Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
• ስለ ጠላት እንቅስቃሴ በቂ መረጃ አስቀድሞ መሰብሰብ የግድ ይላል። የጠላት የሰው ኃይል ብዛት፣ የመሳሪያ አይነት፣ የቅድመ ዝግጅትና እቅድ መረጃዎች በጁ ካሉ ለሚወስዳቸው እርምጃዎች እጅግ ጠቃሚዎች ናቸው።
• በስርአት የታነጸና ጥሩ ልምምድ ያለው ትንሽ የሽምቅ ጦር ብዛት ያለውን የጠላት ጦር ማሸነፍ እንደሚችል ታሪክ በተደጋጋሚ አሳይቷል። በቻይና በጃፓን ኢምፔሪያሊስም ላይ፤ በኣፍጋንሲታን በሩስያ ላይ፤ በቪየትናም በኣሜሪካ ላይ በሕዝብ የተደገፉ በብዛትም በመሳሪያ ብዛትናኣ ጥራት ኣናሳ የሆኑ ሽምቅ ተዋጊዎች ድል ኣድርገዋል።
• የሽምቅ ውጊያ ከመደበኛ ጦርነት የሚለየው በመሳሪያም ሆነ በሠራዊት ብዛት ታግዞ ጠላት ላይ አንድ ትልቅ ጥቃት ማድረስ ሳይሆን አሳቻ ጊዜና ቦታ እየመረጠ ተደጋጋሚና ትንንሽ የደፈጣ የወረራ ጥቃቶች ማድረሱ ላይ ነው።
• ጠላትን ድንገት ማጥቃት፣ ማቁሰልና ማዳከም አይነተኛ ባህሪዎቹ ናቸው። ኣንድ ሽምቅ ተዋጊ ድንገት ያጠቃል፣ ያፈገፍጋል፣ ይበተናል ደግሞ ተመልሶ ተደራጅቶ ያጠቃል።
2. ጥቃቱን ተደጋጋሚና በሁሉም አቅጣጫ ማድረግ፡ ጠላት ሁሉንም ኣቅጣጫ ለመከላከል፡ የሠራዊት ክምችቱ እንዲበታተን፣ አንዲለጠጥ፣ ኣንዱ የጠላት ኃይል ለሌላው የጠላት ኃይል አንዳይደርስ፣ ኣቅሙና ጉልበቱ አንዲበታተን፣ እንዲከፋፈል ማስገደድ፤
• አርበኛው ሊፈጽመው ያሰበው ጥቃት ግልጽ የሆነ ሌሎች አርበኛ ባልደረቦቹ የተረዱትና በሚገባ የተዘጋጁበት መሆኑ በጣም ኣሰፈጊና መሰረታዊ ነው። ይህንን ለማድረግ ደግሞ በቂ የሆነ መረጃ ሊኖር ይገባል።
• ይህ ትግል ረዥምና የሚያስከፍለውም መስዕዋትነት ከፍተኛ ቢሆንም እንኳ በዓላማ ጽናትና በመንፈስ ብርታት የታነፀን አርበኛ ካለመው ግብ ከመድረስ አያግደውም፤ ያሸንፋል እንጂ በፍጹም አይሸነፍም።
• በየቀኑ የሚቀዳጀቸውን ትናንሽ ድሎች እያበረከተ ከፍ ወዳለ ደረጃ ማድረስና የሕዝቡንም ንቃትና ድጋፍ ማሳደግ የሽምቅ ተዋጊው ዋነኛ አላማ መሆን ይኖርበታል።የአርበኛውና የሕዝቡ መደጋገፍ ወደ ማያጠራጥር የድል ጎዳና ያደርሳል።
• የጠላትን ጦር እንቅስቃሴና ግንኙነት በመግታት ትላልቅ ከተሞች ውስጥ ብቻ አፍኖ ይዞ በገጠሩና ትናንሽ ቀበሌዎች ውስጥ አርበኛው የራሱን የተቀውሞ ጎራ ማጠናከርና ብሎም በየፊናቸው የሚንቀሳቀሱትን ሌሎች አርበኞች ወደ አንድ ስብስብ ማምጣት ይኖርበታል።
• የአርበኛው ቀዳሚ ስትራቴጂ ያለ የሌለ ኃይሉን አሰባስቦ ጠላት ባላሰበው ሰአትና ቦታ ከፍተኛ ጉዳት ማድረስ ነው። ይህን ሲያደርግም የጠላት ጦር መልሶ ለማጥቃት የሚችልበትን አቅም ሙሉ በሙሉ በማሳጣት መሆን ይኖርበታል።
1. በመላው ኢትዮጵያ በቀበሌ፣ በወረዳ፣ በዞን፣ በክልል የሚገኙና በሕዝብ ላይ ግፍ የሚፍጽሙ የወያኔን የኣስተዳድርና የደህንነት የፖሊስ ጣቢያዎች፡ የሚሊሽያ መዋቅሮችን ማጥቃት ፣ መበጣጠስ፣ በሕዝብ ላይ ግፍና ጥቃት የሚፈጽሙትን ግለሰቦች መምታት፣ ማሰወገድ፣
3. በኣራቱም የኢትዮጵያ ማእዘናትና ለወያኔ ግኙነትና ኣቅርቦት የሚያገልግሉና ዋና ዋና መንገደች ላይ በሚንቀሳቅሱ የጠላት መሆናችቸው በተረጋገጡ ተሽከርካሪዎች የነዳጅ ዲፖ መኪናዎች ላይ በመረጃናላይ የተመሰረቱ የደፈጣ ጥቃቶች መሰንዘር፡
7. አነዚህ በተደረጉ መጠን የወያኔ ሠራዊት ሞራል ይብሱኑ አየተዳከመ ይሄዳል፣ ክመዳከምም ኣልፎ ሞራሉ ይላሽቃል፣ ይሰላቻል። የሚከዳው፣ የሕዝቡን ትግል የሚቀላቀለው፤ አንዲሁም በወያኔ ኣዛዦቹ ላይ የሚያምፀው ሠራዊት ቁጥር ይጨምራል።
8. በተለይም በሁሉም ቦታዎች፣ ኣካባቢዎችና ዋና ዋና የግንኙነትና የኣቅርቦት መንገዶች ላይ የሚደረጉ ወረራና ደፈጣዎች ሲበራከቱ፣ የወያኔ ጦር ኃይሉን በየቦታው ለመበታተን ይገደዳል፣ ወይንም ጥቂት ዋና ዋና ከተሞች ላይ ኃይልኑን ኣከማችቶ አነዚህን ከሸማቂ ኣርበኞች ለመከላከል ይገደዳል።
9. የጠላት ጠንካራ ጎኖቹ መሳሳት መመናመን ሲጀምሩ የጠላት መሪዎች በከፍተኛ ደረጃ ይሸበራሉ፤ ለማቀድ ለማሰብ ኣስቦ ለመንቅሳቅስ የማይችሉበት የሞራልና የስነልቦና ሁኔታ ውስጥ የሚገቡበት ሁኔታ ይፈጠራል። ይህ ደግሞ ሕዝብን የሚስቆጣ ትግሉን የሚያግዙና የሚያጠናክሩ በርካታ ትልልቅ ስህተቶች እንዲፈጽሙ ያደርጋቸዋል፡፡
10. በዋና ዋና መንገዶች ላይ የጠላት የኣቅርቦትና የግንኑነት መንገዶችና መስመሮች ላይ የሚንቀሳቅሱ ተሽከርካሪዎች ከደፈጣ ጥቃቶች ለመከላከል ጠላት ኮንቮይ ወንም አጃባ ይጀምራል። ይህ ደግሞ በሠራዊቱ ላይ ብቻ ሳይሆን በወያኔ የኢኮኖሚያዊ ተቁዋሞች ላይ ከፍተኛ ውጥረትና አጥረት ይፈጥራል፡
11. የጠላት የገንዝብ ኣቅሙ ሰራዊቱን ለመቀለብና ለማስታጠቅ ያለው ኣቅም ይመናመናሉ። በሁለንተናዊ መልኩ የጠላት ጠንካራ ጎንኖቹ ሁሉ መሳሳት፣ መዳከም፣ መመናመንና መፍረክረክም ይጀምራሉ። በ100 ቦታ ላይ በስለት ተወግቶ ደሙ ያለማቋረጥ እንደሚፈስና ለሞት እንደሚጋለጥ ሰው ይሆናል።
12. ለሸማቂው ኣርበኛ የተመናመኑና የተበታተኑን አነዚህን የጠላት ሠራዊት ክፍሎች በብዛት ኣድቅቆ ለመምታት ለመደምሰስ ለማውደም የሚያስችለው ኣዳዲስ ሁኔታዎችን ይፈጠርለታል።
13. በዚህ ሂደት የሽምቅ ተዋጊ ኣርበኞች ሞራልና የውጊያ ልምድ በከፍተኛ ደረጃ መዳበር ይጀምራል። የሕዝብ ወገኖች በራስ የመተማመን፣ ሥርዓቱን በድፍረት የመታገል፤ ሕዝብም ለኣርበኛው የሚሰጠው ድጋፍ በከፍተኛ ደረጃ ይጨምራል። ኣርበኛውን የሚቀላቀለው ኢትዮጵያዊ በከፍተኛ ቁጥርና በስፋት ማግኘት ይጀምራል፣ ኃይሉ ይጠናከራል፤ ከሽምቅ ተዋጊነት ወደ ሞባይል ጦርነት/ማለት አንደ መደበኛ ጦር የመዋጋት ደረጃ የሚሸጋገርበት ሁኔታዎች ይፈጠራሉ ። የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ለድል መቃረብን የሚመልክት ኣንዱና ትልቁ መለኪያ ይሆናል ማለት ነው።
የአሁኑ ሥፍራ: ቤት » ማሳያ ክፍል » የወጪ ዝርዝር » የመቁረጫ ማሽን » QC12K-8X3200 አ.ሲ. የማሸጊያ ማሞቂያ ማሽን, E21S HARSLE ሃይድሮሊክ የሸክላ ብረት ማያያዣ ቪዲዮ
ኣብ ብርክት ዝበሉ ከተማታት ኦሮምያ ሎሚ’ውን ተቃውሞ ጸረ መንግስቲ ቀጺሉ ከምዘሎ ዝገለጸ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሓላፍነቶም ብመንጽር ዓለም-ለኸ ሕግታት ንክፍጽሙ፣ ተቃወምቲ ድማ ህውከትን ጎነጽን ንከውግዱን ጸዊዑ።
ኣብ ገለ ከባቢታት ኢትዮጵያ ንኣገልግሎት ኢንተርኔት ኣብ ክንዲ ምዕጻው፣ መንግስቲ መንቀሊ’ቲ ቅልውላው ንክፍትሽን፣ ብሕልፊ ናጻ ጉጅለ ተዓዛቢ ናብ ክልል ኦሮምያ ንክኣትው ንክፈቅድ ጸዊዑ።
ገለ ገለ ሰባት ብዛዕባ ጾትዊ ርክብ ብዙሕ ጊዜ ይሓስቡ። ገለ ካልኦት ከኣ ሳሕቲ ጥራይ ይሓስቡ። ኣብ እዋን ጕብዝና ምስ ጾታዊ ርክብ ዝተኣሳሰር ብዙሕ ሓሳባት ምሕሳብ ንብር እዩ። ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትሓስብ ወይ ጾታዊ ባህጊ ክህልወካ ጌጋ ኣይኮነን።
ኣብ ትዛነየሉ ግዜን ጽብቕ ኣብ ዘለኻሉ ግዜን ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ክትሓስብ ልሙድ እዩ። ምናልባሽ ምስ ተፍቕራ ጥራይ ጾታዊ ባህጊ ይህልወካ፣ ወይ ከየፍቐርካ ክስምዓክ ይኽእል። ዝበዝሕ ግዜ ጾታዊ ባህጊ ምህላው ደስ ዘብል ስምዒት እዩ።
ኣብ ኣእምሮኻ ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ምስልሳል ልሙድ እዩ። ገለ ሰባት ምሉእ ታሪኽ ጾታዊ ርክብ ኣብ ኣእምሮኦም ይፈጥሩ። ኣብ ኣእምሮኣዊ ምስልሳል ነቲ ነገር ኣብ ጉህዶ ክትገብሮ ደሊኻ ኣለኻ ማለት ክኸውን ይኽእል፣ ግና ናይ ግድን ኩምኡ እዩ ማለት ኣይኮነን። ብዛዕባ ዝደለኻዩ ከተሰላስል ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ንነብሶም እንዳተናኸፉ ሓሳብ ጾታዊ ርክብ የሰላስሉ።
ጾታዊ ርክብ ክትገብር ኣብ ትደልየሉ እዋን ብዙሕ ደም ናብ ክፋላት መፍረ የብል። ከናፍር ብልዕቲን ጕድበን ይንፍሑ። ኣብ ውሽጢብልዕቲ ጠሊ ዝገብር ፈሳሲ ይጅምር። ብልዕቲ ይኽፈትን ዓሙቕ ይኸውንን።
ህርመት ልቢ ይቕልጥፍ፣ እስትንፋስ ይቕልጥፍ፣ ቖርበትካ ከኣ ይመውቕ። ኣብ ጥርዚ ስምዒት ምስ ትበጽሕ እሾኻዊ ስምዒት ይገብረልካን ቁሩብ ጽሩውሩው ይብለካን። ዳርጋ መሬት ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኮይኑ ይስምዓካ።
ብዘይ ጾታዊ ድልየት መትሎኻ ክቐንዓካ ወይ ጠሊ ኣብ ርሕሚ ክገብረልኪ ይኽእል። እዚ ንኣብነት ኣብ ጊዜ ምሸት ክትድቕስን ክትሓልምን ከለኻ የጋጥም። እዚ ኣካላትካ ዝለማመደሉ ኣገባብ እዩ።
ሓደ ሓደ ጊዜ ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ጾታዊ ድልየት ክስምዓካ ይኽእል። ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ጾታዊ ድልየት ምስ ዝገብረልካን፣ ርሕምኪ ኣዝዩ ጥሉል ምስ ዝኸውንን ነብስኻ ናይ ገዛእ ርእሱ ሂወት ከም ዘለዎ ኮይኑ ክመስል ይኽእል።
ሓደ ሓደ ጊዜ ጾታዊ ድልየት ይስምዓካ ግና መትሎኻ ኣይቐንዕን፣ ርሕሚ ከኣ ኣይጠልልን ወይ ኣይንፋሕን። እዚ ዘይልሙድ ኣይኮነን። እዚ ተጨኒቅካ ወይ ፈሪሕካ ስለዘለኻ ክኸውን ይኽእል።
ሜጀር ጄኔራል መርዕድ ንጉሤ ጥር 13 1926 ዓ.ም. በዘመኑ በነበረው የአስተዳደር መዋቅር በሸዋ ጠቅላይ ግዛት በሱሉልታ ወረዳ በሙሎ ምክትል ወረዳ ድሬ ለኩ በመባል በምትታወቀዋ መንደር ተወለዱ። ያችን የተወለዱባትን የገጠር መንደር ለቀው ዘመናዊ ትምህርት ለመማር እስከሄዱ ድረስ የወላጆቻቸውን ከብቶች በመጠበቅ፣ ፈረሶችን በመግራትና አንዳንድ የግብርና ሥራዎችን በመሥራት ያደጉበትን መልካምና ደግ ቤተሰብ ይረዱ ነበር።
ጄኔራል መርዕድ በመጀመሪያ ወሊሶ ከዚያም አዲስ አበባ በበየነ መርዕድና በኮከበ ጽባሕ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤቶች ትምህርታቸውን ተከታትለዋል። በክብር ዘበኛ አካዳሚ ለሦስት ዓመታት በእጩ መኮንንነት ከሠለጠኑ በኋላ በ1946 ዓ.ም. በምክትል መቶ አለቅነት ማዕረግ ተመርቀው ሲወጡ ለረጅም ዓመታት አብረዋቸው ከኖሩት ከባለቤታቸው ከወይዘሮ አሰለፈች ኃይለማርያም ጋር ትዳር መሥርተዋል። በ1944 ዓ.ም. የክብር ዘበኛ ሠራዊትን የተቀላቀሉት ሜጄር ጄኔራል መርዕድ ንጉሤ ለ37 ዓመታት በሲቪልና በወታደራዊ ኃላፊነቶች አገራቸውን አገልግለዋል።
በውትድርና ሕይወታቸው መጀመሪያ በክበር ዘበኛ ሠራዊት ውስጥ የመቶ መሪ ከዚያም ኮንጎ በተባበሩት መንግሥታት ጸጥታ አስከባሪ ጦር ረዳት የዘመቻ መኮንን በመሆን ሠርተዋል። ኮንጎ በነበሩበት ጊዜ በጄኔራል መንግሥቱና በወንድማቸው በገርማሜ ነዋይ ንጉሠ ነገሥቱን ከሥልጣን ለማውረድ የተደረገው የመፈቅለ መንግሥት ሙከራ ሳይሳካ ይቀራል። ከመፈንቅለ መንግሥቱ መክሸፍ በኋላ የክብር ዘበኛ ጦር አባላት በእሥራትና በግዞት እንዲቀጡ ሲበየን የተለየ አቋምና አስተዳደር የነበረው የክብር ዘበኛም እንደ ሌሎቹ ክፍለ ጦሮች በምድር ጦር ሥር እንዲሆን ተወሰነ። አዲስ አበባ ስላልነበሩ ከእሥርና ከግዞት የተረፉት የክብር ዘበኛ ሠራዊት አባሎችም ከልዩ ክትትልና እንግልት ሊያመልጡ አልቻሉም። የዚያን ጊዜው መቶ አለቃ መርዕድም ከኮንጎ እንደተመለሱ በቅጣት ወደ ኤርትራ ተላኩ።
