Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ምድቦቹ አልተለወጡም እንዲሁም የሕግ ድንጋጌዎችን እንዲሁም በየአገሮቹ ግብረ ሰዶማውያን የሚገጥሟቸውን ማኅበራዊ ሁኔታዎች የሚያንፀባርቁ አይደሉም ፡፡ ከግብረ-ሰዶማዊነት እስከ ግብረ-ሰዶማውያን እስከ ሞት ቅጣት ድረስ 14 ምድቦች አሉን ፡፡ አገሮቹ ለግብረ ሰዶማውያን ለመጎብኘት እና ለመኖር በጣም አደገኛ ለሆኑ ሀገሮች ከቀይ እስከ ታች በጣም ሊበራል እና ግብረ ሰዶማዊነት ያላቸው ሀገሮች በጨለማ አረንጓዴ ቀለም የተቀቡ ናቸው ፡፡ ይህ ዝርዝር በመደበኛነት ወቅታዊ ይሆናል ፣ ይህም አዝማሚያዎች እንዲታዩ ያስችላቸዋል ፡፡ እንዲሁም በግብረ ሰዶማውያን ዓለማችን ላይ አሉታዊ ለውጦች ፡፡
የነጥብ ስርዓታችን ማብራሪያ በመጨረሻው ገጽ ላይ ማግኘት ይችላሉ ፡፡ የእኛ የግብረ-ሰዶም የጉዞ ማውጫ በአዎንታዊ እና በአሉታዊ ምድቦች ተከፍሏል ፡፡ በግራ እጁ በኩል አዎንታዊ (በአረንጓዴ) እና በቀኝ በኩል አሉታዊ ባህሪዎች (በቀይ) ፡፡ ፀረ-አድልዎ ሕጎችን በተመለከተ እስከ 3 ነጥብ ድረስ ሊሰጥ ይችላል ፣ ለምሳሌ ፣ በሕገ-መንግስቱ ውስጥ በፆታዊ ዝንባሌ ወይም በአድራሻ ልዩነት ላይ ያለማድላት መርሆ መታየት መቻሉን መለየት ፡፡ በምድብ ጋብቻ / አጋርነት እስከ ሁለት ነጥቦችን እንዲሁም በጉዲፈቻ (የእንጀራ ልጅ ጉዲፈቻ ወይም / እና የጋራ ጉዲፈቻ ተብሎ ይጠራል) ሊሰጥ ይችላል ፡፡ ግብረ-ሰዶማዊነትን በከፍተኛ ሁኔታ መገደብ ስለሚችሉ የሃይማኖታዊ ተፅእኖ ጥንካሬ እና አጠቃላይ በግብረ-ሰዶማዊነት በኅብረተሰብ ውስጥ እስከ -2 ነጥቦች ድረስ ይገመገማሉ ፡፡ እንዲሁም በሁሉም ሀገሮች ግብረ ሰዶማዊነትን ያነሳሱ ግድያዎች ሪፖርቶች በ -2 ነጥቦች ይገመገማሉ ፡፡ በአንዳንድ ሀገሮች ግብረ ሰዶማውያን የሞት ቅጣትን መፍራት አለባቸው ፣ ግን የሞት ቅጣቱ በሕጉ ውስጥ ብቻ የተቀመጠ ፣ ግን የማይተገበር / የማይፈፀም (-1 ነጥብ) ወይም በትክክል የተከናወነ መሆኑን እንለየዋለን (-5 ነጥብ ) ሁሉም ሌሎች ምድቦች ከ / - 1 ነጥብ ጋር ይሆናሉ።
3 በጀርመን አገር በፌዴራል መንግሥት ስርዓት ምክንያት ኤች አይ ቪን በተመለከተ የመኖሪያ እና የመኖሪያ ፍቃዶችን በተመለከተ የተለያዩ ደንቦች አሉ. ለምሳሌ በቫይቫይ ውስጥ አንድ ኤች አይ ቪ ያለበት ሰው ወደ ውስጡ እንዳይገባ ሊከለከል ይችላል. የፌዴራሉ ሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት በተወሰኑ የፍርድ ውሳኔዎች ውስጥ ፖለቲከኞች ለተቃራኒ ጾታዎች (ሄትሮሴክሹዋልስ) ተመሳሳይነት ላላቸው የግብረ-ሰዶማውያን ወንዶችና ላቶች ተመሳሳይ መብቶችን እንደሚተገብሩ ገልጸዋል.
4 የስራ ስምሪት እኩልነት ሕግ (ACTIVITY ACT ACT) በሃይማኖት ውስጥ ያሉ የሥራ ቦታዎች ፀረ-መድልዎ አልባ ደንቦቻቸውን ለማስጠበቅ እንዲችሉ ይፈቅዳል.
5 በእስራኤል ውስጥ በግብረ ሰዶማዊነት እና በተቃራኒ ጾታ ካልሆኑ ባልና ሚስት መካከል የጋብቻ ጋብቻ ሊከናወን አይችልም ምክንያቱም እንደ ጋብቻ ሊፈጽም የሚችለው በሪባይ ብቻ ነው. ይህ ችግር ለወንድና ለሴቶች ግብረሰዶም ብቻ የሚሠራ አይደለም, ነገር ግን የተለያየ የሃይማኖት ተከታዮች የወሲብ ጾታዎች ናቸው. ፀረ-መድልዎ አልባ ሕጎች (ከአንዳንቱ የተወሰኑ የሃይማኖት ቡድኖች) አሉ.
6 የአሜሪካ ቨርጂኒያ ደሴቶች ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር ስለ ፖርቶ ሪኮ ተመሳሳይ ሕጋዊ ደረጃ አላቸው. እዚህ ላይ የጥላቻ ወንጀሎች ወንጀል ታግዷል. ጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሳኔው በዩኤስ ውስጥ ተመሳሳይ የጋብቻ ጋብቻ ከተፈጸመ በኋላ, በፖርቶ ሪኮ SSM ን በሥራ ላይ ለማዋል እቅዶች አሉ.
7 ከጁን 2013 ጀምሮ የተመዘገቡ ግብረ-ሰዶማውያን ጥንዶች ሕጋዊነት ያለው ሁኔታ በግልጽ የተቀመጠ አይደለም, ምክንያቱም ፖሊስቶች ግብረ-ሰዶማኞች የተመዘገቡ ግብረ-ሰዶማውያን እና ጥንዶች የጋብቻ ጥምረቶች እንደ የተጋቡ ሄትሮሴክሹዋል ባለትዳሮች ተመሳሳይ መብቶችን እንዲያከብሩ ይከለክላሉ.
የ 8 ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪኒያ በ "XX" ውስጥ በተዘዋዋሪ በ "XXLXX" ላይ ​​ግልጽ ያልሆነ የአደገኛ መድልዎ አልፏል. "የወሲብ መታወቂያ" የሚለው የማመሳከሪያ ጽሑፍ አለ
9 የውጭ አገር የኔዘርላንድስ ሴንት ማርተን (ኔዘርላንድስ ሴይንት ማርታይን) ግዛት በኔዘርላንድ ውስጥ ተመሳሳይ ተመሳሳይ የሆኑ ጋብቻዎችን እውቅና ሰጥቷል. በሴይን ማአርት ራሱ ራሱ የግብረ ስጋ ግንኙነት ማድረግ አይቻልም, ነገር ግን ለውጦች በቅርብ ሊከተሉ ይችላሉ. የአጠቃቀም ህጎች የሉም.
12 በቦትስዋና ውስጥ "ከተፈጥሮ ውጪ የሆነ ድርጊት" በመከልከሉ ግብረ-ሰዶማዊነት በሕገ-ወጥ መንገድ ነው, ነገር ግን በሕጉ ሕግ ውስጥ በጾታ ግንዛቤ ምክንያት ስለ መድልዎ በግልጽ የተከለከለ ነው.
14 በዲሴምበር-ሰኔ ወር ጠቅላይ ፍርድ ቤት በዳሎል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የግብረ-ሰዶማዊነትን ወንጀል በመከልከል የ 2013 ፍርዱን ወሰነ. ይህ የግብረሰዶም ወሲባዊ ግንኙነትን እንደገና በተደጋጋሚ ወደ ወንጀል መዞር እና ህንድን ወደ ህንድ አገር በቅኝ ግዛት ህገ-ደንቦቿ ላይ አስገባች.
15 የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች ጉዳይ ከፍተኛ ኮሚሽን (ኤችኤችአርሲ) ጥያቄ ሲሪላንካ የግብረ-ሰዶማውያንን መድልዎ በሕገ -ታዊነት የተከለከለ መሆኑን ነግረውታል. ፀረ-ሶዶም ህግ በግብረ-ሰዶማውያኑ ላይ ያተኮረ አይደለም, ነገር ግን ለሁሉም ሕዝባዊ ሥነ-ምግባር ደህንነትን ለመጠበቅ ለሁሉም ተፈጻሚነት ነው.
17 በሞሪሺየስ የግብረ-ሰዶም ህግ ከግብረ-ሰዶማዊነት ህዝብ ጋር መተባበርን ይጠይቃል. ተመሳሳይ እኩል ዕድል ሕግ በሥራ ላይ በሚፈጸም መድልዎ ግብረ-ሰዶማውያንን ይከላከላል. ስለዚህ ጥያቄ ነው
18 በባህርይስ ውስጥ ስለ ሰዶማዊነት የሚያመለክተው አንቀጽ ከአካባቢው ህጋዊ ኮዱ ውስጥ በ 1976 ከተሰረቀ ግብረ-ሰዶማውያን "ያልተዛባ" ባህሪን በሚመለከት ህጎች መሰረት በእስራት ይቀጣሉ.
19 በጫካ አዋቂዎች መካከል በግብረ-ሰዶማዊነት የሚደረጉ ድርጊቶች በፔሩ ህጋዊ ናቸው. ለየትኛው ትዕዛዝ ለጦር ኃይሎች እና ለፖሊስ አባላት ይሠራል, ይህም ከዘጠኝ ቀናት እስከ አስር 90 አመት ወይም ከስራ እገዳው ወደ እሥራት ሊወርድ ይችላል.
24 ቫቲካን ከተማ የጣሊያን ህግን ያከብራሉ, ነገር ግን የቤተ ክርስቲያን ሕግ የኢጣሊያ ህጎችን የሚጻረር ከሆነ የእግድ ማሻሻያዎች ሊደረጉ ይችላሉ. ግብረ ሰዶማዊነት ሕገወጥ ያልሆነን ወይም በደስተኝነት ያልታየ ቢሆንም ግን መታገስ የቻለበት ግጭት አለ.
26 የሻሪያ ሕጎች ከ 2012 ጀምሮ በሶማሊያ ይተገበራሉ. በአንጻሩ ግን በአንድ በኩል ከፍተኛ ቅጣት እስከ ዘጠኝ ሺ ዓመት እስራት ድረስ ነው, ነገር ግን 3 ግብረ ሰዶማዊነት በፍርድ ቤት በኋላ በድንጋይ ተወግሯል.
1 ኢንዶኔዥያ ግብረ ሰዶማዊነት ሕጋዊ ነው, ይሁን እንጂ በክፍለ ሀገሪቱ የሻሪያ ህጎች ተግባራዊ የሚሆነው, ግን ለእስልምና አማኞች ብቻ ነው. በጃካርታ ውስጥ ግብረ ሰዶማዊነት በሕጋዊ መንገድ እንደ መንፈሳዊ አለመረጋጋት እና "ህመምተኞች" ምንም የመከላከል መብት የላቸውም.
3 በቻድ እና በኒጀር "ከተፈጥሮ ውጪዊ ወሲብ" መከልከል ወይም ህዝባዊ የሥነ ምግባር ብልግናን ለመከላከል አደገኛ የሆኑ መረጃዎች አሉ. ይህ ግልጽ አይደለም, ይህ ማለት ግብረ-ሰዶማዊነት ማለት እና የቻድ ኤምባሲም ሆነ ኒጀር በዚህ ጉዳይ ላይ ለእዚህ ጥያቄዎች መልስ አልሰጡም ማለት ነው.
በ 21 ኛው ምሽት በሰኔ ወር ሰኔ (ሰኔ) 26 የተከበረው ፍርድ ቤት ታሪካዊ ፍርድን አቀረበ. ዳኞች በ xNUMX ድምጾች ወደ xNUMX ሲደመሩ ግብረ ሰዶማውያን ጋብቻን መተግበር ሕገ-መንግሥታዊ አይደለም በማለት ወስነዋል. ይህ ማለት በሁሉም የ 2015 የፌደራል መንግስታት ውስጥ ያሉ ግብረሰዶም እና የዜጎች ተወላጆች ወደ ጋብቻ ሊጋቡ ይችላሉ ማለት ነው. በአሁኑ ጊዜ እያንዳንዱ አማኝ በጋብቻ ፍቺ ላይ እንዲስማሙ የሚያስችሉ አዳዲስ ጽሁፎችን ለማካተት በሶማውያኑ ውስጥ እየገቡ ናቸው.
1 In 2015 Florida በፍላጎት ውስጥ የፌደራል ዳኞች የፈጸሙት ሕገ-ወጥነት በግድ-ግኝቶች ውስጥ በ xNUMX ውስጥ ከተፈረደበት የግድያ ግደ-ሰዶማውያንን ማገድ ነው.
2 በቴክሳስ ውስጥ በቴለክስ ህግ መሰረት ከቴክሳስ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሴሎም ህግ ከዩናይትድ ስቴትስ ሕገ-መንግሥት ጋር የሚቃረን ነው. የሶዶሚ ሕጎች ግን አሁንም በቴክሳስ ሕግ ውስጥ ይገኛሉ, ምንም እንኳ አሁን ተግባራዊ አይሆኑም.
3 Mississippi በአሁኑ ጊዜ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ግብረ-ሰዶማውያን ጥንዶች እንዲተባበሩ የማይፈቀድላቸው ብቸኛ መንግስት ነው. ግብረ-ሰዶማውያንን እንደ አንድ ልጅ ማሳደግ ወይም የእንጀራ ልጁን ማሳደግ አይቻልም.
“በፀጥታ እና ፖለቲካ መዋቅር ውስጥ ሰርጎ በመግባትና ሰዎችን አደራጅቶ በመያዝ ከኦነግ ሸኔ ጋር የሚሰሩ አካላትን ጨምሮ ከ1000 በላይ የፖሊስ አባላት ላይ የተለያዩ እርምጃዎች መውሰዱን የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቀ።
የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጄኔራል አራርሳ መርዳሳ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ እንደገለፁት ከኦነግ ሸኔ ስልት ውስጥ የሽምቅ ኃይል አደረጃጀት፣ በመጠቀም በተለያየ ሁኔታ ህዝብ ውስጥ መደበቅ ፣መረጃ ለማግኘት ደግሞ መዋቅር ውስጥ በተለይም ደግሞ የፀጥታና የፖለቲካ መዋቅር ውስጥ ሰርጎ መግባትና ሰዎችን አደራጅቶ በመያዝ እኩይ ተግባሩን ለመፈፀም የተለያዩ ሙከራዎችን አድርጓል።
የቡድኑን ይህን መሰል አካሄድ በማጥናትና ሰፊ ግምገማ በማድረግ ከ1000 በላይ በሚሆኑ የፖሊስ አባላት ላይ የተለያዩ እርምጃዎችን በመውሰድ የማጽዳት ስራዎች መሰራታቸውን ያመለከቱት ኮሚሽነሩ፣ እርምጃው በቀጣይም ተጠናክሮ እንደሚቀጥል አስታውቀዋል።
በቡድኑ የጥፋት ተልእኮ አልፎ አልፎ የሚሳተፉ፣ የሚጠረጠሩ፣ መረጃ የሚሠጡ፣ ከእነርሱ ጋር የሚያብሩ፣ ከጎሰኝት፤ ከከባቢነትም ተነስተው ከፀጥታ መዋቅርና አመራር ጋር በሚመሳጠሩት ላይ በየወቅቱ ግምገማዎች እየተካሄደ እርምጃ እንደሚወሰድ ያስታወቁት ኮሚሽነሩ ፣ ኃላፊነት ኖሯቸው ኦነግ ሸኔን አምርረው በማይተጋሉት ላይ እርምጃ እየተወሰደ መሆኑን ጠቁመዋል።”
" ...በመጨረሻም መምህሩ ያነሳሁትን ጥያቄ ሆነ ሃሳብ በሚያጣጥል መልኩ “ይህ የሞሶቦ ሲሚንቶ የገበያ ስልት (Market Strategy) ነው” በማለት በተግሳፅ ተናገረኝ..." ...
