Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የሚስተካከለው የጠረጴዛ መብራት የመብራት Unform በሮበርት ዳቢ የተነደፈ የፒዝ የአክሮባትቲክ ገጽታ ፡፡ ስቱዲዮ በቋሚ እና ተለዋዋጭ እና በትልቁ ወይም በትንሽ አኳኋን መካከል ይዛወራል ፡፡ በቀለበሰው ቀለበት እና በያዘው ክንድ መካከል ባለው መጠን ላይ በመመርኮዝ ወደ ክበቡ የሚያገናኝ ወይም የሚዳሰስ መስመር ይከሰታል ፡፡ ከፍ ባለ መደርደሪያው ላይ ሲቀመጥ ቀለበቱ መደርደሪያውን ሊሽር ይችላል ፡፡ ወይም ቀለበቱን በማዞር ዙሪያውን ግድግዳውን ይነካ ነበር ፡፡ የዚህ ማስተካከያ ማስተካከያ ባለቤቱ በአከባቢው ካሉ ሌሎች ነገሮች አንጻር በተስተካከለ ተሳትፎ እንዲሳተፍ እና ከብርሃን ምንጭ ጋር እንዲጫወት ማድረግ ነው ፡፡
እስራኤላዊው የታሪክ ፕሮፌሰር ሃጋይ አርሊክ ''የቀዳማዊ አፄ ኃይለ ስላሴ አነሳስ እና አወዳደቅ '' በሚል ርዕስ አዲስ መፅሐፍ ፅፈዋል።የቴላቪቭ ዩንቨርስቲው ፕሮፌሰር ከእዚህ በፊትም በኢትዮጵያ እና በመካከለኛው ምስራቅ ጉዳዮች ዙርያ በመፃፍ ይታወቃሉ።የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን በእዚህ ሳምንት ቃለ መጠይቅ አድርጎላቸው ነበር።ቪድዮውን ይመልከቱ።
ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር እና የአዴፓ ሊቀመንበር የቀድሞውን የአሜሪካ አምባሳደር ሄርማን ኮህንን በትዊት ገፃቸው የባህር ዳር እና የአዲስ አበባን ግድያ ተከትሎ የሰጡትን አስተያየት ነቀፉ።
ሐምሌ 3 እና 4/2011 ዓም በኢህአዴግ ውስጥ ካሉ አባል ድርጅቶች ውስጥ የትግራይ ሕዝብ ነፃነት ድርጅት (ህወሓት) እና የአማራ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (አዴፓ) ሁለት ተነቃቃፊ መግለጫዎች አውጥተዋል።ቀድሞ የወጣው እና የመተንኮስ ሚና የተጫወተው ሐምሌ 3 ቀን የወጣው የህወሓት መግለጫ ሲሆን የአዴፓ ፓርቲ መግለጫ ግን የህወሓት መግለጫን ተከትሎ የወጣ እና ባብዛኛው የህወሓት ያለፈ ሥራ እና መግለጫ ጭምር የሚነቅፍ መግለጫ ነው።
የህወሓት መግለጫ '' ለኢትዮጵያ ህዝቦች ይቅርታ እንዲጠይቅ፡ ካልሆነ ግን ህወሓት ከአዴፓ ጋር መስራት እንደማይችል'' ይገልጣል። ይህ አገላለጥ በራሱ ከሚገባው በላይ የተለጠጠ እና ህወሓት ይቅርታ ተጠያቂ ፣ አዴፓ ደግሞ ይቅርታ ጠያቂ ይሁን የሚል ''ጠብ ያለሽ በዳቦ'' አይነት አገላለጥ ነው።''ህወሓት አብሮ መስራት የማይችል'' የሚለው አባባል በራሱ ነጥለን ብናወጣው ላለፈው አንድ ዓመት ህወሓት አብሮ እየሰራ ነበር ወይንም በኢህአዴግ የማዕከላዊ ስብሰባ ላይ ብቻ እየተሳተፈ ነው የሰነበተው የሚል ጥያቄ ያስነሳል።
የህወሓት መግለጫ ተራ ቁጥር 5 ላይ ''ህወሓት እንደ አንድ ህገ-መንግስታዊ እና ፌደራላዊ ሀይል፡ ሀገራችን ከወቅታዊ እና ቀጣይ አደጋዎች ለማዳን ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው ህገ-መንግስታዊ እና ፌደራላዊ ሀይሎች ጋ ሰፊ መድረክ ፈጥሮ ለመታገል እና በፍጥነት ወደ ተግባር ለመሸጋገር የህወሓት ማ/ኮ ወስኗል'' ይላል።ይህ አባባል ህወሓት በይፋ ከኢህአዴግ ምክር ቤት የወጣ ያህል ያስቆጥረዋል። በሌላ በኩል ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው ጋር መድረክ ፈጥሮ በፍጥነት ወደ ተግባር ለመሸጋገር መወሰኑን የሚያትተው ዓረፍተ ነገር የሚያመላክተው ነገር ቢኖር ህወሓት ዛሬም ክልሎችን በማባበል ሀገሪቱን የመከፋፈል ተግባር ላይ ለመሰማራት ማቀዱን ያመላክታል።
የአዴፓ ማዕከላዊ ኮሚቴ በሌላ በኩል ሐምሌ 4/2011 ዓም ባወጣው መግለጫ የህወሓትን መግለጫ ''ከትልቅ ሃዘናችን ባልተላቀቅንበት ሕሊናዊ ሁኔታ ውስጥ ሆነን የወጣው የትህነግ/ህወሓት መግለጫ አሳፋሪ የሴራ ፖለቲካ'' በማለት ገልጦታል።በመቀጠልም መግለጫው ትህነግ /ህወሓት በ1968 ዓም ማኒፌስቶው የአማራን ሕዝብ በጠላትነት የፈረጀ መሆኑን አለመርሳቱን አስታውሶ፣ ዛሬም ህወሓት በአደባባይ ተሸንፎ ሕዝባዊ እርቃኑን መጋለጡን ረስቶ የተቀበረውን የትምክህት ትርክቱን ዳግም ይዞ ብቅ ብሏል በማለት አብጠልጥሎታል።
የህወሓት እና የአዴፓ መግለጫ እንዲህ ዓይነት በባላንጣ ቃላት ተሞልቶ መውጣቱ እንዳለ ሆኖ የኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኦዴፓ) ጨፌ ምክርቤት በመጪው ሳምንት መጀመርያ ላይ ይሰበሰባል።በስብሰባው ማጠቃለያም መግለጫ እንደሚያወጣ ይጠበቃል።በመግለጫው ላይም የለውጥ ሂደቱን ያደናቅፋል ብሎ የሚያስበውን ማናቸውንም ኃይል ህወሓት ጨምሮ መውቀሱ የሚጠበቅ ነው። ቁምነገሩ ግን የኢህአዴግ ድርጅቶች መግለጫ ጋጋታ ለኢትዮጵያ ምን ይፈይዳል? የሚለው ነው።
ኃላፊነት የማይሰማቸው፣የስልጣን ጥማቸውን በሴራ ፖለቲካ ብቻ ማሳካት የሚፈልጉ እና የጎሳ ፖለቲካ የሚያቀነቅኑ ኃይሎች በኢትዮጵያ የፖለቲካ መድረክ ላይ መናኘት ከጀመሩ ይሄው 29 ዓመታት ሆነ።ያለፉት ሁለት ቀናት የህወሓት እና የአዴፓ መግለጫዎች ጥሩ መገለጫዎች ናቸው።መግለጫዎቹ እጅግ ኃላፊነት የጎደላቸው ብቻ ሳይሆኑ በህወሓት ፀብ ጫሪነት ተጀምሮ በአዴፓ የመልስ ምት ምሽቱ ተፈፅሟል።በመጪው ሳምንት ደግሞ የኦዴፓ መግለጫ ሲጨመር ሌላ የቃላት ንትርክ ይከተላል።ይህ የሚያሳየው ኢህአዴግ እንደ ድርጅት እየተሰነታጠቀ መሆኑን ነው።መሰንጠቁ ደግሞ እራሱን ብቻ ይዞ ወደ ሞት የሚወስድ ሳይሆን ኢትዮጵያውያንን በጎሳ ለማጋጨት ዓላማ ያለው ይመስላል።ይህ ግጭት ደግሞ አድማሱ በክልሎች አካባቢ ብቻ ተወስኖ የሚቀር ሳይሆን በመላ ሀገሪቱ የሚቀሰቅስ አደገኛ የጎሳ ግጭት እንደሚፈጥር ይታወቃል።ስለሆነም ከኃላፊነት የጎደለው ተግባር ሁሉም ሊርቅ ይገባዋል።ህወሓት ይህንን የፀብ ጫሪ መግለጫ ሐምሌ 3 ቀን ለመልቀቅ የፈለገበት ምክንያት ግልጥ ነው።ይሄውም በውስጡ የተነሳው ቀውስ እና ክልሉን ለማስተዳደር ከገጠመው የአቅም ማነስ ምክንያት ከሕዝቡ የሚነሳውን ተቃውሞ ለማፈን አዲስ የግጭት አጀንዳ በመፍጠር ሕዝቡን የመወጠር ደካማ ስልት የያዘ ይመስላል።ይህ ደግሞ መልሶ ገመዱን ያሳጥረው እንደሆነ እንጂ የትም የሚያደርስ ስልት አይደለም።ኢትዮጵያ ከአሁን በኃላ ልትሸከም የምትችለው የመግለጫ ንትርክም ሆነ የጦርነት አውድማ የለም።ሕዝብ ሊቃወመው የሚገባ አብይ የወቅቱ ፖለቲካ ቢኖር ይህ የኢህአዴግ ድርጅቶች የሚያነሱት የእርስ በርስ ንትርክን ነው።
ለማጠቃለል የኢህአዴግ ህልውና የመጨረሻው ምዕራፍ ላይ እንደደረሰ አመላካች ነው።አሁን ኢህአዴግ ድምፁን ሳያሰማ የመክሰሚያው ጊዜ አሁን ነው።ኢህአዴግ ከከሰመ በኃላ ከሃያ ሰባት ዓመታት በላይ ''አጋር'' የሚለውን ስም ተሸክመው በኢትዮጵያ የፖለቲካ ሕይወት ውስጥ የተገለሉትን ድርጅቶች ለምሳሌ የአፋር እና የሱማሌ ድርጅቶች ጭምሮ አዲስ ውሁድ የፖለቲካ ድርጅት ሆኖ ኢህአዴግ መውጣት አለበት።አንዳንዶች ኢህአዴግ በራሱ መደምሰስ አለበት የሚሉ አሉ። ይህ ግን ከኢትዮጵያ የተለያየ የፖለቲካ አጣብቂኝ ውስጥ ለምትገኝ ሀገር ያለውን ማፍረስ አይጠቅማትም።ማፍረስ ወደ ባሰ የእርስ በርስ ግጭት ያመራል።መክሰም ግን በፀጥታ ድምፅ ውስጥ ያለ አንዳች የከፋ መንገራገጭ የሚከሰት የለውጥ ሂደት ነው።በመክሰሙ ሂደት ላይ የማይስማማ የኢህአዴግ አባል ሊኖር ይችላል።ለምሳሌ ህወሓት ላይስማማ ይችላል።ህወሓት ባይስማማ የሚጎዳው እና በአጭር ሂደት ውስጥ የማያፈናፍን ደረጃ ላይ የሚያደርሰው እራሱን ህወሓትን ነው።ህወሓት እስካሁን በነበረው የኢህአዴግ ምክር ቤት ሚናው ቢያንስ በስብሰባ ሂደት እንደማንም ድርጅት እየተከራከረ ስሳተፍ መቆየቱ ይታወቃል።አሁን ህወሓት የሚያጣው ይህንኑ ዕድሉን ነው።በቀጣዩ ቀናትም ከመግለጫ ባለፈ ህወሓት የሚሄድበት ሂደት የሚታይ ነው።ህወሓት ይህንን መግለጫ ሲያወጣ ለተከታታይ ጊዜ በትግራይ ውስጥ ከፍተኛ የማጥላላት ሥራ በማዕከላዊ መንግስት ላይ ሲያካሂድ ሰንብቷል።ከፕሮፓጋንዳ ቀጥሎ የተለቀቀው መግለጫ ጠንካራ ምላሽ ከአማራ ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ (አዴፓ) ያገኘ ቢሆንም የህወሓት የሐምሌ 3ቱ ፀብ ጫሪ መግለጫ የድርጅቱ የመጨረሻው የሕቅታ ድምፁ ነው።ሕቅታ ሰው ከመሞቱ በፊት የሚያሰማው የመጨረሻ አጭር ወደውስጥ የሚሰማ ትንታ መሰል ድምፅ ነው።
G5 በመባል የሚታወቁ የሰሃል አገራት በቻድ ውስጥ የጋራ ስብሰባን ካካሄዱ በኋላ ከጂሃዳዊ ቡድኖች ጋር የሚደረገውን ውጊያ ለማጠናከር መስማማታቸው ታውቋል። በስምምነታቸው መሠረት ማሊ፣ ኒጀር እና ቡርኪና ፋሶ በሚዋሰኑባቸው አካባቢዎች ከአንድ ሺህ በላይ ተዋጊ ሠራዊት መሰማራቱን እና አሸባሪዎችም በክልሉ ተበራክተው መገኘታቸውን በኒጀር የወንጌል አገልጋይ የሆኑት ክቡር አባ ማውሮ አርማኒኖ ለቫቲካን ዜና ገልጸዋል።
ማሊ፣ ኒጀር እና ቡርኪና ፋሶን በሚያዋስኑ አካባቢዎች የሚንቀሳቀሱ እስላማዊ አሸባሪዎችን የሚዋጉ፣ በቁጥር አንድ ሺህ ሁለት መቶ የጦር ሠራዊት ወደ አካባቢው መላኩን የቻድ ፕሬዚደንት ክቡር አቶ ኢድሪስ ዴቢ ኢትኖ አስታውቀዋል። ውሳኔውን በቻድ መዲና ንጃሜና የተቀመጡት፣ የG5 አገራት የሚባሉ፥ ቻድ፣ ማሊ፣ ኒጀር፣ ማውሪታኒያ እና ቡርኪና ፋሶ ሲሆኑ፣ በቪዲዮ አማካይነት የተካሄደውን ኮንፈረንስ የፈረንሳዩ ፕሬዚደንት ክቡር አቶ ኤማኑኤል ማክሮን መካፈላቸው ታውቋል። ፕሬዚደንት ኤማኑኤል እንዳስገነዘቡት፣ በአካባቢው የሚንቀሳቀሰውን እና ከአልቃይዳ ጋር ግንኙነት ያለውን ጂሃዳዊ ቡድኖችን ማስወገድ እንደሚያስፈልግ ገልጸው፣ አገራቱ ባዶ የቀሩ አካባቢዎችን በሠራዊቶቻቸው እንዲጠበቁ በማለት ከመከሩ በኋላ፣ ከዚህ በፊት በአካባቢው ሰላምን በማስጠበቅ ተግባር ላይ የቆዩ 5,100 የፈረንሳይ ወታደሮች አካባቢውን ለቀው የሚመለሱ መሆኑን ገልጸዋል። እ.አ.አ 2020 ዓ. ም. በአካባቢው የሚገኝ የፈረንሳይ ሰላም አስከባሪ ሠራዊት ቁጥር የጨመረበት ምክንያት፣ አሸባሪዎቹ በማሊ ውስጥ የሚገኙ ስድስት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ሰላም አስከባሪ ኃይልን እና አምስት የፈረንሳይ ሰላም አስከባሪ ወታደሮችን በመግደላቸው መሆኑ ታውቋል።
በሰሃል አገሮች ውስጥ በርካታ አሸባሪ ቡድኖች መኖራቸው ሲነገር ከእነዚህ ቡድኖች መካከል አንዳንዶቹ ከእስላማዊ መንግስት ጋር እራሳቸውን የሚያዛምዱ መሆኑን እና ለበርካቶቹ በአካባቢው ለሚደረግ ጦርነት ዋና ምክንያቱ ኤኮኖሚያዊ መሆኑ ታውቋል። በአጭር ጊዜ ውስጥ በአካባቢው አሸባሪነት የተስፋፋበት ምክንያት ጠንካራ መንግስት ካለመኖሩ የተነሳ ነው ተብሏል። በኒጀር ኒያሜ ውስጥ በሐዋርያዊ አገልግሎት ላይ የተሰማሩት፣ የአፍሪካ ሚሲዮናዊያን ማኅበር አባል የሆኑት ክቡር አባ ማውሮ አርማኒኖ፣ ኒጀር ከፍተኛ የአሸባሪዎችን ቁጥር ከሚያስመዘግቡ አገሮች መካከል አንዷ መሆኗን ገልጸዋል። ክቡር አባ ማውሮ፣ በአካባቢው የሚንቀሳቀስ አሸባሪ ቡድንን የሚታገሉ ከአንድ ሺህ በላይ ወታደሮች ከቻድ መላኩ በቂ እንዳልሆነ ገልጸው፣ ችግሩ ይህ ብቻ ሳይሆን በአገራቱ ውስጥ በማኅበራዊ፣ ኤኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ሂደቶች ላይ ቆራጥ ለውጦች ሊደረጉ ያስፈልጋል ብለዋል። አባ ማውሮ በማከልም፣ ከሁሉም በላይ የፖለቲካ ችግሮች መኖራቸውን ገልጸው፣ ይህም በትምህርት እና በሕግ አደረጃጀት ላይ ችግር ማስከተሉን አስረድተው፣ ሕግ ማስከበሩን በተመለከተ ማሊ፣ ኒጀር እና ቡርኪና ፋሶ በሚዋሰኑባቸው አካባቢዎች የድንበር ይገባኛል ጥያቄዎችን በሰላማዊ መንገድ መመለስ ትልቅ እርምጃ እንደሚሆን ተናግረዋል።
ክቡር አባ ማውሮ ለቫቲካን ዜና አገልግሎት እንደገለጹት፣ ቀዳሚ ተግባር መሆን ያለበት አገርን በጋራ ለመገንባት የሚያስችል የፖለቲካ መድረክን ማዘጋጀት እንደሚያስፈልግ አስረድተው፣ ማኅበራዊ ኑሮን መልሶ ለመገንባት ድሃውን ማኅበረሰብ፣ ወጣቱን ትውልድ፣ በማኅበራዊ ሕይወት እንቅስቃሴዎች እንዳይሳተፉ ስፍራን ለተነፈጉ ሴቶች ዕድል በመስጠት ማሳተፍ እንደሚያስፈልግ ገልጸው፣ እነዚህን ማኅበራዊ እውነታዎችን በውል ካልተገነዘቡ በቀር ሰላምን ማምጣት የማይቻል መሆኑን አስረድተዋል። አማካይ የወጣት ትውልድ ዕድሜ 15 ዓመት በሆነባት ኒጀር በርካታ የዕድገት ለውጦች መመዝገባቸውን የሚገልጹት ክቡር አባ ማውሮ፣ ቢሆንም ማኅበራዊ ተቋማት ራሳቸውን ችለው የቆሙ ባለመሆናቸው ብዙ ቅዥቶች ውስጥ መግባት እንደማይገባ ገልጸው፣ ባለፉት ዓመታት የትምህርት እና የጤና ስርዓት የመፍረስ ሂደት ተመልክተናል ብለዋል። የለውጥ ሂደት ገና ይቀረዋል ያሉት ክቡር አባ ማውሮ፣ መንግስት የጤናን እና የፍትህ ዘርፍን ባላሳደገባቸው አካባቢዎች ጅሃዳዊ ታጣቂዎች ራሳቸውን ለማደራጀት ምቹ አጋጣሚን ያገኛሉ ብለዋል።
ለሰሃል አካባቢ አገሮች አለመረጋጋት ምክንያቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩትን ለምግብ ፍለጋ ሲሉ ከቄያቸው እንዲፈናቀሉ ያደረገው ድህነት ነው ያሉት ክቡር አባ ማውሮ፣ ማኅበራዊ ሕይወት የሚቀጥልበት ተስፋ እንዲገኝ፣ ማኅበራዊ ሕይወትን መልሶ ለመገንባት ኃይል ያለው እና ለብዙ ዓመታት ተዘንግቶ የቆየው የውጣቱ ትውልድ ትኩረት ሊሰጠው ይግባል ብለዋል። አባ ማውሮ በመቀጠልም በአካባቢው በወንጌል አገልግሎት ለተሰማሩት ዋስትና እንዲኖራቸው ጠይቀው፣ በማሊ ከረጅም ዓመታት መታሰር በኋላ እ.አ.አ በ2020 ዓ. ም. ተፈተው ነጻ የወጡትን አባ ጂጂ ማካሊን እና ከአራት ዓመት በፊት ታግተው የተወሰዱትን እህት ግሎሪያ ናርቫሬስን አስታውሰዋል። የወንጌል መልዕክተኞቹ ከምዕራቡ ዓለም እና ከክርስቲያን ወገን መሆናቸው ለከፍተኛ ችግር የሚዳርጋቸው ቢሆንም ያደርጋቸውም ችግር ውስጥ ከሚገኝ የአካባቢው ሕዝብ ጋር አብሮ መጓዝ መሰረታዊ ሰላምን የሚሰጥ መሆኑን አባ ማውሮ አስረድተው፣ የሕዝቡ ቁስል የሚሲዮናዊያኑ ቁስል በመሆኑ፣ ኢየሱስ ክርስቶስ የሕሙማንን፣ የድሆችን እና የችግረኞችን ሕይወት እንደተካፈለ ሁሉ እኛም የአካባቢውን ሕዝብ ስቃይ እና ችግር መጋራት ይኖርብናል ካሉ በኋላ “ሰብዓዊ ክብር የሚባለው በዚህ አካባቢ ትርጉም እና ዋጋ የሚሰጠው ከሆነ፣ መከራ ቢበዛብንም በአካባቢው የተገኘንበት ዋና ምክንያት ለሰው ልጅ ክብር ስንል ብቻ ነው” በማለት ክቡር አባ ማውሮ አርማኒኖ ለቫቲካን ዜና አገልግሎት ተናግረዋል።
ኣብ ኢትዮጵያ ነዚ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ኢህወደግ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ከካይዶ ድሕሪ ዝጸንሐ ጽዑቕ ኣኼባ፣ ንዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ ኣቦ መንበሩ ክኸውን መሪጽዎ።
ቀዳማይ ሚኒስተርን ኣቦ መንበር ኢህወደግን ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ኣብታ ሃገር ንተኸታታሊ ክልተ ዓመታት ድሕሪ ዝተኻየደ ናዕብን ተቓውሞን፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብገዛእ ፍቓዱ ካብ ስልጣኑ ክሰናበት ከምዝሓተተ ኣይርሳዕን።
ንቦታ እቲ ኣቦ መንበርነት ኢህወደግን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ንምትካእ፣ ወከልቲ ህወሓት፣ ደሞክራስያውያን ሰልፍታት ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ከምኡ ድማ ደቡብ ህዝብታት ኣብ ዘተን ክትዓትን ከምዝቐነዩ ይፍለጥ።
ኢህወደግ ኣብ ባይቶ ኢትዮጵያ ዓብላሊ መናብር ስለዘለዎ፣ ኣቦ መንበር እቲ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ሰልፊ ኮይኑ ተመሪጹ ዘሎ ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ናይ ምዃን ዝልዓለ ተኽእሎ ኣለዎ።
ወይስ የአንተና የእኔ? …የእሱዋና የእነሱ? የዚያና የዚህ? ወይስ የእገሌና የእገሊት? የስደተኛው ወይም ከየትም ተነስቶ በጠበንጃ የያዛት:- ብዙዎቹ እንደሚሉት „የሸፍታው ሁሉ“?
