Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
🖐🖐🖐🖐🖐🖐✋✋✋ILpost ❌❌❌ የዩቲዩብን እጥፍ የሚከፍል እና በአጭር ጊዜ ጥሩ እና አስተማማኝ ገቢ እናገኛለን ብለን አስበን ይሆናል ሞክረንም ጭምር ስለዚህ አሪፍ የሆነ 100% ትክክለኛ website አለ እሱም ብዙወቻችን የምናውቀው GramFree web ይባላል. እዚ website ላይ ግራም የምንሰበስብ ሲሆን የአንድ Gram price ከ1.5 እሰከ 2.5$ ዋጋ አለው. 😲Dashboard ላይ የምታዩት ይሆናል. ስራው ቀላል ነው ☑️Watch and submit video ☑️Smart contracts ☑️Free roll ☑️Lottery እና ☑️Refferal program. ከላይ የጠቀስኩትን ለማብራራት ያክል 🎥Watch video and submit video👉በየቀኑ 5 video የሚሰጧችሁ ሲሆን እያንዳንዳቸውን 0.1 Gram ዋጋ አላቸው.ያ ማለት 0.5 Gram ማለት ነው. 👁እንደመጀመሪያ ቪድዮዎቹን ተመልከቱት ምክንያቱ ደሞ Payment proof ማየት ስላለባችሁ ነው.ብዙ 👥ሰዎች ስለ ፕሮጀክቱ እና ገንዘባቸውን እንዴት እንደተቀበሉ submit ያረጉትን የሚየሳይ ነው. እንዳልኳችሁ እንደመጀመሪያ ቪድዮቹን እዩዋቸው ከዛ በሁላ ግን Data/ WiFi charge እንዳያረጋችሁ, watch ትሉትና 60 ሴኮንድ ትጠብቁታላችሁ ሲያልቅ ከላይ የአረንጓዴ ምልክት ♻️ያሳየቹሃል ከታች እሰክሪኑን በመንካት ቪድዮው watched ማለቱን አረጋግጡ. 🎞submit video ማረግ ከፈለጋችሁ ግዴታ youtube channel ሊኖራችሁ ይገባል ምክንያቱ ደሞ ቪድዮ ከሰራችሁ በሁላ የቪድዮውን URL ስለሆነ የምትልኩላቸው ይህን ካሟላችሁ 5.0Gram አለው.its optional 💰Smart contract 👉 ይሄም በየቀኑ ያለ ሲሆን smart contract የሚለውን ነክታችሁ Take, Sign ማለት ብቻ. ⚪️Free 👉 ይሄን በየሰአቱ በቀን ለ8 ጊዜ ማረግ ትችላላችሁ. "በጣም የሚገርም ቦነስ አለው 🏆Lottery👉 ከባላንሳችሁ ትኬት በመግዛት እጣው አስኪወጣ መጠበቅ ከደረሳችሁ ከላይ የጠቀሱትን Gram ይደረሳቹሀል.ግን😬 risk አለው ካልደረሳችሁ ከbalanceቹ የተወሰደው Gram አይመለስም😵. እንደዚ እየሰራችሁ በወር ወይም በ2 ወር 500Gram ትደረሳላችሁ💪 በመጨረሻም 500Gram=950 - 1020$ ሰትደርሱ ከ pending balance ውጨ🤩🤩🤩🤩 ማለት ነው withdraw የሚለውን ነክታችሁት በ Payoneer or MasterCard,Visa,Btcoin,Paypal,Payeer መቀበል ትችላላችሁ.🤑🤑🤑🤑🤑🤑 ያለምንም investment🤭😲😍 በወር እስከ 1000$ ዶላር እቤት ሆነው ማሳሰቢያ ‼️ ይሄን ስራ ሰርታችሁ ስትጨርሱ ማለትም 500gram ስትደርሱ withdraw ስታደርጉ በ MasterCard ወይም በVisa🏧 ከሆነ ወዲያው ወዲያው ወደ አካውንታችሁ አይገባም እስከ 2 ሳምንት ልጠብቁ ይገባል GramFree.world/?r=8654428 ይህንን👆 ሊንክ በመንካት Sign up ሚለውን ነክታቹ ወይ በFacebook or Gmail Sign up አድርጉ :: ያልገባችሁ ነገር ካለ 👇 በ Telegram In box=@Zak1209
ይሄን ድራማ በጣም ነው የምወደው። የራሴን አስቂኝ አጫጭር ድራማዎች እንድሰራ አግዞኛል። አመሰግናለው ለስራችሁ። ድንገት ለማየት ከፈለጋችሁ 👉 ilpost.info/clip/_bJ-tVXN4wrXgh1ezwSPGA
~ አሜሪካ ከአለም የጤና ድርጅት ጋር ያለኝን ግንኙነት አቋርጣለው ማለቷን ቻይና ተቸች። የቻይና የውጪ ጉዳይ ሚንስትር ቃል አቀባይ ሊጅአን አሜሪካ ራስ ወዳድ አስተዳደሯም ሀላፊነት አይሰማውም ብለዋል።
~ በስፔን ባለፉት 24 ሰዓት በኮሮና ቫይረስ ሞት አልተመዘገበም። በአንፃሩ በኢራን በሁለት ወር ውስጥ ከፍተኛ የተባለ የቫይረሱ ስርጭት ሲመዘገብ ባለፉት 24 ሰዓት 2,979 ሰዎች ተጠቅተዋል።
~ ዩጋንዳን ከደቡብ ሱዳን የሚያዋስናት ድንበር በኮሮና ቫይረስ ምክንያት መዘጋቱን በመቃወም ሰልፍ ከወጡ ሰዎች መካከል ሁለቱ የፓርላማ አባላት ሲሆኑ ፖሊስ በቁጥጥር ስር እንዳዋላቸው አስታውቋል።
~ የራሺያ መዲና ሞስኮ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የተነሳ ዜጎች ከቤት እንዳይወጡ ያስቀመጠችውን ክልከላ ከ9 ሳምንት በኋላ በዛሬው እለት አነሳች። በግሪክና ፖርቹጋል ደግሞ ሲኒማ ቤቶች ዳግም ተከፍተዋል።
~ በቺሊ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር 100ሺ እየተጠጋ ሲሆን ፤ በጎረቤቷ ቦሊቪያ ከተመዘገበው በአስር እጥፍ የበለጠ ሆኗል። ቦሊቪያ በአንፃሩ እንቅስቃሴ የሚከለክሉ ህጎች ላይ በዛሬው እለት ማሻሻያ አድርጋለች።
~ በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ ማረሚያ ቤት ውስጥ የነበረ የኦማን ዜግነት ያለው ሰው ላይ የኮሮና ቫይረስ ተገኘበት። ድርጊቱን ተከትሎ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች ኢምሬትስ የታራሚዎችን ቁጥር እንድትቀንስ ጫና እያደረጉ ይገኛል።
የፊጂ ጠቅላይ ሚንስትር ፍራንክ ቢያኒማራማ እንደተናገሩት ከሆነ በሀገሪቱ የሚገኙ ሁሉም የኮሮና ቫይረስ ህሙማን አገግመዋል፡፡በፊጂ በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ ሰዎች ከተገኙ 45 ቀናት የተቆጠሩ ሲሆን የነበሩት 18 ህሙማን በሙሉ አገግመዋል፡፡አንድ ሚሊየን የሚጠጋ ህዝብ ያላት ፊጂ የደሴት ሀገር ስትሆን በደቡባዊ የፓስፊክ ዉቂያኖስ ላይ ትገኛለች፡፡
ቀለል ያሉ ንድፎችን እንደ ተጓዥ ቦርሳ ወይም ለዕለት ተዕለት አጠቃቀም ሁለቱንም እንደ ሁለገብ ያደርገዋቸዋል. ቅዳሜና እሁድን ለረጅም ጊዜ ከእንቅልፍ ለማምለጥ, ከጂም መጫወቻ ማሸጊያዎች ጋር ማሸጋገር ወይም በትምህርት ቤት መፅሃፎች እና የቢሮ ቁሳቁሶች መሙላት ይችላሉ. በኒሊን የተሠሩ ተጓዦች የውሃ መጨመር እና የተጨናነቁ ባህሪያት አላቸው, እንዲሁም ለእያንዳንዱ በጀት የተለያዩ አማራጮች አሉ. አንዳንድ የምናቀርባቸው ነገሮች እዚህ አሉ.
ለብዙ ጊዜ ለመቆየትና ብዙ እቃዎችን ለመገንባት ከተገነባው በሚገባ የተሰራ ጎማ, ባጋጋሊኒ በአጠቃላይ ከፍተኛ ምርጫ ነው. መድረኩ ከ 11 ብር በሆነ ብርትኳን ውስጥ ወይም ከፖም ቀይ እስከ << ወወ >> ቡናማ ወይም ጥቁር ግራጫን የመሳሰሉ ይበልጥ ጥንቃቄ የተሞሉ ሥዕሎች ይገኛሉ. የመንገዱን ውስጣዊ ትንንሽ, የተጫነ የኪስ, ሁለት የትከሻ ሰንሰለቶች እና አንድ ረዥም ተንቀሳቃሽ መያዣ ያካትታል. ሙሉ በሙሉ በተዘረዘረው የዲቲስቲክ ውስጣዊ ክፍል ውስጥ እንደ ዚፕ ቦርሳ, ብዕር, ሞባይል ስልክ እና ቦርሳ ማስቀመጫዎች እንዲሁም በቪለካ ኮርፖሬሽኖች ለሞፕቲክ መያዣዎች የተሸፈነ ቁሳቁሶች ይገኛሉ. ቦርሳው 15.25 ኢንች ስፋትን በ 12 ኢንች ከፍ ያለ እና በሻንጣው ሻንጣ ላይ የሻንጣ መያዣ ማጠቢያ መያዣ አለው.
ትላልቅ, በተለመደው የተሸከመ ተጓዥ የሚፈልጉ ሁሉ ተጓዦችን በጉዞ ላይ ለማደራጀት የሚያስችሉት ምርጥ ቫይስ ዊዝስቴፕ ቶቴ (ዚፕስት) ውሃ መያዣ (Touche Waterproof Tote) በጥንቃቄ መመርመር አለባቸው. መቀመጫው በአራት, በበረዶ የተሸፈኑ ቀለሞች አሉት, ለስላሳ እና ለፍጥነት የሚሄድ እና 18.8 ኢንች ስፋት በ 11.02 ኢንች ከፍተኛ. በዝናብ ጊዜ በውሃ የማይበላሽ ውጫዊ ኪስ ውስጥ ጃንጥላ ይቁሙ ወይም ለመያዝ እና ለመውሰድ ይጠቀማሉ - ይዘጋሉ. አንድ ለሞባይል ስልክ, ለኪስ ቦርሳ እና ለዶክተሮች እንዲሁም ለአንድ ትንሽ ላፕቶፕ እና ለላፕቶፑ የሚያስፈልገውን ዋና ክፍልን ጨምሮ በኪስ ውስጥ የተጫነ ነው. የአልጋሜ ገዢዎች የመዋኛውን ቦርሳ እና የመጠን ክብደት ያለው በመሆኑ በጣም ተወዳጅ ናቸው.
ቀላል, ተጣጣፊ - ሆኖም ግን አስተማማኝ - የመጓጓዣ ዋጋ ያለው, Foldable Waterproof Travel Trust ባስ ምርጥ ምርጫ ነው. የከረጢቱ ከግማሽ ኪሎ ግራም በታች እና 18.9 x 12.6 x 6.4 ኢንች ርዝማኔዎች እና እንደ ጂምስ ቦርሳ ወይም ሻንጣዎችን ለመያዝ ተስማሚ ነው. ከጉዞዎ በፊት በጉዝዎ ውስጥ ይክሉት, ከቦረሶች ጋር ይሙሉት እና በቀላሉ ወደ ቤታቸው ይመልሳቸዋል. ውሃን- እና የሚከላከል ገላጣይ ናይለን እና ጠንካራ ጠንካራ ዚፐሮች የተሰራው, ጀርባው ትንሽ የፊት ገጽታ እና የሻንጣ መያዣ (ስቴክ) እጀታ አለው, ስለዚህ ለጎማው ሻንጣ በቀላሉ ሊጠበቁ ይችላል. የመታወቂያው ባቡር በቀይ, በቀለም ሰማያዊ ወይም በባህር ኃይል ውስጥ ነው የሚመጣው.
በፓርኩ ውስጥ ለመዝናናት ወደ ፓርኩ ወይም ለፀሐይ በቀን ለፀሐይ አንድ ቀን የሚጓዝ ይህ ጥልፍ ከቤት ውጭ ለቀልድ የሚረዳ ልዩ ንድፍ አለው. የናይሎን ጎን ውሃን መቋቋም የሚችል ሲሆን 20 x 16 x 7 ኢንች ርዝመት ያለው ሲሆን አራት ዋና ዋና የባህር ዳርቻ ፎጣዎችን እና ሌሎች ዋና ዕቃዎችን ከዋናው ክፍል ውስጥ ማስገባት ይችላል. የቦርኩ ጫፎቹ ይዘጋሉ እና የተሸፈኑ የእጅ መያዣዎችን ይይዛሉ ስለዚህ በትከሻው ላይ በተመጣጣኝ ሁኔታ ያርፋል, እንዲሁም ሁለት የውጪ ኪስ የእቃ ማጠቢያዎች ለፀሐይ መከላከያ, ለፀሐይ ማያ, ለፀጉር መሳርያዎች, ለስልክ ስማርትፎኖች እና ለሌሎች ለትራፊክ እቃዎች የተዘጋጁ ናቸው. የቦርሳው ግርጌ የራስ ሊኖረው, ሊወገድ የሚችል ማቀዝቀዣ ያለው እስከ 12 ሳንቲሞች (ወይም መክሰስ እና የውሃ ጠርሙሶች) መያዝ ይችላል.
የ Crest Design convertible ሁለቱንም የጀርባ ቦርሳ, የመጓጓዣ ቦርሳ እና የመልዕክት ቦርሳ ነው. መለኪያ 12.6 x 18.5 x 5.1 ኢንች ርዝመት ያለው ባለሶስት መቀመጫ በጨርቅ የተሸፈነ ዋናው ክፍል ውስጥ 17 ኢንች ሌባትን እና በተጨማሪ በሁለቱ የውስጥ መለኪያ መስኮቶች ውስጥ ተጨማሪ እቃዎችን ሊመች ይችላል. ቦርሳው ጥቁር, ሮዝ እና የተለያዩ ሰማያዊ እና ወይን ጠጅዎችን ጨምሮ ሰባት የተለያዩ ቀለማት ይመጣል. ውጫዊው ከውሃ መቋቋም የሚችል ናይለን የተሠራ ሲሆን ለስላስደሮች እና ለሌሎች ትናንሽ እቃዎች እንዲሁም ለጎማዎች እና ለጎድጓዳ ሳጥኖዎች እና ለብዙ የውኃ ብረቶች እና ለሽያጭ የተሰሩ ቦርሳዎች እንደ ቦርሳ, ቦርሳ ወይም ትልቅ ቦርሳ.
እንደ የእጅ ቦርሳ, ቦርሳ, የምልክት ቦርሳ ወይም የተያዘው መደርደሪያ ለቅዝቃዜ ለቅዝቃዜ ማቅረቢያ የጥበቃ ማቅረቢያ የጥበቃ ልዩነት በጣም ጥሩ አማራጭ ነው. ከውኃ ማላጫ ናይሊን የተሠራ ሲሆን ከስጦታ, ከባህር ኃይል (ዲዛይን) እስከ ደማቅ አበቦች (floral prints) መካከል የሚመረጡ ስድስት ቀለሞች እና ቅጦች አሉት. የፊት ለፊቱ ውስጣዊ አራት የተለያዩ የኪስ ቦርሳዎች አሉት, በተጨማሪም በላፕቶፑ, በእንጥል, በኪስ ቦርሳ እና በተንቀሳቃሽ ስልክ ውስጥ ተጨማሪ ኪስ ውስጥ. ትላልቅ መጠን ያለው ርዝመቱ 15 ኢንች ርዝመቱ በ 11 ኢንች ከፍታ አለው, ለዋናው ክፍል, በኬንች መያዣ እና ተጣጣፊ የትከሻ ሰንሰለቶችን እና በእጅ እጀታዎችን ይይዛል.
ለከፍተኛ ጥራት, ለቢዝነስ መጓጓዣ ትንሽ መጨመር ቢያቅትዎት, ቪክቶርኖስ ጠርቃይትስ 5.0 ተፈላጊ እና ተግባራዊ የሆነ አገልግሎት ነው. ከተቆረጠ, ከረሜላ ናይኒን የተሠራው ጫማ ጥቁር ወይም የወይራ አረንጓዴ ሲሆን ጥቁር ወይም ብርቱካንማ ውስጣዊ ክፍል አለው. በትኩረት የሚነኩ ቁልፎች ወደ ሻንጣ መያዣ (በሸክም ተሸካሚ እጀታ ላይ) እና ወደ ትከሻው (በትከሻው) ትከሻ ላይ እንዲይዝ የሚያስችሉት የእጅ መያዢያ መያዣዎች (ፓርኪንግ ቦርሳዎች) ላይ መለወጥ ይችላሉ. እቃዎችን ለማደራጀትም ሁለት ትላልቅ የውስጥ ኪስ, አንድ ቁልፍ ፋቢ እና አራት የውስጠኛ መያዣዎች ያሉት ሲሆን ለኤይደሬተሮች እና ለጡረቶች ሁለት ድብልቅ ጥቅሎችን ጨምሮ አንድ ዚፕ የተሞላ ኪስ ይገኙበታል.
