Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
– አህመድ፦ በጣም ከሚገባው በላይም ነው ያስቆጨን። የጨዋታው አሸናፊ ለመሆን ተቃርበንም ነው ባለቀ ሰዓት ላይ በተቆጠረብን ግብ በጎዶሎ ልጅ በመጫወታችንና የድካም ስሜት ስለነበረብን እንደዚሁም ደግሞ የትኩረት ማነስ ስለነበረብንም ነው ግጥሚያውን በአቻ ውጤት በማጠናቀቅም ዋጋ ልንከፍል የቻልነው።
አህመድ፦ ባህር ዳር ከተማ በዛሬው ዕለት የተቀዳጀው ድል ጣፋጭ ነው። በየቦታው ተተካክተው መጫወት የሚችሉ የጥሩ ተጨዋቾች ስብስብንም የያዘ ቡድን ስላለን ይሄ ስኬታችን የሚቀጥል ነው። ይህን ካልኩ በኋላ ደግሞ ለመላው የክርስትና እምነት ተከታዮች እና ጓደኞቼ መልካም የገና በዓል እንዲሆንላቸው እመኛለሁ።
ዋነኛ ትኩረቱን አዲስ አበባን ራስ ገዝ ወይም ክልል ለማድረግ አልሞ የሚንቀሳቀሰው ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ (ባልደራስ)፤ ለቀጣዩ አገራዊ ምርጫ የሚያደርገው ዝግጅት ምን ይመስላል? አላማና ግቡ ምንድን ነው? በምርጫ ዝግጅት ወቅት የገጠሙት ተግዳሮቶች ምንድን ናቸው? በምርጫው ቢያሸንፍ ምን ለማድረግ አስቧል? በሚሉና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ የፓርቲውን የፖለቲካ ጉዳዮች ሃላፊ አቶ ጌታነህ ባልቻን፣ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ እንደሚከተለው አነጋግሯቸዋል፡፡ እነሆ፡-
እንደሚታወቀው ለውጡ ከመጣ ሶስት ዓመት ሊሞላው ነው፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ በተለይ አዲስ አበባ ከተማ ላይ ይነሱ የነበሩ የልዩ ጥቅምና ተያያዥነት ያላቸው ጥያቄዎች፣ በከተማው ነዋሪ ላይ ስጋት ፈጥረውበት ነበር፡፡ ያንን ስጋት እንደ አማራጭ የፖለቲካ ሃይል፣ ለመቅረፍና የአዲስ አበባ ድምጽ ለመሆን ነው ባልደራስ የተቋቋመው፡፡
በዋናነት የከተማው ነዋሪ ራሱ በመረጠው አስተዳዳደር እንዲመራና የራሱ የፖለቲካ ሥልጣን እንዲኖረው ነው የሚታገለው፡፡ ከዚያ አልፎ ከተማ አስተዳደሩ የሚያስተዳድረው ግዛተ መሬቱ ሊከበርለት ይገባል፡፡ አዲስ አበባ ማንም ልዩ ጥቅም የማይሰጥበትና ማንም ልዩ ጥቅም የማይቀበልበት መኖሪያ እንድትሆን ነው ዋነኛ ግቡ፡፡
የኛ ግልጽ አቋም አዲስ አበባ ራሷን የቻለች ክልል ትሁን ነው፡፡ ክልል የማድረግ ዋነኛ ዓላማ ይዘን ነው የምንቀሳቀሰው፡፡ ክልል ሆና ፌደራል መንግስቱ መቀመጫ ሊያደርጋት ይችላል፡፡ የአፍሪካ ህብረትን ጨምሮ ሌሎች ዓለም አቀፍ ተቋማትም ዋነኛ መቀመጫቸው ማድረግ ይችላሉ፡፡ ክልል ሆና ራሷን በራሷ ታስተዳድር ነው፤ የፓርቲያችን አቋም፡፡
የአዲስ አበባ ከተማ መስራቾች ከተማዋን ሲመሰርቱ ለብዙ ነገር ነው ያሰቡት። ለኢኮኖሚ እንዲመች፣ ለማህበራዊና ለፖለቲካዊ ሁኔታ ፋይዳ እንዲኖረው፤ ከዚያም አልፎ ራሱን በራሱ ማስተዳደር በሚችልበት አግባብ መሰረት ነው ያዋቀሩት፡፡ አዲስ አበባ መጀመሪያ ላይ ሰበታን፣ሱሉልታንና አቃቂን ጨምሮ ያካተተ ነው፡፡ እኛ በሚገባ የድሮ የግዛት ወሰን ካርታ አቅርበናል፡፡ ኦሮሚያ የሚባል ግዛት እኮ ከዚህ ቀደም አልነበረም፡፡ ትናንት ኦነግና ህወኃት የፈጠሩት ነው፡፡ አዲስ አበባ ግን ከጥንትም የነበረ ነው፡፡ ካርታውም ወሰኑም ተቀመጧል፡፡ ኦሮሚያ ከ83 በፊት አልነበረም፤ አዲስ አበባ ግን ነበር፡፡ ካርታውም በሚገባ ተሰርቶ የተቀመጠ ነው። ጣልያን ሳይቀር ግዛቷን በሚገባ አካሎ፣ ማዕከሉ አድርጓት ሲያስተዳድር ነበር፡፡ አዲስ አበባ ለኢኮኖሚ ታስቦ የገጠር መሬት ሁሉ ነበራት፡፡ ገበሬዎች ነበሯት፡፡ እኛም እነዚህ ግዛቶቿ የተከበሩላት የአዲስ አበባ ክልልን እውን ለማድረግ ነው የምንታገለው።
እኛ በቀኝ ዘመም የፖለቲካ አስተሳሰብ ነው የምንመራው፡፡ ገበያ መር የኢኮኖሚ መንገድ ነው የምንከተለው፡፡ ባለሃብት ግለሰቦች በንግድና ኢንቨስትመንቱ ሙሉ ድርሻ እንዲኖራቸው፣ መንግስት ጠቃሚ በሆነ ዘርፍ ላይ ብቻ እንዲገባ የሚል ሃሳብ ይዘን ነው የምንቀሳቀሰው፡፡ ፖሊሲዎችንም የቀረጽነው በእነዚህ መሰረቶች ላይ ነው፡፡
እኛ አዲስ አበባን የምንረዳት እንደ አንድ የአስተዳደር ዋና ከተማ ብቻ አይደለም። የአፍሪካ መዲና ነች፡፡ ከአፍሪካ መዲናነት አልፋ በአለምም ከጥቂት ከተሞች መካከል የምትጠቀስ ነች፡፡ ስለዚህ አዲስ አበባ የኢትዮጵያና የአፍሪካ ብቻ ሳትሆን የአለምም ከተማ ነች፡፡ ሰፊ ሃብት ያላት ከተማ ናት፡፡ ንግድ አንዱ ነው፡፡ ለቱሪዝም የሚጋብዝ ሙሉ መስብህ የተቸራትና “ኑ ጎብኙኝ” ብላ የምትጣራ ከተማ ናት፡፡ ከዚህ አንጻር አዲስ አበባ መጠቀምም ባለባት መጠን መጠቀም አለባት፡፡ ነዋሪዎቿም ከዚሁ መጠቀም አለባቸው፡፡ ከተማዋ የተለያዩ ባህሎችንና ትውፊቶችን የምታንጸባርቅ ጭምር ናት፡፡ ስለዚህ የእኛ የፖሊሲ ቅኝት ከዚህ አንጻር የሚታይ ይሆናል፡፡ ፖሊሲያችንን እያዘጋጀን ያለነውም ከዚሁ መነሻ ሲሆን በአገር ውስጥም በውጭም ያሉ፣ ሰፊ ዕውቀትና ልምድ ያላቸው ባለሙያዎች እየተሳተፉበት ነው፡፡
እኛ አዲስ አበባ መሰረታችን ይሁን እንጂ ውድድሩን የምናደርገው በመላው ሃገሪቱ ነው፡፡ አሁን ከመኢአድ ጋር የጀመርነው ጥምረት አለ፡፡ እሱ ሲቋጭ ሰፊ መሰረት ይዘን መንቀሳቀስ ያስችለናል፡፡ ከሌሎች ጋርም የጀመርናቸው የጥምረት እንቅስቃሴዎች በሂደት ላይ ናቸው፡፡ እነሱ ውጤታማ ሲሆኑ ሰፊ መሰረት ይዘን እንቀሳቀሳለን። እንደ ዘመናዊ ከተማ የፖለቲካ ፓርቲ ደግሞ ደረጃውን የጠበቀ፣ የሰለጠነ የምርጫ እንቅስቃሴ እንከተላለን፡፡ ከዚህ አንጻር ነገ እሁድ ለየት ያለ የምርጫ ቅስቀሳ ታላቅ የመክፈቻ ፕሮግራም ይኖረናል፡፡
የመጀመሪያው፣ በአዲስ አበባ ም/ቤት ሙሉ በሙሉ ማሸነፍ፤ በፓርላማ ያሉትን የአዲስ አበባ ወንበሮች ሙሉ በሙሉ መቆጣጠር ነው፡፡ ይህን ማድረግ የሚያስችለንን አደረጃጀትና ሰፊ ዝግጅት አድርገናል፡፡ አዲስ አበባ ላይ ማሸነፍ የመጀመሪያ አላማችን ሲሆን፤ ጎን ለጎን ግን ያንን ማስፈጸም የሚያስችለንን አቅም ለማግኘት ቢያንስ በደቡብ፣ አማራ ክልልና በድሬደዋ ከእኛ ጋር መስራት ከሚችሉ ጋር እየተባበርን አብረን እንሰራለን፡፡ አዲስ አበባ ላይ ለፓርላማው 23ቱም ወረዳዎች ላይ እጩዎች አቅርበናል፡፡ ለአዲስ አበባ ም/ቤት ደግሞ 138ቱም ላይ በቂ እጩዎች አዘጋጅተናል፡፡
የመሪዎቻችን መታሰር በጣም ያስቆጨናል፤ በአስቸኳይ እንዲፈቱም እንፈልጋለን፡፡ ከእስር እንዲፈቱ በተለያየ አግባብ ትግል እናደርጋለን፡፡ በዚህ መሃል በዋናነት እነሱ ይዘው የተነሱት አላማ አለ። ያንን አላማ ከግብ ማድረስ ነው ትልቁ ትኩረታችን፡፡ ምክንያቱም የታሰሩበትም አላማ ይሄው ነው፡፡ ግንባራችንን ሰጥተን የታሰሩለትን አላማ ከግብ ለማድረስ እንቀሳቀሳለን፡፡ ነገር ግን የመሪዎቻችን መታሰር ጎድቶናል፡፡ ያንን ጉዳት ተቋቁመን፣ በበለጠ እልህ አላማቸውን ለማሳካት እንታገላለን፡፡ በዚህ መርህ ነው የምንቀሳቀሰው፡፡
እኛ ተፎካካሪ አለን ብለን አናስብም። ምክንያቱም አላማችን ራሱ የተለያየ ነው። እኛ ሪፈረንደም (ህዝበ ውሳኔ) ነው የምናደርገው ብለን እናምናለን፡፡ የኛ ጥያቄ የሪፈረንደም ነው፡፡ መሰልቀጥ ወይም ተቻችሎ በጋራ የሁላችንም የምትሆን ኢትዮጵያን ገንብቶ የማለፍ አማራጮች ቀርበው፣ ህዝበ ውሳኔ የሚሰጥበት እንዲሆን ነው የምናስበው፡፡ እኛ በዚህ ደረጃ ተፎካካሪ አለን ብለን አናስብም፡፡ ጉዳዩ የሪፈረንደም (ህዝበ ውሳኔ) ነው፡፡
"አዲስ አበባ የኦሮሞ ናት" የሚል አስተሳሰብ ነው፡፡ አዲስ አበባ የሁሉም ኢትዮጵያውያን ናት የሚለውን እውነታ የሚክድ ነው፡፡ ይህንን አስተሳሰብ ነው ሰልቃጭ የምንለው፡፡ እኛ የምንታገልለት #አዲስ አበባ የሁሉም ኢትዮጵያውያን ናት; ለሚለው አስተሳሰብ ነው፡፡
በቅርቡ በኦሮሚያ በተጠሩ የጠ/ሚኒስትሩ የድጋፍ ሰልፎች ላይ ስማችሁ በክፉ ተነስቷል፡፡ ከአካባቢው የኦሮሞ ህዝብ ጋርም ግጭት ውስጥ እንደገባችሁ ተደርጎ ሲነገር ተሰምቷል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የእናንተ ግምገማ ምንድን ነው?
ይሄ አስተሳሰብ የተሳሳተ ነው፡፡ የኦሮሞ ህዝብ እንደ ህዝብ፣ ከኦሮሙማ የሰልቃጭነት አስተሳሰብ ጋር አይገናኝም፡፡ ህዝቡ አንድን አካል ካልዘረፍኩ፣ ካልበዘበዝኩ አይልም። ከዚያ ይልቅ የፖለቲካ ስልጣን ላይ ወጥተው በስልጣናቸው ተጠቅመው፣ መሬቱን ለመዝረፍ የሚፈልጉ ናቸው ግጭት ውስጥ ሊገቡ የሚችሉት እንጂ ህዝቡ ከእኛ ጋር ግጭት የለውም፡፡ ካድሬዎች ግን አዎ ይጋጩናል፡፡ እኛም የምንታገለው እነዚህን ሀሳቦች ይዘው የሚንቀሳቀሱትን ነው፡፡ ስለዚህ ከህዝብ ጋር ምንም ዓይነት ቅራኔ የለንም፤ አይኖረንምም፡፡ ከዚህ በፊት በትግራይ ህዝብ ስም የሚያጭበረብር ቡድን ነበር፡፡ አሁን ደግሞ በኦሮሞ ህዝብ ስም የሚያጭበረብር ሀይል አለ፡፡ ያንን ሀይል ነው የምንታገለው፡፡
በቀጣዩ ምርጫ ዋናው ፈታኝ ሁኔታ የምትሉት ነገር ምንድን ነው? ጠ/ሚኒስትሩ በተደጋጋሚ ነፃ ፍትሃዊና ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ለማካሄድ ቃል ገብተዋል፡፡ በተግባር ይፈፀማል የሚል እምነት አላችሁ?
