Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
የኦሮሞ ህዝብ የብዙ ሺህ ዘመናት አኩሪ ታሪክ ያለው፤ ዘመናው የዲሞክራሲ እሴቶች የሆኑ የመንግሥት አመራር እና አስተዳደር የነበራቸው፤ የራሱ የዘመናት አቆጣጠር፤ አኩሪ ባህላዊ እሴቶች ያሉት ህዝብ ነው፡፡ይህ ህዝብ እንደማናኛውም ህዝብ የነበረው ስልጣኔ እየወደቀ እየተነሳ፤ ከሌሎች ጎረቤት ህዝቦች ጋር ሰላማዊ የሆነ ተቻችሎ የመኖር ባህሪያቶችን ይዞ የኖረ እና እየኖረ የሚገኝ ህዝብ ነው ቢሆንም የራሱን ባህል፤ ቋንቋ ታሪክ እና ሌሎች የማንነት መገለጫዎች እንደ ሃላ ቀር በመቅጠር በፊት የነበሩት የንጉሳዊያን አስተዳደሮች በህዝቡ ላይ እጅግ አሳዛኝ እና ታሪክ ሊረሳው የማይችል ድርጊት ሲፈጽሙ ቆይተዋል፡፡ሕዝቡ ሲፈጸሙበት የነበሩትን ድርጊቶች አንዳንዴ በተደራጃ እና በአብዛኛው በተበታተነ መልኩ ሲታገል እና ሲቃወም ቆይቶ ራሱ በላካቸው ወኪሎቹ መሰረት በ1987 ዓ.ም የጸደቀውን የኢፌደሪ ሕገ-መንግሥት የክልል ባለቤት ሊሆን ችሎዋል፡፡ ህዝቡ የራሱ የሆነ ክልል እንዲኖረው ማድረጉ ብቻ ሳይሆን ከሌሎች ብሄር ብሄረሰቦች እና የተለያዩ ክልላዊ አስተዳደሮች ጋር ሊኖረው ስለሚገባው ግንኙት ምን መምሰል እንዳበት በሕገ-መንግሥቱ ላይ ደንግጎዋል፡፡ በዚህ አግባብ በሕገ-መንግሥቱ ላይ ከተቀመጡት መሰረታዊ ጉዳዮች አንዱ ክልሉ ከአዲስ አበባ ከተማ ላይ ልዩ ጥቅም ሊኖረው የሚገባ እንደሆነ የሚያስቀምጠው ድንጋጌ አንዱ ነው፡፡በሕገ-መንግሥቱ ላይ የተቀመጠው ፌደራላዊ ስርዓት መሰረታዊ እምነቱ ብዙሀነትን ማዕከል ያደረግ አንድነትን መፍጠር እንደሆነ በመግቢያው ላይ ደንግጎዋል፡፡
ሕገ-መንግሥቱ ላይ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም በአዲስ አበባ ላይ አለው የሚለው ድንጋጌ ልዩ ጥቅም የሚባሉ ሊጠበቅላቸው/ሊንጸባረቅባቸው የሚገቡ ጉዳዮች ምን እንደሆነ ያመለከተ እንጅ ልዩ ጥቅም ለሚለው ሀረግ የሰጠው ትርጉም የለም፡፡ ልዩ ጥቅም የሚለውን ሀረግ ሲታይ ልዩ የሚለው ቃል ከአንድ ነገር ጋር የተያያዘ እና ከተለመደው ወጣ ያለ የሚለውን ሁኔታ የሚገልጽ ሲሆን ጥቅም የሚለው ደግሞ ህጋዊ ተቀባይነት ያለው አንድ ጉዳይ ላይ ሊኖር የሚችለውን መብት የሚመለክት እንደሆነ ሊወሰድ ይችላል፡፡ስለሆነም ክልላዊ መንግሥቱ በአዲስ አበባ ላይ ልዩ ጥቅም አለው ሲባል ተለይቶ የሚታወቅ ሕገ-መንግሥታዊ መብት የሚያጎናጽፍ ጥቅም አለው ተብሎ ይወሰዳል፡፡
ሕገ-መንግሥቱ በአንቀጽ 49 ላይ ለክልሉ መንግሥት ልዩ ጥቅም በአዲስ አበባ ላይ እንዲጠበቅ የፈለገበት ምክንያት ምን እንደሆነ ሕገ-መንግሥቱ ሲዘጋጅ በአንቀጹ ላይ ከተካሄዱ ወይይቶች፤ ከፌደራል ስርዓቱ መሰረታዊ ባህሪያት እና መነሻ ምክንያቶች አንጻር የሚከተሉት ሊሆኑ እንደሚችሉ ይወሰዳል፡፡
የመጀመሪያው አዲስ አበባ ካላት ተፈጥሮዋዊ አቀማመጥ ጋር የሚያያዝ ሲሆን አዲስ አበባ የሚያስፈልጋት የተለያዩ ፍላጎቶች ለሟሟላት የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ጋር ያላት ግንኙት ተግባራዊ አስገዳጅ ሁኔታ ነው፡፡አዲስ አበባ የሚገቡ የተለያዩ ምርቶች በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ እያለፉ የሚገቡ መሆናቸው እንደዚሁም አዲስ አበባ ከተማ ወደ ሌሎች የሀገሪቷ አካባቢዎች የምታከፋፍላቸው ምርቶችና በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሰት በኩል የሚታላለፉ መሆናቸው በሁለቱ አካላት መካከል ከፍተኛ የሆነ ግንኙነት እና መስተጋብር መኖሩ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሰት ጥቅም ምን መሆን አለበት የሚለው ለመወሰን እንደ አንድ ምክንያት ሊወሰድ ይችላል፡፡
የኢትዮጵያ የፌደራል ስርዓት መሰረታዊ ባህሪው ክልሎች እኩል መብት እና ስልጣን ያላቸው መሆናቸውን የሚያስቀምጥ ቢሆንም symmetrical federalism ሀገሪቷ ወስጥ የሚገኙ ክልሎች ካላቸው ተጨባጭ አቀማመጥ በመነሳት ለኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም በአዲስ አበባ ላይ ሊኖር እንደሚገባ በመደንገግ ተጨባጭ ሁኔታዎችን ማዕከል ያደረገ የፌደራል ስርዓት asymmetrical federalism መሆኑን የሚያመለክት ነው፡፡ ይህ ብቻ ሳይሆን ሕገ-መንግሥቱ አንዳንድ ክልሎች ውስጥ የሚገኙ በዕድገት ወደ ሃላ ለቀሩ ብሔራ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ልዩ ድጋፍ ይደረጋል የሚለው ሲታይ የእኩልነት መርሁ እንደተጠበቀ ሆኖ ፌደራሊዝሙ አግባብነት ያላቸውን ተጨባጭ ሁኔታዎን የተመረኮዘ ድንጋጌዎችን የያዘ መሆኑ በተለያዩ ጥቅሞች መካከል ሊነሱ የሚችሉ ግጭቶችን ቀድሞ በመለየት መፍትሔ ያስቀመጠ እንደሆነ መገንዘብ ይቻላል፡፡ ስለሆነም አዲስ አበባ ከተማ በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት መሀል ላይ መሆና፤ በሁለቱ አካላት ህዝቦች መካከል ከፍተኛ ሊባል የሚችል ግንኙነቶች መኖራቸው ተጨባጭ ሁኔታዎች መሆናቸው የሚታወቅ በመሆኑ ይህን ያገናዘበ ድንጋጌ በሕገ-መንግሥቱ መኖር ተገቢ ነው፡፡ ሕገ-መንግሥቱ በሚጸድቅበት የሕገ-መንግሥቱ አርቃቄ ጉባኤ የብሄር፤ብሔረሰቦችና ህዝቦች ኮሚቴ አባላትም ሲያንጸባርቁት የነበረው ሀሳብ ይህንኑ የሚያረጋግጥ ነው፡፡
አዲስ አበባ ከተማ ለፌደራል መንግሥቱ ተጠሪ የሆነ ሕገ-መንግሥታዊ የቻርተር ከተማ ሲሆን ከዚህ ከተማ ጋር የሚኖረው ግንኙነት ምን መምሰል እንዳለበት በሕገ-መንግሥት ደረጃ ማስቀመጡ ተገቢ ነው፡፡በክልሎች መካከል ሊኖር የሚገባው ግንኙነት ምን መምሰል እንዳለበት ሕገ-መንግሥቱ በቂ ሊባል የሚችል ድንጋጌዎችን ያስቀመጠ ሲሆን፤ በአዲስ አበባ እና በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሰት መካከል ያለውንም ግንኙነት አስቀምጦዋል፡፡ ሕገ-መንግሥቱ የክልሎች አወሳሰን ሊለወጥ የሚችልበት ሁኔታ እንዳለ ያስቀመጠ ቢሆንም በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት እና በአዲስ አበባ መካከል ያለው ወሰን ግን የአከላል ለውጥ ሊኖረው እንደማይችል ከሕገ-መንግሥቱ ንባብ መረዳት ይቻላል፡፡ስለሆነም ከአከላል ለውጥ ውጭ ያሉ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም በተመለከት ልዩ ዘላቂ ጥቅም እንዲኖር ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ ይህ ድንጋጌ በሕገ-መንግሥቱ ሊቀመጥ ችሎዋል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት መሀል ላይ አዲስ አበባ የምትገኝ መሆና እና ይህቺ ከተማ አሁን ካሉ የአካባቢ ስሞችም በመነሳት በሚታይበት ወቅት ኦሮሞዎች ሲኖሩበት የነበረ ከተማ በመሆና እና ኦሮሞዎች ካላቸው ተፈጥሮዋዊ እና ታሪካዊ ከሆኑ ፍላጎት በመነሳት በአዲስ አበባ ከተማ ላይ ልዩ ጥቅም ሊኖራቸው ይችላል፡፡
በሕገ-መንግሥቱ ላይ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ከአዲስ አበባ ከተማ ላይ ሊኖረው የሚገባው ልዩ ጥቅም በምን ጉዳዮች ላይ እንደሆነ ደንግጎዋል፡፡በዚሁ መሰረት የአገልግሎት አቅርቦት፤ የተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀም፤ አስተዳደሪያዊ እና ሌሎች ተመሳሳይ ጉዳዮች በተመለከተ ያለው ልዩ ጥቅም ሊጠበቅ ይገባል በሚል ደንግጎዋ፡፡
በሕገ-መንግሥቱ ላይ ያለው የኦሮሚያ ልዩ ጥቅም አንዱ ከአግልግሎት አቀርቦት (የእንግሊዘኛው ቅጂ social services በማለት አጥብቦ ይተረጉመዋል) ጋር በተያያዘ ያለው ሲሆን በዚሁ መሰረት ይህ የአገልግሎት አቅርቦት አዲስ አበባ ከተማ ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ሊሰጣቸው የሚችሉ አግልግሎቶችን የሚያቅፍ ነው፡፡ እነዚህም አገልግሎቶች በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ የሚገኙ ነዋሪዎች የሚያገኙዋቸው ወደ አዲስ አበባ ለመግባት በአዲስ አበባ አስተዳደር የሚዶጎሙ የትራንስፓርት፤ የመሰረተ ልማት እና ሌሎች አቅርቦቶች ናቸው፡፡ ይህ ብቻ ሳይሆን በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት የሚገኙ ነዋሪዎች የተለያዩ አገልግሎቶችን ከአዲስ አበባ ለማግኘት በሚመጡበት ወቅት አግልግሎቶቹን በሚመቻቸው አግባብ ለመስጠት እንዲያስችል ሁኔታዎችን ማመቻቸት ይጠይቃል፡፡
