Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ብቴሌቪዥን ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ኢትዮጵያ ዝተመሓላለፈ መግለጺ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ዝተፈጥሩ ኩነታት ሰላምን ምርግጋእን መንግስትን ህዝብን ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ብንቕሓት ዝሕልውዎን ቀጻልነቱ ንዝለዎ ዝሓሸ ምዕባለ ኣብዝረባረብሉ እዋን ዝኽሰሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ብኣሸባርነት ዝተመደቡ ውድባትን ብሓባር፣ኣብ ዝተፈላለያ ጸረ-ሰላም መራኸቢ ብዙሃን ብዝዘርገሕዎ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ ኣብ ዝተወሰኑ ዞባታትን ወረዳታትን ኦሮሚያ ከምኡ እውን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ህውከት ተላዒሉ’ሎ ይብል።
እቶም ውድባት ንዝጠፍአ ህይወት ሰብን ዕንወት ንብረትን ቀጥታዊ ተሓተቲ'ዮም ዝበለ'ቲ መግለጺ ንመለዓዓሊ ህውከት ዝተጠቕምሉ ኣጀንዳ ማስተር ፕላን ከተማ ፊንፊኔ ንከተማታት ፍሉይ ዞባታት ኦሮሚያ ብስም ማስተር ፕላን ንምሕዋስ እዩ ይብል።
ኮሚሽነር ናይቲ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር ኢብራሂም ሓጂ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይቲ ህውከት ጠንቂ ብድሕሪት ዝተሰለፉ ሓይልታት እዮም ድህሪ ምባል በቲ ህውከት ንዘጋጠመ ምጥፋእ ህይወት ድማ ከምዚ ኢሎም።
'ኣብ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጉሊሶ ፍሉይ ስማ ጨሊያ የካ ዝተባሀለ ናይ ገጠር ከተማ ህይወት ክልተ መንእሰያት ጠፊኡ’ሎ።ኣዚዩ ዘሕዝን እዩ።ብተወሳኺ ኣብ ዞባ ደቡብ ምዕራብ ሸዋ ወረዳ ቶሌ ሓደ መንእሰይ ህይወቱ ጠፊኡ’ሎ።ክሳብ ሎሚ ዝጠፍአ ህይወት ሰብ ሰለስተ እዩ።'
መግለጺ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ይኹን ኮሚሽነር ፖሊስ ኣቶ ኢብራሂም ሓጂ ዝኸሰሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኣሸበርቲ ተባሂሎም ዝተመደቡን ውድባት ናይ ዝበሉዎም ስም ኣይረቑሑን።
የፈረንሳይ ፕሬዘዳንት ፍራንሷ ሆላንድ በዛሬው ዕለት ከፓሪስ ተነስቶ ወደ ካይሮ ሲበር የነበረው የግብፅ አየር መንገድ አውሮፕላን መውደቁን አረጋግጠዋል። ይህ የፕሬዘዳንቱ ማረጋገጫ የተሰጠው፥ ባለሞያዎች ለአውሮፕላኑ መከስከስ ምክንያት አንዱ የአሸባሪዎች ጥቃት ሊሆን እንደሚችል እየተናገሩ ባለቡት ወቅት ነው።
ኣብ ናይ ፌስቡክ ገፅ ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ኣምሓራ ዝወፀ ፅሑፍ ግን ሓጋዚ ኮሚሽነር ሰይድ ኣሕመድ ዝተኣስርሉ ምኽንያት ምስ ናይ 15 ሰነ መጥቓዕቲ ብዝተኣሳሰረ ሓላፍነቶም ስለዘይፈፀሙን ኣብቲ ጉዳይ ኣፍልጦ ኣለዎም ዝብል መርትዖ ስለዘሎን እዩ ይብል ።
የኢትዮጵያን ታላቁን ኅዳሴ ግድብ ለመሙላትና አገልግሎቱንም ለማስኬድ በሚቻልባቸው መንገዶች ላይ የትብብር፣ ዘላቂነት ያለውና የጋራ ተጠቃሚነትን የሚያመጣ ስምምነት ላይ ለመድረስ በግብፅ፣ በኢትዮጵያና በሱዳን መካከል እየተካሄዱ ያሉትን ድርድሮች እንደምትደግፍ ዩናይትድ ስቴትስ አስታውቀች።
በመቀጠልም “እነዚያን መብቶች የሚጠብቅና በተመሣሣይ ጊዜም በአባይ ውኃ ላይ የሁሉንም የውኃ ድርሻ እኩልነት የሚያከብር ስምምነት ላይ እንዲደርሱ የሚያስችል ቀና ጥረት እንዲያደርጉ አስተዳደሩ ለሁሉም ወገኖች ጥሪ ያደርጋል” ብሏል።
ኢዛ (ረቡዕ ጥር ፲፫ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም. January 22, 2020)፦ በጋዜጠኛና አክቲቪስት እስክንድር ነጋ የሚመራው “ባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ” ፓርቲና ሦስት ሌሎች ፓርቲዎች ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ (ሰርቲፊኬት) እና ጊዜያዊ እውቅና እንደተሠጣቸው ተገለጸ።
ከቦርዱ የተገኘው መረጃ ከባልደራስ ሌላ ጊዜያዊ እውቅናና ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ የተሠጣቸው ሦስቱ ፓርቲዎች “አንድ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ”፣ “የአማራ ግዮናዊ ንቅናቄ” እና “እናት ፓርቲ” ናቸው። እንዲህ ዐይነቱ ፈቃድ የሚቆየው ለሦስት ወራት ብቻ ነው።
ባልደራስ ለእውነተኛ ፓርቲ የተሠጠው ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ በክልላዊ የፖለቲካ ፓርቲነት ሲሆን፤ የተቀሩት ሦስቱ ደግሞ የአገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲነት መኾኑ ታውቋል። (ኢዛ)
ነቲ ንኣኻ ዚምልከት ነገራት ሓላፍነት ዚስከሙ ብዙሓት እተፈላለዩ ዓበይቲ ሰባት ክትረክብ ኢኻ። መን ውሳነ ከም ዚወስድ ወይ መን ንሕቶኻ ከም ዚምልስ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ እዩ።
ዝመሰለካ ንኽትዛረብን ንኽትስማዕን መሰል ኣሎካ። ተርጓማይ ምስ እትገብር እሞ ምስ ዘይሰማምዓካ ክትልውጦ መሰል ኣሎካ። እቲ ተርጓማይ ምስጢርካ ንምሕላው ግዴታ ኣለዎ። ​
ንገለ ሰባት ኣብቲ ዑቕባ እትሓተሉ ግዜ ክትራኸቦም ኢኻ። ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህበካ፡ ንገለ ካባታቶም ኣይትረኽቦምን ኢኻ፡ ግን ኣብ ክንዳኦም ካልኦት ክትረክብ ኢኻ።​
እቶም ሰራሕተኛታት ነዚ ዚሓቱኻ ኣብ ስርዓተ-ዳታ (ዳታ-ሲስተም) ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ንኽምዝግቡኻ እዩ። ብድሕር'ዚ ነቲ ዘቕረብካዮ ሕቶ ዕቝባ ከሳልጡ ስርሖም ይቕጽሉ። ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ንምንታይ ኣብ ሃገርካ ክትነብር ከም ዘይትኽእልን ኵነታት ጥዕናኻን ኪፈልጥ ኣገዳሲ'ዩ። ምስ ሰራሕተኛታት ክትዛረብ ድላይ እንተ ዘይብልካ ኣይደልን ክትብል ትኽእል ኢኻ። ነቶም ሠራሕተኛታት ሽዑ ክትዛረቦም ዘይትደሊ ወይ ዘይትኽእል እንተ ዄንካ ኣብ ካልእ እዋን ምስ ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ዘሻቕለካ ወይ ካልኦት ጉዳያት እንተለዉኻ'ውን ከምኡ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ዝኾነ ቆልዓ ናብ ቤትትምህርቲ ኪኸይድ መሰል ኣለዎ። ኣብቲ ቤትትምህርቲ እተፈላለዩ በጽሕታት ኣለዉ። መምህራን፡ ዳይረክተር፡ ፍሉያት መምህራንን ተቐበልቲ ኣጋይሽን ኣለዉ።
ናይ ክፍሊ-መምህርካ ምስቲ ናይ ሳብጀክት መምህርካን ናይ ኣደ-ቋንቋ መምህርካ ወይ ምስቲ ናይ ኣደ-ቋንቋ ንምፍላጥ ዚሕግዘካ መምህር ኮይኑ ኣብቲ ትምህርትኻ ንኽትዕወት ኪሕግዘካ እዩ።
እቲ ንበይኑ ዚመጽእ ቆልዓ ልክዕ ከምቶም ካልኦት እተመደቡ ቆልዑ ካብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ረድኤትን ደገፍን ንኺረክብ መሰል ኣለዎ። እተመደበ ቆልዓ ማለት ንኣብነት ምስ ስድራቤት ወይ ናይ ክንክን ቦታ ወይ መንበሪ (HVB) ዚቕመጥ ቆልዓ ማለት እዩ
ደገፍን ምዕባለን ዘለዎ ውሑስን ድሕንነቱ እተሓለወን መንበሪ ንኽትረክብ ሓላፍነት ዚስከም እቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እዩ። እቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እንታይ ከም እትደሊ ንምልላይ ሓላፍነት ኣለዎ። ንኣብነት ትምህርቲ፡ ጥዕናን ክንክንን ናይ ስኒ ሕክምናን ኪኸውን ይኽእል።
ማሕበራዊ ኣገልግሎት ምሳኻን ምስ ኣላዪኻን ወይ ናባዪኻን ናይቲ እትነብረሉ ገዛ ሰራተኛን ኮይኑ ናይ ምትግባር መደብ የውጽእ። ከምዚ ዝበለ መደብ ወይ ፕላን እንታይ ዓይነት ሓገዝ ወይ ደገፍ ከም ዘድልየካን ከመይ ጌርካ ከም እትረኽቦን ይገልጽ።
ብዛዕባቲ ናይ ትግባረ መደብ እንታይ ከም ዝሓዘ ንምፍላጥን ብዛዕባኡ ሓሳባት ንምሃብን መሰል ኣሎካ። እቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ነቲ ክትብሎ እትደሊ ይሰምዖ ነቲ ድልየትካ ድማ ኣብቲ ውሳነ ከእትዎ እዩ። እዚ ግን ኩሉ ግዜ ቃሕ ዝበለካ ትገብር ማለት ኣይኮነን። እቲ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ነቲ ንኣኻ ዘርብሕ እዩ ዚሓስብ፡ ካብኡ ተበጊሱ ድማ ውሳነ ይወስድ።
ንመጀርመርታ ግዜ ኣብ ሃገር ሽወደን ምስ ኣቶኻሞ እቲ ሚግራኹንቨርከት ነቲ ናይ ዑቕባ ዝሓተትካሉ ጉዳይ ውሳነ ኪህበሉ ከሎ፡ ምስ ሓደ ከም ኣላዪ ዚፍለጥ ሰብ ክትራኸብ ኢኻ። እቲ ሰብ፡ ሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ኪኸውን ይኽእል። 18 ዓመት ምስ ኣእከልካሞ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህበካ ግን እቲ ኣላዪ፡ ኣላዪኻ ምዃን የቋርጾ።
እቲ ሞግዚት/ተሓጋጋዚ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት እዩ ዚረድኣካ። ንኣብነት ምስ ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ክትዘራረብ ከሎኻ ወይ ከኣ ትሕቲ16 ዓመት ኮንካ መዓልታዊ ገንዘባዊ ሓገዝ ክትሓትት ከሎኻ ምሳኻ ይኸውን። እቲ ሞግዚት ንኣብነት ገንዘብካ ከመይ ጌርካ ከም እትጥቀመሉ፣ ኣበይ ከም እትቕመጥ፣ ካልእ ኩሉ ንኣኻ ዚምልከት ግን ክትውስነሉ ዘይትኽእል ነገራት ይውስን፡ ማለት ልክዕ ከምቲ ናይ ትሕቲ 18 ዓመት ቆልዓ ዝኾነ ወላዲ። ብዛዕባ ንኣኻ ዚምልከት እተፈላለየ ነገራት ዚመስለካ ክትዛረብ ኩሉ ግዜ መሰልካ ሕሉው እዩ። ክትስማዕውን መሰል ኣሎካ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ግን ባዕልኻ ክትውስን ማለት ኣይኮነን ይኹንምበር እቲ ሞግዚት ነቲ እትብሎ ነገራት ኣብ ግምት የእትዎ እዩ።
እቲ ኣላይኻ ኣብ ቤትትምህርቲ ንኸእትወካን ልክዕ ከም ወላዲ ኮይኑ ምስቲ ቤትትምህርቲ ርክብ ኪገብርን ሓላፍነት ኣለዎ። ንኣብነት ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ግምገማ ዚውሰደልካ ግዜ ምሳኻ ኪሁሉ ኣለዎ። ወይ ድማ ኣብቲ ግዜ ትምህርቲ ምጅማርካ ዚግበር ኣብ ቤትትምህርቲ ዚካየድ ምይይጥ።
ህዝባዊት ተሓባባሪ ማለት ናይ ሽወደን ሕግታት ዚፈልጥ፡ በዓልሕጊ ወይ ጠበቓ እዩ። ንሱ ወይ ንሳ ኣብቲ ናይ ዑቕባ ምሕታት ጉዳይ ይሕግዘካ ወይ ትሕግዘካ። ምስ ሚግራኹንስቨርከት ብዛዕባ ስለምንታይ ዑቕባ ትሓትት ከም ዘሎኻ ክትገልጽ ከሎኻውን ምሳኻ እዩ ወይ እያ።
ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህበካ፡ ኣብ ክንዲ ኣላዪ፡ ብፍላይ እተመደበ ናባዪ ኪህልወካ እዩ። ብፍላይ እተመደበ ናባዪ ንኺህልወካ እቲ ኣብ ኮምዩንካ ዘሎ ናይ ማሕበራዊ ናብራ ቦርድ እዩ ሓላፍነት ዚወስድ። ኣብ ውሽጢ መንፈቕ፡ 18 ዓመት ምስ እትመልእ፡ እቲ ናባዪኻ ይቕጽል ማለት እዩ።
ብፍላይ እተመደበ ናባዪ ድልየታትካ ንኺፍጸመልካ ሓላፍነት ይወስድ። እቲ ሰብ ንኣኻ ዚምችእ ንኣብነት ዚከናኸን ውሕስነት ዚህብን ጽቡቕ ዘዕብን ኪኸውን ይግባእ። እቲ ናባዪ ኣብቲ ንኣኻ ዚምልከት ጉዳያት ንምውሳን መሰልን ግዴታን ኣለዎ። ንስኻ ድማ ዝመስለካ ክትዛረብን ክትስማዕን መሰል ኣሎካ።
እቶም ሰራሕተኛታት መንበሪኻ ኣብቲ መዓልታዊ ንጥፈታትካ ኪሕግዙኻን ውሕስነት ከም ዚስመዓካን ኪገብሩ ኢዮም። ከም ናይ ገዛ ዕዮ፡ ምኽሻን መግቢ፡ ሕጽቦ ወይ ኣብ ናይ ግዜ ዕረፍትኻ ንጥፈታት ኪኸውን ይኽእል። ግን እቶም ሰራሕተኛታት ኩሉ ይገብሩልካ ማለት ኣይኮነን፡ ግን ዕድመኻ ኣብ ግምት ብምእታው ሓድሓደ ሓገዛት ወይ ደገፍ ክትረክብ ኢኻ። ንሳቶም ምስ ዓበኻ ናይ በይንኻ መንበሪ ንኽትረክብ ኪሕግዙኻ እዮም።
ኣብ ግገለ ምምሕዳራት ናይ ሜዳ ጸሓፍቲ/ናይ ሜዳ ተሓጋገዝቲ ይሰርሑ። ሰራሕተኛታት ምምሕዳር ኮይኖም ኣብ መንእሰያት ከጋጥሙ ዝኽእሉ ጸጋማት ብእዋኑ ናይ ምዕዛብን መፍትሒ ምንዳይን ከኣ ይነጥፉ። ንኣሽቱን መንእሰያትን ኣብ ዝርከብዎ፣ ኣብ እትነብረሉ ከባቢ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ፣ ኣብ ማእከላት ናይ ትርፊ ግዜን ኢንተርኔትን ናይ ሜዳ ጸሓፍቲ ኣለዉ።
ኣብ ትርፊ ግዜኻ ለይቲ ከባቢኦም ዝሕልዉ ዓበይቲ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ጎደናታት ኣብ እዋን ምሸትን ለይትን ንንኣሽቱን መንእሰያትን ማሕበራዊ ደገፍ ክልግሱ ዝንቀሳቐሱ ዓበይቲ እዮም። ብዝለብስዎ ሕብራዊ ጃኬት ከተለልዮም ከኣ ትኽእል።
ብዛዕባ ዕቝባ ዝሓቱ በይኖም መጻእቲ ቈልዑ ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን (Migrationsverket) ገጻት ብዝያዳ ኣንብብ። እቲ ሓበሬታ ብሽወደንኛን እንግሊዝኛን ጥራይ እዩ ዘሎ።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ በገበታ ለሀገር መርሃ-ግብር የኮይሻ ፕሮጀክትን የመጀመሪያ ምዕራፍ ግንባታን ለማስጀመር በዞኑ ሎማ ወረዳ ሲደርሱ የአካባቢው ህብረተሰብ ደማቅ አቀባበል አድርጎላቸዋል፡፡