ጠ/ሚኒስትሩ የሚሉት እዚህ ሳይሆን አሜሪካ ያለውን ዲሞክራሲ ነው፡፡ እሳቸው ለመሰልቀጥ የሚደረግን እንቅስቃሴ በቃላት እያስመሰሉ፣ ሌላውን በባዶ እጅ ለማስቀረት የሚያደርጉት ነገር፣ የተነቃበት ነው፡፡ እኛ ሁሉም ገለልተኛ ናቸው ስላሉን አንታለልም።
በምንም ሁኔታ ወገባችን አይጎብጥም፤ ግንባራችን አይፈታም፡፡ ምክንያቱም መራራ ትግል ላይ ነን፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ የሚገጥመንን ፈተና አብረን የምናየው ይሆናል፡፡
የመጀመሪያ ስራችን አዲስ አበባ፣ የአዲስ አበባውያን መሆኗን ማረጋገጥ ነው፡፡ ይሄም በአዲስ አበባ ህዝብ ድምጽ ይረጋገጣል፡፡ ከዚያ በኋላ ክልል እንድትሆን እናደርጋለን። ለዚህም በየደረጃው እንቅስቃሴ ወደ ማድረጉ በቀጥታ እንገባለን ማለት ነው፡፡
በአውሮፓዊያን አቆጣጠር ከ2000 ዓ.ም ጋር ሲነፃፀር ባለፉት አሥር ዓመታት ውስጥ ወባን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በተከናወኑ ተግባራት የመነደፍንና የሞትን መጠን ከሃምሣ ከመቶ በላይ መቀነስ መቻሉን በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር የወባ መከላከልና መቆጣጠር ፕሮግራም ዋና ተጠሪ ገለፁ፡፡
የዓለም የጤና ድርጅት ከትናንት በስተያ ባወጣው አዲስ ሪፖርቱ ባለፉት አሥር ዓመታት በዓለም ዙሪያ በወባ ላይ የተጨበጠው ድል አበረታች መሆኑን አስታውቆ ነበር፡፡ ወባ ከተስፋፋባቸው 43 የአፍሪካ ሃገሮች በአሥራ አንዱ የመያዝና የሞት መጠን ከሃምሣ ከመቶ በታች ቀንሶ እንደነበር አመልክቷል፡፡
በኢትዮጵያ ከ2005 ዓ.ም በፊት በነበረው ጊዜ እጅግ የተስፋፋ የወባ ወረርሽኝ ብዙውን የሃገሪቱን ክፍል አዳርሶ እንደነበር ተጠሪው አቶ መሠረት አሠፋ አስታውሰው 75 ከመቶ የሚሆነው ክልል ወባ የሚገኝበትና ለመስፋፋትና ለመራባትም አመቺ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡
በመከላከሉ ሥራ ውስጥም ለ45 ሚሊየን ሕዝብ አጎበር መሠራጨቱን፣ የጤና ኤክስቴንሽን ሠራተኞች ከምርመራ እስከ ሕክምና አገልግሎት በቀበሌ ደረጃ እንደሚሠጡ፣ ለወባ መስፋፋት አመቺ የሆኑ አካባቢዎችን እየተከታተሉ እንደሚያፀዱና አስፈላጊ የቤት ውስጥ ርጭት እንደሚያካሂዱና ትምህርትም እንደሚሠጡ አቶ መሠረት ገልፀዋል፡፡
በኢትዮጵያ እና በኢትዮጵያውያን ላይ የሚወርደውን መአት እንዳለሰማን ሆነን በታላቅ ጸጥታ ውስጥ ከተዶልን የሚደርሰውን በደል እና አሳዛኙን መራር ሁነት እንደተቀበለነው ይቆጠራል፡፡
የፍትህ ጥሰት ሲኖር ዝምታ ( ዝም ብሎ መወዘፍ) አርበኝነት አይደለም፡፡ በተቃራኒው የፍትህ መነፈግ ሲከሰት ለምን ብሎ መሞገት ግን የአርበኝነት ስሜት ነው፡፡ ሁላችንም ብንሆን፣ ከደቂቅ እስከ ሊቅ፣ ከሃብታሙ እስከ መናጢ ደሃው፣ ከወጣቱ እስከ አዛውንት የእድሜ ደረጃ ላይ የሚገኙት ሁሉ የፍትህ መዛባት ሲከሰት መጥፎ እንደሆነ እናምናለን፡፡ ሆኖም ግን ምንም አይነት እርምጃ አንወስድም፡፡ ምንም አንናገርም፡፡ ከዚህ በተቃራኒው ሌሎች ግለሰቦች ፍትህ እንዲያስከብሩልን እንጠብቃለን፡፡ በጥቂት ሰዎች መስእዋትነት ፍትህን እንመኛታለን፡፡ ሆኖም ግን ዝንተ አለም እናነባታለን እንጂ አናገኛትም፡፡ እኛ ሁል ግዜ በጸጥታ ( በዝምታ) እንቀመጣለን፡፡ ምክንያቱም ዝምታ ቀላል ስራ ስለሆነ ይመስለኛል፡፡ ዝምታ እንደ መስማማት ይቆጠራል፡፡ ምንም ካልተናገርን፣ ምንም ካልሰራን፣ በደልን አሜን ብለን እንደተቀበልን ይቆጠራል፡፡
በዛሬው ዘመን ኢትዮጵያውያን ባልተነገረ ስቃይና መከራ ውስጥ ይገኛሉ፡፡ በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች የጎሳ አምበሎች፣ ፋሺስት ጎሰኞች፣ ያልታወቁ ነፍሰ ገዳዮች፣ ከእብድ ውሻ የከፉ ጨካኞች የሚፈጽሙት እከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰት እጅጉን አሳሳቢ ነው፡፡ በነገራችን ላይ ከተለያዩ መገናኛ ብዙሃን እንደተሰማው በአንዳንድ የኢትዮጵያ ግዛቶች ( ጉራፈርዳ፣ ቤኒሻጉል ጉሙዝ ክልል መተክል ዞን፣ ምእራብ ወለጋ ዞን ወዘተ ወዘተ) የሰው ህይወት መቅጠፍ፣ ኢሰብአዊ ድብደባ፣ አለህጋዊ አግባብ እስር እየተለመደ መጥቷል ተብሎ ቢጻፍ ስህተት አይመስለኝም፡፡ ይህን ጽሁፍ በማዘጋጅበት ጊዜ በጉራፈርዳ ወረዳ በርካታ ሰዎች መገደላቸውን የሚያሳዩ ዜናዎችን ከተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ዜናው መሰማቱን ብዙዎቻችን የሰማን ይመስለኛል፡፡ ለአብነት ያህል እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠጠር ጥቅምት 11 ቀን 2020 የአማራ መገናኛ ብዙሃን የሰብአዊ መብት ጥሰት የደረሰባቸውን ኢትዮጵያዊ ዜጎች የሰጡትን ቃል መሰረት አድርጎ ባስተላለፈው ዜና መሰረት ከ11 በላይ ዜጎች ባልታወቁ ነብሰ ገዳዮች ህይወታቸውን አጥተዋል፡፡ ከዚህ ባሻግር ቁጥራቸው በውል ያልታወቀ ሰዎች መገደላቸውን የሚያሳይ ዜና መዘገቡን አስታውሳለሁ፡፡
በሌላ በኩል እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር ሐምሌ 5 ቀን 2020 ላይ የእንግሊዙ የዜና አውታር ቢቢሲ የመንግስት ምንጮችን ዋቢ በማድረግ በዘገበው መሰረት በሻሸመኔ፣ ምእራብ አርሲ፣ ዝዋይ ሀይቅ አካበቢ በመቶ የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊ ዜጎች መገደላቸውን፣ በብዙ መቶዎች የሚቆጠሩ መኖሪያ ቤቶች፣ ከ200 በላይ የንግድ ተቋማት ( ፋብሪካዎችና ትምህርት ቤቶችን ይጨምራል) ተቃጥለው ወደ አመድነት መቀየራቸው የቅርብ ግዜ አሳዛኝ ትዝታ ነው፡፡ ከወደሙት የንግድ ተቋማት መሃከል በአለም ላይ ስመጥር እና ዝነኛ የሆነው ሀይሌ ገብረስላሴ፣ የአለምና ኦሎምፒክ የረጅም ርቀት ሻምፒዮኑ ሀይሌ ንብረት የሆነው ባለ አራት ኮከብ ሆቴል ይገኝበታል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ቁጥራቸው በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ ዜጎች በደረሰባቸው ጥቃት ተፈናቅለው በቤተክርስቲያን ውስጥ ተጠልለው እንደነበር እናስታውሳለን፡፡ እነኚህ ሁሉ የተፈጸሙት በሁለት ቀናት ውስጥ ብቻ መሆኑን ስናስብ የኢትዮጵያን እድል አሳዘኝ ያደርገዋል ( እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር ሰኔ 29 2020 የአርቲስት ሀጫሉን ግድያ ተከትሎ ባሉት ሁለት ቀናት ውስጥ አሳዘኙ ሁነት መከሰቱን ልብ ይሏል፡፡)
ከላይ በተጠቀሰው ተመሳሳይ ሳምንት የአልጀዚራ የዜና አውታር፣ የጀርመን ድምጽ ራዲዮና የዋሽንግተን ፖስት ጋዜጣ የመንግስትን የዜና ምንጮች ዋቢ በማድረግ በዘገቡት መሰረት የሟቾችን ቁጥር ወደ 298 ከፍ አድርገውት ነበር፡፡ እንደ ጎ0ርጎሮሲያኑ አቆጣጠር ፣ በእለተ እሁድ መስከረም 13 2020 በቤኒሻንጉል ክልል መተክል ዞን ውስጥ ነዋሪ የነበሩ ወደ 80 የሚጠጉ ኢትዮጵያዊ ዜጎች ብረት ባነገቱ ተጣቂዎች መገደላቸውን በታላቅ ሀዘን እናስታውሰዋለን፡፡ ይህ ኢሰብአዊ ድርጊት የተፈጸመባቸው የሟቾች ስም እና ማንነት በተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ሳይቀር የተነገረ መራር ሀቅ ነው፡፡ ይህንኑ አስከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰት በተመለከተ ለአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ ቃለ ምልልስ ያደረጉት የቤኒሻንጉል ክልል አፈቀላጤ ከማረጋገጣቸው ባሻግር የሰውን ህይወት ያጠፉት ቡድኖች ጸረ ሰላም ሀይሎች ናቸው ሲሉ ነበር ለተጠቀሰው መገናኛ ብዙሃን የገለጡት፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር መስከረም 25 ቀን 2020 አየር ላይ የዋለው የአሜሪካ ድምጽ ራዲዮ የአካበቢውን ባለስልጣናት ጠይቆ ባቀረበው ዘገባ መሰረት በተመሳሳይ ስፍራ ከ14 በላይ ሰዎች መገደላቸውን፣ ከ 4 በላይ ሰዎች ታፍነው መወሰዳቸውን ተሰምቶ ነበር፡፡ ያሳዝናል፡፡
ሆኖም ግን ይሁንና የመንፈሳዊና የሀይማኖት አባቶች ጩሀት የት ነው ያለው ? ድምጻቸው የት ይገኛል ? ( በነገራችን በቅርብ ግዜ ላይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቅዱስ ሲኖዶስ ባወጣው መግለጫ በኢትዮጵያ ምድር ስለተፈጸመው አስከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰት በተመለከተ ያሰማውን ኡኡታና ጩሀት መዘንጋት የለብንም፡፡) የአብዛኞቹ የሲቪልና የሙያ ማህበራት ድምጽ የት ይገኛል ? ( በጣም ጥቂቶች የመብት አስከባሪዎች ድምጽ ጩሀታቸውን ማሰማታቸውን መዘንጋት አይገባም፡፡) ይህ በእንዲህ እንዳለ በሀገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሀገር የሚገኙ ኢትዮጵያዊ የሀይማኖት አባቶች እና የሰብአዊ መብት አስከባዎች በኢትዮጵያ ምድር የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ሲጣሱ ድምጻቸውንና ጩሀታቸውን በእውነትና ማስረጃ ላይ ቆመው ማሰማት መንፈሳዊ ግዴታቸው ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ የሰው ልጅ ህይወት ክብር ያለው ነው፡፡ የሰው ህይወት በዘፈቀደ መጥፋት አይገባውም፡፡ የሰው ልጅ የመኖር መብት መከበር ያለበት ተፈጥሮአዊ መብት ነው፡፡ ማንም ሊሰጠን፣ ሊነፍገን አይገባውም፡፡
በአንድ ሀገር ላይ የተፈጥሮ አደጋ ሲከሰት ወይም አንዲት ሀገር በብሔራዊ ሀዘን ላይ ስትዶል ((In a disaster or national tragedy ) የሃይማኖት አባቶችና የሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች በፊትለፊት ሰልፍ ላይ መገኘት አለባቸው፡፡ እነርሱም በህብረተሰቡ መታመን አለባቸው፡፡ ምክንያቱም የተቸገረውን የሚረዱና መንፈሱን የሚያበረቱ ፣ እንዲሁም የሚያክሙም ናቸው፡፡ ከዚህም እልፍ በማለት ድምጽ ለሌላቸው ድምጽ መሆን ይገባቸዋል፡፡ (They are also expected to be the voice of the voiceless)
ምንም እንኳን የሃይማኖት አባቶች ስራ እንደየ የእምነት ተቋሞቻቸው ቀኖና ( ወይም ፍልስፍና) መሰረት መንፈሳዊ አገልግሎት መስጠት ቢሆንም፣ እንዲሁም በተፈጥሮም ሆነ ሰው ሰራሽ አደጋ የተጎዱትን ኢትዮጵያውያን ዜጎች ማጽናናት ቢሆንም ሰዎች የሰብአዊ መብት ጥሰት ሲፈጸምባቸው ድምጻቸውን ከፍአድርገው ማሰማት መንፈሳዊ ግዴታቸው ይመስለኛል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ የሲቪል ማህበረሰብ አባላት በተለይም በሰብአዊ መብቶች ማስከበር ዙሪያ የቆሙት መሰረታዊ የሰብአዊ መብት ትምህርት ማህበረሰቡን ከማስተማር ባሻግር የሰብአዊ መብቶች ሲጣሱ ዝምታቸውን በመስበር ኡኡታቸውን ማሰማት ሙያዊ ግዴታቸው ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ ( በነገራችን ላይ እንደ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤን የመሰሉ የሰብአዊ መብት አስከባሪ ድርጅቶች ላለፉት ሃያ ዘጠኝ አመታት በኢትዮጵያ የሰብአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶች፣ እንዲሁም የህግ የበላይነት እንዲከበሩ ላደረጉት አስተዋጽኦ ታሪክ ስፍራውን የሚነሳቸው አይመስለኝም፡፡ በቅርቡ ደግሞ ማለትም ካለፉት ሁለት አመታት ጀምሮ መንግስታዊው የሰብአዊ መብት አስከባሪ ድርጅት፣ የሰሰብአዊ መብት ኮሚሽን የሰብአዊ መብቶች እንዲከበሩ የሚያደርገው ጥረት ይበል የሚያሰኝ ነው፡፡ ) ስለሆነም በኢትዮጵያ ምድር የዜጎችን ህይወት የሚቀጥፉትን፣ ኢሰብአዊ ድርጊት የሚፈጽሙትን እኩያንን ሁሉ ማውገዝ ይጠበቅባቸዋል፡፡ በቂ ማስረጃዎችን ከሰባሰቡም በኋላ በህግ የሚጠየቁበትን መንገድ መፈለግ አለባቸው ብዬ አስባለሁ፡፡ በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያ ስላለው አሳሳቢ የሰብአዊ መብት ሁኔታን በተመለከተ እነርሱ ( የሃይማኖት አባቶችም ሆኑ የሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች ወይም አባላቶቻቸው ) መወያየት አለባቸው፡፡ መወያየት ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያ ሰላምና አንድነቷ የተጠበቀ ሀገር እንድትሆን በፊት መስመር ሆነው ታሪካዊ ግዴታቸውን እንዲወጡ ሳስታውስ በአክብሮት ነው፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ለድምጽ አልባዎች ድምጽ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡( They are also expected to be the voice of the voiceless ) ውሸትን አሽቀንጥረው በመጣል ከእውነት ጋር ወዳጅ መሆን አለባቸው የሚለውን መልእክቴን ሳቀርብ በታላቅ አክብሮትና ትህትና ነው፡፡
ምንም እንኳን ይሁንና ዋነኛው የሃይማኖት አባቶች ሥራ መንፈሳዊ አገልግሎት መስጠት ቢሆንም፣ ሰዎች ከፍተኛ ሀዘን ውስጥ ሲዶሉ፣ መከራ ሲገጥማቸው ማጽናናትና መንፈሳዊ ጥንካሬ እንዲኖራቸው መምከር ማስተማር ቢሆንም ሰላማዊ ኢትዮጵያዊ አፈር ገፊ ዜጎች በአረመኔዎች ጥይት ተገድለው ሲወድቁ የሃይማኖት አባቶቸ ከፊትለፊት ሆነው ግድያውን ማውገዝ መንፈሳዊ ግዴታቸው ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ ይህ ብቻ ኢትዮጵያዊ ዜጎች በሀይወት የመኖር ተፈጥሯዊ መብታቸው እንዳይገሰሰ የሀገሬው መንግስት ጥበቃ ማድረግ እንዳለበት በብዙ መልኩ ውትወታ ማድረግ አለባቸው፡፡ የሲቪል ማህበረሰብ አባላትም የየድርጅቶቻቸው አለማና ተግባር የተለያየ ቢሆንም ተፈጥሮአዊ መብት የሆነው በህይወት የመኖር መብት እንዲከበር ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ማሰማት የዘውትር ስራቸው መሆን አለበት፡፡ የሰብአዊ መብት የሚጥሱ መንግስት አካላቶችም ሆኑ ሌሎች ያልታወቁ ቡድኖች አባላት በህግ አግባብ እንዲቀጡ ለማድረግ አበርክቷቸው የትዬየሌሌ ነው፡፡ በዛሬዬቱ ኢትዮጵያ የአክራሪ ብሔርተኞች ወይም የጎሳ አምበሎቻቸውና ተከታዮቻቸው እየተከተሉት ያለውን አደገኛ የፖለቲካ አካሄድ ትተው ሰላማዊ ፖለቲካዊ ጉዞ እንዲመርጡ፤ ፍትህን እና እውነትን ያስቀደመ ብሔራዊ እርቅ፣ የሰለጠነ ፖለቲካ በኢትዮጵያ ምድር እውን እንዲሆን የሃይማኖት አባቶች፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ የሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች እና የሙያ ማህበራት መሪዎች በታሪክ ፊት ቆመዋል፡፡ መንፈሳዊ ወኔ ታጥቀው ይህን ለማድረግ ህሊናቸው ከወሰነ እና ውጥናቸው ከተሳካ በታሪክ ዝንተ አለም ሲታወሱ ይኖራሉ፡፡ ለማናቸውም እግዜአብሔር ይርዳን ይርዳቸው፡፡
