Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ኦርቢት ሄልዝ ከ4 ዓመታት በፊት በጳዚዮን ቸርነት የተቋቋመ የቴክኖሎጂ የጤና ተቋም ነው፡፡ ተቋሙ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን የጤና ስርዓት ማዕከላዊ በማድረግ የህሙማን መረጃ ሳይዘነጋና ሳይጠፋ እንዲሰነድ በተጨማሪም የታዘዙ መድሃኒቶች በተገቢው መልኩ እንዲከፋፍሉ በማድረግ ህሙማን በተለያዩ ህክምናዎች የሚያጠፏቸውን ጊዜና ገንዘብ እንዲሁም መጉላላት እንዲቀር እየሰራ ያለ ተቋም ነው፡፡
በሶማሌ ክልል የሰብአዊ መብት በመጣስ የሚከሰሰው የልዩ ሃይል ህጋዊ ማዕቀፍ የሌለው ተጠሪነቱ ለቀድሞው የክልሉ ፕሬዚዳንት የሆነ፣ ከመከላከያ ሰራዊት ባልተናነሰ የታጠቀ፣...
ስንክሳር- የዲያቆን መልአኩ እዘዘው ገጽ: በዓታ ለማርያም: እመቤታችን በ5485 ዓ.ዓ ከአባቷ ከኢያቄም ከእናቷ ከሐና “ እም ሊባኖስ ትወጽዕ መርዓት፡፡ ከሊባኖስ ሙሽራ ትወጣለች” ተብሎ በተነገረው መሠረት ነሐሴ 7 ቀን...
**የሽብር ክስ ተመስርቶባቸው ጉዳያቸውን ቂሊንጦ ማረሚያ ቤት ሁነው እየተከታተሉ የሚገኙ ሁለት የዋልድባ ገዳም መነኮሳትን ጨምሮ 35 ሰዎች ዛሬ ሀምሌ 11 ቀን 2009 ዓ.ም ፌደራል ከፍተኛ ፈርድ ቤት ልደታ ምድብ 4ኛ ችሎት ቀረቡ ፡፡33ቱ ተከሰሾች የክስ መቃዎሚያቸውን አቅርበዋል፡፡ሁለቱ መነኮሳት መቃወሚያ እንደሌላቸው ገልፀው የሽበር ድርጊት እንዳልፈፀሙ ጥፋተኛም አይደለንም የተከሰስነው የዋልድባ ገዳም ለልማት በሚል መታረሱ አግባብ አለመሆኑን ከሌሎች ሰዎች ጋር በጋራ በመሆን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ የካቲት 16 ቀን 1994 ዓ.ም በፃፍነው ደብዳቤ ነው ይህ ደግሞ በእምነቱም ተቀባይነት ያለው ነገር ነው በማለት የእምነት ክህደት ቃላቸውን ሰጥተዋል፡፡ በዚህ መዝገብ ክስ የተመሰረተባቸው ተከሳሾች፡-ተሻገር ወ/ሚካኤል ላቀው፣ ነጋ ዘላለም መንግስት፣ ተስፋሁን ማንዴ ሰላምሰው፣አባ ገ/እየሱስ ኪ/ማርያም ካሴ ፣አባ ገ/ስላሴ ወ/ሀይማኖት ፣ሰኢድ ኑርሁሴን ኑርሰይድ፣ በለጠ አዱኛ መንግስቱ ፣ተስፋሚካኤል አበበ ላቀው፣ እንዳለው ፍቃዴ አበበ፣ስለሽ ግርማይ ነጋሽ፣ ይታይ ክብረት አታላይ፣ አዛናው ሲሳይ ገዛኸኝ፣ዮሃንስ አየሁ ዘለቀ፣ አለማየሁ መኳንንት ካሴ ፣አሸናፊ ዮሃንስ ዘሪሁን፣ እዮኤል በሪሁን ይማም፣ዓለምሰገድ ዋኛው በሪሁን፣ አበበ አበጀ ሽመልስ፣ መንግስቴ ተስፋሁን አረጋ፣ሰለሞን ፀኃይ እንግዳ፣ አዝመራው ተሰማ አዕምሮ፣ ከበቡሽ ደሳለኝ መንግስቴ፣ታደሰ ይግዛው ገብሬ፣ቢራራ ልጃዓለም አብርሃም ፣አብርሃም ድረስ አለሙ፣አማረ ገ/ሚካኤል ገ/ስላሴ፣ሲሳይ ተስፋ ደሴ፣ አራጋው እንዳለ አሰፋ፣ፍቅሬ ግርማይ ምትኩ፣ ደጀኔ ደምሴ ወርቅነህ፣ሙላቱ ፍስሃ ገብሩ፣ማርሸት አሰፋ ባዬ፣ ክንድሽ ሀጎስ ታዬ፣መንግስቴ አማረ ያዜ እና ተስፋሁን ሙሌ መኮንን ሲሆኑ የዓቃቢ ህግ በመቃወሚያው ላይ ያለውን መልስ ለመጠባበቅ ለሀምሌ 21 ቀን 2009 ዓ.ም ተቀጥሯል፡፡
**በሽብር የተከሰሱት ሁለት የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) አባላትን ጨምሮ አስር ተከሳሾችም ዛሬ ሀምሌ 11 ቀን 2009 ዓ.ም ፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 4 ወንጀል ችሎት ቀርበው የክስ መቃወሚያቸውን ያቀረቡ ሲሆን አቃቢ ህግ በመቃወሚያው ላይ ሀምሌ 20 ቀን 2009 ዓ.ም መልስ እንዲያርብ ቀጠሮ ተሰጥቷል፡፡በዚህ መዝገብ ክስ የተመሰረተባቸው ተከሳሾች ክንዱ ዱቤ፣ዘመነ ጌቱ፣ደበበ ሞገስ ፣ዘርዓይ አዝመራው፣ገብረስላሴ ደሴ፣መርጌታ ዲበኩሉ ሰማረ፣ሀብታሙ እንየው፣ብርሀኑ አያሌው፣መላኩ አለም እና ለገሰ ወልደሀና ናቸው፡፡
ዓቃቢ ህግ ተለዋጭ ቀጠሮ እንዲሰጠው የጠየቀ ሲሆን የተካሰሾች ጠበቆች በበኩላቸው ተደጋጋሚ ጊዜ በመቀጠሩ የደንበኞቻቸውን የተፋጠነ ፍትህ የማግኘት መብታቸውን የሚያሰጣ በመሆኑ ዓቃቢ ህግ ምስክሮችን ማቅረብ እንዳልቻለ ተቆጥሮ በቀረበው ማስረጃ ብይን እነዲሰጥላቸው ጠይቀዋል፡፡
ታጋይ ንግስት ይርጋ በማዕከላዊ ወንጀል ምርመራ ለአራት ወራት ያህል መቆም እስኪያቅታቸው ድረስ ድብደባ ደርሶብኛል፣አሁንም ቤተሰብ እንደይጠይቀኝ እየተደረኩ ነው፣እኔ በሰው ሀገር እየተሰቃየሁ ነበር ቤተሰቤን የማስረዳድረው ቤተሰቦቼ ደካማ ናቸው፣ዓቃቢ ህግ እየሰራው ያለው ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ ነው ምስክር ቢኖረው እስካሁን ማቅረብ ይችል ነበር ስለዚህ ቀጠሮ ሊሰጥ አይገባም በማለት በችሎት ተናግራለች፡፡ ፍርድ ቤቱም በጉዳዩ ላይ ብይን ለመስጠት ለነገ ለሀምሌ 12 ቀን 2009 ዓ.ም ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡በዚህ መዝገብ ክስ የቀረበባቸው ንግስት ይርጋ፣በላይነህ አለምነህ፣ቴድሮስ ተላይ፤አለምነው ዋሴ፣ያሬድ ግርማ እና አወቀ አባተ ናቸው፡፡
**በተመሳሳይ የቀድሞው የአንድነት ፓርቲ አመራር አቶ ዳንኤል ሺበሺ ዛሬ ሀምሌ 11 ቀን 2009 ዓ.ም የቀረቡ ሲሆን የመከላከያ ምስክሮች የሰጡት ቃል ከመቅረፀ ድምፅ ባለመገልበጡ ብይን መስጠት እንዳልተቻለ ዳኛው ተናግረዋል፡፡በዚሁ መዝገብ የተከሰሱትና በፖሊስ ተይዘው እንዲቀርቡ ትዕዛዝ ተሰጥቶ የነበረው የአረና ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ አብርሃ ደስታ ዛሬም አልቀረቡም፡፡ፍርድ ቤቱም የመከላከያ ምስክሮች ተገልብጦ እንዲቀርብ ትዕዛዝ በመስጠት አቶ ዳንኤል ሺበሺን በተመለከተ ብይን ለመስጠት ለሀምሌ 21 ቀን ቀጠሮ የሰጠ ሲሆን አቶ አብርሃ ደስታን ፖሊስ ለቀጣይ ቀጠሮ እንዲያቀርብ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡
Next Post: በጎነደር በጎጃም እና በትግራይ ክፍለሃገሮች ህዝቦች የተፈጠረው የዘር ትርምስ ተጠያቂው የህወሓትና የበኣዴን ኣማራርርና ቅጥረኛ ካድሬዎቻቸው ናቸው!!
ይህ ጥናታዊ ጽሑፍ በዋናነት መሰረት ያደረገው ሁለት ጥቅል ዓላማዎችን (General objectives) ነው፡፡ እነዚህም፣ 1ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ይዘትንና ዲዛየንን ማሻሻል፣ 2ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ማሳዳግ የሚሉ ናቸው፡፡ በተጨማሪም ሶስት ዝርዝር ዓላማዎችን (Specific objectives) ታሳቢ በማድረግ ጥናቱ ተካሂዷል፡፡ እነዚህም፣ 1ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ይዘትንና ዲዛየንን ከማሻሻል አንጻር በመጽሐፉ ውስጥ አሁን የሚታዩ ጠንካራ ጎኖችን እና ክፍተቶችን/ደካማ ጎኖችን በዝርዝር መረጃዎች መሰረት መተንተን፣ 2ኛ/ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የዓለም ቱሪዝም ቀን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ከማሳዳግ አንጻር በጥናቱ የተገኙ መረጃዎችን ውጤታማነት ማጎልበት፣ 3ኛ/ የጥናቱን ውጤቶች መነሻ በማድረግ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች ማመላከት ናቸው፡፡
ለጥናቱ ሶስት የመረጃ ማሰባሰቢያ ዘዴዎች ተዘጋጅተው ጥቅም ላይ ውለዋል፡፡ እነዚህም፣ 1ኛ/ የሰነዶች ዳሰሳ ማለትም የተለያዩ የአገር ውጭ እና የአገር ውስጥ የቱሪስት መመሪያዎች /Guidebooks/ የይዘትና የዲዛየን ቅኝት፣ 2ኛ/ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረጉ መደበኛ ውይይቶች፣ 3ኛ/ በአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ በማዕከል፣ በክፍለከተሞችና በወረዳዎች ደረጃ ለሚገኙ የሚመለከታቸው አካላት እና ለሌሎች የሴክተር መስሪያ ቤቶች እንዲሁም ለቢሮው ባለድርሻ አካላት፣ ከ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ጋር፣ በፖስታ የቀረበ የጽሑፍ መጠይቅ ናቸው፡፡
በዚህ ጥናት የመረጃ ማሰባሰቢያ መሳሪያዎች ከተዘጋጁ በኋላ በታለመ /Purposive Sampling/ የናሙና አወሳሰድ የመረጃ ሰጪዎች መረጣ ተካሂዷል፡፡ ይኼውም የመረጃ ሰጪዎችን ለጥናቱ ባላቸው የሥራ ልምድና የትምህርት ዝግጅት መሰረት በጥናት ቡድኑ ውሳኔ መምረጥ የተቻለበት እንዲሁም መላሾቹ በተመቻቸው ጊዜና ቦታ በሁለት ወር አማካይ የጊዜ ገደብ ውስጥ ተረጋግተው የቱሪስት መመሪያውን /Guidebook/ በጥልቅ በማንበብ ለጥናቱ መረጃ እንዲሰጡ የማድረግ ዕድልን የሰጣቸው አሰራር ነው፡፡ ይህም ሰፊ፣ የተሟላና በቂ መረጃ ለጥናቱ በቀጥታ እና በተዘዋዋሪ ከሚመለከታቸው አካላት ለማግኘት ረድቷል፡፡ በመሰረቱ የጽሁፍ መጠይቅ እና የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ/ጋይድ ቡክ/ የወሰዱ መላሾች /Respondents/ ብዛት 187 ነው፡፡ ከእነዚህም ውስጥ 145ቱ በአግባቡ ሞልተውና ለጥናት ቡድኑ መጠይቁን መልሰው ለጥናታዊ ሥራው መጠይቁ ጥቅም ላይ ውሏል፡፡
በመጨረሻም፣ በመረጃ ትንተና የቀረቡ ዝርዝር ማሳያዎችን መሰረት በማድረግ መጽሐፉ ምንም እንኳን የተወሰኑ ጉድለቶች ቢኖሩትም በተጠቃሚዎቹ ላይ ሊያሳድር የሚችለው /በዋናነት የአዲስ አበባን የቱሪዝም ሀብቶች የማሳወቅ አቅም/ ተጽዕኖ አወንታዊ መሆኑ በጥናቱ ተረጋግጧል፡፡ ከዚህም ባሻገር፣ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የዓለም ቱሪዝም ቀን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ ዘላቂ (Sustainable) የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ከማሳዳግ አንጻር በጥናቱ የተገኙ መረጃዎችን ውጤታማነት ለማጎልበት እና የጥናቱን ግኝቶች መነሻ በማድረግ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ መጽሐፉን በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች ከማመላከት አኳያ ጠቃሚ ምክረሃሳቦች (recommendations) ከጥናቱ ተገኝተዋል፡፡ ለምሳሌ፣ በዋናነት የመጽሐፉን መጠን የማሳነስ፣ ዲዛየኑን፣ የፊደላት መጠንና ፎቶዎችን የማሻሻል ሥራ /እንደ ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ካሉ አታሚ ድርጅቶች ጋር በሕግ አግባብ በመስራት/ እንዲሁም አዳዲስ ጥናቶችን በማካሄድ የከተማዋን ዋሻዎች፣ የስፖርት ቱሪዝም አማራጮችና የመሳሰሉትን የቱሪስት መስህቦች በመጽሐፉ አካትቶ እንዲሁም በአማርኛና እንደፈረንሳይኛ፣ ቻይንኛና ጀርመንኛ ባሉ በተለያዩ ቋንቋዎች መጽሐፉ ተተርጉሞ አሁን ከሚታየው በተሻለ መንገድ በዓለም አቀፍ ደረጃ በጉባኤዎች፣ በበዓላትና በተለያዩ መድረኮች ለጎብኚዎች በብዛትና በቋሚነት መሰራጨት እንዳለበት በጥናቱ ተመልክቷል፡፡
