Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሰምየን አሪትራ ክሳዕ ዝሓለፈ 150 ዓመት ኣቢሉ ክርስትያን ነበረ፡ ክልተ መንሳዕ፡ ክልተ ማርያ፡ ኣስገደ በቕላ (ሳሐል)፡ ቢለን ታርቀ ኮኑ ታውቀ ተረርቲ ክርስትያን ነበሩ፡ ክሳዕ ትግራይ-ኣምሓራ ዘበሳብሱዎም፡ ኣደዳ ዓንዳፋት ግብጺ ዚገድፉዎም፡ ገበን ክርስትያን ተዋህዶ ደቡብና ተዘርዚሩዶ ይውዳእ ኮይኑ፡ ርግጽ ሰምየን ምዕራባዊ ሃገርና፡ እቲ ጋሥ-ሰቲት ምድሪ ኩናማ ኣምለኅቲ እንኮ ኣና ነበረ? እምበር ዓዲ ኣስላም ተዛረብቲ ዓረብ ኣይነበረን፡ ብድሩስ ትውፊት ዝመጸ ኮነ ዕሊ ኣምልኆ፡ አሪትራ ኣግዚያዊት ነበረት፡ ካብ 2ይ ክፍላ 19ይ መዋ. ድክ. ግን ብልሳን ዓረብ ምጽሓፍን ምምዝጋብን ጀመረ፡ እዚ ሓረግ ከጋጊ የብሉን፡ ፍልጠት ሓድሓደ ኣባል በተክህነት ተርግዋም ቅ. ጽሑፍ፡ ገድሊ፡ ሕጊ፡ ሳይንስ ካልእ ዓይነት ዓረባዊ ጽሑፍ ሓደ ኣገዳሲ መንጽር ምህሮ ልሳን ከኣ ከፈተ፡ ክሳዕ ኢየሩሳለም ንግደት ዝከደ ሞኖኮስ ምስ ካልእ እማኒ፡ ዓረብ ተመሃረ ክንብል ኢና፡ ዓቕሚ ምህሮኡ ግን` ኣይሰፈርናን
ወረርቲ እቶም ዓባሳዊያን (ከሊፋታት ባግዳድ) ሕልፊ ዝቐደሙ ዑማያዊያን (ከሊፋታት ደማስቆ) ንዳህላክ ጽዕንቶ እምነቶምን ትውፊቶምን ኣዕለቡሉ፡ ናበይቲ ስርዓት ባግዳድ ነቲ ደስየታዊ ወገና ካብ ኣውራ-የብሱ በተኁዎ፡ ልሳኖም ከም ሓዲስ ኣስላማይ እምነቶምን ትውፊቶምን ኣብኡ ዘረዉ እሞ ኣብኡስ ብሓቂ ሱር ሰደደ፡ ግን ኣብኡ ጥራይ ኢዩ፡ ከምቲ ኣግኣዚ ኣብ መኣዲ እምነት መሓመድ ዘይተሓወሱ ከምኡ ኣስላም ምስ ዓረባዊ ዘረባኦም ኣብዚ ገጽ ኣፍሪቃ ተወገዙ፡ ብስም እቶም ትማሊ እንከሎ ሎሚ ዲዮም “ነጋዶ ባሮት” ዘረፍቲ ምዝራብ ኣይኮነን ዕላዊ ዚኀውን፡ ልሳን ዓረብ ኪጉናዕ፡ ትግረ፡ 30% ልሳን ህዝቢ ኪውገድከ መን ይብህግ
ሎሚኀ እንታይ ዓረባዊ ኣሰር ተረፎ ደስየት ዳህላክ፡ ኣብ ንግዲ፡ ኣብ ሃይማኖት፡ ርግጽ ሓይሊ ይህሉዎ”፡ ከም ተራ መዋስእ ልሳን ደስየታዊያን ግን ትግረ፡ ኣፋር፡ ዳሃሊክ ልሙድን ህዝባዊን ጸንሐ፡ እቲ ርኡይ፡ ዕሊታት ሃይማኖት እስላም ዚምስክር ሓያሎ ዑና መቓብር፡ ምስ ወለዶዊ ሓባሪ መዘክሩ፡ ብመንጽር ልሳን ኮነ ዛንታ ኣገዳሲ ኢዩ፡ ኣገዳሲ እሞ ዛጊት ዘይተገምገመ ምበልና፡ ናይ ምውት ወለዶ፡ ዕድመ፡ መንነት፡ ወዘተ. ብፍሉይ ካሊግራፍ (እንከሎ በቲ እዱም ኩፊ ቅርጹ) ምዝጉብ ዚርአን፡ ዛጊት ኣብ ወረቐት ዘይተሓተመ ቃላዊ ታሪኅን መገደሰና እሞ ነየናይ ስርዓት ሃገር ኢና ክንላቦ፡ ተማሊ በቶም መራኀስቲ ጣልያን ዝተዘረፈን ዚዓኑ ዘሎን ደስየታዊ ሓድጊና፡ ልሳን ዓረብ ልሳና ይኁን ኣይኁን የሕዝን ኢዩ፡ ኣብዚ እውን ክስፈትና መገምት የብሉን
ኣብ ወሳስን ባሕሪና ዝሰፈሩ ካብ ሰምየን ሳሐል ናብ ደቡብ ኣፋር፡ ነጋዶኦም፡ ገፈፍቲ ዓሳኦም፡ ሓጀጅቶም ነቲ ልሳን ዓረብ ምስ ልሳናቶም፡ ኣፋር፡ ትግረ፡ ሳሆ? መሳሊ ከም ዝደረቡዎ ክንእምት፡ ገለ ጀበርቲ ነጋዶ ኮይኖም ምስ ትግራዊኦም ኪጥቀሙሉ፡ ናብ ምዕራባዊ ቆላና ገጽና ክንጥምት ከኣ እቶም ሕዳረብ ብፍላይ ምስ ትግረን በጃዊን ኪደራርቡዎ ምስ ካልኦት ናብ ሱዳን ዚሰግሩ ኮኑ ንየው-ነጅው ዚብሉ ወገናት ምስቶም ሰብ ሱዳን እውን ኪዋስኡሉ እንተ ጸንሑ፡ ልሳን ዓረብ ነቲ ቀሃሚ ወይ ብቀደሙ ስሑው ዘረባ ቁሠታዊ ቅላስ “ዳሃሊክ” ሓድጊና እክዋ ኣይሰረዞን፡ ልሳን ዓረብ ከም ንጽበዮ ልሳን ዓረብ ተረፈ፡ ዓረብ ማዕዶ መበቆሉን ዓዱን ከም ዝነበረ፡ ከምኡ ጸንሓና፡ እዚ ሰሩ ብሓዲስ እቲ እምነት እስላም ኣብ ወገናትናን ዱቡብ ሕግዋናን ኣብ ነዊሕ ዘበን ካን እፉፍ-ውጉዝ ነበረ፡ እቲ ጂሃዳዊ ፅፍራ ኣሕመደ ግራይ (1529-1541 ድክ.) ኮነ እቲ ዑትማናዊ-ቱርኪ ወራሪ (1557-1586? ድክ.) ኮነ ቱርከ-ግብጻዊ (ክፍላ መዋ. 19 ድክ.) ኪቕየሮ ኣይከኣለን
ኣብ ቀረባ ዘመናዊ መዋዕልና እቶም ምዕራብዊያን ከይተዓደሙ ኪውስኑልና ነገር ኪጽይቑልና ጽልዋ ፖሊቲካኦም ኣዕለቡልና፡ ኩሉሳዕ ብፍላጥ-ክፋእ ዶ ነበረ፡ እንድዒሎም፡ ይንገሩና፡ ኣብ ሓምሳታት ብፍላይ ንልሳን ዓረብ ንምንታይ ሓለዩ፡ እንትርፊ ኪገምዑን ኪገዝኡን፡ ግን ዓረባዊ ከም ዕላዊን ትምህርታዊን ናውቲ ከገልግል ጥቕሙ ነበሮ፡ ኣብ ትልሙ፡ ኪኁለፍ ዛንታን ትውፊትን ደጊም ተገመየና፡ እቲ ጥቕሙ እዚ ኢዩ፤ ብልሳን ዓረብ ዝተቐለመ መዛግብ ዛንታ ምንባብ ምረድኣና፡ እቲ ዓረባዊ መዛግብ መን ኢዩ ዘንብበልና ሎሚ፡ ብዘይ መጠን ውሑድ ኢዩ ፍቕዱን ዓቕሙን ክኢላና ክንብል ድፍረት እንተመሰለ፡ ተርጎምቲ ሰብ ሓቦ ከም ዚጎድሉና ጥርጥር የልቦን፡ እዚታት ከስ ነቲ ሕቶ ልሳን ዓረብ ምፍኅዋስ፡ ዕላዊ ይኁን ኣይፋሉን ምባል ኣይኣክልን
ሰብ ብሪታኒያ ወይ ኣመሪካ ፋዕራ ልሳንዶ ነበሮም፡ ካብ ልሳን ከኣ ልሳን ዓረብ ዶ ፈተዉ፡ ፈተዉልና፡ ነኪራን ዘርኢ፡ ንልሳን ዓረብ ጽረ ሓድነት ህዝቢ አሪትራ ከም ዝወንፀፉዎ ሰንጣቕ ናውቲ መግዛእቲ፡ ሕልፊ ኩናት ነበረ፡ ብሥርሒ፡ ንበልጽ፡ ንሀገሞናዊ ዕላማኦም ሕልፊ ትግረ መረጹዎ፡ እቲ ዋና ህዝቢ አሪትራ ከም ዋና ልሳናቱ ብትኩር ዕሊ ዘቲዩ ኪመርጾ እሞ ከሳነየሉ ዕላዊ ኪበሃል፡ ኪምርጾ ምተገብአ፡ ብሓቂ ዕላዊ ዶ ነበረ፡ ኣይነበረን፡ እዚ ባዕዳን ጥልቕ ጸይቂ ፖሊቲካ ደኣ የመልክት፡ እቲ ጋዘጣ ዓረብና ብከመይ ዝበለ ዓይነት ዓረብ ከም ዝተቐለመ ምግምጋም ከኣ ካልእ ግሉህ ሕመቕ ንጥፈት ዓረባዊ ልሳን ይምስልክር፡ እዚ ካብ ጽሑፍ አ. ኣለንዶርፍ (The Two Zions .. ) ንእምቶ
ልሳን ዘምጽኦ’ንዲዩ፡ ንገጻት ያታ፡ ትውፊት፡ ዛንታ፡ ድርሰት፡ እምነት / ሃይማኖት፡ ህዝባዊ ፍልስፍና፡ ተርእዮ ዓለም፡ ስነ-ወለዶዊ- ስርዓታዊ ሕድሪ ንብሎ ይሰትር፡ ርቡሕ፡ ዘይግምገም ሃብቲ ሕልናን እንዶን ኩሉ የገድስ ምስ በልና፡ ተምሊስና ንመራኀብ (ከም ምልክታን ሓበረታን ጋዘጣዊ ዕዮ ወይ ብድብዱቡ ዘናዊን ሃይማኖታዊን መንጽር ጥራይ ክንድግፎ ደማዒ ውሳነ ኣይኮነ፡ እንበለ ዘተ፡ ክንውግዶ ለባም ውሳነ ኣይኮነ፡ ከመይሲ ዋላ፡ ምዕራባዊያን ወረርቲን ተበለጽቲን ንዕላማኦም እንተዘይሠረሑልና አውን፡ ሓለይቲ ልሳን ዓረብ ብዙሓት ኣለዉና
ዓረብ ጥራይ ኣይኮነን፡ ብመንጽራዊ ትውፊትን ዛንታን ድርሰትን ብሱል፡ ኣብ ከባቢኡ ዘሳፍሕን ዚዕብልልን፡ ሎማዊ ጽዕንቶ ልሳን ዓረብ ከቢድ ኢዩ፡ ኩነቱ ብሱሩ ከም ዝተቐየረ ከኣ ግሉጽ ኢዩ፡ ቅያር ልሳናት ከኣ ተተኮሰ፡ ሳዕብየኑ ብሕጂ ኢዩ ኣውራ ዚግምገም፡ ዓረባዊ ንልሳናት አሪትራ፡ እንከሎ ትግረን ትግራዊን ግእዝን፡ ሓደጋ ይልክም፡ ከመይ፡ እወ፡ ዓረባዊ ኣብ አሪትራ ብፍቃድን ፍታውን ህዝቢ ዕላዊ ኪኀውን፡ ብቀስበን፡ ንጉንዖ ሒዶት እሞ ንዕግት “ምልኪ ብዙሓት” እሞ ንባህጊ ኣስላማይ ኣማኒ ነባቢ ቅዱስ መጽሓፍ ብዚብል ሕልና ካብ ተራ ምህሮን ዘናዊ መዓላን ኪሓልፍ ንድኁም ልሳንትና ምስ ዛንታኡን ትውፊቱን ሕድሩን ኪብርዞን ኪድምስሶን ቀሊል ኢዩ፡ እዚ ዘይንጹር እመታ ኣብቲ ምዕራባዊ ዓለም ይነጽር ኣሎ
በዚ “ግሎባላዊ” ደረት ዝደፍአ ዘበን፡ ርክባት ትውፊትን ፖሊቲካን አኮኖሚን ዓይነት ዝዓዘዘሉ፡ ልሳን ከም እንግሊዝ ነቲ መወዳድርቱ አረ በላጺኡ ዝነበረ ልሳን ፈረንሳ ኪወሮ ጀመሩ ኣሎ፡ ትማሊ-ትማሊ ብሓያሎ መንጽራት ዚዕብልሎ ዝነበረ ይመናጥሎ ኣሎ፡ ዝገደደ ንልሳናት ከም ጀርመን ኮነ ኢጣልያ ከሰንፎ ዝቐለለ ኢዩ፡ ኣብቲ ሳይንሳዊን ኢኮኖሚያዊን ዓውዲ ዚዝውተር ኣውራ ኣውራ እንግሊዛዊ ልሳን ኢዩ፡ ቶባ-ንድሕሪ-ደጊም! ምሁራት ፈረንሳ ሳይንሳዊ ጽሑፍ ዓናቕጾም ኪንበበሎም እሞ ኪፍለጠሎም ብእንግሊዛዊ ግልባጡ ኪዳሎ ይደልዩዎ፡ ኣብ ሰምየን ኢጣልያ ከኣ ሓደ ፖሊተክኒክ እንግሊዛዊ ከም ልሳን ኣስትምህሮ ነቲ ኢጣልያዊ ኪትክእ ዚብል ሕንዚ ክርክር ነዚሑ ይመስል፡ እዚ ሰንኮፍ ሓበረታ ተገዳሲ የጻርዮ
ደለልቲ ልሳን ዲዮም፡ ስለ ዘይፈልጡዎ ነገር እውን ከይተረፉ ይማጎቱ፡ ከይተዓደሙን ብዕሊ ንህዝቢ ከይወከሉን ኪማጎቱ ከኣ ይስነፉ፡ ካብ ህዝቢ አሪትራ፡ ከም ዋናታት ልሳን ዓረብ፡ ብግቡኡ ኪማጎቱ መሰል ዚህሉዎም፡ እቶም ራሣይዳ ይኆኑ፡ ብይኆኑ መውሳእ ግን ነቶም ሕሉፋት ተሓለቕቲ፡ ውጽኢት ረፈረንዱም ሙሉእ ህዝቢ ዘይቅበሉ መነደር ይኀውን
ረፈረንዱም ኣስላምን ክርስትያንን ሃገር ጥራይ ኣይኮኑን ካልኦት ከም ኩናማ፡ መራጺ ዘጋ ብጥሩፉ ኢዩ ዚውስኖ፡ ከመይ ኩሉ ብዝወሰኖ ኩሉ ዘጋ ሓዋሩ ኪናበረሉ ኢዩ፡ አቲ ዕላማ መረጻ ልሳን፡ ዕላዊ ይኁን ትምህርታዊ፡ ኣብ ስነስርዓት ዚውዕል ልሳን ከም ግእዝ ወይ ዓረብ ኣብ ስነ ስርዓት ኪውዕል፡ ተሓሳም ኪህሉዎ ኣይግባእን፡ ሕልፊ ምንባይ እንተተደሊዩ ግን ግእዝ ሕልፊ ዓረብ ይህሉዎ፡ ግእዝ ምሁዝ ዓረብ ኣይኮነን፡ ኣፍሪቃዊ ልሳን ኢዩ፡ ሃገራዊ ከም ዕላዊን ትምህርታዊን ሃይማኖታዊን ነበረ እሞ ይቅህም ኣሎ፡ ስኣን ሓልዮት
እዚ መንጽር ልሳን ኣገዳሲ እሞ ሓላፍነት ዚሓትት ኪኀውን ክልተ ተጻይ ውሳነ መጻልኢን መካሓዲን ኪኀውን ቀሊል ኢዩ፡ ብርግኣት፡ ብሚዛን፡ ከም ሕቶኡ ኪንዋስኣሉ የድሊ፡ እዚ ኪበሃል ክፍላዊ ርእይቶ ጥራይ ግዲ ይኀውን
የ UVET ኩባንያው 100x20 ሚሜ ተከታታይ የዩ.አይ.ቪ. አምፖሎች 10W / ሴ.ሜ ^ 2 ዩ.አር.ኤል ግትርነት እና 100x20 ሚሜ የሆነ የመስታወት አካባቢ ይሰጣሉ። አማራጩ ሞገድ ርዝመት 365nm ፣ 385nm ፣ 395nm እና 405nm ያካትታል። በፍጥነት ፣ ቀልጣፋ እና ኃይል ቆጣቢ ባህሪያትን በመጠቀም ጠፍጣፋ ቀለም ያላቸውን የህትመት ስርዓቶች የማተም መፍትሄዎችን ይሰጣል ፡፡ ለአነስተኛ እና ሰፋ ያለ የቅርጸት ቀለም አታሚዎች ፣ ዲጂታል አታሚዎች ፣ የማያ ገጽ አታሚዎች ፣ 3 ል ማተሚያ እና ሌሎችም ተስማሚ ነው።
-1. ዲጂታል የቀለም ማተሚያ ወረቀት els መሰየሚያዎች እና ማሸጊያ ማተም ፣ ጠርሙስ ማተሚያ ፣ 3 ል ማተሚያ ፣ ኮድ መስጠትና ምልክት ማድረጊያ ማተም ፣ ፖስተሮች እና የምልክት ማተሚያዎች እና የመሳሰሉት ፡፡
የአሌክሳንድሪያ አከባቢዎች ለመብላት ቦታ ከመሆን እጅግ የበለጠ ናቸው. በአስደናቂው የቡና ተክል ማቆሚያ እና ዘለቄታዊ የምርት የአትክልት ስፍራ የአስቸኳይ ካፊቴሪያን ማቀላጠጥ, The Grounds ሰዎች በሲኒን በጣም ውብ ከሆኑ የከተማ አካባቢዎች ውስጥ በአንዱ ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ምግቦች እና በአካባቢው ከሚታወቁ መጠጦች ጋር ተደባልቀው እንዲቀመጡ ያደርጋሉ. የመሬቶች መለኪያ (አላማዎች) መያዛቸውን የሚያረጋግጡባቸው 8 ምክንያቶች ናቸው.
