Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ምንም እንኳን እንደ አዲስ የተደረገው የመሬት ስሪት ለውጥ ከገባር ሥርዓት አውጥቶ ወደ ሕዝብ ያሸጋገረ ክስተት ቢሆንም መሬት ተጠቃሚውን መብት ያጣበበ ነበር፡፡ የገጠር መሬትን የሕዝብ ለማድረግ በወጣው አዋጅ ቁጥር 31/67 አንቀጽ 5 አንድ የመሬት ተጠቃሚ በይዞታ የያዘውን መብት መሸጥ፣ መለወጥ፣ በስጦታ ማስተላለፍ፣ በማስያዝ፣ በወልድ አገድ ወይም በሌላ ሁኔታ ማስተላለፍ እንደማይችል ገደብ ያስቀምጣል፡፡
ቀጣዩ የሽግግር መንግሥትም በተመሳሳይ መሬት የሕዝብ ሆኖ እንደሚቀጥልና የመሬት ተጠቃሚ ሆኑ አርሶ አደሮችና አርብቶ አደሮች መሬት የማግኘት መብት እንዳለቻውና የመሬት የመጠቀም መብታቸውና ባለይዞታነታቸው ሕጋዊ ዋስትና እንደሚሰጣቸው በመግለጽ የሽግግር ሥራውን ሕገ መንግሥታዊ መሠረት በማስያዝ ቀርቧል፡፡
“የገጠርም ሆነ የከተማ መሬት የተፈጥሮ ኃብት ባለቤትነት መብት የመንግሥትና የሕዝብ ብቻ ነው፡፡ መሬት የማይሸጥ የማይለወጥ የኢትዮጵያ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የጋራ ንብረት ነው፡፡” (አንቀጽ 40(3)) ይህ የሕገ መንግሥት ድንጋጌ የገጠር መሬትን በእጁ ያደረገ ባለይዞታ መሬቱን መሸጥም ሆነ መለወጥ አይችልም፡፡ ባለይዞታው ከመሸጥ ከመለወጥ ውጪ ያሉ ሌሎች መሬቱን ተከትሎ የሚመጡ መብቶችን መጠቀም ይችላል የሚል አንድምታ ያለው ነው፡፡ የመሬት የይዞታና የመጠቀም መብት በኢፌዴሪ ሕገ መንግሥት ከላይ የተጠቀሰውን ዓይነት አቋም ያለው ነው፡፡ የመሬትና የተፈጥሮ ኃብት አጠቃቀምና ጥበቃን በተመለከተ ለሚወጡ ሕጎች በሕገ መንግሥቱ በአንቀጽ 51(5) መሠረት የፌደራል መንግሥት ሥልጣን ያለው ቢሆንም በአንቀጽ 52(2)(መ) እንደተቀመጠው ክልሎች በፌደራል የሚወጠውን የሕግ መርህ በመከተል መሬትን ለማስተዳደር ሕግ የማውጣት ሥልጣን ተሰጦዋቸዋል፡፡
የዚህ ጽሑፍ ዓላማም የመሬት ባለይዞታ የሆነው አርሶ አደር በመሬት የመጠቀም መብቱ እስከምን ድረስ ነው? የፌደራልና የክልል የመሬት አጠቃቀም አዋጅ ስለመጠቀም መብት በተለይ ስለዋስትና ምን ዓይነት አቋም አላቸው? የሚለውን ሚዳስስ ይሆናል፡፡
ዋስትና የሚለው ሃሳብ የሚመጣው አንድ ሰው በውል ለገባው ግዴታ እንደ መተማመኛ መያዣ ሆኖ የቀረበው ነገር የገባውን ግዴታ ባይፈፅም አሳልፎ የሚሰጥበት ሁኔታ ነው፡፡ ይህ ዓይነቱን አሠራር በመሬት አውድ አውርደን ስንመለከተው አንድ የመሬት ባለይዞታ ለገባው ግዴታ በመሬት “የመጠቀም መብቱን” በዋስትና መልኩ የሚያቀርብበት አግባብ መኖር አለመኖሩን ነው፡፡ የመጠቀም መብት እና ዋስትና ሊገናኙ የሚችሉት አንድ የመሬት ባለይዞታ የገባውን ግዴታ መፈፀም ባይችል ግዴታው ሊሸፈን እስከሚችልበት ድረስ ባለገንዘቡ ባለይዞታውን በመተካት በመሬቱ ምርት እንዲጠቀም ማድረግ ነው፡፡ በዚህ ጽሑፍ ለዋስትና ማያዣነት ይቀርባል ወይስ አይቀርብም የምንለው ጉዳይ በመሬት የመጠቀም መብትን እንጅ የመሬት ይዞታነቱን አይደለም፡፡ ምክንያቱም በመሬት መጠቀም መብቱ ከይዞታ የጠበበ በመሆኑ ነው፡፡ የመጠቀም መብት መሬቱን እያረሰ በፍሬው በመጠቀም ብቻ ተገድቦ የሚቀር ነው፡፡
ወደ ዋና ነጥባችን ስንመጣ በመሬት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ የሚችለው ማን ነው? ሕገ መንግሥቱን ጨምሮ የፌደራል እና ክልል ሕጎች ምን ዓይነት አቋም አለቸው? የሚለውን እንመለከታለን፡፡
በኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት መሬትን ተከትለው የሚመጡ መብቶችን በተመለከተ በአንቀጽ 40(3) “መሬት የማይሸጥ የማይለወጥ” ብሎ ገደብ ከማስቀመጡ ውጪ ዝርዝር ሁኔታዎችን አልደነገገም፡፡ ሕገ መንግሥቱ ስለመሬት አጠቀቀም ዝርዝር ሁኔታዎች በሕግ እንደሚደነገግ በማስቀመጥ አልፎታል፡፡
በፌደራል ደረጃ የሚወጡ የመሬት ሕጎች በሁሉም የሃገሪቱ ክፍል ተፈፃሚ ከመሆናቸው ባሻገር ክልሎች መሬትን ለማስተዳደር ለሚያወጡት ሕግ፣ ደንብና መመሪያ እንደ አቅጣጫ ጠቋሚ የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ በፌደራል መንግሥቱ የተለያዩ ሕግና ደንቦች ወጥተው ሥራ ላይ የዋሉ ሲሆን እነዚህም አዋጅ ቁ. 89/89፣ 456/97፣ 455/99 እና ደንብ ቁጥር 135/99 ናቸው፡፡ ስለ አርሶ አደር በመሬት የመጠቀም መብት በእነዚህ ሕጎች ተደንግጎ ይገኛል፡፡
አዋጅ ቁጥር 456/99 አንድ የመሬት ባለይዞታ የመሬት ባለይዞታ መብቱን በስጦታ የመስጠት፣ የማውረስ እንዲሁም ሕጉ በሚፈቅደው መሠረት የማከራየት መብት አለው በማለት ይደነግጋል (አንቀጽ 5(2)፣ 8(1-3)፣ 8(5) ይመለከተዋል)፡፡ ይህ አዋጅ ክልሎች በግዛት ወሰናቸው የሚገኙ መሬቶችን ለማስተዳደር በፌደራል ደረጃ የወጡትን መሪ መርሆችን በመከተል ሕግ እንዲያወጡ ያስገድዳል (አንቀጽ 17ን ይመለከተዋል)፡፡
በፌደራል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መወሰኛ አዋጅ ቁጥር 456/97 የተደነገገው አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስተላለፍ እንደሚችል ሳይሆን በአንቀጽ 8(4) በሊዝ ሥርዓት መሬትን የተከራየ ባለኃብት የመጠቀም መብቱን እንደ ዋስትና ማስያዝ እንደሚችል ነው፡፡ ይህን የፌደራል ሕግ ተከትሎ ክልሎችም የራሳቸውን ሕግ ሲያወጡ በፌደራል ሕጉ ከተደነገገው ውጪ አዲስ ነገር አልጨመሩም፡፡ የአማራ ክልል በአዋጅ ቁጥር 133/98 አንቀጽ 19(1)፣ የኦሮሚያ ክልል በአዋጅ ቁጥር 130/99 አንቀጽ 15(15)፣ የደቡብ ክልል በአዋጅ ቁጥር 110/99 አንቀጽ 8(4)፣ የትግራይ ክልል በአዋጅ ቁጥር 136/200 አንቀጽ 15(3) አንድ የገጠር መሬትን በሊዝ የተከራየ ባለኃብት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ ይችላል በማለት ቢደነግጉም የገጠር መሬትን በይዞታነት የያዘ አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን በዋስትና ሊያስዝበት የሚችልበትን አግባብ ግልጽ ሳያደርጉ አልፈውታል፡፡ የሁሉም ክልሎች የገጠር መሬት ሕጎች ስለ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ መቻል አለመቻል የራሳቸውን ድንጋጌ ሊያስቀምጡ ያልቻሉት የፌደራል መንግሥት ባወጠው የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መርህ መመራት በሚል ትርጓሜ የሚያሰጥ ነው፡፡
የአርሶ አደሩን መሬት የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ በተመለከተ ያለውን ክፍተት ተከትሎ የተለያየ ይዘት ያላቸው በዋናነት ሁለት አቋሞች ይንፀባረቃሉ፡፡ በአንድ በኩል አርሶ አደሩ መሬት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ አይችልም የሚል አቋም ሲንጸባረቅ በሌላ በኩል አርሶ አደሩ መሬት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ አልተከለከለም የሚል አቋም ይስተዋላል፡፡
የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ የማይችልበት ዋና ምክንያት ሕገ መንግሥቱ መሬት አይሸጥም አይለወጥም በማለት የደነገገው ድንጋጌ መተርጎም ያለበት ባለመሬቱ ከይዞታው እንዳይፈናቀል ከሚለው መሠረተ ሃሳብ በመነሳት ነው፡፡ ይህ ዓይነት ትርጓሜ በፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ደረጃም የተሰጠ ነው፡፡ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በአዋጅ ቁጥር 454/97 በተሰጠው ሥልጣን በፍ/ብ/መ/ቁ 69291 ቅፅ 13 ላይ በሰጠው የሕግ ትርጉም መሬትን ተከትሎ የሚመጣ የዋስትና መያዣ ውል ሕጋዊ አይደለም በማለት አሳሪ ትርጉም አስቀምጧል፡፡ በሰበር ቀርቦ የታየው ጉዳይ መታየት የጀመረው በኦሮሚያ ክልል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ነው፡፡ ጉዳዩ አመልካችና ተጠሪ የብድር ውል አድርገው ተጠሪ ያላትን ሦስት ቁርጥ መሬት ለአመልካች ላልተወሰነ ጊዜ እንዲጠቀምበት ግዴታ በገባችው መሠረት የተፈጠረ ክርክር ነው፡፡ ሰበር ሰሚው ፍርድ ቤት ግራ ቀኙ ያደረጉት ውል በመሠረታዊ ይዘቱና ባሕርይው ተጠሪ በመሬቱ ላይ ያላትን የመጠቀምና የይዞታ መብት ለዘለቄታው ለአመልካች በብር 1020 ለመሸጥ መሆኑን የሚያሳይ ነው በማለት የሕገ መንግሥቱን አንቀጽ 40(3) እና(4) ጠቅሶ መሬት የማይሸጥ የማይለወጥ የመንግሥትና የሕዝብ ኃብት ነው፤ አርሶ አደሩም ከመጠቀምና ከይዞታው መብቱ መፈናቀል አይገባውም፡፡ አመልካችና ተጠሪ ያደረጉት ውል በመሠረታዊ ይዘቱና ሞራላዊ ባሕርይው የሕገ መንግሥቱን ድንጋጌ የሚጥስና አርሶ አደሩን የባለይዞታ መሆንን በመሬት የመጠቀም መብትን እና ከይዞታ ያለመፈናቀል መብት የሚጥስ ከመሆኑ በተጨማሪ የፌደራል ሕግ ያወጣውን አዋጅ 456/97 እና የኦሮሚያ ክልል ምክር ቤት ያወጣውን አዋጅ 130/99 ድንጋጌዎች የሚቃረን ሕገ ወጥ የሆነ ውል ነው በማለት ምክንያቱን ተንትኖ አስፍሯል፡፡
ከዚህ ሰበር ውሳኔ በቀላሉ መረዳት የሚቻለው አንድ የገጠር መሬት ባለይዞታ የሆነ አርሶ አደር የመሬት ይዞታ መብቱንም ሆነ የመጠቀም መብቱን በዋስትና በእዳ ማስያዝ አይችልም፡፡ የፌደራልና የክልል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መወሰኛ አዋጆች አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስተላለፍ ይችላል ባላሉበት ሁኔታ ውሉ መደረጉ ከሕጉ ጋር ይቃረናል የሚል ዕይታ ያለው ነው፡፡
ሁለተኛው አቋም የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ ሊከለከል አይገባም የሚለው ነው፡፡ የዚህ አስተሳሰብ አራማጆች ምክንያቶቻቸውን ከሕግ እሳቤ እና አርሶ አደሩ በመሬት ላይ ካለው ተጓዳኝ መብት ይዘት አንፃር በመነሳት ያስቀምጣሉ፡፡ በፌደራልና በክልል የገጠር መሬት አጠቃቀም በሕግ ደረጃ የተያዘው አቋም ተመሳሳይ ቢሆንም ስለ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ በተመለከተ ያለውን መብት ሳይወስኑ ማለፉቸው አከራካሪ ጉዳይ ነው፡፡ የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ መሬትን የመሸጥም ሆነ የመለወጥ ውጤት አያስከትልም፡፡ የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ አልተከለከለም የሚል አቋም አራማጆች የፌደራልና የክልል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መወሰኛ አዋጆች ለግል ባለኃብቱ መሬትን የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ ፈቅደው አርሶ አደሩን በተመለከተ በዝምታ ማለፋቸው አግባብ አይደለም የሚል ክርክር ያነሳሉ፡፡ በተጨማሪም በግልጽ ያልተከለከለ ድርጊት እንደተፈቀደ ይቆጠራል በሚለው የሕግ አተረጓጎም የአዋጆቹ ድንጋጌ ሊታይ ይገባዋል የሚል ሃሳብም ያቀርባሉ፡፡ የአርሶ አደሩን በመሬት የመጠቀም መብት በዋስትና የማስያዝ መብት የፌደራልና ክልል የመሬት ሕጎች የያዙትን አቋም ከሕገ መንግሥቱ ጋር መመልከት አስፈላጊ ነው በማለት ያስቀምጣሉ፡፡
በተጨማሪም የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 40(3) “የገጠርም ሆነ የከተማ መሬት የተፈጥሮ ኃብት ባለቤትነት መብት የመንግሥትና የሕዝብ ብቻ ነው፡፡ መሬት የማይሸጥ የማይለወጥ የኢትዮጵያ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የጋራ ንብረት ነው፡፡” በማለት ያስቀምጣል፡፡ ይህ የሕገ መንግሥት ድንጋጌ መሬትን በተመለከተ ከሌሎች ንብረቶች በተመለከተ ያስቀመጠው አቋም መሬት ያለውን መብት ገድቦ በማስቀመጥ የመብቱን ስፋትና ጥበት በመወሰን ነው፡፡ የገጠር መሬትን በእጁ ያደረገ ባለይዞታ መሬቱን መሸጥም ሆነ መለወጥ አይችልም፡፡ ይህ ማለት ደግሞ ባለይዞታው ከመሸጥ ከመለወጥ ውጪ ያሉ ሌሎች መሬቱን ተከትለው የሚመጡ መብቶችን መጠቀም አይችልማ ማለት አይደለም፡፡ ይልቁን ከዚህ የሕገ መንግሥት ድንጋጌ ይዘት መረዳት የሚቻለው አንድ ባለመሬት መሬትን ከመሸጥ ከመለወጥ ውጪ ያሉ መብቶች እንደተፈቀደለት ነው፡፡ በመሬት የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ ደግሞ ራሱን የቻለ ከመሸጥ ከመለወጥ ክልል ውጭ ያለ ድርጊት ነው፡፡ ስለዚህ አንድ መሬት ባለይዞታ በሕግ አግባብ የያዘውን የይዞታ መሬት እስካልሸጠውና እስካለወጠው ድረስ የመጠቀም መብቱን በዋስትና የማስያዝ መብት እንዳለው የሚያመላክት ነው፡፡ ከመሬቱ ጋር ህይወቱን አስተሳስሮ ኑሮውን ለሚመራው አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን በዋስትና እንዳያሲዝ ገድቦ ለግል ባለኃብቱ መፍቀድ ኢ-ሕገ መንግሥታዊ ነው በማለት ይከራከራሉ፡፡ የሁለተኛው አቋም አራማጆች ስለመጀመሪያው አቋም አራማጆች ለሚነሳው መከራከሪያ ሕገ መንግሥቱንና የአርሶ አደሩን የመጠቀም መብት ነጣጥሎ ከመመልከት የመጣ ነው በማለት መልስ ለመስጠት ይሞክራሉ፡፡
