Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ተራ ደራሲ ከም ኮሚሽነርን ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን (UNMEE) ኣብቲ ንስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት ንምትግባር ዚተኻየደ ጻዕሪ ኣብ ምዕራፍ 16፡- ርቡጽ ምቍራጽ ተዅሲ ይግለጽ። እዛ ምዕራፍ’ዚኣ፡ ነቲ ዕዉት ስርሒት ህንጸት ሰላም ንምፍጻም ተኽእሎ ዚነበሮ ልኡኽ ዓቃብ ሰላም ናብ ቅርሱስ መኸተምታ ዘምርሐ ፍሽለት ክልቲኡ ወገናት ኣብ ምፍታሕ ናይቶም ቀንዲ ስርሒታዊ ጕዳያት፣ ፍሽለት ጸጥታዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ውንዙፍ ስርሒታዊ ጕዳያት ፍታሕ ኣብ ምርካብ፣ ፍሽለት ሕቡራት ሃገራትን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ነቲ ንትግባረ ስምምዕ ሰላም ንምርግጋጽ ዚኣተዉዎ መብጽዓ ኣብ ምኽባር፣ ተዘኻኽር።
መቃኛ የተፈጠረ ውሂብ ለአጠቃቀም ቀላል እና ትክክለኛ የፕሮጀክቱን ሁሉንም ገጽታዎች ትክክለኛ እና ትክክለኛ ልኬት እንዲኖር ወደሚያስችል 3 ዲ አምሳያ ሊቀርብ ይችላል ፡፡
የጨረር ቅኝት እንደ የህክምና መሣሪያዎች ፣ ማምረቻዎች ፣ የግንባታ ግንባታ ፣ ከፍተኛ ዋጋ ያለው የባህል ቅርስ ባሉ የተለያዩ የኢንዱስትሪ ዘርፎች ውስጥ ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል ፡፡
በዝርዝር በዝርዝር ሊከናወኑ ከሚችሉ ውጤቶች ፣ እና የተራቀቁ መሣሪያዎች የሌዘር ፍተሻ አጠቃቀም የፍተሻ ሥራን ፣ የኢንዱስትሪ ስራዎችን ፣ ፋብሪካዎችን ፣ ነዳጅ ፣ የማዕድን ማቀነባበሪያ ቦታዎችን ፣ የኢነርጂ እፅዋትንና የባህላዊ ቅርስ ፍላጎቶችን ይደግፋል ፡፡
የሌዘር ቅኝት ቅኝት በግንባታው ሂደት ውስጥ ተጠቃሚዎች መዋቅራዊ የግንባታ ሥራዎችን ለማከናወን ቀላል ያደርጉላቸዋል እንዲሁም የቁሳዊ ፍላጎቶችን በፍጥነት ፣ በትክክል እና በትክክል ማስላት ይችላሉ ፡፡
ፌደራሊዝምና ዓይነቶቹ፣ የሌሎች ሃገሮች ልምዶችና የታሪክ ትምህርት፣ ኢሕአዴግ፣ አባል ፓርቲዎቹና ሕልውናው፣ የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት፣ የክልልነት ጥያቄ፣ የሕዝቦች የፖለቲካ ቅንጅት፣ የአማራ ብሄረተኛነትና የኢትዮጵያዊነት ጉዳይ፣ ዶ/ር አብይ አሕመድና አቋማቸው ... ሌሎችም ጉዳዮች ተነስተዋል።
የ2016ቱ ኦሎምፒክ ውድድር ዓርብ ማታ በማራካና ስታድዮም በሪዮ ከተማ ተጀፍቷል። በዚህ ለሁለት ሳምንታት የሚቆየው ውድድር 301 የወርቅ መዳልያዎች ለአሸናፊዎች ይሰጣል።
ስለ ት / ቤት የእግር ጉዞ እና ብስክሌት ቀን ተማሪዎች ስለ ትምህርት ፣ ስለ አካባቢያዊ እና የትራንስፖርት ጠቀሜታዎች በእግር እና በቢስክሌት ውስጥ ሲያስተምሯቸው በእግር እንዲጓዙ ወይም ወደ ብስክሌት እንዲሄዱ የሚያበረታታ ዓለም አቀፍ ክብረ በዓል ነው እ.ኤ.አ. በጥቅምት ወር የመጀመሪያ ረቡዕ በየዓመቱ ተሰብስቧል (በዚህ ዓመት በሁለተኛው ረቡዕ - ጥቅምት 10) ፡፡
የሰ/መ/ቁ.155880 ሰኔ 28 ቀን 2011 ዓ.ም. ዳኞች – መዓዛ አሸናፊ ተፈሪ ገብሩ (ዶ/ር) ቀነአ ቂጣታ ተሾመ ሽፈራው ፀሐይ መንክር አመልካች – አግሪኮም ኢንተርናሽናል ኩባንያ -ጠበቃ
'ንጹር ትልሚ፣ ኣየናይ? መዓስ? ብከመይ ይትግበሩን ይፍፀሙን ዝብሉ መስራሓት ተነጺሮም'ለው' ይብላ ሓላፊት ቢሮ ሲቪል ሰርቪስ ትግራይን ምክትል ኣካቢ ኮማንድ ፖስት ሰናይ ምሕደራ'ቲ ክልል ወ/ሮ ኣረጋሽ በየነ።
ቀዳማይ ዕላማና ናይ ልምዓት ጠለብ ዘለዎ ሕብረተ ሰብ ምፍጣር ዝብል'ዩ ነይሩ ንሱ'ውን ኣዓዊትናዮ ኢና፣ እታ ተሪፋትና ዘላ መደብ ድማ ሕቶ ሕ/ሰብ ናይ ምምላስ ዓቅሚ ምጥራይ'ዩ በላ ንሰን። እዚ ዓብዪ ብድሆን ዕድልን'ውን'ዩ ባሃሊት'የን ወ/ሮ ኣረጋሽ።
የምንገነባው ስርዓት ” ስልጣን ላይ እያለን የምንዘርፍበት ስንወርድ የምንሸሽበት ሳይሆን አገልጋይነትን ለትውልድ የምናስተምርበት ነው” ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ ተናገሩ።
ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ስልጣን ከመጡ ብዙም ሳይቆዩ “አሳሪ ነው” ሲባል የሚተቸውን የሲቪክ ማህበራትና የበጎ አድራጎት ህግ እንዲሻሻል ማድረጋቸውን በበጎ ጉኑ አንስተዋል።
በቅረቡ በኦሮሚያ ክልል ለመናገር በሚያሳፍር መልኩ በርካታ ዜጎቻችን ሞተዋል ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ መንግስት ይህን ተከትሎ የፖሊስ አባላትን ጨምሮ በርካታ የመንግስት ኃላፊዎች ላይ እርምጃ መውሰዱን አብራርተዋል።
በግጭቱ በርካታ ኦሮሞዎች መሞታቸውን በአስረጂነት አንስተው፤ “ዋናው ነገር ግጭት ከተከሰተ መጀመሪያ የሚያጠቃው እኔን ነው የሚለውን መገንዘብ ያስፈልጋል” ብለዋል።
የሲቪክ ማህበራት ይህን በመገንዘብ በከተማ ሳይወሰኑ በሁሉም የሀገሪቱ አካባቢዎች በመዘዋወር ለሰላም መስፈን ሚናቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርበዋል ሲል ኢዜአ ዘግቧል።
እኔ በበኩሌ አገሪቱ በፈሪሐ እግዚአብሔርና fairness እየመራችሁ አይመስለኝም:: ከለማ ጋር መስመራችሁ ይለያይ እንጅ ሁለታችሁም oromizers ትመስላላችሁ:: የተበደለውን ህዝብ ኣንድ አድርጎ ከማስተዳደር ይልቅ እንዲታረድ ተደርጎአል: ይህም አንድ ቀን ሁሉም ይጠየቅበታል: በስውም በእግዜር ፊት:: የኢትዮዽያ renaissance በዘመናዊ ሳይንስና ሥልጣኔ : አለም ሞክሮ ባደግበት መንገድ እንጂ ልጆችን ገዳ በማስተማር እና ዘረኝነት በማስፋፋት አይደለም::
የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መውጣቱን ተከትሎ፣ በአማራና ኦሮሚያ ክልሎች ከተቃውሞ ጋር በተያያዘ ወንጀል ፈጽመዋል የተባሉ ከ2ሺ በላይ ተጠርጣሪዎች በፖሊስ ቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ኮማንድ ፖስት፣ ለአዲስ አድማስ በላከው መግለጫ አስታውቋል፡፡ በኦሮሚያ የተለያዩ አካባቢዎች 1600 የሚደርሱ ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን በአማራ ክልል፣ ጎንደር 93 ሰዎች በገዛ ፍቃዳቸው እጃቸውን ለፖሊስ ሰጥተዋል ብሏል – ኮማንድ ፖስቱ፡፡
በሰበታ ከተማ በተለያዩ ኢንቨስትመንቶች ላይ ለደረሰው ቃጠሎና ውድመት እጃቸው አለበት የተባሉ 1 ሺ ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ባለፈው ሳምንት ፖሊስ ማስታወቁ አይዘነጋም፡፡
ሰሞኑን በኦሮሚያ ክልል በሻሸመኔ ከተማ ብቻ 450፣ በአካባቢው ባሉ ወረዳዎች 670 ተጠርጣሪዎች መያዛቸውን የገለጸው ኮማንድ ፖስቱ፤ በቄለም ወለጋ ዞን 110 ሰዎች በቁጥጥር ሥር ውለዋል ብሏል። በኦሮሚያ ከተዘረፉት 513 የተለያዩ የጦር መሳሪያዎች 384 ያህሉ መመለሳቸውን አመልክቷል፡፡ ሌሎች በግጭቱ ወቅት የተዘረፉ የመንግስትና የግለሰብ ንብረቶችም በስፋት እየተመለሱ ነው ብሏል – ኮማንድ ፖስቱ፡፡
በአማራ ክልል በጎንደር ከተማና አካባቢው “ሸፍተው” ጫካ የገቡና ከአሸባሪዎች ጋር ግንኙነት ከነበራቸው መካከል 93 ሰዎች እጃቸውን የሰጡ ሲሆን 45ቱ ከእነ ሙሉ ትጥቃቸው፣ 38ቱ ደግሞ ያለ ትጥቅ የተመለሱ ናቸው ተብሏል፡፡ በሌላ በኩል በጎንደር ከተማ የንግድ ሱቆቻቸውን በመዝጋት አገልግሎት ለማቋረጥ ተንቀሳቅሰዋል የተባሉ 13 ነጋዴዎች፣ የስራ ማቆም አድማ ሲያደርጉ የነበሩ 13 ሰራተኞችና 3 መምህራን በቁጥጥር ስር ውለዋል ብሏል – ኮማንድ ፖስቱ፡፡
በሳዲቅ አህመድ የቀጠር ጾመኞች የሌሊት ገበታን (ሱህርን) ተቋድሰዉ የጠዋት ሰላትን (ስግደት) አከናዉነዉ የሚተኝዉ ሲተኛ ወደ ስራ የሚሰማራዉ ሲሰማራ ያልጠበቁት...
በግምገማ ተወጥሮ የከረመው የትግራይ ሕዝብ ነጻ አውጪ ግንባር / ህወሃት/ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረ ሚካኤልን ሊቀመንበር አደረገ። በስፋት በማህበራዊ ሚዲያዎችና በውጪ...
በውይይቱ ላይም የፌደራል መንግስት ጦርነት ሊከፍትብን ነው፣ መንግስት የትግራይ ክልልንና ተወላጆችን እያገለለ ነው፣ ወዘተ የሚሉ የፕሮፖጋንዳ ትርክቶች ለፖለቲካ ፍጆታ ከመዋላቸው ባለፈ መሬት ላይ የሌሉ መሆናቸውን በመተማመን ላይ መደረሱን የአዲስ አበባ ብልፅግና ፓርቲ ጽህፈት ቤት ያወጣው መረጃ ያመልታል። ከዚህ በተጨማሪም ማንኛውም በህጋዊ መንገድ ልማት ላይ፣ የሀገር እድገት ላይ መዋእለ ንዋያቸውን የሚያፈሱ የትግራይ ባለሀብቶች መንግስት ከጎናቸው እንደሚቆምም ቃል እንደተገባላቸውም ተገልጿል።
ይህን ጉዳይ እየተከታተለ የሚያስፈፅም ተወካዮች መሰየማቸውም ነው የተገለፀው። “አገር ሊፈርስ ነው ጓዝህን ጠቅልለህ ወደ ክልልህ ግባ” የሚለውን ውዥንብር ፕሮፖጋንዳ ሳይታለሉ ራሳቸውን አረጋግተው ሊሰሩ እንደሚገባም ተወያይቷል።
“ይህ በንዲህ እንዳለ፣ ኢትዮጵያ የሁሉም አገር ናት፤ ሁላችንም ሰርተን የምንለወጥባት ሀገር እንጂ የምንሸማቐቅባት ሀገር አለመሆንዋንም ከግንዛቤ ሊገባ ይገባል” ተብሏል በውይይት መድረኩ ላይ። ከትግራይ ተወላጅ ባለሃብቶች ጋር በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ አስመልክተው ከፌደራል መንግስት ተወካዮች ፣ ከብልጽግና ፓርቲ ስራ አስፈፃሚ እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ሃላፊዎች ጋር ውይይት አካሄዱ፡፡ ሙሉ ዘገባው ከብልጽግና ፓርቲ የፌስቡክ ገጽ እንዳለ የተወሰደ ከታች ያለውን ይመልከቱ።
ሓምሌ 19 ቀን፣ 2012ዓ.ም ከትግራይ ተወላጅ ባለሃብቶች ጋር በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ የተካሄደው ውይይት፤ የፌደራል መንግስት ጦርነት ሊከፍትብን ነው፣ መንግስት የትግራይ ክልልን እያገለለ ነው፣ የትግራይ ተወላጆችን እያገለለ ነው : የመንግስት ሚድያዎች ሳይቀር ባለሃብቶች ሰርተው ያፈሩትን ሃብት በዘራቸው አገኙት እያሉ ዘመቻ እያካሄዱ ነው ፤ ወዘተ የሚሉ ጥያቄዎች በማንሳት ማስተካከያ እንዲደረግባቸው ጥያቄ አንስተዋል::
የመንግስትና የፓርቲ ተወካዮችም ከሚድያ ጋር የተያያዙ ጉዳዮች የሚታዩ ክፍተቶች እንዲታረሙ የተጀመሩ ስራዎች ተጠናክረው ይቀጥላሉ ብለዋል:: በመንግስት ስር ሆነው ብሔርን መሰረት አድርገው አገልግሎት የሚሰጡ ሰራተኞች ካሉም በጋራ በመሆን ማስተካከያ ስራዎች ይሰራል ያሉ ሲሆን መንግስት ጦርነት ሊፈጥርብን ነው የትግራይ ተወላጆች እያገለለ ነው የሚሉ የፕሮፖጋንዳ ትርክቶች ግን ለፖለቲካ ፍጆታ ከመዋላቸው ባለፈ መሬት ላይ የሌሉ መሆናቸውን መተማመን ላይ ተደርሷል፡፡
በፌደራል መንግስት በኩል በማንኛውም አግባብ የጦርነት ሃሳብም ፍላጎትም እንደሌለው የተገለፀላቸው ሲሆን ከምርጫ ጉዳይ ጋርም ተያይዞ ቢሆን በምንም መንገድ ወደ ጦርነት የሚያስገባ ነገር አለመኖሩን ተገልፆላቸዋል::
ከዚህ በተጨማሪም ማንኛውም በህጋዊ መንገድ ልማት ላይ፣ የሀገር እድገት ላይ መዋእለንዋያቸውን የሚያፈሱ የትግራይ ባለሀብቶች መንግስት ከጎናቸው እንደሚቆምም ቃል የተገባላቸው ሲሆን፤ ይህን ጉዳይ እየተከታተለ የሚያስፈፅም ተወካዮችም ሰይመዋል፡፡ አገር ሊፈርስ ነው ጓዝህን ጠቅልለህ ወደ ክልልህ ግባ የሚለውን ውዥንብር ፕሮፖጋንዳ ሳይታለሉ ራሳቸውን አረጋግተው ሊሰሩ እንደሚገባም ተወያይቷል፡፡ ይህ በንዲህ እንዳለ፣ ኢትዮጵያ የሁላችንም አገር ናት፤ ሁላችንም ሰርተን የምንለወጥባት ሀገር እንጂ የምንሸማቐቅባት ሀገር አለመሆንዋንም ከግንዛቤ ሊገባ ይገባል ተብሏል፡፡
ሓምለ 19፣ 2012 ዓ.ም ምስ ተጋ ሰብ ሃፍቲ ዝተሳለጠ ዘተ፣ መንግስቲ ፌደራል ከጥቀዐካ እዩ፣ ትግራይን ህዝባን ይግለሉ ኣለዉ ወዘተ ዝብሉ ፕሮፖጋንዳታት ኣብ መሬት ዘየለዉ ካብ ሓቂ ዝረሓቑ ከምዝኾኑ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ፡፡ ካብዚ ብተወሳኺ ድማ ዝኾነ ብሕጋዊ መንገዲ ኣብ ልምዓት፣ ኣብ ዕብየት ሀገርና መዋእለ ንዋዮም ዘፍስሱ ሰብ ሃፍቲ ተጋሩ መንግስቲ ኣብ ጎኖም ደው ከምዝብል ቃል ዝተኣተወሎም እንትኾን፤ ነዚ ዝከታተል ተወካሊ እውን ሰይሞም እዮም፡፡ ብተወሳኺ፣ “ዓዲ ክትፈርስ እያ ጉዞኻ ጠቕሊልካ ዓድኻ እቶ” ብዝብል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ፕሮፖጋንዳ ከይተታለሉ ካብ ስግኣት ነፃ ኾይኖም ክሰርሑ ክምዝግባእ እውን ተሓቢሩ እዩ፡፡ እዚ ክምዚ እንዳሃለወ፣ “ኢትዮጵያ ሀገር ኩላትና እያ፤ ሰሪሕና፣ ፅዒርና እንልወጠላ ሀገር እምበር ርእስና እንደፍአላ ሀገር ከምዘይኮነት ክንርዳእ ክምዝግባእ እውን ተሓቢሩ እዩ፡፡
ዘገባው በጥርጣሬ የተሞላና እርግጠኛውን ጉዳይ መናገር አልቻለም። በደፈናው "በአቶ ዳውድ ኢብሳ ቤት አካባቢ እየተከናወነ ያለው ነገር ምንድን ነው?" ሲል ነው ጥያቄ...
