Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ZhongShan ወደታች ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ወደታች ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ወደታች ብርሃን ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
14ኛዉ የተባበሩት መንግሥታት የንግድና ዕድገት ጉባኤ በናይሮቢ በመካሄድ ላይ ነዉ።ትላንት በተጀመረው ጉባኤ የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጸሓፊ ባን ኪ ሙንን ጨምሮ የበርካታ አገሮች መሪዎች ተገኝተዋል።
የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጸሓፊ ባን ኪ ሙን በጉባኤዉ መክፈቻ ሥነ ሥርአት ላይ ባሰሙት ንግግር ‘ንግድ፥ ቴክኖሎጂንና ኢንቨስትመንትን በትክክልለኛዉ መሪህ ተግባር ላይ ካዋልነዉ ሁሉንም ዜጋ ተጠቃሚ ማድረግ የሚችል ዕድገት ማስመዝገብ እንችላለን’ በማለት ተናግረዋል።
በመክፈቻ ሥነ ሥርአቱ ንግግር ያካሄዱት የኬንያዉ ፕሬዝዴንት ኡሁሩ ኬንያታ ሃገሮች ነጻ የንግድ ቀጠና ሥምምነትን ወደ ተግባር እንዲለዉጡ መልዕክታቸዉን አስተላልፈዋል።
ለ6 ቀናት የሚቆየዉ የየተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የንግድና የዕድገት ጉባኤ የዓለም ኢኮኖሚ ዕድገት ቀጣይነት ላይ በማትኮር የተወያየ ሲሆን በተለይ የልማት ፖሊሲ አፈጻጸም አሁን ለተከሰተዉ የዓለም ዕድገት ወደ ኋላ መጓተት ሰበብ ነዉ ሲል ገልጿል።
ኦ ጐይታና! ነቶም ዝፈትዉኻን ትእዛዛትካ ዝሕልዉን ኪዳንን ምሕረትን እተጽንዓሎም፡ ዓቢይን እትፍራሕን ኣምላኽ፡ ንሕና ካባኻ ዓሊና ኢና እሞ፡ ምሕረትን ይቕሬታንሲ ካባኻ ኢና እንረክብ። እቲ ኣብ ቅድሜኻ እንምህለሎ ዘለና ምህለላስ ስለ ብዝኂ ምሕረትካ ኢና እምበር ስለ ጽድቅና ኣይኮነን እሞ፡ ኦ ኣምላኽና ዕዝንኻ ኣድንን ስማዕ ከኣ፡ ኣዒንትኻ ቛሕ ኣብል እሞ ምዕናውና ጠምት። (ዳን. 9፡4-18)
መዓትካ ወሪዱ፡ ሕማም ኮረና ተላቢዱ፡ ኣፍና ተዓጽዩ፡ ኣብ ቤትና ተዓጺና፡ መንበር ጉባኤ ቤት ተዓጺፉ፡ ቤተ መቅደስካ ቀረባ ከሎ ርኂቕና ብርኁዉ ተዓጽዩና ኣሎ። ካብ ዝኾነ ጊዜ ንላዕሊ ንፍተን ኣሎና'ሞ እንወፅኣሉ መንገዲ ሓብረና ሃበና። እስራኤል ብመሥዋዕት ከይተረፈ ክብዱሉኻ እንከለዉ ኣብ ነቢይ ኢሳይያስ ኃዲርካ “ንብዝኂ መሥዋዕትኹም ኣይደልዮን እየ! . . . ጸሊአዮ እየ። . . . እዚ ዅሉ ኸተምጽኡ መን እዩ ዝሓተተኩም፣ ቀጽሪ ቤተ መቅደስ ክትረግጹ’ኸ መን ደለየኩም፧' ከም ዝበልካዮም፡ ደጊምካ'ውን “ዓመታዊ በዓላትኩምን፡ መንፈሳዊ ጉባኤያትኩምን ብኣይ ጽሉእ እዩ። ክፍኣት እናገበርኩም እትሠርዕዎ ጉባኤያት ክጽመሞ ኣይክእልን እየ ። . . . ” (ኢሳ. 1፡11-14) ብምባል፡ መሥዋዕቲ ናብ ዘይሥውዑሉ ምድሪ ምርኮ ከም ዝሰደድካዮም፡ ንኣና’ውን ነዚ ኵሉ ዘምጻእካልና ኣብ ጊዜ ቅዳሴና ውዳሴና ኣገልግሎት ቤተ መቅደስካ፡ ኣብ ጉባኤ ቤትካ፡ ምትእክካብ ትምህርተ ሰንበትና. . . ብእንፍጽሞ ግድፈትን ኣበርን’ዶ ይኸውን፧
ብሓቂ ንሕና ንኣኻ ዘይበደልናሉ ጊዜን ቦታን መዓስ ኣበይ ኣሎ፧ ናብ ቤትካ ምምልላስ ኣሰልካይን ኣድካምን ገበርናዮ፣ ገሌና ነቲ ዓፀደ መቅደስካ ንካልእ ዕላማና መቋጸሪ ገበርናዮ፡ ገሌና ኣብ ውሥጡ ኣቲና መማጐትን መከራኸርን ኣዳራሽ ገበርናዮ፡ ገሌና ንሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ናተይ ታቦት’ዩ፡ ናተይ ዓዲ’ዩ፡ ናተይ ሕዛእቲ እዩ እናተባሃሃልና ተጓዘናያ። ክንድ’ቲ ናብ ቤት ሃብታም ክንኣቱ ከለና እንገብሮ ክብርን፡ እነርእዮ ጥንቃቀን ዝኣክል፡ ንቤተ መቅደስካ ዘይንገብሮ ምህላውና’ውን ካባኻ ዝተሠወረ ኣይኮነን።
ገሌና ነጸላ ተጎልቢብና ሰብ ዘይፈልጦ ኃጢኣት ፈጸምናሉ፣ ገሌና ፍርሃት ገዲፍና ኃፍረት ምሒና፡ ንረኣዩለይን ስምዑለይን ነቲ ዝማሬ፡ ልብሰ ተክህኖ፡ ኣገልግሎት፡ ወግሐ ጸብሐ መድረክ ውድድር ገበርናዮ። ብላግጽን ሸለልትነትን፡ ብዓለማዊ ትርኢት ኣዂዳዕዳዕናሉ፣ ኣብ ውሣጤ መቅደስካ ከይተረፈ እቲ ምሳኻ ንዘራረበሉ መሥመር ጸሎት ኣቋሪጽና፡ ብጻውዒት ሞባይላትና ወኻዕኻዕ በልናሉ፣ ገሌና ካብ ካህናትካ እኳ ድኅነት ምእመናን ኣቐዲምና ዘይኮነስ ብዓይነቶምን ትኅዝቶኦምን ብአበ ነፍስነት ከም ምርኮ ተማቐልናዮም።
ኵሉ ኣገልግሎት ከም ተራ ሥራሕ ርኢና፡ “ቅዳሴ ነዊኁ፡ ኣገልግሎት በዚኁ” እናበልና ኣዕዘምዘምና። ኣካልና ናይ ይምሰልን ይስሙዑለይን ማኅሌትን ሰዓታትን ቆይምና ልብና ናብ ካልእ ጉዳያት ይኸይድ። ኣብ ዓመት ብዝተፈላለየ ምክንያት ክብረ በዓል ኣብ እንገብረሉ በቲ መንፈሳዊ ዕላማኡ ንኽብርካ ዘይኮነስ፡ ናይ ገዛእ ርእስና ስምዒት ንምርዋይ፡ ተሃንና ንምውፃእ ከም ዝገበርናዮ ይትረፍ ልብን ኵላሊትን ትምርምር ኣምላክ፡ ልብና ዘመላልሶ ሕልናና ዝወቕሰና ሓቂ እዩ።
ኦ ጐይታ! ትዕግሥትኻስ ክንደይ ይዓሙቝ! ኣብ ቤትካ ቆይምና፡ ካብ ጳጳስ ክሳብ ዲያቆን እናተሣለቅና፡ ንሕና ዝፈተናዮም ንስኻ ከም ዝለኣኽካዮም፡ ንሕና ዝጸላእናዮም ከኣ ንስኻ ከምዝረገምካዮም ገይርና ነቕርቦም ከለና ቅሩብ ስኽፍ እኳ ኣይብለናን። በዝን ከምዝን ዝበለ ብኣና ኣማሪርካ፡ ንኣና ተጸይፍካ፡ ኣብ ቤት መቅደስካ ዘይንእከበሉ ጊዜ እንተኣምጻእካ፡ ብሓቂ ክሓምየካ ዝኽእል መን እዩ፧ እቲ’ኳ ንዘለዓለም ዘይዓፀካልና! ንስኻ ኄር ስለዝኾንካ እዩ። እወ ጐይታና ከም በደልና እንተዝኸውን እሞ ይትረፍ እዚ፡ ካልእ እንተተምጽእ’ውን ዝግብኣና እዩ።
ኦ ጐይታና! ንስኻ ከባቴ ኣበሳ መፍቀሬ ሰብእ ኢኻ እሞ፡ ነቶም ብፍርሃት፡ ብጽድቅን ጥብዓትን ዘሥምሩኻ ሒደት ኅሩያን ጠሚትካ፡ ንጥፍኣት ናይዞም ብዙኃት ይቅረ በል።(ዘፍ. 18፡33፣ ኢዮ. 32፡9፣ ማቴ. 24፡22) ፡ኵሉ ጊዜ ቤትካ ብርኅዉ፡ መኣድኻ ብቕርቡ ካብ ምእመናን እቶም ዝበዛኅና፡ ብንስሓ፡ ብዕርቂ፡ ብይቕሬታ፡ ብፍርሃት ንሥጋኻን ደምካን ምቕባል ኣብ ዳኅራይ ሕይወትና ንበጽሕን ነርክበሉን እዩ ዝመስለና። ሓደ ሓደ ጊዜ ካብ ካህናት’ውን “እንታይ ሃወኸካ፡ ካብ ሎሚ ኣትኂዝካ ዘይትጸንሕ ተርክበሉ እንዲኻ” ዝብሉ ኣይተሳእኑን።
ኦ ጐይታ! በዚ ኃጢኣትና ቤተ መቅደስካ ተዓፅዩ፡ ብፍቕዲ ቈረብቲ ጥራይ ዝኣትውሉ እዋን እንተኣምጻእካ ብሓቂ ዝግብኣና እዩ። ካብ ቤት መቅደስካ ይትረፍ ንሰሙናት ንዓመታት’ውን እንተቀጻዕካና ከምዘይበዝኃና ንፈልጥ ኢና። እንተኾነ ገሥፀና ደኣ እምበር ፈጺምካ ኣይትደርብየና፡ መሓረና’ምበር ኣይተጥፍኣና። ኦ ጐይታ! ቤት መቕደስካ ድኅሪ ምዕፃዉ’ኳ ኃጢኣትና ኣይነከየን ልብና ኣብ ቅድሜኻ ብፍርሓት ኣይተጣዕሰን። ጸብእን ምውቅቃስናን እውን እንተኾነ ገዲዱ ደኣ’መበር ኣይጐደለን። ክመኽሩና ከለዉ ዝነዓቁና፡ እንተ ኣረሙና ድማ ዝጸልኡና እናመሰለና ገና ሕጂ’ውን ንነቃቀፍን ውዲት ንተኣላለምን ኣሎና።
ግናኸ ብመንፈሳዊ ዓይኒ ጠሚቶም፡ ንንስሓ ዝጐዩ ገለ ውኁዳን ግና ኵሉ ጊዜ ኣይትስእንን ኢኻ እሞ ምእንትኦም ክትብል ይቕረ በለልና። ኣብ ካልኦት ዘሎ ስሕተት ዝመስል ኣበር ኃሠሥ ኢልና፡ ንርእስና ናፃ ኣውፂእና ኣብ ካልኦት ንፈርድን ንፈራረድን። በታ ኣጸቢቕና ዘይንፈልጣ ፍልጠትና ጥራይ ተላዒልና፡ ኣብ ዘይንፈልጦ ምሥጢር ኣቲና ንህውትት። ነቲ በቒዑ ብተኣምራት ቈቛሕ ባዕላ እናተጻወደትሉ ዝምገብ ዝነበረ ኣባ መቃርስ “መነኮስ ክነሱ፡ ከመይ ኢሉ ሥጋ ይበልዕ” እናበሉ ዝንዕቅዎ ዝነበሩ ወጣንያን መነኮሳት ንኽትምህሮም፡ ናይ ኣባ መቃርስ ብቅዓት ገሊጽካ ነቶም መነኮሳት ከም ዝገሠፅካዮምን ዝመለስካዮምን፡ ንኣና ድማ ንኣኻ ደስ ብዘብል፡ ንኣና ብዝርድኣና ገሢፅካ ምለሰና እምበር ኣይትቀየመና። ከምቲ ንጉሥ ቴዎዶስዮስ፡ ካብ ገዳም ንዝተላእከሉ ደብዳበ መሠረት ገይሩ፡ “ንስኻ’ኮ ከም ቀዳማዊ ኤልያስ ኢኻ ክብሉ ገሊጾምለይ እዮም” ምስ በሎ፡ “ኦ ንጉሥ፡ ነቢይ ኤልያስ መግቡ ዘምጽእሉ ኳዃት ነበርዎ፡ ንኣይ ግና ኣብ ፀሓይ ንዝሰጣሕክዎ እንጌራይ ኳዃክ ይወስደለይ” ክብል ብትሕትና ዝመለሰሉ ኣባ ኤልያስ ዘገዳመ ሲሓት ዝኣመሰሉ ብትሑታን እዩ ደስ ዝብለካ።
ነቶም ዝበቕዑን ብሓቅነት ዘምልኹኻን፡ ካብቲ ከይበቕዐ ዝቕበሎ ኣፍ ነጢቕካ፡ ኣብ ዘለዉዎ ስፍራ ተቝሩቦም ኢኻ። (ዳን. 11፡33-40) ስለዚ ንዓኣቶም ዝትዓፅወን ዝዕፆን ቤተ መቅደስ የብሎምን እሞ ንኣና ንበደለኛታት ግና ሕሰበልና! እምነት ኣሎና ኢልና ቤትና’ኳ ከይሸጐርና ክንድቅስ ዘይንክእል ጎደሎ እምነት ኢና። ንነቢይ ዳንኤል ኣናብስ ከም ቈልዓ ከም ዘጻወትዎ፡ ንኣቡነ ኣረጋዊ ገበል ከም ዝተገዝእሉ፡ ንካልኦት ቅዱሳን ዝተፈላለዩ ኣራዊት ከም ዝትኣዘዝዎም፣ ንኣና ግና ይትረፍ ኣንበሳ ከጻውተና ኣራዊት ክእዘዘና ብባዕልና ዘጥረናዮም እንስሳ ዘቤት እኳ ንጕዳእ ኢና’ሞ ድኽመትና ርኢኻ ይቅረ በለልና እምበር ኣይትመንነና።
ከምቲ ‘ እቲ ተጋዊ ካባኻ ይጸድቅ’ ኢልካ ነቲ ፈሪሳዊ ዝመለስካሉ፡ ንኣና በዚ ምላሽ እዚ ኣይተስተኃፍረና። ንሱ ከም ዝበልጸና ሎሚ ኣጸቢቕና ተረዲኡና ኣሎ፡ ንቤት መቕደስካ ዘዕፀናዮ ንሕና ከም ዝኾንና ፈሊጥና ኣሎና’ሞ ይቅረ በለልና።
“ንምንታይ ተዓፀወ ፧” ንብል ዘለና፡ ዝግብኣና ኮይኑ ኣይኮነን እሞ፡ መድኃኔ ዓለም ዳግማይ ብፍርሃት ተመሊስና ክንኣትዎ ርድኣና። እቲ ሕያዋይ ጓሳ፡ ነታ ዝጠፍአት በጊዕ ሓንጊሩ ከም ዝመለሳ፡ ንኣና’ውን ኰብኩብካ ምለሰና እምበር ብዝወፃእናዮ ኣይትግደፈና። (ሉቃ. 15፡5) ጊዜኡ ኣሕፅረልና! ናብ ቤተ መቕደስካ ከም ቅዱስ ዳዊት “ተፈሣሕኩ እስመ ይቤሉኒ ቤተ እግዚአብሔር ንሐውር” እናበልና ብሓጐስ እንመጽኣሉን እንኣትወሉን ዕለት ኣቕርበልና። (መዝ 121፡1) ከም መበለት ሓና ካብ ቤተ መቅደስካ ከይንፍለ ርድኣና። (ሉቃ. 2፡36)
ነታ ኣብ ልብና ዘላ ዝዓፀናልካ መቅደስካ ብረዲኤትካ ክፈተልና እሞ፡ ካብ በረከት ቤትካ ናብ ንካፈለሉ ምሥጢራት ንሳተፈሉ ቤተ መቅደስካ ኣብቅዓና። ናባና ግልጽ በል እሞ መሓረና፡ ከም እተፍቅረና ኸኣ ምልክት ሃበና።
“ኦ እግዚአብሔር፡ ሕያዋይን ንይቕሬታ ድልውን ኢኻ፡ ናባኻ ንዘእውዩ ዅሎም ከኣ በዓል ዓቢይ ምሕረት ኢኻ። ጐይታና ድምፂ ጸሎትና ስማዕ፡ ንድምፂ ምህለላና ጽን በሎ። ንስኻ ትምልሰልና ኢኻ እሞ ብመዓልቲ ጸበባና ክንጽውዓካ ኢና።” (መዝ 86፡5-7)
ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ለአገር ላበረከቱት አስተዋፅኦ በውጭ በሚኖሩ የሃድያ ዞን ተወላጆች የ2020 ሞዴል መኪና ተበረከተላቸው - Ethiopian Intercept
By: Staff Writer Date: January 17, 2021 Categories: ዜና Tags: ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ለአገር ላበረከቱት አስተዋፅኦ በውጭ በሚኖሩ የሃድያ ዞን ተወላጆች የ2020 ሞዴል መኪና ተበረከተላቸው
በውጭ አገሮች የሚኖሩ የሀድያ ዞን ተወላጆች ለፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ በኢትዮጵያ በተለያየ ዘርፍ ላበረከቱት አስተዋጽኦ የቤት መኪና በሽልማት አበረከቱላቸው። ትናንት ማምሻውን በሆሳዕና ከተማ በተካሄደው መርሀ ግብር ላይ የዳያስፖራዎች አስተባበሪ አቶ ክፍሌ ጋሼ እንደተናገሩት፤ ፕሮፌሰር በየነ በአገሪቱ በትምህርት፣ በምርምር፣ ማህበረሰብ አቀፍ አገልግሎት ላቅ ያለ አስተዋፅኦ አበርክተዋል።
በተለይ ሰላማዊ የፖለቲካ ትግል በማካሄድ በሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ መንገድ ለውጥ እንዲመጣ ካደረጉ ሰዎች አንዱ በመሆናቸው እውቅናና ሽልማት ለመስጠት መነሳሳታቸውን ገልፀዋል ፕሮፌሰሩ ከደርግ ዉድቀት ማግስት ጀምሮ የህወህትን ሴራ በመቃወም በሰላማዊና በሰለጠነ መንገድ ሲያከናውኑት የነበረው እልህ አስጨራሽ ትግል ለተተኪው ትውልድ አርዕያ የሚያ ደርጋቸው ነው” ብለዋል።
በአጠቃላይ በፖለቲካ መስክ እንደ አገር ፈር ቀዳጅ በመሆናቸው የዞኑ ተወላጅ ዳያስፖራዎች ለፕሮፌሰሩ 3 ነጥብ 2 ሚሊዮን ብር በላይ የተገዛ የ2020 ሞዴል ሃይሁንዳይ መኪና በሽልማት ተበርክቶላቸዋል።