የእነ አዜብና የእነ ስብሃት ነጋ ወይስ የእነ አርከበና የእነ አባ ዱላ? ወይስ የእነ አንዳርጋቸውና የእነ ብርሃኑ ነጋ? የመራራ ጉዲና እና የእነ ነጋሶ ጊዳዳ? የእነ ኃይሉ ሻውል ወይስ የእነ መስፍን ወልደ ማሪያም? የእነ ቡልቻ ደመቅሳ ወይስ የ…?
ይህም እንዳይባል፣ የእነሱም ናት ብለን እንዳንከራከር፣ እነዚህ ሦስቱም አራቱም ድርጅቶች ሳይስማሙ ተፋጅተው፣ ተበታትነው የትም ወድቀው ቀርተዋል። ታዲያ አለሁ አለሁ የሚለው፣ ያ በሕይወት ያለው የዚያ የመንግሥቱ ኃይለማሪያምና የኢሠፓ ትሆን?
የኃያላን መንግሥታት ናት:- የአሜሪካን ወይስ የአውሮፓ?… የጀርመን ናት ወይስ የጣሊያን? የሳውዲ ንጉሥ ወይስ የአረብ አገር ቱጃሮች? የአክራሪ እስላሞች? ወይስ የጴንጤዎች? የፕሮቴስታንቶች ወይስ የካቶሊኮቹ? ወይስ የራሻ?
የክርስቲያኖቹ ብቻ እንዳይባል እስላሞችም፣ አይሁዶችም፣ ሃይማኖት የለሽ „አሕዛቦችም“ ከብዙ ዘመን ጀምሮ አብረው አንድ ላይ ይኖሩባታል። ታዲያ የማን አገር ናት አሁን? ለመሆኑ አንድ ባለቤት አላት? ወይስ የላትም? ቢያንስ ተቆርቋሪ ቡድን?
የበረንዳ አዳሪዎችና የማጅራት መቺዎች ናት? የሥራ አጦችና የሥራ ፈት ወጣቶች? የለማኞችና የከተማ ድሆች? የአጋዚያንና የሰላዮች? ወይስ የሕንድና የቻይናዎች? ወይስ የአላሙዲና የካራቱሪ?… የሁለተኛ ደረጃ ተማሪዎች? ወይስ የዩኒቨርስቲ ጎልማሶች? …የአስተማሪዎች ወይስ የሠራተኞች?
ዕውነት እንደሚባለው „የቺታና“ (ይህ ነገር ከየት እነደመጣ አናውቅም እንበል!) ወይስ „የጥቁር አንበሳ „ ? ወይስ የአራዳ ልጆች እንደሚሉት „የቺስታና“ (ይህም ቃሉ ግራ የሚያጋባ ነው) የጫት ቃሚዎች?… የሰካራም ወይም የዝሙተኞች …የአታላይና የአጭበርባሪዎች፣ … የሙስና ተቀባዮችና እና የባለጌ ልጆች ?
የሰላይና የቀስቃሽ፣ የመንደር አስፈራሪ ካድሬዎች፣ የቀበሌ ሰዎች „አገር ነው“ እንዳይባል እነሱን የቀጠረ አንዳች ኃይል ከጀርባቸው አለ። ገንዘብም የሚሰጣቸውም ሌላ መንግሥት አለ።
የመሣፍንቶችና የመኳንንቶች አገር ናት፣ … እንዳይባል እነሱም ታርደው በጥይት ተደብድበው፣ የተቀሩት ጃጅተው፣ ሌሎቹ አርጅተው ሞተዋል። አንዳንዶቹ መቃብርም እንኳን የላቸውም።
ኢትዮጵያ የማን ናት? ብሎ ዛሬ መጠየቅ „አሜሪካ የማን ናት?“ ብሎ ደፍሮ ከመጠየቅ ምንም አይለይም። ይህ ከሆነ ደግሞ ለመሆኑ አሜሪካ የማን ናት? ….ማን ነው ባለቤትዋ ….ዱሮም አሁንም?
ይህ ነገር፣ ታላቁዋ ብርታኒያ እሱዋስ የማን ናት ብሎ ደፍሮ ከመጠየቅ አይለይም። ለመሆኑ …ብራዚልስ፣ ሳውዲስ፣ ኩዌት፣ ሩሲያ፣ ናይጄሪያና ጋና፣ ጀርመንስ ? …ታይዋንና ደቡብ ኮሪያ …ጃፓን እና ሕንድስ እነሱስ የማን ናቸው? እንደማለትም ነው።
በዚህ ሎጅክ ከሄድን ደግሞ፣ በእሱም መሄድ አለብን፣ በዚያም እንሂድ:- …ኪዩባስ ዛሬም፣ ትላንትም፣ ድሮም፣ የማን ነበረች?… ቻይናስ? …ታላቁዋ ቻይናስ አሁን የማን ናት? …ሶሪያስ? ግብጽስ?
አንዳንዱ እንደ ሰሜን ኮሪያ ያለ አገር፣ አገሪቱን ማርኮ ሕዝቡን አፍዞ „…ዙፋኑን„ ለልጅ ልጁ ከማውረስ አልፎ፣ ይህ አልበቃው ብሎ ሰውንም አደባባይ ጠርቶ (አንዱ ዘመዳቸው በድንገት ወይም በስካር ሲሞትባቸው፣ የቀልድ ዓለም ውስጥ ገብተናል) በሰልፍ እንዲያለቅሱ፣ በትዕዛዝ እንኳን ሳይቀር እያስፈራሩ በጥሩምባ እንደ ዕድር እየጠሩ፣ ሕዝቡን እነሱ ኮሚኒስቶቹ እዚያ በቴሌቪዥን እንዳየነው እስከ ማስለቅስ – ጠግበው፣ አልበቃ ብሎአቸው- እስከዚያ ድረስ ሄደዋል።
ኪዩባ ላይ አንዴ ሥልጣኑ (እነሱ ይህን አብዮት ይሉታል) የወንድማማቾቹ እጅ ገብቶ፣ እንደ ሳውዲ አረቢያ ነገሥታት፣ እዚያው መዳፋቸው ውስጥ እንዲቀር ተደርጎአል።
ታላቅና ታናሽ ወንድማማቾች ….ሥልጣኑን እንደ ቅብብሎሽ የዱላ እሩጫ፣ ማንንም ሳይፈሩ፣ ማንም ሳይስቅባቸው፣ እሰከ አሁን ድረስ ይቀባበሉታል ። ነገ ደግሞ ማን ያውቃል ልጆቻቸውም እንዲደርሳቸው ይደረጋል። ሓቫና ላይ ይወርሱም ይሆናል። ታዲያ ኪዩባ የማን ናት?
ማንም የመንደር ልጅ ዝናሩን ከታጠቀ የአካባቢው አምባ „አለቃ“ ነው። አለቃም ሁኖ ማንም ሳይይፈራ፣ ማንም ሳይደፍረው እንደ አንድ „አምባገነን አገረ – ገዢ“ አካባቢውን እሱ እዚያ ይቆጣጠራል። ያ ልጅ ደግሞ ከጓደኞቹ ጋር ዘመድ አዝማዱን ሳይቀር ያሸብራል። ተው የሚል ተቆጪም አባትም እናትም የመንደር ሽማግሌም የለም። ይህ ከሆነ ደግሞ ታዲያ ሱማሌ ዛሬ የማን ናት?
በግብጽ ወታደሩ በአንድ በኩል፣ በሌላ በኩል የሞስሊም ወንድማማቾች አገሪቱም፣ ሐብቱም፣ ሕጉም፣ አለባበሱም፣ መሬቱም ግዛቱም „…የእኔ ነው ….የለም የአንተ አይደለም“ ብለው ተከፋፍለው ይተናነቃሉ። አሁን ግብጽ የማን ናት?
ከእነ አንዳርጋቸውም በፊት ሆነ በዚያኑ ጊዜ ሌሎቹ አዲስ አበባ ወርደው ስብሰባ አካሂደው ቢሮ ከፍተው ከተመለሱ ወዲህ የአሥመራው አቶ ኢሳያስና የአዲስ አበባው አቶ መለስ ያን አካባቢ (አንዱ ሌላውን በጦር ስለሚፈልገው) ወዴት ጎትተው ለመክተት እንደ ፈለጉ በግልጽ ያዳመጣቸው ከአለ፣ እነሱ በግልጽ አሳይተውናል።
ከእነ አቶ አንዳርጋቸው ንግግር መረዳት እንደሚቻለው „…አቶ ኢሳያስ የኢትዮጵያን ሕዝብ ከግንቦት ሰባት ጋር ሁኖ፣ አንድ ላይ ቁሞ ከአምባገነኑ የወያኔ የጭቆና መዳፍ አውጥቶ፣ የዲሞክራሲ ሥርዓት እነሱ ለእኛ ሊያመጡልን ይፈልጋሉ።“
እንደዚሁ ወደ አዲስ አበባ ቀደም ብለው የዘለቁት የኢሳያስ ተቃዋሚዎች ቡድኖች ደግሞ-ጀበሃዎቹና ሌሎች በርካታ ድርጅቶችን አቅፈው- „ከትግራይ ሕዝባዊ ወያኔዎች ጋር ሁነው እንደ ላይኞቹ የኤርትራን ሕዝብ ከአረመኔው የሻቢያ አምባገነን አገዛዝ ነጻ እነሱን ሊያወጡአቸው -እንደ ተነበበው ይፈልጋሉ። ይመኙላቸዋል። “ይህኛውስ ድራማ ምንድነው? ፖለቲካ ነው?
ይህ ሰው ነፍሱን ለማዳን -የመካከለኛው ምሥራቅ ሰዎች እንደሚተርኩት ከሆነ- ከስጥመት ለመዳን እባብ አጠገቡ ከአየ፣ ከአገኘ ይህ ሰው እሱን ከመጨበጥ አይመለስም። ይጨብጣል፣ ይላሉ። ነገሩ የነፍስ ነገር ሲሆን ባህር ላይ እንኳን አንድ እባብ፣ የዘንዶም አንገት ወይም የአዞ ጭራ ይዞ ለመትረፍ እንደመሞከርም ነው።
ወይም ሊበሉት ከሚያሳድዱት ተኩላዎች አፍ አምልጦ የጅቦች ዋሻ ውስጥ ነፍሱን ለማዳን ዘሎም እንደሚገባ ሰው ዓይነት ነው። ይህ ሰው ግን በዚያም በዚህም ከገባበት ጣጣ አይተርፍም።
ፖለቲካ ግን፣ የአንድ ነገር የገባው የፖለቲካ ሰው ጉዞ ግን፣ እባብ ከሚጨብጠው፣ ወይም አዞ ከሚጋልበው ወይም ተኩላ ሸሽቶ የጅብ ዋሻ ዘሎ ከሚገባው ከእሱ ሥራ ፍጹም የተለየ ሌላ ነገር ነው። እነዚህ እላይ የተጠቀሱት ምሳሌዎችም ነገሮችን ሰንጥቀን ከፋፍለን እንድናይ የሚረዱን ትምህርቶች ናቸው እንጂ፣ „እኔ እከሌን ለመጣል ከሰይጣንም ጋር ቆሜ አብሬ ለመሥራት ዝግጁ ነኝ የሚያሰኝ….“ አይደለም።
አንደኛው እላይ የተጠቀሰው እባብ የሚያቅፈው ሰው ምሳሌ፣ መውጫ መግቢያ ያጣ ሰው ሥራ ወዴት እንደሚወስድ ለማሳየት ነው። ፖለቲካ ግን የጥድፊያ የጭንቀት ሥራ ውሳኔ ሳይሆን ረጋ ተብሎ አውጥቶ አውርዶ ተመካክሮ የሚሰራ የጭንቅላት ሥራ ነው።
አምባገነኑ ስታሊን ምሥራቅ አውሮፓን ከሒትለር ፋሺዚም „ነጻ-ሲያወጣ በእሱ ቦታና በእሱ ፋንታ ምን እንደ ተከለ“ የአለፈው ሃምሳ አመት ምስክር ነው። ግን ስንት ሰው ለመሆኑ እንደዚህ ዓይነቱን አካሂድ ተገንዝቦአል? ለመሆኑ ይህን የተገነዘቡስ ሰዎች በመካከላችን አሉ ወይ ? ከአሉስ እነሱ ምን ይላሉ?