የመሬቱ መናፈሻ የራሱ የሆነ የአትክልት እና የእንስሳት እርሻ አለው, ይህም ማለት የምግብዎ ቃል በቃል በቀጥታ ከአስከኳው ቀጥታ ወደ መድረክዎ መምጣትዎን እርግጠኛ መሆን ይችላሉ. የተለያዩ የምግብ ዓይነቶች በየወቅታዊ ሁኔታዎች ተፅዕኖ ያሳድራሉ እና በአከባቢው ከሚመጡት ግብዓቶች እና ከኩሽነታችን በሮች ከመጠን በላይ እየበዙ ይሄዳሉ. በአትክልቱ ውስጥ ከሚገኙት በሚያስረፏቸው ቅጠሎች እና የአትክልት አበቦች መካከል ለመመገብ ነጻ ሆነዋል, እንዲሁም ማንኛውም ጥያቄዎችዎን ለሚመልሰው ጓሮቲክሪስት ጋር ይነጋገሩ.
የ "The Grounds" የእደ-ሙዝ ምግብ ቤት ጣፋጮች በችሎታቸው ውስጥ ይገኛሉ. ለስላሳ, ኦርጋኒክ ቅመሞች ፍልስፍና እውነት ሆኖ በመቆየት ልምድ ያካበተ የእረፍት ኬላዎች ለእራስዎ ፈንጠዝያ እለታዊ ፈጠራ ምናሌን ለመፍጠር የፊርማ ኬኮች በየጊዜው ይፈትሻሉ. በካው ኮላ ውስጥ የሚገኙት በልብስ ጠረጴዛ እና በዱቤ መጋገሪያው ውስጥ ያሉ የእጅ ባለሞያዎች ለመብላት ወይም ለመወሰድ በጣፋጭ ያርጋሉ.
በመሬት ዙሪያ የሚገኘው ቡና አካዳሚ የቡና ኤክስፐርት ባለሙያዎች የተለያዩ የመቃጠያ ዘዴዎችን ከውጭ ከሚገቡ ማሽኖች ጋር እንዲለማመዱ የሚያስችል የምርምርና የትምህርት ማዕከል ነው. በአንድ ጥራጥሬ የተገኘ ቡና በቋሚነት የሚደረግ ምርመራ ውጤት ጥሩ ጣዕም እና ጥሩ መዓዛ ያለው ቡና, ትክክለኛ የአፍ-ስሜት ስሜት እና ትክክለኛ የአሲድ መጠን ነው. ትርጉም: በጣም ጥሩ ቡና!
ሲድኒ ውስጥ ሳሉ ፍጹም የሆነ የደስታ ጊዜ የሚፈልጉ ከሆነ, ከጓደኞቿ ጋር በሚያደርጉት ጊዜ እቃዎችንና ማኮኮዎች በሚገኙበት ከ "ፒክቶንግ ሳንድ" ይበልጥ አይታይም. እንዲሁም 'የከተማው የውኃ ማጠራቀሚያ' በመባልም የሚታወቀው ፑልች ሳሃው እንደ ኦርኪድ-ቶለር ቶኒክ (ኦርኬር ቶንሲክ) እንደ ኦርኪድኬጅ ያሉ ጥንታዊ ኮክቴልዎችን ያቀርባል. ተወዳጆችዎ በብርሃን-ነገር ግን የሚያረካ ቁንጫዎች, በእንቅስቃሴዎች ላይ ባርቦች እና መለኮታዊ ወይንዎችን በመምረጥ አብረዉ እንዲደሰቱ የእርስዎ ተወዳጆች በሙሉ ይገኛሉ.
ተሞክሮው ከአካባቢው ሲወጡ ማቆም የለበትም. እነዚህ ጥራጥሬዎች ወደ ቤታቸው ለመውሰድ ምርጥ የሆኑ የተሸፈኑ ምርቶች ውስጥ ይዘጋጃሉ. የወቅቱ ምግቦች, ከትንሽ ምግቦች ወይም ከጂን-ነት ፍራንካላ, እና ቡናዎች ጥቂቶች እርስዎ ወደ ቤትዎ ለማምጣት ሊገዙት ከሚችሉት ጥሩዎቹ ውስጥ ናቸው. በግቢው ውስጥ የፍራፍሬ ባለሙያ አለ, እርስዎ የሚፈልጉትን ትኩስ እና አስገራሚ በሆኑ አበቦች ሁሉ ለማሰስ ነጻ ነዎት. የቡና አካዳሚው የተካፈለበትን እውቀትን ለማካፈል ክፍሎችን ያቀርባል, ስለዚህ ሰዓቱ ትክክል ከሆነ አንድ ወይም ሁለት ነገር ሊማሩ ይችላሉ.
በየሳምንቱ እና በእሁዱ በ Grounds Storehouse ውስጥ የሚገኙት የመሬቶች ማርኬቶች በ 80 የተለያዩ የገበያ አዳራሾች ያቀረቡ ሲሆን, የራሳቸውን የአከባቢ ምርት እና ሌሎችም የተጋገሩ እና የተፈጠሩ እቃዎች ያቀርባሉ. አንዴ በተቻለ መጠን ብዙ ስነ-ጥበቦችን, የእጅ-ስራዎችን እና የተገቢ ምርቶችን ካሰሱ በኋላ ከመጀመሪያው ጀምሮ እንዲያደርጉት ይፈልጋሉ. የእንኳን ደጃፊዎች በየሁለት ሳምንታዊ ይመርጣሉ, ስለዚህ ሁልጊዜ አዲስ ነገር አለ.
የመሬት ውስጥ የተለያዩ የምግብ ዓይነቶች, መጠጦች እና መልክአ ምድሮች, ምንም እንኳን ምንም እንኳን እርስዎ የሚያደርጉት አንድ ቡና ናሙና እና ጥሩ መጽሃፍ ወይም መጽሔት በመጠቀም ፀሀይን ለመደሰት ዘና ብለው ይራመዳሉ. በአጠቃሊይ አንዴ ሁነተ አዴር ያሰፋሌ; እና ከሰዓት ወይም ከላሉ ምሽት ሇሚነሱ የማይታለፉ ትናንሽ ማጋጠሚያዎች እና ክራንችዎች ናቸው. እነዚህም የቤት ውስጥ የቤት ውስጥ ካፊቴሪያዎች, የተቆራረጠ እጥበት, እና የአትክልት መኖሪያዎች, ተፈጥሯዊ አስማት ባለው የተሞሉ ናቸው. እዚህ ምግብ ማምለጥ ይችላሉ, ከበርበች ከበርገር እስከ ጤናማ ሰላጣዎች እስከ ጣው ዶናት ድረስ እዚህ ማግኘት ይችላሉ. ብቸኛው መቁረጥ በእርግጠኝነት የሚያጋጥምዎት ካሎራ ከጭንጨራሽ በላይ ነው!
በአሌክሳንደሪያው ውስጣዊ ምዕራብ ውስጥ የሚገኝ ሲሆን ቦታው አውቶቡሶች በባቡር እና ባቡሮች በቀላሉ ሊደረስባቸው ይችላሉ. ሆኖም ግን ሲድኒ ውስጥ ሲቆዩ ሲዲውን ለቀው መውጣት የማያስፈልግ ከሆነ የ "The Grounds" ሌላው አነስተኛ ቦታ በከተማ ውስጥ መከፈቱን በማወቁ ደስ ይልዎታል! በሰሜን ጎርፍ ሊፈጥሩት ከሚችሉት ሦስተኛ አካባቢ ዓይኖችዎን ይፈትሹ.
ቡርኬ እና አርሶ አደር በጌሌ ውስጥ ይመልከቱ. በ 2016 ሁለተኛ አጋማሽ ላይ ይህ የምግብ መቀበያ ቦታ 300 ሰዎችን ለመያዝ የሚያዝለትን, የጭስ ቤት እቃዎችን, የዳቦ መጋገሪያ ቤትን እና ምግብ ቤት ያቀርባል. አልፎ አልፎ ለ ምሳ ወይም ለመገበያየት ቁርስ መሄድ ይችላሉ!
ዓወት ኢዩ ሽሙ፡ ንመበል 19 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዳርጋ ከም ኩሉ ሰራዊት ኤርትራ ተገፊፉ ድሕሪ ናብ ከባቢ ዓሰብ ኪሊማ ዝበሃል ቦታ ወሪዱ ምዕላሙ ኣብትሕቲ ምልኪ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ጥሪ 15/ 2016 ኣብ ስለያ ግንባር ማእከላይ እዚ ተመዲቡ ከም መራሒ ጋንታ ኮይኑ ከገልግል ጸኒሑ፡ ዓወት ካብ ሎሚ ጽባሕ ክሓይሽ ኢዩ እንዳበለ ብሃገራዊ ስሚዒት ተደሪኹ ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ተጸሚሙ ከገልግል ጸኒሑ ኣብ መጨረሽትኡ ግን ሓሶታትን ታህዲድን ህግደፍ ንሃገር ብምልእታ ናብ ቁልቁል እንዳደፍአ ደመወዝ ወሲኸ ምባሉ፡ ናይ ጥምቀትን መርዓን ኣስቤዛ ከይተረፈ ናብ ምስላዕ ኣትዩ እንከሎ ናብራ ኣመሓይሸ፡ ሰብ ከምትሕዝትኡ ዘይኮነስ ከም ዝመደበሉ ክነብር ኣዚዙ እንከሎ ምዕቡል ወፍሪ ምትእትታው ክብል፡ ክራይ ገዛ እኳ ከይተረፈ ኣነ እየ ዘካርን ክራይ ዝቕበልን እንዳበለ፡ ዕዳጋ ኣረጋጊአ ክብል ንኣሽካዕላሉ ፍጹም ክጻወሮ ከምዘይከኣለን ብዉሁድ ቓልሲ ክግጠም ኣለዎ ኢሉ ረጥሪጥዎ ከምዝመጸ ይገልጽ፡፡ Web site ሰራዊት ሕድሪ (www.hidri.net) ብመገዲ ናይ ሰራዊት ጋዜጠኛኣ ኣቢላ ምስ መንእሰይ ዓወት ዝገበረቶ ሓጺር ቃለመጠይቕ እንሆ ናብ ኣንበብታ ተቕርበልኩም፡፡
ዓወት፦ ኩሉ ሰላም ኢዩ ደሓን ኢየ ደሓን መጺአ ኣለኹ፡ ዋላ እኳ ሓሊፎም ብምኽታር ከወድቑኒ ሓሲቦም እንተነበሩ ኣነ ንባዕለይ ምስ ዕጥቀይ ስለዝኾንኩ ተታኲሰ ፈንጢሰ ኢየ ወጺአ፡፡ ከምኡ ኢለ ወጺአ ኣብ እዚ ምስ ከማይ ዝኣመሰሉ ምረት ስርዓት ህግደፍ ካብ ገዝኦም ዘውጽኦም ደቂ ሃገረይ ምጽንባረይ ብጣዕሚ ሕጉስ ኢየ ዘለኹ፡ ንስኻትኩም ከኣ እንቋዕ ደሓን ጸናሕኩምና፡፡
ዓወት፦ እንታይ እሞ ክብለካ እየ ብሕሱም ህዝቢ ይግፋዕ ኣስገዳድ ውትህድርና ኣሎ፤ ግፋ ኩሉ ግዜ፡ እቲ ዝርካቡ ዉሑድ ዘሎ ሰራዊት ንባዕሉ እንዳተገፍዐ እዩ ዝነብር ዘሎ፡ ተገፊፉ ይስለፍ ድሕሪኡ ወይ ይኹብልል ወይ ይሃድም ናብ ስግረዶብ፡ ኩሉ ግዜ ሓደሽቲ ይመጹ ግን ከኣ ኣይጸንሑን ቀልጢፎም ኢዮም ዝሃድሙ፡ ገሊኦም ብፍላይ መልክዖም ከይፈለኻዮም እዮም ዝሃድሙ፡ ኩሉ ህዝቢ ብኣስገዳድ ኢዩ ዘሕልፎ ሂወቱ፡ ዓመጽ ንኣገልግሎት ኢሎም ኣገዲዶም ዘዕጠቕወን ኣሕዋትና ኩሉ ግዜ ዓመጽ ምስወረደን ኢዩ፡ እተን ኣይተዓመጻን ወይ ብድሌተን ኢየን ትብለን ምእንቲ ንኽጣየሳ ወይ ዕረፍቲ ክስደዳ ኢለን ምስ ዝሓተተን ሓላፊ ይድቅሳ፡ ኮታ ኩሉ ናይ ሃገርና ግፍዒ ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን ተቓሊስካ ዝፍታሕ እምበር፡፡ በዚ ኢና ከኣ ራሕሪሕናዮ ወጺና ዘለና፡፡
ዓወት፦ ኣይፍቀድን ኢዩ፡ ናብ ቅድሚ ድፋዕ ምሕላፍ ምስ ዕጥቂ ይኹን ብዘይ ዕጥቂ ማራ ኣሸጋሪ ኢዩ፡ ሓደ ሰብ ኣይኮነን ምስ ዕጥቁ ዋላ ብዘይ ዕጥቂ ውን ናብ ቅድሚ ድፋዕ ኣይኮነን ክንቀሳቐስ ሽንቲ ማይ ክሸይን እውን ኣይሓልፍን ኢዩ፡ እንተኾነ ግን ኣነ ኣብ እቲ ቦታ ፉሉጥ ኢየ ብዘይምግናን ውን እሙን እየ፡ እተን ንዓይ ዝረኸባኒ ኣሃዱታት ከኣ ኣብ እቲ ከባቢ ከም ዓላሚ ናይ እተን ኣብ እቲ ከባቢ ዝርከባ ማልሻ ኣሃዱታት ባርዕን ተወርወርን ዝበሃላ ምዃነይ ይፈልጡኒ ኢዮም፡፡ ናበይ ኢኻ ኢሎም’ውን ሓቲቶሙኒ ኢዮም፡ ኣነ ከኣ ኣኼባ ክገብር ኢየ ነዞም ማልሻ ኢለ አመኽንየ ድሕሪ ምሕላፍ ትኽ ኢለ ቁልቁል ሒዘ ተሰዊረዮም፡፡ ደሓር ግን ሓቢሮሙለይ ኢዮም ይመስለኒ ክልተ ሰባት ሰብ ብረት ጎድኒ ጎድነይ ብምሕላፍ ክትኩሱለይ ጀሚሮም፡ ኣነ ከኣ ተኲሰሎም፡፡ እቲ ዝገርም እቲ ሓደ ካብኣቶም ብማዕዶ ዝፈልጦ ምዃነይ ኣለልየዮ፡ መተዓቢተይን ወዲ ዓደይን ኢዩ፡፡ ዝገበረ የብሉን ከኣ እዚ ስርዓት ኣዴኻ ዋላ ክትቀትል ኢዩ ዝእዝዘካ፡፡ ጽባሕ ከም እዚ ንዓይ ዘጓነፈ ክገጥሞ ኢዩ፡፡
ዓወት፦ ሕማቕ፡ ሕማቕ ኣሎ፡፡ ኩሉ ግዜ ምስተሸቁረረ ኢዩ፡ ስግረ ዶብ ክሰግሩ ዝተረኸቡ ዝቕጥቀጡሉን ዝርሸኑሉን መስመር ብምህላዉ ኩሉ ግዜ ክፍዒ ምስተዓዘበ ኢዩ፡ መነባብርኡ እንተ ሪኢኻ ከም ኩሉ ህዝቢ እንድዩ ክሽገር ጸኒሑ ሕጂ ግን ካብ እቲ ካልእ’ውን ዝኸፍኦ ኢዩ ዝመስል፡ ከመይ እንተበልና እዚ ናይ ከባቢ ዶባት ሃገርና ዘሎ ህዝብና ካብ ምብራቕ ክሳብ ምዕራብ ብሙሉኡ ዝርካቡ ጥሪት ኣፍረዩ ብምጉሳይ ብማሕረስን ኢዩ ዝናበር፡ ሕጂ ምስ እዚ ሰልዲ ዘየለን ሰብ ገንዘብ ኣብ ባንከታት ምዕጻዉን በቃ ጥሪቱ ዕዳጋ ወሪደን ዝገዝአን የለ፤ ዝጥምተን የለ፡ እንተ ተሸጣ ከኣ ብዉሑድ ገንዘብ፤ ሓንቲ ኪሎ በርብረ ኮይነን ደው፡፡ ብጭቡጥ ክብለካ ኣጣል ካብ300- 500 ክሽየጣ ከከም ግዝፈንን ጽባቐኤንን ገዲፈየን ኪሎ በርበረ ከኣ 450 ኣላ፡ ቡን ማእከላይ ጽባቐኡ 300ናቕፋ፡ ሽኮር ክብ ለጠቕ ይብል ኩሉ ግዜ ማእከላይ ዕዳግኡ 50 ናቕፋ ኢዩ፡ ባኒ ንሓንቲ 8 ናቐፋ ኢዩ ዋግኣ፤ ክርቢት እኳ ክርቢት 5 ናቕፋ ኢያ ትሽየጥ፡ እስከ እዚ ሓረስታይ ሃገርና ዝወርዶ ዘሎ ጸበባ ንርኣዮ፡ ምስኡ ከኣ እቶት ቀውዒ ኣብ ዝበዝሕ ከባቢታት ሃገርና ዋላ ዓውዲ ዘይወደቖ ኢዩ፡፡ ሽግር ኣሎ፡ ጥሜት ኣሎ፡ ረዲኤት ኣብ ሓደ ሓደ ቦታታት ብዉሑድ ስፍሪታት ክጅምር ኢሉ ገዲፈዮ ጠቕላላ የለን ካብ ምባል ማለት ኢዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ደቁ ድዩ ዋላ ዝምድና ብምቑጻር ካብ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ተሰዲዶም ዝነብሩ ቤተሰቡ ኢዩ ክሕገዝ ጸኒሑ እምበር ብዓንተቡኡ’ውን ካብ ናተይ ዝብሎ መንግስቲ ዝግበረሉ ምትብባዕ ይኹን ሓገዝ ኣይጸንሖን ሕጂ ግን እዚ ብህዝቡ ዘይግደስ ስርዓት ከምቀደሙ እኳ ብወጻኢ ዘለዉ ከይሕገዝ ጥቡቕ ምቁጽጻር ብምግባር ዘቐመጦ ገንዘብ ካብ ባንኪ ኣውጺኡ’ውን ክጥቀመሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ ኣሎ፡፡ ብቐሊሉ እዚ ይመስል ናብራ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዚ ገዲፈዮ ዝወጻኩሉ ቅንያት፡፡
ሰራዊት፦ እሞ ገንዘብ ካብ ኢድ ሰባት ስለዝመንዘዖን ጥሪት ናይ መሳኪን ሓረስቶት ሃገርና ዝገዝኣን ምስኣኑን ኢዩ ዕዳጋ ተረጋጊኡ ኣስቤዛ ሓሲሩ ዝበሃል ዘሎ ማለት ድዩ?
