Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ቀይ ቀበሮዎች በፊቱ ፣ በኋላ ፣ በጎን እና በጅራታቸው ላይ ረዣዥም ጉንጮዎች እና ቀይ ሽፍታ አላቸው ፡፡ ጉሮሮአቸው ፣ ጉንጭ እና ሆዳቸው ግራጫ-ነጭ ናቸው። ቀይ ቀበሮዎች ጥቁር እግሮች እና ጥቁር አንጸባራቂ ጆሮዎች ትልቅ እና ጠቆር ያሉ ናቸው ፡፡ ከቀይ ቀበሮው በጣም ሊታወቁ ከሚችሉ ባህሪዎች ውስጥ አንዱ ነጣ ያለ ነጭ ጅራት ያለው ጅራት ነው ፡፡ ቀይ ቀበሮዎች ቁመታቸው ሦስት ጫማ እንዲሁም ሁለት ጫማ ነው ፡፡ ቀይ ቀበሮዎች ብዙውን ጊዜ ተመሳሳይ መኖሪያ እና ክልል ከሚጋሩ ግራጫ ቀበሮዎች ጋር ግራ ይጋባሉ ፡፡ ይህ አንዳንድ ቀይ ቀበሮዎች ትላልቅ ግራጫ ፀጉር ያላቸውና ግራጫ ቀበሮዎች ቀይ የቀይ ጠጉር አላቸው ፡፡ ግራጫ ቀበሮዎች በመጠኑ ያነሱ እና ትንሽ የተጠጋጋ ፊት እና አጫጭር አንጀት አላቸው ፡፡ ልዩነቱን ለመናገር እርግጠኛ የሆነው መንገድ በጅራቱ ጫፍ ላይ ያለውን ቀለም መፈለግ ነው ፡፡ ግራጫ ቀበሮዎች ጥቁር ቀለም ያላቸው ጅራቶች አሏቸው ፣ የቀይ ቀበሮ ጅራት ነጭዎች ፡፡ ምንም እንኳን በስም እና በምስል በጣም የሚመሳሰሉ ቢሆኑም ፣ ግራጫው ቀበሮና ቀይ ቀበሮ ሩቅ የአጎት ልጆች ብቻ ናቸው ፡፡ ቀይር ከቀይ ቀበሮዎች በአላካ እስከ ፍሎሪዳ ድረስ በመላው አህጉራዊ አሜሪካ ይገኛሉ ፡፡ ትንሹ ህዝብ በደቡብ-ምዕራብ ውስጥ ቀይ ቀበሮ ማየት በጣም ያልተለመደ ነው ፡፡ ቀይ ቀበሮዎች እንደ ጫካ መሬት ፣ ገጠር እና የከተማ ሰፈሮች ፣ እርጥብ መሬቶች እና ብሩሽ ማሳዎች ያሉ ክፍት ቦታዎችን ይወዳሉ ፡፡ የሚመገቡት ቀይ ቀበሮዎች አይጦችን እና ጥንቸሎችን ይመርጣሉ ፣ ግን እነሱ ወፎችን ፣ አምፊቢያን እና ፍራፍሬዎችን ደግሞ ይበላሉ ፡፡ ቀይ ቀበሮዎች እንዲሁ ከቆሻሻ ጣሳዎች ወይም እርሻዎች ምግብ ይሰርቃሉ ፡፡ በክረምት ጊዜም እንኳ ምግብ የማግኘት ችሎታቸው ቀይ ቀበሮዎች ተንኮለኛ እና ብልሃተኛ የሚል ስም እንዳላቸው አንዱ ምክንያት ነው ፡፡ የሕይወት ታሪክ ቀይ ቀበሮዎች በክረምት ወቅት ይጋባሉ ፡፡ ሴትየዋ ከተጋቡ በኋላ ወዲያውኑ አንድ ዋሻ ይገነባሉ። ሴቶች በአንድ ሊትር ወደ 12 እና 12 ፓምፖች በአንድ ቦታ ማድረስ ይችላሉ ፡፡ ዱቄቶች የተወለዱት ቡናማ ወይም ግራጫ ሲሆኑ አብዛኛውን ጊዜ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ወደ ቀይ ይለወጣሉ። ወጣቶቹ ቀበሮዎች በራሳቸው እስከሚጀመሩበት ጊዜ ድረስ ሁለቱም ወላጆች ልጆቻቸውን ይንከባከባሉ ፡፡ ማረጋገጫ ቀይ ቀበሮዎች የከተማ ዳርቻዎችን እና የገጠር ማህበረሰቦችን በደንብ አስማምተዋል ፡፡ ሌሎች ትልልቅ አዳኞች ከሰዎች እድገት እንዲገላገሉ ቢደረጉም የቀይ ቀበሮዎች በተለወጠው መኖሪያቸው ተጠቅመዋል ፡፡ በመናፈሻዎች እና በዱር መሬት ጠርዞች ውስጥ ይኖራሉ ፣ ቀይ ቀበሮዎችም የሚገኙትን ሁሉ በቀላሉ ይበላሉ ፡፡ ቀይ ቀበሮዎች ብቸኛ ናቸው ፣ ስለሆነም ሰዎችን መደበቅ እና ማምለጥ ለእነሱ ቀላል ነው ፡፡ አዝናኝ እውነታ ቀይ ቀበሮዎች ጥሩ የመስማት ችሎታ አላቸው ፡፡ ዝቅተኛ-ድግግሞሽ ድምፃችን እና ከመሬት በታች ሲቆፍሩ ይሰማራሉ ፡፡
የ28 አመቱ የመሀል ተከላካይ በትውልድ ሀገሩ ክለብ ፎውላ ኢድፊስ ከ2007 እስከ 2013 የተጫወተ ወደ ጋቦን በማቅናትም ለዩኤን ስፖርቲቭ ዲ ቢታ እና ሲኤፍ ሞናና ክለቦች ተጫውቷል፡፡ ተጫዋቹ ለቻድ ብሔራዊ ቡድን ከ15 በላይ ጨዋታዎች ማድረግ ሲችል በአንዳንድ ጨዋታዎችም ቡድኑን በአምበልነት መርቷል፡፡
በዝውውር መስኮቱ ከሌላው ጊዜ በተለየ በርካታ ተጫዋቾች እያስፈረመ የሚገኘው ወላይታ ድቻ እስካሁን አሴልሞን ጨምሮ ሶስት የውጪ ዜግነት ያላቸው ተጫዋቾችን በቡድኑ አካቷል፡፡ በቀጣዮቹ ጊዜያትም ተጨማሪ የመስመር አጥቂ እና አማካይ ሰፍራ ተጫዋቾች ከውጭ ለማምጣት ጥረት ላይ እንደሆኑ የክለቡ ስራ አስኪያጅ አቶ አሰፋ ሀሲሶ ለሶከር ኢትዮጵያ ተናግረዋል፡፡
ብምኽንያት መርዓን ካልእ ምኽንያታት ዝነበረ ስም፡ ዕለተ ልደት፡ ቦታ ልደት ክቕየር ምስ ዝድለ እቲ ዝቕየር ብቤት ፍርዲ ምስ ጸደቐን ኣብ ቆንስላዊ ጉዳያት ምስተረጋገጸን ቀንዲ መበቆል (ኦርጅናል) ምስ ቀረበ ጥራይ ይኸውን
የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ስምንተኛ ሳምንት ጨዋታ በጅማ ዩኒቨርሲቲ ባህር ዳር ከተማ እና ሰበታ ከተማን አገናኝቶ በባህር ዳር 4-1 አሸናፊነት መጠናቀቁ ይታወሳል፡፡ በወቅቱ ሰበታ ከተማዎች ያገቡት ጎል ከጨዋታ ውጪ ነው በሚል በረዳት ዳኞች የተሻሩ ሲሆን ሰበታዎችም በተደጋጋሚ እየተበደልን ነው በማለት የዳኝነት ስህተት ክስ በጨዋታው አስመዝግበው ነበር፡፡ ይህን አቤቱታ የመረመረው የሊግ ካምፓኒው የውድድር እና ስነ ስርአት ኮሚቴ ጨዋታውን በመሩት ሁለቱ ረዳት ዳኞች አሸብር ታፈሰ እና ባደታ ገብሬ ላይ የስድስት ወራት የእግድ ውሳኔ አስተላልፏል።
‹‹ኪዳን›› የሚለው ቃል ‹‹ተካየደ – ተዋዋለ፤ ቃል ኪዳን ተጋባ፤ ተማማለ›› ከሚለው የግእዝ ግስ የተገኘ ሲኾን፣ ትርጕሙም ኪዳን፣ ውል፣ መሐላ፣ ቃል ኪዳን፣ የውል ቃል ማለት ነው /ዘዳ.፳፱፥፩፤ ኤር.፴፩፥፴፩-፴፫፤ መዝ.፹፰፥፫/፡፡ በሌላ በኩል ኪዳን የጸሎት ስም ሲኾን፣ ጌታችን ሞትን ድል አድርጎ ከተነሣ በኋላ፣ ከማረጉ በፊት ለሐዋርያት ያስተማራቸው ጸሎት ኪዳን ይባላል፡፡ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከወዳጇ ከጌታችን አምላካችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የምሕረት ቃል ኪዳን (ውል፣ ስምምነት) የተቀበለችበት ዕለት (የክብረ በዓል ስም) ደግሞ ኪዳነ ምሕረት ይባላል፡፡
በየዓመቱ የካቲት ፲፮ ቀን የምናከብረው ይህ በዓል እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም በጎልጎታ በልጇ በመቃብር ላይ ኾና ‹‹ኦ ወልድየ ወፍቁርየ እስእለከ በእንተ ዘተሰባእከ እምኔየ ወበማኅፀንየ ዘጾረተከ፤ ልጄ ወዳጃ ሆይ ከሥጋዬ ሥጋ፣ ከነፍሴ ነፍስ ነሥተህ ሰው ስለመኾንህ፤ ዘጠኝ ወር ከአምስት ቀን ስለቻለችህ ማኅፀኔ፤ ከአንተ ጋር ከአገር ወደ አገር ስለመሰደዴ መጥተህ ልመናዬን ትሰማኝ ዘንድ እለምንሃለሁ›› እያለች ስትጸልይ ጌታ እልፍ አእላፍ መላእክቱን አስከትሎ ወደእርሷ መጥቶ ‹‹ሰላም ለኪ ማርያም እምየ፤ እናቴ ማርያም ሰላም ላንቺ ይኹን! እንዳደርግልሽ የምትለምኚኝ ምንድን ነው?›› አላት፡፡ እመቤታችንም በስሟ የሚማጸኑትንና መታሰቢያዋን የሚያደርጉትን፣ ለችግረኛ የሚራሩትን፣ ቤተ ክርስቲያን የሚያንጹትን፤ ዕጣን ዘይትና መብአ ለቤተ ክርስቲያን የሚሰጡትን፤ ለእመቤታችንና ለሃይማኖታቸው ካላቸው ፍቅር የተነሣ ልጆቻቸውን በስሟ የሰየሙትን ዅሉ እንዲምርላትና ከሞተ ነፍስ እንዲያድንላት ጠየቀችው፡፡
ጌታችንም ‹‹ይህን ዅሉ እንዳደርግልሽ መሐልኩ ለኪ በርእስየ ወበአቡየ ወበመንፈስ ቅዱስ ሕያው፤ በራሴ፣ በአባቴ እና በመንፈስ ቅዱስ ማልኩልሽ›› ብሎ ቃል ኪዳን ገብቶላት ወደ ሰማይ ዐርጓል፡፡ ለዚህም ነው ቅዱስ ያዕቆብ ዘሥሩግ በቅዳሴው ‹‹… ዳግመኛም በእናትህ በማርያም ተማፅነናል፤ ይህችውም አንተን በመውለድ እመቤታችንና የባሕርያችን መመኪያ ናት፡፡ አንተ ‹መታሰቢያሽን ያደረገ፣ ስምሽንም የጠራ፣ የዘለዓለም ድኅነትን ይድናል› ብለሃታልና …፤›› በማለት የሚማጸነው፡፡
በተአምረ ማርያም መጽሐፍ እንደተመዘገበው በዚህ ዕለት የሚታሰቡ ሁለት ተአምራት አሉ፤ ከእነዚህም አንደኛው የስምዖን ታሪክ ነው፡፡ ስምዖን የሚባል እንግዳ ተቀባይ ደግ ሰው ነበር፡፡ ሰይጣን ለምቀኝነት አያፍርምና ከዕለታት አንድ ቀን በእንግድነት ከቤቱ ገብቶ ‹‹ልጅህን አርደህ ካላበላኸኝ ሌላ ምግብ አልበላም›› አለው,።በዚህ ጊዜ ስምዖን ሲያወጣና ሲያወርድ ቆየና ‹‹አብርሃም ልጁን ሰውቶ ነው የእግዚአብሔር ሰው የተባለው›› በማለት፣ ‹‹የእግዚአብሔርን እንግዳ›› ላለማሳዘን ሲል ልጁን አርዶ አቀረበለት፡፡ እንግዳ መሰሉ ሰይጣንም ሥጋውን ቅመስልኝ ብሎ ግድ አለው፡፡ ስምዖንም (በላዔ ሰብእ) አርዶ ያዘጋጀውን የልጁን ሥጋ በቀምሰ ጊዜ ሰይጣን ስላደረበት (ስለተዋሐደው) ከዚያች ሰዓት ጀምሮ ቤተሰቦቹን፣ ጎረቤቶቹንና መንገደኛውን ዅሉ ይበላ ጀመር፡፡ በአጠቃላይ ፸፰ ሰዎችን ከበላ በኋላ አንድ በቍስል የተመታ ሰው አገኘና ሊበላው ሲል ‹‹ውኃ አጠጣኝ›› ብሎ በሥላሴ፣ በቅዱስ ሚካኤል፣ በቅዱስ ገብርኤል ስም ለመነው፤ እርሱም ዝም አለው፡፡
በመጨረሻም ‹‹በድንግል ማርያም ስም›› አለው፡፡ ስምዖን የእመቤታችንን ስም በሰማ ጊዜም ወደ ልቡናው ተመልሶ ‹‹እስኪ ቃሉን ድገመው›› አለው፤ በሽተኛውም መልሶ ‹‹ስለ ድንግል ማርያም ውኃ አጠጣኝ›› ብሎ ለመነው፡፡ ያን ጊዜ ‹‹ይህችስ እንደምታስምር በልጅነቴ ሰምቻለሁ›› ብሎ ጥቂት ውኃ ሰጠው፤ ውኃው ጕሮሮውን እንኳን ሳያርስለት ‹‹ጨረስህብኝ›› ብሎ ነጥቆት ሔደ፡፡ በሌላ ቦታም አንድ ገበሬ አግኝቶ ሊበላ ሲል ገበሬው ‹‹በላዔ ሰብ የምትባል አንተ ነህ?›› ባለው ጊዜ ‹‹ለካስ አመሌን ሰው ዅሉ አውቆብኛል›› ብሎ ዋሻ ገብቶ በመጸጸት በዚያው ሞተ፡፡ ነፍሱንም መላእክተ ጽልመት መጥተው ሲወስዷት እመቤታችን ‹‹ልጄ በማይታበል ቃልህ ይህችን ነፍስ ማርልኝ?›› አለችው፡፡ ጌታችንም ‹‹ሰባ ስምንት ነፍስ ያጠፋ፣ ፈጣሪውን የካደ ሰው ይማራልን?›› አላት፡፡ እመቤታችንም ‹‹በስሜ የተጠማውን ውኃ አጥጥቶ የለምን?›› ብላ ስምዖንን (በላዔ ሰብእን) አስምራዋለች፡፡ ነፍሱንም መላእክተ ብርሃን መጥተው ወደ ገነት አስገብተዋታል፡፡
ሁለተኛው ተአምር ደግሞ ከብሮ ከኖረ በኋላ ለድህነት በተጋለጠ አንድ ምእመን ላይ የተደረገ ነው፤ ከክርስቲያን ወገን የኾነ ሀብት አግኝቶ ያጣ አንድ ሰው ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን ‹‹ከብሬ በኖርኹበት አገር ተዋርጄ አልኖርም›› ብሎ ጓዙን ጠቅልሎ ከአገሩ ወጥቶ ሲሔድ ሰይጣን ያዘነ ሰው መስሎ ደንጊያውን በምትሐት ወርቅ አስመስሎ ‹‹ሥላሴን፣ ጻድቃንን፣ ሰማዕታትንን፣ መላእክትን ካድልኝና ይህን ወርቅ እሰጥሃለሁ›› አለው፡፡ ዅሉንም ካደለትና ወርቁን ተቀብሎ ዞር ሲል ‹‹ምእመናን የሚመኩባት ድንግል ማርያም ‹የአምላክ እናት አይደለችም› ብለህ ካድልኝ›› አለው፡፡ ሰወየውም ‹‹እርሷንስ አልክድም›› ስላው በደንጊያ ቀጥቅጦ ገደለው፡፡ መላእክተ ጽልመት የሟቹን ነፍስ ሊወስዱ ሲሉ መላእክተ ብርሃንም አብረው ቀረቡ፡፡ እመቤታችንም ጌታችንን ‹‹ልጄ ይህችን ነፍስ ማርልኝ?›› አለችው፡፡ እርሱም ‹‹ከልብኑ ይትመሐር እምየ፤ እናቴ፣ ውሻ ይማራልን?›› አላት፡፡ እመቤታችንም፡- ‹‹‹ስምሽን የጠራውን፣ መታሰቢያሽን ያደረገውን እምርልሻለሁ› ያልኸው ቃል ይታበላልን?›› አለችው፡፡ በዚህ ጊዜ ‹‹ምሬልሻለሁ›› አላት፡፡
እግዚአብሔር አምላካችን ‹‹ከመረጥኳቸው ጋር ቃል ኪዳን አደረግሁ›› ባለው መሠረት ከቅዱሳን ጋር ያደረጋቸው ቃል ኪዳኖች ብዙዎች ናቸው፡፡ ከእነዚህም መካከል ከላይ በተአምራቱ እንደተመለከትነው አንዱ ለእመቤታችን የሰጠው የአማላጅነት ኪዳን ነው፡፡ ማማለድ ማለት ስለሌላው መጸለይ፣ መለመን፣ የደረሰውን ችግር እንዲወገድ ማድረግ፣ ማስማር (ይቅርታ ማሰጠት) ማለት ነው፡፡ በዚሁ መሠረት ከእግዚአብሔር በታች ከቅዱሳን ዅሉ በላይ ከፍ ከፍ ያለችና የከበረች እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከእግዚአብሔር በተሰጣት የማማለድ ሥልጣን ‹‹ሰአሊ ለነ ቅድስት፤ ቅድስት ሆይ ለምኚልን›› እያሉ ለሚለምኗት ዅሉ ከእግዚአብሔር እያማለደችና እየለመነች ምሕረትን እንደምታሰጥ ቀናውንና የተመሰገነውን ሃይማኖት የምንከተል ምእመናን ዅሉ እናምናለን፡፡ ምክንያቱም ቅድስት ድንግል ማርያም የእግዚአብሔር እናትና አገልጋይ እንደመኾኗ ከዅሉም ቅዱሳን በበለጠ ለእግዚአብሔር ቅርብ ናትና፡፡ በእግዚአብሔር ዘንድም ኾነ በሰው ዘንድ ባለሟልነትን ማግኘት ወይም ቅርብ መኾን ደግሞ አንድን ጉዳይ በቀላሉ ለማስፈጸም ይጠቅማል፡፡ ለምሳሌ፡-