ዱሮ በንጉሡም ዘመን ሆነ በደርግ ጊዜ „ለኢትዮጵያ ዲሞክራሲ እናመጣለን“ ብለው በስውር የተለያዩ ወጣቶች ተነስተው ሲደራጁ (አሁን ስማቸውን መጥቀስ አስፈላጊ አይደልም) እነሱ አንድ ቀን ሥልጣኑን ሲይዙ (ምንም እንኳን የፖለቲካ ፕሮግራማቸው ላይ አላማቸውና ግባቸውን በትክክል ቢያሰፍሩም) እነሱ አምባገነኖች ሁነው ፕሬሱን አፍነው፣ የሕዝብ መብት ረግጠው ሌላውን አባረው፣ ጓደኞቻቸውን አሥረው ወይም ገድለው፣ ኢትዮጵያን ከፋፍለው ይህን ሁሉ አመታት አለርህራሄ እኛን „ይገዙናል“ ብሎ የገመተ ሰው የለም። አልነበረም። በጭፍን ከእሳቸው፣ ከንጉሡ የተሻለ ይመጣል ተብሎ ሳይጠየቅ ዝም ተብሎ ተገባበት።
የሆነው ግን (ያላወቃችሁ ከአላችሁ ዛሬውኑ እርማችሁን አውጡ) ሌላ ነገር ሳይሆን፣ በትክክል የታጨደውም የተሰበሰበውም የአንድ ፓርቲ አምባገነን ሥርዓት እና ለሁለት የተገመሰች ኢትዮጵያን ነው።
እንኳን እነሱ ሥልጣን ላይ የወጡት ቡድኖች ቀርተው፣ እነሱን „ታግለን ኢትዮጵያን ነጻ እናወጣለን „ የሚሉት ኃይሎችም (ዛሬ ኤርትራዊ ነን ይበሉ ወይም ኢትዮጵያዊ፣ ወይም ሌላ ስም ይያዙ) ከዚህ አስተሳሰብና አመለካከት ብዙዎቹ ፈቀቅ እንኳን አላሉም።
ከኢሳያስ አፈወርቂ ጋር አብሮ ቆሞ ኢትዮጵያን ከወያኔ የአምባገነን መዳፍ የሚያወጣ ሰው፣ እሱ ለመሆኑ „ዲሞክራት ነው“ ብሎ መገመት ይቻላል? እኛ ያስቸግራል እንላለን። ይኽ የ “የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” ፍልስፍናና ዘይቤ (ይህን አስመልክተን ሰሞኑን አነጋጋሪ ስለ ሆነው ዱብእዳ ባጭሩ አስተያየታችንን ሰጥተንበታል፤ እዚሁ መጽሔት ውስጥ፤ ተመልከቱት) ባለፈው ግማሽ ምዕተ ዘመን ኢትዮጵያን የት ዛሬ እንዳደረሳት፣ እንኳን የፖለቲካ አዋቂ ነኝ የሚል ቀርቶ፣ ተራ ሰውስ ማስተዋል እንዴት ይሳነዋል? ወይስ ሌላ ጠለቅ ያለ የስነ ልቦና ምርምር ውስጥ እንግባ፤ የለም እዚሁ ፖለቲካው ላይ እናቁምና፥ እንቀጠል። አንድ ነገር ግን እናንሳ። ፖለቲካ ሞራል አያውቅም ይባላል። ቢያንስ ግን ፖለቲካ (ካንቲያኖች እንደሚሉት) ለሚሰራው ሥራ ዝም ብሎ መጋለብ ሳይሆን፣ ለሚመጣው ትርምስና ጥፋት ( የተተለመ ነገር ሁል ግዜ ግቡን አይመታም፣ እንዲያውም የተገላቢጦሹን ያጭዳል) ኃላፊነቱንም አውቆ መቀበልም ይኖርበታል።
ኢሳያስም አንዱ እንዳለው፣ „…አላበደም ገንዘቡን፣ ሐብቱን፣ ንብረቱን አፍሶ በል እንግዲህ ኢትዮጵያን እንደፈለግ አድርግ ብሎ መርቆ ስሞ የሚሸኘው…ሰው አይደለም። ሊሆንም አይችልም። እሱ ቢፈልግ ድርጅቱ አይፈልግም “።
ሕዝባዊ ወያኔም በተቃራኒው „…አላበደችም የኢሳያስን ተቃዋሚ ቡድኖች ሰብስባ “ ይኸው ሰው መልሶ ደግሞ እንዳለው „…አስታጥቃ፣ ቀልባ – ቆርጣ፣ አልብሳ፣ በሉ እንግዲህ ኤርትራን ከዛሬ ጀምሮ መርቄ ሰጥቼአችሁዋላሁ ብላ የእነሱን ጉንጫቸውን ስማ አትሸኛቸውም።“ ለምን ብላ? ይላል ይኸው ሰው ቀጥሎ?
በትክክል ለመናገር ከጥንት ጀምሮ እስከዛሬ ድረስ ዞር ብለን ስንመለከተው፣ ኢትዮጵያ፣ ወደድንም ጠላንም -ይህ ደግሞ የብዙ ሺህ አመት ታሪካችን ነው! – ይህቺ አገር „እኔ ብቻ! “ የሚሉ የቶታሊቴሪያን አስተሳሰብ የሚከተሉ፣ የሚያራምዱ ፈላጭ ቆራጭ ሰዎች „አገር ናት“። የሌላ አይደለችም፤ የሌላም አትምሰላችሁ፤ ይህች አገር የማንም አገር ሳትሆን የእነሱ „አገር ናት።“
ንጉሦች ሁሉ አለጥርጥር፣ በኢትዮጵያ ታሪክ „እኔ ብቻ“ (አይፈረድባቸውም ?) ዘውዱን ጭኜ ልግዛችሁ ባይ ነበሩ። ባይም ናቸው። ደግሞ ይህን ብለው ገዝተውናል። ከዚህም ተነስቶ አንድ ንጉሥ የገዛ ወንድሙን ፈርቶ፣ እሱንም ጠርጥሮም፣ ሊገድለውም ይችላል። በታሪካችን እንደምናውቀው ብዙው በዚህ መንገድ ሞቶአል።
መሣፍንቱና መኳንንቱ „እኔ ብቻ!“ በሚለው ፍልስፍነው፣ በግዛቴ አትድረስብኝ ባይ ነው። አለበለዚያ ክተት ሠራዊት ምታ ነጋሪት ብሎ ጦርነት ይገጥማል። ሌላው ቀርቶ በሴት ልጁ ወይም ወዳጁ „ተዋረድኩ“ ብሎ ፊልሚያም ይገጥማል። ደግሞ አድርጎታል። ጦርነት ሁሉ ከየት መጣ ይመስላችሁዋል ?
ግን ! እነሱ እንኳን ቢሆኑ በትንሹም ቢሆን አውቀውበት (ይህ ደግሞ ቀላል እርምጃ አይደለም) ብዙ ንጉሦች ፈቅደው „አንድ ንጉሠ-ነገሥት „ በብዙ ንጉሦች“ ላይ ሹመው ተራቸውን ጠብቀው ለተወሰነ አመታት ተቻችለው አብረው ኖረዋል። አንዱ ሲሞት ጦራቸውን መዘዋል።
ሌላው ክፍል እንዳይበጠብጥም „…ቀኝ አዝማች፣ግራ አዝማች፣ ብላቴን ጌታ፣ ፊታውራሪ፣ ደጃች፣ ራስና ራስ ብተወደድ፣ ልዑል ራስና …ሴቶቹም የቀኝ ባልቴት የግራ፣ እመቤት ሆይ…“ ተባብለው እነሱም ደረጃቸውን እየጠበቁ እንደዚሁ አብረው „ተቻችለው“ አንድ ላይ ኖረዋል። አለበለዚያ የኢትዮጵያን አንድነት መረዳት አይቻልም።
ወታደሩም መቶ አለቃ፣ ሻምበል፣ ሻለቃ፣ ኮነሬል፣ አየተባለ አብሮ ከላይ ወደታች „ተቻችሎ“ ክብሩንና ድንበሩን ጠብቆ አንድ ላይ መኖሩን መርጦአል። ደግሞም አንድ ላይ ኑሮአል።
ካህኑም፣ የሞስሊሙም ሱልጣን፣ …ጭቃ ሹሙም፣ ምስለኔውም….በየደረጃው ተቀምጦ ጊዜውን በመከባበር አሳልፎአል። ይህም ዘዴ እሰከ 20ኛ ክፍለ- ዘመን ድረስ አጅቦናል።
በሁዋላ እንግዲህ ማርክስ የሚባል ሰው የወረወረው ትምህርት አገራችን ይገባል። ሌኒን ተከትሎት፣ ስታሊን ተደርቦበት፣ “…እኩልነትና ዲሞክራሲ የኮሚንዝም ሥርዓት እናመጣላችሁዋልን„፣ የሚለው ትምህርታቸው የተማሪ ጆሮ ይገባል። ፍልስፍናቸው በአጭሩ ለመተረክ ሁሉንም ሰው ይሳክራል።
በያለበት ሁሉም ተነስቶ፣ የላይኞቹን ገልብጠው የእራሳቸውን „አምባገነን ሥርዓት“ በገበሬውና በላብ/ወዝ አደሩ ስም መሰርተው፣ ዘርግተው ማን ይናገራቸው፤ አዲስ „ንጉሥ፣ አዲስ መሣፍንት፣ አዲስ መኳንንት… “ ሁነው በየቤተ መንግሥቱ ገብተው „ጭፍሮቻቸውን“ ጄኔራልና ኮነሬል ብለው ሸልመው፣ አልብሰው፣ አልበቃ ብሎአቸው፣ ሥልጣኑን ለልጅ ልጆቻቸው (ኮሪያንና ቻይናን ራሻን ተመልከት) ማውረሰ ነውር ሳይሆን፣ በ20ኛውና ዛሬም በ21ኛው ክፍለ-ዘመን ጌጥ አድርገውታል።
የወይዘሮ አዜብ፣ ለመንፈቅ፣ ለስድስት ወር ያህል „ቤተ-መንግሥቱን ለቅቄ አልወጣም „ የማለቱ ብጤ እንኳን፣ ከዚሁ ጋር የተያያዘ ነው። የኢህአዴግ የአርባና ሃምስ ዓመት ፕላንም ከዚሁ ጋር በጥብቅ የተሳሰረ ነው፣ ማለትም ይቻላል።
ከሁሉም ግን፣ በብሔር /ብሔረሰብ፣ በነጻ- አውጪዎች ስም በኢትዮጵያ ውስጥ የተከፈተው ጦርነት ሌላ ነገር ሳይሆን እንደ አባቶቻቸው ወይም እንደ ጌቶቻቸው „የመሣፍንት ግዛት“ በየመንደራቸው ለመመሥረት የተነሱ ልጆች ሥራ ነው። ለዚህ ደግሞ እንደ ስታሊን ትምህርት የአመቸ ፍልስፍና የለም።
ይህ ደግሞ እንግዲህ የአዲሱ አምባገነኖቹ „ …የኦሪየንት ሰዎች“ (ምንም እንኳን ካርል ማርክስ በጀርመን አገር ቢወለድም ) በጭቁኑ ሕዝብ ስም የሚያራምዱት በመጀመሪያ በድብቅ በሁዋላ ይፋ የሆነው፣ የአንድ ሰው፣ የአንድ ፓርቲ፣ የአንድ የታጠቀ ጦር ሠራዊት፣ የስለላ ድርጅትና የፖሊስ…. የአምባገነኖች የዕድሜ ልክ ሥርዓት (የፈለጉትን ሽፋን ፈልገው ይስጡት) አገዛዝ ነው ።
አንድ ዕብድ፣ (ሒትለርንና ሞሶሊንን መውሰድ ይቻላል) አንድ ክፉ ጨካኝ ሰው፣ (ስታሊንና ማኦን፣ ኢዲ አሚንና ቦካሳን መጥቀስ ይቻላል)፣ አንድ ሲሾፓት፣ ወይም አንድ አረመኔ (እነ መንግስቱ ኃይለ ማሪያምንና እነ ኪም ኢል ሱንግን መቁጠር፥ አይከብድም) በኮሙኒዝም ወይም በፋሺዝም ስም፣ ወይም በዘውድ ሽፋን፣ አንድ ሰው ሥልጣን ላይ ወጥቶ መዕከላዊ ኮሚቴውን፣ ወይም ካቢኔውን እንደ እንዝርት እያሽከረከረ „የፈለገውን እርምጃ“፣ እሰከ መግደል ድረስ በአንድ አገርና ሕዝብ ላይ ሲወስድ ምንም ዓይነት የመቆጣጠሪያ ዘዴና ይህን የማገጃ ብልሃት ሕዝቡ፣ ነዋሪው፣ አገሩ በእጁ ሳይኖረው ሰለባና ምርኮኛ ሆኖ ዘመን አስቆጥሯል።
ለዚህ ችግርና ጥያቄ ደግሞ „ማርክሲዚም፣ ኮሚኒዝም“ „ፋሺዝም፣ ናሲዮናል ሶሻሊዚም“ እራሱ „የፈላጭ ቆራጩ የዘውድ አገዛዝ“፣ እነዚህ ሁሉ ምንም መልስ እስከ ዛሬ ድረስ ፈልገው ለእኛ አላቀረቡም። ለመስጠትም አልቻሉም። አልሰጡም። ችግሩም ያለው እዚያ ላይ ነው። ግን ደግሞ የሌለ ዕውቀት ከዬት ይመጣል?
ስታሊን ሊጨፍር የቻለው፣ መንግሥቱ ኃይለማሪያም ሊደነፋ፣ ሆኔከር ሊፎክር፣ ኢሳያስ ሊቀባጥር፣ ካስትሮ ሊያጓራ….እረ ስንቱ፣ ሂትለርና ሞሲሊን፣ ግራዚያንና ሆዶጂያ፣ ማኦና ….ኪም፣ እነዚህ ሁሉ ትንሽ ይሁኑ ትላልቅ አጋንንቶች የልባቸውን አለቁጥጥር በአንድ አገርና በአንድ ሕዝብ ላይ ላይ ያን ሁሉ በደልና ግፍ ሊያደርሱ የቻሉበት ምክንያት በአንድ አቢይ ነገር የተነሳ ብቻ ነው።
እሱም እንደገና አሁንም አንድ አስተዋይ አንባቢ እንደሚረዳው „የማርክስና የሌኒን የስታሊንና የማኦ ወይም የሆድጃ“ ወይም ደግሞ „አልቅሱልኝ“ የሚለው „የኪም ልጆች፣ የኦሪየንቱ ፍልስፍና መንገድ“ ያ! አንድ ፓርቲ፣ አንድ መሪ፣ አንድ ሰራዊት፣ አንድ ጋዜጣ፣ አንድ የስለላ ድርጅት… ምንም ዓይነት መልስ ለገባንበት ችግር እንደማይሰጥ ተገንዝበናል።
አንዴ በአእምሮ መጽሔታችን ላይ እንዳነሳነው „ የብረሃኑ-ዘመን“ የሚባለው „የጸጋ ልጆች ትምህርት“ የሚለውን መጠሪያ ስም የሰጠነው፣ በሌላ ቋንቋ „የኢንላይትመንት ጎዳና“ የተባለው እሱና እነሱ የሚከተሉት ፍልስፍና፣ እነሱ የሚያስተምሩት ትምህርት፣ እሱ ከገባንበት መጨረሻ የሌለው አዙሪት ለመውጣት አማራጭ የሌለው መፍትሔ ነው።
መንግሥት፣ ማንኛውም መንግሥት (ሰብስበን ነው፣ ሁሉንም ጨፍልቀን ነው የምናስቀምጠው፣ የዘውድ አገዛዝ ይሁን የኮሚኒስቶች አምባገነን ሥርዓት፣ የፋሽሺቶች ይሁን የሃይማኖት ሰዎች፣ የነጻ- አውጪዎች ይሁን የወታደሮች፣ እራሱ የምዕራቡ የዲሞክራቶችም መንግሥት ይሁን….ወይም ሌላ ስማቸው ወሳኝ አይደለም) ከአንድ ተራ ሰው፣ እሱ ከአለው አቅም ጋር እነሱ፣ እነዚህ መንግሥታት የያዙት የጨበጡት፣ የመሰረቱት የተከሉት ተቋሞች፣ አካሎች፣ አንድ ተራ ሰው ( እኛ ስለ ግለሰብ ነው የምናወራው) እሱ ከአለው ኃይልና ጉልበት ጋር የእነሱን ሥልጣን መብት ከእሱ ጋር ስናወዳድርና ስናነጻጻር፣ ያ! ግለሰቡ በእጁ ላይ ያለው የመብቱ እራሱን ከመንግሥት ተጽዕኖ የሚከላከልበት „መሣሪያው“ ይህ ነው ተብሎ የማይነገር ኢምንት ነገር ነው። ምንም ነገር በእጁ የሌለው ምስኪን ደሃ ነው።
ሥልጣን ላይ የተቀመጡት (ስማቸው ወሳኝ አይደለም) እነሱ ኃይለኛ እና ጉልበተኞች ናቸው። ወታደሩን ብናይ በሙሉ የእነሱ ናቸው:- የጦር ሰራዊቱ፣ የባህርና የአየር ኃይሉ፣ ፖሊሱና የጸጥታ ክፍሉ በእጃቸውና በደጃቸው ነው።
በዚያ ላይ ፍርድ ቤቱ የእነሱ ነው። ሪዲዮና ቴሌቪዢኑ፣ የመንግሥት ጋዜጣ፣ ቀስቃሹ፣ አደራጁ፣ የሐሰት ወሬ አናፋሹ፣ የካድሬ መፈልፈያ ትምህርት ቤቱ፣ …በተጨማሪ እንደዚሁ በእጃቸው ነው። መንግሥት በየቀኑ የሚበትነው ገንዘብ አለ። ቤት ሰብሮ ሊገባ ይችላል። ….ስልክ መጥለፉ፣ ፖስታ ማፈኑ፣ ኢንተርኔት መዝጋቱ፣ ….ማስፈራራቱ፣ ማሰሩ፣ ማሳደዱ፣ …ከነዚህ ሁሉ ነገሮች ተነስተው፣ የኢላይትመንት ፈላስፋዎች ( የሲ አይ ኤ ን፣ የኬጂብንና የስታሊን የስለላ ፊልሞች ተመልከት) ድሮም ዛሬም (እንደገና የኤድዋርድ ስኖውድን ሰነዶች አገላብጥ) አንድ ተራ ሰው፣ ይህን ሁሉ መንኮራኩር ከሚያንቀሳቅስ ከአንድ መንግሥት ጋር ሲነጻጸር፣ ትንሽ „ፍጡር፣ ትንሽ ትንኚ፣ አቅም የሌለው ትል ነው፤ ይላሉ። “ ይህም እንደሆነ ደግሞ በየቀኑ መገንዘብ ይቻላል።
የኢላይትመንት ፈላስፋዎች ስለ እንደዚህ ዓይነቱ ሁኔታና ስለ እንደዚህ ዓይነቱ ሰው መብት ሲያጫውቱ „ የግለሰብ መብት በሕብረተሰቡ ውስጥ፣ ወይም በአንድ መንግሥት ሥር „ እያሉ ጉዳዩን ይተነትኑታል፤
የሕግ አዋቂዎችና የሕግ አርቃቂዎች፣ የሕገ-መንግሥቱ የበላይ ጠባቂ ዳኞችም፣ እንደ ፈላስፋዎቹ ከግለሰብ መብት ተነስተው „ የግለሰብ ሰበአዊ መብቶችና ክብሩ…“ ብለው ጉዳዩን አስቀምጠው ይዘረዝሩታል።
አንደኛው ምክንያት:- ምንም እንኳን በእግዚአብሔር አምሳል ሰው ሆነን ብንፈጠርም እያንዳዳችን፣ አንዱ ከአንዱ ልዩና ፍጹም፣ እንደ የእጅ አሻራችን -ነጮቹ ይህን „ዩኒክ“ይሉታል- „የተለየንና፣ የተለያየን ነን። “ በመሆናችን ነው።
