Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ከጊቤ ሦስት የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት በተጨማሪ ኢትዮጵያ በኦሞ ወንዝ ላይ የዘጠኝ ቢሊዮን ዶላር የመስኖ ፕሮጀክቶችን መጀመሯን በቅርቡ ይፋ ማድረጓን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ኮርፖሬሽንም በቅርቡ ከአንድ የቻይና ኩባንያና ከሌሎች የአገር ውስጥ ኮንትራክተሮች ጋር ለመስኖ ግንባታው ውል ማሰሩን ሪፖርተር መዘገቡ ይታወሳል፡፡
ኬንያ ያነሳችው ጥያቄ ድንበር ተሻጋሪ በሆነው የዓባይ ወንዝ ላይ ከተጀመረው የህዳሴ ግድብ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት ዙሪያ በግብፅ ከቀረበው ተቃውሞ ጋር ተመሳሳይ ይዘት ቢኖረውም፣ የኬንያ ዋነኛ ሥጋት የተነሳው የኤሌክትሪክ ኃይል ፕሮጀክቶቹ ላይ ሳይሆን በመስኖ ፕሮጀክቶቹ ላይ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
በዓባይ ጉዳይ ኬንያ የኢትዮጵያ አጋር በመሆኗ፣ እንዲሁም የቀረበው ጥያቄ በወዳጅነትና በዓለም አቀፍ መርህ ላይ የተመሠረተ በመሆኑ የኢትዮጵያን ይሁንታ እንዳገኘ ምንጮች ገልጸዋል፡፡
ቻይና ከአፍሪካ አገሮች ጋር ያላትን የንግድና የፖለቲካ ግንኙነት ባለፉት አስር ዓመታት ጨምራለች። ግንኙነቱ የቆየ ቢሆንም መልኩን እየለወጠና እየተጠናከረ ሄዶ፤ አሁን ካለበት የጠበቀ ግንኙነት ደርሷል።
ግንኙነቱ በብዙዎች እንደ አዲስ ክስተት ነው የሚታየው። ሆኖም በፖለቲካም ሆነ በንግድ የቻይናና አፍሪካ ግንኙነት የቆየ ነው። አስቀድሞ ከሰላሳ ዓመታት በፊት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ታይዋንን የፖለቲካ እውቅና ለመንሳት ቻይና ከአፍሪካ አገሮች ጋር የጀመረችው የፖለቲካ ግንኙነት ቀስ በቀስ ወደ ንግድ አተኩሮ በአሁኑ ጊዜ ቻይና ከፍተኛዋ የአፍሪካ የንግድ አጋር ሆናለች።
በአፍሪካና ቻይና ግንኙነት መጽሃፍ በመጻፍ ላይ የሚገኙት የቀድሞው የዩናይትድ ስቴይትስ አምባሳደብ በኢትዮጵያና ቡርኪናፋሶ ዴቪድ ሽን ይሄንን ሁኔታ እንዲህ ያብራሩታል።
“ቻይና ለአፍሪክ አህጉር ታላቋ የንግድ አጋር መሆኗ፤ በቅርብ የወጡ መረጃዎች እንደሚጠቁሙት፤ ምናልባትም በአፍሪካ ውስጥ ብዙ ገንዘብ በማፍሰስ ላይ ያለች አገር ያደርጋታል። ሆኖም የቻይናና የምእራባዊያን የገንዘብ እርዳታ አሁንም ቢሆን አይቀራረብም። በንግድ ረገድ ግን ቻይና ከፍተኛ መዋእለ ንዋይ በማፍሰስ ላይ ትገኛለች። የሆነ ሆኖ፤ ቻይና ከአፍሪካ ጋር ያላት የንግድ ግንኙነት በፍጥነት እያደገ የሚሄድ ሲሆን፤ የምእራባዊያን ንግድ ግን እያሽቆለቆለ ሄዷል።”
በ2001 ዓም ቻይና ከኢትዮጵያ ጋር ያላት አጠቃላይ የንግድ መጠን 1.3 ቢሊዮን ይጠጋ ነበር። ከዚህ ውስጥ ቻይና ወደ ኢትዮጵያ የምታስገባው 1.2 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን ኢትዮጵያ ወደ ቻይና የምትልከው 100 ሚሊዮን ዶላር ነበር። በእርዳታ በኩል ከቻይና የሚገኘው ገንዘብም ጥቂት ነበር ከ10 ሚሊዮን ዶላር የሚበልጥ አልነበረም።
በሶስት ዓመታት ጊዜ ውስጥ ብዙ ነገሮች ተለውጠዋል። ቻይና በአጠቃላይ ለአፍሪካ የምትሰጠው እርዳታም ወደ 3 ቢሊዮን ዶላር ጨምሯል። አጠቃላይ የንግድ መጠኑም ቢሆን በበርካታ ቢሊዮን ዶላር አሻቅቧል።
ፍቅር በድንገት ይሉሃል ይሔ ነው ቤቲ ይመችሽ አቦ ይሔን ምድረ chicken legs ያበሻ ወንድ ቅጥል አረግሽው ምድረ የጥሪ ስጋ ንጉስ ዝተት ሆድ እዚህ ባዲራ ሃገር ክብር ምናምን ትላለህ ሃገርህን ለወያኒ አስረክበህ ወረ ብቻ አቤት ጉራ..ቤቲን ለቀቅ አርግና ወያኒ የሚያምሳትን ሃገርህን ከጥቃት ተከላክል ወይ ጉድ ሰው በሰው ንብረት እንዲህ ያዙኝ ልቀቁኝ ይላል እንዲህ ከመግበንበን እንደ ቦልት sport መስራት ነበራ ሆዳችሁ ላይ ያለውን ኮተት ቅራቅንቦ አንስታችሁ እንደወንዶቹ ዝተት አልባ መሆን ነበራ
“ካብ ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርቲታት ንዓይን ንፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮን፡ ካብ ናይ ኢትዮጵያ ሰብአዊ መሰላት ክልተ ሰባት ካብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ደቂ ኣንስትዮ መሓውር ዜና ይመስለኒ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ኔራ፡ ካብ ዞን 9 ዝበሃሉ ሓደ መንእሰይ ኔሩ እዚኣቶም ጥራይ’ዮም”ኢሎም ዶ/ር መረራ ጊዲና።
አልሻባብን ጨምሮ ሌሎችም የሶማሊያ አማፂያንን ትረዳለች በምትባለው ኤርትራ ላይ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ማዕቀቡን ማጥበቁ የተራዘመውን የሶማሊያን ብጥብጥ ሊያቀዘቅዘው ይችላል በሚል ተስፋ የጣሉ አሉ፡፡
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀጥታ ጥበቃ ምክር ቤት የትናንት፣ ሰኞ ውሣኔው በሶማሊያ ሠላምና መረጋጋት ፈጥኖ እንዲመጣ ያስችላል ብለው ከሚያስቡት መካከል አንዱ የሆኑት ወታደሮቻቸው እዚያው ሶማሊያ ውስጥ የሚገኙት የዩጋንዳው ጦር ቃል አቀባይ ኮሎኔል ፌሊክስ ኩላዪግዬ “በመሠረቱ ማዕቀቦች የሚጣሉበትን ሃገር የገንዘብ ጡንቻ በማላላት አቅማቸውን ያዳክማሉ፡፡ በመሆኑም ኤርትራ ማዕቀቦቹ ካረፉባት በይዘታቸውም ሁሉን አቀፍ ከሆኑ ለአፍራሽ ተግባራት የምታውለው ትርፍ ሣንቲም አይኖራትም ማለት ነው” ብለዋል፡፡
የሶማሊያ ጎረቤቶች የሆኑት ኢትዮጵያ፣ ኬንያና ዩጋንዳ ኤርትራ ለአልሻባብና ለሌሎችም ሶማሊያ ውስጥ ለሚንቀሣቀሱ፣ በዚያ የሚገኘውን የአፍሪካ ሕብረት ሠላም አስከባሪ ጦር (አሚሶም)ን ለሚወጉ ታጣቂ ቡድኖች የገንዘብ ድጋፍ ታደርጋለች ሲሉ ኤርትራን ለተራዘመ ጊዜ ሲወነጅሉ ይሰማሉ፡፡
ሣውዝሊንክ የሚባለው ፅ/ቤቱ ናይሮቢ የሚገኘው የምርምርና የጥናት ተቋም ኃላፊ የሆኑት አብዲዋሃብ ሼህ አብዲሳመድ በምዕራቡ የሚደገፉትና ከሶማሊያ አማፂያን ጋር እየተፋለሙ የሚገኙት ኃይሎች “በቅርቡ ትልቅ እፎይታ” ያገኛሉ ይላሉ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ እነዚህ በኤርትራ ላይ የተጣሉ ማዕቀቦች በኤርትራ ሕዝብ ላይ ጎጂ ጫና እንደሚያሣድሩ በአፍሪካ ሕብረት የኤርትራ አምባሣደር ግርማ አስመሮም ተናግረዋል፡፡
የክልሉ ሀገሮች ለዕድገታቸው አንዱ በሌላው ላይ መተማመን ስለሚኖርባቸው ክልላዊ ቅንጅትን እንደምትደግፍ የተናገሩት አምባሣደር ግርማ “እኛ እነዚህን ሀገሮች አንዳቸውንም ለማናጋት አስበን አናውቅም። ምክንያቱም ለኛ የወደፊት ገበያዎቻችን፥ የሚጠቅሙን ናቸውና፡፡ እኛ የምንፈልገው ጠንካራ እና በዕድገት የምትራመድ ኢትዮጵያን ነው” ብለዋል፡፡
“ኤርትራ አልሸባብን እየደገፈች ናት” የሚለውን ክስ አምባሣደር ግርማ “ውሸት እና ማታለል” ሲሉ ውድቅ አድርገው ኤርትራ “አልሸባብን ደግፋ አታውቅም ወደፊትም አትደግፍም” ብለዋል፡፡
የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ የኢኮኖሚ አማካሪ ሆነው ለረዥም ዓመታት ያገለገሉት አቶ ንዋይ ገብረአብ ማረፋቸውን የትግራይ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ቢሮ አስታወቀ።
እስከ 18 ሰርጦች ላሉት ጥሩ ህዋሳት እና 2 ለኤንጂ ሴሎች ለ 18650 ህዋስ ለመደርደር የተነደፈ። ከፍተኛ ጥራት ያለው የባትሪ ማሸጊያ ምርት ጥራት ለማረጋገጥ ይህ ማሽን የሕዋስ መለያየትን ውጤታማነት በከፍተኛ ደረጃ ያሻሽላል ፡፡
ብልጥ መዓዛ Diffusor አግብርውድ በጣም ውድ እና ውድ ነው ፡፡ ጣዕሙ ሊገኝ የሚችለው በቤት ውስጥ ጥቅም ላይ በሚውለው እና ጥቂት ተጠቃሚዎች በሚችሉት ከተቃጠለ ወይም ከተለቀቀ ብቻ ነው ፡፡ እነዚህን ገደቦች ለማበላሸት አንድ ብልህ ጥሩ መዓዛ ያለው መስታወት እና ተፈጥሯዊ በእጅ የተሰራ የእርሾው ጽላቶች ከ 60 ዓመት በላይ ከ 10 ዲዛይኖች ፣ ከ 10 ፕሮቲኖች እና ከ 200 ሙከራዎች ጋር ከ 3 ዓመት ጥረቶች በኋላ የተፈጠሩ ናቸው ፡፡ እሱ አዲስ ሊከሰት የሚችል የንግድ ሞዴልን ያሳያል እንዲሁም ለአርበኛው ኢንዱስትሪ አውድ ይጠቀማል ፡፡ ተጠቃሚዎች በቀላሉ በመኪና ውስጥ diffusor ማስገባት ይችላሉ ፣ ጊዜን ፣ መጠነ ሰፊነትን እና የተለያዩ መዓዛዎችን በቀላል ሁኔታ ያበጃሉ እና በሄዱበት እና በሚሄዱበት ሁሉ ጥሩ መዓዛ ያለው ህክምና ይደሰታሉ።
አሁን ስጋቴ ከግዜ ጋር የሚደረገው ፉክክር ነው። ጊዜ መጨቆኛ መዋቅሩን ለተቆጣጠሩት ጨቋኞችም፣ ባዶ እጃቸውን ለገጠሟቸው ተጨቋኞችም ዕኩል ነው የሚነጉደው። ማርቲን ሉተር ኪንግ (ትንሹ) “ጊዜ ከደጋጎች ይልቅ ክፉዎቹ የተሻለ የሚጠቀሙበት ይመስለኛል” ብሎ ጽፎ ነበር። ለዚህ ነው ማንም መጣ ሔደ ለመሪዎች ለውጥ ማስኬጃ በሚል ሰበብ አላግባብ ጊዜ መሸለም የማያስፈልገው። እውነተኛው ለውጥ በተቋማት ለውጥ እንጂ በሰዎች ለውጥ አይመጣምና! Continue reading →
ውሳኔው ከተሰጠ ነገ አሥራ ስድስት ዓመቱን ይደፍናል፡፡ ይህን አስመልክቶ በኤርትራ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የጽ/ቤት ኃላፊ አቶ ፀሐዬ ፋሲል ለቪኦኤ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡
(DW) –አፍሪቃ ለብዙ ጊዜ የፍልስጤማውያን አጋር ሆና ነበር የቆየችው። በአሁኑ ጊዜ ግን ብዙ አፍሪቃውያት ሀገራት ከእስራኤል ጋር የጠበቀ ግንኙነት የመፍጠር ፍላጎት ነው ያጎሉት። እስራኤልም በምትሰጠው የልማት ርዳታ፣ የጦር መሳሪያ እና የተራቀቀ ቴክኖሎጂ የአፍሪቃውያኑን ትኩረት ለመሳብ እየሞከረች ነው።
የአፍሪቃ ሀገራት – ከፍልስጤም ወደ እስራኤል?የእስራኤል ጠቅላይ ሚንስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ በጎርጎሪዮሳዊው 2016 ዓም ወደ አፍሪቃ ያደረጉትን ጉዞ ታሪካዊ አድርገው ተመልክተውታል። ምክንያቱም አንድ የእስራኤል መሪ ከብዙ አሰርተ ዓመታት በኋላ አፍሪቃን ሲጎበኝ ኔታንያሁ የመጀመሪያ ናቸው። ኔታንያሁ በኬንያ ፣ ዩጋንዳ ፣ ኢትዮጵያ እና ርዋንዳ ባደረጉት ጉብኝታቸው ተደስተው መመለሳቸው ተገልጿል።
የኬንያ ፕሬዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ የቤንያሚን ኔታንያሁን ጉብኝት አስመልክተው በሰጡት አስተያየት፣ ከእስራኤል ጋር እንደገና በአዎንታዊ የትብብር መሰረት ላይ የተመረኮዘ ጠንካራ ግንኙነት መጀመር እንደሚገባ ገልጸዋል። ኔታንያሁ ሌሎቹ ሶስት የምሥራቅ አፍሪቃ ሀገራትም ያደረጉት ጉብኝት ጥሩ እና የተሳካ ነበር። የእስራኤል ጠቅላይ ሚንስትር ከምሥራቅ አፍሪቃው ጉዟቸው በኋላም ባለፈው ሰኔ ወር በአፍሪቃ ለሁለተኛ ጊዜ ጉብኝት አካሂደዋል። በዚሁ ወቅት በላይቤሪያ በተካሄደው የምዕራብ አፍሪቃ መንግሥታት የኤኮኖሚ ትብብር ድርጅት፣ በምህጻሩ የኤኮዋስ ጉባዔ ላይ ንግግር አድርገዋል።
የአፍሪቃ እና የእስራኤል ግንኙነት አንዴ ሞቅ አንዴ ቀዝቀዝ ሲል መቆየቱን፣ በወቅቱም በጥሩ ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ በደቡብ አፍሪቃ ፕሪቶርያ የሚገኘው በምህጻሩ አይ ኤስ ኤስ የተባለው ዓለም አቀፉ የፀጥታ ጥናት ተቋም ተንታኝ ስቲቭን ግሩዝድ ለዶይቸ ቬለ ገልጸዋል። « የእሥራኤል መንግሥት የተቋቋመው በጎርጎሪዮሳዊው 1948 ዓም ነው። በ1950 ኛዎቹ እና 1960ኛዎቹ ከአፍሪቃውያት ሀገራት ጋር የነበረው የእስራኤል ግንኙነት በጣም ጠንካራ ነበር። በአፍሪቃ በልማት ስራ ላይ የተሰማሩ ብዙ እስራኤላውያን ነበሩ፣ በእስራኤልም ብዙ አፍሪቃውያን ተማሪዎች ትምህርታቸውንት ይከታተሉ ነበር፣ ከ30 የሚበልጡ የአፍሪቃ ሀገራት ኤምባሲዎችም በእስራኤል ነበሩ። ፀረ ቅኝ አገዛዝ ስሜታቸው ሁለቱን ወገኖች አቀራርቦ ነበር። እስራኤላውያኑ የብሪታንያን ቅኝ አገዛዝ አብቅተዋል፣ አፍሪቃውያኑም ይህንኑ በማድረግ ላይ ነበሩ። በዚህም የተነሳ ግንኙነታቸው ጥብቅ ነበር።»