ቱሪዝም ዘርፈ ብዙ ጥቅሞችን የያዘ ግዙፍ ኢንዱስትሪ ነው፡፡ ለዚህም ማሳያው በአንድ ሀገር ውስጥ ባህላዊ፣ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ የሆኑ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ሀብቶችን በተለያዩ ቴክኖሎጂዎች አማካይነት ለሀገር ውስጥና ከሀገር ውጭ ለሚመጡ ጎብኚዎች በማቅረብ በተለይ ለሀገር ልማት ዕድገት ያለው ፋይዳ ቱሪዝምን እጅግ ተመራጭ አድርጎታል፡፡ በቅርቡ በዓለም የጉዞና ቱሪዝም ምክር ቤት (ቀ.አ.$i) እንደተገለጸው “የጉዞና ቱሪዝም ሴክተር/ዘርፍ ዕድገት በ2015 (2.8%) እ.ኤ.አ. የዓለምን የኢኮኖሚ ዕድገት (2.3%) እንዲሁም የኢንዱስትሪ ምርትና ሽያጭ ዕድገትን መብለጡ፣ 7.2 ትሪሊየን ዶላር (ማለትም 9.8% ያህል የዓለም አቀፍ ጂዲፒ መጠን ማለት ነው) ከዘርፉ መገኘቱ፣ 284 ሚሊየን (ማለትም በዓለም ኢኮኖሚ ውስጥ ከአሥራ አንድ የሥራ ዕድሎች አንዱ በቱሪዝም ኢንዱስትሪ የተፈጠረ ነው) የሥራ ዕድሎችን መፍጠሩ፣ ይህም ዕድገት እያደገ ሄዶ በ2026 እ.ኤ.አ. 370 ሚሊየን የሥራ ዕድሎችን መፍጠር እንደሚችል የተገመተለት መሆኑም ቱሪዝም በመላው ዓለም ያለውን አወንታዊ ሚና በጉልህ ያሳያል፡፡ አይን፣ ኤኔዳ፣ ሀናህና ለውሴ (ቀ.አ.$i) እንደሚያስረዱት ደግሞ ቱሪዝም በአፍሪካ ለተለያዩ ሀገሮች ኢኮኖሚ ማበብ ምክንያት ከመሆኑም ባሻገር ከዕለት ተዕለት የኑሮ መደጎሚያነት አንስቶ እስከ ኤክስፖርት አቅምነት የደረሰ፣ ለምሳሌ፣ ከሰሀራ በታች ባሉ ሀገሮች በ2012 እ.ኤ.አ. ከ36 ቢሊየን ዶላር በላይ ገቢ ያስገኘ ወሳኝ ኢንዱስትሪ ነው፡፡ ከዚህም መገመት እንደሚቻለው ኢንዱስትሪው ባህላዊ፣ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ የሆኑ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ሀብቶችን በተለያዩ ቴክኖሎጂዎች አማካይነት የማጥናት፣ የማልማት፣ የማስተዋወቅና ለገበያ የማቅረብ እንቅስቃሴዎችን ስለያዘ ለሀገሮች ልማት ቀጣይነት ያለው ከፍተኛ አስተዋዕጾ በማድረግ ላይ ያለ ኢንዱስትሪ መሆኑን ነው፡፡
በተለያዩ ሀገሮች ከቱሪዝም ጋር በተያያዘ የሚሰሩ ተቋማት የቱሪዝም አቅም ጥናቶችን መሰረት በማድረግ የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ በማዘጋጀትና የቱሪስት መስህቦችን በየሀገሩ በማስተዋወቅ ለሀገር ዕድገት ከፍተኛ አወንታዊ ሚና በመጫወት ላይ ይገኛሉ፡፡ ለዚህም በመጀመሪያ ደረጃ ሀገሮች ለቱሪስቶች/ለጎብኚዎች ምቹ የሆኑ ባህላዊ፣ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ የሆኑ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ሀብቶቻቸውን በሙያተኞች ያስጠናሉ፡፡ በሁለተኛ ደረጃም በተለያዩ የሕትመት ውጤቶች የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ በየቋንቋው በሙያተኞች አማካይነት ያዘጋጃሉ፡፡ ቀጥሎም በኦንላየንና በኦፍላየን ልዩልዩ አማራጮች የመጽሐፉን ቅጂዎች ለጎብኚዎች በክፍያ ወይም በነፃ በማሰራጨት ጎብኚዎች ወደ ቱሪስት መስህቦች እየጎረፉ የሀገርን ዘርፈብዙ የልማት እንቅስቃሴዎች የሚደግፉ /የውጭ ምንዛሪ ገቢና የገጽታ ግንባታን የመሳሰሉ ጥቅሞችን ለማሳካት/ ሥራዎች በተለያዩ ሀገሮች ይሰራሉ፡፡ በመጨረሻም በየወቅቱ መጽሐፉ እየታደሰ ይበልጥ ተደራሽና ተነባቢ እየሆነ ልማታዊ ሚናውን በየሀገሩ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ ልዩልዩ ዘርፎች ሲጫወት ይታያል፡፡ ለዚህም በርካታ የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍትን /Guidebooks/ ከየሀገሩ ከኢንተርኔት በማውረድ ማንበብና ከሞላ ጎደል ይህን ሃቅ ማረጋገጥ ይቻላል፡፡
ቱሪዝም ለዕድገታቸው ወሳኝ በሆነባቸው ሀገሮች ሁሉ እንደተለመደው በኢትዮጵያ የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍትን /Guidebooks/ ለጎብኚዎችና የንባብ ፍለጎቱ ላላቸው ሁሉ በተለያዩ ጊዜያት ማቅረብ የተለመደ ነው፡፡ ሆኖም ሁሉም መጽሐፍት የጎብኚዎችን ወቅታዊ የመረጃ ጥያቄ በመመለስ ፍጹም ስላልሆኑ በገበያና በአብያተ መጽሐፍት ከሚገኙ ወይም ለጎብኚዎች በነፃ ከሚታደሉ የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍት ይዘት መረዳት እንደሚቻለው ከጊዜ ወደ ጊዜ በሀገሪቱ ውስጥ የሚታዩ ዘርፈብዙ ለውጦችን መሰረት በማድረግ መጽሐፍቱ መዘጋጀታቸውን ነው፡፡ ስለዚህ በኢትዮጵያ በአጠቃላይና የአፍሪካ የዲፕሎማሲ ካፒታል በሆነችው በአዲስ አበባ በተለይ ባህላዊ፣ ተፈጥሮአዊና ታሪካዊ የሆኑ የሚዳሰሱና የማይዳሰሱ ሀብቶችን በተለያዩ ቴክኖሎጂዎች አማካይነት ለሀገር ውስጥና ከሀገር ውጭ ለሚመጡ ጎብኚዎች በማቅረብ የሀገር ልማትንና ዕድገትን ከማፋጠን አኳያ የቱሪዝምን ልዩልዩ ዘርፎች አወንታዊ ሚና ለማጎልበት የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ማዘጋጀት፣ ለአንባብያን ተደራሽ ማድረግና የመጽሐፉን ተጽዕኖ /ማለትም አወንታዊና አሉታዊ ጎኖች ከነመገለጫዎቻቸው ጋር/ በሳይንሳዊ መንገድ ማጥናት ሊበረታታ የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡
ለጥናቱ ሶስት የመረጃ ማሰባሰቢያ ዘዴዎች ተዘጋጅተው ጥቅም ላይ ውለዋል፡፡ እነዚህም የሰነዶች ዳሰሳ ማለትም የተለያዩ የአገር ውጭ እና የአገር ውስጥ የቱሪስት መመሪያዎች /Guidebooks/ የይዘትና የዲዛየን ቅኝት (ክፍል 2.2.1ን ይመልከቱ)፣ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረጉ መደበኛ ውይይቶች እንዲሁም በአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ በማዕከል፣ በክፍለከተሞችና በወረዳዎች ደረጃ ለሚገኙ የሚመለከታቸው አካላት እና ለሌሎች የሴክተር መስሪያ ቤቶች እንዲሁም የቢሮው ባለድርሻ አካላት የቀረበ የጽሑፍ መጠይቅ ናቸው፡፡ የሁሉም የመረጃ ማሰባሰቢያ መሳሪያዎች ዋንኛ ይዘት በአባሪ 1 የሚገኘው የጽሑፍ መጠይቅ ይዘት ነው፡፡
በዚህ ጥናት የመረጃ ማሰባሰቢያ መሳሪያዎች ከተዘጋጁ በኋላ በታለመ /Purposive Sampling/ የናሙና አወሳሰድ የመረጃ ሰጪዎች መረጣ /ናሙና አወሳሰድ/ ተካሂዷል፡፡ ይኼውም የመረጃ ሰጪዎችን ለጥናቱ ባላቸው የሥራ ልምድና የትምህርት ዝግጅት መሰረት በጥናት ቡድኑ ውሳኔ መምረጥ የተቻለበት እንዲሁም መላሾቹ በተመቻቸው ጊዜና ቦታ በሁለት ወር አማካይ የጊዜ ገደብ ውስጥ ተረጋግተው የቱሪስት መመሪያውን /Guidebook/ በጥልቅ በማንበብ ለጥናቱ መረጃ እንዲሰጡ የማድረግ ዕድልን የሰጣቸው አሰራር ነው (ኮትሃሪ፣ 2004 እ.አ.አ.፤ ፔተን፣ 1990 እ.ኤ.አ.)፡፡ ይህም ሰፊ፣ የተሟላና በቂ መረጃ ለጥናቱ በቀጥታ እና በተዘዋዋሪ ከሚመለከታቸው አካላት ለማግኘት ረድቷል፡፡
ከሕዳር 21/2009 ዓ.ም ጀምሮ በሁለት ወር ውስጥ የመረጃ ማሰባሰቢያ መሳሪያዎችን የጥናት ቡድኑ አባላት ተጠቅመው (ማለትም አንድ የቱሪስት መመሪያ /Guidebook/፣ የጽሑፍ መጠይቁን ኮፒ በአንድ ፖስታ ውስጥ አድርገው፣ የሰነዶች ዳሰሳና ውይይቶችን በማካሄድ) በአዲስ አበባ ተዘዋውረው መረጃ እንደሚያሰባስቡ በዕቅድ ተይዞ ሥራው ቢጀመርም በሁለት ምክንያቶች መጠነኛ የጊዜ ማሻሻያ (ማለትም በተለያዩ ምክንያቶች መጠይቁን ሞልተው ማስረከብ ላልቻሉ እስከ መጋቢት ወር መጨረሻ መጠይቁ ተሞልቶ እንዲመለስ ማድረግ) አስፈላጊ ሆኗል፡፡ የመጀመሪያው በአገር አቀፍ ደረጃ በተካሄደው ጥልቅ ተሃድሶ ምክንያት በአዲስ አበባ ለዚህ ጥናት ምላሽ መስጠት የነበረባቸው መላሾች የሚሰሩባቸው ተቋማት ዝግ ሆነው መቆየታቸው ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ የቂርቆስ ክፍለከተማ አመራር አካላት መጠይቁን ከየወረዳው አሰባስበው ለማምጣት ሳይችሉ መቅረታቸው ነው፡፡ ለዚህም ዋንኛ ምክንያታቸው መጠይቁን የወሰዱት ወረዳዎች መጠይቁን በአግባቡ አለመያዛቸው ነው፡፡ ሆኖም ለዚህ ጥናት ከባለድርሻ አካላትም ሆነ ከማዕከልና ከክፍለከተሞች የተሰበሰበው መረጃ፣ ከዚህ በታች በሠንጠረዥ 1 እንደተመለከተው፣ የጽሁፍ መጠይቁን እንዲሞሉ መጠይቁ ከተሰጣቸው 187 መላሾች ውስጥ ከግማሽ በላይ (ማለትም 145) መላሾች በአግባቡ ሞልተው ስለመለሱ በአግባቡ ሞልተው ያልመለሱ መላሾች ድክመት በጥናቱ ውጤት ላይ የሚኖረው አሉታዊ ተጽዕኖ ዝቅተኛ መሆኑን መገመት ይቻላል፡፡
በመሰረቱ ከላይ እንደተገለጸው የጽሁፍ መጠይቅ እና የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ/ጋይድ ቡክ/ የወሰዱ መላሾች /Respondents/ ብዛት 187 ነው፡፡ ከእነዚህም ውስጥ 145ቱ በአግባቡ ተሞልተውና ለጥናት ቡድኑ ተመልሰው ለጥናታዊ ሥራው ጥቅም ላይ ውለዋል፡፡
ከላይ የቀረበው ዝርዝር መረጃ እንደሚያመለክተው ከአዲስ አበባ ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ መጽሐፉ ያሉትን ጠንካራ ጎኖች በተመለከተ 82 ጥቆማዎች ከመላሾቹ ቀርበዋል፡፡
ከአብዛኛዎቹ (60% በላይ) አስተያየቶች መገንዘብ እንደሚቻለው መጽሐፉ አዲስ አበባ ያሏትን ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች በቂ በሚባል ደረጃ ማስተዋወቅ ችሏል፡፡ እነዚህም ተፈጥሮአዊ /መልክዓምድራዊ/ አቀማመጥዋ፣ የአየር ንብረቷ፣ መናፈሻዎችዋና ዋሻዎችዋ /ለምሳሌ፣ እንጦጦ ተራራ፣ ጉለሌ እፅዋት ማእከል እነ ዋሻ ሚካኤል፣ የቦሌ ክፍለከተማ ዋሻዎች፣ ፍል ውሀ፣ፒኮክ መናፈሻ፣ ሐምሌ19 መናፈሻ፣ የአዕዋፍ መገኛ ስፍራዎች የመሳሰሉት/ መጠቀሳቸው በጥንካሬ ማሳየነት ተገልጸዋል፡፡ በመሰረቱ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረገ ውይይት ይህንኑ መረጃ ያረጋግጣሉ፡፡ በተጨማሪም ከላይ በተገለጹት አስተያየቶች አንዳንድ መላሾች የገለጹት ሃሳብ አትኩሮት የሚገባው ነው፡፡ ለምሳሌ፣ የሚከተሉትን አሰተያየቶች ቁጥሮቻቸውን /ኮዶቻቸውን/ መሰረት በማድረግ ማየት ይቻላል፡፡
ከሞላ ጎደል የተፈጥሯዊ ቦታዎችን ለማሟላት ተችሏል፡፡ ነገር ግን እንደ ዋሻ እና የመሳሰሉት ላይም ጥናት ቢደረግና ለዘርፉ ከፍተኛ ትኩረት ቢሰጠው የተሻለ መረጃ ማቅረብ ይቻላል፡፡ (63)
ከሞላ ጎደል የተፈጥሯዊ ቦታዎችን ለማሟላት ተችሏል፡፡ ነገር ግን እንደ ዋሻ እና የመሳሰሉት ላይም ጥናት ቢደረግና ለዘርፉ ከፍተኛ ትኩረት ቢሰጠው የተሻለ መረጃ ማቅረብ ይቻላል፡፡ (75)
በጥቅሉ፣ ጥቂት እርስበርስ ተቃራኒ የሆኑ ሃሳቦችን/ጥቆማዎችን በመተው፣ ከላይ ከቀረቡት አብዛኛዎቹ ጥቆማዎች መረዳት እንደሚቻለው፣ በቂ በሆነ ደረጃ፣ መጽሐፉ የአዲስ አበባን ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች ለቱሪስቶች/ጎብኚዎች ከማስተዋወቅ አኳያ፣ ሳቢ በሆነ /ስዕላዊ/ መንገድና ግልጽ ዓለማቀፋዊ ቋንቋ መረጃ ማቅረብ የተቻለበት ቢሆንም ከምሉዕነት አንጻር ግን /በተለይ ዋሻዎችን በዝርዝር መረጃ አስደግፎ በማቅረብ ረገድ/ ውስንነቶች ያሉበት መሆኑን ነው፡፡
ከአዲስ አበባ ታሪካዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ ከላይ የተዘረዘሩትን 96 ነጥቦች መሰረት በማድረግ በአብዛኛው (ከ70% በላይ) ከመጽሐፉ ጠንካራ ጎን አንጻር ከቀረቡት ጥቆማዎች/አስተያየቶች መገንዘብ የሚቻለው፣ አንዳንድ መስህቦች ባይካተቱበትም፣ በቂ በሆነ ደረጃ በመጽሐፉ የአዲስ አበባ ከተማ ታሪካዊ የቱሪስት መስህቦች በጥሩ አገላለፅና በዝርዝር መቀረባቸውን ነው፡፡ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረገ ውይይት ይህንኑ መረጃ ያረጋግጣሉ፡፡
