Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የዛሬውን ከባድ አደጋ ከማቃለል ጎን ለጎን፤ ለዘለቄታውም ማሰብ ካልጀመርን፣ … ከገደሉ አፋፍ ለመራቅ ዘዴ ካላበጀን፣… እያሰለስን፣ ወደ ከባዱ አደጋ ስንመላለስበት… ይታያችሁ።
እናም፣ አደጋውን እንደ አዲስ፣ “ድንገተኛ ዱብዳ” እያስመሰልን እሪ የምንልበት፣ “ጊዜያዊ እንቅፋት” እያስመሰልን በማስተባበያ የምንነዛነዝበት አጋጣሚ ሲሆንልን አስቡት።
ከእርሻ ተሻግሮ በኢንዱስትሪ ለማደግና የስራ እድል ለመፍጠር ያልቻለ ኢኮኖሚ… የድህነት ኢኮኖሚ የመሆኑን ያህል፤በዝናብ ላይ ብቻ የሚተማመን እርሻ፣… የድህነት እርሻ ነው። የገደል አፋፍ ላይ የተንጠለጠለ ኑሮ፤ ቢበዛ ቢበዛ፣ ከእጅ ወደ አፍ ስለሆነ፤ትንሽ ዝናብ ሲዛባ፣ ወደ ከባድ የረሃብ አደጋ እንገባለን።
ጥያቄው እዚህ ላይ ነው። ‘የረሃብ አደጋ’፣ የፖለቲካ ቁማር መጫወቻ ካርድ መስሎ ካልታየን በቀር፣… ‘የሞትና የሕይወት ጉዳይ’ መሆኑን ከምር የምንገነዘብ ከሆነ፤ ተመፅዋችነት ከምር የሚቆረቁረን ከሆነ፤… የኢንዱስትሪ፣ የግድብ፣ የመስኖ ‘ተቆርቋሪ’ መሆን የግድ አይደለም ወይ?
ታዲያ፤ በኢትዮጵያ፣ የግድብ ግንባታ እንዳይጀመር፣ የተጀመረውም እንዲቋረጥ… ሰፊ ዘመቻ ሲካሄድ፣ ምነው አልቆረቆረን? የአለም ባንክ፣… ከዚያም የአፍሪካ ልማት ባንክ፣… ለግድብ ግንባታ አንዳችም ብድር ላለመስጠት ሲወስኑ፣ ያን ያህልም አላሳሰበንም።
ለምንድነው፣ ብድር የከለከሉት? “የአካባቢ ጥበቃ ተቆርቋሪ ነን” በሚል ነው። ‘የወንዝ ነባር ጎርፍ’፣ ‘የአካባቢውን ነባር ገፅታ’፣ ‘ነባሩ የእርሻ አሰራርና አኗኗር’፣…
እንደ ድሮው ተጠብቆ መቀጠል አለበት። ግድብ ከተገነባ ግን፣ “ተፈጥሯዊ ያልሆነ”፣ “አርቴፊሻል ኃይቅ” ይፈጠራል በማለት ይቃወሙታል። መስኖ ከተዘረጋ፣ የድሮው እርሻና አኗኗር ይለወጣል በማለት ያወግዙታል።
በእርግጥም፣ መስኖና ግድብ፣ “ከአካባቢ ጥበቃ” እና “ከባህል ጥበቃ” ጋር ይቃረናል። ምን ጥርጥር አለው? ግድብና መስኖ የሚገነባው፤ ነባሩን አካባቢና አኗኗር ለመቀየር ነው። … ለማሻሻል። ከሁለቱ፣ አንዱን መምረጥ የግድ ነው። አንድም፤ “የአካባቢ ጥበቃ ተቆርቋሪዎች” እንደሚነግሩን በነባሩ መንገድ፣ ረሃብተኛና ተመፅዋች ሆኖ መቀጠል ነው። አልያም፤ የረሃብ አደጋው ይቆረቁረናል የምንል ከሆነ፤ በመስኖ ከረሃብና ከተመፅዋችነት ለመውጣት ተጣጥረን ሕይወትን ለማሻሻል መምረጥ እንችላለን – የሕይወት፣ የመስኖ ተቆርቋሪነትን መምረጥ። ከየትኛው ነን?
ወይስ፤ የዩኤን የእርዳታ ማስተባበሪያ ድረገፅ ላይ እንደምናየው፤ በአንድ በኩል የእርዳታ ጥሪ እየለፈፍን፤ ከዚሁ ጎን ለጎን፣ ረሃብተኛና ተመፅዋች ሆኖ መቀጠልን እንፈቅዳለን? ኢትዮጵያ፣ ግድብንና መስኖን እንዳትጠቀም ለመከልከል የተዘጋጀውን የዘመቻ ሰነድ ማስተጋባት ወይም በቸልታ መመልከት፣ ሌላ ትርጉምና ውጤት ሊኖረው አይችልም – ነባሩን ረሃብና ምፅዋት በፀጋ እንደመቀበል ነው።
መንግስት በበኩሉ፣ በቢቢሲ ዘገባ ተቆጥቶ፣ በየአቅጣጫው ሲያስተባብል ሰንብቷል። በአንድ የዜና ዘገባ፣ እንዲህ ግራ ቀኙ በውዝግብ መተራመሱ አይግረማችሁ። እንዲያውም፣ በዘገባው መሃል በገባች አንዲት አጭር ዓረፍተነገር ነው፣ አገር ምድሩ የተናወጠው።
ከባድ ድርቅ ባያጋጥም እንኳ፣ ‘ደህና’ በሚባለው ዓመትም፣ ብዙ ሕፃናት የሚሞቱባት፣ እጅግ ድሃ አገር ናት – ኢትዮጵያ። በየቀኑ፣ ከ500 በላይ ሕፃናት እንደሚሞቱ ታውቃላችሁ? በዓለም ወይም በአፍሪካ ማለቴ አይደለም። ኢትዮጵያ ውስጥ!
ብዙዎቻችን ይህንን አናውቅም። ለምን? የአገራችንን የድህነት መጠን፣ በደንብ አንገነዘበውም። አምና 190ሺ ህፃናት ሞተዋል – እድሜያቸው ከአምስት ዓመት በታች የሆኑ ህፃናት። እንዲሁ ልናስበው ስለማንፈልግ እንጂ፣ ይሄ ሚስጥር አይደለም። የዩኤን፣ የዩኤስኤአይዲ፣ የአለም ባንክ ሪፖርቶች ላይ በየዓመቱ የሚመዘገብ፣ ቁጥር ነው። ካቻምና ወደ ሁለት መቶ ሺ ገደማ፣ ህፃናት ሞተዋል። ዘንድሮም፣ እንደዚሁ…
ለምን? ከቅርባችን የምናገኘው ትልቁ የሞት መንስኤ፣ ድህነት ነው። በርካታ ህፃናት፣ ተርበው ባይሞቱም እንኳ፣ በምግብ እጥረት ይዳከማሉ። ከመቶ ሕፃናት መካከል፣ አርባ ያህሉ በምግብ እጥረት የተጎዱ ናቸው። አስር በመቶ ያህሉ ደግሞ፣ ሰውነታቸው እጅጉን ይመነምናል። በሽታ የመቋቋም አቅማቸው ይዳከማል። እናም፣ ለወባ ወይም ለሌሎች ተላላፊ በሽታዎች ሲጋለጡ፤ ብዙዎቹ ይሞታሉ። ማለትም… በየእለቱ 500 ህፃናት!
የአገራችን ድህነት፣ የዚህን ያህል የከፋ ነው። …ከሦስት ሰዎች አንዱ፣ ከሦስት ሕፃናት አንዱ፣ በምግብ እጥረት የሚቸገረው፣ ሁልጊዜ ነው። መደበኛ የዘወትር ሕይወት! (ድርቅ በሌለበት ዓመትም ጭምር… ወይም፣ “በእህል ምግብ፣ ራሳችንን ችለናል” በተባለበት ዓመትም ጭምር)።
ባለፉት አስር ዓመታት፣ ፈጣን እድገት ታይቷል፣ ብሎ መናገር፣ አንድ ነገር ነው። ከድህነት እንደተላቀቅንና የምግብ እጥረት እንደተቃለለ አድርጎ መናገር ደግሞ፣ ሌላ ነገር ነው። የኢትዮጵያ ድህነት፣ ከብዙዎቹ ድሃ የአፍሪካ አገራትም እንደሚብስ ይረሳዋል መሰለኝ።
በሌላ በኩል ደግሞ፣ የአገሪቱ ድህነትና ረሃብ፣ የመንግስት ችግር ብቻ የሚመስላቸውም ሞልተዋል – የአገሪቱን የድህነት መጠን በትክክል ባይገነዘቡት ነው። ለሚቀጥሉት አስር ዓመታት፣ ‘ከዓለም አንደኛ’ በተባለ ፍጥነት፣ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ቢያድግ ብላችሁ አስቡ። ድንቅ ነው። ግን፣ “ከድህነት ለመላቀቅ የሚረዳ፣ ጅምር ጉዞ”… ከመሆን አያልፍም። ያኔም፣ ከአብዛኞቹ ድሃ የአፍሪካ አገራት በታች፣ ከመሆን አያድነንም።
አንድ ሁለት መረጃዎችን ልድገምላችሁ።… በአመት አንዴ፣ ስጋ ለመብላት የሚቸገር ሕዝብ ያለባት፣ በጣም ድሃ አገር ውስጥ ነን ያለነው። ከ15 ሚሊዮን ቤተሰቦች መካከል፤12 ሚሊዮን ቤተሰቦች፣ በአመት አንዴ፣ ቢያንስ ቢያንስ ለዓመት በዓል፣ በግ ወይም ፍየል ለማረድ አቅም የላቸውም። እሱስ ይቅር። 6 ሚሊዮን የገበሬ ቤተሰቦች፣ የእርሻ በሬ የላቸውም።
እዚህች አገር ውስጥ፣… “የከብቶች እበትና ትንፋሽ፤ ለአለም ሙቀት መጨመር አደጋ ስለሆነ፤ እርምጃ መውሰድ አለብን” ተብሎ ሲነገር ይታያችሁ። በስህተት ያመለጠ፣ ተራ ንግግር እንዳይመስላችሁ! ለዚያውም፤ በአመታዊ የፓርላማ ትልቅ ስብሰባ ላይ ነው፤ ይሄ የተነገረው። የመንግስትና የኢህአዴግ ጥፋት ከመሰላችሁም ተሳስታችኋል። ብዙዎቹ ምሁራንና ብዙዎቹ ፓርቲዎች የሚስማሙበትና የሚደግፉት ጉዳይ ነው።
“የአካባቢ ጥበቃ” እና “የአለም ሙቀት መጨመር”፣ “አረንጓዴ ልማት” … እየተባለ፣ ሌትተቀን በየሚዲያው የጋዜጠኛ፣ የምሁር፣ የፖለቲከኛና የባለስልጣን፣ የገዢና የተቃዋሚ ፓርቲ ተመሳሳይ ዲስኩር የምንሰማው ለምን ሆነና! የከብቶች ትንፋሽና እበት ያስጨንቃቸዋል – በአመት አንዴ ስጋ ለመብላት የሚቸገር ሕዝብ በሞላበት ድሃ አገር ውስጥ ሆነው።
ከአስር የገበሬ ቤተሰብ መካከል አራቱ፣ የእርሻ በሬ የላቸውም… እንዲህ፣ ድህነት ክፉኛ በደቆሳት አገር ውስጥ ሆነን፤ “የከብቶች እበት፣ ለአለም ሙቀት አደገኛ ነው… ወይም አደገኛ ሊሆን ይችላል” … ብለን እንጨነቅ?
ታዲያ፣ በዚህችው አገር፣ ምርጥ ዘርንና ማዳበሪያን በማጥላላት፣ የተቃውሞ ዘመቻ ሲካሄድ ማየት ነበረብን? ‘ምርጥ ዘርን መጠቀም፣ ነባር የዘር ዓይነቶችን ማግለል ነው’ የሚል ተቃውሞ፤ እንደ ቁምነገር ተቆጥሮ ሲስተጋባ አይገርምም? ለዚያውም፣ በመንግስታዊ ተቋም… ለዚያውም በምሁራን… ለዚያውም፣ መዓት ሕዝብ በተራበበት ዓመት፡፡ ስለየትኛው አገር ነው የሚያወሩት?
26ሺ የገጠር ቤተሰቦች፣ “በፀሐይ ኃይል፣ ኤሌክትሪክ የሚያመነጭ መሳሪያ” ተገጥሞላቸዋል የሚል ሪፖርት አለላችሁ። ወጪውን ደግሞ ልንገራችሁ፤ 270 ሚሊዮን ብር!
መሳሪያው የተገጠመው፤ ለገጠር ጤና ጣቢያ፣ ለትምህርት ቤትና ለመሳሰሉት ቢሆን እሺ። ለምን? ቀን ላይ፣ ለስራ ነው፣ ኤሌክትሪክ የሚፈልጉት። ቀን ላይ፣ ብዙውን ጊዜ፣ ፀሐይ ይኖራል። በመኖሪያ ቤት ወይም ጎጆ ውስጥ ግን፣ በአብዛኛው፣ ማታ ማታ ነው ኤሌክትሪክ የሚያስፈልገን። ግን፣ ማታ ፀሃይ የለም። እና፣ ይሄ ሁሉ ብር የሚባክነው፣ ለምንድነው?
“ምናልባት፣ ቀን ላይ ምግብ ለማብሰል ይጠቀሙበት ይሆናል” እንበል? ዋናውን የኤሌክትሪክ መስመር፤ ወደ ሁሉም የገጠር ቤተሰብ ማድረስ አይቻልም። ስለዚህ፣ ወጪው ከፍተኛ ቢሆንም፣ የፀሃይ ሃይል መሳሪያ ይገጠምላቸው? በአገሪቱ ድህነት ላይ፣ ተጨማሪ ሸክም ቢሆንም…
እሺ ይሁን። ግን፣ እዚሁ አዲስ አበባ ውስጥ፣ ለኮንዶምኒዬም ቤቶችም፣ ‘በፀሐይ ሃይል ኤሌክትሪክ የሚያመነጭ መሳሪያ’ ይገጠምላቸዋል የሚል መግለጫ በቅርቡ ሰምተናል። እንዴት ነው ነገሩ? ኤሌክትሪክ የሚቸግረን፣ በማታ ነው። ማታ ደግሞ፣ ፀሐይ የለም። ይሄ ግልፅ አይደለም?
ተጨማሪ ጥቅም የለውም። ተጨማሪ ወጪ ብቻ! መሳሪያውን ለመግጠም፣ በገጠር፣ ለአንድ ቤተሰብ፣ ከ10ሺ ብር በላይ ወጪ ያስከትላል። ፍሪጅ፣ ኤሌክትሪክ ምጣድ፣ ካውያና ወዘተ በበዛበት ከተማማ፣ ለአንድ መኖሪያ ቤት፣ የ10ሺ ብር መሳሪያ አይበቃውም። ምንም ተጨማሪ ጥቅም ለማያስገኝ ነገር፣ እንዲህ በከንቱ፣ የድሃ አገር ሃብት ለማባከን መቻኮል ምንድነው? በደፈናው፣ “የአካባቢ ጥበቃ”፣ “ታዳሽ ሃይል”፣ “አረንጓዴ ልማት” ለሚሉ ቃላት ነው፤ ያን ሁሉ ሃብት በከንቱ የምንገብረው። እና ደግሞ፤ ዞር ብለን፣ ስለ ኢትዮጵያውያን ረሃብ፣ ተቆርቋሪ ሆነን እናወራለን።
እንዴ… ካሁን በፊት፣ በነፋስ ተርባይን ሳቢያ፣ ከ10 ቢሊዮን ብር በላይ የድሃ አገር ሃብት ባክኗል። እስካሁን ከተተከሉት ተርባይኖች ይልቅ፣ በ5 ቢሊዮን ብር የተገነባ ግድብ ይሻላል። ብዙ የኤሌክትሪክ መጠን ያመነጫል። ለነፋስ ተርባይኖቹ የወጣው ወጪ ግን፣ ከ15 ቢሊዮን ብር በላይ ነው። ቀላል ብክነት አይደለም። የአስር ቢሊዮን ብር ብክነት? ዘንድሮ በድርቅ ለተጠቁ ሰዎች የሚያስፈልግ እህል፣ አሟልቶ ለመግዛት የሚያስችል ገንዘብ ነው።
አላዋቂነትና ቀልድ አልበዛም? አገሪቱ፤ በኤሌክትሪክ ሃይልና በብልፅግና የተንበሸበሸች ብትሆን ኖሮ፣… ብክነቱን ስንመለከት፣ … “ጥጋብ ነው” ብለን ባጣጣልነው ነበር። ኢትዮጵያ ግን፣ ከሃብታም አገራት ጋር ሳይሆን፣ ከድሃ የአፍሪካ አገራት ጋር ስትነፃፀር እንኳ፣ በድህነትና በኤሌክትሪክ እጦት፣ ወደኋላ የቀረች ጨለማ አገር ናት። በእርግጥ፣ ሌሎች ድሃ የአፍሪካ አገራትም… ያው ጨለማ ናቸው። ግን፣ ከእነሱ ጋር ሲነፃፀር፣ የኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ፍጆታ፣ ግማሽ ያህል እንኳ አይደርስም። እና እዚህች አገር ውስጥ ነው፤ የነፋስ ተርባይን እና የፀሃይ ሃይል እየተባለ፣ ሃብት የሚባክነው።
ይሄ ሁሉ ሃብት የሚባክነው ደግሞ፤ “አረንጓዴ ልማት”፣ “የአለም የሙቀት መጠን”፣ “የካርቦንዳይኦክሳይድ ልቀት”፣ “የአካባቢ ጥበቃ”… በሚሉ ዝባዝንኬ መፈክሮች ነው!