በመለያየታችንም የተለያየን ልዩ „ዩኒክ“ ግለሰብ በመሆናችንም – ይህ ነው ሁለተኛው ምክንያት- የግለሰብ ነጻነት ሳያከብሩ በድፍኑ፣ በጋሪዮሽ „ …የትግሬ ወይም የሓማሴን፣ የአማራና ኦሮሞ፣ የሴቶች …መብት“ ብቻን በማወጅ „ዲሞክራሲ“ አለ ብሎ አታሎ ማለፍ እንደማይቻልም ለማሳየት ነው።
ይህም በመሆኑ እንግዲህ የብዙ አገሮችን ሕገ-መንግሥት ለማገላበጥ ጊዜ ከአገኘን፣ አዚያም ውስጥ የምናገኛቸው ጉዳዮች አብዛኛዎቹ በመጀመሪያ፣ ይህን በደንብ እንድገመው፣ በመጀመሪያ ደረጃ እነሱ የሚያተኩሩት በግለሰብ ነጻነት፣ በእሱም ላይ ነው።
የግለሰብ፣ የአንድ ዜጋ ነጻነትና መብት ደግሞ፣ ከአልተጠበቀ፣ ከአልተከበረ፤ በሕግ ተደንግጎ ከአልተቀመጠ፣… ያ ሰው ፥ ያ ግለሰብ ደግሞ ደፍሮ መናገር፣ መደራጀት፣ መጻፍ፣ መሰብሰብ፣ ሐብት ማፍራትና ማካበት፣ መመራመርና መፈላሰፍ፣ የፖለቲካ ዓለምም ውስጥ መግባት አይችልም።
ነገሩ ከዚህም አልፎ ይሄዳል። በአንድ ድርጅት ሥር የተደራጀው አንድ ግለሰብ ይህ መብቱ ከአልተጠበቀ፣ ነገ „…አንጃ፣ ሰላይ፣ ከዳተኛ፣ አድርባይ „ በገዛ ጓደኞቹ ተብሎ „ተከሶ“ የሞት ፍርድ ወይም የስም ማጥፋት ዘመቻም እንዳይፈረድበትም እንዳይለቀቅበትም የግለሰብ መብቱና ነጻነቱ እሱን ይጠብቀዋል።
ለዚህኛው ለግለሰብ ነጻነትና መብት „በኢላይትመንት ፍለስፍናና አመለካከት“ ላይ ተመርኩዘው የኢትዮጵያ ምሁሮች በአለፉት ሃምሳና ስድሳ አመታት ይህን ጉዳይ አላነሱም። ሊያነሱም አልፈለጉም። ይህም ምክንያት አለው።
የተማሩት ግን ሌላ ነው። በጠቅላላው የፖለቲካ „መደብና ክፍሉ“ ወታደሩም ጭምር፣ ያው ለዚያች „ለእኔ ብቻ „ ከሚለው የአምባገነኖች የፖለቲካ እሩጫና ከቀድሞ መሣፍንቶቹ ከተወረሰው አስተሳሰብ፣ በዚያም ትምህርት ከመማረክ የመጣ ነው ። እኛም እንደ፣ አንዳንዶቹ እንዳሉት፣ „ እንደ ራስ እገሌ፣ ወይም እንደ ሌሊንና እስታሊን ራዕይ …አለን“ ከሚለው ጭፍን ምኞትና ሕልምም የፈለቀ በመሆኑ ነው።
ለዚህ ነው ፕሮግራማቸውም ውስጥ ከአለ „…. የላብ አደሩ/ወዝአደሩ ሠራተኛውና ገበሬው አምባገነን መንግሥት፣ ከአለ …ኤርትራው፣ ትግሬው፣ ጉራጌው፣ ኦሮሞ፣ ኦጋዴን፣ አማራው፣ አፋሩ …መብትና መብቶች፣ እሰከ መገንጠል ድረስ…“ የሚባሉ ነገሮችም የሰፈሩት። እንዲሰፍሩም የተደረጉት።
ግን „በሕግ ፊት እያንዳንዱ ዜጋ፣ እያንዳንዱ ግለሰብ እኩል ነው“፣ ከተባለ፣ „ ማንም ሰው የማንንም ሰው መብቱንና ክብሩን መርገጥ፣ መግፈፍም አይችልም …“ ተብሎ በሕግ ከተደነገገ፣ እነዚህ የፖለቲካ ድርጅቶች ሁሉ ይህን መረሓ ግብር እኩል ከተቀበሉ፣ ነገ ከያዙት የድርጅት ሥልጣናቸው፣ በሌላው „በምርጫ“ ተገፍትረው፣ እንድ ቀን ተሸንፈው እንደሚወድቁ እነሱ በደንብ ያውቁታል። ይህን ስለሚያውቁ ( ይህ ነው ቁልፉ ነገር) ነ ው፣ አንድም ድርጅት „ስለ ግለሰብ ሙሉ ነጻነት „ አንዱ እንዳለው „ጨርሶ ማንሳት የማይፈልጉት“።
ግን ደግሞ አንድ አገር „በጥቂት ሕዝብ ተመርጠውም ይሁን ወይም ሳይመረጡ ሥልጣኑን የጨበጡ፣ የቡድኖች የፓርቲዎች…“ አገር ሳትሆን የሁሉም፣ የአገሪቱ ነጻ ዜጎቹዋ አገር ናት።
ይህም ማለት በሌላ ቋንቋ የእኔና የአንተ፣ የእሱዋና የእሱ፣ አጠገባችን ያለውና እሩቅ ቦታ የሚገኘው ዜጋ፣ እኩል፣ መብቱ ተጠብቆለትና እኩል መብቱና ኃላፊነቱ ተከብሮለት፣ በጋራ አንዱ አንዱን በሕግ ፊት ሳይበልጠው የሚጋረው አገር ማለት ነው።
እስከ 1918 እአአ ድረስ ይህች አገር የንጉሠ ነገሥቱን የዘውድ አገዛዝ እሰከጣለች ድረስ (ምንም እንኩዋን የፖለቲካ ፓርቲዎችና ነጻ-ጋዜጣዎችም ያኔ ቢኖሩም) የንጉሡ፣ የመኳንንቱና የመሣፍንቶቹ፣ እንዲሁም የከበርቴዎች አገር ነበርች።
ከዚያ በሁዋላ፣ በአዲስ፣ የግለሰቦችን ነጻ-ነት በሚያውቀው ሕገ-መንግሥት ሪፐብሊክ ትሆናለች። የተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎች እርስ በራሳቸው ሲበጣበጡና አንዱ ሌላውን እየደናቀፈ ሲጓዙ፣ ሁለት ኃይሎች ብቅ ብለው ሥልጣኑም፣ አገሪቱም፣ መሬቱም ሐብቱም፣ ጊዜውም “ ለእኔ ይገባኛል „ ብለው „ይተናነቃሉ።“
ሒትለር ሥልጣኑን ለብቻው ነጥቆ „ሸንጎውን አቃጥሎ“ ፓርላማውን በትኖ፣ ሁሉንም አስሮ „እንድ ፓርቲ፣ አንድ መሪ፣ አንድ አገር፣ አንድ ሠራዊት… የነጮች በላይነት“ ብሎ ዓለምን ለመግዛት ይነሳል።
ለሚለው ጥያቄ ያኔ መልሱ ግልጽ ነው። የሒትለርና የፓርቲው፣ እሱም ያዋቀረውና በበላይንት እሱ የሚመራው የጦር ሠራዊቱና የፖሊሱ፣ የስለላ ድርጅቱ፣ ሐብትና ንብረት ነበረች። ሆነችም። በሰው ልጆች፣ በሕይወትና በሞት፣ በሰላም በጦርነት ወሳኙ እሱ ሒትለር ሆነ።
ጀርመንም ከዚያ በሁዋላ (የሚታወቅ ነገር ነው) ለሁለት ትከፈላለች። አንደኛው ምሥራቅ ጀርመን የኮሚስቶቹ ሌላው ምዕራብ ጀርመን የፓርላማ ሥርዓት፣ የዲሞክራቶቹ አገር ትሆናለች።
እነ ሆኔከርም እን ኡልብሪሽት ኮሚኒስቶቹም የእራሳቸውን ግዛት (እንዲያው ለማስታወስ ያህል) „የጀርመን ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ „ ብለው (ማንን ለማታለል) ይጠሩአት ጀመር ።
ጀርመን ዛሬ የሁሉም ልጆቹዋ፣ የዜጎቹ አገር ተመልሳ እንደገና ሆናለች። ይህ ሲባል በዚህች አገር ኮሚስቶችና ፋሽሽቶች፣ ጨርሶ የሉም ማለት አይደለም። ተደራጅተው አሉ። እንዲያውም በሌላ ስም አንዳንድ ቦታ ተመርጠው ሸንጎ ውስጥ ገብተው ቦታቸውን ይዘው ይከራከራሉ።
አሁን ያቺ አገር ከምስራቁ የአውሮፓ አህጉር ጋር፣ ከኮሙኒዝምና ከፋሽዝም ከዚያ የመከራ ዘመን በሁዋላ „ነጻ-ሰውና ነጻ-ሕዝብ፣ ነጻ -ሕብረተሰብና፣ ነጻ- ሥርዓት፣ ነጻ- ፓርላማ ወይም ሸንጎ፣ ነጻ-ፕሬስና ነጻ …ነጻ…“ የሚባሉት ቃላቶችና ፍልስፍናዎች፣ እነዚህ የኑሮ ዘይቤዎች፣ ማንም የማያግዳቸው ዓለም አቀፋዊ መብቶች ሁነዋል።
የተለያዩ ኃይሎች እኩል የሚተዳደሩበትና እኩል እነሱ፣ አንዱ ከአንዱ ሳይበልጥ የሚስተናገዱበት (ቁም ነገሩ ያለው እዚህ ላይ ነው)፤ የፖለቲካ ጨዋታቸውን መልክ የሚሰጥ፣ የሚያረጋግጥ ኃይል ማነው ? ቢባል፣ እንደሚባለውና ማርክስ እንደሚያስተምረው „የከበርቴው መደብ „ ሳይሆን ጠቅላላው የሕብረተሰብ ክፍሎች፣ እነሱ ተስማምተው ያወጡት ደንብና ህግ ነው። ይህም አንዱን ከአንዱ የማያስበልጠው „ሕገ-መንግሥት“ ዓለም አቀፋዊ የሆኑ አንቀጾችንም አዝሎአል።
እንግዲህ ተፈጥሮ በሰጠን አፋችን መናገር እንችላለን። ማሰብ በምንችልበት አእምሮአችን ማንም፣ ምንም ሳያግደን ማሰብም፣ እያንዳዳችን እንችላለን። ሕሊና በሰጠን ፍርዳችን ማንኛችንም ክፉና ደጉን ለይተን ለመፍረድ፣ አንተም አንቺም፣ …ሁላችንም ችሎታ አለን። መጻፍ በምንችልበት ፊደላችን ነጻ -ሓሳባችንን ማንንም ሳንፈራ መጻፍና ማሰራጨት እንችላለን።
ኢትዮጵያ የማን ናት? ለሚለው ጥያቄ መልሱ (ያቺ አገር ኤርትራም ጭምር) የግለሰብ ነጻነትን የሚያምኑ የሰበአዊ መብቶችን የሚያከብሩ የነጻ ሰዎች፣ የነጻ-ዲሞክራቶች፣ የነጻ-ዜጎች አገር ናት።
በሌላ በኩል ያቺ አገር ዛሬ የምርኮኞችና ጠበንጃ የያዙ ሰዎች አገር ናት። ዝናር የታጠቁና የሚያስፈራሩ ወታደሮችም አገር ናት። ኢትዮጵያ የቴታለቴሪያን አስተሳሰብ የሚያራምዱም ቡድኖች የፈሉባት አገር ናት።
ኢትዮጵያ የማንናት? የሚለው ጥያቄ፣ ቀደም ሲል እንዳልነው፣“ አሜሪካ የማናት?“ ከሚለው የደፋር ጥያቄ በምንም አይለይም። ጀርመን የማን ናት ከሚለውም ጥያቄ አያንስም።
በግልጽ የሚታየው፣ አንደኛው ጦጣ ይህን ሁሉ አልሰማም ብሎ ጆሮውን መያዙን ብቻ ነው። ሌላው ዓይኑን መጨፈኑን ነው።ሶስተኛው ደግሞ አፉን ይዞ አለመናገር መምረጡን ነው።
ምናልባት እናታቸው በአንዱ ትደበደብ ይሆን? ስትደበደብ እዚያ መኖሩ እንዳይታወቅ ደንግጦ ይሆን፣ እንደኛው ደርቆ አፉን ይዞ የተቀመጠው? ለመሆኑ ማንን ፈርቶ ነው እንደዚህ አፍጦ የሚያየው?
ምን ይታወቃል፣ ምንአልባት አባታቸውን አንዱ ሲገድለው ወይም ሲገርፈው አይተው ይሆናል ኮሽ እንደይል ጸጥ ለጥ ብለው የሚያዩት። ከአሁን አሁን እንዳይታዩ ዝም ብለው እየተንቀጠቀጡ የሚመለከቱት።
ወይስ ሌላ ወንድማቸውን አንዱ አውሬ ሊበላው ማጅራቱን ይዞ እየጎተተው ነው። ይህም ሊሆን ይችላል። እህታቸውን አንዱ ጠልፎአትስ ቢሆን? ሕግ በሌለበት ጫካ ውስጥ የማይሆን ነገር የለም።
አንድ የድርሰት ወይም አንድ የኪነት ሰው፣ ወይም ደግሞ አንድ የጽሑፍ ወይም የጋዜጣ ሰው፣ እነዚህን ሶስቱን ጦጣዎች አይቶ ብዙ ልብ ወለድ ነገሮችን ማንቆርቆር፣ መዘርገፍ፣… ማሳየት ይቻላል። ግጥሞችም መግጠም አይከብድም።
ጃፓኖች ይሁኑ ቻይናዎች (እሰከ አሁን ድረስ ማን እንደሆን አይታወቅም ሁለቱ ናቸው የእነዚህ አሻንጉሊቶች ታሪክና ምሳሌ፣ ጠፍጣፊና ፈጣሪ) ይህን ነገር ሲያስቡ ከአንድ „የሰው ልጆች“ መጥፎ ሥራ ተነስተው እንደሆን አለጥርጥር ዛሬ ሁላችንም መገመት እንችላል።
ምን ይታወቃል፣ ጎረምሶች ጦርነት ከፍተው ይከታከቱ ይሆናል። አምባገነኖች መንደሩን ይዘው፣ ሽፍቶች አካባቢውን ተቆጣጥረው፣ አክራሪዎች አዲስ አዋጅ አውጀው፣… አዲስ ትምህርትና ፍልስፍና ተስፋፍቶ፣…ፈላጭ ቆራጭ ቶታሊቴሪያን አገዛዝ ሰፍኖ፣ ሕዝቡንም፣ አገሩንም ሲያሰፈራራ ሊሆንም ይችላል።
በፖለቲካ ትግል „አሸናፊና ተሸናፊ“ ማን እንደሆነ፣ እንደሚሆን ከወዲሁ ማወቅ አይቻልም። ከዚያ በላይ ደግሞ ፖለቲካበአፍሪካ „ጨዋታ“ አይደለም። የሕይወትን መስዋዕትነት ይጠይቃል። ሐብት ይፈሳል። ንብረት ይወድማል። ጊዜ ይፈጃል። አመት ሁለት አመት፣ አሥር፣ ሃያ….ወዘተ ወዘተ… አጭር መንገድም አለ። ግን እኛም ዘንድ ያየነው ሌላ ነው፤ እናውቀዋለን!
„ዲሞክራት“ የሚባለው ቃል በሌላ አቅጣጫ ከአልተተረጎመ በስተቀር፣ እኛ እንደምናውቀው በታሪካችንም ላይ እንዳየነው፣ ለማስታወስ „ ሶሻሊስትም / ኮሚኒስትም „ ነን ብለው ትግሉን የጀመሩ ሰዎች በሁዋላ „የአምባገነኑን ወንበር ለብቻቸው የያዙ“ እነዚህ ሁሉ- (እነማን እንደሆኑ መቁጠርም ይቻላል)- እነዚህ ሁሉ ብቅ ሲሉ „ዲሞክራት ነን“ ባዮች እንደነበሩ ማንም ያስታውሳቸዋል።
ከዚያ ውስጥ በግልጽ እንናገር ከተባለ አንደኛው አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ናቸው። ሁለተኛው አቶ መለሰ ዜናዊ። ሦስተኛው ኮነሬል መንግሥቱ ኃይለማርያም። አራተኛው…. ወዘተ እያሉ መቀጠል ይቻላል!
ይህ “የትም ፍጪው ደቄቱን -ግን እንደምንም ብለሽ- አምጪው“ የሚባለው የአባቶች ያለፈው ያረጀውና ጊዜ እንደዚህ ዓይነቱን አመለካከት በተጨባጭ (በዓይናችን እንደዚህ ዓይነቱ ጉዞ ምን ያህል አንድን ሕዝብና አንድን አገር ገደል እንደሚከት በግልጽ አሳይቶናል) መድገሙ፤ ምንም ዓይነት ትምህርት፣ ከአለፈው ዘመን ዞር ብለን ተመልክተን እንደአልሰበሰብን፣ ቢያንስ በጥቂቱ ያሳየናል።
ለመሆኑ ከየት ነው እነደዚህ ዓይነቱ፣ ጊዜም ተመክሮም የማይቀይረው አስተሳሰብ የመጣው? የአንድን ወይም የብዙ ሰውን አእምሮ እንድ ሰንሰለት እጁንንና እግሩን ቀፍድዶ፣ ጥርት ያለ ነገር እንዳይመለከት ዓይኑን የሚጋርደው ነገር ከየት መጣ??
እንደዚህ ዓይነቱ አመለካከትና እንደዚህ ዓይነቱ የትግል ዘይቤ ከየት እንደመጣ ለማወቅ አስቸጋሪ አይደለም። አንደኛ ይህ ነገር የመጣው“ የጠላቴ ጠላት ወዳጄ ነው…“ ከሚለው ከቻይና ፍልስፍና ከማኦ ሴቱንግ አእምሮ የፈለቀ ነው። ማኦ ብቻ ሳይሆን ወያኔም፣ ሻዕቢያም ኦነግም በዚህ ፍልስፍና ሄደው ደርግ የሚባለውን አምባገነን ሥርዓት ጥለው ሥልጣኑን በተረከቡ ጥቂት አመታት ውስጥ እርስ በእራሳቸው፣ በይገባኛል „ተዋግተው“ አሁን ያለንበት ሁኔታ ውስጥ ከተውናል።
ይህም ማለት „ነገ ይዋጣልናል“ ከሚለው የመተናነቅ ቀጠሮ አልፎ የማይሄድ የፖለቲካ ጉዞ ነው። ታዲያ ይህ ከሆነ የዛሬው ድካም ለምንድነው? ነገ ለመተናነቅ፣ እሱ ከሆነ የመጨረሻው አላማ ፣ ለምን ዛሬውኑ አድርጋችሁት እኛን አትተዉም?