ሊማ, ፔሩ በግምት ወደ ዘጠኝ ሚሊዮን ሚልዮን በሚጠጋ የከተማ ነዋሪ ትልቅ እና ግልጽ የሆኑ ግብረ ሰዶማውያን ማህበረሰቦች አሉት, እና ብዙ ግብረ-ሰዶማውያን በትክክል እና ከልብሱ ውስጥ ወጥተው ይገኛሉ. በሊማ የግብረ-ሰዶማውያኑ ሁኔታ በጣም የተደበቀ ነው ምክንያቱም በመጀመሪያ ላይ የግብረ-ሰዶም ማህበረሰብ የለም. ሊማ ባለፉት ጥቂት አመታት ውስጥ በጣም ትንሽ የጨለመ ቢሆንም, ፔሩ በአጠቃላይ የግብረ-ሰዶም ማህበረሰብ አሁንም የበለጠ ማራኪ የሆነና ማራኪ የሆነ ባህል አለው. ሊማ የግብረ-ሰዶማውያን ጎብኚዎች ጥሩ ጣዕም ነው. እዚህ ውስጥ በሚኖሩ ዙሪያ 9 ሚሊዮን ነዋሪዎች አሉ. ያ በአብዛኛው በአብዛኛዎቹ 9 ሚሊዮን የሚባሉ የግብረ ሰዶማውያን ወንዶች ልጆች ከእርስዎ ጋር ጥቂት የፒስኮ ምሰሶዎች እንዲጠብቁ በመጠባበቅ ላይ ናቸው
ከዚህ ዓለም በሞት ሲለዩ ወደ ገነት ለመሄድዎት እርግጠኛ ኖት？ይህንን ጥያቄ እስቲ ይመልሱት፡ ዋሽተው፣ሰርቀው ወይም የእግዚያብሔርን ስም በከንቱ ጠርተው ያውቃሉ？ ጌታ ኢየሱስ “…. ወደ ሴት ያየ ሁሉ የተመኛትም ያን ጊዜ በልቡ ከእርስዋ ጋር አመንዝሮአል።” ብላል፡፡ እርስዎም እነዚህን ነገሮች ካደረጉዋቸው እግዚያብሔር ውሸታም፣ሌባ፣ተሳዳቢ እና በልብዎ አመንዝሪ መሆንዎትን ያውቃል፡፡ መጽሐፍ ቅዱስም እነዚህን ያደረጉ ሁሉ እግዚያብሔር አንድ ቀን ገሃነብ እሳት ተብሎ በሚጠራ የቅጣት ቦታ በማስገባት እንደሚቀጣቸው ያስጠነቅቃል፡፡ ነገር ግን እግዚያብሔር ይህ የገሃነብ ቅጣት ይደርስብዎት ዘንድ አይሻም፡፡ ስለዚህ የእግዚያብሔርን ትዕዛዝ ባለማክበሩ ሃጥያተኛው ሊከፍለው ይገባ የነበረውን የሃጥያት ደሞዝ “ሞት” ጌታ የሆነው ኢየሱስ በመስቀል ላይ በመሞት ከፈለው፡፡ይህም ማለት እግዚያብሔር ሃጥያትን ሙሉ በሙሉ መሻር መሻቱንና መቻሉን ያሳያል፡፡ “በእርሱ የሚያምን ሁሉ የዘላለም ሕይወት እንዲኖረው እንጂ እንዳይጠፋ እግዚአብሔር አንድያ ልጁን እስኪሰጥ ድረስ ዓለሙን እንዲሁ ወዶአልና።” ኢየሱስም ሞትና መቃብርን ድል ነስቶ ተነስቷል። ዛሬ ሃጥያትዎን ለእግዚያብሔር በመናዘዝ ንሰሃ ቢገቡና ዕምነትዎን ሙሉ በሙሉ በኢየሱስ ላይ ቢጥሉ እግዚያብሔር ዘልአለማዊ መንግስቱን በነጻ ያወርስዎታል፡፡ ስለዚህ መጽሐፍ ቅዱስዎን በየዕለቱ በማንበብ ቃሉን ይታዘዙት፡፡ እግዚአብሔር መቼም ቢሆን አይጥልዎትም፡፡
ዋዜማ ራዲዮ- በአዲስ አበባ ሰፊ የመሬት ወረራ፣ ይፋዊና ህጋዊ ባልሆነ መንገድ የመሬት ዕደላ፣ በህዝብ ገንዘብ የተሰሩ የጋራ መኖሪያ ቤቶችን ግልፅ ባልሆነ መንገድ ዕጣ ላልደረሳቸው ሰዎች መስጠት ባለፉት ወራት በስፋት የታዩ ክስተቶች ናቸው። በጉዳዩ ላይ የከተማው አስተዳደርም ሆነ ያገባኛል የሚል የመንግስት አካል ማብራሪያና ምላሽ አልሰጠም። ችግሩን ለማቆም የሚያስችል እርምጃም አልወሰደም። የከተማው ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ የችግሩ አካል እንጂ ችግሩን ለመፍታት ሙከራ እንኳን ሲያደርጉ አልታዩም። ከመሬት ቅርምትና ከጋራ መኖሪያ ቤት ጋር በተያያዘ የአዲስ አበባ ነዋሪ ምላሽ ከሚፈልግባቸውን ጉዳዩች ዋዜማ ከዚህ በታች በግርድፉ ተመልክታለች።
ከሁለት አመት በፊት በኦሮምያ እና በሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢዎች በተነሳ ግጭት ሳቢያ ከመኖርያ ቀዬአቸው ከተፈናቀሉት ውስጥ በአዲስ አበባ ለሰፈሩት ተፈናቃዮች የከተማ አስተዳደሩ ተለዋጭ አዲስ ቤት እንደሚሰራላቸው ራሳቸው ታከለ ኡማ ለተፈናቃዮቹ መናገራቸውን ለማረጋገጥ ችለናል። ይሄም የቤት ግንባታ በፍጥነት የሚተገበር እንደሆነ ምክትል ከንቲባው ገልጸዋል። ዋዜማ ራዲዮ ይህን በአቃቂ ቃሊቲ ክፍለ ከተማ ኮዬ ፈጬ የጋራ መኖርያ ቤቶች አካባቢ ካሉት የተፈናቃዮች መኖርያ ውስጥ ከሚኖሩ ነዋሪዎችና ከከተማ አስተዳደሩ ምንጮቻችን ማረጋገጥ ችለናል።
ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ ለተፈናቃዩቹ የተሻለ ቤት ለመገንባት መጀመርያ ቃል የገቡት ይህን ቃል የገቡት የረመዳን ጾም ፍቺ በአል እለት የበአል ማክበሪያ ስጦታን በመኖሪያ ቤቶቹ ላሉ የእስልምና እምነት ተከታዮች ለማበርከት ወደ ስፍራው በሄዱበት ወቅት ነው። በስፍራው ላሉ ተፈናቃይ የኦሮሞ ተወላጆች አሁን ከሚኖሩበት የተሻለ ቤት ተገንብቶላቸው ወደዚያው እንደሚገቡ ቃል ገብተውላቸዋል።
በኦሮሚያ እና ሶማሌ ክልል አዋሳኝ ቦታ በተነሳ ግጭት ምክንያት ለተፈናቀሉ ሰዎች እያንዳንዳቸው በ48 ካሬ ላይ ያረፉ በሺዎች የሚቆጠሩ የብሎኬት ቤቶች በብዙ ወጭ ከተገነባ በሁዋላ : በመቶዎች የሚቆጠሩ ተፈናቃይ አባወራዎችም በዚያው ቤቶቹ ተረክበው መኖር ከጀመሩ በሁዋላ እንደገና ተለዋጭ ቤት ይገነባላችሁዋል በሚል ምክትል ከንቲባው መናገራቸው ግርታንና ጥያቄን የሚያስነሳ ሆኗል።
ዋዜማ ራዲዮ ከአካባቢው ነዋሪዎች እንደሰማችው ለተፈናቃዮቹ በተሰሩት ቤቶች ውስጥ በአባወራ ደረጃ ወደ ሰባት መቶ የሚጠጉ : በግለሰቦች ደረጃ ሲቆጠር ደግሞ 2, 700 አካባቢ ሰዎች ይኖራሉ። በጥቅሉ በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች የተገነቡና በመገንባት ላይ ያሉ ሲሆን በቀጣይም በአዲስ አበባ ዙርያ በጊዜያዊ የቆርቆሮ መጠለያዎች ውስጥ እየኖሩ ያሉ ተፈናቃዮችም ወደዚሁ ኮዬ ፈጬ ኮንደሚኒየም አካባቢ እየተሰሩ ባሉ ቤቶች ተዘዋውረው ይኖራሉ ተብሎ ይጠበቃል። ለተፈናቃዮቹ አዲስ የመኖሪያ ቤት የሚገነባ ከሆነ አሁን እየተገነቡ ያሉትና ከዚህ ቀደም የተገነቡት መኖሪያዎች ለምን ዓላማ እንደሚውሉ አልያም ላማን ተላልፈው ሊሰጡ እንደታሰበ የተገለፀ ነገር የለም።
ምክትል ከንቲባ ታከለ በዚሁ የረመዳን ጾም ፍቺ በአል ላይ በስፍራው ተገኝተው በኦሮምኛ ቋንቋ የእንኳን አደረሳችሁና ንግግር ካደረጉ በሁዋላ ቀጥሎ በአማርኛ ባሰሙት ንግግር ነው ለነዋሪዎቹ ተለዋጭ ቤት እንደሚሰሩላቸው የገለጹላቸው።
ምክትል ከንቲባው በዚሁ ንግግራቸው ; ተፈናቃዮቹ በነዚያ ቤቶች የሚኖሩት ጸሀይ ላይ ከሚሆኑ ለጊዜው በተገነቡት ቤቶች ቢሆኑ የተሻለ እንደሆነ በማሰብ : አሁን የሚኖሩበት ቤት የሚገባቸው እንዳልሆነና በጊዜያዊነት የሚኖሩበት እንደሆነ ገልጸውላቸዋል።
ምክትል ከንቲባው አክለውም ተፈናቅለው በስፍራው ላሉት ነዋሪዎች የተሻለ ቤት ግንባታ በቅርቡ እንደሚጀመርና ወደዛም እንደሚዘዋወሩ ; አሁን ያሉበትን ቤትም እንደ ጊዜያዊ መኖርያ እንዲወስዱትም ገልጸውላቸዋል። ታከለ ኡማ ይህን ሲናገሩ የከተማ አስተዳደሩ በምክትል ከንቲባ ማእረግ የመንግስታዊ አገልግሎቶች አስተባባሪ እንዳወቅ አብጤ እና የብልጽግና ፓርቲ የአዲስ አበባ ጽህፈት ቤት ሀላፊ ተስፋዬ በልጅጌ በስፍራው ነበሩ።
አሁን ላይ ኮዬ ፈጬ ኮንደሚኒየም አካባቢ ከኦሮሚያና ሶማሌ ክልል አዋሳኝ አካባቢ ለተፈናቀሉ ዜጎች የተሰሩት ቤቶች አብዛኛው ኢትዮጵያዊ ከሚኖርባቸው ቤቶች አንጻር ጸሀይ ለመከላከል የሚባሉ እንዳይደሉ የቤቶቹን ቁመና ያየ ሊመሰክረው የሚችለው ሀቅ ነው።
በሌላ በኩል ግጭት የነበረባቸው ቦታዎች አሁን ላይ ሰላም ያለ እንደመሆኑ ተፈናቃዮቹም ወደዚያ ተመልሰው የቀድሞ ኑሯቸውን እና ስራቸውን መቀጠል ሲችሉ በተለያዩ መጠለያዎች አቆይቶ ቋሚ ተረጂ የማድረጉ ነገር ተገቢ እንዳልሆነ ይነሳል። ይህም ብቻ ሳይሆን በአዲስ አበባ አቃቂ ቃሊቲ ክፍለ ከተማ ኮዬ ፈጬ ኮንደሚኒየም አካባቢ የተሰሩት “ሰርቪስ ቤቶች” ሲሆኑ አሰራራቸውም ቦታና ወጪ ቆጣቢ ያልሆነ በደፈናው የቦታ ብክነት የታየበት እንደሆነ በመሀንዲሶች ይተቻል። በዚህ ቦታ ብቻ ሳይሆን በአዲስ አበባ ዙርያ እና በብዙ የኦሮምያ ከተሞች በመጠለያ ውስጥ ያሉ ተፈናቃዮች ያለ ስራ ተረጅ ሆነው እንዲቆዩ መደረጉ ተገቢ አለመሆኑ ይነሳል።
በአዲስ አበባ ነዋሪዎች በመኖርያ ቤት እጦት እንግልት እየደረሰባቸውና እየቆጠቡና እጣም ወጥቶላቸው ቤቶችን መረከብ ሳይችሉ በቆዩበት በአሁኑ ጊዜ የከተማ አስተዳደሩ የጋራ መኖርያ ቤቶችን በተመለከተ እየተከተለ ያለው አካሄድ በነዋሪዎች ዘንድ ከፍተኛ ጥርጣሬ አሳድሯል።
ከ18 ሺህ በላይ የ40/60 የጋራ መኖርያ ቤቶች ለባለ እድለኞች ባለፈው አመት እጣ ወጥቶላቸው የቤቱን 40 በመቶ ዋጋ በመክፈል ውል ገብተው ቀሪውን 60 በመቶ ብድር መክፈል ጀምረውም ብዙዎቹ ቤቶች ተጠናቀው እስካሁን አልተሰጣቸውም። በጎን ግን መገናኛ ገቢዎች ሚኒስቴር አጠገብ ያሉ የተወሰኑ ብሎኮች ገቢዎች ሚኒስቴር ራሱ ለሰራተኞቹ ገዝቷቸው ነው ተብሎ እየተኖረባቸው ነው። በጋራ መኖርያ ቤት መርሀ ግብር ተሰርተው በዚህ መልኩ መሸጣቸውም ጥያቄ የሚያስነሳ ነው።
በሌላ በኩል ካለፈው አመት ወዲህ በተለያዩ ሳይቶች ያሉ ባዶ የጋራ መኖርያ ብሎኮች ግልጽ ባልሆነ መልኩ ለግለሰቦች እየተሰጡ ነው።ዋዜማ ራዲዮ የኦሮምያ ክልል ሰራተኞች የቤቶቹ ባለቤቶች ውስጥ እንዳሉበት አረጋግጣለች። እጣ ወጥቶላቸው እስካሁን መረከብ ባለመቻላቸው ችግር ውስጥ ላሉ ባለ እድለኞች በፍጥነት መፍትሄ ሳይቀመጥ የከተማ አስተዳደሩ ለሌላ የጋራ መኖርያ ቤት እደላ መጣደፉም አጠያያቂ ነው። የከተማ አስተዳደሩ ለልማት ተነሽ አርሶ አደሮችና ቤተሰቦቻቸው ከሀያ ሺህ በላይ የጋራ መኖርያ ቤቶች መሰጠቱ ይታወሳል።በጋራ መኖርያ ቤቶች ስር ያሉ የንግድ ቤቶችም የካሳው አካል ናቸው።
ባለፉት ወራት በአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ ትእዛዝ የጋራ መኖርያ ቤቶችን : ቤቶቹን ለማግኘት ላልቆጠቡ የኦሮምያ ክልል ሰራተኞች እንዲሰጥ መደረጉን ዋዜማ ከራሳቸው ከዕድሉ ተጠቃሚዎች አረጋግጣለች።
በአዲስ አበባ ከተማ ያለው የመሬት ወረራ መንግስታዊ መደበኛ ስራ የሚመስል ገጽታ አለው። ድርጊቱ ከከተማ አስተዳደሩ ዋና መስሪያ ቤት እስከ ክፍለ ከተማ ድረስ በመናበብ እየተከወነ ያለ ነው። ቦሌ : አቃቂ ቃሊቲ እና ንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተሞች አሁን ላይ በዋናነት የመሬት ወረራው የሚከናወንባቸው ናቸው። በነዚህ ክፍለ ከተሞች በተለያየ ምክንያት ሰፋፊ ባዶ ቦታዎች ያሉ በመሆኑ ወረራው ተጧጡፎባቸዋል። በዚህ ውስጥ በአንድ ይዞታ ብቻ በቦታ አጣሪዎችና በክፍለ ከተማ የመሬት ባንክ ሀላፊዎች እንዲሁም በከተማ አስተዳደሩ ባለስልጣናት መካከል ሚሊየን ብሮች ይንቀሳቀሳሉ።ዋዜማ ራዲዮም ይሄን አረጋግጣለች።
ለአብነት ለአቃቂ ቃሊቲ ክፍለ ከተማ እና ንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ አማካይ ከሆነው በተለምዶ ስሙ ሀይሌ ጋርመንት ከሚባለው ሰፈር ጀምሮ በገላን ኮንደሚኒየም ጀርባ አልፎ አቃቂ ኬላ እስከሚባለው አካባቢ ብዙ ቦታዎች አስፓልት ዳርም ሆነ ውስጥ ለውስጥ ታጥረው ይታያሉ።በጀሞ : ለቡ እንዲሁም በሰሚት ሰፊ የመሬት ወረራዎች ተካሂደዋል : እየተካሄደም ነው። እነዚህ ወረራዎች በተለያዩ መንገዶች እንደሚካሄዱ ዋዜማ ራዲዮ ተረድታለች።
ግለሰቦች የልማት ተነሽ አርሶ አደር መሆናቸውን የሚያሳይ የተጭበረበረ ሰነድ በጉቦ እንዲሰራላቸው ማድረግ አንዱ መሬት መቸብቸቢያ መንገድ ነው። ይህ የተደረገለት ግለሰብ በሚሊየን የሚቆጠር ገንዘብ ለክፍለ ከተሞች መሬት ነክ ሰራተኞች እንደሚከፍል አረጋግጠናል። ሰነድ የሚዘጋጅለት ግለሰብም ለራሱ 500 ካሬ ሜትር : በልጆቹ ስም ደግሞ ከ70 ካሬ ሜትር ጀምሮ እንዲገዛ ሊመቻችለት ይችላል። የመሬቱ ባለቤት የሚሆነው ግለሰብም ለከፈለው በሚሊየን የሚቆጠር ገንዘብ የልማት ተነሽ አርሶ አደር እንደሆነ የሚያሳይ ሙሉ ሰነድ ተዘጋጅቶ ይሰጠዋል ይዞታውንም ያጥራል። በዚህ ሂደት ውስጥ የመሬት ባንክ ሰራተኞች ይዞታን የተመለከቱ ቁልፍ ሚናን ይወጣሉ። በመሀል ባለ ገንዘብ ግለሰብንና የመንግስት ሰራተኞችን የሚያገናኙ ደላሎች አሉ።
ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ በንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ከአርሶ አደሮች ከ400 ሺህ ካሬ መሬት በላይ በአቶ ለሚ ታዬ ተጭበርብሮ ከተወሰደ በሁዋላ በተቀናጀ ስራ አስመልሰናል ካሉ በሁዋላ መሬቱ ባልታወቀ ሁኔታ እየተሸነሸነ መታጠር መጀመሩን ተመልክተናል።
ሌላው የመሬት ቅርምት መንገድ መሬት ባንክ ውስጥ የሌሉ መሬቶችን እየለዩ ማጠር ነው። ይህ በብዙ የከተማው አካባቢዎች የታየ ግልጽ የመሬት ችብቸባ ነው። ቆይቶ ተጠያቂነት እንዳይመጣ ይዞታዎችን ከመሬት ባንክ የማውጣት ስራዎችም ይሰራሉ። ነገሩ ተራ ህገወጦች ብቻ በየስፍራው የሚያጥሩት የመሬት ጉዳይ ሳይሆን በርካታ ሚሊየን ብሮች በየእርከኑ ያሉ የከተማ አስተዳደሩ ሰራተኞች ኪስ የሚያስገባ የመሬት ወረራ ሂደት ነው። በየጊዜው መሬት ተወረረ በተባለ ማግስት ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ የክፍለ ከተማ አመራሮችና የጸጥታ ሀይሎችን ሰብስበው እርምጃ እንዲወሰድ ግብረ ሀይል አቋቁሜያለሁ ይሉና : ለይስሙላ የተወሰኑ መሬት ወራሪዎች ሰለባ ይሆኑና ቀሪው እንደተወረረ መቆየቱ ነው።
ታከለ ኡማ በምክትል ከንቲባነት በሚመሯት ከተማ ብዙ አድሏዊ ስራዎች እንደሚሰሩ ቅሬታዎች ይቀርባሉ። በተለይ ከስራ ፈጠራ ጋር በተያያዘ ያሉ አሰራሮች ብዙ ጉድለት ያለባቸው ናቸው ።በርካታ ወጣቶች አዲስ ብድርና ቁጠባ ያበደራቹኋል ተደራጅታችሁ የንግድ ፍቃድ አውጡ : ለስድስት ወራት የመስሪያ ቦታ ተከራዩ ተብለው የስድስት ወር ክራይ ከከፈሉ በሁዋላ ብድር ተሰጥቶ አልቋል : የምንሰጣቹ ገንዘብ የለም መባላቸውን ለዋዜማ ራዲዮ ቅሬታ ያቀረቡ አሉ። ዋዜማ ራዲዮ ብድሩ አይሰጣችሁም መባላቸውን ከአዲስ ብድርና ቁጠባም አረጋግጧል። የአዲስ ብድርና ቁጠባ ተቋም ከሁለት ቢሊየን ብር በላይ ያለ ምንም በቂ ተያዥ ሲሰጥ እንደነበርም ከዚህ ቀደም መዘገባችን ይታወሳል።በተለያዩ አካባቢዎች ባሉ የጋራ መኖርያ ቤቶች ዙርያ ያሉ ቦታዎች በላስቲክና ቆርቆሮ የሚሸነሸኑ የንግድ ቦታዎችም የሚሰራጩበት መንገድ እንዲሁ አድሏዊ ነው።
ጥንታዊ የነሐስ / 24 "አይዝጌ ብረት ሰንሰለት - $ 44.00 ዶላር ጥንታዊ የነሐስ / ቁልፍ ሰንሰለት - $ 44.00 ዶላር ጥንታዊ የነሐስ / አይዝጌ ብረት ተጣጣፊ አምባር ($ 10) - $ 44.00 ዶላር ናስ / 24 "አይዝጌ ብረት ሰንሰለት - $ 44.00 ዶላር ናስ / ቁልፍ ሰንሰለት - $ 44.00 ዶላር ናስ / አይዝጌ ብረት ተጣጣፊ አምባር ($ 10) - $ 44.00 ዶላር
ዝርዝሮች: የተወለደው ትልቅ የአንገት ጌጥ 32.7 ሚ.ሜ ቁመት ፣ በሰፊው 30.5 ሚ.ሜ እና በወፍራም 2.7 ሚ.ሜ. የተንጠለጠለው ክብደት በግምት ነው ፡፡ 10.8 ግራም. የተወለደው ትልቅ አንጠልጣይ ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት ታትሟል ፡፡
የአርሊንግተን የህዝብ ትምህርት ቤቶችን ይቀላቀሉ (APS) ለምናባዊ የሞንቴሶሪ መረጃ ምሽት ረቡዕ የካቲት 24 ቀን 2021 ከሰዓት በኋላ ከ 7 እስከ 8 ሰዓት ድረስ ቤተሰቦች ስለ የመጀመሪያ እና የመጀመሪያ ደረጃ ሞንቴሶሪ ፕሮግራሞች የመማር እድል ይኖራቸዋል ፡፡
በቁጥጥርዎ ውስጥ ከሆኑ እና ቀለል ያለ ፣ የሚያምር ፖስተር ወይም በራሪ ወረቀት ዲዛይን ማድረግ ከፈለጉ… ይመልከቱ DesignCap. ሁሉም ሰው ገላጭ ባለሙያ ወይም የግራፊክ ዲዛይነር መዳረሻ የለውም ፣ ስለሆነም እንደዚህ ያሉት መድረኮች በእውነቱ ምቹ ናቸው ፡፡
ጋር DesignCap፣ የሚወዱትን አብነት በመምረጥ መጀመር ይችላሉ ከዚያም አብሮ የተሰራውን በመስመር ላይ ምርጫቸው ውስጥ ሊያገ thatቸው የሚችሏቸውን ማናቸውንም ክሊፕቶች ይጨምሩ ፣ ያስወግዱ ፣ ወይም መጠኑን ይቀይሩ።
የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ(አብን) ድርጅታዊ ኅልውና ባገኘባቸው ባለፉት ሁለት ዓመታት ውስጥ የአማራ ህዝብ እውነተኛ ድምፅ በመሆን ህዝባችንን ከኅልውና ስጋት ለመታደግ፣ አንድነቱን ለማረጋገጥና ጥቅሞቹን ለማስጠበቅ የተቀጣጠለውን ንቅናቄ ጠንካራና የማይቀለበስ መሰረት በማስያዝ ረገድ የበኩሉን አስተዋጽዖ አድርጓል። የአማራውን ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ምጣኔ ኃብታዊ ጥያቄዎች ከፍ አድርጎ በመያዝና ለነፃነት፣ ለፍትኅና ለእኩልነት የሚደረገውን ትግል በመምራት ሕዝባዊ አመኔታን ለማትረፍ ችሏል፡፡
አብን ጠንካራ ኢትዮጵያዊ ርእይ የሰነቀ ንቅናቄ በመሆኑ በአገራዊ የሽግግር ሂደት ውስጥ አዎንታዊ ሚና ለመጫወት ከፍተኛ ጥረት አድርጓል፡፡ አማራው በታላቅ መስእዋትነት ያስገኘው ለውጥ መስመሩን እንዳይስት፣ በትግላችን የተንበረከኩ ጠላቶች መልሰው እንዳያንሰራሩ፣ የፈነጠቀው የለውጥ ተስፋ እንዳይጨነግፍና ዳግም የአገራችንና የሕዝባችን ኅልውና አደጋ ላይ እንዳይወድቅ ያላሰለሰ ትግል ሲያደርግ ቆይቷል፡፡
ይሁን እንጂ ጥረቶቻችን እንደሚጠበቀው ያህል ፍሬ ከማፍራት ይልቅ እየመከኑና የአገራዊው የፖለቲካ አውድ ከጊዜ ጊዜ ተስፋ አስቆራጭ እየሆነ መምጣቱን የሚጠቁሙ በርካታ ምልክቶችን አስተውለናል፡፡ ንቅናቄያችን በዚህ ረገድ በአማራ ሕዝብና በኢትዮጵያ ላይ ያንዣበበውን ጽኑ አደጋ በሚያሳዩ ሦስት አበይት ጉዳዮች ላይ ያለውን አቋም በግልፅ ለማሳወቅ ይሻል፡፡
አብን በአገራችን በየትኛውም ክፍል፣ በማናቸውም ኃይልና በየትኛውም ሕዝብ ላይ የሚፈፀሙ የሽብርና የዘር ጥቃቶችን ያለማመንታት አውግዟል፡፡ የጋሞ ተወላጆች በቡራዩ በግፍ ሲጨፈጨፉ፣ የአዲስ አበባ ወጣቶች ታፍሰው ወደ ጦር ካምፕ ሲጋዙ፣ የጌዴዖ ወገኖቻችን ሰብዓዊ እርዳታ ተነፍገው በርኃብ ሲረግፉ፣ ቤተ እምነቶች በእሳት ሲጋዩና አማኞች በጭካኔ ሲታረዱ ድምፃችንን ከፍ አድርገን ለኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝብ እንዲሁም ለዓለም ማኅበረሰብ በማሰማት ዜጎች ከጥቃት እንዲጠበቁና ሰብዓዊ መብቶቻቸው ተከብረው እንዲኖሩ ጥረት አድርገናል፡፡
በተለይ በኦሮሚያ ክልል በተደጋጋሚ የተከሰቱትን ማንነትና እምነት ተኮር የዘር ማፅዳት፣ የዘር ፍጅትና ሰብዓዊ ወንጀሎችን ለመከላከልና ለማስቆም ሰፊና ያላሰለሰ ትግል አድርገናል፡፡ ዜጎች በአማራነታቸው ተመርጠው ቤታቸው ሲፈርስና ሲፈናቀሉ፣ አማራ ተማሪዎች ከኦሮሚያ ክልል ዩኒቨርሲቲዎች በዘር ጥቃት ተገደው ሲለቁና እገታ ሲፈፀምባቸው፣ በኦሮሚያና በሌሎች ክልሎች በሚኖረው ሕዝባችን ላይ የዘር ማጽዳትና ሰብዓዊ ወንጀሎች ሲፈጸሙ ከማውገዝና ማዕከላዊና ክልላዊ መንግሥታት ጥቃቶቹን በአስቸኳይ እንዲያስቆሙ ግፊት ከማድረግ ባለፈ አደጋውን አስቀድሞ መከላከልና ማስቀረት በሚቻልበት መንገድ ላይ ሰፊና የተቀናጁ ጥረቶችን ስናደርግ ቆይተናል፡፡
በዚህ ረገድ ንቅናቄያችን ካደረጋቸው በርካታ ጥረቶች መካከል ለአብነት ሚያዚያ 29 ቀን 2012 ዓ.ም በኦሮሚያ ክልል የሽብር ኃይሎች ማንነት ተኮርና በተለይም አማራውን ዒላማ ያደረጉ የዘር ጥቃቶች ሊፈፅሙ እንደሚችሉ ከሁኔታዎች ጥናት በመተንበይ ለዚህ ማዕከላዊ መንግስቱ ልዩ ቅድመ ዝግጅት እንዲያደርግ በአካል ለአገሪቱ ከፍተኛ መሪዎች ከማስረዳት ባለፈ በመግለጫ ጭምር በአንክሮ ማሳሰቡ ይታወሳል፡፡
መንግሥት ተቀዳሚ የሆነውን ሰላምና ደኅንነት የማሰከበር ኃላፊነቱን በአግባቡ ሊወጣ ባለመቻሉ የአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳን ግድያ ሽፋን በማድረግ ጽንፈኛ ኃይሎች ጥምረት ፈጥረውና ተዘጋጅተው በኦሮሚያ ክልል በሚኖሩ በዋነኝነት በአማሮች ላይ፣ በተጓዳኝም በኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ላይ ከሰኔ 22 ሌሊት እስከ ሰኔ 25 ቀን 2012 ዓ.ም ድረስ በሽፋኑም ባስከተለው ሰብዓዊና ቁሳዊ ውድመትም እስከዛሬ ከታየው እጅግ ሰፊና አሰቃቂ የዘር ጥቃት ፈፅመዋል፡፡
አብን ይህን መረን የለቀቀ የዘር ማጥፋት ድርጊት በወቅቱ ከማውገዝ ባሻገር ጭፍጨፋው በተፈፀመባቸው አካባቢዎች የጥናት ቡድን ልኮ በደረሰው ሰብዓዊና ቁሳዊ ጉዳት ላይ ዝርዝር መረጃዎችን በማሰባሰብና በማጠናቀር ሰነድ አዘጋጅቷል፡፡ ሰነዱ በአማርኛና በእንግሊዝኛ ቋንቋዎች ተዘጋጅቶ ለሚመለከታቸው የአገር ውስጥና ዓለማቀፍ አካላት በተለይም ለዲፕሎማቲክ ማህበረሰቡ ፣ ለሰብአዊ መብት ተቋማትና ለአማራ አደረጃጀቶች እየተሰራጨ ሲሆን ፣ ንቅናቄያችን የዘር ፍጅቱ እውቅናና ትኩረት እንዲያገኝና ፍትህ እንዲረጋገጥ ቀጣይ እርምጃዎችን የሚወስድ ይሆናል፡፡
ንቅናቄያችን ያደረገው ጥናት በወቅቱ በኦሮሚያ ክልል ከተፈፀመው ሰፊ የዘር ጥቃት ውስጥ በስድስት ዞኖች በሚገኙ በ26 ከተሞችና አካባቢዎች የደረሰውን ያካትታል፡፡ በምሥራቅ ሸዋ ዞን ደብረዘይት፣ ናዝሬት፣ መተሐራ፣ ዝዋይ፣ አዳሚ ቱሉ፣ ቡልቡላ፣ መቂ ከተሞችን፤ በምዕራብ አርሲ ዞን ሻሸመኔ፣ አርሲ ነገሌ፣ አሳሳ፣ ዶዶላ ከተሞችን፤ በምሥራቅ ሃረርጌ ዞን ሃረማያ፣ ባቴ፣ ከምቦልቻ፣ ጉርሱም ከተሞችን፤ በሃረማያ ወረዳ ኦዳ በሊናና መልካ ገመቹ አካባቢዎችን፤ በጃርሶ ወረዳ አሌ ከተማን፣ ሚደጋ ቶላ ወረዳን፤ በባቢሌ ወረዳ የተለያዩ ስፍራዎችን፤ እንዲሁም በሃረሪ ክልል ሃረር ከተማን፤ በምዕራብ ሃረርጌ ዞን ጭሮ ወይም አሰበ ተፈሪ፣ ሚኤሶ፣ አሰቦት ከተሞችና አካባቢዎችን፤ በምዕራብ ሸዋ ዞን በተለይም ወሊሶ፤ በጅማ ዞን በጅማ ከተማ የደረሱትን የዘር ጥቃቶች ያካትታል፡፡
በጥቃቱ ከወደመው ኃብትና ንብረት መካከል 378 መኖሪያ ቤቶች፣ 111 ከብቶችና በርካታ የእርሻ ማሳዎች፣ የእህልና የሸቀጣሸቀጥ ክምችቶች፤ ከ300 በላይ ከአነስተኛ እስከ ከፍተኛ የንግድ ድርጅቶችና ህንፃዎች፣ 189 ሆቴሎችና ፔንሲዮኖች፣ 5 ትምህርት ቤቶች፣ 15 መድሃኒት ቤቶችና የህክምና ተቋማት፣ 8 ባንኮችና የኢንሹራንስ ተቋማት፣ 117 የተለያዩ ተሸከርካሪዎች ተዘርፈዋል፤ ተሰባብረዋል፤ በእሳት ተቃጥለዋል፡፡ አብያተ ክርስቲያናት፣ የእምነት መገልገያዎችና ታሪካዊ ቅርሶች ሳይቀር የጥቃቱ ሰለባ ሆነዋል። በተፈፀመው እጅግ ከፍተኛ ጥቃት በብዙ ቢሊዮን ብር የሚገመት ኃብትና ንብረት ወድሟል፡፡
አብን በተጨባጭ መረጃና ማስረጃ ባጠናቀረው ዘገባ ግኝት መሰረት ከሰኔ 22 ለሊት እስከ ሰኔ 25 ቀን 2012 ዓ.ም በኦሮሚያ ክልል የተፈፀመው ጥቃት ዓለምአቀፍ የዘር ማጥፋት መስፈርቶችን የሚያሟላና የማያሻማ የዘር ማጥፋት ድርጊት መሆኑን ያምናል፡፡
ጥቃቱ በዘርና በእምነት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ‹‹ነፍጠኛ›› እና ‹‹የነፍጠኛ ኃይማኖት›› በሚል የዘር ፍጅት መለያ በዋነኝነት በተጠቀሱት ዞኖች የሚኖሩትን በሚሊዮን የሚቆጠሩ አማሮችን ዒላማ ያደረገ ነው፡፡ ሙስሊም አማሮችም የጥቃቱ ሰለባ ሆነዋል፡፡ የኦርቶዶክስ ኃይማኖት ተከታይ ኦሮሞዎችና ሌሎችም ኢትዮጵያውያን ለጥቃት ተዳርገዋል፡፡
በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ የጥቃቱ ሰለባዎች ከቀላል እስከ ፅኑ አካላዊ ጉዳት ደርሶባቸዋል፡፡ በጥቂቱ ከ20 ሺህ የሚበልጡ ወገኖችም አስቸኳይ የእለት እርዳታ ፈላጊ ሆነው ሜዳ ላይ ተጥለዋል፡፡
የአማሮች ሀብትና ንብረቶች እየተመረጡ በመውደማቸው ጥቃቱ በተፈፀመባቸው አካባቢዎች የሚኖሩ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ዜጎች ሆን ተብሎ የህይወት ዋስትና እንዲያጡ ተደርገዋል፡፡ ችግሩ በነዚህ አካባቢዎች ብቻ የሚወሰን ሳይሆን በመላው ኦሮሚያ የሚኖሩ ወደ 15 ሚሊዮን የሚጠጉ አማሮችና ኦርቶዶክስ አማኞችን ለከፍተኛ የኅልውና ስጋትና ሥነ-ልቡናዊ ጉዳት ዳርጓቸዋል፡፡