ለስለስ ያለ የተራቀቁ ነገሮች ለሚፈልጉት, የአሚላን ፉስ ባርፍ ብዙ ነገሮችን መቋቋም የሚችል ንድፍ አለው. ትናንሾቹ መጠናቸው 23 x 15 x 8 ኢንች እና ክብደቱ አነስተኛ ነው. የተጣደፉ የኪስ ቦርሳዎች የውሃ ጠርሙሶች እና እርጥብ ልብሶች ምርጥ ናቸው, ይህም ለመጓዝ ወይም ወደ ስፖርት ቤት ለመሄድ ከፍተኛ ምርጫ ያደርጋል. ሞለሞን ብዙ ማራጊዎችን መያዝ ይችላል, ስለዚህ ምቹ የተጣደፉ የሾል ዝርያዎች ግፊቱን ለመቀነስ ይረዳሉ. ውስጣዊው ክፍል ለድርጅቱ የተለያየ ክፍሎችን የያዘ ሲሆን ውጫዊ የኪስ ኪስ ውስጥ ለኒንጥላጥ, ለዋና እና ለቁልፍ ተስማሚ ነው. ከፍተኛ ጥራት ያለው ሻንጣ በጥቁር ናይለን ከሮዚ ኮይፖች እና ግራጫ ጥርስ ጋር ይሠራል.
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኩሎም ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ብሰሉስ 10 ሚያዝያ ከምዝኣዘዘ ንቤት ጽሕፈት እቲ ፕረዚደንት ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ካብ ካርቱም ሓቢረን።
እቶም ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኣልበሽር ክፍትሑ ተወሲንሎም ዘሎ እሱራት፣ ብሰንኪ ወሰኽ ዋጋታት ባንን ካልእ ሃለኽቲ ነገራት ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ህዝቢ ካብ ወርሒ ጥሪ 2018 ኣትሒዞም ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ’ዮም።
ፕረዚደንት ኣልበሺር ኣቐዲሙ’ውን ተመሳሳሊ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ከምዝነበረ ዝዝከር እኳ እንተኾነ፣ ሓያሎ መራሕቲ ውድባትን ተቓውሞታትን ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከይተፈትሑ’ዮም ጸኒሖም።
ምፍታሕ ናይ ፖለቲካ እሱራት፣ ነቲ ኣብታ ሃገር ኣብ መንጎ ፖለቲካውያን ሰልፍታት እናገፍሐ ዝመጽእ ዘሎ ፍልልያት ንምጽባብን ናብ መኣዲ ዘተን መስርሕ ሰላምን ዕርቅን ንምቅርራቦምን ምዃኑ ይግለጽ።
ከምዚ ዝኣመሰሉ ዝርርብ ዝተበገሰሉ ምኽኛት፤ስደተኛታት ነብሶም ዝኽእሉሉን ወፍሪ ክገብሩሉ ዝፈጥር መርበበ ሓበሬታታ ንኽተባባዕ ተባሂሉዩ። ኣባላት ምዝንታው ሓቀኛ ታሪክ ናይ ክልተ መዓልቲ ኣኬባ ተሳቲፎም። ብዛዕባቲ ክግበሩ ዝኽእሉ ተበግሶታትን ንጥፈታትን ኣብዝተፈላለዩ ሃገራትውን ተዘራሪቦም።
እየወጡ ያሉ ለኅሊና የሚሰቀጥጡ፤ ሰው መሆንን የሚያስጠሉ፤ በኢትዮጵያ ምድር ተበርግዶ የተከፈተውን የሲኦል በር በገሀዳዊ ዐይን የሚያሳዩ የፍጅትና የጭካኔ ቪዲዮዎች ባለፉት ጥቂት አስርት ዓመታት በተደረጉ የፕሮፓጋንዳ ቅስቀሳዎች ብቻ የተፈጠሩ አድርጎ ማቅረቡ የተጋረጠውን ችግር ማቃለል ነው። የሰማኒያ ዓመት አዛውንት ከቤታቸው ጎትተው በማስወጣት በዱልዱም ካረዱና አስከሬናቸውን አስር ቦታ በሜንጫ ከቆራረጡ በኋላ የአዛዉንቱን የእጅ ቁራጮች እንደ አጣና ወደላይ በመስበቅ <<ነፍጠኛ ይውጣ>> እያሉ የሚጨፍሩ፤ አማራ አያሳየን ብለው “አማራ ኦሮሞ መሬት ላይ አይወለድም” በማለት የዘጠኝ ወር ነፍሰ ጡር በልጆቿና በባለቤቷ ፊት አንጋለው የሚያርዱ፤ በግፍ ያረዷቸው ንጹሐን አፈር እንዳይለብሱ <<ኦሮሞ መሬት ላይ አማራ አይቀበርም>> በማለት አስከሬናቸውን አሞራና ጅብ እንዲበላው ያደረጉ ሀያ ዓመት ያልሞላቸው ቄሮዎች በፕሮፓጋንዳ ብቻ አረመኔ የተደረጉ አይደሉም።
በቪዲዮ ያየናቸውንና ከግፉዓኖች የሰማናቸውን የፍጅትና ጭካኔ አይነቶች ሁሉ የፈጸሙት ቄሮዎች የገዳ ሥርዓት ሕጋዊ ባደረገው culture of violence እየተኮተኮቱ ያደጉ ናቸው። ቄሮዎቹ የፈጸሙት ፍጅትና ጭካኔ ሁሉ አደግንበት የሚሉት የገዳ ሥርዓት ኦሮሞ ባልሆነውና ኦሮሞ በማይመስለው ላይ እንዲፈጸም የሚፈቀደውን ሕጋዊና ሥርዓታዊ ጭካኔ ነው። ለዚህም ነበር ኦሮሞ ኢትዮጵያን በወረረበት ወቅት ከተፈጸመው ጭካኔ የዐይን ምስክር የሆኑት አባ ባሕርይ በ<<ዜናሁ ለጋላ>> ምዕራፍ ስምንት ያ ሁሉ ጭካኔ የተፈጸመበትን ምክንያት ሲያስረዱ <<እስመ ከመዝ ሕጎሙ>> ወይም <<ሕጋቸው እንዲህ ነበርና>> ያሉት።
ለማታውቋቸው በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የኖሩት የጋሞው መነኩሴ አባ ባሕርይ <<ዜናሁ ለጋላ>> በሚል ርዕስ መተኪያ የሌለው የታሪክ መጽሐፍ የጻፉና በገዳ ሥርዓት የተመራው የኦሮሞ ገዢ መደብ [ሉባ] ወታደሮች ኦሮሞ ባልሆነውና በወረሩት ሕዝብ ላይ የፈጸመውን ምድራዊ ጭካኔ በዐይናቸው ያዩ የታሪክ ምስክር ናቸው። አባ ባሕርይ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የመዘገቡት የአምስቱ የገዳ ሉባዎች የጭካኔና የአረመኒያዊነት ታሪክ ቄሮ በ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ከፈጸማቸውና ከሰሞኑ በቪዲዮ እየወጡ ካሉ በዚህ ዘመን ሊደረጉ ቀርቶ ሊታሰቡ ከማይችሉ የፍጅት፣ የጭካኔና የዘር ማጥፋት ደርጊቶች ጋር አንደ አይነት ነው።
በፋሽስት ጥሊያን ወረራ ወቅት ጅማ ውስጥ አባ ጆቢር <<የአማራ አንገት ቆርጦ ላመጣ 30 ብር እሰጣለሁ>> በማለት ባስነገረው አዋጅ አማካኝነት የተካሄደው አረመኔያዊ ፍጅትም ተመሳሳይና አባ ባሕርይ የጻፉት የፍጅት ታሪክ ቅጂ ነበር። የዚህን ዘመን ፍጅት ታላቁ አርበኛ፣ ሚኒስትርና ደራሲ ሐዲስ አለማየሁ <<ትዝታ>> በሚል በጻፉት ትውስታቸው ገጽ 166 ላይ አቅርበውታል። ሐዲስ አለማየሁ <<ትዝታ>> የሚለውን መጽሐፋቸውን የጻፉት አባ ጆቢር በአዋጅ ያስፈጸሙት እልቂት ከተካሄደ ከ56 ዓመታት በኋላ ቢሆንም ባይናቸው ያዩትን ያ ትራጄዲ ግን <<ካለፈውም በኋላ ትዝታው የሚያሳዝን፣ የሚዘገንን ነው>> ሲሉ ነበር ትውስታው ከኅሊናቸው እንዳልወጣ የገለጹት። ልብ በሉ! አርበኛው ሐዲስ ወደ ሰሜን በዘመቱበት ወቅት የፋሽስትን ጭካኔ ባይናቸው ያዩና የተጋፈጡ ናቸው። ከኅሊናቸው እንደማይጠፋ የነገሩን ግን የአባ ጅፋር ልጅ አባ ጆቢር በሴቶች፣ ባሕጻናትና በአዛውንቶች ላይ በአዋጅ ያስፈጸመው ጭካኔ ነው።
በደርግና በወያኔ ዘመን በአማራ ላይ የተካሄደውን ፍጅትና የዘር ማጥፋት አድራጊዎቹ ኦነጋውያን ራሳቸው ያረጋገጡትና የተናጋሩት ስለሆነ ሌላ ምስክር አያሻውም። ቀደም ባለው ዘመን በደቡብ ኢትዮጵያ የግለሰብ ጭሰኛ የነበሩ የባሌ፣ የሐረርጌና የአርሲ የአማራ ገበሬዎች በደርግ ዘመን <<የመሬት ላራሹ>> ሲታወጅ በግለሰብ ጭሰኛነት የሚያርሱትና የራሳቸውም መሬት ጭምር በአግዛዙ ተወርሶ የአገዛዙ ጭሰኛ እንዲሆኑ ተደርገው ያርሱት ከነበረው መሬት አማራ በመሆናቸው ብቻ “settlers” ወይም ሰፋሪዎች እየተባሉ በኦነግ እንምን አይነት ግፍ ተፈጽሞባቸው እንደተፈጁ ኦነግ ራሱ የኩባ ወታደሮችን የሶማሌን ወራሪ ኃይል ከኢትዮጵያ ወገን ሆነው እንዳይወጉ በ1970 ዓ.ም. ” A letter to the Cubans in Harar” በሚል በጻፈው ግልጽ ደብዳቤ ገጽ 2 ላይ ነግሮናል። ይህንን የኦነግ ደብዳቤ ወደፊት አወጣዋለሁ።
በወያኔ ዘመን የተካሄደውን የአርባጉጉና የበደኖ ፍጅት በኦነግ እንደተካሄደ ኦነግ ራሱ የሽግግር ምክር ቤት ተብዮው ፊት ቀርቦ ያመነውና የኦነግ አመራር የነበሩት እነ አባ ቢያና ነዲ ገመዳ ያረጋገጡት ታሪክ ነው። ኦነግ በበደኖ የአማራ ተወላጆችን፤ በተለይም ሴቶችን፣ ሕጻናንት፣ አዛውንቶችንና አቅመ ደካሞችን በጭካኔ አርዶና በግፍ ፈጅቶ በማይሞላ ገደል ውጭ እንደጨመራቸው ሽግግር ምክር ቤት ተብዮው ፊት ቀርቦ ያመነበትን ቪዲዮ ከታች አቅርቤዋለሁ።
እንግዲህ! ከፍ ብዬ ለአብነት በጠቀስኳቸው ዘመናት ሁሉ የተፈጸመው አረመኒያዊ ጭፍጨና አሁን ቄሮ እያካሄደው ያለው ፍጅትና የዘር ማጥፋት ሁሉ አባ ባሕርይ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የዐይን ምስክርነት የሰጡበት የገዳ ሥርዓት ሕጋዊ ያደረገው culture of violence ቅጂ ነው። ስለዚህ ከሰሞኑ በአርሲ፣ በባሌና በዝዋይ ቄሮ ያካሄደውን ፍጅት፣ የጭካኔ ጥግና የዘር ማጥፋት isolated incident የሆነ የተለመደ የአፍሪካ ethnic explosion ወይም ባለፉት ጥቂት አስርት ዓመታት በተደረጉ የኦሮሞ ብሔርተኞች የፕሮፓጋንዳ ቅስቀሳዎች የተፈጠሩ ብቻ አድርጎ ማቅረብ ፈጸሞ ስህተት ነው። ኦሮሞ አይደለም፤ ኦሮሞ አይመስልም፤ ወዘተ በተባለው የኅብረተሰብ ክፍል ላይ በቄሮ አድራጊነት፣ ኦሮምያ ክልል በሚባለው አገዛዝ ሙሉ ድጋፍ እየተካሄደ ያለው ፍጅት፣ ጭካኔና የዘር ማጥፋት አቃፊና ዲሞክራሲያዊ እየተባለ የሚንቆለጻጸሰው የገዳ ሥርዓት ተቋማዊና ሕጋዊ ያደረገው culture of violence ውጤት ነው። እውነታው ይኼ ነው። አገር ያለውና ይህ እውነት በመነገሩ አገር የሚፈርስ የሚመስለው ሰነፍ ቢኖር እድሜ ይስጠው እንጂ የግፉአን እጣ ፈንታ በቅርቡ ቤቱን ስለሚያንኳኳ አገርና መንግሥት እንዳለው ያኔ ሲደርስበት ያየዋል።
ከታች የታተመው ማስረጃ በበደኖ በንጹሐን የአማራ ተወላጆች ላይ የተካሄደውን ፍጅትና ጭፍጨፋ ኦነግ ራሱ እንደፈጸመው የሽግግር መንግሥት ምክር ቤት ተብዮው ፊት ቀርቦ ያረጋገጠበት ታሪካዊ ቪዲዮ ነው። በድምጽና ምስል ላይበራሪዬ እንዲኖረኝ የምሻውን ይህን ታሪካዊ ቪዲዮ በጠየቅሁት ጊዜ ከግል ማህደሩ ፍልጎ ለላከልኝ ለወንድሜ ለታማኝ በየነ ከፍ ያለ ምስጋና አቀርባለሁ።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አራተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆርዮስ ወደ ኢትዮጵያ መመለስን አስመልክቶ በመንበረ ፀባኦት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል የአቀባበል ስነ ስርዓት ተከናውኗል። በስነ ስርዓቱ ላይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፣ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ፣ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆርዮስ ወደ ኢትዮጵያ መመለስ ሁላችንም ተደስተናል ብለዋል። በተጨማሪም ለ26 ዓመታት ተራርቃ የቆየችውን ቤተክርስትያን አንድ በማድረጉ አምላክን እንደሚያመሰግኑም ነው የተናገሩት።
በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ቤተክርስትያን ሥረዓተ ጸሎት የተከናወነ ሲሆን፥ ካህናትመዘምራንና ወጣት የሰንበት ትምህርት ቤት ተማሪዎች ወረብ አቅርበዋል፤ ቅኔም አበርክተዋል። በአቀባበል ስነ ስርዓቱ ላይ ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆርዮስንና ብጹዓን አባቶችን ከስደት መመለስን ተከትሎ የሀገረ ስብከት መሪዎች፣ የአድባራትና የገዳም አስተዳዳሪዎች፣ የሰንበት ትምህርት ቤት ወጣቶች እንዲሁም በርካታ ምዕመናን በካቴድራሉ ተገኝተዋል። በተጨማሪም ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት፣ የተለያዩ የእምነት አባቶች እና አምባሳደሮች በስነ ስርዓቱ ላይ ታድመዋል። እንዲሁም ከጸሎት ስነስርዓት በኋላ ሁለቱም ሲኖዶሶች በዕርቅ ሂደቱ ያለፉበትን ውጣውረድ ለምዕመናኑ አንብበዋል።
ብጹዕ አቡነ አብርሃም በሀገር ውስጥና በውጭ የሚገኙት ሲኖዶሶች ሦስት ሦስት አባቶቸን በመወከል የዕርቅ ሂደቱ መጀመሩንም ገልጸዋል። በዚህም የልዑካን ቡድኑን አባላት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ በጽህፈት ቤታቸው ተቀብለው የዕርቅ ሂደቱን ለመደገፍ የተቻላቸውን እንደሚያደርጉ መግለጻቸውንም አባቶች ጠቅሰዋል። ይህንንም ተከትሎ በሀገር ቤት የነበረው ሲኖዶስ ሐምሌ 11 ቀን ወደ አሜሪካ ያቀና ሲሆን፥ በዳላስ አውሮፕላን ማረፊያም በዚያ ያሉት አባቶች ባልተለመደ መልኩ ደማቅ አቀባበል ማድረጋቸውን ገልጸዋል። ሁለቱም የሲኖዶስ ተወካዮች ከተገናኙ ከጥቂት ሰዓታት በኋላ የመክፈቻ ጸሎትና የመዝጊያ ጸሎት ማድረግ እንዳለባቸው ከወሰኑ በኋላ በሁለቱም ሲኖዶሶች በኩል ስድስትና ስምንት አጀንዳዎች መቅረባቸውን ተናግረዋል። በመጨረሻም አጀንዳዎቹን ወደ ስድስት ዝቅ በማድረግ ውይይታቸውን በዝግ ስብሰባ ማድረጋቸውን ነው ያስታወቁት። በተለያየ ዓመት ለአራት ጊዜያት ያህል የእርቅና የሰላም ሂደቱ መሞከሩን ገልጸው የአሁኑ ግን በተጀመረ በሦስት ሰዓታት መጠናቀቁን አብስረዋል። ብጹዕ አቡነ አብርሃም የተስማሙባቸውን ውሳኔዎች ጠቅሰዋል በዚህም በሁለቱም ሲኖዶስ መካከል የተደረሰውን የዕርቀ ሰላም ውህደት ፍጹም ለማድረግ የሚተዳደሩበትን ቅድመ ሁኔታ ለማዘጋጀት ሁለቱም ሲኖዶሶች ተስማምተዋል። እንዲሁም በውጭ የሚገኙ ቤተክርስትያናት በስርዓተ ቤተክርስትያን ቀኖና አስተዳደር መሰረት በአንድ ቅዱስ ሲኖዶስ ብቻ እንዲመሩ መወሰኑም ነው የተገለፀው። ብጹዕ አቡነ አብርሃም ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ ከመጀመሪያ ጀምሮ ጉዳዩን በመከታተላቸው ምስጋና አቅርበዋል። እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስትሩ መንግስታቸውን ወክለው ዝቅ ብለው ይቅርታ ጠይቀዋል ይህንንም አስመልክቶ ሲኖዶሱ ከፍ ያለ ምስጋናውን አቅርበዋል።
