Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እቶም ተኣከብቲ’ውን ብ “ተረዲኡና” ዝዓይነቱ ኣጣቒዖም ብማእከል ናይቲ በእዳዎም ዝሰርሕዎ ቅርጺ ስሉስ ኩርናዕ የዒንቶም ኣሕሊፎም ብምጥማት ናይቲ ተኣምራት በዓል ቤት ምዃኖም ኣወጁ። ቅልል ብዝበለ ምሳሌ እዚ ቅርጺ ስሉስ ኩርናዕ ናቶም መስቀል ማለት ኢዩ። ከምቲ ብሰዓብቲ እምነት ክርስትና፣ መስቀል ናይ እምነቶም መግለጺ ዝኾነ፣ ሰዓብቲ ሳጥናኤል ድማ እዚ ቅርጺ ስሉስ ኩርናዕ መግለጺኦም ኢዩ። ዓቢ ኣብዮታዊናን ናይ ናጽነት ኣቦናን ኢሎም ዝጽውዕዎ ሓይሊ፣ ንመጀመርታ ግዜ ጥበቡ ዝገለጸሉ፣ ንወድ ሰብ ዘሰልጠነሉ፣ ንወድ ሰብ ተገሊጹ ዝተራእየሉ፣ ብዙሕ ተኣምራት ዝገበረሉ፣ ናይ መጀመርታ ቤተ መቕደሱ እዚ ናይ ስሉስ ኩርናዕ ፒራሚድ ኢዩ። ምድራዊ ጥበቡ ንወድ ሰብ ገሊጹ ዘርኣየሉ፣ የዒንቶም ዝኸፈተሉ፣ ንመጀመርታ ግዜ ንዕኡ ክስዕቡን ከምልኽዎን ዝገበረሉ ቦታ ስለዝኾነ ናይቶም ሰዓብቱ መስቀል ኮይኑ የገልግል። ንሳቶም’ውን ንዕኡ እሙናት ምዃኖም ይገልጹሉ። ተጻረርቲ መስቀል ምዃኖም ይእውጁሉ። ናይ ኣቦኦም ክብሪ ይገልጹሉ። ተኣማንነቶም የረጋግጹሉ፣ ወዘተ…,, ናይዚ ኣርማ ሰዓብቲ ነብሳት በዚሖም ማለት ብናቶም ትርጓሜ፣ ዓወቶም እንዳሰፍሐ ምምጽኡ ዘረጋግጽ ይኸውን ማለቶም ኢዩ።
እቶም ጳጳስ ቀጸሉ፣ “ንሕቶታትኩም ኣብ ኣእምሮይ መዝጊበ ሒዘዮ’ለኹ። ካብቲ ናይ መጀመርታ ሓታቲ ተበጊሰ ብስሩዕ ቅድመ ተኸተል ይኸውን መልሲ ዝህቦ” በሉ። ነዚ ኣብ ዝተዛረቡሉ ቅጽበት ካበይ ከም ዝመጹ ዘይፍለጡ ንኣሽቱ ኣትማን ኣብ ማእከል ጸጉሮም ፈለኽለኽ ክብሉ ጀመሩ። ቀጺሉ፣ ገጹ ናይ ሰብ ዓጽሚ ዝመስል፣ ካልእ ኣካሉ ግና ቅርጺ ገበል ዝመስል ህጻን ኣብ ትሕቲ እግሮም ኮፍ ኢሉ፣በተን ቀጠንትን ኣዝየን ነዋሕትን ዝኾና መልሓሱ ከንፈሮም ደጋጊሙ ክልሕስ ተስተውዓለ። ብዙሕ ኣይጸንሐን ልሕስ ልሕስ ኣቢልዎም ከደ። እቶም ኣትማን’ውን ሰዓብዎ።
“ኢንዶኒዥያ!” ክብሉ ጀመሩ። ፋልማይ ሓታቲ መራሒ ኢንዶኒዥያ ስለዝነበረ። “እዚ መጽሓፈ ሄኖክ ተባሂሉ ዘሎ ናይ ዓለምና ናይ መጀመርታ ጽሕፈት ኢዩ። እዚ’ውን ካብ ካልእ ፍልይ የብሎ። ናይ መጀመርታ ኮይኑ ብናይታ ሃገር ቋንቋ ጥራይ ምርካቡ’ውን ከምኡ። ሄኖክ ባዕሉ እንተኾነ ወድሰብ ክንሱ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ኣእምሮኡ ዝተጠቀመ ሰብ ነይሩ። ወድ ሰብ ካብ 20 ፐርሰንት ንላዕሊ ኣእምሮኡ ኣይተጠቀመን ። ሄኖክ ግና 100% ናይ ኣእምሮኡ ኣይ ኪው /IQ/ ዝተጠቐመ እንኮን ናይ መጀመርያን ሰብኣዊ ፍጡር ኢዩ ነይሩ። ልዕሊ ኩሉ ግና ነቲ ልዑልና ጥራይ ዝፈልጦ ነገር፣ እዚ ሄኖክ ዝተባሃለ ሰብ ብዝርዝር ምፍላጡን ክሳብ እቲ ቦታ ከይዱ ምስናዱን፣ ንዕኡ’ውን ብናይ ወድሰብ ቋንቋ ጽሒፉ ንህዝቢ ዓለም ክበጽሕ ስለዝጸዓረን ከምኡ ኸኣ ክኸውን ስለዘይግብኦ፣ ንብዙሓት’ውን ስለዘስሕት ኣተኩሮ ክንህቦ ተገዲድና ኣለና። ኣብ ውሽጡ’ውን ብምሉኡ ናይቲ ‘ናይ ወድሰብ ላዕለዋይ ኣካል ኢየ’ ዝብል ኣካልን ናይ ሰዓብቲ ጭፍርኡን ሓፈሻዊ ኣሰራርሓን ተግባርን ተገሊጽዎ ኣሎ። ካብ ናይ ጸሓይን ወርሕን ጀሚሩ ካሳብ ናይቶም ጭፍርኡ ናይ ስራሕ ብጽሒትን መንፈሳዊ ኣሰራርሓን ኣመዳድባን ገሊጹሉ ኣሎ። ነቲ ዝረኣዮ’ውን ተዛሪቡሉ ኣሎ። እቲ ላዕለዋይ ኣካል ንልዑልና ብዝምልከት ዝሓወሰሉ ገለ ገለ. . . . ሓሶት ነገራት ገዲፍካ ብዙሕ ሓቅታት ኣለዎ። ኣብ ርእስ’ዚ እውን ከም ካልኦት ናይ ሃይማኖት መጽሓፍትታት ተራ ዘይገብርዎ ነገራት ኣብ ውሽጡ ሒዙ’ሎ። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ኣብ ኢድ ኩሉ ሰብ ዝርከብ መጽሓፍ’ውን እንተኾነ ከም ማንም መጽሓፍ ተራን ዋላ ሓንቲ ክነግር ዘይክእልን ይምሰል ደኣምበር ኣብ ውሽጡ ግን ብዙሕ ሓቅታት ኣለዎ። ኣብቲ ቀንድን ኣብ ኢድና ጥራይ ዘሎን ምሉእ መጽሓፍ ድማ ካብ ካልኦት ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ዝፍለየሉ በብዓይነቱ ነገራት ኣለዎ። ካብዚኦም’ውን እቲ ቀንዲ፣ ንመጀመርታን ንመወዳእታን ግዜ እታ ገነት ዝተባህለት ንደቅሰባት ተሓሲባ ዝነበረት ቦታ ኣበይ ከም ትርከብን ብልክዕ ቦታኣ ኣበይ ከም ዝኾነ ብንጹር ዝሰፈረሉ መጽሓፍ ምዃኑ ኢዩ። ብተወሳኺ’ውን እቲ ካብ ጥፍኣት ማይ ዝደሓነ ናይ መጀመርታን ናይ መወዳእታን ነገድ መስፈሪኡ ዝገበራ ምድሪ ኣየነይቲ ምድሪ ከምዝኾነት ብግልጺ ስለዘፍልጥ ኢዩ። ናይ መጀመርታ ቋንቋ ኣየናይ ከምዝነበረ’ውን ስለዝጥቁም ኢዩ። እዚ ጥራይ’ውን ኣይኮነን ወድሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ካልኦት ፍጡራን ከምዝነበሩ ኣጸቢቑ ስለዘረጋግጽ ኢዩ። ወድሰብ ኣብ ዝተፈጠረሉ ቅንያት እቶም ፍሉያት ፍጥረታት ማለት፣ መጽሓፍ ቅዱሶም ከይዘርዘረ “ኔፊሊም” ጥራይ ኢሉ ዝጸውዖምን ምስ ደቅሰባት መውስቦ ፈጺሞም ዝተዳቐሉን፣ ደሓር’ውን ንናይ ልዑልና ዕላማ ደጊፎም ኣብ ጎኑ ዝቖሙ ረቀቕትን ስልጡንን ዝነበሩ ፍጡራን ዝገበርዎ ዓመጽ ተንቲኑ ስለዝገለጸሉ ኢዩ። ካብ ፍረ ነገራቱ ገሊኦም እዚኦም ኢዮም። እዞም ሓቅታት ድማ ምእንቲ ድሕነት ልዑልና፣ ከይተፈለጡ ክጸንሑ ነይርዎም። ከይተፈለጡ ብምጽንሖም’ውን ንናይ ሄኖክ መጽሓፍ ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ቀንዲ መጽሓፎም’ውን ከይተረፈ ኣብ ምልክት ሕቶ ከእቱ ክኢሉ’ሎ። ነቲ ክፍጠር ንደልዮ ዘይንጹርነት’ውን ጽቡቕ ሓገዝ ኮይኖም ኣለዉ። ብርግጽ ነቲ ሄኖክ ብዛዕብኦም ዝጸሓፎ፣ መጽሓፍ ቅዱሶም ብሓንቲ ቃል ብምጥቕላል ገሊጽዎ ይሓልፍ። ንዕኡ’ውን እንተኾነ ካልእ ትርጉም ክሕዝን ክወሃቦን ኢና ጌርና። እስከ . . . . .ሓደ ናይ ቤተ ክህነት ሊቅ ከም ምዃነይ መጠን ነቲ መጽሓፍ ገንጺለ ሓደ ምሳሌ ከርኢ’ሞ ከረድእ ክፍትን” ብማለት፣ ከም ላግጺ ዝበለ ፍሽኽታ ኣርኣዩ’ሞ ርግእ ኢሎም ተንሲኦም ነቲ ስክሪን ዳህሰስዎ። ዓበይቲ ፊደላት ነቶም ተኣከብቲ ብንጹር ከም ዝንበቡ ኮይኖም ክርኣዩ ጀመሩ። እቶም ጳጳስ’ውን ገፈፍ ገፈፍ እንዳበሉ፣ ናብቲ ስክሪን ብኢዶም እንዳጠቆሙ ከረድኡ ጀመሩ።
“ኦሪት ዘፍጥረት ኣብ ዝብልዎ፣ ምዕራፍ 6 ቁጽሪ 1ን 2ን ከምዚ ክብል ይጅምር፣ “ኮነ ድማ ሰብ ኣብ ልዕሊ ገጽ ምድሪ ኺበዝሕ ምስ ጀመረ፣ ኣዋልድ ከኣ ምስ ተወልዳሎም፣ እቶም ደቂ ኣምላኽ ድማ ነተን ኣዋልድ ሰብ፣ መልክዔኛታት ከም ዝዀና ምስ ረኣዩ፣ ካባታተን ዘዝሓረይወን ኣንስቲ ወሰዱ።”
“ኣብ ምዕራፍ 6 ቁጽሪ 4 ድማ ከምዚ ይብል፣ “ደቂ ኣምላኽ ናብተን ኣዋልድ ሰብ ምስ ኣተዉ፣ ንሳተን ከኣ ምስ ወለዳሎም ፣ በቲ ዘበን እቲ፣ ብድሕሪኡ ድማ፣ ኣብ ምድሪ ንጉዓት ሰባት (ኔፊሊም) ነበሩ። እቶም ካብ ጥንቲ ስሙያት ዝነበሩ ጀጋኑ ሰባት እዚኣቶም እዮም።” ይብል።
“ደቂ ኣምላኽ ዝብል ዘሎ ንመን ኢዩ? እቶም ንጉዓት ሰባት (ኔፊሊም’ከ) በዓል መን ኢዮም? ኢልኩም ንዝኾነ ናይ ሃይማኖት ሊቃውንቲ ሕተቱ። ዝህቡኹም መልሲ ሓደ ዓይነትን ተመሳሳልን መልሲ ኢዩ። ኣብ ናትና ቤተ ክርስቲያን ኮነ ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ቦታታት ካልእ ትርጓሜ ተዋሂብዎ ከምዝተርፍ ኢና ጌርና። እንታይ ኢዩ ንሱ? ደቂ ኣምላኽ ዝብል ዘሎ ንወገን ኣቤል፣ ኣዋልድ ሰብ ዝብል ድማ ንወገን ቃኤል ኢዩ ኢሎም ኢዮም ዝነግሩኹም። ካልእ ሓቀኛ መልሲ ክትረኽቡ ኣይትኽእሉን። ምዝብራቕ ክበሃል ከሎ ብቐሊል
ምሳሌ ክግለጽ ከሎ ነዚ ይመስል። ቅድሚ ኣዳም ካልእ ፍጡር ነይሩ ኢልካ ምሕሳብ ሓጢኣት ከም ዝኾነ ነጊርናዮም ኣለና። እቲ ዝሓዝዎ መጽሓፍ ግና ብዝጸረየ ኣገላልጻ ነቲ ሓቂ ይነግሮም ኣሎ። ክሰምዑ ዘለዎም ግና ንዓና ኢዩ። ከመይ ገይሮም ሓሲቦሞ ኢዮም? ንደቂ ኣቤል ደቂ ኣምላኽ፣ ንደቂ ቃኤል ኣዋልድ ሰብ ኢሉ ዝስይምን ዝጽውዕን ኣካል’ከ ከመይ ገይሩ ክህሉ ይኽእል? ፍልልይ’ከ ከመይ ገይሩ ብኸም’ዚ ይግለጽ? ኢሎም ክሓቱ ይኽእሉ ነይሮም፣ ከምኡ ንኸይገብሩ ዝገበርና ንሕና ኢና። ኣዝዮም ውሑዳት’ውን ንመጽሓፈ ሄኖክ ጠቒሶም፡ “ንጉዓት ሰባት (ኔፊሊም) ዝወደቑ መላእኽቲ ኢዮም” ዝብል ሓቀኛ መልሲ ክህቡ ጀሚሮም ኣለዉ። ነዚ መልሲ ክህቡ ዝጀመሩ መጽሓፈ ሄኖክ ምስረኣዩ ኢዮም። በዚኣ ሓንቲ ምሉእ ሓሳብ ማዕረ ክንድዚ ለውጢ ዘምጽእ ካብ ነበረ፣ ምሉእ መጽሓፈ ሄኖክ እንተ ዝኣቱ ድማ ክንድ ምንታይ ክሳራ ከውርደልና ከምዝኽእል ሕሰቡ። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ግና ኣብ ዕላማና ዝፈጥሮ ሽግር የለን። ንነዊሕ እዋን ከይተፈለጠ ምጽንሑ ግና ጠቒሙና ኣሎ። ዝወደቑ መላእኽቲ ተባሂሉ ምጽዋዕ ዝተጀመረ መጽሓፈ ሄኖክ ምስተረኸበ ከምዝኾነ ኣስተውዕሉ። ብዝኾነ፣ ናይዚ ሕቶ ሓቀኛ መልሲ ዘሎ ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ ጥራይ ኢዩ! መጽሓፈ ሄኖክ ብዛዕባ እዞም ኔፊሊማት ከምዚ ክብል ነቲ ሓቂ ኣስፊርዎ’ሎ። ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ ምዕራፍ 5 ቁጽሪ 69 ፣ ሄኖክ ነቶም ደገፍቲ ልዑልና ዝኾኑ ኔፊሊማት ንምትዕራቕ እንዳተለኣኣኸ ኣብ ዝልምኖም ዝነበረ ወቕቲ ንዝነበረ ኩነታት የርእየና፣ ከምዚ ይንበብ፣ “ናብዚ ቅረብ ቃለይ’ውን ስማዕ፣ ነቶም ምእንትኦም ክትልምነሎም ኢለ ዝለኣኽኩኻ ንሓጢኣት ዝተግሁ ደቂ ሴት ኬድካ ንገሮም። ንስኻትኩም ንሰባት ክትልምኑሎም ይግበኣኩም ነይሩ፣ ሰብ ግን ንዓኹም ክልምነልኩም ኣይግብኦን ነይሩ።” ይብል። ከምዚ እንዳበለ’ውን ኣብ መንጎ ደቅሰባትን ኔፊሊማትን ዘሎ ሓድነትን ፍልልይን ብዝርዝር እንዳተንተነ ይቕጽል። ይኹን ደኣምበር መጽሓፈ ሄኖክ ኣብ ሙሉእ ዓለም ኣብ ዘለዉ መጽሓፍ ቅዱሳት ከይካተት ስለዝገበርና፣ ማንም ከስተውዕሎን ሓደ ኣካል ናይቲ መጽሓፍ ገይሩ ክቖጽሮን ኣይከኣለን። ዓቢ ስራሕ ተሰሪሑ ዝበልናዮ’ውን ነዝን ነዚ ዝኣመሰለን ኢዩ። በዚ ሓደ ምሳሌ ንኩሎም ካልኦት ነገራት ጠቕሊልኩም ክትሓስቡን ብዛዕባ’ቲ ኩነታት ክትርድኡን ትኽእሉ። ሄኖክ ብዛዕባ እቲ ዝነበረሉ ግዜ ጥራይ ዘይኮነ ብዛዕባ ዘይነበረሉ ዳሕረዋይ ዘመን ከይተረፈ ጽሒፉ’ሎ። ብዛዕባ እቲ ኢየሱስ ዝተባሃለ’ውን ኣቐዲሙ ዝጸሓፈ ሄኖክ ኢዩ። ብሓጺርን ንጹርን ቋንቋ፣ ነቲ ናይ መጀመርታ መጽሓፍ ቅዱስ ዝጸሓፈ ሄኖክ ኢዩ። ካልእ ኩሉ ተረፍ ኢዩ። ናይ ሄኖክ መጽሓፍ ቅድሚ ብሉይ ኪዳን ዝተጸሓፈ ኢዩ። ሄኖክ ባዕሉ ካብ ኣዳም መበል 7ይ ትውልዲ ኢዩ። ብዛዕባ ሰዓብቲ ልዑልና፣ እንታይነቶምን መንነቶምን ዝተዘርዘረሉ መጽሓፍ ኢዩ። ስለዚ ኣተኩሮ ሂብናዮ’ለና። በዝን ብኻልኦት ተዘርዚሮም ዘይውድኡ ምኽኒታትን ተቖሪጹ ንኽወጽእ ጌርና’ለና።
“ርግጽ ኢዩ፣ ከምቲ ሓደ ውልቀሰብ ወይ ጉጅለ ነቲ ዝድግፎን ዝቕበሎን ኣካል ሓያል እንዳገበረን ኣድኒቑን ዝጽሕፍ፣ ንሱ’ውን ነቲ ላዕለዋይ ኣካል እንዳድነቐን እንዳጋነነን ጽሒፍዎ ኣሎ። ኣሸናፊነቱ ዝጸሓፈ’ውን ደጋፊኡ ስልዝኾነ ኢዩ’ሞ ኣይገርመናን። ናትና ልዑል ግና ንዓወቱ ብጽሑፍን ብተስፋ ዝመልአ ወረን ዘይኮነሲ ከምቲ ሎሚ ብግልጺ ዝረኣኹሞ ብተግባር ኢዩ ዘርኣየናን ዘርእየናን! እሞ እዚ መጽሓፍ ብኣፈታሪኽነቱ ጥራይ ተወሲኑ ከምዝተርፍ ምግባር ልዑል መስዋእቲ ይሓትት ነይሩ።
“ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ግና ብማንም ይፈለጥ ኣይፈለጥ ዝኾነ ለውጢ ኣየምጽእን። ነቲ እንተተፈለጠ ጉድኣት ኣየምጽእን’ዩ ኢልና ዝሓሰብናዮን ነቲ ቀዳሞት ኣቦታትና ዝዘባረቕዎን ኢና ኣብ ኢድ ኩሉ ከምዝርከብ ዝገበርና። ብሓጺሩ ነዚ ገነት ዝተባሃለ ቦታ ብጀካ ልዑልና መንም ኣይፈልጦን። ሄኖክ ጥራይ ይፈልጦ ነይሩ። ንዕኡ’ውን ርቕቕ ብዝበለ መንገዲ መልእኽተኛና ልኢኽና፣ እቲ ኣገዳሲ ሙሉእ ሓሳብ ክጠፍእን ብኻልእ ተመሳሳሊ ምሉኣት ሓሳባት ክትካእን ጌርና’ለና። ካብ ሚእቲ ዘይውሕዱ “በለ” “በለ” “በለ” ዝብሉ ቃላት ግእዝ