በሁሉም አካባቢዎች ጥቃቱን በተቀናጀ ሁኔታ በመምራት፣ በማስተባበርና በመፈፀም በርካታ የህብረተሰብ ክፍሎች ተሳትፈዋል፡፡ በተለይ በኦሮሞ ፅንፈኛ የፖለቲካ ቡድኖች፣ ድርጅቶችና ታዋቂ ግለሰቦች ሳይቀር ‹‹ቄሮ›› በሚል ስም የተደራጁ ወጣቶች ዋነኛ የጥቃት ኃይሎች ነበሩ፡፡
እነዚህ ቡድኖች ከአንዱ ከተማ ወደ ሌላው አቅራቢያ ከተማ ወይም ከገጠር ቀበሌዎች ወደ ከተማ እየተሰማሩ የሚያጠቁ ፣ በከተማው የሚገኙ ዒላማ የተደረጉ ሰዎችን ቤቶችና ንብረቶችን ዝርዝር የያዙ ጠቋሚዎች በቅንጅት የሚሰሩበት ነው፡፡ ለንብረቶች ማቃጠያ ቤንዚንና መሰል ግብአቶችንም የሚያቀርቡ ነበሩበት፡፡
በተለያዩ ደረጃ ያሉ የመንግሥት ኃላፊዎች፣ የክልሉ የፀጥታ መዋቅር አመራሮችና አባላት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በጥቃቱ ከመሳተፋቸውም በላይ ጭፍጨፋውን ለማስቆም ፍላጎት አጥተው ቆመው መመልከታቸውንም ከፍጅቱ የተረፉ እማኞች አስረድተዋል፡፡ የፌዴራል መከላከያ ሰራዊት አመራሮችም እንደ ሻሸመኔና አርሲ ነገሌ ባሉ አካባቢዎች ለቀረበላቸው የድረሱልን ጥያቄ ‹‹ከበላይ ትዕዛዝ አልተሰጠንም›› በሚል ለእርዳታ አልተገኙም፡፡
የዘር ፍጅቱን ተከትሎ የኦሮሚያ ክልልም ሆነ የፌዴራሉ መንግስት ወንጀሉን በስሙ በመጥራት ወንጀለኞችን ለሕግ ከማቅረብ ይልቅ ድርጊቱን ተራ ግጭት በማስመል ወደ ማስተባበል ገብተዋል፡፡ ከዘር ፍጅቱ የተረፉ ተጠቂ ወገኖችንም በተገቢው ሁኔታ በማቋቋም ረገድ ዳተኝነት ይስተዋላል፡፡
በአጠቃላይ አብን በጥናቱ ባረጋገጠው መሰረት በኦሮሚያ ክልል የተደረገው የዘር ማጥፋት ተገቢውን ትኩረት ያለማግኘቱና ችግሩን በአጭር ጊዜም ይሁን በዘለቄታ ለመፍታት የሚታየው ዳተኝነት ፓርቲያችንን ክፉኛ ያሳስበዋል፡፡ ስለሆነም፦
ለ) መንግሥት የተፈፀመውን የዘር ፍጅት የሚያጣራና የሚመረምር ልዩ የምርመራ ኮሚሽንና አቃቤ ሕግ ጽ/ቤት እንዲያቋቁምና ወንጀለኞች የሚዳኙበት ልዩ ችሎት እንዲሰይም፤
ፓርቲያችን አብን በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና በፌዴራል መንግስቱ በከተማዋ ውስጥ የሚፈፅሙትን ወንጀሎች ፣ ሙስናና ብክነቶች የሚመረምር ቡድን በማቋቋም ሰፊ ጥናት እያካሄደ ይገኛል፡፡ ከዚህ ጥናት የተገኘ መረጃን መሰረት በማድረግ በከተማዋ ከፍተኛ ሕገ-ወጥ የመሬት ወረራ፣ ተቋማትን በአንድ ብሔር ተወላጆች የመሙላት፣ ሕገ-ወጥ የመታወቂያ እደላና በርካታ ተያያዥ ወንጀሎች እንደተፈፀሙ አረጋግጧል፡፡ ይህም በተለይ ከሰኔ 2011 ወዲህ እጅግ የተባባሰ እንደነበር ተገንዝቧል፡፡
የአዲስ አበባ ነዋሪዎች በአንጡራ ሃብታቸው ያቆሙት ጎጇቸውና ድርጅቶቻቸው ያለርህራሄና ያለሕግ አግባብ የሚፈርሱባትና ዜጎች ሜዳ ላይ የሚወረወሩበት፤ ከፊሎች ደግሞ በዘር፣ በፖለቲካ ወገንተኝነትና በጥቅም ትስስር በገፍ መሬት የሚቸራቸው፤ የከተማዋ ነዋሪ ከእለት ጉርሱ ቀንሶ የገነባው የጋራ መኖሪያ ቤት በልዩ መብት የሚታደላቸው ከተማ ሆናለች፡፡
አብን በከተማዋ የሚፈፅሙትን ሕገወጥነቶች ከማውገዝና በተለያዩ መድረኮችና መገናኛ ብዙሃን አማካኝነት ከማጋለጥ ባሻገር አቅም በፈቀደ መጠን የሰብአዊ ርዳታዎችን በማቅረብ ኢትዮጵያውያን ወገኖችን ለመታደግ ጥረት አድርጓል፡፡ መላው ሕዝባችን በተለይም ለህዝብና ለአገር ጥቅሞች ፣ መብቶችና ፍላጎቶች ቆመናል የሚሉ የፖለቲካ ኃይሎች ከንቅናቄያችን አገርን የማዳን ታሪካዊ ጥሪ ጎን እንዲቆሙ ወትውተናል፡፡
ከዚህም ባለፈ ንቅናቄያችን ጉዳዩን ትኩረት ሰጥቶ በማጥናት ለአገሪቱ ከፍተኛ የመንግሥት አካላት በተደጋጋሚ አቤት ብሏል፡፡ ታህሳስ 2 ቀን 2011 ዓ.ም በብሔራዊ ቤተመንግስት በመገኘት ጉዳዩ በቀጥታ ከሚመለከታቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ጋር እስከመወያየት ደርሷል፡፡ በወቅቱም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ችግሮች መኖራቸውን በማመን አስቸኳይ መፍትሔ እንደሚበጅላቸው ቃል ቢገቡም አንዳችም ሳይደረግ አሁን ካለንበት ሁኔታ ላይ ተደርሷል፡፡
ሀ) አዲስ አበባ ላይ የተፈፀመውን ሁሉንአቀፍ ወረራ በተመለከተ የተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ጨምሮ ሌሎች የሚመለከታቸውን ባለድርሻ አካላት ያካተተ አንድ አጣሪ ኮሚቴ እንዲቋቋም፤
ለ) ባለፉት ሁለት ዓመታት የነበረውን የመሬት አስተዳደርና ማስተላለፍ፣ የመታወቂያ አወጣጥ፣ የቅጥርና ዝውውር እንዲሁም ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮችን እንዲያጣራ/ኦዲት እንዲደረግ፤
ሠ) ምርጫ ተካሂዶ ቅቡልነት ያለው ሕጋዊ የከተማ አስተዳደር ምክርቤትና ካቢኔ እስኪዋቀር ድረስ አሁን ያለው የሽግግር አስተዳደር ዘላቂ ውጤት ሊኖራቸው ከሚችሉ ውሳኔዎች እንዲታቀብ፤ አብን ጥሪውን ያቀርባል፡፡
ፓርቲያችን የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ በጠቅላይ ሚኒስቴር ፅ/ቤትና በከተማ አስተዳደሩም በኩል የሚሰሩ ዋና ዋና 15 ሜጋ ፕሮጀክቶችን ሁኔታ በንቃት በመከታተል ስለፕሮጀክቶቹ ዝርዝር መረጃዎችን ሲያሰባስብ ቆይቷል፡፡
በዚህም መሰረት በጀታቸው/ወጪያቸው የታወቁ ፕሮጀክቶች የገንዘብ መጠን በአጠቃላይ 5.737 ቢሊዮን ዶላር (ወቅታዊ ምንዛሪው ከ212 ቢሊዮን ብር በላይ) እና ተጨማሪ 59.2 ቢሊዮን ብር በአንድ ላይ ወደ 271 ቢሊዮን ብር የሚጠጋ እንደሆነ ተረድቷል፡፡ በጀታቸው ካልታወቁ ጋር ሲደመር ከዚህ ከፍተኛ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡
ይሁንና የሜጋ ፕሮጀክቶቹ እጅግ የተጋነነ ወጭ የሚወጡባቸው በመሆናቸው (White Elephant Projects)፤ ይኸው ከፍተኛ በጀት አገራችን በብድርና እርዳታ የምታገኘው በመሆኑ፤ አንዳንዶቹ ፕሮጀክቶች አገራችን አሁን ካለችበት ሁኔታ አንፃር የቅደም ተከተል ችግር ያለባቸው መሆናቸው ፤ ከአዋጭነት፣ ባለድርሻዎችን ከማሳተፍ፣ ከዲዛይንና ግንባታ አካሄድ፣ ከብክነትና ሙስናን ከማስቀረት፣ በግልጽ ጨረታ የግንባታ ኮንትራክተሮችን ከመለየት እንዲሁም በየጊዜው ስለፕሮጀክቶቹ ለሕዝብ ግልጽ መረጃ ከመስጠት አንፃር ክፍተቶች ያሉባቸው መሆናቸውን አብን ያምናል፡፡
መንግስት ይህን ያህል ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ግልጽነት ባልተሞላበትና የቅድሚያ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን አንገብጋቢ ጉዳዮች ባላስቀመጠ መልኩ ማዋሉ ፓርቲያችንን ክፉኛ ያሳስበዋል፡፡ ስለሆነም፦
ለ) በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት የአገራችን ኢኮኖሚ ክፉኛ እየተደቆሰ በመሆኑ ቀውሱ አገርን ለከፋ አደጋ የሚዳርግ ማኅበራዊ ቀውስ ከማደጉ በፊት አስፈላጊ የኢኮኖሚ ድጋፍ ማእቀፎችን ቀርፆ ወደ ሥራ እንዲገባ፤
መ) በአገራችን ያለው የሥራ አጥነት በአስከፊ ሁኔታ ላይ መገኘቱን በማጤን መንግስት ጊዜውንና አቅሙን ለወጣቶች ሥራ እድል ፈጠራና ለኢኮኖሚ ሽግግር እንዲያውል አብን ጥሪውን ያቀርባል፡፡
አብን የአገራችን የፖለቲካ ቀውስ በምርጫ ብቻ እልባት ያገኛል የሚል አቋም የለውም፡፡ ስለዚህም ከምርጫ በፊት እንደ አገር መደማመጥ፣ መከባበርና መተማመን እንዲቻልና አሁን የተፈጠረው የሽግግር ጊዜም እንዳለፉት ዘመናት እድሎች እንዳይከሽፍ ሁሉን አቀፍ አገራዊ የሰለጠነ ውይይት፣ ምክክርና ድርድር እንዲዘጋጅ፤ ለዚህም ግልጽ ማእቀፍ እንዲኖርና ሁሉንም ባለድርሻ አካላት ያሳተፈ የብሔራዊ ውይይት መድረክ እንዲከፈት ወትውቷል፡፡
መንግሥት ለእውነተኛ የፖለቲካ ድርድርና ብሄራዊ መግባባት ዳተኝነት በማሳየቱ ምክንያት ፅንፈኛ ኃይሎች አገር አፍራሽ ድርጊታቸውን በማናለብኝነት እንዲቀጥሉ እድል ሰጥቷቸዋል፡፡ በዚህ ረገድ ትሕነግ የሚዘጋጅበት ሕገ-ወጥ ምርጫ በወረራ በተያዙ የአማራ መሬቶች በወልቃይት፣ ጠገዴ፣ ጠለምትና ራያ የሚኖረው ህዝባችን ላይ የሚያደርሰውን ፅኑ አፈናና ግፍ መንግሥት እንዲያስቆም በተደጋጋሚ ጥሪ አቅርበናል፡፡
የፌዴሬሽን ም/ቤት ዘግይቶም ቢሆን የወሰነውን ውሳኔ የፌዴራል መንግሥቱ በአስቸኳይ ተግባራዊ እንዲያደርግና ትህነግ በህገወጥ ምርጫ በወልቃይትና ራያ ህዝባችን ላይ የሚያደርሰውን ሰብአዊ ቀውስ እንዲያስቆም አብን ጥሪ ያቀርባል፡፡
ሀ) አገርን ወደ ዴሞክራሲ ለማሻገር ሁሉም ባለድርሻ አካላት የማይተካ ሚና እንዳላቸው በማመን መላው የፖለቲካ ኃይሎች የአገራችን አደገኛ ወቅታዊ ሁኔታ ባጤነ መልኩ በኃላፊነት እንዲንቀሳቀሱ፤
ሐ) ሁሉም ዜጎች በተለይም ሲቪክ አደረጃጀቶች፣ የሚዲያ ተቋማት፣ ምኁራን፣ የኃይማኖት አባቶች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ ታዋቂ ግለሰቦች፣ ወጣቶችና ሴቶች እንዲሁም ባለኃብቶች ለሚደረገው ብሔራዊ ውይይት፣ ምክክርና ድርድር ውጤታማነት የየድርሻቸውን አስተዋፅኦ እንዲኖራቸው፤
መ) የዓለምአቀፍ ማኅበረሰቡ የሁሉንአቀፍ ብሔራዊ ውይይት፣ ምክክርና ድርድር ሂደት እንዲደግፍና መንግስት የሚጠበቅበትን ኃላፊነት እንዲወጣም ጫና እንዲፈጥር የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ(አብን) ታሪካዊ ጥሪውን ያስተላልፋል፡፡
ትግራይ ስታድየም ላይ የተካሄደው የመቐለ 70 እንደርታና የሀዋሳ ከተማ ጨዋታ በባለሜዳዎቹ ከፍተኛ ብልጫ አሸናፊነት መጠናቀቁ ይታወሳል። ሀትሪክ ስፖርትም ክለቡ መቐለ 70 እንደርታ ከተከታታይ ሁለት ሽንፈቶች በኃላ ወደ ድል እንዲመለስ ከፍተኛ ድርሻ የነበረውን ናይጀርያዊ አጥቂ ኦኪኪ ኦፎላቢን የጨዋታው ኮከብ ብላ መርጣለች።
ጨዋታው ላይ ሥስት ግቦችን አስቆጥሮ ሀትሪክ መስራት የቻለው ኦኪኪ ኦፎላቢ ከግቦቹ በተጨማሪ መደ መሀል እና መስመር እየወጣ ከሌሎች የቡድኑ አጋሮቹ ጋር የነበረው ቅንጅት የሀዋሳ ተጨዋቾችን ያስቸገረ ነበር።
ቅዱስ ጊዮርጊስ ወልዋሎ አዲግራት ዩንቨርስቲን ከሜዳው ውጪ በሰፊ የግብ ልዩነት በማሸነፍ ለአንድ ቀን በፋሲል ከነማ ተነጥቆ የነበረውን መሪነት መልሶ ተረክቧል፤ ቡድኑ የእሁዱን
ጨዋታ ሲያሸንፍም አጥቂዎቹ ጌታነህ ከበደ እና አቤል ያለው ሁለት ሁለት የድል ጎሎችን ያስቆጠሩ ሲሆን ይህ ከሜዳ ውጪ የተመዘገበ የድል ውጤትም ለቡድኑም ዘንድሮ የመጀመሪያ
ቅዱስ ጊዮርጊስ የሊጉን መሪነት በያዘበት በአሁን ሰዓት ተከታዩን ፋሲል ከነማን በአንድ ነጥብ ልዩነት የሚበልጠው ሲሆን ሁለቱ ክለቦች በሳምንቱ መጨረሻ የሚያደርጉት ጨዋታ ደግሞ
ሀትሪክ፡- ቅ/ጊዮርጊስ 4 ወልዋሎ አዲግ ራት 1 የሚል ውጤት በሳምንቱ የመ ጨረሻ ቀናት ተመዘገበና መሪነቱን መልሳችሁ ጨበጣ ችሁ፤ ካስቆጠራችሁት የግብ ብዛት አኳያ ግጥሚያው
ደስታ፡- በፍፁም፤ ወልዋሎ አዲግራት ላይ አራት ግቦችን አስቆጥረን አሸነፍን እንጂ ጨዋታው ለእኛ በጣም ከባድ ነበር፤ ያም ሆኖ ግን እኛ ያገኘናቸውን የግብ ዕድሎች እና
ደስታ፡- ጠንካራው ጎናችን ከዕለት ወደ ዕለት ስንጓዝ ያለን የቡድንና የአሸናፊነት መንፈሳችን ጥሩ መሆን መቻሉ ነው፤ ከዛ በተጨማሪም ወደፊት ተጭነን ስንጫወትም በጋራ ተጋግዘን
ደስታ፡- ማንኛውም ቡድን ጠንክሮና በርትቶ ከሰራ ከሜዳው ውጪ ያለውን ጨዋታ ማሸነፍ እንደሚችል እኛን ጨምሮ ያሳየን ክለቦች አለን፤ እሁድ እኛ ቅዳሜ ደግሞ ፋሲል ከነማ ይህን
ሀትሪክ፡- ከፋሲል ከነማ ጋር ወሳኝና ተጠባቂውን ጨዋታ የፊታችን እሁድ ጎንደር ላይ ታደርጋላችሁ፤ በሁለታችሁ መካከል ምን አይነት ፉክክር ይኖራል? ማንስ የጨዋታው አሸናፊ ይሆናል?