በቅርቡ በቤኒሻንጉል ክልል መተክል በርካታ ሰዎች መገደላቸው፣ በአስርሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊ ዜጎች እትብታቸው ከተቀበረበት መንድር መፈናቀላቸው፣ ለአመታት አፈር ገፍተው ደክመውና ጥረው ያፈሩት ንብረት መውደሙ ወይም መዘረፉ ሁላችንንም ሊያሳስበን ይገባል፡፡ በተለይም ከላይ የጠቀስኳቸው ተቋማት መሪዎች በእጅጉ ሃላፊነታቸው የሰፋ ነው ባላቸው አቅም እና እውቀት ተጠቅመው ዜጎች ዳግም አስከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰት እንዳይደርስባቸው ኢትዮጵያ መንግስት ውትወታቸውን አጠናክረው መቀጠል አለባቸው፡፡ በነገራችን ላይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ሊቀጳጳስ ብጹነታቸው አቡነ ማቲያስ፣ ሼክ ሀጂ ኡመር እድሪስ የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ፕሬዜዴንት ( the grand mufti of Ethiopia and the president of the country’s Islamic Affairs Supreme Council ) በኢትዮጵያ በህይወት የመኖር መብት እንዲከበር ድምጻቸውን ከፍ አድርገው እያሰሙ ስለመሆኑ ማስታወሱ ተገቢ ሳይሆን አይቀርም፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ አስከፊ የሰብአዊ መብት ጥሰት ከመከሰቱ በፊትና የሰብአዊ መብት ጥሰት ከተፈጸመ በኋላም የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ የሰብአዊ መብቶች እንዳይጣሱ ቅድመ ማስጠንቀቂያ በመስጠት፣ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ሲፈጸሙ ደግሞ በማስረጃ የተደገፉ መግለጫዎችን በማውጣት ተመሳሳይ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች እንዳየፈጸሙ መንግስትንና የኢትዮጵያን ህዝብ በማሳሰብ የሚታወቅ የሰብአዊ መብት አስከባ ድርጅት መሆኑን ማስታወሱ ተገቢ ሳይሆን አይቀርም፡፡
በዚች ነጥብ ላይ እኔ የራሴን መላምት ወይም ሃሳብ ለማቅረብ እሞክራለሁ፡፡ አንባቢው ደግሞ የበለጠ የመወያያ ሃሳቦችን ያነሳል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ እኔ የማነሳው ሃሳብ ሁነኛ መፍትሔም ነው ለማለት አይደለም፡፡ ነገር ግን የሃሳብ ሻማ ለመለኮስ እንደሆነ አንባቢውን አስታውሳለሁ፡፡ ከዚህ ባሻር የጽሁፉ ዋና አላማ የሃይማኖት ተቋማትና የሲቪል ማህበራት መሪዎች እንዴት የአባላቶቻቸውን ፍላጎት እና ምኞት ላይ ተመስርተው ማንቀሳቀስ ይችላሉ የሚለው ነጥብ ላይ ሃሳብ ለመጫር ነው፡፡ ኢትዮጵያ ከመቼውም ግዜ በላይ የሃይማኖት አባቶችና የሲቪል ማህበረሰቡን መሪዎች ምክር የምትሰማበት ግዜ መስቀለኛ መንገድ ላይ የምትገኝ ሀገር ሆና ትታየኛለች፡፡ እኔ ማንንም ለመውቀስ አይደለም ይህን ጽሁፍ ያዘጋጀሁት ( የሀይማኖት አባቶችንም ሆነ የሲቪል ማህበረሰቡን መሪዎች ማለቴ ነው፡፡) በሌላው የሳንቲሙ ግልባጭ አጽንኦት ሰጥቼ ማሳሰብ የምፈልገው ጉዳይ ግን በዚህ እጅግ አሳሳቢ የታሪክ አጋጣሚ እነርሱ ( የሀይማኖት አባቶችና የሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች፣የሀገር ሽግሌዎች ወዘተ ወዘተ ) በመገኘት የኢትዮጵያ መጽኢ እድል መልካም እንዲሆን የበኩላቸውን ድርሻ እንዲወጡ ለማሳሰብ ነው፡፡ ኢትዮጵያ የገጠማት ምርጫ ከዳቦና ኬክ አንዱን መምረጥ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያ በህልውና ፈተና ላይ መውደቋን ለአንድም ሰከንድ መዘናጋት የለብንም፡፡
በእኔ አስተያየት አብዛኛው የእስልምና እና ክርስትና ሀይማኖት ተከታዮች በኢትዮጵያ የዘር ጭፍጨፋ አልተከሰተም ብለው የሚያምኑ ናቸው፡፡ በኢትዮጵያ ያሉ የፖለቲካ ፊትአውራሪዎችን ደግሞ ከፋፍለህ ግዛ በሚል የፖለቲካ አስተምህሮ አይመሩም ብለው የሚያምኑ ይመስለኛል፡፡
አብዛኞቹ የኦርቶዶክስ፣ እና ካቶሊክ ክርስቲያን እምነት ተከታዮች፣ የእስልምና እምነት ተከታዮች፣ የኢትዮጵያ ፕሮቴስታንት ቤተክርስቲያን ( ፔንጤኮስታል እንደ ድርጅትና እንድ ግል አማኝ) አባላት ሁሉ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ለፍትህ ሲታገሉ ቆይተዋል፡፡ ዛሬም ለፍትህ እና የህግ የበላይነት የሚታገሉ ይመስለኛል፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና ግፍን አሜን ብሎ ላለመቀበል፣ ከሰማእትነት አኳያ ልዩነት ነበር፡፡ ዛሬም አለ፡፡ ዝርዝር ውስጥ አልገባም፡፡ለአብነት ያህል አቡን ጴጥሮስ ሰመእት ሆነው ያለፉ የሃይማኖት አባት ነበሩ በማለት በድፍረት መጻፍ ይቻላል፡፡
እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር 2014 ሆስቲን የተባሉ ምሁር ባቀረቡት ጥናት መሰረት በኢትዮጵያ የሃይማኖት ልዩነት እየሰፋ ነው ፡፡ ይህ የሃይማኖት ልዩነት ደግሞ ለግጭት ቦይ የሚከፍት፣ በሰዎች ማህበራዊ ህይወት ላይ ተጽእኖ የሚያሳርፍ ነው፡፡ ከዚህ ባሻግር ስፍር ቁጥር የሃይማኖት ተቋማት መስፋፋታቸውን የሚታየው በትላልቅ ከተሞች ብቻ ሳይሆን በትናንሽ ከተሞች ጭምር ነው፡፡ በማናቸውም ከተሞችና መንደሮች ጭምር የተለያዩ የሃይማኖት ተቋማት ምልክትን ማየት ይቻላል፡፡ ለአብነት ያህል የሚከተሉትን መጥቀስ ይቻላል
ግራም ነፈሰ ቀኝ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ፣ ካቶሊክ ሃይማኖት የእምነት በዋነኝነት እንዲሁም ሁሉም በኢትዮጵያ ምድር የሚገኙ የሃይማኖት ተቋማት፣ የሲቪል ማህበረሰብና የሙያ ማህበራት በኢትዮጵያ ሰላም እንዲሰፍን፣ የሀገሪቱ አንደነቷና ሉአላዊነቷ ተከብሮ እንዲኖር፣ አለም አቀፍ ደረጃውን በጠበቅ የምርጫ ውድድር የተመረጠ እና የሰለጠነ መንግስት በኢትዮጵያ ምድር እንዲበቅል ታሪክ ታላቅ አደራ ሰጥቷቸዋል፡፡ መንፈሳዊ ወኔ በመታጠቅ ኢትዮጵያን ይታደጓት ይሆን ? ጊዜ የሚያሳየን ይመስለኛል፡፡ በሌላ በኩል ፖለቲካን ለፖለቲከኞች በመተው የሁሉም ሃይማኖት አባቶች ሁሉ መንፈሳዊ ግዴታቸውን እንዲወጡ ሳስታውስ በታላቅ ትህትና ነው፡፡ እዚች ላይ ሁሉም የሃይማኖት አባቶች ከፖለቲካው ወላፈን ነጻ ናቸው ወይም ተጽእኖ ውስጥ ናቸው ብሎ ለመጻፍ ማስረጃ ስለሚያስፈልግ በዚሁ አልፈዋለሁ፡፡ ሆኖም ግን ይሁንና በየእምነት ተቋማቱ የየእለት ተግባራት ላይ ተሰማርተው የሚገኙ ኢትዮጵያውያን ከፖለቲካ ወገንተኝነት ነጻ ለመሆን ቢያንስ ለህሊናቸው ቃል መግባት ያላባቸው ይመስለኛል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ጥንታዊ ገዳማትና ታሪካዊ የእምነት ስፍራዎች ለቱሪዝም ሚያስገኙት ገቢ መዘንጋት የለበትም፡፡ በተለይም እንደ አክሱምና ላሊበላ አብያት ክርስቲያናት፣ የባሌ ሶፍ ኡመር ዋሻ፣ የሀረር ግንብ ወዘተ ወዘተ ለሀገሪቱ የኢኮኖሚ እቅም መጠንከር የበኩላቸውን አስተዋጽኦ ያደርጋሉ፡፡ ሰለሆነም አቅማቸውን በመጠቀም በኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች እንዲከበሩ አብርክቶቻቸው የትዬየሌሌ ነው፡፡ ያለችን አንድ ሀገር ናት፣ የተወለድነው እትብታችን የተቀበረው፣ በዚችው ኢትዮጵያ በምትባል ጥንታዊት ሀገር ምድር ውስጥ ነው፡፡ ያደግነው፣ የተማርነው፣ በመጨረሻም ለወግ ማእረግ የበቃነው በኢትዮጵያ ሀገራችን ላይ ነው፡፡ ስለሆነም የተለያየ የፖለቲካ አመለካከት ቢኖረንም፣ በሃይማኖት ፍልስፍና ብንለያይም በኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ጉዳይ አንድ መሆን አለብን፡፡ በስንቱ ጉዳይ ተላያይተን እንችለዋለን፡፡ ሰንደቅ አላማ የአንድ ሀገር አርማ በመሆኑ ኢትጵያውያን ሁሉ እኩል ክብር ልንሰጠው ይገባል፡፡ ኢትዮጵያ ሰንደቅ አለማ ጉዳይ የኢትዮጵያውያን ጉዳይ እንዲሆን የሁሉም የሃይማኖት ተቋማት አባቶች፣ መሪዎች ምእመኖቻቸውን ( ወይም ተከታዮቻቸውን ) ለማስተማር መንፈሳዊ ግዴታ ለባቸው ይመስለኛል፡፡ ድሮ ጥንት አጼ ሀይለስላሴ እኮ ‹‹ ሀይማኖት የግል ሀገር የጋራ ናት ›› ብለው አስተምረውን ነበር፡፡ አጼ ሀይለስላሴ ይህን የሀይማኖት ነጻነት ሲያጎናጽፉ የሀይማኖት ተቋማት እንደ አሽን እንዲፈሉ ብቻ የነበረ አይመስለኝም፡፡ ሁላችንም ለኢትዮጵያ ታማኝነታችንን ሳንለቅ የፈለግነውን እምነት እንድንከተል ይመስለኛል፡፡ እየሆነ ያለው ግን ተቃራኒው ሃሰብ ነው፡፡ በእውነቱ ያሳዝናል፡፡ በነገራችን ላይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን በሀይማኖታዊ ክብረ በአላት ላይ በቤተክርስቲያን ቅጥር ግቢ ወይም አውድ የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ በመስቀል፣ እንዲሁም በፋሺስት ጣሊያን ወረራ ጊዜ ከጀግኖች አባቶቻችንና አያቶቻችን ጋር የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ እና ታቦት ተሸክማ አብራ በመዝመት ለከፈለችው መስእዋትነት ታሪክ በወርቅ ቀለሙ ጽፎ ያስቀመጠው እውነት ብቻ ሳይሆን ከትውልድ ወደ ትውልድ እንደ ጅረት ፈሶ አሁን ባለንበት ጊዜ ድረስ ደርሷል፡፡ ታሪክ አይሸፈጥም፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ የሙስሊም ወንድሞቻችን ለሰንደቅ አላማችን መከበር ከፈሉት መስእዋትነት የሚዘነጋ አይደለም፡፡ የታላቁ አፋር ህዝብ መንፈሳዊ መሪ የነበሩት ሱልጣን አሊሚራ ‹‹ የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ እነኳን እኛ ግመሎቻችን ያቁታል›› የሚለው ዘለአለማዊ ንግግር በኢትዮጵያውያን አይምሮ ውስጥ ምንግዜም ቢሆን የሚደውል ነው፡፡ በጂቡቲ፣ ኤርትራ፣ ሱማሊያና ኢትዮጵያ ስልታዊ ጠቀሜታ ባለው ድንበር ላይ የሚገኘው የአፋር ህዝብ ፣ የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ ከማክበር አኳያ ለሌሎች ኢትዮጵያውያን ተምሳሌትነቱ አሌ አይባልም በተለይም በኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ላይ ጥያቄ አለን ለሚሉ ኢትዮጵያዊ ወንድሞቻችን ጥያቄአቸው ከባድ ህጸጽ እንዳለበት የሚያመላክት ነው፡፡ ለመማር ህሊናቸው ዝግጁ ከሆነ ማለቴ ነው፡፡ ግራም ነፈሰ ቀኝ ኢትዮጵያውያን ከግጭት ወጥተን በሰላም እና አንድነት እንድንኖር ከሚያስችሉን ቁምነገሮች መሃከል አንደኛው የሰንደቅ አላማ ጉዳይ ነው፡፡ የወያኔ አገዛዝ ስልጣን ከመያዙ በፊት የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ ‹‹ አሻቦ መቋጠር ›› እንዳዋለው አቶ ገብረመድህን አርአያ የተባሉ የሕውሃት መስራችና አባል የነበሩ ሰው ለተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ከሰጡት ቃለ ምልልስ ላይ ማዳመጤን አስታውሳለሁ፡፡ የማእከላዊ መንግስቱን ስልጣን ከያዙም በኋላ ቢሆን የኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ ላይ ሌላ ምልክት በማድረግ የቀደመውን ሰንደቅ አላማ ወደ ጎን ገሸሽ አድርገውታል፡፡ ከዚህ ባሻግር ምንም ምልክት የሌለበትን የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ የሚይዙ ኢትዮጵያውያን ላይ ተጽእኖ ያሳድሩባው ነበር ፡፡ ወደ ወህኒ አምባም ሲወረውሩ ነበር፡፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ክብረ በአላት ላይም የቀደመው የኢትዮጵያ ሰንደቅ አላማ እንዳይሰቀል ተጽእኖአቸው የጎላ ነበር፡፡ የወያኔ አገዛዝ ከወደቀ በኋላ የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ በነጻነት ይዞ መንቀሳቀሰ ቢፈቀድም ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ግን የቀደመውን የኢትዮጵያ ባንዲራ ይዞ መገኘት ለእንግልት ይዳርጋል፡፡
እንደ ጎርጎሮሲያኑ አቆጣጠር 2017 ጄፍ ዳይመንት( jeff Daimnt 2017 ) የተባሉ በሃይማኖት ጉዳዮች ላይ ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑ ጠበብት ባቀረቡት ጥናት መሰረት ‹‹ ኢትዮጵያ ከአውሮፓ ውጪ ከፍተኛ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታይ ያለባት ሀገር ናት፡፡ በማናቸውም መለኪያ ኢትዮጵያዊ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች፣ በምስራቅ አውሮፓና መካከለኛው አውሮፓ ከሚገኙት የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ይልቅ ሃይማኖተኛ እና ለሃይማኖታቸው ቀኖና በይበልጥ ተገዢ ናቸው፡፡ በአፍሪካ ቀንድ የምትገኘው ይህቺ ሀገር ከ45 ሚሊዮን በላይ ኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ይኖሩባታል፡፡ ኢትዮጵያ ከሩሲያ በመለጠቅ ከአለም ካሉት ሀገራት የበለጠ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት ተከታይ የሚኖሩባትም ሀገር ናት፡፡ ሁሉም የኦርቶዶክስ ኢትዮጵያውን እምነት ተከታዮች ማለትም ወደ ዘጠና ፐርሰንት የሚሆኑት ሃይማኖት ጥሩ ነው የሚል እምነት አላቸው፡፡ በሌላ በኩል በ13 የአውሮፓ ሀገራት በሚኖሩ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ላይ በተደረገ ጥናት መሰረት 34 ፐርሰንቱ ብቻ ናቸው ሃይማኖት ጥሩ ነው የሚል መልስ የሰጡት፡፡ በዚህና በሌሎች ምክንያቶች በተለይም ያለፈው የወያኔ አገዛዝ ኢትዮጵያን ለማዳከም የኦርቶዶክስ ሃይማኖትን ማዳከም በሚል ሴጣናዊ ስልት በብዙ ባጅቷል፡፡ የወያኔ አንጋሽ እና እንደ ፈለጉ ይናገሩ የነበሩት አቦ ስብሃት ሳይቀሩ የኦርቶዶክስ ሃይማኖትን አክርካሪውን መተነዋል ሲሉ በአደባባይ መናገራቸውን በሀዘን እናስታውሰዋለን፡፡ በነገራችን ላይ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት መዳከም ለኢትዮጵያ አንድነት፣ ታሪክ፣ ባህልና ማህበራዊ ምስቅለቅሎሽ የመጨረሻው መጀመሪያ ስለሆነ ኢትዮጵያውያን ሁሉ በብርቱ ልንጨነቅበት የሚገባ አንገብጋቢ ጉዳይ መሆኑን ሳስታውስ በታላቅ ትህትና ነው፡፡ ኢትዮጵያ በከባድ አጣብቂኝ ውስጥ መሆኑን ተረድተን ከገባንበት ማጥ ለመውጣት አንድነታችንን ማጠንከር ይገባናል፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሃይማኖት የኢትዮጵያን ታሪክ፣ እጽዋት፣ ባህል፣ የሀገር አስተዳደር፣ የህዝብን አንድነት ጠብቃ የቆየች መሆኑን ኢትዮጵያውያን ሁሉ መዘንጋት የለብንም፡፡
ኢትዮጵያ ከገባችበት አስቸጋሪ የታሪክ አጋጣሚ ወይም መስቀለኛ መንገድ ኢትዮጵያ በቀና እንድትሻር ከሃይማኖት ተቋማት መሪዎችና ከሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች ምን እንጠብቅ ?
