Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
እሬቻን አዲስ አበባ ላይ ማክበር ይቻላል? አዎ፣ በደምብ ይቻላል፡፡ ግን ለምን? ለምን ባልተለመደ ቦታ ማክበር አስፈለገ? ብሎ መጠየቅ የአስተዋይ ሰው ተግባር ነው፡፡ አንዱ ሲወጣ ሌላውም ግር ብሎ እንደሚወጣ የጎረኖ በግ ከደብረ ዘይት ብቻ ሳይሆን ከሞላው የኦሮምኛ ቋንቋ ተናጋሪ አካባቢ ተነቅሎ በመምጣት አዲስ አበባን ለሦስት ቀናት ሥራ ማስፈታትና ምሥኪን ዜጎችንም ለርሀብ፣ ለብርድና ለበሽታ ማጋለጥ በ21ኛው ክፍለ ዘመን ይቅርና በአንደኛው መቶ ክፍለ ዘመንም አይጠበቅም፡፡ አንዳንዴ የራስን አንጎል መጠቀምም ካልተጠበቀ ጉዳት ይታደጋልና ለወደፊቱ ሊታሰብበት ይገባል፡፡ በዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ዘንድ ሳይቀር ትዝብት ውስጥ ሳይገቡ አቅምንና ችሎታን ማሳየት እንደሚቻል ጥቂት ቆም ወይም ቁጭ ብሎ ማሰብ ይገባል፡፡ በስሜት መነዳት መከራን እንደሚጋብዝ አለመረዳት ከአበራሽ ጠባሳ ባለመማር በእሳት እንደመጫወት ይቆጠራልና ጃዋርና ገ. መገርሣ፣ ሕዝቅኤልና በቀለ ገርባ በሚቆፍሩት ጉድጓድ ዘው ብሎ ላለመግባት ከወዲሁ መጠንቀቅ ተገቢ ነው፡፡ የዱባን ጥጋብ ለመቆጣጠር የዱባን ሥነ ሕይወታዊ ተፈጥሮ ከመረዳት ይጀምራል፤ ነገንም ለመተንበይ ትናንትን ከዛሬ ማነጻጸር አግባብ ነው፡፡ የሁልጊዜ ትናንት እንደሌለ ሁሉ የሁልጊዜ ዛሬም የለም፡፡ ዛሬ ላይ የቆመ ትናንትንና ነገን አያውቅም፡፡ ሦስቱም ይለያያሉ፡፡ አንዳንድ ጅል ሰው ግን እንደዚያች በፋሲካ እንደተቀጠረችዋ ገረድ ይሆንና ትንንሽ ጊዜያዊ ድሎች ናላውን እያዞሩት በስካር በሚናገረው የዕብድ ዲስኩር ለራሱም ለሌላውም ጠንቅ ይሆናል፡፡
አማራውም ሆነ ጉራጌው ወይም ትግሬው አንድን በዓል አስታኮ ኃይሉንና መላ አቅሙን ማሳየት ቢፈልግ ቀላል ነው፡፡ (በዓላትን ለፖለቲካ ፍጆታ መጠቀም በውነቱ ነውር ነው – ከመነሻው) የመንግሥትን ባዶ ካዝና ለትርኪ ምርኪ ዓላማ እያሟጠጡ አንድ ሳንቲም ለማይገኝበት የፖለቲካ ቅስቀሳ ማዋል ዛሬ ባይሆን ነገ ያስጠይቃል፡፡ በበዓሉ ላይ ማን ምን ተናገረ ያ ሌላ ጉዳይ ሆኖ ያን የመሰለ ግርግርና ሁከት በሰላማዊ ከተማ ውስጥ መፍጠር ለበርካታ ዓመታት ለእስር የሚዳርግ ትልቅ ወንጀል ነው፡፡ በዚያ ዋና ዋና መንገዶች ተዘግተው በነበረበት ወቅት እሳት ቢነሳ፣ ምጥ ቢመጣ፣ ሰው ቢታመም፣ ሽፍታ ቢገባና ግድያና ዝርፊያ ቢጀምር (ያልተጠበቀና ያልታወቀ ሌላ ሽፍታ ማለቴ ነው) እንዴት ይኮናል? አገር መግዛት እንደዚህ ነው ወይ? አገርን ማስተዳደር እንዲህ ተሁኖ ነው ወይ? በዚያ ላይ ራሳቸው በባለ አምስት ኮከብ ሆቴል ውስጥ በጠባቂ ታጅበው እየተንፈላሰሱ ፊንፊኔም ይበሏት አዲስ አበባ አይቷት ቀርቶ ስሟን እንኳን ሰምቶ የማያውቅን ገበሬና እረኛ በሰላም ከየሚኖርበት ሰብስቦ በማምጣት በርሀብና በርዛት እየቀጡ ስሚንቶ ላይ ማሳደር ህግ አውጭዎቹ፣ ተርጓሚዎቹና አስፈጻሚዎቹ እነሱ ራሳቸው ሆነው ባሉበት ሁኔታ በወንጀል ባያስቀጣ ኃጢኣትነቱ ግን አያጠያይቅም – እናም በዚህ ግፈኛ አሠራራቸው እነሱ ዋጋቸውን ያገኙበታል፡፡ ያኔ ከግብጽ በገፍ የሚሰጣቸው የሀገር ሽያጭ ይሁዳዊ ገንዘብ ገመድ ገዝተው ይሰቀሉበት እንደሆነ እንጂ አይጠቅማቸውም፡፡
በተረፈ በአክራሪዎች የተነዳ ጥቂት ኦሮሞ አዲስ አበባን ስላስጨነቀ ኢትዮጵያ አትፈርስም፡፡ በጩኸት የፈረሰች አንዲት ከተማ ብቻ ናት – ኢያሪኮ፡፡ ያም የሆነው በዘመናዊው ዓለም ሳይሆን በመጽሐፍ ቅዱሳዊው የኦሪት ዘመን ይመስለኛል፡፡ ከዘመን በኋላ ተሰልፋችሁ የዚህችን ፈጣን ዓለም ጉዞ በሩቅ የምትመለከቱ ወገኖቻችን በቶሎ ከእንቅልፋችሁ ንቁ፤ የማንም ብልጣብልጥ መጫወቻም አትሁኑ፡፡ በከርሞ በሬ እንዳረሳችሁ አትኑሩ፡፡ አንድ መቶ ሰው በዓልን ያከበረበት የዘመን ድባብና ሁኔታ በሌለበት በሚሊዮን የሚቆጠር ሰው በሰላም እንዲያከብር መጠበቅ ከየዋህነትም ያለፈ ከፍተኛው ሞኝነት ነው፡፡ በዓልን በቅርብ ያለ ያክብረው፡፡ እጅግ ብዙ ምንጭና ወንዝን ረግጦ ወደ ደረቅ ጣቢያ አዲስ አበባ በመግባት በሣፋ ውኃ እሬቻን ማክበር መሣቂያ መሆን ነውና አስቡበት፡፡ ሁከትን በመፍጠር ሰላምን ማወክ ፈጣሪ አይወደውምና ለሁላችንም ልብ ይስጠን፡፡
ይህ ኩባንያ, ይህም አንድ ትልቅ ክፍል ምርቶች ክልል ሰር ማርከፍከፍ ማሽን እና ማድረቂያ ማሽን እና አንድ ጋር ተራዝሟል ዓመታት today.Through ጥቅም ላይ አሁንም ናቸው ተመጣጣኝ በጥራት ጥምር የእንጨት ሥራ ማሽኖች በመገንባት ማሳካት ነበር 1999 የመጀመሪያ ስኬት ላይ ተመሠረተ በገበያ ውስጥ ምርጥ ጥራት / ዋጋ ጋር ምርቶች እያቀረበ: የመጀመሪያው ተልዕኮ መቆጠብ ዕቃ industry.Always ውስጥ በስፋት ተግባራዊ ይህም መስመር ማርከፍከፍ መካከል ተከታታይ. ይህ ፍልስፍና ወደ ንድፍ, ምርት, የሽያጭ እና የደንበኛ support.A ሙያዊ እና ከፍተኛ የተማረ የተ & D ቡድን ውስጥ የሚገኘው ብጁ መፍትሄ ለማግኘት የላቀ ጥቅም ጋር ያስችለናል ይቻላል. የምርት ጥራት ቀጣይነት ያለው መሻሻል በመሆኑም አስፈላጊ የደንበኛ መስፈርቶች ለማሳካት ጥበብ የማምረቻ ተቋማት መካከል ሁኔታ ውስጥ የተገነባ ጥሩ ምርቶች ይመራል. GODN አቀፍ አከፋፋይ መረብ ያለው ሲሆን ከ 100 አገሮች እና ክልሎች ዙሪያ ያለው ምርት 75% የምትልክ
እስከ ዛሬ ድረስ የታወቀው ትልቁ ኮከብ VYCanis Majoris የተባለ ሲሆን ከኛ የሚርቀው በአምስት ሺ የብርሃን ዓመት ነው። መጠነቁሱ ከኛ ፀሐይ 9261000000 ጊዜ ይበልጣል። ይህም ዘጠኝ ቢሊዮን 261 ሚሊዮን ጌዜ ከፀሐይ ይገዝፋል ማለት ሲሆን ፀሐይ ደግሞ መሬትን 1300000 ጊዜ ትበልጣለች!!
“አቶ ሰለሞን፤ በተቻለ መጠን ማሻሻያዎቹ ያደጉ አገራትን ልምድ አምጥቶ መገልበጥ ሳይሆን፣ ከአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ጋር እንዲዛመዱ የተደረጉ ናቸው፡፡ ፍርድ ቤቶቻችን ሊለውጡ ይችላሉ ብለን የምናስባቸውን አዳዲስ አሠራሮችንና አስተሳሰቦችን በህግ ማሻሻዎቹ ላይ አካትተናል፡፡ ለምሳሌ የዳኝነት ነጻነት ትልቁ ችግራችን ነው ብለን አንስተናል፡፡ የዳኝነት ነጻነትን ለማረጋገጥ ምን መደረግ እንዳለበት፣ እንዴት ቢደራጅ የተሻለ እንደሚሆን፣ የዳኛውን ግላዊ ነጻነትንም የዳኝነት አካሉን ተቋማዊ ነጻነትን ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ድንጋጌዎችና የሕግ ጥበቃዎች ዝርዝር ድንጋጌዎችን አስቀምጠናል፡፡
የዳኛውን ግላዊ ነጻነት፣ የዳኝነት አካሉን ተቋማዊ ነጻነት፣የበጀት ችግር ለመመልከት ተችሏል፡፡ዳኝነት ሥራ ነው፡፡አገልግሎት በእቅድ የሚሠራ እንደመሆኑ የሚለካውም በአቅም ልክ ነው፡፡ ሃብት ሳታፈስ አንድን ነገር መጠበቅ አትችልም፡፡ እንዲህ ዐይነት መሠረታዊ ችግሮች አሉ፡፡ ሲታቀድ ቅልጥፍናን ውጤታማነትን እንዲህ አደርጋለሁ፣ ምቹ የሥራ ሁኔታን እፈጥራለሁ ተብሎ ይታቀዳል፡፡ እነዚህ ሃብት የሚጠይቁ ከሆነና ያንን ለማስፈጸም የሚያስችል ሪሶርስ ከሌለ መጀመሪያውኑ መሞከርም መታሰብም የለበትም፡፡”
“አቶ ሰለሞን፤ ወደኃላፊነቱ እንደመጣን ሰሞን ከባለድርሻ አካላት ጋር ባደረግነው ውይይት ፍርድ ቤት በመንግሥት ተጽዕኖ ሥር ወድቋል፣ በወንጀል ወይም በፍትሃ ብሄር ጉዳይ መንግሥት ተከራካሪ ሆኖ ሲቀርብ ሁል ጊዜ እረቺ ይሆናል እንጂ አይረታም፣ በእዚህም ሰው ተስፋ ቆርጧል የሚሉ አስተያየቶች በተደጋጋሚ ይነሱ ነበር፡፡ በተለይም በጣም ወሳኝ በሆኑ ፖለቲካዊ ጉዳዮችን ነው የሚያነሱት፡፡ በእዚህ ጉዳይ ላይ እኛም የተገነዘብናቸው የተወሰኑ ሁኔታዎች አሉ፡፡ ከዳኞች ጋርም በግልፅ ውይይት አድርገንባቸዋል፡፡ ከጊዜ ቀጠሮ መዝገብ፣ ከፍተኛ የመንግሥት ከሆኑ ጉዳዮች ጋር፣ ዳኞች ምስክር የሚሰሙበት፣ ማስረጃ ከመመዘን አንጻርና ከመሳሰሉት ለመንግስት የሚያደሉ አሠራሮች እንደነበሩ በአስተያየት ይነሳ ነበር፡፡”
“አንድ ሰው መለቀቅ ካለበት መለቀቅ ይኖርበታል፣መቀጣት ካለበትም መቀጣት አለበት፡፡ መለቀቅ ያለበትን ሰው ከቀጣ ተጠያቂነትን ያስከትላል፣መቀጣት ያለበትን ደግሞ አላግባብ ከለቀቀ ተጠያቂነትን ያስከትላል፡፡ የእኛ የተጠያቂነት ደረጃ በዳኝነት ማህበረሰብ በተለይ በወንጀል ተከስሶ የተቀጣ ሰው አላግባብ ነው የተቀጣሁት ብሎ በዳኛ ላይ ተጠያቂነትን የማስከተል አሰራር አልተለመደም፡፡ ብዙ ጊዜ ተጠያቂነትን ሊያስከትል የሚችለው መንግሥት ነው በማለት ለምን ተለቀቀ ብሎ አተኩሮ መስራት ላይ እንጂ በዋስትና መለቀቅ ያለበትን ሰው ዋስትና ከከለከለ ብዙም ተጠያቂነት አልነበረም፡፡ ተጠያቂነት በሁለቱም ተከራካሪዎች መካከል ሚዛናዊ መሆን አለበት፡፡ ይሄንን ለማስገንዘብ ውይይት ተደርጓል፡፡ በተቻለ መጠንም ይህ አስተሳሰብ ፍርድ ቤቱን አደጋ ላይ እንደጣለ ተገንዝበናል፡፡”
“ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ቁልፍ ባለድርሻ አካላችን ነው፡፡ የማይካድ ሃቅ ነው፡፡ አብረው በሚያሰሩን ጉዳዮች ላይ በጋራ እንሰራለን፡፡ ምክንያቱም የወንጀል ፍትህ አስተዳደር ውጤታማነት በፍርድ ቤት ላይ የሚለካው ፖሊስ፣ ዐቃቤ ህግ ውጤታማ ሲሆኑ ነው፡፡ የፍርድ ቤቱም የዳኝነት አገልግሎቱም ውጤታማ ሊሆን የሚችለው እነዚህ አካላት ጠንካራ ሲሆኑ ነው፡፡ እዛ አካባቢ ላይ ውጤታማነት ከሌለ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በፍርድ ቤት የዳኝነት አገልግሎት ተጽዕኖ ይኖረዋል፡፡ ስለዚህ ግልጽ በሆኑ በጋራ ጉዳዮች አብረን እንሠራለን፡፡”
“ያ ማለት ግን ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መንግስትን ወክሎ የሚከራከር ሲሆን ከሌሎች ተከራካሪዎች እኩል ሕግና ማስረጃ በመመዘን የዳኝነት አገልግሎት መሰጠት የለበትም ማለት አይደለም፡፡ይህንን ለማስተካከል በርካታ ርቀቶችን ተጉዘናል፡፡ ይህንን የህብረተሰቡን አስተሳሰብ ሊቀይር በሚችል መልኩ ከአቀራረብ ጀምሮ ለመለወጥ እየተሰራ ነው፡፡ ችግር የለም ማለት አይደለም፡፡ ‹‹አንዳንድ ጊዜ ችሎት ሥነ ሥርዓት ላይ የቱ ዐቃቤ ሕግ ነው የቱ ዳኛ ነው ብለን መለየት በሚያቅተን ደረጃ ላይ ደርሰናል›› የሚሉ ስሞታዎች ይነሳሉ፡፡ አቃቤ ሕጎች ዳኞች ሲሰየሙ ተከራካሪ ወገኖችም ሆኑ ሌሎች ከወንበራቸው ሲነሱ አብረው መነሳት ግዴታ አለባቸው፡፡ ምክንያቱም መንግሥትም እንደ አንድ ተከራካሪ ሆኖ ከሌሎቹ እኩል ስለሚቀርብ ነው፡፡ ግን የተሳሳተ ግንዛቤ እንዲያዝ የሚያደርጉ ሰዎች እዚህም እዚያም አሉ፡፡ መስተካከል አለባቸው ብለን ከዳኞች ጋር በየጊዜው ውይይት እናደርጋለን፡፡ ከዐቅም በላይ ነገር ካጋጠማቸው ሕጋዊ እርምጃ ወይም የማስተካከያ ርምጃ እንዲወስዱ እንነግራቸዋለን፡፡ ይህንን እኛም ትልቅ ችግራችን ነው ብለን ከባለፈው ዓመት ጀምሮ እንዲህ ዐይነት ነገሮች እንዲስተካከሉ ጥረት እያደረግን ነው፡፡ ያ ማለት በዐቃቤ ሕግ ተጽዕኖ ሥር ሆኖ ሳይሆን ከዕይታ ብንመለከት ችሎት ላይ ዳኛው ሲናገር ሌላው ተከራካሪ ቆሞ እያወራ ዐቃቤ ሕግ ተቀምጦ የሚናገር ከሆነ ዓቃቤ ሕጉ ዳኛውን እያዘዘው ነው ብሎ ሊያስቡ ይችላሉ፡፡ እንዲህ ዐይነት ነገሮች እንዳይኖሩ ለወደፊቱም እየጠራ እንዲሄድ እንፈልጋለን፡፡ እንደምናደርገውም ተስፋ አለኝ፡፡”
