Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ይህ የአረም ዛፍ በመካከለኛውና ላይኛው አዋሽ አካባቢ በስፋት የተራባ ሲሆን፤ ሰፋፊ እርሻዎችን እና መስኮችን እየወረረ ይገኛል። ዛፉ የሚራባው እንስሳት የተክሉን ዝንቡጥ ከበሉ በኋላ ከእበት ጋር በሚወጣው ፍሬ አማካይነት ነው። እንሰሳት የተክሉን ዝንቡጥ ከበሉ በኋላ ከእበት ጋር በሚወጣው ፍሬ አማካይነት ካልሆነ በስተቀር እንደ አብዛኛው ተክል ፍሬው ተለቅሞ ቢዘራ እንኳን የማይበቅል መሆኑ ተክሉን የተለየ ያደርገዋል።
መስኪት ቢያንስ ተክሉ ባለበት አካባቢ ያለውን የአፈር ኬሚካላዊና ፊዚካላዊ ይዘት ያሻሽላል፤ ማገዶም ከሚሆን እና ጨዋማነት ባላቸው አፈር አካባቢዎች በቀላሉ የሚለማ ከመሆኑ በቀር ሌላ ጠቀሜታ የለውም። ይህ አረም ቢጫማ እና መርዛማ እሾሆች የተሞላ ሲሆን፤ በርካታ የተቆላለፉ ቅርንጫፎቹ እየተጠማዘዙ ስለሚያድጉ አንዱ አስቸጋሪ ባህሪው ነው። ፍየሎችን ብዙ ባይጎዳም፤ ከብቶችና ግመሎች ግን ፍሬውን አከታትለው ከተመገቡ ጤንነታቸውን ያውካል።
ቅርንጫፉ እሾሀም እና እሾሁም መርዛም በመሆኑ የዚህን አረም ቅጠል እንሰሳት በዋዛ የሚደፍሩት አይደለም። መርዙ የእንሰሳትንም ሆነ የሰውን አይን እና ሌላም አካል ይቆጠቁጣል። አበቃቀሉ ችፍርግ ብሎ ስለሆነ ለእንሰሳትም ሆነ ለሰው መተላለፊያ ይነሳል። በጥናቱ ላይ እንደተገለጸው ከሆነ የግጦሽ ሜዳዎችን በመውረር በተፈጠሮ ለመስኩ የተመቹ የግጦሽ መሬቶችን በመውረር የተፈጥሮ ዕጽዋቱ የሚያስፈልጋቸውን የጸሃይ ጨረር እና የውሃ እርጥት ይሻማል፤ እድገታቸውንም ይገታል። በዚሁም ሳቢያ የከብቶች ብዛት እና እንሰሳት ተዋጽዖ ቀንሷል።
እሾሁ መርዛማ በመሆኑ የከብቶች፤ የጋማ እንሰሳትን የፍየሎችንም ሸሆና በመውጋት እስከሞት ያደርሳቸዋል። ለም መሬቶችን በመውረሩ አራሾች እሱን ለማጠፋት ከፍተኛ ጊዜና ሃብት ያጠፋሉ። የመስኖ ልማት ባለበት የአዋሽ አካባቢ ይሕ አረም መስኖዎችን በመውረሩ ቦዮቹን ከጎርፍ አደጋ ለመታደግና ጥገና ሰራ ለመስራት መንገድ በመዝጋት እንቅፋት ሆኗል። በቦዮቹ የሚያልፈውን ውሃ ይሻማል፤ መጠኑንም ይቀንሳል። አንድ የመስኖ መ/ቤት፡ ተክሉን ለማጥፋት፡ ለአፈር መዛቂያ መሳሪያ (ካተርፒላር) ብቻ ባመት ሁለቴ ለሚያከናውነው ስራ ብዙ ገንዘብ አስወጥቷል፤ ባካባቢው የለማ የጥጥ ማሳ ውስጥ “aphid” እና ቀይ ሸረሪት ተውሳኮች አረሙን ጥገኛ አድርገው ስለሚራቡ የጥጥ ተክል በተውሳኮቹ እንዲጠቃ አድርጓል። ይህ የአረም ዛፍ ለአይጥ እና ሌሎች ጸረ-ሰብል የሆኑ እንሰሳት መራቢያና መሸሸጊያ ሆኗል፤ ሰውና ለማዳ እንሰሳትን የሚበሉና የሚተናኮሉ አውሬዎችም መሸሸጊያ ነው።
የእርሻና አረም ተመራማሪዎች በአመታዊ ስብሰባቸው ስለዚህ አደገኛ አረም በመወያየት፡ አረሙን ለማጥፋት ከፍተኛና ሁለገብ ስራ መሰራት እንዳለበት በማሳሰብ፡ ጥናቱና ክትትሉ በስፋት እንዲቀጥል ተስማምተዋል። (ፎቶ: “ወያኔ” ዛፍ በኔፓል)
በዛሬው ቀን ብቻ 141 ሰዎች በቫይረሱ መጠቃታቸውን ዶክተር ሊያ ይፋ አድርገዋል። በሁሉም መስክ ነገሮች ወደ ውስብሰብ ችግር የማምራታቸው ጉዳይ እውነት እየሆነ ነው። እውነት ደግሞ እውነት ነው። ኑሮ፣ ችግር፣ ወረሽኙን ተከትሎ የሚመጣው ጣጣ ሳያንስ ወገን ወገኑንን መግደልም ታክሎበታል። ለወንበር ሲባል ህዝብ ተዘንግቷል። የሚሰሩትን እንዳይሰሩ መወጥርም አጀንዳ ሆኗል።
ባለፉት 24 ሰዓት ውስጥ ቫይረሱ በምርመራ የተገኘባቸው ሰዎች ውስጥ 147 ሰዎች ኢትዮጵያውያን፤ 3 ደግሞ የውጭ ዜጎች ሲሆኑ እድሜያቸው ከ3 እስከ 72 ዓመት የሆኑ 94 ወንዶችና 56 ሴቶች ናቸው።
ቫይረሱ በምርመራ ከተገኘባቸው ሰዎች ውስጥ 123 ሰዎች ከአዲስ አበባ ሲሆኑ፥ 1 ሰው ከአፋር ክልል፣ 2 ሰዎች ትግራይ ክልል፣ 2 ሰዎች ከደቡብ ክልል፣ 2 ሰዎች ኦሮሚያ ክልል፣ 13 ሰዎች አማራ ክልል እንዲሁም 6 ሰዎች ሶማሌ ክልል ናቸው።
የኮሮና ቫይረስ በምርመራ ተገኝቶበት በኤካ ኮተቤ ሆስፒታል ህክምና ሲደርግለት የነበረ፣ ከዚህ ቀደም ተጓዳኝ ህመም ያለበት እና በፅኑ ህክምና ላይ የነበረ የ30 ዓመት ኢትዮጵያዊ በትላንትናው ዕለት ህይወቱ ሊያልፍ ችሏል።
በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ የተገኘባቸው እና ህይወታቸው ያለፈ ሰዎች ቁጥር አስራ 18 የደረሰ ሲሆን፥ የጤና ሚኒስቴርና የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በህልፈተ ህይወታቸው የተሰማቸውን ሀዘን እየገለጹ ለቤተሰቦቹ መፅናናትን ተመኝተዋል።
በ 24 ሰዓታት ውስጥ የተደረጉ የላቦራቶሪ ምርመራ ናሙናዎቹ ከተለያዩ ይበልጥ ተጋላጭ ከሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎች፣ ከጤና ተቋማት፣ በቫይረሱ ከተያዘ ሰው ጋር የቅርብ ንክኪ ካላቸው ሰዎች እንዲሁም በአስገዳጅ ለይቶ ማቆያ ውስጥ ካሉ ሰዎች ተወድስ የተከናወነ መሆኑንም አስታውቀዋል።
ከቫይረሱ ጋር በተያያዘ እስካሁን ለ125 ሺህ 570 ሰዎች ምርመራ የተደረገ ሲሆን፥ በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ቫይረሱ በምርመራ የተገኘባቸው ሰዎች ቁጥር 1 ሺህ 636 ደርሷል።
አሁን ላይ 1 ሺህ 366 ሰዎች በህክምና ላይ ሲሆኑ፥ እስካሁንም 250 ሰዎች ከቫይረሱ አገግመዋል፤ የ18 ሰዎች ህይወት ሲያልፍ፤ 2 ሰዎች ወደ ሀገራቸው ጃፓን መመለሳቸው ይታወሳል።
“የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ሀምሌ 2፣ 2011 ዓ/ም ባካሄደው የአንድ ቀን አስቸኳይ ስብሰባ በቅርቡ ባጋጠመው የከፍተኛ ወተሃደራዊ መሪዎችና የአማራ ክልል አመራሮች ላይ የጋጠመው ግድያ መነሻ በማድረግ በአገሪቱ እየተባባሱ በመጡት ሁለንተናዊ ችግሮች ይህንን ተክተለው ወደፊት ሊኖር ከሚችለው አጠቃላይ ሁኔታ ለሃገራችንም ሆነ ለክልላችን ከሚኖራው ትርጉም አንፃር በመገምገም በአስቸካይ ሊፈፀሙ የሚገባቸዉ ወሳኝ አቅጣጫዋችና ውሳኔዎች አስቋምጧል፡፡”
“በዚህ ወቅት የሃገራችን ህልውና ከከፋ ወደ ባሰ ደረጃ ሊወሰድ የሚችል በመጠኑና ስፋቱ እጅግ አሳሳቢ በሆነ ሁኔታ ላይ እንገኛለን፡፡ በየግዜው እየተከማቸ የመጣው በተለይም ካለፈው አመት ጀምሮ የአገሪቱን ህልውና አደጋ ላይ የሚጥሉ ሁኔታ እየተበራከተ የአደጋው ፍጥነት በየቀኑ እየጨመረ በመሄድ በቅርቡ በከፍተኛ የአገሪትዋ ወታደራዊና የክልል አመራሮች ላይ ያጋጠመው በግፍ የመግደል ደረጃ ደርሰዋል፡፡”
“ትላንት የአገሪቱ ህልውና ክብር አሳልፎዉ የሰጡና ኢትዮጽያን ለመበታተን ሌት ተቀን የማይተኙ ሃይሎች በስመ ለውጥ ግንባር በመፍጠር አሰላለፍ ባልለየ መልኩ ተደብላልቆ አንድ ላይ እንዲሆኑ በመደረጉ በጥፋት ላይ ጥፋት እየተደራረበ አሁን ላለንበት ደረጃ ላይ በቅተናል፡፡ በተቃራኒው ደግሞ ለዚች ሃገር ክብርና ህልውና ሲሉ እድሚያቸዉ ልክ የታገሉትን የሚታደኑበት፣ የሚታሰርበት እና ጥላሸት የሚቀቡበት ሁኔታ ተፈጥራዋል፡፡”
“ህዝቦች በሰላም እጦት ሳብያ እንዲሰቃዮ፣ ዜጎች በማንነታቸው ምክንያት ህይወትና ንብረታቸው የሚያጡበት፣ እንዲሸማቀቁ፣ መጠለያ አጥተው ብርድና ፀሃይ እየተፈራረቃቸው እንዲጣሉ፣ በሃገሪቱ ታይቶ በማይተወቅ ደረጃ የግጭትና በሚልኖች የሚቆጠሩ ዜጎች የመፈናቀል አደጋ የተበራከተበት፣ ከምንም ግዜ በላይ ህግና ስርዓት ማክበር ያልተቻለበት፤ ሃገር ጠባቂ አጥታ ፅንፈኛ ሃይሎች የሚፈጥዙባት እየሆነች ፀረ ህገ መንግስትና ፌደራላዊ ስርዓት የሆኑ ፅንፈኛ የትምክህት ሃይሎች እንዳሻቸው የሚሆኑበት ሁኔታ ተፈጥርዋል፡፡”
“ህወሓት የትምክህት ሃይሎች ሲል፣ የህዝብ መብትና ጥቅም ረግጠው የግል ፍላጎታቸውና ያሻቸውን ለመፈፀም የሚጋጉትን ጥቂት ሃይሎች እንጂ ህዝብን ፈረጅ አያውቅም አይችልምም፡፡”
“ስለ ሆነም የአማራ ህዝብ ትምክህተኛ ብሎ ሊጠራ አይችልም:: ሆኖም እነዚህ ፀረ ህዝብ የትምክህት ሃይሎች የቆየውን ሃላቀር ህልማቸው ለማስፈፀም እንደ ህዝብ ትምክህተኛ ተብለሃል በማለት ህዝበን እያደናገሩ ይገኛል፡፡
ቢሆንም ግን እንደ ማነኛውም የኢትዮጽያ ህዝብ የአማራ ህዝብም ለሰላም፣ ለልማትና ዴማክራሲ ሲል መስዋእት በመክፈል አዲስትዋን ኢትዮጽያ በመፍጠር የራሱ ሚና የነበረውና ያለው ህዝብ ነው፡፡”
“ተጀምሮ የነበረዉ ተስፋ ሰጪ ልማትና እድገት ብአሁኑ ወቅት መሪ አልባ ሁኖ ቅልቁለት መውረድ የጀመረበት ሁኔታ ላይ ይገኛል፡፡ የፀጥታና የድህንነት ተቋማት ከምንም ግዜ በላይ የአገሩቱን ሰላምና ድህንነት መጠበቅ አልቻሉም፡፡
የጀግኖቹ የመከላከያ ሰራዊት ከፍተኛ አመራሮች ግድያ የሚያረጋግጠው እውነትም መንግስት የህዝቡን ሰላምና ድህንነት ማክበር ተስኖት በግፍና ጭካኔ የስልጣን ፍላጎታቸውን ማርካት የሚፈልጉ የትምክህት ሃይሎት እንዳሻቸዉ የሚፈነጩበት፣ በመንግስት መዋቅር ውስጥ መሽገዉ የህዝቦች አለኝታ የሆነዉን ህገ-መንግስትና የፌደራል ስርዓት ለማፍረስ በግላጭ የሚቀሳቀስበት ሆኔታ ተፈጥረዋል፡፡”
የአገሪቱ ሁኔታ እዚህ ደረጃ ላይ መድረሱ እየታወቀም ከፍተኛ ባለስልጣናትን በማስወገድ በቀላሉ ስርአት የማፍረስ ተግባር በይፋ የሚያወግዝና የጠራ አቋም በመያዝ የሚደረግ ትግል አልታየም፡፡
በተቃራኒው ሁሉንም የለውጥ መሪዎች ነበሩ በማለት ይህንን እኩይ ተግባር ቀጣይነት እንዲኖረውና በዚህ ተግባር ላይ እጅ የነበራቸው አካላት ከተጠያቂነት እንዲያመልጡ ሆን ተብሎ ያለ ሃፍረት ጥረት እየተደረገ ይገኛል፡፡
ሌላው ቀርቶ የሃገሪቱ ሰላምና ደህንነት እንዲጠበቅ ሓላፊነት የተሸከሙ የፀጥታና የደህንነት አካላት በተፈፀመው ጥፋት ላይ ተጠያቂነትን በሚያረጋግጥ መንገድ እየተሰራበት አይደለም፡፡”
“በመሆኑም የሃገሪቱን ህልውና የከፋ አደጋ ላይ መሆኑን በመገንዘብ የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ቀደም ብሎ ያስቀመጣቸውን የትግል አቅጣጫዎች በማጠናከር በቅርቡ ከተፈጠረው ሁኔታ በመነሳት የሚከተሉትን አቅጣጫዎችና ውሳኔዎች አስተላልፏል፡፡”
“1. በጀግኖች የመከላክያ ሰራዊት አመራሮች ላይ የተፈፀመው የግድያ ወንጀል ከሃሳብ ጀምሮ እስከ ተግባር በቀጥታና በተዘዋዋሪ ተሳትፎ የነበራቸው የውስጥና የውጭ ሃይሎች በገለልተኛ አገራዊ ወገን በፍጥነት እንዲጣራ፣ የፀጥታና ደህንነት አመራሮች በዚህ ሴራ ላይ የነበራቸውን ሚና ይሁን ግዴታዊ ሃላፊነታቸው ባለ መወጣታቸው ለተፈፀመው ጥፋት ተጠያቂ እንዲሆኑና የማጣራት ሂደቱና ውጤቱ በየግዜው ለኢትዮጵያ ህዝብ ግልፅ እንዲደረግ የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ጥሪውን ያቀርባል፡፡”
“2. በዚህ ወቅት ሃገርን እየበታተነ ያለው ከዚህም ከዚያም የተሰበሰበው የትምክህት ሃይል ነው፡፡ ይህ ሃይል ዕድል አግኝቶ እንደፈለገው እንዲሆን እያደረገ ያለው ደግሞ አዴፓ ነው፡፡
በመሆኑም አዴፓ ባጠቃላይ በተፈፀመው ጥፋት፣ በተለይም ደግሞ በድርጅቱ አመራሮች ላይ ባጋጠመ ግድያ ላይ በጥልቀት በመገምገም ተጠያቂነት እንዲኖር በማድረግና ግልፅ አቋም በመውሰድ ለኢትዮጵያ ህዝቦች ይቅርታ መጠየቅ አለበት:: ”
“ከዚህ ዉጭ የውስጥ ችግሮችን ለመሸፈን ጥፋቱን በሶስተኛ ወገን አለበት በማለት ማሳበብ እና ሌሎች ረጃጅም እጆች አለበት ወዘተ በማለት ህዝቡን ማወናበድ መቆም አለበት፡፡ በእንደዚህ አይነት ሁኔታ ውስጥ መኖር እንደማይቻል ህዝቡም ተገንዝቧል፡፡
ስለዚህ አዴፓ በሁሉም ጉዳዮች ላይ የውስጥ ችግሮችን በዝርዝር በመገምገም ግልፅ አቋሙን እንዲያሳዉቅ የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ጥሪዉን ያቀርባል፡፡ ይህ ሊሆን ካልቻለ ግን ህወሓት ከእንዲዘህ አይነት ሀይል ጋር አብሮ ለመስራትና ለመታገል እንደሚቸገር መታወቅ አለበት፡፡”
“3. እስከ አሁን የጋጠመው መሰረታዊ ችግር በኢህአዴግ ውስጥ በተፈጠረው የጐራ መደበላለቅና በግልፅ ወገንተኝነት ላይ በተመሰረተ ትግል እየታገዘ ሁሉንም ጥገኛና ደባል አስተሳሰቦች ተሸክሞ የሚኖር ድርጅት እየሆነ በመምጣቱ ነው፡፡