በሌላ መልኩ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ዋና ከተማ ፊንፊኔ በመሆና የክልል መንግሥት በአዲስ አበባ ከተማ የሚዶጎሙ አቅርቦቶች / ውሀ፤ መብራት፤ ህንጻ፤ መሬት እና የመሳሰሉትን/ ሊያገኙ የሚገባቸው መሆኑን የሚያመለክት ነው፡፡ይህ ብቻ ሳይሆን አዲስ አበባ በክልሉ መሀል ላይ የምትገኝ እና የኦሮሞ ህዝቦች በአንድነት ሊገናኙባት የምትችል ከተማ በመሆና ምክንያት አነዚህ ህዝቦች የተለያዩ ፍላጎቶቻቸውን ለመግለጽ በሚፈልጉበት ወቅት የተለያዩ ማዕከላት፤ ስቴድዮሞች፤ ሜዳዎች ለዚህ አግልግሎት እንዲውሉ ማድረግ የክልሉን መንግሥት ልዩ ጥቅም በአዲስ አበባ ለማስከበር የሚረዳ ይሆናል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በአዲስ አበባ ላይ ያለው ሌላው ጥቅም ከተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀም ጋር በተያያዘ ያለው መብት ነው፡፡ የፌደራል መንግሥቱ የተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀምና ጥበቃን በተመለከተ ሕግ የማውጣት ስልጣን የተሰጠው ሲሆን የክልል መንግሥታት የፌደራል መንግሥቱ የሚያወጣው ሕግ ላይ በመመርኮዝ የተፈጥሮ ሀብት የማስተዳደር ስልጣን ተሰጥቶዋቸዋል፡፡ የፌደራል መንግሥቱ የሚያወጣውን የተፈጥሮ ሀብት ሕግ የአዲስ አበባ ከተማ ስራ ላይ በሚያውልበት ወቅት ይህ ሕግ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም የሚያስጠብቅ መሆኑን ማረጋጥ አስፈላጊ ይሆናል፡፡በዚሁ መሰረት አዲስ አበባ ያላትን የተፈጥሮ ሀብት ከራሳ በማውጣት ስራ ላይ ማዋል ስትፈልግ ይህ በኦሮሚያ ላይ ሊያደርስ የሚችለው አሉታዊ ውጤት ምንድን ነው ብሎ መመልከት አለበት ማለት ነው፡፡ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ከተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀም ጋር በተያያዘ በአዲስ አበባ ላይ ሊኖረው የሚችለው ልዩ ጥቅም ሁለት ዓይነት ይዘት ሊኖረው ይችላል፡፡ የመጀመሪያው በአዲስ አበባ የሚገኙ የተፈጥሮ ሀብቶች አዲስ አበባ ከተማ ሲጠቀም አጠቃቀሙ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ በሚገኙ ነዋሪዎች ላይ የጤና፤የደህንነት ጉዳት የማያደርስ እንደሆነ ማድረግ ሲሆን ይህም ጉዳት ባለማድረስ የክልሉን መንግሥት ልዩ ጥቅም መጠበቅ በሚል ሊታይ የሚችል ነው፡፡ ሁለተኛው አዲስ አበባ ከተማ የሚያስፈልጋት የተፈጥሮ ሀብት በአብዛኛው የሚገኘው ከኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ነው፡፡ ለመኖሪያ ቤት የሚያገግሉ የተፈጥሮ ሀብቶች፤ ለኢንደስትሪ እና ለፍብሪካ የሚያስፈልጉ የተፈጥሮ ሀብቶችን አዲስ አበባ በቅርበት የምታገኘው ከኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ነው፡፡እነዚህን የተፈጥሮ ሀብቶች ከክልሉ አዲስ አበባ ነዋሪዎች እና ድርጅቶች ሲያገኙ ይህ ድርጊታቸው በክልሉ መንግሥት ላይ ጉዳት እንዳያደርስ እና ይልቁንም ለሚያገኙት የተፈጥሮ ሀብት ልዩ የሆነ ጥቅም/ በክፍያ ወይም በሌላ መልኩ ሊሆን ይችላል/ ለክልሉ መንግሥት መስጠት አለባቸው፡፡ በክልሉ ውስጥ የሚኖሩ ማህበረሰቦች እና ፋብሪካዎች ከኦሮሚያ የተፈጥሮ ሀብት ሲጠቀሙ ሊያወጡ የሚገባቸው ክፍያ እና የአዲስ አበባ ነዋሪዎች እና ፋብሪካዎች ከኦሮሚያ የተፈጠሮ ሀብት ሲጠቀሙ ሊያወጢ የሚገባቸው ክፍያዎች እኩል መሆን የለባቸውም፡፡ ስለሆነም ከኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ወደ አዲስ አበባ የሚገቡ የተፈጥሮ ሀብቶች ላይ የክልሉን መንግሥት ጥቅም ሊያስከብር በሚያስችል መልኩ መታሰብ ይኖርበታል፡፡
በአንዳንድ ሀገሮች ዋና ከተሞች ራሳቸውን የቻሉ ክልሎች (ለምሳሌ በርሊን፤ ሞስኮ) የሚሆኑበት እና እነዚህ ከተሞች የዋና ከተማነት ስልጣንና ሃላፊነት እንደዚሁም ሌሎች ክልሎች ያላቸው ስልጣንና ሃላፊነት የሚኖራቸው ናቸው፡፡በሌሎች ሀገሮች ደግሞ ዋና ከተሞች በፌዴራል መንግሥቱ ስር እንዲጠቃለሉ የሚደረግበት (ለምሳሌ ሜክሲኮ እና ዋሽንግተን ዲሲ) ወይም ዋና ከተሞችን የክልል መንግሥታት በራሳቸው ስር የሚጠቀልሉበት(ለምሳሌ በርን እና ፕሪቶሪያ) አሰራር አላቸው፡፡ ዋና ከተሞች ራሳቸውን የቻሉ ክልሎች ሲሆኑ የፌደራል መንግሥቱ ተጠሪ ስለማይሆኑ ከፌደራል መንግሥቱ ጋር ያላቸው ግንኙነት እንደ ሌሎች ክልሎች ይሆናል፤ የፌደራል መንግሥቱም ተጽእኖ ያነሰ ይሆናል፡፡ ዋና ከተሞች የፌዴራል መንግሥቱ ተጠሪዎች ሲሆኑ የፌደራል መንግሥቱ በዋና ከተማ ላይ ያለው ተጽእኖ የማሳረፍ አቅሙ ክፍ የሚል ሲሆን፤ ዋና ከተሞች በክልል መንግሥታት ስር ሲወድቁ ደግሞ የክልል መንግሥታት ተጽእኖ ከፍ ያለ ይሆናል፡፡
በኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት አዲስ አበባ ከተማ ራሳን በራሳ የማስተዳደር እና በፌደራል የህዝብ ተዋካዮች ምክር ቤት የራሳ ተዋካዮች ያላት መሆኑ ሲታይ እንደ በርሊን እና ሞስኮ መሰል ስልጣን ያላት ከተማ መሆኑን የሚያሳይ ሲሆን፤ የፌደራል መንግሥቱ ተጠሪ መሆና፤ ክልል አለመሆና እና የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም ልታከብር እንደሚገባ የሚገልጸው ድንጋጌ ሲታይ በተወሰነ ደረጃ የፌደራል አካል ከተማ መሆናን እና የክልል ልዩ ጥቅም አካባሪ መሆን እንዳለበት የሚያሳይ ድብልቅ የሆነ አካሄድ በሕገ-መንግሥቱ ላይ የተቀመጠ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡
ሕገ-መንግሥቱ የኦሮሚያ ልዩ ጥቅም ሊከበር ይገባል በሚል ካስቀመጣቸው ጉዳዮች አንዱ አዲስ አበባ በክልሉ መሀል የምትገኝ በመሆኑ ሁለቱን የሚመለከቱ አስተዳደሪያዊ ጉዳዮች ላይ ልዩ ጥቅም ሊኖራት ይገባል የሚል ነው፡፡ በሕገ-መንግሥቱ ላይ የአዲስ አበባ አስተዳደር ጉዳይ በተመለከተ ከተማው ራሱን በራሱ የማስተዳደር ሙሉ ስልጣን እንዳለው እና ተጠሪነቱ ለፌደራል መንግሥቱ እንደሆነ ተደንግጎዋል፡፡ስለሆነም አዲስ አበባን ማስተዳደር self rule በተመለከተ ስልጣኑ ሙሉ በሙሉ የተሰጠው ለአዲስ አበባ እና ለፌዴራል መንግሥቱ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡ በሌላ መልኩ አዲስ አበባ በክልሉ መሀል ላይ ያለች በመሆኑ ሁለቱን የሚያስተሳስሩ አስተዳደሪያዊ ጉዳዮች በተመለከተ የክልሉ መንግሥት ልዩ ጥቅም ያለው ሲሆን ይህም ሁሉቱን በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ክልሉ በጋራ የማስተዳደር ልዩ ጥቅም shared rule ይኖረዋል ማለት ነው፡፡ ስለሆነም አዲስ አበባ ከተማ ከማስተዳደር ጋር በተያያዘ የሚወጡ ህጎች የአዲስ አበባን ራስን በራስ የማስተዳደር እና የኦሮሚያ ልዩ ጥቅም የሚመለከት የማስተዳደር ስልጣን ያቀፈ ወይም የሚያመለክት መሆን ይኖርበታል፡፡ የአዲስ አበባ ከተማ ህዝብ እንደማንኛውም ክልል ውስጥ እንደሚገኝ ህዝብ እሱን የሚመለከት ጥቅሞች፤ ፍላጎቶች ምን እንደሆነ የሚገልጽበት፤ እነዚህን ጥቅሞች እና ፍላጎቶች ደግሞ በስራ ላይ ለማዋል ምን ዓይነት አደረጃጀቶች ሊኖሩት እንደሚገባ በሕግ ሊወስን ይችላል፡፡ በተጨማሪም የአዲስ አበባ ህዝብ ከኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ ከሚኖሩ ነዋሪዎች ጋር የሚዋሰን ስለሆነ በሁለቱ ነዋሪዎች መካከል የጋር የአስተዳደር ጉዳዮች ላይ በጋራ የሚሰሩበት ሁኔታ መኖር አለበት፡፡ ይህ ሁኔታ ሲታይ የክልል መንግሥታት ራሳቸውን በራሳቸው የማስተዳደር ስልጣን እና የፌደራል መንግሥቱ ደግሞ የክልል መንግሥታት የጋር ስልጣን መገለጫ እንደሆነው ሁሉ የአዲስ አበባ ከተማ እና የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሰት ሁለቱን የሚያስተሳስሩ አስተዳደር ጉዳዮችን ለይተው እነዚህን ጉዳዮች በጋር የሚያስተዳደሩበት መዋቅርና አደረጃጃት ሊኖራቸው ይገባል ማለት ነው፡፡ የአዲስ አበበ ከተማ እና የኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት የጋራ የአስተዳደር ስልጣኖች በሚቀመጡበት ወቅት ከሁለቱ አካላት ሕገ-መንግሥታዊ ስልጣን፤ የፌዴራል መንግሥቱ በሕገ-መንግሥቱ ላይ ከተቀመጡለት ስልጣናት አንጸር ተለይተው መታየት እና መቀመጥ ይኖርባቸዋል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በአዲስ አበባ ላይ ያለው ልዩ ጥቅም ከዚህ በላይ የተዘረዘሩት ብቻ ሳይሆን ሌሎች ተመሳሳይ ጉዳዮች ሊኖሩ እንደሚችሉ ሕገ-መንግሥቱ ደንግጎዋል፡፡ በሕገ-መንግሥት ድንጋጌ ውስጥ ሌሎች ተመሳሳይ የሚሉ እጅግ ጥቅል የሆኑ ድንጋጌዎችን ማስቀመጥ ያልተለመደ ቢሆንም ከዚህ በላይ ከተቀመጡት ጉዳዮች ውጪ የሆኑ ነገር ግን ከጉዳዮች ብዙም ያልራቁ እንደግዜው ተጨባጭ ሁኔታ የክልሉን መንግሥት ጥቅም ለማስጠበቅ ያስችላሉ የሚባሉ ጉዳዮች ሊያካትት እንደሚችል ግን ታሳቢ ሊደረግ ይገባል፡፡ ስለሆነም እነዚህ ጉዳዮች ባህላዊ ልዩ ጥቅምን ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ጉዳዮች፤ ታሪካዊ ልዩ ጥቅምን ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ጉዳዮች፤ እና የመሳሰሉት ሊሆኑ ይችላሉ፡፡ በሕገ-መንግሥቱ ላይ የተቀመጠው ሌሎች ተመሳሳይ ጉዳዮች የሚለው ሀረግ እጅግ በጣም ስፍቶ ወይም ጠባ ሳይሆን ሕገ-መንግሥታዊ አንድ ፓለቲካ እና ኢኮኖሚ ማህበረሰብ መገንባት በሚያስችል መልኩ ለመቶርገም እንዲያስችል በበቂ ጥነት ተለይቶ መታየት ይኖርበታል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ከአዲስ አበባ ሊኖረው የሚገባ ልዩ ጥቅም በተመለከት ሕግ- የማውጣት ስልጣን በሕገ-መንግሥቱ መሰረት የተሰጠው አካል የፌዴራል መንግሥቱ የክልሉ መንግሥት ወይም የአዲስ አበባ ከተማ መስተዳደር የሚለው ጥያቄ ብዙ ሀሳብ የሚቀርብበት ነው፡፡ በሕገ-መንግሥቱ መሰረት ሕግ የማውጣት ስልጣን በግልጽ የተሰጠው በፌደራሉ መንግሥት ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፤ ለክልል መንግሥታት ደግሞ የክልል ምክር ቤቶች ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ ምክር ቤት በተቋቋመበት ቻርተር መስረት ሕግ የማውጣት ስልጣን ተሰጥቶታል፡፡ሕገ-መንግሥቱ ሕግ ይወጣል ይበል እንጂ የትኛው አካል ያወጣል የሚለውን ምላሽ ያልሰጠ ሲሆን በዚህ ጸሀፊ እምነት ሶስቱም አካላት ሕግ የማውጣት ሂደቱ ላይ ቀዳሚ ተሳታፊ ቢሆኑም ሕጉ መታወጅ ያለበት ግን በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መሆን አለበት፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በሕገ-መንግሥት ላይ የተጠበቁለት የልዩ ጠቅም መገለጫ የሆኑ ጉዳዮች ይዘት፤ አፈጻጸም ምን መሆን አለበት የሚለው ላይ የልዩ ጥቅም ተጠቃሚው ራሱ በመሆኑ ሕጉ እንዲወጣ እና የሕጉም ይዘት ምን መምሰል አለበት የሚለው ላይ የአንበሳውን ድርሻ ወስዶ መስራት ይጠበቅበታል፡፡ አዲስ አበባ ከተማ ህዝብ ራሱን በራሱ የማስተዳደር ስልጣን ያለው ህዝብ ስለሆነ ከክልሉ መንግሥት ጋር ባሉ የክልሉን ልዩ ጥቅም የሚመለከቱ ሕገ-መንግሥታዊ ምንጫ ያላቸው ጉዳዮች ላይ ከራሱ ጠቅም አንጻር በመመልከት የክልል መንግሥት ባቀረበው ሀሳብ ላይ ግብዓት መጨመር ይኖረበታል፡፡ የፌደራል መንግሥት ሕግ አውጪ አካል የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሀገሪቷ ከፍተኛ የፓለቲካ ስልጣን ባለቤት በመሆኑ እና የኦሮሚያ ክልል ህዝብ ተወካዮች፤ የአዲስ አበባ ህዝብ ተዋካዮች የሚገኙበት ምክር ቤት በመሆኑ ሕገ-መንግሥቱን ማዕከል በማድረግ የክልሉን ልዩ ጥቅም የሚያስከብር ሕግ ሊያወጣ ይገባል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት እያስተዳደረ የሚገኘው የኦሮሞ ህዝብ ዲሞክራሲያዊ ድርጅት የክልሉን ልዩ ጥቅም ለማስከበር እየሰራ እንደሚገኝ ግለጽ መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የአዲስ አበባ ከተማ ህዝብ ተወካዮች እና የህዝብ ተወካዮች ምከር ቤት አባላት ተወካዮች ባሉበት ሕጉን የማዘጋጀቱ ስራ ቢከናወን የበለጠ ውጤታማ ይሆናል፡፡
የ1987 ሕገ-መንግሥት ወደ ሃላ እንዲሁም ወደ ፊት የሚመለከት ሕገ-መንግሥት ሲሆን ወደ ሃላ ሲመለከት ሃገሪቱ ለብዙ ዘመናት የሰው ልጆች ማንነት መገለጫ የሆኑትን ቋንቋ፤ ባህል፤ ታሪክ እኩል በሆነ ደረጃ እውቅና ባለመስጠት እንዲጠፊ ሲደረግባት የነበረች ሀገር መሆናን እና ይህም የሀገራችን የተዛባ ታሪካዊ ግንኙነት ዋና መገለጫ መሆኑ፤ በሌላ መልኩ ይህን የተዛባ ታሪካዊ ግንኙነት በማረም ብዝሀነትን የምታስተናግድ ሀገር ለማድረግ ብሄር፤ ብሄረሶቦችን ህዝቦች ቃል ኪዳን ያሰረቡት ነው፡፡ ስለሆነም ይህን መሰረታዊ ሀሳብ ማዕከል በማድረግ የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በአዲስ አበባ ላይ ያለው ልዩ ጥቅም በሕግ ሲደነገግ ታሳቢ ሊደረጉ የሚገባቸው ጉዳዮች የሚከተሉት ሊሆኑ ይችላል፡፤
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በአዲስ አበባ ላይ ያለው ልዩ ጥቅም በሕግ ሲደነገግ ሕገ-መንግሥታዊ ግቦች constitutional aspiration የሆኑነትን አንድ የፓለቲካ እና የኢኮኖሚ ማህበረሰብ ለመገንባት በሚያስችል መልኩ መሆን አለበት፡፡ ይህ ሕገ-መንግሥታዊ ግብ እንዲሳካ የክልሉ መንግሥት ልዩ ጥቅም በአዲስ አበባ የሚኖሩትን ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ሕገ-መንግሥታዊ መብቶችና ጥቅሞች የሚያከብር/የሚያስተናግድ፤ የልዩ ጥቅሙ የመጨረሻ ግብ ተባብሮ፤ተደጋግፎ አንድ ጠንካራ ሀገር መመስረት መሆኑ ታሳቢ ያደረገ መሆን አለበት፡፡ ስለሆነም ልዩ ጥቅም የክልሉን ሕገ-መንግሥታዊ ልዩ ጥቅማ የማያሳንስ እንደዚሁም የአዲስ አበባ ከተማ ራስን በራስ የማስተዳደር መብት፤ የፌደራል መንግሥቱን የተጠሪነት ስልጣን የማይጋፍ እንዳይሆን በጥንቃቄ መሰራት አለበት፡፡
የክልሉ መንግሥት ሕገ-መንግሥታዊ የሆነው ልዩ ጥቅሙ መከበር በክልሉ ውስጥ ለሚኖሩ ነዋሪዎች ብቻ ሳይሆን በአጠቃላይ በሀገሪቷ ውስጥ ያሉ የተለያዩ ጥቅሞች ተቻችለው ተደጋግፈው ሊያድጉ የሚችሉበትን ሁኔታ የሚያሳይ በመሆኑ ሕጉ በሚወጣበት ወቀት ከፍተኛ የሆነ ተሳትፎ እና ወይይት ሊደረግ ይገባል፡፡ ውይይቱም ማዕከሉ ሕገ-መንግሥታዊ ድንጋጌን እና ግብን ስራ ላይ ማዋል እንደሆነ በማስገንዘብ ከአሁን በፊት የነበሩ ተግባራዊ ተሞክሮዎችን በመንተራስና በመተንተን መሆን ይኖርበታል፡፡
የኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ልዩ ጥቅም በክልል ደረጃ ለክልሉ መንግሥት የተሰጠ መሆኑ የክልል የልዓላዊ ስልጣን ባለቤት የሆነው የኦሮሞ ህዝብ ልዩ ጥቅም መሆኑ እንደጠበቀ ሆኖ፤ ከአዲስ አበባ ጋር የሚያዋስኑ የኦሮሚያ ክልል ፊንፊኔ ዙሪያ ልዩ ዞን ነዋሪዎች ከአዲስ አበባ ጋር በተገናኘ እንዲጠበቅላቸው የሚፈልጉት ልዩ ጥቅሞች ምን እንደሆነ ከጉዳዮቹ አንጻር ለይተው እንዲያስታውቁ ፍላጎታቸው መጠይቅ ማለትም ጥናት መካሄድ ይጠበቅበታል፡፡
በመጨረሻም በዚህ ጽሁፍ ላይ የተንጸባረቁት ሀሳቦች ሕገ-መንግሥታዊ መሰረት ያለውን የክልሉን መንግሥት ልዩ ጥቅም እንዴት በስራ ላይ ሊውል ይገባል የሚል እና ይህም ጉዳይ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎችን ጥቅም እና ፈላጎት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚነካ በመሆኑ የሕግ ባለሞያዎች እና የፓለቲካ ሊሂቃን አስተያየቶች በመስጠት ቢያዳብሩት የሚመከር ነው፡፡
ሃንግዙ ነብር የውሃ ሕክምና መሣሪያዎች Co., Ltd. 2004 ዋና ምርቶች የማይዝግ ማጣሪያ የመኖሪያ ቤት እና ሮ ስርዓት እንደ ቦርሳ ማጣሪያ የመኖሪያ ቤት, ቀፎ ማጣሪያ የመኖሪያ ቤት, የአልትራቫዮሌት sterilizers, ባለብዙ-ቀፎ ማጣሪያ መኖሪያ, ባለብዙ-ቦርሳ ማጣሪያ መኖሪያ ናቸው ዓመት የተቋቋመ ነው , softener ታንኮችን, ባለብዙ ሚዲያ ታንኮችን, ከማይዝግ ሮ ሽፋን housings, የንግድ መተግበሪያዎች የማይዝግ ሮ ሥርዓቶችን.
