመጡ ነገ በአሜሪካ የደረሰው (እኛ ጋር አልደረሰም ለማለት ባያስደፍርም) በባሰ መልኩ እንዳይመጣ ያሰጋል።ከኢትዮጵያ አንፃር ከአሜሪካም ሆነ ከሌላው ዓለም የምንለይበት ተንጠፋጥፈው ያላለቁ መልካም ዕሴቶች አሉን።ስለኢዚህ ነው እኛ ዕድለኞች ነን ግን አሁንም የዕምነት ቦታዎቻችን በሚገባ የእራሳቸውን አስተዳደራዊ እና የገንዘብ ብክነት ችግር ካላስተካከሉ የነበረችንን መልካም ዕሴት ጭራሹን እንዳያጠፉት የቤት ስራቸውን ተግተው መስራት አለባቸው።
በኢትዮጵያ የፖለቲካ ድርጅቶች ዘመኑን በዋጀ እና የአዲሱን ትውልድ ርዕይ ባገናዘበ (የአዲሱ ትውልድ ርዕይ ምንድነው? የሚለው ራሱን የቻለ ጥይቄ ሆኖ) መልኩ ለመሄድ ውስጣዊ እና ውጪያዊ ተግዳሮቶች አሉባቸው።ከእዚህ ሁሉ ችግር ጎን ግን ቢያንስ የፖለቲካ ድርጅቶቹ የሚገለጡበት አንድ አይነት ወይንም የራሳቸው መገለጫ የሆነ የኢትዮጵያን ዕሴት በተለየ የምያጎሉበት እና ይህንንም ወደ ኢትዮጵያዊ ፍልስፍና ቀይረው ሕዝብን የመምራት አቅም ገና እየተፈጠረ እና እየዳበረ ያለ በሂደት ላይ ያለ ይመስለኛል። ምክንያቱም በአሁኑ የፖለቲካ መድረክ ላይ አብዛኛዎቹ ተዋንያኖች በ1966 ዓም በንጉሡ ስርዓት ላይ ከተነሳው ትውልድ የሆኑ ወይንም በእነርሱ ግርፍነት ፖለቲካን የተማሩ ናቸው።ስለሆነም ማኅበራዊ እና ሞራላዊ ጉዳዮች ላይ ብዙ ለማተኮር አይፈልጉም። ለእዚህ ነው ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ወደ ስልጣን ሲመጡ ያነሱት ቤተሰባዊ፣የእናቶች ጉዳይ፣የሴቶች ጉዳይ እና ሃይማኖታዊ ዕሴቶች ሁሉ ለኢትዮጵያ የፖለቲካ ዓለም ከአርባ አመታት በላይ የተለዩ ስለነበሩ የአዲሱን ትውልድ ሲስቡ ለሌሎች ደግሞ አሁንም ያልገቧቸው።
በኢትዮጵያ ከፖለቲካ ድርጅቶች መፅሐፍ ቅዱስ ማስተማር እና ስለ ቁርዓን መስበክ አንጠብቅም ከፖለቲካ ድርጅቶች የምንጠብቀው አንዲት እና አንዲት ነገር ነች።ይህችውም ሕግ ማክበር፣እንዲከበር ማድረግ እና እንዲከበር ማስደረግ ነው።የሕግ ቦዩ ከተስተካከለ እንዴት በውስጡ እንዴት እንደሚፈስ እና እንደሚሄድ ሕዝብ ያውቅበታል።አሁን በምንመለከተው ጉነታ ግን በተለይ በተቃዋሚዎች በኩል የነበረው ሕግ ያለበትን ክፍተት እንዴት እናስተካከል ብሎ እንደአንድ አገር አካል አብሮ ከማሰብ ይልቅ እንደ ሶስተኛ ወገን እራሳቸው በነበረው የሕግ ክፍተት ላይ ሌላ ስንጥር እያስገቡ ሕዝቡን ማደናበር እና ደጋፊ ለማድረግ መጣር ነው። በተመሳሳይ መንገድ በመንግስት በኩልም ሕግ የሚጥሱትን በወቅቱ ቶሎ ከመቅጣት እና እንዲታረሙ ከማድረግ ይልቅ የመዘግየት እና እንዳላዩ የማለፍ ሂደት ታይቷል።ሰሞኑን በአሜሪካ የተመለከትነው ለእኛም ትምህርት ሊሆን ይገባል።በአሜሪካ የተነሳው የሕግ እና የፍትሃዊነት ጥያቄ ነው።በኢትዮጵያም ፖለቲከኞች ከስልጣናቸው በፊት የሕግ እና ፍትሃዊነት ጉዳይን በቀዳሚነት እራሳቸው አክብረው ሌላውን ሊያስተምሩ ይገባል።
ባጠቃላይ በሰሞኑ በአሜሪካ የተከሰተው ጉዳይ የዓለሙ ወቅታዊ ሁኔታ ነፀብራቅ ነው።ክስተቱ የዛሬውን ብቻ ሳይሆን የትናንት ድምር ውጤት እና የነገውንም አመላካች ነው።መንግስት፣ፖለቲከኞች እና የሃይማኖት መሪዎች እና ድርጅቶች ያልተስተካከለ አካሄድ ቆይቶ ዋጋ እንዳያስከፍል ከወዲሁ መንቃት ተገቢ ነው።በእኛ ሀገር አንፃር ብዙ መልካም ዕሴቶች አሉን።ነገር ግን እነኝህ ዕሴቶች በሁሉም አካሎች መጠበቅ ካልቻሉ አደጋው ትልቅ ነው።ለእዚህ ደግሞ መንግስት፣የሃይማኖት አባቶች እና የፖለቲካ ድርጅቶች ሁሉ የቤት ስራቸውን በሚገባ መስራት አለባቸው።ኃላፊነቱ ደግሞ በድምር የሚሰጥ አይደለም።የእያንዳንዱ ግለሰብ ኃላፊነት እና የስራ ውጤት ድምር ነው አገር የሚጠብቀው።ሁሉም ምን እያደረኩ ነው? የእኔ ወደ እዚህ ዓለም መምጣት ከራሴ ሌላ ለሀገሬ እና ለሕዝቤ እንዲሁ ለዓለም ሕዝብ ምን ፋይዳ አደረገ? ብሎ መጠየቅ አለበት።ጥያቄው ሁላችንንም ይመለከታል።የአሜሪካው ክስተት በኢትዮጵያ መነፀር አይቶ መመርመር እና ቀድሞ ማስተካከል ተገቢ ነው።
አለቃ ነቅዐ ጥበብ በመካከል ካለችው ከአሮጌዋ አትሮንስ ፊት ለፊት ተቀምጠዋል፡፡ አለቃ ደምፀ ቃለ አብ በስተቀኛቸው የኔታ ማኅተመ ሥላሴም በስተግራ አጐዛና ሰሌን በተነጠፈበት መደብ ላይ ጕብ ብለዋል፡፡ ቀሳውስት፥ ዲያቆናትና ምእመናን የአለቃን እልፍኝ አጨናንቀዋታል፡፡ ከጥማት ለመርካት በምንጭ ዙሪያ የተሰለፉ ዋልያዎችን ሁኔታ የሚያስታውስ ትዕይነት ነበር (መዝ. 41/42፥1)፡፡
በጉባኤው የተገኙ ዐዳዲስ ታዋቂ ዕድምተኞችም ነበሩ - መሪ ጌታ ንዋይ ሲሞን፥ አጋፋሪ ዕንባቆም ኀይለ ልዑልና ተማሪ የማነ ብርሃን፡፡ የሁሉም ዐይኖች በመሪ ጌታ ንዋይ ሲሞንና በአለቃ ነቅዐ ጥበብ ላይ በየተራ ያርፉ ነበር፡፡
የሰው ባሕርይ ከቤተ ሰቡ የተወረሱ ድክመቶችን የሚያንጸባርቀው በሁለት ተቃራኒ መንገዶች ሊሆን ይችላል፡፡ የአባቶች ድክመቶች ምናልባት ባለማወቅ የሚደጋገሙና የበለጠ እየተባባሱ የሚሄዱ ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ወይንም በራሳቸው ውሳኔ ወደ ሰፋ ልዩነት የተሻለ እንቅስቃሴ ለማድረግ በሚፈልጉ ተከታይ ትውልዶች ግልጽ ተቃውሞ ይገጥማቸው ይሆናል፡፡
አብርሃም ልጅ ስላልወለደ ተጨንቆ በአንድ ወቅት አባ ወራነቱን ትቶ የሣራን አስተሳሰብ በመከተል ድክመቱን ሲገልጥ፥ ልጁ ይሥሐቅ ከሚስቱ ከርብቃ ጋር ስለ ልጆቻቸው የሚጸናና የሚዘወተር አለመግባባትን ለመቈጣጠር ባለመቻሉ የባሰውን ድክመት አሳየ፡፡ የይሥሐቅ ታናሽ ልጅ ያዕቆብ ግን በወላጆቹ የተለመደ ድክመት እንዳይደገም በሌላ አቅጣጫ ሲሄድ በዚህ ጽሑፍ እንመለከታለን፡፡
በዚህ ዐምድ ለቤተ ክርስቲያን መሻሻልና መለወጥ የተጋደሉ፥ ለአገርና ለወገን የሚጠቅም መልካም ሥራን የሠሩ አበውን ሕይወትና የተጋድሎ ታሪክ አሁን ላለውና ለቀጣዩ ትውልድ አርኣያ እንዲሆን እናስተዋውቃለን፡፡
አይሁድ መሲሑን ይጠባበቁ የነበሩ ሕዝብ ናቸው፤ መሲሑ ሲመጣ ግን አልተቀበሉትም፡፡ የመሲሑን ደቀ መዛሙርትም አሳድደዋል፡፡ እነርሱን መስሎ የሚኖረውን ሰው እውነተኛ አይሁዳዊ ሲሉ፥ ዐዲስና እንግዳ ትምህርትን ሳያመጣ በመጽሐፋቸው የተገለጠውንና እነርሱ ያላስተዋሉትን እውነት የሚያምነውንና የሚኖረውን የመሲሑን ተከታይ ደግሞ መናፍቅ እያሉ ሲኰንኑ ኖረዋል፡፡