በመጀመሪያው የሕግ ዕይታ እንደ ጸሐፊው አስተያየት አንድ ባለመሬት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስያዝ ከተፈቀደለት የገባውን ግዴታ መፈፀም በማችይልበት ጊዜ መሬቱን ለባለመብቱ አሳልፎ ይሰጣል፤ ይህ ሁናቴ ደግሞ መሬትን እንደ መሸጥ የሚቆጠር ስለሆነ አርሶ አደሩን ከመሬቱን በማፈናቀል ሕገ መንግሥታዊ መርሆዎችን ይንዳል የሚል መከራከሪያ የሚቀርብ ነው፡፡ ሆኖም ግን በዋስትናው መሠረት መሬቱ ወደ ባለገንዘቡ ይተላለፋል ከማለት ይልቅ አርሶ አደሩ ከይዞታው የማይፈናቀልበትን ሁኔታ በማመቻቸት በመብቱ ተጠቃሚ የሚያደርግበትን አግባብ መፍጠር የተሻለ ነው፡፡ የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ በጊዜ ገድቦ መፍቀድ ውጤቱ የመጠቀም መብትን በኪራይ በማስተላለፍ ከሚያስከትለው ውጤት የተለየ ስለማይሆን የመጠቀም መብትን ማከራየት ፈቅዶ የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ አለመፍቀድ የመሬት ባለቤት የሆነውን አርሶ አደር መብት ማጥበብ ስለሚሆን በጊዜ ገደብ ማስቀመጡ አማራጭ ሃሳብ ነው፡፡
ባለመሬቱ የገባውን ግዴታ ባለመፈፀሙ መሬቱን ለባለዕዳው አሳልፎ በመስጠት ሊፈናቀል ይችላል የሚለውን ፍራቻ ለማስቀረት ለግል ባለኃብቶች የተሰጠውን የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ እንደሚችል ያስቀመጠውን ሁኔታ በተመሳሳይነት መጠቀሙ ተመራጭ ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል በአማራ ክልላዊ ብሔራዊ መንግሥት የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መወሰኛ አዋጅ ቁጥር 133/98 አንቀጽ 19(5) የግል ባለኃብቶች የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ የሚችሉት ለ25 ዓመት ነው በማለት ገድቦ መብቱን ጠብቋል፡፡ አርሶ አደሩን የመጠቀም መብቱን በዋስትና እንዲያስይዝ እንደ ግል ባለኃብቶች ፈቅዶ መሬቱ ከእጃቸው ግዴታ ባለመፈፀማቸው ምክንያት ለባለዕዳው እንዳይተላለፍ በጊዜ ገደብ ማስቀመጡ የሁለቱን ወገን ሃሳብ አቻችሎ ለመሔድ የሚያስችል ሚዛናዊ ሁኔታ መፍጠር ይቻላል፡፡
አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን በዋስትና ባለማስያዙ ከሚያጣው ጥቅም በተጨማሪ ውጤቱ በሌሎች ተጓዳኝ መብቱም እንዳይጠቀም ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡ ምክንያቱም የፌደራል የመሬት ሕጎችና ሁሉም የክልል የመሬት አዋጆች ለኢንቨስተሮች ከአርሶ አደሩና ከመንግሥት በኪራይ ወይም በሊዝ መሬት ማግኘት እንደሚችሉ ደንግገዋል፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታም በሊዝ የተከራየ ባለኃብት የመጠቀም መብቱን በዋስትና ማስቀመጥ እንደሚችልም አስቀምጠዋል፡፡ በፌደራልና ክልል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም መወሰኛ አዋጆች “ኪራይ” አርሶ አደሩ የይዞታ መሬቱን ለሌው የሚያከራይበት ሲሆን፤ “ሊዝ” ደግሞ አንድ ባለኃብት የገጠር መሬትን ከመንግሥት በኪራይ የሚያገኝበት አሰራር እንደሆነ በትርጓሜ ክፍላቸው ይደነግጋሉ፡፡ በሊዝ የተከራየ ባለኃብት ብቻ የመጠቀም መብቱን በዋስትና እንዲያስይዝ መፍቀድ አርሶ አደሩ መሬቱን የማከራየት መብቱን በተዘዋዋሪ ከማጥበብና ከመገደብ ጋር ተይያዞ ጥያቄ ሊያስነሳ ይችላል፡፡ ምክንያቱም አንድ መሬት ሊከራይ የፈለገ ባለኃብት መሬት ሊከራይ የሚችለው ሰፊ መብት ሊሰጠው የሚችለውን ሁኔታ መርጦ ነው፡፡ በሊዝ የሚከራይ ባለኃብትም ከአርሶ አደሩ በኪራይ ከሚያገኘው የተሻለ የመጠቀም መብቱን በዋስትና የማስያዝ መብት የሚሰጠው ስለሆነ ከአርሶ አደሩ ምንም ዓይነት የኪራይ ውል እንዳያደርግ ገፊ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡
በአጠቃላይ የአርሶ አደሩን በይዞታ የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ ግልጽ የሆነ ድንጋጌ አለመቀምጡ እንዲሁም ከመንግሥት በሊዝ የተከራየን የግል ባለኃብት የመጠቀም መብቱን በዋስትና እንዲያስይዝ ፈቅዶ ከአርሶ አደሩ በኪራይ ያገኘውን የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ ይችላል አይችልም የሚለውን ጉዳይ ሁሉም ሕጎች ሳይደነግጉ ማለፋቸው አከራካሪ ጉዳይ ነው፡፡
ሕጎች ግልጽ ሆነው ባልተቀመጡ ወቅት ለትርጉም ክፍት ከመሆናቸው የተነሳ ማስተካከያ እስከሚደረግባቸው የተጠቃሚውን መብት ሊያጣብቡ የሚችሉበት ሁኔታ ሰፊ ከመሆኑ በተጨማሪ ወጥ የሆነ የሕግ አሠራር እንዳይኖር በር ከፋች ነው፡፡ በተለየም እንደ መሬት ባሉ ጉዳዮች አከራካሪ የሆነ ጉዳዮች ሲኖሩ ተፋፃሚ የሚሆነው ስፋት ባለው የኅብረተሰብ ክፍል እንደመሆኑ እና መሬት ካለው ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተፅዕኖ አንፃር ጉዳዩ ትኩረት የሚሻው ነው፡፡
ለፊልሞች እና ለቴሌቪዥን ተከታታይ አድናቂዎች እንደመሆኑ የደንበኝነት ምዝገባን አነቃ Netflix. ሆኖም ታዋቂው የቪዲዮ ዥረት አገልግሎት የበይነመረብ ግንኙነት በማይኖርበት ጊዜም ቢሆን አንዳንድ ይዘቶች እንዲጫወቱ የሚፈቅድ መሆኑ በቅርቡ የተገኘ ነው ፡፡ በዚህ ባህሪ ላይ ፍላጎት ስለነበረው ወዲያውኑ ፊልም ለማውረድ ሞክሮ ነበር ፣ ግን ይህን ለማሳካት ያደረጋቸው ሙከራዎች ሁሉ ይህንን ለማድረግ ትክክለኛውን አማራጭ ማግኘት ባለመቻሉ የተፈለገውን ውጤት አልሰጡም ፡፡
ነገሮች ልክ እንደገለፅኳቸው ከሆነ እና ስለዚህ እርስዎ አሁንም እየገረሙ ነው ከ Netflix እንዴት ማውረድ እንደሚቻልበስራዎ ስኬታማ ለመሆን የሚያስፈልጉዎትን ሁሉንም መረጃዎች ላቀርብልዎ ፡፡ በመጀመሪያ የ Netflix የመስመር ውጭ ሁነታን የሚደግፉ መሣሪያዎችን መዘርዘር የእኔ ሥራ ይሆናል። ከዚህ በታች ለማውረድ የሚገኘውን ሙሉውን የይዘት ዝርዝር ለማየት እና ማውረዱን ለመጀመር መመሪያዎችን ዝርዝር አሰራር ከዚህ በታች ያገኛሉ ፡፡
በተጨማሪም ፣ ከ ‹Netflix› የወረዱ ይዘቶችን በመሳሪያዎችዎ ላይ ለማጫወት እና ለማስተዳደር አስፈላጊ መመሪያዎችን እሰጥዎታለሁ ፡፡ እንዴት ነው የምትለው? በትክክል ማወቅ የፈለጉት ያንን ነው? ደህና ከዚያ ቆም ብለን እንዴት መቀጠል እንዳለብን እንመልከት ፡፡ መልካም ንባብ እና ከሁሉም በላይ መልካም እይታ!
የዚህን ማጠናከሪያ ትምህርት ልብ ከመንካታችን በፊት እራሳችንን እናብራራ ከ Netflix እንዴት ማውረድ እንደሚቻል፣ በታዋቂው የቪዲዮ ዥረት አገልግሎት ላይ በዚህ ገፅታ ላይ አንዳንድ ቅድመ መረጃዎችን ላቅርብ ፡፡
በመጀመሪያ ፣ Netflix እሱን ለመጀመር የተወሰኑ ይዘቶች እንዲወርዱ እንደሚፈቅድ ማወቅ አለብዎት። ከመስመር ውጭ ሁነታ መልሶ ማጫወት፣ ማለትም የበይነመረብ ግንኙነት በማይኖርበት ጊዜ እንኳን ነው። ሆኖም እባክዎ ልብ ይበሉ በግለሰብ ይዘት መብቶች ምክንያት በ Netflix ካታሎግ ውስጥ የሚገኙ ሁሉም ርዕሶች ማውረድ አይችሉም ፡፡
እንዲሁም ፣ ይህ ባህሪ በሁሉም የ Netflix ተኳሃኝ መሣሪያዎች ላይ እንደማይገኝ መጠቆም እፈልጋለሁ ፡፡ በሚጽፉበት ጊዜ በሁሉም መሣሪያዎች ላይ ከመስመር ውጭ ለማጫወት ይዘትን ማውረድ ይችላሉ Android 4.4.2 እና ከዚያ ውስጥ iPhone / iPad / iPod Touch ከ iOS / iPadOSOS 9 ጋር እና ከዚያ ውስጥ ዊንዶውስ 10 ፒሲ እና ታብሌት (ስሪት 1607 እና ከዚያ በኋላ) እና sui የአማዞን እሳት ጡባዊ ከ FireOS 4.0 ጋር ወይም በኋላ።
ስለዚህ የሚደነቁ ከሆነ ከ Netflix ከ Mac እንዴት ማውረድ እንደሚቻል ወይም ከዚህ በላይ ባሉት መስመሮች ውስጥ ሊያገኙት በማይችሉት ሌላ መሳሪያ ላይ ፣ ይህ ሊከናወን እንደማይችል ለእርስዎ አሳውቃለሁ ፡፡ ይህ ማለት በእነዚህ መሣሪያዎች ላይ Netflix ን ለመመልከት ሁልጊዜ የበይነመረብ ግንኙነት ያስፈልጋል ፡፡
በተጨማሪም ፣ ከ Netflix ማውረድ የሚቻልበት ሁኔታ ካነቁት የደንበኝነት ምዝገባ ዓይነት ጋርም እንደሚገናኝ አመላክቻለሁ ፡፡ የመሠረት እቅድ ፊልሞችን እና የቴሌቪዥን ተከታታዮችን በአንድ ጊዜ ወደ አንድ መሣሪያ ማውረድ ይችላሉ ፣ ከ ጋር መደበኛ ፒያኖ እስከ ሁለት መሣሪያዎች ፣ እ.ኤ.አ. ፕሪሚየም ፒያኖ ይዘትን እስከ 4 በሚደርሱ መሣሪያዎች ላይ በተመሳሳይ ጊዜ እንዲያወርዱ ያስችልዎታል። ለበለጠ መረጃ Netflix እንዴት እንደሚሠራ መመሪያዬን እተውላችኋለሁ ፡፡
በመጨረሻም የወረደው ይዘት ማውረዱ በተሰራበት መሣሪያ ላይ ብቻ የሚገኝ እንደሆነ እና ከማንኛውም የመለያ መገለጫ ሊታይ እንደሚችል ማወቅ ጠቃሚ ይሆናል ፡፡ ይዘትን ከማውረድ ጋር የተያያዙ ገደቦችን በተመለከተ ፣ ሊኖር እንደሚችል ጠቁሜያለሁ በአንድ ጊዜ እስከ 100 ማውረድ እና ያንን ፣ አንዴ በመሳሪያዎ ላይ ርዕስ ካወረዱዎ ፣ ሀ ውስን ጊዜ ከማለቁ በፊት እሱን ለማየት (ጊዜው በፈቃዶች እና በርዕሶች ይለያያል) ፡፡ እንዲሁም ከመጀመሪያው ጨዋታ በኋላ እርስዎ ይኖርዎታል 48 ኦር እሱን ለማየት ለመጨረስ ፣ ከዚያ በኋላ ጊዜው ያበቃል። ይህንን ካጸዳነው በኋላ እንዴት መቀጠል እንዳለብን እንመልከት ፡፡
አስፈላጊውን የመጀመሪያ ቅድመ-ዝግጅት ካደረጉ በኋላ ዝግጁ ነዎት ከመስመር ውጭ ለመመልከት ከ Netflix ያውርዱ ለማውረድ ከሚገኙት መካከል የፍላጎትዎን ይዘቶች በሙሉ ፡፡ የተብራራውን ሁሉ ከዚህ በታች በዝርዝር ይፈልጉ ፡፡
እንደሚያውቁት Netflix ን ከኮምፒዩተርዎ ለማየት በይነመረቡን ለማሰስ አብዛኛውን ጊዜ የሚጠቀሙበትን አሳሽን በቀላሉ ማስጀመር ይችላሉ (ለምሳሌ ፡፡ Chrome, ፋየርፎክስ, ጠርዝ የ ሳፋሪ) ፣ ከአገልግሎቱ ኦፊሴላዊ ድርጣቢያ ጋር ይገናኙ እና ከመለያዎ ጋር በተዛመዱ የምስክር ወረቀቶች ይግቡ።
ሆኖም ፣ ካለዎት ሀ ፒሲ ከዊንዶውስ 10 ጋርእንዲሁም የ ‹Netflix› መተግበሪያን ከ Microsoft መደብር ማውረድ ይችላሉ ፣ ይህም ከአገልግሎቱ ድር ስሪት በተለየ ፣ ከመስመር ውጭ ለማጫወት የፍላጎት ይዘት እንዲያወርዱ ያስችልዎታል ፡፡
በጥያቄ ውስጥ ያለውን መተግበሪያ ካወረዱ እና ከጀመሩ በኋላ ወደ የ Netflix መለያዎ ይግቡ ፣ ከላይ በግራ በኩል ያለውን የ ☰ ቁልፍን ጠቅ ያድርጉ እና አማራጩን ይምረጡ ለማውረድ ይገኛል በሚከፈተው ምናሌ ውስጥ ማውረድ እና ከመስመር ውጭ መጫወት የሚችለውን የ Netflix ይዘት ሙሉ ዝርዝር ለማየት። እንደአማራጭ በተገቢው የ Netflix ባህሪ በኩል ለእርስዎ የሚስብ ይዘት ይፈልጉ።
በዚህ ደረጃ ላይ ጠቅ ያድርጉ ፖስተር ርዕሱን ለማውረድ እና በሚታየው አዲስ ማያ ገጽ ላይ “የሚለውን ይጫኑ ቀስቱን ወደታች እያመለከተ፣ ማውረዱን ለመጀመር (ከሌለው ይዘቱ ማውረድ አይቻልም ማለት ነው)። ለቴሌቪዥን ተከታታዮች የማውረጃ አዶው ከእያንዳንዱ ክፍል ቀጥሎ ይገኛል ፡፡ እንዲሁም በተመሳሳይ ጊዜ ብዙ ይዘቶችን ማውረድ ይችላሉ።
የወረደውን ይዘት ለመመልከት እና ከመስመር ውጭ ለማጫወት የ ☰ ቁልፍን ይጫኑ እና አማራጩን ይምረጡ የእኔ ውርዶች በሚከፈተው ምናሌ ውስጥ. አሁን ጠቅ ያድርጉ ርዕስ መጫወት ለመጀመር የ ▶ ︎ ቁልፍን ማየት እና መጫን ይፈልጋሉ ፡፡
ከክፍሉ የእኔ ውርዶችእንዲሁም ተግባሩን ማግበር ይችላሉ ብልጥ ውርዶች ለቲቪ ተከታታዮች እንደገና ከ Wi-Fi አውታረ መረብ ጋር እንደተገናኙ ማየትዎን ከጨረሱ በኋላ ትዕይንቱን በራስ-ሰር እንዲያወርዱ ያስችልዎታል ፡፡ ለዚህ ባህሪ ፍላጎት ካለዎት እባክዎ አማራጩን ጠቅ ያድርጉ ብልጥ ውርዶች፣ ከላይ በቀኝ በኩል እና አንፃራዊውን ዘንግ ወደ ላይ ያንቀሳቅሱት EN.
እኔ ሁኔታውን አመላክታለሁ ብልጥ ውርዶች፣ የወረደውን ትዕይንት ማየት ሲጨርሱ ያንን ይዘቱን በቀጥታ ከክፍሉ ያስወግዳል የእኔ ውርዶች. ርዕስን በእጅ ለመሰረዝ በምትኩ አማራጩን ጠቅ ያድርጉ አቀናብር፣ ከሚወጣው ይዘት አጠገብ የቼክ ምልክቱን ያስቀምጡ እና እቃውን ጠቅ ያድርጉ ሰርዝ. ቀላል ነው?
ይዘትን ከ Netflix ለማውረድ ዘመናዊ ስልኮች እና ጡባዊዎች ላይ፣ መሣሪያዎን ይውሰዱ ፣ የ Netflix ን መተግበሪያ ለ Android ይጀምሩ (እንዲሁም በአማራጭ መደብሮች ውስጥ ይገኛል ፣ ያለ ጉግል አገልግሎቶች ላሉ መሣሪያዎች) እና iOS / iPadOS እና እስካሁን ካላደረጉት ወደ መለያዎ ይግቡ ፡፡
ከዚያ ቁልፉን ይጫኑ መግቢያውሂብዎን በመስኩ ውስጥ ያስገቡ ኢሜይል ወይም ስልክ ቁጥር mi የይለፍ ቃል እና ቁልፉን ይንኩ መግቢያ፣ ለመግባት እና የራስዎን ለመምረጥ የማየት ችሎታ.