ጥራይ ኣብ ናይ ነፍስ ወከፍ ምሉእ ሓሳብ መእተውን መዕጸውን ከምዝካተት ብምግባር፣ መን ተዛራቢ መን ኣዛራቢ ከምዝኾነ ክሳብ ዘይፍለጠሉ ደረጃ ኣዛቢዕናዮ ኣለና። ርግጽ’ዩ ደንጒና ኔርና። ይኹን ደኣምበር እቲ መጽሓፍ ምስተረኸበ ናይ መጀመርያ ዕማምና ዝገበርናዮ፣ ነታ ነጥብን ካልኦት ነገራትን ምዝባዕ ነበረ። ነዚ ምትግባር እንተኽኢልና ድማ፣ ነቲ መጽሓፍ ከምዘለዎ ሰሪቕና ኮነ ኣጥፊእና ንጥቀሞ ነገር የለን። ኣብ ክንድኡ፣ ተዛቢዑ እንተጸንሐ ኢዩ ንኻልእ ተወሳኺ ስራሕ ክሕግዘና ዝኽእል። ከምዝበልክዎ፣ ነቲ ካልእ መጽሓፍ’ውን ናብ ምልክት ሕቶ መታን ከእቱ። ስለዚ ገዲፍናሎም ወጺእና። ምሉእ ብምሉእ ኣብ ኢድና ጥራይ ከም ዝርከብ ምግባር ምንም ጥቕሚ ስለዘይነበሮ ማለተይ ኢየ። ሕጂ’ውን ጥቕሚ የብሉን። ቀንድን ዓብን ነገር ግና እቲ መጽሓፍ ምስተረኸበ ብምሉኡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከይካተት ምግባርና ኢዩ። ካብ ሕዝብታት ዓለምና ነዚ መጽሓፍ ኣብቲ ቀንዲ መጽሓፎም ብከፊል’ውን እንተኾነ ኣካቲቶም ዝጥቀሙሉ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብያተ ክርስቲያናት ጥራይ ኢየን። ውሑዳት ነቲ ነገር ተረዲኦም ናይ መጀመርያ ቋንቋ ግእዝ ምዃኑ ከይፈልጡን ሄኖክ’ውን ዝጸሓፎ ብግእዝ ምዃኑ መታን ከይፍለጥ ኢልና እቲ መጽሓፍ ኣብ ዝተረኸበሉ ቅንያት ንዝተወሰና ክፍልታት ብግሪኽ፣ ብእብራይስጢ ኣስተርጒምናን ቀደም ዝተጸሓፉ ከምዝመስሉ ጌርና ብምድላውን ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ኤውሮፓን ከም ዝብተን ጌርና። በዚ’ውን ናይ’ቲ መጽሓፍ ኣከራኻርነት ኣበራቲዕናዮ። ክሳብ ሕጂ’ውን ሄኖክ ዝጸሓፈሉ ቋንቋ ኣከራኻሪ ኢዩ ዘሎ። ከምዚ ዝገበርና’ውን ኮነ ኢልና ኢና። እዚ ኮይኑ’ውን ኢትዮጵያውያን መሃይም ስለዝኾኑ ክሙግቱ ኣይክእሉን ደኣምበር ተኸራኺሮም ክረትዑ ምኸኣሉ ነይሮም። ከመይ ገይሩ ብብዙሕ ቋንቋ ክጸሓፍ ይኽእል? ኣብ ዘመን ሄኖክ ዝነበረ ናይ ዓለም ቋንቋ ግእዝ ከምዝነበረ እንዳተፈለጠ ከመይ ጌሩ ብግሪኽ ክርከብ ይከኣል? ኢሎም እኳ ኣይሓተቱን። ከምዘይሓቱ’ውን ርግጸኛታት ኔርና። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት’ውን ኢትዮጵያውያን ዝሓስቡ ዘለዉ ካብ ግሪኽ ናብ ግእዝ ከም ዝተተርጎመ ኢዩ። በዚ’ውን ብዙሕ ግዜ ይስሕቕ ነይረ። ምኽንያቱ ናይ ግሪኽ ፊደል ዝመጸ ትማሊ፣ ናይ ግእዝ ቋንቋ ግና ኣዝዩ ቀደም ስለዝኾነ ኢዩ። ሄኖክ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን ድማ፣ ግሪኽ /ጽርዕ/ ዝበሃል ሕዝቢ ኮነ ቋንቋ ኣይነበረን። ይትረፍ’ዶ ኣብ ናይ ሄኖክ ዘመን ኣብ ናይ ኣብርሃም ዘመን እኳ ግሪኽ ዝበሃል ነገር ኣይነበረን። ኣብ ናይ ሄኖክ ዘመን እብራይስጥ ዝበሃል ቋንቋ ንባዕሉ ኣይነበረን። ቋንቋ እብራይስጥ ንግእዝ ወድወዱ. . . . ኢዩ። ቋንቋ ክደባለቕ ከሎ’ኳ ግእዝ ጥራይ ኢዩ ህልውናኡ ሓልዩ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ተወሲኑ ዝተረፈን ክሳብ ሎሚ ዘሎን። ቋንቋ ኣብ ዝተደባለቐሉ ግዜ እቶም ካብ ነገድ ሴም ዝኾኑ ነዚ ናይ ሕጂ እብራይስጥ ዝተበሃለ ቋንቋ ምዝራብ ጀመሩ። ብድሕሪ እቲ ምድብላቕ ቋንቋታት ዝተወለደ ኣብርሃም እብራይስጥኛ ክዛረብ ጀመረ። ብድሕሪኡ ዝተንስአ ትውልዲ’ውን ሒዝዎ ቀጸለ። ኣብ ዘመነ ሙሴ’ውን ንዕኡ ይጥቀሙ ስለዝነበሩ ሕገ ኦሪት ተጻሒፉ ተዋህቦም። ኣጽንዕዎ ተመሃርዎ። እቲ ሕገ ኦሪት ድማ ስዒበ ከምዘነጽሮ፣ ናብ ኢትዮጵያ ኣተወ’ሞ ናብ ግእዝ ተተርጎመ። ከምዚ ኢዩ እቲ ታሪኽ። ነዚ ኢየ ብዙሕ ግዜ ዝስሕቕ። ንሶም ግና ጠቓሚ ከምዘይኮነ ስለዝኣምኑ ብቐሊሉ ነቲ ንብሎም ነገራት ንምቕባል ተማቲኦም ኣይፈልጡን። ስለዚ መጽሓፈ ሄኖክ ንዓና ኣዝዩ ወሳኒ ስለዝነበረ ኣተኩሮ ሂብናዮ ጸኒሕና ኣለና፣ ነዚኦም ዝኣመሰሉ ሰፋሕቲ ዕማማት’ውን ሰሪሕና’ለና።
“እቲ መጽሓፍ ስለምንታይ ኣብኡ ከምዝተረኸበን ዝተጻሕፈሉ ቋንቋ እንታይን ብኸመይን ከምዝነበረ ሓቲትካ ኣለኻ። ብግእዝ ከምዝተጻሕፈ እብ ላዕሊ ገሊጸዮ’ለኹ። እወ እቲ መጽሓፍ ዝተጸሓፈ ብቋንቋ ገነት ኢዩ። በቲ በዓል ሳድስ ዝኾነን ነቲ ናይ መጀመርያ ሰብ ኣዳም ተባሂሉ ዝተዳለወ፣ በዓል ሸውዓተ ተነባቢ ፊደላት ዘለዎን 26 ሆሄያት ብዝሓዙ ፊደልን ቋንቋን ኢዩ ተጻሒፉ። ኢትዮጵያውያን ግእዝ ይብልዎ። እዚ ቋንቋ’ዚ ሃይማኖታዊ ቋንቋ ኣይነበረን። ናይ ሕዝቢ ዓለም ወይ ናይ ኩሉ ወድሰብ ቋንቋ ዝነበረ ኢዩ። ቋንቋታት ክከፋፈሉ ከለዉ’ውን መሰረቶም ግእዝ ገይሮም ኢዮም ተመቓቒሎም። ቋንቋ ቅድሚ ምምቕቓሉ ኮነ ድሕሪ ምምቕቓሉ ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ቋንቋ ኮይኑ ኢዩ ጸኒሑ። ኣብ ዓለምና ኣብዚ ሕጂ ግዜ እቶም እንኮ ቋንቋ ግእዝ ተጠቀምቲ፣ ኢትዮጵያውያንን ሒደት ኤርትራውያንን ጥራይ ኢዮም። ካብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ግና ነቲ ቋንቋ ብኻልእ ተኪኦም ናይ ግእዝ ዘርኡ ከይሓደገ ብዝተሓደሰ ቋንቋ ለዊጦሞ’ለዉ። ኣምሓሪክ ይበሃል። ሕጂ’ውን ሃገራዊ ቋንቋኦም እዚ ኣምሓሪክ ዝበሃል ኢዩ። እቲ ፊደሉ ያው ከምቲ ናይ ግእዝ ፊደል ኮይኑ 34 ዝኾኑ ሆሄያት ኣለውዎ። በዚ ምኽንያት ብዙሕ ጽሑፋት ግእዝ ናብ ኣምሓሪክ ክትርጉምዎም ተገይሩ’ሎ። ኩሎም ናይ ግእዝ ሰነዳት’ውን ኣብ ኢድና ኣለዉ። ብሓጺሩ እቲ ቋንቋ ክጠፍእን ናትና ዝኾኑ ሰባት ጥራይ ንምርምር ክጥቀሙሉን ጌርና’ለና። ኣብኡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ’ውን ካብ ብዙሓት ብውሑዱ ናትና ኣብ ዝኾኑ ናይ ቤተ ክህነት ሰባት ጥራይ ተወሲኑ ክተርፍ ብዙሕ ሰሪሕና’ለና። ስለዚ መጽሓፈ ሄኖክ ብግእዝ ኢዩ ነይሩ ተጻሒፉ። ብድሕርዚ ብዉሑድ መጠን ነቲ ዝተበረዘ ናብ ኣምሓርኛ ተርጎምዎ። ንሶም ከምኡ ቅድሚ ምግባሮም ግን ጌና ግእዝ ኣብ ዝጥቀሙሉ ዝነበረ እዋን ንሕና ብእብራይስጥን ብግሪኽን ተርጒምና ሃንደበት ከም ዝተረኸበ ኣምሲልና ሰብ ኣብ ዘይበዝሖ ጫካ ሰንደናዮ። ተረኺቡ ተባሂሉ ጉድ ተባህለ። ኣብ እስራኤል’ውን ብተመሳሳሊ ከምኡ ኢና ጌርና። ስዒቡ ናብ እንግሊዝኛን ናብ ኩሉ ቋንቋታትን ተተርጎመ። እታ ሓቀኛ ግና ምሳና ጥራይ ኢያ ዘላ። ከምኡ ዝገበርና ናይቲ ዝተጻሕፈሉ ልክዕ ግዜ መታን ከይፍለጥን ኣከራኻሪ ኮይኑ ክቕጽል ብዝብል ኢዩ። ነቲ ብጽርዕ /ናይ ቀደም ግሪኽ/ ተረኺቡ ዝተባሃለ 1 ሽሕ ፣ ብእብራይስጥ ተረኺቡ ዝተበሃለ ድማ 2 ሽሕ እንዳገበርና ብኹሉ ቋንቋን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራትን ኣብ ዝተፈላለየ ዘመንን ከም ዝተረኸበ ኣምሲልካ ካብ ምድንጋርን ዝሓይሽን ዝቐልልን ስራሕ ኣይነበረን። ንሱ’ውን ሰለጠና።
“እቲ መጽሓፍ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረኸበሉ ሚስጥር ከፍልጠኩም” በሉ’ሞ፣ ነቲ ንጹርን ሰፊሕን ስክሪን ኣጻብዕቶም ተጠቂሞም ግንጽል. . . ግንጽል. . . ምስኣበልዎ፣ ጢጥ. . . ጢጥ. . . ጢጥ. . . ዝብል ትሑት ድምጺ ከስማዕ ጸንሐ። ኣብ ዝደልይዎ ቦታ ምስ በጽሑ
ትንክፍ ኣቢሎም ነቲ ናይ ቪድዮ ምስሊ ክጅምር ገይሮም ብህድኣት ናብ መንበሮም መጺኦም ኮፍ በሉ። ፍርቂ ጠመተኦም ናብ ስክሪን ፍርቂ ጠመተኦም ናብቶም ተኣከብቲ ገይሮም ትንተናኦም ቀጸሉ። እቲ ዝትንትንዎ ነገር’ውን ብምስሊ ቪድዮ ውሕዘቱ ሓልዩ ነቶምተኣከብቲ ብግልጺ ምርኣዩ ቀጸለ።
“እቲ መጽሓፍ ኣብ ኢትዮጵያ ክርከብ ዝኸኣለ ብሰንኪ ወድ-ወዱ ኢዩ። ብናይ ሄኖክ ወድ-ወዱ ማለተይ ኢየ። ኣቐዲሙ ብሓውኹም መራሒ ኣሜሪካ ከም ዝተገለጸ ወድሰብ ብኢፍትሓውነት ብጥፍኣት ማይ ምስ ጠፍአ ካብ ናይ ምድሪ ሰባት ሓደ ውልቀሰብ ጥራይ ነቲ ላዕለዋይ ኣካል ኣይሓደጎን ነበረ’ሞ ምስ ቤተሰቡ ደሓነ። እዚ ንሄኖክ ወድ-ወዱ ዝኾነ ኖህ ዝተባሃለ ውልቀሰብ ምስ ቤተሰቡን ምስ ናይ ምድሪ እንስሳታትን ምስ ደሓነ፣ ሚዛናውነት ብዝጎደሎ መንገዲ፣ ነታ፣ እቲ ናይ መጀመርያ ሰብ ዝተሰጎጎላ ምድሪ ክሰፍረላ ሃቦ። እዚ ሰብኣይ ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ ኣብ ጥቓ ምንጪ ሩባ ግዮን ኣብ ዘሎ ሓደ ጎቦ ይዓልብ። እዚ ሰብ ናይ ሄኖክ ወድ-ወዱ ከም ምዃኑ መጠን ናይ ኣቦሓጎኡ ኩሉ ዶክመንት ብኽብሪ ሒዙ ኢዩ ናብ መርከብ ኣትዩ። ካብ መርከብ ወጺኡ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተባሃለት ምድሪ ናብራ ጀመረ። ካልኣይ ምዕራፍ ወድሰብ’ውን ብመንገዲ እዚ ሰብኣይ ጀመረ። ኣብዚ ሓድሽ ዝኾነ ካልኣይ ናይ ወድሰብ ምዕራፍ ድማ ኣብኡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ደቁ ክነብር ብምጅማሩ፣ ብመንገዲ ደቁ ብዝሕ ዝበሉ ደቅ-ደቂ ኣፍረየ’ሞ ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ነገድ ኮነ። ነቶም ነገዳቱ ኣኪቡ’ውን ነቲ ብትእዛዝን ሓይልን ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ዝተሰርሐ መርከብ መጠኑ ኣንኢሶም ነገር ግን ኣመሳሲሎም ክሰርሑ ኣዘዞም’ሞ ክልተ ተመሳሰልቲ መራኽብ ክሰርሑ ከኣሉ። ብድሕርዚ ነቶም ሴም፣ ካም፣ ያፌት ዝተባሃሉ ሰለስተ ደቁ ካብቲ ላዕለዋይ ኣካል ብዝተዋሃቦ መምርሒ መሰረት ናብ ሰለስተ መኣዝናት ፋሕ ኣበሎም። ንሴም ነታ ናይ መጀመርታ ዝኾነት ናቱ መርከብ ሂቡ ምስ ነገዱ ብሸነኽ ቀይሕ ባሕሪ ክኸይድ መርሖ። ንካም ካብተን ሓደሽቲ ዝተሰርሓ ሓንቲ መርከብ ሂቡ ናይ ሩባ ኣባይ (ፈለግ ኒል) መስመር ሒዙ ብሸነኽ ምዕራብ ነዛ ናይ ሕጂ ኣፍሪቃ ክሕዝን ክፋረን ናብ ምድሪ ኣፍሪቃ ኣፋነዎ። ንያፌት ድማ ነታ ዝተረፈት መርከብ ሂቡ ህንዳዊ ውቅያኖስ ኣቋሪጹ ክሓልፍ ኣዘዞ። እዞም ሰለስተ ነገዳት 50 ዓመት ኣብ ዘይመልእ ግዜ ምድላዋቶም ኣጻፊፎም፣ ከምቲ ኣቦኦም ክድሕን ከሎ ዝገበሮ ዓይነት ናይ እንስሳታት ምምቕቓል ገይሮም መርከቦም ብሰብን ብእንስሳን እንዳጓዓዓዙ ናብቲ ዝተሓበርዎ ኣንፈት ተዋፈሩ። ብመሰረት እዚ ዓይነት ዝርግሐ ነገዳት’ውን፣ ሴም ኤውሮፓን ብምሉኡ ማእከላይ ምብራቕን ሓዘ። ካም ኣፍሪቃ ብምልእታ ሓዘ። ያፌት ብምሉኡ ርሑቕ ምብራቕ ሒዙ ህይወት ቀጸለ። ኖህ ግና ኣብቲ ዝነበሮ ምድሪ ኢትዮጵያ ተወሲኑ ተረፈ። ኣብ ማዕዶ ግዮን ናብ ዘላ ስፍራ ተጓዒዙ’ውን ኣብታ ቦታ ሓንቲ ቁሸት መስሪቱ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ ሞተ። ደቅ-ደቁን ሓሽከራቱን ከኣ ቀበርዎ። ነቶም ደቁ ከፋኑ ከሎ ምስኡ መታን ክኾኑ ዘትረፎም ካብ ሰለስቲኦም ዝተዋጽኡ ትውልዲ ነበርዎ። መጽሓፈ ሄኖክ ሓሙሽተ ጥራውዝቲ ይንበርዎ ደኣምበር ዝኾነ ካብኣቶም ከይተወሰደ ኣብ ኢትዮጵያ ኢዩ ተሪፉ። እተን ኣርባዕተ ጥራዝ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለየ ስፍራታት ኢዮም ነይሮም ዝርከቡ። ነቲ ሓደን ቀንድን ግና እቶም ምስኡ ዝነበሩ ነገዳት ወይ ደቅ-ደቁ፣ ኖህ ሞይቱ ክቐብርዎ ከለዉ ነቲ ቀንዲ መጽሓፈ ሄኖክን ካልኦት ታሪኻዊ ሰነዳት፣ ኣብ መቓብሩ ኣንበርዎ። ኣስተውዕሉ! ቅድሚ ሕጂ ብተደጋጋሚ ከም ዝተገለጸልኩም እቲ ላዕለዋይ ኣካል ብናይ ቁጽሪ ቀመር ኢዩ ንዓለም ሒዝዋ ዘሎ። ኩሉ መንፈሳዊ ኣሰራርሕኡ ምስ ናይ ቁጽሪ ቀመርን ምስ ፊደላት ግእዝን ዝተተሓሓዘ ኢዩ። ናትና ልዑል’ውን ብናይ ቁጽሪ ቀመር ከም ዝምራሕ ትፈልጡ ኢኹም። ስለዚ እቲ ጥፍኣት ማይ ዝተኸስተሉ ብ1656 ዓመተ ዓለም ኢዩ ነይሩ። ሰብ ካብ ዝፍጠር ኣብ መበል 1656 ዓመቱ ናይ ማይ ጥፍኣት ኣጓነፈ/ ድሕሪ 5500 ዓመት ብ1656 ዓ.ም ድማ እቲ ካብ ሕዝቢ ዓለም ተሰዊሩ ዝጸንሐ ናይ ኖህ ቦታ መቓብሩ ተረኽበ። ኣብ 1656 ዓ.ም ሓደ ንጉስ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ መቓብሩ ቤተ መንግስቲ ሓነጸ። እዚ ትርእይዎ ሕንጻ ቤተ መንግስቲ ምሕናጽ ዝወድአ ብ1656 ዓ.ም ኢዩ። ማይ ጥፍኣት ዝመጸሉ ብ 1656 ዓመተ ዓለም እንተድኣ ኮይኑ፣ ክርስትና ክሳብ ዝመጽእ ዝነበረ ዘመን 3844 ዓመታት ይኸውን። ድሕሪ ክርስትና ከም ብሓድሽ ሓደ ኢሉ ምቑጻር ካብ ዝጀመረሉ ግዜ እዚ ህንጻ ክሳብ ዝተሃነጸሉ ዘሎ ግዜ ድማ 1656 ዓመታት ኢዩ። ናይዞም ክልተ ኣዝማን ድምር 5500 ዓመት ይኸውን ማለት ኢዩ። ካብቲ ናይ መጀመርታ ወድሰብ ኣትሒዙ ካሳብ ግዜ ክርስትና ዝነበረ ዘመን ድማ ከም ትፈልጥዎ 5500 ዓመት ኢዩ።