ሳውል፥ በጊዜው በሕዝብ ሁሉ ዘንድ የከበረ የሕግ መምህር በነበረው በገማልያል እግር ሥር ተቀምጦ የተማረ ሊቅ እንደ መሆኑ በዚያው ሥርዐት ሲኖር እጅግ የተከበረ ሰው ነበረ (ፊል. 3፥5-6)፡፡ ክርስቶስ ከተገለጠለትና በወንጌል አምኖ የእርሱው አገልጋይ ከሆነ በኋላ ግን፥ የቀድሞ ክብሩን ዐጥቶ አሳዳጁ ሲሰደድና ሲንገላታ፥ አለሥራውም ክፉ ስም ሲወጣለት ነበር፡፡ ቀድሞ ያከበሩት ወገኖች፥ “ይህ ሰው በሽታ ሆኖ በዓለም ባሉት አይሁድ ሁሉ ሁከት ሲያስነሣ፥ የመናፍቃን የናዝራውያን ወገን ሆኖ አግኝተነዋልና፤ መቅደስንም ሊያረክስ ሲሞክር ያዝነው” (ሐ.ሥ. 24፥1-9) ሲሉ በሐሰት ከሰዉታል፡፡ እርሱም ለቀረበበት ክስ በሰጠው ምላሽ፥ “በሕጉ ያለውን በነቢያትም የተጻፉትን ሁሉ አምኜ የአባቶቼን አምላክ እነርሱ ኑፋቄ ብለው እንደሚጠሩት መንገድ አመልካለሁ፡፡ እነዚህም ራሳቸው ደግሞ የሚጠብቁት ጻድቃንም ዐመፀኞችም ከሙታን ይነሡ ዘንድ እንዳላቸው ተስፋ በእግዚአብሔር ዘንድ አለኝ ” (ቊጥር 10-21) ብሏል፡፡
የኢንዱስትሪ መቆጣጠሪያ ቦርድ በኢንዱስትሪ ጊዜያት ውስጥ የሚያገለግል ማዘርቦርድ ነው ፡፡ እንደ ፋን ፣ ሞተር ... ወዘተ ያሉ ብዙ የኢንዱስትሪ ክፍሎችን ለመቆጣጠር ሊያገለግል ይችላል ፡፡
የኢንዱስትሪ መቆጣጠሪያ መሳሪያዎች ፣ የጂፒኤስ አሰሳ ፣ የመስመር ላይ ፍሳሽ ቁጥጥር ፣ የመሣሪያ መሳሪያዎች ፣ የባለሙያ መሳሪያዎች ተቆጣጣሪዎች ፣ ወታደራዊ ኢንዱስትሪ ፣ የመንግስት ኤጀንሲዎች ፣ ቴሌኮሙኒኬሽኖች ፣ ባንኮች ፣ ኃይል ፣ የመኪና ኤል.ሲ.ዲ.
ነቲ ሓቅኛ መዓልታዊ ዜና እትፍንዎ እንዳመስገና ብቲ ሕዥክሞ ዘለኹም ኣካይዳ ንዝያዳ እንዳማዕበልኩም ክትቕጽልዎ ናይ ወትሩ ዘይ ሕለል ሞራልን ሓልን ናህሪ ክትውስኹሉ ይምነየልኩም። ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!!
@Saba Tekeste አበይ ከአ ተራኸብና እንበርከ ሰሪሕኪ ኢኺ ትነብሪ አነስ አይረኸብኩኽን ክሪኤክን ክረኽበክን አይደልን አረጊት ኢኺ መስለኒ ቡዙሕ ትጥቀምላ አብኡ አየብጽሕኪ ነዓይ ግን የብጽሐኒ ጽብቅቲ ኤርትራ ክርኢ ጸ
@Saba Tekeste አባጨጎራ ይምሰሉ ይዋረዱ ነዓይ ዝምልከት አይኮነን ናይ ሃገረይ ኩሉ ተጸባይ ሐገዝ ምኻኑ የጉሄኒ ድሕሪ ሰላሳ ዓመት ናጽነት አብ መረየትን አብጣዉላን ተሰጢሑ ገንዘብ ክዕደል ክትርኦ እዩ ዘሕመኒ ንስኺ ግን ጁንታ ጃንዳ ሃሱሳት ወይጦ ዝብልዎ እና ደገምኪ ጥራሕ ንበሪ እቲ ገለ ገሊኦም አረጊት ሻርሙጣ ስለ ዝጽሕፉልኪ አብካልእ አይተላግቢ ንሱ እዩ መስለኒ ስራሕኪ 😹
ኤረ : እቶም ብሓሶት ዝውጅሉኺ ተኮለኛታት : እግዚአብሔር አምላኽ እቲ ወትሩ ውግእኪ ተዋጊኡ ዓወት ዝህበኪ: ነቲ እኩይ ምኽሮም ከም ምኽሪ ዯሖቶፈል ከንቱ ክገብሮ ይክአሎ እዩ እሞ :አጆኺ ሃገረይ ኤረ🙏🇪🇷❤️❤️🇪🇷❤️🇪🇷❤️❤️🇪🇷
@Saba Tekeste ኪዲ ዲኣ ኣቲ ዒሉ ርእስኺ ኣታልሊ ወትሃደራት ጋኔን ዓዲ ሃሎ ደሞም ደም ከልቢ ይኸውን ኣሎ ኣብ ትግራይ ወያኔ እንተዘጥፍእዋ ዲኣ ዘይወጹ እንታይ ይባቑጡ ኣለዉ ። ሳላ ማስመድያ ኩሉ ንሰምዖ ኢና ዘሎና። 10 ኮለነላት ብኮረና ሞይቶም ተባሂል፡ኡ ክክክክክክክክክወያነ እንተጥጠፍእ ዲ ጋኔን ዓዲ ሃሎ ንምንታይ ክተት ኢሉ እዚ ረማሲ ሃገር ሃገር ኣባዲምዋ። ኮርኩር ዓዲ ሃሎ ተወልጀታት ከምኡ ኢልኩም ዲኣ ነብስኹም ኣደዓዕሱ ። ሕማም ወያነ ዘብል ፈዊ ዘይርከቦ ሕማም ሒዝኩም። ጨርቕኹም ደርቢኹም። ንስኺ እካ ሰበይቲ ኩሎም ኢኺ ኩሎም ኣኣእዱግ ዝጻወቱላ ዒሉ ውላድ ኣድጊ ኢኪ ጁንታ ጁንታ እናበልኪ ጸጸራት ክትኣትዊ ኢኪ ኣቲ ዒሉ ወትሃደራት ጋኔን ዓዲ ሃሎ ኣብ ትግራይ ደሞም ከም ደም ከልቢ ይፈስስ ኣሎ ኣበይ ሞዮም ተባሂሉ ክውረየሎም ኢዩ።
@Saba Tekeste ከምቲ ውሽማኺ ጋኔን ዓዲ ሃሎ ሃተፍተፍ ከብለኪ ጀሚሩ በቶም ናይ ወሻሽምኪ ኣምሓሩ ወይ ኪኣ እቲ ብወሰን ዝወለደኪ ኣምሓርይ ጦር ሰራዊት ጁንታ ክትብሊ ክትጻረፊ ምስኪን ወያኔ ጨርቕኽን ኣደርብዩክን ጸርፊ ጥራይ ኮይንካን እት ናይ መወዳእታ ሓይልኺም ጸርፊ ኢያ ዓጋመ ኢልካ ምጽራፍ ። እቲ ጋኔን ዓዲ ሃሎ መራሕየይ ትብልዮ እዚኣ ጸርፊ ትምልከቶ ኢያ ኤርትራዊ መበቆል የብሉን ካብቲ ዘገርም ብዓጋመ እንማተመራሕኩም ዓጋመ ኢልክም ክትጻረፉ ዝገርም ኢዩ ሙላቕ ጸጸራት ኢኺ ካብቲ ዘገርም ኩላትኩም ንጋኔን ዓዲ ሃሎ ንድግፍ ኢና እትብሉ ኩላትኩም ከም ኩሉ ሰብ ኣብ ዓዲ ስደት ኢኩም ትነብሩ ሽቓቕ ጸዓዱ ኣናፋሕፋሕኩም ኢኹም ትነብሩ ። ጋኔን ዓዲ ሃሎ ንኹላ ኣባሪርዋ። 30 ዓመት ወያነ ወያነ ክብል ዋላ ብሕልሚ ኢዮም ዝራኣይዎ ። ጨርቁ ኣደርብየሞ ።ንስኺ ኪኣ ዒሉ ዋላድ ኣድጊ ። ኪዲ ዲኣ ጋል ጦር ሰራዊት ሙኻንኪ ተገጢምኪ ኢኪ
ጥያቄ (106): ስለ ሰላት ሁክም፣መስፈርቶች እንዲሁም ማዕዘናት እና ዋጂባት ተነጋግረናል። በተጨማሪም ስለሱጁድ ሰህውም አውርተናል። ስለ ሰላት ጀመዓ ሁክም ትኩረት አድርገን ልንጠይቅዎ እንሻለን።
ኦቦ ለማ መገርሳ ህወሃት ያጎራቸውን 2,345 እስረኞች ነጻ አወጡ የሚለውን ዜና በቀኝ እየሰማን፣ የገዱ አንዳርጋቸው መግለጫ ደግሞ በግራ በኩል ብቅ አለ። ሰበር ጋዜጣዊ መግለጫ። በርግጥም “ወገብ የሚሰብር”። ልዩ መግለጫው ተከባብዶ ሲነገረን “ገዱ ደግሞ ስንት ሺህ አማሮችን ከእስር አስለቀቀ” እያልን በጉጉት ባንጠብቅም “የኢትዮጵያ ሕዝብ እና ሕዝቦች ሆይ በወልድያ እና በቆቦ ለተፈጸመው እልቂት ተጠያቂው እኔ የምመራው ብአዴን ነው” ብሎ አረፈው።
ይህቺ ሃላፊነት የመውሰድ ዲስኩር ደግሞ አዲስዋ ቅኝት መሆነዋ ነው። ለትርጓሜዋ ቱርጁማን የማያሻት ቅኝት። ማራቶን ያሉት የአራቱ ድርጅቶች ስብሰባ እንዳበቃ አይቴ ደብረጽዮን ገብረ-ሚካኤልም ረገጥ ዓድርጎ ብሏታል። የናቴ ቀሚስ አድናቅፎኝ … ምናምን የምንለው ነገር የለም። ለጠፋው ጥፋት ሁሉ ሃላፊነቱን ወስደናል። ብሎ ተነግሯል። ይህንን የተናገረው በህልም ሳይሆን በውን ነበር። በአለም መገናኛ ስንሰማ ያደግነው፤ ሰላማዊ ዜጋ ላይ እንዲህ አይነት አደጋ ሲደርስ ሃላፊነት የሚወስዱት እነ ሙጃህዲን፣ እነ አልቃይዳ እነ አይሲስን ነበሩ።
ደብረጽዮን በኢቢሲ ቀርቦ ለእልቂቱ እና ለውድመቱ ተጠያቂዎቹ “እኛ ነን” ብሎናል። የጥልቅ ተሃድሶው ጥልቅ ድፍረት! ንቀትም ነው። ታድያ የፍትህ ስርዓቱን እነ ዳኛ ዘርዓይ ባይይዙት ኖሮ፣ ለጥፋቱ ተጠያቂ መሆናቸውን ያመኑት ሁሉ ማእከላዊ (ሙዝየም) ገብተው በሕዝብ ይጎበኙ አልነበር?