ሽልማቱን የተረከቡት ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ በበኩላቸው ከልጅነታቸው ጀምሮ ለትምህርት ከነበራቸው ጽኑ ፍለጎት የተነሳ የሚገጥማቸውን ተግዳሮቶች በጽናት ተቋቁመው የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርስቲ መምህር ለመሆን መብቃታቸውን ተናግረዋል። ከደርግ ዉድቀት ጀምሮ ከስራቸው ባሻገር ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ የፖለቲካ ምህዳር እንዲፈጠር ከፍተኛ ጥረት ሲያደርጉ እንደነበርና በትግላቸውም ለውጥ መመልከታቸውን አስታውቀዋል።
የተሰጠቸው እውቅናና ሽልማት በቀጣይ የተሻለ ለመስራት ከባድ ኃላፊነት የተጣለባቸው መሆኑን በመግለጽ አገራዊ ግዴታቸውን በትጋት እንደሚወጡ ገልጸዋል።በፕሮግራሙ ላይ የታደሙት የሰራተናና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ዶክተር ኤርጎጌ ተስፋዬ “ፕሮፌሰር በየነ እንደ አገር በተለያየ ዘርፍ ካበረከቱት አስተዋጽኦ አንጻር እውቅናና ሽልማቱ ይገባቸዋል” ብለዋል።
“ባለፉት ሀያ ሰባት አመታት በራስ ወዳድነትና ከፍተኛ ሴራ በማሴር በህዝቡ ላይ ከፍተኛ በደል ሲያደርስ የነበረው የህወሀት ዘራፊ ቡድንን በመቃወም ፊት ለፊት የተቃወሙ ጀግና ናቸው” ሲሉም አወድሰዋቸዋል።
ፕሮፌሰር በየነ ከጥቅምና ስልጣን ይልቅ ለህዝብ ነጻነት ቅድሚያ የሚሰጡ የቁርጥ ቀን ልጅ መሆናቸውንም ጠቁመዋል። ለህዝብ መልካም በመስራት የፕሮፌሰሩን አርአያነት ማስቀጠል የትውልዱ ኃላፊነት መሆኑንም ሚኒስትሯ አስገንዝበዋል። ፕሮፌሰር በየነ ከጳጉሜን 4 ቀን 2012 ጀምሮ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ምክትል ዋና ሥራ አስኪያጅ ሆነው በመስራት ላይ እንደሚገኙ ይታወቃሉ። ኢዜአ
ኤርትራውያኑ ኮከብ ቢሲክሌተኞች ዳንኤል ተክለሃይማኖትና መርሃዊ ቅዱስ በ Tour de France 2015 አኩሪ ድል አስመዝግበው ቅዳሜ እለት አሥመራ ሲመለሱ የደግና አቀባበል ተደረገላቸው። ​
የአምባሰሏ ንግስት ማሪቱ ለገሰ በጠና ታማ ሆስፒታል ተኝታለች። ህመሟ የሃሞት ጠጠር ሲሆን – በሌዘር ህክምና በሽታውን ለማስወገድ ህክምና እየተደረገላት ይገኛል። የማሪቱ ህይወት “እጅግ አሳዛኝ” የሚል ቃል አይገልፀውም!! 12 ልጆች ወልዳ 11 ልጆቿን በሞት ተነጥቃለች። በህይወት የቀረላት አንድ ልጅ ነው። አሜሪካ ከመጣች 20 አመት ቢሆናትም ወረቀት (መኖሪያ ፈቃድ) የላትም። ግሪን ካርድ ስለሌላት አገር ቤት መሄድና ልጆቿን አፈር ማልበስ አልቻለችም። ጉዳይዋን የያዘ አንድ ሀበሻ ጠበቃ ከዝች ምስኪን ባለፉት አመታት 17 ሺህ ዶላር ወስዶ ምንም አልፈየደላትም። በየግዜው 500 እና 600 ዶላር ይወስዳል። ምንም ለወጥ የለም። ማንም ሰው መጥቶ አመት ባልሞላ ጊዜ መኖሪያ ወረቀት እየጨረሰ እያየን…የዝች ክብርት እህታችን ጉዳይ 20 አመት እንዲህ መሆኑ ያሳዝናል!! የስራ ፈቃድ ያገኘችው በቅርብ ነው።
በዚህ እድሜዋ ተሯሩጣ ስራ መስራት የማይታሰብ ነው። በማንኛውም ዝግጅት ስትጠራ በፈቃደኝነት በነፃ ትሰራለች። የእሷን ጉዳይ ግን ዞር ብሎ የሚያይላት የለም!!..የሰሜን አሜሪካ ስፖርት ፌዴሬሽን ለሁለት ተከፈለና በሼኹ የሚመራው ቡድን ማሪቱ ዘንድ ሄዶ እንድትዘፍን ሲጠይቃትና ቼክ ይዘው ሲሄዱ የመለስችው “ከህዝቤ ጋር ነኝ! ..ገንዘቡ ይቅርብኝ! አልሰራም!” ነበር ያለችው። በሳምንት አንድ ቀን ዘፈን ሰርታ 150 ዶላር ከሚከፍላት “ሉሲ” ሬስቶራንት በቀር ከኮሚኒትው አንድም ከእሷ ጎን የቆመ የለም! አሜሪካ – ጁሽ የሆነች ለማሪቱ ቤትና የተወሰነ ነፃ ህክምና እንድታገኝ ስታደርግ ኮሚኒቲው ምንም አላደረገም። ማሪቱ ለመጨረሻ ጊዜ አልበም ብትሰራም ስፖንሰር በማጣት ይዛው ለመቀመጥ ተገዳለች።…የአንባሰሏ ንግስት ማሪቱ ለገሰ የውስጥ ብሶትና መከራ በሆዷ እንደታመቀ ነው!ከጎኗ ያልተለይዋት አርቲስት ፀሀይ ካሳ፣ የክራር አቀንቃኝ መልካም ሰው ፋንታሁን መለሰና አርቲስት አልማዝ ናቸው። በዲሲና አካባቢው የምትኖሩ ድምፃዊ ማርቱ ለገሰን መጠየቅ ከፈለጋችሁ አድራሻው ይህ ነው፤
Previous Post: ብፁዕ ዋና ሥራ አስኪያጁ: በማኅበረ ቅዱሳን ላይ የተላለፈውን የፓትርያርኩን ኢ-ሲኖዶሳዊ እገዳ ውድቅ አደረጉ፤ስለቤተ ክርስቲያን ሰላምና አንድነት አሳሰቧቸው
ለቅዱስ ሲኖዶስ ልዕልና መከበር የቆሙት ብፁዕ ዋና ሥራ አስኪያጁ፡- የፓትርያርኩ የእግድ መመሪያ፣ ቅዱስ ሲኖዶስ ያልወሰነበት ኢ- ሕጋዊ መኾኑን ገለጹ በ36ኛው...
አንድ ወር ባልሞላ ጊዜ በነዳጅ ላይ ለሁለተኛ ጊዜ የዋጋ ጭማሪ ተደርጓል፡፡ የጭማሪው መንስኤ መንግስት በነዳጅ ላይ ሲያደርግ የነበረውን ድጎማ ማቆም አለብኝ ስላለ ነው። ይህም ሆኖ መንግስት የድግስና የአስረሽ ምችው ወጭውን በመቆጠብ ዙርያ ምን እንዳሰበና እያደረገ እንደሆነ የሚታወቅ ነገር የለም። ለምን ?
የውጭ ምንዛሪ ያሳደረብን የዋጋ ንረትና ግሽበት መጨረሻውን እያየን አይደለም። በዚህ ወር ብቻ ግሽበት፣ በኢትዮጵያ ታሪክ ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ ከ19 በመቶ በላይ በማስመዝገብ ሁለተኛው የግሽበት ታሪክ ሆኗል። ካላፉት ሶስት ዓመታት ወዲህ ደግሞ፣ ሁሉም የመንግስት አገልግሎቶች ከመታወቂያ እደሳ ጀምሮ መብራት፣ ውኃ፣ ኪራይና መዋጮን ጨምሮ ወዘተ ከ100 % እስከ 300% ከፍተኛ ጭማሪ አሳይተዋል፡፡
በተቃራኒው ከፍተኛ ቁጥር ያለው የመንግስት ሰራተኛና ጡረተኛና ወዘተ ገቢው ለዓመታት ትርጉም ያለው ለውጥ አላሳየም፡፡ በዚህ ላይ ነዳጅ ከምርት ግብአትነት ጀምሮ በሁሉም ዘርፍ ያለው ተጽእኖ ከፍተኛ ስለሆነ፣ ሊያቀጣጠል የሚችለው የዋጋ ንረትና ግሽበት ድርብ ድርብርብ እንደሚሆን ግልጽ ነው፡፡
ለውጥ ያላየው ደሞዝተኞች፣ ጡረተኞችና ዝቅተኛ ስራ ላይ የተሰማሩ ዜጎች ገቢያቸው ለተደራራቢ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ ከመጋለጡም በላይ፣ ከዓመት ወደ ዓመት በሚሸጋገር ተደራራቢ ግሽበት የተነሳ የመግዛት አቅማቸው እየሟሸሸ ነው ፡፡ ዞሮ፣ ዞሮ ደግሞ ውጤቱ ከእለት ጉርሳቸው ውጭ ሌሎች አስፈላጊ የሆኑ አቅርቦቶችን እንኳን መግዛት የማይችሉበት አስጊ ሁኔታ መፈጠሩ እየታየ ነው።
በዚህ መንገድ ኢኮኖሚያችን እንደተቀየደ ከቀጠለ፣ የዜጎች አቅም ቀስ በቀስ ተመናምኖ፣ የእለት ፍላጎታቸውን እንኳን መሸፈን የማይችሉበት ሁኔታ እንደሚፈጠር ግልጽ ነው ፡፡ ፍላጎት አለመኖር ማለት ደግሞ አጠቃላይ ሀገራዊ የእድገትና ነኢንቨስትመንት መቀጨጭ፣ ብሎም መጥፋት ነው፡፡ ውሎ አድሮም መንግስት፣ ነጋዴውንና ዜጎችን እኩል ድሃ በመድረግ፣ ሀገርን ማክስር ነው።
በጥቅሉ፣ የአቅርቦት ፈተና ባለባቸው ሃገራት፣ አቅርቦት በሚፈለገው መጠን እስካላደገ ድረስ የደሞዝ ጭማሪ ፍላጎትን ከመለጠጥና ዋጋን ከማናር ውጭ፣ የመግዛት አቅምን ማሻሻል አይችልም፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ድጎማ የአጭር ጊዜ ( Short term) መፍትሔ ከመሆን ውጭ፣ መሰረታዊ ችግሮችን አይፈታም።
ድጎማ፣ ፍላጎትን ከማናርና ከአቅም በላይ መኖርን ከማጎልበትና አቅም የሌላቸውን ዜጎች ብቻ ሳይሆን አቅም የሌላቸውንም ጭምር በጅምላ ከመደጎም ወጭ መፍትሔ የሚሰጥ አይደለም፡፡ ይህ ደግሞ የመንግስት ወጪን ያንራል፣ ልማትን ያኮስሳል ፣ እድገትን ይጻረራል፡፡
አብዛኛዎቹ ድሃ ሀገራት ዜጎቻቸው እንዳይጎዱ፣ ነዳጅን ይደጉማሉ፣ ድጎማ ለነሱ የተለየ ፈተና አይደለም። ሀብታም ሃገራት ግን የዜጎቻቸው የመግዛት አቅምና አቅርቦት የተሻለ ስለሆነ ነዳጅ ላይ የተለየ ታክስ በመጣል ዋጋውን አንረው ብክነትንና የአየር ብክለትን ይከላከላሉ።
በጥቅሉ የደሞዝ ጭማሪ የኑሮ ሁኔታን ማሻሻል ካልተቻለ ወይም በአጭር ጊዜ አቅርቦትን ማሳደግ ፈታኝ ከሆነ ፣ ደሞዝን ከማሳደግ ይልቅ መሰረታዊ አቅርቦቶችን በመደጎም ከሁለቱ መጥፎዎች የተሻለውን መጥፎ መምረጥ ግዴታ ነው፡፡ በተለይ፣ ሀገረ የድግስና ዳንኪራነቱን ትቶ ወጭ መቆጠብ ከጀመረ መፍትሔው ጥሩ ነው።
ድጎማንም ሆነ የደሞዝ እድገትን በአንድ ላይ መንፈግ ግን በግሽበትና በዋጋ ንረት ኑሮውና ሕይወቱ የሚታመሰውን የሰራተኛ/ ጡረተኛ/ በዝቅተኛ ኑሮ ፈተና ላይ የሚገኘውን ዜጋ ምግብ ሳትበላ ኑር ማለት ነው፡፡ ይህ ደግሞ በመጀመርያ ማህበራዊ ቀውስ የሚቀሰቅስ ቀጥሎ ደግሞ አለመረጋጋትን መቀስቀሱ የማይቀር ነው፡፡
ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሱዳን የመከላከያ ሰራዊት በምዕራብ ጎንደር ዞን ምዕራብ አርማጭሆ ወረዳ በኩል የኢትዮጵያን ዳር ድንበር ጥሶ መግባቱን የአካባቢው ነዋሪዎች ለአማራ ሚዲያ ማዕከል ገልፀዋል።
የሱዳን መከላከያ ሰራዊት ትናንት መጋቢት 20 ቀን 2012 ዓ. ም ከንጋቱ 12 ሰዓት ጀምሮ በምዕራብ አርማጭሆ ወረዳ በኩል በመግባት ስናር በተባለ የኢትዮጵያዊያን ባለሀብቶች እርሻ ልማት ካምፕ ዙሪያ መስፈሩን ነው የአካባቢው ነዋሪዎች የተናገሩት።
ዳር ድንበርን ጥሶ የገባው የሱዳን መከላከያ ሰራዊት ከኮር ሁመር ከተማ በተወሰነ ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኘው ስናር በርሀ በሚያለሙት በአቶ ሰለሞን በየነ እና በአቶ ስመኘው ብርሀኔ የእርሻ ካምፕ ዙሪያ መስፈሩ ነው የተገለፀው።
ወደ ኢትዮጵያ የገባው የሱዳን መከላከያ ሰራዊትም ትናንት መጋቢት 20 ቀን 2012 ዓ.ም ያለማንም ከልካይነት ድንበር ጥሶ ከገባበት ጊዜ ጀምሮ ይህ ዜና እስከተጠናቀረበት ድረስ በሰው ላይ በቀጥታ ጉዳት አላደረሰም ቢባልም ስናር አካባቢ ምሽግ ሲቆፍር፣ በርሀውን በእሳት ሲያቃጥልና ወታደራዊ ካምፕ እየሰራ መሆኑን የዐይን እማኞች ነግረውናል።
የምዕራብ አርማጭሆ ወረዳ እና የአካባቢው የፀጥታ አካላት የሱዳን መከላከያን ሰራዊትን ከስናር ለማስለቀቅ በሚል ለመግባት ያደረጉት ሙከራም በኢትዮጵያ የመከላከያ ሰራዊት ከልካይነት አለመሳካቱን ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ የመከላከያ ሰራዊትም ወደ ኮርሁመር ስናር አቅጣጫ በማቅናት ስፍራው በሱዳን የመከላከያ ሰራዊት አባላት የተያዘ መሆኑን ተመልክቶ መፍትሄ እያፈላለገ መሆኑን ገልጾልናል ሲሉ ነዋሪዎች አስታውቀዋል።
የሱዳን የመከላከያ ሰራዊት በተለያዩ ጊዜያት ድንበር ጥሶ ወደ ኢትዮጵያ በመግባት በባለሀብቶችና በእርሻ ካምፓቸው ላይ ጥቃት እያደረሰ እንደሚመለስ የሚታወቅ ቢሆንም በወርሀ ሰኔ 2010 ዓ.ም በስናር በኩል ያደረገው ጥቃት በአካባቢው አርሶ አደሮችና ሚሊሻዎች አማካኝነት በተሰጠው ራስን የመከላከል የመልስ ምት የህይወትና የአካል ጉዳት ደርሶበት በርካታ ከባድ መሳሪያዎችን ሳይቀር ተማርኮ መመለሱ ይታወሳል።
ሱዳን ከሉአላዊነት ጋር በተያያዘ ለምትፈፅመው ጥቃት በኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በኩል የሚሰጠው ምላሽ እጅግ የዘገዬና ከፍተኛ መለሳለስ እየታዬበት ነው ሲሉ ነዋሪዎች በተደጋጋሚ ቅሬታ ያቀርባሉ።
የኢትዮጵያ የመከላከያ ሰራዊት መንግስት የሰጠውን የፋኖ አመራሮችና አባላትን በማሳደድ፣ በማሰርና በማጥቃት መዋቅሩን የማፍረስ ተልዕኮ በጎንደር መሀል ከተማ፣ በገንዳ ውሀ፣ በዳባት እና በሌሎች አካባቢዎችም እየፈፀመ ባለበት ሁኔታ ነው ሉአላዊነት መደፈሩ የተነገረው።
መከላከያ የሀገር ሉአላዊነት ማስከበር ሲገባው በአንዳንድ የኢትዮጵያ አካባቢዎች በተለይም በአማራ ሰሜን ጎንደር ዙሪያ ሉአላዊነት በማስከበር ረገድ ተሞክሮ አላቸው የተባሉ ፋኖ አርበኛ ብርሀኑ ነጋ፣ ንጉስ በላይና ሌሎችንም በማሰር የአካባቢው የመስተዳድር አካላትን ሚና ተክቶ እስከመስራት እየደረሰነው የሚሉ ቅሬታዎች ይነሱበታል።
ስለሁኔታው መረጃ እንዲሰጡን የጠየቅናቸው ኮሎኔል ደስታው በበኩላቸው “…ሆኗል አልሆነም የሚለውን ማረጋገጫ ስለሚያስፈልግ እዛ ደግሞ የተላከ ቡድን ስላለ ያን ቼክ አድርገን የምንነጋገረው እንጅ አሁን ይሄ ነው የሚባል የለም።” ካሉ በኋላ ጥያቄ ስናነሳ ስልካቸውን ዘግተዋል።
ምንም እንኳ ኮሎኔል ደስታው ገና እንዳልተረጋገጠ ቢናገሩም በምዕራብ አርማጭሆ ወረዳ የኮር ሁመርና የአካባቢው ነዋሪዎች እንዲሁም አንዳንድ የመስተዳድር አካላት የሱዳን የመከላከያ ሰራዊት ድንበር ጥሶ መግባቱን አረጋግጠውልናል።