በመሆኑም የሃገራችንን ህልውናና ደህንነት ዋስትና እንዲኖረው ኢህአዴግ ወደ ነባሩና የሚታወቅበት መለያዉ የሆነ ባህሪና እምነት ተመልሶ ከጐራ መደበላለቕ በጠራና ግልፅ ወገንተኝነት የተመሰረት ትግል እንዲካሄድና በቀጣዩ አመት በህገ‐መንግስቱ መሰረተ መካሄድ ያለበትን ሃገራዊ ምርጫ እንደ ግንባርና መንግስት አቋሙን ለኢትዮጵያ ህዝቦች ግልፅ እንዲያደርግ የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ያሳስባል፡፡”
“4. የአገር መከላከያ ሀይል ህገ‐መንግስታዊ ስርዓቱንና የአገሪቱን ሉአላዊነት ከማንኛውም አደጋ ለመከላከልና ለመጠበቅ የተሰጣችሁን ህገ-መንግስታዊ ሀላፊነት ከምንም ግዜ በላይ ውስጣዊ አንድነታችሁን በማጠናከር የአገራችሁን ሰላምና ደህንነት በመጠበቅ ረገድ ሃላፊነታችሁና ግዴታችሁን እንድትፈፅመ ጥሪ በማቅረብ ይህን ለመፈፀም በምታደርጉት ትግል ላይ ህወሓትና የትግራይ ህዝብ ዛሬም እንደ ትላንቱ ከጐናችሁ በመሆን በፅናት እንደሚታገል ያረጋግጥላቹሃል፡፡”
“5. ህወሓት ህገ-መንግስታዊና ፌደራላዊ ሃይል እንደ መሆኑ መጠን ህዝብና ሃገር ካለዉና ለወደፊትም ከተጋረጠባቸዉ አደጋ ለማዳን ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው ህገ-መንግስታዊና ፌደራላዊ ሃይሎች ጋር ሰፊ መድረክ በመፍጠር ለመታገልና ባስቸኳይ ወደ ተግባር እንዲሸጋገር የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ወስኗል፡፡”
“6. በደቡብ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ክልል እየተነሱ ያሉትን ክልል የመሆን ጥያቄዎች ህገ-መንግስታዊ በሆነ መንገድ ሊፈቱ ይገባል፡፡ ከዚህ ውጭ የህዝብን ጥያቄ በሃይል ወይም በሌላ መንገድ ለመፍታት የሚደረግ ጥረት ፍፁም ተቀባይነት የለውም፡፡”
“7. የፌደራል መንግስት በዚህ ሃገር ዉስጥ አስተማማኝ ሰላም እንዲያረጋግጥ፣ ህግና የህግ የበላይነት እንዲያከብር፣ የዜጐች ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ሊያረጋግጥና ህገ-መንግስትና ህገ-መንግስታዊ ስርዓትን ሳይሸራረፍ እንዲተገብር የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ በድጋሚ ያሳስባል፡፡”
“በመስመርህና ድርጅችህ ዙርያ ተሰልፈህ በየግዜው ላጋጠመህ ቁጥር ስፍር የሌለው ሴራና ተግዳሮት በመበጣጠስ ወደፊት እየተራመድክ ትገኛለህ፡፡ በፅናትህ፣ ትእግስትህና ብልህነትህ አማካኝነት ከያዝከው መንገድ ዝንፍ ሳትል በአላማህና መስመርህ ፀንተህ እየታገልክ ትገኛለህ።
ተስፋ እንድትቆርጥ፣ እንድትመበረከክና አንገትህ እንድትደፋ በማሰብ ኮትኩተህ እና አንፀህ ያሳደግካቸውን ምርጥ ታጋዮችህ እንድታጣ አድርገዋል፡፡ ቢሆንም ግን መስዋእት ላንተ አዲስ አይደለም፡፡ ምርጥ ታጋይ ልጆችህን ከፍለህ ለዚህ በቅተሃልና።
አሁንም ቢሆን ያጋጠመህን ችግር አልፈህ ለበለጠ ትግል እና ለማይቀር ድል ተዘጋጅ፡፡ እውነተኛና ፍትሃዊ ትግል እስከካሄድክ ድረስ በአላማ ላይ የተመሰረተ ፅኑ አንድነትህን እስካረጋገጥክ መጪዉ ግዜህ በአንፀባራቂ ድል የታጀበ ነው፡፡ በመሆኑም አንድነትህ አጠናክረህ ከመስመርህና ከድርጅትህ ጐን ተስለፍ፡፡ በየግዜው የሚፈጠሩትን ሁኔታዎች በንቃትና በትዕግስት ተከታተል፡፡”
“ትላንት በድህነትና ኃላቀርነት ተቆራኝተን እንድንኖር ፈርዶብን የነበረውንና በህዝቦች መስዋእትነት ያስወገድነውን የትምክህት ሃይልና በሱ የሚመራዉ አሃዳዊ ስርዓት ዳግም አፈሩን አራግፎ በመነሳት በህዝብ ልጆች መስዋእትነት የተፃፈ የህዝቦች ቃልኪዳን የሆነውን ህገ-መንግስትና ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ለማፍረስ በውስጥና በውጭ ሃይሉን አጠናክሮ ላይና ታች እያለ ይገኛል፡፡
ስለዚህም ሰላማችንና ህገ-መንግስታዊ ስርዓታችንን በመጠበቅ በዋነኝነትም ደግሞ የሃገራችንን ህልውና በማረጋገጥ ረገድ በጋራ እንድንታገል የህወሓት ማእከላይ ኮሚቴ ጥሪውን ያቀርባል፡፡”
”ህወሃት ጠንከር ያለ ትችት ወደ አዴፓ መሰንዘሩን ተክትሎ ስብሰባ የተቀመጠው የአዴፓ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ መስተካከል የነበረባቸው ስህተቶች እንደነበሩ ማመንን እንደ ሽንፈት ሊያየው አይገባም። በተለይ ባለፉት ሰባት ስምንት ወራት በክልሉ ሲካሄድ የቆየው toxic ብሄርተኝነት ወደ አደገኛ አቅጣጫ እየሄደ እንደነበር ሁላችንም ስንወተውት ነበር። ብሄርተኝነት የራስን ህዝብ ከማክበርና ለዛ ህዝብ ጥቅም ከመታገል አልፎ ሌሎች ህዝቦችን ወደ ማንቋሸሽና ማብጠልጠል ሲሻገር ቶክሲክና አደገኛ ይሆናል። አሁንም የተሻለው መፍትሄ የአማራ ህዝብ ከሌሎች ህዝቦች ጋር ተቀራርቦና ተመካክሮ የተሻለችና ሁሉም ዜጎች በእኩልነት የሚኖሩባት ኢትዮጵያን እውን እንዲያደርግ መስራት ነው። ይሄ የሚጀምረው ደግሞ ክፍተቶች እንደነበሩ በማመን ነው።
አይ የሚያዋጣው የአብን ሰዎች እንደሚያደርጉት ሌሎች ብሄሮችን በማንጓጠጥ በመዝለፍ ለማሳነስ በመሞከርና እራስን የኢትዮጵያ ብቸኛ custodian አድርጎ በመሳል ነው ካሉም በግልፅ መናገር ነው። በክልሉ የመንግስት ሃላፊዎች ፤ የጎበዝ አለቆች ፤ የፓርቲ ተጠሪዎችና ‘ምሁራን’ በተለያዩ የወጣት መድረኮች ላይ ሲናገሩ የነበሩት provocative ንግግርና የጦር ሰበቃ የአማራን ህዝብ ከተቀረው የኢትዮጵያ ህዝብ የሚያራርቅ እንጂ የሚያወዳጅ አይደለም። ሁሉም የአዴፓ አመራሮች ይሄን supremacist rhetoric ያቀነቅናሉ ባይባልም በቸልተኝነት ሲመለከቱት እንደቆዩ አያጠያይቅም። ለመተቸት እንኳን የደፈረ የለም።
የባህር ዳሩ ግድያ ከተፈፀመ በኋላም ደጋግመው “#በአሳምነውና_በተቀሩት_የአዴፓ_አመራሮች_መሃከል_የአመለካከት_ልዩነት_የለም ሲሉ ይደመጣል። ም/ጠ/ሚ ደመቀም ይሄንኑ አጠናክረዋል። የአዴፓ አመራሮች እኛም የአሳምነው አመለካከት ነው ያለን ካሉ ከሌላው ጋር መስራት እንዴት ይቻላቸዋል? ሌላው ቢቀር “ከዛሬ 500 አመት በፊት ከነበረው የከፋ ሁኔታ ውስጥ ነን ብሎ” ጦር ሲሰብቅ ከነበረና አሰቃቂ የግድያ እርምጃ ከወሰደ ሰው ጋር አመለካከታችን አንድ ነው እያሉ ከሌላው (ቢያንስ ከኦሮሞና ከሙስሊሙ) አመኔታን ማግኘት እንዴት ይቻላል? ቢያንስ አንድ ሰው ደፍሮ ይሄን የአሳምነውን ንግግር ሲተች አልሰማንም።
ከህወሃት ጋር በሌሎች ብዙ ነገሮች አለመስማማት ይቻላል። የትናንቱ መግለጫ ግን በአዴፓ address ሊደረጉ የሚገባቸው አንኳር አንኳር ነጥቦች ይዟል። የአዴፓ አመራሮች አሁን በሀገሪቱ የሚታየው ተነፃፃሪ ነፃነት እንዲመጣ የበኩላቸውን አስተዋፅኦ ያደረጉ ናቸው። እንደ ሲኒየር የፓርቲው አመራር ረጋ ያሉት ው/ጉ/ሚ አቶ #ገዱ_አንዳርጋቸውም በዚህ ስብሰባ ላይ መካፈል ቢችሉ በጣም ጥሩ ነበር። አቶ ገዱ ከሁለት አመት በፊት የአማራ ብሄርተኝነት ምን መምሰል እንዳለበት በጥሩ ሁኔታ የገለፁበት አንድ ቃለ መጠይቅ አይረሳኝም። አሁን የጀመሩት ስብሰባም ሲጠናቀቅ የችግሩን ምንጭ ሙሉ በሙሉ externalize የሚያደርግ በሌሎች ላይ ብቻ ያተኮረ የእልህና የቁጣ መግለጫ ሳይሆን የራሳቸው ድክመትም ላይ reflect እንዳደረጉ የሚያሳይ በሳል መግለጫ ቢያወጡ የተሻለ ነው። በተቃራኒው መንገድ ከሄዱ የኢህአዴግ መፍረስና የከፋ ምስቅልቅል ሊያስከትል ይችላል። የኢህአዴግ ጠበቃ ባልሆንም አገሪቱ ይሄንን ውጥንቅጥ የምትቋቋምበት ጊዜ ላይ አይደለችም። Common sense prevail እንዲያደርግ እንመኛለን።”
ኣብ መንጐኦም 300 ደቂ ተባዕትዮን 100 ደቂ ኣንስቶን ዝርከብዎም 400 ዝዀኑ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ካብ ሊብያ ናብ ኤርትራ ንኽባረሩ ኣብ ሓንቲ ካብ በንጋዚ 100 ኪሎ ሚተር ርሒቓ እትርከብ ከተማ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምስ ሰማዕና ከቢድ ጓሂ’ዩ ተሰሚዑና። ካብ’ታ፡ ማእሰርትን ምስጓግን ፈሪሖም፡ ህይወቶም ንምድሓን ዝሃደሙላ ሃገር ብዘይ ፍቓዶም ንኽምለሱ ኢዮም ዝግደዱ ዘለዉ። እንተደኣ ተመሊሶም ከኣ፡ ኣደዳ ቅንጸላን ማእሰርትን ስቅያትን ዓዘባን ክዀኑ ምዃኖም ዘጠራጥር ኣይኰነን። መንግስቲ ሊብያ፡ ኣብ ሃገሩ ንዝኣተዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከባርር ናይ መጀመርያ ግዜኡ ኣይኰነን።
ኣብ 2005፡ መንግስቲ ሊብያ፡ ልዕሊ 70 ዝዀኑ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ከምዘባረሮም ዝፍለጥ ኰይኑ፤ እቶም ስደተኛታት ግን፡ ነታ ናብ ሃገሮም ትመልሶም ዝነበረት ነፋሪት ሊብያ ጨውዮም ኣብ ካርቱም ከምእትዓልብ ብምግባር ህይወቶም ከምዘድሓኑ ዝዝከር ኢዩ። ንስደተኛታት በስገዳድ ናብ ሃገሮም ምምላስ፡ ምስ ኣህጕራዊ ሕጊ ዝጻረር፡ ቅሉዕ ናይ ሰብኣዊ መሰል ግህሰት ኢዩ። ሊብያ፡ ከም ኣባል ሕቡራት ሃገራት፡ ንመሰላት ስደተኛታት ብተደጋጋሚ ኣገባብ ክትግህስ ትርከብ ኣላ።
ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ ኵሎም ናይ ኤርትራውያን ናይ ዜና ማዕከናትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ሲቪላውን ፖለቲካውን ውድባትን ነዞም ህይወቶም ንሓደጋ ተሳጢሑ ዘሎ መንእሰያት ንምድሓን፡ ናብ ዝምልከቶም ኣህጕራዊ ትካላትን ናብ መንግስቲ ሊብያትን ናይ ተቓውሞኦም ድምጺ ከስምዑ ንጽውዕ።
ማሕበር ዘተ ኤርትራ፡ በዚ ጕዳይ’ዚ ምስ ኵሎም ኤርትራውያን ውድባትን ናይ ሰብኣዊ መሰል ማሕበራትን ንምርኻብ ይጽዕር ኣሎ። ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከብ፡ ናይ ኤርትራውያን ናይ ሰብኣዊ መሰል ማሕበርን ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ካልኦት ኣህጕራዊ ናይ ሰብኣዊ መሰላትን ድሮ ርክባት ጀሚሩ ከምዘሎ ክንሕብር ንፈቱ።
Uዝቢ ኤርትራ ነታ በማእተ- ኣሸሓት ዝኣክል ህይወት ህዝባን ፡ ብምልዮናት ዝቑጸር ንብረታን፡ ንዋታን ከፊላ ብ 1991 ዘምጸኣታ ነጻነት ሃገር ፈጺማ ከየስተማቐረታ ከላን፡ እቲ ኩሉ ዝነበረ ሃገራዊ ሕልምን ፡ ትምኒትን፡ ባህጊን፡ ብውልቀ መላኺ አሳያስ ኣፈርቂን፡ ውሑዳት ተሓባበርቱን ፡ንሕድሪ ስውኣት ብጾቶም ብምጥላምን፡ ብምኽሓድን፡ ስለ ዝተመንዝዔ፡ ሓፈሻዊ ኩነታት ሃገርና፡ ኣዝዩ ተበኪኑ ተሪፉ፡ ንታሕቲ ኣቢሉ ብቐጻልነት አና ኣንቆልቆለ ድሕሪ ምኻድ ከኣ፡ ኤርትራ ሃገርና ነጻ ሃገር እያ ኢልካ ንክትጽውዓ እውን ኣብ ዘጠራጥር ኩነታት በጺሓ ዘላ ።
እቲ ብውልቀ- መላኺ አሳያስ ዝምራሕ መንግስታዊ ቅዋም ዘይብሉ ሰርዓት፡ ንክፋል ህዝብናን፡ መንእሰያት ደቅናን፡ ብሰንኪ’ቲ ጽንኩርን፡ ዘስካሕክሕን ዝኾነ ዕለታዊ መነባብሮን፡ ፖሊቲካዊ ጭቆናን ምኽንያት፡ ሀገሮምን፡ ስድርኦምን ገዲፎም ከምዝባረሩ ብምግባር፡ ኣብ ፈቐዶ ር መዲተራንያን ብቐጻሊ ይጥሕሉን፡ ኣብ ሳይናይ መድረበዳ ይቕዘፉን ኣሎዉ። ብዚ ኣብ’ዚ ወርሒ’ዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘስካሕክሕ ቅትለት ኤርትራውያንንን፡ ኢትዮጲያውያንንን፡ ብኢድ ኣረማውያን ዝኾኑ “ኣይሰስ” ዝበሃል ዝመጸውዒዖም ኣረማውያንን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ማዕበል ናይ መዲተራንያን ባሕሪ ዝጠሓሉ 350 ዝኣኽሉ ኣሕዋትናን ፡ ደቅናን ዝኸፍእ ኩነታት የለን። ይኹን’ምበር ነዚ ሕሱም ኩነታት’ዚ ውልቀ- መላኺ እሳያስን ሰዓብቱንከ እንታይ ርእይቶ ይህቡሉ ኣሎዉ ኢልና ምስ እንሓትት፡ ርእይቶን፡ መግለጺን ብዘይምሃብ፡ ብውሽጢ- ውሽጢ ንወልዲን፡ ንበተ- ሰብን ሓዘን ንኸይገብሩ የጠንቅቑን፡ የፈራርሑን ከምዘሎዉ ይሕበር ኣሎ። ብኣንጻሩ ከኣ መላአ ህዝቢ ዓለም ብቅሉዕ ይዛረበሉን፡ ይሓዝኑሉን፡ ይጣበቐሉን ኣሎ። ተራናኸ ደኣ እንታይ እዩ ?