በፕሮጀክቱ ማስጀመሪያ ጠቅላይ ሚኒስትሩን ጨምሮ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ደመቀ መኮንን፣ የደቡብ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ርስቱ ይርዳ እና ሌሎች ከፍተኛ የመንግሥት የስራ ሃላፊዎች ተገኝተዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ “3 ቢሊየን ብር ለማሰባሰብ አቅደን ጀመርን፤ እናንተ ደግሞ ኮይሻን፣ ወንጪን እና ጎርጎራን ለማልማት 4.2 ቢሊየን ብር እንዲሰበሰብ አደረጋችሁ” ሲሉ ገልጸዋል።
“በህብር ወዳሰብነው እንደርሳለን” ያሉት ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ “ገበታ ለሀገር እውን እንዲሆን የበኩላችሁን ላዋጣችሁ በሀገር ውስጥ እንዲሁም ከሀገር ውጭ የምትገኙ መላው ኢትዮጵያውያን ጥልቅ ምሥጋናዬን አቀርባለሁ” ብለዋል፡፡
በአራዳ ክፍለ ከተማ በልመና በሚተዳደሩ አንዲት ግለሰብ ቤት ውስጥ ከ45 ሺህ ብር በላይ መገኘቱን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ገለፀ፡፡ በርሜል ሙሉ ገንዘብ ተከማችቶ ተገኘ በሚል በተለያዩ መገናኛ ዘዴዎች እየተላለፈ ያለው መረጃ የተሳሳተ መሆኑን ኮሚሽኑ አስታዉቋል፡፡
በአራዳ ክፍለ ከተማ ወረዳ 2 አትክልት ተራ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ በልመና የሚተዳደሩት፣ ምንም አይነት ረዳትም ሆነ ልጅ በአጠገባቸው የሌላቸው የአይምሮ ህመም ያለባቸው ወ/ሮ በሪያ አህመድ በመኖሪያ ቤታቸው በርካታ የተቋጠሩ ፌስታሎች ተጠራቅመው መገኘታቸው ስጋት ያሳደረባቸው የአካባቢው ነዋሪዎች ለፖሊስ በሰጡት ጥቆማ መሰረት ፖሊስም ከወረዳው አስተዳደር ጋር በመሆን ሁኔታውን ለማረጋገጥ ወደ ስፍራው ማምራታቸውን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ገልጿል፡፡
በቦታው ላይ በተደረገው የማረጋገጥ ስራ በግለሰቧ መኖሪያ ቤት ውስጥ በርካታ የተቋጠሩ ፌስታሎች እና ሌሎች ቆሻሻ ዕቃዎች ተከማችተው የተቀመጡ ሲሆን ከተቋጠሩት ፌስታሎች መካከል ገንዘብ ያለባቸው እንደተገኙም የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ጠቅሷል፡፡
በተጨማሪም በልብስ መዘፍዘፊያ ፕላስቲክ የተወሰኑ ብሮች ተቀምጠው እንደነበር የገለፀው የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ከአካባቢው ነዋሪዎች ታዛቢዎችን በመጨመር ፖሊስ እና የወረዳው አስተዳደር ባደረጉት ቆጠራ በየፌስታሉ እና በልብስ መዘፍዘፊያው ፕላስቲክ ተቀምጦ የተገኘው ገንዘብ 45 ሺህ 858 ብር ሆኗል፡፡
ፖሊስ ኮሚሽኑ እንዳስታወቀው ከተገኘው ገንዘብ ውስጥ አንድ ሺህ ብር ግለሰቧ ለዕለት ወጪያቸው እንዲጠቀሙበት የተሰጣቸው ሲሆን የወረዳው አስተዳደር እና ፖሊስ ከአካባቢው ህብረተሰብ ጋር ተነጋግረው አንድ ሺህ ብር ወጪ በማድረግ እና የጉልበት ሰራተኛ በመቅጠር በግለሰቧ መኖሪያ ቤት የተከማቹት ቆሻሻዎች እንዲወገዱ እና አካባቢያቸው እንዲፀዳ ተደርጓል፡፡
ካለው ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር ህብረተሰቡ አጠራጣሪ ናቸው ያላቸውን ጉዳዮች በሙሉ ለፖሊስ መረጃ መስጠቱ የሚበረታታ መሆኑን የገለፀው ኮሚሽኑ ይሁን እንጂ ከዚህ ጉዳይ ጋር ተያይዞ አንዳንድ የመገናኛ ዘዴዎች በአዲስ አበባ በበርሜል ሙሉ ብር ተከማችቶ ተገኘ በሚል ያሰራጩት ዘገባ የተሳሳተ መሆኑን ህብረተሰቡ ሊገነዘብ ይገባል ብሏል፡፡(አ/አ ፖሊስ ኮምሽን)
ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን በኃይል ለመናድ ሙከራ፣ በአገር ክህደት፣ ከወሓትና ኦነግ ሽኔ ከተባሉ ፀረ ሰላም ኃይሎች ጋር በመቀናጀት የተለያዩ ወንጀሎች በመፈጸም ተጠርጥረው በእስር ላይ የሚገኙት እነ አቶ ስብሃት ነጋና እነ አቶ ዓባይ ወልዱ (18 ተጠርጣሪዎች) የእያንዳንዳቸው የወንጀል ተሳትፎን በሚመለከት በፌዴራል ፖሊስ የወንጀል ምርመራ ቡድንና የተጠርጣሪዎች ጠበቆች ሰፊ ክርክር አደረጉ፡፡
ክርክሩ የተደረገው በፌዴራል የመጀመርያ ደረጃ ፍርድ ቤት አራዳ ምድብ አንደኛ ወንጀል ችሎት የካቲት 5 ቀን 2013 ዓ.ም. ሲሆን፣ መርማሪ ቡድኑ ጥር 21 ቀን 2013 ዓ.ም. በተሰጠው 14 የምርመራ ቀናት ውስጥ የሠራውን የምርመራ ግኝትና ቀሪ የምርመራ ሥራዎች ለፍርድ ቤቱ ከተናገረ በኋላ ነው፡፡
መርማሪ ቡድኑ በተሰጠው 14 የምርመራ ቀናት ውስጥ የ113 የምስክሮችን ቃል መቐለ በሚገኘው የምርመራ ቡድን አማካይነት መቀበሉንና የመለየት ሥራ እየሠራ መሆኑን ገልጿል፡፡ ቡድኑ በተጠርሪዎች ላይ በርካታ የሰነድ ማስረጃዎችን ሰብስቦ የመለየት ሥራ እየሠራና የተለያዩ የመሠረተ ልማት ተቋማት አገልግሎት ሊያገኙት ይገባ በነበረው ጥቅም ላይ የደረሰውን የጉዳት መጠን በባለሙያ አስለይቶ ማስመጣቱንም መርማሪ ቡድኑ አክሏል፡፡
ከተፈጸመው የወንጀል ስፋትና ውስብስብነት አኳያ ተጨማሪ የምስክሮችን ቃል መቀበልና ማስረጃ መሰብሰብ እንደሚቀረው፣ ከተጠርጣሪዎቹ ጋር ግንኙነት ያላቸውን የቴክኒክ ማስረጃዎችን ማሰባሰብ እንደሚቀረው፣ ከተጠርጣሪዎቹ ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ያለውን ማስረጃ መቀሌ በምርመራ ላይ ያለው ቡድን እያሰባሰበ መሆኑን ለፍርድ ቤቱ አስረድቶ፣ ተጨማሪ 14 የምርመራ ቀናት እንዲፈቀድለት ጠይቋል፡፡ ተጠርጣሪዎቹ በዋስ ቢወጡ የሰነድ ማስረጃዎች ሊያጠፉ፣ ሊያስጠፉ፣ ምስክሮችን ሊያስፈራሩና ሊደልሉ ስለሚችሉ እንዲሁም ካልተያዙ ግብረ አበሮቻቸው ጋር በመገናኘት ተጨማሪ ወንጀል ሊፈጽሙ ስለሚችሉ ምርመራውን እስከሚያጠናቅቅ ድረስ የዋስትና መብታቸው እንዳይፈቀድላቸው ጠይቆ የሠራውን የምርመራ ሒደት ለፍርድ ቤቱ አሰምቶ አጠናቋል፡፡
የተጠርጣሪዎቹ ጠበቆች ለፍርድ ቤቱ እንዳስረዱት፣ ፍርድ ቤቱ ጥር 21 ቀን 2013 ዓ.ም. መርማሪ ቡድኑ የእያንዳንዱን ተርጣሪ የወንጀል ተሳትፎ ለይቶ እንዲያቀርብ የተሰጠውን ትዕዛዝ ተግባራዊ አላደረገም፡፡ በሕገ መንግሥቱም ሆነ በሥነ ሥርዓት ሕጉ እንዲሁም በዓለም አቀፍ የሕግ ድንጋጌዎች ተጠርጣሪው ስለተጠረጠረበት የወንጀል ድርጊት በግልጽ ቋንቋ ሊነገረው እንደሚገባ ከመደንገጉ አንፃር፣ የደንበኞቻቸው የወንጀል ተሳትፎ እንኳን ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቶ ይቅርና ባይታዘዝም መርማሪ ቡድኑ ሊነግራቸው ይገባ ነበር፡፡ መርማሪ ቡድኑ በጥቅል ስላቀረበው የትኛው ምርመራ ምን ያህል ጊዜ እንደሚቀረው፣ የትኛው የምርመር ዓይነት እንደተጠናቀቀ ለመለየት በሚያስችል መልኩ ምርመራውን ስላልሠራ ለመከራከርም ሆነ ለደንበኞቻቸው የሕግ ድጋፍ ለመስጠት እንደተቸገሩ ጠበቆቹ ተናግረዋል፡፡ ወ/ሮ ሕርይቲ ምኅረተአብ የክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት መሆናቸውን ጠቁመው እሳቸው ስለተጠረጠሩበት የወንጀል ተሳትፎ ምን እንደሆነና ምን እንደተገኘባቸው ከውንጀላ (Allegation) ባለፈ የተገለጸላቸው ነገር እንደሌለ አስረድተዋል፡፡ ፍርድ ቤቱም ዋስትና ለመፍቀድም ሆነ ለመከልከል የሚችለው የትኛው ተጠርጣሪ በየትኛው የወንጀል ዓይነት እንደተሳተፈና ያደረገው ድርጊት ተለይቶ ሲቀርብለት እንጂ፣ በደፈና በቀረበ የምርመራ ሥራ ላይ ተመሥርቶ መሆን እንደሌለበት አክለዋል፡፡ አንዳንዶቹ ተጠርጣሪዎች የፖለቲካ ሥራ ኃላፊዎች እንደነበሩ፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ድርጅቶች ይመሩ የነበሩ መሆናቸውን ጠቁመው፣ የተጠረጠሩበት የወንጀል ድርጊት በዝርዝር ሳይቀርብ በጥርጣሬ ብቻ ዋስትና ሊከላከል እንደማይገባና የሕግ መሠረት እንደሌለውም አስረድተዋል፡፡
የምርመራ ቡድን ተደራጅቶ መቀሌ እንደተላከና እየመረመረ የምርመራ ውጤቱን እየላከ መሆኑን በሚመለከትም ተጠርጣሪዎቹ እንደተናገሩት፣ ምርመራው በትክክል እየተካሄደ መሆን አለመሆኑን ፍርድ ቤቱ በየቀጠሮው የምርመራ መዝገቡን አስቀርቦ እየመለከተ ካልሆነ በስተቀር፣ መቆጣጠር እንደማይቻልና ምርመራውም ማለቂያ ጊዜ እንደማይኖረው ያላቸውን ሥጋት አስረድተዋል፡፡ የምርመራ መዝገቡ ቀርቦ፣ ምርመራው ሕግን በተከተለ ሁኔታ እየተካሄደ መሆኑንና አለመሆኑን ፍርድ ቤቱ እያየ ትዕዛዝ የሚሰጥ ካልሆነ፣ ጠበቆቹ ተጨባጭ የሆነ ምላሽ ለመስጠት እንደሚቸገሩም ጠቁመዋል፡፡ መርማሪ ቡድኑ ቀደም ባለው ችሎት ላይ ካቀረበው የምርመራ ሒደት የተለየ የምርመራ ሥራ ይዞ እንዳልቀረበም አክለዋል፡፡ ደንበኞቻቸው የተጠረጠሩበት በቂ ምክንያት ካልታወቀና ዝም ተብሎ የምርመራው ውጤት በጥቅሉ እየቀረበ ከቀጠለ፣ ተጠርጣሪዎቹ ከጥፋተኝነት በፊት ለእስር እንደሚዳረጉና ይህ ደግሞ በየትኛውም የሕግ ሒደት ያልተፈቀደ ስለሆነ ፍርድ ቤቱ ዕልባት ሊሰጥበት እንደሚገባም ጠበቆቹ ጠይቀዋል፡፡ መርማሪ ቡድን መቐለ፣ ባለጉዳይ ደግሞ አዲስ አበባ ሆኖ ከቀጠለ፣ የጊዜ ቀጠሮው እስከ ክስ ድረስ ሊቀጥል እንደሚችል ሥጋታቸውን ገልጸዋል፡፡ እውነተኛ የምርመራ ቡድን በመቀሌ ስለመቋቋሙም ጥርጣሬ እንዳላቸውም አክለዋል፡፡ መርማሪ ቡድኑ ምስክሮቹ ማን በማን ላይ እንደመሰከረና በእያንዳንዱ ተጠርጣሪ ላይ የቀረውን ምስክር ማቅረብ እንዳለበት ተናግረው፣ የምርመራ ሒደቱ መቐለ ካለው የምርመራ ቡድን ምላሽ እየተጠበቀ የሚቀጥል ከሆነ ማለቂያ እንደማይኖረውም አስረድተዋል፡፡ ከጥቅምት 25 ቀን 2013 ዓ.ም. ጀምሮ የታሰሩ ተጠርጣሪዎች እንዳሉ ጠቁመው፣ በአዋጅ ቁጥር 562/2001 ድንጋጌ እንኳን ከአራት ወራት በላይ ጊዜ ቀጠሮ እንደማይፈቀድ በማስታወስ፣ ለመርማሪ ቡድኑ የተሰጠው ጊዜ በቂ መሆኑን በማንሳት ተከራክረዋል፡፡ አቶ ስብሃት ነጋ፣ አምባሳደር አባዲ ዘሙ፣ ወ/ሮ ቅዱሳን ነጋ፣ ወ/ሮ ሕርይቲ ምህረተአብና አቶ ቴዎድሮስ ሀጎስ በጡረታ ላይ የሚገኙ መሆናቸውን አስታውሰው፣ ‹‹ምክር ሰጥተዋል›› በሚል መጠርጠራቸውንና ለዚህም የሰነድና የቪዲዮ ማስረጃ እንዳለው መግለጹን ጠቁመው፣ ደንበኞቻቸው የሰጡትን ምክር ዓይነት ስለማያውቁት እንጂ፣ ተጠርጣሪዎቹ እንደ አንድ ግለሰብ የመሰላቸውን አስተያየት መስጠት እንደሚችሉም ተናግረዋል፡፡
ተጠርጣሪዎቹ በዋስ ቢለቀቁ ምስክሮችን እንደሚያስፈራሩ፣ እንደሚደልሉ፣ ሰነድ እንደሚያሸሹና እንደሚያስጠፉ መርማሪ ቡድኑ ገልፆ ዋስትና መቃወሙን በሚመለከት ባቀረቡት መከራከሪያ ሐሳብ እንዳስረዱት፣ ከኮሮና ቫይረስ (ኮቪድ-19) ወረርሽኝና ካለው ወቅታዊ አገራዊ ሁኔታ መርማሪ ቡድኑ ያለውን ለመፈጸም እንደማይፈቅድና ፍርድ ቤቱም እንደሚገነዘበው ጠቁመው፣ ዋስትና ለማስከልከል በቂ ምክንያት እንዳልሆነም ተከራክረዋል፡፡
ተጠርጣሪዎቹ ሌላው ያቀረቡት ክርክርና አቤቱታ ከመብት ጋር የተገናኘ ሲሆን፣ አቶ ስብሃት በከፍተኛ ሁኔታ መታመማቸውን ገልጸው፣ የግል ሐኪማቸው አዲስ ሕይወት ሆስፒታል ውስጥ የሚሠሩ በመሆናቸውና በግል ሐኪማቸው የመታከምም መብት ስላላቸው ተፈቅዶላቸው እንዲታከሙ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ እንዲሰጥላቸው ጠይቀዋል፡፡
አቶ ተክለወይኒ አሰፋ የተባሉት ተጠርጣሪ ደግሞ ባለቤታቸው እናታቸው አርፈው ሐዘን ላይ መሆናቸውን ተናግረው፣ ነገር ግን ከዕድር የተሰጣቸው 10,000 ብርና ከጡረታ የተቀበሉት 600 ብር እንደተወሰደባቸው፣ የግል ቤታቸው ካርታ እንደተወሰደባቸውና የተማሪ ልጃቸው የባንክ አካውንት ስለታገደ ችግር ላይ መሆናቸውን ለፍርድ ቤቱ ገልጸዋል፡፡
ሌላዋ ተጠርጣሪ ወ/ሮ ሕርይቲ ምሕረተአብ ጡረታ ሲወጡ፣ በተቀመጠው ሕግ መሠረት መንግሥት የሰጣቸው ልዩ ጥቅም (Privilege) ማለትም የመንግሥት ቤት፣ ጠባቂዎች (Security) እንደነበር አስታውሰው፣ እሳቸው ከታሰሩ በኋላ ግን ጠባቂዎቻቸው መነሳታቸውንና ቤታቸውም መታሸጉን ገልጸዋል፡፡ ንብረቶቻቸውና ልብሶቻቸው ላይ ስለታሸገባቸው ልብሳቸውን እንኳን እንዲያወጡ እንዲፈቀድላቸው ፍርድ ቤቱን ጠይቀዋል፡፡ ቤቱም ተሰብሮ መዘረፉንም አሳውቀዋል፡፡ ‹‹በሕግ የተፈቀደና የመንግሥት ቤት እንዴት እንደዚህ ይደረጋል?›› ሲሉም ጠይቀዋል፡፡