1ኛ. አንዳንድ አክራሪ የጎሳ ፖለቲካ አቀንቃኞች እና ጀሌዎቻቸው በተለያዩ የሃይማኖት እና ጎሳዎች መሃከል ግጭቶች እንዲቀጣጠሉ ምክንያቶች መሆናቸውን መገንዘብ አለባቸው ብዬ አስባለሁ፡፡ ስለሆነም ኢትዮጵያዊ የሃይማኖት አባቶች ፣ ኢትዮጵያዊ የሲቪል ማህበራት መሪዎች፣ የሙያ ማህበራት መሪዎች እና የሀገር ሽማግሌዎች በኢትዮጵያ ምድር የሚከሰቱ ግጭቶች ( በተለይም ጎሳና ሀይማኖት ተኮር በሆኑት ላይ) ምክንያቶቹ ምን እንደሆኑ፣ እነማን ለግጭቶች ተጠያቂዎች እንደሆኑ ለማወቅ ጥናት ማድረግ፣ መወያየት አለባቸው፡፡
2ኛ. የሀይማኖት መሪዎቻችንን ድምጽ በእጅጉ እንፈልገዋለን፡፡ ምክንያቱም የሁሉም ሀይማኖት ተቋማት አባቶች ወይም መሪዎች በህዝብ ዘንድ የተከበሩ ስለሆኑ ይመስለኛል፡፡ የሀይማኖት አባቶች ከምንግዜውም በላይ ስለ ሰላም፣ ፍቅር፣ አንድነት፣ መቻቻል ሰርክ አዲስ ህዝብን ማስተማር አለባቸው፡፡ የሲቪል ማህበረሰብ መሪዎች በበኩላቸው የሰብአዊ መብት፣ የዲሞክራሲያዊ መብቶችና የህግ የበላይነት እንዲከበሩ መንግስትን በተለያዩ መንገዶች መወትወት የዘውትር ተግባሮቻቸው መሆን ይገባቸዋል የሚል እምነት አለኝ፡፡
3ኛ. የሀይማኖት ተቋማት መሪዎችም ሆኑ የሲቪል ማህበረሰቡ መሪዎች ፍትህ ሲጓደል ዝምታ ከመረጡ በምንም አይነት ተቀበይነት የለውም፡፡ ድምጻቸው በሰላማዊ መንገድ እንዲሰማ በእጅጉ ጥረት ማድረግ አለባቸው ባይ ነኝ፡፡ ከዚህ ባሻግር የኢትዮጵያ መንግስትም ሆነ የተፎካካሪ ፖለቲካ ፓርቲ አመራሮች ለህግ የበላይነት እና ለፍትህ መከበር እንዲቆሙ ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ማሰማት መንፈሳዊ ግዴታቸው ነው፡፡ በኢትዮጵያ የጎሳ ፖለቲካ አደገኛነትን በተመለከተ ሁላችንም የተገነዘብን ይመስለኛል፡፡ የጎሳ ፖለቲካ አፋጀሽ ስለመሆኑ ለማወቅ ወይም ለመረዳት ሰላሳ አመት ከበቂ በላይ ነው፡፡ ስለሆነም ከላይ በስም የተጠቀሱት የተለያዩ ተቋማት መሪዎችና የሀገር ሽማግሌዎች አንድ ታላቅ ሀገራዊ ጉባኤ በመጥራት እጅግ በሰለጠነ መንገድ አደገኛውን የጎሳ ፖለቲካ ለማምከን ወይም የጎሳ ፖለቲካ በህግ የሚታደግበትን መንገድ እንዲፈልጉ እማጸናለሁ፡፡ የአበራሽን ጠባሳ ያየ በእሳት አይጫወትም፡፡
ማኖት አባቶች የተሰጣቸው ሃላፊነት መንፈሳዊ ተግባራትን ብቻ መከወን አይመስለኝም፡፡ እውነተኛ የሀይማኖት አባቶች ፍትህ ሲጓደል ድምጻቸውን ከፍ አድርገው ማሰማት፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ ህዝብ ለፍህ መከበር እንዲቆም መናገር መንሳዊ ግዴታቸው ነው፡፡ በሌላ የሳንቲሙ ግልባጭ ያሉት የሲቪል ማህበረሰብ መሪዎች፣ የሙያ ማህበር መሪዎች ወዘተ ወዘተ ከትላልቅ የሆቴል ቤት ኮክቴል ጫጫታ በመውጣት የኢትዮጵያ ህዝብ ለፍትህ መከበር እንዲቆም በተለያዩ ዘዴዎች መሞከሩ ታሪካዊ ሀላፊነታቸው ነው በማለት ሳስታውስ በታላቅ አክብሮት ነው፡፡
5ኛ. በታወቁት የሃይማኖት ተቋማት፣ በሲቪል ማህበረሰቡ እና በሙያ ማህበራት ውስጥ ጎሰኝነት ስር እንዳይሰድ ሁላችንም በቀና መንፈስ ቁጭ ብለን መነጋገር ያለብን ይመስለኛል፡፡ የተጠቀሱት ተቋማት የሰው ልጆችን ሁሉ በእኩልነት መንፈስ ማገልገል ግዴታቸው መሆን አለበት፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ የሚበጀውን የሚያውቅ ታላቅ ህዝብ ነው፡፡ በሃይለኞች የፊጥኝ ታስሮ እንጂ የጎሳ ፖለቲካን አይፈልገውም፡፡ በሌላ በኩል ኢትዮጵያ ህዝብ የእኩልነት መብት በብዙ ስፍራዎች እየተጣሰ በመሆኑ ሊያሳስበን ይገባል፡፡ የኢትዮጵያ ሀይማኖት፣ ባህል፣ ታሪክ እንደሚስተምረን የውጪ ወራሪዎችንና ቅኝ ገዢዎችን አሳፍረን መመለሳችንን ነው፡፡ በሀገር ውስጥ ለሚበቅሉ ጨቋኞችና የፍትህ ጣሾች ግን ለም መሬት ሆነን ዘመናትን አሳልፈናል፡፡ ይህ ግን ዛሬ ባለንበት ተጨባጭ ሁኔታ ወደ አደገኛ ገደል ውስጥ ሁላችንንም ጭልጥ አድርጎ ይዞን የሚገባ ነው፡፡ ስለሆነም ለእኩልነትና ፍትህ መከበር ሲባል አንድነታችንን ማጥበቅ የቅንጦት ሳይሆን የህልውና ጉዳይ ይሆናል፡፡
6ኛ. ምንም እንኳን በሀይማኖት ተቋማት መሃከል የሀይማኖት ቀኖና ወይም አስተምህሮ ልዩነት እንዳላቸው ቢታመንም ፣ በኢትዮጵያ ምድር ፍትህን ለማስከበር፣ ፍትህ በጉልበተኞች እንዳትረገጥ፣ ደካሞች ፍትህ እንዳይነፈጉ በአንድነት መቆም አለባቸው ብዬ አስባለሁ፡፡ በሌላ በኩል ሁሉም የሲቪል እና ሙያ ማህበራት የቆሙላቸው ዋና ዋና አለማዎች የተለያዩ ቢሆንም ለፍትህና ለነጻነት ጥያቄዎች መከበር ሲባል የህብረት ችቦ መለኮስ አለባቸው፡፡ ለህግ የበላይነት፣ ለሰብአዊ እና ዲሞክራሲያዊ መብቶች መከበር የሚታገሉት የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ፣ የኢትዮጵያ ህግ ባለሙያዎችና ጠበቆች ማህበር፣ ቪዥን ኢትዮጵያ ለዲሞክራሲ ( ቪኮድ) ወዘተ ወዘተ በሌሎች የሲቪል ማህበራት መደገፍ አለባቸው፡፡ ሁሉም የሲቪል ማህበረሰብ መሪዎችና አባላት በፍትህ መከበር ጉዳይ ላይ ያለ ይሉኝታ መተባበር አለባቸው ብዬ አስባለሁ፡፡ ከዚሀ ባሻግር ኢትዮጵያውያን ሁሉ በኢትዮጵያ ምድር ፍትህና ነጻነት እንዲሰፍን አንድነታችንን ማጠንከር አለብን፡፡ እንደ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምን የመሰሉ ስመጥር ምሁራን በህይወት በነበሩበት አበክረው እንዳስገነዘቡን ለዲሞክራሲና ፍትህ እውን መሆን ይህ የመጨረሻ እድላችን ነው፡፡ በተለይም በተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች እየተንተከተከ ያለው የጎሳ ጥቃት ዛሬውኑ መላ ካላበጀንለት መጥፊያችን ይሆናል ብዬ በብርቱ እሰጋለሁ፡፡
7ኛ. የተከበራችሁ የተለያዩ የሀይማኖት ተቋማት መሪዎች ወይም የሀይማኖት አባቶች በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች ጎሳንና ሀይማኖት ወይም ፖለቲካን መሰረት ያደረጉ ግድያዎችን በአንድ ድምጽ ካለወገዛችሁ የምትወቀሱት ወይም የምትዳኙት በኢትዮጵያ ህዝብ ብቻ አይደለም፣ በታሪክም ብቻ አይደለም የምትዳኙት፡፡ በእግዚአብሔር ፊትም የምትዳኙ ይመስለኛል፡፡ የሲቪል ማህበረሰብ እና የሙያ ማህበር መሪዎችም ብትሆኑ ለፍትህ መከበር ለመቆም መንፈሳዊ ወኔ ከከዳችሁ በታሪከ፣ በኢትዮጵያ ህዝብና ለህሊናችሁም ተጠያቂ መሆናችሁ አይቀሬ ሀቅ ነው፡፡
በዛሬዬቱ ኢትዮጵያ ለተለያዩ የሀይማኖት ቀኖናዎች፣አስተምህሮ፣ በአንድ ሀይማኖት ተከታዮች መሃከል ለሚደረግ የስልጣን ግብግብ ቦታ የለም፡፡ በሲቪልና ሙያ ማህበራት መሪዎችና አባላት፣ በፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮችና አባላት መሃከል ለስልጣን ጥማት ማርኪያ ሲባል ለሚጎነጎን የሴራ ፖለቲካ ቦታ የለም፡፡ የዛሬዬቱ ኢትዮጵያ የህለውና አደጋ ላይ የምትገኝ አሳዛኝ ሀገር ናት ተብሎ ሃሳብ ቢቀርብ ስህተት አይመስለኝም ወይም ክፉ መመኘት አይደለም፡፡ ችግር አለ ከተባለ ለችግሩ መፍትሔ ለማምጣት የሃሳብ መንሸራሸር እንዲኖር ይረዳል፡፡ በነገራችን ላይ ትግሉ በመጥፎ እና ጥሩ መሃከል ቢሆንም፣ በህይወትና በሞት መሃከል ቢሆንም ይህ የመቅደም እና የመቀደም ጉዳይ ሊሆን ይችላል፡፡
ሰይጣናዊ ተግባር ሲፈጸም እንዳላየን ዝምታ ከመረጥን፣ ይህን ክፉ ድርጊት በአይምሮአችን ውስጥ እንቀብረዋለን፡፡ በአካባቢያችን ይህን ክፉ ድርጊት የሚያሳዩ ምልክቶች ይጠፋሉ፡፡ ይህም ብቻ አይደለም ይህ ሰይጣናዊ ተግባር ከብዙ አመታት በኋላ በብዙ ሺህ እጥፍ ጨምሮ ይከሰታል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ኢሰብአዊ ድርጊት ፈጻሚዎችን፣ ፍትህን የሚያዛቡትን ሰው መሳይ አውሬዎችን በፍትህ አደባባይ እንዲቆሙ ካላስገደድናቸው መጪውን ትውልድን ብቻ ሳይሆን የምንጎዳው የፍትህን መሰረት ሙሉበሙሉ እናናገዋለን፡፡ ለማናቸውም ከእብድ ውሻ የከፉ አረመኔዎችን እና እነኚሁን ነብሰ በላዎች በገንዘብ እና በሃሳብ የሚረዱትን ግለሰቦች ወይም ቡድኖች ተጠያቂ ካልሆኑ የፍትህ መሰረት ሙሉበሙሉ እንደሚናድ አሌክሳንደር ስሎዝሄኒስትየን የተሰኘው ጠበብት ‹‹ The Gulag archepilago (1918- 1956 )
በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ፣ የቦሳንጎዋ ሃገረ ስብከት ጳጳስ የሆኑት ብጹዕ አቡነ ኔስቶር ደዚሬ በሃገሪቱ እየደረሰ ያለውን መከራ አስመልክተው በቅርቡ ፊደስ ለተባለ የዜና ማሰራጫ ማዕከል እንደገለጹት፣ በያዝነው የአውሮጳዊያኑ 2018 ዓ. ም. መሣሪያ ታጣቂ ሃይሎች በከፈቱት ጥቃቶች፣ 5 ካህናት መገደላቸውን፣ ቤተክርስቲያኖች መቃጠላቸውን፣ ቅዱሳት ምስሎች መዘረፋቸውንና መውደማቸውን መግለጻቸው ይታወሳል።
በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ ውስጥ ከትናንት በስቲያ ማክሰኞ ህዳር 25 ቀን 2011 ዓ. ም.፣ ኢፒ በተባለ ካምፕ ውስጥ በተጠለሉ ሰዎች ላይ ጥቃት መድረሱ ተገልጿል። ጥቃቱን ያደረሰው ራሱን በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ ሰላምን ለማምጣት የሚታገል ሕብረት ብሎ የሚጠራ ቡድን መሆኑ ታውቋል። ይህ ቡድን ከዚህ በፊት ማለትም በህዳር 6 ቀን 2011 ዓ. ም. አሊንዳዎ በተባለ ግዛት ውስጥ ለተገደሉት 60 ንጹሓን ዜጎችና ከእነዚህም መካከል የሁለት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ካህናት መገደል ሐላፊነትን መውሰዱ የሚታወስ ነው። ፊደስ የተባለ የዜና ማሰራጫ ማዕከል እንደዘገበው መሣሪያ ታጣቂዎቹ በስፍራው ጥቃቱን ያደረሱት በአገሩ የሰዓት አቆጣጠር ከረፋዱ 4 ሰዓት ገደማ እንደሆነ ገልጾ፣ ጥቃቱን ለማምለጥ ብለው ከስፍራው የሸሹት ተፈናቃዮች በአካባቢው በሚገኘው በቅዱስ ዛቬር፣ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ውስጥ ከለላን ማግኘታቸውን አክሎ ገልጿል። ጥቃቱ ሲፈጸም በስፍራው የነበሩት የዓይን እማኞች እንደገለጹት ራሱን በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ ሰላምን ለማምጣት የሚታገል ሕብረት ብሎ የሚጠራ ቡድን በኢፒ መጠለያ ካምፕ በአራቱም አቅጣጫዎች ተኩስ መክፈቱንና ተፈናቃዮችም በተገኘ ቀዳዳ ጥቃቱን ለማምለጥ ብለው መሸሻቸውን ገልጸዋል።
በኢፒ መጠለያ ካምፕ ጥቅት ሲደርስ በስፍራው የነበረው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰላም አስከባሪ ወታደር መከላከል ይችል እንደነበር የአካባቢው ነዋሪዎች የገለጹ ሲሆን፣ የኢፒ ከተማ የሰላም ኮሚቴ ፕሬዚዳንት የሆኑት ክቡር አባ ሮጀር ስታኒስላስ ጃማዋ እንደገለጹት የማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ ሕዝብ ያለ ጠባቂና ተከላካይ እንደቀረ፣ የወደ ፊት ዕድሉንም ብቻውን እንዲወስን መደረጉን ገልጸዋል። በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ፣ ኢፒ በተባለ ካምፕ ውስጥ በደረሰው ጥቃት የሞቱት ሰዎች ቁጥር ባይታወቅም እስካሁን ድረስ ሦስት ሰዎች በጠና መቁሰላቸውንና ከእነዚህም መካከል ሁለቱ ሕጻናት መሆናቸውን ፊደስ የተባለ የዜና አውታር ገልጿል።
የማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ ብጹዓን ጳጳሳት ጉባኤ በአገሪቱ የሚከሰቱ አመጾች እንዲያከትሙ ጥሪ ማቅረባቸው የሚታወስ ሲሆን ብጹዓን ጳጳሳቱ ክርስቲያኖችና የሌሎች እምነት ተከታዮች ሰላምንና እርቅን ለማውረድ በመተባበር የበኩላቸውን ጥረት እንዲያደርጉ መማጸናቸው ይታወሳል።
በማዕከላዊ አፍሪቃ ሪፓብሊክ የምትገኝ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በቀዳሚነት ሐዋርያዊ አገልግሎትን የማበርከት ተልዕኮ እንዳለባት፣ ከዚህም ጋር በተያያዘ በሃገሪቱ ሰላምን፣ በሕዝቦች መካከል ፍቅርን፣ አንድነትንና ወንድማማችነትን ማሳደግ፣ በጦርነትና በአመጽ ለተጎዱት፣ ከመኖሪያቸው ለተፈናቀሉት ዜጎች መጠለያን ማዘጋጀት እንደሆነ የሃገሪቱ ብጹዓን ጳጳሳት ጉባኤ ከዚህ በፊት ይፋ ባደረገው መልዕክቱ መግለጹ ይታወሳል።
የኮሮና ቫይረስ ወረርሺኝን ለመከላከል ኅብረተሰቡ የሚጠቀምባቸው የመከላከያ ምርቶች አምራች፣ አስመጪ እና አከፋፋይ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር አሰጣጥ ጊዜያዊ የአሠራር መመሪያ፡፡ 2012 – EFDA
በዚሁ ነሐሴ የሚካሄደው የ 2016 የክረምት ኦሊምፒክ ውድድር ሪዮ ዴ ጄኔሮ ታላቅ ዓለም አቀፍ ህዝብ እንደሚስብ ይጠበቃል. ከተማዋ በአብዛኛው ከዓለም እጅግ ውብ የከተማ አካባቢዎች አንዱ ሲሆን በከተማ ዙሪያ በጫካ የተሸፈኑ ተራሮች እና ከባህር ወለሉ. በሪዮ ዴ ጄኔሮ ከተማ ብዙ የሚደረጉ ነገሮች ቢኖሩ, ጎብኚዎች የእረፍት ጊዜያቸውን ለማስፋት ሊፈልጉ ይችላሉ. ከሪዮ ዲ ጀኔሮ የበለጠ ሰላማዊ የሆነ ከተማ ከከተማው መውጣት ይችላል. ከዚህ በታች እነዚህ ምክሮች ከሪዮ ዲ ጀኔሮ ለጉዳይ ጉዞዎች አምስት ናቸው. አብዛኛዎቹ ከሪዮ ቢያንስ ሁለት ሰዓቶች ናቸው, ስለዚህ አንድ ቀን ውስጥ ለጥቂት ሰዓታት ለማሳለፍ ፈቃደኛ ካልሆኑ ቢያንስ አንድ ቀን ማቆየት ያስፈልግዎታል. እነዚህ ቦታዎች መኪና በመከራየት ወይም በአካባቢያቸው አውቶቡሶች መወሰድ ይችላሉ.
ፓራቲ, "ፓህራራ-CHEE" እና አንዳንድ ጊዜ ፊደል ፓራቲ ተብላ ትጠራለች, ብራዚል ውስጥ በጣም ከሚወዷቸው የጉዞ መዳረሻዎች አንዱ ነው. የቅኝ ገዢው ታሪክና ሞቃታማ ደሴቶችን መቀላቀል የድሮውን የብራዚል ብስለት ለመመልከት እና በገነት ዘና ለማለት ለሚፈልጉ. ትንሹ ከተማ በውሃ ላይ ተቀምጣ እንደዚሁም በዚሁ ክልል የቀሩት የባህር ዳርቻዎች የባህር ዳርቻዎችን ከባህር ዳርቻዎች የሚለያይ በሚመስሉ አረንጓዴ ተራሮች የተመሰቃቀለ ነው.
የፓቲ ከተማ በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን በፖርቹጋል ፖስታ ውስጥ ተቀናቃች እና ኦሮ ፕራቶ እና ሌሎች በጎሳዎች በሚኒስ ዠሬስ ለሚገኙ የወርቅ ማዕድንቶች አስፈላጊ የሆነ ማቆሚያ ሆነዋል. በፓራቲ የሚገኙት ትናንሽ ኮብልስቶን ጎዳናዎች በብራዚል ውስጥ የቅኝ አገዛዝ ምሳሎዎች በጣም ጥሩ ምሳሌዎች ናቸው. ለጎብኚዎች ጎብኚዎች ጎብኚዎች በእሳተ ገሞራ ውስጥ የሚገኙትን በርካታ ደሴቶችም ለመጎብኘት ይችላሉ -የ ደሴቶች ጉዞዎች በጀልባም በቡድንም ሆነ በግል መመርያ ይቀርባሉ.