ነቢዩ ሙሴ በእግዚአብሔር ፊት ባለሟል በመኾኑ ‹‹ይህንንኀጢአታቸውን ይቅር በላቸው፤ ያለዚያ ግን እኔን ከጻፍከው መጽሐፍህ እባክህ ደምስሰኝ?›› በማለት ለእስራኤላውያን ምሕረትን አሰጥቷል /ዘፀ.፴፪፥፲፬/፡፡
ስለዚህ የቅድስት ድንግል ማርያም አማላጅነትም እንደ ፀሐይ የበራ ሐቅ ነው፡፡ ይህንን እውነት ቅዱስ ያሬድ ሲመሰክር፡- ‹‹ወታስተሠርዪ ኀጢአተ ሕዝብኪ ተበውሀ ለኪ እምአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ወከመ ትኩኒ ተንከተመ ለውሉደ ሰብእ ለሕይወት ዘለዓለም፤ ለሕዝብሽ፣ ለወገኖችሽ የኃጢአት ይቅርታን ታሰጪ ዘንድ፤ ዘለዓለማዊ ሕይወትንም ለሚወርሱ ዅሉ መሸጋገሪያ ድልድይ ትኾኚ ዘንድ ከአብ ከወልድ ከመንፈስ ቅዱስ ዘንድ ሥልጣን አግኝተሻል›› በማለት አመስግኗታል /አንቀጸ ብርሃን/፡፡ አባ ጽጌ ድንግልም በማኅሌተ ጽጌ ድርሰታቸው፡- ‹‹ሶበሰ ኪዳንኪ ምክንያተ ድኂን ኢሀሎ ፈለገ እሳት ወደይን እም አሰጠመ ኩሎ፤ የድኅነት ምክንያት ቃል ኪዳንሽ ባይኖር ኖሮ የጥፋት እሳት፣ መርገም (ኀጢአት) ባጠፋን ነበር›› ብለዋል፡፡ አባ ሕርያቆስም በቅዳሴው፡– ‹‹ጥፋትን ያይደለ ይቅርታን አሳስቢ፡፡ መዓትን ያይደለ ምሕረትን አሳስቢ፡፡ ለጻድቃን ያይደለ ለኀጥአን አሳስቢ፡፡ ለንጹሐን ያይደለ ለተዳደፉት አሶስቢ፤›› ሲሉ ይማጸኗታል /ቅዳሴ ማርያም ቍ.፻፷፭-፻፸፩/፡፡
ስለዚህም ዘወትር በሥርዓተ ቅደሴአችን፡- ‹‹ድኅነትን የምንለምንሽ ክብርን የተመላሽ ቅድስት ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ ዅል ጊዜ ድንግል የምትኾኚ አምላክን የወለድነሽ የክርስቶስ እናት ሆይ ኀጢአታችንን ያስተሠርይልን ዘንድ ወደ ልጅሽ ወደ ወዳጅሽ ወደ ላይ ጸሎታችንን አሰርጊልን፡፡ በእውነት የጽድቅ ብርሃን የሚሆን አምላካችንን ክርስቶስን የወለድሽልን ንጽሕት ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ ንጽሕት ድንግል ሆይ ለነፍሳችን ይቅርታን ያደርግ ዘንድ፤ ኀጢአታችንንም ያስተሠርይልን ዘንድ ወደ ጌታችን ለምኚልን፡፡ በእውነት ለሰው ወገን አማላጅ የምትሆኝ አምላክን የወለድሽ ንጽሕት ቅድስት ድንግል ማርያም ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ የኀጢአታችንን ሥርየት ይሰጠን ዘንድ በልጅሽ በክርስቶስ ፊት ለምኝልን፡፡ በእውነት ንግሥት የምትኾኚ ንጽሕት ድንግል ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ የባሕርያችን መመኪያ ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ አምላካችን አማኑኤልን የወለድሽልን ሆይ ደስ ይበልሽ፡፡ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ፊት እውነተኛ አስታራቂ ሆነሽ ታስቢን ዘንድ እንለምንሻለን፡፡ ለነፍሳችን ይቅርታን ያደርግልን ዘንድ ኀጢአታችንንም ያስተሰርይልን ዘንድ፤›› በማለት እመቤታችንን እንማጸናታለን፡፡
በአጠቃላይ ‹‹ኪዳነ ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ፤ ከመረጥኋቸው ጋር ቃል ኪዳን አደረግሁ፤›› በማለት በነቢዩ ቅዱስ ዳዊት አድሮ ራሱ እግዚአብሔር ከመረጣቸው አበው ነቢያት፣ ጻድቃን፣ ቅዱሳንና ሰማዕታት ጋር ቃል ኪዳን እንደ ገባ፣ እንደሚገባ ተናግሯል /መዝ.፹፰፥፫/፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም ‹‹እንግዲህ እርሱ ራሱ ካጸደቀ እግዚአብሔር የመረጣቸውን ሰዎች የሚቃወማቸው ማን ነው?›› በማለት እግዚአብሔር ሰዎችን እንደሚጠራ፣ እንደሚያከብር፣ እንደሚቀድስና ቃል ኪዳን እንደሚሰጥ ነግሮናል /ሮሜ.፰፥፴፫/፡፡ ቅዱስ ዳዊት ‹‹ነኪር ነገሩ በእንቲአኪ ሀገረ እግዚአብሔር፤ የእግዚአብሔር ከተማ ሆይ ስለ አንቺ የተነገረው ነገር ድንቅ ነው፤›› /መዝ.፹፮፥፫/ በማለት እንደተናገረው እግዚአብሔር አምላካችን ለእመቤታችን ለቅድስት ድንግል ማርያም የገባው ቃል ኪዳን ከቅዱሳን ቃል ኪዳን ዅሉ ልዩ ነው፡፡ ይህም እንደምን ነው ቢሉ፡-
ስለዚህ ብዙ ከንቱ አሳቦችን ትተን፣ እንደበላዔ ሰብእ በቃል ኪዳኗ ተጠቅመን፣ ንስሐ ገብተን፣ ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን ተቀብለን፣ የስሙ ቀዳሽ፣ የመንግሥቱ ወራሽ ለመኾን ያብቃን፡፡ የእግዚአብሔር ቸርነት፣ የእመቤታችን አማላጅነት፣ የቅዱሳን ተራዳዒነት አይለየን፡፡
“ፓሪስን ከመጎብኜቴ በፊት ፓሪስን በንባብ ያስተዋወቀኝን ሰው ከደጅ አገኘሁት። በእናንተ መካከል ሆኖ ሃሳብ መሰንዘር ቀላል አይደለም። ብዕርና እስክርቢቶ እንድናገናኝ ያበረታታችሁን፣ ከማንበብ ውስጥ ጥበብ፣ እውቀት እንደሚፈልቅ መንገድ ያሳያችሁን ታላላቅ ሰዎች እዚህ ውስጥ አላችሁ።”
“ የሰው ልጅ ተፈጥሮን ማንበብ ከመጀመሩ በፊት ከሌሎች የዱር እንስሳት የማይለይ፣ በተናጠል የሚኖር፣ የማህበር ኑሮ የሶሻል ኑሮ የማያውቅ፣ ጥቃት በየቀኑ የሚያጋጥመው፣ ከአደጋም የተነሳ ቁጥሩ ያልበረከተ ሕዝብ ነበር። የሰው ልጅ ተፈጥሮን አንብቦ እሳት ከፈጠረ በኋላ እሳቱን ለመሞቅ በጋራ ከመሰብሰብ ነው ቋንቋ የተፈጠረው።”
“ ሰው እየበዛ ሲሄድ በንግግር ሃሳብ መጋራት ብቻውን በቂ ስላልሆነ ነው በሥዕል፣ በቅርፅ ኋላም በፊደል ሃሳብን ከሽኖ በጽሑፍ ማቆየት፣ ለትውልድ ማሸጋገር አስፈላጊ የሆነው። ሰው ተፈጥሮን ማንበብ ካልቻለ፣ ንባቡን ማጋራት ካልቻለ፣ ሕይወት መቀጠል አይቻለውም።”
“ ታዋቂው ደራሲ ማክሲም ጎርኪ በንግግሩ ውስጥ ብዙውን ጊዜ ጎልቶ የሚወጣው ‘ጥበብና ሳይንስ ሕይወትን ለማንበብ ተዋህደው የሚገኙበት አንድ ስፍራ ቢኖር እሱ መጽሐፍ ነው’ ይላል።”
“ መጽሐፍ ብርቱ፣ እጅጉኑ አድማጭ የሆነ በምክንያት መከራከር የሚችል ጓደኛ ነው። ከእውነተኛው ከሰው ጓደኛ የሚለየው ከተከራከረ በኋላ የማያማና የማያማርር መሆኑ ብቻ ነው።”
“ብዙ ጊዜ በችግር፣ በመከራ ወቅት እንድንሸጋገር በብዙው የረዱን መጻሕፍት የእናንተ የሥራ ውጤቶች ናቸውና እውቀት ብቻ ሳይሆን ጥበብ ብቻ ሳይሆን በጓደኛነትም ብዙዎቻችን ልንላመዳቸው የሚገቡ በጣም ጠቃሚ ሃብቶች ናቸው።”
“ የማንበብ ባህል በገጠር ውስጥ የቄስ ትምህርት ቤት፣ መድረሳ ትምህርት ቤት እየተባለ ልጆች እየተማሩ እያነበቡ፣ ስለደራሲያን እያወጉ፣ እየጓጉም እንዲያድጉ ያደርጋቸዋል። በአሁኑ ጊዜ እውቀት ደርጅቶ የሚቀርብበት መጽሐፍ አንባቢ እያገኘ ስላልሆነ በከፍተኛ ደረጃ የሃብት እጦት ብቻ ሳይሆን የጭንቅላት ድርቀትም እያጋጠመን ነው።”
“ ተፈጥሮ አድሎ የሰጠንን አገር ተገንዝበን ተጠቅመን ልንለወጥ ያልቻልንበት ዋነኛው ምስጢር ጥበብን የመፈለግ፣ እውቀትን የመፈለግ ዝንባሌያችን ፍራንክ ከመለቃቀም ጋር ሲነፃፀር እጅግ የተለያየ በመሆኑ ነው።”
“ በእናንተ ጥበብ ውስጥ ፖለቲካ ሊዳሰስ ይገባዋል፤ ሃይማኖት ሊዳሰስ ይገባዋል፤ ግብረገብነት ሊዳሰስ ይገባዋል፤ በዚህ ሂደት ውስጥ ትውልድ ለማዳንና ይህቺን ሃገር የማስቀጠል ሃላፊነት ከማንም በላይ በሚጽፉ፣ ከምንም በላይ ደግሞ በጥሩ ማየት ማስተዋል፣
“መጽሐፍ ብርቱ፣ እጅጉኑ አድማጭ የሆነ በምክንያት መከራከር የሚችል ጓደኛ ነው። ከእውነተኛው ከሰው ጓደኛ የሚለየው ከተከራከረ በኋላ የማያማና የማያማርር መሆኑ ብቻ ነው።” ጥበብን ማየት በሚችሉ ሰዎች ሃላፊነት የወደቀ መሆኑን እንድትገነዘቡ በአንክሮ ማሳሰብ እፈልጋለሁ።”
“ ኢትዮጵያ ውሰጥ ወጣቶች ለማንበብ ለማወቅ የሚያደርጉት ጥረት የሳሳበት አንድ ምክንያት ብራንዲንግ ነው። ጽሑፍ ለመጻፍ ደራሲያን ፣ ሃሳብ አፍላቂዎች ፣ የፈለቀን ሃሳብ ከወረቀት ጋር የሚያዋህዱ ፣ ድርሰት ሆኖ ከወጣ በኋላ የሚያሳትሙ ፣ የሚያከፋፍሉ መልሰውም የሚያነቡ አሉ። ይሄ ሰንሰለት ነው። ከዚህ ውስጥ አንዱ ሲበጠስ ጠቅላላ ኢንዱስትሪው ይወድቃል።”
“ ጸሐፊዎች አንዱ ራሳችሁን ማክበሪያ መንገድ ጸሐፍትን ማክበር ነው። የመጣውን ጽሑፍ ምክንያታዊ ሆኖ ማየስ የሙያ ግዴታ ነው። መጻፉን በራሱ እያደነቅን መሆን አለበት። … መጻፍ የሚደነቅ ነገር፣ ማንበብ የሚያስወድስ ነገር መሆኑን እየተናገርን፣ እዚያ ውስጥ ደግሞ የሚታዩ ስህተቶች ካሉ ነቅሶ ማውጣትና ማረም ተገቢ ይሆናል።”
ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ በሳይንስና ቴክኖሎጅ ሚኒስትርነታቸው ወቅት በሁለተኛው “የንባብ ለህይወት” የመጻሕፍት አውደ ርዕይ ላይ ካደረጉት ንግግ 
ለክሬዲት ካርድ እንዲመዘገቡ ማድረግ ለባንክ ተፈታታኝ ችግር ቢሆንም, ነገር ግን ካርዱ ካለዎት እና ዝቅተኛውን የማውጣት መስፈርት ካሟሉ , ልዑካን ትርፍ ለማብረር ሲሉ ማንሸራተትን መቀጠል ይፈልጋሉ. ማይሎች እና የቦታ ሰጭዎች ከደርዘን በላይ የሆኑ ካርዶች ሊኖራቸው ይችላል, ስለዚህ ኩባንያዎች የራሳቸውን ካርድ ሌላውን እንዲጠቀሙ ለማነሳሳት ማበረታቻ መስጠት አለባቸው.
"Chase Freedom" በገበያ ውስጥ በጣም ታዋቂ ከሆኑ ካርዶች አንዱ ነው. በነባሪ, ሽልማቶች እንደ ገንዘብ ተመላሽ ይደረጋሉ, ነገር ግን እንደ Chase Sapphire card ያሉ የመጨረሻ የክስ ሽልማት የሚያገኙበት ሌላ የ Chase ክሬዲት ካርድ ካለዎት, እያንዳንዱን ጥሬ ነጥብ ወደ ሽልማት ቦታ መቀየር, ለባዎቻ መበጥበጥ በጣም ብዙ ይጨምራል. በአብዛኛው የነጻነት ግዢዎች አንድ ዶላር በአንድ ዶላር ብቻ ያገኛሉ, ነገር ግን ቻሌስ በአንዳንድ የወጪ ዓይነቶች ላይ በአንድ የአሜሪካ ዶላር አምስት ነጥቦች ሊያገኝዎ የሚችሉ አራት ማስታወቂያዎችን ይመራል.
እያንዳንዱ የማስተዋወቂያ ክፍለ ጊዜ ለሦስት ወራት የሚወስድ ሲሆን በመጀመሪያዎቹ $ 1,500 ግዢዎች ውስጥ በእያንዳንዱ ጊዜ አምስት ነጥብ አንድ ዶላር ማግኘት ይችላሉ. በዚህ አመት, የማስተዋወቂያ ምድቦች የነዳጅ ማደያዎችን, ምግብ ቤቶችን እና የፊልም ቲያትርዎችን ያካትታሉ, ነገር ግን Chase በተጨማሪም የተወሰኑ ቸርቻሪዎች ጋር አጋርነት ፈጥሯል, በ Starbucks, በሎው የቤት ማሻሻያ መደብሮች, Kohls እና እንዲያውም Amazon.com በመደመር, በወሩ ይወሰናል. በእያንዳንዱ ጊዜ ውስጥ ከተጠቀሙበት በየዓመቱ 24,000 ጉርሻዎች የመጨረሻ የሽልማት ነጥቦችን ያገኛሉ, በካርድዎ ላይ በሚያደርጓቸው ሌሎች ግዢዎች ላይ ከአንድ መቶ ዶላር በላይ ያገኛሉ.
አንዳንድ ካርዶች በተወሰኑ መደብሮች ውስጥ ለዕለት ወጪዎች ቀጣይነት ያለው ጉርብቶችን ያቀርባሉ. ነዳጅ ማደያዎች, ፋርማሲዎች እና ሻጮች በመምጣችሁ እዚህ እጅግ በጣም የሚመጡት ተመላሽ ይሆኑዎታል, ነገር ግን በሬስቶራንቶች ውስጥ እና ሌላው ቀርቶ የቢሮ አቅርቦቶች መደብሮች ላይም እንዲሁ ከተወሰኑ ካርዶች ጋር ሽልማት ሊያገኙዎት ይችላሉ.
ቸስተር እዚህም እዚህ ውስጥ በጣም ምርጦቹ ምርቶች አሉት. በ Chase Sapphire card ውስጥ በያንዳንዱ ዶላር ሁለት ነጥብ እና በሸርሽር, በሆቴሎች እና ታክሲ ካቢስ ጨምሮ በሁሉም የመመገቢያና የመጓጓዣ ወጪዎች ሁለት ነጥብ ያስገኝዎታል.