ደስታ፡- ከፋሲል ከነማ ጋር የምናደርገው ጨዋታ ሁለታችን ካለን የነጥብ ቅርርብ አኳያ እኛ ካሸነፍን የነጥብ ልዩነቱን በመ ጠኑ የምናሰፋበት እነሱ ካሸነፉ ደግሞ መሪ የሚሆኑበት ሁኔታ
ስላለ በሁለታችን ክለቦች መካከል የሚኖረው ጨዋታ የዋንጫ ያህል ነው፤ ጥሩ ፉክክርም ይታይበታል፤ ጨዋታው ምንም እንኳን ጎንደር ላይ የሚካሄድና ለእኛም ከባድ የሚሆንብን
ደስታ፡- አዎን፤ በጣም ምርጥ ጥምረት ነው ያላቸው፤ ይሄንን በሰሞኑ ጨዋታዎቻቸውም ላይ አሳይተዋል፤ በጋራ ተግባብተው ሲጫወቱ ደስ ይላሉምና ይሄንንም ይቀጥሉበታል፡፡
ደስታ፡- የእውነት ነው፤ ለደደቢት የተጫ ወትን የቀድሞ ተጨዋቾች አጋጣሚው አገናኝቶን ቅዱስ ጊዮርጊስን በአሁን ሰዓት እየጠቀምነውና ውጤታማ እያደረግነው ይገ ኛል፤ ግን እኛ ብቻ
ደስታ፡- በዛን ወቅት መጫወት ፍላጎቴ ቢሆንም፤ መሰለፍ እና አለመሰለፍ ደግሞ የአሰልጣኝ ውሳኔ ቢሆንም በፍፁም ስሜቴ አልተጎዳም፤ ምንም አይነት ስሜትም አልተሰ ማኝም፤
ደስታ፡- ይሄ የአሰልጣኝ ውሳኔ ነው፤ ያም ሆኖ ግን በጊዜው ከጉዳትም ሆነ ከማንኛውም ነገር ነፃ ነበርኩና እሱ እስኪያሰልፈኝ ጊዜ ድረስ እየጠበቅኩ ነበር በኋላም ላይ ተሳካልኝ፡፡
ደስታ፡- በአሰልጣኙ ስለታመነብኝማ ነው እየተጫወትኩ ያለሁት፤ ወቅታዊ ብቃቴን በተመለከተ የመጨረሻ ጫፍ ላይ ባልገኝም በምችለው አቅም ግን ለቡድኔ ጥሩ አግልጋሎትን
ደስታ፡- በእዛ ቦታ ላይ ስትጫወት መመላለስ የግድ ስለሆነ ትንፋሽ ይጠይቃል፤ አብዛኛውን ጊዜ ደግሞ ለአጥቂዎችም ክሮሶችን እያደረግክ ኳሶችን ማቀበልም አለብህና እነዚ ህን ነው
ደስታ፡- አዎን፤ ከዚህ በፊት በጠቀስከው ቦታ ላይ ነበር የምጫወተው፤ አሰልጣኝ ደግሞ ሁሌም እኔ ባልኩህ ቦታ ተጫወት ካለህ የእሱን ትህዛዝ ማክበር የግድ ስለሚል ባዘዘኝ ስፍራ
ደስታ፡- የመጀመሪያው አሁን ባለሁበት የቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድን ውስጥ ሻምፒዮና መሆን መቻል ነው፤ ከዛ ሲቀጥል ደግሞ የፕሮፌሽናል ተጨዋችነት እድሉ ሲገኝ ያን ባሳካ በጣም ደስ
ደስታ፡- ከሙገር ክለብ ተጨዋችነቴ አንስቶ አሁን እስካለሁበት ደረጃ ድረስ ከእኔ ጎን ሆነው እኔን የሚያበረታቱኝ ሰዎች በጣም ብዙ ናቸው፤ የሁሉንም ስም መጥራት ገፃችሁን
ደስታ፡- አዎን፤ ክለቡ የሀገሪቱ ትልቅ ቡድን ከመሆኑ አኳያ ለእነሱ መጫወት መቻሉ በጣም ነው ስሜት ያለው፤ በተለይ ደግሞ ግጥሚያውን በምትመራበት ሰዓት ሁሉም ከጎንህ
ደስታ፡- በእኛ ክለብ ውስጥ መሸነፍ የተለመደ ነገር አይደለምና ከላይ እንደገለፅከው አይወደድም፤ በኳስ ግን ማሸነፍ፣ መሸነፍ እና አቻ መውጣት የሚያጋጥም ነገር ነውና አንድ አንዴ
ደስታ፡- የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ላይ ማንም ተወዳዳሪ ክለብ ጠንክሮ ሰርቶ ይምጣ እንጂ ወደ ክልል ሄዶ በሚያደርጋቸው ጨዋታዎች አሸንፎ እና ውጤቱንም አስጠብቆ መምጣት
እንደሚቻል እኛን ጨምሮ አንድ አንድ ክለቦች ያሳየንበት አጋጣሚ አለና ይሄ ለሁሉም ትምህርትም ይሆናል፤ ከዚህ በኋላ ወደ ክልል ወጥቶ ማሸነፍ አይቻልም የሚለው ነገር ከተነሳም ያ
ዋዜማ ራዲዮ- በቦሌ ክፍለ ከተማ በተለምዶ 24 በሚባለው ሰፈር ከመገናኛ ወደ ኢምፔሪያል የሚወስደውን ቀለበት መንገድ ታኮ በሚገኝ 40ሺ ካሬ ሜትር ስኩዌር ላይ እንደሚገነባ እቅድ ተይዞለት የነበረው ግዙፉ የአዲስ አበባ መለስ ዜናዊ አካዳሚ ትናንት በይፋ የግንባታ ሥራው ተጀምሯል፡፡
ግንባታው በአዲስ አበባ መስተዳደር ወጪ የሚሸፈን ሲሆን ከአንድ ቢሊዮን ሦስት መቶ ሚሊዮን ብር በላይ የሚጠይቅ ነው ተብሏል፡፡ ዘጠኝ ሕንጻዎች እያንዳንዳቸው ከ19 ፎቅ እስከ 9 ፎቅ በደረጃ መልክ ዝቅ እያሉ የሚደረደሩበት ኪነ ሕንጻን የተላበሰውን ይህ አካዳሚ ሰፊ ቦታን በመጠየቁ በአካባቢው የሚገኙ ልዩ ልዩ የሕዝብ ይዞታዎችን መውረስና ማፍረስ አስፈልጎታል፡፡
በአካባቢው በእሳትና ድንገተኛ አደጋዎች ኤጀንሲ የቦሌ ምድብ ጽሕፈት ቤት ሙሉ በሙሉ እንዲነሳ የተወሰነ ሲሆን ለጊዜው ለእሳት አደጋው ተለዋጭ ቦታ እየተፈለገለት ነው፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ከአካዳሚው አቅራቢያ ይገኝ የነበረው የአዲስ አበባ አስተዳደር ፖሊስ ኮሚሽን የቦሌ ክፍለ ከተማ ማኅበረሰብ አቀፍ ፖሊስ አገልግሎት መምሪያ በአስቸኳይ ከቦታው እንዲነሳ ተደርጎ ቀድሞ ኮከብ ኮሌጅ ይባል የነበረ ቦታ በኪራይ ቢሮ እንዲያገኝ ተደርጓል፡፡ የቦሌ ክፍለ ከተማ ማኅበረሰብ አቀፍ ፖሊስ መምሪያ ይገለግልባቸው የነበሩ ቢሮዎች ትናንት ሙሉ ቀን በግብረ ኃይል እንዲፈርሱ ሲደረግ እንደነበር በስፍራው የተገኘው የዋዜማ ሪፖርተር ለመታዘብ ችሏል፡፡
ከሁለቱ የሕዝብ አገልግሎት መስጫ ተቋማት በተጨማሪም ለረዥም ጊዜ ለአካባቢው ማኅበረሰብ የእግር ኳስ ሜዳ ሆኖ ሲያገለግል የነበረው መለስተኛ ስቴዲየም ለህንጻው ግንባታ እንደሚውል ታውቋል፡፡ ከዘጠኙ ተደርዳሪ ሕንጻዎች ረዥሙና 19 ወለሎች የሚኖሩት የሕንጻው ክፍል የሚያርፈውም በዚሁ ስቴዲየም እንደሆነ ታውቋል፡፡ ይህ መለስተኛ ስቴዲየም አዲስ አበባ ከተረፏት ጥቂት የሰፈር የእግር ኳስ መጫወቻዎች አንዱና በመልካም ይዞታ ላይ የሚገኘው እንደነበር የአካባቢው ነዋሪዎች ይናገራሉ፡፡
በደርግ ጊዜ የጎልማሶች ትምህርት ቤት ሆኖ ያገለግል የነበረውና አሁን ለአዲስ አበባ መለስ ዜናዊ አካዳሚ ግንባታ የተመረጠው ቦታ ከመለስ ሕልፈት በፊት ከፊሉ ይዞታ የአዲስ አበባ ሥራ አመራር ኢንስቲቲዩት ሆኖ ያገለግል ነበር፡፡
ግንባታውን የሚያከናውነው ዮቴክ ደረጃ አንድ ኮንትራክተር ሲሆን በአቶ ዮሐንስ ተኽላይ ባለቤትነት የሚመራ ነው፡፡ አቶ ዮሐንስ ተኽላይ በግንባታ ዘርፍ ከፍ ያለ ስም የነበረው የሳትኮን ተቋራጭ ድርጅት ባለቤት የሆኑት የአቶ ሳሙኤል ተኽላይ ወንድም ናቸው፡፡
ለዚህ ግንባታ ዝቅተኛ ዋጋ አቅርቦ የነበረው ዉ ዪ የተባለ የቻይና ኩባንያ እንደነበረና ኾኖም ተቀራራቢ ዋጋ ያቀረቡ የአገር ዉስጥ ተቋራጮች እንዲበረታቱ በሚያዘው መመሪያ መሠረት ግንባታው ለዮቴክ መሰጠቱ ተመልክቷል፡፡ ተክለብርሃን አምባዮ (TACON)ለግንባታው አንድ ቢሊዮን አራት መቶ ሚሊዮን ብር ዋጋ በማቅረቡ ተሸናፊ ሆኗል፡፡ በግንባታው ለመሳተፍ 37 የሚሆኑ አለማቀፍና አገር አቀፍ ተቋራጮች ሰነድ ገዝተው የነበረ ሲሆን ዋጋ ማቅረብ የቻሉት ግን ዮቴክን ጨምሮ አስራ አንዱ ብቻ ናቸው፡፡
የአዲስ አበባ መለስ ዜናዊ አካዳሚ መካከለኛና ከፍተኛ ካድሬዎችን እና የወረዳና ዞን አስተዳዳሪዎችን የአጭር ጊዜ ስልጠና በመስጠት የሚታወቅ ሲሆን እስከዛሬ ከ8ሺ በላይ ሰልጣኞቹን አሰልጥኖ አስመርቋል፡፡ ከአጫጭር ስልጠናዎች ባሻገር “ልማታዊ አመራር” የሚል የትምህርት ካሪኩለም ቀርጾ በማስተርስ ዲግሪ “የልማታዊ አመራር ማስተርስ” የሚል ፕሮግራም ለመጀመር ዝግጅት እያደረገ ይገኛል፡፡ በተመሳሳይም በቀጣይ ሁለት አመት ዉስጥ በፒኤች ዲ “የልማታዊ አመራር” ትምህርት ለመጀመር እቅድ ቀርጾ በመንቀሳቀስ ላይ እንደሆነም ይታወቃል፡፡
መለስ ዜናዊ አካዳሚ በደቡብ ሕዝቦች፣ በኦሮሚያ፣ በትግራይና በአማራ ክልሎች ቅርንጫፎች ሲኖሩት አዲስ አበባ ደግሞ ዋናው የመለስ ዜናዊ የፌዴራል አካዳሚና የአዲስ አበባ መለስ ዜናዊ አካዳሚ መቀመጫ ናት፡፡ አምስቱ አካዳሚዎች በየክልሎቹ በጀት የሚንቀሳቀሱና ራሳቸውን የቻሉ ሲሆን የፌዴራሉ የመለስ ዜናዊ አካዳሚ ግን በቀጥታ ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮ እንዲሆን ተደንግጓል፡፡ ከዚህ ቀደም ከተለያዩ ዜጎች በቀጥታ የስልክ ቴሌቶን፣ በዕጣ ዉድድር፣ ከሰራተኞች ደመወዝ ከመቶ ሚሊዮን ብር በላይ እርዳታ መሰብሰቡ ይታወሳል፡፡
ይህ መገናኛ ከገቢዎችና ጉምሩክ ዋና መሥሪያ ቤት ጀርባ የሚገነባው ሕንጻ የፌዴራሉን መለስ ዜናዊ አካዳሚን እንደማይመለከትና በአዲስ አበባ መስተዳደር ሥር የሚተዳደር እንደሚሆን ታውቋል፡፡ እያንዳንዳቸው ከ9 እስከ 19 ወለል ከፍታ ያላቸው ዘጠኝ ሕንጻዎችን የያዘው የአካዳሚው ግንባታ በ3 ተከታታይ ዓመታት ለማጠናቀቅ ከዮቴክ ጋር ዉል የተፈጸመ ሲሆን አገልግሎት መስጠት ሲጀምር 4ሺህ መካከለኛና ከፍተኛ አመራሮችንና ካድሬዎችን ተቀብሎ የማሰልጠን አቅም ይኖረዋል፡፡
የአካዳሚው የፌዴራል ዳይሬክተር ሆነው ያገለገሉት የቀድሞው ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አዲሱ ለገሰ ሲሆኑ በቅርቡ ከህወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ ተቀናሽ የተደረጉት አቶ ቴድሮስ ሀጎስ አዲሱ ለገሰን ተክተው በዳይሬክተርነት እየመሩት ይገኛሉ፡፡
አቶ መለስ ዜናዊ በሕይወት ሳሉ ከሥልጣንዎ ሲለቁ በምን ሥራ ለመሠማራት ያስባሉ ተብለው በአንድ ወቅት ከጋዜጠኞች ለቀረበላቸው ጥያቄ ምናልባት በሊደርሺፕ አካዳሚ ዉስጥ አስተምር ይሆናል የሚል ምላሽ ሰጥተው ነበር፡፡ በስማቸው በርካታ አካዳሚዎች መከፈታቸውም ይህንኑ ሐሳባቸውን መሠረት አድርጎ ብዙ መለሶችን ለመፍጠር በሚል ትልም እንደሆነ በመንግሥት ሚዲያዎች በተደጋጋሚ ሲዘገብ ቆይቷል፡፡
….ሕይወት ጉዞ ነው። ወደ ግብ የሚደረገው ጉዞ በምቹ ሁኔታ ብቻ የታጀበ አይደለም።አንዳንዴ ያለህበት ቦታና ግብህ ሊለያዩብህ ይችላሉ። አንዳንዴም ያለህበት ቦታ ግብህን ለማሳካት መሰናክል ሊሆን ይችላል ብላህ ልታስብም ትችላለህ። ነገር ግን በዚህ አይነቱ መንገድ ስታልፍ በከፍተኛ ደረጃ ባለ ድል የሚያደርጉ የተለያዩ ስብዕናዎችን ትላበሳለህ። ጽናት፣ ትዕግስት፣ ዝቅ ማለት፣ አለመውደቅ፣ እጅ አለመስጠት፣ አሸናፊነት፣ መፍትሄ የመፈለግ ዘዴን … የመሳሰሉት ወርቅ የሆኑ የህይወት ማስዋቢያ ቅመሞች ከውስጥህ ጋር ይዋሃዳሉ…የሚገርመው አንዳንዴ ትንሽ ነገር አድርገህ ሰዎችን ታስደስታልህ ራስህም ትደሰታለህ። እውነት ለመናገር ብዙ ጊዜ ስራዬን ከብር ጋር አላያይዘውም…
እግሬ ተሰብሯል፣ ሆዴን አሞኛል፣ ቸግር ገጥሞኛል ማለት የተለመደ ነው።ጥርስ የለኝም፣ የአፌ ጠረን ተቀይሯል…. ማለት ግን አይታሰብም። ምክንያቱን የጥርስ ችግር የስነልቦናም ጉዳይ ነውና። እናም ከጥርስ ጋር በተያያዝ የስነ ልቦናቸው የተጎዳ እና ሲናገሩና ሲስቁ አፋቸውን የሚሸፍኑ ሰዎችን በመርዳት ፈገግ ሲሉ ማየትና የተጫናቸውን የሃፈረት መጋረጃ መግፈፍ ከምንም በላይ አኩሪ ተግባር ነው።
መንገድ ነው ። ጉዞ ነው። የሚፈልጉበት ቦታ ለመድረስ በመንገዱ ላይ መጓዝ ግድ ነው። መንገዱ ሁሉ ደስ የሚያሰኝ አይሆንም። ደስ ባማያሰኝ መንገድ ላይ ሳይራመዱ የሚፈልጉት ቦታ መድረስ የሚታሰብ ነገር አይደለም…. ራሄል አክሊሉ የስኬቷን ሚስጢርና የህይወቷን ፍልስፍና የምታስረዳው በዚህ መልኩ ነው።
“ሰው” ትላለች ራሄል ” ሰው በሃሳቡ ወይም ለመሆን የሚፈልገውን ነገር ሲያቅድ የሚሰማው እርካታና መሆን የፈለገውን ነገር ሲሆን የሚሰማው ስሜት ከተለያየ ህይወት ትመሳቀልበታለች፤ እርካታም ትለየዋለች” የሚለው እምነቷ ወጤታማ እንዳደረገት ትናገራለች።
በርካታ ቋንቋዎችን የምትናገረዋ የጥርስ ሃኪም ራሄል አክሊሉ የምትኖረውና የተማረችው ኖርዌይ ነው። ቀደም ሲል ጀርመን አገር ነበረች። ” ሙሉ ሰው አደረገኝ” ስትል የምታሞካሸውን የኖርዌይ ዜግነት ያለው ባለቤቷ ዮን ሚክለቡስትን ያገባቸው ከ21 ዓመት በፊት ነው። ኖሃ እና ዳቪድ የሚባሉ ሁለት ልጆች አሏቸው።
ባለቤቷ ዮን “ራሄል የማትሸነፍ፣ የማትወደቅ፣ እጇን የማትሰጥ ጠንካራ ሰው ናት። ሚስት ብቻ ሳትሆን እናትም፣ ጓደኛም… ናት” ሲል ይገልጻታል። “ነገሮች የተበላሹና የማይሆኑ መስለው ቢታዩም አትታክትም። ነገሮችን እንደ ሁኔታው ማስኬድና ማከናወን የምትችል ጥሩ እናት፣ መልካም ሚስት፣ ሁል ጊዜም ወደ ግቧ እንድተደርስ አግዛታለሁ። ምክንያቱም ለማንኛውም ዓይነት ድጋፍ ትመጥናለችና”
ራሄል- ሳቀች። እሱ መሃንዲስ ነው። ለስራ ጀርመን በነበረበት ወቅት ድንገት አንድ መናፈሻ ውስጥ ይመጣል። እኔ ከጓደኞቼ ጋር ተቀምጬ እየተጫወትን ነበር። ጀርመናዊ እንዳልሆነ ስለ ገባንና ብቻውን ስለነበር እኛን ተቀላቅሎ እንዲቀመጥ ነገርነው። ለምን ብቻውን ይሆናል በሚል…
ራሄል – ኖ ኖ ኖ… ብቻውን ተቀምጦ ስለነበርና እንግዳ መሆኑ ስለተሰማን እኛ ጋር እንዲቀመጥ ጋበዝኩት። አወራን፣ ስድስት ወር ያህል እንደ ማንኛውም አይነት ጓደኛ ሆነን ቆየን። ከዛ ተመልሶ አገሩ ሄደ።
ራሄል- ከዛ ከተወሰነ ጊዜ በሁዋላ ተመልሶ መጣ። ደወለልኝ። ተመልሶ ለስራ እንደመጣ ነገረኝ። ሲደውልልኝ ስራ ጉዳይ ስለነበረኝ ዛግይቼ መጣሁለት። ቆይቼ ስረዳ የመጣው ለስራ ሳይሆን እኔን ፍለጋ ነበር። እንደውም በእኔ ምክንያት ስራውን ሊያጣ እንደነበር ተነገረኝ። በቃ በዛው አለቀ። አሁን ሁለት ልጆች አሉን።
ራሄል- በልጅነቴ ብቻዬን ስለነበርኩ ሳገኘው ሙሉ ሰው አደረገኝ። የምደገፍበት ሰው ሆኖ አገኘሁት። እንደ ወንድም፣ አባት፣ ወዳጅ…. ነው። ብናደድ እንኳን ክፉ ነገር አይወጣውም። ፍጹም ታጋሽና የጠለቀ ስብእና ያለው ሰው ነው። ባህሪዎ መላክም የሚባል ነው።
ራሄል- አዎ! አስር ዓመት ይበልጠኛል። ስንጋባ እኔ ሃያ ነበርኩ። ግን አቋሙ ስፖርተኛና የተስተካከለ ስለነበር ሲነግረኝ እንጂ እንደሚበለጠኝ ብዙም አላሰብኩም ነበር።
ራሄል- ጭንቀቱን ስለምረዳ ሁል ጊዜም ሰላም እንዲሰማው አደርግ ነበር። በግልጽ እነግረው ነበር። ፍጹም እንዲህ ያለውን ጉዳይ እንዳያስብ ለማድረግ እጥር ነበር። የቆየ ታሪክ ነው። ወደ ኖርዌይ የመጣሁት እኮ 2001 ነው።
ራሄል- ቋንቋ ስለምችልና በወቅቱ እኔ ብቻ ሰለነበርኩ ኮሙናው የማስተርጎምና አንዳንድ ስራዎች ያሰራኝ ነበር። አዲስ ነገር የለውም። በነገራችን ላይ ፈረንሳይኛ፣ እንግሊዝኛ፣ ኖሽክ፣ ጀርመንኛ እችላለሁ። ኮሙናው ሲያሰራኝ መማር ስለምፈልግ በትርፍ ጊዜዬ ካልሆነ እንደማልሰራ ተስማምተን ነበር። ምክንያቱም መማር እፈልግ ነበር። ክፍያው ብዙ ቢሆንም መማር እንዳለብኝ አስብ ስለነበር ስለ ክፍያው አልነበረኝም….