በወታደራዊ አገልግሎት ዘመናቸው ከኤርትራ መልስ ደብረዘይት የአየር ወለድና የኮማንዶ ትምህርት ኮርስ ከተከታተሉ በኋላ በፍቼ የማሠልጠኛ ጣቢያ በአዛዥነት ከዚያም ሆለታ በሚገኘው የአዛዥነትና መምሪያ መኮንንነት ኮሌጅ ውስጥ በተማሪነት፣ በአስተማሪነትና በአስተዳዳሪነት ሠርተዋል። ቀጥሎም በአዲስ አበባ የአራተኛ ክፍለ ጦር የትምህርት መኮንን፣ በባሌ የክፍለ ጦሩ ቀዳሚ መምሪያ የዘመቻ መኮንን ከዚያም ነገሌ ቦረና የሚገኘው የ28ኛ ሻለቃ አዛዥ በመሆን አገልግለዋል።
በ1966 የነገሌው ጦር ሲያምፅ ጦሩን ከጀርባ ሆነው በመቀስቀስና በመምራት ከፍተኛ አስተዋፆ አድርገዋል። በዚሁ ዓመት አጋማሽ ወደ አዲስ አበባ በመዛወር የ1966 ዓ.ም. ሕዝባዊ ዐመፅ እየተስፋፋ በሄደበት ወቅት የ4ኛ ክፍለ ጦር የዘመቻ መኮንን ሆነው ሠርተዋል። የ4ኛ ክፍለ ጦር የዘመቻ መኮንን እያሉ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር በመባል የሚታወቀው የተለያዩ የጦር ክፍሎች ተወካዮች የሚገኙበት “ደርግ” ተቋቋመ። ደርግ ሲቋቋም ጄኔራል መርዕድ (ያን ጊዜ ሌ/ኮሎኔል) ከ1966 እስከ 1969 ዓ.ም. የደርጉ ሥራ አስፈጻሚ ሹም በመሆን አገልግለዋል።
አገራችን በሶማሊያ ወረራና በሻዕቢያና ጀብሃ የመንገጠል እንቅስቃሴ በተወጠረችበት ወቅት የያኔው ኮሎኔል መርዕድ 7ኛ ክፍለ ጦር የሚል ስያሜ ያገኘውን ጦር በአጭር ጊዜ ውስጥ አሠልጥነው፣ ለውጊያ አዘጋጅተው የዚሁ ክፍለ ጦር አዛዥ በመሆን ኤርትራ ዘምተዋል። ይህንን ክፍለ ጦር እየመሩ በተደረገ ውጊያ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል። ከሕክምና መልስም የሰሜን እዝ ዋና አዛዥ በመሆን ጦሩን መርተዋል። የሰሜን እዝ አዛዥ በነበሩበት ወቅት በምጽዋና በሌሎች የጦር ሜዳዎች ላይ ባሳዩት ጀግንነትና የአመራር ብቃት በደርግ ዘመን የመጀመሪያው ብርጋዴር ጄኔራል ሆነው ለመሾምና የአንደኛ ደረጃ የጀብዱ ሜዳልያ ተሸላሚ ለመሆን በቅተዋል።
ከሰሜን እዝ አዛዥነታቸው በመቀጠል የኢትዮጵያ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም በመሆን አገልግለዋል። በዚህ የሥራ ኃላፊነታቸው ላይ የሶማሊያን ጦር ርዝራዥ ከኢትዮጵያ ምድር ጠራርጎ ያወጣውን የ“ላሽ” ዘመቻን በተሳካ ሁኔታ መርተዋል።እንዲሁም ለኢትዮጵያ ጦር ኃይሎች ከፍተኛ ጠቀሜታ ያላቸው መመሪያዎችን አዘጋጅተዋል።
ጄኔራል መርዕድ የኢትዮጵያ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ሆነው በመሥራት ላይ እያሉ በተፈጠረ ውዝግብ ለተወሰነ ጊዜ በጡረታ እንዲገለሉ ከተደረገ በኋላ በሲቪልነት የሐረርጌ ከዚያም የኤርትራ ክፍለ አገር ዋና አስተዳዳሪ ሆነው በተከታታይ አገልግለዋል።
የኤርትራ ክፍለ አገር አስተዳዳሪ ሆነው እየሠሩ ሳለ በተጨማሪ በሜጀር ጄኔራልነት ማዕረግ በሰሜን ኢትዮጵያ የሰፈረው የሁለተኛው አብዮታዊ ሠራዊት ዋና አዛዥ ሆነው ለአራት ዓመታት ሠርተዋል። በዚህ ጥንድ ኃላፊነታቸውም ወቅት በኤርትራ ክፍለ አገር ሰላም እንዲሰፍንና የሕዝቡ ኑሮ እንዲሻሻል የሚመለከታቸውን አካላትና ያገር ሽማግሌዎችን በማነጋገር ጉዳዩን በሰላም ለመፍታት ያደረጉት ጥረት በደርግ ውስጥ በነበሩ ከፍተኛ ሹማምንት ተቃዋሚነት ተጨናግፏል።
ከኤርትራ በኋላ ለሁለተኛ ጊዜ የኢትዮጵያ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም በመሆን ወደ አዲስ አበባ ተመለሱ። የጦር ኃይሎች ኤታማዦር ሹም ሆነው በማገልገል ላይ እያሉ የአገሪቱን ውድቀትና በመንግሥት በኩል ያሉ ስሕተቶችን የሚጠቁም የትክክለኛውን ጎዳና መፍትሔ ሐሳቦችን በተለያዩ ስብሰባዎችና ሪፖርቶችን ቢያቀርቡም ሰሚ ማግኘት አልቻሉም። በዚህም ምክንያት በአገሪቱ አስተዳደርና በጦር ኃይሎች አመራር ላይ ከኮሎኔል መንግሥቱ ጋር ያላቸው ቅራኔ እየተባባሰ መጣ።
ጄኔራል መርዕድ ንጉሤ የኮሎኔል መንግሥቱን የደርግ መንግሥት ለመጣልና በአገሪቱ ሰላም እንዲሰፍን ለማድረግ የታቀደውን የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ በግንባር ቀደምትነት መርተዋል። የመፈንቅለ መንግሥቱ ሙከራ ሲከሽፍ እጄን አልሰጥም ብለው እጅግ በሚወዷት አገራቸው ሰንደቅ ዓላማ ተሸፍነው ግንቦት 8 ቀን 1981 ዓ.ም. ራሳቸውን ሠውተዋል።
​ጄኔራል መርዕድ ንጉሴ ትሑት፣ ሰው ወዳድና አክባሪ፣ ፍቅር ሰጥተው የማይጠግቡ ደግ አባት ነበሩ። ያን ፍቅር በክብር ተቀብለው ያባታቸውን ፈር ለመከተል የሚጥሩ አምስት ሴት፣ አራት ወንድ ልጆች እንዲሁም አስራ ሰባት የልጅ ልጆችን አፍርተዋል።
ኣብ’ዚ ንርከበሉ እዋን ጽንኩርን ኣሕዛንን ኩነት ኮቪድ-19 ፡ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘርእይዎ ዘለዉ ሓልዮት፡ ንስግኣታቶም ዘንጸባርቕ ብምኽርን ተገዳስነትን ዝገብርዎ ኣስተዋጾ ቅዱስ ስርሓት’ዩ ኢዩ። ህዝቢ ካብ ህዝቢ ውድብ ካብ ውድብ፡ኣውራጃ ሃይማኖት…ወዘተ ከይተፈላልየ ብሓባር ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ ክሓትት ይረአን ይስማዕን ኣሎ።
ተርእዮ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ዓለምና፡ንህላወ ወዲ ሰብ ዝፈታትን ክሳብ ሞት ዘብጽሕ ለበዳ ሕማም፡ ኣብ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ደረጃ ብምህላው’ዩ። ብሰንኪ ኮቪድ19 ኣብ ዓለምና ተበጺሑ ዘሎ ስግኣት፡ ብፍላይ ከኣ ንኤርትራውያን ሎሚ ክንዮ’ቲ ዝሓለፈ ኩሉ መዳያዊ ዕንወትን ክሳራን ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ ህልውናኡ ከጓንፎ ዝጸንሐ ተጻብኦ ክረአ እንከሎ፡ ሓደ ብዛዕባ ህዝቡን ሃገሩን ዝሓስብ ክብሎን ክሓተሉን እትጽበዮ ዉሁብ ዝኾነ’ዩ። ስለ ዝኾነ ኸኣ ንሕና ኤርትራውያን ከም ኣካል ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም መጠን ፡ ካብቲ ዝጸናሕናዮ ንዓና ዘይገልጽ ሂወትን ሃለዋትን ወጺእና፡ነቲ ሓቀኛ ትርኢትና ንመስለሉ፡ልባዊ፡ቅኑዕ፡ፍትሓዊ፡ሓልዮት፡ርህራሀ ምትሕግጋዝ፡ ምትብባዕ፡ ተስፋ ዘመንጩን ዘፈልፍልን፡ብሕልናን ግብርን ክንሰርሕ ከም ወትሩ ንድሕነት ህዝብናን ሃገርናን ብፍሉይ ኣትኵሮ ክንሓስብ ዝገብረና መወዳእታ ዘይብሉ ፍሉይ ምኽንያታት ዘለዎ’ዩ። ኣብ ጉዳይ ድሕነት ሃገር መደባት ይስራዕ፡ መስርሕ ይጅምር እንዳተገምገመ ከኣ ኣብ መወዳእትኡ ኣብ ሸተኡ ይበጽሕ። ሙሉእ ፍታሕ ከኣ ይረክብ። ካብኡ ሓሊፉ ተሪፉ፡ ነዚኣ መድረኽ’ሞ ንሕለፋ እንዳተባህለ ዝቀርብ ቀጻልነት ተሳትፎ ዘይብሉ ዝተበታተኸ መደብ ዋጋ የብሉን።
ኤርትራውያን ንህዝቦምን ሃገሮምን ኣመልኪቶም ድሕነት ክብሉ ዘካየድዎ ቃልሲ፡ ዝኸፈልሉ ከቢድ ዋጋ ዓመታት ኣቁጺሩ’ዩ። እዚ ጸዋዒት ድሕነት፡ ንኩሉ ነቲ ንህዝብና ብቀሊሉ ከሰንፎን ኣብ ሓደጋ ከውድቆ ዝኽእል ተርእዮታት ብምልላይ፡ ጉዳያት ማሕበራዊ ክንክን ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ከባቢያዊ ጽረየትን ብከላ፡ ምዕቃበ ሃገራዊ ጸጋታት፡ ንረብሓ ህዝቢ ዝውዕለሉ ትካላት ህንጸት ህዝብን ሃገርን፡ ቀዳምነት ብምሃብ ክስርሓሎም ዝብል ዝነበረ’ዩ። ብኣንጻሩ ኣብ ሃገርና ዝተራእየ ግን ንዕብየት ወዲ ሰብ ዝገትእ፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ንጭቆና ዘገልግሉ፡ ዘይሕጋውያን ቤት ማእሰርትታት፡ ምስ ኵናት ዝተኣሳሰረ ጎንጽታት…..ወዘተ እዮም።
ግዝኣተ ሕጊ ዝሰፈና ኤርትራ ምህናጽ ክበሃል ከሎ፡ ማለት ንኮቪድ- 19ን ካልኦት ተመሳሰልቲ ለበዳ ሕማማት ባህርያዊ ሓደጋታት ማይ-ሓዊ- ኣብ ልዕሊ ወዲ-ሰብ ዝገድፍዎ ተጽዕኖን ሸኸም ንምክልኻል ዘብቅዕ ኣብ ውሽጡ ዝሓቆፎ ምስጢር ሃገራዊ ዕላማን ራእይን ኢዩ’ውን ነይሩ። ግዛኣተ ሕጊ ዝሰፈኖ ምሕደራ ንረብሓን ድሕነትን ህዝቢ ዘገልግል ንኩሉ መዳያዊ ሂወት ወዲ-ሰብ ዝገዝእ ዝምድና ወይ ቀጥዒ ዩ። ብኩራቱ ከኣ ብመንን ካበይን ይምጻእ ብዘየገድስ ኩሉ ግዜ ህዝቢ ግቡእ ምሕደራ ኣብ ዘይብሉ እዋን ንዝያዳ ሓደጋ ዘቃልዕ ብምዃኑ ሎሚ ኣብ’ዚ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንርእዮ ዘለና ንሕስያ ዘይብሉ ስግኣት ሓደጋ ኮቪድ-19 ገጽ ንገጽ ኣራኺብና’ሎና።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ብዋዛ ዘይረአ ከቢድ ሓላፍነት ኢዩ። ኤርትራዊ ኣብ ህዝቡን ሃገሩን ዝጸንሖን ዘለዎን ሓልዮት ጥንታዊ ምልክቱ’ኳ እንተኾነ። ነዚ ሓልዮት ኤርትራውያን ህያው ዝገብር፡ መደያይቦ መሳርሒ ዝኸውን ስርዓተ- ምሕደራ ኣብ ምርግጋጽ ግን ገና ኣይተዓወተን። እወ ብርግጽ ኤርትራዊ ኣብ ውሱን መድረኽ ጥራሕ ዘይኮነስ ብወለዶታት ዝገለጽ ሓያል ቃልሲ ዝተኻየደሉ ጉዕዞ ከም ዝተጓዕዘ ታሪኹ ዝምስክሮ ሓቂ ’ዩ። ይኹን እምበር ከም ሃገር ኤርትራ ዝጸንሐ ኣካይዳ ፍሉይ ሓደጋ ኣብ ዘጋጥመሉ ብተብተብ እሞ ነባሪ ዘይኮነስ ንግዜያዊ ፍታሕ ካብ ምሕሳብ፡ ብእዋኑ ተዳሊኻ ንምጽናሕ ዘኽእል ኩሉ እንተናዊ ምምሕዳራዊ ሰንሰለታት ብቕዓት ክህልዎ ዝገብር ትካላዊ ኣሰራርሓ’ዩ ዝግባእ ነይሩ።
ሎሚ ሃገራውን ሰብኣውን ሓላፍነት እንስከመሉ መሪር እዋን መጺኡና ብምህላዉ ሕጅውን ሓቢርና እንብገሰሉ ብዶሆ ኢዩ። ይትረፍዶ ኣብ ትሕቲ ሕሱም ምልካዊ ምሕደራ ዝርከቡ ህዝብን ሃገራትን፡ እቶም ዘመክሕ ምዕቡል ትካላዊ ኣገባብ ምሕደራ ዘለዎም’ውን እንተኾኑ፡ ንሕማም ኮቪድ.19 ፍታሕ ከምጽእ ኣብ ከቢድ ፈታኒ ጻዕርን ስራሕን ይካየድ ብምህላዉ ንሕና ኤርትራውያን’ውን፡ ካብ’ቲ ዘካይድዎ ዘሎ ስርሓት ትምህርቲ ክንቀሰምሉ ዝግባእን፡ ሓቢርና ከኣ ንድሕነት’ ህዝብና ክንሰርሕ፡ እዋኑ ካብ ማንም ንላዕሊ ይደሃየና ኣሎ። ስለዝኾነ
ኤርትራዊ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ንቡር ምሕደራ ምስኣኑ ንዝያዳ ሓደጋ ከይቃላዕ ኣብዚ ኣዚዩ ናይ ሞትን ሕየትን በዳሂ እዋን ከም’ዚ ልዕሊ’ሉ ክጥቀስ ዝጸንሐ፡ ብምስምስ ሕማም ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንብሕታዊ ስልጣን ዘይኮነስ፡ ሎሚ ሓቂ ከም ዘይቲ ኣብ ልዕሊ ማይ ጸምበለል ዝብል፡ ኩሉ ሽግር ህዝብና ላዕሊ ወጺኡ፡ ሰባት ክዛረብሉ ዘይደፍሩ ኩነታት ባዕሉ ዝዛረበሉ ዘሎ ግዜ በጺሕና ብምህላውና፡ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ሕግን ስርዓት ክንብል ይግባእ። ሕግን ስርዓትን ምሕታት ኵርዓት’ምበር ሕፍረት ኣይኮነን። ዘሕፍር ሞት፡ ስደት፡ ጥፍኣት ሕማም፡ ድንቁርና፡ ጥምየት’ምበር።