በውጭው ሲኖዶስ በኩል የተወከሉት መላዕከ ህይወት ብርሃን የሰላምና የአንድነትና ጉባዔ ያደረገውን በአጭሩ ከመላው ዓለም ከአሜሪካ፣ አውሮፓ፣ ከናዳ ከኢትዮጵያ ተቋቁሞ ለፍጻሜ ማድረሱን ገልጸዋል። ዛሬ አንድ ለሆኑት ትላንት ሁለት በነበሩት ሲኖዶሶች መካከል ሦስተኛ አደራዳሪ ሳይገባ በራሳቸው የዕርቀ ሰላሙን መፈጸሙን አስታውቀዋል።
የአቡነ መርቆርዮስ ተወካይ የሆኑት ብጹዕ አቡነ ኤልያስ “ነገርን ሁሉ ውብ አድርጎ ሰራው ” የሚለውን የጠቢቡ ሰለሞንን መልዕክት በማንሳት ዛሬ የሆነው ነገር ሁሉ ምስጢር ነው ብለዋል። አቡነ ኤልያስ የቤተክርስትያንን ታሪክ በማንሳት ለምዕመናኑ ሰፊ ንግግር አድርገዋል። እንዲሁም መስከረም ወደ ኢትዮጵያ ለመምጣት ያሰቡ እንደነበረ ጠቅሰው ሆኖም በፈጠሪ ፍቃድ ቤተክርስትያን ዕለቱን ሰማዕቱ መርቆርዮስ እያለች በምታስብበት ቀን አቡነ መርቆርዮስ በመግባታቸው ትልቅ ምስጢር መያዙን ገልጸዋል፡፡
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ባደረጉት ንግግር “ወንድሞች በህብረት ቢኖሩ መልካም ነው” የሚለውን መልዕክት በማንሳት ዛሬ ታላቅ ደስታ ተሰምቶናል ብለዋል፡፡ እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያሳዩት የማቀራረብ ሂደት ባለፉት 45 ዓመታት ባልታየ ሁኔታ በሰሩት ስራ የቤተክርስቲያኒቱ ዋነኛ ታሪክ አካል መሆናቸውን ጠቅሰው በጸሎታቸውም እንደምታስባቸው ገልጸዋል። ወንድማማችነታችንና መንፈሳዊነታችንን አጸንተን ከማቆየት ምን እንከፍለዋለን ነው ያሉት። አቡነ ማትያስ ህዝበ እግዚአብሄር የሆነው ምዕመን እኛ ካልተረዳዳን ጽኑ ፈተና ያገኘዋል በዚህም ለቤተክርስትያኑ ጽናት እየተመካከርን ስራውን የበለጠ እያሻሻልን በቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ እንመራዋለን የሚል ጹኑ እምነት አለን ብለዋል፡፡
በተያያዘ ዜና የዕርቀ ሰላም መርሃ በሚሊኒየም አዳራሽ ተካሂዷል በእርቀ ሰላም መርሃ ግብሩ ላይም የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመን ጨምሮ የተለያዩ ሀይማኖት መሪዎች እና የተለያዩ ሀገራት አምባሳደሮች ታድመውበታል። የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ በመድረኩ ላይ ባደረጉት ንግግር፥ በፍቅር እና በእርቅ ተፈትቶ አንድነት በሚከበርበት በዚህ ታላቅ በዓል ላይ በመካፈሌ በራሴ እና በኢፌዴሪ መንግስት ስም የተሰማቸውን ደስታ ገልፀዋል። የቤተ ክርስቲያን መከፋፈል ሀገር እንድትከፋፈል ያደርጋል ያሉት ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ፥ ጠንካራ የእምነት ተቋም ሳይኖር ጠንካራ ሀገር መገንባት አይቻልም ብለዋል። በኢትዮጵያ ኦቶርዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን አባቶች መካከል የተፈጠረው እርቀ ሰላም ጠንካራ ሀገር እንዲኖረን ይረዳል ሲሉም ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ አስታውቀዋል። የኢትዮጵያ ኦቶርዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን መጠናከር ሁላችንንም ያጠነክራል ያሉት ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ፥ እርቀ ሰላሙ ሲመጣ የተደሰትነውም ለዚህ ነው ብለዋል። በቀጣይም የሀይማኖት አባቶች ለሀገር እንድነት የሚጠበቅባቸውን ሚና እንዲወጡም ጥሪያቸውን አቅርበዋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ በመርሃ ግብሩ ላይ ባስተላለፉት መልእክት፥ “ከዛሬ ጀምሮ ሰላም ይሁን” ብለዋል። በሲኖዶሶቹ መካከል እርቀ ሰላም በመፈጠሩ ደስታቸውን የገለጹት አቡነ ማትያስ፥ “ለዚህ ቀን ያበቃን እግዚአብሄር አምላክ የተመሰገነ ይሁን” ሲሉም ተናግረዋል። እግዚአብሄር ሁሉንም ነገር የሚሰራበት ጊዜ አለው ያሉት አቡነ ማትያስ፥ በአባቶች መለያየት አዝነው የነበሩ ምእመናን በዛሬው እለት በአንድነት ሆነን ሲያዩን ሀዘናቸው በደስታ እንደተቀየረ ተስፋ አለንም ብለዋል። እርቀ ሰላሙ በፍጥነት ተጠናቆ ለዚህ ላበቁት ሊቃነ ጳጳሳት እና ሌሎች አካላት ምስጋናቸውን አቅርበዋል። በተለይም በእርቀ ሰላሙ ላይ በመሳተፍ እርቀ ሰላሙ ለዚህ እንዲበቃ የበኩላቸውን አስተዋፅኦ ላበረከቱት ለጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይም ምስጋናቸውን አቅርበዋል። ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ በተወካያቸው አቡነ ቴዎፍሎስ በኩል ባስተላለፉት መልእክት፥ በተፈጠረው እርቀ ሰላም መደሰታቸውን ገልፀዋል። ለዚህ እርቀ ሰላም መሳካት ከፍተኛ አስተዋጽኦ ላበረከቱ ለጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር እብይ አህመድም ምስጋናቸውን አቅርበው፥ ቤተ ክርስቲያኗ ሁሌም በፀሎት ከጎናቸው መሆኗን ገልፀዋል። እንዲሁም ለእርቀ ሰላሙ መሳካት አስተዋፅኦ ላበረከቱ በሙሉ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን የጠቅላይ ቤተክህነት ዋና ስራ አስኪያጅ አቡነ ዲዮስቆሮስ፥ ሁሉን ያዘጋጀው እግዚአብሄር ነው ብለዋል። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ለሀገር በርካታ ነገሮችን አብርክታለች፤ ሆኖም ግን በተለያዩ ዘመናት በቤተ ክርስቲያኗ ላይ ግፍ የፈፀሙ ቢኖሩም፤ እነሱ ሲያልፉ ቤተ ክርስቲያኗ ግን አሁንም አለች ሲሉም ተናግረዋል። አቡነ ዲዮስቆሮስ፥ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን አስተዳደር ተፈጥሮ የነበረው ልዩነት በስራዋ ላይ እንቅፋት ሆኖ መቆየቱንም አንስተዋል። ዛሬ ላይ ግን በእግዚአብሄር ፍቃድ እርቀ ሰላም ወርዶ ለሁለት ተከፍሎ የነበረው ሲኖዶስ አንድ መሆን ችሏል ያሉት አቡነ ዲዮስቆሮስ፥ ለዚህም ብጹአን ሊቃነ ጳጳሳትን አመስግነዋል። እንዲሁም እርቁ እንዲሳካ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ ላደረጉት አስተዋጽኦ ቤተ ክርስቲያኗ በእርግዚአብሄር ስም ምስጋናዋን ታቀርባለች ብለዋል። ለዚህ ተግባራቸውም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ለጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ ልዩ ቦታ ሰጥታ በፀሎት ታስባቸዋለች ብለዋል። በእርቀ ሰላሙ ላይ በሽምግልና ለተካፈሉ እና በተለያየ መልኩ ድጋፍ ላደረጉ አካላትም አቡነ ዲዮስቆሮስ በቤተ ክርስቲያኗ ስም ምስጋናቸውን አቅርበዋል። በመርሃ ግብሩ ላይ በአሜሪካ ዳላስ የሚገኙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ተወካዮች ለጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እና ለባለቤታቸው ለቀዳማዊት እመቤት ወይዘሮ ዝናሽ ታያቸው የአልማዝ ቀለበት ስጦታ አበርክተዋል።
4ኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ እና 6ኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ፣ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ፣ በአንድ ቀን ማዕርገ ጵጵስና ከሦስተኛው ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ተክለ ሃይማኖት የተሾሙና ሁለቱም በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል መደበኛ አገልጋዮች የነበሩ በመሆናቸው እርቀ ሳለሙ ልዩ እና ታሪካዊ ያደርገዋል፡፡
በዘመኑ የአነጋገር ዘይቤ ሚድያ እየተባለ የሚጠራው የመረጃ ልውውጥ አገልግሎት በዓለማችን ዙሪያ የንግዱም፣ የማኅበራዊውም፣ የፖለቲካውም፣ የመንፈሳዊ ዓለሙም የሚጠቀምበትና የሚገለገልበት ቢሆንም እንኳን የዚህ ቴክኖሎጂ የመጀመሪያዋ መሥራች የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እንደሆነች የታሪክ መዛግብት ይስማማሉ፡፡ እንደሚታወቀው ሁሉ ሚድያ በሁለት ዐበይት ነጥቦች ሊመደብ ይችላል፡፡ አንደኛው በሥነ ጽሑፍ የሚገለጥ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በስዕልና በድምፅ የሚገለጥ ነው፡፡
ሥነ ጽሑፍ በተለያዩ ምሁራን የሚቀነባበር ታላቅ የአእምሮ ሥራ ሲሆን በዘመነ ነገሥት በቤተ መንግሥቱ አካባቢ የሥነ ጽሑፍ ጦማርያን እና አማካሪዎች ይኖሩ ነበር (1ዜና 27፥32) እነዚህ የመጀመሪያዎቹ የሥነ ጽሑፍ ጦማርያን ጥሩ ልብስ ለብሰው የቀለም ቀንድ በወጋባቸው ይይዙ ነበር (ሕዝ.9፥2) ከምርኮ በኋላም እንደ ዕዝራ ያሉት የሕግም ምሁራን እና ፈጣን ጦማርያን ሆኑ፡፡ (ዕዝ.7፥6) በዘመኑ አንድ ጸሐፊ (ጦማሪ) ሦስት አይነት ሥራ እንዲሠራ ይደረጋል፡፡
በሐዲስ ኪዳን መግቢያ የነበሩት ጸሐፍት ሕጉ እንዳይጣስ በማሰብ የሽማግሌ ወግ የተባለውን ልምድ በሕዝቡ ጫንቃ ላይ ጫኑት (ማቴ.15፥2) ይሁን እንጂ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለግብዝነታቸው ብዙ ጊዜ ወቀሳቸው (ማቴ.23) ምክንያቱም ለመልካም እና ሰውን ለማነፅ የሚረዳውን የሥነ ጽሑፍ ሙያ ለግል ጥቅማቸው እና ለራሳቸው ዝንባሌ ለማዋል ጥረት ያደርጉ ስለነበር ነው፡፡
ሆኖም ግን የሥነ ጽሑፍ አገልግሎት በየዘመኑ በሚፈጠሩ የሥነ ጽሑፍ ምሁራን አማካኝነት እየተጠናከረ ሊመጣ ችሏል፡፡የሥነ ጽሑፍ አገልግሎት ውጤቶች ናቸው፡፡ በወቅታዊ ጉዳዮች ዙሪያም በመጽሔቶች በጋዜጦች እና በበራሪ ጽሑፎች ለምዕመናን ስታበረክት የቆየችው አገልግሎት እንዲህ በቀላሉ የሚገለፅ አይሆንም፡፡ በቃለዓዋዲ ሬድዎም ስብከተ ወንጌልን ስታስፋፋ እንደነበር የረጅም ጊዜ ትዝታ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል፡፡
እንደየ ዘመኑ አጠራርና አተገባበር ይለያይ እንጂ የሚዲያ አጠቃቀም ለቤተ ክርስቲያን አዲስ ነው ለማለት ባያስደፍርም ከቤተ ክርስቲያኒቱ ዓለም አቀፍ ሐዋርያዊ አገልግሎት አንፃር ሲታይ ሚዲያው ምን ያህል እንገለገልበታለን የሚለው ጉዳይ ግን አነጋጋሪ ነው፡፡ቤተ ክርስቲያኒቱ ቀደም ሲል በፕሪንትሚዲያ(ጋዜጣና መጽሔት…) በኋላም በተወሰነመልኩ ለስብከተ ወንጌል አገልግሎት የሚውል ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ(ሬድዮ) ትጠቀም እንደነበር የታሪክ መዛገብት ያስረዳሉ፡፡
ይሁን እንጂ አሁን ባለንበት ክፍለ ዘመን ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ /ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ(ማኅበራዊ ድረ-ገፅ፤ሳተላይት ቴሌቪዥን እና ሬድዮ) በተደራሽነቱ፤በዓለም አቀፍ ስርጭቱ፤በዋጋ ቅናሽነቱ እና ዓለምን ወደ አንድ መንደር በማምጣት በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ ይገኛል፡፡የዚሁ ጽሁፍ ዓላማም ስለፕሪነት ሚዲያ ትርጉምና አገልግሎት ሳይሆን ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያን /ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂን ማእከል ያደረገ ነው፡፡ምክንያቱም አሁን ያለንበት ዘመን የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዘመን በመሆኑ በዚሁ ቴክኖሎጂ ያልታገዘ አሠራር አዝጋሚ እና አድካሚ ከመሆኑም በላይ የሚፈለገውን ያህል አጥጋቢ ሥራ መስራት አይቻልም፡፡