ልማት 15 ዓመት አማካኝነት, ነብር ኩባንያ ኢንዶኔዥያ, ማሌዥያ, ቬትናም, ታይላንድ, ህንድ, በመካከለኛው ምስራቅ, ኪንግደም, ፈረንሳይ ያሉ ሀገራት በአብዛኛው በላይ ሽያጭ ሽፋን አድርጓል ...
TiTiger ኩባንያ ወዘተ በእስያ, የደቡብ ምሥራቅ እስያ ገበያ, እንደ ማሌዥያ, ኢንዶኔዥያ, ቬትናም, ታይላንድ, ህንድ አብዛኞቹ የተሸፈነ ቆይቷል እናም ባለፉት ዓመታት ውስጥ, ነብር ኩባንያ አውሮፓ እና በአፍሪካ ገበያ ውስጥ አንድ እግር አግኝቷል አድርጓል. እኛ ተጨማሪ ውይይት ያነጋግሩን areas.Please ከላይ በአብዛኛው ለ ብቸኛ ወኪል አላቸው.
ጥልቅ የሆነ የንባብ ፍቅር ያደረበት ልጅ እያለ ነው። ቤተሰቦቹም ቀለም ቀመስ ስለሆኑና ኑሯቸውም የተደላደላ ስለነበር የንባብ ጥማቱን ለማርካት ችግር አልገጠመውም፡፡ በሀገሪቱ ውስጥ ለሚታተሙ ሳምንታዊ እና እለታዊ ጋዜጦች እንዲሁም መጽሔቶች አመታዊ ክፍያቸው ተከፍሎ ቤቱ ድረስ ይመጡለታል። መጽሐፍቶችማ ትልቁን የቤታቸውን መደርደሪያ ተርፈው በየቦታው ነው ተዝረክርከው የተቀመጡት፡፡
ወላጆቹ በፕሮግራም የሚኖሩ አይነት ነበሩ፡፡ ለልጅ አወላለዳቸውም እቅድ ነበራቸው፡፡ እናት በመጀመሪያ መንታ ወንድ ልጆች ዱብ አደረጉ! እነዚህ ህጻናት ገና ከመሬት ከፍ ሳይሉ ከእናትና አባት ማናቸው እንደሆኑ እንጃ እንጂ ተሳሳቱና እናት ጸነሱ፡፡ እና ያለ እቅድ፣ ሳይፈለግ የመጣውን ጽንስ ተመካክረው እንዲጨናገፍ ወሰኑ፡፡ መንደርተኛው ወልደው ማሳደግ አቅቷቸው ጽንስ አጨነገፉ ብሎ እንዳያማቸው ማጨናገፉን በድብቅ፣ በባህላዊ ዘዴ እንዲሆን ተስማሙ፡፡ ያሰቡት ሁሉ ግን አልሆነም፡፡ ምንም ቢሞከር ጽንሱ አልጨነገፍም ብሎ ሶስት፣ አራት … ዘጠኝ ወር ሆነውና ሲያነብ ጭንቅላቱ የሚከብደው ልጅ ተወለደ፡፡
ሲያነብ ሲያነብ … ሀሳብ መጣላት፡፡ “ለምንድነው እኔ ጽሑፎቼን ለየጋዜጦቹ እና መጽሔቶች ዝግጅት ክፍል የማልከው?” ብሎ ራሱን ጠየቀ፡፡ ይህን እስከዛሬ ባለማሰቡ ራሱን እንደሞኝ ቆጠረ፡፡ “ጅል” ብሎ ተሳደበ ራሱን፡፡
አዲስ አሳቡን ለእናቱና አባቱ አካፈላቸው፡፡ እነርሱም በጽንስነቱ ወቅት በወሰኑበት የሞት ቅጣት ዱላ ጨንግፎ ሳይጨነግፍ አካሉ ቀጭጮ፣ ጭንቅላቱ ተልቆ፣ የአእምሮው እድገት ዘገምተኛ ሆኖ ለተፈጠረው ልጃቸው ተጠያቂዎች (ጠያቂ ባይኖርም) እነርሱ ስለሆኑ ልጃቸውን ባዩ ቁጥር በሀዘን ይጎዳሉ፡፡ ያሳዝናቸዋል። ስለሚያዝኑለት ይንከባከቡታል፡፡ ስለዚህ ሃሳቡን ሲያማክራቸው ሁለቱም በደስታ ተቀበሉት፡፡
ጻፈ -ብዙ ደብዳቤዎች ለተለያዩ ጋዜጦች እና መጽሔቶች፣ ለተለያዩ አምዶቻቸው ጻፈ፡፡ አሁን ማንበቡን አቆየና ለጋዜጦች እና መጽሔቶች መጻፍ ላይ ብቻ አተኮረ፡፡ በመቶ የሚቆጠሩ ጽሁፎች ልኮ ፖስታዎች ፈጀ፡፡ ከነዚህ መሀል ግን አንዱም ጽሑፍ የትኛውም ጋዜጣ እና መጽሔት አምድ ላይ ታትሞለት አያውቅም፡፡ ቢሆንም መጻፉን ቀጠለ፡፡
“ለሕጻናት” ከሚሉት አምዶች አንስቶ አያሌ ማህበራዊ፣ ባህላዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ለሚዳሰስባቸው፤ ብዙ የፍልስፍና ሃሳቦች ለሚሰፍርባቸው አምዶች ጻፈ፡፡ እናትና አባቱ እሱን ላለማሳዘን “አይዞህ፣ ጽሑፎችህ ይታተሙልሃል” ይሉታል፡፡ መቼም ቢሆን እንደማይታተሙለት ግን ያውቃሉ፡፡ “ተራ እየጠበቁ ነው” ብለው ይነግሩታል፣ እና ይጽፋል … ይጽፋል! ጭንቅላቱም ይከብደዋል፡፡
አንድ ቀን አባቱ ልብስ ሊቀይሩ ቁም ሳጥናቸውን ሲከፍቱ በውስጥ በኩል ባለው መስታወት ምስሉ ታየው፡፡ “ኧረ አባዬ! እየኝማ ጭንቅላቴ ካንተ ጭንቅላት ይበልጣል … ታድዬ!” አላቸው፡፡ አባት “አአዎ” አሉና የመጣባቸውን እንባ ዋጡት፡፡ በየጊዜው የራስ ቅሉ መጠን እያደገ በመሄድ ላይ ነው፡፡ ጽሑፎቹን የሚልክላቸው፤ ተገዝቶለትም የሚያነባቸው ሶስት ጋዜጦች ታትመው የሚወጡት በአንድ ድርጅት ስር ነው፡፡ ጋዜጦቹ አመታዊ የምስረታ በአላቸውን ሲያከብሩ ከደረሷቸው አስቂኝ የደብዳቤ መልዕክቶች መሃል በየአምዶቻቸው ስር ጥቂቶቹን ይዘው ወጡ፡፡ ከነዚህም ውስጥ አብዛኞቹ ደብዳቤዎች በኤልሻዳይ የተጻፉ ነበሩ፡፡
አንባቢዎች ደብዳቤዎቹን ወደዷቸው፡፡ ሆዳቸውን ታቅፈው፣ አይናቸውን እየጠረጉ በሳቅ ተንፈረፈሩ፡፡ ከህፃን ልጅ አንደበት እንደሚሳሙ ቃላት ጣፋጭ፣ የዋህ፣ ባዶና አስቂኝ ነበሩ፡፡ ሲያነብ፣ ብዙ ሲያስብ ጭንቅላቱን ከሚከብደው ኤልሻዳይ የተጻፉት ደብዳቤዎች ርዕሰ አንቀጽ ይሁን ብሎ የተፃፈው ጽሑፍማ … ውይ ሲያስቅ!