እንደ Plus እና Bold ያሉ የ Chase Ink የንግድ ካርዶች በየአመቱ በካርድ ላይ በ $ 50,000 በየካቲት አከፋፈሉ አቅርቦት ላይ በየአንድ ዶላር አምስት ነጥቦች ይክፈሉ. እንደ ተንቀሳቃሽ ስልክ, የበይነመረብ እና የኬብል ቲቪ አገልግሎቶች ያሉ አንዳንድ የፍጆታ ወጪዎች ተመሳሳይ ገንዘብ ያገኛሉ. እርግጥ ነው, በጣም ከባድ ሙከራ ቢያደርጉም, የ $ 50,000 ዓመታዊ ገደብ ገደብ ላይሆን ይችላል, ነገር ግን እንደ Office Depot እና Staples ባሉ መደብሮች ውስጥ ከቢሮ ቁሳቁሶች የበለጠ ብዙ መግዛት ይችላሉ - እነዚህ ቸርቻሪዎች ከኮምፒተሮች ወደ ቅድመ አስቀድሞ ቪዛ ካርዶች ይሸጣሉ. ከዚያም በሁሉም መደብሮች ውስጥ በአንድ ዶላር ውስጥ አምስት ነጥቦች በማግኘት ከሌሎች መደብሮች ውስጥ ገንዘብ ለመሸጥ ወይም ለሌሎች ግዢዎች መጠቀም ይችላሉ.
የምድብ ዋጋዎች, በአንጻራዊነት ቀጥተኛ በሆነ መልኩ, ሙሉ በሙሉ ለማዋል ካቀዱ ምርምር እና ጥገና ለማድረግ በቂ ጊዜ ያስፈልጋል. በቼዝ ነጻነት በሶስት ሩብ ዓመት ውስጥ መመዝገብ አለብዎት, እና ካርዱን (እና በተግባር ላይ እንደሚያውሉት) ከአንዱ ነጋዴዎች ጋር በትክክል መያዙን ማወቅ ያስፈልጋል. እንደ Chase Freedom ወይም Sapphire የመሳሰሉ ጥቂት ካርዶች በመጠቀም ለመጀመር ጥሩ ነው.
ኣብዚ ክራማት፣ ጸጸኒሑ ክሃርም ዝጸንሐ ዝናብ፣ ንህዝቢ ግዝያዊ ሩፍታ ፈጢርሉ እኳ እንተጸንሐ፣ ክራማት እናተዛዘመ ኣብዝኸደሉ ግና፣ ፊስቶታት ከም ቀደሙ ኣብ ሪጋ ተሰሪዑ ክውዕል ይርኣ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን እቲ መንግስቲ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኣስመራ ዓበይቲ ገንእታት ማይ ብምቛም፣ ነቲ ሻምብቖ ማይ ዘይጸንሖ ከባቢታት ሓድሽ መስመራት ብምዝርጋሕ፣ ጽሩይ ዝስተ ማይ ንምክፍፋል ይሰርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝሕብር።
እንተኾነ፣ ኣቐዲሙ መስመራት ሻምብቖ ማይ ንዘይነበሮ ክፋላት ሓደስቲ መስመር ክዝርግሕስ ይትረፍ፣ ንነዊሕ ዓመታት ብመስመራት ሻምብቖ ማይ ዝግልገል ዝነበረ ሰፊሕ ክፋላት ኣስመራ’ውን ነቲ ዝነበረ ስኢንዎ ከምዘሎ ሓያሎ ይማጎቱ።
ሰፊሕ ከባቢታት ኣስመራ ብስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ተጸጊምሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ንሓንቲ ፊስቶ ማይ ብ50 ናቕፋ ካብ ቦጣት ንምርካብ ፊስቶታቱ ኣብ ግዳም ሰሪዑ ይውዕል ምህላዉ’ዮም እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ዘመልክቱ።
የኦሮሚያ ፐሬዚዳንት አቶ ለማ መገርሳ አዲስ ሹመት የሻሸመኔ ከንቲባ የነበሩትን ወ/ሮ ጠይባ ሃሰንን ምክትል ፐሬዚዳንት አድርጓቸዋል። ወይዘሮዋ በክልሉ ተነስቶ በነበረው...
በአመልድ የጆን ሪግ መጠጥ ውሃ፣ የግልና አካባቢ ንጽህና ፕሮጀክት እ.ኤ.አ የ2020 እቅድ አፈፃፀም እና የ2021 እቅድ ትውውቅ አውደ-ጥናት ተካሄደ ... Read more
የአማራ መልሶ መቋቋምና ልማት ድርጅት (አመልድ) በክልላችን ስትራቴጅያዊ ጠቀሜታ ያላቸው የአጭርና የረጅም ጊዜ ፕሮግራሞችንና ፕሮጀክቶችን በመቅረጽ የመንግስትንና የህዝቡን የልማት ክፍተቶች በመሙላት ትርጉም ያለው የልማት ስራ እያከናወነ ይገኛል፡፡
ከዚህ አኳያ አመልድ በዋና ዋና የልማት ምሰሶዎች/ፕሮግራሞች ማለትም በአካባቢና ደን ልማት፣ በንጹህ መጠጥ ውሃ አቅርቦትና መስኖ ልማት፣ በግብርናና አደጋ ስጋት ስራ አመራር፣ እንዲሁም የወጣቶች ኢንተርፕራይዝና የግል ሴክተር ልማት ዘርፎች ውጤታማ ስራዎችን በማከናወን ላይ ነው፡፡ በእነዚህ ሰፊ የልማት ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶች ውስጥ ስርዓተ ጾታ፣ የአካል ጉዳተኝነት፣ ባህል፣ ኤችአይቪ/ኤድስ የመከላከል ስራዎችም እንዲካተቱ ተደርጓል፡፡
አመልድ በአሁኑ ሰዓት በአጠቃላይ 1 ሺህ 939 ሰራተኞች አሉት፡፡ ድርጅቱ በ2012/2013 ዓ.ም ከ28 ለጋሾች የተገኘውን 1.42 ቢሊዮን ብር (48 በመቶ የምግብ እህል እርዳታን ጨምሮ) በክልላችን በ47 ወረዳዎች 31 የተቀናጁ ፕሮጀክቶችን (2 አስቸኳይ የምግብ እርዳታ) በመተግበር ከ1.4 ሚሊዮን ህዝብ በላይ ተጠቃሚ አድርጓል፡፡ ድርጅቱ የኮሮና ቫይረስ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ ፕሮጀክት በሚተገበርባቸው የክልሉ አካባቢዎች በድምሩ ከ53.9 ሚሊዮን ብር በላይ ወጭ በማድረግ የተለያዩ ቁሳቁሶችን ድጋፍ በማድረግና የሰብዓዊነት ስራ በማከናወን ኃላፊነቱን ተወጥቷል፡፡
መጠን እማዬ S እማዬ ኤም እማዬ L እማዬ XL አባ አባ አባዬ ኤች አባ አባባ አባ ዴክስ አባ ዴክስ 3XL Kid 90 Kid 100 Kid 110 Kid 120 Kid 130 Kid 140
እማማ ኤስ / ቲ ሸሚዝ እማማ ኤም / ቲ ሸሚዝ እማማ L / t ሸሚዝ እማማ ኤክስ ኤል / ቲ ሸሚዝ አባዬ ኤም / ቲ ሸሚዝ አባዬ / ሸሚዝ አባባ XL / t shirt አባዬ XXL / t shirt አባዬ 3XL / t shirt ኪድ 90 / ቲ ሸርት ኪድ 100 / ቲ ሸርት ኪድ 110 / ቲ ሸርት ኪድ 120 / ቲ ሸርት ኪድ 130 / ቲ ሸርት ኪድ 140 / ቲ ሸርት
ኣቱም ትዑማት ላዛ መተዐቢቲ ዳሃይኩም አይታሓባአ ባዕል ተኪኤ ዓካት በርሄ ጎበን ጁጉኑ ኩሉኩም ምስ ራአኩኩም ነቢዔኤ ናይ ናፍቆት ንብዐት ዐሰርተት ዐመታት ሓሊፉ ናብ ንስነት ግዜና ተመሊሰ
ኣይዓበኻሉን ንስኻ። ንኻሎኦት ሂወት ኢዩ ንዓኻ ኸኣ ዉድቀት። ስለዚ በታ ናትካ ዓይኒ ጥራይ እንተ ኾይና ዓለም፡ ኣብታ ጸባብ ዓንኬል ናይ ርእስኻ ጥራይ ትነብር ኣለኻ። ኣብዚ ቦታ ሓደ ማዓልቲ እንተ ትመጽእ ርግጸኛ እየ ልዕሊ ማንም ምፈተኻዮ። ነቶም ዘዕበየና ሂወት ንዓኻ ከኣ ዉድቀት? እቲ ናትካ ሂወት ኸኣ ንዓና ጋሃነም ኪኸውን ይኽእል ኢዩ።
ሰላም ረድሲዪ መድያ ብስፍሕ ዝበለ ቃለ ምሕታት እቲ ሂወት ከመይ ክም ዝንበር እንተተማሓላልፉልና ጽቡቅ ኔሩ ቃለኣብ ተንኪፍዎ ጥራይ እዩ እምበር ኣብ ካብ ውሽጡ ታሪኽ ክብርብርዎ ዝኽሉ እንዳ ጸነቱ ይኸዱ ኣለው ማለይ ይመቱ ኣለው ተስፋ ይገብር
ምስዚኣቶም ብ ዓሌት ምፍልላይ የለን ብሃይማኖት ምፍልላይ የለን ብኣውራጃ ምፍልላይ የለን ፖሎቲካ የለን በቃ ፍቅሪ ጥራሕ ኢዩ ዘሎ ፍቅሪ ምትሕልላይ ሰሓቅ ከመይ ጌርካ ሎምዓንቲ ብሓጎስ ትሓልፋ በቃ እዚ ኢዩ ኔሩ እቲ ሂወት ስደት መጺና ኩሉ ፈሊጥናዮ ኣውራጃ ዓደይ ዓድኻ ሃይማኖትካ ኤህ ድኣ ህግደፍ ናይ ኢድኩም ኣይትስኣኑ
ደቂ ኣስመራይ ሺኮራት ናፊቀኩም በቃ ታኣኪብካ ሳሓቕ ጭርቃን በቃ ካልእ ዋላ ሓንቲ ሕማም ዘይብልና ካብ 9 ኣውራጃታት ታኣካኺብና መን ኣበዩ ዘይንፋለጥ በቃ ክንስሕቕ ክንጻወት ንውዕል ,, ኣብዚ ስደት ግን ብእልፊ ፋራ ተዋሒጥና ዓድኻ ኣበይ እዩ ኣውራጃ እናተባህለ ንሰብ ክጎዛዝይዎ ይውዕሉ ኣለዉ :: ኣብ ስደት እንስሳ ካብ ኤርትራዊ ዝበልጸሉ ግዜ እዩ
ካብቲ ንደቀስመራ ንድሕሪት ዝመለሰ ግርህነት እዚ ኢዩ እዚ ሓደገኛ ሂወት ብኽሳራ ዝድምደመሉ ኣጋጣሚ ኢዩ ። ኩሉ ስእሊ ወይ ብማዕዶ ጽቡቕ ይመስለና ምጨርሽቱኡ ግን ናይ ማርሻበዲ ለማናይ ትኸውን!
በቅርቡ በግብጽ ለሚካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ያሸንፋሉ እየተባለ የሚጠበቁት ዕጩ ተወዳዳሪ አብዱል ፈታህ አል-ሲሲ “የውሃ ነገር” ለግብጽ “የህይወትና የሞት ጉዳይ” ሲሉ ገለጹ፡፡ ከኢትዮጵያ ጋር በመሆን መፍትሔ መፈለጉ “የግድ” እንደሆነ አስታወቁ፡፡ በቅርቡ በግድቡ ዙሪያ ጥናታዊ ጽሁፍ ያቀረቡ በውጭ የሚገኙ ሦስት ኢትዮጵያውያን ምሁራን የግድቡ መሠራት ግብጽን “በማይቀር አደጋ” ላይ እንደማይጥላት አስረዱ፡፡
በግብጽ በተላለፈ የቴቪ ስርጭት ትላንት ቃለመጠይቅ የሰጡት የቀድሞው የግብጽ ጦር መሪ ፊልድ ማርሻል አል-ሲሲ ግድቡን አስመልክቶ ሰፊ ትንተና እንዳልሰጡ አልሃራም የቲቪ ስርጭቱን ጠቅሶ ዘግቧል፡፡ ሆኖም ዕጩ ፕሬዚዳንታዊ ተወዳዳሪ “የሌሎችን ፍላጎትና ጥቅም የምንረዳ መሆናችንን ማሳየት ይገባናል፤ (የዚያኑ ያህልም) የራሳችንን ጥቅም ለማስጠበቅ ጽኑ መሆን አለብን፤ (ምክንያቱም) ውሃ ማለት ለእኛ የህይወትና የሞት ጉዳይ ነው” ብለዋል፡፡
አል-ሲሲ በአባይ ጉዳይ ከኢትዮጵያ ጋር ሊደረግ የሚገባው ንግግር ትኩረት ሳይሰጠው ለረጅም ጊዜ የቆየ መሆኑና ውይይቱም የተጀመረው ዘግይቶ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ “ለኢትዮጵያና ለሌሎች አፍሪካ ወንድሞቻችን ተገቢውን ጥረት አለማድረጋችንን ማመን አለብን፤ በዚህ ዓይነቱ ጉዳይ ለመተባበርና መፍትሔ ለማግኘት ድርድርና የጋራ መግባባት ቁልፍ ናቸው” በማለት አል-ሲሲ የግብጽን ፍላጎት አስረድተዋል፡፡
በሌላ በኩል በዚሁ የአባይ ግድብ ዙሪያ በቅርቡ ጥናታዊ ጽሁፍ ያቀረቡና በውጭ የሚገኙ ሦስት ምሁራን የግድቡ መሠራት ግብጽን “የማይቀር አደጋ” ላይ እንደማይጥላት አስታውቀዋል፡፡ ፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽ፣ ፕሮፌሰር ሰይድ ሃሰንና ፕሮፌሰር ማሞ ሙጬ “Misplaced opposition to the Grand Ethiopian Renaissance Dam” በሚል ርዕስ ባቀረቡት በዚህ ጥናታዊ ጽሁፍ ላይ ታላላቅ ግድቦችን በተመለከተ የሚቀርቡ የተቃውሞ ሃሳቦች መኖራቸውን ዓለምአቀፋዊ መረጃዎችን በማጣቀስ ይተነትናሉ፡፡ ከእነዚህም ሃሳቦች መካከል ጥቂቶቹ የሕዝብ መፈናቀል፣ ሙስና፣ ከኮትራት ውሎች ጋር በተያያዘ ሊኖር የሚገባ ግልጽነት፣ የግንባታና የጥገና ወጪ፣ ወዘተ ጥቂቶቹ ናቸው፡፡ ይህም በመሆኑ ኢትዮጵያውያን በግድቡ ዙሪያ ያላቸውን ሕጋዊ ጥያቄ የማንሳትና የመጠየቅ መብት እንዳላቸው ምሁራኑ ያስረዳሉ፡፡
በመቀጠልም በቅርቡ ከዓለምአቀፍ የባለሙያዎች ፓናል አምልጦ የወጣ መረጃ በመጥቀስ ግድቡ ከኢኮኖሚ አንጻር መቀጠል የሚችል መሆኑን፣ ዲዛይኑ አንዳንድ መጠነኛ “ማስተካከያዎች” ሊደረግበት የሚገባ ቢሆንም ዓለምአቀፍ ደረጃን የጠበቀ መሆኑን፣ ሥራውን እያካሄደ ያለው ኮንትራክተር ታላላቅ ግድቦችን በመሥራት ዓለምአቀፋዊ ዕውቅና ያለው መሆኑን፣ ወዘተ በመጥቀስ የግድቡ ሥራ በግብጽ ላይ መቅሰፍትን የሚያመጣ አለመሆኑን ኢትዮጵያውያኑ ምሁራን ባለ 48 ገጽ ምሥጢራዊ ሰነዱ በመጥቀስ ማጠቃለያ ሰጥተዋል፡፡ የግድቡ ሥራና መጠናቀቅ ግብጽን “የማይቀር አደጋ” ውስጥ እንደማይከታትም ሦስቱ ምሁራን ይናገራሉ፡፡
በ“ህዳሴው” ግድብ ዙሪያ በግብጽና ኢትዮጵያ መካከል ያለው መካረር ቀጥሎ ከጥቂት ቀናት በፊት ለሁለተኛ ጊዜ ግብጽን ለመጎብኘት ቀጠሮ ተይዞላቸው የነበረው አቡነ ማቲያስ የግብጹ አቡነ ታዋድሮስ ዳግማዊ በላኩላቸው መልዕክት ምክንያት ጉብኝቱ መሠረዙን ጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ ዘግቦ ነበር፡፡ የግድቡ ጉዳይ ወደ ሃይማኖት መንደር መዝለቁ የሁኔታውን አሳሳቢነት የሚያሳይ መሆኑን ጎልጉል በወቅቱ የገለጸ ሲሆን በሥራው ላይ የሚገኙ መሃንዲስ ኢህአዴግ የአገር ሃብት የሆነውን ግድብ ሥራ ለራሱ ርካሽ የፖለቲካ መሣሪያነት መጠቀሙ አግባብ የሌለው መሆኑን መናገራቸውን ጠቅሶ ዘግቧል፡፡
ግብጽን በፕሬዚዳንትነት ይመራሉ እየተባለ የሚጠበቁት አል-ሲሲ በመፈንቅለ መንግሥት ከሥልጣናቸው የተባረሩትን ሙርሲን የሚተኩና የምዕራባውያን ከፍተኛ ድጋፍ ያላቸው “ሥዩመ-ፕሬዚዳንት” የመሆናቸው ጉዳይ የበርካታዎችን ትኩረት የሳበ ነው፡፡ ፊልድ ማርሻል አል-ሲሲ የአባይን ግድብ በተመለከተ ከኢትዮጵያ ጋር መፍትሔ መፈለጉ “የግድ” እንደሆነ ቢጠቅሱም ውሃ ለግብጻውያን “የህይወትና የሞት ጉዳይ” ከመሆኑ አንጻር የግብጽን ጥቅም አስጠብቃለሁ ብለው መናገራቸው እንዴት ሊታረቅ እንደሚችል ወደፊት በሂደት የሚታይ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያና ግብጽ በአባይ ጉዳይ ገና ብዙ የሚቀራቸው መሆኑን የሚያመላክት ነው፡፡
መግለጫውን የሰጡት በምክትል ፕሬዚዳንት ማዕረግ የማህበራዊ ዘርፍ አስተባባሪ አቶ አዲሱ አረጋ ”ሕዝቡ ከአገር ጥቅም በተቃራኒ ከቆሙት አካላት ሊጠነቀቅ ይገባል” ብለዋል።
”ሶስተኛው ቡድን በኦሮሚያ ክልል ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ድርጅቶች ስድስተኛው ብሔራዊ ምርጫ መራዘሙን መነሻ ምክንያት በማድረግ በአቋራጭ ስልጣን የሚፈልጉ አካላት ናቸው” ብለዋል።
”የክልሉ ሕዝብ መሰረታዊ ጥያቄ ካለው በትክክለኛው መንገድ ያቅርብ” ያሉት አቶ አዲሱ፤ ከዚህ ውጪ ባሉት ጉዳዮች ላይ መንግስት ሕግን ለማስከበር ‘አቅሙም፤ ችሎታውም’ አለው ብለዋል።
በኢትዮጵያ ከአዲስ አበባ ውጪ ባሉ ከተሞች በተለይ ደግሞ በአሮሚያና በአማራ የተለያዩ ከተሞች የስልክ ኢንተርኔት አገልግሎት ሙሉ ለሙሉ ከተቋረጠ ወራት መቆጠሩን ያነጋገርናቸው ነዋሪዎች ለአሜሪካ ድምፅ ተናገሩ።
የኢትዮጵያ መንግሥት በተደጋጋሚ የኢንተርኔት አገልግሎትን በመዝጋትና ማኅበራዊ ሚዲያን በማገድ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ መስተጋብሮችን ያስተጓጉላል፣ አፈናን ያብብሳል፣ መረጃ በተገቢው መንገድ ወደ ሕዝብ እንዳይደርስም ይቆጣጠራል ሲሉ ባለሞያዎች ይተቹታል።
በኢንተርኔት አገልግሎት ላይ ጥናት የሚሰሩ የተለያዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች፤ ኢትዮጵያ የኢንተርኔት ነፃነት የሌለባት፣"ኢንተርኔትን" በውድ ዋጋ የምትሸጥ ሀገር ይሏታል።