ቤተ ክርስቲያናችን ጥንታዊት፤ሐዋርያዊት፤ታሪካዊትና ብሔራዊት እንደመሆኗ መጠን በረጅም ዘመን ጉዞዋ ለሀገራችን ኢትዮጵያ ያበረከተችው ዕሴት የአፍሪካዊያን መኩሪያና በመላው ዓለምም በታሪክ መዝገብ ከፍተኛ ሥፍራ የሚሰጣት ቤተ ክርስቲያን ናት፡፡ በሀገራችን የሚገኙት ጥንታውያን ገዳማትና አድባራት ከመንፈሳዊ አገልግሎታቸው ባሻገር ለሀገሪቱ ማንነትና የስኬት ውጤት ዋና መሠረቶች ናቸው ፡፡
ቤተ ክርስቲያናችን በተጓዘችባቸው ጉዞዎች ሁሉ አባቶቻችን ኃላፊያትንና መፃእያትን በመገንዘብ አስቀድመው ከትውልድ ሐሳብ ቀድመውና ከትውልድ እኩል እየተጓዙ ክርስትናን አቆይተው ለእኛ አስረክበውናል፡፡ እኛም ከአባቶቻችን የተረከብነውን ሃይማኖት ለዘመኑ ትውልዱ ዘመኑ በሚፈቅደው መሣሪያ በመገልገል ሐዋርያዊ አገልግሎት ማስተላለፍ እጅግ አስፈላጊ ነው፡፡ የሰው ልጅ ሲፈጠር በቦታ የሚወሰንና የሚገደብ ሆኖ በመፈጠሩ በሌላ ሥፍራ ያለውን ነገር በራሱ ማወቅ አይችልም፡፡ይህንን ማድረግ የሚቻለው እንደ ቅዱሳኑ በሕይወቱ ሳለ በቅቶ ሲገኝ ብቻ ነው አለበለዚያ በሀገር ርቀት ምክንያት ሰዎች ከሰዎች ጋር ለመገናኘት ሌሎች መንገዶችን መጠቀም አስፈላጊ ነው ፡፡
በመሆኑም የሰው ልጅ ከእግዚአብሔር የተሰጠውን አዕምሮ በመጠቀም የተለያዩ የመገናኛ ዘዴዎችን ሠርቷል፡፡ከእነዚህም መካከል አሁን በዚህ ዘመን የተጀመረው ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ /ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አንዱ ተጠቃሽ ሲሆን ይህ ቴክኖሎጂ ትውልዱ ሲጠቀምበት በዓለማዊ ትምህርት ብቻ ተወስኖ እንዳይቀር መንፈሳዊ ትምህርትንም ለማስታላለፍ ጥሩ አማራጭ መንገድ በመሆኑ ቤተ ክርስቲያናችንም በእውቀቱ የተካኑትን ልጆቿን በመጠቀም ዘመኑ ባስገኘው ቴክኖሎጂ ትምህርት እንዲተላለፍ መደረጉ ጠቀሜታው እጅግ የላቀ ነው፡፡
አባቶቻችን ሐዋርያት በቁጥር ጥቂቶች ሲሆኑ ወንጌልን(ቅዱስ መጽሐፍን) እስከ ምድር ዳርቻ ሄደው በልዩ ልዩ ቋንቋ የእግዚአብሔርን ቃል ለዓለም ሁሉ አዳርሰዋል፡፡በዚህ ዘመን ደግሞ ይህንን ዓለም አቀፍና ሐዋርያዊ ተልዕኮ ለመፈጸም ቴክኖሎጂውን መጠቀም ጥሩ አማራጭ ሆኖ በመገኘቱ በተለያዩ ሀገራት የሚገኙ ሰዎችን በቀላሉ ስለ ቤተ ክርስቲያናችን ሁለንተናዊ የሥራ እንቅስቃሴም ይሁን መንፈሳዊ ትምህርት በቴክኖሎጂው በመታገዝ ብዙ ሰዎችን በቀላሉ ማስተማር ተችሏል፡፡
ጥበብን ሁሉ የሚሰጥ እግዚአብሔር ነው፤ እግዚአብሔር እውቀቱንና ጥበቡን ሰጥቷቸው የተሠራውን ቴክኖሎጂ ለቤተ ክርስቲያናችን ሁለንተናዊ አገልግሎት ማዋሉ ጥቅሙ እጅግ ከፍተኛ በመሆኑ ዘመኑ ያመጣውን ቴክኖሎጂ በመጠቀም በጎ ነገርን ማስተማር ከመቻሉም በላይ የቤተ ክርስቲያኒቱን ታሪካዊ ቦታዎች ማስተዋወቅን ጨምሮ ወቅታዊ የሆኑ የቤተ ክርስቲያችን ጉዳዮችንም ለዓለም ሕዝብ በተለያዩ ቋንቋዎች ማሠራጨት ይቻላል፡፡ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ /ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂን ተጠቅሞ ትምህርትና የተለያዩ አገልግሎቶችን መስጠት ከሚቻልባቸው ማኅበራዊ ሚዲያዎች መካከል፡-
10.ኢሜል እና ወዘተ… በመጠቀም በጽሑፍ፣ በድምጽ፣ በምስልና በመሳሰሉት የቤተክርስቲያኒቱን አስተምህሮ እና ማኅበራዊ አገልግሎቶችን ለዓለም ሕዝብ ማዳረስ ይቻላል፡፡
ይሁን እንጂ ቤተ ክርስቲያናችን በቴክኖሎጂው የማይከናወኑ እና የግድ በአካል በቤተክርስቲያን በመገኘት የሚከናወኑ ሥርዓቶችም አሏት፡፡ እነሱም፡-ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን ማለትም ምሥጢረ ጥምቀት፣ ሜሮን፣ ቁርባን፣ ክህነት፣ ንሥሐ፣ ተክሊል እና ቀንዲል ሲሆኑ ከእነዚህም በተጨማሪ አጠቃላይ ስብሐተ ነግህ፤ የሠርክ ጸሎት፤ ሰዓታት፤ማኅሌት፤ፀሎተ ፍትሐት እና የመሳሰሉት በዚህ ቴክኖሎጂ አይፈፀሙም፡፡ ነገር ግን በድምጽም ሆነ በምስል ተቀርፆ የቤተ ክርስቲያን ትምህርት ማስተላለፍ ይቻላል፡፡
በአሁኑ ሰዓት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን በማእከል ደረጃ ዘመኑ ያስገኘው አንድ ዘመናዊ ሳተላይት ቴሌቪዥን ከፍታ ሐዋርያዊ አገልግሎቷን በመስጥት ላይ ትገኛለች፡፡ ይህ ጥሩ ጅምር ቢሆንም ይህ ብቻ ግን በቂ ነው ማለት አይቻልም ተጨማሪ የኤሌክትሮኒክስ ሚዲያዎች ያስፈልጋሉ፡፡ ከእነዚህ ውስጥ ኤሌክትሮኒክስ ሚዲያ /ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አንዱ ነው፡፡
ካቴድራሉም ዘመኑ ያስገኘውን ቴክኖሎጂ በመጠቀም አገልግሎቱን የበለጠ ለማሳደግና በመላው ለዓለም ስርጭቱን ተደራሽ እንዲሆን ታስቦ እጅግ ዘመናዊ የሆነ ይፋዊ(ኦፊሻል) ድረ-ገፅ አዘጋጅቶ ሥራ ላይ እንዲውል አድርጓል፡፡
የዚሁ አገልግሎትም ዘመኑ ባስገኘው ቴክኖሎጂ በመጠቀም ስብከተ ወንጌልን ፤ የቤተ ክርስቲያናችንን አስተምህሮ እና የቤተ ክርስቲያኒቱን ማኅበራዊ አገልግሎቶች ለዓለም ሕዝብ በማዳረስ ዓይነተኛ መሣሪያ ሆኖ አገልግሎት መስጠት ሲሆን በተጨማሪም ድረ ገጹን በመጠቀም የቤተ ክርስቲያናችንን አኩሪ ታሪክ ቅርስና ታሪካዊ ቦታዎችን ከማስተዋወቅ ባሻገር ወቅታዊ የሆኑ መረጃዎችን ፤እቅዶችን እና የሥራ አፈጻጸም ሪፖርቶችን ለኢትዮጵያ ኦርቶዶከስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ተከታዮች በቀላሉ እንዲዳረስ በማድረግ በኩል ከፍተኛ የሆነ የግልፅነትና የተአማኒነት ሚና እንዲጫወት ማድረግ ነው ፡፡
የካቴድራሉ ማኅበረሰብ የሚዲያን ጥቅም ቀድሞ ያወቀና የተረዳ ቢሆንም እስከ አሁን ባለው ሁኔታ በሥነ ጽሁፍ ተሳትዎ እንደሚጠበው አለመሆኑ ብዙዎችን አስገርሟል በተለይም የወጣት ሰንበት ተማሪዎች ተሳትፎ የለም ቢባል ይቀላል፡፡ከዚሁ አንጻር ሁሉም የካቴድራሉ ማኅበረ ሰብ ለማህባረዊ ሚዲያው የበኩሉን አስተዋፅኦ ሊያደርግ ይገባል፡፡
ለዚህ አባባልና ታላቅ ቁምነር መልካም ምሳሌና ማስረጃ የሚሆነን ሚያዝያ 23 ቀን በየዓመቱ የሰባት ዓመት ተጋድሎውና የዕረፍቱ መታሰቢያ በዓል በስሙ በታነፁ አብያተ ክርስቲያት ሁሉ በታላቅ ክብር የሚከበርለት የልዳው ሰማዕት ቅዱስ ጊዮርጊስ ግምባር ቀደም ሆኖ የሚጠስ ነው፡፡
ቅዱስ ጊዮርጊስ ወላጅ አባቱ አንጣስዮስ (ዘሮንቶስ) የሚባል ሲሆን እናቱ ደግሞ ቴዎብስታ በመባል ትታወቃለች፡፡ የአባቱ አገር በዚያን ጊዜው አጠራር “ቀጰዶቅያ” የሚባል ሲሆን የእናቱ አገር ግድሞ ልዳ ተብሎ ይጠራል፡፡ ይህ ቅዱስ ጊዮርጊስ የሰባት ዓመት ተጋድሎውን ፈጽሞ ከዚህ ዓለም በሞተ ሥጋ በተለየና ዘለዓለማዊ ዕረፍትን ባረፈ ጊዜ ሥጋው ያረፈው በዚሁ በልዳ በተሠራች ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ነው፡፡ ስለዚህም ቅዱስ ጊዮርጊስ “የልዳው ፀሐይ፣ የልዳው የምሥራቅ ኮከብ” እየተባለ ይጠራል፡፡ በዚሁ ሰማዕት ስም የሚጠራውና አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ በመባል የሚታወቀው ኢትዮጵያዊው ሊቅና መንፈሳዊ አባት ሰዓታት በተባለው መንፈሳዊ ድርሰቱ “ፀሐይ ዘልዳ፣ ኮከብ ዘልዳ፣ ዘልዳ ንጉሥ ነዓ ጊዮርጊስ” በማለት የዘመረለትና ታላቅ ምስጋናም ያቀረበለት ይህንኑ መነሻ በማድረግ ነው፡፡ ይህም ከግዕዝ ወደ አማርኛ ሲተረጎም “የልዳው ፀሐይ፤ የልዳው ኮከብ ቅዱስ ጊዮርጊስ ሆይ ና” ማለት ነው፡፡
ታላቁ ሰማዕት ቅዱስ ጊዮርጊስ የተወደለበት ዘመን ዘመነ ሰማዕታት ሲሆን ያ ዘመን ብዙ ክርስቲያኖች በመከራ የተፈተኑበትና ስለክርስትና ሃይማኖት ብዙ ዋጋ እየከፈሉ ሕይወታቸውን ለሞት የሰጡበት ዘመን ነበር፡፡ በዚያም ዘመን ያንን አገር የሚመራውና የሚያስተዳድረው “ዱድያኖስ” የሚባል ከሐዲና ጣዖት አምላኪ የሆነ ንጉሥ ነበር፡፡ የቅዱስ ጊዮርጊስ አባት ዞሮንቶስ በዱድያኖስ ቤተ መንግሥት ታላቅ ሹመት ተሰጥቶት ሲያገለግል ከቆየ በኋላ ከዚህ ዓለም በሞት ስተለየና በዚያን ዘመንም አባት ሲሞት ልጁ በሥራው የመተካት መብት ስለነበረው የ20 ዓመት ዕድሜ የነበረው ወጣቱ ሰማዕት ቅዱስ ጊዮርጊስም በአባቱ ሹመት ተተክቶ ለመሥራት ወደ ንጉሡ በሔደ ጊዜ ንጉሥ ዱድያኖስ በቤተ መንግሥቱ ጣዖት አቁሞ ለጣዖት ሲሰግድና ሕዝቡንም ሁሉ እያስገደደ ለጣዖት እንዲሰግዱና ጣዖት እንዲያመልኩ ሲያደርግ በማግኘቱ ይህንን እኩይ ተግባር በመቃወም ገና በ20 ዓመት ዕድሜው የሰማዕትነት ተጋድሎውን ጀመረ፡፡ በመንፈስ ቅዱስ አነሳሽነትና በእግዚአብሔር ላይ ባለው የፀና እምነት መሠረትም የዚህ ዓለም ተድላና ደስታ ከንቱ መሆኑን በመገንዘብ ያለውን ሀብት ሁሉ ለድኆችና ለምስኪኖች በመስጠት ሹመቱንና ሽልማቱን በጠቅላላ የዚህን ዓለም ክብር ሁሉ በመናቅ ከንጉሡ ከዱድያኖስና ሰባ ነገሥት በመባል ከሚታወቁት ኃያላን ጋር ተጋድሎውን ቀጠለ፡፡ “ምንት ይበቁዖ ለሰብእ ለእመ ኵሎ ዓለመ ረብሐ ወነፍሶ ሀጉለ” (ማቴ 16÷25) የሚለውም የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቃለ ወንጌል መመሪያው ስለነበረ የዚህ ዓለም ከንቱ ነገር ሁሉ በእሱ ዘንድ ፈጽሞ የተናቀና የተጠላ ከመሆኑ የተነሣ ለሥጋዊ ሕይወቱም ሳይሳሳና ሳይፈራ በንጉሡ ፊት ቆሞ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ የሚያምን እውነተኛ ክርስቲያን መሆኑን እየገለጠና እየተናገረ ስለእውነተኛው አምላክ መመስከርና ማስተማር ጀመረ፡፡
ንጉሡና የእሱ ተከታዮች የሚሰግዱለት ጣዖትም ምንም ምን ማድረግ የማይችል ደካማ ፍጡር መሆኑን በሚገባ ከአስረዳ በኋላ ሰማይና ምድርን፣ የሚታየውንና የማይታየውን ሁሉ የፈጠረውን እውነተኛውን አምላክ እንዲያመልኩና ለእሱም እንዲሰግዱ እያስተማረ የንጉሡን ሚስት ንግሥቲቱን ሳይቀር ሕዝቡን ሁሉ በማሳመን የሰማዕትነት ተግባሩን ቀጠለ፡፡ ንጉሡ ዱድያኖስ ግን በፍቅረ ጣዖት የተለከፈና ፈጽሞም የተመረዘ ስለነበረ የቅዱስ ጊዮርጊስን ቃል ሰምቶ ከአምልኮ ጣዖት ተመልሶ በእውነተኛው አምላክ በእግዚአብሔር ማመን አልቻለም፡፡ እንዲያውም ንግሥቲቱ እለእስከንድርያ የቅዱስ ጊዮርጊስን ትምህርት ሰምታ በኢየሱስ ክርስቶስ በማመኗ ምክንያት በመጋዝ ስንጥቀው እንዲገድሏትና መቀጣጫም እንድትሆን አድርጓል፡፡ እሷ ግን በኢየሱስ ክርስቶስ አምና ከቅዱስ ጊዮርጊስ በተማረችውንና በተረዳችው መሠረት በእውነተኛው ሃይማኖት ፀንታ በመሞቷ የሰማዕትነትን ክብር አግኝታለች፡፡
ከሐዲውና ጣዖት አምላኪው ዱድያኖስ በአምልኮ ጣዖት የፀና፣ እውነተኛውን አምላክ እግዚአብሔርንም የካደ ከመሆኑ የተነሣ እሱ ቃሉን ሰምቶ በእውነተኛው አምላክ ማመን ሲገባው በተቃራኒው ቅዱስ ጊዮርጊስ እሱ ለሚያመልከው ጣዖት ቢሰግድና በእሱም ጣዖት ቢያመልክ ከአባቱ የበለጠ ሹመትና ክብር እንደሚሰጠውና ከእሱም ቀጥሎ ባለው የመንግሥት ሥልጣን ላይ እንደሚያስቀምጠው ደጋግሞ ቃል በመግባት ያባብለው እንደነበር ስለቅዱስ ጊዮርጊስ ተጋድሎ በተጻፈው መጽሐፈ ገድል በሰፊው ተጽፎ ይገኛል፡፡
ቅዱስ ጊዮርጊስ ግን የእግዚአብሔርን እውነተኛ አምላክነት፣ ከሀላፊነቱንና ኃያልነቱን በሚገባ ያወቀ ከመሆኑም በላይ የዚህን ዓለም ከንቱነት ከልብ የተረዳ ስለሆነ የንጉሡ የዱድያኖስ ቃል አለታለለውም፣ ጊዜያዊ ሹመትና ሽልማትም አልማረከውም፡፡ እንዲያውም ሰባት ዓመት ሙሉ ተጋድሎውን በመቀጠል እጅግ አሰቃቂና ዘግናኝ የሆኑ ፀዋትወ መከራዎችን በመቀበል የኢየሱስ ክርስቶስ እውነተኛ ምስከር ሆኖአል፡፡ ብዙ አስደናቂ ተአምራትንም በማድረግ ብዙ አሕዛብን በኢየሱስ ክርስቶስ እንዲያምኑ አድርጓል፡፡
በንጉሥ ዱድያኖስ ትእዛዝ በቅዱስ ጊዮርጊስ ላይ የደረሱና የተፈጸሙ አሰቃቂና ዘግናኝ የሆኑ መከራዎችና ሰቃዮች እጅግ ብዙዎች ሲሆኑ ከነዚህ ውስጥ ጥቂቶቹ የሚከተሉት ናቸው፡፡
1.በንጉሡ ትእዛዝ አትናትዮስ በተባለ መሠሪይ (ጠንቋይ) የተዘጋጀና የተቀመመ ወዲያውኑ የሚገድል መርዝ እንዲጠጣ ተደርጓል፡፡ ግን “በእኔ የሚያምኑ እና የእኔ ደቀ መዛሙርት የሆኑ እባብ ቢይዙ፤ የሚገድል መርዝም ቢጠጡ አይጎዳቸውም” ብሎ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሐዋርያት እንደተገናገረው ምንም ጉዳት አልደረሰበትም (ማር. 16÷18)፡፡
