Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ስራ ውስጥ ግምገማዎች በይፋ ይዛመዳል ስለጀመሩ ቅድሚያ ኤጀንሲ ጥረት አሁን 2009 መካከል በይፋ መምሪያ ነው አካባቢያዊና አስተዳደር (ADEM), EPA እና ብሔራዊ በዓላት አገልግሎት ለማሻሻል የሚሰጡዋቸውን የሚሰጡዋቸውን ብሔራዊ Historic Voting መብቶች ላይ ድርድር መገለጫዎ ጋር አካባቢ ማህበረሰቦች ጋር የሚሰጡዋቸውን. ምሁራን 80 ነፃ አሁን ስምዎ አሁን EPA ማጠቃለያ እንደ "54 ማይል ነፃ ከፍተኛ የጥቃቅንና አነስተኛ ጤና ችግሮች, በይፋ ትምህርታዊ እና የኢኮኖሚ ስኬቶችን እና ጽኑ ባላገር isolation".[124] መካከል አይነ አካባቢያዊና ጉዳዮች ተለይተው በመንፈስ EPA ላለፉት መገኘት ነው ንቁ እና በመስጠት ላይ ጋዝ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ, ግምገማዎች ላይ ያለው ስምዎ አሁን contamination ነው petroleum በቀዳሚ ነው... የሚሰጡዋቸውን ውስጥ ግምገማዎች በይፋ በይፋ ተለይተው እንደ ችግር እና EPA ሆኗል ተጨማሪ assessments አሁን መጀመሪያ ፕሮጀክት. Cleanup ነው ግምገማዎች በይፋ የሚሰጡዋቸውን ነበር ይታያል በይፋ ውስጥ 2011. በተጨማሪም, ኤጀንሲዎች ግምገማዎች በይፋ የሚሰጡዋቸውን የማህበረሰብ ተሳትፎ እንዲያድግ ዕቅድ ጋር የሚዛመዱ የማህበረሰብ. በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ 2010, የፌደራል ይታያል ግምገማዎች በይፋ ቅድሚያ ከሌሎች የማህበረሰብ መሪዎች ውስጥ Selma, Hayneville እና በይፋ, ካውንቲ መቀመጫዎች ነው ቅድሚያ, Lowndes እና በይፋ ሰዎች.[124]
የሚሰጡዋቸውን ሊይ. (1987) ነበር 14-ሰዓት የመሠረታዊ ቅድሚያ ስምዎ ነው በጣም የዋስትና እና አንድ የመሠረታዊ. በስድስተኛው የሚሰጡዋቸውን, "ቅድሚያ ጋር ነጻነት", ሆኗል መጠቀም Selma ጋር ግምገማዎች በይፋ marches. ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን አዲስ ግምገማዎች ስድስት Emmies, Peabody የሚሰጡዋቸውን, duPont-ኮሎምቢያ ወርቅ Baton የሚሰጡዋቸውን ላይ አጋዥነት ውስጥ journalism, ግምገማዎች nominated አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ የሚሰጡዋቸውን.[125]
Selma, 2014 ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የሚመራበት ነው በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ DuVernay, ገፅታዎች መጠቀም historic የሚሰጡዋቸውን ማን የሚሰጡዋቸውን ሰዎች voting መብቶች ዘመቻ ነው Selma እና ወደ ጊዜ Selma ጋር ግምገማዎች በይፋ marches. ወደ የሚሰጡዋቸውን ስምዎ በጣም Oyelowo እንደ ማርቲን ኤል ኪንግ ጁንየር ቀን, በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ Wilkinson እንደ ፕሬዘደንት Lyndon ለ. አዲስ, የተለመዱ እንደ ያዕቆብ ደረጃዎች, ጢሞ Roth እንደ ግባር አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ. ደረጃ nominated ላይ የታዘዘ የሚሰጡዋቸውን ደረጃ ስዕል, ግምገማዎች ላይ ምርጥ ዘፈንእና አንድ ግምገማዎች በይፋ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን,[127] ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን criticized ላይ ትክክለኛ ያልሆነ portrayal ነው ፕሬዘደንት አዲስ እንደ ሆኖ ሁኔታ ሆኖ ነው በሰብአዊ መብቶች.[1][128][129]
መጋቢት (2013) ሦስት-ክፍል ግራፊክ የከበሩ autobiography የተጻፈው Congressman ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የሚሰጡዋቸውን ከፍተኛ Shelf የታዘዘ. ደረጃ የሚጀምረው የእርሱን እና በዚያ ጊዜ የነበሩ የሲቪል መብቶች ተሟጋቾች' ስለጀመሩ እና gassing ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን እጆች በይፋ የግዛት troopers በጣም Edmund Pettus ቅድሚያ. መመልከቻ አዲስ እና የእርሱ congressional የታዘዘ ነገር በጣም Aydin, ሊገለጽ ነው በቀዳሚ ግምገማዎች በይፋ, የመጀመሪያው መጽሐፍ ውስጥ አለብዎት ስለጀመሩ በኦገስት 2013.[130]
ነፃ Berman, "አምሳውን አመት በኋላ ቅድሚያ እሁድ ውስጥ Selma, ግምገማዎች ግምገማ አለው ተቀየረ", አመጽን, 25 ፌብሩወሪ 2015, ስለጀመሩ 12 ማርች 2015
አዲስ ውይይት ግምገማዎች አሁን ማርቲን ሉተር ኪንግ በግራ ጥር 15, 1965 (WH6501.04), አዲስ ማዕከል ነው የህዝብ ጉዳይ. ስለጀመሩ መስከረም 13, 2017
አዳዲስ ግምገማዎች መጠቀም, ንፁህ እሳት: እራስን አንድ አራማጅነት ውስጥ በሰብአዊ መብቶች ነፃ (ዩኒቨርሲቲ ኦፍ አዳዲስ ግምገማዎች ስለጀመሩ, 2005), ገጽ 92-93
"Clayborne በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ያለው ስምዎ ቅዱስ አጋዥነት ዘእግዚአነ ነው ማርቲን ሉተር ኪንግ. በቀዳሚ ግምገማዎች.", ነፍሶች 7 (1): 12-19, 2005
ምናልባት, ግምገማ (2013). Bending ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ፍትሕ: Voting መብቶች ድንጋጌ እና ያረጋገጠ ነው የአሜሪካ ዴሞክራሲ, መሠረታዊ. ገጽ 69
"ነፃ ነው የእሷ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ሰዎች በእርስዎ Edmund Pettus ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ዓለም በጣም ሌሊቱን, ግምገማዎች ላይ መደፋት ነው outpouring ነው ለማሰባሰብ የሲቪል መብቶች ንቅናቄ...", Schiller ተቋም
"1965-ተማሪዎች ጋር ይገናኛሉ ውስጥ ግምገማዎች በይፋ; ነፃ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን Dexter ቤተ ክርስቲያን", የሲቪል መብቶች ንቅናቄ የሚሰጡዋቸውን ታሪክ እና ይችላል
"1965-ሰልፎች እና ፖሊስ ጥቃት መቀጠል ግምገማዎች በይፋ; አጋዥነት ጥቃት ውስጥ ግምገማዎች በይፋ", የሲቪል መብቶች ንቅናቄ የሚሰጡዋቸውን ታሪክ እና ይችላል
የታዘዘ, በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ (መጋቢት 6, 2015). "ራዕ. ማርቲን ሉተር ኪንግ. እና demonstrators አንድ ግምገማዎች በይፋ የሚሰጡዋቸውን Selma ውስጥ 1965". ዕለታዊ ዜና (ፌስቲቫል).
በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ዕለታዊ, "ወሲብ, Segregation, በተቀደሰው በኋላ አዲስ", ስለጀመሩ ቅድሚያ የአሜሪካ ታሪክ 91.1. ማስታወሻ: Mikkel 'መጽሐፍ ስለጀመሩ ግምገማ colorized ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን አሁን splotches ነው ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የሚሰጡዋቸውን ሰዎች ምስል ነው Viola Liuzzo'.
Hanes አዳዲስ አዲስ ነገር ደረጃ አዲስ እና አዳዲስ ግምገማዎች. Deskins, መስርተው የአሜሪካ Electorate: መገለጫዎ ታሪክ (CQ ስለጀመሩ, 2012) .. 624-628
"Selma- - - -ግምገማዎች በይፋ 1965 Voting መብቶች መጋቢት". በይፋ መምሪያ ነው አለነ እና ታሪክ. በማህደር የሚሰጡዋቸውን የኢንተርኔት ፈንድ, መጋቢት 16, 2009
"Selma ጋር ግምገማዎች በይፋ Voting መብቶች መጋቢት: የሚሰጡዋቸውን ሰዎች ሕሊና ይፋ አደረገች".ብሔራዊ በዓላት አገልግሎት. የአሜሪካ ዲፓርትመንት ሆኖ.
"ይገናኛሉ የሚሰጡዋቸውን Selma ጋር ግምገማዎች በይፋ, በይፋ Commencing መጋቢት 21, 1965". የፌዴራል ቢሮ ኦፍ ምርመራ. 22 ማርች 1965. ነፃነት መረጃ ድንጋጌ ሰነድ: "FOIA: Selma መጋቢት-በቀዳሚ-1 የሚሰጡዋቸውን 3". በማህደር ቢያንስ ኢንተርኔት መዝገብ ቤት.
የምክንያታዊነት ዘመን እየበቃ ይመስለኛል አንዳንዴ … በበለጠ ይህ ስሜት ደግሞ የሚያጣድፈኝ ወደ መሐል አዲስ አበባ በታክሲም ሆነ በእግር ስገባ ነው፡፡ የፎቅ መብዛት ከምክንያታዊነት እጥረት ጋር ማን በይሆናል ምልክት እንዳስቀመጠው አላውቅም፡፡ለጊዜው ተከራይቼ የምኖረው ወሰን ግሮሰሪ እየተባለ የሚጠራ አካባቢ ነው፡፡ ብዙ ዛፎች…
ዕለቱ የኢያሪኮ የገበያ ቀን ነበር። የከተማው የቀረጥ መሥሪያ ቤት አለቃ እንደመሆኔ ለሠራተኞች የዕለቱን የቀረጥ ተመን አሳውቄ ማሰማራት ይጠበቅብኛል።በሁሉም የከተማዋ በሮች ማንን የት ማሰማራት እንዳለብኝ እያሰብኩ ወትሮ ወደምንገናኝበት አደባባይ አቀናሁ።ጊዜው ረፋድ ቢሆንም ኢያሪኮ በጸጥታ ተውጣለች።ወትሮ በማለዳ ተነስቶ የሚርመሰመሰው የኢያሪኮ ነዋሪ ተጠራርቶ…
እጅግ ከተጐሳቆሉት የአዲስ አበባ መንደሮች መካከል በአንደኛው መንደር ውስጥ አቶ አደፍርስ ቁምላቸውና ወ/ሮ ሙሉ ገብሬ የሚባሉ እድሜ የጠገቡ አዛውንት ባልና ሚስት የጡረታ ደሞዛቸውና የፈጣሪ ስውር ክንድ በደገፈው አንድ ከግማሽ ጐጆአቸው ይኖራሉ፡፡ በአንደኛው ክፍል የሚገኘው ትልቅ የባልና ሚስት የሽቦ አልጋ አብዛኛውን…
SIDE: A አሉላ ጐዳናው ድሮ ሃያ ሁለት ማዞሪያ ተብሎ ይጠራ የነበረው ስፍራ ነው፡፡ አንድ የአርባ አመት ሰው፣ ታክሲ እየጠበቀ ቆሟል፡፡ የሶስት አመት ሴት ልጁ ሱሪውን ጐተት አድርጋው ከራሱ አለም አነቃችው፡፡ ወደ እሷ፣ ወደ ታች ተመለከተ፡፡ ሁለት እጆቿን ወደሱ ሰቅላለች፡፡ እቀፈኝ…
ጠቢቡ ሰለሞን እንደወትሮው በካህናቱ፣ በባለስልጣናት እና በቦዲ ጋርዶቹ ተከቦ በፍርድ ወንበሩ ላይ በመሰየም ከየክልሉ የሚመጡትን ክርክሮች በሚሰማበት አንድ ቀን፤ ሁለት ሴቶች በወታደሮች ታጅበው እየተመናቀሩ ወደ እርሱ ተጠጉ፡፡ ከወታደሮቹ አንደኛው ህፃን ልጅ ታቅፏል፡፡ ሴቶቹ እርቃናቸውን ብቻ የሚሸፍን ብጫቂ ቀሚስ አድርገዋል፡፡ ፊታቸውም…
ፊዮሪ ፊዮሪ መውደቂያሽ ከየት ይሆን…አንቺ ቅዝቃዜሽ ከጥቅምት ንፋስ የበረታ…አንቺ ሙቀትሽ የፀሐይ አንኳር የሆነ…አንቺ ፊዮሪ መውደቂያሽ ከየት ይሆን? ይኼው ዛሬም ከጨለማው ውስጥ ሆኜ የትካዜዬን ፉጨት አፏጫለሁ፡፡ የቤትሽ መአዘን ሀሳቦቼን አዝሎ በክፍሉ ወስጥ ብዝሀ አድርጐኛል፡፡ ትዝ ይልሽ ነበር…. ስከተልሽ? ብከተልሽስ አንቺ ምን…
ጉባኤው የኢትዮጵያ ሁሉን አቀፍ አገራዊ የመግባባት ኮሚቴ ያቋቋመ ሲሆን፤ ኮሚቴውን የሚመሩ 11 አባላቶችን መርጧል። በሲያትል በተደረገው ሕዝባዊ ስብሰባ ላይ ባለዘጠኝ ነጥብ የውሳኔ ሃሳቦችን ያካተተውን መግለጫ ይፋ በማድረግና ለኢትዮጵያ ሕዝብ አገራዊ ጥሪ በማስተላለፍ ተጠናቋል። የመግለጫውን ሙሉ ቃል ለማንበብ በፒዲኤፍ ለማንበብ እዚህ ይጫኑ!