የኢትዮጵያ ኢንተርኔት አገልግሎት አነስተኛ መሆኑን በተጨማሪም ውድ በመሆኑ አገልግሎቱን በሚፈለገው መጠን ዜጎች ሊጠቀሙበት እንደማይችሉ ከዚህ የተረፈው ላይ ገደብ ሲጣልበት ደግሞ ኢትዮጵያ ውስጥ የኢንተርኔት አገልግሎት አለ ማለት እንደማይቻል ይናገራሉ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብታ ብኲናት ትሕመስ ዘላን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ሓደጋ ዓፀቦ ኣንጸላሊይዎም ዘሎ የመን ህይወት ንምድሓን ናይ 2.1 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ምሕፅንታ ኣቕሪቡ።
ሕቡራት ሃገራት እቲ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ግን ኸአ ኣብ ዓለም ዝተረስዐ ኣብ የመን'ዩ ይብል።ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ናይ 2.1 ቢሊዮን ዶላር ሰብኣዊ ሓገዝ ፃውዒት ካብ ዘቕርብ ዛጊድ ዝተረኽበ 15 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ ኢሉ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረስ እዚ ተረኺቡ ዘሎ ገንዘብ ኣብታ ሃገር ይወርድ ንዘሎ ከቢድ ሓደጋ እኹል ኣይኮነን ይብሉ።የመን ካብ ዓለም ዝኸፍአ ቅልውላው ጥምየት አጋጢምዋ’ሎ።17 ሚሊዮን ሰባት ብጥምየት፣ሸውዓተ ሚሊዮን ድማ ዓፀቦ ዝተጠቕዑ እዮም።
ኣብ የመን ኣስታት 10 ሽሕ ሰባት ተቐቲሎም ልዕሊ ሰለስተ ሚሊዮን ድማ ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ከምዝኾኑ ሕቡራት ሃገራት ይግምት።ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ዝተኻየደ ኲናት ሕድ ሕድ ንቁጠባ የመን ኣዕኒዩ፣ንትካላት ጥዕና ኣብሪሱ፣ንመሰረታዊ ኣገልግሎታት ኣልሚሱ ሚሊዮናት ንሓደጋ ሕማምን ካልኦት ስግኣታትን ተቓሊዑ ይርከብ ይብል ።
ይህ ምሳሌ ገጽ ነው. በዚያ ውስጥ ከብሎግ ልጥፎች ይለያል, በአንድ ቦታ ላይ የሚቆየው እና በጣቢያው ምናሌ ውስጥ ይታያል (በአብዛኛዎቹ ርዕሶች ውስጥ). በ “ዝርዝሮች” ገጽ ላይ የጣቢያ ባለቤቶች ብዙውን ጊዜ ጎብኝዎች ሊሆኑ ስለሚችሉ ስለ ራሳቸው ይነግሩታል. ለአብነት, ስለዚህ:
እው ሰላም ነው! ከሰዓት በኋላ ተላላኪ ነኝ, እና ምሽት - ተስፋ ሰጭ ተዋናይ. ይህ የእኔ ብሎግ ነው. የምኖረው በዶስት ላይ በሮስቶቭ ውስጥ ነው, ውሻዬ ጃክ እና ፒናኮላዳ እወዳለሁ. (እና አሁንም በዝናብ ውስጥ ይያዙ ፡፡)
XYZ Stuff በ ውስጥ ተመሠረተ 1971 ዓመት እና ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ጥራት ያላቸውን ዕቃዎች እያመረተ ነው. ኩባንያው የሚገኘው በጎታም ሲቲ ውስጥ ነው, በላይ የሆነ ሠራተኛ አለው 2000 ሰራተኞችን እና ለጎታም ነዋሪዎች ብዙ ጥቅሞችን ያስገኛል.
ወይዘሮ አበበች ጎበና ፥ የክብር ዶክተር አበበች ጎበና የኢትዮጵያ ማዘር ቴሬዛ ፥ ወዘተ በሚሉ መጠሪያዎች ይታወቃሉ . በእንግሊዝኛ አህጽሮቱ ሲድ ተብሎ የሚታወቀው መሠረቱን እዚህ ዩናይትድ ስቴትስ ያደረገ የኢትዮጲያውያን የሽልማት ድርጅት ማህበረ ግዩራን ዘረ ኢትዮጲያ ዘንድሮ ካከበራቸውና ከሸለማቸው ለማህበረሰባቸው ታላላቅ አስተዋጽኦ ያበረከቱ ኢትዮጲውያን መካከል አንዱዋ ነበሩ ።
በሺህ ዘጠኝ መቶ ሰባዎቹ በኢትዮጲያ በደረሰው ድርቅና ረሃብ ወቅት ወደግሸን በሄዱበት ጉዞአቸው በረሃቡ ህይወቱዋ ያለፈ እናቱዋን ጡት ስትጠባ ያገኙዋትን ህጻን አንስተው ወደቤታቸው ይዘው ከሄዱ ወዲህ ህይወታቸውን ወላጅ ለሌላቸው ህጻናት ባጠቃላይ ለችግረኞች የሰጡ የሺዎች እናት ናቸው።
ለወይዘሮ አበበች ጎበና ከሲዱ ሽልማት ስነ ስርዓት በኋላ በተደረገላቸው ተከትሎ ቨርጂኒያ በሚገኘው መዓዛ ምግብ ቤት በተደረገላቸው የአክብሮት መግለጫና ድጋፍ ማሰባሰቢያ ሥነ ሥርዓት ላይ አግኝተናቸዋል
የቀድሞው የደቡብ ሱዳን ምክትል ፕሬዚዳንት እና የአማፂያኑ መሪ ሪች ማቻር የኢትዮጵያ መንግሥት ከሀገሩ እንዲወጡ ማድረጉ ተነግሮኛል ሲል የደቡብ ሱዳን መንግሥት አስታወቀ።
ኣረሜናዊ ጉጅለ ዳዒሽ፣ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ስደተኛታት ብምስግጋር ልዕሊ 320 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ከምዝረኸበ ሓድሽ መጽናዕቲ ብምጥቃስ መጽሔት ታይም ሓቢሩ።
መጽሔት ታይም ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቕረቦ ሰፊሕ ጸብጻብ፣ ኣብ ሊብያ ዝንቀሳቐስ ዳዒሽ ብስውሩን ብግሁድን ስደተኛታት ኣብ ምስግጋር ተዋፊሩ ከምዘሎ ብምምልካት፣ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ካብ 800 ክሳብ 300ዶላር ከምዝረክብ ኣመልኪቱ።
ኣብ ሶራያን ዒራቕን ዝንቐሳቀስ ዳዒሽ’ውን ብዘይካ’ቲ ካብ ዝቖጻጸሮ ከባቢታት ዝረኽቦ ናይ ነዳዲ ኣታዊ፣ ካብ ኮንትሮባንዳን ሕጋውያን ነጋዶን ግብሪ ከምዝእክብ ይግለጽ።
ብፍላይ ንዋሕዚ ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ ከም ጽቡቕ ኣጋጣሚ ይጥቐመሉ ምህላዉ ዘመልከተ ጸብጻብ መጽሔት ታይም፣ ካብ ሰሃራ ክሳብ ገማግም ባሕሪ ብጀላቡ ዝካየድ ምስግጋር ስደተኛታት ብዝልዓለ ይነጥፍ ምህላዉ ኣረዲኡ።
ሕብረት ኤውሮጳ’ውን፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ዘካይዶ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታት ናይ ምግታእ ውጥናት፣ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብን ደላሎን ምስቲ ሽበራዊ ጉጅለ ምትእስሳር ከይህልዎም ደቒቕ መጽናዕትን ምክትታልን ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ሓያሎ ካብቶም ብመንገዲ ሊብያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ምስግጋር ስደተኛታት ዝነጥፉ ዘለዉ ደላሎን ኣሰጋገርትን ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምዃኖም ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ እቶም ቀንዲ ናይ ምስግጋር መርበብ ዝመርሑን ዘካይዱን ግና ዜጋታት ሊብያ፣ ግብጺ፣ ቻድ፣ ሶርያ፣ ሱዳንን ሶማልን ምዃኖም’ዩ ዝጥቐስ።
እዚ በብዓመቱ ዝኽበር ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ነቲ ኣብ መጀመርታ ናይ 20 ክፍለ ዘመን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኣመሪካ ንመሰላተን ከውሕሳ ነቲ ዝወርደን ዝነበረ ደርባዉን ማሕበራውን ጸቕጥን ፍልልያትን እምቢ ብምባል ከቢድ ዋጋ ዝኸፈላሉ መዓልቲ ንምዝካርን ነቲ ክሳብ ሕጂ መሊኡ ዘይተፈትሐ ጭቖና ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብቀጻሊ ቃልስታት ንክፍታሕ ምጽዓርን እዩ።
እቲ 1909 ኣብ ኣመሪካ ዝጀመረ ናይ መሰልን ማዕርነትን ምንቅስቓስ ናይ ደቂ ኣንስትዮ በብዓመቱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ተመሳሳሊ ምልዕዓላት ክግበር ድሕሪ ምጽናሕ 1945 ብሕቡራት መንግስታት መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ክኽበር ከምዘለዎ ብሕጊ ክጸድቕ ጌሩ እዩ። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ኣብተን ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት እውን ከይተረፈ መሰልን ማዕርነትን ከምቲ ዝድለ ክኽበር ኣይተራየን። ኣብተን ዘይማዕበላ ሃገራት ድማ ደቂ ኣንስትዮ ከም ናይ ሸቐት ኣቕሓ እንተደለኻ ተልዕለን እንተዘይደለኻ ተንብረን ኮይነን ይኸዳ ምህላወን እናሓዘንና ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። ማዕርነትን መሰለን ደቂ ኣንስትዮ መታን ክሕሎ ግን ደቂ ኣንስትዮ በይነን ብዝገብራኦ ቃልሲ ጥራሕ ክዕወት ዝኽእል ኣይኮነን። ደቂ ተባዕትዮ እውን ንቕሓቶም ኣበሪኾም መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ምኽባር ንረብሓኦምን ንረብሓ ስድራቤቶምን ሃገሮምን ምዃኑ ኣሚኖም ቀጻሊ ሓባራዊ ቃልሲ ከካይዱ ይጥለቡ።
ደቂ ኣንስትዮና ኣብ ውሽጢ ገዝአን ሕቖ ዝሰብር ናይ ገዛ ስራሕ እናሰርሓ ክንድቲ ዝግበአን ሞሳ ዘይረኽባ ምዃነን ጥራሕ ከይኣክል ካብ ገዛ ወጺአን ማዕረ ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋተን ኣብ ስራሕ እንተተዋፊረን እውን ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ከምዘይክፈለን ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ሓቅዚ ኣብተን ጸረ ህዝቢ ዝኾኑ ስርዓታት ዝነገሱለን ሃገራትሲ ይትረፍ፡ ኣብተን ልዕልነት ሕጊ ኣረጋጊጽና ኢና ዝብላ ሃገራት ከይተረፈ እውን ገና መዛረቢ ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ዝሓለፈ ውሑዳት ሰሙናት ኬሪ ግሬሲ (Carrie Gracie ) ዝተባህለት እንግሊዛዊት ጋዜጠኛ በቲ ኣብ ደሞዝ ዝግበር ጾታዊ ፍልልይ ኣማሪራ ካብ ትሰርሓሉ ዝነበረት ናይ ቢቢሲ ናይ ጋዜጠኛነት ስራሕ ከምዘቋረጸት ኣብ ሙሉእ ዓለም መዛረቢ ኮይኑ ቀንዩ ኣሎ። እዚ ዘርእየና ሓቂ እንተሎ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ሕጂውን እንተኾነ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ምዕቡላት ሃገራት እውን ማዕረቲ ዝዝመረሉ ኣብ ተግባር ዝውዕል ከምዘይኮነ እዩ ዘርእየና።
ብዙሓት ጸረ ደሞክራሲያዊ ስርዓታት ብመሰል ደቂ ኣንስትዮ ዝማጻደቑ ከምዘለዉ ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። ርሑቕ ከይከድና ስርዓት ህግደፍ ብቐረባ ንፈልጦ እንተርኢና ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ካብ ኩሎም ዝሓለፉ ስርዓታት ንላዕሊ ኣብ እዋን ስርዓት ህግደፍ ዝመረረ እዋን የሕልፋ ከምዘለዋ ንርኢ ኣለና። እዚ ብኩሉ መዓቀኒታት ኣዚርካ ክረአ ዝከኣል እዩ። ኣብ ማሕበራዊ ኣብ ቁጠባዊ ከምኡውን ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ መሰለን ተሓልዩለን ይነብራ ኣለዋ ክበሃል ኣይከኣልን። ብመሰረቱ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣብ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ንላዕሊ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ዝያዳ ከፊእዎ ኣሎ እናበልና፡ ደቂ ኣንስትዮ በይነን ኣብ ዝሓሸ መነባብሮ ክነብራ ኢልካ ትጽበዮ ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር ሎሚ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ፡ ደቂ ኣንስትዮና ካብ ዘበነ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንላዕሊ ከፊእወን ከምዘሎ ዘየማትእ ነገር እዩ። ንሱ ጥራሕ ግን ኣይኮነን። ኣብ ርእሲቲ ብሰንኪ ሕሱም ስርዓት ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ሕሰም፡ ባህላውን ደርባውን ወጽዓታት ተደሚሩዎ ደቂ ኣንስትዮና ኣብ ኣዝዩ ዘሕዝን ኩነታት ወዲቐን ኣለዋ። እቲ ሻሕጣይ ስርዓት ግን ዝኾነ ናብኡ ገጹ ዝጥምት ሕቶታት መታን ክቕልብስ ኣብ መንጎ ክልተ ሰብ ሓዳር ዝኽሰት ጸገም እንተልዩ ሓላዪ ክመስል ንጓል ኣንስተይቲ ዝሓይሽ ዝመስል ሕግታት ተግባራዊ ክገብር ይፍትን ኣሎ። እዚውን እንተኮነ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ሓዳራ ክትጸንዕ ዝገብር ዘይኮነስ ካብ ሓዳራ ክትፈላለ ከላ ንጓል ኣንስተይቲ ዝኽሕስ ሕጊ ዝመስል ከተኣታቱ ፈቲኑ ኣሎ።
ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ግን ቅድም ቀዳድም ሰብ ስለ ዝኾነት ጥራሕ ሰብኣዊ መሰላታ ክሕለወላ ይግባእ። ካብኡ ሓሊፉውን ደሞክራሲያዊ መሰላታ ተሓልዩላ ካብ ታሕቲ ክሳብ ዝለዓለ መንግስታዊ ጽፍሒ ተወዳዲራ ትረኽቦ ሓላፍነት ክህልዋ ይግባእ። እዚ ሕጂ ንሪኦ ዘለና ግን ፕረሲዳንት ኤርትራ እንተፈትዩ ዝህበካ እንተጸሊኡ ዝኸልኣካ ፖለቲካዊ ስልጣን ጥራሕዩ ዘሎ ኣብ ኤርትራ። ካብዚ ሓሊፉውን ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ምስቶም ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋታ ኩሉ ዝከኣል ዘበለ እናገበረት እታ ቅያር ዘይብላ ሓንቲ ህይወታ ክትከፍል እውን ዘይበቐቐት ክነሳ ድሕሪ ነጻነት ግን ኣበይ ኣለኺ ዘይተባህለት ተረሲዓ ዝተረፈት ፍጥረት እያ ዝኾነት። ናይ ስርዓት ህግደፍ ማዕርነት እምበኣር ባይታ ክትዘብጥን ሞይትካ ትሕቲ ባይታ ክትሰፍርን እምበር ብህይወትካ መታን ክሓልፈልካ ማዕርነትካ ክሕለወልካ ማለት ዘበትዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ብዙሕ መዋእል ዝወሰደ ብረታዊ ቃልሲ ብዙሕ ካብቲ ድሑር ባህልታት ተናጊፉ እዩ ክበሃል ዝከኣል እኳ እንተኾነ መሊኡ ነጻ ዝኾነ ግን ኣይኮነን። ስለዚ ብሕጂ እውን ብዙሕ ዝጽበየና ባህላዊ ቃልስታት ከምዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ባህላውን ቁጠባውን ጸገማት ደቂ ኣንስትዮ ክውገድ ግን ቅድም ቀዳድም ፖለቲካዊ ማሕንቖ ስርዓት ህግደፍ ክእለ ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ከይተኣልየ ማሕበራዊ ይኹን ቁጠባዊ ርውየት ክርከብ ዝከኣል ኣይኮነን።