ሰበር ዜና - በዴር ሱልጣን የሚገኘው የኢትዮጵያ ይዞታ ላይ ትናንት በስቅለት በዓል ወቅት ግብፆች ሁከት ለማንሳት ሞክረው ነበር ( Gudayachn exclusive)
ለጉዳያችን በደረሰ መረጃ መሰረት በኢየሩሳሌም ኢየሱስ ክርስቶስ የተሰቀለበት ጎልጎታ፣ ዴር ሱልጣን የሚገኘው የኢትዮጵያ ይዞታ ላይ ትናንት ሚያዝያ 29/2008 ዓም በስቅለት ዕለት ግብፆች በቦታው ይገባናል ሁከት ለማስነሳት ሞክረው ነበር።በስፍራው ለትንሣኤ በዓል የመጡ እና በእስራኤል የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ''አባቶቻችን ባቆዩት ቅርስ ላይ መቃብራችን እዚሁ ይሆናል'' ብለው የመጣውን ለመቀበል በዝግጅት ላይ እንዳሉ በመካከል የእስራኤል ፖሊስ ገብቶ ጉዳዩን ለማብረድ ችሏል።ግብፆች የእዚህ አይነቱን ግርግር በዴር ሱልጣን የኢትዮጵያ ይዞታ ላይ ሲፈፅሙ ይህ የመጀመርያ አይደለም።የዴር ሱልጣን ጉዳይ በሁሉም ወገኖች ትኩረት የሚሻ እና በተለይ በእስራኤል የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ገዳማቱን የማስከበር ኃላፊነታቸውን በተደራጀ መልክ መወጣት እንዳለባቸው የሁሉም እምነት ነው።
ከእዚህ በታች የኢትዮጵያ ይዞታ የሆኑ ገዳማት በኢየሩሳሌም የሚገኙባቸውን ቦታዎች ለማወቅ ይረዳን ዘንድ ከቀሲስ ፋሲል ታደሰ ገፅ ላይ የተገኘውን ፅሁፍ የገዳማቱን ቦታ የሚገልፀው ክፍል ብቻ እንደሚከተለው ቀርቧል።
የኢትዮጵያና የእስራኤል ግንኙነት በዘመነ ብሉይ በንግሥተ ሳባ ወደ ሰሎሞን በመሄዷ የተጀመረ መሆኑ የተረጋገጠ ነው፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ሕዝበ ኢትዮጵያ ለበዓል /ሊሠግዱ/ ወደ ኢየሩሳሌም እየተጓዙ ኖረዋል፡፡ በመሆኑም ከዴር ሱልጣን ጀምሮ የኢትዮጵያ ቦታዎች አሏት፡፡
1. ዴር ሱልጣን፡- ንግሥት ሳባ ከክ.ል በፊት በ1013 ዓመተ ዓለም ገደማ ኢየሩሳሌም ስትሄድ ሠራዊቷን እና ጓዟን ያሳረፈችበት ቦታ ነው፡፡ 1ኛ ነገ. 10፣ 2ኛ ዜና. 9÷1-9 ቀራንዮ (ጎልጎታ) አጠገብ ይገኛል፡፡ በተለያዩ የተንኮል ተግባራት ዋናውን ግብጻውያን የወሰዱት ሲሆን አሁን የአርባዕቱ እንስሳ እና የቅዱስ ሚካኤል ታቦታት የሚገኝበት ጠበብ ያሉ ቤተመቅደሶች እና በጥም ጠባብ የሆኑ የመነኮሳት ማደሪያዎች ይገኙበታል፡፡
2. ቅዱስ ፊልጶስ፡- የኢትዮጵያ መንበረ ጵጵስና የሚገኝበት ሲሆን የገዳሙ ጽ/ቤት እና ኢትዮጵያዊውን ጀንደረባ ባጠመቀው በቅዱስ ፊልጶስ ስም ቤተክርስቲያን ይገኛል፡፡ በአፄ ዮሐንስ ትእዛዝ መ/ር ወልደሰማዕት በ1883 ዓ.ም የገዙት ቦታ ነው፡፡
3. ደብረገነት ኪዳነምህረት፡- አሮጌ ከተማ ከሚባለው ውጪ በነቢያት መንገድ አጠገበት ትገኛለች፡፡ የመነኮሳት መኖሪያ የእንግዶች መቀበያ እና አዳራሽ በመግቢያዋ የሚገኝ ሰፋ ያለ ይዞታችን ሲሆን ወደ ገዳሙ የሚወስደው መግቢያ መንገድም “ርሆብ ኢትዮጵያ” ተብሎ ይጠራል፡፡ ቦታው በ1882 ዓ.ም አፄ ዮሐንስ በላኩት ወርቅ የተገዛ ሲሆን ሕንጻውን ያስፈጸሙት በ1885 ዓ.ም. አፄ ምኒልክ ናቸው፡፡ ከላይ የተጠቀሱት ይዞታቸው በኢሩሳሌም ከተማ የሚገኙ ናቸው፡፡
4. አቡነ ተክለሃይማኖት/አልአዛር/፡- በኢየሩሳሌም በስተምሥራቅ 12ሺህ ሜትር ካሬ ስፋት ለው የኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክ ይዞታ ሲገኝ በጽድቁ አቡነ ተክለሃይማኖት ስም ቤ/ክ ታንጿል፡፡ የኢትዮጵያን መካነ መቃብር በዚህ ይገኛል፡፡ አፄ ኃ/ሥላሴ ያስገዙት ቦታ ሲሆን በአቡነ ፊልጶስ ጊዜ በ1953 ዓ.ም. ተመሠረተ፡፡
5. ቅድስት ሥላሴ፡- በዮርዳኖስ ወንዝ አጠገብ ከሩብ ጋሻ የማያንስ ቦታ ሲኖር የቅድስት ሥላሴ ቤተክርስቲያን ተሰርቷል፡፡ ነገር ግን በአረቦችና በእሥራኤል ጦርነት ምክንያት በአካባቢ ሰው ሊኖር ባለመቻሉ ታቦቱም መነኮሳቱም ተዘዋውረው በኢያሪኮ ይኖራሉ፡፡ ቤተክርስቲያኑ በ1925 ዓ.ም. በእቴጌ መነን የጠተሠራ እንደነበረ ይነገራል፡፡
6. ቅዱስ ገብርኤል፡- በኢያሪኮ ከተማ ለብዙ ጊዜያት የአትክልት ቦታ ሆኖ የቆየው የኢትዮጵያ ይዞታ የቅዱስ ገብርኤል ቤተክርስቲያን ይገኝበታል፡፡ ቦታውን የሠጡት ወ/ሮ አማረች ዋለሉ በኋላ እማሆይ አማረች የተባሉ እናት በ1928 ዓ.ም ገዝተውት ለገዳሙ ሰጥተዋል፡፡
7. ቤተልሔም፡- በምድረ ፍልስጥኤም ጌታችን ከተወለደበት ቦታ አጠገብ የኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ይገኛል፡፡ ቦታው ልዑል ራስ ካሣና ልዑል መኮንን ወደ ኢየሩሳሌም ሲመጡ ያስገዙት ነው፡፡
ጃማይካ ኦብሰርቨር ዓርብ ሚያዝያ 14፣2008 ዓም እንደዘገበው አፄ ኃይለ ስላሴ ጀማይካን የጎበኙበት 50ኛ ዓመት ክብረ በዓል ላይ ለመገኘት ለሶስት ቀናት ጉብኝት የንጉሡ የልጅ ልጅ እና የዘውድ ምክር ቤት ሰብሳቢ ልዑል ኤርምያስ ሳህለ ስላሴ ከባለቤታቸው ልዕልት ሳባ ከበደ ጋር ጃማይካ ገቡ በማለት ገልጧል።ልዑሉ ኪንግስቶን አየር ማረፍያ ሲደርሱ የሀገሪቱ ሚኒስትሮች እና ''የኮመን ዌልዝ'' ተወካይ እንዲሁም በርካታ ጀማይካውያን በከበሮ እና በሆታ አየር ማረፍያ ድረስ በመሄድ ተቀብለዋቸዋል።
ከዋሽግተን ወደ ጀማይካ የበረሩት ልዑል ኤርምያስ በአየር መንገድ አቀባበል ከተደረገላቸው እና ጋዜጣዊ መግለጫ ከሰጡ በኃላ በቀጥታ ወደ ጀማይካ ዋና ከተማ ከንቲባ የተዘጋጀላቸው ልዩ ዝግጅት አምርተዋል።
''12 ሰዓት ሙሉ ጭፍጨፋው ሲደረግ ጋምቤላን ከኑኤር ዞን የሚያገናኘው መንገድ 1 ሰዓት ብቻ የሚወስድ ሆኖ ሳለ ሰራዊቱ እንዴት አልደረሰም?'' የዲያስፖራ ኑኤር ማህበረሰብ ለኢትዮጵያ መንግስት ከፃፉት ደብዳቤ የተወሰደ።
የዲያስፖራ ኑኤር ማህበረሰብ አባላት ፔቲሽን ተፈራርመው ለአቶ ኃይለማርያም የፃፉት ደብዳቤ ደቡብ ሱዳን ዜና አገልግሎት በድረ-ገፁ ላይ ለጥፎታል። ደብዳቤው ጥቃቱ በኢትዮጵያ አፈር ላይ ሲፈፀም የኢትዮጵያ ሰራዊት የት ነበር? የኢትዮጵያ ሰራዊት ቶሎ እንዳይደርስ ምን አዘገየው? 12 ሰዓት ሙሉ ጭፍጨፋው ሲደረግ ጋምቤላን ከኑኤር ዞን የሚያገናኘው መንገድ 1 ሰዓት ብቻ የሚወስድ ሆኖ ሳለ 12 ሰዓት የፈጀው ጭፍጨፋ ሲካሄድ ሰራዊቱ እንዴት አልደረሰም? የኢትዮጵያ ሰራዊትን ምን አዘገየው? የሚል እና ሌሎችም ጥያቄዎች የያዘ ደብዳቤ ለአቶ ኃይለማርያም መላኩን ለማወቅ ተችሏል።
በሌላ በኩል ቪኦኤ አማርኛው አገልግሎት የደቡብ ሱዳን መንግስትን ህፃናቱ እንዲመለሱ እንዲያደርግ የሚጠይቅ መግለጫ የአውሮፓ ህብረት ዛሬ አውጥቷል።ይህ በእራሱ የኢትዮጵያ መንግስት እንደመንግስት እየሰራ ነው ወይ? የሚል ጥያቄ አስነስቷል።የአውሮፓ ህብረት ነው የኢትዮጵያ መንግስት ነው መግለጫ ማውጣት ያለበት? ክስተቱ ኢትዮጵያ መንግስት እንደሌላት ሌላው ማሳያ ሆኗል።
የህወሀት( ህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ) መስራችና ኮማንደር የነበሩት ያያኔው ታጋይ ፤ ያሁኑ ዶክተር አረጋዊ በርሄ በቅርቡ A Political History of the Tigray People’s Liberation Front ( 1975-1991) የተሰኘ መጽሐፍ አሳትመዋል። መጽሐፉ አስራ ሁለት ምእራፎችና 355 ገጽ ያሉት ሲሆን በይዘቱም በርካታ ጉዳዮችን ይዳስሳል።
የመጽሐፉ ደራሲ ደግሞ የህወሀት የፖሊት ቢሮ አባልና ከህወሀት ጥንሥስ ጀምሮ ፖሊሲ አውጪ አመራር ስጭና አዋጊ ስለነበሩ በተራ አባላቶቸ የማይታወቁ በርካታ ሚስጥሮችን ይፋ አድርገዋል። መጽሀፉ ÷ ስለ ብሔር ፓለቲካ አደገኛነት ÷ ስለ ማሌሊት ማኒፌስቶ 1976 አና ትግራይን ስለመገንጠል የነበረውን ውዝግብ÷ ስለ ስብሀት ነጋና መለስ ሚስጥራዊ ሰንስለቶች÷ ስለ ጦርነቱ ÷ ከኤርትራው ኢሳያስ ጋር ስለነበረው ፍቅርና ጠብና አሁን ድረስ እያዋጉ ስላሉት መሰረታዊ ምክንያቶችና ሌሎች ብዙ አስገራሚ ሚስጥሮችን ይተነትናል።
እኔን ግን የሳበኝ ህወሀት ወይም ወያኔ ÷ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ላይ ከበረሀ ጀምሮ የሰራውን ደባ የሚያትተው ክፍል ነው።ዶክተር አረጋዊ በዚሁ መጽሀፋቸው ምእራፍ አስር ላይ “Neutralizing the Church and Mobilizing Muslims “ በሚለው ንኡስ ርእስ ስር ህወሀት የኢትዮጵያ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያንን እንዴት እንደተዋጋትና አሁን ቤተ ክርስትያና ውስጥ የሚታዩት አበይት ችግሮች በሙሉ ህወሀት ከበረሀ ጀምሮ ያቀዳቸው መሆኑን በዝርዝር አስቀምጠውታል።
ይህን መጽሀፍ ሳነብ ዋናው ጥያቄዬ የነበረው ፤ “ወያኔ ቤተክርስትያንን መታገል ለምን ፈለገ? “ የሚለው ነበር።ወያኔ በወቅቱ ቤተክርስትያንን አምርሮ መታገልና ማዳከም የፈለገበትን ምክንያቶች ዶክተር አረጋዊ አንድ ባንድ አስቀምጠውታል።በሚገርም ሁኔታ አንዱና ዋናው ምክንያት የቤተክርስትያኗ ብሔራዊ አስተምህሮ ÷ መገንጠልን መቃወምና የሀገሪቱን አንድነት ደጋፊ መሆንና በባንዲራና መሰል ኢትዮጲያዊ መገለጫዎች ላይ የነበራት አስተምህሮ እንደሆነ እንዲህ ሲሉ አስቀምጠውታል።
የአኢትዮጵያ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በህዝቡ ውስጥ ያላት ተቀባይነትና ቤተ ክርስትያና በሀገር አንድነት ላይ ያላት ጽኑ አቋም ፡ እግዚአብሄር የለም ብሎ የሚያስተምረውን ሶሺያሊዝምን መቃወሟና በባንዲራ ላይ ያላት ጽኑ አስተምህሮናና የመገንጠል ተቃዋሚ መሆኗ በወያኔ ጥርስ ውስጥ እንድትገባ ምክንያት እንደሆነ ዶክተር አረጋዊ እማኝነታችውን ከገለጡ በሁዋላ ወያኔ ቤተከርስትያኗ ላይ ያሳረፈውን በትር እንዲህ ሲሉ ጠቅሰውታል።
የኢትዮጵያ ተዋህዶ ቤተክርስትያንን ማደንዝዝና መቆጣጠር በብሔራዊ ማንነትና በሀገር አንድነት ላይ ቤተክርስትያኗ የያዘችው ጽኑ አቁዋም ያበሳጨው ህወሀት ቤተ ክርስትያኗን ለማደንዘዝና ለመቆጣጠር የለኮሰውን ባለ ሶስት ዘርፍ የጥቃት ዘመቻ እንዲህ ሲሉ ይዘረዝሩታል:
አንደኛ ፡ ቤተክርስትያኗ በህዝቡ ዘንድ ያላትን ማህበራዊ ተሰሚነት ማዳከምና የቤተ ከርስትያኗ መንፈሳዊ ጉዳዮች ሳይቀሩ በካድሬ በሚመሩ ህዝባዊ ጉባኤዎች እንዲወሰኑ ማድረግ
የሚገርመው ቤተክርስትያኗ በራሷዋ መንፈሳዊ ጉዳዮች ላይ እንኩዋን ለመወሰን መብቱን አጣች። በ 1970ዎቹ እና ሰማነያዎቹ ህወሀት ነጻ አወጣሁዋችው በሚላቸው ቦታዎች በሙሉ የቤተ ክርስትያን መንፈሳዊ ውሳኔዎች በካድሬና በካድሬ በሚመሩ ስብሰባዎች መወሰን ጀመሩ።
ሁለተኛው ደግሞ የቤተ ክርስትያኗን አመራር በሙሉ በህወሀት ካድሬዎች ማስያዝና የቤተክርስትያኗን አመራረ ሙሉ በሙሉ ግእዝ በሚናገሩ ካድሬዎች መተካት እንደነበረ እንዲህ ሲሉ ይገልጹታል
የቤተ ክርስትያኗን ሀይል ለማዳከምና ለመቆጣጠር መነኮሳት በማስመሰል ትልልቅ ገዳማት ውስጥ ካድሬዎችን በማስረግና በማስሾም በስብሐት ነጋ የሚመራ የስለላ ቡድን ለዚሁ ጉዳይ ሲባል መዋቀሩን እንዲህ ይገልጹታል
የማነ ዘመንፈስ ከትግርኛ ጋዜጣ አንባቢነት ተነስቶ : የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ሥራ አስኪያጅ ለምን እንደሆነ እካሁን ምስጢሩ ካልገባችሁ ;-ይሄ ነው:: በየቦታው ባሉ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ አብያተ ክርስትያናት ላይ የሚፈጠረው ውዝግብ - ምክንያቱ ምን እንደሆነ ማወቅ ካሻችሁ -ይሄ ነው::
ቅዳሜ ሚያዝያ 8/2008 ዓም በኦስሎ፣ኖርዌይ ደረጃውን የጠበቀ ጣይቱ የተሰኘ አዲስ ሬስቱራንት ተመረቀ።እርግጥ ነው በውጭ አገራት የኢትዮጵያ ሬስቱራንቶች እና ሆቴሎች ብዙም አዲስ ዜና የማይሆንባቸው ከተሞች አሉ።ይህ ግን ለኦስሎ አዲስ ዜና ነው።ምክንያቱም በስፋቱም ሆነ በደረጃው ባለፈው ቅዳሜ የተመረቀውን ጣይቱ የኢትዮጵያውያን ሬስቱራንትን የሚያክል የለም።ለእዚህ ነው የእዚህ ሬስቱራንት መከፈት በበርካታ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ደስታን የፈጠረው።በትናንት የምረቃው ስነ ስርዓት ላይ በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ሬስቱራንቱን አጨናንቀውት ውለዋል።ከሁሉም ፊት የሚነበበው የደስታ ስሜት ነበር። በባዕድ አገር እየኖሩ የእራስን ባህል የሚያስተዋውቅ ሲገኝ ለምን አንደሰት?