ሌላው እንደዚህ ዓይነቱ የ19ኛውና የ20ኛው ክፍለ ዘመን የፖለቲካ አካሄድ አሁንም ድረስ አለቅ ብሎ ሰውን ሁሉ የያዘው ያ ሥልጣን ለመያዝና ሥልጣን ላይ ለመውጣት ያለው አስተማማኝና አማራጭ የሌለው መንገድ „… የሕዝብ ጦር፣… የደፈጣ ትግል፣ ቀይ ሠራዊት… „ የሚባለው፣ ከዚያም ቻይናና ቬትናምም ደርሶ የመጣው የሦስተኛ ዓለም አስተሳሰብ በአገራችን ፖለቲከኞች መካከል ነግሶ በመውጣቱ ነው።
እሱም „አንተ አደራጅተህ፣ አንተው አስታጥቀህ፣ አንተው ጄኔራልና ኮነሬል ብለህ፣ ሾመህ መለዮ አልብሰህ፣ አንተው ጠበንጃ አስጨብጠህ በእነሱ ብርታት ሥልጣን ላይ አንዴ ከወጣህ፣ አንተን በምንም ዓይነት አንዳች ኃይል ከገባህበት ቤተ-መንግሥት እንደ ትንሽ እሾህ በጉጠት ነቅሎ አያወጣህም ። ሊያወጣህም አይችልም ። ስለዚህ…“ የሚለው ተመክሮ የሚያዋጣ በመሆኑ ነው። ደግሞ ለዚህ „ዕውነተኛነት“ ተመልከት ማኦንና የኮሚኒስት ፓርቲውን። ተመልከት ካስትሮንና ወንድሙን። ተመልከት ኢሳያስን። ተመልከት መለስንና ሕዝባዊ ወያኔን፣ የሚለው „ሐቅ“ ትልቅ ማራኪ ትምህርት ነው። እርግጥ ይህን የሚመኙ ሰዎች አሉ። ከዚህ ሁሉም ጀርባ ደግሞ የተዛባ ፈሪሃ፥እግዚአብሄርን ሆነ የሕሊና ፍርድን የማያውቅ፣ መልካም ግብረ፥ገብ የማይቀበል አደንቋሪ ትምህርት አለበት። ሌላም አሳሳቢ የሆነ የስነ ልቦና ምክንያትም ከጀርባው እንዳለ መገመት ይቻላል። በእኛ ግምት አለ። እሱንም የስነ-ልቦና ጉዳይ አንድ ቀን ማንሳታችን አይቀርም ። እንዲያውም የኢትዮጵያ „ፖለቲከኞች ችግር“ እሱ ሳይሆን አይቀርም ብለን እንገምታለን። አሁን እዚህ ውስጥ አንገባም !
ቤተ-መንግሥት ግን አንዴ የገቡ ሰዎች ከቤተ-መንግሥት የሕዝቡን ጩኽት ከአልሰሙ በቀር በቀላሉ ተባረው እንደማይወጡ፣ በግብጽና በቱኒዚያ፣ በየመንንና በምሥራቅ አውሮፓ፣… ከሞስኮ እስከ በርሊን፣ ከዋርሶ እስከ አልባኒያ፣ ከጆርጂያ እስከ ቤልግሬድ …ብዙ ትምህርት የሚሰጡ ቦታዎች እንዳሉ ማንሳቱ የታወቀውን መድገም ነው። በኢትዮጵያስ ቢሆን፣ የሙዝሊም ወንድሞቻችንና እህቶቻችን ካለፈው ዓመት ጀምሮ ያሳዩትን ሰላማዊ ትግል ማገናዘብ ሰው እንዴት ይሳነዋል?
ማን ነው የዚህ ሁሉ ስትራተጂና ታክቲክ የመጨረሻው ተጠቃሚ? የኢትዮጵያ ሕዝብ? ወይስ ዕውነት እንደሚባለው ግንቦት ሰባት? ኢሳያስ አፈወርቂ ወይስ የኤርትራ ሕዝብ? በዚህ መንገድ ሰብአዊና ዲሞክራቲክ መብቶች የተጠበቁበት ኢትዮጵያ ትመሰረታለች? ወይስ የፓርላማ ሥርዓት በኢትዮጵያና በኤርትራ ወያኔ ከወደቀች በሁዋላ ይመሰረታል? ወይም ደግሞ ኢትዮጵያ እንደ ሱማሌ እንድትሆን በር ይከፈታል? በተለይም 70 000 የኢትዮጵያን (የኤርትራን ጭምር) ሕዝብና ወታደር ያስፈጀው የባድሜው ሁለተኛ ዙር ጦርነት፣ ያኔ በየጎራው ለጋ ዕድሜያቸውን ማስተናገድ የጀመሩ ሀገርወዳድ ወታደሮች፣ ዛሬ ደግሞ አስመራና አዲስ አበባ የመሸጉ ተቃዋሚዎችን ፊት ፊት የሚያስቀድም ኢትዮጵያና ኤርትራ የሚመሩት ማለቂያ የሌለው ጦርነት፣ ከለንደንና ከዋሽንግተን መናኽሪያዎች ተደግሶልናል ?!
ከፖለቲካ ውጭ (ይህ ነው የሰው ልጆች ሌላው ችሎታ) ከእሱም ከፖለቲካው የበለጠ የአንድ አገርን ሕዝብ ውስጣዊ ሰሜት ቀሰቅሰው የሚያስተሳስሩአቸው ብዙ ነገሮች አሉ። አንደኛው አለጥርጥር ልብን የሚነካው ሙዚቃ ነው። ሙዚቃ ደግሞ በስፋትና በጥልቀቱ ድንበርም አልፎ ሄዶ ( አብዮታዊ መዝሙር እኮ እዚህ ግባ የማትባል ውስን ነገር ናት እሱዋን እንርሳ!) የሰው ልጆችን የበለጠ ያቀራርባል።ያስተሳስራል። ሌላው ሁለተኛው ግሩም ልብ- ወለድ የፍቅር ድርሰትና ድራማ ነው። እነሱ እንዲያውም „ዩኒቨርሳል“ ናቸው። ፊልም አለ። ግጥም። እስክስታና ጭፈራ…
ቀደም ሲል በአለፈው ዓመት ደስ የሚለውን „አቤት አቤት…“ የሚለውን የወጣቶች ጨዋታ ሰምተናል። አሁን ደግሞ እነሱን የመሰሉትን አዲሱን „የጃኖ ባነድ“ ሙዚቃ በዚህ በመስከረም ወር አዳምጠን እጅግ ደስ ብሎናል። ዱሮውንም -ይህ ባህል በዚያ በደርጎች አብዮታዊ መዝሙር ተቀየረ እንጂ- ዱሮውንም በመስከረም፣ በአዲሱ ዓመት ዋዜማ በምሽቱ ላይ ስንት አዳዲስ ሙዚቃዎችን የምንሰማበት ቀን ነበር። አሁን በአዲሱና በወጣቱ ትውልድ ይህ ነገር እንደገና መጀመሩ ደስ የሚያሰኝ ነው። ምን ይላሉ እነዚህ ወጣቶች?
እኛ እነዚህን ወጣት ያገራችን የኢትዮጵያ የሙዚቃ ተዋናዮችን ስንተዋወቅ ደስ ብሎናል! የእነሱን ውብ አዳዲስየሙዚቃ ውጤቶች እያየንና እየሰማን የምናደንቀው፣ ለነጻነትና ለአዲስ ጥበብ ላዲስ ሕይወት የሚያደርጉት ጥሪ ሆኖም እንዲሰማን ስላደረገን ነው። በመሆኑም፣ ላንባቢዎቻችን እንዲተዋወቋቸው፣ እንዲያደምጧቸውና የነጻነቱ መንፈስ እንዲጋባባቸው እዚህ እንጋብዛለን!
እኛም፣ በያሬድ ቅዳሴና ዜማ አድገን ነፍሳችንን አውቀን፣ ከሌላው ዓለምና ከአዲሱ ዘመን ጋር ስንገናኝ፣ የነጻነትን መንፈስ በጊዜያችን ያበሰሩልንን፣ ከብዙ በጥቂቱ፣ የነጂሚ ሄንድሪክስን የነሳንታናን የነቢትልስንና ሮሊንግስቶንስን ቅኝት እያስታወሰን፣ እኛንም መለስ አርጎ ስለሚወስደን ብቻ ሳይሆን፣
ስለሆነም፣ ይህን በሀገራችን የሙዚቃ ቅኝት ላይ የተመሰረተ አዲስ የኢትዮጵያ ተወዛዋዥ ቡድንን / Ethiopian rock & roll Band/ በርቱ፣ አዎ ደስ ደስ ይበላችሁ እንላለን! ደስታን የሚያውቅ ወጣት፣ ክፉ አዋቂ ሊሆን አይችልም!
እንደውነቱ ከሆነማ፣ በኪነቱ አካባቢ ያሉትን ሌሎችንም (ለምሳሌ እንደ ወጣቱየሳሙኤል ይርጋ የኢትየጵያ ጃዝ ቅኝትና የግርማ ይፍራ ሸዋን ዓለም፥አቀፋዊ የክላሲካል ሙዚቃ ስኬት) ስናስተውል፣ እዚያው በዚያው የሚንደፋደፈው የፖለቲካው ማህበራዊ ክፍል ብቻ እንደሆነም እንገነዘባለን። ከገባበት የጦርነትና የአፈሙዝ ማጥ መላቀቅ ተስኖት፣ የነፃነቱን መንፈስ ሳያስተናገድ፣ ግማሽ ምዕተ ዓመት ትንሽም እምበር ሳይል አለፈ!
መልሰ ግብሪ ሓደጋ (DART) ኣብ ኢትዮጵያ ብጥንቂ’ቲ ኣል ኚኖ ዝተባሃለ ኩነታት ለውጢ ኣየር ዝተፈጥረ ደርቂን ጉድኣት ቅድሚ ምውራዱ ንምቁፅፃሩ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝወፈረ ተገሊጹ።
ኣብ’ታ ጉጅለ ኪኢላታት መደባት፣ ናይ ብርክት ዝበሉ ዓመታት ተመክሮ ኣብ ዘፈር ሰብኣዊ ሓገዛት ዘኻዕበቱ ሰብ-ሞያ፣ ሎጂስቲካዊ ደገፍ ዝልግሱ ቴክኒካዊ ኣማኸርቲን ሰብ ሞያ እንስሳ ዘቤትን ከምዝሓቆፈት’ውን ጆነታን ኣንደርሰን ይዛረብ።
መብዛሕትኡ ጊዜ ካብ ተቃወምቲን ነቀፍቲን ዝስማዕ ኣባሃህላ’ሎ። እቲ ፀገም ሕፅረት ገንዘብ ዘይኮነስ ‘መንግስቲ ነቲ ዝተረኸበ ገንዘብ፣ ንመዐወቲ ፖለቲካዊ ዕላማ ስለዘውዕሎ’ዩ’ ኢሎም ይዛረቡ።’ እሞ መንግስቲ ረድኤት ንፖለቲካዊ ዕላማ ይጥቀመሉ’ዶ ኣሎ? ኢልናዮ ‘ሓገዝ ገንዘብ ኣብ ምዕዋት ካልእ ዕላማ ንምውዓሉ ዝሕብር ሪፖርት ኣይሰማዕኩን’ ኢሉና።
ቃል ሓዘን ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ኣምሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ብመስዋእቲ ሓርበኛ ነባር ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም መላእ ኣባላት ውድሓለ ዝተሰመዓና ሓዘን ንገልጽ። ኣምባሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ከም ኩሎም መሓዙቱ ብዝነበሮ ሙሉእ እምነት ሃገራዊ
ቃል ሓዘን ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ኣምሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ብመስዋእቲ ሓርበኛ ነባር ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም መላእ ኣባላት ውድሓለ ዝተሰመዓና ሓዘን ንገልጽ። ኣምባሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ከም ኩሎም
ብምኽንያት መበል 46 ዓመታት ምምስራት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይብፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ዝቐረበ መልእኽቲ ዝኸበርካ ዶር ደብረጽየን ገብረሚካኤልፕረዚደንት መንግስቲ ክልል ትግራይ፥ዝኸበርክንን/ዝኸበርኩምን ወከልቲ ህዝቢ ትግራይ፥ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ
ንኣጀንዳ ኢሳያስ ኣፈወቂ ንምፍሻል ንሓድነት ዋጋ ምኽፍል ኢሳያስ ኣፈወርቅን ህግደፍን ሕልምታቶም ግብራዊ ንምግባር ፣ከምኡ እውን ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ፡ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓለም -ለኻዊ ዶብ
ምሩጻት ሓሰወቲ 2020 ዓ.ም ኣብዚ እንነብረላ ዓለም ክሳብ ሕጂ ብርክት ዝበሉ ሓሰውቲ ኣኣንግዳን ኣፋንያን ምዃና ኣሉ ዘይብሃል ሓቂ እዩ ። ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ዓመታት
መሪሕነታት ማእከላይ ባይቶ ሰለስተ ውድባት ንሓድነት ኣኼባ ኣካይዱ፡ ብኣቦ መንበራት ሰለስቲኤን ውድባት፡ ኣቦ/መ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ሓው ኣፈወርቂ ኪዳነ፡ ኣቦ/መ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት (ሕድሪ) ኣቶ
ኣኼባታት ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ውሓዲለ) ኣብ ጉዳይ ሓድነት 3 ውድባትን ህሉው ኩነታት ሃገርናን ኣቦ-መንበር ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ(ውሓዲለ) ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ
ዓመት ይመጽእ ዓመት ይኸይድሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበርወድሰብ ካብ ማህጸን ኣደ ጀሚሩ ንዝመጽእ እዋን፣ ለይቲ ምስ መዓልቲ እናጸብጸበ ብተስፋ ይነብር፣ንዝመጽእ ክጽበ ሃንቀውታየሕድር ፤ ንሕልሙ ጋህዲ ክኾነሉ፣
ርሑስ በዓል ልደትን ሓድሽ ዓመትን 2020 ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን እትነብር ዝኸበርካ ህዝብና፡ ርሑስ በዓል ልደትን ሓድሽ ዓመትን ይግበረልና እንዳበልና ብስም ኩሎም መሪሕነትን ኣባላትን ውሓዲለ
ተደጋጋሚ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ስደተኛ ኤርትራ መንእሰይ ኤርትራ ገደብን መወዳኣት ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ልዕሊኡ ብ1994 ካብ ዝእወጅ ጀሚሩ፡ ኣብ’ታ ብመስዋእቲ ኣቦታቱን ኣደታቱን ዝተረከባ
መዋዕለ ንዋይዎቻችን የ McKnight ፋውንዴሽን በብዙ የዩ.ኤስ እና ዓለምአቀፍ ኩባንያዎች በከፊል በባለቤትነት የተያዘ ባለቤት እንዲሆን ያደርገዋል. ለውጥን ለማምጣት ይህ ስትራቴጂ የኢንቨስትመንት ተሳትፎ በመባል ይታወቃል. በመላው አለም የተፋጠነ, ቀጣይነት ያለው ዘላቂ ኢኮኖሚ ለመገንባት በሺዎች የሚቆጠር ዶላር በትርፍ በሚሰሩ ተሳታፊ ኢንቨስተሮች እያሳደጉ ይገኛሉ.
McKnight ከሽያጭ እኩያዎቹ ይልቅ የአረንጓዴው ኤሌክትሪክ ኃይል የሚያመነጩ ኩባንያዎች እኩያ እሴት ወደ ሚገባበት የምድብ ማእከላት 100 ሚሊዮን ዶላር ያወጣል የካርቦን ውጤታማነት ስልት. ይሁን እንጂ ሁሉም ኩባንያዎች ሪፖርት አይሆኑም, ስለዚህ በተመዘገበ መረጃ መሰረት እንመካለን.
በ 2015 እኛ ከ 170 በላይ ኩባንያዎችን ጽፏል ስለ ኢንቨስትመንት ውሳኔ አሰጣጥ የተሻለ መረጃ እንደሚያስፈልገን ለማሳወቅ የካርበን-ከፍተኛ በሆኑ ዘርፎች. በ 2016 ሁለታችንም የበለጠ ግልጽ ሽፋኖችን ለመደገፍ ሁለት መሠረቶች ተቀላቅለናል የሮክፌለር ወንድማማች ፈንድ እና ናታን ካምሚንግስ ፋውንዴሽን.
በ 2018, ማክኪንኛ ተቀላቅሏል የአየር ንብረት እርምጃ 100+. በ 225 ባለሃብቶች መካከል ጥቂቶች ብቻ ከሆኑት አንዱ መለወጥን ለመለወጥ ከሚያስመጡት 100 ትልቅ አረንጓዴ ጋዝ ፈሳሾች ጋር ለመወያየት እንሞክራለን. እስካሁን ድረስ በአስተዳደሩ ውስጥ ባሉ ንብረቶች ከ $ 26.3 ትሪሊዮን ዶላር በላይ ወደ ተነሳሽነት ተፈርመዋል.
በተለምዶ የገበያ ማበረታቻዎች አንዳንድ የኮርፖሬት አስፈፃሚዎች በአጭር ጊዜ የፋይናንስ ተመላሽ ላይ እንዲያተኩሩ እና ከከባቢ አከባቢ, ከሠራተኞቻቸው ወይም ከሚንቀሳቀሱበት ማህበረሰቦች ጋር የረጅም ጊዜ አደጋዎች እና ዕድሎችን ችላ ይላሉ.
በድርጅቶች ዓመታዊ ስብሰባዎች ላይ የግሪንሀውስ ጋዝ ልቀትን ለመቀነስ ግቦች ወይም ለህዝብ አካባቢያዊ የሥራ አፈፃፀም አጣዳፊነት ግብይቶችን ማቀናጀት የመሳሰሉትን በድርጅቶች ዓመታዊ ስብሰባዎች ላይ የአክስዮን ኩባንያዎች የፋይል ዶላር እቅዶች. በአጠቃላይ የ McKnight ምሽት ላይ የባለአክሽን ዕርዳታ ፕሮፖዛሎችን ይደግፋሉ የአካባቢ, ማህበራዊና የመስተዳድር (ኢሲጂ) ኩባንያዎች የረጅም ጊዜ አስተሳሰብን ለማበረታታት የሚረዱ ናቸው. በሁሉም "በተናጥለው በተያዙ ቁጥሮች" (በድምጽ የሚቆጣጠራቸው መለያዎች) ላይ, በተቋማዊ የባለቤትነት አገልግሎቶች ላይ ተመስርተናል, የሲአይኤር (Proxy) ድምጽ መስጫ መመሪያዎች.