አበባ ባህላዊ የቱሪስት መስህቦች አንጻር የመጽሐፉን ጥንካሬ በመተቸት ከቀረቡ 85 ዋንኛ አስተያየቶች ውስጥ አብዛኛዎቹ (ከ80%) የሚበልጡት ጥቆማዎች የባህላዊ መስህቦችን ከታሪካዊ ዳራቸው ጋር /በአመዛኙ ከበቂ ማሳያዎቻቸው ጋር/ አበረታች በሆነ መልኩ ሙሉ በሙሉ ባይባልም /ለምሳሌ፣ ሁሉም ታዋቂ የባህል ምግብ ቤቶች ባይጠቀሱም/ በመጽሐፉ ማካተት መቻሉን ያመላክታሉ፡፡ ሆኖም መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብ ጋር ተያይዞ የተሰጡ አስተያየቶችም ከአስተያየቶቹ መካከል ተገኝተዋል፡፡ ለምሳሌ፣ የሚከተለውን መሰረተ-ቢስ አስተያየት መጽሐፉን ከገጽ 18 እስከ 21 በሚገባ የአነበበ እና የመስቀል ደመራና የጥምቀት በዓል በሚገባ በመጽሐፉ ውስጥ መገለጻቸውን ያየ ሰው አይቀበለውም፡፡
የመስቀል ደመራ በዓል አከባበር ኢሬቻ ፕሮሞት በመደረጉ በዩኔስኮ የተመዘገቡ ነገር ግን ከመስቀል ደመራ ያልተናነሰ እና እምቅ ታሪክ ያለው የጥምቀት በዓል ዓለምን ትኩረት እንዲሰጠው እና በዩኔስኮ ቅርስነት እንዲመዘገብ በዚህ መፅሀፍ እንኳን ፕሮሞት ሲደረግ አላየሁም፡፡ (78)
ከዚሁ ጋር ተያይዞም የሚከተለው አስተያየት መረጃና ማስረጃን በሚገባ ከአለማገናኘት ችግር ወይም መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብ ጋር የተያያዘ ችግር ውጤት መሆኑን የመጽሐፉን የተለያዩ ገጾች /ገጽ 7 እስከ 21/ በመመልከት ብቻ ማረጋገጥ ይቻላል፡፡
አዲስ አበባ የብዙ ብሄር ብሄረሰቦች መኖሪያ ከተማ እንደመሆኑ መጠን ይህን የሚገልፅ ህብረ ብሄራዊነትን የሚያንፀባርቅ እሴት እንደ ባህላዊ መስህብ አልተካተተም፡፡ ይህ ቢስተካከከል ጥሩ ነው፡፡ (77)
በአጭሩ፣ በማሳያነት በቁጥር 77 እና 78 ከተገለጹት አስተያየቶች መረዳት እንደሚቻለው አንዳንድ መረጃ ሰጪዎች በሚገባቸው ልክ በቁርጠኝነት መረጃ የመስጠት ኃላፊነታቸውን አለመወጣቸውን ጥናቱ ያመላክታል፡፡ ይሁን እንጂ ከአዲስ አበባ ባህላዊ የቱሪስት መስህቦች አንጻር መጽሐፉ አዲስ አበባን ለሚጎበኙ ሁሉ በበቂ ደረጃ፣ ከበቂ ማስረጃና ፎቶግራፍዎች ጋር፣ መረጃ መያዙን አብዛኛዎቹ አስተያየቶች መጠቆማቸውን ማየት ይቻላል፡፡ ከዚህ አኳያ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረገ ውይይት ይህንኑ በጠንካራ ጎን የተገለጸ መረጃ ያረጋግጣሉ፡፡
በመጽሐፉ የፎቶዎች፣ የፊደላት መጠን/ፎንትና የሰንጠረዦች ጥራትን እንዲሁም የመጽሐፉ ዲዛየንን በተመለከተ ከአብዛኛዎቹ አስተያየቶች መገንዘብ እንደተቻለው በከፍተኛ ደረጃ የማሻሻያ ሥራዎች እንደሚያስፈልጉ፣ ሆኖም አሁን በመጽሐፉ የሚታየው ጠንካራ ጎን የፎቶዎች ብዛትና ተዛማጅነት ጥሩ መሆኑ ነው፡፡ እዚህ ላይ ሊሰመርበት የሚገባው ነገር መላሾች የሰጡት አስተያየት ሁሉ ተቀባይነት እንዳሌለው ነው፡፡ ለምሳሌ፣ የግል እንጂ ሳይንሳዊ ያልሆነ ፍላጎት የማይታይበትን plate ከማለት ይልቅ picture ቢባል በሚል ከቋት አንድ መረጃ ሰጪዎች መካከል በቁጥር 4 የተመለከተው አስተያየት መቅረቡ ትክክል አይደለም፡፡ ሳይንሳዊ ትርጉምንና አሰራርን መሰረት ያደረገው ቃል “Plate” ነው፡፡ ለቱሪስት መመሪያ መጽሐፉ ይመጥናል፡፡ ትርጉሙም በእንግሊዝኛ መዝገበቃላት “illustration or photograph in a book, especially on glossy or coated paper” /በሚያንጸባርቅ፣ በተለበደ ወይም ግሎሲ ወረቀት ላይ ያለ መግለጫ ወይም ፎቶ/ ማለት ነው፡፡ በተቃራኒው “picture” ማለት “photograph or something drawn or painted” /ፎቶ ወይም የተሳለ ነገር/ ነው፡፡ አሻሚ ከመሆኑም በላይ ለቱሪስት መመሪያ መጽሐፉ ፎቶዎች የሚመጥንና የተለመደ አጠቃቀም እንዳልሆነ መገመት ይቻላል፡፡ በጥቅሉ፣ በመጽሐፉ የፎቶዎች፣ የፊደላት መጠን/ፎንትና የሰንጠረዦች ጥራትን እንዲሁም የመጽሐፉ ዲዛየንን በተመለከተ በአብዛኛዎቹ አስተያየቶች መሰረት መጽሐፉ ከጥንካሬው ይልቅ ጉድለቱ ጎልቶበት የታየ ስለሆነ በከፍተኛ ደረጃ የማሻሻያ ሥራ የሚያሻው መጽሐፍ ነው፡፡
የቋንቋ ግልጽነት እና የይዘት የአመክንዮ ፍሰት /logical flow of issues/ ዝርዝር ጉዳዮችንና መገለጫቸውን በተመለከተ ከላይ የቀረቡት 72 አስተያየቶች ከመረጃ ሰጭዎች ተገኝተዋል፡፡ አብዛኛዎቹ (85% በላይ) አስተያየቶች በመጽሐፉ ውስጥ የቋንቋ ግልጽነት እና የይዘት የአመክንዮ ፍሰት ማሳያዎች በጥሩ ሁኔታ መቅረባቸውን ያመለክታሉ፡፡ በተለይ የሚከተሉት ጥቆማዎች ልዩ ትኩረት ይሻሉ፡፡
አበባን የልማት፣ የሰላምና የዲሞክራሲ ገጽታዎችን በተመለከተ የመጽሐፉ ይዘት በአብዛኛው ጠንካራ ጎን እንዳለው አብዛኛዎች (ከ85% በላይ) አስተያየቶች ይጠቁማሉ፡፡ ይህም ለቱሪስቶች ምቹ ሁኔታን እንደሚፈጥር በተለይ ተቻችሎ በከተማዋ የመኖር ባህልን እና ተያያዥ የአዲስ አበባን የልማት፣ የሰላምና የዲሞክራሲ ግብአቶችን ተንከባክቦ በመጠበቅ ለከተማዋ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ አወንታዊ ሚና እንዳለው አስተያየቶቹ ያመለክታሉ፡፡
አበባ ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ ከመረጃ ሰጪዎች ከተገኙት የመጽሐፉን ጉድለቶች የሚመለከቱ 76 ጥቆማዎች መረዳ የሚቻለው ጉድለቶቹ በዋናነት የመረጃ ምሉዕነት /በቂ አለመሆን/፣ ዝርዝርነት /ለምሳሌ፣ አዕዋፋትንና ጅብን የማድነቅ ቱሪዝም መረጃ በዝርዝር አለመቅረብ/ በተመለከተ፣ ሳቢነት /መስህቦቱን ጥራት ባላቸው ፎቶዎች የማስደገፍ ጥረት አናሳነት/ ላይ እንዲሁም ማሳሰቢያዎችን /ለምሳሌ፣ ከቋት 8 ጥቆማዎች ጋር በተያያዘ መገመት እንደሚቻለው/ በማስተላለፍ ላይ ትኩረት ያረጉ ናቸው፡፡ ሁሉም አስተያየቶች ለቀጣይ የመጽሐፉ ሕትመት ሥራ መልካም ግብዓቶች ቢሆኑም ሁሉንም እንዳሉ ወስዶ መጠቀም ግን አይቻልም፡፡ ለዚህም ምክንያቱ በዋናነት የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ ስለሁሉም የአንድ ከተማ /አገር/ የቱሪስት መስህቦች ዝርዝር /ሰፊ/ መረጃ የሚሰጥበት ሳይሆን አንድን ቱሪስት እያጓጓ ስቦ ወደ መስህቦች በመውሰድ ዝርዝር መረጃዎችን ከየመስህቡ ሥፍራ እንዲያገኝ የሚያስችል መሳሪያ መሆኑ ነው፡፡ ይህንን ሀቅ ታሳቢ በማድረግ ከመላሾች የተሰጡ አስተያየቶችን /በልካቸው እየተሰፈሩ/ በቀጣይ መጠቀም ያሻል፡፡ ለአብነት ያክል በቅድሚያ ሊወሰዱ ከሚገባቸው አስተያየቶች መካከል የሚከተሉትን አስተያየቶች በቀጣይ ማካተት ይቻላል፡፡
በአዲስ አበባ ያሉ የአእዋፍ ዝረያዎች እንዴት እንደሚጉበኙ አልተጠቆመም፡፡ ነገር ግን እነዚህ በአንድ አካባቢ በተለይም በእንጦጦና በጉለሌ የእፅዋት ማዕከል የሚገኙ በመሆኑ ማስተዋወቅ ይቻል ነበር፡፡ (2)
በተለይ በየቦታው ያሉት የመናፈሻ ፓርኮች የጫት መቃሚያና የሲጋራ ማጨሻ ስፍራነት ተለውጠዋል፡፡በተለይ ሀምሌ 19 ከመናፈሻነት እየወጣ ይገኛል፡፡ስለሆነም ጥብቅ ቁጠጠር ቢደረግ፡፡ (63)
ከስምንቱም ቋቶች የተገኙት አብዛኛዎቹ መረጃዎች ከአዲስ አበባ ታሪካዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ የሚያመላክቱት የመጽሐፉ ጉድለት ማሳያዎች የመረጃዎች ዝርዝር አለመሆንን፣ ሁሉን አቀፍ አለመሆንንና ተገቢና ሳቢ በሆኑ ፎቶዎች አለመደገፍን ያሳያሉ፡፡ ምንም እንኳን አብዛኛዎቹ አሰተያየቶችና ምክረሃሳቦች ለመጽሐፉ ቀጣይ የሕትመት ሥራ ጥሩ ግብዓቶች ቢሆኑም አንዳንድ አስተያየቶች ግን መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብና የአዲስ አበባን የቱሪስት መስህቦች ብቻ መጽሐፉ ማሳየት አለበት ከሚል ተቀባይነት ያሌለው /የከተማዋን ዋና ከተማነትና ወደ ሌሎች የቱሪስት መስህቦች ለሚሄዱ ቱሪስቶች የምትጫወተውን ቱሪስቶችን በቅድሚያ የመቀበልና የማስተናገድ ሚና ያላገናዘበ/ አስተያየት ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ አንዳንዶቹም መሰረተ ቢስ ጥቆማዎች ናቸው፡፡ ለምሳሌ፣ የሚከተሉትን አስተያየቶች በተመለከተ መጽሐፉን በሚገባ ያነበበ ሰው በቂና ዝርዝር መረጃዎችን በገጽ 17 ፎቶ 13 /የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌን ቪላ አልፋ ፎቶ ያየ/፣ በገጽ 95 አዲስ አበባ በዩኔስኮ የተመዘገቡ መስህቦች መግቢያ በር በሚል ርዕስ የተጠቀሰውን መረጃ የተገነዘበ አንባቢ/ ስለሚያገኝ ሊቀበላቸው አይገባም፡፡
ታሪካዊ የቱሪስት መስህቦች ተብለው መፅሀፉ ላይ የተገለፁት በአብዛኛው አዲስ አበባ ውስጥ ያሉ ብቻ መሆናቸው፡፡ ለምሳሌ ሶፍ ኡመር ዋሻ መፅሀፉ ውስጥ ቢካተት እናም ሌሎች፡፡ (66)
ከላይ በዝርዝር በቀረቡት ነጥቦች /በአብዛኛው የተጠቀሱ ነጥቦች/ መሰረት ከአዲስ አበባ ባህላዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ በመጀመሪያ ደረጃ መፍትሄ የሚያሻቸው ጉዳዮች/ከፍተቶች የመስህቦች ተሟልቶ አለመጠቀስና ዝርዝር መግለጫዎች አለመቅረባቸው ናቸው፡፡ በምሳሌነት የተጠቀሱት የብሔር ብሔረሰቦች የተለያዩ ልማዶች ወጉችና ባህሎች የሚያስተዋውቅ ጠለቅ ያለ ማብራሪያ፣ ስለ ኢትዮጽያ ካላንደር ታሪካዊ ሁኔታ፣የየብሄረሰቦቹ ባህላዊ እሴቶችን የሚገልጹ ባህላዊ ትውፊቶች ስርኣቶች ቅርሶች ጌጣጌጦች ባህላዊ እቃዎች፣ታዋቂ የባህል ምግብ ቤቶች ናቸው፡፡ ስለዚህ እነዚህንና ሌሎችንም ጉዳዮች በመጽሐፉ ቀጣይ የሕትመት ሥራ በማካተት ከፍተኛ የማሻሻያ ሥራዎች እንደሚያስፈልጉ አብዛኛዎቹ አስተያየቶች ጠቁመዋል፡፡
የፎቶዎችና የሰንጠረዦች ጥራትንና አጠቃላይ የመጽሐፉ ዲዛየንን በተመለከተ በአመዛኙ ጉድለቶች እንዳሉ ከቀረቡት 76 አስተያየቶች መረዳት ተችሏል፡፡ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረገ ውይይት ይህንኑ ጉድለት አመላክቷል፡፡ ከዚሁ ጋር ተያይዞም የመጽሐፉ ገጾች በቀላሉ የሚገነጠሉ መሆናቸው፣ የፅሁፎቹ መጠን አናሳ መሆንና የመጽሐፉ መጠን ትንሽ አለመሆን በዋናነት ተጠቁመዋል፡፡ በተጨማሪ ማስታወሻነት የተጠቀሱት የሚከተሉት ነጥቦችም ልዩ ትኩረት ይገባቸዋል፡፡
በዝርዝር ከቀረቡት 57 ጥቆማዎች በአብዛኛው በመጽሐፉ የሚታየው የቋንቋ አጠቃቀም ግልጽና እንግሊዝኛ ተናጋሪ ለሆኑ ቱሪስቶች ምቹ መሆኑ ተጠቅሷል፡፡ ሆኖም ቢታዩ በሚል ከተጠቀሱት አንዳንድ ነጥቦች (ለምሳሌ፣ቋንቋው የበለጠ ቀለል ባለ መልኩ መቅረብ ቢችል) ባሻገር በፈረንሳይና በሌሎችም የውጭ ቋንቋዎች እንዲሁም በአማርኛም ጭምር ሊዘጋጅ የሚገባው መሆኑም መገለጹ ትኩረት የሚገባው ጉዳይ ነው፡፡ ከቢሮ ሃላፊዎችና ከተመረጡ የቢሮው ሙያተኞች ጋር የተደረጉ ሶስት ኢ-መደበኛ ውይይቶች፣ በግንቦት 9/2009 ዓ.ም ለአንድ ሰዓት ያክል በብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ከሁለት ሙያተኞች ጋር /የቢሮውን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ የሕትመት ሥራ ጥራት ደረጃን በተመለከተ/ የተደረገ ውይይት ይኼው አስተያየት ተገኝቷል፡፡