ራሄል- ሃሳቤ ሚዲካል ዶክተር መሆን ነበር። በመካከሉ ወደ ጥርስ ህክምና ሳላስበው ታጠፍኩ። ወደድኩት ። ሙያው ትልቅ እንደሆነ በተረዳሁ መጠን ህክምና ውስጥ ለመግባት ማሰቤ የሚፈጥርብኝ ደስታ ህይወቴን ውበት ሰጠው…
ራሄል-ሃኪም መሆንም ሆነ የተለያዩ ሙያዎች ባለቤት መሆን የተለየ ሰው አያደርግም።የተለየ ጉዳይ የሚከናወነው ራስህ ውስጥ ነው። እኔ ሃኪም ለመሆን ሳልምና አሁን ሃኪም ከሆንኩ በሁዋላ የሚሰማኝ የደስታ ስሜት እኩል ነው።
ራሄል- አዎ! ውድ ነው። ከሰራህ ታገኛለህ። እኔ እያልኩ ያለሁት የጥርስ ሃኪም ሆኜ ብር አገኛለሁ፣ ሃብታም እሆናለሁ፣ ቪላ እገዛለሁ….. በሚል ህልም አይደለም። በግሌ እንዲህ ያለውን አስተሳሰብ አልወደውም። አደገኛም ይመስለኛል። ለህይወት ደስታ የሚነፍግና እስከወዲያኛው እርካታ ቢስ የሚያደርግ ነው፤
ራሄል- አይደለም። ብር ለማግኘት አስቤና አልሜ ግን ሙያውን አልወደድኩትም። ሃኪም ለመሆን ያሰብኩት ሙያውን ገንዘብ አመርትበታለሁ ብዬ አይደለም። አስተሳሰቡም ትክክል አይደለም። አብዛኛውን ጊዜ አንድ ሙያ ከያዝኩ በሁዋላ ወይም አንድ ነገር ከሆንኩ በሁዋላ ይህንን አገኛለሁ በሚል ሂሳብ መመራት አደጋ እንዳለው መረዳቴን ለማሳየት ነው። አብዛኛውን ጊዜ በዚህ ዓይነት አስተሳሰብ የተጓዙ ሰዎች የፈለጉትን ነገር ከሆኑ በሁዋላ የሰሩት ሂሳብ ሳይሳካ ሲቀር ህይወታቸው መራራና ደስታ የራቀው ይሆናል።
ራሄል- ሲጀመር በነጻ ለመታከም ማሰብ አግባብ አይደለም። ግን ከታመምክና እኔ ጋር ከመጣህ፣ መክፈል የማትችል ከሆነ እየታመምክ አትመለስም። አንተ ብቻ ሳትሆን ማንም። ስም መጥቀስ ባልፈልግም በቅርቡ አንድ እህት ኤርትራዊ ናት ታማ እኔ ጋር መጣች። ገንዘብ የላትም ነበር። እናም አክሜ በነጻ እንድትሄድ አደረኳት። እኔ ይህንን እውቀት የሰጠኝ እግዚአበሄር ነው። የማክመው በእጄ ነው። እሷን በመርዳቴ አልጎዳም። ከገንዘብ በላይ የእሷ እርካታ የሚሰጠኝ ደስታ ልዩ ነው።ሌሎችም አሉ። ከዚህ ይልቅ ሌሎች ጉዳዮችን ብናነሳ?
ራሄል- ትምህርቴን እንደጨረስኩ መምህሬ የራሱን ከሊኒክ ሰጠኝ። አሁን የራሴ ክሊኒክ አለኝ። በትምህርት ቤት ተወዳጅ ነበርኩ…. ትስቃለች… በውጤትም ደረጃ እወደድ ነበር። እናም መምህሬ
ራሄል- ለምን እንደተሰጠኝ ፕሮፌሰርን ብትጠይቀው ያስረዳሃል። እኔ ክሊኒክ እንዳለኝ ያነሳሁት በሙያዬ ለዜጎቼ እንዲሁም አገልግሎቱን ለሚፈልጉ ሁሉ ማበረከት የምችበትን አግባብ አምላኬ እንዳዘጋጀልኝም ጭምር ለመናገርና በዚህም እጅግ ደስተኛ መሆኔን ለማሳየት ነው።
ራሄል- ይገርማል። ለምሳሌ ዩኒቨርስቲ ውስጥ የውጭ አገር ዜጋ በመሆን ብቻ የሚያጋጥም ችግር አለ። ጠይቀህ እንኳን መልስ ላታገኝ ትችላለህ። ውስጥህ የሚያዝንበት አጋጣሚዎች አሉ። ሆኖም ግን በጽናት በመስራት አልፌዋለሁ። የማያስፈልጉኝን ነገሮች አልፌ የሚያስፈልጉኝን ነገሮች እንደምደርስ አምኜ ስለገባሁበት ተሳክቶልኛል። አብዛኞች እጃቸውን የሚሰጡት የማይፈልጉትን ነገር መስራት ስለማይወዱ የሚወዱት ቦታ ወይም ነገር ጋር ሳይደርሱ ይቀራሉ። ይህ እውነት ነው። የምትፈለገው ቦታ ለመድረስ አቋራጭ ብሎ ነገር የለም።
ራሄል- አዎ!! ሕይወት ከባድ ነው። መሰጠት/ commitment/ የሚባለው ጉዳይ እዚህ ላይ ወሳኝ ነው። ዝም ብሎ ተወልዶ፣ አድጎ፣ አርጅቶ መሞት ሕይወት አይደለም። ህይወት ግብ ያስፈልገዋል። ህይወትን ከባድ የሚያደርገው ግብ በማስቀመጥ መጓዝ ሲጀመርና ከተቀመጠው ግብ ለመድረስ ዓላማን በማሰብ የሚደረገው ጉዞ ሲጀመር ነው። እና ሕይወት ጉዞ ነው። ወደ ግብ የሚደረገው ጉዞ በምቹ ሁኔታ ብቻ የታጀበ አይደለም።አንዳንዴ ያለህበት ቦታና ግብህ ሊለያዩብህ ይችላሉ። አንዳንዴም ያለህበት ቦታ ግብህን ለማሳካት መሰናክል ሊሆን ይችላል ብላህ ልታስብም ትችላለህ። ነገር ግን በዚህ አይነቱ መንገድ ስታልፍ በከፍተኛ ደረጃ ባለ ድል የሚያደርጉ የተለያዩ ስብዕናዎችን ትላበሳለህ። ጽናት፣ ትዕግስት፣ ዝቅ ማለት፣ አለመውደቅ፣ እጅ አለመስጠት፣ አሸናፊነት፣ መፍትሄ የመፈለግ ዘዴን … የመሳሰሉት ወርቅ የሆኑ የህይወት ማስዋቢያ ቅመሞች ከውስጥህ ጋር ይዋሃዳሉ…
ራሄል- በስያሜ ልንለያይ እንችላለን። ከላይ እንዳልኩት ተወልዶ፣ አድጎ፣ ሸምግሎ መሞት በሚለው ሂሳብ አሁን ባለሁበት ቦታ ላይ ሆኜ ችግር አለ ብዬ ለመናገር አልችልም። ከዛ ባለፈ ግን መቸገር ጥሩ ነው። የችግሩ አይነት ቢለያይም ችግርን ማየት የሌሎችን ችግር ለመረዳት መስታዋት ሆኖ ያገለግላል። እግዚአብሔር ሰዎችን በተለያየ መንገድ ውስጥ ያሳልፋቸዋል። በዛ ውስጥ ደግሞ ለወደፊት የሚሆን የህይወት ስንቅ ያሲዛቸዋል። ልክ በመንፈሳዊ ህይወት እንደተማርነው ሁሉ በስጋዊ ዓለም ውስጥም ሁሉም ነገር መማሪያ ነው….
ራሄል- ኦ! አዎ! ሕመሙን ለአፍታ እንርሳውና አንድ ጥያቄ እንጠይቅ። ጥርሱ የተሰበረ፣ የወለቀ ወይም የረገፈበት ሰው መሳቅ ያቆማል። ነጻነት ስለማይሰማው ከሰዎች ጋር ያለውን ግንኙነት ይቀንሳል። ያቆማል። ዝምታን ይመርጣል። አፉን መያዝ፣ መሸፈንና በጥርሱ አለመኖር ሳቢያ ማህበራዊ ግንኙነቱ ላይ የደረሰውን ቀውስ ያስባል። ይህ ከባድ ችግር ነው። እንዲህ ያሉ ሰዎች ህክምና ሲመጡ መርዳት ልዩ ስሜት አለው። እንዲህ ያሉ ሰዎች ተስተካክልው ፈገግ ብለው መመልከት ያረካል። በጥርሳቸው አለመኖር ወይም መጓደል የተቸገሩና የተሸማቀቁ ሰዎች ፈገግ ሲሉ…. እንዴት ላስረዳህ? የተቸገረው ሰው በደንብ ይገባዋል። የጠረን መለወጥ ችግርም ተመሳሳይ ነው። ዋናው መቋጫ ግን የማህበራዊ ግንኙነትን መልሶ ማበጀትና መጠገን ትልቅ ሃላፊነት ይመስለኛል። ለእኔ ሃላፊነቱን በጨዋነት ወስጄ ሰዎችን ማስደሰት የደስታዬ ሁሉ መሰረት ነው።
ራሄል- አይደለም። በፍጹም። ቀደም ብዬ ገልጨዋለሁ። እኔ ሜዲካል ሃኪም ለመሆን ነበር ያሰብኩት። በመካከሉ ነው ወደ ጥርስ ህክምና ያዘነበልኩት። ውስጡ ከገባሁ በሁዋላ ወደድኩት። በነገራችን ላይ በሜዲካል ፍኩሊቲ የተወደድኩና የተሳካልኝ ተማሪ ነበርኩ።ትክክለኛ ስፍራዬም እዛ ነበር። ውጤቴም ጥሩ ነበር። ስላስበው ሶስተኛ ዓመት ላይ ወደ ጥርስ ሃኪምነት ተዛወርኩ።
ራሄል- እውነት ነው። የጥርስ ሕመም በባህሪው ከባድ ነው። ክፍያውም ውድ ነው። እንደ ባለሙያ ግን እኔ ማለት የምፈልገው ለምን እንታመማለን በሚለው ዙሪያ ነው። አንድ ሰው በየጊዜው ጸጉሩን ለመስተካከል ወደ ጸጉር ቤት እንደሚሄደው ለጥርሱም ተመሳሳይ ስራ መስራት ይገባዋል። በጥርስ ህክምና አንድ ሰው ታሞ ጥርስ ሃኪም ዘንድ ከሄደ ” ዘገየ” ነው የሚባለው። ሳይዘገይ የጥርስ ሃኪም ጋር የሚሄድ ሰው ወጪውም ቀላል ነው። ታሞ ከሄደ ግን ወጪው ይጨምራል። ስለዚህ የጥርስ ሃኪም ጋር መሄድ ግድ ነው። እዚህ ያለንበት አገር ጥርሳቸውን ይጠብቃሉ። ለጥርሳቸው ውበት ይጨነቃሉ። ዋጋ ይሰጣሉ። ጥርስ ውበት ስለመሆኑ ነጋሪ አያስፈልጋቸውም። እኛም እዚህ እስከኖርን ድረስ ተመሳሳይ ልምድ ልናዳብር ይገባል። በስራ ቦታ፣ በመዝናኛ ቦታ፣ በተለያዩ አጋጣሚዎች ጥርስ ቀድሞ የሚታይ ውበት ነውና።
ዛጎል- አሁን አንቺ የግል ክሊኒክ ባለቤት ነሽ። ትምህርትሽን እንደጨረሽ ነው የክሊኒክ ባለቤት የሆንሽው። ትምህርትሽን እንደጨረሽ የኪሊኒክ ባለቤት ስትሆኚ የተለያዩ ስሜቶች ይኖሩሻል። በተለየ ግን የተሰማሽ ምንድን ነው?
ራሄል- አስቀድሜ እንደገለጽኩት እኔ ጋር ስሪ ብሎ የግል ክሊኒኩን የሰጠኝ መምህሬ ነው። የግል ኪሊኒክ ለመክፈት ብዙ ወጪ ይጠይቃል። ቀላልም አይደለም። ግን ይህ መልካም ሰው ይህንን ሲያደርግልኝ ቅድሚያ ያስታወስኩት የአገሬን ሰዎች ነው። የችግሩን መጠን ስለማውቀውና በርካታ መረዳት ያለባቸው፣ መታከም የማይችሉ ሰዎች ስላሉ።….. ከዝምታ በሁዋላ ቀጠለች … አየህ በዚህ ስራ የራስህ የሆነ ክሊኒክ ካለህ ራስህ እንድትወስን ይረዳሃል። ስለዚህ መርዳት ያለብህን ተረዳለህ። ማድረግ የፈለከውን ታደርጋለህ። ወሳኙ አንተ ነህ። ይህንን እድል ላመቻቸልኝ አምላክ ከፍተኛ ምስጋና አለኝ። የሚገርመው አንዳንዴ ትንሽ ነገር አድርገህ ሰዎችን ታስደስታልህ ራስህም ትደሰታለህ። እውነት ለመናገር ብዙ ጊዜ ስራዬን ከብር ጋር አላያይዘውም።
ራሄል- እኔ ስራ ትቼ ነው ወደ ትምህርት ያተኮርኩት። ምክንያቱም ዓላማዬ ነበርና። የሆነ ቦታ ላይ ገንዘብ ማግኘት በርካቶችን ከፈለጉበት እንዳይደርሱ ይጎትታቸዋል። አንዳንዴም በሚጠሉት ነገር ውስጥ ገብተው እንዲቀሩ ያደርጋቸዋል። በዛው ኖሮ ዓለምን መሰናበት ይመጣል። እኔ ሁሌም የሚያስደስተኝ ነገር ነው የማደርገው። ወይም ቀደም ብዬ እንዳልኩት በማልፈልገው መንገድም ቢሆን አልፌ የሚያስደስተኝ ነገር መያዝ የህይወቴ መመሪያ ነው። ሰዎች ይህንን ቢረዱ ደስ ይለኛል። ማንኛውንም ፈተና የማለፍ ቁርጠኛነት አስፈላጊ ነው። ትግል ደስ ይላል። እኔ ሃብታም ብሆንም ሃኪም ነኝ። ደሃም ብሆን ሃኪም ነኝ። እርካታዬ ሃኪም በመሆኔ ብቻ ነው። ሰው እኔ ጋር መጥቶ ታክሞና አርፎ ሲወጣ ማየት ያስደስተኛል።
ራሄል- ምንድን ነው ኩራት? እኔ ሃኪም መሆን ሳስብ ደስተኛ ነበርኩ። አሁን ሃኪም ሆኜም ያ ደስታ ነው ያለኝ። ፍላጎቴን በማሳካቴ እረካለሁ። ዝና ክብር ብሎ ነገር የለም። ሽንት ቤት ብጠርግ፣ ጽዳት ብሰራ፣ ሌላ አገር ሄጄ አታክሚም ብባል… እኔ ሃኪም ነኝ በቃ!! ባልስራ እንኳን ልጆቼን እያከምኩ እኖራለሁ። ሙያዬን ከምንም ነገር ጋር አላያይዘውም። ቁም ነገሩ ሰዎችን መርዳት ነው። መረዳት የሚገባቸውን ማገዝ ነው። ሃኪም ከሆንኩ በሁዋላ ጥሩ አገልጋይ መሆንና፣ በአገልግሎቴ መደሰት ብቻ ነው አላማዬ። የመለስኩልህ መሰለኝ። ሰው የአንድ ሙያ ባለቤት ስለ ሆነ አይደሰትም። የአንድ ሙያ ባለቤት በመሆን ይህን አገኛለሁ፣ ይህንን እገዛለሁ፣ ወዘተ በማለት በቁሳዊ ነገር ሰኬቴን አስቤ ህይወቴን ደስታ ማሳጣት አልመኝም። ፍላጎቴም አይደለም። ብዙ ጊዜ የግባችንን ስኬት ቁሳዊ ነገር ላይ ካደረግነው ህይወታችን ሁሉ የተመሳቀለ ይሆናል። እንዲህ ያለውን ሃሳብ አልወደውም። አምላክም በመጠን ኑሩ ብሎናል እኮ። አሁንም ደግሜ እናገራለሁ ሃኪም በመሆኔ ብቻ ደስተኛ ነኝ። ስራዬን ከኑሮዬና ከሌሎች ነገሮች ጋር ማያያዝ አልፈልግም።
ራሄል- ጥሩ ነገር አስታወስከኝ። ባለቤቴ ዮኒ እኔ የማላውቀውን ሁሉ ያውቃል። ስለ ኢትዮጵያ ባህል ያነባል። ስለ ምግባችን በፊልም ያያል። የበዓል ቀኖችን ያውቃቸዋል። የባህል ልብሶች ይገዛልኛል። ለማወቅ የተዘጋጀ ሰው ነው። መልካም የትዳር ጓደኛ እንዳለኝ ሁሌም አስባለሁ። ክፉ ነገር አይወጣውም። ቀና ነው። በልጅነቴ ከአገር ቤት ወጥቼ የጀርመን ወላጆቼ ስላሳደጉኝ እሱ ሙሉ ያደረገኝ ያህል ይስማኛል። አከብረዋለሁ። ደስተኞች ነን። ልጆቻቸንም / ኖሃና ዳቪድ/ እጅግ ደስተኞች ናቸው። አይበቃህም?