ስለዚ ኣብ ንትሕቲ ምሕደራ ህግደፍ ንዝርከብ ህዝብና ውሕስነት ብዘለዎ መንገዲ ሓገዝን ሓበሬታን ክበጽሖ፡ እንተዘይተኻኢሉ ብመንገዲ ሳልሳይ ኣካል ብማሕበረ ሰብ ዓለም ኣቦልካ ንዝኽእል ደገፍን ምትሕብባርን ክረክብ ኩሉ ውድባት ሰልፍታት ማሕበራት ውልቀ ሰባት ዝከኣለና ክንሰርሕ ንሕተት ኣሎና። ነቶም ኣብ ከም መደበራት ስደት ሱዳን ኢትዮጽያ ጅቡቲ……ወዘተ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝርከቡ ኣካላትና ደገፍ ንምብርካትውን ሓባራዊ ፍልይ ዝበለ ኣገባብ ብምቋም ሰብኣን ሃገራውን ግቡእና ክንፍጽም ይግባእ። ተዓሚትካ ትገብሮ ተዓሚትካ ከለኻ ከኣ ይጠፍእ። ኩሉ ብዘይወዕልን ስምምዕን ከም እትገብሮን እትፍጽሞን ግብሪ ከም ማለት’ዩ። ምእንቲ’ዚ ጉዳይ ህዝብናን ሃገርና ብሕግን ስርዓትን ኢድና ክንሕውሰሉ ክንሳተፎ ግደናን እጃምናን ከነበርክት ይግባእ።
በገዳም ውስጥ ለሠላሳ ዓመት ለብቻው ሆኖ እግዚአብሔርን እያመሰገነ የሚኖር የእግዚአብሔር አገልጋይ ነበር፡፡ ስሙም ቅዱስ ዮሐንስ ይባላል፡፡ ልጆችዬ የቅዱስ ዮሐንስ ልብስ ምንድር መሰላችሁ የግመል ቆዳ ነበረ፣ የሚበላው ደግሞ በበረሃ የሚገኝ ማር ነው፡፡ በገዳም ሲኖር ሁል ጊዜ እግዚአብሔርን በደስታ እየዘመረ ያመሰግነው ነበር፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን ከሚኖርበት ገዳም ተነሥቶ ዮርዳኖስ ወደሚባል ወንዝ እያስተማረ መጣ፡፡ ትምህርቱም “መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሐ ግቡ፡፡” የሚል ነው፡፡ ያን ጊዜ ይህንን ትምህርት የሰሙ በጣም ብዙ ሕፃናት፣ ወጣቶች እና ትልልቅ ሰዎች ወደ ቅዱስ ዮሐንስ ተሰብስበው መጡና ያጠፉትን ጥፋት፣ የበደሉትን በደል፣ የሠሩትን ኃጢአት ሁሉ እየነገሩት /እየተናዘዙ/ በጸበል አጥምቀን አሉት፡፡ ቅዱስ ዮሐንስም የዮርዳኖስን ወንዝ በእግዚአብሔር ስም ሲባርከው ጸበል ሆነ፡፡ ከዚያም የተሰበሰቡትን ሁሉ ወንዶችን ሴቶችን እና ሕፃናትን በጸበሉ አጠመቃቸው፡፡
አጥማቂው ቅዱስ ዮሐንስም ኢየሱስ ክርስቶስን ሲያየው ፈጣሪዬ ሆይ አጥምቀኝ አለው፡፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ግን አይሆንም አንተ አጥምቀኝ ብሎት በጥር 11 በቅዱስ ዮሐንስ እጅ በዮርዳኖስ ወንዝ ተጠመቀ፡፡ ስለዚህም አምላካችን በዚህች ቀን ስለተጠመቀ ዛሬ የምናከብረው የጥምቀት በዓላችን የተባረከ ሆነ፡፡
ኢየሱስ ክርስቶስ ከተጠመቀ በኋላ ከውኃ ሲወጣ በጣም የሚያስደንቅ ተአምር ታየ፡፡ ሰማያት ተከፈቱ፤ ከሰማዩ ውስጥም መንፈስ ቅዱስ በነጭ ርግብ ተመስሎ መጣና በጌታችንነ በመድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በራሱ ላይ ተቀመጠ፡፡ ከዚያም አንድ ታላቅ ድምፅ ከሰማይ ውስጥ ተሰማ፡፡ እንዲህ የሚል “በእርሱ ደስ የሚለኝ የምወደው ልጄ ይህ ነው፡፡”
ልጆችዬ ዛሬም እኛ ክርስቲያኖች ከጥር ዐሥር ጀምረን ነጭ የሀገር ልብስ ለብሰን ቅዱሱን ታቦት አጅበን እየዘመርን፣ እልል እያልን የምንዘምረውና በጸበል የምንጠመቀው በመስቀልም በአባቶቻችን ካህናት የምንባረከው አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተጠመቀበት ቀን ስለሆነ ነው፡፡
አገራችን ኢትዮጵያ ደግሞ በሁሉም ቤተ ክርስቲያን ያሉት ታቦታት ጥር አሥር ቀን ከየቤተ ክርስቲያኑ ወጥተው ወደ ጥምቀተ ባሕር /ጸበሉ ቦታ/ ሄደው እየተዘመረ፣ እየተጸለየ በምስጋና ይታደራል፡፡ በነጋታው ጥር 11 በጠዋት ውኃው ተባርኮ ጸበል ይሆናል፡፡ በሥፍራው የተሰበሰቡትን ክርስቲያኖች ሁሉንም በጸበሉ እየረጩ ያጠምቋቸዋል፡፡ በመጨረሻም የእግዚአብሔር ማደሪያ ቅዱስ ታቦቱ በካህናቱ ዝማሬ በምእመናን እልልታ ታጅቦ ወደ ቤተ ክርስቲያን ይመለሳል፡፡
ልጆችዬ ከመሰናበቴ በፊት ለዛሬ የምታነቡትን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ልንገራችሁ፡፡ ይኸውም የማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ ሦስት ነው፡፡ ስለተከታተላችሁኝ የቅዱሳን አምላክ እግዚአብሔር ይስጥልኝ፡፡ እመቤታችን ድንግል ማርያም ታሳድግልኝ፡ ፡ መልካም የጥምቀት በዓል ይሁንላችሁ፡፡
የዛሬ ሁለት ሺ ዓመት ገደማ ነው፡፡ በኢየሩሳሌም ሀገር ንጉሡ ሄሮድስ ሕዝቡን ሁሉ ቤተልሄም ወደምትባል ከተማ ጠራቸው፡፡ እመቤታችንም በዚያ ጊዜ የአሥራ አምስት/15/ ዓመት ልጅ ሆኖ በሚጠብቃት በአረጋዊው /በሽማግሌው/ ዮሴፍ ቤት ትኖር ነበር፡፡ እመቤታችን ድንግል ማርያም ሕፃኑን ኢየሱስ ክርስቶስን ፀንሳ ልትወልድ ደርሳ ሳለ ወደ ቤተልሄም ከተማ ከአረጋዊው ጠባቂዋ ዮሴፍና ከቅድስት ሰሎሜ ጋር ሄደች፡፡ በዚያ ሲደርሱ ምን ሆነ መሰላችሁ? እናታችን ማርያም ቅድስት ሰሎሜና አረጋዊው ዮሴፍ ማደሪያ ፈልገው በየቤቱ እየሄዱ የእግዚአብሔር እንግዶች ነን ማደሪያ ስጡን፣ እባካችሁ አሳድሩን…” ብለው ቢጠይቋቸው ሁሉም “ቦታ የለንም፣ አናሳድርም፣ አናስገባም ሂዱ፡፡” እያሉ መለሷቸው፡፡ በጣም መሽቶ ስለነበረ ጨለማው ያስፈራ ነበረ፣ ብርዱ ደግሞ በጣም ከባድ ነበረ፡፡ ማደሪያ አጥተው የት እንሂድ እያሉ ሲያስቡ ድንገት አረጋዊ ዮሴፍ “ኑ ተከተሉኝ” ብሎ በመንደሩ ውስጥ ወዳለ አንድ የከብቶች ማደሪያ ቤት ወሰዳቸው፡፡ ከከብቶቹ ቤት ሲደርሱ በዚያ አህዮች፣ በሬዎች፣ በጎች፣…. ብዙ እንስሳት ተኝተው አገኙዋቸው፡፡ የበረቱ ሽታ በጣም ያስቸግር ነበረ፡፡ ነገር ግን ማደሪያ ስላልነበረ በዚያ ሊያድሩ ተስማሙ፡፡ ወደ በረቱ ሲገቡ እንስሶቹ ከተኙበት ተነሥተው በደስታ እየዘለሉ ተቀበሏቸው፡፡ በዚያም እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ሕፃኑን ኢየሱስ ክርስቶስን ወለደችው፡፡ ይህም ታላቅ ሕፃን የሁላችንም አምላክ ነው፡፡ ወዲያውኑ የከብቶቹ ቤት በታላቅ ብርሃን ተሞላ፡፡ ቅዱሳን መላእክት ተገለጡ፤ በእመቤታችንም ፊት ሆነው በደስታ ከበሮ እየመቱ፣ እያጨበጨቡ መዘመር ጀመሩ፡፡ መዝሙሩም እንዲህ የሚል ነበር።
• የገናን በዓል እንዴት ነው የምታከብሩት? ለሕፃኑ ለኢየሱስ ክርስቶስ የልደት መዝሙር እየዘመርን ነው አላችሁኝ? ጎበዞች! የገናን በዓል ከወላጆቻችሁ ጋር በቤተ ክርስቲያን ተገኝታችሁ እንደ ቅዱሳን መላእክት በደስታ መዝሙር በመዘመር አክብሩት እሺ፡፡
ወላጆች ለወለድናቸው ልጆች ትልቅ አምላካዊ አደራ አለብን፡፡እግዚአብሔርም ልጅን ያህል ትልቅና የደስታ ምንጭ የሆነ ስጦታ ሲሰጠን ደግሞ ከትልቅ ኃላፊነት ጋር ነው፡፡ ከኃላፊነታችን ትልቁ ለልጅ፡- ሃይማኖትን፤ ምግባርና ትሩፋትን በማስተማር ለእግዚአብሔር መንግሥት እንዲበቃ አድርጎ በፈሪሀ እግዚአብሔር ማሳደግ ነው፡፡ «ልጅን በሚሄድበት መንገድ ምራው፤ በሸመገለም ጊዜ ከእርሱ ፈቀቅ አይልም» እንዲል ምሳ. ፳፪፥፮፡፡
በዘመናችን መንፈሳዊ እሴቶች ተሸርሽረው በአብዛኞቹ ወላጆች «ወልጄ አሳድጌ፤ ወግ ማዕረግ አሳይቼ» የሚሉት የሥጋዊውን ፍላጎት ብቻ በመያዝ ነው፡፡ ዋናው የልጆችም ጥቅም፤ የወላጆችም ኃላፊነት ልጆቻችንን ለክብረ መንግሥተ ሰማያት ማብቃት ነው፡፡ ስለዚህ እያንዳንዱ ወላጅ «ልጄን ለሲኦል ነው ለመንግሥተ ሰማያት ነው የማሳድገው?» ብሎ ራሱን መጠየቅ አለበት፡፡
ምዕራባውያኑ ይህን ዓይነቱን ሁኔታ ለመፍጠር የሚተጉት ለምንድነው? ልብ በሉ! አንድ ማኅበረሰብ የእኛን አኗኗር የሚከተል ከሆነ ሌላው ሁሉ ቀርቶ ቢያንስ በዘላቂነት የእኛን ምርቶች ይጠቀማል፤ በየጊዜው የምናመጣውን አዳዲስ ነገር ይገዛል፡፡ ስለዚህ ዘላቂ የሆነ የገበያ ዕድል ባህላችንን በመሸጥ ብቻ እናገኛለን ማለት ነው፡፡ ይህ የምዕራባውያኑ አንዱ ግብ ሲሆን፤ በፖለቲካ፤ በሃይማኖትና በሌላም መስኮች የዓለም ቁንጮ ሆኖ የመምራትንና ለፈጠራዎቻቸው ሁሉ ተቀባይነትን ያስገኝላቸዋል ማለት ነው፡፡
በመሠረቱ ልጆቻችን ላይ የተሠጠንን ኃላፊነት መወጣት የሚገባን ከምዕራባዊነት ልንታደጋቸው ብቻ አይደለም፡፡ ማንነታቸውን በትክክል አውቀው፤ በምድርም በሰማይም ተስፋ ያላቸው፤ ሥጋዊም መንፈሳዊም ዕድገትና ስኬት ያላቸው መሆን ይችሉ ዘንድ ነው፡ ፡
እንደምን ሰነበታችሁ ልጆች? እግዚአብሔር ይመስገን፡፡ እንኳን ከዘመነ ዮሐንስ ወደ ዘመነ ማቴዎስ በሰላም አሸጋገራችሁ፡፡ ትምህርት ቤት ተከፍቶ በአዲስ ደብተር፣ በአዲስ እስክርቢቶ፣ በአዲስ ልብስ … ስትማሩ ምን ተሰማችሁ? በጣም ያስደስታል አይደል? ይህ ሁሉ የሆነው እግዚአብሔር አዲስ ዘመን አዲስ ዓመት ስለሰጠን ነው፡፡ መስከረም 17 የሚከበረው የመስቀል በዓልም የእግዚአብሔር ሥጦታ ነው፡፡
የዘወትር ጸሎት በሚጸለይበት ጊዜ ስለመስቀል እንዲህ የሚል አልሰማችሁም “…መስቀል ኃይላችን ነው፤ ኃይላችን መስቀል ነው፤ የሚያጸናን መስቀል ነው፤ መስቀል ቤዛችን ነው፤ መስቀል የነፍሳችን መዳኛ ነው፡፡ አይሁድ ይክዱታል እኛ ግን እናምነዋለን፡፡ ያመንነው እኛ በመስቀሉ እንድናለን፡፡ ድነናልም፡፡ …” እያልን የምንጸልየው እኛ በጉልበታችን፣ በእውቀታችን ባለን ነገር ሁሉ እንዳንመካ፤ ነገር ግን በመስቀሉ እንድንመካ ነው፡፡
በመስቀል እንመካለን ምክንያቱም መድኀኔታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከጥንት ጀምሮ ማለትም ከአባታችን አዳም ከእናታችን ሔዋን ጀምሮ እስከ አሁን ጠላታችን የሆነው ዲያብሎስን እንደ ደካማ በመስቀል ተሰቅሎ /ተቸንክሮ/ ድል ስላደረገው፤ አዳምና ሔዋንን ከሲዖል እስራት ነፃ ስላደረጋቸው ነው፡፡ ለእኛም መስቀሉ መመኪያችን ሆኖ ዲያብሎስ መስቀሉን ሲያይ ይሸሸናልና ነው፡፡
ልጆች መስከረም 17 የምናከብረው የመስቀል ደመራ በዓል ምክንያት አይሁድ መስቀሉ የታመሙትን እንደሚፈውስ፣ የሞቱትን እንደሚያስነሣ ባወቁ ጊዜ በክፉ ቅናት ተነሣሥተው በመስቀሉ ክብር እንዳይገኝ ቆፍረው ቀብረውት፣ ቆሻሻ መጣያም አድርገውት ስለነበር እግዚአብሔርም መስቀሉ ተቀብሮ እንዲቀር ስላልፈለገ ንግሥት እሌኒን አስነሥቶ አባ መቃርስ እና አባ ኪራኮስ በሚባሉ አባቶች መሪነት በቦታው በደረሱ ጊዜ ቦታው ከቆሻሻው ክምር የተነሣ ተራራ ሆኖ ስለነበር ትክክለኛው ቦታ የት እንደሆነ ማወቅ አልቻሉም፡፡
ንግሥት እሌኒም ወደ እግዚአብሔር በመጸለይዋ የእግዚአብሔር መልአክ ተገልጦላት ደመራ እንድትደምር በዚያም ላይ እጣን እንድትጨምር ስለነገራት አገልጋዮቿን ወታደሮቿን ጠርታ በአካባቢው ደመራ እንዲተክሉ፣ እንዲያቀጣጥሉ፣ እጣንም እንዲጨምሩበት ነገረቻቸው፡፡ በተባሉትም መሠረት አድርገው ጢሱ ወደሰማይ ከወጣ በኋላ በእግዚአብሔር ኃይል ተመልሶ መስቀሉ ወደ ተቀበረበት ተራራ አመለከተ፡፡ በዚህ ጊዜ ንግሥት እሌኒ እና አገልጋዮቿ ደስ አላቸው፡፡
ከስድስት ወራት ቁፋሮ በኋላ ሦስት መስቀሎች ተገኙ፡፡ የጌታችን የመድኃኔታችን የኢየሱስ ክርስቶስ መስቀልም የታመሙትን ሲፈውስ ሙት ሲያስነሣ በማየታቸው ከሁለቱ መስቀሎች ለመለየት ችለዋል፡፡ ዲያብሎስ በአይሁድ ላይ አድሮ መስቀሉን ቢደብቅም በእግዚአብሔር ኃይል ሊገኝ ችሏል፡፡ ልጆች መስቀላችሁን አትደብቁ እሺ!