ከዚያን ጊዜ ወዲህ በአንባቢያን ጥያቄ መሰረት በየሳምንቱ በቅምሻ መልክ የኤልሻዳይ ጽሑፎች ከነበሩበት ተፈልገው ታተሙ፡፡ ብዙዎች ወደዱዋቸው፤ ሳቁባቸው፡፡ ኮሜዲያን ከጽሑፎቹ በመነሳት አጫጭር ጭውውቶችን ጻፉ … ጨረቃ ፀሐይ ሆነች፡፡ ምንም ጽሑፎቹ ብዙ ቢሆኑም ያለማቋረጥ በየጊዜው በመታተማቸው አለቁ፡፡ የጋዜጦቹ አዘጋጆች ኤልሻዳይ ደብዳቤ ላይ ባገኙት አድራሻ ስልክ ደወሉ፡፡
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ካብ ነሕሰ 2016 ኣትሒዙ ኣብ ዝተኻየደ ናዕብን ተቓውሞ ናይ ዝተቐትልሉ ሰባት ብዝሒ 669 ከምዝበጽሐ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐባልነት ዘለዎ ኮሚሽን፣ ነቲ ጉዳይ ከጻርዩ ድሕሪ ምጽናሕ ብሰሉስ 18 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርሖ ጸብጻብ’ዩ፣ ኣብ ክልላት ኣምሓር፣ ኦሮምያን ደቡብን ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ 669 ከምዝበጽሕ ኣረጋጊጹ።
እቲ ኮሚሽን ናብ ፓርላማ እታ ሃገር ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ካብቶም ዝተቐትሉ 669 ሰባት እቶም 63 ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም 603 ከኣ ሰለማውያን ሰባት ምዃኖም ኣስሚርሉ።
መርበብ ሓበሬታ ኦሮምያን ማሕበራዊ ሜድያታትን ነቲ ኣብ እዋን ባህላዊ ሃይማኖታዊ በዓል እሬቻ ዝተኻየደ ናዕብን ተቓውሞም ከምዘጎሃሃርኦ ዝወቐሰ እቲ ኮሚሽን፣ ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ፈደራል ኮንግረ ኦሮሞን ነቲ ናብ ግጭትን ናዕብን ዝዓረገ ዘይሕጋዊ ሰለማዊ ሰለማዊ ሰልፊ ምውዳደብ ከሲሱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ’ቲ ህይወት ኣማኢት ሰባት ዘህለቐ ተቓውሞን ናዕብን፣ ልዕሊ 30 ስሕ ሰባት ክኣስር እንከሎ፣ ካብ ጥቅምቲ 2016 ኣትሒዙ ከኣ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዊጁ ይርከብ።
ለውጡ መጥቶ “የመደመር መንግስት” ስልጣን ከያዘ ወዲህ በየሚዲያው ህገ ወጥ መሳሪያዎችን ፖሊስ ቁጥጥር ስር እንዳዋላቸው ዜና እየሰማን እዚህ ደርሰናል። አንድም ቀን ግን እነዚህ በየጊዜው የሚያዙ ህገ ወጥ መሳሪያዎችን የሚያዘዋውሩት እነማን እንደሆኑና ለምንስ ዓላማ ህገ ወጥ መሳሪያዎቹን እንዲህ በገፍ እንደሚያዘዋውሩ ለህዝብ ተገልጾ አያውቅም። በርግጥ አንድ ጊዜ ብቻ የአማራ ክልል ደህንነት ቢሮ ባለስልጣን ቤት ውስጥ ህገ ወጥ መሳሪያ ተከማችቶ ስለመገኘቱ የሰውየውና የመስሪያቤቱ ስም በግልጽ ተጠቅሶ በሚዲያ መገለጹ እንደ ኤክሰፕሽን መጥቀስ የሚቻል ነው።
የመደመር መንግስት ውስጥ ተቀምጠው ወይም ወኪሎቻቸውን አስቀምጠው ህገ ወጥ መሳሪያ በገፍ ወደ ፊንፊኔ የሚያጓጉዙ “የለውጡ ደጋፊዎች” የመደመር መንግስትን ራሱን እስኪያፈርሱት ነው እንዴ ዝም የሚባሉት?
ከጥቂት ወራት በሗላ የአፋር፣ የቤኒሻንጉል ጉምዝ፣ የሶማሌ፣ የኦሮሞ፣ የአማራ ….. ፓርቲ እያልን አንሄድም። እንደ ኢህአዴግ ከጫፍ ጫፍ ያሉ ሁሉም ኢትዮጵያዊያን በነፃነት የሚሳተፉበት አንድ ሀገራዊ ፓርቲ እንመሰርታለን!!>>
ኦኬ አካሄዱ ኦህዴድ/ኦዲፒን አስጠብሶ በልቶ፣ ኦሮሚያ፣ ትግራይ፣ ሶማሊ፣ ሲዳማ የመሳሰሉትን ትልልቅ ክልሎች ደሞ ተበልቶ እምዬ ኢትዮጵያን አንድ ለማድረግ/ለማዳን የሚደረግ ፖለቲካዊ ኤክስፐርሜንት ይመስላል። ይሳካ ይሆን?
በነገራችን ላይ መለስ ዜናዊም ይሄ ሃሳብ እንደነበረው ይነገራል። ጊዜው አይደለም ኢኮኖሚውን አሳድገን ህዝቦችን በደንብ ተጠቃሚ በማድረግ ሳናስተሳስራቸው ብንገባበት የየክልሎችን ናሽናሊስት ፓርቲዎች በምርጫ ማሸነፍ አይቻለንም በሚል ሃሳቡ መቆየት እንዳለበት ይከራከር ነበር ይባላል። ይሄን ሃሳብ ወደ ተግባር ከቀየረው ጠሚ አብይ አህመድ በግሉ በርግጥም politically adventurous ስለመሆኑ በድጋሚ ያረጋግጣል።
ሁሉም ዓይነቶች። አንገት የሰውነት ጌጣጌጥ / መበሳት አምባር ቡሩክ ብልጭልጭ / ሳንቲም / መሰብሰብ ብጁ የጆሮ ጌጥ ስጦታ ካርድ የጌጣጌጥ ጽዳት መቆለፊያ / ክላፕ አንገት Pendant ቀለበት ዎች
ተለይተው የቀረቡ ምርጥ ሽያጭ በፊደል ተራ, አ በአጻፊ, ZA ዋጋ, ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ዋጋ, ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ ቀን, ከአዲስ ወደ አዲስ ቀን, አዲስ እስከ አሮጌ
አዲስ አበባ ፣ መስከረም 20 ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ከአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሳ ግድያ ጋር ተያይዞ በህግ ቁጥጥር ስር በዋሉ 4 ሺህ 183 ተጠርጣሪዎች ላይ ክስ መመስረቱን የኦሮሚያ ጠቅላይ ዐቃቤ ህግና የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቁ፡፡
የኦሮሚያ ክልል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ሁሴን ዑስማን እና በኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን ምክትል የወንጀል መርማሪ ኮሚሽነር ግርማ ገላን በጋራ በሰጡት መግለጫ የአርቲስቱን ግድያ ተከትሎ በተፈጠረ ግርግር የ167 ሰዎች ህይወት ሲጠፋ በ360 ሰዎች ላይ ደግሞ የአካል ጉዳት መድረሱን ገልጸዋል፡፡
መረጃ ከተጣራባቸው መካከል 2 ሺህ 351 ተጠርጣሪዎች በክልል፣ 3 ሺህ 314 በፌደራል እንዲሁም 63ቱ ደግሞ በሀረሪ ክልል ክስ ተመስርቶባቸዋል ነው የተባለው፡፡
5. በጤና መድህን ስርዓት ዙሪያ የሚወጡ ልዩ ልዩ መመሪዎችና የአሰራር ማንዋሎች ለቅርንጫፎች እንዲደርሱ ያደርጋል፤በትክክል ስራ ላይ መዋላቸውንም ያረጋግጣል፤፡፡
ኣብ እንደርታ፣መቀለ-ትግራይ፣ካብ ክሊ ከተማ ወፃኢ ኣብ ዝሕረስ መርየት ኣባይቶም ስለዝተሃነፀ ኣፍርሱ ዝተባሃሉ ልዕሊ 3 ሽሕ ሰባት ምምሕዳር በዲሉና ኢሎም መረረቶም ምቅላሕ ካብ ዝጅምሩ ቀንዩ‘ሎ። ምምሕዳር‘ቲ ክልል ግና እዞም ውልቀ-ሰባት ንዝተዋሃቦም መጠንቀቂ ዕሽሽ ኢሎም እናፈለጡ ናብ ምጥሓስ ሕጊ ዝኣተው‘ዮም ይብል።ንሪኢቶ ክልቲኡ ወገን ዘተኣናገደ ናይ ሎሚ ፍሉይ መደብ ንኣቶ ሃይለ ተክኤን ንወ/ሮ ፌቨን ደስታን ካብ ተበዲልና ባሃልቲ።ካብ ምምሕዳር እቲ ክልል ድማ ሓላፊ ፀጥታን ምምሕዳርን ትግራይ ኣቶ ሓዱሽ ዘነበ ኣብ‘ቲ ቃለ-ምልልስ ተሳቲፎም ኣለው።
በደብረብርሃን ዩንቨርሲቲ በአስተዳደር እና ተማሪዎች አገልግሎት አስተባባሪነት በምግብ ቤት ስር ለሚገኙ ከ250 በላይ የተለያዩ አመራሮች እና ባለሙያዎች ከኮቪድ እንዴት እራሳችንን እና ተማሪዎቻችንን እየተከላከልን ተማሪዎችን መቀበል እና ማስተናገድ እንችላለን በሚል ርዕሰ ጉዳይ ስልጠና ሰጠ፡፡
በስልጠናው ወቅት የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት የአሰተዳደር እና ተማሪዎች አገልግሎት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ አለምነው መልካሙ ስልጠናው እየተሰጠ ያለው በተማሪዎች አገልግሎት ስር ላሉ የስራ ክፍሎች በ3 ዙር ከፍለን ሲሆን በመጀመሪያው ዙር ለጤና ባለሙያዎች፣ በ2ኛ ዙር በምግብ ቤት ዙሪያ እና በ3ኛ ዙር ደግሞ ለፕሮክተሮች እና ሌሎች በተማሪዎች ጉዳይ ላይ የሚሰሩ ባለሙያዎች ስልጠናውን ይወስዳሉ በማለት ሃሳባቸውን ገልጸዋል፡፡