ገዱ አንዳርጋቸውስ ይህን ለማለት ምን ያንሰዋል? ቅርቃር እንደገባች አይጥ እየተቁለጨለጨ ሃላፊነቱን እወስዳለሁ ብሎ ሲናገር ሰማነው። በእርግጥ የደብረጽዮን እና የገዱ አገላለጽ የተለያዩ ናቸው። የደብረጽዮን “ገድለናል። ምን አባክ ታመጣለህ” አይነት ቅኝት ያለ የተረገጠ አነጋገር ሲሆን ገዱ ግን እየረገጠ ሳይሆን እየተረገጠ የሚናገር ነው የሚመስለው። ከካሜራ ጀርባ ወይ ላውንቸር፣ አልያም የስኳር ደብተር ያለመኖሩንስ ማን አየ?
ቴሌቭዝኑ ላይ ወጥቶ እንዲህ አይነት አስገራሚ መግለጫ የሚሰጠው “ገዱ ነው ወይንስ ደብረጽዮን?” ብሎ ያልተጠራጠረ ቢኖር፣ የፍራንስ ፋነንን “black skin white mask” የሚል መጽሃፍ ያነበበ ብቻ ነው። ሃብትና ንብረቱን፣ አለፍ ሲል ደግሞ አካሉን እና አእምሮውን የተሰለበ ሰው ስነ-ልቦና።
ይህ የመግለጫ ገቢር፣ ገዱ አንዳርጋቸው ከ”በላይ” አካል ተጽፎ የተሰጠውን ይህን መግለጫ ለማንበብ ሲጨናነቅ በግልጽ ያሳየናል። ወረቀቱ ሲዝረከረክበት የሚያሳየውን ቦታ እንኳን ሳያርሙ ነው የለቀቁት። ምንም ያህል ስኳር ቢልስ፣ ምንም ያህል ያልተከፈለ እዳ ቢኖርበት፣ ሰውዬው በዚህ ደረጃ ይጃጃላል ብሎ ማሰብ ግን ይከብዳል። ለእልቂቱ ሃላፊነቱን ይውሰድ፣ ግን ጽላት ላይ በድፍረት የማስተኮስ ሃላፊነትን መውሰድ ከጤነኛ ሰው ይጠበቃል?
የተባበሩት መንግስታት የሰብአዊ መብት ኮሚሽን ለሰራተኞቹ በለቀቀው የውስጥ መልእክት ግድያውን “የትግራይ ወታደሮች” መፈጸማቸውን በግልጽ አስቀምጦታል። የወልድያው እልቂት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት መወገዙ ሰዎቹን ብርክ አንዳስያዛቸው ቢታወቅም፣ ይህንን “የኒዮ ሊብራሎች ሴራ” ለማፍረስ፣ ገዱ አንዳርጋቸው ለመስዋእትነት እንደቀረበ ከብት በአደባባይ ወጥቶ ሂሱን ውጧል። ገዱ ያለ ሃጥያቱ የወንጀለኞቹን መስቀል ለመሸከም የመፍቀዱ ምስጢር ግን ግልጽ አይደለም። አንዱ የበላውን ሌላው እንዴት ይውጠዋል?
ደብረጽዮን፣ “ሁሉንም ሳይሆን ትምክህተኛውን አማራ፣ ሁሉንም ሳይሆን ጠባቡን ኦሮሞ እየነጠልን መምታት ነው ያለብን!” ብሎ በትግርኛ ትዕዛዝ ካስተላለፈ ወር አልሞላውም።
ከዚህ ቀደምም በአማራው ላይ ጦርነት ሲያውጅ እንዲህ ነበር ያለው “… መከላለያ ሃይላችን እንኳንስ ለ30 ሚሊዮን (የአማራ) ሕዝብ አይደለም፤ መላው አፍሪካን ለመደምሰስ አቅም እንዳለው የተለያዩ ዓለም አቀፍ ተቋማት ያረጋገጡት ሃቅ ነው። … የመከላከያ ኃይላችን በሙሉ ትጥቅ በመሆን ብጥብጡ ወደከፋባቸው አካባቢዎች በመሄድ አስፈላጊውን እርምጃ ሁሉ እንዲወስድ በጠቅላይ ሚኒስትራችን ታዟል።”
አካባቢው የተጠራቀሙ ችግሮች አሉ ተብለናል። ችግሩን ለመፍታትም ልማታዊው መንግስት ብዙ ይሰራልም ብለዋል። “ይሰራል” የሚለውን ቃል የተናገሩት ተሳስተው ካልሆነ በቀር ከደብረጽዮኑ ድንፋታ ጋር የሚጋጭ ነው። እናም ድርጅታቸው ብዙ ይሰራል የሚለው ቃል ብዙ “ይገድላል” ነው የሚሆነው። ለችግሮች እና ለጥያቄዎች ሁሉ መፍትሄያቸው አፈሙዝ ስለሆነ!
ገዱ ሃላፊነቱን ወሰደም አልወሰደ፣ በነባራዊው እውነታ ላይ የሚለወጥ ነገር አይኖርም። ያልበላውን ማከኩ ግን ራሱን ምን ያህል ለህወሃት ተገዥ እንዳደረገ ያሳየናል። በወሎ ለፈሰሰው ደም ተጠያቂው ማን እንደሆነ ወንዙ ላይ ስንደርስ እናወራዋለን። የመከላከያ ሚኒስትሩን የሚመራው ሲራጅ ፈርጌሳ እና አዛዥ ነኝ የሚለው ሃይለማርያም ደሳለኝም ቢሆኑ በዚያን ግዜ “ግድያውን እኛ አላስፈጸምንም። በቦታው እንደ አሻንጉሊት ነው የተቀመጥነው… እትት እትት” ቢሉ ማንም አይሰማቸውም። የኑረንበርጉን ችሎት ያስተውሏል!
ግን አንድ ነገር ልብ እንበል። ወያኔ ፊቱን ወደ ወሎ ሲያዞር የተሳሳተ ቁልፍ ነው የነካው። ሰላም ባስ ዛሬ ከአዲስ አበባ በአፋር ዞራ ትግራይ ትገባ ይሆናል። ነገ ደግሞ በሱዳን…
መቼም ሰዎች!! ወፍ ስትጮህ ንጋትን ታበስራለች ይባል ነብር። ሌሊት ማለቴ ነው!!! የቁራ ጩኸት ግን ግራ እያጋባን ወፍ ትሆን?? ኧረ ሌቱ ነጋ እያልን ነው!!!ቂቂቂቂቂቂ!!!!!!