“የአለምን ሙቀት እንዲጨምር ያደርጋል” የሚባለው ካርቦንዳይኦክሳይድ፣ ከሞላ ጎደል፣ ከነዳጅ ፍጆታ ጋር የተያያዘ ነው። ኢትዮጵያ ደግሞ፣ እጅግ ድሃ ከመሆኗ የተነሳ፣ የነዳጅ ፍጆታዋ፣ ከአለም እጅግ… እጅግ ዝቅተኛ ነው። ከቁጥር የሚገባ አይደለም።
ኢትዮጵያ ውስጥ፣ የ150 ሰዎች የነዳጅ ፍጆታ፣ በበለፀጉት አገራት፣ የአንድ ሰው ፍጆታ ነው። የበለፀጉትን አገራት እንተዋቸው። አጠገባችን ያሉት ድሃ የአፍሪካ አገራት እንኳ፣ የነዳጅ ፍጆታቸው ከኢትዮጵያ በአስር እጥፍ ይበልጣል። ኢትዮጵያ ውስጥ፣ በፍፁም በፍፁም፣ ስለ ‘ኮርባንዳይኦክሳይድ’ መወራት አልነበረበትም።
ግን፣ ዋና ወሬ አድርገነዋል። ምን ማውራት ብቻ! በዚሁ ዝባዝንኬ መፈክር ሰበብ፣ በቢሊዮን ብሮች የሚቆጠር ሃብት እንዲባክን ይወስናሉ። የት አገር ያሉ እየመሰላቸው ይሆን? ግን፣ ብዙዎቻችን፣ ብክነቱን እንፈቅዳለን፤ እንደግፋለን፤ እናጨበጭባለን።
ያው፣ መንግስትን አምርረው የሚተቹ ብዙ ፖለቲከኞችና ዜጎችም፣ አገሪቱን በወጉ አያውቋትም። በአንዱ ፓርቲ ምትክ፣ ሌላ ፓርቲ ስልጣን ላይ ቢወጣ፣ አንዱ ባለስልጣን ተሽሮ፣ በቦታው ሌላ ቢሾም… በአንዳች ተዓምር፣ በማግስቱ፣ የኢትዮጵያ ድህነትና ችጋር፣ ብን ብሎ የሚጠፋ ይመስላቸዋል። ወይም… በአመት፣ ቢበዛ ደግሞ በሁለት ዓመት፣ ዘገየ ከተባለ ደግሞ በአምስት ዓመት፣… ብልፅግና እንዲፈጠር ይመኛሉ። የአገሪቱን የድህነት አይነትና መጠን በወጉ አልተገነዘቡትም።
አንዳንዶቹ ደግሞ፣ …የሆነች ያህል ገንዘብ ብናዋጣና ብንለግስ፣ የአገሬው ችግር ሁሉ መፍትሄ የሚያገኝ ይመስላቸዋል። በቃ፤ ያኔ… የተቸገረ አዛውንት ሁሉ በምቾት ይኖራል።… የታመመ ሁሉ፣ ያሻውን ያህል ይታከማል።… ምግብና መጠለያ ያጣ ሰውም፣ ከችጋር ነፃ ይሆናል… ብለው ያልማሉ – በመዋጮና በምፅዋት።
እውነታው ግን፣ የአገሪቱን እንቁላሎች ሁሉ፣ ለህዝቡ እናካፍል ብለን ብናዋጣና ብንለግስ፣ አዳሜ… በዓመት ከአንድ እንቁላል በላይ አይደርሰውም። የሌለንን እንቁላል ከየት አምጥተን እንለግሳለን? ሌላውም ችግር ተመሳሳይ ነው። ለልገሳ የሚሆን ብዙ ሃብት የለም። አገሬው ድሃ ነው። ይህንን ከፍተኛ ድህነት፣… እውነታውን ከምር ብንገነዘብ ኖሮ፣ በቢቢሲው ዘገባ፣ ቅንጣት የምንወዛገብበት ምክንያት አይኖርም ነበር። ይልቅ፣ መፍትሄ ለመፈለግና ለማበጀት እንተጋ ነበር።እውነታውን ሳንገነዘብ፣ ወይም ለመገንዘብ ፈቃደኛ ሳንሆን የምንቀጥል ከሆነ ግን፤ መፍትሄውን የማሰብና የማግኘት ተስፋ አይኖረንም። ወይ፣ በዝባዝንኬ ሰበቦች፣ ሃብትን እናባክናለን። አልያም፣ ፓርቲና ባለስልጣን በማፈራረቅ ብቻ፣ ተዓምረኛ ለውጥ የምናመጣ መስሎን፣ ያለፋታ እየተናቆርን፣ በአዙሪት ጉዞ ሕይወታችንን እናባክናለን። በሌላ አነጋገር፤ የቢቢሲ ጋዜጠኛ፣ ችግራችንን እስኪነግረን ድረስ እየጠበቅንና መወዛገቢያ እያደረግን፤ እኛው እንባክናለን።
በፌስቡክ የምንሰባሰበው ለመወያየት፣ አንዱ ከሌላው እንዲማር፣ መረጃዎችን በነጻነት እንድንለዋወጥ፣ ይህንን ሁሉ በማድረግ ራሳችንን ለማሻሻል፣ የእኛ መሻሻል እየተራባና እየተባዛ የአገርና የሕዝብ መሻሻል እንዲሆን፣ ከተቻለንም ከአገራችንና ከሕዝባችን አልፈን የምንታይ የዓለም አካል እንድንሆን መስሎኝ ነበር፤ ሳየው በዚያ መንገድ ላይ ያለንና ፌስቡክን ለበጎ ዓላማ እየተጠቀምንበት ያለን አይመስለኝም፤ ስለዚህ ወይ መታረም፣ አለዚያም በፌስቢክ ጊዜ ማጥፋቱን መተው ምርጫ ሊሆንብን ነው፡፡
ምናልባት 99.99% በእኔ ሰፈር ያሉ የፌስቡክ ተሳታፊዎች ወደፌስቡክ የሚገቡት ለመናገር ነው፤ መናገር የህልውናቸው ምስክር ወይም ማረጋገጫ አድርገው የሚወስዱት ጥቂት አይደሉም፤ ካልተናገሩ የሌሉ ይመስላቸዋል፤ ዋናው ነገር መናገር ይሆንና የሚናገሩት ነገር ወይም ጉዳይ ሌላው ቀድሞ ከተናገረው ጋር የሚያያዝ (የሚቃወመው ወይም የሚደግፈው) ሳይሆን ፈጽሞ ወደተለየ ጉዳይ ውስጥ ገብቶ አዲስ ርእስ መክፈት የተለመደ ነው፤ የአብዛኛው ፍላጎት ማስተማር ወይም ማሳወቅ ነው፤ ማስተማር ወይም ማሳወቅ ቀላል ነው፤ መናገር የሚችል ወይም ፊደሉን አውቆ መጻፍ የሚችል ማስተማር ይችላል፡፡
የትምህርት ቤት ጓደኛዬ በጃንሆይ ዘመን ትልቅ ሚኒስትር ነበር፤ በደርግ ዘመን ለብዙ ዓመታት ታስሮ ሲወጣ ሥራ አልነበረውም፤ ችሎታውን ስለማውቅ በዩኒቨርሲቲ እንዲያስተምር አመቻቸሁለትና ማስተማር ጀመረ፤ ከጥቂት ወራት በኋላ ስንገናኝ ‹‹እኔ ማስተማር ቀላልና እረፍት የሞላበት ሥራ ይመስለኝ ነበር፤ ለካ አንቅልፍ የሚያሳጣ ነው! እዝናናለሁ ባልሁ ቁጥር አንድ ክፍል ሙሉ ተማሪዎች ተሰብስበው ዓይኖቻቸውን እያቁለጨለጩ ምን እንደማስተምራቸው ሲጠብቁ ይታዩኛል! እረፍት ይነሡኛል!›› አለኝ፤ ከአንድ ዓመት በኋላ ማስተማሩን ተወ፤ ኅሊና ላለው ሰው ማስተማር ቀልድ አይደለም፤ ያደክማል፤ ለማስተማር መማር ያስፈልጋል፤ ለማሳወቅ ማወቅ ያስፈልጋል፤ ከመማር ይልቅ ማስተማር፣ ለማወቅ ከመጣር ይልቅ ለማሳወቅ መጣር የሚቀልለው ሰው የእውቀት ሰው አይደለም፤ ሌላ ሥራ ቢመርጥ ይሻለዋል፡፡
ሳያውቁ ለማሳወቅ አደባባይ መውጣት ከችኮላ ወይም ከስንፍና፣ ከትዕቢት ወይም ከግዴለሽነት የሚመጣ ነገር ይመስለኛል፤ ውሎ አድሮ ይጎዳል እንጂ አይጠቅምም፤ በአደባባይ መናገር ወይም መጻፍ የመጨረሻው መጋለጥ ነው፤ በአደባባይ መናገርና መጻፍ በሕዝብ ፊት መጋለጥ መሆኑን ብዙ ሰዎች አያውቁም፤ በአንጻሩ ደግሞ ብዙ ሰዎች ይህንን መጋለጥ ፈርተውትና ሸሽተውት የሚርቁት አሉ፤ መጋለጥን ፈርተው ዓይኖቻቸውን ዘግተው፣ ጆሮዎቻቸውን ደፍነው፣ አፋቸውን ለምግብና ለመጠጥ በቀር የማይጠቀሙበት፣ ዝምታ ወርቅ ነው እያሉ ወርቅ የሚሸምቱበት ብዙ ናቸው፤ ከሕዝብ ጋር እየተጓዙ፣ በሕዝብ መሀል እየኖሩ የሕዝብ ጉዳይ (ፖሊቲካ) አይመለከተንም የሚሉ የማሰብ ችሎታቸውን ህልውና ይጠራጠሩ፤ የማሰብ ችሎታ ከሌለ የማወቅ አምሮት ወይም ምኞት የሚኖር አይመስለኝም፤ የማወቅ አምሮት በሌለበት የማሳወቅ አምሮት ጎልቶ ሲወጣና ሲደናበር ማየት በጣም የተለመደ እየሆነ ነው፤ ፌስቡክ የሚባለው መድረክ የመደናበሪያ መድረክ እየሆነ ነው፡፡
የማሰብ ችሎታው የሌላቸው ሰዎች ከሁለት አንዱን መንገድ በመምረጥ፣ ወይም በሁለቱም መንገዶች በመጠቀም ይሳተፋሉ፡– የማያውቁትን ለማሳወቅ በመሞከርና በዘለፋ! የማያውቁትን ለማሳወቅ መሞከርና ዘለፋ የባሕርይ ግንኙነት አላቸው፤ አሁን እዚያ ውስጥ አንገባም፤ በተለያዩ መስኮች፣ በተለያዩ ጉዳዮች፣ በተለያዩ የእውቀት ጥበቦች በሚያሰራጩት ፍንጥቅጣቂ በአእምሮና በመንፈስ ለመበልጸግ በመጣር ፈንታ በአጉል ትዕቢትና ፉክክር፣ በማይጠቅም ዘለፋና ማስፈራራት የፌስቡክን መድረክ ማበላሸትና ማርከስ ወደኋላ ይጎትተናል እንጂ ወደፊት አያራምደንም፡፡
መሠረታዊ የማሰብ መነሳችን ሳንገነዘብ የማሰብ ትርምስምስ ውስጥ እንገባና መውጣት ያቅተናል፤ ለምሳሌ በእውቀትና በእውነት መሀከል ያለውን ልዩነት ሳንገነዘብ እምነትን ስንሞግት የራሳችንንም ሆነ የሌላውን ጊዜ እናጠፋለን፤ እውቀትን በሙግት ለማጣራት ሲመጡብን ደግሞ ቶሎ ወደእምነት እንዞራለን፤ አጉል መሽከርከር ውስጥ እንገባለን፤
እንዲያው በሆነ ባልሆነው፣ ባወቅነውም ሆነ ባላወቅነው የመጣልንን ሁሉ መዘርገፍ አዋቂ አያሰኝም፤ ጎበዝ አያሰኝም፤ ብልህ አያሰኝም፤ ግን ባለጌ ያሰኛል፤ ባለጌ ነጻነትን አያውቅም፤ ለባለጌ ስድነት ነጻነት ይመስለዋል፤ ነጻነት ባለቤቱ ያጠረው ገደብ ወይም ወሰን አለው፡፡
በሰሞኑ በኢትዮጵያ ለረሃብ የተጋለጡትን ወደ 15 ሚሊዮን የሚጠጉ ወገኖቻችን አስመልክቶ በሃገር ውስጥና ከሃገር ውጭ ባሉ ኢትዮጵያውያን መካከል ከፍተኛ የሃሳብ ልውውጥና ክርክር እየተደረገ ይገኛል:: አገሪቱን እያስተዳደረ ያለው “መንግስት” ችግሩ በቁጥጥሩ ስር እንደሆነና፣ የምግብ እጥረቱን በውጭ ግዥ ለማሟላት በከፍተኛ ደረጃ እየተንቀሳቀሰ እንዳል ይገልጻል：： በሌላ ወገን የሚከራከሩ ወገኖች ደግሞ ችግሩ “መንግስት” እንደሚለው ቀላል እንዳልሆነ፣ ሁኔታዎችም ከቁጥጥሩ ውጭ እየወጡ እንደሆነና መላው ህዝባችን（ የሃገር ውስጥና ውጭ ያለው ሁሉ）ተባብሮ ካልተንቀሳቀሰ ረሃቡ ለብዙ ወገኖቻችን እልቂት ምክንያት እንደሚሆን ስጋታቸውን እየገለጹና ዕርዳት በማሰባሰብ ላይ እንደተጣደፉ እንደሆነ ይስተዋላል：：
የረሃቡን ምክንያት በተመለከተ የገዢው “መንግስት” ባላስልጣናት ችግሩ “ኤልኒኖ” በተባለ የተፈጥሮ መዛባት ምክንያት የመጣ መሆኑን፣ ነገር ግን ሃገሪቱ ቀደም ባሉት አመታት ባስመዘገበችው የኢኮኖሚ ልማት በተለይም በከፍተኛ የግብርና እድገት ምክንያት እስከ 270 ሚሊዮን ኩንታል እህል በዓመት የማምረት አቅም በመፍጠሯ ችግሩን በሃገር ውስጥ ጥረት ብቻ መቋቋም እንደሚቻል በኩራት ሲናገሩ ይሰማል：：
ይህን “የመንግስት” ተደገገሚ ምክንያት የሚቃወሙ ወገኖች ደግሞ በእውነት ላለፉት 10 አመታት የተፎከረለት ዕድገት ቢኖርና በየዓመቱም ከ 270 ሚሊዮን ኩንታል ማምረት የተቻለ ቢሆን ኖሮ 15 ሚሊዮን ይቅርና አንድም ሰው ሊራብ እንደማይገባው ይከረከራሉ：： የእስከሚሰለች የሚነገረን የ 10 ዓመቱ ዕደገትና የግብርና ምርቱ ብዛት እንዴት ለገበሬው ትርፍ ጥሪት አላጎናጸፈውም ብለው ይጠይቃሉ፣ ብዙ ሚሊዮነሮችን ያፈራው ዕድገት እንዴት በአንድ ክረምት ኤልኒኖ የሚጠቁ 15 ሚሊዮን ወገኖችን ሊየፈራ ቻለ ብለው ይሟገታሉ：： በዚህም የተነሳ ብዙዎች ከዚህ ቀደም እንደሚሉት “የመንግስት ዕድገት” ከቁጥር ቅቀላ የማያልፍ “ የፕሮፖጋንዳ ዕድገት” እንደሆነ አበክረው ያሳስባሉ::
እኔም በዚህ አጭር ጽሁፍ እውነት ዕድገት ቢኖር ኖሮ ቅንጣት ታክል እንኳን ረሃብ ሊኖር አይገባም የሚለውን መከራከሪያ በመደገፍ ሳይንሳዊ ንድፈ ሃሳብና ተሞክሮን በማጎዳኘት ሙግቱን ለማጣናከር እሞክራለሁ:: ለዚሁ ሙግት እንዲረዳኝ በመጀመሪያ “ድህነትና ረሃብን” በተመለከተ የኢኮኖሚክስ ኖቤል ተሸላሚ የሆነው ህንዳዊው ምሁር አማርቲ ሴን ፈጠራ ሥራ የሆነውን ንድፈ ዝርዝር ጥናት ተጠቅሜአለሁ::
የአማርቲ ሲን ንድፈ ሃሳብ የሚጀምረው የሰው ልጅ ለመኖር የሚያስፈልጉትን ነገሮች የማግኘት መብቱ ወይም በእንግሊዝኛ “ Entitlement” ተብሎ ከሚጠራው መነሻ ትርጓሜ ይሆናል：： የዚህ ትርጓሜ ቀጥተኛ እንግሊዝኛ ይዘቱም እንደሚከተለው ሲሆን：-
የአማርኛ ግርድፍ ትርጉሙም ማንኛውም የሰው ልጅ ያለውን ጥሪት፣ ሃብትና ጉልበት ገበያ ወስዶ በመቀየር ለእለት ኑሮው አስፈላጊ የሆኑ ምርቶችና አገልግሎቶችን ማግኘት የመቻል መብት አለው ማለት ነው：：
በዚሁ መሰረት የሰው ልጅ ለህይወቱ የሚያስፈሉጉትን ቁሳቁሶች ከላይ ከተዘረዘሩት ንዑስ ህጋዊ መብቶችና ምንጮች ውስጥ የተወሳኑት ወይም አብዛኞቹ ካልተሟሉለት ለረሃብ ይጋለጣል ተብሎ ይታመናል：：
አማርቲ ሴን ከላይ የተዘረዘረውን ንድፈ ሃሳብ በመጠቀም እ.ኤ.አ በ1943 በህንድ ቤንጋል፣ በ1973 በኢትዮጵያ ወሎና በ 1974 በባንግላዴሽ ተከስተው ከመቶ ሺህ እስከ ሚሊዮን ህዝብ ያለቀበትን የረሃብ ወቅቶች ገምግሞ የእልቂቱ ምክንያት የምግብ እጥረት ሳይሆን ከላይ የተዘረዘሩት ምግብ የማግኛ አቅሞችና መብቶች entitlements ካለሟሟለት እንደሆነ አራጋግጧል：：በተለይም በኢትዮጵያ በወሎ ክፍለሃገር እ.ኤ.አ ከ 1973 -1974 ለተከሰተው ረሃብ መነሻ ምክንያት ለሁለት ዓመታት የቆየው የዝናብ እጥረት ቢሆንም እንኳን እስከ 200,000 የሚገመት ህዝብ በረሃብ የረገፉት በተለይ ከራያና ቆቦ፣ የጁና አምባሰል አውራጃዎች ምግብ በበቂ ሁኔታ ማምረትና ከገበያ የመግዛት መብትና አቅም ቀድሞውኑም ያጡ ምስኪን ድሆች እንደነበሩ ጥናቱ አረጋግጡዋል：： የዝናብ እጥረቱ በወሎ ክፍለ ሃገር ባጠቃላይ የምግብ እጥረት ቢፈጥርም እንኩዋን በሌሎቹ የወሎ አውራጃዎችና፣ ከተሞች የሚገኘው አብዘኛው ህዝብ ለእለት የሚያስፈልገውን የካሎሪ መጠን ሊያሟላ የሚችል ምግብ ከሌሎች ክፍለ ሃገሮች በማስመጣት ችግሩን አልፏል：： እዲያውም በረሃቡ ወቅት ከወሎ ወደ አዲስ አበባና አስመራ የተጫነ እህል እንደነበር የሚያረጋግጥ መረጃ እንደነበር ተረጋግጡዋል：： በዛን ጊዜ በወሎ ክፍለሃገር ይተዳደሩ የነበሩት የአፋር ዘላን ወገኖች እንኳን ምግብ ማግኘት በመቻላቸው አንድም ግለሰብ ለረሃብ እንዳልተጋለጠ ተመዝግቧል：：
ከላይ የተገለጹት መረጃዎች ሲመረመሩ ለረሃቡና እልቂቱ ምክንያት የምግብ እጥረቱ ነው ብሎ መደምደም እንደማይቻል መያስረዷል：： እጥረቱ ቢኖርም እንኩዋን ወደ ወሎ ክፍለ ሃገር የሚወጣና የሚገባ የምግብ ዝውውር ነበርና：： ዋናው ችግር በምግብ ዝውውሩ ለመሳተፍ የማይችሉ የህብረተሳብ ክፍሎች ቀድሞውኑም መኖራቸው ሲሆን ይህም ሊሆን የቻለው ምግብ የማምረት፣ ገዝቶ ራሳቸውን የመመገብ መብታቸውና አቅማቸው በመሟጠጡ እንደሆነ ለማወቅ ይቻላል：：