ዓወት፦ በቃ ንሳ እያ መሊሱ ስለዝተሸገረ ሓረስታይ ሃገርና ጥራሕ ኢዩ እቲ ዕዳጋ ሓሲሩ ዘብሎ ዘሎ፡፡ ነገር ሓቂ ግን እዚ ሓረስታይ ሃገርና ኣይ ጥሪቱ ዕዳጋ ረኺበን፡ ኣይ ኣስቤዛ ሓሲሩሉ፡ ኣይ እኽሊ ሓሲሩሉ ብፍላይ ምስ እዚ ድኹም ቀውዒ ዝነበረ መሊሱ ኢዩ ተሸጊሩ ዘሎ፡ እኽሊ ሕጂ ኩቡር ኢዩ ዘሎ ንኣብነት ስገም ንመስፈር ካብ 100-120 ናቕፋ እዩ ዝሽየጥ ዘሎ፡፡ ጣፍ ካብ 180-200 ናቕፋ ዑፉን ጸዕዳ ይኹን ቀይሕ ካብ 150-180 ናቕፋ ውርደት’ዩ፡ በዚ ከኣ ኣብ ኢድ ዝተሓዝ ሰልዲ የለን ኣዝዩ ተሸጊሩ ኣሎ ህዝብና።
ዓወት፦ ስግረዶብ ምስ ዝኸዱ ሰባት ቡዙሕ ገንዘብ ናብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ናብ በዓል ጁቡትን ከይዱ ኢዩ እቲ ናይ ካልኦት ሃገራት ዝኸደ እኳ ብሸቃጦ ገለ ጌሩ ስለ ዝኣቱ ደሓን ኢዩ፡ እቲ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ግን ኮነ ኢላ ኢትዮጵያ ሒዛቶ ስለ ዘላ መተካእትኡ ክሳብ ዝሕተም ኢዩ ዝውረ፡፡
ዓወት፦ እወ ሪእየ ብተደጋጋሚ ካብ ሰራዊት ይኹን ካብ ገባር፡ ሕጽር ብዝበለ ኣብ እዚ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣቢሉ (ቅንያት ቀውዒ ኢዩ ኔሩ) ንበርሀ ሃንስ ዝበሃል ሓደ ካብ ኣባላት ስለያ ምክልኻል ( ሽሙን ሳጉኡን ነጊሩና ኣሎ እንተኾነ ክንገልጾ ዘይከኣልና ዕንቅፋት ናብ ቃልሲ ንከይመጽእ ወይ ውን ሓንሳብ ካብ ተጋገኹስ ኢሉ ኣብ ጌጋ ከይ ጽመድ ብምሕሳብ ኣብ እዚ ክንገልጾ ኣይመረጽናን) ኣብ ማእከል ዓዱ በትሪ ጌሩ ዛሕ ኣቢልዎ ካብኡ ናብ ኣብ ሰንዓፈ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምውሳድ ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝኣክል ዳሩ ኣርእዮሞ፡ ኣብ መጨረሽትኡ ከኣ ኣብ ሰንዓፈ እንተዘይኮይኑ ኣብ መበቖል ዓዱ ከይነብር ከልኪሎሞ ንሱ ከኣ ጠቕሊሉ ዓዱ ገዲፉ ከይፈተወ ኣብ ሰንዓፈ ሰፊሩ ዘሎ ኢዩ፡፡ ካልእ ከኣ፡ ካብ ኣባላት ስለያ ግንባር መራሒ ጋንታ ዝነበረ ብርሃነ ሃይለ ዝተባህለ ሓዳሩ ኣብ ዓሰብ ዝኾነ ብጻይና ክሓጽብ ዊዒሉ እንከሎ ምስ ወጋሕታ ትራኸብ ኢኻ ኢሎም ………..ወይ ጉድ…… አብ ምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘይተሰምዔ እንበር ዘይተገብረ የለን ክበሃልስ ለካ ሓቂ እዩ………..እሞ ሓው ዓወት ነዛ ሒዝናያ ዘለና ጉዳይ ብርሃነ ሃይለ ራዲዮ ወጋሕታ ሰሚዕካ ዶ ተራኺብካ ዶ ኢሎም ኣብ ልዕሌኡ ዝፈፈጸምዎ ግፍዕታትን ካልእን ሕጂ ቁሩብ ዕረፍቲ ውን ሰለ ዘድልየካ አብ ካልኣይ ክፋል የራኽበና……
ሶቅራጥስ አንድ ጓደኛ ነበረው አሉ፡፡ አንድ ቀን ይኼ ጓደኛው መጣና «ሶቅራጥስ እገሌ ስለሚባል አንድ ወዳጅህ የሰማሁትን ነገር ታውቃለህ?» አለው፡፡ ሶቅራጥስም ዝም ብሎ ተወው፡፡ ሰውዬው ግን በሰማው ነገር ሳይደነቅ አልቀረምና እየደጋገመ «በጣም የሚገርምኮ ነው፡፡ እንዲህ ይሆናል ብዬ የማልገምተው ነገር ነው» ይለው ነበር፡፡ በነገሩ የተሰላቸው ሶቅራጥስም
«በጣም ጥሩ፡፡ የሰማኸውን ነገር ትነግረኛለህ፡፡ መጀመርያ ግን ሦስት ጥያቄዎችን መመለስ አለብህ፡፡ የምትነግረኝ ነገር የእነዚህን የሦስት ጥያቄዎች መልሶች የሚያሟላ ከሆነ ብቻ እሰማሃለሁ» አለው፡፡
«ለመሆኑ አሁን ለእኔ የምትነግረኝ ነገር መቶ በመቶ እውነት መሆኑን ርግጠኛ ነህ?» አለው፡፡ ሰውዬው ጥቂት አሰበና «መቶ በመቶ እውነት መሆኑን አላረጋገጥኩም፡፡ ነገር ግን የሰማሁት ነገር» ብሎ ሊቀጥል ሲል ሶቅራጥስ አቋረጠውና
«ስለዚህ ያነሣኸው ነገር እውነት ይሁን ውሸት ርግጠኛ አይደለህም ማለት ነው፡፡ መልካም አሁን ወደ ሁለተኛው ጥያቄ እንለፍ፡፡ ሁለተኛው ጥያቄ የመልካምነት ጥያቄ ነው፡፡ ለመሆኑ ስለ ወዳጄ ልትነግረኝ የተዘጋጀኸው ነገር መልካም ነገር ነው?» አለው፡፡
ሰውዬውም «መልካምማ አይደለም፤ እንዲያውም በተቃራኒው ነው» ሲል መለሰለት፡፡ ሶቅራጥስም «ስለ ወዳጄ የምትነግረኝ ነገር እውነትነቱ ያልተረጋገጠ፣ ደግሞም መልካም ያልሆነ ነገር ነው፡፡ ይገርማል፡፡ አሁን ሦስተኛው ጥያቄ ይቀርሃል፡፡ ሦስተኛው ጥያቄ የጠቀሜታ ጥያቄ ነው፡፡ ለመሆኑ ስለ ወዳጄ የምትነግረኝ ነገር ለእኔ ምን የሚጠቅም ነገር አለው?» አለና ጠየቀው፡፡
«በጣም ጥሩ» አለ ሶቅራጥስ፡፡ «አሁን ስለ ወዳጄ የምትነግረኝ ነገር እውነትነቱ ያልተረጋገጠ፣ መልካም ያልሆነና ለእኔም ምንም የማይጠቅመኝ ነገር ነው ማለት ነው፡፡ ታድያ ለምን ይህንን ነገር እሰማሃለሁ?» አለና መለሰለት፡፡
እኛን ስለሚወዱንም ሆነ ስለሚጠሉን፡፡ ስለሚያከብሩንም ሆነ ስለሚንቁን፡ ስለምናውቃቸውም ሆነ ስለማናውቃቸው ሰዎች በየጨዋታችን መካከል ይነሣል፡፡ «አንተ እገሌን ታውቀዋለህ? ያ እንኳን እንዲህና እንዲያ ያደረገው፣ ወንድሙ እንደዚህ እኅቱ እንኳን እንዲህ የሆነችው፡፡ በቀደም ዕለት እንኳን እንዲህ ቦታ ያየነው፤ ባለፈው እንኳን እገሌ የነገረን፤ ያ እዚያ መሥሪያ ቤት ያገኘነው» እየተባለ ይነገራል፤ ይተነተናል፡፡ ከቻልን «እ ዐወቅኩት» ብለን እናረጋግጣለን፡፡ ካልቻልንም «እሺ ግዴለም እስኪ ንገረኝ» ብለን ወሬውን እናስኬደዋለን፡፡
ከዚያስ? ከዚያ በኋላማ ሰውዬው እንደ ቄራ ሥጋ ይበለታል፤ እንደ ትንታኔ ዜና ይወራረዳል፤ እንደ ጠቅላላ ሕክምና ሙሉ ምርመራ ይሠራለታል፤ አንዳንዴም ይወገዛል፡፡ ይፈረድበታል፡፡ ይታማል፡፡ ይቦጨቃል፡፡
ደግሞም ስለ ሰው መመርመር፣ ማጣራት፣ መረጃ መሰብሰብ ደስ የሚላቸው፡፡ የዕውቀታቸውን ጣራ ባወቋቸው ሰዎች መጠን የሚለኩም አሉ፡፡ ሰውዬው የማያውቀውን ዝምድና የሚያውቁለት፣ ሰውዬውም የረሳውን አጋጣሚ የሚያስታውሱለት፣ ሰውዬው የተወውንም የሚያነሡለት «የወሬ ዳታ ቤዝ» ያላቸው አሉላችሁ፡፡ «እገሌን እርሱንማ ዐውቅልሃለሁ፤ እገሊትን የርሷን ነገር ለእኔ ተውት፤ እንዲህ ያለችው ናት አይደል? እዚህ የምትሠራው፣ እዚያ የምትኖረው፣ እንዲህ የምትበላው፣ እንዲያ የምትጠጣው» እያሉ የጫማ ቁጥር ሳይቀር የሚተነትኑ ሞልተውላችኋል፡፡
እያንዳንዱ ሰው መቅደስ ነው፡፡ መቅደስ ሦስት ዓይነት ክፍሎች ነበሯት፡፡ የመጀመርያው የውጩ ክፍል ነው፡፡ አደባባዩ፣ የሚያምነውም የማያምነውም የሚገባበት፡፡ ሁለተኛው ቤተ መቅደሱ ነው፡፡ ያመኑ ለአገልግሎት ብቻ የሚገቡበት፡፡ ሦስተኛው ክፍል ግን ካህናቱና ፈጣሪያቸው የሚገቡበት ነው፡፡ የሰውም ሕይወት እንዲሁ ነው፡፡ ማንኛውም ሰው ሊገባበት የሚችለው ክፍል አለው፡፡ የሚታየው፣ የሚገለጠው፣ የሚነበበው ሕይወቱ እንዲህ ያለ ነው፡፡ እንደገናም የተወሰኑ ቤተሰቦቹ፣ ወዳጆቹ፣ ዘመዶቹ፣ ብቻ የሚገቡበት ክፍልም አለው፡፡ ደግሞም ማንም የማይገባበት ክፍልም አለው፡፡ እርሱ እና ፈጣሪው ብቻ የሚገቡበት፡፡
እዚያ የሰው ቅድስተ ቅዱሳን ውስጥ እርሱም የፈለገውን ሁሉ ማስገባት የለበትም፤ ሌላውም እየዘለለ መግባት የለበትም፡፡ በሩ ተከፍቶ ቢያገኘው እንኳን መግባት ክልክል መሆኑን ግን መረዳት አለበት፡፡ አንዳንዴ ግን እኛም ወደ ሰዎች መቅደስ እንገባለን፤ ሰዎችም ወደ ለእኛ መቅደስ እንዲገቡ እናደርጋለን፡፡
እንዲህ ያሉ ሰዎች ራሳቸውን እንደ ሊቅ እንዲቆጥሩ፣ እንኳን የተከፈተ መቅደስ አግኝተው በተዘጋውም እየሰበሩ እንዲገቡ፣ የሰውን ውሳጤ ማወቅ ሱሳቸው እንዲሆን፣ ያወቁትንም ሁሉ በያገኙበት እንዲዘረግፉ፣ ዘርግፈውም ለዘርጋፊ እንዲሰጡ የምንተባበራቸውም እኛ ነን፡፡ ሰሚና አድናቂ ካላገኘ ማንም አይናገርም፡፡
አንዳንዶቻችን እንዲያውም «ወዳጅህ ሲታማ ለእኔ ብለህ ስማ» የሚለውን ሁሉ ረስተን የምናውቃቸውም ሆነ የማናውቃቸው ሰዎች ሲበለቱ ነገሩን እየጠላነው፣ ሰውዬውንም እየታዘብነው እንኳን ዝም ብለን እንሰማቸዋለን፡፡ እንዲህ ያሉ ሰዎች ሰሚ ከማግኘታቸውና አድናቂም ከመፍጠራቸው የተነሳ ከዋናው ሂሳብ ይልቅ ቫቱን እያበዘዙ፣ የፈለጉትንም እየጨማመሩ ወደማውራት ደረጃ ተሸጋግረዋል፡፡
አንድ ያልተረዳነው ነገር ቢኖር ዛሬ እኛ የሌሎችን ጉዳይ ያለ ሰዎቹ ፈቃድ እንደ ሰማነው ሁሉ የእኛም ጉዳይ ሌላ ቦታ ይዘረዘራል፡፡ እኛ ወደ ሌሎች መቅደሶች የሚገቡትን 'ሃይ' ሳንል እንደተውናቸው ሁሉ ወደ እኛም መቅደስ ሲገባ 'ሃይ' የሚል አይኖርም፡፡ አንዳንዴ ስለምንጠላቸው ሰዎች መጥፎ ዕድልና ውድቀት የሚነግሩንን ሰዎች «ይበለው፣ ተወው» እያልን እኛ የምንተዋቸውን ያህል እዚያኛውም መንደር ሄደው ይህንኑ ዕድል ሊያገኙ እንደሚችሉ መርሳት የለብንም፡፡
ሰዎች የሌሎችን ሰዎች ጉዳይ ይዘው እኛ ጋር ሲመጡ እንደ ሶቅራጥስ ሁሉ ነገሩ እውነት ነው ወይ? ብለን መጠየቅ አለብን፡፡ የምናምነው ሰው ሊያወራው ይችል ይሆናል፤ ትልቅ የምንለው ሰው ያወራው ይሆናል፤ ልንናገረው የማንችል ሰው ያወራው ይሆናል፤ እጅግ በጣም የሚቀርበን ሰው ያወራው ይሆናል፤ ግን የእውነታ ጥያቄ መጠየቅ አለበት፡፡ ምን ማረጋገጫ አለ? ዜናው የተገኘበት ምንጭ ታማኝ ነወይ? እየተባለ መጠየቅ አለበት፡፡ የሚታመን ሰው ሁሉ የሚታመን ወሬ አያወራም፡፡
ስለ ሰው እንዲሁ የሰሙትን ሁሉ የሚያወሩ ሰዎች ሦስት ዓይነት ዐመል አለባቸው፡፡ የቀዳዳ ወንፊትነት፣ የግልብነትና ለእውነት አይጨነቄነት፡፡ አንድ ሰው የሰማውን ነገር ሁሉ የሚያምን፤ ከማመንም አልፎ እንደመጣለት የሚያስተላልፍ ከሆነ አእምሮው ውስጥ ያለው የነገር ማጣርያው ወንፊት ተቀድዶበታል ማለት ነው፡፡ የወንፊቱ መቀደድ ብቻም ሳይሆን ግልብነትንም ይጨምራል፡፡ እንዲህ ዓይነት ሰዎች በቀላሉ ለማመንም በቀላሉ ለመካድም የሚችሉ፣ ማንም እንደፈለገ ሊቀይራቸው የሚችሉ፣ ስለ አንድ ነገር ጥቂት እንኳን ለማሰብ ዐቅም የሌላቸው ዓይነት ሰዎች ናቸው፡፡ ሦስተኛው ደግሞ ለእውነት የማይጨነቁ መሆናቸው ነው፡፡ የሚያወራው ሰው «ምስኪን» መሆኑን፣ የሚወራው ወሬ አስደሳች መሆኑ፣ ለማውራት የሚመች መሆኑን፣ የሰው ቀልብ የሚስብ መሆኑን፣ እነርሱም ሊቀበሉት ቀላል መሆኑን እንጂ እውነት መሆኑን ለማረጋገጥ አንዲት ጋት ጭንቀት የላቸውም፡፡
ሁለተኛው ጥያቄ የመልካምነት ጥያቄ ነው፡፡ የምንሰማው ነገር የሰውን ውድቀት፣ ገመና፣ ጉድ፣ ከሆነ ምን ያደርግልናል? ስለ ሰው ክፉ መስማት ሰይጣንን ካልሆነ በቀር የትኛዋን ነፍስ ያስደስታታል? በርግጥ በዓለም ላይ ተወለደ ከሚለው ሞተ፣ ተጋቡ ከሚለው ይልቅ ተፋቱ፣ ተስማሙ ከሚለው ይልቅ ተለያዩ፣ ተፋቀሩ ከሚለው ይልቅ ጦር ተማዘዙ፣ መጡ ከሚለው ይልቅ ከዱ፣ አመኑ ከሚለው ይልቅ ካዱ፣ የሚለው ወሬ የሰዎችን ጆሮ የመግዛት ኃይል አለው፡፡
በየዜና ማሠራጫዎችም ከመልካም ዜናዎች ይልቅ የአደጋ፣ የጦርነት፣ የጠብ፣ የሽኩቻ፣ የቅሌት፣ የዝርፊያ ዜናዎች የአድማጮችንና የተመልካቾችን ቀልብ በመሳብ ተወዳዳሪ እንደሌላቸው ይነገራል፡፡
ለእኛ ግን ስለ ሰዎች ክፉ ክፉውን መስማት ምን ያደርግልናል? እዚያ የምናየው ክፉ ወይንም መልካም ነገር እኛም ላይ ያለ ነው፡፡ ያ ሰው እጅግ የምንጠላውና ክፉውን ለመስማት የምንጓጓለት ሰው እንኳን ቢሆን የእርሱን ክፉ መስማታችን የእኛን ለክፋት የተጠማ ሰይጣናዊ ጠባይ እንጂ የሰውዬውን ክፉነት አያሳይም፡፡ ሰው በውስጡ ክፉነት ከሌለው በቀር የሰውን ክፉ ነገር ለመስማት አይጓጓም፡፡ ሰው በውስጡ መልካምነት ካለው ነፍሱ መልካምነትን ትጠማለች፡፡ ሰው ግን በውስጡ ክፋት ካለ መላው ሕዋሶቹ ክፋትን ሲጠሙ ይገኛሉ፡፡ የሰውን ክፉ መስማትም ሆነ ለመስማት መጓጓት ከሚሰማው ነገር ይልቅ የሰሚውንና የተናጋሪውን ሰይጣናዊ ማንነት ያሳያል፡፡
የመጨረሻው የሶቅራጥስ ጥያቄ ያ የምንሰማው ነገር በኛ ላይ ምን ይጨምርልናል? ምንስ ይጠቅመናል? ለሕይወታችን የሚበጅ ምን ነገር ይኖረዋል? የሚለውን መመዘኑ ነው፡፡ የሰማነው ሁሉ አይጠቅመንም፣ የሚጠቅምንንም ሁሉ አንሰማም፡፡ አንዳንዱ እንዲያውም ወደ ልቡናችን ገብቶ ሌላ ሥራ የሚፈጥርብን፣ ቂም እንድንቋጥር፣ በማያገባን ጉዳይ ገብተን የማንወጣውን ዋና እንድንዋኝ ያደርገናል፡፡ ሌላ ነገር ልናስብበት፣ ልንሠራበትና ልንፈጥርበት የምንችለውን አእምሮም የሚሻማን ጊዜ አለ፡፡
መስማትና ማዳመጥ ይለያያሉ፡፡ መስማት ድምፆችን ሁሉ ነው፡፡ በአካባቢያችን ብዙ ድምፆች አሉ፡፡ እነዚህን ድምፆች የመስማት ግዴታ ይኖርብን ይሆናል፡፡ የማዳመጥ ግዴታ ግን የለብንም፡፡ ማዳመጥ ልቡናን መስጠት ነውና፡፡ ሰው በጆሮው ይሰማል፣ በልቡናው ግን ያዳምጣል፡፡ ማዳመጥ ልብን መስጠት፣ ስለ ጉዳዩ ማሰብ፣ ማምሰልሰልና ጉዳዩን ማስቀረት ማለት ነው፡፡