የአንድ አገር ሕዝብ ባህል ከሚገለጥባቸው መገለጫዎች ውስጥ አለባበስ እና አመጋገብ ተጠቃሽ ናቸው።እኛነታችንን ለባዕዳን ከምናሳይበት እና ከምናስተዋውቅበት ውስጥ አንዱ አመጋግባችን ነው።በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያውያን ምግብ በዓለም ላይ ታዋቂ ከሆኑት ከህንድ እና ቻይና ምግቦች እኩል ተፈላጊነታቸው ቀላል አይደለም።እርግጥ የህንድ እና የቻይና ሬስቱራንቶች በካፒታል ደረጃ እና በዘመናዊ የንግድ አመራር የሚለዩበት መንገድ እንዳለ ሆኖ ማለት ነው።
በርካታ አውሮፓውያን እና አሜሪካውያን የማያውቁት አገር ሄደው የሚመገቡት ምግብ እንደማይስማማቸው ሲረዱ ቶሎ ብለው ወደ ድረ-ገፅ ገብተው የሚፈልጉት የኢትዮጵያውያን ሬስቱራንቶችን ነው።የኢትዮጵያን ምግብ ጣፋጭነቱ ብቻ ሳይሆን ለጉዞ ተስማሚ እንደሆነ በርካታ የውጭ ዜጎች ይስማሙበታል። እዚህ ላይ የሚያሳዝነው ግን የኢትዮጵያ አየር መንገድ የኢትዮጵያ ምግብ ለመንገደኞቹ አያቀርብም።እንጀራ መብላት እፈልጋለሁ ያለ መንገደኛ በእራሱ አገር አየር መንገድ ውስጥ ሆኖ የፈረንጅ ምግብ እንጂ እንጀራ አይሰጠውም።የአውሮፓ እና የአሜሪካ ትልልቅ ''ሱፐር ማርኬቶች'' ግን የኢትዮጵያን እንጀራ ለገበያ አቅርበው ለሕዝባቸው እና ባብዛኛው ለኢትዮጵያውያን እንዲቀርብ ፈቅደዋል።አንድ ቀን በኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ ውስጥ እንጀራ በወጥ እናይ ይሆናል።መቼም የእራሳችንን ነገር ሁል ጊዜ ዝቅ የማድረግ አባዜ አለብን።
ወደ ኦስሎ አዲሱ ጣይቱ ሬስቱራንት ልመለስ እና ይህ በሁለት ወጣት ኢትዮጵያውያን ኢንተርፕረነሮች የተከፈተው ጣይቱ ሬስቱራንት ለኦስሎ ከተማ ማዕከል የአምስት ደቂቃ ብቻ እርቀት ያለው ሲሆን ለባቡርም ሆነ ለአውቶብስ ትራንስፖርት አመቺ በሆነው ጎዳና ዳር ላይ የሚገኝ ነው።በነገራችን ላይ የእዚህ አይነቱ ደረጃውን የጠበቀ ሬስቱራንት በኦስሎ ከተማ መኖር የኦስሎ ከተማን የልዩ ልዩ ባህል መገለጫነት የሚያጎላ እና የአፍሪካውያን አንዱ የባሕል ማሳያ ቦታ ይሆናል።ወደ ኦስሎ ጎራ የሚል ኢትዮጵያዊም ሆነ የሌላ አገር ዜጋ ትንሿን ኢትዮጵያን የሚመለከትበት አንዱ እና አይነተኛ አማራጭ ቦታ ጣይቱ ሬስቱራንት ይሆናል።
ከእዚህ ጋር ተያይዞ ሌላው ሳይገለጥ መታለፍ የሌለበት ጉዳይ።በአዲስ አበባ ሳይቀር በርካታ ሆቴሎች እና የንግድ ድርጅቶች ኢትዮጵያዊ የሆነ ስም እየጣሉ በባዕዳን ስም በሚጠሩበት በእዚህ ወቅት ጣይቱ ሬስቱራንት የመጀመርያው የኢትዮጵያ ሆቴል ስም በሆነው እና በስመ ጥር ንግስት ጣይቱ ስም መጠራቱ የኢትዮጵያን ስም ለውጭው ዓለም ለማስተዋወቅ የእራሱ ድርሻ አለው። ጣይቱ ስትነሳ የመጀመርያ ሆቴል ስራዋ፣የጦር ስልት አዋቂነቷ፣የመንግስት አማካሪነቷ፣ በውጫሌ ውል አንቀፅ 17 እንዲመረመር በማድረግ የዓለም አቀፍ ሕግ አዋቂነቷ እና ኢትዮጵያዊት ባለሙያ እናት መሆኗ ሁሉ ይታወሳል።አሁንም ኢትዮጵያውያን ኢንተርፕሬነሮችን ያብዛልን
ምግብ የመብት ጉዳይ ነው። መንግስት በረኃቡ ጉዳይ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሊከሰስ ይችላል።የዩንቨርስቲ ተማሪዎች፣የከተማ ነዋሪዎች እና ገበሬዎች ሁሉ ለተራበው ሕዝብ መጮህ ካለባቸው ወቅቱ አሁን ነው! (የጉዳያችን ማስታወሻ)
እንደ ዓለም አቀፍ የረድኤት ድርጅቶች ዘገባ በኢትዮጵያ ከሚኖረው ሕዝብ ከአምስቱ አንዱ ርኃብ አደጋ ላይ ነው። ዓለም አቀፍ የሕፃናት አድን ድርጅት - ዩኒሴፍም ዘገባውን ስያጠናከር በኢትዮጵያ የስድስት ሚልዮን ሕፃናት ሕይወት አደጋ ላይ ነው ብሏል።በሌላ በኩል በከተማ የሚኖረው ሕዝብ የኑሮ ውድነቱ ጣርያ ነክቶበታል።የብሔራዊ ባንክ ጥናት እንደሚያሳየው የዋጋ ግሽበቱ ባለፉት ስድስት ወራት ብቻ 12% ደርሷል።ዓለም አቀፍ የረድኤት ድርጅቶች የ90 ቀናት የእርዳታ ማሰባሰብያ መርሃ ግብር አዘጋጅተዋል።በኢትዮጵያ መንግስት በኩል ግን በይፋ እንዳይጠይቁ ታግደዋል። (Ethiopian government stops fundraising campaign by UN agencies)
ይህ ጉዳይ ዓለም አቀፍ ወንጀልም ነው።ምግብ ከመኖር ህልውና በላይ የሰብአዊ መብት ጉዳይም ነው። መንግሥታት፣ግለሰቦች እና ኩባንያዎች ሰዎች ምግብ እንዳያገኙ ለሚያደርጉት ማናቸውም እንቅስቃሴ እና ኃላፊነት ያለመወጣት ተግባር ሁሉ በሕግ እንዲጠየቁ ዓለም አቀፍ እንቅስቃሴ ከተጀመረ ጥቂት አመታት ተቆጥረዋል።
ምግብ የሰብአዊ መብት ጉዳይ ነው (Right to food) የሚለውን መመርያ በአገራቸው ለተግባራዊነቱ ሥራ ከሚሰሩት አገራት ውስጥ ኤልሳ ልቫዶር፣ዮርዳኖስ እና ህንድ ይገኙበታል።የምግብ መብት ዓለም አቀፍ ሕግ የማድረግ እንቅስቃሴ የመነጨው ከተባበሩት መንግስታት የምጣኔ ሀብት፣የማኅበራዊ እና የባሕል መብት ፅንሰ ሃሳብ ሲሆን እኤአቆጣጠር በ2012 ዓም 160 አገራት ጉዳዩን ከፍ ወዳለ ዓለም አቀፍ ሕግ ቅረፃ ለማሳደግ የመግባብያ ፊርማቸውን አስቀምጠዋል።የመግባብያ ሰነዱ አገራቱ ምግብ የመብት ጉዳይ መሆኑን የሚያሳይ ፖሊሲ በአገራቸው እንዲያወጡ እና በዓለም አቀፍ ደረጃም ተግባራዊ እንዲሆን ያሳስባል።
በእዚህም መሰረት በ20013 እኤአ ህንድ የምግብ መብት ሕግን በብሔራዊ ሕግ ውስጥ አካተተች።ምግብ የመራብ እና አለመራብ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን መንግሥታት ብሔራዊ እና ዓለም አቀፋዊ ግዴታቸውን የመወጣታቸው እና ያለመወጣታቸው ጉዳይም ጭምርም ነው።ለአንድ ሕዝብ ምግብ እንዳይደርሰው ማድረግ ከዘር ማጥፋት ወንጀል እኩል ያስጠይቃል።የምግብ ጉዳይ የኢትዮጵያቴሌቭዥን ሲመቸው ስለረሃብ ሳይመቸው ዘፈን የሚያቀርብበት ጉዳይ አይደለም።በኢትዮጵያ የሰው መብት ከሚታሰበው እና ከሚገመተው በላይ በአምባገነኑ ስርዓት ስለተረገጠ ጉዳዩን አቅልሎ የማየት አዝማምያ ይስተዋላል።ሆኖም ግን ጉዳዩ ቀላል ጉዳይ አይደለም። የሚወራው ስለ ሚልዮኖች ሕይወት ነው።የተራበው የኖርዌይን ሕዝብ ሶስት እጥፍ የሚሆን ሕዝብ ነው።ይህ ሕዝብ እንደ ምንም ነገር ዝም ሊባል አይገባም።
የምግብ መብት ጉዳይ ዓለም አቀፍ እንቅስቃሴ በአገራት የውስጥ ፖሊሲ ከመግባት ባለፈ መንግሥታት ፍርድ ቤት አስቁሞ አስፈርዷል።በኔፓል 1998 የአገሪቱ ከፍተኛው ፍርድ ቤት መንግስቱን ምግብ ለሕዝቡ ባለማዳረሱ ምግብ እንዲያከፋፍል ፈርዶበታል።በህንድም በተመሳሳይ መልክ የእርዳታ ድርጅቶች ተሰብስበው የህንድን መንግስት ለሕዝቡ ምግብ ባለማድረሱ የሚል ክስ መስርተው አስፈርደውበታል።
በመጨርሻም ምግብ ለሕዝብ እንዳይደርስ የማድረግ ሂደት ከቢሮክራሲያዊ ድክመት ባለፈ በአገር ውስጥ የሚፈጥረው የውስጥ ቅራኔ ቀላል አይደለም።በአሁኗ በህወሓት የጎሳ ፖለቲካ የተከፋፈለች ኢትዮጵያ ውስጥ ምግብ እንዳይደርስ የተደረገው አካባቢ ከጎሳ ጭቆና አንፃር ሊመለከተው ስለሚችል ጉዳዩ ውስብስብ ችግር ይዞ መምጣቱ አይቀርም።በመሆኑም የኢትዮጵያ ሕዝብ መንግስት እየደበቀ ያለውን ርኃብ በግልፅ በአደባባይ በመቃወም የተሻለ ብሔራዊ መግባባት እና አንድነት መፍጠር ይችላል።የተራበው አካባቢ ሕዝብ በርቀት የሚኖረው ወገኑ እንደሚያስብለት የማሳያው እና ሌላው አንድነት የመፍጠርያ አጋጣሚም ነው።ስለተራበው ሕዝብ የዩንቨርስቲ ተማሪዎች፣ምሁራን፣የከተማ ነዋሪዎች እና ገበሬዎች ሁሉ መጮህ ካለባቸው ወቅቱ አሁን ነው።ሚልዮኖች ከመርገፋቸው በፊት ለኢትዮጵያ ሕዝብ እንድረስለት።
አዲስ እይታ የቢዝነስ ማማከር አገልግሎት የኢትዮጵያ የንግድ ህግ አዋጅን መሰረት በማድርግ በወርሃ ጥር 2007 ዓ.ም የተመሰረተ በተለያዩ የስራ ዘርፎች ላይ የቢዝነስ ማማከር አገልግሎት፣ የቢዝነስ ስልጠናዎችንና የስነልቡናዊ ምክሮችን የሚሰጥ የግል ተቋም ነው።
አዲስ እይታ የቢዝነስ ማማከር አገልግሎት ከ500 በላይ ለሆኑ የቢዝነስ ተቃማት የቢዝነስ ማማከር፣ የጥናት ሥራ እና የቢዝነስ ስልጠና አገልግሎቶችን መስጠት የቻለ ድርጅት ነው።
አዲስ እይታ የቢዝነስ ምክር አገልግሎት በሙሉ ጊዜ እና በጊዜያዊ የስልጠናና የጥናት ተሳታፊ አባላት ሰራተኞቹ አገልግሎት እየሰጠ የሚገኝ የቢዝነስ ተቋም ነው። በአሁኑ ጊዜ ወደቢዝነስ መስክ አዲስ ለሚገቡ የቢዝነሱ ዓለም ደንበኞች የቢዝነስ ማማከር ስራ አገልግሎት፣ በልዩ ሁኔታ የታገዘ የቢዝነስ ስነልቡና እና የቢዝነስ እቅድ ዝግጅት ስልጠና፣ በተጨማሪም ለብድር እና ሌሎች የቢዝነስ ዓለማዎች የፕሮጀክትና አዋጭነት ጥናት የማዘጋጀት ስራም ይሰራል። እንዲሁም የቢዝነስ ተቋም አመራር ዘዴ፣ ስትራቴጂ፣ ተቋማዊ መዋቅር፣ የደመወዝ አወሳሰን እና ሌሎች የቢዝነስ ዘርፎች ላይም ስልጠናዎችን ይስጣል።
በትግራይ ክልል ምዕራባዊ ዞን ቆራሪት በተባለች ከተማ ነዋሪዎች ተቃውሞ ሰልፍ በማካሄዳቸው ሰዎች እያተሰሩ ነው ተባለ። በዚህ ሁለት ቀን ከ150 በላይ ሰዎች መታሰራቸው ነዋሪዎች ለአሜሪካ ድምፅ ተናግረዋል።
የከተማው አስተዳደር በበኩሉ ታስረዋል ተብሎ የተገለፀው ቁጥር የተጋነነ ነው፤ የህዝብ ሰላም ለማወክ የሚሰሩ ሰዎች በመለየት ህጋዊ የእርምት እርምጃ እየወሰድን ነው በማለት አሳውቋል።
‘ሰብኣዊ ኩነታት ኣብ ትግራይ ኣዝዩ ኣሻቃሊ እዩ፣ ቀይሕ መስቀል ብወገኑ ብስንኪ ሕማቅ ኩነታት ጸጥታ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ትግራይ ክበጽሕ ኣይካኣለን ዘሎ’ ትብል ወሃቢት ቃል ዞባዊ ቤት ጽሕፈት ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል።
ኣልዮና ስየንኮ፣ ኣስታት 60 ሽሕ ሰባት ናብ ጎረቤት ሱዳን ተሰዲዶም ከምዘለው፣ ኣብ ውሽጢ ትግራይ’ውን ኣሻሓት ዝተመዛበልሉ ኩነታት ከምዘሎን መብዛሕተኦም ምንጪ ኣታዊኦም ከምዝሳኣኑ፣ ሓረስቶት ቅድሚ ናይ ሕርሻ ወቅቲ ካብ ከባቢኦም ከምዝተፈናቀሉን ሕጽረት መግቢ ከምዘጋጠሞምን'ውን’ ጠቂሳ።
ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ካብ ኩለን ከተማታት ትግራይ ኣብ መቀለ፣ ዓዲግራት፣ ኣክሱምን ሽረን ጥራይ ይነጥፍ ከምዘሎ ኣረጋጊጻትልና ኣላ። እተን ዝተረፋ ከተማታትን ገጸራትን ግና ብሰንኪ ስግኣት ጸጥታ ክንኣትው ኣይካኣልናን፣ ምንጪ ሻቅሎት ኮይኑና’ውን ኣሎ’ ኢላ።
‘ዝተሰርቁን ጥርሖም ዝተረፉን ትካላት ጥዕና ተዓዚብና አለና። እዚ ድማ ንዓና ከቢድ ስክፍታ ፈጢሩልና እዩ። ምኽንያቱ፣ እዚ ጸገም’ዚ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣገልግሎት ይልግሱ ዘለው ሆስፒታላት ተወሳኺ ጸቅጢ እዩ ዝፈጥር’ውን’ ኢላ።
ኩነታት ኣብ ትግራይ ዝሰፈሩ ኣሻሓት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣመልኪታ ክትገልጽ ከላ ‘ኣብ ትግራይ 4 መዓስከራት ኣለዋ፣ ኣስታት 50 ሽሕ ስደተኛታት ኣለው፣ ኩነታቶም ብዝምልከት ግና፣ ብርክት ዝበሉ ምፍንቃላት ስለዝተፈጥረ፣ ሃለዋት ስደተኛታት ንጹር ኣይኮነን ዘሎ’ ኢላ።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና በምዕመኖቿ ላይ የሚፈጸመው ግፍና መከራ እንዲቆም፣ ዛሬ ዕሁድ ብቻ ከሰላሳ በላይ በሚሆኑ የኢትዮጵያ ከተሞች ሰልፍ ተደረገ።የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ሰልፎቹን ተቀላቅሏል።ለንደንም ሰልፍ ነበር።(ከሃያ በላይ ፎቶዎች ይመልከቱ)