ይህች ታላቅ ዕለት ከቅድስት ሥላሴ አንዱ አካል የሆነው እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ለቅዱሳን ሐዋርያት፣ ለቅዱሳን አርድእትና ለቅዱሳት ሴቶች የተገለጠባት ዕለት ናት፡፡ እነዚህ ሁሉ በጸሎት ተግተው በሚጸልዩበት ወራት መንፈስ ቅዱስ በተከፋፈሉ የእሳት ልሳን አምሳል የወረደበት ቅዱስ ቀን ነው፡፡
አስቀድሞ ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለቅዱሳን ሐዋርያት ደብረ ዘይት በተባለ ታላቅ ተራራ ላይ ሳሉ እንዲህ ብሎ አስተምሯቸው ነበር “ኀይልን ከላይ ከአርያም እስክልክላችሁ ድረስ በኢየሩሳሌም በጸሎት ቆዩ፡፡”/ሉቃ 24፡36/ መቶ ሃያው ቤተሰብም በኢየሩሳሌም ሀገር በምትገኝ በቤተ መቅደስ በአንድነት ሆነው በጸሎት በመትጋት ቆዩ፡፡ ልጆችዬ መቶ ሃያው ቤተሰብ የሚባሉት 12ቱ ሐዋርያት፣ 72ቱ አርድእት/አገልጋዮች/ እና 36ቱ ቅዱሳን አንስት/ሴቶች/ ናቸው፡፡
ከዕርገት በኋላ በአሥረኛው ቀን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ሐዋርያት ወዳሉበት፣ በጸሎትና በምሥጋና ወደ ሚተጉበት ሥፍራ በእሳት አምሳል /ምሳሌ/ ወርዶ በእያንዳንዳቸው ላይ ተቀመጠባቸው፡፡ ይሄንንም ሁኔታ ተከትሎ ምስጢር ተገለጠላቸው፣ ይፈሩ የነበሩት ሐዋርያትም ወንጌልን ለማስተማር ደፋሮች ሆኑ፣ በተለያየ ቋንቋዎች እንዲናገሩ እውቀት ተሰጣቸው፤ የእግዚአብሔርንም ጸጋ ተቀበሉ፡፡ ይህንን ታላቅ ኀይል እና ሰማያዊ ስጦታን የሰጣቸውን እግዚአብሔርን በታላቅ ዝማሬና እልልታ አመሰገኑት፡፡
በዓለ ሃምሳ የሚባለውን የአይሁድን በዓል ለማክበር ከተለያዩ ሀገራት የመጡ በጊዜው የነበሩ ቁጥራቸው በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች የሐዋርያቱን ታላቅ የዝማሬና የእልልታ ድምፅ ሰሙ፡፡ ከመቶ ሃያው ቤተሰብ መካከል አንዱ የሆነው ቅዱስ ጴጥሮስ የተሰበሰቡት ሁሉም እንዲሰሙት ድምፁን ከፍ አድርጎ ቃለ እግዚአብሔርን እንዲህ ብሎ አስተማራቸው፡፡ “እናንተ የእስራኤል ሰዎች ሆይ እኛን የሰው ልጆችን ለማዳን እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው ሆኖ ወደ ምድር መጥቶ ከክፉ ሥራ ተመለሱ፣ ኀጢአትን አታድርጉ፣ በቅድስና ኑሩ፣ ወደ እኔም ተመለሱ ቢላችሁ፤ እናንተ ግን ምንም በደል ሳይኖርበት ገረፋችሁት፣ አንገላታችሁት፣ በመስቀል ላይም ሰቀላችሁት፡፡ እርሱ ግን እግዚአብሔር ነውና ሞትን ድል አድርጎ ተነሣ፡፡ እርሱ ግን አሁንም ይቅር ባይ ነውና ከኀጢአታችሁ ተመለሱ ንስሐም ግቡ ፡፡” በማለት አስተማራቸው፡፡
የተሰበሰቡት ሰዎች ሁሉ ተገረሙ፡፡ ምክንያቱም ሐዋርያት በፊት የሚያውቁት አንድ ቋንቋ ብቻ ነበረ፡፡ በዚህ ሰዓት ግን ሰባ ሁለት ቋንቋን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ገልጦላቸው ለሁሉም በየቋንቋቸው አስተማሯቸው፡፡ ይህንንም ድንቅ ተአምር ከተመለከቱት ብዙዎች እግዚአብሔርን አመሰገኑት፡፡ ወደ ሐዋርያትም ቀርበው “አባቶቻችን እናንተ የእግዚአብሔር አገልጋዮች ናችሁና ምከሩን፡፡ እንደ እናንተ የእግዚአብሔር ልጆች እንድንሆንና በቅድስና እንድንኖር ምን እናድርግ?”በማለት ጠየቁ፡ በዚያች ቀን ቁጥራቸው ሦስት ሺ ያህል ሰዎች በቅዱስ ጴጥሮስ ትምህርት አምነው ክርስቲያን ለመሆን ቀረቡ፡፡
ቅዱስ ጴጥሮስም እንዲህ አላቸው፡፡ “እነሆ ሁላችሁም ንስሐ ግቡ፡፡ በአምላካችን በኢየሱስ ክርስቶስ የባሕርይ አምላክነት አምናችሁ ተጠመቁ፡፡” አላቸው በዚያው ዕለትም ሦስት ሺ ሰዎች ወደ ሐዋርያት በመቅረብ ኀጢአታቸውን ተናገሩ፤ ሐዋርያትም እግዚአብሔር ይፍታችሁ እያሉ ልጅነትን የሚያሰጣቸውን ጥምቀት አጠመቁዋቸው፡፡
ከዚያ ቀን ጀምሮም በየዓመቱ ይህችን ታላቅ የቤተ ክርስቲያን የልደት ቀን የምትባለውን በዓለ ጰራቅሊጦስን ክርስቲያኖች በታላቅ ደስታና ምሥጋና እናከብራታለን፡፡ እናንተም ልጆችዬ እንደ ቅዱሳን ሐዋርያት በቤተ ክርስቲያን ተገኝታችሁ ቅዳሴ በማስቀደስ፣ መዝሙር በመዘመር እና በመጸለይ ይህችን ታላቅ በዓል ልታከብሯት ይገባል፡፡
በኢየሩሳሌም በምትገኝ በአንድ ትንሽ መንደር ውስጥ ነው የምኖረው፡፡ ከተወለድኩ አምስት ዓመት ሞልቶኛል፡፡ በዕለተ ሰንበት በቤት ውስጥ እየተጫወትሁ፣ እናቴም በጓዳ ሥራ እየሠራች ሳለን በድንገት የብዙ ሰዎች የዕልልታ ድምፅ በሰፈሩ ውስጥ ሰማን፡፡ እናቴም በፍጥነት ከጓዳ ሮጣ ወጥታ ‹‹ልጄ! ልጄ! ነይ እንሒድ!›› ብላ አዝላኝ እየሮጠች ከቤት ወጣች፡፡ በኹኔታው ተገርሜአለሁ፡፡
በሰፈር ውስጥ ያሉ ጓደኞቼ ዅሉ በእናቶቻቸው ጀርባና በአባቶቻቸው ትከሻ ላይ ኾነው ከወላጆቻቸው ጋር በደስታ ዕልል ይላሉ፡፡ የሕፃናቶቹን ብዛት ሳይ ይበልጥ ተደሰትሁ፡፡ የሚያለቅስ አንድም ልጅ የለም፡፡ ‹‹ዛሬ የሕፃናት የደስታ እና የዝማሬ ቀን ነው›› ብሎ ልቤ በደስታ ፈነደቀ፡፡ ወላጆቻችን ዅሉ የዘንባባ ዝንጣፊ እየቈረጡ ያዙ፤ ለእኛም ሰጡን፡፡ ከዚያ ዕልል እያልን በደስታ ወደ ቤተ መቅደስ ሮጥን፡፡
በመንገድ ላይ በጣም ብዙ ሕዝብ አየሁ፤ እነርሱም ዘንባባ ይዘው ደስ ብሏቸው እንደኛ ወደ ቤተ መቅደስ ይሮጣሉ፡፡ በመካከላቸው አንድ ትልቅ አህያ አየሁኝ፣ ከአህያይቱም ጋር ውርንጫዋ (ልጇ) አለች፡፡ የሚያማምር ልብስ በአህያዎቹ ጀርባ ላይ ተነጥፏል፡፡ በውርንጫዋም ላይ የዅላችን ፈጣሪ፣ ንጉሣችን፣ አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ተቀምጦ ስመለከት በደስታ ዘለልሁኝ፡፡
ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር መኾን በጣም ያስደስታል፡፡ ምክንያቱም እርሱ እኛ ሕፃናትን እቅፍ አድርጎ ስሞን በጉልበቱ ላይ ቁጭ አድርጎ ያስተምረናል፣ ይመክረናል፡፡ በዙሪያውም ላሉት ሰዎች ‹‹እንደነዚህ ሕፃናት ንጹሓን ኹኑ፤ ኃጢአት አትሥሩ፤›› እያለ ይመክራቸዋል፡፡
ከዚያ ዕልል እያለ የሚያመሰግነው ሕዝብ፣ እንደዚሁም በእናትና በአባቶቻችን እቅፍ ውስጥ ያለን ሕፃናት በአንድነት ኾነን ጮክ ብለን የዘንባባውን ቅጠል እያውለበለብን መዝሙር መዘመር ጀመርን፡፡ መዝሙሩም እንዲህ የሚል ነው፤ ‹‹ሆሣዕና በአርያም ለዳዊት ልጅ፤ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፡፡ ሆሣዕና በአርያም፤ ሆሣዕና በአርያም፤ ሆሣዕና በአርያም፡፡›› የመዝሙሩ ድምፅ በኢየሩሳሌም ከተማ ከጫፍ እስከ ጫፍ ተሰማ፡፡ በጣም ደስ ያለኝ ደግሞ የእኛ የሕፃናቱ ድምፅ ከትልልቆቹ በልጦ መሰማቱ ነው፡፡
ጌታችንን በአህያዋ ላይ ተቀምጦ ባየሁት ጊዜ ትዝ ያለኝን አባዬ መጽሐፍ ቅዱስ እያነበበ ያስተማረኝን ታሪክ ልንገራችሁ፤ ታሪኩም፡- ‹‹አንቺ የጽዮን ልጅ ሆይ፣ እጅግ ደስ ይበልሽ! አንቺ የኢየሩሳሌም ልጅ ሆይ፣ ዕልል በዪ! እነሆ ንጉሥሽ ጻድቅና አዳኝ ነው፤ ትሑትም ኾኖ በአህያ፣ በአህያይቱም ግልገል በውርንጫይቱ ላይ ተቀምጦ ወደ አንቺ ይመጣል፤›› የሚል ነው (ትንቢተ ዘካርያስ ፱፥፱)፡፡
የዝማሬውን ድምፅ ሲሰሙ አምላካችንን ኢየሱስ ክርስቶስን የማይወዱት በከተማው ውስጥ ያሉ ጨካኝ ሰዎች ወደ እኛ መጡ፡፡ ሰዎቹም ሕዝቡ ዅሉ ደስ ብሏቸው እየዘመሩ፣ ዕልል እያሉ፣ የዘንባባውን ቅጠል እያውለበለቡ፣ ኢየሱስ ክርስቶስን እያመሰገኑ ወደ ቤተ መቅደስ ሲሔዱ በተመለከቱ ጊዜ ተናደው ሕዝቡን ‹‹ዝም በሉ!›› ብለው ተቈጧቸው፡፡ ሕዝቡም ፈርትው ዝም አሉ፡፡
እኔና ጓደኞቼ ግን በእናታችን ጀርባ ላይ ካሉት ሕፃናት ጋር አብረን ኾነን ጮክ ብለን ‹‹ሆሣዕና በአርያም›› የሚለውን መዝሙር ሳናቋርጥ እንዘምር ነበር፡፡ የገረመኝ ደግሞ ከእኔ የሚያንሱ ሕፃናትም መዝሙሩን ጮክ ብለው ሲዘምሩት መስማቴ ነው፡፡ ‹‹እግዚአብሔር ሆይ መናገር የማንችለውን እኛን እንድንዘምርልህ ስለፈቀድህልን ተመስገን!›› ብዬ አምላኬን አመስግኜ መዝሙሩን መዘመር ቀጠልሁኝ፤ ‹‹ሆሣዕና፣ ሆሣዕና፣ ሆሣዕና በአርያም …፡፡››
በኋላ ግን እነዚያ ጨካኞቹ ሰዎች ስላስፈራሯቸው ወላጆቻችን ዝም አስባሉን፡፡ ጌታችን አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስም በአህያዋ ውርንጫ (በትንሿ አህያ) ላይ ቁጭ ብሎ ለጨካኞቹ ሰዎች ‹‹ከሕፃናት ከሚጠቡት አፍ ምስጋናን ለራሴ አዘጋጅቻለሁ፡፡ የእነርሱንም አፍ ይዛችሁ ዝም ብታስብሏቸው በዙሪያዬ ያሉት ድንጋዮች ያመሰግኑኛል፤›› አላቸው፡፡
ከዚያም ጌታችን፡- ‹‹የፈጠርኋችሁ ድንጋዮች ሆይ! ሕፃናት እንደ ዘመሩ እናንተም በመዝሙር አመስግኑኝ፤›› በማለት በታላቅ ድምፅ ሲናገር ግዙፍ ድንጋዮች ከመሬት ወደ ላይ እየተነሡ ‹‹ሆሣዕና በአርያም ለዳዊት ልጅ ለኢየሱስ ክርስቶስ ምስጋና እናቀርባለን …›› እያሉ በሚያስደስት ድምፅ እየመዘመሩ እግዚአብሔርን አመሰገኑ፡፡ በዚህ ጊዜ ጨካኞቹ ሰዎች አፍረውና ፈርትው ተመለሱ፡፡
እኛ ሕፃናት፣ ወላጆቻችንና በዙሪያችን የነበሩ ድንጋዮችም አምላካችንን ከበን በዕልልታ እየዘመርን፤ ለአህያዎቹ መርገጫ ልብሳችንንና የዘንባባውን ዝንጣፊ እያነጠፍን ወደ ቤተ መቅደስ ገባን፡፡ በዚያም ፈጣሪያችን ኢየሱስ ክርስቶስ ደስ የሚል ትምህርት አስተማረን፡፡
በመጨረሻም ‹‹ሆሣዕና›› ብለን ምስጋና ላቀረብነውና በቤተ መቅደስ ተገኝተን ቃሉን ለምንሰማው ሕፃናት ጌታችን እንዲህ ብሎ መከረን፤ ‹‹ልጆቼ በመዝሙራችሁ ተደስቻለሁ፡፡ ዅል ጊዜ ወደ ቤተ ክርስቲያን እየመጣችሁ ዘምሩልኝ፡፡ በአንደበታችሁ በመዝሙር አግዚአብሔርን አመስግኑበት እንጂ ዘፈን እንዳትዘፍኑበት፡፡ ዘፈን ኃጢአት ነው፡፡››
ትምህርቱን ተከታትለን ከእናቴ ጋር ደስ እያለን ወደ ቤታችን ተመለስን፡፡ ታዲያ ዅል ጊዜ ይህችን የሆሣዕናን በዓል በውስጤ አስባታለሁ፤ መዝሙሩን መዘመር በጣም ያስደስተኛል፡፡ አምላኬ ኢየሱስ ክርስቶስ በመጨረሻ የመከረኝንም ምክር ጠብቄ ዘፈን የሚባል በአፌ ሳልዘፍን በመዝሙር እግዚአብሔርን እያመሰገንሁ አደጌአለሁ፡፡
ልጆችዬ! ዛሬ የምታነቡት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል የማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ ፳፩ ከቍጥር ፩ እስከ ፲፮ እና የማርቆስ ወንጌል ምዕራፍ ፲፩ ከቍጥር ፩ እስከ ፲፯ ያለው ትምህርት ነው፡፡
ልጆች ቤተልሔምን ታውቋታላችሁ?ቤተልሔም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተወለደባት ከተማ ናት። እና ልጆች የቤተልሔም እንስሳት ጌታችን መወለዱን በሰሙ ጊዜ እጅግ ተደስተው “ምን ይዘን እንሂድ? ምንስ እናበርክት?”በማለት በሬዎች፥በጎች፥ጥጃዎች፥ህያዎችና ሌሎች እንስሳት ተሰብስበው መወያየት ጀመሩ።
ፀሐይ ልጆቿን ጨረቃንና ከዋክብትን ጠርታ “ልጆቼ ሆይ ዛሬ ታላቅ ደስታ በኢየሩሳሌም ሀገር በቤተልሔም ከተማ ተፈጽሟል።የዓለም ፈጣሪ ጌታችን ተወልዷልና ፍጥረታት ሁሉ በደስታ የምንዘምርበት ቀን ነው።እና ልጆቼ የጥበብ ሰዎች /ሰበዓ ሰገል / ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መወለዱን ሰምተው ከሩቅ ሀገር ተነስተው መምጣት ፈልገዋልና ከእናንተ መኻከል ማነው ጎበዝ እነዚህን ክቡር እንግዶች ፈጥኖ ይዟቸው የሚመጣው?” ስትል ጠየቀቻቸው። ሁሉም ‘እኔ ልላክ እኔ ልላክ”እያሉ ሲያስቸግሯት እናታቸው ፀሐይ ዕጣ አውጥታ ለአንዷ ኮከብ ደረሳት። ዕጣ የወጣላት ኮከብ ከደስታዋ ብዛት በሰፊው ሰማይ ላይ ክብልል እያለች እየበረረች እንግዶቹ ዘንድ ደረሰች።እንግዶቹም ለታላቁ ጌታችን የምናበረክተው ስጦታ ብለው ዕጣን፥ ወርቅ፥ከርቤ ይዘውለት ሲመጡ አገኘቻቸው።ኮከቧ በጣም ደስ አላትና ቦግ ብላ በራች።ወደ ቤተልሔምም እየመራቻቸው ሔደች።
ጌታችን በተወለደባት ሌሊት በቤተ ልሔም ከተማ አካባቢ ከብቶቻቸውን ሲጠብቁ ያደሩ እረኞች ነበሩ።የጌታ መልአክ ወደእነርሱ ቀረበ። ወዲያውም ያሉበት ቦታ በብርሃን ተጥለቀለቀ። በዚህ ጨለማ የምን ብርሃን ነው የምናየው? ብለው ፈርተው ሊሸሹ ሲሉ የእግዚአብሔር መልአክ “አይዟችሁ ልጆች፥እነሆ ለህዝብ ሁሉ የሚሆን ታላቅ ደስታ የምስራች እነግራችኋለሁና አትፍሩ።ይህም ምልክት ይሆንላችኋል።ህፃን በጨርቅ ተጠቅልሎ ተኝቶ ታገኛላችሁ።” አላቸው። ብዙ የሰማይ ሰራዊትከመለኩ ጋር ነበሩ። እግዚአብሔርንም እያመሰገኑ “ክብር ለእግዚአብሔር በአርያም ይሁን ሰላምም በምድር ለሰውም በጎ ፍቃድ።” አሉ። ልጆች ይገርማችኋል የዚያን እለት አበባዎች በደስታ አበቡ።እፅዋት ለመለሙ።ንቦችም ማራቸውን ሰጡ። የቤተልሕውም እንስሳት እኛስ ምን እንስጥ እያሉ ግራ ገባቸው። በመጨረሻ አህያ ከሁሉም የበለጠ አሳብ አመጣች። “ጌታችን የተወለደው በበረት ነው አይደል?” ስትል ጠየቀቻቸው። “አዎን” አሏት። “ታዲያ እኮ ልብስ የለውም።ደግሞም እንደምታዩት ጊዜው ብርድ የበዛበት ነው።” አለች። “እና አህያ ምናችን ልብስ ይሆነዋል ብለሽ አሰብሽ?” አሏት “ለምን ትንፋሻችንን አንሰጥም?”አለች። ሁሉም በጣም ደስ አላቸው።እንስሳቱ ትንፋሻቸውን ሊያበረክቱለት ጌታችን ወደተወለደበት በረት እየሮጡ ሄዱ። ልጆች እናንተም ደስ ካላቸው ጋር አብራችሁ ደስተኞች እንድትሆኑ ባላችሁ ነገር ሁሉ