“እቲ ላዕለዋይ ኣካል እንኮ ኣማኒኡ ኖህ ጥራይ ስለዝኾነን ይፈትዎ’ውን ስለዝነበረ ከምኡ’ውን ንዘርኢ ኢሉ ዘትረፎ ሰብ ከም ምዃኑ መጠን ብሽም ቤተ መንግስቲ ዘመኑ ሓልዩ መዘከርታ ኣቖመሉ። ቅርጹን ኩሉ ትሕዝቶኡን ነቲ መርከብ መሲሉ ተሰርሐ። ርግጽ ኢዩ ኢትዮጵያውያን ነዚ ታሪኽ ፈጺሞም ኣይፈልጥዎን ኢዮም።
“ብዝኾነ ድሕሪ ብዙሕ ዘመን ነቲ ኖህ ዝተቐበረሉ ቦታ፣ እዚ ንጉስ ኣብዚ ዝተባሃለ ዘመን ሃንደበት ነቲ ምድረ በዳ ዝመስል ቦታ ንቤተ መንግስትነት ከውዕሎ ሓሰበ’ሞ ሓጹር ሓጸሮ። ህንጻ ቅድሚ ምጅማሩ ክኩዓት ከሎ’ውን ምስ ኖህ ሓቢሮም ዝተቐበሩ ብርክት ዝበሉን በብዓይነቱን ክቡር ማዕድናት ክርከቡ ከለዉ፣ እዚ ብቖርበት ዝተጻሕፈ ናይ ሄኖክ መጽሓፍ’ውን ምስኡ ይርከብ’ሞ ኣብ ኢድ እቲ ንጉስ ይኣቱ። ስለዚ እቲ ቀንዲ ናይ ሄኖክ መጽሓፍ ን5500 ዓመታት ተቐቢሩ ድሕሪ ምጽናሕ ናይ ሎሚ ኣስታት 400 ዓመት ኢዩ ተረኺቡ። ካብተን ካልኦት ኣርባዕተ ጥራዝ ዝበልጽን ንዓና ወሳኒ ዝኾነን እቲ ቀንዲ እዩ። በዚ’ውን እቲ ካብ ጥፍኣት ማይ ዝደሓነ ወድሰብ ናይ መጀመርታ መስፈሪቱ ዝኾነት ምድሪ እታ ዓዲ ምዃና ተረጋገጸ። ምኽንያቱ ናይ ኣቦሓጎኡ መጽሓፍ ሒዙ እንድዩ ተረኺቡ። ምስኡ ሓቢሩ ዓጽሙ ተረኸበ፣ ሃብትታቱ’ውን ተረኽበ፣ መጽሓፈ ሄኖክ’’ውን ተረኽበ። ኩሉ ነገር ኢትዮጵያ ተረኸበ። በዚ መሰረት እዚ፣ እቲ ወሳኒ ዝኾነ ናይ ሄኖክ መጽሓፍ ተረኺቡ ኣብ ኢድ እቲ ንጉስ ይኣቱ’ሞ ብኽብሪ ይቕመጥ። ብድሕርዚ፣ ድሕሪ ሒደት ዓሰርተታት ዓመታት ኣብቶም ተኸታቲሎም ዝነገሱ ነገስታት ናይ ስልጣን ባእሲ ይለዓል’ሞ ሓንቲ ተዋበች /ምንትዋብ/ ዝተባሃለት ዕድመ ዝደፍአት ንግስቲ ካብ ቤተ መንግስቲ ንኽትግለል ይግበር። ኣብቲ ግዜ’ቲ ካብቲ ከተማ ርሕቕ ኢላ ትኸይድ’ሞ ነዚ ቤተ ክርስቲያን ኣስሪሓ ኣብዚ ምንባር ትጅምር። ኣብ ውሽጢ እቲ ቤተ መንግስቲ ዝነበሩ ሓደ ሓደ ዶኩመንታት ክትወስድ ከላ’ውን ነቲ ቀንዲ መጽሓፈ ሄኖክ ኣጠቓሊላ ኢያ ነይራ ወሲዳቶ” ብማለት ነቲ ኣብቲ ሰፊሕ ስክሪን ውልዕ ዝበለ ተንቀሳቓሲ ምስሊ ግልጽ ኢሎም እንዳረኣዩን ብኢዶም እንዳኣመልከቱ ብምርኣይ ገለጻኦም ቀጸሉ። “ኣብቲ ግዜ’ቲ እቶም ነገስታት ህጻናት ስለዝነበሩን ናይቲ ወቕቲ ኩነታት’ውን ንስልጣን ክብሉ ብዝገብርዎ ዝነበሩ ቅልስ ዝተመልአ ስለዝነበረ፣ ናይ ሄኖክ መጽሓፍ ምስተረኸበ ብግቡእ ክምርምርዎን ከመርምርዎን ኣይደፈሩን። ግዜ’ውን ኣይነበሮምን። ኣብ ርእስ’ዚ እውን ናትና ናይ ቅድም ሰባት ዝነበሩ ጳጳሳት እንዳለኣኽና ነመሓድሮም ስለዝነበርና ኩሉ ነገር ኣብ ሓጺር ርሕቀት ኮይኖም ይከታተሉን መንፈሳዊ ሰነዳት’ውን ይቆጻጸሩን ነይሮም። ብመንገዶም ጌርና’ውን ኣብቲ ዘመን ክስራሕ ንዝነበሮ ስራሕ ሰሪሕና’ለና። ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ ጥራይ ዘይኮነ ከምኡ’ውን ኣብ ካልኦት። ስለዚ እዚ መጽሓፍ ኣብ ዝተረኸበሉ ወቕቲ፣ ነቲ ቤተ ክርስቲያን ዝመርሑ ኣባልና ዝኾኑ ጳጳስ ስለዝነበሩ፣ ብቐዳምነት ዘርኣይዎም ንዕኦም ኢዩ። ኣብ ኢዶም ምስ ኣተወ’ውን በቲ ኩነታት ተገሪሞም፣ ነገር ግን ከም ዘይተገረሙ መሲሎም ቁሩብ ምስ ረኣይዎ፣ ብዙሕ ናይ ግእዝ ኣፍልጦ ስለዘይነበሮም ካልእ ልኡኽ ክሳብ ዝለኣኸሎም ነቲ ዓንተዎ ዝበልክዎ “በለ” “በለ”…“በለ” ዝብላ ቃላት ጥራይ ብትን ብትን ኣቢሎም ንዕኦም መዘኻኸሪ ሒዞም ኣማቲኦሞ ጸንሑ። ኣብቲ ግዜ ጠቕሊሎም ሒዞሞ ከይዶም ከትርፍዎ፣ ክሓብእዎ ኮነ ከደናጉይዎ ይኽእሉ ስለዘይነበሩ ኢዮም መሊሶሞ። ቀስ ብቐስ ነዚ መጽሓፍ ኣብቲ ወቕቲ ዝነበሩ ሒደት ኢትዮጵያውያን ናይ ቤተ ክህነት ሊቃውንቲ ምስረኣይዎ ብኢዶም እንዳጸሓፉ ሰለስተ ዝኾኑ ኮፒታት ክጥርዙ ከኣሉ። ነዘን ብኢድ ተጻሒፈን ኮፒ ዝተገብራ መጽሓፈ ሄኖካት’ውን ሌክ ታና /ጣና/ ኣብ ዝተባሃለ ቀላይ ናብ ዝርከቡ ዝነበሩ ገዳማት ንኻልኦት ለኣኹሎም።
“እቲ ቀንድን ናይ መጀመርያን መጽሓፍ ግና ኣብኡ ተገዲፉ ብንግስቲ ተዋበች /ምንትዋብ/ ኣብ ዝተሰርሐን ቁስቋም ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ኣብዚ ቤተ ክርስቲያን ውሽጢ እቲ መጽሓፍ ተነቢሩ ጸንሐ። ከይጸንሐ፣ እቲ ናትና ጳጳስ ነቲ ሓበሬታ ነቶም ቀዳሞት ኣባላትና ተንቲኑ ምስ ገለጸ ፈታዊ ጌርና ነዚ ሰብ’ዚ ልኢኽናዮ። ‘ጄምስ ብሩስ’ ይባሃል። ተወላዲ ስኮትላንድ ክኸውን ከሎ፣ ናይ ዩናይትድ ኪንግደም ብዓል ውዕለት ኢዩ። እዚ ሰብ ብንግስቲ እንግሊዝ ተኣዚዙን እኹል ባጀት ተመዲቡሉን ናብ ኢትዮጵያ ብምኻድ ምስቶም ናይ ሽዑ ነገስታት ተራኺቡ፣ ሓቢሩ መኣዲ ካብ ምብላዕ ሓሊፉ
‘እሙን ፈታዊ’ ተባሃለ’ሞ ሹመት’ውን ተዋሃቦ። ካብ 1770 ዓ.ም ጀሚሩ’ውን ንሸውዓተ ዓመት፣ ጎንደር ኣብ ዝተባሃለት ከባቢ ዘላ ኣብ ውሽጢ ቁስቋም ቤተ ክርስቲያን ይነብር ነበረ። ንኽንድኡ ዝኣክል ግዜ ዝነበረላ መደቀሲቱ እዛ ክፍሊ’ዚኣ ኢያ። ብሩህ ኣእምሮ ዝነበሮ ሰብ ኢዩ። ናይ ልዑልና ኣቐዲሙ ዝነበረ ኣባል ከም ምዃኑ መጠን’ውን ብዙሕ ስራሕ ሰሪሑ’ሎ! ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ናይ ቋንቋኦም ሰዋስው ፈሊጡን ተረዲኡን ካብኦም ንላዕሊ ሊቅ ኮይኑ ተረኽበ! ስለዚ ነቲ ቀንዲ መጽሓፈ ሄኖክን ነተን ካልኦት’ውን ገልቢጡ፣ ነተን ናብቲ ቀላይ ዝተለኣኻ’ውን ክሳብ ናብቲ ቦታ ከይዱ ሰሪቑ፣ ነቲ ክዛባዕ ዘለዎ’ውን ኣዛቢዑ፣ ንዕኦም ዝተርፍ’ውን ኣትሪፉ፣ ተመልሰ’ሞ ነቶም ናትና ሰባት ኣበርከተሎም። ንግእዝ ብጻዕሩ ምስ ሰዋሰዉ ዘጽንዐ ናይ መጀመርያ ናይ ኤውሮፓ ሰብ እዚ ትርእይዎ ዘለኹም ጄምስ ብሩስ ዝተባሃለ ሰብ ናይ ቀደም ኣባልና ኢዩ። ብመንገዲ እዚ ሰብ’ውን ነቲ ኢትዮጵያውያን ንዒቖም ዝገደፍዎ ወሳኒ ወሳኒ ሰነዳት ከይተረፈ ኣብ ኢድና ኣተወ። ብኸምዚ ዓይነት ታሪኻዊ ፍጻመ ኢዩ መጽሓፈ ሄኖክ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክርከብ ዝኸኣለ። በዚ ዓይነት መንገዲ ኢዩ ኣብ ኢድና ክኣቱ ዝኸኣለ፣ ኢዩ እቲ መልሲ። ብድሕሪኡ ተተርጎመ። ስለዚ መጽሓፈ ሄኖክ ብግእዝ ተጻሒፉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተረኺቡ ኣብ ኢድና ምእታዉ ጥራይ ኣይነበረን ጥቕሙ። ናይ ሄኖክ መጽሓፍ ኣብ ኢትዮጵያ ተረኺቡ ማለት “ናይ ኩሉ መንፈሳዊ ነገርን ሓፈሻዊ
ታሪኽ ወድሰብን ኣብ ኢትዮጵያ ኢዩ ማለት ኢዩ” ንዝብል’ውን ተረዲእናሉ’ለና። እዚ’ውን እንተኾነ ካብ ልዑልና ዝተሰወረ ኣይነበረን። ኣብ ዝቕጽል ኣጸቢቐ ከምዝገልጾ ብሰብ ክዕመሙን ብባዕሉ በቲ ልዑልና ክዕመሙን ዘለዎም ነገርራት ስለዘሎ ኢዩ።
“ኢትዮጵያውያን ብልክዕ ብዛዕባ ሄኖክ ኮነ ብዛዕባ መጽሓፈ ሄኖክ እንታይ ኢዮም ዝሓስቡ? ኢልካ ሓቲትካ ኣለኻ፣ እቲ መልሲ ሓደ ኢዩ፣ ዋላሓንቲ! ካብ ዋላሓንቲ ዝሓይሽ መልሲ ዘድሊ እንተኾይኑ፣ ብዛዕባ ኣፈታሪኽነቱ ክሓስቡ ይኽእሉ። ካብኡ ዝሓልፍ ነገር ግን የለን። ምሁራቶም እንተኾኑ ብመሰረት እቲ ዝመሃርናዮም “ዘመናዊ ናይ መጽናዕቲ ኣገባብ ዘይሓለወ” ይብሉኻ ደኣምበር ክምርምርዎ ኣይደፍሩን። ነዚ ብዝምልከት ኩልኹም ኣይትስግኡ! ይትረፍ’ዶ ብዛዕባ መጽሓፈ ሄኖክ ነዚ ሕጂ ንዘራረቦ ዘለና፣ ኣብዚ ጉባኤ ሓደ ኢትዮጵያዊ እንተዝዕደመሉ’ሞ ሰሚዑ እንተዝነግሮም ክብልዎ ዝኽእሉ ሓደ ነገር ኢዩ፣
“ንጽውጽዋይ ብጽውጽዋይ ጌርካ ሓቂ ናይ ምምሳል ድኻም” ይብልዎ ደኣምበር ክቕበልዎ ኣይክእሉን። ካብ ናይ ዓድኹም ዜጋ ሓደ ጻዕዳ ይትረፍ’ዶ ኣብዚ ጉባኤ ተዓዲሙ፣ ኣልዕል ኣቢሉ ብምሕሳው እንተዝነግሮምን እንተዝጽሕፈሎምን ግና ሚእቲ ካብ ሚእቲ ይቕበልዎ።” በሉ’ሞ ብስቕታ ቁሩብ ስጉም ስጉም ኣቢሎም፣ ነቲ ሰፊሕ ንጹር ስክሪን ከም ንሽምዓ ኡፍፍፍ. . . . .ኢሎም ኣጥፍእዎ። ነዚ ምስገበሩ ካባኦም እንዳጎታቱ ናብ መንበሮም ተመሊሶም ኮፍ በሉ። ኮፍ ኢሎም’ውን፣ “ጃፓን!” ክብሉ ጀመሩ።
“ኢትዮጵያውያን ገነት ኣብ ውሽጢ ዓዶም ምህላዋ ኣይፈልጡን። ኣዝዮም ዝቑጸሩ ናይ ቤተ ክህነት ሰባት ግና ኣፋፍኖት ኣለዎም። ነገር ግና ብመርትዖ መታን ከየረጋግጹ ዓቢ ስራሕ ስለዝሰራሕና ኣይፈልጡን’ዮም፣ ኢዩ እቲ መልሲ። ብርግጽ እቶም ቀዳሞት ኢትዮጵያውያን ገነት ኣብ ዓዶም ከም ዘላ ኣጸቢቖም ይፈልጡ ነይሮም። ካብ መበል 18 ክፍለዘመን ንደሓር ዘለዉ ግና ኣይፈልጡን ክፈልጡ’ውን ኣይክእሉን። እቶም ፈሊጦም ዝነበሩ ቀዳሞት ግና ብውሑዱ እኳ እንተኾነ ነዛ ዩኒቨርስ ክሳብ ምእዛዝ በጺሖም ነይሮም። ነፋሳት፣ ዝናብ. . . . ደመና ወዘተ. . . ምቁጽጻር ክኢሎም ነይሮም። ንሱ’ውን እንተኾነ ንተራ ሃይማኖታዊ መጀሃሪ ካብ ምግልጋል ሓሊፎም ንኻልእ ነገር ኣየውዓልዎን። ካልእ ክብልዎን ክገብርዎን ዝኽእሉ ነገር ኣይነበረን።
“ኢትዮጵያ ዘሕዝኑ ፍጡራት ዘለዋ ዓዲ ኢያ። ዜጋታታውን ኣይደማመጹን። ቀናኣትን ተንኮለኛታትን ኢዮም። ሃሜተኛታት ’ውን ኢዮም። ሓደ ሰብ ተንሲኡ ንሓቂ እንተዝነግሮም ዝተዓብለሉ ስለዝመስሎም ኣሚኖም ንምቕባል ኣይደፍሩን። ንኣብነት ናይዚ ዘመን መንእሰይ ትውልዲ ሓደ ነገር ፈሊጡ ክነግርን ክጽሕፍን እንተዝፍትን እቶም ዓበይትን ሽማግለታትን ርእስ ርእሱ ሃሪሞም ይመልስዎ ደኣምበር ክሰምዕዎ ኣይክእሉን። ሰፊሕ መጽናዕቲ ጌርና ብዝረኸብናዮ ውጽኢት መሰረት፣ ዜጋታታ ኣይከባበሩን። ንሓድሕዶም ብጣዕሚ ኢዮም ዝነዓዓቑ። ብመንነቶም ይሓፍሩ። ብገዛእ ርእሲ ምትእምማን የብሎምን። ናይ ሰብ ደኣምበር ናይ ገዛእ ርእሶም ሓቂ ናይ ምቕባልን ናይ ምእማንን ባህሊ ፈጺሙ የብሎምን። ንዓናን ነቶም ናትና ሰባትን ዝነገርናዮም ጥራይ ከይተማትኡ ይኣምኑ። ብሰንክ’ዚ እውን ብዙሕ ስራሕ ክንሰርሕ ጸኒሕና ሕጂ’ውን ንሰርሕ ኣለና። ኣብ ርእስ’ዚ ናትና ጻዕሪ፣ ናይ ገዛእ ርእሶም ባህሪ ክውስኹሉ ከለዉ ድማ ንስራሕና ከቀላጥፉን ከቃልሉን ክኢሎም ኣለዉ። ስለዚ ስግኣት ኣይሃሉኻ! ሕዝቢ ኢትዮጵያ ክነቅሕ ኣይክእልን ኢዩ። ከማን ሕሉፍ ሓሊፉ፣ ህልውና ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ዝጠራጠሩ ሕዝብታት ዝበዝሕዋ ዓዲ ኢትዮጵያ ኢያ። እቶም ዘመናዊ ትምህርቲ ዝጠዓሙ ዜጋታታ’ውን በዚ ኢዮም ፈላጥነቶም ዘረጋግጹ። ዘይሰምዕን ንገዛእ ወገኑ ንምሕማይን ፣ ንናይ ባዕሉ ሓቂ ንምንቁሻሽን ተዳልዩ እንዳተጸበየ ዝነብር ሕዝቢ ከመይ ገይሩ ክነቅሕ ይኽእል ኢልና ንሓስብ? ከመይ ገይሩ’ኸ ክመራመር ይኽእል? ኢትዮጵያውያን ኣእምሮኦም ብሙሉኡ ንጽውጽዋይን ንምንቁሻሽን ወይ’ውን ንዘይግባእ ዘረባ ደኣምበር ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ልቦም ንሓቂ ከፊቶም ኣይፈልጡን ኢዮም። ስለዚ ረስዓዮም፣ ከምዘየለዉ ቁጸሮም።
“ናቶም ተጽዕኖ ፈጠርቲ ካብዝኾኑ ሰባት ኣባል ጌርና ዲና? ዝብል ሕቶኻ መጠነኛ ሰሓቕ ዝዕድም ኢዩ። ብዓል መን ኢዮም ናይ ኢትዮጵያውያን ተጽዕኖ ፈጠርቲ ዝበሃሉ ሰባት? ንሕና እንዲና! ጻዕዳ ሕብሪ ቆርበት ሃልዩካ ናብኦም እንተ ኬድካን ሒደት እዋን ሓቢርካዮም እንተኔርካን ንስኻ ባዕልኻ ተጽዕኖ ፈጣሪ ዝኾንካ ንጉሶም ትኸውን። ሸውዓተ ሽሕ ዓመት ሙሉእ ሓቚፎሞ ዝጸንሑ ናይ መንነት ታሪኽ ንስኻ ጃፓናዊ ሎሚ እንተትኸይድ’ሞ ምስኦም ሓደ ሰሙን ጸኒሕካ መጽናዕቲ ጌረ ኢልካ መጽናዕታዊ ጽሑፍ እንተተውጽእ ነቲ ናይ ሸውዓተ ሽሕ ዓመት ታሪኽ ሰንድዮም ንዓኻ ይቕበሉኻ። ሽዑ ብዛዕባኻ ይጽሕፉ፣ ምሁራታ’ውን ንዓኻ ጠቒሶም ነቲ ናትካ ርኽበት ናብ ምስትምሃር ይሓልፉ። ኣብ ሳልስቲ ስርዓተ ትምህርቶም ይቕይርዎ። ዝቕይርዎ ግና ነቲ ናትካ ናይ ጃፓናዊ መጽናዕቲ ንምክታት ኢዩ ደኣምበር ኣጻርዮምን ኣሚኖምሉን ኣይኮነን። ሓደ ናቶም ዝኾነ ሰብ፣ ቋንቋ ግእዞም መሰረት ገይሩ ገለ ናይ ምርምር ውጽኢት እንተዘቕርብን እንተ ዝጽሕፍን ግና ናይ ነቐፌታ መንደራግሕ ይወርዶ ደኣምበር ሰማዒ ኣይረክብን። ነቲ ግእዝ ጠቒሱ ዝጸሓፈን ዝመሃረን’ውን ከም ድሑር ኢዩ ዝቑጸር። ንስኻ ግና ብናትካ ናይ ጃፓን ቋንቋ ብዛዕባ ኢትዮጵያ እንተትጽሕፈሎም ጃፓንኛ ተማሂሮም የንብቡልካ፣ የድንቑኻ። ስለዚ. . . . ድንቁርና ዘስፋሕፍሓ ዓዲ ስለዝኾነት ተጽዕኖ ፈጣሪ ዝበሃል ሰብ የብሎምን።