በዚህ ጊዜ ፣ ​​መካከል ባለው ፍላጎትዎ አማራጭ ላይ ጠቅ ያድርጉ የቴሌቪዥን ተከታታይ ድራማ mi ፊልምሁለቱም ከላይኛው ምናሌ ውስጥ የሚገኙት አማራጩን ይንኩ ሁሉም ዘውጎች እና ጽሑፉን ይምረጡ ለማውረድ ይገኛል በሚከፈተው ምናሌ ውስጥ ማውረድ እና ከመስመር ውጭ ሊጫወቱ የሚችሉትን ሁሉንም የቴሌቪዥን ተከታታዮች እና ፊልሞች ሙሉ ዝርዝር ለማየት ፡፡ እንደ አማራጭ እቃውን መታ ያድርጉ አውርድ, በታችኛው ምናሌ ውስጥ ይገኛል እና ቁልፍን ይጫኑ ፡፡ ምን ማውረድ እንደሚችሉ ይመልከቱ.
ማውረድ የሚፈልጉትን ርዕስ ከለዩ በኋላ (ከፈለጉ ከፈለጉ በቀጥታም ከፍለጋ ምናሌው ውስጥ ማድረግ ይችላሉ) ፣ መታ ያድርጉ ፖስተር እና አዲስ በተመለከተው ማያ ገጽ ላይ thebutton ን ይጫኑ። አውርድ, ማውረዱን ለመጀመር. የቴሌቪዥን ተከታታዮችን ለማውረድ ከመረጡ የመጀመሪያ ክፍል ብቻ እንደሚወርድ ማወቅ አለብዎት-ቀጣይ ክፍሎችን ለማውረድ በጥያቄ ውስጥ ካለው የቴሌቪዥን ተከታታይ ጋር የሚዛመደውን ማያ ገጽ ወደታች ያሸብልሉ እና የ “አዶውን” መታ ያድርጉ ፡፡ ቀስቱን ወደታች እያመለከተ ከፍላጎትዎ ክፍሎች ጋር የሚዛመዱ
እንደ አማራጭ ተግባሩን ማንቃት ይችላሉ ብልጥ ውርዶች ከ Wi-Fi አውታረመረብ ጋር ሲገናኝ ማውረዱን ያጠናቀቀውን ክፍል ቀጣዩን አውርዶ በራስ-ሰር ይሰርዛል ፡፡ ይህንን ተግባር ለማግበር በእቃው ላይ ጠቅ ያድርጉ አውርድ ከዚህ በታች ባለው ምናሌ ውስጥ ይገኛል ፣ አማራጩን መታ ያድርጉ ብልጥ ውርዶች፣ ከላይ በግራ በኩል ፣ እና ተጓዳኝ ማንሻውን ከ ጠፍቷል un EN.
ክፍሉን መድረስ አውርድ፣ እንዲሁም ወደ መሣሪያዎ ያወረዱዋቸውን ሁሉንም ይዘቶች ማየት ይችላሉ። የቴሌቪዥን ተከታታይ ፊልም ወይም ክፍል ማጫወት ለመጀመር ማድረግ ያለብዎት የፍላጎትዎን ርዕስ መጫን እና የ ︎ ︎ ቁልፍን መታ ማድረግ ብቻ ነው ፡፡
የእርስዎ ፍላጎት ከሆነ ከ Netflix ወደ ቴሌቪዥን ያውርዱ፣ ቢያንስ ይህ ጽሑፍ እስከተጠናቀረበት ጊዜ ድረስ ይህ ባህሪ በ Netflix መተግበሪያ ውስጥ ለስማርት ቴሌቪዥኖች ፣ ለጨዋታ ኮንሶሎች ፣ ለዥረት ዥረት ማጫዎቻዎች ፣ ለኬብል ሳጥኖች እና ለኬብል ሳጥኖች (ለምሳሌ Sky Q) እና የብሉ ማጫወቻዎች እንደማይገኝ ለእርስዎ ማሳወቅዎ አዝናለሁ ፡ .
ሆኖም የፍላጎት ይዘቱን በአንዱ የ Netflix የመስመር ውጭ መልሶ ማጫወት ተስማሚ መሣሪያዎች ላይ ማውረድ እና ከዚያ ያንን መሣሪያ ከቴሌቪዥንዎ ጋር ማገናኘት ይችላሉ። በእነዚህ መስመሮች ውስጥ ስማርትፎኑን ከቴሌቪዥን ጋር እንዴት እንደሚያገናኙ መመሪያዎቼ ፒሲን ከቴሌቪዥን ጋር እንዴት ማገናኘት እንደሚቻል እነሱ ለእርስዎ ጠቃሚ ሊሆኑ ይችላሉ ፡፡
ምንም እንኳን ይዘቱን ከዝነኛው የቪዲዮ ዥረት አገልግሎት ማውረድ ቢቻል እና ተዛማጅ ፋይሎች በመሳሪያዎ ላይ በአካባቢው ይገኛሉ (ለምሳሌ ፣ በዊንዶውስ 10 ውስጥ በተጠቃሚው ማውጫ ውስጥ በተደበቀ ንዑስ አቃፊ ውስጥ ይቀመጣሉ) ፣ እነሱ “ባልታወቀ” ውስጥ ናቸው እና ቅርጸት ምንጭ ምንጭ ከ DRM (ማለትም ከዲጂታል መቆለፊያዎች) የተጠበቀ እና ባልተፈቀደ የቪዲዮ እይታ ፕሮግራሞች ሊከፈት አይችልም (ስለሆነም ከሚሰራው መሣሪያ ላይ ካለው የ Netflix መተግበሪያ ውጭ)።
ስለሆነም ፣ እነዚህን ፋይሎች በምንም መንገድ ሊከፍቱ ስለማይችሉ እንደ ዩኤስቢ ዱላ ወይም ሃርድ ድራይቭ ወደ ውጫዊ መሣሪያ ማዛወር ሙሉ በሙሉ ፋይዳ የለውም ፡፡
ዘግይቶ እንደተሰማው አባዱላ በቃኝ ማለታቸው እንደተሰማ ይኖሩበት ከነበረው ቤት እንዲወጡ ተደርጓል። በተለያዩ ማህበራዊ ገጾችና ሚዲያዎች እንደተነገረው አባ ዱላ ባልደረቦቻቸው ቤት አርፈው በበነጋታው የሚከራይ ቤት አግኝተዋል።
ከኦሮሚያ ባለስልጣኖች መካከል ተሰሚነትና ተቀባይነት ያላቸው አባ ዱላ ያስገቡት የስራ መልቀቂያ በኦህዴድ በኩል መናጋት መኖሩን የሚያመላክት እንደሆነ እየተነገረ ነው። የሶማሊ ክልል ባለስልጣኖች የኦህዴድ ባለስልጣኖችን “ኦነግ፣ አሸባሪና፣ ከውጭ አክራሪ ድርጅቶች ጋር የሚሰሩ፡ ሲሉ በከሰሱበት ወቅት፣ ከኦሮሚያ ሃላፊዎች ዘንድ የተሰጠው መልስ ያለተለመደ መሆኑንን ያስታውሳሉ።
ለቀረባቸው ክስ የኦሮሚያ ሃላፊዎች ” ፋሽኑ ያለፈበት፣ የድሮ ቀልድ፣ የድሮ ፖለቲካ” ሲሉ የሶማሊ ክልል ሃላፊዎችን ክስ ማጣጣላቸውን የጠቆሙት ክፍሎች ” ዛሬ ኦህዴድን የሚመሩትን ካቢኔዎችና የመካከለኛ ደረጃ አመራሮች እንደ ፈጣን ሎተሪ ሲፍቋችሁ ኦነጎች ናቹህ ብሎ መዛበትና አፍ መክፈት የሚቻልበት ጊዜ አይደለም” ሲሉ ይናገራሉ። በዚሁ መነሻ የአባ ዱላን ጉዳይ ከዚህ እንደማይለይ ያስረዳሉ።
ለአባ ዱላ ቅርብ የሆኑ ሌሎች እንደሚሉት የተባሉት ጉዳዮች ሁሉ እንዳሉ ሆነው ፣ አባዱላ አሁን አሁን የኢየሱስ ፍቅር ጸንቶባቸዋል። አስቀድመው እንደሚሉት ወደ መንፈሳዊ ህይወት የመግባት ዝንባሌያቸው እንቅልፍ ነስቷቸዋል። ቀደም ሲል እሳቸውም ሆኑ ፓርቲያቸው ያከናወኑት፣ ዛሬ በየቦታው እየተከናወነ ያለው ሁሉ ህሊናቸውን እርፍት የነሳው በመሆኑ ቀሪ ህይወታቸውን ከፈጣሪያቸው ጋር ለመኖር ወሰነዋል። ይህ ውሳኔ ለጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም የማንቂያ ደወል እንደሚሆንም አስተያየት እየተሰጠ ነው። አቶ ሃይለማሪያም ” ለንስሃ እንኳን የማልበቃ ነኝ” በማለት በአስር ሺህ በሚቆጠር ህዝብ ፊት ማንባታቸውን፣ በቤተክርስቲያን ደረጃ እሳቸው ለሚመሩት የምሁራኖች ህብረት ” ወደ ፖለቲካ አትግቡ፣ ፖለቲካ ክርስትናን ይበላል” ይሉ እንደነበር ያስታወሱ የቤተክርስቲይን ወንደሞቻቸው፣ አቶ አባ ዱላ ያስገቡት የበቃኝ ጥያቄ አቶ ሃይለማሪያምን ሊያነቃ እንደሚገባ ይጠቁማሉ። ከነሙሉቤተሰቦቻቸው!! ቀደም ባሉት ቀናት የዘገብነውን ይመለከቱ
ዛጎል ዜና -በኦህዴድ አባላት ዘንድ “ጃርሳው” የሚል መጠሪያ ያላቸው አባ ዱላ ገመዳ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ከሰለቻቸው ከፍተኛ አመራሮች መካከል በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ናቸው። ” ንፍሮ እየበላሁ ከተራው ህዝብ ጋር መኖር ናፈቀኝ፤ ወደ ቤተ ክርስቲያን በነጻነት የምሄድበት ቀን መቼ ነው?” በማለት ለሚቀርቧቸው ሲናገሩ መቆየታቸውን በቅርብ የሚያውቋቸው ምስክርነት ይሰጣሉ።
የጦር ሰራዊት መለዮ አውልቀው መከላከያ ሚኒስትር፣ ከዛም የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚዳንት ሆነው የተሰየሙት አባዱላ፣ በኢህአዴግ አመራሮች የማይደፈሩ ቦታዎች ድረስ ዘልቀው በመግባት ከህዝብ ጋር በተደጋጋሚ የመከሩ፣ ኢህአዴግ ወደ ስልታን ከመጣ ጀምሮ ኦሮሚያ ላይየተሻለ ተቀባይነት ያገኙ ናቸው።
በአቶ ደራራ ሞት እጃቸው አለበት በሚል የሚከሷቸው ያሉትን ያህል፣ በባህሪያቸው ሩህሩህ እንደሆኑ በቅርብ የሚያውቋቸው ይናገራሉ። አርሲና ባሌን ማዕከል አድርጎ የተዋቀረውን የአቶ ጁነዲንን ካቢኔ ያፈራረሱትና በወጣቶች የተሞላ አዲስ ካቢኔ ያቋቋሙ አባዱላ፣ በአንድ ታሪካዊ ንግግር ይታወቃሉ።
አዲሱን ካቢኒያቸውን ሲያዋቅሩ ” በአመላካከት የፈለጋችሁትን ሁኑ፤ ለክልሉ የሚበጀተውን በጀት ተመላሽ አታድርጉ፣ የልማት ስራ መስራት፣ ለክልላችሁ የምትችሉትን ማድረገን ግን አትርሱ፣ ስራችሁን ስሩ ” ብለው ነበረ። በወቅቱ የኦፌኮን የወጣት ክንፍ አባላትና የኦነግ ደጋፊ የነበሩትን አካተው ኦህዴድን ካዋቀሩ በሁዋላ እያደር ኦህዴድ ቀለሙ ተቀየረ።
ለአቶ መለስ ቅርብ የነበሩና የሚታመኑ እንዲሁም በህወሃት የህንፍሽፍሽ ዘመን እነ አቶ ኩማ ደመቅሳ ” በህወሃት የውስጥ ጉዳይ አያገባንም” ሲሉ አባ ዱላ ከመለስ ጊን በቆመ የማይረሳ ውለታ በማስቀመጣቸው ኦሮሚያ ላይ ለሚወስኑት ውሳኔ ፍርሃት የለባቸውም ነበር። በሼህ መሐመድ ሁሴን አላሙዲን ጉዳይ የወረዳና የዞን አመራሮች፣ የገቢ ሰብሳቢ አካላቶች፣ የህግ ዘርፎች አግባብ ያለው ወሳኔ እንዲሰጡ በድፍረት ያዘዙ፣ በተደጋጋሚ እንዲለሳለሱ ቢጠየቁ አሻፈረኝ ማለታቸው በተለያዩ ሚዲያዎች ምስክርነት የተሰጠበት ጉዳይ ነው።
ከብዙ ፍትጊያና ዘመቻ በሁዋላ አባዱላ በኦሮሚያ ክልል ምርጫ እንዳይወዳደሩ ሲወሰን / ውሳኔው ሆን ተብሎ ከክልል ለማንሳት ነበር/ ድፍን ካድሬው ” አሻፈረኝ ” በማለት አቶ በረከት ስምዖንን ሳይቀር አልተቀበለም ነበር። የኦህዴድ ካድሬ ከላይ እስከታች ለአባ ዱላ ልዩ ፍቅር ያለው ሲሆን፣ በዋናነት የሚቃወሙዋቸው አቶ ሙክታር እና አቶ ጁነዲን ብቻ ነበሩ።
በቅርቡ ወ/ሮ አዜብ ” መኖሪያ ቤቱን ለቀቀልኝ” ሲሉ ያሞካሹዋቸው አቶ ሙክታር አባ ዱላን ከሚቃወሙና ከኦሮሚያ እንዲነሱ ሲደቡ ከነበሩት ባለሃብቶች ጋር ወዳጅ እንደነበሩ ስለ ግንኙነት መስመሩ የሚያውቁ በተለያዩ ወቅቶች መስክረዋል።
በራሳቸው ተማጽኖ፣ ካድሬውን ለምነው ያሳመኑት አባ ዱላ ” ጃርሳ” የሚላቸውን ካድሬና የፐሬዚዳንትነት ወንበር ትተው አፈ ጉባኤ ቢሆኑም ኦሮሚያ ላይ አሁንም ከፈተኛ አሻራ እንዳላቸው ይነገራል። በውቅቱ አባ ዱላ ቦሌ በተለያየ መለኩ ተገነባላቸው የተባለውን ትልቅ ቪላ ” ይህንን ቤት ይዤ ለመታገል አይመቸኝም” በሚል ለኦህዴድ ማስረከባቸው፣ ከተቀነባበረባቸው ወጥመድ እንዲያመልጡ እንዳደረጋቸው በወቅቱ በስፋት የተወሳ ነበር።
አባ ዱላ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ከፖለቲካው የመውጣትና ተራ የቀበሌ ነዋሪ ሆኖ መኖር እንደናፈቃቸው በተደጋጋሚ ለቤተሰቦቻቸውና ለርሳቸው ቅርብ የሆኑ ሲናገሩ ነበር። የሆኖ ሆኖ በሃላፊነታቸው እስካሁን ቆይተዋል። በትክክል መረጃ ባይሰጥም አቶ አባ ዱላ በተለያዩ ምክንያቶች ለማረፍ ያላቸው ፍላጎት ግን እንዳልተቀየረ መርጃዎች ነበሩ።
በጓሮ ሲሰማ የነበረውን ጉዳይ አዲስ ስታንዳርድ ሁለት ከፈተኛ ሃላፊዎች እንደነገሩት ጠቅሶ አባ ዱላ የስራ መልቀቂያ ማስገባታቸውን ይፋ አድርጓል። እንደ ዘገባው ከሆነ አባ ዱላ ከሃላፊነታቸው ለመነሳት የወሰኑት በሶማሊ ክልልና በኦሮሚያ ክልል መካከል በተፈጠረው ቀውስ የተነሳ የፌደራል ሃይል ኦሮሚያ ላይ ጣልቃ በመግባቱ የተነሳ ነው።
የኦሮሚያ ሚዲያ ኔት ዎርክ በበኩሉ አባ ዱላ ለኦህዴድ አመራሮች በቢሯቸው መግለጫ እንደሰጡም ምንጮቹን ዋቢ አድርጎ አመልክቷል። ዘጋብው አክሎም አባ ዱላ በመጪው መስከረም 29 ለሚከፈተው የኢህአዴግ ፓርላማ መልቀቂያቸው እንደሚቅርብ አመልክቷል። አባ ዱላ ውሳኔያቸውን እንዲቀይሩ ቢጎተጎቱም እንዳልተቀበሉት ተናግሯል።
በኢትዮጵያ ባለው የፖለቲካ ግለት አባዱላን የሚያክል ነባር የፖለቲካ አመራር በበቃኝ ለመገላገል መወሰኑ ፖለቲካዊ ቀውሱ ትኩሳቱ መጨመሩን አመላካች እንደሆነ አስተያየት እየተሰጠ ነው። አባ ዱላ በጤና ችግር ማርፍ እንዳለባቸው አጉልቶ በማሳየት የስንብት ጥያቄያቸውን እንደሚያጸድቅላቸው የሚናገሩ ክፍሎች ” ዜናው ሰበር አይባልም፣ አስቀድመው በውስጥ ሳይጨርሱት መልቀቂያ እስከማስገባት አይደርሱም፤ አባ ዱላ ህወሃትን በመቃወም የስራ መልቀቂያ ሊያስገቡ አይችሉም፤ ካደረጉትም ከመሬት ጋር አያይዘው ወደ ማረፊያ ያስገቧቸዋል” ሲል የዘወትር የዛጎል አስተያየት ሰጪ ተናግሯል። በዴን ማርክ ትምህርት ላይ የሚገኘው አስተያየት ሰጪ ” በቅርብ እንደማውቀው እንዳለው አባ ዱላ እንዲህ አይነት ድፍረት ሊሳዩ አይችሉም። ይልቁኑም ከአቶ ለማ መገርሳ ጀርባ ሆነው ኦሮሚያን እንዲያረጋጉና የሚወዳቸውን ካድሬ ወደ ቀድሞ ቀልቡ እንዲመልሱ ታስቦ ሊሆን ይችላል”
በመጨረሻ በተገኘ ዜና የኢትዮጵያ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አቶ አባዱላ ገመዳ የሥልጣን መልቀቂያ ደብዳቤ ማቅረባቸውን በይፋ አረጋግጠዋል። አፈ-ጉባኤው በመንግስት ሚዲያ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ “አሁን በደረስኩበት ደረጃ በዚህ ኃላፊነት ለመቀጠል የማያስችሉኝ ምክንያቶች በመኖራቸው እና ፍላጎቱም ስለሌለኝ ለመልቀቅ ድርጅቴን እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትን ጠይቄያለሁ” ሲሉ ተናግረዋል።
አቶ አባዱላ ከዚህ ውሳኔ ላይ የደረሱት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከወከሉት እና የኢሕአዴግ አባል ከሆነው ፓርቲያቸው ጋር ተማክረው ስለመሆኑ ያሉት ነገር የለም። አቶ አባዱላ ከአፈ-ጉባኤነት ኃላፊነታቸው ለመልቀቅ የወሰኑባቸውን ምክንያቶች በግልፅ አልተናገሩም። “ድርጅቴ እና የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሁኔታውን አይተው ሕጋዊ መስመሩን ተከትለው ጥያቄዬ ተገቢውን ምላሽ ያገኛል” ያሉት አቶ አባዱላ “ጥያቄዬ ተገቢውን ምላሽ ሲያገኝ የምክር ቤት አፈ-ጉባኤነቴን ለመልቀቅ የፈለኩባቸውን ምክንያቶች በዝርዝር ለሕዝብ አስረዳለሁ” ሲሉም አክለዋል። አያይዘውም ከአፈ ጉባኤ ሃላፊነታቸው ሲወርዱ በምክር ቤት አባልነታቸው እንደሚቀጥሉ አስታውቀዋል።
የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ የህዝብ ተወካዮች እና የፌዴሬሽን ምክር ቤቶች ሶስተኛ የስራ ዘመን ዛሬ በንግግር ከፍተዋል። ፕሬዚዳንቱ በንግግራቸው ያለፈውን...