“ያለጠንካራ ፍርድ ቤት ዴሞክራሲን፣ ሕገ-መንግሥታዊነትን፣የዜጎች መብት ጥበቃን፣ ዘላቂ ሰላም፣ ተከታታይነት ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት፣ መረጋጋት ሊታሰብ አይችልም፡፡ መንግሥትና ኅብረተሰቡም መገንዘብ ይገባቸዋል፡፡በተለመደው አካሄድ አገርን እንገነባለን፣ዘላቂ ሰላም እናመጣለን፣ ሕገ መንግሥታዊነት እንዲጎለብት እናደርጋለን የሚለው አያስኬድም፡፡ ዴሞክራሲን እናሰፍናለን፣የሕግ የበላይነትን እናረጋግጣለን ብሎ ማሰብም አይቻልም፡፡ በፍርድ ቤት ላይ አለመተማመን አጠቃላይ አገዛዙ ላይ ዕምነት ማጣት ነው፡፡ ይህ እንደ አንድ ተግዳሮት ይታያል፡፡በአገር ግንባታ ላይም ተጽእኖ ያስከትላል፡፡ በመሆኑም ሁሉም በጋራ መረባረብ ይገባዋል፡፡ ሃላፊነቱ የፍርድ ቤት ብቻ ሳይሆን የሁሉም ነው፡፡ ስለዚህ ማኅበረሰቡም የድርሻውን መወጣት ይኖርበታል፡፡ መንግሥትም ቁርጠኛ መሆን አለበት፡፡”
አቶ ሰለሞን፡-የዳኝነት አካል በህብረተሰብ እድገት ውስጥ መንግሥት የሚባለው አካል ከተመሰረበት ጊዜ ጀምሮ አብሮ የተፈጠረ፥ በዓለማችን ላይ ረጅም ታሪክ ያለው ነው፡፡ፍርድ፥ ፍትህ የሚባለውን አገልግሎት የሚሠጥ፤ ከጥንት የዓለም ሥልጣኔ ጀምሮ በእያንዳንዱ የዓለም ኅብረተሰብ ዕደገት ውስጥ የነበረ በተለይም ከሥነ መንግሥት ጋር ተያይዞ እያደጉ ከመጡት አስተሳሰቦችና ዕድገቶች ጋር በየጊዜው እየጎለበተና እያደገ የመጣ የፍትህ አገልግሎትን የሚሠጥ አካል ነው፡፡
በዘመናዊ አስተሳሰብ መንግሥት ከተዋቀረበት ጊዜ ጀምሮ መንግሥት ሶስት አካላት አሉት፡፡እነዚህም ህግ አውጪው፥ሕግ አስፈፃሚ፥ ሕግ ተርጓሚ ወይም የዳኝነት አካል የሚባለው ነው፡፡የዳኝነት አካል ሕግን በመተርጎም የዜጎች መብቶች መከበራቸውን የሚያረጋግጥ፥ለዜጎች መብት መከበር ዋስትና የሚሰጥ፥ጥበቃ የሚያደርግ፥ ለህገ መንግሥታዊነትና ለሕገ መንግስት መከበር ዘብ የሚቆም በመሆኑ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር ለዜጎች ቅርብ የሆነውና በጣም ጠቃሚና ቅድሚያ የሚሰጡት ተቋም ይህንን የዳኝነት አካል ነው፡፡
የዳኝነት አካል ዋናው ተግባሩ ሕግን በመተርጎም ለዜጎች ፍትህ መስጠት ነው፡፡የፍትህ አገልግሎት የዜጎች መብት በሚጣስበት ጊዜ መብቴ ተጥሶብኛል የሚለው ወገን የመብቱ መጣስ እንዳይቀጥል ወይም እንዲቆምና ሌሎች መብቶቹ የሚጠበቁለት ወደዚህ አካል መጥቶ ነው፡፡ህግ የተላለፈ አካልም ግዴታውን እንዲወጣና የሌሎችን ሰዎች መብት እንዲያከብር ለማድረግ ቁልፍ ሚና የሚጫወተው ይሄው የዳኝነት አካል ነው፡፡ በተለይ ጉልበትና ሃይል አለው ተብሎ የሚታሰበው መንግስት የዜጎችን መብት እንዳይጥስና እንዳይጎዳ ሊያስቆም የሚችለው ይህ የዳኝነት አካል ነው፡፡በዚህ መሰረት ደግሞ ውሳኔዎችን በመስጠት፥ ፍትህ በማረጋገጥ፥ ለህገመንግስቱ መከበርም ዘብ የሚቆም አካልም ነው፡፡
አሜሪካኖች ዛሬ ለደረሱበት የኢኮኖሚ ዕድገት፥ የህግ የበላይነት መከበር፥ የዜጎችና የግለሰቦች መብት ጥበቃ ሕገ መንግስታቸውን ካፀደቁበት ጊዜ ጀምሮ እያደገ ያለው ይህ የዳኝነቱ አካል ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል፡፡ ስለዚህ የዳኝነቱ አካል ሰብአዊነትን ከማስከበርና ኢኮኖሚን በማበልፀግ ትልቅ ሚና አለው፡፡በአጠቃላይ ያለጠንካራ ፍርድ ቤት ስለሀገር ግንባታ ማሰብ አይቻልም፡፡በሃገር ግንባታ ውስጥ ህገመንግስታዊነት፥ የህግ የበላይነት፥ስርዓት ያለው የመንግስት አወቃቀር፥ዘላቂ የኢኮኖሚ እድገት፥ ሰላም፥ ደህንነት፥ ዋስትና የሚባሉት ነገሮች ሁሉ ያለዳኝነት አካሉ ሊታሰቡ አይችልም፡፡ለዚህ ነው እንግዲህ የዳኝነት አካሉ ለዜጎችም ሆነ ለአንድ አገር የማይተካ ሚና የሚጫወተው የምንለው፡፡
አቶ ሰለሞን፡-እንግዲህ የዳኝነት አካል በኢትዮጽያ በስነመንግስት ረጅም ታሪክ አለን፡፡ በተለይም ደግሞ በዘመናዊ መንግስት ከ19ኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ ወይም በንጉሥ ኃይለሥላሴ ዘመናዊ ሕጎች በኢትዮጽያ እንዲወጡ ከተደረገበት ጊዜ ጀምሮ ከአውሮፓ በመውሰድ ከአገር ሁኔታ ጋር እንዲዛመዱ ጥረቶች ተደርገዋል፡፡ያንን መነሻ በማድረግ ዘመናዊ ፍርድ ቤቶችም በተወሰነ መልኩ ተደራጅተዋል፡፡በተለይም እ.ኤ.አ 1955 የወጣው ህገመንግስት የዘውዳዊ ስርዓትን መነሻ ያደረገ፤ እውቅና የሰጠ ነበር፡፡ ስለዜጎች መብት፥ ስለመንግስት አወቃቀር፥ ስለፍርድ ቤቶች ስልጣንም፥ ዝርዝር ድንጋጌ ያለው ነው፡፡
ይህ ሕገ መንግሥት የመንግሥ ትንና የሶስቱን አካላት ሥልጣን የማደበላለቅ ነገሮች ቢኖሩም፤ ንጉሱ በሁሉም አካላት የበላይ ነው፥ የስራ አስፈፃሚውም፣ የህግ አውጪውም የበላይ ነው፤ የዙፋን ችሎት የሚባልም ነበር፡፡ የዳኝነት ስራ ሃላፉነትም አላቸው፡፡ እነዚህ ነገሮች እንግዲህ በስልጣን ክፍፍል ወቅት የመደበላለቅ ነገር ቢኖርም በተወሰነ መልኩ በአገራችን ዘመናዊ ህጎች መተግበር ተጀምሮ ለዚያ ህግ ደግሞ የውጭ ባለሙያዎችን ተቀጥረውነው የመጀመሪያዎቹ ህጎች እንዲወጡ የተደረጉት፡፡እነዚያን ህጎች ለመተርጎም ያስችል ዘንድም የዳኞቹም ብዙዎቹ የውጭ አገር ዜጎች ነበሩ፡፡ ታዋቂ የውጭ ባለሙያዎችን በማምጣት የዳኝነት አካሉ ስር እንዲሰድ በጥልቅ ሁኔታ ላይ የተገነባ እንዲሆን በጎ ጅምሮች ነበሩ ተብሎ ይወሰዳል፡፡
የኢትዮጽያ የዳኝነት አካሉ ኢትዮጽያ ከምትከተላቸው የፖለቲካ መስመሮችና አካሄዶች ጋር በእጅጉ የተቆራኙ ናቸው፡፡ለዚህ ነው በደርግ ጊዜ በተለይም በኃላ ላይ አገሪቱ የተከተለችበት መስመር ግራ ዘመም የፖለቲካ አስተሳሰብ ከመሆኑ አንፃር የኢትዮጻያ ፍርድ ቤቶች የተደራጁትም የግራዘም የፖለቲካ መስመርን ከማሳካት አንፃር ነው፡፡አንዱ የመንግስት አካል ሌላውን እንዲቆጣጠርና እንዲከታተል፥ ህገመንግስታዊነት እንዲሰፍን፥ ጥበቃ ከማድረግ አንፃር ስራዎቻቸውን ሲያከናውኑ አልነበረም፡፡ይህ እንደትልቅ ክፍተት ይወሰዳል፡፡
በወቅቱ ከነበረው አስተሳሰብ ጋር አብሮ የመቆራኘት ነገር ነበር፡፡በኋላም የስርዓት ለውጥ ከመጣና በ1987ዓ.ም ተግባራዊ ከተደረገ ጀምሮ ህገመንግስቱ በጣም ዘመናዊ ተብሎ የሚወሰድ ነው፡፡በተለይ ነፃ የዳኝነት አካል እንደሚደራጅ፥ የዳኝነት አካል ደግሞ የዳኝነት አገልግሎት እንደሚሰጥ እና ሰብአዊ መብት ጥበቃዎችና ዝርዝር ድንጋጌዎች በህገመንግስቱ እንዲቀመጡ ተደርጓል፡፡በዚያ መልኩ የዳኝነት አካሉ የተደረጃ በመሆኑ ህገመንግስቱም ዘመናዊ ህገመንግስት ተብሎ የሚወሰድ ነው፡፡ ዞሮ ዞሮ ሌሎች ችግሮችም አሉ፡፡ ነገር ግን የፍርድቤትን ስልጣን ምሉዕ ከማድረግ አንፃር የእኛ ህገመንግስት አሁንም ክፍተት ይታይበታል፡፡
ፍርድቤቶቹ በእውነት ለዜጎች መብት መከበር ዘብ ሆነው ሲሰሩ ነበር ወይ? የዜጎች መብቶች ጥበቃ እንዲያገኙ የሚያደርጉ ተቋማት ነበሩ ወይ?ህገመንግስታዊነት እንዲጎለብት በተሰጣቸው ስልጣንና ሃላፊነት ልክ እየተንቀሳቀሱ ነበር ወይ? ቢባል በርካታ ክፍተቶች አሉባቸው፡፡ አሁን ያለንበት ሁኔታም ይህንኑ ያንፀባርቃል፡፡
አቶ ሰለሞን፡- እኔ እንደተረዳሁት የኢህድሪ ህገመንግስት የቆየችው ከ1980 ጀምሮ ሶስት ዓመት በማይሞላ ጊዜ ውስጥ ነው፡፡ ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ ከሶቭየት ህብረት መንግስት የተገለበጠ ነበር፡፡ ያም ሆኖ ስለዜጎች መብቶች ጥበቃ ያደርጋል፡፡የእኛ አገር ህገመንግስቶች ሲቀረፁ በተቻለ መጠን ወቅቱ የሚጠይቃቸውን ዘመናዊ አስተሳሰቦች ሁሉ ያካትታሉ፡፡ዋናው ችግር ግን እነዚያን ነገሮች ወደመሬት አውርዶ ተግባራዊ ማድረጉ ላይ ነው፡፡ለዚህ ነው እንግዲህ በወቅቱም ስለደርግ ጊዜ ፍርድቤት በሚነገርበት ጊዜ በተወሰነ መልኩ እኔም የቀሽብር ችሎት ላይ በምሰራበት ጊዜ ያስተዋልኩት ያለፍርድቤት ትዕዛዝ ሰዎች ይገደሉ ነበር፡፡ ዞሮ ዞሮ መሰረታዊ የሰው ልጅ መብት ህይወት እስከሚያሳጣ ድረስ ውሳኔ ሊወስን ፥ በሰውልጆች የንብረት መብትም፥ የሌሎች ነፃነትና መብቶችን ያለፍርድ ቤት ውሳኔ መንግስት የሚባለው አካል በመንግስትነቱ ብቻ የሚያደርጋቸው ከሆነ ፍርድቤት የሚባለው ነገር መኖሩን አጠያያቂ ያደርገዋል፡፡ ይህ በደርግ ወቅት በስፋት የሚታይ ክስተት ነው፡፡
አቶ ሰለሞን፡- በአገራችን ፍርድ ቤት ላይ ሰዎች እምነት አጥተዋል ይባላል፡፡ የፍርድ ቤት እምነት ማጣት መሰረቱ በመንግስት ላይ እምነት ማጣት ነው፡፡ አንድ ሰው በፍርድ ቤት ላይ እምነት ካጣ በአጠቃላይ በስርዓቱ ላይ እምነት ያጣል፡፡ ያን ጊዜ ነው እንግዲህ በአጠቃላይ በአገሪቱ ሰላም ማጣትና ያለመረጋጋት ይሰፍናል፡፡ ከዚህ አንፃር ክፍተቶች አልነበሩበትም ወይ? ብለህ ከጠየቅከኝ በትክክል ችግሮች ነበሩበት፡፡
እምነት ያጣነው እነዚህ ፍርድቤቶች በሚሰሯቸው ተፈጥሯዊ የዳኝነት አካሉ ሚና መወጣት ባለመቻላቸው ነው፡፡ አሁንም ትኩረት ሰጥቼ መናገር የምፈልገው ህዝብ በፍርድ ቤት ላይ እምነት አጣ ማለት በህግ ላይ እምነት ያጣል፡፡ ይህም የመንግስትን ቅቡልነት አደጋ ላይ ይጥለዋል፡፡ ያን ጊዜ የመንግስት ተፈጥሯዊ ባህሪ ሰዎች በሰላም ወጥተው በሰላም መግባት የሚችሉበት ሁኔታ አደጋ ላይ ይጥላል፡፡ አጠቃላይ ቀውሶችም ይፈጠራሉ፡፡ይህ የሚታወቅና የኖርንበትም ነው፡፡ ከዚህ አንፃር እንግዲህ ፍርድቤቶች ሃላፊነታቸውን ተወጥተዋል ማለት አይቻልም፡፡ ያለጠንካራ ፍርድ ቤት ስለህጋዊነት፥ ስለህግ የበላይነት፥ ስለሀገር ግንባታ፥ ስለህገመንግስታዊነት፥ ስለህግ የበላይነት መናገር አይቻልም፡፡ ባለፉት 27 ዓመታትም የተፈጠረው ክፍተት ይሄ ነበር፡፡
አቶ ሰለሞን፤ የዳኝነት ስራ አይመዘንም የሚሉ በርካታ ሰዎች አሉ፡፡ የዳኝነት ምዘናን ከዳኝነት ነጻነትና ጣልቃ ገብነት ጋርም የሚያያይዙ አሉ፡፡ በበርካታ አገሮችም አልዳበረም፡፡ በምዘና ሰበብ ስራን እንዲህ አልሰራህም በሚል በስራዬ ውስጥ ጣልቃ ገብነትና ጫና መፍጠሪያ ነው ብለው የሚወስዱም ዳኞች አሉ፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ አሁን እየጎለበተ የመጣው ዳኝነት ማለት ሙያዊ አገልግሎት (professionalism) ነው፡፡ የሙያ አገልግሎት ደግሞ በሙያ መሰረት መሰራቱና አለመሰራቱ መመዘን አለበት፡፡ ሙያው የሚጠይቀውን እውቀት መነሻ በማድረግ ሊሰራ የሚችል በመሆኑ ባግባቡ መተግበሩ መታየት አለበት ብለው የተለያዮ አገራት የምዘና ስራ ተግብረዋል፡፡
ለእዚህ ነው እኛም ሌላ ነገር እንዳያስነሳ በሚል አለም አቀፍ ልምድ ያለው አሜሪካዊ ዜጋን ቀጥረን በተለያዮ አገሮች ልምድ መነሻነት ስራው ከጥራት አንጻር እንዴት እንደሚመዘን የሰራነው፡፡ የዳኝነት ነጻነትንም በማይጋፋ የዳኛውን የመወሰንና የመተርጎም ሚናውን በማይነካና መንገድ እንዴት ተግባራዊ እንደሚደረግ ጥረት እየተደረገ ነው፡፡ ዳኞች አስተያየት እንዲሰጡበት ተደርጓል፡፡ተግባራዊ ሲደረግም በተሻለ መንገድ በአገልግሎት አሰጣጣችን ላይ የተወሰነ ለውጥ እናመጣለን የሚል እምነት አለኝ፡፡