ብካሊእ ሸነኻት ናይ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ክንዕዘብ ከሎና ከኣ፡ ባኣሸሓት ዝቑጸሩ ክፋላት ህዝብና ብዘይተገልጸ ምኽንያት ኣብ ኩሉ ቤተ-ማአሰርቲ ኤርትራን፡ ኣብ ጩራ ጻሓይ ዘይብሉ ፈቖዶ ጎዳጉዲን ፡ ብዘይ ፍርዲ ንብዙሓት ዓመታት ዝኣክል ይሳቐዩ ኣሎዉ። ንሕናኸ ብዛዕብኡን ፡ ብዛዕባ’ቶም ዝተረፉ ካልኦት ዓበይቲ ሽግራት ሃገርና እንታይ ዓይነት ናይ ተቓውሞ ተራ ተጻዊትና ንፈልጥ? ነዘን ሕቶታት እዚኣተን ነፍሲ-ወከፍ ኤርትራዊ መልሲ ክህበላ ይግባእ።
ከዛሬ ጀምሮ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን በአንድ አካል ብቻ እንደምትወከል ታውቆል፡፡ በስነስርዓቱ ላይ ለክቡር ዶ/ር አብይ አህመድን ለነበራቸው በጎ ሚና ቤተክርስትያኖ ምስጋናቸውን አቅርበዋል፡፡
ሴቶች ተፈጥሮ በለገሰቻቸው ብልሃት ከተጨባጩ ነባራዊ ዓለም በሚቀስሙት እውቀትና ልምድ በማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ዘርፍ የሚጫወቱት ሚና ከፍተኛ ነው፡፡ ይህ እውነታ ዘወትር በየቤታችን፣ በየጐረቤታችን፣ በየአካባቢው፣ … የሚታይ ስለሆነ እማኝ ፍለጋ መባዘን ያለብን አይመስለኝም፡፡ ለዚህም ነው፣ “ከእያንዳንዱ ስኬት ወይም ከስኬታማ ወንድ ጀርባ ብልህ ሴት አለች” የሚባለው፡፡ “የሴት ብልሃት ይስጥህ” የሚለውም አባባል ይህን እውነታ የሚያረጋግጥ ነው፡፡
ምን ያደርጋል ታዲያ፣ ያለመታደል ሆኖ፣ መንግሥታት፤ ዓለም አቀፍ ተቋማትና የምርምር ድርጅቶች፤ የድሃ ሴቶችን እውቀት፣ ለዕቅዶቻቸው በግብአትነት አይጠቀሙም፡፡ በዚህም የተነሳ በ7 ቢሊዮን ሕዝቦችም ዓለም ሴቶች በዕለት ተዕለት ሕይወታቸው በግንባር ቀደምትነት እንደ ሬት የመረረ የኑሮ ገፈት እየተጐነጩ ነው፡፡ በመልማት ላይ ባሉ አገሮች ሴቶች፣ ለራሳቸው ቀርቶ ለልጆቻቸው እንኳ ተስፋና ዋስትና የማይታይበት አደገኛ ሕይወት እየመሩ ነው፡፡
እጅግ በደኸዩና በቆረቆዙ መንደሮች (Slum) የሚኖሩ ሴቶች በያዝነው ምዕተ ዓመት ወደ ዓለማችን የሚመጡ ሕፃናት እናቶች መሆናቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ ስለዚህ፣ ሴቶችን ማስተማር ኅብረተሰቡን ማስተማር ነው እንደሚባለው ሁሉ ሴቶች ትንሽ ትምህርት ቢያገኙ ወይም ከመሃይምነት ቢላቀቁ እንኳ ልምዳቸውን ሐሳባቸውንና ምክራቸውን ለመለገስ ዝግጁ ናቸው ይላል በቅርቡ የወጣው የ2011 የዓለም ሕዝቦች ሪፖርት፡፡
ሙምባይ፣ 20ሚ. ሕዝብ የሚኖሩባት የሕንድ ሀብታሞች የንግድና የመዝናኛ ማዕከል ናት፡፡ ታሃን ደግሞ መካከለኛ ገቢ ያላቸው ሰዎች የሚኖሩባትና በሙምባይ ተፅዕኖ ስር ያለች ጥገኛ ከተማ ናት፡፡ ከታሃን ሕዝብ ከመቶ ሰዎች 30ዎቹ ያህል በፍጥነት እያደጉ ባሉ አካባቢዎች እንደሚኖሩ ይገመታል፡፡ ታሃን፣ ሁለት መልክ ያላቸው ጐረቤቶች አሏት፡፡ መካከለኛ ገቢ ያላቸው የሚኖሩባትና ሕይወት መርገምት ሆኖባቸው በችግር አረንቋ የሚላቁጡ በርካታ ሰዎች የሚኖሩባት ሲዖል!
ብሂም ናጋር የሲኦሏ መንደር ናት፡፡ ነዋሪዎቿ ሁሉም ያጡ የነጡ ድሆችና ምስኪኖች፣ መንደራቸውም ብዙ ጊዜ ግጭት የማያጣው ቢሆንም፣ የጐረቤታቸው የተሻለ አኗኗር ሕይወትን ጠልተው ራሳቸውን እንዲያጠፉ አልገፋፋቸውም፡፡ ይልቁንም ሕይወትን እንዲወዱና ችግር ተቋቁመው ለመፍታት ጉልበትና ብርታት ሆናቸው እንጂ፡፡ ለምን መሰላችሁ? በአስገራሚ ሁኔታ በርካታ ቤተሰቦችን አንድ ላይ አቅፈው የሚያስተዳድሩ በጣም ጠንካራና ጐበዝ ሠራተኛ ሴቶች ከስር-ከመሠረቱ ስላሉ ነው፡፡
በቅርቡ አንድ የሕንድ ዘጋቢ፣ ከብሂም ናጋር መንደር ሴቶች ጋር በነበረው ቆይታ፤ ያየውንና የተገነዘበውን ቁም ነገር ላጫውታችሁ፡፡ ከሰዓት በኋላ ነው፤ ትንሽ በርከት ያሉ የመንደሩ ሴቶች አብዛኞቹ መስኮት በሌላቸው ትናንሽ ቤቶች ፊት-ለፊት መሬት ላይ ተቀምጠዋል፡፡ እነዚያ የብሂም ናጋር ያልተማሩ ሴቶች፣ በዚያ ስፍራ እንዲገኙ ስላደረጋቸው ማኀበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ሲናገሩ በውስጣቸው ጥሩ ስሜት እንዳለ መገንዘብ ችሏል፡፡
ሴቶቹ የሚናገሩት፣ ስለራሳቸው የዕለት-ተዕለት ችግር ብቻ አይደለም፡፡ ስለ ምግብ ዋጋ ንረት፣ ደረጃውን ስለጠበቀ የትምህርት ዕድል፣ በመንደሮቻቸው ስላለው የጤና አጠባበቅ ክፍተት ስለ ልጅነት ጋብቻ፤ በሴቶች ላይ ስለሚፈፀሙ በደሎች፣ ያለውን የቤተሰብ ምጣኔ አገልግሎት እንዳይጠቀሙ ስለሚከለክሉት ትምክህተኛ ወንዶች ድንቁርና፣ … የመሳሰሉ በርካታ በመልማት ላይ ያሉ አገር ሴቶችን ችግሮችና ተስፋዎች አንስተው ተናግረዋል፡፡ ልጆች ደግሞ በመገረም አፍጥጠው ያዩዋቸውና ያዳምጧቸው ነበር፡፡
ሁሉም ባይሆኑ አብዛኞቹ ሴቶች ማለት ይቻላል፤ ሙምባይ ከምትገኝበት የማሃራሻትራ ግዛት ከባሎቻቸው ጋር ተሰደው የመጡና ቤት አከራዮቻቸው በፈለጉት ጊዜ ሊያስወጧቸው በሚችሏቸው መደዴ፣ ቆሻሻና ጨለማ ቤቶች የተጠለሉ ናቸው፡፡ ሁሉም ሴቶች በታዳጊነት ዕድሜ የተዳሩ ናቸው፡፡ በ1978 የወጣው የሕንድ ሕግ፤ የሴት ልጅ የጋብቻ ዕድሜ 18 ዓመት መሆኑን ቢደነግግም፣ ሕጉ በመላው ዓለም በተለይም በገጠር አካባቢዎች አይሠራበትም፡፡ አንዷ ሴት፣ በእሷና በባሏ ቤተሰቦች መካከል በተደረገ ስምምነት ለባል ሲሰጧት መዳሯን እንኳ እንደማታውቅ ተናግራለች፡፡ ምንም አማራጭ አልነበራትም፤ አግብታ ይኸው የብዙ ልጆች እናት ሆናለች፡፡
የብሂም ናጋር ሴቶች፣ በቤት ሠራተኛነት ወይም አንዳንድ ጊዜ ከገንዳ ውስጥ እየቃረሙ ነው የሚተዳደሩት፡፡ ብዙ ጊዜ የቤተሰባቸው መተዳደሪያ፣ ሴቶቹ በዚህ ሁኔታ የሚያገኙት ገቢ ብቻ ነው፡፡ ባሎቻቸው የቀን ሠራተኞች ናቸው፡፡ “አንዳንድ ጊዜ የቀን ሥራ ያገኛሉ፡፡ ምንም ሳይሠሩ የሚውሉበት ጊዜም ሞልቷል” ይላሉ፡፡ ከ50 ዶላር ጥቂት ከሚዘለው የወር ገቢያቸው፣ ለእነዚያ ተወታትፈው ለተሠሩ መስኮት አልባ ጨለማ ቤቶች ኪራይ 38 ዶላር ይከፍላሉ፡፡ እነዚህ ሴቶች፤ ከሁለት እስከ ሰባት ልጆች ያላቸው ናቸው፡፡ ይታያችሁ እንግዲህ፤ ከቤት ኪራይ በተረፈች በዚያች ኢምንት ገቢ፣ ቤተሰቡ ምን ዓይነት ሕይወት እንደሚመሩበት መገመት አያቅትም፡፡
ስካርና ጥቃት፣ የብዙ ቤተሰቦች ችግር ነው፡፡ አንዷ ሴት ባሏ የሚያደርስባትን ጥቃት ስታስረዳ “ቀኑን ሙሉ ስሠራ ውዬ ቤት መጥቼ ደግሞ ለቤተሰቡ ምግብ አዘጋጃለሁ፡፡ አሳዛኙ ነገር ደግሞ ያን ያዘጋጀሁትን ምግብ ከመብላቴ በፊት ባሌ ይደበድበኛል፡፡ የመደብደቤ ምክንያት ደግሞ “ምግቡ ቀዝቅዟል፣ ወይም አይጣፍጥም ወይም ጨው በዝቶበታል” የሚል ነው በማለት በአስተርጓሚ ገልፃለች፡፡
ከዚህም በተጨማሪ ሌላ አሳዛኝ ነገር አለ፡፡ ባሎቻቸው በሚፈፅሙባቸው ጥቃት አካላቸው ቢቆስልና ቢጐዳ፣ ቁስሉ እስኪጠግ ወይም ሕመሙ እስኪሻላቸው ድረስ ከቤት ፅዳቱ ወይም ከምግብ ማብሰል ሥራው ፈቃድ አይጠይቁም፤ እያመማቸው ይሠራሉ፡፡ ለምን መሰላችሁ? ፈቃድ ቢጠይቁ ስለሚከለከሉ አይደለም፡፡ ፈቃድ ወስደው ቢቀሩ በእግራቸው ለመተካት አሰፍስፈው የሚጠባበቁ በርካታ ሥራ አጦች ስላሉ፣ “ሥራዬን እንዳልነጠቅ” በሚል ስጋት ነው፡፡ ምን ያድርጉ፤ ቤተሰቡ ምንም ዓይነት ማኅበራዊ ዋስትና ወይም ጡረታ (ድጐማ) ወይም ኢንሹራንስ የለውም፡፡ የቤተሰቡ መሠረት (ምሰሶ) ስለሆኑ፣ አንድ ቀን ቢተኙ፣ ቤተሰቡ፣ ለበለጠ ከፍተኛ ችግር እንደሚዳረግ ስለሚያውቁ፣ እያመማቸው፣ ጥርሳቸውን ነክሰው ይሠራሉ፡፡
እነዚህ ሴቶች እያንዳንዳቸው ከአራት እስከ ሰባት ልጆች መውለዳቸውን ይናገራሉ፡፡ ስለ ቤተሰብ ምጣኔና መከላከያውንም ከየት ማግኘት እንደሚችሉ ያውቃሉ፡፡ እዚህ ላይ፣ ስለቤተሰብ ምጣኔ እያወቁ፣ እነሱና ልጆቻቸው በችግር አረንቋ እየላቆጡ፣ ለምንድነው ሌላ ሕይወት ለችግርና ለስቃይ ወደዚች ዓለም የሚያመጡት? የሚል ጥያቄ ሊነሳ ይችላል፡፡ ፈልገው አይደለም - በወንድ ትምክህተኝነት በታወሩ መሃይም ባሎቻቸው እየተገደዱ ነው የሚወልዱት፡፡ ባሎቻቸው የወሊድ መከላከያ እንዲጠቀሙ አይፈቅዱላቸውም፡፡ ለምን መሰላችሁ? ዋናው ምክንያት ድንቁርና ነው፡፡ ሌላው ደግሞ አባት፣ ልጆች የማሳደግ (የማብላት፣ የማልበስ፣ የማስተማር፣ የማሳከም፣ …) ግዴታና ኃላፊነት የለበትም፡፡ ቤተሰቡን የማስተዳደር ኃላፊነትና ግዴታ የሴቷ ስለሆነ ምንም አይሰማውም፡፡ አርግዛ በሆዷ ተሸክማ እየሠራች ከቆየች በኋላ ወልዳ፣ ሕፃኑንና ቤተሰቡን የምታስተዳድረው ሴቷ ብትሆንም መውለድ ያለባትን ልጆች መጠን የመወሰን መብት የላትም፡፡ ወንዱ እንደ አባቱ፣ አያቱ፣ ቅድመ አያቱ … “ልጅ ይወለድ፣ በዕድሉ ያድጋል …” በሚል ያረጀና ያፈጀ አስተሳሰብ ታውሮ፣ ልጆች ላይ በላይ እንድትወልድ ያስገድዳታል፡፡
ስለዚህ ጉዳይ አንዷ ሴት ስትናገር፣ “ወንዶች እያስገደዱን ነው ብዙ ልጆች የምንወልደው፡፡ እነሱ በቃ ወንዶች ልጆች እንዲወለዱ ነው የሚፈልጉት፡፡ ከዚህ በላይ መውለድ የለብንም፤ ይብቃን” ብንልም አይሰሙንም፡፡ ጉልበትና ማኅበረሰቡ ያሸከማቸው የበላይነት ስላላቸው በጉልበት እንድንወልድ ያስገድዱናል” ስትል፣ ጐረቤቶቹ በሀሳቧ መስማማታቸውን ጭንቅላታቸውን እየነቀነቁ ገለፁ፡፡ አንድ ቤተሰብ፣ ስንት ልጆች ቢኖሩት ነው ጥሩ የሚሆነው? ለሚለው ጥያቄም “ሁለት ልጆች” ስትል ገልጻለች፡፡ ይህ ቁጥር ደግሞ፣ የዚያን አካባቢ የሕንድ ሕዝብ ቁጥር እንዳይጨምር፣ በመውለድ ዕድሜ ያለች ሴት በአማካይ 2.1 ልጆች ብቻ መወለድ አለባት ከሚለው ስሌት ጋር ተቀራራቢ ነው፡፡
በብሂር ናጋር መንደር የንፁህ ውሃ አቅርቦት፣ ንፅህና አጠባበቅ፣ የግልና የአካባቢ ሃይጅን፣ የሽንት ቤት ንፅህና፣ ቤትን በንፅህና መያዝ፣ … የሚባሉ ነገሮች ትርጉም የላቸውም፡፡ በሺህ ለሚቆጠሩ የመንደሩ ነዋሪዎች 10 ሽንት ቤቶች ብቻ ናቸው ያሉት አምስቱን ሴቶች፣ የተቀሩትን ደግሞ ወንዶች በጋራ የሚጠቀሙባቸው እንደሆኑ ነዋሪዎቹ ይናገራሉ፡፡ በዚያ ሰፈር የሚያልፍ ወራጅ ውሃ የለም፡፡ ስለዚህ፣ የሴቶቹ ሽንት ቤቶች አልፎ-አልፎ ብቻ ይፀዳሉ፡፡ ወንዶቹ በርካታ ነዋሪ ባላቸው አንዳንድ የመርካቶ መንደሮች እንደሚደረገው ስፒሊት እየሠሩ ነው የሚጠቀሙት ማለት ይቻላል፡፡ ቤት አከራዮቹ ነዋሪዎች ባላቸው የቤት ዕቃዎች ውሃ እንዲቀዱ ፣ በቀን ውስጥ አብዛኛውን ጊዜ ለጥቂት ሰዓታት ለሚከፍቱት ውሃ 100 ሩፒ (የሕንድ ገንዘብ) ወይም 2.50 ዶላር ያስከፍላሉ፡፡ ኤሌክትሪክም በእያንዳንዱ ምድጃ ወይም አምፑል በየወሩ 100ሩፒ ስለሚከፍሉ፣ አብዛኞቹ ቤቶች ጭለማ ወይም ከውስጥ ጭል ጭል የሚል ደብዛዛ ብርሃን የሚታይባቸው ናቸው ፡፡
ሴቶቹን ሁልጊዜ የሚያስጨንቃቸው ነገር ለቤተሰቦቻቸው በቂ ምግብ ያለማግኘት ነው፡፡ ይህ ችግር ለበርካታ የአዕምሮ ጭንቀት ሕመም እንደዳረጋቸው ይናገራሉ፡፡ ዝቅተኛ ገቢ ላላቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች የዘወትር ምግቦችና ነጭ ጋዝ በዝቅተኛ ዋጋ ለሕዝብ በሚቀርበው ፕሮግራም፣ እነሱም መደገፍ እንደነበረባቸው በሚገባ ያውቃሉ፡፡ ይሁን እንጂ እህሉም ሆነ ነጭ ጋዙ፣ ለሚገባቸው ሰዎች ሳይከፋፈልና እነሱ ጋ ሳይደርስ አቅጣጫውን ቀይሮ አየር በአየር ለሕገወጥ ነጋዴዎች ይሸጣል፡፡ ራሽን ካርድ ያላቸው እንኳ በገበያ ዋጋ እንዲገዙ ስለሚገደዱ ዋጋ የለውም ይላሉ፡፡