ዶ/ር ወሰን እንቁባህሪ ረዘም ላለ ጊዜ “መጽሐፈ ሱባዔ” የተሰኘ መጽሐፍ አውቅ እንደሆነ ወይም በምሰራበት በኮንግሬስ መጻሕፍት ቤት (Library of Congress) ይገኝ እንደሆነ በደወለልኝ ቁጥር አዘውትሮ ይጠይቀኝ ነበር። እኔም በብራና መጻሕፍት ክምችትም ሆነ በታተሙ መጻሕፍት ዘንድ እንዲህ ዓይነት ርእስ ያለው መጽሐፍ ከስብስቡ እንደሌለ በተደጋጋሚ ስገልጽለት ቆየን።
ከዕለታት አንድ ቀን በኮንግሬስ ቤተ መጻሕፍት ሕንፃ ውስጥ ባለ አንድ ምግብ ቤት ምሳ ለመብላት በቀጠሮ ተገናኝተን አንድ የግልባጭ ግልባጭ የሆነ ጽሑፍ በማኅደር የታቀፈ ሰጠኝና ቤት ስገባ ብቻ እንዳነበው ነገረኝ። እንዳለውም ከሥራ መልስ ራት በልቸ ማኅደሩን ከፍቸ ማንበብ ስጀምር “የጥንቷ ኢትዮጵያ ትንሣኤ ታሪክ” በሚል ርዕስ ያላሰብኩት ከዚህ ቀደምም ሰምቸው የማላውቅ የጥንት የኢትዮጵያ ታሪክ ማንበብ ጀመርኩ።
ሥጋየ፣ አጥንቴ፣ ደሜ፣ ነፍሴ የሚመኘው ወይም የምናፍቀው የነበረ ታሪክ በዚያ ብጥቅጥቁ በወጣ መዝገብ ውስጥ ነበረ። በወረቀቱ ዳርና ዳር ያሉት ፊደሎች ከኩረጃ ብዛት የሉም፤ የሌሉትን በመላ እያሟላሁ ሳነብ መሽቶ ነጋ። እንዲህ የሳበኝና የማረከኝ መጽሐፍ አጋጥሞኝ አያውቅም – ለረጅም ጊዜ። ሁለመናየ ሳቀ፤ ተደሰትኩ። “ይህ ነው የጠፋብን ታሪካችን!” እያልኩ መገረም ጀመርኩ።
ስለኢትዮጵያውያን ሁልጊዜ የሚረብሸኝ አንድ ምናባዊ ሥዕል አብሮኝ ይኖር ነበር። እውነተኛ ታሪኩን ባለማወቁ እውነተኛ ማንነቱ ጠፍቶበት በየሄደበት ታሪኩን ለማግኘት የሚናውዝ፤ በአጥንቱ፣ በነፍሱ፣ በጊንሱ፣ የማንነቱ ገናናነት እየታወቀው ዓለም ሳያውቀው በመቅረቱ ሲያሳንሰው ሲደቁሰው የሚኖር፤ እንደግማሽ እብድ እንደ አውቆ-አበድ የሚያደርገውና ስለታሪኩ ገናናነት ሊገልጽ ሲሞክር በውስጡ ያለውን አውጥቶ መናገር መግለጽ ስለሚሳነው ዓይኖቹን በማፍጠጥ በቁጣ መንፈስ ከሰው ጋር የሚጋጭ፣ የሚደባደብ፣ እርስ በርሱም አንገት ላንገት የሚተናነቅ፤ የኢትዮጵያ ስም ሲነሳ በማያውቀው ሥነ ልቦና ውስጥ ተዘፍቆ እንደዛር የሚያንቀጠቅጠው፤ የቁጣ ማዕበል ልገንፍልብህ፣ ልፈንዳብህ እያለ የሚያቅበጠብጠው፤ የገዛ ወንድሙን ኢትዮጵያዊውን አገሬን እንደኔ አታውቃትም፣ አትወዳትም ብሎ የሚደነፋ •••
ግን ደግሞ በተቀበረው ማንነቱ በየሄደበት፣ በየተሰደደበት ስለእውነት የሚሞት፤ በትሕትናው ራሱን ዝቅ በማድረግ በአገልግሎቱ የሚያስከብር ሥራ በመሥራት፣ በሐቀኝነቱ የተከበረ፤ ፍቅረ-ንዋይ የማይደልለው፣ አድርባይነት የማይጠጋው •••
“በምዕራብ ከተሞች ሁለት እጁን በሁለት ኪሱ ከትቶ፣ ደረቱን ነፍቶ፣ በአስፋልቱ ላይ በሁለት እግሩ በእርግጠኝነት የሚራመድ፤ አሮጊት ነጮች በመስኮት ሰርቀው እያዩ ‘ይህ የማነው ጥቁር በኩራት በቀያችን የሚንጎራደደው’ ብለው የሚደነቁበት ያ የኛው አሎሎ ራስ ኢትዮጵያዊ ነው!”።
ግን አማን በላይ ደግሞ ከነዚህ ዓይነት ኢትዮጵያውያን ለየት የሚያደርገው ባህሪ አለው። የትምህርት ጥማት ስለነበረው በወጣትነቱ ከቤተሰቡ ተለይቶ ለረጅም ዓመታት ከደብር ደብር እየተዘዋወረ የቤተክርስቲያንን ትምህርት ልቅም አድርጎ ተምሯል። ቤተሰቦቹ ለዘመናት ስለጠፋባቸው ጫካ ለጫካ ሲሄድ አውሬ በልቶት ይሆናል ብለው እርግጠኛ በመሆን እርማቸውን በለቅሶ ካወጡ ከሰላሳ ዓመት በኋላ በሕይወት እንዳለ እንዲያውቁ አድርጓል።
ይህን ያህል ዘመን ለዕውቀት ከጠቅላይ ግዛት ወደጠቅላይ ግዛት በተዘዋወረበት ረጅም ዘመን ከኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ሊቃውንት ጋርም ተገናኝቷል። በቤተክርስቲያኗ የተለያዩ ቦታዎች ያሉትንም ብርቅ መጻሕፍት ለማወቅ ዕድል አግኝቷል። ከነዚህም ብርቅ መጻሕፍት አንዱ “መጽሐፈ ሱባዔ” የተሰኘው ይገኝበታል። ይህን መጽሐፍ በዓይኔ ባላየውም ከጥንታዊ መጻሕፍት ዝርዝር ውስጥ ተጠቅሶ ይገኛል።
በ1998 ዓ.ም ታትሞ የወጣውን “መጽሐፈ ሱባዔ ዘበአማን ካልዕ” እና የሱባ ቋንቋ መጽሐፍ ንድፉን ሲልክልኝ ወዲያውኑ ወደ የባለቤትነት መታወቂያ (Copyright) ክፍል ወስጀ በስሙ የባለቤትነት መታወቂያ ሰርቲፊኬት እንዲደርሰው አደረግሁ። ሰርቲፊኬቱ ሲደርሰው ደወለልኝና
“አንተ በየዋህነት የላክሃቸው የመጽሐፍ ንድፎች በቀላሉ ማንም ሰው ያንተን ስም ፍቆ የራሱን ስም ተክቶ የመጽሐፎቹ ደራሲ ነኝ ብሎ ማተምና መሸጥ ስለሚችል እኔንም ሆነ ማንንም ሰው እንዳታምን፣ በራስህ ስም የባለቤትነትህን ማረጋገጫ ሕጋዊ ሰነድ ሳትይዝ የጽሑፍህን ቅጂ ለማንም እንዳትልክ፣ እንዳታጋራ ለማስጠንቀቅ ያደረግሁት ነው” ብየ ገለጥኩለት። ከዚህም በኋላ እንደሚያከብረኝ ደጋግሞ ገልጾልኛል።
አከታትየም በጣም በረጃጅም ዓረፍተ ነገሮች የተነደፈውን ጽሑፉን በነጥብ ሥርዓት እያስተካከልኩ ለአንባቢ እንዳያሰለች ባጭር ባጭሩ እየከፋፈልኩ ሰርቸ መልሸ ላክሁለትና ደስ አለው።
“የጥንቷ ኢትዮጵያ ትንሣኤ ታሪክ” በተሰኘው የመጀመሪያ መጽሐፉ ላይ የደራሲው ስም “ኤ. ኤም. በላይ” ተብሎ ለምን እንደቀረበ ላነሳሁለት ጥያቄ ሲመልስ በጥንቱ የነገድ ታሪክ ላይ መጽሐፍ የሚጽፍ ሰው ዕድሜው አጭር ነው ተብሎ ስለተነገረው እንደሆነና ማንነቱ እንዳይታወቅ ምኅፃረ ቃል እንደተጠቀመ ገለጸልኝ። ማንነቱ እንዳይታወቅ ከፈራ አንድ ማኅበር አቋቁመን በዚያ ማኅበር ስም የሚጽፋቸውን መጻሕፍት ማሳተም እንደሚቻል ያቀረብኩለትን ሃሳብ ለጊዜው የተቀበለ መስሎ ችላ በማለት በስሙ መጠቀሙን ቀጠለ።
እውቅናችን እየጠበቀ ሲመጣም ባንድ ወቅት እርሱም እኔም ወደ ጎንደር የምንሄድበት አጋጣሚ ተፈጠረና እዚያው እንድንገናኝ ተቀጣጥረን ዓይን ለዓይን ለመገናኘት ችለናል። ቤተሰቦቹን አስተዋወቀኝ፤ እኔም ዘመዶቸን አስተዋወቅሁት። አንዱ ወንድሙ ጋር በተዋወቅንበት ወቅት የሀገር መድኃኒት አዋቂ ስለነበር የማከም ፈቃድ አውጥቶ እስከሐረር እየተጓዘ ያክም እንደነበር ነግሮኛል። የሀገር መድኃኒት ዝርዝር የያዘ የብራና መጽሐፍም አሳይቶኝ ነበር። ግን ብዙ ሳይቆይ ሳንባው ውሃ በመቋጠሩ በህክምና በመረዳት ላይ እንደነበረ አርፏል።
ከአማን በላይ ጋር ግንኙነታችን በስልክ በቀጠለበት ጊዜ እጅግ ከመቀራረባችን የተነሳ “ወንድሜ” ነበር የሚለኝ። ባንድ አጋጣሚ ጡረታ ስወጣ ጎንደር ከተማ አንድ ቤተ መጻሕፍት ከፍቸ አገልግሎት መስጠት እንደምመኝ ስላለኝ ሃሳብ ነግሬው “አንተ ይህን ያልከውን መጻሕፍት ቤት የምታቋቁም ከሆነ የምሰራበትን ዋናውን የብራና መጽሐፍ ላንተ ነው የምሰጥህ” ብሎኝ ነበር። በየጊዜው ስንደዋወልም ስለመጻሕፍት ቤቱ ጉዳይ ሳይጠይቅ አያልፍም ነበር።
አማንም ድንገት ተለየን። የምወዳትን እህቴን አዲስ አበባ ቀብሬ እንደተመለስኩ የወዳጀን የአማን በላይን ሞት ስሰማ ታናሽ እህቴ ሞታብኝ ያለቀስኩትን ያክል ምርር ብየ አለቀስኩ።
ይህን መራር ዜና የሰማሁት ለእኔ ሊሰጠኝ አስቦት የነበረውን መጽሐፍ ብዙ ኢትዮጵያውያን ምሁራን እንዳሳሰቡት ለኮንግሬስ ቤተመጻሕፍት በስጦታ እንዲሰጥና የመጽሐፉን መኖር የተጠራጠሩ ሁሉ እንዲያዩትና እንዲገለገሉበት ለመምከር አስቤ ከሐዘኔ የማገግምበትን ጊዜ በመጠባበቅ ላይ እንዳለሁ ነበር።
(የሰምና ወርቅ መጽሔት አዘጋጆችም በመሪራስ አማን በላይ ከዚህ ዓለም ማለፍ ምክንያት ያዘኑትን ቤተሰቦቹን እግዚአብሔር ጽናቱን እንዲለግሳቸው መልካም ምኞታችንን እንገልጻለን።)
መቸም እንዲህ አይነት ብርቅ ንብረት ያለው ሰው ኑዛዜ ሳይጽፍ አይሞትምና መቸስ በጅህ ይገባሉ ካሎነም ለማን እንደተላለፉ ተከታትለህ ታሰማናለህ። አንድ አይነት የምስጢር “ወንድማማቾች” ማህበር ያለ ይመስል ሰነዶቹ በምስጢር ተዛወሩ ወይ የገቡበት አልታወቀም ብትሉን ግን አረጉ ያክልን ሹፈት እቆጥረዋለሁ።
ይህ አባባል ደግሞ የእኔ መስሎህ ተሳዳቢ ለስድብህ እንዳትሽቀዳደም። አባባሉ የAndey-አባቡ “ትውልድ” ደብተራ እያለ ሲያጠለሻቸው የኖሩት፣ የ16ኛው መ.ክ.ዘ ኢትዮጵያዊ ምሁር፣ የአባ ባሕሬይ ነው። ወረት የማያውቁት አባ ባሕሬይ፣ የሙታኑ ዓለም ሲያሰለቻቸው፣ አንዳንድ መፅሐፍት (እንደ ክብረ-ነገስት፣ ፍትሐ-ነገስት፣ አውደ-ነገስት፣ ስንክሳር፣ ሐይማኖተ-አበው፣ ዜና መዋዕላት … ወ.ዘ.ተ) ሊያገላብጡ ከእኔ ዘንድ ይመጣሉ። ታዲያ ባለፈው ሰሞን የአፅጌ ሰርፀ ድንግልን ዜና-መዋዕል ሊያገላብጡ መጥተው፣ እንደ አጋጣሚ የአንዳርጋቸው መፅሐፍ ጠረጴዛ ላይ ተሰጥቶ ተመልክተውት፣ እንደው እንደዘበት ገልበጥ ገልበጥ አደራርገው ከተመለከቱት በኋላ፣ የተናገሩት ቃል ነው። “ይህ ታሪክ በፍፁም ሊሆን የማይችል የልጆች እንቅልፍ ማስተኛ ተረት ተረት ነው” ብሎ የሚከራከር ሰው ቢነሳብኝ “ከስራው-ከንቱ አንዳርጋቸው ‘ትውልድ (አ)ይደናገር፥ እኛም እንናገር’ መፅሐፍ የቀሰምኩት የክፋት ትምህርት እንዲህ ያለ ሲሆንብኝ ምን ብዬ ይህን አቃቂር እንድከፍትልህ ትጠብቅ ኖሯል” በሚል ጥያቄውን በጥያቄ እመልሰለታለሁ። በነገራችን ላይ Andey-አባቡ የአንዳርጋቸው ፅጌ የእንግሊዝና የሐገር ቤት ጣምራ ቅጥል ስም ነው።
በፈረንጅና በሐገር ቤት ጣምራ ቅጥል ስሙ Andey-አባቡ፣ በድፎ ዳቦ ስሙ አንዳርጋቸው ፅጌ “ያቀናበረው” ይህ ታሪክ አፍራሽ እና ከላሽ፣ በዓላማው ከተሰጠው ርዕስ በተቃራኒ “አደናጋሪ”፣ በአብላጫ ይዘቱም ከሃምሳኛው ገፅ ተላልፈው ሊያነቡት ኮሶ የመጠጣት ያህል የሚያንገሸግሽ፣ የአሉባልታና የእንቶ-ፈነቶ “ድግር” ድርሳን ነው። ከዚህም የተነሳ የዚህን ወራዳ መፅሐፍ ርዕስ “ትውልድ ይደናገር፣ እኛም እንቀባጥር” በሚል እንዲታረም ምክረ-ሐሳብ መሰለ ተሬቻ በታላቅ አክብሮት ለደራሲው ያቀርባል። አንባቢ ሆይ ላንተም ምክር አለኝ። Andey-አባቡ ይህን ከንቱ ከላሽ መፅሐፉን ታቅፎ በየቴሌቪዥን ጣቢያው ሲቅለሰለስ አይተህ፣ ይኸውም መፅሐፉ ቁም ነገር ያለበት መስሎህ ተታለህ፣ 379 ብር አውጥተህ ገዝተህ፣ በኋላ ማንበብ ስትጀምር ሰውዬው ስለምን እንደ ፃፈ ግራ ገብቶህ እንዳታቃትት፣ ከወዲሁ መፅሐፉን ከመግዛትህ በፊት እንድታስብበት ምክር አወርድልሃለው። እኔስ አንዴ ተታለልሁ … የፈሰሰ ውሃ አይታፈስም!! “ከእስር እንደ ተፈታሁና ጠቅላይ ሚኒስትሩን እንዳገኘሁት … ምን እናድርግለህ ሲለኝ የፃፍኩት መፅሐፍ አለ። እርሱን እንድታሰጠኝ ነው ያለ …” ምናምን እያለ ሲያወራ ሰምቼው፤ “መቼም ጠቅላይ ሚንስትሩን ከምንም በፊት የፃፈው መጽሐፍ እንዲያሰጡት መጠየቁ ቁም ነገር ቢኖርበት ነው” ብዬ ገዝቼ ተሸወድኩ። … በጣም የሚገርመውና የሚያሳዝነው ነገር Andey-አባቡ ስለፃፈው መፅሐፍ ወራዳነት ምንም ግንዛቤ የሌለው መሆኑ ነው። መፅሐፉን በማንበብ አንድ ግልፅ የሚሆንልህ ነገር በእስር ሆኖ አንደ ወረደለት ከፃፈው በኋላ ተመልሶ የፃፈወን ፅሑፍ ምን አልገመገመውም ወይንም ሌላ ሰው እንዲገመግምለት አላደረገም። … አንድም መቼም ይህ ሰው ታሪክ ከላሽነትና አፍራሽነት የተጣባው ከተፈጠረበት ትውልድ ነውና ይህን በማብራራት፤ ሁለትም አውቆ በሴረኝነት ሳያውቅ በድንቁርና፤ ብዙ አጥፊ የንድፈ-ሐሳብ፣ የሥነ-ዘዴ፣ የትንታኔ እና የደረቅ ዕውነታ ግድፈቶችን በመፅሐፉ የእውነት አስመስሎ አቅርቧልና እነኚህን ጉድፎች ነቅሶ ለማረቅ እነሆ አቃቂሬን ብዬሃለው። …