በነዛ ሶስት አውራጃዎች በረሃብ እየተጠቁ ወገኖች ምግብ በቶሎ አድርሶም ከሞትለመታደግ ያልተቻለው የትራንስፖርት ተቋማት በወሎ ክፍለ ሃገር በበቂ ሁኔታ አለመኖር ነው የሚልም መከራከሪያ በወቅቱ ቀርቦ ነበር：： ነገረ ግን ለእነዚህ አውራጃዎች የሚሚያገለግሉ የመርጂያ ጣቢያዎቾ ባብዛኛው ከአዲስ አበባ አስመራ በሚያደርሰው ዋና አውራ ጎዳና ላይ የተቋቋሙ በመሆናቸው ይህ ምክንያት ውሃ እምደማይቋጥና ለእልቂቱ ዋነኛ ምክንያት ከ entitlement እጦት ውጭ እንዳልነበረ የበለጠ ማራጋጋጫ ሆኖ ተመዝግቧል：：
ከላይ የተገለጠውን ትንተና መሰረት በማድረግ እኔም በሃይለስላሴና በደርግ ዘመናት ብቻ ሳይሆን አሁን ባለው “መንግስታችን” አገዛዝ ዘመን እየተደጋገመ ያለው የረሃብ አዙሪት ምስኪኑ የገጠሩ ህዝባችን በገጠመው ምግብ የማምረት፣ ጥሪት አፍርቶ ራሱንና ቤተሰቡን የመመገብ፣ ችግር ሲገጥመው በወቅቱ የምግብ ዕርዳታ የማግኛት መብትና አቅም በመጣቱ ብቻ ነው እላለሁ：：እስቲ በወያኔ ዘመን ያለውን የገበሬውን አቅምና መብት (entitlement) እንመልከት：
90 በመቶ የሚሆነው ገበሬ ምግብ የሚያመርተው ከሁለት ሄክታር ባነሰ መሬት ላይ ሲሆን ከዛሬ 60-70 ዓመታት በፊት በሚጠቀምበት የሞፈርና ቀንበር ቴክኖሎጂ ሳይወጣ እንዴት አድርጎ ራሱንና ቤተሰቡን ሊመግብ የሚችል እህል እንዴት ማምረት እንደሚችል መገመት በጣም ይቸግራል：： ያም አልበቃ ብሎ ማዳበሪያና ፀረ ተባይ መድሃኒት በብድር ወስዶ እንዲጠቀም ገበሬው በወያኔ ካድሬዎች እየተገደደ ይገኛል：： በሌላም በኩል ገበሬው ቤተሰቡ እየጨመረ ሲሄድና ለአቅማዳምና ለሥራ የደረሱ ልጆቹ ከዛችው ብጣቂ መሬት ላይ ድርሻቸውን እየወሰዱ ሲሄዱ የቤተሰቡ ምግብ የማምረት መብትና አቅም እንዴት እየተገፈፈ እንደሚሄድ መረዳት ተፈላሳፊነት አይጠይቅም：： ሌላም ነገር አለ：： ገበሬው በቤቱ ዙሪያ ዛፍ ወይም ሌሎች ቋሚ ተክሎች ላይ መዋእለ ነዋይ ለማፍሰስ አይደፍርም፣ ምክንያቱም የመሬት ይዞታው የራሱ ሆኖ ለዓመታት እደሚዘልቅ ምንም ዋስትና የለውም：： ባላፈፉት 10 ዓመታትም የያዘውን ብጣቂ መሬት እየተነጠቀ ለውጭና ለወያኔ ወጋኝ “ ልማታዊ” ሰፈፊ እርሻ አልሚዎች መሰጠቱ ብዙ ድሃ ገበሬዎች ምግብ የማምረት መብትና አቅም እንዳሳጣቸው በስፋት ይነገራል：：
በተበጣጠሰና የይዞታ ዋስትናው ባልተረጋገጠ መሬት እንዲያርስ መደረጉ፣ ኋላ ቀር ቴክኖሎጂና አለፍላጎቱ ማደበሪያ ገዝቶና ተበድሮ እንዲጠቀም መገደዱ፣ የሃገራችንን አብዛኛው ገበሬ ምግብ የማምረት መብቱንና አቅሙ እንዲዳከም እንዳደረገው ከላይ መተንተኑ ይታወቀል：： ገበሬው ከሁለት ሄክታር ባነሰች ኩርማ መሪቱ ካመረታት ጥቂት ኩንታል እህል ውስጥ የተበደረውን ብድር እንዲከፍል ሲገደድ፣ በጎተራው የምትቀረው እህል እንዴት ተሟጣ እንደምትቀር ይታያችሁ：： በዚህ ሁኔታ የገበሬው ምርት የተሟጠጠ ከሆነ ለዓመት አይደለም ለወራት እንኳን ቤተሰቡን መመገብ አይችልም፣ ለረጅም ጊዜም የሚረዳ የምግብና ገንዘብ ጥሪት ሊይዝም አይችልም：： ሁኔታዎች እንደዚህ ባሉበት ሁኔታ የዝናብ እጥረቱ ከአንድ ወደ ሁለት ዓመታት ከተሸጋገረ፣ አብዛኛው ገበሬ የሚያመርተው ምርት አይኖርም：： ካለፉት ዓመታት ምርቱም ምንም ጥሪት ባለመያዙ ከትርፋማ አካባቢ በርካሽ ዋጋ እህል በገበያ ቢቀርብ እንኳን ገበሬው የመግዛት ዓቅም አይኖረውም：：
አሁን ለረሃብ የተጋለጡት 15 ሚሊዮን ወገኖቻችን የዚሁ ምግብ የመግዛት መብትና አቅም መሟጠጥ ውጤት ናቸው：： ከ 6 – 7 ወራት በፊት መንግስትና ረጂ ድርጅቶች ለረሃብ ተጋለጡ ሲሏቸው የነበሩት ወገኖች ከ 2 እስከ 3 ሚሊዮን አይበልጡም ነበር：： የረሃብተኛው ቁጥር ወደ 15 ሚሊዮን ከፍ እያለ የመጣው የዝናብ እጥረቱ ሁለት የምርት ዘመናትን እየሸፈነ በመምጣቱና በዚህም ምክንያት በሚከሰተው የምርት እጥረት የመግዛት አቅማቸው እየተመናመነ የመጣባቸው ወገኖች ቁጥር እየጨመረ በመሄዱ ነው：： አያድርገውና የዝናብ እጥረቱ ለተጨማሪ ክረምት ከቀጠለ፣ በመግዛት መብትና አቅም በመመናመን የሚራቡት ወገኖቻችን ብዛት ወደ 20 እና 25 ሚሊዮኖች ሊሸጋገር እንደሚችል ስጋቶች እየታዩ ነው：：
በምግብ እጥረት ወቅት በረሃብ የተጋለጡ ወገኖች ምግብ በአፋጣኝ እንዲያገኙ ስለሚደረግ ጥረት አማርቲ ሴን የህንድን የ 1966/67 እና የ የ ቻይና የ 1958-61 ረሃቦችን በምሳሌነት ተጠቅሟል：： ህንድ ከእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ነጻ እስክትወጣ ድረስ ለተደጋጋሚ ረሃብና እልቂት ተጋልጣለች：： ከነጻነቷ በኋላ በ1966/67 የተከሰተው የቢሃር ረሃብ ግን በቁጥጥር ስር እንዲውል ተደርጓል：： ይህም ሊሆን የቻለው ህንድ የብዙሃን ፓርቲና ዲሞክራሲ ማስፈን ከቻለች በኋላ ሃሳብን በነጻነት የመግለጽ ባህል መዳበር፣ የህዝብን ችግር ሊፈቱ የሚችሉ የፖለቲካ መሪዎች፣ አገር አስተዳዳሪዎችና የስራ አስኪያጆችን በዲሞክራሲያዊ መንገድ መምረጥና ሃላፊነታቸውን ባግባቡ መወጣት ካልቸሉ መሻር በመቻሉ፣ የምግብ እጥረት ሲከሰት በአፋጣኝ እርዳታ እንዲደርስ የሚዘግብና የመፍትሄ እርምጃዎችም በወቅቱ መወሰዳቸው የሚከታተል ነጻ ሚዲያ መፈጠች በመቻሉ ነበር：：
ከ 1958-61 በቻይና የተከሰተው ረሃብ ግን ምንም ህዝብና የፖለቲካ ልሂቃንና ተቋማቶች ሳያውቁት ከ 16.5 እስከ 29.5 ሚሊዮን ህዝብ እንዳለቁ ተዘግቧል：： ማኦ ዜዱንግና የቻይና ኮሚኒስት ፓርቲም ይህን ያህል ህዝብ እንዳያልቅ መከለከል ያልተቻለበት ምክንያት ምግብ የማምረትና የመግዘት መብቱና አቅሙ የተሟጠጠበት ህዝብ ዕርዳት በአፋጣኝ አለማግኘቱን የሚያጋልጡና የሚከታተሉ ነጻ ፕሬሶች አለመኖራቸው እንደሆነ ማመናቸውና ከዚያም በኋለ ብዙ ማስተካከየ እርምጃዎችን እንደወሰዱ ተዘግቧል：：
በሃገራችን በኢትዮጵያም ለረሃብ የተጋለጡ ወገኖች ለሞት ሳይደርሱ የምግብ ዕርዳት አላማግኘት ችግር በሃይለስላሴ ፣በደርግ እና በወያኔ ዘመንም ተመሳሳይ ነው：： በሁሉም ጊዜያት የገዢው ወገኖች ከፍተኛ የሆነ የልደትና የፓርቲ ድግሶችን እያደረጉ ባሉበት ወቅት የተራቡ ወገኖች ወደከተማ እንዳይሰደዱ፣ በቲሌቪዝንና በሬዲዮ እንዳይሰሙ እዲሁም የተራቡት ወገኖች ብዛት ቁጥሮችን ማሳነስ የተለመዱ የመሸፋፈኛ እርምጃዎች ናቸው：：የወያኔ መንግስት ማንኛውንም የሃገር ውስጥና የውጭ ጋዜጠኞች ባሁኑ ሰዓት እየተባባሰ ስለመጣው ረሃብ ምንም ነገር እንዳይዘግብ የከለከለ ሲሆን “በወቅቱ ረሃብ ልጄ ሞተብኝ” ብለ ለ BBC ዘጋቢ ሃሳቧን የሰጠችውን የወሎ ረሃብተኛ መልሳ እንድታስተበብል መደረጓ ተሰምቷል：： ይኽው “ መንግስት” ባንድ በኩል ችግሩን በቁጥጥሩ ስር እንዳደረገው፣ ያለማንም ዕርዳታ ምግብ ከውጭ ገዝቶ ለችግረኞቹ እንደሚደርስላቸው ሲፎክር፣ በሌላ በኩል ደግሞ የዓለማቀፉ ህብረተሰብ ችግሩን ለመፍታት አልተንቀሳቀሰ በማለት ወቀሳ እየቀረበ ይገኛል：： በዚህ ግርግር መሃል ግን የተራበው ወገናችን ምግብ ባፋጣኝ ሊደርስላቸው እንዳልቻለና በዚያውም ምክንያት ብዙ ወገን በሞት አፈፍ ላይ እንደደረሱ እየተዘገብ ይገኛል：：
ባጠቃላይ “መንግስታችን” እንደሚፎክረው በሁለት ዲጂት እያደገ ባለበት ኢኮኖሚና ከድህነት ወለል በታች የሚኖሩት ወገኖቻች መጠን ከ 44% ወደ 31% ዝቅ ማለቱ በተለፈፈበት ሁኔታ፣ በአስር ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ምግብ የማምረት፣ የመግዛትና ዕርዳታ የማግኘት መብትና አቅም ያጡ ገበሬዎች መከሰታቸው ሲታይ የወያኔ ፖለቲካ “ሁሉም ዜሮ ዜሮ” የሆነ “ፕሮፓጋንዳ” ብቻ እንደሆነ ማረጋገጥ ይቻላል：：
የተራቡት ወገኖቻችንን ከሞት ለመታደግ ዕርዳታ ማሰባሰብና እንዲደርሳቸው ማድረግ ታላቅ የዜግነት ግዴታችን ነው：： ነገር ግን በየ 5 እና 10 ዓመታቱ የሚከሰተውን የረሃብ አዙሪት በዘላቂነት ከመፍታት ረገድ የሚኖረው አስተዋጽኦ ግን በጣም አናሳ ነው：： የዚህ የረሃብ አዙሪት ዘላቂው መፍትሄ የገበሬውን ምግብ የማምረት፣ ምግብ የመግዛትና በእህል ምርት እጥረት ጊዜ ባፋጣኝ ምግብ የሚያገኝበት መብትና አቅም እንዲገነባ ማድረግ ነው：： ለዚህ መሳከት ደግሞ ዲሞክረሲና ነጻ ገበያን ማዕከል ያደረጉ ህጎች፣ ፖሊሲዎችና እስትራቴዎጅን ተግባሪዊ ማድረግ ብቸኛ መንገድ ነው：： በኔ ግምት እነዚህ ህጎች፣ ፖሊሲዎችና እስትራቴዎጅ አሁን እየገዛን ባለው “ መንግስታችን” ተግባሪያዊ እየሆኑ አይደሉም ይሆናሉ ብዬም በፍጹም አልጠብቅም：： ስለዚህ በየጊዜው እየተራቡ የሚሰቃዩትን ወገኖቻችንን በዘላቂነት ለመታደግ ከፈለግን፣ ያለውን ገዢ “መንግስት” በዲሞክራሲያዊ ስርዓት ለመለወጥ እየተደረገ ላለው ትግል የራሳችንን አስተዋጽዖ ማድረግ ግዴታች ነው ብዬ አምናለሁ፣ ጥሪም አስተላልፋለሁ：：
ፕሬዝዳንት መንግሥቱ ኃይለማሪያም ወደ መጨረሻ የሥልጣን ዘመናቸው አካባቢ “ ብታምኑም ባታምኑም ንቀውናል ተዋርደናል በቁማችን ሞተናል” በማለት የተናገሩት ዛሬ ብሶ ተባብሶ እየታየ ነው፡፡ ወያኔዎች ኢትዮጵያዉያንን በንቀት ማየታቸው ሊገታ አልቻለም፡፡ ይባስ ብሎ በጌታው የተማመነ ሎሌ ሁሉ እሱም እንደ አቅሙ ሕዝብን እየናቀ እያጠቃና ለጌታው ጥቃት እያመቻች ሎሌነቱን አስከብሮ ለመኖር እየታተረ ነው፡፡ ወያኔ ደግሞ ሎሌ መረጣው ይሳካለታል፡፡አንዱን ተጠቅሞ ሲጥል ሌላውን ያገኛል፡፡
ሚስትህ አረገዘች ወይ ቢሉት ማንን ወንድ ብላ እንዳለው ሰው ወያኔዎቹም ሆኑ “የሀገሩን ሰርዶ በሀገሩ በሬ ” ብለው በየቦታው ያሰማሩዋቸው ሎሌዎች ማንን ሰው ብለው አደብ ይግዙ፤ ማንን ፈርተው ንቀታቸውን ያቁሙ፤ በማን ተገደው ከግፍና በደል ተግባራቸው ይገቱ፡፡አዎ በድክመታችን ተንቀናል፣ በመበታተናችን ተዋርደናል፣ እናም በቁማችን ሞተናል የሚለው የመንግሥቱ ኃለማሪያም አባባል መነገር ካለበት ከምንግዜውም በላይ ዛሬ ነው፡፡
እየገደሉ፣ እያሰሩ፣ ከቤት ንብረት እያፈናቀሉ፣ እያሳየቃዩና ከሀገር እያሰደዱ ሲያላግጡብን፣ ዶክመንተሪ ፊልም ሲሰሩብን ፣ ጮቤ ሲረግጡብን ወዘተ የገጠማቸው የበረታ ተቃውሞ ባለመኖሩ ንቀታቸው ጣሪያ ደርሶ አንባገነንታቸው ለከት አጥቶ እነሆ ዛሬ በመራባችን ይመጻደቁ ይሳለቁብናል፡፡ዓለም ስለ ርሀባችን ሲያወራና የእርዳታ እጁን ሲዘረጋ እነርሱ ጮማ እየቆረጡና ውስኪ እየተራጩ ዳንኪራ ይረግጣሉ፣ በበአል ስም እየተጠራሩ አሸሸ ገዳሜ ይላሉ፡፡ ከዚህ በላይ ንቀት በምን ይገለጣል፡፡
በርግጥ እኛ ከመማማረር አልፈን ማምረር አልችል ብለን እንጂ፤በየራሳችን ሲደርስ ከመጮህ አልፈን ተባብረን አገዛዝ በቃን ማለት አለመቻላችን እንጂ የቃል እንጂ የተግባር ሰው መሆን አቅቶን አንጂ ወዘተ ወያኔዎች ደርግን በማሸነፋቸው ራሳቸውን ለማንም ለምንም የማይገሩ አድረግው በማየት ለኢትዮጵያውያን ያላቸውን ነቀት ማሳየት የጀመሩት ገና አዲስ አበባን በቅጡ ሳይለማመዱ ነው፡፡
በ1985 የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ለኤርትራ መገንጠል ሽንጣቸውን ገትረው የሰሩትን የወቅቱን የተመድ ዋና ጸኃፊ ግብጻዊውን ቡትሮስ ጋሊ አዲስ አበባ መምጣት በመቃወም ሰልፍ ሲወጡ ገና የግቢያቸውን አጥር ሳይጨርሱ ነበር የቆመጥ ሲሳይ የጥይተ እራት ያደረጉዋቸው፡፡ ያንን የጭካኔ ተግባር የሚያውቅ ሁሉ እንደሚያስታውሰው ከአረመኔያዊ ድርጊታቸው ባልተናነሰ ሰልፉን ለመበተን ጥይት የተጠቀምነው ካለፈው መንግሥት የወረስነው አድማ መበተኛ አስለቃሽ ጭስ እና ውኃ መርጫ መኪና ባለመኖሩ ነው በማለት በንቀት የተናገሩት ቆሽት የሚያሳርር ነበር፡፡ በዚህም ሳያበቁ ይህም ሆኖ የሞተው አንድ ሰው ርሱም ኢሰፓ ነው በማለት የአንድ ሰው ህይወት ለእነርሱ ሕይወት ያለመሆኑን ኢሰፓ የሆነን ሰው ደግሞ እንደ ሰው የማይቆጥሩ መሆናቸውን ነበር ያረጋገጡልን፡፡
ከዛን ግዜ ጀምሮ ወያኔዎች በድርጊትም በንግግርም ለሕዝብ ያላቸውን ንቀት እያሳዩ ሀያ አራት አመታት በሥልጣን ቢቆዩም ዛሬም ለህዘብ ያላቸው ንቀት ሊገታ አልቻለም፡፡የሚፈጽሙብንን ሁሉ ችለን ተባብረንና በርትተን ከመታገል ርስ በርስ እየተናቆርንና በደሉን ሁሉ ችለን እንደ ግመሏ ህእ እያልን መኖራችን የልብ ልብ ሰጥቶአቸው ዛሬ ደግሞ በመራባችን ይሳለቃሉ ያፌዛሉ፡፡ ንቀታቸውን ያሳያሉ ፡፡አቶ ሬዲዋን ሁሴን ከግንኙነት ምኒስትር ቦታቸው ከመነሳታቸው በፊት በአፋር ከብቶች የሞቱት ውኃ በወቅቱ ስለማያጠጡዋቸው ነው አሉ፡፡ ስልጤው ሬድዋን ህይወቱ ከከብት ጋር ለተሳሰረው አፋር ለከብት ውኃ ስለማጠጣት ሊያስተምሩት፡፡ ወይ ንቀት!! በዚህ አጀኢብ ስንል ወጪ ጉዳይ ምኒስትሩ ከ96 ሚሊየን ሕዝብ 8 ሚሊየን ቢራብ ምንድን ነው በማለት ህውኃት ለኢትዮጵያውያን ያለውን ንቀት በግልጽ ነገሩን፡፡ ወያኔዎች የሞተው አንድ ሰው እሱም ኢሰፓ ነው እንዳሉት ዛሬም የተራቡት ርሻቸውን ትተው በተቀዋሚነት የተሰለፉ ናቸው አለማለታቸው እድገት ማሳየታቸው ይሆን!