ከዚህ በተሻለ ደግሞ የወሬ ሱስ ያለባቸው ሁሉ «እገሌኮ..» ብለው ሲጀምሩ ሦስቱን ጥያቄዎች እንጠይቃቸው፡፡ ይህንን ብናደርግ ስለ እርሱ የሚወራበትን ሰው ብቻ ሳይሆን የሚያወሩትንም ሰዎች እንጠቅማቸዋለን፡፡ ሞያ ያላቸው መስሏቸው እንዳይኩራሩ፣ ውዱን ጊዜያቸውንም ስለራሳቸው በማሰብ እንዲያውሉ አግዘናቸዋልና፡፡
አንድ ሰው የሰማውን ነገር ሁሉ የሚያምን፤ ከማመንም አልፎ እንደመጣለት የሚያስተላልፍ ከሆነ አእምሮው ውስጥ ያለው የነገር ማጣርያው ወንፊት ተቀድዶበታል ማለት ነው፡፡
አንዳንዶቻችን እንዲያውም «ወዳጅህ ሲታማ ለእኔ ብለህ ስማ» የሚለውን ሁሉ ረስተን የምናውቃቸውም ሆነ የማናውቃቸው ሰዎች ሲበለቱ ነገሩን እየጠላነው፣ ሰውዬውንም እየታዘብነው እንኳን ዝም ብለን እንሰማቸዋለን፡፡
erasen be"ሦስቱ ማጣርያዎች"kulich adrege ayehut. ewnetim "ስለ ሰው እንዲሁ የሰሙትን ሁሉ የሚያወሩ ሰዎች ሦስት ዓይነት ዐመል አለባቸው፡፡ የቀዳዳ ወንፊትነት፣ የግልብነትና ለእውነት አይጨነቄነት፡፡"
''መስማትና ማዳመጥ ይለያያሉ፡፡ መስማት ድምፆችን ሁሉ ነው፡፡ በአካባቢያችን ብዙ ድምፆች አሉ፡፡ እነዚህን ድምፆች የመስማት ግዴታ ይኖርብን ይሆናል፡፡ የማዳመጥ ግዴታ ግን የለብንም፡፡ ማዳመጥ ልቡናን መስጠት ነውና፡፡ ሰው በጆሮው ይሰማል፣ በልቡናው ግን ያዳምጣል፡፡ ማዳመጥ ልብን መስጠት፣ ስለ ጉዳዩ ማሰብ፣ ማምሰልሰልና ጉዳዩን ማስቀረት ማለት ነው፡፡'' እጅግ ድንቅ ምልከታ ነው። በተግባር ለመተርጎም ግን ተቸግሬአሉ። እውነቱን ለመናገር ለመስማት ሱስ ሆኖብኝ አይደለም። የአገር ጉዳይ ሁኖብኝ ነው። እሬት እሬት የሚሉ እውነቶች በየ ዜና ማሰራጫው እሰማሉ። ሰምቶ መተው እንዳለብኝ ቃል ብገባም፤ አንዳች ላውቀው በማልችል ሃይል ውስጤ ዘልቆ ይገባል። ሁለተኛ እንዲህ አይነት ዜና አላይም፤አላነብም፤አላደምጥም እልና ተመልሼ እዚያው እገኛለሁ። እንዲህ የሚያደርገኝ፤ በብዙ ችግሮች ከተተበተበች አገር መወለዴ ይመስለኛል። አንድም ጥሩ ነገር አልሰማም። በእርግጥ ስለ አገሪቱ መልካም ገጥታ፤ እድገቷ፤ ስለ ሕዝቧ አኗኗር፤ የሚተርኩ ዜናዎች አሉ! ነገር ግን እጅግ ከእውነት የራቁ በመሆናቸው የበለጠ ያበሳጩኛል። እውነት እንነጋገር ከተባለ፤ በአሁኑ ስዓት ከወደ ኢትዮጵያ የሚሰማ አንዳችም መልካም ዜና የለም። መልካም ነገር የማይወራው አገሪቱ መጥፎ ስለሆነችም አይደለም። ሰቅዘው ሊያጠፋት በተነሱ ሰዎች አማካችነት የሚደርስ ጥፋት እንጂ። እንደ ዜጋ ምንም እንኳ መጥፎ ቢሆን፤ እየመረረንም መስማት፤ማዳመጥ እንዲሁም ውስጠ አይምሮ እስኪዞር መፍትሔ መፈለግ ያለብን ይመስለኛል። እንዲያ ካልሆነ፤ መልካም አስተዳደር የሰፈነባት፤ዜጎቿ እንደ ልብ የሚኖሩትን አገር ማዬት አንችልም። እዚህ ደረጃ የደረሱ አገራትን የዃላ ታሪክ ብንፈትሽ፤ ብዙ መራር የሆነ ወሬዎችን ሰምተዋል፤ አስተናግደዋል። ከሰሙት መካከል መረረኝ፤ አቃረኝ፤ አንገሸገሸኝ ያሉ ልባም ሰዎች ናቸው ግፉንና መከራውን አሽቀንጥረው የጣሉ። እናም ወንድሜ ሆን ቢዘገንነንም መስማት፤ ከዚያም አንዳች መፈየድ ያስፈልገናል። ይሄን ስል፤ የሰፈሩ አውደልዳይ የሚያወራውን ልቦለድ፤ ምናባዊ ድስኩር እየደገፍኩ አይደለም! አገራዊ ወራን እንጂ! ኢትዮጵያን ሰቅዞ ይዞ የሚያስጨንቃትን ወሬ! ሁሉ ነገር አልፎ መልካም ወሬ ለመስማት ያብቃን።
ዲ/ን ዳኒ እዉነት ብሃል እኔ እራሴ እስካሁን ላሸንፈዉ ያልቻልኩት ስሜቴ በተለይ አስቀይሞኛል ስለምለዉ ሰዉ ክፉ መስማት ያስደስተኛል፡፡ መደሰት እንደሌለብኝ ዉስጤ እየነገረኝ እንኳን ለመደሰት አስባለሁ እና ሁልጊዜ በጸሎቴ እግዚአብሄርን እኔ ስላልቻልኩ እርሱ እንዳሸንፍ እንዲረዳኝ እየለመንኩት አሁን እየተስተካከልኩ ነዉ እናም እንደኔ አይነት ከ ጌታ ጋር የሚያጣላ አይነት መንፈስ ያለባችሁ ተግታችሁ ጸልዩ የሌለባችሁ ደግሞ ለኛ ጸልዩልን ስለሰዉ ክሩ ማሰብ ፍጹም ፍቅር ከሆነዉ አምላካችን የሚያርቅ ነዉና፡፡ መምህር አንተንም ሁልጊዜ በምታስነብባቸዉ ነገሮች ምን ያክል ሃጢያተኛ እንደሆንኩ ስለምታሳስበኝ አመሰግንሃለሁ ባንተ አድሮ የሚናገረኝ እግዚብሄርም ፍቅር ሁልጊዜ ያስገርመኛል፡፡
ውድ ወንድሜ፤-አሁንም እንደ ከዚህ በቀደሙ አድናቆቴ ከፍተኛ ነው። ፍሬ ነገሩ እንዳለ ሆኖ የማልስማማበት ነጥብ አለኝ። የማይጠቅሙ ወሬዎች ማዳመጥ እንደማይገባን የሰነዘርኸው ሃሳብ ለእኔ አልተዋጠልኝም። የሰው ልጅ የሚጠቅመውን ብቻ መስማት የለበትም። የሚሰማው፤የሚያየው፤ እንዲሁም የሚያከናውነው ነገር ለእራሱ የሚጠቅም መሆኑን ብቻ የሚያይ ከሆነ፤ ለእኔ ስግብግብነት ነው። ያ ወሬ ለሰሚው ባይጠቅመው፤ አልፎ ተርፎም በገንዘብም ሆነ አካላዊ ጉዳት የሚያደርስበት ቢሆንም፤ እሱ እራሱ ተጎድቶ ሌላውን ከአለት ነገር መታደግ ከቻለ፤ ለእኔ ይህ ድርጊት የሞራሉን ልዕልና የሚያሳይ ነው። ለምሳሌ አንድ ጓደኛችን፤ ችግር ላይ ነው እንበል። የሕይወቱን ዋጋ የሚያስከፍል ችግር። ስለዚህ ሰው የተደቀነበት አደጋ፤ ለእኛ አንዳች ጥቅም የለውም እንበል። በተቃራኒው አደጋውን ለማስቀረት መሞከር በራሱ የእኛን ገንዘብና ጊዜ ሊበላ ይችላል እንበል። ነገር ግን በመስማታችን የገንዘብና የጊዜ ዋጋ ከፍለን ያን ሰው ሕይወቱን ማትረፍ እንችላለን። ይህ ውሳጣዉ ረፍትን ይሰጣል። የሰውየውን በሕይወት የመኖር እድል ተካፋይ መሆን ታላቅነት ነው።
ውድ ወንድሜ ይዘኸው እንደተነሳኸው አሳብ ከሆነ እንዲህ አይነት ወርቃማ አጋጣሚዎችን ልናጣ እንችላለን። እንደ እኔ አመለካከት፤ የምሰማው ወሬ ለእኔ ወይም ለተወራበት ሰው አንዳች ጥቅም ያመጣል ወይ በሚል ቢሰተካከል እመርጣለሁ። አለበለዚያ አለም አሁን እንደምናያት የለከት የለሾች፤ የስግብግቦች መፈኝጫ ትሆናለች።
ይሄን ሃሳቤን ስዘነዝር፤ እንዲህ መሆን ነው ያለበት ብዬ እንዳስብ ለኳሽ ለሆነው መጣጥፍህ ከፍ ያለ ምስጋናዬን አቀርባለሁ። እይታህ በኢትዮጵያ ሁሉም ስፍራ መነጋገሪያ፤ መመማሪያ፤ የወጎቻችን ማጣቀሻ የሚሆንበትንም ጊዜ እናፍቃለሁ። እሩቅ እንደማይሆንም አምናለሁ።
በላይ ልክ ነህ ነገር ግን ጥቅም እኮ ግላዊ ብቻ አይደለም፡፡እንደኔ ጥቅም ጠቅሞ የሚጠቅም ፣የህሊና እርካታም እኮ ጥቅም ነው፡፡ ሰው ደግሞ በሚስራት በጎ ነገር ይደሰታል፣ይረካል፡፡ አለበለዘያማ አነተም እንዳልከው "እኔ ከሞትኩ….." ነው የሚሆነው፡፡ስለዚህ ምን ይጠቅመኛል ማለት ለህሊናዬ ምን በጎ ነገር ያመጣል ማለት ነው፡፡በጎ ነገር በጎ ማሰብ መልካም መስራት ነው፡፡ ባጭሩ ዳኒ ለመግለጽ የፈለገው ሞራላዊ ጠቀሜታውን ይመስለኛል፡፡ጥቅም ዓይነቱ ብዙ ቢሆንም ሞራላዊ ጥቅም ግን ከሁሉም በላይ ነውና፡፡ስለዚህ እኔ ሶቅራጥስ የጠየቀው ዳኒም ያብራራው ጥቅም ከቁሳዊ እና አካላዊ ጥቅሞች የሚበልጠውን ከሞራል ደስታ የሚገኘውን ጠቀሜታ ነው ባይ ነኝ፡፡
ወንድም በላይ ሃሳብህን ወድጀዋለሁ ነገር ግን የ ዲ/ን ዳንኤል ሃሳብ እኔ እንደተረዳሁት ከሆነ ስለሰዉ ክፉ ማዉራትን የሚቃወም እንጂ ተጎድቶ እርዳታን ስለሚሻ ሰዉ አይደለም፡፡ ምክንያቱም ጥያቄዎቹን ሳጤናቸዉ ስለ ወዳጅህ ያልተረጋገጠ፤ መልካም ያልሆነ(ስለሱ ክፉ) እንዲሁም የማይጠቅም ወሬን መስማት ምንም አይጠቅምም ወደሚል መልስ ወስዶኛል ይህ ማለት ግን ስለወዳጅህ መታመም፣መራብ፤ መታረዝ መስማትን አይደለም የማይጠቅም ወሬ የተባለዉ ይልቁንስ በተቃራኒዉ ያላደረገዉን ያልሰራዉን ያልሆነዉን ስለሰዉ ክፉ ማዉራትና በዚያም መደሰትን ነዉ፡፡ ስለዚህ እንዲህ አይነቱን ነገር ከመስማት ብንቆጠብ የተሻለ መሆኑን ተገንዝቤአለሁ ምክንያቱም ህሊናን ከማቆሽሽ የዘለለ ጥቅም ስለማይኖረዉ፡፡ ዲ/ን ዳንኤልም ወንድም በላይም ስላነሳችሁት ገንቢ ሃሳብ እግዚአብሄር ይባርካችሁ፡፡
የመጀመሪያውን (በእግዚአብሔር ጸጋ የምናገኘውን መንፈሳዊ ሕይወት) ኃጢአት ከእኛ ትወስድብናለች፤ ሁለተኛውን (ነፍሳችንን) ሞት ይነጥቀናል፤ ሦስተኛውን (በመልካም ስም ላይ የሚመሠረተውን ማኅበራዊ ሕይወት) ሐሜት ይገፍፈናል፡፡ ሐሜት ግድያ የሚሆነውም በዚህም የተነሣ ነው፡፡
ሐሜተኛ በአንዲት የምላስ ስንዘራ ሦስት ግድያዎችን ይፈጽማል፡፡ በቅድሚያ የራሱንና የሰሚውን ነፍሶች በመንፈሳዊ ግድያ ከጸጋ እግዚአብሔር ያርቃል፡፡ ቀጥሎም የሚታማውን ሰው ማኅበራዊ ሕይወት ይገድላል፡፡
ቅዱስ በርናርዶስ “ሐሜተኛ በምላሱ ላይ፣ ሐሜት አድማጩ ደግሞ ጆሮው ውስጥ ሰይጣን አለባቸው፡፡” ይላል፡፡ ዳዊትም ሐሜተኛን አስመልክቶ “ምላሳቸውን እንደ እባብ አሰሉ፡፡” (መዝ 141፡ 3) ይላል፡፡ አሪስጣጣሊስ ደግሞ “የሐሜተኛ ምላስ እንደእባብ ምላስ ጫፉ መንታ ነው በአንዱ የሰሚውን ጆሮዎች በሌላኛውም ጫፍ የሚታማውን ሰው ስም ይመርዛልና፡፡” ማለቱ ይጠቀስለታል፡፡
ስለሆነም የእግዚአብሔር ወዳጅ ሆይ አንቺ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ስለሰዎች ክፉ እንዳትናገሪ፡፡ ጎረቤትሽ ያላደረገውን ኃጢኣትም እንዳትጭኚበት፣ ምሥጢር የሆኑትን ስሕተቶቹንም የግድና አስፈላጊ ካልሆነ በስተቀር እንዳታወጪበት፣ የሚታወቁትንም እንዳታጋንኚበት ተጠንቀቂ፡፡ መልካም ሥራውን በክፉ እንዳትተረጉሚ፤ የምታውቂውን በጎ ጎኑንም እንዳትክጂ፡፡ በክፋት ወይም በቃላት እንዳታንኳስሺው፡፡ ምክንያቱም በእነዚህ ሁሉ መንገዶች በተለይም ደግሞ በሐሰት በመክሰስና እውነትን ሸፍጠሽ ጎረቤትሽን በማንኳሰስ እግዚአብሔርን በእጅጉ ታስቀይሚዋለሽና፡፡
አንዳንድ ከሁሉም የባሱ ረቂቅና መርዘኛ ተቺዎች ደግሞ ሐሜታቸውን በአክብሮት ወይም በሙገሳ ይጀምራሉ፤ ወይም ቀልዶችን ጣል ጣል ያደርጉበታል፡፡ “እርግጥ ነው እወደዋለሁ” ወይም “እርግጥ ነው ጎበዝ ሰው ነው፡፡ ነገር ግን እውነቱ መነገር አለበት፡፡ እንዲህ ዓይነት ስሕተት ተሳስቷል፡፡” “በጣም መልካም ሴት ነበረች፤ እንደው በትንሽ ነገር ተሳሳተች፡፡” ይላሉ፡፡ ዘዴያቸውን ትመለከቻለሽ? ቀስትን አርቆ ለመወርወር የሚሻ ሰው ፍላጻውን በተቻለው መጠን ወደራሱ ይስበዋል፡፡ ዓላማው ግን ቀስቱን ላቅ ባለ ኃይል ርቆ እንዲጓዝ ማስቻል ነው፡፡ እነኚህ ተቺዎችም ሐሜታቸውን ወደራሳቸው የሚያቀርቡት ይመስላሉ ዓላማቸው ግን የአድማጮቻቸውን ልብ በኃይል በስቶ እንዲገባ ማድረግ ነው፡፡
ሰላም ዳኒ፣ መቼም የምትጽፋቸውን ጽሁፎች የህይወቱ መመሪያ ያደረገ ሰው መቼም ሌላ ምንም ተጨማሪ ምክር አያስፈልገውም፡፡ እስቲ ሁላችንም ከአሁን በኃላ እነዚህን ሦስት ጥያቄዎች ወሬ ይዘውልን ለሚመጡ ሰዎች እንጠይቅ። ያን ማድረግ እንኳን ቢከብደን ወሬያቸውን እናስቀይር። አንባቢዎች ያስማማናል አይደል? እንግዲህ አንድ ብለን እንጀምርና የደረስንበትን እንወያይበት።
ሦስቱ ማጣሪዎች አልካቸው ምን ማጣሪያ ጦርነቶች ቢባሉ ይሻላቸዋል ነው የምለው ከወሬ ምንም ላይገኝ አውርተን ምንም ላናተርፍ እያወቅነው እናወራለን በእውነት ነው የምልህ አንዳንዴ ሳስበው ሱስ ሆኖብን ሳይሆን አይቀር ብዪ እፈራሉ ስለዚህ ሁል ግዚ የአንተን ጽኁፍ ሳነብ በጣም እገረማለሁ የውስጤን ሰለሚነግረኝ አስተምህሮ ለእንደኔ አይነቱ ላልተማረው እጅግ ጠቃሚ ነው ራሴን እንዳይበት ያደርገኛል ሁልግዚ በምሰራው ሰራ ተስፋ እቆርጣለሁ የአንተን ጽሁፍ ሳነብ ግን
ትእግሰት እንዲኖረኝ ተስፋ እንደልቆርጥ ያደርገኛል አንደዋዛ የምታስተምረው ትምህርት ቀላል እንዳይመስል አንደንዴም እቀናብሀለው እግዚአብሔር በሰጠህ ጸጋ እግዚአብሔር የበለጠ ጸጋውን ያብዛልህ እኛንም የተማርነውን ፍሬ እንድንፈራ ያደረርገን፤፤
"የምናምነው ሰው ሊያወራው ይችል ይሆናል፤ ትልቅ የምንለው ሰው ያወራው ይሆናል፤ ልንናገረው የማንችል ሰው ያወራው ይሆናል፤ እጅግ በጣም የሚቀርበን ሰው ያወራው ይሆናል፤ ግን የእውነታ ጥያቄ መጠየቅ አለበት፡፡ ምን ማረጋገጫ አለ? ዜናው የተገኘበት ምንጭ ታማኝ ነወይ? እየተባለ መጠየቅ አለበት፡፡ የሚታመን ሰው ሁሉ የሚታመን ወሬ አያወራም፡፡"
ይህ በእውነቱ ትልቅ አባባል ነው፡፡ ሁላችንም ልንማርበት ይገባል፡፡ ብዙ ጊዜ የምናውቃቸው ሰዎች ይልቁንም በክርስቲያናዊ ህይዎታቸው ከፍ ያሉ ናቸው ያልናቸው ሰዎች ሲናገሩ እንደወረደ እናዳምጣቸዋለን፡፡ መረጃ አንጠይቃቸውም እኛም ባገኘነው አጋጣሚ እንደ ገደል ማሚቶ ሳያዙን በደረስንበት ሁሉ እናዳርሰዋለን፡፡ በጣም ትልቅ መልክት ነው በልቦናችን ያሳድርብን የህይዎታችን መመሪያ እንዲሆንልን እግዚአብሔር ይርዳን፡፡
ዳኒ ምነው በዋልድባ ጉዳይ ለምን ዝምታን መረጥክ?መልሱን እኔው ተራ ምእመን ልመልሰው: በእርግጠኝነት ጌታ ችግሩን ስለሜፈታው ለዳኒም ሆነ ለአባቶች ዝምታን እንዲመርጡ አደርጓል መልሱ ይኋው ነው::ሁሉ በሱ: ሁሉ ከሱ: እንደሆን ብቻ እመኑ::ጾለትን አናቋርጥ::አሜን!