“ብርግጽ ጽቡቕ ኢልካ’ለኻ፣ ኣለዉ ዝብሃሉ እንተልዮም ናትና ኣባላት ምግባር ግቡእ ጥንቃቐ ስለዝኾነ። ነዚ መበገሲ ጌርና’ውን. . . . . መቸም ተጽዕኖ ፈጣሪ ኮይኖም ዘይኮነስ ሓደ ሓደ ዝተረፉ ዶክመንትታትን ቅርስታትን ብብዝሕን ብናጽነትን መታን ክንረክብ ብዝብል፣ ከምኡ’ውን ነቲ ልዑል ቁጽሪ ዘለዎ ናይ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት ሰዓቢ መታን ከስክረልና ብዝብል ነቲ ኣብ ቀረባ እዋን ዝሞተ ሊቀ ጳጳሳ ኣባልና ጌርናዮ ኔርና። ነቲ ስዒቡ ዝሽየም’ውን ናትና ኣባል ክኸውን ናይ ምግባር ስራሕ ኣቐዲሙ ንኽስራሕ ትእዛዝ ሂብናዮለና። ብፍልጠቱን ብተኣማንነቱን ዘይኮነ ኣፍቃሪ ገንዘብ ስለዝነበረን ንኹሉ ሕራይ ይብለና ስለዝነበረ’ውን ናይ ዓለም ኣብያተ ክርስቲያናት ፕሬዚደንት ጌርና ሼምናዮ ኔርና። በዚ’ውን እታ ዓዲ ምሉእ ብምሉእ ናትና ክትከውን ፈቒዶም ኢዮም። እዚ ዝብል ዘለኹ፣ ኢትዮጵያውያን መሃይማን ኢዮም ኢልና ተዘናጊዕና ከምዘይጸናሕና ክሕብር ስለዝደለኹ ኢየ። ተጽዕኖ ፈጣሪ እኳ እንተዘይኮኑ ከምኡ ጌርና ብምሕሳብ ብቐሊሉ ናባና ኣምጺእናዮም ኣለና። ነቶም ካልኦት ቁሩብ ንጥርጥሮም ዜጋታታ’ውን ኣብ ጎንና ጌርና’ለና። ነዚ ዝገበርናሉ ቀንዲ መበገሲ ግና ስግኣት ኣይነበረን። ሕዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ እቲ መንእሰይ ብመንገዲ እቲ ሃይማኖት ክኸዱ ኣይድለን። ንሃይማኖቱ’ውን ኣጸቢቑ ስለዘይፈልጦ ክዘራረብ፣ ክካታዕ፣ ከመዛዝን ድሉው ኣይኮነን። ስለዚ ገና ጸወታ ምስ ተጀመረ ይሃድመልካ። ስለዚ ነቲ መንእሰይ ብኻልእ ነገር ምጽዋድ ኣድላዪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ከም ዝበልክዎ መንነቱን ገዛእ ባህሉን ንዝንዕቕ ማሕበረሰብ ምጽዋድ ዝከኣል ብባዕዲ ሃገራት ኢዩ። እዚ ንኢትዮጵያ ጥራይ ዝሰርሕ ኣካይዳ ኢዩ። ስለዚ ነቲ መንእሰይ ንምጽዋድ ብስም ባፎሜት ተጠሚቖም ካብ ዝተወደቡ ቁጽሪ ሰለስተ ሲቢል ኣባላትና ሓደ ክልተ ልኢኽና ልዑልና ቦታ ዝረኽበሉ ነገር ዘመቻቻእና ክኸውን ከሎ፣ ብፍላይ ቅድሚ ሒደት ዓመታት ዝለኣኽናያ ተላሃዪት ነቲ ግዙፍ ስራሕ ሰሪሓ ኢያ ተመሊሳ። እታ ህብብቲ መንእሰይ ናብ ኢትዮጵያ ከይዳ ምስቲ ጳጳስ ገደብ ዘይብሉ ሓጎስ ዝገበረት ክኸውን ከሎ፣ ናብ ውሽጢ መቕደስ ናይቲ ጳጳስ ንምእታውን ነቲ ዓቢ ስራሕ ንምስራሕን ዝተዓደለት ኮይናላ። ኣብቲ ወቕቲ’ውን ብስም ረድኤት ኣብ ዝወሰደቶ ኣልባሳት ተዓሺጉ ክኣቱ ዝተገብረ፣ ነቲ ናይ ልዑልና ተኣዛዚ ዝኾነ ናይ ባፎሜት ምስልታት ናብታ ሃገር
ንምእታው ኣኽኢሉና ኣሎ። ነዚ ዓቢ ስርሓ’ውን እቶም ኢትዮጵያውያን ብሃይማኖታዊ ወግዒ ዝደመቐ ልዑልን ርሱንን ኣቀባብላ ገይሮምላ ኣለዉ። ውሑዳት ኢትዮጵያ’ውን ህጻናት ከይተረፈ ኣኪባ ኣብ ኣደባባዮም ልዑልና ከም ዝምለኽ ዝገበረት ጀግና’ውን ኮይና’ላ። እዛ መንእሰይ ነዚ ስለዝገበረት ዓባይ ኢልናያ ኣለና! ተመሳሳሊ ዕማማት’ውን በዚ ከይተወሰኑ ብደረጃ መንግስቲ ኮላይ ክቕጽሉ ኢዮም።………
“እዚ እቲ ናይ ኣምሓርኛ መጽሓፍ ቅዱስ ኢዩ። እዚ ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያውያን ናይ 1962 ዓ.ም ሕታም ዝኾነ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፡ “ንስኻ’ውን ናይቲ ገበል ኣራእስ ቀጥቂጥካ ንህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን መግቦም ሃብካዮም” ይብል። እዚ ድማ፣ ቅድም’ቲ ናይ ኣምሓርኛ ዝነበረ፣ ናይ ግእዝ መጽሓፍ ቅዱስ ክኸውን ከሎ፡ ኣብዚ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ መዝሙረ ዳዊት ምዕራፍ 73 ቁጽሪ 15 ከምዚ ይብል፡ “ወአንተ ቀጥቀጥከ አርእስቲሁ ለከይሲ፡ ወወሀብኮሙ ሲሳዮሙ ለህዝበ ኢትዮጵያ።” ይብል። ናይ ኩሎም ሓበሻ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ ኢዩ። እዚ ሕጂ ዝነገርኩኹም ታሪኽ ብኸምዚ ዓይነት ዘየደናግር መልክዑ ብግልጺ ተጻሒፉሎም ሒዞሞ’ለዉ። ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ ታሪከ-ነገስት እውን ነቲ ምሉእ ታሪኹ ዝሰፈረሉ ሰነድ ሒዞሞ ኣለዉ። ነገር ግን ኣይርድእዎን። ይደናገሩሉ ደኣምበር ኣይምርምርዎን። ከም ሰብ ክንሓስቦ ከለና’ውን ሓቆም’ዮም። ሰብ ከመይ ገይሩ ካብ ገበል ክመጽእ ይኽእል? ከመይ ገይሩ’ኸ ጣፍ ክበቁል ይኽእል? ኢሎም ይሓቱ’ሞ ምምላስ ምስ ከበዶም ‘ጽውጽዋይ ኢዩ’ ኢሎም ይሓልፍዎ። ወይ ከኣ ቅኔያዊ ኣገላልጻ ይኸውን ኢሎም ይሓድግዎ። ብዘገርም ኩነታት ድማ፡ ነዝን ከምኡ ዝኣመሰለን ምሉኣት ሓሳባት ገዲፎም ነቲ ካልእ ምሉእ ሓሳብ ግን ይቕበልዎን፡ ይኣምንዎን።
“ንሕና ግን ምናልባት እቲ ናይ ካልእ ዓለም ሕዝቢ ኣተኩሮኡ ናብ ኢትዮጵያ ከይገብር ብማለት፡ ምስ ካልኦት ነገራት ኣመዛዚኑ’ውን ኣሰር ናይቲ ሓቂ ከይርድኦ ብዝብል ጥንቃቐ፣ በዞም ናይ ሕጅን ብኻልኦት ቋንቋታትን ኣብ ዝትርጎሙ መጽሓፍ ቅዱሳት ነቲ፡ “ንህዝቢ ኢትዮጵያ መግቦም ሃብካዮም” ዝብል ቃል፡ “ንሰብ ምድረ በዳ ሃብካዮም” ተባሂሉ ክጸሓፍ ጌርና’ለና። ኣስተውዕሉ! ነቲ ካልእ ዓለም ኢየ ዝበልኩ። ነቲ ናይ ኢትዮጵያውያን ኣይቀየርናዮን። እቲ ናቶም ከም ዝነበሮ ኢዩ ዘሎ። “ንህዝቢ ኢትዮጵያ መግቦም ሃብካዮም” ኢዩ ዝብል። በምሓርኛ ዋላ ብግእዝ። ዳዊት ክጽሕፎ ከሎ ኢትዮጵያ ኢሉ ኢዩ ጽሒፍዎ። በቲ ናይ ቀደም ብእብራይስጥ ኮነ ብግሪኽ እውን ኢትዮጵያ ኢዩ ዝብል። ኣብቲ ዳሕረዋይ ዘመን ካብ እብራይስጥ ናብ ግእዝ ክትርጎም ከሎ’ውን ኢትዮጵያ ይብል ስለዝነበረ ኢዮም ኢትዮጵያ ኢሎም ዝተርጎምዎ፡ ደኣምበር ነቲ በረኻ ዝብል ዝነበረ ኢትዮጵያ ተባሂሉ ኣይትርጎምን፡ ኣይተርጎምዎን’ውን። ኣብቲ፣ ናብ ካልእ ዓለም ክዝርጋሕ ዝገበርናዮ ትርጉም ግና፣ ነቲ “ኢትዮጵያ” ዝብል “ምድረ በዳ” ተባሂሉ ከም ዝንበብ ኢና ጌርና። ንኣብነት ነቲ ናይ ቀደም ኮነ ናይ ሕጂ እንግሊዝኛ ርኣይዎ፡ psalms /መዝሙረ ዳዊት/ 74፡14 ከምዚ
ይብል። “you broke the heads of leviathan in pieces, And gave him as food to the people inhabiting the wilderness” ኢዩ ዝብል። ነቲ ናይ ካልእ ዓለም ኢና “ኢትዮጵያ” ዝብል ዝነበረ “ምድረ በዳ” ብዝብል ዝለወጥናዮ ደኣምበር ነቲ ናይ ኢትዮጵያውያን ኣይተንከፍናዮን ። ኣጉል ስራሕ ምብዛሕ ኢዩ ዝኸውን። ምኽንያቱ ዓንተዎ ከም ዝነገርኩኹም ናይ ካልእ ሃገር ሰብ ክሳብ ዘይነገሮምን ዘየዘከሮምን፡ ወይ’ውን ክሳብ ዘይደገመሎም ክፈልጡ ዝኽእሉሉ መንገዲ ስለዘየሎ ኢዩ። ሽሕ’ኳ ሓቂ እንተሓዙ፣ ናይ ወጻኢ ሰብ ክሳብ ዘየረጋገጸሎም ፈጺሞም፡ ሕጂ’ውን ክደግሞ’የ ፈጺሞም ስለዘይቕበሉ ኢዩ። ክገርመኩም ግና ብዘይ ናትና ሽርሒ እንታይ ይገብሩ መስለኩም፡ ዝሰልጠኑ መሲልዎም’ድዩ ወይሲ ማዕሬና ንምዃን ደልዮም ኣይፈልጥን ፣ ነቲ ንሕና ንኻልእ ዓለም ኢልና ናብ እንግሊዝኛ ዝተርጎምናዮ፣ ኣብቲ ሓድሽ ሕታሞም ካባና ቀዲሖም ተርጒሞሞ። ኣይትስሕቑን ዲኹም? ኣይተረድኣኩምን ማለት’ዩ። ክደግሞ’የ። ኣብቲ ቅኑዕ ናይ 1962 ዓ.ም ሕታም ዝኾነ ናይ ኢትዮጵያ መጽሓፍ ቅዱስ “ንስኻ’ውን ናይቲ ገበል ኣራእስ ቀጥቂጥካ ንሕዝቢ ኢትዮጵያ’ውን መግቦም ሃብካዮም” ይብል።
“ኣመሓይሽናዮ /ሓዲስናዮ/ ኢሎም ብናቶም ኣቆጻጽራ ብ1993 ዓ.ም ኣብ ዘሕተምዎ ድማ፡ “ንስኻ’ውን ናይቲ ገበል ኣራእስ ቀጥቂጥካ ነቶም ሰብ ምድረ በዳ መግቦም ሃብካዮም” ይብል። ካባና ቀዲሖም ማለት’ዩ። ንሕና ድማ ዕላማና እቲ ኢትዮጵያ ዝብል ንኸይፍለጥ ኢዩ። ስግኣትና ኣበቓቑላ ጣፍ ከይፍለጥ ዘይኮነ ምስ ታሪከ-ነገስት ኣነጻጺሮም ነቲ ሓቂ ከይርድእዎ ኢዩ።
“ዝኾነ ኮይኑ፣ ጣፍ ክበቁልን ሽዑ ንሽዑ ምህርቲ ክህብን ዝኸኣለ ናይቲ ዘመን ሰባት ነቲ ገበል “ንስኻ ኢኻ መግብና ትህበና” ስለዝብልዎን ዕለት ዕለት’ውን ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ዘለዎ ብዕራይ፡ ላም፡ በጊዕ፡ ጤል እንዳገበሩ መስዋእቲ የቕርቡሉ ስለዝነበሩን ኢዩ። ናይ ሕርሻና፣ ናይ ጥሪትና፣ ናትና’ውን ኣመሓዳሪ ንስኻ ኢኻ እንዳበሉ ይሰግዱሉ ስለዝነበሩ ኢዩ። ስለዚ እቲ ገበል እንተድኣ ሞይቱ ተስፋ የብልናን ኢሎም ይሓስቡ ስለዝነበሩ ኢዩ። ስለዚ እቲ ላዕለዋይ ኣካል፡ “መግቢ ዝህብ ኣነ’የ ደኣምበር ንሱ ኣይኮነን” ኢሉ ኢዩ ሽዑ ንሽዑ ተኣምር ኣርእዩ መግቦም ዝሃቦም።
“ኣብቲ ወቕት’ቲ፣ እቲ ትሕት’ቲ ገበል ዝነበረ ናይ ሰብ ሹም /ንጉስ/ እቲ ገበል ክቕተል ኣይደልን ነበረ። ንሱ እንተ ሞይቱ ሓቢርዎ ኢዩ ዝመውት። ውህደቶም በዚ ኢዩ ዝግለጽ። እቲ ህዝቢ ነቲ ገበል ክግብር ዘገደደ’ውን እቲ ንጉስ ኢዩ። ፍርቆም ግና ነቲ ገበል መዓልታዊ ምግባር ሰልችይዎም ነበረ። ትእዛዝ ንጉስ ኮይንዎም ደኣምበር። ስለዚ በዚ ዓይነት መንገዲ፣ ‘መግቢ ኣሎ’ ብማለት ኣብ ሓደ መዓልቲ ዝናብ ዘኒቡ፡ ጣፍ በቚሉ፡ ምህርቱ ሂቡ፡ ተዓጺዱ፡ተኸይዱ፡ ተጣሒኑ፡ ተለዊሱ፡ ተሰንኪቱ ተበልዐ። እቲ ሕዝቢ’ውን ብዘይ እቲ ገበል ክነብር ከምዝኽእል ተረድኦ። እዚ መንፈሳዊ ጥበብ ኢዩ። ልዕሊ እቲ ገበል ዝኾነ ሓይሊ ከምዘሎ ነቲ ህዝቢ ዘእመነሉ ሓደ ቀሊል ምልክት ኢዩ። ክልተ ዓሳን ሓሙሽተ እንጌራን ን5 ሽሕ ሕዝቢ ምብጻሕን ምጽጋብን ብመንፈሳዊ ኣሰራርሓ ቀሊልን ተራ ነገርን ከምዝኾነ፡ እዚ’ውን ተራ ነገር ኢዩ። ሰብ ከይተረፈ ምሉእ ኣተሓሳስብኡ እንተ ዝጥቀም ክገብሮ ዝኽእል ተራ ነገር ኢዩ። ነዚ ታሪኽ ኢዩ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ ዝገለጾ። ካብዚ ሓሊፉ ጣፍ ንዓና ኣይእንታይናን ኢዩ። ስለዚ… ነዚ ዘይኮነስ፡ ካልኦት ምስዚ ዝተኣሳሰሩ ነገራት መታን ከይፈልጡ ኢዩ። ኩሉ እቲ ሚስጥር ብወግዒ ከይዝርጋሕ ወይ’ውን ዓለም፣ ካባና ወጻኢ ነታ ሃገር መንም ኣቓልቦ ከይገብረላ ኢዩ ደኣምበር ንኻልእ ኣይኮነን። ምናልባት ንሶም ኣብ ከምዚ ዓይነት ትርጉም ዝኣተዉ ንኣንባቢ ከቕልሉሉ ኢሎም ይኾኑ። ካልኦት ክፍልታት ኣይፈልጥን፡ ስለዚ ከምዝተተርጎመ ምስ ሰማዕኹ ተቐዳዲመ ነዛ ገጽ ጥራይ ኢየ ነይረ ገንጺለ ዝረኣኽዋ። “ምድረ በዳ” ኢሎም ቀይሮሞ’ለዉ። ሓሲቦምሉ ድዮም ከይሓሰቡሉ ግና ይሕግዙና ኣለዉ። ንሕና ድማ ንቓል መጽሓፍ ቅዱሶም ኣብ ኩሉ ገጻቱ ካብ ምልዋጥን ስራሕ ካብ ምብዛሕን ወይ’ውን፣ ተርጉሙ ኢልና ጸቕጢ ካብ ምግባር፣ ገደፍናሎም’ሞ ስለምንታይ’ከ ነቲ ኣብ ታሪከ ነገስት ዘሎ ኣይነዘባርቕን ኢልና ናብኡ ከድና። ቀደም ኢና ናብኡ ዝኸድና።
“መቸም ንምናልባት ኢልና ኢና እምበር ፈሪሕናዮም ኣይኮንናን። ስለዚ እዚ ታሪኽ ብሰፊሑ ምስ ምሉእ ታሪኹ፡ ኣብ ታሪከ-ነገስቶም ስለ ዘሎ፡ ወይ’ውን ስለዝነበረ ነዚ ጉዳይ ምስ ታሪከ-ነገስቶም ኣገናዚቦም ከይርድእዎ ብዝብል እቲ ታሪኽ ሰፊርሉ ኣብ ዘሎ ሰነድ ኣብ ዳሕረዋይ ዘመን ከም ዝተጸሓፈ ዝገልጽ ናይ መእተዊ ሃተታን ካልኦት ሒደት ምሉኣት ሓሳባትን ኣካቲትና ብመጠኑ ከምዝወጃበሮም ጌርና። እዚ ትርእይዎ ዘለኹም ኣብ ታሕቲ ዘሎ ጽሕፈት፣ ኣብቲ ቦታን እቲ ታሪኽ ኣብ ዝተፈጸመሉ ወቕትን ብናይ ባዕሎም ቋንቋ ዝተጸሓፈ