እነዚህ ሴቶች ምንም እንኳ ስፍር ቁጥር በሌላቸው በርካታ ችግሮች ቢተበተቡም ሞራላቸው ከፍተኛ ነው - ለችግር የሚበገሩና ተስፋ የሚቆርጡ አይደሉም፡፡ አንድ ቀን የልጆቻቸውን ሕይወት ይለውጥ ይሆናል በሚል ተስፋ ብዙ ሴቶች ልጆቻቸውን መደበኛ ወዳልሆነ (የጥቃቅን ሙያ ሥልጠና) ወይም በአካባቢው ወዳለ ት/ቤት ልከው እያስተማሩ ነው፡፡ ከእነዚያ ልጆች መካከልም ጥቂቱ፣ ወደ ቴክኒክና ሙያ ወይም ወደ ከፍተኛ ት/ቤት ገብተዋል፡፡
ይሁን እንጂ አሁንም ቢሆን ሕይወት ለሴት ልጆች የበለጠ ከባድ እንደሆነባቸው ነው፡፡ አንዳንዶቹ በአቅራቢያቸው ባለ ሰፈር በቤት ሠራተኛነት እየሠሩ ነው፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ ቤተሰባቸው የእነሱን ድጋፍ ሲፈልግ፣ ከት/ቤት አስቀርቶ የእናታቸውን ሕይወት እንዲደግሙ ቤት ያውላቸዋል፡፡ የተቀሩት ደግሞ ያለ ዕድሜአቸው በልጅነት ይዳራሉ፡፡ በዚያን ዕለት እንኳ አንዲት የ14 ዓመት ታዳጊ ለመዳር ሽማግሌ ተልኮ ነበር፡፡ ያቺ ልጅ ጊዜ ባለፈበት ባህላዊ ጭቆና ለሌላ ተጨማሪ ትውልድ እንድትሰቃይ ተፈርዶባታል ማለት ይቻላል፡፡
ለብሂም ናጋር ቅርብ በሆኑና በአካባቢው ባሉ ጥቂት ሰፈሮች፣ ሴቶች ምክርና ድጋፍ የሚጠይቁበት ቦታ አለ፡፡ ከተባበሩት መንግሥታት ፖፑሌሽን ፈንድ ድጋፍ ማግኘት የጀመረው የባዛርቲያ ማህላ ፌዴሬሽን፤ በአካባቢው ትንሽ ቅርንጫፍ ጽ/ቤት ከፍቷል፡፡ ጽ/ቤቱ ሴቶች የምክር አገልግሎት ወይም ጥቂት የሕግ ድጋፍ ሲፈልጉ የሚጠይቁበት ወይም ችግሩ በጣም አደገኛ ከሆነ መጠለያ እንዲያገኙ (ሕፃናትን ይንከባከባል፣ በአዳሪ ቤትነት ያገለግላል) የሚያደርግ ነው፡ መምህራን፣ የማኅበራዊ አገልግሎት ሠራተኞችና ፕሮፌሽናል የሥነ-አዕምሮ ባለሙያ የበጐ ፈቃደኞች ቡድን አባላት ጊዜያቸውን መስዋዕት አድርገው በታሃን ግዛት ለተቋቋመው ለዚህ ጽ/ቤት ማዕከል ሙያዊ እገዛ እየሰጡ ነው፡፡ ለማኅበረሰቡ መልዕክት በማስተላለፍ ለውጥ እንዲመጣ የሚያደርግ የጎዳና ላይ ቴአትርም ተሠርቷል፡፡ የዚህ ትርዒት አባላት “ልጃገረዶችን በማዳን አገሪቷን እናድን (ሴቭ ዘ ገርልስ፣ ሴቭ ዘ ካንትሪ)“ በሚል መሪ ሐሳብ ከ 2,500 በላይ ትርዒቶች በማቅረብ ትልቅ ውጤት አስገኝተዋል፡፡ ፕራብዛ ራቶር፣ በ14 ዓመቷ ተገድዳ ከገባችበት በግጭት የተሞላ ትዳር ማዕከሉ ነፃ እንዳወጣት ትናገራለች፡፡ ራቶር፣ ባሏ ንቆ ስለተዋት ለዓመታት በጭንቀት ትኖር የነበረች ወጣት መሆኗን ገልፃለች፡ ነገር ግን ማዕከሉ ባደረገላት ድጋፍ፣ ሙምባይ አካባቢ ተወዳጅ የሆነውን የሕንዶች ምሳ እያዘጋጀች መሸጥ ከጀመረች ወዲህ፣ በራሷ የምትተማመን አዋቂ ሴት እንደሆነች ትናገራለች፡፡ ራቶና፣ ከራሷና ከልጆቿ አልፋ የተጣሉ፣ ወይም በምግብ እጥረት እጅግ የተጐዱ ሕፃናትን በሕይወት እንዲቆዩ እየረዳች ነው፡፡ ራቶን አሁን ፈታኝ የሆነ ችግር ገጥሟታል፡፡ በዚያ የሚላስ የሚቀመስ በሌለበት የችግር መ
ንደር፤ እንደሷ ያለች ራሷን የቻለች ታታሪ ሴት የሚፈልግ ወንድ ብዙ ስለሆነ የጋብቻ ጥያቄ ቀርቦላታል፡፡ እሷም ታዲያ - ጥያቄውን አልጠላችውም፡፡ ነገር ግን አንድ ነገር ችግር ሆኖባታል፡፡ የቀድም ባሏ ሁለቱን ወንዶች ልጆቿን ካልሰጠችው በስተቀር እንደማይፈታት ነግሯታል፡፡ ያላት አማራጭ ሁለት ነው፤ ልጆቹን ለባሏ ሰጥታ መፋታት ወይም የጋብቻ ጥያቄውን መሰረዝ፡፡ ሁለቱም ምርጫ ከባድ ቢሆንባትም፣ በወጣትነት ዕድሜ ለብቻ መኖር ስለሰለቻት፣ ልጆቿን ለችግረኛ ባሏ ሰጥታ መፋታትና አዲስ ባል ለማግባት ወስናለች፡፡ “አሁን ሁለት ልጆች ብቻ ሳይሆን፣ በማኅበረሰቡ ውስጥ ባልም ያለኝ ሴት ነኝ” ብላለች - ከልጆቿ በመለየቷ ቅር እያላት፡፡
More in this category: « Catherine the Great: ታሪክ፣ አፈታሪክና ውሸት! “ከዚህች እንስት ጋር ልደርና በነጋታው ቱርክ ይግደለኝ” - ጓድ ሌኒን	መሬት ይዛችሁ ስለመሬት እናውጋ! “መሬት ሳትበላኝ ልብላት ብዬ ነው” - (ወግ) »
የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ(አብን) በትላንትናው ዕለት ማታ በምዕራብ ወለጋ ዞን ጉሊሶ ወረዳ ጋዋ ጋንቃ ቀበሌ ከ200 በላይ አማሮች በማንነታቸው ብቻ ተለይተው በጅምላ በተፈፀመባቸው የዘር ማጥፋት የተሰማውን ጥልቅ ኃዘን ይገልፃል።
በአገሪቱ ውስጥ ለበርካታ አስርት ዓመታት በአማራ ሕዝብ ላይ ማንነትን መሰረት ያደረገ የዘር ማጥፋት ወንጀል ተፈፅሟል፤ እየተፈፀመም ይገኛል። ጥቃቶቹ ሊደርስ እንደሚችሉ በተደጋጋሚ ያሳወቅን ቢሆንም ተጨባጭ መፍትኼ ሊገኝ አልቻለም።
የጥቃቱ ምንጭ ውስብስብ እንደሆነ እንረዳለን። የአረመኔዎች ቅንጅት ሕዝባችን በደም ጎርፍ እንዲታጠብ አድርጓል። በተለይም ባለፉት ሁለት ዓመታት በአማራ ሕዝብ ላይ የሚፈፀመው የዘር ማጥፋት ወንጀል ተባብሶ ቀጥሏል።
መንግስትም በአማራ ሕዝብ ላይ የሚፈፀመውን ተደጋጋሚ የዘር ማጥፋት ወንጀል በስሙ ከመጥራትና ብሔራዊ የደኅንነት ስጋት አድርጎ ጥቃቱን ከማስቆምና የችግሩን ፈጣሪዎች በቅጡ ለይቶ የሚመጥን እርምጃ በወቅቱ ከመውሰድና የሕዝቡን ደኅንነት ከመጠበቅ ይልቅ እሹሩሩ በማለትና ወንጀሉን በማድበስበስ የወንጀሉ ተባባሪ ሆኖ ይገኛል።
በተለይም የኦነግ ሸኔ ኃይል ከኤርትራ ሙሉ ትጥቅ ይዞ እንዲገባ በማድረግ በየቦታው ካሉ አማራ-ጠል ፅንፈኛ ኃይሎች ጋር በቅንጅት አማራዉን ማኅበራዊ ረፍት ለመንሳትና በጅምላ ለመጨፍጨፍ እንዲችሉ ፍቃድ የሰጣቸው የፌደራል መንግስቱ ነው።
በአማራ ሕዝብ ላይ በየቦታው እየተፈፀመ ያለውን የዘር ማጥፋት ለማውገዝ የተጠራውን ሰልፍ አማራ ማዘን እንኳን አይችልም በሚል እርቃን በወጣ አምባገነንነት የከለከለ መንግስት ሕዝባችን ላይ የሚደርስን ቀጣይነት ያለው ጥቃት ለማስቆም ፍላጎት ማጣቱ ጥቃቱን እንደሚፈልገው አብይ ማሳያ ነው።
ሕዝባችን የዘር ማጥፋት ታውጆበትና መንግስትም የጥቃቱ ተባባሪ ሆኖ ከገዳዮቹ ጋር በአንድ አገር ለመቀጠል የሚቸገር በመሆኑ ሁሉም የአገሪቱ ጉዳይ ይመለከተኛል የሚል አካል ተገቢውን እንቅስቃሴ እንዲያደርግ አብን ጥሪ ያስተላልፋል።
ውድ አማራዉያን አሁን ሐዘናችንንና ቁጭታችንን በቅጡ ለመግለፅ እንኳ አቅም ማጣታችን ግልፅ ነው። ከሂደቶች የምንገነዘበው ተጨማሪ ጥቃቶች ሊከፈቱ እንደሚችሉ ነው። ፈጣን ምክክር በማድረግ የኅልውና አደጋዉን በዘላቂ ሁኔታ ለመቀልበስ በቂ ዝግጅት ማድረግ አለብን።
ይህ ጉዳይ በመደበኛ እንቅስቃሴ ሊመከት አልቻለም። የአማራ ሕዝብ የአገራዊ ፖለቲካው ሽኩቻ ሁሉ ብቸኛና ቋሚ ማስያዥያ ሆኖ ቀጥሏል። አሁን የሕግ የበላይነት ቦታ አጥቷል። መንግስት ሕግ የማስከበርና የሕዝብን ደኅንነት የመጠበቅ ኃላፊነቱን መወጣት አለመፈለጉና አለመቻሉ ተረጋግጧል። ቀሪው ነገር የአማራ ሕዝብ ተደራጅቶ ራሱን ይከላከል የሚለው ነው።
አብን ከሕዝቡ ጎን ተሰልፎ የድርሻውን ለመወጣት ዝግጁ መሆኑን ያረጋግጣል። አብን የተደራጁ የትግል ስልቶችን ነድፎ ለሕዝባችን ይፋ እንደሚያደርግም ለመጠቆም ይወዳል።
የመከላከያ ሰራዊት ከዚህ ቀደም የነበረው አደረጃጀት በርካታ ማነቆዎች የነበሩበት መሆኑን የጠቆሙት ጠ/ሚ ዶ/ር ዐቢይ አህመድ፤ አዲስ የአደረጃጀት ጥናት ተደርጎ፣ ወደ ተግባር መገባቱን አስታውቀዋል፡፡
ጠ/ሚኒስትሩ ከመከላከያ ሰራዊት ከፍተኛ ወታደራዊ አመራሮች ጋር ባደረጉት ውይይት፤ መከላከያን በቴክኖሎጂ ለማዘመንና የግዳጅ መመርያዎች ላይ ማሻሻያ በማድረግ፣ ሰራዊቱ በጥብቅ ዲሲፕሊን እንዲመራ ይደረጋል ብለዋል፡፡
በመከላከያ ሰራዊት ውስጥ ከዚህ ጋር በተያያዘ ውይይቶች ሲካሄዱ መቆየታቸው የተጠቆመ ሲሆን ለውይይቱ መነሻ የሆነውም በቅርቡ በቤተ መንግስት ውስጥ በተወሰኑ የመከላከያ ሰራዊት አባላት የተፈፀመው የዲሲፕሊን ግድፈት መሆኑ ተጠቁሟል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከአመራሮቹ ጋር ባደረጉት ውይይት በዋናነት የሰራዊቱ አባላት በጥብቅ ዲሲፕሊን በሚመሩበት እንዲሁም በግዳጅ አፈፃፀም ላይ ትኩረት አድርገው መምከራቸው ታውቋል፡፡
“መከላከያ በማናቸውም ጊዜ ለህገ መንግስቱ ተገዥ ይሆናል” ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሃገሪቱ መከላከያ ሰራዊት ላይ የምታፈሰው በጀትና የምትሰጠው ትኩረትም ይህን ቃል ኪዳን መሰረት በማድረግ ነው ብለዋል፡፡
መከላከያ ሰራዊት በማናቸውም ሁኔታ የሚወስደው የኃይል እርምጃ ምክንያታዊ እና ተቀባይነት ያለው መሆኑን በሚያረጋግጥ መልኩ፣ በጥንቃቄ መሆን እንዳለበትም ጠቅላይ ሚኒስትሩ አስገንዝበዋል፡፡ “በመከላከያ ሰራዊት ውስጥ የሚደረገው ሁለንተናዊ ለውጥ በህጋዊ ማዕቀፎች፣ በአደረጃጀት፣ በመፈፀም ብቃትና በዘመናዊ ትጥቅ ነው” ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ ሰራዊቱ በህገ መንግስቱ በተቀመጠው መሰረት የሁሉንም ብሄር ብሄረሰቦች ተዋፅኦ ያካተተ ለማድረግ፣ በርካታ ተግባራት እየተከናወኑ ነው ብለዋል፡፡
በአደረጃጀት በኩል ከዚህ በፊት የነበረው የሲቪልና መከላከያ ቅንብርን በሚገባው ደረጃ ያላካተተ በመሆኑ ሰፊ ጥናት ተደርጎ፣ አዲስ አደረጃጀት መፅደቁንም ጠ/ሚኒስትሩ አስታውቀዋል፡፡
በፋይናንስ አወጣጥና አጠቃቀም ረገድ ዘርፉ የሚጠብቀው ሚስጥራዊነት እንደተጠበቀ ሆኖ በግልፅ መመሪያዎች እንዲመራ እንዲሁም ሰራዊቱ በዘመናዊ ትጥቅ እንዲደራጅና ግዳጅ የመፈፀም ብቃቱ ከፍተኛ እንዲሆን የሚያስችሉ የተጠኑ ስራዎች እየተከናወኑ መሆኑንም ጠ/ሚሩ አስረድተዋል፡፡
በዚህም ዘመናዊ አውደ ውጊያ በሚጠይቃቸው የምድር፣ አየር፣ ባህር፣ ሳይበር እና ህዋ አውዶች ዝግጁ የሆነ የመከላከያ ሰራዊት ይገነባል ተብሏል። ሰራዊቱ ቴክኖሎጂን የሚታጠቅ፣ በራሱ አቅም መጠገን፣ ማሳደግ ብሎም መፍጠር የሚችል እንዲሆን የአቅም ግንባታዎች እየተሰሩ መሆኑም በዚሁ መድረክ ተገልጿል፡፡
More in this category: « ወ/ት ብርቱካን ሚደቅሳ ከአዲስ አድማስ ጋር … (ስለ ለውጡ … ምን ይላሉ?)	የሜቴክ ሙስና ተጠርጣሪዎች የድርጊት ተሣትፎ ለፍ/ቤት በዝርዝር ቀረበ »
ሰዉ ነኝና እንደ ፈጣሪ ቃሌ ሁሉ እዉነት ነዉ ብዬ አለተፈጥሮዬ አላብጥም። ግን ሰዉ ብሆንም ፈጣሪዬን የምፈራ ሰዉ ነኝና ለፕሮፓጋንዳ ፍጆታ ስል ልቦናዬ እያወቀዉ እንደነ ጋሼ እንደልቡ ዉሸት ደርድሬ ለአንባቢ የማቀርብበት ምንም ምክንያት የለም። ከዚህ ቀጥሎ የማስነብባችሁ እያንዳንዱ ቃል እንደ ዳያስፖራ ተረተኞች የምተርተዉ ‘ሰዉ ሰዉ’ የማይሸተት ተረት ሳይሆን ኢትዮጵያ ድንበር ላይ በየግንባሩ የተሰለፉትንና በስልጠና ላይ የሚገኙትን የኢትዮጵያ አርበኞች ስጎበኝ በአይኔ ያየሁትንና በጆሮዬ የሰማሁትን ቃል ነዉ።
ቨርጂኒያ ወደሚገኘዉ “Dulles” አዉሮፕላን ማረፊያ የሄድኩት ከልጄ ጋር ነበር። ከቤቴ Dulles የግማሽ ሰዐት መንገድ ነዉ። ያቺን ግማሽ ሰዐትና አዉሮፕላን ማረፊያ ደርሼ ሻንጣዬን እስካስጭን ድረስ አይኔ እያንዳንዷን ደቂቃ ከልጄ ከቢኒያም አልተለየም። መለየቱን ስላልወደደዉ ልቤ ደንግጧል። ከወያኔ ጋር
ለመፋለም በረሃ የሚጓዘዉ ኤፍሬም ከአንድ ልጁ መለየት አቃተዉ። ምነዉ ብዬ እራሴን ጠየኩት- እኔዉ መልሼ ምንም አልኩ። ልጄን አቀፍኩት፤ አሁንም ደግሜ ደጋግሜ አቀፍኩት። እምባ ፊቴን ሞላዉ። ቀና ብሎ ተመለከተኝና ሲከፋዉ ታየኝ። ሁለተኛ ዙር እምባ ፊቴን ሞላዉ። “Son I don’t want to do this, but I have to do it” አልኩ በሁለት እጄ አቅፌ እንደያዝኩት። ጌታችን እየሱስ ክርስቶስ አባት ሆይ ፈቃድህ ከሆነች ይቺ ጽዋ ከኔ ትለፍ ብሎ የጸለየዉ ፀሎት ትዝ አለኝ። እኛ ሰዎች የዳንነዉ ይህ ፀሎት ባለመመለሱ መሆኑ ትዉስ ሲለኝ ልቤ በሀሳቡ ጸና። አባባ Come