ዳይሬክተሩ አክለውም የስልጠናው ዋና አላማ እያንዳንዱ የምግብ ቤት አመራር እና ባለሙያ እንዴት ኮረናን እየተከላከለ ሃላፊነቱን መወጣት እንዳለበት ሲሆን ሃላፊነቱን የማይወጣ አመራርም ሆነ ባለሙያ ከቀላል እስከ ከባድ ቅጣት የሚያሰጥ መሆኑን ለማሳወቅ እና ለማስረዳትም ጭመር ነው በማለት ተናግረዋል፡፡
ስልጠናውን የሰጡት የደብረብርሃን ዩነቨርሲቲ የህክምና ኮሌጅ መምህር እና በደብረብርሃን ሆስፒታል የማህፀንና ፅንስ ሃኪም የሆኑት ዶ/ር መሀመድ አወል ስልጠናው ከዚህ ቀደም የተሰጠ ቢሆንም አሁንም በተግባር የተደገፈ ስልጠና መሰጠቱ ሰዎች እንዴት እራሳቸውን ከኮረና መከላከል እንደሚችሉና ተማሪዎችን ለመቀበልና ለማስተናገድ በአካልም ሆነ በመንፈስ ዝግጁ እንዲሆኑ ስለሚያደርጋቸው አስፈላጊ ነው ብለዋል፡፡አያይዘውም በተለይ መስተንግዶ ላይ ያሉ ባለሙያዎች ፊት ለፊት ስላሉ ለተማሪዎችም ሆነ ለማህበረሰቡ ጥንቃቄ ሲባል ሰርጅካል ማስክ ቢጠቀሙ መልካም ነው ብለዋል፡፡
በስልጠናው ተሳታፊ የነበሩት አቶ አሸብር ሙሉጌታ የደብረብርሃን ዩንቨርሲቲ የተማሪዎች ምግብ ቤት ሃላፊ ስልጠናው እጅግ አስፈላጊ እንደሆነ እና በቂ እውቀት እንደጨበጡበት በመናገር በምግብ ቤት ዙሪያ ኮረናን ለመከላከል አስፈላጊ ግብዓቶችን ማለትም ማስከ፣ሳኒታይዘርና ሳሙና እንዲሁም ለቃዎች መዘፍዘፊ በረኪና፣መቀቀያ ቮይለር በተቻለ መጠን እያዘጋጀን ነው ብለዋል፡፡
ሌላው ተሳታፊ የነበሩት አቶ መብሬ ተሾመ በደብረብርሃን ዩንቨርሲቲ የተማሪዎች ምግብ ቤት የመስተንግዶ ማህበር ሊቀመንበር ስልጠናው ከዚህ ቀደም እንደተሰጣቸው እና አሁንም ግንዛቢያቸውን የበለጠ እንዳዳበረላቸው ገልፀው በሽታውን ለመከላከል ለተማሪዎቻችን አርያ መሆን የምንችለው እኛ ስለሆን በእያንዳንዱ እንቅስቃሴችን መከላከያ መንገዶችን በተግባር መፈፀም መቻል አለብን በማለት ሃሳባቸውን ተናገረዋል፡፡
በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 13 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 (አንድ) እና 3 (ሦስት) ነው። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«አሥራ ሦስት» ምልክት «XIII» ነበር።
ዩናይትድ ስቴትስ ሰሜናው ካሊፎርኒያ ሲነድ ይሰነበተው ሰደድ እሳት የገደለው ሰው ብዛት ቢያንስ አርባ ሁለት ደረሰ። በክፍለ ሃገሩዋ ታሪክ ከደረሱት ሁሉ ባጠፋው የሰው ህይወት ብዛት የከፋው ሆኗል።
ፓራዳይዝ የምትባለውን ከተማ ለአራት ቀናት በተከታታይ ባዳረሳት ሰደድ እሳት ምክንያት እስካሁን ያልተገኙ በመቶዎች የተቆጠሩ ሰዎች እንዳሉ ባለሥልጣናት ገልፀዋል።
ትናንት ሰኞ ማታ የካሊፎርኒያውን የሰደድ እሳት “ከባድ አደጋ” ብለው የገለጹት ፕሬዚደንት ዶናልድ ትረምፕ በቃጠሎው ለተጎዱ መርጃ የሚሆን ገንዘብ ከፌዴራል መንግኅት ወጪ እንዲደረግ ፈቅደዋል።
የምግብ እስርዳታ የሚያስፈልጋቸዉ ዜጎችን ፍላጎት ለማሟላት የሚያስፈልገዉ የገንዘብ መጠን በአስቸኩዋይ ካልደረሰ አስከፊ ሁኔታ ሊከሰት እንደሚችል የዓለም የምግብ ፕሮግራም አስታዉቋል።
የዓለም ምግብ ፕሮግራም በበኩሉ የሚፈለገዉ እርዳታ ካልደረሰ አስከፊ ችግር ሊከሰት ይችላል አለ የጃፓን መንግስት ለኢትዮጵያ በድርቅ ለተጎዱና ለሌሎችም ምላሽ የሚሆን የ 30 ሚሊዮን እርዳታ ዛሬ ይፋ አድርጓል።
ነገሮች የተስተካከሉ መስሎን ከመስራበት NGO የስራ ባልደረቦች ጋር ሆነን በቀን አንዴ ወደ መቀሌ በረራ የሚደረገውን ተራ ጠብቀን ወደ ትግራይ ለስራ ጉዳይ አቀናን።
የትግራይ ከተሞች ከአላማጣ እስከ አዲግራት ማብራት ተመልሶላቸዋል። ከአዲግራት በኋላ ግን ማብራት የሚባል የለም የዚህም ምክንያት የማባራት ኃይል ሰዎች ጦርነት እየተደረገ በመሆኑ በጦርነት መኃል እንጎዳለን በማለታቸው ነው።
የትግራይ ከተሞች የከተማ ፖሊስ የለም ። አስተዳደራዊ መዋቅሮች ፈርሷል። ዘርፊያ ተጧጡፏል ። ወጣቱ ወደ በረሃ ገብቷል። የከተሞችን ፀጥታ ለማስጠበቅ ከአማራ እና ከደቡብ ክልል የተመለመሉ የ7 ቀን ስልጠና የወሰዱ ቢኖሩም በግንባር ላይ ያለው ጦርነት በመቀጠሉ በግዳጅ ወደ ጦርነት ቦታው ተወስደዋል።
መደበኛ የመንግስት ስራ ይጀመር ቢባልም እስካሁን ስራ አልተጀመረም ። መስራያቤቶች ተዘርፏል። ከኮምፒየተር እስከጠረፔዛ ዘርፊያ ተፈፅሟል። ለዚህም ዘርፊያ የኤርትራ ወታደሮች የጠቀሳሉ። ከመቀሌ እና ከሺሬ ውጪ የኤርትራ ወታደሮች የሌሉበት የለም።
በግንባር ላይ ባለው ጦርነት ብዙ ወታደር በማለቁም የኤርትራ ወታደሮችን በመጠቀም የከተማው ኗዋሪ ላይ ሽብር እየተደረገበት ነው። እንደ ማስፈራሪያም የኤርትራ ወታደርን እንጠራባችኋለን ይባላል። በአዲግራት የኤርትራ ወታደሮች የኤርትራን መታወቂያ በማዘጋጀት በኤርትራ ስር ነው የምትዳደሩት በማለት ኗዋሪውን እያስጨነቁ ነው።
የኤርትራ ወታደሮች ዘረፋ ለመናገር ይከብዳል። በአድዋ ሆስፒታል በሽተኛችን ከተኛበት አልጋ በማስወረድ አልጋ እና ዊል ቸር ተዘርፏል። የህክምና ቁሳቁስ በመዘረፉም ሰዎች ከህክምና እጦት የተነሳ ህይወታቸውን እያጡ ነው። አርዓያ አሽከርካሪ የነበር ትርፍ አንጀት ይዞት ሆስፒታል ቢወስድም የቅዶ ህክምና ማድረጊያ ምላጭ እና መስፊያ በሙሉ በመዘረፉ ህክምና ሳያገኝ ህይወቱ አልፏል። ከመቀሌ ዩኒቨርሲቲ በስተቀር አዲግራት እና በአክሱም ዩኒቨርሲቲ ተዘርፎ ባዶውን ቀርቷል። ኮምፒየትር ጠርጴዛ ተሽከርካሪ መኪኖች በሙሉ ተዘርፈዋል።
ገንዘብ የመቀየሩ ሂደት ሙሉ በሙሉ ባለመፈፀሙ የኤርትራ ወታደሮች አሮጌው ብር በብዛት በእጃቸው ስላለ 2 ሺህ አሮጌውን ብር በ1 ሺህ አዲሱ ብር ነዋሪውን አስገድደው ቀይረው ይወስዳሉ። ማንም ከልካይ የላቸውም።
መቀሌ ከውቅሮ አካባቢ በሚደረግ ጦርነት የከባድ መሳሪያን ድምፅ ከመስማት ውጪ ከሌሎቹ ከተሞች በአንፃራዊነት ጦርነት አይታይባትም። የከተማ ውስጥ የመንግስት መ/ቤት ግልጋሎት እምብዛም የለም። የከተማ ፖሊስ ባለመኖሩ ዝርፊያ ተጣጡፏል። በአስችኳይ ጊዜ አዋጁ የተነሳ ከ12:00 በኋላ እንቅሳቃሴ የለም። በእንድ ሰሞን እስከ አንድ ሰዓት እንቅሳቃሴ ተፈቅዷል በሚል ህዝቡ እንቅሳቃሴ ቢያደርግም የተሰማራው ወታደር ሰውን መግደል በመጀመሩ እንቅስቃፍሴ ሁሉ ተገቷል።
በአጠቃላይ በትግራይ እየተደረገ ያለው ጦርነት ያላለቅ ገናም የተጀመረ ሆኜ አግንቼዋለው። ነገሮች በሚዲያ እንደሚነገሩት ሳይሆን በጣም ዘግናኝ ነገሮች ነው ያሉት። በየ መንገዱ ታንኮች መኪኖች ተቃጥለዋል። የሰው ልጅ እንደ ቅጠል ረግፏል። የኤርትራ ወታደሮች የሞተባቸውን እያነሱ በመኪና ጭነው ይሄዳሉ።
ብልፅግና ከትግራይ ከተሞች ውጪ ገጥሩን አልያዘም። ጦርነቱ በቀላሉ የሚቆምም አይመስለኝም። የትግራይ ወጣቶች ቁጭት ከፊታቸው ይነበባል። ለነ*ፍኛ አንበረከክም ይላሉ። ወደ በረሃ የሚተመው ወጣት ቁጥር የለውም” ።
----መላኩ ተፈራ እናቱልብዳ ብዙ ሴት በጉልቤ የጨፈጨፈ ወሮበላ ነው ሲሉ ሰምቻለሁ----ለሱ ቅጣት አንዱን ጌይ ከካዛንችስ አስመጥቶ ቂጡ እስኪተላ---ሙነሬው እስኪከረበት --- ማስበዳት ነው----ለዚያውም በየቀኑ---ቢገደልማ ለሱ እረፍት ነው
ጭንቀትና ስጋት ሁለመናህን አደንዝዞት ነገር በቶሎ ትረሳለህ እንጂ የማስታወስ አቅም ኖሮህ ከአመት በፊት "ፍቅር ፎረም" ላይ "ጎንደሬ የት አለ ? የሚል የመወያያ መድረክ ላይ የቀባጠርከውን ብታስታውስ ኖሮ አሁን ደፍረህ ጎንደሬ ነኝ አትልም ነበር :: ምክንያቱም ያኔ አይደለሁም ብለሀልና :: ሁሉም ሰው እንዳንተ በደው አይምሰልህ :: እንዳንተ የናወዘ ሳይሆን ጤነኛና ነገሮችን በአንክሮ ተመልክቶ በቂ ግንዛቤ መያዝ የሚችል ብሎም ቶሎ የማይረሳ ጭንቅላት ያላቸው ሰዎች ስለአሉ አትጃጃል :: የሆንክ ጅላጅል ነገር !!