ታሪከ-ነገስቶም ኢዩ። ንሶም ኣይቅበልዎን ኢዮም። ክቕበልዎ’ውን ኣይክእሉን። ኣጸቢቕና ስለዝሓዋወስናሎም ጥራይ ኣይኮነን ዘይቅበልዎ። ከምኡ’ውን እቲ ኣብ ኢዶም ዘሎ ስለዘይምርምርዎን ስለዘየድልዮምን ኢዩ። ንሕና’ውን እንተኾንና ከምዚ ዓይነት ስራሕ ንሰርሕ ብሰብ ስለዝኾነ፡ ብሜላ ኢና ንሓዋውሶ፡ ንዕኡ’ውን ሰሪቕና ኢና ጌርና። ብምሉኡ ነቲ ሰነድ ምውሳድ ኣገዳሲ ኣይኮነን። ውሑዳት ቃላት ፋሕ ምባል እኹል ኢዩ። ኢትዮጵያውያን፣ እዛ ዓለም ብገበል ከም ዝተኸበበት እኳ ኣይፈልጡን ኢዮም። እቲ ሚስጥር’ውን ክርድኦም ኣይክእልን። ታሪኽ ናይ ዝኾነት ሃገርን ኣህጉርን ህዝቢ፣ ስለምንታይ ምስ ገበል ተተሓሒዙ ከም ዝግለጽ’ውን ዝነገሮም የለን። ገበል ክበሃል ከሎ ገበል ኢዩ ዝመስሎም። ኣብ በረኻ ዝነብር፡ ሰብ ዝውሕጥ፡ ቁሩብ ካብ ተመን ዝነውሕን ዝረጉድን፡ በቃ። ከምዚ ኢዮም ዝሓስቡ። ኣብቲ ዝሓዝዎ መጽሓፍ ቅዱስ ገበል ዝብል ቃል ተደጋጊሙ ካብ 21 ግዜ ንላዕሊ ከም ዝተጠቐሰ እንዳረኣዩ’ኳ እንታይ ኢዩ ኢሎም ኣይሓቱን። ነቲ ዘይተረድኦም እንዳቖረጹ ይድርብዩ፡ ነቲ ካልእ ይቕበሉ፡ እንደገና’ውን ይቐድሑ። ገሊኡ መጽሓፍቲ ግን ብጥንቃቐ ኢዩ ተጻሒፉ። ኣብ ነፍስ ወከፍ ሙሉእ ሓሳብ ዓንቀጽን ቁጽርን ዝህብ’ውን ብጥንቃቐ ስለ
ዝተጸሓፈን ብምስትውዓል ክንበብ ስለዝነበሮን ኢዩ። ደሓን… ክመሓየሽ ይኽእል’ዩ። ቋንቋ በብዘመኑ ስለዝለዋወጥ። ንኣብነት “ልብኹም ኣይሸበር” ዝብል ዝነበረ “ልብኹም ኣይጨነቕ” ተባሂሉ ተመሓይሹ ሪአ’ለኹ። እዚ ጸገም ከይህልዎ ይኽእል። ነቲ ኣንባቢ’ውን ቅጠቕሞ ይኽእል። ነገር ግን “ኢትዮጵያ” ንዝብል ቃል ብኸመይ “ምድረ በዳ” ኢሎም ይልውጥዎ? ምስ ገበል ተተሓሒዙ ስለዝተጠቐሰ ሓፊሮም’ዶ ይኾኑ? ክሳብ ሎሚ ትዝ እንዳበለኒ ይስሕቕ። ምስ ገበል ስለዝተራኸበ ቆሪጾም ደርበይዎ። ኢትዮጵያውያን ማዕረ ኽንድዚ ኢዮም። ነዚ ኢየ ድማ ዝጸልኦም። በቃ… ኣይርድኡንን። ይረድኡና እኳ እንተለዉ ግን… ኣይፈትዎምን። ምድረ በዳ…. ኣብ ኣማዞን ኣሎ…. ኣብ ህንዲ ኣሎ፡ ኣብ እስራኤል’ውን ኣሎ…. ነዚ እንተደርቢኻ፣ ንመዝሙረ ዳዊት ብምሉኡ’ውን ክትስንድዎ ኣለካ ማለት’ዩ። ምኽንያቱ እቲ ጸሓፊ ከም ዝተጋገየ ኣሚኖም እንድዮም! እንተ ዘይተረዲኡካ ኩሉ ምግዳፉ ኢዩ’ምበር። ከምኡ ኢዩ። ኣርጀንቲና ሕጂ ብከፊል’ውን እንተኾነ ንኢትዮጵያ ዝፈለጥካያ ይመስለኒ።
“ስዒበ ዝገልጸልኩም ታሪኽ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ኣብ ኩሉ ሃገር ኮይኑ ዝሓለፈን ዝተለመደን ነይሩ። ልኡልና ኣብ ነፍስ ወከፍ ሃገር ኣዝዩ ዝገነነሉ 400 ዓመት ነይሩ። ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ብተመሳሳሊ ን400 ዓመት ዝጸንሐ መግዛእቲ ገበል ነይሩ። ኣብ ህንዲ፡ ኣብ ቻይና፡ ኣብ ካልኦት’ውን ተመሳሳሊ ነገር ኢዩ ነይሩ። ሃይማኖት ቅድሚ ምምጽኡ ዝነበረ ናይ ነፍስ ወከፍ ሃገር ታሪኽ ክጸሓፍ ከሎ ምስ ገበል፡ ምስ ድራጎንን ተመሳሰልቲ ነገራትን ብምትእስሳር ዝጸሓፍ’ውን ብሰንኪ እዚ ዝዓይነቱ ታሪኽ ኢዩ። ናይ ቀደም ናይ ልኡልና ጭፍራ ገበል ኮይኖም፣ ነገር ግን ምስ ሰባት ርክብ እንዳፈጸሙ ይዳቐሉ ነይሮም። ብኣካልን ብመንፈስን ከኣ ሰብ፡ ገበል፡ ተመን እንዳተመሰሉ ኢዮም ዝግለጹ። እቶም ዝውለዱ’ውን ደቂ ኣማልኽቲ ይብሃሉ ነይሮም። ኣብ ኢትዮጵያ’ውን ከም ዝበልክዎ ብናይቲ ላዕለዋይ ኣካል
ትእዛዝን ሓይልን እቲ ገበል ብሓዊ ተኸቢቡ፡ ርእሱ ተፈሊጹ፡ እቲ ዝናብ’ውን ዘኒቡ፡ ጣፍ’ውን በቚሉ እቲ መግዛእቲ ገበል ከብቅዕ ከኣለ። ነዚ ዘደንቕ ታሪኽ’ውን ኣብ ታሪከ-ነገስቶም ጸሓፍዎ፡ ዳዊት’ውን ኣብ መዝሙሩ ደገሞ።
“ስለዚ እቲ ናይ መወዳእታ ገዛኢ ገበል ኣብ ዝነገሰሉ ግዜ፣ ሓንቲ ኢትዮጵያዊት ሰበይቲ ብልሙድ ኣገላልጻ፣ ናይቲ ዘመን ቀንዲ ጠንቋሊት ነበረት’ሞ ምስቲ ኣብቲ ወቕቲ ገዛኢ ዝነበረን ተቐቲሉ ዝበልናዮን ጥበበኛ ገበል ርክብ መውስቦ ገይራ፣ ሓደ ገበልን ሓንቲ ድማ ፍርቂ ሰብ ፍርቂ ገበል ዝኾነት ጓል ትወልድ። ብኣምሳል ገበል ዝነገሰ እቲ ናይ መወዳእታ ንጉስ ኮነ ቅድሚኡ ዝነግሱ ዝነበሩ ገበላት፡ ሰብን ገበልን ናይ ምዃን ጥበብ ነበሮም። ዘዋፍሮም’ውን ልኡልና ኢዩ ነይሩ። ስለዚ ምስ ሰበይቲ ርክብ ምግባሮም ዝገርም ኣይነበረን። ሎሚ’ውን እንተኾነ ጠንቋላይ፡ ብዓል ዛር፡ ብዓል ቆሌ፡ ወዘተ… ዝበሃሉ ምስ መንፈሳዊ ኣካላት ርክብ ይገብሩ ኢዮም። ከም ናይ ቀደም ብወግዒ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሃገር ኣለዉ፡ ይስገደሎም’ውን።
“ስለዚ እታ ጠንቋሊት ሰበይትን እቲ ንጉስ ገበልን ተራኺቦም ወለዱ። ሓንቲ ብከፊል ሰብ ዝኾነት ጓልን ሓደ ገበልን ኢዮም ወሊዶም። እዞም ሓውን ሓፍትን ዝኾኑ መንታ ቆልዑ’ውን /እታ ፍርቂ ሰብን እቲ ገበልን/ ኣሕዋት ኮይኖም ብሓንሳብ ይዓብዩ። ነቲ ንጉስ ገበል /ንኣቡኦም/ ካብቲ ላዕለዋይ ኣካል ሓይሊ ተቐቢሉ ዝቐተሎ ሰብ፣ ንሓፍቲ ናይቲ ገበል ተመርዕዩ ይነግስ። እዛ ትርእይዋ ፍርቂ ሰብነታ ገበል ፍርቂ ሰብነታ ድማ ሰብ ዝኾነት፣ ነገር ግን ምሉእ መንነታ ሰብ ዝነበረት ሰበይቱ’ውን ትወልደሉ። ናይ ገበልነት መግለጺኡ ንግዳማዊ ኣካል ደኣምበር ንናይ ውሽጢ ኣተሓሳስባን ካልእ መንነትን ኣየካትትን። ስለዚ እዛ ከፊል ገበል ከፊል ሰብ ዝኾነት ጓል፣ ነቡኣ ቀቲሉ ንዝተመርዓዋ ሓድሽ ሰብኣያ ትወልደሉ። ከምቲ ሰብኣያ ዝሓሰቦ’ውን ምሉእ ብምሉእ ሰብ ዝኾነት ጓል ኢያ ነይራ ዝወለደትሉ። ብድሕርዚ እቲ ቀታሊ ኣቡኣ ዝኾነ ሰብኣይ መግዛእቲ ገበል ከምዘብቅዐ የበስሮም። እታ ዝተወለደት ቆልዓ’ውን፣ ዋላ’ኳ ንሉእ ብምሉእ ሰብ ዝነበረት ትኹን ደኣምበር፣ ኣብ ሸነኽ የእጋራን ኣጽፋራን ግና ኣሰር ቆርበት ገበል ነበራ። ብዙሕ ከይጸንሐት እታ ጠንቋሊት ሞተት። እቲ ኣቡኡ ዝተቐተሎ ገበል ሓዋ’ውን ነቲ ከባቢ ገዲፉ ተሰወረ። እቲ ሓድሽ ናይ ሰብ ንጉስ’ውን ምስ ወለደ ሞተ። እታ ጓል ዝወለደትሉ ፍርቂ ገበል ፍርቂ ሰብ ዝነበረት ሰበይቱ’ውን ሞተት። ስለዚ እታ ካብኦም ዝተወለደት ምሉእ ንምሉእ ሰብ ዝኾነት ጓል በይና ተረፈት። ስማ’ውን ኣዜብ ትበሃል ነበረት። እቲ ህዝቢ’ውን ንግስቱ ገይሩ ሸየማ። ብኸምዚ ዓይነት መንገዲ፣ እቲ ላዕለዋይ ኣካል ነቲ ዝነበረ መግዛእቲ ገበል ኣልዩ ናይ ባዕሉ ሰብ ብምንጋስ ዝምለኸሉ ኩነታት ኣመቻችአ ወይ ፈጠረ። እዚ ኣምልኾቱ ኣብ ልቢ ኢትዮጵያውያን መታን ክጸንዓሉ ድማ እቲ ላዕለዋይ ኣካል ተቐላጢፉ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ነዛ ንግስቲ ወሲዱ፣ ምስቲ ካብ ዘርኢ ኣብርሃም ዝወረደ ወዲ ዳዊት ዝኾነ ምስ ሰሎሞን ምጥማር እዩ ነይሩ። ብምጥማር ከይተወሰኑ’ውን ወዲ ይወልዱ’ሞ እቲ ዝተወለደ ውላድ ብመሰረት ሕጊ ብሉይ ኪዳን ኣብ ኢትዮጵያ ይነግስ። በዚ ሜላ’ዚ እቶም ኢትዮጵያውያን ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል መተሓዳደሪ ሕጊ ወይ ሃይማኖት ሒዞም ከም ዝቕጽሉ ተገብረ። ሕገ ኦሪት ተቐበሉ። ምስ ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ሕዝቢ’ውን ተወሃሂዶም። ናይዞም ክልተ ሃገራት ምትእስሳር ብሓጺሩ ክግለጽ ከሎ ከምዚ ይመስል። በቲ ዝተገለጸ ዓይነት ታሪኽ’ውን እቲ ን400 ዓመት ዝጸንሐ መግዛእቲ ገበል ካብ ምድሪ ኢትዮጵያ ፈጺሙ ጠፍአ። እስራኤልን ኢትዮጵያን ብማዕረ ኢየን ሃይማኖተኛ ኮይነን። ብማዕረ ኢየን ንኣማልኽቲ ምስጋዶም ዘቋረጹ። በዚ’ውን ነፍስ ወከፍ ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ኣሰራርሓ፣ ምስ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ጥራይ ዝራኸብ ምዃኑ ኣስተውዕሉ።
“ንኽገርመኩም ግን ኢትዮጵያውያን ካብቲ ዘመን ጀሚሩ፣ ነቲ ካብ ዘርኢ ሓረግ ሰሎሞን ዝወረደን ናይ ንግስተ ኣዜብ ወይ ናይ ንግስተ ሳባ /ሳባ ዝብል፡ ግዝኣት ኢትዮጵያ ንሕዝቢ ሳባውያን የጠቓልል ስለዝነበረ ኢዩ/ ወዳ ዝኾነ ምኒልክ ክግዝኡሉን ብተኸታታሊ’ውን ናቱ ዘርኢ ጥራይ ከምዝነግሱ ክገብሩ ኢዮም ጸኒሖም። ነቲ ጽላት ብምሓዝ’ውን በቲ ላዕለዋይ ኣካል ምእማኖም ቀጺሎም’ዮም። በዚ ታሪኽ’ውን ኣዝዮም ኢዮም ዝኾርዑ። ናይ ቃል ኪዳን ሃገር ምዃና’ውን ይኣምኑ። ነቲ ዝተረፈ ታሪኽ ግና “ከመይ ገይሩ?” ካብ ዝብል ተበጊሶም ቆሪጾም ይድርብይዎ። “ዝኾነ ኮይኑ፣ እታ ንግስቲ ኣብ ኣፍደገ ንጉስ ሰሎሞን ምስ በጽሐት ኣብ የእጋራን ኣብ ናይ ኢድ ኣጽፋራን ዝነበረ ምልክታት ገበል ብቅጽበት ይረግፈላ’ሞ ሕጉስቲ ትኸውን። እዚ’ውን ኣብ ታሪከ ነገስቶም ብግልጺ ሰፊሩ’ሎ። እቲ ብኸምዚ መልክዑ ዝቐጸለ ምትእስሳር’ውን ክሳብ ዘመን ክርስትና ኣገራሚ ኮይኑ ይቕጽል።
“እስራኤል፡ ሰብ ክስራሕ ከሎ ሓመዳ ኣብ ጥቕሚ ውዒሉሎ፡ ሓደ ነቲ ላዕለዋይ ኣካል ዘይከሓደ ሰብ’ውን ተረኺቡዋ ኣሎ። እቲ ላዕለዋይ ኣካል’ውን ህዝበይ ይብላ። ኢትዮጵያ’ውን፣ ሓውን ማያን ከምኡ’ውን ንፋሳ ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ’ሎ። ሓደ ዘይከሓደ ውልቀሰብ’ውን ተረኺቡዋ ኣሎ። ናትና ጎል’ውን ኣብኡ ኢያ ዘላ። ኣብቲ ጥንቲ ሃይማኖት ኣብ ዘይነበረሉ ዘመን ግን ዝተረፈ ኩሉ ኣብ ትሕቲ ልኡልና ነይሩ። ስለዚ… ናይ እስራኤል ተደጋጊሙ ምጥቃስ ኣቐዲሙ ካብ ዝረኣኹሞ ታሪኽ ብምብጋስ ክኸውን ከሎ፣ ንኢትዮጵያ ክንንዕቓ ዘይንኽእለሉ ምኽንያት ድማ፣ ኣብ ትሕቲ ከምዚ ዓይነት መንፈሳዊ ሓለዋ ስለዘላ ኢዩ፡ ዝብል መልሲ ምሃብ እኹል ይመስለኒ። ይኹን ደኣምበር ኢትዮጵያውያን ዝተሓረዩ ህዝቢ ምዃኖም ዝፈልጡሉ መንገዲ የለን። ክፈልጡ’ውን ኣይደልዩን። ርጉጽ ኢዩ፣ ናትና ዕላማ ነቲ መንፈሳዊ ሓገዝ ክረኽቡ ዝኽእሉሉ መንገዲ ምዕጻው ኢዩ።
“ነቲ ዓንተዎ ዝበልክዎ ነገር ደጊመ ክብሎን ኣጸቢቐ ከፍልጥን ይደሊ። ኣስተውዕሉ! ሓደ ውልቀሰብ ምስ መንፈሳዊ ኣካላት ክራኸብ ክኢሉ ማለት፣ ብምኢቲ ሽሕ ነብሳት ይትመን ማለት’ዩ። ዓሰርተ ሰባት ሓደ ሚልዮን ሰባት ኮይኖም ማለት’ዩ። ርክብ ገይሮም ማለት፣ ናይ ኣተሓሳስባ ዓቕሞም ምስ ናቶም ተመጣጣኒ ከምዝኸውን ይገብሩሎም’ሞ መልእኽቲ ምቕባል፡ ምዝርራብ፡ ሓሳብ ምልውዋጥ ከምዝኽእሉ ይገብርዎም። ንሓደ ሰብ ብሓገዝ ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ንጉስ ንዝነበረ ዓቢ ገበል ክስዕር የኽእልዎ ከም ማለት ኢዩ። በዚ’ውን ካብ ናይ ወድሰብ ኣይኪው ንላዕሊ ዝኾነ ምንቕቓሕ ብሬን ተገይሩሎም፣ ሰራዊት ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ክኾኑ በቕዑ ማለት’ዩ። ነዚ ኢና ምድላዋትና ምስ ሰብ ዘይኮነስ ምስ መንፈሳውያን ኣካላት ኢዩ ኢልና ደጋጊምና ንዛረብን ነጠንቅቕን። ከምኡ ስለዝኾነ ንመጽሓፈ ሄኖክ ወሲኽካ ካልኦት መጻሕፍቲ ብዝተኻእለ መጠን ንኢትዮጵያ ደጋጊሞም ከይጠቕሱን ትኩረት ዓለም ኣብ እስራኤል ክዓልብን ተገይሩ’ሎ። ኩሉ ነገር ክኸውን ስለዝነበሮን ክኸውን ስለዘለዎን ጥራይ ከምዝኾነን ይኸውን ከምዘሎን ደጋጊምኩም ሕሰቡ። ካብዚ ሓሊፉ ብዝኾነ ነገር ኣይትጨነቑ። ካብ ልኡልና ዝተሓብአ ዝኾነ ነገር የለን! ካብ መጀመርታ ኣትሒዙ ነበረ፡ ኣብ መወዳእታ’ውን ኣሎ። ሓንቲ ካብኡ ዝተሰወረት ነገር የላን። ኩሉ ሚስጥር ይፍለጥ’ዩ። ነቲ ዘመን ጥራይ’ዩ ዝጽበ ነይሩ። እቲ ዘመን ድማ በጽሐ፡ ተሓሪና ተኣኻኸብና፣ ኣብቂዑ። እዚ መጽሓፍ ኮነ ካልኦት ተመሳሰልቲ መጻሕፍቲ ቅድሚ ምፍላጦምን ምርካቦምን፣ ልኡልና
ዘይተቛረጸ ምድላዋት ክገብር ኢዩ ጸኒሑ። ካብ ፈርኦናት ግብጺ ኣትሒዙ ክሳብ’ዚ ናትና ዘመን እኹል ምድላዋት ክገብርን ከምቲ ተቓናቓኒኡ ንሱ’ውን ኣባላቱ ክምልምል ኢዩ ጸኒሑ። ኣብዚ መጽሓፍ ከም ትርእይዎ፣ ካብ ሰማይ ኣንበጣ ካብ ምዝናብ ጀሚሩ ክሳብ’ዚ ናይ ሎሚ ቴክኖሎጂ በብዘመኑ ጥበቡ ነቶም እሙናት ኣባላቱ ክገልጽን ክህብን ኢዩ ጸኒሑ። እዚ ኩሉ ጻዕሪ’ውን ኣብቲ ዝተመደበ ዘመን ንኦም ህይወት ምስ ቦታኣ ኣብ ኢዱ ንምእታው ኢሉ ጥራይ ክሰርሕ ጸኒሑ ደኣምበር ንኻልእ ምኽንያት ኣይኮነን!