* ህወሓት/ኢህአዴግ ተሰብስበው ለጦመሩም ይሁን፡ ለዘመሩ፡ ወይም ድማፃቸውን ላሰሙ ‘ተመጣጣኝ እርምጃው’ ግንባርና ደረቱን በአልሞ ተኳሽ ማስበርቀስ ነው።ድሮስ የተናቀ ሠፈር..!የመጀመሪያ ሞታችን ወደብ አልባ እንደከብት ስንከለል።
*የአማራና ኦሮሞ ወጣት ወንድምና እህቱ ከጎኑ እንደቅጠል ሲረግፍ የሚሰጠው ተመጣጣኝ እርምጃ …የካድሬና የክልል(ባንዳ) ተላላኪ ጣራ በድንጋይ ደበደቡ ነው። ቢያንስ ድሃ ተቀጠሮ የሚሰራበትን አቃጥሎ ዓመድ ከመታቀፍ፡ በሕገወጥ የሚዘዋወር የሙሰኛና ልዩ ተጠቃሚ ንብረትን ወርሰው ለድሃ አከፋፈሉ የሚለው እጅጉን ይመረጣል!።
*የአማሮች ርዕሰ መስተዳደር አቶ ገዱ አንድአርጋቸው በወሎ ከፍለ ሀገር ወልዲያ ከተማ “የተፈፀመው ጥፋት ነው” “ከሕዝብ ጋር ተወያይተናል፣ ችግሮችን በየደረጃው እንፈታለን” የጭፍጨፋው ምክንያት ባሻገር ሕዝብ በርካታ ችግር እንዳለበት፣ እሱም በየደረጃው መፈታት እንደሚገባው ገልፀዋል።”
* የሰሜን ወሎ ዞን ፖሊስ መምሪያ ኃላፊ ኮማንደር አማረ ጎሹ “ያጠፋነው አጥፊዎችን ነው፣ አሁንም እናጠፋቸዋለን” “ጦር እየተጨመረልን ነው፣ አሁንም እንገድላቸዋለን” አይነት መግለጫ ይሰጣል። የችግሩ ምንጭ የፖለቲካ አላማ ያላቸው አካላት ናቸው። መፍትሄው “መደምሰስ” ነው።
“ወልዲያ ውስጥ የተፈጠረው የከተማዪቱን ማኅበራዊ ስብጥርና ግንኙነቶች የማያንፀባርቅ አሣዛኝ ሁኔታ መሆኑን በሰሞኑ ግርግር የንግድ ተቋማቸውና መኖሪያ ቤታቸው ሙሉ በሙሉ እንደወደሙባቸው በጓደኛቸው ልጅ ሞት ያዘኑት “ከእኔ ንብረት የሰው ሕይወት ይበለጣል” የኃይላይ ሕንፃ ባለቤት አቶ ኃይላይ ንጉሴ።
”ተገዳይ ወንድሜ ገብረመስቀል ጌታቸው እንዳይተርፍ ነው ፭ ጊዜ በጥይት የመቱት” ሲል በምሬት ይናገራል። ኪዳኔ ዕለቱን ሲያስታውስ ”ግርግር እንደተነሳ ደጋግሜ ስልክ ደወልኩለት አያነሳም። ብጠብቀውም መልሶ አይደውልም። በጣም ስለተጨነኩኝ ወደ ሆስፒታል ልፈልገው ሄድኩኝ፡ አንገቱ ላይ፣ ደረቱ ላይ፣ ሆዱ ላይ እና ብልቱ ላይ አምስት ጊዜ በጥይት የተመታ እና በደም የተሸፈነውን የወንድሜን አስከሬን ሆስፒታል ውስጥ አገኘሁ”ኪዳኔ ጌታቸው
(፮) ለዘመናት የሚከበር ዓመታዊ የጥምቀት ክብረበዓል በውጭ ሀገራት በተሽከርካሪ ሞተር የፖሊስ አጃቢ የሚፈቀድለትን ታቦት አዋርዶ በአስለቃሽ ጭስ እንዲረከስ፡አድርጓል።
(፯) ከሙሰኛ፡ አድርባይ፡ አወርቶአደር፡ ጓዶቹ ጋር በመመሳጠር የሌሎችን መብትና ልዩ ጥቅም ለማስከበር፡የተመደበበትን ሥራ የቆመለትን የአማራ ሕዝብ ማንነትና ክብር አስደፍሯል፡ የአማራን ደም በከንቱ እንዲፈስ አስደርጓል። ይቀጣል! ይወገዳል!
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 20 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) የብሄራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ባደረገው ክትትል ከጭነት ጋር ተመሳስሎ በረቀቀ መንገድ ተደብቆ ወደ አዲስ አበባ...
በአማራ ክልል 7 ከተሞች ወደ ከተማ አስተዳደርነት አደጉ፡፡ ባሕር ዳር፡ ጥር 20/2013 ዓ.ም (አብመድ) የአማራ ክልል መሥተዳደር ምክር ቤት የ7 ከተሞችን ደረጃ ሽግግር አፅድቋል። ምክር...
ሱዳን ወደ ኢትዮጵያ ድንበር በኃይል በመዝለቅ ምንጊዜም ቢሆን የሚቆጫትን ስህተት መስራቷን ፕሮፌሰር ያዕቆብ አርሳኖ አስታወቁ። ባሕር ዳር፡ ጥር 16/2013 ዓ.ም (አብመድ) በአዲስ አበባ ዩንቨርስቲ የፖለቲካ...
ኣብ ዝሓለፈ ናይ መወዳእታ ዘመን ቅድስቲ መንበር ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ኣብ ዝብል ውሳኔ ምልኣተ ድምጺ ክረጋገጽ ብዙሕ ከምዝዓየየትን፡ ትዓዪ እውን ከምዘላ ኣረጋጊጾም፡ ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓሰርተ ዓመታት እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ምስራዝ ዝብል መትከል ብብርቱዕ ኣገባብ ኣቋሪና ከምዘቕረበቶን እዚ ኸኣ ብማንም ክርገጽ ኰነ ክገሃስ ዘይብሉ ናይ ሰብኣዊ ክብርን ግደ ሕጋዊ ስልጣን ናይ ማሕብረተሰብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ብቕኑዕ ኣገባብ ምክልኻል ማለት ምዃኑ ኣብ ዝትንትን ቅኑዕ ማዕቅፍ ስነ ምግባር መቂና ከምዝዀነ ኣረዲኦም።
ኣብ ኒው ዮርክ ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዋና ሕንጻ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 73 ጠቕላሊ ሓፈሻዊ ዋዕላ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡካን መሪሖም ዝሳተፉ ዘለዉ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳያት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ጋላገር፡ ዕለት 25 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ናይ ሕዝቢ ረብሓን ጸጥታን ውሕስነትን ንምርግጋጽ መንግስታት ካልእ ዓይነት መጋበርያ እንከለዎም እቲ ተቐባልነት ዘይብሉ ናይ ሞት ፍርዲ ከም መጋበሪያ ምጥቃም ተቐባልነት ዘይብሉ ምርጫ እዩ ኢሎም።
ናይ ሞት ፍርዲ ካብ ምድሪ ዓለም ጠሪሹ ክስረዝ ዝብል ምርጫ ዝቕበላ ናይ ሞት ፍርዲ ካብ ናይ ገበነይና ምቕጽዒ ሕጊ ክሕከኽ ዝብላ ሃገራት ብዝሒ ክብ ክብልን ኣብዚ ዕላማ’ዚ ኣብ ዝፈጥረኦ ሕብረት ቅድስቲ መንበር እውን ሓቢራ፡ ናይ ሞት ፍርዲ መፍትሒ ዘይኰነስ ናይ ውድቀት ምልክት ምዃኑ ብሰፊሕ ተተሓሳስብ።
ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ መወዳእታ ዘመን ቅድስቲ መንበር ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ኣብ ዝብል ውሳኔ ምልኣተ ድምጺ ክረጋገጽ ብዙሕ ከምዝዓየየትን፡ ትዓዪ እውን ከምዘላ ኣረጋጊጾም፡ ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓሰርተ ዓመታት እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ምስራዝ ዝብል መትከል ብብርቱዕ ኣገባብ ኣቋሪና ከምዘቕረበቶን እዚ ኸኣ ብማንም ክርገጽ ኰነ ክገሃስ ዘይብሉ ናይ ሰብኣዊ ክብርን ግደ ሕጋዊ ስልጣን ናይ ማሕብረተሰብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ብቕኑዕ ኣገባብ ምክልኻል ማለት ምዃኑ ኣብ ዝትንትን ቅኑዕ ማዕቅፍ ስነ ምግባር መቂና ከምዝዀነ ኣረዲኦም።
ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጋላገር ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብቲ ወንጌላዊ ሕይወት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቶም፡ ሰብኣዊ ሕይወት ካብ ዝዀነ ይኹን ዓይነት መጥቃዕቲ ንምክልኻል ኰነ ማሕበራዊ ስርዓትን ዜጋታትን ንምውሓስ ናይ ሞት ፍርዲ ብዘይ ምጥቃም፡ እዋናውያን መጋበርያን ስልትን ኣባይቲ መአረሚ ቤት ማሕቡስ ብቝዕ እዩ፡ ዝበልዎ ቃል ጠቒሶም እቶም እዋናውያን መጋበርያ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ድልያ ኵነ ሰብኣዊ ክብሪ ንዘይምግሃስ ንዝብል ኣመለኻኽታ ብጭቡጥ ዝመዓራረይ እዩ ኢሎም።
ናይ ሰብኣዊ ሕይወትን ሰብኣዊ ክብርን ቀዳምነት ዘለዎ ምዃኑ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንናይ ትግባሬ ሕግን ናይ መንግስቲ ናይ ሕግን ስርዓት ስልጣን መትከል ክኸውን ከምዝግብኦ ብዘነጽር ኣገባብ ኣበኪሮም፡ ናይ ሞት ፍርዲ ኣብ ምብያን ዝተፈጸሙ ማእለያ ዘይብሎም ጌጋታትን ምልካውያን ስርዓት ንተቓወምቲ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ንምቕንጻል ዝተጠቀምሉን ብሃይማኖት ድዩ ብዓሌትን ብባህሎምን ውሁዳን ንዝዀኑ ዜጋታት ንኣሳዶ መጋበርያ ከይኑ እውን ከምዘገልገለ እውን የብርሁ።
እቶም ቅድስቲ መንበር ብጥልቂ ዘማዕበለቶም ናይ ዝዀነ ይኹን ሰብን ኣብ ዝዀነ ይኹን ኩነት እውን ይሃሉ ሰብኣዊ ክብሪ ምዕቃብን ምኽባርን ናይ ሓባር ጥቕምን ዝብሉ ክልተ ዓንድታት፡ ነቲ ኣብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መዝገበ ትምህርቲ ሃይማኖት ተሓዲሱ ንዝተሳዅዔ ፍርዲ ሞት ዘይቅቡል ምዃኑ ንዝገልጾ ሓሳብ መሰረት ክኸውን እንከሎ፡ ኣዚ ከኣ ናይቲ ዘይገሃስ ናይ ሰብኣዊ ክብሪ ስለ ዘጥቅዕ ብምዃኑ ይብል።
ብፁዕነቶም ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ኵላዊ ስራዘ ናይ ሞት ፍርዲ፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ገበን፡ በቲ ዝተፈጸመ ግብረ ክፍኣት ሰብኣዊ ፍጥረት ቀቢጸ ተስፋ ብዘይ ምዃን እቲ ገበን ዝፍጽም ናይ ምልዋጥ ኣኻእሎ ኣለዎ ዝብል እምንቶ ንምርግጋጽ ትብዓት ከምዘለዎ ይምስክር እንክብሉ ኣጠቓሊሎም።
(Source: Tghat, 22 February 2021) – መብርሂ ኣርታዒ፡ እዚ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ። ካብ ዕለት 25 ጥቅምቲ ጀሚሩ፡ ኣብ ከባቢ ከተማ ሸራሮ: ማለት እውን ኣብ ጓል ባድማ፣ ዓዲ ቡዅራይን ኣደመይትን ሓያል ኲናት ክካየድ ቀንዩ እዩ። ብ እዚ ምኽንያት ድማ ህዝቢ እታ ከተማ ናብ ገጠራት ታሕታይ […]
(By Yared Huluf, 21 February 2021) – ናይ ወርሂ ደሞዘይ በኽብሮት: ናይ ፋልሶ መፁሐፈይ ሽያጭ እቶት: ናይ ኣዳነች አበቤ ዝስረቀቶ ባንኪንብረት: ናይ ትግራይ ብልፅግና መምስሊ ሓሶት: ሓቂ ዝጎደሎ አንደበት: ይኹን ንዝጠመዪ ተጋሩ እንጋሎት ብስም ኢትዮጵያዊ ተገዳስነት: ኢሉ ተማሕፂኑ መሽረፈት:: ባዕሉ ኸምዘይ ኣዕነዎ ትግራይ መሬት: ጭጉራፍስያ ወቕዓ ትዒዊ ኸምዝባሃል ተረት:: እካዳኣ ናይኢሳያ ዓጀውጀው: አይ እምኒ አይ […]
ለአካባቢያዊ ተስማሚ እና ወላጆች በፍጥነት እና በቀላሉ አስፈላጊ መረጃዎችን እንዲያገኙ ለማድረግ ቀጣይነት ያለው ቁርጠኝነት አካል በመሆን ፣ APS ጋር ውል ገብቷል Peachjar ዲጂታል ኢ-በራሪ አገልግሎት ለመስጠት. Peachjar የተረጋገጡ በራሪ ወረቀቶችን በቀጥታ ለወላጆች የኢሜል ሳጥኖች ይልካል በመስመር ላይ በሁሉም የትምህርት ድረ ገጾች ላይ ይለጥፋቸዋል ፡፡ በ Peachjar፣ ቤተሰቦች በራሪ ወረቀቶችን በቀላሉ ማግኘት እና ማየት እና ለድርጊቶች እና ክስተቶች ለመመዝገብ ወዲያውኑ እርምጃ መውሰድ ይችላሉ። ቤተሰቦች በራሪ ወረቀቶችን ከጓደኞቻቸው እና ከጎረቤቶቻቸው ጋር በአንድ ቀላል ጠቅታ ማጋራት ይችላሉ። የኢሜል አድራሻቸውን ለት / ቤታቸው የሚሰጡ ቤተሰቦች በራስ-ሰር ይቀበላሉ Peachjar ኢ-በራሪ ወረቀቶች. የመጀመሪያዎን ኢ-በራሪ ወረቀት ሲቀበሉ “ሁልጊዜ ምስሎችን ያሳዩ” የሚለውን ጠቅ ማድረግዎን ያረጋግጡ።
Peachjar የተሻሻሉ በራሪ ወረቀቶችን በቀጥታ ለወላጆች የኢሜል ሳጥን በመላክ በሁሉም የትምህርት ቤት ድርጣቢያዎች ላይ በመስመር ላይ የሚለጥፍ የፈጠራ በራሪ አያያዝ ስርዓት ያቀርባል በ Peachjar፣ ወላጆች በራሪ ወረቀቶችን በቀላሉ ማግኘት እና ማየት እና ለድርጊቶች እና ክስተቶች ለመመዝገብ ወዲያውኑ እርምጃ መውሰድ ይችላሉ። የወረቀት በራሪ ወረቀቶች ከአሁን በኋላ አይሰራጩም። Peachjar ይህንን አገልግሎት እንዲጠቀሙ ለማህበረሰብ ድርጅቶች መደበኛ ያልሆነ ክፍያ ያስከፍላል ፤ ሆኖም ይህ አገልግሎት የህትመት ወጪዎችን በእጅጉ ስለሚቀንስ እ.ኤ.አ. Peachjar ክፍያ በት / ቤቶች ለማሰራጨት በራሪ ወረቀቶችን ከማባዛትና ለማሰራጨት ከሚያስፈልገው ዋጋ 30 በመቶ ያህል ያነሰ ነው። በተጨማሪም ፣ በራሪ ወረቀቶችን ለመጣል ወደ እያንዳንዱ ትምህርት ቤት ማሽከርከር ከእንግዲህ አያስፈልግም ፡፡ መማር ይችላሉ ስለ እኛ ተጨማሪ Peachjar መመሪያዎች እዚህ እና እይ የታተሙ ቁሳቁሶች ፖሊሲ እዚህ.
APS በጋለ ስሜት ይደግፋል Peachjar ምክንያቱም ከት / ቤቱ ክፍል ዘላቂነት እና የአካባቢ ጥበቃ ጋር ካለው ቁርጠኝነት ጋር የሚጣጣም ስለሆነ ፡፡ በዚያ ጥረት ላደረጉት አጋርነት እናመሰግናለን ፡፡
ስለ ጥያቄ APS የታተሙ ቁሳቁሶች ፖሊሲ ወይም APS Peachjar መመሪያዎች ፣ እባክዎን ለት / ቤት እና ማህበረሰብ ግንኙነት መምሪያ በ 703-228-6005 ይደውሉ ወይም በኢሜል ይላኩ jeni.merino @apsva.us.
ተቃዋሚዎችና ኢሕአዴግ አሁንም ገና በማኮብኮብ ላይ ባለ፣ ወደ ቁምነገሩና ዋና ይዘቱ ውስጥ ባልገባ የድርድር ሒደት ላይ ናቸው፡፡ ውይይትም ድርድርም ይባል ማኮብኮብ ደረጃም ላይ ዘጭ እምቦጭ እያለም ቢሆን ከአሁኑ ማለም ያለበት የፖለቲካ ፀበኝነትን ለማዳከም፣ በጭፍን ጥላቻና ተቃውሞ ውስጥ የሚያንገታግትታቸውን ፖለቲካዊ መሬት ለማጥበብ፣ ተቃዋሚዎች እርስ በርሳቸውም ሆነ ከኢሕአዴግ ጋር በጠላትነት መፈራረጃቸው እንዲሟሽሽ ለማድረግ ነው፡፡ ኢወገናዊ በሆኑ ተቋማት ላይ ዴሞክራሲን ማቋቋም ነው፡፡ ኢትዮጵያን የጎደላት ይህ ነው፡፡