እ.ኤ.አ. በ 2017 ማክክሊት የአስተዳደር ድምጽ አሰጣጥን ለማስወገድ እና በደቡብ አሜሪካ ኩባንያ ግዙፍ ኩባንያ ውስጥ የካሳ ክፍያ እቅድን እንዲቃወሙ በደቡብ ኩባንያ ውስጥ ኢንቬስት ያደረጉ ሥራ አስኪያጆችን ጠየቀ ፡፡ ባለአክሲዮኖች ዋጋ የሚያስከፍሉ ችግር-ነክ ያልሆኑ ስትራቴጂያዊ ያልሆኑ ትውልድ ፕሮጀክቶችን ቢበዙም እና ቢጽፉም አስፈፃሚዎች ያለ አግባብ በትላልቅ ጉርሻ ተሸልመዋል ፡፡ ቢያንስ አንድ ሥራ አስኪያጆቻችን በጠቅላላው በተሰበሰበው ገንዘብ ላይ ያለውን አቋም ቀይረዋል ፡፡
‹‹ሕይወትን ተጨባጭ በሆነ ሁኔታ መመልከቱ፣ፍጹማዊ ልባዊ ምክሩ፣ለደግነትና ለመተዛዘን ጥሪ ማድረጉ፣ጥልቅ የሆነው የሰው ልጅ ትሩፋታዊ ተፈጥሮ መያዙ፣እነዚህና ሌሎቹም ምክንያቶች የእስላም ሃይማኖት አውነተኛ ስለመሆኑ ለኔ ከሁሉም የላቀ ታላቅ ማስረጃ ነበሩ።››
በአዲስ አበባ አቃቂ ቃሊቲ አዲሱ ማረሚያ ቤት ውስጥ ከፍተኛ የተኩስ ድምፅ እየተሰማ ነው ተባለ። (አሻራ፣ሚዲያ፣ጥር 16/2013 ዓ•ም ባህርዳር) በአዲስ አበባ ቃሊቲ አቃቂ አዲሱ ማረሚያ… – EthioExplorer.com
በአዲስ አበባ አቃቂ ቃሊቲ አዲሱ ማረሚያ ቤት ውስጥ ከፍተኛ የተኩስ ድምፅ እየተሰማ ነው ተባለ። (አሻራ፣ሚዲያ፣ጥር 16/2013 ዓ•ም ባህርዳር) በአዲስ አበባ ቃሊቲ አቃቂ አዲሱ ማረሚያ…
በአዲስ አበባ አቃቂ ቃሊቲ አዲሱ ማረሚያ ቤት ውስጥ ከፍተኛ የተኩስ ድምፅ እየተሰማ ነው ተባለ። (አሻራ፣ሚዲያ፣ጥር 16/2013 ዓ•ም ባህርዳር) በአዲስ አበባ ቃሊቲ አቃቂ አዲሱ ማረሚያ ቤት ውስጥ ከጠዋቱ 1:00ሰዓት ጀምሮ ከፍተኛ የተኩስ ድምፅ ይሰማ እንደነበር የአካባቢው ነዋሪዎች ለአሻራ ሚዲያ ገልፀዋል። በተኩስ ልውውጡ በርካታ ሰው ሳይሞት እንዳልቀረ የገለፁት የመረጃ ምንጫችን በግምት እስከ 2:30 ድረስ የተኩስ ድምፅ ይሰማ ነበርም ብለዋል።ማረሚያ ቤቱ ውስጥ ምን እንደተፈጠረ እርግጠኛ መሆን ባንችልም ጉዳዩ ከማረሚያ ቤቱ ፖሊሶች አቅም በላይ በመሆኑ የመከላከያ ሰራዊት መጥቶ ተኩሱን ማስቆሙን ማወቅ ችለናል ሲሉ ገልፀውልናል። አሻራ ሚዲያ በቦታው የተፈጠረውን ችግር እና የደረሰውን ጉዳት በተመለከተ ተጨማሪ መረጃዎችን እንዳገኘን ወደናንተ ይዘን እንቀርባለን። #አሻራ በዩዩቲዩብ ያገኙናልhttps://www.youtube.com/c/AMNMedia በቴሌግራም ያግኙን https://t.me/asharamedia24
ከድምጻዊ ሀጫሉ ሁንዴሳ ግድያ ጋር ተያይዞ በተፈጠረ ቀወስ 123 ሰዎች ሲሞቱ በ500 ሰዎች ላይ ደግሞ አካላዊ ጉዳት አንደደረሰ ኢሰመኮ ገለጸ።ኮሚሽኑ ከሰኔ 22 ቀን 2012 ዓ.ም ጀምሮ በነ…
የደብረ ታቦር ዩኒቨርሲቲ ከኢትዮጵያ ቤተ-መዛግብትና ቤተ-መጻሕፍት ኤጀንሲ ጋር በመተባበር ለ4 ቀናት የሚቆይ አውደ ርዕይ እንደሚያደርግ አስታወቁ። አማራ ሚዲያ ማዕከል/አሚማ የካቲት 25 ቀ…
ራሱን የለውጡ አካልና አምጭ አድርጎ የሚቆጥረው መንግስትና ህዝቡም ለውጥ ይመጣ ዘንድ በግፈኛው ስርዓት በእስር ሲማቅቁ ከርመው ለተፈቱት ታጋዮች ተገቢ እውቅና እና ድጋፍ እንዲሰጡ ተጠየቀ። አ…
ቃል አቀባዩ ነገሬ ሌንጮ በተሳሳተ መልኩ መረጃ ያቀረቡ የመገናኛ ብዙሃንን ላይ ህግን መሰረት በማድረግ እርምጃ ይወሰዳል በማለት የሰጡትንም መግለጫ የግላቸውን እንጂ የመንግስት አቋም አይደለም ሲሉ አጣጥለውታል።
የህወሃት ነባር ታጋይና የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር የሆኑት አቶ ዘርአይ አስገዶም በብሮድካስት ሚዲያው ላይ የሚታይ አደገኛ አዝማማሚያ መኖሩን ለኢትዮጵያ ቴሌቪዥን በሰጡት መግለጫ አረጋግጠዋል።
እንደ እሳቸው አባባል በሀገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች እየታዩ ያሉትን ግጭቶች የመገናኛ ብዙሃኑ የሚዘግቡበት መንገድ ትክክል ያልሆኑና የበለጠ ግጭትን የሚፈጥሩ ናቸው።
ዶክተር ነገሬ ሌንጮ ለኢትዮጵያ ቴሌቪዥን በመገናኛ ብዙሃኑ ላይ ህግን መሰረት በማድረግ እርምጃ ይወሰዳል በማለት የሰጡትንም መግለጫ የግላቸውን እንጂ የመንግስት አቋም አይደለም ሲሉ አቶ ዘርአይ አጣጥለውታል።
አቶ ዘርአይ እንደሚሉት ከሆነ የሚዲያ ተቋማት ላይ ርምጃ መውሰድ የሚችለው የብሮድካስት ባለስልጣንና ፍርድ ቤት እንጂ የመንግስት ቃል አቀባይ ጽሕፈት ቤት እንዳልሆነም ተናግረዋል።
በሕወሃት ባለስልጣናት ዘንድ አንዱ የተናገረውን አንዱ የመሻርና የማጥላላት ሂደት ከበፊቱ በበለጠ መልኩ እይተባባሰ መምጣቱን በተለያየ ጊዜ የሚገልጹት ታዛቢዎች የአሁኑ የአቶ ዘርአይ አስገዶም አስተያየትም የዚሁ ነጸብራቅ ነው ብለዋል።
በአዲስ አበባ የአማራ ባለሀብቶች በክልሉ ያለውን ልማት ለማስቀጠልና የጸጥታ መዋቅሩን ለመደገፍ መከሩ - Welcome to Fana Broadcasting Corporate S.C
አዲስ አበባ፣ ታህሳስ 4፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ) በአዲስ አበባ የአማራ ባለሀብቶች በክልሉ ያለውን ልማት ለማስቀጠልና የጸጥታ መዋቅሩን ለመደገፍ ከክልሉ ህዝብና መንግስት ጎን እንደሚቆሙ አረጋግጡ፡፡
የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳደር አገኘሁ ተሻገርን ጨምሮ ሌሎች የክልልና የፌደራል ከፍተኛ መሪዎች በተገኙበት በአዲስ አበባ የአማራ ባለሀብቶች የምክክር መድረክ ተካሂዷል።
ቅድሚ 15 ዓመታት ብሸውዓተ ሃገራት ዝተመስረተ በይነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ)፣ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኤርትራ ብድልየታ ኣባልነታ ስለዘቋረፀት ሽዱሽተ ሃገራት ማለት ጂቡቲ፣ኢትዮዽያ፣ኬንያ፣ሶኣልያ፣ሱዳንን ኡጋንዳን ሓቊፉ‘ሎ።ደቡብ ሱዳን ንኣባልነት ሕቶ ኣቅሪባ‘ላ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኤርትራ ኣባል ኢጋድ ድያ ዝብል ግልፂን ሓፂርን ሕቶ ኣቅሪብናሎም ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ማሕቡብ ማዓሊም ክዛረቡ ከለው ” ኤርትራ ብድልየታ ካብ ኣባልነት ንርእሳ ዘደስከለት ሃገር‘ያ” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ ናይ ትማሊ ዋዕላ ምንስቲራት ኢጋድ ንክሳተፍ ዘይኽእል እንተኾይኑ ስለምንታይ ወይካኣ ከመይ ገይሩ‘ዳኣ’ዩ ወካላይ ኤርትራ ናብ‘ቲ መአከቢ ኣዳራሽ ክኣቱ ተፈቂዱሉ? መንበር ክሳብ ዝሕዝ ስለምንታይ ተፀቢኹምዎ? ኢልናዮም “ዝፈልጦ ነገር የብለይን።ተመሊሰ ክሓተካ፣ ስለምንታይ ወኪል ደቡብ ሱዳን ዳኣ ናብ‘ቲ መአከቢ ኣዳራሽ ዘይኣተወ?” ይብሉ።
አንዳንድ ታሪክ ጊዜው እጅግ ሲርቅ ተረት ይሆናል፡፡ በጥንት ዘመን አንድ ሮማዊ ጀግና ወታደር ነበር ይባላል፡፡ አያሌ ጦርነቶችን በአሸናፊነት ተወጥቷል፡፡ አብዛኛውን ህይወቱን በጦር ሜዳ ስላሳለፈ በአካል የሚያውቀው ሰው የለም፡፡ ዝናው ግን በሰፊው ይወራል፡፡ አንድ ጊዜ ታዲያ አጠቃላይ ምርጫ በሀገሪቱ ሲካሄድ፣ ያ ጀግና፣ ፖለቲካ ውስጥ መግባት አለብኝ ብሎ ወሰነ፡፡ ስለዚህም በምርጫው ለከፍተኛው የፓርላማ ቦታ ይወዳደር ጀመር፡፡ በዚያን ጊዜው የሮማውያን የምርጫ ባህል፣ ጥሩ ዲስኩር (ንግግር) ማድረግ ግድ ነበር፡፡ ጀግናው ንግግሩን የጀመረው ለዓመታት ለሮማ ሲዋጋ፣ በጥይት ብዙ ቦታ ቆስሎ ነበርና፣ ገላው ላይ ጠባሳዎቹን በማሳየት ነበር፡፡ ህዝቡ ከንግግሩ ይልቅ ጠባሳዎቹን እያየ ዕንባ በዕንባ ተራጨ፡፡ የዚያ ጀግና በምርጫው አሸናፊነት ከሞላ ጐደል የተረጋገጠ መሰለ፡፡ ታዲያ የዋናው ምርጫ ቀን፣ ያ ጀግና፣ በመላው የፓርላማ አባላትና በመሳፍንቱና በመኳንንቱ ታጅቦ ወደ መድረኩ ብቅ አለ፡፡ ህዝቡ ግራ ተጋባ፡፡ “በእንዲህ ያለ የምርጫ ቀን፣ ይሄ ሁሉ ጉራ ለምን አስፈለገ?” ይባባል ጀመር፡፡ ያ ጀግና ንግግር ሲያደርግ፣ አጃቢዎችንና ሀብታሞችን የሚያወድስ፣ በትዕቢትና በጉራ የተሞላ፣ የጦር ሜዳ ድሎቹን እያሳቀለ፣ "ከኔ ወዲያ ጀግና ላሳር ነው" ይል ጀመር፡፡ ተፎካካሪዎቹንም "አንተና አንቺ" እያለ ያዋርድ ገባ። ቀልድ አወራሁ ብሎ የሚናገራቸው ወጐች ራሳቸው፣ የሰው ሞራል የሚነኩና ህዝቡን የሚያበሳጩ ሆኑ፡፡ “ለሮማም እስከ ዛሬ ታይቶ የማይታወቅ ልማትና ሀብት አመጣላታለሁ!” እያለ በከፍተኛ መወጣጠር መድረኩ ላይ ተንጐራደደ፡፡ ህዝቡም፤ “ያ እንደዚያ ዝናው የተወራ የጦር ሜዳ ጀግና፣ እንዲህ ያለ ቱሪናፋ ነው እንዴ?” አለ፡፡ ወሬው በአገሪቱ ሙሉ ወዲያው ተሰማ፡፡ “ይሄንንማ ፈፅሞ አንመርጥም፡፡ እንዳይመረጥም ላልሰማው ህዝብ መናገር አለብን”፤ አለ ህዝቡ፡፡ ጀግናው ድምፅ አጣ! ሳይመረጥ ቀረ፡፡ ወደ ጦር ሜዳው ተመለሰ፡፡ “ያልመረጠኝን ህዝብ አሳየዋለሁ። እበቀለዋለሁ!” ይል ጀመር። ከጥቂት ሳምንታት በኋላ ወደ ሮማ የእርዳታ እህል በመርከብ መጣ፡፡ ምክር ቤቱ በነፃ ይታደል አለ፡፡ ያ ጀግና፤ “ይሄ እህል በነፃ መታደል የለበትም፡፡ እምቢ ካላችሁ ጦር ሜዳውን ትቼላችሁ እመለሳለሁ” እያለ ያስፈራራ ጀመር፡፡ ይሄን ወሬ፣ ምክር ቤቱ ለህዝቡ ነገረ፡፡ ህዝቡ ተቆጣ፡፡ “ያ ጀግና እፊታችን ቀርቦ ያስረዳ” አለ፡፡ ጀግናው ደግሞ “ህዝብ ብሎ ነገር አላቅም፡፡ ዲሞክራሲም አልቀበልም፡፡ አልመጣም” አለ፡፡ ህዝብ አደባባይ ወጥቶ ጮኸ፡፡ ምክር ቤቱ ያን ጀግና የግዱን እንዲመጣ አደረገውና፣ ሸንጐ መድረክ ላይ ቆሞ እንዲናገር ታዘዘ፡፡ ጀግናውም አሁንም በእልህና በትእቢት ሁሉንም መሳደቡን ቀጠለ፡፡ ህዝቡ በሆታ አስቆመው፡፡ ለፍርድ ይቅረብልን አለ። ምክር ቤቱ ምንም ምርጫ አልነበረውም። ለፍርድ አቀረበው፡፡ በዚያን ዘመን ወንጀለኛ ይቀጣበት በነበረው፤ ከከፍተኛ ተራራ ወደ መሬት ይወርወር፤ የሚል ሀሳብ ቀረበ፡፡ ሆኖም አስተያየት ተደርጐ ቅጣቱ እድሜ ልክ ይሁንለት ተባለና፣ ዘብጥያ ተወረወረ! ህዝቡ በሆታና በዕልልታ መንገዱን ሞላው፡፡
ሰዎችን በንግግር እንማርካለን ብለን ብዙ በለፈለፍን ቁጥር ብዙ ከቁጥጥራችን የሚወጡ ነገሮች ይከሰታሉ፡፡ ጠንካራና ልባም ሰዎች ጥቂት ምርጥ ነገሮችን ብቻ በመናገር የሰውን ልብ ይነካሉ፡፡ ስለዚህ ከአንደበታችን በመቆጠብ፣ ትሁት በመሆን፣ ህዝብን ባለመናቅ፣ ለምንናገረው ነገር የቤት- ሥራችንን ጠንቅቀን በመስራትና ጉዳያችንን በማወቅ ነው ለውጥ ለማምጣት የምንችለው፡፡ ከሁሉም በላይ ተአብዮ፣ አገርንና ህዝብን ይጐዳል፡፡ "ከማንም በላይ ነኝ" እና አምባገነንነት የእብሪት ልጆች ናቸው፡፡ ንቀት፣ ሰው-ጤፉነት፣ ሁሉን አውቃለሁ ባይነት፣ ቆይ - አሳይሃለሁ - ባይነት፤ ብቆጣም እመታሻለሁ፤ ብትቆጪም እመታሻለሁ ማለት፤ የማታ ማታ ከላይ የተጠቀሰውን የጦር-ሜዳ ጀግና ዕጣ-ፈንታ የሚያሰጠን መሆኑ አሌ አይባልም፡፡ ከበደ ሚካኤል፤
ከልክ ያለፈ ውዳሴና ማሞካሸትም ከጥቅሙ ጉዳቱ ነው የሚያመዝነው፡፡ ተወዳሹ እስኪታዘበን ድረስ ብናሳቅለው ለማንም የማይበጅ ንግግር እንዳቀረብን ነው የሚቆጠረው፡፡ ፀጋዬ ገብረመድህን፤ “ጅላጅል ምላስ ብቻ ናት ማሞካሸት የማይደክማት” የሚለን ለዚህ ነው፡፡ እናስተውል፡፡ ብዙ "እዩኝ እዩኝ ደብቁኝ ደብቁኝ"ን እንደሚያስከትል አንርሳ፡፡ ብዙ በተናገርን ቁጥር አልባሌና ዝቅ የሚያደርጉንን ጥፋቶች ለመስራት በር እንከፍታለን፡፡ ባልዳበረ አእምሮና ባልበሰለ አንደበት ስንቶችን ልናስቀይም እንደምንችል እናጢን፡፡ “እዛም ቤት እሳት አለ” የሚለውን ተረት ከልቦናችን አንለይ፡፡ ከቶውንም "እኔ አውቃለሁ"ን ስንፈክር፣ ሌላውም ያውቃልን አንርሳ፡፡ ባደባንበት ሊደባብን እንደሚችል፣ ደባ ራሱን ስለት ድጉሱን መሆኑን፣ ሥራ ለሰሪው እሾክ ላጣሪው እንደሚሆን አንዘንጋ፡፡ የወላይታው ተረት - “የኛ ቤት ጠማማነት እኛን ይጨርሳል፤ አለ እንጨት” የሚለን ይሄንኑ ነው!