ይኸው በ1950 ኛዎቹ እና 1960ኛዎቹ በሁለቱ መካከል የታየው ግንኙነት በእስራኤል እና በጎረቤቶችዋ ዐረባውያት ሀገራት መካከል በቀጠለው ውዝግብ የተነሳ እክል አጋጥሞት ነበር። ዐረባውያት ሀገራት በ1967 ዓም በእስራኤል ላይ የጣሉትን ጥቃት ተከትሎ የእስራኤል ጦር በስድስቱ ቀናት ጦርነት የግብፅን የሲናይ ልሳነ ምድር መያዙ አይዘነጋም። ግብፅ እስራኤል የአፍሪቃን መሬት ይዛለች ስትል በተመድ ከሳለች።
የእስራኤል ዐረቦች ወዝግብ ከዚያ በተከተሉት ዓመታትም እየተጠናከረ በመሄዱ ዐረባውያቱ ሀገራት አፍሪቃ ከእስራኤል ጋር ያለቸውን ግንኙነት እንዲያቋርጡ በአንድነት ጥረት አድርገዋል። ጥረታቸውም መሳካቱን ስቲቭን ግሩዝድ ያስታውሳሉ። በዚያን ጊዜ ከእስራኤል ጋር ዲፕሎማቲክ ግንኙነት ከነበራቸው ሀገራት መካከል ግንኙነታቸውን የቀጠሉት አራቱ ብቻ ነበሩ። የአፍሪቃ ህብረትም የታዛቢነቱን አቋም ለፍልስጤማውያን እንጂ፣ ለእስራኤል አልነበረም የሰጠው። አሁን ግን በአፍሪቃ እና በእስራኤል ግንኙነት ላይ ለውጥ ተይቷል። አፍሪቃ በእስራኤል አኳያ ትከተለው የነበረው የማግለል አሰራር እየጠፋ የመጣ ይመስላል። የቀድሞው የሊቢያ መሪ ሞአመር ኧል ጋዳፊ ከስልጣን ከተወገዱ ከጎርጎሪዮሳዊው 20111 ዓም ወዲህ በአፍሪቃ ህብረት ፀረ እስራኤሉን ስሜት የሚያራምድ ወገን አይታይም።
እንደ የዓለም አቀፉ የፀጥታ ጥናት ተቋም ተንታኝ ስቲቭን ግሩዝድ አስተያየት፣ የዩኤስ አሜሪካ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ሳምንት ትህሳስ ስድስት፣ 2017 ዓም ኢየሩሳሌምን የእስራኤል ዋና ከተማ ናት ብለው እውቅና በሰጡበትም ጊዜ ከአፍሪቃ የጎላ የተቃውሞ ድምፅ አለመሰማቱ ይህንኑ ለውጥ የሚጠቁም ነው።
«እንደሚመስለኝ አፍሪቃውያን ፖለቲከኞች በተጨባጭ ሁኔታ ላይ ነው የሚያተኩሩት። ቀደም ባሉት ዓመታት ያደርጉት እንደነበረው ለርዕዮተ ዓለም ብዙም አይጨነቁም። ለፍልስጤማውያን ያላቸው ድጋፍም በፊት እንደነበረው ጠንካራ እና ሁለንተናዊ አይደለም።»
ከዚህ በተጨማሪ እስራኤል ለአፍሪቃውያኑ የምታቀርበው ርዳታም ሚና መያዙን የፖለቲካ ታዛቢዎች ይናገራሉ። ለምሳሌ፣ ይህ ሚና አፍሪቃ ሀገራት በሽብርተኝነት አንፃር በሚያደርጉት ትግል ላይ የሚታይ ነው። የፅንፈኛ ቡድኖች አዘውትሮ በሚያካሂዷቸው ጥቃት አሳሳቢ ስጋት በተደቀነባቸው ኬንያን በመሳሰሉ ሀገራት ይህ የእስራኤል ትብብር የያዘው ትርጓሜ ከፍ ያለ ነው። በመገናኛ ብዙኃን ዘገቦች መሰረት፣ በጎርጎሪዮሳዊው 2013 ዓም በኬንያ መዲና በዌስትጌት የገበያ አዳራሽ አሸባሪዎች የጣሉትን ጥቃት ተከትሎ የእስራኤል ጦር ኃይል ቡድኖች ኬንያውያኑን አቻዎቻቸውን ጋር በቅርብ ተባብረው መስራታቸው ተገልጿል።
የእስራኤል ጠቅላይ ሚንስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ በ2016 ዓም የአፍሪቃ ጉዟቸውም ወቅት ለኬንያ ተጨማሪ ርዳታ ለመስጠት ቃል መግባታቸውን ዘገቦቹ አክለው አስታውቀዋል። ሀገራቸውም የሽብርተኞች ጥቃት ሰለባ መሆኗን የጠቀሱት እስራኤላዊው መሪ ከአፍሪቃውያኑ ጋር ተባብሮ መስራቱ ሽብርተኝነትን ለማጥፋት የተጀመረው ትግል የተሳካ እንደሚያደርገው አመልክተዋል፣ በዚሁ ረገድም ዶይቸ ቬለ ያነጋገራቸው ኬንያዊው የፖለቲካ ተንታኝ ማርቲን ኦሎ እንደሚሉት፣ እስራኤል ለአፍሪቃ የምታደርገው ድጋፍ በጉልህ የሚታይ ነው።
«እስራኤል የጦር ድጋፍ፣ ስልጠና እና መሰል ርዳታ ለመስጠት ሁሌም ዝግጁ ነው። እንዲያውም፣ በአፍሪቃ በከፍተኛ ቦታ ላይ የሚገኙ ግለሰቦችን የሚጠብቁት አዘውትሮ እንደሚታየው በእስራኤል የሰለጠኑ ናቸው። ስለዚህ እስራኤል ለአፍሪቃ የምትሰጠው በጣም ብዙ ስልታዊ፣ ወታደራዊ እና የፀጥታ ጥበቃ ድጋፍ አሁንም ቀጥሏል።»
እስራኤል ለአፍሪቃ ከምትሰጠው የጦር ድጋፍ ጎንም የልማቱን ርዳታም አጠናክራለች።አሁን ከተያዘው ታህሳስ ወር መጀመሪያ ገደማ ወዲህ እስራኤል እስከ ጎርጎሪዮሳዊው 2030 ዓም ድረስ ለ 66 ሚልዮን አፍሪቃውያን ኮሬንቲ የማቅረብ ዓላማ ባለው ፓወር አፍሪቃ በተሰኘው የዩኤስ አሜሪካ ፕሮዤ ውስጥ መሳተፍ ጀምራለች፣ አፍሪቃ ከተራቀቀው በተለይም፣ በግብርናው ዘርፍ ካለው የእስራኤል ቴክኖሎጂ ተጠቃሚ የምትሆንበትም እድል ይጠቀሳል።
ይሁን እንጂ፣ እስራኤል ከአፍሪቃ ጋር ትብብሯን ለማሳደግ የምታደርገው ጥረት የራሷን ጥቅም የማስጠበቅ ዓላማ እንዳለው ተንታኞች ይናገራሉ። ኔታንያሁ በአፍሪቃ ጉዟቸው ወቅት ሀገራቸው በአፍሪቃ ህብረት ውስጥ የታዛቢነት አቋም እንዲሰጣት ያላቸውን ፍላጎት ደጋግመው ሲናገሩ ተደምጠዋል። እስራኤል ይህን የታዛቢነት አቋም የማግኘት ፍላጎትዋ 54 አባል ሀገራት ያሉትን የአፍሪቃ ህብረት ሙሉ ድጋፍ የማግኘት ዓላማ ሲኖረው፣ ይህ በተመድ እና በዓለም አቀፍ ድርጅቶች ውስጥ ወደፊት በእስራኤል አንጻር የብዙኃን ተቃውሞ እንዳይነሳ ለማከላከል እንደሚረዳ ጠቅላይ ሚንስትር መናገራቸውን ታይምስ ኦፍ ኢዝራኤል የተባለው የሀገራቸው ዕለታዊ ጋዜጣ አስታውቋል።
ይሁን እንጂ፣ እንደ ፖለቲካ ተንታኞች አስተያየት፣ ይህ እስራኤል ከአፍሪቃ ጋር እያጠናከረችው ያለው ትብብር ኔታንያሁ ያሰቡትን ዓላማ በርግጠንነት ያሳካል ለማለት አይቻልም። በብዛት ሙስሊም ዜጎች ያሏቸው ሞሮኮ፣ ሴኔጋል፣ ሞሪታንያ ወይም ሱዳንን የመሳሰሉ ሀገራት እስራኤልን በጥርጣሬ ነው የሚመለከቱዋት። ሱዳን ለምሳሌ የእስራኤል ዜጎች ወደ ሀገሯ እንዲገቡ አትፈቅድም። ሞሪታንያም እስራኤል እአአ በ2010 ዓም የጋዛ ሰርጥን በደበደበችበት ጊዜ ከእስራኤል ጋር ዲፕሎማቲክ ግንኙነቷን አቋርጣለች።
ደቡብ አፍሪቃ ደግሞ አአአ እስከ 1994 ዓም ድረስ ከውሁዳኑ የነጮች መንግሥት ጋር የጠበቀ ግንኙነት በነበራት እስራኤል አኳያ ቁጥብነት የታከለበት ግንኙነት ነው ያላት። በእስራኤል እና በአፍሪቃ መካከል በቶጎ ጉባዔ ለማድረግ እቅድ ቢኖርም፣ እቅዱ እስከዛሬ በእቅድ ደረጃ ብቻ እንደሚገኝ እና መቼ እንደሚደረግም የሚታወቅ ጉዳይ እንደሌለ ተገልጿል።
በብዓመቱ ኣሽሓት ሰባት ኣብቲ ካብ ዓለም ዝዓበየ ምርኢት ከብትን ሮድዮን ንምስታፍ ንምዕዛብን ናብ ሁስተን ቴክሳስ ይውሕዙ።መናእሰይ ገጠራት ሽልማት ዘርክቡሎም ከብቲ ሒዞም ንውድድር ይመፁ።ነበርቲ ከተማ ድማ መቐረት ናብራ ገጠር ንምዕዛብ ናብቲ ምርኢት ይውሕዙ።ካብ ካልኦት ሃገራት ዝመፁ በፃሕቲ እውን ብዛዕባ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሜላ ሕርሻ ንምፍላጥን ዝበዝሕ ግዜ ድማ ንውራይ ንግድን ናብቲ ቦታ ይመፁ።ዝርዝሩ የድምፁ።
USD የአሜሪካን ዶላር EUR ዩሮ JPY የጃፓን የን GBP የእንግሊዝ ፓውንድ CHF የስዊስ ፍራንክ CAD የካናዳ ዶላር AUD የአውስትራሊያ ዶላር HKD የሆንግኮንግ ዶላር ከፍተኛ 30 የዓለም ምንዛሬዎች
የመኖርያ ቤቶች ችግር በከፋ መልኩ በሚታይባት የመቀሌ ከተማ ውስጥ ለ24 የተቸገሩ እናቶች የተሟሉ ቤቶች አሰርቶ በነፃ የሚያበረክት ሰው ምነኛ የታደለ ነው ይላል ዘጋብያችን ግርማይ ገብሩ ከከተማዋ በላከው ልዩ ዝግጅቱ።
የሐጂ ሓሰን ቤተሰብ በመቀሌ ከተማ የተቸገሩትን በመርዳት ይታወቃሉ። በመቀሌ በተለምዶ ቀበሌ 14 ተብሎ በሚጠራው አከባቢ ድልድይ አሰርተው የሕብረተሰቡን ችግር መፍታት መቻላቸው ይታወሳል። በተለይም ሃይማኖት ሳይለያዩ ሁሉንም የሰው ልጅ ወገን እንደሚያግዙ ይነገርላቸዋል። ዕቃዎቻቸው ለቤተ ክርስትያን አገልግሎት ያውሱ እንደነበር ሕብረተሰቡ ዛሬም ድረስ ያስታውሳቸዋል።
ልጆቻቸው ደግሞ በመቀሌ ከተማ በመኖርያ ቤት እጦት ምክኒያት በኪራይ ቤት የተማረሩት ደግሞም ጧሪ የሌላቸው እናቶችን ለመርዳት ከአሁን በፊት የሐጂ ሐሰን ባድረግ ልጅ፤ ሐጂ ዓብደላ ባድረግ ለ12 እናቶች የተሟሉ ቤቶች አሰርተው ማስረከባቸው መዘገባችን ይታወሳል።
ዛሬ ደግሞ የልጅ ልጃቸው ወጣት ሐሰን ዓብደላ ባድረግ በተመሳሳይ ለ12 እናቶች የሚያገለግሉ የተሟሉ ቤቶች አሰርቶ ሰሞኑን አስረክቧል። እያንዳንዱ ቤት የየራሱ ሽንት ቤትና መታጠብያ ክፍል እንዲሁም የውሃና የመብራት ቆጣሪ የተገጠመለት የተሟላ ቤት ነው።
ሐሰን ዓብደላ ሐሰን የወላጆቹን መልካም ተግባር ተከትሎ የተሟሉ ቤቶች ሰርቶ ለድሃ እናቶች ማስረከቡ ከመጠን በላይ መደሰቱን ገልፆ ከመንግሥትና ከሕብረተሰቡ ሞራል ቤተሰቡ እንደሚያስፈልገው ይናገራል።
ቤቶቻቸውን ከተረከቡት እናቶች ወይዘሮ ስዕዲ ስዒድ በርሀ፣ ወይዘሮ በርሀ መሐመድ እና ወይዘሮ ሳዓዳ ካሕሳይ ሑሴን በቤት ችግር ምክንያት ለረዥም ዓመታት ያህል ተቸግረው እንደነበር በመግለፅ የማይታለፍ የለም እንደምንም እየኖርን ነበርን ይላሉ።
በአሁኑ ሰዓት ያለምንም መሸማቀቅ የሚኖሩበት ለዛውም የተሟሉ ቤቶች በነፃ በማግኘታቸው ከልብ በማመስገን የባድረግ ቤተሰብን "አላህ ጨምሮ ይስጣቸው" ሲሉ መርቀዋል።
የሐሰን ባድረግ አባት ሐጂ ዓብደላ ባድረግ ከዚህም በላይ ህልማቸውን ዕውን ለማድረግ እየጣሩ እንዳሉ በመግለፅ ይኸውም ሴቶች ብቻ የሚገለገሉበት ዘመናዊ ሆስፒታል ለማሰራት ማቀዳቸውንም ይናገራሉ።
የትግራይ ክልል የሴቶች ማሕበር ስራ አስከያጅ ወይዘሮ ዘነበሽ ፍስሃ ቤቶቻቸውን ከተረከቡት እናቶች ጋር ተገናኝተው ቤቶቹን ከጎበኙ በኃላ "የባድረግ ቤተሰብ እየሰራ ላለው የምግባረ ሰናይ ተግባር ትልቅ ክብርና አድናቆት አለን፤ ሌሎች ባለሃብቶችም ይህንን የተቀደሰ ተግባር እንዲከተሉት ጥርያችንን እናስተላልፋል" ብለዋል።
ከ6 ቢሊዮን ብር በላይ በሆነ ወጪ 388 ኪሎ ሜትር የሚሸፍንንስ ጎዴን ማዕከል ያደረጉ ልዩ ልዩ የመንገድ ፕሮጄክቶችን የመሰረት ድንጋይ ሲያስቀምጡ በድሬዳዋ ደግሞ ዘመናዊ ቄራ እና የኢንዱስትሪ ፓርክ አስመርቀዋል።
ኢትዮጵያ ከሐምሌ 29 እስከ ነሐሴ 15 ቀን 2008 ዓ.ም. በተካሄደው የ2016ቱ የብራዚሉ የበጋ ሪዮ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ 35 ስፖርተኞችን በ3 ዘርፍ በማሳተፍ 8 ሜዳሊያ በማግኘት ከዓለም ተወዳዳሪዎች 44ኛ ደረጃን ይዛ አጠናቃለች፡፡ በበርካታ ዓለም አቀፍና የኦሎምፒክ ውድድሮች ኢትዮጵያ በምታገኛቸው ድሎች ትበልጣት የነበረችውና በአፍሪካ የቅርብ ተቀናቃኟ ኬንያ በበኩሏ 13 ሜዳሊያ በማግኘት 15ኛ ደረጃ ይዛ አጠናቃለች፡፡
ኢትዮጵያ ለ13ኛ ጊዜ የበጋ በሪዮ ኦሎምፒክ ውድድር የተሳተፈችው በሶስት የውድድር ዘርፍ በተለይም በአትሌቲክስ ሩጫ፣ ዋና እና ብስክሌት ውድድር ሲሆን፤ ሜዳሊያ ያገኘችው በሩጫው የአትሌትክስ ዘርፍ ብቻ ነው፡፡ በዚህም 1 ወርቅ፣ 2 ብር እና 5 ነሐስ ያገኘች ሲሆን በአጠቃላይ 8 ሜዳሊያ አግኝታ ተመልሳለች፡፡ ባለፈው የለንደኑ 2012ቱ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ በ2 ስፖርት ዘርፍ 35 ተወዳዳሪዎችን በማሰለፍ 3 ወርቅ፣ 2 ብር እና 2 ነሐስ በአጠቃላይ 7 ሜዳሊያ በማግኘት በዓለም 23ኛ ደረጃን በመያዝ ያጠናቀቀች ሲሆን፤ በቤጂንጉ የ2008 ኦሎምፒክ በ1 ስፖርት ዘርፍ 27 ተወዳዳሪዎችን በማሰለፍ 4 ወርቅ፣ 1 ብር እና 2 ነሐስ አጠቃላይ 7 ሜዳሊያ በማግኘት 18ኛ ደረጃን ይዛ ነበር ያጠናቀቀችው፡፡ ይህም የኢትዮጵያ የኦሎምፒክ ውድድር፣ ተሳትፎ፣ ብቃት እና ውጤት ከጊዜ ወደ ጊዜ እጅግ እየቀነስ መሄዱን ቢያሳይም፤ በተለይ በአትሌቲክስና በሌሎች ፌዴሬሽኞች እንዲሁም በኦሎምፒክ ኮሚቴና በስፖርት ፌዴሬሽን በኩል ከመገናኛ ብዙኃኝ ፍጆታ ባለፈ ለስፖርቱ መሻሻል ትኩረት እንዳልተሰጠው ያሳያል፡፡