በዚህ ሒደትም ሆነ ገና ከጅምሩ ከኢሕአዴግ የሚጠበቀው መነሻ ቅድመ ሁኔታ የተቃዋሚዎችን አያያዝ የግድ መቀየር ያለበት መሆኑን ነው፡፡ የእሱ በጥልቀት መታደስ የተቃዋሚዎችን አያያዝ ከመቀየር በጭራሽ ሊነጠል አይችልም፡፡ በጠመንጃ ጎዳና ውስጥ ያሉትን ተቃዋሚዎች ወደ ድርድር ማምጣት ለኢትዮጵያ የፖለቲካ ሰላም ትልቅ ጥቅም ያለው ቢሆንም፣ በአሁኑ ጊዜና ከተጓዝንበት ‹‹የባለ ብዙ ፓርቲ›› ዴሞክራሲ ያልተሳካ ተሞክሮ እንደተረጋገጠው ይህ ለኢትዮጵያ ለምን አይደረግላትም ብሎ መጠየቅ አጉል መሞላቀቅ ይሆናል፡፡ ምክንያቱም ገዢው ፓርቲ ኢሕአዴግ እንኳን ይኼን ሊያደርግ በሰላማዊና በሕጋዊ መድረኩ ውስጥ ላሉት ተቃዋሚዎች ገና አልደላም፡፡ ከሰላማዊ ተቃዋሚዎች ጋር ግንኙነትን ማለስለስና የበለጠ መፈናፈኛ መስጠት የውጭ ጣልቃ ገብነትን ቀዳዳ ማሳጣትና ጦረኛ የትግል መንገድን ማምከን መሆኑን በማጤን ከለበጣ ባለፈ ደረጃ ቀና ለመሆን አለመቻል፣ ከፈለጋችሁ በጠመንጃ መንገድ ታገሉኝ ብሎ በተዘዋወሪ የመቀስቀስ ውጤትም የነበረውና ያለው ነው፡፡ ከተቀጠለበት ኢሕአዴግም ብልጫ ጥቅሜ ብሎ እያሽሞነሞነ ከገፋበት ተቃዋሚዎችም አላውቅበት ካሉ፣ በሰላማዊ የምርጫ መንገድ ለመወዳደር የተሰባሰቡትን ሁሉ ተስፋ አስቆርጦ ማመናመኑ ይቀጥላል፡፡ ሥውር የብተናና የመከፋፈል ተንኮሎችም ጥላቻ እያመረቱና ለሕገወጥ ትግል በመልማይነት እያገለገሉ ሒደቱን ያፋጥናሉ፡፡ እስከ ዛሬ ሲሆን ያየነው ይኼንኑ ነው፡፡
ኢሕአዴግ ጊዜያዊ መንግሥት ከነበረበት ጊዜ አንስቶ እስከ ዛሬ ድረስ ምን ያህል በፖለቲካ ሾኬና በመሰሪ ፕሮፓጋንዳ፣ በተቃዋሚ ውስጥ እየሰረገ አናጭቶ በመበተን፣ በስልክና አፍኖ በማስፈራራት፣ በድብደባና ደብዛ በማጥፋት፣ ማጥመጃ እየፈለጉ በማስገደድ፣ የሐሰት ምስክር በመግዛት፣ በሸፍጠኛ ውንጀላና እስራት ስሙ ሲነሳ ኖሯል? ከሽብር ጋር በመተባበርና በሕገወጥነት ወንጀል ተፈርዶባቸው በምሕረት የተለቀቁት የስዊድን ጋዜጠኞች ከወጡ በኋላ “የእጅ ከፍንጅ” የቪዲዮ ማስረጃ እንደምን እንደተቀናበረባቸው ያቀረቡት ታሪክ ምን ያህል የመንግሥትን ተዓማኒነት ጎድቷል? ለዓቃቤ ሕግ “የከሳሽ (የመንግሥት) ጠበቃ” የሚል ስም እስኪወጣለት ድረስ ሕግና ፍትሕ ተገን ስለማጣቱ ምን ያህል ተወርቷል/ተጽፏል? ይህንን መሳዩ ገጽ ብዙ ገመና የሚያመርተው ብግነትና አደገኛ ስሜት ምን ያህል ቅን መንፈስና ህሊናን አኝኮ ጨርሷል? ፖለቲካው ወላልቆ የተበታተነውን ኦነግ እንደገና ለማሰባሰብ የተጣጣሩ ሰዎች በአደባባይ “የትጥቅ ትግል ዛሬም ይሠራል፣ እንዲያውም በኢትዮጵያ ውስጥ ተስፋ የሌለው ሰላማዊ ትግል ነው፣ ሕጋዊ ተቃዋሚዎች ከመወገዝና ከመታሰር በቀር ምን አተረፉ . . .?” እያሉ ለመቀስቀስ ያበቃቸው ማነው? እነዚህ ጥያቄዎች መሠረተ ቢስ ውንጀላዎች፣ ተራና ርካሽ ስም ማጥፋቶች ተብለው የማይገላገሏቸው ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝቦችን አብዮታዊና ዴሞክራሲያዊ ውድ መፈክርና ተልዕኮ ላነገበው ለኢሕአዴግ ደግሞ መታደስና ‹‹በአዲስ መልክ ሥራ ጀምረናል›› ምክንያት የሆኑትም እነሱ ናቸው፡፡
የተቃዋሚ አንድ ግለሰብ እንኳ ያላስደረሰ የ2007 ዓ.ም. “እንከን የለሽ” የምርጫ ውጤትም በሰላማዊ ትግል ውስጥ የመቆየትን ተስፋና ፍላጎት የሚያዳክምና ይህንኑ የኃይል መንገደኞችን መከራከሪያና አቋም የሚያግዝ ነበር፡፡
ከምርጫው ሒደትና ውጤት የበለጠ ደግሞ የአንድነትና የመኢአድ ክፍፍል የተስተናገደበት አኳኋን የበለጠ ጠንቀኛ ነበር፡፡ ለምሳሌ አንዱን አንጃ ለመጥለፍ ማጣደፍ፣ ሌላውን አንጃ እንዲደሰኩር መልቀቅ የታየበት ‹‹የልማታዊ ጋዜጠኞች›› አድሎኛ ቃለ መጠይቅ ማስተዛዘቡ ሳያንስ፣ “የፖለቲካ ምኅዳሩን የሚያሰፋ፣ በገለልተኛነት የተካሄደ፣ ለማንም ያላዳላ፣ ወዘተ” እየተባለ በ‹‹ሕዝብ አስተያየት›› ስም ውዳሴ ሲጎርፍለት የቆየውና በአንድነትም ሆነ በመኢአድ ውስጥ የተከፋፈሉት ወገኖች “ሁሉም ሕገወጦች ናቸው… በተናጠል ጠቅላላ ጉባዔ መጥራት አይችሉም . . .” ሲል የነበረው ምርጫ ቦርድ የሰጠው ውሳኔ የ”ቅንጅት”ን ስም ለአየለ ጫሚሶ ቡድን ከሰጠበት ውሳኔ የማይሻል ነበር፡፡ ሌላው ቢቀር ጊዜ ማጓተት ሳያስፈልግ ገና በፊት፣ አንድ ላይ ጠቅላላ ጉባዔ እየጠራችሁ ለውዝግቦቻችሁ እልባት ስጡ ወይ ከሁለት አንዳችሁ ወይም ሁላችሁም ስማችሁን ቀይራችሁ እንቅስቀሴያችሁን መቀጠል ትችላላችሁ፣ እስከዚያ ታግዳችኋል የሚል ውሳኔ መስጠት የተሻለ ፍትሐዊ በሆነ ነበር፡፡ በድርጅቶቹ ውስጥ ተፈጸሙ የተባሉት የሕገ ፓርቲ ጥሰት ችግሮች የቆዩ ሆነው ሳለ ምርጫ ሲደርስ መወዛገቢያ መሆናቸውም የሚያስተዛዝበው እነሱን ብቻ አይደለም፡፡ ምርጫ በደረሰ ቁጥር ተቃዋሚዎችን የሚያምስ ነገር የሚለቅባቸውስ ምን ሰይጣን ነው? የሚለው ጥያቄ ያላንዳች ማቅማማት ሁነኛ መሽከርከሪያ አድርጎ የከሰሰው የኢሕአዴግን “ሥውር እጅ” ነው፡፡
‹‹የልማታዊ ጋዜጠኞች›› ቃለ መጠይቅ፣ የምርጫ ቦርድ ውሳኔና በኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሊቪዥን ለምርጫ ቦርድ የጎረፈው የአድናቆት ፕሮፓጋንዳ አንድ ላይ ተደጋግፈው እንኳ ሐሜቱንና ክሱን ማደናገር አልተሳካላቸውም፡፡ “ሁሏም የኢሕአዴግ ሥውር ተንኮል ነች! የተፈለገው በቅዋሜ ሠልፍና በፀረ ሽብር አዋጁ ላይ ፊርማ በመሰባሰብ አላርፍ ብለው ያስቸገሩትን ወገኖች አስወግዶ የአዛውንቱን ወገን ሕጋዊ ማድረግ ነው…” ሲባል የነበረው ገና ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት ነበር፡፡ ከፋፍሎ የማናጨት መጪ ተራ ደግሞ የሰማያዊ ፓርቲ ስለመሆኑም ተተንብዮ አብቅቷል፡፡ ትንቢቱም የያዘለት መሆኑን በዕለት ዕለት ዜናዎች እያስመዘገበ ነው፡፡ የፓርቲው የውስጥ ሽኩቻ እንዳለ ሆኖ፡፡
‹‹በጥልቅ መታደስን›› ግድ ካደረገው የ2008/2009 በውድመት ጭምር የጨቀየ ተቃውሞ በኋላ፣ ኢሕአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር ለመነጋገር በጀ ብሏል፡፡ በዚህም የከዚህ በፊቱን ድፍን እምቢተኝነትና ቅድመ ሁኔታ ያዘለ አዛዥና ናዛዥነት ያሻሻለ ይመስላል፡፡ ከዚህ ቀደም እንኳንስ ብቻዬን አሸንፌ ባላሸንፍም ከተቃዋሚ ጋር አልሠራም፣ ከዕለታት አንድ ቀን ረግጠህ የወጣኸው ስብሰባ አለብህ፣ የሥነ ምግባር ድንብ አልፈረምክም እያለ ራሱ ‹‹የመብትና የወግ የማዕረግ ማጣት ፍርድ›› ከወሰነባቸው ፓርቲዎች ጋር የፈጠረውን አንደራረስም አቋም ቀይሬያለሁ ብሏል፡፡