ከጉድለት አንጻር የአዲስ አበባን የልማት፣ የሰላምና የዲሞክራሲ ገጽታዎች በተመለከተ ከቀረቡት 42 ነጥቦች በአብዛኛው መገንዘብ የተቻለው መጽሐፉ ጥሩ መረጃ የያዘ ቢሆንም አንዳንድ ግነቶችን በማውጣትና ማብራሪያዎችንም በመጨመር ሊታይ እንደሚገባው ነው፡፡ ለዚህም የሚከተሉትን ነጥቦች በምሳሌነት ማየት ይቻላል፡፡
አዲስ አበባ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ ፈርሳ እየተገነባች ያለች ከተማ በመሆኑ ምክንያት ታሪካዊ፣ ባህላዊ፣ ሀይማኖታዊና ተፈጥሯዊ መስህቦቻችንን የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ክትትልና ቁጥጥር በማድረግ ልማቱን ማስቀጠልና እስካሁንም ላከናወናቸው የሰላምና ዴሞክራሲ ተግባራቶች ሊመሰገን ይገባዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ነገር ግን ከዚህ አሁን ካለንበት በበለጠ መሰራት ይጠበቅበታል፡፡ ብዙ ብዙ ያልተሰሩ ሥራዎች እንዳሉ አሁን ባለንበት ተጨባጭ ሁኔታ አመላካች መሆኑ ግልፅ ነው፡፡ (11)
የልማት የሰላምና ዲሞክራሲ ገፅታዎችን [በተመለከተ] ያለው ጉድለት የአዲስ አበባን ከተማ ብቻ መግለፅና በአዲስ አበባ ዙሪያ የሚገኙትን ያላካተተ መሆን፡፡ (43)
የዚህ ጥናታዊ ጽሑፍ በዋናነት መሰረት ያደረገው ሁለት ጥቅል ዓላማዎችን (General objectives) ነው፡፡ እነዚህም፣ 1ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ይዘትንና ዲዛየንን ማሻሻል፣ 2ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ማሳዳግ የሚሉ ናቸው፡፡ በተጨማሪም ሶስት ዝርዝር ዓላማዎችን (Specific objectives) ታሳቢ በማድረግ ጥናቱ ተካሂዷል፡፡ እነዚህም፣ 1ኛ/ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ይዘትንና ዲዛየንን ከማሻሻል አንጻር በመጽሐፉ ውስጥ አሁን የሚታዩ ጠንካራ ጎኖችን እና ክፍተቶችን/ደካማ ጎኖችን በዝርዝር መረጃዎች መሰረት መተንተን፣ 2ኛ/ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የዓለም ቱሪዝም ቀን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ከማሳዳግ አንጻር በጥናቱ የተገኙ መረጃዎችን ውጤታማነት ማጎልበት፣ 3ኛ/ የጥናቱን ውጤቶች መነሻ በማድረግ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች ማመላከት ናቸው፡፡
ከዚህ በታች የጥናቱን ጥቅልና ዝርዝር ዓላማዎችን መሰረት በማድረግ የማጠቃለያና የመፍትሄ ሃሳቦች (Conclusions and recommendations) በዝርዝር ቀርበዋል፡፡
ከላይ በመረጃ ትንታኔ ክፍል በተጠቀሱት አብዛኛዎቹ ዝርዝር ማሳያዎች መሰረት መጽሐፉ ምንም እንኳን የተወሰኑ ጉድለቶች ቢኖሩትም በተጠቃሚዎቹ ላይ ሊያሳድር የሚችለው /የአዲስ አበባን የቱሪዝም ሀብቶች የማሳወቅ አቅም/ ተጽዕኖ አወንታዊ ነው፡፡ ይህም በአጭሩ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡
ከአብዛኛዎቹ (60% በላይ) አስተያየቶች መገንዘብ እንደሚቻለው መጽሐፉ አዲስ አበባ ያሏትን ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች በቂ በሚባል ደረጃ ማስተዋወቅ ችሏል፡፡ እነዚህም ተፈጥሮአዊ /መልክዓምድራዊ/ አቀማመጥዋ፣ የአየር ንብረቷ፣ መናፈሻዎችዋና ዋሻዎችዋ /ለምሳሌ፣ እንጦጦ ተራራ፣ ጉለሌ እፅዋት ማዕከል እና ዋሻ ሚካኤል፣ የቦሌ ክፍለከተማ ዋሻዎች፣ ፍል ውሀ፣ፒኮክ መናፈሻ፣ ሐምሌ19 መናፈሻ፣ የአዕዋፍ መገኛ ስፍራዎች የመሳሰሉት/ መጠቀሳቸው በጥንካሬ ማሳየነት ተገልጸዋል፡፡
ከሞላ ጎደል የተፈጥሯዊ ቦታዎችን ለማሟላት ተችሏል፡፡ ነገር ግን እንደ ዋሻ እና የመሳሰሉት ላይም ጥናት ቢደረግና ለዘርፉ ከፍተኛ ትኩረት ቢሰጠው የተሻለ መረጃ ማቅረብ ይቻላል፡፡
በቂ በሆነ ደረጃ፣ መጽሐፉ የአዲስ አበባን ተፈጥሮአዊ የቱሪስት መስህቦች ለቱሪስቶች/ጎብኚዎች ከማስተዋወቅ አኳያ፣ ሳቢ በሆነ /ስዕላዊ/ መንገድና ግልጽ ዓለማቀፋዊ ቋንቋ መረጃ ማቅረብ የተቻለበት ቢሆንም ከምሉዕነት አንጻር ግን /በተለይ ዋሻዎችን በዝርዝር መረጃ አስደግፎ በማቅረብ ረገድ/ ውስንነቶች ያሉበት መሆኑን ነው፡፡
አብዛኛዎቹ (ከ80% የሚበልጡት) ጥቆማዎች የባህላዊ መስህቦችን ከታሪካዊ ዳራቸው ጋር /በአመዛኙ ከበቂ ማሳያዎቻቸው ጋር/ አበረታች በሆነ መልኩ ሙሉ በሙሉ ባይባልም /ለምሳሌ፣ ሁሉም ታዋቂ የባህል ምግብ ቤቶች ባይጠቀሱም/ በመጽሐፉ ማካተት መቻሉን ያመላክታሉ፡፡ ሆኖም መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብ ጋር ተያይዞ የተሰጡ አስተያየቶችም ከአስተያየቶቹ መካከል ተገኝተዋል፡፡ ለምሳሌ፣ የሚከተለውን መሰረተ-ቢስ አስተያየት መጽሐፉን ከገጽ 18 እስከ 21 በሚገባ የአነበበ እና የመስቀል ደመራና የጥምቀት በዓል በሚገባ በመጽሐፉ ውስጥ መገለጻቸውን ያየ ሰው አይቀበለውም፡፡ ይኼውም፣ 1ኛ/ የመስቀል ደመራ በዓል አከባበር ኢሬቻ ፕሮሞት በመደረጉ በዩኔስኮ የተመዘገቡ ነገር ግን ከመስቀል ደመራ ያልተናነሰ እና እምቅ ታሪክ ያለው የጥምቀት በዓል ዓለምን ትኩረት እንዲሰጠው እና በዩኔስኮ ቅርስነት እንዲመዘገብ በዚህ መፅሀፍ እንኳን ፕሮሞት ሲደረግ አላየሁም የሚል ጥቆማ ነው፡፡ (78) በተቃራኒው ደግሞ የሚከተለውን አስተያየት ማየት ይቻላል፡፡ 2ኛ/ ጥምቀትና መስቀልን የመሳሰሉ ሃይማኖታዊ በኣላት በዩኔስኮ እንደተመዘገቡ የተገለጸበት ሁኔታና የተሰጡት ማብራሪያዎች ጥሩ ናቸው:: (53) [3] ከዚሁ ጋር ተያይዞም የሚከተለው አስተያየት መረጃና ማስረጃን በሚገባ ከአለማገናኘት ችግር ወይም መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብ ጋር የተያያዘ ችግር ውጤት መሆኑን የመጽሐፉን የተለያዩ ገጾች /ገጽ 7 እስከ 21/ በመመልከት ብቻ ማረጋገጥ ይቻላል፡፡ ይኼውም፣ 3ኛ/ አዲስ አበባ የብዙ ብሄር ብሄረሰቦች መኖሪያ ከተማ እንደመሆኑ መጠን ይህን የሚገልፅ ህብረ ብሄራዊነትን የሚያንፀባርቅ እሴት እንደ ባህላዊ መስህብ አልተካተተም፡፡ ይህ ቢስተካከከል ጥሩ ነው በሚል የተገለጸ ነው፡፡ (77)
በማሳያነት በቁጥር/ኮድ 77 እና 78 ከተገለጹት አስተያየቶች መረዳት እንደሚቻለው አንዳንድ መረጃ ሰጪዎች በሚገባቸው ልክ በቁርጠኝነት መረጃ የመስጠት ኃላፊነታቸውን አለመወጣቸውን ነው፡፡ ይሁን እንጂ ከአዲስ አበባ ባህላዊ የቱሪስት መስህቦች አንጻር መጽሐፉ አዲስ አበባን ለሚጎበኙ ሁሉ በበቂ ደረጃ፣ ከበቂ ማስረጃና ፎቶግራፍዎች ጋር፣ መረጃ መያዙን አብዛኛዎቹ አስተያየቶች አመላክተዋል፡፡
በመጽሐፉ የፎቶዎች፣ የፊደላት መጠን/ፎንትና የሰንጠረዦች ጥራትን እንዲሁም የመጽሐፉ ዲዛየንን በተመለከተ ከአብዛኛዎቹ አስተያየቶች መገንዘብ እንደተቻለው በከፍተኛ ደረጃ የማሻሻያ ሥራዎች እንደሚያስፈልጉ፣ ሆኖም አሁን በመጽሐፉ የሚታየው ጠንካራ ጎን የፎቶዎች ብዛትና ተዛማጅነት ጥሩ መሆኑ ነው፡፡
የፎቶዎችና የሰንጠረዦች ጥራትንና አጠቃላይ የመጽሐፉ ዲዛየንን የማይመለከት ነገር ግን ተቀባይነት የሌለው አስተያየት ከቋንቋ ጋር በተያያዘ በመላሾች መቅረቡ ስለአንዳንድ መላሾች የጥንቃቄ ማነስ አመላካች ነው፡፡ ይኼውም፣ plate ከማለት ይልቅ picture ቢባል በሚል ከቋት አንድ መረጃ ሰጪዎች መካከል በቁጥር 4 የተመለከተው አስተያየት ያለቦታውም ቢሆን መቅረቡ ትክክል አለመሆኑ ነው፡፡ ሳይንሳዊ ትርጉምንና አሰራርን መሰረት ያደረገው ቃል “Plate” ነው፡፡ ትርጉሙም በእንግሊዝኛ መዝገበቃላት “illustration or photograph in a book, especially on glossy or coated paper” /በሚያንጸባርቅ፣ በተለበደ ወይም ግሎሲ ወረቀት ላይ ያለ መግለጫ ወይም ፎቶ/ ማለት ነው፡፡ በተቃራኒው “picture” ማለት “photograph or something drawn or painted” /ፎቶ ወይም የተሳለ ነገር/ ነው፡፡ ለቱሪስት መመሪያ መጽሐፉ ፎቶዎች የሚመጥንና የተለመደ አጠቃቀም እንዳልሆነ መገመት ይቻላል፡፡
ይሁን እንጂ፣ በጥቅሉ ሲታይ፣ በመጽሐፉ የፎቶዎች፣ የፊደላት መጠን/ፎንትና የሰንጠረዦች ጥራትን እንዲሁም የመጽሐፉ ዲዛየንን በተመለከተ በአብዛኛዎቹ አስተያየቶች መሰረት መጽሐፉ ከጥንካሬው ይልቅ ጉድለቱ ጎልቶበት የታየ ስለሆነ በከፍተኛ ደረጃ የማሻሻያ ሥራ የሚያሻው መጽሐፍ ነው፡፡
አብዛኛዎቹ (85% በላይ) አስተያየቶች በመጽሐፉ ውስጥ የቋንቋ ግልጽነት እና የይዘት የአመክንዮ ፍሰት ማሳያዎች በጥሩ ሁኔታ መቅረባቸውን ያመለክታሉ፡፡ በተለይ የሚከተሉት ጥቆማዎች ልዩ ትኩረት ይሻሉ፡፡
የመጽሐፉ ይዘት በአብዛኛው ጠንካራ ጎን እንዳለው አብዛኛዎች (ከ85% በላይ) አስተያየቶች ይጠቁማሉ፡፡ ይኼውም ለቱሪስቶች ምቹ ሁኔታን እንደሚፈጥር በተለይ ተቻችሎ በከተማዋ የመኖር ባህልን እና ተያያዥ የአዲስ አበባን የልማት፣ የሰላምና የዲሞክራሲ ግብአቶችን ተንከባክቦ በመጠበቅ ለከተማዋ የቱሪዝም ኢንዱስትሪ አወንታዊ ሚና እንዳለው አስተያየቶቹ ያመለክታሉ፡፡
በዋናነት የመረጃ ምሉዕነት /በቂ አለመሆን/፣ ዝርዝርነት /ለምሳሌ፣ አዕዋፋትንና ጅብን የማድነቅ ቱሪዝም መረጃ በዝርዝር አለመቅረብ/ በተመለከተ፣ ሳቢነት /መስህቦቱን ጥራት ባላቸው ፎቶዎች የማስደገፍ ጥረት አናሳነት/ ላይ እንዲሁም ማሳሰቢያዎችን /ለምሳሌ፣ ከቋት 8 ጥቆማዎች ጋር በተያያዘ መገመት እንደሚቻለው/ በማስተላለፍ ላይ ትኩረት ያደረጉ ጥቆማዎች ናቸው፡፡ ሁሉም አስተያየቶች ለቀጣይ የመጽሐፉ ሕትመት ሥራ መልካም ግብዓቶች ቢሆኑም ሁሉንም እንዳሉ ወስዶ መጠቀም ግን አይቻልም፡፡ ለዚህም ምክንያቱ በዋናነት የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ ስለሁሉም የአንድ ከተማ /አገር/ የቱሪስት መስህቦች ዝርዝር /ሰፊ/ መረጃ የሚሰጥበት ሳይሆን አንድን ቱሪስት በተመረጡ ውስን ማሳያዎች እያጓጓ ስቦ ወደ መስህቦች በመውሰድ ዝርዝር መረጃዎችን ከየመስህቡ ሥፍራ እንዲያገኝ የሚያስችል መሳሪያ መሆኑ ነው፡፡ ይህንን ሀቅ ታሳቢ በማድረግ ከመላሾች የተሰጡ አስተያየቶችን /በልካቸው እየተሰፈሩ/ በቀጣይ መጠቀም ያሻል፡፡ ለአብነት ያክል በቅድሚያ ሊወሰዱ ከሚገባቸው አስተያየቶች መካከል የሚከተሉትን አስተያየቶች በቀጣይ ማካተት ይቻላል፡፡
የመረጃዎች ዝርዝር አለመሆንን፣ ሁሉን አቀፍ አለመሆንንና ተገቢና ሳቢ በሆኑ ፎቶዎች አለመደገፍን ያሳያሉ፡፡ ምንም እንኳን አብዛኛዎቹ አስተያየቶችና ምክረሃሳቦች ለመጽሐፉ ቀጣይ የሕትመት ሥራ ጥሩ ግብዓቶች ቢሆኑም አንዳንድ አስተያየቶች ግን መጽሐፉን በሚገባ ከአለማንበብና የአዲስ አበባን የቱሪስት መስህቦች ብቻ መጽሐፉ ማሳየት አለበት ከሚል ተቀባይነት ያሌለው /የከተማዋን ዋና ከተማነትና ወደ ሌሎች የቱሪስት መስህቦች ለሚሄዱ ቱሪስቶች የምትጫወተውን ቱሪስቶችን በቅድሚያ የመቀበልና የማስተናገድ ሚና ያላገናዘበ/ አስተያየት ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ አንዳንዶቹም መሰረተ ቢስ ጥቆማዎች ናቸው፡፡ ለምሳሌ፣ የሚከተሉትን አስተያየቶች በተመለከተ መጽሐፉን በሚገባ ያነበበ ሰው በቂና ዝርዝር መረጃዎችን በገጽ 17 ፎቶ 13 /የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌን ቪላ አልፋ ፎቶ ያየ/፣ በገጽ 95 አዲስ አበባ በዩኔስኮ የተመዘገቡ መስህቦች መግቢያ በር በሚል ርዕስ የተጠቀሰውን መረጃ የተገነዘበ አንባቢ/ ስለሚያገኝ ሊቀበላቸው አይገባም፡፡ 1ኛ/ የሜ/አ/አፈወርቅ ተክሌ ቤት ቢካተት፡፡ (26)፣ 2ኛ/ታሪካዊ የቱሪስት መስህቦች ተብለው መፅሀፉ ላይ የተገለፁት በአብዛኛው አዲስ አበባ ውስጥ ያሉ ብቻ መሆናቸው፡፡ ለምሳሌ ሶፍ ኡመር ዋሻ መፅሀፉ ውስጥ ቢካተት እናም ሌሎች፡፡ (66)፣ 3ኛ/መጽሃፉ በሽፋኑ የተሰጠው ስያሜና በውስጡ ስለ ጎንደር ሀረርና አክሱም ይዘረዝራል፡፡ ይህ ደግሞ ትክክል አይደለም፡፡ (60)