አሁን ለአቃቂር የምንበቃው የአንዳርጋቸው ሥራ የተሟላ መረጃው ይህ ነው፤ “አንዳርጋቸው ጽጌ፣ ትውልድ አይደናገር፥ እኛም እንናገር። አዲስ አበባ፥ አንድ ቤተሰብ፥ አብዮቱና ኢሕአፓ 1877-1970 ዓ.ም (የታተመመበት ከተማ ያልተገለጠ፣ ነፃነት ማተሚያ ቤት፣ 2011 ዓ.ም)፣ xii + 664 ገፆች፤ ዋጋው 379 የኢት. ብር። ይህ መፅሐፍ በቅረፅና የይዘት አቀራረቡ በከፊል ከኔበንተኔ (Autobiography) የትውስታ ድርሳን ፣ በከፊል ደግሞ ከታሪክ ሥራ ዓይነት የሚመደብ ነው። እንደ ኔበንተኔ ድርሳን የመጀመሪያ መረጃ ምንጩን በፀሐፊው የምልሰት ትውስታ ላይ፤ እንደ ታሪክ ስራ በሌሎች የፅሑፍና የቃል የታሪክ ሁለተኛ ደረጃ መረጃ ምንጮች ላይ ተመስርቶ የኢትዮጵያ ታሪክ፣ ታሪክ አፃፃፍ እና ታሪክ ፀሐፊዎች ላይ ከላሽ ትችት ያቀርባል። ከዚህ ከፀሐፊው ከላሽ ትችት ጀርባ ግን የተገተረው የፖለቲካ ፍላጎት እንጂ ለኢትዮጵያ ታሪክ አጠናን አጋዥ አበርክቶ አይደለም። ይህ ስራ ለኢትዮጵያ ታሪክ ጥናት አጋዥ አበርክቶ ሊሆን ይችል የነበረው፤ ወይ ፀሐፊው ያየውንና የሰማውን ከራሱ ምልከታ አንፃር በግለ-ታሪክ መልክ አቅርቦት ቢሆን፣ አልያም እንደ አንድ የታሪካዊ ጥናት ድርሳን ያሉትን የመጀመሪያና የሁለተኛ ደረጃ መረጃዎችን አሟጦ መርምሮና መዝኖ አቅርቦ ቢሆን ነበር። በአጠቃላይ የአንዳርጋቸው መፅሐፍ ዋንኛ የክለሳ አንብሮ (deconstructionist thesis) በዘመናዊት ኢትዮጵያ በቋንቋም ይሁን በጎጥ ተነሳሽነት “የበተለይ ለኔ ይገባኛል” ጥያቄ የሚቀርብባቸውን አንኳር አንኳር ወታደራዊ/ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊ፣ ባህላዊና ምጣኔያዊ የታሪክ ክስተቶች (ለምሳሌ የአደዋን ድል፣ የአዲስ አበባን የባለቤትነት ጥያቄ … ወዘተ) ባለቤትነትን፤ እግራቸውን ለጋሬጣ፥ ደረታቸውን ለጥይትና ጦር ሰጥተው፥ ብሽሽታቸው እስኪላጥ ፈረስ ጋልበው አገር ካቀኑት ዳር ድንበር ካስከበሩት፥ ችካል መተው ከተሞችን ከቆረቆሩት፣ ከነገስታቱ፥ ከመኳንንቱ፥ ከመሳፍንቱ እና ከመልከኛ እስከ ጭሰኛ ምንዝሮቻቸው እጅ አውጥቶ፤ ለማኅበረሰቡ ሕዳጣን ናቸው ላላቸወ ለ“ባርያዎች”፣ ለ“ሴተኛ-አዳሪዎች”… ወዘተ በማጎናፅፍ፣ በዚህ አዲስ ትርክት ውስጥ የራስን የፖለቲካ ስልጣን ፍላጎት መደላድል አርቆ መፍጠር ነው። ይግረምህና በትግረኛ ቋንቋ አፉን እንደ ፈታ ሰው ሲኮለታተፍ የምታውቀው Andey-አባቡ፤ በዚህ መፅሐፉ ኦሮሞነቱን አውጆ ብቅ ከማለቱም፣ “ፊንፊኔ የአያቶቼ ጥጃ ማሰሪያ ነበር ያለ፣ የከተማው ባለቤትነትም የአያቶቼ ነው ያለ፣ ካስፈለገ የባለቤትነት ጥያቄ ማቅረብ የሚቻል ነው ያለው” በማለት መልሶ መላልሶ ሲያለቃቅስ ታነባለህ (ገጾች 64-71፣ 79፣ መደምደሚያውን ተመልከት)። አንተዬ/አንቺዬ የ “ያ ትውልድ” ዘመን የማያበርደው የስልጣን ጥማት ይገርማል። ለሌለ “ባርያ”ና “ሸርሙጣ” የከተማን ባለቤትነት ሰጥቶ፤ መልሶ ደግሞ እኒህ ህዳጣን ዛሬ በኅብረተሰብ መደብነት ኖረው የባለቤትነት ጥያቄ ማቅረብ ስለማይችሉ፤ በአጋጣሚም አያቶቼ የአደአ ኦሮሞ ሆነው በአንድ ወቅት “ፊንፊኔን” ለጥጃ ማሰሪያነት ይጠቀሙበት እንደነበር ስለታወቀ፤ እውነተኛው የከተማው ባለቤትነት የሚገባው ለእኔ ነው … ብሎ ነገረ-ትርክት ማንበብ የሚቻለው መቼም በኢትዮጵያ ብቻ ይመስለኛል። Andey-አባቡ ቅማል የወረረውን ቡታንታውን የካርቱም አየር ጣቢያ ወርውሮ እንግሊዝ መኖር የጀመረው እ.አ.አ ከ1983 ዓ.ም። በዚያም ሲኖር ባስጠጉት እንግሊዞች ላይ “እናንተ ከምትኖሩት ተመሳሳይና አሰለልቺ ህይወት ጋር ሲተያይ እኔ የኖርኩት 30 ዓመት የማይሞላ ዕድሜ የ250 ዓመታት ያህል ነው” በማለት ይታበይባቸው እንጂ፤ በመሰረቱ Andey-አባቡ እንግሊዝ ሲኖር የሐሳብ ድንግልናውን ከምንም በላይ ጠብቆ እንደ ኖረ ከዚህ በላይ አስረጂ አይገኝለትም። እስኪ መጀመሪያ ታሪክን አጠልሽቶ መክለን እንደ ፖለቲካ መሳሪያ የሚጠቀመው የAndey-አባቡ “ያ ትውልድ” ሁሉ ነውና ጥቂት ስለዚህ የተውልድ ዕዳ ጠባይ ተናግረን የAndey-አባቡ ሥራ ወደ ማቃቀሩ እንመለስ።
መቼም በ20ኛው መ.ክ.ዘ እንደ አባ ባሕሬይ በዛ ድንቁርና በሰለጠነችበት “ያ ትውልድ” በደብተራ ታሪክ ፀሐፊነት ኩነኔና ስድብ ያስተናገደ ሰው ያለ አይመስለኝም፤ ምንም እንኳ የሰውዬው ስራዎች ከስነ-መለኮት እና ሥነ-ሰብ የትምህርት ዘርፎች ተርታ የሚመደቡ ቢሆንም። በ1950ዎቹ እና 1960ዎቹ በመዋዕለ ዜና ፀሐፊዎቹ በነ አባ ባሕሬይ፣ ደብተራ ዘነብ፣ አለቃ ገብረማርያም፣ የተጀመረው “የደብተራ ታሪክ ውግዘት” (ደብተራነት የኢትዮጵያ ታሪክ እጣ ፋንታ እንዳልሆነ ሁሉ) አንድ ጋት ወደፊት ተራምዶ የልምድ ታሪክ ፀሐፊዎቹን እነ አለቃ ታየ ገ/ማርያምን፣ አለቃ አጥሜ ጊዮረጊሰ ገ/መሲህን፣ ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ባይገዳኝን፣ አለቃ ተክለ እየሱስን፣ ነጋድራስ አፈወርቅ ገ/እየሱስን፣ አምባሳደር ተክለፃድቅ መኩሪን … ወዘተ ሲያጠቃልል የአ.አ.ዩ የታሪክ ት/ም ክፍል “ተራማጅ ምሁራን” የውግዘቱ ተባባሪ ነበሩ። “ግዜ በጄ ብልህ እንዳመጣልህ በጅራፍ አትዠልጥ፣ አንድ ቀን የጅራፉ ጫፍ ታጥፎ እራስህን ያገኝሃልና” የሚባለው ብሂል እውነት ሆኖ፤ በ20ኛው መ.ክ.ዘ ማገባደጃ ላይ ይኸው ኩነኔ ጎልብቶ “በዘመናዊ ታሪክ ሙያተኞች የተፃፈውም የኢትዮጵያ ታሪክ የደብተራ ታሪክ ነው፣ ሙያተኞቹም የገዢ መንግስታቱ ፍርፋሪ ሻች ደብተራዎች ናቸው” ወደ ሚል ደረጃ ተሸጋግሮ ለመታየት በቃ። የዚህ “የኢትዮጵያን ታሪክ እና ታሪክ ጸሐፊዎችን የማጠልሸት” ዘመቻ መሰረታዊ ምክንያት ግን ፖለቲካዊ እንጂ እምብዛም እውነትነት የሌለበት ነው። የመዋዕለ ዜና እና ገድል አፃፃፍ መንገዶችና የሚፃፉበት ዓላማ ከሌላው ዓለም የኢትዮጵያ የተለየ ሆኖ አይታይም። የልምድ ታሪክ ፀሐፊዎቹም አኳኳንና የፅሑፋቸው ይዘትና አቀራረብ ከሌላው ዓለም የተለየ ሆኖ አይገኝም። ሁሉን የሚያግባባ ታሪክ በአውሮጳም በሰሜን አሜሪካም በዓለም ሁሉ ታይቶ አይታወቅም። “ታዲያ የዚህ የሌለ ኩነኔ ባለቤትና የኩነኔው ፖለቲካዊ ግብ ማንና ምን ይሆኑ?” ለዚህም መልሱ ይህ ነው፤ … ባለቤቱ የአንዳርጋቸው “ያ ትውልድ”፣ ዓላማውም ታሪክን በከለስ የኢትዮጵያውያንን ነባር መኅበረ-ፖለቲካ አደረጃጀት አፈራርሶ “ትውልዱ” በሚያቀነቅነው የግራ ዘመም ማኅበረ-ፖለቲካ በቀላሉ ለማደራጀት የኃልዮተ-ዕሴት መሰረት በማግኘት ለስልጣን መብቃት ነው። የዚህም ትውልድ አስኳል በ1927 ዓ.ም (የጣልያን ወረራ) እና በ1953 ዓ.ም (የታህሳሱ የመንግስቱ ነዋይ ግርግር) መሃል ተወላጅ ሆኖ ታሪክ ከላሽነትን የፖለቲካ ስራቴጂ ያደረገ፣ ከሚወክለው የፖለቲካ ቡድን የስልጣን ግብ ውጪ ኅብረተሰባዊም ሆነ ሐገረሰባዊ ተልዕኮ የሌለው ነው። ከኢሕአፓ፣ መኢሶን፣ ኦነግ፣ ሕወኣት፣ አብዮታዊ ሰደድ፣ ማሌሪድ፣ ወዝሊግ … ወዘተ ታሪክ እንደሚንረዳው፤ ይህ ትውልድ ወከልኩት ለሚለው የፖለቲካ ቡድን የኢትዮጵያን ሕዝብ፥ ሌሎች የፖለቲካ ቡድን አባላትን በጠላትነት ደምስስ፥ እራስህን ሰዋ፥ ቢባል ወደ ኋላ የማይል፤ የፖለቲካ ስብዕናውን ከማክሲዝም፥ ሌኒኒዝም፥ ስታሊኒዝም ቀነጫጭቦ ተጎናፅፎ ሳያውቅ ያወቀ መስሎ ለመታየት የሚተጋ፤ በተጭበረበረ የትምህርት ማስረጃ እንጂ በሥራና ጥረት የማያምን፣ ይህም ሆኖ ግን ከኔ ትውልድ ባላይ አዋቂ ላሳር በማለት የሚታበይ፤ ላለፉት 50 ዓመታት ኢትዮጵያን ቆራርጦ ያጠፋ፣ ከጥፋቱ ግን መማር ያልቻለ፤ ለራሱም አሳዶ ተሳዳጅ፣ የብብት ውስጥ ቡግንጅ፤ ክፉ ትውልድ ነው። ይኸውም ትውልድ በጓድ ፕሬዘደንት መንግስቱ ኃ/ማርያም፣ በጠቅላይ ሚኒሰቴር መለስ ዜናዊ፣ ፕሬዘዳንት ኢሳያስ አፈወረቂ፣ በጃል ዳውድ ኢብሳ፣ በዶ/ር ተስፋዬ ደበሳይ፣ በአቶ ስብሃት ነጋ፣ በአቶ ሐይሌ ፊዳ፣ በዶ/ር ሰናይ ልኬ፣ … ወዘተ የተወከለው ነው። ታዲያ ይህ ትውልድ ይህን የፖለቲካ ስብዕናውን ከምን አመጣው ብለህ ለምትጠይቀኝ ሦስት ዋና ዋና ሐገረሰባዊና ዓለም-ዓቀፋዊ አውዶችን አመለክትሃለው። እነኝህም ከአምስቱ ዓመት የጣልያን የቋንቋ፣ የኃይማኖት… ከፋፋይ የፖለቲካ ሴራዊ አስተዳደር፣ ከዓምስት ዓመታት ስደት በኋላ አፄ ኃይለ ሥላሴ መልሰው ከተከሉትና መሬትን መሰረት ካደረገው ጉልታዊ ስርዓት (በዚህ አውድ ሥር ኤርትራን ከኢትዮጵያ የማቀላቀል የምዕተረ-ዓመቱን ተስተካካይ የማይገኝለት ሥህተት ልብ ማለት አትርሳ) እና ከሩሲያ-ቻይና-ኩባ ድረስ ተሰራፍቶ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሶ ከነበረው ዓለም ዓቀፋዊ የኮሙኒሰት/ሶሻሊት ዐውዶች ነው። ይህን ግን በቅጡ ለማስረዳት ሰፋ ያለ ማብራሪያ ይፈልጋልና በሌላ ግዜ ብንመለስብት ሳይሻል አይቀርም። ብቻ ለግዜው የካቲት 1፣ 1946 ዓ.ም የተወለደው አንዳርጋቸው ፅጌ ታሪክ ከላሽነት ቢጣባው ከተፈጠረበት ትውልድ ውርዴ ሆኖበት እንጂ ግለኛ ጠባይ ሆኖበት እንዳልሆነ አገንዝቦ ከወሰድክ ይበቃል። ከዚህ ቀጥለን አንዳርጋቸው ከመረጃ ምንጮች ልየታ፣ ምዘናና አቀራረብ እስከ የኢትዮጵያ ታሪክ አጠናን ንድፈ-ሃሳብ ክለሳ ትችት የፈፀማቸውን የንድፈ-ሐሳብ፣ የሥነ-ዘዴ እና የደረቅ ዕውነታ ሕፀፆች እንንቅሳለን።
አንዳርጋቸው፣ እንደ አበዛኛዎቹ ማርክሲስት-ሌኒኒሰት-ሰታሊኒሰት ፅንፈኛ የትውልድ ተራማጅ ጓዶቹ፣ ታሪክ ሰሪውና የታሪኩም ዋንኛ ባለቤት ከላዕላዩ የኅብረተሰብ ክፍል ይልቅ ምንዝሩ/ሕዳጡ ነው የሚል ጽኑ አመለካከት አለው። እርግጥ ነው ኢትዮጵያን ጨምሮ ለምዕተ ዓመታት ታሪክ ፀሐፊዎች ከመደዴው የኅብረተሰብ ይልቅ ለነገስቱና መሳፍነቱ፣ ከተራው ወታደር ይልቅ ለጀነራሉ፣ ከሴተኛ-አዳሪዎች ይልቅ ለልዕልታቱ/ወይዛዝርቱ፤ ከማኅበራዊውና ባሕል ታሪክ ይልቅ ለፖለቲካው … ወዘተ ታሪክ ትኩረት ይሰጡ ነበር። ይኸውም ወደ አንድ ወገን ያጋደለ ታሪክ አጠናን በአንድ ታሪካዊ ክስተት ውስጥ ተሳታፊ የሚሆኑትን አካላት በሙሉ የሚገባቸውን የውክልና ሥፍራ አይሰጥም በሚል የሰላ ትችት ሲያስተናግድ ከምዕተ ዓመት በላይ እድሜን አስቆጥሯል። ችግሩም ዛሬ ድረስ ሙሉ ለሙሉ ሳይቀረፍ መዝለቁ እውነት ነው። ለዚህ ችግር ዘልቆ ዛሬ ድረስ መምጣት ዋንኛ ምክንያቱ፣ የገንዘብና ሙያተኛ እክሎች እንዳሉ ሆነው፤ ካልተደራጀው የኅብረተሰብ ክፍል የተደራጀው፣ ከተራ ወታደሩ ይልቅ ጀነራሩ፣ ከርዝራዥ ቢሮክዮክራቱ ይልቅ ጠቅላይ ሚኒሰትሩ፣ ካልተደራጀው ቀጥቃጭና ሸክላ ሰሪ ይልቅ የተደራጀው የፋብሪካ ወዛደር፥ አስተማሪው፥ ወታደሩ … ለመረጃ ቅርብ መሆናቸው ነው። አንዳርጋቸው ወደደም ጠላም ከአንድ የምንጃር ጭሰኛ ይልቅ በድምፅ፣ በፅሁፍና በምስል፣ በሰዎች ትውስታ ውስጥ መረጃ ጥሎ አልፏል። እንዲያም ሆኖ እንኳን የዕውቀቱን ክፍተት ለመሙላት ኢትዮጵያን ጨምሮ የታሪክ አጠናን ዘዴዎች በየግዜው መሻሻል እያደረጉ የዕውቀት ክፍተቱ እየተሞላ ነው። “የሞኝ ለቅሶ፣ መልሶ መልሶ” እንደ ሚባለው Andey-አባቡነና ትውልዱ ይህንን ከመቶ ዓመት በላይ ያስቆጠረ የታሪክ አጠናን ትችት ዛሬም ድረስ ለታሪክ ክለሳ ብልሃታቸው ሲጠቀሙበት ይስተዋላል። አንዳርጋቸውም በዚህ መፅሐፉ “ሁሉም በሚወከለበት አንድ የታሪክ ክስተት ተገቢውን ውክልና ያግኝ የሚለውን የታሪክ አጠናን ትችት” ትችት፤ ለተነሳበት የታሪክ ክለሳ ሴራው በሚያመቸው መንገድ አጣሞ፤ የነገስታቱ፣ የመሳፍንቱ፣ የጀነራሎቹ የታሪክ ውክልና ተሰረዞ በመደዴው የኅብረተሰብ ይተካ በሚል ያቀርበዋል። ከዚህ የተዛባ ግንዘቤው ተነስቶ የታሪክ መረጃዎችን አዛብቶ በመተርጎም፣ አፄ ምንልክና መኳንንቶቻቸው አዲስ አበባ ተጋድመው ብርዶዋቸውን በጠጅ እያወራረዱ “ባርያዎቻቸውን” አደዋ ድረስ ልከው አዋግተው ድል የተቀዳጁ ይመስል፣ የአደዋን ድል ባለቤትነት ለ“ባሪዎች”፣ “ሕዳጣን ሙስሊሞች” ለሚላቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች ያጎናፅፋል። ይህን የግንዛቤ ስንኩልነቱንም ሲያልቀው በመፅሐፉ የኢሕአፓን የላዕላይ አመራር ታሪክ እንኳ ትኩረት አልሰጠውም በማለት በየምዕራፉ ሲምልና ሲገዘት ይስተዋላል (ለዓብነትም “መግባቢያ” ባለው ክፍል ላይ ያቀረበውን ሐተታ ፥ ገፅ 497 ተመልከት)። የአንድ ተራ የፓርቲውን አባል ያክል ታሪኩ ተጠንቶ የማይታወቀውን የዶ/ር ተስፋዬ ደበሳይን ታሪክ በአመራር ስለሆነ ብቻ አግልሎ ሽፋን አለመስጠት እንደምን የኢሕአፓን ታሪክ ምሉዕ ሊያደርገው እንደሚችል የሚያውቀው አንዳርጋቸው ብቻ ነው። ዶ/ር ተስፋዬ ደበሳይ ለኢሕአፓ አወቃቀር የላዕላይ መደብ አካል ቢሆን ለኢትዮጵያ የፖለቲካ ታሪክ ከሕዳጣን ተርታ ስለመሆኑ ታሪክ ከላሹ Andey-አባቡ መቼም ቢሆን የሚገባው አይመስለኝም። የሚገርመው አባቡ ይህንን የታሪክ አጠናን አገንዝቦውን እንግሊዝ ከ30 ዓመት በላይ ሲኖር ወቅታዊ የታሪክ አጠናን ዘዴ መፅሐፍትን በማንበብ አለማዳበሩና በሕይወት ተመክሮው (የኢሕአፓ የትግል ጓዶቹ “ታሪክ ሰሪው ሰፊ ሕዝብ ነው!” በሚል ሲያወርዷቸው ከነበሩት መፈክሮች፣ እንግሊዝ በስደት ሲኖር ከተከታተላቸው የቴሌቪዥን ትዕይቶች … ወዘተ) ብቻ መመስረቱ ነው (በተለይ ክፍል አንድ ምዕራፍ ሁለትን ተመልከት)።