አቶ ሰለሞን፡- ተጨማሪ አዳዲስ ሰዎች ወደ ፍርድ ቤት እንዲመጡ አድርገናል፡፡ የህግ ማሻሻያ ለውጦችንም ለማካሄድ ሁለት ህጎች ላይ ዝርዝር ጥናቶች አድርገን ረቂቅ ህጎችን ለምክር ቤት ልከናል፡፡የአሰራር ስርዓቶችን ለማዘጋጀት በውጭ ባለሙያዎች ጥናቶች ተሰርተዋል፡፡ የዳኞች ስነምግባር ኮድ ኦፍ ኮንዳክት እንደአዲስ ተጠንቷል፡፡ የጉዳዮች ፍሰት አስተዳደር ማለትም ጉዳዮች ፍርድ ቤቶች ተጀምረው እስከሚጠናቀቁበት ድረስ እንዴት መመራት እንዳለባቸው የሚገልጽ የጊዜ መለኪያዎችን አዘጋጅተናል፡፡
የፍርድ ቤቶች መርህ አስማሚነትን ተግባራዊ ለማድረግ ጥናቶች ተደርገዋል፡፡ ወደ ፍርድ ቤቶች የሚመጡ ጉዳዮችን ለመቀነስ ፍርድ ቤቶች ድጋፍ እንዲያደርጉ የድርድር ማዕከላትን በየፍርድ ቤቶች አደራጅተን በአዲሱ ህግ ውስጥ አካተናል፡፡ የንግድ ችሎቶችን በሚመለከት አሰራሮችን ለማሻሻል የሚያስችል ጥናት ተካሂዷል፡፡
አቶ ሰለሞን፤ በተቻለ መጠን ማሻሻያዎቹ ያደጉ አገራትን ልምድ አምጥቶ መገልበጥ ሳይሆን ከአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ጋር እንዲዛመዱ የተደረጉ ናቸው፡፡ ፍርድ ቤቶቻችን ሊለውጡ ይችላሉ ብለን የምናስባቸውን አዳዲስ አሰራሮችንና አስተሳሰቦችን በህግ ማሻሻዎቹ ላይ አካትተናል፡፡ ለምሳሌ የዳኝነት ነጻነት ትልቁ ችግራችን ነው ብለን አንስተናል፡፡ የዳኝነት ነጻነትን ለማረጋገጥ ምን መደረግ እንዳለበት፣ እንዴት ቢደራጅ የተሻለ እንደሚሆን፣ የዳኛውን ግላዊ ነጻነትንም የዳኝነት አካሉን ተቋማዊ ነጻነትን ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ድንጋጌዎችና የ ሕግ ጥበቃዎች ዝርዝር ድንጋጌዎችን አስቀምጠናል፡፡
የዳኛውን ግላዊ ነጻነት፣ የዳኝነት አካሉን ተቋማዊ ነጻነት፣የበጀት ችግር ለመመልከት ተችሏል፡፡ዳኝነት ስራ ነው፡፡አገልግሎት በእቅድ የሚሰራ እንደመሆኑ የሚለካውም በአቅም ልክ ነው፡፡ ሃብት ሳታፈስ አንድን ነገር መጠበቅ አትችልም፡፡እንዲህ አይነት መሰረታዊ ችግሮች አሉ፡፡ ሲታቀድ ቅልጥፍናን ውጤታማነትን እንዲህ አደርጋለሁ፣ምቹ የስራ ሁኔታን እፈጥራለሁ ተብሎ ይታቀዳል፡፡ እነዚህ ሃብት የሚጠይቁ ከሆነ እና ያንን ለማስፈጸም የሚያስችል ሪሶርስ ከሌለ መጀመሪያውኑ መሞከርም መታሰብም የለበትም፡፡
ከበጀት ጋር ተያይዞ በአለም አቀፍ ደረጃ የተለመደው ነገር በጀቱ በፓርላማ ይጸድቃል፡፡ በኢትዮጵያ ህገ መንግስትም ይሄ ነገር አለ፡፡ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ በፓርላማ አቅርበን በፓርላማ አጸድቀናል፡፡ ለገንዘብ ሚኒስቴር በጀታችንን አልላክንም፡፡በህጉም ዝርዝር ነገር ነው ያስቀመጥነው እንጂ ዋናው ነገር በህገ መንግስቱ ተቀምጧል፡፡በቀጥታ ህገ መንግስቱ ለምክር ቤት አቅርበን የበጀት ጥያቄያችንን እንደምናጸድቅ ይደንግጋል፡፡ባለፈው ዓመት እኛ ወደ ሃላፊነት እንደመጣን ያደረግነው ይህንን ነው፡፡ በጀታችንን በቀጥታ ለምክር ቤት አቅርበን አጸድቀናል፡፡ ይሄ ባለፉት 27 ዓመታት ከተሰራው ውስጥ አንዱ ፡፡ ጫና ፈጥረን ነው ወደ ምክር ቤት የሄድነው፡፡
በማሻሻያው ያካተትነው ሌላው ነገር በጀትን የሚመለከት ነው፡፡ ሌሎች አገሮች በጀት ሲመደብላቸው መስፈርት አላቸው፡፡እኛ የሚመደብልን በጀት አገሪቱ ከምትመድበው በጀት ዜሮ ነጥብ ዜሮ ሶስት (0.03) በመቶ ነው፡፡በአለም አቀፍ ደረጃ የተሰሩ ጥናቶችን እንዳየነው ለፍርድ ቤቶች የሚመድቡት እስከ ሶስት በመቶ አጠቃላይ የአገሪቱ በጀት ይደርሳል፡፡በቂ ሃብትና በጀት ሳትመድብ ስለ ህግ የበላይነት፣ ስለህገ-መንግስታዊነት፣ ስለፍትህ ማረጋገጥ ማሰብ አይቻልም፡፡ መንግስትም ግዴታውን አልተወጣም ማለት ነው፡፡ መንግስት በግብር ከፋዮ ገንዘብ ዜጋው ይህንን አገልግሎት እንዲያገኝ፣ ውጤታማና ቀልጣፋ የዳኝነት አገልግሎት በመስጠት ፍርድ ቤቱ የተሰጠውን ሃላፊነት እንዲወጣና ተልዕኮውን ማሳካት እንዲችል ለማድረግ ትግበራውን ማከናወን የሚያስችል በጀት መመደብ አለበት፡፡እኛ እየጠየቅን ያለነው የአሜሪካው አይነት ፍርድ ቤት አይደለም፡፡አገሪቱ አቅም የላትም፡፡ የምንጠይቀው ግን የአገሪቱ ኢኮኖሚ ካመነጨው ፍትሃዊና እኩል ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጥ በጀት ለፍርድ ቤቱ እንዲመደብ ነው፡፡
በዓለም አቀፍ መስፈርቶች መሰረት ከአጠቃላይ የአገሪቱ በጀት እስከ ሶስት በመቶ ይሄዳል፡፡ ይሄ ቀርቶ አንድ፣ አንድ ነጥብ አምስትና ሁለት በመቶ ቢመደብልን ፍርድ ቤትን መለወጥ እንችላለን፡፡ በጀት መመደብ ብቻ ሳይሆን ሌላ አገር የሚደረገው (Consolidated judiciary Fund) ጥቅል በጀት ከተመደበ በኃላ ራሳቸው የፍትህ አካላቱ ይወስናሉ፡፡ ግን ስራ ላይ ስለመዋሉ በመንግስት ኦዲት ይደረጋል፡፡ከተያዘው በጀት ርእስ መውጣት አይቻልም፡፡ ይችንም የሚቆጣጠጠረው የገንዘብ ሚኒስቴር ነው፡፡ ይሄ አለም አቀፍ ደረጃን የሚያሟላ አይደለም፡፡
መንግስት የግብር ከፋዮን ገንዘብ የመመደብ ግዴታ አለበት፡፡ ከፍርድ ቤቶች ከዳኝነት የሚሰበሰቡ ገቢዎች አሉ፡፡ ሌሎች አገራት ይህንን ገቢ ለመንግስት ገቢ አያደርጉም፡፡ ያደጉት አገራትም በህገ መንግስቶቻቸው ላይ ያስቀምጣሉ፡፡ ለምሳሌ የጋናን ህገ መንግስት ብንመለከት ‹‹ከፍርድ ቤት የሚሰበሰበው ገንዘብ የፍርድ ቤቱ አጠቃላይ የበጀት አካል ይሆናል›› ይላል፡፡ ይህንን ዝርዝር ድንጋጌ አድርገን ለምክር ቤት ከተላከ በኋላ ይጸድቃል ብለን እናስባለን፡፡
የጉዳዩች ፍሰት አስተዳደርን በሚመለከት ጉዳዮች ከተጀመሩበት አንስቶ እስከሚጠናቀቁ ድረስ በጊዜ መመዘኛ ከፋፍሎ ለማስቀመጥ የሚያስችል ህጋዊ ጥናት አስጠንተናል፡፡ያንን የሚደግፍ ህጋዊ እውቅና እንዲኖረው አሰራርን የሚያቀል የጉዳዮች መዝገብ አያያዝ አሰራር ይዘናል፡፡በህጋችን የተለመደው ክስ የሚቀርብበት፣መልስ የሚቀርብበት፣ ማስረጃ የሚቀርብበት በጽሁፍ መሆኑን ነው፡፡ አሁን በቴክኖሎጂ የተደገፈ አሰራር ብንጀምር ህጋዊ መሰረት የለንም፡፡ በቴክኖሎጂ የተደገፈ የመዝገብ አያያዝ ስርዓት ፍርድ ቤቱ ይዘረጋል ፤ዝርዝሩን ደግሞ የጠቅላይ ፍርድ ቤት በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል የሚል ድንጋጌ አውጥተን በእዚህ የህግ ማዕቀፍ አካትተናል፡፡
ይህ የሚጠቅመን ብዙ ፍርድ ቤቶች ክስን በወረቀት ፎርም ብቻ ሳይሆን በሲስተም ላይ ማስቀመጥ ጀምረዋል፡፡ ክስ፣ የምስክሮች ቃል፣ መልስ፣ የሰነድ ማስረጃዎች ኮምፒውተር ላይ የሚቀመጡበት ስርዓት ተዘርግቷል፡፡ዳኞች የሚሰጡት ትእዛዞች፣ ውሳኔዎች ጭምር ይቀመጣሉ፡፡ የጊዜ መመዘኛ ከተቀመጠ የትኛው ጉዳይ በምን ያህል ጊዜ እንዳለቀ፣ ከአንድ ፍርድ ቤት ወደሌላው ፍርድ ቤት ምልልሱ በሶፍት ኮፒ ለማድረግ፣ ዳኞች ወረቀት አንብበው አንዱ ለሌላው የማስረዳት ሳይሆን እያንዳንዱ ዳኛ በሲስተም ያለውን በመመልከት ለውይይት ብቻ እንዲገናኙ ለማድረግ ታስቧል፡፡ ይህ የዳኛውን ስራ በጣም ያቀላጥፋል፡፡ ግን ለዚህ የህግ ማዕቀፍ የለንም፡፡ በአዲሱ አዋጃችን ይህንንም አስገብተናል፡፡
ዳኝነት የሙያ አገልግሎት ነው፡፡የዳኞች እጥረትም ይኖራል፡፡ሌሎች አገሮች ስራዎች የሚሰሩት በቋሚ ዳኞች ብቻ አይደለም፡፡ጊዜያዊ ዳኞች ከቀድሞ ዳኞች፣ ከጠበቆች፣ ከዐቃቤ ህጎች መካከል ይቀጥሩና ለስድስት ወራት፣ለአንድ ዓመት እንዲሰሩ አድርገው ያንን ችግሮቻቸውን ይፈቱበታል፡፡ ልዮ እውቀት ያላቸውን ሰዎችም አስገብቶ የመጠቀም ሁኔታ የተለመደ ነው፡፡እውቀት፣ሙያና ችሎታ ያለውን ሰው በማንኛውም ጊዜ መጠቀም የሚቻልበት ሁኔታ መዘርጋት ያስፈልጋል፡፡ሹመት ቢያስፈልግም ለስድስት ወራትና ለአንድ ዓመት ማድረግ ይቻላል፡፡ሃላፊነቱንም እንዲወስዱ ይደረጋል፡፡በሰፊው ብዙ አገራት እየሰሩበት ነው፡፡ እንደአዲስ በህጉ ውስጥ ካካተትናቸው ያልተለመዱ አሰራሮችም ውስጥ ይሄ አንዱ ነው፡፡
የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚደንት፣ምክትል ፕሬዚደንት በጠቅላይ ሚኒስቴሩ ይሾማል ይላል፡፡ ሲነሱ እንዴት እንደሚነሱ ሕጋዊ አሰራር አልተቀመጠም፡፡ በአዲሱ አዋጅ ይህ እንድካተት አድርገናል፡፡ በሌሎች አገሮች ጠቅላይ ፍርድ ቤቶች ላይ የሚታዮት ትላልቅ አገራዊ ጉዳዮች ናቸው፡፡በእኛም ሀገር ከትግራይ፣ ከጎንደር፣ከቦረናም፣ ከአሶሳም ከጅግጅጋም ይመጣል፡፡ዜጎች ወደ ሙግት በሚገቡበት ጊዜ ያዋጣኛል ፤አያዋጣኝም የሚል ስሌት ሰርተው አይደለም፡፡ ይህ የዜጎችን እንግልት ፈጥሯል፣ ፍርድ ቤቶች ላይም ጫና አሳድሯል፡፡ጠቅላይ ፍርድ ቤትም መስራት ያለበትን የአገሪቱን የህግ ስርዓት የመምራትና ማሻሻል ቢሆንም እስካሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በትናንሽ ጉዳዮች የመዋጥ ሁኔታ ይታያል፡፡
ጠቅላይ ፍርድ ቤት ላይ ወደ 43 ገደማ ዳኞች አሉን፡፡ ይሁን እንጂ አሁንም የዳኛ እጥረት አለን፡፡ በአሜሪካ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ለ350 ሚሊየን ህዝብ ያሉት ዘጠኝ ዳኞች ሲሆኑ፤የጠቅላይ ፍርድ ቤት ስልጣንን አገራዊ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ብቻ በመገደባቸው ባሉት ውስን ዳኞች ተግባራቸውን መወጣት ችለዋል፡፡ አሁንም ወደታች ያለውን ፍርድ ቤት አጠናክረን አብዛኛው ሰራ እዛ እንዲሰራ እያደረግን ነው፡፡ የሰበር ስልጣንንም የመፈተሸ ስራዎች በአዲሱ አዋጅ ተሰርቷል፡፡ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት እንዲሆን ጉዳዮች በአብዛኛው ወደ መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤቶች እንዲወርዱ እንዲሁም የወንጀልና ፍትሃ ብሄር ጉዳዮችንም ስልጣን ወደ ታች እንዲወርዱ ለማስቻል ስራዎች ሰርተናል፡፡
ሌላው ድጋፍ ሰጪ ሰራተኛውን የሚመለከት ነው፡፡ እነዚህ የአስተዳደር ሰራተኞች ደጋፊዎች አይደሉም፡፡እነዚህ ሰራተኞች የዳኝነቱ አካል ናቸው፡፡ ቀደም ሲል የአስተዳደር አካሉ በሲቪል ሰርቪስ ይተዳደር ነበር፡፡ብዙ ጊዜ በፍርድ ቤቱ ስር ነው የሚሆነው፡፡ ይህን ህጋዊ ማዕቀፍ ሊቀይር በሚችል መልኩ ህጉ ውስጥ ከትተናል፡፡የዳኞች አስተዳደር ጉባኤ የአባላትን ስብጥር አብዛኞቹ ዳኞች እንዲሆኑ የሚያስችል ለማድረግ ታቅዷል፡፡በዳኞች ጉዳይ ዳኛው እንዲወስን የቀድሞ አወቃቀርን የሚቀይር ድንጋጌ ከትተናል፡፡ ዝርዝር በርካታ አዳዲስ ነገሮች ተካትተዋል፡፡ በቀጣይነት በምክር ቤት ውይይት ይደረግበታል፡፡
አዲስ ዘመን፤ አንዳንዶች የዳኝነት አካሉ በጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ተጽእኖ ስር መውደቁን ያነሳሉ፡፡ ከዐቃቤ ህግ ጋር በምትሰሩት ስራ ላይ ምን ያህል ጥንቃቄ ታደርጋላችሁ ?