on . . . be strong. I promise I will be the son that you raised- you will be proud of me” አለኝ ቢኒያም በዚያ 17 አመት ሙሉ በማዉቀዉ ቆንጆ ድምጹ። የተናገራቸዉ ቃላት ዉስጤ ገብተዉ ኃይል ሲሆኑኝ ተሰማኝ። ጠነከርኩ። ተሰናብቼዉ ወደኋላ እያየሁት ወደ ዉስጥ ገባሁ። ወደ ፍተሻዉ ቦታ ስሄድ ልቤን ከፍተኛ የመለየት ኃዘን እንደ ግግር በረዶ ሲጫነዉ ተሰማኝ፤ መሸከም አቃተኝና እንደ ህፃን ልጅ እያነባሁ ፍተሻዉ መስመር ላይ ገብቼ ወረፋ ያዝኩ።
እንደፈረንጆቹ ዘመን አቆጣጠር ረቡዕ ኦጎስት 5 ቀን ከሌሊቱ 9 ሰዐት የተሳፈርኩበት አዉሮፕላን አስመራ አለም አቀፍ አዉሮፕላን ማረፊያ ሲደርስ አይኔ ላይ ዉል ዉል እያለ ልቤን የሰቀለዉ የሚጠብቀኝ የትግል ዉጣ ዉረድ ሳይሆን ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተመርቄ በ22 አመቴ ስራ የጀመርኩባት ዉቧ የአስመራ ከተማ ምን ትመስል ይሆን የሚል የሀሳብ ዉጣ ዉረድ ነበር። ሆኖም አካልም መንፈስም እየከዳ ምንም ነገር ማሰብ አይቻልምና ወደ ግዜያዊ ማረፊያ ቦታዬ እንደወሰዱኝ ለሁለት ቀን ከግማሽ የተጠራቀመ እንቅልፍ ይዞኝ ጭልጥ አለ።
ረቡዕ ከቀኑ አንድ ሰዐት አካባቢ “እባክህ ተነሳና ምሳ እንብላ” የሚል የሁለት ሰዎች ድምጽ ተራ በተራ ጆሮዬ ዉስጥ ገባና እንቅልፌን ሰለበዉ. . . መነሳት ባልፈልግም በልቤ ትግሉ ተጀመረ አልኩና ከተጋደምኩበት ቀና አልኩ። ፊት ለፊቴ ቆመዉ ተነስ እያሉ የሚጨቀጭቁኝ የትግል ጓደኞቼ ነአምን ዘለቀና ብርሀኑ ነጋ ነበሩ። ምሳ ላይ ተቀምጠን እነሱ የሚያወሩት ወደ ኤርትራ በረሃዎች ሰለሚደረገዉ ጉዞ ሲሆን እኔ ደግሞ በወጣትነቴ ስለማዉቃት የአስመራ ከተማ ነበር። አስመራን ትቼ ከነሱ ጋር እንደነሱ ማሰብ ሞከርኩ . . . አሁንም አሁንም ሞከርኩና ሲያቅተኝ ተዉኩት። በተለይ ምሳ የበላንበት ካራቨል ሬስቶራንት ዉስጥ በወጣትነቴ ብዙ ትዝታዎች ነበሩኝና ጭራሽ ምግቡን ትቼ በምናብ ወደ ወጣትነቴ ሽምጥ ጋለብኩ። ባር ኡጎ፤ ባር ቱኔል፤ ባር ፀአዳ ፈርስ፤ ባር እምባባና የባቢሎን ጋጋታ እንዳለ ፊቴ ላይ እየመጡ ተደቀኑ። ቀና ስል ነአምንና ብርሀኑ . . . አትበላም እንዴ አሉኝ። ወደ ኋላ ሽምጥ ያስጋለበኝን ፈረሴን ልጓም ያዝ አደረኩና ካሁን በኋላ ወደፊት ብቻ ብዬ ከሁለቱ ጓደኞቼ ጋር በአካልም በመንፈስም ተቀላቀልኩ።
የአስመራ ከረን መንገድ ከተነጠፈ አስፋልት ዉጭ ሌላ ምንም አይቶ ለማያዉቅ ለእንደኔ አይነቱ የዳያስፖራ ‘በለስ’ ቀርቶ ደጋግሞ የተጓዘበትንም ሰዉ ልብ ይሰልባል። አስመራን ይዞ፤ አዲአቤቶንና እምባደርሆን ይዞ በአዲተከለዛን፤ በኢላበርዕድ፤ በከረንና በሀጋዝ አድርጎ አቆርደት ድረስ የሚዘልቀዉ መንገድ የአለም ተራራዎች ስብሰባ ተጠራርተዉ ወደየመጡበት ላለመመለስ ተማምለዉ የመሸጉበት ቦታ ይመስላል። አንዱን ተራራ ሽቅብ ወጥተንና ቁልቁል ወርደን እፎይ ብለን ሳንጨርስ ሌላዉ ከተፍ ይላል። በስተቀኛችን ያለዉን ተራራ አይተን ወይ ጉድ ስንል በግራችን ያለዉ ድንቄም ጉድ እያለ ያሾፍብናል። እልፍ ስንል ተራራ፤ ከዚያም ተራራ፤ተራራ፤ ተራራ ብቻ ነዉ። ፊት ለፊቴ የማያቸዉ ተራራዎች ተፈጥሮ የቆለለዉ የዲንጋይ ክምር ሳይሆን አዋቂ በዉኃ ልክ እየጠረበ የደረደረዉ ሾጣጣ ኃዉልት ይመስላሉ። አንኳን ለሰዉ ልጅ ለገደሉ ንጉስ ለዝንጀሮም አይመቹም። ባጠቃላይ የአስመራ አቆርደትን መንገድ ሲመለከቱት እንደ አጥር ከተሰለፉት ተራራዎች ባሻገር አገር ያለ አይመስልም። አላማና ጽናት ላለዉ ሰዉ ግን ከተራራዉ ወዲያ አገር ከአገርም ወዲያ ሌላ. . . ሌላ ወያኔ የቀማን አገር አለ።
አላማ የሌለዉ፤ ሆዱ ያልቆረጠ፤ ፈሪ፤ ወኔ የከዳዉና አይኑን ተራራዎቹ ላይ ብቻ ያሳረፈ ሰዉ ከአስመራ ተነስቶ በከረን በኩል አቆርደትን አቋርጦ የጀግኖቹ መንደር ሀሬና የሚደርስ አይመስለዉም። ለዚህ ነዉ ሁሉን የሚችል እግዚአብሄር አይዞህ ብሎ የላከዉ የብሉይ ኪዳኑ ነቢዩ ኤልያስ ኤልዛቤልን ፈርቶ እንደሸሸ ሁሉ የኛም ዘመን ጋዜጠኛ ነን ባዮች፤ ዘፋኞችና አርበኛ ነን ባይ የሀሰት ነቢያት ገና ከረን ሳይደርሱ ተራራዉን እየፈሩ በኤርትራ በኩል ምንም ነገር መስራት አይቻልም እያሉ እንደ ግመል ሽንት የኋሊት የሚጓዙት። ድንቄም ጋዜጠኛ! ጋዜጠኛ ታሪክ ሸራርፎ በሰጠዉ ግዜ እየኖረ ያየዉንና የሰማዉን ለትዉልድ እያስተላለፈ ለራሱ የማይኖር ልዩ ፍጡር ነዉ። የኛዎቹ “ጋዜጠኛ” ነን ባዮች ግን እራሳቸዉ ለራሳቸዉ በሰጡት ግዜ እየኖሩ የራሳቸዉን ግሳንግስ የፈጠራ ታሪክ የሚነግሩን ከህያዉ በታችና ከሙታን በላይ ባለዉ ባዶ ቦታ የሚኖሩ ባዶዎች ናቸዉ። አምላክ በምህረቱ ወደ ላይ ይሳባቸዉና ከህያዋን ጋር ይቀላቅላቸዉ።
ምድረ የወሬ ቋቶች ይግባችሁ! የኢትዮጵያ ህዝብ ዉኃ ዉኃ የሚያሰኝ የእሳት ጉድጓድ ዉስጥ ነዉ ያለዉ፤እሱ ከጉድጓዱ ባስቸኳይ መዉጣት እንጂ እንደናንተ በኤርትራ በኩል ከሆነ ይቅርብኝ ብሎ የሚጃጃልበት ግዜዉም ትዕግስቱም የለዉም። ለነገሩ እነዚህ የወሬ አርበኞች ተራራ ወጥተዉ፤ በረሃ አቋርጠዉና ወንዝ ተሻግረዉ ከወያኔ ጋር ሳንጃ ሊማዘዙ ቀርቶ የገዛ ልጆቻቸውን የልደት ኬክ ደፍረዉ በቢላዋ የማይቆርጡ የ”ዳዉን ታዉን” ቅምጦልች ናቸዉና ከነወሬያቸዉ እዚያዉ “ዳዉን ታወን” ብንተዋቸዉ የሚበጅ ይመስለኛል። አይደል?
ወሬና ስራ ለየቅል ናቸዉ፤ ለወሬ የሚያስፈልገዉ ሹል አፍ ብቻ ነዉ። ለስራ ግን አፍ፤ እጅ፤ አግር፤ አይን፤ ጆሮና የሚያስብ አዕምሮ ያስፈልጋል። ወረኛና ለስራ ያልተፈጠረ ሰዉ የተራራዉ ከፍታ እየታየዉ “በዚህ በኩል እንዴት ተደርጎ” እያለ የወሬ ቱማታዉን መደርደር ይጀምራል። የሚሰራ ሰዉ ግን ግቡ ከተራራዉ ባሻገር ከተከዜ ማዶ ነዉና ተራራዉን ሽቅብ ወጥቶና ከጠመዝማዛዉ መንገድ ጋር እኩል ተጠማዝዞ ወዳለመዉ ግብ ይጓዛል። አንባቢ ሆይ! ሠራተኛ በለኝ አትበለኝ እሱ ያንተ ጉዳይ ነዉ፤ መዳረሻዬ ከተከዜና ከመረብ ወንዞች ባሻገር መሆኑንና አላማዬም ፍትህና ነጻነት መሆኑን ግን እኔዉ እራሴ አብጠርጥሬ ልነግርህ እችላለሁ። የምወደዉን አንድ ልጄንና ጥሩ ስራዬን ደህና ሁኑ ብዬ በረሃ የገባሁት እናት አገሬ ዉስጥ ፍትህ፤ ነጻነት፤ እኩልነትና ዲሞክራሲ አብበዉ ለማየት ነዉ እንጂ የኤርትራ በረሃና ተራራ ናፍቆኝ አይደለም። የናፈቀኝ ተራራና በረሃ ቢሆን ኖሮ አሪዞናና ኮሎራዶ ይቀርቡኝ ነበር።
ዉቧን የአቆርደት ከተማና ቀዳማዊ ኃ/ሥላሤ ያሰሩትን ግዙፍ መስጊድ በስተቀኝ እያየን ወደ ባሬንቱ ስናመራ ያ ከአስመራ ጀምሮ የተከተለን የተራራ መንጋ ፀሐይ እንደገላመጠዉ በረዶ እየሟሸሸ ሄዶ ገና ሀይኮታ ሳንደርስ ሜዳ ሆኖ አረፈዉ። የበረሃዉ ሙቀት እንዳለ ቢሆንም ባሬንቱ ስንደረስ የሚነፍሰዉ ቀዝቃዛ አየር ሙቀቱን አለዝቦታል። ባሬንቱን ለቅቀን ወደ ተሰነይ ስናመራ መሬቱ ሜዳ፤ ሰማዩ ደመናማ፤ አየሩ ነፋሻማ እየሆነ ይመጣል። ትናንሽ ልጆች እዚህም እዚያም ይዘልላሉ፤ ትራክተሩ ያርሳል፤ ግረደሩ ይዳምጣል፤ እንደኔ አይነቱ ጠመዝማዛዉ መንገድ ቀልቡን የሰለበዉና ፀሐዩ ያቀለጠዉ ምስኪን ደግሞ ወላዲት አምላክ ምን በደልኩሽ እያለ ያምጣል። ባሬንቱ ያኔ እኔ ሳዉቃት የጋሽና ሰቲት አዉራጃ ዋና ከተማ ነበረች፤ ዛሬ ከሃያ ስምንት አመት በኋላ ያየኋት ባሬንቱ ግን ከፍተኛ የንግድና የእርሻ እንቅስቃሴ ይታይባታል፤ ዉብትም ስፋቷም በእጥፍ ጨምሯል ፤ደግሞም የዛሬዋ ባሬንቱ የጋሽ ባርካ ዞን ዋና ከተማ ናት።
ከባሬንቱ ወደ ተሰነይ ሲወጣ ግራና ቀኝ አዉራጎዳናዉን ይዞ ኢትዮጵያና ሱዳን ጠረፍ ድረስ የተንጣለለዉ መሬት የኤርትራ የእህል መቀነት ነዉ። አካባቢዉ ከፍተኛ የልማት እንቅስቃሴ ይታይበታል። የኤርትራን ልማትና የኤኮኖሚ እንቅስቃሴ ማየት የፈለገ ሰዉ ከአስመራና ከሌሎች ትላልቅ ከተማዎች ወጥቶ ገጠር መግባት አለበት። ግድቡ፤ እርሻዉ፤ የጤና ተቋሙና ሌላም ሌላ የመሠረተ ልማት ምልክቶች በጉልህ የሚታዩት ገጠሪቱ ኤርትራ ዉስጥ ነዉ።
ከተሰነይ ወጥተን ጥቂት እንደተጓዝን መኪናችን አስፋልቱን ለቅቃ ኮረኮንቹ መንገድ ዉስጥ ገብታ ስትንገጫገጭ ከእንቅልፌ ነቃሁና እንደመንጠራራት ብዬ . . . ደረስን እንዴ አልኩ … የመኪናችንን ሾፌር። ገና ነዉ ትንሽ ይቀራል አሉ ወደኋላ ዞር ብለዉ። እንዳዉ ለነገሩ ነዉ እንጂ ሰዉዬዉ ዬት እንሄዳለን፤ መቼ አንሄዳለን ወይም መቼ እንመለሳለን ለሚሉ ጥያቄዎች በፍጹም መልስ አይሰጡም። ወያኔ የማይሰማን ሁሉንም ነገር ሆዳችን ዉስጥ ከያዝነዉ ብቻ ነዉ የሚል ፈሊጥ አላቸዉ። ዋናዉን መንገድ ለቅቀን ኮረኮንቹን ከተያያዝነዉ በግምት ከ20 ደቂቃ በኋላ አርበኞች መንደር ቁጥር አንድ ደርስን። ዘፈኑ፤ ጭፈራዉ፤ ሆታዉና ዕልልታዉ ቀለጠ። አርበኛዉ ጠመንጃዉን እንደታቀፈ እየዘለለና እየፎከረ እንኳን ደህና መጣህልን እያለ መሪዉ ላይ ተጠቀለለ። “የወያኔ ዘረኞችና አንዳንድ ተላላዎች አንተንና ጓዶችህን ትኩስ ሀምበርገር እየበላችሁ ወጣቱን በረሃ ዉስጥ ታስጨርሳላችሁ” እያሉ አርበኛዉንና መሪዉን ለመለያየት ብዙ ጥረዋል። እናንተ ግን የሞቀ ኑሯችሁን ትታችሁ ታግላችሁ ልታታግሉን በረሃዉ ድረስ መጥታችሁ ተቀላቅላችሁናል . . . እሴይ የኢትዮጵያ አምላክ! . . . ወያኔ የተሸነፈዉ ዛሬ ነዉ እየለ አርበኛዉ በሆታና በዕልልታ ከዉስጥ የመነጨ ደስታዉን ገልጸ። ብቻ ምን አለፋችሁ ጀግኖቹን ያሉበት ቦታ ድረስ ልናይ ሄደን የጀግና አቀባበል ተደረገልን። እንደ አንድ ታጋይ ድል አፋፍ ላይ ልድረስ አልድረስ አላዉቅም፤ ማሸነፋችንን ግን አረጋገጥኩ።
የነፍስ ወከፍ ጠመንጃዉን እንዳቀፈ ሰላም ሊለኝ ሲመጣ ትኩር ብዬ አየሁት። ወጣት ነዉ፤ ጽናቱና ቁርጠኝነቱ ፊቱ ላይ ይነበባል። በፈገግታ የታጀበዉ የዋህ ፊቱ ልጅነቱን በአዋጅ ይናገራል። ዕድሜዉ ከሃያ አይበልጥም። ተቃቅፈን ሰላም ስንባባል እጅብ እጅብ ብሎ የተጎነጎነ ፀጉሩን በእጄ እያሻሸሁ “እቺን ነገር ታበድረኛለህ” አልኩት ፀጉር እየከዳዉ ያስቸገረኝን እራሴን እያሳየሁት። ችግር የለም አለኝ። “ችግር የለም” በአርበኞቹ ሠፈር የተለመደ አባባል ነዉ። የበረሃዉ ንዳድ፤ የዉኃዉ ጥማት፤ የምግብ ችግር፤ ክብደት ተሸክሞ ተራራዉን ሽቅብ መዉጣትና ባጠቃላይ ወያኔንና ዘረኛ ስርዐቱን ማስወገድ ለአርበኛዉ ችግር አይደለም። አርበኛዉ ለእንደነዚሀ አይነት ችግሮች ተዘጋጅቶ ስለመጣ እንደችግር አይመለከታቸዉም።
ድንኳን ዉስጥ ገብተን ቁጭ እንዳልን . . . . እዚህ አካባቢ ችግራቸሁ ምንድነዉ አልኩት። ይምጡ አለኝና ከድንኳኑ ይዞኝ ወጥቶ ገዢ መሬት ይዘዉ የመሸጉትን የተለያዩ ካምፖች አሳየኝና የእያንዳንዳቸዉን ስም ነገረኝ። ሁላችንም የመጣነዉ ከኢትዮጵያ ነዉ፤ ሁላችንም የምንታገለዉ ወያኔን ነዉ፤ ደግሞም የሁላችንም ጥያቄ ፍትህ፤ ነጻነትት፤ እኩልነትና ዲሞክራሲ ነዉ. . . .. ግን አንድ ላይ አንታገልም። እስከመቼ ነዉ የአንድ አገር አርበኞች ከአገራችን ወጥተን፤ የተለያየ ድንኳን ተክለን፤ በተናጠል የጋራ ጠላታችንን የምንዋጋዉ? እባካችሁ ገላግሉን ብሎኝ ቀና ሲል አይኑ ካይኔ ገጠመ። በአፉ ከነገረኝ በአይኑ የነገረኝ በለጠብኝ። እንዲህ አይነቱን ብስለት የተሞላዉ ንግግር የሰማሁት ከልጄ ብዙም ከማይበልጥ ኢትዮጵያዊ ወጣት መሆኑ ሲሰማኝ እራሴን ታዘብኩት፤ ኢትዮጵያዊነቴን ግን ከወደድኩት በላይ ወደድኩት። አዎ አሁንም አሁንም አትዮጵያዊነቴን ከነችግሩ ወደድኩት። ደግሞስ ዬኔ ስራ ችግር መፍታት ነዉ እንጂ የአገሬ ችግር ፊቴ ላይ በተደቀነ ቁጥር ኢትዮጵያዊነቴን ጥያቄ ዉስጥ ማስገባት አይደለም።በነገራችን ላይ በተናጠል የሚደረገዉ ትግል አያዋጣምና “እባካችሁ አንድ አድርጉን” የሚለዉ ጥያቄ የአንድ አርበኛ ጥያቄ ሳይሆን በየሄድኩበት ካምፕ፤ ግምባርና ምሽግ ዉስጥ ከአብዛኛዉ አርበኛ አፍ የሚወጣ ጥያቄ ነዉ።