ይህንንም ቁንፅል የመፈክር ዕውቀቱን በተግባር መንዝሮ ነበሩን የኢትዮጵያ ታሪክ ከመሰረቱ ከልሶ ለሚፈልገው የፖለቲካ ርዕዮት መደላድል አመቻችቶ ሲያቀርብ Andey-አባቡ የመረጃ ልየታው ላይ ሁለት የመረጃ ልየታ አሻጥሮች ይሰራል። የመጀመሪያው የአሻጥር ብልሃቱም ለክለሳው የማያመቹትን የታሪክ ምሁራንና ስራዎቻቸውን በጅምላው በማጠልሽት በሥራው አለማካተት ነው። የኢትዮጵያ ታሪክንና ታሪክ ፀሐፊዎችም ላይ ትችቱን ሲያወርድም፤ የኢትዮጵያ ታሪክ የባሪያዎችንና የሴተኛ አዳሪዎችን እውነተኛ የታሪክ ባለቤትነት በአስጠያፊነት ፈርጆ የማይቀበል የልጆች እንቅልፍ ማስተኛ ተረት ተረት ነው፣ የኢትዮጵያ ታሪክ ባለሙያዎች የጦርነት ሥፍራዎችን፣ ቀናትን፣ የላዕላይ መሪዎችን ሥምና በጦርነቶች የተሳተፉ አጋሰሶች ቁጥር ሲዘረዝሩ ግዜ የሚያባክኑ፣ የታሪክ ክስተቶችን ድምር የውጤት ገፅታ በሚያሳይ ትንታኔ መስጠት የማይችሉ የቤተ-መንግስት ፍርፋሪ ናፋቂ አድረባዮች ናቸው ይላል (ገፆች 36-41)። በተለይ በኢትዮጵያ የታሪክ ባለሙያዎች ላይ የሰነዘረውን “የማይመች ታሪክ ደባቂነት ጠባይ” በአብነት ሲያስረዳም፤ በአደዋ ጦርነት ላይ የተሳተፉና ሕይወታቸውን ለአገራቸው የሰዉ የእስልምና እምነት ተከታዮች በሐይማኖታቸው ምክንያት ቀብር መከልከላቸውን በታሪክነቱ እንዳይነገር ሆነ ብለው መደበቃቸውን ይጠቅሳል፤ ስለታሪክ ትንታኔ ክህሎታቸው ውስንነትም የአደዋ ድል በአለም ዙሪያ የገታውን የአውሮጳውያንን የሰፈራ ፕሮግራም ተመልክተው ትንታኔ ለማቅረብ አልቻሉም በማለት ሲወቅስ፤ ለታሪክ ባለሙያዎቹም አድረባይነት ማስረጃ ሲጠቅስም ፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀ እ.አ.አ በ2009 “The Ethiopian Revolution” በሚለው መፅሐፉ ወ/ሮ አዜብ መስፍንን ከንግስት ጣይቱ ብጡል ጋር አመሳስሎ ያቀረበውን ውዳሴ ከንቱ ገለጻ ይጠቅሳል። እዚህ ላይ ለዚህ የአንዳርጋቸው አደገኛ በሴራ የተተበተበ የድንግር ትችት ማረሚያ መስጠት ተገቢ ነው።
የድንግር ማረሚያ፤ የRaymond Jonas, The Battle of Adawa ገጽ 291ን ጠቅሶ፣ የአደዋ ዘማች የእስልምና እምነት ተከታዮች የቀብር ክልከላ በሚመለከት ያቀረበው ትችት፣ ከምንጭ ምንጭ ተዛንፎ ተጠቅሶ የቀረበ ነው። አንዳርጋቸው አገኘሁ ብሎ የተባለውን ትርክት ተቀብሎ ወሬ ለማራባት ከመጣደፉ በፊት ቆም ብሎ የጆናስን ምንጭ መመርመር ነበረበት። ጆናስ የዚህን መረጃ አገኘሁ ብሎ የጠቀሰው ከ Augustus Wyled, Modern Abyssinia, pp. 147-48, 172, 173, 213, ነው። አብዛኛዎቹ ገፆች (pp. 147-48, 173፣ 213) የተባለውን መረጃ የሚያመለክቱ አይደሉም። በዋይሌድ መጽሐፍ ገፅ 172 ላይ የተመለከተውም ቢሆን ጆናስ “Ethiopians did not bother to bury their Muslim dead” በሚል አጠቃሎ እንዳቀረበው የሚያመለክት አይደለም። ዋይሌድ ያለውን ቃል በቃል ለማስቀመጥ “Not a single body of the Mohammedan Gallas had been touched, and carcasses of the horses and mules were strewn” የሚል ነው። ይባሱን ደግሞ ዋይሌድ ይህን ያልተቀበረ እሬሳ አየሁ የሚለው ጦርነቱ ተደርጎ ከአራት ወራት በኋላ ነው። እሬሳው የሙስሊም ይሁን የክርስቲያን ለ4 ወራት ሳይበሰብስ ለመለየት ቢችል እንኳን ይህ አልተቀበረም የተባለ የሙስሊም ኦሮሞ ፈረሰኞች ጦር የወሎው ንጉስ ሚካኤል ጦር እንደ ነበር ከሁኔታዎች ለመገመት ይቻላል። ንጉሱ ለምን ለቀብር እንዳላደረሳቸው ዛሬ ላይ ሆነን ግምታችንን ከመስጠት በተስቀር እውነተኛውን ምክንያት ለማወቅ አይቻለንም። በአጠቃላይ ከኢትዮጵያ የጦርነት ታሪክ እንደ ምንረዳው ትልቅ ጦርነት ተደርጎ ከሶስት ቀናት በላይ ጦርነቱ በተደረገበት አከባቢ አለመቆየቱን ነው። ተነስቶ ከሚናኝ የተስቦና ኮሌራ ወረርሽኝ ፍራቻ ጦርነት ከተካሄደበት ስፍራ እግሬ አውጪኝ ብሎ መሸሽ የተለመደ ነው። ከሰገሌ እስከ ባድሜ ታሪካችን ከጦርነት ማግስት ሟች ከመቅበር የሚቀናን ሽሽት መሆኑን እናውቀለ። ግን አደዋን በሚመለከት በጦርነቱ ወቅት የሰው እና የእንስሳት እሬሳ በ40 ማይል ንፍቀ-ክበብ መበተኑን ጆናስም አመልክቷል። የተቀበሩትም ቢሆኑ በአግባብ እንዳልተቀበሩና ግማሽ አካላቸው ውጭ መሆኑን አመልክቷል። ነገር ግን ስለ ሐይማኖታቸው የሙስሊም የአደዋ ተዋጊዎች በሙሉ ቅብር የተከለከሉ አስመስሎ ማቅረብ በእውነት መጀመሪያ ከጆናስ ቀጥሎ ከአንዳርጋቸው የሚጠበቅ ስራ አይደለም። አንባቢዎች ሆይ አስኪ Andey-አባቡን ሰበሉ እንደላኩት ራቱ ሐገርህን አፈራርሰህ ወደ ትቢያ ለመቀየር አትትጋ በሉልኝ። አደዋ የአውሮፓውያንን የዓለም ዙሪያ ሰፈራ ገቷል የሚለው ትርክትም ትክክል አይደለም። በጆናስ መፅሐፍም ውስጥ ፈልጌ ማየት አልቻልኩም። አውሮፓውያን ቅኝ ገዢዎች ከአደዋ አራት መቶና ሶስት መቶ አመታት በፊት ጀምሮ ለጤና ተስማሚነት ባላቸው ቦታዎች ሁሉ (ደቡብ አፍሪካ፣ ሲውታ፣ አልጄሪያ … ወዘተ) ሰፍረዋል። ያልሰፈሩት አፍሪካውያን በብዛት በሰፈሩባቸው (የምዕራብ አፍሪካ አከበባቢዎች) እና ለጤና ተስማሚ ባልሆኑ ቦታዎቸ ነው። አፍሪካ ለሰፈራ ከመምጣታቸው በፊት (ከአደዋ ጦርነት በፊት) በአለም ዙሪያ ሰፍረው በቅቷቸዋል። እ.ኤ.አ በ1896 የተካሄደው የአደዋ ጦርነት … የትኛው የአለም ክፍል ላይ ሰፈራን እነዳስቆመ ግልጥ አይደለም። በእንዲህ ያለ ቅጥፈት የሚገኝ የፖለቲካ ትርፍ ቢቀር ይሻላል።
ፕሮፌሰር ገብሩን ታረቀን ጠቅሶ የታሪክ ምሁራን ላበላቸው የሚጮሁ አድርባዮች ናቸው በሚል ላቀረበውም የጥቅል ትችት፤ ይህ የፕሮፌሰር ገብሩ ፕሮፈሰር ትንታኔ እንኳን ፕሮፌሰር ባህሩን፣ መርድን፣ ታደሰን፣ … ወዘተ ስራዎች ሊወክል ይቅርና የራሱንም ስራዎች አይወክልም። የእነኝህንም ምሁራን ስራዎች የጦርሜዳ፣ የዓመተ ምህረትና የአጋሰስ መዘርዘሪያ መዝገብ ነው ብሎ መተቸት ተገቢ አይደለም። አበበ በቂላ ማራቶን ሮጦ ኢትዮጵያን ከአውሮጳ፣ ሩቅ ምስራቅ (ቶኪዮ) እና ላቲን አሜሪካ (ሜክሲኮ) ካስተዋወቀው ባልተናነሰ ፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴ A History of Modern Ethiopia 1855-1991 በሚለው መፅሐፉ ኢትዮጵያን በአለም ዙሪያ የቀለሙ አለም አስተዋውቋል። Andey-አባቡ እስካሁን ይህን መፅሐፍ ያላነበበው እንደሆን Pioneer of Change in Ethiopia (2002) እና The Quest for Socialist Ethiopia (2014) ጨምሮ “ከቀረ የዘገየ ይሻላል” በሚለው ፈሊጣዊ አባባል አሳሳቢነት አፈላልጎ እንዲያነብ መክረ-ሐሰብ ወርውረንለታል። … ለታሪክ ክለሳ ብልሃቱ ባያመቹት አስወግዷቸው እንደሆነም … ባልተገባ ጥላሸት መቀባቱ አግባብ እንዳልሆነ የቅርብ ዘመድ አዝማድ ሊመክረው ይገባል። የAndey-አባቡ ሁለተኛው የታሪክ ክለሳ ብልሃቱ ዋንኛ የመረጃ ምንጩን የኔበንተኔ Autobiography (የተክለ ኃዋርያት ተክለማርያም፣ “ኦቶባዮግራፊ/የሕይወት ታሪክ”፤ የራስ የዕምሩ ኃይለ ሥላሴ፣ “ካየሁትና ከሰማሁት”፤ የጓድ ፍቅረስላሴ ወግደረስ፣ “እኛ እና አብዮቱ”፤ የክፍሉ ታደሰ፣ “ያ ትውልድ”፤ የጓድ መንግስቱ ኃ/ማርያም፣ “ትግላችን” … ወዘተ)፤ የልምድ ታሪክ ፀሐፊ ሥራዎችን (የተክለ ፃዲቅ መኩሪያ፣ “የኢትዮጵያ ታሪክ፤ ከአፄ ቴውድሮስ እስከ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ”፤ አጼ ዮኋንስና “የኢትዮጵያ አንድነት”፤ ዘውዴ ረታ፣ “የኤርትራ ጉዳይ”፤ “የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ መንግስት”፤ “ተፈሪ መኮንን ረዥም የሥልጣን ጉዞ” … ወዘተ)፤ የኅብረተሰብና ሥነ-ሰብዕ ሥራዎች (የ Donald Levine, Wax and Gold) እና የሁለተኛ ደረጃ አፋዊ መረጃዎች (አባቱና ሌሎች ዘመድ አዝማድ ነገሩኝ የሚላቸው መረጃዎች) ማድረጉ ነው። አንድ የታሪክ ፀሐፊ በተለይ የኔበንተኔ እና የሁለተኛ ደረጃ አፋዊ መረጃዎችን በምንጭነት ሲጠቀም እጅግ መጠንቀቅ፤ መረጃዎቹንም ከሌሎች የኔበንተኔ ተጓዳኝ ፥ የበተርሱ (biography)፥ የሰነድ፥ የዕለት ውሎ ድርሳናት፥ የሁለተኛ ደረጃ … ወዘተ መረጃዎች ጋር መላልሶ ማመሳከር፣ ማገናዘብና መመዘን ይኖርበታል። የሁለተኛ ደረጃ አፋዊ መረጃ ከአፍ አፍ ሲተላለፍ የመዛባቱን ያህል የኔበንተኔ ድርሳናትም የሚፃፉት ከባለ ግለታሪኩ ሰው የአተያይ አቅጣጫ ብቻ ነው። ከዚህም የተነሳ ለታሪክ ክለሳ ውንብድና የተጋለጡ ናቸው። Andey-አባቡ የእነኝህ መረጃዎችን ክፍተት ጠንቅቆ አውቆ አንባቢን ለማወናበድ ተጠቅሞበታል። እነሆ አብነት ካሻህ ተከተለኝ።