እዚ ሰለ ዝኾነ ከኣ እቲ ኣሜርካ ወጢኖሞ ዘለው ውሳኔ ንመንግስቲ ኤርትራ ናብ መወልቲ ግብረ ሽበራ ምስራዕ ንጭኹን ህዝቢ ኤርትራ ዝምልከት ከምዘይኾነ ኩሉ ክፈልጦ ዘለዎ ሓቂ’ዩ ፡፡ ውልቀ ሰብ ወይ ጉጅለ ወይ ድማ ስርዓት ኣካል ግብረ ሽበራ ክኸውን ይኽእል’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣካል ግብረ ሽበራ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ፡፡
ባሕር ዳር፡ ጥር 18/2013 ዓ.ም (አብመድ)የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ 6ተኛው ሀገራዊ ምርጫን ለማከናወን የጊዜ ሰሌዳ አውጥቶ እየተንቀሳቀሰ ይገኛል፡፡ በጊዜ ሰሌዳው ላይ ከተጠቀሱት ተግባራት መካከል አንዱ የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ምልክት መረጣ ይገኝበታል፡፡ በጊዜ ሰሌዳው ላይ ከጥር 13-24 ድረስ የምርጫ ምልክት ማስገቢያ እና መወሰኛ ጊዜ እንደሆነም ተቀምጧል።
ቦርዱ ለምርጫ ምልክት ማስገቢያ እና መወሰኛ ባወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሰረት እስካሁን 45 ተወዳዳሪ ፓርቲዎች የምርጫ ምልክታቸውን እንዳስገቡ በማኅበራዊ ትስስር ገጹ አመላክቷል፡፡
1. የአማራ ዴሞክራሲያዊ ሃይል ንቅናቄ – የመረጠው ምልክት ከዚህ በፊት በነበረው ምርጫ ሌላ ፓርቲ ሲጠቀምበት የነበረ በመሆኑ እና ፓርቲው የቀድሞ ምልክቱን ለመጠቀም በመጠየቁ
2. የጋሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ- የመረጠው ምልክት ከዚህ በፊት በነበረው ምርጫ ሌላ ፓርቲ ሲጠቀምበት የነበረ በመሆኑ እና ፓርቲው የቀድሞ ምልክቱን ለመጠቀም በመጠየቁ
3. የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ – የመረጠው ምልክት ከዚህ በፊት በነበረው ምርጫ ሌላ ፓርቲ ሲጠቀምበት የነበረ በመሆኑ እና ፓርቲው የቀድሞ ምልክቱን ለመጠቀም በመጠየቁ
6. የኦሮሞ ነጻነት ግንባር – ህጋዊ ሃላፊነት በተሰጠው አካል ምልክታቸውን እንዲመርጡ የተጠየቁ (በዚህም መሰረት የድርጅቱ ሊቀመንበር አቶ ዳውድ ኢብሳ የምርጫ ምልክት አስገብተዋል) ብለዋል፡፡
የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በአዲስ አበባ ለበርካታ ዓመታት አገልግሎት የሰጡ ትናንሾቹን ሰማያዊ በነጭ ታክሲ ወይም በተለምዶ የላዳ ታክሲዎችን በአዲስ ለመተካት ለተያዘው ፕሮጀክት ስድሰት ቢሊዮን ብር ብድር ማመቻቸቱን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የትራንስፖርት ቢሮ አስታወቀ።
ባንኩ የፈቀደው ብድር ያገለገሉ የላዳ ታክሲዎችን በአዲስ ለመተካት የአዲስ አበባ የላዳ ታክሲ ባለንብረቶች ማኀበር ከኤላአውቶ ኢንጅነሪን ቢዝነስ ግሩፕ ጋር በጋራ በመሆን ለሚሰሩት ፕሮጀክት መሆኑን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደሩ የትራንሰፖርት ቢሮ ኃላፊ ኢንጅነር ስጦታው አካለ የካቲት 10/2013 በሽራተን ሆቴል በነበረው የፕሮጀክቱ የፊርማ ስነ ስርዓት ላይ ገልጸዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ኃላፊው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ፕሮጀክቱ አዋጭና ለአዲስ አበባ ከተማ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታዎች አንዳሉት በማመን የስድስት ቢሊዮን ብር ብድሩን በማመቻቸት የፕሮጀክቱ ድጋፍ ሰጭ ሆኗል ብለዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊው እንደገለጹት ኤላአውቶ የሚቀርባቸው 10 ሺሕ 500 አዲስ ታክሲዎች ዋጋ በባለንብረቶች 20 በመቶ የሚሽፈን ሲሆን 80 በመቶ የሚሆነውን ከንግድ ባንክ በተገኘው ስድስት ቢሊዮን ብር ብድር ይሸፈናል ብለዋል።
የፕሮጀክቱ ባለቤት የሆነው የአዲስ አበባ ከተማ የላዳ ታክሲ ባለንብረቶች ማኅበር ከኤላአውቶ ኢንጅነሪን ቢዝነስ ግሩፕ ጋር በመተባበር 10 ሺሕ 500 ያረጁ ላዳ ታክሲዎችን በአዲስ ታክሲ ለመቀየር የካቲት 10/2013 የላዳ ታክሲ ባለንበረቶች በተገኙበት ከአቅራቢው ኤላአውቶ ኢንጅነሪንግ ቢዝነስ ግሩፕ ጋር ተፈራርሟል።
የባለ ላዳ ታክሲ ባለንብረቶቹ በሚቀጥሉት አራት ወራት ውስጥ የተወሰኑት በአዳዲሶቹ መኪናዎቻቸው አገልግሎት መስጠት እንደሚጀምሩ የከተማ አስተዳደሩ ትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊ ጠቁመዋል። ይህም ለባለንብረቶቹና ለአዲስ አበባ ከተማም ዘርፈ ብዙ ለውጥ እንደሚመጣ ይጠበቃል ተብሏል።
አቅራቢ ድርጅቱ 10 ሺህ 500 የላዳ ታክሲዎችን በአዲስ ለመተካት በሚሰራው ሥራ ላይ በተመሳሳይ የሥራ ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ድርጅቶች ከኤላአውቶ ቢዝንስ ኢንጅነሪን ግሩፕ ጋር በጋር ለመሥራት እንድሳተፉ የኤላአውቶ ኢንጅነሪንግ ቢዝነስ ግሩፕ ሥራ አስኪጅ በቀለ አበበ ጥሪ አቅረበዋል።
የአዲስ አበባ ላዳ ታክሲ ባለንብረቶች ማኅበር ኃላፊ ቢኒያም መለስ በበኩላቸው ንግድ ባንክ ያመቻቸው ስድስት ቢሊዮን ብር ብድር በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንሰፖርት ቢሮና በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ባለስልጣን በኩል መሆኑን ጠቁመዋል። ንግድ ባንክ ፕሮጀክቱን ለመደገፍ ለፈቀደው ብድር የማኅበሩና የከተማ አስተዳደሩ የትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊ አመስግነዋል።
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ትራንስፖርት ቢሮ እንደሚለው ከሆነ ፕሮጀክቱ በዚህ የሚቆም አንዳልሆነና ቀጣይነት አንደሚኖረው ነው የጠቆመው። ለዚህም የከተማ አስተዳደሩ ትራንስፖርት ቢሮና ባለስልጣን የድርሻቸውን ድጋፍ አጠናክረው እንደሚቀጥሉ ተመላክቷል።
በዚህ ፕሮጀክት ላይ የከተማ አስተዳደሩ ትራንሰፖርት ቢሮና ባለስልጣን ኤላአውቶ አዲስ የሚቀርባቸውን 10 ሺሕ 500 መኪኖችን ቴክኒካል ድረጃ እና ተሽከርካሪዎቹ ማሟላት የሚገባቸውን ነገሮች ለአቅራቢው በማዘጋጅት ድጋፍ አድርጓል ነው የተባለው።
ድርጅቱ በሚቀጥሉት አራት ወራት ውስጥ ለባለንብረቶች አንደሚደርሱ ተገልጿል። የአዲስ አበባ የላዳ ታክሲ ባለንብረቶች ማኅበርና አቅራቢ ድርጅቱ ወደፊትም አሪጌ ላደዎችነ በአዲስ ለመተካት በጋራ አንደሚሰሩ አስታውቀዋል።
ኤርትራዊያን ንዝወርደና ዘሎ ዕንወት ክንብድህ ምስ እንደሊ ብቀዳምነት ጠንቂ ዕንወት ዘስዕበልና ዘሎ ኩነት ነጺርና ክነለሊ ይግበኣና ድሕሪዚ እቲ ጠንቂ ንብሎ ነገር ንዘስዕቦም ጸገማት ኣብ ግምት ብምእታው ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት ብምሃብ ንፍትሖም በቲ ዝድለ ኣገባብ ምስ እንሰርሕ ጥራሕ ኢና ኣብቲ ንደልዮ ዓወት ክንበጽሕ ንኽእል። ኣብ ዘሓለፈ እዋናትን ሕጂን ነዚ ኹሉ ዕንወት ኣኸቲሉልና ዘሎ ህግደፍን ዶብ ባድመን ሙኻኑ ዝስሕቶ ሰብ ዘሎ እይመስለንን እዩ። ይኹን ደኣምበር እቲ ቀንዲ ጠንቂ ዕንወትና ኮይኑ ዘሎ “ህግደፍ ንዶብ ባድመ ከም መሳርሒ ተጠቒሙ ዘኸትሎ ዘሎ ዕንወት” ምኻኑ ክንግንዘብ ይግባኣና። ነዚ ነገርዚ ንጹር ንምግባር ብዙሕ ኮለል ዘድልዮ ኣይኮነን ጸብጻብ ዓለምለኻዊ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ብምዉካስ ከም ቀንዲ ገበናት ተባሂሎም 7 ተጠቂሶም ዘለዉ መብዛሕትኦም ጠንቂ ዶብን ምስ ዶብ ዝተተሓሓዙ ከምኻንኖም በሪሁልና ኣሎ።
10 February በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ የካቲት 3 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) የካቲት 2 ቀን ላይ ነው።
ይህ የ አሽቃባጮቹ የ ILpost ቻናል ነው❤ ያው እኛ 🇪🇹ኢትዮጵያዊያን ስንባል ማሽቃበጥ ባህላችን ነው😁 እናም ይህ የማሽቃበጥ ጥበባችን አሁን ላይ በጣም እየቀረ ነው😥 ምን አየቀረ ነው ብቻ ጭራሹኑ አየጠፈ ይገኝ ነበር ታዲያ ይሄንን በመረዳት እኛ ፓጊ እና ጆ (pagi and jo) ማሽቃበጥን ስራችን አርገን ተነስተን አፈር አስልስን አንስተነዋል🙏 እናም እስከመጨረሻው እስትንፋሳችን ድረስ ልናሽቃብጥ ቆርጠን ተነስተናል💪💪 እናም ውድ 🇪🇹የኢትዮጵያን ህዝብ ቻናላችንን ሰብስክራይብ በማረግ ማሽቃብጥን አንታደገው🙏 ከታቸረ አለላችሁ ሊንኩ ማሽቃበጥ ለዘላለም ይኑር 👍👍 👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇 ilpost.info/clip/XJ1JU9iXOmJWy-_Cj2CzDg
ዕላማ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ ጽግዕተኛዶ ንምልሓቕ ናብ ኢትዮጵያ? በትሪ-ስልጣን መንግስቲ ሓደ ሃገር ምጭባጥ ወይ ኣብ ቦታ መሪሕነት ድርጅታት ምቕማጥ ብሓላፍነት ዘሕትት ረዚን ሕጋውን ሞራላውን ታሪኻውን ግዴታ ዘስዕብ ጉዳይ እዩ። ከም ክብደት እቲ መዝነት ወይ ስልጣን ብጽሑፍ ዝሰፈረን
በትሪ-ስልጣን መንግስቲ ሓደ ሃገር ምጭባጥ ወይ ኣብ ቦታ መሪሕነት ድርጅታት ምቕማጥ ብሓላፍነት ዘሕትት ረዚን ሕጋውን ሞራላውን ታሪኻውን ግዴታ ዘስዕብ ጉዳይ እዩ። ከም ክብደት እቲ መዝነት ወይ ስልጣን ብጽሑፍ ዝሰፈረን ዘይሰፈረን ብማሕላ ዝተሰነየ፡ ዝኣተኻዮ መብጽዓ ወይ ውዕል ብትኽክል፡ ብስርዓት ክትፍጽም ሞራላዊን ሕጋውን ሓልፍነት የሰክመካ። ብዓምጽ ይኹን በጋባብ ብምርጫ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ብዓል መዚ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ካብ ተሓታትነት ክምልጥ ኣይግብኦን እዩ።
ሰብ-መዚ ድርጅታትን ሃገራትን ዝኽተልዎም ዝተፈላለዩ ቅዲ-ስልጣን ኣልዉ። ገሊኦም መራሕቲ ስርሖም እንዳሰርሑ ንኻልኦት ብግቡእ ክሰርሑ ዘተባብዑን ዋጋ ድኻም ትጉሃት ሰራሕተኛታት ብግቡእ ዝኸፍሉን እዮም። ካልኦት ድማ ብኣርኣያነቶም ፍቱዋትን ህቡባትን፡ ራኢዮም ብቐሊል ናብ ስዓብቶምን መሳርሕቶም ዘስርጹ ክኾኑ ከልዉ፣ገና ካልኦት መራሕቲ ድማ ርእይቶን ድልየትን ህዝቢ መርሚሮምን ኣጽኒዖምን ዘተግብሩ ኣሳተፍቲ ሰብ-መዚ እዮም። በንጻር ናይ‘ዚ ኩሉ ዝተጠቕሰ ግን፡ ውልቀ-መለኽቲ መራሕቲ፡ ፍጹም ስልጣን ጨቢጦም ንገዛእ-ርእሶም ናይ ኩሉ መዳይ ክኢላታት ቆጺሮም፡ እንታይን ምዓስን ብኸመይን ክትግበሩ ኣለዎም ዝገልጹ ምምርሒታት እዮም ንስዓብቶ ዝዝርግሑ። ክመዚኦም ዝኣምሰሉ መራሕቲ ካብ ካልኦት ርእይቶ ከይተጸበዩ በይኖም ወሰንትን ገበርትን ሓደግትን እዮም። መራሕ ሃገርና ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣበየናይ ጉጅለ ከምዘሎ ሓበሬታ ዘድልዮ ኣይመስለንን።
ዘወትር ስልጣን ከም ቁርዲድ ነኺሱ፡ ኣቶ ኢሳያስ ዝተኸተሎ ፍጹም ዘይቅየር መይላን መስመርን ፈላሊኻ ግዛእ፡ ኣደስክል፡ ካብ ስራሕ ኣባርር፡ ቀፍድ፡ ረሽን፡ ምስ’ቲ ኣብ ዝሕለፈ ዳርጋ ክልተ ዓመታት ዝተኸስተ ምስ ጠ/ሚ ኢትዮጵያ ዶክ ኣቢይ ሕግብግብ ወሲኽካ፣ ብልጽግቲን ናጻን ልዑላዊት ሃገር ኤርትራ ንምህናጽን ንምውሓሰን ከምዘይኮነ ተረጋጋጹ እዩ።፡ እቲ ዛጊት ዘይተቐልዐ እዋናዊ ዓቢይን ዓሚቕን ምስጢር ኣቶ ኢሳያስ ግን፡ እንታይ ዓይነት መጻኢ ህልውና (status) እትውንን፡ ሃገረ ኤርትራ ዝእምትን ዝሕብርን ዘይሕጋዊ ሰነድ እዩ ኣብ ሳንጥኡ ሎጒሙ ሒዝዎ ዘሎ ዝብል ሕንቅልሕንቅሊተይ እዩ። እዚ ኮይኑ እቲ፡ ካብ ክሊ እዞም ዝስዕቡ ክለተ ነገራት 1) ድኽምቲ ጽግዕተኛ ሃገር 2) ልዕላውነት ኤርትራ ግሂስካ ናብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ምልሓቕ እንተዘይኮይኑ ካብዚ ወጻኢ፡ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢልካ ምሕሳብ ኣዚዩ ኣሸጋሪ እዩ። ስለምንታይ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ግዜ ሃገራዊ ናጽነታዊ ቃልሲ ይኹን ድሕሪ ናጽነት ሃገርና ዝኽተሎ ዘሎ መይላን ዕላማን ፈጺሙ ዘይተቐየረ ሓደን ቀጻልን እዩ። ንሱ ክኣ ነቶም ብወግዒ ዘይኣወጆም ምስጢራውያን መይላታትን መደባትን፡ ኤርትራ ከም ሃገር ከባድማ ከጠፊሻ ፡ ህዝባ ክኣ ድኻ በተኽ፡ ተጸባይ ምጽወታን ጽግዕተኛን ከምዝኸውን ንምግባርን እዩ። እምባር እቲ ዝልዓል ሕቶ፡ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምልሓቓዶ (Annexation)ወይስ ድኽምቲ ጽግዕተኛ(Satellite state)ብኢትዮጵያ ትዝወር ሃገር ንምውዳድ ዝብል እዩ?