እስር ቤት ሳለሁ ፖሊሶች በተደጋጋሚ ሲጠይቁኝ የነበረውና በቀጥታ ለመመለስ የተሳነኝ ጥያቄ እንዲህ ይላል፡- “ከሰለጠንክበት የመምህርነት ሙያ ውጪ የፖለቲካ ፅሁፎችን እንድትፅፍና እንድታሳትም ማን ፈቀደልህ?” ይህን ጥያቄ ለመመለስ ያደረኩት ጥረት ፍሬ-አልባ ነበር። ይህ እንደ በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ 29 መሰረት ዴሞክራሲያዊ መብቴ፣ እንዲሁም በከፍተኛ ት/ት ተቋማት አዋጅ አንቀፅ 4(3) እና በአምቦ ዩኒቨርሲቲ መተዳደሪያ ደንብ አንቀፅ 13(2) መሠረት ማህበራዊ ግዴታዬ ነው። የፖሊሶቹ ጥያቄ ግን ዴሞክራሲያዊ መብቴንና ማህበራዊ ግዴታዬን እንደ ወንጀል በሚቆጥር የተሳሳተ እሳቤ ላይ የተመሠረተ ነው። ስለዚህ፣ ለእንዲህ ያለ የተሳሳተ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ ራሱ ጥያቄውን ማስተካከል ነው፡፡ ነገር ግን፣ የእኛ ፖሊሶች ለጠየቁት ጥያቄ መልስ እንጂ ማስተካከያ አይሹም።
በእርግጥ ሁሉም ፖሊሶች የማህብረሰቡ አካል ናቸው። በእነሱ ጥያቄ ውስጥ ያለው የተሳሳተ እሳቤ በአብዛኛው የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ በስፋት የሚንፀባረቅ ነው። እንደ እኔ በመምህርነት ወይም በሌላ የሙያ መስክ ከተሰማራ ሰው የሚጠበቀው “ሙያተኝነት” (professionalism) ነው። ምክንያቱም፣ እያንዳንዱ ባለሙያ በሰለጠነበት የሙያ መስክ ላይ ብቻ እንዲያተኩር ይፈለጋል። ብዙውን ግዜ ከመደበኛ ሥራው በተጓዳኝ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች አይበረታቱም። በተለይ ደግሞ ከፖለቲካ ጋር የሚነካካ ከሆነ ፍፁም ተቀባይነት የለውም።
እንዲህ ባለ ማህብረሰብ ውስጥ የምሁራን ሚና ምን መሆን አለበት? በዚህ ዙሪያ “Edward Said” የተባለው ልሂቅ “Representations of an Intellectual” በሚል ርዕስ ጥልቅ ትንታኔ የሰጠ ሲሆን የምሁራንን (intellectuals) ችግር እንዲህ ሲል ይገልፀዋል፡-
ከላይ እንደተገለፀው፣ ሙያተኝነት ወይም ፕሮፌሽናሊዝም (professionalism) በአብዛኞቹ የሀገራችን ምሁራን ዘንድ በግልፅ የሚስተዋል ችግር ነው። በእርግጥ ሙያተኝነት በራሱ እንደ ችግር ሊወሰድ አይገባም። እያንዳንዱ ባለሙያ በሰለጠነበት መስክ የሚጠበቅበትን አገልግሎት የመስጠት ሃላፊነትና ግዴታ አለበት። ስለዚህ፣ ሙያተኛ ከመደበኛ ሥራውና ከሙያ ስነ-ምግባሩ ውጪ ይሁን እያልኩ አይደለም። ከዚያ ይልቅ፣ እንደ አንድ የተማረ ሰው ሙያተኝነት የተጣለብንን ማህበራዊ ኃላፊነት ከመወጣት ሊያግደን አይገባም ነው። በአጠቃላይ፣ ሙያና ሙያተኝነት እንደ መደበቂያ፣ ከኃላፊነት መሸሸጊያ ተደርጎ መወሰድ የለበትም።
አንድ የተማረ ሰው በሰለጠነበት ሙያ (profession) ስም ከሚፈፅማቸው ስህተቶች በጣም የከፋው መደበኛ ሥራውን በተለመደው መንገድ እየሰራ፣ በከረመ አስተሳሰብ አንድ ዓይነት ሃሳብ እያመነዠከ፣ በማህበራዊ ሕይወት ውስጥ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት በሚደረገው ጥረት የሚጠበቅበትን ድርሻ ሳይወጣ ሲቀርና፣ በዚህም ከማንኛውም ዓይነት ውዝግብና ፖለቲካ ነፃ ለመሆን ሲሞክር ነው። በዚህ መልኩ፣ “እኔ ከውዝግብና ፖለቲካ ነፃ ነኝ” እያሉ የሚመፃደቁ ምሁራን የተጣለባቸውን ማህበራዊ ኃላፊነት በአግባቡ ለመወጣት እንደተሳናቸው በራሳቸው ላይ እየመሰክሩ ያሉ ናቸው።
የተማረ ሰው ከመደበኛ ሥራው ባለፈ ያለበት ማህበራዊ ኃላፊነት ምንድነው? በተለይ እንደ ኢትዮጲያ ባሉ ሀገራት የብዙሃን ሕይወት በዘርፈ-ብዙ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ችግሮች የተተበተበ መሆኑ እርግጥ ነው። እነዚህን ችግሮች መቅረፍ የሚቻለው የማያቋርጥ ለውጥና መሻሻል ሲኖር ነው። ከዚህ አንፃር ምሁራን ከመደበኛ ሥራቸው በተጓዳኝ አስፈላጊውን ለውጥና መሻሻል ለማምጣት የበኩላቸውን መወጣት ይጠበቅባቸዋል። “ይህን ኃላፊነታቸውን በአግባቡ ለመወጣት እንዲችሉ የምሁራኑ ሚና ምን መሆን አለበት?” የሚለውን አስመልክቶ “Edward Said” የሚከተለውን ትንታኔ ሰጥቷል፡-
እያንዳንዱ ምሁር በሙያዊ ገለልተኝነት ስም በስልጣን ላይ ላለ አካል ድጋፍ ሰጪ ሆኖ ከማገልገል ይልቅ በራሱ ሕሊና እየተመራ የተጣለበትን ማህበራዊ ኃላፊነት መወጣት ይጠበቅበታል። ሆኖም ግን፣ ምሁራን በተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ዘንድ ለውጥና መሻሻል ለማምጣት የሚያደርጉት ማንኛውም እንቅስቃሴ ከውዝግብና ከፖለቲካ ተፅዕኖ ነፃ ሊሆን አይችልም። ስለዚህ፣ ምሁራን ከአወዛጋቢነትና ከፖለቲካዊ ተፅዕኖ ነፃ በሆነ መልኩ ሚናቸውን መወጣት አይችሉም።
በመደበኛው ሥራና አሰራር ላይ ብቻ ተወስኖ መቅረት ማህበራዊ ኃላፊነትን ካለመወጣት በተጨማሪ በስልጣን ላይ ካለው ኃይል ጋር በመተባበር በሕዝቡ ላይ በደል እንደመፈፀም ይቆጠራል። ምክንያቱም፣ ያለ ምሁራን ተሳትፎ ትርጉም ያለው ለውጥ ማምጣት አይችልም። ምሁራን ራሳቸውን ከአወዛጋቢና ፖለቲካዊ ከሆኑ ተግባራት ባገለሉበት ሁኔታ ደግሞ ዘላቂ የሆነ ሰላም፣ ዴሞክራሲና ልማት ማረጋገጥ አይችልም።
ምሁራኑ ከፖለቲካው መድረክ ገለልተኛ በመሆናቸው ምክንያት ተጎጂ የሚሆነው በፖለቲካ ስልጣን ላይ ያለው አካል ጭምር ነው። ምክንያቱም፣ ዘላቂ ሰላም፣ ዴሞክራሲና ልማት ማረጋገጥ የተሳነው ፖለቲካዊ ስርዓት ሕልውና ሊኖረው አይችልም። ስለዚህ፣ ምሁራን ከፖለቲካ ነፃና ገለልተኛ ከሆኑ በሁሉም የሕብረተሰብ ክፍል ዘንድ የተሻለ ሕይወት የመኖር ተስፋ ይመነምናል። በዚህ መሰረት፣ በሙያተኝነት ስም አወዛጋቢና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ነፃ ሆኖ ለመንቀሳቀስ መሞከር ፍፁም የሆነ አገልጋይነት እንጂ ትክክለኛ የምሁራን ባህሪ አይደለም። በአጠቃላይ፣ “ከፖለቲካ ነፃ የሆነ አገልጋይ እንጂ ምሁር የለም” ብሎ መደምደም የሚቻል ይመስለኛል።
ለዚህ ፅሁፍ መነሻ ወደሆነው ጥያቄ ስንመለስ፣ “ከሰለጠንክበት የመምህርነት ሙያ ውጪ የፖለቲካ ፅሁፎችን እንድትፅፍና እንድታሳትም ማን ፈቀደልህ?” ይላል። ነገር ግን፣ ፅሁፎችን መፃፍና በተለያዩ ድረገፆች ላይ ማሳተም የዜግነት መብቴ ብቻ ሳይሆን እንደ ተማረ ሰው የተጣለብኝን ማህበራዊ ግዴታ ለመወጣት ጥረት የማደርግበት መንገድ ነው። መጀመሪያ ላይ እንደገለፅኩት ለተሳሳተ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ ጥያቄውን ማስተካከል ነው። ስለዚህ፣ ለፖሊሶቹ ጥያቄ ትክክለኛው መልስ፤ “እንደ ተማረ ሰው ከመደበኛ ሥራህ ውጪ የተለያዩ ፅሁፎችን በመፃፍና በማሳተም መብትና ግዴታህን እንድትወጣ ማን ፈቀደልህ?” የሚለው ይመስለኛል። ከምር ግን በወቅቱ እንዲህ ብለው ቢጠይቁኝ ኖሮ መልስ አይኖረኝም ነበር።
ስድራኻ ንስድራቤታዊ ምትእኽኻብ ከመልክቱ ከለዉ ናይ ግድን መን ምዃኖም ከርእዩ ኣሎዎም። ብቑዕ ፓስፖርት ወይ ተመጣጣኒ ናይ መንነት ሰነድ ከርእዩ የድልዮም እዩ።
የከተማይቱ ፖሊስ ፅሕፈት ቤት ቃል አቀባይ ባሲር ሙጃሂድ አንድ ከፍተኛ የፖሊስ አዛዥ የሚገኝባቸው ሥምንት የፀጥታ ኃይል መኮንኖች በዛሬ ጥቃት ከተገደሉት መካከል መሆናቸውን ጠቁሟል።
ሎሚ ቡዙሕ ስሕተት ኣሎ ፥ኣብ ናይ ሎሚ ክርስትና ብትእምርትን ትአምራትን ልክዕ ከምቲ የሱስ ዘጠንቀቐና " ናይ ሓሶት መሲሃትን ናይ ሓሶት ነብያትን ኪመጹ እዮም እሞ፡ እንተ ተኻእሎምሲ፡ ነቶም ሕሩያት እኳ ኬስሕቱ፡ ዓበይቲ ትእምርትን ተኣምራትን ኪገብሩ እዮም" (ማቴዎስ 24፡24 )። ሃዋርያ ጳውሎስውን አጠንቒቕና ኣሎ ከምዚ ብምባል "ገለ ቕሩብ ዕሽነት ክትዕገሱኒ ምደሌኹ፡ እስኪ ተዓገሱኒ ደኣ። ብቕንኢ ኣምላኽ እቐንኣልኩም እየ እሞ፡ ንጽህቲ ድንግል ንክርስቶስ ምእንቲ ከቕርበኩም፡ ንሓደ ሰብኣይ ኣሕጽየኩም እየ። ግናኸ ከምቲ ተመን ብጕርሑ ንሄዋን ዘስሐታ፡ ከምኡውን ሓሳብኩም ካብቲ ናብ ክርስቶስ ዚኸውን ገርህነትን ንጽህናን ምናልባሽ ከይጥፍእ እፈርህ ኣሎኹ። ስለዚ ሓደ እኳ፡ ንሕና ዘይሰበኽናዮ፡ ካልእ የሱስ እንተ ሰበኸ፡ ወይስ ንስካትኩም ዘይተቐበልኩምዎ ኻልእ መንፈስ እንተ ተቐበልኩም፡ ወይስ ዘይረኸብኩምዎ ኻልእ ወንጌል እንተ መጻኩም፡ ጽቡቕ ትዕገስዎ ኣሎኹም" (2ቆሮ 11፡1-4 )። ኣብዚ ጺሑፍ ሃዋርያ ጳውሎስ ገሊጽዋ ከም ዘሎ ፡ ባህርይ ናይዚ ስሕተት ፡ ካልእ የሱስ ፥ ካልእ መንፈስ ፡ ካልእ ወንጌል ብምባል ገሊጽዎ ንረኽቦ።
ሓ ) ካልእ ወንጌል ፡ ንኽትንሳሕ ዘይሓትት በኣንጻሩ ብምድራዊ ነገራት ከም ትምላእ ዝምህር :ካብ ሓይሊ ሐጥያት ዘየናግፍ (ሓጥያት ድማ ሱር ኩሉ ጸገም ሙኻኑ እዩ)።
እምብአር ሎሚ ካብ ስሕተት ንምድሓን ንየሱስ ክንጥምትን ነቶም ናይ ዘመንና ሰበኽቲ ምስ የሱስ ከነነጻጽሮም ይግብኣና። ክንሓቶ ዘሎና ሕቶታት ድማ እዚ ዝስዕብ እዩ ፥
እቲ ናይ መጀምርያ ተስፋ ኣምላክ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ኣብ ማቴዎስ 1፡21 ተጠቂሱ ከም ዘሎ "ወዲ ኽትወልድ እያ፡ ንሱ ኸኣ ንህዝቡ ኻብ ሓጢኣቶም ኬ ድሕኖም እዩ እሞ፡ ስሙ የሱስ ክትሰምዮ ኢኻ" ።እምብአር እቲ ቀንዲ የሱስ ናብ ምድሪ ዝምጽሉ ምኽንያት ንሰባት ካብ ሐጥያቶም ከድሕን አዩ ። ስለዚ በቲ ናይ ሓቂ
መንፈስ ኣምላኽ ዝተመርሓ ኣገልግሎት ንሰማዕቱ ካብ ኣብ ሓጢያት ምንባር ናጻ ናይ ምውጻእ ዕላማ ዘለዎ እዩ። እቲ ዝተረፈ ኩሉ ፡ ፈውሲ ፡ ትአምራትንትንቢትን ከም ካልአይ ዝስራዕ እዩ።
"እቲ ኣብ ክርስቶስ ዝነበረ ሓሳብ አባኹትኩም ይሃልኹም" አሉ ቃል ኣምላክ ይእዝዘና (ፊሊጲ 2፡5)። ስለዚ እምብአር ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰባኺ ሓሳብን ሃቐናን ምስ ናይ የሱስ ከነአጻጽሮ ኣሎና ። እዘን ዚስዕባ ሕቶታት ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ እንሰምዖ ሰባኺ ክንሓትት ኣሎና፡
ለ-ንሰባት ናብ ሐርነት ካብ ሓጥያትን ናብ ሓቀኛ ቅድስናን ድዩ ዝመርሕ ከምቲ የሱስ ዝገበሮ? ሓ-ንገዛእ ርእሱ ወይ ንአገልግሎቱ ገንዘብ ይሓቲት'ዶ የሱስ ፍጹም ከምኡ አይገበረን
ኣብ ወንጌል ምስ እንርኢ የሱስ ከመይ ጌርካ ትአምራት ወይ ድማ ፈውሲ ከም እትቕበል ክሰብኽ ወይ ክምህር ከሎ ኣይንርእዮን፥ ግናኸ የሱስ አሽሓት ሰባት ከም ዝፈወሰ ንርኢ።
ከምእውን ኣብ ግብሪ ሃዋርያት ተመሳሳሊ ከመይ ጌርካ ትአምራት ወይ ድማ ፈውሲ ከም ትቕበል ዝብል አይምሃሩን ግናኸ ንቡዝሓት ፈዊሶም። ኣብ ኩሉ መልእኽትታት ስጋዊ ፈውሲ ዝብል አይተጠቕሰን ብዘይካ ኣብ ያዕቆብ 5፡14-15 እዚ ድማ ብዛዕባ እቲ ሽማግለ ክህልዎ ዘለዎ እምነት እምበር ብዛዕባ እቲ ሕሙም ዘይኮነ።