አቶ ገብረመድኅን ተወልደ የተባሉት ተጠርጣሪ ደግሞ ተራ ግለሰብ መሆናቸውን ጠቁመው፣ የተጠረሩበት ወንጀል የሰሜን ዕዝ ላይ ጥቃት በመፈጸም መሆኑን ገልጸው፣ ተገቢ እንዳልሆነና ከፍተኛ ደረጃ ባላቸው አካላት (ግለሰቦች) እንጂ በእሳቸው ሊሆን እንደማይችል ተናግረው፣ መርማሪው ማስረጃ ካለው ተሳትፏቸው ተለይቶ ፍርድ ቤቱ ሊመለከትላቸው እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡ ይህ ደግሞ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 19(4) እና በዓለም አቀፍ የሲቪልና ፖለቲካ መብቶች ድንጋጌም በአንቀጽ 9(4) ይህንኑ ስለሚያረጋግጥ ተግባራዊ እንዲደረግላቸውም ጠይቀዋል፡፡ በአጠቃላይ የተሰጠው የምርመራ ጊዜ በቂ መሆኑን ጠቁመው፣ የደንበኞቻቸው የዋስትና መብት እንዲከበርላቸው ጠበቆቹ ጠይቀዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ በሰጠው ምላሽ እንዳብራራው፣ የእያንዳንዱን ተጠርጣሪ የወንጀል ድርሻ በሚመለከት ጥር 21 ቀን 2013 ዓ.ም. ለፍርድ ቤቱ ማቅረቡን አስታውሶ፣ የካቲት 5 ቀን 2013 ዓ.ም. ያቀረበው ሪፖርት በተሰጠው የምርመራ ጊዜ የሠራውን ብቻ መሆኑን ተናግሯል፡፡ በዕለቱ ባቀረበው የምርመራ ውጤት የጠቀሰው የተፈጸመው ወንጀል አንድ ዓይነት መሆኑንና በቡድን የተፈጸመ በመሆኑ በጋራ የተደረገ የምርመራ ውጤት መሆኑንም አክሏል፡፡ የምርመራ ሒደትን በሚመለከትም ዋና የምርመራ ማዕከሉ አዲስ አበባ መሆኑን ጠቁሞ፣ በመቐለ ያለው የምርመራ ቡድን የሚሠራውን እየከታተለና የምርመራ ሒደቱንም በአግባቡ እየመራ ከመሆኑ አንፃር፣ ፍርድ ቤቱ መዝገቡን አስቀርቦ መመልከት እንደሚችል በመግለጽ፣ የተጠርጣሪዎቹ ጠበቆች ግን በግምት ያቀረቡት መከራከሪያ ሐሳብ ተገቢ አለመሆኑን ተናግሯል፡፡ የቴክኒክ ምርመራ ሥራንም ጎን ለጎን እየሠራ መሆኑንና በእያንዳንዱ ተቋም ላይ የተሠራውን የምርመራ ውጤት ከምርመራ መዝገቡ ጋር ማያያዙንም አስታውቋል፡፡ ለጉዳዩ ልዩ ትኩረት በመስጠት በርካታ መርማሪዎችን በማሰማራት እየተሠራ መሆኑንም አክሏል፡፡ ወንጀሉ አገራዊ በመሆኑ ልዩ ትኩረት መሰጠቱንና የተጠርጣሪ ጠበቆች አቅልለው ማየት እንደሌለባቸውም ተናግሯል፡፡
አቶ ተክለወይኒ ባለቤታቸው ከዕድር ስለተሰጣቸው የዕዝንና የጡረታ ገንዘብ በሚመለከት መርማሪ ቡድኑ በሰጠው ምላሽ፣ በብርበራ ወቅት የተገኘና በኤግዚቢት መያዙን አስረድቷል፡፡ አቶ ገብረ መድኅንን በሚመለከትም፣ ፕሮግራም ይዘው ማን ምን እንደሚያደርግ ሲሠሩ እንደነበር፣ ወታደራዊ ተቋም ለመፍጠርና መከላከያን ለመመከት ሲያዋቅሩ እንደነበር ለፍርድ ቤቱ ገልጿል፡፡
የአቶ ስብሃትን ሕክምና በሚመለከትም ፖሊስ በቂ የሕክምና ክሊኒኮችና ሪፈራል ሆስፒታል እንዳለው በማስረዳት፣ በግል ለማሳከም እሳቸው ከነበራቸው ከፍተኛ ኃላፊነት አኳያና ከፀጥታ አንፃር ጥቃት ሊደርስባቸው ስለሚችል እንደሚቸገር አስረድቷል፡፡ በአጠቃላይ የምስክሮችን ቃል መቀበል እንደሚቀረውና ምርመራ እንዳልጨረሰ አስረድቶ፣ ምርመራውን ሲያጠናቅቅ ‹‹ዋስትና ይፈቅዳል ወይም አይፈቅድም?›› የሚለውን ማየት እንደሚቻል ገልጿል፡፡
አቶ ስብሃት በድጋሚ በጠበቆቻቸው እንደተከራከሩት፣ በግል ሐኪማቸው እንዲታከሙ የጠየቁት የእሳቸውን ሕመም የሚያውቁ ሐኪም አዲስ ሕይወት ሐኪም ቤት ዶ/ር እንዳሏቸውና በሕመማቸው ዙሪያም ስፔሻላይዝ ያደረጉ መሆናቸውን ጠቁመው፣ ሪፈራል ሐኪም ቤት ስላለ ብቻ ሁሉንም ዓይነት ሕመም የሚያክሙ ስፔሻሊስቶች አሉ ማለት እንዳልሆነ ተናግረው በሕግ የተፈቀደ መብት በመሆኑ በግል ሐኪማቸው እንዲታከሙ በድጋሚ ጠይቀዋል፡፡
መርማሪ ቡድን በእነ አቶ ዓባይ ወልዱ (ዘጠኝ ተጠርጣሪዎች) የምርመራ መዝገብና በእነ ወ/ሮ ኬሪያ ኢብራሒም (ሁለት ተጠርጣሪዎች) የምርመራ መዝገብ ያቀረበውን የምርመራ ሪፖርት በእነ አቶ ስብሃት የምርመራ መዝገብ ካቀረበው የምርመራ ሪፖርት ጋር ተመሳሳይ መሆኑን አስረድቶ ተጨማሪ 14 የምርመራ ቀናት እንዲፈቀድለት ጠይቋል፡፡
ጠበቆቹ ባቀረቡት ክርክር፣ በእያንዳንዱ ተጠርጣሪ ላይ መርማሪ ቡድኑ ‹‹ተመሳሳይ ነው›› እያለ ማለፉ ተገቢ እንዳልሆነና ለመጠርጠርም በቂ ምክንያት ስለመኖሩ አለማስረዳቱን ተናግረው፣ ረዳኢ በርሄ (ዶ/ር) የዩኒቨርሲቲ መምህር እንደነበሩና ወደ ክልሉ ዋና ኦዲተር ጽሕፈት ቤት ተዛውረው የቁጥጥር ሥራ ይሠሩ እንደነበር በማስረዳት፣ አሁን መርማሪ ቡድኑ ካቀረበው የምርመራ መነሻ ጥርጣሬ ጋር ምንም ግንኙነት እንደሌላቸው ለማሳያነት ጠቅሰዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ የምርመራ ግኝቱን ገና እየለየ መሆኑን ለፍርድ ቤቱ መግለጹንና ዋስትና እየተቃወመ ያለው ግምትን መሠረት አድርጎ መሆኑን አስረድተው፣ ይኼ ደግሞ የሕግ መሠረት የሌለው አካሄድ መሆኑን ገልጸዋል፡፡
ጥርጣሬው በቡድን ከሆነና በዚያው የሚቀጥል ከሆነ የፖለቲካ ጉዳይ መሆኑን ተናግረው፣ ፍርድ ቤት ማየት ያለበት በሕገመንግሥቱ አንቀጽ (37) ፍትሕ ከማግኘት መብት አንፃር መሆኑንም አስረድተዋል፡፡ በሕግ አግባብ የቀረበ የጊዜ ቀጠሮ ጥያቄ ባለመሆኑ፣ የሕግ ዕገዛ ለማድረግ ስለሚቸገሩና ወንጀል በባህሪው ግላዊ በመሆኑ ደምድሞ ካቀረበ ዳኝነት የሚባል ነገር እንደሌለም ተናግረዋል፡፡
መርማሪ ቡድኑ በሰጠው ምላሽ እንዳስረዳው፣ የእያንዳንዱ ተጠርጣሪ ሥራና የሥራ ተቋም የተለያየ ስለመሆኑ መጠቀሱን አስታውሶ በሰጠው ምላሽ፣ የእያንዳንዳቸው ተጠርጣሪዎች የሥራ ቦታና ሥራ የተለያየ ቦታ ቢሆንም የተጠረጠሩበትን ወንጀል የተፈጸመው ግን በቡድን መሆኑን ገልጿል፡፡ ይኼም ያቀረበውን የምርመራ ውጤት ሕግ የጣሰ እንደማያደርገው አክሏል፡፡ ወንጀሉ እንደ አገር አንድ ቢሆንም የፈጸሙት ተጠርጣሪዎችን ግን ብዙ መሆናቸውንም ጠቁሟል፡፡
የተጠርጣሪዎቹ ጠበቆች ቃላቸውን እንዳይሰጡ ስለመከሯቸው አቶ ዓባይ ወልዱና ሌላ ሁለተኛ ተጠርጣሪ ቃላቸውን ለመስጠት ፈቃደኛ አለመሆናቸውን ጠቁሞ፣ እንደ የሕግ ባለሙያ የሕግ ድጋፍ እያደረጉ ነው ማለት እንደማይቻልና ተገቢም እንዳልሆነ ለፍርድ ቤቱ አስረድቷል፡፡
ጠበቆቹ መርማሪ ቡድኑ በእነሱ ላይ ያቀረበውን ወቀሳ መሳይ አቤቱታ ተቃውመው ምላሽ ሰጥተዋል፡፡ ቃል መስጠት ወይም አለመስጠት መብት መሆኑን ተናግረው፣ መርማሪ ቡድኑ ምርመራ መጀመር ያለበት ከተጠርጣሪው ቃል ሳይሆን ከሌላ ማስረጃ መሆን እንዳለበት ገልጸዋል፡፡ ‹‹ትክክል ነው፡፡ ቃል መስጠትና አለመስጠት ምን ጥቅምና ጉዳት እንዳለው መክረናል፡፡ ይኼንን እራሱ ፖሊስ መናገር እንዳለበት ሕግ እንደሚያዘው አስታውሰው፣ ሌላ ወንጀል እንደተፈጸመ ተደርጎ ጠበቃን መወንጀል ተገቢ አለመሆኑን ለፍርድ ቤቱ አስረድተው፣ ተግሳጽ ሊሰጥና ሊታረም እንደሚገባም ተናግረዋል፡፡ ዝም ማለት መብት መሆኑንና ቃላቸውን እንዳይሰጡ አልመክሯቸውም እንጂ ቢመክራቸው እንኳን ሕገወጥ ተግባር ወይም ምርመራ ማደናቀፍም እንዳልሆነም አክለዋል፡፡
ፍርድ ቤቱ የግራ ቀኙን ክርክርና አቤቱታ ከሰማ በኋላ በሰጠው ትዕዛዝ፣ አቶ ተክለወይኒ ባለቤታቸው ስለተወሰደባቸው ገንዘብ ያቀረቡት አቤቱታ በሚመለከት ገንዘቡ ተጣርቶ የግላቸው ከሆነ እንዲመለስላቸው፣ የትግራይ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት የነበሩት ወ/ሮ ሕርይቲ ቤታቸው ስለመታሸጉና ስለመዘረፉ ያቀረቡት አቤቱታን በሚመለከት፣ በጊዜ ቀጠሮ ፍርድ ቤት የሚታይ ባለመሆኑ እንዳልተቀበለው በመናገር ለሚመለከተው ፍርድ ቤት ማቅረብ እንደሚችሉ፣ አቶ ስብሃት በግል ሐኪማቸው መታከም አለባቸው ወይም የለባቸውም የሚለውን በሚመለከት በቀጣይ ቀጠሮ ትዕዛዝ እንደሚሰጥበትና ጠበቆች የምርመራ መዝገቡ እንዲጣመር ያቀረቡትን ጥያቄን እንዳልተቀበለው በመንገር፣ መርማሪ ቡድኑ ያቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት እንዳለው ገልጾ 14 ተጨማሪ የምርመራ ቀናት ፈቅዶ፣ ለየካቲት 19 ቀን 2013 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡››
ዮሐንስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን ለማረጋገጥ የጠቀሰው አራተኛው ምልክት፥ ኢየሱስ አምስት ሺህ ሰዎችን መመገቡን ነው። ይህ በአራቱም ወንጌላት ውስጥ ከተጠቀሱት ጥቂት ተአምራት መካከል አንዱ ነው። ይህም ተአምሩ ደቀ መዛሙርቱን በጣም እንዳስደነቃቸው የሚያመለክት ነው። ይህ «ምልክት» ስለ ክርስቶስ ምን ያስተምራል? እራት መልእክቶች ያሉት ይመስላል፡-
ሁለተኛው፥ ክርስቶስ ዳግማዊው ሙሴ ነው። እግዚአብሔር በሙሴ አማካይነት ከሰማይ መና እንዳዘነበ ሁሉ፥ በክርስቶስም አማካይነት ለሰዎች ምግብ ሰጥቷል። (ማስታወሻ፡- አይሁዶች ሙሴን የሚመለከቱት መና እንዳወረደላቸው አገልጋይ ነበር።) ምንም እንኳ ሙሴ መና ለማውረድ በመሣሪያነት ያገለገለ ቢሆንም፥ ክርስቶስ ግን በቀጥታ ለሕዝቡ ምግብ ሰጥቷል። አይሁዶች መሢሑ ለሕዝቡ ውኃ እንደሚሰጥ የሚናገር ታሪክ እንደነበራቸው ሁሉ፥ መሢሑ ሕዝቡን ለመመገብ መና ያወርዳል የሚልም አባባል ነበር። ዮሐንስ ምናልባትም ክርስቶስ ሕዝቡን በመመገብ እንዴት የተለየ መና እንደሰጣቸው እያመለከተ ይሆናል። ሕዝቡ ከዚህ ተአምር በኋላ ክርስቶስን ለማንገሥ የፈለጉት በዚህ ምክንያት ሳይሆን አይቀርም።)
ሦስተኛው፥ የዘላለም ሕይወትን ምግብ የሚሰጠው ኢየሱስ ነው። በዮሐንስ 4፣ ውኃ የዘላለም ሕይወት ተምሳሌት ሆኖ እንደ ቀረበ ሁሉ፥ በዚህ ክፍል ምግብ ክርስቶስ በእርሱ ለሚያምኑት የሚያሰጠውን የዘላለም ሕይወት ያመለክታል።
አራተኛው፥ ዮሐንስ በክርስቶስ የሚያምኑ ሰዎች ለምንም ነገር መጨነቅ እንደሌለባቸው አስተምሯል። ክርስቶስ ደግሞ በሺዎች ለሚቆጠሩ ሰዎች በቀላሉ ምግብ እንደ ሰጣቸው ሁሉ፥ ለእኛም በየዕለቱ የሚያስፈልገንን ይሰጠናል።
ይህ ተአምር ደቀ መዛሙርቱን ብቻ ሳይሆን አይሁዶችንም አስደንቋል። ከፈውስ ወይም አጋንንትን ከማውጣት በላይ፥ ይህ ተአምር አይሁዶች ክርስቶስን ለማንገሥ እንዲነሣሡ አድርጓቸዋል። ነገር ግን በኢየሱስ ላይ የነበራቸው እምነት በራስ ወዳድነት የተሸነፈ ነበር። ሥጋዊ ፍላጎታቸውን እስካሟላላቸው ድረስ በንጉሥነቱ ጥላ ሥር ለመኖር ፈቃደኞች ነበሩ። ነገር ግን ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ እንዲሆኑ በሚጠይቃቸው ጊዜ፥ እምነታቸው አብሯቸው ይኖራል? ኢየሱስ አንዳንድ ለመረዳት የሚያስቸግሩ አሳቦችን መናገር በሚጀምርበት ጊዜ፥ ኢየሱስን ለማንገሥ የነበራቸውን አሳብ ለውጠው እንደ ተቃወሙት በዚህ ክፍል ውስጥ እንመለከታለን (ዮሐ 6፡66)። ሐዋርያው ዮሐንስ ይህንን የተመለከተው የክርስቶስ ዝና ከመጨረሻው ደረጃ ላይ እንደ ደረሰ አድርጎ ነው። ትክክለኛ እምነት በእርሱ ላይ ባይኖራቸውም ብዙ ሕዝብ ይከተለው ነበር። ይህ የራስ ወዳድነት እምነታቸው በጥቂት ወራት ውስጥ ይጠፋል። ክርስቶስ የመጣው የሰዎችን የራስ ወዳድነት ፍላጎት እንደሚያሟላ ንጉሥ ሆኖ አይደለም። እርሱ የመጣው የመንፈሳዊና የሥጋዊ ሕይወታቸው ንጉሥ ለመሆን ነው። ስለዚህም ኢየሱስ ሕዝቡን ትቶ ሄደ።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) ክርስቲያኖች እንዲህ ዓይነት የራስ ወዳድነት እምነት ይዘው ክርስቶስን የምንከተለው ሥጋዊ ፍላጎቶቻችንን እስካሟላ ድረስ ብቻ ነው የሚሉበትን ሁኔታ፥ ምሳሌ በመስጠት አብራራ። ለ) ብዙውን ጊዜ የዚህ ዓይነቱ እምነት ከጥቂት ጊዜ በኋላ ምን ይሆናል? ሰዎች በእምነታቸው ይገፋሉ? መልስህን አብራራ።
ይህ አምስተኛው የክርስቶስ ምልክት በሁሉም ወንጌላት ውስጥ ተጽፎአል። ዮሐንስ ይህን ተአምር በተመለከተ የተናገረው ብዙ ነገር የለም። በዚህ ክፍል የጠቀሰው ኢየሱስ አምስት ሺህ ሰዎችን በመመገቡ ምክንያት በኢየሱስና በአይሁድ መካከል የተከሰተውን ውይይት ከመጥቀሱ በፊት ነው። ይሁንና፥ ይህ ተአምር ክርስቶስ ተፈጥሮን ሙሉ በሙሉ እንደሚቆጣጠር ያሳያል። ክርስቶስ የስበትን ሕግ ሽሮ ልክ በደረቅ መሬት ላይ እንደሚራመድ ሰው በውኃ ላይ መራመዱ ብቻ ሳይሆን ነፋሳትን፥ ማዕበሎችንና ሞገዶችን ሁሉ ጸጥ ማሰኘት ይችላል። ይህም ኢየሱስ በየትኛውም የሕይወታችን ማዕበል ውስጥ እንደሚገኝ ያሳያል። በክርስቶስ እስካመንንና ማዕበላችንን ጸጥ እንዲያደርግልን እስከለመንነው ድረስ ሰላም ይኖረናል። ይህ ውጫዊ ስደቶቻችንን፥ ሕመማችንንና ሞታችንን ጸጥ ላያደርገው ይችላል፤ ይሁንና ከእምሮ በላይ የሆነ ውስጣዊ ሰላም ይኖረናል። ምክንያቱም የክርስቶስ ተከታይ የሆነ አማኝ፥ ክርስቶስ ማዕበልን እንደሚቆጣጠርና ውጤቱንም እንደሚወስን ያውቃል።
አንዳንዴ ፊልም ላይ ቆንጆ ሴት ሞዴል አምጥተው አባቷ ሆነህ ስራ ይሉኛል ኧረ ከማን ጋር ሆኜ ነው የምወልዳት እላለሁ ..... ተወዳጁ ተዋናይ ሚካኤል ታምሬSeifu ON EBS visningar 417tn5 dagar sedan
ሕይወት ወይም ሂወት ሊባል ይችላል፣ ነገሮች ራሳቸውን ችለው እና የህይወት ክንውን አድርገው በራሳቸው እንዲኖሩ የሚያደርግ እና ህይወት ከሌላቸው እንዲለዩ የሚያደርግ ነው። ይህ ሁኔታ ሞት እስከሚከተል ድረስ ወይም ይህንን ሂደት እንዳያደርጉ እክል እስከሚገጥማቸው ድረስ ይቀጥላል። ሥነ-ህይወት የሚባለው የሳይንስ ዘርፍ ስለ ህይወት እና ህይወት ያላቸው ነገሮች የሚያጠና የትምህርት ዘርፍ ነው።
የህይወት ያላቸው ነገሮች ህልውና በዋናነት የሚረጋገጠው የነርሱ መሰረት በሆነው ህዋስ መኖር ነው። ቫይረስ ሕዋስ ስለሚያጣ ባብዛኛው እንደ ሕይወት አይቆጠርም። ይህን የሚከራክሩ ግን አሉ።
ኣማኑኤል ሳህለ መብዛሕትኡ ናይ መውጽእ ሓራ ውድብ ወይ ምንቅስቓስ፡ ነቲ ተጨቊንካ ኣሎኻ ዚብሎ ህዝቢ ናጻ ከውጽእ ቅድሚ ምፍታኑ፡ ኣቐዲሙ ነቲ ዘቖሞ ውድብ ወይ ምንቅስቓስ ኣፈናዊ ቅርጺ ከትሕዞ ምድላዩ ባህርያዊ እዩ። ቅርጺ ምትሓዝ ማለት ከኣ ወላ ብምርጫ ይኹን ኣይኹን፡ ኩሉ ግዜ መራሕን ተመራሕን፡ ስልጣን ዝሕዝን ነቲ በዓል
ኣብ ዘቐመጥካዮ ዝነብር እምኒ ጥራይ ኢዩ። ኣለዉ ከኣ ናብ እምኒ ዝተለወጡ ባዕሎም ኢሳያስ ብኣምሳሉ ምስ ቀብኦም ቅሙጣት ገንዘበይ! ኣእማነይ! ዝብሎም ኣብ ዝደለዮ ግዜ ዘልዕሎም ዘንብሮም ስለዚ ጉድ’ዩ! ዝብል ዘሎ ሃገር ብዙሓት’ዮም ዓይኖም ዓሚቶም ዝነብሩ ሽም ‘ዚ ክቡር ህዝቢ ዝድዉኑ ዘሕስሩ የበላሽውና’ለዉ እዞም ኣሕዋትና ክትብሎም ዘሕፍሩ ብሕጊ ኣልቦ ስርዓት ኣሕዋቶም እናጸነቱ እናተቐብሩ ኣብ ቦሎኛ ይጭፍሩ ‘ኣብ ሃገርና