ሰላም ልጆች እንደምን አላችሁ? ደኅና ናችሁ ለዚህ ቀን ያደረሰን እግዚአብሔር ይመስገን! አሜን! ልጆች ዛሬ ከሌላው ቀናት የተለየ ታሪክ ይዘንላችሁ ቀርበናል። ጽሑፉን ከማንበባችሁ በፊት አስቀድማችሁ እስቲ ገምቱ ስለምን ይመስላችኋል፧ ስለቅዱሳን ሰዎች ካላችሁ እንደዛ አይደለም። ስለምን እንደሆነ ልንገራችሁ ስለ እንስሳት ነው። ስለየትኞቹ እንስሳት ካላችሁኝ ስለ አያ አንበሶ እና የሚጣፍጥ ማር ስለምትሰጠን ስለ ንብ ነው።
ከእለታት አንድ ቀን በቅድስት ማርያም ገዳም የንግሥ በዓል ይሆንና ብዙ ምእመናን በዓሉን ለማክበር ወደ እመቤታችን ቤተክርስቲያን ይመጣሉ። በንግሥ በዓሉ ላይ የተገኘው ሕዝበ ክርስቲያን ያለውን ሁሉ በደስታ ይሰጥ ጀመር። አንድአንዱ ገንዘቡን ፣ አንድአንዱ ደግሞ የአንገት ጌጡን ፣ ሌላው ደግሞ የእጅ ወርቁን ፣ ልብስ ፣ ጧፍ ፣ ሻማ ፣ ዕጣን ይሰጣል። ይህን የተመለከተ አንድ ሰው ፍቅረ ነዋይ ያድርበትና ይህን ብርና ወርቅ በኋላ ላይ መጥቼ እወስደዋለው አለ። የንግሥ በዓሉ በመዝሙርና በጸሎት ተጠናቀቀ።
እናም ይህ ክፋት ያደረበት ሰው ሁሉም ሕዝበ ክርስቲያን ወደ ቤቱ ሔዶ ሲያልቅ ወደ ቤተክርስቲያኑ ለመሔድ በልቡ አሰበ። እርሱ ያሰበው ”ሰው ሳያየኝ ሔጄ ዘርፌ ሀብታም እሆናለው” ብሎ ነበር። ነገር ግን ከሰዓት ሰው ሁሉ ከሔደ በኋላ እየተጣደፈ ከኋላው ሰው አለ የለም እያለ መገስገስ ጀመረ። ከዚያም እንደምንም ብሎ ከገዳሙ ደረሰ። ከደረሰም በኋላ በጠዋት ከሕዝበ ክርስቲያኑ ሲሰበሰብ የዋለውን ስጦታ በድፍረት ሊሰርቅ ሲል ከየት መጣ ሳይባል አያ አንበሶ ከተፍ አለና ”ለእመቤታችን የተበረከትውን ስጦታ ልትወስድ መጣህን” ብሎ በሰው ቋንቋ ሲያናግረው ሰውየው በጣም ደነገጠ።
ድንጋጤው በሦስት ምክንያት ነበር። የመጀመሪያው አያ አንበሶን ማየቱ ፣ ሁለተኛው አያ አንበሶ በሰው ቋንቋ መናገሩና ሦስተኛው ደግሞ የእራሱ ሕሊና በፈጠረበት ጭንቀት ነበር። በጣም ከመደንገጡ የተነሣ መንቀጥቀጥ እና መንዘፍዘፍ ጀመረ። አያ አንበሶ ለሁለተኛ ጊዜ ”አንተ ሰው የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር የተባለውን ቃል አስታውስ እንጂ” አለው።
ሰውየው ይበልጥ በመደንገጥ አምላኬ ይቅር በለኝ እያለ ከቅጥረ ቤተክርስቲያኑ ወጥቶ ፈረጠጠ። ልጆች እግዚአብሔር ቤቱን በእንስሳትም እንደሚጠብቅ ተመለከታችሁ። ልጆች እግዚአብሔርን እንጂ ሰውንም ሆነ ሌላውን ተደብቆ ክፋት ማድረግ ኃጥያት መሆኑን መረዳት አለባችሁ። እግዚአብሔርን ማሳዘን ጥሩ አይደለም ፣ እግዚአብሔርን የሚያሳዝኑ ሥራዎች በሙሉ መጥፎ መሆናቸውን መረዳት አለባችሁ።
ከእለታት አንድ ቀን የማያምኑ ሰዎች ቤተክርስቲያናችንን ለማጥፋት ያስቡና ለመስረቅ የሚመች ሰዓት እስከሚያገኙ ድረስ ይጠብቁ ነበር። ነገር ግን በቤተክርስቲያኑ አጸድ ውስጥ በሚገኝ ትልቅ ዛፍ ንቦች ይኖሩ ነበር። መጥፎ የሚያስቡ ሰዎች ካሉ ከቤተክርስቲያን ያባርራሉ። ይህን ድርጊት ማንም አያውቅም ነበር። ከዚያም ከዕለታት አንድ ቀን ቤተክርስቲያንን ለማጥፋት ተጠራርተው ቤተክርስቲያን ማፍረሻ አካፋ ፣ ዶማ እና ሌሎችም መሳሪያዎች ይዘው ወደ ቤተክርስቲያን መሔድ ጀመሩ። ወደ ቤተክርስቲያኑ ሲጠጉ ንቦቹ አንድ ጊዜ ወጥተው እየነደፉ አባረሯቸው። ንቦቹ ቅድስት ቤተክርስቲያንን ከአረማውያን ጠበቁ ማለት ነው። ልጆች ክፋትን የሚያስቡ ሰዎች በእግዚአብሔር የሚታዘዝ ቁጣ እንደሚደርስባቸው ተረዳችሁ? ወደ ቤተ እግዚአብሔር የሚመጡ በቅን ልቦና በንጹሕ ሕሊና እግዚአብሔርን የሚያስደስት ተግባር ለመፈጸም መሔድ እንዳለባቸው መረዳት ይገባችኋል።
“ልጆች የእግዚአብሔር ስጦታ ናቸው። ” (መዝ፻፳፮፥፫) ከእግዚአብሔር የተሰጡንን በረከት በሚገባው ተንከባክቦ፣ አስተምሮ እና ጠብቆ ማሳደግ የወላጆች ትልቅ ሥራ ነው። ቅዱስ መጽሐፍ “እንግዲህ እነዚህን ቃሎች በልባችሁና በነፍሳችሁ አኑሩ። ልጆቻችሁንም አስተምሯቸው። በቤትህም ስትቀመጥ በመንገድም ስትሄድ ስትተኛም ስትነሳም አጫውቷቸው። እርሷንም እንዲሰጣቸው እግዚአብሔር ለአባቶቻችሁ በማለላቸው ምድር እንደ ሰማይ ዘመን በምድር ላይ ዘመናችሁ የልጆቻችሁም ዘመን ይረዝም ዘንድ በቤትህ መቃኖችና በደጃፍህም በሮች ላይ ጻፈው።” (ዘዳ 11፥18) እንዳለ ልጆችን ጠብቆ እና ተንከባክቦ ማሳደግ የወላጆች ትልቁ ድርሻ ነው።
ዛሬ በተለይ ከኢትዮጵያ ውጪ የሚኖሩ ወላጆች ለሚኖሩበት ሀገር ባህል እና ሕግ እንግዳ መሆን፣ ከልጆች ጋር የመግባቢያ ቋንቋ ችግር፣ ከቤተ ዘመድ መራቅ፣ የሥራ ጫና እና የጊዜ እጥረት፣ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ጫና እና ዕለት ዕለት ቅድስት ቤተክርስቲያን በቅርባቸው እንደልብ ስለማያገኙ የልጆችን አስተዳደግ የበለጠ ውስብስብ አድርጎታል። በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ዘመኑን ዋጅቶ ልጆችን በሃይማኖትና በግብረ ገብ ትምህርት ለማሳደግ ከወላጆች ብዙ ይጠበቃል። በዚህ አጭር ጽሑፍ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በልጆች አስተዳደግ ላይ የፈጠሩትን ችግሮች እና የመፍቴሔ ሐሳቦች ለውላጆች ግንዛቤ ከመፍጠረ አንጻር ቀረበዋል።
የዘመኑን የልጆች አስተዳደግ ውስብስብና አስቸጋሪ ካደረጉት ነገሮች አንዱ የመረጃ ቴክኖሎጂ ውጤቶች ላይ በቴሌቪዥን እና በኢንተርኔት የሚተላለፉ መልክቶች ናቸው። ቴክኖሎጂ የራቀውን በማቅረብ የተወሳሰበውን በማቅለል ሕይወትን የተሻለች ማድረጉ አሌ የማይባል ቢሆንም የጎንዮሽ ውጤቱም ደግሞ በተለይ ለልጆች የዚያኑ ያህል የከፋ ነው። በአግባቡ እስካልተጠቀምንበት ድረስ። ክፉና ደጉን በአግባቡ ባለየው በልጆች አዕምሮ ላይ የሚያሳርፈው ተጽዕኖ ደግሞ የከፋ ነው። በአዳጊነት የዕድሜ ክልል የሚገኙ ተማሪዎችን ነፍስ ካወቁ በኋላ ከትምህርታቸው የሚያዘናጋቸው፣ ከእንቅልፍ፣ ከማኅበራዊ መስተጋብር ያራራቀቸው፣ ቁምነገር እንዳይሠሩ የሚያዘናጋቸው አየሆነ ነው። የተክኖሎጂ ውጤቶች ብለን የምንመድባቸው የቪዲዮ ጌም መጫወት፣ ፊልሞች ማየት፣ የቴሌቪዥን መረሐ ግብሮች፣ ኢንተርኔት በተለይም የፌስ ቡክ ቻት፣ ዘፈን ማድመጥ፣ የተለያዩ ጨዋታዎች መመልከት የመሳሰሉት ናቸው።
ልጆች ከሕፃንነት ጀምሮ አስቸጋሪ ሱስ የሚሆንባቸው የቴሌቪዥን ሥርጭት በተለይም ፊልም መመልከት ነው። ዕድሜ ሳይለዩ የሚለቀቁ የቴሌቪዥን ሥርጭቶችን ያለ ከልካይ የሚመለከቱ ሕፃናት ከፍተኛ ተፅዕኖ ይፈጠርባቸዋል። የተፅዕኖው ውጤትም አፍራሽ ወይም ገንቢ ሊሆን ይችላል። በየትኛውም የዕድሜ ክልል ያሉ ልጆች የቴሌቪዥን ፕሮግራሞችን ያለ ገደብ እንዲመለከቱ መፍቀድ ወይም ፍጹም ቴሌቪዥን እንዳይመለከቱ መከልከል ተገቢ አይደለም። ሁለቱም ጽንፎች የየራሳቸው የጎንዮሽ/ጎጂ/ ውጤት አላቸው።
ልጆች በኮምፒውተሮቻቸው እና በስልካቸው ለእነርሱ የማያስፈልጉ ነገሮች ይደርሳቸዋል ከማያውቁት ጓደኛ ወይም ከማያውቁት ሰው ሊደርሳቸው ይችላል። ሌላው የኢንተርኔት ችግር ልጆች በሳይበር አባላጊዎች (አማጋጮች) የተጋለጡ ይሆናሉ። ድምጻቸውን በመቅረጽ ለሌሎች አዳኞች ያስተላልፋሉ፤ ይሸጣሉ። ልጆችን የእነርሱ ባሪዎች በመሆን የተጠየቁትን በሙሉ እንዲፈጽሙ አለበለዘያ የያዙትን ምስል እና ድምፅ ለወላጅ፣ ለጓደኛ አና ለትምህርት ቤት አንደሚሰጡ በመግለጽ ያስፈራራሉ። ልጆችም በዚህ ምክንያት ራሳቸውን እስከ ማጥፋት፣ ለጭንቀት እና ለአደንዛዥ እፅች መጋለጥ ይደርሳሉ። ልጆች በሳይበር ዝሙት እስከ መፈጸም ይደርሳሉ። የተለያዩ ማስተዋቂያዎችን ያያሉ፤ ያለ አቅማቸው የተለያዩ ነገሮችን ይገዛሉ። አላስፈላጊ የሆኑ ፋይሎች፣ ቫይረሶች ወደ ኮምፒውተር ሊወርዱ ይችላሉ።
በፊልም የሚያቸውን ወንጀሎች እየተለማመዱ ወደ ማከናውን ይመጣሉ (ለምሳሌ ስርቆት፣ ሃሺሽ መጠቀም፣ መደባደብ) በሚዲያ የሚተዋወቁ የመንገድ ላይ ምግቦች (fast foods) በማየት ለምግቦች ልዩ ፍቅር ይኖርቸዋል። ይህም ሰውነታቸው ከመጠን በላይ እንዲሆን ስለሚያደርግ የጤና መታወክ ያስከትልባቸዋል።
አብዛኛውን ጊዜያቸውን ብቻቸውን ከሚዲያ ጋር ስለሚያሳልፉ ከቤተሰብ እና ከማኅበርሰቡ ጋር እንዳይገናኙ በማድርግ ምናባዊ (virtual) ዓለምን እንዲኖሩ የብችኝነትን/ግለኝነት/ ሕይወት ያለማምዳል።
ለወደፊት ለጾታ ግንኑኝነት ያለቸው አመለካከት የተዛባ ይሆናሉ፤ ተጨባጩን ዓለም ሳይሆን ሰው ሠራሹን ዓለም ናፋቂ ይሆናሉ፤ ሁል ጊዜ አዲስ ነገር ናፋቂዎች ይሆናሉ።
የሥነ ልቦና ጫና ያደርግባቸዋል፤ በትምህርት ቤት አና በቤተሰብ ያለው ግንኙነት የሻከረ ነው፤ ብቸኝነት ያጠቃቸዋል። ራሳቸውን እሰከ ማጥፋት ይደርሳሉ። ሱስ ስለሚሆንባቸው ሁልጊዜ ያያሉ። ሌሎችንም ወደ እዚህ ይመራሉ።
በአደጉ ሀገሮች ይህን ችግር ለመቆጣጠር በመንግሥት፣ የኢንተርኔት መስመር አከራዮች እና በትምህርት ቤት የተለያዩ እርምጃዎች እየተወሰዱ ይገኛሉ። ወላጆችም በቤት የወላጅ መቆጣጠሪያ (Parental control) ይጠቀማሉ። ለቤተሰቡ ሁሉ የየራሱ መግቢያ እና ማለፊያ ይኖረዋል፤ ወላጅ ብቻ የሚጠቀምባቸውን ፋይሎች እና ሌሎች መረጃዎችን ልጆች እንዳያይዋቸው ይረዳል። ወላጅ የሚፈልጉትን ድረ ገጾች ብቻ መምረጥ እና ሌሎችን በኮምፒውተሩ እንዳይከፍቱ ማድረግ ይችላል። ወይም ወላጅ መክፈት የሌለባቸውን ድረ ገጾች ወሳኝ ቃላቶችን በመጠቀም መከላከል ይቻላል። የተወሰኑት ሶፍቴዎሮች ልጆች የድምፅ እና የምስል መልእክት ኮምፒዊተሮችን ተጠቅመው እንዳያሰተላልፉ ይረዳል። የልጆችን አጠቃላይ በኢንተርኔት ላይ ያላቸውን እንቅስቃሴ ሪፖርት ያደርጋል። ምን ድረ ገጽ እንደጎበኙ፣ ለምን ያህል ሰዓት፣ ከማን ጋር አንደተገናኙ ያሳያል። ወላጆች ለልጆቻቸው ለምን ያህል ጊዜ ኮምፒውተር ላይ መቀመጥ እንዳለባቸው ገደብ ለማድረግ ይረዳል፤ ልጆች ከተፈቀደላቸው በላይ ሲጠቀሙ ለወላጆች መልእክት ይሰጣል። እነዚህ ሁሉ መፍትሔዎች ችግሩን ቢያቀሉትም ፈጽሞ እንዳይከሰት ማድረግ አልቻሉም።
ከእነዚህ መፍትሔዎች ጋር የበለጠ ውጤታማ ለመሆን ወላጆች ከልጆች ጋር የቀረበ ግንኙነት እንዲኖራቸው ማድረግ፤ ምንም ከወላጅ የተደበቀ ነገር እንዳይኖር ማድረግ ያስፈልጋል። ልጆችን ከወላጅ በላይ ማንም ሊረዳቸው እና ሊግባባቸው አይችልም። የተከሰቱትን ችግሮች ሁሉ ለመፍታት የተከሰተውን ነገር ልጆች በግልጽነት እንዲያወያዩን ማድረግ ከዚህ ከኢንተርኔት አጠቃቀም ጋር ያለውን ችግር ለመፍታት መፍትሔ ይሆናል። ልጆች ስለሚነግሩን ነገር ለመረዳት ስለ ኢንፎርሜሺን ቴክኖሎጂ መሠረታዊ እውቀት ሊኖረን ይገባል። ልጆች 13 (አሥራ ሦስት) ዓመት እስኪሞላቸው ድረስ ሶሻል ሚድያ (ፌስ ቡክ፣ ትዊተር) መጠቀም እንደማይችሉ ማስረዳት። ልጆች ከእኛ በላይ እንዲሚያውቁ ሆነው ሊሰማቸው አይገባም። ወላጆች ልጆች ቴክኖሎጂውን በመጠቀም ላይ ሳይሆን ቴክኖሎጀውን በመሥራት ላይ ትኩረት እንዲያደርጉ ልጆችን በተላያየ ቦታ የሚዘጋጁ ሳይንስ ነክ የሆኑ ዓውደ ርዕይዎችን እንዲዩ ማደረግ ይገባል።
በአግባቡ እየመረጡ የልጆች ተሌቪዥን ሥርጭት እና የተመረጡ ፊልሞች እንዲመለከቱ ቢደረግ በርካታ ቁምነገሮች ሊቀስሙ፣ መልካም የሚባል ማኅበራዊ፣ ሞራላዊ እሴቶችን ሊያዳብሩ ይችላሉ። ውጤታማ የቴሌቪዥን አጠቃቀም የሚከተሉትን ተግባራት ይጠይቃል:-
ለልጆች የሰውነት ቅመምን፣ የሕይወትን ጣዕምና ትርጉምን እንዲሁም የስኬትን መንገድ የማመላከት ሚና በቀዳሚነት የወላጅ ድርሻ መሆኑን ወላጆችም፣ ልጆችም፣ ባለሙያችም የሚያሰምሩበት ጉዳይ ነው።
በአጠቃላይ ልጆች በተጠመዱባችው ሱሶች አማካይነት ጸያፍ ንግግሮችን፣ ደባል ሱሶችን፣ አመፅን፣ ልቅ ወሲባዊ ድርጊቶችን፣ ኢ-ሥነ ምግባራዊ ተግባሮችን ይማራሉ፤ ኢትዮጵያዊ ያልሆኑ ልማዶች ወረዋቸው በዕድሜያቸው ሊሠሯቸው የሚገቧቸውን ሥራዎች እንዳይሠሩ ይከለክሏቸዋል። ከመደበኛው ትምህርታችው ያዘናጋቸዋል። እነዚህን የቴክኖሎጂ አፍራሽ ተፅዕኖዎች ሙሉ በሙሉ ማስወገድ ባይቻልም መቀነስ ግን ይቻላል። ወላጆች ልጆቻቸውን ከነዚህ ነገሮች ለመታደግ ጠንካራ ሥራ ይጠበቅባቸዋል፤ በጊዜያቸው በሕይወታቸው በማንነታቸው እና በውጤታቸው ላይ የሚያሳድረውን አሉታዊ ውጤት ከግምት በማስገባት የኤሌክትሮኒክስ አጠቃቀማቸው ላይ ገደብ ማበጀት፣ ልምድ ማካፈል፣ ዕድሜያቸውን ያላገናዘቡ መልእክቶችን እንዳይታደሙ መጠንቀቅ፣ ከሚመለከቷቸው ነገሮች ጠቃሚ ቁም ነገሮችን ብቻ እየመረጡ እንዲጠቀሙ ግንዛቤያቸውን ማዳበር፣ የራሳቸውን ማንነትና የማኅበረሰባቸውን ማኅበራዊ እሴቶች እንዲያውቁ ማድረግ፣ ጊዜያቸውን በአግባቡ እንዲጠቀሙ መከታተል፣ ትምህርታቸውን በአግባቡ መከታተላቸውን መገምገም ወዘተ የወላጆች ሓላፊነት ሊሆን ይገባዋል።