2.የጠጣው መርዝ ጉዳት ሳያደርስበት በመቅረቱ ይኸው ዓላዊ ንጉሥ ተናዶ ትልቅ መጋዝ በማሰራት ሥጋውን እንዲቆራርጡትና እንዲከትፉት ከአደረገ በኋላ አጥንቱን አስፈጭቶና አቃጥሎ አመዱን ይድራስ በተባለ ተራራ ላይ በነፋስ እንዲበተን አድርጓል፡፡ በዚህም ጉዳት አልደረሰበትም ይልቁንም በተራራው ላይ ያሉ እንጨቶችና ቅጠሎች “ጊዮርጊስ ሆይ ጽና፤ በርታ” እያሉ ተአምራታዊ ድምጽ ያሰሙት ነበር፡፡ ከዚህም ሁሉ ስቃይና መከራ በኋላ ከሞት ተነሥቶ ተጋድሎውን ቀጥሏል፡፡ በዚህም ምክንያት “ዘሐረፀከ ዱድያኖስ፤ ወወገረከ ደብረ ይድራስ፤ ዘዘረወከ በነፋስ፤ ሰላም ለከ ጊዮርጊስ” በማለት አሁንም ታላቁ ሊቅ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ የዘመረለትን ስብሀተ ፍቁር ዛሬም ካህናት እዘመሩለት ይገኛሉ፡፡
4.ንጉሥ ዱድያኖስ ለአቆመው ጣዖት ባለመስገዱና እሱንም ባለማምለኩ፤ ይልቁንም ንጉሡን፣ መኳንንቱንና ሕዝቡን ለጣዖት አትስገዱ እሱንም አታምልኩ እውተናውን አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስን ብቻ እመኑ፡፡ ለእርሱም ሰገዱ እያለ በድፍረት በማስተማሩና ስለእሱም በመመስከሩ ቆዳው ተገፎ በሰውነቱ ላይ ጨው ተነስንሶበት በብረት ምጣድ ላይ እንዲጠበስና በእስትም እንዲተኮስ ተደርጓል፡፡ በዚህም ጉዳት ሳይደርስበት ከሞት ድኖአል፡፡
5.በመጨረሻም ሚያዝያ 23 ቀን አንገቱን በሰይፍ ተሰይፎ (ተቆርጦ) የመጨረሻውን ዕረፍተ ሞት አርፎአል፡፡ አንገቱን በቆረጡትም ጊዜ ከአንገቱ ደም፣ ውኃ፣ ወተትና ማር እንደፈለቀ መጽሐፈ ገድሉ ይተርካል፡፡ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን “ቅዱስ ጊዮርጊስ ሶበ ተከለለ፣ ደም ወማይ ወሀሊብ እምነ ክስዱ ፈልፈለ” እያሉ በዕለተ ዕረፍቱ የሚዘምሩትም ይህንኑ በማስመልከት ነው፡፡ ይህንንም የዕለተ ዕረፍቱን ታሪክ ሚያዝያ 23 ቀን የሚነበበው ስንክሳር የተባለው መጽሐፍ ሲገልጥ “ከዚህ በኋላ ራሱን ዘንበል አድርጎ በሰይፍ ቆረጡት፡፡ በመንግሥተ ሰማያትም አክሊላትን ተቀበለ፡፡ ከአገልጋዮቹም የቀሩት ሥጋውን ወስደው በልብስ ጠቀለሉት፡፡ ወደ ሀገሩ ልዳም ወሰዱት ቤተ ክርስቲያንም ሠርተው በውስጧ አኖሩት ከእርሱም ቁጥር የሌላቸው ብዙዎች ድንቆች ተአምራት ተገለጡ” በማለት ታሪኩን ያጠቃልላል፡፡
ይህ ቅዱስ ሰማዕት በሕይወተ ሥጋ እያለ በሰባት ዓመት ተጋድሎ ጊዜው ውስጥ ብዙ ተአምራትን እንደ አደረገና ተአምራቱን የተመለከቱ እጅግ ብዙ የሆኑ አሕዛብም በአዩአቸው ተአምራት ተመስጠው ከጣዖት አምልኮ ወደ እውነተኛው አምላክ ወደ እግዚአብሔር ተመልሰው የእውነተኛይቱ ቤተ ክርስቲያን አባላት ለመሆን ችለዋል፡፡ የአደረጋቸው ገቢረ ተአምራት እጅግ ብዙዎች ሲሆኑ ጥቂቆቹን ቀጥለን እንመለከታቸዋለን፡፡
1) በአንዲት መበለት ቤት የደረቀውን ምሰሶ አለምልሞ ትልቅ ዛፍ አስለደረገው “የክርስቲያን አምላካቸው ሰው መስሎ ወደ እኔ መጣ” እያለች መበለቷ በአድናቆት ስትናገር ቅዱስ ጊዮርጊስ “እኔ የአምላክ አገልጋይ ሆኜ የመጣሁ ነኝ እንጂ አምላክ አይደለሁም” በማለት ራሱን ዝቅ ክርስቶስን ግን ከፍ አድርጎ እየተናገረ ስለእውነተኛው የክርስትና ሃይማኖት በመመስከሩ ብዙዎችን አሳምኖአል፡፡
2) በንጉሡ በዱድያኖስና በሰባ ነገሥታት ፊት ፍርድ ለመቀበል ቆሞ ሳለ እነሱ የተቀመጡባቸውን ደረቅ የእንጨት ወንበሮች አለምልሞ ምልክት እንዲያሳያቸው በጠየቁት ጊዜ በጸሎቱ እንዚያ ደረቅ ወንበሮች ወዲያውኑ ለምልመው አብበውና አፍርተው እንዲታዩ አድርጓቸዋል፡፡ ይህንንም ድንቅ ተአምር በማየት ቁጥር የሌላቸው ብዙ አሕዛብ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ አምነዋል፡፡
3) ቤይሩት በምትባል አገር የሚኖሩ ሰዎች በየተራ አንዳንድ ልጅ ለዘንዶ እየገበሩ ዘንዶውን ያመልኩ ስለነበር ከዕለታት አንድ ቀን አንዲት ቤይሩታዊት ቆንጆ ልጃገረድ ለዘንዶው ግብር ልትሰጥ ወላጆቿ ወስደው ከዛፍ ላይ አኑረዋት ሳለች ቅ/ጊዮርጊስ በዚያ አልፎ በሚሄድበት ጊዜ በዛፉ ላይ ሆና ስላያት ለምንድነው በዚህ ዛፍ ላይ የተቀመጥሺው ብሎ ሲጠይቃት ለዘንዶ ግብረ ልሰጥ ነው አለችው፡፡ እሱም አይዞሽ በማለት እያረጋጋት ሳለ ሰዓቱ ሲደርስ ዘንዶው እንደለመደ መጥቶ ግብሩን ተቀብሎ ብላቴናይቱን ሊበላ ሲል ቅዱስ ጊዮርጊስ በክርስቶስ ስም ሲያማትብበት ባለበት ፈዞ ቆመ፡፡ በዚህ ጊዜ በያዘው ጦር ከገደለው በኋላ አንገቱን አሥሮ ያችን ቤይሩታዊት ልጃገረድ እያስጎተ ወደ ከተማ ወስዶ ለሕዝቡ በማሳየት “እናንተ ስታመልኩበትና ልጆቻችሁን ስትገብሩለት የነበረው ይህ አውሬ ራሱን እንኳን ማዳን የማይችል ነው” እያለ በማስተማሩና ብዙ ተአምራትንም በማሳያቱ ብዙ አሕዛብ በክርስቶስ እንዲያምን አድርጓል፡፡
4) ከላይ እንደተገለጠው አትናትዮስ የተባለው ጠንቋይ (መተተኛ) በንጉሡ ትእዛዝ ወዲያውኑ የሚገድል መርዝ ቀምሞና በጥብጦ ቢያጠጣው መርዙ ጉዳት አላደሰበትም፡፡ አትናትዮስ የተባለው ይህ ጠንቋይም በቅዱስ ጊዮርጊስ የተደረገውን ተአምር ከአየ በኋላ በቅዱስ ጊዮርጊስ አምላክ አምኖ ከመጠመቁም በላይ ወንጌላዊ ሐዋርያ ለመሆን በቅቶአል፡፡
5) ይህ ቅዱስ ሰማዕት የእግዚአብሔር መንፈስ ስላደረበት ከደረቅ ምድር ውኃ አፍልቋል፤ ሙታንን አሥነሥቷል፤ የዕውራንን ዓይን አብርቶአል፤ ለምፅን አንጽቶአል አጋንንት የያዛቸውን ሕሙማን ሁሉ ፈውሶአል፡፡
6) በተለያዩ ጊዜያት ከደረሰበት አሰቃቂ መከራ የተሣ ከአጋጠመው የሞት አደጋ ድኖ በሕይወት በመገኘቱና ከሞት በመነሣቱ በእግዚአብሐየር የማያምኑ ብዙ አሕዛብን የማሳመን ችሎአል፡፡
ወደ ዜና ዕረፍቱ እንመለስና ቅዱስ ጊዮርጊስ ወደሚገደልበት ቦታ በተወሰደ ጊዜ ገዳዮቹ ጥቂት የጸሎት ጊዜ እንዲሰጡት ጠይቆ በገዳዮቹ ፊት እጆቹን ወደ ሰማይ ዘርግቶ እየደለየ ሳለ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ተገልጦ “ድካምህን ሁሉ ተቀብያሃለሁ፣ ክብርህንም እንደወዳጆቼ ሐዋርያት አድርጌልሃለሁ፤ ስምህን ጠርቶ የሚለምነኝን ሁሉ ጸሎቱን ፈጥኜ እሰማዋለሁ፤ ዝክርህን የሚዘክረውን፤ በስምህ ወደታነፁ አብያተ ክርስቲያናት የሚመጣውንና የሚጸልየውን ሁሉ አንተ ከገባህበት መንግሥተ ሰማያት እንዲገባ አደርገዋለሁ፡፡
ወዳጄ ጊዮርጊስ ሆይ ሰባት ዓመታት ሙሉ የወንጌልን ቃል በማስተማር ልዩ ልዩ ጸዋትወ መከራን ስልተቀበልክ ሰባት አክሊላተ ክብር እሰጥሃለሁ፡፡ እስከዛሬ የተጋደልከው ገድለና የተቀበልከው መከራ ይበቃሃል፡፡ እንግዲህ ነፍስህ ከሥጋህ ተለይታ አስቀድሜ ወደአዝጋጀሁላት የክብር ማረፊያ ትሄዳለት፤ መላእክተ ብርሃንም በክብር ያሳርጓታልና በዚህ ደስ ይበልህ በማለት” ባርኮት ተሠውሮአል፡፡
ስለዚህ ቤተክርስቲያን ለዚህ ሰማዕት “ቅዱስ” የሚለውን የቅድስና ስም ከማስጠቷም በላይ በስሙ ጽላት ቀርፃና አብያተ ክርስቲያናትንም እያነፀች በዓላቱን በየጊዜው ስታከብር ኖራለች ወደፊትም እስከ ዕለተ ምፅአት ትቀጥላለች፡፡
በዚህ ዐቢይ ጾም ውስጥ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው ያሉት ሳምንታት ሁሉም የየራሳቸው ታሪክና ሰፊ ትምህርት እንደአላቸው ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ በዚህ አጭር ጽሑፍ መግለጥ የፈለግነው በጾሙ መካከል ደብረ ዘይት በመባል ስለሚታወቀው ዕለተ ሰንበትና ሳምንት ስለሆነ በውስጡም ታላቅ ምሥጢር ያለው በመሆኑ ስለእሱ በመጠኑ ማብራራት እንሞክራለን፡፡
በመሠረቱ “ደብረ ዘይት” ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለዳግም ምጽአቱ ያስተማረበትና ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታንን የገለጠበት ተራራ (ኮረብታ) ነው፡፡ “በስመ ሐዳሪ ይጼዋዕ ማኅደር” (ቤት በባለቤቱ ስም ይጠራል) እንዲሉ ብርሃነ መለኮቱን በገለጠበት ተራራ ስም “ደብረ ታቦር” ተብሎ የጌታችን በዓል እንደሚከበር ሁሉ ስለ ዳግም ምጽአቱና ስለምሥጢረ ትንሣኤ ሙታን ባስተማረበት ተራራ ስምም በዐቢይ ጾም ውስጥ አምስተኛው ሰንበት “ደብረ ዘይት” በመባል ይታወቃል፡፡ በዚሁ ዕለተ ሰንበትና ሳምንቱን ሁሉ ክርስቶስ በደብረ ዘይት ተራራ ላይ ተቀምጦ ስለዳግም ምጽአቱ ያስተማረው ወንጌል በሰፊው ይተነተናል ይተረካልም፡፡ በዚህ ዕለት የሚነበቡት ምንባቦችና የሚዘመሩት መዝሙራት፤ የሚቀደሰው ቅዳሴና የሚሰበከው ስብከት በአጠቃላይ የሚሰጠው ትምህርትና የሚተላለፈው መልእክት ሁሉ ዳግም ምጽአቱንና ትንሣኤ ሙታንን የተመረለከተ ነው፡፡
ወደተነሣንበት ርእስ እንመለስና “ዳግም ምጽአት” ወይም የክርስቶስ ዳግመኛ መምጣት ስንል ምን ማለታችን ነው? ዳግመኛ ይመጣል በምንልበት ጊዜም የመጀመሪያው ምጽአቱ መቼ ነበር? የሚሉ ጥያቄዎች ሊነሡ ይችላሉ፡፡ መልሱም እንደሚከተለው ይሆናል፡፡ አባታችን አዳም አትብላ የተባለውን ዕፀበለስ በመብላት የእግዚአብሔርን ቃል በመጣሱና ሕግ በማፍረሱ ምክንያት ከገነት በተባረረና የሞት ሞት አደጋ በገጠመው ጊዜ እግዚአብሔር ራሱ “ከልጅ ልጅህ ተወልጄ ሰው ሆኜ አድንሃለሁ” በማለት በገባለት ቃል ኪዳን መሠረት በኃጢአት ምክንያት ከነበረው ክብሩ ተዋርዶ ምድረ ፋይድ ወርዶ የነበረውን የሰው ልጅ ለማዳንና ወደነበረው ክብሩ ለመመለስ ሲል ከሰማይ ወደምድር በመውረድ ወደዚህ ዓለም መጥቶ ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋን ከነፍሷም ነፍስን ነሥቶ ሰው ሆኖ ለመወለድ ወደዚህ ዓለም የመጣው አመጣጥ የመጀሪያው ምጽአቱ እሱ ነው፡፡ አመጣጡ ግን በብዙ ሁኔታዎች ይለያል፡፡ ይኸውም መጀመሪያ ሰው ሆኖ ዓለምን ለማዳን በመጣ ጊዜ ከቅድስት ድንግል እናቱ ነፍስና ሥጋን ተዋሕዶ ሰው በመሆኑ ምክንያት በሰዎች ሁሉ ላይ ይደርስ የነበረውን ውርደት ገንዘብ አድርጎ በበረት ተወልዶአል፤ በዚህም ዓለም 33 ዓመት ከሦስት ወር በመኖር በምድር ላይ ተመላልሶአል፡፡ በለበሰው ሥጋም ተርቦአል፣ ተጠምቶአል፣ ብዙ ፀዋትወ መከራዎችንም ተቀብሎና በመስቀል ላይ ተስቅሎ በመሞቱ የሰውን ልጅ ሞት በሞቱ ሽሮአል፡፡ ከሞት ከተነሣ በኋላም በታላቅ ክብርና ምስጋና ወደ ሰማይ ዐርጓል፡፡
በዳግም ምጽአቱ ግን “የሰው ልጅ በክብሩ በሚመጣበት ጊዜ ከእርሱም ጋር ቅዱሳን መላእክት ሁሉ በዚያን ጊዜ በክብሩ ዙፋን ይቀመጣል” ተብሎ እንደተጻፈ (ማቴ 25÷31) አመጣጡ እንደዚህ አይደለም፡፡ የዳግም ምጽአቱ አመጣጥ በታላቅ ክብርና በመለኮታዊ ግርማ በቅዱሳን መላእክት ታጅቦ በክብር ዙፋን ላይ ተቀምጦ በጻድቃንና በኃጥአን ላይ እውነተኛ ፍርድን ለመፍረድና ለሁሉም እንደ እምነቱና እንደሥራው ዋጋ ለመክፈል እንደቀድሞው በትኅትና ሳይሆን በግርማ መለኮት የሚመጣ ስለሆነ በተለይ በሕጉ ፀንተው ላልኖሩና ቃሉን ላልጠበቁ ሰዎች እጅግ አስፈሪና አስደንጋጭ ነው፡፡
የሚቀጥለው ጥያቄ ደግሞ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በደብረ ዘይት ተቀምጦ ሳለ፣ ስለ ዳግም ምጽአቱ በነገራቸው ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ “ማዕዜ ይከውን ዝንቱ ወምንትኑ ተአምሪሁ ለምጽአትከ ወለኅልፈተ ዓለም” (ማቴ. 24÷3) የመምጣትህና የዓለም መጨረሻ መቼ ይሆናል? ምልክቱስ ምንድነው? ብለው ደቀ መዛሙርቱ ሐዋርያት ለብቻቸው ሆነው እንደጠየቁት ሁሉ እያንዳንዱ ሰው ዳግም ምጽአቱና የዓለም መጨረሻ መቼ ይሆን? ብሎ ሊያስብና ሊጠይቅ ይችላል፡፡ የዚህም መልስ ክርስቶስ ራሱ “ስለዚያች ቀንና ሰዓት ግን ከእግዚአብሔር ከራሱ በቀር የሰማይ መላእክትም ቢሆኑ ማንም ማወቅ አይችልም” ሲል እንደ አስተማረው ዕለቱ፣ ጊዜውና ሰዓቱ መቼ እንደሚሆን ስለማይታወቅ “ስለዚህ እናንተ ደግሞ ተዘጋጅታችሁ ኑሩ” (ማቴ 24÷44) በማለት ጌታችን በነገረን ቃ መሠረት በሕገ ወንጌሉ ጸንቶ ንስሐ ገብቶና ራስን አዘጋጅቶ መኖር ብቻ ነው፡፡ ሞትም ለሰው ልጆች ዕለተ ምጽአት ስለሆነና ከሞትም በኋላ ንስሐ ስለማይኖር በዚህች ምድር ላይ በሕይወት እያለን ተዘጋጅተን መኖር ያስፈልገናል፡፡
ዳግም ምጽአቱ መጀመሪያ ዓለምን ከጥፋት ለማዳን ከመጣው አመጣጥ የሚለይበት አንዱ ምክንያትም የጊዜው ጉዳይ ነው፡፡ ወደዚህ ዓለም መጥቶ አዳምንና ዘሩን ሰው ሆኖ እንደሚያድን ለራሱ ለአዳም ቃል በገባለት ጊዜ “በሐሙስ ዕለት ወበመንፈቃ ለዕለት እትወለድ እምወለተ ወለትከ” በማለት አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን ሲፈጸም እንደሚመጣ ዘመኑንና ጊዜውን አረጋግጦ ነግሮት ነበርና በዚሁ መሠረት ትንቢት እየተነገረለት ሱባኤም እየተቆጠረለት ቆይቶ ጊዜው ሲደርስ የመላእክት አለቃ ቅዱስ ገብርኤል በተናገረው ቃለ ብሥራት መሠረት ወደዚህ ዓለም መጥቶ ከቅድስት ድንግል ማርያም በነሣው ነፍስና ሥጋ ሰው ሆኖ ተወልዶአል፡፡ ሐዋርያው ቅ/ጳውሎስም “ነገር ግን የዘመኑ ፍጻሜ በደረሰ ጊዜ እግዚአብሔር ከሴት የተወለደውን ልጁን ላከ” በማለት የጻፈውም ይህንኑ መሠረት አድርጎ ነው (ገላ. 4÷4)፡፡