ዕለት 06/19/2015 ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ፤ ኣብ ዋሸንግቶን ዲሲ ነቲ ዓገብ ዝብለሉን ዝጣበቀሉን ሲኢኑ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራን፡ ጥፍኣት መንእሰያት ኣብ ባሕሪ ሚዲትራንያንን፡ ማሕረድቲ መንእሰያት ብዳዕሽን፡ ንዓለም ኣውያት ንምስማዕን ሓደ ዓቢ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ንዕለት 06/19/15 ተዳሊዩ ኣሎ። እዚ ዓቢ ሰለማዊ ሰልፊ እዚ
ኣማኑኤል ሳህለ ስለምንታይ እዩ ሰብ ጽቡቕ ዝገብር? ጽቡቕ ክገብር ከሎኸ እንታይ ክረብሓሉ ስለ ዝደለየ እዩ? ጽቡቕ ማለትከ እንታይ ማለት እዩ? ጽቡቕ ማለት እንታይ ማለት እዩ ንዚብል ሕቶ፡ ኣብዚ ጽሑፍዚ እንተ ኣስፊርናዮ፡ ገፊሕ ቦታ ስለ ዚሕዝ፡ ኣብ ዝመጽእ ጽሑፋት ክንርእዮ ኢና። ግን ንግዜኡ ጽቡቕ ዚብል ኣምር ተዛማዲ ከም
ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ 1 መእተዊ ሓባራዊ ጸገም ምህላው ሓይሊ ሓድነትን ስኒትን ኢዩ ይባሃል። ሓባራዊ ጸገም ምህላው ሓይሊ ሓድነትን ስኒትን ክነሱ፡ ኣብ ናይ ኤርትራ ፖለቲካ ግን ብኣንጻሩ ኢዩ። ምስ’ዚ ኩሉ ጸገማትና ፖለቲካዊ ውድባትና ሓቢረን ክቃለሳን ንህዝቢ ከቃልሳን ኣይተራእያን። ኣብ ኤርትራ ቦዂሩ ዘሎ ነገር እንተሃልዩ ብዂረት ግዝኣተ ሕጊ
“ፍሉያት ኢና” “ንሕና ኤርትራውያን ፍሉያት ኢና” ቃል ዕሉል ሽፍታ ፕረሲደንት ናይ ኤርትራ ሓቂ ዳኣ?????????? ፍሉያት ኢና! ብኹሉ ተግባርና ፍሉያት ኢና!! ርኢና ከምዘይረኣና ፍሉያት ኢና!! ሰሚዕና ከምዘይሰማዕና ፍሉያት ኢና!! ኣብ ቀብሪ ጓይላና ፍሉያት ኢና!!! ንፍትሒ ቐቢርና ፍሉያት ኢና!! ሸየጥቲ ደቅና ፍሉያት ኢና!!!ጥለምት ናብራና ፍሉያት ኢና!! ብሽፍታ ተመሪሕና ፍሉያት ኢና!! ፈዳይ ሕነ ዘይወለድና። ዓለም ብዓለማ ክትበኪ ክትሓዝን ኣደራዕ ኮይኑ ተግባርና ዘይንደንን ዝገበርካ
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ሰላምን ሓቀኛ ናጽነትን ክንጓናጸፍ ትጽቢት ኩልና’ኳ እንተነበረ፡ ብሰሪ ቀይናንን ኣዕናውን ምምሕዳር ሃጸይ ኢሳያስ ከምቲ ዝሓለምናዮ ኣይኮነን። ዓስቢ ከቢድ መስዋእትና፡ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ምፍልላይ ስድራቤት፡ ክቱር ድኽነት፡ ስእነትን ክብርን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ዓያዪ ጉልበትን ተነጽሎ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ጎረባብቲ ሃገራትን ከምኡ’ውን
ክብርን ዋጋን ርዝነትን መዓልቲ ናጽነት ሃገርና፣ ንዓና ኤርትራውያን ኣብ ዝዓለምናዮን ዝመደብናዮን ምዕራፍ ዝበጻሕናላ ናይ ምርጫና ጭብጢ እያ።ንዓለም ድማ ምእማኑ ዘሸግር መስተንክር ቅያ ሓርበኛታትናን ጀጋኑናን ኢዩ ኔሩ።እቲ ምንታይ ንሕና ከም ጻጸ፡ግዝፊ ጸላእትና ብዓይኒ ሓይሊ ሓርማዝ ኣብ ዝተጠመተሉ መድረኽ ብሳላ መሪር መስዋእትናን ጽኑዕ እምነትናን ካብቲ ብዓሎቕ ዓመጽቲ
ስርዓት ህግደፍን ንሱ ዝቆጻጸሮ መራኸቢ ብዙሓን ዝእለም ተንኮላትን ሽሕጣንን ኣቃልቦን መልስን ምሃብ፡ ክብሪ ይስምዖ ይኸውን። መንቀሊ ጽሑፈይ ግን ነቲ ልሙድ ሓሶታትን ኣሽካዕላልን ህግደፍ ንምቅላዕ ዘይኮነ ነተን ብሃጸይ ኢሳያስ ኣብ ፍሉይ ኣጋጣሚታት ብግርህና ወይ ቅድመ መጻወድያ ንምድላው በጨቅ ዝብላ ሓቅታት መብርሂ ንምሃብ’ዩ። ብኣጋጣሚ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ግንቦት
ነቶም ትማሊ ኣብ እስራኤል ኮነ ኣብ መላእ ዓለም፡ "ከምዚ እዚ ኣጽናቲ ምስሉይ ስርዓት ዝገበሮ ናይ ሓዘን ዳስ ኣፍሪስና ዳስ ጓይላ ኣይንተክልን! ህዝብና እናሃለቐ ዝመጸልና ወኒ ሳዕስዒት የለን!" ብምባል፡ መዓልቲ ናጽነቶም ብዝኽሪ እቶም ንኣኣ ዘግዘሙዎም ጀጋኑ ስውኣትን ብድሕሪኦም ብሰንኪ ጠላሚ ስርዓት ዝሃለቑ ኣሕዋቶምን ብምዝካር ዘሕለፉዋ ጀጋኑ
ምትኽኻል ወይ ምጽልጻል ኣእምሮ ኣማኑኤል ሳህለ ሰብ ከም ድላዩ ኪሓስብ፡ ማለት ንሓሳባቱ ፋሉል ኪሰዶ ይኽእልዶ? ኣብ ገለ ኩነታትን ኣጋጣሚታትን ይኽእልዩ። ንኣብነት ኣብ ሕልምን ኣብ ስኽራንን ኣብ ጽላለን። ስኽራን ክንብል ከሎና፡ ናይ ስልጣን ስኽራን ከም ዘሎ እውን ክንርስዕ ኣይግባእን። ኣምባገነናት እኮ ቃሕ ዝበሎም እዮም ዚዛረቡ። መላኺ ስለ ዘይብሎም። ኣብ
ንዝኽሪ 24 ግንቦት ማዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ብ ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ማሕበረኮም ኣብ ጆርጅያ ኣብ ዝተኻየደ ጽንብል፡ ብ ኣቦና ኣቶ ፍቕረማርያም ማሓሪ ዝቐረበ ቓል።
ንዝኽሪ 24 ግንቦት ማዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ብ ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ማሕበረኮም ኣብ ጆርጅያ ኣብ ዝተኻየደ ጽንብል፡ ብ ኣቦና ኣቶ ፍቕረማርያም ማሓሪ ዝቐረበ ቓል። እንኳዕ ናብ መበል 24 ዓመት፣ዕለተ- ነጻነትና ኣብጸሓና! ዮሃና “ ን ጸ ዋ ር ” ህዝብና!! እዛ ሎሚ መዓልቲ እነብዕላ ዘሎና፡መበል 24 ዓመት ዕለተ ነጻነትና፥ እንካብ’ተን ካልኦት፡ኣብ ዝሓለፈ
ክቡራት ኣንበብቲ ገለ ዓሰርተ ዓመት ኣቢሉ ይኸውን በዚ ኣርእስቲ፣ዚ ሓደ ጽሑፍ ኣብ ኢንተርነት ኣውጺኤ ነይረ። ሕጂ’ውን እቲ ኩነታት ስለ ዘይተቐየረ እንተ ደገምኩዎ ሕማቕ ኣይመስለንን። ሓደ ሕብረተ-ሰብ ናይ ሓደ ሃገር ሓደ ሰውራ ከካይድ’ከሎ፡ ዓላማኡ ኣብቲ ሕብረተ-ሰብ ሓደ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ኢዩ። እዚ መሰረታዊ ለውጢ’ዚ ድማ ከይዱ ከይዱ
ርብዒ ዘመን ኮይኑ! ናጽነት ፍረኺ ከየስተማቐርና ብዘይሕግን ፍርድን እናተቐየድና ብኩፖን ክንቅለብ ሪጋ ተሰሪዕና ናብ ቦጣት ክንጎዪ ፊስቶ ተሰኪምና መላኽን ሰዓብቱን እናኣሳቐዩና ልደትኪ ክንጽንብል ስምኪ እናዘመርና ርብዒ ዘመን ኮይኑ ሰለም ከየበልና! *ናህያ እንከለኺ ኣብ ሽግር ክንነብር *ራህዋ *ጸዳል እንከለኽስ ኣብ ጸላም ክንሰፍር *ብርሃን ምስ ዕቚር ሃብትና ጾምና ካብ ንሓድር ናጽነት መልክዕኪ ኢሉና ድንግርግር ባዕዳውያን ገዛእቲ ንሕሉፍ ዘዘዝክር ፍረ ናጽነትዶ
ኣሓ ምስ ሓራዲአን፡ ማይ ይሰትያ! ሃብተማርያም ኣብራሃ ለንደን-ዓዲ እንግሊዝ 21 ግንቦት 2015 ሰላም ዝኸበርኩም ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይን ደቀይን። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ሕሱም ግዜ፡ ዝስመዓኒ ሃገራዊ ሓዘንን ጓሂን ምስ ናይ ዕድመ ተመኩሮይ ከካፍለኩም እንከለኹ፣ ደስ ይብለኒ። ‘ኣሓስ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ’ ዝተባህለ፡ ብትኽክል ከምዚ ሎሚ ንርእዮ ዘለና ኣከያይዳ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ
ተወሳኺ ስግኣት ብ ኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ጥምየት፡ቅልውላው፡ ዘይምቅሳን፡ኣድልዎ፡ ግፍዒ …………. ንምህዳም ነተን ብዓይነተን ዘይብቁዓት፤ ብሕግን ሰነ-ፍልጠትን ዘይምራሓ መራኽብ ተወጢሕካ ንኣውሮጳ ገጽካ ምጉዓዝ ናይ ቅብጸት ጉዕዞ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፤ እቶም ተሳፈርቲ ካብ ክሳብ ክንደይ ኣሰቃቂ ዝኾነ ናብራ ይሃድሙ ከም ዘለዉ ዘርኢ እዩ። እታ ብቁጽሪ ህዝባ ምስተን
ሎሚ ኣብ ድሮ እቲ መዳርግቲ ኣልቦ መስዋእቲ ከፊልና ትእምርቲ ዝሰራሕናሉ፡ 24 ግንቦት መዓልቲ ሓበንን ክብረትን ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነት፡ ክብርትን ፍልይትን ዕለት ናጽነት ኢና ንርከብ ዘለና፡፡ መበል ዕስራን ኣርባዕተን ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ 2015፡፡ ኣብዚ ሕጽር ዝበለ ትሕዝቶ ዝሓዘ ንእዋናዊ ጉዳያት ኣጉሊሑ ዘርእይ ጽሑፈይ፡ ትርጉም ናጽነትን
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ሜዲተራንያን ከምዝሃለቁ ኣብ ማዕከናት ዜና ተኸታቲልናዮ ኣሎና። እዚ ኣስቃቂ ተረኽቦ እዚ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ መንግስቲ ድማ ብፍላይ ንስድራ መወቲ ብግቡእ ክርድኡ፡ ደበስ ክድበሱ፡ ሬሳ ደቆም ንቡር ቀብሪ ክረክብ: ሃገራዊ መዓልታት ሓዘን ክእውጅ ሓላፍነት ኣለዎ። ናይ
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ 50 ዓመት ፖለቲካዊ፡ ናይ 30 ዓመት ከኣ ብረታዊ ቃልሲ፡ ሰፍ ዘይብል መስዋእትን ረዚን ዋጋን ከፊሉ ኣብ ግንቦት 24, 1991 ነጻነት (ልኡላውነት) ኤርትራ ኣረጋጊጹ። አዚ ነጥበ-መቐይሮ’ዚ፡ ንኤርትራ ሃገርና ፍትሕን ርትዕን፡ ንህዝብና ከኣ መስተርሆት ፈጢሩ: ሰባት ብሰላም ክነብሩን ሰሪሖም መነባብሮኦም ከመሓይሹን ዝድርኽ ሓድሽ
24 ግንቦት 2015 በዓል ናጻነት ኤርትራ ህግደፍ ንመበል 24 ዓመት በዓል ነጻነት ዳንኬራን ትልሂትን የዳሉ!! መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ሳህራን ማእከላይ ባሕሪን ይቕዘፍ!! ህግደፍ ሎሚ ኣሎ ጽባሕ ግን ኣይክህሉን ኢዩ። ብዋጋ መስዋእቲ ዝተረኽበ ናጻነት ዋናኣ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ንዘለዓለም ከኣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክዝከራን ከብዕላን ክነብር ኢዩ። ህግደፍ
መጸዋዕታካብ ደለይቲ ፍትሒ ሚላኖ እንቛዕ ናብ መበል 24 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኣብጻሓና፡ ብምኽንያት መበል 24 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ደለይቲ ፍትሒ ሚላኖ ንእነማሓላልፎ መልእኽቲ ህዝብና ኣብ ሓዘን ንስቅይ ከለና፣ ደቅና ኣብ ባሕርን ምድረበዳ ብጃምላ እናጠፍኡ፣ ኣብ ሊብያ ብሰንኪ ኣመንቲ ክርስትያን ምኳኖም ብአኽረርቲ እስላም ISIS ብኻራ ከም
ኣብ መዋእል እዞም ሎሚ ብህይወትና ዘሎና ወለዶ፡ ኣብ ሃገርና ዝኽሰቱ ዘለዉ ኣዝዮም ዘሰክፉን ዘተሓሳስቡን ጉዳያት ብዙሓት’ዮም። ካብኡ ናብኡ ግን፡ እቲ ንመጻኢ ህላወናን ታሪኽናን ኣብ ሕቶ ምልክት ዘእቱ ጉዳይ፡ ክቱር ድኽነት፡ ሓላፍነት ህዝብን ሃገርን ዘይስከም ምልካዊ መንግስቲ፡ ስደት መንእሰያት፡ ምህሳስ ወይ ምብሕጓግ ሃገራውነትን’ዩ። ስርዓት ኢሳያስ፡ ኣብ
ነቐፌታዊ ትዕዝብቲ ኣብ ኣስተምህሮ ዶ/ር ምስግና ገ/መድህን ኣብ ከተማ ለንደን ብዶ/ር ምስግና ገ/መድህን ኣብ ዝተጸወዐ ህዝባዊ ሰሚናር ንዕርቕን ሰላምን ሃገርና ምርኩስ ብምግባር ከምዝተኻየደ ምናልባት ገሌና ካብቲ ኣብ ክልተ ክፋላት ኣብ ራድዮ ኣሰና ዝቐረበ ቅዳሕ ናይቲ ኣስተምህሮ ተኸታቲልናዮ ንህልው። ዶ/ር ምስግና ኣብ ሃገርና ኣጋጢሙ ዘሎ ከቢድ ቅልውላው
ኣብ ጎንደር፣ ከባቢ ጭልጋ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ብሄር ግጭት ብውሕዱ 20 ሰባት ከምዝተቐትሉ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ንዝርከቡ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምውካስ ኣረጋጊጹ።
በቲ ኣብ መንጎ ዕቱቓትን ወትሃደራት ክልል ኣምሓራን ዝተኻየደ ግጭት፣ ሓያሎ ከምዝቖሰሉ ዝሓበሩ ‘ቶም ናይ ዓይኒ መሰካኽር፣ ሬሳን ቁሱላትን ወትሃደራት ናይቲ ክልል፣ ኣዘዞ ናብ ዝተባህለ መዓስከር ክውስደ ከምዝርኣዩ ጠቒሶም።
እቲ ግጭት፣ ኣብ መንጎ ዕጡቃት ቅማንትን ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኣምሓራን ከምዝተኻየደ ዘመልከቱ ካልኦት ምንጭታት ብወገኖም፣ ኣብ ጎንደር፣ ከባቢ ኣዘዞ ከቢድ ውጥረት ሰፊኑ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ጸጸኒሑ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት እታ ሃገር ዝነቱግ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት ክኽውሎ ይጽዕር ከምዘሎ ዝገልጹ ዝተፈላለየ ወገናት እታ ሃገር፣ ኢትዮጵያ፣ ገና ካብዚ ሓደጋ’ዚ ከምዘይተናገፈት ኣተሓሳሲቦም።
ለምን ቢባል:- የካይሮና የቲኒዚያ፣የብራዚልና የቱርክ ወጣቶች፣ የግሪክና የፖርቱጋል፣ የስፔንና የሮም ጎልማሶች፣ የስውዲንና የፓሪሶቹን የውጭ አገር ዘር ያላቸውን ልጆች …“በቃን!“ ብለው እንዴት፣ እንደተነሱ ምክንያቱንም ዘዴውንም እዚያ ውስጥ፣የፈለገ ሰው በቀላሉ ያገኛል።
የመጽሐፉ ደራሲ ወይም ደራሲዎች እንማን እንደ ሆኑ ሰማቸውን እላዩ ላይ ስለ አላሰፈሩ፣ እነ ማን እንደሆኑ አይታወቅም። እነሱም ሊታወቁ የፈለጉ አይመስሉም። …ስውር ናቸው?