በእርግጥ ስለ አገሪቱ መልካም ገጥታ፤ እድገቷ፤ ስለ ሕዝቧ አኗኗር፤ የሚተርኩ ዜናዎች አሉ! ነገር ግን እጅግ ከእውነት የራቁ በመሆናቸው የበለጠ ያበሳጩኛል። እውነት እንነጋገር ከተባለ፤ በአሁኑ ስዓት ከወደ ኢትዮጵያ የሚሰማ አንዳችም መልካም ዜና የለም። መልካም ነገር የማይወራው አገሪቱ መጥፎ ስለሆነችም አይደለም። ሰቅዘው ሊያጠፋት በተነሱ ሰዎች አማካችነት የሚደርስ ጥፋት እንጂ። እንደ ዜጋ ምንም እንኳ መጥፎ ቢሆን፤ እየመረረንም መስማት፤ማዳመጥ እንዲሁም ውስጠ አይምሮ እስኪዞር መፍትሔ መፈለግ ያለብን ይመስለኛል። እንዲያ ካልሆነ፤ መልካም አስተዳደር የሰፈነባት፤ዜጎቿ እንደ ልብ የሚኖሩትን አገር ማዬት አንችልም።
አንዳንድ ከሁሉም የባሱ ረቂቅና መርዘኛ ተቺዎች ደግሞ ሐሜታቸውን በአክብሮት ወይም በሙገሳ ይጀምራሉ፤ ወይም ቀልዶችን ጣል ጣል ያደርጉበታል፡፡ “እርግጥ ነው እወደዋለሁ” ወይም “እርግጥ ነው ጎበዝ ሰው ነው፡፡ ነገር ግን እውነቱ መነገር አለበት፡፡ እንዲህ ዓይነት ስሕተት ተሳስቷል፡፡” “በጣም መልካም ሴት ነበረች፤ እንደው በትንሽ ነገር ተሳሳተች፡፡” ይላሉ፡፡ ዘዴያቸውን ትመለከቻለሽ? ቀስትን አርቆ ለመወርወር የሚሻ ሰው ፍላጻውን በተቻለው መጠን ወደራሱ ይስበዋል፡፡ ዓላማው ግን ቀስቱን ላቅ ባለ ኃይል ርቆ እንዲጓዝ ማስቻል ነው፡፡ እነኚህ ተቺዎችም ሐሜታቸውን ወደራሳቸው የሚያቀርቡት ይመስላሉ ዓላማቸው ግን የአድማጮቻቸውን ልብ በኃይል በስቶ እንዲገባ ማድረግ ነው፡፡ዳኒ ምነው በዋልድባ ጉዳይ ለምን ዝምታን መረጥክ?መልሱን እኔው ተራ ምእመን ልመልሰው: በእርግጠኝነት ጌታ ችግሩን ስለሜፈታው ለዳኒም ሆነ ለአባቶች ዝምታን እንዲመርጡ አደርጓል መልሱ ይኋው ነው::ሁሉ በሱ: ሁሉ ከሱ: እንደሆን ብቻ እመኑ::ጾለትን አናቋርጥ::አሜን!በላይ ልክ ነህ ነገር ግን ጥቅም እኮ ግላዊ ብቻ አይደለም፡፡እንደኔ ጥቅም ጠቅሞ የሚጠቅም ፣የህሊና እርካታም እኮ ጥቅም ነው፡፡ ሰው ደግሞ በሚስራት በጎ ነገር ይደሰታል፣ይረካል፡፡ አለበለዘያማ አነተም እንዳልከው "እኔ ከሞትኩ….." ነው የሚሆነው፡፡ስለዚህ ምን ይጠቅመኛል ማለት ለህሊናዬ ምን በጎ ነገር ያመጣል ማለት ነው፡፡በጎ ነገር በጎ ማሰብ መልካም መስራት ነው፡፡ ባጭሩ ዳኒ ለመግለጽ የፈለገው ሞራላዊ ጠቀሜታውን ይመስለኛል፡፡ጥቅም ዓይነቱ ብዙ ቢሆንም ሞራላዊ ጥቅም ግን ከሁሉም በላይ ነውና፡፡ስለዚህ እኔ ሶቅራጥስ የጠየቀው ዳኒም ያብራራው ጥቅም ከቁሳዊ እና አካላዊ ጥቅሞች የሚበልጠውን ከሞራል ደስታ የሚገኘውን ጠቀሜታ ነው ባይ ነኝ፡፡
ኢትዮጵያ ካሏት ጥንታዊ፣ ታሪካዊ እና ሃይማኖታዊ ቦታዎች ዋልድባ አንዱ ብቻ ሳይሆን ዋነኛው ነው፡፡ በሰሜን ጎንደር እና በምዕራብ ትግራይ ተንጣልሎ፣ ከሰሜን ተራራዎች ሠንሠለት ግርጌ ተዘርግቶ የሚገኘው ይህ ገዳም፣ በብዙ ወጣ ገባ መልክዐ ምድሮች እና ኮረብታዎች የተሞላ፣ አብዛኛውም በደን የተሸፈነ ነው፡፡ እንደ ኤዶም ገነት አራት ጅረቶች የሚያጠጡት ሲሆን ሴሞ በሰሜን፣ ተከዜ በምሥራቅ፣ ዘወረግ በምዕራብ፣ ዜዋ ደግሞ በደቡብ ያረሰርሱታል፡፡
የዋልድባ ገዳም ታሪክ ሳብ ብሎ ወደ መጀመርያው የክርስትና ዘመናት ይጓዛል፡፡ በ5ኛው መክዘ በአካባቢው በተባሕትዎ ይኖሩ የነበሩ መናንያን እንደነበሩበት መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ በ485 ዓም ከሰሜን ሸዋ የተነሡ ምእመናን ወደ አካባቢው ተጉዘው መጋቢት 27 ቀን ዋልድባ መግባታቸውን የቦታው ታሪክ ያሳያል፡፡ በ574 ደግሞ ሌሎች ከቡልጋ መጥተው ተቀላቅለዋቸዋል፡፡
በዘመነ ዮዲት ቦታው ከጠፋ በኋላ እንዲሁ ሲኖር አሁንም ለሦስተኛ ጊዜ ከሰሜን ሸዋ ቡልጋ የመጡ ክርስቲያኖች አንሥተውት ነበር፡፡ በኋላ ግን በንጉሥ አግብዐ ጽዮን ዘመን (1278 - 1286 ዓም) ለጊዜው ባልታወቀ በምክንያት ገዳሙ ጠፍ ሆነ፡፡ ዋልድባ እንደገና የቀናው እና በኢትዮጵያ ቤተ ክርስ ቲያን ታሪክ ውስጥ ልዩ ቦታ የያዘው በንጉሥ ዓምደ ጽዮን ዘመነ መንግሥት በተነሡት በአባ ሳሙኤል ዘዋልድባ ነው፡፡
በ1319 አካባቢ ከደብረ ሊባኖስ የተንቀሳቀሰ አንድ የመነኮሳት ቡድን (አባ ሙሴ፣ አባ እስጢፋኖስ፣ አባ ገብረ መስቀል እና አባ ገብረ ክርስቶስ) ዋልድባ በመግባት ሥርዓተ ገዳሙን አጽንተውታል፡፡ በገዳሙ እህል መመገብ የቀረው ከእነርሱ መምጣት በኋላ መሆኑ ይነገራል፡፡ የዚህ ሃሳብ አመንጭም አባ ሙሴ መሆናቸውን የገዳሙ ታሪክ ያትታል፡፡ እነዚህ መነኮሳትም የእርሳቸውን ሃሳብ በመቀበል የገዳሙ ምግብ ቋርፍ እንዲሆን ወሰኑ፡፡ በገዳሙ እህል የሚበላው ለልደት፣ ለትንሣኤ እና ለካህናተ ሰማይ በዓል ብቻ እንዲሆንም ደነገጉ፡፡
በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመነ መንግሥት (1426-1440 ዓም) የዋልድባ ገዳም ክልል በአራቱ ወንዞች መካከል እንዲሆን ዐዋጅ ተደንግጎ ነበር፡፡ ዐዋጁ ማንኛውም የሀገር ገዥ እና አራሽ ወደ ክልሉ ገብቶ ምንም ዓይነት ሥራ እንዳይሠራ የሚከለክል ነበር፡፡
የዋልድባ ገዳም እስከ ግራኝ ወረራ ጊዜ ቆይቶ በመከራው ሰዓት ጠፍ ለመሆን ደርሶ ነበር፡፡ በኋላ ግን ከወረራው የተረፉ መነኮሳት ተሰባስበው እንደገና አቀኑት፡፡ በመካከልም እየጠፋ እየቀና ለብዙ ዘመናት ኖረ፡፡ በተለይም በዘመነ መሳፍንት በነበረው የእምነት ክርክር የዋልድባ መነኮሳት ዋነኛ ተሳታፊዎች ነበሩ፡፡
በረዥም ታሪኩ፡- የዋልድባ ገዳም ከአንድ ሺ ዘመን በላይ የተሻገረ ታሪክ ያለው ገዳም ነው፡፡ በዚህም ከተሰዓቱ ቅዱሳን እና ከደብረ ሊባኖስ ታሪክ ጋር የሚተካከል ታሪክ አለው፡፡ የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን የረዥም ዘመን ታሪክ ለማጥናት ሕያው ከሆኑት ምስክሮች መካከል የዋልድባ ገዳም አንዱ ነው፡፡ በጥንታዊው የክርስትና ዘመን፣ በመካከለኛው ዘመን፣ በዘመነ መሳፍንት እና በዘመናዊቷ ኢትዮጵያ የታሪክ ምዕራፎች ውስጥ የተሻገረ በመሆኑ ማን ይናገር የሚለውን የሚያሟላ ነው፡፡
እመቤታችን በኪደተ እግሯ ከባረከቻቸው ቦታዎች አንዱ መሆኑ፡ የዋልድባ ገዳም እመቤታችን ወደኢትዮጵያ በስደቷ ጊዜ መጥታ በኪደተ እግሯ ከባረከቻቸው እና ጌታችን በሕፃንነቱ ትንቢት ከተናገረላቸው ቦታዎች አንዱ ነው፡፡
ከሌሎች ቦታዎች አያሌ ቅዱሳን የሚጎበኙት ቦታ ነው፡ የዋልድባ ገዳምን ለመሳለም አያሌ ቅዱሳን ወደ ቦታው ይመጣሉ፡፡ በታሪክ እንኳን አቡነ ተክለ ሃይማኖት ዘደብረ ሊባኖስ ሦስት ጊዜ ወደ ቦታው መጥተው ተሳልመውታል፡፡ ገድለ አባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫም አባ ጊዮርጊስ ወደ ገዳሙ መምጣቱን ይተርካል፡፡ ኢየሩሳሌምን ለመሳለም የተጓዙ ኢትዮጵያውያን መናንያን እና ቅዱሳን ሁሉ በዋልድባ ገዳም አልፈው፣ ተሳልመው እና ተባርከው፣ በሱዳን በኩል ያልፉ ነበር፡፡
በጥንታዊ ቅርሶቹ፡- የዋልድባ ገዳም ከሺ ዓመታት በላይ ያጠራቀማቸው የሀገሪቱን እና የቤተ ክርስቲያኒቱን ቅርሶች ጠብቆ እና አቅፎ የያዘ ገዳም ነው፡፡ በተለያዩ ዘመናት ገዳሙ ሲፈታ እንኳን በአካባቢው በሚገኙ የተፈጥሮ መከለያዎች ውስጥ ቅርሶቹን እያስቀመጡ በማትረፍ አቆይተውልናል፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ከሚገኙ የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ገድላት መካከል አንዱ የዋልድባው ገድለ ተክለ ሃይማኖት ነው፡፡
በልዩ የምናኔ አኗኗሩ፡- የዋልዳባ ገዳም ጥንታዊውን የነእንጦንስን የምናኔ ሕይወት ጠብቆ የኖረ፣ከቋርፍ በቀር የላመ የጣመ የማይበላበት፣ መናንያን ከአራዊት ጋር የሚኖሩበት፣ የጽሞና ቦታ ነው፡፡ አንዳንድ መናንያንም ከብቃት ሲደርሱ ማኅበሩን አስፈቅደው የተባሕትዎ ሕይወትን በመያዝ በዱር በገደሉ እንደወደቁ ይቀራሉ፡፡ በገዳሙ ጫካዎች የተዘዋወሩ እንደሚገልጡት በቁም ጸሎት ላይ እንዳሉ ያረፉ አበው ባረፉበት ቦታ ቆመው ለብዙ ዘመናት በመቆየታቸው፣ በአካባቢው ለሚዘዋወሩ ሌሎች መናንያን ያሉ መስለው ይታያሉ፡፡
በቦታው አቀማመጥ፡- የዋልድባ ገዳም በሁለት ክልሎች ውስጥ የሚገኝ ሰፊ ገዳም ነው፡፡ በአራት ወንዞች ተከልሎ በአያሌ አጥቢያዎች የተዋቀረ አንድ አውራጃ የሚያህል ገዳም፡፡
በትምህርት ቤቱ፡- የዋልድባ ገዳም አያሌ ሊቃውንትን ያፈሩ የአብነት ት/ቤቶች ቦታ ነው፡፡ መናንያኑ ከምናኔያዊ ሕይወት በተጨማሪ የቤተ ክርስቲያንን ትምህርቶች በገዳሙ ይማራሉ፡፡
ብዙ አበውን ያፈራ ነው፡- የዋልድባ ገዳም ለቤተ ክርስቲያን ታላላቅ አስተዋጽዖ ያደረጉ ብዙ አባቶችን ያፈራ ገዳም ነው፡፡ በየአጥቢያው ከሚገኙ መነኮሳት መካከል ቢያንስ አንድ የዋልድባ መነኩሴ አይጠፋም ይባላል፡፡ የዋልድባ መነኮሳት በግብጽ፣ በኢየሩሳሌም፣ በአውሮፓ­ እና በአሜሪካ ለአገልግሎት ተሠማርተዋል፡፡ ይህም የገዳሙን ሁለገብ አስተዋጽዖ ያመለክታል፡፡
ዋልድባ በኢትዮጵያ ውስጥ ነባር ደኖች ከሚገኙበት የምናኔ ቦታዎች አንዱ ነው፡፡ የዋልድባ ደን አንድ አውራጃ የሚያክል እና በሀገር በቀል ዛፎች የተሞላ፣ የአራዊት እና የአዕዋፍ ማደርያ የሆነ ቦታ ነው፡፡ ዛሬ ለአካባቢ ጥበቃ መንግሥት ትኩረት ሰጥቶ ገበሬውን ሁሉ በአካባቢ ጥበቃ ተግባር በማሳተፍ ላይ ባለበት ጊዜ የዋልድባን ጥብቅ የግዝት ደን ክልል ማረስ የሚጋጭ ተግባር ይሆናል፡፡ ኢትዮጵያ በዓለም ዐቀፍ መድረኮች ድምጽዋን ከፍ አድርጋ እየተከራ ከረችባቸው ከሚገኙ ጉዳዮች አንዱ የአረንጓዴ ልማት ጉዳይ ነው፡፡ ይህ አስተሳሰብ እንኳንስ ነባር ደኖችን መንካት ሊፈቅድ አዳዲስ የዛፍ ቦታዎችንም ጥበቃ እንዲደረግላቸው የሚሟገት ነው፡፡
ዋልድባ የኢትዮጵያ ሕዝብ ሰሞነኛ ጉዳይ እንዲሆን ያደረገው በአካባቢው የስኳር እርሻ እና ፋብሪካ ይከፈታል መባሉ ነው፡፡ ይህንን ተከትሎ የገዳሙ መነኮሳት እስከ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የደረሰ አቤቱታ ያሰሙ ሲሆን ሕዝቡም ሁኔታውን መወያያ አድርጎታል፡፡ አካባቢውን በቅርብ ከጎበኙ አካላት እንደ ተገኘው መረጃ ከሆነ በአካባቢው የስኳር ኢንዱስትሪ ለማቋቋም መንግሥት እንቅስቃሴ ጀምሯል፡፡ በዚህ እንቅስቃሴውም እህል አይግባብሽ፣ ዘር አይዘራብሽ ተብሎ ከተከለለው የገዳሙ ክልል 2.5 ኪሎ ሜትር ዘልቆ ለመንገድ የሚሆን ቦታ አርሷል፡፡ ገዳማውያኑ እና የአካባቢው ምእመናን በጋራ የሚጠቀሙባቸው አራት አብያተ ክርስቲያናት ማለትም
የአካባቢው ምእመናን የዋልድባን ቅዱስ አፈር በመሻት ቀብራቸውን በገዳሙ ማድረጋቸው የተለመደ ነው፡፡ አንዳንድ ጊዜም ወደ ክልሉ ሳይደርሱ የዛሬማን እና የአንሽያን ወንዞች ተሻግረው የሚቀብሩ አሉ፡፡ በእነዚህ አካባቢዎች አካባቢው ሲታረስ 27 ዐጽሞች ተገኝተዋል፡፡ በገዳሙ ክልልም ተቀብረዋል፡፡ ወደፊትም በቀጣይ ሥራ ሌሎች ሊገኙ እንደሚችሉ ይገመታል፡፡
በአካባቢው የሚገኘው ነዋሪ ሲገለገልባቸው የነበሩ 14 የገጠር አብያተ ክርስቲያናት ይነሣሉ፡፡ የአካባቢው ሕዝብ ወደ ሌላ ቦታ ሄዶ የሚሠፍርበት አሥራ አንድ መንደሮች ተመቻችተዋል፡፡ እነዚህን የተነሡትን የገጠር አብያተ ክርስቲያናት በአዲሶቹ የሠፈራ ቦታዎች እንደሚገነባ መንግሥት ተናግሯል፡፡
እጅግ አከራካሪ የሆነው አባ ነጻ የሚባለው እና በገዳሙ የግዝት ክልል የሚገኘው ቤተ ክርስቲያን ነው፡፡ አቡነ ተስፋ ሐዋርያትን ጨምሮ አያሌ ቅዱሳን ዐጽም ያረፈበት ይህ ቤተ ክርስቲያን በግዝት ክልሉ ውስጥ በመሆኑ አይነሣም፡፡ ነገር ግን የግድቡ ውኃ ወደ አካባቢው ስለሚደርስ የገዳሙን ሕልውና ሊያሠጋው እንደሚችል ገዳማውያኑ ተናግረዋል፡፡ የመንግሥት አካላት የግድቡ ግንባታ ገዳሙን እንዳ ይነካው ተደርጎ ሊሠራ እንደሚችል ቢገልጡም ገዳማውያኑ ግን ሥጋታቸውን የሚቀርፍ ነገር ባለ ማግኘታቸው አልተቀበሉትም፡፡