ቅዱሳን ሐዋርያት “ዳግም ምጽአቱ” መቼ እንደሚሆን ማወቅ ፈልገው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በደብረ ዘይት ተቀምጦ ሳለ ለብቻቸው ቀርበው “ንገረን የመምጫህ ቀን መቼ ነው? ምልክቱስ ምንድነው?” በማለት በጠየቁት ጊዜ ምልክቶቹን ሲነግራቸው ጊዜውን፣ ዕለቱንና ሰዓቱን እንዳልነገራቸው ቅዱስ ማቴዎስ በወንጌሉ ጽፎት እያነበብነው እንገኛለን (ማቴ. 24÷3-51)፡፡ “ጌታችሁ በየትኛው ቀን እንደሚመጣ አታውቁምና ተዘጋጅታችሁ ኑሩ” በማለት የሰጣቸውን የማስጠንቀቂያ ቃልም ከቅዱሳት መጻሕፍት በማንበብ ሁኔታውን መረዳት እንችላለን፡፡ አመጣጡም እንደሌባ በድንገት እንደሚሆን “ነገር ግን ይህን ዕወቁ ባለቤት ሌባ የሚመጣበትን ሰዓት ቢያውቅ ኖሮ ተግቶ በጠበቀ ነበር” እያለ በምሳሌ ከማስረዳቱም በላይ “ስለዚህ እናንተም ተዘጋጅታችሁ ኑሩ፤ የሰው ልጅ በምን ሰዓት እንደሚመጣ አታውቁምና” በማለት የተናገረውን ቃል ቅዱስ ማቴዎስ አሁንም እሱ ራሱ በጻፈው በዚሁ ወንጌል ዘግቦት ይገኛል (ማቴ 24÷43-44)፡፡
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስለዳግም ምጽአትና ስለዓለም መጨረሻ፤ ስለትንሣኤ ሙታንም ሁል ጊዜ የምታስተምር ቢሆንም በተለይ በዐቢይ ጾም ውስጥ “ደብረ ዘይት” በመባል በሚታወቀው ዕለተ ሰንበትና ሳምንቱን በሙሉ የበለጠ ትኩረት ሰጥታ እያስተማረች ኖራለች ወደፊትም እስከ ዕለተ ምጽአቱ ድረስ ትቀጥላለች ዕለተ ምጽአቱ (ዳግም ምጽአቱ) መቼ እንደሚሆን ዕለቱ፣ ቀኑና ሰዓቱ በግልጥ ባይታወቅም እግዚአብሔር ባቀደውና በወሰነው ጊዜ እንደሚሆንና መሆኑም እንደማይቀር፣ የታመነ ነው፡፡ ለዚህም ብዙ ማስረጃዎች አሉ፡፡ ከማስረጃዎቹም ጥቂቶቹ የሚከተሉት ናቸውና እንመልከታቸው፡፡
1. ቅዱሳን፣ ነቢያት ስለዳግም ምጽአቱና ስለትንሣኤ ሙታን አስቀድመው የተናገሩት ትንቢት መፈጸም ስላለበትና የማይቀር መሆኑም ስለሚታመንበት ነው፡፡ ከነዚህም መካከል ልበ አምላክ የተባለው ነቢዩ ዳዊት “እግዚብሔርስ ገሐደ ይመጽእ፤ ወአምላክነሂ ኢያረምም፤ እሳት ይነድድ ቅድሚሁ” (“እግዚአብሔር በግልጥ ይመጣል፤ አምላክችን ዝም አይልም፤ እሳት በፊቱ ይነዳል”) በማለት የተናገረው ትንቢት በምሳሌነት ይጠቀሳል፡
3. ጌታችን በምድር ላይ ሊያደርግ የሚገባውን ሁሉ ፈጽሞ በመስቀል ላይ ጸዋትወ መከራዎችን ሁሉ ተቀብሎ ከሞተና ከመቃብር ከተነሣ በኋላ ወደ ሰማይ በዐረገ ጊዜ ሐዋርያት ወደሰማይ ትኩር ብለው እየተመለከቱ ሳሉ ነጭ ልብስ በለበሱ ሁለት ሰዎች የተመሰሉ መላእክት እናንተ የገሊላ ሰዎች ሆይ ወደ ሰማይ እየተመለከታችሁ ስለምን ቆማችኋል? ይህ ከእናተ ወደ ሰማይ የወጣው (ያረገው) ኢየሱስ ወደ ሰማይ ሲያርግ እንዳያችሁት ሁሉ እንዲሁ ይመጣል” በማለት ስለዳግም ምጽአቱ መስክረዋል፡፡
4. ቅዱሳን ሐዋርያት በየመልእክቶቻቸው ሊቃውንትም በየመጻሕፍታቸው ስለዳግም ምጽአቱና ስለትንሣኤ ሙታን ጽፈዋል፡፡ ከእነሱም መካከል ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ ሰማያት፤ የሚንዋወጡበትና የሚያልፉበት ቀድሞ የነበረው ፍጥረት ሁሉ በእሳት ነበልባል የሚቀልጥባት፤ ምድርና በእሷ ላይ ያለው ፍጥረት ሁሉ የሚቃጠልባት የእግዚአብሔር ቀን እንደሌባ በድንገት እንደምትመጣ በመግለጥ (2ኛ ጴጥ. 3÷10) ስለዓለም መጨረሻና ስለ ዳግም ምጽአት በሰፊው ያስተማረ ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስም ወደ ተሰሎንቄ ሰዎች በጻፈው መልእክቱ “ወንድሞች ሆይ ስለዘመናትና ስለወራት ምንም እንዲጻፍላችሁ አያስፈልጋችሁም” ካለ በኋላ “የጌታ ቀን ሌባ በሌሊት እንደሚመጣ እንዲሁ ይመጣ ዘንድ ራሳችሁ አጥብቃችሁ አውቃችኋልና” በማለት በብዙ ምሳሌ መስሎ አስተምሮአል፡፡
5. ጌታችን በደብረ ዘይት ተቀምጦ ሳለ ለደቀ መዛሙርቱ የነገራቸው የዳግም ምጽአቱ ምልክቶች በየጊዜው እየታዩና በድርጊትም እየተፈጸሙ በመሆናቸውና ይህም ዳግም ምጽአቱ እየተቃረበ መሆኑን በግልጥ ስለሚያመልክት ዕለተ ምጽአት እና የዓለም መጨረሻ ጊዜው መቅረቡን ያስረዳል፡፡
ለምሳሌ ሕዝብ በሕዝብ ላይ ነገሥታትም በነገሥታት ላይ እየተነሡ በመላው ዓለም ጦርነት እየተካሄደ መሆኑና የጦርነትም ወሬ በየዜና ማሠራጫው ሁሉ በአስጊ ሁኔታ እየተነገረና “ጆሮን ጭው” የሚያደርግ ወሬ ዘወትር እየተሰማ ነው፡፡ የጦርነቱም ፍጥጫና ፉክክር በቀላል መሣሪያ ሳይሆን ዓለምን በቅጽበት ማጥፋት የሚችል የኑክልየር መሣሪያ በታጠቁ ኃይሎች መካከል መሆኑ ደግሞ በእውነትም የዓለም መጨረሻ ጊዜ ቀርበአል የሚያሰኝ ነው፡፡
ቀደም ሲል በ1ኛውና በ2ኛው የዓለም ጦርነት ከዚያም ወዲህ በተለያዩ አገሮች በየጊዜው በተደረጉ ጦርነቶች ያለቀውን እና በጦርነቱ የተጎዳውን ሕዝብ ብዛት ለታሪክ ጸሐፊዎች እንተውና በአሁኑ ጊዜ አልቃኢዳ፣ አይኤስ፣ አልሸባብ … ወዘተ እየተባሉ በሚጠሩ አጥፍቶ ጠፊዎችና አሸባሪዎች እንዲሁም ስለሰው ሕይወት ደንታ በሌላቸው የሥልጣን ጥመኞችና ዘረኝነት በተጠናወታቸው ኃይሎች በሚተኮሱ ጥይቶች በየቀኑ እንደቅጠል የሚረግፈው ሕዝብና በጦርነቱ ምክንያት አካላቸውን እያጡ በከባድ ችግርና በስቃይ ውስጥ የሚገኙት ሰላማውያን ወገኖችም በዓለም ውስጥ ቁጥራቸው እየበዛ መታየቱና በአጠቃላይ የዓለም ሕዝብ ፍቅርና ሰላም አጥቶ በሽብር ውስጥ መሆኑ እነዚህና የመሳሰሉት ዘግናኝ ነገሮች ሲታዩና ሲሰሙ የዓለም መጨረሻ ጊዜ የደረሰ መሆኑን የሚያመለክቱ እውነተኛ ምልክቶች ስለሆኑ እያንዳንዱ ሰው ከኃጢአት ርቆና ንስሐ ገብቶ ወደ እግዚአብሔር በመመለስ ራሱን ከጥፋት ያድን ዘንድ ተዘጋጅቶ መኖር ይገባዋል፡፡
ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህች ምድር ላይ የፈጸማቸው ድርጊቶች ሁሉ እንደ እንግዳ ደራሽ እንደ ውኃ ፈሳሽ በድንገት የተፈጸሙ ሳይኑ አስቀድሞ በኅሊና አምላክ የነበሩ፣ ትንቢት የተነገረላቸውና ሱባዔም የተቆጠራላቸው በመሆናቸው ሁሉም ጊዜአቸውንና ወቅታቸውን ጠብቀው የተፈጸሙ ናቸው፡፡
ለምሳሌ ያህል ስለጽንሰቱ፣ ስለ ልደቱና ስለ ጥምቀቱ፤ ስለሕማሙ፣ ስለስቅለቱና ስለሞቱ እንዲሁም ስለትንሣኤውና ስለዕርገቱ … ወዘተ ማለት ከጽንሰቱ እስከ ዕርገቱ ከዚያም በላይ ስለዕለተ ምጽአቱ ያሉት ሁሉ በትንቢተ ነቢያት የተነገሩ ናቸው፡፡ በዚህም መሠረት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከእናቱ ጋር ወደምድረ ግብፅ ስለመሰደዱ እና በዚያም ስለፈጸማቸው ተግባራት አስቀድሞ ነቢያት ተናግረው እንደነበረ በቅዱሳት መጻሕፍት ተጽፎ ይገኛል፡፡
ወደ ግብፅ ስለመውረዱ ነቢዩ ኢሳይያስ “ናሁ እግዚአብሔር ይነብር ዲበ ደመና ቀሊል ወይመጽእ ውስተ ምድረ ግብፅ ….” (እግዚአብሔር በፈጣን ደመና ተቀምጦ ወደግብፅ ይመጣል)፡፡ የሚለው የትንቢት ቃል ለጊዜው እግዚአብሔር በኤርሚያስ አድሮ የግብፅን ጣዖታት የሚያጠፋ መሆኑን የሚገልጥ ሲሆን ፍፃሜው ግን እግዚአብሔር አምላክ በረቂቅ ምሥጢርና በመንፈስ ቅዱስ ልዩ ግብር ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋን ከነፍሷም ነፍስን ነሥቶና በፍጹም ተዋሕዶ ሰው ሆኖ በተወለደ ጊዜ በወቅቱ በእስራኤል በመንግሥት ዙፋን ላይ ነግሦ በነበረው ጨካኝና ርጉም ሄሮድስ ምክንያት እናቱ ድንግል ማርያም ልጇ ኢየሱስ ክርስቶስን ይዛ ዮሴፍና ሰሎሜን አስከትላ ወደ ምድረ ግብፅ መሰደዷን የሚያመለክት ነው፡፡ (ኢሳ. 19÷1) “ፈጣን ደመና” የተባለች እመቤታችን ቅድስት ማርያም ናትና፡፡ ቅዱስ ኤፍሬምም እመቤታችን በደመና እንደምትመሰልና ደመናም ተብላ እንደምትጠራ “አንቲ ዘበአማን ደመና እንተ አስተርአይኪ ለነ ማየ ዝናም” (ማየ ዝናምን ቋጭራ የታየች እውነተኛ ደመና አንቺ ነሽ”)፡፡ በማለት ድንግል ማርያምን በደመና ጌታችን ኢየሱስ ከርስቶስን ደግሞ በማየ ዝናም መስሎ የተናገረው ቃል ትልቅ ማስረጃ ነው፡፡ እሱ ራሱ ኢየሱስ ክርስቶስም “እነ ውእቱ ማየ ሕይወት፡፡ (የሕይወት ውኃ እኔ ነኝ)” በማለት እውነተኛ ሕይወት ውኃ እሱ ራሱ እንደሆነ አረጋግጦ ተናግሮአል፡፡
ነቢዩ ሆሴዕም ጌታችን ከእናቱ ከድንግል ማርያም ጋር ወደ ምድረ ግብፅ ተሰዶ ሦስት ዓመት ተኩል ከቆየ በኋላ ሥልጣኑን የሚቀማው መስሎት ይገድለው ዘንድ በጥብቅ ይሻው የነበረው ጨካኙ ርጉም ሄሮድስ ከሞተ በኋላ በመልአኩ ቃል መሠረት ወደ አገሩ የሚመለስ መሆኑን አስቀድሞ የተናገረው የትንቢት ቃል ከላይ በርእሱ እንደተገለጠው “እምግብፅ ጸዋዕክዎ ለወልድየ” (ልጄን ከግብፅ ጠራሁት) የሚል ነው፡፡ ሆሴዕ 11÷1) ይህንንም ወንጌላዊው ማቴዎስ እነሆ የጌታ መልአክ በሕልም ለዮሴፍ ተገልጦ “ተንሥእ ወንሣእ ሕፃነ ወእሞ ወጒየይ ኃበ ምድረ ግብፅ፣ ወንበር ዝየ እስከ አመ እነግረከ” ሂሮድስ ሕፃኑን ሊገድለው ይሸዋልና ተነሣ ሕፃኑንና እናቱን ይዘህ ወደ ምድረ ግብፅ ሽሽ እስከምነግርህም ድረስ በዚያው ተቀመጥ አለው፡፡ እሱም ተነሥቶ ሕፃኑንና እናቱን ይዞ ወደ ግብፅ ሄደ ከእግዚአብሔርም ዘንድ “ልጄን ከግብፅ ጠራሁት” ተብሎ በነቢይ የተነገረው ይፈጸም ዘንድ ሄሮድስ እስኪሞት ድረስ በዚያ ኖረ” በማለት እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ልጇን ኢየሱስ ክርስቶስን ይዛ ከዮሴፍና ከሰሎሜ ጋር ወደ ግብፅ መሰደዷንና በመልአኩ ቃልም መሠረት ሄሮድስ በሞተ ጊዜ ወደ አገራቸው ወደ ምድረ እስራኤል መመለሳቸውን በቅደም ተከተል በግልጥ ጽፎት ይገኛል፡፡ (ማቴ. 2÷13-15)
ጌታችን እና እናቱ ድንግል ማርያም ወደ ምድረ ግብፅ በተሰደዱ ጊዜ የተጓዙት አድካሚ የሆነ የስደት ጉዞና በየመንገዱ ይደርስባቸው የነበረው ችግር በቀላል የሚገመት እንዳልነበረ መገመት አያዳግትም፡፡ ምክንያቱም እንደ አሁኑ ዘመን መንገዱ ባልሰለጠነበት፣ የየብስና የአየር መገናኛ ባልነበረበት፣ የእንግዶች ማረፊያም በሌለበት፣ ከአንድ ቦታ ተነሥቶ ወደ ሌላው ቦታ በአጭር ጊዜ መድረስ በማይቻልበት ያውም ሄሮድስን ከሚያህል ታላቅ የንጉሥ ባላጋራ ለመሸሽ የሚደረግ ጉዞ በመሆኑ ያ የሽሽት ጉዞ እጅግ በጣም አድካሚና አስቸጋሪ አሰልቺም እንደነበረ መገመት የሚያዳግት አይሆንም፡፡
ከመጀመሪያው ምዕት ዓመት ጀምሮ እስከአሁን ድረስ በምሥራቁም ሆነ በምዕራቡ የክርስትና ዓለም በቃልም ሆነ በጽሑፍ ስለእመቤታችንና ስለጌታችን ስደት የሚያወሱ ብዙ የታሪክ ማስረጃዎች እንደሚገኙ አያጠራጥርም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንም እመቤታችን ልጇን አዝላ ወደ ምድረ ግብፅ ስትሄድና ስትመለስ በዚያውም በምድረ ግብፅ ከአንዱ አውራጃ ወደሌላው አውራጃ ስትንከራተት የደረሰባትን ችግርና ያደረገችውን አሰቃቂ የስደት ጉዞ በተመለከተ በሰፊው የሚያስረዱ የታሪክና የብዙ ተአምራት መጻሕፍት እንዳሏት ይታወቃል፡፡ በዚህ ጉዞ ወቅትም ቅ/ዑራኤል እመቤታችንን እየመራት ወደ ኢትዮጵያ መጥታ በብዙ የታሪክ ቦታዎች እንደደረሰች የሚያወሱ ብዙ መጻሕፍት በሀገራችንና በቤተክርስቲያናችን በተለያዩ አድባራትና ገዳማት ይገኛሉ፡፡ በተለይም በጣና ውስጥ ያሉ እንደ ክብራን ገብርኤል እና እንደ ጣና ቂርቆስ ያሉ ደሴቶች በምሳሌነት የሚጠቀሱ ናቸው፡፡
ስለዚህ በምድረ ግብፅ እመቤታችንን ያስተናግዱ እንደነበሩት እንደ ደብረ ቁስቋም ያሉ ቦታዎች እንደሚከበሩ ሁሉ በኢትዮጵያም ያሉ የታሪክ ቦታዎች እንደዚሁ ሊከበሩና እንክብካቤም ሊደረግላቸው ይገባል፡፡ የጥንቶቹ አባቶችና እናቶች በተለይም ነገሥታቱ ከኢትዮጵያም አልፈው በውጭ አገር ያሉትን የእምነትና የታሪክ ቦታዎችን ይረዱና ይደግፉ አንደነበር ግልጥ ነው፡፡ አቴጌ ምንትዋብ የተባሉት የኢትዮጵያ ንግሥት እመቤታችንን ከመውደዳቸው የተነሣ ቅድስት ድንግል ማርያም ከስደት ስትመለስ በዚያ አርፋ ብዙ ተአምራት የፈፀመችባትን በምድረ ግብፅ የምትገኘውን ደብረ ቁስቋም የተባለችውን ገዳም ይረዷትና ይደግፏት እንደነበር ከታሪክ ማኅደር መረዳት ይቻላልና እኛም ታሪካውያን ቦታዎችን በመንከባከብና በማክበር ረገድ የቀድሞ አባቶችን አርአያ ልንከተል ይገባናል፡፡