ሎሚ ግን ኣብ ክርስትያናት ቲቪ(tv) ንረክቦ በንጻር እቲ ቓል ኣምላክ እዩ ። ቡዙሕ ስብከታት ኣማኢት ብዛዕባ ፈውስን ትአምራትትን ንሰምዕ ኢና ግናኸ እቲ ሐቀኛ ትአምራት አዚዩ ውሑድ እዩ። ኢደፐንደንት ምንጭታት ከም ዘረጋግጽዎ መብዛሕትኡ ሓቂ አይኮነን።
የሱስን ሃዋርያትን ግን ብዛዕባ ሓርነት ካብ ሓጥያት ብዙሕ ምሂሮም ብኣንጻሩ ኣብዘን ክርስትያናት ትቪ(tv) ወይ'ውን ኣብ መድረኽ ሰብ ከመይ ገይሩ ካብ ሓጥያት ሓራ ከም ዝወጽእ ዝምህር ስብከታት ኣዝዩ ውሕድ እዩ ዝርከብ ፡ ንኣብነት ምግላጽ ከም ንሓውኻ ምቁጣዓ: ንሰበይቲ ክትብህጋ ኢልካ ምጥማት ፡ ፍቅሪ ገንዘብ
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ስም ኣሎ ናይ ጎይታ ስራሕ ዝጻረር፥ እዚ ኸኣ ጸረ ክርስቶስ ይብሃል።እዚ ናይ ጸረ ክርስቶስ መንፈስ ሎምውን ኣብ ወንጌላውያን ኣብያተ ክርስትያናት ብሰፊሑ ተዘርጊሑ ይርከብ። እዚ ድማ ማዕረ ኽንደይ ሰይጣን ብስሕተት እዕሚቑ ከምዝኣተወ መረጋገጺ እዩ።
ኣብ ዘዳግም 13፡1-3 ተገሊጹ ከም እንረኽቦ ስለምንታይ ኣምላኽ ንመስሕትያን ከምድሌቶም ክንቀሳቀሱ ዚሐድጎም? "ኣብ ማእከል ነብዪ ወይ ሓላም ሕልምታት እንተ ተንስኡ እሞ ምልክት ወይስ ተኣምራት እንተ ሃበካ፡ 2 እቲ ምልክት ወይ ተኣምራት ከኣ ከምቲ ዝበለካ እንተ ዀነ፡ ደድሕሪ ዘይትፈልጦም ካልኦት ኣማልኽቲ ንኺድ እሞ ነገልግሎም፡ እንተ በለካ፡ 3 ንእግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ብዂሉ ልብኹምን ብዂሉ ነፍስኹምን እንተፍቅርዎ እንተ ዄንኩም ምእንቲ ኺፈልጥ፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽኩም ኪፍትነኩም እዩ እሞ ነቲ ነብዪ እቲ ወይ ነቲ ሓላም ሕልምታት እቲ ቓሉ ኣይትስማዕ"
ኣምላኻ ሐሰውቲ ነብያት ትእምርትን ትአምራታን ክገብሩ ዝፍጸም ነገር ክንበዩ ዘፍቅደሎም ምኽንያት ንህዝቡ ምእንቲ ክፍትኖም እዩ ማለት ዘፍቅርዎ እንተኮይኖም ወይ ንኣምላኻ ናይቶም መስሕትያን ዝስዕቡ እንተኾይኖም ምእንቲ ክፈልጥ እዩ።
ገንዘብ ፡ ሰባት ሎሚ ሃብትን ጥዕናን ንምርካብ ንሰበኽቲ ገንዘብ ይህቡ። ኣብ ግብ 8:18-23 ተጠቂሱ ከም እንረኽቦ ስምኦን እቲ ጦንቋሊ ነቲ ናይ ኣምላኽ ህያብ ብገንዘብ ክዕድጎ ብምድላዩ ሃዋርያ ጵጥሮስ ክገንሖ ኮሎ ንረኢ።
ም ዝ ን ጋ ዕ ፡ ሎሚ ኣብያተ ክርስትያናት ቦታ መዛናግዒን ፡ዓለማዊ ሙዚቃ ዝለማመዳሉ፥ ዓለማዊ መደባት እናገበራ ሰባት ዝማርኻሉ ቦታ ኮይኑ ኣሎ ። ስለዚ እዩ ሰይጣን እምብአር ንክርስትያናት ዓለማዊ አተሓሳስባ ዘለዎምን ን ኣምላክ ዘይድሙዑን ክርስትያናት ገይርዎም ንርኢ ዘሎና።
ሎሚ ሚልዮናት ሰባት ንሓስውቲ ነብያት ይስዕቡ ኣሎዉ ምኽንያቱ ሰበኽቶም ንስጋዊ ድሌት ዝጥዕም ስለዝኾነ። ስለዚ እዩ እዞም ኣማልኽቲ መስሓትያን ኣብ ኣምልኾ ኣብያተ ክርስትያናት ጣኦት ኮይኖም ዝርኣዩ ዘለው።
ብዕለት 13 የካቲት 2013 ዓ.ም. ኣብ ደብረ ደናግል ሰማዕት ቅድስት ድምያና ብኣቕራብነት እመምኔት ገዳም ኢታይ ወለተ መስቀልን ሽማግለ ገዳምን፡ ዓቃቤ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስን ብፁዕ ኣቡነ ቄርሎስ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ደቡብ ዓዲ ቀይሕ ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ኣሞክሮ ዝጸንሓ ሾብዓተ ኣኃት መንኲሰን!
እቲ ክቡር ንጉሥ፡ መልእኽቲ ጥፍኣት ሃገሩ ምስ ሰምዐ ፈርሐን ረዓደን። ነዚ መልእኽቲ ብግብሪ እንተዘይፈጺምዎ፡ ሃገሩ ከምዘይነበረት ከም እትከውን፡ ካብ ሰብ ክሳብ እንስሳ ከምዝጸንት ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ተሣእሎ።
ኵሉ ካብ እግዚአብሔር ዝተረኽበ፡ ናይ እግዚአብሔር ዝኾነን ንእግዚአብሔር ዝወሃብን እዩ። ንሱ ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ኣምጺኡ፡ ብፍቕሪ ዝምግብን ናብቲ ዘዳለዎ ዝእክብን እዩ። “እግዚአብሔር ንምድሪ ኣብ ባሕሪ ሠረታ፣ ኣብ ወሓይዝ ውን ዘጽንዐ እዩ እሞ፡ ንሳን ምልኣታን ዓለምን ዝነብርዋን ናቱ እዮም” (መዝ. 24፡1፣ 50፡10-12)።
ቅዱስ ሲኖዶስ ብምኽንያት ሕማም COVID 19 ኣብ ወፃኢ ዝርከባ ኣህጉረ ስብከታትን ኣብያተ ክርስቲያናትን ሓገዝ ከበርክታ ብዘቕረቦ መጸዋዕታ፡ ከም መቐጸልታ እቲ ኣቐዲሙ ካብ ሃገረ ስብከታት ኣሜሪካን ካናዳን ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ኣውስትራልያን ዝተበርከተ፣ ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ኖርወይ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ድማ ብድምር 531,300 ክሮነር ኖርወይ ሓገዝ ገይረን።
ተመስገን የሚገኝበት የዝዋይ እስር ቤት ሀላፊዎች ሶስት ዓመት የእስር ጊዜውን ያለ አመክሮ ቢጨርስም፣ ያለ አንዳች ተለዋጭ የፍርድ ቤት ማዘዣና ምክንያት አንፈታም ማለታቸው ተሰማ። ድርጊቱ የተመስገን እስር አስቀድሞም ፖለቲካዊ መሆኑንን ያመላከተና ፍጹም አግባብነት የሌለው እንደሆነ ከየአቅጣጫው እየተዘገበ ነው።
የሶስት ዓመት የእስር ጊዜውን ያጠናቀቀው ተመስገን ከዝዋይ የመለቀቁ ዜና ሳይሆን ብዙዎችን ያጓጓው ሶስት ዓመት የማቀቁት እናቱ እረፍት የማገኘታቸው ጉዳይ ነበር። ተመስገን በታመመበትና የት እንዳለ ለጊዜው ባልታወቁባቸው ቀናቶች ” ልጄን ልቀቁልኝ ፣ ልጄ የት ነው? ልጄን … ” እያሉ ሲንሰፈሰፉ ለሰማ የተመስገን መፈታት ከዜናና ከሚዲያ ፍጆታ በላይ ለቤተሰቡ አስፈላጊ ነው።
በርካታ ሰዎች በተመሳሳይና በባሰ ሁኔታ በሚታሰሩበትና ፣ እስር ቤት ከሚማቅቁበት ስፍራ ተመስገን የእስር ጊዜውን ጨረሶ መውጣቱ ለእናቱ፣ በየቀኑ ዝዋይ ለሚመላለሱት ለቤተሰቦቹና ወዳጆቹ እረፍት ነውና የማሰሪያ ዋራንቲ የቆረጣችሁ ወገኖች እባካችሁን መመሪያ ስጡለት ወይም የሰጣችሁትን መመሪያ አንሱለት።
የተመስገን ወንድም የዝዋይ እስር ቤት እስሩን በፈጸመበት ቀነ ወንድሙ እንደማይፈታ እንዳረጋገጡለት ተናግሯል። ክልጃቸው በላይ የማቀቁት አዛውንት እንደ እርጉዝ ቀን ቆጥረው ልጃቸውን ለመሳም፣ አጣፍጠው የሰሩትን ለማጉረስ የደርሱበትን ቀን ማሳለፍ በየትኛውም መስፈርት ልክ አይሆንም። አረመኔነት ነው። ከሴት ያለመፈጠር ያህል ነው። የተመስገን እናት ሶስት ዓመት መንሰፍሰፍዎትን አምላክ ያየዋል። ከፈጣሪ ፊት የሚደበቅ አንዳችም ነገር የለም። እንባዎትን ፈጣሪዎ ያየዋል። የርስዎን ብቻ ሳይሆን በየአቅጣጫው የሚፈሰው እምባ ከሃያሉ አምላክ እይታ ውጭ አይደለምና ፈጣሪዎ ያግዝዎት፤ ልጅዎን ይገናኙ ዘንድ የዝግጅት ክፍላችን መልካም ምኞቱን ይገልጻል።
ኣብ ዓባይ ቢሪጣንያ ከተማ በርሚንግሃምን ከባቢኣን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ሎሚስ ይኣክል ክሳብ ምኣስ ስቅታን ምምዕዳውን ካብ ዝብል ሕቡን ሃገርዊ ወኒ ዝነቀለ ጉዕዞ ንሓዲሽ ሓርነት ተበግሶ ወሲዶም ኣለው። እዚ ኣብ ብዕለት 15 ግንቦት 2011 ብውዕውዕ ሞራልን ፈናንን ተሰንዩ ዝተካየደ ኣኬባ ልዕል 50 ዝኮነ መንእሰያት ተሳቲፎም። ኣብቲ ዝተካየደ ኣኬባ መንእሰያት ተቀምጣ በርሚንግሃም ነቲ ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ተበግሶ መንእሰያት ዓለም-ለካውዊ ምንቅስቃስ ምንእሰያት ኤርትራ ሞጊሱ።
ሓደ ካብቶም ድመቕ መጻኢ ብርሃን ሃገር ክኾኑ ዝተሓረዩ ፍሉይ ባህርያዊ ትዕድልቲ ዝነበሮም ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ መንእሰያት ኢዩ። ተዋዛያይ ተጻዋታይ ዓውዓው በሃሊ ቂምታ ዘይሕዝ ነጻ ሰብ ኢዩ። ዝመስሎ ቅኑዕ ዝበሎ ካብ ምዝራብን ዝተራአዩ ይኸውንዩ ካብ ዝበሎ ምግባርን’ውን ድሕር ዝብል ሰብ ኣይነበረን።
ኩልና ከምንፈልጦ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣብ 1991 ናጽነታ ክትዓትር ዝኸኣለት[ ሳላ እቲ ዘይሕለለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ድማ መንእሰያት ኣዋልድን ኣወዳትን ደቃ እዩ።
ብዓርቢ ዕለት 25 መጋቢት 2011 ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ኩሉ ከተማታት ዓዲ እንግሊዝ ፣ፖለቲካውያን ውድባትን ፣ ቤርጌሳውያን ማሕበራትን ፣ ምንቅስቃስ ኤርትራዊ መንእሰይ ንለውጢ ፣ ደቀንስትዮን ፣መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ከምኡውን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዝተሳተፍዎ ዕውት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ።
ሎሚ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ከነኽብር ካብ ርሑቕን ቀረባን ብፍላይ ድማ ምስተን ዝነውሐ ጉዕዞ ሰጊረን ኣብ ማእከልና ዝርከባ ዘለዋ ኣሓት ኣብዚ ኣደራሽዚ ክንራኸብ ምብቃዕና ብስም ተበግሶ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝላዓለ ምስጋናን ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታ ከቕርብ ብትሕትና እሓትት።
ሎም መዓልቲ መጋቢት 11 2011፡ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ካልኣይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸፊቱ።
ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብኣንክሮ ክከታተሎ ከም ዝጸንሐ። ዝተፈላለየ መንስኤ ዘለዎ ፍልሰት ኤርትራውያን መንእሰያት። ኣብ ጉዕዞ ፍልሰት ስደቶም ክገጥሞም ዝጸንሔ ሽግር ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
በቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ተላቢዑ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ንለውጢ ዝሰግአ ስርዓት ህግደፍ፡ ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ ተበጊሱ።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ ጀነራል ክሳብ ኮፕራል፣ ተጋዳላይን ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን፤ ብዝተፈላለየ ማዕረግን ሓላፍነትን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንዕድመ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣብ ምድልዳልን፣ ስቅያት ገዛእ ርእስኻን ህዝብኻን ኣብ ምንዋሕን ብዘይ ድሌትካ ተዕወንውን ዘለኻ ጅግና ኤርትራዊ!