አቶ ሰለሞን፤ ወደኃላፊነቱ እንደመጣን ሰሞን ከባለድርሻ አካላት ጋር ባደረግነው ውይይት ፍርድ ቤት በመንግስት ተጽእኖ ስር ወድቋል፣ በወንጀል ወይም በፍትሃ ብሄር ጉዳይ መንግስት ተከራካሪ ሆኖ ሲቀርብ ሁል ጊዜ እረቺ ይሆናል እንጂ አይረታም፣ በእዚህም ሰው ተስፋ ቆርጧል የሚሉ አስተያየቶች በተደጋጋሚ ይነሱ ነበር፡፡በተለይም በጣም ወሳኝ በሆኑ ፖለቲካዊ ጉዳዮችን ነው የሚያነሱት፡፡ በእዚህ ጉዳይ ላይ እኛም የተገነዘብናቸው የተወሰኑ ሁኔታዎች አሉ፡፡ ከዳኞች ጋርም በግልፅ ውይይት አድርገንባቸዋል፡፡ ከጊዜ ቀጠሮ መዝገብ፣ ከፍተኛ የመንግስት ከሆኑ ጉዳዮች ጋር፣ ዳኞች ምስክር የሚሰሙበት፣ ማስረጃ ከመመዘን አንጻርና ከመሳሰሉት ለመንግስት የሚያደሉ አሰራሮች እንደነበሩ በአስተያየት ይነሳ ነበር፡፡
አንድ ሰው መለቀቅ ካለበት መለቀቅ ይኖርበታል፣መቀጣት ካለበትም መቀጣት አለበት፡፡ መለቀቅ ያለበትን ሰው ከቀጣ ተጠያቂነትን ያስከትላል፣መቀጣት ያለበትን ደግሞ አላግባብ ከለቀቀ ተጠያቂነትን ያስከትላል፡፡ የእኛ የተጠያቂነት ደረጃ በዳኝነት ማህበረሰብ በተለይ በወንጀል ተከስሶ የተቀጣ ሰው አላግባብ ነው የተቀጣሁት ብሎ በዳኛ ላይ ተጠያቂነትን የማስከተል አሰራር አልተለመደም፡፡ ብዙ ጊዜ ተጠያቂነትን ሊያስከትል የሚችለው መንግስት ነው በማለት ለምን ተለቀቀ ብሎ አተኩሮ መስራት ላይ እንጂ በዋስትና መለቀቅ ያለበትን ሰው ዋስትና ከከለከለ ብዙም ተጠያቂነት አልነበረም፡፡ ተጠያቂነት በሁለቱም ተከራካሪዎች መካከል ሚዛናዊ መሆን አለበት፡፡ ይሄንን ለማስገንዘብ ውይይት ተደርጓል፡፡ በተቻለ መጠንም ይህ አስተሳሰብ ፍርድ ቤቱን አደጋ ላይ እንደጣለ ተገንዝበናል፡፡
ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ቁልፍ ባለድርሻ አካላችን ነው፡፡ የማይካድ ሃቅ ነው፡፡ አብረው በሚያሰሩን ጉዳዮች ላይ በጋራ እንሰራለን፡፡ ምክንያቱም የወንጀል ፍትህ አስተዳደር ውጤታማነት በፍርድ ቤት ላይ የሚለካው ፖሊስ፣ ዐቃቤ ህግ ውጤታማ ሲሆኑ ነው፡፡ የፍርድ ቤቱም የዳኝነት አገልግሎቱም ውጤታማ ሊሆን የሚችለው እነዚህ አካላት ጠንካራ ሲሆኑ ነው፡፡ እዛ አካባቢ ላይ ውጤታማነት ከሌለ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በፍርድ ቤት የዳኝነት አገልግሎት ተጽእኖ ይኖረዋል፡፡ ስለዚህ ግልጽ በሆኑ በጋራ ጉዳዮች አብረን እንሰራለን፡፡
ያ ማለት ግን ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ መንግስትን ወክሎ የሚከራከር ሲሆን ከሌሎች ተከራካሪዎች እኩል ህግና ማስረጃ በመመዘን የዳኝነት አገልግሎት መሰጠት የለበትም ማለት አይደለም፡፡ይህንን ለማስተካከል በርካታ ርቀቶችን ተጉዘናል፡፡ ይህንን የህብረተሰቡን አስተሳሰብ ሊቀይር በሚችል መልኩ ከአቀራረብ ጀምሮ ለመለወጥ እየተሰራ ነው፡፡ ችግር የለም ማለት አይደለም፡፡ ‹‹አንዳንድ ጊዜ ችሎት ስነስርዓት ላይ የቱ አቃቤ ህግ ነው የቱ ዳኛ ነው ብለን መለየት በሚያቅተን ደረጃ ላይ ደርሰናል›› የሚሉ ስሞታዎች ይነሳሉ፡፡ አቃቤ ህጎች ዳኞች ሲሰየሙ ተከራካሪ ወገኖችም ሆኑ ሌሎች ከወንበራቸው ሲነሱ አብረው መነሳት ግዴታ አለባቸው፡፡ ምክንያቱም መንግስትም እንደአንድ ተከራካሪ ሆኖ ከሌሎቹ እኩል ስለሚቀርብ ነው፡፡ ግን የተሳሳተ ግንዛቤ እንዲያዝ የሚያደርጉ ሰዎች እዚህም እዚያም አሉ፡፡ መስተካከል አለባቸው ብለን ከዳኞች ጋር በየጊዜው ውይይት እናደርጋለን፡፡ ከዐቅም በላይ ነገር ካጋጠማቸው ህጋዊ እርምጃ ወይም የማስተካከያ ርምጃ እንዲወስዱ እንነግራቸዋለን፡፡ ይህንን እኛም ትልቅ ችግራችን ነው ብለን ከባለፈው ዓመት ጀምሮ እንዲህ አይነት ነገሮች እንዲስተካከሉ ጥረት እያደረግን ነው፡፡ ያ ማለት በዐቃቤ ህግ ተጽእኖ ስር ሆኖ ሳይሆን ከእይታ ብንመለከት ችሎት ላይ ዳኛው ሲናገር ሌላው ተከራካሪ ቆሞ እያወራ ዐቃቤ ህግ ተቀምጦ የሚናገር ከሆነ ዓቃቤ ህጉ ዳኛውን እያዘዘው ነው ብሎ ሊያስቡ ይችላሉ፡፡ እንዲህ አይነት ነገሮች እንዳይኖሩ ለወደፊቱም እየጠራ እንዲሄድ እንፈልጋለን፡፡ እንደምናደርገውም ተስፋ አለኝ፡፡
አቶ ሰለሞን፤ አሁን በጀት ትልቁ ችግራችን ነው፡፡የማስቻያ ቦታዎች እጥረት፣ የምንገለገልባቸው በቂ ህንጻዎችና ምቹ የመስሪያ ቦታዎች አለመኖራቸው በዋናነት ይጠቀሳሉ፡፡ እንደአገር ታዳጊ ነን፡፡ ግን ከድህነታችንም ላይ ቆንጥረንም ቢሆን ለተቋሙ የሚገባውን በማድረግ በኩል ችግር እየገጠመን ነው፡፡ የአሰራር ስርዓቶች እየዘረጋን፣የህግ ማሻሻያዎች እያደረግን እንገኛለን፡፡ በዘላቂነት ብዙ ነገር ያስፈልጉናል ብለን እናስባለን፡፡ የዳኞችን ጥቅማጥቅሞችን ከማማላት አንጻር ከፍተኛ ፈተና እየገጠመን ነው ፡፡ የፍርድ ቤት ነጻነት ብቻ ሳይሆን ፍርድ ቤት ነገሮችን ሊሰራ የሚያስችልበት ስልጣንም ሊኖረው ይገባል፡፡ህገ መንግስታዊነት እንዲሰፍን የሚያደርግ፣ በመንግስት አካላት መካከል አለመግባባት ቢፈጠር ያንን ሊፈታ የሚያስችል መሆን አለበት፡፡
በፌዴራል መንግስታት አስተዳደር ውስጥ እንደመገኘታችን በፌዴራልና በክልሎች መካከል አለመግባባቶችን፣ግጭቶች፣አንዱ ሌላውን ስልጣኔ ውስጥ ገብቷል የሚሉትን ነገሮች የሚያስችለውን የህገ መንግስትና የህግ ነጻነት እንዲጎናጸፍ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ይህ ካልሆነ የፍርድ ቤት ስራው ምሉዕ አይሆንም፡፡ ካልሆነ ደግሞ ተአማኒነት ይጎድላል፣መንግስት ላይም እምነት ይታጣል፡፡ አሁንም እዚህና እዚያ የሚስተዋሉ ችግሮችን ከመቅረፍ አንጻርም ፍርድ ቤቶች ሚናቸውን ሊጫወቱ የሚያስችል ስልጣን ሊኖራቸው ይገባል፡፡
እዛ አካባቢ ያሉትን ችግሮች መፈተሸ ያስፈልጋል፡፡ያለጠንካራ ፍርድ ቤት ዴሞክራሲን፣ ህገ-መንግስታዊነትን፣የዜጎች መብት ጥበቃን፣ ዘላቂ ሰላም፣ ተከታታይነት ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት፣ መረጋጋት ሊታሰብ አይችልም፡፡መንግስትና ህብረተሰቡም መገንዘብ ይገባቸዋል፡፡በተለመደው አካሄድ አገርን እንገነባለን፣ዘላቂ ሰላም እናመጣለን፣ህገ-መንግስታዊነት እንዲጎለብት እናደርጋለን የሚለው አያስኬድም፡፡ዴሞክራሲን እናሰፍናለን፣የህግ የበላይነትን እናረጋግጣለን ብሎ ማሰብም አይቻልም፡፡በፍርድ ቤት ላይ አለመተማመን አጠቃላይ አገዛዙ ላይ እምነት ማጣት ነው፡፡ይህ እንደ አንድ ተግዳሮት ይታያል፡፡በአገር ግንባታ ላይም ተጽእኖ ያስከትላል፡፡በመሆኑም ሁሉም በጋራ መረባረብ ይገባዋል፡፡ሃላፊነቱ የፍርድ ቤት ብቻ ሳይሆን የሁሉም ነው፡፡ ስለዚህ ማህበረሰቡም የድርሻውን መወጣት ይኖርበታል፡፡መንግስትም ቁርጠኛ መሆን አለበት፡፡
የፌደራል ፖሊስ አንድ የመንግሥት ተቋም ዋና ሥራ አስኪያጅን ጨምሮ ከተለያዩ የመንግሥት መስሪያ ቤቶች በሙስና የተጠረጠሩ በርካታ ሰዎችን በቁጥጥር ስር ማዋሉ ተዘገበ።
በገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ትብብር ሚኒስቴር፣ የመንግሥት ግዢና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት፣ የምግብና መድሃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን፣ የመድሃኒት ፈንድና አቅርቦት ኤጀንሲ እና ከኢትዮጵያ የውሃ ሥራዎች ኮንስትራክሽን ኢንተርፕራይዝ ውስጥ የሚገኙ ስድሳ አንድ ሰዎች ናቸው በፖሊስ የተያዙት።
ከተያዙት ሰዎች መካከል እስካሁን ማንነታቸው የተጠቀሰው የመንግሥት ግዢና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር የሆኑት አቶ ይገዙ ዳባ ሲሆኑ ቀሪዎቹ በተለያዩ የመንግሥት ተቋማት ውስጥ በኅላፊነት የሚሰሩ ሌሎች 60 ሰዎች ናቸው።
የጨነቀው ሰው እርጉዝ ያገባል ይሉሃል ይሄ ነው። የእነ ኃላፊ ጠፊ ምርጥ ፕሮፌሰር መሆኑ ነው ይኸ ሥራ አጥ ወጣት። ከሰይጣኑ ጋር የወገኑ በመጨረሻ ክብራቸውን ተገፈው እንደ ቁራ ጠቁረው ወደ ዘብጥያ ምድር ተወረወሩ ያላል መፅሀፉ። ወያኔ የተጣባትን ትግራይ ምሣሌ ኣርዓያ ያደረገ ሁሉ ወደ መረገምቷ ዴዴቢት አዘቅት ይጣላል - በዚያም የውሃ እጥረት ጥማት ፣ ውርደት ፣ ስዴት እርሃቡ፣ አምበጣው እና የምድር ትላትሉ ይርመሰመሳሉ፣ በፀፀት እና ልዳማ ጥርሳቸውን ተገለው ያፋጫሉ። ...
በርትዕት (ኦርቶዶክስ) ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን (ርተቤክ) ታሪክ ዘመነ ሰማዕታት ተብሎ በሚታወቀው ጊዜ ከነበሩ አላውያን ነገሥታት አንዱ የሮሙ ዲዮቅልጥያኖስ ነበር፡፡ ይህ ፀረ-ቤተክርስቲያን ‹‹አብያተ ክርስቲያናት ይትዐጸዋ፤ አብያተ ጣዖታት ይትረኀዋ›› (ቤተክርስቲያኖች ይዘጉ፤ የጣዖታት ቤቶች ይከፈቱ) የሚል ዓዋጅ አስነግሮ ምእመናን በሰማዕትነት ያለቁበት፣ አብያተ ክርስቲያናት የተቃጠሉበት፣ ቅዱሳት መጻሕፍትና ንዋያተ ቅድሳት የጠፉበት ለክርስቲያኖች የመከራ ጊዜ ነበር፡፡ ከሰማዕትነቱ የተረፉ ክርስቲያኖች ሥርዓተ አምልኳቸውን በግበበ ምድር (ዋሻ ውስጥ) ብቻ የሚፈጽሙበት ጊዜ ነበር፡፡
አፅራረ ቤተክርስቲያን በየዘመኑ ይነሳሉ፡፡ ዓለሙ ኹሉ ከሃይማኖት ፈቀቅ ባለበትና አልቦ እግዚአብሔር ባዮች በበዙበት በዚህ ዘመን ሀገረ እግዚአብሔር ኢትዮጵያም ከውስጥም ከውጭም ከባድ ፈተና ገጥሟታል፡፡ ከውስጥ – ዓለምን ንቀው ወደ ገዳም እስከመሄድ የደረሱ ነገሥታት በተሰየሙበት መንበር – ወያኔ ኢሕአዴግ የተሰኘ የወንበዴ ቡድን ከዛሬ ሠላሳ ዓመት በፊት የኢትዮጵያን መንበረ ሥልጣን በጉልበት ተቈጣጥሮ የኢትዮጵያን ርተቤክ እስከነሙሉ ሀብቷና ቅርሷ ለማጥፋት ምሎ ተገዝቶ ሲገዘግዛት ቈይቷል፡፡ የአገዛዙን ካድሬዎች ከዲቁና እስከ ጵጵስና ሰግስጎ በማስገባት፣ አንዳንዶችንም ለሥጋ ፍላጎታቸውና ለዘር ቈጠራ እንዲያድሩ በማድረግ፣ ጥቂት የማይባሉ ለፈረንጅ ባርነት ያደሩ መናፍቃን መፈንጫ በማድረግ ጭምር መሠረተ-እምነቷን እና ቀኖና ሥርዓቷን በእጅጉ እንዲሸረሸር አድርጓል፡፡ ምእመናን በዐሥራት፣ በሙዳየ ምጽዋትና በመባዕ መልክ የሰጡትን ገንዘብ፣ በገንዘብ የማይተመኑ ሀብቶችና ቅርሶቿን ሙልጭ አድርጎ ዘርፏል፡፡
የወያኔ ወራሽ የሆኑት ተረፈ-ወያኔዎች (ኦነግ/ኦሕዴድ) ደግሞ ምእመናንን እና ካህናትን በጠራራ ፀሐይ በመግደልና አብያተ ክርስቲያናትን በማቃጠል ድንቁርናና ዕብደታቸውን ከፍ አድርገው ግልጽ የጥፋት ዘመቻ እያደረጉባት ይገኛሉ፡፡ እነዚህ ወገኖች ኢትዮጵያውያን ነን ብለው የሚያምኑ ከሆነ ሊቁ የኔታ ሣኅለማርያም ተፈራ እንዳሉት የኢትዮጵያ ‹ነፍስ› የሆነችውን ቅድስት ቤክ ለማጥፋት ሌት ተቀን ባልደከሙም ነበር፡፡ ከውጭ ታሪካዊ ጠላቶቻችን በቀጥታ ቅኝ ግዛት ሊቈጣጠሩ ያልቻሏትን ኢትዮጵያ ‹ባለ ዘውድ ሪፐብሊካኖችን› በባንዳነት በመጠቀም – ኢትዮጵያን አዳክሞ ዝንተ ዓለም የነሱ ፍርፋሪ ለቃሚ ለማድረግ የጸጋው ግምጃ ቤት የሆነችውን ጥንታዊት፣ ታሪካዊት፣ ብሔራዊት ርተቤክንን ካጠፋን ሌላው ዕዳው ገብስ ነው ብለው በመነሳት – የእጅ አዙር ውጊያውን ከጀመሩ ውለው አድረዋል፡፡ ኢሕአዴግ የሚባለው ወራዳ አገዛዝ ሥልጣንን ለማስጠበቅ – ብሔራዊ ጥቅማችንን ሁሉ ለአሳዳሪዎቻቸው እጅ መንሻ አድርጎ ለማቅረብ ዝግጁ መሆኑ – ምን ያህል ርቀት እንደሚሄድ ፈጣሪው ወያኔ እና ወራሹ ኦሕዴድ/ብልጽግና አሳይተውናል፤ አሁንም እያየን ነው፡፡
ዛሬ በየመንደሩ የፈሉት ‹የጸሎት ኪዮስኮች› የገንዘብ ምንጫቸው ከየት እንደሆነ ላስተዋለ ብዙ ይናገራል፡፡ እዚህ ላይ አንባቢ እንዲገነዘብ የምሻው ከነዚህ ‹ኪዮስኮች› ጀርባ ያለውን የጥፋት ተልእኮና በማወቅም ሆነ ባለማወቅ ሰለባ የሆኑትን ‹አማኞች› ለማንሳት እንጂ ማንም ሰው ሲፈልግ ድንጋይ አለዝቦ ወይም እንጨት ጠርቦ የኔ ‹አማልክት› እነዚህ ናቸው ብሎ የማመን ምርጫና ነፃነቱ የራሱ መሆኑን ለመጋፋት አይደለም፡፡ ሀገረ ኢትዮጵያ ግን የጋራ ‹ቤተመቅደሳችን› ናት፡፡ ህልውናዋ የማያሳስበው ኹሉ ምርጫውን ጥፋቷን ከሚመኙላትና ከአስፈጻሚዎቹ ጋር አድርጓል፡፡ እሷ ከሌለች ቤተ እምነቶች የአምልኮት ሥርዓታቸውን በጋራ መፈጸም አይችሉም፡፡ ዛሬ በኢትዮጵያ ርተቤክ የተጀመረው ነገ በሌሎች እንደሚቀጥል ለወያኔ ኢሕአዴግ ከአሳዳሪዎቹ የተሰጠው ተልእኮ እንደሆነ ከራሳቸው የውስጥ ሰዎች ሰምተናል፡፡ ወራሹ ኦነጋዊው ኦሕዴድም የዚሁ ተልእኮ ወራሽ ነው፡፡
ዛሬ ‹የሙሉ ዓለም› ፍልስምና (ግሎባላይዜሽን) ዓለምን በእምነት ረገድ መደዴ/‹አሕዛብ›/አረማዊ ማድረግ እንደሆነ እየታዘብን ነው፡፡ የሰው ልጅ ልኩን/ዐቅሙን አላውቅ ብሎ፣ ለእጁ ሥራ (ሥጋዊ ፍልስምና፣ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ ) ተገዝቶ፣ የነፃነት ወሰኑ ጠፍቶበት፣ ነፃ ፈቃዱንና ምርጫውን እንዴት መጠቀም እንዳለበት ግራ ተጋብቶ ጉልበተኞች የፈጠሩት ፍትሕና እኩልነት÷ ግብረገብና ሥነምግባር የጠፋበት ዓለም አቀፋዊ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ሥርዓት ውስጥ እንገኛለን፡፡ ይህን ሥርዓት ያጣ ዓለም፣ የተከሠተው ቸነፈር ልክ ያስገባው እንደሆነ በድኅረ ወረርሽኙ ወደፊት የሚታይ ይሆናል፡፡ አዝማሚያውን ሳየው ግን ዓለም ለመማር ዝግጁ አይመስልም፡፡ የሥልጣንና የንዋይ ፍቅር ናላቸውን ያዞራቸው መምዕላዮች ከቸነፈሩ ለማትረፍ ሲሯሯጡ እየታየ ነው፡፡ ዓለሙ በጨንገር ሳይሆን በጊንጥ መገረፍን ለመጋበዝ ዳር ዳር እያለ ይመስላል፡፡
ነገርን ነገር እያነሳው ትንሽ ሸርተት አልኩ መሰል፡፡ ዋናው ጭብጤ የኢትዮጵያ ርተቤክ የገጠማት ፈተና ነው፡፡ ቤተክህነቱ ራሱን ሳያስተካክል ከነአደፍ ጉድፉ ምሕላ ዓውጇል፡፡ ምሕላው ባልከፋ እሱንም በሥነሥርዓት ማካሄድ አቅቶት (በቢሊየን የሚቈጠር ብር የሚዘረፍባት ተቋም የራሷን የቴሌቪዥን ጣቢያ ቀጣይነት ባለው መልኩ በዐቅም ማጠናከር አለመቻሏ ያስተዛዝባል) ባገዛዙ ጣቢያዎች እጅ ወድቆ በጣቢያዎች ፍለጋ ባዝነናል፡፡ የቤተክህነቱን ‹ፖለቲከኞች› ያሳሰባቸው ምእመኑ ከቤተእግዚአብሔር መቅረቱ ሳይሆን የገቢ ምንጫቸው መጉደሉ መሆኑን እየታዘብን ነው፡፡ መንፈሳዊ ወኔ የሌለው የቤተክህነት አስተዳደር ቤተመንግሥት ከተቀመጡና ቤክ ላይ ከዘመቱ ከድዮቅልጥያኖስ ያልተናነሱ መምዕላዮች ጋር በዝምታ ተባብሮና ወረርሽኙን ተከልሎ አድባራትና ገዳማትን አዘግቷል፡፡ ቤክ መደበኛና የማይቋረጥ አገልግሎት አላት፡፡ ወደዚህች ምድር ስንመጣ የእግዚአብሔር ልጅነትን በመስጠት በ40እና በ80 ቀናችን በሥርዓተ ጥምቀት የምትቀበልን፣ ዐረፍተ ዘመናችን ሲገታ ደግሞ በጸሎተ ፍትሐት የምንሸኝባት ቅዱስ ሥፍራ ናት፡፡
ዜጎችን ከቤታቸው እያፈናቀለ መንገድ ላይ የሚወረውር አገዛዝ በየአብያተ ክርስቲያናቱ ቅፅር ግቢ ፖሊስ አቁሞ ምእመናን ብቻ ሳይሆን ካህናትን አላስገባም ማለቱ ለዜጎች ደኅነነት ተጨንቆና ከእምነታቸው የበለጠ ዋስትና ሆኖ እንዳልሆነ ግልጽ ነው፡፡ ወረርሽኙንና ይህንንም ተከትሎ ያወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅ ከለላ አድርጎ ሸፍጥ እየሠራ መሆኑ ባስቸኳይ ጊዜ እንኳን (በወያኔ ማስመሰያ ‹ሕገ መንግሥትም› ሆነ ይኸው ሰነድ ተቀብዬ የአገሪቱ የሕግ አካል አድርጌዋለሁ በሚለው ዓለም አቀፉ የሲቪል እና ፖለቲካ መብቶች ስምምነት) የማይደፈረውን በሕይወት የመኖር መብት በመተላለፍ በመዲናችን የሰው ሕይወት ማጥፋቱ ምስክር ነው፡፡
እኔን የገረመኝና ያሳዘነኝ የአገዛዙ ወጥነት ያለው ቤተክርስቲያኒቱን የማጥቃት፣ ቤተክህነቱን እና ምእመናኑን የመናቅ ተግባር ሳይሆን በቤተክህነቱና አንዳንድ መምህራን ነን በሚሉ ሰዎች ቤተክርስቲያን በአገዛዙ ውሳኔ የመዘጋቷን አግባብነት በቅዱሳት መጻሕፍት ጥቅስ ድጋፍ ለመስጠትና ምእመኑም ይህንን እንዲቀበል የሄዱበት ርቀት ነው፡፡ ይህንን ድርጊት ጌታ 40 መዓልት 40 ሌሊት በገዳመ ቆሮንቶስ ጾምን ለመቀደስ በወረደ ጊዜ ሰይጣን ካቀረበለት በመጽሐፍ ጥቅስ ከተደገፈ ፈተና ነጥሎ ለማየት ይከብደኛል፡፡ ዓሣ በጾም ይበላል እያለ ለሆዱ ጥቅስ እንደሚያዘጋጅ ከንቱ ሰው ማለት ነው፡፡ በርካታ ምእመናን የሚገኙበትን ክብረ በዓላትን ብቻ አስቀርቶ የአዘቦት አገልግሎትን ሥርዓት አበጅቶ ምእመናን ማስተናገድ እየተቻለና ብዙዎች አብያተ ክርስቲያናትም ቅጽረ ግቢዎቻቸው አመቺ ሆኖ ሳለ ቤተክርስቲያንን መዝጋት የአገዛዙን ድፍረትና ሲዘጋም ዝም ብሎ መመልከት ወይም ልመና/ልምምጥ ውስጥ መግባት እውነተኛ እረኛ የመጥፋት ምልክት ይመስለኛል፡፡ ኢትዮጵያ አሜሪካ ወይም አውሮጳ አይደለችም፡፡ እኛ ‹መንግሥትም ሕግም› የለንም፡፡ አገዛዙ ፈረንጅ አሳዳሪዎቹ የሚነግሩትን ሁሉ እኛ ላይ እያመጣ የሚጭንበት ምንም ምክንያት የለም፡፡ ብንራብ ብንጠማ ዞር ብሎ የሚያየን የለም፡፡ ብቸኛ አለኝታችንና መመኪያችን እግዚአብሔር ብቻ ነው፡፡ መድኃኒቴ ቤተክርስቲያን ነች የሚለውን ሕዝብ በጥንቃቄ በሥርዓት አድርጉት ይባላል እንጂ እንዴት ከመድኃኒቱ ታቆራርጠዋልህ?