ግን መጽሐፉን ለጥቂት ደቂቃዎች ጨብጦ ፣እያንዳንዱን ገጽ ያገላበጠ ሰው እንደሚረዳው ከእያንዳንዱ ምዕራፍ በስተጀርባ:-የአጻጻፍ ስልታቸው ፣የዓረፍተ ነገር አሰካካቸው፣የነገር አጣጣላቸው፣ እንደ ቅሉ የተለያዩ ስለሆኑ-ከደርዘን በላይ የሚሆኑ ሰዎች፣ ሐሳብ በማመንጨቱ ላይ ሰብሰብ ብለው እንደተሳተፉበት በቀላሉ መረዳት ይችላል።
የፓሪሱን „ቃጠሎ“፣የስውዲኑን የወጣቶች ረብሻ፣የበርሊኑን „ከፖሊሶች ጋር የወጣቶች የአይጥና ድመት ጨዋታ“ ድንጋይ ውርወራና የእሳት ልኮሳ በመኪናዎች ላይ ጽሑፉ“አስክሮአቸው“ እንዲወጡ እነሱን እንደገፋፋቸው መገመትም አይከብድም።
„…የቀሰቀሱት እነሱ ደራሲዎቹ ሳይሆን አይቀሩም“ ተብለው፣ጋዜጣዎች ያኔ እንደጻፉት፣ አንዳንዶቹ በጥርጣሬ ተያዘው፣ ለአጭር ጊዜ የፖሊስ ምርመራ ተጋብዘው አድረውም እንደ ወጡ አንዳንዶቹ በአምዶቻቸው ላይ አሥፍረዋል።
በአጠቃላይ እነ ዩሊያን አሳኝጅን፣እነ ኤርዋርድ ስኖድንን፣እነ …እነዚያ ጥሩ ደመወዝ ይከፈላቸው የነበሩ ልጆች “… ምን አቅብጦአቸው ይህን ያህል ምሥጢር ሊያወጡና መንግሥታቸውን ሊያጋልጡ ቻሉ ?“ ለሚለው ጥያቄ ይህቺ ፓምፍሌት እንደ አቅምዋ መልስ ትሰጣለች።
ዱሮ (ይህ ነው አዲሱ ነገር) „የአንድ አመጽ“ አንቀሳቃሽ ቡድን መሪዎች፣የዚያ አላማ ጭንቅላቶች፣በስውርም ሆነ በይፋ የሚንቀሳቀስ አንድ „የፖሊት ቢሮ አባሎች፣ የማዕከላዊ ኮሚቴ እጩዎችና መሪዎች፣…ጠቅላላ ጉባዔና ውሳኔዎች…“የሚባሉ የድርጅትና የአሰራር ዘዴዎች ነበሩ።
አሁን በእሱ ፋንታ „የማይታየው ሰውር ንፋስ“ (ይህ ነው እነሱ መርጠው የሰጡት የመጽሓፋቸው አርዕስት) ጠቅላላውን አመራር፣ሁሉንም ሥራ ይህ አካል እንዲይዝ፣እንዲጨብጥና እንዲወስድ እነሱ (ከጽሑፉ መረዳት እንደሚቻለው) አድርገውታል።
ይህን ይበሉ እንጂ አዝማች አለቃ ይህ ኮሚቴ የለውም።ሰብሳቢ ሊቀመንበር አያውቅም። የበላይና የበታች አካል፣የጦር አበጋዝና ሕዋስ፣አዛዥና ታዛዥ የለውም ። አይኖረውም።አይኖራቸውም። ታዲያ ምንድነው?
አላማቸው „ሥልጣን ላይ የተቀመጡትንና ሥልጣናቸውንና ጉልበታቸውን መከታ አድርገው በሥልጣናቸው የሚባልጉትን አምባገነኖች ከትከሻቸው ላይ“ እነሱ ጸሓፊዎቹ እንደሚሉት“ …በሕዝብ አመጽ እነሱን አራግፎ መጣል „ ነው።
„እሰከ አሁን“ ይላላሉ በቅርቡ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት „በቃኝ ብላችሁ ተነሱእንጂ!“ የሚለውን ትንሽ ፓምፍሌት (መጽሐፍ) የጻፉት፣የፈረንሣዩ ዲፕሎማት፣ ስቴፋን ሔስል እንዳሉት “… የሰው ልጆች ፍረሃቻ ለአረመኔዎች አመችቶአል። …ብልሃቱ ግን ያለው እነሱን ደፍሮ መቃወሙ ላይ ነው…“ ብለው የእራሳቸውን የሕይወት ታሪክ ከሒትለር እሥር ቤት እንዴት እንዳመለጡ፣አምልጠውም የተቃውሞ ትግላቸውን እንዴት እንዳካሄዱ፣ አካሂደውም ለዲሞክራሲ ሥርዓት መመሥረት እንደታገሉ፣ ታግለውም በሁዋላም…ዓለም አቀፉን የሰበአዊ መብት አዋጅ አብረው ከሌሎቹ ጋር እንደነደፉ ከመሞታቸው በፊት እኝህ ሰው አጫውተዋል።
ግን „ኦኩፓይ:-ሜዳውንም መንገዱንም፣ሰገነቱንም ያዝ“ የሚባለውን ዓለም አቀፉን እንቅስቃሴና የወጣት አረቦቹን ትግል፣በቱኒዚያና በግብጽ፣በየመንና በሊቢያ፣…እንደሚደግፉት ደጋግመው፣ከመሞታቸው በፊት እኝህ ጠንካራ ሰው ቀደም ሲል ገልጸዋል።
ለፖሊት ቢሮ ሰዎች፣ ለሴንትራል ኮሚቴ አምላኪዎች፣ ለፕሮፓጋንዳና ቅስቀሳ አካሎች፣ ለመረጃ ሰብሳቢዎች፣ ለተዋጊ ጦር አባሎች…እረ ምኑ ቅጡ፣ ለሁሉም ይህ“….ማንም ሰው ዛሬም ነገም በቤቱ ውስጥ ተቀምጦ ለእራሱ የሚፈጠረው ስውር ኮሚቴ..“ አስደንጋጭ ዜና ነው።
በኢንቬስትሜንት ላለመቆጨት የንብረትን አጠቃላይ ሁኔታ ማወቅ ሁል ጊዜ አስፈላጊ ነው ፡፡ የቧንቧ ወይም ማሞቂያ ሥራ በጣም የተለመደ ነው አንድ ጥናት ፡፡ እነሱ በየአመቱ በአማካኝ ጣልቃ በመግባት ወደ 40% የሚሆነውን ከበጀት ወይም በዓመት ወደ 100 ዩሮ ይወክላሉ ፡፡ ስለዚህ ሪል እስቴትን ከመግዛትዎ በፊት የቧንቧውን ሁኔታ መመርመር በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡
ልክ እንደ የኃይል ምርመራ ወይም ኤሌክትሪክ፣ ስለሆነም ምርመራው የቤቱን ቧንቧ ጉድለቶች ለመለየት ያስችለዋል ፡፡ እዚህ ላይ ያለው ዓላማ የአጠቃላይ ጭነት ትክክለኛ ሀሳብ እንዲኖር እና የሚቻል ከሆነ ለማቀድ ነው ሥራ ለተከላው ለረጅም ጊዜ ጥሩ የሥራ ቅደም ተከተል እና ምናልባትም የተሳሳቱ ቧንቧዎችን ወይም መሣሪያዎችን ለመተካት ጠቃሚ ነው ፡፡ አንዳንድ ጭነቶች (የመታጠቢያ ገንዳ ፣ የገላ መታጠቢያ ወይም የመታጠቢያ ገንዳዎች) ጊዜ ያለፈባቸውና ብዙ ኃይል የሚወስዱ ናቸው ሊባል ይገባል ፡፡ የእነሱ መተካት ከፍተኛ የኃይል ቁጠባን ያስከትላል ፡፡ የመቆጣጠሪያ ነጥቦቹ በዋናነት ፣ የቆጣሪ መገኛ ቦታ ፣ የውሃ መግቢያዎች ፣ የዝግ-አጥፋ ቫልቮች ፣ የግንኙነት ቱቦዎች መስመር እና ሁኔታቸው ማረጋገጫ ፣ የውሃ ቧንቧዎቹ ሁኔታ እና ጥብቅነታቸው ፣ የውሃ ፍሰትን መቆጣጠር እና የውሃ ማስወገጃዎችን ማረጋገጥ።
ቀላል የውሃ ቧንቧ ምርመራ ፣ በእርግጠኝነት እርስዎ እራስዎ ማድረግ ይችላሉ። ደስ የማይል አስገራሚ ነገሮችን ለማስወገድ ከፈለጉ በሽያጭ ወቅት “ሰቆቃውን ለመደበቅ” ሊያገለግል የሚችል ትኩስ ቀለምን ለመመልከት ይሞክሩ ፡፡ ስለሆነም የክፈፍ ሁኔታን (ቧንቧው ወደ ጠፋው ሰገነት ውስጥ ቢገባም ባይሆንም) ፣ ግድግዳዎች ፣ ጣሪያዎች እና ወለሎች ማንኛውንም የእርጥበት መጠን በማደን መፈተሽ የግድ አስፈላጊ ነው ፡፡ ሆኖም ፣ ማንኛውንም ደስ የማይል አስገራሚ ነገሮችን ለማስወገድ ፣ ወደ ባለሙያ የእጅ ባለሙያ ይደውሉ የበለጠ ትርጉም ይሰጣል ፡፡ ባለሙያ ቧንቧ ሠራተኛ ከቧንቧ ሥራ ጋር በተያያዙ ጉዳዮች ላይ ደንበኞችን የማማከር ችሎታ ያለው የእጅ ባለሙያ ነው ፡፡ እሱ ሁሉንም የእርስዎ ጭነቶች በጣም ትክክለኛ ጥናቶችን ማካሄድ ይችላል። እሱ የተለያዩ ጭነቶችን መተንተን ይችላል እንዲሁም ስለ ጭነቶችዎ ጥገና ጥሩ ምክር ይሰጥዎታል ፡፡ በተጨማሪም ፣ እሱ በጣም ውጤታማ እና ቀልጣፋ ለሆነ ጣልቃ ገብነት አስፈላጊ መሣሪያዎች ፣ መሣሪያዎች እና ቴክኒኮች አሉት ፡፡ ስለዚህ ፣ የሚከናወነው ሥራ ውስብስብነት ምንም ይሁን ምን በፍጥነት መፍትሔ ያገኛል ... ይብዛም ይነስም ፣ በግዢዎ ዋጋ ለመደራደር በቂ ነው?
በተጨማሪም የባለሙያ ባለሙያ በማግኘትም የስፔሻሊስት አገልግሎቶችን በመፈለግ ግዛቱ ከሚያቀርብልዎት ጥቅም ማግኘት ይችላሉ ፡፡ በግልጽ እንደሚታየው የንፅህና መሣሪያዎችን ማደስ በድጎማ መብቶች ዝርዝር ውስጥ ተካትቷል ፡፡ ከከፍተኛ ደረጃ አገልግሎቶች ተጠቃሚ ለመሆን እንደ ላሮche ቧንቧ ባለሙያ የተረጋገጠ ባለሙያ መምረጥ አስፈላጊ ነው ፡፡ ዋጋን በ ላይ መጠየቅ ይችላሉ https://www.etablissements-laroche.fr. ጣቢያው እንደ ኤል ኤሌክትሪክ ላሮቼ እና ሰርሪየር ላሮቼ ያሉ የእጅ ባለሙያዎችን ያቀርባል ፡፡
የውሃ ቧንቧ ምርመራው 5 ነጥቦችን ማለትም የውሃ ማሞቂያውን ፣ የውሃ ፍሳሾቹን ፣ የውሃ መስመሮቹን እና የውሃ መጎዳትን ዱካዎች ፣ የውጭ ቧንቧዎችን እና የመጠምዘዣውን ሁኔታ ይመለከታል ፡፡
የመጀመሪያው የውሃ ቧንቧ መመርመር የውሃ ማሞቂያው ነው. እዚህ አንድ ቆጠራ ለማድረግ ሻጮቹን ለግዢ መጠየቂያዎች ብቻ ይጠይቁ ፡፡ ከዚያ ስለ ጥገናው ይወቁ። በደንብ የተስተካከለ የውሃ ማሞቂያ ከ 10 እስከ 15 ዓመት ዕድሜ ሊኖረው እንደሚችል ይወቁ። መተካት ካለብዎት ለ “ኩሙለስ” የውሃ ማሞቂያ በአማካኝ 1200 ዩሮ ያስከፍልዎታል (መጫኑን ጨምሮ); ከፍተኛው ዋጋ ግን እንደ የውሃ ማሞቂያው መጠን ብዙ ሺህ ዩሮ ሊደርስ ይችላል።
የውሃ ፍሳሽ ምልክቶች መኖራቸውም በቧንቧ ምርመራው ውስጥ አስፈላጊ ነጥብ ነው ፡፡ ስለዚህ ቧንቧዎቹ ፣ መጸዳጃ ቤቶች እና ቱቦዎች ከጉዳት እና ፍሳሽ ነፃ መሆናቸውን ያረጋግጡ ፡፡ የውሃ ቆጣሪ ማሳያውን በመፈተሽ ሊኖር የሚችል ፍሳሽ መለየት ይችላሉ ፡፡ በጉብኝቱ መጀመሪያ ላይ በቤት ውስጥ ያለውን የውሃ ቆጣሪ ያንብቡ እና ከአንድ ሰዓት ገደማ በኋላ ከሚታየው እሴት ጋር ያነፃፅሩ ፡፡ መጸዳጃ ቤቶችን ወይም ቧንቧዎችን ባልተጠቀሙበት ጊዜ ሁለቱ እሴቶች ተመሳሳይ ከሆኑ የውሃ ማፍሰስ የለም ፡፡ በሌላ በኩል ልዩነት በሚፈጠርበት ጊዜ ምናልባት ፍሳሽ ሊኖር ይችላል ያልተስተካከለ የፍሳሽ ችግር በዓመት ውስጥ ብዙ መቶ ዩሮዎችን ከመጠን በላይ የውሃ ፍጆታ ሊያስከፍልዎ እንደሚችል ይወቁ። ፍሳሽ በሚፈጠርበት ጊዜ በፍጥነት ምላሽ ይስጡ እና ወደ ቧንቧ ባለሙያ ይደውሉ ፡፡
ማንኛውንም ጉድለቶች ለመለየት የጣሪያዎችን እና የውሃ መስመሮችን ምስላዊ ምርመራ ማድረግ በቂ ነው ፡፡ በተለይም የሻጋታ ዱካዎችን ወይም የክትትል መኖርን ይፈልጉየውሃ ሰርጎ መግባት በጣሪያዎች ላይ. የውሃ ቧንቧዎችን እና ቅጾቻቸውን መመርመርዎን አይርሱ ፡፡ ጥርጣሬ ካለብዎት የባለሙያዎችን እርዳታ ለመፈለግ ወደኋላ አይበሉ።
የቧንቧ ምርመራው እንዲሁ የሸክላዎችን በጥንቃቄ መመርመርን ያጠቃልላል ፡፡ ባዶ የሚሰማው ሰድሮች የሰድር መገጣጠሚያዎችን በመዝጋት ላይ ችግርን መደበቅ ይችላሉ ፡፡ ለመጠገን ፣ ከማንኛውም መሳሪያ ጋር ሰድሩን በቀስታ ያንኳኳሉ። ብዙ ሰቆች ባዶ ሆነው የሚሰሙ ከሆነ ምናልባት ለእርስዎ ወይም ለጎረቤቶችዎ የሚቀርፅ የሚፈልቅ ፍሳሽ ሊኖርዎት ይችላል ፡፡ የመገጣጠሚያ ፍሳሾችን ለመጠገን ሁልጊዜ ወደ ባለሙያ መደወል ያስፈልግዎታል ፡፡ የሸክላዎቹን በሙሉ ወይም በከፊል መተካት የማይቀር ሊሆን ይችላል ፣
የውጭ ቧንቧዎች ከውኃ ቆጣሪዎ በኋላ የሚገኙ ከሆነ በቤትዎ ውስጥ ይካተታሉ ፡፡ የቧንቧ መስመር ፍሳሽ ሙከራዎች ችላ ሊባሉ የማይገባቸው ክዋኔዎች ናቸው ፡፡ በእርግጥ ፍሳሽ በሚፈጠርበት ጊዜ ከመፀዳጃ ቤታችን በሚመጡ የፍሳሽ ማስወገጃዎች ለማድረስ የታቀዱ ቱቦዎች ባሉበት ሁኔታ የሽታው መጨመር ደስ የማይል ሊሆን ይችላል ፡፡ እንዲሁም ቧንቧ በሚዘጋበት ጊዜ ይዘቱ በመጀመሪያ በሚገኘው ክፍት ይወጣል ፡፡ በተጨማሪም በውጥረት ግፊት እና በመሰነጣጠቅ ወይም የበለጠ ጉዳት በማድረስ መሰባበር ይችላል ፡፡ የተቀበሩት ቱቦዎች በአብዛኞቹ የድሮ ቤቶች ውስጥ እንደነበረው ከቴራኮታ የተሠሩ ከሆኑ ምትክቸው ከግምት ውስጥ መግባት ይኖርበታል ፡፡
ስለዚህ እኛ እናስታውስ ፣ ምንም እንኳን የቧንቧ ምርመራው በአስገዳጅ የሪል እስቴት ምርመራዎች ውስጥ ባይካተትም ፣ እሱ ግን አስፈላጊ ነው። የውሃ ቧንቧ ሁኔታ ደካማ ያልሆነ የንፅህና አጠባበቅ ተከላ ፣ የቤት ውስጥ ሙቅ ውሃ ፍጆታ ፣ ማሞቂያ እና ስለሆነም የኃይል አፈፃፀም ምርመራን በቀጥታ ይነካል ፡፡ ስለዚህ ማንኛውንም ጥርጣሬ ለማስወገድ ሲባል የውሃ ቧንቧዎን በባለሙያ እርዳታ ማረጋገጥ ይመከራል ፡፡
ጦልሐ፣ የኡበይዱላህ ልጅ፣ የኡስማን ልጅ፣ የአምር ልጅ፣ የከእብ ልጅ፣ የተሚም ልጅ፣ የሙራህ ልጅ፣ የከእብ ልጅ፡፡ ከአላህ መልእክተኛ ጋር ሙራህ ቢን ከእብ በተባለ አያታቸው ላይ፤ ከአቡበክር ጋር ደግሞ በከእብ ቢን ሰእድ ዘር ሀረግ ይገናኛሉ፡፡ የጦልሐ እናት ሰህባህ ቢንት ሐድረሚ ትባላለች፡፡
የኡሁድ ዘመቻ እለት የአላህ መልእክተኛ “በጎው ጦልሐ”፣ በአሺረህ ዘመቻ ላይ ደግሞ፡- “ጦልሐቱል ፈያድ”፣ እንዲሁም በሁነይን ዘመቻ ጊዜ፡- “ጦልሐቱል ጀዋድ” በሚሉ ቅጽሎች ጠርተውታል፡፡ ጦልሐ በጣም ብልህ ነበሩ፡፡ ስለ አሰላለማቸው እንዲህ ሲሉ አውግተዋል፡-