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
ኣብዘን ዚሓለፋ 9 ዓመታት ኣንጻር ናይቲ ብህግደፍ ዝምወል “ኤርትራዊ ባህላዊ ምርኢት ኣብ ኣውስትራልያ” ተባሂሉ ዝጽዋዕ፤ ብሰላማዊ መንገዲ ስልጣን ናብ ህዝቢ ክማሓላለፍ፣ ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር፣
መንእሰያት ኤርትራ ኣይተዓደሉን። ጽቡቕ ዕድል ከይጠዓሙሉ ተወዲኡ። ናጽነት ብምርካብ ክርህዎምን ክጥዕሞምን ዝሓሰቡዎ፡ ኣብ ፈቐዶ ናይ ስደተኛታት መዓስከራትን፡ ኣብ ዘይምቹእ ካልእ ቦታታትን ደሴታትን ሃገራትን ኮይኖም ይሳቐዩ ኣለዉ።
dc.description.abstract ይህ ጥናት የሴት ቅኔ መምህራን የህይወት ታሪክ እና ቅኔያት ይዖት ትንተና በሚሌ ርእስ ተሰራ ነው። ጥናቱ የግሇተረክ ንዴፇ ሀሳብን በመጠቀም የሁሇት ቅኔ መምህራንን የህይወት ታሪክ ዲሷል፡፡ በዘህም ከውልደት እስከ እዴገት የነበራቸው ሁኔታ ምን ይመስሊሌ?፤የቅኔ ትምህርቱን የት የት ተማሩ?፤የቤተሰብና የማህበረሰብ ዴጋፌ ምን ይመስሊሌ?፤አሁን ያለበት የማስተማር ሁኔታ እንዳት ነው?፤ የሚለ ጉዲዮች ተብራርተው ቀርበዋሌ። ቅኔዎቹንም በመሰብሰብ በማህበራዊ አስራ ስምንት፣ፌሌስፌናዊ አምስት እና በሃይማኖታዊ አስር በጥቅለ ሠሊሳ ሦስት ቅኔያት ከሚያነሱት ርዔሰ ጉዲይ አንጻር ተመርጠው ተተንትነዋሌ። ጥናቱ ቀዲማይ እና ካሌዒይ የመረጃ ምንጮችን ተጠቅሟሌ፡፡ ቀዲማይ መረጃዎች ከባሇታሪኮቹና ከተማሪዎቻቸው በመስክ ቆይታ የተሰበሰቡ ሲሆን ካሌዒይ የመረጃ ምንጮች ዯግሞ ከቤተ-መጻህፌት ተሰብስበዋሌ።ጥናታዊ ምርምሩ ቀዯምት ተመራማሪዎች ያሊነሱትን የሁሇቱን ሴት የቅኔ መምህራን የህይወት ታሪክና ቅኔያቶች በማጥናት በመስኩ ያሇውን ክፌተት ሇመሙሊት ታሌሞ የተካሄዯ ነው። በመምህራኑ የህይወት ታሪክ ውስጥ በዋናነት መቼና የት ተወሇደ፣አስተዲዯጋቸው ምን ይመስሊሌ፣ወዯ ቅኔው ትምህርት እንዳት ገቡ፣የቅኔውን ትምህርት የትና ከማን ተማሩት፣በትምህርት ወቅት የማህበረሰቡ ዴጋፌ እንዳት ነበር፣አሁን ያለበት የማስተማር ሙያ በምን አይነት ሁኔታ ሊይ ይገኛሌ የሚለ ታሪኮች የተነሱ ሲሆን በዘህ ታሪክም የቅኔ መምህራኑን ታሪክ፣ ገጠመኞች፣የቅኔ ቤት ህይወት፣የቅኔ ተማሪ የሚያሌፌበት ውጣ ውረዴ፣ የማህበረሰቡ ዴጋፌ ምን እንዯሚመስሌ ተገሌጾበታሌ።ቅኔያቱም በፌካሬ ስሌት ተተንትነው የቀረቡ ሲሆን በትንተናውም ማህበራዊ፣ፌሌስፌናዊ እና ሃይማኖታዊ ጉዲዮችን የሚያነሱ ቅኔያት ቀርበዋሌ። ማህበራዊ ጉዲዮቹ ማህበረሰባዊ ትችትን፣ምክርን፣አዴልአዊ ፌርዴን፣ ስንፌናንና ንቅጣትን፣ሴትነትና እናትነትን የሚያሳዩ ሲሆኑ ፌሌስፌናዊ ጉዲዮቹ ዯግሞ ሠብዒዊ ምኞትን እና ፌሊጎትናን፣ ሞትን የሚሞግቱና የሚያነሱ፣የአምሊክን ፌርዴ የሚጠይቁ ሲሆን በቅዯም ተከተሌ ቀርበዋሌ። ሃይማኖታዊ ጉዲዮችን የሚያነሱት ቅኔዎች በኦርቶድክስ ተዋህድ ቤተክርስትያን ያለ በዒሊትን፣ዖሊሇማዊነትን፣የቅደሳን አማሊጅነትን፣የቅደሳንን ገዴሌና ተዒምራት፣የዖመን አቆጣጠር፣ የሚገሌጹ ሆነው ተገኝተዋሌ። የመምህራኑ ታሪክ በዖርፈ ሊለ አካሊት እንዱሁም የአብነት ትምህርት ሇሚሰጡ ገዲምና አዴባራት አስተማሪ ሲሆን የቅኔ ቤትን ውጣ ውረዴ ሇመረዲት፤የማህበረሰቡን ሌማዴና አመሇካከት የሚያሳይ ሆኖ ታይቷሌ። ቅኔያቱም በሃይማኖትም ሆነ በማህበረሰብ ውስጥ ያለ ታሊሊቅ ዔሳቤዎችን የሚገሌጹ መሆናቸው ተስተውሏል። en_US
የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 12ኛ ሳምንት የመጨረሻ ጨዋታ አዲስ አበባ ላይ ተካሂዶ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና ጅማ አባ ቡና ሳይሸናነፉ 1-1 ተለያይተዋል፡፡ ቅዱስ ጊዮርጊስ ዳግም መሪነቱን ከአዳማ ከተማ የመውሰድ እድልን ሲያመክን በደካማ የሊግ ጉዞ ላይ የተገኘው ጅማ አባ ቡና ወሳኝ ነጥብን ከሜዳው ውጪ ማግኘት ችሏል፡፡
የባለሜዳዎቹ የኳስ ቁጥጥር የበላይነት በታየበት የመጀመሪያው አጋማሽ ከወትሮው በተለየ ፈረሰኞቹ ወደ ግብ ለመሞከር ሲቸገሩ ነበር፡፡ በአንፃሩ ደግሞ ጥብቅ መከላከልን እና ፈጣን የሆነ የመልሶ ማጥቃትን የመረጡት አባ ቡናዎች በተደጋጋሚ የቅዱስ ጊዮርጊስን የኃላ መስመር ሲፈትሹ ነበር፡፡ ጨዋታው በተጀመረ በ9ኛው ደቂቃ አሜ መሃመድ የሞከረውን ኳስ ግብ ጠባቂው ፍሬው ጌታሁን መልሶበታል፡፡ ከደቂቃ በኃላ አባ ቡናዎች መሪ መሆን የሚችሉበትን እድል በቴዎድሮስ ገ/ፃዲቅ ነኩል ሞክረው ኳሷ ዓላማዋን ሳትጠብቅ ወደ ውጪ ወጥታለች፡፡ አሁንም በ13ኛው ደቂቃ ከመሃል ወደ ሳጠኑ የተሻገረለትን ኳስ በአግባቡ የተቆጣጠረው አሜ ግብ ጠባቂው ፍሬውን ቢያልፈውም ሙከራው ግን በማይታመን መልኩ ወደ ውጪ ወጥቷል፡፡ የፈረሰኞቹ የኳስ ቁጥጥር በጅማ አባ ቡና ሜዳ ላይ ቢሆንም ይህ ነው የሚባል የግብ ማግባት ሙከራ ግን ማድረግ አልቻሉም ነበር፡፡
በ31ኛው ደቂቃ አሜ ሱራፌል አወል የጨረፈለትን ኳስ ቢያገኝም ሳይጠቀምበት ሲቀር ከአምስት ደቂቃዎች በኃላ ጅማ አባ ቡናዎች ግብ ማስቆጠር ችለዋል፡፡ ኪዳኔ አሰፋ በግምት ከ18 ሜትር ርቀት ያገኘውን ኳስ በቀጥታ ወደ ግብነት ቀይሮታል፡፡ ግብ ጠባቂው ፍሬው ኳሷን ለማውጣት ያልተሳካ ሙከራ ማድረግ ችሎ ነበር፡፡
ከግቡ መቆጠር በኃላ የቅዱስ ጊዮርጊስ ተጫዋቾች ቅብብል በራሳቸው የሜዳ ክልል ብቻ ተወስኖ ቆይቷል፡፡ የመጀመሪያው አጋማሽ ሲጠናቀቅም የቅዱስ ጊዮርጊስ ደጋፊዎች በክለባቸው ተጫዋቾች እና አሰልጣኞች ላይ ተቀውሟቸውን አሰምተዋል፡፡ በተለይ በጨዋታው የመጀመሪያ ደቂቃዎች ላይ በካታንጋ የነበሩ የክለቡ ደጋፊዎች ‘የክቡር ይደነቃቸውን ዘመን እናፍቃለን’ እና በእንጅሊዘኛ ‘Mart Nooj Out’ የሚል ባነር አሳይተዋል፡፡ የሆላንዳዊውን አሰልጣኝ ስም እየጠሩም ተቃውሟቸውን አሰምተዋል፡፡
በሁለተኛው አጋማሽ ከመጀመሪያው 45 በተሻለ ቅዱስ ጊዮርጊሶች ለግብ የቀረቡ ሙከራዎች ማድረግ ችለዋል፡፡ በ54ኛው ደቂቃ ናትናኤል ዘለቀ ከርቀት አክርሮ የሞከረው ኳስ የአባ ቡናው ግብ ጠባቂ ሙላት አለማየሁ ወደ ውጪ አውጥቶበታል፡፡ ጅማ አባ ቡናዎች በተደጋጋሚ የተጋጣሚያቸው ያልተሳካ የኳስ ቅብብልን እየተጠቀሙ በመልሶ ማጥቃት ጫና ፈጥረው ተጫውተዋል፡፡ በ69ኛው ደቂቃ ከማዕዘን የተሻገረውን ኳስ የአባ ቡና ተከላካዮች በአግባቡ ማውጣት ተስኗቸው በቅርብ ርቀት የነበረው ሳላዲን ሰዒድ ኳሷን ወደ ግብነት ቋይሮ ቅዱስ ጊዮርጊስን አቻ አድርጓል፡፡
ከደቂቃዎች በኃላ በሁለተኛው አጋማሽ አዳነ ግርማ ወደግብ ያላከው ኳስ በተከላካዮች ተጨርፋ ግብ ሳትሆን ቀርታለች፡፡ በ75ኛው ደቂቃ ግብ አስቆጣሪው ኪዳኔ ከአሜ ጥሩ ኳስ ቢቀብልም አገባ ተብሎ ሲጠበቅ ኳሷን ወደ ውጪ ሰዷታል፡፡ ከሁለት ደቂቃዎች በኃላ ሱራፌል አወል በቅጣት ምት የሞከረው ሙከራ በግቡ አናት ለጥቂት ወጥቶበታል፡፡ በ80ኛው ደቂቃ ራምኬል ሎክ ከግራ መስመር ኳስን ወደ አደጋ ክልሉ ያላከው ኳስ የአባ ቡና ተከላካዮች ሲጨርፉ በቅርብ ርቀት የነበረው ሳላዲን በማየታመን መልኩ ዕድሉን ሳይጠቀምበት ቀርቷል፡፡ በጨዋታው መገባደጃ ላይ ቅዱስ ጊዮርጊሶች ጫና ፈጥረው ሲጫወቱ አባ ቡናዎች የተከላካይ ክፍል ክፍተት ታይቶበታል፡፡ በጭማሪው ደቂቃ ላይ አዳነ በሳጥኑ ውስጥ ሆኖ የሞከረው ሙከራ ሙላት በቀላሉ ይዞበት የሁለቱ ክለቦች ጨዋታ 1 አቻ በሆነ ውጤት ተጠናቅቋል፡፡
ከጨዋታው መጠናቀቅ በኃላ የቅዱስ ጊዮርጊስ ደጋፊዎች ተቃውሟቸውን ያሰሙ ሲሆን ከጅማ አባ ቡና ጋር መለያየታቸው እውን እየሆነ የመጣው አሰልጣኝ ደረጄ በላይ በቀኝ ከማን አንሼ ለተገኙት የጅማ አባ ቡና ደጋፊዎች ስንብት የሚመስል ሰላምታ ሲያቀርቡ ተስተውሏል፡፡
ዝርዝሮች: የዊልሻፐርስ ላፔል ሚስማር ብር እና እጅ በአሜቲስት ኢሜል ተጠናቅቋል ፡፡ የካክ ግላይፍ 23.7 ሚሜ ርዝመት ፣ በሰፊው ነጥብ 26.1 ሚሜ እና 2 ሚሜ ውፍረት ይለካል ፡፡ ግላይፍ 4 ግራም ይመዝናል ፡፡ የ ‹ፒን› ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታሸገ እና የታተመ ነው ፡፡ Iየኒኬል ላፔል ዘይቤ ፒን እና የኒኬል ንጣፍ ብረትን ክላቹን ወደ ኋላ ያጠቃልላል ፡፡
ሎሚ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ዝተጅምረ ሰውራ ኤርትራ ኣብ ህልው ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ፍሉይ መድረኽ ዝኾነት መበል 51 ዓመት ነኽብር ኣሎና፡፡ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ፍሉይነትን ተዘክሮን ዘሎዋ ዕለት ኮይና፡ ኣብ ህይወት ህዝቢ ኤርትራ ንውሉድ ወለዶ ዝሰግር መድረኽን ግዜን ዘይገትኦ ነባሪ ታረኽ ብምዃና፡ ጸገማትን ግርጭታትን ንምስጋርን ንኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ነጻ ሃገርን ንምርግጋጽ መሰረት ዘንጽፍን ሃገራዊ ትልሚ ንምስራጽ ሞራላውን ንያታውን ድፍኢት ዝህብን’ዩ፡፡ ምኽነያቱ ንኩሉ መልክዓት ጭቆናን ምጽንባርን ምብርካኽን ወሳኒ ሃገራዊ መልሲ ዝሃብን ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ሓራ ንምውጻእ ህዝባዊ ሰውራ ብምብጋሱን’ዩ። ስለዚ እዛ ዕለት ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ጉዕዞና ህይወቶም ዝኸፈሉ ስውኣትና ሕድሮም ተቐቢልና ንምፍጻም ሓቀኛ መምዘኒ ብምዃና ኣብ ህልው ታሪኽና ዘረጋገጽናዮ ዕላማታት መስከረም መሊእና ንምርግጋጽን ንዘሎ ብዶሆታት ንምግጣምን ሃገራውን ታሪኻውን ግቡኣትናን ክንፍጽም ይግባእ፡፡
ነዛ ታሪኻዊትን ክብርቲ ዝኾነት ዕለት ከነብዕል እንከሎና፡ ድሕሪ ምውጋድ ባዕዳዊ መግዛእቲ፡ ብሰንኪ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ቶተለታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ጭቆናን ምዝመዛን ዘእተዎን፡ ንባህላውን ማሕበራዊ ኣከናውንኡ ብምዕፋን ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዝገደደ መልክዑ ሒዙ
ፖሎቲካዊ ጭቆና፡ ቁጠባዊ ወጽዓታት፡ ጅምላዊ ማእሰርቲ፡ ስቓይን ቅትለታትን ብምቅጻሉ ንዝተፈላለዩ ቀጸላታት ናብ ስደት ንክውሕዙ ዳሪጉ፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ምድረ-በዳታትን ባሕርታትን ንሞት ክቃልዑን ይገብር ኣሎ። እዞም ኢ-ሰብኣዊ ስጉምትታት ዝኾኑ ዘለዉ ኣካላት ንስቓይን ምግሳስን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብገለ ኢድ ሓለፍቲ ናይቲ ስርዓት ዝተሓወሶ ኣብ መሸጣ ኣካላት ወዲ ሰብ ዝተዋፈሩ ነጋዶን፡ ገለ ኣካላት ረሻይዳን ካልኦትን ግዳይ ኮይኖም ኣብ ሕሰመ መክራን ወዲቆም ይርክቡ።
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ጉዕዞ መስከረምን ዘበገሶም ዕላማታትን ናብ ሽቶኡ ንምብጻሕ ዝቖመ ጽላል ኮይኑ፡ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽን ክብርን መስልን ሓርነትን ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ንምምላስን ህልውን መጻእን ዕዙዝ ተራኡ ንምረገጋጽ ምስ ኩሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ብምዃን፡ ብኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም 1961 ምጅማር ብረታዊ ቃልስን ዕላማታት ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ዘይተሓለለ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ከካይድ ምዃኑ ደጊሙ መብጽዑኡ የረጋግጽ።ኤ.ዲ.ኪን ኩሎም ተቓለስቲ ሃገራውያን ሓይልታቱን ሓዲሽ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ህይወት ኣብ መንጎ ኣከዋውና ህዝቢ ኤርትራ ንምፍጣር ይዓዪ። ሓቀኛ ሃገራዊ ሓድነትን ሽርክነትን ኣብ ሕድሕድ ብሰላም ዝነብሩላን፣ ንሕሉፉን ህልውን ጸገማት ንምስጋርን ጸዕሪታቱ ክብ ክብል’ዩ። ኣብ መጻኢ ክገጥሙ ዝኽእሉ ጸገማትን ብዶሆታትን ንምግጣምን ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ኩሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት
ተምክሮ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳንን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ከካይድዎ ዝጸንሑ ተጋድሎ ንባህግታት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ክቃለሱ ዝጸንሑን ዘለዉን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ስቪካዊ ማሕበረ ሰባትን’ውን ናይ ዘተን ሽርክነትን ናይ ቃልሲ ምሕዝነትን ክዓቢ ናቱ ተራ ተጻዊቱ እዩ። በዚ መሰረት ከኣ ምርግጋጽ ሃገራዊ ዋዕላን ሃገራዊ ጉባኤን ከም ኣገዳሲ ምሕዝነታዊ ነጥበ መቐይሮ ዝግለጹ ኮይኖም ምስ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ዝኾኑ ኣካላት ኣብ ሕዳር 2011 ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክምስረት ተኻኢሉ። ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ብኣጋጣሚ እዛ ክብርቲ ዕለት እዚኣ ብሓፈሻ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ንተቃልስቲ መሰረታቱን ከኣ ታሪኻዊ ዕማሙ ንዝተሰከሙ ኣካላት ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ንዝቖምሉ ክቡር ዕላማታትን መስርሕ ደሞክራስያዊ ቃልስን ኣብ መዕርፎኡ ንምብጻሕ ክረባረቡ ከም ዘለዎም መብጽዕኡ የሕድስ።
በዚ መሰረት ኤ.ዲ.ኪ ንመላእ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ኣካላት ዕማም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋትን፡ንዝካየድ ዘሎ መስርሕ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዛዝ ግብራዊ፡ ሞራላውን ንያታውን ተሳትፎኦም ንምርገጋጽን ክቃለሱን ክረባረቡን ይጽውዕ። ዓለም-ለኻዊ ንጥፈታት መንእሰያት ኤርትራ ምትብባዕን ምሉእ ዓቕምታቱ ብምስማር ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድን መተካእትኡ እቲ ብዙሕ ትጽቢት ዝግበረሉ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዝህነጽን ኩሉ ገድላዊ ዕዮታቱ ክብ ከብል ይጽውዕ። ማ/ሰብ ዓለም ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ሕሰምን
መከራን ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ንኤርትራውያን ስደተኛታት ዘጓንፎም ዘሎ ሓሳረ መከራን ብምግንዛብ ዘግብኦም ምክልኻል ንምርካብ ልሉይ ሓላፍነታዊ ተርኦም ክጻወቱ ይምሕጽን። ብፍላይ መንግስቲ ሱዳን ኤርትራውያን ሰደተኛታት ኣብ ዘተፈላልዩ መደብራት እቲ ሃገር ዝርክቡ ካብ ግፍዕታት ማፍያታት ነጋዱ ሰብ ክድሕኑ ዝድለዮም ምክልኻል ክግብርሎም ይምሕጽን። ከም’ውን መንግስቲ ግብጺ ንኤርትራውያን ኣብ ሲናይ ዝጋጥሞም ዘሎ ሓሳረ መካራን ሰቓይን ግቡእ ቖላሕታ ክህብ ይምሕጽን።
አዲስ አበባ ፣ የካቲት 10 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) በምዕራብ ጎንደር ዞን ለኮሮና መከላከል ተግባር የተመደበ ገንዘብ ያለአግባብ ጥቅም ላይ እንዲውል ያደረጉ ሶስት የስራ ሀላፊዎች እስከ ስድስት አመት በሚደርስ እስራትና በገንዘብ ተቀጡ።
የምዕራብ ጎንደር ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የህዝብ ግንኙነትና ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች አስተባባሪ አቶ አበበ ማስሬ ለኢዜአ እንደገለፁት÷ ግለሰቦቹ ያላቸውን የመንግስት ሃላፊነት በመጠቀም ሙስና በመፈፀማቸው ተቀጥተዋል።
ግለሰቦቹ ኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመከላከል ከክልል የተመደበ ገንዘብ ያለአግባብ እንዲባክን በማድረጋቸው ፍርድ ቤቱ ትናንት በዋለው ችሎት ግለሰቦቹ ላይ የቅጣት ወሳኔ ማሳለፉን ተናግረዋል ።
የቅጣት ውሳኔው የተላለፈባቸው 1ኛ ተከሳሽ የመተማ ወረዳ ጤና ጽህፈት ቤት ሃላፊ በቃሉ እውነቱ፣ 2ተኛ ተከሳሽ የወረዳው ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ትብብር ጽህፈት ቤት ሃላፊ አደና ፀጋና 3ኛ ተከሳሽ አፈርቅ ሞላ የወረዳው ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ትብብር ጽህፈት ቤት የሂሳብ ባለሙያ ናቸው።
አንደኛና ሁለተኛ ተከሳሾች ሀላፊነታቸውን በመጠቀም ለኮሮና መከላከል ተግባር ለተመደበ ገንዘብ ሀሰተኛ ሰነድ በማዘጋጀት የመንግስት ሰራተኛ ላልሆኑ ሰዎች 448 ሺህ ብር በደመወዝ መልክ እንዲከፈል ማድረጋቸውን ተናግረዋል ።
በተመሳሳይ 3ኛው ተከሳሽ የኮሮናቫይረስ መከላከል ግብዓት የግዥ አፈፃፀም ህግ ባልተከተለ መልኩ 230 ሺህ ብር የመንግስት ሃብት እንዲባክን በማድረጋቸው በአራት ዓመት ከ5 ወር ጽኑ እስራትና በ1 ሺህ ብር እንዲቀጡ መደረጉን አቶ አበበ ገልጸዋል።
ድሕሪ ናጽነት ሶማል ዝሓሸ ኣጀማምራ እኳ እንተነበራ – ኣንጻር ምዕራባዊ ባህሊ ብዝብል ብተኸተልቲ ሱፊ(Sufism) ዝኾኑ ማሕበር መንእሰያት ኣሓል ዝጀመረ ምንቅስቓስ ድሒሩ’ውን ብኣልናህዳ ዝተጠናኸረ ኣደዳ ሕንፍሽፍሽ ከም ትኸውን ጌርዋ እዩ።
ምስ ግዜ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ነቲ ዝነበረ ዴሳዊ ስነ-ሓሳብ(Socialism) ዝኽተል መንግስቲ ክቃወም ምስ ጀምረ ድማ ኣልናህዳውያን ምስ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ሓቢሮም ክሰርሑ ስለዘይደለዩ – ሶማላውያን ብስነ-ሓሳብ ሃይማኖት ክመቓቐሉ ጀሚሮም። በዚ መሰረት ድማ ሓቢሮም ኣንጻር እቲ ዝነበረ ዲክታቶርያዊ መንግስቲ ክቃለሱ ኣይከኣሉን።
ህዝቢ ሶማል ኣብ መንጎ እዞም ሰለስተ ሓይልታት ተቐርቂሩ መዋጽኦ ብምስኣን ናብ ኲናት ሓድሕድ ኣምሪሑ። እዚ ኲናት ሓድሕድ ድማ ካብ ቁጽጽር ቕዞም፡ሰለስተ ሓይልታት ወጻኢ ስለዝነበረን ድሒሩ ውን ብግብረ-ሽበራውያን ስለዝተጨውየን ሶማል ከም ሃገር መንግስቲ ኣልቦ ኮይና ወዲቓ።
ሶማል ኣብ ኲናት ሕድሕድን ግዳይ መዋፈሪ ግብረ-ሽበራውያን ምስ ወደቐደት ድማ ነታ መንግስቲ ኣልቦ ሶማል ናብ ዘይተደልየ ምዕባለ ከይከይድ ናይ ደገ መንግስታት ጣልቃ ኣትየን።
ኢትዮጵያ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ሶማል’ውን ዓቢ ተራ ተጻዊታ እያ። እዚ ግና ኢትዮጵያ ካብ ሶማል ክመጻ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምክልኻል ዝገበረቶ ደኣምበር ሽግር ሶማልሲ ብዓቢኡ ሶማላውያን እዮም ፈጢሮሞ። ብዝያዳ ኣተሓሳስባ Sufi and Salafi ኣዝዩ ሓደገኛ ተራ ተጻዊቱ እዩ።
ነታ ሃገር ገና ርጉእ ሂወት ክመርሑላ ኣይከኣሉን ዘለዉ። ንይምሰል ግና ፖለቲካውያን ውድባት መስሩቶም ዲሞክራሲ እናበሉ መን ዓብለለ ኮብቱ ቁርቁስ የካይዱ ኣለዉ። ህዝቢ ሶማል ድማ ዝረድኦ ስኢኑ ፋሕ ብትን ኢሉ ይርከብ።
ኣብ ኤርትራ እቲ ክርስትያን ወገን ብሃይማኖታዊ ኣተሓሳስባ ውን ብከፊሉ ዝተጸልወ እዩ። ብፍላይ ኣብ መንጎ ካቶሊካውያንን ኦርቶዶክሳውያንን ዝርአ ድኹም ግን ከኣ ርኡይ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣሎ። ነዚ ንምዕዛብ ኣብ መናሰያት ስምረትን ንዕኡ ንምትካእ ኢሉ ዝተፈጥረ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ዝብል ሓድሽ ግን ከኣ መብዛሕትኦም ካብ ስምረት ዝወጹ ኣባላት ዘለውዎ ምንቅስቓስ ክንዕዘብ ይከኣል።
ስለዚ ኤርትራ ውን ግዳይ ሃይማኖታዊ ኣተሓሳስባታትን ኣውራጃዊ ኣተሓሳስባታትን ኮይና ስለዘላ ብደቂቕ ከንጽንዕን ከሊ ጌና ድሕሪ ውድቀት ሻዕብያ ንዝመጽእ ፖለቲካዊ ሕንፍሽፍስ ክንዳልወሉን ካብ ዘየድሊ ጌጋታት ከይንወድቅ ድማ ክንዳሎን ይግባእ።
እንተዘይኮነ – ኣብ ከምዛ ናይ ሶማል – ሓያላን ሃገራት ኢንፉቭን እናተኸላልና ዲሞክራሲ እናበልና ኣብ 1000 ዝከውን ኮንቱ ውድባትን ማሕበራትን ተመቓቒልና ህዝብና እናሳቐና ክንነብር ኢና፡። ኤርትራ ድማ ከምዚ ናይ ሶማል መዐንደሪ ኢትዮጵያን ናይ ደገ ሓይልታትን ኮይና ክትተርፍ እያ።
ካብ 60ታት ኣትሒዙ ኣብ ሶማል ብ”ኣሓላ -Ahal” ዝፍለጥ ብመንእሰያት ደቂ ጀበርቲ ዝቖመ ንሃይማኖት ምስልምና ንምክልኻል ዝብል ምኽንያት ዝጀመረ ምንቅስቓስ ጠንቂ ናይቶም ኩሎም ድሒሮም ዝመጹ ፖለቲካዊ ምፍንጫላት ከም ዝኾነነ ከቢድ ኣይኮነን።
እዚ ዝኮነሉ ምኽንያት ድማ Somali Youth League ዝያዳ ሃገራዊ ስለዝነብረን ብዓለማዊ ኣተሓሳስባ ዝያዳ ዝተጸልወን መንግስቲ ስለዝመስረተ እቶም ኣብ ሃይማኖት ዝያዳ ዝግደሱ ዝነበሩ ወገናት ኣይተሓጎሱን። በዚ ምኽንያት ድማ ኣንጻር ምዕራባዊ ባህልን ዓለማዊ መንግስትን ዝብል ብርቱዕ ምንቅስቓስ ብመንእሰያት ኣሓል ኣንጻር ኣካይዳ መንግስትን ምዕራባዊ ባህልን ጀሚሩ።
ገለ ካብ መስረቲ ምንቅስቃስ ኣሓል ኣብ ኣገዳሲ ጽፍሕታት መንግስቲ ስለዝነበሩ ድማ ንፕረሲደንት ሶማል ኣካይዱ ሃይማኖት ዝማእከሉ ክገብሮ ኣትሪሮም ተላብዮሞ። ፕረሲደንት ሶማል ነበር ሰይድ ባረ በንጻር እቲ ኣባልት መንግስቱ ዝመኸርዎ ሃገሩ ዴሳዊት ከምዝኾነትን ናይ ማርክሲስታዊ ስነ-ሓሳብ ከም ትኽተልን ብወግዒ ንዓለም ነጊሩ። በዚ ዘይተሓጎሱ ድማ ንመጀመርታ ግዜ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምውዝነቶም ብምግዳፍ ሂወቶም ከድሕኑ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ተሰዲዶም።
እቲ ኣብ ናጽነት ሶማል ዓቢ ተራ ዝተጻወተ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ድማ ብኣካይዳ መንግስቲ ሶማል ስለዘይተሓጎሰ ክቃወሞ ጀሚሩ። ኣብ መንጎ ግና እቲ ቀንዲ መስራትን ዓቢ መራሕን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብ1969 ነቲ ማሕበር ስለዝገደፎ ከምኡ ውን ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብወግዒ ስለዝፈረሰትን ምንግስቲ ሶማል ከጋጥሞ ዝኽእል ዝነበረ ውሽጣዊ ሓይሊ ኣብ ሶማል ኣይነበረን።
ንምንቅስቓስ ኣሓል ስዒቡ ዝመጸ ኣልናህዳ’ውን ርኡይ ዝኾነ ሓይሊ ኣቚሙ ክቃወም ኣይከኣለን። መንግስቲ ስማል ድማ ብዴሳዊ ስነሓሳብ ዝያዳ ክሕይልን ዘመናዉ ሰራዊት ክሃንጽን ክኢሉ።
ብኣካይዳ መንግስቲ ሶማል ዘይተሓጎሱ ሃይማኖታውያን ሓይልታት ድማ ዝያዳ ክምስረቱን ኣብ ደገ ዝመሃሩ ዝነበሩ ሶማላውያን መንእሰያት ኣብ ምቑጻርን ክቀዳደሙ ተራእዪም።
ኣብዚ ግዜዚ ድማ ማሕበር ኣሕዋት ኣስላም ዝያዳ ክንቀሳኣቀስ ተራእዩ። ኣብ ካርቱም ዪኑቨርስትን ስዑዲ ድማ ብትምግርትን ስራሕን ዝነብሩ ዝነበሩ ኣባላት ክቖጽር ክኢሉ። በዚ መሰረት ድማ ማሕበር ኣሕዋት ሙስሊም ሶማላውያን ዝያዳ ሓይሉ።
እቶም ኣቐዲሞም ኣብ ሶማል ተወዲቦም ዝነበሩ ኣልናህዳውያን ምስ ምስ ኣሕዋት ሙስሊም ሶማላውያን ኣባላት ክኾኑ ስለዘይመረጹ ድማ ኣብ ደገ ዝነብሩ ዝነበሩ ሶማላውያን ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ክልተ ደንበ ተመቒሎም ክንቀሳቐሱ ጀሚሮም። እዚ ጥራሕ ከይኣክል እቶም ቀንዲ መስረቲ ምንቅስቃስ ኣሓል ስነ-ሓሳብ ታቕፊሪ(Takfirኢ Ideology) ዝብሃል ብምምዕባል ንከምኦም ኣስላም ክኹኑን ከቆናጽቡን ተራእዮም። ዝያዳ ሞራላዊ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ብብምሳል ድማ ኣብ ህዝቢ ሶማል ዘይነበረ ናይ ሃይማኖት ልዕልና(Religious Supremacist) ክተኣታቶ ኣሉታዊ ተራ ተጻዊቶም።
ብሰንኪ እዚ ድማ ሶማላውያን ወላ’ኳ ኣስላም እንተነበሩ – ነንሕድሕዶም ኣብ ምኩናን ብምእታው ዝያዳ ፖልርቲካውን ሃይማኖታውን ፍልልያት ስዒብዎም። ብሰንኩ ድማ ሶማላውያን ፋሕ ብትን ኢሎም።
ማሕበር ኣሕዋት ኣስላም ሶማላውያን ብቅሉዕ ምንቅስቃስ ዓቢ ሽግር ስለዘጋጠሞ ስልቱ ብምቕያር ኢስላሕ(Islah) ዝብሃል ውድብ ብብምስራት ንመንግስቲ ሶማል ዓቢ ተቓውሞ ክገብረሉ ክኢሉ። እንተኾነ ግና ህዝቢ ሶማል ብቀቢላታት ክመቓቐል ስለዝጀመረ ምንቅስቃስ ሶማል ሓደ ምእኩል ኣካይዳ ክኸይድ ኣይከኣለን። ሶማል ድማ ኣብ ሕንፍሽ ፍሽ ኣትያ።
መንእሰያት ጀበርትን ማሕበር ጀበርትን ዝያዳ ብመሰል ህዝቢ ጀበርቲ ዝንቀሳቐሱ እኮ እንተመሰሉ – ንጥፈታት ጀበርቲ ኣብ 1960ታት ብናይ ሶማል ምንቅስቃስ ዝተጸልወ ክኸውን ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ። ኣካይዳን ውዳበታቶምን ውን ምስ ናይ ተወላዶ ሶማል ዝኮኑ ደቂ ጀበርቲ ብዙሕ ምምስሳል ኣሎ። እዚ ታቕፊር ዝብል ዘረባታት ውን ሕልፍ ሕልፍ ኢልካ ይርአ። ኣብ ሃይማኒኖት እስልምና ዝለዓለ ሞራላዊ ሓላፍነት ዘለካ ኣምሲልካ ምቕራብ ውን ድኹም ደኣ ይኹን እንበር ይርአ እዩ።
ሃገርና ኤርትራ ክትወድቕ ዝምነ ዘሎ ግና ኣይመስለንን። ወላ ውን እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠኣቀስክዎም ምንቅስቃሳት ናይ ኤርትራ ዕላምኦምስ በቲ ንሶም ዝሃስብዎ ንጽቡቕ ኤርትራ እዩ። ግና ንኹኩ ኤርትራዊ ዝሃቁፍ ድዩ ኣይሓቁፍን ብግቡእ ክንምርምሮ ይግባእ።