ቀኝ እጄን ወጣቱ አርበኛ ግራ ትከሻ ላይ አሳረፍኩና በሌባ ጣቴ በርቀት የሚታዩትን ካምፖች እያሳየሁት… አንዱጋ መሄድ እንችላለን አልኩት። አይ ጋሼ አሁን መሽቷል አለኝ። ሰዐቱ ገና ከቀኑ 9 ሰዐት ቢሆንም ሰፈሩ የአርበኞች ስለሆነ በነሱ ህግ መተዳደር አለብኝ ብዬ እሺ አልኩት። አይዞት እናንተ አስተባብራችሁ አንድ አድርጉን እንጂ ሌላ ሌላዉ ችግር የለዉም አለኝ። እኔም እንደ ወጣቱ አርበኛ በድፍረት “ችግር የለም” ለማለት ባልደፍርም . . . አይዞህ ትብብርን በተመለከተ በቅርብ ግዜ ሁላችንንም የሚያስደስት ዜና አብረን እንሰማለን አልኩት። ፈገግ አለና እሱን ከጨረሳችሁልን ሌላዉን ለኛ ተዉት አለኝና ይዞኝ ወደ ድንኳኑ ገባ።
ሐሙስ ነኃሴ 13 ቀን ጎህ ሳይቀድ ከእንቅልፌ ተነሳሁና ትንሽ ዞር ዞር ብዬ አልጋዬ ላይ ተመልሼ መጽሐፌን ማንበብ ጀመርኩ። ሁለት ምዕራፍ ጨርሼ ሦስተኛዉን ልጀምር ስል ከሩቁ ቡና ቡና ሸተተኝ። ቀና ብዬ ስመለከት ፍረወይኒ የቆላችዉን ቡና እስከነማንከሽከሻዉ ተሸክማ ልታስሸትተኝ ስትመጣ አየኋት፤ ከተቀመጥኩበት ተነስቼ ቁርስ ደረሰ እንዴ ብዬ ማንከሽከሺያዉ ላይ የሚንቦገቦገዉን ጭስ በእጄ ደጋግሜ ወደ አፍንጫዬ ሳብኩት። ‘ኡወ ቁርሲ ደሪሱ’ ብላ ፍረወይኒ የተቆላዉን ቡና ይዛ ወደ መጣችበት ተመለሰች።
ከጧቱ አንድ ሰዐት ከመሆኑ በፊት ቁርስ ተበልቶ አለቀና ሁላችንም ወደየተመደብንበት መኪና እንድንገባ ተነገረን። የሚጸዳዳዉ ተጸዳድቶ ሲጋራ የሚያጤሰዉም ሲጋራዉን ለምጦ ጉዞ ተጀመረ። ዬት እንደምንሄድ ወይም ለምን እንደምንሄድ የጠየቀም የተናገረም አልነበረም። . . . ዋ! ትንፍንሽ ብትሉ የተባለ ይመስል ሁሉም አፉን ዘግቶ ወደማያዉቀዉ ቦታ ጉዞዉን ቀጠለ። አንድ ሰዐት ያክል እንደተጓዝን . . . “እነዚያ ቤቶች ይታዩሃል” የሚል ድምጽ መኪናዉ ዉስጥ የሰፈነዉን የዝምታ ጽላሎት ሰበረዉ።አዎ ይታየኛል . . . ምን የምትባል ከተማ ናት ብዬ ቀና ስል ትልቅ ወንዝ አየሁ፤ ግን ወንዙንም ከተማዉንም ስለማላዉቃቸዉ ምንም አልተሰማኝም። እንድያዉም ፀሐይ ያጋለዉን ሰዉነቴን ለማቀዝቀዝ ወደ ወንዙ እንሂድ አልኳቸዉ። “ይቅርብህ እንደቀዘቀዝክ ትቀራለህ” አለኝ ከአጃቢያችን አንዱ። ከተማዉ ኦምሀጀር፤ ወንዙ ተከዜ፤ ከወንዙ ባሻገር የሚታየዉ ከተማ ደግሞ ሁመራ መሆኑ ሲነገረኝ . . . የምን ወንዝ መዉረድ እዚያዉ ቀዝቅዤ ቀረሁ። አደራ ቦቅቧቃ እንዳትሉኝ . . . አልፈራሁም አልደነገጥኩም። በእርግጥ እንኳን እንደዚያ ቀርቤዉ ከሩቅ ከባህር ማዶም ጠልፎ ሊወስደኝ የሚፈልግ ሰላቢ የነገሰበትን ምድር ሳላዉቀዉ እንደዚያ በድንገት መቅረቤ ትንሽም ቢሆን አሳስቦኛል። ይልቅ እንደዚያ ያፈዘዘኝና ገና ወንዙ ዉስጥ ሳልገባ ያቀዘቀዘኝ እናት አገሬን ኢትዮጵያን በ25 አመት ለመጀመሪያ ግዜ ማየት መቻሌ ወይም የእናት ኢትዮጵያ ናፍቆት ነዉ። ለነገሩ አገርም ሰዉም የሚናፍቀዉ ርቀዉ ሲሄዱ ነዉ። ዬኔ ናፍቆት ግን ልዩ ጭራሽ ልዩ ነዉ። አጠገቧ ቆሜ አገሬ ናፈቀችኝ። አዎ! መግቢያዬ ቀረበ መሰለኝ ኢትዮጵያ ስቀርባት ይበልጥ ናፈቀችኝ።
በቃ አንሂድ አለ ይዞን የመጣዉ የበላይ መኮንን . . . አዎ እንሂድ እንጂ ከዚህ በላይ መቆየት ለወያኔ ካልሆነ ለሌላ ለማንም አይበጅም አሉ ሌላዉ በዕድሜ ጠና ያሉ የበላይ መኮንን። እኚህ ሰዉ የወያኔ ስም ሲነሳ ደማቸዉ ይፈላል ፤ እሳቸዉ እራሳቸዉ እንደ ዳዊት ሲደጋግሙት ግን ምንም አይሰማቸዉም። ከሰዐት በኋላ ረፋዱ ላይ ሁላችንም ወደየመኪናችን ገብተን ኦምሀጀርን ለቅቀን ወደ ጀግኖቹ አገር ወደ ሀሬና አቀናን። ሀሬና አርበኞች ግንቦት 7ን፤የጋምቤላ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄን፤ የአማራ ህዝብ ዲሞክራሲያዊ ንቅናቄን፤ የቤንሻንጉል ህዝብ ነጻነት ድርጅትንና ደምህትን ወላድ ማህፀንዋ ዉስጥ አምቃ የያዘች እርጉዝ ምድር ናት። እርግጠኛ ነኝ በቅርቡ ትወልዳለች።
የአስመራ ምፅዋ መንገድ እንደ ጥምጥም እየተጠመጠመ እየቀናና እየጠመመ ለረጂም ሰዐት የሚዘልቅ ያዋቂንም የልጅንም ቀልብ የሚሰልብ ሰላቢ መንገድ ነዉ። እግዚኦ . . . የከረን መንገድ በስንት መልኩ! ከአስመራ ምፅዋ መሄድ ማለት ከ2500 ሜትር ተራራ ላይ ቁልቁል ወርዶ ባህር ወለል መድረስ ማለት ነዉ። ትንፋሼን ቋጥሬ በቀኜ ገደሉን በግራዬ ተራራዉን እያየሁ ለሰዐታት ቁልቁለቱን ከተያያዝኩት በኋላ የቋጠርኩትን ትንፋሽ አዉጥቼ እፎይ ማለት የጀመርኩት ማይ አጣል ስደርስ ነዉ። ከማይ አጣል በኋላ ምፅዋ ድረስ መንገዱ ሜዳ ነዉ።
ምፅዋ ልንደርስ ትንሽ ሲቀረን ሆዴን ባር ባር አለዉ። የደስታ ይሁን የሀዘን ወይም የሲቃ አላዉቅም ብቻ ልቤ ሌላ ሌላዉን ሰዉነቴን ትቶ ደረቴ ዉስጥ ብቻዉን ይዘላል። “ዉስጥ እጄን ይበላኛል” ምን ሊያሳየኝ ይሆን . . . ይል ነበር የልጅነት ጓደኛዬ። ምነዉ እኔም እንደሱ ሆኜ ዉስጥ እጄን በበላኝ . . . ልቤ ደረቴን ጥሶ የሚወጣ እሰኪመስል ድረስ ደረቴ ዉስጥ ከሚዘል። አይፎኔን አወጣሁና ግራና ቀኙን አይኔ ያረፈበትን ቦታ ሁሉ ፎቶ አነሳሁ። ቦታዉ ዶጋሌ ይባላል. . . አዎ! ዶጋሌ . . . ጀግናዉ ራስ አሉላ 500 የጣሊያን ወታደሮችን ዶጋ አመድ ያደረጉበት የድል ቦታ። ለካስ ልቤ አለምክንያት አልዘለለም! ጣሊያን ዋና ከተማ ሮም ዉስጥ የአምስት መቶዎቹ አደባባይ የሚባል ቦታ አለ (ፒያዛ ዴ ቺንኮ ቼንቶ)። እመኑኝ እኛም አገር አይቀርም! ባንዳ ባንዳዉንና ልክ ልኩ ሲነገረዉ ደንግጦ የሞተዉን ምናምንቴ ሁሉ ትተን ሞተዉ ህይወት የሆኑልንን የትናንትናና የዛሬ ጀግኖቻችንን እናስታዉሳለን።
ምፅዋ ሁለት ቀን ብቻ ነዉ ያደርኩት – ቅዳሜና እሁድን። በጦርነቱ የፈራረሱ ህንጻዎች አሁንም አልፎ አልፎ ይታያሉ፤ ያም ሆኖ ምፅዋ ዉብ ከተማ ናት፤ ደግሞም አያሌ አዳዲስ ህንጻዎች ተሰርተዉባታል። የቀድሞዉ የኢትዮጵያ ባህር ኃይል ጠ/መምሪያ የነበረዉ ማዕከል ግን በጦርነቱ እንደፈረሰ ነዉ፤ ያየዉም የነካዉም ያለ አይመስልም።
እሁድ ነኃሴ 16 ቀን ከምፅዋ ተነስተን 45 ደቂቃ ከነዳን በኋላ ዊሃ ደርስን። ዊሃ ሌላዉ የአርበኞች መንደር ነዉ። ዊሃ ያለዉ አርበኛ እንዴት እንደተቀበልን ለመግለጽ አማርኛ ቋንቋ እንደገና “ሀ” ብዬ መጀመር የሚኖርብኝ ይመስለኛል። በዚያ የወፍ ማረፊያ በሌለበትና በየሴኮንዱ ዉኃ ዉኃ በሚያሰኝበት ንዳድ ዉስጥ ወታደራዊ ሥልጠና መዉሰድ ቀርቶ አንድ ሜትር መራመድም እጅግ በጣም ይከብዳል። እንግዲህ ይታያችሁ የኛዎቹ ጀግኖች እንደዚህ የምድር ሲኦል በመሰለ ቦታ ነዉ ወገኖቻቸዉን ከወያኔ መንጋጋ ነፃ ለማዉጣት እልህ አስጨራሽ የሆነ ወታደራዊ ሥልጠና የሚወስዱት። እኔም የኢትዮጵያን ህዝብ ከወያኔ ዘረኞች ለማላቀቅ እንደወያኔ 17 አመት ጫካ ለጫካ መንፏቀቅ እንደሌለብን ቁልጭ ብሎ የታየኝ ዊሃ ሄጄ እነዚህን የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጆች ስመለከት ነዉ።
ሰኞ ነኃሴ 17 ቀን በጧት ተነስተን ጉርጉሱም ሄድን። ጉርጉሱም ቀይ ባህር ዳርቻ ላይ የሚገኝ ቆንጆ የመዋኛ ቦታ ነዉ። ቁርስ አዝዘን ሳንጨርስ የትግራይ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ መሪ አቶ ሞላ አስገዶም ከተፍ አለ። ታጋይ ሞላ በድንገት አልነበረም የመጣዉ፤ ልክ በቀጠሮዉ ሰዐት ነበር የደረሰዉ። አብሮን ቁርስ በላና እኛ ቀይ ባህር ዉስጥ ገብተን ስንምቦጫረቅ እሱ ማይ አጣል እንገናኝ ብሎ መኪናዉን አስነስቶ ከነፈ።
ከጥዋቱ 11፡30 ሲሆን ዋናችንን ጨርሰን የምፅዋ አስመራን መንገድ ተያያዝነዉ። ከምፅዋ አስመራ ጉዞ ማለት ሽቅብ ወደሰማይ የሚደረግ ጉዞ ማለት ነዉ፤ እንደኔ አይነቱ የዋህ ሰዉ ሰማዩን ደርሶ በእጁ የሚነካ ይመስለዋል ፤ ግን ሰማዩም ሞኝ አይደለም ደረስኩብህ ሲሉት ይሸሻል። ከቀኑ 12፡30 ሲሆን ማይ አጣል ደረስንና አስፋልቱን ትተን ወደ ደምህቶች ካምፕ የሚወስደዉን የኮረኮንች መንገድ ተያያዝነዉ። ወደ ካምፑ ስንደርስ ዊሃን፤ ሄሬናን፤ አምሀጀርንና ሌሎቹንም የአርበኞች ግንቦት 7 ካምፖች ስንጎበኝ ያየነዉ ፍጹም ኢትዮጵያዊ የሆነ የእንግዳ አቀባበል ተደረገልን። በነገራችን ላይ የደምህቶችን ካምፕ ስንጎበኝ ይህ የመጀመሪያችን አይደለም። ለእግራችን ዉኋ ቀረበልንና ነጠላ ጫማ ያደረገዉ ሁሉ እግሩን በቀዝቃዛ ዉኃ አራሰዉ። ቀዝቃዛ ዉኋ ለእግር ማቅረብ በሁሉም አርበኞች ካምፕና በበረሃዉ የኤርትራ ክፍል የተለመደ ባህል ነዉ። ከቀኑ እንድ ሰዐት ሲሆን ምሳ ቀርቦ እየተበላ ቡና ይፈላ ጀመር። ረከቦቱ፤ጀበናዉ፤ ማቶቱ፤ የከሰል ምድጃዉ፤ ፈንዲሻዉና የተደረደረዉ ስኒ በቀጥታ ወደ አደኩበት ሠፈሬ ፒያሳ ወሰደኝ። አዎ! ፒያሳ… የአዲስ አበባዉ ሳይሆን የአዋሳዉ ፒያሳ።
ቡናዉ እየተጠጣ ጨዋታዉ ሞቅ ሲል ቆየት ካሉት የጥላሁን ገሠሠ ሙዚቃዎች አንዱ ከሩቅ በለሆሳስ ተሰማኝ። በዉኔ ነዉ በህልሜ ብዬ ቀና ስል ነአምን ዘለቀ ጥላሁንን ከቴፑ ጋር አብሮ ይጫወታል። በህልሜ አለመሆኔን አወቅኩት። በሞት የተለዩን ድምጻዉያን የኛዎቹም የዉጮቹም ከላይ ከሰማይ ቢጫወቱልን እርገጠኛ ነኝ ጋላክሲዉንና ናሳ “Black Hole” እያለ የሚነግረንን ዬትየለሌ ክስተት አቋርጦ ከፀሐይ ብርሐን ቀድሞ እኛጋ የሚደርሰዉ ዘመን አይሽሬዉ የጥላሁን ገሠሠ ድምፅ ብቻ ነዉ። ይህንን ስሜት የሚኮረኩር፤ ጅማት የሚወጥርና አዕምሮን ሰብስቦ በትዝታ የሚያስዋኝ ዉብ ቃና ነበር ደምህቶች ሲያሰሙን የዋሉት። ብቻ ምን ልበላችሁ. . . ወበቅ የተቀላቀለዉ የምፅዋ ንዳድ ሳይቀር ለጥላሁን ገሠሠ ሙዚቃ ቦታዉን ለቀቀ። እኛም ወታደራዊ ትዕዛዝ የተሰጠን ይመስል የሁላችንም አፍ ተዘግቶ የሚንቀሳቀሰዉ እግራችን፤ ትከሻችንና ጭንቅላታችን ብቻ ሆነ።
“አልማዝን አይቼ እልማዝን ሳያት”፤ “እንጉዳዬ ነሺ” “አመልካች ጣት” “መሳቁን ያስቃል” . . . ብቻ ምን አለፋችሁ የጥላሁን ሙዚቃ ተዥጎደጎደ። ጥላሁን ገሠሠ አስመራ ላይ የሚጠብቀንን ቀጠሮ ብቻ ሳይሆን ጭራሽ እኛነታችንን አስረሳን። ቢበዛ አንድ ሰዐት ብለን የመጣን ሰዎች ከሦስት ሰዐት በላይ ከደምህት ጓዶቻችን ጋር ቆየን። በመጨረሻ የጉዟችን መሪ “አንድ ለመንገድ” ብሎ ከተቀመጠበት ተነሳ። እሱ ሲነሳ “እንክርዳድ እንክርዳድ የተንከረደደ፤ ስንዴ መስሎ ገብቶ ስንቱን አሳበደ” የሚለዉ ዘፈን እያለቀ ነበር። ነአምን. . . ነአምን ብዬ ስጣራ . . . “One for the road” ይቀረናልኮ አለ ነአምን . . . እንሂድ የምለዉ መስሎት። ይህንን ሙዚቃ እንደ እንክርዳድ ተቀላቅሎን ለሚያሳብደን የዳያስፖራ ቱልቱላ መርጫለሁ አልኩት። ሳቅ አለና ከቴፑ ጋር መጫወቱን ቀጠለ። እርግጠኛ ነኝ ተቦርነ በየነ ወይም መሳይ መኮንን አንድ ቀን “እንክርዳድ እንክርዳድን” በኢሳት ያሰሙናል። አይደል ተቦርነ?