“ብዝተረፈ እስራኤል ናይዚ ሕብረት ኣባል ዘይኮነትሉ፣ ክትከውን ስለዘይብላ ኢዩ። ከምተን ካልኦት ሃገራት ነቲ መስፈርቲ ስለዘየማልአት ኢዩ ዝብል መልሲ ክህበካ ይኽእል ኢየ፡ ግን ኣይህበካን። ኣብዚ ኩልኻትኩም ሓደ ነገር ክትርድኡ ኣለኩም። G20 ትበሃሉ ኣብዚ ዘለኹም፡ ንስኹም ዓለም ብዝፈልጦ መንገዲ ነቲ ናይ ሽፋን መስፈርትታት ዘማላእኹም ብምዃንኩም ክኸውን ከሎ፡ ነገር ግን ኣብ G20 ዘይኣተዋ ብርክት ዝበላ ሃገራት ናይዚ ዕላማ ደገፍትን ኣባላት ናይዚ ሕብረት ዝኾና ከምዘለዋን ክትፈልጡ ኣለኩም። እቲ ምንቅስቓስ ንብዙሓት ኣሽሓት ዓመታት ዝጸንሐን እንዳተወራረደ ዝመጽአን ከም ምዃኑ መጠን’ውን ካልኦት ዘይትፈልጥዎም ብሚልዮን-ብሚልዮን ዝቑጸሩ ኣባላት ከም ዘለውና ክትዝንግዑ የብልኩምን። ብዙሓት ሃገራትን ውልቀሰባትን ከምኡ’ውን ትካላትን ውድባትን ክደኽሙሉ ዝጸንሑ ጉዳይ ስለዝኾነ። እዛ ዓለም ካብ ትፍጠር ኣትሒዙ! ስለዚ ሓንቲ ሃገር ናይዚ ሕብረት ኣባል ኮይና ኣይተራእየትን’ሞ ደጋፊ ናይዚ ጎል ኣይኮነትን ኢልኩም ከይትግምቱ ከጠንቅቕ ይፈቱ።
“ሜክሲኮ! ሃይማኖታዊ መጽሓፍቲ ምጥፋእ ኣይከኣልን ኢዩ። ንዕኡ እንተጥፊእና’ሞ ንወገንና ካብ ጸላኢና ብኸመይ ክንፈልዮ ንኽእል? እምበርከስ እዚ ከመይ ገይሩ ይከኣል? እዛ ምድሪ ኢያ ናትና ትኸውን ደኣምበር ኩሉ ፕላኔት ኣይኮነን። ሓሊፍና እንተኸድና’ውን ማርስ። ዓወት ናትና ምዃኑ ፈሊጥና ማለት ድማ ተጻራሪ ሓይሊ የብልናን ማለት ኣይኮነን። እዝን ከምዝን ዝኣመሰሉ ቅንጥብጣብ ነገራት ከም ሕቶ ኮነ ከም ርእይቶ እንተ ዘይተልዕልዎ ሰናይ ኢዩ ይብል። ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነን ምስቲ ናይ ፍጻሜ ዘመን ኣብ ዝተኣሳሰርን ጉዳይ ጥራይ ከተድህቡ ይደሊ። ሓቂ ኢዩ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኮነ ቅዱስ ቁርዓን፡ ካልእ’ውን እንተኾነ ኣብ ኢድ ኩሉ ኢዩ ዝርከብ። ይኹን ደኣምበር ሰማዕን ኣስተውዓልን የብሉን። ይኣምኑሉ ኢዮም ነገር ግን ኣይእመኑሉን ከምኡ’ውን ኣይተኣማመኑሉን። ኣብዚ ሕጂ ግዜ ወድሰብ፣ ነቲ ኣብ
መጽሓፍ ቅዱስን ቁርዓንን ተጻሒፉ ዘሎ ዘይረአ ተስፋ ዘይኮነ ዝደሊ፣ ነቲ ኬድካ ኣብ ኢዱ ዘቐመጥካሉ ኣቕሓ ኢዩ። ሃብቲ፡ ንብረት፡ ብልጽግና፡ ጥበብ፡ ስልጣነ፡ ሓጎስን ምቾትን ደኣምበር፣ እንታይ ኢዩ ተስፋ? ዋላሓንቲ ስለዘይኮነ ከም ምንም ቁጸሮ። ከምኡ’ውን ከምዝበልካዮ ኢዩ፡ ኣብቲ መጽሓፍ ብዛዕባ መወዳእታ ዘመንን ሽዑ ዝህሉ ኲናትን፡ ብዛዕባ ናይ ልኡልና ስዕረት’ውን ተጻሒፉ’ሎ። ቁጽሩ’ውን ሽዱሽተ ሱሳን ሽዱሽተን ኢሉ ብግልጺ ኣስፊሩዎ’ሎ። እቲ ምልክት ዘይብሉ’ውን ምሻጥ ምልዋጥ ከም ዘይክእል ይዛረብ። ከምኡ’ውን ጥበብ ከምዘሎ። ኩሉ ግልጺ ኢዩ። ነገር ግን በቲ ንሕና ዝፈታሕናዮን ዝፈለጥናዮን ዓይነት ከምኡ’ውን በቲ ንሕና ንዳለወሉ ዘለና መንገዲ ክትግበር’ዩ ኢሉ ዝግምትን ዝጥርጥርን የለን።
“እቲ መጽሓፍ ካብ መጽሓፍነቱ ሓሊፉ ኣብ ናይ ኩሉ ሰብ ሞባይል ከምዝርከብ ዝገበርና ፈሊጥና ኢና። ነቶም ክሳብ ሎሚ ብመልክዕ መጽሓፍ ዝተሓተሙ፣ ፈጺምና ከነጥፍኦም ኣሸጋሪ ስለዝኾነን ኣድላዪ ስለዘይኮነን ኢዩ። ድሕሪ ሕጂ ግና ብመልክዕ መጽሓፍ ከምቲ ዝተለምደ በብግዚኡ ከምዘይሕተሙ ክንገብር ኢና። ከምኡ ንምግባር’ውን ብቐሊሉ ኣብ ኢድ ኩሉ ሰብ ከምዝርከብ ብምግባር ስራሕና ጀሚርና’ለና። ከምኡ ብምዃኑ’ውን ነቲ ዓቢ መጽሓፍ ሒዙ ዝዘውርን ዝገዝእን ኣይክህሉን። ብነጻ’ኳ እንተሃብካዮ፣ ኣብ ሞባይለይ ስለዘሎ ኣይደልን ኢዩ ዝብለካ። ኣቐዲሞም ኣብ ገዝኦም ዝነበሮም’ውን እንተኾኑ ከምናይ ቅድሚ ሕጂ ተጠንቂቖም ኣይሕዝዎን ኢዮም። ኣብዚ ሕጂ ሰዓት ሞባይል ዘይጥቀም ኣዝዩ ውሱን ናይ ገጠር ሕብረተሰብ ጥራይ ኢዩ። ኩሉ ይጥቀም’ዩ። ሞባይል ከላቶ ናይ ኢድ ሰዓት ዝኣስር
ክንድምንታይ ሰብ ኢዩ? ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ናይ ኢድ ሰዓት ዝነበሮም ሰባት ኩሎም ሰዓቶም ሰንድዮሞ ኣለዉ። ቁም ነገር ኢየ ዝብለኩም፣ ኣብዚ ዘመን ናይ ኢድ ሰዓት ዝገዝእ ሰብ የለን። ብሰንክ’ዚ ድማ ሰዓት ዘፍርያ ዝነበራ ትካላት ዓውዲ ስርሐን ቀይረን’የን። ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ፣ ነቲ ቅዱስ ቁርዓን’ውን ብተመሳሳሊ ሜላ ኣብ ዉሱናት ዓመታት ካብ ኢድ ኩሉ ሰብ ኣሰንዲና፣ በቲ ኣብ ሞባይሎም ዘሎ ጥራይ ተወሲኖም ክጸንሑ ጌርና።ኣብቲ ዝስዕብ ትውልዲ ምስበጽሐ ወይ ኣብ ዝኾነ ኣገዳሲ ዝበልናዮ ግዜ፣ሓንቲ በተን(button) ብምጥዋቕ ነበረያነበረ ጌርና ከነጥፍኦ ንኽእል ማለት’ዩ። በዚ ምኽንያት ኢና ብነጻን ብቐሊሉን ከምዝርከብ ዝገበርና። ወይ’ውን ንኽርከብ ዘኽእሉ ውጽኢት ቴክኖሎጂ ብወግዒ ዝዘርጋሕና።
“ካልእ…. ሕቶኻ…. ንሃይማኖተኛታት ወይ ነቶም ኣመንቲ ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ናብዚ ሕብረት ምምጻእ ኣይከብድን’ዶ ዝብል ኢዩ፣ ኣይከብድን። ምንም ኣማራጺ ስለዘይብሎም ንኹሎም ብዘይጽበይዎ ረቂቕ ቴክኖሎጂ ናባና ከነምጽኦም ኢና። ኣይንመጽእን ዝበለ ይጠፍእ። እዚ ኣተሓሳሳቢ ጉዳይ ኣይኮነን። ነቲ ምልክት ሹመትና ዝኾነ ኣርማ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ግዜ ኣብ ዝህልዉ ዉሱናት ዓመታት እንተዘይኮይኑ ዝኾነ ኣባል ብቐሊሉ ክረኽቦ ዝኽእል እኳ እንተዘይኮነ፣ ነቲ ንህዝቢ ዓለም ዘዳለናዮ ምልክት ኢድ ከምዝጥቀም ንገብሮ ግና ብዘይ መምዘኒ ኢዩ። እንታይ ማለተይ ኢየ፣ ነቲ ማይክሮ ችፕ /microchip/ ዝተበሃለ ረቂቕ ቴክኖሎጂ ኣብ ህዝቢ ዓለም ኣብ የማናይ ከብዲ ኢዱ ከምዝግጠም ክንገብር ኢና። እዚ’ውን ኣብታ ሓያል ዝኾነት ሃገረ ዩናይትድ ስቴትስ ተግባራዊ ከምዝኾነ ዝፍለጥ’ዩ። ንህዝቢ ዓለም’ውን ክባጻሕ’ዩ። ብመንገዲ ማይክሮ ችፕ ድማ ናይ ነፍስ ወከፍ ውልቀሰብ ናይ ሕሳብ ኣካውንት፣ ናይ ጥዕንኡ፣ ዕድሚኡ፣ ናይ ኣተሓሳስብኡን መዐቀኒ ምንቅስቓሳቱን ሓፈሻዊ መንነቱን ብሙሉኡ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ኣዳራሽ ኴንና ክንቆጻጸር ክኢልና ማለት ኢዩ። ንነፍስ ወከፍ ሰብ IP address ሂብናዮ ከም ማለት’ዩ። ኣተሓሳስብኡ ጥራይ ዘይኮነ ደሙ፣ ዘለዎ ቦታ፣ ስጉምቱ ንኹሉ ጠጠው ናይ ምባልን ከምዝቕጽል ናይ ምግባርን ስልጣን ናትና ይኸውን! ነዚ ረቂቕ ውጽኢት ቴክኖሎጂ ማንም ናይዛ ፕላኔት ሰብኣዊ ፍጡር ዘበለ ኩሉ ብዘይ ምዕዝምዛም ክቕበል’ዩ። ይቕበል’ውን ኣሎ። ብዘይ ማይክሮ ችፕ ሓደ ሰብ ናይ ሕክምና ኮነ ናይ ካልኦት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ተጠቃሚ ክኸውን ኣይክእልን። ብናይ ወረቐት ገንዘብ ክጥቀም’ውን ኣይክእልን። ኩሉ ናይ ዓይንን ኢድን ዓሸራ፣ ኣብታ ካብ ሲም ካርድ ትንእስ ማቴሪያል ኣካቲትና ንሕዘሉ ጥበብ ኢዩ ካብ ልዑልና ዝተለገሰልና። ስለዚ ብዘይ ማይክሮ ችፕ ዝኾነ ዜጋ ካብ ሃገር ናብ ሃገር፣ ካብ ቦታ ናብ ቦታ፣ ካብ ኣህጉር ናብ ኣህጉር ምንቅስቓስ ኣይክእልን። ናይ ፓስፖርትን ቪዛን ኣሰራርሓ’ውን ብማይክሮ ችፕስ ዝካተትን ዝልወጥን ኢዩ። ነዚ ኣይቅበልን፣ ኣብ ውሽጢ ኢደይ ክቕበር ኣይደልን ዝብል ውልቀሰብ ኮነ ጉጅለ፣ መራሒ ሃገር ኮነ ተመራሒ ሕዝቢ፣ ወይ’ውን ሃይማኖተኛ እምቢ ናይ ምባል መሰል ይሃልዎ ደኣምበር ንመሰሉ ክሕልወሉ ዝኽእለሉ መንገዲ ስለዘይብሉ ይቕበል። ኣዝዮም ኣጥበቕቲ ዝኾኑ ሃይማኖተኛታትን ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል እሙናት ኢና በሃልትን መራሕቲ ሃይማኖትን ከይተረፉ ክቕበልዎ ኢዮም። ከይፈተዉ ተገዲዶም የማነይቲ ኢዶም ከረክቡና ኢዮም፣ እታ ዘመን ቀልጢፋ ክትበጽሕ የብቅዓያ ደኣምበር /ትበጽሕ’ውን ኣላ/ ብዘይ’ቲኣ ማቴሪያል ስራሕ ምስራሕ፣ ግብሪ ምኽፋል፣ ቆልዑ ምምሃር ኮነ ዝኾነ ነገር ምግባር ስለዘይከኣል፣ ካብዚ ኣምሊጦም ወጹ ማለት ናይ ግድን ገዛእ ርእሶም ካብ ዓለም ኣርሒቖም ኣብ በዓትታት ኣትዮም ኣቑጽልትን ኣብ በዓትታት ዝርከቡ ኣራዊትን እንዳሃደኑ ንምብላዕ እንተደለዩ እኳ ኣይከኣልን። ምኽንያቱ እዛ ማይክሮ ችፕ ንደቅሰባት ጥራይ ዘይኮነ ንእንስሳታትን ንዕጸዋት’ውን ከይተረፈ ትወሃብ ኢያ። እንስሳ ዘቤት ካብ ዝበሃሉ ካብ ድሙን ከልብን ጀሚርካ ካሳብ እቶም ኣብ ፓርክታት ዘለዉ ኣንበሳን ኣድጊ በረኻን ብምሉኦም እንስሳታት ዓለምን ማይክሮ ችፕ ክግጠመሎም ኢዩ። ነፍስ ወከፍ ገረብ ብመልክዕ መርፍእክውጋእ ኢዩ። ኩሎም ዓይነት ኣብ ልዕሊ ምድሪ ዘለዉ ዕጸዋት ኣግራብ ነቲ ማይክሮ ችፕስ ክውግኡ’ዮም። እቲ ስራሕ’ውን ድሮ ተጀሚሩ’ሎ፣ ብኣኹም ብመንገዲ’ቶም መራሕቲ ዝኾንኩም ኣቢሉ ኣብ ሃሃገርኩም ተግባራዊ ይኸውን። ስለዚ….ሰለዚ…. ብዛዕባ ኣጸዋውዳ ሰባትን ብዛዕባ ናብዚ ሕብረት ምጽንባርን ብዙሕ ክትጭነቑ የብልኩምን። ንስኹም እቶም መራሕቲ ከተድህቡሉ ዘለኩም ብደረጃ ሃገርን መንግስትን ክስርሑ ኣብዝግብኦም ዕማማት ኢዩ። ንመራሕቲ ሃገራት ዓለም ናብዚ ሕብረት ምጽዋዕ፣ ንመፈጸሚኡ ዝሕግዝ ዓቕሚ ገንዘብ ምድላብ፣ ናይ ኬሚካል ኣጽዋር ውግእ ኣብዚሕካ ምፍራይ፣ ሕዝብኹም ኣብ ቴክኖሎጂ ጥራይ መታን ከድህብ፣ መራሕትን ኣርኣያን ምዃን፣ ንግርማ ልኡልና ኣብ ሃገራትኩም ምስፍሕፋሕን ምስራጽን ኣብ ዝኣመሰሉን ተግባራት ኣተኩሩ። ብዝተረፈ ነቶም ሃይማኖተኛታትን፣ ናይቲ ላዕለዋይ ኣካል ኣመንትን ብዙሕ ኣይትፍርሕዎም። ኣተኩሮን ጥንቃቐን ግን ትገብሩ! ብዝተረፈ ነቲ ካልእ ኩሉ ደጊመ ክነግረኩም፣ ግደፍዎ።………
እጅግ የታወቁ ሀገር ወዳድና ታዋቂ ኢትዮጵያውያን የወጡባት ነበረች ለምሳሌም የምጠቅሳቸው የቅርብ ጊዜ የምናስታውሳቸው እነ ቢትወደድ አዳነ እነአባይ ጎሹ ና ሽባባው ጎሹ የወልቀይትና ጠገዴ ተወላጅ የነበሩ ።
ቢትወደድ አዳነ የወገራ አውራጃ አስተዳዳሪ እስከ ንጉሱ መውደቅ ስልጣን የነበሩ በኋላም በትውልድ ሀገራቸው ጠገዴ ይኖሩ በነበረበት ጊዚ የሕውሓት ሰዎች እንደራደር ብለው በማታለል ተከዜ ላይ የተረሸኑ ።
አባይ ጎሹን ሕውሓቶች ከትግራይ በመነሳት ቀን ከሌሊት ተጉዘው እሱን ለመግደል አቅደው የዳባትን ከተማ በመውረር ባልተጠበቀ ሁኔታ ዳባት ላይ ገድለው የዳባትን የመሰረተ ልማት ተቋሞችን አውድመው የዳባት ከተማ በማደግ ላይ የምትገኝ ከተማ ነበረች ።
የሁለቱ አውራጃ የሀገር ውስጥ ሸቀጥ ማከፋፈያ የነበረች ለሁለቱ ከተማ የሚያገለግል የንግድ ባንክ የነበራት ታላቅ የጤና ጣቢያና የመለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ ቤት ነበራት ።
ሕውሓት ሀገሪቱን ከመቆጣጠሩ በፊት ከደርግ እየተዋጋ በሰሜኑ የጎንደር ገጠራማ ቀበሌ የቀድሞ አርበኞችና የአርበኞች ቤተ ሰብ ቡርዣ እያለ ባለሁለት ጥማድ የነበሩ ታዋቂ አዛውንቶችን እያፈነ ይወስዳቸው ነበር ።
በዛን ጊዜ ከደርግ በኩልም በመጀመሪያው የአብዮት አመታት ይህንኑን ያደርግ ስለነበር ከደርግ አሰራር በማዛመዱ ዘመን ያመጣው ነው ብሎ የዘር ማፅዳት ነው ብሎ ማንም አላመነም ።
አሁንም ቢሆን ወዶም ይሁን ተገዶ ሕውሓትን እንደ ተለመደው አንባ ገነን መንግሥት ብቻ እየመሰላቸው ከአፍሪካ ዲሞክራሲ ጋር አዛምደው የተለመደ እንደሆነ በአፍሪካ ይቆጥሩታል ።
ሕውሓት ሰባት ሁነን ትግራይ ውስጥ ተመሰረትን ይበሉ እንጅ የትግራይ ተወላጆች ያልነበሩበት ድርጅት በኢትዮጵያ ምድር አልነበረም እንደኛ እምነት ትግራይን ልክ እንዳሁኑ ሕውሓት ከሌላው ኢትዮጵያ እያገለለ ሕብረተ ሰቡን ከሌላው ማሕበረ ሰብ ሳይነጥለው ትግራይ የኢትዮጵያ የታሪክና የዕምነት መነሻና መድረሻ እንደሆነች እናምናለን ።
አማረኛ የብዙ ቋንቋ ቅይጥ እንደመሆኑ መጠን አማራ የሚለው ማሕበረ ሰብም እንዲሁ የብዙ ማሕበረ ሰብ ቅይጥና ውሁዳን የኢትዮጵያን ማዕከል ከፈጠሩት ወደውም ይሆን ሳይወዱ ባዕዳንን ለመከላከል ሲሉ ቋንቋና ዘር ሳይለያቸው ጠላትን ለመመከት በአንድ ይሰለፉ እንደነበር የታሪክ ሀቅ ስለሆነ ልንክደው የማንችል ዕውነታ ነው ።
ከቀደሙት ነገሥታት ዜና መዋዕል ላይ ተፅፎ እንዳየነው በሰሜኑ የሀገራችን በቀይ ባሕር በኩል በተደጋጋሚ የወረራ ጥቃት ሲፈፀሙብን አብዛኛዎቹ ከማዕከላዊ ኢትዮጵያ የሚኖሩ የተላያዩ የማሕበረ ሰብ ክፍሎች የግልን የሥልጣን ሽኩቻ በመተው የጋራን ጠላት በጋራ ለመመከት ወደሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል ይዘምቱና ከጦርነቱ በኋላ አባዛዎቹ ከሞት የተረፉት ወደቀያቸው አይመለሱ በዛው በሰሜኑ ክፍል ተለማምደው ትዳር መሥርተው ከነዋሪው ከሰሜኑ ሕዝብ ተቀላቅለው ወልደው ተዋልደው ተወሰሕደው ይቀሩ ነበር ።
የዚህ ውሁዳን የማሕበረ ሰብ ውጤት አንድ የጋራ መግባቢያ ቋንቋ የግድ ሊፈጠር ችሏል ይህ ቋንቋም አሁን አማራኛ ብለን ለተወሰነ ክልል ነዋሪዎች አድርጎ ሕውሓት ታሪክን አጣሞ አሳጥሮና ከርክሞ ያቀረበት ምክናያት አብዛኛው የሀገራችን የዋሕ ሕዝብ ጠንቅቆ የተረዳው አይመስለኝም ።
በአለም ወጣቶች አትሌቲክስ ሻምፒዮና 10000 ሜ ወንዶች ውድድር ላይ ተካፍለው የነሃስ ሜዳልያ ያስገኙት አትሌቶቻችን በሪሁ አረጋዊ ነሃስ፣ ኦሊቃ ዘዱኛ ዲፕሎማ፣