በአገሪቷ በተለይም ድኅረ ምርጫ 2007 ያፈጠጠው ለሕዝብ እሪታ ምላሽ የመስጠት አደራና ኃላፊነት ኢሕአዴግን የሚሰማው ከሆነ የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታውንም ሆነ፣ እውነትን፣ ትክክለኛነትን፣ ሥልጣንን፣ የእኔና የእኔ ብቻ ከሚል አባዜው መውጣት፣ ተቃዋሚዎች እርባና ኖራቸው አልኖራቸው፣ ፈየዱም አልፈየዱም የሥርዓቱ ግንባታ አካል መሆናቸውን መቀበል አለበት፡፡ እርባና ቢሶቹን፣ ፋይዳ የለሽ ፓርቲዎችን አንጓሎ መጣል ያለበት ራሱ ሥርዓቱ እንጂ የኢሕአዴግ የቅድሚያ ፈቃድና ምርመራ መሆን የለበትም፡፡ ይህ ፀረ ዴሞክራሲና በዴሞክራሲ ላይ ግፍ መዋል ነው፡፡
ኢሕአዴግ ለሕዝብና ለዘላቂ ጥቅም እታመናለሁ ካለ፣ እንደሚለውም ‹‹የመስዋዕትነት›› ድርጅት ሆኖ ድል ማስመዝገብ ከፈለገ ካለታማኝ ጭፍራ በቀር ማንንም ሳያስጠጋ፣ ሥልጣን ለብቻው ይዞ ረዥም ዘመን ለመቆየት ካቀደው ግብና ህልም መንቃት አለበት፡፡ በትጥቅ ትግል የጀመረውንና ሽግግሩ መጀመሪያ ላይ ራሱ ያጨናገፈውን እንደገና እንዲያንሰራራ ከፈለገ ተቃዋሚነትን በፀጋ መቀበል፣ ባለፉት 25 ዓመታት ያለተቃዋሚ ሥራውን ለማካሄድ አለመቻሉን ልዩ ሴራና ተንኮል በእሱ ላይ እንደተጋረጠበት አድርጎ ከመቁጠር ቅዠቱ መንቃትና መውጣት አለበት፡፡ የአገሪቱ የፖለቲካ አየር አልጠራ ያለው ብሎም ወደ ሰከነ የፖለቲካ ኃይሎች ሰላማዊ ግብግብ ሳይሸጋገር የቀረው በዚህ ምክንያት ነው፡፡
ይህን ስህተቱን ኢሕአዴግ አሁን በተጀመረው ድርድር ውስጥ ማረምና መጠገን አለበት፡፡ መንግሥትነቱንና ፓርቲነቱን ‹‹እያጣቀሰ›› ከሚወስደው አፍራሽ አቋም መታገድ አለበት፡፡ ይህ ከማንም በላይ በተለይም ከተቃዋሚዎች በላይ ኢሕአዴግን ይጠቅማል፡፡ አገርንም ከሚያስደነግጥና ከሚያተራምስ አማራጭ ያድናል፡፡ ከጠብ ፖለቲካ መውጣት ከተቃዋሚ በላይ ሥልጣን ላይ ያለውን መንግሥት ይበልጥ ይጠቅማል፡፡ በመዘርጠጥ ጭንቅ ተጠምዶ ሁሉን ነገር ሚስጥራዊ ከማድረግና የተቃዋሚ የተቃውም ንፋስ ከማሳደድ አዙሪት ይላቀቃል፡፡ እንዳይፈነዳ የሚያስፈራራ እምቅ ብሶት ያስቀራል፡፡
ኢሕአዴግና ተቃዋሚዎች በፓርቲነታቸው በነፃ መደራጀትን በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ ሕዝብ ማነሳሳትንና ከሰላማዊ ባለጋራዎቻቸው ጋር ፊት ለፊት መጋፈጥን ባህል ከሚያደርግ አዲስ ጅምር መነሳት አለባቸው፡፡ ፓርቲዎች ሐሳባቸውን በሰፊው ለሕዝቡ አስረድተውና ተከታይ አበጅተው ሥልጣን የመረከብ ትግል እንዲያካሂዱ ግን መጀመሪያ የአገሪቷ የሥልጣን መንበር ከየትኛውም ፖለቲካዊ ቡድን ታማኝነት መፅዳትና መላቀቅ አለበት፡፡
ለኢሕዴግም ሆነ ለተቃዋሚዎች ዋናው ቁምነገር ዴሞክራሲንና ልማትን በማጎዳኘት ከአምባገንነት በተቃራኒ የመቆም ጉዳይ ነው፡፡ በአሁኒቷ ኢትዮጵያ እውነታ ከዴሞክራሲ ጎን ቆሞ የመታገል ጉዳይ የፀደቀው ሕገ መንግሥት ውስጥ የተቀመጡት፣ የዴሞክራሲ መብቶች ሕይወት እንዲያገኙ (ለሕገ መንግሥቱ መቆም) ነው፡፡ በዚህም ትግል ውስጥ መጀመሪያ መጤን ያለበት ጥሩ ነገር በአሁኑ ጊዜ ዴሞክራሲያዊ ሥልጣን የማቋቋም ዕድል ሙሉ ለሙሉ በኢሕአዴግ መፍቀድ አለመፍቀድ ውስጥ መሆኑ ነው፡፡
በሌላ አባባል ከሕገ መንግሥቱ ጎን ቆሞ የዴሞክራሲ ሻምፒዮን መሆን ማለት ለዴሞክራሲ ታማኝ የሆነ ተቃዋሚነትንና ለገዢው ፓርቲ የ“ተቃዋሚ” ታማኝ መሆንን አምታትቶ፣ “ለኢሕዴግ ታማኝ ተብለን ዘመቻ ተካሂዶብን ሕዝብ ጋ እንዳንደርስ ተደረግን” የሚል (ግረፍልን ብሎ ከማመልከት የማይሻል) አቤቱታ እስከ ማቅረብ መጥመልመል አይደለም፡፡ ይህንን መሳዩ “ተቀዋሚነት” ፍርፋሪ ያስገኝ እንደሆን እንጂ ለዴሞክራሲ ቅንጣት ያህል አያዋጣም፡፡ ከዚህ በተቃራኒም እየተቅበጠበጡ በመንገድ ላይ ተቃውሞ ገዥውን ክፍል ለማጣደፍ ወይም አብዮት አደባባይን ለመቆጣጠር መሞከርም የዴሞክራሲ ሻምፒዮንነትን አያስገኝም፡፡ ለአገር መታመንና ለኢሕአዴግ መታመን፣ አንድ የሆነበት አገዛዝ ሥጋቴ ያላቸውን ተቃዋሚዎች በነውጠኝነት እየጠለፈም ሆነ እርስ በርስ እያናቆረ የሰባበረበት ልምድ፣ የፓርቲ ደንብን እንኳ ስቶ ቀለበት ውስጥ ላለመግባት በከፍተኛ ደረጃ መጠንቀቅን የሚያስተምር ነው፡፡ መኢአድና አንድነት በሚባሉት ቡድኖች ውስጥ በ2007 ዓ.ም የደረሰው የመከፋፈል ቀውስ ይኼን ትምህርት በቅጡ ካለመጨበጥ ጋር የተያያዘ ነበር፡፡ እነ አንድነት ላይ የደረሰው እንዳይደርስበት የሚሻ ተቃዋሚ ጠለፋና ሸርን እንደምን ባለ ፖለቲካና ንቁነት መብለጥ እችላለሁ የሚል ጥያቄን መመለስ ግድ ይለዋል፡፡
ገዢው ኢሕአዴግ ከተቃዋሚዎች ጋር ያለበትን መጠማመድና መሸካከር በድርድርና በመቀራረብ ለማድከም ያለመጨነቁ ተግባራዊ ትርጉም በፀጥታ ኃይሌ ታማኝነትና ብርቱነት እተማመናለሁ፣ እንኳን ፊት ለፊት ግልበጣና ኅቡዕ ትግል ቢከጅላችሁ ወይም በሻጥር ብትመጡብኝ እበልጣችኋለሁ እንጂ አትበልጡኝም የሚል ነው፡፡ የልማታዊነት ዝና ማግኘት በተጨመረበት በቀድሞው ሁኔታ ውስጥ ሆነ ዛሬ በቅዋሜ ጋጋታ ለመከንበል የሚደረግ ሙከራ ተደፍጥጦ ከመጥፋትና ለአመል ተከፍታ ያለችውን ቀዳዳ ከማስደፈን ያለፈ ውጤት እንደማያስገኝ፣ በምርጫ አሸንፌ እገላገለዋለሁ ማለትም ደጋፊዎቹ አያዳሉብኝም ብሎ ከመቀበል እኩል መሆኑን ማስተዋል ለሚያዋጣ መፍትሔ የማዕዘን ድንጋይ ነው፡፡ የቅርቡ በውድመት የታጀበው አመፅ ያመጣው ተስፋን ብቻ አይደለም፡፡ ማነቆውን አጥብቆብናል፡፡ በትግል መሸነፍንም አስከትሏል፡፡
አሁን ባለንበት ደረጃ እንደ ልብ ተዘዋውሮ ቅስቀሳ ለማሞቅና ያለሸፍጥ ምርጫ ለማካሄድ የሚፈቅድ ሁኔታ ቢከፈት አንዳንድ የተቃዋሚ ሰዎች ኢሕአዴግን በዝረራ የሚያሸንፉት ይመስላቸዋል፡፡ ግን ከዚህ ይልቅ የመሆን ምናልባት ያለው ኅብረተሰቡንና አካባቢዎችን በኢሕአዴግና በፀረ ኢሕአዴግ ረድፍ ያሠለፈ፣ (በፀረ ኢሕአዴግነት ውስጥም ሌሎች ፍንግጥግጦሾች ወለል የሚሉበት) መከፋፈል ፈጥጦ መውጣት ነው፡፡
ዛሬ መንግሥታዊ አውታራቱ፣ ምርጫ አስፈጻሚ ሠራዊቱ፣ የሕዝብ ታዛቢዎቹ ሆኑ የሲቪክ ማኅበራት ታዛቢዎች በ‹‹ልማታዊ›› ወገንተኛነት አመለካከት የተገሩ በሆኑበት፣ የ1997 ዓ.ም. ዓይነት ቅዠት እንኳ መቃዠት የማያስችል ሁኔታ በለማበት ተቃዋሚዎች አምስት ዓመት እየጠበቁ የምርጫ ፍር ፍር ስለአደረጉ ጠብ የሚል ነገር አይኖርም፡፡ ተዓምረኛ ሁኔታ ተፈጥሮ አሸነፍን ብሎ የመቃዠት ዕድል ቢከሰት እንኳ የለም እናንተ አደላችሁም ያሸነፈችሁት ብሎ በ‹‹ማስረጃ›› መብለጥ ቢያስፈልግ፣ በድጋሚ ቆጠራና የግድፈት አቤቱታ አቅርቦ የማረሚያ ምርጫ እንዲካሄድ በማድረግ አሸናፊነትን ማረጋገጥ ይቻላል፡፡