የአደዋ ድል ታሪክ ያለተዘመረላቸው (የሴት) የባሪያዎች ታሪክ ነው የሚለው Andey-አባቡ የመፅሐፉንም መታሰቢያነት ወለተ አማኑልን ለመሳሰሉ የአደዋ ጀግና የሴት ባሪያዎች ሰጥቻለሁ ይላል (የመታሰቢያ አበርክቶ ገፅ፣ ገፅ 38፣ 153 ተመልከት)። እንደ እውነቱ ከሆነ ግን ወለተ አማኑል “አገልጋይ” እንጂ ባሪያ አይደሉም። ባርነትን ሆነ ብሎ መረጃ አዛብቶ በሴትዮዋ ላይ የለጠፈባቸው ታሪክ ከላሹ Andey-አባቡ ነው። ይህንንም ከዋናው የመረጃ ምንጭ የተክለ ሐዋርያት የሕይወት ታሪክ ቅጂ ለማጣራት ይቻላል። ለራሱ ተደናግሮ አደናጋሪው Andey-አባቡ በአጠቃላይ በዚህ መፅሐፉ ውሰጥ አስሬ ተቆርቋሪ መስሎ “ባሪያ” “ባሪያ” በማለት የሚያቀርባቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች በ “አሽከርነት”፣ “አገልጋይነት”፣ “ሎሌነት”፣ አንዳንዴም “ጭሰኞነት”፣ ወዛደርነት/ሰራተኛ … ወዘተ የሚታወቁትን ሁሉ ነው (ገፆችን 38፣ 76-78፣ 113፣ 144፣ 347 ተመልከት)። ዶ/ር መላኩ በያን በብርሐንና ሰላም ጋዜጣ መጣጥፎቹ “እኔ የአልጋ ወራሽ አሽከር ነኝ” ማለት የቀናዋልና እንደ አንዳርጋቸው ዶ/ር መለኩ በያንም “ባርያ” ነበር ማለት ነው። Andey ታሪክ ፀሐፊዎች ደብቀውለት ነው እንጂ አፄ ምንሊክም የባሪያ ልጅ ነው (ገፅ 77 ተመልከት) በሚል ሐሜት የረጨውም የእናትየውን (እጅጋየሁ ለማ አድያሞ) አገልጋይነት ከባርነት ጋር አደናግሮ ነው። ሴትዮዋ እንደተባለው ባሪያ እንኳ ቢሆኑ በኅብረተሰባችን ችግር እንዳልሆነ ከላይ አመልክቻለሁ፤ ባሪያ የላዕላይ መደብ አባል ነው ብዬ። በተጨማሪም የምስራቅ አፍሪካ ማኅበረሰብ ዘሩን በእናቱ ወገን አለመቁጠሩ እንዳለም መዘንጋት የለበትም። ድንግሩን ሲያከፋው ደግሞ እነኝህን “ባሪያ” የሚላቸውን የኅብረተሰቡ ክፍሎች ከአሜሪካኖቹ “ባሮች” ጋር አንድ አድርጎ ያቀርባቸዋል (ገፅ 82 ተመልከት)። እኛ ግን ስናውቅ የኢትዮጵያ “ባሪያ” መደቡ ከሕዳጣን ተርታ ሳይሆን “ከላዕላዩ” የኅብረተሰብ ተርታ ነው። የኢትዮጵያ ባርያ እንደ ሰሜን አሜሪካ ባርያ መሬት አርሶ የገንዘብ ትርፍ የማያመጣ፤ ተቀዳሚ ስራውም በቅሎ ጭኖ አንግቶ ጌታውን በማጀብ ከወዲያ ወዲህ ሲንገላጀጅ የሚውል፤ የተስካርና የክበረ-በዓላትን ጌሾ መውቀጥ፤ ከዕልፍኝ አዳራሽ እያለ ጌታው በማይኖር ግዜ ወይዛዝርቱን ሲያማግጥ የሚውል፤ የቤተ-መንግስት ሥርዓት እያጠና፥ ፈረስ ማጋለብ፥ ጦር መወርወር እየቻለ፥ በየ አውደ ጦርነቱ ጀብድ እየሰራ፤ እስከ ብትወደድነት ማዕረግ የሚጎናፀፍ ነው። ይህን እህል ፈጅ የ “ባሪያ” ወገን መቀለቡ እየተሳነው መኳንንቱና መሳፍንቱ እንኳን ከሁለትና ሶስት በላይ መያዝ አይፈልግም። ይህንን ምቾት ለምዶ በኋላ አርነት ወጥተሃል ሂድ ወዳሻህ ቢባል “አሻፈረኝ ብሞት ከጌታዬ ቤት አልወጣም” ያለውም በዚሁ ምክንያት ነው። በዚህ መፅሐፉ Andey-አባቡ የአዲስ አበባንም የባለቤትነት ታሪክ በቸርነት የመጀመሪያ ሰፋሪዎች ናቸው ለሚላቸው “ባሪያዎች” እና “ሴተኛ-አዳሪዎች” ሲሰጥ በየቦታው ይነበባል (ገጾች 72-73፣ 76፣ 81፣ 113፣ 347 ተመልከት)። ይህ ትርክት ግን ምንም መስረጃ የማይቀርብበት “የልጆች እንቅልፍ ማስተኛ ተረት ተረት ነው!!)።
የAndey-አባቡ ችግር መረጃ አዛብቶ እንደፈለገው ተንትኖ ማቅረብ ብቻ ሳይሆን አንዳንዴ እንደ ልብ ወለድ ትርክት ፈጥሮ እመነኝ ብሎ መጠየቁም ነው። ለዚህ አብነት ከሻህ እነሆ። በ1877 ዓ.ም አጤ ዮኋንስ ለንጉስ ምንልክ ግብፆች ከሐረር እንደ ወጡ ይህንን መልዕክት ላኩበት ይልሃል፤ “ምን ይዞህ ነው ያልተቀሳቀስከው? እንዲህ አይነቱን ነገር ግዜ ሳያጠፉ መፈጸም ይጠይቃል። የግብጦች እግር ሲወጣ አገሩን በእጃችሁ ያላገባችሁት ለምንድን ነው? የማትዘምት ከሆነ እኔው እራሴ እመጣለሁ።” (ገፅ 56) … አንባቢ ሆይ ይህ ምን ማለት እነደሆነ ታውቃለህ? በ19ኛው መ.ክ.ዘ ሁለተኛ አጋማሽ ላይ ሸዋና አጤ ምንሊክ ወደ ደቡብ፣ ምስራቅና ምዕራብ ኢትዮጵያ የደረጉትን መጠነ ሰፊ መስፋፋት አጤ ዮኋንስ በደጀንነት ይደግፉት ነበር ማለት ነው። ይህም አባባል እስከ ዛሬ የምናውቀውን ታሪክ ባፍ ጢሙ የሚያቆም ነው። … ታዲያ የኔ ብጤ ጨዋ የመረጃ ምንጩን መሰስ ብሎ ይፈትሻል። Andey-አባቡ የመረጃ ምንጩን ሲጠቅስ ግን እንዲህ ይላል “እንዲህ ማለታቸውን መፅሐፉን ማስታወስ ባልችልም ግን ማንበቤን እርግጠኛ ነኝ” ብሎህ ያርፈዋል። ስለዚህም አባባሉ እንዲሀ ብለኝ እንመልሳለን “Andey-አባቡ ሆይ አንተን የመሰሉ ታሪክ ከላሾች በበዙበት በዚህ ዘመን በአንብቤለሁ መሃላ አናምንምና … ቧልትህን ትተህ የመረጃህን ምንጭ በበትክክል ጠቅሰህ አሳየን !!” በሌላ ቦታ ደግሞ ደጃች ነሲቡ ዘአማኑኤል (በ1927ቱ ጣልያን ወረራ ግዜ የደቡቡ ግንባር ዋና አዝማች) እንዲህ ይላል። በሐምሌ 1928 ዓ.ም እነ ባልቻ አባ ነብሶ አዲስ አበባን ከግራዝያኒ አገዛዝ ነፃ ለማውጣት ሙከራ አድርገው የከሸፈው “ደጃች ነሲቡ መረጃ አውጥተው ለጣልያኖች ስለሰጡ ይመስለኛል። ለዚህም ሳይሆን አይቀርም ለእነ ራስ ድስታ ሆስፒታል፣ ለደጃች ገብረማሪያም ጋሪ የሊሴ ገብረማርም ት/ቤት በመታሰቢያነት ሲሰየምላቸው ለደጃች ነሲቡ ያልተሰየመላቸው። ተሳስቼ ከሆነ ይቅርታ እጠይቃለሁ” ይላል (ገፅ 144-145)። መፅሐፍ ፅፎ የሰው ስም ካጠፉ በኋላ እንደ ዘበት በይቅርታ አድረጉልኝ ቀላል መስሎ ሚታየው በታሪክ ከላሹ Andey-አባቡ አተያይ ብቻ ነው። … ወደጄ ደጃች ነሲቡ የደቡቡ ግንባር በታላቅ ጅግነነት ተዋግቶ በሽንፈት ጦሩ እንደ ተፈታ በጅቡቲ በኩል አውሮጳ ሄደው … እነ ባልቻ ሳፎ አዲስ አበባን መልሰው ለመያዝ ሙከራ ከማድረጋቸው ከአንድ አመት በፊት በሳንባ ነቀርሳ ስዊዘርላንድ ውስጥ ሞተው ተቀብረዋል። ከዚህ ታሪክ ጋር አያይዞ Andey-አባቡ ያቀረበው የራስ ደስታ ዳምጠው እና የደጃች ገብረማርያም በጦር ግንባር መሰዋት፣ የሱማሌና የኦሮሞ ሕብረተሰብ የጋራ ግንባር ፈጥረው ከጣልያን በመወገን “የነፍጠኛውን” ልጆች ሳይቀር አንገት ቀልተው ከሐረር አስወጥተዋል (ገፆች 144-148)…. ወዘተ የሚለው የበሬ ወለደ ትርክት በሙሉ የታሪክ ክለሳ የፈጠራ ድርሰት ነው።
በአጠቃላይ ይህን መፅሐፍ አንብበህ አዳርጋቸው በአንድ ወገን ለኢሕአፓና ለኤርትራ ጥያቄ የሚያሳየውን ፍፁም ኢፍትሃዊ ተቆርቋሪነት (ገፆች 369-371፣ 399-400፣ 416-423፣ 488-489፣ 505-507፣ 588-589 ተመልከት) ፤ በሌላ ወገን ደግሞ ለንጉሳዊውና ለደርግ ስርዓቶች የሚያሳየውን ስር የሰደደ ጥላቻ ሲረዳህ (ገፆች 100-103፣ 131-132፣ 342፣ 382-387 ተመልከት) … በኢትዮጵያውያን ያለፈ ግማሽ ምዕተ ዓመት እንጭጭ/ዘገምተኛ የፖለቲካ እሳቤ ባህል ላይ የምር ተስፋ ትቆረጣለህ። ይህን ሁሉ ልብ ብለህ ካስተዋልክ በኋላ እውነትም የዚህ ሰው መፅሐፍ ርዕስስ “ትውልድ ይደናገር፣ እኛም እንቀባጥር” መባል ሲያንሰው ነው ብለህ ፍርድ እንደምትሰጠኝ ተስፋዬ የፀና ነው። በል ወዳጄ ለዛሬው አቃቂሬን በዚሁ ላክትም። ለቀጣዩ ቸር ይግጠመን!!! by Mesele Terecha
እድሜአችን ከፍ ካለ ጊዜ አንስቶ አዘውትሮ ‹‹ምከረኝ›› የሚል አብሮ አደግ ጓደኛ ነበረኝ፡፡ ‹‹ምከረኝ›› የሚለው እኔን ብቻ አይደለም፡፡ …ማንንም ያገኘውንና ‹ከእኔ ይሻላል› ብሎ ያሰበውን ሁሉ ‹‹እኔ እኮ አልረባም፤ እንዲህ ሆንኩ… እንዲያ… እስኪ ምከረኝ፡፡›› ምናምን ብሎ ዐይኖቹን በክብር እያቁለጨለጨ ይማፀናል፡፡ መቼስ ትናንት አፈር ያቧነኑት፣ ጭቃ የቧኩት አብሮ አደግ አፍ አውጥቶ ‹‹ምከረኝ›› ብሎ ምን አንዠት ዝም ያስብልና?! — ለአቅመ-ምክር በቃም አልበቃም ‹ይሆናል› ያሉትን የቆጥ የባጥ አውርተው ይሸኙታል እንጂ፡፡
ታዲያ ነገም ሲያገኝዎት ‹ምከረኝ› ከነገ ወዲያም ‹ምከረኝ› ከሆነ ያሰለቻል፡፡…በተከታታይና በሁሉም ነገር ላይ ‹ምከረኝ› መባልዎ፣ የትናንቱ (ምክር ያሉት) ‹ድንጋይ ላይ ውሀ እንደማፍሰስ› ድካም ብቻ እንደሆነ ይሰማዎትና ይደብርዎታል፡፡ ካመረሩ የሆነ ሙድ እየተያዘብዎት እንደሆነ ሊሰማዎትም ይችላል፡፡ ነገሩ ስር እየሰደደ ሲሄድ ደግሞ….የቀድሞው ወዳጅነት ጨክነው ምክር ፈላጊውን ይንቁት ዘንድ ባያስችልዎም፣ ይርቁት ዘንድ ግን ይገደዳሉ፡፡
አብሮ አደጌ እንዲህ ነበር፡፡ — ዛሬም ‹ምከረኝ› ነገም ‹ምከረኝ›… ከነገ ወዲያም ‹ምከረኝ›…. ከነገ ወዲያ ወዲያም ‹ምከረኝ›…. (ግን አልራቅሁም፡፡ አልናቅኩትምም፡፡…. እንዲያው እንጀራ አራራቀን እነጂ፡፡) ይህን ያስታወሰኝ ትናንት ምሳ ሰዓት ላይ ቢሮ አካባቢ የገጠመኝ ነገር ነው፡፡…
አብረን የምንሰራ (ከእኔ ጋር ተመሳሳይ የስራ ማዕረግ ያለው) ሰው ነው፡፡… እድሜው ከእኔ ብዙም አይርቅም፡፡… ቄንጡን በጥሶ ለመዘነጥ ይታገላል፡፡ (ወይ ጀማሪ ነው፡፡ ወይ ደግሞ የማየደክም ጉልበት አለው፡፡)… ከእኔ ጋር ጥሩ ሰላምታ ለመሰጣጠት የሚበቃ ቅርርብ አለን፡፡…. ልክ ምሳዬን በልቼ ስጨርስ መጥቶ እኔ ያለሁበት ጠረጴዛ ላይ ተቀመጠ፤….
እሱ፡ ‹‹ኸረ….እኔ የምለው፣ ወጣቱ ሁሉ ቦጫቂ ነው እንዴ፤ አልቻልኳቸውም!…. ኪሴ ፍራንክ ኖሮኝ ደግሞ ጠይቀውኝ እምቢ ማለት አይሆንልኝም፡፡ አላስወጣ አላስገባ አሉኝ፡፡ አቦ ይደብራላ፡፡ ሰፈር ልቀይር ይሆን….. እስኪ በናትህ ምከረኝ፡፡››
እኔ፡ (ነገሩን ከምኔው ሀሜት/ወደ ልመና ማዞሩ እየገረመኝ) ‹‹….ለምን ዝም ብለህ ትፈለጣለህ ታዲያ፡፡ ካንተ የሚለምነው እኮ ካንተ የተለየ ፍላጎትና አኗኗር የለውም፡፡ ልዩነቱ የሱን ፍላጎት አንተ ማሟላትህ ነው፡፡ በዚያ ላይ አጉል አስለምደህ እነርሱንም ማስነፍ ነው፡፡ የምትፈለጥለት ስታጣ ሊፈልጥህም ይችላል…..›› (ትልቅ ትልቅ ሆኜ ሳከብድ….ሃሃሃ)….
እሱ፡ አዲስ ነገር እንደተገለጠለት ሰው ጭንቅላቱን ላይ ታች እየነቀነቀ አየር ወደውስጥ ስቦ (እንዴት ተገለጠልህ በሚል ግርምት)….. ‹‹እውነትህን ነው፤…. ብሩ ለራስም አይበቃም፡፡ ታውቃለህ…. ወሯ ሳታልቅ ብድር ነኝ…. ባንክ የለ ምን የለ፤ ኸረ እስኪ ምከረኝ በናትህ…. ብር እንዲበቃኝ ምን ላድርግ አንተ ቸገረኝ አትልም፡፡ እንደው ምን እያደረግክ ነው፡፡ ምከረኝ እስኪ….››
እኔ፡ (ሊመጣ ብቅ ያለውን ሳቄን እንደምንም ኮረኩሜ መለስኩትና….) ‹‹ሁሉም ጋር እኮ ያው ነው! መቼስ…፤ ካንተ ጋር ስለማንበዳደር ነው እንጂ እኔም በብድር ነው ወሩን የምገፋው››….
እሱ፡ (አሁን ብቻውን አለመሆኑ ደስ ብሎት ነው መሰል ዘና ብሎ ተስተካክሎ….) ‹‹ሚስት እንኳን ሳናገባ አረጀን እኮ፤ አሁን ላግባ ብትልስ፣ ምን ታረጋታለህ….››
እርሱ፡ ወሬዬን አስቀይሶ….. ‹‹የምር አሪፏን ባገኝ አገባ ነበር፡፡ ብንፈልግ በረሀብ እንሙትና ታሪካችን ይመር እንጂ…. ደግሞ ከእንደዛ ዓይነቷ ጋር ሆነህ ብትሞትስ ምን ጣጣ አለው፤ በናትህ እስኪ ምከረኝ…. ምን ላርግ እንድጠብስ…››
እኔ፡ (የምክር አገልግሎት መስጫ ቢሮ የከፈትኩ ያህል ከስራ ቆጥሬው….) ‹‹ዐይኖችህን ከፍተህ ፈልግ…. የመሰለችህን ቅረብ…. የተግባባሀትን አግባ…. ከዚያ እየተመካከራችሁ ኑሮ እንዳረጋችሁ መሆን ነው፡፡ ባይሞላልህ መከራ ይመክርሀል፡፡›› …..ብዬው፤ አያያዙ ካልፈቱት የማይፈታ ስለሆን…..በእርሱ የ‹ምከረኝ› ጋጋታ ምክንያት ትዝ ያለኝ አብሮ አደጌ ጋር ደወልኩኝ፡፡
አብሮ አደጌ፡ ‹‹ኸረ ምን ባክህ …እንዲህ ሆን፣ እንዲያ….እስኪ በናትህ እንገናኝና ምከረኝ፡፡›› ሲለኝ ስልኩን ሳልዘጋው ሳቅሁኝ፤ እርሱም ነገሩ ሳይገባው አብሮኝ ሳቀ…. (ስቄ ስጨርስ እንደማብራራለት እርግጠኛ ሆኖ….ቅድመ ሳቅ መሆኑ ነው….) የሆነ ቀልድ ነግሬው ተሳሳቅን፡፡
የእናቴን አባባል ይዤ…. የፍልስፍና አድማሴን አስፍቼ አብሮ አደጌንና የቢሮዬን ልጅ በሞኝና በብልህ ለደለድላቸው ማብሰልሰል ስጀምር፣ ‹‹ምከረኝ›› የምለው ሰው ማሰብ ጀመርኩኝ! ሃሃሃ….
አህመድ ዘካርያ (ረ/ፕሮፌሰር) እንደ አብዛኛዎቹ መሰሎቻቸው ራሳቸውን የሚገልጹት “የታሪክ ተማሪ” በሚል ነው። ታሪክ በጥቂት ዓመታት መደበኛ የክፍል ውስጥ ትምህርት እንደማይጠናቀቅ ያምናሉ። በአዲስ...
በብሄራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ስር ካሉት ዋና መምሪያዎች መካከል አንዱ የሆነዉ የስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር በሃገራችን ተጠልለዉ የሚገኙ የተለያየ ሃገር ዜግነት ያላቸዉን ስደተኞች ተቀብሎ በማስተናገድ ላይ የሚገኝ ተቋም መሆኑ ይታወቃል፤ ተቋሙ በየዓመቱ ለሚያከናዉናቸዉ ሥራዎች የበጀት ምንጩን ከUNHCR, WFP IGAD እና ከሌሎቹም አለም አቀፍ ተቋማት እና ከኤምባሲዎች ሲሆን ለስደተኞች ድጋፍ ለማድረግና የኑሮ ሁኔታቸዉን ለማሻሻል በየዓመቱ የሚመደበዉ በጀት በከፍተኛ ሁኔታ በብሄራዊና መረጃ እና ደህንነት አገልግሎት ሲመሩ በነበሩ ሀላፊዎች እና በስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር ሃላፊዎች ሲመሩ በነበሩና አሁንም በመምራት ላይ ባሉ በከፍተኛ ሁኔታ ላላፉት 10 ዓመታት በላይ ከፍተኛ ሃብት እየተመዘበረ ይገኛል፤ በዚህም ስደተኞች ማግኘት ያለባቸዉን ጥቅም እንዳያገኙ እና ለሃገራችን በስደተኞች ስም የሚገኘዉን የዉጭ ምንዛሬ በከፍተኛ ሁኔታ ለምዝበራ እና ዝርፊያ ተጋልጦ ይገኛል፤ ይህን ዘረፋ እና ምዝበራ አሁን በሃገራችን ካለዉ ለዉጥ ጋር ተያያዞ መዝባሪዎች ለህግ ይቀርባሉ፤ ለዉጥም ይኖራል የሚል ተስፋ በመላ ሠራተኛዉ ቢኖርም፤ አሁንም ዘረፋዉን ለማስቀጠል በሚመስል መልኩ ዘራፊዎቹና የዘረፋ ተባባሪዎቹ ምደባ እና ሥልጣን ሲሰጣቸዉ እየታየ ይገኛል፤ በመሆኑም ዋና ዋና የዘረፋ እና ምዝበራ መስኮች ከዚህ የሚከተሉት ሲሆኑ፤ ተቋሙ ጉዳዩን አጣርቶ አፋጣኝ እርምጃ ይወስዳል የሚል እምነት ያለን ሲሆን፤ ጉዳዩ አፋጣኝ እርምጃ የማይወሰድበት ከሆነ ያለዉን ምዝበራ በመረጃ እና በማስረጃ በማስደገፍ መላዉ የሃገራችን ህዝቦች እንዲያዉቁት ለሃገር ዉስጥ እና ለዉጭ ሚዲያዎች የምናሳዉቅ መሆኑን እየገለፀን፤ በዚህም ሃገራችን ያላት በስደተኞች አያያዝ እና አስተዳደር ላይ ያላት በጎ ስም ሊጎድፍ ይችላል፡፡ ስለሆነም ክቡር የተቋማችን ዋና ዳይሬክተር ጉዳዩን ትኩረት ሰጥተዉ የተቋሙ ዋና የዘረፋ ዋና መምሪያ በሆነዉ የስደተኞች ጉዳይ ዋና መምሪያን ስር ነቀል የሪፍርም ሥራ ዉስጥ እንዲገባ እና ግልጽ ግምገማ በማድረግ አጥፊዎቹ በህግ እንዲጠየቁ እየጠየቅን ነጥቦቹ ከዚህ በታች ተቀምጠዋል፡፡
ለስደተኞች ለምግብ ዕደላ እና ለተለያዩ ወጭዎች ከአለም ምግብ ፕሮግራም /World Food Program/ የሚመደበዉ በጀት ላለፉት 13 ዓመታት በላይ ኦዲት ተደርጎ የማያዉቀውና ለጋሽ ድርጅቱም ገንዘቡን ከመስጠት ዉጭ ምን ላይ እንደዋለ የማይጠይቅና “ድርጅቱ የደህንነት ተቋም ነዉ” በሚል ተልካሻ ምክንያት በመፍራት በየዓመቱ ከ35 ሚሊዮን ብር በላይ ለዋናዉ መ/ቤት በሚል በየጊዜዉ በግለሰቦች በተከፈተ አካዉነት ገቢ ሲሆን የነበረ ሲሆን፤ ጉዳዩ አደገኛ እንደሆነ አንዳንድ ተቆርቋሪ ሠራተኛች በማንሳታቸዉ ላለፉት አራት አመታት “የመንግስት አካዉነት ነዉ” በሚል በተከፈተ አካዉነት ገንዘቡ ገቢ እየተደረገ እንዳለ ይህም መረጃዉን በፋይናንስ እና ግዥ መምሪያ ስር የሚገኝ ሲሆን፤ በዚህም በአሁኑ ሰዓት መምሪያዉን ከሚመሩት ወ/ሮ እየሩሳሌም ቸርነት እጅ ላይ የሚገኝ መሆኑን፡፡
በየዓመቱ የተለያዩ ድርጅቶች የሶስትዮሽ ስምምነት በመፈረም ለስደተኞች አገልግሎት እያቀረቡ ካሉ አገር በቀል እና አለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር የዉል ስምምነት በመፈጸም ከተበጀተዉ በጀት ዉስጥ ሃላፊዎች ከፍተኛዉን ገንዘብ እየተከፋሉ እንዳሉ፤ ለዚህም እንደማስረጃ የሚቀርቡት ድርጅቶች ዉስጥ ከዋናዉ መ/ቤት ቀጥተኛ ትዕዛዝ ከስደተኛ ፕሮግራም ሥራዎች ጋር ምንም አይነት ግንኙነት እና የሥራ ልምድ የሌለዉን ማህበረ ረድኤት ትግራይ የተባለ ድርጅት በዶሎ አዶ የስደተኞች ፕሮግራም ላይ እንዲሰራ በማድረግ እ.ኤ.አ በ2017 ከ UNHCR 87 ሚሊዩን ብር እንዲሁም በ2018 ከ UNHCR 64 ሚሊዩን 984 ሽ 563 ብር ከ88 ሳንቲም በማስመደብ ከፍተኛ የምዝበራ ስራ እየተሰራ ይገኛል፤ በድርጅቱ በኩል ገንዘቡን እየሰበሰቡ የሚገኙት የድርጅቱ ስራ አስኪያጅ አቶ ተክለወይኒ አሰፋ ናቸዉ፡፡ ከላይ ከተጠቀሰዉ በተጨማሪ የ UNHCR ን የሎጂስቲክስ ሥራ የሚያከናዉን AHA የተባለ ድርጅት በማቋቋም እና የተቋሙ ሃፊዎችን የቦርድ አባል በማድረግ ለድርጅቱ በየዓመቱ ከፍተኛ በጀት እንዲመደብለት በማድረግ ከፍተኛ የሃብት ምዝበራና ዘረፋ እየተካሄደ ይገኛል፤ ካላይ ከተጠቀሱት ድርጅቶች በተጨማሪ በአርቲስት ትርሃስ ታረቀ በቅጽል ስም ኮበሌ በተባለች አርቲስት ዋና ስራ አስኪያጅነት ስም ASDPO የተባለ ድርጅት በማቋቋም እና ምንም አይነት ልምድ ሳይኖረዉ በሞያሌ ተጠልለዉ ለሚገኙ የኬንያ ስደተኞች እንዲሰሩ በሚል በሚሊዩን የሚቆጠር ገንዘብ UNHCR በማስመደብ የተመደበዉን ገንዘብ በከፍተኛ መጠን በመመዝበሩ በጀት መዳቢዉ አካል የሆነዉ UNHCR ጉዳዩን በማየት በጀት ለመመደብ ፍቃደኛ ባለመሆኑ በዚህ ዓመት በግዴታ ለማስመደብ ከፍተኛ ማስፈራራት እና ክስ ሲቀርብ ቢቆይም ጉዳዩ እልባት ባለማግኘቱ እስካሁን እልባት ሳያገኝ ቆይቶዋል፡፡ ከላይ የተጠቀሱት ድርጅቶች ለማሳያ የቀረቡ እንጂ በተመሳሳይ ብዛት ያላቸዉ ድርጅቶች ጋር ከፍተኛ ዘረፋ እየተካሄደ ይገኛል፡፡
ለስደተኞች አገልግሎት እንዲዉል በየአመቱ ከ UNHCR ለስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር የሚመደበዉ በመቶ ሚሊዩን የሚቆጠር ገንዘብ ከዋናዉ መ/ቤት ሃላፊዎች እና በስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር ሃፊዎች በጥሬ ገንዘብ እና በዓይነት እየተመዘበረ ሲሆን፤ በተለይም ከፍተኛዉ ምዝበራ ለዋናዉ መ/ቤት ለሥራ በሚል ምክንያት በሚሊዮን ብር የተገዙ የነዳጅ ኩፐኖች በሃላፊዎች ትዕዛዝ ወደ ዋናዉ መ/ቤት የሚላክ ሲሆን፤ ከተላከ በኃላ ኩፖኖችን ከነዳጅ ማደያዎች ጋር የኮሚሽን ክፍያ በመክፈል ወደ ገንዘብ ተመንዝሮ ወደ ሃፊዎች አካዉንት የሚገባ ሲሆን፤ በዚህም ለረጅም አመታት ዘረፋዉ ሲካሄድ ቆይቶዋል፤ ጉዳዩን የሚያስፈጽሙ የንብረት ክፍል፤ የተሸከርካሪ ጥገና እና ስምሪት ክፍል በሃፊነት ሲመሩ የነበሩና በአሁኑ ሰዓት እየመሩ ያሉ ግለሰቦች (የግለሰቦቹ ስም አቶ በረከት የዋናዉ መ/ቤት የትራንስርት እና ሎጂስቲክስ መምርያ ሃላፊ፤ አቶ ዳንኤል አየለ የስደተኞች ጉዳይ የአስተዳደር እና ፋይናንስ እንዲሁም የፕሮግራም መምሪያ ሃላፊ የነበሩ፤ አቶ ፍስሃ ትርፌ የጋራጅ ክፍል ሃላፊ፤ አቶ ዘዉዱ ተክሌ የስደተኞች ጉዳይ የንብረት ክፍል ሃላፊ፤ ጉዳዩ ችግር ሊያመጣ ይችላል በማለት ሲቃወሙ የነበሩ ወ/ሮ እየሩሳሌም ቸርነት የፋይናንስ እና ግዥ መምሪያ ሃላፊ፤ በዋናዉ መ/ቤት በኩል የነዳጅ ኩፐኑን የሚቀበሉ አቶ በረከት እና ከዚህ በፊት የዋናዉ መ/ቤት ጽ/ቤት ሃላፊ የነበሩ እና በአሁኑ ሰዓት በስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር የምክትል ዳይሬክተሩ አማካሪ በመሆን እየሠሩ የሚገኙት አቶ ተመስገን ናቸዉ፡፡ ከስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር ተቀብለዉ የሚያደርሱ ብዛት ያላቸዉ ግለሰቦች ቢሆኑም በዋናነት አቶ ፍስሃ ትርፌ ናቸዉ፤ ከላይ የተጠቀሰዉ የነዳጅ ኩፐን ዝርፊያ በ2008 ዓ.ም በተደረገ የኮሚቴ ማጣራት የተጣራ እና የተረጋገጠ ቢሆንም የበላይ አመራሩ እንዲቆም ትዕዛዝ በመስጠቱ ጉዳዩ ተዳፍኖ እንዲቀር ተደርጎዋል፡፡
በዋናዉ መ/ቤት የነበሩ አመራሮችም ሆኑ በስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር የነበሩነ በአሁኑ ሰዓትም ያሉ በአመራር ያሉ አመራሮች በከፍተኛ ሁኔታ የንብረት ዘረፋ ላይ የተሰማሩ ሲሆን በተለይም በንብረትነት ሳይመዘገብ ከግማሽ ሚሊዮን ብር በላይ የሚያወጡ ጄኔሬተሮች እንዲገዙ ትዕዛዝ በመስጠት በመኖሪያ ቤቶቻቸዉ ያስቀመጡ ሲሆን በዚህም ዶ/ር ሃሽም ቶፊቅ፤ አቶ ይሳያስ ወ/ጊወርጊስ፣ አቶ ዘይኑ ጀማል እና ሌሎችም እስከ አሁን ለጄኔሬተር ነዳጅ ጭምር በማስመደብ አላግባብ ለስደተኛ የተመደበን በጀት ለግል ጥቅም እያዋሉ ይገኛሉ፤
በየዓመቱ ከUNHCR ለስደተኞች የሪፈራል ህክምና አገልግሎት የሚመደበዉን በጀት የተቋሙ ሠራተኞች ላልሆኑ ከፍተኛ የህክምና በጀት በመስጠት ህክምና እንዲያገኙ ማድረግ፤ በጀቱን በተለያዩ ስደተኞች ስም ወጭ በማድረግ ከግለሰቦች መብልጸጊያ በማድረግ ከፍተኛ የሆነ ኢ-ሞራላዊ የሆነ ሥራ እየተሠራበት ይገኛል፤ ለአብነትም የሃላፊዎች ቤተሰብ እና ልጆች በስደተኛ ስም በሃገር ዉስጥ ባሉ የግል ሆስፒታሎች እና በዉጭ ህክምና እንዲያገኙ የሚደረጉ ሲገኙበት፤ በተቋሙ የፕሮቴክሽን መምሪያ ሃላፊ የሆነዉ አቶ እስጢፋኖስ ገ/መድህን ባለቤቱን ልጅ በምትወልድበት ጊዜ በስደተኛ ስም በከፍተኛ የግል ሆስፒታል እንድትወልድ የተደረገበት አንድ አብነት ሲሆን፤ ዝርዝር ጉዳዩን በተመለከተ ዶ/ር አለምብርሃኔ በርሄ ፤ ዶ/ር ጎይቶም አደም ኑር የተባሉ የህክምና ስራዉን በበላይነት የሚመሩ ሲሆን፤ የሪፈራል ሥራዉን የሚመሩት አቶ ገብርሃና ለገሰ የተባሉ ሠራተኞች በዝርዝር መረጃዉ ያላቸዉ እና ጥያቄዉ ከቀረበ በዝርዝር የሚያቀርቡት ይሆናል፡፡
የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች ጉዳይ ኮሚሽን UNHCR /United Nation High Comissioner For Refugees/ ለስደተኞች አገልግሎት ላይ የሚዉሉ የተለያዩ ተሽከርካሪዎችን በየአመቱ ለድርጀቱ የሚሰጥ ሲሆን፤ “ከUNHCR ከሚሰጡት ተሸከርካሪዎች ከ60% በላይ የሚሆኑት ለብሄራዊ መረጃና እና ደህንነት አገልግሎት ይዉላሉ” በሚል የሚያስቀራቸዉ ሲሆን፤ ተሸከርካሪዎቹ የት እንደሚገቡ የሚያዉቅ የለም፤ ከዚህም በበሳ ለስደተኞች አገልግሎት እንዲሰጡ ለመጠለያ ጣቢያ ተመድበዉ የሚያገለግሉ ተሽከርካሪዎች በበላይ ሃላፊዎች የቃል ትዕዛዝ ብቻ ማንነታቸዉ ለማይታወቁ ግለሰቦች እንዲወስዱ የሚደረግ ሲሆን፤ ለአብነትም በ2007 ዓ.ም ከሽሬ የኤርትራ ስደተኞች ማስተባበሪያ አዲሃሩሽ መጠለያ ጣቢያ የተመደበች እና የሰሌዳ ቁጥር የ.ተ.መ 965 የተመዘገበች ሎንግ ቤዝ ሃርድ ቶፕ ተሽከርካሪ በወቅቱ ሲያሽከረክሩ በነበሩት አሽከርካሪ ወደ ጎንደር እንድትሄድ ከተደረገ በሃላ ለአንድ ግለሰብ አስረክቦ እንዲመጣ በወቅቱ የሽሬ የኤርትራ ስደተኞች ጉዳይ ሃላፊ በነበሩት እና በአሁኑ ወቅት በዋናዉ መ/ቤት በዋና ክፍል ሃላፊነት በመስራት ላይ የሚገኙት በአቶ ገ/ሊባኖስ በርሄ ትዕዛዝ አስረክቦ የመጣ ሲሆን ተሽከርካሪዉ የት እንደገባ አይታወቅም፡፡ አገልግሎት መስጠት እየቻሉ፤ መኪኖችን ለሽያጭ በማቅረብ እና በመሸጥ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ በግለሰቦች የግል አካዉንት የሚገባ ሲሆን ሽያጩን በዋናት የሚያከናዉኑት የትራንስፖርት ሃላፊዉ አቶ በረከት እና የጥገና ክፍል ሃላፊዉ አቶ ፍስሃ ናቸዉ፡፡
አብዛኛዉ የኤርትራ ስደተኞች ወደ ኢትዮጵያ የሚገቡት ወደ ሶስተኛ ሃገር ለመሄድ መሆኑ የሚታወቅ ሲሆን፤ ይህም በህጋዊና በህገ-ወጥ ጉዞዎች የሚከናወን ነዉ፤ የስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር ከ UNHCR ጋር በመሆን እንደ ስደተኞቹ የሚያቀርበት ጉዳይ/Case/ መነሻ በማድረግ ወደ ሶስተኛ ሃገር በሪሴትልመንት/Resettlement/ ተቀባይ ሃገራት በማፈላለግ የሚልክ ሲሆን፤ ትክክለኛ መሄድ የያለባቸዉን ግለሰቦች በማስቀረት እና ዳታ ቤዙን በማስተካል ካለፉት 8 ዓመታት ጀምሮ በአንድ ስደተኛ እስከ 2 መቶ ሽ ብር በማስከፈል ከፍተኛ የሆነ ህገ-ወጥ ተግባር ሲፈጸም ቆይቶዋል፤ በ2010ዓ.ም አዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ጉዳዩን ደርሶበት የጉዳዩን ተዋናይ የሆነዉ ቀንደኛ ግለሰብ እና ኤርትራዊ ዜግነት ያለዉ እና በስደተኝነት የተመዘገበ አቶ ይሳያስ የተባለ ግለሰብ በቁጥጥር ስር በማዋል ምርመራ ያካሄደ ሲሆን በምርመራዉም ሁለት የተቋሙ ሠራተኞች የሆኑ አቶ አብርሀም እና አቶ ሚካኤል የተባሉ ሠራተኞችን በቁጥጥር ሥር በማዋል ምርመራዉን በስፋት ለማካሄድ የተቋሙን ትብብር የጠየቀ ሲሆን፤ ምርመራዉን አቅጣጫዉን ለማሳት ለምርመራዉ ለሚጠየቁ ጥያቂዎችን የተዛባ መረጃ በመስጠት በጉዳዩ ከፍተኛ ተሳትፎ የነበራቸዉን እና በአሁኑ ሰዓት በምክትል ዳይሬክተርነት የተመደቡትን አቶ እዩብ አወቀ እና የህግ እና ፕሮቴክሽን መምሪያ ሃላፊ የሆኑትን አቶ እስጢፋኖስ ገ/መድህንን እንዲሁም ተባባሪዎቻቸዉ የነበሩት እና በአሁኔ ሰዓት IOM በተባለ የፍልሰተኞች ድርጅት ዉስጥ የሚሰሩትን አቶ አሸናፊ ተፈራ እና አቶ ምርተአብ ቅሩብ የተባሉ የጥቅም ተካፋዎችን እዳያስጠይቅ ለማድረግ ትክክለኛ መረጃ ለመስጠት ፈቃደኛ ባለመሆን፤ መርማሪ ቡድኑ ዋና ዋና ተዋናዮችን ለመከላከል ጥረት እየተደረገ መሆኑን በማመኑ አነስተኛ አስተዋጽኦ የነበራቸዉን አስሮ ማቆየት እና ማስቀጣት ትርጉም የሌለዉ መሆኑን ድምዳሜ ላይ በመድረሱ ክሱን አቋርጦ የተያዙትን ተጠርጣሪዎች እንዲፈቱ በማድረግ ክሱ ተዘግቶዋል፤ የክስ ፋይሉ በአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ዉስጥ ይገኛል፡፡