* ፈሰሴ ገብረሐና ፣ በላቸው ጨከነ ፡– የልጆች አስተዳደግ በዚህ ዘመን ተግዳሮቶች እና መፍትሔዎች። ሎንዶን ፳፻፮ ዓ.ም. ከታተመው መጽሐፍ ለዚህ መጽሔት የተዘጋጀ
** ይህ ጽሑፍ በኢ/ኦ/ተ/ቤት ክርስቲያን በሰ/ምዕራብ አውሮፓ ሀገር ስብከት በፊንላንድ የሄልሲንኪ ደበረ አሚን አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን በ፳፻፲ ዓ.ም. ባሳተመው መጽሔት ላይ የወጣ ነው።
ልጆች ”ብዙ ተባዙ” በሚለው አምላካዊ ቃል መሠረት ከእግዚአብሔር የሚገኘ በረከቶች ናቸው። ቅዱስ ዳዊት “ልጆች የእግዚአብሔር ስጦታዎች ናችው”(መዝ ፻፳፮፥፫) እንዳለ። ቅዱሳን ፣ ጻድቃን፣ ጳጳሳት ፣ ካህናት፣ ነገሥታት እና መሣፍንት የሚገኙት ከዚሁ አምላካዊ በረከት ነው። በአለንበት ዘመን የአኗኗር ዘይቤ መቀየር ፣ የኑሮ ጫና እና የዓለም መቀራረብ የልጆችን አስተዳደግ ለሁሉም ወላጆች እና ለቅድስት ቤተክርስቲያን ፈታኝ አድርገውታል። በተለይ ከኢትዮጵያ ውጪ የሚኖሩ ወላጆች ለሚኖሩበት ሀገር ባህል እና ሕግ እንግዳ ስለሚሆኑ ፣ ከቤተ ዘመድ ስለሚርቁ ፣ የስራ ጫና እና የጊዜ እጥረት ስለሚያጋጥማቸው ፣ የዓለም ነጋዴዎች ልጆችን ከሃይማኖትና ከሥነ ምግባር የሚያስወጡ ተለዋዋጭ ሸቀጦችን ስለሚያጐርፉና እለት እለት ለመሳለም የሚሿት ቅድስት ቤተክርስቲያን በቅርባቸው እንደልብ ስለማትገኝ የልጆችን አስተዳደግ የበለጠ ውስብስብ አድርጎታል። በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ዘመኑን ዋጅቶ ልጆችን በሀይማኖትና በግብረ ገብ ትምህርት ለማሳደግ ከወላጆች ብዙ ይጠበቃል።በዚህ ጽሑፍ የቀደሙ ወላጆችን የልጅ አስተዳደግ ከቅዱሳት መጻሕፍት ለአብነት አይተን በስደት ስንኖር ልጆቻንን እንዴት ማሳደግ እንዳለብን በሰፊው እንዳስሳለን።
ሶፋ የosል ሶፋ በባህር ላይ ዛጎሎች መግለጫዎች እና የፋሽን አዝማሚያዎች የውስጠ-ወጥ ቴክኖሎጂን እና የ 3 ዲ ህትመትን ለመምሰል እንደ ጥምረት ታየ ፡፡ ዓላማው የጨረር ቅusionት ውጤት የሆነ ሶፋ መፍጠር ነበር ፡፡ በቤትም ሆነ ከቤት ውጭ ሊያገለግል የሚችል ብርሃን እና አየር የተሞላ የቤት እቃ መሆን አለበት ፡፡ የብርሃን ተፅእኖን ለማሳካት አንድ የኒሎን ገመድ ድር ስራ ላይ ውሏል። ስለሆነም የአስከሬኑ ጥንካሬ በሲሊንደሩ ሽመና እና ለስላሳነት ሚዛናዊ ነው ፡፡ ከመቀመጫው ጥግ ክፍሎች ስር አንድ ጠንካራ መሠረት የጎን ጠረጴዛዎች እና ለስላሳ ከላይ የተቀመጡ መቀመጫዎች እና ትራስ ጥንቅር ሲጨርስ ሊያገለግል ይችላል ፡፡
የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስልጣን ሆነው በክልሎች የሚፈጸሙ የወንጀል ጉዳዮች ምርመራ የመምራት እና ክስ በማቅረብ ተገቢውን ክርክር የማድረግ እንዲሁም የፌዴራል መንግስቱን ፍትሐብሔራዊ ጥቅም በክልሎች የማስከበር ስራ በውክልና ለክልል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ተቋማት እና ፍትህ ቢሮ ተሰጥቶ ሲፈጸም የቆየ መሆኑ ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ እነኚህ በውክልና የተሰጡ ጉዳዮች አፈጻጸምን ከመከታተል እና ውጤታማነታቸውን ከማረጋገጥ አንጻር የነበረው ተቋማዊ አደረጃጀት እና በተጨባጭም የተሰሩ ስራዎች በቂ ባለመሆናቸው ምክንያት በውክልና የተሰጡ ጉዳዮች ባለቤት አጥተው የነበረ መሆኑን ከግምት በማስገባት የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስልጣን ሆነው በክልል በውክልና የሚታዩ ጉዳዮችን የሚከታተል እና ለሚመለከታቸው አካላት አስፈላጊውን ድጋፍ የሚሰጥ የስራ ክፍል ማደራጀት አስፈላጊነቱ ታምኖ ይህ የስራ ክፍል ተጠሪነቱ ለፍትሐብሔር እና ልዩ ልዩ ወንጀል ጉዳዮች ዘርፍ ምክትል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሆኖ ተቋቁሟል፡፡ ይህ የስራ ክፍል በውስጡ የክልል ጉዳዮች ክትትልና ድጋፍ ቡድንን ይዞ ከዚህ በታች የተዘረዘሩ ተግባር እና ኃላፊነቶችን የሚፈጽም ይሆናል፡-
3. ለስራ ክፍሉ የሚያስፈልገውን ሰብአዊ እና ቁሳዊ ግብአት እንዲሟላ ያደርጋል፣ ስራ ላይ መዋሉን ይከታተላል፣ 4. የስራ ክፍሉ ተግባራት የሚመሩበትን መመሪያዎች እንዲዘጋጁ ያደርጋል፣ ሲፀድቁም በአሰራሩ መሠረት መፈጸማቸውን ያረጋግጣል ፣ በየጊዜው እንዲሻሻሉ ሃሳብ ያቀርባል፤
17.በክልል በውክልና የሚታዩ የፌዴራል ጉዳዮች የሚሰጡ የዐቃቤ ሕግ ውሳኔዎች ላይ ከሕግ ኦዲት እና ኢንስፔክሽን ዳይሬክቶሬት ጋር በመሆን የሕግ እና የውሳኔ ኦዲት ኢንስፔክሽን ያከናውናል፣ በግኝቶቹ መሰረት አስፈላጊው ማስተካከያ እንዲወሰድ ለወንጀል ጉዳዩ ዘርፍ እና ለክልሉ የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባል፣ የውሳኔ ሀሳቡ ተቀባይት ሲያገኝ አፈጻጸሙን ይከታተላል፣
Ethiopia Zare - በሕወሓት ባለቤትነት በሚመራው ሱር ኮንስትራክሽን 23 የረዥም ርቀት መገናኛ ራዲዮኖች፣ 92 የእጅ መገናኛዎች፣ 67 የስልክ መጥለፊያ መሣሪያዎች ተያዙ
ኢዛ (ሐሙስ ኅዳር ፫ ቀን ፳፻፲፫ ዓ.ም. November 12, 2020)፦ የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን በከተማዋ በሦስት ቀናት በተደረገ ፍተሻና ብርበራ 744 የጦር መሣሪያዎች፣ 4628 ጥይቶች፣ እንዲሁም የሕወሓት ጁንታ ቡድንን ተልዕኮ ተቀብለው ለማስፈጸም ሲንቀሳቀሱ የተገኙ 242 ተላላኪዎችን መያዙን አስታወቀ። ሕወሓት (ኤፈርት) በሚያስተዳድረው ሱር ኮንስትራክሽን ድርጅት ውስጥ ደግሞ ለሕገወጥ ተልዕኮ ማስፈጸሚያ ሊውል የነበረ 115 ልዩ ልዩ የመገናኛ ራዲዮኖች (23ቱ ለረጅም እርቀት ወይም በትከሻ የሚታዘሉ)፤ የጦር መሣሪያዎች፣ 67 የስልክ ግንኙነቶችን ለመጥለፍ የሚያችል መሣሪያ፣ ከአንድ ግለሰብ ላይ 350 ሲም ካርዶች፣ በተለያዩ ተቋማት ስም የተቀረጹ 6 ማሕተሞች፣ አንድ ግለሰብ በተለያየ ስም ያወጣው 7 ፓስፖርቶች መያዛቸውን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጌቱ አርጋው ገልጸዋል።
“እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል” በሚል የስግብግብነት መንፈስ እና አገሪቱን እኔ ካልመራሁ ትፈራርሳለች በሚል ኋላቀር እሳቤ፤ እንዳሰበው ሳይሳካለት የሕልውናው ጀንበር የጠለቀችበት ከሃዲው የሕወሓት ጁንታ ቡድን፤ የከተማችንን ጸጥታ ለማደፍረስ ልዩ ልዩ ሴራዎችን ሸርቦ ተላላኪዎቹን በማሰማራት የተለያዩ እንቅስቃሴዎችን እያደረገ ይገኛል።
ቡድኑ ሕጋዊ የኾኑ ተቋማትን እና የንግድ ድርጅቶችን እንዲሁም ግለሰቦችን፤ በተለይ ደግሞ በልዩ ልዩ ምክንያት ከጸጥታ አካላት የተቀነሱ፤ እንዲሁም ያገኙት የነበረው ጥቅም በለውጡ ምክንያት የተቋረጠባቸው በኮንትሮባንድ ንግድ እና በሌሎች ሕገወጥ ተግባራት ላይ የተሰማሩ ግለሰቦችን በመጠቀም፤ አዲስ አበባ ኹከት እና ሥጋት ያንዣበበባት ከተማ እንድትኾን ለማድረግ የአቅሙን እየተፍጨረጨረ ነው።
የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጌቱ አርጋው ኅዳር 3 ቀን 2013 ዓ.ም. በሰጡት መግለጫ የጸጥታ አካላት የዚህን ቡድን እንቅስቃሴ እግር በእግር በመከታተል ጥቅምት 30፣ ኅዳር 1 እና 2/2013 ዓ.ም. ለሦስት ቀናት ባደረጉት ጥብቅ ፍተሻና ብርበራ፤ 18 የእጅ ቦንብ፣ 485 ክላሽንኮብ ጠመንጃ፣ 3 ሳይለንሰር፣ 227 ልዩ ልዩ ሽጉጦች፣ 4628 ልዩ ልዩ ጥይቶች፣ 4 የጦር ሜዳ መነፅር፣ 1 ጂፒስ (GPS)፣ 2 ፀረ-ተሸከርካሪ ፈንጂ፣ ብዛቱ 74 ልዩ ልዩ የጸጥታ አካላት የደንብ አልባሳት እንደተያዘ አስታውቀዋል። በድምሩ 744 የተለያዩ የጦር መሣሪያዎችና 4628 የተለያዩ ጥይቶች ተይዞል።
ኮሚሽነሩ አያይዘውም በተለይ ከአገር መከላከያ ጋር በተደረገው ኦፕሬሽን ሥራ በቂርቆስ ክፍለ ከተማ በሚገኝ አንድ የኮንስትራክሽን ድርጅት ውስጥ ለሕገወጥ ተልዕኮ ማስፈጸሚያ ሊውል የነበረ 115 ልዩ ልዩ የመገናኛ ራዲዮኖች መያዙን፤ ከተያዙት የእጅ ራዲዮኖች መካከል 23 ለረጅም እርቀት ወይም በትከሻ የሚታዘሉ እንደኾኑና የተቀሩት 92 ደግሞ የእጅ መገናኛ መኾናቸውን ገልጸዋል። ከተያዙት የጦር መሣሪያዎች በተጨማሪ 67 የስልክ ግንኙነቶችን ለመጥለፍ የሚያችል መሣሪያ፣ ከአንድ ግለሰብ ላይ 350 ሲም ካርዶች፣ በተለያዩ ተቋማት ስም የተቀረጹ 6 ማሕተሞች፣ አንድ ግለሰብ በተለያየ ስም ያወጣው 7 ፓስፖርቶቸ መገኘቱን ኃላፊው ጨምረው ገልጸዋል።
የጸጥታ ኃይሉ ጠንካራ እንቅስቃሴና ክትትል በተለይ ደግሞ ሕብረተሰቡ ከጸጥታ ኃይሉ ጋር በመኾን እያደረገ ያለው ድጋፍ ያስጨነቃቸው የሽብር ቡድኑ ተላላኪዎች፤ በሕዝብ ላይ ጉዳት ለማድረስ በአዲስ አበባ የተለያዩ ስፍራዎች በቀላሉ የሚፈነዱና የሚቀጣጠሉ ልዩ ልዩ የጦር መሣሪያዎችን በመጣል ላይ መኾናቸውን ከኮሚሽነሩ ገለጻ መረዳት ተችሏል።
በየካ ክፍለ ከተማ ወረዳ 7 ልዩ ቦታው አድዋ ድልድይ ተጥሎ የተገኘው ቦንብ ፈንድቶ በአንድ ሰው ላይ ያከተለውን ጉዳት በምሳሌነት ያነሱት ኮሚሽነሩ፤ በሦስት ቀናት ብቻ በአዲስ አበባ በተለያዩ ቦታዎች የተፈታቱና የተቆራረጡ ሁለት ክላሽንኮቭ ጠመንጃዎች፣ 90 የክላሽንኮቭ ጥይት፣ አንድ የጦር ሜዳ መነጽር፣ 5 ገጀራ ተጥለው መገኘታቸውን ተናግረዋል።
ባሳለፍነው ሳምንት የጸጥታ አካሉ ባደረገው አሰሳ በርካታ የጦር መሣሪያዎችን መያዙንና በሦስት ቀናት ብቻ ልዩ ልዩ የጦር መሣሪያዎች፣ የተለያዩ የቴሌኮም መገልገያ ቁሳቁሶች፣ የመገናኛ ራዲዮኖች መያዙ፤ እንዲሁም ፀረ-ሰላም ኃይሉ ሕጋዊ ድርጅቶችን ሽፋን በማድረግ መንቀሳቀሱ የጁንታው የተንኮል መረብ ምን ያክል የተወሳሰበ መኾኑን እና የሥልጣን ጥመኛው የሕወሓት ጁንታ ቡድን ከተማችንን ለማተራመስ፤ ሰላሟን ለማድፍረስ ምን ያክል አቅዶ እየሠራ መኾኑን ያሳያል ብለዋል ኮሚሽነሩ።
ከተማችን አዲስ አበባ ከሕወሓት ተላላኪዎች እና የጥፋት ተልዕኮአቸውን ከሚደግፉ ርዝራዦቻቸው ሙሉ ለሙሉ ነፃ ኾናለች ማለት ባያስደፍርም፤ የጸጥታ አካላት እና የሕዝቡ ተደጋግፎ የመሥራቱ ሕብረት ተጠናክሮ ሊቀጥል እንደሚገባ እና ሕብረተሰቡም ኾነ የጸጥታ አካላት ለአፍታም ቢኾን መዘንጋት እንደሌለባቸው ያሳሰቡት ኮሚሽነሩ፤ የሕወሓት ጀንበር መጥለቋ የሚያንገበግባቸው ጀሌዎች በከተማችን ወከባ፣ ችግር እና ግርግር እንደተፈጠረ እንዲሁም ከፍተኛ የጸጥታ ሥጋት እንዳለ አድርገው ማስወራታቸውን ሕብረተሰቡ ተግንዝቦ፤ ለጥፋት ቡድኑ ሐሰተኛ ፕሮፓጋንዳ ጆሮውን ሳይሰጥ፤ ከጸጥታ አካሉ ጋር ያለውን ጠንካራ ግንኙነት ይበልጥ ማጠናከር ይገባዋል ሲሉ መልእክታቸውን አስተላልፈዋል።
በመጨረሻም ተስፋ የቆረጡት እና መውጫ መግቢያ ያጡት የሕወሓት የጥፋት መልእክተኞች በየሜዳው የሚጥሏቸው የተለያዩ የጦር መሣሪያዎች በነዋሪዎች ላይ ድንገተኛ ጉዳት እንዳያደርሱ በግልጽም ኾነ በስውር የጦር መሣሪያ ተጥሎ የተመለከተ ወይም የጦር መሣሪያ ሊኾን ይችላል ብሎ የጠረጠረ ማንኛውም ግለሰብ ከማንሳት እና ከመንካት ተቆጥቦ በአቅራቢያው ለሚገኝ የጸጥታ አካል ማሳወቅ ይኖርበታል ብለዋል።
(ethiothinkthank) – በሕዝቡ እየተነሱ ያሉ ጥያቄዎች ተገቢ ምላሽ እስካልተሰጣቸው ድረስ ግጭትና አለመረጋጋቱ እየጨመረ ይሄዳል። ይህን የለውጥ ጥያቄ ለማስቆም መሞከር ከትውልድ ጋር ግጭት ውስጥ እንደ መግባት ነው። መንግስት ሕዝቡ እያነሳቸው ላሉት የዴሞክራሲ ጥያቄዎች ተገቢ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ በኃይል ለማፈን የሚደረገው ጥረት ሀገሪቱን ወደ ለየለት ግጭትና አለመረጋጋት ያስገባታል።
የኢህአዴግ ባለስልጣናት ሥራና አሰራራቸውን ከማሻሻል ይልቅ ፖሊሶች፣ ወታደሮችና የደህንነት ሰራተኞች በመላክ ሕዝቡን ለሞት፣ ጉዳትና ለእስራት የሚዳርጉት ከሆነ ባለስልጣናቱ በሕዝቡ ዘንድ ያላቸውን ቅቡልነት፣ እንደ መንግስትም ያላቸውን ተቀባይነት ከግዜ ወደ ግዜ እያጡ ይሄዳሉ። በዚህም አንደኛ፡- መንግስት በሕዝቡ ዘንድ ያለውን የማስተዳደር ስልጣን ይገፈፋል፤ ሁለተኛ፡- ሕዝቡ ራሱን-በራሱ ማስተዳደር መብቱን ተጠቅሞ የጋራ ሰላምና ደህንነቱን በራሱ ለማስከበር ጥረት ያደርጋል። ይህ ደግሞ ገና በ2008 ዓ.ም መጀመሪያ ላይ በግልፅ ተጀምሯል።
“ነጭ ሽብር ተጀምሯል፣ ቀይ ሽብር ይከተላል” በሚል ርዕስ ባወጣሁት ፅሁፍ የኢትዮጲያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ሪፖርትን ዋቢ በማድረግ በ2008 ዓ.ም ብቻ በኦሮሚያ ክልል 173 ሰዎች ሲገደሉ ከእነዚህ ውስጥ 14 የፀጥታ ኃሎች ሲሆኑ ሌላ 14 ደግሞ የክልሉ መንግስት ኃላፊዎች ናቸው። በተመሳሳይ በዚያኑ አመት በጎንደር ከተማ በፌደራል ፖሊስ አባላት ላይ የሞትና የአካል ጉዳት መድረሱ ይታወሳል። እነዚህና ሌሎች ተያያዥ ክስተቶች በኦሮሚያና አማራ ክልላዊ መስተዳደሮች ላይ ከፍተኛ ለውጥ አምጥተዋል።