ካብ እዋን ገድሊ ጀሜሩ ኢሳያስ ኣትኪሉ ስልጣን ማእከል ዝገበረ ዘከኣይዶ ዝነበረን ዘሎን ውልቃዊ ቃልሲ፡ ስልጣን ጨቢጡ ልጓም ዓትዒቱ ምኣዝንን ኣንፈትን ጉዕዞ ሃገርና ከም ዊንትኡ ንምቁጽጻርን ናብ ዝደለዮ ምኣዝን ንምዝዋርን ንምምራሕን እዩ። እቲ እከይ መቓቓሊ መይላኡ ኣብ ግዜ ሰውራ ዝጀመሮ ዝተማህሩ ንኡስ ቡርጇ፡ ጨጓር ዳንጋ፡ መንካዕ፡ የሚን፡ ዝንቡላት ውፉያት፡ ኣባላት ሕቡእ ሰልፊ፡ ዘይኣባላት ሰልፊ፡ ብዕሉጋት መራሕትኹም ወዘት ዝብል ነይሩ። በዚ ኣገባብ’ዚ፡ ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ዝዘርኦ ዝነበረ ምርዚ ዘይምትእምማንን ምትፍናን ፈጢሩ፡ ከምዝምችኦ ጌሩ በብግዜኡ ደረጃ ብደረጃ ኣብ ስልጣን ንምድያብን፡ ስልጣኑ ንምድልዳልን ከምኡ’ውን ስልጣኑ ንምሕላውን ከምዝተጠቕመሉ ዘየካትዕ ሓቂ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ነቲ ኣብ መዋል ሰውራ ዝጀመሮ ፈላላዪ መላ ብምቕጻል፡ ተጋዳላይ ገባር፡ ይክኣሎ ዋርሳይ፡ ኣገልግሎት ዝፈጸሙን ዘይፈጸሙን፡ ኣባል ህግደፍ ዘይኣባል ህግደፍ፡ ዝብሉ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ፍልልያት ኣተኣታትዩ። ጎኒ-ጎኒ ምስ’ዚ ድማ፡ ኣብ መንጎ መእመናን ኦርቶዶክስያዊት ተዋህዶን፡ ሓደስቲ ሃይማኖታት ዝበሎም ናይ የሆዋ መሰኻኽርን ጴንጠቆስጠን ሓዊ ኣጒዱ ማሕበራዊ ጽልኢ ፈጢሩ። ካብኡ ብዘይፍለ ድማ፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ክፍለ-ሰራዊት ምክልኻል ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማንን ምትፍናንን ፈጢሩ፡ ብውህደት ከምዘይሰርሑ ገይሩ፡ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ትደላዲሉ ኣስተርሕዩ ይነብር ኣሎ። ልጓም ስልጣን ኣብ ኢዱ ስለዘሎ ድማ ገባርን ሓድግን ኮይኑ ብውሑዳት ኮራኩሩ ትሓጊዙ ባህላውን ማሕበራውን ፍልልያትን ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማንን፡ ስድራቤታዊ ምብራስን ፈጢሩ ንህዝብና ኣልሚሱን ዘራሪጉን፡ ኣብዚ እዋን‘ዚ ሃገርና ብኹሉ መዳይ ንሓደጋ ተቓሊዓ ትርከብ። ደገፍትን ተደናገጽትን ስርዓት ህግደፍ ብሸርሒ መራሒና ሃገር ኣብ ሓድጋ ወዲቓ ከምዘላ ተገንዘቡ።
ወልቀ-መላኺ ኢሳያስ በትሪ-ስልጣኑ ተጠቒሙ፡ ቅድም ቀዳዳም ንስልጣኑን ዕላምኡን ዝበድሁ ዜጋታት ፖለቲካዊ ሰበ-ስልጣን ነበር ጉጅለ 15ን፡ ሞያውያን ጋዜጠኛታትን፡ ዝኣደሙ ተማህሮ ዩኒቨርሲቲን፡ ድሕሪ ምውጋንን ሙቕጻይን፣ ዓንቃፊ ዘይብሉ ጽጹይ መንገዲ ፈጢሩ፡ ተማጓትን ዘቃልዕን ዝቃወምን ኣካል ዘይብሉ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ፈጢሩ። ካብዚ ንድሓር ኩሉ ከምድልየቱ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ከይተኣታተዉ፡ ዱልዱላት ትካላት ከይፍጠራ፡ ተንዲፉ ዝጸደቐ ቅዋም ከይትግበር፡ ፈጻምን ሕጋጋን ፈራድን ትካላት ከይድልድሉ፡ ብፍላጥ ዝትዓንቀፉ ኣብ ውሽጢ ክሊ’ቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ሰፊሩ ዘሎ ዕላማ ውልቀ-መላኺ ክርአ ይግባእ። ብተወሳኺ፡ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህራታት ከይበዝሑ ዩኒቨርሲታት ከይስስኑ፡ ናጻን ዱልዱል ማዕከን ዜናታት ከይህልዉ፡ መሰል ሰላማዊ ሰልፍታት ዘይምፍቃድ፡ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣግለግሎት፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ምትብባዕ ስደት መንእሰያት፡ ካብቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ሰፊሩ ዘሎ ሽርሐኛ ዕላማ ጠላም ኢሳያስ ተፈልዩ ክርአ የብሉን። ካብዚ ሓሊፉ ድማ፡ ብምስምስ ርእሰ-ምኽኣል(self-reliance) ናይ ወጻኢ ወፍሪ ብምኽልካል፡ ዘቤታዊ ቁጠባዊ ወፍሪ ዝጻብኡ ፖሊሲታት ኣዊጁ ናይ ንግድን ካልእ ዋኒናትን ፍቓድ ብምኽልካል፡ ሸርፊ ወጻኢ ባጤራ ተሳኢኑ፡ እቲ ዝርካቡ ዕዳጋ ብህግደፋዊት ኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ ተባሒቱ ህዝቢ ስራሕ ኣልቦ ኮይኑ፡ ቁጠባ ሃገር ክኣ መሬት ዘቢጡ። ብተኸታተሊ በብዓይነቶም ቅልውላዋት ጻሕቲሩ፡ ንመላእ ህዝቢ ቅሳነት ዝኸልእ ሃዋህው ፈጢሩ፡ ሰባት ብሞያኦም ሰሪሖም ከይነብሩ፡ ስድራቤታትን ማሕበራዊ ኣሃዱታትን ከምዝዘራረጉን ዝበርሱን ብመደብ ተገይሩ። እዚ ኩሉ ኣደራዕ ኣብምንታይ ንምብጻሕ‘ዩ ፡ ጽግዕተኛ ሃገር ንምውዳድ ድዩ ወይስ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ንምልሓቕ? እዚ ሕቶ’ዚ ካብ ክውንነት ዝርሓቐ ኣይኮነን። ስለምንታይ’ሲ ኣብ ብዙሓት ሰባት ዘሎ ስክፍታ እዩ። ንኣብነት ሓርበኛ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ መጽሓፉ ቁጽሪ 2 ገጽ 13 ከምዚ ይብል፡ ” ኣቶ ኢሳያስ ……….ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምጋሽ ንትዮጵያውያን ፈተውቱ ጋዜጣዊ ዋዕላ ኣካይዱሎም። ኣብቲ ዋዕላ፡’ኣነ ዘይከም ካልኦት ሰባት፡ ኣብ ህላወ ዶባት ናይ ሃገራት ኣይኣምንን እየ፡ ሓቢርና እንሰርእሖ ብዙሕ ስራሕ ይጽበየና ኣሎ‘ ይብል። ቀጺሉ ውርድ ኢሉ ብርሃነ ከምዚ ይብል፡ “ከዳዕ ኣቶ ኢሳያስ ብፍላይ ንኤርትራ ካብ ዋናታታ(ህዝባ) ብዘገምታዊ ምስርሕ ከርሕቓን ምስ ኢትዮጵያ ክጽንብራን(integrate ክገብራ) ክሰርሕ ምዃንኑ ገሊጹ”። ሓርበኛ መስፍን ሓጎስ’ውን ቅድሚ ቁሩብ ግዜ ይገብር ኣብ ሓደ ቃለ-መሕትት፡ ኢሳያስ ድሕሪ ናጽነት ነዊሕ ከጸነሐ ንገለ ውሑዳት ካድራት ፈልዩ ” ንኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ መራሕቲ ኢትዮጲያ ኮይና ብሓባር ከነመሓድርን ንሓስብ ኣሎና” ክብለና እዝክር ኢሉ ሓቢሩ። ብተውሳኺ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ እውን፡ ነባር ተገዳላይ ሕውሓት ኣቶ ስብሓት ነጋ ኣብ ኢትዮ-ፎርም ዝቐረብሉ ሕቶ (ቃለ-መሕትት)፡ ‘ኣቶ ኢሳያስ መራሕ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ክትከውን እንተኺኢልካ ቃልሲ ኤርትራ ከተቋርጾ ፍቓደኛ ዲኻ’ ኢሉ ተሓቲቱስ፡ ወኪል ሲ.ኣይ.ኤ. ን ወተሃደራዊ ብዓል-ስልጣን ሱዳን ኣብ ዝነበርሉ ኣኼባ፣ ተሓጒሱ ግን”ሕጅስ ደንጒዩ” ክብል መልሲ ከምዝሃበ ኣረጋጊጹ።
ንወጻኢ ዝምድና ዝምልከት ድማ፡ ናይ ሓቂን ዘየልዉ ጸላእቲን ፈብሪኹ፡ ዓመት መጸ፡ መጹና ከበቡና ዘርዮሙና ዓሊቖሙና ዝብሉ መደረታት ውልቀ-መላኺ፡ ብፍላጥን መደብን ካብ ጎረባብትናን ከባቢናን መላእ ዓለምን፡ ሃገርናን ህዝብናን ንምንጻል ዝተገብረ ጎስጓስ፡ ንሃገርና ንምድኻም ዝተኣልመ ምስቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ተዛሚዱ ክርአ ይክኣል ።
እዚ ስርዓት’ዚ ኣብ ሰላም ዝሰፈኖ ኲነት ክነብር ከምዘይክእል ስለዝፈልጥን፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ኮነ ኢሉ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት-ምልልስ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ይምልከተና እዩ፡ ኢድናን እግርናን ኣጣሚርና ኣይንርእን ኢና ኢሉ ኣፍልቡ ነፊሑ ብምምዳር ነገር ጻሕቲሩ። ብምቕጻል፡ 1) ጸቢብ መሪሕነት ጃንዳ ወያነ ዝዕብልሎ ኣካል፡ ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ተደፋፊኡ፡ ህዝቢ ንምብትታን ተባሂሉ ዝወጸ ፈደራልዊ ቁዋም ኣዊጆም እንሆ ኢትዮጲያ ብቢሄራውን ሕብረ-ቢሄራውን ምንቛትን ምትፍናን ትሕመስ ኣላ ኢሉ ፈሊጣዊ ትንታኒኡ ሂቡ፡ 2) ኣብ ኢትዮጵያ ምብኳር ሃገራዊ ህንጸት(National Building) ዝዓበየ ኣስያ ኣስዒቡ ኢሉ፡ 3) ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብምርጫ ንምንታይ ምትፍናን(Polarization)ኣድለየ ኢሉ ምዕዶዶ ዘለፋ ክንብሎ ደርጒሕሎም ። 4) ኣብ ኤርትራ ዝለምዶ ንዕቀት፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያውያን ደጊምዎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዓቕሚን ተመኩሮን ዘሎዎም መራሕቲን፡ ቅኑዕ ናይ ፖለቲካ ሕርያ ብስለትን መርሓ ጎደና ከምዘየሎ ገሊጹ። ካብዚ ሓሊፉ ክኣ፡ ዶር ኣቢዩ ጥራይ በይኑ ተባዕን፡ ኣራሚን፡ ውሳኔታትን ስጉምትን ይወስድ ከምዘሎን ርእይቶኡ ኣቃሊሑ። “ጽንብላሊዕሲ ማዓኮራ ዘይከደነት መሬር ከደነት” ዝብል ምስላ ኣቦታትና እዩ ዘዘክርካ።
ኮይኑ ግን፡ ብዶር ኣቢይ ዝምራሕ ንሂወድግ ዝተክአ ብልጽግና ፓርቲ ማእከላይ መንግስቲ፡ ነቲ ኢሳያስ ከም መራሕ-መንግስቲ ጎረቤት ሃገረ ኤርትራ ዝገበሮ ቅሉዕ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኢድ ምትእትታው፡ ዛጊት መልሲ ዘይምሃቡ ንብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣቖጢዕዎምን ኣስደሚምዎምን ኣሎ። ኣብ መሪሕነት ክልል ትግራይ’ውን፡ ማእከላይ መንግስቲ ዶር ኣቢይ ምስ ናይ ወጻኢ ሓይልታት(ብኢሳያስ ዝምራሕ ህግደፍ) ተሻሪኹ ኣብ ልዕሊ ሕውሓትን ክልል ህዝቢ ትግራይን ጸቕጢ ወይ ወጥሪ ክፈጥር ይፍትን ኣሎ ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሑ’ሎ ። ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ፡ ኣብ መሪሕነት ሕውሓትን ክልል ትግራይን ኣነጻጺሩ ዝገበሮ ዘይሕጋዊ ኢድ ምትእትታው፡ ኣብ ጉዳይ ልዑላዊት ሃገር ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው ስለዝኾነ፡ ብሃገር ደርጃ፡ ፈጻሚ ኣካልን ላዕለዋይ ባይቶ ኢትዮጵያን ብወግዒ ስለዘየወገዝዎን መልሲ ዘይሃቡሉን ንመሪሕነትን ሕውሓትን ህዝቢ ክልል ትግራይን ኣዝዩ ኣቖጢዕዎምን ኣቐይምዎን ይርከብ ።
ነቲ ኢሳይስ ብዛዕባ ዶብን ባድመን ኣመልኪቱ፡ እቲ ውሳኔ ከይትግበር ሕውሓት ኣንቂፎሙና ዝበሎ ሃጠውቀጦው፡ ምኽትል ፕረሲደንት ክልል ትግራይ ዶር ደብረጺዮን ሓሶት እዩ ዝብል መልሲ ሂብሉ። ንሕና ምምልካት ዶብ ኣይተግበር፡ ባድመ ኣይንህብን ኣይበልናን፡ እኳድኣ ንላዕለዋይ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስለዝምልከት፡ ሕጋዊ መደምደምታ ይገብረሉ፡ ኢልና ሓቲትና ኢና። ሓለውቲ ዶብ ካብ ጎዳጉዲ ወጺኦም ናብ ልምዓት ክምለሱ፡ ኣጽዋርን ፈደራልዊ ሰራዊትን ኣብ ትግራይ ትኣኪቡ ንህዝቢ ትግራይ ኣይጠዓሞን ኢለ፡ ን ጠ/ሚ ነበር ኣቶ ሃይለማርያም ባዕለይ ኣዘኻኺረዮ ነይረ እየ ይብል። ጉዳይ ዶብን ባድመን፡ ንፈደራላዊ መንግስቲ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ እቶም ዝምልከቶም ኣካላት ምሳና ኮፍ ኢሎም ብዓመጽን ጎንጽን ዘይኮነ፡ ብሕግን በገባብን ክውዳእ ዝኽእል ቀሊል ጉዳይ እዩ ዝብል መልሲ ሂብሉ።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ቃለ-መሕትት ኣቶ ኢሳያስ ኮነ ኢሉ ባዕሉ ቅልውላው ፈጢሩ፡ ጽልኢ ጻሕቲሩ፡ ከም ኩሉ ግዜ ንህዝቢ ቅሳነት ዝኸልእ ሃዋሁው ኣስፊኑ’ሎ ። ብዶር ኣቢይ ዓብይ ዕድል ሰላምን ዝምድናን ከምዝተኸፍተ፡ ብወገን ትግራይ ክኣ በንጻሩ ዕንቅፋት ከምዘሎ ኣምሲሉ ብዛዕባ ዕድልን ብድሆን ሰሚናራት ከካይዱ ይኢ ላዕለዎት ናይ ህግደፍ ሰበ–ስልጣናትን ካድራትን ኮራኩሩ ልኢኹ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ከም ኣመሉ ቀልቢ ህዝቢ ንምድህላልን ካብ ኢዱ ክትወጽእ ቀሪባ ዘሎ ልጓም ከይተምልጦ ስለዝሰግአ ሸበድበድ ክብል ይርአ’ሎ። ህዝቢ ኤርትራ በዚ ሽጣራታት’ዚ ኣይትትሃመል።
ግንቦት 13/2010 ቻይና በጨረቃ ጠረፋማ(ጨለማ አካባቢ) ያለውን መልክዓ ጨረቃ በዚህ ዓመት ለማረጋገጥ በያዘችው እቅድ መሰረት የኮሚዩኒኬሽን ሳተላይት አምጥቃለች።
ሎንግ ማርች-4ሲ የተባለችው ሮኬት የተወነጨፈችው የቅኝት ሳተላይቷ በቻንግኤ 4 የጠፈር ተልዕኮ እና መሬት ላይ ባሉ ተቆጣጣሪዎች መካከል ተግባቦት መፍጠር የሚያስችል መሳሪያም ተገጥሞላታል።
ቻይና የአሁኑ ተልዕኮዋ ከመሬት በከፍተኛ ርቀት የሚገኘውን የጨረቃን የጠረፋማና ጨለማ ክፍል ለማወቅ ሳተላይቷን ወደ ጠፈር የላከች የመጀመሪያዋ ሀገር ያደርጋታል ነው የተባለው።
ብሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ፕረዚደንት'ታ ሃገር ካብ መንጎ'ቶም ቀንዲ ተሓተቲ ተባሂሎም ዝተዘርዘርሉ ሰፊሕ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ተፈፂሙ ክብል ሓደ ሕቡራት መንግስታት ዝመዘዞ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሪፖርት ዘርጊሑ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ አስመሮም ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ኣቶም ንኩነታት ኤርትራ ብግቡእ ኸይተረድኡ ዝፅሕፍ'ዮም ክኽሰሱ ዝግበኦም ክብሉ መሊሶም።