ኣካይዳ ኣልናህዳውያን ኮነ ኢስላሕ ንሶማላውያን ክሓቁፍ ካብ ዘይከኣለ – ንኤርትራውያን ውን ክሓቁፍ ኢልካ ዘይሕሰብ እዩ። እዞም በዚ ስነ-ሓሳብ ተጠርኒፎም ዘለዉ ድማ ዝያዳ ኣብ ኤርትራዊ ምውህሓድ ክሰርሑ ዝበለጸ እዩ ዝብል ሓሳብ ኣለኒ።
እዚ ኣብ መወዳእታ 40ታት ዘጋጠመ ምፍልላይ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣንን እድሪስ መሓመድ ኣድምን ኣብ ካይሮ ምስ ከዱ ውን ኣብ መንግኦም ምትእምማን ስለዘይነበረ ጀብሃ ክትምስረት ከላ እድሪስ መሓመድ ኣድም ምስ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ክተዓረቕ ኣይከኣልን። ደሓር ውን ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ኣነ ናተይ ማሕበር ኣላትኒ (ማለቱ ኣልራቢጣ ኣላስላምያ) ስለዚ ኣብ ክልተ ምንቅስቃስ ኣይሳተፍን ብምባል ገና ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከይጀመረ ከሎ በበይኑ ዕላማ ጌሩ።
ጀብሃ ድማኒ ካብ ኣተሓሳስባ ኣልራቢጣ ኣልእስላምያ ብከፊሉ ብምውጻእ ዝያዳ ብዓረባዊ ዓገራውነት እናተጸልወት ከይዳ። ደሓር ውን ኣልራቢጣ ብ1969 ንጥፈታታ ደው ምስ በለት ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን ውን ካብ ፖለቲካ ኤርትራ ዛሕቲሉ።
ልክዕ ከምታ ናይ ሶማል እያ። ሼኽ ሻሪፍ ማሕሙድ ንሶማላውያን ሓደ ንኹን ኢሉ ዝሰበኾም ግዝያዊ ፍታሕ ደኣ እዩ ኣምጺኡ ደኣምበር ደሓርሲ ጠንቂ ምብትታን እዩ ኮይንዎም።
ሰኔ 15 በባህርዳር የተከሰተውን ሁኔታ ተከትሎ እያነጋግሩ ካሉ ጉዳዮች መካከል አንዱ ክስተቱ ምን ተብሎ መጠራት አለበት የሚለው ነው፡፡ ሁኔታውን ‹‹መፈንቅለ-መንግሥት›› ብለው የጠሩትና ቃሉን ለመጀመሪያ ጊዜ በደምበኛ(ሜይንስተሪም) ሚዲያ የተጠቀሙት በመንግሥት ሚዲያ የመጀመሪውን መግለጫ የሰጡት የጠቅላይ ሚኒስትሩ አፈቀላጤ ንጉሡ ጥላሁን ናቸው፡፡ ከወደ አፍሪካ መሰል ዜና መስማት ብርቃቸው ያልሆነው የዓለም አቀፍ ሚዲያዎችም ይህንን ዜና ከጫፍ ጫፍ ተቀባብሎ ርዕሰ-ዜና ለማድረግ ጥቂት ጊዜ ብቻ ነበር የወሰደባቸው፡፡
ሁኔታው በዚህ መልኩ መገለጹ ያልተዋጠላቸው የኢንድኮት ኮሌጅ የዓለም አቀፍ ግንኙነት ረዳት ፕሮፌሰር የሆኑት ሰማኸኝ ጋሹ አበበ ‹‹መፈንቀለ መንግሥት ብላችሁ አትጥሩት›› ሲሉ ለኢትዮጵያ ኦብዘርቨር ጻፉ፡፡ የክርክራቸው ማዕከላዊ ነጥብ የመፈንቅለ መንግሥቱ ዋና ተዋናይ ሆኖ የተገለጸው ሰው ካለው የውትድርና ልምድና የፖለቲካ ንቃት አንጻር እንዲህ ዓይነት ሊሳካ የማይችልና ቢሳካ እንኳ በምን መልኩ ሊፀና ይችል እንደሆነ ግልጽ ያልሆነ እንቅስቃሴ ውስጥ ይገባል ብሎ ማሰብ ይከብዳል የሚል ነው፡፡
በተመሳሳይ መልኩ የፈረንሳይ የዜና ወኪል ‹‹አምስት ጥያቄዎች በኢትዮጵያ ቀውስ ላይ›› በሚል ርዕስ ባተመው ጽሑፉ ላይ ያነጋገራቸው ዠራር ፕሩንዬ የተባሉ የአፍሪካ ቀንድ ተማራማሪ ‹‹መፈንቅለ-መንግሥት ትርጉም ያለው የወታደር ንቅናቄ ወይም እንደ አየርማረፊያና ሚዲያን የመሰሉ ወሳኝ ተቋማትን መያዝ የሚያካትት ክስተት በመሆኑ የመፈንቅለ-መንግሥት ሙከራ የለም›› ሲሉ ተከራከሩ፡፡ ለዚሁ ትንታኔ ሀሳብ ያዋጣው ዊሊያም ዳቪሰንም አገራዊ ሥልጣንን የመቆጣጠር ሙከራ አልታየም ሲል የፕሩንዬ ሀሳብን ደግፏል፡፡
ደፋሩ ጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ በፍትህ ጋዜጣ ላይ ‹‹ድንቄም መፈንቅለ መንግሥት›› በሚል ርዕስ ባስነበበው ረጅም ሀተታው ሁኔታውን ‹‹ግርግር›› ብሎ ለመጥራት አንድ አንቀጽ አልወሰደበትም፡፡ ‹‹መፈንቅለ-መንግሥት የሚያስብለው ነገር የለም›› ብሎ የደመደመው በሦስት ጉዳዮች በመንተራስ ነው፡፡ የመጀመሪያው በኢትዮጵያ ታሪክ ‹‹መፈንቅለ-መንግሥት›› ተብለው የሚታወቁ አጋጣሚዎችን ከክስቱቱ አኳያ በድጋሜ በመፈተሽ ነው፡፡ ሁለተኛውና ሦስተኛው ከሞላ ጎደል ቀደም ሲል ከቀረቡት ሀሳቦች የሚቀራረቡ ሆነው በመንግሥት መግለጫ ውስጥ የተጣረሱ መረጃዎች መኖራቸውና መፈንቅለ መንግሥቱ ‹‹ቁልፍ ተቋማትና ወሳኝ ዒላማዎችን›› የዘነጋ መሆኑ ጋር ተያያዘው የተነሱ ናቸው፡፡ እነዚህን ክርክሮች ከመጨረሻው በመጀመር ለማሄስ እንሞክር፡፡
መፈንቅለ መንግሥት ምቹ ሁኔታዎቹ፣ መንስኤዎቹ፣ ስኬቱና ክሽፈቱን የሚያብራሩ ምክንያቶች በሳይንሳዊ ጥናትና ምርምር ውስጥ የሚሸፈኑ ሁለንተናዊ ጽንሰ-ሀሳብ ነው፡፡ በተለይም በላቲን አሜሪካና በአፍሪካ ተደጋግሞ በመከሰቱ እስከ ቅርብ ጊዜ ድርስ ትልቅ ትኩረት የሚስብ የጥናት ርዕስ ጉዳይ ሆኖ ቆይቷል፡፡ እንዲህ ዓይነቱን ሰፊ ጽንሰ-ሀሳብና አድማሰ-ሰፊ ክስተትን በኢትዮጵያ ታሪክ ታጥሮ ለመበየንና ለመፈተሸ መሞከር ጉዳዩን ለኢትዮጵያ ብቻ የተሰጠ ‹‹ዋልያ›› ጽንሰ-ሀሳብ አድርጎ ከማቅረብ አይተናነስም፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ምልከታ ምናልባትም የተወሰነ ስሜት የሚሰጠው በኢትዮጵያ ሕግ ‹‹መፈንቅለ-መንግሥት››ን በግልጽ የሚበይን ሕግ ካለ እሱን መሠረት አድርጎ ጉዳዩን የመተንተን ሙከራ ቢከተል ነበር፡፡ ይህም እጅግ ፖለቲካዊ የሆነውን ጉዳይ ጠባብና ህግ-ተኮር በሆነ አቀራረብ በመቃኘቱ ከትችት አያመልጥም፡፡
የመፈንቅለ መንግሥት ጉዳይን የመፈተሻው ተገቢው መንገድ በንጽጽራዊ የፖለቲካ ጥናት፣ እንዲሁም በታወቁ በጉዳዩ ላዩ የተጻፉ ድርሳናት መፈንቅለ-መንግሥት ተብሎ የሚጠራው ተግባር ዘመድ አዝማድ ከሆኑት ሥልጣንን በእጅ ለማስገባት ከሚያስችሉት ከሕዝባዊ አብዮት፣ ከአርነት ንቅናቄ፣ ከእርስ በርስ ጦርነት፣ ከውጭ ወረራ ባንድ በኩል፤ በሂደታቸው ከሚሳሰሉት ወታደሮች ጥቅምና መብታቸውን ለማስከበር ከሚያደርጉት አመጽና እገታ፣ ሽብርተኝነት፣ ከፖለቲካዊ ግድያና ከውንብድና ግርግር በሌላ በኩል፤ ተለይቶ የሚቀርብበትን ብያኔ በማስቀመጥ ነው፡፡
ይህ አቀራረብ የባህርዳሩን ክስተት የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ መሆኑን ወይም አለመሆኑን ለመወሰን፤ ካልሆነ ደግሞ ቀደም ሲል ከተጠቀሱት ተመሳሳይ ሁኔታዎች ወደ አንዱ ለመመደብ ይረዳናል፡፡ በቀጥታ ጉዳዩን በዚህ መልኩ ከማየት በፊት መፈንቅለ መንግሥትን በተመለከተ መረጃ የሚያደራጁ አንዳንድ ተቋማት ‹‹የመፈንቅለ መንግሥት ሴራ(በውጥን ላይ ሳለ የከሸፈ)(1)፣ ያልተረጋገጠ የመፈንቅለ ሴራ (ሴራ ተብሎ የቀረበ ነገር ግን ሴራው ለመኖሩ አስተማማኝ መረጃ ያልተገኘለት)(2)፣ ያልተሳካ መፈንቅለ መንግሥት(3)ና የተሳካ መፈንቅለ መንግሥት(4) ብለው በመልክ በመልክ እንደሚያስቀጧቸው ማንሳት ጠቃሚ ነው፡፡
የኤድዋርድ ሉትዋክ ‹‹መፈንቅለ መንግሥት፡- ተግባራዊ መመሪያ›› የተሰኘው መጽሐፍ በርዕሰ-ጉዳይ ከተጻፉ ድንቅ መጽሐፍት መካከል አንዱ ተደርጎ በብዙዎች የሚጠቀስ ነው፡፡ ደራሲው መፈንቀለ መንግሥት በሰፊው ሕዝብ ቀጥተኛ ተሳትፎ የማይታገዝና እጅግ ግዙፍ የሆነ የጦር ውጊያን እንደማያካትት ያትታል፡፡ በተጨማሪም መፈንቅለ መንግሥት ድርጊቱ ከተሳካ በኋላ ሊወሰድ የሚችለው የፖሊሲ አቅጣጫ በግልጽ የሚታወቅ አለመሆኑን በመጥቀስ መፈንቅለ መንግሥት ‹‹consists of the infiltration of a small but critical segment of the state apparatus, which is then used to displace the government from its control of the remainder.› ሲሉ ይበዩናታል፡፡ (የተቀረው(የመፈንቅለ መንግሥቱ ተሳታፊ ያልሆነው) የመንግሥት ክፍል ያለውን የሥልጣን ቁጥጥር ለመግፈፍናና ለመተካት አነስተኛ ግን ወሳኝ የሆነ የመንግሥት መዋቅር ክፋይን የማስረግ ሂደትን የያዘ ተብሎ በግርድፉ ሊተርጎም ይችላል፡፡)
ክላየን ማዕከል ለዴሞክራሲ የተባለ ተቋም በመፈንቅለ መንግሥት ፕሮጀክቱ መፈንቅለ መንግሥትን ድንገተኛና ኢ-መደበኛ (ሕግ በጣሰና በሕግ ባልተደነገገ አግባብ) በራሱ የቆመ መንግሥትን አስፈጻሚ አካል ማስወገድና ፈንቅሎ ሥልጣኑን በቁጥጥር ስር ማዋል ብሎ ይተረጉመዋል፡፡ ሴንተር ፎር ሲስተሚክ ፒስ የተሰኘ ተቋም በበኩሉ ከማኅበራዊ አብዮት፣ በእርስበርስ ጦርነት አማጺ ኃይሉ አሸናፊ ከሚሆንበት ሁኔታና ከሕዝባዊ አመጽ የተለየ መሆኑን በማስመር መፈንቅለ መንግሥት በአንድ አገር የገዥ ወይም የፖለቲካ ልሂቃን መካከል አፈንጋጭ ወይም ተቃዋሚ በሆነ አንጃ በማስገደድ የሚደርግ የሥልጣን ንጥቂያ አድርጎ ያቀርበዋል፡፡ አንድ መፈንቅለ መንግሥት ተሳካ የሚባለው መፈንቅለ መንግሥቱን ያሴረው ጥቂት ሀይል ሥልጣን ነጥቆ የራሱን ሥልጣን ማንበር ሲችል ነው፡፡ በአንጻሩ የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ደግሞ እንዲህ ዓይነቱን ዓላማ ለማሳካት የተወሰዱ እርምጃዎች የተነሱበትን ግብ እውን ሳያደርጉ ሲከሽፉ የሚፈጠረውን ሁኔታ የሚገልጽ ነው፡፡
ከላይ ከቀረቡትና ከሌሎች በርካታ ተመሳሳይ ብያኔዎች እንደምንረዳው መፈንቀለ መንግሥት ወይም የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ግዴታ ደም አፋሳሽ መሆን ባይጠበቅበትም ከሴራና ዕቅድ ባሻገር ራሱን ትርጉም ባለው ደረጃ በተግባር መግለጽ አለበት፡፡ ዓላማውም አመራር ከመግደል፣ መብትና ጥቅምን ከመጠየቅ ባለፈ ሕግን ባልተከተለ አግባብ አስፈጻሚውን ለመገልበጥ ዒላማ ያደረገ መሆን ይገባዋል፡፡ እዚህ ላይ አብዛኞቹ ብያኔዎችም ‹‹መንግሥት›› ሲሉ በአመዛኙ በማዕከል ያለ መንግሥትን እያሰቡ መሆኑን ማስታወስ ይገባል፡፡ በፌዴራል ሥርዓት ሁለት መንግሥታት መኖራቸው ብቻ ሳይሆን በኢትዮጵያ የፌዴራል ሥርዓት አሁን ትርጉም ያለው የአመጽ ሀይል የሚያዝ በተግባርም የፌዴራል መንግሥቱን በአንዳንድ ሁኔታዎች ለመገዳደር የበቃ የክልል መንግሥት የተፈጠረበት ሁኔታ ላይ እንደምንገኝ ግንዛቤ ውስጥ መክተት ይገባል፡፡ በመሆኑም በክልል ደረጃ የሚደረግ መንግሥትን የመገልበጥ ድርጊት ከልማድ አንጻር ሲታይ እንግዳ ነገር መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ የክልል መንግሥት የሚባል መዋቅር እስካለና በዚሁ ደረጃ የሚደረግ ትርጓሜውን የሚያሟላ እንቅስቃሴ ከተደረገ መፈንቅለ መንግሥት ተብሎ ቢጠራ የተገባ ነው፡፡ በዚህ ረገድ ቢያንስ አንድ መፈንቅለ-መንግሥት ተብሎ የሚጠራ ድርጊት በታሪክ ተመዝግቦ ይገኛል፡፡ ይህም በ1898 በአሜሪካ Wilmington, North Carolina በአካባቢ መንግሥት ላይ የተካሄደው መፈንቅለ መንግሥት ነው፡፡ በመሆኑም በክልል ደረጃ መፈንቅለ መንግሥት ሊደረግ አይችልም ብሎ መደምደም ስህተት ነው የሚሆነው፡፡
በሰሞኑ በሶሻል ሚዲያ ከሚሰጡ አስተያየቶችና መግቢያው ላይ ከተወሱት አስተያየቶች እንደምንረዳው አንድ መፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ሚዲያና አየር ማረፊያን ካልተቆጣጠረ ሊያጠቃው የሚችለውን ሃይል አስቀድሞ ካላጠቃ በዚህ ስም ሊጠራ አይገባም የሚሉ ዓይነት ክርክሮች ይደመጣሉ፡፡ መፈንቅለ መንግሥቶች በጣም የተለያዩ የመሆናቸውን ያክል የሚከተሉት ስልትም የተለያየ ነው፡፡ የድርጅትና የቅንጅት አቅማቸው፣ የዕቅዳቸው ጥራት፣ የሚያሰማሩት የሰው ኃይል ብዛትና ጥራትም እንዲሁ፡፡ እርግጥ ነው መፈንቅለ መንግሥቶች የሚሳኩት ከሞላ ጎደል ማድረግ የሚገባቸውን ሁሉ ሲያደርጉና በጥንቃቄ በተተለም ዕቅድ በምቹ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ድባብ ላይ ሲካሄዱ ነው፡፡ በአንጻሩ የከሸፉ ሙከራዎች ግን የከሸፉት ማድረግ የሚገባቸውን ስላላደረጉና የተካሄዱበት ወቅትና ሁኔታ ድርጊቱን የማይደግፍ ሲሆን ነው፡፡
ስለዚህ ክርክሩ መሆን ያለበት አንድን በግልጽ መንግሥትን በኃይል ለመገልበጥ አስቦ የተንቀሳቀሰ አካል ‹‹ይህን ስላልተቆጣጠረ›› የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ሊባል አይችልም ሳይሆን የተሳካ እንዲሆን ይህን መቆጣጠር ነበረበት ተብሎ ነው መቅረብ የሚገባው፡፡ በሌላ አነጋገር በተዘረከረከ ሁኔታ የታቀደና የተተገበረ መንግሥትን የመገልበጥ ጥረት ወሳኝ ግቦች ሳይሳካ ባጭሩ ቢቀጭ ዕቅዱና አተገባበሩ ሊተች ይችል ይሆናል እንጅ መፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ተብሎ ከመጠራት ውጭ ሌላ ዕድል የለም፡፡ በመሆኑም ሚዲያና መሰል ወሳኝ ተቋማትን መቆጣጠር ከመፈንቅለ መንግሥት መሳካት/መክሸፍ ጋር ካልሆነ በስተቀር ከአንድ ክስተት መፈንቅለ መንግሥት(የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ) መሆን/አለመሆን ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት የለውም፡፡