በአለም ወጣቶች አትሌቲክስ ሻምፒዮና 5000 ሜ. ሴቶች ውድድር ላይ ተካፍለው የብርና ነሃስ ሜዳልያ ያስገኙት አትሌቶቻችን እጅጋዬሁ ታዬና ግርማዊት ገ/እግዚአብሄር፣
የሳይንስ et View መጣጥፍ ከ 1949 ጀምሮ በዶክተር ላይሬት ሥራ ላይ በባክቴሪያ ፣ ሽቶኖች ፣ “አትክልት” ፔትሮሊየም ወይም ከባዮማስ (የስጋ ወይም የዓሳ ቆሻሻ) ውህደት ላይ ፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድና የኬንያ ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ የሀዋሳ ኢንዱስትሪ ፓርክ ጎብኝተዋል፡፡ በጉብኝታቸው ወቅት አጠቃላይ የፓርኩ እንቅስቃሴ ገለፃ የተደረገላቸው ሲሆን ሁለት ኩባኒያዎችን የምርት ሂደት ተዘዋውረው ቃኝተዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ ባለፈው ዓመት በኬንያ ባደረጉት ጉብኝት በሀገሮቹ መካከል ያለው የኢኮኖሚ ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ ለማድረስ መስማማታቸው ይታወሳል።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራት እቲ ዞባን እትልእከን ዘላ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ፣ ካብ ዩክሬን ብክራይ ዝመጻ ምዃነን ተገሊጹ - Radio Erena
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን እትልእከን ዘላ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ፣ ካብ መንገዲ ኣየር ዩክሬን ብክራይ ዝመጻ ምዃነን ኣፍሪካን ኢንተሊጀንስ ንወትሃደራዊ ምንጭታቱ ብምውካስ ገሊጹ።
እተን Zetavia Zetavia Il-76TD ዝዓይነተን ገዘፍቲ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ፣ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ናውቲ ሕክምና ናብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማሊላንድን ፑንትላንድን ክመላልሳ ከምዝቐነያ እቲ ምንጪ ጠቒሱ።
ኢትዮጵያ፣ ሶማሊላንድን ፑንትላንድን እቲ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ሓገዝ ከምዝበጽሐን ከቃልሓ እንከለዋ ካብ ወገን ኤርትራ ግና ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ንወደባትን መዓርፎ ነፈርቲን ኤርትራ ንወትሃደራዊ መዓላታት እትግልገለሉ ዘላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብዘይካ’ቲ ናብ የመን ዝቐንዐ ስርሒታት፣ ናብ ሊብያ፣ ጀነራል ሓፍታር፣ እትልእኮ ድጋፍ’ውን ከም መሰጋገሪት ትጥቀመላ ከምዘላ ይግለጽ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ዝለገሶ ሓገዝ ናብ ኤርትራ ከምዘይበጽሐ ዝተሓበረ ቻይናዊ በዓል ጸጋ፣ ጃክ ማ፣ ንሳልሳይ እዋኑ ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝቐንዐ ሓገዝ ምብርካቱ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣቃሊሐን።
ሁላችንም ከአገልጋዩ ስርወ ላይ ማውጫ ለመድረስ በሚፈልጉበት ጊዜ ታውቃላችሁ, ብቻ መሆኑን አቃፊ ስም ተከትሎ ጎራ ማስቀመጥ. እንግዲህ, ለምሳሌ, ማውጫ ተብሎ ከሆነ “ሰቀላዎች”, እርስዎ አድራሻ ሊደርሱበት http://taylorlopes.com/uploads.
ችግሩ የዎርድፕረስ እየተዋቀረ ጊዜ ነው (ወይም ሌላ ማንኛውም ስርዓት) ተስማሚ ዩአርኤል ጋር, አንድ ገጽ ምን ተብለው ነበር እውቂያዎች አንድ ዩ አር ኤል ጋር http://taylorlopes.com/?page_id = 2, ይህ የሚመስል ነገር ይሆናል http://taylorlopes.com/contatos. ማሳሰቢያ ዩ አር ኤል በመደወል ይህን አዲስ መንገድ (ወዳጃዊ አለ), ማውጫ በመደወል የሚታየውን ይመስላል, በውስጧ እውቂያዎች እንዲያውም አንድ ማውጫ አይደለም, ነገር ግን አንድ ብቻ ገጽ.
አርማ, እርስዎ ወዳጃዊ ዩ አር ኤል ለመጠቀም መወሰን ቅጽበት ጀምሮ የማይቻል ጥሪ ማውጫ ነው, የዎርድፕረስ ወደ ገጽ ጥሪ ይህንን እንደ የሚተረጉም ምክንያቱም, ግልጽ የትኛው የለም, እና ስህተት አውጥቶ ይጥላል “ops! ይህ ገጽ ሊገኝ አልቻለም“. እንግዲህ, እንዴት የዎርድፕረስ ያለ ማውጫ መደወል አንድ ገጽ ይህን ጥሪ የሚተረጉም?
ይህን ችግር ለመፍታት እና ያለ አገልጋይ ስርወ ላይ ማውጫ ቀጥተኛ መዳረሻ ለማግኘት አንድ የዎርድፕረስ ገጽ አድርጎ መተርጎም, ፋይሉን መክፈት .htaccess እና ልክ የመጀመሪያው ዓረፍተ በታች የሚከተለውን መስመር አክል RewriteRule, መለዋወጥ “mydir” የአሁኑ ማውጫ ስም:
እዚህ ላይ ያለው ሃሳብ አንድ ልጥፍ ማድረግ ነው (ገጽ) ሁለት ወዳጃዊ ዩአርኤል መለያዎች, እንደዚህ, አንድ ሰው አይነቶች http://taylorlopes.com/about (ገጽ ስለ እዚያ) የአድራሻ ተደረገው http://taylorlopes.com/sobre (ገጽ ላይ እዚያ). ይጠቀሙ .htaccess ለማዛወር:
እዚህ ሃገር ትልቅ ችግር እየፈጠረ ያለው መርህ አልቦነት ነው፡፡ፖለቲከኞች እንደ መሪ መርህ አልቦ የመሆናቸው ነገር ህዝቡንም ማወዛገቡ አይቀርም፡፡ የሃገራችን ፖለቲከኞች በአመዛኙ መርህ የሚመስላቸው የራሳቸው ፖለቲካዊ ፍላጎት ነው፡፡ የእነሱ ቀዳሚ ፖለቲካዊ ፍላጎት ደግሞ ስልጣን ላይ መቆናጠጥ ነው፡፡ መርህ አልቦ ሰው ስልጣን የሚፈልገው ደግሞ የሚጠላውን ለማጥፋት፣ ወይ እንደ ህወሃት በመንደር ተቧድኖ ለመዝረፍ አለያም የስነ-ልቦና ቀውስን በንግስና ለማስተንፈስ ነው፡፡ በዚህ ሁሉ ውስጥ የሃገር ጉዳይ፣ የህዝብ እጣ ፋንታ ዋነኛ ጉዳይ አይደለም፡፡ በበኩሌ መርህ አልቦ ሰው ሃገርን እና ህዝብን የሚያስቀድምበት የአእምሮ ክፍል ያለው አይመስለኝም፡፡ የመርህ አልቦነት ዋናው መነሻው ራስ ወዳድነት ነው፡፡ መርህ አልቦ ሰው መርህ የሚመስለው የራሱን ፍላጎት የሚያረካበት ማንኛውም መንገድ ነው- የትም ፍጭው ዱቄቴን አምጭው ነገር!
አሁን ሃገራችን ያለችበት አጣብቂኝ የሚታወቅ ነው፡፡ የፖለቲካ ትኩሳታችን ሳይበርድ ኮሮና መጥቶ ሌላ ፈተና ደቅኖብናል፡፡ በዚህ መሃል ሁሉ እንዴትም ተፈጭቶ ስልጣኑ እንዲመጣለት የሚፈልገው ብዙ ነው፡፡ በዚህም ሳቢያ “ምርጫ በሰዓቱ አደርጋለሁ” ከሚል ጀምሮ የስልጣን ጥሙ በመራው መንገድ ሁሉ የሚነጉደው ብዙ ነው፡፡ በሃገራችን በምርጫ ሰሌዳው ምርጫ ማድረግ እንደማይቻል ግልፅ በመሆኑ መንግስት አራት ህጋዊ አማራጮችን አቅርቦ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር እየተነጋገረ ነው፡፡ በአንፃሩ አቶ ጃዋር መሃመድ ይህ ህጋዊ አካሄድ እንደማያዋጣ፣ አራቱም በመንግስት የቀረቡ አማራጮች የማይሆኑበትን ነገር ነቅሶ በማስቀመጥ አስታውቋል፡፡ አማራጮቹ እንደማይሆኑ ሲያስረዳም የሚሆነው ፖለቲካዊ አማራጭ እንደሆነና ይህ አማራጭ ደግሞ ምን መሆን እንዳለበት ቀጥሎ አንደሚያስነብብ ተናግሯል፡፡
ጊዜውን ወስዶ ሃሳቡን ስላጋራን አመስግኜ ፅሁፉን ሳነብ የታዘብኩትን መርህ አልቦነት ላስቀምጥ፡፡ መሰረታዊው መርህ አልቦነት የክርክሩ መንደርደሪያ ህጋዊ ማዕቀፍ ሆኖ ሳለ ብቸኛው መፍትሄ ግን ፖለቲካዊ መፍትሄ ነው ብሎ ማስቀመጡ ነው፡፡ ጃዋር በክርክሩ አሁን ያለው አስፈፃሚም ሆነ ህግ አውጭ የመንግስት አካል ከመስከረም 30 በኋላ ህጋዊ የማይሆንበትን ምክንያት የሚያጣቅሰው ከህጋዊ መርሆዎች አንፃር ነው፡፡ ለምሳሌ በሃገሪቱ ምርጫ የሚካሄደው በአምስት አመት መሆኑ፣ የፓርላማው የስራጊዜ የሚያበቃው መስከረም 30 መሆኑ፣ ጠ/ሚው ፓርላማውን በትነው በስድስት ወር ውስጥ ሌላ ምርጫ መጥራት አለመቻላቸውን (የፓርላማው ጊዜ እያበቃ ስለሆነ) ሁሉ ሲያስረዳን ህጋዊ መስመሮችን እያጣቀሰ ነው፡፡ ሃገሪቱን በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ለማስተዳደር የማይቻለው ኮሮና ከመስከረም 30 በኋላ ችግር መሆኑ ሊቀር ስለሚችል መሆኑን ጠቅሶ ይህ የማይበቃ ሲመስለው ደግሞ ፓርላማው ራሱ በትክክለኛ ምርጫ ያልተሰየመ፣ የአንድ ፓርቲ ሰዎች ክምችት መሆኑንም ያክላል፡፡ (እዚህ ላይ ከአንድ ወር በፊት ፓርላማው የዲ/ዳንኤል ክብረትን ሹመት በብዙ ድምፅ መቃወሙን ተከትሎ ጃዋር ራሱ ፓርላማውን ህጋዊ አካል አድርጎ እንዴት ያሉ ነገሮችን ሲሰነዝር አንደነበረ የሚታወስ ነው፡፡ አሁን ደግሞ ሌላ ነገር !)
ወደ ቀደመ ነገሬ ስመለስ ጃዋር መንግስት ያቀረባቸው አራት አማራጮች እንዴት ተገቢ እንዳልሆኑ ያስረዳን ህጋዊ መርሆዎችን እየጠቀሰ ነው፡፡ ሆኖም ወደ መፍትሄው ሲመጣ መፍትሄ ሊሆን የሚችለው ፖለቲካዊ እርምጃ እንደሆነ ይነግረናል፡፡ የእኔ ጥያቄ መንግስት ያቀረባቸውን አማራጮች ከህጋዊ ማዕቀፍ አንፃር ተንትኖ ከፖለቲካዊ ማዕቀፍ አንፃር መፍትሄ ከመስጠት ይልቅ በህጋዊ ማዕቀፍ አንፃር እየተተነተኑ ያሉ ጉዳዮችን በተጀመረበት የህጋዊ ትንታኔ ማዕቀፍ አኳያ ህጋዊ መፍትሄ ማፈላለጉን ጃዋር ያልወደደው ለምንድን ነው? የሚለው ነው፡፡
መልሱ ቀላል ነው! ህጋዊ ማዕቀፎች የጃዋር ጎራን(ህወሃት ጨምሮ)የስልጣን ተጋሪ ሊያደርገው አይችልም፡፡ የፖለቲካ ማዕቀፍ የተባለው መፍትሄ በዋናነት የሽግግር መንግስት ይቋቋም የሚል አይነት መፍትሄ ማካተቱ አይቀርም፡፡ ይህ ደግሞ ወደ ዳር እየተገፋ ያለውን አክራሪ የኦሮሞ/የትግሬ ብሄርተኛ የፖለቲካ ጎራ ወደ ውሳኔ ሰጭነት የማምጣት እድል ያለው ነው፡፡ እንደሚታወቀው ጃዋር ለውጡን ተከትሎ ወደ ሃገርቤት ሲመጣ የፖለቲካ ካልኩሌተሩን የሰራሁ እኔ ነኝ እስከማለት ደርሶ ነበር፡፡ ይህ ንግግር ጃዋር ወደ ሃገርቤት ሲመጣ የሃገሪቱን ፖለቲካ የመዘወር ምኞት ሰንቆ እንደመጣ ይጠቁማል፡፡ ይህ ነገር ቢሳካ ኖሮ የሃገራችን ቀጣይ ምርጫን ውጤት የእርሱ ፖለቲካዊ ጎራ በሚፈልገው መንገድ ለመቃኘት እድል ይሰጠው ነበር፡፡ ሆኖም አልሆነምና ጃዋር ተስፋ አድርጎት ከመጣው ከመሃል ፖለቲካ አድራጊ ፈጣሪነት ተገፍቶ ወደ ተከላካይነት ወርዷል፡፡ ይህንንም ለማ እና አብይ እንደከዱት በተደጋጋሚ በመናገር አስመስክሯል፡፡ ጃዋር ፖለቲካዊ ያለው መፍትሄ በከዳተኝነት የሚከሰውን የአብይ መንግስት ከነአካቴው ከስልጣን እጣ ፋንታ ከመሰረዝ እስከ ስልጣን ለማጋራት እንዲገደድ በማድረግ ለጃዋራዊያኑ ጎራ ተመልሶ አድራጊ ፈጣሪ የመሆንን ዕድል ይከፍታል፡፡ በዚህ መንገድ ፅንፈኛ ብሄርተኝነት ዳግም የውሳኔ ሰጭነትን እድል ያገኛል፡፡ በጃዋር በኩል ፖለቲካዊ መፍትሄ የሚባለው ይህ ነው፡፡
ሌላው ጥያቄ ፖለቲካዊም ሆነ ማንኛውም መፍትሄ መሰረት የሚያደርገው አሁን ሃገሪቱ እየተገለገለችበት ያለውን ህገመንግስት ነው፡፡ ህገ-መንግስቱ በርካታ እንከኖች ቢኖሩበትም እስካልተቀየረ ድረስ በእርሱው መመራት ግድ ነው፡፡ የጠ/ሚ አብይ አስተዳደር እንደመፍትሄ አማራጭ ብሎ ያቀረባቸው አራት መንገዶችም መነሻቸውን ያደረጉት የሃገሪቱን ህገመንግስት የሆነውም ለዚሁ ነው፡፡ በነገራች ላይ የምርጫ ጊዜን ስለማራዘም የሃገራችን ህገመንግስት እንደሚወራው ምንም ያላለ አይደለም፡፡ በአንቀፅ 54 ላይ በተለይ የተሻለ መፍትሄ የሚጠቁም ድንጋጌ አስቀምጧል፡፡ ይህችን ቦታ ጃዋር ያለፋት “የፌደራሉም ሆነ የክልልሎች ፓርላማ በዲሞክራሲያዊ ምርጫ ያልተመረጠ ስለሆነ….” በምትል አስቂኝ የአራዳ ሽወዳ ነው፡፡ ፓርላማው ጃዋር የሚፈልገውን አጀንዳ ሲያስፈፅም ደግሞ እንዴት ህጋዊ መስሎ እንደሚታየው የዲ/ዳንኤል ሹመት ውዝግብ ምስክር ነው፡፡
የሆነ ሆኖ ፖለቲካዊ መፍትሄ የሚለው ነገር በጃዋር በኩል እንደመፍትሄ የተነሳው የፖለቲካዊ ሃይሎችን ያስማማል ተብሎ አይደለም፡፡ ይልቅስ ጃዋር ከሚፈልገው የፖለቲካ ዘይቤ ውጭ እየሄደ ያለውን የአብይ አስተዳደር ለማወክና ሃገሪቱን ብጥብጥ ውስጥ ለመክተት ነው፡፡ የዚህ ጥቅሙ የጃዋራዊ አክራሪ ብሄርተኝነት ወይም ህወሃታዊ የዘረፋ ቡድኖችን ወደስልጣን ደጀሰላም የማቅረብ ጭላንጭል ይዞ ሊመጣ የመቻሉ ተስፋ ነው፡፡ ለዚህ ነው በክልላቸው፣ ለብቻቸውም ቢሆን ምርጫ እንደሚያደርጉ አስረግጠው ሲናገሩ የሰነበቱት ህወሃቶች ሳይቀሩ በምርጫ ጉዳይ ላይ ሊነጋገሩ ገስግሰው አዲስ አበባ የተገኙት፡፡
በ’መንግስት አራት ህጋዊ አማራጮችን አቅርቦ ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር እየተነጋገረ ነው፡፡’ የሚለው ሃሳብሽ አንቺን የትጋ እንዳስቀመጥሽ ይታያልና የትኛውንም ቅን ሃሳብ እንዳታስተናግጂ ያደርግሻል ብዬ እሰጋለሁ:: አንድ ጥያቄ ልጠይቅሽ ዝርዝሩን ተይውና: ሲነሳ ሐሳቡ ለምን አሁን ያለውን መንግስት በስልጣን እንዴት ማቆየት እንችላለን? ብሎ መጀመር ለምን አስፈለገ? መሆን ያለበት ከፋም ለማም አገሪቱን እንደ አገር ያቆማት ህገ-መንግስት አለ ይህ ህገ-መንግስት ምንም ይፈጠር ምን ከመስከረም 30, 2013 በፊት ምርጫ ካልተደረገ ቀውስ ውስጥ ገባ ማለት ነው:: ታዲያ የውይይቱ መነሻ ሀገሪቱን እንዴት ከገባችበት ህገ-መንግስታዊ ቀውስ እናውጣ? መሆን ሲገባው ምናልባትም ውጤቱ አሁን የታሰበውን ሊሆን ይችላል ወይንም ተቃራኒውን ለምንድነው የመንግስትን እድሜ ማራዘም እንደ ብቸኛ መፍትሄ የታሰበውና የቀረበው?