በሚሰሩበት ቦታ፣ በሚኖሩበት ሰፈር ወይም አንድ ካፌ ውስጥ ቁጭ ብለው አጠገብዎ የተቀመጡ ወጣቶች ስለ እንድ ፖለቲካ ነክ ጉዳይ አንስተው ሲወያዩ ይሰማሉ እንበል፡፡ የሚወያዩበት ጉዳይ አሁን በስልጣን ላይ ያለውን መንግስት የሚያስከፋ እንደሚሆን ከገመቱ፤ ወጣቶቹን ‹የቀበጡ ለት› በሚል ዕይታ ገርመም ያደርጓቸዋል ወይም እራስዎትን ከቦታው ‹አልሰማሁም› በሚል እንድምታ ያሸሻሉ አልያም የሚራራ ልብ ካልዎት ለልጆቹ ይፈሩላቸዋል – እርስዎ እንደሰሟቸው የመንግስት ሰው (‹‹ጆሮ ጠቢ››) ቢሰማቸው ሊደርስባቸው የሚችለውን እያሰቡ፡፡ ፖለቲካ ነክ አይነት ውይይቶች ላይ የሚሳተፍ የቅርብ የሆነ ሰው ካልዎት ይመክራሉ፣ ይገስፃሉ፡፡ ምክርዎትን ለማጠናከር ምሳሌ አያጡም፡፡ በሀገሪቱ ጉዳይ ያገባናል ብለው የመንግስትን ውሳኔ ተቃውመው፣ የልዩነት ሃሳባቸውን በማሰማታቸው ብቻ ለእንግልት፣ ከኢኮኖሚ ዕድሎች የመገለል እና ግፋም ሲል ለእስራት የተዳረጉ ዜጎች ብዙ ናቸው፡፡ ‹ምን አጥተሽ ነው?› ሲሉ ይጠይቋታል በሀገሪቱ ፖለቲካ ንቁ ተሳታፊ (informed active participant) የሆነች ወዳጅዎትን፡፡ ‹ስራ አለሽ፤ በልተሽ ካደርሽ እና ከእኛ ጋር ማሕበራዊ ግንኙነት እንዳታደርጊ ማንም ካልከለከለሽ፤ ምን ይሁን ብለሽ ነው ከማትችይው ጋር የምትጋፊው? ደሞ ብቻሽን ለውጥ ላታመጪ! ለኛ ጭንቀት ነው ትርፉ› በማለት አርፋ ብትቀመጥ የተሻለ መሆኑን ይነግሯታል፡፡
በነፃነት ሃሳብን የመግለፅ (ወይም የሌላ አይነት ነፃነት) እጦት እራሱን ከሚያሳይባቸው መንገዶች አንዱና ዋነኛው ዜጎች በሀገራቸው ጉዳይ ላይ ንቁ ተሳታፊ መሆን የሚያስከፍላቸው ዋጋ ከፍተኛ እንደሆነ ተገንዝበው፥ ግላዊ የሆነ ጭቆና እስካላጋጠማቸው ድረስ የተፈቀደላቸውን ብቻ እየተናገሩ/እየፃፉ/እያደረጉ ተቆጥበው መኖርን መምረጣቸው ነው፡፡
አከራካሪውን የቅደም ተከተል ጉዳይ ወደ ጎን ትተን ነፃነትንና ብልፅግና ሁለቱም እንደሚያስፈልጉን ግልፅ ነው፡፡ የነፃነት ጫፍ የተረጋገጥባት ነገር ግን ሰዎች ከዕለት ጉርሻ እጦት በየዕለቱ የሚረግፉባት ሀገር እንዲኖረን የማንመኘውን ያክል ዜጎች ችጋር የሚባል ነገር ሲነገር ብቻ የሚሰሙባት ነገር ግን መንግስት የሚናገሩትን፣ መስራት የሚችሉትን ወይንም ለአጠቃላይ እንቅስቃሴያቸው ልኬት አበጅቶ ጥሩ ከሚቀለብ የቤት እንስሳ የማይለዩበት ሀገር እንዲኖረን ፈዕሞ አንፈልግም፡፡
ከነፃነት ይልቅ ቁሳዊ ብልፅግናን የሚያስቀድሙ ሰዎች በመከራከሪያቸው የሰው ልጆች ነፃነትን ማክበር የሚቻልበት ደረጃ ላይ ለመድረስና ዘላቂነቱንም ለማረጋገጥ ከድህነት ለመውጣት ቁልፍ የሆነውን ኢኮኖሚያዊ እድገትን ማረጋገጥ እንደ ቅድመ ሁኔታ ያስቀምጣሉ፡፡ እነዚህ ሰዎች ፍፁም አምባ ገነናዊ ወይም ለዘብተኛ አገዛዞች (Authoritorian regimes) ዲሞክሪያሲያዊ ከሆኑና መሰረታዊ ነፃነቶችን ከሚያከብሩ ስርአቶች ይልቅ የኢኮኖሚ እድገትን ለማረጋገጥ የተሻለ ምቹ ሁኔታ እንደሚፈጥሩ ለማሳመን ይሞክራሉ፡፡ ስለዚህም የኢኮኖሚ እድገት እስኪመጣ ድረስ የሚታጣው በሀገሪቷ የፖለቲካ ጉዳይ ላይ የመሳተፍ ነፃነት፣ የመደራጀት ነፃነት፣ የነፃና ፍትሃዊ ምርጫዎች አለመካሄድ፣ ወዘተ… ለብልፅግና የሚከፈል መስዕዋትነት ተደርጎ እንዲቆጠር ይፈልጋሉ፡፡
የዚህ መከራከሪያ ፅንሰ ሐሳብ የሰው ልጆችን የሚስለው በተፈጥሮ ሰነፍ እነደሆኑ አድርጎ ነው፡፡ ሰዎች የተሻለ ውጤት ያለው ስራ የሚሰሩት በጠንካራ ቁጥጥር ስር ሆነው ሲሰሩ ብቻ ስለሆነ ይህንን ከግንዛቤ በመክተት መንግስት በዜጎቹ ላይ ከብረት የጠነከረ የስራ ሥነ-ምግባርን ለማስረፅ መስራት አለበት፡፡ የዜጎችን ነፃነት ማክበር/ማስከበር ለእድገት ‹አስፈላጊ› የሆነውን የስራ ሥነ-ምግባር ለማስረፅ መንግስት ለሚወስዳቸው እርምጃዎች እንቅፋቶች ይሆናሉ፡፡ ስለዚህም መንግስት አስፈላጊ ብሎ ባመነበት ወቅት ሁሉ ከኪሱ እያወጣ የሚጠቀምበት ልክ የለሽ ሀይል ያስፈልገዋል፡፡
ዲሞክራሲያዊ የሆኑ ስርአቶች በአንፃሩ ልፍስፍሶች ናቸው፤ እንደብልፅግናን የሚያስቀድሙ ሰዎች መከራከሪያ ከሆነ፡፡ በዲሞክራሲያዊ ስርአት ውስጥ ስልጣንን ለመቆጣጠር የብዙሃኑን ድምፅ ማግኘት ግድ ስለሚል ስልጣን ላይ መውጣት/መቆየት የሚፈልግ ሃይል የብዙሃኑን ድጋፍ ለማግኘት ሲል ተወዳጅ (popular) የሆኑ ፖሊሲዎችን ይመርጣል፡፡ ለአጭር ጊዜ ህዝቡን ማስደሰት የሚችሉት እነዚህ ፖሊሲዎች የረጅም ጊዜ ውጤት ግን እድገትን የሚያበረታታ አይደለም፡፡ ለምሳሌ አብዛኞቹ ተወዳጅ የሚባሉት ፖሊሲዎች ለዕድገት አስፈላጊ የሆነውን ሃብትን ከማከማቸት ይልቅ ፍጆታን የሚያበረታቱ ናቸው፡፡
በሌላ በኩል ነፃነት አስቀድሞ ያስፈልገናል የሚለው መከራከሪያ ማዕከል የሚያደርገው የሰው ልጆች የበለጠ ውጤታማ ስራ መስራት የሚችሉት በነፃነት ማሰብ እና መስራት ሲችሉ መሆኑን ነው፡፡ የሰው ልጆች የህልውናቸው መገለጫ የሆነውን ነፃነታቸውን ተገፍፈው ውጤታማ የሆነ ስራ ሊሰሩ አይችሉም፤ ነፃነት ከሌላቸው የተሻለ የፈጠራ ስራ ሰርተው የተሻለ ነገን ለመኖር ማበረታቺያ አይኖራቸውም፡፡ ያላቸውንም ሃብትንም በአጭር ጊዜ ጥቅም በሚያስገኝላቸው ትርፋማ ስራ ላይ ብቻ ያውሉታል፡፡ ከሁሉም በላይ ግን በሚያስተዳድራቸው መንግስት ላይ አመኔታን ያጣሉ፡፡ የተሻለ ምርታማ እና የአዳዲስ ግኝቶች ፈጣሪ የሆኑ የኢኮኖሚው እድገት አቀላጣፊ ዜጎችን ለማበረታታት መሰረታዊ እና ፖለቲካዊ የሰው ልጆችን ነፃነት የሚያከብር ዲሞክራሲያዊ ስርአት ያስፈልጋል፡፡
ፍፁም አምባ ገነናዊ ወይንም ለዘብተኛ አገዛዞች ዜጎች ለራሳቸው ከሚያውቁት ይልቅ መንግስት አስበልጦ እንደሚያቅላቸው ያምናሉ፡፡ ስለዚህም የዜጎቻቸውን ነፃነት ‹ለዜጎች ጥቅም› ሲሉ ይገድባሉ፡፡ በመጀመሪያ ዲሞክሪያሲያዊ ያልሆኑ ስርአቶች በተፈጥሯቸው ለዜጎቻቸው ‹የሚሻለውን› የመምረጥ ውክልና የላቸውም/ይጎላቸዋል፡፡ ‹ለራሳቸው የማያውቁት› ዜጎች ለነፃነታቸው መነፈግ በእርግጠኝነት አጸፋዊ መልስ ይሰጣሉ – የአጸፋው ዓይነት ይለያይ እንጂ፡፡ እነዚህ አጸፋዎች ከመንግስት ጋር በምንም ጉዳይ ከአለመተባበር/ከመለገም እስከ ትጥቅ ትግል ሊደርሱ ይችላሉ፡፡ ዜጎች የሚሰጡት የአጸፋ መልስ በሀገሪቷ ባሕል፣ ታሪክ፣ ወዘተ… ይወሰናል፡፡ የትኛውም አጸፋዊ እርምጃ ታዲያ የኢኮኖሚ እድገትን በተቃራኒው አቅጣጫ ነው የሚጎትተው፡፡
የኢኮኖሚ እድገትን ለማረጋገጥ ለተወሰነ ጊዜም ቢሆን አምባ ገነናዊ አገዛዝ ያስፈልጋል እና የኢኮኖሚ እድገትን ለማረጋገጥ የሰው ልጆች ተፈጥሮ አንድ አካል የሆነው ነፃነታቸው ወሳኝ ሚና አለው በሚለው ክርክር የመጨረሻ አቋም መያዝ ለተቸገረ ሰው ፊቱን ወደ ጥናቶች ማዞር አማራጭ ነው፡፡
አገዛዞችን በአንድ ወገን፣ ዲሞክሪያሲያዊ ስርአቶችን በአንድ ወገን አስቀምጠው ሀገራትን ከድህነት ለማውጣት የትኛው ስርአት የተሻለ መዝገብ እንዳለው ለመለየት የትየ ለሌ የሆኑ በቁጥር የታጀቡ ጥናቶች ተደርገዋል፡፡ ጥናቶቹ አበክረው የሚያነሱት ጉዳይ ሁሉም አምባ ገነኖች አንድ ወጥ የሆነ ጭቆና (የነፃነት ገደብ) እንደማይፈጽሙ በዛም ልክ ሁሉም ዴሞክራሲያዊ ስርአቶች ሁሉንም ዓይነት (ፖለቲካዊ፣ ግለሰባዊ፣ ወዘተ) ነፃነቶችን በእኩል ደረጃ እንደማይጠብቁ ነው፡፡ ይህንን ከግምት በመክተት ከጥናቶቹ የሚገኘው መረጃ በአጠቃላይ ሲገመገም የሚያሳየው – ሁለቱም ዓይነት የመንግስት ስርአቶች ድህነትን በማጥፋት ረገድ ያላቸው መዝገብ ቅይጥ መሆኑን ነው – ዴሞክሪያሲያዊም ሆነ አምባ ገነን መንግስት ድህነትን ለማሸነፍ እርግጠኛ እና ብቸኛ መንገድ አይደለም፡፡
የአንድ ደሃ ሀገር የመንግስት ስርአት ዴሞክሪያሲያዊ ወይንም አምባ ገነናዊ መሆኑ በራሱ ሀገሪቱን ከድህነት ለማላቀቅ ቀጥተኛ ተፅዕኖ የማይፈጥር ከሆነ የሚሰጠው እንድምታ ምንድን ነው? እውን የስርአቱ ዓይነት ለኢኮኖሚ እድገት ቀመር ውጨ መጥ ነው? ለነዚህ ጥያቄዎች መልስ መስጠት ይከብዳል፡፡ በትንሹ ማለት የምንችለው ግን የዕድገት ምጣኔ ሃብት ባለሙያዎች የዕድገት ቀመር ውስጥ የሚከቷቸውን ተለዋዋጮች (variables) በተወሰነ ደረጃም ቢሆን የመንግስት ስርአት ተፅዕኖ ያደርግባቸዋል – መጠራጠሩ የሚመጣው የተፅዕኖው አቅጣጫ ላይ ነው፡፡
‹‹ጥያቄው ታዲያ ይህ ነው፤ ነፃነታችንን አሳልፈን መስጠት ስለሚያመጣው ውጤት በበቂ ደረጃ እርግጠኛ ሳንሆን ‹ዳቦ መጀመርያ› የሚለው መከራከሪያ ውሃ የሚቋጥር ሆኖ እናገኘዋለን?››(ትርጉም የራሴ)
እኛጋዜጠኞች ያልደፈርነውን እንኳ ደፍረህ እንዲህ መጦመርህ በራሱ በቂ ነው! ያው መቼስ እኛ ሀገር ጀማሪ ትችቱን ካልቻለው ይወድቃል።ምክንያቱም ከስራው ትችቱ ቀድሞ ስለሚጥለን ነው። እንደኔ እይታ ግን የኛ ሰው ትችት ሳይጥልህ ብትጦምር እመርጣለሁ ። አትስማሙም?
እቲ ሰኔት ነቲ መመሓየሺ ሎሚመዓልቲ ብምሉእ ድምጺ ምጽዳቑ ተፈሊጡ'ሎ።ምምሕያሽ እቲ ሕገ-መንግስቲ ንህዝበ-ውሳነ ክቐርብ እዩ እንተኾነ ግን ብቐሊሉ ክሓልፍ እውን ትጽቢት ይግበር።
ብመሰረት ኣብ ስራሕ ዘሎ ሕገ-መንግስቲ ፕሬዝዳንት ካጋሜ ኣብ መወዳእታ ካልኣይ ናይ ስልጣን ዘመኖም ኣብ መፋርቕ 2017 ዓ.ም.ፈ ክወርዱ ይግባእ ይኹን ደአ እንበር በዚ ሓድሽ ዝተመሓየሽ ሕገ- መንግስቲ መሰረት ንካልእ ሸውዓተ ዓመት ክወዳደሩ ዘኽእሎም ቀጺሉ ድማ ንክልተ ናናይ ሓሙሽተ ዓመት ናይ ስልጣን እዋን ወይ ን10 ዓመታት ክወዳደሩ ዘፍቅደሎም እዩ።
ኣብ ኢንዶኔዥያ ዝርከብ ዓለም-ለኸ ማእከል ምርምር ዱር ዝሰርሕ ቴርይ ሳንደርላንድ፣ጫካ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ደራኺ ግደ ኣለዎም፣መግቢ ስለንረኽበሎም ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሚዛናውነት መጠን ማይ‘ውን ኣበርክቶ ስለዘለዎም‘ዩ ይብል።
ስለዚ፣ዳግመ-ምትካል ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ወሳኒ ተራ ኣለዎ ዝብል ገምጋም ኣለዎ ሚስተር ሳንደርላንድ።ተመሳሳሊ ዘርኢ ብዘይምዝራእ እውን ንሓፈሻዊ ቅብፀት ምሕራር ዘርኢ ምክልኻል ከምዝካኣል ይዛረብ።
ሚስተር ሳንደርላንድ ወሲኹ ”ምስ ደርቂ ተኣሳሲሩ ዘሎ ፀገም፣ሰባት እታ ዘላቶም ጥሪት ኣብ ሓደ ስፍራ ምዕቋሮም‘ዩ።ንኣብነት መሸላ ጥራሕ እንተዘሪእካ፣እዚ እኽሊ‘ዚ ብደርቂ ዝጥቃዕ ስለዝኾነ ውሕስነት መግቢ ኣብ እዋን ደርቂ ንምርግጋፅ ከቢድ‘ዩ ዝኾነካ።ሓረስቶት ደቡባዊን ምብራቅን ኣፍሪቃ ነዚ እኽሊ‘ዚ ብሰፊሑ‘ዮም ዝዘርኡ።ስለዚ ኩነታት ኣየር ምስ ዝቅየር ናብ ፀገም‘ዮም ዝኣትው” በለ።
ፈሊፕ ዊልስን ነቲ ብ70ታት ኣብ ልዕሊ ህጻናት ደቂ ተባዕትዮ ቆራቦ ብሓደ ቀሺ ኣብ ዝፈጸም ዝነበረ ዖታዊ ዓመጽ እናፈለጠ ናብ ፖሊስ ብዘይምሕባሩ'ዩ ገበንኛ ኾይኑ ተረኺቡ።
ኣብ'ቲ እዋን፡ ንሊቀ-ጳጳሳት ፈሊፕ ዊልስን ሓብሬታ ዓመጽ ካብ ህጻናት ግዳያት ይበጽሖ'ኳ እንተነበረ፡ ንኽበሪ እቲ ቤተክርስትያን ክብል ንጥርዓኖም ከምዝዳጎኖ ዳኛ ቤት ፍርዲ ኒወካስል ሓቢሩ።
ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ኣውስትራሊያ፡ ንውሳነ ቤት ፍርዲ ናእድኦም ብምግላጽ፤ እዚ ንኣብያተክርስትያናት ኣብ ዝፍጸሙ ገበናት ሓጋዊ ተሓታት ከምዝህልወን ዝገብር ብምዃኑ ክድፍኣሉ ይግባእ ኢሎም ።
ስለምንታይ ኵሉ ሰብ ኣብ ኣካላቱ ክውስን ይኽእል እዩ ትብሉ? ብሓቂ (ኣብ ክውንነት) ልክዕ ኣይኮነን። ኣነ ንኣብነት ኣወዳት ክረክብ ወይ ቅድሚ መርዓይ ጾታዊ ርክብ ክፍጽም ኣይፍቀደንን እዩ። ስድራ ቤተይ ኣዚዮም ምሓረቑ።
ኣብ ኣካላትካ ክትውስን ክትኽእል ሰብኣዊ መሰል እዩ። ብመሰረት ናይ ሽወደን ሕጊ ንስኺ ንኣብነት ኣወዳት ክትረኽቢ ወይ ቅድሚ መርዓኺ ጾታዊ ርክብ ትፍጽሚ እንተ ደሊኺ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ።
ሓደ ሓደ ግዜ ስድራኻ፡ ኣዝማድካ ወይ ካልኦት ዓበይቲ ሰባት ነቲ ሕጊ ኣይክተልዎን ይኾኑ። ምናልባት ንስኺ ከም መንእሰይ ኣየኖት መሰላት ከም ዘሎዉኺ ኣይፈልጡን ይኾኑ። ምናልባይ ብዛዕባ መሰላትኪ ኣይግደሱን ይኾኑ። ሓደ ሓደ ዓበይቲ ሰባት እቲ ዝበለጸ ዝገብሩ ዘሎዉ ይመስሎም ይኸውን፡ ይኹን እምበር ጌጋ እዮም ዝገብሩ ዘለዉ። ኣብ ከምዚ እዋን ነቲ መሰላት ዘሎኪ ክትገብሪ ኣይትኽእልን ትኾኒ።
ኣብ ኣካላትካ ክትውስን ምኽኣል፡ ኵሉ ሰብ ክህልዎ ዘሎዎ መሰል እዩ። ኵሉ ሰብ እዞም መሰላት ኣሎዎ ምባል ዜገርም ኾይኑ እንተ ተሰሚዑኪ ይረድኣኒ እዩ። ብዙሓት መንእሰያት ኣብ ኣካላቶም ክውስኑ ከም ዝኽእሉ ኣይፈልጡን እዮም። ብመሰረት ሕጊ ሽወደን ግን፡ ከምኡ ክትገብሪ ኵሉ ግዜ መሰል ኣሎኪ።
እቲ ኣብ Youmo.se ከነርእዮ ንደሊ፡ ኣየኖት መሰላትን ሕግታትን ከም ዘሎዉ እዩ። እቶም ኣብ ልዕሌኺ ሓላፍነት ዘሎዎም ዓበይቲ ሰባት መሰላትኪ ከም ትረኽቢ ከረጋግጹ ኣሎዎም። ከምኡ እንተ ዘይጌይሮም፡ ሓገዝን ዕቝባን ክትረኽቢ መሰል ኣሎኪ። እዚ ንኣብነት ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ወይ ካብ ሓደ ምስ ኣብ ከም ናትኪ ዓይነት ኵነታት ዝርከቡ መንእሰያት ኣብ ምሕጋዝ ዝሰርሕ ማሕበር ክትረኽብዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብ ገለ ስድራቤታት ወይ ኣዝማድ ዝኾነ ክፉእ ስም ከይህልዎም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ውሽጢ እታ ስድራ ወይ እቶም ኣዝማድ ሕጊ ክህሉ ይኽእል፣ ንኣብነት ጓል ክሳዕ ትምርዖ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም የብላን። ስለዚ ምስ ዝኾነ ብዕርክነት ክትህሉ ኣይፍቐደላን፣ ወይ ኣብ ትርፊ ግዚኣ ምስ ኣወዳት ክትሕወስ ኣይፍቐደላን። ንሓደ ሰብ ንከምዚኦም ዝኣመሰሉ ነጋራት ምቕላዕ ዘይሕጋዊ እዩ። ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን መሰላት ህጻናት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን እውን እዩ።