ጭሮሖታት ይጭራሕ መዛሙር ይዝመር ንሰማዒኡ ደስ ዘብል መደረታት እውን ይምደር ይኸውን። ኣብ ግብሪ ግን ደቂ ኣንስትዮና ወይ ገዝአን ዓጽየን ንብዓተን እናሓሰሳ ዝነብራ ወይውን ነጸለአን ኣጻዕድየን ዝልምና እየን ኮይነን ዘለዋ። እታ ብደም ጀጋኑ ዝመጸት ሃገር ዕረ ጥዒማቶ ኤርትራዊ ኩሉ ሃጽ ኢሉ ክጠፍእ ኣብ ዝፍትነሉ እዋን ሓደ ርብዒ ናይቶም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ምዃንን ብዙሓት ዓለም ለኻዊ ጸብጻባት ይሕብሩ ኣለዉ። መብዛሕትኦም ዝስደዱ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ኣብቲ ዝተሰደዱሉ ሃገር ዝዛመድወን ደቂ ኣንስትዮ ከምዝምርዓዉ ድማ ፍሉጥ እዩ። እተን ኣብ ዓዲ ዝተርፋ ደቂ ኣንስትዮ ግን ዝምርዓወን ስኢነን ናይ ወሊድ ዕድመአን ዝሓልፍ ምህላዉ ብዙሕ ዘይተዘርበሉ ሓደጋ ምዃኑ ምፍላጥ ይግባእ።
ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ደቂ ኣንስትዮ እምበኣር መሰልካ ኮይኑ ትረኽቦ እምበር ለሚንካ ትረኽቦ ምጽዋት ክኸውን ኣይግባእን። መሰልካ ረጊጹ ዝረብሕ ኣካል ክሳብ ዝሃለወ ድማ ኩሉ ግዜ መሰልካ ከም ማና ካብ ሰማይ ዱብ ክብለልካ ምጽባይ ኣይከኣልን፡ ተቓሊስካ ዝመጽእ እዩ። ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ዝብል ኣምር መስዋእቲ ስለ ዝተኸፍሎ እዩ ሙሉእ ብሙሉእ እኳ እንተዘይተዓወተ ግን ከም ኣገዳሲ ኣህጉራዊ ዛዕባ ኮይኑ ክለዓል ዝተገብረ። ጽንሕ ኢሉ ድማ ሚእቲ ዓመት ይገብር ኣብ ብሪጣንያ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይ ድምጺ ክህልወን ዝኸኣለ - ንሱውን ንኹለን ደቂ ኣንስትዮ ብማዕረ ዝተዋህበ መሰል ኣይነበረን። ብርግጽ ክንድዚ ዝኣክል ዓመታት ምእንቲ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ምቅላስ ኣይምተገበአን። ግን ከኣ ድርብ ወጽዓ ካብ ተባህለ እቲ ቃልሲ እውን ብኽንድኡ ክመርር ትጽበዮ ነገር እዩ። ሕጂ ግን ደቂ ኣንስትዮ በይንና ኣይኮንናን - ደሞክራሲያውያን ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋትና ኣብ ጎድንና ኣለዉና፡ ብጥሙር ሓባራዊ ቃልሲ ጉዕዞ ቃልስና ሓጺሩ ራህዋ ንረኽበሉ እዋን ነዊሕ ክኸውን ኣይኮነን ኢለን ፍናን ክስመዐን ይግባእ።
ደቂ ኣንስትዮና ንሃገራዊ ነጻነት ማዕረ ደቂ ተባዕትዮና መስዋእቲ ከፊለን ከብቅዓ ኣብ ፍረ ነጻነት ግን ከም ካልኣይ ዜጋ ክቑጸራ ኣይግባእን። መራሕቲ ሃገር ወሊደን ዘዕብያ ንሰን። ምሁራትን ተመራመርትን መልሚለን ኣብ ዝብጻሕ ዘብጽሓ ንሰን። ብድሕሪ እቲ ኩሉ ዕዉት ሰብኣይ - ንፍዕቲ ሰበይቲ ኣላ ከምዝበሃል ብዘይ ጓል ኣንስተይቲ ዝዕወት ሰብኣይ ይኹን ቃልሲ የለን። ህግደፍ ንመስዋእቲ ደቂ ኣንስትዮ ደኣ ከቋናጁ ይውዕል እምበር ካብ ዘለወኦ ሓሳረ መከራ ክወጻ ዝገብሮ ጻዕርታት የለን። እቲ ብስም ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ዝፍለጥ ማሕበር እውን እንተኾነ መቓልሕ ስርዓት ህግደፍ ዝመልስን ንረብሓ እቲ ስርዓት ክሕሉ ዝተመስረተ ማሕበር እምበር ንረብሓ ጭቑናት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ተጽዕኖ መንግስቲ ነጻ ኮይኑ ክሰርሕ ዝፍቀዶ ማሕበር ኣይኮነን። እቲ ማሕበር ልክዕ ከምቲ ካልእ ናይ ጭቆና ትካላት ናይቲ መንግስቲ ምስ ስርዓት ህግደፍ ተደምሲሱ ብሓድሽ ነጻን ደሞክራሲያውን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ክትካእ ዝግበኦ እዩ። ነጻ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ንጉድለታት መንግስቲ ዝቃወምን ዘቃልዕን ደኣ ክኸውን ይግባእ እምበር ንእከይ ተግባራት ናይ መንግስቲ ዝከላኸል ክኸውን ኣይግባእን።
ውድብና ኤስደለ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ሞጎሰን ዝረኽባሉ ካብ መንግስቲ ነጻ ዝኾነ ማሕበረን ተኺለን ማሕበራውን ቁጠባውን ኩነታተን ዘማሓይሻሉ፡ ካብ ድሕረትን ድንቁርናን ተናጊፈን ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ዝረኽባሉ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ እውን ምስ ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋተን ተወዳዲረን ኣብ ምምራሕ ሃገር ዝሳተፋሉ ባይታ ንምጥጣሕ ወትሩ ከይተሓለለ ክሰርሕ እዩ።
ቆንጆ ቀስት አንጓ ጠፍጣፋ ለስላሳ የህፃን ሴቶች ጫማዎች እና የመጀመሪያ ተጓkersች - ሲ / 13-18 ወሮች ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ቤተ አባ ሊባኖስ በቅዱስ ላሊበላ ከታነጹት አስራ አንዱ አብያተ ክርስቲያናት የሚቆጠር ይሁን እንጂ ቤተክርስቲያኑን ያነጸችው የላሊበላ ሚስት መስቀል ክብሬ እንደሆነች ይጠቀሳል። ቤተክርስቲያኑ በኢትዮጵያ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ክብር ላገኙት ለአባ ሊባኖስ ይሆን ዘንድ የተዘከረ ነበር። የደብረ ሊባኖስ ጣሪያ ከከባቢው አለት አልተለየም፣
በሳውዲ አረቢያ በህክምና ስህተት ለረጅም ዓመታት የአልጋ ቁራኛ ሆኖ የቆየውን መሀመድ አብዱላዚዝ ዛሬ ወደ ሀገሩ ተመለሰ ።ታዳጊው መሐመድ አዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕለን ማረፊያ ሲደርስ የኢፌዴሪ የጤና ጥበቃ ሚኒስትር ዶክተር አሚር አማን እና ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ ዶ/ር አክሊሉ ኃይለሚካኤል አቀባበል አድርገውለታል ።
ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ በቅርቡ በሳዑዲ ባደረጉት ጉብኝት ከአልጋ ወራሽ ሙሐመድ ቢን ሰልማን ጋር የህፃን መሐመድ አብዱል አዚዝ ጉዳይ መቋጫ እንዲያገኝ ከስምምነት መድረሳቸውን ተከትሎ ነው ህፃኑ ዛሬ ወደ ሀገሩ መመለስ እንደቻለ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አስታውቋል፡፡
መሀመድ አብዲላዚዝ ወደ ኢትዮጵያ ለመመለስ የሃኪሞች ቡንድን ወደ ሳዑዲ ማቅናቱ ይታወሳል። በቅርቡ ወደ ሳዑዲ አረቢያ ያቀናው የሀኪሞችና ነርሶች ቡድን ታዳጊውን መመለስ የሚያስችል ምርመራ በማድረግ ዛሬ ወደ ሀገሩ ተመልሷል።፡
የታዳጊው ወላጆችም ኢትዮጵያ ውስጥ የመኖሪያ ቤት የሌላቸው በመሆኑ መንግስት የመኖሪያ ቤቱን ማመቻቸቱን አስታውቋል።ምበቅርቡ ሳዑዲ አረቢያ በህክምና ስህተት የአልጋ ቁራኛ ለሆነው መሀመድ አብዲላዚዝ 21 ነጥብ 7 ሚሊየን ብር ካሳ መክፈሏ የሚታወስ ነው።
የትግራይ ሕዝብ ነጻ አውጪ ግንባር / ሕወሃት የትግራይን ህዝብ ጥቅም በሚነካ ማናቸውም ጉዳዮች ላይ እጁን እንደማያስገባ አስታወቀ። የአልጀርሱን ስምምነት ሙሉ...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: የመሀይማን ቁጥር በሚልዮን ጨምሮ ዕድገት እንዴት አለ ይባላል? ኢህአዴግ/ህወሓት ስልጣን ላይ ከወጣ ወዲህ በኢትዮጵያ ማንበብ እና መፃፍ የማይችሉ ጎልማሶች (የመሃይማን) ብዛት ከሰባት ሚልዮን በላይ መጨመሩን የዩኔስኮ ሰነድ ያመላክታል (ትኩረት - ጉዳያችን )
እኛ የፋይናንስ አገልግሎቶቻችንን በመጠቀም የቤት ውስጥ ምርቶችን እንዲገዙ የሚያስችል ደንበኞቻቸውን ለደንበኞቻችን እንዲገዙ የሚያስችላቸውን መድረክ እንዲያገኙ ለማድረግ እኛ FCA የተፈቀደ ባለብዙ ምርት ስም ፣ ባለብዙ ምድብ ዲጂታል ችርቻሮ እና የገንዘብ አገልግሎት አቅራቢ ነን ፡፡ እኛ ለማደራጀት ቀላል በሆነ እና በጣም ትርፋማ በሆነ ልዩ በሆነ ንግድ እንሸጣለን ፡፡
ከ Rent2Buy ጋር ጥሩ ግንኙነቶችን ባስመሠረትናቸው ከአንድ ቀን ጀምሮ ወደ በርካታ የችርቻሮ ንግድ / የንግድ ምልክቶች / መዳረሻ ያገኛሉ ፣ እነዚህን ብራንዶች በቀጥታ ለደንበኛዎችዎ እና ለእነሱ የሚከፍሉላቸው ተለዋዋጭ መንገዶች ማግኘት ይችላሉ ፡፡ ከሁሉም ይበልጥ የእኛ ቅናሾች የበለጠ ትርፋማ እንዲሆኑ ያደርጉዎታል!
ይህ ማለት ለደንበኞቻችን እና ለፍራንቻዝ ባልደረባዎች የቅርብ ጊዜዎቹ የምርት ስሞች ፣ ምርቶች እና አዝማሚያዎች ወደሚወ .ቸው መዳረሻ እንዲያገኙ ማድረግ ነው ፡፡ ይህ ደግሞ ለእነሱ የሚከፍለውን ከፍተኛ ተመጣጣኝ መንገድ መስጠት ማለት ነው ፡፡
በአለፉት ጥቂት ዓመታት ውስጥ ትርፋማነቶቻችንን እና ሽያጮቻችንን በየዓመት እያሳደግን በሶፍትዌራችን እና በተሻሉ የመስሪያ መንገዶች ላይ ሁልጊዜ ኢንቨስት ያደርገናል።
የንግድ ሞዴሎቻችንን ከዓመታት በላይ አስተካክለናል ፣ በንግድ ሞዴላችን እርስዎ የሚፈልጉትን ያህል ስኬታማ ለመሆን እና ፍላጎትዎን ለማሳደግ ረሀብ እንዲኖርዎት ፣ እርስዎ እንዲሳኩ ሁሉም መሳሪያዎች እና ድጋፍ አለን ፡፡
ለቴክኒክ እና ሙያ ተቋማት ሰልጣኞች በሰለጠኑበት የሙያ መስክ የደረጃ 4 ሰርቲፊኬት (CoC)ያላቸው እና በሰለጠኑበት የሙያ መስክም ቢያንስ ለሁለት ዓመታት በሥራ ላይ ስለመቆየታቸው ማስረጃ ማቅረብ የሚችሉ፤
ማሳሰቢያ ፡- ለሁሉም የድኅረ ምረቃ ፕሮግራሞች የመግቢያ ፈተና የሚሰጠው ከሰኔ 25-27/2010ዓ.ም ሲሆን ውጤት የሚገለጸውም ከሐምሌ 02-04/2010ዓ.ም ይሆናል፡፡
የባሕርዳርና የአስመራ ግንኙነት ምንድነው? ኢሳይያስ አማራን ሲጠሩት ምንያሉ ነው? ንጝጝሮቹ ትግራይን ያገለሉ ናቸው፣ ለጽድቅ አይደለም፣ ሌላ ምንም ሊሆን አይችልም፣ ሴራ ነው፣ በቃ!(Awlo) - Mereja Forum
የባሕርዳርና የአስመራ ግንኙነት ምንድነው? ኢሳይያስ አማራን ሲጠሩት ምንያሉ ነው? ንጝጝሮቹ ትግራይን ያገለሉ ናቸው፣ ለጽድቅ አይደለም፣ ሌላ ምንም ሊሆን አይችልም፣ ሴራ ነው፣ በቃ! (Awlo Media አውሎ ሚዲያ)
በቃሉ ስላዲሳባ የኤርትሬዊያን ሬስቶራንቶች መፀዳጃ ላላፊ አግዳሚው አለመፍቀድ ጉዳይ ያያዘበት የኤርትራዊያኖች የ"በላይነት" "ትንግርት" የራሱን የበታችነት ስሜት አረጋግጧል፤ ለኔ ሰገጤ መሆኑን ጭምር አስመስክሯል፤ ጉዳዩ ትልቅ ከተማ አለማደጉን ነው ያሳየን። Don't take me wrong; he's a smart guy.
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ኢህአዴግ/ህወሃት የተከሰተውን ድርቅ ጆሮ ተነፍጎታል። የአሜሪካ ኤምባሲ አሜሪካ የላከችው እርዳታ ድሬዳዋ ላይ መራገፉን የሚያሳይ የአንድ ደቂቃ ፊልም ለቀቀ።
የኢትዮጵያ ቴሌቭዥንም ሆነ ራድዮ 15 ሚልዮን ሕዝብ አደጋ ላይ ስለመሆኑ ምንም ነገር አላወሩም።አዲስ አበባ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ 97 ሚልዮን ዶላር የሚያወጣ የምግብ ዕርዳታ አሜሪካ ሰጠች የሚል መግለጫ አውጥቷል።በአዲስ አበባ እና በሌሎች የኢትዮጵያ ክፍል የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ሊብያ ላይ በአይኤስ ኤስ የታረዱት ኢትዮጵያውያንን ዜና ሊያድበሰብስ የነበረ ኢህአዴግ/ህወሃት በድርቁ ጉዳይ ላይም ተመሳሳይ አካሄድ እያሳየ ስለሆነ በሊብያው ጉዳይ ላይ ሕዝብ ቀድሞ በመውጣት ኢህአዴግ/ህወሃት ለጉዳዩ ትኩረት እንዲሰጥ እንዳስገደደ ሁሉ አሁንም ሕዝብ ማስገደድ አለበት የሚሉ በርካታ አስተያየቶች እየተሰሙ ነው።
ከእዚህ በታች የሚታየው የአንድ ደቂቃ ፊልም አዲስ አበባ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ አሜሪካ 97 ሚልዮን ዶላር የሚያወጣ ምግብ ለኢትዮጵያ መስጠቷን የሚያሳየውን መግለጫ በለጠፈበት ማኅበራዊ ድረ-ገፅ ላይ የተለጠፈ ነው።
ታዋቂው ድረገጽ ጎግል የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ስልጣናቸውን ያስረከቧቸውን አዲሱን ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕን ለማስገደል ሲያሴሩ ነበር በሚል ባለፈው እሁድ ያሰራጨው ሃሰተኛ መረጃ፣ ብዙዎችን እያነጋገረ መሆኑ ተዘግቧል፡፡
በድረገጾች አማካይነት የሚሰራጩ ሃሰተኛ ዜናዎችን እየተከታተለ እንደሚያጠፋና አሳሳች መረጃዎችን እንደሚቃወም ከወራት በፊት በይፋ ያስታወቀው ጎግል፤ ፊቸርድ ስኒፔትስ በተባለው ልዩ የድረገጽ የመረጃ አገልግሎቱ ኦባማ ከቻይና ጋር በመተባበር ትራምፕን ለማስገደል ሲያሴሩ ነበር የሚል ሃሰተኛ መረጃ ማሰራጨቱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ዌስተርን ሴንተር ፎር ጆርናሊዝም የተባለ ተቋም ይፋ ካደረገው ሚስጥራዊ ቪዲዮ አገኘሁት በሚል ጎግል ባለፈው እሁድ ይፋ ባደረገው በዚህ መረጃ፣ ኦባማ በስልጣን ዘመናቸው ማብቂያ ሰሞን ትራምፕን ለማስገደል ሲያሴሩ እንደነበር ማስታወቁን የጠቆመው ዘገባው፣ ጉዳዩ ብዙዎችን ማነጋገር መጀመሩን ተከትሎ ጎግል መረጃው ሃሰተኛ ነው ሲል ማስተባበሉን ገልጧል፡፡
ጎግል ባወጣው የማስተባበያ መግለጫ ሆን ብሎ ሃሰተኛውን መረጃ እንዳላሰራጨ በመጥቀስ፣ ተጠቃሚዎች ለሚያነሷቸው የተለያዩ ጥያቄዎች ምላሽ የሚሰጥበት ፊቸርድ ስኒፔትስ የተባለው ልዩ የመረጃ አገልግሎቱ፣ ምላሾችን የሚሰጠው ከተለያዩ ድረገጾች የሚያገኛቸውን መረጃዎች መሰረት በማድረግ ከመሆኑ ጋር በተያያዘ ያልተረጋገጠው መረጃ ከተጠቃሚዎች ዘንድ ሊደርስ መቻሉን አስታውቋል፡፡
ኦባማ በትራምፕ ላይ የግድያ ሴራ ሲያደርጉ ነበር የሚለው መረጃ ሃሰተኛ መሆኑን በማረጋገጥ በአፋጣኝ ከድረገጹ እንዲወገድ ማድረጉን የጠቆመው ጎግል፤ ሃሰተኛው መረጃ በመሰራጨቱ ሳቢያ ለሚደርሰው ማንኛውም ጉዳት ይቅርታ እንደሚጠይቅም ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
መምህሩ፣ በተመሳሳይ ጥፋት በተወሰደበት የዲስፕሊን ርምጃ ተባርሮ የተመለሰ ነው፤ ኦርቶዶክሳውያን ተማሪዎች፣ የእምነት ነጻነታቸው እንዲከበር አቤቱታ አቅርበዋል፤ “በነጻነት መማር አልቻልንም፤ የእምነት...