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና በምዕመኖቿ ላይ የሚፈጸመው ግፍና መከራ እንዲቆም፣ ዛሬ ዕሁድ ብቻ ከሰላሳ በላይ በሚሆኑ የኢትዮጵያ ከተሞች ሰልፍ ተደረገ።የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ሰልፎቹን ተቀላቅሏል።ለንደንም ሰልፍ ነበር።(ከሃያ በላይ ፎቶዎች ይመልከቱ)
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ምእመናን እና አባቶች በቤተ ክርስቲያንና ምዕመኖቿ ላይ ግፍ የፈጸሙት አካላት በሕግ እንዲጠየቁ፣በቤተ ክርስቲያን ላይ የሚደረጉ ጥቃቶች እንዲቆሙ እና መንግስት ለችግሩ ትኩረት እንዲሰጥ በመጠየቅ ከሰላሳ በላይ በሚሆኑ የኢትዮጵያ ከተሞች ዛሬ ሰልፎች ተካሂደዋል።
በያዝነው ሳምንት አጋማሽ ላይ በዋሽንግተን የሚገኙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ምእመናን እና አባቶች በኢትዮጵያ ኤምባሲ ፊት ለፊት ሰልፍ ያደርጉ ሲሆን ዛሬ በለንደን ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ በተገኘበት ሰልፍ መደረጉን ለማወቅ ተችሏል።በሀገር ቤት የተደረገው ሰልፍ ከሰላሳ በላይ በሚሆኑ ከተሞች የተደረገ ሲሆን ከእነኝህ ውስጥ በባሕር ዳር፣ በደብረ ማርቆስ፣ በብቸና፣ በደጀን፣ በሞጣ፣ በደብረ ብርሃን፣ በማጀቴ፣ በጫጫ፣ በአረርቲ፣ በመሐል ሜዳ፣ በፍኖተ ሠላም፣ በቡሬ፣ በመርዓዊ፣ በእንጅባራ፣ በደባርቅ፣ በዳባት፣ በአዲ አርቃይ፣ በጯሂት፣ በወልድያ፣ በቆቦ፣ ሮቢት፣ በላልይበላ፣ በውጫሌ፣ በወረኢሉ፣ በደላንታ፣ በኮን፣ በዳንግላ፣ በዱር ቤቴ፣ በአዲስ ዘመን እና በሌሎችም ከተሞች ተካሂደዋል፡፡
ወደ ታሪክነት ለመቀየር ጥቂት ቀናቶች የቀሩት 2012 ዓ.ም ለእሱ የቁጥሩ ሙሉነትን ያህል ሙሉ አልሆነለትም፤በብዙ መልኩ ፈትኖታል፤በሰው መግጨት ክስ ተፈርዶበት በሕይወቱ ለመጀመሪያ ጊዜ ማረሚያ ቤት ወርዷል…በዚህ ሳያበቃም በአካባቢው ሰዎች ጥቆማ የኮሮና ቫይረስ ካለበት ሰው ጋር ንኪክ አለብህ ተብሎ ተጠርጥሮም ከባለቤቱ ጋር ኳራንታይን ለ15 ቀናት ገብቷል፡፡ እነዚህ ሁሉ ፈተናዎች ቢደራረቡበትም የእግር ኳሱ ኮከብ የሆነውን፣የማይደክመውን፣ የማይቆመውን ፍሬው ሰለሞን (ጣቁሩን) አላንበረከኩትም፤ ይልቁንም ከብረት የጠነከረ አደረጉት እንጂ፡፡
“በእርግጥ ሕይወት በፈተና የተሞላች ነች፤ ለፈተና መንበርከክ ሳይሆን ፈተናን በፅናት ተቋቁሞ ማለፉ ነው ትልቁ ቁም ነገሩ̋ የሚለው ፍሬው ሰለሞን (ጣቁሩ) ̋በኮሮና ቫይረስ ተጠርጥረን ከባለቤቴ ጋር በኳራንታይን ያሳለፍነው ጊዜ እጅግ አስጨናቂ ነው፤በማረሚያ ቤት ያሳለፍኩት ጊዜም በሕይወት ዘመኔ የማላውቀው አስፈሪና ከባድ ቢሆንም የሁለቱም መጥፎ አጋጣሚዎች በትምህርት ቤት የማላገኘውን ትልቅ ቁም ነገር ገብይቼበታለሁ” የሚለው ሙሉ ሜዳ በማካለል የሚታወቀውና የሁለት ሰው ትንፋሽ ያለው ተጨዋች ነው የሚባለው አዲሱ የወልቂጤ ከነማው ፈራሚ ፍሬው ሰለሞን (ጣቁሩ) ከሀትሪክ ኤክስኪዮቲቭ ኤዲተር ጋዜጠኛ ይስሀቅ በላይ ጋር ፌዴራል ፖሊስ ስለመግጨቱና ስለመታሰሩ፣ በኮሮና ቫይረስ ተይዟል ተብሎ ኳራንታይን ስለመግባቱና ስለተወራበት ወሬ፣ ስለትዳር ሕይወቱና እንዲሁም ብሄራዊ ቡድን አለመመረጤ ለእኔም ዕንቆቅልሽ ሆኖብኛል፤ያለኝ ብቃት መቶ ፐርሰን ለብሄራዊ ቡድን ያስመርጠኛል በማለት በድፍረት የተናገረውንና ጊዜ ወስዶ ያወሩትን ለእናንተ ለተከበሩ አንባቢዎቻችን በሚመች መልኩ አቅርበነዋል፡፡ እንደተለመደው ጊዜያችሁን አውሱን፡፡
“ይሄ በጣም አስገራሚ ታሪክ አለው፤ነገሩን አሳጥሬ ስነግርህ ከአዲስ አበባ ጠቅልዬ ስወጣ የእኔ መኖሪያ ቤት እስኪደርስ በሚል ለጊዜው ሙሉ ግቢ እከራያለሁ፤የቤቱ አከራዬ አዲስ አበባም ሌላ ቤት ስላለው፣የተከራየሁትን ቤትም ለመቆጣጠር ይረዳኛል…ሆቴል አልጋ ከመያዝ ከሰርቪስ ቤቶች ውስጥ አንዱን ክፍል ለጊዜው ልጠቀምበት ስጠኝ ይለኛል፤እኔም ምንቸገረኝ… የራሱ ቤት ነው…ይጠቀምበት ብዬ እፈቅድለታለሁ፤ይሄ ሰውዬ ታዲያ ሳምባ ምች በሽተኛ ነው…በጣም ያስላል…ሳሉም የማያቋርጥ ነው፤ይሄንን የተመለከቱ ሰዎች “ይሄማ የጤና አይደለም ኮሮና ቫይረስ ነው…ከዚያ ውጪ ሊሆን አይችልም፤) ብለው ይደመድሙና ለጤና ሚኒስቴር ስልክ ደውለው ይጠቁማሉ…የጤና ባለሙያዎችም አንቡላንሳቸውን እያስጮሁ እየበረሩ በራችን ላይ ከተፍ ይላሉ…እዚህ ቤት ውስጥ የታመመ…ከኮረና ምልክቶች አንዱ የሆነው ከፍተኛ የሳል ምልክት ያለበት…ተጠርጣሪ ሰው አለና ለምርመራ ይዘን እንሄዳለን…አሉ…አረ የሚያስለው ሰውዬ የሳምባ ምች በሽተኛ ነው እንጂ በኮረና የተያዘ አይደለም…ብሏ ባለቤቴም ሰውዬው ራሱም ለማስረዳት ቢሞክሩም ለመስማት ፍቃደኛ አልሆኑም…ይዘነው ሄደን በምርመራ ነው የምናረጋግጠው አሉ…በመጨረሻም ነገሮች ከአቅም በላይ በመሆናቸው ወሰዱት፤በሰውዬው ተገርመን ሳንጨርስ በነጋታው ደግሞ ሌላ ያላስብነው ዱብ እዳ መጣ…እኔ በሌለሁበት ቤታችን መጥተው ባለቤቴን እናንተም ከሠውዬው ጋር ንክኪ ስላላችሁና ተጠርጣሪ ስለሆናችሁ ለደህንነታችሁ ሲባል መሄድ አለባችሁ አሏት፤ እሷም በጣም ደነገጠች…ፈራች…ወዲያው ወደ እኔ ጋር ደውላ ታሪኩን ስትነግረኝ…አይዞሽ አትደንግጪ… ታዲያ ምን ችግር አለው…?እኔ አሁኑኑ መጣሁ…አንቺ ግን አምቡላንስ ውስጥ እንዳትገቢ መሄድ አለባችሁ ከተልባንም በእኔ መኪና ነው የምንሄደው…ምንም እንዳትፈሪ አልኳት… በፍጥነት ወደ ቤት ስመጣ…በሩ ላይ ትንሽ ግርግር አለ…አምፑላንሱም ቆሟል…ምንድነው ብዬ ስጠይቃቸው…ባለቤቴ የነገረችኝን ደገሙልኝ…በኮሮና ተጠርጥራችኋል ለምርመራ መሄድ አለባችሁ ሲሉኝ…ምን ችግር አለው ብለን ለምርመራ ሄድን”
“በኮሮና ተጠርጥራችኋል ብለው አንድ የተዘጋጀ ሆቴል ነገር ነበር እዛ ወስደው ከተቱን…ሁለቴ የምርመራ ናሙና ወሰዱ…ኮሮና እንደሌለብን ብንገምትም…የሚያደርጉት ነገር በጣም ያስጨንቃል…15 አስጨናቂ ጊዜያትን በሆቴሉ (በኳራንቲ) ለማሳለፍ ተገድድን፤በመጨረሻ በተደረገ ምርመራ እኛም ቤቱን ያከራየንም ሰውዬ ነፃ ናችሁ ተብለን እንድንወጣ ተደረገ፤እኛ ለ15 ቀን ኳራንቲ በመግባታችን ሰው በኮሮናና ኳረንቲ በመግባት መካከል ያለው ልዩነት ባለማወቁ ብዙ ነገር ተባለ፤ በተለይ እኔ ላይማ ያልተባለ ነገር የለም…ፍሬውና ቤተሰቡ በኮሮና ቫይረስ ተያዙ… ከአዲስ አበባ ይዞ ነው የመጣው ኳራንቲ ገብቶ በፀና ታሞ ተኝቷል…ብቻ ምን ያልተባለ አለ…ብዙ ተባለ…እውነታው ግን…እኔንም ቤተሰቤንም የኮሮና ቫይረስ አልያዘንም…ገና ለገና…ቤቱን ያከራየን ሰውዬ በጣም ያስላል ብለው…ጠቁመውብን በጥርጣሬ ለደህንነታችሁ ሲባል ብለው ነው ለምርመራ ወስደው ኳራንቲ ያስገቡን፤ሰው በኮሮና ቫይረስና በኳራንታይን መካከል ያለውን ልዩነት ባለማወቁ ነው ወሬው አዲስ አበባ ድረስ የተሰራጨው እንጂ…ከመነሻውም እኔም ቤተሰቤም አልተያዝንም…ተመርምረንም ነፃ ነው የተባልነው፤ደግሞም አንድ ሰውበኮሮና ቫይረስ ተያዘ ማለት በቃ አለቀለት ይሞታል ማለት አይደለም…ያገግማል፤ይድናልም ”
“ነገሩ የሆነው እንዴት መሰለህ ትሬይኒንግ ሰርቼ በጣም ደክሞኛል፤ፍልውሃ አካባቢ አንድ እርጎ በማር የሚሸጥባት ሱፐር ማርኬት አለች…እዛ ሄጄ ተመልሼ መኪናዬን አስነስቼ ጎንበስ ብዬ ቀና ስል ለካ ገፍተር አድርጌዋለሁ…በዚህን ጊዜ በአካባቢው የነበሩ ሰዎች ኧረ ገጨኸው፣ገደልከው ብለው ሲጮሁ…አውነት ሰው የገደልኩ መሰሎኝ በጣም እደነግጥና ፍሬን የያዝኩ መስሎኝ ነዳጁን እረግጠዋለሁ…በዚህን ጊዜ የፌዴራል ፖሊሱን አሸቅንጥሬ…ገፍትሬ መሬት ላይ ጣልኩት…ጥርሱ ተሸረፈ…ግንባሩ…እጁ ሁሉ ሳይቀር ተላጠ ቆሰለ ደማ…ወዲያው አፋፍሰን ሀኪም ቤት ወሰድነው…በጣም ደንግጬያለሁ…ግን እግዚአብሔር እኔንም እሱንም አትርፎናል…አሳከምኩትም…በኋላ ላይ ሁለታችሁም አስባችሁት አይደለም…አጋጣሚ ነው… ጉዳዩ ወደ ክስ ወደ ፍ/ቤት ከሚሄድ…ለምን በሽምግልና አይያዝም ተባለ…እሺ አልኩ…እሱም ተስማማ…ጉዳዩን በስምምነት ፈታነው…በወቅቱ እኔ ትኩረቴ ጨዋታ ላይ ስለነበር ጉዳዩን የቴክኒክ ኮሚቴያችን የነበረው ዋሲሁን (ነፍሱን ይማረውና) አንተ ጨረስልኝ ብዬ ሰጠሁት… የተፈራረምንበት…የተስማማንበት ወረቀት እጃችን ላይ ሲገባ እኔም እሱም ተዘናጋን ትኩረቱን ወደ ስራዬ አደረኩት”
“በጣም የሚገርምህ ስለ ሕግ ግንዛቤ አለመኖር እንዴት እንደሚጎዳ ያወኩት በዚህን ጊዜ ነው፤ ከገጨሁት የፌዴራል ፖሊስ ጋር በሽማግሌ ታርቀን…ተስማምተን የእርቅ ስምምነቱን ደብዳቤ በእጄ ሳስገባ ነገሩ ያለቀ የሞተ ያህል ተሰምቶኝ ነገረ አለሙን ረሳሁት…ጭራሹንም ምንም እንዳልተፈጠረ ቆጥሬ ትኩረቴን ወደ ትሬይኒንጌና ወደ ጨወታዬ አዞርኩት፡፡ በዚህ መሀል እያለሁ አንድ ቀን የእጅ ስልኬ ጮኸ…አቤት ስል ከፖሊስ እንደተደወለና በሰው መግጨት ክስ የተከፈተው ፋይል ባለመዘጋቱ እንደምፈለግ…መጥሪያ መጥቼ እንድወሰድ ወዲያው ገለፀልኝ እንደ አዲስ ደነገጥኩኝ፤ስሄድ ጉዳዩ እንዳልተዘጋና ክሱ ተጠናቆ ለአቃቤ ሕግ መሰጠቱና ክስ እንደተመሠረተብኝ ገልፀልኝ…እኔ በፊትም የፍ/ቤትና የቀበሌ ጣጣ አይመቸኝም…ልክ መጥሪያውን እንደተቀበልኩ የገጨሁት ፌደራል ፖሊስ ጋር በመደወል ክሱን ባለማዘጋታችንና የእርቅ ደብዳቤውን ባለማስገባታችን መጥሪያ ተሰጠኝ…ክስም ሊመሰረትብኝ ነውና እባክህ ቶሎ ድረስልኝ ስለው “አሁን እኔ ግዳጅ ላይ ነኝ መምጣት አልችልም” ሲለኝ ሰማይና ምድሩ ዞረብኝ… አረ ባክህ እንደምንም ድረስልኝ ስለው “ከሶስት ቀን በኋላ እመጣለሁ” አለኝ…እኔ ደግሞ ፍ/ቤት የቀጠሮ ቀኔ ከዚያ በፊት ነው…በጣም ተረበሽኩ…የፍርድ ቤቱ ቀን ከብርሃን ፍጥነት በሮ ደረሰ…ችሎት ስቀርብ ዳኛዋ ሴት ነበረች…ጉዳዩን ከመረመረች በኋላ ለሁለት ወራት ወደ ማረሚያ ቤት እንድወርድ ተፈረደብኝ…በህይወቴ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ማረሚያ ቤት ወረድኩ…ለሁለት ወራትም ታሰርኩ…”
“ወደ ማረሚያ ቤት ከመውረዴ በፊት ለተወሰኑ ቀናቶች በእስር ቤት ነው ያሳለፍኩት…4 እና 5 ቀን በእስር ቤት አሳልፌያሁ…እውነት ለመናገር በእስር ቤት ደስ የማይል ጊዜን በማሳለፌ ሁለት ወራትን በማሳልፍበት ማረሚያ ቤት…ከዚህ የባሰ ነገር ይገጥመኛል በሚል ትልቅ ፍርሀት በውስጤ ነገሰ…እንዴትስ ነው በዚህ መልኩ ሁለት ወራትን የማሰልፈው? ብዬ በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ ወደኩ…በጣም ተረበሽኩ…ኧረ እንደውም አልፎ ተርፎ አምላኬን ምነው ምን በደልኩህ…?ብዬ ሁሉ እስከማማረር ደረስኩ፤ቀኔ ደርሶ ወደ ማረሚያ ቤት ስወርድ ግን የገጠመኝ ነገር እንደፈራሁት ሣይሆን በጣም በተቃራኒ ሆኖ አገኘሁት፡፡ እንደውም እንዴ እስር ቤት ማለት እንደዚህ ነው እንዴ? ብዬ ራሴን እስከመጠየቅ ሁሉ ደርሻለሁ…እስር ቤት ስገባ ልክ እንደ ዩኒቨርሲቲ ተደራራቢ አልጋ ላይ ነው የምንተኛው…ለአንድ ሰው አንድ አልጋ ነው…የራሱ ሻወር ሽንት ቤት አለው… ቴሌቪዥን በየቦታው አለ…ፀጉር ቤት፣ሻይ ቤት፣ላይብረሪ ብቻ ሁሉም ነገር ተሟልቶ ሣይ እስር ቤት እንደዚህ ነው ብዬ ተገረምኩ…ጠዋት ተቆጥረን እንወጣለን ማት ደግሞ ተቆጥረን እንገባለን፤የጠበኩትን ሣይሆን ያልጠበኩትን በማግኘቴ ሁለት የጨለማ ወራት ይሆናሉ ብዬ ያሰብኩት እስር ቤት በፍጥነት ሁለት የብርሃን ወራት ሆና ለመቀየር ብዙም ጊዜ አልወሰደብኝም”