ትሪይንዴይ, "treen-DAH-dzee" ተብሎ የሚጠራው, ከፓቲ ውስጥ በጀልባ ወይም አውቶቡስ ሊደረስባቸው ከሚችሉ ከፓቲ አቅራቢያ ከሚገኙ ጥቂት የባሕር ዳርቻ ከተሞች አንዱ ነው. በአንዳንድ የብራዚል ውብ የባሕር ዳርቻዎች ለመደሰት ለሚፈልጉት ትሪንዴንድ የተሻለ ጸጥታ ይሰጣቸዋል. የ ፓይታ ( ፓትሪ ) ልዩ ልዩ ማረፊያዎችን ወይም መስመሮችን ባያገኙም , ቀላል የሆኑ አጎቦች (የእንግዳ ማረፊያ ቤቶች) እና ትኩስ ዓሣዎችን የሚያቀርቡ የባሕር ዳርቻ ገላሾች ይኖራሉ. እዚህ ያለው ባህር ዳርቻ ጸጥ ያለ እና ንጹህ ነው. ማራኪ ዕይታዎችን ለማየትና ከባህር ዳርቻው ባላቸው ትላልቅ ቋጥኞች በተፈጠሩ ሰላማዊ የውሃ ማጠራቀሚያዎች ውስጥ መዋኘት ይችላሉ.
ከሪዮ ዲ ጀኔሮ እና ከሪዮ ክፍለ ሀገሮች ድንበር አቅራቢያ ሳኦ ፓውሎ እና ሚን ጌሬስ የሚባሉት የጣሊያን ድንበር የ አይቲያያ ክልል ነው. ከቦታ ቦታ የሚሄድ ቢሆንም, ይህ አካባቢ በጣሊያን እና በስዊስ ሰፋሪዎች ላይ ተፅዕኖ በመኖሩ ምክንያት ሞቃታማዋ ጫካውን እና አሮጌው ዓለምን ለመሳብ ጎብኚዎችን ይስባል. የቪስኮ ዴደ ደ ሙጋ እና ማንጋ ከተሞች በሰላማዊ እርሻዎች እና በአውሮፓ የቅጥ ቤቶች ሞገዶች የተሞሉ ናቸው. ጎብኚዎች ሁሉንም በፈረስ እሽቅድምድም ውስጥ በማለፍ ወደ ፀሀይ የጸዳ መጓጓዣ መንገዶች እና ወደ ጫካው ኮረብታዎች ይጓዙታል. በአቅራቢያ የሚገኝ ከተማ ወደ ብዙ ፏፏቴዎች ከሚያስገቡ መንገዶች ጋር ድንቅ የእግር ጉዞ እድሎች ናቸው.
ይህ አካባቢ በሪዮና አልፎ አልፎ ሳኦ ፓውሎ ውስጥ ያሉ የብራዚላውያን ተጓዦች የሰላም ማምለጫ ፍለጋን ይፈልጋሉ. ስለሆነም በአካባቢው በጣም ሩቅ ቦታ ቢኖረውም የበጀት ዋጋ አይጠብቅም.
ኢልሃ ግራንት "ኤ ኤላያ ጋር-ደርዚ" የተባለው ብራዚል ከብራዚል የባሕር ዳርቻዎች ለመውጣት ከሚታወቁ ደሴቶች መካከል አንዱ ነው. በጀልባ ከ Angra dos Reis ከተማ ጀምሯል, ጉዞው 90 ደቂቃዎችን ይወስዳል እና ጥቂት ዶላር ብቻ ይወስዳል. ደሴቱ በአብዛኛው ያልዳበረ ነው. ዋናው ከተማ ቪላ አአሃኦ በተባለው ጊዜ ውስጥ በጣም የተጨናነቀ ሊሆን ይችላል, ነገር ግን ብዙ የሚሠሩት ሌሎች ብዙ ነገሮች አሉ. ከ 100 በላይ የባህር ዳርቻዎች, አብዛኛዎቹ እምብዛም አይጎበኙም, እና ከቪላ አል አብራኦ የሚገኘው የጀልባ ኪራዮች, እዚህ የተበላሸ የገነት ቦታን ማግኘት ይችላሉ.
ባዝዮስ "ቡኢ-ዚ-ኦስ" ተብሎ የሚጠራው ከሪዮ ዴ ጄኔሮ በስተሰሜን 100 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ባለ አንድ ባሕረ ሰላጤ የተከበበ ከተማ ነው. ይህ ከብራዚል እጅግ የላቀ የጉዞ መዳረሻዎች አንዱ ስለሆነ መደብሮች, ውድ የሆኑ ምግብ ቤቶች እና ለቱሪስቶች የሚያገለግሉ አገልግሎቶች ይጠብቃሉ. በአቅራቢያዎ ብዙ ባህር ዳርቻዎች አሉ, ስለዚህ ምንም ነገር ማድረግ ቢፈልጉ ወይም ዘና ለማለት የሚያስችል ቦታ ለማግኘት ምን ያህል ርቆ ለመሄድ ቢፈልጉ, ቅር ብሎ መሆን የለብዎትም.
“1.	ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ኔራስ ጥልያን ቆሪሱ’ዩ ወሲድዋ። ወይ ድማ “ሃጸይ ሚኒሊክ መታን ‘ናይ ትግርኛ ተዛራቢ ህዝቢ’ ክዳኻመሎም ኢሎም ንኤርትራ ካብ ኣዲኣ ትግራይ ገሚዖም ንጥልያን ሂቦማ”
2.	ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ድኣምበር ግዝእቲ ወይ (colony) ኣይነበረትን፡፥ እኳ’ድኣ ሓለፋ ኔርዋ! እኒ ጀነራል ኩስቶን እኒ ዶክተር ኩስቶን ኤርትራዊ መብቆሎም ዘለዎም ክንሶም ኣብ ስልጣን’ዶ ኣይነብሩን? ስለ’ዚ ኤርትራውያን እንታይ ከፊእኩም? ዶክተር በረኸት ሃብተሰላሴ ከማን ነዛ ሕቶ’ዚኣ ‘ብርትዕቲ ስለዝኾነት የለኹላን!’ ኢሎም’ዮም መሊሶማ
3.	ህዝቢ ኤርትራ ናይ መንነት ቅልውላው ስለዘለዎ ሓንሳብ ሓበሻ ሓንሳብ ጥልያን ሓንሳብ ዓረብ ክኸውን ደልዩ ናብ ዘብሎ ጠፊኡዎ ተደናጊሩ የዕነይንይ ኣሎ’ሞ ንሕና የሕዋቱ ተጋሩ መንነቱ ከንነግሮ
4.	ህዝቢ ኤርትራ ረፈረንደም ከካይድ ከሎ ብዕጸ ፋርስ ደንዚዙን ዓይኑ ተዓሚቱን “ባርነት’ዶ ዋላስ ናጽነት?” ዝብል ኣደናጋሪ ሕቶ ተሓቲቱስ ብጌጋ 99.8% እወ ንናጽነት ኣድሚጹ ዝብሉን ተመሳሰልትን ኮይኖም ከመወሰኽታ ድማ፦
2.	ሻዕብያ ዝጸሓፎ ታሪኽ ኩሉ ሓሶት’ዩ! ንኣብነት ትርጉም ደርፊ ኣውቶብርሃን ሰጊድ ተወልደ ረዳን የማነ ባርያን ካልኦትን ከምሓድሽ ክንነግረኩም ኢና’ሞ ጽን ኢልኩም ኣዳምጹ፡
ETHIOPIA - እማማ አሼ አስገራሚ አዛዉንት ናቸዉ። | ሸጋዉ ገንደ ቆሬ ሰፈርን ከመሰረቱት ነባር ነዋሪዎች መካከል አንዷ ናቸዉ።ኢጣሊያ ኢትዮጲያን ሲወር የአስራ አራት አመት ልጃገረድ ነበሩ።ዛሬ ግን ቤት ዉለዋል።የናንተን እርዳታ ይፈልጋሉ።
እቲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ኩነታት ንብዙሓት መንእሰያት ስለዝመረሮም እቲ ሳዕቤን ናይቲ ኣብ ዓዲ ዘጋጥሞም ዘሎ ፀገማት'ውን ኣብ ስድራ-ቤታቶም ኣዝዩ መሪር ስለዝኾነ ንደገ ወፂእና ንስድራና ክንሕግዝ ንሕና'ውን ራህዋ ንረክብ ብምባል ይወፁ'ለው ክብል ዶ/ር ጋይም ክብረአብ ተዛሪቡ።
ግን ኣብ ዓዲ ፀገም ኣጋጢምዎም ኣብ መንገዲ ክሳብ ክንደይ ሓደጋ ከምዘሎ ስለዘይፈልጡ ክኾኑ ይኽእሉ ወይ ካብዚ ዝኸፍእ የለን ኢሎም ነቲ ስጉምቲ ይወስድዎ ደሓር ኣብ ሓደጋ ምስ ወደቁ ግን ኣብ ፈቀዳ በረኻ ክሳቀዩ ንርእዮም'ለና ክብል'ውን ወሲኹ።
ኣስዒቡ'ውን አይትውፅኡ ምባል ኣሸጋሪ'ዩ ግን'ቲ ክንገብሮ እንኽእል ብሓቂ'ቲ ሕልና ዘለዎ ሰብ ክገብሮ ዝኽእል ብዛዕባ'ቲ ዘሎ ሓደጋታት ምቅላሕን ሓበሬታ ምሃብን'ዩ ኢሉ።
አብ ኢትዮጵያ ብለውጢ ክሊማ ኤል-ኒኖ ብዘጋጠመ ሕጽረት መግቢን ድርቅን አብ 2016 ዓ.ም.ፈ 10.1 ሚሊዮን ሰባት ግዳያት ከምዝኾኑ ካብዚኦም ድማ 5.75 ሚሊዮን ህጻናት ምኳኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ አብ ዘውጽኦ መግለጺ አፍሊጡ።
ብተወሳኺ 400,000 ህጻናት ምስ ጉድለት ዝተመጣጠነ መግቢ ብዝተሓሓዝ አብ ሓደጋ ከምዝርኸቡ እዚ ኩነታት እንተቀጺሉ ድማ አብ አብ አካላዊን ኣእምሮአዊን ዕብየት ጸገም ከኽትል ክምዝኽእል ተገሊጹ’ሎ።
የመልሶ ማግኛ መጠን ኤምost የ Excel ማግኛ ምርት አስፈላጊ መስፈርት። በእኛ አጠቃላይ ፈተናዎች ላይ በመመስረት ፣ DataNumen Excel Repair ምርጥ የመልሶ ማግኛ መጠን አለው, በገበያው ውስጥ ካሉ ከማንኛውም ተወዳዳሪዎች በጣም የተሻለ!
ፕሮግራምዎ ካልሰራ እኔና ጓደኛዬ በሄክስ ወይም በ ASCII ፋይል መመልከቻ በመጠቀም በእጅ ማስተካከያ ወደ ተመለስን ሙስናን ለማስተካከል በሁለትዮሽ በእጅ አርትዖት እናደርግ ነበር ፡፡ ያ ምን አይነት ድራጎት ነበር ፡፡
DataNumen Excel Repair ቀኑን ቆጥቤ የፈለግኩትን ውሂብ ከተበላሸው ፋይል አስመለስኩ ፡፡ እሱን ለመጠቀም እጅግ በጣም ቀላል ነው ፣ ለእኔ በጣም ጥሩ ሰርቷል
DataNumen Excel Repair ቀኑን ቆጥቤ የፈለግኩትን ውሂብ ከተበላሸው ፋይል አስመለስኩ ፡፡ ለመጠቀም እጅግ በጣም ቀላል ነው ፣ ለፍላጎቶቼ በጣም ጥሩ ሰርቷል ፣ እና እኔ በጣም እመክራለሁ!
በሚያምር ሁኔታ ሰርቷል! ሁሉም የእኔ ውሎች እና የእኔ (ምናልባትም በጣም የተወሳሰበ) የመስቀለኛ ማጣቀሻ መረጃዎች አሁን ተመልሰዋል! አመሰግናለሁ!! በነበረኝ የበጋ ወቅት
በሚያምር ሁኔታ ሰርቷል! ሁሉም የእኔ ውሎች እና የእኔ (ምናልባትም በጣም የተወሳሰበ) የመስቀለኛ ማጣቀሻ መረጃዎች አሁን ተመልሰዋል! አመሰግናለሁ!! በበጋ ወቅት በነገሮች ላይ ለመስራት ነፃ ጊዜ ነበረኝ ፣ ግን እኛ starበቅርቡ ወደ ትምህርት ቤት እመለሳለሁ እና ከኮምፒዩተር ሥራ የበለጠ በአካላዊ ሥራ ተጠምጃለሁ ፣ እና ቁጭ ብዬ እንደገና ቁጭ ብዬ ሰባት መቶ እና ዘጠኝ-ሁለት የባዮሎጂ ቃላትን ፣ ትርጓሜዎችን እና እንደገና ለመግባት ጊዜ አልነበረኝም (ወይም ልብ) አልነበረኝም ፡፡ ማጣቀሻዎች! በተስፋው ቃል በቃል ሆዴ ውስጥ ታምሜ ነበር ፡፡
የኤክስኬ ጥገና መሣሪያ ፒሲ አደጋ ሲደርስብኝ ክፍት እና ተከማችተው ከነበሩት 2 የተበላሹ የ Excel ፋይሎች ሁሉንም የጽሑፍ መረጃዎች ማውጣት ችሏል ፡፡ ሆኖም መሣሪያው ሁሉንም ቅርጸቶች (ደፋር ፣ ቀለሞች ወዘተ) ሁሉንም ነገር ሰርስሮ ማውጣት አልቻለም lost ከግማሽ ቀመሮቹን (በዋናነት አንሶላዎችን የሚያገናኙ ከሆኑት ውስብስብ) ፡፡ ችግሮች ሊኖሩ በሚችሉበት ቦታ መሣሪያው አሁን ያለውን የስራ ወረቀት ወደ ተጨማሪ ወረቀቶች በመቁረጡ ኪሳራ የት እንደሚጣራ ያውቃሉ - በጣም ጥሩ ሀሳብ ፡፡ በአጠቃላይ መረጃው ከመጀመሪያው ምንጭ ለመመለስ በጣም አስቸጋሪው ክፍል ስለሆነ በጣም አስፈሪ ውጤት። ከፋይሎቹ ውስጥ አንዱ በመልካም ሁኔታ ስለተያዘ በማንኛውም የኤስኤምኤስ ፕሮግራም ሊገለበጥ ፣ ሊከፈት (አልፎ ተርፎም ሊሰረዝ!) አልቻለም! በአጠቃላይ መሣሪያው በሳምንት ሥራ ዙሪያ አድኖኛል ፡፡ በጣም ጥንታዊ ከሆነው የፋይል ስሪት ቅርጸቱን በመድገም ፋይሎቹን ወደ መደበኛው ለመመለስ ከአንድ ቀን ያነሰ ጊዜ ወስዷል እና መረጃውን ይፈትሹ ፡፡ ለተጠቃሚዎች ማስታወሻ መሣሪያው ያቆመ መስሎ ከታየ ትዕግሥቱን አጠናክሮ ለመቀጠል አንድ ሰዓት ያህል ፈጅቶበታል ፡፡tarቴድ anythin ማድረግ
የ Microsoft Excel .xls ፣ .xlw እና .xlsx ፋይሎችዎ በተለያዩ ምክንያቶች ሲበላሹ ወይም ሲበላሹ እና በ Excel በተሳካ ሁኔታ መክፈት ካልቻሉ መጠቀም ይችላሉ DataNumen Excel Repair ችግሩን ለመፍታት. የተበላሸውን ፋይል ይቃኛል እና አዲስ ከስህተት ነፃ ፋይል ያስገኝልዎታል ፡፡
ማሳሰቢያ: ማንኛውንም ብልሹ ወይም የተበላሸ የ Excel ፋይልን ከማገገምዎ በፊት DataNumen Excel Repair፣ እባክዎ ፋይሉን ሊያሻሽሉ የሚችሉ ማናቸውንም ሌሎች መተግበሪያዎችን ይዝጉ። እና እባክዎን ማይክሮሶፍት ኤክሴልን ይዝጉ ፡፡
በነባሪ, DataNumen Excel Repair የተስተካከለውን የ Excel ፋይል ለ xxxx_fixed.xls በተባለው አዲስ ፋይል ውስጥ ያስቀምጣል ፡፡ ለምሳሌ ፣ ለምንጩ የ Excel ፋይል “Damaged.xls” ፣ ለቋሚ ፋይል ነባሪው ስም Damaged_fixed.xls ይሆናል። ሌላ ስም መጠቀም ከፈለጉ እባክዎ በትክክል ይምረጡ ወይም ያዘጋጁት-
#ቤንሻንጉል – በግልፅ የሚታወቀው የካማሽ ዞን አመራሮችን መግደላቸውና እሱን ተከትሎ ወደ መቶ ሺህ የሚጠጋ ህዝብ መፈናቅል ሞት እና ቀውስ መፍጠሩን ብቻ ነው። ነገር ግን ወለጋ እና ቤንሻንጉል አዋሳኝ አካባቢዎች ላይ ትንኮሳ እና ግጭት መፍጠር ከጀመሩ ቆይተዋል። የካማሽ ዞን አመራሮችን ከገደሉም በሓላ ወደ ቤንሻንጉል የሚወስደውን መንገድ ዘግተው ብዙ አካባቢ የሚኖረውን ሰው የቁም እስረኛ ካደረጉት ሰነባብተዋል። የሰብዓዊ እርዳታ እንኳን ለማድረስ አይፈቅዱም። ማለፍ አይቻልም። ከምንም ውስጥ የሌሉበትን ዜጎች በምግብ አቅርቦት እጥረት፣ በህክምና ቁሳቁስ እና መሰል ግብዓቶች እጥረት እንዲሰቃይ እያደረጉት ነው።
#ሞያሌ – ሞያሌ ውስጥ ሶማሊና እና ኦሮሞ ይኖራሉ። ከተማዋ ለሁለት የሚከፍላት መንገድ ድንበር ነው ለሶማሊ እና ኦሮሚያ ክልል ( በወያኔ የተቀበረ አጥፍቶ መጥፊያ ቦንብ )። አንድ ከተማ የሁለት ክልሎች ናት ማለት ነው። ታዲያ ይሄው ኦነግ ነን የሚሉ ታጣቂዎች ትንኮሳ ከጀመሩ ቆይተዋል። የኦሮሚያ ክልል ወሰን እያለፉ የሶማሊ ክልል ወሰን ውስጥ እየዘለቁ የኦነግን ባንዲራ በመስቀል የኛ ግዛት ነው የሚል ትንኮሳ ከጀመሩ ሰነባብተዋል። ሰማኑን ደግሞ ከሀገር ድንበር አልፈው ኬንያ ውስጥ ከሚገኙ አጎራባች ጎሳዎች ጋር ትንኮሳ ላይ ነበሩ። እሱን ተከትሎ ግጭት ተፈጠር። በግጭቱም በጣም ዘግናኝ የሆኑ ለወሬም ለማየትም የሚቀፉ ነገሮችን ለማየት በቃን ። ሞያሌ ላይ ብቻ ሳይሆን በብዙ የኦሮሚያ እና ሶማሊያ ክልል አዋሳኝ ቦታዎች ላይ ችግሮች አሉ። የኦነግ ነን ባዮች ሚና የጎላ ነው።