በአብዛኛው የተጠቀሱ ነጥቦች መሰረት ከአዲስ አበባ ባህላዊ የቱሪስት መስህቦች አኳያ በመጀመሪያ ደረጃ መፍትሄ የሚያሻቸው ጉዳዮች/ከፍተቶች የመስህቦች ተሟልቶ አለመጠቀስና ዝርዝር መግለጫዎች አለመቅረባቸው ናቸው፡፡ በምሳሌነት የተጠቀሱት የብሔር ብሔረሰቦች የተለያዩ ልማዶችን፣ ወጉችንና ባህሎችን የሚያስተዋውቅ ጠለቅ ያለ ማብራሪያ፣ ስለ ኢትዮጽያ ካላንደር ታሪካዊ ሁኔታ፣የየብሄረሰቦቹ ባህላዊ እሴቶችን የሚገልጹ ባህላዊ ትውፊቶች ስርኣቶች ቅርሶች ጌጣጌጦች ባህላዊ እቃዎች፣ታዋቂ የባህል ምግብ ቤቶች ናቸው፡፡ ስለዚህ እነዚህንና ሌሎችንም ጉዳዮች በመጽሐፉ ቀጣይ የሕትመት ሥራ በማካተት ከፍተኛ የማሻሻያ ሥራዎች እንደሚያስፈልጉ አብዛኛዎቹ አስተያየቶች ጠቁመዋል፡፡
በአመዛኙ ጉድለቶች እንዳሉ ከቀረቡት 76 አስተያየቶች መረዳት ተችሏል፡፡ ከዚሁ ጋር ተያይዞም የመጽሐፉ ገጾች በቀላሉ የሚገነጠሉ መሆናቸው፣ የፅሁፎቹ መጠን አናሳ መሆንና የመጽሐፉ መጠን ትንሽ አለመሆን በዋናነት ተጠቁመዋል፡፡ በተጨማሪ ማስታወሻነት የተጠቀሱት የሚከተሉት ነጥቦችም ልዩ ትኩረት ይገባቸዋል፡፡
2ኛ/ ሀውልቱ ለምንድነው ባለ ሦስት ጉን የሆነው? ቢገለፅ፡፡ ይመስለኛል የ3 ቀን ጭፍጨፋውን ለመግለፅ ነው ይባላል፡፡ (ይህ መረጃ ተጣርቶ በመጽሀፉ ሊካተት ይችላል፡፡)
በአብዛኛው በመጽሐፉ የሚታየው የቋንቋ አጠቃቀም ግልጽና እንግሊዝኛ ተናጋሪ ለሆኑ ቱሪስቶች ምቹ መሆኑ ተጠቅሷል፡፡ ሆኖም ቢታዩ በሚል ከተጠቀሱት አንዳንድ ነጥቦች (ለምሳሌ፣ቋንቋው የበለጠ ቀለል ባለ መልኩ መቅረብ ቢችል) ባሻገር በፈረንሳይና በሌሎችም የውጭ ቋንቋዎች እንዲሁም በአማርኛም ጭምር ሊዘጋጅ የሚገባው መሆኑም መገለጹ ትኩረት የሚገባው ጉዳይ ነው፡፡
በአብዛኛው መገንዘብ የተቻለው መጽሐፉ ጥሩ መረጃ የያዘ ቢሆንም አንዳንድ ግነቶችን በማውጣትና ማብራሪያዎችንም በመጨመር ሊታይ እንደሚገባው ነው፡፡ ለዚህም በመላሾች የተጠቆሙ የሚከተሉትን ነጥቦች በምሳሌነት ማየት ይቻላል፡፡
1ኛ/ አዲስ አበባ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ ፈርሳ እየተገነባች ያለች ከተማ በመሆኑ ምክንያት ታሪካዊ፣ ባህላዊ፣ ሀይማኖታዊና ተፈጥሯዊ መስህቦቻችንን የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ክትትልና ቁጥጥር በማድረግ ልማቱን ማስቀጠልና እስካሁንም ላከናወናቸው የሰላምና ዴሞክራሲ ተግባራቶች ሊመሰገን ይገባዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡ ነገር ግን ከዚህ አሁን ካለንበት በበለጠ መሰራት ይጠበቅበታል፡፡ ብዙ ብዙ ያልተሰሩ ሥራዎች እንዳሉ አሁን ባለንበት ተጨባጭ ሁኔታ አመላካች መሆኑ ግልፅ ነው፡፡ (11)
4ኛ/ የልማት የሰላምና ዲሞክራሲ ገፅታዎችን [በተመለከተ] ያለው ጉድለት የአዲስ አበባን ከተማ ብቻ መግለፅና በአዲስ አበባ ዙሪያ የሚገኙትን ያላካተተ መሆን፡፡ (43)
የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የዓለም ቱሪዝም ቀን የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን ያለውን አወንታዊ ሚና ከማሳዳግ አንጻር በጥናቱ የተገኙ መረጃዎችን ተደራሽነት ለማስፋት እንዲሁም የጥናቱን ውጤቶች መነሻ በማድረግ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች ለማመላከት እንዲረዳ የሚከተሉት የመፍትሄ ሃሰቦች (Recommendations) ልዩ ትኩረት ያሻቸዋል፡፡
ለአዲስ አበባ የቱሪዝም ትራንስፎርሜሽን የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ የ2009 ዓ.ም የቱሪስት መመሪያ መጽሐፍ /Guidebook/ ያለውን አወንታዊ ሚና ከማሳዳግ አንጻር በጥናቱ የተገኙ መረጃዎችን ውጤታማነት ለማጎልበት፣ ቢሮው መረጃ በመስጠት ለተባበሩ የጥናቱ አካላት እና በጥናቱ ላልተሳተፉ የሚመለከታቸው አካላት በሙሉ የራሱን የኤፍ ኤም 96.3 የቱሪዝም የሬድዮ ክፍለ-ጊዜ ወይም መድረክ በመጠቀም ከላይ የተገለጹትን ጠንካራና ደካማ ጎኖችን ከዝርዝር ማሳያዎቻቸው ጋር (አባሪ 2ን ይመልከቱ) ተደራሽ ማድረግ አለበት፡፡ ከዚህም ባሻገር በዚሁ የሬድዮ ክፍለጊዜ /በአማርኛ ተተርጉሞ/ በቋሚነት መጽሐፉን የማስተዋወቅ ሥራ ሊሰራና ለተጠቃሚዎች መጠኑ አነስ ብሎ፣ የፊደላቱ መጠን/ፎንቱ ከፍ ብሎ፣ ፎቶዎቹ በአዲስ መልክ ተዘጋጅተውና በተሻለ ዲዛየን እንዲሁም አዳዲስ የቱሪስት መስህቦች ተጨምረውበት በሰፊው ታትሞ ቢሮው ባለው አደረጃጀት ከማዕከል እስከ ወረዳ እንዲሁም የአዲስ አበባን ፎረሞች /አስተባባሪዎችን/፣ መንግስታዊና መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትን በመጠቀምና በፒዲኤፍ ፎርማት በቢሮው ድረገጽ በነፃ ሊሰራጭ ይገባል፡፡ ከአገር ውጭም በውጭ ጉዳይና በቆንስላ ጽ/ቤቶች በኩል እንዲሁም በተለያዩ ቢሮው በሚወከልባቸው ጉባኤዎችና በዓላት ሁሉ /በቅርቡ በመካከለኛው ምስራቅና በአውሮፓ እንደተደረገው የቢሮው ተወካዮች ያደረጉት ጥረት ዓይነት/ መጽሐፉን በሰፊው በማሰራጨት በአገር ውስጥም /ለምሳሌ፣ በታላቁ ሩጫ፣ በሕዝብ በዓላት፣ በጉባኤዎች/ ሆነ በዓለም አቀፍ ቱሪዝም የቱሪስት ፍሰትን/ቁጥርን በአዲስ አበባም ሆነ በኢትዮጵያ ለማሳደግ መጽሐፉ የሚኖረውን አወንታዊ ሚና/ተጽዕኖ ማጉላት ይቻላል፡፡
የጥናቱን ውጤቶች መነሻ በማድረግ መጽሐፉ በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች በተመለከተ በዚህ ሰነድ በምዕራፍ ሁለት /አጭር የሰነዶች ዳሰሳ (Review of related literature)/ በቀረቡት ምርጥ ተሞክሮዎች መሰረት እና ከላይ የተገለጹትን ጠንካራና የደካማ ጎኖችን ከዝርዝር ማሳያዎቻቸው ጋር ታሳቢ ባደረገ አግባብ መጽሐፉ በተሻለ መልኩ ወደፊት እንዲዘጋጅ የሚሰራ ቡድን/ኮሚቴ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ በፕሮሰስ ካውንስል ደረጃ ወሰኖ ማቋቋም እና ኮሚቴው ዕቅድ አውጥቶ እንዲሰራ በጥብቅ ክትትል፣ ድጋፍና ቁጥጥር አግባብ ማስቻል ይገባዋል፡፡ ለምሳሌ፣ ከመጽሐፉ ዲዛየንና ፎቶዎች እንዲሁም የሕትመት አማራጮች /ገጾች ሳይነቀሉ ከመስራት/ ጋር በተያያዘ በኢትዮጵያ ውስጥ ወይም ከኢትዮጵያ ውጭ ተገቢ ሥራዎችን የተሻለ ዝና/ዕውቅና ባለው አታሚ ድርጅት /ለምሳሌ፣እንደ ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት ካሉ አታሚ ድርጅቶች ጋር በሕግ አግባብ በመስራት/ ኮሚቴው እንዲሰራ ማስቻል ይገባል፡፡
የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ መጽሐፉ በተሻለ መልኩ የሚዘጋጅባቸውን አማራጮች ከማስፋት አኳያ የከተማዋን የቱሪስት መስህቦችን/ ለምሳሌ፣ ዋሻዎችን፣ የስፖርታዊ ቱሪዝም አማራጮችን፣ የአዕዋፍ ማድነቅ ቱሪዝም/ ከዚህ ቀደም በቢሮው በተዘጋጀው የጥናት ቼክሊስት መሰረት በባለሙያዎቹና በውጭ ባለሙያዎች ማስጠናት አለበት፡፡ አዳዲስ ጥናቶችን በማካሄድም የከተማዋን ቱሪዝም የማስተዋወቅ አማራጮችን የማስፋትና አዳዲስ የቱሪስት መስህቦችን በማልማት በመጽሐፉ አካትቶ እንዲሁም በአማርኛና እንደፈረንሳይኛ፣ ቻይንኛና ጀርመንኛ ባሉ በተለያዩ ቋንቋዎች መጽሐፉ ተተርጉሞ በዓለም አቀፍ ደረጃ ጥራት ባለው ሕትመት አሁን ከሚታየው (አባሪ 2ን ይመልከቱ) በተሻለ መንገድ መጽሐፉን በማዘጋጀት ለቱሪስቶች/ለጎብኚዎች ቢሮው ማስተዋወቅ እንደሚገባው ጥናቱ ያመላክታል፡፡
አንዳንድ ምላሾች እንዳመላከቱት ጥቂት መላሾች የጽሁፍ መጠይቁን በጥንቃቄ ያለመያዝ /የመጣል/ ችግር እንዲሁም ትክክለኛ (በቂ፣ ተአማኒና ዝርዝር) መረጃ /በተለያዩ ምክንያቶች/ በሚገባቸው ልክ መጽሐፉን አንብበው አለመስጠታቸው ከሚመለከታቸው የበላይ አካላት ምክር ሊሰጣቸው እንደሚገባ ያሳያል፡፡
በተለያዩ ከፕሮግራም አስቸጋሪነት ጋር በተያያዙ ሁኔታዎች ውስጥ ሆነው የጽሁፍ መጠይቁን በጥንቃቄ ይዘውና ሞልተው በወቅቱ ለጥናት ቡድኑ አባላት ገቢ ላደረጉ ሁሉ ምላሽ/መረጃ ሰጪዎች አርአያነት ያለው ሥራ አድናቆት ሊቸረው ይገባል፡፡
አባቱቢ (የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ) (2008 ዓ.ም)፤ ሁለተኛው (2008-2012) የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን እስትራተጂክ ዕቅድ ያልታተመ ሰነድ፤ አዲስ አበባ፣አባቱቢ፡፡
[1] የመረጃ ትንታኔው ከመረጃ ሰጭዎች/ግለሰቦች ብዛት ይልቅ በመረጃዎች ዓይነትና ብዛት ላይ ያተኮረበት ዋንኛው ምክንያት መላሾች በቁጥር አንድ ግለሰብ ወይም ከአንድ በላይ ግለሰብ ያላቸው ቡድኖች ሆነው፣ የዕውቀት ልዩነታቸውን ታሳቢ ባደረገ መንገድ፣ መረጃ እንዲሰጡ ጥናቱ ዕድል ስለሰጣቸው እና ጥናቱ ከግለሰቦች ብዛት /ቁጥር/ ጥናት ይልቅ ለሃሳቦች/ጥቆማዎች የአመክንዮ ትስስር /Logical relationship/፣ ዓይነትና ብዛት ጥናት የበለጠ ዋጋ የሚሰጥ ይዘት-ተኮር /Qualitative/ ጥናት ስለሆነ ነው፡፡
ሓደ ካብ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለም ዝኾነ ቢቢሲ ብናይ ክልትኤን ሃገራት ቋንቋ ቋንቋ ዝፍኖ መደባት ብ ሓጺርን ማእከላይ ማዕበልን ከመሓላልፍ ምዃኑ’ዩ ዝጠቕስ።
ኣብ ብሪጣንያ ዝመደበሩ ማዕከን ዜና ቢቢሲ፣ ነዚ ተበግሶ እዚ ንምውሳድ ዝሕልን ዘሎ፣ ኤርትራ ዝመራሒተን ሓያሎ ሃገራት፣ ናጽነት ፕረስ ብምጉዕጻጽ ልሳን ህዝቢ ክዓብሳ ንዝገብርኦ ዘለዋ ጻዕርታት ኣብ ግምት ብምእታዉ’ዩ።
ብመሰረት ጸብጻብ ኣህጉራዊ ትካል ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ ኤርትራ ነዚ ዝሓለፈ 8 ዓመታት ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት ክትስራዕ እንከላ፣ ሰሜን ኮርያ’ውን ንኤርትራ ጥራይ በሊጻ ብድሕሪት ካልኣይ ደረጃ ሒዛ ኣላ።
የአሲያ ቢቢ ልጅ ኤሻም እንደገለጸቸው እናቷና አባቷ መንግሥት ባዘጋጀላቸው ድብቅ ስፍራ እንደሚገኙ ተናግራ፣ የእርሷ የሕይወት ዋስትና ግን አደጋ ላይ መውደቁን ገልጻለች። ኤሽም በማከልም እናቷ ከእስር ነጻ ከወጣችበት ካለፈው ወር ጀምሮ የሕይወት ዋስትናን ለማግኘት የመኖሪያ ቤቷን አራት ጊዜ እንደቀየረች ገልጻለች።