ሕዝብ በሚፈራበትና ሕግ የበላይ በሆነበት ሀገር ቢሆን ዶ/ሩ ይህን ተናግረው በሥልጣናቸው አይቀጥሉም ነበር፡፡ ሁሉም ባለመኖሩ ግን ነገሩ በዚህ አላበቃም፡፡ የናቁትን ሀገር በአህያ ይወሩታል እንደሚባለው ወያኔ በየቦታው ያስቀመጣቸው ራሳቸው ያልሆኑና የማይሆኑ ሰዎች በጌቶቻቸው ትዕዛዝ በመራባችን መሳለቃቸውን ምን ታመጣላችሁ ንቀታቸውን ማሳየታቸውን እንደቀጠሉ ነው፡፡ ለአፉ ለከት የሌለው አቶ ጌታቸው ረዳ አቶ ሬድዋን ከነበረበት ወንበር ላይ ሆኖ ርሀብ የለም እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ በዓለም ኣቀፍ ደረጃ የተረጋገጠውን የካሎሪ መጠን እያገኘ ነው በማለት የተሳለቀው በዚሁ መንገድ ነው፡፡
ዛሬም ከጫካ አስተሳሰባቸውና ከደደቢት ትልማቸው ያልተላቀቁት ወያኔዎች የናቁት ህዝብ ምንም እንደማያውቅ አድርገው በማየት ሁሉን ነገር ደብቀው ለማለፍ ይጥራሉ፡፡ (በርግጥ ዛሬም ድረስ ያልተጋለጠ ገድለው የቀበሩዋቸው አፍነው የሰወሩዋቸው (ከራሳቸወም ከተቃዋሚዎችም) ሰዎች እንዳሉ ይታወቃል፡፡) የደበቁት ሲደረስባቸው የዋሹት ሲነቃባቸው ታዲያ ቢሆንስ ምን ታመጣላችሁ አይነት ንቀታቸውን ያሳያሉ፡ እብሪታቸውን ለአደባባይ ያበቃሉ፡፡በዚህ የማይሆን ሲሆን ደግሞ የማስቀየሻ ስልት ይፈልጋሉ የክርክሩን አቅጣጫ ለማስለወጥ ይንደፋደፋሉ፡፡
ሊደብቁት ሞክረው ባልተሳካላቸው ርሀብ ምክንያት የወያኔዎች ሁለቱም ባህሪያቸው ታይቷል፡፡ ፈጣን ተከታታይ ባለ ሁለት አሀዝ እድገት እየተባለ ብዙ የተወራለት ዕድገት አንድ የአዝመራ ወቅት መሻገር ባለመቻሉ በተጨባጭ የሌለ የፕሮፓጋንዳ እድገት መሆኑ እንዳይጋለጥና የአመታት ልፈፋቸው ውሀ እንዳይበላው ለማድረግ የማይሞከር ነገር ርሀብን ለመደበቅ ሞከሩ፡፡ በመረጃ ዘመን ርሀብን የሚያህል ነገር እደብቃለሁ ብሎ ማሰብ ራሱ እብሪትና አንባገነንነት ምን ያህል የአዕምሮን ማሰቢያ ክፍል እንደሚደፍኑ የሚያሳይ ነው፡ ርሀቡ በአለም ደረጃ ሲጋለጥ ደግሞ መኖሩን አምኖ ችግሩ ኤሊኖ ያመጣው ነው በማለት የችግሩን እንዴትነት አቅጣጫ ለመለወጥ ተሞከረ፡፡ በኤሊኖም ይሁን በማናቸውም የአየር ሚዛን መዛባት የሚፈጠር የዝናብ እጥረት ድርቅ ማስከተሉ አጠያያቂ አይደለም፡ አጠያያቂው የዝናብ እጥረት ድርቅ ማስከተሉ ነው፡፡ ይበልጥ ወያኔ ላይ የሚነሳው ጥያቄ ድግሞ ፈጣኑ ተከታታይ ባለ ሁለት አሀዝ የኢኮኖሚ እድገት እውነት ከሆነ እንዴት አንድ የዝናብ ወቅት መሻገር ተሳነው የሚለው ነው፡፡
ኢሊኖን የችግሩ ምክንያት አድርጎ ከሚረጨው ውኃ የማይቋጥር ፕሮፓጋንዳ በተጨማሪ ችግሩ ከመንግሥት አቅም በላይ እንዳልሆነ ተደርጎ የሚነገረው መመጻደቅ፣ በጎን ደግሞ ርዳታ መለመንና በየባለሥልጣናቱ የሚነገረው አንዱ ከአንዱ የማይዛመድ ቅጥፈት በወያኔ ሰፈር እንዴት አንድ ከትከሻው በላይ ጭንቅላቱ የከበደው ሰው ይታጣል የሚያሰኝ ነው፡፡ አቤት የድህነታችን ስፋት፡፡
ከለንደን አዲስ አበባ ተጉዙ በአንፍናፊ ሙያው ረሀብ ህይወት ከቀጠፈበት ቆቦ ከአንድ መንደር ዘልቆ ምስል ከድምጽ ያቀነባበረው የቢቢሲ ጋዜጠኛ ያሰራጨውን የርሀብ ዜና ለማስተባበል ተብሎ ልጇ በረሀብ መሞቱን ለቢቢሲው ጋዜጠኛ የነገረችው እናት ለወያኔ ጋዜጠኞች በበሽታ ነው የሞተው ብላ አንድትናገር መደረጉን አይተናል ሰምተናል፡፡ ከዚህ የከፋ ጨካኝነት፣ ከዚህ የባሰ የህዝብ ንቀት መገለጫ ምን ይኖራል፡፡ ለነገሩ ማስተዋል ብሎ ነገር የሌላቸው ሆነው ለማስተባበል ብለው በሰሩት ዜና ቢቢሲን ማየት ለማይችለው ሁሉ መርዶውን አደረሱት አረመኔነታቸውንም አሳዩበት፡፡
ምንም ተባለ ምን ርሀብ መኖሩ ተረጋግጧል፤ወያኔዎችም ተገደው አምነዋል፤ርዳታም ልመናም ገብተዋል፤ ልመና ራስን ካለመቻል የሚመጣ በመሆኑ የአቶ ኃይለማሪያም በምግብ ራሳችንን ችለናል ፉከራ ባዶ መሆኑ ታይቷል፡፡ በአቶ መለስ ተጀምሮ አንዳይቆም ተናዘው የሞቱ ይመስል ፕሮፓጋንዳው የቀጠለው ፈጣን ተከታታይ ባለሁለት አሀዝ እድገትም የወረቀት እድገት መሆኑ ተጋልጧል፡፡ስለሆነም ልመና የገባ መንግሥት ያለውን ይቆጥባል፣ የቅንጦት ነገሮች ያቆማል፣ ከምንም ነገር በላይ የሰው ህይወት ይበልጣልና ፓርላማው መክሮ የመንግሥት ቀዳሚና ዋና ተግባር የዜጎችን ህይወት መታደግ እንዲሆን አመራር ይሰጣል በጀት ይወስናል ወዘተ፡፡ ወያኔዎች ግን ማንን ሰው ብለው ፣ ከ96 ሚሊየን ህዝብ ስምንትም ሆነ አስራ አምስት ሚሊየን ቢራብ ምን ጉዳያቸው ሆኖ፡፡
አለም እየጮኸበትና እየጮኸለት ያለ ርሀብ ተከሰቶ እየለመኑ መቀናጣት እየተበደሩ አሸሸ ገዳሜ ማለት ህዝብን ከመናቅ ውጪ ምን ሊባል ይችላል፡፡ብአዴን ለወያኔ በሎሌነት የገባበትን ክብረ በአል በአሸሸ ገዳሜ ለማክበር አወጣው የሚባለው ገንዘብ እንኳንስ በዚህ በርሀብ ወቅት ቀርቶ በማናቸውም ጤናማ ወቅት በአንዲት በድህነት በምትታወቅ ሀገር በሚኖር ያውም የራሱ ነጻነት ለሌለው አንድ ድርጀት በአል ማክበሪያ ሊውል የሚገባው አይደለም፡፡ ብአዴን እኔም እንደ አባቴ ብሎ ምንስ ሎሌ ብሆን ህውኃት ያደረገው እንዴት ይቀርብኛል ብሎ ሰሞኑን የፈጸመው ድርጊት ከምንም በላይ ለህዝብ ላይ ያለውን ንቀት ያሳያበት ነው፡፡
ብአዴን በርግጥ ራሱን የቻለ ድርጅት ከሆነ ይህንን ማሳየት ማስመስከርና ማረጋገጥ ያለበት ከህውኃት ጋር በአል በማክበር ፉክክር አይደለም፡፡ አወክለዋለሁ እንደሚለው ሕዝብ ብዛት በፌዴራል ደረጃ ተመጣጣኝና ወሳኝ የሥልጣን ቦታዎችን በመያዝ፤በክልል ደረጃ ከይስሙላ የክልል መንግሥትነት ወደ ትክክለኛ መንግስትነት በመሸጋገር፤ ከሎሌነት ወጥቶ በነጻነት መቆም በመቻል፣ወዘተ ነው ፡፡ በህውኃት የተፈጠረና ለህውኃት እያገለገለ ያለ ድርጅት ከዚህ መውጣቱን በተግባር ማሳየት እስካልቻለ ድረስ ልብወለድ ታሪክ ቢያወራ ሀውልት ቢገነባ በአል ደግሶ አሸሸ ገዳሜ ቢል እወክለዋለሁ የሚለውን ሕዝብ አይደለም አባሌ የሚላቸውንና አብረው ሲጨፍሩ የከረሙትን እንኳን ማሳመን አይችልም፡፡
ህዝብ በርሀብ በሚሰቃይበት ወቅት 300 ሚሊየን ብር አውጥቶ ሀውልት በመገንባትም ሆነ ዳንኪራ በመርገጥ ከህውኃት ጋር መፎካከር ብአዴንን ነጻነት ያለው ድርጅት አያስመስለውም፡፡ በዚህ ተግባሩም ሎሌ አለመሆኑን ማረጋገጥ አይችልም፡፡ ለህዝብ ያለውን ንቀት ግን በሚገባ አሳይቷል፡፡ባለቤቱን ካልናቁ አጥሩን አይነቀንቁ እንደሚባለው ወያኔ ከእነ ፈጠራቸው ድርጅቶች ሕዝብን የሚንቁ ባይሆኑ ኖሮ ሌላው ሌላው ቢቀር በረሀባችን ባልተሳለቁ ነበር፡፡
ህወሃት መራሹ መንግስት በኢትዮጵያ ውስጥ ረሃብ በተከሰተ ቁጥር የረሃቡን ዋነኛ ምንጭ “የአየር ንብረት መዛባት” በሚል ውጫዊ ምክንያት ማላከኩ የተለመደ ሆኗል። ለአብነት ያህል የዛሬ ዘጠኝ አመት በኢትዮጵያ ረሃብ በተነሳ ወቅት “የሰሞኑ የረሃብ ፖለቲካ” በሚል ረዕስ የውስጥ ድርጀት ሰነድ ተዘጋጅቶ ነበር ደራሲው ጓድ መለስ ዜናዊ ነበሩ። በማስከተልም የፓርቲው ከፍተኛ ካድሬዎች እና የመንግስት ባለስልጣናት ውይይት እንዲያደርጉበት ተደረገ። በዚህ ሰነድ ገፅ 6 ላይ የረሃቡን ዋነኛ ምንጭ እንደሚከተለው ይገልጻል።
“ረሃቡ ከምን እንደሚመነጭ በትክክል ማስቀመጥ መፍትሄውን ለማስቀመጥ ወሳኝ ነው። የረሃቡ ቀጥተኛ ምንጭ ከአየር ንብረት መዛባት ጋር ተያይዞ የተከሰተው ድርቅ ነው። የአየር ንብረቱ መዛባትና ድርቁ እኛ ያልፈጠርነው ልናስተካክለው የማንችለው ነባራዊ ሃቅ ነው። በዚህ ነባራዊ ሁኔታ ማዕቀፍ ድርቁን ተቋቁመን ረሃቡን ለማስወገድ ያስቀመጥነው ስትራቴጂ ተዓምር ሰሪነቱ በንድፈ ሃሳብ ደረጃ ብቻ ሳይሆን በተግባር ተረጋግጧል። የረሃቡ ዋነና ምንጭም የአየር ንብረት መዛባትና ድርቅ ነባራዊ ሁኔታን መቋቋም ረሃብን ለማጥፋት የቀየስነው ስትራቴጂ በሚፈለገው ፍጥነት በሁሉም አካባቢዎችን ስላልተፈጸመ ነው” ይላል።
እስኪ ይታያችሁ! ከዛሬ ዘጠኝ አመት በፊት (በ 1999 ዓም) የድርቁ መንስዔ የአየር ንብረት መዛባት እንደሆነ ተነገረን። ከዚያ በፊትም ምንጩ ተመሳሳይ ነበር። አሁንማ ልማድ ሆኖብን በኢትዮጵያ ምድር በየሁለት አመቱ ረሃብ የሚከሰት ሲሆን ምንጩ የአየር ንብረት ለውጥ ሆኗል። በነገራችን ላይ በሃገራችን ላይ በተጠቀሰው አመት ድርቁ ወደረሃብ በመቀየሩ ምክንያት በርካታ ህጻናት እና እናቶች ሞተዋል። በአራቱም ማዕዘናት ዜጎች ቀዬአቸውን ለቀው ተሰደዋል። የተፈጠረው አስደንጋጭ ሁኔታ ከህሊና የሚጠፋ አልነበረም።
በኢትዮጵያ አዲስ ሚሊኒየም ዋዜማ የተከሰተው ድርቅ ወደረሃብ መሸገገሩን የሚያሳይ ረፖርቶች ከመላው ሃገሪቱ መሰማት ጀመሩ። የኢህአዴግ የፕሮፓጋንዳ ማሽን ከዛ አመት በፊት በነበሩት አራት አመታት ኢኮኖሚያችን በሁለት አህዝ አድጓል፥ ሚሊየነር አርሶ አደሮች መፍጠር ችለናል በሚል ቅኝት የሚመራ ስለነበረ ይህን መርዶ ለመቀበል አስቸጋሪ ሆነ። ረሃብን አስወግደናል ብለን ባወጅን ማግስት በረሃብ ተጠቅተን መገኘት በእርግጥም አሳፋሪ ነበር። የአመራርና የማስፈፀም አቅማችን፣ ምርጥ ልምዶች የማስፋት ስትራቴጂያችን ለአለም ተምሳሌት ሆኗል ባልን ጥቂት ቀናት ህዝቡ ረሃቡን መቋቋም አቅቶት እየተሰደደ መሆኑ መመልከት ፕሮፓጋንዳችን “ቢወቅጡት እምቦጭ” እንደሆነ የሚያመላክት ሆነ።
እንደ ተፈራው በዕልፍ አመቱ ዋዜማ የሰው ህይወት በየቦታው መውደቅ ጀመረ፥ ረሃቡን መቋቋም የማንችልበት ሁኔታ ግልፅ ሆኖ ወጣ። የመጀመሪያ ሰሞን እውነታውን አውገርግሮ ከማቅረብ ይልቅ ትክክለኛው መረጃ ተሰብስቦ ወደኢህእዴግ ቢሮ እንዲመጣ ልዩ ውሳኔ ተላለፈ። ለማመን በሚቸግር ሁኔታ የረሃቡ ዋነኛ ሰለባ ከሆኑት አካባቢዎች የሚመጣው መረጃ እጅግ አስፈሪና አስደንጋጭ ሆነ። ከሶማሊያ ጫፍ እስከ አብርሃ አጽብሃ የሚባል የትግራይ ቀበሌ ድረስ ህዝቡ የሚላስ የሚቀመስ ማጣቱ ታወቀ። የከፋ ረሃብ ያጋጠማቸው አካባቢዎች ልጆቻቸውን እየቀበሩ ቀዬአቸውን እየለቀቁ መሰደድ መጀመራቸው እሙን ሆነ።
በሚሊኒየሙ ዋዜማ የችጋሩ ዋነኛ ተጠቂ ከሆኑት አካባቢዎች የመጀመሪያው የሱማሌ ክልል ነበር። የሱማሌ ክልል ኢህአዴግ አዲስ አበባን ከተቆጣጠረ ጀምሮ ለስርዓቱ ተገዢ እንዳልሆነ በገሃድ የሚታወቅ እውነታ ነው። በዛ ላይ አካባቢው በጦርነት የሚታመስ መሆኑ የረሃብ አደጋው በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ አደረገው። በወቅቱ የተፈጠረው ረሃብ በ10ሺዎች የሚጠጉ የቀንድ እና የጋማ ከብቶች መሞታቸው ታወቀ። ከ80 -100 የሚሆኑ ህጻናት በረሃቡ ምክንያት ህይወታቸው እንዳለፈ የሚያሳይ መረጃ የስም ዝርዝር ረፖርት ቀረበ።