ጊዜው ትንሽ ራቅ ቢልም የቤተክህነቱን አስተዳደር በሚመለከት አንድ ጽሑፌ (https://www.ethioreference.com/archives/9549) እንዴት የኢትዮጵያ ርተቤክ ከ1600 ዘመን በላይ ስትለምን ትኖራለች? የሚል በውስጤ ሲጉላላ የነበረ ጥያቄ አንስቼ ነበር፡፡ በገንዘብ፣ በሰው ሀብትና በንብረት አስተዳደር በኩል ያላት ዝርክርክነትና ዘመኑን ያለመዋጀት አሁንም ጭምር መሠረታዊ ችግር ነው፤ እንደ ጥንታዊነቷ በብዛትም ሆነ በጥራት ጎልቶ የሚታይ የልማት ሥራ አላት ወይ? ምስካየ ኅዙናን (የድሆች መጠጊያ) የተባለች ቤክ ከራሷ አልፋ ስንት ኢትዮጵያውያንን ከድህነት አላቀቀች? ለስንቱ የሥራ ዕድል ፈጠረች? ዛሬ በከተሞች ያሉ አብያተክርስቲያናት ዙሪያ የሚታየው የንግድ ሥራና ሕንፃ የቤክንን መንፈሳዊ ድባብ አጥፍቶ ምእመናን ከፈጣሪያቸው ጋር በጽሞና እንዳይነጋገሩ የኹከትና ግርግር ቦታ መስሏል፡፡ ይሄም ንግድ የዘራፊዎች ሲሳይ ሆነ እንጂ ራሷን አላስቻላትም፡፡ ባለቤቱ በመዋዕለ ሥጋዌው ቤቴን የቀማኞችና የወንበዶች ዋሻ፤ የሸቀጣ ሸቀጥ መሸጫ መለወጫ አደረጋችሁት እንዳለ፡፡ ዛሬ ቤተክርስቲያን ‹የሚያገለገል› አስተዳዳሪ ሆነ መምህር፣ ሰሞነኛም ሆነ መዘምር፣ የተማረውም ሆነ ‹ነፋስ ጋራጁ› (አውደልዳዩ)፣ ሕጋዊው ካህንም ሆነ መነኩሴው (ገብርኄር/ታማኝና መንፈሳዊ አገልጋይ ባለቤቱ ከሚያውቃቸውና በጣት ከሚቈጠሩ በስተቀር በመጥፋታቸው) በምን ተግባር እንደተሠማራ ኹሉን ለሚያየው ፈጣሪ ራሱን ያስፈትሽ? እኛ ምእመናንም እንደዚሁ፡፡ ሊቃውንተ ቤክ እንደሚሉት ኹላችንም እንደ ፈረስ ጆሮ እንደ ሰላጢን/ጦር ጕረሮ ተካክለን በድለናልና፡፡
የክርስቶስ ልብሶች፣ የቤተክርስቲያን ገንዘቦች፣ ጌጥና ፈርጦች ምእመናን ናቸውና አሁንም ቤተክህነቱ መንፈሳውያን መሪዎች ካላችሁ ከዘመኑ ዲዮቅልጥያኖሶች ፈቃድ ሳትሹ ከግማሽ በላይ የሚሆነውን ኢትዮጵያዊ በጉያዋ ያቀፈች ቤተክርስቲያን ይዛችኋል፡፡ ለአላውያንና መናፍቃን መንበርከኩን አቁማችሁ ባስቸኳይ ወደ መደበኛ አገልግሎቷ እንድትገባ ማድረግ ይኖርባችኋል፡፡ በእናንተ ድክመት የባዘነውን ‹መንጋ› ወደ ‹በረት› ቤክ አሁኑኑ መልሱት፡፡
ልዩ መረጃ‼️ #Ethiopia : ጋዜጠኛ ግርማይ ገብሩ ደስታ የውሸትና የተዛባ ሪፖርት ለVOA እና BBC ለሌሎችም ሚዲያዎች ሲያሰራጭ የነበረው የህወሕት አገልጋይ ዓዲ-ሓ ከሚባል ቦታ ተይዞ ወደ አዲስ አበባ ተወስዷል https://t.co/4MKloiJ2O1
ወሪያ ፊልም መኮንን ላዐከ፣ካሳሁን ፍሰሃ፣ጋሽ ሰለሞን ተካ፣አቢጌል ሞላ እና ሎችም የተወኑበት ድንቅ ኮሜዲ ፊልም። የተለየ ታሪክ ይዞ የመጣ ፊልም በትሩዝ ፊልም ፕሮዳክሽን የተዘጋጀ
አቶ ብዙነህ ፅጌ የአቶ አንዳርጋቸው ታናሽ ወንድም ብቻ ሳይሆኑ ከለጋነት ዕድሜአቸው ጀምሮ በፖለቲካው ሕይወት አብረው የዘለቁ፤ የቅርብ የሃሣብ ተካፋይና አጋርም ናቸው፡፡
አቶ አንዳርጋቸው ፅጌ ባለፈው ሰኔ 16/2006 ዓ.ም ሰንዐ - የመን ላይ በፀጥታ ኃይሎች ተያዙ ከተባለ በኋላ ሲጠፉ ዜናውን ቀድመው ለንደን ላይ የሰሙት አቶ ብዙነህ ነበሩ፡፡
፲፱፻፶፱ - የብሪታንያ ቅኝ ግዛት የነበረችው የደቡብ አፍሪካዋ ቤችዋናላንድ ነጻነቷን ተቀዳጅታ የቦትስዋና ሪፑብሊክ ተብላ ተሰየመች። ሰሬትሴ ካማ የመጀመሪያው ፕሬዚደንት ናቸው።
የህገ-ወጥ አበራታች መድሀኒትን በመመርመር ረገድ አይኤኤኤፍ (IAAF) “ወሳኝ ደረጃ ላይ” ካስቀመጣቸው አምስት ሀገሮች አንዷ ኢትዮጵያ ናት ተብሏል። ሌሎቹ ኬንያ፣ ሞሮኮ፣ ዩክሬይንና ቤላሩስ ናቸው።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ፣ ናብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ወግዓዊ ዑደት፣ ምስ ጀነራል ዓብዱልፈታሕ ኣል ቡርሃን ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ግዚያዊ መንግስቲ ዝምድናኡ ከሐይል ከምዝደሊ ገሊጹ።
ከምዝፍለጥ ህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን፣ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ምስ ምንቅስቓስ ንናጽነት ክውግና እንከለዋ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ምስቲ ስልጣን ዝሓዘ ወተሃደራዊ ወገን እዩ ዝምድናኡ ክምስርት ተራእዩ።
እቲ ወተሃደራዊ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ብዘቕረቦ እማመ ዘይኮነ፣ ምስቲ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን ዘቕረቦኦ እማመ ብምስምምዑ ስለዝተቖጠዐ እዩ፣ ኣብ ጽምብል ናይቲ ስምምዕ ሰላም ዘይተረኽበ ክብሉ’ዮም ዲፕሎማሰኛታት ሱዳን ትንታነታቶም ዝህቡ።
በድምጽ የተቀዳ መጽሐፍ ቅዱስን በምናዳምጥበት ወቅት ምን ያህል የመጽሐፍ ክፍሎችን “እንዳነበባችሁ” ጊዜውም ምንያህል እንደሄደ ስታስቡ ትገረማለቸሁ። ብዙውን ጊዜ መኪና ስነዳ ወይም ሳፀዳ አሊያም በምሮጥበት ጊዜ በድምጽ የተቀረፁ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎችን አዳምጣለሁ። ይሁን እንጂ ሌላ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞችን ወይንም በዋናው ቅጂ በማነብበት ጊዜ ማዳመጥ የበለጠ ትርፋማ ሆኖ አግኝቼዋለሁ። እያነበባችሁት ካለው ትርጉም ውጪ ሌላ ትርጉም ማዳመጥ በጉጉት እንድታነቡ ይረዳችኋል እግረ መንገዳችሁንም የተለያዩ ትርጉሞችንም ትመለከታላችሁ። ንባባችሁ ፈጣን ስለሚሆን የተደበቁ ጥቃቅን ሃሳቦችን ላታስተውሉ ትችላላችሁ። ይሁን እንጂ ጠቃሚ የሆነ አጠቃላይ ዕይታ ይሰጣችኋል። በድምጽ የተቀዱ መጽሐፍ ቅዱሶችን ለአብዛኛው በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ላሉ የሥነ-ጽሁፍ ዘዬዎች መጠቀም የሚቻል ቢሆንም፣ ለታሪክ ጽሁፎች መጠቀም ከምሳሌ መጽሐፍም ሆነ ከመልዕክት መጽሐፎች የተሻለ ውጤት አለው። ለዚህም ማስረጃ ደግሞ በድራማዊ በልኩ የተሰሩ ትረካ የመጽሐፍ ቅዱስ ንባቦችን ስናደምጥ ያለውን ውጤት ማስተዋል በቂ ነው። ጳውሎስ ይጽፍላቸው የነበሩት ሰዎች ልክ እንደኛ የጽሁፉ ቅጂ እንዳልነበራቸው ነገር ግን ጽሁፉ በሕብረት ሳሉ ይነበብላችው እንደነበረ ማስታወስ አስፈላጊ ነው።
ከአራት የተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎች በአንድ ጊዜ አንድን ምዕራፍ ለማንበብ የንባብ መርሃ ግብራችንን ማስኬድ ጠቃሚነት ያለው ነገር ነው። ይሁን እንጂ መጽሐፍ ቅዱስን የምናነብበት ብቸኛው መንገድ እንደሱ ብቻ ከሆነ ሥነ ጽሁፋዊ ገፅታውን ብሎም የሙሉ መጽሐፉን ሥነ መለኮታዊ መልዕክት እናጣዋለን። የማቴዎስ ወንጌልን በአንድ ቁጭታ አንብባችሁት ታውቃላችሁ? የሮሜ መልዕክትንስ? መጽሐፈ ኢዮብን ወይ የዮሐንስ ራዕይ መጽሐፍንስ? እንደሱ አድርጋችሁ ማታውቁ ከሆነ በብዙ እያጣችሁ ነው። የተጻፉት በዛ መንገድ እንዲነበቡ ነው። እንደ ነህምያ ያሉ መጽሐፍት ግፋ ቢል አንድ ሰዓት ነው ሚወስዱት። የኤፌሶን መልዕክት ደግሞ 20 ደቂቃ ይወስዳል። ከዚህ በታች እያንዳንዱ መጽሐፍ ሊወስድ የሚችለው ሰዓት ተቀምጧል።
ይህንን የማደርግበት ጊዜ የለኝም የሚል ምክንያት ልናነሳ እንችላለን ነገር ግን ጊዜ ወስዳችሁ የምታከናውኗቸው ሌላ እንቅስቃሴዎች የሏችሁም? ሌላ መጽሐፍትን በቀን ለተወሰነ ጊዜ አታነቡም? አንድ እና ሁለት ሰዓት የቴሌቪዥን ፕሮግራም ወይንም ፊልም ወይንም ኳስ ጨዋታ ስታዩ አታሳልፉም? ታዲያስ ሕይወትን ለሚሰጥ ለእግዚአብሔር ቃል ያልተከፋፈለ ረጅምን ጊዜ ለምን አንሰጥም?
Topic: የወፍ አርግፍ (በወያኔ ዘመን አዲረመጽ) ህዝብ ሰላማዊ ሰልፍ አደረገ!! ትግሬ ከእንግዲህ ጎረቤት እንጂ መሪ መሆን አይችልም! They warned Taye Galla-Dendea..
Re: የወፍ አርግፍ (በወያኔ ዘመን አዲረመጽ) ህዝብ ሰላማዊ ሰልፍ አደረገ!! ትግሬ ከእንግዲህ ጎረቤት እንጂ መሪ መሆን አይችልም! They warned Taye Galla-Dendea..