ኬንያ በ2012 የለንደኑ ኦሎምፒክ በ4 ስፖርት ዘርፍ 47 ተወዳዳሪዎችን አሳትፋ 2 ወርቅ፣ 4 ብር እና 6 ነሐስ በአጠቃላይ 12 ሜዳሊያ በማግኘት ከዓለም 28ኛ ደረጃን ይዛ ያጠናቀቀች ሲሆን፤ በ2008ቱ የቤጂንግ ኦሎምፒክ በ5 ስፖርት ዘርፍ 48 ተወዳዳሪዎችን በማሳተፍ 6 ወርቅ፣ 4 ብር እና 4 ነሐስ በአጠቃላይ 14 ሜዳሊያ 13ኛ ደረጃን ይዛ ማጠናቀቋይታወሳል፡፡ በርግጥ አብዛኞች የኢትዮጵያ ድሎች በአትሌቶች የግል ጥረት እንጂ በፌዴሬሽነች ስራ ጥረት እንዳልሆነ በተደጋጋሚ ቅሬታን መፍጠሩ የሚታወቅ ሲሆን፤ በሪዮ ኦሎምፒክም በተለይ በስመ ጥር ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ሳይቀር ባልተለመደ መልኩ ከፍተኛ ተቃውሞና ቅሬታ መሰማቱ ይታወሳል፡፡
ኢትዮጵያ በ3 የውድድር መስክ በአጠቃላይ 38 ተወዳዳሪዎችን ለኦሎምፒክ ውድድሩ ብታስመዘግብም፤ እስካሁን ለምን እንደሆነ በይፋ የታወቀ ነገር ባይኖርም ውድድሩ ላይ ለመሳተፍ የጠጓዙት ግን 35 ተወዳዳሪዎች ብቻ ነበሩ፡፡ ተወዳዳሪዎችን አስቀርቶ በምትካቸው ከስፖርቱ ጋር ምንም ግንኙነት የሌላቸውን ልዑካን ይዞ መሄድ እና ስፖርቱን በፖለቲካዊ ዝምድና እና ማዕቀፍ ውስጥ መውደቁ አዲስ ባይሆንም፤ የሪዮ ኦሎምፒክ በሀገር ቤት የተገደበውን ፖለቲካዊ ፈር የለቀቀ ሙስና ለአደባባይ የበቃበት ክስተት አሳዛኝ ትዝታን አስፍሮ አልፏል፡፡ ይህ ክስተት ምንም እንኳ በሪዮ ኦሎምፒክ አዲስ ባይሆንም ከምን ጊዜውም ይበልጥ በተለይ ገዥውን ስርዓት በዓለም አደባባይ ያጋለጠ ነበር፡፡
የሪዮ ኦሎምፒክ ውድድር ውጤት ለኢትዮጵያ አስደሳች ባይሆንም፤ በዓለም የኦሎምፒክ መድረክ አሳዛኝ፣ አስደሳችና አሳፋሪ አዳዲስ ክስተቶች በኢትዮጵያውያን ተወዳዳሪዎች ለዓለም አደባባይ በቅቷል፡፡ በተለይ ስፖርታዊ ቅርፅም ሆነ ብቃት የሌለው ሮቤል ኪሮስ፣ አባቱ የውሃ ዋና ፌዴሬሽን ፕሬዘዳንት በመሆናቸው፣ የኦሎምፒክ ኮሚቴው ፕሬዘዳንት አቶ ብርሃነ ኪዳነማርያምና የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ዋና ፀሐፊ ወ/ሮ ዳግማዊት ግርማይ አማካኝነት ብቃት ያላቸውን ተወዳዳሪዎችና የዋና አሰልጣኑ አበበ ቢቂላን ሀገር ቤት ጥለው ባላቸው የስጋና ፖለቲካዊ ዝምድና ብቻ በዓለም መድረክ ሀገርን ወክሎ እንዲወዳደር በማድረግ ሀገሪቱንም ልጁንም የዓለም መሳቂያ ማድረግ ችለዋል፡፡ በአትሌቲክ ፌሬሽንም ተመሳሳይ ቅሬታ ያለ ሲሆን፤ በተለይ የማራቶን አሰልጣኙ ሐጂ አዲሎ በጀት የለንም በሚል ከሪዮ ኦሎምፒክ እንዲቀሩ ተደርጉ፤ ከስፖርቱ ጋ ምንም ግንኙነት የሌላቸው እንደነ ሚሚ ስብሃቱ ያሉ የስርዓቱ ደጋፊ ሰዎች በኦሎምፒክ ኮሚቴ ወጪ እንዲጓዙ መደረጉም ታውቋል፡፡ ይሁን እንጂ አሰልጣኙ ሐጂ አዲሎ አትሌቶቹ በውድድሩ ውጤታማ ይሆኑ ዘንድ ለማገዝ በራሱ ሙሉ ወጪ ብራዚል ሪዮ ኦሎምፒክ እንደሄደ ለማወቅ ተችሏል፡፡
በተለይ ሮቤል ኪሮስን የተለያዩ የስፖርት ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንም ስፖርታዊ ብቃትና ቅርፅ አልባ መሆኑን በመታዘብ ሮቤል ዓሳ ነባሪው የሚል ስም በመስጠት ግርምታቸውን ለዓለም ህዝብ አሰራጭተው ነበር፡፡ በተለይ በሀገር ቤት በዋና ውድድር ለኦሎምፒክ ማጣሪያ በጥሩ ብቃትና ተክለ ቁመና አንደኛ ሆኖ ያለፈው የአዲስ አበባው አብዱልመሊክ በዋና ፌዴሬሽኑ እና በኦሎምፒክ ኮሚቴው አማካኝነት ያለምንም ምክንያት በሪዮ ኦሎምፒክ እንዳይሳተፍ ሲደረግ፤ በምትኩ ብቃትና ቅርፅ አልባው ሮቤል ኪሮስ፤ በአባቱና በኦሎምፒክ ኮሜቴው አማካኝነት እንዲሄድ መደረጉ እጅግ አሳዛኝና አሳፋሪ ክስተት ሆኖ ተመዝግቧል፡፡
ወደ ኦሎምፒኩ ውድድር መሄድ ያለበት ተወዳዳሪ እንዲቀር ከመደረጉ በተጨማሪ የውሃ ዋና አሰልጣኙ ዋናተኞች እንዲያሰለጥኑ በሪዮ ኦሎምፒክም ዋናተኞች ይዘው በዛውም ልምድ ቀስመው ለቀጣይ ዓለም አቀፍ በቃት ያላቸው ተወዳዳሪዎችን ማፍራት እንዲችሉ በሚል አሰልጣን አበበ ቢቂላ በማስታወቂያ በተደረገ ውድድ አልፈው ከሚሰሩበት ጋምቤላ ተጠርተው፣ የሪዮ ኦሎምፒክ ግብዣ ቢመጣላቸውም፤ የውሃ ዋና ፌሬሽን ፕሬዘዳንት በሆኑት የሮቤል አባት አቶ ኪሮስ ሃብቴ እና በኦሎምፒክ ኮሚቴው ፕሬዘዳንት አቶ ብርሃነ ኪዳነ ማርያም አማካኝነት አዲስ አበባ እንዲቀሩ ተደርገዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ያለ ብቃት ኦሎምፒክ ላይ እንዲሳተፍ የተደረገው ሮቤል ኪሮስ አሰልጣን አበበ ቢቂላ የኦሎምፒክ ጉዞውን እንዲሰርዝና አዲስ አበባ እንዲቀር የ10 ሺህ ብር ቼክ ጉቦ መስጠቱን፣ አሰልጣኙም ጉዳዩን ለዋና ፌሬሽን፣ ለኦሎምፒክ ኮሜቴ፣ ለስፖርት ኮሚሽን እና ለወጣቶችና ስፖርት ሚኒስቴር ሚኒስትር አቶ ሬድዋን ሁሴን ጋር ድረስ ቢያሳውቁም ምላሽ ሳያገኙ መቅረታቸው ሌላ ጥያቄን የሚያስነሳ ጉዳይ ነው፡፡
በውድድሩ በሮቤ፣ በአባቱ አቶ ኪሮስና በኦሎምፒክ ፖለቲካው ና ስጋዊ ዝምድና ምክንያት ሀፍረት ውስጥ የወደቀችው ሀገር፤ በአልማዝ አያና የሴቶች 10 ሺህ ሜትር ውድድር በአዲስ ክብረወሰን አንደኛ ሆና የወርቅ ሜዳሊያ ማምጣቷ ብዙዎችን አስደስቷል፡፡ ይህ ብቻ ሳይሆን አትሌቷ በ5 ሺህ ሜትርም ተወዳድሯ ለሀገሯ የነሐስ ሜዳሊያንም በማምጣት ከማስደሰቷ በተጨማሪ ሁለት ወርቅ ባለማምጣቴ ህዝቡን ይቅርታ እጠይቃለሁ ያለችው ንግግር ይበልጥ የብዙዎችን ልብ ሰብሯል፡፡
አትሌት አልማዝ አያና ብቃት ብቻ ሳይሆን ትህትና እና ብሔራዊ ፍቅርን አንድ ላይ አንግባ በግሏ በአንድ የኦሎምፒክ ውድድር ብቻዋን ሁለት ሜዳሊያ ማምጣቷ ከኢትዮጵያውያን አልፎ ከዓለም አቀፉ ማኀበረሰብም ከፍተኛ አድናቆትና ክብርንም አጎናፅፏታል፡፡ በርግጥ በአንድ ኦሎምፒክ ሁለት ሜዳሊያ ስታመጣ ለኢትዮጵያ የመጀመሪያዋ ባትሆንም፤የሪዮ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያውያን በብዙ የሀዘን እና የመከፋት እንዲሁም በውጤት ላይ ስጋት ውስጥ በነበሩበት ወቅት መሆኑ ልዩ ያደርገዋል፡፡
ሌላው በኢትዮጵያዊው አትሌት ፈይሳ ሌሊሳ አማካኝነት ከስፖርቱ በተጨማሪ ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንን ትኩረት የሳበነ፣ የተከፉና የተገፉ ኢትዮጵያውያንን በሁለት ነገሮች ያስደሰተ፤ ግን ደግሞ ለኢትዮጵያ እንዲሁም ለአፍሪካ ታሪክ አዲስ የሆነ፤ በኦሎምፒክ ታሪክ ደግሞ ሁለተኛ የሆነ አሳዛኝ ክስተት በሪዮ ኦሎምፒክ አደባባይ ታይቷል፡፡ አትሌት ፈይሳ ሌሊሳ የኦሎምፒኩ መዝጊያ በሆነው በወንዶች ማራቶን ውድድር ሁለተኛ ሆኖ በማሸነፍ ለሀገሩ የብር ሜዳሊያ ቢያስገኝም፤ በሀገር ቤት መንግሥት በዜጎች ላይ እያደረሰ ያለውን ግድያ፣ እስር፣ ስቃይና እንግልት በመቃወም ለዓለም አደባባይ አሳይቷል፡፡ ተበድለናል የሚለውን ገላጭ ምልክቱን በፕሬስ መግለጫ እና በሽልማት ስነ ስርዓቱም ላይ ደግሞታል፡፡
የአትሌት ፈይሳ ያልተጠበቀው የተቃውሞ ክስተት ገዥውን ስርዓት ሀፍረት ውስጥ ቢከተውም፣ በሀገር ውስጥ እና በውጭ ያሉ ኢትዮጵያውንን በተለይም በገዥው ስርዓት ግፍና በደል የተፈፀመባቸውን እንዲሁም ለዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብት የቆሙትን በሙሉ አስደስቷል፡፡ በመጨረሻም አትሌቱ ውድድሩን ሁለተኛ ሆኖ በሚያጠናቅቅበት ወቅት እጁን በመስቀለኛ አጣምሮ በተለይም ቀደም ሲል የኢትዮጵያ ሙስሊሞች ተቃውሞ በኋላም የኦሮሞ ተቃውሞ አሁን ደግሞ በአማራ ተቃውሞም ታስረናል፣ ተጨቁነናል፣ ተበድለናል፣ ነፃነት እንፈልጋለን የሚል መልዕክት ያለውን ምልክት እያሳየ ውድድሩ ሲያሸንፍ ታይቷል፡፡ ድርጊቱ ባለስልጣናቱን እና የስርዓቱን ደጋፊዎች እጅግ አስደንግጧል፡፡
አትሌት ፈይሳም በኦሎምፒኩ መድረክ የተገኙ የተለያዩ ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃን ለምን ያንን ምልክት እንደተጠቀመ ሲጠየቅ፤ ሀገር ቤት በተለይ መንግሥት በኦሮሚያ በርካቶችን እየገደለ፣ እያሰረ ያለውን ድርጊት መቃወሙን ለመግለፅ እንደሆነ፣ ያቀረበውን ተቃውሞ ተከትሎ ሀገር ቤት ቢመለስ መንግሥት እንደሚገድለው፣ ምናልባት ባይገድለው እንኳ እንደሚያስረው አሊያም ከሀገር እንዳይወጣ ሊያደርገው እንደሚችል ስለሚሰጋ ወደ ሀገር ቤት እንደማይመለስ በማስታወቅ ለጊዜው ብራዚል ቀርቷል፡፡ ሌሎች ኢትዮጵያውያን አትሌቶች እና የልዑካን ቡድን አባላቱ ወደ ሀገር ቤት መመለሳቸው ታውቋል፡፡
በውጭ የሚገኙ የተለያዩ የኢትዮጵያውያን መገናኛ ብዙኃንም ቃለመጠይቅ ያደረጉለት ሲሆን፤ አትሌቱም የቅርብ ጓደኞቹና አብረውት የተማሩ ሳይቀሩ በባሌ፣ በአርሲ፣ እንዲሁም በተለያየ የኦሮሚያና አማራ ክልል ሰዎች እየተገደሉ እና እየታሰሩ መሆኑን በመግለፅ፤ ድርጊቱንም በመቃወም ምልክቱን እንዳሳየና ህዝቡም በአንድነት ተባብሮ ስርዓቱን ማስወገድ እንዳለበት እምነቱን ሲገልፅ ተሰምቷል፡፡ በተለይም ህዝቡ በዘር ከመከፋፈል ይልቅ ሁሉም ተባብሮ ስርዓቱን ማስወገድ እንዳለበት በአፅንዖት ሲናገር ተሰምቷል፡፡
በተለይ የመንግሥት ባለስልጣናት እና ደጋፊዎች የአትሌት ፈይሳ የኦሎምፒክ ማራቶን ድል የብር ሜዳሊያ እንዲሰረዝ የዓለም አቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ላይ ጫና ለማድረግ ቢሞክሩም፤ ዓለም አቀፉ የኦሎምፒክ በበኩሉ የአትሌቱን ሜዳሊያ ሊነጥቅም ሆነ ምንም ዓይነት ርምጃ እንደማይወስድ ይፋ አድርጓል፡፡ በመጨረሻም የኢትዮጵያ መንግሥት አትሌቱ ወደ ሀገሩ መመለስ እንደሚችል እና ላሳየው ተቃውሞ ምምልክት በማሳየቱ ምንም እንደማይደርስበት ቢያሳውቅም፤ አትሌቱ ግን ወደ ሀገር ቤት መመለስ ለደህንነቱ አደጋ እንዳለው በመግለፅ ለጊዜ ብራዚል ሪዮ ዲ ጄኔሪዮ መቅረቱ ተረጋግጧል፡፡
በተለይ በኦሎምፒክ ውድድር ዘርፍ ኢትዮጵያ ካሏት በርካታ የወድድር መስክ ዕድሎች ውስጥ አብዛኛውን ለምን መጠቀም እንደማትፈልግ እስካሁን ግልፅ ባይሆንም፤ በውጤትም ሆነ በውድድር ዘርፍ እንዲሁም ውጤት ማነስ ብዙ ጥያቄ የሚያስነሱ ጉዳዮች አሉ፡፡ ይሁን እንጂ ስፖርቱ አጠቃላይ በፖለቲካ መዋቅር የተሳሰረ በመሆኑ እና በብቃት ሳይሆን በፖለቲካ ሹመት ከየክልሉ በሚመጡ ሹመኞች እና ለፖለቲካ ስርዓቱ ታማኝ የተባሉ ብቻ ከፌዴሬሽን፣ ኦሎምፒክ ኮሜቴ እና ስፖርት ኮሚሽን ስለሚሞሉ ስርዓቱ እስካለ ስፖርቱ ላይ የተለየ አዎንታዊ ለውጥ ሊመጣ እንደማይችል እሙን ነው፡፡ ምክንያቱም ከወረዳ እስከ ፌደራል ድረስ ባሉ የስፖርት ፌዴሬሽን እና ስፖርት ኮሚሽን የሚመለከታቸው ሰዎች ባላቸው የትምህርት ዝግጅት፣ ዕውቀት፣ ብቃት፣ ልምድና ተነሳሽነት ኃላፊነት የሚቀመጡ ሳይሆን ባላቸው የፖለቲካ ወገንተኝነት ብቻ የሚሾሙ አንዳንዶቹ ስለ ስፖርት ስራና አስፈላጊነት ምን እንደሆነ እንኳ የማያውቁ የፖለቲካ ሹመኞች የኃላፊነት ቦታውን ይዘው እንዳሉ የአደባባይ ምስጢር ነው፡፡
ብቃቱ ያላቸው የስፖርት አመራር ባለሙያዎች ብቻ ሳይሆን ተወዳዳሪዎችም ነፃ የወድድር ተሳትፎ ሊያገኙ የሚችሉባቸው ዕድሎችም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየመነመኑ መጥተዋል፡፡ ስለዚህ ሀገሪቱ ኦሎምፒክን ጨምሮ በሁሉም የስፖርት ዘርፎች ውጤታማ እንድትሆን በአጠቃላይ የስርዓት ለውጥ ካልመጣ አሁን ባለው አሰራር የሚሾሙ ሰዎች ቢቀያየሩ እንኳ የተለየ ውጤት መጠበቅ አስቸጋሪ ነው፡፡
በ2016ቱ የሪዮ ኦሎምፒክ አጠቃላይ ውጤት አሜሪካ 121 ሚዳሊያ (46 ወርቅ፣ 37 ብር እና 38 ነሐስ)፣ እንግሊዝ 67 ሜዳሊያ (27 ወርቅ፣ 23 ብር እና 17 ነሐስ)፣ ቻይና 70 ሜዳሊያ (26 ወርቅ፣ 18 ብር፣ 26 ነሐስ)፣ ራሽያ 56 ሜዳሊያ (19 ወርቅ፣ 18 ብር እና 19 ነሐስ) እንዲሁም ጀርመን 42 ሜዳሊያ (17 ወርቅ፣ 10 ብር እና 15 ነሐስ) በማግኘት እንደ ቅደም ተከተላቸው ከ1ኛ እስከ 5ኛ ያለውን ደረጃ በመያዝ አጠናቀዋል፡፡
የበጋው የሪዮ ኦሎምፒክ 207 የዓለም ሀገሮች የተውጣጡ 11,303 ተወዳዳሪዎች የተሳተፉበት ዓለም አቀፍ ዝግጅት ባለፈው እሁድ ነሐሴ 15 ቀን 2008 ዓ.ም. በመዝጊያው የማራቶን ውድድር በሰላም ተጠናቋል፡፡ በቀጣይም በ2018 የክረምት ኦሎምፒክ በደቡብ ኮሪያዋ ፓዮንቻን የሚካሄድ ሲሆን፤ የ2020ው የበጋው ኦሎምፒክ ውድድር ደግሞ በጃፓኗ መዲና ቶክዮ እንደሚዘጋጅ ይጠበቃል፡፡