ይህንን የሱማሊያ የረሃብ ሁኔታ የተቀበለው ጓድ በረከት ከ “ባለራዕዩ መሪ!” ጋር በመነጋገር አንድ ጠንካራ ትዕዛዝ ሰጠ። ጥብቁ ትዕዛዝ “ማንኛውም የሃገር ውስጥም ሆነ የውጭ ጋዜጠኛ፣ በመንግስት ክትትል የማይደረግበት በጎ አድርጎት ድርጀት (NGO) ወደሶማሊያ ዝር እንዳይል!” የሚል ነበር። እነሆ ላለፉት 10 አመታት የትኛውም የነጻ ፕሬስ ሆነ የውጭ ጋዜጠኛ ወደሶማሊያ ክልል ልሂድ ብሎ ጥያቄ ቢያቀርብ ኣይፈቀድለትም። ከጓድ በረከት ጋር የቅርብ ወዳጅነት የመሰረቱትም ቢሆን ፍቃድ አያገኙም። የተለያዩ ምክንያቶች እየተሰጣቸው ጥያቄዎች እንዲጥሉ ይደረጋል። በዚህ ምክንያት በሱማሊያ በረሃቡ የሞቱት ህጻናት ከሪፖርቱ ውጪ እንዲሆኑ ተደረገ። እስከ 100 የሚደርሱት ህውየታቸው ያለፉት ህጻናት ማህደር በኢህአዴግ ቢሮ ተቆለፈበት።
በሚሊኒየሙ ዋዜማ ሌላኛው የረሃቡ ተጠቂ አካባቢ ደቡብ ኢትዮጵያ ነበር። ረሃብ ታሪክ ተደርጎበታል የተባለው የደቡብ ኢትዮጵያ በሚሊዮኖች እየረገፉ መሆኑን አስቀድመው መረጃ የመጡት መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እና የውጭ ጋዜጠኞች በመሆናቸው መደበቅ የሚቻል አልነበረም። ከዚህም በተጨማሪ የውጭ ጋዜጠኞች የተፈናቀሉ እና የሞቱ ሰዎች የሚያሳዩት ዘገባዎችን ለዓለም ህዝብ በማስተላለፋቸው ምክንያት መነጋገሪያነቱ ከጫፍ ጫፍ ናኘ። በመሆኑም ነባራዊ ሁኔታውን እንደቅቡል መውሰድ፣ ግን ደግሞ እውነታውን አውረግርጎ ማቅረብ የአቶ መለስ መራሹ የመንግስት የፕሮፓጋንዳ ስትራቴጂ ሆኖ እንዲቀረፅ ተደረገ።
በዚህም ምክንያት የተራበው ህዝብ ከ 14 ሚሊዮን በላይ ቢሆንም ጓድ! መለስ ባዘጋጀው “የሰሞኑ የረሃብ ፖለቲካ” የውስጠ-ድርጅት ሰነድ ጨምሮ የመንግስት ሚዲያ ተቋማት 6.4 ሚሊዮን ብቻ ለረሃብ አደጋ መጋለጣቸው አሳወቁ። በሱማሊያ፣ በአፋር፣ በኦሮሚያ፣ በደቡብ ኢትዮጵያ ከ500 ያላነሱ ህጻናት በረሃብ ቢሞቱም የፕሮፓጋንዳ ማሽን ከ30 እንደማይበልጡ ይፋ አደረገ። ይህንን አውነታ በማስረጃ ለማስደገፍ ያህል “የሰሞኑ የረሃብ ፖለቲካ” በሚለው የፓርቲ ሰነድ ከገፅ 7-8 የሚከተለውን ይላል፥
“በአንዳንድ የደቡብ አካባቢዎች አደጋውን በወቅቱ ካለማየት ጋር ተያይዞ ባለፈው አመት 26 ያህል ህጻናት ለሞት የተዳረጉበት ሁኔታ ተከስቷል። ኢህአዴግ ስልጣን ከያዘ በኋላ በረሃብ ምክንያት የተፈናቀሉ ዜጎች የሉም። አልፎ አልፎ በአፈጻጸም ጉድለት ምክንያት እንደተጠቀሰው የሟች ዜጎች ቢኖሩም በአጠቃላይ በመቶ ሺዎች ቀርቶ በመቶዎች የማይሞቱበት ተፈጥሯል። በተወሰኑ አካባቢዎች የሚታየው የአፈጻጸም ጉድለት ካስተካከልን ምንም ዜጋ የማይሞትበት ሁኔታ መፍጠር እንደምንችልም ጥርጥር የለውም” ይላል።
እንዲህ እውነቱ ተቀናንሶ እና በብዕር ቆንጨራ ተከታትፎ ቢቀርብም በአደባባይ ያለው ሚስጥር ሃቁን መሸፋፈን አልቻለም። ዛሬም ዜጎች በረሃብ ሰቆቃ ውስጥ እየኖሩ ነው። ህይወታቸው እየተቀጠፈ እየተመለከትን “የምጥቁ መሪ!” ተከታዮች ረሃብ የለም ይሉናል። ችግር የተከሰተው “ምናምንቴ” የሚል ስያሜ በተሰጠው አየር መዛባት ምክንያት ድርቅ ስለተከሰተ እንደሆነ ይሰብኩናል። ፍቱን መድሃኒቱም በተግባር የተረጋገጠው “ኪራይ የሚሰበስበው” ስትራቴጂያቸው እንደሆነ ይነግሩናል። ርግጥ ሃቁን በትክክል ቢያስቀምጡ ከትናንትናው ምላሳቸው ጋር ስለሚጣሉ አጣሞ ማቅረብ ግዴታቸው ይሆናል። ምንም እንኳን ያሳምንልናል ብለው የሚያቀርቡት መከራከሪያ ከተጨባጭ ሃቁና መሬት ላይ ካላው እውነታ የትየለሌ በመሆኑ በህዝቡ ትዝብት ላይ ቢወድቁም!….
እዚህ ላይ ማንም አእምሮ ያለውና የአለምን ፖለቲካል ኢኮኖሚ የሚከታተል ሰው የአየር መዛባት፣ የዝናብ እጥረት አልተከሰተም አይልም። ከአገዛዙ ከበለጠ የድርቅ ባህሪያና ትርጉም መረዳት የሚያቅተውም አይደለም። በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን በመላው አለም የምግብ ምርት ወይም የውሃ አቅርቦት በመቀነሱ ከፍተኛ ጫና የሚያስከትሉ የእርጥበት እጥረት መከሰቱን የሚክድ የለም። የድርቅ መነሻ ምክንያቱ ከመደበኛ እና ከሚጠበቀው በታች በአየር ጠባይ መለያየት የተነሳ የዝናብ እጥረት መሆኑ የሚዘነጋ አይደለም። በአለም አቀፍ ደረጃም በአየር ጠባይ ለውጥ ምክንያት በተለያዩ ዘመናት ሃገሮች በድርቅ ሲጠቁ ተመልክተናል።
ነገርን ነገር ያነሳዋል እንዲሉ ባለፈው ክረምት ጓድ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ከውጭ የመጡ የሃገሬ ሰዎች በሚሊኒየም አዳራሽ ሰብስቦ ያሰማው “ኢህአዴጋዊ አውነታ” የኢትዮጵያውያን መነጋገሪያ ሆኖ ነበር። በተለይ በካሊፎርኒያ የአሜሪካ ዜጋ በድርቅ እየተሰቃየ መሆኑ አስረግጦ ሲናገር የተሰማው ጭብጨባ እስከዛሬም ጆሮዬን ይሰቀጥጠናል። የሆነው ሆኖ “ካሊፎርኒያ በድርቅ ተሰቃየች” የሚለው አባባል የትኛውን ግብ ለማሳካት በጭብጨባ እንደታጀበ የሚያውቁት አጨብጫቢዎች ብቻ ቢሆንም የገባንበትን የሰብዕና መላሸቅ አጉልቶ የሚያሳይ ነበር። የአውስትራሊያ አሊያም የካሊፎርኒያ ህዝብ በድርቅ ቢጠቃ ደስ ይለናል ማለት ነው?
የአገጣሚ ነገር ሆኖ የዛሬ ሳምንት እኔና ተወልደ በየነ (ተቦርነ) ለኢሳት የገቢ ማስገኛ ዝግጅት የካሊፎርኒያ እምብርት ወደሆነችው ሎስ አንጀለስ (LA) (ተቦርነ “ላይ አርማጭሆ” ይላታል) ሄደን ነበር። የፕሮግራሙ አዘጋጅ ኮሚቴ የእንኳን ደህና መጣችሁ የመክፈቻ ንግግር ሲያደርጉ “እንኳን በድርቅ ምክንያት እየተሰቃየች ያለችውን ካሊፎርኒያ በሰላም መጣችሁ!” በሚል ነበር የጀመሩት።
ይህንን የእንኳን ደህና መጣችሁ ንግግር በአርምሞ ሲያዳምጡ የነበሩት ተሰብሳቢዎች በጭበ አስከትሎም የማያባራ ሳቅ አጀቡት። መቼስ! ተንኮል ካልሆነ በስተቀር ጭብጨባና ሳቅ ምን አመጣው? እንኳንም ጓድ! ሃይለማርያም በስብሰባው አልኖረ! እንኳንም በሚሊኒየም አዳራሽ የተገኙ የካሊፎርኒያ ነዋሪዎች አልሆኑ።
እናማ የስብሰባው አዘጋጆች ፕሮግራም ከተጠናቀቀ በኋላ በያዙልን ዕለታዊ መርሃግብር መሰረት ካሊፎርኒያን ያስጎበኙ ነበር። የድሮ ካድሬ ነገር ሆኖብኝ የምንሄድበት መኪና በቆመ ቁጥር ነጩን፣ ጥቁሩን፣ ስፓኒሹን፣ አፍሪካዊውን ካሊፎርኒያ “ ድርቁ እንዴት ነው? ምን ጉዳት አስከተለ?” የሚል ጥያቄ አነሳ ነበር። ያለማጋነን ጥያቄ ከመለሱልኝ ሰዎች ውስጥ ዘጠና በመቶው ድርቅ መኖሩን አያውቁም። የተቀሩት ውሃ ለመቆጠብ የሻወር ቤታቸውን የውሃ ወንፊት እንዳጠበቡ ነግረውናል። ከፊሎቹ ለውሃ ቁጠባ ሲባል መኪናቸውን በሁለት ሳምንት አንዴ እያጠቡ መሆኑን እያዘኑ አጫውተውናል። ሃዘናቸውንም ተጋርተነዋል። የሻወር ቤት ወንፊት ከማጥበብ፣ መኪናን በሳምንት ሁለት ጊዜ ከማጠብ በላይ ምን ስቃይ አለ? አትክልትን ከሳምንት አምስት ቀን ሁለት ቀን ውሃ እንዲጠጡ ከማድረግ በላይ ምን የሚያበሳጭ ነገር አለ?
የአጋጣሚ ነገር ሆኖ በግዛቱ የመንግስት ተቋም ውስጥ የሚሰራ ሙያተኛ ከአስጎብኚዎች አንዱ ነበር። ግለሰቡ ካሊፎርኒያ ያጋጠማት ችግር ጓድ ሃይለማሪያም ከጠቀሱት በተቃራኒ፣ ከልክ በላይ መብላት የሚመጣ ውፍረት (Obesity) መሆኑን ነገረን። ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ እንዲሉ ወዳጃችን የካሊፎርኒያ ችግር ከመጠን በላይ ምግብ በመብላት እና የአካል እንቅስቃሴ ባለማድረግ የሚመጣ የሰውነት ውፍረት እንደሆነ አጫወተን። በመፍትሄ ደረጃም በግዛቱ በሚገኙ ት/ቤቶች “Child obesity school program” ቀርጸው ተግባራዊ እንቅስቃሴ እያደረጉ መሆኑን ነገረን። በየመቶ ሜትሩ የምናያቸው የተዘረጠጡ ህጻናት ለፕሮግራሙ ተገቢነት የሚያረጋግጡ ነበር። እርግጥም ካሊፎርኒያን ጨምሮ በመላው አሜሪካ ጭንቀትና ስቃዩ የዜጎች የስብ ክምችት መሆኑን ለማወቅ ብዙ መልፋት አይጠበቅም። ለጥቂት ደቂቃዎች ወደኢንተርኔት ጎራ ያለ ሰው ከአሜሪካ አጠቃላይ ህዝብ 78 ሚሊዮኑ (ከዚሁም 12 ሚሊዮን ህጻናት) በውፍረት ግዝፈት መጠቃቱን ይመለከታል። ዘለግ አድርጎ ለተመለከተ ደግሞ የሰውነት ግዝፈት መጠን (obesity rate) በውፍረት በሽታ የግዛቶቹ ተደርድሮ ያያል። ለምሳሌ ካሊፎርኒያ 24.1%፣ ሚሲሲፒ 35%፣ ቨርጂኒያ 35.1% ወዘተ እያለ ይቀጥላል።
እነዚህን የመሳሰሉ ሀገሮች በአየር መዛባት ምክንያት ድርቅ ሲከሰትባቸው ትክክለኛ ፖሊሲ በመቅረፅ ዜጎቻቸውን ታድገዋል። የረጅም እና የአጭር ጊዜ ስትራቴጂካል እቅዶችን ከማውጣት ባሻገር ተስማሚ ቴክኖሎጂ በመምረጥ፣ የውሃ እና አፈር አጠባበቅ ተግባርን በማሻሻል፣ የግብርና ምርት ውጤቶችን ወደውጭ እንዳይወጡ በማገድ፣ የገጠር እና የከተማው ልማት በማቀናጀት… ወዘተ ዘላቂ መፍትሄ አስቀምጠዋል። ከዚህም በተጨማሪ ሰፋፊ ዘመናዊ እርሻዎች በማስፋፋት፣ የግብርና ምርታቸውን በከፍተኛ እጥፍ በማሳደግና፣ የህዝቡን የመግዛት አቃም በማጎልበት በድርቅ ምክንያት የሚከሰተውን አደጋ ከቁጥጥራቸው ውጪ እንዳይሆን አድርገዋል። ድርቅ ተፈጥሯዊ ነውና በማንኛውም ሰዓት ይመጣል፥ ግን ደግሞ እዚህ ግባ የማይባል ጉዳት አያደርስም። በፖለቲካው መስክም ቢሆን የገነቡት ዲሞክራሲያው ስርዓት ሁለንተናዊ ልማት ለማረጋገት የበኩሉን ድርሻ ተወጥቷል። ያለነጻነት ሁሉን አቀፍ ልማት ማምጣት እንደማይቻል ተገንዝበው ለዜጎቻቸው ነጻነት አጎናጽፈዋል።
እንግዲህ በአለም ያለው እውነታ ይህ ነው። ይሁን እንጂ፣ “ የሞኝ ለቅሶ መልሶ መላልሶ” እንዲሉ ገዢዎቻችን በስልጣን ላይ ከወጡ ጀምሮ በየሁለት አመቱ የሚከሰተውን ከድርቅ የተሻገረ ረሃብ በአየር ጠባይ ለውጥ ምክንያት እንደሆነ ሊያስረዱን ይሞክራሉ። አገዛዙ ስልጣን በያዘ ሁለት አመታት ጀምሮ መጀመሪያ 6 ሚሊዮን፣ ቀጥሎ 10 ሚሊዮን፣ በማስከተል 14 ሚሊዮን ህዝብ በረሃብ ተጋልጦ ነበር። አሁን ደግሞ 15 ሚሊዮን ኢትዮጵያዊ የረሃብ አደጋ አንዣቦበታል። እነዚህ ጥሬ ሃቆች የሚካዱ አይደሉም። በኢትዮጵያ ቀይ፣ ጥቁር፣ መረሬ አፈር ላይ የተነጠፉ እውነታዎች ናቸው። ዛሬም አገዛዙ በሚከተለው ፖሊሲ ምክንያት ራሳችንን መመገብ አቅቶን አቅማዳችንን ለመጽዋት ክፍት አድርገናል። አገዛዙ ዲሞክራሲያዊ፣ ሰብዓዊና ሌሎች የህዝብ መብቶችን የሚያረጋግጡ ፖሊሲዎችን እስካልቀየረ አሊያም ስርዓቱ እስካልተቀየረ ድረስ የወደፊት እድላችን የከፋ መሆኑ ሳይታለም የተፈታ ሆኗል። የፊተኛው መፍትሄ ኣያለፈበት ይመስላል። የስርዓት ለውጥ የሚለው ደግሞ ይበልጥ ተቀባይነት ማግኘቱ የሚታይበት ሁኔታ ፈጥሯል። ፍጥነቱ በደረሰው መከራ እና አበሳ፣ በደረብን ቁጭት ልክ ባይሆንም። ዞሮ ዞሮ ሃገራችን የገባችበትን የረሃብ አዙሪት ትግሉን ከሚያዘውሩት ቁልፍ ጉዳዮች አንዱ መሆኑ አልቀረም!