ከበስራ ገበያ ተገኘሁ፡፡ አንድ መነኩሴ ከቤተ አምልኮው ውስጥ ሆኖ፡- ‹‹ከገበያተኞች መሐል ከሐረም (መካ) የመጣ ሰው ካለ ጠይቁ፡፡›› አለ፡፡ “እኔ የመጣሁት ከዚያ ነው” አልኩ፡፡ “አህመድ ተከሰተን?” አለ፡፡ “አህመድ ማን ነው?” ስል ጠየቅኩት፡፡ “ቢን አብደላህ፣ ቢን አብዱል ሙጦሊብ፣ ነብይ በሚሆን ጊዜ መጠሪያ ስሙ ይህ ሲሆን፣ የመጨረሻው ነብይ ነው፡፡ መነሻውም ሐረም መካ ነው፡፡ የተምር ዛፍና ጥቋቁር አለቶች ወዳሉባት ምድረ በዳ መሬትም ይሰደዳል፡፡ ፈጥነህ ተከተለው፡፡” አሉ፡፡ ንግግሩን ከልቦናዬ ውስጥ ገባ፡፡ ፈጥኘም ወደ መካ ተመለስኩ፡፡ አዲስ የተከሰተ ነገር እንዳለ ስጠይቅም፡- “ታማኙ ሙሐመድ ቢን አብደላህ ነብይ ነኝ እያለ ነው፡፡ አቡበክር ተከታዩ ሆኗል፡፡” አሉኝ፡፡ እንዲህ ስል ከራሴ ጋር አወጋሁ፡-
“በአላህ እምላለሁ፣ ሙሐመድና አቡበክር በመጥፎ ነገር ላይ አይሰማሙም፡፡ ሙሐመድ እድሜው አርባ ዓመት ደርሷል፡፡ ከዚህ ቀደም ውሸት ሰምተንበት አናውቅም’ በሰዎች ላይ ለመዋሸት ያልደፈረ በአላህ ላይ ለመዋሻት አይደፍርም፡፡”
ከዚያም ወደ አቡበክር ሄድኩ፡፡ “ይህን ሰው ተከተልከውን?” ስል ጠየቅኩት፡፡ “አዎ፣ አንተም ሂድና አግኘው፡፡ ተከተለውም፡፡ ወደ እውነት ነው የማጣራው፡፡” አለኝ፡፡ “ጦልሐ ለአቡበክር መነሱኬው የነገረውን አወጋቸው፡፡ ተያይዘው ወደ አላህ መልእክተኛ ሄዱ፡፡ እስልምናንም ተቀበሉ፡፡ በጉዞው ያጋጠመውንም ነገራቸው፡፡
ነውፈል ቢን ኹወይሊድ የአቡበክርንና የጦልሐን መስለም ሲሰማ ሁለቱንም ያዛቸው፡፡ በአንድ ገመድም ጠፈራቸው፡፡ የበኒ ተሚም ጎሳ አልታደጋቸውም፡፡ ነውፈል “የቁረይሽ አንበሳ” በሚል ቅጽል ነበር የሚታወቀው፡፡ ከዚህ ክስተት የተነሳ አቡበክር እና ጦልሐ “ተጣማሪዎች” ተብለው ተጠሩ፡፡ ጦልሐ በዚህ አኳኋን እስልምናን በመቀበል ቀዳሚ ሆነ፡፡ በእርግጥ የሰፊ ንግድና የብዙ ሐብት ባለቤት ነበር፡፡ ግና በበጎ ነገር ሌሎችን ቀደመ፡፡
በኡሁድ ዘመቻ ቁረይሾች በከፍተኛ ሁኔታ ተዘጋጅተው በነቢዩና (ሰዐወ) በተከታዮቻቸው ላይ ተመሙባቸው፡፡ በታላቁ የበድር ዘመቻ የደረሰባቸውን ብርቱ ሽንፈትና ውድመት ለመበቀል ቋምጠዋል፡፡ በዚህ ዘመቻ ድል ማግኘት እንዳለባቸውም ወስነዋል፡፡ ለዚህም ሲባል ከሙስሊሞች በተሰነዘረባቸው ብርቱ በትር ተስፋ ያልቆረጡ ጽኑና ጀግና ጦረኛቻቸውን አሰልፈው በሙስሊሞች ላይ ቁጣቸውን አዘነቡ፡፡ ይህም ሆኖ በመጀመሪያ ድል አልቀናቸውም፡፡ የሙስሊሞችን ጠንካራ ጥቃት መቋቃምም ሳይችሉ ቀርተው፣ በድንጋጤ ተውጠው ከጦርነቱ መስክ አፈገፈጉ፡፡ ሙስሊሞች በካህድያን ላይ የደረሰውን ውርደት እና ማፈግፈጋቸውን ሲመለከቱ ተቻኩለው መሣሪያ አስቀመጡ፡፡ ምክንያቱም የጦርነቱ ውሎ አድክሟቸው አካላቸው ዝሏል፡፡ ከጋራው ላይ ሆነው ጠላትን በቀስት እንዲከላከሉ የተመደቡ ቀስተኞችም ከምርኮው የድርሻቸውን ለማግኘት ስፍራቸውን ትተው ወረዱ፡፡
የጥንት ሰዎች እንደሚሉት “ጦርነት ማታለል” ነውና ቁረይሾች በድንገት ከበቧቸው፡፡ የጦርነቱን ልጓምም ተቆጣጠሩት፡፡ በዚህ የጦርነት ረመጥ ውስጥ ከሁለቱም ወገኖች በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ተገደሉ፡፡ ሙስሊሞች በተፈጠረው ድንገተኛ ነገር እና በጠላት ፈጣን እና ጠንካራ ጥቃት ግራ ተጋቡ፡፡
በዚህ ፈታኝ ወቅት ጦልሐ የአላህን መልእክተኛ ተመለከተ፡፡ ነቢዩ በአደጋ ተከበዋል፡፡ ሰይፎች ወደርሳቸው ዞረዋል፡፡ የተራቡ ውሾች ሊበሏቸው አሰፍስፈዋል፡፡ በሁሉም አቅጣጫዎች የፈረሶች ድምጽ ያስገመግማል፡፡ ወንጀለኛ እጆች ሊያጠቋቸው ተዘርግተዋል፡፡ ግና አንድ ሐይል ይህን የጠላት ጦር ሰንጥቆ መጣ፡፡ ነብዩንም ከእኩያን ጥቃት ታደገ፡፡ ይህ ሐይል በአንድ ብርቱና ጀግና ሰው የተመሰለ ነው፡፡ ያ ሰው ጦልሐ ቢን ኡበይዲላህ ይባላል፡፡ በግራ እጁ የአላህን መልእክተኛ ያዘ፡፡ ወደ ደረቱም አስጠጋቸው፡፡ የሰይፉን እጀታ በቀኙ ይዞም ከወዲያ ወዲህ ያወናጭፈው ጀመር፡፡ እርሱ ሰይፉን ባንቀሳቀሰ ቁጥር አንገቶች ከአካላቸው እየተነጠሉ ልክ እንደ ዛፍ ቅጠል በዙሪያው ረገፉ፡፡
“ቀኑ የጦልሐ ቀን ነበር፡፡ ከነቢዩ ዘንድ ቀድሜ ደረስኩ፡፡ ለኔና ለአቡኡበይዳህ ወንድማችሁን እርዱት” አሉን፡፡ ጦልሐን ማለታቸው ነበር፡፡ ከሰባ ቦታዎች ላይ በጦር፣ በቀስትና በሰይፍ ተወግቶ፣ ጣቶቹም ተቆርጠው አገኘነው፡፡ እገዛም አደረግንለት፡፡”
የአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ከዚያ ቀን በኋላ ስለ ጦልሐ ሲናገሩ፡- “ሞቶ በምድር ላይ የሚራመድ ሰው ማየት የፈለገ ጦልሐ ቢን ኡበይዱላህን ይመልከት።” ይሉ ነበር፡፡ አላህ ጦልሐንና መሰሎቹን አስመልክቶ እንዲህ ብሏል፡-
“ከአማኞቹ በእርሱ ላይ ለአላህ ቃል ኪዳን የገቡበትን በእውነት የፈጸሙ ወንዶች አልሉ፡፡ ከነርሱም ስለቱን የፈጸመ (ለሃይማኖቱ የተገደለ) አልለ፤ ከነርሱም ገና የሚጠባበቅ አልለ፡፡ (የገቡበትን ቃል) መለወጥንም አልለወጡም።” (አል አህዛብ: 23)
የጦልሐ አስተዋጽኦ ቁሳዊ ብቻ አልነበረም፡፡ አላህ የሰጠውን ገንዘብ ለዳእዋው በገፍ እንደቸረው ሁሉ ነፍሱንም ችሯል፡፡ በውጊያው መስክ ከፊት በመሰለፍ የአላህን መልእክተኛና ሐይማኖቱን ከጥቃት ታድጓል፡፡
ጦልሐ የምርጥ ስብእና ባለቤት ነው፡፡ እርሱ አብዱረህማን ቢን አውፍና ኡስማን ቢን አፋን በዘመነ መሐይምነት ባለጸጋዎች ነበሩ፡፡ አንዳች ማሕበራዊ ቦታ ያለው ሰው በተለምዶ ሐብቱንና ክብሩን ከአደጋ ላይ በማጥል ጉዳይ ውስጥ ላለመሳተፍ ከፍተኛ ጥንቃቄ ያደርጋል፡፡ እነዚህ ስብእናዎች ግን ለዱንያ ሳይጓጉ እስልምናን ተቀበሉ፡፡ የዚህች ዓለም ብልጭልጭ አላታለላቸውም፡፡ ለመጭው ዓለም ስኬት ተጠቀሙበት፡፡ ለእስልምና ዳእዋ መሳካት ሐብታቸውን ያለ መሰሰት መጸወቱ፡፡ ይህ ከመሆኑ አኳያ አላህ በመጭው ዓለም ጸጋውን ያለ ገደብ ቢሰጣቸው የሚገርም አይደለም፡፡
አንድ ቀን ከጦልሐ ዘንድ ስገባ በሐሳብ ተውጦ አገኘሁትና፡- “ምን አገኘህ?” ስል ጠየቅኩት፡፡ “ገንዘቤ በጣም በዝቶ አሳሰበኝ፡፡” አለኝ፡፡ “ይህን ያህል የሚያስጨንቅህ ከሆነ ለሰዎች አካፍለው” አልኩት፡፡ ተነሳና ሰዎችን ጠራ፡፡ አንዲት ዲርሃም (ቤሳቤስቲን) ሳያስቀርም ሁሉንም አደላቸው፡፡
“ንዘብ ሳይለምኑት በመስጠት እንደ ጦልሐ ቸር አላየሁም፡፡ ለቤተሰቦቹና ለዘመዳቹ በጣም ደግ ነበር፡፡ ብዙ ቢሆኑም ሁሉንም ይቀልባቸዋል፡፡ ይህን በተመለከተ ከበኒ ተሚም ጎሳ ውስጥ የማይረዳው አንድም ግለሰብ እንደሌለ ተነግሮለታል፡፡ እያንዳንዱን አባወራ ከነቤተሰቡ ይደጉመዋል፡፡ ያላገቡትን ያጋባል፡፡ ድሆችን ያገለግላል፡፡ የባለ እዳዎችን እዳ ይከፍላል፡፡”
አንድ ሰው ከጦልሐ ቢን ዑበይዲላህ ዘንድ መጣና ገንዘብ ይደጉመው ዘንድ ጠየቀው፡፡ የዝምድና ትስስር እንዳላቸውም አጫወተው፡፡ “ይህ ከአሁን ቀደም አንድም ሰው ያልነገረኝ የዝምድና መስመር ነው፡፡ ዑስማን ቢን አፋን 3 ሺህ (ዲርሃም) ሊገዛኝ የጠየቀኝ መሬት አለ፡፡ ከፈለግክ ውሰደውና ተጠቀምበት፡፡ ከፈለግኩም ለዑስማን በ3 ሺህ ዲርሃም ልሽጠውና ገንዘቡን ልስጥህ፡፡” አለ፡፡ ሰውየውም “ገንዘቡን ብትሰጠኝ ይሻለኛል” አለ፡፡ ገንዘቡን ሰጠው፡፡
ጦልሐና ዙበይር ከዓሊ ጋር ተወዛገቡ፡፡ ውዝግባቸውም ወደ አሳዛኝ እርምጃ ተሸጋገረ፡፡ ዓሊ ለሰላም ጉጉ በመሆናቸው እንዳች ነገር ለሁለቱም አስታወሷቸው፡፡ እነርሱም ሳይከራከሩ ተቀበሏቸው፡፡ ጦልሐ በዓሊ ንግግር ልቡ ተነካ፡፡ ዓሊ እንዲህ ነበር ያሉት፡-
“እነዚያ ቃል ኪዳን የሚጋቡህ ቃል ኪዳን የሚጋቡት አላህን ብቻ ነው፡፡ የአላህ እጅ (ኀይሉ) ከእጆቻቸው በላይ ነው፡፡ ያፈረሰም ሰው የሚያፈርሰው በነፍሱ ላይ ብቻ ነው፡፡ በእርሱ ላይ አላህን ቃል ኪዳን የተጋባበትን የሞላም ሰው ታላቅ ምንዳን በእርግጥ ይሰጠዋል፡፡” (አልፈትህ: 10)
ከቤት ውስጥ ነበርኩ፡፡ የአላህ መልእክተኛ ከሳሎን ተቀምጠዋል፡፡ ጦልሐ ቢን ኡበይዲላህ መጣ፡፡ በኔና በነርሱ መካከል ግርዶ አለ፡፡ የአላህ መልእክተኛ እንዲህ አሉ፡- “ሞቶ በምድር ላይ የሚራመድ ሰው ማየት የፈለገ ጦልሐን ይመልከት፡፡”
ድፍድፍ ነዳጅ የማውጣቱ ስራ በይፋ ተጀመረ።ፖሊ ጂሲ ኤል ፔትሮሊየም ኢንቨስትመንት ኩባንያ በኦጋዴን ድፍድፍ ነዳጅ የማውጣቱን ተግባር ዛሬ በይፋ ጀምሯል። – Kichuu
HomeAmharicድፍድፍ ነዳጅ የማውጣቱ ስራ በይፋ ተጀመረ።ፖሊ ጂሲ ኤል ፔትሮሊየም ኢንቨስትመንት ኩባንያ በኦጋዴን ድፍድፍ ነዳጅ የማውጣቱን ተግባር ዛሬ በይፋ ጀምሯል።
ጠቅላይ ሚንስትር ዶክተር አብይ አሕመድ በትላንትናው ዕለት ከኩባንያው የስራ ኃላፊዎች ጋር በፅህፈት ቤታቸው ከመከሩ በኋላ ስራው ዛሬ እንደሚጀመር ገልፀው ነበር።
የኢፌዲሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ትናንት ይፋ ባደረጉት መሰረት ዛሬ በሙከራደረጃ በሚጀመረው ድፍድፍ ነዳጅ ለዓለም ገበያ ሲቀርብ በዛሬው የዓለም የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ መሰረት ኢትዮጵያ በየወሩ ከ28 ሚሊዮን ብር በላይ፤ በአመት ደግሞ 344 ሚሊዮን ብር በላይ ገቢ ማግኘት ያስችላታል።
ላቲን ቦታ አይኖረውም ነበር። የላቲንን ድክመት ተጠቃሚዎቹ ራሳቸው በሚገባ ያውቁታል። አዲስ መፍትኄ እንዲገኝለት ይወተውቱና ሰለ ድክመቱ ይበሣጩ ከነበሩት መካከል አንዱ ታዋቂው አየርላንዳዊ የሥነ ጽሑፍ ሰው አቶ በርናንድ ሿው ነበር።
በርናንድ ሿው ከ1926 እስከ 1939 የቢቢሲ የእንግሊዝኛ ቋንቋ አማካሪ ኾኖ ለ13 ዓመት አገልግሏል። ጆርጅ በርባንድ ሿው የእንግሊዝኛ ቋንቋ እንዲሻሻል በብዙ የጣረ ሰው ነበር። በዚኽም የተነሣ ጥናታዊ ጽሑፍ አቅርቧል። በብረት ቀጥቃጮች ዘንድ የሌለ ‘እጄን አመመኝ’ አቤቱታ በጸሓፊዎች ዘንድ የበዛው ደነዞቹን ኆኄያት ተነባቢ የሚያደርጉት አናባቢዎች ቃላቱ ለአረፍተነገር ከመድረሳቸው በፊት ትርጕም እንዲሠጡ የሚገቡት ትርፍ ኆኄያት የእጅ እንቅስቃሴ ላይ (Writers’ cramp) ጉዳት በማስከተላቸው ነው።
ይኽ አንዱ ችግር ሲኾን የአናባቢዎቹ ሥርዓትና ትርጕም የለሽነት ውጥንቅጥ ግራ የሚያጋባ በመኾኑ የተሻለ ዘዴ ሊፈለግለት ይገባል ባይ ነበር አቶ በርናንድ።ደራሲው ጆርጅ በርናንድ ሿው Pygmalion, በተሠኘው ቃለ ተውኔትቱ መግቢያ ላይ የሚከተለውን አስነብቧል።
… (ሠረዝ የራሴ)በርባንድ ሿው በጥናታዊ ጽሑፉ ገፅ 26 ላይ እንደገለፀው ላቲኑ የቃላት ምጣኔ ቢኖረው ኖሮ (የአናባቢዎቹ ድግግሞሽን ማለቱ ነው) በነበረኝ የረጅም ዘመን የሥነ ጽሑፍ ሙያዬ በእያንዳንዱ በጻፍኳቸው አንድ ሺህ ቃላት ግማሹን አተርፍ ነበር። የአገልግሎት ዘመኔም በእጥፍ የጨመረ ይኾን ነበር ብሏል። ይኽም የሌሎች የሥነ ጽሑፍ ሰዎችን ሥራ ሲጨምር ምን ያህል ትርፋማ ሊኾን እንደሚችል ግምቱን አስፍሯል።
ይኽ ብቻ አይደለም የማተሚያ መሣሪያዎች እገልግሎት እድሜ፤ የወረቀት ውጤቶችን ጨምሮ ሊገኝ ስለሚችለው ጥቅም ገልጿል። ላቲኑ ሊሻሻል ቢችል የነበረውን ተስፋም በጥናታዊ ጽሑፉ እንዲኽ ሲል ገልፆታል።
ላቲኑ መሻሻል ወይንም በአዲስ መተካት ዐለበት ብሎ ያመነው በርናንድ ሿው የተመኘው ለውጥ ቢመጣ ስለ ነበረው ሥጋትና ያለውን ምርጫ በገፅ 45ና 47 የጥናት ትንታኔው ላይ እንዲኽ ሲል ይገልፀዋል።