ኣባላት ህግደፍ ንኡስ ጨንፈር ሰሜን ጀርመን፡ መሳርዖም ኣደልዲሎም ሃገራዊ መደባት ልምዓት ንምዕዋት ከም ወትሩ ድሉዋት ምህላዎም፡ ዓመታዊ ንጥፈታቶም ንምግምጋም ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ኣረጋጊጾም፣
ካብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣቶ ዮውሃንስ ወልዱ ንተሳተፍቲ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቶም ዜጋታት ጸጋታት ሃገሮም ኣብ ረብሓኦምን ረብሓ ሃገሮምን ንምውዓል፡ ኣብ ሃገሮም ንዝተፈጥረ ንዜጋታት ቀዳምነት ዝህብ ዕድላት ወፍሪ ብተገዳስነት ክጥቀሙሉ ኣዘኻኺሩ፣
ካብ ቤት-ጽሕፈት ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣቶ ካሕሳይ ተወልደን ኣቶ ፍጹም ሳህለን ብግደኦም፡ ኣባላት ህግደፍ ንኡስ ጨንፈር ሰሜን ጀርመን ኣብ 2013 ንዘሰላሰልዎ መደባት ብምምጓስ፡ ኣብ ዝቕጽል ዓመት’ውን ንተጻብኦታት ብስሙር መኸተ ንምምካት ብተወፋይነት ከምዝሰርሑ ጽኑዕ እምነቶም ገሊጾም፣
መንእሰይ ሰምሃር ገብርኣብ ኣብ ዘቕረበቶ – ንቅርጺ፡ ዕላማን መምርሒታትን መንእሰያት ህግደፍ ዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ፡ መንእሰያት ንዘካየድዎ ንጥፈታትን በጺሖሞ ዘለዉ መድረኽን ብዝርዝር ኣቕሪባ፣
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቃለ ዐዋዲ ምዕራፍ ስድስት፣ ዐንቀጽ ሠላሳ ስምንት እስከ አርባ አምስት ድረስ በተዘረዘረው መሠረት ከጠቅላይ ቤተ ክህነት ጠቅላይ ጽ/ቤት ቀጥሎ በቤተ ክርስቲያኒቱ መዋቅር መሠረት የመንበረ ጵጵስና ሀገረ ስብከት መሥርቶ እና አጠናክሮ መሥራቱ ለቤተ ክርስቲያን አንድነት አስፈላጊ እና ወሳኝ ነው፡፡
በቃለ ዐዋዲው ዐንቀጽ አርባ ሦስት ቁጥር አንድ ላይ እንደ ተገለጠው «የመንበረ ጵጵስና ሀገረ ስብከት ጽ/ቤት በሀገረ ስብከቱ ክልል ውስጥ ለሚገኙ ገዳማት፣ አድባራት እና የገጠር አብያተ ክርስቲያናት እንዲሁም በየደረጃው ለተቋቋሙት ሰበካ መንፈሳውያን ጉባኤያትና ለወረዳ ቤተ ክህነት የሥራ አመራርና ከፍተኛ የአስተዳደር ኃላፊነት ያለው መሥሪያ ቤት ነው»
በእንግሊዝኛው «ዳዮሰስ» የሚለው ቃል dioikesis ከሚለው የግሪክ ቃል የመጣ ነው፡፡ በመሆኑም ሀገረ ስብከት ማለት በአንድ ሊቀ ጳጳስ የሚመራ አንድ አካባቢ ማለት ነው፡፡
ሀገረ ስብከት ለመጀመርያ ጊዜ በሥራ ላይ የዋለው ቅዱሳን ሐዋርያት የጌታችንን ትምህርት ተግባራዊ ለማድረግ ዓለምን ዕጣ በዕጣ ተከፋፍለው ለማስተማር በወጡ ጊዜ ነው፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያት ይመቻል፣ አይመችም ሳይሉ በተሠማሩበት ሀገረ ስብከት ገብተው አብያተ ክርስቲያናትን በመትከል፣ ምእመናንን አስተምረው በማጥመቅ፣ ካህናትን እና ዲያቆናትን በመሾም የወንጌልን ቃል ለዓለም አዳርሰዋል፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስ በሮም ሀገረ ስብከቱ፣ ዮሐንስ ወንጌላዊው በታናሽ እስያ ሀገረ ስብከቱ፣ ቶማስ በሕንድ ሀገረ ስብከቱ፣ማርቆስም በእስክንድርያ የሠሩት ሥራ ለዚህ ማስረጃችን ነው፡፡
በኢትዮጵያውያን ነገሥታት እና ሕዝብ በጎ ፈቃድ እና አርቆ አስተዋይነት ወደ እስክንድርያ ተልእኮ ለጵጵስና የበቃው የመጀመርያው ጳጳስ ፍሬምናጦስ ሀገረ ስብከት «ጳጳስ ዘአኩስም ወዘኩላ ኢትዮጵያ» የሚል ነበር፡፡ ከእርሱ በኋላ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በእስክንድርያ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ሥር እንደ አንድ ሀገረ ስብከት ሆና ከአንድ ሺ ዓመታት በላይ ቆይታለች፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን ለማገልገል በተለያዩ ጊዜያት ከአንድ በላይ ሊቃነ ጳጳሳት ተሾመው መጥተው ስለነበር ከአንድ በላይ አህጉረ ስብከት እንደነበራት ይጠቁማል፡፡ በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመነ መንግሥት በ1438 ዓም ሁለት ሊቃነ ጳጳሳት ከግብጹ ፓትርያርክ ዮሐንስ 14ኛ ተሾመው መጥተው ነበር፡፡ እነዚህ ሊቃነ ጳጳሳት አባ ሚካኤል ለአምሐራ፣ አቡነ ገብርኤልም ለሸዋ ሀገረ ስብከት ጳጳስ ሆነው ተመደቡ፡፡ ይህም በወቅቱ የነበረውን የሀገረ ስብከት አደረጃጀት ያመለክታል፡፡
በዐፄ ዮሐንስ ጊዜም በ1874 ዓ.ም አራት ጳጳሳት ከግብጽ መጥተው አቡነ ጴጥሮስ የኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ፣ አቡነ ማቴዎስ የሸዋ ጳጳስ፣ አቡነ ሉቃስ የጎጃም፣ አቡነ ማርቆስ የበጌምድር ሀገረ ስብከት ጳጳስ ሆነው ተሾመዋል፡፡ እነዚህ አበው በውል የተለየ ቦታ ተከልሎ ተሰጥቷቸው እንደነበር ጸሐፌ ትእዛዝ ገብረ ሥላሴ በጻፉት «ታሪከ ዘመን ዘዳግማዊ ምኒልክ» በተባለው መጽሐፋቸው የአቡነ ማቴዎስን ሀገረ ስብከት ሲዘረዝሩ «ሸዋን ከበሽሎ ወዲህ መደብ አድርገው የጁን፣ ዋድላን፣ ደላንታን፣ ዳውንትን፣ ግራ መቄትን፣ ከበጌምድር መጃን፣ ስዲን፣ ፎገራን፣ ጭህራን፣ደምቢያን፣ አርማጭሆን፣ መረባን፣ ጃን ፈቀራን፣ ጃንዋራን፣ ቆላ ወገራን፣ ጠገዴን፣ ወልቃይትን» እያለ ይዘረዝራል፡፡
በግርማዊ ቀዳማዊ ንጉሠ ነገሥት ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመን የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመርያዎቹን ጳጳሳት ስታገኝ የታወጀው ዐዋጅ ዐንቀጽ አንድ «የኢትዮጵያ የመላው ሊቀ ጳጳሳት በአቡነ ቄርሎስ ሆኖ ደቡቡ ለአቡነ ሳዊሮስ፣ ምዕራቡ ለአቡነ አብርሃም፣ ምሥራቁ ለአቡነ ጴጥሮስ፣ አዜቡ ለአቡነ ሚካኤል፣ ሰሜኑ ለአቡነ ይስሐቅ ይሁን» ይላል፡፡ ይኼው ዐዋጅ የየአንዳንዱን ጳጳስ የሀገረ ስብከት ክልል ዝርዝር እና የመንበረ ጵጵስናውን ማረፊያ ከተማ ይተነትናል፡፡
በጣልያን ዘመን ግብፃዊው አቡነ ቄርሎስ ወደ ሀገራቸው ሲመለሱ ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት እና ጳጳሳት ተሰባስበው ብጹዕ አቡነ አብርሃምን ሊቀ ጳጳስ አድርገው አምስት ጳጳሳትን ሲሾሙ አዳዲስ አህጉረ ስብከት ተመሠረቱ፡፡ አቡነ ዮሐንስ የሸዋ፣ አቡነ ማርቆስ የኤርትራ፣ አቡነ ማቴዎስ የወሎ፣ አቡነ ገብርኤል የጎንደር እንዲሁም አቡነ ሉቃስ የወለጋ አህጉረ ስብከት ጳጳሳት ሆነው ተሾመዋል፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የራስዋን አህጉረ ስብከት መመሥረት የጀመረችው ከራስዋ ልጆች መካከል ፓትርያርክ ባገኘች ጊዜ ነበር፡፡ በ1943 ዓም የመጀመርያው ኢትዮጵያዊ ፓትርያርክ ሆነው የተሾሙት ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ባስልዮስ አቡነ ታዴዎስን ለጎሬ፣ አቡነ ገብርኤልን ለወሎ፣ አቡነ ማርቆስን ለኤርትራ፣ አቡነ ፊልጶስን ለኢየሩሳሌም፣ አቡነ ጎርጎርዮስን ለከፋ ጳጳሳት አድርገው ሾመው ነበር፡፡ ይህም አዳዲስ አህጉረ ስብከት መመሥረታቸውን ያመለክታል፡፡ በ1948 ዓ.ም ትግራይ በሀገረ ስብከትነት ተቋቁሞ ብጹዕ አቡነ ዮሐንስ ተሾመውበታል፡፡ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የአህጉረ ስብከት ቁጥር በየጊዜው እያደገ መጥቶ፣ ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ «የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ» በተሰኘው መጽሐፋቸው እንደገለጡት፣ በ1974 ዓ.ም የአህጉረ ስብከቱ ዕድገት ወደ አሥራ ዘጠኋ ያህል ደርሶ ነበር፡፡ በአሁኑ ጊዜ ደግሞ «የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ከልደተ ክርስቶስ እስከ 2000 ዓ.ም» የተሰኘው የመንበረ ፓትርያርክ ጠቅላይ ቤተ ክህነት መጽሐፍ እንደሚገልጠው አርባ በሀገር ውስጥ፣ ስምንት ከሀገር ውጭ፤ በድምሩ አርባ ስምንት አህጉረ ስብከት ይገኛሉ፡፡
በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ጽ/ቤት ሥር ለሚገኙት የአድባራትና ገዳማት የስብከተ ወንጌል ኃላፊዎች ለሁለት ቀናት ሲሰጥ የቆየው የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥልጠና ባማረ መልኩ ተጠናቀቀ
በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ጽ/ቤት በሀ/ስብከቱ የስብከተ ወንጌልና ሐዋርያዊ ተልዕኮ ዋና ክፍል የተዘጋጀ ስብከተ ወንጌልን በተመለከተ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥልጠና ተሰጠ
በብርሃን ግድግዳ ላይ ከስማርትፎን ወይም ካሜራ ጋር ምስልን ያንሱ ፣ እዚህ ይስቀሉት እና ለሰነድዎ ወዲያውኑ የባለሙያ ፎቶ ያግኙ የቼቼያ ሠራተኛ ካርድ 35x45 ሚ.ሜ.
ኣብ ከተማ ስታቫንገር (Stavanger) ነርወይ (Norway) ዝርከቡ ኤርትራዉያን: ብምኽንያት እቶም ኣብ ምድረበዳ ግብጺ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ተጨዉዮም ተሓይሮምን ብኻራ ዝሕረዱ ዘለዉ ብምዝካር ብምሕዛንን: ነቶም ኣብ ገምገም ሞት ኮይኖም ዝሳቐዩ ዘለዉ ንምድሓን: ናብ መንግስቲ ኖርወይን: ናብ ካልኦት ክሕግዙና ይኽእሉ'ዮም ዝበልዎም ብሰላማዊ ሰልፊ ድምፆም አስሚዖም
እቲ ሰልፊ ብመንእሰያት ከምዝተዋደደ ዝገለፁ ደጀን ተኸስተን መሓመድ ያሲንን እቲ ሰልፊ ተቃዋሚን ደጋፊን ዝበሃል ከይፈላለየ ነቶም ኣብ ኣፍ ሞት ዘለው ንምድሓን ድምፅና ዘስማዕናሉ ኢና ኢሎም።
ዝሞቱ ዘለው ኣሕዋትና'ዮም ስለዚ ኣብ ካልእ ኩርናዓት ዓለም ዘለው ኤርትራውያን ነዚ ቁዱስ ሓሳብ እዚ ሲዒቦም ኣብ ዘዘለዉዎ ሰላማዊ ስለፊ ክገብሩ ንምሕፀን'ውን ክብሉ ተዛሪቦም።
ከዚህም በተጨማሪ ከኢትዮጵያ ጋር ስለተደረገው ስምምነት ከኤርትራ በኩል ዝርዝር እንዲነገር ቢጠበቅም ጠብ የሚል ነገር የለም። ብዙዎች ያገራችንን ጉዳይ ለምን ከኢትዮጵያ መሪዎች አፍ እንሰማዋለን የሚል ቅሬታን በተለያዩ ማኅበራዊ መገናኛዎች ገልፀዋል። ካለፈው ወር ጀምሮ ደግሞ በተለያዩ አገራት የሚገኙ ኤርትራውያን ‘ይኣክል’ (ይበቃል) በሚል ሕዝባዊ ጥሪ በኤርትራ ውስጥ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እንዲኖርና የሽግግር መንግሥት እንዲመሰረት ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ።
BBC Amharic – ኤርትራ ከጣልያንና ከእንግሊዝ ቅኝ አገዛዝ ነፃ ከወጣች በኋላ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ተልዕኮ መሰረት በ1946 ዓ. ም. ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን እንድትዋሃድ ተደረገች። በወቅቱ የኢትዮጵያ መሪ የነበሩት አፄ ኃይለሥላሴ ፌዴሬሽኑን አለመፈለግ ብቻ ሳይሆን እንዲፈርስ አደረጉት።
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትንም ሳያማክሩ እንዲሁም የኤርትራ ፓርላማ ይሁንታ ሳይገኝበት ፌዴሬሽኑ መፍረሱ በኤርትራውያን ዘንድ ቅሬታን እንዲሁም ለትጥቅ ትግሉ መነሻ ሆነ። መስከረም 1953 ዓ. ም. የትጥቅ ትግሉ ሀ ተብሎ ተጀመረ።
በትጥቅ ትግሉ የመጀመሪያ አስር ዓመታት የነበሩት ጥቂት ታጋዮች ሲሆኑ፤ ቀስበቀስ እያደገ ሲመጣ በተፈጠረ መከፋፈል በኢሳያስ አፈወርቂ የሚመሩ ጥቂት ታጋዮች ከተሐኤ (ጀብሃ) ተገንጥለው ሕዝባዊ ሓይሊታት’ (ሻዕቢያ) የተሰኘ ቡድን አቋቋሙ።
በወቅቱ ሁለቱም ቡድኖች በሰው ኃይልና ልምድ በመጠናከራቸው፤ የታጋይነት መንፈስና የአመራር ብስለት ተጣምረው አብዛኞቹን የኤርትራ ከተሞች ነጻ ማውጣት ችለው ነበር።