ኢሕአዴግ ሳት ብሎት ተቃዋሚዎች የተወሰነች ብልጫ ወይም ተጋግዞ ጥምር መንግሥት ለማቋቋም የሚያስችል ድምፅ አገኙ የሚል ዓይነት ውጤት አፈትልኮ አደባባይ ቢወጣ እንኳ፣ ማን እማን ላይ ተቀምጦ ሊገዛ? ካስፈለገ አሸነፍኩ ባዮቹን ራሳቸውን ከጀርባ “በሉ ኮሽ ሳይልባችሁ” ብሎ በልጓም መንዳት ይቻላል፡፡ በዚህ ባይሆን ታፍኖ የኖረ ሕዝብ ሲፈታ የጉርምስና ዝላይ እንዳመለጠው ባለግርሻ የሚፈጥረውን የሁሉ አይቅረኝ ጫጫታ አጋግሎ ሥርዓተ አልባነትን በማራባት፣ እንዲሁም ሕገ መንግሥቱ አደጋ ላይ ስለሆነ እንገነጠላለን፣ ወዘተ በሚል አዙሪት ናላ አዙሮ አገር ለማዳን አስቸኳይ አዋጅ ፀጥ ለጥ ማድረግ ሌላ መንገድ ነው፡፡ አሸነፍኩ ባዩ ተቃዋሚ ይኼንን የመሳሰለውን መሰናክል ሁሉ ጥሶ ወደ ዴሞክራሲያዊ ለውጥ ሊያመራ የሚችልበት ቀዳዳ የሚኖረው ሰፊ የሕዝብ ድጋፍ አነቃናቂ ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ይኼ ደግሞ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች ሁኔታ እንደ መንግሥተ ሰማያት መንገድ የራቀ ሆኗል፡፡ አንድ ፓርቲ/ግንባር ሰፊ ድጋፍ የሚያገኝበት ዕድል ዕውን ቢሆን እንኳ፣ ያ ቡድን መንግሥት ሲሆን ዴሞክራሲን ማራመድ ሊሳነውና መንበር ላይ ያወጣውን የሕዝብ ድጋፍ አባክኖ ሊንሳፈፍና የአምባገነንነት ዕራት ሊሆንም ይችላል፡፡
የዚህ ሁሉ ሀተታ መሰባሰቢያ ሐሳብ ዋናው የዴሞክራሲ ትግል ያለው በየአምስት ዓመቱ በሚመጣ ምርጫ ላይ ሳይሆን መሠረት የመጣል ሥራ ላይ ነው የሚል ነው፡፡ ጠላትነትና ልማቱ ያለ አንድ ፓርቲ የማይቀጥል የሚያስመስል አስተሳሰብን መፈርከስና በበጎ መተያየትንና ተቀራርቦ መወያየትን ማዳበር፣ ማነቆዎች እንዲላሉና ሸሮች እንዲደክሙ የሚያደርጉ ተግባራት ላይ ማተኮር፣ በደሎችና ጥፋቶች በተለያየ መንገድ እየተገለጡ እንዲታረሙ የማድረግ ዴሞክራሲያዊ አኗኗርን መለማመድና ማለማመድ፡፡ ይኼንን መሳይ ጥርጊያ ሳያበጁ ምርጫ ጠብቆ ድምፅ ለማፈስ መጓጓት ጉምን ለመዝገን ከመሞከር አይሻልም፡፡
የዚህ ሁሉ መፍትሔውና የጥበብ መጀመሪያው የአገሪቷን የሥልጣን መንበር ከየትኛውም ፖለቲካዊ ቡድን ታማኝነት ማላቀቅ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ሁኔታዎችንና ተቋማትን ማጎልበት ማለት ይኼ ነው፡፡ በድምፅ ካርድ ብልጫ የተመረጠ መሪ ወታደሩንና ደኅንነቱን ለመያዝ ሳይጨነቅ ቢሮ ሲገባ ሥልጣኑንም መቀዳጀት የሚችልበት፣ የሥልጣኑም ቀጣይነት በሕገ መንግሥቱና በተግባሩ ብቻ የሚወሰንበት ሥርዓት ሀ ብሎ የሚጀምረው ወታደሩ፣ ፖሊሲና ደኅንነቱ የምርጫ አስፈጻሚና ሌሎች ተያያዥ አካላት ከግለሰብና ከፓርቲ ታማኝነት ጋር ሳይጣበቁ በሕጋዊ ጎዳና በኩል ማንም መጣ ማን፣ እንደ ተቋም በገለልተኝነት የሚቀበሉና አገራዊና ሙያዊ ተልዕኳቸው ላይ የሚያተኩሩ አድርጎ ከማደራጀት ነው፡፡ የፖለቲካ ትርምስ ሳይፈጠር፣ የመፈነቃቀልና የሙያ ብክነት እገጭ እገው ሳይኖር፣ ከሕዝብ ጋር በእርጋታ እዚህ ሒደት ውስጥ ለመግባት አሁን ያለንበት ምዕራፍ ጥሩ አጋጣሚ ነው፡፡
የፀጥታ ኃይሎችና ሌሎች ገለልተኛ መሆን የሚያሻቸው ተቋማት ከቡድን ታማኝነት እስካልተላቀቁና በፓርቲዎች መካከል ያለው ግንኙነት በጠላትነት ጎራዎች ውስጥ እሰከቀጠለ ድረስ ዴሞክራሲን የመገንባት፣ ሙስናን የማሸነፍና መልካም አስተዳደርን የማስፈን ትግሉ በዓለትና በዓለት መሀል እንደተቀረቀረ ይቆያል፡፡ የኢሕአዴግ የለውጥ “ንቅናቄ”ም ከሕግ በላይ ሆኖ ሕግ ተላላፊነትን እንደ መታገል፣ ከተጠያቂነት በላይ ሆኖ ተጠያቂነትን እንደ ማረጋገጥ፣ ከተሸፋፍኖ ኑሮ ሳይወጡ ለግልጽነት እንደ መዋደቅ፣ ተንኮል እያፈለቁ ተንኮልን እንደ መታገል እየፈጩ ጥሬ ከመሆን አይዘልም፡፡
እዚህ ሒደት ውስጥ ሲገባ መልካም አስተዳደርን የማስፈን ትግል ከገባበት አጣብቂኝ ይላቀቃል፣ ታጥቦ ጭቃነቱ ይቀየራል፡፡ የአካባቢ ተወላጅነትንም ሆነ የድርጅት አባልነትን መሠረት በማድረግ “የሥርዓቱ ታማኝና ልዩ ጠበቃ” እየተባለ ጣት መጠቋቆሚያ የሚሆን (ለደግም ይሁን ለክፉ ነገር ብቻውን ተነጥሎ የሚታይ) የመኖሩ ዕድል ይጠባል፣ ይዳከማል፡፡ የትምክህትንም ሆነ የብሔርተኝነትን ጠባብ የአዕምሮ ሙሽት የሚያሰፉና ተዛማጅ ችግሮችን ለመፍታት የሚያስችሉ ተጨማሪ ማስተከካያዎች ሲደረጉ ደግሞ ጉዞው ይበልጥ ይቃናል፡፡ ይህ ጉዞ ቢጀመር እንኳ ንቅዘት አዲስ መጦችን እየቀረጠፈ ራሱን የሚያባዛበትን ፋብሪካ (ብቃት የለሽነት፣ አልምጥነት፣ ደንታ ቢስነት፣ ዓይነጥፉ ራስ ወዳድነት፣ ሰብቀኝነት፣ መሰሪነት፣ ለመጥማጣነትና ጎሰኛ ጥቅቅም የለሙበትን ማኅበራዊ አካባቢ) ነቃቅሎ የሥራ ብቃት፣ ለሥራ መታመን፣ ትጋት፣ ቅንነት፣ ተቆርቋሪነትና በሥራ ብቻ መለካት በሚላወሱበት ማኅበራዊ አካባቢ መተካትን ይጠይቃል፡፡ ይኼ ማኅበራዊ አካባቢ ከተፈጠረ ራሱ በራሱ የምግባረ ብልሹነት መገለጫዎችን እንደ ተባይ እያዋከበ ይታገላቸዋል፡፡ እነ ሙስናንና ጎሰኛነትን ማሸነፍ ማለት ይህ ነው፡፡ እንዲህ ያለው አሸናፊነት የሚገኘው ደግሞ በጥዝጠዛና በማባረር ሳይሆን የተማረውን ክፍል፣ የወጣቱን፣ የፓርቲዎችንና የሕዝብን ውዴታና ወኔ ያስተባበረ የባህል ለውጥ ሰዎችን እያሳደደ የሚደቁስ ሳይሆን ወደ አዲስ የአኗኗር ዘይቤ የሚያስገባ ለውጥ በማካሄድ ነው፡፡
አቶ በሪሁን ማስረሻ ይባላሉ፡፡ ዕድሜያቸው ስድሳዎቹ መጨረሻ አካባቢ እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ ስድስት ልጆች ቢወልዱም የ‹‹ቆሼ›› በሚባለው የቆሻሻ ማስወገጃ ሥፍራ አደጋ ከመከሰቱ...
በያዝነው ሳምንት መጀመሪያ የአገሪቱ ሕግ ሆኖ የጸደቀውን የአስተዳደር ወሰንና የማንነት ጉዳዮች ኮምሽን አዋጅ ጨምሮ በተለይ በአማራና በትግራይ ክልሎች መካከል ከድንበር ጋር ተያይዘው በተነሱትና በሥፋትም እያከራከሩ ባሉ ሕግ-ነክ ጭብጦች ዙሪያ ትኩረት ያደርጋል።
ይህ ብቻ መሰላችሁ “መነኩሴ በቆቡ ወንበር በኪታቡ” ይላል የአበው እና እመው ብሒል። በዘመኑ የአማርኛ አጠቃቀም ወንበር(ዳኛ)፣በኪታቡ(በሕግ መፅሀፉ) ማለት ነው።
ከእንግዲህ ታትመው የወጡ አዋጆችን እና ደንቦችን ሌሎችንም ሕጎችን ለስራዎ ሲያስፈልጎ ወይም እንደ ቀልጣፋ የሕግ ባለሙያ እራስዎን በየወቅቱ ከሚወጡ ሕጎች ጋር ዝግጁ ለማድረግ በየዌብሳይቱ መዋተት፣ “ወጣ አልወጣ? የትስ አገኘዋለሁ” ብሎ መብሰልሰል፣ ወዳጅ ዘመድ የስራ ባልደረባ ጋር በማሰስ ውድ ጊዜዎን ማባከን አከተመ።
ለፍ/ቤቶች፣ለመንግስትና ለግል ድርጅቶች፣ለተለያዩ ከሕግ ጋር የተያያዙ የምርምር ስራዎችን ለሚሰሩ ተቋማት፣ለጠበቆች፣ለሕግ ባለሙያዎች፣መገናኛ ብዙሀን ባለሙያዎችና ፍላጎቱ ላላቸው ግለሰቦች…የሚወጡትን ሕጎች ዋና ቅጂ ከእፍታው ላይ ጨልፈን ያሉበት ድረስ ለማድረስ ዝግጅታችንን አጠናቀናል።