“ብዙዎች ከተክለ ሰውነቴም እንደውም ሜዳ ውስጥ በማልያና በልብስ ካለኝ ሰፊ ልዩነት ቶሎ አልለዩኝም እኔም ተጨዋች መሆኔን ለማንም አላውራሁም፤መጀመሪያ ላይ ብዙውን ጊዜ በእስር ቤት ጠያቂ ሲመጣ የምትጠራው በማይክሮፎን ነው…ፍሬው ሰለሞን ስባል መጀመሪያ ልብ ያለ አልነበረም፤እየተደጋገመ ሲጠራ ግን የጠረጠሩ ነበሩ፤ በኋላ ላይ ስሰማ የታሰርኩበት ክፍል ውስጥ የኢት.ቡናና የቅ/ጊዮርጊስ ደጋፊዎች ነበሩ፤ እነሱ ስሜ ተደጋግሞ ሲጠራ ሲሰሙ ይሄ መከላከያ የሚጫወተው ጣቁሩ የሚባለው ልጅ ይሆን እንዴ? በማለት ስሜን አንስተው ሲነጋገሩ እንደነበርና በመጨረሻም አይ እሱ እዚህ ምን ያደርጋል የስም መመሳሰል ነው ብለው መደምደማቸውን ሰማሁ፡፡ ለተወሰነ ጊዜ ራሴን ሳላስተዋውቅ ከቆየሁ በኋላ የእኛ ክፍል አስተዳደር የራሱ ፀጉር ቤት አለው…ታዲያ አንድ ቀን ፀጉሬን ለመስተካከል ስሄድ ያበጠ ይፈንዳ ብዬ ነገርኩት…ስነግረው “እንዴ አንቺ ነሽ እንዴ ፍሬው (ጣቁሩ)…”ብሎ ወዲያው…”የት ነው የምትተኛው?”…አለኝ ተደራራቢ አልጋ ላይ ከላይ እንደምተኛ አሳየሁት…ለመተኛት የሚመረጠውና ምቹው ከታች ስለነበር ወዲያውኑ “እታች ነው መተኛት ያለብህ”ብሎ ቀየረኝ…ከዚያን ቀን በኋላ እስከወጣ ድረስ የነበረውን እንክብካቤ ልነግርህ አልችልም ልዩ ነበር…እኛ ክፍል ውስጥ ለነበሩት የቅ/ጊዮርጊስና የኢት.ቡና ደጋፊዎች “ፍሬው (ጣቁሩ) የምትባል ተጨዋች እዚህ መጥታላችኋለች” ሲላቸው “እኛም እኮ ጠርጥረን ነበር ብለው እኔጋ መጡ”ተንከባከቡኝ…ያሳዩኝ ክብርና ፍቅር በጣም ልዩ ነበር…አብሬያቸውም አሣልፍ ነበር፤ውድድር ውሰጥም አስገብተውኝ ክፍሌን ወክዬ ኳስ ሁሉ ተጫውቻለሁ…በቃ ፍቅራችን ልዩ ሆነ…የጨለማ ያህል ያየሁት እስር ቤት ወደ ብርሃንነት ተለወጠ…በጣም ተደስትኩ…እኔም ቤተሰብ…ተጫዋቾች ሊጠይቁኝ ሲመጡ የሚሰጡኝን ገንዘብ ምንም ስለማላደርገው…ጠያቂ ለሌላቸው ልጆች መመገቢያ በማዋል ከሁሉምም ጋር እየተግባባሁ እየተላመድኩ መጣሁ፤የሚገርምህ ሁለት ወሩ ሁለት አመት ይሆንብኛል ብዬ የሰጋሁት ሰው…ቀኑ ሳላስበው እያለቀብኝ መጣሁ፤ እውነት ነው የምልህ ሁለት ወር ታሰርኩ ሣይሆን ጥሩ ተማርኩ…የተለየ የህይወት ክፍልንም አየሁበት ነው የምለው”
“ያን ያህል እንኳን የተለየ የምለው አጋጣሚ የለም ግን አንዳንድ የታዘብኳቸውና ከእኔ አዕምሮ በላይ የሆኑ ነገሮችን አይቻለሁ…ሠምቻለሁም…፤…ለምሣሌ እስረኞች…አንዳንድ ጥጋበኛ የሆኑ…ሠላማዊ ሰዎችን የሚያውኩ ሰዎችን አደብ የሚያስዙበት መንገድ ፍርሃትን የሚያጭር ነው፤ጥጋቡ ያልበረደለት ሠላማዊ እሠረኞችን የሚረብሽ ሰው ተመክሮ አልሰማ ብሎ ሲያስቸግር የሆነ ቆሻሻ ውሃ ያለበት ታንከር አለ እዛ ውስጥ ከተው ልክ ያስገቡታል ድርጊቱ ልክ ነው ብዬ ባልደግፍም…ለቤቱ ግን ሠላምን ሲያመጣ አይቻለሁ፡፡
ከዚህ ውጪ በእስር ቤት በተለይ በሕግ ዙሪያ ብዙ ትማራለህ…ታውቃለህ…የተለያዩ ትላልቅ ሰዎችን እውቀቱ ያላቸውን ሁሉ ታገኝበታለህ…እኔ ከእስር ቤት ከወጣሁ በሃላ በህግ ላይ ያለኝ እውቀት በጣም ጨምሯል…የቱ…ምን አይነት የሕግ ጥያቄ እንደሚያመጣ…ምን ስታደርግ…ምን ልትሆን እንደምትችል ጥሩ ትምህርት ቀስሜ ነው የመጣሁት…እኔ አሁን አንድ ነገር ከማድረጌ በፊት በህግ በኩል ምን ተጠያቂነት ያመጣል? የሚለውን ቀድሜ ነው የማየው…በዚህ በኩል ተምሬ ወጥቻለሁ፡፡ ግን ሳልደብቅህ መናገር የምፈልገው በእስር ቤት የምትሰማቸው አንዳንድ ወንጀሎች ለመስማት በጣም የሚያሳቅቁና የሚረብሹ ናቸው…የዘጠኝ አመት ለጋ ሕፃን ልጅ ደፍረው…አባት ልጁን ደፍሮ ወንድ ለወንድ ግብረ ሰዶም አድርገው ሰውን በመጥረቢያ ቀጥቅጠው ገድሎ ነው የመጣው የሚለውን ስትሰማና ሰውዬውን ስታየው በጣም ይረብሸሃል…የሰው ፍጡር ነው…?…ምንድነው…?…ብለህ እስክትጠራጠር ድረስ…ደግነቱ እንደዚህ አይነት ወንጀል የሚሰሩ በቤቱ ስለሚገለሉ እንጂ በጣም ያማል…እንደመጥፎ አጋጣሚ የማነሳው ይሄንን ነው”
“እንደ አጋጣሚ ሆኖ እኔ እስር ቤት እያለሁ የሁለት ወር ደሞዝ አልገባልኝም፤ለምን አልገባልኝም…?…አኔ የታሰርኩት በድንገተኛ ገጠመኝ ነው ሊከፈለኝ ይገባል ብዬ ጠይቄ ነበር…ነገር ግን በእኛ የመግሥት አሠራር ሁለት ወር በስራ ገበታው ላይ ያልተገኘ ሰው ደሞዝ ይከፈለው…የሚል ሕግ የለም…ብለው ሞገቱኝ እኔም የተቀጠርኩት በመንግሥት ሕግ ሳይሆን በፌዴሬሽኑ የመተዳደሪያ ደንብና ውል መሠረት ነው ብዬ ሞገትኳቸው… በዚህን ጊዜ እነሱም ለሁለት ተከፈሉ…”ይከፈለው፤አይከፈለው” በሚል…በመጨረሻ “ይከፈለው” ወደሚል ውሳኔ መጥተው ሊከፍሉኝ ሲል የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአለምም ወደ ሀገራችንም መጥቶ…ውድድሩም ተቋረጠ…ሳይከፈለኝም ተንጠልጥሎ ቀረ…ይሄው እስከ አሁንም አልተከፈለኝም፤እኔም በቃ አልተፈቀደልኝም…ብዬ ትቼው ተቀምጫለሁ…”
“ቡሄን በልጅነቴ ጨፍሬ ተደስቼ አሣልፌያሁ…በወቅቱም የሙልሙል ዳቦ ሣይሆን የገንዘብ ያዢነትን ኃላፊነት የተሰጠኝ ለእኔ ነበር፤በእኛ ጊዜ ገንዘብ ይዞ መጥፋት የሚባል ነገር ስለሌለ ጨፍረን ያገኘነውን በጨዋነት አናስረክብ ነበር፡፡ የተገኘውን ገንዘብ ስንካፈል የተረፈ ካለ ለሚያስጨፍረው ልጅ እንዲጨመርለት ነበር የምናደርገው…አሁን ደግሞ ቡሄን እያከበርኩ ያለሁት ቤተሰብ መስርቼ የልጅ አባት ሆኜ ነው…ልጆቼ ስለ በዓሉ በደንብ እንዲያውቁ አድርጌ…ከባለቤቴ ጋር ደስ በሚል ሁኔታ ባህሉን ጠብቀን ነው ያከበርነው”
“ከቀድሞ ፍቅረኛዬ ከአሁኗ ባለቤቴ ጋር ከተዋወቅን ከተገናኘን ወደ አምስት አመት አካባቢ ይሆነናል፤ ባለቤቴ የአምሮት አስረስ ትባላለች…ማራኪ ፍሬው የሚባል የ4 አመት ከስድስት ወር ወንድ ልጅና ከሁለት ወር በኋላ ሶስት አመት የምትደፍን ዳግማዊት ፍሬው የምትባል ሴት ልጅ አባትም አድርጋኛለች፤በዚህም በጣም ደስተኛ ነኝ፤ከባለቤቴና ከልጆቼ ጋር የማይደገሙ የሚመስሉ በጣም አስደሳች ጊዜያትን እያሳለፍን ነው፤ከባለቤቴ ጋር የተገናኘንበት አጋጣሚ ከመነሻው የቤተሰባዊ ቅርርብ ነበረን…በተለይ ወንድሟ አብሮ አደጌ ነው…አብረንም ኳስ እንጫወት ነበር፤ወንደሟ ዘነበወርቅ አካባቢ የባጃጅ ስራን ይሠራ ነበር፤እንደ አጋጣሚ ትንሽ ታመመ ለቤተሰቡ ሣይነግር እኔጋ መኖር ጀመረ፣በዚህን ጊዜ እናትዋ ሄደሽ ጠይቂው ስትላት እኔ ጋ መምጣት ጀመረች፤ወንድሟን ለማግኘት ስትመጣ እግረ መንገድ እኔጋ ማረፉን ቀጠለችበት…ይሄ አጋጣሚ ይበልጥ እያቀራረበን በፍቅር መታያየት…መፈላለግ ጀመርን…ግንኙነታችን በዚህ መልኩ ተጀምሮ ፍቅር ውስጥ ገባን…እያለ እያለ ሄዶ… አድጎ ለጋብቻና ሁለት ልጆችን አፍርተን በደስታ በአንድ ጣሪያ ስር ለመኖር በቃን”
“ለአኔ ከጉዳቱ ይልቅ ጥቅሙ በጣም ይበዛብኛል…ትዳር ለተጨዋችነቴ ትልቅ ጥቅም ሰጥቶኛል…ባለቤቴ እንድትንከባከበኝ…በፕሮግራም እንድመራ…ኃላፊነትም እንዲሰማኝ ቀለል የማይባል ጥቅምን ሰጥቶኛል…፤…አንድ የማልዋሸው ነገር ግን መጀመሪያ አካባቢ በጣም ተቸግሬ ነበር…ከባለቤቴ ከልጆቼ ጋር ተራርቆ መኖሩ ትንሽ ፈትኖኛል፤ከቤተሰቤ ርቄ ላለለመኖር ስል አዲስ አበባ ባሉ ትላልቅ ክለቦች ሣይቀር እየተፈለኩ ለቤተሰቤ ስል ብዙ ዋጋ ከፍያለሁ፤ወደ ሀዋሳ የመመለሴ ምስጢርም ከቤተሰቤ ላለመራቅ ነው…ከዚህ ውጪ ትዳሬ ለተጨዋችነቴ ትልቅ ጥቅም ሰጥቶኛል”
“የአረብ ሰፈር በጣም የምወደው የተለየ ታሪክ ያለው ሰፈሬ ነው፤በርካታ ተጨዋቾችንም በማፍራት ይታወቃል፤ተጫውተን ቦርቀን ያደግነበት ሠፈሬ ነው…በተለይ አርብ አርብ የጁመዓ ቀን ስለሆነ የተለየ የትዝታ ስሜት አለኝ፤አርብ ቀን ሰፈሩ በጣም ይደምቃል… ይጨናነቃል…በብዛት አረቦችና ሙስሊሞች ስለሚበዙበት አረብ ሠፈር የሚል ስም ወጠቶለታል…ከዚህች ወርቃማ ሠፈር ወጥቼ ለዚህ በመድረሴ በጣም ደስተኛ ነኝ፡፡
“ብዙ ተጨዋቾች አሉ…ለሀዋሳ ከነማ ሲጫወቱ የነበሩትን…እነ ሙሉጌታ ምህረትን… በኃይሉ ደመቀን…እነ አዳነ ግርማን እያየሁ እያደነኩ ነው ያደኩት…እነሱ ናቸው…ለእኔ የእግር ኳስ ህይወት መነሳሳትን የፈጠሩልኝ፡፡”
“በዚህ በኩል እንኳን አለ ብዬ የምጠራው ተጨዋች የለም፤ያስቸገረኝም የፈተነኝም ተጨዋች የለም፡፡ ምክንያቱም እኔ አንድ ቦታ አልቆምም፤ሜዳውን ከጫፍ ጫፍ ነው የማካልለው፡፡ ፍሬውን ያዙት ተብሎ ተጨዋች ተመድቦ ይገባል፤ግን እኔ ሙሉ 90 ደቂቃ ስለማልቆም ወዲያው ነው ከአጠገቤ የሚጠፉት፤ስለዚህ በዚህ በኩል አስቸገረኝ ብዬ የምጠራው ተጨዋች የለም”
“ከሙሉጌታ ምህረት ጋር አብሬው በአንድ ማልያ ብጫወት በጣም ደስ ይለኝ ነበር ነገር ግን እኔ ወደ ሀዋሳ ስመጣ እሱ ከጨዋታ አለም ራሱን በማግለሉ ምኞቴ አልተሳካም”
“መከላከያ እያለሁ በ2011 ዓ.ም ላለመውረድ እየተጫወትን ባለበት ጊዜ ከሲዳማ ቡና ጋር አዲስ አበባ ስታዲየም ስንጫወት 4ለ1 ስናሸንፍ የበረኛውን መውጣት አይቼ በቺፓ ያስቆጠርኳት ግብ የእኔ የምጊዜውም ምርጧ ግብ ናት”
“ምን እንደሆነ ምክንያቱን አላውቀውም…ግን ከቅ/ጊዮርጊስ ጋር ስንጫወት ጨወታው ይቀለኛል ፤የሚገርምህ ከጊዮርጊስ ጋር ስንጫወት ሁሌም የጨዋታው ኮከብ (Man of the match) እየሆንኩ ነው የምወጣው”
“የጨዋታ ዘመንህ ምርጥ ጨዋታ የቱ ነው?ብለህ ብትጠይቀኝ አሁንም መልሴ ከቅ/ጊዮርጊስ አይወጣም፤ሀዋሳ እያለሁ ሀዋሳ ላይ ከቅ/ጊዮርጊስ ጋር ተጫውተን በሚያስገርም ጨወታ 4ለ1 ያሸፍንበት ጨዋታ የእኔ የጨዋታ ዘመኔ ምርጡ ጨዋታ ነው፤ የሚገርምህ የመጀመሪያውን ጎል ከማስቆጠሬ ውጪ ለሶስቱም ጎሎች መገኘት ወይም አመቻችቼ የሰጠሁት እኔ ነኝ፤በቀላሉ ጨዋታውም ቀኑም የእኔ ነበር ማለት ትችላለህ…የዚህን ጨዋታ ቪደዮ ስልኬ ላይ ጭኜው ዛሬም ድረስ ቪዲዮውን እየደጋገምኩ አየዋለሁ”
“በጣም የተደሰትኩት ከቅ/ጊዮርጊስ ጋር አንድ ልጅ በቀይ ወጥቶብን ያሸነፍንበትን የጥሎ ማለፉ ጨዋታ ነው…የፕሪሚየር ሊጉን ዋንጫ ደደቢት እንስቶታል…ቅዱስ ጊዮርጊስ በአፍሪካ መድረክ ለመሳተፍ ብቸኛ ተስፋው የጥሎ ማለፉን ዋንጫ ማንሣት ብቻ ነው…የሊጉን ቁጭትም ለመዘጋጀት ይሄ ዋንጫ ያስፈልጋቸው ስለነበር…ምን ያህል ተዘጋጅተው እንደሚመጡ እኛም ገመተን ስለነር…ጠንክረን ተጫውተን አንድ ልጅ በቀይ ወጥቶብን አሸንፈናቸው ዋንጫውን ያሸነፍንበት አጋጣሚ በጨዋታ ዘመኔ በጣም የተደሰትኩበት ነው፡፡”
“ዋናውና ትልቁ የእግር ኳስ ህይወቴ አስቆጪው ጊዜ መከላከያ የወረደበት ጊዜ ነወ በእስከዛሬው የእግር ኳስ ህይወቴ በመጥፎ ታሪክነትም የሚነሣው ይሄንን አጋጣሚ ነው ምክንያቱም መከላከያ ትልቅ ታሪክ ያለው ክለብ ነው በስብሰብም በአሰልጣኝም በፋሲሊቲም በጣም የተሟላ ትልቅ ክለብ ነበር፤ በዚህ ደረጃ የተገነባው መከላከያ መውረድ ሣይሆን የዋንጫ ተሻሚ መሆን ሲገባው መውረድ የጨዋታ ዘመኔ መጥፎው ታሪክ ወይም አጋጣሚም ነው ማለቱ ነው የውስጤን የሚገልፀው፤ የጥሎ ማለፍ ዋንጫን ሁለቴ የአሸናፊዎች አሸናፊ ዋንጫን ያነሳ ትልቅ ታሪክ ያለው መከላከያ በእኔ የተጫዋችነት ዘመን ሲወርድ ማየት በጣም ያማል፡፡
“የሀገሪቱ ትልቂ ዋንጫ የሆነውን የኢት.ፕሪሚየር ሊግ ዋንጫን ከፍ አድርጎ ማንሣት የመጀመሪያው ትልቁ ህልሜ ወይም ግቤ፤አሁን ከተቀላቀልኩት ወልቂጤ ጋርም ይሁን ከማንኛውም ክለብ ጋር ላሳካው የምመኘው ነው”