ደራሲው በገፅ 47 ላይ እንደገለፀው እንግሊዝኛ ምን ያህል በላቲኑ እንደተበደለና ለውጥ እንደሚያስፈልገው ለውጥ ቢመጣ የእርስ በእርስ ወይንም የዓለም ጦርነት ቢነሣ እንኳን ተገቢ እንደኾነ ያለውን እምነት ነበር ያሣየው። ታዲያ በቋንቋው የተካነውና በዓለም ደረጃ ታዋቂነት ላለው ቢቢሲ ለቋንቋ እርምት 13 ዓመት ያገለገለው ባለሙያ የላቲኑ ድክመት ተለውጦ እንኳን ዓለም ጦሩን ቢሠብቅ ጉዳይ አይሠጠኝም እንዳለ እየታወቀ ኦሮሚኛ ከእንግሊዝኛው በበለጠ አናባቢዎችን እያደራረበ ለመሥራት መምረጡ በወጪ እና በቁስ ምን ያህል ጉዳት እንዳለው ቁቤን መጠቀም ከጀመረ ጊዜ ጀምሮ ያለውን በማጤን እርማት ማድረግ አስፈላጊ ነው። ደራሲዎችና አስተዳደሮች ከወጪ አኳያ እንኳን ቢመዝኑት ትርፍ ያለውን ግዕዝ መጠቀሙ እጅግ የሚያዋጣ ነው።
በርናንድ ሿው ሰለ ግዕዝ አውቆ ቢኾን ኖሮ ችግሩ ይቃለልለት ነበር። ምክንያቱም ይመኘው የነበረውን አሟልቶ የሚገኘው ግዕዝ በመኾኑ።በርናንድ ሿው እንዲኽም ሲል ተመኝቶ ነበር፣
ልብ ልንለው የሚገባን ነገር ደራሲው እዚኽ ላይ ያነሣው ልዩ ነገር ዐለ። እኛ እንግሊዝኛ 26 መነሻ ኆኀያት ስላሉት ቀላልና የተሻለ አድርገን እንገምታለን። የእኛ የፊደል ገበታ ከ”ሀ-ፐ” ርቢዎቹን ከዲቃላዎቹ ጋርን ጨምሮ ቍጥራቸው በርካታ ቢመስሉንም እንግሊዝኛ ተሻሽሎ ሲቀርብ ልክ እንደ ግዕዛችን የፊደል ገበታ ላይ ቢነጠፍ 372 እንዳለ ግን 504 ድምፆችን በማውጠት የሚነገር ቋንቋ ነው። ይኽ ብቻ አይደለም 26ቱ የላቲን ኆኀያት ለአንድ ቋንቋ ተገቢ የኾኑትን ድምፆች መግለፅ እንደማይችል በርናንድ ሿው እንግሊዝኛው በጽሑፉ ገፅ 47 ላይ
የላቲንን ድክመት ካወቀው ደራሲዎች መካከል ዊሊያም ሸክስፒርም ስሙን በተለያየ መንገድ ይጽፍ ሰለ ነበር በላቲን አፃፃፍ ደስተኛ እንዳልነበረም ይነገራል። ስለዚኽ ግዕዝ ላቲንን ተክቶ መሥራት የሚችል አስተማማኝ ፊደል ነው። ጆርጅ በርናንድ ሿው ግዕዝ አውቆ ቢኾን ኖሮ ላቲን ቦታ አይኖረውም ነበር።የጆርጅ በርናንድ ሿውን ጥናታዊ ጽሑፍ በዚኽ ማስፈንጠሪያ ሊያገኙት ይችላሉ።
አሁን የቀረው ጉልበት መቀሌ ላይ ያደራጀው ምሽግ እና አልፎ አልፎ የሚያሰማው ከንቱ ፉከራ ነው። በዚህ ሕግን የማስከበር እርምጃ ወቅት ሕዝባችን ከመከላከያ ሠራዊቱ ጎን መሆኑን በግልጽ አሳይቷል። ሕወሃት ስለ መከላከያ ሠራዊቱ የነዛው ፕሮፓጋንዳም ስሕተት መሆኑን የትግራይ ሕዝብ በዓይኑ ለማየት ችሏል። የሠራዊቱን ደግነትና ከጥፋት ለመታደግ የከፈለውን መስዕዋትነት ሕዝቡ ራሱ መመስከር ጀምሯል። በየአካባቢው ከዕለት ጉርሱ እየቀነሰ ለሠራዊቱ በማብላት፣ የክህደት ቡድኑ የሚሄድባቸውን መንገዶች በመጠቆም፤ የተደበቁ መሣሪያዎችንና ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን በማጋለጥ ከሠራዊቱ ጎን ሆኖ የሚያስደንቅ ተጋድሎ ፈጽሟል። በዚህም የትግራይ ሕዝብ ቀድሞም በሕወሃት የጥፋት መንገድ ምን ያህል እንደተንገሸገሸ በግልጽ አሳይቷል።
ሠራዊቱ ሽሬ በገባበት ጊዜ ሕዝቡ በነቂስ ወጥቶ በሆታ ከመቀበሉም በላይ፣ ጁንታው ያስታጠቀውን ከ200 በላይ መሣሪያ ሰብስቦ ለመከላከያ አስረክቧል። ሠራዊታችን አክሱም በደረሰም ጊዜ ሕዝቡ ራሱ በክህደት ቡድኑ ቁጥጥር ሥር የዋሉ የሠራዊት አባላትን ነጻ አድርጎ፣ የቆሰሉትን አክሞና ተከባክቦ፣ በክብር ለመከላከያ ሠራዊቱ አስረክቧል። የአክሱም ሕዝብ የመከላከያ ሠራዊቱ ከእርሱ ጋር እንዲሆን ከመጠየቁም በላይ አብሮ ተሠልፎ የሕግ ማስከበሩ ዳር እንዲደርስ ቁርጠኝነቱን አሳይቷል። በተመሳሳይ ሠራዊታችን አዲግራት ሲገባ፣ ሕዝቡ ራሱ የተደበቁትን የልዩ ኃይልና የሚሊሻ አባላት እየያዘ ለመከላከያ አስረክቧል።
በመጨረሻም መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ እንዲረዳው የምንፈልገው ነገር ቢኖር ሦስተኛውን ምዕራፍ የሕግ ማስከበር እርምጃ ከማከናወን ጎን ለጎን በጥፋት ቡድኑ ምክንያት ቀያቸውን ጥለው ወደ ተለያዩ አካባቢዎች የሸሹ ወገኖቻችንን ለመመለስ፤ የተፈናቀሉትን መልሶ ለማቋቋም፤ መሠረተ ልማቶችን ለመጠገን፤ ነጻ የወጡ አካባቢዎች ላይ የሚኖሩ ዜጎች ወደ መደበኛ የሕይወት እንቅስቃሴያቸው እንዲመለሱ ለማድረግ በሁሉም ረገድ ዝግጅት አድርገናል። ወደ ትግበራ ስንገባ ከእጃችን እንዳያጥር እና ዐይናችንን ወደ ሌሎች እንዳናማትር ሁሉም ኢትዮጵያዊ የበኩሉን ድጋፍ ለማድረግ እንዲነሳ ጥሪ እናቀርባለን። እኛ ኢትዮጵያውያን የቆየና የዳበረ እርስ በእርስ የመረዳዳት ባህል ስላለን፣ የማንንም የውጭ እጅ ሳንጠብቅ ወገኖቻችንን እኛው ልናቀዋቁማቸው ይገባል። ለዚህም በመንግሥትና በተለያዩ የማኅበረሰብ አንቀሳቃሾች አማካኝነት የተጀመረውን እንቅስቃሴ እንድትቀላቀሉ ስል ጥሪ አቀርባለሁ።
Next Postበዘር አጥፊው የትሕነግ ቡድን ተደራራቢ ግፍና በደል ሲደርስባቸው የቆዩትና ዛሬ ላይ በተከፈለው ከፍተኛ መስዋዕትነት ነጻ የወጡት በወልቃይት ጠገዴ የአዲ ረመጥ ከተማ ነዋሪዎች በነገው እለት ሰ…
የኮሮና ቫይረስ በሽታ (ኮቪድ-19) ሳርስ-ኮቭ 2 (SARS-COV-2) በተሰኘ እና ከዚህ ቀደም ተከስቶ በማያቅ የኮሮና ቫይረስ ዝርያ የሚመጣ የመተንፈስ ችግር የሚያስከትል ተላላፊ በሽታ ነው። ሳርስ ኮቭ -2 በመባል የሚታወቀው ይህ ቫይረስ የ ኮሮና ቫይረስ ዝርያ ቤተሰብ አንዱ ሲሆንከ 80 እስከ120 ናኖ ሜትር (10-9) የሚለካ በአይን የማይታይ ቫይረስ ነው፡፡
ይህ ቫይረስ ከሌሊት ወፍ ከሚገኘው ሳርስ ኮሮና ቫይረስ ጋር ካለው የ96 በመቶ ቀረቤታ አንፃር ቫይረሱ ከሌሊት ወፍ የተገኘ እንደሆነ ይታመናል፡፡ ቫይረሱ ወደ ሰው ከመተላለፉ በፊት ሌሎች እንስሳቶች እንደ መካከለኛ የቫይረሱ አስተላላፊ ሊሆኑ ይችላሉ። ይህ ቫይረስ በእንስሳት ውስጥ ከመተንፈሻ አካላት በሽታ በተጨማሪ ሌሎች የሰውነት ክፍሎች ላይ በሽታን ያስከትላል ይሁንና በሰዎች ውስጥ ከቀላል ህመም እስከ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ህመም ያሉ በሽታዎችን የሚያስከትል ነው፡፡ ሌሎች የኮሮና ቫይረስ አይነቶች ውስጥ ሳርስ ኮቭ (SARS-COV) እና መርስ ኮቭ (MERS-COV) በመባል የሚታወቁ ቫይረሶች ይገኙበታል፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ እነዚህ ቫይረሶች ሳርስ በ 2002 እ.ኤ.አ እና መርስ በ2012 እ.ኤ.አ ብዙ ሰዎችን የያዘ ወረርሽኝ አስከትለው አልፈዋል፡፡
ለመጀመሪያ ጊዜ ከውሃን ከተማ፣ ሁቤይ ክፍለ ሀገር፣ ቻይና መንስኤው ያልታወቀ የሳንባ ምች ህሙማን እንደነበራቸው በታህሳስ 21፣ 2012 ዓ.ም ለዓለም ጤና ድርጅት አሳውቀዋል፡፡ ይሁንና ቫይረሱ ከቻይና አልፎ ሌሎች ሀገራት ላይ በፍጥነት እየተስፋፋ ብዙ ሰዎችን ከመያዛቸውም በላይ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል፡፡ ይህንን መሰረት በማድረግ የዓለም ጤና ድርጅት በሽታው በዓለም አቀፍ ደረጃ ለሕብረተሰብ ጤና አሳሳቢ ችግር መሆኑን በጥር 21፣ 2012 ዓ.ም አውጇል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ቫይረሱ በብዙ ሀገራት ውስጥ በመሰራጨቱና ብዙ ህዝብን በመያዙ የዓለም የጤና ድርጅት በመጋቢት 2፣2012 ዓ.ም በሽታውን የዓለም ወረርሽኝ (pandemic) እንደሆነ አውጇል፡፡
ሀገራችን ኢትዮጵያ ከጥር 18፣ 2012 ዓ.ም ጅምሮ ለኮቪድ-19 የድንገተኛ ጊዜ ዝግጅት እና ምላሽ ማስተባበሪያ ማእከል በማቋቋም ለበሽታው ቁጥጥር ውጤታማነት የተለያዩ እርምጃዎችን በመውሰድ ዝግጅት ስታደርግ ቆይታ የመጀመሪያው በበሽታው መያዙ የተረጋገጠ ሰው በመጋቢት 3፣ 2012 ዓ.ም ሪፖርት ተደርጓል፡፡
በሰኔ ወር ኢትዮጵያ ውስጥ የተፈጠረውን ሁከት ተከትሎ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት በሺዎች የሚቆጠሩ ለተቃውሞ የወጡ ሰልፈኞችን፣ የተቃዋሚ ፓርቲ አባላትንና ጋዜጠኞችን አስሯል።
ከነዚህ ታሳሪዎች መሀል የተወሰኑት የኮሮናቫይረስ እንደተገኘባቸውና ቫይረሱ እጅግ በተፋፈጉት እስርቤቶችና የማቆያ ስፍራዎች እየተስፋፋ ሊሆን እንደሚችል የጤና ባለሙያዎችና ባለሥልጣናት ስጋታቸውን እየገለፁ ነው። ዘገባውን ከዝዋይ ያደረሰን ሲሞን ማርክስ ነው።
በአምባ ገነኑ የደርግ ዘመነ መንግሥት እስከ ግንቦት 20/1983 ዓ/ም ኢትዮጵያውያን (ከዘር ሀረጋቸው በፊትና በላይ በኢትዮጵያዊነታቸው የሚያምኑና የማይደራደሩ፣ ታሪካቸውን በታሪክነት ተቀበሰለው የታሪክ ቂም በቀል ያልወረሱና ለዚህም ያልዘመቱ ሁሉ) ሀገር ነበራቸው፤ መቀመጫ። ሰሜን ብንወጣ ጎጆ ብንቀልስ፤ ደቡብ ብንወርድ ስራ ብንፈልግ፤ ምሥራቅ ብንቀመጥ ሱቅ ብንከፍት፤ ምዕራብ ብንኖር ብንነግድ/ብናስተምር ማንም መጤ፥ ማንም ሠፋሪ እያለ አያፈናቅለንም፥ በገጀራና በቀስት አይፈጀንም ነበር።
እንደ መንግሥት ደርግ ሁሉንም ዘር ማንዘር ሳይዘረዝር በሥልጣኑ የመጣበትን ሁሉ ፈጅቷል አስሯል አሳዷል። እኔም በወጣትነት ዘመኔ ደርግን ለመጣል ከህይወት መትረፍ በመለስ መራር መከራ ተቀብያለሁ፤ ለዓመታት በወህኒ በመማቅ ወጣትነት ዘመኔን ገብሬያለሁ፤ መስዋዕትነት ከፍያለሁ። ያም ሆነ ይህ ግን በደርግ አገዛዝ ዘመን ሀገርና ታሪክ ነበረኝ/ነበረን። ከሁሉም በላይ ደግሞ ኢትዮጵያዊነታችንን ደርግ አልገፈፈንም። በዘር ማንዘር ክልል ሸንሽኖ ከሰውነት ተራ አላወረደንም።
ግንቦት 20 ግን በኢትዮጵያ የዘመናት ታሪክ የተለየ ነው፣ የጣልያን ቅኝ ገዢ እንኳን ያላደረገውን የወያኔ ኢህአዴግ ቅኝ ገዢዎች ግፍና ዘመን ወለድ ታሪካቸውን ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊነትን ማርከው ቅኝ ያደረጉበት ወቅት።
በአጭሩ ወያኔ መራሹ ኢህአዴግ ኢትዮጵያን የማረከበት ጊዜ ነው፥ ግንቦት 20 ። ኢትዮጵያ እስከ አንገቷ ለሰጠመችበት የዘርና የመጠፋፋት ቂም በቀል አረንቋ ብቸኛው ተጠያቂ በግንቦት 20/ 1983 ዓ/ም የኢትዮጵያን መንበር የማረከው ኢህአዴግ የተባለ የዘረኞች ስብስብ ነው። ኢህአዴግ አራት ኪሎ ቤተ መንግሥት ሲገባ ኢትዮጵያን ለመማረክ የዘመተበትን የዘር ማንዘር አሸን ክታብ አራግፎ በምትኩ ኢትዮጵያዊነትን ተላበሶና አትዮጵያዊነቱን እንዳለ ተቀብሎ ከዘር ቆጠራ ከአጥንት ለቀማ ተላቆ እና የዘር ችግኝ እየዘራ ከመኮትኮት፤ ጥላቻ ወለድ ታሪክ ከመፈብረክ ይልቅ ብሄራዊ ህብረትንና ኢትዮጵያዊነትን ቢኮተኩትና ቢያሳድግ ኖሮ ዛሬ ይህ ሁሉ ዘረኝነት ዋይታ ግፍ እልቂትና መፈናቀል አይኖርም ነበር!!
አዎ! በግንቦት 20 ኢትዮጵያን የተቆጣጠረው የዘር ድርጅቶች ስብስብ ኢህአዴግ በመላዋ ኢትዮጵያ የዘረጋው ዘረኛ ሥርዓት ባይኖር ኖሮ ዛሬ መጤ፤ ሰፋሪ፤ ወራሪ፤ ክልል፤ ብሄር ብሄረሰብ ህዝብ የሚለው እጅግ ከፋፋይ እና ሁዋላ ቀር መለያ መታወቂያችን አይሆንም ነበር። ይህ ሁሉ ግን ግንቦት 20 ያፈራው አሜኬላ ነው!!
እና ይህንን የግፈኞችና የወራሪ ሥርዐት ነው በበኩሌ ሀገሬን ከለቀቅሁበት የግንቦት 20 ዋዜማ ጀምሮ በስደት ዓለም አቅሜ በፈቀደው ሁሉ ስታገለው የኖርኩት። የተሰደድኩትም ሆነ የታገልኩት ኢህአዴግ ከነ ሥርዐተ ማህበሩና አብዮታዊ ዲሞክራሲ ግሳንግሱ ጋር እንዲቀየር ነው።
እርግጥ ነው ከመጋቢት 2010 ጀምሮ ወያኔ መራሹ ኢህአዴግ በፈላጭ ቆራጭነት አራት ኪሎ ባይኖርም ቅሉ እነሆ ፍፁማዊ ትዕቢትና አይነኬነት የሚያትት መግለጫ የሚያወጣው ወያኔ አሁንም የኢህአዴግ አከርካሪ ነው። የአራቱ ድርጅቶች አንደኛው አካላቸው ህወሃት ነው። ሳጠቃልል ግንቦት 20 ኢትዮጵያና ዜጎቿ ኢትዮጵያውያን በኢህአዴግ የተማረኩበት እንጂ ነፃ የወጣንበት አይደለም፤ በግንቦት 20 ላይ አቋሜ በ1983 ዓ/ም ላይ ይኸው ነበር ዛሬም በ2011 ዓ/ም አቋሜ ይኸው ነው!!