XINCHANG SHIBANG አዲስ የቁሳዊ CO., LTD. አንዱ ነው የመጀመሪያው-መፈረጅ የምርምር እና ልማት እና መብረቅ ለመጠበቅ ተቋም ሽያጭ የተዋሃዱ ይህም manufactures ...
የነሐስ በሚያብረቀርቁ የመሬት ሮድ, Tinned የመዳብ Busbar, የነሐስ Busbar አምራቾች, Grounding Busbar , የነሐስ Busbar አቅራቢዎች, የነሐስ Busbar ዋጋ,
ንሕብረተሰብ ዘልምዖን ዘዕንዎን ፊልምታት ምዃኑ ትፈልጡ ዶ? ነቲ ክፉእ ከም ጽቡቕ ዘርኢ ፊልምትታ ሆሊዉድ፣ ንኣሜሪካን ንዓለም ወሪሩ ሒዝዋ ከምዘሎ፡ ፊልምታትና ኸኣ ኣብ ገሊኡ ኣይግድን፣ ምስ ደቕኻ ኮይንካ ውን ክትሪኦ ዘይትኽእል እዩ፣ ምኽንያቱ እቲ ዘሕልፎ መልእኽቲ ኣሉታ ስለዝኾነ።ማዕቢልና ክንብል ነቲ ክቡር ባህልና ኣይነጥፍኣዮ።
በመርኅ ደረጃ ማንኛውም አይነት መሰባሰብ ጥሩ ነው። ጥሩነቱም መሰባሰብ የሃሳብ ብዝሃነት ስለሚኖረውና የሃሳብ ብዙሃነት ካለ ደግሞ ለዘብተኛ [moderate] የሆነው ስለሚያሸንፍ ነው። በኦሮሞ ብሔርተኛ ድርጅቶች ዘንድ የሚደረግ መሰሳሰብ ግን ብሔርተኞቹ የሃሳብ ብዝሃነት ስለሌላቸው ከመሰባሰባቸው የሃሳብ ብዝሃነት የሚያስገኘውን ትሩፋት ማግኘት አይቻልም። የኦሮሞ ብሔርተኛ ድርጅቶች መሰባሰብ አሁን ላይ በብዙ የአገራችን አካባቢ ጽንፈኛ የኦነጋውያን ድርጅቶች የስጋጭ ምንጭ የሆኑበትን ነባራዊ ሁኔታ ሊለውጠው አይችልም።
የኦሮሞ ብሔርተኛ ድርጅቶች መሰባሰብ ለሌላው ስጋት ከመሆናቸው በስተቀር በመሰባሰባቸው ከሀሳብ ብዝሃነት ሊገኝ የሚችለውን ትሩፋት ማግኘት እንደማይቻል ለመገንዘብ በመንግሥትነት የተሰየመው ኦሕዴድ የሚባለው ተረኛ በመንግሥትነት መሰየሙ ሳያስጨንቀው ንጹሐንን ሲጨፈጭፍ ከሚውለውና ሀያ ባንክ ከዘረፈው አሸባሪው ኦነግ ጋር አብሮ ለመስራት ሲፈራረም ማየቱ በቂ ነው። ኦሕዴድ ኦነግ ለምኖ አብሮ ለመስራት ሲስማማ የሚውለው በመሰረተ ሃሳብ ደረጃ የሃሳብ ልዩነት ስለሌለው ነው።
በርግጥ የኦሮሞ ብሔርተኛ ድርጅቶች መሰባሰብ በሌላው ላይ አደጋ ሊሆን የሚችለው ሌላው ለመብቱ የማይቆም ከሆነ ብቻ ነው። አንድ ድርጅት ደካማ ሲሆን እንኳን የሌላውን ለመውረስ፣ ለመዝረፍና ለመግደል እንደ ዓላማ ይዘው የተቋቋሙት ኦነጋውያን ይቅርና ማናቸውም የፖለቲካ ኃይል መፈጠሩን ይረሳዋል።
አንድ እውነት የማይታለፍ እውነት አለ። ለክፋት የተሳባሰቡ፣የሃሳብ ብዝሃነት ሳይኖራቸው እንደአሜባ እየተቆራረጡ ሲራቡ ከርመው ዛሬ ተሰባሰብን የሚሉን ኦነጋውያን በስልጣንና የሌላውን ወርሰው ሲቀራመቱ መጣላታቸውና የኋላ ኋላ ርስ በርስ ተያይዘው መጠፋፋታቸው የማይቀር ነው። የሌላውን ለመቀማት የተሰባሰቡት ኦነጋውያን የኋላ ኋላ የወረሱትን ሲቀራመቱ መጠፋፋታቸው የማይቀር ቢሆንም ራስህን ለመከላከል ለመብትህ የማትቆም ከሆነ ግን የሌላውን ወርሰው ሲቀራመቱ በሚፈጥሩት ጠብ ተያይው እስኪጠፋ ድረስ ግን በሌላው ላይ የሚያደርሱት አደጋው የከፋ ይሆናል።
ባጭሩ አንድ አይነት ሃሳብ ያላቸው የአንድ መንደር ናዚስት ሥልጣን ፈላጊውዎች የሌላውን ሊወርሱ ሲሰባሰቡ ቢውሉ አደገኛ የሚሆኑት መድረኩን ለብቻቸው ሲቆጣጠሩ ብቻ ነው። የማይናወጥ አላማ ይዘህ ለኅልውናና ለመብትህ ከቆምህ አንድ አይነት ሃሳብ ይዘው የተነሱት ናዚስቶች ቢሰባሰቡም ተለያይተው የሚያንሸራሽሩት ሃሳብ ተሰባስበው ከሚያንሸራሽሩት ሃሳብ ስንቱንም ያህል የሚልቅ መርዛማ ፍሬ ሊያፈራ አይችልም።
…አንዳንዴ በዙሪያህ ያለው ሰው ቢቃወምህም እውነትን መመስከር አለብህ። የሚቀየመኝም ካለ መቀየም ይችላል። አረንጓዴ፣ ቢጫ፣ ቀይ ሰንደቅ ግን የአንድ ድርጅት፣ የአንድ ብሔር ወይም የአንድ ሐይማኖት መለያ ብቻ የሆነ መለያችን አይደለም። የባንዲራውን ቀለሞች እየተጠቀሙ “የኛ ብቻ ነው” ማለት ይቻላል፤ እውነታው ግን ሌላ ነው። ወደድንም ጠላንም እውነት ግን እውነት ናትና!
… ከጅምሩ እነዚህ ሦስት ደማቅ ቀለሞች ምንጫቸው ከላይ ከሳብዓይ ሰማይ ነው። ሰማያዊ ክቡር ማዕድናት ኢያስጴድ (አረንጓዴ እንቁ)፣ ዮጵ(ቢጫ እንቁ) ና ሰርዲኖን(ቀይ እንቁ) የተንጸባረቀ ታላቅ ምልክት (Revelation) ነው። እነዚህ ቀለማት በቅድሚያ ለኖህ የተገለጹ ናቸው። በኖህ ጊዜ ህዝበ-አዳም ሀጥያቱና ማፈንገጡ በዝቶ ስለነበር ኤሎሄም ዓለምን ሙሉ በሙሉ በውሀ አጥለቅልቆ የምድር ገፅ ላይ የነበሩትን ሰዎች በሙሉ አጠፋ፤ ኖህና ቤተሰቦቹ ሲቀሩ።
ኋላም መሬት ውሀዋን መጣ፣ ደርቃ የኖህ መርከብም ከኢትዮጵያ ግዙፍ የአራራት ተራሮች ደርሳ፣ ከየብስ ስትነካካ ለኖህ ቃልኪዳን ተገባለት። አምላክ ድጋሚ ዓለምን በውሀ ሙሉ ለሙሉ እንደማያጠፋ ቃል የገባውም ሰማይ ላይ ቀስተ-ደመናን ከጥግ እስከጥግ በመዘርጋት ነበር። ጎልተው የወጡት ህብረ-ቀለማትም …
የኖህ፣ ከዚያም (በተለይ) የኩሽ ልጆች ይህንን የቃልኪዳናቸውን ምልክት ላይረሱ አከበሩት። የልጅ ልጆች እነ ኢትኤልም ይህንን ምልክት ከልባቸው አውታር አትመውት ዘለቁ።
ኋላ ግን ዲበ-ሰው እስያኤል(ራምሃይ፣ ዙልቀርኒን) እነዚህን ቀለማት በግዛቱ እያውለበለበ፣ ለዓለማት ከ2800 ዓመታት በፊት የባንዲራን ኮንሰፕት አስተዋውቋል። ጦርነቶች ሊዋጋ ሲሄድም ይሄን ባንዲራ እንዲያውለበልቡ ወታደሮቹን አዟል። በኋላም ሰንደቅ ኣላማ በሚል ስሙ የነገሰ ንጉሳችን ሰንደቅ ኣላማ ሲል ሰይሞ የሐገር ዳር ድንበር ሉዓላዊነት መለያ መሆኑን አውጇል። እናም ጥንታዊ ነገስታቶቻችን ከጅምሩም የቀስተ ደመና ቀለማትን ከፍ አድርገው አንፀባርቀዋል።
ይህንን ዋጋውን ያወቁ እልፎች ባንዲራው ዝቅ እንዳይል ተዋድቀውለታል። ወታደሮች ደም አጥንት ከስክሰው አስከብረውታል። በዓድዋ ላይ የነፃነት ፋና ወጊ በመሆኑ ለእልፎች የተስፋ ስንቅ ሆኗል። በዚህ እልህ ተነሳስተው ነፃነታቸውን የተቀዳጁ የአፍሪካ ሃገራትም በድላቸው አጥቢያ ይህንን ባንዲራ ኮፒ በማድረግ የሃገራቸውን ሰንደቅ ቀርፀዋል።
እንዳለው ለዚህች ሰንደቅ ብዙዎች ብዙ ዋጋ ከፍለዋል። አማራ፣ ኦሮሞ፣ አፋር፣ ሶማሌ፣ ትግራዋይ፣ ጉራጌ ወዘተ… ሙስሊም፣ ኦርቶዶክስ ፣ ዋቄ ፈና፣ ፕሮቴስታን ወይ ካቶሊክ ሳይለይ ልጆቿ ለነዚህ ቀለማት ተዋድቀዋል። አትሌቶች ላባቸውን ጠብ አድርገው ሰንደቋን ከፍ አድርገውታል። ምንም ቢደረግ ምንም ግን ጸጋው እልፍ ለሆነው ሰንደቅ አላማችን ቢያንስ እንጂ አይበዛበትም።(ለሁላችሁም መልካም የባንዲራ ቀን)
ኣብ ግብጺ፣ ከተማ ኣል-ኡቕሱር፣ ትሕቲ 23 ዓመት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ብዝገብርዎ ናይ ጋንታ ናይ ግዜ (ክሮኖሜትር) ውድድር ዝኽፈት ውድድር ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ እትርከበን 25 ሃገራት’የን ዝወዳደራ ዘለዋ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም (UCI)፡ ናይ ወርሒ ለካቲት ደረጃታት ጋንታታት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ዝዘርገሓሉ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ብ1564 ነጥቢ ቀዳመይቲ ተሰሪዓ።
ንኤርትራ ስዒበን ሞሮኮን ኣልጀርያን ካልኣይትን ሳልሰይትን ደረጃታት ክሕዛ እንከለዋ፣ ኣብ ናይ ውልቂ ተቐዳደምቲ ድማ፣ ኤርትራዊ ተስፎም ዑቕባማርያም ብ400 ነጥቢ ንተቐዳደምቲ ኣፍሪቃ ብምብላጽ ቀዳማይ ተሰሪዑ ኣሎ።
ኢካሮ ™ በሚስቡኝ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ያገኘሁትን እውቀት ሁሉ የምይዝበት ድር ጣቢያ ነው ፡፡ ሙከራዎች ፣ አርዱinoኖ ፣ ጠለፋ ፣ ሪሳይክል እና እንደገና ጥቅም ላይ የዋሉ ዕቃዎችን ፣ ጥገናዎችን ፣ ሞተሮችን ፣ ተፈጥሮን እና በብሎጉ ውስጥ ከ 11 ዓመታት በላይ በሕይወቴ ውስጥ የምሰበስባቸው ብዙ ነገሮች ፡፡
እነዚህ የቅርብ ጊዜ የብሎግ መጣጥፎች ናቸው ፡፡ ለርዕሰ ነገዶቹ ቅደም ተከተል ፍላጎት ላላቸው ለብሎግ ቅርጸት ናፍቆት ለእነዚያ በምንጽፋቸው ርዕሰ ጉዳዮች ላይ የቅርብ ጊዜ ዜናዎች ፡፡
አዎ ስለ ቤት-ሰራሽ ፈጠራዎች ለመነጋገር ቦታ ፣ ጉጉት ያለው ፡፡ ህይወታችንን ቀለል የሚያደርጉ ወይም አንድ ችግርን የምንፈታበት መፍትሄዎች እና አስፈላጊ መሣሪያዎች ወይም ቁሳቁሶች የሉንም ፡፡
እኛ ሪሳይክልን እንጠቀማለን ፣ ለፈጠራዎቻችን አሠራሮችን እንፈታቸዋለን ፣ ሌሎች ሰዎች የሚጥሏቸውን ሁሉንም ዓይነት ዕቃዎች ሰብስበን እንደገና እናድሳቸዋለን ፡፡
የሚፈልጓቸውን ነገሮች ማከናወን እንደሚችሉ ማወቅ እያወቁ ህይወታችንን ቀለል የሚያደርጉ ወይም በቀላሉ የሚፈጥሩ እና ለደስታ የሚፈልሱ ፈጠራዎች እና የዕለት ተዕለት ጠለፋዎች። አእምሮዎን ለመፈታተን ፡፡
እኔ እራሴ እንደ ተፈጥሮአዊ ተቆጥረዋል ፡፡ በተክሎች ፣ በአእዋፋት ፣ በእንስሳት ፣ በተራሮች ፣ በወንዞች ፣ በጂኦሎጂ ፣ በሜትሮሎጂ እና ከተፈጥሮ ጋር በተያያዙ ነገሮች ሁሉ ላይ በመቶዎች የሚቆጠሩ ፎቶግራፎች ፣ መጻሕፍት እና ማስታወሻዎች አሉኝ ፡፡ በዚህ ክፍል ውስጥ ያሉት መጣጥፎች ፣ ስለ አንድ ተክል ወይም ወፍ መረጃ በተጨማሪ ፣ በራዕይ እና በምሠራባቸው ሙከራዎች ላይ የምሰበስባቸውን መረጃዎች ያካትታሉ ፡፡
ይህ የድር ሌላ ታላቅ ቦታ ነው። እኔ ስላነበብኳቸው መጻሕፍት እና ስለወሰድኳቸው ማስታወሻዎች እናገራለሁ ፡፡ እነሱ ከግምገማዎች በላይ ናቸው ፣ ለማስታወስ የምፈልጋቸው ማብራሪያዎች እና የበለጠ ማወቅ የምፈልጋቸው የመጻሕፍት ፣ ሥዕሎች ፣ ደራሲያን ፣ ገጸ-ባህሪዎች ፣ ታሪካዊ ክስተቶች ‹ዘሮች› ናቸው ፡፡
ለዚያም ነው ብዙ ጠለፋዎች ፣ የ DIY ማሻሻያዎች ፣ የገፁ የፈጠራ ውጤቶች ወይም ሙከራዎች የተለየ ዓላማ ወይም ጠቃሚ ዓላማ የላቸውም። ይልቁንም እነሱ ለመማር ደስታ ወይም በቀላሉ አንድ ነገር በተጨባጭ መንገድ ሊከናወን ስለሚችል ነው ፡፡
እዛ ፊሊም ሲ በቃ ኣኪልዋ ተቆጽያ ድያ ተሪፋ። መቐጸልታ ዘይብሉ ፊሊም ሲ ስለምንታይ ኢኺም ተቕርብዎ። ንተዓዘብትኩምን ንተኻታተልትኩምን ንምሑጋስ ዶ ኣይኮነን ኢዩ ዕላማ መኽፈቲ ኢንተርተይመንትኩም። ዶስ ንተኸታተልትኹም ንምሕራቕ ኢዩ። ስለዚ ጀሚሩ ዘውድእ ፍሊም እንተኾይኑ በጃኹም ዘይምቕራብ ይሕሸኹም። ስለዚ ብገለ ደሊኹም ናይዛ ፊልም መቐጸልተኣን መፈጸምታኣን ከተቕሩቡልና ብትሕትና ንሓተኩምን ብሃንቀውታ ንጽበየኩምን ኣለና። ንካልእ ግዝየ ግን በጃኹም ጀሚሩ ዘይውድእ ፊልምታት ከይተቅሩቡና ቃል እተዉልና።