ህወሓት/ኢህአዴግ በህገ መንግስቱና በሌሎች ራሱ ባወጣቸው ህጎች በርካታ መብቶችን ለይስሙላ ቢደነግግብ ቅሉ፤ በተግባር ግን እነዚህን መብቶች ሆነ ብሎ ባደራጀው የአፈና መዋቅሩ እየደፈቃቸው ይገኛል፡፡ ምንም እንኳን አገዛዙ የመደራጀት መብትን በወረቀት ቢያሰፍርም ‹‹እግር እስኪያወጡ እንጠብቃለን፤ እግር ሲያወጡ ግን እንቆርጣለን›› በሚል መርህ ፓርቲዎችን በዚሁ የአፈና መዋቅሩ በገሃድ እያፈረሰ ቀጥሏል፡፡ ሀሳብን በነፃነት የመግለፅ መብትን ፈቅጃለሁ ቢልም ጋዜጠኞችን በማሰር፣ በማሳደድና ሚዲያዎችን በመዝጋት አማራጭ ሀሳብ እንዳይራመድ አድርጓል፡፡ የመሰብሰብና ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ መብትን ወረቀት ላይ ቢደነግግም በአስተዳደራዊ መዋቅሩ መሰረት ክርችም አድርጎ ዘግቶታል፡፡ የዜጎችን የመዘዋወር መብት ቢደነግግም ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ፓስፖርት በመንጠቅ ጉዟቸውን በማተጓጎል ላይ ይገኛል፡፡ የመንግስት አሰራር ግልፅና ተጠያቂነት አለበት ተብሎ ተደንግጓል፤ ነገር ግን በየ መስርያ ቤቱ ያለ እጅ-መንሻ ዜጎች አገልግሎት ማግኘት አይቻልም፡፡ ይህ ሁሉ አፈና ሆነ ተብሎ ታስቦበት፣ የአገዛዙን ስልጣን ለማራዘም የሚደረግ መዋቅራዊ ጫና መሆኑን ፓርቲያችን በጽኑ ያምናል፡፡
ዛሬ በሀገራችን ከፍተኛ ርሃብ፣ ሙስና፣ የመልካም አስተዳደር እጦት፣ ስራ አጥነት፤ ስደት እና ሌሎችም ፖለቲካዊና ማህበራዊ ቀውሶች በሰፊው ተንሰራፍተው ይገኛሉ፡፡ ሰማያዊ ፓርቲ እነዚህን ወቅታዊ ጉዳዮች ከህዝብ ጋር ተወያይቶ አቋም ለመውሰድና የመፍትሄ አቅጣጫዎችን ለመሰንዘር ህዳር 18 ቀን 2008 ዓ.ም ህዝባዊ ስብሰባ እንደሚያደርግ ለአዲስ አበባ አስተዳደር ከንቲባ ፅ/ቤት የእውቅና ደብዳቤ ለማስገባት በተደጋጋሚ ጥረት ያደረግን ቢሆንም የአፈና መዋቅሩ የእውቅና ደብዳቤውን መቀበል ባለ መፈለጉ ለ5 ጊዜ ተጉላልተን በ6ኛው በሪኮመንዴ(በፖስታ) ለመላክ ተገደናል፡፡
የእውቅና ደብዳቤው በሪኮመንዴ የደረሰው አስተዳደሩ ህዳር 6 ቀን 2008 ዓ.ም ላይ ሆኖ ‹‹ህዳር 18/2008 ዓ.ም አልፏል›› በሚል ለተጨማሪ ጊዜ ደብዳቤውን ሳያስተናግድ ቀርቷል፡፡ ህዳር 18 ያላለፈ መሆኑን ካስረዳን በኋላ ለሶስት ቀናት በተደጋጋሚ ብንመላለስም ‹‹ከደህንነትና ፖሊስ ጋር ካልተመካከርኩ እውቅና አልሰጥም›› ሲል እምቢታውን ገልጾአል፡፡ በዚህም ምክንያት ከአባላትና ደጋፊዎቻችን ጋር በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ልናደርገው የነበረው ውይይት ሊደናቀፍ ችሏል፡፡
ከዓለም የነጻነት የትግል ታሪክ እንደምንገነዘበው በአገዛዝ አፈና የተገታ የህዝብ ጥያቄ ኖሮ አያውቅም፡፡ አፈናው የነጻነትን ጊዜ ቢያዘገይ እንጅ ፈጽሞ ሊያስቀርም አይችልም፡፡ ስለሆነም ጭቆናው ወደ ነፃነት የሚያስኬደውን ጉዞ እልህ አስጨራሽ ከማድረግ በቀር ዘላቂነት ኖሯቸው የነጻነት ጥያቄውን ፈጽሞ ማዳፈን እንደማይችሉ አገዛዙ ሊረዳ ይገባል፡፡ በሌላ በኩል የኢትዮጵያ ህዝብ ለማይቀረው የነፃነት ትግል ቆርጦ እንዲነሳና ከሰማያዊ ፓርቲ ጎን እንዲቆም ጥሪያችንን እናቀርባለን፡፡
ዋናው የመለዋወጫ መደበራችን በሀዋሳ ከተማ የሚገኝ ሆኖ ፣ ድርጅታችን ለኣከባቢው ከተሞችም ጭምር ለደንበኞቹ ኣገልግሎት እየሰጠ ይገኛል። መደበራችን ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ ደንበኞቻችንን በትጋት ሲያገለግል ቆይቶዋል። ባለፉት ኣመታት ካገኘነው ልምድ በመነሳት ኣገልግሎታችንን በማስፋት ደንበኞቻችንን የበለጠ ለማገልገል እየሰራን ነው። ስለ ኣገልግሎታችን በበለጠ ለመረዳት ወደ መደበራችን በመምጣት ወይም ስልክ በመደወል ይጠይቁን።
* “እኔን በሽብር መክሰስ አዲስ አይደለም ! ቢቆይም እውነት ነፃ ታወጣናለች! አዲስ አበቤዎች አዲስ አንባገነኖችን እንዳታዋልዱ! ትግላችሁን በፍፁም እንዳታቋርጡ!!!”
አዎ ሰላማዊ ትግልን የሚፈሩ ሁሉ እስክንድርን ሽብርተኛ ቢሉት ወይም በሽብር ወንጀል ቢከሱት አይገርመኝም። የእስክንድር ለመርህ፣ ለሰላም እና ለፍትህ ያለው ጽናት መርህ አልባ ለሆኑ ሁሉ አይመችም። ጽናቱ ያሸብራል። አስመሳይ የሚከብርባት፤ ለእውነት እና ለፍትህ ያደረ ዘብጥያ የሚወርድባት ኢትዮጵያ ዛሬም እንደ እስክድር እውነትን የሙጥኝ ላሉ ሰዎች ቦታ የላትም።
“ዲን (ሓይማኖት) ነሲሃ (ምክክር) ነው፡፡ ‹‹(ነሲሓው) ለማን ነው?›› አልናቸው፡፡ ነብዩም ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም “ለአሏህ፣ ለመልዕክተኛው፣ ለሙስሊሞች መሪዎች እና ለተርታዎቻቸው፡፡” በማለት መለሱ፡፡ ሙስሊም ዘግበውታል፡፡
ይህ ሀዲስ የመጨረሻው መልዕክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ከሌሎች ነቢያቶች ከተለዩባቸው ክብሮች መካከል አንዱ የሆነውን ድንቅ የንግግር ችሎታ (ጀዋሚዑል ከሊም) የሚያንፀባርቅ ሐዲስ ነው፡፡ ጀዋሚዑል-ከሊም ማለት ብዙ ታላላቅ ትምህርቶችንና የላቀ ፋይዳን ያዘሉ በርካታ ጉዳዮችን በአንድ አጭርና ጠቅላይ ገለፃ ማስቀመጥ ማለት ነው፡፡ ገለፃው በግልፅ ከሚያሳየው ነጥብ በተጨማሪ በውስጡ ሌሎች ብዙ ህግጋትንና ሱናዎችን በመሰረታዊነት አልያም በቅርንጫፋዊ ትንተና ያዘለ ሆኖ እናገኘዋለን፡፡ ስለዚህኛው ሀዲስ የኢስላም ምሁራን ሲናገሩ ‹‹ይህ ሀዲስ የእስልምና መዘውር የተመሰረተበት ሀዲስ ነው፡፡››
“ነሲሃ”፡- ይህችን ንግግር ነሲሃ ለምታረገው አካል መልካም መፈለግህን ለመግለፅ የሚጠቅም ንግግር ነው፡፡ ወይም ሌሎች እንደሚተረጉሙት ነሲሃ ልብስ መስፋትን ከሚጠቁም ቃል የተፈለቀቀ ቃል ነው፡፡ ነሲሃ የሚያደርገው ሰው ነሲሃ የሚያደርግለትን አካል ቀዳዳ ለመሸፈን የሚያከናውነው ተግባር ስለሆነ ቃሉም ይህን ለማመሣሠል ጥቅም ላይ ውሏል ማለት እንችላለን፡፡ በሌላ አተረጓጎም ነሲሃ የሚለው ቃል ማርን ከሰሙና ከእንጀራው መለየትን የሚያስጠቅም ንግግር ነው፡፡ ህዝብን ከክህደት ማጥራትን ማርን ከማይጠቅመው ቆሻሻ ከማጥራት ጋር አመሳሰሉት፡፡
ለአሏህ ነሲሃ ማድረግ፡- ይህ የሚሆነው በአሏህ በማመንና ከእርሱ ጋር የሚያጋሩትን ሁሉ በመካድ ነው፡፡ ለአላህ ነሲሓ ማድረግ በባህሪያቱ ላይ ክህደት ከመፈፀም መጠንቀቅን ያካትታል፡፡ እርሱን በተሟሉ በሆኑት ባህሪያት መግለፅን ይይዛል፡፡ ከጉድለት በሙሉ እርሱን በማጥራት፣ አምልኮንም ለእርሱ በማድረግ፣ ለርሱ ብሎ በመውደድ ለርሱ ብሎ በመጥላትም ይገለጣል፡፡ እርሱን የታዘዙትን ወዳጅ በማድረግና እርሱን የነቀፈን በመጥላት ይታወቃል፡፡ ሙስሊም ይህን ሁሉ በንግግርና በተግባሩ መፈፀሙ በዱኒያና በአኼራ ውስጥ ጥቅሙ ወደርሱ ይመለሳል፡፡ ምክንያቱም አሏህ ነሲሃ ከሚያደርጉ ሠዎች ነሲሃ የተብቃቃና ንፁህ አምላክ ነውና፡፡
ለአሏህ መፅሐፍት ነሲሃ ማድረግ፡- ይህ ከሠማይ በወረዱ መፅሐፍት በሙሉ በማመን፣ ሁሉም ከአሏህ ዘንድ መሆናቸውን በመቀበል እና ይህ ቁርአንም የሁሉም መደምደሚያ እና መስካሪ እንደሆነ በማመን የሚተገበር ሥራ ነው፡፡ ለጌታው መፅሐፍ የሚያደርግ የሙስሊም ነሲሃ እንደሚከተለው ይገለፃል፡-
ማንበብና መሸምደድ፡- ምክንያቱም እርሱን ማንበብ ነፍስን ያጠራል፤ ተቅዋንም ይጨምራል፡፡ ሙስሊም ከአሏህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንደዘገቡት “ቁርአንን አንብቡ፡፡ እርሱ የቂያማ ቀን ለጓደኞቹ አማላጅ ሆኖ ይመጣል፡፡” ብለዋል፡፡ በልብ ውስጥ የአላህን መፅሐፍ መሸምደድ ልብን ልዩ በሆነ የአሏህ ብርሃን ያሸበርቃል፡፡ አቡዳውድና ቲርሚዚ ከአሏህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንደዘገቡት ‹‹ለቁርአንንን ለሚያነብ ሰው የቂያማ ቀን እንዲህ ይባላል፡- “አንብበና ደረጃህን ውጣ፤ በዱኒያ ውስጥ ታነብ እንደነበረውም አሳምረህ አንብብ፡፡ የአንተ ደረጃ መጨረሻ ከምታነበው አንቀፅ ዘንድ ነው፡፡”
ለማህበረሰቡ እና ለትውልድ ማስተማር፡፡ ቡኻሪ ከአሏህ መልዕክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንደዘገቡት “ከመሃላችሁ ምርጥ ሰው ቁርአንን ተምሮ ያስተማረ ነው፡፡” ብለዋል፡፡
ለአሏህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ነሲሃ ማድረግ፡- ይህ የነብዩን መልእክት በማመን ይዘው የመጡትን ቁርአንና አስተምሮ ሁሉ እውነት ብሎ በመቀበል ይገልፃል፡፡ እርሳቸውን በመውደድና በመታዘዝም ይንፀባረቃል፡፡
“በላቸው፡- «አላህን የምትወዱ እንደኾናችሁ ተከተሉኝ፤ አላህ ይወዳችኋልና፡፡ ኀጢኣቶቻችሁንም ለናንተ ይምራልና፡፡ አላህም መሓሪ አዛኝ ነው።” (አሊ ኢምራን፤ 31)
እርሳቸው ከሞቱ በኋላ ለአላህ መልእክተኛ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ነሲሃ ማድረግ ሙስሊሞች በየቤታቸው የእርሳቸውን ታሪክ እንዲያነቡ፣ መልካም ስብእናቸውን እንዲላበሱ፣ ስርአታቸውንም እንዲከተሉና ፈለጋቸውን አጥብቀው እንዲከተሉ ያደርጋቸዋል፡፡ ለጠላቶችና በርሳቸው ላይ ድንበር ለሚያልፉ ተናጋሪዎችም መልስ እንዲሰጡ ይገፋቸዋል፡፡
ለሙስሊሞች መሪዎች ነሲሃ ማድረግ፡- የሙስሊሞች መሪዎች ሲባል አስተዳዳሪዎች አልያም የእነርሱ ምትኮች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ ወይንም ዑለማዎችና ሷሊሆች ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ የሙስሊሞች መሪ ከሙስሊሞች ሊሆን ይገባል፡፡ እንዲህ ከሆኑ ብቻ እነርሱን መታዘዝ ግዴታ ይሆናል፡፡ አላህም እንዲህ አለ፡-
“እናንተ ያመናችሁ ሆይ! አላህን ተገዙ፡፡ መልክተኛውንና ከእናንተም የስልጣን ባለቤቶችን ታዘዙ፡፡ በማንኛውም ነገር ብትከራከሩ በአላህና በመጨረሻው ቀን የምታምኑ ብትኾኑ (የተከራከራችሁበትን ነገር) ወደ አላህና ወደ መልክተኛው መልሱት፡፡ ይህ የተሻለ መጨረሻውም ያማረ ነው፡፡” (ኒሳእ: 59)
ለእርሱ ነሲሃ ማድረግ ማለት የነርሱን መስተካከል፣ መመራትና ፍትህን መውደድ ማለት ነው፡፡ የነርሱን ግል መውደድ ማለት አይደለም፡፡ ለነርሱ ነሲሃ በማድረግ በእውነት ላይ እንረዳቸዋለን፤ እንታዘዛቸዋለን፤ ሲረሱ እናስታውሳቸዋለን፡፡ በጥበብ፣ በርጋታና በእዝነት እናነቃቸዋለን፡፡ መሪዎቹን የማይመክር ህብረተሰብ ከመልካም የራቀ ነው፡፡ በደለኛን ‹አንተ በዳይ!› ብሎ በስሙ የማይጠራ ህዝብም መንገድ የሳተ ነው፡፡ ህዝቡን የሚያዋርድ፣ የመካሪዎችን ልሳን የሚዘጋ እና እውነትን ከመስማት ጆሮውን የሚያደነቁር መሪም መልካምን የተነፈገና ከበጎ የራቀ ነው፡፡
ዑለሞችና ለውጥ ፈጣሪዎች ለአሏህ መፅሐፍ እና ለመልእክተኛው አስተምሮ ነሲሃ በማድረግ በኩል ያለባቸው ኃላፊነት ከባድ ነው፡፡ መንገድ የሳተ ዝንባሌን ወደ ቅናት መመለስ የዚህ ኃላፊነት አካል ነው፡፡ መሪዎችን በአሏህ መፅሐፍና በመልዕክተኛው አስተምሮ እንዲያስተዳድሩ መምከርም ታላቁ ኃላፊነታቸው ነው። መሪን በውሸት ሙገሳ በበደሉ ላይ እንዲዘወትር፣ አባገነንነቱም ላይ እንዲፀና ካደረጉም አሏህ በከባድ ሁኔታ ይተሳሰባቸዋል፡፡ ጀርባቸውን ለመሪዎች የተመቸ መቀመጫና መጋለቢያ ካደረጉም ይጠየቁበታል፡፡ እናም እነርሱን ነሲሃ ማድረግ አለብን ስንል ጫንቃቸው ላይ ያለውን ይህን ኃላፊነታቸውን እንዲያስታውሱ ማድረግ እንዳለብን ለመግለፅ ነው፡፡
ለተራው ለሙስሊም ነሲሃ ማድረግ፡- ይህ ተርታውን የሙስሊም ማህበረሰብ በዱኒያና ለአኼራ ጉዳዮቹ ላይ መንገድን በማመላከት ይተገበራል፡፡ ነገር ግን በጣም በሚያሳስብ ሁኔታ ሙስሊሞች ይህን ሓላፊነታቸውን ችላ ብለውታል፡፡ በተለይም ለአኼራቸው የሚጠቅማቸውን ነገር ከመመካከር ርቀዋል፡፡ ጭንቀታቸውን በሙሉም በዱኒያ ጥቅሞቻቸው ላይ ብቻ አትኩረዋል፡፡ በተጨማሪም ልንረዳው የሚገባው ነጥብ ነሲሃ በንግግር ብቻ የሚገደብ ሳይሆን ወደ ተግባር መዝለቅም ይገበዋል፡፡