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: ''የኢትዮጵያ የተቃውሞ የፖለቲካ መድረክ ኢትዮጵያን በተመለከተ ግልፅ የፖለቲካ አቅጣጫ መያዝ የሚያስፈልግበት ደረጃ ላይ ደርሷል'' በሚል ርዕስ አዲስ መጣጥፍ ከጉዳያችን ጡመራ(GUDAYACHN BLOG) በቅርብ ቀን ይጠብቁ
የፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎት አቃቤ ሕግ በኢንተርኔት አምደኞቹ በነሶሊያና ሺመልስ ላይ ባቀረበው የአሸባሪነት ክሥ ላይ ለመወሰን ለሁለተኛ ጊዜ ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል። ውሣኔው አልደረሰኝም በማለት ነው ፍርድ ቤቱ ተለዋጭ ቀጠሮውን የሰጠው። መለስካቸው አምሃ የችሎቱን ውሎ ተከታትሎ ነበር።
28 |Colossenses 1:28| እኛም በክርስቶስ ፍጹም የሚሆን ሰውን ሁሉ እናቀርብ ዘንድ ሰውን ሁሉ እየገሠጽን ሰውንም ሁሉ በጥበብ ሁሉ እያስተማርን የምንሰብከው እርሱ ነው።
ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ኣብ ሃገረ ጂቡቲ ጨንፈር መስሪቱ ኣብ ሃገረ ጂቡቲ እንርከብ መንእሰያት ኤርትራ ካብ ቅድም ኣትሒዝና ኣብ ጉዳይ ሀገርና ኣተኲና ርክባት ከነካይድ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ዕለት 24/2/2013 ኣብ ዝገብርናዮ ኣኼባ ፡ ንኣብ ሃገረ ጂቡቲ ዝርከቡ መንእሰያት ኤርትራ ዝውክል ስምረት መንእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ኣቚምና ንርከብ። ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን በጺሕዎ ዘሎ ወሳኒ መድረኽ ንዓና ንመንእሰያት ኤርትራ ፈታኒ መድረኽ ከም ምዃኑ መጠን ፡ ሃገርና ኤርትራ “ ሎሚ ዘይከተተ ብዯዉ ከምዝሞተ” እናበለት ኣምሪራ ትጽዋዓና ኣብ ዝሀለወትሉ እዋን ጸማም እዝኒ ዝህብ መንእሰይ ኮታ ክህልው ኣይግባእን ። ኣማዕዲኻ ተዓዛቢ ምዃን ግዚኡ ኣብቂዐ እዩ። ንሕና ሎሚ ብስርዓት ህግዯፍ ክንህዯን ዘይኮንናስ ንስርዓት ህግዯፍ ክንሃድኖ ኢና ተበጊስና ዘለና ። ግዜ ፍርሒ ግዜ ሹቕረራ ኣብቂዐ እዩ ። መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ኣብ ክንዲ ኣብ ሃገሩ ብኽብረት ዝነብር ፡ ውርዯት በዚሕዎ ክጻወሮ ኣብ ዘይክእለሉ ኩነት ምስ በጽሔ ካብ’ዚ ዝኸፍእ የለን ብምባል ዝፈትዎም ስድራቤቱን ምጭውቲ ሃገሩን ራሕሪሑ እግሩ ናብ ዝመርሖ ናብ ፈቐዶ ኣቕጣጫታት ፋሕ ብምባል ፡ ገሊኡ ንግዚኡ መዏንገሊን መጽለሊን ክረክብ እንከሎ ገሊኡ ድማ ርእይዎ ዘይፈልጥ መሪር ናብራ ስዯት የሕልፍን ይሳቐይን ሂወቱ ይስእንን ኣሎ ። ግን ኣብ’ዚ ክበርህ ዘለዎ ነጥቢ ፡ ኩላትና እቶም ኣብ ስዯት እንርከብ መንእሰያት ሃገርና ራሕሪሕና ኣብ ዓዲ ጓና ግዝያዊ እፎይታ ብምርካብና ውልቃዊ ፍታሕ ጌርና ማለት’ዩ ዯኣምበር፡ ናይ ብሓቂ ናይ ሓባር ናይ ሓዋሩ ነባሪ ፍታሕ’ሲ ፍጹም ኣይገበርናን ። ወዮ ዯኣ ከይለበምካ ናይ ልቢ ነገር ኣይፍለጥን’ዩ ዯኣምበር ፡ እቲ ከነናድዮ ዝነበረና ፍታሕ’ሲ ፡ ፍታሕ ነይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዯኣምበር ናይ ውልቅና ፍታሕ ጥራይ ኣይኮነን ክኸውን ዝነበሮ ። ንሕና ኣብ ስዯት እንርከብ መንእሰያት ኤርትራ ንስድራቤትናን ሓፋሽ ህዝብናን ኣብ ናይ ዓለምና ገሃነም ክሳቐዩ ገዲፍና ንውልቅና ኣብ ዓለማዊ ገነት ክንነብር ነብስና ኣይገብረልናን እዩ ። እንተስ ሓቢርና ክንጠፍእ እንተስ ሓቢርና ክንለምዕ ህዝብና ዝረኸበ ይርከበና ክንብልን ፡ ኣብ ዝባን ወለድናን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝወርድ ዘሎ ናይ መዓት ማግረፍቲ ኣብ ዝባንና ይወርድ ከም ዘሎ ጌርና ክንወስዶን ስለዝግባእ ፡ ንዚ ተመን ውሻጠ ኮይኑ ንኹላትና በብሓዯ ከጥፋኣና ሃቒኑ ዝሰርሕ ኣሎ ሰይጣናዊ ኣረሜናዊ ስርዓት ፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምጥፍኡ ኩላትና ሓቢርናን ሓድነትና ኣዯልዲልናን ኢዯይ ኢድካ ክንበሃሃል ይግባእ። ኣብ’ዚ ዘሎናዮ እዋን ’ ሰይጣናዊ ስርዓት ህግዯፍ ክወጾ ኣብ ዘይክእል ሓያል ህዝባዊ መፈንጠርያ እትዩ ብፍርሒ ተዋሒጡ ካብ’ዚ ወሪድዎ ዘሎ መዓት መውጽኢ እንተኾኖ ብምባል ሓዯ ሓዯ ፍንፉን ናይ ፈላሊኻ ግዛእ ጥበባት ክበላሓት ይርከብ ። እንተኾነ ግን እቲ ሕጂ ዘበግሶ ዘሎ ውዲቱ ኣብ’ቲ ቀዯም እዋን ሰብ ከይለበመ እንከሎ ገይሩዎ እንተዝነብር ክሰርሓሉ ይክእል ነይሩ እኳ እንተኾነ ፡ ኣብ’ዚ ሕጂ ዘሎናዮ እዋን ግን ፍጹም ክሰርሓሉ ከምዘይክእል ክፈልጥ ይግባእ። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓለፈ ይኣክል ብምባልን ፡ሓድነቱ ኣብ ባህሪያዊ ፍልልያቱ ምዃኑ ብምርዳእን ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ሃገራዊ ሓድነቱ ኣዯልዲሉ ስለዝርከብ። መቸም 21 ጥሪ ኣብ ሃገርና ዓቢ ናይ ለውጢ መድረክ ካብ እትኸፍት ንዯሓር ፡ እቲ ኣብ ሓውሲ ተስፋ ምቑራጽ በጺሑ ከስቆንቁን ዝጸንሔ ህዝብና ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ናይ ሓርነት ተስፋ ብምርኣዩ ዓቢ ፍናን እዩ ተሰሚዕዎ ዘሎ ። ንሕና መንእሰያት ዯቁ ውን ኣብ ጎኒ ሓይሊታት ምክልኻልና ብምዃን ነቲ ጀጋኑ በዓል ወዲ ዓሊ ዝጸሓፍዎ ናይ ሓርነት ታሪኻዊ ኣርእስቲ ፡ ዝርዝር ትሕዝቶ ጽሑፉ ባዕልና ክንምልኦ ምዃንና ቃል ንኣቱ። ሓርነት ናይ ግድን’ዩ ስምረት መእሰያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ሃገረ ጂቡቲ 25/2/2013
ትማሊ ቀዳም ዕለት 15 03 2015 ብጻይ ገዛኢ ኪዳነ ሓላፊ ወተሃደራውን ጸጥታውን ጉዳያት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዝተሳተፎ፡ ነባራት ሓርበኛታት ዝተረኸብሉ ተሪኻዊ ዕለት ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ተጎርባ 15/03/1964 ተዘኪሩ ውዒሉ።
ኣብቲ በዓል ብዛዕባ መዓልቲ ሰራዊት ሓርነት ሓጺር መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ ሓርበኛ ነባር ተቃላስይ ብጻይ በርሀ ዑቑባዝጊ ንታሪኻዊ ዕለት ቶጎርባ፡ ብምዝካር ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸም ዘሎ በደል፡ ንመኸተ ህዝቢ ከተማ ዓዲ ቐይሕ ኣልዒሉ መሳጥን፡ ኣንጻር እከይ ተግባራት ህግደፍ ብምልዕዓል፡ ኣብ ዓዲ ዘሎ ኮነ ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ ንኣዕናዊ ተግባራት ህግደፍ ዝኹንን መሳጢ ግጥሚ ከም ዘቕረበ ካብ ከተማ እሉም ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።ድሕሪ እዚ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ሃገርናን፡ ኤርትራዊ ክገብሮ ዘሎዎ ናይ ቃልሲ ኣገባብን፡ ኮምኡ እውን ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝምልከትን፡ ብዛዕባ ኣብ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዘጋጠመ ዘይሓላፍነታዊ ተግባርን ብጻይ ገዛኢ ኪዳነ ብሰፊሑ ገሊጹ።
ኣብ መጨረሻ ንሕቶን ርይእቶን ለበዋን ዕድል ተዋሂቡ፡ ሕቶታት ቀርቦም ኣዕጋቢ መልሲ ድሕሪ ምሃብ፡ ሃነጽቲ ርእይቶታትን ለበዋታትን ብምቕባል ኣኼባ ብዝኽሪ ሰማእታት ተዛዚሙ ክብል ካብ ከተማ ኡሉም ዝመጸና ዜና ሓቢሩ።
ደገፍቲ ተቃውሞ ሎሚ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት’ታ ሃገር ብምውጻእ ኣብ ዝሓለፈ ምርጫ ተሓተቲ’ዮም ዝበሎም አባላት ኮሚሽን ምርጫ ካብ መዝነቶም ብህጽጽ ክሰጎጉ ሓቲቶም።
ተቋም መሰረትኩ ከሚለው መካከል ሚዲያ ላይ አቅርቡኝ ብሎ የማይወተውት የለም። ሰው አላማውን ለማሳካት ሚዲያ ላይ የሚቀርብባቸው ሌሎች መንገዶች አሉ። የሆነ ሆኖ ሚዲያውም ሰው ከማቅረቡ በፊት ማን ነው? እነማን ናቸው? ምን ይጠቅማሉ ብሎ መመዘን አለበት። ድርጅት ሲሆን ደግሞ የበለጠ ማጣራት ያስፈልጋል። ኢትዮ 360 ምንም ሳይመዝን ነው ያቀረበው። ትክክል አይደለም። ለሕዝብ በርካታ መዘዝ አለው። ሚዲያ ለሕዝብ ድምፅ ሆኖ ከጥቃት እንደሚያድነው ሁሉ ጠላትም ጎትቶ አምጥቶ ያስጎዳዋል።
በአማራ ሕዝብ ስም በርካታ ማሕበራት አሉ። አብዛኛዎቹ በሕዝብ ስም ይነግዳሉ እንጅ አይሰሩም። ይህኛው ደግሞ የባሰው ነው። የባሰ የሚያደርገው ከባሕሪው ነው። በፋኖ ስም ነው የመጣው። በገንዘብ የሚነገድበት፣ በፖለቲካው ብዙ ችግር የሚያመጣ ነው። የፀጥታ ጉዳይ ላይ ነው ከውጭ ሆነው እጃቸውን የሰደዱት።
በነገራችን ላይ በአማራ ብቻ ሳይሆን በኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች ሳይቀር የተሰነጠቁት በውጭ በሚፈጠሩ ቡድኖች ነው። እንደ አሁኑ ማሕበራዊ ሚዲያ ሳይስፋፋ የቅንጅት አባል ፓርቲዎች መካከል ችግሩ የባሰው በውጭ ደጋፊዎች ነው። የዳያስፖራው ትልቁ ችግር ሚናውን አለመለየቱ ብቻ አይደለም። በአቅሙም አለመሰማራቱ ነው። ፖለቲካውን የሚያውቁት ጭቃ መቃባት መስሏቸው ሲተውት፣ አንዳንዱ ደግሞ ምንም አይነት ነባራዊ ሁኔታውን ሳይረዳ መከራውን ያያል፣ በእርግጥ የሕዝብ መከራም ጭምር ነው የሚያባብሰው። ይህ ሰውዬ መሰረትኩት ስላለው ድረጅት አላማ ከእሱ ይልቅ ሀብታሙ ሊያብራራለት ይሞክራል። ያው ቢጨንቀው መሰለኝ!
ዋናው ነገር “ዓለም አቀፍ የፋኖ ማሕበር” ተብሎ የቀረበው ምንም እንኳ ባይጠቅም ጉዳት ስለሚኖረው ነው የምፅፈው። እንጅ ዝም ብሎ በአማራ ሕዝብ ስም ሳያሰላ ድርጅት መሰረትኩ ከሚለው ጋር መጨቃጨቅ ሱስ ኑሮብኝ አይደለም። አድካሚ ነው ደግሞ።
1) ፋኖ የፀጥታ ኃይል ነው። እንደ ልዩ ኃይል፣ እንደመከላከያ ነው። የልዩ ኃይልም የመከላከያም ዓለም አቀፍ ማሕበር የለውም። በእርግጥ ሊቀመንበር ነኝ ብሎ በ360 የቀረበው ሰውዬ ፋኖን፣አማራ ልዩ ኃይልንና ሚሊሻውን ለማቀራረብ ምናምን እንሰራለን ይላል። አለማፈር። የፋኖ፣ የሚሊሻና የልዩ ኃይል የጋራ ማህበር፣ ወይስ ሸር ካምፓኒ ሊመሰርት ነው?
2) ከስሙ ስንነሳ የተፃፈውና የሚናገሩት ራሱ የተለያየ ነው። ፋኖ ዓለም አቀፍ ማሕበር ይሉታል፣ ፋኖ ዓለም አቀፍ መረዳጃ ማሕበር ይሉታል። ሁለቱም ችግር ያለበት ነው። ሰውዬው አሜሪካ ውስጥ የተወሰኑ ግዛቶች ቅርንጫፍ እንዳሉት ነው የሚናገረው። እሱም እውነት አይደለም። የአሜሪካ ግዛቶች ላይ ሁለት ሶስት ሰዎችን ሰብስቦ ዓለም አቀፍ ማኅበር አይባልም። መረዳጃነቱም ቢሆን ተመሳሳይ ነው። አርማጭሆና ቋሪት ያለ ፋኖ ኢትዮጵያ ውስጥ እንጅ ሲያትል ምናምን ላይ ምን ያደርጋል? በአሜሪካ ጫካ ገብተህ የአሜሪካ ኤምባሲ ያሉ የኢትዮጵያ ሰዎችን ልትታገል ነው? ወይንስ የአሜሪካ መንግስትን? መረዳጃ የሚለውም ተመሳሳይ ነው። ለፋኖ የሕዝብ ስንቅ በቂ ነው። ሕዝብ አላማውን ካመነበት ለፋኖ ቀርቶ ለሌላውም ሆኗል።
3) የአባልነቱ ጉዳይም አስቂኝ ነው። ሶስት ሰዎች ሆነን ነው የጀመርነው ይላል። አንድ የሰፈር ፋኖ ራሱንና ሁለት ጀሌ (መሳርያ ያልያዘ) ይዞ መንቀሳቀስ ይችላልኮ። ከሰፈር ፋኖ የማይሻል ስብስብ የፋኖንም፣ የአማራንም ችግር እንፈታለን ብሎ በዓለም አቀፍ ስም ይቀልዳል። ከዚህ ባለፈ ፋኖ የተመዘገቡ ሰዎች ስብስብ አይደለም። ገበሬው ሁሉ ፋኖ ነው። ለዚህ ማሕበርም መረዳጃም አያስፈልገውም። ቢያስፈልገው እንኳ ሀገር ቤት ያሉት ታዋቂ መሪዎች በኩል ማስተባበር ይቻላል እንጅ ከውጭ ሆኖ አይመራም።
4) ገንዘብ የሚያስፈልግበት ጊዜ አለ። ለፋኖም ሆነ ለሌላ አደረጃጀት ገንዘብ በሚያስፈልግበት ጊዜ ለማድረስ ማሕበር መመስረት የግድ አይደለም። በርካቶች በግልም በማሕበርም አድርሰናል ይላሉ። በእርግጥ ፓስተር ነን ብለው ከሚያጭበረብሩት ቀጥሎ እንደ ፋኖ ገንዘብ የተበላበት የለም። ኦዲት አይደረግም። ተቋማዊ አወቃቀር የለውም። ለተወሰኑ ሰዎች ሊደርስ ይችላል። አንዱ በሜሴንጀር ድምፁን አሰምቶ ደርሶናል ይላል። አለቀ። እንዲያወም ትልቁ ችግር ገንዘብ ልኬ አልደረሰህም፣ እንትና በላብህ፣ እንትና ሳያካፍልህ…… እየተባሉ እርስ በእርስ ማናቆር ነው መጨረሻው። ጭራሽ እርስ በእርስ!