ዝግጅት ክፍሉ- የዚህ ድረ ገጽ ዋናው ዓላማ በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ በማተኮር መስራት ነው። የህክምና ሙያ ባለቤት የሆነችው ራሄል አክሊሉ በፍጹም ፈቃደኛነት የዝግጅት ክፍላችን ላቀረበላት ጥያቄ ያለ አንዳች ማቅማማት ለሰጠችው የአዎንታዊ ምላሽ ከልብ እናመሰግናለን። ራሄል ሰፊ ጉዳዮችን ያነሳች ቢሆንም ለጊዜው በዚህ መልኩ አቅርበነዋል። በኖርዌይ በተለይም ኦስሎ እና ኦስሎ ዙሪያ ያሉ ቤተሰቦች ምክርም ሆነ እርዳታ ቢፈልጉ አግባብነት ባለው መልኩ ለማስተናገድ ዝግጁ መሆኗን በዚህ አጋጣሚ ለማስታወቅ እንወዳለን
የኦሮምያ ክልል ፕሬዝዳንት ለማ መገርሳ ባህር ዳር ተገኝተው ከተናገሩት መካከል ኢትዮጵያዊነት ሱስ ነው የሚለው አስደማሚ ቃል የሚገኝበትን ክፍል በጨረፍታ የሰማሁት ከአሜሪካ ድምጽ...
የኢትዮጵያን ፖለቲካ አሳምረው ያውቁታል። ከ60ዎቹ የተማሪዎች እንቅስቃሴ እስከ «ቅንጅት» በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪም ተሳትፈዋል። ጀርመን ከገቡ ጀምሮ ለ17 ዓመት ያህል ፅዋ ያልጠጡበት የፖለቲካ ማህበር የለም። በአውሮፓ የኢትዮጵያ ተማሪዎች ማህበርንና የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶችን ያውቋቸዋል። እነመኢሶን፣ ኢህአፓን፣ ሻዕቢያን፣ ኦነግን፣ ህወሃትንና ሌሎችን የተዋወቁት በስደት ላይ እያሉ ነው። ከአብዛኞቹም ጋር የፖለቲካ ጠበል ጻዲቅ ተቃምሰዋል።
አዳዲስ የፖለቲካ ማህበራትና የአርነት ድርጅቶችን አዋልደዋል። አያሌ የፖለቲካ ዕድሮች ሲመሰረቱም ሲፈርሱም ታዝበዋል። አንዳንዶቹ መሠረታቸው ሲጣል የፖለቲካ ሲሚንቶና አሸዋ አቀብለዋል። ሆኖም ከየትኛውም የፖለቲካ ስብስብ ጅምር እንጂ ውጤት አላዩም። ለሁለት አስርት ዓመታት ያህል ነጋሶ ለኦሮሞ ህዝብ መብትና ነጻነት የሚታገሉ የፖለቲካ ድርጅቶች ለመመስረት ታትረዋል። ሆኖም የፖለቲካው አበባ ሲጽደቅ እንጂ ሲደርቅ አሻፈረኝ አሉ። እናም አንጀት የሚያርስ የፖለቲካ ድርጅት ባህር ማዶም ሆነ አገር ቤት መጥፋቱ እያብሰከስካቸው ቁዘማ ያዙ።
ተስፋ ቆርጠው ግን ለፖለቲካው ጀርባቸውን አልሰጡም። ምክንያቱ ደግሞ ሌላ ሳይሆን ከተስፋ መቁረጥ ጋር ስለማይተዋወቁ ብቻ ነው። እናም ለአገራቸው አንድ ትርጉም ያለው አስተዋጽኦ ለማበርከት ደጅ ደጁን ሲመለከቱ ኢህአዴግን እመንገዳቸው ላይ አገኙት። አጥንተውት እና አስጠንተውት ተጠጉት። ለዓመታት ከኖሩበት ባህር ማዶ ጓዛቸውን ጠቅልለው አገራቸው ገቡና ቃል ኪዳን አሰሩ።
ከኢህአዴግ ጋር 10 ዓመት የሚያህል የፖለቲካ መንገድ ተጉዘዋል። የለውጥን ተስፋ ሰንቀው በኦህዴድ አመራርነት፣ በሚኒስትርነትና በርዕሰ ብሔርነት በጽናት አገልግለዋል። ነጋሶ የዓላማ ሰው ናቸው፤ ላመኑበት በጽናት የሚቆሙ፡፡ ነገር ግን ለቃሉ የሚታመን የፖለቲካ ድርጅት በባትሪ ፈልገው አጡ፡፡ የሚገጥሟቸው የፖለቲካ ድርጅቶች ሃሳባቸውንና አቋማቸውን እየቀያየሩ መከራቸውን አበሏቸው፡፡ በአብዮታዊ ዴሞክራሲ በኩል ሶሻሊዝምን እንገነባለን ያላቸው ኢህአዴግ እንኳን የምመራው በነጭ ካፒታሊዝም ነው ብሎ እምነታቸውን አፈረሰባቸው ፤የዓለም ተጨባጭ ሁኔታ ስላልፈቀደ ለጊዜው ሶሻሊዝምን መሳቢያ ውስጥ ከተነዋል ሲባሉ «መታለላቸው» አሳዘናቸው፡፡ ሊጠይቁ እና ሊሞግቱ ሞከሩ፤ ውጤቱ ውግዘት ሆነባቸው::
እኚህ አንጋፋ ፖለቲከኛ የህይወት ታሪክ ውስጥ የራሳቸውን ነጠላ የፖለቲካ መንገድ ብቻ አይደለም የምናየው፡፡ ከሞላ ጎደል የዘመኖቻቸውን የፖለቲካ ጎዳናም ተንሰላስሎ እናገኘዋለን፡፡
ለአገር የኖሩ የአገር አድባር የሆኑት ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ በስኳር ህመም እና በደም ግፊት ምክንያት በሳኡዲ አረቢያ በአሜሪካ እና በመጨረሻም በጀርመን ሕክምናቸውን ሲከታተሉ ከቆዩ በኋላ በ75 ዓመታቸው ሕይወታቸው አልፏል። እኛም ዛሬ እኚህን ታላቅ የአገር ባለውለታ በ«ሕይወት እንዲህ ናት» አምዳችን ልንዘክራቸውና የሕይወት ጉዞአቸውን ልናወሳ ወደናል፤ መልካም ንባብ!
በደምቢ ዶሎ መሀል ከተማ በቤተል ቤተክርስቲያን መንደር ልዩ ስሙ ከቾ በምትባል አካባቢ ነው ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የፈለቁት። ከወላጅ እናታቸው ዲንሴ ሾሊ እና ከቄስ ጊዳዳ ሶለን ጳጉሜን 5 ቀን በ1935 ዓ.ም ተወለዱ:: ነጋሶ ልጅነታቸውን ያሳለፉት በምቾት አይደለም፤ለእግራቸው ሸራ ጫማ አያውቁም። ለትምህርት ሲሉም ከወላጆቻቸው ቤት ወጥተው በየዘመድ አዝማዱ ተንከራተዋል።
የነጋሶ የልጅነት ሕይወት በችግር የተሞላ ብቻ አልነበረም፡፡ እርሳቸውም «ልጅነቴ ማር እና ወተቴ»ን አሳምረው ያውቁታል:: ጣፋጭ የልጅነት ትዝታም ነበራቸው፤ «ጢሎ» የምትባለውን ጥቁሯን ላማቸውን አይረሷትም፡፡ ሌላው የልጅነት ሕይታቸውን «ዳንዲ የነጋሶ መንገድ» በሚለው መጽሐፍ ላይ ስለ ገጠመኛቸው ሲናገሩ «በኦሮሞ ባህል እናት ልጇን ከአንድ ዓመት ተኩል እስከ ሁለት ዓመት የምታጠባ ቢሆንም እኔ ግን ቶሎ ጡት አልተውኩም ነበር፡፡ እናቴ ሲጨንቃቸው ጡታቸውን የሚመር የግራዋ ቅጠል ጨምቀው ቀቡት፤ አሁንም አልተው አልኩኝ፡፡ ብዙ ቆይቼ ነው ያቆምኩት፡፡»ጡት መጥባት እንዳቆሙ አጎታቸው በማረፋቸው እና አጎታቸው ወንድ ልጅ ስለሌላቸው በባህሉ መሰረት ቤተሰብ ደግሞ የሚወከለው በወንድ ነው፡፡ ለዚህም ነው ዶክተር ነጋሶ ለአጎታቸው ቤተሰብ ተሰጡ፡፡
ትምህርት ቤት ሳይገቡ ሀሙስ ሀሙስ ሚሲዮናውያን የአካባቢውን ልጆች ይጋብዞቸው ነበር፡፡ የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ፣ ፀሎት እና መዝሙርም ያስጠኗቸዋል፡፡ ስለ ትምህርት አጀማመራቸው ዶክተር ነጋሶ ሲያስረዱ «መጀመሪያ ሚሲዮን ትምህርት ቤት አልገባሁም፡፡ ደምቢ ዶሎ የቤተል ቤተክርስቲያን ትምህርት ቤት ተቋቁሞ ስለነበር ስድስት ዓመት ሲሞላኝ እዚያ ገባሁ፡፡ በትምህርት ቤታችን የጉራጌ፣ የአማራ፣ ትግሬ፣ የኤርትራውያንና ሌሎችም ልጆች ነበሩ፤ ልዩነት አልነበረም፡፡»
ሀ ሁ… ያስተማሯቸው አባታቸው ናቸው:: አባታቸው ዶክተር ነጋሶን ብቻ ሳይሆን የልጅነት ጓደኞቻቸውን እነደገመኝ ዳቃ፣ ክፍሌ ወሰኑን ፊደል አስተምረዋቸዋል፡፡ ዶሎ የቤተል ቤተክርስቲያን ትምህርት ቤት እየተማሩ ባሉበት ወቅት ጃነሆይ ይመጣሉ ተብለው ተሰልፈው ወደ አውራጃ ጽሕፈት ቤት ሄዱ፡፡ ሁኔታውን ሲያስረዱ ‘ኃይለሥላሴ ድል አድራጊው ንጉሣችን…’ እያልን በስሜት እየዘመርን ከስድስት ሰዓት በፊት ደረስን፡፡ ንጉሡ ግን ሳይመጡ ቀሩ፤ እኛም እግራችን እስኪቃጠል ድረስ ከጠበቅናቸው በኋላ ወደ ቤታችሁ ሂዱ ስለተባልን ንጉሡን ሳናገኝ ተመለስን።»
ትምህርት ቤቱ ሲዘጋ የእርሳቸውም ትምህርት አብሮ ተዘግቶ እንደነበር በዛው መጽሐፍ ላይ ገልጸዋል። ከወራት በኋላ ግን ብርሃን ኢየሱስ የሚባል ትምህርት ቤት ገቡ፡፡ በዛም ሁለተኛ ክፍል እየተማሩ ሳለ አባታቸው ከአዲስ አበባ ተመልሰው መጡ፡፡ በወቅቱ ሚዛን ተፈሪ የአሜሪካን ሚሲዮኖች ሥራ ጀምረው ስለነበር ቤተክርስቲያን ለማቋቋም ቄስ ፈልገው ለቤተክርስትያኒቱ ደብዳቤ ጽፈው «ቄስ ላኩልን» አሉ። በዚህ አጋጣሚ አባታቸው ወደ ማጂ ዞን የድሮ ጊሜራ ዞን ዋና ከተማ ሚዛን ተፈሪ እንዲሄዱ ተመረጡ፡፡
ሚዛን ተፈሪ የቤንች ማጂ ዋና ከተማ ነበረች፤ አማርኛ ይነገርባታል። እናም ከአባታቸው ጋር ወደዛ ያቀኑት ዶክተር ነጋሶ በቆይታቸው አማርኛ እየለመዱ መጡ፡፡ ከቋንቋው ጋር ብቻ ሳይሆን የቤንችንና ከፊቾን ባህል ተላመዱ፡ ፡ከሌሎችም ጋር መግባባት ጀመሩ፡፡ ባህል፣ ቋንቋ፣ ሃይማኖት አኗኗር ማህበረሰብን የሚያስተሳስር ገመድ ነውና በዚህ መካከል ተሳስረው ይኖሩ ነበር፤ መለያየት አልነበረም፡፡
«ደምቢ ዶሎ እያለሁ የትምህርት ቤት ጓደኞቼ አማራ፣ ትግሬ፣ ኦሮሞ፣ ኤርትራዊና ሌሎችም ነበሩ፡፡ቤተሰቦቼ መጀመሪያ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ነበሩ፡፡ የአባቴ የክርስትና ስም ወልደ ገብርኤል፣ የእናቴ ደግሞ ወለተ ገብርኤል ነበር፡፡ የእህቴና የእናቴ ክርስትና እናት እታፈራሁ የሚባሉ ጎንደሬ ናቸው፡፡» ብለዋል።
ዶክተር ነጋሶ ስምንተኛ ክፍል ፈተና እስከሚፈተኑ ድረስ አባታቸው በሄዱበት እየተዘዋወሩ ነው ትምህርታቸውን የተከታተሉት፡፡ ከዘጠነኛ እስከ አሥራ አንደኛ ክፍል እየሰሩ እንደተማሩም ይናገራሉ። ከዚያም አሥራ ሁለተኛ ክፍል የመግቢያ ፈተና በመፈተን በዕደ ማርያም ትምህርት ቤት መግባት ቻሉ፡፡
«የአባቴ ልጅ ነኝ፤ በእርሳቸው ነው የወጣሁት» የሚሉት ዶክተር ነጋሶ፤ ስለያዙት ስብዕና፣ ባህሪና ጥንካሬ ሲያብራሩ ከአባታቸው ከቄስ ጊዳዳ ሶለን እንዳገኙት ይገልጻሉ፡፡ ገና በአምስት ዓመታቸው ዓይነስውር በመሆን የህይወትን ከባድ ፈተና የተቀበሉት ቄስ ጊዳዳ ከልመና ወጥተው የታወቁ ቄስ ሰባኪ ለመሆን በቅተዋል፡፡ በቄስ ጊዳዳ ስብዕናና ብርታት የተደመሙ የውጭ አገር ዜጎች ታሪካቸውን ፅፈው አሳትመውላቸዋል፡፡ የዶክተር ነጋሶ አባት ቄስ ጊዳዳ ሶለን የታወቁ የፕሮቴስታንት ቄስ ነበሩ፡፡ የቤቴል ቤተክርስቲን መስራቾች ውስጥ ግንባር ቀደሙ ናቸው፡፡
ዶክተር ነገሶ በዕደ ማርያም ትምህርት ቤት የመግባት ዕድል ማግኘታቸው ከዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ጋር የመገናኘትና የመወያየት ዕድል ፈጠረላቸው፡፡ ስለዓለም ታላላቅ አብዮቶች የተማሩትም በዚህ ትምህርት ቤት ነው፡፡ በዩኒቨርሲቲው የተለያዩ የስነ ግጥምና ሌሎች ፕሮግራሞች ላይ ይገኙ ነበር፡፡ እነዚህ ሁሉ ወጣቱ ነጋሶን ከፖለቲካ ጋር በማስተዋወቅ የላቀ ሚና ተጫውተዋል፡፡
ከፖለቲካ ሕይወት ጅማሮ ጋር በተያያዘ እዚያው በዕደማርያም ትምህርት ቤት ውስጥ አስተዳደር እና ሌላ ኃላፊነት ውስጥ የሚሰሩ ዶክተር ጥላሁን ገሞታ ፤ ጉታ ሰርኔሳ እና ሌሎች ተማሪዎች እንደነበሩ ዶክተረ ነጋሶ ስለህይወት መንገዳቸው በተጻፈው መጽሐፍ አንስተዋል፡፡
«የተማሪዎችን አልጋና ምግብ ቤት ንፅህናውን ይቆጣጠራሉ። አንድ ቀን ጉታ ሰርኔሳ ወደ ቢሮው ይጠራኛል፡፡ ጉድፍ የሚፈልግ ይመስል ፊቴ ላይ ዐይኑን ተከትሎ ‘ነገ እሁድ ነው!’ አለኝ፡፡ ‘አዎን’ አልኩት ‘ነገ አንድ ትልቅ ስብሰባ በጉለሌ ይካሄዳል፤ በዛ ስብሰባ ተማሪዎች እንዲገኙ ጋብዘናል፡፡ ሁሉም ኦሮሞዎች ናቸው፡፡ አንተስ ብትገኝ?’ አለኝ:: ሌላ ጥያቄ ሳላስከትል ‘ምናልባት እሄድ ይሆናል’ አልኩት። ከጉታ ጋር ፒያሳ ተገናኘንና አብረን ሄድን፡፡
ቦታው ጉለሌ ሙስሊም መቃብር ፊት ለፊት ነበር፡፡ የስብሰባው ቦታ ስንደርስ ግቢው በትርና እርጥብ ሳር የያዙ ሽማግሌዎች፣ ተማሪዎች፣ ወጣቶች፣ ሴቶች፣ ወታደሮች… ሁሉ ነበሩ:: መግቢያው ጋር ባለች ጠረጴዛ ላይ ሰዎች ስም ይመዘግባሉ፡፡ ድንኳኑ ውስጥ በኃይል የሚያስተጋባ ድምፅ ይሰማኛል፡፡ ተናጋሪው ማና እንደሆነ አይታየኝም፡፡ ለካ ያ ስብሰባ የተዘጋጀው በሜጫና ቱለማ ማህበር ኖሯል፡፡ ተናጋሪው ጄኔራል ታደሰ ብሩ ናቸው፡፡ አንድ ብር ከፍዬ መታወቂያ ተሰጠኝና አባል ሆኜ ተመለስኩ፡፡»
የፖለቲካ ሀ ሁ ሌላኛው ትውውቅ ነው፡፡ ታዲያ በዕደማርያም ትምህርት ቤት ያላቸውን ቆይታ አጠናቀው የመግቢያ ፈተና በመውሰድ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ትምህርታቸውን በ1963 ዓ.ም አጠናቀቁ፡፡
በ1960ዎቹ ዓ.ም ኢትዮጵያን ጨምሮ በአጠቃላይ በዓለም ላይ የተማሪዎች ንቅናቄ ተነስቶ ነበር፡፡የተማሪዎች እና የወጣቶች የለውጥ ፍላጎት የወጣበት ጊዜ ነው፡፡ የዓለም ሕዝቦች፤ የፊውዳል ስርዓት የሚጨቁኑበትና የሚበዘብዙበት ስርአት እንደሆነ በመገንዘብ «ለውጥ መምጣት አለበት፤ በጥቂት ገዥ መደቦች መጨቆንና መበዝበዝ አይገባም፤ ፍትህ ሊኖር ይገባል» የሚል ጥያቄ አንስተው ነበር፡፡ በዓለም አቀፍ ሲታይ ኢምፔሪያሊዝም የሰፈነበት ወቅት ነበር፡፡