ፕረዚደንት ዚምባብወ ሮበርት ሙጋቤ ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ዱባይ ሕክምናዊ ረዲኤት ይግበረሉ’ሎ ተባሂሉ ዝተዘርገሐ ዜና ሓሶት ምዃኑ፣ እቲ ፕረዚደንት ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተመልሰሉ እዋን ገሊጹ።
ሙጋቤ ኣብ ስዋዚላንድ ኣብ ኮንፈረንስ እንከሎ ሃንደበት ናብታ ብተደጋጋሚ ሕክምና ዝገብረላ ሲንጋፖር ጉዕዞኡ ድሕሪ ምጅማር ካብ ወሽመጥ ፐርሺያ ብምምላስ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ እዩ ኣዕሪፉ።
እንተኾነ እቲ ፕረዚደንት ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተመልሰሉ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ናብ ዱባይ መኸዲኡ ናይ ስድራቤት ጉዳይ ከምዝነበሮን ምስ ወዱ ንሳልስቲ ከምጸንሐን ገሊጹ።
የምሕረት አሰጣጥና አፈጻጸም ሥነ ሥርዓት ረቂቅ አዋጅ ለፓርላማ ቀረበ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ተጠሪ የሆነ የምሕረት ቦርድ ያቋቁማል – የምሕረት ውሳኔን የሚያፀድቀው ፓርላማው ይሆናል
Reporter – የምሕረት አሰጣጥና አፈጻጸም ሥነ ሥርዓት ረቂቅ አዋጅ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀረበ፡፡ ረቂቅ አዋጁ ምሕረት የሚሰጥባቸውን ጉዳዮች እንዴት እንደሚለዩ፣ የምሕረት ውሳኔ አሰጣጥና የምሕረት ቦርድ የሚቋቋምበትን ሁኔታ ይዘረዝራል፡፡
ምሕረት የአገርን ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ በተወሰኑ የወንጀል ዓይነቶችና በአንድ ደረጃ ለሚገኙ ተጠርጣሪዎች ወይም ወንጀለኞች ላይ ምርመራ ወይም የክስ ሒደት ከማስቀጠል ወይም ቅጣትን ከማስፈጸም ይልቅ፣ ምሕረት የተሻለ ውጤት ያመጣል ተብሎ ሲታሰብ የሚሰጥ መሆኑን የመንግሥት ረዳት ተጠሪ ሚኒስትር ዴኤታ አቶ አማኑኤል አብርሃም ለፓርላማው አስተዋውቀዋል፡፡
አቶ አብርሃም እንደገለጹት የበርካታ አገሮች ልምድ እንደሚያሳየው ምሕረት የሚሰጠው መንግሥትን በኃይል ለመገልበጥ ከሚደረግ የወንጀል ድርጊት በኋላ፣ ከእርስ በርስና ከዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ የሚኖሩ ፖለቲካዊ ብጥብጦችንና አለመግባባቶች ለማርገብ፣ በብጥብጡ ምክንያት በተከፋፈለ ማኅበረሰብ የአገር ሰላም የማደፍረስ ድርጊት ለፈጸሙና ወደ ሰላማዊ አኗኗር ለሚገቡ ሰዎች መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
በመሆኑም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላምና መረጋጋትን የሚያደፈርሱ ሁኔታዎች በሚፈጠሩበት ወቅት የማኅበረሰቡን ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ፖለቲካዊ፣ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም በተሻለ ሁኔታ ለማረጋገጥ ምሕረት መስጠት የሚያስችል ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ በመሆኑ፣ ምሕረት የሚሰጥበትን ሥነ ሥርዓት በሕግ መደንገግ ስለሚያስፈልግ ረቂቅ አዋጁ ተዘጋጅቶ መቅረቡን አመልክተዋል፡፡
በዚሁ መሠረት የምሕረት ቦርድ ይቋቋማል፡፡ የቦርዱ ተጠሪነትም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ የቦርዱ ሰብሳቢ ደግሞ የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ እንደሚሆን በረቂቁ ተመልክቷል፡፡
የቦርዱ አባላት ደግሞ የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስትር፣ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽነር፣ የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች አስተዳደር ዋና ዳይሬክተር፣ ከፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚወከል አንድ ዳኛ፣ መልካም ሥነ ምግባር ያላቸው በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ሁለት ሰዎች የቦርዱ አባላት እንዲሆኑ እንደሚደረግ በረቂቁ ተመልክቷል፡፡
የቦርዱ ሥልጣንና ተግባርም የምሕረት ጥያቄን መቀበል፣ መመርመርና የውሳኔ ሐሳብ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ማቅረብ ይገኙበታል፡፡ የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የሕዝብና የመንግሥትን ጥቅሞችን መሠረት በማድረግ በራሱ ተነሳሽነት ወይም ከክልሎች በሚቀርብ ጥያቄ መሠረት ምሕረት የሚሰጥባቸውን ወንጀሎች፣ በወንጀል የተጠረጠሩ፣ የተከሰሱ ወይም ፍርድ የተላለፈባቸውን ሰዎች ለይቶ ለምሕረት ቦርድ የማቅረብ ኃላፊነት ረቂቅ አዋጁ ይሰጠዋል፡፡
ምሕረትን በመስጠት ከግምት ውስጥ የሚገቡ ሁኔታዎችን በተመለከተም ረቂቁ መሥፈርቶችን ዘርዝሯል፡፡ እነዚህም ምሕረት የተጠየቀበት የወንጀል ድርጊት በአገር ሉዓላዊነት ላይ የሚያስከትለው ወይም ያስከተለው ተፅዕኖ፣ ሰላምና ደኅንነት ለማረጋገጥ ምሕረት የተሻለ አማራጭ ስለመሆኑና ምሕረት የሚደረግላቸው ሰዎች ወደ ሰላማዊ ሕይወት ለመመለስ የሚያሳዩት ፍላጎት ናቸው፡፡
ቦርዱ ተስማምቶበት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀረበውን የምሕረት ጥያቄ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከተስማሙበት፣ የሕግ አወጣጥ ሒደትን ተከትሎ የምሕረት ጥያቄው የምሕረት አዋጅ እንደሚዘጋጅለትና በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፀድቆ ለፓርላማ እንደሚላክ፣ ፓርላማው የምሕረት አዋጁን ሲያፀድቀው ተግባራዊ እንደሚደረግ በረቂቁ ተመልክቷል፡፡
ምሕረት የሚያስከትለው ውጤትን በተመለከተ በሚዘረዘረው አንቀጽ ሥርም ቅጣት ተወስኖ ከሆነ ቅጣቱ የሚያስከትለውን ማናቸውም የወንጀል ውጤቶች የሚያስቀር፣ የጥፋተኝነት ውሳኔ እንዳልነበር ተቆጥሮ ከወንጀለኛ መዝገብ ላይ የመሠረዝ፣ የወንጀል ምርመራንም ሆነ ክስ እንዳይጀመር ወይም እንዳይቀጥል እንደሚያደርግ ተዘርዝሯል፡፡
ይህ የምሕረት አሰጣጥና አፈጻጸም ከይቅርታ አሰጣጥና አፈጻጸም ጋር የተገናኘ አይደለም፡፡ የምሕረት አሰጣጥ አዋጅ ረቂቅ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 28(1) መሠረት፣ እንዲሁም ከወንጀለኛ መቅጫ ሕጉ አንቀጽ 30 መሠረት የሚፈቀደውን ምሕረት ለመስጠት ነው የተዘጋጀው፡፡
ይሁን እንጂ አንዳንድ የምክር ቤት አባላት ምሕረትን ከይቅርታ ጋር በማምታታት ጥያቄ አንስተዋል፡፡ ‹‹እስረኞችን ፈተን ከጨረስን በኋላ ለምንድነው ይህ ሕግ የመጣው? ሕጋዊ ለመምሰል ነው?›› ሲሉ ወ/ሮ ሙሉ ገብረሕይወት የተባሉ የምክር ቤቱ አባል ጠይቀዋል፡፡
‹‹የፖለቲካ ሙስና ተፈጽሞ እስረኞች ከተለቀቁ በኋላ ለምንድነው ይህ ሕግ ለፓርላማ የመጣው?›› ሲሉ አክለዋል፡፡ ሌሎች በርከት ያሉ አባላት የሙስና ወንጀል ምሕረት ሊሰጥበት ስለማይገባ በመሆኑም እንዲካተት ሲሉ ጠይቀዋል፡፡
የኢሕአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ መንግሥት በብቸኝነት የተቆጣጠራቸው የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ድርሻ "ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል" ለመሸጥ አቅዷል። ውሳኔው የኢትዮጵያ መንግሥት...
የዘንድሮ የጥምቀት ዋዜማ ከተራ በዓል በአምቦ በደማቅ ሁኔታ ተከብሯል። በክብረ በዓሉ ላይ በርካታ ህዝበ ክርስቲያን በተለይ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ እምነት ተከታዮች የታደሙ ሲሆን የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን አስቀድሞ ለመከላከል የተደረገው ጥረት አናሳ መሆኑን ቪኦኤ ያነጋገራቸው ገልፀዋል።
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሰብኣዊ ኩነታት ብቕልጡፍ ይለዋወጥ ኣሎ። እታ ሃገር ኣብዚ እዋን ብደርቂ ብውሕጅን ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ብዝፈጠሩ ጎንጽታት ብድሆ ገጢምዋ ኣሎ ክብሉ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት መተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት (OCHA) ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት መተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት (OCHA) ኣብ መግለጺኡ: ብቕልጡፍ ዝቀያየር ሰብኣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ብዝመጣጠን መልኽዕ ተለዋዋጢ መፍትሒ ሜላታት የድልይ እዩ ክብል ገሊጹ።
እዚ ቅልጡፍ ምልውዋጥ ኩነታት ዝበአሰ ካብ መጀመርያ 2017 አትሒዙ ምኳኑ ዝገለጸ’ቲ መግለጺ ኦቻ: ኣብዘን ኣዋርሕ እዚኣን እታ ሃገር ብደርቂ ብውሕጂን ጎንጽታትን ዝለዓለ ብድሆ ተቓሊዓ’ላ ኢሉ’ሎ።
ኣብቲ ብዓርቢ 14 መስከረም ጀሚሩ ናብ ቀዳመ ሰምበት ዝቐጸለ ዓሌታዊ ግጭት፣ ልዕሊ 880 ሰባት ከምዝተመዛበሉ፣ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን። ፖሊስ’ታ ከተማ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣቐዲሞም ዝተወደቡ ጉጅለታት ሰባት ክቐትሉን፣ ገዛ ገዛ እንዳኣተዉ ንብረት ክዘምቱን ምስ ጀመሩ ህዝቢ ቤት ንብረቱ ገዲፉ ናብ ቤተክርስትያናት ክዕቆብ ከምዝጀመረ ገሊጹ።
እንተኾነ ኣብቲ ህይወት 23 ሰባት ዝቐዘፈ ግርጭት ንምቅዋም ዝተጸወዐ ሰላማዊ ሰልፊ እውን ሓሙሽተ ሰባት ከምዝተቐትሉ፣ ኮሚሽነር ፈደራል ፖሊስ ጀነራል ዘይኑ ጀማል ንጋዜጠኛታት ሃገሩ መግለጺ ሂቡ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ በቲ ፍጻሜ ዝተቖጥዑ ገለ ሰልፈኛታት ካብቶም ኣብ ሓለዋ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣባላት ፖሊስ ብረት ክምንዝዑ ኣብ ዝፈተኑሉ እዋን ግጭት ከምዝተላዕለ ገሊጹ።
ኣብቲ ፍጻሜ ገለ ሰባት እውን ተፈንጃሪ ቦምባታት ሒዞም ከምዝተረኽቡ እቲ ኣዛዚ ፖሊስ ሓቢሩ። እቶም ብገለ ወገናት ተኸፊሎም ጸጥታ ህዝቢ ንምዝራግ ዝተዓስቡ ዝበሎም ውልቀሰባት፣ ብምትሕብባር’ቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካዪዱ ዝነበሩ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትዉ ከምዝኸኣሉ ኣመልኪቱ።
እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ዝለዓል ዘሎ ዓሌታዊ ግጭት፣ ተቓዋሚ ውድብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ዕጥቁ ፈቲሑ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን ኣብ መንጎ ደገፍቱን ተቐማጦ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ብዝተጎሃሃረ ምፍጣጥ’ዩ ጀሚሩ።
የጥበብ አሳታፊ ትምህርት ሰፋ ያለ የሥልጠና ኮርሶችን የያዘ ሲሆን ተማሪዎች ሳይሰላቹና ትኩረታቸው ሳይበታተን እውቀት የሚገበዩበት መድረክ ነው፡፡ በከፍተኛ ጥራት የተዘጋጁ ይዘቶች ተማሪዎች ተገቢ እና ትርጉም ያለው እውቀት እንዲያገኙ ያስችላቸዋል፡፡
ህገወጡን ቡድን ትጥቅ ማስፈታት በክልሉ ህጋዊ አስተዳደር መመለስና በሽሽት ላይ ያሉ ተጠርጣሪ ወንጀለኞችን ለፍርድ ማቅረብ ደግሞ የወታደራዊ የእርምጃው ዓላማዎች መሆናቸውን ጠቅሰዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ህወሓት በሰሜን ዕዝ ላይ ጥቃት መፈፀሙን ያስታወቁት ልክ የዛሬ ሳምንት ነበር። ወደ ስፍራው ተጉዘው የመጡት ሌ/ጄኔራል ባጫ ደበሌ ህወሓት በሰሜን ዕዝ ላይ የፈፀመው ጥቃት ታሪክ ይቅር የማይለው ነው ብለዋል።
የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ሕገ መንግሥቱንና ሕገ መንግስታዊ ስርዓቱን እንዲሁም ህገ መንግስቱን መሠረት አድርገው የሚወጡ ሕጎችን እና ኢትዮዽያ የተቀበለቻቸውን አለምአቀፍ ስምምነቶች የማክበርና የማስከበር ተልዕኮውን በተሻለ ሁኔታና ብቃት በመወጣት የዜጎችን ሰብዓዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶችን ለማስከበር እንደገና ማደራጀት አስፈላጊ በመሆኑ፤
በተለያዩ ተቋማት ሲሰሩ የነበሩትን ተልዕኮዎች ማለትም በኢ.ፌ.ዴ.ሪ የገቢዎች ሚኒስቴር፤ በፌዴራል የስነ-ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን እንዲሁም በንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ሲሰሩ የነበሩ የምርመራ ስራዎች ለአገልግሎት አሰጣጥና ለቁጥጥር አመች ይሆን ዘንድ በአንድ ማእከል ማለትም በኢ.ፌ.ዲ.ሪ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን እንዲከናወኑ በመንግስት በመወሰኑ እና በኮሚሽኑ አዋጅ ማካተት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤
የኮሚሽኑ ተልእኮ እየሰፋ በመምጣቱ እና በሀገራችንና በአካባቢው ሀገራት ያለውን ነፃ የገበያ ውድድር የሚያቀጭጨውን ኮንትሮባንድና ህገ ወጥ ንግድ የሚቆጣጠር የተጠናከረ የጉምሩክ፤የቱሪዝም፤ የድንበር ፖሊስ እንዲሁም የምድር ባቡርና የማዕድን ደህንነት ጥበቃ ለማረጋገጥ ይህንን የሚመጥን የፖሊስ ሀይል ማደራጀትአስፈላጊ በመሆኑ፤
የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ፌደራል ፖሊስ ተጠሪነት ለኢ.ፌ.ዴ.ሪ ሰላም ሚኒስቴር እንዲሆን በአዋጅ ቁጥር በ1097/2011 በመወሰኑ ይህንንም በኮሚሽኑ አዋጅ ማካተት አስፈላጊ በመሆኑ፤
እንዲሁም በሀገራችን የመጣውን ዙሪያ መለስ ለውጥ እና የደረስንበትን የፖለቲካ፤ የኢኮኖሚና የቴክኖሎጂ እድገት በሚመጥን መልኩ ሕብረተሰቡን በእኩልነት የሚያገለግል፣ በፖሊሳዊ ሥነ-ምግባሩ የታነፀ፤ ብቃትና ጥራት ያለው አገልግሎት ሊሰጥ የሚችል የፖሊስ ሰራዊት ለማደራጀትና ለማዘመን የተቋሙን ስልጣንና ሀላፊነት በዚያው ልክ ማሻሻልና ሊካተቱ የሚገባቸውን ማካተት አስፈላጊ በመሆኑ፤
በአጠቃላይ የሀገርና የህዝብ ደህንነትና ሠላምን ማስፈን፤ አገራዊ ልማትን ለማፋጠን ዘላቂ ሰላምና የህግ የበላይነትን ለማረጋገጥ የተቋሙን ህግና አደረጃጀት ከለውጡ ጋር ማስተካከል አስፈላጊ በመሆኑ፤
በአዋጁ የመጀመሪያ ክፍል የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁጥር … “በኢትዮጵያ የግዛት ወሰን ሆኖ በፌደራል መንግስቱ ስልጣን ስር በሚወድቁ ፖሊሳዊ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚ ይሆናል” ተብሎ ተደንግጓል። በአዋጁ ሁለተኛ ክፍል ደግሞ “የኮሚሽኑ ዋና መስሪያ ቤት በአዲስ አበባ ከተማ ሆኖ እንደ አስፈላጊነቱ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቶችን በማንኛውም የኢትዮጵያ ግዛት ሊያቋቁም ይችላል” በሚል ይደነግጋል።
በአዋጁ አንቀፅ 7 ስር ኮሚሽኑ የህብረተሰቡን ፍላጎትና ተሳትፎ ያረጋገጠ መረጃ መር ወንጀል የመከላከል መርህን ተከትሎ የሚሰራ እንደሆነ በመጥቀስ ከዘረዘራቸው ሥልጣንና ተግባራት መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል፡-
14) የሽብርተኝነት ድርጊት ሊፈፀም እንደሚችል ለመጠርጠር በቂ ምክንያት ሲኖርና ድርጊቱንም ለመከላከል ድንገተኛ ፍተሻ ማድረግ አስፈላጊ መሆኑ ሲታመንበት በተጠረጠረው አካባቢ የተገኙ ተሽከርካሪዎችና እግረኞችን በማስቆም ድንገተኛ ፍተሻ ያደርጋል፤ ተጠርጣሪ ሰዎችና ማስረጃዎችን በመያዝ ይመረምራል፤
15) በሽብርተኝነትና ሌሎች በፌደራል ፍርድ ቤቶች ስር በሚወድቁ ወንጀሎች ድርጊት የተጠረጠሩ ግለሰቦችንና ቡድኖችን በፍርድ ቤት ትእዛዝ በማንኛውም ክልል ገብቶ የመያዝ ስልጣን አለው፡፡
16) የሀገርን ብሔራዊ ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ ወንጀሎችን ለመከላከልና ለመመርመር የሚረዳ መሆኑ የታመነበትን መረጃና ማስረጃ ከማንኛውም ሰውና ተቋም የመውሰድ ስልጣን ይኖረዋል፤
37) ለሥራ ክፍሎቹና ለፖሊስ አባላትና ሲቪል ሰራተኞች አገልግሎት ሊሰጡ የሚችሉ ቢሮዎች፤ ካምፖችና የመኖሪያ ቤቶች እንዲገነቡ ያደርጋል ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፤
ሠ. በሽብርተኝነትና በሙስና ወንጀል እንዲሁም በሀገር ደህንነት ላይ ከፍተኛ ሚስጥር በማባከን የተጠረጠሩ ግለሰቦችን የሂሳብ ስቴትመንት እንዲመረመር እንዲሁም ካለፍርድ ቤት ትእዛዝ ከ7 ቀናት ላልበጠ ጊዜ እንዲታገድ ትእዛዝ ይሰጣል፣ አስፈላጊውም ሲሆን የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎች እንዲጠለፉ ያደርጋል፣
ቸ. ኮሚሽኑ የወንጀል መከላከልና መመርመር ሀላፊነቱን እንዳይወጣ ሊያደናቅፍ የሚችል ሚስጥራዊ የሆኑ የሂሳብ መዛግብትና ሰነዶች፤ የክፍያ ማስረጃዎችን ለማንኛውም አካል እንዳይገለፁ ሊያደርግ ይችላል፤ ዝርዝሩ በመመሪያ ይወሰናል፤
የኮሚሽኑ አስተዳደር አስመልክቶ በአዋጁ ክፍል ሶስት ስር ከተደነገጉት መካከል በአንቀፅ 17 (ለ) እያንዳንዱ የፖሊስ አባል ከተመረቀበት ጀምሮ 7 አመት ለተቋሙ የማገልገል ግዴታ እንዳለበት ይደነግጋል። በዚያው ክፍል አንቀፅ 18 መሠረት በኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ፌደራል ፖሊስ ውስጥ አገልግሎት ላይ የሚገኝ የፖሊስ አባል አግባብ ባለው የውስጥ ደንብ እና መመሪያ መሠረት ቀለብ፣ የመኖሪያ ቤት፤ የደንብ ልብስ፣ የመጓጓዣና የህክምና አገልግሎት በነፃ የማግኘት መብት እንዳለው ይደነግጋል፡፡
የአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከተማ ፖሊስ ኮሚሽኖች ተጠሪነታቸው ለኢ.ፌ.ዴ.ሪ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ የኮሚሽነሮች የጋራ ጉባኤው አባል ይሆናሉ፡፡
በአንቀፅ 24 ንዑስ አንቀፅ 3 መሠረት የሚቋቋመው “የጋራ ጉባኤው” ያሉትን ሥልጣንና ተግባራት አስመልክቶ በአንቀፅ 25 ከተዘረዘሩት መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል፦
ቀ. ከክልሎች አቅም በላይ በሆኑ ጉዳዮች ኮሚሽኑ በመንግሥት ውሳኔ መሠረት በክልሎች ውስጥ ጣልቃ ገብቶ በሚሠራበት ወቅት የሚመለከታቸው የክልል ፖሊስ ኮሚሽኖች ትብብር የማድረግ ግዴታቸውን በተገቢው መወጣታቸውን ይከታተላል፣ ውሳኔ በማስተላለፍ ለሚመለከተው አካል ያቀርባል፡፡
በ. በኮሚሽነሮች ጉባኤ የተወሰኑ ውሳኔዎች በሁሉም የፖሊስ ኮሚሽኖች ተግባራዊ መደረጋቸውን ይገመግማል፣ በክፍተቶቹ ላይ አቅጣጫ ያስቀመጣል፣ ለሚመለከተው የመንግስት አካልም ያቀርባል፣
በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (1) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽኑ በሚሰጠው ውክልና መሠረት ተጠሪነታቸው ለየከተሞቻቸው አስተዳደር እንዲሆን ሊያደርግ ይችላል፡፡
የከተማ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽኖቹ ዓመታዊ ዕቅዳቸውንና የሥራ አፈፃፀማቸውን ሪፖርት ለኮሚሽኑና ለየከተሞቻቸው አስተዳደር ያቀርባሉ፤ ሆኖም በጀታቸው በየከተሞቻቸው አስተዳደር ም/ቤቶች ይወሰናል፡፡
የአዲስ አበባና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽኖች የበላይ ኃላፊዎች በሚኒስትሩ አቅራቢነት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ሆነው የሁለቱም ከተማ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽኖች ምክትል ሀላፊዎች በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽነር ጀኔራል አቅራቢነት በሚኒስትሩ ይሾማሉ፡፡
ኣበየት ፈኸራ " ክትስማዕ እንተ ደሊኻ ድምጺ ግበር " እሞ ዝገበርናዮ ድምጺ ዶ ውሒዱ ደኣ ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢልና ዘለና ወይ ነታ ቅድምሕጂ ዝተዛረብካያ ሰል ዝረሳካያ ኢኻ ከዘኻክረካ ጸማም እኮ ነቲ ዝደልዮ ኢዩ ዝሰምዕ ኢልካ ነርካ ሕጂ ከኣ ጸማም ስለ ዝኾንካ ኢኻ እምበር ዝደለኻዮ ጥራሕ ኣይምሰማዕካን ።
ኤረትራውነት ይዓንብብ ሰማእታትና ብግብሪ ይዘከሩ ንኹሉኹም ተዋሳእቲ እንዳ ኣድነቅኩ ነኣወል ከኣ ነቲ ፈልፊሉ ዘይውዳእ ክእለትካ ቀጽሎ ልቢ ዝትንክፍ ዝሕብን ኤረትራውነት
በቃ ደቂ ሰንዓፈ ተጋሩ ኣሕዋትና አዮም ስለ ዝበልና ጽልኢ ክተክል ድኻ ደሊኻ ኣታ ጉሓፍ ኣወል ኮረርማ ሕዝቢ ትግራይ ሓውና አዩ ኣታ ድርባይ ከመይ ኣብ ሰንዓፈ ዝበላኤካዮ ይሕናኽካ ካባኻ ካብ ኩርኩር ህግደፍ b10 ዕጽፊ ተጋሩ ይበልጹኒ ከምዚ ታሪክ የለን ሓሳዊ ጉሓፍ
ሰላም ሰላም ኩሉኩም ኤረትራውያን የሕዋተይ ክብርካ መንነትካ ምዕቃብ ክብሪ ሃገር እዩ ይርደኤኒ እዩ፡ግን ከም ሃገር ከይ ንዓቢ ከይ ንማሃር ከይ ንሰርሕ ኣብ ዓድና ኮይና ከይ ንሰርሕ በቶም ውስናት ኣረግቶት ህድደፍ ተደፊራ ዓድና፡ምክንያቱ ግበር ኣይ ትግበር ኮይኑ ሓሳቦም፡ለውጢ ደሊና ፡ሓርነት ፡ደሊና፡ኣብ ዓድና ናጽነት ስእንና፡ካብ ከተማ ናብ ከተማ ምንቅስካስ ሲእንና፡እንበር ህዝቢ ኤረትራ ደኣ ጭዋ ህዝቢ እዩ ነይሩ ፡ትግረዎት መራሕቲ ረኪብና እዝይ ክብል ኮሎኩ ግን ይጻረፍ ኣይ ኮንኩን ዘለኩ ትግረዎት ክንሶም ምስ የሕዋቶም የባእስና ኣለዉ ዝመውት ወይ ዝግዳእ ፍረ ናይቲ ምስክን ህዝቢ እዩ።ዓወት ንውጻዓት ውድቀት ንጮካኒ እሰያስ ህግደፍ ሰዓብቱን፡ ጀማርን ፈጻምን ንሓርነት ህዝበይ ይግበረኒ ፈጣሪ ኣሳፊሕካ ሞት ተኮርሚካ ሞት እዩ ካብ ውሽጢ ሃገር ዝስዕበኒ ተሎ ሃየ ልይክ ግበሩ ኣብ መጻእት ኤረትራ ድሞክራሲት ሃገር የራክበና፡ ንህዝቢ ኤረትራ መን ይቀትሎ ህግደፍ፡ ንኣድጊ እንታይ ይቀትላ መንደፍ፡ ሕሳብና ሰብ ድካ ህግደፍ ክከውን እዩ ኣብ 2021#
*ሕጂ ይሕሽ የሕዋት ብየማኑ መሽረፈት ብጸጋሙ ሓዊ ዝሓዘ ወዲ ጓና ክጻወተልና *ሪኢካዮ ዘይትፈልጥ ሸይጣን ኣፍሪሁካ ሪኢካዮ ዘይትፈልጥ ዓለም ግን ኣዋናዊኑካ *ነዚኣ ኣይትተንክፉልና እዚ ልማኖ ኣይኮነን ትእዛዝ እዩ ደቂ ኤረይ ምስ ሓውና ወላ ንባኣስ እዛ ለዋህ ዓድና ክትዓርቀና እያ፡ ምስ ጓና ኮይንካ ንሓውካ ምውጋእ ግን ፡ከምዛ ምስ ዕቁቢት ዝመከሩ ኣጉባዝ ዝረከብዋ እያ ትረክበና ፡ ንሕና ደቂ 9ተ ቢሄር ደቂ ሓንቲ ሃገር ኢና ጎረቤት እንበር ዝውሰክ ሓዊ ኣየድልየናን እዩ ። ዓወት ንሓፋሽ
ፍከርቲ እዚ ናይ ኣወል ሚሶጢር ዘየለ ታሪክ እንዳምፀእ ህዝቢ ኤርትራ ምሶቲ ክፍል ብርኩ ዝኮነ ህዝቢ ትግራይ ንከፃልእን ከባትክን ዝዓለመ ይመሶል እዚ ፊልም እምበር ኣቦታትናሶ ካብ ግዝኣር ኣክሱምን ቅዶሚኡን ዝነበረ ዘመናት ጀሚሩ ክሳብ ቀረባ ግዜ ዶብ ኣይነቦሮን
አበት መሕነኽ ድርሰት ከምዚ ዓይነት ድርሰት አይተረአን ሕሉፍ ሓሊፉስ አቡላንስ ካብ ገዛ ወሲዳ ንገዛትመልስ አብነት ውሕልነት ድርሰት እም ከምዚ ዝገብር መንግስትን ሓካይምን ይኸውን አብ ኤርትራ ሓሶት እንተተኺዲንካዮ ካብ ኮቦርታ የማሙቅ እንዳ ሓሶት ስንቆም
ማንም ቢሆን ቅንጣት ፍቅር ከልቡ ውስጥ ያለው ይሄን ኮሜንት የሚያነብ ሰው፣ ምንም ለማይከፈልበት Subscribe ማድረግን ጨክኖ ታይቶ አያልፍም። እስኪ ፍቅራችሁን ግለፁልኝ በእናታችሁ
ኣየ መቸም ሓቂ ኣብ መርየት ዘሎ ከይተርኡዩና ሚሒልኩም ኢኩም ኣብ ኤርትራስ ኣቡላንስ ኣይኮነን ክትመልስስካ ካብ ሕክምና ደም እዳከደካ ከሎ ከማን መጺኦም ኣይወስዱካን ነዳዲ የለን ኢለም ንሞት ዝፈርዱካ ኢዮም እኮ
ኣየ ፊልም ኤርትራ ጥውይውይ ደሓር ከኣ ምኽሽሑ ዘይተርፎ ኣብየይ ኢወ ሰበይት ኢሳቕ ዓበድበድ ክትብል ኮላ ተራእዩኒ። ዳሓር ታ ኣምቡላንስ ከ ዋላ ጥጠው ኢላ ኮላ ድያ ተእዊ፡ ንመጀመርያ ከኣ ሰብ ብኣምቡላስ ከይዱ ምስ ሓሾ ከኣ ብኣምቡላስ ዝምለስ ንገዛኡ ሪኤ።
@Aida Queen ዋላ ለይቲ ይኹን ግን ብ ታክሲ እንበር ብ ኣምቡላንስ ዝምለስ ሕሙም ርኢና ኣይንፈልጥን ኢና። ይትረፍ ክመልሱካስ ነታ ክወስዱካ ክመጹ ከማን ከም ገለ ዕድል ተጌርካ እዩ ።
እቲ ሓሳብ ናይ ድርሰት ብጣዕሚ ጽቡቕ ። እንተኾነ ግን ከም ኣብነት ኣብ ከምዛ ናይ መጀመርያ ምርኢት ዘሎ ኣምቡላንስ ትጽዋዓሉ ኣዝዩ ከቢድ ኩነታት ወይ ኣብ ኣፍ ሞት ዝበጽሐ ምስዝኸውንዩ ። ኣይግድን !!! @ደራስን ኣላይን ከስተውዕሉሉ ዝነበሮም ኩርናዕ ዝዘንግዑ ይመስለኒ ። ዳሓር ድማ ኣምቡላንስ ክሳብ ክንድኡ እንዳነቀወት ሆስፒታል በጺሓ ከተብቅዕ ካብ ሰራሕተኛታት ሆስፒታል ዝኾነ ሰብ ክሕግዝ ዘይምቕልቃሉ ንስራሕ ሞያውያን ዘይምግንዛብ ወይ ምንቃፍ ኣምሲልክሞ ። በጃኹም እንዳፈተናኩም ስራሕኩም ብጥንቃቐ ስርሑ
በሌላ በኩል የዓለም ሻምፒዮናዎች ኢትዮጵያ እያዊቷ ገንዘቤ ዲባባና ጃማይካውያኑ ኡሴን ቦልትና ሼሊ-አን ፍሬዘር-ፕራይስ፥ ለ 2016 Laureus ሽልማት ታጭተዋል። ላውረስ (The Laureus World Sports Awards) በስፖርት ውድድሮች በዓለማችን ከፍተኛውን ድል ላስመዘገቡ ስፖርተኞች ክብር በመስጠት ይታወቃል።
ውድቀቶቹ የስኬቱ መሠረት የሆኑለት ሆንዳ አምኃየስ ታደሰ በድሬቲዩብ amhayest@gmail.com ለብዙዎቻችን ሆንዳ የጃፓንን የአውቶሞቲቭ ኢንዱስትሪ በሁለተኛነት የሚመራ...