የሀማዝ (Hamaz) እና የአልቅሳ ብርጌድ (al-aqsua brigades) ሰለባ ከመሆን የምትድንበትን ዘዴና መንገድ ብታፈላልግ ይሻልሀል :: እንደልብ አቶቡስ መሳፈር የማትችልበትንና በሰላም የምትንቀሳቀስበትን ዘዴና መላ ብታፈላልግ ነው የሚሻልህ :: አይመስልህም ?
ሌላው ማለት የምትፈልገውን አቅም ከማጣት በስተቀር ከመቀባጠር እንደማትመለስ እርግጠኛ ነኝ :: ስለዚህ ልጅ ከአለህ የሚል ሰበብ አታብዛ :: ልጅ ገና የለኝም ...ቢኖረኝማ መች እንዳንተ እዚህ አፌን ስከፍት እውል ነበር :: እንዳንተ ኃላፊነት የጎደለኝ የአገርና የህዝብ ሽክም መሰልኩህ ?
በተረፈ ይገርማል የሚሉት ከእኔ ጋር ሳይሆን ከአንተ ጋር ነው የሚመሳሰለው ቅቅቅቅቅቅቅ ልክ እንዳንተ የሚናገረውን በትክክል የማያውቅ የተናገረውን የሚረሳ የአንተ ብጤ ዘብዛባ ስለሆነ ::
ENGEDA1967 wrote: ጉ....ድ ነው መቸም የአሁኖቹን ባለስልጣኖች ዩኒቨርስቲ እየገቡ ወጣት የሚጨፈጭፉትን እንዴት ፍርድ እናቁም ያንተአጎት መላኩ ያን ወንበዴ በወገኑ ላይ አሰቃቂ እልቂት ያደረሰውን ከሞት ቅጣት ለማዳን አንዴ እንድርያስ ሌላ ጊዜ ደግሞ ይገርማልን እየሆንክ ስታላዝን መስማቱ ያሳዝናል የህዝብ ጠላት ፍርድ ማግኘት እንዳለበት እስካሁን እንዴት ሊገባህ እንዳልቻለ ሳስብ ምን ያህል የቱን ያህል የጎንደር ወጣቶች ደምና ስጋ እንደናፍቀህ እገነዘባለሁ
አንተ አለቅላቂ ለመሆኑ አጎትህ /ጌታህ ያን ሁሉ ህዝብ ሲጨፈጭፍ ፍርድ እያቆመ ኑርዋል እንዴ አንተ ስታጸዳው ከነበረው ማድ ቤት ነበር እንዴ ፍርድ ቤቱ አለማፈርህ
ደግሞ መላኩ የሞት ቅጣት የተፈረደበት አማራ ስለሆነ ነው ትላለህ እንደልማድህ መቀባጠር ታበዛለህ እንጂ ፍርድ ማለት ይሄ ነው ከወጣቶች ላንቅ ይገፋ የነበረውን አለሎ ብረት አግየ ነበር እሱው ጉሮሮ የምቀረቅርለት ምን ያህል ይሰቃዩ እንደነበር እንዲገባው
ሌላው ደግሞ እናንተን የሚቃወም ሁሉ ትግሬ አይምሰልህ ትግሬ ደግሞ ኢትዮፒያዊ ነው ወንድሞቻችን ናቸው ካንተ ያላነሰ /ቢበሌ እንጂ/ ለሀገራቸው ተቆርቅዋሪ ናቸው ይሄ ትግሬ አማራ ማለት የምታበዛው ያ ደካማነትህ እስካሁንም ስላለቀቀህ ነው እኔ ግን አማራው ጎንደሬ ነኝ
አንተ እናትህን የመሰልክ ምንድን ነው የምትለው ? ቅቅቅቅቅቅቅቅቅቅ ሴት ነህ ይለኛል እንዴ ይሄ የሆነ ንክ ነገር :: ስንት ወፈፌ አለ ባካችሁ :: ፖለቲካ ፎረም ላይ አራምባና ቆቦ ስትረግጥ አይቸ ሳቄን ሳልጨርስ እዚህ ዘው አልክና እንደእናትህ ሀሜት ጀመርክ ::
ከእንግዲህ ወዲያ ከእናንተ ጋር ለመዳረቅ ያለኝ ፍላጎት ተሟጦ አልቋልና ወደዚህ አልመለስም :: እርስበርሳችሁ ተግማሙ ......"ግምለግም አብረህ አዝግም " ይባል የለም !!
ስማ የምትሰማበት ጀሮ ካለህ ጌታህ ምናምን ደፍኖት ካልሆነ እንደገሰረቱ ሆድህ አንተ ውጭ ሆነህ የኢትዮፒያን ህዝብ በዘርና በሀይማኖት በከፋፈልህን ቀጥል ወያኔ ደግሞ እንደታሰረው ጌታህ ለመጭው ትውልድ መሪ ከሚወጡበት ቦታ እየገባ ወጣቶችን ይጨፍጭፍ ታድያ ይቺ ነች ኢትዮፒያ እያላችሁ ፎክሩ
ላንተ እስላም አረብ ነው ይሁዳውያን ደግሞ እስራኤል ከክርሲያን እንኳን ፔንጤ ምናምን ስትል ኢትዮፒያን ብቻዋን አስቀረሀት እንዳንተ አይነቱን ከረፈፍ ተሸክማ ትንከረፈፋለች ሁሉ ጥልዋት ሄደ አንተም ይሄው ጥለሀት ትዞራለህ አንተን ብሎ ተቆርቋሪ ለሀገሩ
ያንተው ጌታ ምለሰ እስራኤል መጥቶ ምን እንዳለ ብትስማ ይሄ የዘረኝነት በሽታህ አገርሽቶ ያስጎራህ ነበር ስለኔ ዜግነት አትጨነቅ ኢትዮፒያዊነቴ አጠራጣሪ አይደለም ሀገሬ በጦርነት ተወጥራ በነበረችበት ጊዜ የሚገባትን ክብር ሰጥቻለሁ ቆስየላታለሁ ደምቸላታለሁ እንዳንተ እግሬ አውጭኝ አልፈረጠጥኩም ከህዝብ ጎን ተሰለፍኩ እንጂ እንዳንተና ጌታህ መላኩ ህዝብ አልቸፈጨፍኩም
ያንተው ጌታ መላኩ ያስቃያቸው የንጹሀን ሰቆቃ አይለይህ ያ ያንተው ጌታ መላኩ በግፍ /ያለፍርድ/ የረሸናቸው ወጣቶች እናቶች እልቅሶና ዋይታ ድሮ የተዝናናህባቸው ሙዚቃወችህ ነበሩና አሁንም አይለዩህ በል እስኪ ላሁኑ ይብቃህ ደም አቀባይ አረመኔ
ሞኒካ- በስንት ዕድሜሽ ከሀገር እንደዎጣሽ እንጃ እንጅ: እንደመሰለኝ ከሆነና እንደማዉቀው በጣም በበለዘጉ ሀገሮችም ቢሆን የሞት ፍርድ አለ:: ነገር ግን የምንነጋገረው ስለ መላኩ ተፈራ ነው:: መላኩ ተፈራ ያለ ምንም ልዩነት የሀገሩን ልጆች የተማሩና ደብተር የተሸከሙ በመሆናቸው: ማንበብ የሚያውቁ በመሆናቸው: ያለምንም አግባብ ከትምህርት ቤት ሲወጡ በጥይት የደበደበ ዎንጀለኛ ነው:: የሞቱት ብሺ የሚቆጠሩ ሲሆን የሞቱት መንገድ ላይ: የተቀበሩት በአንድ ጉድጉዋድ በብዙ ነው:: ሳይሞቱ የተቀበሩ እንዳሉ ሁሉ ነው የሚታዎቀው:: ያለው መንግስት ጥሩም ይሁን መትፎ በመላኩ ላይ የተፈረደው ፍርድ አግባብ አለው የኔ እህት:: ይህን ያህል መዘግየቱም ይገርማል:; ሰው በሰው ላይ የሞት ፍርድ ይፈርዳል ወይ? ለሚለው ጥያቄ መልሱ እንዳግባቡ ነው:: እዚህ ላይ ጉዳዩ የመላኩ ጉዳይ ነው:: እንደኔ ሞት ያንሰዋል ነው::
ኣብ ስቶክሆልም ሽወደን እትርከብ ቤተክርስቲያን ቅድስተ ማርያም፣ ብሰንኪ ዘይግቡእ ምሕደራ፣ ኣባላታ ቀዋሚ ቦታ ስኢኖም ይከላበቱ ከምዘለዉ ወኪል ሬድዮ ኤረና ሓቢሩ።
ንሱ ብተወሳኺ፤ ንመስርሒ ቤተክርስቲያን፣ ውጽኢት ሞባእ፣ ካብ መንግስቲ ሽወደን ዝወሃብ ሓገዝ፣ ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ኣታዊታት ዝቕመጠሉ ሰለስተ ናይ ባንክ ሕሳባት እኳ እንተነበረ፣ ድሕሪ ኣስታት 28 ዓመታት ካብ 2 ሚልዮን ዘይበዝሕ ገንዘብ ጥራይ እዩ ዘሎ ተባሂሉ ብሽማግለታት እታ ማሕበር ከምዝተነግረ ኣብሪሁ።
ምትእትታው መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያትን፣ ገለ ኣባላት ሽማግለ እታ ቤተክርስቲያን ንህዝቢ፣ ብደጋፊን ተቓዋሚን ክከፋፈል ከምዝገደፉዎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ ዘይረዓማ ከተማታት ናይ ገዛእ ርእሰን ቤተክርስቲያናት ብምህናጽ ተፈናጪለን ይርከባ።
እዚ ዝመሰረቱ፣ እታ ብኣሽሓት ዝቑጸር ሰዓቢ ዝነበራ ቤተክርስቲያን፣ ኣብ መሓዩር ንዝርከቡ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝድግፉ ብሓደ ወገን፣ ንመንግስቲ ኤርትራን ዝወከሎም ኣቡነ ሉቃስን ዝድግፉ ከኣ በቲ ካልእ ተኸፋፊሎም ይርከቡ።
ወደ ሃገር ቤት የተመለሱት ዜጎች የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ፥ ለሳዑዲ ዓረቢያ ንጉስ በሃገሪቱ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን እስረኞች እንዲፈቱ በጠየቁት መሰረት ምህረት የተደረገላቸው ናቸው።