ታላቅ የነሲሃ አይነት፡- በሙስሊሞች መሃል ከሚደረጉ ታላላቅ ነሲሃዎች መሃል በግል ጉዳዩ ላይ ያማከረውን ሰው ነሲሃ ማድረግ ነው፡፡ ነቢዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንዲህ ይላሉ ‹‹አንድ ወንድሙ ነሲሃን በጠየቀው ጊዜ ነሲሃውን ሊለግሰው ይገባል››
ከዚህ እጅግ የላቀው ደግሞ ወንድሙን በሌለበት ነሲሃ ማድረጉ ነውና እርዳታውንም መለገሱ ነው፡፡ ይህ ያለውን እውነተኝነትና ታማኝነት ያረጋግጣል፡፡ ይህን አስመልክተው ነብዩ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም እንዲህ አሉ፡- “በሙስሊም ላይ ከሚኖሩት መብቶች ውስጥ በሌለበት ለርሱ ነሲሃ ማድረጉ አንዱ ነው፡፡”
የነሲሃ አደብ፡- እንደ ኢስላም እምነት አንድ ሙስሊም ወንድሙን ነሲሃ ሲያደርግ በሚስጢር ማድረጉ የነሲሃ አደብ ነው፡፡ ፉደይል ኢብኑ ዒያድ እንዲህ አሉ፡- ‹ሙእሚን ነውርን ይሸፍናል፤ ይመክራል፡፡ ጠማማ (ሙናፊቅ) ነውርን ይገልፃል፤ ያሰራጫል፡፡›
ነሲሃ ከማህበረሰብ ውስት በቂ ቁጥርና ብቃት ያላቸው ሰዎች ሊሰሩት የሚገባ የወል ግዴታ ነው፡፡ እነዚህ ሰዎች በሚገባ ከፈፀሙት አጅር ያገኛሉ፤ ሌላው የማህበረሰቡም ክፍል በዚህ ሐላፊነት ከመጠየቅ ይድናል፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ሁሉም የማህበረሰብ ክፍል ይህን ኃላፊነት ባለመወጣቱ ይከሰሳል፡፡
ማንኛውም ሰው ነሲሃውን ለሚቀበሉና ትእዛዙን ለሚፈጽሙ ብሎም ለደህንነቱ የማይሰጋ ከሆነ የችሎታውን ያህል ነሲሃ ማድረግ ይገባዋል፡፡ ነገር ግን ነፍሱን ጥፋት ላይ እንዲጥል እንደማይገደድ የሀዲሱ ጭብጥ ያስረዳል፡፡
ኮመንት ክጽሕፍ ደልየ ግና ካብ ማራ ሓጎሰይ ቃላት ሲኢነሉ ብጣዕሚ የ ዘመስግነካ ኣብርሃም ሓወይ ከምኡ ወን ዳኒኤል ጆፋዕ ንድሕሪት መሊስኩሙና ዘመናዊ ደርፊ ማራ ጽምኣት ዩ ዘለና ሞ ኣጆኻ ዳኒ ሓውና ኣለና ኣብ ጎንካ 🙏🙏🙏
ናይ ብሓቂ እዛ ቻነር ነዞም ወርቃውያን ድምጻውያን ኤርትራውያን ከምዚ ገርኩም ምስ ህዝቢ ከተላልዎም ዝከኣልኩም ነቶም ዝተረፉ ድምጻውያን ክንደይ ዝጥመቱ ኣለው ክሃሱ ዘይብሎም እዮም ብጣዕሚ ትምስገን ቻነር እያ
እዋይ ኣጆካ ጡኡይ ደራፋይ ብቁጠባ ዶ ይተርፍ እዩ ግጥሚ የብሎም ዜማ የብሎም ወላ ድምጺ እንዳ ደረፉስ ቲምልካ እዩ በጃካ ንሃግዞ ኣነ ኣይፈልጦን እየ ዓቢ ሓዉና እዩ ስለ ዘገድሰና
Haiber Play መሣሪያዎች (ሻንጋይ) Co. ፣ LTD ፣ በመጫወቻ ስፍራ ግንባታ ውስጥ የ 21 ዓመታት ልምድ ያለው ፣ እንደ ዋንዳ ፣ ዋኬ ፣ Evergrande ሪል እስቴት እና ሌሎች በታወቁ ቻይና ውስጥ ያሉ የሪል እስቴት ገንቢዎች እና ሌሎች በርካታ የውጪ የቤት ውስጥ ልማት አገልግለዋል። መጫወቻ ማዕከላችንን እጅግ በጣም በሚያስደንቅ ፅንሰ-ሃሳባችን እና ጥራታችን ይጫወታል።
ከእቅድ ፣ ዲዛይን ፣ ምርምር እና ልማት ፣ ምርት ፣ ግንባታ ፣ ክወና እስከ የሽያጭ አገልግሎት የቤት ውስጥ መዝናኛ ኢንዱስትሪ ድረስ ሙሉ የአለምአቀፍ አጋሮችን ለማቅረብ ፡፡
የአለምአቀፍ ዲዛይን ቡድናችን በፈጠራ ዲዛይን ፣ በልዩ ለስላሳ ገጽታ ጨዋታ ምርቶችን በመጠቀም የፈጠራ ንድፍ በመጠቀም ሁሉንም አይነት የስፖርት መዝናኛ መሣሪያዎችን ከደንበኛ መሬት ጋር ያሳርፉ ፣ የቦታ ወሰንን ያቋርጡ ፣ የቦታ እና የመሳሪያ ዘይቤ አንድነትን ያሳድጋሉ።
የፀጉር አስተካካዮች ከአውሮፓ እና ከአሜሪካ የደህንነት ደረጃዎች ጋር በሚጣጣም መልኩ የቤት ውስጥ መጫወቻ ቦታን ዲዛይን ያደርጋሉ እና ይገነባሉ ፡፡ የአሜሪካን የ ASTM መስፈርትን ፣ የአውሮፓን EN ደረጃን እና ለአውስትራሊያ የአውሮፓ ህብረት ደረጃን አልቋል ፡፡ እና በቻይና ውስጥ ለስላሳ የመዝናኛ መሳሪያዎች የመጀመሪያ የደህንነት ቴክኒካዊ መግለጫው ላይ ተሳት participatedል። እነዚህ መመዘኛዎች ከ r እና d እስከ ምርት እና ጭነት ድረስ በእያንዳንዱ ዝርዝር ውስጥ በእኛም ይተገበራሉ።
3003 የአሉሚኒየም ሽቦዎች የአል-ኤምን alloy ዓይነቶች ናቸው ፣ እሱም በጣም በስፋት ጥቅም ላይ የዋለው ፀረ-አልሙኒየም። ጥሩ ቅርፅ ፣ የ weld ችሎታ እና የመቋቋም ችሎታ አለው። ክፍሎቹን በጥሩ ቅርፅ እና ከፍተኛ የመቋቋም ችሎታ እና የመብረቅ ችሎታ ለማካሄድ ጥቅም ላይ ይውላል።
ማመልከቻዎች 3003 የአሉሚኒየም ሽቦዎች በዋነኝነት ለመርከቦች ፣ በራዲያተሮች ፣ ለተሽከርካሪዎች ቁሳቁሶች ፣ ለፀረ-ቁጣ እና ለሙቀት ጥበቃ ፣ ለሕትመት ሰሌዳዎች ፣ ለህንፃ ቁሳቁሶች ፣ ለኤሌክትሮኒክስ ምርቶች ቅርፊት ፣ ለብረታ ብረት ምርቶች ፣ ለክፍለ ብርጭቆ የአሉሚኒየም ቁርጥራጮች ፣ ወዘተ.
3003 መካከለኛ ጥንካሬ ያለው ፣ ጥሩ የማሽን አፈፃፀም እና ጥሩ corrosion መቋቋም ያለው አጠቃላይ ቅይጥ ነው፡፡ይህ ብዙውን ጊዜ ተንከባሎ እና ተጭኖ ነበር ግን ብዙ ጊዜ አልተፈጠረም ፡፡ እንደ የማይለዋወጥ alloy ፣ ለ casting ጥቅም ላይ አይውልም፡፡ይህ በተለምዶ ለብረታ ብረት ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡ እንደ ጋትተሮች ፣ ታች ማውጫዎች ፣ ጣሪያዎች እና siding ያሉ መተግበሪያዎች እንደ 300,000 ፣ 3004 ፣ 3005 ፣ 3103 ፣ 3105 እና ሌሎች alloys በከፍተኛ መጠን ጥቅም ላይ የሚውሉ የ 3000 ተከታታይ “አልሙኒ-ማንጋኒዝ alloy” ናቸው። በአሉሚኒ-ማንጋኒዝ ቅለት ውስጥ ማንጋኒዝ በአንጻራዊ ሁኔታ የተረጋጋ ነው።
ሰውዬውን ይዘውት የመጡት የመንደሯ ታዋቂ ሰዎች ናቸው፡፡ በሌላኛው መንደር የሳለውን ሥዕል በማድነቅ ነው ያመጡት፡፡ በተለይም የዚችኛዋ መንደር ሰዎች አዳኞች በመሆናቸው የልዩ ልዩ እንስሳትን ሥዕል እንዲስልላቸው ይፈልጋሉ፡፡
ሰዓሊው ቀለሙን እና ሸራውን እስከገዙ ድረስ ማንኛውንም ሥዕል እግዜር እንደ ፈጠረው አድርጎ ሊስል እንደሚችል በኩራት ተናግሯል፡፡ መንደርተኞቹም ይህንኑ እስከሚያዩት ቸኩለዋል፡፡ አዳኞቹ ተሰብስበው መጀመርያ የየትኛው እንስሳ ሥዕል መሳል እንዳለበት ተከራከሩ፡፡ በመጨረሻም እጅግ አስቸጋሪ የሆነውን ነብርን እንዲስልላቸው ተስማሙ፡፡
ሰዓሊው ሸራውን ወጠረ፡፡ ቀለሙን አዘጋጀ፡፡ ብሩሹንም ከነዳ፡፡ ሃሳቡነም ሰበሰበ፡፡ መሳልም ጀመረ፡፡ ማንኛውንም አስተያየት የሚቀበለው የመጀመርያውን ንድፍ ከጨረሰ በኋላ መሆኑን ገለጠ፡፡ እናም መንደርተኞቹ ምግብ እና መጠጡን አስቀምጠውለት ወደ የሥራቸው ሄዱ፡፡ ምን ዓይነት ነብር ሊሳል እንደሚችል የሚያስቡትን ሁሉ እያወጉ፡፡
ወደ ማታ ከሥራ መልስ ወደ ሰዓሊው አመሩ፡፡ እውነትም የነብሩ ንድፍ ወጥቷል፡፡ አንዳቸው ከግራ፣ ሌላቸውም ከቀኝ ቃኙት፡፡ ሌሎች ደግሞ ከፊት ለፊት ሆነው አፈጠጡ፡፡ መጀመርያ ያዩት አዳኞች የነብሩ ጅራት እጅግ መርዘሙን እና መቀነስ እንዳለበት ተስማሙ፡፡ ሰዓውም በትኅትና ሃሳባቸውን ተቀብሎ መቀነስ ጀመረ፡፡ ትንሽ ቆይተው ደግሞ ሌሎች አዳኞች መጡ፡፡ በነብሩ አሳሳል ቢደነቁም የነብሩ ጅራት መርዘም ግን አሁንም አልተዋጠላቸውም፡፡ መቀነስ አለበት ብለው ሰዓሊውን ሞገቱት፤ ሰዓሊውም እየተነጫነጨ ተቀበላቸው፡፡
ጅራቱን አስተካክሎ ሊጨርስ ሲል ደግሞ ሌሎች አዳኞች መጡ፡፡ እንዲህ ያለ ሥዕል ዓይተው እንደማያውቁ ካደነቁ በኋላ የነብሩ ጅራት መቀነስ አለበት ብለው ድርቅ አሉ፡፡ ሰዓው ፈጽሞ አይሞከርም አለ፡፡ እነርሱም እንግዲያማ የሠራህበትን አንከፍልህም ብለውት ሄዱ፡፡ ሰዓሊው ምንም ማድረግ ስላልቻለ እንደገና የነብሩን ጅራት ቀነሰው፡፡ ይህ ግን ሌሎች አዳኞች እስኪመጡ ብቻ ነው የሠራው፡፡
እንዴት ለአንድ ነብር ይኼ ሁሉ ጅራት ይሰጠዋል? ብለው ቡራ ከረዩ አሉ፡፡ ሰዓሊውም ከሦስት ጊዜ በላይ እንደቀነሰው በመግለጥ ያሁኑ ሊደረግ ቀርቶ ሊታሰብ እንደማይችል ነገራቸው፡፡ አዳኞቹ ግን ጦራቸውን እያወዛወዙ ያሉትን ካልፈጸመ ወደ እሥር ቤት ሊወረውሩት እንደሚችሉ ዛቱ፡፡ ሰዓሊውም የነብሩን ጅራት አንድ ስንዝር አደረጋት፡፡
የመጨረሻዎቹ አዳኞች ሥዕሉ ላይ ቸግር አልነበረባቸውም፡፡ ምንም እንኳን ጦራቸውን ወጋ ነቀል እያደረጉ የሰጡት አስተያየት ከቁጣ የማይተናነስ ቢሆንም፡፡ ነገር ግን እነርሱም የነብሩ ጅራት አሁንም መቀነስ እንዳለበት ጦራቸውን ወደ ሰዓሊው ሸራ እየላኩ ተናገሩ፡፡ ሰዓሊው ሁሉንም ተቶ ቁጭ አለ፡፡ ቀጥሎም ቀለሙን መሰብሰብ፣ ሸራውንም ማጠፍ ጀመረ፡፡ ያን ጊዜ አዳኞቹ «መንደራችን ድረስ መጥተህ፣ አንድ ነብር ሳትስል መውጣት እኛን መናቅ ነው፤ ተነሣና ሳል» አሉት፡፡ እምቢ አለ ሰዓሊው፡፡ «እምቢ ካልክ ለነብሩ የተዘጋጀው ጦር አንተ ላይ ይተከላል» አሉና ፍጻሜውን አመለከቱት፡፡ ሰዓሊው እንደ ሶስና በሁለት ነገር ተጨነቀ፡፡
ለመሆኑ አዳኞቹ የነብሩን ጅራት ያልፈለጉት ለምንድን ነው? የነብር ጅራት ለነብር ህልውና ወሳኝ ነው፡፡ በሰዓት እስከ 65 ኪሎ ሜትር የሚፈተለከው ነብር እንዲያ ሲምዘገዘግ ሚዛኑን የሚጠብቀው በጅራቱ ነው፡፡ ጅራቱ ከሌለ ነብር እንደ ሚግ መተኮስ አይችልም፡፡ እተኮሳለሁ ካለም ሚዛኑን ስቶ ይወድቃል፡፡ በሀገራችን «የነብርን ጅራት አይዙም፣ ከያዙም አይለቁም» ይባላል፡፡ ነብር ጅራቱን ከያዙት የፈለገውን ነገር ማድረግ አይችልም፡፡ ነጭናጫ እና የሚያደርገውን የሚያሳጣው ፍጡር ይሆናል፡፡ ዒላማ አይኖረውም ቢኖረውም ይስተዋል፡፡ በመጨረሻም ይዳከምና ዝሎ ይወድቃል፡፡
ለነብር ጅራቱ ሚዛኑ ብቻ አይደለም፡፡ ቋንቋውም ጭምር ነው፡፡ አንዱ ነበር ከሌላው ነበር ጋር ከሚግባባበት መንገዶች አንዱ እና ዋነኛው የጅራቱ ንቅናቄ ነው፡፡ ችግር ሲገጥመው ግዳይ ሲጥል፣ አደን ሲቀናው ወዳጅ ዘመዶቹን ለርዳታም ሆነ ለድግስ የሚጠራቸው በጅራቱ ንቅናቄ ነው፡፡ ነብር ጅራቱ ከተያዘ አጋርም አያገኝ፣ ዘመድም አይረዳው፣ ሃሳቡንም አይገልጥ፣ እናም ለአዳኞቹ በሚገባ ይመቻቸዋል፡፡
ለመሆኑ ሰው ማባበልን፣ ልመናን፣ ግፊትን፣ ምክርን፣ ማስጠንቀቂያን፣ ማስፈራርያን እና ጉርሻን እስከየት ድረስ ነው መቀበል ያለበት? ሰዓሊው «ዓላማችሁ ነብሩን ያለ ጅራት ማስቀረት ነወይ?» ያለውኮ ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ የአዳኞቹ ዓላማ ነብሩን ሚዛኑን በማሳት ለአደን ማመቻቸት ነውና፡፡
ኅሊና ሚዛን አለው፡፡ አባቶቻችን «መዳልወ ልቡና» ይሉታል፡፡ አንድን ነገር ለመቀበል ወይንም ላለመቀበል፣ ግፊትን ለመቋቋም ወይንም ለመቀበል፣ ሃሳብን እና እምነትን ይዞ በመከራ ውስጥ እንኳን ቢሆን ለመዝለቅ፡፡ በማባበልም ሆነ በጉርሻ አንድን ነገር ለመተው ወይንም ለመያዝ ይህ የኅሊና ሚዛን ወሳኝ ነው፡፡
የምንቀበለው ክብርም ሆነ ሀብት፣ ሥልጣንም ሆነ ሹመት እንደ ሰዓሊው ነብሩ ጅራት እንዳይኖረው የሚያደርግ ከሆነ ቢቀር ይመረጣል፡፡ ሰዓሊው መጀመርያ በማባበል፣ ቀጥሎ በገንዘብ በመግዛት፣ ከዚያም በእንጀራ ገመዱ ላይ በመምጣት፣ ከዚያም በማስፈራራት፣ አለፍ ሲልም በማሠር፣ በመጨረሻም በመግደል ነብሩን ያለ ጅራት ወደ ማስቀረት ደረሰ፡፡ ግን አንድ ሰው በጎም ይሁን ክፉ ተጽዕኖዎችን መቋቋም ያለበት እስከ የት ድረስ ነው? የሚል ጥያቄ ቢኖር «ነብሩ ጅራት እስካላጣለው ድረስ» መሆን አለበት መልሱ፡፡
የኅሊናውን የነብር ጅራት ለጥቅም፣ ለሥልጣን፣ ለጎሳ፣ ለሹመት፣ ለወንበር፣ እያለ ሲቀንሳት ሲቀንሳት ሲቀንሳት ስንቱ የተማረ የተመራመረ፣ ስንቱ ጨዋ እና ደኅና ሰው የሰዓውን ጥያቄ መጠየቅ አቅቶት ጅራት አልባ ነብር ሆኗል መሰላችሁ፡፡
ሰውኮ ሊሳሳት ይችላል፣ ሊታለል ይችላል፣ ግፊት ሊደረግበት ይችላል፣ መከራ ሊወርድበት ይችላል፣ የሚያጓጓው ነገር ሊቀርብለት ይችላል፣ በልጆቹ፣ በትዳር አጋሩ፣ በእንጀራው ሊመጣበት ይችላል፣ ሊታሠር እና ሊገደልም ይችላል ግን እስከየት ነው? የተባለውን ሁሉ ተቀብሎ ይዘልቀዋል፡፡ አንድ ቦታኮ «እናንተ ነብሩን ያለ ጅራት ልታስቀሩት ነው እንዴ?» ማለት ያስፈልጋልኮ፡፡
ለመሆኑ የሃሳብ ቀይ መሥመራችን የት ድረስ ነው? እንዴት ሙሉ ኅሊና ይሸጣል? ጥቂት ንጹሕ ኅሊና ለክፉ ቀን መትረፍ አለበትኮ፡፡ ጭፍን ደጋፊነትም ሆነ ጭፍን ተቃዋሚነት፣ አክራሪነትም ሆነ ጨለም ተኛነት፣ ሞኝነትም ሆነ ፍጹም ተጠራጣሪነት፣ ጅራት በሌለው የኅሊና ነብር ምክንያት የሚመጡ ናቸው፡፡ የምንማረው የሃይማኖት ትምህርትም ሆነ የምንከተለው የእምነት መሥመር ኅሊናችንን ጅራት አልባ ነብር አድርጎ ሚዛናችንን እስከሚያስተን መድረስ የለበትም፡፡