“በተጫዋችነቴ በጣም ከሚያሙኘ ነገሮች አንዱ የሀገሬን ብ/ቡድን በቋሚነት አለማገልገሌ ነው፤አቅም ባይኖረኝም ለብ/ቡድኑ ብቁ ባልሆን እሺ እቀበላለሁ፤በጣም እንደሚያመኝም እንደሚያበሳጨኝ የሚያደርገው ሀገሬን በብቃት ማገልገል የምችልበት መቶ ፐርሰንት አቅሙ እያለኝ እድሉን ማጣቴ ነው፡፡ የሚገርምህ ከ31 አመት በኋላ ዋንጫ ከበላው የሰውነት ቢሻው ቡድን ጀምሮ እስከ አሁን ለብ/ቡድን ለይስሙላ እጠራለሁ ግን ደግሞ ይመልሱኛል…፤…ትንሽም ቢሆን እድል የተሰጠኝ በዮሀንስ ሣህሌ ጊዜ ወጣ ገባ ስል የነበረው…፤…አሰልጣኞቹ እኮ አቅሙ እንዳለኝ ያምናሉ፣ግን ደፍረው አያቆዩኝም፡፡ መጨረሻ ላይ የተረዳሁትና ራሴን ያሳመንኩት ምንድነው እምነት በእኔ ላይ እንደማያሳድሩ ነው፤ከፈረጠሙ የአፍሪካ ተጨዋች ጋር መሀል ላይ ገብቶ እንዴት ነው የሚታገላቸው ብለው ለመቀነስ ይሮጣሉ…በጣም የሚገርምህ በክለብ ደረጃ ስጫወት በጣም እገዝፋባቸዋለሁ፤ወደ ብ/ቡድን መጥቼ አጠገባቸው ስቆም አንስባቸዋለሁ መሰለኝ፡፡ ብቃቴ ከፍ ባለበት ሰዓት ሀገሬን ባለማገልገሌ በጣም እቆጫለሁ፤ እነሱ እየጠሩ ቢመልሱኝም አሁንም አስረግጬ በድፍረት የምናገረው ለብ/ቡድን መጫወት የሚያስችል መቶ ፐርሰንት አቅሙ አለኝ…ግን ምን ታደርገዋለህ ከችሎታ ይልቅ አካል ብቃት ላይ ትኩረት የሚያደርጉ አሰልጣኞች ሀገሬን በቁሚነት እንዳላገለግል ህልሜን እውን እንዳላደርግ እንቅፋት ሆነውብኛል፡፡”
“በተክለ ሰውነት ደረጃ እምነት የሚታጣብኝ በብ/ቡድን ደረጃ ነው፤እውነትም እንዳልከው በብ/ቡድን ደረጃ ጎድቶኛል ብዬ እንዳስብ አድርጎኛል…በክለብ ደረጃ ግን የመጀመሪያ ተመራጭና ተጠቃሚው ተጨዋች አድርጎኛል”
“ምስጢር ወይም ምክንያት ብዬ የማስበው…በዋናነት ከወደ ደቡብ የምንመጣ ተጨዋቾች አመጋገባችንና ሀዋሳ አካባቢ የፍቅር ኃይቅ ስላለ በኃይቁ ላይ እያዋኘን ማደጋችን ይመስለኛል፤ት/ቤት እየተማርን ከት/ቤት ስንወጣና ቅዳሜና እሁድ ሩጫችን ወደ ኳስ ነው…ኳስን በፍቅር እየተጫወትን ነው ያደግነው፤ ከጨዋታ በኋላ በአብዛኛው የምንመገበው ዓሳና የዓሳ ሾርባ የመሰሰሉት መሆናቸው ቤተሰቦቻችንም ወተትና አይብ እየተመገብን ማሳደጋቸው ያገዘን ይመስለኛል፤ሙሉ ሜዳ አካልዬ እንድጫወት ትንፋሽ እንዲኖረኝ በማድረጉ በኩል ዋና በየቀኑ እየዋኘሁ ማሳለፌ እንዲሁም የአንዱራንስ ሥራ ላይ ሠራተኛ መሆኔ ጠቅሞኛል ብዬ አስባለሁ”
“አዎን ትክክል ነው በጣም ተቃርቤ ነበር ብቻ ሣይሆን ለመፈረምም ጫፍ ላይ ደርሼ ነበር፤ድርድርም አድርገን ተስማምተን ነበር፤በተለይ አዳማ ላይ በነበረው የጥሎ ማለፍ ጨዋታ ወቅት በግልፅ አውርተን እኔም በጣም ደስተኛ ሆኜ ነበር፡፡ ግን በወቅቱ አቶ አብነት ገ/መስቀል በሀገር ቤት ስላልነበሩና እሳቸው እስኪመጡ ጠብቅ መባሌ ትንሽ አዘገየው…የቤተሰቤ ጉዳይም ትንሽ ስለረበሸኝና ዋጋ መክፈል ስነበረብኝ ፈረሰ እንጂ ተስማምተን ነበር፤ቤተሰቤ በተለይ ባለቤቴ ልጆች ይዤ እንዴት ተራርቀን እንኖራለን…ብላ በፍፁም ከሀዋሳ ውጪ እንዳልፈርም ጫና በመፍጠርዋ ከጊዮርጊስ ጋር የነበረው ድርድር ፍፃሜው እንዳያምር አድርጎታል፤ይሄን ክፍተትና አጋጣሚ የተከታተሉት የሀዋሳ አሰልጣኝ ውበቱ አባተና ሙሉጌታ ምህረት ለሀዋሳ እንድፈርም ባለቤቴን ማሳመንና መግፋት ጀመሩ…እኔም በመጨረሻ ለቅዱስ ጊዮርጊስ መጫወት ክብር ቢሆንም ቤተሰቦቼ ከሚጎዱ…ብዙ ነገሮችን ቢያሳጣኝም ሣልወድ በግድ ለሀዋሳ ለመፈረም ተገደድኩ እንጂ ጊዮርጊስ ለመግባት ተቃርቤ ነበር፡፡”
“እንደ አጋጣሚ ሆኖ ያደኩት በአያቴ እጅ ነው፤አያቴ ትምህርት እንድማርና ቤተክር ስቲያን እንድከታተል እንዳገለግል እንጂ ኳስ እንድተጫወት አትፈልግም ነበር፤እኔ ግን ትምህርት ቤት… ቤተክርስቲያን እሄዳለሁ እያልኩ እየተደበኩ ኳስ ስጫወት ነበር የምውለው…አቧራ በአቧራ ሆኜ መምጣቴን ተመልክታ ጥርጣሬ ውስጥ የገባችው አያቴ ትከታተለኝ ነበርና አንድ ቀን ነቃችብኝና በኋላ ላይ ፕሮጀክት ስሰራበት የነበረውን ጫማዬን እሳት ውስጥ ከታ አቃጥላብኛለች…ይሄንን አጋጣሚ መቼም አልረሣውም”
“የቤተሰቤ ጉዳይ ሁሌም ስለሚያሳስበኝ ሀዋሳ ላይ ቤዝ ላደረገ ክለብ የመጫወት ፍላጎት ነው በውስጤ የነበረው…ወይ ሀዋሳ አሊያ ሲዳማ ቡና፣ በዚህ ዙሪያ ከአሰልጣኞቹ ጋር ስናወራ የሲዳማው ዘርአይ ሙሉ ቆይ ነባሮቹን ላስፈርም…የሀዋሳው ሙሉጌታ ብዙ አውርተን ቆይ በጀት ላስፈቅድ እያለ አቆየኝ በመሀል ደግሞ ከአዲስ አበባና ከተለያዩ የክልል ክለቦች መቐለ 70 አንደርታን ጨምሮ ጥያቄዎች ነበሩ፡፡ ግን እንዳልኩህ ለቤተሰቤ ዋጋ መክፈል ስላለብኝ ብዙ መራቅ አልፈልኩም…በመሀል ወልቄጤ ስመጣ ወሰንኩ…ወልቂጤ መፈረሜ ዜናው ሲወጣ እኛ ጋር ትፈርማለህ ብለን እየጠበቅንህ ብለው ተንጫጩ በተለይ ሙሉጌታ ሲያወራኝ ወልቂጤ እኮ ይሄን ያህል ሊሰጡኝ ተስማማን ስለው ውይ እኛ እንኳን ይሄን ያህል መክፈል አንችልም አለኝ፣ግን የተወሰነ ማሻሻያ አድርግና ወደ እኛ ጋር ና ያሉኝ ነበሩ፤ ለገንዘብ ብዬ ይሄን ለማድረግ ህልዬ አልፈቀደልኝም…ወልቂጤ አምኖ ተቀብሎኛል…እነሱን በገንዘብ መለወጥና መሸጥ አልፈለኩም፤ለበጎ ነው ብዬ ወስኛለሁ”
“ከወልቂጤ ጋር አሪፉ ጊዜ የማሳልፍ ይመስለኛል…ለሊጉ እንግዳ ሆነው ጥሩ ተፎካካሪና…ጥሩ ኳስ የሚጫወት ቡድን ነበር ይዘው የቀረቡት፤ቡድኑን አሁንም እንዳለ ይዘውታል…ከአንድ ግብ ጠባቂ በስተቀር የለቀቀ የለም…ይሄም መልካም ጎኑ ነው…ከዚህ በመነሣት ከቡድኑ ጓደኞቼ ጋር በመሆን በሊጉ ጥሩ ተፎካካሪ ከመሆን ባለፈ ወደ ዋንጫ የሚጠጋ ቡድን ይኖረናል ብዬ አስባለሁ”
“በመጀመሪያ የፈጠረኝን አምላኬን እና ድንግል ማርያምን ከምንም ነገር በላይ ማስቀደም እፈልጋለሁ፤ ካለነሱ እዚህ መድረስ አልችልም ነበርና አመሰግናለሁ፤በእግር ኳስ ህይወቴ አሻራችንን ያሳረፉት መዘርዘር ከባድ ነው አሰልጣኝ ገ/መድህን፣ውበቱ አባተ፣ስዩም፣ሞውሪንሆ እያልኩ ብዘረዝር ብዙ ናቸው…በደፈናው በእግር ኳስ ህይወቴ አሻራቸውን ያሳረፉትን በሙሉ…በፕሮጀክት ታመነ፣ካሳሁን ሎሪንጎን…ሚሊዮን አካሎን…በተለይ በተለይ ትልቅ ውለታ የዋሉልኝን ነፍሳቸውን ይማረውና አቶ አዳነን በጣም አመሰግናለሁ…የባለቤቴ ውለታም ትልቅ ስለሆን እሷንም ከልብ አመሰግናለሁ፡፡
ልጅ ኢያሱ ሚካኤል ከበርካታ ሙስሊም ባላባቶች ጋር የተነሳቸው ፎቶግራፎች አሉ፡፡ ለምሳሌ ሀረር ውስጥ ገራድ አብዱላሂ አሊ ሳዲቅ ከሚባል የሀረር ገዥ ቤተሰብ ጋር የተነሳው ፎቶግራፍ በብዙ ስፍራዎች ተለጥፎ አይቼዋለሁ፡፡ አንዳንድ ምንጮች ያ ፎቶግራፍ ልጅ እያሱን ለመወንጀል “montage” በሚባለው የፈጠራ ጥበብ የተሰራ ነው የሚል ታሪክ ያስነብባሉ። ለምሳሌ “የሃያኛው ክፍለ ዘመን ኢትዮጵያ” የተሰኘው መጽሐፍ ደራሲ “ፎቶውን የሰራው ዝነኛው እንግሊዛዊ ወታደር ቶማስ ለውሬንስ (በዓለም ታሪክ መጻሕፍት Lawerence of Arabia በሚል ቅጽል ስም የሚታወቅ) ነው” በማለት ጽፈዋል።
ሆኖም የልጅ እያሱ የልጅ ልጅ የሆኑት ፕሮፌሰር ግርማ ዮሐንስ እያሱ እንደዚህ ዓይነት ፎቶዎች እርግጠኛ ሊሆኑ እንደሚችሉ ከአስር ዓመታት በፊት “ጎህ” ለተሰኘ መጽሔት በሰጡት ቃለ-ምልልስ ገልጸዋል። ፕሮፌሰር ግርማ ስለዚህ ጉዳይ ሲናገሩ እንዲህ ነበር ያሉት።
“ከሼኮችና ከሌሎችም ጋር የተነሱአቸው ፎቶግራፎች ብዙዎች አሉ። ስለዚህ ከቄስ ጋር መነሳትም የተለመደ ነበርና ልጅ እያሱ ሁለቱንም እኩል አድርጎ ለማየት የነበራቸው ፖሊሲ አካል ነው”። (ጎህ መጽሔት፣ ቅጽ 1፣ ቁጥር 5፣ ጥቅምት 1993፣ ገጽ 13)
በቅርብ ጊዜ ስለልጅ እያሱና የአፋሮች ግንኙነት የጻፉት አራሚስ ሁመድ ሱሌ (Aramis Houmed Soulé) የተባሉ ምሁር ልጅ እያሱ ከአፋር ባላባቶችም ጋር እኝህን መሰል ፎቶግራፎች መነሳቱን አረጋግጠዋል። ስለዚህ ፎቶው “ፎርጅድ” አልነበረም ማለት ነው። ሁለቱ ምሁራን (ፕሮፌሰር ግርማ እና አራሚስ ሁመድ ሱሌ) በትክክል እንደገለጹት ልጅ እያሱ ፎቶግራፉን የተነሳበት ዓላማ ሙስሊም ኢትዮጵያዊያን ከክርስቲያን ወገኖቻቸው ጋር እኩል መሆናቸውን ለማሳየት በሚል ነው። ታዲያ ልጅ እያሱ በመናፍቅነት በተከሰሰበት ወቅት እንዲህ ዓይነት ፎቶዎች እየተለቀሙ እንደማስረጃ ቀርበውበት ነበር።
ይህ የልጅ እያሱ መስለም በዘመኑ ብዙ የተባለለት ቢሆንም እስከ አሁን ድረስ ከአፍ ታሪክ የበለጠ ማስረጃ ሊቀርብለት አልቻለም። የእርሱ የስልጣን ባለጋራ የሆኑት ራስ ተፈሪ መኮንን (አጼ ኃይለ ሥላሴ) በጻፉት “ህይወቴና የኢትዮጵያ እርምጃ” የተሰኘው ግለ-ታሪካቸው ውስጥ የእያሱ ወንጀሎች በማለት ከዘረዘሯቸው አስራ አንድ ነጥቦች መካከል አስሩ አቀራረባቸው ቢለያይም ይዘታቸው አንድ ነው። ይኸውም የልጅ እያሱ መስለም ነው። እነዚህ ነጥቦች የልጅ እያሱን አራት ሴቶች ማግባት፣ መስጊድ ገብቶ መስገድና ቁርአን ማንበብ፣ መስጊድ ማሰራት፣ በኢትዮጵያ ባንዲራ ላይ “ላኢላሃ ኢለላህ” የሚል ጽሁፍ ማስጠለፍ ወዘተ… የመሳሰሉት ናቸው።
ይሁንና የልጅ እያሱ የልጅ ልጅ የሆኑት ፕሮፌሰር ግርማ ዮሐንስ “እነዚህ ሁሉ የፈጠራ ክሶች ናቸው” ነው የሚሉት። በተለይ ከተፈሪ መኮንን ጋር ከተዋጉ በኋላ ተሸንፈው በሸሹበት የአፋር በረሃ ያስጠለሏቸው የዘመኑ የአፋር ሱልጣን አቡበከር የወንድም ልጅ የሆኑት ሀንፍሬ አሊሚራህ ስለልጅ እያሱ ፍጹም ክርስቲያን መሆን ምስክርነታቸውን እንደሰጡአቸው ይገልጻሉ። አራሚስ ሁመድ ሱሌ የተባሉት ምሁርም የፕሮፌሰር ግርማን አባባል የሚያጠናክር ምስክርነት ሰጥተዋል። እኝህ ምሁር እንደጻፉት ክርስቲያኑ ልጅ እያሱ በአፋር ምድር ሳለ በክርስትና እምነቱ ከመጽናቱም በላይ አገልጋዮቹ የሰሩለትን የማሽላ ጠላ ይጠጣ ነበር። ስለዚህ ልጅ እያሱ ሙስሊሙን ከክርስቲያኑ ጋር እኩል ለማድረግ ጥረት ከማድረጉ ውጪ ለራሱ ክርስቲያን ሆኖ ነው የኖረው ማለት ነው።
ሆነም ቀረ ግን የእያሱ መስለም እርሱን ከስልጣን ለማውረድ የተደረገው ትግል ማጠንጠኛ ሆኖ ነው ያረፈው። ፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴ ክሱ በዚህ ስልት የተቀናበረው እያሱን በህዝቡና በጦር ሀይሉ ዘንድ ለማስጠላት አመቺ መሳሪያ ሆኖ በመገኘቱ ነው ይላሉ። እንደ ፕሮፌሰሩ ገለጻ ልጅ እያሱ ቀጨኔ መድኃኒዓለምን የመሳሰሉ ደብሮችን እንዳልተከለ ሁሉ ከፍ ብሎ የሚወራው መስጊዶችን ማሰራቱ ነው። ለክሱ ማስረጃ አምጡ በሚባልበት ጊዜ “ድሮውንስ ከሙሐመድ ዓሊ ልጅ ምን ይጠበቅ ኖሯል?!” የሚል ቃለ አጋኖ ይደሰኮር ነበር። “ይሁንና” ይላሉ ፕሮፌሰር ባህሩ “ለሸዋ መኳንንት የእያሱ አደገኛነት የፖለቲካ የበላይነታቸውን ከመፈታተኑ ላይ ነበር። ስለዚህ የመናፍቅነቱ ክስ የመነጨው ለሃይማኖት ከመጨነቅ ሳይሆን ለተፈጠረው የፖለቲካ ስጋት ርዕዮተ ዓለማዊ ሽፋን ሆኖ ለማገልገል ካለው አመቺነት ነው።” (ባህሩ ዘውዴ፣ የኢትዮጵያ ታሪክ ከ1847-1983፡ ገጽ 134-135)
በልጅ እያሱ ላይ የሚደረገው ዱለታ ከፍተኛ ደረጃ ላይ የደረሰው ልጅ እያሱ አባቱን “ንጉሥ ሚካኤል” በማለት በወሎና በትግሬ ላይ ባነገሠበት ጊዜ ነው። የሸዋ መኳንንት ራስ ሚካኤል ሰሜን ኢትዮጵያን በቀጥታ ሌላኛውን የኢትዮጵያ ክልል በልጁ በኩል መቆጣጠሩን አሰመሩበት። በመሆኑም የሸዋ መኳንንት “ይህ ወጣት ከቤተ መንግሥቱ ጠራርጎ ሳያስወጣን እንቅደመው” በማለት መሯሯጥ ጀመሩ። የዚህ አድማ ዋነኛ መሪና አቀናባሪ የጦር ሚኒስትሩ ፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ ዲነግዴ ስለመሆኑ ምሁራን የሚስማሙበት ሐቅ ነው።