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የእመቤታችን ድንግል ማርያምን የስደቷን መታሰቢያ ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 5 ቀን ባሉት ዕለታት በየዓመቱ በየትኛውም አገር ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ የስደቷን ነገር በሚያወሱ ልዩ ልዩ መዝሙራት እና ምስጋናዎች እያከበረች ኖራለች፡፡ ወደፊትም እስከዕለተ ምጽአት ያለማቋረጥ ትቀጥላለች፡፡
ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 5 ቀን ያለው ይህ ወር ክረምት አልፎ ደመናው ተገፎ ፀሐይ በድምቀት የምትታይበት ምድሪቱ ሁሉ በአበባ የምታሸበርቅበት ወቅት በመሆኑ ወሩ “ወርኅ ጽጌ ማኅሌቱም ማኅሌተ ጽጌ” በመባል ይታወቃል፡፡ በዚሁ አንፃር “በትር ትወጽእ እምሥርወ እሴይ ወየዐርግ ጽጌ እምጒንዱ …” ትርጓሜውም “ከእሴይ ሥር በትር ትወጣለች አበባም ከግዱ ይወጣል”፡፡ በማለት ነቢዩ ኢሳይያስ ቀደም ሲል ስለ እመቤታችን የተናገረው ትንቢት እውነተኛ ትርጉሙን እንዳገኘ መረዳት ይቻላል፡፡ (ኢሳ. 11÷1)፡፡
ከላይ እንደተገለጠው በወርኅ ጽጌ ውስጥ በየሳምንቱ እኹድ ከማታ እስከጧት ሌሊቱን በሙሉ በሚቆመው ማኅሌተ ጽጌ እመቤታችን ድንግል ማርያም ልጇ ኢየሱስ ክርስቶስን በጀርባዋ እያዘለች በእጆቿም እየታቀፈች ከቅዱስ ዮሴፍና ከሰሎሜ ጋር ያደረገችውን አሰቃቂ የስደት ጉዞ፤ ረኃቡንና ጥሙን (ጥማቱን)፤ ከዐይኗ የፈሰሰውን መራር ዕንባና ከቦታ ወደ ቦታ ስትዘዋወር ይደርስባት የነበረውን ከባድ ኃዘን የሚገልጡ የኃዘን መዝሙሮች ይዘመራሉ ይጸነጸናሉ፤ ይመረገዳሉ በመጨረሻም ወረቦቹ በየጊዜው እየተወረቡ ይሸበሸባሉ፡፡ የመዝሙራቱና የማኅሌተ ጽጌው በተለይም ሰቆቃወ ድንግል በሚባለው ክፍል የማኅሌቱና የመዝሙራቱ ምሥጢራቸው የሚያሳዝን ቢሆንም ምስጋናው እጅግ በጣም ደስ የሚያሰኝ ነው፡፡ ከዚህም ጋር ወርኃ ጽጌውን በሙሉ በጾምና በጸሎት የሚያሳልፉ አባቶችና እናቶች እንዳሉ ግልጥ ነው፡፡ ይልቁንም ከቅርብ ዓመታት ወዲህ አባቶችንና እናቶች ብቻ ሳይሆኑ ወጣቶችም በብዛት ሲጾሙት ይታያሉ፡ ወርኃ ጽጌን የሚጾሙ ሰዎች የሚጾሙት በቤተክርስቲያን መመሪያና ትእዛዝ ሳይሆን በየግል ፈቃዳቸው በእመቤታችን ላይ የደረሰውን ስደትና መከራ በማሰብ የሚጾሙት ጾም በመሆኑ ‹‹የፈቃድ ጾም›› በመባል ይታወቃል፡፡ ምክንያቱም በሕገ ቤተ ክርስቲያን የተደነገጉት ሰባት አጽዋማት ብቻ ሲሆኑ በወርኃ ጽጌ የሚጾመው ጾም በፍትሐ ነገሥት አንቀጽ 15 ላይ ከተደነገጉት አጽዋማት ጋር ቁጥር የሌለው በመሆኑ ነው፡፡ ቢሆንም “እድልው ለጾም” ለጾም አድሉ በሚለው ቃል መሠረት ወቅቱ ለእመቤታችን ያላቸውን ፍቅርና መንፈሳዊ ስሜት የሚገልጡበት በመሆኑ ዋጋ እንደሚያገኙበት አያጠራጥርምና ለምን ጾሙ ተብለው ሊወቀሱ አይችሉም፡፡
በመሠረቱ ስደት የሚያስከትላቸው ችግሮች እጅግ ብዙዎች በመሆናቸው በሃይማኖትና በፖለቲካ ምክንያት ሕይወትን ለማዳን ካልሆነ በቀር ስደት ፈጽሞ የሚመረጥ ነገር አይደለም፡፡ በሃይማኖት ምክንያት ለሚሰደዱ ግን ከርስቶስ ራሱ አርአያና ምሳሌ ሆኖ ከእናቱ ከድንግል ማርያም ጋር ከመሰደዱም በላይ “ስለጽድቅ የሚሰደዱ ብፁአን ናቸው መንግሥተ ሰማያት የእነሱ ናትና” በማለት ያስተማረው ትምህርት በአንቀጸ ብፁዓን ተጽፎ ስለሚገኝ ሃይማኖትን ላለመካድ የሚደረግ ስደት ዋጋ እንዳለው የታወቀ ነው፡፡
በአሁኑ ጊዜ ግን ብዙዎቹ ኢትዮጵያውያን ወጣቶች ስደታቸው በሃይማኖት ምክንያት ከሚመጣ ችግር ለመዳን ወይም በፖለቲካ ችግር ብቻ ሳይሆን እንጀራ ፍለጋ በሚል ሰንካላ ምክንያት በተቃራኒው ፈጣሪያቸውን እየካዱና ስመክርስትናቸውን እየለወጡ ከክርስትና እምነት ውጭ ወደሆኑ አገሮች የሚሰደዱት ስደት በብዙ መከራና ችግር ላይ እየጣላቸውና ሕይወታቸውንም ጭምር እያጡ ስለሆነ በተለይም ለክርስቲያኖቹ ባለፈው ጊዜ በሊቢያ በረሃ እንደተደረገው በሃይማኖታቸው ምክንያት በባዕድ አገር ብዙ ችግር እንዳይደርስባቸው በሃይማኖት አባቶች በመምህራንና በወላጆች በቂ ትምህርት ሊሰጣቸው ይገባል፡፡
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፣ በአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት፣ በአራዳና ጉለሌ ክፍለ ከተማ ሥር የሚገኘው የመንበረ ጸባዖት ቅዱስ በዓለ ወልድ ሕንጻ ቤተ ክርስቲያን ከዕድሜ ብዛት የተነሣ የሕንጻው መዋቅሮች በመናጋት ደረጃ ላይ የደረሱ በመሆናቸው የካቴድራሉ የሰበካ ጉባኤ ጽ/ቤት ባደረገው ያላሰለሰ ክትትል በአሥራ አንድ ወራት ውስጥ በተደረገ የጥገና እና የዕድሳት ሥራ 2,990,460.32 ብር ወጪ ጥራቱን በጠበቀ መልኩ ታድሶ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ፣ ፓትርያርክ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአክሱም ወእጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ በርካታ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን፣ የሰንበት ት/ቤት ወጣቶችና በርካታ ምዕመናን በተገኙበት ሐምሌ 28 ቀን 2009 ዓ.ም ተባርኮ ሐምሌ 29 ቀን 2009 ዓ.ም በቅዱስነታቸው በተገኙበት ቅዳሴ ቤቱ ተከብሯል፡፡
የመንበረ ጸባዖት ቅዱስ በዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን በ1883 ዓ.ም በዳግማዊ አፄ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት የተመሠረተ ሲሆን ቤተ ክርስቲያኑ የ127 ዓመት ዕድሜ ባለቤት መሆኑን ከቀረባ ሪፖርት ለመረዳት ተችሏል፡፡
ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርኩ ሕንጻ ቤተ ክርስቲያኑን በባረኩበት ወቅት ባስተላለፉት አባታዊ መልእክት “ቤተ ክርስቲያን ሆይ ኃይልን ልበሺ” በሚል የመጽሐፍ ቃል ንግግራቸውን ጀምረው ይህን የመሰለ ልማት ስላየን ደስ ብሎናል፡፡ ይህ ቤተ ክርስቲያን የረጅም ጊዜ አገልግሎት የሰጠ በመሆኑና ችግሩ የገባችሁ ባለሐብቶችና ምዕመናን ታድሶ በማየታችሁ እንኳን ደስ አላችሁ ብለዋል፡፡
በማያያዝም ቅዱስነታቸው በሰጡት ትምህርታዊ መልእክት ከመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ግቢ እስከ በዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ድረስ ያለው መንገድ ስፋትና ጥራት ባለው መልኩ የተሠራ በመሆኑ ደስ ብሎናል፤ ገንዘብ አላፊና ጠፊ ነው፤ ታሪክ ግን ለዘለዓለም ይኖራል በማለት አባታዊ መልእክት አስተላልፈዋል፡፡
የመካነ ሥላሴ (ቅዱስ በዓለ ወልድ) ቤተ ክርስቲያን የዕድሳት ሥራን አስመልክቶ ከካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ አስተዳደር ጽ/ቤት የቀረበ አጭር የሥራ ክንውን ሪፖርት፡፡
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአኵሱም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ ክብርት ዶ/ር ኂሩት ወ/ማርያም የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ሚንስትር ፣ ክቡር መ/ር ጎይቶም ያይኑ የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት ዋና ሥራ አስኪያጅ ፣ ክቡር አቶ ዮናስ ደስታ የቅርስ ጥበቃና ምዘና ባለሥልጣን ዳይሬክተር ፣ ክቡር አቶ ገ/ጻድቅ ሐጎስ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ባህልና ቱሪዝም ዋና ሥራ አስኪያጅ፣ የተከበራችሁ የጠቅላይ ቤተ ክህነት የመምሪያ ኃላፊዎች፣ የተከበራችሁ የአዲስ አበባ አድባራትና ገዳማት አስተዳዳሪዎች ክቡራንና ክቡራት በዚህ ምርቃት በዓል ላይ የተገኛችሁ ምዕመናንና ምዕመናት!!!
በቅድሚያ የመካነ ሥላሴ (ቅዱስ በዓለወልድ) ቤተ ክርስቲያን ዕድሳት ሥራ ተጠናቆ ለዚህ ታላቅ ክብረ በዓል ላይ እንድንገኝ ላደረገ ለጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስጋና ይድረሰው እያልኩ የዕድሳት ሥራውን በተመለከተ በካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት ስም አጠር ያለ ሪፖርት እንዳቀርብ እንዲፈቀድልኝ በትህትና እጠይቃለሁ፡፡
ወደ ዋናው የሥራ ሂደት ዝርዝር ጉዳይ ከመግባታችን በፊት ከቤተ ክርስቲያኑ ቀደምት ታሪክ በመነሣት ታሪካዊ ምሥረታውን አስመልክቶ አጠር ባለ ሁኔታ አስታውሰን ለማለፍ እንሞክራለን፡፡
የቅዱስ በዓለወልድ /መካነ ሥላሴ/ ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተው በ1883 ዓ.ም በዳግማዊ አፄ ምኒልክ አማካይነት ሲሆን ለምሥረታው የተነሳሱበትም ዋናው ምክንያት አንድ ባሕታዊ መነኩሴ “ከቤተ መንግሥትዎ በስተቀኝ ባለው ከፍታ ቦታ ላይ ሦስት ነጫጭ ርግቦች መጥተው ሲያርፉ በራዕይ አይቻለሁና (መካነ ሥላሴ) የሚል ጽሕፈት ያለበት ጽላት አስፈልገው በማምጣት እንዲተክሉ እግዚአብሔር አዟልና እንዲተከል ይሁን፡፡” ስለተባሉ በዚሁ መነሻነት መካነ ሥላሴ የሚል ጽሕፈት ያለበት ጽላት ሲያስፈልጉ ቆይተው ከአዲስ ዓለም በላይ ፉየታ ከሚባለው ቦታ እንዳለ በጥቆማ ስለደረሱበት ለቦታው ሌላ ጽላት ተፈልጎለት በንጉሡ ትእዛዝ በአለቃ ወልደ ያሬድ ኤላሪዮን አስመጭነት በወቅቱ የኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳሳት በነበሩት በግብፃዊው ሊቀ ጳጳስ አቡነ ማቴዎስ እጅ ከተረከቡ በኋላ ዳግማዊ አፄ ምኒሊክ ንጉሠ ሸዋ በተባሉ በ25ኛው ዓመት የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ሆነው በነገሡ በአንደኛው ዓመት ታህሣሥ 22 ቀን 1883 ዓ/ም የአዛዥ ዘአማኑኤል እልፍኝ ተባርኮ በዚሁ ቅዱስ ሥፍራ በመቃኞ /በመቃረቢያ/ ቆይቶ ይህ አሁን ለዕድሳት የበቃው ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን ለ12 ዓመታት በግንባታ ላይ ከቆየ በኋላ በ1895 ዓ/ም በመጠናቀቁ መስከረም 7 ቀን 1895 ዓ/ም ታቦተ ሕጉ ከነበረበት መቃረቢያ ወጥቶ በዓለ ንግሥ ተደርጎለት አዲስ ወደ ታነፀው ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን ገብቶ ቅዳሴ ቤቱ በዛሬው ዕለት ተከብሯል፡፡
በዚሁ አጋጣሚ ሳይጠቀስ የማይታለፈው ዐቢይ ጉዳይ ደግሞ ቀደም ሲል ጽላቱ ከግራኝ መሐመድ ወረራ በፊት ወረኢሉ ደሴ የነበረ ሲሆን በግራኝ ወረራ ምክንያት ካህናቱ አሽሽተው ወግዳ ወስደው አኑረው ለብዙ ዘመናት ከቆየ በኋላ የራስ ጎበና ባለቤት ወ/ሮ አየለች ከወሎ ወግዳ አስመጥተው አዲስ ዓለም በላይ ፉየታ ከተባለው ቦታ ላይ አስተክለው እንደነበርና ታሪኩ እንደሚያስረዳው በአፄ ምኒልክ ትዕዛዝ ወደ አዲስ አበባ መጥቶ በዚሁ ቦታ ላይ የተተከለ ሲሆን መካነ ሥላሴ የሚለው የደብሩ ስያሜም የተሰጠው ከጽላቱ ላይ ከተገኘው ጽሕፈት በመነሳት እንደሆነ ከታሪኩ ለመረዳት ተችሏል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ከታሪክም ሆነ ከተለያዩ የመረጃ ምንጮች መረዳት እንደተቻለው ቀደምት የኢትዮጵያ ነገሥታት ከክርስትና ሕይወታቸው በመነሳት ቀዳሚ ተግባራቸው ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን መሥራትና ማሠራት እንደነበረ የታሪክ ድርሳናት ጎላ አድርገው ያሳያሉ ለአብነት ያህል ለመጥቀስም አብርሃ ወአጽብሃ የተባሉት ወንድማማቾች ነገሥታት ቤተ ክርስቲያን