ሰበታዎች ለዛሬው ጨዋታ ሦስት ለውጦች አድርገው በመቅረብ ፍፁም ገብረማርያም፣ ቡልቻ ሹራ እና መሳይ ጳውሎስን በእስራኤል እሸቱ ፣ ታደለ መንገሻ እና ቢያድግልኝ ኤልያስ ምትክ ተጠቅመዋል። ባህር ዳሮች በበኩላቸው የአምስት ተጫዋቾች ለውጥ በማድረግ በሀሪስተን ሄሱ ፣ ሚኪያስ ግርማ ፣ አፈወርቅ ኃይሉ ፣ ግርማ ዲሳሳ እና ባዬ ገዛኸኝ ምትክ ፅዮን መርዕድ ፣ ሳሙኤል ተስፋዬ ፣ ሳምሶን ጥላሁን ፣ ወሰነ ዓሊ እና ምንይሉ ወንድሙ ጨዋታውን ጀምረዋል።
በባህር ዳሮች የማጥቃት እንቅስቃሴ የተጀመረው ጨዋታው ግልፅ የጎል ዕድሎች በመጀመርያዎቹ ደቂቃዎች ባይስተዋሉበትም በ14ኛው ደቂቃ ከመስመር የተሻገረን ኳስ ፋሲል ገብረሚካኤል በአግባቡ ባለመቆጣጠሩ ወሰኑ ዓሊ አግኝቶ ወደ ጎል ሲመታ ዳንኤል ኃይሉ ደርሶ ተደርቦ ያወጣበት ኳስ የጣና ሞዶቹን ቀዳሚ ለማድረግ የቀረበ ሙከራ ነበር።
ከሙከራዎች ይልቅ የኳስ ቁጥጥር የበላይነት ለመውሰድ ሲደረጉ የነበሩ እንቅስቃሴዎች በበዙበት እና ጥፋቶች በበረከቱበት የመጀመርያው አጋማሽ በሰበታዎች በኩል በቶሎ ቅያሪ ለማድረግ ያስገደደ ጉዳት ፉአድ ፈረጃ አጋጥሞት ገና በአስረኛው ደቂቃ በቃልኪዳን ዘላለም ተቀይሮ ወጥቷል።
በጨዋታው ቀጣዩን ጥሩ የጎል አጋጣሚ የተመለከትነው በ37ኛው ደቂቃ ሲሆን ፍፁም ዓለሙ ከሳጥኑ የቀኝ ክፍል መትቶ ፋሲል ያወጣበት የሚጠቀስ ነው። ካለፉት ጨዋታዎች በተሻለ መልኩ ወደ ተጋጣሚ ጎል ክልል ለመቅረብ ጥረት ያደረጉት ሰበታዎች በ40ኛው ደቂቃ ፍፁም ገብረማርያም ባደረገው ሙከራ ጥሩ ዕድል የፈጠሩ ሲሆን ከሁለት ደቂቃዎች በኋላ ያሬድ ሀሰን ጥሩ አንድ ሁለት ተጫውቶ ወደፊት በመሄድ ያሻገረለትን ኳስ ፍፁም ገብረማርያም አስቆጥሮ ሰበታን መሪ በማድረግ የመጀመርያው አጋማሽ ተጠናቋል።
በሁለተኛው አጋማሽ ሰበታዎች ዳንኤል ኃይሉን አስወጥተው ዳዊት እስጢፋኖስን በማስገባት ይበልጥ ጨዋታውን ለመቆጣጠር አስበው ቢገቡም ባህር ዳሮች በፍጥነት ጎል አስቆጥረው ጨዋታውን ሌላ መልክ ሰጥተውታል። በ 50ኛው ደቂቃ ፍፁም ዓለሙ ከቀኝ የሳጥኑ ክፍል ወደ ውስጥ ያሻገረው ኳስ በያሬድ ሀሰን ተጨርፎ አቅጣጫውን በመሳት ወደ ጎልነት ተቀይሯል።
ከጎሉ 10 ደቂቃዎች በኋላ ሰበታ ከተማዎች በድጋሚ መሪ ሊሆኑ የሚችሉበት ዕድል በረዳት ዳኛ ከጨዋታ ውጪ ውሳኔ ተሽሮባቸዋል። ቡልቻ ሹራ በአስደናቂ ሁኔታ ከግራ መስመር አጥብቦ በመግባት ወደ ጎል የላከውን ኳስ የጎሉ መስመርን ከማለፉ በፊት ፍፁም ገብረማርያም ወደ ጎልነት ቢለውጥም ጨዋታ ውስጥ የነበረው ፍፁም ከጨዋታ ውጪ ነው በሚል የተሻረው ኳስ የጨዋታው ዐቢይ ክስተት ነበር።
በ68ኛው ደቂቃ ባህር ዳሮች ወደ መሪነት የተሸጋገሩበትን ጎል አስቆጥረዋል። ፍፁም ከግራ መስመር በጥሩ ሁኔታ በመግፋት ያሻገረውን ኳስ ከተከላካዮች ትኩረት ነፃ የነበረው ሳለአምላክ ተገኝ ወደ ጎልነት ቀይሮታል። ከአራት ደቂቃ በኋላ ደግሞ ለፍፁም ጎል አመቻችቶ ኋላ ላይ ራሱ ላይ ጎል ያስቆጠረው ያሬድ ሀሰን ከረዳት ዳኛው ጋር በፈጠረው ምልልስ በቀይ ካርድ ከሜዳ ወጥቷል።
ከቀይ ካርዱ በኋላ ባህር ዳሮች ይበልጥ በነፃነት ተጨማሪ ጎል ለማስቆጠር ጥረት ያደረጉ ሲሆን በ76ኛው ደቂቃ አብዱልባሲጥ ከማል ከተከላካዮች ተቀብሎ ወደፊት ለማምራት ያደረገው ጥረት በአህመድ ረሺድ ተቋርጦ ኳሱ ምንይሉ ጋር ሲደርስ አጥቂው በቀጥታ መትቶ የጎል ልዩነቱን አስፍቷል። መደበኛው የጨዋታ ክፍለ ጊዜ ተገባዶ በተጨማሪ ደቂቃ ደግሞ መሳይ ጳውሎስ በምንይሉ ላይ በሰራው ጥፋት የተገኘውን የፍፁም ቅጣት ምት ተቀይሮ የገባው ግርማ ዲሳሳ ወደ ጎልነት ለውጦት ጨዋታው በባህር ዳር ከተማ 4-1 አሸናፊነት ተጠናቋል።
ሜክሲኮ ሁሉንም በሚሳተፉባቸው ሆቴሎችና የመዝናኛ ቦታዎች ላይ ትልቅ ተጨዋች ነው, በተለይም በአስቂኝ የካሪቢያን የባህር ዳርቻ በባህር ዳርያ ሜያ ይባላል . ለአዋቂዎች ብቻ ሁሉም ያላካተቱ ክብረቶች ለባለትሞች, በተለይም ለጋ ማርጋሪ ወታደሮች ተስማሚ የሆነ አማራጭ ነው, ምክንያቱም ብዙዎቹ ለተቃራኒ ጾታ የፍቅር ሁኔታን ለመፍጠር ትኩረት ይሰጣሉ.
አንዳንድ ቦታዎች ላይ እንደ ስቴጅ, ጉዞዎች እና ልዩ ለሆኑ ተጋባዦች ተጨማሪ ተጨማሪ ክፍያዎችን ስለሚከፍሉ ሁልጊዜ በመመጫው ውስጥ ምን እንደሚፈልጉ በትክክል ለማወቅ ይሞክሩ.
በአጠቃላይ በአጠቃላይ ከአዋቂዎች በላይ ለሆኑ የመመገቢያ ምግቦችን በማቅረብ ላይ "ለአውራ ምግቦች ሁሉን አቀፍ" ጽሁፉን የሚያቀርቡ አዋቂዎች ብቻ ናቸው. የ 282-ለፕላስቲክ ማረፊያ በዓለም ቅልጥሞች ውስጥ ከሚገኙት ሆቴሎች አንዱ ሲሆን በኬነ ናስታስ ታይምስ እና ወይን ቪዝደር መጽሔት ሽልማት አግኝቷል.
ይህ በአውሮፓ ውስጥ ለሚገኙ አዋቂዎች ብቻ ነጋዴዎች ብቻ በጨዋታ ከተማው በፓራ ዴ ካርማን ከሚገኘው የ Playacar ክልል ብቻ ነው የሚገኘው. እነዚህ 200 ህንጻዎች በንብረቱ ውስጥ በስፋት በሚገኙ ቪስታዎች ውስጥ ይገኛሉ.
በሊስ በርናናስ ምግብ ቤት የሚዘጋጀው ምግብ ቤት: የዶፍ ፍሎሪያን ዱርሪ የምርጫ ምናሌ ጥንታዊ ቴክኒኮችን እና የሞለኪውላዊ ምግቦችን (ተጨማሪ ክፍያ) ያካትታል.
ከሪጅራ ማያ በጣም ውብ የሪች መሄጃዎች ውስጥ በአብዛኛው የሚወሰኑትን, Secrets Maroma የተባለ ኩባንያ የዘመናዊ ብራንድ ፅንሰ-ሃሳብ የሆነውን የኩባንያውን ፊርማ ያላለፈ ጽንሰ-ሃሳብ ያቀርባል, ይህም እንደ ምግብ ማብሰል, ቲኩላ እና ጣዕም የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አድራጊዎች.
በኤልዶርዳ ዶሪያ ሬስቶራንት የግል ክፍል የተቀመጠው አዋቂዎች ብቻ መጫወቻ ሜዳዎች በውቅያኖሱ ውስጥ ያሉትን ውስብስብ የሆቴል መጠኖች እና ወንዞችን የሚይዙ በርካታ የሣር ክምችቶችን ያቀፉ ናቸው.
የካልቴራንስ መስመሮች እጅግ በጣም ሰፊ - ከ 709 ካሬ ጫማ እና ከዚያ በላይ - እና በንጹህ እና ዝቅተኛ መልኩ የተጌጡ ናቸው, አንዳንዶቹ በግላዊ የህይወት ውስጥ መዋኛዎች
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ንመሰል ርእሰ-ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ እኣምን ነይረ ይብል። ብርግጽ ካብዚ ኣቋም እዚ ዝፍለ ሰሚዕናሉ ኣይንፈልጥን። ይኹን እምበር፡ ህዝባዊ ወያነ ንናጽነት ኤርትራ ምድጋፉ ከም ንረብሓ ትግራይ ዘራጉድ “ስልታዊ” መትከል ድዩ ሒዙዎ ነይሩ ወይስ ንሓቀኛ ናጽነት ኤርትራ ኣሚኑ ዝወሰዶ መትከል እዩ? ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ነዚ ሕቶ’ዚ ንምልዓል ዝደፋፍኡ ብዙሓት ምዕባለታት ተቐልቒሎምን ይቕልቐሉን ኣለዉ። ዝያዳ መጽናዕቲ ዘድልዮ ጉዳይ ኮይኑ፡ ኤርትራውያን ነዚ ጉዳይ’ዚ ክንፍትሾ ኣለና ዝብል እምነት ኣለኒ። ምኽንያቱ፡ እቲ ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓበ ምዕባለታት፡ ወያነ ክሳብ ዝጥዕሞ ይሕንክስ ከምዝነበረ እዩ ዘርኢ። ንምዃኑ ኸ ንናጽነት ኤርትራ እኣምን ነይረ ክብል ከሎ፡ ርእሰ-ተኣማንነታ ዝሓለወት ናጻ ኤርትራ ድያ ትረኣዮ ነይራ ወይስ ሓንቲ ርእሳ ኣድኒና ኣብ ጽላሎቱ ጥራይ ትነብር ኤርትራ? ንሎሚ ናብ መደምደምታ ኣይክቐዳደምን እየ። ንሎሚ ኣብተን ኣቶ ገታቸው ዝሰንደወን ነጥብታት እየ ከተኩር።
ብኣጋጣሚ ዝኽሪ መበል ሻድሻይ ዓመት ሞት ኣቦ ወንበር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ዝነበረ መለስ ዜናዊ ኣብ ዝተኻየደ ዘተ፡ ኣቶ ገታቸው ረዳ- ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ህወሓት፡ ብዛዕባ እቲ ህዝባዊ ወያነ ይኹን መለስ ዜናዊ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝነበሮም መርገጽታት መደረ ሂቡ ነይሩ። ታሪኽን ሓድግን መለስ ዜናውን ውድቡ ህወሓትን ንኢትዮጵያውያን፡ ብቀንዱ ድማ ንትግራዎት ዝምልከት’ኳ እንተኾነ፡ ሎሚ እውን መራሕቲ ወያነ ብሕሳብ ኤርትራ ክረብሑ ይሓስቡ ስለዘለዉ ንገለ-ገለ ካብቲ ኣብ ሓሶት ዝተሰረተ ትንታነ ኣቶ ገታቸውን ዝንቡዕ ኣቀራርብኡን መልሲ ምሃብ ኣገዳሲ ኮይኑ ረኺበዮ ኣለኹ።
ህዝባዊ ወያነን መራሕቱን፡ ብዛዕባ እቲ ቀዳሞት መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረድዎ መዓት ክዛረቡ እንከለዉ “ቑስልኹም ኣይትሕከኹ” ይብሉ። እዚ ኣዘራርባ’ዚ ኣብ መጀመርታ ትስዓታት ብቐጥታ ካብ መለስ ዜናዊ ዝሰምዓኹዎ ክኸውን እንከሎ፡ በብግዚኡ መራሕቲ ወታነን ካድረታቶምን ክደጋግምዎ ይስምዑ እዮም። ኣቶ ገታቸው እውን ኣብቲ ዝተባህለ ዓውዲ-ዘተ ብመገዲ መለስ ኣቢሉ ደጊምዎ እዩ። እቲ እሸጊሩኒ ዘሎ ነገር ግን፡ እዞም ሰባት ግብሮምን መልሓሶምን በበይኑ ዝኸይድ ምዃኑ እዩ።
እቲ ኣብ መበል ሻድሻይ ዓመት ዝኽሪ ነብስሄር መለስ ዜናዊ ኣቶ ገታቸው ረዳ ዘቕረቦ መደረ ብፖለቲካዊ ሓሶት ዝዘቕበበ እዩ ነይሩ። ብኣገላልጻ ገታቸው ረዳ፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊሉ እዩ። ህወሓት ልዕሊ ሻዕብያ ንህዝቢ ኤርትራ ተሓሊቑ እዩ—ወዘተ። እሞ ወያነና ከምኡ ካብ ኮነስ ስለምንታይ ደኣ ዳግማይ ዘይንጥምቖ? ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ኤርትራ ኢልና እንተሰመናዮ ኣየምሕረሉን’ንዶ? ይርሓስኩም እንዳ ገታቸው ረዳ።
ብዝኾነ “ኣቑሳልኩም ኣይትሕከኹ” ይብሉና መራሕትን ካድረታትን ወያነ። ገታቸው ረዳ እውን ነዚ ደጊሙልና። መን ከ ኣሎ ቑስሉ ክሓክኽ ዝደሊ? ቁስሊ ዝሕከኽ እኳ ብዘይፍቶት እዩ። ዘሳሒ መርዝታት ትነዝሑልና እሞ ኣቑሳልና ምስ ኣሳሓየና፡ “ኣይ፡ ኣጻፍር’ኳ ዘይብልኩም፡ ንዑ ደኣ በዓልና ክንሓከልኩም” ትብሉና። ሓኪኽኩምን በናጪርኩምን ከይኣኽለኩም፡ ነቲ ኣቑሳልና ጨውን በርበረን ነስኒስኩምሉ ትሓድጉዎ’ሞ ናብ ዘይጽወር ቃንዛ ንኣቱ ኮይንና እምበር፡ ኣቑሳልና’ዶ ክንሓክኽ ምመረጽና?