ነገር ግን በ1974 ዓ. ም. የኢትዮጵያ መንግሥት ሁለገብ ዘመቻ ያካሂዳል። የታሪክ ተንታኞች እንደሚሉት ደርግ እንደ የቀይ ኮከብ ዘመቻ ከፍተኛ ኃይል አሰልፎ አያውቅም። በዚህም የአየር፣ የምድርና የባህር ኃይሉን ነበር በጋራ ያሰለፈው። ይህንንም ተከትሎ ሁለቱም ቡድኖች ከተቆጣጠርዋቸው የኤርትራ ከተሞች ወደ ሳህልና ባርካ በረሃዎች ተገፉ።
ሻዕቢያ ለኢትዮጵያ መንግሥትም ሆነ ለዓለም ማህበረሰብ የኤርትራ ሕዝብ በሕጋዊ መንገድ የራሱን ዕድል በራስ እንዲወስን ጥሪ ቢያቀርብም ከደርግ በኋላ ተቀባይነት አላገኘም።
ትግሉ ቀጥሎም በ1983 ዓ. ም. የደርግ ሠራዊት የተደመሰሰ ሲሆን፤ ሻዕቢያ አስመራን እንዲሁም አጋሩ ህወሐት አዲስ አበባን መቆጣጠር ቻሉ። በወቅቱም አዲስ አበባ ላይ የሽግግር መንግሥት ሲቋቋም ኢሳይያስ አፈወርቂ በታዛቢነት ተገኝተው ነበር።
ለሦስት አስርት ዓመታት መራራ ትግል ሲያካሂድ የቆየው የኤርትራ ሕዝብ በልጆቹ ድል ተደስቶ ሕገ መንግስታዊ ሥርዓት ተቋቁሞ በሰላምም ለአገሩ አስተዋፅኦ ለማድረግ ተስፋን ሰነቀ።
በየውጭ አገራቱ ይኖሩ የነበሩ ኤርትራውያንም በአዲስ ተስፋና መንፈስ ያላቸውን ሃብት ሰብስበው ወደአገራቸው መትመም ጀመሩ። ነገር ግን ያልታሰበው ሆኖ ጊዜያዊው መንግሥት ከዘረጋቸው የሕግ ማእቀፎች እና ፖሊሲዎች ጋር መስማማት ስላልቻሉ ወደየመጡበት መመለስ ጀመሩ።
ብዙዎቹ ያልጠበቁት ነገር ሆኖ ተስፋ ቢቆርጡም በሽግግር ወቅት እንደዚህ አይነት እንቅፋቶች የተለመዱ ናቸውና ሕገ መንግስታዊ ሥርዓት እስኪቋቋም በትግስት እንጠብቅ ያሉና በተስፋ መኖርን የመረጡትም ብዙ ናቸው።
ከነፃነት በኋላ የኤርትራ መንግሥት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር የነበራቸው ግንኙነት ጠንካራ ስለነበረ የሁለቱ አገራት ንግድ መሳለጥም ለኤርትራ ሕዝብ አንድ ተስፋ ነበር።
ብዙ ሳይቆይ በዚህ ተስፋቸው ላይ ውሃ ተቸለሰ፤ በቀጣይም ከጂቡቲ፣ ከየመን እንዲሁም ከሱዳን ጋር ጦርነት ውስጥ መግባቷ የጦርነት አዙሪት ውስጥ እንደከተታቸው ተሰማቸው። እንዲሁም በጦርነት የወደመች አገራቸውን እንገነባነለን ብለው 18 ወራት የብሔራዊ ውትድርና አገልግሎት ሲያገለግሉ የነበሩ ወጣቶች መሞትና በከንቱ መባከን የኤርትራን ሕዝብ እጅግ ያስደነገጠ ክስተት ነበር።
በ1994 3ኛውን ድርጅታዊ ጉባኤ ያካሄደው ሻዕቢያ አገራዊ ሸንጎ አቋቁሞ የአገሪቷን ሕገ መንግስት የሚነድፍ ኮሚሽን ማቋቋሙ ጋር ተያይዞ፤ ሕዝቡ ሕገ መንግሥት ተረቆ የፖለቲካ ድርጅቶች ተወዳድረው ፖለቲካዊ ስልጣን የሚጨብጡበት ስርዓት ይገነባል የሚል ተስፋን አንግበው ነበር።
ከጦርነቱ በኋላም ፕሮፌሰር በረከት ኃብተሥላሴን ጨምሮ የኤርትራ ልኂቃን ‘ጂ-13’ የሚባለው ቡድን በርሊን ላይ በመሰባሰብ የኤርትራን መጪ ዕጣ ፈንታ በተመለከተ ሀሳቦቻቸውን በደብዳቤ ወደፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ቢልኩም ፍሬ አላፈራም።
ከዚህም በተጨማሪ ከፍተኛ የመንግሥት ባለስልጣናትን ጨምሮ ወታደራዊ አመራሮች፣ ጀኔራሎችንና ነባር ታጋዮች የወከለው ‘ጂ-15 የተሰኘው ቡድን በኢትዮጵያና በኤርትራ የተደረገውን ጦርነት ጨምሮ በተለያየ ጉዳዮች ለመመካከር ከፕሬዚዳንቱ ጋር ስብሰባ እንዲደረግ ጠየቁ።
ፕሬዚዳንቱ ምንም ምላሽ ሳይሰጧቸው በኤርትራ ቴሌቪዥን በኩል የቡድኑን ስም የሚያጠለሹ ፕሮፓጋንዳዎች መነዛት ተጀመሩ። በሌላ በኩል ደግሞ የግል ጋዜጦች የነሱን ሃሳብ ደግፈው መፃፍ ጀመሩ። በመጨረሻም በአገር ክህደት ተወንጅለው ቡድኑ ብቻ ሳይሆን የነሱን ሀሳብ የደገፉ ጋዜጠኞች ታሰሩ፤ ጋዜጦቹም ተዘጉ።
እስካሁን ድረስ ፍርድ ቤትም አልቀረቡም፤ ያሉበትም አይታወቅም። በተለያዩ ጊዜያት ጠባቂዎቻቸው የነበሩና ከኤርትራ የወጡ ሰዎች አብዛኞቹ እስረኞች በበሽታና በንፁህ አየር እጦት ምክንያት እንደሞቱ ቢናገሩም፤ የኤርትራ መንግሥት ግን እስከቅርብ ጊዜ ምላሽ ሳይሰጥ ቆይቷል።
ከጥቂት ዓመታት በፊት ግን የኤርትራ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኦስማን ሳልህ ከአንድ የፈረንሳይ ሚድያ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ”ሁሉም በሕይወት አሉ። ጤንነታቸው በጥሩ ሁኔታ ይገኛል” የሚል ምላሽ ሰጥተዋል።
የግለሰቦቹ መታሰር በኤርትራ ሕዝብ ዘንድ ጥቁር ጥላ የጣለ ሲሆን፤ ከዚህም በላይ በአልጀርስ ስምምነት ትግበራ ላይ የኢትዮጵያ መንግሥት እምቢተኝነት ተከትሎ የኤርትራ መንግሥት ሕዝቡን ለመጨቆን እንደመሣሪያነት በመጠቀሙ የኤርትራውያን ሕይወት መራር አድርጎታል ብለው የሚተቹ ብዙዎች ናቸው።
የኤርትራ ሉዓላዊነትን ለማስከበር ሲባል ብሔራዊ ወታደራዊ አገልግሎት መሳተፍ አለባችሁ ተብለው በግድ የተጋዙ፤ በሰላም ሠርተው መኖር ያልቻሉ ወጣት ኤርትራውያን እግራቸው እንዳመራቸው ስደትን መርጠው ሳይሆን ተገደው መንጎድ ጀመሩ።
ጭቆናውና የመብት ጥሰቱ በመብዛቱ ምክንያት የተባበሩት መንግሥታት ኤርትራ ውስጥ ተፈጸመ የተባለውን የሰብአዊ መብት ጥሰት የሚመረምር ልዩ ቡድን አቋቋመ። ነገር ግን ቡድኑ ኤርትራ ውስጥ ገብቶ የማጣራቱን ሥራ እንዲሠራ የኤርትራ መንግስት ባለመፍቀዱ፤ ሦስት አባላት ያሉት መርማሪ ኮሚሽን አቋቋመ።
ኮሚሽኑ ከሁለት ዓመታት ምርመራ በኋላ የደረሰበት እንደሚያሳየው፤ በኤርትራ ውስጥ ከባድ የሰብአዊ መብት ጥሰት መፈጸሙንና፤ ጥሰቱን የፈጸሙ የኤርትራ ባለስልጣናት ወደፍርድ ቀርበው እንዲጠየቁ ውሳኔ አቀረበ።
በዚሁ ሁኔታ ላይ እንዳለ ባለፈው ዓመት ኢህአዴግ የአልጀርስ ስምምነቱን ያለቅድመ ሁኔታ እንደሚቀበሉት በመግለጽ ከኤርትራ ጋር እርቅ ማውረድ እንደሚፈልጉ ውሳኔ ላይ ደረሱ።
ፕሬዚዳንት ኢሳያስም በምላሹ ኢትዮጵያ ውስጥ የመጣውን ለውጥ የሚገመግም ቡድን ወደ ኢትዮጵያ እንደሚልኩ ገለጹ። በቀጣይም ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ በደማቅ አቀባበል አስመራ ገቡ፤ በዚህም የጥላቻ ግንቦች በፍቅር ፈረሱ። ተነፋፍቀው የነበሩ ቤተሰቦችና ሕዝቦች ተገናኙ፤ ሰላምም ተበሰረ፤ ብዙዎችም ደስታቸውን መቆጣጠር አቅቷቸው በእንባ ሲታጠቡ ነበር።
የሁለቱ አገራት መሪዎች የንግድ ግንኙነቶችን የሚያጠናክሩ ስምምነቶችን እንደተፈራረሙ መግለጫ መሰጠት ተጀመረ። ለአስርት ዓመታት ተዘግተው የነበሩት የሁለቱ አገራት ድንበሮችም ተከፈቱ። ነገር ግን ከጥቂት ወራት በኋላም እነዚሁ ድንበሮች ተዘጉ።
ከእርቀ ሰላም በኋላ ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ አህመድ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዳደረጉት፤ ፕሬዚዳንት ኢሳይያስም የፖለቲካና የህሊና እስረኞች እንዲፈቱ፣ በፖለቲካዊ እይታ ምክንያት ከተራራቁዋቸው ኤርትራውያን ጋር አብረው እንዲሠሩ፣ የረቀቀው ሕገ መንግሥት እንዲተገበር፣ ሰላማዊና ዲሞክራሲያዊ አሠራር እንዲተገበር ቢጠበቅም አንዳች ተስፋ የሚሰጥ ነገር አልታየም።
ከዚህም በተጨማሪ ከኢትዮጵያ ጋር ስለተደረገው ስምምነት ከኤርትራ በኩል ዝርዝር እንዲነገር ቢጠበቅም ጠብ የሚል ነገር የለም። ብዙዎች ያገራችንን ጉዳይ ለምን ከኢትዮጵያ መሪዎች አፍ እንሰማዋለን የሚል ቅሬታን በተለያዩ ማኅበራዊ መገናኛዎች ገልፀዋል።
ካለፈው ወር ጀምሮ ደግሞ በተለያዩ አገራት የሚገኙ ኤርትራውያን ‘ይኣክል’ (ይበቃል) በሚል ሕዝባዊ ጥሪ በኤርትራ ውስጥ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እንዲኖርና የሽግግር መንግሥት እንዲመሰረት ጥሪ እያቀረቡ ይገኛሉ።
ህገወጥ ተግባር የሚፈጽሙትን ኤጀንሲዎች ሽሽት በርካቶች ለስደትና ለከፋ አደጋ ተጋልጠዋል። የዛጎል አዘጋጅ ቀደም ሲል ባለው መረጃና በተለያዩ ወቅቶች ሲዘግብ እንደነበረው...
ሻንዶንግ ዶንግ ኤኖአኮ ሊሚትድ በቻይና የሚገኝ መድሃኒት አምራች ድርጅት ነው፡፡ ኩባንያው በተለይ ኢጂዎ (Ejiao) የተባለውን ባህላዊ መድሀኒት ከአህያ ቆዳ የሚያመርት መድሃኒቱም የሰዎችን ደም በማዳበር ለብዙ ህመምተኞች ፈውስ እንደሆነ ይነገራል፡፡ ሻንዶንግ ዶንግ ኩባንያም በ2011 ዓ.ም ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት፣ የአህያ ቆዳ ለመግዛት ጥያቄ ባቀረቡበት ወቅት የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፣ ኢትዮጵያ ውስጥ አህያ አርዶ ቆዳ የሚሸጥ ምንም አይነት ኩባንያ ስለሌለ እዚህ መጥታችሁ የራሳችሁን ማረጃና ማቀነባበሪያ ገንብታችሁ ስራ ጀምሩ የሚል ግብዣ እንደቀረበላቸው የሻንዶንግ ዶንግ ኩባንያ የኢትዮጵያ ቅርንጫፍ ዳይሬክተርና ባለሀብት ሚስተር ዠያንግ ሊዩ ለአዲስ አድማስ ገልፀዋል፡፡ ይሁን እንጂ 50 ሚሊዮን ብር ኢንቨስት ተደርጎ ከቀረጥ ነፃ ማሽነሪዎች ገብተውና አህያ አቅራቢዎች ተደራጅተው ፋብሪካው የአህያ ቆዳና ስጋ ወደ ቻይና መላክ ከጀመረ አንድ ወር ሳይሞላው ከቢሾፍቱ ከተማ ከተማ ከንቲባ ጽ/ቤት በወጣ ደብዳቤ ስራው እንዲቆም በመደረጉ ሚስተር ሊዮ ቅሬታቸውን ገልፀዋል፡፡ ህጋዊ ፈቃድ አውጥተው ለኩባንያው አህያ የማቅረብ ስራ የሚሰሩ ከሶስት በላይ ድርጅቶች
ከሚስተር ሊዩ ጋር ሰራተን በመምጣት የደረሰባቸውን ኪሳራና አሁንም ገዝተው ያስቀመጧቸው አህዮች ጉዳይ እንዳስጨነቃቸው ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በፋብሪካው አከፋፈት በተዘጋበት ሂደት፣ ቻይናዊያኑ ባለሀብት ከተዘጋ በኋላ ስላደረጉት እንቅስቃሴና ከመንግስት በሚጠብቁት ፍትህ ዙሪያ ሚስተር ዥያንግ ሊዮ ጋር በሸራተን አዲስ ሆቴል ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርጋለች፡፡
ዋናው ኩባንያችን በቻይና ትልቅ የመድኃኒት አምራች ድርጅት ነው፡፡ ከተመሰረተም በርካታ አመታትን ያስቆጠረ ሲሆን ከ50 ቢሊዮን ዶላር በላይ ሀብት ያለው ኩባንያ ነው፡፡ “Ejlao” የተሰኘውንና ደምን የሚያበለፅገውን ባህላዊ መድኃኒት፣ ከአህያ ቆዳ በማምረት የህመምተኞችን ህይወት በመታደግ ሥራ ላይ ነው የተሰማራነው፡፡
እኛ መጀመሪያ ወደ ኢትዮጵያ የመጣነው ለመድኃኒት አምራች ድርጅታችን የሚውል የአህያ ቆዳ ለመግዛት ነው፡፡ ይህንን ጥያቄ ለኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ስናቀርብ፣ “ኢትዮጵያ ውስጥ አንድም አህያ አርዶ ቆዳም ሆነ የአህያ ስጋ የሚሸጥ ኩባንያ ስለሌለ እዚህ መጥታችሁ የራሳችሁን ፋብሪካ ከፍታችሁ ስሩ” ተባልን። ይህን ጥያቄ ያቀረብነው በ2011 ነበር፡፡ ከዚያ በ2014 ቢሾፍቱ ከተማ ላይ መሬት ወስደን፣ ከውጭ ከቀረጥ ነፃ መሳሪያዎችን አስገብተን፣ በ50 ሚ. ብር ኢንቨስትመንት ፋብሪካውን በ2016 መጨረሻ ላይ ገንብተን ጨረስን፡፡ በ2017 ማርች ወር ላይ አህያ ማረድና ቆዳና ስጋውን ወደ ቬትናም ልከን፣ ከቬትናም ወደ ቻይና ማስገባት ጀመርን፡፡ ስራውን ጀምረን ብዙ ሳንጓዝ፣ ከቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ ጽ/ቤት በወጣ አንድ ደብዳቤ፣ ስራውን አቁሙ ተባልን። ወዲያውኑ ፖሊሶች መጥተው፣ በአንዴ ስራው ቆመ፡፡
(ደብዳቤው የሚለው ድርጅታችሁ የተሰማራበት የአህያ ቄራ ሲሆን ስለ ኢንቨስትመንቱ ከመነሻው ከህብረተሰቡ ጋር ተወያይተን ስምምነት ላይ ሳንደርስ ግንባታ የጀመራችሁ በመሆኑ ከአካባቢው ማህበረሰብ በተነሳ ተቃውሞ፣ ንብረታችሁ ላይ ከፍተኛ ውድመት ደርሶ ነበር ከከተማው ነዋሪውና ከፀጥታ ሀይሉ ጋር በመተባበር፣ ድርጅታችሁ ላይ የከፋ ጉዳት እንዳይደርስ የመከላከል ሰራ ተሰርቷል፣ ይሁን እንጂ አሁንም አካባቢው የማህበረሰብ ታቃውሞ ስለቀጠለና ተቃውሞውንም የከተማ አስተዳደሩ ስላመነበት፣ የጀመራችሁትን ስራ እንድታቆሙ አጥብቀን እንጠይቃለን ይላል፡፡ መጀመሪያ ስምምነት ላይ ሳትደርሱ እንዴት ግንባታ አጠናቅቃችሁ ወደ አህያ ማረድ ገባችሁ?
ከኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኤጀንሲ ያወጣነውን የስራ ፈቃድ ተመልከቺ፡፡ ከኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን እና ከሚመለከታቸው አካላት የኢንቨስትመንት ፈቃድ አውጥተናል፡፡ የንግድ ሰራ ፈቃዱ በኢንቨስትመንት አዋጅ ቁጥር 280/1984 ዓ.ም የተሰጠን ነው፡፡ የኦሮሚያ ኢንዱስትሪና ከተማ ልማት ቢሮ ቦታ ሰጥቶናል፡፡ ተመልከቺ የቦታውን ካርታ፡፡ ይሄ ሁሉ ሲደረግ ሁሉም ያውቃል፣ ስራችን ግልፅ ነው። የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ የግብር ከፋይ ምዝገባ ሰርተፍኬታችንን ተመልከቺ ይህ ሁሉ ባለበት “ከህዝቡ ጋር ስምምነት ላይ ሳንደርስ ግንባታ ጀመራችሁ” የሚለው አያሳምንም፡፡ በጣም ቅር ብሎናል፡፡ ሌላው ቀርቶ በኢትዮጵያ አቆጣጠር ሀምሌ 15 ቀን 2005 ዓ.ም በዚሁ ጉዳይ በቢሾፍቱ ከተማ ኢንቨስትመንት ጽ/ቤት ከጠዋቱ 3፡00 እስከ 6፡00 ድረስ ከቢሾፍቱ ከተማና አካባቢው አባ ገዳዎች፣ ከተለያዩ የሀይማኖት አባቶች፣ ከመንግስት ኃላፊዎችና በከተማዋ ዙሪያ ከሚገኙ የቀበሌ ሊቀመንበሮች ጋር ውይይት ተደርጓል። ህዝቡ “የአህያ ስጋ” በባህላችንም በሀይማኖታችንም ስለማይፈቀድ፣ ከስጋ ጋር ተቀላቅሎ ወደ ገበያ ቢገባስ፣ ቢሾፍቱ የቱሪስት መዳረሻ ከተማ ሆና ሳለ እንዴት የአህያ ቄራ ይከፈትባታል” የሚልና መሰል በርካታ ስጋት አዘል ጥያቄዎች አንስቶ ሰፊ ውይይት ተደርጓል፡፡
የእኛ ኩባንያ የአህያ ቆዳን ለመድኃኒትነት እንደሚጠቀም፣ ስጋውም ሆነ ሌሎች ተረፈ ምርቶች ፕሮሰስ ተደርገው ወደ ውጭ ኤክስፖርት ብቻ እንደሚደረጉ፣ የአህያ ዋጋ ውድ መሆኑ ብቻ ሳይሆን ተጠቃሚ ስለሌለም ለአገሬው የውስጥ ፍጆታ ለማዋል ምንም እቅድ እንደሌለ… በደንብ አስረዳን፡፡ ህዝቡም ለመንግስት ኃላፊዎች የአህያ ስጋ በምንም መልኩ ወደ ገበያ እንዳይቀርብ፣ አስጠንቅቆና ባህላችንንና ሀይማኖታችንን የሚጋፋ ነገር እስካልተሰራ ድረስ ፋብሪካው ስራውን ቢቀጥል ምንም ችግር እንደሌለ ስምምነት ላይ ተደርሶ፣ ውይይቱ ስድስት ሰዓት ላይ ተበተነ፡፡ ይሄው ተመልከቺ የተሳታፊዎቹን ስም ዝርዝር፣ ፊርማ፣ ከየት ከየት ተወክለው እንደመጡ፤ ምን ምን ስጋቶችን እንዳነሱ… (ከኩባንያው የተሰጠውን ምላሽና የማጠቃለያ ሀሳብን የያዘውን ባለሶስት ገፅ ወረቀት በዋቢነት እየሰጡኝ፡፡) እኛ መጀመሪያ ብንከለከል አንገባበትም ነበር፡፡ ሁለተኛ የአህያ ቆዳ ስንልክ፣ ገበሬው ደክመው ጅብ ሊበላቸው የሚችሉ አህዮችን ሳይቀር ለአቅራቢዎች በመሸጥ ተጠቃሚ እየሆነ ነው፡፡ በሌላ በኩል ኢትዮጵያም የውጭ ምንዛሬ እያገኘች ነው፡፡ በፋብሪካውም ከመቶ በላይ የአካባቢው ነዋሪዎች በጥሩ ደሞዝ ሥራ አግኝተው ራሳቸውን መምራት ችለዋል፡፡ ይህ ሁሉ ጥቅም አለ፡፡
ይሄ ትክክል ሊሆን ይችላል፤ እኛ ምንም አይነት የአህያ ስጋም ሆነ ቆዳ ለአገር ውስጥ ፍጆታ አናውልም። በዚህ ላይ ያለንን አቋም የኢትዮጵያ መንግስት ያውቃል። ሁለተኛው ነገር አንድ አህያ ታርዶ ቆዳውም ሆነ ስጋው ኤክስፖርት እስኪደረግ ያለውን ሂደት የሚከታተሉ ከግብርና ቢሮ ከስጋና ወተት ድርጅት፣ ከከስተምና ጉምሩክና ሌሎች መስሪያ ቤቶች የተወከሉ ሂደቱን የሚከታተሉ ሰዎች ተመድበዋል፡፡ በሌላ በኩል ሀይማኖትም ባህልም አይፈቅድም ከተባለ፣ ጭራሽ ኢንቨስትመንቱ መፈቀድ አልነበረበትም፡፡ አሁን የእኛ ፋብሪካ ለሌላ ስራ አይሆንም፤ ስራ ካቆምን አምስት ወራት አልፈዋል፡፡ እቃዎች ያለ ስራ እየተበላሹ ነው፣ ለጥበቃ ሰራተኞች ለመብራትና ለመሰል በርካታ ወጭዎች ተዳርገናል፡፡ አቅራቢዎቻችንም ለእኛ ለማስረከብ ገዝተው ያስቀመጧቸውን አህዮች የት ያድርሷቸው፡፡ ለምሳሌ መቂ ከተማ የሚገኙ “ሰናይትና ጓደኞቿ ፍሩትና ቬጂቴብል” የተባሉ አቅራቢዎች ከመቶ በላይ አህዮችን እስከ 150 ሺ ብር አውጥተው ገዝተው፣ ይሄው ለቀለብና ለጠባቂ ወጪ እያወጡ ቁጭ ብለዋል፡፡ ይሄ በጣም የሚያሳዝንና ቅር የሚያሰኝ ነው፡፡ እነዚህ አቅራቢዎች አህዮቹን መልሰው ወደ ገበያ ማውጣት አይችሉም፤ አገልግሎታቸውን የጨረሱ ናቸው፡፡
ለኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ቅሬታ አቅርበናል፡፡ ከኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፕሬዚዳንት ከአቶ ለማ መገርሳ ጋርም ለመነጋገር ቀጠሮ ጠይቀን ነበር፡፡ በጣም ስራ ስለበዛባቸው አልተገናኘንም። ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ደግሞ የኦሮሚያን ክልላዊ መንግስት አነጋግሮ፣ መፍትሄ ሊሰጠን አልቻለም፡፡ ብቻ እናየዋለን ብለው ይነገሩናል፤ ወሬ ያወሩልናል ግን እስካሁን መፍትሄ አልገኘም፡፡ የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ ጽ/ቤት ምንም ፕሮሲጀር ሳይከተል ደብዳቤ በመላክና ፖሊሶችን ልኮ የአቅራቢዎችን ቦታ በማፈራረስ ስራ እንድናቆም ማድረጉ ተገቢ አይደለም፡፡ እኛ ከፌደራል ኢንቨስትመንት ኤጀንሲ፣ ከዚያም ከኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፣ ከዚያም ከኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት፡፡ ከቢሾፍቱ ከተማ ፈቃድ አውጥተን ህጋዊ ሆነን ነው ስራ የጀመርነው፡፡ ስንዘጋም ፕሮሲጀር መኖር አለበት፡፡ እርግጥ ነው የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ኩባንያው ስራ እንዲያቆም የሚጠይቅ ደብዳቤ ለኢንቨስትመንት ኮሚሽን ልኳል፡፡ ኮሚሽኑ ግን ምንም ውሳኔ ሳይሰጥ እስካሁን ዝም ብሏል፡፡ መፍትሄ አላገኘንም፡፡
በኩባንያው መከፈት የምንጠቀመው እኛ ብቻ አይደለንም፡፡ የአገሪቱ ገበሬዎችም ናቸው፡፡ እኛ አገልግሎቱን የጨረሰ ወንድ አህያ ነው በውድ ዋጋ የምንገዛው፡፡ የውጭ ምንዛሬ እናመጣለን፡፡ ይሄ ሁሉ ግምት ውስጥ ይገባል የሚል ተስፋ አለን፡፡ በሌላ በኩል፣ እኛ ኢትዮጵያን አምነን፣ ገንዘብ አውጥተን፣ ፋብሪካ ከፍተናል፡፡ እቃዎችም ከቀረጥ ነፃ ነው የገቡት፡፡ ህጋዊ ሆነን ነው ስራ የጀመርነው፡፡ ይሄ ሁሉ ነገር ሲታሰብ፣ ችግሩ በሰላም ያልቃል የሚል ተስፋ አለን፡፡
እንደ ሴራሊዮን ያሉ አገራት ውስጥ እንደ እናንተ ያሉ ኩባንያዎች በህዝብ ቅሬታ መዘጋታቸውን ሰምቻለሁ፡፡ በአህያ እርድ ላይ ያለው የተቃውሞ አቋም በኢትዮጵያ የሚብስ ይመስለኛል፡፡ እንዴት ወደ ስራው ገባችሁበት?
በሌላው የአፍሪካ አገር እንዲህ አይነት ስራዎች በደንብ ይሰራሉ፡፡ ለምሳሌ እዚህ ጎረቤት ኬንያ ብትሄጂ፣ ይህን ስራ የሚሰሩ አራት ትልልቅ ኩባንያዎች አሉ፡፡ አህዮችን ከኢትዮጵያ ጭምር ይገዛሉ፡፡ ተዘጉ የሚባሉት ህጋዊ ፍቃድ ሳያወጡ ስራ የሚጀምሩ ኩባንያዎች ናቸው፡፡ በሌላ በኩል ስራው ኤክስፖርት ማድረግ ብቻ ነው፡፡ አገር ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውል አይደለም፡፡ እዚህ አገር ጥቅም ላይ እንደማይውል፣ ባህልና ሀይማኖት እንደማይፈቅድ አውቀናል፡፡ እኛ መጥታችሁ፣ “ራሳችሁ አህያውን አርዳችሁ፣ ፕሮሰስ አድርጋችሁ ወደ ውጭ መላክ ትችላላችሁ፤ ኢትዮጵያ ውስጥ ግን ይህን የሚሰራ ግለሰብም ሆነ ድርጅት የለም፤ ባህሉ አይፈቅድም” ተብሎ ተነግሮናል፡፡ አሁንም ችግራችሁን ተነጋግረን እንፈታለን ይለናል፡፡ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ግን ይሄው ከኤፕሪል 15 ጀምሮ ስራ አቁመን፣ ለተለያዩ ወጪዎችና ኪሳራ እየተዳረግን ነው፡፡ አቅራቢዎቹም ከእኛ ጋር ተዋውለው ተደራጅተው አህያ ገዝተው አስቀምጠዋል፡፡ እኛ ስራውን ስላቆምን ልንረከባቸው አልቻልንም፡፡ በዚህ ችግር ውስጥ ነን፡፡
1800 ያህል ቆዳና 75 ቶን ስጋ ኤክስፖርት አድርገናል። ይሄ የውጭ ምንዛሬን አምጥቷል፡፡ በነገራችን ላይ ደጋግሜ እንደተናገርኩት፤ አገልግሎታቸውን የጨረሱ ወንድ አህዮችን እስከ 3 ሺህ ብር እንገዛለን። እኛ ባንገዛቸው ገበሬው ለጅብ ነበር የሚሰጣቸው፡፡ እየገዛን ተጠቃሚ ያደረግናቸው፡፡ ሰናይትና ጓደኞቿ ከተሰኙት የተደራጁ አቅራቢዎች እንኳን ወደ 400 አህዮች ተረክበን ነበር ገዝተው ያስቀመጧቸው ከመቶ በላይ አህዮች ሳይቆጠሩ፡፡ ለአቅራቢዎችም ጥሩ የስራ እድል ፈጥረን ነበር፡፡
እኔ በበኩሌ፤ የፌደራል መንግስትም ሆነ በርካታ ሰው ይደግፈናል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ህጋዊ ፍቃድ ተሰጥቶን፣ እንድንሰራ ተጋብዘን፣ ብዙ ወጪ አውጥተን ነው ስራ የጀመርነው፡፡ የመጣነው የህዝቡን ባህልና ሀይማኖትም ልንጋፋ አይደለም፡፡ ስራችን ግልፅና ግልፅ ነው፡፡ ለአገር ውስጥ ፍጆታ የሚውል አንዳችም የአህያ ስጋም ቆዳም የለም፡፡ የአህያ ቆዳ በጣም ስስና በቀላሉ የሚቀደድ በመሆኑ ለልብስ ለጫማም ሆነ ለቦርሳ አያገለግልም፤ ግን ቻይና ውስጥ ኢጂዎ ለሚባለው መድሀኒት ከፍተኛ ጥቅም ስላለው የሰዎችን ህይወት ያተርፋል፡፡ የእኛም አላማ ከአህያ ቆዳ መድሀኒቱን መስራት ስለሆነ ህዝቡም መንግስትም ይሄን ተረድቶ እንደሚደግፈን፣ መጉላላታችንም በቅርቡ እልባት እንደሚያገኝ ተስፋ አለኝ፡፡ የኢትዮጵያ መንግስትና ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ችግራችንን ግምት ውስጥ በማስገባት ከውጭ ምንዛሬ ማስገኘት፣ ከፋብሪካው ሰራተኞችና ከአህያ አቅራቢዎች እንዲሁም ከገበሬዎች ጥቅም አንፃር ጉዳዩ ተቃኝቶ፣ ስራችንን መቀጠል እንድንችል አፋጣኝ መፍትሄ እንዲሰጠን እጠይቃለሁ፡፡
More in this category: « የኢትዮጵያ ምርት ገበያ በነሐሴ ወር 1.7 ቢሊዬን ብር ዋጋ ያለው 33,528 ቶን ምርት አገበያየ	አዲስ አበባ ሚዲካል ኮሌጅ 429 ተማሪዎችን አስመረቀ »
መቼም ከጓደኞቹ ጋር ምሳ እንደመብላት የሚያስደስተው ነገር የለም፡፡ ከየትም ቦታ ተሯሩጦ ወደ ቀጠሮው ቦታ ይመጣል፡፡ ምንም እንኳን አንዳንድ ጊዜ ያቺ ያረጀች መኪናው ድንገት እየቆመች ብታስቸግረውም ቀጠሮውን ግን አይሰርዝም፡፡ አሁን የመኪና ማቆሚያ እየፈለገ ነው፡፡ አዲስ አበቤ ሁሉ ለሦስት ቀን ነነዌ ቅበላ ሀገሪቱን በቀንድ ከብት ሀብት አንደኛ ከመሆን ገፍትሮ ሊጥላት በየ ሥጋ ቤቱ ተጠቅጥቋል፡፡ መንገዱም አጥንት እንዳየ ጉንዳን በሚተራመሱ መኪኖች ተሞልቷል፡፡ እዚህ ነው ጓደኞቹ የቀጠሩት፡፡
በዋናው መንገድ በኩል ለመግባት ሞከረና ያለ ማስጠንቀቂያ የሚቆፈረው መንገድ ተዘግቶ አገኘው፡፡ እለፉም አትለፉም የማይል የአፈር ክምር መንገዱን ዘግቶታል፡፡ በታችኛው በኩል ዞረና መጣ፡፡ እንደ ደብረ ዕንቁ አንድ መውጫ ብቻ የቀረለት መንደር በግራ በቀኙ በቆሙት መኪኖች ተጣብቦ ጉርሻ እንዳነቀው ጉሮሮ ውጭ ነፍስ ግቢ ነፍስ ይላል፡፡ በወዲህና በወዲያ ምንም መቆሚያ አልተረፈም፡፡
‹በተወደደ ቁጥር ደንበኞቹን የሚጨመር ነገር ቢኖር ሥጋ ቤት ነው› ይላሉ አንድ በላተኛ የታጠቡትን እጃቸውን እያራገፉ ከሥጋ ቤት ወጥተው፡፡ ‹በዚህ የሥጋ ፍቅራችን የጾም ወቅት ባይኖር ምን ይውጠን ነበር› አሉ አብረዋቸው የወጡት ሰው፡፡ እርሱ ግን መሐል መንገድ ቆሞ ማቆሚያ ፍለጋ ያማትራል፡፡ ከኋላው ማለፊያ ያጡት መኪኖች እንደ ገጠር ሠርግ ጡሩንባቸውን ያንጣጡታል፡፡ ከፊት ለፊት ገበያቸው የቀረባቸው መኪና ጠባቂዎች ‹እባክህ እለፍ› ይሉታል፡፡ እርሱ ግን ‹አልበር እንዳሞራ ሰው አርጎ ፈጥሮኛል› እያለ ክንዱን መስኮት ላይ አስደግፎ ቆሟል፡፡
በመሐል ስልኩ ተደወለ፡፡ እኅቱ ነበረች፡፡ ‹‹ምጡ ሊጀምረኝ ነው መሰል ወገቤን እያመመኝ ነው› አለቺው፡፡ ‹‹አይዞሽ፣ በሦስተኛሽ ትጨነቂያለሽ እንዴ፤ ከፈለግሺኝ ደውዪልኝ›› አላትና ዘጋው፡፡ የእኅቱ ባለቤት ለሥራ ወደ ቻይና ሄዷል፡፡ አደራው ያለው እርሱ ጋ ነው፡፡ የጓደኞቹ ነገር ባይሆንበት አብሯት ቢሆን ነበር የሚመርጠው፡፡
አንድ የመኪና ጠባቂ መጣና ‹ቦታ ላሳይህ› አለው፡፡ ተከትሎት ነዳ፡፡ ወደ ውስጥ መግቢያ መንገድ ነው፡፡ ‹‹እዚህ ጋር አቁመው የሚገባ መኪና የለም› አለው፡፡ ስለሰለቸው ብቻ ወስዶ መንገዱን ዘጋና ገተረው፡፡ አንዳንድ ልጆች ‹እ ፍሬንድ ምነው መንገዱን ከረቸምሺውኮ› አሉት፡፡ ዝም ብሏቸው በሩን ቆልፎ ወደ ሥጋ ቤቱ ተጣደፈ፡፡ ማቆሙን አንጂ አቋቋሙን አላየውም፡፡ ከቀጠሮው ሠላሳ ደቂቃ አሳልፏል፡፡ ሥጋ ቤቱ ከጠጅ ቤት ጫጫታን ተውሶ ድብልቅልቁ ወጥቷል፡፡ ማን ምን እንደሚል አይሰማም፡፡ የሚሰማው የቢላዋ ፍጭት ብቻ ነው፡፡ ሁሉም ይጮኻል፣ ሁሉም ይሰማል፡፡ ሁሉም ግን አያዳምጥም፡፡
በዓይኑ እያማተረ ፈለጋቸው፡፡ እንደ ሞባይል ሠሪ ሁሉም አጎንብሰው ያስነኩታል፡፡ በቅርጻቸው እንጂ በመልካቸው ለመለየት አልቻለም ነበር፡፡የመጀመሪያው ትእዛዝ ተጋምሶ ደረሰ፡፡ ከአራት አቅጣጫ በመጣለት ጉርሻም ከቡድኑ ተቀላቀለ፡፡