ንጋት – እንኳን ደህና መጡ ፦ ንጋት መፈሳዊ ህይወ ትን ፥ስኬትን ፥የጊዜ አጠቃቀምን፥ የቤተሰብ ህይወትን፥ ማህበራዊ ኑሮን በተመለከተ የምንወያይበት የምንማማርበት መድረክ ነው።
እንኳን ደህና መጡ ፦ ንጋት መፈሳዊ ህይወ ትን ፥ስኬትን ፥የጊዜ አጠቃቀምን፥ የቤተሰብ ህይወትን፥ ማህበራዊ ኑሮን በተመለከተ የምንወያይበት የምንማማርበት መድረክ ነው።
“ጊዜ የለኝም ወይም ደክሞኛል” የብዙዎቻችን የምንደጋግመው ሐረግ ነው። በተለይ በተለይ እውቀታችንን ለማዳበር ፣ ሰውነታችንን ለመገንባት፣ መፈሳዊ ሕይወታችንን ለማበልፀግ በአጭሩ ሁለእንተናዊ ማንነታችንን ለማሻሻል ጥረት ማደረግ ሲጠበቅብን የምንሰጠው ምክንያት ነው። ጊዜ ጨራሽ ተከታታይ ድራማዎችን ለማየት፣ ቡና እስከ ሶስተኛው ለመጠጣት፣ ወይም የሌሎች ሰዎችን ግላዊ ሕይወት የሚበረብሩ ፎቶ የበዛባቸው መፀሄቶችን ለማገላበጥ ግን በርካታ ሰአታት አሉን። ብዙ ጊዜ ችግራችን ጊዜ […]
ጥሩ ልምዶችን ማዳበር ለስኬት አንደኛ እና አሰፈላጊ ነገር መሆኑ የማያጠራጥር ጉዳይ ነው። ጥሩ ልምዶች ውጤታማ ሕይወትን እንደንኖር ፣ ጊዜን በአግባብቡ መጠቀም እንድንችል ፣ ጤናችን እንዲሻሻል፣ ገቢያችን እንዲጨምር፣ ደስተኛ የሆነ ኑሮን መምራት እንደንችል ብሎም ደግሞ መንፈሳዊ ሕይወታችን እንዲበለፀግ ያስችሉናል። ልምድ ስር ሰደድ ነው። ከአስተዳደጋችን ከልጅነታችን ጀምሮ በውስጣችን የተቀረፀ ነገር ነው። ለምሳሌ በእደሜ የገፉ ሰዎችን ´አንቱ´ በለን […]
ስኬት በዘፈቀደ የሚሆን ነገር ሳይሆን በእቅድ የሚሆን ነገር ነው። ህይወታችንን በተሳካ ሁኔታ ማቀድ የምንፈልግ ከሆነ ይህንን ፅሁፍ አንብበን ተግባር ላይ እናውለው። አመታዊ እቅድን ማውጣት ከአመታት በፊት ከተማርኩ ጀምሮ ወደ ሗላ አላየሁም። አመታዊ ዕቅድን ማውጣት በማስተዋል እንድንኖር ፣ ጊዜን እንዳናባክን ፣ የሚያስፈልጉን ነገሮች ላይ እንድናተኩር እና ያለፈውን አመት በጥሩ ሁኔታ መገምገም እንደንችል ይረዳናል። ትልልቅ ድርጅቶች አመታዊ […]
2020 ያስተማረኝ ነገር በህይወቴ በጣም ጠቃሚ ናቸውም ከምላቸው ልምዶች ውስጥ አንዱ ያለፈውን አመት መለስ ብሎ ማየት እና አመቱ ምን አስተምሮኝ አለፈ ብዬ እራሴን መጠየቅ ይገኝበታል። ይህንን የማደርገው አመቱን በጥሩ ሁኔታ መገምገሜ የሚመጣወን አዲስ አመት ለማቀድ ጥሩ መሰረትን ይሰጠኛል በሚል እምነት ነው ።ከዚህ በታች 2020 ካሰተማረኝ ውስጥ ስምንቱን አካፍላችሗለው። እናንተ ምን ተማራችሁ ? ፈቃደኛ ከሆናችሁ አስተያየት […]
የተመኘነው እጃችን ሲገባ ብቁ ሆነን መገኘት እንድንችል የጸሎታችን መልስም ፈጥኖ እንዲገለጥ ማስተዋል ያለብን ሶስት ነገሮች! 2. በየቀኑ ወደ ህልማችን የሚያስጠጋንን እርምጃ መውሰድ ። ነገ የፈለግነው ቦታ ላይ እንድንደርስ ዛሬ ማድረግ ያለብን አንድ ነገር ምንድን ነው ብለን ራሳችንን መጠየቅ ወደ ህልማችን የሚያደርሰንን መንገድ አጥርተን እንድናይ ይረዳናል። ጥበቃ እጅን አጣጥፎ ቁጭ ማለት ሳይሆን ህልማችንን እውን ማድረግ የኛ […]
እግዚኣብሄር ስለ እኛ ያለው አመለካከት ምን ይመስላል? እኛስ ራሳችንን እንዴት እናያለን? ብዙ ጊዜ ሃሳባችን ከሃሳቡ መንገዳችን ከመንገዱ የራቀ ነው። ታዲያ ምናለባት እግዚኣብሄር እኛን የሚያይበት አይን እኛ እራሳችንን ከምናይበት እጅግ የራቀ ይሆን ወይስ ከሃሳቡ ጋር ተ ሰማምተን እርሱ ያለንን ነን ብለን ህይወትን እንጋፈጣለን? እግዚኣብሄር እኛን ሲያይ ከጨለማ የወጣ በብርሃን የሚመላለስ ፣ የተጠራበትን የሚያውቅ ፣ በድንግዝግዝ ግራ […]
ከንናዊትዋ የእምነት ሴት ግን ምንም እንኳን እንደ ህጉ ፈውስን የመጠየቅ መብት ባይኖራትም በእምነት፣ በድፍረት የልጆች እንጀራ የሆንውን ፈውስን ለመነች። በክርስቶስ ያለን እኛ ግን ፈውስ፣ ሰላም፣ ድል በጠቅላላው ሁለንተናዊ የሆነ ስኬት እድል ፈንታችን ነው። እኔን ጨምሮ ብዙዎቻችን ግን ልመናችን እንደ ልጅ ሳይሆን እንደ እንግዳ ነው። እንጀራውን ሳይሆን ፍርፋሪውን ነው የምንጠይቀው። በፈረንጆቹ አቆጣጠር የአመቱ መገባድጃ እየተቃረበ ነው። […]
የምንፍልገውን ነገር ከማድረግ የሚያስፈልገንን ማድረግ የ10 ደቂቃ ስፖርት ጠዋት ጠዋት ( 5am) መስራት ጀምሬያለው። እንዴት ከባድና አሰልቺ እንደሆነ ልነነግራችሁ አልችልም። 10 ብቻ ደቂቃ ቢሆንም እንኳን ረጅም ሰዓታት እንደሚፈጅ ሆኖ ይሰማኛል። ቀላል የሆኑ በተፈጥሮ ከተሰጡን ስጦታወች ጋር የሚጣጣሙ ነገሮችን ብቻ መስራት ራሳችን ያስለመድን ከሆነ ጥረት እና ትዕግሥት የሚጠይቁ ነገሮችን መስራት በጣም ይከብደናል። ሁል ጊዜ ቀላል ነገሮችን […]
በእግዚያብሄር ቤት በየተኛው ልጅ እራሳችንን እንመስላለን? ከእነርሱም ታናሹ ልጅ አባቱን፣ ‘አባቴ ሆይ፤ ከሀብትህ ድርሻዬን ስጠኝ’ አለው፤ ሉቃስ 15:12 ➿➿➿ እርሱ ግን መልሶ አባቱን እንዲህ አለው፤ ‘እነሆ፤ ይህን ያህል ዘመን እንደ ባሪያ አገልግዬሃለሁ፤ ከትእዛዝህም አንዱን እንኳ አላጓደልሁም፤ አንተ ግን ከባልንጀሮቼ ጋር እንድደሰት አንዲት የፍየል ግልገል እንኳ አልሰጠኸኝም፤ ሉቃስ 15:29 🌸 አንደኛው ሰነፍ ነው ስራ አይወደም ሁልጊዜ […]
ያለፈውን አመት ወደ ሗላ ዞር ብሎ ማየት ወደፊት ጥሩ እቅድ ለማውጣት የሚያስችለን ወሳኝ እርምጃ ነው። ይህንን ለማድረግ የተለያዩ ሰዎች የተለያዩ ጊዜዎችን ይጠቀማሉ። ለምሳሌ ስኬታማ አመራርን በማስተማር የታወቀው ጆን ሲ ማክስዌል በገና እና በ አዲስ አመት መካከል ያሉትን ሳምንታት ለዚህ አላማ ያውላቸዋል። እኔ በበኩሌ የ December ወርን በሙሉ ለዚህ አገልግሎት እጠቀምበታለው ። በፈረንጆች አቆጣጠር ለምትቆጥሩ ሰዎች […]
ኤርትራ ብዝተፈላለየ ዓውድታት ፍልጠት ዝተማህሩን፡ ኣብቲ እተማህሩሉ ዓውዲ ልዑል ኣበርክቶ ዝገበሩ ብዙሓት ምሁራን ዘለውዋ ሃገር እያ። ንኣብነት፡ ኣብ ዓውድታት ሕጊ ከም ዶክተር በረኸት ሃብተስላሰ፣ ዶር ኣማረ ተኽለ፤ ኣብ ሕሳብ ከም ዶር ኣርኣያ ደበሳይ፤ ኣብ ሕክምና ከም ዶክተር ንርኣዮ ደስበለ፡ ዶክ. ሃይለ ደባስ፤ ኣብ ቁጠባ ዶር ኪዳነ መንግስትኣብ፤ ኣብ ሳይንስ ዶር ኣሕመድ ብርሃን፤ ኣብ ዓውደ ስደትን ስደተኛታት ከኣ ፕሮፌሰር ጋይም ክብረኣብ ክስመዩ ይከኣል።
... ዘርእስቶም ልዕሊ 10 ምርምራዊ መጻሕፍቲ ዝጸሓፈ፡ ኣብ 22 ዓበይቲ መጻሕፍቲ ዝተፈላለየ ምዕራፋት ዘበርከተ፡ ዓለም ለኻዊ ተፈላጥነት ኣብ ዘለዎም ዓበይቲ ጆርናላት ከኣ ኣዚዮም ብዙሓት ዓንቀጻት ዘሕተመ፡ ኣብ ሳውዝ ባንክ ዩኒቨርሲቲ - ክፍሊ ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ሕግን፡ ፍሉጥ ተመራማርን ዳይረክተር መጽናዕቲ-ስደተኛታት እዩ።
ፕሮፌሰር ጋይም፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ንነዊሕ ዓመታት ክሰርሓላ ዝጸንሐ፡ ኣገልግሎት ንሓባራዊ ዕላማ፡ "ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራን ፍልሰት መንእሰያትን" ዘርእስታ መጽሓፍ አሕቲሙ ዘርጊሑ ሕጂ እውን ኣብ ካልእ ዕማም ምርምራዊ መጽሓፍ ተጸሚዱ ኣሎ።
ጋይም ክብረኣብ፡ ኣብ ስሳታትን ሰብዓታትን ኣብ ዩኒቨርሰቲ ኣዲስ ኣበባ ዝተማህረን ኣብቲ እዋን'ቲ ምስ መዛንኡ ተማሃሮ ንግፍዕታት ስርዓት ሃይለስላሰ ብሰልፊ ካብ ዝተቓወሙ መንእሰያት ሓደ እዩ። ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ ወተሃደራዊ ሓይሊ ንጉስን ደርግን ኣብ ዝቆጻጸሩዎ ሃዋሁው ዝተጻወትዎ ተባዕ ተራ ንወኒ ብዙሓት መንእሰያት ስለዘበራበረ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኢዮጵያን ኤርትራን ብተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ስሳታትን ሰብዓታትን ዝተጸልወ እዩ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ብዙሓት ተማሃሮ መንእሰያት ተኣሲሮም፡ ተገፊዖም፡ ካብ ሃገር ተባሪሮም፡ ተቐቲሎም፡ ገሊኦም እውን ብጅግንነት ተሰዊኦም'ዮም። መስዋእቶምን ጻዕሮምን ግን ንታሪኽ ዞባና ለዊጡዎ እዩ።
ጋይም ብፖለቲካዊ ምኽንያት፡ ኣብ ሰብዓታት ምስ ተሰደ፡ ፈለማ ኣብ ኡፕሳላ ሽወደን ቀጺሉ ኣብ ሃገረ-እንግሊዝ ጽዑቕ ምርምራዊ ስርሓት ብምክያድ ኣብ ዝዋሳኣሉ ዓውዲ ልምዓትን ስደትን መጻሕፈቲ ምጽሓፍ ተታሓሒዙዎ ክሳብ ሕጂ ከኣ ብርክት ዝበለ መጻሕፍቲኣፍርዩ ኣሎ። ዝበዝሕ ህይወቱ ኣብ ቤተ-መጻሕፍትን ኣደራሻት ዩኒቨርሲት ዘሕልፎ ጋይም ግን ጸሓፍን ተመራማርን ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ዝምህረሎም ዝነበረ ዩኒቨርሲታት ካብ ቀዳማይ ዲግሪ ክሳብ ንመዓርግ ሊቅነት (ፒኤችዲ) ዝሰርሑ ኣሻሓት ተመሃሮ ኣፍሪዩ ኣሎ። ብዛዕባ ትምህርትን ተማሃሮን ኣብ ዝሓስበሉ እዋን ከኣ ተዘክሮታቱ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴን ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባን ይዕዘር።
"ሽዑ መንእሰያት ፈለማ ዕስራታት ኢና ኔርና" ይብል ፕሮፈሶር ጋይም። "ህይወት ኣብ ሃይለ ስላሴ ዩኒቨርሲቲ ዳርጋ ንዅላህና ተንኪፉናን ለዊጡናን'ዩ። እቲ ናይ ሽዑ ዝነበረ ኵነታት ንመሰረታዊ መሰላትና ዝቕስቅስ ነበረ - ናጽነት፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ማዕርነት፡ ርእሰ ዉሳኔዝኣመስሉ ስምዒታት።
"ኣነ፡ ከም ብጾተይ፡ ኣሰር ናይ'ቶም ቅድሜና ዝነበሩ ተምሃሮ ሰዓብኩ፣ እቲ ሽዑ ዝነበረና ውዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒት እምብዛ ደራኺ ስለ ዝነበረ ከመይ ኢልና ንመሃር ከም ዝነበርና ተመሊሰ ክሓስብ ከሎኹ ብሓቂ ይገርመኒ" ይብል ሕሉፉ ብምዝካር።
"እቶም ሓደ-ክልተ ዓመታት ቅድሜና ዝነበሩ ተምሃሮ ኵሉ ጊዜ'የ ዝዝክሮም - ከም እኒ ማርታ መብራህቱ፡ ጌታቸው ማሩ፡ ኣማረ ተግባሩ፡ ኣማኒኤል ገብረየሱስ፡ ዋልልኝ መኮነን፡ ዮውሃንስ ስባህቱ፡ ጎይትኦም 'ብጻይ'... ብዙሓት'ዮም ነይሮም - ኤርትራውያንን ኢትዮጵያንን ተመሃሮ ኣብ ቅድሚት ተሰሪዕም ኣንጻር ስርዓት ሃይለ ስላሴ ይቃለሱ ነይሮም'ዮም፡ ብዙሓት ካብ'ታቶም ድማ ብጀግንነት ሓሊፎም'ዮም" ይብል።
ሽዑ ሕጊ እዩ ዘጽንዕ ነይሩ፡ 'እዝዋ' (USUAA - ማሕበር ተማሃሮ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ) ዝሰመዩዋ ንዅሎም ክፍልታት ዩኒቨርሲቲ እትውክል ማሕበር ነይራቶም። ጋይም ከኣ ንክፍሊ ሕጊ ወኪሉ ኣብቲ ምንቅስቓስ ነበረ።
"ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ'ቲ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ንንበር'ምበር ግን ጸቕጢ ነይሩና'ዩ። ኣብ ናይ ኤርትራ ጕዳይ ጥራይ ኣትኲሮም ዝቃለሱ በሃራት ተቓለስቲ ነይሮም'ዮም። ብዓል ኣነ ግን፡ ብዙሓት ከኣ ከማይ ነይሮም'ዮም፡ ምስ'ቶም ገስገስቲ ኢትዮጵያውያን ተምሃሮ ብሓባር ዘይንሰርሓሉ ምኽንያት የብልናን ኢልና ብሓባር ንቃለስ ኔርና" ብምባል፡ ኣብቲ እዋንቲ ንዝነበሩ ተምሃሮ፡ ንበዓል ርእሶም ተኽለማርያም፡ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ግርማይ ገብረመስቀልን ካልኦትን ይረቁሕ።
እዚ ፈለማ 70ታት (72-73) ካብ ዘጋጠሞ ዘይርስዖ ነገር እንተሎ እዋን ማእሰርቱ እዩ። "ሓደ መዓልቲ ብሕቡእ ኣኼባ እናካየድና ብወተሃደራት ተኸበብና፣ ተኣሰርና ኸኣ። ኣብ ሳንዳፋ ዝብሃል፡ ኣብ ከባቢ ኣዲስ ኣበበ ዝርከብ ቤት-ማእሰርቲ ኸኣ ኣእተውና። ተዘክሮታተይ እንተ ዘይጠሊሙኒ እቲ ቦታ እንዳ "ፈጥኖ ደራሽ" እዩ ነይሩ።
"ሓደ ሻለቃ ለማ ዝበሃል ሓላፊ ናይ'ቲ ቦታ ኵነታተይ ተረዲኡዎ፡ ሓጥያተይ ድማ ኤርትራዊ ምዃነይ ኣስተብሂሉ ክሕግዘኒ ይፍትን ነይሩ። ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ከኣ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክወጽእ ከኣልኩ፣ ኵሉ ግን ሓሊፉ!