ኣብዚ ን6ይ ዝኽሪ ሞት መለስ ዜናዊ ዝተዳለወ ዓውደ-ዘተ፡ ገታቸው ረዳ ነተን ወያነ ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ዝጃሃረሉ ግዜ ዝደጋግመን ነጥብታት ብዘይ መብርሂ ቡጥቑል-ቡጥቑል ኣቢሉ እዩ ክንውሕጠን ቀሪቡልና። ከምቲ ንፈልጦ፡ ንሓንቲ ምልእቲ ሓሳብ ኣብ ውሽጢ ሕጥበ-ጽሑፍ ኢኻ ትርጉመን ትረኽቦ። ውልቀ-ፍጻመታት ድማ ኣብ ውሽጢ’ቲ ፈለግ ናይ ታሪኽ እንተዘይረኣኻዮም ምሉእ ስእሊ ክህቡ ኣይክእሉን እዮም። ኣብዚ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ እዚ ናይ ገታቸው ረዳ ገለጻታት ኣካል ናይ’ቲ ንመንነት ህዝቢ ኤርትራ ንምርኻስ ክግበር ዝጸንሐ ዝተራቐቐ ዘመተታት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ረብሕኡ ዘይፈልጥ፡ ሰውራ ኤርትራ ንረብሓ ኤርትራ ዘይተኻየደን፡ ኤርትራ ብሳላ ወያነ ናጻ ከምዝወጸት ከስምር ዝህቅን፡ ንዓመታት ምስ ካድረታት ወያነ ኣብ ኢንተርነት ክንካትዓሉ ዝጸንሓና ምዃኑ እዩ።
እቲ ከም ቀንዲ ዒላማ ዘነጻጸሩሉ ፖለቲካዊ ኣካል ሻዕብያ እዩ። ነቲ ንገድሊ ኤርትራ ናብ መፈጸምትኡ ዘብጸሐ ሻዕብያ እንተ ደዊንካ፡ ንገድሊ ኤርትራ ትድውን ኣለኻ ማለት እዩ። ንገድሊ ኤርትራ እንተ ደዊንካ ድማ ነቲ ገድሊ ኤርትራ ዝተቓለሰሉ ዕላማ ተላህም ኣለኻ ማለት እዩ። ነቲ ሰውራ ኤርትራ ዘንቀለ ዒላማ ወይ ምኽንያት እንተ ኣፍሪስካ ድማ ናጽነትን ህላወን ኤርትራ ትርጉም-ኣልቦ ትገብሮ ኣለኻ ማለት እዩ። እዚ እዱድ ዘመተ እዚ ብዝተፈላለየ መልክዓቱ እዩ ዝካየድ። ብርኡይን ሕቡእን ብጉጅለታት ዝተወደበ ኮይኑ፡ ኣብ ቃልዕ ብዝግበር ኮንፈረንሳትን ምውዕዋዕን ከምኡ እውን በቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዝግበር ንጡፍ ምንቅስቃሳት ክግለጽ ይከኣል። ብኣጣቓላሊ ክረአ እንከሎ፡ ዕላምኡ ኤርትራዊ ሃገራውነት እዩ።
እቲ ዘገርም ድማ፡ እተን ገታቸው ረዳ ዘልዓለን ነጥብታትን ኣቀራርብኡን ምስቶም ናጻ ምዃኖም ዝመጻደቑ ዝነበሩ ግን ቋንቋን ፍልስፍናን ወያነ ከስፋሕፍሑ ቀጻሊ ዘመተ ከካይዱ ዝጸንሑ ሰባት ዘቕርብዎ ዝነበሩ ክትዓት፡ ብትሕዝቶ ይኹን ኣቀራርባ ዝፈልዮም ነገር ዘይምንባሩ እዩ። እዚ ድማ ማእከላውነት ዘለዎ ዘመተ ወያነ ገና ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ቀጻሊ ምዃኑ እዩ ዘርኢ።
ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፋተይ ወያነ ካብ ኢትዮጵያ ተጸራሪጉ ኣብ ትግራይ ዓሪዱ ከምዘሎን እቲ ሓድሽ ግንባር ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ምዃኑን ገሊጸ ነይረ። እቲ ንርእዮ ዘለና እውን ንሱ እዩ። ሎሚ ወያነ ልዕሊ ኤርትራውያን ብዛዕባ ኤርትራ ክሕለቕን ንብዓት ሓርገጽ ጀበብ ከብልን ይረአ ኣሎ። ብካድረታቱን መራሕቱን፡ “ስለምንታይ ምስቶም ታሪኻውያን ጸላእቲ ዝምድና ትገብሩ፡ ንሕና ኢና ‘ኳ ኣሕዋትኩም፡ ኣብዚ ኢና ዘለና፡ ኤርትራ ተሸጠት፡ ኣንድነት ዳግም ደም ዘሪኡ—ወዘተ” ክብል ንሰምዖ ኣለና። ካብ ምስ ኣሕዋቱ ኢትዮጵያውያን ዝመክር፡ ኣብ ኤርትራ ደጀን ክሃንጽ ይጽዕር ኣሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ብስነሓሳቡ ዝተለኽፉ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣፍርዩ ስለዘሎ፡ ነቲ ዋርሳይ ኤርትራ ዝኾነ መንእሰይና ናብቲ ንወየንቲ ካብ ስልጣን ዓልዩ ኣብ መቐለ ከም ዝሽምቖቁ ዝገበሮም ማዕበል ናይ ቄሮን ፋኖን ክልውጦም ይፍትን ኣሎ። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ፡ ነቶም ብሰሜን ዘስግኡና ኣኽረርቲ ዝበልክዎ፡ ሕጂ እውን ነቲ ብደቡብ ዝቀላቐል ዘሎ ወያነ፡ ኢድካ ኣክብ፡ ሽግርካ ምስ ኢትዮጵያውያን ተዛቲኻ ጥራይ ኢኻ ትፈትሖ፡ ናይ ኤርትራ ውሽጣዊ ጉዳያት ንኤርትራውያን ይምልከት ክብሎ እደሊ። ክንደይ ግዜ ዘይተዓሸና!! ከምቲ ወትሩ ዝብሎ ምስ ህዝቢ ትግራይ ባእሲ የብልናን። ኣብ መንጎ ህዝብታት ዝምዕብል ዘሎ ምሕዝነት ክተባባዕ ኣለዎ። እንተ በዓል ገታቸው ረዳ ግን ካብ ዝባንና ክወርዱ ኣለዎም።
ናይ ወያነ ቀልባዕባዕ ደኺምናሉ ኢና። ሓዲኡ ክመርጽ ኣለዎ። ነጺሁ ንሰላም እንተቐረበ ምሓሸ። ኣቑሳልና ካብ ምብሕጫር ክቑጠብ ጥራይ ኢና ንሓቶ። እቲ ንኤርትራ ገይረዮ ዝብሎ ምምጽዳቕ ምስ’ቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘውረዶ ዕንወት ክመዛዘን እንከሎ ብፍጹም ክደቓቐስ ኣይክእልን። ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብዝወረደ በደልን ክሳራርን ወያነ እቲ ዝኸፍአ ስርዓት ኢትዮጵያ ኮይኑ ኣብ ታሪኽና ክምዝገብ እዩ። ብዛዕባ እዚ ዘጠራጥር የብለይን። ቅድሚ ሕጂ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ሻዕብያ ምስ ወያነ ዝገበርዎ ዝምድና ኣዕናዊ ውጽኢት እዩ ኣኸቲሉ። ካብዚ ተመኲርና፡ ብድሕሪ ሕጂ ዝግበር ዝምድናታት፡ ምስ ኩሎም ሓይልታት ኢትዮጵያ ዝተዛነቐ ክኸውን ኣለዎ።
ገለ ካብቲ ኣቶ ገታቸው ረዳ ኣብ ኣቑሳልና ዝነስነሶ ጨው-በርበረን ቀመማ-ቕመምን እስኪ ንርአ። ኣብ ጠቕሲ ኣትዩ ዘሎ፡ ዝበዝሕ ቃላት ገታቸው ኮይኑ ግን ብናተይ ድግማ እዩ ተጻሒፉ ዘሎ። ስለ’ዚ፡ ቃል-ብቃሉ ዝጥቀስ ዘሎ ከምዘይኮነ ክሕብር እፈቱ።
ከምዚ ክብል እንከሎ ህወሓት ፍሉይ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን ኣወዳድባን ዝነበሮ የምስል። እተን ንህግሓኤን ንወያነ ዝፈላልያ ዝነበራ ክልተ ነገራት ነይረን። ንሰን ድማ ህግ ንምንጻል ትግራይ ይቃወም ነይሩ፡ ብሄራዊ ሕቶ ትግራይ ኣብ ውሽጢ ደሞክራስያዊት ኢትዮጵያ ክፍታሕ ኣለዎ ይብል ነይሩ። እቲ ካልኣይ ነጥቢ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ስትራተጂ (doctrine) ዝነበረ ፍልልያት እዩ። ንሱ እውን ወያነ ደኣ ንምፍልሳፍ የምጸኦ ኮይኑ እምበር፥ ቁመና ክልቲአን ውድባትን ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዝነበረ ወተሃደራዊ ክውንነትን ዝፈላለ ስለዝነበረ እዩ፡ እንታይ ዓይነት ወተሃድራዊ ስትራተጂ ትኽተል ዝውስን እቲ ውዱዕ ወተሃደራዊ ክውንነት እዩ። እቲ ወተሃደራዊ ክውንነት ድማ ኣብ ትግራይ ኤርትራ ዝተፈላለየ እዩ ነይሩ። ብሰፊሑ ኣብቲ ካልኣይ ክፋል ክምለሶ እየ። ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ፡ ክልቲአን ውድባት ብዙሕ ዝፈላልየን ኣይነበረን። ክልቲአን ተኸተልቲ ናይ ጸጋም ፍልስፍና እየን ነይረን። ክልቲአን ውድባት ብምስጢራዊ ሰልፍታት ይምረሓ ነይረን። እኳ ደኣ ወያነ ነቲ ዝኸረረ ናይ ኣልባንያ ኮሙኒዝም ዝቐድሐ ውድብ እዩ ነይሩ።
ኣብ ህዝባዊ ኣወዳድባን ምሕደራን ይኩን ኣብ ኣሰራርዓን ቅርጺ ውድብን፡ ኣብ ወተሃደራዊ ታዕሊምን ኣተሃናንጻ ሰራዊትን ወተሃድራዊ ቋንቋን ባህልን ኣመላኻኽታን—ወዘተ፡ ህወሓት ቅዳሕ ናይ ህግሓኤ እዩ ነይሩ። ናተይ ዝብሎ መበቆላዊ ፍልስፍና ይኹን ግብራዊ ኣሰራርሓ ኣይነበሮን። ስለ’ዚ፡ ኣብ ምምሕዳር ህዝቢ ከይተረፈ፡ ካብ ባይቶ ዓዲ ጀሚርካ ክሳብ ኣውራጃ፡ ኣብ ወተሃድራዊ ኣወዳድባ ድማ ካብ መስርዕ ጀሚርካ ክሳብ ብርጌድ፡ ኣብ ሰማንያታት ንተጋደልቲ ክልቲኡ ውድባት ንዝረኸንበ ሰብ፡ ወይ ኣብቲ ክልቲአን ውድባት ዝቖጻጸርዎ ዝነበሩ ገጥራት ትግራይን ኤርትራን ንዝተዛወረ፡ ኣብ ርእዮተ-ዓለም ይኹን ኣብ ግብራዊ ኣሰራርሓ ዝፈላሊ ነገር ኣይምረኸበን ነይሩ። ኣብ ተጋደልቲ ክልቲአን ውድባት እንተመጸና እውን፡ ብዘይካ ላህጃን ጋንባለን (ናቶም ነዊሕ ናትና ሓጺር) ክፉፍ (ናቶም ክልተ ካዛና ናትና ሰለስተ ካዝና ዝሕዝ ብሽክሊት (ሎቆታ)፡ ንሕና ሽዳ ንሶም ጥላም፡ ካልእ ዝፈላሊ ነገር ኣይነበርናን። ስለ’ዚ፡ ኣብ ፖለቲካ መጺእካ፡ ብዘይካ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ናይ ብሄር ሕቶ፡ ካልእ ከልዕልዎ ዝኽእሉ ዝፈላሊ ነገር ኣይነበረን። ኣብኡ እውን ህዝባዊ ግንባር ንመሰል-ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ትግራይ ካብ መጀመርታ ክሳብ መጠረሽታ ኣሚኑ እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ መርሓ ሕንጻጽ እንተመጸና፡ ብኣንጻር እቲ ኣቶ ገታቸውን ወየንትን ዝብልዎ ንሕና ናብ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ዝወስድ ንጹር ሃገራዊ ፕሮግራም ነይሩና። ወያነ ግን ኣብ መንጎ ምምስራት ረፑብሊ ትግራይን ምቑጽጻር ምሉእ ኢትዮጵያን ኣብ ሰንፈላል እንከሎ እዩ ውድቀት ደርግ ዘርከቦ። ኣየናይ ዝጃሃረሉ ንጹር ፖለቲካዊ መስመር ነይሩዎ ኮይኑ እዩ ገታቸው ክንድ’ዚ ዘጽምመና ዘሎ?
ኣብቲ ግዜ እቲ ከይተረፈ፡ ንህግሓኤ ከም መሰል ብሄራት ዘየኽብር ብርጅዋዊ ሰውራ ይገልጽዎ ነይሮም። ጸኒሕና ማለት ወያነ ንኢትዮጵያ ምስ ተቖጻጸረ ከም ዝረኣናዮ፡ እቲ ወያነ ንኤርትራ ሓዚኦሞ ዝነበሩ ብሉጽ ፖለቲካ፡ እቲ ሎሚ ንኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ናይ ኤትኒክ (ጎሳ) ፖለቲካ እዩ። በዚ መሰረት ከኣ እዮም ክሳብ ሎሚ፡ ኤርትራ ብብሄራት ክትመቓቀል ዝጽዕሩ ዘለዉ። እዚ እዩ እቲ ወያነ ንኤርትራ ክልግስዎ ዝኽእሉ ማይ ዘይጠዓመ ፖለቲካ።
“ምስ ህግሓኤ፡ ንጠቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ተባሂሉ ስልታዊ ብዝኾነ መገዲ ምሕዝነት ይግበር ነይሩ፡ ንህዝቢ ኤርታር ዘይጠቕም ናጽነት ንኢትዮጵያ እውን ጎዳኢ እዩ ኡሉ መለስ ይኣምን ነይሩ”
ህወሓት ምእንቲ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ኢሉ ሕሰም እናኸኣለ ምስ ህግሓኤ ክሰርሕ ይግደድ ነይሩ ይብለና ኣሎ ኣቶ ገታቸው ረዳ። እቲ ሓቂ ግን ህወሓት ምእንቲ ህላወኡ እዩ ምስ ህግሓኤ ክሰርሕ ዝተገደደ። ህወሓት ንትግራይ ንምግንጻል እዩ ዝቃለስ ነይሩ። ብዛዕባ ኢትዮጵያ ዝዓጦ ነገር ይኹን ንኢትዮጵያ ወኪሉ ክዛረብ ዘኽእል ዓቕሚ ይኹን ቑምና ኣይነበሮን። ህግሓኤ ካብ ወያነ ሓሊፉ ምስ ብዙሓት ውድባት ኢትዮጵያ ርክባት ነይርዎ እዩ። እዚ ገይርና ወይ እዚ ኣበርኪትና ምባል ደኣ ኣይባህልና ኮይኑ እምበር፡ ግደ ሓቅስ፡ ህላወ ህወሓት ብቐጥታ ምስ ህላወ ህግሓኤ ዝተኣሳሰር እዩ ነይሩ። ወያነ ካብ ኣበጋግስኡ ጀሚሩ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣቱ፡ ህግሓኤ ካብታ ንእሽቶ ዓቕሙ የካፍሎ ነይሩ እዩ። ካብ ታዕሊም ተጋደልቱ ጀሚርካ ክሳብ ምልመላ ፍሉይ ኣሃዱታት፡ ከም ስለያ፡ ሃንደሳ፡ ሕክምና፡ ከቢድ ብረት፡ ራዲዮ ርክብን ጠለፋን፡ መካኒክ ጋራጃት፡ ሙዚቀኛታት—ወዘተ ገለ ካብቲ ዝጥቀስ እዩ። ድምጺ ሓፋሽ ክትምስረት እንከላ፡ ገና ኣብ ተንዳን ኣብ ጉዕዞን እንከላ፡ ህዝቢ ትግራይ ምእንቲ ድምጹ ክስማዕ ብምባል ህዝባዊ ወያነ ፕሮግራማቱ ክፍንወላ ኣፍቂዱስ ጎስጓስ የካይደላ ነይሩ እዩ። ህዝባዊ ግንባር ኣጽዋር ዘፍርየሉ ፋብሪካታት ኣይነበሮን፡ ግን እግሪ መትከሊ ዝኸውን ካብቲ ካብ ጸላኢ ዝምንዘዖ ዝነበረ ኣጽዋር ዓቕሙ ዘፍቅዶ ወፍዩ እዩ። ብዝኾነ፡ ክልቲአን ውድባት ዝበዝሕ ኣጽዋረን ካብ ጸላኢ ዝተመንዘዐ እዩ ነይሩ።
ዝበዝሑ ካብቶም ኣብቲ ናይ 1998-2000 ኲናት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ጽልኢ ዘመተታት ዘካይዱ ዝነበሩ ናይ ፕሮፓጋንዳን ስነጥበብን ክኢላታት ኣብ ሳሕል ዝጀመሩ እዮም ነይሮም። ዝበዝሑ ካብቶም ብደረጃ ኮሎነልነትን ጀብነራልነት ነቲ ኲናት ዝመርሑ ዝነበሩ ውልቀሰባት ብዝተፈላለየ ክእለታት ኣብ ሳሕል ዝተመልመሉ እዮም ነይሮም። ወያነ ስልታዊ ምሕዝነት ክብል ከሎ፡ ህግ ግን ብእስትራተጂካዊ ደረጃ ይሰርሕ ነይሩ። ወያነ ብፍርቀ-ልቡ ክዋሳእ እንከሎ፡ ህግ ግን ብምሉእ ልቡ እዩ ነቲ ምሕዝነታዊ ጉዳይ ዝሕዞ ነይሩ። እዚ እዩ እቲ መሰረታዊ ምንጪ ናይ’ዚ ኣብ መንጎ ወያነን ህግሓኤ ዝነበረን ዘሎን ግርጭት። እቲ ሓደ ብምሉእ ልቡ ክሰርሕ እንከሎ እቲ ካልኣይ ግን ብተንኮልን ብፍርቂ ልቡን እዩ ክኸይድ ጸኒሑ።
“ተሓኤ ይኹን ሻዕብያ ኣንጻር ናይ ገዛእ ርእሶም ኣንጻር ረብሓ ህዝቦም ከይዶም እዮም። ንኣብነት ኣብ 1989 ወተሃደራት ኢትዮጵያ ዕልዋ መንግስቲ ኣብ ዝፈተኑሉ፡ ህዝባዊ ግንባር ቶኽሲ ደው ከብልን ክተሓባበርን ወሲኑ”
ኣቶ ገታቸው እንታይ ክብል ከምዝደለየ’ኳ ፍሉጥ እዩ። ህግሓኤ ኣንጻር ጠቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸይድ ስጉምቲ ወሲዱ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከዲዕዎ እዩ ዝብል ዘሎ። እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ድዩ? እስኪ ነዚ ዝስዕብ ትረኻ ንርአ።
ሀ- ኣብ መንጎ ኣብ ኲናት ዝኣትዉ ወገናት ርክባት ክግበር፡ ናይ ቶኽሲ ደው ምባል እማመታት ክገብሩን ከተግብሩን ልሙድ እዩ። በይናዊ ይኹን ክልተኣዊ ቶኽሲ ደው-ምባል ንዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ማለት ንታክቲካዊ ግምታት ክግበር ይኸኣል ወይ እውን በሃርያዊ ሓደጋ ምስ ዘጓንፍ ሲቪል ህዝቢ ረድኤት ክረክብ ተባሂሉ። ህግሓኤ ዕድል ስለዘይረኸበ እምበር ኣብ 1974፡ 1977፡ 1981፡ 1985—ወዘተ፡ ጉዳይ ኤርትራ ብሰላም ክንፈትሖ ቶኽሲ ደው ነብል ዝብል ወገን እንተዝረክብ፡ ንመሰል ር/ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ዘይተጻረረ፡ ማለት ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ዕቃበ ድሌቱ ክገልጽ ዘፍቅድ መድረኽ ዝኸፍት ኩነታት እንተዝፍጠር፡ ቶኽሲ ደው መበለ ነይሩ። ህግሓኤ፡ እቲ ዝዓበየ ጾርን ምረትን ክሳራራታትን ናይ’ቲ ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ዝዓለወ እሞ ደሓር ወያነ ዝረብሓሉ ኲናት ዝተሸከመ ሓይሊ እዩ ነይሩ። ኣብ ካልእይ ክፋል ናይ’ዚ፡ ጽሑፍ ነቲ ኣብ ኤርትራን ትግራይን ዝነበረ ኣሰላልፋ ሓይሊ ጸላኢ፡ ብመንጽር ዓቕምታትን ኣሰላልፋ ክልቲአን ውድባት ብምርኣይ፡ ኤርትራውያን ክሳብ ክንደየናይ ኣደራዕ ናይ’ቲ ብ1991 ዝተደምደመ ኲናት ከም ዝተሸከሙ ከርኢ ክፍትን እየ። ወያነ ግን ንገድሊ ኤርትራ ናብ ጥሙሑ ማለት ናብ ሪፑብሊክ ትግራይ ንምብጻሕ ይጥቀመሉ ስለዝነበረ፡ ክሉ ግዜ ኣብ ኣሰራርሓ ህግሓኤ ኢዱ ከእቱ እዩ ተራእዩ። ኣብ ታሕቲ ከምዝረአ፡ እቲ ናይ 1989 ናይ ዕልዋ ፈተነ ብመስዋእቲ ህግሓኤ ዝመጸ እዩ ነይሩ። ወያነ ኣብ ዘይወዓሎ ውራይ ገባርን ሓዳግን ኮይኑ ክቐርብ ምርኣይ ዘገርም ኣይኮነን።