በመጨረሻ የኛም መሄጃ የሙዚቃዉም መገባደጃ ደረሰ። “One for the road” የተባለለት ሙዚቃ (ዘፈን) ገና ሲጀምር ሰማሁና ኢችንማ አምላክ ነዉ የመረጠልን አልኩ በልቤ። ያ በቁሙ “አጥንቴም ይከስከስ” ብሎ ያስተባበረን ጥላሁን ገሠሠ አሁንም ከላይ ከሰማይ ቤት “ቃልሽ አይለወጥ እባክሺ….ን” እያለ ቃል እንድንገባባ አደረገን። ተራ በተራ ከአርበኛ ሞላ አስገዶም ጋር እየተቃቀፍን “ቃልሽ- አይለወጥ- አባክሽን” ብለን ተለያየን። ቃል የዕምነት ዕዳ ነዉ ብዬ ነበር የጀመርኳችሁ፤ አሁንም ቃሌ ይሄዉ ነዉ። ቃላችን አይለወጥ! ቸር ይግጠመን።
Previous Previous post: ‹‹መጀመርታ ህዝቢ አምሓራ ኹሉ ሸነኻት ክንምልከቶ አሎንና፤ሎሚ ግዜ አብ ውሽጢ ህዝቢ አምሓራ ብዙሕ ብሄረ ብሄረሰባት አለዋ
አዲስ አበባ፣ሐምሌ28፣ 2012 የኮሮና ቫይረስ በሀገራችን ከተከሰተ ግዜ ጀመሮ በራስ ተነሳሽነት የሚደረግ ትምህርት ወይም ሰልፍ ለርኒግ መጨመሩን የደብረ ታቦር ዩንቨርስቲ…
አዲስ አበባ፣ሐምሌ14፣ 2012 በመዲናዋ “አንድ መምህር ለአንድ ቤተሰብ” በሚል የክረምት ማጠናከሪያ ትምህርት የበጎ ፍቃድ አገልግሎት ተጀመረ::የአዲስ አበባ ከተማ ትምህርት ቢሮ…
አዲስ አበባ፣ ግንቦት 19፣ 2012 ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት የሁለተኛ እና የሦስተኛ ዲግሪ ተማሪዎቻቸውን ትምህርት ማስጨረስ ጀመሩ :: በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ምክንያት…
ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ለሰላም በሚል መሪ ቃል ኮንፈረንስ ተካሄደ። በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት የመጀመሪያው የሰላም ኮንፈረንስ ዛሬ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተካሂዷል።…
ሃገር በቀል እውቀቶች በምርምር አልፈውና በቴክኖሎጂ ተደግፈው ወደ ህብረተሰቡ ለማውረድ የሚያስችል መመርያ ማፅደቁን የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚንስቴር አስታወቀ። የከፍተኛ ትምህርት…
ብ21 ጥሪ 2013: ውሑዳት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ: ነቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ቤት ጽሕፈታት ምኒስትሪ ዜና ብምሓዝ: ጠለባቶም ከም ዘቕረቡ ተገሊጹ። ናይ ፓለቲካ እሱራት ምፍታሕን ንቕዋም 1997 ምትግባርን ከም ጠለባቶም ከም ዝኾነ እውን ተፈሊጡ።
ውጽኢቱ ብዘየገድስ: ነዚ ብሰላማውን ዲሞክራሲያዊን መንገዲ ቐሪቡ ዘሎ ጠለባት ንሕና: ኣባላት ሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ሓይልታት ኤርትራ (ሃዲሓኤ/ENDF) ብትሪ ንድግፎ፤ ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከኣ ሓርበኛዊ ተርኦም ብምጽዋት ነቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ: ስልጣን ንህዝቢ ከረክብ ከገድድዎ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ነዘኻኽር።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ነቶም ንምንቅስቓስ 21 ጥሪ ኣበጊሶም ዘሎው ተበዓት ደቂ ሃገር ክድግፉን ዝኾነ ጕድኣት ከይበጽሖም ክከላኸሉን፤ ልዕሊ ኩሉ ከኣ እቲ ጠለባቶም ብዝቐልጠፈ ኣብ ኣብ ግብሪ ከም ዝውዕል ክገብሩ ንጽበ። ኣባላት ምንቅስቓስ 21 ጥሪ ግዳይ ናይቲ ጨካን ስርዓት ከምኮኑ ምግባር ሃገራዊ ግደታ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኢዩ።
ንኹሉ ብሩህ ኰይኑ ከም ዘሎ: ዲክታቶራዊ ስርዓት ህግደፍ: ንኤርትራ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ኣገማጊሙዋ ኣሎ። ምንቅስቓስ 21 ጥሪ ናብታ ህዝብና ንነዊሕ ጊዜ ብሃንቀውታ ዝጽበያ ሓዳስ ኤርትራ ዘብጽሕ ክኸውን ኣሎዎ። ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከኣ ነዚ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ብዘይ ከቢድ ዋጋ ኣብ ምእላዩ ዓቢ ተራ ክጻወቱ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ንሕና ኣብ ሃዲሓኤ/ENDF እንርከብ ደቂ ሃገር: በዚ ኣጋጣሚ‘ዚ ኲሎም ዜጋታት ኤርትራን ውድባቶምን: ኣብ ዘለውዎ ሃልዮም: ንክውሰድ ዝኽእል ተበግሶታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጠቢቖም ክከታትሉን: ኣብ ኤርትራ ግዝኣተ ሕግን ዲሞክራስን ቅዋማዊ ስርዓተ ምሕደራን ኣብ ምምጻእ ክደፍኡን ንጽውዕ።
ከምኡውን ሕብረት ኤውሮጳ ምስቲ እምነት ዝንበረሉ ተጣባቒ ዲሞክራስን: ሰብኣዊ መሰላትን: ደጋፊ ምዕባለ ዘይሰልጠና ሃገራትን ዝኾነ ትካላቱ: ነዚ ኣብ ኣስመራ ተጋሂዱ ዘሎ ጠለብ ምንቅስቓስ 21 ጥሪ ምኽንያት ብምግባስር: ስርዓት ህግደፍ መሰል ደቂ ሰባት ከኽብርን ፓለቲካዊ ስልጣን ንእተመርጹ ወከልቲ ህዝቢ ኤርትራ ከረክብን ጽቕጠት ክገብሩሉ ሃዲሓኤ/ENDF ኣጥቢቑ ይጠልብ።
ጉባኤው በተለያዩ አጀንዳዎች ዙሪያ የተወያየ ሲሆን በከተማዋ የሚታየውን የመኖሪያ ቤትና የትራንስፖርት ችግር ከመፍታት አንፃር አፅንኦት ሠጥቶ ተወያይቷል።በከተማችን ያለውን የመኖሪያ ቤት ችግር እና በከተማዋ እየታየ ያለውን የትራንስፖርት ችግር ለመፍታት ካቢኔው በተለያዩ አማራጮች ሃሳቦች ዙሪያ ሠፊ ውይይት አድርጎ ውሳኔውን አስተላልፏል።
"አዲስ አበባ የበጎ ፍቃድ ማዕከል እንድትሆን ወጣቶች ፣የኪነጥበብ እና የስፖርቱ ማህበረሰብ የሚያደርጉት ተሳትፎ ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባል!"-ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ
ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እና በምክትል ከንቲባ ደረጃ የመንግስት የአገልግሎት ሰጪ ተቋማት አስተባባሪ አቶ ጃንጥራር አባይ ከኪነጥበብ ባለሙያዎች ፣ከስፖርት ማህበረሰብ አባላት እና ከመገናኛ ብዙኃን አመራሮች ጋር ውይይት አካሂደዋል።ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ በውይይቱ እንደገለጹት በመጠናቀቅ ላይ በሚገኘው 2012 ዓ/ም ወጣቶች ፣የኪነጥበብ ባለሙያዎች ፣የስፖርቱ ማህበረሰብ እና መላው ነዋሪ ከተማችን እንደ ስሟ አዲስ እና አበባ እንድትሆን ዘርፈ ብዙ ጥረት አድርገዋል ብለዋል።
ጉያ የተባለ አገር በቀል የማኑፋክተሪንግ ካምፓኒ ከሚያመርታቸው ሜዲካል ማስኮች በሽያጭ ከሚያገኘው ትርፍ 1% በአዲስ አበባ ከተማ ተማሪዎች ምገባ የሚሆን የአንድ አመት ድጋፍ ስምምነት አድርጓል፡፡የድጋፍ ስምምነቱን በአዲስ አበባ ከተማ የማህበራዊ ትረሥት ፈንድ ሃላፊ ወ/ሮ ፍቅርተ ነጋሽ እና የጉያ ማኑፋክቸሪንግ ካምፓኒ ስራ አስኪያጅ አቶ ሙባረክ ከማል ተፈራርመዋል፡፡
የአዲስ ዓመት በዓልን አስመልክቶ የሚከናወን የማህበራዊ ድጋፍና የአብሮነት ንቅናቄ በተለያዩ ዝግጅቶች ከፊታችን ጳጉሜ 1 እስከ ጳጉሜ 5 በከተማችን አዲስ አበባ ይካሄዳል፡፡
የከተማዋ የንግድ ማህበረሰብ በተማሪዎች ምገባ ፣ የአቅመ ደካሞችን ቤት በማደስ፣ አቅመ ደካማ ነዋሪዎችን በማገዝ፣ በገበታ ለሸገር እና በታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ላይ ለነበራቸው ንቁ ተሳትፎ ወይዘሮ አዳነች ምስጋናቸውን አቅርበዋል፡፡መጪውን አዲስ ዓመት ስንቀበል በአብሮነትና በመረዳዳት ስሜት መሆን ይኖርበታል ያሉት ወይዘሮ አዳነች ለዚህም የንግዱ ማህበረሰብ የበኩሉን አስተዋጽኦ ማበርከት እንዳለበት ተናግረዋል፡፡
ለ241 ትምህርት ቤቶች የተማሪዎች መመገቢያና ማብሰያ አዳራሽ ግንባታ፣ ለሴት ተማሪዎች የንጽህና መጠበቂያ ሞዴስ ስርጭት፣ ለአንድ ተማሪ አንድ ጫማ መርሃ-ግብር (ለ600ሺ ተማሪ) ፣ የተመጣጠነ የምግብ አቅርቦት (ለ400ሺ ተማሪ) እንዲሁም በመንግስት ትምህርት ቤት ለሚማሩ 600ሺ ተማሪዎች የደንብ ልብስ ለማዘጋጀት የከተማ አስተዳደሩ እየሰራ እንደሚገኝም ተናግረዋል፡፡
ምክር ቤቱ በከተማችን ዘላቂ ሰላምን ለማስፈን፣ የሚከሰቱ ግጭቶችና አለመግባባቶችን ቀድሞ ለመከላከል፣ የህግ የበላይነትን ለማረጋገጥ እና ግጭቶችን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት ህብረተሰቡን በማሳተፍ የነዋሪውን የሰላም ባለቤትነት ለማረጋገጥ የተቋቋመ ነው፡፡
በምስረታ ጉባኤው ላይ ምክትል ከንቲባ ወይዘሮ አዳነች አቤቤን ጨምሮ የከተማ አስተዳደሩ ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች ፣ የኃይማኖት አባቶች ፣ ታዋቂ ግለሰቦች እንዲሁም ሌሎች ጥሪ የተደረገላቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ተሳታፊ ሆነዋል፡፡የምክር ቤት ማቋቋሚያ መርሃ-ግብሩ ላይ ንግግር ያደረጉት ወይዘሮ አዳነች አቤቤ የበርካታ ዓለምአቀፍ ተቋማት መቀመጫ የሆነችው መዲናችን አዲስ አበባ የነዋሪዎቿን ሰላም በአስተማማኝ ሁኔታ ማረጋገጥ የምክር ቤቱ መሠረታዊ ተግባር ነው ብለዋል፡፡የሰላሟ ጠንቅ የሆኑ የምሽት ቅሚያን ጨምሮ የተሽከርካሪ ስርቆት ፣ በቡድን በመደራጀት የህብረተሰቡን ሰላም የማደፍረስ እና ህገ-ወጥ የመሬት ወረራ ላይ የማያዳግም እርምጃ በመውሰድ የነዋሪውን ሰላም ማረጋገጥ እንደሚገባ ወይዘሮ አዳነች አሳስበዋል፡፡
ወይዘሮ አዳነች አቤቤ የመሬት ልማትና ማኔጅመንት ቢሮን ጨምሮ ከተማ ማደስ ኤጄንሲ ፣ ይዞታ አስተዳደር ጽ/ቤት እና ከመሬት ማስተላለፍ ጽ/ቤት አመራሮች ጋር ተወያይተዋል፡፡
በአዲስ አበባ ከመሬት ጋር ተያይዞ በሚነሱ ችግሮች እና ህገ-ወጥ የመሬት ወረራን አስቀድሞ ለመከላከል ከጸጥታ አካላት ጋር በመተባበር እየተሰሩ ባሉ ህግን የማስከበር ስራዎች ዙሪያ ውይይት አድርገዋል፡፡በከተማችን እየተስፋፋ ያለውን ህገ-ወጥ የመሬት ወረራን እና ህገ-ወጥ ግንባታን ለመከላከል እና አፋጣኝ እርምጃ ለመውሰድ መንስዔውንና የመፍትሄ ሃሳብን የሚጠቁም መመሪያ በአጭር ጊዜ ውስጥ ተጠንቶ እንዲቀርብ አቅጣጫ ሰጥተዋል ወይዘሮ አዳነች።
በከተማዋ በስራ መግቢያ እና መውጫ ሰዓት ላይ የሚስተዋለውን የትራንስፖርት ረጃጅም ስልፎች ቀስ በቀስ መቀነስ ይገባል ብለዋል፡፡ለዚህም የብዙኃን ትራንስፖርት አቅርቦትን በከፍተኛ ደረጃ ከማሻሻል ባለፈ የስምሪት ስርዓቱን የማዘምን ስራዎች በትኩረት ሊሰሩ እንደሚገባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ ጠቁመዋል፡፡
በቅርቡ ይፋ የተደረገውን ፈጣን የአውቶቡስ መስመር (BRT) ፕሮጀክትን በፍጥነት በማጠናቀቅ የህብረተሰቡን የትራንስፖርት ችግር ለመቅረፍ የከተማ አስተዳደሩ ቁርጠኛ መሆኑን ምክትል ከንቲባዋ ተናግረዋል፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባ ወ/ሮ አዳነች አቤቤ እንስራ የሸክላ ማዕከልን ተዘዋውረው የጎበኙ ሲሆን በማዕከሉ ውስጥ በሸክላ ስራ የተሰማሩ የዘርፉ ሙያተኞችን አበረታተዋል፡፡
የተለያየ የእጅ ሙያ ክህሎት ያላቸውን ሴቶች በማደራጀት እና የገበያ ትስስር በመፍጠር ተጠቃሚ ለማድረግ የከተማ አስተዳደሩ ቀጣይነት ያለው ድጋፍ እንደሚያደረግም ወ/ሮ አዳነች አቤቤ ተናግረዋል፡፡እ-ን-ስ-ራ ስንል ሸክላውን ሳይሆን የሚታይና የሚዳሰስ እና ለትውልድ የሚሻገር ስራን እንስራ ማለት ነው ያሉት ወ/ሮ አዳነች ዘርፉን በዘመናዊ መንገድ በማደራጀት ሙያተኞቹን እንደሚደግፉም ገልጸዋል፡፡
ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ተማሪዎች የሀገሪቱ ምክር ቤት መሳርያ ላይ ቁጥጥር ለማድረግ የሚያስችል ውሳኔ አለመውሰዱን በመቃወምና በአንድ የፍሎሪዳ ትምህርት ቤት ላይ የተገደሉትን ተማሪዎች ለማሰብ ከትምህርት ቤቶቻቸው ወጥተዋል።
“ይህ ጽሑፍ መሠረታዊ ብለን ከምንመድባቸው ጽሑፎች ይመደባል። በተለምዶ የሚሠራባቸውን ቃላት ከትክክለኛው መሠረታቸው (መነሻቸው) ጋር አያይዞ ትክክለኛውን ፍችና ጥቅም እንዲሰጡ ሙከራ ያደርጋል። በተለይም የግዕዝ ቋንቋ ያለውን ጥቅም ለማወቅ ይረዳል ብለን እንገምታለን።”
“ይህ ጽሑፍ የቅኔ ቤት ወይም የቅኔ ትምህርት ቤት ተብሎ የሚታወቀውን ጥንታዊ ተቋም ይመለከታል። ጥናቱም ቅኔና የሥነጽሑፍ ተግባሩን፣ ቅኔና የንድፈ ሀሳብ አወቃቀሩን፣ እና ቅኔና የፍልስፍና ተግባሩን ይዳስሳል።”
“ፍትሐ ነገሥትና በወቅቱ የነበረው የፍርድ አሰጣጥ የዘመኑ ማኅበረሰብ ሥርዐት ነጸብራቅ እንደመሆኑ መጠን የሰጠው ግልጋሎትም ማኅበረሰቡን በየደረጃው ከፋፍሎ ነው።”
“ከእግዚአብሔር የተሰጥዎት ስልጣን አጣርተው እንዲፈርዱና እንዲቀጡበት እንጂ በስሜትዎ ተገፋፍተው የሚፈርዱና ሰብአዊ መብትን የሚደፍሩ ከሆነ እንኳንስ እኔ ልጆቼ ለንጉሥ እንዳያድሩ ይኸው እረግሜአለሁ” አቶ አላድነህ ለንጉሥ ምኒልክ