በሁለቱም ፆታዎች ያሸነፉት ኬንዊያን ሲሆኑ በወንዶች ጆፍሪ ኬይሩዪ 42 ቱን ኪሎ ሜትር የፈፀመው 2 ሰዓት ከ9 ደቂቃ ከ37 ሰከንድ ሲሆን እርሱን ተከትሎ አሜሪካዊው ጌለን ረፕ በሃያ ሰከንዶች ተቀድሞ ሁለተኛ ሆኗል፡፡
ነብዩ መሃመድን ጨምሮ ሌሎች ነብያት ህዝባቸው ሃጥያት መስራት እንዲያቆም፣ መንግስት ግፍ መስራት እንዲተው ምክር ሰጥተዋል፤ ክርክር ገጥመዋል። ክርስቶስም የሰውን ልጅ ሃጢያት በደሙ ሊያስተሰርይ በመስቀሉ ላይ ደሙን አፍስሷል፤ ስሙን አንግሷል። የኛም ክርስቶሶች የእስር ዋጋ እየተቀበሉ፤ በደማቸው አክፋይ የመስዋዕትነትን ዋጋ እየከፈሉ… ትላንት በታሪክ ነበሩ፤ ዛሬም በኛ ዘመን አሉ። የኛ ጋዜጠኞች የመሰቀያቸውን ግማድ ተሸክመው፤ እንደክርስቶስ ጉዟቸውን በቀራንዮ መንገድ ላይ አድርገዋል። ከ’ነሱም ጋር በሺዎች የሚቆጠሩ ትውልድ ብጹዓን የሚላቸው፣ ኢትዮጵያዊ ሐዋርያት አሉን። እነሆ ወደቀራንዮ የሚደረገው ጉዞ ተጀመረ እንጂ፤ አልተገባደደም። አብረን እንጓዝ።
አቶ መለስ ዜናዊ ከመሞታቸው በፊት፤ ከኢትዮ-ኤርትራ ጦርነትም በፊት፤ በሽግግር መንግስቱ ሰሞን… ከሓዳስ ኤርትራ ጋዜጠኛ ጋር አንድ ቃለ ምልልስ አድርገው ነበር። በዚህ ቃለ ምልልስ ላይ ጋዜጠኛው እንዲህ ሲል ጥያቄ አቀረበ፤ “እርስዎ የኢትዮጵያ መሪ ባይሆኑ ኖሮ፤ ምን ይሆኑ ነበር?” አላቸው።
እንግዲህ ይህ የጋዜጠኝነት ሙያ፤ መሪዎች ጭምር ወደፊት ይሆኑ ዘንድ የሚመኙት የነበረና የተከበረ ሙያ ነው። የተከበረ የሚያደርገው ደግሞ፤ ጋዜጠኛው ለጥቂቶች ሳይሆን ለብዙሃኑ እና ለተገፉት አንደበት ሆኖ ድምጻቸውን ስለሚያሰማላቸው ነው። እንዲህ አንገታቸውን ቀና አድርገው እውነትን የተናገሩና የመሰከሩ ጋዜጠኞች፤ እንደሻማ እየቀለጡ እና እንደብረት እየተቀጠቀጡ፤ ከአላማቸው ፍንክች ሳይሉ ሞትን ለመቀበል መዘጋጀታቸውን ስናይ… ሰማዕትነታቸው ያስቀናናል፤ መስዋዕትነታቸው ያኮራናል። እነዚህ ኩሩ ኢትዮጵያውያን እንደክርስቶስ በሃሰት ተመስክሮባቸው፤ የክብር ጌጣቸውን ተሸክመው በቀራንዮ አቀበት ላይ ናቸው። እነሆ ከስቃያቸው ስቃይ ከፍለን ሸክማቸውን ባንሸከምም፤ ዛሬ እነሱን እናስታውሳለን፤ እንዘክራቸዋለንም።
በአንድ ወቅት ለጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ወደ አውሮጳ የሚወጣበት አጋጣሚ ተፈጠረና ደውዬ እንዳናግረው ተደረኩ። ተመስገን ስለመልካሙ ሃሳባችን አመስግኖ፤ ነገር ግን ወደውጭ ወጥቶ የመቅረትም ሆነ ቀሪ ዘመኑን በስደት ለማሳለፍ ፍላጎት እንደሌለው በትህትና ገለጸልኝ። እስክንድር ነጋም ቢሆን በአሜሪካ የነዋሪነት ፈቃድ የነበረው፤ ቀሪ ኑሮውንም በአሜሪካ ማድረግ የሚችል ሰው ነበር። ነገር ግን በአገሩ ላይ መስዋዕት መክፈልን መረጠ። ጋዜጠኛ ውብሸት ታዬም ቢሆን፤ በብዕሩ መንግስትን እንጂ ህዝብን እንዳላሸበረ ከሳሾቹ ጠንቅቀው ያውቃሉ። ሆኖም ጉዳዩ የፖለቲካ ውሳኔ ሆነና በክርስቶስ ስም ምለው የሚገዘቱት ጠቅላይ ሚንስትራችን ጭምር፤ “አሸባሪዎች!” ብለው የማይፈነክት ድንጋይ ወረወሩባቸው።
“እኔ የተሻልኩ ነኝ” የሚሉ ሰዎች መሻላቸውን ማሳየት ያለባቸው ፍርደ ገምድል በመሆን ሳይሆን፤ ተሽለው በመገኘት ነው። ንጹህ ዜጋን በጉልበት ወህኒ አስገብቶ መክሰሱና ፍርድ መስጠቱ፤ ለባለግዜዎች ቀላል የመሆኑን ያህል ወደፊት በታሪክ ፊት መዳኘት ራሱ ከባድ ፈተና ነው። ለነገሩ ቀዳሚው አለመታወቁ እንጂ፤ ሞትና ወህኒ ቤት ለታጋዮች መታፈሪያቸው እንጂ ማፈሪያቸው አይደለም። ይህ እንዳለ ሆኖ፤ መሪ የተባሉ መሪዎች ግን ቢያንስ፤ ጋዜጠኞችን “አሸባሪዎች ናቸው” ብለው ባይዋሹ በመጨረሻው ሰአት ከመቀሰፍ ይተርፉ ነበር።
ነገሩ አንድ ቀልድ ያስታውሰናል። እንዲህ ነው። አንድ የአገር መሪ፣ ጋዜጠኛ እና ቄስ በአንድ አነስተኛ አውሮፕላን እየሄዱ ሳለ፤ የአውሮፕላኑ ሞተር እየሞተ መጣና ፓይለቱ ፓራሹቱን ታጥቆ እንዲህ አላቸው፤ “አውሮፕላኑ ሊከሰከስ ነው። ያለን ፓራሹት ግን ሁለት ነው። ተስማምታቹህ በመጠቀም፤ በሁለቱ ፓራሹቶች እራሳችሁን አድኑ” ብሎ ዘሎ ወረደ።
በመቀጠል የአገር መሪው፤ “ይህ የአሸባሪዎች ድርጊት መሆኑን ደርሰንበታል።” ብሎ በችኮላ አነስተኛ ሻንጣውን በጀርባው አዘለ። ከዚያም “ለማንኛውም እኔ የአገር መሪ ስለሆንኩ፤ ከናንተ ይልቅ ለህዝቡ አስፈልገዋለሁ” አላቸውና ተንደርድሮ ወደ ታች ተምዘገዘገ።
ከዚያ ቄሱ ለጋዜጠኛው እንዲህ አሉት። “እኔ ብዙ አመት ኖሬያለሁ። አንተ ግን ገና ብዙ ስለምትኖር፤ አገርህንም ወደፊት ስለምታገለግል የቀረውን አንድ ፓራሹት ተጠቀምበት” አሉት።
ጋዜጠኛውም ለቄሱ መለሰላቸው፤ “አያስቡ አባ።” አለ… “አያስቡ አባታችን። ሰውየው ፓራሹቱን ሳይሆን፤ ሻንጣውን በጀርባው ተሸክሞ ነው የወረደው።” አለና አንዱን ለራሱ ወስዶ፤ ሁለተኛውን ፓራሹት ለቄሱ ሰጣቸው።
ዘር እና ጥላቻን መሰረት ያደረገው ፖለቲካ… አገራችን በአንድ ሞተር ብቻ እንደምትበር አውሮፕላን እያስመሰላት መጥቷል። ይህ የዘር እና የቂም ፖለቲካ እየጠነከረ ሲመጣ መሪዎች ያለ ፓራሹት ከላይ ወርደው ይፈጠፈጣሉ። በአደጋው ግዜ የዳኑት ድነው፤ “አውቀናል” በሚል የዘር እና የጥላቻ ፖለቲካ ልባቸውን ያደከሙ ሰዎች፤ እንደዱባ ቁልቁል ወርደው ሲፈጠፈጡ ለመታዘብ በቅተናል። እኛ ግን ከነሱ ይልቅ የጋዜጠኞቻችን ጉዳይ፤ ብሎም ከዚያ ጀርባ ያለው የሃሰት ፕሮፓጋንዳና የፍትህ ሽል ውርጃ ያሳስበናል።
ዛሬ በእስር ላይ የሚገኙ ጋዜጠኞች፤ ስለኢትዮጵያ ህዝብ አንድነት ስለመሰከሩ፤ ሃሳባቸውን በነጻነት ስለገለጹ ክብር እና ምስጋና ሲገባቸው፤ እስር እና እንግልት ኒሻናቸው ሆኖ ወህኒ ተወርውረዋል። ህዝቡ “ጀግና” በሚል ክብር ሲጠራቸው፤ ገዢዎች ደግሞ “አሸባሪ” የሚል ቅጽል ሰጥተዋቸዋል። ሌባ ፖሊስን እንደሚጠላ ሁሉ… እራሳቸውን ለገዢው አካል ተገዢ ያደረጉ ግለሰቦች ለጋዜጠኞቻችን ያላቸው ጥላቻ እና የጠላትነት መንፈስ መስመሩን የለቀቀ ነው። ይህ አስተሳሰብ ሊቀየር ይገባል። ለዚህ ደግሞ እንዲህ አይነት የተዛባ እና የተሳሳተ አመለካከት የሚፈጥረውን ግዙፍ አካል ማስተካከል የግድ ይላል።
እንደእውነቱ ከሆነ… ከወንድሞቻችን መታሰር ባልተናነሰ ሁኔታ፤ ከዚህ ጀርባ ያለው ግዙፍ የቅጥፈት ፋብሪካ ያስፈራናል። ይህ የቅጥፈት ፋብሪካ ከግዜ ወደ ግዜ ራሱን እያሳደገና እየሰፋ በመምጣት ላይ ነው። ይህ ግዙፍ የመንግስት አካል ህግን እሱ በሚፈልገው መንገድ ወይም ለሱ በሚመቸው መንገድ አጣሞ ይጠቀምበታል። የራሱ የሆነ አፋኝ የደህንነት ቡድን፣ በህግ ስም አንቀጽ ጠቅሶ የሚከስ እና የሚዳኝ፣ በእስር ወቅት ተቃዋሚ የነበረ እስረኛን የሚያሰቃይ ልዩ ሃይል አለው። ጋዜጠኛ ውብሸት በጓደኞቹ እንዳይጠየቅ፤ ተመስገን ደሳለኝ ከነጀርባ ህመሙ እንዲሰቃይ፤ እስክንድር ነጋን ሰው እንዳያየው የሚያደርግ ጨካኝ የሰዎች ስብስብ አላቸው። የጋዜጠኛ እስክንድርን እናት ሃብት ወስደው፤ የሱን ንብረት እና ቤት በዳኛ ውሳኔ አስፈርደው ወርሰውበት፤ እስር ቤት ውስጥ ያለውን መጽሃፍት፣ በርጩማ እና ሌላ ቁሳቁስ… ጥርስ ብሩሽ እና ሳሙና ሳይቀር ቀምተው… ይሄ ሁሉ አልበቃ ብሏቸው በእጁ ላይ የነበረውን የመጨረሻ ሃብት መጽሃፍ ቅዱሱን ወስደውበት… የ’ስር ቤቱ ንብረት የሆነ አንድ አሮጌ ባልዲ ትተውለት፤ ይቺኑ ባልዲ እንደወንበርም እንደጠረጴዛም እንደመተከዣም ሲጠቀምባት ሲያዩ ደስ የሚላቸው ጨካኝ ሰዎችን ነው በየወህኒ ቤቱ ጭምር እያፈሩልን ያሉት። ሌላው ቀርቶ እነዚህን በአሸባሪነት ስም የታሰሩ ሰዎች እስረኛው ሲያናግራቸው ከተገኘ ከፍተኛ ቅጣት ስለሚደርስበት፤ ደፍሮና ቀርቦ የሚያናግራቸው እንዳይኖር ጭምር አድርገዋቸዋል። ይሄ ሁሉ የሚሆነው ጨቋኙንና ጨካኙን ደርግ ጨርሼዋለሁ ብለው በሚፎክሩ እንደሰው በተፈጠሩ ‘ሰዎች’ መሆኑን ልብ በሉ።
ይሄም ሁሉ ሆኖ ከዚህ ጀርባ ሌላ የሚያናድድ አመል አላቸው። ይዋሻሉ። አሁን ከላይ የተዘረዘረው ነገር ለጠቅላይ ሚንስትሩ ጭምር ቢነገራቸው፤ እውነት መሆኑን እያወቁት የህሊናቸውን አይን ጨፍነው ሽምጥጥ አድርገው ይክዳሉ። ይሄ ነገራቸው ደግሞ እንደጉንፋን ከአንዱ ወደአንዱ የሚጋባ በሽታ እየሆነ መጥቷል። ከ’ነሱ አልፎ ትውልድ ጭምር በውሸት በሽታ ተለክፎ፤ የማናውቀው የክህደት ባህል እንደአረም ሆኖ እየወረሰን ይገኛል። በየአመቱ ውሸት እና ክህደት እየጨመረ፤ ቅን ልቦና ንጹህ ህሊና ደግሞ እየመነመነ በመምጣት ላይ ነው። በየመንግስት መስሪያ ቤቱ በሃላፊነት የተቀመጡ ሰዎች፤ ከአንድ ምንጭ የተቀዱ እስከሚመስል ድረስ ብዙዎቹ ለሌላው ግድ የለሽና ጨካኝ እየሆኑ ናቸው። ይሄ ሁሉ ከአንዱ ትውልድ ወደሌላኛው እንደውርዴ በውርስ መተላለፍ ከጀመረ ሰነባበተ።
ባለፈው ሰሞን… እኛ ባለንበት አትላንታ ከተማ የትልቁ ፕሮቴስታንት ቤተ ክርስቲያን ሰባኪ፤ ፓስተር ቶሎሳ ጉዲና ምዕመናኑ ፊት ስቅስቅ ብለው አለቀሱ አሉን። “ምነው?” ብንል…
“ኢትዮጵያ ውስጥ ቅንነት እየጠፋ ነው።” ብለው አዝነው አለቀሱ አሉ። እውነት ነው። ነገሩ ያስለቅሳል። ቅን መንግስት ቢኖረን እኮ ህዝቡም ያንን ቅንነት ለመውረስ ቅርብ ይሆን ነበር። እንዳለመታደል ሆኖ ከመሪዎች የሚወረሰው መልካም ነገር እየተሟጠጠ መጥቶ ሸር እና ተንኮላቸው እንደጀብዱ የሚወራበት ዘመን ላይ ደረስን… እውነትም ይሄ ያሳዝናል፤ ያስለቅሳልም።
“ህዝብ መሪውን ይመስላል” እንዲሉ፤ የኢትዮጵያ ህዝብ ከነገሥታቱም ከፕሬዘዳንቱም… ወኔ እና ጭካኔን እየተማረ ዛሬም ድረስ አለ። ጨካኝ ንጉሥ ሲነሳ ህዝቡ ጭካኔን ይማራል፤ ደግ ንጉሥ ሲነግስ ህዝቡም ቅንነትን ይማራል። በዚያኑ ልክ ደግሞ ጥፉ እና ክፉ መንግስት ሲመጣ፤ ትውልድ አለቆቹን እየመሰለ – ሰው ሆኖ በአውሬ ልቦና ውስጥ ሲኖር እናያለን። ጋዜጠኛን “አሸባሪ” ብሎ ከሚከራከር ጠቅላይ ሚንስትር ወይም ሌላ ሚንስትር፤ ይህ ትውልድ ውሸት እንጂ ብዙም ሌላ የሚማረው ነገር አይኖረውም።
አሁን ባለችው ኢትዮጵያ ውስጥ ቋንቋችን እንደባቢሎን ዘመን ተዘበራርቆ፤ እኛ የምንለውን እንዳይሰሙ… እነሱ የሚሉትን እንዳንሰማ ቢደረግም፤ ደግመን ደጋግመን ኢትዮጵያዊነትን ማስተማር ይገባል። ፍቅር በመስጠት መልካም ምሳሌ መሆን ካልቻልን ወደ ቀራንዮ የሚወስደውን አቀበት መንገድ ብቻችንን ችለን አንዘልቀውም። በመተባበር እንጂ በመነጣጠል አናሸንፍም። አንድ ምሳሌ ልጥቀስ።
ኢህአዴግ አዲስ አበባ ሲገባ እድሜያችን በሃያዎቹ ውስጥ የነበርን ልጅ እግር ጋዜጠኞች፤ ዛሬ የእርጅናን ሰፈር ከቅርብ ርቀት ላይ ሆነን በማየት ላይ ነን። በትዝታ ወደኋላ መለስ በማለት ከጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ያሳለፍነውን የልጅነት ዘመን ስመለከት፤ በወጣትነት እድሜ… ለወጣቱ መልካም አርአያ ለመሆን የደከምነው ግዜ ይበልጥብኛል። ነጻው ፕሬስ ከመስፋፋቱ በፊት፤ ኢህአዴግ አዲስ አበባ እንደገባ… ስለኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ እና ስለህዝቧ አንድነት መመስከር ያለህግ የሚያሳፍን ወይም የሚያሳስር ነገር ሆኖ ነበር። ሰንደቅ አላማችንና ጀግኖቻችን ተዋርደው አንድነታችን ጥያቄ ውስጥ በገባበት ወቅት እስክንድር ፒያሳ ላይ በኢትዮጵያዊነት ዙሪያ የእግር ኳስ ዋንጫ ውድድር አስጀመረ።
የአካባቢውን ወጣቶች በማሰባሰብ ለቡድኖቹ ስም ሰጣቸው። አንዱን ’ምኒልክ’፣ ሌላውን ‘ቴዎድሮስ’፤ አንደኛውን ሰንደቅ አላማ፣ ሌላኛውን ‘አንድነት’ ብሎ በመሰየም በፒያሳው ሜዳ ላይ የኳስ ግጥሚያ ያካሂድ ጀመር። የምኒልክ ቡድን ሲያሸንፍ ተጫዋቹና ቲፎዞው ወደ አጼ ምኒልክ አደባባይ ሄዶ፤ “ምኒልክ ህያው ነው” እያለ መፈክር ያሰማል። የአንድነት ቡድን ካሸነፈ… “አንድ ነን” እያለ ይዘፍናል። የሰንደቅ አላማ ቡድንም የኢትዮጵያን ባንዲራ ያውለበልባል። በዚህ አይነት ዘዴ ወጣቱ ገና በጠዋቱ ስለኢትዮጵያ አንድነት እንዲነሳ የበኩሉን ያደርግ ነበር። እንዲህ አይነት መልካም ተግባር የሚፈጽመው ጓደኛችን አሁን በእስር ላይ ይገኛል። የእስክንድር እና ሌሎች ጋዜጠኞች መታሰር ሳያንስ፤ ከሌላው ወገን የምንሰማው የሃጢያት አንደበት ግን፤ ዛሬም ሳይታክት… ጋዜጠኞቻችንን “አሸባሪዎች ናቸው” ይለናል። ውሸቱን ከመለማመዳቸው ብዛት ይሄን ሁሉ ሲሉ… ህሊናቸውን አይቀፋቸውም፤ ምላሳቸውንም አያነቅፋቸውም።