ዋልድባ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ዓይነተኛ ገዳም ነው፡፡ የዋልድባ ገዳም እንኳን በቤተ ክርስቲያኒቱ አባቶች ቀርቶ በምእመናንም ዘንድ የሚታወቅ እና የሚጠበቅ ገዳም ነው፡፡ «አልፎ አልፎ በዋልድባም ይዘፈናል»፣«ላወቀባት ገረገራም ዋልድባ ናት» የሚባለው አባባል ዋልድባ ገዳም ለሥነ ቃል የበቃ የሕዝብ ገዳም መሆኑን ያሳያል፡፡ የዋልድባ መነጋገርያ መሆን ገዳሙ በኢትዮጵያውያን ዘንድ ያለውን ታላቅ ቦታ አመላካች ነው፡፡
የሰሞኑ ትኩሳት መመርያን እንጂ መረጃን መሠረት የማያደርገው አሠራራችን ያመጣውም ችግር ነው፡፡ መቼም አንድ የስኳር ኢንዱስትሪ እንደ ታዴዎስ እርሻ በአንድ ቀን ታስቦ በአንድ ቀን አይጀመርም፡፡ የብዙ ጊዜ ዕቅድ እና ፕሮጀክት ውጤት ነው፡፡ በዚህ ጥናት ውስጥ ሊካተቱ ከሚገባቸው ጉዳዮች አንዱ የፕሮጀክቱ አካባቢያዊ ተቀባይነት ነው፡፡ በዚያ አካባቢ የሚኖሩ ነባር ነዋሪዎች ፕሮጀክቱ በእነርሱ ላይ ስለሚያመጣው ጉዳትም ይሁን ስለሚሰጠው ጥቅም ማወቅ፣መወያየት፣ሃሳብ ማቅረብ እና መሰማትም አለባቸው፡፡
ዋልድባ አካባቢ በሚሠራው ሥራ ይህ የሆነ አይመስለኝም፡፡ መመርያው ተግባራዊ መሆኑን እንጂ መረጃው ሕዝቡ ዘንድ ደርሶ በጎ ምላሽ መግኘት አለማግኘቱን ያየው አካል የለም፡፡ ዋልድባ ገዳም ነው፣ በሀገሪቱ ታሪክ የማይተካ ሚና የነበረው ገዳም ነው፣ አያሌ አባቶችን አፍርቶ ያሠማራ ገዳም ነው፡፡ አብ ሲነካ ወልድ ይነካ እንደሚባለው ዋልድባ ሲነካ አብረው የሚነኩ ብዙ አካላት አሉ፡፡ ይህ እየታወቀ እንዲሁ በድፍረት ወደ ሥራው መገባቱ እስከመቼውም የማያባራ ችግር ለገዳሙም ለሚጀመረው ኢንዱስ ትሪም መፍጠር ነው፡፡
ስኳሩን እንደሚፈልጉት፣ በስኳሩ ኢንዱስትሪ ተቀጥረው እንደሚሠሩት የሀገሪቱ ዜጎች ሁሉ የገዳሙ መናንያንም የዚህች ሀገር ዜጎች ናቸው፡፡ በሀገሪቱ ሂደት የመጠቀም እንጂ ያለ መጎዳት መብት ያላቸው ዜጎች፡፡ የሚጎዱት ጉዳት እንኳን ቢኖር አምነውበት፣ ተቀብለውት፣ መሥዋዕትነት ለመክፈል ወስነውበት፣ ከዚያም በላይ ደግሞ ያሥምረው ብለው አቡነ ዘበሰማያት ደግመውበት መደረግ አለበት፡፡ ይህ አለ መሆኑን በቀላሉ ከሚያሳዩን ነገሮች አንዱ ወደ ግዝቱ የገዳሙ ክልል ሁለት ኪሎ ሜትር ተኩል ከራ ከመንግሥት ዕቅድ እንኳን በተቃራኒው ተገብቶ መታረሱ ነው፡፡
የዋልድባ ገዳም መነጋገርያ ከሆነ በኋላ እንኳን የሚመለከታቸው አካላት (ቤተ ክህነት እና መንግሥት) ለሕዝብ መረጃ ሲሰጡ አልታዩም፡፡ ሁሉም ነገር የሚሰማው በሹክሹክታ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ሐሜት እንደ ባህል ለተያዘበት ማኅበረሰብ ያልተገባ ሥጋት እና ጭንቀት መፍጠሩ የማይቀር ነው፡፡ ዛሬ ዛሬ መንግሥታት ማኅበራዊ የመረጃ መረቦችን እየተጠቀሙ የዕለት ተዕለት ጉዳዮችን ለሕዝባቸው መንገር በጀመሩበት ዘመን ብሔራዊ የሚዲያ ተቋማት እንኳን ነገሩን ዝም ማለት አልነበረባቸውም፡፡
ሌላው ችግር ደግሞ ነገሮችን አጣጥሞ ያለ መጓዝ ችግር ነው፡፡ ኢትዮጵያ የኢንዱስትሪ እና የግብርና ልማት ያስፈልጋታል፡፡ ሌላም ልማት ያስፈልጋታል፡፡ ነገር ግን ዕድገታችን አንዱን ገድሎ በሌላው መቃብር ላይ የሚቆም መሆን የለበትም፡፡ ከ90 በመቶ የኢትዮጵያ ሕዝብ በላይ ሃይማኖተኛ መሆኑን በሕዝብ ቆጠራዎች ላይ አሳይቷል፡፡ ይህ ማለት ደግሞ የሃይማኖት ጉዳይ የሀገሪቱ ዋና ጉዳይ ነው ማለት ነው፡፡ የምንጓዘው ጉዞም ይህንን የሀገሪቱን ዋና ጉዳይ ከግምት ያስገባ መሆን አለበት፡፡
የኢትዮጵያ ዕድገት ከታሪኳ፣ ባህልዋ፣ ሃይማኖቷ እና ቅርሷ ጋር የተጣጣመ መሆን አለበት፡፡ አዲስ ሕንፃ ለመሥራት ብለን ላሊበላን ማፍረስ ወይንም አኩስምን መጣል የለብንም፡፡ አዲስ ደን የምንተክለው የዐፄ ዘርዐ ያዕቆብን የሱጳ ደን ነቅለን በምናገኘው ሜዳ ላይ መሆን የለበትም፡፡ ነባር እሴቶቻችን ከአዳዲስ እሴቶቻችን ጋር የሚጣጣሙበትን ወይንም አብረው የሚጓዙበትን መንገድ መፈለግ ነው ዋናው ሥራችን፡፡
በዋልድባ አካባቢ የልማት ሥራ ለመሥራት መነሣቱ አይደለም ችግሩ፡፡ ከልማት ሥራው በፊት የዋልድባ ገዳም ይቀድማል፡፡ ቢያንስ በ1000 ዓመት ይቀድማል፡፡ የልማቱ ሥራ ከዋልድባ ገዳም ጋር መጣጣም አለበት እንጂ፣ የዋልድባ ገዳም ከልማት ሥራው ጋር እንዲጣጣም መጠየቅ የለበትም፡፡ እንዲህ ባለ አካባቢ ምን ዓይነት ልማት መደረግ አለበት? ይህ ሲከናወንስ የገዳሙ እሴቶች፣ መብቶች እና ሀብቶች እንዴት መጠበቅ ይችላሉ? ከሚሠራው ሥራ ገዳሙ የሚጠቀምበት እንጂ የማይጎዳበት መንገድም ቀድሞ መፈለግ አለበት፡፡
አካባቢያዊ መስተጋብር፡- ይህ አካባቢ የገዳም አካባቢ ነው፡፡ ይህ ገዳምም በዚያ ቦታ ከሺ ዓመታት በላይ ኖሯል፡፡ እናም በአካባቢው የሚደረጉ ሥራዎች የገዳሙን ገዳማዊ እሴቶች የማያጠፉ መሆን አለባቸው፡፡ ገዳሙ ከዓለም ሰዎች እንቅስቃሴ የራቀ፣ ጸጥታ የነገሠበት እና ጥብቅ ክልል ያለው ነው፡፡ በዚህ አካባቢ የገዳሙን ክልል መንካቱ ብቻ አይደለም ነገሩ፡፡ ከገዳሙ ክልል ውጭ የሚሠራ ሥራም ቢሆን እነዚህን የገዳሙን እሴቶች የጠበቁ መሆን አለባቸው፡፡ ለምሳሌ በአሁኑ ጊዜ በገዳሙ አካባቢ ይሠራል የተባለው የስኳር ኢንዱስትሪ ነው፡፡ የስኳር ኢንዱስትሪ ከፍተኛ የሰው ኃይል የሚጠይቅ ኢንዱስትሪ ነው፡፡ በዚህ ከፍተኛ የሰው ኃይል የተነሣም በሀገራችን የስኳር እርሻ እና ፋብሪካ ባሉባቸው አካባቢዎች ሁሉ ከተሞች ተመሥርተዋል፡፡ ወንጂ እና መተሐራን ይጠቅሷል፡፡ ይህ ማለት አካባቢው ከፍተኛ የሰው ኃይል እንቅስቃሴ ይኖርበታል ማለት ነው፡፡
ይህንን ዓይነት እንቅስቃሴ የማይጠይቅ ተግባር በአካባቢው ማከናወን አንዱ አማራጭ ነው፡፡ ይህ ካልሆነ ደግሞ የአካባቢው የሰው እንቅስቃሴ ገዳማዊ ሕይወቱን እንዳይረብሸው በሚያስችል መንገድ የሚከናወንበትን ሥራ መሥራት ነው፡፡ አሁን እንደሚታየው በዚህ ጉዳይ የታሰበ ነገር ስለመኖሩ ምንም ዓይነት ግልጽ መረጃ የለም፡፡
በአንዳንድ ሀገሮች በአንድ ቦታ ላይ የአካባቢውን ነባራዊ መልክዐ ምድር፣ መልክዐ ጠባይ እና መልክዐ እሴት የሚቀይሩ ተግባሮች ከመከናወናቸው በፊት ነባር ነዋሪዎች አስተያየት እንዲሰጡባቸው ይደረጋል፡፡ የነዋሪዎቹን ስምምነት ማግኘትም መሠረታዊ ነገር ይሆናል፡፡ በአሜሪካን ሀገር በአንድ መንደር አካባቢ ቤተ ክርስቲያን ለማቋቋም የአካባቢው ነዋሪ ፈቃድ መገኘቱ ወሳኝ ተግባር ነው፡፡
ከአካላዊ ጉዳት ነጻ መሆን፡- ገዳሙ የሀገሪቱ መንፈሳዊ ሀብትም ቅርስም ነው፡፡ የአኩስም ሐውልትን ወደ አኩስም የመለስነው በሮም አደባባይ መቀመጡ ክብካቤ ስላሳጣው አይደለም፡፡ የአኩስም ሐውልት መንበሩ፣ ክብሩም አኩስም ስለሆነች እንጂ፡፡ ከአኩስም መነቀሉን ስለ ተቃወምን ነው ያስመለስነው፡፡ የዋልድባም እንደዚሁ ነው፡፡ ዋልድባ በሀገሩ ከነ ሙሉ ክብሩ የመኖር ኢትዮጵያዊም ሕጋዊም መብት አለው፡፡ በአካባቢው የሚሠሩ ሥራዎች በገዳሙ ላይ አካላዊ ጉዳት የማያስከትሉ መሆን አለባቸው፡፡ አሁን እንደምናየው ግን የገዳሙ የግዝት ክልል ታርሷል፡፡ የገዳሙ የእህል ቤት ወይንም ሞፈር ቤት የሚባለው ቤተ ክርስቲያን ሊነሣ ነው፡፡ የሴቶቹ ገዳም ሊነሣ ነው፡፡ በአንደኛው የገዳሙ ቤተ ክርስቲያንም ግድቡ አደጋ ሊያደርስ ይችላል የሚል ሥጋት ተፈጥሯል፡፡ እንደ እውነቱ ከሆነ እነዚህን ሁሉ አደጋዎች በሚቀንስ እና የገዳሙን ህልውና በማይነካ መልኩ ፕሮጀክቱን መቅረጽ የገዳማውያኑ ጭንቀት ሳይሆን የአጥኚው እና የአስጠኚው ጭንቀቶች መሆን ነበረባቸው፡፡ ልማቱ ከአካባቢው እሴት ጋር ተጣጥሞ በሚሄድበት መንገድ ላይ ገዳማውያኑ በነጻ መክረው፣ የሃሳቡ ባለቤቶች እና ተሳታፊዎች መደረግም ነበረባቸው፡፡ ወይ በሥጋታቸው መሠረት መሠራት፣ ያለበለዚያም ደግሞ ሥጋቱን በሚያስቀር መንገድ መሠራት ነበረበት፡፡
መንፈሳዊ ጉዳት እንዳይደርስ ማድረግ፡- አስቀድሞ የገዳሙን ማኅበረሰብ ባሳተፈ፣ ችግሮችን በሚፈታ እና ሁለቱም አካላት ሳይጣረሱ በተዐቅቦ ሊኖሩ በሚችሉበት መንገድ ባለመካሄዱ ገዳማውያኑ ምን ሊመጣ ይችላል? በሚለው መንፈስ ተረብሸዋል፡፡ አሁን ክርክሩ የተነሣበት ወቅት በዋልድባ ገዳም ዋናው የሱባኤ ጊዜ ነው፡፡ መነኮሳቱ እና መናንያኑ ከገዳማቸው አይወጡም፡፡ በዚህ ወቅት የነገሩ መነሣት በገዳሙ እና በምእመናኑ ዘንድ መንፈሳዊ ረብሻን ፈጥሯል፡፡ ነገሩ በመገባ ቢታብበት ኖሮ ይህንን ወቅት ማስቀደም ወይንም ማሳለፍ በተገባ ነበር፡፡
ለምሳሌ አሁን እርሻው በሚታረስበት አካባቢ ከጥንት ጀምሮ ቀብር እንደነበረ ይታወቃል፡፡ ዐጽሙ ይፍለስ ከተባለ እንኳን ይህንን ጉዳይ ከገዳሙ ጋር ተነጋግሮ ገዳማዊ ሥርዓቱን በጠበቀ መልኩ ማከናወን ይገባ ነበረ፡፡
እያለ በሚያንጎራጉር የኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ የመቃብር ቦታ ያለውን ዋጋ ዘአስቀድሞ መተንበይ አስቸጋሪ አይመስልም፡፡ ዐጽሞቹ የት የት ይገኛሉ? መፍለስ ካለባቸው በምን ዓይነት ሃይማኖታዊ እና ሰብአዊ ሥርዓት? ማን ያፍልሳቸው? የት ይረፉ? የሚሉት እንደ አንድ ተግባር ሊታሰብባቸው ይገባ ነበር፡፡ ለነገሩ የአዲስ አበባ አጥቢያዎች በግዴለሽነት ያለ በቂ ሃይማኖታዊ፣ ሰብአዊ ሥርዓት እና ክብር ነባር ዐጽሞችን በሚያነሡበት በዚህ ዘመን መንግሥትን በዚህ ረገድ መውቀስ ከባድ ይሆናል፡፡ እነዚህ አበው እና እማት ለሀገር እና ለሕዝብ የሚጸልዩ ናቸው፡፡ ጸሎታቸው እንጂ ኀዘናቸው ማንንም አይጠቅምም፡፡ ይህ የዋልድባ ገዳም ጉዳይ በተገቢው መንገድ ባለመያዙ ከዋልድባ አልፎ ሌሎችን ገዳማውያንም የሚያሳስብ ነገር እየሆነ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን ነባር ይዞታዎች በውል ለይቶ ማወቅ፣መብታቸውን ማስጠበቅ፣ በሀገሪቱ ውስጥ በሚከናወኑ ተግባራት ተጠቃሚዎች እንጂ ተጎጅዎች እናይሆኑ መጠበቅ፣ ችግሮች ሲፈጠሩ የቤተ ክርስቲያኒቱን ጥቅም በሚያስከብር፣ የሀገርንም ዕድገት በሚራዳ መልኩ እንዲፈቱ ማድረግ የቤተ ክህነቱ ሥራ ነው፡፡
አሁን በታየው ወቅታዊ ጉዳይ ላይ ቤተ ክህነቱ ሕዝቡ ተገቢውን መረጃ እንዲያገኝ፣ ችግሮች ቀድመው እንዳይከሰቱ፣ ከተከሰቱም እንዲታረሙ፣ ወሬዎች እንዳይጋነኑ፣ ማድረግ ይገባው ነበር፡፡ ለቅዱስ ሲኖዶስም ከዚህ የሚበልጥ ጉዳይ አልነበረውም፡፡
በመጀመርያ ደረጃ ልዑካንን ልኮ ተገቢውን መረጃ መሰብሰብ፣ በተሰበሰበው መረጃ ላይ የተመሠረተ መግለጫ መስጠት፣ ከሚመለከታቸው ጋር መነጋገር እና የደረሰበትን ማስታወቅ ይገባው ነበር፡፡ ባለቤት ካልጮኸ ጎረቤት አይረዳም እንዲሉ፡፡ አስቀድሞም እንዲህ ሀገራዊ በሆኑ ጉዳዮች ላይ በንቃት በመሳተፍ አሁን የተከሰተውን ችግር በማያ ስከስቱበት መንገድ እንዲከናወኑ የበኩሉን ማድረግ ነበረበት፡፡
ገዳማውያኑ ለአቤቱታ አዲስ አበባ ሲመጡ ተቀብሎ ማስተናገድ፣ ችግራቸውን መስማት፣ ከሚመለከ ታቸው አካላት ጋር ማገናኘት፣ ጉዳያቸውን መከታተል እና የነገሩ ባለ ቤት ሆኖ መሥራት ይገባው ነበር፡፡ እንዲህ ያሉ ችግሮች ግን ችግሮችን የመፍታት ዐቅማችንን ሳይሆን ቤተ ክህነታችን ያለበትን ደረጃ የሚያሳዩን እየሆኑ ነው፡፡
አንድን ሃይማኖታዊ፣ ታካሪዊ፣ ባህላዊ እና ጥንታዊ እሴትን ከግምት ውስጥ ሳያስገቡ፣ መብቱን እና ክብሩን ብሎም እሴቶቹን ከግምት ውስጥ ሳያስገቡ ሌላ ጠቃሚ ነው የተባለን ነገር ማከናወን «ኢውል ድብና» ተብሏል፡፡ ሃይማኖታዊ፣ ታሪካዊ፣ ባህላዊ እና ትውፊታዊ እሴቶችን ጠብቆ ለሀገራዊ ተግባራትን ማከናወን ደግሞ «ማወልደብ፣ ውልድብና»፡፡ ዋልድባ ላይ የደረሰውን መሠረት በማድረግ ነው ስሙን የወሰድኩት፡፡