በነገራችን ላይ ዋናዎቹ ፋኖዎች በማሕበራዊ ሚዲያ አይገኙም። መሳርያቸውን ይዘው እንጅ ስማርት ስልክ ይዘው አይውሉም። ፋኖ ነኝ የሚለውም አደርሳለሁ የሚለውም በፋኖ ስም የሚነግደው ነው። በቅርቡ ደግሞ ገዥዎቹ ፋኖን ለመምታት ያቋቋሙት አውደልዳይ ነበር። ከተማ ውስጥ ይውላል። ፋኖን እየሰለለ፣ በማህበራዊ ሚዲያ ደግሞ ከእኔ ውጭ ፋኖ የለም ሲል ይውላል። ይህ ኃይል የመጀመርያ በፋኖ ስም የሚያጭበረብር፣ ከዳያስፖራው ጋር ሲፃፃፍ የሚውል ነው። ለዚህ ከሆነ ማሕበር የሚቋቋመው ገዥዎቹ ለሰላይነት የሚከፍሉትን መደጎሚያ መሆኑ ነው።
5) ሌላኛው ችግር ከዳያስፖራው የሚመነጭ ነው። ብዙው ዳያስፖራው በሜሴንጀር ሲጠዛጠዝ የሚውል፣ አሉባልታን ሰበር ዜናው ያደረገ ነው። የጎጥ ትልቁ ሰንኮፍ ያለው ዳያስፖራው ጋርም ነው። ይህ ኃይል ጭራሽ የታጠቀ ኃይልን አንቀሳቅሳለሁ ካለ ትልቅ እብደት ነው። እብደት! ከገንዘብ ያለፈ አላማ ኖሮት መሰል ማሕበር ቢያቋቁም የሚጠላቸውንም ካላስገደልኩ ይላል፣ ፋኖዎችንም እርስ በእርስ ያጫርሳል። የታጠቀን ኃይል ከዳያስፖራ ቀርቶ ሀገር ቤት ተገኝቶም መምራት ይከብዳል። የታጠቀን ኀይል በሜሴንጀርና በዋትሳፕ ቀርቶ በአካል ከጎኑ ሆኖ መምራት ከባድ ነው። ኤርትራ ሄደው ታጣቂያቸውን የሚጎበኙ፣ በአንድ እዝ ያደረጉ እንኳን ብዙ ነግደውበታል። መምራትም አልቻሉም።
እውነቱን ለመናገር እነዚህ ሰዎች አላማውም፣ ነባራዊ ሁኔታውን የሚያገናዝቡበት የፖለቲካ አረዳድም አላቸው ለማለት አልደፍርም። የፖለቲካ ፍላጎት ቢኖራቸው ኢትዮጵያ ውስጥ ካለ ፋኖ ይልቅ በሚኖሩበት ሀገር ያለ ኤምባሲና የሰብአዊ መብት ተቋም ይቀርባቸው ነበር። በእርግጥ የኢንተርኔት አገልግሎት ከሌለበት ሸለቆ ውስጥ ከሚውል ፋኖ ይልቅ የትም የሚገኙ የዓለም አቀፍ ማሕበረሰብ አባላትን በኢሜል ማግኘት ይችሉ ነበር። ከፋኖ ዓለም አቀፍ ማሕበር ይልቅ አማራውን ይጠቅመው የነበረው ዓለም አቀፍ ማኅበረሰቡ መድረስ ነበር። ግን አላማው ባይኖር፣ አሊያም ሚናን መወጣት ባይችሉ አሊያም የገንዘብ ፍለጎት ቢኖር ነው።
6) ሊቀመንበር ነኝ ባዩ በመሃል የማሕበሩን ጉዳይ ትቶ ሌላ ፖለቲካ ነው የሚያወራው። እንደዛ ከሆነ ለአማራ ከውጭ የሚመጣም፣ ሌላም የተቃዋሚ ፓርቲ አያስፈልግም እንጅ ተቃዋሚ ፓርቲ ቢመሰርቱ ይሻል ነበር። አይ ካሉ ደግሞ በዚህ አቋማቸው የማያዛልቅ ቢሆንም ሲቪክ ማኅበረሰብ በመሰረተ። ትንሽ አላማ አለን ካሉ ደግሞ የአብን ወይም የሌላ ድርጅት የድጋፍ ሰጭ ሆነው በመጡ። አይ ሚናችን ለይተናል ካሉ ደግሞ ትምህርት ቤት፣ የሕክምና ተቋምና መሰል ነገር ባሰሩ። ለፋኖም ለተፈናቀለ ወገንም ድጋፍ ሲያስፈልግ በሰጡ። የግድ ለፋኖ ነው ካሉ ደግሞ ፋኖዎች ይቋቋሙ ሲባሉ ከሌሎች ወገኖቻቸው ጋር ሆነው ገንዘብ አሰባስበው ቢልኩ በቂ ነበር፣ ማሕበር ሳያስፈልጋቸው። እንዲያው ይሄ ሁላ ባይሆንላቸው፣ የገንዘብ ፍላጎት ካላቸው አጀንዳና አላማም ባይዙበት እየተሳደቡም፣ እየዘለፉ፣ እየቀጠፉም ቢሆን ገንዘብ የሚሰበስቡትን ዩቱዩበሮች በተቀላቀሉ። ለአማራ ሕዝብ እረፍት ነዋ። ቢያንስ እንደተሳዳቢ ታይተው ይታለፋሉ። ከዚህ ሁሉ ደግሞ የአማራን ሕዝብ ሰበብ ፈልገው ችግር ውስጥ ከሚያስገቡት አርፈው ቢቀመጡ ትልቅ ውለታ ነበር። እባካችሁ የማታውቁ ሰዎች ንገሯቸው! እባካችሁ በሏቸው! እባካችሁ! እባካችሁ።
ሕይወቱን አስይዞ በሚታገል ኃይል ሕይወት መቀለድ ነውር ነው። ሚዲያዎቹም ያልሆኑ አካላትን እያመጣችሁ አማራ ሕዝብ አናት ላይ አታውጡ። ገንዘብ ስጡን የምትባሉም ለሕዝብ ለማይጠቅም መሰል ስብስብ ባትከስሩ፣ አባል ሁኑ ተብላችሁ በቅንነት የምታዩት ባትገቡ ይመረጣል።
(ለፈገግታ ያህል ይህን ያህል አላማ ያለው ድርጅትን በሊቀመንበርነት እመራለሁ የሚለው ሰውዬ በፌስቡኩ የሚለጥፈውን ተመልከቱ። ይችን መከረኛ ቤተ ክርስትያንም መጠለያ አድርገዋታል ይመስለኛል። እንደዚህ አይነት ሰዎች መተከል ላይ በሚታረዱት ወገኖች ሳይቀር ለመነገድ ወደኋላ የሚሉ አይመስለኝም።)
ይህ ቻናል በሃገራችን ኢትዮጵያ ላይ ሰላም እና ፍቅር እንዲዘንብ ይመኛል፡፡ መልካም ነገሮችን በምንችለዉ መጠን ለናንተ ለማድረስ እንለፋለን ፡፡ እናንተም ዉድ ተመልካቾቻችን ስለ ሰላም እና የጋራ መግባባት የሚጠቅሙ መረጃወችን...
ኣብ ምስሪ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ እታ ሃገር ዝኣወጆ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞ ሎሚ ዓርቢ’ውን ቀጺሉ’ሎ። ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፉ ጸብጻባት ከምዝሕብርዎ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ክወስድዎ ብዝወዓሉ ናይ ምብታን ስጉምቲ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ከምዝተቐትሉ ተሓቢሩ’ሎ።
ሓይልታት ጸጥታ ምስሪ - ሎሚ ዓርቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ተቓውሞ ከስምዑ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ንዝተኣከቡ ሰልፈኛታት ብፍላይ ኣብ ካይሮ ኣብ ዝርከብ ሜዳ ራምስስ ቶኽሲ ብምክፋት 32 ተቓወምቲ ከምዝቐተሉ ይሕበር ኣሎ። ካልኦት ጸብጻባት ግን ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልዕሊ 40 ከምዝበጽሕ ኣፍሊጦም። ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እቲ ቶኽሲ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሰልፈኛታት ዝበራ ካብ ዝነበራ ሄሊኮፕተራት ከይተረ ከምዝተኸፍተ ገሊጾም።
ብመሰረት ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ምስሪ - ቁጥዐ ዓርቢ - ኢሉ ንሎሚ ድሕሪ ናይ ዓርቢ ስግዳን ዝጸውዖ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ - ካብ በበይኑ ቦታታት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ተቓወምቲ ካልኣይ መዓልቱ ሒዙ ንዘሎ ሰዓታት እቶ እቶ ብምጥሓስ ከምዝተሳተፍዎ ብተወሳኺ ተሓቢሩሎ።
ሰበ-ስልጣን ምስሪ - ነቲ ናይ ተቓውሞ መዓስከራት ብምብታን፡ ኣብታ ሃገር ህድኣት ክዓስል ክኽእል ኢሎም ዘውጽእዎ ሓድሽ ሕጊ-ማርሻል፡ ሰዓታት እቶ እቶ ከምዝኣወጁ ይፍለጥ። ብዘይካ’ዚ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ምስሪ - ኣባላት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ጥይት ክትኩሱ ፍቓድ ምሃቡ ተጠቒሱ’ሎ። ኣባላት ሓይልታት ጸጥታ ኣገደስቲ ጎደናታት ብምዕጻው፡ታንክታትን ድሩዓት ወተሃደራውያን መካይንን ኣዋፊሮም ነይሮም። መንግስታዊት ተለቪዥን ምስሪ ድማ - ሃድን ኣብ ልዕሊ ኣባላት ግብረ-ሽበራ ይቕጽል ኣብ ዘለወሉ ህዝቢ ካብ ቤቱ ከይወጽእ ኣተሓሳሲባ።
ይኹን’ምበር፡እቶም ብሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ዝተጸውዑን ንምምላስ ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየ ፕረዚደንት መሓመድ ሞርሲ ዝጠልቡን ሰልፈኛታት - በዚ ሓድሽ ዝወጸ ሕግታት ከይተሰናበዱ ተቓውሞኦም ምግላጽ ቀጺሎም ኣለው።
ወኪል ቪኦኤ ኢሊዛበት ኣሮትነቲ ኩነታት ኣመልኪታ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ”እቲ እኩብ ተቓዋማይ ህዝቢ ክትርኢ ትጸንሕሞ- ገለ ድምጺ ምስ ሰምዐ ድማ ኩሉ ይብተን። እዚ ድማ መርኣያ ዝተቶኮሰሎም ጥይት ምዃኑ’ዩ። ዓይነት እቲ ዝተተኮሰ ብንጹር ክፍለጥ ኣይተኻእለን” ትብል።
ብተለቪዥን ዝተመሓላለፈ ምስልታት ከምዝሕብርዎ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ታንታ ዝተባህለት ኣብ ሰሜናዊ ክፋል’ታ ሃገር ከይተረፈ ኣጋጢሙሎ።ኣብቲ ቦታ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት ጸጥታ ምስርን እቶም ሰልፈኛታትን’ውን ጎንጺ ተራእዩ።
ብሓፈሻ በቲ ኣብታ ሃገር ዝተፈጥረ ሓድሽ ዕግርግር - ቁጽሪ ዝተቐትሉ 638 ከምዝበጽሐ መንግስታዊ ጸብጻብ ይሕብር። ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ግን እቲ ኣሃዝ ብኣሽሓት ከምዝኾነ ይገልጽ።
ኣብ ኣህጉራዊ ዲፕሎማስያዊ መዳይ - ኩነታት ምስሪ ኣሻቓሊ ኮይኑ’ሎ። ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንኮይስ ሆላንድ ከምኡ’ውን ቻንስለር ጀርመን ኣንጌላ መርከል ንጉዳይ ምስሪ ብዝምልከት ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣኼባ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ጸዊዖም ኣለው። ብዘይካ’ዚ፡ እቶም መራሕቲ ሃገራት እቲ ኣብ ምስሪ ዝርአ ዘሎ ዕግርግር ብህጹጽ ከብቅዕ መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።
የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማዕከል በ1993 ዓ.ም ባሳተመው መዝገበ ቃላት ውስጥ “ባህር ዛፍ” ለሚለው ቃል “በዳግማዊ ምኒልክ ጊዜ ፍሬው ከአውስትራሊያ እንዲመጣ ተደርጐ ኢትዮጵያ ውስጥ የለማ፣ የተለያዩ ዝርያዎች ያሉትና በጥቂት ዓመታት ውስጥ ለአገልግሎት የሚደርስ የትላልቅ ዛፎች አይነት” የሚል ትርጉም ሲሰጥ “ዛፍ” ለሚለው ቃል ደግሞ “ግንድና ቅርንጫፍ ያሉት፣ መጠኑ ትልቅና ትንሽ የሆነ፣ ለረጅም ጊዜ ሊቆይ የሚችል የእፅዋት አይነት” በሚል ይገልፀዋል፡፡ከውጭ መምጣቱን ለማመልከት “ባህር” የሚል ቅፅል ጨምሮ “ባህር ዛፍ” የራሱን መጠሪያ ከማግኘቱ በፊት በጥቅል “ዛፍ” በሚል ስያሜ የሚታወቁ አገር-በቀል እፅዋት ነበሩ፡፡ እነዚህ እፅዋት በጥቅል ዛፍ ተብለው ለምን ሊጠሩ ቻሉ? ስያሜውን መች አገኙ? እንዴት፣ በምንና በማን አማካኝነት? መልሱ እንደ ጥያቄው ቀላል አይደለም፡፡
የስያሜ መነሻ፣ ምክንያትና ትርጉማቸው ምን እንደሆነ ሳናውቅ በንግግራችን ውስጥ ከምንጠቀምባቸው ቃላት አንዱ “ዛፍ” መሆኑን “የአባ ባሕርይ ድርሰቶች” በሚል ርእስ በፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ ተዘጋጅቶ በ1997 ዓ.ም በታተመው መፅሐፍ ውስጥ ተመልክቷል፡፡
“ቀደም ብለው የወጡ የሕዝብና የቦታ ስሞች ትርጉማቸው በጊዜው ሳይመዘገብ ከቀረ ወይም በቋንቋችን ውስጥ ሕያው ካልሆነ የተፀውኦ ስም ቢሆኑም እንደ “ዛፍ”፣ “ጠላ”፣ “ፈረስ” የዘመን ርቀት ትርጉማቸውን ደብቋቸዋል፡
ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ የብዙ ቃላት ስያሜ መነሻ እና ትክክለኛ ትርጉማቸው አለመታወቁ ብቻ ሳይሆን የተሳሳተ ትርጉም ለመስጠት ድፍረት አብዝተናል ብለው በምሳሌነት ያቀረቡት “ጠመንጃ” የሚለውን ቃል ነው፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ በመፅሐፉ የግርጌ ማስታወሻ (ማብራሪያ) ባቀረቡት ፅሁፍ፡-
“ጠመንጃ” ማለት “ጠብ መንጃ” ከሚለው የመጣው ነው የሚለውን ማስጣል አልቻልንም፡፡ ዘመኑ የመምህር ቃል የማይከበርበት ዘመን በመሆኑ፣ “ጠመንጃ” ወይም “ጠብ መንጃ” የቱርክ ቃል ሆኖ ከእኛ የደረሰው በአረቢኛ በኩል ነው፤ የዚህን የቱርክ ቃል ትርጉም “ጠብ መንጃ” ለማድረግ መጀመሪያ ቱርኮችን አማርኛ ተናጋሪ ማድረግ ያስፈልጋል ቢባልም ብዙ ሰሚ አልተገኘም” ይላሉ፡፡
ዛፍ ለምን ዛፍ እንደተባለ መልስ በሌለበት ሁኔታ ደግሞ “ባህር ዛፍ”ን አጥፍቶ በአገር በቀል እፅዋት ለመተካት እቅድ ተነድፎ ተግባራዊ ሥራው ከተጀመረ ሰንበትበት ብሏል፡፡ ባህር ዛፍ ብዙ ውሃ በመፈለጉ ምክንያት፣ ለመሬት ድርቀትና ለሌሎች እፅዋት እድገትም እንቅፋት ሆኗል በሚል ነው በአገር በቀል እፅዋት እንዲተካ እየተደረገ ያለው፡፡
አፄ ምኒልክ አዲስ አበባ የመንግሥታቸው መቀመጫ እንድትሆን መወሰን የቻሉት ከአውስትራሊያ የመጣው ባህር ዛፍ ለማገዶ ችግር አፋጣኝ ምላሽ የሚሰጥ ሆኖ በመገኘቱ ነበር፡፡
ባህር ዛፍን ጨምሮ የደን ልማት ለአገርና ለሕዝብ ያለውን ጠቀሜታ የተረዳው የአፄ ኃይለሥላሴም መንግሥት ከሐምሌ 9 ቀን 1948 ዓ.ም ጀምሮ በየዓመቱ የደን በዓል ቀን ሆኖ እንዲከበር ወስኖ እንደነበር “ፍሬ ከናፍር 3ኛ መፅሐፍ” በሚል ርእስ በ1957 ዓ.ም የታተመው ጥራዝ ውስጥ ታሪኩ ተዘግቧል፡፡
በዘመኑ በሆለታ ከተማ በተከበረው የደን በዓል ቀን ላይ ንግግር ያደረጉት የእርሻ ሚኒስትሩ ባላምባራስ ማህተመሥላሴ ወልደመስቀል ለበዓሉ በመቶ ሺህ የሚቆጠር ችግኝ መዘጋጀቱን፣ ችግኞቹን መትከያ 120,000 ሜትር ካሬ መሬት መሰናዳቱን፣ ከሚተከሉትም ችግኞች የሚበዙት ከውጭ አገር የመጡ መሆናቸውን፣ ለፕሮጀክቱ መሳካት የተባበሩት መንግሥታት የእርሻና የምግብ ድርጅት እገዛ ማድረጉን ገልፀዋል፡፡
የደን በዓል ቀን ተቆርጦለት መከበር ከመጀመሩ በፊት በተሰራው ሥራም ወደ አንድ ሚሊዮን የሚደርሱ እፅዋት መተከላቸውን ያመለከቱት አፄ ኃይለሥላሴ በበኩላቸው ባደረጉት ንግግር “አስፈላጊውን ችግኝ ምንም እንኳን የእርሻ ሚኒስቴር እንዲሰጥ ቢታዘዝ ከእርሻ ሚኒስቴር እየተወሰዱ የሚተከሉት ዛፎች ሁሉ የባለርስቱ ንብረት ናቸውና ይህን ሥራ ያለማቋረጥ በትጋት መፈፀም ግዴታ ነው፡፡”
የእርሻ ሚኒስትሩና ንጉሠ ነገሥቱ “በሆለታ ዛፍ ተክል መፈተኛ ጣቢያ” ተገኝተው ካደረጉት ንግግር መረዳት እንደሚቻለው ካለፈው ብቻ ሳይሆን ዛሬ ከሚታየውም እውነታ ጋር እያያዝን ብዙ ጥያቄ እንድናነሳ ግድ የሚሉ መረጃዎች ሰፍረዋል፡፡
ለሐምሌ 9 ቀን 1948 ዓ.ም የደን በዓል ቀን እንዲተከሉ የቀረቡት እፅዋት የሚበዙት ከውጭ የመጡ ከሆነ አሁን ባህር ዛፍን በአገር በቀል እፅዋት የመተካቱ ተግባር በዚያ ዘመን በብዛት ወደ አገር ውስጥ የገቡትንም ያካትት ይሆን? “የሆለታ ዛፍ ተክል መፈተኛ ጣቢያ” ጥናትና ምርምር ዛሬ ተግባራዊ እየሆነ ላለው ተግባር ምን አስተዋፅኦ አድርጓል? ለ1948 ዓ.ም የደን በዓል ቀን የተባበሩት መንግሥታት የእርሻና የምግብ ድርጅት እገዛ ዛሬም ለተመሳሳይ ዓላማ እያገኘናቸው ካሉ እርዳታዎች ጋር ስናነፃፅረው ስለነገ መድረሻችን ምን ያሳየናል? በዘመኑ አፄ ኃይለሥላሴና የእለቱ የክብር እንግዶች የተከሏቸው ችግኞች አሁን ይኖሩ ይሆን?