የፓክስታን ጠቅላይ ፍርድ ቤት፣ የእስምናን ሐይማኖት ከማጉደፏም በላይ የነቢዩን መሐመድ ስም አጥፍታለች በሚል ወንጀል የሐሰት ክስ ተመስርቶባት የሞት ቅጣት ፍርድ የተፈረደባትና፣ ከ9 ዓመት እስራት በኋላ በቅርቡ የፓክስታን ጠቅላይ ፍርድ ነጻ የለቀቃት የአሲያ ቢቢ ልጅ ኤሻም፣ በአገሯ የግድያ ዛቻና ማስፈራሪያ እንደሚደርስባት ገልጻለች። ከእስር ነጻ የተለቀቀች አሲያ ቢቢ ባሁኑ ጊዜ በፓክስታን ውስጥ ባልታወቀ ስፍራ ተደብቃ እንደምትገኝ የሚታወቅ ሲሆን ልጇ አሺያም ግን በምትኖርበት መንደር ከማሕበረሰቡ ተገልላ የግድያ ማስፈራሪያ እንደሚደርስባት ገልጻለች።
ሁኔታውን በቅርብ በመከታተል ላይ ያለና በስቃይና መከራ ውስጥ ለምትገኝ ቤተክርስቲያን ድጋፍን በመስጠት ላይ የሚገኝ ጳጳሳዊ ፋውንዴሽን ከአሲያ ቢቢ ጠበቃ ከሆኑት ከአቶ ዮሴፍ ናዲም ጋር በመተባበር ኤሻምን ከአባቷ ጋር ወደ ውጭ አገር መጓዝ እንዲችሉ አስፈላጊውን መስፈርቶችን ሲያሟሉላቸው መቆየታቸው ይታወቃል። ነገር ግን ዛሬ የአሲያ ቢቢ ልጅ ኤሻምና የአሲያ ጠበቃ የሆኑት ዮሴፍ ናዲም ከነቤተሰቦቻቸው ጋር ለሕይወታቸው አስጊ በሆነ ሁኔታ ላይ መገኘታቸውን በሮም የሚገኝ በስደት ላይ ለሚገኝ ቤተክርስቲያን ድጋፍን የሚሰጥ ጳጳሳዊ ፋውንዴሽን አስታውቋል። የአሲያ ቢቢ ልጅ ኤሽም እንደገለጸቸው እናቷና አባቷ መንግሥት ባዘጋጀላቸው ድብቅ ስፍራ እንደሚገኙ ተናግራ፣ የእርሷ የሕይወት ዋስትና ግን አደጋ ላይ መውደቁን ገልጻለች። ኤሽም በማከልም እናቷ ከእስር ነጻ ከወጣችበት ካለፈው ወር ጀምሮ የመኖሪያ ቤቷን አራት ጊዜ እንደቀየረች ገልጻለች።
የአሲያ ጠበቃ ይሆኑት አቶ ዮሴፍ ናዲም እንዳስረዱት አሲያ ቢቢ የምትገኝበት ሁኔታ አስጊ እንደሆነ፣ ለልጇም እጅግ መጨነቋን ገልጸዋል። የአሲያ ጠበቃ አቶ ዮሴፍ በማከልም አሲያ ቢቢ ከሴት ልጆቿ ጋር የስልክ መልዕክቶችን ከመለዋወጥ ባሻገር በአካል የማግኘት እድልን አላገኘችም ብለዋል። የዓለም አቀፉ ማሕበረሰብ ከጎናቸው መቆሙ እጽናንቶናል ያሉት የአሲያ ቢቢ ጠበቃ የሆኑት አቶ ዮሴፍ በጸሎት ድጋፋቸውን ለገለጹት በሙሉ በአሲያ ቢቢ ልጆችና በራሳቸው ስም ምስጋናቸውን አቅርበዋል። በማከልም ለሕይወታቸው ዋስትና ከሌላቸው ከፓክስታን በቅርቡ እንደሚወጡ ያላቸውን ተስፋ ገልጸው ቢቀናቸው የአውሮጳዊያኑን የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ልደት መታሰቢያ በዓልን በሮም ለማክበር ያላቸውን ተስፋ ገልጸዋል።
ኤሻም ከአባቷ ከአሺክ ማሲ ጋር በመሆን ባለፈው ዓመት የካቲት ወር 2010 ዓ. ም. ወደ ሮም መጥተው ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስን ማግኘታቸውና በወቅቱም በሮም ታላቅ የጸሎት ስነ ስርዓት መዘጋጀቱ ይታወሳል። ኤሻም ከአባቷ ጋር በመሆን ወደ ሮም ከመጓዟ ጥቂት ቀናት በፊት እስር ቤት የነበረች እናቷን እንደጎበኘቻትና ወደ ሮም በምታደርገው ጉብኝት ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስን እንደምታገኛቸውን ሮም የሚገኘው ኮሎሴውም ቀይ መብራት በርቶበት መላው የዓለም ሕዝብም በጸሎት እንደሚያስታውሳት መናገሯ ይታወሳል። አሲያ ቢቢም፣ በልጇ በኩል ለርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ ልባዊ ሰላምታዋን መላኳ ይታወሳል። ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ ኤሻምንና የኤሻምን አባት በቫቲካን ተቀብለው ባነጋገሯቸው ወቅት፣ አሲያ ቢቢን በጸሎታቸው እንደምያስታውሷት ገልጸው፣ አሲያ ቢቢ ጠንካራ ሰማዕት እንደሆነች መናገራቸው ይታወሳል።
የ47 ዓመት ዕድሜ ያላት አሲያ ቢቢ የካቶሊክ እምነት ተከታይና የ5 ልጆች እናት መሆኗ ታውቋል። የእስልምናን ሐይማኖት አንቋሽሻለች፣ የነብዩ መሐመድን ስም አጥፍታለች የሚል የወንጀል ክስ ተመስርቶባት፣ የሞት ቅጣት ፍርድ የተፈረዳባትን አሲያ ቢቢን፣ የፓክስታን ጠቅላይ ፍርድ ቤት ጥቅምት 21 ቀን 2011 ዓ. ም. ነጻ ማሰናበቱን ተከትሎ የአገሩ እስላማዊ የፓለቲካ ድርጅት በርካታ የተቃውሞ ሰልፎችን ሲያደርግ መቆየቱ ይታወሳል። ለአሲያ ቢቢ የሕይወት ዋስትናን ለመስጠት ሲባል ከጥቅምት 28 ቀን 2011 ዓ. ም. ጀምሮ ወደ አንድ ያልታወቀ ስፍራ መዛወሯ ታውቋል። አሲያ ቢቢ በአገሩ ፍርድ ቤት ውሳኔ መሠረት ነጻ ብትለቀቅም በፓክስታን እስላማዊ የፓለቲካ ፓርቲ ድርጅቶች የተቃውሞ ሰልፎችን እያካሄደ መሆኑ ታውቋል። አሲያ ቢቢ በበኩሏ ለሚጠሏት፣ በእስር ላሰቃዩዋትም በሙሉ ምሕረትን እንዳደረገችላቸውና በጸሎቷም እንደምታስታውሷቸው ገልጻለች።
ኣብዚ ሰሙን'ዚ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኮይኖም ዝተመዘዙ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ቃለ መሓላ ኣብ ዝፈጸምሉ እዋን ዝሰምዕዎ መደረ ብዝምልከት ነበርቲ ከተማ መቐለ ዝሃብዎ ርእይቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ከሁለት ዓመት በፊት በባህር ዳር ከተማ ለተቃውሞ ወጥተው ሕይወታቸውን ያጡና የአካል ጉዳት የደረሰባቸውን ነዋሪዎችና ቤተሰቦችን ለመርዳት የከተማዋ ወጣቶች ባደረጉት የገንዘብ ማሰባሰብ፤ 2.2 ሚሊዮን ብር ለመሰብሰብ ችለዋል።
ውሃ የማይገባ: - ሰዓቶች 30M የውሃ መከላከያ (ሕይወት የማያስተላልፍ) ናቸው ፣ ትንሽ ውሃ ሊረጭ ይችላል ፣ መታጠብ ወይም መታጠብ ፣ መዋኘት ፣ ማጥለቅ አይቻልም ፡፡
ብመሪሕነት ቅዱስ ሲኖዶስን ብማእከልነት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ተማእኪሉ ዝካየድ ንግደት ናብ ሀገረ ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ናይ ሎሚ ዓመት 2012 ግእዝ (2020 ፈ) ዘድሊ ምድላዋት እኳ ኣቐዲሙ እንተኣጻፈፈ፡ ብሰንኪ እዚ ኣብ ምሉእ ዓለም ወሪዱ ዘሎ ተላባዒ ሕማም ኮሮና ቫይረስ (COVID 19) ንድኅነት ነጋድያንን ሕዝብን ሃገርን፡ ንዘይተወሰነ እዋን ተመኃላሊፉ ከም ዘሎ ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ንነጋድያን ዘድሊ ሓበሬታ ሂቡ።
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በኮቪድ-19 ምክንያት እየደረሰ ያለው ዕለታዊ የሞት ጉዳት ሰኔ 24 አካባቢ ከአሁኑ በእጥፍ ሊያሻቅብ እንደሚችል የመንግሥቱ የበሽታዎች መቆጣጠሪያ ተቋም ያወጣውን የጥናታዊ ትንበያ ሰነድ ዋይት ሃውስ አጣጥሎታል።
ለእርስዎ ምርጫ የተለያዩ ዲዛይኖች አሉን ፡፡ እኛ ደግሞ ንድፍዎን በሰድር ላይ መቀባት እንችላለን ፡፡ እና የኦሪጂናል ዕቃ አምራች አገልግሎት ይገኛል ፡፡ ከኋላው ያለው ማግኔት ከማንኛውም የብረት ማዕድናት እና ከማግኔት ሰሌዳ ጋር ሊጣበቅ ይችላል። እንደ ብረት ብሩሽ የማቀዝቀዣ በሮች ፣ የብረት መደርደሪያዎች ፣ የሰልፍ ኮፈኖች ፣ ምድጃዎች ፣ የቢሮ ፋይል ካቢኔቶች ፣ የደህንነት በሮች ፣ መግነጢሳዊ ጥቁር ሰሌዳዎች ፣ ማግኔቲክ ነጭ ሰሌዳዎች ፣ መግነጢሳዊ የልጆች ስዕል ሰሌዳዎች ፣ ወዘተ ... ፎቶዎችን ፣ ተለጣፊ ማስታወሻዎችን ፣ ደረሰኞችን ፣ ወዘተ ለመምጠጥ ሊያገለግሉ ይችላሉ ፡፡ በተስተካከለ ሰ ላይ እንዲታደሱ ይደረጋል ...
አር ኤን ኤ ( RNA ) እንደ ዲ ኤን ኤ ( DNA ) ከኒክሉኢክ አሲድ ( Nucleic acid ) የተሠራ ነው። እንደ ዲ ኤን ኤ አራት ቤዝ (base) አለው። እነሱም አዴናዪን ( A, adenine) ፤ ዩራሲል ( U, uracil ) ( ዲ ኤን ኤ ግን በዩራሲል ፋንታ ታያሚን ( T, thymine ) ነው ያለው) ጓኒን ( G, guanine ) እና ሳይቶሲን ( C, Cytosine )። ኑክሌይክ አሲዶች ደግሞ ሶስት መሰረታዊ አካላቶች አላቸው። ቤዝ፡ ሱካሩ ( sugar group ) እና ፎስፌት ግሩፑ ( the phosphate group ) ናቸው። አር ኤን ኤን ከዲ ኤን ኤ የሚለየዉ ሌላው ነገር የአር ኤን ኤ ስኳር ሁለተኛ ካርቦን ሀይድሮክሲል ( hydroxyl group (-OH )) ሲኖረው ዲ ኤን ኤ ግን ያለው ኤች ( H ) ብቻ ነው። ይህም አር ኤን ኤን በጣም ተለካካፊ ( reactive ) አድርጎታል። ...
የጤና ሚኒስተር ለአንድ ዓመት የሚቆይ የምርምር መርሃ ግብር ይፋ አድርጓል፡፡ ኮቪድ 19 ከሌሎች የአውሮፓ ሃገራቶች አንጻር በአፍሪካ እና በኢትዮጵያ ያለው ጉዳት እንዴት ሊቀንስ ቻለ? ባህላዊ ሕክምና? የዓየር ንብረት? አመጋገብ ወይስ ሌላ የሚለውን ጥናቱ እንደሚያካትት እና ከ6 ሺ በላይ ሰዎች ላይ እንደሚካሄድ የጤና ሚኒስተር ዴኤታ ዶ/ር ደረጀ ድጉማ ለአሜሪካ ድምጽ ተናገረዋል፡፡
ሃይልም ፡ የእኔ ፡ ነው ፡ ብርታትም ፡ የእኔ ብለህ ፡ እንዳልከኝ ፡ ደጉ ፡ መድኔ እኔም ፡ አምኜ ፡ ተጠግቼሃለሁ ፡ ክብርህን ፡ አየሁ እኔም ፡ አምኜ ፡ ተጠግቼሃለሁ ፡ ማዳንህን፡ አየሁ
አሃሃሃ ፡ የመልካምነትህን ፡ ብዛት አሃሃሃ ፡ የበጐነትህን ፡ ዳር አሃሃሃ ፡ ማንስ ፡ ተናግሮ ፡ አበቃ አሃሃሃ ፡ ማንስ ፡ አቆመ ፡ ከመቁጠር አሃሃሃ ፡ ትላንትም ፡ መልካም ፡ ዛሬም ፡ መልካም አሃሃሃ ፡ ለዘለዓለም ፡ መልካም ፡ ነህ አሀሃህ ፡ አንተን ፡ ወዶ ፡ ክቡር ፡ ጌታ አሃሃሃ ፡ ከማንስ ፡ ጋር ፡ ላስተያይህ
በመጀመሪያ እና ከሁሉም በላይ ፣ ይቅርታ እንጠይቃለን! እኛ የእርስዎ ትዕዛዝ እና የአቅርቦት ተሞክሮ ሁል ጊዜ ፍጹም እንዲሆኑ ለማድረግ ጥረት እያደረግን አንዳንድ ጊዜ ስህተቶች ይከሰታሉ ፡፡ እና ሲያደርጉ እኛ ነገሮችን ለማስተካከል እዚህ ነን ፡፡ እባክዎን ከዚህ በታች ያሉትን መመሪያዎች በመከተል ጉዳዩን እንዴት ሪፖርት ማድረግ እንደሚችሉ ይመልከቱ ፡፡
በመጀመሪያ እና ከሁሉም በላይ ፣ ይቅርታ እንጠይቃለን! እኛ የእርስዎ ትዕዛዝ እና የአቅርቦት ተሞክሮ ሁል ጊዜ ፍጹም እንዲሆኑ ለማድረግ ጥረት እያደረግን አንዳንድ ጊዜ ስህተቶች ይከሰታሉ ፡፡ እና ሲያደርጉ እኛ ነገሮችን ለማስተካከል እዚህ ነን ፡፡
ትዕዛዝዎ ከተላለፈ ግን የጎደለ ወይም የተሳሳተ ንጥል ካለበት እርዳታን ለማግኘት በጣም ፈጣኑ መንገድ በትኩሱ መለያዎ ውስጥ ያለውን ጉዳይ በሞባይል መተግበሪያ በኩል ሪፖርት ማድረግ ነው ፡፡
ምግቡ እንደታሰበው ካልመጣብዎት ይቅርታ እንጠይቃለን ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ለፈጣን መፍትሄ የትኩስን የራስ አገዝ ባህሪን እንዲጠቀሙ እንመክራለን ፡፡ እንደዚህ ለማድረግ:
በአንድ ቅደም ተከተል ከበርካታ ምግብ ቤቶች ማዘዝ አይችሉም። ሆኖም ፣ ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ ምግብ ቤቶች በአንድ ጊዜ ንቁ ሆነው ብዙ ትዕዛዞችን መስጠት ይችላሉ። ለሚሰጡት እያንዳንዱ ትዕዛዝ የሚመለከታቸው ክፍያዎች እና ግብሮች እንዲከፍሉ ይደረጋሉ ፡፡
የአንድ ምግብ ቤት ደረጃ አሰጣጥ ከዚያ ምግብ ቤት ለተጠናቀቁ አቅርቦቶች ሁሉ አማካይ የደንበኞችን ደረጃ ይወክላል። ከፍተኛ ደረጃዎችን የሚቀበሉ ምግብ ቤቶች በሰዓቱ ማድረስ ፣ ትክክለኛ ትዕዛዞች እና በጥሩ ሁኔታ የሚጓዝ ምግብ አላቸው ፡፡
የአንድ ድርጅት መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ከጉንግ ካውን ከተማ, ዞንሺንግ ሲቲ, ጂንግዶንግ ግዛት, ቻይና
ተለይተው የቀረበ ቻይና ጓንግዶንግ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ አምራቾች እና እዚህ የተዘረዘሩት ከካርናር ብርሃን ጋር ነው.