ይኼ ጉዳይ ነገም የሀገሪቱ እና የቤተ ክርስቲያኒቱ መነጋገርያ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ኢውልድብና መንግሥት እና ሕዝብን የሚቀያይም፣ የሕዝብን ተሳታፊነት የሚቀንስ፣ የሚሠሩ ተግባራት ቅቡል እና ዘላቂ እንዳይሆኑ የሚያደርግ፣ ነገሮችን በአንድ ዓይን ብቻ የሚያሳይ አሠራር ነው፡፡ ባለፈው መንግሥት ጊዜ የገበሬውን ቅቡልነት ሳያገኙ የተሠሩ ተግባራት የደረሰባቸውን ማየቱ ብቻ ትምህርት በሆነን ነበር፡፡ አያሌ ቦታዎች በደን ተሸፈኑ፡፡ ደን አስፈላጊ ነገር ነበር፡፡ ይሁንታ ስላላገኘ ግን ደርግ ሲወድቅ ደኑ ሊቀጥል አልቻለም፡፡ አንድ ነገር ጥሩ እና ጠቃሚ ስለሆነ ብቻ እድሜ አይኖረውም ሕዝባዊ ተቀባይነት ሲኖረውም ጭምር እንጂ፡፡
ኢውልድብና መልካሙ ነገር በመስተጋብር ችግር ምክንያት እንዲጠላ የሚያደርገ አሠራር ነው፡፡ ኢውልድብና አንድ ነገር በሚያስገኘው ቁሳዊ ውጤት ብቻ ከዐውዱ ውጭ እንዲታይ አድርጎ አካባቢያዊ ስሙምነት እንዳይፈጠር የሚያደርግ ነው፡፡
እናም አሁንም አልረፈደምና አሉ የሚባሉ ችግሮችን በቀና መንፈስ እንፍታቸው፡፡ ልማቱም ታሪኩም፣ እምነቱም፣ ቅርሱም ተጣጥመው የሚሄዱበትን መንገድ እንፈልግ፡፡ እንደ ሜዶን እና ፋርስ ሕግ የተቆረጠ የማይቀጠል ከምናደርገው፣ ነገሩን እንደገና ብናየው፡፡ እነዚህ መናንያን በኢንዱስትሪው ላይ ከሚያዝኑበት ቢባርኩት ይሻለናል፡፡
የሀገሬ ሰው «ገብስ እና ፈረስ የሚያጣላ» እንደሚለው የማይጣሉትን ጉዳዮች በኛ ችግር ምክንያት አናጣላቸው፡፡ ያለበለዚያ ግን አካሄዳችን ዋልድባን መተሐራ፣ ስኳሩንም መራራ የሚያደርገው ይሆናል፡፡
"አውቆ የተንኛን ቢቀሰቅሱት አይሰማም" ስላም ላንተ ይሁኝ ዻኒ! ሃገር፣ሃይማኖትን ለማጥፋት እና ለማዋረድ የመጣን መንግስት እና የሃይማኖት መሪ ከእግዚሃብሂር ቀጥሎ እያንዳነዱ ግለሰብ እነኝህን ምስጦች በሚችለው አቅምና ቺሎታ መመከት አለበት ምን እየጠበቅን ነው ፡ለመሆኑ< ሃገራችንን ሸጡ ዝም ተባለ፣ በሃይማኖት ቀለዱ ዝም ተባለ ፣ቤተ_ክርስቲያናችንን መነገጃ አደረጉ ተባበርናቸው አሁን ገዳማትን ጀመሩ ምን ቀራቸው መተባበር ቢያቅተን ሀሉም በራሱ የሚችለውን ያርግ እባካቺሁ አንተንም ብርታቱን ይስጥህ ግሪካዊው ዴሞስጠንን ታሰታውሰንኛለህ
ታላቅ ወንድሜ ችግሩን በአግባቡ ተገንዝበኸዋል፡፡ ቤተ ክህነትም ችግሩን አይቶ ከመፍታት ይልቅ ብቃቱ የሌላቸውን ሰዎች በመላክ አባቶችን ከማሸማቀቅና በቋሚ ሲኖዶስ ተመልክቶ ውሳኔ በማሳረፍ ልማቱን ደግፎ ገዳሙን ህልውናና ሃይማኖቱን አስቀድሞ መሥራት ይተበቅበታል፡፡ አሁን እየተደረገ ያለው ግን በተቃራኒ መልኩ ትክክለኛ መረጃ የሌላቸውና የግላቸውን ሃሳብ ብቻ የሚያንጸባርቁ ሰዎች ናቸው ከቤተ ክህነቱ ጉዳዩን ሲያበላሹትና እኛንም ተስፋ ሲያስቆርጡን የሚታየው፡፡ ለመሆኑ እነርሱ እነማን ናቸው አባቶችን እየዘለፉ ከላይ የተቀመጡት
ለማንኛውም መንግስትም ቢሆን ልማቱን ሲያከናውን የማህበረሰቡ ይሁንታ እንደሚያሰፈልግ አውቆ ከገዳማውያኑና ኦርቶዶክሳውያን ጋር መመካከር፣ ይህንንም ፖለቲካዊ በሆነ አካሄድ ሳይሆን ሃይማኖቱ በሚፈቅደው መንገድ በማስኬድ ልማቱም ሳይስተጓጎል ገዳሙም ኦርቶዶክሳዊ ማንነቱ ፈጽሞ ሳይነካ ማስኬድ የሚቻልበትን መንገድ ማመቻቸት ይገባዋል፡፡
በገዳሙ ያሉ አባቶቻችንም በጸሎት ተግተው ልማቱም መካሄድ እንዳለበት አምነው ግን ሃይማኖታችንን በማይነካ መንገድ እንዲሆን ለመንግስት በማሳሰብ ከዚህ በላይ ደግሞ ለእግዚአብሔር አቤት በማለት መፍትሄ ማምጣት የ,እንደሚችሉ በታናሽነቴ መናገር እወዳለሁ፡፡
በየቦታው ያላችሁ የመንግስት አካላት ሁኔታውን በአግባቡና ሃገርንና ቤተክርስቲያንን የሚጠቅም ለማድረግ የሚያስችል እይታን እግዚአብሔር እንዲሰጣችሁ ፈቃዱ ይሁን፡፡ አሜን
እንዲህ ነው ከሣቴ - ነገር፤ ፈታቴ - ነገር…ሁሉንም ብለኸዋል - Sustainability, EIA (Enviromental Impact Analysis), Ecologically Friendly….‹ዋልድባ መተሐራ፣ ስኳሩም መራራ› እንዳይኾን ለመንግሥታችን ልብ ይስጥልን፤ ለመነኮሳቱ፣ መናንያኑ እስከ መጨረሻው የአፈሩ፣ የእሴቱ ጠባቂ የሚኾኑበትን ጽናት ይስጥልን፡፡ አሜን፡፡
ሁላችንም ዋጋ ለመክፈል የተዘጋጀን አይመስለኝም። ነገሮችን በማንኪያ እያንጓለልን ከዚህ ደረስን። ለመሆኑ መቼ ይሆን በቃ የምንለው! ለሕሊና ከሚሰቀጥጡ ብዙ ነገሮች ጋር መታረቅ ለምደን ለምደን ማተባችሁን በጥሱ ብንባል የምናንገራግር አልመስልህ አለኝ።
መቼ ይሆን በቃ የምንለው? ሕሊናችን ከምንም ነገር ጋር መታረቅ መልመዱ አስፈራኝ። ለመሆኑ መንግስት ቤተ ክርስቲያንን እንደተቋም ሊንከባከባት ሲገባ ለምን እንደዚህ ያዳክማታል?
ማኅበረ ቅዱሳን ከሚጠበቀው በላይ እያደረገ ይመስለኛል:: ዋናው(ቤተክህነት) ከተኛ ግን ጉዞአችን ወደ ልማት ሳይሆን ወደ ጥፋት ይሆናል:: ለምሳሌ በጥናት በተደገፈ መረጃ መሠረት የገዳማት ችግሮች ተለዩ: መፍትሔያቸውም ተጠቆመ, ባለቤቱ ቤተክህነት ግን ዝም ካለ ተግባራዊነቱን የሚያጠያይቅ ይሆናል:: የባሰም አለ እንጂ ገዳማቱ ይፈርሳሉ: ማኅበረ ቅዱሳን ከሚሰራቸው ውስጥ http://www.eotc-mkidusan.org/site/index.php?option=com_content&view=article&id=892:2012-03-14-21-29-15&catid=1:-&Itemid=18
እንዲህ አይነቱ ስራ እኮ ነው ዘመኑን የሚያስዋጅ:: ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ኤፌሶን ሰዎች በላከው መልእክቱ እንዳስተማረን:: "ቀኖቹ ክፉዎች ናቸውና ዘመኑን ዋጁ።" ኤፌ 5፥16
መንግስት እንደዚህ አይነት ፕሮጄክት ሲያስብ አካባቢያዊ እሴቶችን በማይነካ መልኩ መሆን ነበረበት፡፡ቀደም ሲል በደቡብ ክልል ኦሞ ራቴ አካባቢ ለዚሁ ለስኳር ፋብሪካ ግንባታ ሲባል ብዙ ሃገር በቀል ዛፎችን የያዘ ደን መጨፍጨፉ ሳያንስ አሁን ደግሞ ለዘመናት የኢትዮጵያ ሃብት ሆኖ የኖረዉን ታላቁን የዋልድባን ገዳም ህልውናን መፈታተን ምን ይሉታል? ሃገርን ማልማት ወይስ ለጥፋት መዳረግ?
በጣም የሚያሳዝነው የመነኮሳቱ ተወካዮች ጠቅላይ ሚኒስትሩን እናነጋግር በማለት አዲስ አበባ ላይ ሲጠይቁ…. “ደፋሮች”…ተባሉ አሉ….ህዝብ…እኔ እንጃልኝ መጨረሻውን አለ ሰውየው!
እኔማ ተስፋ አልቆርጥ ብዬ በኢቲቪም በመንግስትም በየቀኑ እበሳጫለሁ፡፡…ከጓድ….ጋር ወደፊት ብለው ቁርጡን ቢነግሩን እኮ በወጉ እርማችንን እናወጣ ነበር…የዋልድባን ጉዳይ በተመለከተ ለቪኦኤ ቃላቸውን የሰጡ ሰዎችም እየታደኑ ነው አሉ፡፡ የገዳሙ አበምኔት ቤትም እንደ ወንበዴ ቤት ተፈተሸ….በየቦታው የሚናገሩ ሰዎችን ማሰር….የት ያደርሳል…መንግስት የሚዋሽበት አፍ ብቻ ሳይሆን የሚያዳምጥበት ጆሮ ከሌለው…መናገር እኮ አልቻልንም!
ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ አለ ያገሬ ሰው ስለ ዋልድባ መፍትሄ አምጣ ምን ይደረግ ስትባል አንተ ማኅበረ ቅዱሳን ምናምን ወዘተ ምን ማለት ነው ለስሙ እውነት ተናጋሪ ብለሃል ወንድ ከሆንክ እውነተኛ ስምህን አትለጥፍም ነበር የነገውን ፍራቻ እውነት ተናጋሪ ብለህ ደግሞ ራስህን ሰያሚ መጀመሪያ አንተ ምን አድርገሀል ከእኔ ምን ይጠበቃል ብለሃል የማኅበሩ ሕንጻ ቢፈርስ ኖሮ ምናምን ብለሃል በመጀመሪያ የዋልድባ ገዳም እና የማኅበሩ ሕንጻ ለመነጻጸር እንኳ አይችሉም ሲቀጥል የማኅበሩ ሕንጻ ከተጀመረ ስንት ዓመት ይመስልሃል ነገር ግን ዛሬ ድረስ አልተጠናቀቀም ምክንያቱን ገለልተኛ ሆነህ ብትመለከተው ሕንጻውን ከመጨረስ ይልቅ የገዳማትና የአድባራት ህልውና መረጋገጥ የአብነት ትምህርት ቤቶች መስፋፋፈተ እና መገንባት ቀዳሚ ስለሆነ ነው
የማኅበሩ አባል ለነበርኩበት ጊዜ አዘንኩ ላልከው አንተ የማኅበሩ አባል እያለህ የሠራኸው ቁም ነገር አለ ሲጀመር እዛው ውስጥስ ሆነህ ይሄ ለምን አልሆነም ብለህ መጠየቅ አይሻልህም ነበር መጀመሪያውንም የማኅበሩ አላማ ሳይገባህ መናጆ ይመስል ስትከተል ኖረህ ነው የወጣኸው እንጂ አላማው ቢገባህ ኖሮ ዛሬም ድረስ እዛው በቆየህ ነበር ማኅበሩ በድረገጹ ያስነበበውን አንብበሃል ሲጀመር በመጀመሪያ ብዙ ነር እልህ ነበር ግን እንዲሁ በተለምዶ እና በስሜት ለሚጓዝ ሰው ማውራት ጉጭን ማልፋት ይሆንብኛል፡፡ ብትረዳው ዳንኤልስ ቢሆን የማኅበሩ አባል አይደለም ለዚህስ ደረጃ የበቃው በማኅበሩ አይደለም ማስተዋል ቢቀድም ጥሩ ነበር አንተ ቤትህ ተጋድመህ ማኅበሩ መግለጫ ባለመስጠቱ ትናደዳህ ማኅበሩ መግለጫ ለመስጠት ምን ዓይነት ጉዞዎችን መጓዝስ እንዳለበት ታውቃለሀ ለማኅበሩ ጭራ ከመቀጠልህ በፊት ዞር ብለህ የራስህን ጭራ ተመልከት
ዛሬ ለአካባቢ ጥበቃ መንግሥት ትኩረት ሰጥቶ ገበሬውን ሁሉ በአካባቢ ጥበቃ ተግባር በማሳተፍ ላይ ባለበት ጊዜ የዋልድባን ጥብቅ የግዝት ደን ክልል ማረስ የሚጋጭ ተግባር ይሆናል፡፡
አውቆ የተንኛን ቢቀሰቅሱት አይሰማም" ስላም ላንተ ይሁኝ ዻኒ! ሃገር፣ሃይማኖትን ለማጥፋት እና ለማዋረድ የመጣን መንግስት እና የሃይማኖት መሪ ከእግዚሃብሂር ቀጥሎ እያንዳነዱ ግለሰብ እነኝህን ምስጦች በሚችለው አቅምና ቺሎታ መመከት አለበት ምን እየጠበቅን ነው ፡ለመሆኑ በሃይማኖት ቀለዱ ዝም ተባለ ፣ቤተ_ክርስቲያናችንን መነገጃ አደረጉ ተባበርናቸው አሁን ገዳማትን ጀመሩ ምን ቀራቸው መተባበር ቢያቅተን ሀሉም በራሱ የሚችለውን ያርግ እባካቺሁ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
አይ ወንድም እውነት! እንደ ስምህ እውንት ተናገር እንጂ ጎበዝ፡፡አሁን ለዚህ ጉዳይ ማኅበረ ቅዱሳንን ትከስ ነበርን?ለመሆኑ አቢይ ጾምን ትጾም ይሆን? እባክህ በዚህ ጊዜ እንኳን እውነት ተናገር፡፡የሆነ ሆኖ በጽሁፉ እንደተገለጠው ይህ ጉዳይ፤እንደ ተቋም የቤተክርስቲያኗ መሪዎች የሆኑት ከቅዱስ ሲኖዶስ ጀምሮ እስከ ገዳሙን በቅርብ የሚመራው የወረዳ ቤተክህነት ጽ/ቤት ስራ ሲሆን እንደ መንፈሳዊነት ደግሞ የሁሉም ኦርቶዶክሳዊ ጎዳይ ነው ብየ አስባለሁ፤እንደ ሐብት ደግሞ የሁሉም ኢትዮጵያዊ ሐብት ስለሆነ ፤ሁሉም የድርሻውን ቢወጣ መፍትሄ ይኖረዋል ብየ አምናለሁ፡፡ስለዚህ ወዳጄ ሆይ ከነዚህ ውስጥ ከሆንክ በቻልከው አግዝ እንጂ አትክሰስ፡ወንድምህ ሰሎሞን ከደ/ወሎ ኮቻ
በእውነት አንተ ስለምትጥፈውም ሆነ ስለምትናገረው ነገር ማስተካከያ ማበጀት ከባድ የእውቀት ብልጫ ያስፈልጋል፣ ይህንንም አስተያየት ስጥፍ ላንተ ባልፈቅድልህም ይህንን አስተያየት የሚያነቡት ሁሉ ፣ሰው እስኪታዘባቸው ሊስቁ እንደሚችሉ አልጠራጠርም፡፡
ነገሩን አንተ እጅግ አስፍተህ በማሰብ፣ ማንንም ሳታስቀይምም ሆነ ሳትነካ አበክረሃል…በእኔ ጠባብ መነጥር ግን የጣፍከው ሁሉ እንደ ዲያቆን ሳይሆ እንደ ምሁር፣ዶክተር ታሪክ አዋቂ ወይም ዲፕሎማት ጥሁፍ ሆነብኝ፡፡
ሁሉም ሰው ቦታ ሰጥቶት እንዲያስብበት የሚያስፈልገው፣ነገሩ የቦታና ድንበር፣ የ አናሊስስ ጥናት ጉድለትና የ ህብረተሰብ አመለካከት፣ የታሪክ፣ቅርስና ውርስ ስለሆነ ብቻ ሳይሆን በዋነኛነት የዕምነት ጉዳይ ስለሆነ እንዲሆን ይገባዋል፡፡
1ኛ›› ስለቦታው የዕምነት ቅድስና ስንናገር ፣ በየትኛውም ገድል ሆነ ስንክሳር ሊገኝ በማይችል ታሪክ፣ አባታችን አቡነ ሳሙኤል ዘዋሊድባ ምድሪቱን እንደ ህብስት ቆርሰው እስከሰባተኛ ሰማይ ድረስ አቅርበው አስባርከውና ይችን ቦታ ለረገጠ ኢየሩሳሌምን እንደረገጠ፣ ከዚህች ቦታ የተጠመቀ ከማየ ዮርዳኖስ እኔ በተጠመኩበት ቦታ እንደተጠመቀ አወቆጥረዋለሁ፣ እንደ 40ቀን ሕጣንም አነጻዋለሁ አስብለው፣ ለትውልድ የሚተርፍ ቃልኪዳን የተረከቡበት ስፍራ ነው፡፡