ዛፍ እንደ ቅርስ፣ እንደ ሐውልት ታሪክ ማስተላለፊያ ሆኖም አገልግሏል፡፡ በአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ሕንፃ ፊት ለፊት በ”አፍሪካ ፓርክ” ውስጥ ያሉት እፅዋት በአፄ ኃይለሥላሴ ዘመነ መንግሥት ለአፍሪካ አንድነት ስብሰባ ወደ አዲስ አበባ የመጡ የአህጉሪቱ መሪዎች የተከሏቸው ናቸው፡፡ በአዲስ አበባ ከተማ ብቻ ሳይሆን በክልል ከተሞችም በታዋቂ ሰዎች የተተከሉ እፅዋት እንዳሉ መረጃ ከሚሰጡን መፃሕፍት አንዱ የሰይፉ መታፈሪያ ፍሬው “ዐፈር ያነሳ ሥጋ” የግጥም ስብስብ መድብል ነው፡፡
በ1964 ዓ.ም የታተመው ይህ መፅሐፍ ጥር 24 ቀን 1961 ዓ.ም የተፃፈና “አንድ ያልታደለ ዛፍ” የሚል ርእስ ያለው ግጥምን ይዟል፡፡ በዘመኑ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ፀሐፊ ሆነው ያገለግሉ የነበሩት ኡ፡ታንት በኢትዮጵያ ጉብኝት ባደረጉበት ወቅት በደብረዘይት ከተማ የዛፍ ተከላ ሥነ ሥርዓት አከናውነዋል፡፡ ያንን ታሪክ ያዩት ሰይፉ መታፈሪያ ፍሬው በፃፉት ግጥም ውስጥ ቀዳሚው ስንኞች እንዲህ ቀርበዋል፡-
ግጥሙ በአንድና ቀጥተኛ አቀራረቡ ታሪክን ሲያመለክት በምሳሌያዊ ትርጉሙ ደግሞ ተፈጥሮአዊ የሆነ በረከት፣ ፀጋና ስጦታ እንዴት እንደሚጠፋ፣ እንዴት እንደምንቀማ ያሳያል፡፡ የግጥሙ ማብቂያ ስንኞችም ለዚህ መልእክት አፅንኦት ሰጥተዋል፡፡
የዛፍና ባሕር ዛፍ ነገር ከአፄ ምኒልክ ዘመን ጀምሮ የመንግሥት አንዱ ሥራ ወይም የፖሊሲ አካል ሆኖ እስከ ዛሬ ዘልቋል፡፡ በደርግ ዘመን ሰፊ የደን ልማት ፕሮጀክት ተነድፎ ተግባራዊ ሥራዎችም ተጀምሮ ነበር፡፡ የሚሊኒየም በዓልን ምክንያት በማድረግም ከግንቦት ወር 1999 ዓም ጀምሮ በየዓመቱ እፅዋትን በመትከል የሚታሰብ በዓል ተጀምሯል፡፡
እፅዋትን መትከል የአካባቢ ጥበቃ አካል መሆኑ የዓለም አገራት አጀንዳ ሆኖ ስለቀረበም ችግኝ ተከላ ላይ የሚሳተፉ ግለሰቦች፣ ተቋማት፣ ድርጅቶች፣ … ተበራክተዋል፡፡
ነሐሴ 5 ቀን 2004 ዓ.ም ሻርፕ ኮምዩኒኬሽን ከወሊማ ሪዞርት ጋር በመተባበር በዱከም ከተማ ባከናወኑት የችግኝ ተከላ ሥነ ሥርዓት ላይ በክብር እንግድነት የተገኘው አርቲስት ስለሺ ደምሴ (ጋሽ አበራ ሞላ) አገር በቀል እፅዋት ለአካባቢ ጥበቃ ልዩ ጠቀሜታ እንዳላቸው ገልጿል፡
በ1948 ዓ.ም ከውጭ አገር በብዛት የመጡት የትኞቹ እፅዋት ናቸው? ባህር ዛፍ ከ120 ዓመት በኋላ የአገር በቀል እፅዋት አካል መሆን ሳይቻለው ለምን ቀረ? ለእፅዋት መተካካቱ የተመደበው በጀት ቢቋረጥ የአሳቡን ጠቃሚነት አምኖበት ገበሬው እንዲተጋበት ተደርጓል ወይ? የዛፍና የባህር ዛፍ ነገር ብዙ ሳያነጋግር አይቀርም፡፡
በአምባሳደር ድንበሩ ህልፈተ ህይወት እጅግ በጣም ጥልቅ መራሪ ሀዘን የተሰማን መሆኑን እየገለጽን፣ለቤተሰቦቹ፣ ለስራ ባልደረቦቹ እና ለወዳጅ ዘመዶቹ መጽናናትን እንመኛለን።
አቶ ጁነዲን ጠባብ አይደለሁም ይላሉ። ነገር ግን በቃለ መጠይቁ እንደሰማሁት የሚጨነቁትና የሚያወሩት በሙሉ ስለ አንድ ብሄር ብቻ ነው። ስለዚህ እሳቸውም ልክ እንደ ህውዋት ሰዎች ጠባብንት እንዳላቸው ነው የምገነዘበው። አንድ ሁሉን ይወክላል በሚባል የፈዴራል መንግስት ከፍተኛ ባለስልጣን የነበረ ሰው ለአንድ በሄር ብቻ ሳይሆን ሰለሌላውም ለምሳሌ ስለ አማራው፣ ጉራጌው፣ ትግሬው ወይም ጋምቤላው ያማይጨነቅበት ምክንያት አይገባኝም፤ ጠባብነት ካልሆነ በስተቀር።
ሌላው ደግሞ እሳቸው ለኦሮሞ ህዝብ መብት ተቆርቋሪ አድርገው ያቀረቡበት ሁኔታም በ ራሱ የተሳሳተና እንዲያው እኔ የኦሮሞ ህዝብ ጠላት አድርጌ ነው የምቆጥራቸው። አንድ ማሳያ ሊሆን የሚችለው የኦሮሞ ህዝብ አማርኛ መማር የለበትም የሚለውን የህወዋት ፖሊሲ ሲያስፈጽሙ መቆየታቸው ነው። በዛ ምክንያት ከደርግ ውድቀት በኋላ የተወለዱ ልጆች አማርኛ እንዳያውቁ እገዳ ስለተደረገባቸው እንደልባቸው ወዴ ሌሎች ክልሎች ሄደው ስራ ለመወዳደርም ይሁን ንግድ ለመነገድ ሲቸገሩ ይታያሉ። ያ ብቻ ሳይሆን የኦሮሞ ተወላጅ የሆነ ሰው የፌዴራሉ የስራ ቋንቋ የሆነውንና ሁሉንም የሚያግባባውን የአማርኛ ቋንቋ ባለማወቁ ብቻ ወደፊት የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ሊሆን የሚችልበትን መንገድ የአቶ ጁነዲን ኦህዴድ ጥርቅም አድርጎ ዘግቶት ቆይቷል።
በተለያየ ምክንያት በውጥረት ውስጥ ያለ ሰው የተረጋጋና ውጤታማ የሆነ ውሳኔ ላይ ለመድረስ በመጀመሪያ የውጥረቱን መንስኤና አሁን ያለበትን ሁኔታ በትክክል መረዳት ይገባዋል። ባልተረጋጋ ሁኔታና ውጥረቱ በፈጠረብን ስሜት ውስጥ ሆነን የምንወስዳቸው የትኛውም አይነት እርምጃውች ከስህተት ሊጸዱ አይችሉም። ይህም ስህተት ወደ ባሰ አለመረጋጋትና ውጥረት ከዚያም ወደ ሌላ ስህተት ከሚከተን በስተቀር የምንፈልገውን ውጤት ሊያስገኝልን አይችልም። የትኛውም ስህተት በሌላ ስህተት ሊታረም አይችልምና።
አሁን አገራችንና በውስጧ የምንኖር ህዝቦቿ ያለንበት ሁኔታ በውጥረት የተሞላ ነው። ይህ ውጥረት ደግሞ መልኩን እየቀያየረ ለወራት ዘልቋል። እስከማስታውሰው ድረስ (ባለፉት 40 አመታት) ይህን መሰል ውጥረት ውስጥ ስንገባ ለመጀመሪያችን አይደለም። የውጥረቱ መጠን አካባቢያዊ፣ ወረዳ፣ ክልላዊና አገር አቀፋዊ ሆኖ በተለያየ መጠን ጉዳት አድርሶ አልፏል፤ ጉዳት እያደረሰም ነው።
ካለፈው ህዳር 2008 ዓ/ም በኦሮሚያ ጀምሮ በአማራና በደቡብ እየተስፋፋ የመጣው ውጥረት የበርካታ ሰዎችን ህይወት፣ አካልና ንብረት አውድሟል፤ እያወደመም ነው። ቁጥራቸው በውል የማይታወቅ ሰዎች ታስረዋል እየታሰሩም ነው። በአንድ በኩል ህዝብ ለመንግስት “ጥያቄ አለኝ” ይላል፤ በሌላ በኩል መንግስት “ጥያቄው የሚቀርብበት መንገድ ህጋዊ ስላልሆነ ህግን ማስከበር አለብኝ” ይላል። ህዝቡ “መንግስት ጥያቄየን እስኪመልስ ድረስ በየትኛውም መንገድ” ቢሆን እገፋበታለሁ ሲል፤ በሌላ ወገን መግስት “በሃይልም” ጭምር ህግን አስከብራለሁ በሚል አንድምታ ውጥረቶችና እልሆች በሁለቱም ወገን እየቀጠለ የሰው ህይወት፣ አካልና ንብረት ላይ የሚደርሰው ጥፋት እንደቀጠለ ነው። ይህ በእንዲህ እንዳለ በውጥረቱ ውስጥ የማይፈለጉ የጎንዮሽ ውጤቶች ብቅ ብቅ እያሉ ይታያሉ። የእኔም የዛሬ ትኩረት በዚህ ላይ ያጠነጥናል።
ጥያቄ ያላቸው ወገኖች ጥያቄአቸውን ያቀረቡት ህጋዊ ተጠያቂነት ላለውና ላለፉት 25 ዓመታት አገሪቱን ሲያስተዳድር ለኖረ ፓርቲና እርሱ ለመሰረተው መንግስት ነው። ገለልተኛ ሆኖ አንድ ሰው “ህዝብ መንግስትን እየጠየቀ ያለው ጥያቄ ምንድን ነው?” ብሎ ቢጠይቅ፤ በእኔ እይታ ጥያቄው
በሁለት የተከፈለ ነው። አንዱ ወገን ያለው ህገ-መንግስት አተገባበር ላይ ያተኮረ ሲሆን ሌላው ደግሞ ራሱን ህገ-መንግስቱ ላይ ያነጣጠረ ነው። ጠቅለል ብለው ሲታዩ በመጀመሪያው ወገን ያሉ ጥያቄዎች፤
1. መንግስትና ገዢው ፓርቲ ህገ-መንግስቱን አላከበረምና በተግባርም ባስቸኳይም ያክብር፤ ህገመንግስታዊ መብቶችን (ሰብአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶችን በተመለከተ) የሚሸረሽሩና የሚገድቡ ህጎች ይቀየሩ።
1. በህገ-መንግስቱ ቋንቋን መሰረት ያደረገው ውስጣዊ አስተዳደራዊው አከላለል ትክክል አይደለምና ህገ-መንግስቱ ይሻሻል የሚል ነው። (የድንበርና የማንነት ጥያቄዎች እዚህ ስር የሚወድቁ ይመስለኛል።)
በእኔ እይታ አየሩን የሞሉት ጥያቄዎች ሲጨመቁ ይህን ይመስላሉ። እነዚህ ጥያቄዎች በ2008 የጀመሩ ሳይሆኑ ላለፉት 25 አመታት ሲነሱና የተለያዩ ወገኖችን ሲያከራክሩ የኖሩ ብሎም የገዢውን ፓርቲ ጨምሮ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፕሮግራም ሆነው የምረጡን መቀስቀሻዎች ነበሩ፤ አሁንም ናቸው። አሁን ጥያቄውን ልዩ ያደረገው ጠያቂዎች እንደ ፖለቲካ ፓረቲዎች በቢሮ አድራሻ ተወስነው የመንግስትን ፈቃድ ጠይቀው ከገዥው ፓርቲ ጋር በጠረጴዛ ዙሪያ ውይይቶችንና ክርክሮችን የሚያደርጉ ሳይሆኑ፤ ጠያቂዎች በራሳቸው መንገድ የሚጠይቋቸውና በራሳቸው መንገድ እንዲመለሱላቸው የሚፈልጉ ሆነው መገኘታቸው፤ መንግስትም ጥያቄዎችን ተቀብሎ የሚያስተናግድበት መንገድ ሃይል የተቀላቀለበት መሆን ለሰው ህይወትና ለንብረት ውድመት መስኤዎች መሆኑ ነው። መንግስትም ሆነ ገዥው ግንባር ለጥያቄዎቹ አዲስ አይደለም፤ ላለፉት 25 ዓመታት ሲጠየቅና ሲከራከር ኖሯል። አሁንም በጥያቄዎቹ ሳይሆን ጥያቄው በሚቀርብበት መንገድ ላይ ነው “ህጋዊ አይደለምና ህግ አስከብራለሁ።” በማለት ውጥረት ውስጥ የገባው። ጥያቄዎቹ በተቀመጡበት ቅደም ተከተል የመጀመሪያዎችን ሁለት ጥያቄዎችን መንግስትና ገዥው ፓርቲ “በራሴ መንገድ ጥያቄዎችን እየመለስኩ ነው፣ ውጤቱ በአንድ ሌሊት ላይታይ ይችላል፤ ሆኖም ቀስበቀስ ሁሉንም አሟላለሁና ፋታ (እድል) ይሰጠኝ” የሚል መልስ ይሰጣል። መልሱ ጠያቂዎችን አላረካም “25 ዓመታት እነዚህን ጥያቄዎች ለመመለስ ከበቂ በላይ ነው፤ ከዚህ በላይ መታገስ በቃ።” የሚል ጩኸት ከየአቅጣጫው ይሰማል።
ጥያቄዎቹ መሰረታዊ ከመሆናቸው የተነሳ አሁንም በመንግስትና በገዥው ፓርቲ ህዝብን በሚያረካ መልኩ በተግባር ቢመለሱ ጠያቂዎችን፣ መላውን የኢትዮጵያ ህዝብና ራሱን ገዥውን ፓርቲና መንግስት ጭምር ከጥፋትና ከውድቀት ያድናሉ ብዬ በግሌ አምናለሁ። ህግን ለማስከበር ህግን ማክበር፣ ህገ-መንግስትን ለማስከበር፤ ህገ-መንግስቱን ማክበር ለመንግስት የመጀመሪያው ጉዳይ ነውና።