ከዚህ በፊት እንዳጫወትኳችሁ ልጅ እያሱ የዕድሜ ልክ ባላንጣው ሊሆን የበቃውን ደጃች ተፈሪ መኮንንን በጋብቻ ጠልፎ ዝም ሊያሰኘው ሞክሮ ነበር። ይሁንና ተፈሪ የእያሱ እህት ልጅ የሆነችውን ወ/ሮ መነን አስፋውን ቢያገባም ሁለቱ ወጣቶች ፍጹም ሊጣጣሙ አልቻሉም። ተፈሪ የዘመኑ ሀብታም ክፍለ ሀገር የነበረው ሀረርጌ የዕድሜ ልክ ግዛቴ ነው ብሎ ያስብ ነበር። እያሱ ደግሞ ተፈሪ በሀረር ሀብት መበልጸጉን አልወደደውም። በተለይም ደጃች ተፈሪ ከባቡር መስመር መዘርጋት ጋር በአጭር ጊዜ ውስጥ የሀገሪቱ መንግሥት ግምጃ ቤት አለኝታ ሊሆን የበቃውን የድሬዳዋ ጉምሩክ ገቢ በቀጥታ ሊቆጣጠረው መቻሉ ለልጅ እያሱ አልተዋጠለትም።
ነገር ግን ከዚህ ክስተት በላይ እያሱን በተፈሪ ላይ ያነሳሳው የልጅ እያሱን ስም የሚያጠፋ ሚስጢራዊ ደብዳቤ ለእንግሊዝ መንግሥት ተጽፎ መገኘቱ ነው። ይህንን ደብዳቤ የጻፉት የደጃች ተፈሪ መኮንን ጸሓፊና አንድ ማንነቱ በውል ያልተገለጸ ሌላ ሰው ናቸው። ደብዳቤው በማን ትዕዛዝ እንደተጻፈ ግን የታሪክ ሰነዶች በይፋ የሚገልጹት ነገር የለም። ልጅ እያሱ “ትዕዛዙን ያስተላለፈው ተፈሪ መኮንን ነው” ባይ ነው። በዚህም ወደ አዲስ አበባ አስጠርቶት ስለጉዳዩ ቢጠይቀው ደጃች ተፈሪ ከነገሩ ንጹህ መሆኑን በመሀላ ገለጸለት። ቢሆንም እያሱ አላመነውም። በመሆኑም በሁለቱ መካከል የነበረው ቅራኔ በጣም ተባባሰ።
ነገሮች በዚህ ላይ እንዳሉ ልጅ እያሱ ተፈሪ መኮንንን ወደ አዲስ አበባ አስጠርቶት እርሱን ሳያነጋግር ወደ ሀረር ወረደ። ከሀገሬው ህዝብ ጋር ከተማከረ በኋላም ደጃች ተፈሪ መኮንንን ከሀረር ገዥነቱ ሻረው። በምትኩም የከፋ ገዥ አድርጎ ሾመውና በአስቸኳይ ወደ ተሾመበት ክልል እንዲሄድ ጥብቅ ትዕዛዝ ሰጠው። የድሬ ዳዋ ጉምሩክንም ወዳጁ በነበረው ሶሪያዊው ሀሲብ ይዲልቢ ስር እንዲሆን አደረገው።
የልጅ እያሱ እርምጃ ተፈሪን በጣም አስደነገጠው። “ይህ መስፍን ሊውጠኝ እያመቻቸኝ ነው” በማለት እንዲያስብም አደረገው። ስለዚህ ደጃች ተፈሪ ወደ ከፋ መሄዱን ተወና አዲስ አበባ ሆኖ የሚበጀውን መንገድ ማፈላለግ ጀመረ። ልጅ እያሱ በትዕዛዝ ላይ ትዕዛዝ ቢያዥጎደጉድለትም ደጃች ተፈሪ ልዩ ልዩ ሰበቦችን እያመካኘ በዋና ከተማይቱ ሰነበተ። የእያሱንም ልብ ለማቀዝቀዝ የስጋ ዘመዱ የሆነውን ቀኛዝማች እምሩ ኃይለ ሥላሴን (የኋለኛው ራስ እምሩ) የቃልና የጽሑፍ መልዕክት አስጨብጦ ልጅ እያሱ ወደሚገኝበት ድሬዳዋ ላከው። እያሱም የተፈሪን መልዕክት ከሰማ በኋላ እንዲህ አለ።
“ደጃች ተፈሪ አሳቡ ሁሉ ሌላ ነው። ያንዳንድ ወስላቶች ነገር እየሰማ ወዲያ ወዲህ ቢል ብርቱ ነገር ያገኘዋል። የአዲስ አበባ ወስላታ ሁሉ ፍሬ ያለው መስሎታል።” (ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ፣ “ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ”፣ በኢትኦጵ መጽሔት የቀረበ ጽሁፍ፣ ጥቅምት 1993፣ ገጽ 37)
ይህ የልጅ እያሱ አነጋገር በሁለቱ ልዑላን መካከል የነበረው ውጥረት ከፍተኛ ደረጃ ላይ መድረሱን ያመላክታል። የእያሱ ንግግር ለደጃች ተፈሪ ጆሮ ከደረሰው በኋላ ተፈሪ በስውር ማድባቱን ትቶ እያሱን ከስልጣን ለመፈንገል የሚዶልቱትን መኳንንት በይፋ ተቀላቀለ። በአስገራሚ ፍጥነትም የዱለታውን መሪነት ከፊታውራሪ ሀብተ ጊዮርጊስ እጅ ወሰደው።
የሁለቱ ወጣቶች መገፋፋት ይፋ ሆኗል። ቀጣዩ ነገር “ማን ቀድሞ አጥቅቶ የአሸናፊነቱን ዘውድ ይቀዳጃል” የሚለው ብቻ ነበር። የሸዋና የምዕራብ ኢትዮጵያ ባላባቶች በተፈሪ ዙሪያ ተሰልፈዋል። የወሎ፣ የአፋር፣ የኦጋዴንና የሀረርጌ ባላባቶች የእያሱን ጎራ ተቀላቅለዋል። ቢሆንም ሁለቱ ጎራዎች በራሳቸው ወኔ ፍልሚያውን መጀመር አልቻሉም። የመጨረሻውን ፍልሚያ ለማስጀመር ሌላ ስውር እጅ አስፈልጓል። የዘመኑ ታላላቅ ቅኝ ገዥዎች እጅ!
እንግሊዝ፣ ኢጣሊያና ፈረንሳይ ሁለቱ ልዑላን ሲጣሉ መጀመሪያ ላይ አይተው እንዳላዩ ሆነው ስራቸውን ማከናወኑን ነበር የመረጡት። ከቆይታ በኋላ ግን የልጅ እያሱ የእኩልነት ፖሊሲ (በሁሉም ኢትዮጵያዊያን መካከል እኩልነትን ለማስፈን በሚል የሚወስዳቸው እርምጃዎች) የነርሱን ጥቅም የሚጎዳ መሆኑን ተገነዘቡ። የጠረፍ አካባቢ ገዥዎች ከቅኝ ገዥዎች ጋር ለሚያደርጉት ውጊያ የሞራል ድጋፍ የሚሰጥ መሆኑ አስቀየማቸው። በተለይ እንግሊዝ ሶማሌላንድን ከብሪታኒያ አገዛዝ ነጻ ለማውጣት ለ30 ዓመታት ሲዋጋ ለኖረው ሰይድ አብዱሌ ሐሰን የተሰኘ የኦጋዴን ሶማሊዎች ብሔራዊ ጀግና የመሳሪያ ድጋፍ በገፍ ማቅረቡ ቅኝ ገዥዎቹን በጣም አስበረገጋቸው። “ይህ ወጣት ዝም ተብሎ ከተተወ ከዚህ አካባቢ ሊያስነቅለን ነው” እንዲሉም አደረጋቸው። አልፎ ተርፎም ልጅ እያሱ በዘመኑ ከነዚህ ቅኝ ገዥዎች ጋር በአንደኛው የዓለም ጦርነት የሚዋጉትን ጀርመንና ቱርክን የመደገፍ አዝማሚያ ማሳየቱ ሶስቱ ሀያላን እርሱን ከስልጣን ለመንቀል በሚደረገው ትግል በቀጥታ እንዲሳተፉ አነቃነቃቸው።
በመሆኑም ሀያላኑ ጳጉሜ 1908 የእያሱን የጠላትነት እርምጃ በማስመልከት በጻፉት የማስጠንቀቂያ ደብዳቤ አድማውን መቀላቀላቸው ይፋ ሆነ። ከመጋረጃ ጀርባ ኩዴታ ጠንስሰው ወደ ተግባር መለወጥ ላቃታቸው የሸዋ መኳንንት ኩዴታው ወደ ተግባር የሚለወጥበትንም ስልት አስጨበጧቸው። በተለይ በእያሱ ላይ የቀረበው የመናፍቅነት ክስ ትክክል መሆኑን ለማስረገጥ የእያሱን መስለም የሚያሳዩ ፎቶግራፎችን እያባዙ በአዲስ አበባና በሌሎችም ከተሞች አሰራጩ።
ይህ ውጥረት በተፈጠረበት ወቅት ልጅ እያሱ ኦጋዴን ነበር። ከበረሃ ወደ አዲስ አበባ ተመልሶ በቤቱ ላይ የተለኮሰውን እሳት እንዲያጠፋ ወዳጆቹ መልዕክት ቢሰዱለት “የሸዋን መኳንንት በአፉ ላይ ብሸናበት የሚናገረኝ የለም” የሚል የንቀት መልስ መለሰላቸው። በዚህም የስልጣን ፍጻሜውን አቃረበው። ታዲያ እያሱ የጠላቶቹን አሰላለፍ በደንብ የተገነዘበው አይመስልም። በርሱ ሐሳብ ሁሉንም ኢትዮጵያዊ ለማመጣጠን የሚወስዳቸውን እርምጃዎች የሚቃወሙት የሸዋ መኳንንት ብቻ ነበሩ።
ነገሩ ግን እንዲያ አልነበረም። ፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴ እንደሚሉት ልጅ እያሱ ፖሊሲውን በግልጽ ባለማብራራቱ ተራው ህዝብ እንኳ ሀገሩን ለማስለም ሌት ተቀን የሚደክም አድርጎ ነው የወሰደው። በዚህ ላይ እነ ደጃች ተፈሪ በቆንስሎቹ ድጋፍ እያሱ የሚገለበጥበትን የሀሰት ክስ ቀምመው ሲያቀርቡለት ህዝቡም እንደ መኳንንቱ “ድሮስ ከሙሐመድ ዓሊ ልጅ” አለና አረፈው። በመሆኑም ሰፊው ህዝበ ክርስቲያን ለዱለታው ድጋፉን ሰጥቷል። የእያሱ እጣ አሳዛኝ የሚሆነው ድሮ የሚገብሩለት ሁሉ በዚህ ቀውጢ ጊዜ ሲከዱት ነው። በተለይ በስልጣን ዘመኑ መጀመሪያ ላይ በወሰዳቸው ተራማጅ እርምጃዎች ተደስተው በርሱ ዙሪያ የተሰለፉት ለውጥ ናፋቂ ምሁራን በዚህ የፈተና ወቅት የገቡበት ሳይታወቅ ከጎኑ ጠፍተዋል። አንዳንዶቹ ጭራሽ ከርሱ ጎራ ተነጥለው እርሱን ወደ መንቀፍ ገብተዋል። ለዚህም ምሳሌ የሚሆነው የነጋድራስ አፈወርቅ ገብረኢየሱስ ነገር ነው። ነጋድራስ አፈወርቅ ልጅ እያሱን በስልጣን ዘመኑ መጀመሪያ ላይ የኢትዮጵያ ተስፋና የለውጥ ሀዋሪያ አድርገው እንዳላንቆለጳጰሱት ሁሉ በዚህ የመከራ ወቅት እንዲህ የሚል ስንኝ መቋጠራቸውን ታሪክ አዋቂዎች በትውስታቸው መዝግበዋል።
እንግዲህ የልጅ እያሱ ውድቀት እውን ሆነ። ለሶስት ዓመታት የነገሠበትን አልጋ ከውጪና ከውስጥ በተሸረበበት ሴራ አጣ። መስከረም 17/1909 ዓ.ል. ዘውዲቱ ምኒልክ ንግሥተ ነገሥታት ተብላ ዙፋኑ ላይ ስትቀመጥ ደጃች ተፈሪ መኮንን “ራስ” ተብሎ የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽና ባለሙሉ ስልጣን እንደራሴ ሆነ። ይህ ሁሉ ሲከናወን ኢላማ የሌለው ተኩስ አልፎ አልፎ ከመሰማቱ በስተቀር አዲስ አበባ ሰላም ነበረች (አንዳንዶች 17 ሰዎች ሞተዋል በማለት ጽፈዋል)።
የልጅ እያሱ ከስልጣን መውረድ ዜና የተሰማው እያሱ ጅጅጋ እያለ ነው። የዜናውን መሰማት ተከትሎ የእያሱ ደጋፊዎች በሚበዙባቸው ሀረርና ድሬ ዳዋ ታላቅ ረብሻ ተነሳ። የደጃች ተፈሪ መኮንን ደጋፊዎች የተባሉት እየተሳደዱ ተፈጁ። እያሱ በከተሞቹ ደርሶ ሁኔታውን ካረጋጋ በኋላ በአሻጥር የተወሰደበትን ዙፋን ለማስመለስ ከከተሞቹ ነዋሪዎች ጋር ተማከረ። በዚህም የህዝቡን ድጋፍ ካገኝ በኋላ በሸዋ ላይ ለመዝመት መዘጋጀት ጀመረ። ይሁንና ዝግጅቱን ሳያጠናቅቅ እነ ራስ ተፈሪ የላኩት 15,000 ጦር ወደ ሀረርጌ እየመጣ መሆኑ ታወቀ። ልጅ እያሱም የሸዋውን ጦር ለመግጠም ወደ ምዕራብ አቅጣጫ ገሠገሠ። ሁለቱ ሀይሎች ሚኤሶ አጠገብ ተገናኙ። ትልቅ ውጊያም አደረጉ። በጦርነቱ የሸዋው ሀይል ድል ስለቀናው ልጅ እያሱ ወደ አፋር በረሃ ሸሸ። የልጅ እያሱ አባት (ራስ ሚካኤል) የልጁን ስልጣን ለማስመለስ 100,00 ጦር አስከትቶ ወደ ሸዋ ዘመተ። ነገር ግን እርሱም እንደ ልጁ ሰገሌ ላይ ተሸነፈ።
ልጅ እያሱ የሰገሌውን መርዶ ከሰማ በኋላ በሽሽት ነው የኖረው ለማለት ይቻላል። በመቅደላና በደሴ አነስተኛ ውጊያዎችን ቢያደርግም በለስ ሊቀናው አልቻለም። ከዚያም ወደ አውሳ በረሃ ሄዶ ከወዳጁ ከሱልጣን አቡበከር ጋር ለጥቂት ዓመታት ኖረ። ነገር ግን ጠላቶቹ እዚያም እንዲቆይ አልፈቀዱለትም። ከሀረርጌና ከወሎ ትልቅ ጦር ቢያዘምቱበት ወደ ትግራይ ሸሸ። በትግራይ ውስጥ ለጥቂት ወራት ከቆየ በኋላ በ1915 ተያዘና ፍቼ ታሰረ። እዚያ እያለ የጎጃሙ ራስ ሀይሉ ተክለሀይማኖት እስር ቤቱን ሰብሮ ሊያስወስደው መሆኑ ስለተወራ ሌላ ቦታ እንዲዛወር ተወሰነ። በመሆኑም ወደ ሀረርጌ ተወስዶ ጋራ ሙለታ አምባ ላይ በተሰራለት እስር ቤት እንዲታሰር ተደረገ። በዚህ አምባ ላይም ለአስር ዓመታት ያህል በእስር ከቆየ በኋላ ጥቅምት 1928 መሞቱ ይፋ ሆነ።
ልጅ እያሱ ሚካኤል የስልጣን ዘመኑ በእንቆቅልሽ የተመላ ነው። መንግሥቱን ያስተዳደረበት ዘይቤ፣ ከስልጣን የወረደበት ሁኔታ፣ በእስር ላይ ያሳለፈው ህይወትና የሞተበትም ሁኔታ እንቆቅልሽ ነው። ሌላው ይቅርና የተቀበረት ቦታ እንኳ እስከ አሁን ድረስ በትክክል አይታወቅም። እንቆቅልሽ በእንቆቅልሽ!
ለኢትዮጵያሰብዓዊመብትኮሚሽን አዲስአበባ- ጉዳዩ፡-የልጄ የተመስገን ደሳለኝን ጤንነትና የጉብኝት ሁኔታን ስለማወቅ የልጄ ተመስገን ደሳለኝን ጉዳይ ይዤ እናንተው ጋር መመላለስ የግድ ሆኖብኝ ዛሬም...
በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 1ኛ የህገ መንግስትና የጸረ ሽብር ጉዳዮች ወንጀል ችሎት ዛሬ በሰጠው ቀጠሮ መሰረት ተሰይሞ የነበረው የተጠርጣሪዎችን የእምነት ክህደት ቃል ለመመልክት ነበር።
Previous Postበመተከል ዞን የጉምዝ ታጣቂዎች ሰብል በመሰብሰብ ላይ ያሉ አማራዎች ላይ ጥቃት መሰንዘራቸው ተሰማ። (አሻራ፣ጥር 19/2013ዓ•ም ባህርዳር) በመተከል ዞን ቡለን ወረዳ አይቃሽ ቀበሌ በሰ…