የአማራ ክልል መስተዳደርና የብአዴን አመራሮች ከሕዝቡ ለሚነሳው ጥያቄ የድጋፍ አዝማሚያ ማሳየታቸው ይታወሳል። በተቃራኒው የቀድሞ የኦህዴድ የበላይ አመራር በክልሉ ሲካሄድ የነበረውን የሕዝብ አመፅና ተቃውሞ በኃይል ለማዳፈን ያላሳለሰ ጥረት አድርጓል። ይህ ግን በአቶ ለማ መገርሳ የሚመራውን አዲሱን የኦህዴድ አመራር ወደ ስልጣን እንዲመጣ አድርጎታል። በሌላ አነጋገር፣ የአቶ ለማ መገርሳ አመራር በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ በኦሮሞ ሕዝብ ጫና እና ግፊት ወደ ስልጣን እንደመጣ መገንዘብ ይቻላል። በአቶ ገዱ አንዳርጋቸው የሚመራው የአማራ ክልል መስተዳደር በስልጣን ላይ መቆየት የቻለው በወቅቱ የክልሉ ሕዝብ ላነሳቸው የነፃነት፥ እኩልነትና ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ጥያቄዎች የመደገፍ ዝንባሌ ስለነበረው ነው።
ሆኖም ግን፣ የኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ራሱን ለለውጥ ከማዘጋጀትና የተሃድሶ አቅጣጫ ከማስቀመጥ ይልቅ ለህዝቡ ጥያቄ የድጋፍ አዝማሚያ ያሳዩትን የብአዴን እና የኦህዴድ አመራሮችን ተጠያቂ ማድረግ መርጧል። በ2008 ዓ.ም መጨረሻ ላይ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ባደረገው ስብሰባ ህዝቡን በማስመረር ላይ ያለው ችግር ዋነኛ መንስዔ የመልካም አስተዳደር እጦት እንደሆነ በመጥቀስ በቀጣይነት “ከራሱ ጀምሮ” የሚታዩ የጥገኝነት አስተሳሰቦች እና የጥገኝነት ተግባራትን ለመታገል መወሰኑን ገልፆ ነበር። በወቅቱ ኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ የሚከተለውን መግለጫ አውጥቷል፡-
“… ስልጣን ያለአግባብ ለመጠቀም ለሚሹ ግለሰቦች በመሳሪያነት ማገልገል ሲጀምር የተጀመረው ልማት ይደነቃቀፋል፡፡ መልካም አስተዳደርም ይጠፋል። …በአሁኑ ጊዜ ህዝብን በማስመረር ላይ ያለው ችግር ዋነኛ መንስዔ ይህ ነው፡፡ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴው በዚህ ረገድ ከራሱ ጀምሮ የሚታዩ የጥገኝነት አስተሳሰቦችና መገለጫ የሆኑትን ጠባብነትና ትምክህተኝነትት እንዲሁም የጥገኝነት ተግባራትን በጥብቅ በመታገል ይህ አዝማሚያ እንዲገታ ለማድረግ የሚያስችሉ ዝርዝር ዕቅዶችም አዘጋጅቷል፡፡”
በመግለጫ መሰረት የጥገኝነት አስተሳሰብ፣ በዋናነት ጠባብነትና ትምክህተኝነት ይታይባቸዋል የሚባሉ የኢህአዴግ አመራሮች ለሕዝብ ጥያቄና አቤቱታ አዎንታዊ ምላሽ ወይም ለዘብተኛ አቋም ያላቸው ናቸው። ላለፉት አስር አመታት ኢህአዴግ የተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮችንና ጋዜጠኞችን ለእስርና ለስደት በመዳረግ በሀገሪቱ አማራጭ የፖለቲካ ኃይሎች አንዳይኖሩ አድርጓል። በተለይ በጀማሪና መካከለኛ ደረጃ ላይ ያሉት አመራሮች የኢህአዴግ መንግስት አፋኝና ጨቋኝ መሆኑን ተከትሎ አባል ፓርቲውን ከውስጥ ለመቀየር ጥረት ያደረጉ ሰዎች ናቸው። በአማራና ኦሮሚያ ክልሎች እየታየ ያለው ግጭትና አለመረጋጋት የሕዝብ ጥያቄ በሰላማዊና በሰለጠነ መንገድ ስላልተመለሰ እንጂ በተወሰኑ የኢህአዴግ አመራሮች የተፈጠረ ችግር አይደለም።
በ2009 ዓ.ም መጀመሪያ ላይ በታወጀው የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ አማካኝነት ሀገሪቷ ሙሉ በሙሉ በወታደራዊ ቁጥጥር ስር የቆየች ቢሆንም የሁለቱን ክልሎች አመራር እንደ ቀድሞ ለፌደራል መንግስቱ ተገዢ እንዲሆኑ ማድረግ አልተቻለም። ከዚያ ይልቅ፣ ብአዴን እና ኦህዴድ አመራሮች የሕዝቡን ጥያቄ ተቀብለው ማስተጋባት በጀመሩበት ወቅት ለሕገ-መንግስቱና ለፌደራሊዝም ስርዓቱ ጥብቅና የቆሙት በዋናነት የህወሓት ከፍተኛ አመራሮች እና የሶማሌ ክልል መስተዳደር ናቸው።
ህወሓት/ኢህአዴግ በሀገሪቱ የፖለቲካ ላይ ያለውን የበላይነት ለማረጋገጥ ብቸኛ አማራጭ እንደመሆኑ ለሕገ መንግስቱና መንግስታዊ ስርዓቱ ጥብቅና ከመቆም ውጪ ሌላ ምርጫና አማራጭ የለውም። የሶማሌ ክልል መስተዳደር ግን ከተላላኪነት የዘለለ ሚና የለውም። በተለይ የሶማሌ ክልል ርዕሰ መስተዳደር የሆኑት አቶ አብዲ መሃመድ ኦማር (አብዲ ኢሌ) ገና ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ የኦሮሞና አማራ ሕዝብ የመብት ጥያቄን በማጣጣልና የመከላከያና ፌደራል ፖሊስ ሁኔታውን ለመቆጣጠር በሚያደርጉት ጥረት ቀጥተኛ ተሳትፎ ለማድረግ ፍላጎታቸውን በይፋ መግለፃቸው ይታወሳል። በተመሳሳይ ወቅት የሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ በምስራቅና ደቡብ ምስራቅ ኦሮሚያ አከባቢዎች ላይ ጥቃት መፈፀም ጀምሯል።
የሶማሌ ልዩ ፖሊስ በምስራቅና ደቡብ ምስራቅ ኦሮሚያ በሚገኙ አከባቢዎች ላይ ተከታታይ ጥቃት በመፈፀም በመቶዎች የሚቆጠሩ የክልሉ ነዋሪዎችን ከሞት፣ ከ200ሺህ በላይ ደግሞ ማፈናቀሉ ይታወሳል። ይህ ሲሆን የፌደራሉ መንግስት፥ የሀገር መከላከያ፥ የደህንነትና ፖሊስ ኃይሎች በሶማሌ ክልል ልዩ ፖሊስ የሚፈፀመውን ኢሰብዓዊ ድርጊት ለማስቆም በተጨባጭ ይሄ ነው የሚባል ጥረት አላደረግም። ለዚህ ደግሞ ተጠያቂ የሀገሪቱ የፀጥታ ኃይል መዋቅር በበላይነት የተቆጣጠረውና አዲሱን የኦህዴድ አመራር ለፌደራል መንግስቱ ተገዢ እንዲሆን ከፍተኝ ጥረት እያደረገ ያለው ህወሓት/ኢህአዴግ ነው።
የብአዴን አመራር በራሱ ከፌደራሉ መንግስት ቁጥጥር ለመውጣት የበኩሉን ጥረት እያደረገ ሲሆን የደኢህዴን አመራር ደግሞ በፌደራል መንግስቱ መዋቅርና እንቅስቃሴ ላይ ያለው የመወሰን አቅም እጅግ በጣም ውስን ነው። በዚህ መሰረት፣ የፌደራሉ መንግሰት ህወሓት ብቻውን የሚንከላወስበት ኦና ቤት ሆኗል። በአጠቃላይ የመከላከያና ደህንነት ኃይሉን በበላይነት የተቆጣጠረው የህወሓት/ኢህአዴግ ከፍተኛ አመራር ግራ ተጋብቶ ሀገሪቷን ወደ እርስ በእርስ ግጭትና እልቂት ውስጥ ሊያስገባት ከቋፍ ላይ ደርሷል።
የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ የተነሳ ሰሞን ባወጣሁት “ኢትዮጲያ የማን ናት” የሚል ፅሁፍ፤ “የኢህአዴግ መንግስት በ2002ቱ ምርጫ 99.6%፣ በ2007ቱ ደግሞ 100% ‘አሸነፍኩ’ ብሎ ተሳልቋል። ይህ “የይስሙላ ምርጫ” ግን በዴሞክራሲ መቃብር ላይ የበቀለ አረም ነው” ብዬ ነበር። ይህ ዛሬ ላይ በድንገት የተገለጠልኝ እውነት አይደለም። ልክ የ2007ቱ ምርጫ ውጤት ይፋ እንደተደረገ “100% የምርጫ ቅሌት እንጂ ውጤት አይባልም” በማለት የሚከተለውን ፅፌ ነበር፡-
“100% የሚባለውን አሰቃቂ ክስተት “የምርጫ ውጤት” በሚል ሰርግና ምላሽ እየተደረገ ያለበት ሁኔታ ነው ያለው። በዞንና ወረዳ ደረጃ ያሉትስ አይፈረድባቸውም። በፌዴራልና ክልል ደረጃም ተመሳሳይ አቋም የሚያራምዱ ባለስልጣናት ካሉ ግን በጣም አስገራሚ ነው የሚሆነው ። ይሄ 100% ተብዬ ነገር’ኮ ባለፉት 20 አመታት ውስጥ ሀገሪቱ በዲሞክራሲ ረገድ ያሳየችውን ለውጥና መሻሻል ወደ ኋላ የቀለበሰ፣ ህዝቡ ሰላማዊ ፖለቲካ፣ በሕግ የበላይነት እና በሌሎች ዴሞክራሲያዊ እሴቶች ላይ ያለውን እምነት ሽርሽሮ በመናድ ዴሞክራሲን በጭቅላቱ ዘቅዝቆ ያቆመ፣ ልክ እንደ ደርጉ ቀይ-ሽብር ህዝብን በፍርሃት ቆፈን የሚቀፈድድ እጅግ አስቀያሚ ድርጊት ነው።”
በተለይ ባለፉት አስር አመታት የኢህአዴግ መንግስት፤ በፀረ-ሽብር ሕጉ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችን፣ በሚዲያና የመረጃ ነፃነት ሕጉ ነፃና ገለልተኛ ሚዲያዎችን፣ እንዲሁም በበጎ አድራጎት ድርጅቶች ማቋቋሚያ አዋጅ የሲቪል ማህበራትን አጥፍቷቸዋል። የኢህአዴግ መንግስት እነዚህን የዴሞክራሲ ተቋማት ከማጥፋቱ በተጨማሪ፣ የተለየ ሃሳብና አመለካከት ያላቸውን የራሱን አመራሮች “በሃይማኖት አክራሪነት፣ ብሔርተኝነት ወይም ትምክህተኝነት” እየፈረጀ የተወሰኑትን ለእስርና ስደት ሲዳርጋቸው፣ የተቀሩት ደግሞ ሃሳባቸውን ከመግለፅ እንዲቆጠቡ አድርጓቸዋል።
በአጠቃላይ፣ በአንድ ሀገር ውስጥ ጠንካራ ተቃዋሚ የፓለቲካ ድርጅቶች፣ ነፃና ገለልተኛ ሚዲያ እና የሲቭል ማህበራት ከሌሉ፣ እንዲሁም ገዢው ፓርቲ የተለየ ሃሳብና አመለካከት የማስተናገድ ባህል ከሌለው ሕገ-መንግስታዊ ዴሞክራሲ (Constitutional Democracy) አብቅቶለታል። በተቃራኒው፣ ከ2008 ዓ፣ም ጀምሮ ባለው ግዜ ውስጥ ብቻ በሕዝቡ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ላይ የታየው ለውጥ የሩብ ምዕተ አመታት ያህል ሰፊ ነው። ሕዝቡ የሚያነሳቸው ጥያቄዎችና እያሳየ ያለው የለውጥ ፍላጎት ከእለት-ወደ-እለት እየተቀያየረና እየጨመረ መጥቷል። በዚህ ፈጣን የለውጥ ሂደት ውስጥ ባለበት የቆመው የኢህአዴግ መንግስት ብቻ ነው።
በ2008 ዓ.ም 3ኛው ማዕበል በሚለው ባወጣሁት ፅሁፍ ባለፉት ሃያ አምስት አመታት በሀገሪቱ ውስጥ የታየው ለውጥ በሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካ ማዕበል እንደሚያስነሳ ገልጬያለሁ። ሆኖም ግን፣ የኢህአዴግ መንግስት አስፈላጊውን ለውጥና መሻሻል ለማምጣት አንዲት እርምጃ መራመድ ተስኖታል። ለኢህአዴግ መንግስት ዛሬም፥ የዛሬ ሁለት አመት ሆነ የዛሬ አስር አመት “ፈተናዎቹ”፤ የመልካም አስተዳደር እና ኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከት፡- ትምክህተኝነት፥ ጠባብ ብሔርተኝነት እና አክራሪነት” ናቸው።
የህዝቡ ጥያቄና እንቅስቃሴ ተፈጥሯዊ የለውጥ ሂደትን ተከትሎ የመጣ እንደመሆኑ አይቀሬና አስገዳጅ ነው። በመጀመሪያ ደረጃ፣ የህዝቡ ኑሮና አኗኗር እየተለወጠ፣ በተለይ ደግሞ የመረጃ አቅርቦትና አጠቃቀም እየተሻሻለ በሄደ ቁጥር፣ አብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል መብትና ግዴታውን ይበልጥ ያውቃል፥ ይጠይቃል። በልማትና ዴሞክራሲ ረገድ ህዝቡ የሚያነሳቸው ጥያቄዎች ይበልጥ እየሰፉና እየተወሳሰቡ መሄዳቸው እርግጥ ነው።
ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ እየታየ ያለው ተቃውሞ ህዝቡ በሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ መንገድ መብቱን ለማስከበር የሚችልበት አማራጭ መንገድ በማጣቱና ብሶትና ምሬቱን የሚተነፍስበት ትንሽ ቀዳዳ ባለመኖሩ የተከሰተ ነው። በአንድ በኩል ህዝቡ በፍትህና የመልካም አስተዳደር እጦት ምክንያት እየተሰቃየ ነው። በሌላ በኩል፣ ለአስር አመታት የተጠራቀመ ብሶቱንና ምሬቱን የሚያስተነፍስበት ቀዳዳ ሲያጣ፣ አመፅና ተቃውሞ ብቸኛ አማራጭ ይሆናሉ። በተለይ ደግሞ፣ ቀልጣፋ አገልግሎትና ፍትህ ያልሰፈነበት ምክንያት ሌላ ሳይሆን መንግስት የአስተዳደርና ፍትህ ሥርዓቱን ማሻሻል ስለተሳነው እንደሆነ በበቂ መረጃ ላይ የተመሰረተ ግንዛቤ ሲኖረው ህዝብ ይቆጣል፣ ህዝባዊ አመፅ ይቀሰቀሳል።
ከዚያ በመቀጠል “ኢህአዴግ፡ ከለውጥና ሞት አንዱን ምረጥ” በሚል ርዕስ ባወጣሁት ፅሁፍ የኢህአዴግ መንግስት ሁለት አማራጮች እንዳሉት ገልጩ ነበር። የመጀመሪያ አማራጭ የሕዝቡን ጥያቄና የለውጥ ፍላጎት ጋር አብሮ በመጓዝ በሀገሪቱ ልማት፣ ሰላምና ዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ሂደት ወደ ወሳኝ ምዕራፍ ማሸጋገር። ሁለተኛው አማራጭ ደግሞ በሕዝቡ ዘንድ እየተነሳ ያለውን ጥያቄና የለውጥ ፍላጎት በማፈን የተሻለ ሕይወት የመኖር ተስፋውን ማጨለም ነው። በዚህ መንገድ የብዙ ንፁሃን ዜጎችን ሕይወት መስዕዋት የሚጠይቅ ይሁን እንጂ እንደ ማንኛውም አምባገነናዊ ሥርዓት መጨረሻው ውድቀት ይሆናል።
ከላይ በተጠቀሰው ፅሁፍ የኢህአዴግ መንግስት አካሄድ የፈጠረብኝን ስጋት፤ “አሁን ላይ ይበልጥ እያሳሰበኝ ያለው ነገር፣ ኢህአዴግ ከሕዝቡ ጥያቄና ፍላጎት ጋር አብሮ መሄድ አለመቻሉ ሳይሆን በዚህ ምክንያት የሀገሪቱ ዜጎች ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ እየወደቀ መምጣቱ ነው!” በማለት ገልጩ ነበር። ከዚሁ ጋር አያይዤ፣ ከ2008 ዓ.ም ሁለተኛ አጋማሽ ጀምሮ የኢህአዴግ መንግስት የሚወስደው እርምጃ ከለውጥ እና ሞት አንዱን እንደመምረጥ መሆኑን ጠቅሼ ነበር። ሆኖም ግን፣ በቀጣዩ የ2009 አመት የተካሄደውን “ጥልቅ ተሃድሶ” ከተመለከትኩ በኋላ “ኢህአዴግ እና ፀጉራም ውሻ አንድ ናቸው” የሚል ፅሁፍ አወጣሁ። ይህ የኢህአዴግ መንግስት ከለውጥ ይልቅ ሞትን እንደመረጠና እንደ ፀጉራም ውሻ ማንም ሳይውቅለት ውስጥ-ለውስጥ እየሞተ እንደሆነ ይጠቁማል።