“በእኛ አገር እህሎች አብዛኛውን ጊዜ የተወሰኑት በምግብ ምንጭነት ብቻ ነው። አገራችን ሰፊ የተፈጥሮ የዘይት ሀብት እያለት የዘይት ፍሬዎች ላይ የሚደረገው የኬሚካል ጥናት ገና በጅምር ላይ ነው።”
የኢትዮጵያ ፖለቲካ መሰረታዊ ችግር “አለማወቅ” ነው። ይህን ስል ለአንዳንዶች ንቀት አሊያም እብሪት ሊመስል ይችላል። ነገር ግን ስለ እኔ የሚኖራችሁ ስሜት ያነሳሁትን ሃሳብ ቅንጣት ያህል አይቀይረውም። ምክንያቱም እዚህ ሀገር ያለው መሰረታዊ ችግር አላዋቂነት ነው። አዋቂ ማለት ጠያቂ ነው። ምንም ነገር ሲሆን “ምን? የት? እንዴት? ለምን?” የሚሉትን ጥያቄዎች ያነሳል። ለእነዚህ ጥያቄዎች አጥጋቢ ምላሽ ሲያገኝ እርምጃ ይወስዳል። ኢትዮጵያ ውስጥ ግን ጥያቄ የሚጀምረው ከድርጊት በኋላ ነው። በተለይ የዛሬ ትውልድ የፊት ገፅታሀን የሚያጣራው አንገትህን በሜንጫ ቆርጦ ከጣለ በኋላ ነው።
ለምሳሌ አቶ ጃዋር መሃመድ በፌስቡክ ገፁ ላይ “ተከብቤያለሁ” ብሎ ሲፅፍ በዚያ ውድቅት ሌሊት ወጣቱ ድንጋይና ፌሮ ይዞ መሮጥ ከመጀመሩ በፊት “ጃዋር ማንና የት ነው? ጃዋር ለምንና እንዴት ነው የተከበበው?” ብሎ መጠየቅ ነበረበት። ይህን ቢያደርግ ኖሮ ያ ሁሉ መከራና ሁከት አይከሰትም። የ86 ሰዎች ህይወት በከንቱ አይቀጠፍም ነበር። ጥያቄ መጠየቅ ስንጀምር እውነታው ይፋ ይወጣል። የጃዋር አጋች-ታጋች ድራማ ውሸት መሆኑን ካወቅን ሁከትና ብጥብጥ የሚነሳበት ምክንያት የለም። ምክንያቱም ጃዋር መሄመድ ትውልዱ ኢትዮጵያ ይሁን እንጂ ዜግነቱ አሜሪካዊ ነው። የተከበበው ደግሞ ባሌ ወይም ነገሌ ሳይሆን አዲስ አበባ ቦሌ ነው። ቀጣዩ ጥያቄ “ማን ከበበው? ለምንና እንዴት ተከበበ?” የሚል አይደለም።
ከዚያ ይልቅ ጥያቄው መሆን ያለበት “የአሜሪካ ኢምባሲ ከአቶ ጃዋር መኖሪያ ቤት ምን ያህል ይርቃል?” የሚል ነው። ምክንያቱም እያንዳንዱ የአሜሪካ ዜጋ ኢትዮጵያ እንደገባ በማንኛውም አግባብ የማይቋረጥ ወይም የማይጠለፍ ቀጥተኛ የስልክ መስመር ይሰጠዋል። ይህ ስልክ ለአደጋ ግዜ የሚያገለግለው ነው። ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ አንድ አሜሪካዊ ዜጋ በሕይወቱ ላይ ምንም ዓይነት አደጋ ቢገጥመው ከእሱ የሚጠበቀው በዚህ የስልክ መስመር መደወል ብቻ ነው። አዲስ አበባ የሚገኘው በሚገኘው የአሜሪካ ኢምባሲ ቅጥር ግቢ ውስጥ ለዚሁ ዓላማ ተብለው ሁሌም በተጠንቀቅ የቆሙ ስድስት ሄሌኮፕተሮች፣ ሁሌም በከተማው ቅኝት የሚያደርጉ 13 ፈጣን መኪኖች አሉ። አንድ አሜሪካዊ አደጋ ደረሰብኝ ብሎ በደወለ በጥቂት ቅፅበት ውስጥ እነዚህ መኪኖች እና ሄሌኮፕተሮች ከቦታው ደርሰው ከአደጋ ይታደጉታል።
ስለዚህ ጃዋር መሃመድ ትክከለኛ አደጋ ተጋርጦበት ቢሆንና ከአሜሪካ ኢምባሲ በተሰጠው የስልክ መስመር ደውሎ ቢሆን ኖሮ ኮማንደር እንዳለ “የተባለው” ሰውዬ ከጃዋር ጠባቂዎች ጋር በስልክ አውርቶ ሳይጨርስ ሄሌኮፕተሮቹ ከጃዋር ቤት ጋር ደርሰዋል። “ቄሮ ተከብቤያለሁ!” ብሎ ፌስቡክ ላይ ከመለጠፉ በፊት አሜሪካን ኢምባሲ ይደርሳል። ነገር ግን የጃዋር ፍላጎት የአጋች-ታጋች ድራማ መስራት እንጂ የደህንነት ስጋት አልነበረበትም። እኛም ደግሞ ማን፣ ለምን፣ የትና እንዴት ብለን አንጠይቅም። በመሆኑም ማንም እየተነሳ የፈለገውን ባደረገና በተናገረ ቁጥር እንደ እሳት እራት ለሞት እንጣደፋለን። መጠየቅ ምክንያታዊ ያደርጋል፣ ማወቅ ከጥፋትና ፀፀት ይታደጋል። እኛ ግን አናውቅም፣ አንጠይቅም። ስለዚህ ለአንድ ቀን እንኳን በአካል አግኝተን፥ አናግረን የማናውቀው ሰው ፌስቡክ ላይ የፃፈውን ውሸት አይተን አሊያም በቴሌቪዥን የተናገረውን ጥላቻ ሰምተን አብሮ አደግ የጎረቤት ልጅን በድንጋይ ቀጥቅጠን፣ በስለት ቆራርጠን እንገድላለን።
በእርግጥ ጭፍን ድጋፍና ተቃውሞ የኦሮሞ ወጣቶች ችግር ብቻ አይደለም። ከዚያ ይልቅ ከቅማንት እስከ ወላይታ፣ ከአዲስ አበባ እስከ ድሬዳዋ፣ ከአሶሳ እስከ አሳሳ፣ ከአፋር እስከ ሀረር፣ ከመቀሌ እስከ ሶሜሌ፣… በአጠቃላይ በሁሉም የሀገሪቱ አባቢዎች የሚስተዋል ችግር ነው። የጃዋር ደጋፊዎች ሆኑ ተቃዋሚዎች፣ “ዶ/ር አብይ ከጎንህ ነን” እና “እኔም ጌታቸው አሰፋ ነኝ” የሚል ፅሁፍ ያለበት ቲሸርት ለብሰው አደባባይ ከወጡት ውስጥ አብዛኞቹ ማንን ለምን እንደሚደግፉት በግልፅ ለይተው አያውቁም። እንዲህ ያለ ነገሮችን በዝርዝር ለመጠየቅና ለማወቅ ፍላጎትና ተነሳሽነት የሌለው ትውልድ ደግሞ የአፈ-ጮሌዎች መጫወቻ ይሆናል። እነዚህ አፈ-ጮሌዎች በራዲዮ፣ ቴሌቪዥን፣ ጋዜጣና ማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ አይን-ያወጣ ውሸት የሚያሰራጩት የተባለውን ሁሉ ሳይጠይቅና ሳያውቅ ባሰቡት መንገድ የሚነዳ ወጣት እንዳለ ስለሚያውቁ ነው።
ጃዋር መሃመድ ወያኔን ለማስወገድ በተደረገው ትግል ትልቅ አስተዋፅዖ አበርክቷል። በኦሮሚያ ክልል የታየውን ህዝባዊ አመፅና ተቃውሞ በማስተባበር ረገድ የማይተካ ሚና ተጫውቷል። ለዚህም ተገቢ ክብርና ዕውቅና ሊሰጠው ይገባል። ይሁን እንጂ እስከ 2010 ዓ.ም አጋማሽ ድረስ ከወያኔ ጋር ሲታገልና ሲያታግል የነበረ ግለሰብ 2012 ላይ “ወያኔ የኦሮሞ ህዝብ አጋር ነው” ሲል የጃዋር ደጋፊዎች “ለምንና እንዴት?” ብለው መጠየቅ አለባቸው። ሌሊት ላይ ጃዋር “ተከብቤያለሁ” ብሎ ከመፃፉ የተወሰኑ ሰዓታት በፊት “ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ምሽት ላይ ወደ ሩሲያ እንደሚጓዙ እና ጃዋር መሃመድ በመኖሪያ ቤቱ እንደሚገኝ ስላረጋገጥን ዕቅዳችንን ለመፈፀም ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል” የሚል መልዕክት የያዘ ኢሜይል ላይ የተነጋገርነውን ለመፈፀም ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል” የሚል መልዕክት ከአቶ ጌታቸው ረዳ በኢሜይል የተላከለት መሆኑ ታውቋል።
ስለዚህ ከወያኔ ጋር በተደረገው ትግል ለኦሮሞ ህዝብ ትልቅ ውለታ የዋለው ጃዋር ዛሬ ደግሞ መልሶ ከወያኔ ጋር በመመሳጠር የኦሮሞን ህዝብ አሳልፎ ሊሸጥ እንደሆነ መጠርጠር ተገቢ ነው። ይህን ማድረግ ከተሳነን ግን ላለፉት አመታት በተደረገ ትግል የተወገደውን የጭቆና ስርዓት መልሰን በራሳችን የምንጭን መሆኑ የማይቀር ነው። ነገሩን ይበልጥ አሳፋሪ የሚያደርገው በስንት ትግል ወደ ስልጣን የመጣውን የዶ/ር አብይ አመራር አስወገድን በስንት መስዕዋት የተወገደውን የዘራፊዎች ስብስብ መልሰን ወደ ስልጣን መምጣታችን ነው። ይህ በማንኛውም አግባብ ለማድረግ ቀርቶ ለማሰብ እንኳን የሚከብድ ነገር ነው።
በዚህ ሳይጠይቅና ሳያውቅ በሚደግፍና በሚቃወም ትውልድ የፖለቲካ ቁማር የሚጫወተው ጃዋር ብቻ አይደለም። በዚህ ረገድ ህወሓቶች ከማንም የላቀ ልምድና ክህሎት አላቸው። አሁን ላይ የህወሓቶች ዓላማና ግብ በማንኛውም አግባብ ቢሆን ተመልሶ ወደ ስልጣን መምጣት ነው። ለዚህ ደግሞ ሀገር በጦርነት ቢፈርስ፣ ህዝብ በግጭት ቢተራመስ ደንታ የላቸውም። ምክንያቱም የሀገር አንድነትና እድገት፣ የህዝብ ሰላምና ደህንነት ለእነሱ አሳሳቢ ጉዳይ አይደለም። የህወሓቶች ዓላማና ግብ እድሜ ልክ ህዝቡን ማፈንና ሀገሪቱን መዝረፍ ነው። ይሄን ደግሞ ባለፉት 27 አመታት በተግባር ታይቶ የተረጋገጠ ሃቅ ነው። ስለዚህ በማንኛውም አግባብ ከህወሓቶች ጋር በአብሮነትና ትብብር መስራት የአፈናው ተሳታፊ፣ የዘረፋው ተቋዳሽ ለመሆን ከመፈለግ የመነጨ እንደሆነ ልንገነዘብ ይገባል። ነገር ግን ወጣቱ ትውልድ “ለምንና እንዴት?” ብሎ መጠየቅ እስካልጀመረ ድረስ የበግ ለምድ የለበሱ ተኩላዎች የውሸት መዓት ይናገራሉ፣ የሃሰት ማስረጃ ያሰራጫሉ። ምክንያቱም የማያውቅ፥ የማይጠይቅ ትውልድ እያደር አምኖ እንደሚቀበላቸው ጠንቅቀው ያውቃሉ።
ላለፉት 27 አመታት በስልጣን ላይ በቆዩበት መልኩ ሌላ 27 አመታት ለመቆየት ቢያስቡ ሊገርመን አይገባም። ከዚያ ይልቅ የሚገርመው የጃዋር ከእነሱ ጋር በአብሮ ለመስራት ፍቃደኛ መሆኑ ነው። የእነ ጃዋር እና ህወሓቶች ትብብር በዋናነት በሦስት ነገሮች ላይ የተመሰረተ ነው። ሁለቱ ወገኖች የኦሮማራ ጥምረትን ማፍረስ፣ የኢህአዴግን ውህደት ማደናቀፍ እና የመደመር እሳቤን በማጣጣል ረገድ በተቀናጀ መልኩ በመስራት ላይ ይገኛሉ። የኦሮማራ ጥምረት የህወሓትን አከርካሪ በመስበር የዶ/ር አብይ አመራር ወደ ስልጣን እንዲመጣ ያስቻለ ነው። የኢህአዴግ ውህደት ደግሞ በህወሓት መሪነት የተዘረጋውን የአፓርታይድ ስርዓት ጨርሶ በማስወገድ የሀገሪቱን አንድነትና ሰላም በማረጋገጥ ረገድ ቁልፍ ሚና ይኖረዋል። የመደመር እሳቤ ደግሞ የኦሮማራ ጥምረት እና የኢህአዴግ ውህደት፣ ብሎም የሀገሪቱ ፖለቲካና ኢኮኖሚ የሚመራበት የለውጥ አቅጣጫ ነው። እነዚህ ደግሞ የተጀመረውን ለውጥ በማስቀጠል ረገድ ቁልፍ ሚና አላቸው። ስለዚህ የእነ ጃዋር እና የህወሓቶች ጥምረት የተጀመረውን ለውጥ በማጨናገፍ ላይ የተመሰረተ እንደሆነ መገንዘብ ይቻላል።
ህወሓቶች የተጀመረውን ለውጥ ማደናቀፍ የሚሹበት መሰረታዊ ምክንያት እንደ ቀድሞ የራሳቸውን የበላይነት ለማረጋገጥ ነው። የህወሓቶች የስልጣን የበላይነት የሚለው አገላለፅ በተደጋጋሚ ጥቅም ላይ ስለዋለ ለዛና ትርጉም እያጣ መጥቷል። ይህ ግን ላለፉት 27 አመታት የነበረውን የህወሓት የበላይነት ለመካድ አያስችልም። በዚህ ረገድ አቶ አስመላሽ ወልደስለሴ የተባሉትን የህወሓት/ኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ አባልን እንደ ማሳያ መጥቀስ ይቻላል። በመጋቢት ወር 2010 ዓ.ም 17 ቀን በፈጀው የኢህአዴግ ስብሰባ ላይ “ዶ/ር አብይ አህመድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ ከሚመረጥ ሞት ይሻላል” ብሎ ሲፎክር ነበር። በተለይ ደግሞ “ሁሉም የፖለቲካ እስረኞች መፈታት አለባቸው” የሚለው ውሳኔ ለህዝብ ይፋ መደረጉን ተከትሎ የቀድሞውን ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማሪያም ደሳለኝ እና ምክትል ጠቅለይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንንን “የቀለም አብዮተኞች ናችሁ” ብሎ ከመሳደብ ጀምሮ “በሽጉጥ እገድላለሁ” እስከማለት ደርሶ እንደነበር በቦታው የነበሩ ዓይን-እማኞች ይናገራሉ።
ከሰሞኑ ደግሞ አቶ አስመላሽ የኦሮማራን ጥምረት፣ የኢህአዴግን ውህደት እና የመደመር እሳቤን የሚያጠጥል ቃለ ምልልስ አድርገዋል። አሁን ያለው ለውጥና አካሄድ ፈፅሞ ሊወጥላቸው እንደማይችል በቃለ ምልልሳቸው በዝርዝር ገልፀዋል። ማወቅ የሚሻ ሰው “አቶ አስመላሽ ለውጡን አምርሮ የሚቃወመው ለምድነው?” ብሎ ቢጠይቅ መልሱን በቀላሉ ያገኘዋል። በመጀመሪያ ደረጃ ይህ ግለሰብ በስልጣን ላይ በነበረበት ወቅት የማይገቡበት ቦታ አልነበረም ማለት ይቻላል። ምክንያቱም ሰውዬው በጥቅሉ 14 ስልጣኖች ነበሩት። እነሱም፡- 1) የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባል፣ 2) በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባል የመንግስት ዋና ተጠሪ.፣ 3) በኢፊዴሪ መንግስት የመልካም አስተዳደር ጉዳዮች አማካሪ፣ 4) በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የፍትህ አስተዳደር ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ፣ 5) የበጎ አድርጎት ድርጅቶች ቦርድ ሰብሳቢ፣ 6) የብሮድካስት ባለስልጣን ቦርድ ሰብሳቢ፣ 7) የሜቴክ ቦርድ አባል፣ 8) የዳኞች አስተዳደደር ጉባኤ ሰብሳቢ፣ 9) የትግራይ አካል ጉዳተኞች ማህበር ቦርድ ሰብሳቢ፣ 10) የኢፈርት ድርጅቶች ቦርድ አባል፣ 11) የኢትዮጵያ ፓራኦሎምፒክ ሊቀመንበር፣ 12) የኢትዮጵያ ወዳጅነት ፎረም ሰብሳቢ፣ 13) የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ቦርድ ሰብሳቢ፣ እና 14) የኢትዮጵያ እምባ ጠባቂ ተቋም ቦርድ ሰብሳቢ ነበር።
በዚህ መሰረት አቶ አስመላሽ ማለት በሀገሪቱ የፍትህ ስርዓት ሲጫወት የነበረ፣ የፀረ-ሽብር አዋጁን ጨምሮ አፋኝና ጨቋኝ የሆኑ አዋጆችን ሲያረቅቅና ሲያፀድቅ የነበረ፣ በሰብዓዊ መብት ጥሰት እና በዜጎች እምባ ላይ ሲያላግጥ የነበረ፣ እንደ ዘርዓይ ወልደሰንበት ያሉ ጋጥወጥ የሆኑ ሰዎች ከሜዳ ላይ እያነሳ በዳኝነት ሲሾም የነበረ፣ ከዚህ አልፎ ተርፎ ዳኞች ጋር ስልክ በመደወል የፍርድ ቤት ውሳኔን ሲያስቀይር የነበረ ሰው ነው። በዘረፋና ሌብነትም ቢሆን ትልቅ ድርሻ አለው። በአፋር የሚገኘው የጨው ማዕድን ማውጫ በባለቤቱ ስም ተቆጣጥሯል። ከዚህ በተጨማሪ እንግሊዝ ሀገር፣ አዲስ አበባ እና መቀሌ ላይ የራሱ መኖሪያ ቤት አለው። አሁን ላይ ሁለት ልጆቹና ባለቤቱ እንግሊዝ ሀገር በሚገኘው ቤቱ ይኖራሉ። እሱ ራሱ በቅርቡ ለሥራ እንደሄደ በማስመሰል በመንግስት ወጪና አበል እንግሊዝ ለ28 ቀናት ያህል ቆይቶ መምጣቱን ተሰምቷል።