ተቋሙ የሰራተኞች ቅጥር እና ዝዉዉር የሚፈጽምበት መመሪያ ቢኖረዉም ከመምሪያዉ ዉጭ በመሆነ መልኩ ከሌሎች መስሪያቤቶች በጡረታ የተገለሉ ሠዋችን እስከ ምክትል መምሪያ ሃላፊነት ደረጃ እስከመመደብ የተደረሰበት ለአብነት ኮ/ል ገነት ገ/እግዜብሄር የተባሉ ግለሰብ በአቶ ጌታቸዉ አሰፋ እና በአቶ ይሳያስ ወ/ጊወርጊስ ትዕዛዝ እንዲቀጠሩ በማድረግ በአሁኑ ሰዓት የሰዉ ሃይል እና ንብረት አስተዳደር ም/መምሪያ ሃላፊ ሆነዉ እየሠሩ ይገኛሉ፤ በተቋሙ የሌሉ ሠራተኞች እንደተቀጠሩ በማስመስል በሌሉ ሰዎች በፔሮል በመትከል ደምወዝ መክፈል ለአብነት በጋምቤላ ማስተባበሪያ ጽ/ቤት በሌሉ ስምንት (08) የIT ባለሙያዎች ለእያንዳንዳቸዉ 20 ሽ ብር የወር ደምወዝ እየተከፈለ ይገኛል፤ የጋምቤላ ማስተባበሪያ አመራሮች በጉዳዩ ላይ ያስጠይቀኛል የሚል ጉዳይ ቢያነሱም ሰሚ ባለማግኘታቸዉ፤ በቅርቡም በደምወዝ ወቅት በየወሩ እየተደወለ ደምወዙ የሚገባበት የባልክ አካዉንት እየተቀያየረ በመሆኑ ደምወዝ ለማስገባት እንደተቸገሩ ይገልጻሉ፡፡ በአለም ምግብ ፕሮግራም በጀት በዋና መ/ቤት ደረጃ የቡድን መሪ በሚል ከ22 ሽ ብር በላይ ለአንድ በተቋሙ ለሌለ ግለሰብ እየከፈለ ይገኛል፤ በዚህም የአለም ምግብ ፕሮግራም ግለሰቡን እንደማያዉቅ እና በጀት እንደማይለቅ በቅርቡ በስብሰባ ላይ የገለጸበት ሁኔታ አለ፤ እነዚህና የመሳሰሉት በከፍተኛ ደረጃ ባሉ መደቦች የመመደብ እና ባልተገቡ ግለሰቦች የማስያዝ እንዲሁም በሌሉ ሰዎች ደምወዝ የመክፈል ድርጊት በሌሎችም ዞኖች እና ካፖች በስፋት የሚስተዋል ነዉ፡:
ተቋሙ ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት በኢትዮያ ተጠልለዉ ለሚገኙ ስደተኞች ሰበሰዓዊና ማህበራዊ አገልግሎት እንዲያገኙ በየዓመቱ የሚሰጠዉን በጀት፤ ለስደተኞች ሰብዓዊ መብት ጥሰት እንዲዉል የተደረገ ሲሆን፤ በተለይም የኤርትራ ስደተኞች የተለያየ ስም በመስጠት (የሻዕቢያ ተላላኪ እና ለስለላ የመጣ በሚል) በተቋሙ በጀት ድብቅ እስር ቤት ከግለሰቦች በመከራየት ከፍተኛ የሆነ አካላዊ እና ሰብዓዊ መብት ጥሰት ሲፈጸምባቸዉ ቆይቶዋል፤ የድብቅ እስር ቤቱ ከሚገኝባቸዉ ቦታዎች ለአብነት በትግራይ ክልል በአድዋ ከተማ አዲ- አቡን የተባለ ቦታ ሲሆን፤ በወቅቱ ጉዳዩን ሲያስፈፅሙ የነበሩ አቶ እስጢኖስ ገ/መድህን የህግ እና ፕሮቴክሽን መምሪያ ሃላፊ፤ አቶ ከበደ አባይነህ በወቅቱ የሽሬ ዞን አስተባባሪ የነበሩና በአሁኑ ወቅት ሰዉ ሃይል መምሪያ ሃላፊ ናቸዉ፤ በወቅቱ በዞኑ እና በእንዳባጉና ማጣሪያ ጣቢያ ሲሰሩ የነበሩ እና በድብቅ እስር ቤቱ በጊዜዊነት ተመድበዉ የነበሩ ጉዳዩን በዝርዝር ማስረዳት የሚችሉ ናቸዉ፡፡ ይህ ግርፋት እና ሰብዓዊ መብት ጥሰት ለወራት ከቀጠለ በኃላ፤ ወደ ትግራይ ክልል ፍርድ ቤት በማቅረብ የተወሰኑትን በማስቀጣት፤ መረጃ አልተገኘባቸዉም የተባሉትን ስደተኞች አለም አቀፍ ህግን በመጣስ የተሠጣዉ የስደተኝነት እዉቅና ሳይሰረዝ፤ የግል ተሸከርካሪዎችን በመከራየት በግዴታ ወደ ሞያሌ ኬኒያ በመዉሰድ እንዲጣሉ ተደርጎዋል፤ ይህም አንድ ስደተኛ ተገዶ ማስወጣት /Refloument / አይቻልም የሚለዉን አለም አቀፍ ህግ የጣሰ ነዉ፡፡ በእስር ላይ የሚገኙም በትግራይ ክልል በተለያየ እስር ቤቶች ታስረዉ ይገኛሉ፡፡
በተለያዩ የሙስና እና የሰብዓዊ መብት ጥሰት ሲፈጽሙ የነበሩ ግለሰቦች፤ በአሁኑ ወቅት በተለያዩ ሃገራት በዲፕሎማትነት የተመደቡና ለጉዞ ዝግታቸዉን አጠናቀዉ እየተጠባበቁ ይገኛሉ፤ ከእነዚህም ዉስጥ፡-
አቶ ተመስገን ከዚህ በፊት የብሄራዊ መደረጃና ደህንነት አገልግሎት ጽ/ቤት ኃላፊ እና የአቶ ጌታቸዉ አሰፋ ረዳት የነበሩ በአሁኑ ወቅት የስደተኞች ጉዳይ አስተዳደር የምክትል ዳይሬክተሩ አማካሪ በመሆን እየሠሩ የሚገኙት- በደቡብ ሱዳን ዲፕሎማት ሆነዉ የተመደቡ፡፡
ከላይ የተነሱት ጉዳዮች ለአብነት እንደማሳያ እንጂ ባለፉት 3 አመታት እና ከዚያም በፊት በስደተኛ ስም የመጣን ሃብት በከፍተኛ ሁኔታ ምዝበራና ሌብነት እየተፈጸመበት የሚገኝ ሲሆን፤ የተቋሙ ሠራተኞች ጉዳዩን እንዳያወጡ ከፍተኛ ማስፈራራት እና ቅጣት በመቅጣት ሊያዳፍኑት ሞክረዋል፤ በአሁኑ ሰዓት ሃገራች በከፍተኛ ለዉጥ ዉስጥ በመሆኗ እና ዘረፋዉን፤ ማስቆሚያ ወቅት ነዉ በሚል ትኩረት ተሰጥቶት እንዲጣራ እና አጥፊዎች ለህግ እንዲቀርቡ፤ እንዲሁም ዘረፋዉ እንዲቆም እንጠይቃለን፡፡
Next Post ሰበር ዜና! በኢትዮጵያ የሚገኙ ስደተኞች በየትኛውም የኢትዮጵያ አከባቢ የመዘዋወር፣ የመኖር እና ዜግነት የመጠየቅ መብት ተሰጣቸው! (አዋጁ ደርሶናል)
በተለያዩ ዘመናት በኢትዮጵያ ላይ የተቃጡትን የባዕዳን ወረራዎች በመከላከል ረገድ የኢትዮጵያ ጳጳሳትና ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ግንባር ቀደም ተሳትፎ ነበራቸው። የአድዋን ሽንፈት ለመበቀል ከአርባ ዓመት በኋላ ፋሽስት ጣሊያን የፈጸመብንን ወረራ ለመጋፈጥ ቀድመው ከተነሱ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን መካከል ሊቁ አለቃ መርሻ ወልደ ማርያም ግንባር ቀደሙ ነበሩ።
አለቃ መርሻ ወልደ ማርያም በ1862 ዓ.ም. ጎጃም ደብረ ወርቅ የተወለዱ ሲሆን በተማሪ ቤት ከኖሩ በኋላ በቤተ ክህነት ሹመት እየተዘዋወሩ በማገልገል ላይ ሳሉ የየካ ሚካኤል አስተዳዳሪ በነበሩበት ወቅት በተወለዱ በሰባ ዘመናቸው ፋሽስት የአድዋ ሽንፈቱን ለመበቀል በኢትዮጵያ ላይ ወረራ ሲፈጽም በመጣ ጊዜ ከአርበኞች ጋር አብረው ለመዝመት ፈልገው «ልዝመት» ብለው ቢጠይቁም የሰውነታቸው መሸምገል በግልጽ ይታይ ነበርና «አብሬ ልዝመት» የሚለው ጥያቄያቸው ተቀባይነት ባለማግኘቱ አዝነው ነበር ይባላል። ኋላ ላይ ፋሽስት ማይጨው ላይ ድል አድርጎ ሚያዚያ 27 ቀን አዲስ አበባ ከገባ በኋላ ግን በጠላት መገዛትን በፍጹም መቀበል ስላልቻሉ ዱር ቤቴ ብለው ካርበኞች ጋር ፋሽስትን ለመፋለም ዝግጅት በማድረግ ላይ እንዳሉ ተደረሰባቸው።
በዚህ ጊዜ ማርሻል ባዶግሊዮ ሐምሌ 10 ቀን 1928 ዓ.ም. በሶስት የፋሽስት ሻለቆች የሚመራ የጠላት ጦር ወደ ቤታቸው ልኮ አዛውንቱን አለቃ መርሻን «ትጠራለህ» ብለው አስረው እንዲያቀርቡለትና እጅ አልሰጥም ብለው አሻፈረኝ ካሉ ግን ያለማመንታት አሰቃይተው እንዲገድሏቸው ትዕዛዝ ሰጠ። በዚህ ጊዜ ወደ በርሀ ለመውረድ ዝግጅት ያደርጉ የነበሩት አለቃ መርሻ ጠላት ቤታቸውን ከቦ «ትጠራለህ» ሲላቸው አብረዋቸው ለነበሩት ተከታዮቻቸው ደብቀው ካስቀመጡት ሽጉጥ አንድ፣ አንድ አድለው እንዲከላከሉ ትዕዛዝ ሰጡ። ይህን ካደረጉ በኋላ በቤታቸው ዙሪያ ጦርነት ሲጀመር ግማሹ የሳቸው ሰው ሲሸሽና ግማሹ ደግሞ አደፈጠ። በዚህ መሃል ጠላት ግቢያቸውን ሰብሮ ሊማርካቸው አልያም አሰቃይቶ ሊገድላቸው ሲገባ አለቃ መርሻ ግን በፋሽስት ከመማረክ እንዳባጉናና ማይጨው ላይ ቀድመዋቸው እንደወደቁት ጀግኖች ለመዋል በመነሳት፤
ብለው ከፎከሩ በኋላ ሶስቱን የፋሽስት ሹማምንት ጥለው ልክ እየሱስ ክርስቶስ በአሳዳጆቹ እጅ በሞተባት ዓርብ ዕለት በብዙ ጥይት ተመተው የሞት ጽዋን ተቀብለዋል። ጀግናው አርበኛ አለቃ መርሻ በዚህ አኳኋን ምድራዊ ሕይዎታቸውን ላገራቸው መስዕዋትነት አድርገው ቢቋጩትም በሰባ ዘመናቸው ያደረጉት ተጋድሎ ግን በኢትዮጵያ ጀግኖች የታሪክ አምድ ላይ ጌጥ ሆኖ ለዘላለም ደምቆ ይኖራል።
እነ አለቃ መርሻ የወደቁላት ኢትዮጵያ ሕዝብን ክደን ለሕዝብ ደኅንነት ጠላቶች መስገድና በሹመት መዋረድ አንሻም ብለው ከሚጠብቋቸው ተከያዮቻቸው በፊት የሕዝብ ደኅንነት ጠላቶችን ተፋልመው ለመውደቅ የቆረጡ የዘመኑ ዳግማዊ አለቃ መርሻዎች የት ይሆን ያሉት? ስለምንስ ይሆን የሚኖሩት?
ቃል ወይም በእንግሊዝኛው promise የሚባለው አንድን ነገር አንደሚያደርጉት ለማሳመን የሚሠጥ ንግግር ነው። ይህም በሀይማኖታዊ መልክ ከሆነ በመሃላ ሊታገዝ ይችላል። በተለምዶ ግን መሀላ አልባዎቹ ብቻ እንደ ቃል ይወሰዳሉ። በህግ ደግሞ ለአንድ ስምምነት (ውል) መስማማት ወይም ኮንትራት መግባት ማለት ነው።
በበርካታ ቦታዎች ውስጥ የምናገለግልበትን ማህበረሰብ የሚያንጸባርቅ የተለያዩ የሸምጋዮች ቡድን እንዲስብ ይፈልጋል. ክፍሉ የእኛን የሽምግልና ትርጉሞችን እንዲቀላቀሉ ሁለት መንገዶችን ያቀርባል. የበርበርዎ ቤት አስታራቂ ፓነልን እንዴት እንደሚቀላቀል የበለጠ ለማወቅ እዚህ ጠቅ ያድርጉ.
ተደጋጋሚ ጥያቄዎች እንደ መካከለኛነት መስራት የፕሮግራም ማጠቃለያ ባለብዙ በር አጠቃላይ እይታ ጽሑፍ። ድርድሩ ፣ ጥራዝ 12 ቁጥር 2 መልቲሚዶር በጎ ፈቃደኛ በራሪ ወረቀት።
24 "አይዝጌ ብረት የካርብ ሰንሰለት - $ 99.00 ዶላር 24 "ሚትሪል ገመድ ሰንሰለት ($ 15) - $ 99.00 ዶላር 20 "ስተርሊንግ ሲልቨር ሣጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 99.00 ዶላር
የጊሪዮን ኤመራልድ የኢሬቦር ድንክ ሰዎች ለሠሩት የጦር ኮት በክፍያ የተሰጠው የመጨረሻው የዳሌ ጌታ የአንገት ጌጥ ነበር ፡፡ የአንገት ጌጡ “ከአምስት መቶ መረግዶች አረንጓዴ እንደ ሣር የተሠራ” ተብሎ የተገለጸ ሲሆን በስማግ ዘንዶው ክምችት ውስጥ ከተገኙት ድንቅ ሀብቶች አንዱ ነበር ፡፡ በአምስቱ ጦርነቶች ውጊያ ማብቂያ ላይ የመሪወውድ ኢልቨን ንጉስ ትራንንድዩል ለእርዳታው ምስጋና በመስጠት የባር ቦውማን የአንገት ጌጥ ተሰጠው ፡፡
ዝርዝሮች: የሚርከዉድ ሐውልት በጠጣር ብር በተጣለ ብር ውስጥ ተጥሎ ከ 12 x 10 ሚሜ መረግድ አረንጓዴ ኪዩብ ዚርኮኒያ ጋር ይቀመጣል ፡፡ የኤልቨን ማንጠልጠያ 31.1 ሚ.ሜ ርዝመት ዋስ ጨምሮ ፣ በሰፊው ቦታ 22 ሚሜ እና በከበሩ ድንጋዩ ላይ 6.2 ሚ.ሜ ውፍረት አለው ፡፡ የአንገት ጌጡ 5 ግራም ይመዝናል እና እንዳያበላሹም ሪሆም ተለጠፈ ፡፡
ድርጅታችን የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ በአገራችን ውስጥ እስካሁን የተካደው ኢትዮጵያዊ ዜግነት ተገቢውን እውቅና እንዲያገኝ፣ ዜግነት የፖለቲካችን ማዕከል እንዲሆን የሚያስችል መሰረታዊ የትርክት ለውጥና የመዋቅር ክለሳ እንዲደረግ በርካታ ጥሪዎችን ሲያደርግ ቆይቷል።
ለአገራችችን የፖለቲካ ምስቅልቅል(crisis) መነሻ የሆነው የጥላቻ ትርክት በሕገ-መንግስትና በመዋቅሮች መስረፅ ምክንያት መሆናቸውን በመገንዘብ ሕዝባችን ከባድ መስዋዕትነትን የጠየቀ የለውጥ እንቅስቃሴ ሲያደርግ ቆይቷል።
በዚህም ቀላል የማይባሉ እመርታዎችን ያስመዘገበ ቢሆንም በዋናነት የአፋኙ ስርዓት አካልና ወራሽ የሆነ ስብስብ የሕዝባችንን ቅን ልቦና ባጎደፈ መልኩ የፅንፈኝነት ባህሪውን ለጊዜው ደብቆና ስሙን ብቻ ቀይሮ የሕዝባችንን የለውጥ ሂደት አግቶት ይገኛል።
የአማራ ሕዝብና አብን በትሕነግ ላይ የነበረው አቋም የተፈተሸ፣ የጠራና የነጠረ ስለመሆኑ አስረጅ አያስፈልገውም። አብን ከሁለት አመታት በፊት ትሕነግ ሽብርተኛ ድርጅት መሆኑን በመጥቀስ ከሰላማዊ የፖለቲካ ፖርቲዎች ዝርዝር እንዲሰረዝና ጉዳዩ በሕግ የበላይነት ማዕቀፍ እንዲታይ ማሳሰቡ ይታወሳል።
በወቅቱ መንግስት ከትሕነግ ጋር አብሮ በአንድ ጥምረት ውስጥ ሆኖ የሚሰራበት ነበር። አብዛኛው የአገራችን የፖለቲካ ኃይሎች በአብን መግለጫ ቢያንስ ተደናግጠው እንደነበር የሚታወስ ኃቅ ነው።
አብን የአማራ ሕዝብ ሁለንተናዊ ንቅናቄ አካል እንደመሆኑ መጠን ዝቅተኛው የፖለቲካ ስምሪቱ አገራችን በፅንፈኛ ኃይሎች ቅንጅት እጅ ዳግም እንዳትወድቅ መከላከል ነው። የኮሮና (COVID-19) ወረርሽኝ ስጋትን ተከትሎ በአገራዊ የምርጫ መርኃ ግብር ላይ በታየው የፖለቲካ ችግር ወቅት የወሰድነው አቋም አብን ኢትዮጵያን በተመለከተ ላለው የማያወላዳ አቋም አይነተኛ ጠቋሚ መሆኑ አያከራክርም።
ድርጅታችን አብን የኢትዮጵያ የፖለቲካ ችግር ሊፈታ የሚችለው መሰረታዊ ለውጦችን በማድረግ እንጅ በስምና በቅብ ለውጥ ሊሆን እንደማይችል በመረዳት አገራችን በሽግግር መንግስት ምስረታ ሳይሆን በሽግግር ጊዜ ምዕራፍ ማለፍ እንዳለባት አሳውቆ ነበር።
በተያያዘ ሁኔታ በሽግግር ጊዜ ውስጥ ዘላቂ እልባት ማስገኘት የሚችሉ አንኳር የለውጥ ተግባራት መፈፀም እንዳለባቸው ገልፆ ጥሪ ማስተላለፉም ይታወሳል። ነገር ግን በጥሬ የስልጣን ግብግብና በጥላቻ ባሕል የተቃኘው የአገራችን አጠቃላይ የፖለቲካ ስምሪት ዘላቂ ተግዳሮት ሆኖ በመቀጠሉ ተፈላጊው ለውጥ እውን ሊሆን ካለመቻሉም በላይ በሕዝባችን ላይ ተከታታይ የዘር ማጥፋትና የዘር ማፅዳት ጥቃቶች ተፈፅመዋል።
የዜሮ ድምር የፖለቲካ ዘይቤን የቀጠለ ሲሆን በአገራዊ መግባባትና ትብበር መሰራት ያለባቸውን ጉዳዬች በፉክክርና በጥላቻ ለመፍታት የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች ሊገቱ ባለመቻላቸው ምክንያት የሕዝባችን ትግል ገና ተቀናጅቶና ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት ተገንዝበናል።
በአሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያዊነትን እና የኢትዮጵያዊነትን ትሩፋቶች በብቸኝነት ለመበየንና ለማከፋፈል የቋመጡ ጽንፈኛ መንግስታዊ አካላት አገራችንን ተፈትሾ በወደቀው የሴራ ፖለቲካቸው አዙሪት ውስጥ ለማቆየት ከፍተኛ ርብርብ እያደረጉ ይገኛሉ። በርካታው የአገራችን ክፍል የደኽንነት ስጋት ያንዣበበት ሲሆን የሕዝብ በሰላም የመንቀሳቀስም ይሁን በሕይወት የመኖር መብት በመደበኛነት አደጋ ውስጥ ይገኛል።
አብን በዚህ አመት በሚካሄደው አገራዊ ምርጫ ለመሳተፍ ሲወስን የጥላቻና የሴራ ፖለቲካ ግንባር ቀደም ተጠቂ ድርጅት በሆነበት አግባብ ነው። የምርጫ ትርጉም በአንድ ቀን ውስጥ ተከፍቶ በሚዘጋ ሳጥን ውስጥ በሚጨመሩ ካርዶች የታጠረ እንዳልሆነም ይገነዘባል። በአገራችን ውስጥ ያለው የቅድመ ምርጫ መደላድል ያለበት ሁኔታ ለሕዝባችን የተሰወረ አይደለም።
በተለይም የአማራን ሕዝብ ማገት የፖለቲካ ስልት ሆኖ የቀጠለ እውነታ ነው፤ አብን የአማራ ሕዝብ ኃቀኛና የማያወላዳ እንዲሁም ጸረ-ጭቆናና ጸረ-ዘረኝነት የትግል እንቅስቃሴ በቀጥታ የወለደው ድርጅት በመሆኑ አማራን የሚፈርጁና የሚያጠቁ ጽንፈኞች ዓይናቸውን ለአፍታ እንኳን ዘወር እንደማያደርጉለት ይታወቃል።
ከአማራ ክልል ውጭ በተለይም በኦሮሚያና በቤኒሻንጎል ክልል ውስጥ ባሉት የአብን መዋቅሮችና አመራሮች ላይ የተለያዩ ጥቃቶች ሲፈፀሙም ቆይተዋል፤ አሁንም ቀጥለዋል። በተለይም የክልሎቹ ባለስልጣናት በሆኑ የብልፅግና ፖርቲ አባላት የሚፈፀሙ ችግሮች መሆናቸውን መነሻ በማድረግ ከፖርቲው ከፍተኛ አመራሮች ጋር በመነጋገር ለመፍታት ጥረት ሲያደርግ ቆይቶ ባለመሳካቱ ለብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ማመልከቻ አቅርቦ በምርመራ ላይ ይገኛል።
ጉዳዮቹ በዚህ አግባብ በሚገኙበት ሁኔታ ጭምር «የኦሮሞ ብልፅግና» ከፍተኛ አመራሮች በማኅበራዊ ድረ-ገፅ በአብን፣ በአመራሮቻችን፣ አባላቶቻችን፣ ደጋፊዎቻችን እና በአጠቃላይ በአማራ ሕዝብ ድርጅቶችና አመራሮች ላይ የሐሰት፣ የአፍራሽና የጥቃት ጥሪዎችን በተደጋጋሚ እያስተላለፉ ይገኛሉ።
የብልፅግና ፖርቲ እንደተቋም በሚፈፀሙ ጥሰቶች ላይ ምንም አይነት ተጨባጭ እርምት ለማድረግ ባለመፈለግ በቀጥታ የተቀበላቸውና የአማራን ሕዝብ በተመለከተ ያለውን አቋም በምግባር፣ በድርጊትና በቸልታ አረጋግጧል።
በዛሬው ዕለትም በተለያዩ የኦሮሚያ አካባቢዎች በተደረጉ ሰልፎች በዋናነት አብንን የሚያጠለሹና የሚያወግዙ እንዲሁም በሕዝባችን ላይ ቀጣይ ስጋትን የጋረጡ ድምፆች ከፍ ብለው ሲስተጋቡ ተሰምተዋል። አብንን «ከኦነግ ሸኔ» ጋር የሚያመሳስሉ መፍክሮች ተሰምተዋል።
1/ በቅርቡ በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ እየተፈፀመ ያለውን ገደብ የለሽ የፖለቲካ ነውረኝነትና የዘረኝነት እንቅስቃሴ ለመቃወም በባልደራስ ፓርቲ ተጠርቶ የነበረውን ሕዝባዊ ሰልፍ በማንአለብኝነት የከለከለ መንግስት ለፖርቲ ፍጆታ ሲሆን ሰልፍ መጥራቱና መፍቀዱ፣
4/ በዚህም በኦሮሚያ ክልል ውስጥ በአጠቃላይ ያለውን የፖለቲካ አፈና ወደተሟላ እርከን ለማሸጋገር በማሰብ አብን በክልሉ ውስጥ የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ለመግታትና በክልሉ የሚኖረውን የአማራ ሕዝብና አገር ወዳድ ኢትዮጵያዊ በጭቆና ቀንበር ስር የማቆየት ዓላማ ያነገበ ተግባር መሆኑ፣
5/ በተለይም በዛሬው ሰልፍ ላይ በአማራ ሕዝብ ላይ በተደጋጋሚ የዘር ፍጅት ለመፈፀም ጽንፈኛ ኃይሎች መንደርደሪያ አድርገው የሚጠቀሙበት «ነፍጠኛ» የሚለው ቃል በሰፊው ሲገለፅ የነበረና በግልፅም «ነፍጠኛ ይውጣ» የሚል ኃሳብ ሲሰማ የነበረ መሆኑ፣
6/ በመንግስት መዋቅር ውስጥ ያሉ ኃላፊነት የጎደላቸው ጽንፈኛ አመራሮች በአማራ ሕዝብ ላይ እየደረሰ ላለው ጥቃት ሽፋን በመስጠትና በቀጥታ በመሳተፍ እንደሚያስፈፅሙ የተረጋገጠ ጉዳይ ሆኖ እያለ በታየው ደረጃ የተላለፈውን የጥላቻና የጥቃት ጥሪ የመንግስት ሚዲያዎች መዘገባቸው እና የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትርም እርምት መስጠት እየተገባቸው ቡራኬ መስጠታቸው እጅግ አሳዛኝ የሆነና በቀጣዩ የአገራችን የፖለቲካ ኺደት ላይም ከፍተኛ ስጋትን እንደሚፈጥር መረዳት ይቻላል።
በአጠቃላይ የአገራችንን የፖለቲካ እንቅስቃሴ የተለየ ፖለቲካዊ እይታ የማስተናገድ ዝንባሌና ቀጣዩን ምርጫ በተመለከተ በመንግስት በኩል እየታየ ያለው አቋምና አፍራሽ እንቅስቃሴ በአስቸኳይ እንዲቆም እየጠየቅን የአብን የብሔራዊ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ጉዳዬን በቀጥታ ለብሔራዊ ምርጫ ቦርድና በግልባጭ ለሚመለከታቸው አካላት በደብዳቤ አሳውቋል።
በመጨረሻም መላው ኢትዮጵያውያን በተለይም የአማራ ሕዝብ ዛሬ የተስተጋባው የጥላቻና ዘር ፍጅት ቅስቀሳ በውጤት ደረጃ አገርና ሕዝብን ለኅልውና አደጋ የሚጥል መሆኑን በመረዳት የተፈፀመውን አስነዋሪ ድርጊት በጽኑ እንዲያወግዝና አብን ከሚያደርጋቸው የፍትኅ፣ እኩልነትና ነፃነት ትግሎች ጎን እንዲሰለፍ ጥሪያችንን እናቀርባለን።
ኤች.አይ.ቪ ምህጻረ ቃል ሲሆን የሰው ልጅ በሽታ የመከላከል አቅም መዳከም ማለት ነው፡፡ ከአንድ ሰው ጋር የግብረ ሥጋ ግንኙነት በመፈፀም ሊተላለፍቦት የሚችሉት ህመም፣ እናቶች ልጅ በሚወልዱበት ወይም ጡት በሚያጠቡ ግዜ ወደ ልጆች ሊያስተላልፉት ወይም በበሽታው ካለ ሰው በደም አማካኝነት ሊተላለፍ የሚችል ነው፡፡ ሴቶችም ሆኑ ወንዶች ኤች.አይ.ቪ ሊያዙ የሚችሉ ሲሆን ከየትኛውም ሀገር ቢመጡም ሆነ ከማን ጋር ወሲብ ቢፈጽሙ በህመሙ ሊያዙ ይችላሉ፡፡ ያለ መድሃኒት በጣም ሊታመሙና ሊሞቱ ይችላሉ፡፡ በኤች.አይ.ቪ የተያዙ ሁሉ በኖርዌይ ውስጥ ነፃ መድኃኒት ማግነኘት ይችላሉ፡፡ መድሃኒቱን ከወሰዱ ጤናማ እና መደበኛ ኑሮ ለመኖር እንዲሁም ሌሎች ሰዎችን በኤች አይ ቪ ማስያዝ አይችሉም፡፡ ጥገኝነት ጠያቂ ከሆኑ ኤች.አይ.ቪ ቢኖርቦትም ሆነ ባይኖርቦት ማመልከቻዎ ላይ ተጽእኖ አይኖረውም፡፡ ኤች.አይ.ቪ እና ኤድስ አንድ አይነት አይደሉም፡፡ በኤች.አይ.ቪ የተያዙ ከሆነ መድሃኒት እያገኙ መደበኛ ኑሮን መኖር ይችላሉ፡፡ ኤድስ ኤች.አይ.ቪ ካለብዎት እና መድሃኒቱን ካልወሰዱ ሊይዞት የሚችል በሽታ ነው፡፡ መድሃኒት ካልወሰዱ በኤድስ ይሞታሉ፡፡
PrEP ኤች.አይ.ቪ እንዳይያዙ የሚያደርግ መድሃኒት ነው፡፡ ከፍተኛ ተጋላጭነት ያለው ወሲባዊ ግንኙነት ካለዎት ይህንን መድሃኒት ከሐኪምዎ ማግኘት ይችላሉ፡፡ እባክዎ ማንኛውም ጥያቄ ካለዎት እኛን ያነጋግሩን
የአንድ ደቂቃ ምርመራ በብዙ Kirkens Bymisjon’s (የቤተክርስቲያን ከተማ ተልዕኮ) ማዕከላት በነጻ ሊያገኙት የሚችሉ የኤች.አይ.ቪ ፈጣን ምርመራ ነው፡፡ ውጤቱን ወዲያውኑ ያገኛሉ፡፡
እዚህ የሚሰራ ማንም ስለእርስዎ፣ ስለ ሙከራዎ ወይም ስለ ሌሎች ስለሚናገሩት ነገር ምንም ነገር እንዲናገር አይፈቀድለትም፡፡ ሚስጥራዊነት አስፈላጊ ነው እኛም በቁም ነገር እንመለከተዋለን፡፡
ኤች አይ ቪን ተይዣለሁ ብለው ካመኑ በጣም ጥሩው ነገር በተቻለ ፍጥነት እኛን ማግኘት ነው፡፡ ምርመራው 99.6% አስተማማኝ ነው፣ ኢንፌክሽኑን ይይዛሉ ብለው ካመኑ ከ 12 ሳምንታት በኋላ ግን ኤች.አይ.ቪን ይይዛሉ ብለው ካመኑ ከ 3 ሳምንት በፊትም ውጤቱን ማግኘት ይችላሉ፡፡ ኤች.አይ.ቪ አለብኝ ብለው ካሰቡ መመርመርና ለሰው መንገሩ ጠቃሚ ሀሳብ ነው፡፡ ስለዚህ በጣም ጥሩው ነገር 12 ሳምንታት ሳይያልፉ ወደ እኛ መምጣት ነው፡፡
በበሽታው ሊያዙ ከቻሉ ከ 48 ሰዓታት በታች ከሆነ ሊወስዱት የሚችሉት ልዩ መድሃኒት አለ፡፡ ይህ የአከባቢዎ GP ሊረዳዎ የሚችል ነገር ነው፡፡ ራስዎን በኤች.አይ.ቪ የመያዝ አደጋ ላይ ከጣሉ በተቻለ ፍጥነት ለአካባቢዎ GP እንዲደውሉ እንመክራለን፡፡
Kirkens Bymisjon (የቤተክርስቲያኗ ከተማ ተልዕኮ) በአካባቢያቸው ካሉ ሆስፒታሎች ለዚ ተብለው ከተቀመጡ ሰራተኞች ጋር አብሮ የሚሰራ ሲሆን በፍጥነት የሆስፒታል ቀጠሮ ይሰጥዎታል፡፡ ነፃ መድሃኒት ያገኛሉ፡፡ Kirkens Bymisjon በተጨማሪም በኤች.አይ.ቪ ለተያዙ በሙላ በርካታ አገልግሎቶችን ይሰጣል፡፡
ይህ ማለት ኤች.አይ.ቪ እንደሌለው ሰው ረጅም እና ጤናማ ሕይወት ሊኖርዎት ይችላል ማለት ነው፡፡ የወንድ ጓደኛ / የሴት ጓደኛ እና ልጆች፣ ሥራ ሊኖርዎት እንዲሁም መደበኛ እና ጤናማ ሕይወት መኖር ይችላሉ፡፡
በኖርዌይ በኤች.አይ.ቪ የተያዙ ወደ 4000 ያህል ሰዎች አሉ ፡፡ በሌላ አገላለጽ ኤች.አይ.ቪ ካለዎት እርስዎ ብቻዎትን አይደሉም፡፡ ወንድም ሴትም ቢሆን፣ ከየትኛው አገር ቢመጡ ወይም ከማን ጋር ወሲብ ቢፈጽሙ ማንም ሰው ኤች.አይ.ቪ ሊያዙ ይችላሉ፡፡
Kirkens Bymisjon በኤች.አይ.ቪ ለተያዘ ማንኛውም ሰው በመላው አገሪቱን ብዙ አገልግሎቶችን ይሰጣል በመሆኑም በጥሩ መድሃኒትም ቢሆን ከኤች.አይ.ቪ ጋር በቀላሉ መኖር ለማንም ቀላል እንዳልሆነ እናውቃለን፡፡ ለሚከተሉት አይነት አገልግሎቶች እኛን ሊያገኙን ይችላሉ፡
የዩቻይ ሞተር ናፍጣ አምራች ፋብሪካ, በጅምላ የተለያዩ ከፍተኛ ጥራት የዩቻይ ሞተር ናፍጣ አምራች ፋብሪካ ምርቶች ከያንጉ ዋልተር ኤሌክትሪክ መሳሪያዎች Co., Ltd. የዩቻይ ሞተር ናፍጣ አምራች ፋብሪካ አቅራቢዎች እና የዩቻይ ሞተር ናፍጣ አምራች ፋብሪካ.
ዋልተር - የዩቻይ ተከታታይ ኤንጂኑ ከጓንግሲ ዩቻይ ኢንጂነሪንግ ኩባንያ ነው ፣ እሱም በኢንጂነሪንግ ማሽነሪ ፣ በግብርና ማሽነሪዎች ፣ በኃይል ማመንጫ እና በባህር በናፍጣ ሞተሮች ውስጥ ልዩ ነው ፣ የኃይል መጠን ከ40-880 KW ነው ፣ የሞተሩም ሞዴል ነው YC4108 ፣ ፣ YC4110 ፣ YC6105 ፣ YC6108 ፣ YC6112 ተከታታዮች ፣ የናፍጣ ሞተር በካይ ልቀቶች ሙከራ ተላል hasል ፣ ሁሉም በአዲሱ ብሔራዊ ደረጃ GB17691-2001 ዓይነት ማፅደቅ ደረጃን ያገናዘበ ነው የልቀት ገደቦች (የአውሮፓን ደረጃ I ፍላጎቶችን ማሟላት) እና አንዳንድ ሞዴሎች ወደ አውሮፓ II ይደርሳሉ .
በያንግhou ከተማ ውስጥ ዋልተር ኤሌክትሪክ ዕቃዎች የሚገኙበት የቻይና ናፍጣ ጄኔሬተር አምራቾች እና አቅራቢዎች መካከል አንዱ ነው ፣ እንደ ባለሙያ ኩባንያም የ 40kva ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 50 ኪሎ ቮልት ዩቻኢ ሞተር ናፍጣ ማምረት የሚችል የራሳችን አምራች ፋብሪካ አለን ፡፡ ጄኔሬተር ፣ 75 ኪቫ ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 100 ኪውዋ ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 120 ኪቫ ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ 150kva ዩቻኢ ሞተር ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ 151kva 300kva Yuchai engine ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 350kva Yuchai engine ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ 400kva Yuchai engine ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ 440kva ዩቻኢ ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 500kva ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ 550kva የሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 750kva Yuchai ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 800 ኪቫ ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጀነሬተር ፣ 880 ኪቫ ዩቻይ ሞተር ናፍጣ ጄኔሬተር ፣ ቻይና ፣ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች ፣ ፋብሪካ ፣ ኩባንያ ፣ ጅምላ ሽያጭ ፣ ይግዙ ፣ ሻጭ ፣ ሽያጭ ፣ ርካሽ ፣ አቅርቦት ፣ ስርጭት
በምዕራባዊ ቻይና ሲቹሃን ግዛት ባለፉት ሶስት ሳምንታት ብቻ ለፍቺ ከ300 በላይ ጥንዶች ጥያቄ አቅርበዋል።በኮሮና የተነሳ ከቤት ባለመውጣት በጋራ ረጅም ሰዓታት ለማሳለፍ የተገደዱ ጥንዶች ድብርት ተፈጥሮብናል ሲሉ ፍቺ ለመፈፀም አመልክተዋል።
በጀርመን ተወዳጅ የቴሌቪዥን ፕሮግራም የሆነው የቢግ ብራዘር ውድድር ሲሆን ተወዳዳሪዎች እስካሁን ድረስ ስለ ኮሮና ቫይረስ የሰሙት መረጃ የለም።ውድድሩ ከቴክኖሎጂ የሚያራርቅ ሲሆን ማንም ስለ ኮሮና ቫይረስ ለተወዳዳሪዎቹ የነገራቸው የለም።
የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳን ግድያ ተከትሎ በተፈጸሙ ወንጀሎች ዙሪያ በኦሮሚያ ክልል ሲካሄድ የነበረው ምርመራ መጠናቀቁን የፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ህግ አስታወቀ። ይህንኑ...