እኅቱ ምጧ እየተፋፋመ መጣ፡፡ ምን እንደሆነ እርሷም አታውቀውም እንጂ ይኼኛውን እርግዝና ቀድሞም ፈርታዋለች፡፡ እንዳመማት ነው የከረመው፡፡ የበካር እርግዝና ይመስላል፡፡ ለወንድሟ ደወለችለት፡፡ ስልኩ ይጠራል፣ ግን አይነሣም፡፡ እየደጋገመች ደወለች፡፡ ለውጥ አልነበረውም፡፡ ሌላ መኪና ያለው ሰው ደግሞ አታውቅም፡፡ የመጨረሻ አማራጯ ይከታተላት የነበረው ሐኪም የነገራትን የስልክ ቁጥር መጠቀም ነበር፡፡ ወደ ሆስፒታሉ ደወለች፡፡ ስልኩን ያነሣው ሰው አምቡላንሱን በአስቸኳይ እንደሚልክላት ቃል ገብቶ አድራሻዋን ወሰደ፡፡
ወገቧን እያመማት፣ ድካምም እየተሰማት አምቡላንሱን መጠበቅ ጀመረች፡፡ ዐሥር፣ ዐሥራ አምስት፣ ሃያ፣ ሠላሳ፣ ዐርባ ደቂቃዎች አለፉ፡፡ መልሳ ወደ አምቡላንሱ ደወለች፡፡ ያነሳው ሰውዬ ‹‹ይቅርታ አንድ ሰው መኪና አቁሞ መንገዱን ስለዘጋብን ነው፣ ትንሽ ታገሽን› አላት፡፡ ምን አማራጭ አለኝ ብላ ጠበቀች፡፡ ሕመሟ ሲበረታ ታክሲ እንዲጠሩላት ጎረቤቷን አስጠራቻቸው፡፡ ቤታቸው ከመንገድ ገባ ያለ በመሆኑ ዋናው መንገድ ድረስ በእግር መጓዝ ነበረባቸው፡፡
እርሳቸው ወደ ዋናው መንገድ ሲያዘግሙ እርሷም ወደ ድካምና ሽንፈት እያዘገመች ነበረች፡፡ መንገዱ ዳር ሲወጡ ሁሉም ባለ ታክሲዎች ለቅበላው ሥጋ ቤት ከትመዋል መሰል ትንንሾ ታክሲዎች የሉም፡፡ አዲስ አበባ ውስጥ በቅበላ፣ በገብርኤል፣ በአርሴናልና ማንቸስተር የጨዋታ ቀናት ታክሲ ማግኘት ሕልም ነው፡፡ ትልልቆቹም እየሞሉ በኩራት ያልፋሉ፡፡ መቼም ትልልቅ ታክሲዎች ባዷቸውን ሲሆኑ የሚደርስባቸውን የመጠበቅ መከራ የሚበቀሉት ሲሞሉ በኩራት ገልምጠው በማለፍ ይመስላል፡፡ እንደ መቆም ይሉና እንቁልልጭ ብለው እንደ መሸምጠጥ ይላሉ፡፡
ጎረቤቷ ሲዘገዩባት ያለ የሌለ ኃይሏን አስተባብራ ወደ ሆስፒታሉ ደወለች፡፡ ስልኩን ያነሣው ሰውዬ ‹‹እባክሽ አንድ ምን እንደምለው የማላውቅ ሰው መንገድ ዘግቶ ጠፍቷል፡፡ እዚያ ሥጋ ቤት ሳይገባ አልቀረም፡፡ ሰው ልከን በታርጋ ቁጥሩ ብንፈልገውም ጫጫታው ነው መሰል ሊሰማን አልቻለም፡፡ በወዲያ በኩል ያለው መንገድ ደግሞ ተቆፍሯል፡፡ ከቻልሽ ሌላ መኪና ይዘሽ ነዪ›› አላት፡፡ ተስፋ ወደ መቁረጥ ልትገባ ስትል ጎረቤቷ ከቅበላ የተረፈች ታክሲ ይዘው መጡና ከቤት ሠራተኛዋና ከሹፌሩ ጋር አፋፍሰው ይዘዋት በረሩ፡፡
የሥጋ ቤቱ መንገድ እንደተጨናነቀ ነው፡፡ ቅበላውን ተቀብለው፣ ጾሙንም በሙዳ ሥጋ ይዘው የሚወጡት ተመጋቢዎች አልፋለሁ አታልፍም እየተነታረኩ ነው፡፡ የታክሲው ሾፌር ‹‹ኧረ እባካችሁ ወላድ ይዘን ነው›› እያለ በመስኮቱ በኩል ይለምናል፡፡ አንዳንዶቹ ጩኸቱን በመከራ ሰምተው ለመጠጋት ይሞክራሉ፡፡ ይገጩናል ብለው የፈሩ ሌሎች ደግሞ በጡሩንባ ድምጽ ያባርሯቸዋል፡፡ የሞተ አህያ ለመብላት አሞሮች የሚያሳዩት ትርዒት ይመስል ነበር፡፡
እንደምንም ብሎ የጎንና ጎን መመልከቻ መስተዋቱን እያጠፈ፣ በዔሊ ፍጥነት የውስጥ መንገዱን አለፈውና ወደ ሆስፒታሉ ለመግባት ወደ ግራ ሲታጠፍ መንገዱ ተዘግቷል፡፡ ከወዲያ ማዶ አንድ አምቡላንስ ቆሟል፡፡ ነጭ ገዋን የለበሱ የሆስፒታሉ ሰዎች ወዲያና ወዲህ ይራወጣሉ፡፡ ፖሊሶች መኪና አቋሚውን ቢያገኙት ሊቦጫጭቁት በሚደርስ ንዴት ውስጥ ናቸው፡፡ የትራፊክ ፖሊሶች ታርጋ ይፈታሉ፡፡ የታክሲው ሾፌር ደግሞ ‹አሳልፉኝ› እያለ ይጮኻል፡፡
አንድ አልፎ ሂያጅ ሽማግሌ ግን ግራ ቀኙን ሲያዳምጡና ሲቃኙ ቆዩና ‹‹ሰው ማለትኮ ለሚፈጽመው ነገር አንዳች ምክንያት ያለው፣ የሚሠራው ነገር ሊያስከትል የሚችለውን ነገር ቀድሞ አስቦ የሚሠራ ፍጡር ማለት ነው፡፡ የሚያደርጉት ነገር ምን ሊያስከትል እንደሚችል የማያስቡ፣ በዚህም የተነሣ ኃላፊነት ሊሰማቸው የማይችል እንስሳት ብቻ ናቸው፡፡ እስካሁን እንደ ሰው የሚኖሩና የሚያስቡ እንስሳት አልተገኙም፤ እንደ እንስሳት የሚኖሩና የሚያስቡ ሰዎች ግን በብዛት አሉ፡፡ ኃላፊነት ሁለት ዓይነት ነው፤ የሹመት ኃላፊነት አለ፡፡ ለሥራና ለአገልግሎት የሚሰጥ፡፡ ዋናው ግን እርሱ አይደለም፡፡ ዋናው ሁለተኛው ነው፡፡ ሰው በመሆን ምክንያት ብቻ የሚመጣ ኃላፊነት፡፡ ሰው ስለሆንክ ብቻ ነገሮችን ሁሉ በኃላፊነት ስሜት እንድታከናውን የሚያስገድድህ የሰውነት ኃላፊነት አለብህ፡፡አንድን ፈረስ ከነ ጋሪው ብትለቅቀው ልክ እንደዚህ ሰውዬ አንዱ ቦታ ላይ ይቆማል፡፡ የቆመበት ምክንያት ሣር ስላገኘ ብቻ ነው፣ ወይም ጥላ፡፡ አለቀ በቃ፡፡ በመቆሙ የሚያመጣውን ነገር እንዲያስብ አይጠበቅበትም፡፡ ኃላፊነት የማይሰማቸው ሰዎችም እንደዚህ ፈረስ ናቸው፡፡›› አሉና እየተራገሙ ሄዱ፡፡
ሁለት ነርሶች መጡና እርጉዟን ተሸከሟት፡፡ ግርግሩን ሲያደምቅ የነበረው ሁሉ ከፊት ከኋላ ከቀኝ ከግራ ደግፎ መንገድ ዘግቶ የቆመውን መኪና አሻገራት፡፡ አምቡላንሱ እንደምንም ፊቱን መልሶ ይዟት ወደ ሆስፒታሉ ሸመጠጠ፡፡
መንገድ ዘግቶ በቆመው መኪና ዙሪያ ፖሊሱ፣ መኪና ጠባቂው፣ በልቶ ተመላሹ፣ ወሬ ጠምቶት የቆመው አላፊ አግዳሚ ወጉን ጮክ እያለ ይሰልቃል፡፤ አንዳንዱ ያወግዛል፤ አንዳንዱ ባለ መኪናው ሲመጣ ሊፈጠር የሚችለውን እየገመተ ይተነትናል፤ሌላው ደግሞ መወሰድ ስላለበት ርምጃ ሐሳብ ይሰጣል፤የባሰበትም ‹አይ አበሻ› እያለ ራሱን ጨምሮ ይረግማል፡፡ በዚህ መሐል የታጠቡበትን እጅ እያፍተለተሉ አንድ አምስት ጎልማሶች ጮክ ብለው እያወሩ መጡ፡፡ አንዱ ከመካከላቸው ነጠል ብሎ ሰዎቹ ወደተሰበሰቡበት አቀና፡፡ የተሰበሰቡት የርሱን መኪና ከበው መሆኑን፣ ፖሊሶቹ መቁነጥነጣቸውን ሲያይ አንዳች ክፉ ነገር ሸተተው፡፡
‹‹በል አስነሣና ወደ ፖሊስ ጣቢያ›› አለው ፖሊሱ፡፡ ጓደኞቹ የተፈጠረውን ነገር ከከበቡት ሰዎች እየጠያየቁ ነው፡፡ መኪናውን ለማስነሣት በሩን ከፈተ፡፡ ጥሎት የሄደውን ስልኩን አንሥቶ ሲያየው ከሃያ በላይ አምላጭ ስልክ አለው፡፡ ፖሊሱ እያጣደፈው እንደምንም ያመለጡትን ስልኮች አየ፤ አብዛኛው የእኅቱ ነው፡፡ ግራ ገባው፡፡
ጣቢያ ያሉት ሁሉ ከራሱ ውጭ ግድ የሌለው፣ ለሌላው የማያስብ፣ ሥርዓት የለሽ፣ ማን አለብኝ ባይ ጎረምሳ አድርገው ገመቱት፡፡ ለማስረዳት ብዙም አልጣረም፡፡ ልቡ ከእኅቱ ጋር ነበር፡፡ ጣጣውን በግማሽ ሰዓት ውስጥ ጨርሶ ቅጣቱን በቀሪው ግማሽ ሰዓት ተቀጥቶ፣ ወደ እኅቱ ደወለ፡፡ አንድ ሴትዮ አነሡና ‹‹ሐኪሞቹ አትግቡ ስላሉ ሰው አታናግርም›› አሉት፡፡ ጎረቤቷ ነበሩ፡፡
‹‹የት ነው ያለቺው›› ሲል ጠየቃቸው፡፡ ቦታውን ሲነግሩት እዚያው አካባቢ ነበር፡፡ ከፖሊስ ጣቢያ በር ላይ የቆመውን ፖሊስ ሲጠይቀው ‹‹ቅድም ያንን ሆስፒታል ዘግተህ አይደል እንዴ የቆምከው›› አለው፡፡ ሌላ ነገር ከመከሰቱ በፊት አመስግኖት ወጣ፡፡ ልቡ ግም ገጭ ይላል፡፡ መኪና አቁሞ በነበረበት መንገድ በኩል ወደ ሆስፒታሉ ሲገባ መንገደኞቹ በሙሉ መኪናውን የለዩት ይመስል በክፉ ዓይን ነበር የሚያዩት፡፡ መኪናውን ግቢው ውስጥ ሲያቆም ብዙዎች ይጠቋቆሙበታል፡፡ ወደ ሕንፃው ገባና የእኅቱን ስም ጠርቶ የአልጋ ክፍሏን ጠየቀ፡፡ ከመስኮቱ ኋላ ያለቺው ልጅ ቁጥሩን ነገረቺውና ‹‹የበደልካትን ልትክሳት ነው እንዴ›› አለቺው፡፡
ጎረቤቷ በኀዘን መሬት መሬት እያዩ ‹‹ምን አንድ የተረገመ ሰውዬ የሆስፒታሉ መንገድ ላይ መኪናውን አቁሞ አምቡላንሱስ በየት ይምጣ፣ እርሷን በታክሲ ስናመጣት በየት ትግባ፡፡ በዚህ የተነሣ አደጋ ውስጥ ልትወድቅብን ነበር፤ መድኃኔዓለም አተረፈልን፤ አንተም ስልክህን አታነሣውም›› አሉና ቀና ሲሉ እርሱ የለም፡፡ የመጀመሪያውን ርግማን እንደሰማ አእምሮውን ስቶ ተንሸራትቶ ወድቋል፡፡
የሚያደርጉት ነገር ምን ሊያስከትል እንደሚችል የማያስቡ፣ በዚህም የተነሣ ኃላፊነት ሊሰማቸው የማይችል እንስሳት ብቻ ናቸው፡፡ እስካሁን እንደ ሰው የሚኖሩና የሚያስቡ እንስሳት አልተገኙም፤ እንደ እንስሳት የሚኖሩና የሚያስቡ ሰዎች ግን በብዛት አሉ፡፡
የሚገርም እይታ ነው፠ ሳነበውእያዘንኩ ማርያም ማርያም እያልኩ አነብኩት፠እንደ ሰው ተፈጥረን እንደ ሰው ማሰብ አቃተን፠ ፈሪሃ እግዚሀብሔር እራቀን፠ራሰ ወዳድነት በዛ,አቤቱ የልቦናችችንን አይን አብራልን፠ዲያቆን ዳኒ የአገልግሎት ዘመንህን ይባርክልህ፠አሜን!
thank you Daniየሚያደርጉት ነገር ምን ሊያስከትል እንደሚችል የማያስቡ፣ በዚህም የተነሣ ኃላፊነት ሊሰማቸው የማይችል እንስሳት ብቻ ናቸው፡፡ እስካሁን እንደ ሰው የሚኖሩና የሚያስቡ እንስሳት አልተገኙም፤ እንደ እንስሳት የሚኖሩና የሚያስቡ ሰዎች ግን በብዛት አሉ፡፡
አዲስ አበባ፣ ጥር 14፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)በቄለም ወለጋ ዞን አምስት የኦነግ ሸኔ ታጣቂዎች ላይ እርምጃ መወሰዱንና አምስት ታጣቂዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የኦሮሚያ ፖሊስ አስታወቀ፡፡
በሌላ በኩል በዞኑ ጃል ያዴሳ ለተባለ የኦነግ ሸኔ አባል በባንክ በኩል ሊላክ የነበረ 122 ሺህ 950 ብር ከተጠርጣሪው ጋር በቁጥጥር ስር መዋሉን ነው የዞኑ ፖሊስ የገለፀው፡፡
በቄለም ወለጋ ዞን እነዚህ ፀረ ሰላም ኃይሎች የሚያደርጉትን እንቅስቃሴ በመግታት የኅብረተሰቡን ሰላም ለማረጋገጥ የኦሮሚያ ፖሊስ በትጋት እየሠራ እንደሆነ ከኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን ያገኘነው መረጃ ያመላክታል፡፡
ውድ ፓ/ር ታያቸው እግዚአብሔር አንተንና ያንተ የሆኑትን ሁሉ ይባርክ ።ወንድሜ !ስታስተምር ረጋ ባለ ቃል ሰላምን በሚረጭ ድምጽ ስታስተምር የአድማጭን ልብ ያረካል።በእውነት ወንድሜ ጌታን አምኛለሁ፣ለመመስከርም እዳክራለሁ ።ግን እንደዚህ ደስ በምል ሁኔታ ማስረዳት ዛሬ እግዚአብሔር ባንተ አስተምሮኛልና ቀጥልልን።
ግሎብ (Globe) በሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. 7,486 ሰዎች በከተማው ይገኛሉ። ከተማው የሒላ ካውንቲ መቀመጫ ነው።
በመላ ኦሮሚያ በኦሮሞ ቄሮ የተጠራውና እንደታቀደው በነሃሴ 23, 2017 የጀመረው የቤት ውስጥ መቀመጥና የግብይት ማቋረጥ አድማ ለሶስተኛ ቀን የቀጠለ ሲሆን በእቅዱ መሰረት እስከ ነሃሴ 27 እንደሚቀጥል የሚጠበቅ ነው። ይሄ አድማ በተያዘለት እቅድ መሰረት ተጀምሮ እየሄደ ያለ ሲሆን ባንዳንድ ቦታዎች እንዳውም በዋዜማው አመሻሽ ላይ ቀደም ብሎ ጀምሮ ነበር። ላለፉት ሶስት ቀናት በትልልቅም ሆነ በትንንሽ ከተሞች የንግድ እንቅስቃሴው ቆሟል። ወደ ዋና ከተማዋ ፊንፊኔ የሚገቡትም ሆነ የሚወጡት የትራንስፖርት ግልጋሎቶች ተቋርጠዋል። የኢኮኖሚ ማዕከላትን የሚያገናኙ ዋና ዋና የንግድና ትራንስፖርት መስመሮችም ተዘግተዋል። የከተማ ውስጥ እንዲሁም ከተሞችን የሚያገናኙ የትራንስፖርት ግልጋሎቶች ተቋርጠዋል በኦሮሚያ። ባጭር ባለፉት ሶስት ቀናት ኦሮሚያ እንቅስቃሴ አልባ ሆኖ ሰንብቷል።
ይሄ አድማ የተጠራው በጥቅምት 2016 የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በተነሳ ባጭር ጊዜ ውስጥ መሆኑ ያለ ምክኒያት አልነበረም። የኦሮሞን ተቃውሞና አመጽ ባስቸኳይ አዋጁ አኮላሽቼዋለው በሚል ስርዓቱ የሚነዛውን ፕሮፓጋንዳ ለመናድና ለማጋለጥም ጭምር ሆኖ፣ በጥልቀት በታሰበበት ሁኔታና ለሚቀጥለው አዲስ የትግል ምዕራፍ ይረዳን ዘንድ በስትራቴጂና በሰከነ መልኩ ሃይላችንን በማሰባሰብ ትግሉን ወደ ላቀ ደረጃ አሸጋግረን እንደምናስቀጥለው በተጨባጭ ለማረጋገጥም ጭምር ነው። ስለሆንም የተጠራው አድማ ከአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ መነሳት በኋላ ብዙም ሳይቆይ በአዲስ ስልትና በተለየ መንገድ መቀጠሉን በተጨባጭ ለማረጋገጥም ነው።
የአድማው ዘመቻ የሚለኩ (measurable) አላማዎች የነበሩት ነው። የመጀመሪያው፣ የኦሮሞ ትግል የራስን እድል በራስ መወሰን (self-determination) የሚለውን ወሳኝ ግብ ሳይመታ ሊቀለበስ እንደማይችል ለስርዓቱም ሆነ ለሌሎች ግልጽ መልዕክት ለማስተለለፍ ነው። ሁለተኛው የኢኮኖሚ እድገት አምጥቻለው በሚል ስርዓቱ ያልተገባ ቅቡልነት (undeserved legitimacy) ለማግኘት የሚያደርገውን ከንቱ ጥረት የሰዎችን የየእለት ኑሮ በማይጎዳ መልኩ ኢኮኖሚው እንዲቀዘቅዝ በማድረግ ስርዓቱ እንዲዳከምና እንዲንኮታኮት ማድረግ ነው። ሶስተኛውና ሌለኛው ወሳኝ ምክኒያት ደግሞ የኦሮሞ ህዝብ በአንድነት፣ በአንድ ጊዜና በሚፈልገው ጊዜ እንደሚነሳ ማሳየት፤ በዚሁም የኦሮሞ ብሄርተኝነትን ህዝባዊ መሰረት ለማራጋገጥ ነው። አራተኛው የተቃውሞ አድማው መልዕክት የኦሮሞ ትግል ከእምቢተኝነት (resistance) ወደ ተቀናጀ የድል ምዕራፍ (final victory) መሸጋገሩን ለማመላከት ነው።