#ደቡብ_ብሄረሰቦች – ከኦሮሚያ ክልል አጎራባች ከሆኑት የደቡብ የተለያዩ ብሄረሰቦችም ጋር ተመሳሳይ ትንኮሳ ፈፅመዋል እነዚሁ የታጠቁ ኦነግ ነን የሚሉት። የተገደሉ እና የተፈናቀሉ ዜጎች ብዙ ናቸው። አሁንም ምክኒያቱ የኛ መሬት ነው በሚል ነው።
ደቡብ ክልል ውስጥ ትልቅ ቀውስ ለመፍጠር በሲዳማ በኩል መጥተዋል። ደቡብ ክልል ውስጥ ህዝቡ ወደፈለገው አይነት አስተዳደራዊ ወሰን የመቀየር የማስተካከል ሙሉ መብት አለው። ትልቁ ችግር እሱ አይደለም። የሲዳማ ብሄርተኞችን እየተሳሉ ያለበት መንገድ ግን እጅግ አስፈሪ ነው። በጣም ሲበዛ ጨካኝ፣ ስረዓት አልበኛ ፣ ሌሎቹን እንዱጠሉ እየተደረገ በጥላቻ እና ልዩነት ላይ ነው እየተገነባ ያለው። ልክ እንደ አዲስ አበባ ደቡብ ክልል ውስጥ #ሀዋሳ ከተማን የቀውስ ማዕከል ለማድረግ ያለ እረፍት እየተሰራ ነው። ሀዋሳ ሰዎች በሰቀቀን በጭንቀት የሚኖርባት አሰቃቂ ከተማ ሁናለች #ኢጄቶ በሚባሉ ፅንፈኛ ቡድን።
በደርግ ዘመን ከወሎ በሰፈራ የሄዱት ወገኖቻችን እየኖሩ ካሉበት ሁኔታ ሞት ይቀላል። በፈለጉበት ሰዓት ታጣቂዎች ሂደው የፈለጉትን ሰው ይገድላሉ፣ ይደበድባሉ፣ ይዘርፋሉ ፣ ያሸብራሉ። እዚህ ላይ የየአካባቢው የቀበሌ ሊቀመንበሮች እና ፀጥታ አስከባሪዎችም ተባባሪዎች ናቸው።
#የኦሮሞ_ፅንፈኞች – የኦሮሞ ፅንፈኛ ብሄርተኞች የጃዋር ቡድን ( Team OMN ) ፣ የዳውድ ኢብሳ ኦነግ ቡድን ክልሉ ውስጥም ፣ ከኦሮሚያ ክልል ውጭም በአጠቃላይ ሀገሪቱ ሰላም እንዲሰፍን አልፈለጉም። አለመረጋጋቱን ይፈልጉታል። የተፈጠረው ሀገራዊ አንድነት ለመናድ በተቃራኒው ተናበው በጋራ እየሰሩ ነው። በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ኦነግ ነኝ እያሉ ትጥቅ ይዘው ለሚያሸብሩት አካላት ከለላ እንደመስጠት እቆጥረዋለሁ። ላለፉት ወራቶች ልዩነቶችን ብቻ በማራገብ የለማ አስተዳደር እና የአብይ መንግስት ጥያቄህን አልመለሱም ተነስ እያሉ #ቄሮን ይወተውታሉ። ልዩ ትኩረት ሰጥተው ለግጭት እያዘጋጇቸው ያሉ ከተሞች ዋነኛዎቹ
እነዚህ ከተሞች ትልቅ ቀውስ እንደሚያመጡ በማሰብ ነው ልዩ ትኩረት የተሰጣቸው። እነዚህ ከተሞች ላይ ችግሮች ተፈጥረዋል። የከፋ ችግር እና ቀውስ ደግሞ አይቀሬ ነው ከወዲሁ መላ ካልተባለ።
አማራ ክልል ውስጥም ቀውስ ለመፍጠር ከህወሓት ጋር በአንድ ጎራ ተሰልፈው ህዝቡን ለመከፋፈል እየተሰራ ነው። በዚህም ለግዜው አንድ ቦታ ላይ ቀውስ ለማየት ችለዋል በመዕከላዊ ጎንደር አካባቢ።
የዚህ ሁሉ አላማው የለማ አስተዳደር እና የአብይ መንግስት ተረጋግቶ እንዳይሰራ እና ሀገራዊ አንድነቱን መናድ ነው። በጣም የሚያናድደው እነሱ ከወያኔ ጋር በአንድ ጎራ ተሰልፈው በሚፈጥሩት ቀውስ ተጠያቂ እያደረጉ ያሉት የለማን አስተዳደር እና የአብይን መንግስት ነው። ሁለት አማራጭ ይዘዋል። በእንዲህ ቀውስ ውስጥ እየተሄደ መረጋጋት ሳይኖር የለማ አስተዳደር ድክመት አድርገው በማሳየት በተጭበረበረ ምርጫ ቶሎ ስልጣን መያዝ እና የመጨረሻ ግባቸውን ማሳካት ነው። ይህ ካልሆነ ለማ ማስተዳደር አልቻለም ብለው በጉልበትም ስልጣን መንጠቅ ነው። በእነሱ ቤት እኮ ሰላማዊ ትግል እያደረጉ ነው ኦሮሚያን ለመገንጠል።
የክልሉ መንግስት እና የፌደራል መንግስት ኮፍጠን ብሎ ምርር ብሎ በጣም ሳይዘገይ እርምጃ ካልወሰደ እና ይሄን የጅል ፓለቲካቸውን ካላስቆማቸው ከባድ ቀውስ ይመጣል እንደ ሀገር።
በ ሴፕቴምበር 9/2020 ትምህርት ሙሉ ለሙሉ በርቀት ትምህርት ሞዴል 2.0 ለመጀመር ከምናቅደው እቅድ በተጨማሪ ዲስትሪክቱ ወደፊት ትምህርት በአካል ለመጀመር በሚቻልበት ጊዜ በአካል ትምህርት ለመጀመር የሚያስችለውን እቅድ መቀጠል አለበት።
ዲስትሪክቱ ሙሉ ለሙሉ በርቀት ትምህርት መስጠቱን ቀጥሎም ወደፊት ትምህርት በአካል በድብልቅ ሞዴል (ሃይብሪድ ሞዴል AA/BB) ለመክፈት የሚያስችለውን ዝግጅት በበቂ ሁኔታ ለማድረግ እርስዎ የተማሪ ፍላጎት (ስቱድንት ኢንተንት) ቅጽ 2020-21 ን እስከ ረቡእ ኦገስት 19,2020 ሞልተው መላክዎ በጣም አስፈላጊ ነው። ዲስትሪክቱ ይህንን መረጃ በአካል ትምህርት ለመክፈት በሚቻልበት ጊዜ ከፍተኛ መስተጓጎሎችን ለማስወግድና ተማሪዎችንና መምህራንን እንዴት መመደብ እንዳለበት ለማቀድ ያስችለዋል።
ቤተሰቦች ልጆቻቸውን በቀጣዩ የትምህርት ዘመን በአካል ወደ ትምህርት ቤት ለመላክ ዉሳኔ ላይ ላይደርሱ እንደሚችሉ እንረዳለን። ወደፊት ትምህርት በአካል ለመክፈት ዝግጁ በምንሆንበት ጊዜ ፍላጎትዎን ለመቀየር ከፈለጉ እድል ይኖርዎታል። እባክዎትን በአሁን ጊዜ የተማሪዎን የትምህርት አጀማመር በተመለከተ ያለዎትን ውሳኔ ያሳውቁን።
ሙሉ ለሙሉ ያልተጠናቀቀ ቢሆንም ተማሪዎች በአካል ወደ ትምህርት ቤት ለመመለስ በሚችሉበት ጊዜ የሙሉ ጊዜ የርቀት ትምህርትን ምርጫ ለሚያደርጉ ቤተሰቦች የሚከተሉትን ግቦች አስቀምጠናል:
የተማሪዎች የማስተማሪያ ፕሮግራም ከርቀት ትምህርት 2.0 ሞዴል ጋር ተጓዳኝ ሆኖ የጊዜ ሰሌዳው፣የጊዜ ምደባ፣ ከተማሪው የሚጠበቁ ነገሮች በተቻለ መልኩ ተመሳሳይ ይሆናሉ።
በክረምቱ መጀመሪያ ላይ ዲስትሪክቱ በተዳቀለ (hybrid) ሞዴል ትምህርት በአካል ለመጀመር ያለውን አቅድ አጋርቷል። እባክዎ ምርጫዎቹን ለማየት ይህንን ዌብሳይት ይመልከቱ see our website
በጁላይ ወር በአካል ትምህርት መጀመርን፣የሙሉ ለሙሉ የርቀት ትምህርትን ፣ የትራንስፖርትና የህጻናት መቆያ (ቻይልድ ኬር) ፍላጎትን አስመልክቶ የተላከውን የዳሰሳ መጠይቅ የሞላችሁትን ቤተሰቦች በሙሉ ለማመስገን እንወዳለን። ከዛ የተገኘው መረጃ ቤተሰቦች ምን እንደሚያስቡ ለማወቅ መነሻ ግብአት ለማግኝት ረድቶናል። የዚህ የተማሪ ፍላጎት (ስቱድንት ኢንተንት) ቅጽ 2020-21 አላማ ቤተሰቦች ልጆቻቸውን አሁን በአካል ወይንም ሙሉ ለሙሉ በርቀት ለመማር እንዲያስመዘግቡ ነው። ዲስትሪክቱ ይህንን መረጃ ትምህርት በአካል ለመክፈት በሚቻልበት ጊዜ ተማሪዎችንና መምህራንን ለመመደብ ይጠቀምበታል።
ከጥቂት ዓመታት በፊት ዕድሜዋ 20 ዓመት እንኳ በቅጡ ያልሞላት አንዲት ወጣት ቅርበታችንን መሰረት በማድረግ ባገኘችው አጋጣሚ ሁሉ ግጥሞች ታነብልኝ እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ የምታነበው በቃሏ ሲሆን ግጥሞቹ ባብዛኛው በራሷ የተጻፉ ነበሩ። ሆኖም የአፍላ ወጣቷን ግጥሞች በቅጡ ሳላጣጥም ነው አብረን ስንሰራ ከነበረበት መሥሪያ ቤት የለቀቅሁት፡፡
ወጣቷን ከዚያ በኋላ ያገኘኋት በፌስቡክ ነው፡፡ ልጅት በፌስቡክም ትገጥም ገባች፡፡ በዚህ የማህበራዊ ገበታ ላይ ጥቂት ግጥሞቿን አንብቤአለሁ፡፡ አንዱ ግጥሟ “ናጡት” ይላል፡፡
በዚህ ግጥም ውስጥ ተናጋሪው “ቅቤ” ነው። መገፋት ላይ ላዩን ወተት መናጥ ቢሆንም፣ ውስጡ ግን በደልን፣ ግፍን የሚወክል እምቅ ግጥማዊ ቃል ነው፡፡ ግጥማዊ ቃላት ይላሉ ብርሃኑ ገበየሁ፣ በአማርኛ ስነግጥም መጽሐፋቸው- ግጥማዊ ቃላት ደራሲው ከሌሎች ቃላት መርጦ ለኪናዊ ተግባሩ የሚገለገልባቸውን ቃላት የሚያካትት ነው፡፡
በሔለን ፋንታሁን ግጥሞችም ብርሃኑ ገበየሁ ያሉትን ግጥማዊነት አይቻለሁ፡፡ ገጣሚዋ ሔለን በተለያዩ ጊዜያት የከተበቻቸውን ግጥሞች፣ ”ቀለም እና ውበት” በሚል ርዕስ አሳትማ ለንባብ አብቅታለች፡፡ በ85 ገጾች የተቀነበበው መጽሐፉ፤ በ99 ብር ለገበያ ቀርቧል፡፡
በመጽሐፉ የምስጋና ገጽ ገጣሚዋ፣ “ለካስ ሰው ሞልቶኛል” በማለት አዎንታዊ አመለካከት (Positive thinking) አንጸባርቃለች፡፡ ገጣሚዎች ጨለምተኛ ናቸው የሚለውን መነሻው የማይታወቅ እሳቤም አምክናለች፡፡
”ቀለም እና ውበት” ሃምሳ ሁለት ግጥሞችን ያካተተች መድበል ናት፡፡ ውብ ግጥሞችን ታስነብበናለች - የሁላችንንም ማኅበራዊ እሴቶች የሚዳስሱና የሚያንጸባርቁ፡፡ ወጣትና ጀማሪ ገጣሚ ብትሆንም፣ በንባብ የበለጸገ እውቀት እንዳላት ግጥሞቿ ይመሰክራሉ፡፡ ሔለን በስንኞቿ ተደስታ ታስደስተናለች፣ ተከፍታ ታስከፋናለች፡፡ አማርራ ታማርረናለች፡፡ ስቃ ታስቀናለች… ተመራምራም ታመራምረናለች፡፡
ይህ ገጸ ጽሑፋዊ ፍንገጣ (graphological deviation የሚታይበት ግጥም፣ የማን ታሪክ ነው ካልን የአንዷ በአካባቢያችን የምናውቃትን ማለት ነው- በፊት ለፊት ስናየው፡፡
ላለመገኘት ታመነች= ነይ ካላት ባለጊዜ ጋር ሁሉ ሔደች እንደማለት ነው፡፡ ለኔ ይህ ግጥም የአንዲት በወሲብ ንግድ የምትተዳደር እንስት ሕይወትን፣ ከመጀመርያ እስከ ፍጻሜው ያስቃኛል፡፡
አንድም በአንዲት እንደ ኢትዮጵያ ባለች የሀብታም ድሃ (ሀብት እያላት የምትራብ) ሀገርን መስላበታለች፡፡ ከድህነት አዘቅት ትገኛለች ፣ ኃያላን ለሀብትና ስትራቴጂክ ጠቀሜታዋ ሲሉ ይራኮቱባታል፣ ሀብቷን ታውቃለች ግን በዕዳ ክምር ጠፋች እንደ ማለትም ይሆናል፡፡
“ዕጣ” የሚለው ግጥም ደግሞ በአገልግል አሠራር አስታኮ መልዕክት የተላለፈበት ነው፡፡ ሰው እንዲኖር ሰው ይገደላል፡፡ ሰላም ለማምጣት ሰላማዊ ሰው ይሞታል፡፡ ዲሞክራሲ ለማስፈን ሰው አትናገር አትጋገር ይባላል፡፡ ስለአፈቀርኩሽ ገደልኩሽ አይደል ያለው ሼክስፒር በኦቴሎ፡፡
“እንቆቅልሽ ቅኔ” የወሲብ ተዳዳሪዎችን የሰቆቃ ሕይወት ያንጸባርቃል፡፡ ልበ ልቦናቸው ውስጥ ጠልቀን ገብተን ጎስቋላ ኑሮአቸውን እንድንጎበኝ ያደርገናል፡፡ በዚህ ግጥም ልጅ እናቱን ይጠይቃል፡-
በሌላ የሕይወታችን አጽቅ ትልቅ ቦታ የሰጠነው አንሶ ሲገኝ፣ የማይደረስበት የመሠለው በቀላሉ ሲደረስበት፣ ልዩ ያልነው ተራ ሲሆን፣ በቀላሉ ሲገኝ ይታያል፡፡ ለዚህም ይመስላል “ይሁና” ባለችው ግጥም፡-
ለግጥም መድበሏ ምስጋና ይግባውና፤ የሔለንን ግጥሞች ከሞላ ጎደል ለመቃኘት ችያለሁ፡፡ ግን ይህች የቀድሞ ባልደረባዬ፤ አሁን የት እንዳለች አላውቅም፡፡ ግጥሞቿን ግን መኮምኮሜን አቀጥላለሁ፡፡
HEBEI EWIN ENTERPRISE CO. ፣ LTD የተቋቋመው እ.ኤ.አ. በ 2003 ነው ባለቤቱ-በቦርሳዎች ላይ ከ 26 ዓመታት በላይ ልምድ አላቸው ፡፡ በግ Shopping ቦርሳ ፣ በማስተዋወቂያ እና በስጦታ ዕቃዎች ውስጥ ዋና ግብይት ፡፡ ኩባንያው በፍጥነት እያደገ እና እየጠነከረ በመሄድ ላይ ይገኛል ፣ እናም አሁን ከአውሮፓ እና ከአሜሪካ ለሚገኙ ደንበኞች የሁሉም ገጽታዎች አጋር ነው
On Feb 23, 2021 17 አዲስ አበባ፣ የካቲት 16፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) 18ኛው የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ውድድር እና 14ኛው የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ፌስቲቫል ከየካቲት 21 እስከ 27 ዓ.ም በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ይካሄዳል፡፡ የኢትዮጵያ ባህል ስፖርቶች ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት አቶ ሰለሞን አስፋው ከትግራይ ክልል በስተቀር ሁሉም ክልሎችና ከተማ አስተዳደሮች እንደሚሳተፉ ገልጸዋል፡፡ “የባህል ስፖርቶቻችን ለአንድነታችን” በሚል መሪ ቃል የሚካሄደው ይህ ውድድር 11 የስፖርት ዓይነቶች ተካተውበታል፡፡ በውድድሩ የሀገር ገፅታ የሚገነባበት እንዲሁም የተሰጡ ስልጠናዎች ውጤታማነታችው የሚለካበት እንደሆነ መግለጻቸውን ከስፖርት ኮሚሽን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል፡፡ በውድድሩ 576 ወንዶች፣ 253 ሴቶች በጥቅሉ 829 ስፖርተኞች እንደሚሳተፍ ይጠበቃል፡፡ ወቅታዊ፣ትኩስ እና የተሟሉ መረጃዎችን ለማግኘት፡- ድረ ገጽ፦ https://www.fanabc.com/ ፌስቡክ፡- https://www.facebook.com/fanabroadcasting ዩትዩብ፦ https://www.youtube.com/c/fanabroadcastingcorporate/ ቴሌግራም፦ https://t.me/fanatelevision ትዊተር፦ https://twitter.com/fanatelevision በመወዳጀት ይከታተሉን፡፡ ዘወትር፦ ከእኛ ጋር ስላሉ እናመሰግናለን Let's block ads! (Why?)