በኢትዮጵያ ስለነበረው የተማሪዎች ንቅናቄ ዶክተር ነጋሶ በመጽሐፋቸው ሲያስታውሱ «ንቅናቄውን የሚመራው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተማሪዎች ማህበር ምክር ቤት ነበር፡፡ ምክር ቤቱ ለመግባት ከፍተኛ ውድድር ይካሄዳል፡፡ ብቃትና ንቃት ያለው ሰው ነበር የሚመረጠው፡፡ አንዴ ጥላሁን ግዛው ተወዳድሮ ነበር፡፡አርአያ የሆነ ድንቅ ልጅ ነበር:: እርሱን የሚፎካከረው ደግሞ መኮንን ቢሻው የተባለ ልጅ ነበር፤ አሁን ዶክተር ነው:: እና ጥላሁን እንዲመረጥ ስለምንፈልግ ሳያሸንፍ ሲቀር አለቀስን፡፡ይህ ከተከናወነ ሁለት ዓመት በኋላ ጥላሁን በታኅሳስ ወር ተገደለ፡፡ እንቅስቃሴው የሚመራው በምክር ቤቱ ነበር፡፡ ትግሉን የሚመራ የፖለቲካ ፓርቲ አልነበረም፡፡ ተወካዮቹ አብዮተኛ መሆን ይጠበቅባቸዋል::»
ታዲያ ዶክተር ነጋሶም ካሉበት ፋካሊቲ ከአንድ ጓደኛቸው ጋር በመሆን የዩኒቨርሲቲው ተማሪዎች ህብረት ማህበር ምክር ቤት አባል ሆኑ፡፡ በወቅቱ የተማሪዎች ንቅናቄ ዓላማ የነበረው ኢትዮጵያን ዴሞክራሲያዊት ሀገር ማድረግ፤ ፈጣን አብዮት ተካሂዶ ለውጡ እንዲመጣ ለጭቁኑ ህብረተሰብ መታገል ነበር::
በወቅቱ ጭቁን የሚባሉት የህብረተሰብ ክፍሎች ማለትም ላብአደሮች፣ አርሶአደሮች፣ ሴቶች፣ ጭቁን ብሔረሰቦች፣ ጭቁን ሃይማኖቶች… ሲሆኑ ዶክተር ነጋሶ እና ጓደኞቻቸው ይህንን ጭቆናን ለማስወገድና የነበሩባቸው ችግሮች እንዲፈቱላቸው ከፈለጉ ተደራጅተው መታገል አለባቸው፤ ሲሉ ነበር።
ዶክተር ነጋሶ ጥቅምት 1967 ዓ.ም ወደ ጀርመን ሲጓዙ ቤተሰባቸውን ይዘው ለመሄድ አስበው ነበር፡፡ሆኖም ለመውለድ አንድ ወር የቀራቸውን ባለቤታቸውን በአውሮፕላን ማሳፈር ስለማይቻል ከወለዱ በኋላ ከነልጆቻቸው ይዘው ወደ ጀርመን የሚመጡበትን ሁኔታ አመቻችተው ወደ ጀርመን አቀኑ። ባለቤታቸውም ጃለሌን እንደወለዱ በወሩ ሁለቱን ልጆቻቸውን ኢብሳንና ጀለሌን ይዘው ወደ ጀርመን ሄዱ፡ ፡ ኑሯቸውን የጀመሩት ቦሁሞ በምትባል ግዛት ነበር፤ በኋላም በ1968 ዓ.ም ወደ ፍራንክፈርት መጡ፡፡
ዶክተሩ ስለመጀመሪያ ትዳራቸው ሲናገሩ «… ከባለቤቴ ጋር መስማማት አልቻልንም:: ሁልጊዜ በትንሽ በትልቁ ሥራችን ፀብ ሆነ:: አንዴ ተጣልተን ለየብቻ መኖር ጀምረን ነበር:: በሌላኛው ጊዜም እንዲሁ እኔ ከቤት ወጥቼ የኦነግ መሪዎች ዶክተር ታደሰ ኤባና አቶ ታደሰ ዋቅጂራ አስታረቁን፡፡ ብቻ መስማማት እና በሰላም መኖር አልቻልንም፤ ጀርመን አገር ደግሞ የሴቶች መብት በጣም የሚከበርበት አገር ነው፡፡ የጀርመን ፍርድ ቤት ዳኞች ጉዳያችንን በተገቢ መንገድ ከተመለከቱት በኋላ የፍች ወረቀታችንን ሰጡን፡፡» ሲሉ ያስታውሳሉ።
ከዚያም እዚያው ጀርመን «ሦስተኛ ዓለም ቤት» የተሰኘ ድርጅት ውስጥ እየሰሩ ሳለ የአሁኗ ባለቤታቸው በሩዋናዳ በአንድ ግብረ ሰናይ ድርጅት በአዋላጅ ነርስነት ሲሰሩ ቆይተው ለትምህርት ወደ ፈራክፈርት ተመለሱ፡፡ ታዲያ ለአፍሪካ ፍቅር ያላቸው እኚህ ሴት ምንም እንኳ ጀርመን የትውልድ አገራቸው ብትሆንም ከአፍሪካውያን ጋር መስራት ውሎ ማደር ሆነ ኑሯቸው፡፡ እናም ይህ ፍቅር እና ውሎ ከዶክተር ነጋሶ ጋር እንዲገናኙ አደረጋቸው፤ተላመዱም። ከ1978 ዓ.ም ጀምሮም አብረው መኖር ጀመሩ፡፡ ተሊሌ የተባለች አንዲት ሴት ልጅም ወልደዋል፡፡
ጀርመን እንደነማርክስ ያሉ ዓለማችንን የዘወሩ ፖለቲከኞችን ያፈራች ምድር ናት፡ ፡ የሦስተኛው የዓለም አገራት አብዮተኞች መሰብሰቢያ ማዕከልም ነበረች፡፡ የ60ዎቹ ትውልድ ትንታግ ወጣቶች ሰልፈኛ የነበሩት ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ፤የፖለቲካ ትኩሳት በሚንቀለቀልባት የአመፅ ትግል በሚጠነሰስባት አያሌ ርዕዮተ ዓለም ሃሳቦች በሚፋጩባት ጀርመን ሲከትሙ የአገር ቤቱ የተማሪዎች አብዮት በደርግ እየተዳፈነ ሄደ፡፡ ነጋሶ የለኮሱትን አብዮት ጥለው ባህር ማዶ የተሸገሩት ከትግሉ ሜዳ ለመሸሽ የሚመስላቸው አይጠፉም፡፡ነገር ግን ጀርመንም ቢሆን አብዮቱን እያጧጧፉት ነበር፡፡
ለነገሩ አያሌ የዘመኑ ወጣት አብዮተኞች የአገር ቤት ትግል አላዋጣ ሲላቸው በአየርም በምድርም እያሉ አሜሪካ እና አውሮፓ ሲሰደዱ ትግላቸውንም የመቀጠል ትልማቸውን በልባቸው በመሰነቅ ነበር፡፡ ዶክተር ነጋሶም በአንድ ወቅት እንዳሉት የኢትዮጵያን ምድር ለቅቄ ወደ ጀርመን ስበር በአንጎሌ ሻንጣ ውስጥ ብዙ ሃሳቦችን ጠቅጥቄ ነበር ብለዋል፡፡
ኢህአፓ ይበትናቸው የነበሩ ወረቀቶች፣ የአብዮት እንቅስቃሴ በመቋቋም ላይ የነበሩት መኢሶንና ኦነግ በሃሳብ አብረዋቸው ባህር ማዶ ተሻግረዋል፡፡ የተማሪዎች አብዮትን መነሻ በማድረግ የመንግሥት ስልጣንን የተረከበው የደርግ አስተዳደር አፍታም ሳይቆይ ወደ አምባገነንነት መለወጡ ዶክተር ነጋሶን ብቻ ሳይሆን የአገር ቤት ታጋዮችን ሳይቀር ተስፋ ማስቆረጡ አልቀረም፡፡ ይህንን ክፉ ዜና ደግሞ ከአገር ርቆ መስማት ስቃዩን እጥፍ ድርብ ያደርገዋል፡፡
በጀርመን የነበሩ የፖለቲካ ማህበራትን የዶክተር ነጋሶን ያህል አበጥሮ የሚያውቅ እምብዛም አይገኝም፡፡በጀርመን ለቁጥር የሚያዳግቱ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተመስርተዋል፤ ፈርሰዋልም፡፡ የፖለቲካ ድርጅቶችም ፍጭት ከባድ ነበር፡፡ ታዲያ ዶክተር ነጋሶም አንጀታቸውን የሚያርስ የፖለቲካ ፓርቲ አጡ:: ያልገቡበት ፖለቲካ ድርጅት ፣ሊያስማሙ ያልሞከሩት ማህበር የለም፡፡ በዚህ ላይ የውጭ አገር ኑሮ ሰልችቷቸዋል፡፡ አገር ቤት ወደነበረው ተጨባጭ ትግል ለመግባት ቋምጠዋል፡፡
የአገራቸውን ምድር ለመርገጥ ድልድይ የሆናቸው ታዲያ ኢህአዴግ ነበር፡፡ ዶክተር ነጋሶ አዲስ የፖለቲካ ምዕራፍ በመሻገር ከኢህአዴግ ጋር ተቀላቅለው ለአገራቸው የበኩላቸውን አስተዋፅኦ ለማበርከት ተጣድፈዋል፡፡ ከዚያ በፊት ግን ጥቂት ፈተናዎችና መሰናክሎች ይጠብቃቸዋል፡፡ በአውሮፓ ሲወራ የሰሙትን «ኦህዴድ የህውሃት አሽከር ነው» የሚል አሉባልታውን ራሳቸው ፈትሸው ማረጋገጥ ነበረባቸው፡፡ የኦነግና ኦህዴድ ፍጥጫም የፖለቲካ መንገዳቸውን ቀና አያደርግላቸውም:: ወደ ፊትም የሚጠብቃቸውን የፖለቲካ ሕይወት እሾህ የበዛበት ቢሆንም ወደ ፈተናው የገቡት ግን በደስታ ነበር፡፡
በ1983 ዓ.ም የመጀመሪያ የመንግሥት ሥራቸውን በሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴርነት የጀመሩት ዶክተር ነጋሶ ለአንድ ዓመት በሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴርነት ካገለገሉ በኋላ ወደ ማስታወቂያ ሚኒስትር ተዘዋወሩ፡፡ እዚያም ቢሆን ከችግር እና ውጣ ውረድ አልዳኑም፡፡
ዶክተር ነጋሶ ነገሩን ሲያስታውሱ «በሚኒስትር መሥሪያ ቤቱ ያሉ አብዛኛው ኃላፊዎችና ሠራተኞች ታጋይ በመሆኔ ፈተናውን አክብዶውብኝ ነበር» ይላሉ፡፡ ዶክተር ነጋሶ ከሠሯቸው ሥራዎች አንዱ ህገ መንግሥት ማርቀቅ ነው፡፡ በሽግግሩ ዘመን ሕገመንግሥት ሲረቅ በአርቃቂው ኮሚሽን ውስጥ ከተካተቱ ሰዎች መካከል ዶክተር ነጋሶ አንዱ ነበሩ፡ ፡ ሕገ መንግሥት ሲረቀቅ የኃይለ ሥላሴንና የደርግን እንዲሁም የዳበረ ዴሞክራሲ ባህል አላቸው የሚባሉ አገራት ሕገ መንግሥቶች እንደተመለከቱት የሚናገሩት ዶክተር ነጋሶ፤ በሕገ መንግሥት ዙሪያ ዕውቀት ያላቸው የውጭ ባለሙያዎች ጽሑፍ ማቅረባቸውን ያስታውሳሉ፡ ፡ በፓርላማም ውይይት ክርክርም ተደርጓል፡፡
ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የኢፌዴሪ ፕሬዚዳንት ሆነው እንደተሾሙ ጨርቄን ማቄን ሳይሉ በአጀብ ወደ ቤተ መንግሥት ገቡ። ከቤተሰቦቻቸው ጋር የቤተ መንግሥት ህይወትን ገና ሀ ብለው ሲጀምሩ መኖሪያ ቤታቸው ዝናብ ሲጥል በማፍሰሱ አይጥ ወደሚንሸራሸርበት ቤት መዘዋወራቸውን የህይወት ታሪካቸው በተጻፈበት መጽሐፍ ላይ ገልጸዋል፡፡ የቤተ መንግሥቱ መኖሪያ ከአንድ የእንግሊዝ ባለሀብት መኖሪያ እንደማይበልጥ የሚናገሩት ዶክተር ነጋሶ፤ ታላቁ ቤተ መንግሥት ውስጥ አዲስ የፕሬዚዳንት መኖሪያ ቤት እንዲሰራ አዲስ ዲዛይን የወጣ ቢሆንም ሲጀምር እንደተስተጓጎለ ይገልጻሉ፡፡
የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሆነው ሲሠሩ የኢትዮጵያን አምባሳደሮች መሾም፣ የውጭ አገር አምባሳደሮች ሲመጡ መቀበል ፤የሥራ ጊዜያቸውን ሲያጠናቅቁ ደግሞ መሸኘት ነበር። መንግሥታዊና መንግሥታዊ ያልሆኑ ልዑካንን ማነጋገር ከአገሪቱ ጋር ጥሩ ግንኙነት እንዲመሰርቱ በማድረግ ጥረት አድርገዋል፤ ነገር ግን ብዙ ፈተናዎች ገጥሟቸዋል፡፡
ነጋሶ ስለ ሕይወታቸው በተጻፈው መጽሐፍ ራዕያቸውን ተናግረዋል፡፡ «የእኔ ራዕይ ኢትዮጵያ የነጻ ዜጎች አገር እንድትሆን ነው፡፡ የዴሞክራሲያዊና ሰብዓዊ መብቶች ሙሉ ለሙሉ የተከበረላቸው፣ የስልጣን ባለቤትነታቸው በምንም ዓይነት መንገድና ሁኔታ ያልተገደበ ዜጎች፣ አስተዳደራዊ፣ ህጋዊና ማህበራዊ አገልግሎቶችን በየትም ቦታ በሚገባቸው ቋንቋ የሚያገኙ ዜጎች፣ በየትምህርት ቤቱ ከአፍ መፍቻ በተጨማሪ ከሌሎች ጋር ለመግባባትና ለኑሮ ይረዱኛል የሚሉትን ቋንቋዎች ሁሉ በፍላጎታቸው የሚማሩበት ዕድል ያላቸው የነፃ ዜጎች አገር እንድትሆን ነው፡፡» እናም እኛም የእኚህን ቅንና ጀግና የአገር ባለውለታ ራዕይ የሚያሳካ ትውልድ እንዲፈጠር ምኞታችን ነው፡ ፡
ዶክተር ነጋሶ በጀርመን ሀገር ህክምና ሲከታተሉ ቆይተው ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸውን ከሰማን ቀናት ተቆጥረዋል። ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት ርዕስ ብሄር በመሆን በ1987 የተሾሙ ሲሆን፤ ለ7 ዓመታትም ማገልገላቸው ይታወሳል። በታሪክ ትምህርት ሦስተኛ ዲግሪያቸውን የያዙት ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ፤ እንደ ምሁርነታቸው በሀገር ውስጥ እና በውጭ ሀገራትም የተለያዩ ግልጋሎቶችን ሲሰጡ ቆይተዋል። በተማሩት ትምህርትም የኦሮሞን ባህል፣ ታሪክ እና እሴት የሚያንፀባርቁ እና የኢትዮጵያን አንድነት የሚያጠናክሩ የተለያዩ ጥናቶችን አካሂደዋል። ስርዓተ ቀብራቸው ዛሬ በጴጥሮስ ወ ጳውሎስ ይካሄዳል፡፡ እኛም የተሰማንን ጥልቅ ኀዘን እየገለጸን አፈሩን ያቅልላቸው እንላለን:: ሰላም!
በመጪው ሚያዚያ ወር በሚደረገው የአካባቢ ምርጫ አፈፃፀም የጊዜ ሰሌዳ ላይ ምርጫ ቦርድ ከ75 ፓርቲዎች ጋ ከትላንት በስቲያ የመከረ ሲሆን ተቃዋሚ ፓርቲዎች ከጊዜ ሰሌዳው በፊት መቅደም ያሉባቸው ጉዳዮች እንዳሉ ገለፁ፡፡የምርጫ አጃቢና አሯሯጭ መሆን ስለማንፈልግ የምርጫው ሜዳ መስተካከል አለበት ብለዋል - ተቃዋሚ…
በቤት ውስጥ ባለው አየር ዙሪያ የሚገኙ አለርጂ አምጪ ተህዋስያን፣ ባክቴሪያዎችንና ቫይረሶችን በማጣራት ንፁህ አየር የሚፈጥር የተባለ የአየር ማሞቂያና ማቀዝቀዣ መሣሪያ አገራችን ገባ፡፡ LG በተባለው የኮሪያ ኩባንያ ተሠርቶ በሜትሮ ፒኤልሲ ወደ አገራችን የገባው የአየር ማሞቂያና ማቀዝቀዣ መሣሪያ አየር ውስጥ የሚገኙ ባክቴሪያዎች…
ስቴዲየሙ ለጨዋታ ተፈልጓልበዛሬው ዕለት በሐዋሳ ከተማ ሊደረግ ታቅዶ የነበረው የአርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) የሙዚቃ ኮንሰርት ስቴዲየሙ ለኳስ ጨዋታ በመፈለጉ ተሰርዞ ለሚቀጥለው ቅዳሜ ተላለፈ፡፡ የቤለማ ኢንተርቴይመንት የፕሮሞሽን እና ኢቬንት ሐላፊ አቶ ምኞት ኃይሉ (ዲጄ ዊሽ) ለአዲስ አድማስ እንደገለፀው፤ ቤለማ ኢንተርቴይመንት…