እናም የቄሮው የተቀናጀ አድማ ዛሬ በ3ኛው ቀን እነዚህን ግቦች መምታቱን ገምግመን ተገንዝበናል። የአድማው ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ በጎረቤት ሃገር ከተሞች ጭምር ሳይቀር መታይቱን ገምግመናል። ስለሆነም የአድማው ውጤት በሶስተኛው ቀን አጥጋቢና በ5ኛው ቀን ይጠበቅ ከነበረው ውጤትም በላይ ሆኖ በመገኘቱ፣ በዚሁ በ3ኛው ቀን በተደረገው ግምገማ መርሃ ግብሩን መከለስ አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል። በዚሁ መሰረት ከላይ እንደተገለጸው ከታለመው አንጻር ጊዜው ሳይጠናቀቅ በቂና አጥጋቢ ውጤት የተገኘ በመሆኑ ምክኒያት ዛሬ አድማው ከተጀመረ በ3ኛው ቀን እንዲያበቃ የቄሮ አስተባባሪዎች ወስነዋል። ስለሆነም የቤት ውስጥ መቀመጥና የግብይት አድማው ከዛሬ ነሃሴ 25, 2017 አመሻሽ ጀምሮ ያበቃል ማለት ነው።
ይሄን ዘምቻ ዛሬ ላይ ስናቆም ለጨቋኙ ስርዓትም ሆነ የኦሮሞን ህዝብ ትግል በማጠልሸት ጊዜአቸውን ሲያጠፉ ለሚዉሉት ሁላ ግን መልዕክት አለን። ይኻውም የዚህ ትውልድ የኦሮሞ ብሄርተኞች የህዝብ ጠላቶችን ድርጊት በሚመጥንና ብሎም ጠላቶቹን በሚያንኮታኩት መልኩ የአጸፋ እርምጃ እንደሚወስዱ መታወቅ አለበት። የፖለቲካ መሪዎቻችን የሆኑትን እነ ዶ/ር መረራ ጉዲናና በቀለ ገርባ እንዲሁም ሌሎችን በደባባይ ለማዋረድና ለማሸማቀቅ በስርዓቱ አገልጋዮች እየተደረገ ያለው ብልግና ትልቅ ንዴትና ቁጭት እንደፈጠርብን ለመግለጽ እንፈልጋለን። በተጨማሪም በምስራቅም ሆነ በምዕራብ፤ በደቡብም ሆነ በሰሜን ወይም በመሃል ባለው የኦሮሞ ሃገርና መሬት ላይ የሚደረግ ማንኛውንም ወረራ እንደማንታገስ በድጋሚ እናረጋግጣለን።
ህወሃት መራሹ መንግስት የታጠቁ ነፍሰ ገዳይ ልዩ ፖሊስ አሰማርቶ የምስራቁን የኦሮሚያ አካባቢዎች እንዲወር የሚያደርገውን አደገኛ አካሄድ እንደማንታገሰው በድጋሚ እናስገነዝባለን። ስርዓቱ የኦሮሞ የቢዝነስ ሰዎችን ለማክሰር እንዲሁም በጥቃቅንና አነስተኛ ስራዎች ላይ የተሰማሩትንና ውጤታማ እየሆኑ ያሉ የኦሮሞ ልጆችን ለማክሰም የሚያደርገውን መሰሪ ጥረትም እንደማንታገስ መግለጽ እንወዳለን።
የኦሮሞ ህዝብ ይሄንን ስኬታማ የአድማ ማድረግ ዘመቻ ነባሮቹን የኦሮም ህዝብ ፍላጎቶችና ጥያቄዎች ለማሳካት ይበልጥ ያለንን ጽናት የገለጽንበት አንድ አጋጣሚ መሆኑን ማወቅ አለበት። የኦሮሞ ትግል ህዝቡ የራሱን ሃብት ራሱ መቆጣጣአር እስኪችል፣ እንዲሁም የወልና የግል ማንነቱን ሙሉ በሙሉ ማስከበር እስኪችል ድረስ በጽናት የሚቀጥል መሆኑን ማስታወቅ እንፈልጋለን። በሺዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ተቃውሞ በማድረጋቸው ብቻ የተገደሉት ውድ የኦሮሞ ልጆች የሞቱት የትግራዩ ነጽ አውጪ ቡድን ለራሱ ግልጋሎት ብሎ ጠፍጥፎ የሰራቸው ጀሌዎች በውሸት ትርክት የኦሮሞ ብሄርተኝነት ወራሽ መስለው በመቅረብ የኦሮሚያን አስተዳደር መልሰው በመቀጣጠር ወያኔ ስር ለማስገባት አለመሆኑ መታወቅ አለበት። የኦሮሞ ትግል ግቡን የሚመታው ህዝቡ ራሱ በመረጣቸው መሪዎቹ አማካይነት መተዳደር ሲጀመርና ፊንፊኔን ጨምሮ ሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች ከህዝቡ በወጣ ዲሞክራሲያዊ አስተዳደር ስር ሲዋቀሩ ነው። ኦሮሚያ ውስጥ ኢንቬስት ማድረግ የሚፈልጉ ባለሃብቶችም ኢንቨስትሜንታቸው ህጋዊ፣ ከሙስና የጸዳና የባላገሩን ኑሮ በማያመሰቃቅል መልኩ ከሆነ ሁላችንም እንደምናበረታታቸውም መግለጽ እንፈልጋለን። እኛ ቄሮዎች ለስርዓቱ ያደሩ ሊህቃንና ሙሰኞች የቁቤ ቅደም ተከተል ለማዛባት ያደረጉትን ከንቱ ጥረት እንደምናወግዝና በቅርቡ በኦሮሞ ምሁራን ጥናት መሰረት ይሄን መሰሪ አካሄድ ለመቀልበስ የተላለፈውን ውሳኔ እንደምንደግፍ እንገልጻለን።
ዛሬ ነሐሴ 25/2005 ዓም በአዲስ አበባ አራት ኪሎ (ግንፍሌ አካባቢ) የሚገኘው የሰማያዊ ፓርቲ ዋና ፅህፈት ቤት የእገታ-ሽብር ተግባር እንደተፈፀመበት ተገለፀ።ፓርቲው ቀደም ብሎ ለነሐሴ 26/2005ዓም ፍፁም ሰላማዊ ሰልፍ እንደሚያደርግ ለመንግስት ከሶስት ወር በፊት ማስታወቁ ይታወቃል።ከቀናት በኃላ መንግስት ቀደም ብሎ በሰማያዊ ፓርቲ እንዲያውቀው የተደረገውን ፍፁም ሰላማዊ ሰልፍ ማስታወሻ ወደጎን በማለት ''የሃይማኖት ተቁዋማት የጋራ ጉባኤ'' የጠራው ሰልፍ ቅድሚያ እንደተሰጠው የሚገልፅ መግለጫ ዛሬ ነሐሴ 25/2005 ዓም በቀኑ የኢቲቪ ዜና ላይ አስታወቀ።በእዚሁ ዜና ላይ የአዲስ አበባ ፖሊስ ምክትል ኮሚሽነር በመጀመርያ የሰማያዊ ፓርቲን ፍፁም ሰላማዊ ሰልፍ መጠየቁን ''እንዳልሰሙ'' ከገለፁ በኃላ ቆይተው የተናገሩትን እረስተውት'' የሰማያዊ ፓርቲ አመራሮችን አነጋግረን ነበር'' ሲሉ ተደምጠዋል።
የአዲስ አበባ ፖሊስ ምክትል ኮሚሽነር መግለጫውን በሰጡ በሰአታት ውስጥ ከአንድ መቶ ያላነሱ የፓርቲው አባላት ባሉበት የሰማያዊ ፓርቲ ዋና ቢሮ ግቢውን እና በሩን ጥሰው የገቡ ከባድ መሳርያ የታጠቁ የፈድራል ፖሊስ አባላት የእገታ-ሽብር ፈፀሙ። ድርጊቱን ሽብር የሚያሰኙት ብዙ ምክንያቶች ቢኖሩም በግቢው ውስጥ የነበሩት የፓርቲው አባላት ከትጥቅ ትግል ይልቅ ፍፁም ሰላማዊ ትግል ለሀገራችን ይበጃል ያሉ ከመፈክር እና ብእር ሌላ ምንም መሳርያ የሌላቸው ንፁሃን ኢትዮጵያውያን ላይ የተፈፀመ የእገታ ተግባር በመሆኑ እና የፈድራል ፖሊስ ግቢውን ለመውረር የፍርድቤት ትእዛዝ አለመያዙ ነው።
የእዚህ አይነቱ የማሸበር ተግባር በመንግሥትነት ደረጃ ባሉ ፖሊሶች መፈፀሙ እጅግ አሳዛኝ ብቻ ሳይሆን ''ተከታታይ ትውልድ ለሰላማዊ ትግል አልታደለምን?'' የሚለውን ጥያቄ ይጭራል። ከ 1997 ዓም ወዲህ መንግስት ስምንት አመታት ሙሉ የሰላማዊ ትግልን የማክበር እና የማስከበር ልምድ ለማዳበር አለመቻሉ በእራሱ የሰላማዊ ትግል አስፈላጊነት እና አላስፈላጊነት ላይ ትልቅ እና ወሳኝ ጥያቄ መጫሩ እንደማይቀር ብዙዎች ይስማማሉ።
ምናልባትም በሰማያዊ ፓርቲ ላይ መንግስት የሚያሳየው ''አክብሮት'' ወይንም ''ንቀት'' የኢትዮጵያን የፖለቲካ የትግል አቅጣጫ ወሳኝ ደረጃ ላይ የሚያደርሰው ለመሆኑ መጠራጠር አይቻልም። ምክንያቱም ይህ ትውልድ ተመሳሳይ የእገታ-ሽብር ከተፈፀመበት ወዳልወደደው ግን ብቸኛው አማራጭ ቢሄድ ለፍርድ የሚቻኮል እንደማይኖር እርግጠኛ መሆን ይቻላል። ምርጫው አሁንም የወያኔ ባለስልጣናት ነው።ትውልዱን እያሸበሩ መኖር አልያም በቅንነት የትውልዱን ጥያቄ መስማት።
በፓርቲው ጽ/ቤት ውስጥ ወደ 100 የሚጠጉ አባላት የሚገኙ ሲሆን በአሁኑ ሰዓት ወደ 60 የሚሆኔ ከባድ መሳሪያ የታጠቁ የፌደራል ፖሊስ በግቢው ውስጥ ይገኛል ማንም መውጣትም ሆነ መግባት አይችልም፡፡ ያለውን ሁኔታ እየተከታተልን እንገልጽላችኋለን''
''በአሁኑ ወቅት በግምት ወደ 100 የሚጠጉ የፓርቲው አመራሮች የምክርቤት አባላት እንዲሁም ደጋፊዎችና አባላት በተሽከርካሪ ተጭነው ለጊዜው ወዳልታወቀ ቦታ ተወስደዋል፡፡ የድረጅቱን ቀጣይ አቋምና እንቅስቃሴ በሂደት እናሳውቃለን''
የስራ ልምዳቸውን ስንመለከት አምባሳደር ሳህለወርቅ ዘውዴ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ከ1989 እስከ 1993 በሴኔጋል የኢትዮጵያ አምባሳደር በመሆን አገልግለዋል።
በፈረንጆቹ 1993 እስከ 2002 በጂቡቲ የኢትዮጵያ አምባሳደር እና በምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግስታት (ኢጋድ) የኢትዮጵያ ቋሚ መልእክተኛ በመሆን አገልግለዋል።
በአውሮፓውያኑ ከ2002 እስከ 2006 ድረስ ደግሞ በፈረንሳይ የኢትዮጵያ አምባሳደር፣ በዩኔስኮ የኢትዮጵያ ተወካይ በቱኒዝያ እና በሞሮኮ የኢትዮጵያ በአምባሳደር በመሆን ሀገራቸውን አገልግለዋል።
በአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽንና በአፍሪካ ህብረት የኢትዮጵያ ተወካይ በመሆን ያገለገሉት አምባሳደር ሳህለወርቅ፥ በኢትዮጵያ የዉጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ዳይሬክተር በመሆንም ሰርተዋል።
በመቀጠልም አምባሳደር ሳህለወርቅ ዘውዴ በተባበሩት መንግስታት ስር የነበረው የተቀናጀው የሰላም አስከባሪ ኃይል ተወካይ በመሆን በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ ሰርተዋል።
አምባሳደር ሳህለወቅርቅ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ከ2011 ጀምሮ በኬንያ በሚገኘው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በረዳት ዋና ፀሃፊ ማዕረግ ዋና ዳይሬክተር ሆነው በማገልገላይ ላይ ነበሩ፡፡
በቅርቡም አምባሳደር ሳህለወርቅ ዘውዴ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ፀሀፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ የአፍሪካ ህብረት ልዩ መልዕክተኛ ሆነው ተሾሙ በማገልገል ላይ ነበሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ መሪሕ ተራ ክጻወት ከምዝጸውዐ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ (AFP) ኣፍሊጡ።
ከ«ኦስትሪያ» በቀር የአገሩ ስያሜ በአማርኛ ደግሞ ኦትሪሽ እና ነምሳ ተብሎዋል። «ኦስትሪያ» የእንግሊዝኛ አጠራር የሚያሕል ሲሆን ከሮማይስጥ /አውስትሪያ/ የሚመጣ ነው። «ኦትሪሽ» የፈረንሳይኛ አጠራር ያንጸባርቃል፣ እሱም ደግሞ ከኗሪው ስም «ኦስተራይኽ» የመጣ ነው። የ«ኦስተራይኽ» ትርጓሜ በጀርመንኛ ማለት «ምሥራቃዊ ግዛት» ነው። ይህም የአገሩ ስም ከ988 ዓ.ም. ጀምሮ ሆኗል።
«ነምሳ» የሚለው ስያሜ ከአረብኛ «አን-ንምሳ» የደረሰ ሲሆን ይህም በድሮ ቱርክኛ «ነምጸ» በኩል ከስላቪክ ቋንቋዎች «ነምሲ» የተነሣ ነው። በስላቪክ ቋንቋዎች ግን፣ «ነምሲ» ማለት «ጀርመናዊ» ነው። የኦቶማን ቱርኮች የጠቀሙት ለጎረቤታቸው ጀርመናዊ መንግሥት ለኦስትሪያ-ሀንጋሪ ነበር። ከዚህ በላይ በመጀመርያ በስላቪክ ቋንቋዎች «ነምሲ» ማለት «ድዳ» ሲሆን በጊዜ ላይ «ስላቭኛ የማይናገር» ለማለት ስለ ሆነ የጀርመናውያን መጠሪያ ሆኖ ነበር።
~ የክርስቲያኖች ቅዱስ ስፍራ በሚባለዉ በእየሩሳሌም ከሁለት ወራት በኃላ ለመጀመሪያ ጊዜ በነገዉ እለት ክፍት ይደረጋል፡፡የግሪክ፣አርሜንያ፣የሶርያና የኢትዮጲያ ኦርቶዶክስ አማኞችን ጨምሮ የግብጽ ኮፕተክ የሮማን ካቶሊክ ክርስቲያኖች የሚያመልኩበት ስፍራ ነዉ፡፡ክርስቶስ መከራ የተቀበለበት ቦታ ነዉ ተብሎ ይታመናል፡፡
~ በፍልስጤም ጋዛ ሰርጥ የመጀመሪያዉ ሞት ተመዘገበ፡፡ህይወታቸዉ ያለፈዉ የ77 ዓመት እድሜ ያላቸዉ ሴት አዛዉንት ከግብጽ ከተመለሱ በኃላ በቫይረሱ መጠቃታቸዉ ሪፖርት ተደርጓል፡፡
~ የቻይና ዉሃን ከተማ በትላንትናዉ እለት ብቻ ለ1,470,950 ሰዎች የኮሮና ቫይረስ ምርመራ ማድረጓ ተሰማ፡፡የኮሮና ቫይረስ መነሻ በሆነችዉ ዉሃን ከተማ 11 ሚሊየን ሰዎች የሚኖሩ ሲሆን በሁለት ሳምንት ዉስጥ ለከተማዋ ነዋሪዎች በሙሉ ምርመራ የማድረግ እቅድ እንዳላት ቻይና አስቀድማ አሳዉቃ ነበር፡፡
~ የኢራን ፕሬዝዳንት ሀሰን ሩሃኒ እንዳስታወቁት በነገዉ እለት ሀይማኖታዊ፣ታሪካዊና ባህላዊ ስፍራዎች ለህዝብ ክፍት ይደረጋሉ፡፡ ኢራን በኮሮና ቫይረስ የተነሳ የ7‚359 ዜጎቿን ህይወት ተነጥቃለች፡፡
~ ህንድ ከ41 ዓመታት በኃላ በኮሮና ቫይረስ የተነሳ ኢኮኖሚዋ ክፉኛ መጎዳቱ ተሰማ፡፡በህንድ የቫይረሱ ተጠቂዎች ከ131ሺ ሲበልጥ 3‚865 ሰዎች ህይወታቸዉን አጥተዋል፡፡
~ በግንቦት መጀመሪያ በጀርመን ፍራንክፈርት በአንድ የአምልኮ ስነስርዓት ላይ ከነበሩ ሰዎች ከ40 በላይ የሚሆኑት በኮሮና ቫይረስ ስለመያዛቸዉ ሪፖርት ተደረገ፡፡
በቀፊራ ድረ ገጻችን ውስጥ ተዘርዝረው ከቀረቡት በሺዎች የሚቆጠሩ የተለያየ ሞዴል ያላቸው መኪኖች ውስጥ የሚመቾትን በመምረጥ በተመጣጣኝ ዋጋ በአዲስ አበባ አልያም በሌሎች የኢትዮጵያ ክፍሎች ካሉ ሻጮች ይግዙ
በሞንትሪያል ውስጥ የቤት ውስጥ እና የውጭ ኖርዲክ የውሃ መስመሮችን ለመፈተሽ እና ለህክምና በተቀረጹ የውበት ሕክምናዎች ውስጥ ሞዴል የሆኑ በርካታ የተረጋጋ ውስጣዊ ልምምድ አለው. ግን ማን የተሻለ ነው?
በሞንትሪያል ውስጥ የሚገኙት 12 ከፍተኛ ደረጃዎች እነዚህ ምክንያቶች ምክንያታዊ ናቸው, ለስሜታዊ አጠራር, ለስሜታዊ አከባቢ, ለስነ-ጥበብ ተቋማት ሁኔታ, ልዩ የሕክምና ዘዴዎች, ወይም ደንበኞች ወደኋላ ተመልሰው እንዲመጡ ለማድረግ ቀላል የሆነ ከዓመት በኋላ.
ከሮው ሞንትሪያል ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው የሆቴል ሆቴሎችና የፎንት ኦፍ ሆቴሎች በ 3 ኛ ፎቅ ላይ የሚገኘው ራኒስ ፓይፒኒስ, ማራገጥ, የሰውነት ህክምና, ዲ ኤን ኤ እና ማይክሮ ሜድራአራጅ ህክምናዎች የመሳሰሉ ባህላዊ አገልግሎቶችን በማቅረብ 2,500 ካሬ ጫማ ስፓር ነው. እንደ የእሽታ ሕክምና.
ለወንዶች ልዩ እንክብካቤ ሊቀርብ ይችላል, ምናልባትም እጅግ በጣም የሚስብ መስህብ ሁሉ የሮንስፓ ሐሙም, በሞሮክንና በቱርክ የባኞት መታጠቢያዎች የሚነዱ ሞቃት እና እርጥብ የእንፋሎት ክፍሎች ናቸው. አንድ ሶና የሚመስል ነገር ግን እርጥብ ነው.