ዋሊድባ፣በልብሳቸው ጨርቅ ታንኳነት አርድዕቶቻቸውን ወንዝ ያሻገሩባት ቦታ፣ በእጃቸው ፈልቶ የሚገነፍል ንፍሮ እያማሰሉ አርድዕቶቻቸውን የመገቡበት ቦታ፣ጧፋቻ ሳይጠፋ፣ ብራናቸው ሳይርስ ውሃ ውስጥ ጠሎት ያደረሱባት ስፍራ፣ አራዊቱን የሚያነጋግሩበት፣ ጨለማውን በራሳቸው የብርሃንነት ዓምድ ቀን ያደረጉበት ሥፍራ ስትሆን፡፡
አባታችን በተቀበሉት ቃልኪዳን ትውልድን ሲያስምሩ እንደሚኖሩት ሁሉ እንዲሁ ደግሞ ክፉ በሚያደርግ ላይ፣ መንግሥትን ከመንግሥትነቱ፣ እኛንም ከመንግሥት በተረፈው የመዓት ዝናም ካፊያ እንዲያገኘን ሊጸልዩብን ይችላሉ፡፡
2ኛ››ለግብፅ አስቄጥስ ገዳም እንዳላት ሁሉ፣ ለሃገራችን ድግሞ ዋልድባ ቦታው ከተመሰረተበት ጊዜ አንስቶ እስከ ዘሬዪቱ ዕለት ድረስ ቅዱሳን እንደ ከዋክብት የሚፈልቁባት በአማላጅነታቸው ተራዳኢነት ሲስተሙ ባበላሸው በዘር በሃይማኖት፣በክልል እና በሃብት የተበጣጠሰች ሃገራችንን እንደ ሁቱ እና ቱትሲዎች ከመጨፋጨፍ በጸሎታቸው ይህችን ሃገር የጋረዷት ቅዱሳን ሁሉ ይሰደዳሉ፡፡
በጥረታችን ግበረሰዶማዊነት ደረጃ የደረስን እኛ የቅዱሳን ጸሎት ሲርቀን እና ከፀጋ ስንራቆት ደግሞ ህብረተሰባችን እና ትውልዳችን ምን ልንሆ እንደምንችል ለመገመት አያዳግትም፡፡ ረድኤተ እግዚአብሔር የምንለውም ነገር በህይወታችን ሳይሆን በወረቀት ብቻ ይቀራል፡፡
3›› አባቶች በእምነት የሰሩትን በእኛ አለማመን አይናቸን እያየ ሲፈራርስ፣ እንዲሁ፣ ከታሪክና ቅርስነቱ ባሻገር ዕምነታችንም እንዲሁ ይናዳል፡፡ ሥላሴን ማመናችን ትልቅ ጥያቄ ውስጥ ይገባና አሁን ካለንበት ሩቅ መንፈሳዊ ቦታ ጭራሽ እንጠፋለን…ትውልዳችንንም በዕምነት ለማንሳት ደግሞ ከእኛ ቃል ይልቅ የፈረሰውን ቤት ያጠፋነውን ታሪክ ስለሚያዩ፣ ለእምነታችን ባእዳን ይሆናሉ፡፡
እንመን፣ እግዜር ለውጥ ያመጣል፣ አባታችን እና ገዳሙ ያፈራቸው ቅዱሳን አባቶች ላይ አድሮ የሚኖር መንፈስ ቅዱስ በቅን ይፈርዳል፣ ዝምም አይልም፣ እሳት በፊቱ ይነዳል፣ ለትውልድ እንድንመሰክር አድርጎ እነርሱንም ያሳፍርልናል እኛንም በእምነት ያፀናናል! ብለን በልባችን በእውነት እንመን ባይ ነኝ፡፡
እንዴት ትሉኝ እንደሆነ ፣ የአባታችንን ብቻ ሳይሆን የቅዱሳንን ገድል በቀን አንድ ጊዜ ብናነብና የፈጸሙተን ተጋድሎ ያደረጉትን ገቢረ ተዓምራት የከፈሉትን ሰማዕትነት ብናነብ ከዘመናት በፊት የነበረ የእነርሱ እምነት ከነርሱና ከገድላቸው ተርፎ በእኛ ልቦና ይሞላል የምንጠራጠር ሁሉ ወደማመን እንሄዳለንና ፣ ከዛልንበት እንበርታ፣ ካንቀላፋንበት እንንቃ፣ ለማለት ነው፡፡
የቅዱሳን አምላክ ቸር እንደሆነ ሁሉ አዳምን አፕል በልተሃልና‹‹ ባለቤቱን ካልናቁ… ብሎ ›› ከገነት እንዳባረረው ለዘመናት በነፍስ በስጋ ስለዛች የድፍረት እርምጃ በስቃይ እንዳስከፈለን መርሳት የለብንም፡፡ እግዜር አሁንም ለነዚህ ደፋሮች እንዲሁ ማድረግ ይችላል፡፡
እኔ የምለው ሲኖዶስ ምን እየሰራ ነው? አቡነ ጳውሎስ ምን እየሰሩ ነው? ስለሚለብሱት ልብስ እና ስለሚሄዱበት መኪና ነው የሚያስቡት. በጣም ነው የሚያሳዝን ነው. እግዚአብሔር ለቤተ ክርስቲያን እውነተኛ አባት ይስጠን. ለዚህም ሁሉም ክርስቲያን ስለቤተ ክርስቲያን መጸለይ ያስፈልጋል. እግዚአብሔር የሚፈርድበት ግዜ ስለደረሰ ለሁሉም እንደስራው ይሰጣል. በዚህ ሰአት ሁሉም ክርስቲያን በህብረት መቆም አለበት
ወንድሜ ለቤተክርቲያን እኮ አንተም ዳንኤልም እኔም እኩል ነን! ይህ ጽሁፍ እግዚአብሄር የህሊናቸውን አይን ካበራላቸው ለመንግስትና ለቤተክህነት ሰዎች ታሳቢ ሁኖ የተጻፈ መሆኑንም ተረዳ! ቁጣ የእግዚአብሄርን ጽድቅ አያሰራውምና ደርሰህ አትጋል!!! ከአቡነዘበሰማያት ጀምሮ ያንተ የሆነውን ሁሉ አበርክት ! ቆይ እኛ በሰላም ሀገር ተቀምጠን በል በል እያልን ለዝች ዘመን የተሰጡንን መምህራን ለጭራቅ መንግስት የማስበላቱ ትርፍ ምንድን ነው;;;ስውኮ ከድንጋይ ጋር ሲጋጭ መንገድ ቀይሮ ካልሄደ በቀር ትርፉ መድማት ነው! ይልቅ ድንጋዮቹን እንዲፈረካክስላቸው መምህራኖቻችንን በጸሎት እንገዝ! ትርፉን አስልተን መንቀሳቀሱ ከዚህ ጭራቅ መንግስት የምንድንበት ጥበብ ነው!!!
በመጀመሪያ አንድን ልማትን ሊያመጣ የሚችል ፕሮጄክት ከእቅድ ወደ ተግባር ስናሸጋግር በእቅዱ ውስጥ ሊካተቱ የሚገባቸው ሊኖሩ የሚችሉትን ተግዳሮቶቸን ማካተት ነበረበት፡፡ከነዛ ተግዳሮቶች ውስጥ ደግሞ አንዱ አሁን እየታየ ያለው የግልጸኝነተ ችግር ይመስለኛል ፡፡
ሌላው መንግስት ያላሰበው የሚመሰለኝ ምንም አይነት ልማቶችን ልክ እንደ አባይ ግድብ የልማት ተሳትፎ አይነት የህዝብ ይሁንታና ተሳትፎ እንዲኖራቸው ማደረግን እና ልማቶችን(ፕሮጄክቶችን) ሁሉ የዋልድባንም አካባቢ ልማትን ጨምሮ እንደ አባይ ግድብ አይት የኔነት ስሜት እንዲኖራቸው ማደረግ ነበረበት፡፡
ሌላው ዳንኤል እንደገለጽከውም ሆነ መንግስትም እንደሚያውቀው የሀገራችን ህዝብ ከ95 በመቶ በላይ ሀይማኖተኛ እንደሆነ ይታወቃል ፡፡ግን አንዳንድ ግዜ ሀይማኖተኝነቱን በስም ብቻ የያዝነው ይመሰለኛል፡፡ምክንያቱም በሀገራችን ውስጥ ብዙ ግዜ ከልማት ጋርም ጋር ተያይዞ ይሁን ከመለካም አሰተዳደር ጋር የሚከሰቱት አለመግባባቶች እና ቅሬታዎች ሀይማኖተኝነታችንን የዘነጋነው ያስመስላል፡፡መቼም በቅርቡ በሀገራችን የሚታዩት ትላልቅ የልማት እንቅስቃሴዎች ከኛው የሀገራችን ልጆች ሀሳብ እና እውቀት የፈለቀ ነው፡፡ግን ታድያ በኛው ልጆች ሀሰቡ ተመንጭቶ ፣ተጠንቶ ሊተገበር ሲል የሚነሱት ቅሬታዎች መጀመሪያወኑ ጥናቱን ያጠናው የባእድ ሀገር ሰው ይመስላል፡፡ምንም አይነት ልማት ይምጣ የግንዮሽ ችግር ሊኖረው ይችላል፡፡ይህ የግንዮሽ ችግሩ ግን በተለይ ከሀይማቶቹ ባለቤቶች ጋር የማያጋጭና የማያነካካ ቢሆን ጥሩ ይመስለኛል፡፡
ሃይማኖተኞች የሀገሬ ልጆች እና ህዝቦች ሆይ ስራዎቻችሁና ሃሳቦቻችሁ ለወገናችሁ እንደሚጠቀም አድርጋች እየሰራችሁ እና እየለፋችሁ እንደሆነ አምናለሁ፡፡የናንተም ሃይማኖተኝነታችሁ የሚለካው ደግሞ በታማኝነታችሁ ነውና ታመኑ አዎ ለህዝብም ለመንግስትም ታመኑ፡፡
ዳንኤል ክብረት የዮሐንስ ራእይ በሚለው መጽሐፍ ገጽ 22 ላይ እንዲህ ይላል፡፡‘’ሰው ግን የሚመዘነው በስኬቱ መጥን ሳይሆን በታማኝነቱ መጥን ነው፡፡ታማኝነት የሃይማኖት መለኪያ ነው፡፡ስኬት ግን ሁል ግዜ ላይገኝ ይችላል ፡፡ክርስትያኖች የበለጠ ጸጋ ለማግኝት መገዳል አለባቸው፡፡ሁሉም ግን በተመሳሳይ መዕረግ እና ክብር አይደርሱም ኮከብ ከኮኮብ ክብሩ ይበልጣል ፡፡’’
ይኼ ጉዳይ ነገም የሀገሪቱ እና የቤተ ክርስቲያኒቱ መነጋገርያ መሆኑ የማይቀር ነው፡፡ ኢውልድብና መንግሥት እና ሕዝብን የሚቀያይም፣ የሕዝብን ተሳታፊነት የሚቀንስ፣ የሚሠሩ ተግባራት ቅቡል እና ዘላቂ እንዳይሆኑ የሚያደርግ፣ ነገሮችን በአንድ ዓይን ብቻ የሚያሳይ አሠራር ነው፡፡ ባለፈው መንግሥት ጊዜ የገበሬውን ቅቡልነት ሳያገኙ የተሠሩ ተግባራት የደረሰባቸውን ማየቱ ብቻ ትምህርት በሆነን ነበር፡፡ አያሌ ቦታዎች በደን ተሸፈኑ፡፡ ደን አስፈላጊ ነገር ነበር፡፡ ይሁንታ ስላላገኘ ግን ደርግ ሲወድቅ ደኑ ሊቀጥል አልቻለም፡፡ አንድ ነገር ጥሩ እና ጠቃሚ ስለሆነ ብቻ እድሜ አይኖረውም ሕዝባዊ ተቀባይነት ሲኖረውም ጭምር እንጂ፡፡ኡኡኡኡኡኡ ኧረ ኡኡኡኡኡ ለማን አቤት እንበል?ዋልድባን መተሓራ፣ ስኩሩንም መራራ የሚያደርገው ይሆናል፡፡ዳንኤል እግዚአብሔር እረጅም እድሜ ይስጥልኝ
የሰሞኑ ትኩሳት መመርያን እንጂ መረጃን መሠረት የማያደርገው አሠራራችን ያመጣውም ችግር ነው፡፡ መቼም አንድ የስኳር ኢንዱስትሪ እንደ ታዴዎስ እርሻ በአንድ ቀን ታስቦ በአንድ ቀን አይጀመርም፡፡ የብዙ ጊዜ ዕቅድ እና ፕሮጀክት ውጤት ነው፡፡ በዚህ ጥናት ውስጥ ሊካተቱ ከሚገባቸው ጉዳዮች አንዱ የፕሮጀክቱ አካባቢያዊ ተቀባይነት ነው፡፡
ጳጳሱ እና ሲኖዶሱ ቢያንስ በህይወታቸው ላንድ ግዚ እንኳን ለሐይማኖታቸው ሲሉ እውነትን አሳውቀው ለዘላለም እንደ አቡነ ጰጥሮስ ሲታወሱ ቢኖር ይሻል ነበር፤ የነመለስ ዚናዊ አሽከር ከመሆን እነሱ እንደሆን ገንዘብ ያስገኛል የተባለውን ሁሉ ከመሸጥ አይመልሱም የሆነ ሆኖ ቢተክርስቲያንን በማፍረስ ያገር ልማት አይገኝም ምናልባት የኛ የራሳችን የኦርቶዶክስ አለመፋቀር ያመጣው ችግር ካልሆነ በስተቀር።
እግዚአብሔር በሰጠህ ጸጋ በጣም ገልጸኸዋል፡፡ እግዚአብሔር አሁንም ጸጋውን ያብዛልህ፡፡ እኔ ምንም መናገርም መጻፍም ችሎታው ስለሌለኝ ተቃጥዬ መሞቴ ነው ፡፡ በአንተ እንኳን እንተንፍስ እንጂ በተክህነትን መዝጋት ቢቻል መዝጋት ነበር፡፡
የአኩስም ሐውልትን ወደ አኩስም የመለስነው በሮም አደባባይ መቀመጡ ክብካቤ ስላሳጣው አይደለም፡፡ የአኩስም ሐውልት መንበሩ፣ ክብሩም አኩስም ስለሆነች እንጂ፡፡ ከአኩስም መነቀሉን ስለ ተቃወምን ነው ያስመለስነው፡፡ የዋልድባም እንደዚሁ ነው፡፡ ዋልድባ በሀገሩ ከነ ሙሉ ክብሩ የመኖር ኢትዮጵያዊም ሕጋዊም መብት አለው፡፡ ወንድም ዲያቆን ዳንኤል ቃለ ህይወትን ያሰማልን!
አምስቱ እጅግ አስፈላጊ ነገሮች፡- ተግባራችን ተገቢ ወዳልሆነ ተግባር ቢያሰማራንም የሰው ልጅን ነፍስ መጠበቅ እንደሚኖርብን አላህ አዞናል፡፡ እነዚህ አምስት ነገሮች ሰው ተገቢ በሆነ መልኩ ይኖር ዘንድ የሚያስፈልጉ ወሳኝ የሆኑ ጥቅሞች ናቸው፡፡ ለሁሉም መለኮታዊ ህግጋት የተደነገጉት እነዚህን ነገሮች ለመጠበቅና እነዚህን ተቃርነው የተገኙ ነገሮችን ለመከላከል ነው፡፡ እስልምና የተደነገገው፥ አንድ ሙስሊም ለዱንያዊ ሆነ አኼራዊ…
እስልምና የሚለካው፥ በአንዳንድ ሙስሊሞች ተግባር ሳይሆን በሃይማኖቱ ምንነትና ምንጭ ነው፡፡ ጤናን የሚጎዳ ተግባር የሚፈፅም የጤና ባለሙያ ወይም መልካም ሥነ- ምግባር የሌላው መምህር ቢያጋጥምህ፥ የእነዚህ ሰዎች ተግባር ከተሰማሩበት ሙያ ጋር የማይገጥምና የማይጣጣም በመሆኑ ትገረምና ትደነቅ እንደሆን እንጂ የትምህርትም ሆነ የሕክምና ሙያ ለህብረተሰቡም ሆነ ለብልፅግና የማይጠቅሙ አላስፈላጊ ተግባራት ናቸው ወደሚል ድምዳሜ አትደርስም፡፡…
የእስልምና ሃይማኖት ሁሉንም የህይወት ዘርፍ ያካትታል፡- እስልምና በመስጂድ ውስጥ ተወስኖ በዱዓ እና በሶላት ብቻ የሚገለፅ ሙሰሊሞች የሚያከናውኑት በመንፈሳዊነት የተገደበ ሃይማኖት አይደለም፡፡ ወይም ደግሞ ተከታዮቹ ግለሰቦች አምነው የሚቀበሉት በልብ ውስጥ ብቻ የሚያድር እምነት አይደለም፡፡ በኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ላይ ብቻ የሚያተኩር ሥርዓትም አይደለም፡፡ አሊያም ደግሞ አንድን ማህበረሰብ ለመገንባት ያለመ ንድፈ-ሐሳብ ብቻም አይደለም፡፡ ወይም…
እስልምና ሚዛናዊ ሃይማኖት ነው፡- እስልምና ከመጠን በላይ አለማክረርና አለማካበድን እንዲሁም ከደረጃ በታች አለመውረድና አለመለስለስን መለያው አድርጎ የተደነገገ ሃይማኖት ነው፡፡ ይህ መለያው በሁሉም ሃይማኖታዊና አምልኮአዊ መርሆቹ ውስጥ ጎልቶ ይንፀባረቃል፡፡ አላህ (ሱ.ወ.) ለመልእክተኛው (ሰ.ዐ.ወ.) ለሰሀቦችም ሆነ ለምእመናን ሚዛናዊ ይሆኑ ዘንድ በማስገንዘብ አስረግጦ ነግሯቸዋል፡፡ ይህም በሁለት መንገዶች ሊገለፅ ይችላል፡- በሃይማኖት ጎዳና ላይ…
አምስቱ የእስልምና መሠረቶች፡- ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ.) እንዲህ ይላሉ «እስልምና በአምስት ነገሮች ላይ ተገንብቷል፡፡ ከአላህ በስተቀር በእውነት የሚመለክ አምላክ የለም፣ ሙሐመድ የአላህ መልዕክተኛ ናቸው ብሎ መመስከር፣ ሰላትን መስገድ፣ ዘካ መስጠት፣ሐጅ ማድረግና ረመዷንን መፆም ናቸው፡፡» (አል-ቡኻሪ፡ 8 ሙስሊም፡16) እነዚህ አምስቱ መሠረቶች ሃይማኖቱ የተገነባባቸው ዋና ዋና ምሰሶዎች ናቸው፡፡ በሚቀጥሉት ክፍሎች ዝርዝር ሕግና ስርዓታቸውን…