“ህዝብ መንግስትን ይመስላል” ስንል ለጉዳዩ ማብራሪያ ሳያስፈልገው፤ እያንዳንዳችን በታሪክ ወደኋላ ተመልሰን የመንግስታት እና የህዝቡን ተወራራሽ ባህሪ ልናጤነው እንችላለን። መሪዎች ወደ አደባባይ ወጥተው የጥፋት ዘር ሲዘሩ፤ “የለም! ይሄ ለኢትዮጵያ አይበጅም” የሚል ወገን እና ፕሬስ ከሌለ፤ ሙሰኞች ህዝቡን እየዘረፉ፣ አምባገነኖች በጠመንጃ እየገዘፉ… ውሸታቸው እየተደጋገመ፤ ሲደጋገም ደሞ ውሸታቸው እውነት እየመሰለን ሊመጣ ይችላል። ከዚያም አልፎ የተሳሳተ እምነታቸው ጭምር በሌላው ላይ ተጽእኖ ማሳደሩ አይቀርም።
“ህዝብ መሪውን ይመስላል” ለሚለው ቃል ሌላ ማጠናከሪያ ምሳሌ ላክል። በአጼ ምኒልክ ዘመን የሆነ ነገር ነው። አጼ ዮሃንስ ከሞቱ በኋላ… በ1880ዎቹ መጀመሪያ ላይ ኢትዮጵያ ክፉኛ በድርቅ ተጠቃች። የድርቁ ዋና መንስኤ ዝናብ ጠፍቶ ሳይሆን፤ ከብትበበሽታ በማለቁ ነበር። በዚያን ግዜ ህዝቡ ከበሬ በቀር ሌላ የማረሻ መንገድ የለውም። ከገሶ እና ዲጂኖ ውጪ እንደ ዶማ አይነት መኮትኮቻ እምብዛም አያውቅም። እናም ከብቱ ሲያልቅበት… ሞፈር እና ቀንበሩን ሰቅሎ፤ በረሃብ እሳት እየተቆላ አለቀ። በዚህን ግዜ አጼ ምኒልክ የውጭ አገር አማካሪዎችን ሰብስበው፤ “የአገሬ ሰው በሬው ቢያልቅበት፤ በእጁ አፈር እየጫረ መዝራት ጀመረ። እንደው ለመሆኑ እናንተ አገር በሬ ሳይኖር፤ መሬቱን እንዴት ነው የምታለሙት?” አሏቸው።
አጼ ምኒልክ የተባለውን መኮትኮቻ ዶማ በብዛት ከውጭ አገር አስመጥተው፤ ገሚሱን እንጦጦ ጋራ ላይ እንዲቀመጥ ያስደርጋሉ። በንጋታው ወደ እንጦጦ ተራራ ሲወጡ መኳንንቱ እና መሳፍንቱ፤ ይሄ ‘ከውጭ አገር መጣ’ የተባለውን መኮትኮቻ ለማየት በእግር እና በበቅሎ ግር ብሎ ይከተላቸዋል። አጼ ምኒልክ እንጦጦ ጋራ ላይ ዶማዎቹ ከተቀመጡበት መጋዘን ሲደርሱ፤ ከበቅሏቸው ወርደው አንዱን ዶማ አስመጡና መቆፈር ጀመሩ። በዚህን ግዜ ሌሎቹ ተከታይ መኳንንቶች… “ኧረ አይገባም ጃንሆይ! እናግዝዎ!” በማለት ዶማውን እንዲሰጧቸው ተሽቀዳደሙ።
በዚህን ግዜ አጼ ምኒልክ፤ “ይሄ እኔ የምሰራበት ዶማ ነው። ለናንተ የሚሆናችሁን ዶማ እያመጣቹህ እንደኔ ኮትኩቱ።” አሏቸው። ከዚያም እዚያ የተሰበሰበው መኳንንት በሙሉ እየተሽቀዳደመ አንዳንድ ዶማ እያነሳ እንጦጦ ጋራን በዶማ አረሱት። በመጨረሻም የባህርዛፍ ፍሬ ተከሉና ሁሉም አንዳንድ ዶማ ወስዶ እንዲያስተዋውቅ አስገደዱ።
ከእንጦጦ ጋራው የዛፍ ተከላ በኋላ ዶማ በመላው ኢትዮጵያ ቀስ በቀስ ተዋወቀ። በርግጥ ሰነፎች እና አሽሟጧጮች ዛሬም ድረስ፤ “ከእጅ አይሻል ዶማ።” ሲሉ ከሰማቹህ ከእንጦጦ የተረፈ ተረት መሆኑን ልብ ይበሉ። ይሆነ ሆነና አጼ ምኒልክ ዶማን በዚህ መልኩ አስተዋወቁ። እንግዲህ ከመቶ አመት በፊት… እንዲህ በመስራት ምሳሌ መሆን ከተቻለ፤ በሰለጠነው ዘመን ህዝብን በመልካም አስተዳደር እጦት ማመስ እና ማተራመስ እድገት ሳይሆን ውድቀት ነው ሊሆን የሚችል።
የእንጦጦ ጋራ ነገር ከተነሳ አይቀር… እንጦጦ ጋራን ይዘን እስከ ሱሉልታ የሚወስደውን መንገድ ይዞ የሚሄድ ሰው አንድ ነገር ይታዘባል። ከአዲስ አበባ ውጪ በኦሮሚያ ክልል ውስጥ የነበረው መሬት በሙሉ ታጥሯል። ገበሬው እና የአካባቢው ነዋሪ ተነስቶ ቦታው የተከለለው ለልማት ተፈልጎ አይደለም። ወይም ለህዝቡ ጥቅም አይደለም። ይህ በመኪና ሄደው ሄደው የማይጨርሱት ቦታ የታጠረው ለ”መለስ ዜናዊ መታሰቢያ” የምታስቢያ ድርጅቱ ወይም ማዕከሉ የበላይ ሃላፊ ደግሞ ማነው? የሙስና እመቤቷ ወ/ሮ አዜብ መስፍን ናት። እሷና መሬት ሲገናኙ ምን ልታደርገው እንደምትችል፤ አንድ የአራተኛ ክፍል ተማሪ ቢጠየቅ አብራርቶ የሚመልሰው ስለሆነ ዝርዝር ውስጥ መግባት አያስፈልግም። እግረ መንገድዎን ግን ልጆች ጭምር ከዘመኑ መሪዎች ምን እየተማሩ እንደሆነ አስቡት። የመልካም ምሳሌነቱን ነገር እዚህ ላይ እናሳርፈውና ስለፍትህ መጓደል ትንሽ አውግተን እንለያይ።
እንደ እውነቱ ከሆነ… ኢህአዴግ የደርግን ወታደር እንጂ የኢትዮጵያን ህዝብ ልብ አላሸነፈም። ማሸነፍ ያልቻለበት ዋናው ምክንያት ደግሞ ገና ከጅምሩ ከሰንደቅ አላማው ጀምሮ፤ ታሪክን ማዛባት እና የህዝብ እሴቶችን ማናጋት ቀዳሚ አጀንዳው አድርጎ በመንቀሳቀሱ ነው። የኢትዮጵያ ህዝብ ለብዙ ሺህ አመታት ይዞት ከቆየው እሴቶቹ መካከል ደግሞ፤ አንደኛው የተስተካከለ ፍርድ ማግኘት ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ ነበር።
ደሃው “ባይበላ ባይጠጣ ይቅር” ብሎ የተስተካከለ ፍርድ ለማግኘት፤ አገር አቋርጦ ንጉሡ ፊት መሬት ስሞ “አቤት” የሚልበትን ዘመን ባናየውም፤ አባቶች ለዚህ ምስክር ናቸው። የበላይ ሃላፊዎች ሲሾሙ፤ “ፍርድ እንዳታጓድል፤ ደሃ እንዳትበድል።” ተብለው ነው የመንግስት አደራ የሚቀበሉት። ይሄ የድሮ ታሪክ ሊሆን ይችላል። አሁን ያሉትን ባለስልጣናት ካየን በተቃራኒው፤ “ፍርድ አጓድል፣ ደሃን በድል” የተባሉ ይመስል ህዝቡን ሲያምሱት ይውላሉ። አንድ ሃላፊ ጋር ገብተው በአክብሮት መነጋገር አይቻልም፤ ባይጥልዎትም ሊዘረጥጥዎ ይችላል። እድገትን በፎቅ ብዛት ሳይሆን፤ በአተሳሰብ ጥልቀት ከመዘነው ብዙ ተበልጠናል።
በቅርቡ ትልቅ ድርጅት በመንገድ ሰበብ የፈረሰባቸው ዘመዶቻችን፤ “አቤት” ለማለት አዲስ አበባ ማዘጋጃ ቤት በብዙ ደጅ ጥናት ባለስልጣኗን ለማነጋገር ቢሮዋ ገቡ። የህወሃት አባል መሆኗ ላይገርምዎ ይችላል። ነገር ግን በችሎታዋ ቦታው ላይ ብትቀመጥ መልካም ነበር። ዘመዶቻችን ጉዳያቸውን ያስረዱ ጀመር። “ይሄን ቦታ ከጃንሆይ ዘመን ጀምሮ ሰርተንበታል። ደርግም አልወረሰብንም። አሁን ግን ካሳ እንንኳን ሳይሰጠን ፈረሰብን።” አሏት።
“ለስልሳ አመት የህዝቡን ስትመጡት ኖራችኋል ማለት ነው። እንደናንተ አይነት ፓራሳይቶች ናቸው ያስቸገሩን…” በማለት እዚህ ላይ መዘርዘር የማያስፈልጉ ስድቦች አክላበት፤ አዋርዳ ከቢሮዋ አባረረቻቸው። ሰው በአገሩ እንዲህ አይነት ግፍ እየተፈጸመበት ነው። ጉዳዩ በዚህ ቢያበቃ ጥሩ ነበር። ጭራሽ ከፈረሰ አራት አመት ለሆነው ህንጻ የአንድ ሚሊዮን ብር የግብር እዳ እንዲከፍሉ፤ ካልከፈሉ ሌላ ንብረታቸው እንደሚወረስ ማስጠንቀቂያ ደብዳቤ ደርሷቸው፤ ሳይወዱ በግድ ገንዘቡን ከፈሉ።
ይሄ እንደምሳሌ ያነሳሁት ታሪክ የተጋነነ አይደለም። እንዲያውም ቦታ ላለመጨረስ በአጭሩ ያቀረብኩት፤ በቅርብ የማውቀው ታሪክ ነው። እንዲህ አይነት ታሪክ ያላቸው፤ ፍትህ የተዛባባቸው፤ “ለማን አቤት ይባላል?” እያሉ ግራ ተጋብተው ዝም ያሉ ሰዎች ብዙ ናቸው። አሁን ቅርብ ግዜ እንደሰማነው ከሆነ ደግሞ፤ ግምት ሳይሰጡ ለሚያፈርሷቸው ህንጻዎች፤ ባለጉዳዩን ካባረሩ በኋላ የካሳውን ገንዘብ ለራሳቸው ሰዎች እንደሚያስተላልፉ ሰምተን ተግርመን ዝም ብለናል።
በአሁኑ ወቅት ፍትህ አጥተው… ወዴት ‘አቤት’ እንደሚሉ ግራ በተጋቡ ህዝቦቻችን መሃል ነው ያለነው። ሰዎቹ እንደሆነ… እንኳንስ የተስተካከለ ፍርድ ሊሰጡ ቀርቶ፤ የመሃል አገሩን ህዝብ እንደጠላት በማየት፤ መንደሩን እየሸነሸኑ እና የህዝቡን የፍትህ እምነቱን እየሸረሸሩ ዛሬ ያለንበት… ይሉኝታ ቢስ ዘመን ላይ አድርሰውናል። ጠመንጃ ካነሱበት ግዜ ጀምሮ… ትምክህት መመሪያቸው፤ ጠመንጃ ሃይላቸው ሆኖ ዛሬም ድረስ አሉ። በሌላ በኩል ያለው… ሌላው ደግሞ “ኃይል የእግዚአብሔር ነው።” ብሎ መጭውን ግዜ በብርታት የሚጠብቅበትን ዘመን እንድናይ አድርገውናል።
እናም ለማጠቃለል ያህል… የኢትዮጵያ ነጻ ጋዜጠኞች ገና በጠዋቱ ስለኢትዮጵያ ህዝብ አንድነት ሲያስተምሩ ነበር። “በዘር እና በብሄር መለያየት የለብንም” በማለት፤ ስለኢትዮጵያ ህዝብ አንድነት ተሟግተዋል። በገዢዎቻችን ዘንድ የጥላቻ መንፈስ ሲንሰራፋ፤ የብሄር ዘረኝነት ሲስፋፋ ጋዜጠኞቻችን… “ተው – ይሄ ለህዝብ አይበጅም” ሲሉ አስጠንቅቀዋል። የመንግስት ምላሽ ግን ወንድሞቻችንን በማሰር አርፈው እንዲቀመጡ ወይም ጋዜጠኞችን በማሸበር አገር ለቀው እንዲወጡ ማድረግ እንደዘመቻ ትኩረት ተሰጠበት።
እርግጥ ነው። ጋዜጠኞችን ማሰር እና ማሸበር ይቻል ይሆናል። የሚፈራም ከተገኘ ማስፈራራት ይቻላል። የህዝብን አንደበት ሙሉ ለሙሉ መዝጋት ግን እጅግ አስቸጋሪ ነገር ነው። ይህን አንደበት መዝጋት ማለት፤ የታፈነ የህዝብ ድምጽ ማፈን ማለት ይሆናል። የታፈነ ስሜት ሲገነፍል ደግሞ መመለሻ አይኖረውም። ይህ ስሜት ገንፍሎ አገር ከመጥፋቱ በፊት፤ እንደተጣደ ሽሮ ‘እፍ እፍ’ እያለ ከመገነፍል የሚያድነው ፕሬሱ መሆኑን፤ በቅን ልቦና በንጹህ ህሊና መዝኖ ነጻውን ፕሬስ እንደእንቁላል መንከባከብ ብልህነት ነበር።
በድሮ ተረት እንሰነባበት። ሁለት ጓደኛሞች በርሃ አቋርጠው እየሄዱ ሳለ አለመግባባት ተፈጠረ። እናም ጉልበተኛው አቅመ ደካማውን በጥፊ መታው። በዚህን ግዜ አቅመ ደካማው ምንም አላለም። በበርሃው አቧራ አፈር ላይ”ዛሬ ጓደኛዬ በጥፊ መታኝ” ብሎ ጻፈ። ብዙ ከሄዱ በኋላ ደግሞ ወንዝ አጋጠማቸውና ከውሃው ጠጥተው መዋኘት ጀመሩ። ነገር ግን ደራሽ ጎርፍ መጣና አቅመ ደካማው በወንዙ ሊወሰድ ሆነ። በዚህን ግዜ ጉልበተኛ ጓደኛው በብዙ ጥረት የአቅመ ደካማ ጓደኛውን ህይወት አተረፈለት።
በዚህን ግዜ ጉልበተኛው በሁኔታው ተገርሞ “በጥፊ ስመታህ አቧራ አፈር ላይ የጻፍከውን ታውቃለህ። አሁን ደግሞ ከወንዝ ውሃ ሳተርፍህ ይህን በድንጋይ ላይ ጻፍከው። ምንድነው ሚሰጥሩ?” አለው። ጸሃፊውም እንዲህ ሲል መለሰ።
“ሃይለኛ ዝናብ ወይም ንፋስ በሚመጣ ግዜ በአፈር ላይ የጻፍኩት ነገር ይጠፋል። አንተ ያደረስክብኝ በደል ግዜያዊ ስለሆነ፤ ይቅርታ በተባባልን ግዜ እንደአቧራው ላይ ጽሁፍ ከልቤ ይጠፋል። ጸባችን ሳይሆን መልካም ተግባራችን በአለት ላይ ተጽፎ መቅረት አለበት። ይህም ውሽንፍር እና አውሎ ንፋስ ቢመጣ ጭምር አይጠፋም። እነሆ በአለት ላይ የተጻፈው ለዘላለም ይታወሳል።” አለው።
እኛ ጋዜጠኞች ፍጹም አይደለንም። ልንሳሳት ወይም አንዳንድ ወገኖችን ልናስቀይም እንችል ይሆናል። ነገር ግን ካጠፋነው ይልቅ የሰራነውን መልካም ነገር በማየት፤ እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ በተለይ ለነጻ-ፕሬስ ጋዜጠኞች በልቡ ውስጥ ልዩ ስፍራ ሊሰጥ ይገባል። ሙያውን እየሰሩ ላሉትንም ሆነ ላለመስራት ለተገደዱት፤ ለታሰሩትም ሆኑ ለተሰደዱት ጋዜጠኞች ክብር ልንሰጣቸው፤ መልካም ተግባራቸውን በልባችን ጽላት ልንጽፈው የግድ ነው። እነጋዜጠኛ… ውብሸት ታዬ፣ ተመስገን ደሳለኝ እና እስክንድር ነጋ የጀመሩትን የቀራንዮ መንገድ እኛም ልናግዛቸው ይገባል – ጉዞው ተጀመረ እንጂ ገና አልተገባደደምና።
(ሳተናው) ዋና ጽ/ቤቱን በአሜሪካ ያደረገው ፍሪደም ሃውስ ባወጣው ሪፖርት ሁለቱን የምስራቅ አፍሪካ አገራት ኢትዮጵያና ኤርትራን ከሰብ ሰሃራን አገራት መካከል ዋነኞቹ የጋዜጠኞች እስር ቤት በማለት ሰይሟቸዋል፡፡
ባለፈው ዓመት ግንቦት ወር የብሩንዲው ፕሬዘዳንት ህገ መንግስቱን በማሻሻል ለሶስተኛ ጊዜ ለምርጫ እንደሚቀርቡ ማሳወቃቸውን ተከትሎ ነጻ የነበሩ የህትመትና የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያዎች ተዘግተዋል ወይም እንዲጠፉ ተደርገዋል በማለት ጠቅሷል፡፡
እንደ ሪፖርቱ ከሆነ በምስራቅ አፍሪካ በ2016 መጀመሪያ በኡጋንዳ በተካሄደው ምርጫ ጋዜጠኞች ለተቃዋሚ ፓርቲዎች ሽፋን በመስጠታቸው ከፍተኛ አድልኦ ተደርጎባቸዋል፡፡በኬንያ ገዳቢ ህጎችን በሚዲያው ላይ ከማውጣት አንስቶ ስልታዊ የሆኑ ጫናዎች በጋዜጠኞች ላይ መደረጉን አጋልጧል፡፡
በፍሪደም ሃውስ ማውጫ መሰረትም ኢትዮጵያ፣ኤርትሪያ፣ሱዳን፣ደቡብ ሱዳን፣ሶማሊያና ጂቡቲ ከሌሎች 20 የአፍሪካ አገራት ጋር ነጻ ሚዲያ የሌለባቸው ተብለው ተቀምጠዋል፡፡
ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ላለፉት አምስት ዐሥርት ዓመታት በኦሮሞ እና በኢትዮጵያ ፖለቲካ በጽናት እና በታማኝነት ጉልህ አስተዋጽኦ ሲያደርጉ ቆይተዋል። የሰባት ኪሎ ጸሐፊ ኄኖክ የማነ በአማርኛ የጻፏቸውን ሁለት መጻሕፍት እና የፒ.ኤች.ዲ መመረቂያ ጽሑፋቸውን አንብቦ ከልጅነታቸው ጀምሮ እስከ ጉልምስናቸው ድረስ የዘለቀ የመንታ ልብ ባለቤት ናቸው ይላል። ለዚህ መንታ-ልብነት የዳረጋቸው ኦሮሞነትን እና ኢትዮጵያዊነትን አቻችሎ ለማስኬድ የሄዱበት ጉዞ እንደኾነም ያወሳል፤ ይህ በሚውገረገር ገመድ ላይ የሚደረግ ጉዞ ክፉኛ እያንገዳገዳቸው ነውም ይላል።