ZhongShan መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ መሪ ኢንዱስትሪ መብራት 15W 25W 48W የመስመራዊ LED ግድግዳ ማጠቢያ ማጠቢያ ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ZhongShan LED የተቀበረ ብርሃን 12 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong LED የተቀበረ ብርሃን 12 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ LED የተቀበረ ብርሃን 12 ደብልዩ የተቀበሩ መብራቶች ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ቆልዑ፡ ብከም ናይ ስድራ ቤት ሓኪም ኮይኑ ዜገልግል ናይ ህጻናት ሓኪም ሕክምናዊ ክትትል ኪግበረሎም ኣለዎ። ከም ልሙድ ናይ መጀመርያ ምብጻሕ ናብ ሓኪም ህጻናት ዝጅምር እቲ ህጻን ሓደ ወርሒ ምስ መለኦ እዩ። ናይ ህጻናት ሓኻይም ንክሳብ 18 ዝዕድመኦም መንእሰያት ይሕክሙ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ተወሳኺ ሓገዝ ንምርካብ ኣብ ኣስመራ ምስ ዝርከብ ወኪል እቲ ሕብረት ጽዑቕ ርክባት የካይድ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ካብ 2009 ክሳብ 2013 ንኣርባዕተ ዓመታት ዝጸንሐ ኣብ ውሕስነት መግብን ልምዓትን ዘተኮረ ናይ 122 ሚልዮን ዩሮ ፕሮጀክታት ከምዝመወለ ይፍለጥ።
ኣቐዲሙ መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን መወልቲ ኣካላትን ናይ ኣስታት 188 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ንምርካብ ዘኽእሎ ውጥን ብ28 ጥሪ ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣምባሳደራት ሓያሎ ሃገራት ኣብ ዝተረኽቡሉ ዝተኸተመ ናይ ምትሕግጋዝ ውዕል፣ ካብ 2016 ኣብ ዘሎ ግዜ ከም ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰላ ትካላት 50 ሚልዮን ዶላር ክስልዓ እቲ ዝተረፈ ኣስታት 138 ሚልዮን ዶላር ድማ ካብ መወልቲ ሃገራት ክእከብ ዝብል’ዩ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ብሪጣንያ 15 ሚልዮን ፓውንድ ኢጣልያ ድማ ሓደ ሚልዮን ኤውሮ ክህባ ምዃነን ክመባጽዓ እንከለው፣ 27 ኣባላት ሃገራት ዝሓቖፈ ሕብረት ኤውሮጳ ግና ዝኾነ መብጽዓ ኣይኣተወን።
እዚ ሕጂ ዝቐርብ ዘሎ ናይ ሓገዝ ሕቶ ድማ፣ ነቲ ብዘይዝኾነ ናይ ግዳም ሓገዝ ደው ኢሉ ከምዘሎ ዝገልጽ መንግስቲ ኤርትራ ገጢምዎ ዘሎ ቁጠባዊ ብድሆታት ዘግህድ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይጠቕሱ።
አዲስ አበባ፣ሐምሌ29፣ 2012 ግብፅ በግድቡ ዙሪያ በቅርቡ የተጀመረውን ድርድር ለጊዜው ጥላ የመውጣት ሀሳብ እንዳላት ተገለፀ:: ካይሮ ይህን ለማድረግ ያሰበችው በግድቡ…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ29፣ 2012 የዓለም ጤና ድርጅት በቀጣዮቹ አምስት ወራት በኮቪድ 19 የሚያዙ ወጣቶች ቁጥር በሦስት እጥፍ ያድጋል ሲል አሳሰበ፡፡በዓለም አቀፍ…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ28፣ 2012 በደቡብ ኮሪያ ደራሽ ጎርፍ እና የመሬት መንሸራተት 13 ሰዎችን ገደለ:: በዋና ከተማዋ ሴኡል አቅራቢያ በሚገኙ አካባዎች የተከሰተው…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ23፣ 2012 25 ሺህ ዶላር የሚያሸልም የኢኖቬቲቭ ቢዝነስ ሞዴልና ቴክኖሎጂ ያፈለቁ ኢንተርፕራይዞች የሚያወዳድር ፕሮግራም ሊካሄድ ነዉ፡፡የፌደራል አነስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ21፣ 2012 የምዕራብ አፍሪካ ኢኮኖሚ ማህበረሰብ ኢኮዋስ በማሊ የአንድነት መንግስት እንዲመሰረት ጥሪ አቀረበ:: የቀጠናው ሀገራት መሪዎች በማሊ እየተባባሰ ለመጣው…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ17፣ 2012 ኢትዮጵያ እና ጃፓን የ490 ሚሊየን ብር የድጋፍ ስምምነት ተፈራረሙ::ስምምነቱን የኢፌዴሪ የገንዘብ ሚኒስትር አቶ አህመድ ሺዴ እና በኢትዮጵያ…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ16፣ 2012 የኢትዮጵያ አየር መንገድ በኢ- ኮሜርስ ግብይት 2 ነጥብ 8 ቢሊየን ብር ሽያጭ ማከናወኑን አስታወቀ፡፡ ኮሮናቫይረስ መከሰቱም ለአየር…
ኣብ ስዊዘርላንድ ብዙሕ እዋናዊ ዝኾነ ናይ መግቢ ኣቕርቦት ከም ፍረታት፡ ኣሕምልቲ፡ ውጽኢት ጸባ፡ ስጋን ዓሳን ኣሎ። ኣብ መኣድታት ስዊዘርላንድ፡ ሜዲተራንያን፡ ኤስያ ወይ ኣፍሪቃ ንኹሉ መቐረት ኪህቡኻ ዚኽእሉ ቀመማትን ንጥረ ነገራትን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መዓልታዊ ኣመጋግባኻ ብመሰረት ሃረም መግቢ ወይ ፒራሚድ ከም ዚኸውን ግበሮ። ከምዚ ብምግባር እተመጣጠነ ምግቢ፡ እኹል ጸዓት ከምኡ ኸኣ ንጥዕናኻ ኣገዳሲ ዝኾነ መኣዛዊ ነገር ንምርካብ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ። ኣቲ ኣብ እግሪ ናይቲ ፒራሚድ ዚርከብ መግብታት ብብዝሒ ክብላዕ ዝከኣል ኪኸውን ከሎ ብኣንጻሩ እቲ ኣብ ላዕሊ ክፋል ናይቲ ፒራሚድ ዝርከብ መግብታት ብውሑድ መጠን ኪውሰዱ ኣለዎም። ኩሎም ናይ መግቢ ውጽኢታት ክብልዑ ይከኣል እዩ።
ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ንጥረ ነገራትን መበቆል ቦታ ናይ ምግቢ ውጽኢታት ኣብ መዐሸጊ መግቢ ይጸሓፍ እዩ። ብዛዕባ ትሕዝቶ ጨው ወይ ሽኮር ንምፍላጥ ነቲ ዝቐረበ ሓበሬታታት ምንባብ ጥቕሚ ኣለዎ።
የጎርጎሮሳዊያኑን የቀን አቆጣጠር በሚከተሉ የዓለማችን የማኅበረሰብ ክፍሎች ዘንድ 2018 ዓ.ም ተጠናቆ የ2019 ዓ.ም ዓዲስ አመት በታኅሳስ 23/2011 ዓ.ም መጀመሩ ይታወሳል። በተመሳሳይ መልኩ በዚሁ በጎርጎሮሳዊያኑ የቀን አቆጣጠር የ2019 ዓ.ም የአዲስ አመት መጀመሪያ ላይ በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናን ዘንድ ከአዲስ አመት በዓል ባሻገር ስለ እመቤታችን እጅግ ቅድስት ድንግል ማርያም ከተደነገጉ አራት የእምነት እውነቶች መካከል በቀዳሚነት የሚገኘውና እ.አ.አ በ250 ዓ.ም አከባቢ ላይ የተደነገገው “እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም የአምላክ እናት ናት” የሚለውን የሚዘክረው የእምነት እውነት በዓል በታኅሳስ 23/2011 ዓ.ም በታላቅ መንፈሳዊነት ተክብሮ ማለፉ ይታወሳል።
ይህ በዓል በታኅሳስ 23/2011 ዓ.ም በቫቲካን በሚገኘው በቅዱስ ጴጥሮስ ባዚሊካ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በእርሳቸው መሪነት በተካሄደውና በርካታ ምዕመናን በተገኙበት ተከብሮ ማለፉን ለመረዳት የተቻለ ሲሆን በወቅቱ ከሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ 2፡16-21 ላይ ተወስዶ በተነበበውና መልአኩ ለእረኞች ተገልጾ “እነሆ፥ ለሕዝቡ ሁሉ የሚሆን ታላቅ ደስታ የምሥራች እነግራችኋለሁና አትፍሩ፤ ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋልና። ይህም ምልክት ይሆንላችኋል፤ ሕፃን ተጠቅልሎ በግርግምም ተኝቶ ታገኛላች” ብሎ ባበሰራቸው ወቅት “እረኞቹ እርስ በርሳቸው። እንግዲህ እስከ ቤተ ልሔም ድረስ እንሂድ እግዚአብሔርም የገለጠልንን ይህን የሆነውን ነገር እንይ ተባባሉ። ፈጥነውም መጡ ማርያምንና ዮሴፍን ሕፃኑንም በግርግም ተኝቶ አገኙ። አይተውም ስለዚህ ሕፃን የተነገረላቸውን ነገር ገለጡ። የሰሙትን ሁሉ እረኞቹ በነገሩአቸው ነገር አደነቁ፤ ማርያም ግን ይህን ነገር ሁሉ በልብዋ እያሰበች ትጠብቀው ነበር። እረኞችም እንደ ተባለላቸው ስለ ሰሙትና ስላዩት ሁሉ እግዚአብሔርን እያመሰገኑና እያከበሩ ተመለሱ” (ሉቃ 2፡16-21) በሚለው የቅዱስ ወንጌል ክፍል ላይ መሰረቱን ያደርገ እንደ ነበረ ለመረዳት የተቻለ ሲሆን ቅዱስነታቸው በወቅቱ ባሰሙት ስብከት እንደ ገለጹት “የእግዚኣብሔር እናት የሆነችው ማርያም ወደ እኛ እንድትመለከት፣ እንድታቅፈን እና እጃችንን እንድትይዝ ልንፈቅድላት የገባል” ብለዋል።
ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅቶቻችን ታዳሚዎች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ በታኅሳስ 23/2011 ዓ.ም የጎርጎሮሳዊያኑን የቀን አቆጣጠር በሚከተሉ የዓለማችን ማኅበረሰቦች ዘንድ ከተከበረው የ2019 ዓ.ም አዲስ አመት ጋር ተያይዞ የተከበረውን “ማርያም የአምላክ እናት” መሆኑዋን በሚዘክረው አመታዊ በዓል ላይ ያሰሙትን ስብከት ሙሉ ይዘት እንደ ሚከተለው እናስደምጣችኋለን አብራችሁን በመሆን እንድትከታተሉ ከወዲሁ እንጋብዛለን።
“የሰሙትም ሁሉ እረኞቹ በነገሩአቸው ነገር አደነቁ” (ሉቃ. 2፡18)። የገና ወቅት በዓላትን በምናጠናቅቅበት በዛሬው እለት ምንም ነገር የሌልው፣ ነገር ግን በፍቅር የተሞላ እና ለእኛ ሲል የተወለደው ሕጻን ልጅ ሁኔታ በማሰላሰል እንድንደነቅ ይጋብዘናል። በእያንዳንዱ አዲስ አመት መጀመሪያ ላይ መደነቅ አለብን፣ ምክንያቱም ስጦታ የሆነው ሕይወታችን እንደ ገና በአዲስ መንገድ ላይ መጓዝ እንድንጀምር እድሉን ስለሚሰጠን ነው።
በተጨማሪም ዛሬ በአምላክ እናት ላይ የምንደነቅበት ቀን ነው። አምላክ እንደ አንድ ትንሽዬ ሕጻን ልጅ በመሆን፣ አምላክ የሆነው ሕጻን በአንዲት ሴት እቅፍ ውስጥ ሆኖ ሲጠባ ታይቷል። ይህንን ምስል በተጨባጭ መልኩ የሚያሳየው ደግማ በፊታችን ያለው ሀውልት ሲሆን ይህም ማርያም እና ልጇ ተቃቅፈው አንድ ሆነው ያሳያል። ያንን ምስጢር ነው ታዲያ ዛሬ እያከበርነው የምንገኘው፣ በጣም የምያስደንቅ ምስጢር ነው፣ በሚገርም ሁኔታ አምላክ ከሰዎች ጋር ዘለዓለማዊ የሆነ ሕብረት ሲፈጥር እናያለን። እግዚኣብሔር እና የሰው ልጅ ሁልጊዜ አብሮ መሆናቸው ደግሞ በዚህ በአዲስ አመት ለእኛ የተገለጸ መልካም ዜና ነው። አምላክ ከእኛ ርቆ የሚገኝ ጌታ አይደለም፣ አምላክ ከእኛ እጅጉን በምያስገርም ርቀት ላይ በሰማይ ሰማያት ውስጥ ብቻውን ርቆ የሚገኝ አምላክ አይደልም፣ ነገር ግን ለእኛ ለእያንዳንዳችን ወንድም ለመሆን ፈልጎ የእኛን ሥጋ የለበሰ፣ ልክ እንደ እኛ ከእናት የተወለደ ነው። የእኛም እናት በሆነችው በእናቱ ታፋ ላይ ሆኖ በሰባዊነታችን ላይ ፍቅሩን ያፈሳል። በእዚያም በልጆቿ ማመንን ያላቆመችና፣ ፈጽሞ ልጆቹዋን ብቻቸውን የማትተው እናት በመሆን እንደ አባትና እናት የሆነውን የእግዚአብሔርን ፍቅር ሙሉ በሙሉ ትገልጻለች።
አማኑኤል የሆነ እግዚኣብሔር ከእኛ ጋር ነው፣ ምንም እንኳን ስህተተኞች፣ ኃጢኣተኞች እና በዓለም ውስጥ የምናራምደው ነገር የተሳሳተ ነገር ቢኖርም እርሱ ግን እኛን ሁሌም ይወደናል። እግዚአብሄር በሰው ልጆች ይተማመናል፣ ምክንያቱም የመጀመሪያ እና ዋነኛው የሰብዓዊ ቤተሰብ አካል የነበረችው የእራሱ እናት ናትና።
በዚህ በዓመቱ መጀመሪያ ላይ እግዚኣብሔር በሚገልጽልን ድንቅ የሆኑ ነገሮች መገረም እንችል ዘንድ ከማርያም ይህንን ጸጋ እንጠይቅ። እመነት በውስጣችን ለመጀመርያ ጊዜ በተወለደበት ወቅት የነበረንን ድንቅ የሆነ ስሜት በድጋሚ እናድስ። የአምላክ እናት ትርዳን። እርሷ የእግዚኣብሔር እና የሆነች፣ እርሷ የጌታ እናት የሆነች አሁንም ደግሞ በድጋሚ የተወለደውን ሕጻን ልጇን ታቀርብልናለች። እርሷ በልጆቿ ልብ ውስጥ አስደናቂ የሆነ እምነት በድጋሚ እንዲወለድ ታደርጋለች። የመደነቅ ስሜት የሌለበት ሕይወት ደግሞ እንዲሁ ቀዝቃዛ እና አሰልቺ ይሆናል፣ የመደነቅ ስሜት የሌለበት እመንት በዚሁ መልኩ ቀዝቃዛ እና አሰልቺ ይሆናል። ቤተ ክርስቲያን በበኩሉዋ ዘልዓለማዊ የሆነው የእግዚኣብሔር ማደሪያ፣ የክርስቶስ ሙሽራ፣ ልጆችን የምትወልድ እናት በመሆኗ የተነሳ ጭምር ዘወትር በምያስደንቁ ነገሮች መታደስ ይኖርባታል። ያለበለዚያ ግን ቤተ ክርስቲያን ያለፉትን ጊዜያት የምናይበት ውብ የሆነ ሙዚዬም ሆና ትቀራለች። በምትኩ ግን እመቤታችን ቤተ ክርስቲያን እንደ ቤታችን ሆኖ እንዲሰማን ታደርጋለች፣ አዲስ የሚያደርገን እግዚኣብሔር በዚያ እንደ ሚኖር ታረጋግጥልናለች።