"ኵነታት እናኽፍአ ዝኸደሉ መናእሰይ ብኣሊፍ ዝወድቅሉ እዋን'ዩ ነይሩ" እናበሉ ይዝክር። "ኣብ ኢትዮጵያ ኣይጸናሕኩን፡ ኵሉ ፋሕፋሕ ኣተዎ፣ ዕድለኛ'የ ምሉቕ ኢለ ኸኣ ናብ ዓዲ ስደት ኣምራሕኩ።" ይብል ፕሮፌሰር ጋይም።
ፕሮፈሶር ጋይም፡ ኣብ ሱዳንን ሶማል ኮን ስደተኛታት ኣብ ዝዓለቡሉ ሃገራት ምዕራብ እናተንቀሳቐሰ ብዛዕባ ስደተኛታትን ኵነታት ሱዳንን ብርክት ዝበሉ መጻሕፍቲ ጽሒፉ። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ብቋንቋ እንግሊዝ፡ ኣብ ምርምር ዝተመርኰሱ ከም "ኤርትራ - እቲ ውንዙፍ ሕልሚ"፣ "ነቐፌታዊ ኣስተንትኖ ብዛዕባ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ"፣ ሕጂ ኸኣ ብዛዕባ ህልው ኵነታት ኤርትራን ኵነታት ስደተኛታት - መበቆልን ሳዕቤንን ስደት - ብሰፊሑ ዚገልጽ መጽሓፍ ኣሕቲሙ ኣሎ።
ሰብ ሓዳር ደቂ ወጻኢ ወይ ደቂ ክልተ ሃገራት ዝኾኑ፡ ኣብ ስዊዘርላንድ ምንባር እንተ ጀሚሮም ብናይ ስዊዘርላንድ ሕጊ መርዓ ቅዩዳት እዮም። ሰብ ሓዳር ማዕረ ዝኾነ መሰል ኪህልዎም እንከሎ፡ ውልቃዊ ረብሓታቶም ከኣ ምስቲ መጻምዶም የመዛዝንዎ እዮም።
ብሓባር ኴንካ ነታ ስድራ ቤት ንምእላይ ኣስተዋጽኦ ምግባር።እቶም ሰብ ሓደር፡ በቲ ኩሉ ሰብ ዘበርክቶ እጃም፡ ብፍላይ ብመገዲ ደሞዝ ዘለዎ ስራሕ፡ ነቶም ቆልዑ ንምክንኻን ብዚውፍይዎ ነገርን ብናይ ገዛ ስራሕን ይሰማምዑ። ነፍሲ ወከፍ መጻምዲ፡ ብመጠን እቶቶም ናይ ጁባ ገንዘብ ኪሕዙ ይፍቀደሎም።
ውዕል ክራይ ገዛ ናይ ሓደ ስድራ ቤት፡ ብናይ ሓባር ስምምዕ እቶም ክልተ መጻምዲ ወይ ከኣ ብግሉጽ ስምምዕ እቲ ሓደ መጻምዲ እንተ ዘይኮይኑ፡ ሓደ መጻምዲ በይኑ ዚውደኦ ጉዳይ ኣይኮነን። ብናይ ሓባር ስምምዕ መሰረት ከኣ፡ እቶም መጻምዲ ክልተ መንበሪታት ክምስርቱ ይኽእሉ።
ሓደ ካብ ሰብ ሓዳር ካብ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም እንተኾይኑ ( ካብ ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳን ስምምዕ ማሕበር ናጻ ንግዲ ኤውሮጳን እንተ ዘይኮይኑ)፡ መጻምዲ ደቂ ክልተ እተፈላለያ ሃገራት፡ ክሳብ መንበሪ ፍቓድ ዚረኽቡ ብሓባር ናብራ ኪመርሑ እዮም ዚግደዱ። ኣብ ዓንኬል ስድራ ቤታዊ ምጥርናፍ፡ ምምራሕ ሓባራዊ ህይወት፡ ሓደ ካብቲ ኣገዳሲ ቅድመ ኩነት ንምሃብ ፍቓድ መንበሪ እዩ።
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጂዖ ፊዚክስ፣ ስፔስ ሣይንስና አስትሮኖሚ ኢንስቲትዩት የርዕደ ምድር ምርምር ባለሙያና መምህር ስለእሣተ ገሞራው ሁኔታና ስለሚገኝበት ሁኔታ ይናገራሉ፡፡
ሰሜን ኮርያ ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር በመጪው ቅዳሜ በኒኩሌር ጉዳይ ላይ ንግግር ለማድረግ እንደተስማማች አንድ የሰሜን ኮርያ ዲፕሎማት በመንግሥት ሚድያ መናገራቸው ተጠቅሷል።
የሰሜን ኮርያ ምክትል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቺኦስ ሰን ሁይ ፕዮንግ ያንግና ዋሺንግተን በመጪው ቅዳሜ ተገናኝተው ለመነጋገር ተስማምተዋል ብለዋል። በዋዜማው “ቀዳሚ ግንኙነት” ይደረጋል ሲሉ አክለዋል። የስብሰባው ቦታ የት እንደሆነ ግልፅ አይደልም።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕና የሰሜን ኮርያው መሪ ኪም ዦንግ ኡን፣ ሁለቱን ኮርያዎች በሚለየው ከወታደራዊ ህልውና ነፃ በሆነው ቀጠና ተገናኝተው ከተነጋገሩ ሦስት ወራት በኋላ ነው በመጪው ቅዳሜም እንደሚገናኙ የተገልፀው።
ምእንቲ ልኡላውነት ሃገርናን ክብርን መሰልን ህዝብናን ዝተበገሰ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እነሆ 59 ዓመታት ኣቑጺሩ። ብሰንኪ ሕመቕናን ዘይብቕዓትናን ካብ ዝግቦኦ ንላዕሊ ግዜ ዝወሰደን ኣሻሓት መስዋእቲ ዘኽፈለናን እኳ እንተኾነ ሃገራዊ ናጽነትና ግን ድሕሪ 30 መረርቲ ዓመታት ተረጋጊጹ እዩ። ሓደ ምዕራፍ ኣኽቲሙ ናብቲ ካላኣይ ምዕራፍ ጉዕዞ ደሞክራስን ምዕብልናን ሀ ! ኢልና ካብ ንጅምር ድማ እነሆ ማዕረቲ ብረታዊ ቃልሲ ዝወሰደልና ግዜ ክመዓራረ ሓደ ዓመት ጥራሕ ተሪፍዎ ኣሎ።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣብ ኣእሙሮ ኩሉ ኤርትራዊ ዝነበረ ትጽቢትን ኣብ ግብሪ ዝተራእየ ክውንነትን ግን ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኣለዎ። ንምንጽጻሩ ዝኣክል ከኣ ገለ ምባል ዝከኣል ይመስለና።
ብሉጽ ኤርትራዊ ሓንጎል ተዋዳዲሩ ስልጣን ክሕዝ እሞ እንተማእሚኡና ክቕጽል እንተዘይዓጂቡና ከኣ ብድሌና ክንቅይሮ መራሒ ከነምጽእ እምበር፡ ኣብ ልዕሌና ተወጢሑ ከም ናይ መሸጣ እቕሓ ከምድላዩ ዝገብረና መራሒ ከነምጽእ ኢልና ኣይተቓለስናን።
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን ግን እዚ ኩሉ እናረኣና ካብ ምሕዛን ንላዕሊ ነቲ ስርዓት ንምእላይ ዝገበርናዮ ዓቢ ነገር ስለ ዘየለ ጥራሕ እዩ። ንሱ ጥራሕ ግን ኣይኮነን፡ ነዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ማእለያ ዘይብሉ ኣበሳ ዘውረደ ስርዓት ገና “ንሕና ንሱ - ንሱ ንሕና” ዝብሉ ዝኑባት ምህላዎም እዩ። ግን ከኣ እዚ ብጣዕሚ ዘሕዝን እኳ እንተኾነ ካብ ጎይቶትኩም ነጻ ኮይንኩም ኣለኹም ተባሂሎም ነጻ ዝተለቐቁ ጊሎት (ባራዩ) ካልእ ዓለም ስለ ዘይፈልጡ ብድሌቶም ናብ ጎይቶቶም ዝምለሱ እውን ከምዝነበሩ ብታሪኽ ስለ ንፈልጥ ብዙሕ ዝገርመና ኣይኮነን። የግዳስ ነዞም ሰብ “ንሕና-ንሱ” ኤርትራ ካልእ ዝሓሸ ሰብ ከምዘለዋ ከነርእዮም እንተኺኢልና ዝሓለፈ ጉዕዞኦም ከጣዕሶም ከምዝኽእል ምሕሳብ ጥራሕ እዩ ዝሓይሽ።
ስደትናን መከራናን ክንድዚ ክሓስምን ክነውሕን ዝገበሮ ቀንዲ ምኽንያት ንሕና ስለ ዝሓመቕና ኢና ኢልና እንተተበጊስና ሽግርና ኣብ ምፍታሕ ኣዎንታዊ ተራ ክህልዎ እዩ። ከመይ’ሲ ካብ ሰማይ ዝወረደ እዩ ወይ ናይ ዕድል ነገር እዩ ኢልና እንተሓሲብና ዝሓሸ ዕድል ክሳብ ዝወርደልና ኢድናን እግርናን ኣጣሚርና ምጽባይ ጥራሕ’ዩ ዝኸውን ምርጫና። እዚ ኣቲናዮ ዘለና ኩነታት ብሕመቕና ዝመጸ እዩ፡ ብመንፍዓትና ከኣ ክቕየር ይኽእል እዩ ኢልና መዓንጣና ሸጥ ኣቢልና ካብ ምብጋስ ወጻኢ ካልእ ዝሓይሽ መማረጺ የለን። ንሕና ሃገራዊ በዓላትና ኣብ ስደት ከነሕልፎ ዝተፈረድና ኣይኮንናን። ስደትና ሓጺሩ ፍትሓውን ደሞክርሲያውን መንግስቲ ክንሃንጽ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ሓድነት ጉዕዞ ተጠናኺሩ ክቕጽል ኣለዎ - ንዕኡ ዝግባእ ኩሉ ጻዕርታት ክንከፍል እውን ድልዋት ኢና።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ(ዶ/ር) የጦር ኃይሎች ኤታማዦር ሹም ጀነራል አደም መሀመድ፣የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር ምክትል ኮሚሽነር ደመላሽ ገብረሚካኤልንና የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽነር ጀነራል እንደሻው ጣሰውን ከኃላፊነት በማንሳት ሌሎች ኃላፊዎችን ሾሙ።
ዩናይትድ ስቴትስ የቀድሞ የኬንያ ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ፕሬዚዳንት ሀገሯ እንዳይገቡ ከለከለች። ጠቅላይ ዐቃቤ ህጉ የተከለከሉት በኃላፊነት ዘመናቸዉ ሙስናን በአግባቡ አልተከላከሉም በሚል መሆኑን የአሜሪካ ውጪ ጉዳይ ቢሮ አስታውቋል፡፡
የመደመር መጠን ከፍተኛ ጥራት ያላቸው የጭነት ሱሪዎች የተለመዱ ረዥም ሱሪዎች - 30 / JM 6D ጥቁር ወደኋላ እንደተመለሰ እና ልክ እንደ ክምችት ከተጫነ በኋላ ወዲያውኑ ይጭናል ፡፡
ወላይታ ድቻ ከተከታታይ ስድስት ጨዋታዎች በኃላ ወደ አሸናፊነቱ እንዲመለስ እና ለጊዜውም ቢሆን ከጫና እንዲወጣ ያስቻሉ ሁለት ወሳኝ ጎሎች ያስቆጠረው ፀጋዬ ብርሀኑ ይናገራል።
ከወላይታ ዞን ገጠራማ አካባቢ ተመልምሎ እስከ ዋናው ቡድን ደረስ መጫወት የቻለው ፀጋዬ ያለፉትን አምስት ዓመታት በወላይታ ድቻ ቢያሳልፍም ተደጋጋሚ ጉዳቶች እና በተለያዩ ቦታዎች ላይ መሰለፉ በሚፈለገው ደረጃ እድገት እንዳያሳይ አድርገውት ቆይተዋል። ዘንድሮ ግን ምንም እንኳ ቡድኑ ጥሩ ጊዜ እያሳለፈ ባይገኝም በተሰለፈባቸው ጨዋታዎች ያለውን አቅም በሚገባ እያሳየ ይገኛል። ከኳስ ውጪ ያለው እንቅስቃሴ፣ ቡድኑ በሚጠቃበት ወቅት ለመከላከል የሚያሳየው ፈቃደኝነት እና የጨዋታ ፍላጎቱ የፀጋዬ መገለጫዎች ናቸው። ጎል የማስቆጠር አቅሙንም በማሻሻል አራት ጎሎችን በዘንድሮው የቤት ኪንግ ፕሪምየር ሊግ ላይ አስቆጥሯል።
በዛሬው ዕለት ለወላይታ ድቻ እጅግ አስፈላጊ በሆነው ጨዋታ ከስድስት ተከታታይ ውጤት አልባ ጉዞ በኃላ ኢትዮጵያ ቡናን ከመመራት ተነስቶ እንዲያሸንፉ ያስቻሉ ሁለት ጎሎችን በማስቆጠር የእሱ ሚና የጎላ ነበር። በአንድ ወቅት አሰልጣኝ አሸነፊ በቀለ የብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ በነበሩበት ወቅት ለሴካፋ ውድድር ለብሔራዊ ቡድን ጥሪ ተደርጎለት የነበረው ፀጋዬ ከዛሬው ጨዋታ መጠናቀቅ በኃላ አሁን ስለሚገኝበት ወቅታዊ አቋም እና ተያያዥ ጉዳዮች አንስተንለት ተከታዩን ሀሳብ ለድረ ገፃችን ገልፂል።
” የዛሬው ጨዋታ ያደረግነው በጣም በጫና ውስጥ ሆነን ነበር፤ ይህ የሆነው ካለን ነጥብ አንፃር ነው። በዚህ ሒደት ውስጥ ጎል ተቆጥሮብን ነበር። ተጭነን መጫወት እንዳለብን ተነጋግረን ነበር ከዕረፍት በኃላ የገባነው፤ ውጤቱም ተሳክቶልናል። የዛሬው ሦስት ነጥብ ለእኛ ለቀጣዩ ጨዋታ ስንቅ የሚሆነን በመሆኑ ውጤቱ በጣም ያስፈልገን ነበር። በዚህም በጣም ደስ ብሎኛል።
“ያው የተለያየ ቦታ መጫወቴ በአንድ ነገር ላይ ስኬታማ እንዳልሆን አድርጎኛል። በዚህ ዓመት መጀመርያ በነበረው አሰልጣኝ የመስመር አጥቂ ሆኜ እጫወት ነበር። አሁን ደግሞ ወደ ጅማ ከመጣን በኃላ ሀሰተኛ አጥቂ ሆኜ እየተጫወትኩ ነው። ዛሬ መጀመርያ አጥቂ ነበርኩ። ያው አሰልጣኞች የሚሰጡኝን ታክቲክ መተግበር ግዴታዬ ነው። የምችለውን ለማድረግ እየጣርኩ ነው።
“የተፈጥሮ ነገር ይሆናል አንዳንዴ ሜዳ ውስጥ ብዙ ነገር አድርገህ በሚዲያም ሊሆን ይችላል በብሔራዊ ቡድን ምርጫ ውስጥ ዕይታ ላልገባ እችላለሁ። ከዚህ በኃላ ግን በሚገባ ራሴን እያሳየሁ እመጣለው።”
እቲ ብመርከብ ሓይሊ ባሕሪ ተላኢኹ ዘሎ ናይ መግቢ ረዲኤት፣ 155 ሜትሪክ ቶን ፊኖ፣ 65 ሜትሪክ ቶን ሩዝን 50 ሜትሪክ ቶን ድማ ሽኮር ምዃኑ ዝሓበረ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ፣ ንኤርትራ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳንን ጂቡቲን ክዕደል ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ዘገርም ነገርዩ! 270 ሜትሪክ ቶን ነርባዕተ ሃገር ኢልካ ሓገዝ። ናብ ኣርባዕቲአን ምስ ተመቕለ ንሓንቲ ሃገር 900 ኩንታል ይበጽሓ። እዚ ድማ ሓደ ውልቀሰብ ክገብሮ ዝኽእል እዩ ነይሩ። ኣየ መንግስቲ ህንዲ!!
እቶም ብሮቡዕ 13 ታሕሳስ፣ ብመንገዲ ኣየር ግብጺ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዝተበገሱ 25 ስደተኛታት፣ ጉዳዮም ኣብ ኤርትራ ብዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት – UNHCR ተታሒዙ ዝጸንሐ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ከባቢ ባጽዕ ኣብ ዝርከብ እምኩሉ ዝተባህለ ቦታ፣ ልዕሊ 10 ዓመታት ዝገበሩ ልዕሊ 2 ሽሕ ሶማላውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ሳሕቲ ብUNHCR ኣብ ዝውደብ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ናይ ምጥያስ ዕድል ከምዝረኽቡ ኣፍሊጦም።
አምባውን እንደመታዎት ይሰማዎታል እናም ወደ ባንዶው መመለስ የማይችሉ ይመስልዎታል? ደህና ለእርስዎ ጥሩ ዜና አለን! ለተወሰነ ጊዜ ብቻ ፣ ይችላሉ አውርድ የክብደት መቀነስ ኪስስታርት መመሪያ በካሊን ፖሊን ለ ፍርይ!
ካሊን ቱዌል ፑሊን እጅግ የከፋ የክብደት ባለሙያ, ከፍተኛ ሽያጭ ደራሲ እና ክብደት መቀነስ ባለሙያ እጅግ ከባድ ክብደት መቀነሻ እና በ 65 ወራት ውስጥ የ 7 ፖዳዎችን ያጣ ነው. ካሊን የሱ መስራች ናት LadyBoss Movement እና በሺዎች የሚቆጠሩ ሴቶች ክብደት እና ውጤታማ በሆነ መልኩ ክብደት ለመቀነስ ረድተዋል.
የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ የአባይ ግድብ ውሃ መሙላት መጀመሩን አስመልክተው ከቪኦኤ አማርኛ ሰለሞን አባተ ጋር ያደረጉት ቃለምልልስ
መጠን (ሴም) (L * W * H): (L x H) 26.5 x 18.5 ሴሜ / 10.43 x 7.28 ኢንች የጭረት ርዝመት አጠቃላይ የሽቦ ርዝመት - 169 ሴሜ / 66.54 ኢንች።
በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥትና በህወሓት መካከል እየተካሄደ ባለው ጦርነት የዩናይትድ ስቴትስ ዋና ግብ ወጊያው ፈጥኖ እንዲቆም፣ ሰላም እንዲመለስ፣ የሲቪሎች ደኅንነት እንዲጠበቅ መጣር መሆኑን የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቲቦር ናዥ አስታውቀዋል።
ትግራይ ክልል ውስጥ ባለው ሁኔታ ላይ በኢትዮጵያ የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ማይክ ራይነር ጋር ሆነው ትናንት መግለጫና ለጋዜጠኞች ጥያቄዎች መልስ የሰጡት ቲቦር ናዥ “የህወሓት መሪዎች ግጭቱን ዓለምአቀፍ ገፅታ ለማስያዝ እየጣሩ ናቸው ሲሉ ከስሰዋል።
በሌላ በኩል ደግሞ “እስከ ሁለት መቶ ሺህ ሊደርስ የሚችል ቁጥር ያላቸው ኢትዮጵያዊያን ተሰድደው ሱዳን ሊገቡ ይችላሉ” ብለው እንደሚጠብቁ አፋጣኝ ዓለምአቀፍ ድጋፍ እንዲደርስላቸው የጠየቁት በሱዳን የተባበሩት መንግሥታት ለህፃናት ደራሽ ተቋም /ዩኒሴፍ/ የሱዳን ተጠሪ ተናግረዋል።
ሱዳን ውስጥ ያለው የኢትዮጵያዊያን ስደተኞች ሁኔታ ደግሞ “ሙሉ ሰብዓዊ ቀውስ ነው” ብለዋል በተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ጉዳዮች ከፍተኛ ኮሚሽነር ቃል አቀባይ ባባር ባሎች ለቪኦኤ በሰጡት ቃል።
በ2021 እኤአ ላይ ካሜሮን ለምታስተናግደው የአፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ በሚካሄደው የምድብ ማጣርያ ዋልያዎቹ ዝሆኖቹን 2ለ1 በማሸነፍ ዝነኛ ውጤት አስመዝግበዋል፡፡ ለ33ኛው የአፍሪካ ዋንጫ የሚካሄደው የምድብ ማጣርያ ከወር በፊት በመጀመርያ ዙር ጨዋታዎች የተጀመረ ሲሆን የየምድቡ ሁለተኛ ዙር ጨዋታዎች ደግሞ ባለፈው ሰሞን ተከናውነዋል:: በኢንስትራክተር አብርሃም መብርሃቱ የሚመራው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በምድብ 11 ከአይቬሪኮስት፤ ከኒጀርና ከማዳጋስካር ጋር መደልደሉ ሲታወቅ ባለፈው እሁድ ባህርዳር ላይ ዋልያዎቹ በሁለተኛ ዙር የምድብ ማጣርያ ጨዋታዎች ዝሆኖቹን ማሸነፋቸው ለአገሪቱ እግር ኳስ መነቃቃትን የሚፈጥር ነው፡፡
ባህርዳር ላይ በተደረገው የአፍሪካ ዋንጫ የምድብ ማጣርያ የዋልያዎቹን የማሸነፊያ ግቦች ያስቆጠሩት ሱራፌል ዳኛቸው እና የቡድኑ አምበል ሽመልስ በቀለ ናቸው፡፡ ዋልያዎቹ ዝሆኖቹን በሜዳቸው ማሸነፋቸው በአፍሪካ ዋንጫው ማጣርያ ያላቸውን ተፎካካሪነት ከማለምለሙም በላይ ከአፍሪካ ምርጥ ብሄራዊ ቡድኖች አንዱን የረቱበት ታሪክ በመሆኑ በመላው የአፍሪካ እና ዓለም አቀፍ የእግር ኳስ ዘገባዎች መደነቅን አትርፎላቸዋል፡፡ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን በውጤቱ ማግስት ለሙሉ ቡድኑ የ800 ሺህ ብር የማበረታቻ ሽልማት አበረክቷል፡፡ የሽልማት ስነ ስርዓቱ በአዲስ አበባ ስካይ ላይት ሆቴል የተካሄደ ሲሆን የቡድኑ አባላት ከ20 እስከ 30 ሺህ ብር ሽልማት ሲሰጣቸው ወደፊት በሚያደርጋቸው ጨዋታዎች የተሻለ ውጤት እንዲያስመዘግብ ለማነሳሳት ነው ተብሏል። ፌደሬሽኑ በታሪካዊው ውጤት ማግስት ለዋልያዎቹ የማበረታቻ ሽልማቱን ማበርከቱ የሚመሰገን ሲሆን በቀጣይ ብሄራዊ ቡድኑን ለአፍሪካ ዋንጫ ተሳትፎ ካበቁ ይህን ያህል ሽልማት ይጠብቃችኋል በሚል ማነሳሻ ከአሰልጣኙ እና ከብሄራዊ ቡድኑ አባላት ለመስራት ማቀድ ያስፈልገዋል:: በቀጣይም ቡድኑ በውጤታማነቱ የሚቀጥል ከሆነ በጨዋታ ከ800 ሺህ እስከ 1 ሚሊየን ብር ሽልማት እንደሚያበረክትላቸው ፌደሬሽኑ መግለፁም ከዚሁ አቅጣጫ ጋር የሚቀራረብ ነው፡፡በሌላ የምድቡ ሁለተኛ ዙር የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ ጨዋታ ማዳጋስካር ከሜዳ ውጭ ኒጀርን 6ለ2 በሆነ ሰፊ ውጤት በማሸነፍ ግስጋሴን ቀጥላለች፡፡
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በ33ኛው የአፍሪካ ዋንጫ የ3ኛ ዙር የምድብ ማጣርያ ጨዋታ ከሜዳው ውጭ ከኒጀር ጋር የሚገናኘው ከ9 ወራት በኋላ ሲሆን በዚሁ ወቅት ኮትዲቯር ማደጋስካርን በአቢጃን የምታስተናግድ ይሆናል፡፡ በ4ኛው ጨዋታ በሜዳው ከኒጀር ጋር፤ በ5ኛው ጨዋታ በሜዳው ከማዳጋስካር እንዲሁም በስድስተኛው ጨዋታ ከሜዳ ውጭ ከአይቬሪኮስት ጋር የሚገናኝ ይሆናል:: ብሄራዊ ቡድኑ በአፍሪካ ዋንጫው የምድብ ማጣርያ የያዘውን ውጤት ለማስጠበቅ በቀጣይ የሚያደርጋቸው ጨዋታዎች ወሳኝ ናቸው፡፡ በሚቀጥሉት 9 ወራት ኢንስትራክተር አብርሃም መብርሃቱ ለቡድኑ በሚያወጡት የዝግጅት መርሃ ግብር ለመስራት ፌደሬሽኑ ንቁ ተሳትፎ ማድረግ ያለበት ሲሆን፤ በተለይ ከፋይናንስ ጋር በተያያዘ ያሉበትን ችግሮች ለመቅረፍ መስራት ያስፈልገዋል፡፡ ዋልያዎቹ በኮትዲቯር ብሄራዊ ቡድን ላይ ያስመዘገቡት አንፀባራቂ ድል በስፖርቱ ላይ የፈጠረው መነቃቃት እንዲቀጥል ነው፡፡ በሚቀጥሉት 9ወራት የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ቢያንስ 3 የወዳጅነት ጨዋታዎችን ከምዕራብ እና ደቡብ አፍሪካ አገራት ቡድኖች ጋር ማድረግ ያለበት ሲሆን ይህን በማሳካት ረገድ በተለይ የእግር ኳስ ፌደሬሽኑ ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽኖች ማህበር ፊፋ በሚያወጣው መርሃ ግብር መሰረት ለመስራት ከፍተኛ ሃላፊነት ይኖርበታል፡፡
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ከኮትዲቯር አቻው ጋር በአፍሪካ ዋንጫ ዋና ውድድር በማጣርያ እና በሴካፋ ላይ ለአምስተኛ ጊዜ ነው:: ሁለቱ ቡድኖች ለመጀመርያ ጊዜ የተገናኙት በ1968 እኤአ በአፍሪካ ዋንጫ የማጣርያ ውድድር ላይ ሲሆን በመጀመርያው ጨዋታ ኢትዮጵያ በሜዳዋ 1 ለ0 አሸንፋ በመልሱ ደግሞ ኮትዲቯር በተመሳሳይ ውጤት አሸንፋ ነበር፡፡ በ1970 እኤአ ላይ ደግሞ በአፍሪካ ዋንጫ ላይ ለ3ኛ ጊዜ ተገናኝተው ኮትዲቯር 6ለ1 በሆነ ሰፊ ውጤት ማሸነፏ ሲታወስ ይህ ውጤት ኢትዮጵያ በአፍሪካዊ ቡድን በሰፊ የግብ ልዩነት የተሸነፈችበት ሆኖ በታሪክ መዝገብ ሰፍሯል፡፡ ባለፈው ሰሞን ሁለቱ ቡድኖች ለአምስተኛ ጊዜ ባህርዳር ላይ በአፍሪካ ዋንጫ የምድብ ማጣርያ ከመጫወታቸው በፊት ደግሞ ከ9 ዓመታት በፊት በሴካፋ ውድድር ላይ ተገናኝኘተው ነበር::
የዓለም እግር ኳስ የተጨዋቾች የዝውውር ገበያ በመከታተል የሚሰራው ትራንስፈር ማርከት ድረገፅ እንዳሰፈረው 23 ተጨዋቾች የሚገኙበት የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ስብስብ በአማካይ እድሜው 24.3 ዓመት ሆኖ ሲመዘገብ በዝውውር ገበያው የተተተመነው በ600 ሺህ ዩሮ ነው፡፡ በብሄራዊ ቡድኑ ከአገር ውጭ ይጫወታሉ ተብለው የተጠቀሱት 2 ተጨዋቾች ሲሆኑ የቡድኑ የዋጋ ተመንም በእነዚህ ተጨዋቾች መውጣቱን በትራንስፈርማርከት ድረገፅ የሰፈረው አሃዛዊ መረጃ ያመለክታል፡፡ በግብፁ ክለብ ማስር ኤል ማክሳ የሚጫወተው ሽመልስ በቀለ በአሁኑ ወቅት የብሄራዊ ቡድኑ ውድ ተጨዋች ሆኒ ሲጠቀስ በ400ሺ ዩሮ የዝውውር ገበያ ዋጋው ሲሆን፤ በሁለተኛ ደረጃ የሚጠቀስው በ200 ሺ ዩሮ የዝውውር ገበያ ተመን የተሰጠው ጋቶች ፓኖም ናቸው፡፡
የአይቬሪኮስት ብሄራዊ ቡድን በፊፋ የዓለም የእግር ኳስ ደረጃ ከዓለም 56ኛ ከአፍሪካ 10ኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ሲሆን፤ ከኢትዮጵያ ጋር የተጋጠመው ቡድን በ22 ተጨዋቾች የተገነባና በተጨዋቾች የዝውውር ገበያው ዋጋቸው ሲተመን በ185.93 ሚሊዮን ዩሮ ነው፡፡ የዝሆኖቹ 22 ተጨዋቾች በሙሉ ፕሮፌሽናሎች ሲሆኑ በአማካይ እድሜያቸው 27.0 ዓመት ነው፡፡ ከአይቬሪኮስት ተጨዋቾች በዝውውር ገበያው ውድ ዋጋ ያለው ለአርሰናል ክለብ የሚጫወተውና ትውልዱ በፈረንሳይ የሆነው ኒኮላስ ፔፔ 75 ሚሊዮን ዩሮ በመተመን ነው፡፡ በቀኝ ክንፍ መስመር ላይ የሚጫወተው ኒኮላስ ፔፔ በዓለም እግር ኳስ ከፍተኛውን የዝውውር ሂሳብ ያስመዘገበ አፍሪካዊ ተጨዋች ሆኖ ይጠቀሳል፡፡
ለ2021 የአፍሪካ ዋንጫ በሚካሄደው ማጣርያ በምድብ 11 መሪነቱን ከ2 የምድብ ጨዋታዎች በኋላ በ6 ነጥብና በ5 የግብ ክፍያ ማዳጋስካር ስትሆን፤ ኢትዮጵያ በ3 ነጥብ እና ያለምንም ግብ ክፍያ እንዲሁም በተመሳሳይ ነጥብ ያለምንም ግብ ክፍያ ሁለተኛ እና ሶስተኛውን ደረጃ አከታትለው ይወስዳሉ፡፡ ኒጀር ያለንም ነጥብ በአምስት የግብ እዳ የመጨረሻውን ደረጃ ይዛለች፡፡
በምድቡ የመጀመርያ ጨዋታዎች ማዳጋስካር ኢትዮጵያን በራያን ራቬልሰን ጎል 1ለ0 በሆነ ውጤት አንታናናሪቮ ላይ ማሸነፏ ይታወሳል:: ማዳጋስካር በዓለም የእግር ኳስ ደረጃ ከኢትዮጵያ 95 እርከን ከፍ ብላ ኛ ደረጃ ላይ ነው የምትገኘው፡፡ በወቅቱ የቡድኑ አሰልጣኝ ፈረንሳዊው ኒኮላስ ዲፒውት ማዳጋስካር ለመጀመርያ ጊዜ በተካፈለችበት የግብፁ 2019 የአፍሪካ ዋንጫ ላይ የነበረው ጥንካሬ በምድብ ማጣርያው መደገሙን መጠራጠራቸውን ተናግረው ነበር፡፡ በአፍሪካ ዋንጫው ላይ በህንድ ውቅያኖስ ላይ የምትገኘው የአፍሪካ ደሴት 3 ግዜ የአፍሪካ ዋንጫ ሻምፒዮን የሆነችውን ናይጄርያ እንዲሁም ዲ.ሪ ኮንጎን በማሸነፍ አስደናቂ ውጤት አስመዝግባ በሩብ ፍፃሜው በቱኒዚያ ተሸንፋ ነበር የወደቀችው፡፡
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በኢንስትራክተር አብርሃም መብርሃቱ መመራት ከጀመረ በኋላ በ6ኛው የቻን ማጣርያ ላይ ከቅድመ ማጣርያው አንስቶ በነበረው ተሳትፎ ሳይሳካለት ቀርቶ ከውድድሩ ውጭ ሆኗል፡፡ በ2020 እኤአ የሚካሄዳው የቻን ሻምፒዮና መስተንግዶ ከኢትዮጵያ ሃላፊነት በመሰረተ ልማት አለመሟላት መወሰዱ የሚታወስ ሲሆን ቡድኑ በማጣርያ ወደዚህ ውድድር ሊገባ አለመቻሉ የሚያስቆጭ ነው፡፡ በሌላ በኩል በ2022 እኤአ ላይ ኳታር በምታስተናግደው 22ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ በአፍሪካ ዞን በሚደረገው ማጣርያ በመጀመርያው ዙር ከሚሳተፉት 28 ብሄራዊ ቡድኖች አንዱ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ዋልያዎቹ በዚሁ ዓለም አቀፍ የማጣርያ ውድድር በመጀመርያ ዙር የደርሶ መልስ ማጣርያ የተመደበው ከደቡብ አፍሪካዋ ሌሶቶ ጋር ነው፡፡ ከሁለቱ ቡድኖች ጥሎ ማለፍ የሚችለው በከፍተኛ ደረጃ ላይ ወደ የሚገኙትና በምድብ ማጣርያ ወደ ዓለም ዋንጫ ለማለፍ ከሚሰለፉት 26 አፍሪካ ብሄራዊ ቡድኖች ተርታ ይሰለፋል፡፡ አዞዎቹ በሚል ቅፅ ስማቸው የሚታወቀው የሌሶቶ ብሄራዊ ቡድን በፊፋ የዓለም የእግር ኳስ 144ኛ ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡ 23 ተጨዋቾች የሚገኙበት ስብስቡ በአማካይ እድሜው 26.4 ዓመት ሆኖ ሲመዘገብ በዝውውር ገበያው የተተመነበት ዋጋ በ 675 ሺ ዩሮ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በኢንስትራክተር አብርሃም መብርሃቱ መመራት ከጀመረ በኋላ ከአፍሪካ ዋንጫው የምድብ ማጣርያ በፊት በ6ኛው የቻን ማጣርያ ላይ ከቅድመ ማጣርያው አንስቶ ተሳትፎ ቢያደርግም ሳይሳካለት ቀርቶ ከውድድሩ ውጭ ሆኗል፡፡ በ2020 እኤአ የሚካሄዳው የቻን ሻምፒዮና መስተንግዶ ከኢትዮጵያ ሃላፊነት በመሰረተ ልማት አለመሟላት መወሰዱ የሚታወስ ሲሆን ቡድኑ በማጣርያ ወደዚህ ውድድር ሊገባ አለመቻሉ የሚያስቆጭ ነው፡፡
በሌላ በኩል በ2022 እኤአ ላይ ኳታር በምታስተናግደው 22ኛው የዓለም ዋንጫ ላይ በአፍሪካ ዞን በሚደረገው ማጣርያ በመጀመርያው ዙር ከሚሳተፉት 28 ብሄራዊ ቡድኖች አንዱ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ዋልያዎቹ በዚሁ ዓለም አቀፍ የማጣርያ ውድድር በመጀመርያ ዙር የደርሶ መልስ ማጣርያ የተመደበው ከደቡብ አፍሪካዋ ሌሶቶ ጋር ነው፡፡
ከሁለቱ ቡድኖች ጥሎ ማለፍ የሚችለው በከፍተኛ ደረጃ ላይ ወደ የሚገኙትና በምድብ ማጣርያ ወደ ዓለም ዋንጫ ለማለፍ ከሚሰለፉት 26 አፍሪካ ብሄራዊ ቡድኖች ተርታ ይሰለፋል፡፡ አዞዎቹ በሚል ቅፅ ስማቸው የሚታወቀው የሌሶቶ ብሄራዊ ቡድን በፊፋ የዓለም የእግር ኳስ 144ኛ ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡ 23 ተጨዋቾች የሚገኙበት ስብስቡ በአማካይ እድሜው 26.4 ዓመት ሆኖ ሲመዘገብ በዝውውር ገበያው የተተመነበት ዋጋ በ 675 ሺ ዩሮ ነው፡፡
መልእኽቲ ናብ ናይ ቀደም መማህርተይ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ታሪኽ ኢትዮጵያን ቃልሲ ኣንጻር ስርዓት ሃይለስላሴን ግርም ዝኾነ መወከሲ ክኾነና ይኽእል እዩ።
የ የአየር ሁኔታ ትንበያዎች እነሱ በየቀኑ የሚጎበኙን እና የሚጎበኙንን ጊዜ ለመከላከል አስፈላጊ ናቸው ፡፡ ይህ በሥራ ላይ በጊዜ ላይ ለሚመሠረቱ ሰዎች እንዲሁም ዣንጥላ ወይም ያለ እሱ መሄድ እንዳለባቸው ለማወቅ ለሚፈልጉ ብቻ ጠቃሚ ሊሆን ይችላል ፡፡ እነሱን ከግምት ውስጥ ለማስገባት በዚህ ቦታ ውስጥ አስፈላጊዎቹን ትንበያዎች ያገኛሉ ፡፡ በተጨማሪም ፣ ትንበያዎች በየትኛው በኩል እንደሚሠሩ እና ምን ዓይነት ሥርዓቶች እንደሚከተሉ ለእኛ ጠቃሚ እንዲሆኑ በተሻለ ማወቅ እንችላለን ፡፡ የኢሶባርስ ካርታዎች ፣ ነፋሳት ወዘተ ካርታዎች ይህ ሁሉ ስለ ትንበያዎች ለማሳወቅ ፡፡
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝነብሩ ኣባላት ስቪክ ማሕበር መንእስያትን ተቃወምቲ ውድባትን ነበርቲ ውልቀሰባትን ዘዳለውዎ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝቃወም ሰልፊ ኣብ ጀኔቫ ተኻይዱ።
ሓደ ካብቲ ዕላማታት'ቲ ተቃውሞ ሰልፊ መንግስቲ ኤርትራ ንኹሎም እሱራት ንኽፈትሕ ሕቡራት መንግስታት ድፍኢት ንኽገብር መፀዋዕታ ንምቅራብ ምኻኑ ኣዳለውቱ ገሊፆም'ለው።
እቲ ኻልእ ዕላማ ኸአ ነቶም ኣብ በረኻ ሲና ብዘይሕጋውያን ኣስገርቲ ተጨውዮም ተታሒዞም ዘለውን ከምኡ'ውን ነቶም ኣብ ኹናት ሊብያ ተቀርቂሮም ዘለው ስደተኛታት ብቅልጡፍ ካብ ዘለውዎ ንኽወፁ ንኽግበር ንምሕታት'ዩ ኢሎም።
ኣብያተ ሕክምና እስራኤል ንኤርትራውያን ደቂንስትዮ ስደተኛታትን ኣይሁድ ዝመበቖለን ኢትዮጵያውያንን ብፍሉይ ክትዕድሎ ዝጸንሐት መከላኸሊ ጥንሲ፣ ናይ ምምካን ሳዕቤን ዘለዎ ከምዝኾነ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ብዛዕባ’ዚ ዝቐረብ ዘሎ ጸብጻባት ኣምልኪቶም ኣብ ዝልኣኹልና ተወሳኺ ሓበሬታ፣ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ኢትዮጵያውያን ሓካይም ኣብ ዘካየድዎ ሕክምናዊ ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ንልዕሊ ሸሞንተ ዓመት ኪጥቀማሉ ዝጸንሓ መከላኸሊ ጥንሲ ኣምካኒ ባእታታት ከም ዝጸንሖ ኣረጋጊጾም።
እዚ ንኢትዮጵውያንን ኤርትራውያንን ጥራይ ኪወሃብ ከም ዝጸንሐ ዝተገልጸ ሓደገኛ ኣምካኒ ባእታ ዘለዎ ናይ መርፍእ ወይ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ኮነ ኢልካ ዝተገብረ’ዩ ክብሉ’ውን እቶም ኢትዮጵያውያን ሓካይምን ነቲ መጽናዕቲ ዝፈለጠ ህዝቢን መረረኦም ኪገልጹ ቀንዮም ኣለዉ።