ጨፍኑ እና ተከተሉኝ፣ አትጠይቁ፣ አትመርምሩ፣ አታስቡ የሚለንን ሁሉ እስከየት ነው የምንከተለው? ነብሩን ያለ ጅራት እስከሚያስቀረው መመርያ መመርያ ነው፣ የበላይ ትእዛዝ ነው፣ የፓርቲ ሕግ ነው፣ የማኅበር ደንብ ነው፣ የሕዝብ ልማድ ነው፣ የሀገር ወግ ነው፣ የጎሳ ባህል ነው፣ የሚባሉትን ነገሮች እስከየት ድረስ ነው ኅሊናችንን እየቆረ ቆሩን ይሁኑ ብለን የምንቀበላቸው? ነብሩ ያለ ጅራት ቀርቶ ሚዛኑን እስከ ሚስትበት ነውን? ፈጽሞ፡፡
የኅሊና ሚዛን እና የተግባቦት ነጻነት የተያያዙ ናቸው፡፡ ሃሳብኮ በቃላት ብቻ አይገለጥም፡፡ በመሳቅ፣ በማልቀስ፣ በንግግር፣ በዝምታ፣ በገጽታ፣ በእጅ በእግር፣ በትካዜ፣ በቁዘማም ይገለጣል፡፡ ሰውኮ ከሰው ጋር ብቻ አይደለም ተግባቦት የሚፈልገው፡፡ ከራሱም ጋር፣ ከፈጣሪውም ጋር፣ ከሃሳቡም ጋር፣ ከልቡም ጋር፣ ከነፍሱም ጋር፣ ከሕይወቱም ጋር፣ ከሞቱም ጋር ተግባቦት ይፈልጋል፡፡
ሰው ይህንን ሲያጣ ኅሊና ሚዛኑን ይስታል፡፡ አሜሪካኖች መንግሥት የሃሳብ እና የፕሬስ ነጻነትን የሚገድብ ምንም ዓይነት ሕግ ማውጣት አይችልም ብለው የወሰኑት ወድደው አይደለም፡፡ ያለ ሃሳብ ነጻነት የኅሊና ነጻነት፣ ያለ ኅሊና ነጻነትም የኅሊና ሚዛን ስለማይኖር ነው፡፡
ነብሩ ጅራቱን ሲያጣ ሚዛኑንም ተግባቦቱንም አብሮ ነው የሚያጣው፡፡ ነጣጥሎ አይደለም፡፡ ማሰብ የማይችሉ ወይንም የማይፈቀድላቸው፣ ግን የሚታሰብላቸው፣ መግለጥ የማይችሉ ወይንም የማይፈቀድላቸው፣ ግን የሚገለጥላቸው፣ መሳቅ የማይፈቀድላቸው፣ ግን የሚሳቅላቸው፣ ማዘን የማይፈቀድላቸው፣ ግን የማይፈቀድላቸው፣ መደሰት የማይፈቀድላቸው ግን የሚደሰቱላቸው ሞልተዋል፡፡
በደርግ ጊዜ በቀይ ሽብር እና ነጭ ሽብር ዘመን አንድ ልጃቸው በነጭ ሽብር የሞተባቸው እናት እዬዬ ይላሉ፡፡ የልጁ አባት የገዝው ፓርቲ ሰው ነበር፡፡ ወዲያው በወቅቱ ገዥ የነበረው ፓርቲ ሰዎች ይመጡና «ማልቀስ አይፈቀድም፡፡ የተገደለውኮ ልጁ አይደለም ፓርቲው ነው፡፡ ሰዎቹ የርስዎ ጠላት አይደሉም የአብዮቱ ጠላቶች ናቸው፡፡ ማልቀስ ክልክል ነው፡፡ ለሁሉም በፓርቲው ስብሰባ የኅሊና ጸሎት ይደረግላቸዋል» ይሏቸዋል፡፡
እናትዬዋ በነገሩ ተበሳጭተው «እናንተም እንደ ፓርቲያችሁ አልቅሱ እኔም እንደ እናትነቴ አለቅሳለሁ» አሉ ይባላል፡፡ ነብሩን ያለ ጅራት ልታስቀሩት ነወይ? ነው የእናትዬዋ ጥያቄ፡፡
ሰው የኅሊና ሚዛኑን ሲስት ማንም በኅሊናው ላይ እንዲረማመድ፣ የቻለ ሁሉም የኅሊና ነጻነቱን እንዲደፈጥጠው፣ ብሶቱንም ለፈጣሪ እንኳን እንዳይናገር ያግተዋል፡፡ ሰው የኅሊና ሚዛኑን ሲስት መጀመርያ ኅሊና ይጨፈለቃል፣ ከዚያ ይታመማል፣ በመጨረሻም ኅሊና ይሞታል፡፡ የሞተ ኅሊና ደግሞ ጅራቱን እንዳጣ ነብር ወደወሰዱት ይሄዳል፣ የት? ለምን? እንዴት? መቼ? ማን? ብሎም አይጠይቅም፡፡ ሬሳ መች እንዲህ ጠይቆ ያውቅና፡፡
ኅሊናውን የነብር ጅራት ለጥቅም፣ ለሥልጣን፣ ለጎሳ፣ ለሹመት፣ ለወንበር፣ እያለ ሲቀንሳት ሲቀንሳት ሲቀንሳት ስንቱ የተማረ የተመራመረ፣ ስንቱ ጨዋ እና ደኅና ሰው የሰዓውን ጥያቄ መጠየቅ አቅቶት ጅራት አልባ ነብር ሆኗል መሰላችሁ፡፡ GIRUMM EYITA DADI, GOD BE WITH YOU FOREVER!
ልጅ ዳንኤል እንዴት ድንቅና ጥሩ ነገር ብለሃል፡፡ሁላችንም ስጋ የለበስን ደካማ ፍጡሮች እንደሆንን ማማን አለብን፡፡የፈለገውን ያህል ጠንካራ ነን ብንል እንኳን የሆነ ቦታ ላይና የሆነ ሰዓት ላይ እንረታለን፡፡እንደዚሁም በተቃራኒው የፈለገውን ያህልም ደካማና የማንረባ ሰዎች ብንሆንም ደግሞ እንኳን በአርዓያ ስላሴ የተፈጠርን ክቡር ፍጥረቶች ስለሆንን ስለዚህ ትልቅ ቁምነገር ስንል በፈጣሪም እርዳታ ጭምር አንድ የተወሰነ መስመር ላይ አይሆንም ከእንግዲህስ በላይ የምንልበትና የሰውነት ሚዛናችንን የምንጠብቅበት ነጥብ አለ፡፡በቃ ሰው አንድ የሆነ የማንነቱ የመጨረሻ ሚዛን(Equilibrium) አለው፡፡ይህንን ሚዛን(Equilibrium) መጠበቅ ሳይችል ሲቀር ልክ ጭራ እንዳጣው እንደ ነብሩ ሰው የሚለው ስያሜ ይቀርና ሌላ ነገር ይሆናል፡፡በሀይማኖታችን አንድ ዘወትር የሚነገር ነገር አለ፡፡ይኸውም ጥንተ ጠላታችን ዲያብሎስ ከፈጣሪው ድሮ ከተሰጠው ታላቅ ክብርና ሞገስ በእብሪቱ ስለወደቀ በተመሳሳይ መልኩ በቅናት መንፈስ መላው የአዳምን ዘርና የሰውን ልጅ ከፈጣሪ የተሰጠንን ክብርና ሞገስ እንድናጣ ሊያስተን ዘወትር ያለመታከት ላይ ታች ይላል ይባላል፡፡እንደዚሁም የመጨረሻውን የህሊናቸውን እንጥፍጣፊ አለቅልቀው ለመድፋት ዳር ላይ የደረሱ እኩይና ራስ ወዳድ ሰዎች በተመሳሳይ መልኩ ሌሎች መልካም ሰዎችን የራሳቸው ተመሳሳይ የጥፋት ጋሻ ጃግሬና ተከታይ ለማድረግ ሲሉ ሌሎች ሰዎችን እጅግ ክፉኛ በተለያየ መልክ በረቀቀ መልኩ ይፈታተናሉ፡፡እንደዚህ አይነት እኩይ ሰዎች በልቦናቸው ተፀፅተው በኛ ይብቃ ትውልድ ይዳን የሚለው አይነት እሳቤ ፈፅሞ የሌላቸውና እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል እንዳለችው አህያ አይነት በእኩይ መንፈስ የሚመሩ ናቸው፡፡
ልጅ ዳንኤል ከእንደዚህ አይነት ሰዎች ሁላችንም እንጠንቀቅ፡፡ምናልባትም እንደ ነብሩ ጭራው በዋነኝነት ነብሩን ነብር የሚያስብለው እንደሆነ ሁሉ እኛም አስቀድመን በህገ ልቦና ጭምር የተገዛንበትና አስቀድመን ሰው ሆነን ስንፈጠር ጀምሮ ከፈጣሪ የተሰጠን ህሊናችንና ከዚህም ጋር ያለው መልካም ስነ-ምግባራችን ነው፡፡ይህንን ትልቅ መልካም ነገር ብኩርናውን በምስር ወጥ እንደለወጠው እንደ ኤሳው በብልጭና በጊዚያዊ ነገር ከለወጥነው ሰው ተብለን ከመጠራት ክብር ወርደን ወደ መካኒካል የሆነ ሮቦትነት ወይንም እንስሳነት ተቀየርን ማለት ነው፡፡ዘመኑ እጅግ በጣም ፈታኝ ነው፡፡ሰይጣን ክርስቶስን በስተመጨረሻ የመጨረሻውን ካርድ መዞ የፈተነውና ሊያሰናክለው የፈለገው የዚህን አለም የመጨረሻውን ደረጃ ስልጣንና ጥቅም በምትሃት በማሳየት ነበር፡፡እግዚአብሄር ሁላችንንም በቸርነቱ ከዚህ ይጠብቀን፡፡
"የኅሊናውን የነብር ጅራት ለጥቅም፣ ለሥልጣን፣ ለጎሳ፣ ለሹመት፣ ለወንበር፣ እያለ ሲቀንሳት ሲቀንሳት ሲቀንሳት ስንቱ የተማረ የተመራመረ፣ ስንቱ ጨዋ እና ደኅና ሰው የሰዓውን ጥያቄ መጠየቅ አቅቶት ጅራት አልባ ነብር ሆኗል መሰላችሁ"፡፡
ሃሙስ ማታ በዋዜማው በኒው ዮርኩ የታይምስ ስኩዌር አደባባይ በተካሄደው ክብረ በዓል ቁጥሩ አንድ ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ 2016 የሚል የተጻፈበት መነጽር እና ሃምራዊ ቀለም ያላቸው ባርኔጣዎች አድርጎ አዲሱን ዓመት ተቀብሏል።
ልክ እኩለ ሌሊት ላይ በከተማዋ ሰማይ ግዙፉዋ ኣንጸባራቂ ክሪስታል ኩዋስ ቦግ ከማለቱ በፊት ሀመኑን ስግግር ከማብሰሩዋ በፊት እንግሊዛዊ ድምጻዊ ጄሲ ጄ የጆን ሌነንን ኢማጅን "Imagine"ታዋቂ ዜማ ኣስመታለች።
የወረቀት ጌጦች ኮንፌቲዎች ተለቀቁ ከአሜርካ የአዲስ ዓመት ክብረ በዓል ትልቁ በሆነው በታይምስ አደባባዩ ፈንጠዚያ የርችት ተኩስ የኒውዮርክ ሰማያት ተግ ብሎ አድምቋል። የፍራንክ ሴናትራ "ኒውዮርክ ኒውዮርክ" የሬይ ቻርልስ "አሜሪካ" እና የሉዊስ አርምስምትሮንግ "ዎንደርፉል ዎርልድ" የተሰኙ ዘፈኖችም ተሰብሳቢውን አስደስተዋል።
የኒው ዮርክ ባለስልጣናት ለክብረ በዓሉ የጸጥታ ጥበቃ ስድስት ሺህ መለዮ የለበሱ፣ ነጭ ለባሽና ፈረሰኛ ሃይሎችን አሰማርተዋል አንዳችም የተፈጠረ ችግር አልተዘገበም።
የዩናይትድ ስቴይትስ ባለስልጣናት ከውጭ አካላት ጋር የሚደረጉ ግንኙነቶችን በንቃት ሲከታተሉ መቆየታቸውን አስታውቀዋል። የዜና ዘገባችንን ከዚህ በታች ካለው የድምጽ ፋይል ያዳምጡ።
ከኢንዱስትሪ አከባቢው ፍላጎቶች ጋር ብዙ እና ብዙ ደንበኞች በደረቅ አሸዋ ፍንዳታ ማሽን ፋንታ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽንን ይመርጣሉ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን በስፋት ጥቅም ላይ ይውላል-ኤሮስፔስ ፣ ኤሌክትሮኒክስ ፣ ብረት ፣ ብረት ፣ ሻጋታ ፣ ኬሚካል ማሽኖች እና የመሳሰሉት ሊሆኑ ይችላሉ ፡፡ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽንን ለማቀነባበር የሚያገለግል። ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን ፈሳሽ አሸዋ የማፈንዳት ማሽን ነው ፡፡ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን ከደረቅ አሸዋ ፍንዳታ ማሽን የተለየ ነው ፣ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽኑ በውኃ ፣ በውሃ እና በአሸዋ ድብልቅ ውስጥ እንዲገባ (እንዲቀልጥ) ነው ፣ ከዚያ በኋላ በጠመንጃው ከፍተኛ ፍጥነት በኩል መፍጫውን እና የታመቀውን አየር ይጠቀሙ ፡፡ የወለል ንጣፎችን እና የማጠናቀቂያ ክፍሎችን ዓላማ ለማሳካት በስራ ሰሌዳው ላይ እንዲሠራ ፡፡ ደረቅ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን አሸዋ እና ውሃ አይቀላቅልም እና እነዚህን የሚፈጭ ፈሳሽ ፓምፕ አይጠቀምም ፡፡ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን ፈሳሽ አሸዋ የማፈንዳት ማሽን ነው ፡፡ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን ከደረቅ አሸዋ ፍንዳታ ማሽን የተለየ ነው ፣ ፈሳሽ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽኑ በውኃ ፣ በውሃ እና በአሸዋ ድብልቅ ውስጥ እንዲገባ (እንዲቀልጥ) ነው ፣ ከዚያ በኋላ በጠመንጃው ከፍተኛ ፍጥነት በኩል መፍጫውን እና የታመቀውን አየር ይጠቀሙ ፡፡ የወለል ንጣፎችን እና የማጠናቀቂያ ክፍሎችን ዓላማ ለማሳካት በስራ ሰሌዳው ላይ እንዲሠራ ፡፡ ደረቅ የአሸዋ ፍንዳታ ማሽን አሸዋ እና ውሃ አይቀላቅልም እና እነዚህን የሚፈጭ ፈሳሽ ፓምፕ አይጠቀምም ፡፡
ፈሳሹ የአሸዋ ማጥፊያ ማሽን ከፍተኛ ብቃት እና አነስተኛ የመጥፎ ፍጆታ ስላለው ከደረቅ አሸዋ ማጥፊያ ማሽን የላቀ ነው ፡፡ የመስሪያ ቤቱን ወለል ማጠናቀቅን እና ጥንካሬን ሊያሻሽል እና በመሠረቱ የአካባቢ ብክለትን ችግር ሊለውጠው ይችላል ፡፡ የመሳሪያዎቹ ጭነት እንዲሁ በጣም ምቹ ነው ፣ እና የተለየ አውደ ጥናት አያስፈልገውም። በቀጥታ በማምረቻው መስመር ላይ ሊሠራ ይችላል ፡፡
ፈሳሽ የአሸዋ ማጥፊያ ማሽን እንዲሁ በፈሳሽ አሸዋ ማሽን ሊሰራ የሚችል እንደ ኤሮስፔስ ፣ ኤሌክትሮኒክስ ፣ ብረት ፣ ሃርድዌር ፣ ሻጋታ ፣ ኬሚካል ማሽኖች ፣ ወዘተ ባሉ ኢንዱስትሪዎች ውስጥ በሰፊው ጥቅም ላይ ይውላል እና ወደ ተላከው ከታች ወደሚገኘው የማዞሪያ ማጓጓዥያ ይጎርፋል ፡፡ በመጠምዘዣ ማጓጓዥያው በኩል ወደ ሊፍት ውስጥ በመግባት ለመለያየት በአሳንሰር ወደ መለያው ይነሳል ፡፡ ጋዝ ያለው አቧራ በአድናቂው አቧራ ሰብሳቢው ውስጥ ገብቷል ፡፡ ከተጣራ በኋላ ንጹህ አየር ይሆናል ወደ ከባቢ አየር ይወጣል ፡፡ አቧራው በአየር አቧራ ሰብሳቢው ታችኛው ክፍል ላይ ባለው የአቧራ መሰብሰቢያ ሳጥን ውስጥ ይወድቃል ፣ እና ተጠቃሚው በመደበኛነት ሊያስወግደው ይችላል። የቆሻሻው አሸዋ ከቆሻሻ ቱቦ ውስጥ ስለሚፈስ በተጠቃሚዎች እንደገና ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ ፡፡ የተኩስ አሸዋ ድብልቅ እንደገና ጥቅም ላይ በሚውለው ቧንቧ ወደ ክፍሉ እንደገና ጥቅም ላይ ይውላል ፣ ከዚያ በመለያው ከተለየ በኋላ እንደገና ጥቅም ላይ ይውላል። የተኩስ ፍንዳታ መሳሪያ አቀማመጥ በሶስት አቅጣጫዊ ኮምፒተር የተመሰለ ሲሆን ሁሉም የዝግጅት ማዕዘኖች እና አቀማመጦች በኮምፒተር ዲዛይን ይወሰናሉ ፡፡ መጽዳት የሚያስፈልጋቸውን ሁሉንም የመስሪያ ዕቃዎች እንክብካቤ መሠረት በማድረግ የፕሮጄክቶችን ባዶ መወርወር በተቻለ መጠን መቀነስ አለበት ፣ ስለሆነም የፕሮጀክቶች አጠቃቀም መጠን እንዲሻሻል እና በንፅህና ክፍሉ ውስጥ የመከላከያ ሳህኖች መልበስን ለመቀነስ ፡፡