ትምህርቱ የሚወስደው ጊዜ ለ3 (ሶስት) ወር በሳምንት 3 (ሶስት) ቀን በመረጡዋቸው ቀናቶች። ክፍያ በወር 1000 ብር ነው። በኧስፔሻል ፕሮግራም ከሆነ የሚወስደው ጊዜ በ አንድ ወር የሚያልቅ ኮርስ ነው። ክፍያ 4000 ብር ነው ። ለመመዝገብ ከታች ያለውን ፎርም ይሙሉ።
እኛ ከአገራችን ውጭ በተለያዩ ክፍለዓለማት በስደት የምንኖር የኢሮብ ተወላጆች፣ በግንቦት 28 2010 ዓ.ም. የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ሲያካሄደው የሰነበተበትን ስብሰባ በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል ዘላቂ ሰላም እንዲሰፍን የአልጀርስን ስምምነት ሙሉ በሙሉ ተቀብሎ ተግባራዊ ለማድረግ የኢትዮጵያ መንግስት ዝግጁ መሆኑን፣ በመግለጽ የሰላም ጥሪ ማቅረቡ እጅጉ አሳዝኖናል አስቆጥቶናልም። ስለሆነም የኢሮብ ብሄረሰብ በተለይ በሃገርቤት በወረዳው ርእሰ ከተማ በዳውሃን የጀመረውን ሰላማዊ ሰልፍና ህዝባዊ ስብሰባዎች አማካኝነት ተቃውሞውን በመግለጽና አቤቱታ በማቅረብ ላይ ይገኛል።
እኛ በተለያዩ ክፍለ ዓለማት ነዋሪ የሆን የኢሮብ ተወላጆችም ይህ በኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ የተላለፈው አደገኛው ሳኔ በህልውናችንና በሉዓላዊነታችን ላይ ያነጣጠረ በመሆኑ እጅጉን አስቆጥቶናል። በመሆኑም፣ ሰኔ 2 ቀን 2010 ዓ.ም አስቸኳይ ተለኮንፈረንስ በመጥራት ዓለም-አቀፍ የኢሮብ ተወላጆች ስብሰባ አካሂደናል። በተካሄደው የስልክ ስብሰባም የሚከተሉትን ወሳኔዎች አስተላልፈናል፣
2.የሃገር ቤቱን ሰላማዊ ህዝባዊ እንቅስቃሴ ለመደገፍ በየክፍለ ዓለሙ የሚኖሩ የኢሮብ ተወላጆችን ማስተባበርና የህዝባችን ሰላማዊ እንቅስቃሴ እንዲደግፉ ማበረትታታት፣
3.የአልጀርስ ሰምምነት የ1900፣ 1902 ሆነ 1908 እ.ኤ. አበ አፄ ሚኒልክና ጣሊያን መንግሥት መካከል መተደረገው ስምምነት መሠረት እንዲካለል ሁለቱ ባለጋራዎች የተሰማሙ ስለሆነና ኢሮብም በነዛ ውሎች መሠረትም ቢሆን በጣሊያን አስተዳደርም ሆነ ቅኝ ግዛት የሆነበት ታሪክ ስለሌለ ጥያቄ ውስጥም መግባት ያልነበረበት በመሆኑና ይልቁን ጣሊያን በ1935 ዓምፈ ኢትዮጵያን ሲወርም ኢሮብን ይገዛ የነበረው ከሰንዓፈ ወይም ከሌላ በቅኝ ግዛት ይዟት ከነበረችው የኤርትራ ክፍለሃገር ሳይሆን ከዓጋመ አውራጃ ከዓዲግራት በሚሾሙ ገዢዎች ነው የነበረው። ይህ ኢሮብ የኤርትራ አካል ሁኖ እንዳማያውቅ በማስረጃነት ሊቀርብ የሚችል ጭብጥ ነው። በሌላ በኩል ያ ውል ይጸናል እንኳ ቢባል ኢሮብን የማይመለከት ከመሆኑም በላይ ጣልያን በ1935 ዓ.ም.ፈ ኢትዮጵያን ሲወር የፈረሰ በመሆኑ ኢትዮጵያ በውሉ የመገዛት ግዴታ የለባትም። ስለሆነም በዚህ በፈረሰ ውል የተፈረመው የአልጀርስ ውልና በዛ ውል መሠረት የትቋቋመው ኮምሽን የሰጠው ብይን ፍትሓዊ ባለመሆኑና የኢሮብ ህዝብን ለሁለት በመክፈል ህልውናችንን የሚያጠፋ በመሆኑ፣
4.የኢሮብ ህዝብም ሆነ የኢሮብ መሬት በኢጣሊያ ጊዜም ሆነ ከዛ በፊትም ሆነ በኋላ የኤርትራ አካል ሆኖ የማያውቅ በመሆኑ፣ ኤርትራ ነፃ ወጣች የተባለ ጊዜም ቢሆን የኤርትራ መንግሥት ወረዳችንን ረግጦ ባለ ማወቁና ከኤርትራ ነፃነት በኋላም ሆነ በፊት ኤርትራ በሚባል ክፍለገር ሥር አንድም ቀን በኤርትራ ተዳድሮ የማናውቅ በመሆኑ፣ የኤርትራ መንግሥት ዓለም-ዓቀፍ እውቅና ተችሮት በ1993 ዓ.ም.ፈ ሪፈረንዶም ሲያካሂድም ኢሮብ የኤርትራ አካል ሆኖ እንደማያውቅ ጠንቅቆ በማወቁ ሪፈረንደም እንዲያካሂድ እንኳ ባለመጠየቅ ግዛቱ እንዳልሆነ ያመነ በመሆኑ፣
5.ይህ በአልጀርስ ውል መሰረት በሄግ ውሳኔ ለኤርትራ የተሰጠው ሉዓላዊ የኢትዮጵያ መሬት በ1990 ዓም በሻዕቢያ በተወረረበት ጊዜ በመጀመሪያ የኢሮብ ህዝብ ቀጥሎ ደግሞ አእላፍ የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረ-ሰብ ልጆች ወራሪውን የሻቢያ ሰራዊት ከኢትዮጵያ ሉዓላዊ ግዛት ለማባረር ባካሄዱት እልህ አስጨራሽ ጦርነት ደማቸው የፈሰሰበትና አጥንታቸው የትከሰከሰበት መሬት በመሆኑ፣
6.በአልጀርሱ ውል መሰረት ድንበር እንዲያካልል የተቋቋመው ኮሚሽን በ1995 ዓ.ም ውሳኔውን እንዳሳወቀ የኢሮብ ህዝብ ውሳኔውን በይፋ በመቃወም ከዞባ አስተዳደር ጀምሮ ለትግራይ ክልል መንግስት፣ ለትግራይ ክልል ፓርላማ፣ በፈደራል ደረጃ ለራሳቸው የውሉ ዋና ፈራሚ ለነበሩ ለሟች ጠቅላይ ሚንስተር አቶ መለስ ዜናዊ፣ በወቅቱ ውጭ ጉዳይ ሚንስተር ለነበሩ ለአቶ ስዩም መስፍን፣ ለፈደራል መንግስቱ ፓርላማ፣ ለአፍሪካ ህበረትና ለተባበሩት መንግስታ ተቃውሞውን በጽሁፍ ቢያቀብም ሰሚ ሳያገኝ ተንጠልጥሎ የቆየ በመሆኑ፣
7.የኢሮብ ብሄረ-ሰብ እንደ ብሄረ-ሰብ ከሚታወቅበት ረጀም ዘመናት ጀመሮ አንድም ቀን ኤርትራ ከምትባል ክፍለሃገር በጉርብትና ካልሆነ በስተቀር በአስተዳደር ስርዓት ተገናኝቶ የማያውቅ በመሆኑ፣ ኤርትራ ከናቷ ከኢትዮጵያ ተለይታ ለ60 ያህል ዓመት በጣልያን ባእዳዊ አገዛዝ ሥር በቆየችበት ጊዜ ጣሊያን ከሰንዓፈ እየተነሳ የኢሮብ ወረዳን ሊቆጣጠር ሲሞክር የኢሮብ ህዝብ ገና ደንበሩ ላይ ጠብቆ ድባቅ እየመታ ወደ ቦታ እንዲመለስ አደረገው እንጂ ጣሊያን የኢሮብ ወረዳን ያልረገጣት በመሆኑ፣ የኢሮብ ህዝብ ከጥንት ጀመሮ የሚያስተዳድሩትን በነፃነት ራሱ መርጦ ኦና በሚል መዓርግ እየሾመ ራሱን የሚተዳደርበት ሥርዓት የነበረው፣ ራሱን በራሱ እያስተዳደረ በትግራይ ከፍለ ሃገር ስር ሲተዳደር ኖረ እንጂ አንድም ቀን ከኤርትራ ጋራ የሚያቆራኘው አስተዳደር ኖሮትባለማወቁ፣
8.አቶ መለስ በጦርነት የተሸነፈው ሻዕቢያን አልጀርስ ድረስ በመጐተት የተዋዋሉት ውልና በዚህ ውል መሰረት በሄግ ተሰጠው ውሳኔ በኛ በኢሮቦች እንደ አንድ በሃገርና በህዝቦቿ የተፈጸመ ደባ የሚቆጥረው በመሆኑ፣ ይህ የክህደት ውልና ውሳኔ በቀርቡ የጠቅላይ ሚንስተርነት ቦታ ተረክበው በገዥው ፓርቲ ደብዝዞ የነበረው ኢትዮጵያዊነት ላይ ነብስ እየዘሩ ባሉበትና በገዥው ፓርቲ ምክንያት በኢትዮጵያ ህዝቦች መካከል ተፈጥሮ የነበረው ጥላቻና የርስበርስ ጥርጣሬ በማከም በርካታ ስራዎች በመስራት ላይ ባሉበት አንድ ኢትዮጵያዊነት ከጥንት ጀመሮ ከደሙ ጋራ የተዋሃደ የኢሮብ ህዝብ እጅግ ከፍተኛ ተስፋ በጣልንባቸው በተከበሩ ዶከተር ዓብይ ኣሕመድ አፍ ያ የአቶ መለስ የክህደት ውልና በውሉ መሰረት የተደረገው ውሳኔ እንዳለ ተቀብለን ለተግባራዊነቱ እንንቀሳቀስላን ሲሉ መስማት አስገራሚም አስደንጋጭም ሆኖ ስላገኘነው፣ ዶ/ር ዓብይ መጀመሪያ ሲመረጡ፣ በፓርላማ ለኢትዮጵያ ህዝብ ባደረጉት ንግግር፣ የኢትዮ-ኤርትራ ችግር በውይይት ለመፍታት እሰራለሁ፣ ሲሉን ተስፋ ያደርገነው ለመፍትሄው ከኤርትራ መንግስት ጋራ ከመነጋገራቸው በፊት፣ ጉዳዩ የሚመለከተውን ህዝብ ያነጋግሉ ብለን ስንጠብቅ፣ ያ የተለመደው መሪዎች ከራሳቸው ጋራ ብቻ ተነጋግረው ህዝቡን ያላሳተፈ ውሳኔ እጅግ ከፍተኛ ተስፋ ባሳደርንባቸው ክቡር ዶክተር ዓብይም ሲደገም፣ በሳቸው ላይ የነበረን ተስፋ እጅግ ያጨለመብን በመሆኑ፣
9.በኢሮብ ህዝብ እምነትና በዓለም-ዓቀፍ የሕግ መስፈርት ሲታይ፣ ኤርትራ አስቀድማ የአልጀርስ ውልንና የሄግ ወሳኔ ድንጋጌ የሆኑትን የጊዜአዊ የፀጥታ ቀጠና በመጣስና የተባበሩት መንግሥታት ሰላም አስከሪ ኃይል በማባረር ስምምነቱን ያፈረሰችው በመሆኑና ሁሌ ነገሮች ኤርትራ እንደፈለገችውና እንደተመኘችው ለማድረግ የኢትዮጵያ መንግሥትን የሚያስገድደው ሕግ እንደማይኖር የምንገነዘብ በመሆኑ፣
10.መጀመርያውኑ ኤርትራ የኢትዮጵያ ሉዓላዊ መሬት ስትወር የመሬት ወረራው በኢትዮጵያ ውስጥ የነበራትን ኢኮኖሚያዊ ጥቅሞች ለማስከበር ለመደራደሪያነት እንጂለ መሬት ባለቤትነት እንዳልነበረ ግልጽ ነው። ከላይ እንደጠቀስነው ለመሬት ባለቤትነት ቢሆን ኖሮ በ1993 ዓምፈ ነፃነት ወይ ባርነት በሚሊ ኤርትራ ውስጥ በተካሄደው “ህዝባዊ ረፈረንዶም” እነዚህ አሁን በባለቤትነት የምትከራከርባቸው አከባቢዎች ላይም ለማካሄድ ትሞክር ነበር። አላደረገችውም። ስለሆነም ይህ የመሬት ይገባኛል ጥያቄ ለጦርነት መንስኤ ስላልሆነ የተፈለገውን ያህል መሬት ቢሰጣት ሰላም ለመፍጠር ዝግጁ ለመሆን የማትችል በመሆኑ፣
11.በሁለቱ ሃገሮች ህዝቦች መካከል ካስፈለገ ድንበር ተከልሎ እውነተኛ ሰላም እንዲፈጠር ፍላጎቱ በሁለቱም መንግስታት በኩል ካለ በሁለቱ ሃገራት ጠረፍ በየአከባቢው የሚኖር ህዝብ ድንበሩን ራሱ በስምምነት ከልሎ ለሁለቱ መንግስታት ለማሳውቅ ችሎታውም ፍላጎቱም እንዳለው በሚገባ ስለምናውቅ፣ ስለሆነም፣ ከጅምሩ ጀምሮ የተሳሳት መንገድ በመከተል ለተበላሸው ጉዳይ የኢሮብ ህዝብ ባልዋለበት የገፈቱ ቀማሽ መሆን ስለሌለበት፣ በዚህ የተሳሳተ ውል መሰረት በደረገው ብይን የኢሮብ ህዝብን ለሁለት በመክፈል ህልውናው አደጋ ውስጥ መግባት ስለሌለበት የኢህአዴግ ስራስፈጻሚ በግንቦት 28 2010 ዓ.ም. ያወጣውን መግለጫ አጥብቀን እንቃወማለ፣ በሃገርቤትም በዲያስፖራም የምንኖረው የኢሮብ ብሄረሰብ ኣባላት ለህልውናችን ባንድነት እስከመጨረሻው እንታገላለን፣ ሁሉም አገር-ወዳድ ኢትዮጵያዊም ከጎናችን እንዲሰለፍና ለህልውናችን የምናደርገውን ሰላማዊ ትግል በቻለው ሁሉ እንዲረዳን የከበረ ጥሪያችንን እናቀርባለን! የኢሮብ ብሄረሰብ ለሁለት አይከፈልም!!!በተለያዩ ክፍላተ ዓለማት የሚንኖር የኢሮብ ተወላጆች ሕብረት፣ ከኛ ጋራ ለሚደረገው ግኑኝነት irobcomm@gmail.com አማካይነት መገናኘት ይቻላል።
ንሳ፣ ምስ ብጾታ፣ ኣብ 2015 ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ድሕሪ ምስጋራ፣ ብዕጡቓት ራሻይዳ ኣብ ዝተታሕዘትሉ፣ እቲ ክሱስ ከም ተርጓምን ተሓባባርን ምንባሩ ቃል ምስክርነታ ሂባ።
እንተኾነ፣ ምስኣ ብሓባር ተጨውያ ዝነበረትን ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኣብ ጀርመን እትርከብን ካልእ መንእሰይ ምስክርነታ ክትህብ ኣብ ዝተሓተተሉ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንእሰይ ተመሳሳሊ ክስታት’ያ ኣቕሪባ።
እቲ ኤርትራዊ መንእሰያ ኣብ ስዊዘርላንድ ዘቕረብቶ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ስለዝተነጽገ፣ ኣብ ዙርክ ኣብ ዝርከብ ግዝያዊ መጽንሒ ከምዝቕመጥ’የን መርበባት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ሱዳን፣ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ኣብ ምጭዋይን ምስግጋርን ኤርትራውያን ስደተኛታት ክተሓባበሩ ዝጸንሑ ሓያሎ ኤርትራውያን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዑቕባ ሓቲቶም ይነብሩ ከምዘለው ይግለጽ።
በሰምና ወርቅ ሚዲያና ኢንተርቴይመንት በየወሩ የሚካሄደው የኪነ ጥበብ ምሽት የዚህ ወር መሰናዶ “የሀገሬ” ጥያቄ 2” በሚል ርዕስ ዛሬ ከቀኑ 10፡00 ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር እንደሚካሄድ የሰምና ወርቅ ሚዲያና ኢንተርቴይመንት ዋና ስራ አስኪያጅ ጋዜጠኛ ጌታቸው ዓለሙ ገለፀ፡፡