የሐበሻ ወግ መፅሔት በዚህ ሳምንት ዕትሟ በእንግድነት የጋበዘችው ‹‹የአደባባይ ምሁራን›› ከሚባሉት ጥቂት የሀገራችን ምሁራን መሃከል አንዱ የሆኑትን ዶ/ር ዳኛቸው አሰፋን ነው፡፡ በፍልስፍና መምህርነት ለበርካታ ዓመታት ያገለገሉት ዶ/ር ዳኛቸው አሰፋ፣ በተለያዩ ሚዲያዎች በሚያቀርቧቸው በሳል ፅሁፎቻቸውና ቃለ መጠይቆች የሚሰነዝሯቸው ሃሳቦች ገዢነት የተነሳ ተደማጭነት ያተረፉ መሆናቸው የአደባባይ ምስጢር ነው፡፡ የአበሻ ወግ መፅሔት ዝግጅት ክፍል ባልደረባ የሆነው ጋዜጠኛ ወሰንሰገድ ገ/ኪዳን በወቅታዊው ሀገራዊ ጉዳይ ላይ፣ በተለይም በቅርቡ በኢህአዴግና በተቃዋሚዎች መሃከል እየተደረገ ያለውን ‹‹ድርድር›› በተመለከተ፣ ከዶ/ር ዳኛቸው አሰፋ ጋር አጠር ያለ ቃለምልልስ አድርጓል፡፡ እነሆ፣
የሐበሻ ወግ፡- በቅድሚያ ለቃለምልልስ ፈቃደኛ ስለሆንክ በዝግጅት ክፍላችን እና በአንባቢያን ስም ምስጋና እናቀርባለን፡፡ በቅርቡ በገዢው ፓርቲ ኢህአዴግና በተቃዋሚ ፓርቲዎች መሃከል ይደረጋል ተብሎ ቅድመ ድርድር ተጀምሯል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የአንተ አስተያየት ብታካፍለንስ?
ዶ/ር ዳኛቸው፡- እኔም ለዚህ ቃለ ምልልስ ስለጋበዛችሁኝ አመሰግናለሁ፡፡ ከሁሉ አስቀድሞ፤ ይህንን ውይይት የምናደርገው፣ በምን ዓይነት ድባብ ውስጥ ሆነን ነው? የሚለው ወሳኝ ቦታ ይዞ መገለጽ አለበት፡፡ በመሆኑም ሀገራችን ‹‹በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ›› (ማርሻል ሎው) እየተዳደረች ባለችበት በዚህ ጊዜ፣ ግልጽ እና ገደብ የሌለው ወግ ልናደርግ እንደማንችል የታወቀ ነው፡፡ ይህንንም ስንል፤ ‹‹ከአስቸኳይ ጊዜ አዋጁም›› በፊትም ቢሆን፣ ‹‹የነጻ ንግግር›› ሁኔታ አጠያያቂ የነበረ ቢሆንም፤ በአሁኑ ጊዜ ግን፣ የንግግር ነጻነት በእጅጉ አደገኛ ወደሆነ ደረጃ ተሸጋግሯል፡፡ ሆኖም የአደገኝነቱ ድባብ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ‹‹መባል ያለበት፣ መባል አለበት፤›› የሚለውን ብሂል በማክበር፣ እንዲሁም፣ ለውይይት የቀረቡት ርዕሶች በቀጥታ የኮማንድ ፖስቱን ትዕዛዝ የማይገዳደሩ መሆናቸውን ግምት ውስጥ በማስገባት፣ እነሆ ጥሪያችሁን አክብሬ የውይይት ሑዳድ ውስጥ ለመግባት ፈቅጃለሁ፡፡
ሌላው ያለንበት ድባብ አስገራሚ የሚያደርገው፣ በየመገናኛ ብዙኃኑ ባሻቸው ጊዜ ሁሉ፣ እንዲናገሩ እና ለሥርዓቱ ምክር እንዲለግሱ የተፈቀደላቸው ወገኖች እንዳሉ ሁሉ፣ ‹‹ይህን… ወይም ያን … ተናግራችኋል፤›› ተብለው ደግሞ፣ ዘብጥያ የሚወርዱ ዜጎችም እንዳሉ ማስታወስ ይኖርብናል፡፡
ይህን ካልኩ በኋላ፣ ወደ ጥያቄህ ልመለስ፡፡ ጥያቄህ ጠቅለል ሲደረግ፣ ‹‹በኢሕአዴግ እና በተቃዋሚዎች መካከል ስለሚደረገው ‹‹ድርድር›› ምን ታስባለህ? የሚል መሰለኝ፡፡ እኔ ከዚህ በፊትም ጠቀስ እንዳደረግኩት፣ አሁን እየተደረገ ያለውን ተዋስዖ፣ ‹‹ውይይት እንበለው?››፤ ‹‹ድርድር እንበለው?››፤ ወይስ ‹‹ክርክር?›› የሚለውን ከማየቴ በፊት፤ ምናልባት መድረክ እና ሰማያዊ ፓርቲ ካልሆኑ በቀር፣ ከዚያ ውጪ ያሉትን ‹‹በውይይት ሂደቱ ውስጥ አለን፤›› የሚሉትን ፓርቲዎች በጠቅላላ፣ እንደ ተቃዋሚ ፓርቲ አላያቸውም፡፡
ይህም ማለት፣ አንዲት አፍላ ወጣት ‹‹ፍቅረኛዬ ጥሎኝ ስለሄደ፣ ራሴን አጠፋለሁ፤›› ብላ ብትነሳ፣ የሥነ ልቡና አማካሪው በመጀመሪያ ማረጋገጥ ያለበት፣ ‹‹እውነት ልጅቱን የያዛት፣ ፍቅር ነው? ወይስ ሌላ…?›› ብሎ የተስፋ መቁረጧን ሰበብ መመርመር አለበት እንጂ፣ እሷ እንዳለችው ‹‹የፍቅር ጉዳይ›› እንደሆነ አድርጎ ብቻ፣ ምርመራውን እና ሕክምናውን አይቀጥልም፡፡
ከዚህ ምሳሌ ተነስተን፣ ‹‹ተቃዋሚ ፓርቲ ነን፣›› በሚል ማዕቀፍ የቀረቡትን ፓርቲዎች፣ እኛም በጅምላ ‹‹ተቃዋሚ ናቸው፤›› ብለን ከመቀበላችን በፊት፣ ‹‹በርግጥ ተቃዋሚዎች ናቸውን?›› ብለን፣ ሀኪሙ ስለወጣቷ የፍቅር መያዝ እውነተኝነት መጠየቅ ይኖርበታል፤ እንዳልነው ሁሉ፣ እኛም ስለ እነኚህ ፓርቲዎች ተቃዋሚነት መጠየቅ ይኖርብናል፡፡
ሁለተኛው አስገራሚ ነገር፣ ‹‹ድርድር›› የሚለው ቃል ነው፡፡ በእኔ አረዳድ ‹‹ድርድር›› የሚለው ስያሜ፣ ሁለት አንጻራዊ የኃይል ሚዛን ያላቸውን አካላት የሚጠቁም ቃል ነው፡፡ እዚህ ላይ ግን በኢሕአዴግ እና በተቃዋሚ ፓርቲ ተብዬዎች መካከል፣ በምንም መሥፈርት የቀራረበ የኃይል ሚዛን አይታይም፡፡ በመሆኑም፣ በዚህ ሁኔታ ውስጥ፣ ‹‹ውይይት›› እንጂ፣ ‹‹ድርድር›› ሊካሄድ አይችልም፡፡ ይህ ለድርድር የሚሆን የኃይል ሚዛን በሌለበት ሁኔታ፣ ተቃዋሚዎች ከኢሕአዴግ እንዲፈጸምላቸው የሚፈልጉትን ጉዳይ በማመልከቻ ከማሰማት ውጪ፣ ‹‹ይህንን ካላደረግክ፣ እኛም ይህንን ለሥርዓቱ ይበጃል የምትለውን አንዳንድ ነገር እንዳንፈጽም እንገደዳለን›› የሚሉበት መደራደሪያ አቅም የላቸውም፡፡
ዶ/ር ዳኛቸው፡- (ሣቅ) ሕዝብ ኃይል እንደሚሆን ምን ጥርጥር አለው?! ሆኖም፤ ሕዝብ ኃይል ሊሆን የሚችለው፣ በመጀመሪያ ደረጃ ‹‹እኔን ይወክለኛል፣ ፓርቲዬ ነው፣›› ብሎ፣ ምሉዕ ይሁንታውን እና ዕምነቱን እንዲሁም ፖለቲካዊ ወገንተኝነቱን ሲሰጥህ ነው፡፡ ይህንን የሕዝብ ይሁንታ ባላገኙበት ሁኔታ፣ ‹‹ሕዝብ ጉልበታችን ነው››፣ ወይም ‹‹አብሮን ይቆማል››፣ የሚለው አባባል፤ ከግምታዊነት እንዲሁም ለራስ ትልቅ ቦታ ከመስጠት በላይ የዘለለ ቦታ አይኖረውም፡፡
በተጨማሪም፣ እኔ አንተን ልጠይቅህ እስቲ? ሕዝብ እነዚህን ፓርቲዎች ‹‹ተቃዋሚ ፓርቲዎች ናቸው›› ብሎ የሚቀበላቸው ይመስልሃል? ሕዝቡ በተደጋጋሚ የሚያደርገው ጥሪ፣ ‹‹መብታችን ይከበር››፣ ‹‹የህግ የበላይነት ይስፈን››፣ ‹‹ሙስና አንገሽግሾናል››፣ ‹‹የብሔር አድልዎ ይቁም››፣ ‹‹ፍትሐዊ የኢኮኖሚ ክፍፍል ይኑር››፣ ‹‹የታሠሩ የፖለቲካ እስረኞች ይፈቱልን››፣ … እያለ እንጂ፣ ‹‹ከተቃዋሚ ፖለቲከኞች ጋር ተደራደሩ›› ወይም ‹‹ቦታ ስጧቸው፤›› የሚል ጥሪ ሲያቀርብ እስካሁን አልሰማንም፡፡
የሐበሻ ወግ፡- ዋና ዋና የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎች (እንደነ ዶ/ር መራራ እና በቀለ ገርባ ያሉ) ታስረው የሚደረግ ድርድር፣ ድርድር አይደለም፤ የሚሉ አሉ፡፡ እነዚህ ሰዎች የታሳሪዎቹ መፈታት በቅድመ ሁኔታነት መቀረብ አለበት ይላሉ፡፡ አንተ በዚህ ላይ ምን ትላለህ?
ዶ/ር ዳኛቸው፡- በመሠረቱ እኔ ፓርቲዎች ምን ቅድመ ሁኔታ ይዘው ወደ ውይይት መቅረብ እንዳለባቸው ምክር ሰጪ አይደለሁም፡፡ ሆኖም ግን በዚህ ውይይት እና ድርድር ሂደት፣ ዶ/ር መራራ ጉዲና እና በቀለ ገርባ ብቻ ሳይሆኑ ሌሎቹም የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱ የድርድር አካል ሆነው ቢቀርቡ እንደ አንድ ዜጋ ትክክለኛ የፖለቲካ የፍትሕ ጥሪ እንደሆነ አስባለሁ፡፡
ዶ/ር ዳኛቸው፡- ሊሆን ይችላል፡፡ ከእሱ በፊት አንድ ነገር ልንገርህ፡፡ እኔ ራሴ በግለሰቦች አነሳሽነት በቤት ውስጥ በተዘጋጀ የመፍትሄ አፈላላጊ በጎ አሳቢዎች ውይይት ላይ ተጋብዤ ነበር፡፡ ይህ ውይይት ‹‹ሀገር ሊፈርስ ነው››፣ ‹‹የእርስበርስ ጦርነት ውስጥ ልንገባ ነው››፣ ‹‹በመሆኑም፣ ከኢሕአዴግ ጋር ተወያይተን አንድ መፍትሄ ላይ መድረስ አለብን››፣ የሚሉ ‹‹ጎበዞች›› የጠሩት ውይይት ነበር፡፡
በእኔ እምነት እንዲህ ዓይነቱ እሳቤ፣ ምንም ዓይነት ተጽዕኖም ሆነ ተፈጻሚነት በኢሕአዴግ በኩል ስለማይኖረው፣ ከአንድ ጊዜ በላይ በውይይቶቹ ላይ አልተገኘሁም፡፡ ለምን? ቢባል፡፡ ዋናው የእነዚህ ኮሚቴዎች ተቀዳሚ ዓላማ፣ ‹‹ለኢሕአዴግ ምክር ብንለግስ አንዳንድ ሕፀፁን ያስተካክላል፤›› ከሚል ዕሳቤ ሲሆን፣ እኔ ግን ኢሕአዴግ የሚመክሩት ድርጅት ሳይሆን፣ የሚመከርበት ድርጅት ነው ብዬ ስለማምን ራሴን ከዚህ ዓይነቱ ውይይት አቅቤያለሁ፡፡
አሁን የሚደረገው ውይይት፣ ከዚህ በፊት ኢሕአዴግ ‹‹አስፈላጊ ነው፤›› ብሎ ያመነበት፣ ውስጣዊ እና ውጪያዊ ግፊት ስለተቀሰቀሰበት ነበር፡፡ አሁን ግን፣ ከአራት ወራት በፊት እንደነበረው ያለ የሕዝብ እንቅስቃሴ በከሰመበት ወቅት፣ የድርድሩ አስፈላጊነት መሬት ላይ ያለው የፖለቲካ ሁኔታ አዳክሞታል፡፡ በመሆኑም ቀደም ብለው፣ ‹‹ከተቃዋሚዎች ጋር እንወያያለን›› ብለው ቃል ስለገቡ እንጂ፣ ‹‹ሁኔታዎችን በወታደራዊ ኃይል ተቆጣጥረናል፤›› ብለው ስለሚያምኑ፣ ድርድሩ ለፈረንጆች ዕይታ ሲባል ብቻ የሚካሄድ ነው፡፡
የሐበሻ ወግ፡- መልካም አሁን የሚደረገው ውይይት ወይም ድርድር ተደረገ እንበል፤ ስምምነት ላይም ተደረሰ እንበል፡፡ የሚደረስበት ስምምነት (ስምምነት ላይ ከተደረሰ) የሀገሪቱን ሕገ መንግስት የሚቀይር ነው የሚሆነው ወይስ ምንድነው የሚሆነው?
ዶ/ር ዳኛቸው፡- አዎ! ኢሕአዴግ ሕገ መንግሥት አርቅቆና አጽድቆ፣ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት መሆን ያቃተው ድርጅት ነው፡፡ ይህ የሆነበት ምክንያት፣ በሀገራችን የፖለቲካ እና የሕግ ሥርዓት ላይ ‹‹የሕግ የበላይነት›› ስለማይከበር ነው፡፡ የሕግ የበላይነት ስንል፣ በአጭሩ ሁለት ቁልፍ ጽንሰ ሀሳቦችን የያዘ ጉዳይ ነው፡፡ አንደኛው፡- የሚታወቀው የሥልጣን ክፍፍል በነቢብም ሆነ በገቢር ሲኖር ነው፡፡ ሁለተኛ፡- የሕግ የበላይነት ማለት የትኛውም ተቋም፣ ግለሰብ በራሱ ጉዳይ ላይ ራሱ ዳኛ ከመሆን ይልቅ በሦስተኛ ወገን መዳኘት ሲችል ነው፡፡
ከዚህ በመነሳት፣ ኢሕአዴግ ሁለቱንም መሥፈርቶች አያሟላም፡፡ ማለትም፤ ሕግ አስፈጻሚው፣ ሕግ አውጪውን እና ሕግ ተርጓሚውን አሽመድምዶ በሥሩ በማድረግ፣ የሥልጣን ክፍፍል የሚባለውን ብሂል ጥሶታል፡፡ በተጨማሪም ኢሕአዴግ በራሱ በኢሕአዴግ ጉዳይ ላይ፣ ራሱ ዳኛ ሆኖ ስለሚቀርብ ነው፡፡ የሕግ የበላይነት ባልተከበረበት ሁኔታ፣ ሕገ መንግስት ብትቀርጽ ባትቀርጽ፣ ሕገ መንግሥቱ ቢያምር ባያምር ምንም ዋጋ የለውም፡፡
የሐበሻ ወግ፡- እስቲ ደግሞ ስለ ዩኒቨርሲቲዎቻችን ጉዳይ እንነጋገር፡፡ አንተ የዩኒቨርሲቲዎችን አመራሮች በተመለከተ ከአንድም ሁለት ጊዜ ጠንከር ያለ ትችት ሰንዝረሃል፡፡ በቅርቡ ደግሞ ትምህርት ሚኒስቴር ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ የዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት አሰያየም በውድድርና በምርጫ ይሆናል ብሏል፡፡ ይኼን ጉዳይ እንዴት ትመለከተዋለህ?
ዶ/ር ዳኛቸው፡- ቢሆን ጥሩ ነው፡፡ ከዚህ በፊትም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተደርጎ ያውቃል፡፡ በደርግ ጊዜ መሰለኝ ይሄ የሆነው፡፡ ኢሕአዴግም ከገባ በኋላ ተደርጓል ይመስለኛል፡፡ ዋናው ነገር አንድ የዩኒቨርሲቲ አመራር የሚሆን ሰው፣ ሰፋ ያለ የአስተሳሰብ አድማስ ሊኖረው ይገባል፡፡ በ1960ዎቹ በአሜሪካ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ሦስት ዓመት የፈጀ ክርክር ተካሂዶ ነበር፡፡ ዋናው ነገር፣ አንድ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት የሚመረጠው ሁለት ዐበይት የሆኑ መስፈርቶችን ሲያሟላ ነው፡፡
አንደኛ፡- በየትኛው የትምህርት መስክ ቢያልፍ ‹‹ስኮላር›› መሆን አለበት፡፡ ይህም ሲባል፣ የተማረበትን መስክ ብቻ የሙጥኝ ብሎ የያዘ ሳይሆን፣ በሌሎች ዲሲፕሊኖችም ሰፋ ያለ መሠረት ያለው እና ራሱን ሁሌም በአእምሯዊ ዕድገት ጎዳና ውስጥ የሚያስጉዝ መሆን አለበት፡፡