ኣብ 2005 ዝተገብረ ምርጫ ኸቢድ ውድድር ዝተራእዮ ምንባሩ ይዝከር። ሽዕኡ ተቓወምቲ ምቑጻር ድምጺ ተደናጊሩ`ዩ ዝብል ክሲ ምስ ኣቕረቡ፡ ዕግርግር ተላዒሉ መብዛሕቲኦም ደገፍቲ ተቓወምቲ ዝኾኑ 200 ዝኾኑ ሰባት ተቐቲሎም። ሕጂ ግን ገዛኢ ሰልፊ ኢትዮጵያ፡ ኸምቲ ናይ ዝሓለፈ ምርጫ ዓይነት ንኸይድገም ዝወሰነ ይመስል ይብሉ ኽኢላታት ኣፍሪቃ።
ኣብ ቀረባ ኣብ ኢትዮጵያ ኸም ፖሊቲካዊ ኣማኻሪት ኾይና ዝሰርሐት ፕሮፈሰር ኣህጉራዊ መጽናዕቲ ኮለጅ Oberlin- Eve Sandberg፡ እቶም ተቓወምቲ ዳርጋ ጠፊኦም`ዮም ትብል። “መራሕቲ ተቓወምቲ: ወይ ተኣሲሮም ወይ ናብ ስደት ኣምሪሖም ወይ ድማ ንቕድሚት ክስጉምሉ ዝኽእልሉ መንገዲ ስለዘይተራእዮም ገዲፎሞ`ዮም። ኸም ተቓወምቲ እንተቐሪቦም ብዙሓት ኻብኦም ይቕተሉ ወይ ይእሰሩ ወይ ይንከላበቱ”።
እንደሚመስለኝ እኚህ ኃይለ ገብርኤል የሚባሉ ሰው ችግራችን የገባቸው አይመስለኝም፡፡ የችግራችን አንዱ ምንጭ እኮ ኃላፊነትን ከመቀበል ይልቅ “እንትና ይሥራው፡፡ ወይም እነ እንቶኔ ይከውኑት፡፡ እኔ የልጆች አሳዳጊ፣ የሽማግሎች ጧሪ፣ የእድር ዳኛ፣ የዕቁብ ጸሐፊ ወዘተ. ነኝ፡፡” እያልን መሸሻችን ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያናችን ችግር እንዲህ ሰማይ እንዲሰቀል ያደረጉት እነማን ናቸውና? ነገሥታቱና የእነርሱ ፈቃድ ፈጻሚዎች ካህናተ ደብተራ አይደሉምን፡፡ የቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ ላደመጠው ዛሬም ይናገራል፡፡ ያድምጡት፡፡
በመሠረቱ “የቤተ ክርስቲያንን ችግሮች ነገሥታት መፍታት አለባቸው፡፡” የሚል አስተምህሮ ከየት የተገኘ እንደሆነ አይገባኝም- ነገሥታት አስተዳዳሪዎች (በውድ ወይንም በግድ ሊሆን ይችላል) እንጂ ወንጌል ሰባኪነት ዐቢይ ግብራቸው አይደለምና፡፡ አሁን ያለንበት ችግር ሁሉ ትልቁ መነሻው ጳጳሳት የዘወትር የነገሥታት ግብር በላተኞች፣ ነገሥታት የቤተ ክርስቲያን የበላይ ጠባቂ ሆነው ሕዝቡን እግዚአብሔርንና ሕገ እግዚአብሔርን በማስተማር ማበልጸግ ቀርቶ እንደ ገባር መመልከት ሥር ሰድዶ በመኖሩ አይደለምን? ጳጳሳቱ በዋናነት የነገሥታቱን፣ ነገሥታቱም በዋናነት የጳጳሳቱን (የቤተ ክርስቲያኗን አላልኩም!) ጥቅም በማስጠበቅ ባተሌ ሆነው ወንጌል መስበክ ተዘንግታ፣ ሕዝቡ ችላ ተብሎ በመኖሩ አይደለምን? ቤተ ክርስቲያንን ግን ቤተ ክርስቲያን ያሰኛት መሠረታዊው ነገር በክርስቶስ ደም የከበሩ ልጆች መኖራቸው ነበር፡፡ የትኛው መልእክት ነው ለነገሥታት የተጻፈው? ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ለድኾች ወንጌልን በመስበክ እንጂ ነገሥታትን በማባበል አይታወቅም፡፡
ሕገመንግሥቱን ለመተንተን በሞከሩበት ረገድ ደግሞ ይህን ተመልክቻለሁ፡፡ አንደኛ ይህች እኔና በእኔ እድሜ ያሉ ወጣቶች የተረከብናት ሀገር ኢትዮጵያ እንደምትባል ብቻ ሳይሆን በውስጧ ክርስቲያኖችም፣ ክርስቲያን ያልሆኑ ሰዎችም በሰላም የሚኖሩባት፣ ልዩ ልዩ ቋንቋችን የሚናገሩ ነገዶች ከነየራሳቸው ታሪክ፣ ባህልና ሥነ ጽሑፍ ጋር ተፈቃቅደው ያሉባት ሀገር ናት እንጂ ነገሥታቱ ጠፍጥፈው የፈጠሯትና ቤተ ክርስቲያኗ ብቻዋን በትምህርት እየቀረጸች ያሳደገቻቸው ሕዝቦች ያሉባት ሀገር አይደለችም፡፡ በመሆኑም የእነዚህ ሕዝቦች መንግሥት የእነዚህን ሁሉ ሕዝቦች መሠረታዊ ሰብአዊ ፍላጎት ለማሟላት ጥረት ያደርጋል እንጂ በእያንዳንዱ ማኅበረሰብ ሃይማኖታዊ ጉዳይ እየገባ ችግሮችን የመፍታት ታሪካዊም ኅሊናዊም ግዴታም ሆነ መብት የለውም፡፡
የችግሮቻችንን መነሻዎች ከዲያቆን ዳንኤል ክብረት ጽሑፍ እንዳስተዋልሁት በወረስነው የአድርባይነት (ዛሬን ልኑር ስለነገ አያገባኝም ባይነትን እና እነእንቶኔ ይወጡትን ይጠቀልላል፡፡) ባህልና በመንፈሳዊው ቦታ ላይ የምናየው የመንፈሳዊነት ድርቅ ላይ የሚያጠነጥኑ ሆነው ይታዩኛል፡፡ በመሆኑም መፍትሔው ያለው እኛው እጅ እንጂ ነገሥታቱ ዘንድ አይደለም፡፡ ነገሥታቱማ Athnatius from CA እንዳለው እኛን የሚመለከቱን እንደጅሎች ቤተ ክርስቲያንንም የሚመለከቱት ብልሆች የሚመሯት በሥነ ምግባር የታነጹ ዜጎችን (ዜጋ ማለት በነገራችን ላይ የድሮ ትርጉሙ ገባር ማለት ነበር፡፡) የምታፈራ የጅሎች መሰባሰቢያ ተቋም አድርገው ነው፡፡ መብታቸው ነው፡፡ እራሳችንን አስተባብረን ለበጎ ነገሮቻችንና ለመልካም ነገዎቻችን መቆም እስካልቻልን ድረስ በማቴሪያሊስቶች ዘንድ እንከፎች ተደርጎ ከመቆጠር አንድንም፡፡
ዛሬ ለእነዚህ ሰዎች ችግራችንን ፍቱልን ብሎ ማቅረብና መብት መስጠት ነገ በቤተ ክርስቲያናችን እንደ ልጅነታቸው ሳይሆን እንደ ንግሥናቸው እንዳሻቸው እንዲያዙ መብት መስጠት ነው፡፡ ወገን ነገሮችን ከነገው ትውልድ ጋር እናስባቸው እንጂ! ቁጭ ብሎ የሰቀሉት ኮ ቆሞ ለማውረድ ይከብዳል፡፡ “ከታሪካችን የምንማረው ከታሪክ አለመማራችንን ነው” ይላል ፈላስፋ፡፡ አሜሪካ ዛሬ መያዣ መጨበጫ ያሳጧትን ጽንፈኞች የኮሚዩኒስቱን ወገን ያዳክሙልኛል ብላ በፈቃዷ እንዳደራጀቻቸው ልብ በሉ፡፡ ነገሥታት ቤተ ክርስቲያንን ከጠቀሙት ይልቅ የጎዷት እጅግ ይበዛል፡፡ ታሪኳን ተመልከቱ፡፡
የቤተ ክርስቲያን ችግር መነሻው እኛው ዘንድ ነው መፍትሔውም መመንጨት ያለበት ከእኛው ቤተ ክርስቲያኗን ተጠግተን ከምንኖር ሰዎች ነው፡፡ ወደነገሥታቱ እንመለስ ካልን መፍትሔንም ከእነርሱ ከጠበቅን አለቀ ዑደቱን ሰብረን መውጣት አንችልም፡፡ ይልቅ መንግሥት በሃይማኖት ጉዳይ ጣልቃ ያለመግባቱን ሕገመንግሥታዊ አቋም እንጠቀምበትና ሰላማዊና ጥበብን በተሞላ መንገድ ቤተ ክህነቱን ከሸፈነው የኃጢኣት አቧራ እናጽዳው፡፡ መንግሥት የሚፈልገው አካባቢያዊው ሰላም እንዳይናጋ ብቻ ነው፡፡ ፖሊሲዎቹን እስካልነቀነቅንበት ንቅናቄያችንን አይጠላውም፡፡
መቼም ጥሩ ነው ሃሳብህን መግለፅህ ተገቢ ነው። ሀ/ገብርኤል የተባሉት ሰው ያስቀመጡት እኮ እሳቸው በገባቸው መልኩ የተፈጠረውን የቤተ ክርስቲያን ችግር ይፈታል ብለው ያሰቡትን ይመስለኛል። እንጂ አንተ "ችግራችን የገባቸው አይመስለኝም" እንዳልከው አይመስለኝም። አሳቸው ያመላከቱት መንገድ አያስኬደንም አንድ ነገር ችግራችን የገባቸው አይመስለኝም ሌላ ነገር ነው። እኔ እንደተመለከትኩት እሳቸው ዲ/ን ዳንኤል ካመላከታቸው የመፍትሔ ሃሳቦች መካከል አንዱን መርጠው የመንግስትን ጉዳይ ከቤተ ክርስቲያን ችግር አንፃር በሰፊው አብራረተው አቀረቡልን እንጂ አዲስ ነገር አላመጡም። በተጨማሪም በዚህ መድረክ ላይ የተነሳው ጉዳይ የቤተ ክርስቲያን እንጂ የአጠቃላይ የሃገሪቱ አይደለም። ለዚህም ይመስለኛል ፅሑፋቸው Specific የሆነው። እኔና ወንድሞቼ ግን የሳቸውን ሃሳብ እንደ መንደርደሪያ አድርገን የመንግስትን ጣልቃ ገብነት እንዴትና በምን መልኩ ነው መጠቀም ያለብንና ችግሮች ሊፈቱ የሚችሉት የሚለውን ሃሳብ አየተወያየንበት እንገኛለን። ከፅሑፉ እንደተረዳሁት እኛ ቁጭ ብለን መንግስት ችግሩን ይፍታልን ለማለት የፈለጉ አይመስለኝም ነገር ግን ችግሩን ለመፍታት በምናደርገው እንቅስቃሴ የመንግስትን ድጋፍ ይዘን መሆን አለበት መንግስትም ኃላፊነት አለበትና እንቅስቃሴያችንን ሊቃወም አይገባውም ነው። በመጨረሻም "ሰላማዊና ጥበብን በተሞላ መንገድ ቤተ ክህነቱን ከሸፈነው የኃጢኣት አቧራ እናጽዳው" ብለሃል። እኮ እንዴት????እስቲ ሰፋ አድርገህ አብራራው።
በመጀመሪያ ያንን የጨለማዉን ዘመን አሳልፎ ስለቤተክርስቲያኑ ስለተዋሕዶ ወቅታዊ ችግር የሚቃጠል፣ መፍትሔ ለማምጣት የሚወያይ ወጣት ትዉልድ ያነሳሳ የሰራዊት ጌታ ቅዱስ እግዚአብሔር የተመሰገነ ይሁን።
ሐሳቦች መንሸራሸራቸዉ መልካም ሆኖ ሳለ ወደተግባር ለመቀየር የሚጠይቁት ዋጋ ግን ጽናትን፣ ትዕግስትንና ሰማዕትነትን መጠየቁ አይቀርም። ለዚህ ደግሞ ከመጀመሪያዉ ንድፈ ሐሳብ ማዘጋጀትና ልቡናችንን ማጨከን ይገባናል። ስለዚህ ከየት እንጀምር? እኔም የተሰማኝን ግልብ ንድፍ/rough sketch/ አስቀመጥሁ።
1. ከጾምና ጸሎት - ጉዟችን መንፈሳዊ እንዲሆን፣ መንፈስ ቅዱስ እንዲከራከርልን ፣ ከስጋዊ ስሜታዊነት እንድንርቅ ያግዘናል። ስለዚህ ከአዋጅ ጾሞች ዉጭ ለቤተ ክርስቲያን መፍትሔ ባለቤቷ እንዲልክላት የተለዩ ቀናትን ሱባኤዎችን አዉጀን እንያዝ !!! የምንችል በቤተሰብ ፣ በስብስብ የህብረት ጸሎት፣ የምንችል ስግደት ጭምር ...... ከዚህ ቀን እስከዚህ ተብሎ እንደ ነነዌ ሕዝብ ለምን አይነገርም?
2. ከኢንተርኔት ይልቁንስ በአካል ለመሰባሰብ፣ ከAnonymous(ከብዕር ስም) ይልቅ እዉነተኛ ስማችንን መጠቀም እንጀምር። ለዚህም እዉነተኛ ስማችንን የያዘ ፒቲሽን በመሰብሰብ ጊዜያዊ ኮሚቴ እንምረጥ። የኮሚቴዉ አባላትም እኛ(የተዋህዶ ምዕመናን) የምንሰበሰብበትን፣ የምንወያይበትን፣ ስለቤተ ክርስቲያናችን መፍትሔ የምንሽትበትን መንገድ(ሕጋዊ ፈቃድ፣ ጊዜና ቦታ) ያመቻቻሉ። ሰብስበዉ እንድንወያይ ያደርጋሉ።
በግብጽ ቤተ ክርስቲያን አጠቃላይ የጉባኤ ካዉንስል /General Congregation Council/ የሚባል የቤተክርስቲያኒቱ አካል አለ። አወቃቀሩ እንደ ኢትዮጵያ ፓርላማ ነዉ። በምእመናን የተመረጡ ምእመናን በፈረቃ/term/ የካዉንስሉ አባል ይሆናሉ። ካዉንስሉን የሚመሩት ፓትርያርኩ ናቸዉ።መንፈሳዊ ባልሆኑ(ከክህነት ዉጭ) ማንኛዉም ጉዳይ ምእመኑን ወክሎ ይቀርባል። ካዉንስሉ አዲስ ፓትርያርክ ሲመረጥ ሱታፌዉ ለቦታዉ የሚመጥኑ አበዉን ይጠቁማል ። ካዉንስሉ እ.ኤ.አ 1954 ዓ.ም አቡነ ዮሴፍ 2ኛን ከቅዱስ ሲኖዶስ ጋር በመምከር ከፕትርክናቸዉ እንዲወርዱ አድርጓል።
2. የሕንድ ማላንካራ ኦርቶዶክስ ቤ/ክ(እህት ቤ/ክ) - አንድ ጳጳስ ለመመረጥ የብዙሐኑን ምእመን ድምጽ ማግኘት አለበት፣ ከዚያ በሁዋላ ነዉ በቅ/ሲኖዶስ የሚጸድቅለት።
3. አርመንያ ኦርቶዶክስ ቤ/ክ(እህት ቤ/ክ)- ወጥ የሆነ ህግ ባይኖራትም አንድ ጳጳስ ለመመረጥ ግን በቤ/ክ ጉባኤ መመረጥ(ብዙሃኑ ምዕመናን ናቸዉ) ፣ በፓትርያርኩ መጽደቅ አለበት።
እኛ ግን ጳጳስ ለመምረጥ ሳይሆን የምዕመናን ሙቀት አንብቦ ዉሳኔ የሚሰጥ ቅ/ሲኖዶስ፣ ዘመኑን የዋጀ የአስተዳደር ስርአት ያላቸዉ የቤ/ክ መምሪያዎች፣ ወቅቱን ያገናዘበና መንፈሳዊነትን የጠበቀ የክህነት አሰጣጥ ሕግ ... ወዘተ እንዲኖር የኛ ድምጽ/አንደበት የሚሆነን፣ አባቶችን ከምእመናን ጋር በድልድይነት የሚያገለግል የምዕመናን ሕብረት ነዉ የምንፈልገዉ።
መልሱ መንግስት የሐይማኖት ተቋማትን አካላት የሚያይበት አይን አንድ ስለሆነ ይመስለኛል። ለምሳሌ እኛ ‘ሞሰኑ’ የምንላቸዉ ሰዎችን መንግስት እንዴት ያዉቃቸዋል? ወይ አልተከሰሱ/ቻርጅ የለባቸዉ/። የሕጉን አካሄድ ባላዉቅም መንግስት በሐይማኖት ዘዉ ብሎ መግባትና ‘ሙሰኛ’ ናቸዉ ማለት የሚችል አይመስለኝም። ምክንያቱም ደጋፊና የማይደግፍ ግሩፕ ስለሚፈጠርና ሐይማኖታዊ ይዘት ስለሚኖረዉ መንግስት ከእንደዚህ አይነቱ ችግር መራቅ ነዉ የሚፈልገዉ። እኛ ግን ሕጋዊ የምዕመናን ሕብረት ካለን ሙሰኞችን መክሰስ እንችላለን፣ ከዚያ መንግስት/ሕግ/ ጉዳዩን ማየት ይጀምራል።
በዓል ስልጣን በይነ-መንግስታዊ ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪቃ(ኢጋድ) ተቓወምቲ ጉጅለታት ደቡብ ሱዳን ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ተግባራዊ ንምግባር ምስ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ክሰርሑ ፀዊዑ።
ኢጋድ ኣብ 2015 ዓ.ም. ዝተብፅሐ ውዕል ሰላም ግብራዊ ክኸውን ዘለዎ ድልየት’ውን ኣብቲ ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ሓቢሩ።ተንተንቲ ግን ናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዝደንት ሳላቫ ኪር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተጋብአ ጉባኤ ዘይምስታፎም ከም ፅቡቕ ምልክት ኣይርኣዩዎን።
መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ኡጋንዳ፣ሶማልን ሱዳንን፣ሚኒስትራት ወፃኢ ጉዳያት ኬንያን ጂቡትን ከምኡ እውን ዞባዊ ወኪላትን ዓለምለኸ ኣካላትን ኣብቲ ጉባኤ ተሳቲፎም ኣለው።ምኽትል ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ታባን ደንግ ጋዪ ኣብቲ ኣኼባ ብምርካብ ኣብ ደቡብ ሱዳን እናንቆልቆለ ይኸድይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦም ኣለው።
ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ኣብቲ ኣኼባ ዘይምርካቦም ግን ጎሊሁ ዝተርኣየ ነይሩ።ኣብ ዋሽንግተን ዝመደብሩ ኣትላንቲክ ካውንስል ናይ ዝተባህለ ትካል ምርምር ዳይረክተር ኣብ ጉዳይ ማእኸል ኣፍሪቃ ብሮንዋይን ብሩቶን ብዛዕባ እዚ ከምዚ ይብል።