በዕለቱ ግጥም፣ ወግ፣ ዲስኩርና ሙዚቃ ለታዳሚ የሚቀርብ ሲሆን፣ ሙሃዘ ጥበባት ዲያቆን ዳንኤል ክብረት፤ የፍልስፍና ምሁሩ ዮናስ ዘውዴ፣ ተጓዡ ጋዜጠኛ ሄኖክ ስዩም፣ ጋዜጠኛና ገጣሚ ደመቀ ከበደ፣ ገጣሚያኑ አደም ሁሴን፤ ኢሳያስ ባንጫ፣ ኤሊያስ ሽታሁንና አርቲስት ታምሩ ብርሃኑ ስራዎቻቸውን ያቀርባሉ፡፡ የመግቢያ ዋጋው 100 ሲሆን የቪአይፒ 200 ብር መሆኑንና ትኬቶቹ በጃፋር፣ በዮናስ፣ በዘውዱ መፅሀፍትና ስቴዲየም በሚገኘው የእውቀት በርና በካዛንቺስ ጦቢያ መፅሀፍት መደብሮች እንደሚገኙም ታውቋል፡፡
የዚያ ማስታወሻዬ ዓላማ ልደቱም ሆነ የኢዴፓ አባላት “ነቃ በሉ” ለማለት ነበር፡፡ ያንን ማስታወሻ የተመለከቱ፤የራሳቸውን ጩኸት እየሰሙ የሚደሰቱ እፍኝ የማይሞሉ የልደቱ “ደጋፊዎች” በተለያየ የፌስቡክ አካውንት እየተመላለሱ ያለ የሌለ ስድብ አወረዱብኝ፡፡ አሉባልታና የፈጠራ ስም ለጣጠፉብኝ፡፡ አንዳንዶቹ“ተው ልደቱን አትችለውም… ሃሳብ አምጣና ተከራከር” የሚል ምክርና ጥያቄ አቀረቡልኝና ስሜቴን ከመግለጽ በላይ ልሄድበት ወዳልፈለግኩት ገመድ ጉተታ ስበው አስገቡኝ፡፡ እኔም ነገሩን በፌስቡክ ከምናቆመው የ1960ዎቹ ፖለቲከኞች ያደርጉት የነበረው ዓይነት የሃሳብ ፍጭት ማድረግን እንድንለማመድና እንድንማማር በማሰብጉዳዩን ወደ ጋዜጣ መድረክ አመጣሁት፡፡
በዚህ አጋጣሚልደቱን አይነኬ (ቅዱስ ላም - Holly Cow)አድርጋችሁ ለምታዩት ወዳጆቹ አንዲት ማስታወሻ ጣል አድርጌ ለማለፍ ወደድሁ፡፡ ከሁሉም በላይ ልደቱ ምሉእ አይደለም፡፡ እንደ ሰው ይሰራል፣ ይሳሳታል፡፡ ስህተት ያለበት የአደባባይ ሰው ደግሞ ይተቻል፣ ይታረማል፡፡ እርሱ የሀገሪቱን ጠቅላይ ሚኒስትር “አምባገነን ናቸው” እንደሚል ሁሉ፣ እሱም ተለዋዋጭ (እስስታዊ) ባህሪ ያለው መሆኑ ቢነገረው ሊገርማችሁ አይገባም፡፡
የልደቱ አይነኬነት ለጭፍን አድናቂዎቹ ነው እንጂ ለማንኛውም ምክንያታዊ ሰው አለመሆኑን ሊገነዘቡት ይገባል፡፡ በአዛኝ ቅቤ አንጓችነት ከማለባበስ ይልቅ በሃሳብ ላይ የተመሰረተ ትችት የበለጠ ለልደቱ ይጠቅመዋልና ይህቺን መጣጥፍ በዚሁ መንፈስ እንያት፡፡ ሌላው ማሳሰብ የምፈልገው ነገር በዚች ጽሁፍ የማተኩረው ልደቱ ሰሞኑን ባደረጋቸው የተሳከሩ ሃሳቦች ላይ ብቻ መሆኑን ነው፡፡ እናም በድክመቱ ላይ ባተኩር ልደቱ ምንም ዓይነት በጎ ነገር አልተናገረም ለማለት እንዳልሆነ አስቀድሜ ለመግለጽ እወዳለሁ፡፡
በቅድሚያ የማነሳው “አንድ ሰው ሀገር ማፍረስ አይችልም” የሚለውን በተመለከተ ነው፡፡ልደቱ በመንግስት ላይ የጊዜ ገደብ (Ultimatum) በማስቀመጥ፤ “ከመስከረም በኋላ እኔም ጃዋርም “ጠቅላይ ሚንስትር ነኝ” ብለን ማወጅ እንችላለን፡፡ ሰራዊቱ አይታዘዝም…” ማለቱን ስሰማ አንድ ነገር ታወሰኝ፡፡ የቬንዙዌላው የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ሁዋን ዋይዶ በምርጫ “ተሸነፍክ” ሲባል፤ ራሱን የቬንዙዌላ ፕሬዝዳንት አድርጎ ሰየመ፡፡ የቬንዙዌላን ፖለቲካ በረዥም እጃቸው ማማሰል የሚፈልጉት እነ አሜሪካም ደገፉት፡፡ እነሆ በዚያች ሀገር የተረጋጋ ህይወት እስከ አሁን የለም፡፡ እንዲህ ያለው ተሞክሮ አደገኛ መሆኑን ስለምገነዘብ ነው በፌስቡክ ገጼ ላይ “ልደቱሆይ! ማንኛውንምአምባገነንእንደማልታገስሁሉዓይኔእያየሀገሬንስታፈርስዝምአልልህም!” በማለት የጻፍኩት፡፡ አንዳንድ የልደቱ ጭፍን አድናቂዎች “አንድ ግለሰብ እንዴት ሀገር ያፈርሳል?” የሚል የየዋህ ጥያቄ በማቅረብ ሊሟገቱኝ ሞክረዋል፡፡ እንደ ፖለቲከኛ ልደቱ አማራጭ ሃሳብ ማቅረቡ ችግር የለውም፡፡ ችግር የሚሆነው ያቀረበው ሃሳብ መፍትሄ መሆኑ ቀርቶ የለየለት ሀገር አፍራሽ መሆኑ ነው፡፡
አንድ “ተራ ግለሰብ” ሀገር ሊያፈርስ እንደማይችል እንኳን እኔ የ7ኛ ክፍል ተማሪ የሆነው ልጄ ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ ልደቱ ከላይ የተጠቀሰውን አስተያየት ዓይኑን እያጉረጠረጠ የተናገረው ብቻውን ሆኖ ባደረገው ቃለ ምልልስ ቢሆን ኖሮ ምንም አልልም ነበር፡፡ አሻሮ ይዞ ወደ ገብስ የተጠጋው ልደቱ፤ ይህንን ሃሳብ የተናገረው “አባቄሮ ጃዋርን” ከጎኑ አስቀምጦ፣ ያውም በOMN ቴሌቪዥን መሆኑን ልብ ይሏል፡፡ “አባቄሮ ጃዋር” ከኦሮሚያ ወጣቶች ጋር ያለውን ግንኙነት ደግሞ (ዛሬ እዚያ ሁኔታ ላይ መሆኑን ባላውቅም) “በከበባው” ማግስት በተፈጠረው ሁኔታ ያየን ይመስለኛል፡፡ ልደቱም በልበ ሙሉነት የተናገረው ይህንን ሁኔታ ከግምት ውስጥ በማስገባት መሆኑን የፖለቲካ “ሀሁ” ለቆጠረ ሰው የተሰወረ አይመስለኝም፡፡ ሁላችንም እንደምናውቀው “ጂኒውን ከጠርሙሱ ማስወጣት” በጣም ቀላል ነው፡፡ “ጂኒውን ወደ ጠርሙሱ መመለስ” አስቸጋሪ መሆኑን ግን ከብዙ ሀገራት ተሞክሮ መገንዘብ ይቻላል፡፡ እናም እንዲህ ያለው ነገር በእሳት መጫወት መሆኑን ልደቱም ሆነ በዙሪያው ያላችሁ ልትገነዘቡት ይገባል፡፡
ዶ/ርዐቢይአህመድን ከ10 ዓመታት በፊት እንደሚያውቃቸው የተናገረው አቶ ልደቱ፤ጠቅላይ ሚኒስትር ከሆኑበት ጊዜ ጀምሮ በእርሳቸው ዙሪያ የተለያዩ አስተያየቶችን ሲያስተጋባ አስተውለናል፡፡ መጀመሪያ ላይየህዝብትግልበተፋፋመበትወቅትየፋናቴሌቪዥን ባዘጋጀው መድረክ ላይ ተገኝቶ፤ በኋላም በመቀሌህወሃትባዘጋጀው መድረክ ላይ በማጥላላት የተቃኘ ሀሳብ አቀረበ፡፡ ዶ/ርዐቢይበፓርላማ በተመረጡ ማግስት ደግሞ “ጊዜ ልንሰጣቸው ይገባል፣ ነጥብ የምናስቆጥርበት ጊዜ አይደለም፣ ልናግዛቸው ይገባል…” በማለት ድጋፉን ገለጸ፡፡ትንሽ ቆይቶ በተጣደፈ ሁኔታ መተቸት ጀመረ…አሁንም ትንሽቆይቶ… ዶ/ር ዐቢይ ወደ ቢሯቸው ጠርተውቡና ሲጋብዙትና የኮሚቴ አባል አድርገው ሲሾሙት…በ100 ቀን ስራ አፈጻጸማቸው ላይ “እንዲህ መሆኑን ባውቅ አልተቻቸውም ነበር” አለ፡፡ … ትንሽቆየትአለና “የዶ/ር ዐቢይ መንግስት አምባገነንለመሆንእንኳአቅምየለውም” አለ፡፡ አሁንም ትንሽቆየትብሎ(ዶ/ርዐቢይፊታቸውን ያዞሩበትሲመስለው) “ዶ/ር ዐቢይ አምባገነንነው” አለ፡፡ሰሞኑንደግሞ “ይህመንግስትሰላምየማስፈንአቅምየለውም፡፡እየሟሟየሚሄድመንግስትነው… እናምእኛያለንበትየሽግግርመንግስትመቋቋምአለበት” ይለናል፤ አቶ ልደቱ፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን፤ “ልፍስፍሱ” መንግስት አቶ ልደቱ ሲቀላቀለው “ጠንካራ” የሚሆንበትን ሎጂክ አልነገረንም፡፡
አቶ ልደቱ ተለዋዋጭ ባህሪውን ያሳየን በዶ/ር ዐቢይ ላይ ብቻ አይደለም፡፡ ፕሬዝዳንትኢሳይያስአፈወርቂንበተመለከተም ተመሳሳይ ነገር ሲያራምድ ታይቷል፡፡ “ዶ/ርዐቢይአሥመራሲሄዱናፕሬዝዳንትኢሳይያስአዲስአበባሲመጡ፣ዶ/ርዐቢይየረዥምጊዜህልሜንስላሳኩትእንባዬንመቆጣጠርአቅቶኝአለቀስኩ”ይላልአቶ ልደቱ፡፡እዚህ ላይ ልክ ነው፡፡ ልደቱ ማልቀስ ያውቅበታል፡፡ እኔም ሁለት ዋና ዋና የለቅሶ አጋጣሚዎችን ምንጊዜም አስታውሳለሁ፡፡ አንደኛ፤ ልደቱ ከሸዋ ሮቢት እስር ቤት መጥቶ ፍርድ ቤት በቀረበበት እለት ያነባውን እንባ አልረሳውም፡፡ሁለተኛ፤ በኢዴፓ ጉባዔዎች የአመራር ምርጫ ተደርጎ መመረጡን ካረጋገጠ በኋላ ልደቱ “እኔን ለምን መረጣችሁኝ” ብሎ ሲያለቅስ በተደጋጋሚ አይቻለሁ፡፡ (መመረጡን ካልፈለገው እጩ ሆኖ መቅረቡን ለምን እንደማይቃወም እስከ አሁን አልገባኝም)
ሰሞኑንደግሞእንባውን የረጨላቸው ፕሬዝዳንትኢሳይያስ“ቁጥርአንድየኢትዮጵያጠላት” መሆናቸውን እየነገረንነው አቶ ልደቱ፡፡“ኢሱንማቀፍኃጢያትነው…” የሚልአስተያየትአሰማን፤አቶልደቱ፡፡እዚህላይልደቱሁለትነገሮችን ዘንግቷል፡፡አንደኛ፤“በፖለቲካ ዘላለማዊ ወዳጅም ሆነ ዘላለማዊ ጠላት የለም” የሚለውን ለዘመናት የቆየ አባባል ልብ አላለውም፡፡ ሁለተኛ፤ ኢዴፓ ቀዳሚ አጀንዳው አድርጎ የሚታገልለትና ልደቱም በጻፋቸው መጽሐፍት ደጋግሞ የጻፈበትን “ብሔራዊ እርቅ” የሚለውን መሰረታዊ ሃሳብ ረስቶት ወይም የትም ጥሎት ጠላትነትን ሲሰብክ መታየቱ፣ ልደቱ ምን ያህል የመርህ ሰው እንዳልሆነ የሚያመለክት ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ይህንን ስሰማ ኢዴፓ ውስጥ ለዓመታት “ብሔራዊ እርቅ” የሚል አጀንዳ አንግበን ስንታገል የነበረው ለይስሙላ ነበር ማለት ነው? የሚል ጥያቄ እንዳነሳም አድርጎኛል፡፡
አንዳንድ ሰዎች ልደቱን በተመለከተ“ወጥ በሆነየፖለቲካቁመናየማይታይ፣በገነገነየሥልጣንጥምየተለከፈ፣በድሀልጆችነብስቁማርመጫወትየለመደ፣በእሣት የመጫወት ፖለቲካ የሚያራምድ፣ ከትናንትለዛሬመማርየማይችል፣…ሰውነው” ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ከላይ የተጠቀሱትን ዓይነት ተለዋዋጭ ባህሪያት ያስተዋለ ሰው በልደቱ ላይ እንዲህ ያለ ትችት ቢያቀርብ የሚያስገርም ሆኖ አይታየኝም፡፡ ከባህሪው ወጣ እንበልና ከህገ መንግስት ትርጉምና ከሽግግር መንግስት መመስረት ጋር አያይዞ የሚያነሳቸውን ነጥቦች እንቃኝ፡፡
“ልደቱመንግስትየደከመሲመስለውውጥረትመፍጠርልማዱነው” ይላሉ አንዳንድ በቅርበት እናውቀዋለን የሚሉ ሰዎች፡፡ በዚህ ወቅት “የሽግግር መንግስት ካልተመሰረተ ሞቼ እገኛለሁ” በማለት የራሱ ፓርቲ ኢዴፓ ተወያይቶ ያላጸደቀውን ሰነድ፣ ዶ/ር ዐቢይ ካልተቀበለኝ የሚለው ለሌላ በጎ ነገር ጓጉቶ ሳይሆን “የሽግግርመንግስት ሲቋቋም አጨቃጫቂሕገ መንግሥታዊጉዳዮችመልስእንዲያገኙ ለማድረግ ነው” ይላሉ አስተያየት ሰጪዎቹ፡፡ እንደኔ እንደኔ ይህ አካሄድ ግን የቂል መንገድ ነው፡፡ ምክንያቱም አንደኛ፤ ሀገሪቱ የጀመረቺውን ህገ መንግስታዊ ስርዓት የሚያፈርስ ነው፡፡ እድሜ ልካችንን ህገ መንግስት እየቀደድን ስንጥል፣ የሽግግር መንግስት ስናቋቁም መኖር የለብንም፡፡ ያለውን ህገ መንግስት ከነጉድለቱ ተቀብለን፣ ራሱ ህገ መንግስቱ ባስቀመጠው አሰራር መሰረት ማሻሻል ነው የሚበጀን፡፡ ሁለተኛ፤ ይህ ህገ መንግስት እንዳይነካባቸው የሚፈልጉ፣ ይህ ከሆነ ግን ሀገሪቱን በመበተን የራሳቸውን መንግስት የማቆም ፍላጎት ያላቸው በቋፍ ላይ ያሉ ክልሎችና የፖለቲካ ኃይሎች መኖራቸውን ልደቱ ሆን ብሎ ይዘለዋል፡፡ እንዲህ ያለው የልደቱ መንገድ ፍፁም አፍራሽ ከመሆኑም በላይ፤ እውነት ይኸ ሰው ኢትዮጵያን ይወዳታል?የሚል ጥያቄ እንድናነሳ ያስገድደናል፡፡
ህገ መንግስታዊ ትርጉምን በተመለከተ ልደቱ ያለውን ሀሳብ እንይ፡፡ ልደቱ “ህገ መንግስታዊ ክርክር (dispute) በሌለበት ሁኔታ ህገ መንግስታዊ ትርጉም አያስፈልግም” ይላል፡፡ ይሄ ሃሳብ ስህተት ብቻ አይደለም፤ የግንዛቤ ችግርም ሆኖ ነው የታየኝ፡፡ ምክንያቱም ህገ መንግስታዊ ትርጉም የሚሰጠው የትርጉም ችግር ለተገኘባቸው አንቀፆች ብቻ አይደለም፡፡ የህግ ባለሙያዎች እንደሚሉት፤ “ጽንሰ-ሃሳባዊ ምልከታ” (Abstract Review) በሚለው የህግ ጽንሰ-ሃሳብና ተለምዷያዊ አካሄድ መሰረት፣ ህገ መንግስቱ ግልጽ ባላደረጋቸው ጉዳዮች ላይ ትርጉም መስጠት ይቻላል፡፡ ይህ ዓይነቱ አሰራር በበርካታ ሀገራት ሥራ ላይ መዋሉንም ልንገነዘበው ይገባል፡፡