ከዚያም እነ ንጉሥ ላሊበላ ፣ ይምርሃነ ክርስቶስ ፣ ነአኩቶ ለአብና ሌሎቹም ነገሥታት በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ሲሆኑ አፄ ምኒልክና አፄ ኃይለ ሥላሴ ከከዋክብቱ ነገሥታት መካከል ጎልተው የሚታዩ ናቸው እነዚህ ነገሥታት ራሳቸው ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን መሥራት ብቻ ሳይሆን መኳንንቱና መሣፍንቱ ሕዝበ ክርስቲያኑም ጭምር ቤተ ክርስቲያን እንዲሠሩ ያረጀውን እንዲያድሱ፣ የተጎዳውን እንዲጠግኑና አቅማቸው በፈቀደው መጠን ለቤተ ክርስቲያን አስተዋጽዖ እንዲያደርጉ አዋጅ እስከ ማስነገር ደርሰው እንደነበር ሲወሳ እንደነበር በታሪክ ይነገርላቸዋል፡፡ አፄ ምኒልክ በዚሁ ጉዳይ ለአብነት ያህል ተጠቃሽ ናቸው ከዚህም ሌላ ርስተ ጉልት በመስጠትና በመትከል የመተዳደሪያ ሥሪት ሠርተውላት ቤተ ክርስቲያን ያለምንም ችግር ትተዳደር እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት ግን ቤተ ክርስቲያን በአማኞቿ አስተዋጽዖ ብቻ እንድትተዳደር የተደረገ ሲሆን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ቤተ ክርስቲያኗ በልማት ራሷን እንድትችል በማሰብ በቅዱስ ሲኖዶስና ቅዱሳን ፓትርያርኮች አመራር ሰጪነት አንዲሁም በመንግሥት ድጋፍ ሰጪነት በልማት ሥራ እየተንቀሳቀሰች የምትገኝ መሆኑ ግልጽ ነው፡፡ በአጠቃላይ ከላይ እንደተጠቀሰው ቀደም ሲል የነበሩት ነገሥታት የሀገር መሪዎች ብቻ ሳይሆኑ የቤተ ክርስቲያንም መሪዎች እና ጠባቂዎች ጭምር እንደነበሩ የሚታወቅ ሐቅ ነው፡፡
ወደ ቦታው ታሪክ እና ወደ ስያሜውም ስንመለስ ነገሥታቱ ቤተ ክርስቲያን ሲያንፁ ወይም ሲተክሉ በቅድሚያ የሚተክሉት ወይም የሚያንፁት በሥላሴ ስም እንደነበር የታሪክ ምንጮች ይገልጻሉ፡፡
ስለሆነም አፄ ምኒልክ መካነ ሥላሴን የተከሉት ከዚህ በመነሳት ነው፡፡ ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ቤተ መንግሥታቸውን ከእንጦጦ ወደ መሐል አዲስ አበባ አራት ኪሎ ካዛወሩ በኋለ አያታቸው ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ያሠሩትን ቀራንዮ መድኃኔ ዓለምን ጨምሮ አምስት አብያተ ክርስቲያናትን እንደሠሩ የሚታወቅ ሲሆን ይህ በአሁኑ ሰዓት 127ኛ ዓመቱን እያከበረ ያለው የዕድሜ ባለጸጋና በአዲስ አበባ ከተማ የሚገኘው ታሪካዊ ቅርስ የሆነው መካነ ሥላሴ (አሁን ቅዱስ በዓለወልድ) ቤተ ክርስቲያን በአሠራረሩ ቅደም ተከተል በ6ኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ነው፡፡
መካነ ሥላሴ የሚለው ስያሜ ወደ በዓለ ወልድ የተለወጠበት ምክንያትም ግርማዊ ቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ ይህን ዓለም አቀፋዊ ይዘት ያለውን ካቴድራል ከሠሩ በኋላ መንበረ ጸባዖት ቅ/ሥላሴ ካቴድራል የሚለውን ሥያሜ በማግኘቱና በአንድ ቦታና አስተዳደር ሥር አንድ ዓይነት ስያሜ ሊኖር እንደማይገባ ስለታመነበት የተሰየመለት ይመስላል፡፡
ይህ የትላንቱ ሲሆን ዛሬም ይኸው ጥንታዊ ቤተ ክርስቲያን ከዘመን ብዛትና ከረጅም ጊዜ አገልግሎት የተነሳ የጣሪያው ክዳን ቆርቆሮ በማፍሰሱ ጽላቱንና ቅዱሳት መጻሕፍቱን እንዲሁም በመቅደሱ ውጫዊ የግድግዳ ዙሪያ የሚገኙትን ቅዱሳት ሥዕላትና ሌሎችንም ንዋየ ቅዱሳት ከማበላሸቱም አልፎ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያኑን ሊያፈርሰው የሚችል መሆኑን የካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ አስተዳደር ጽ/ቤት ስለተገነዘበ እግዚአብሔር በነብዩ ሐጌ አድሮ እንደተናገረው “በውኑ ይህ ቤት ፈርሦ ሳለ እናንተ ራሳችሁ በተሸለሙ ቤቶቻችሁ ለመኖር ጊዜው ነውን?”ሐጌ ፩÷፬ ያለውን አምላካዊ ቃል መሠረት በማድረግ ከቅዱስነትዎ አባታዊ መመሪያ በመቀበል፣ የአዲስ አበባ አስተዳደር ባህልና ቱሪዝም ጽ/ቤቱን በማስፈቀድ የካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ከካቴድራሉ ዕድሳትና ልማት ኮሚቴ ጋር በመተባበር የሰንበቴ ማኅበራትንና በጎ አድራጊ ክርስቲያኖችን በማስተባበርና እርዳታ በመጠየቅ እንዲሁም ከአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት እና ከቅርስ ጥበቃና ምዘና ባለሥልጣን ባገኘው ፈቃድ መሠረት ቅርሱ ይዘቱን ሳይለቅ ተገቢውን ሁለንተናዊ ጥገናና ዕድሳት ተደርጎለት የተጠናቀቀ በመሆኑ እነሆ ቅዳሴ ቤቱን በዚሁ ዕለት በከፍተኛ ድምቀትና ስነ-ሥርዓት በማክበር ላይ እንገኛለን፡፡
በተመሳሳይና ደረጃውን በጠበቀ ሁኔታ የመሐል ወራጆቹ ሙሉ በሙሉ ከነክፈፉ በአዲስ ሲቀየር ማገሩም በአዲስ ሞራሌ ተተክቷል፣ የቆርቆሮ ክዳኑም በባለ 28 ጌጅ ቆርቆሮ ተቀይሯል የቆርቆሮው ብዛትም በቁጥር 552 ሲሆን ሥራውም እጅግ በታወቁና በቤተ ክርስቲያን ሥራ ላይ የብዙ ዓመታት ልምድ ባላቸው አቶ ደምሰው ደገፉ በተባሉ ጠንቃቃ ባለሞያ ተሠርቶ ለዚህ ምርቃት በቅቷል የጣሪያው ጉልላትም ባማረና በተዋበ ሁኔታ እንዲሠራ የተደረገ ሲሆን በጉልላቱና በክፈፉ ዙሪያ የሚገኘው መርገፍም በልዩ ግርማ ሞገስ በአዲስ መልክ ተሠርቶ ተጠናቋል፣ በውጫዊው የጣሪያ ክፍል ማለትም በደረጃው ዙሪያ የሚገኘው የጣሪያ ክፍል ዙሪያው የመስቀል ቅርፅ ባለው ጣውላ ኮርኒስ ተሠርቷል፣ በተዛነቡ ዙሪያ የሚገኘው ክፍልም ቅርስነቱን ሳይለቅ በስስ ጌጠኛ አልሙኒየም መሰል ላሜራ ልምድ ባለው ባለሙያ እንዲሠራ ተደርጓል፡፡
ሦስቱም የቤተ ክርስቲያን ክፍሎች ማለትም ቤተ መቅደሱ፣ ቅድስቱና ቅኔ ማኅሌቱ በውስጡ ያለው አፈር ተቆፍሮ ወጥቶ በኮንክሪት ሊሾ የተደረገ ሲሆን እንዲሁም ቅድስቱና ቅኔ ማኅሌቱ በፐርኬ ጣውላ እጅግ በተዋበ መልኩ ተነጥፏል በተጨማሪም ከፐርኬው በላይ ደረጃውን የጠበቀ ምንጣፍ አንዲለብስ በበጎ አድራጊ ተገዝቶ ተዘጋጅቶለታል፡፡
በሕንፃ ቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ በውስጥም ሆነ በውጭ የተሣሉት ሥዕሎችና ሐረጎች ቅርፃቸውም ሆነ ሐረጋቸው ባለበት ሁኔታ በጥንቃቄ አስፈላጊው እድሳት የተደረገላቸው ሲሆን እንዲሁም የውጭና የውስጥ ሙሉው የግድግዳ ቀለም የመቀባት ሥራ ተከናውኗል፡፡
የቤተ ክርስቲያኑ ውስጣዊ ክፍል መብራት ቢኖረውም ደረጃውን ያልጠበቀ በመሆኑ ይህም በጣም በተዋበና ባማረ መልኩ ዙሪያውን በአዲስ መስመር በተንጠልጣይ አምፖሎች ተቀይሯል፡፡ ውጫዊ ክፍሉም (ተዛነቡ) ቀደም ሲል መብራት ያልነበረው ሲሆን በጣሪያው ማለትም አዲስ ኮርኒስ በተሠራው ዙሪያ አዲስ የኤሌክትሪክ የመስመር ዝርጋታ /ኢንስታሌሸን/ ፣ ማቀፊያዎችና አምፖሎቹም ጭምር በአዲስ ተተክቷል፡፡
በአዲስና በተሻሻለ ይዘት ምሥጢራዊ ትርጉሙን በጠበቀ መልኩ ማለትም ፀወርተ መንበር ኪሩቤል /ዐርባዕቱ እንስሳ/ ፣ 24ቱ ካሕናተ ሰማይ ሱራፌል ምስልና፣ ጌታ በምሴተ ሐሙስ ከደቀ መዛሙርቱ ጋር የመጨረሻውን ራት ያደረገበትንና ሥርዓተ ቁርባንን የመሠረተበትን እንዲሁም ሌሎች ምሥጢራቸውን የጠበቁ ቅርፃዊ ሥዕሎች የተሣሉበት እጅግ የተዋበ ልዩ መንበር ከእንጨት ተቀርፆ ለአገልግሎት እንዲውል ተደርጓል፡፡
ቀደም ሲል በበዓለ ወልድ ቅፅረ ግቢ የሚገኙት የመካነ መቃብር ቦታዎች የቤተ ክርስቲያኑን ቅፅረ ግቢ በማጣበባቸው ምክንያት ለአገልግሎት የሚመጣው ምዕመን የማስቀደሻም ሆነ የጸሎት ቦታ ባለማግኘቱ ሐውልቶቹን ማንሳት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ ይህንኑ ጉዳይ በማስመልከት ለቀብሩ ባለቤቶች በተለያዩ የመገናኛ ብዙኃን በማስነገርና በተያያዥም ለማየት አመቺ በሆኑ ቦታዎች ላይ ዝርዝራቸውን የያዘ ማስታወቂያ የተለጠፈ በመሆኑ ቤተሰቦች ከመገናኛ ብዙኃን በመስማት እና የተለጠፈውን ማስታወቂያ በማየት ወደ ካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት በመምጣታቸው የካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት የውይይት መድረክ በመፍጠር 99% (ዘጠና ዘጠኝ ከመቶ) ከሚሆኑ ቤተሰቦች ጋር በተደረሰው ስምምነት መሠረት በቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ ያሉት መካነ መቃብራት አጽማቸው ሳይነሳ
ባለበት ሆኖ በተለያየ ቅርፅ የተሠሩት ሐውልቶችና ዙሪያቸውን የታጠረው አጥር ብቻ እንዲነሳ ተደርጎ ዛሬ ዙሪያውን አምሮና ተውቦ የሚታየው መጠለያ “በአንድ ወንጭፍ ሁለት ወፍ” እንዲሉ ሕያዋኑ ለሙታኑ እንዲጸልዩ ሆኖ መጠለያው ለሁለት አገልግሎት እንዲውል ሆኖ ተሠርቷል፡፡
ቀደም ሲል የካቴድራሉና የመካነ ሥላሴ (ቅዱስ በዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን) ቅፅረ ግቢ ቦታው በመካነ መቃብር ተይዞ ካቴድራሉና ቅዱስ በዓለወልድ ቤተ ክርስቲያን ግቢው ተለያይቶ የነበረ ሲሆን በተለይም የመካነ መቃብር ሥፍራው እጅግ ከመጣበቡም በላይ ጽዳቱ ያልተጠበቀና የቆሻሻ ማጠራቀሚያ ቦታ በመሆኑ ቤተ ክርስቲያኑ እንደ ታሪካዊነቱና ቅርስነቱ አንፃር ሲታይ እንኳንስ በቱሪስት ሊጎበኝ ቀርቶ ምዕመናኑ በወርኃዊና ዓመታዊ ክብረ በዓል ወደዚህ ቦታ ለመምጣት እጅግ በጣም እየተቸገሩ እንደሚገኙ ለሁላችንም ግልጽ ቢሆንም ሕዝበ ክርስቲያኑን ለመቀስቀስና ለማንቃት እነዲሁም የግቢውን ውበትና ጽዳት ለማስጠበቅ ያህል በመቃብር የተጨናነቁ ሥፍራዎችን በማንሳት የካቴድራሉንና የቅዱስ በዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያንን ለማገናኘት ጥረት ተደርጓል፡፡
ቅጽረ ግቢውን ለማስዋብና ለማጽዳት እንዲሁም ለማገናኘት በተደረገው ጥረት ቅዱስ በዓለ ወልድ የመረጣቸው ባለሀብት ለአምስት ተከታታይ ቀናት ግሬደር በማስመጣት የቁፋሮና የማስተካከል ሥራ ያሠሩልን ሲሆን በተለይም እንይ ኮንስትራክሽን የተባለው ድርጅት ሙሉውን የአስፋልት ሥራ ለማከናወን በገባልን ቃል መሠረት ከፍተኛ መዋዕለ ንዋይ በመመደብ ከቁፋሮና አፈር ከማንሳት ሥራ ጀምሮ አሁን አምሮ የሚታየውን የሰብ ቤዝ ሥራ አከናውነው ለቀጣይ አስፋልት ሥራ ምቹ አድርገውት ይገኛሉ፡፡
ሸ. ከላይ ለበዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን ዕድሳት፣ የመጠለያ ሥራ ከካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት ወጪ የተደረገና ከበጎ አድራጊ ምዕመናንን የተሰጠ ገንዘብ ከዚህ በመቀጠል አቀርባለሁ፡፡
ጠቅላላ ድምር ————2,990,460.32 መሆኑን እየገለጽኩ ቅዱስነትዎ ለዚህ ሥራ አስተዋጽዖ ያደረጉልንን በጎ አድራጊዎች እንዲባርኩልን በቅዱስ በዓለ ወልድ ስም እጠይቃለሁ፡፡
ይህ በኢትዮጵያ ኦርቶዶስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቀደምትነት ያለውና ዓለም አቀፋዊ ይዘት ያለው ካቴድራል እንደመሆኑ መጠን ማንኛውም ታላላቅ ሃይማኖታዊ፣ ዓለም አቀፋዊ ስነ-ሥርዓቶች
የሚናወኑበት ከመሆኑም በላይ ሁለት ታላላቅ ቅዱሳን የሃይማኖት አባቶችና፣ ሁለት ታዋቂ የሀገር መሪዎች፣ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ የንጉሣውያን ቤተሰቦች፣ ሚንስትሮች አርበኞች፣ የሌሎችም ታዋቂና የሀገር ባለውለታዎች አፅም ያረፈበትና የሚገኝበት ታላቅ ቦታ ስለሆነ መንግሥትን ጨምሮ ከቅዱስ ሲኖዶስ አንስቶ እስከ ሕዝበ ክርስቲያኑ ድረስ ያሉ አካላት ለካቴድራሉ ችግር ትልቅ ትኩረት ሊሰጡበት ይገባል ስንል እግረመንገዱን መልእክታችንን ለማስተላለፍ እንፈልጋለን፡፡
1ኛ. በአፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት የነበረው ይዞታ በካርታ ላይ እንደሚያሳየው 142,000.00 (አንድ መቶ አርባ ሁለት ሺህ ካሬ ሜትር) በደርግ ዘመነ መንግሥት የተወረሰውን ጨምሮ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የካቴድራሉ ይዞታ በግለሰቦችና በድርጅቶች ተይዞ ስለሚገኝ የኢፌዲሪ መንግሥት በ1987 ዓ.ም ባወጣው መመሪያ በካርታ ቁጥር 5634 ተመዝግቦ የሚገኘው ከላይ የተጠቀሰው የካቴድራሉ ነባር ይዞታ እንዲከበርላቸው ተብሎ ከጠቅላይ ሚኒስቴር ጽ/ቤት የሰርኩላር ደብዳቤ የተላለፈልን ቢሆንም እስከ አሁን ድረስ ነባር ይዞታችን እንዲከበርልን ለጠቅላይ ሚኔስቴር ጽ/ቤትና ጉዳዩ ለሚመለከታቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች አቤቱታ በማቅረብ ላይ የምንገኝ ቢሆንም እስከአሁን ድረስ ጥያቄያችን መልስ ሳያገኝ በእንጥልጥል ላይ የሚገኝ መሆኑ፣
2ኛ. ከ50 ዓመታት በላይ እድሜ ያስቆጠረውና ታላላቅ የቤተ ክርስቲያን አባቶችንና በተለይም ቅዱስነትዎንና ሌሎች ምሁራንን በማፍራት የሚታወቀው የካቴድራሉ 1ኛ ደረጃ ት/ቤት በአዲስ መልክ ዘመናዊ የመማሪያ ሕንፃ ለመገንባት ያስችለን ዘንድ በግቢው ውስጥ የሚኖሩ ነዋሪዎች ተለዋጭ ቦታ እንዲሰጣቸው በከተማው አስተዳደር መመሪያ ቢተላለፍም እስከ አሁን ድረስ አፈጻጸሙ መዘግየቱ ለካቴድራሉ ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት ዋና ዋና ተግዳሮቶች ናቸው፡፡