ማርያም እንድትመለከተን እንፍቀድላት። በተለይም ደግሞ በችግር ውስጥ በምንገባበት ወቅት፣ ሕይወታችን አደጋኛ በሆነ ሁኔታ ውስጥ በምትገባበት ወቅት፣ ወደ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ዓይናችንን ቀና በማድረግ እንመልከት። ይህንን በምናደርግበት ወቅት በቅድሚያ እርሷ ወደ እኛ እንድትመለከት በመፍቀድ ሊሆን ይገባል። እርሷ ወደ እኛ በምትመለከትበት ወቅት በእኛ ውስጥ የምታየው ኃጢኣት ሳይሆን የልጅነት መንፈስ በመሆኑ የተነሳ ነው። ዓይን ለነፍሳችን ወስታወት ነው ይባላል፣ በጸጋ የተሞሉ የማርያም ዓይኖች የእግዚኣብሔርን ውበት የገልጻሉ፣ የሰማይን ነጸብራቅ ያሳያሉ። ኢየሱስ ራሱ በቃሉ ዓይን “የሰውነት መብራት ነው” (ማቴ. 6፡22) ይለናል፣ በመሆኑም የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ዓይኖች ጨለማ በስፈረበት ቦታ ሁሉ ያበራሉ፣ በእየቦታው የጠፋውን የተስፋ ማጣት ስሜት ተመልሶ እንዲበራ ያደርጋሉ። እርሷ እኛን እየተመለከተች “ልብ በል ልጄ ሆይ፣ እኔ እናትህ እዚህ አለሁልህ!” ትለናለች።
የእርሷ እናታዊ የሆነ ምልከታ በእኛ ውስጥ በራስ የመተማመን እና የእምነት መንፈስ እንዲጠንክር ያደርጋል። እመነት ከእግዚኣብሔር ጋር ግንኙነትን መፍጠር የሚለውን ጭብጥ ስለምያመለክት ምልኣት ባለው መልኩ መሳተፍን ያሳያል፣ በምልኣት ከእግዚኣብሔር ጋር መገናኘት የምንችለው ደግሞ የእግዚኣብሔር እናት ከእኛ ጋር በምትሆንበት ወቅት ብቻ ነው። የእርሷ እናታዊ ምልከታ የእግዚኣብሔር ተወዳጅ ሕዝቦች እንደ ሆንን በመግለጽ ያለምንም ልዩነት እና ቅድመ ሁኔታ እርስ በእርሳችን እንድንዋደድ እና እንድንቀባበል ያደርገናል። ከልዩነት ይልቅ አንድነት በሚታይበት ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማርያም በዚያ ትገኛለች፣ አንዳችን ለአንዳችን እንክብካቤ ማድረግ እንችል ዘንድ ትረዳናለች። የማርያም እይታ እመንት በፍቅር የተሞላ መሆን እንዳለበት ያመለክተናል። በእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም እይታ ውስጥ ያለ እምነት ደግሞ ጌታ የሆነው ልጇን የሁሉም ነገር ማዕከል አድርገን እንድንወስድ ያደርገናል፣ ማርያም በፍጹም ወደ ራሷ አመልክታ አታውቅም፣ ነገር ግን እርሷ የምታመለክተው ወደ ወንድሞቻችን እና ወደ እህቶቻችን ነው፣ ይህንንም የምታደርገው እናት በመሆኗ የተነሳ ነው።
ማርያም እንድታቅፈን እንፍቀድላት። ማርያም እንድትመለከተን ልንፈቅድላት ይገባል ከሚለው ሐሳብ በመቀጠል ወደ ልባችን በመመለስ በዛሬው ቅዱስ ወንጌል ውስጥ የተጠቀሰውን “ማርያም ሁሉንም ነገር በልቧ ውስጥ ይዛ ታሰላስል ነበር” (ሉቃ 2፡19) የሚለውን እንመልከት። ይህም ማለት በሌላ አገላለጽ ማርያም ሁሉንም ነገር መጥፎም ይሁን በጎ ሁሉንም ነገሮች በልቧ ውስጥ ታስቀምጥ ነበር ማለት ነው። እነዚህም ነገሮች የእርሷ ምስጢራዊ የሆኑ ነገሮች ናቸው። በተመሳሳይ መልኩም ማርያም የእኛን የእያንዳንዳችንን ሕይወት ወደ ልቧ ትወስዳለች፣ ማነኛውንም የእኛን ግላዊ የሆነ ሁኔታ አቅፋ በመያዝ ወደ እግዚኣብሔር ታቀርባለች።
ዛሬ ባለንበት ዓለማችን ውስጥ በሕይወት ውስጥ ዋና ዋና የሚባሉ ነገሮችን ለማርያም በአደራ መስጠት እየተዘነጋ መጥቱዋል። በዚህም የተነሳ በተለይም ደግሞ ጭንቀቶቻችንን የሚቀበል በማጣታችን የተነሳ ትካዜ ውስጥ በመግባት የብቸኝነት ስሜት እየተጠናወተን ይገኛል። በሚገርም ሁኔታ አሁን ያለው ዓለማችን እርስ በእርሱ የተገናኘ ቢመስልም ቅሉ ነገር ግን በጣም በከፍተኛ ሁኔታ ተለያይቶ ይገኛል። ራሳችንን በአደራ ለእናታችን ልናስረክብ ይገባል። በቅዱሳን መጽሐፍት ውስጥ እርሷ በማነኛው ስፍራ ተጨባጭ በሆነ መልኩ በጣም ብዙ በሚባሉ አጋጣሚዎች እና ሁኔታዎች ውስጥ የእርሷን እቅፍ እናገኛለን፣ በምትፈለግበት ቦታ ሁሉ እርሷ በዚያው ትኖራለች። ለምሳሌም አክስቷ የነበረችሁን ኤልሳቤጥን ጎብኝታለች፣ በቃና ዘገሊላ ሰርግ ላይ ተገኝታለች፣ በላይኛው ቤተ ከደቀ-መዛሙርቱ ጋር በነበረችበት ወቅት ደቀ-መዛሙርቱን አበረታታለች። ማርያም የብቸኝነት እና የትካዜ በሽታዎችን የምትፈውስ ፈዋሽ መድኃኒት ናት። የመማጽኛ እናት ናት። ብቻቸውን ከሆኑ ሰዎች ጋር ሁሉ ማርያም ከእነርሱ ጋር ትሆናለች። አንድን ሰው ለማጽናናት ቃላትን ብቻ መጠቀም በቂ እንዳልሆነ እርሷ በሚገባ ትረዳለች፣ ነገር ግን መጽናናት ከሚሻው ሰው ጋር አብሮ የሚሆን ሰው እንደ ምያስፈልግ ታወቃለች፣ እርሷ እናት በመሆኗ የተነሳ ሁልጊዜ ከእኛ ጋር ትሆናለች። በዚህም ምክንያት እርሷ ሕይወታችንን በእቅፏ ስር አስገብታ እንድትይዝ ልንፈቅድላት ይገባል።
ማርያም እጃችንን ይዛ እንድትጓዝ እንፍቀድላት። እናቶች የልጆቻቸውን እጅ ይዘው ሕይወት እንዴት መመራት እንደ ሚገባው ለልጆቻቸው ያስተምራሉ። ይሁን እንጂ በዛሬው ጊዜ የሚገኙ ልጆች በራሳቸው መንገድ ላይ በመጓዝ አስፈላጊውን የጎዞ ጎዳና ስስቱ ይታያል። ብርቱ የሆኑ ይመስላቸውና መንገዱን ስስቱ እናያለን፣ ነጻ የሆኑ ይመስላቸውና ባሪያዎች ሲሆኑ እናያለን። የእናትነትን ፍቅርን ረስተው በሁሉም ነገር ውስጥ በንዴት እና በቸልተኝነት የሚኖሩ ልጆች ስንት ናቸው! ወላጆቻቸው በሚናግሩት ነገር ላይ የሚያምጹ ስንት ልጆች አሉ! ጠንካራ የሆኑ ይመስላቸውና እናቶቻቸውን በቁጣ የሚናገሩ ስንት ልጆች አሉ። በእዚህ አግባብ ራሳቸውን መስዋዕት አድርገው የሚኖሩ ጀግና የሆኑ እናቶችን ማድነቅ ያስፈልጋል፣ ለምያሳዩት ርኅራኄ፣ ጥበብ እና የዋዕነት ሊመስገኑ የገባቸዋል።
እግዚኣብሔር ራሱ እናት አስፈልጎት ነበር፣ እኛስ ከእርሱ በላይ እንዴት እናት አያስፈልገን! ኢየሱስ ራሱ በመስቀል ላይ ሆኖ “እችሁትና እናትህ” (ዮሐ. 19፡27) በማለት ለእኛ እናቱን ሰጥቶናል። ማርያም አማራጭ የሆነች የሕይወታችን አካል አይደለችም፣ ነገር ግን የግድ ለሕይወታችን ታስፈልገናለች። እርሷ የሰላም ንግሥት ናት፣ እርሷ ክፉ የሆኑ መንፈሶችን ድል የምታደርግ በመሆኗ በመልካም ጎዳና ላይ እጃችንን ይዛ እንድንራመድ ታደርገናለች፣ ኅበረት እንድንፈጥር ትረዳናለች፣ ርኅራኄ እንዲኖረን ታስተምረናለች።
ማርያም ሆይ እጃችንን ይዘሽ ተጓዢ! ከአንቺ ጋር በመጓዛችን የተነሳ ደግሞ በታሪክ ሂደት ውስጥ በቀላሉ ለመጓዝ ይረዳናል። በእጅሽ ይዘሽ እኛን በመምራት አንድ የምያደርጉንን እሴቶች መልሰን ለመጎናጸፍ እንችል ዘንድ እርጅን። በአንቺ መለኮታዊ ጥበቃ ስር ሰብስቢን፣ በእውነተኛ ፍቅር እንድንሞላ አድርጊን “ቅድስት የአምላክ እናት ሆይ በአንቺ ጥበቃ ሥር እንታመናለን”።
ዩኒቨርስ ውስጥ ያለው ሁሉ ለርሱ የተገራለትንና ከተቀሩት ፍጥረታት ሁሉ ክቡር የሆነው ይህን የሰው ልጅ፣አላህ (ሱ.ወ.) የፈጠረው ለታላቅ ጥበብና ለክቡር ዓላማ ነው፤እርሱ ከከንቱና ውድቅ ነገር ሁሉ የጠራ ጌታ ነውና። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ብሏል፦
{ሰማያትንና ምድርን በመፍጠር፣ሌሊትና ቀንም በመተካካት፣ለባለ አእምሮዎች በእርግጥ ምልክቶች አሉ። (እነርሱም) እነዚያ ቆመው፣ ተቀምጠውም፣በጎኖቻቸው ተጋድመውም፣አላህን የሚያወሱ፣በሰማያትና በምድር አፈጣጠርም የሚያስተነትኑ ፦ ጌታችን ሆይ! ይኸን በከንቱ አልፈጠርከውም፤ጥራት ይገባህ፤ከእሳትም ቅጣት ጠብቀን፣የሚሉ ናቸው።}[ኣል ዒምራን፡190-191]
{ሰማይንና ምድርን፣በመካከላቸውም ያለውን ሁሉ ለከንቱ አልፈጠርንም፤ይህ የነዚያ የካዱት ሰዎች ጥርጣሬ ነው፤ለነዚያም ለካዱት ሰዎች ከእሳት ወዮላቸው!}[ሷድ፡27]
አላህ (ሱ.ወ) ሰውን እንደ ተቀሩት እንስሳት ሁሉ ለምግብና ለወሲብ ብቻ አልፈጠረውም። ክቡር ፍጡር አድርጎት ከፈጠራቸው ከብዙዎቹ ፍጡራን ያላቀው ቢሆንም ግን ብዙ ሰዎች ክህደትን መርጠዋል፤የተፈጠሩበትን ዓላማና ጥበቡን ቸል ብለው ወይም አስተባብለው ዋነኛ ተልእኮአቸውን መብላት፣መጠጣትና መደሰት ብቻ በማድረጋቸው ሕይወታቸውን ወደ እንስሳት ሕይወት ተርታ እንዲዘቅጥ ብቻ ሳይሆን ከዚያም የከፋ እንዲሆን አድርገዋል። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ብሏል፦
{አላህ እነዚያን ያመኑትንና መልካሞችን የሠሩትን፣ከሥሮቻቸው ወንዞች የሚፈሱባቸውን ገነቶች ያገባቸዋል፤እነዚያም የካዱት፣(በቅርቢቱ ዓለም) ይጣቀማሉ፤እንስሳዎች እንደሚበሉ ይበላሉ፤እሳትም ለነርሱ መኖሪያቸው ናት።}[ሙሐመድ፡12]
{ከጋኔንም ከሰዎችም ብዙዎችን ለገሀነም በእርግጥ ፈጠርን፤ለነርሱ በርሳቸው የማያውቁባቸው ልቦች አሏቸው፤ለነሱም በሳቸው የማያዩባቸው ዓይኖች አሉዋቸው፤ለነሱም በሳቸው የማይሰሙባቸው ጆሮዎች አሉዋቸው፤እነዚያ እንደ እንስሳዎች ናቸው፤ይልቁንም እነርሱ በጣም የተሳሳቱ ናቸው፤እነዚያ ዘንጊዎቹ እነርሱ ናቸው።}[አል አዕራፍ፡179]
ሰዎች ሁሉ እያንዳንዱ የአካላቸው ክፍል ራሱን ለቻለ ጥበብና ምሥጢር እንደተፈጠረ በቁርጠኝነት ያረጋግጣሉ። ዓይን የተፈጠረው ለማየት፣ጆሮ ለመስማት ወዘተ. መሆኑን ያውቃሉ። እናም አካላቱ የተፈጠሩት ለጥበባዊ ዓላማ ሆነው እርሱ ራሱ ሰው ግን ለከንቱ የተፈጠረ እንዴት ሊሆን ይችላል?! ወይም ፈጥሮ ያስገኘው ጌታ የፈጠርኩህ ለታላቅ ዓለማና ጥበብ ነው ሲለው እምቢ ማለቱ እንዴት ሊታሰብ ይችላል?!
ታድያ አላህ (ሱ.ወ.) የፈጠረን ለምን ዓለማና ለምንስ ጥበብ ይሆን? ክቡር ፍጠራን ያደረገንና ነገሮችን ሁሉ ለኛ የተገሩ ያደረገውስ ለምን ይሆን? አላህ (ሱ.ወ) ራሱ መልሱን ነግሮናል። እንዲህ በማለት፦
{ያ ንግሥና በእጁ የኾነው አምላክ ችሮታው በዛ፤እርሱም በነገሩ ሁሉ ላይ ቻይ ነው። ያ የትኛችሁ ሥራው ይበልጥ ያማረ መኾኑን ሊሞክራችሁ፣ሞትንና ሕይወትን የፈጠረ ነው፤እርሱም አሸናፊው መሓሪው ነው።}[አል ሙልክ፡1-2]
አርቀው በሚያስወተውሉ ሰዎች ዘንድ እንደሚታወቀው ሁሉ አንድን ነገር የሠራው ከሌላው ይበልጥ የሠራበትን ዓለማ ያውቃል።አላህም (ሱ.ወ.) ሰውን የፈጠረበትን ጥበብና ምስጢሩን ከማንም በላይ ያውቃል። እዝህ ላይ መግገዛት ወይም ማምለክ የሚለው በመጸለይና በመጾም ብቻ ሳይሆን ዩኒቨርሱን በመላ ማልማትንና ለሰው ልጅ ጥቅም መግራትን የሚያካትት ስፋትና ጥልቀት ያለው ትርጓሜ አለው። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ብሏል፦
{እርሱ ከምድር ፈጠራችሁ፤በውስጧ እንድታለሟትም አደረጋችሁ፤ምሕረቱንም ለምኑት፤ከዚያም ወደርሱ ተመለሱ፤ጌታዬ ቅርብ (ለለመነው) ተቀባይ ነውና አላቸው። }[ሁድ፡61]
{ስግደቴ መገዛቴም፣ሕይወቴም፣ሞቴም፣ለዓለማት ጌታ ለአላህ ነው በል። ለርሱ ተጋሪ የለውም፤በዚህም (በማጥራት) ታዘዝኩ፤እኔም የሙስሊሞች መጀመሪያ ነኝ (በል)።}[አል አንዓም፡162-163]
ሰው ሆይ! ዩኒቨርሱ በመላ ለአንተ አገልግሎት የተገራልህ ከሆነ፣ተአምራቱና ምልክቶቹ ግልጽ ሆነው ከአላህ በስተቀር ሌላ አምላክ አለመኖሩንና አላህ ተጋሪ የሌለው አንድዬ አምላክ መሆኑን ለመመስከር ከፊትህ ከቆሙ፣ከሞትክ በኋላ አንተን ዳግም መቀስቀስና ሕያው ማድረግ ለአላህ ሰማያትንና ምድርን ከመፍጠር የቀለለ መሆኑን ካወቅህ፣አላህ (ሱ.ወ.) በድንቅ አቋምና በአማረ ቅርጽ የፈጠረህ፣ክቡር ፍጡር ያደረገህ፣ዩኒቨርስን ለአንተ የገራልህ መሆኑንም ከተገነዘብክ ዘንዳ በቸሩ ጌታህ ምን አታለለህ?! አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ብሏል፦
{አንተ ሰው ሆይ፣በቸሩ ጌታህ ምን አታለለህ? በዚያ በፈጠረህ፣አካለ ሙሉም ባደረገህ፣ባስተካከለህም። በማንኛውም በሻው ቅርጽ በገጣጠመህ (ጌታህ ምን አታለለህ)።}[አል እንፍጣር፡8]
{አንተ ሰው ሆይ! አንተ ጌታህን (በሞት) እስከምትገናኝ ድረስ ልፋትን ለፊ ነህ፤ተገናኚውም ነህ። መጽሐፉን በቀኙ የተሰጠ ሰውማ፣በእርግጥ ቀላልን ምርመራ ይመረመራል፤ወደ ቤተሰቦቹም ተደሳች ኾኖ ይመለሳል። መጽሐፉን በጀርባው ኋላ የተሰጠ ሰውማ፣(ዋ ጥፋቴ በማለት) ጥፋትን በእርግጥ ይጠራል። የተጋጋመች እሳትንም ይገባል።}[አል እንሽቃቅ፡6-12]