‘ላዕለ ተኵላ ወከይሲ ትጼዐን፡ ወትከይድ አንበሳ ወከይሴ። ኣብ ልዕሊ ኣንበሳን ተመንን ትጸዓን ሽደን ኣንበሳን ገበልን ክትረግጽ ኢኻ። (መዝ. 91፡13) ኣብ…
“ብዙኅ ሕማሞሙ ለጻድቃን፡ ወእምኵሉ ያድኅኖሙ እግዚአብሔር/ናይ ጻድቃን መከራ ብዙኅ እዩ፡ እግዚአብሔር ግና ካብ ኵሉ የድኅኖም” መዝ. 34፡19 ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ…
ሰራዊት ጽዒና፡ ካብ ተሰነይ ተበጊሳ ናብ ኣስመራ ትጓዓዝ ዝነበረት ዓባይ መኪና ኣብ ሓጋዝ ብነታጕ ድሕሪ ምቅጻላ ኣብኣ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል 30 ክሞቱ ከለዉ፡ ብርክት ዝበሉ ከምዝቖሰሉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ኢትዮጵያ፡ ነታ ቀንዲ ሰበብ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይና ዝጸንሐት ባድመ ንኤርትራ ክትሓድገላ ከምዝተሰማመዐት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝሓበረ ካብ ኣሾሸይትድ ፕረስ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ዝረኸብናዮ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ ምስሪ ዝርከቡ ኤርትራውያን: ምስሪ ናብ እስራኤል ክሰግሩ ዝሓዘቶም 12 ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ በስገዳድ ብምምላሳ ቁጠዐኦም ብምግላጽ፡ ኣህጉራውያንን ሃገራውያንን ማሕበራት ተጣበቕቲ መሰላት ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ምስሪ ዕቱብ ኣቓልቦ ክገብሩሉ ጸዊዖም።
ኣብ’ዚ ብክፉት ልብን፡ ብዕዙዝ ተገዳስነትን፡ ንኩሉ እንተታት ኣብ ባይታ ኣውሪዱ ዝተኻትዔ ህዝባዊ ዘተ’ዚ፡ እዞም ዝስዕቡ ሕቶታትን ስክፍታታትን ብሰፊሑ ተዘትዩሎም።
ንነፍሲ ወከፍ ስክፍታ ወይ ሕቶ፡ ብእንካን ሃባን፡ ንጹርን ዘየማትእን መግለጺን መብርሂታትን ድሕሪ ምሃብ፡ እቲ ጉዳይ፡ ኣገዳስን እዋናዊን ሕቶ ምዃኑ ብምልኣት ተኣሚኑሉ፡ አብ መደምደምታ፡ ገዛ ነቲ ክተኣታቶ ዝድለ፡ ሓድሽ ቅዲ ስራሕ፡ ብምሉእ ዕግበት፡ ተቐቢሉዎ ።
እቲ ክሳብ ሕጂ ፡ ክንጥቀመሉ ዝጸናሕና፡ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝወርድ፡ ዘየዓወተና ናይ ኣዛዝን ተኣዛዝን ቅዲ-ሰራሕ ፡ እቲ መራሒና እንብሎ ሰብ፡ ናብ ውሱን ቦታ ኴይኑ፡ ንሃገር ይሓስብ። እዚ መራሒ’ዚ፡ ሰዓብቱ ተጠቒሙ ፡ ናብ’ቲ ክእዝዞ ዝደሊ ህዝቢ፡ ሓሳቡን ጽልዋኡን የዋፍር። ከከም ኵነታቱ እናተባላሓተ ፡ ነቶም ሰዓብቱ፡ ቃሕ እንተበሎ የስምሮም፡ እንተ ዘይደለየ ክኣ ይፈላልዮም። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ብሰንኪ እንጽርጽሮትን ክርፍስን ፡ አብ ውሽጢ ኣባላቱ ፋሕብትን የእቱ። ናይ’ዚ ፋሕ ብትን’ዚ፡ ኣሉታዊ ጽልዋታት፡ ብቀጥታ ናብ ህዝቢ ይዘሩቚ’ሞ፡ ህዝቢ ውን ንቁልቁል ክተፋነን ጸኒሑ።
እዚ ህዝባዊ ዘተ፡ ከተኣታትዎ ዝደሊ ዘሎ፡ ሓድሽ ቅዲ ስራሕ ፡ ህዝቢ ኣብ ዘዝነብረሉ ከተማታት፡ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ (bottom-up) ዝውሕዝ፡ ሓው ምሰ ጎረባብቱ ኴይኑ ፡ ነብሱ ይውድብ’ሞ፡ ነቲ ዝወደብዎ እኩብ ሓይሊ ዘካይዱሎም፡ ልኡኻት/ሓልፋያት ብድምጹ ይመርጹ። እዞም ካብ ነፍሲ ወከፍ ከተማ ብህዝቢ ዝተመርጹ ልኡኻት ብወገኖም፡ ምስ ካልኦት ኣብ’ታ ዝነብሩላ ሃገር ፡ ብድምጺ ዝተመርጹ ልኡኻት እናተራኸቡ፡ ካብ ውሽጦም፡ ብሃገር ደረጃ ዝውክሎም ልኡኽ ይመርጹ። እዞም ብሃገር ደረጃ ዝተወከሉ፡ ምስ ከምኦም ዝኣመሰሉ፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ዓለም ዝተወከሉ መዛኑኦም ኮይኖም፡ ብዓለም ደረጃ፡ ላዕለዋይ ማእከልነት የቑሙ፡፡ እዚኦም ብዓለም ደረጃ ፡ ንኣብ ድያስፖራ ዝነብር ኤርትራዊ ወኪሎም፡ ዝተመርጹ ልኡኻት እዚኣቶም፡ ብመሰረታት (Grassroots) ዝተዋህቦም ዕማምን ሓላፍነትን ከተግብሩን ከተሓባብሩን ምሉእ ሓላፍነት ይስከሙ ። እዚ ልኡኽ’ዚ፡ ክሳዕ‘ቲ አብ ዝተሐተ ጽፍሒ ቁሸት ዘሎ ልኡኽ፡ ኣባላቱ ዘይላአኹዎን ፡ ካብ ዕላማታት ህዝቢ ወጻኢ ዚዀኑ ስራሕን፡ ምስ ዝፍጽም ፡ በቲ ዝወከሎ ህዝቢ፡ ስጉምቲ ይውሰደሉ ። ህዝቢ ፡ ናይ ሰዓርን ተሳዓርን (ናይ ስልጣን) ሕሳባት ስለ ዘይብሉ፡ ብባህሪኡ ሽግር ክፈትሕ እንተ ዘይኮይኑ፡ ፍልልያት ዝዕድም ባህሪ የብሉን።
ስለዚ፣ ብሓርፋፍ ኣገላልጻ ፣ እቲ ቀዳማይ ካብ ላዕሊ ን ታሕቲ ፡ ማለት ቅዲ ስራሕ፡ ኣዛዝን ተኣዛዝን ክኸውን ከሎ፤ እቲ ካልአይ (ህዝባዊ ውደባ) ከአ ፡ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ፡ ወይ ድማ፡ ህዝቢ ዝውክሎን ዝቆጻጸሮን ስልጣን ማለት’ዩ።
እቲ ዝድለ ሰፊሕ ህዝባዊ ተሳትፎ፡ ክሳብ ዝረጋገጽን፡ እተን መሊኤን ማሕበረን ዘየቆማ ከተማታት፡ ክሳብ ዘቑማን፡ ሕጂ ካብዚ እተማእክለና ሽማገለ ካብ እንመርጽ፡ ኣብ ከከባቢና ክሳብ ንድንፍዕ፡ እዛ ተበግሶ ዝወሰደት ሽማገለ፡ ሕጂ ውን፡ ካብ ካልእ ከባቢታት ሰብ ወሲኻ፡ ንግዝይኡ ብመንገዲ መራኸቢ ብዙሃን ተጠቒማ ናይ ምትሕብባር ዕማም ክትዓምም ይሓይሽ፡ ክብል ገዛ ወሲኑ።
የኢትዮጵያ “ሕገ ሕዝብ” ተብሎ ቢጠራ መንግስት እሚለውን በሕዝብ በመተካት አመሰራረቱ አሁን ባለው ተኮርጆ የተጻፈ ከምእራባውያን የተቀዳ በተግባር የማይፈጸም በመሆኑ፡ ለወደፊቱ የሀገሪቱ መመርያ ከሕዝቡ የወጣ ከያንዳንዱ ግዛት ከምክትል ወረዳ ጀምሮ እስከ ክፍለ ሀገር፡ ያለባቸውን ችግርና መፍትሔ የሚመሩበት ሕግ በማውጣት፡ ባጠቃላይ ሁሉንም ጎሳዎች ሊያስተናግድ የሚችል ሕግ በመቅረጽ፡ በሁሉም ሕዝቦች ድምጽ የጸደቀ፡ የማይሻር ከስልጣን የሚቀመጡት የማይቀየር የማሻሻያና፡ በሕዝብ ሸንጎ የሚፈጸም እንዲሆን ቢደረግ አስፈላጊ ብዮ አምንበታለሁኝ፡፤
ምክንያቱም ሕግ የሁሉም በላይ ሆኖ ሁሉንም እንዲያስተናግድ ተፈጻሚነትም እንዲያገኝ የሕግ አውጮችና መሪና ተመሪዎችን ቤኩል ማስተናገድ ሁሉም ተገዥዎች መሆን ገባቸዋል፡ የሰው ልጅ መብት በፍጹም መደፈርና በሕግ ስም መደርመስ አይገባውም ይህ ከተፈጥሮ የተሰጠው በመሆኑ መጠበቅ ይኖርበታል። ሰብዓዊ መብት ማንኛውም ዜጋ መብቱና ነፃነቱን የማይነጠቅ አሳልፎም የማይሰጥ በመሆንኑ፡ በማንኛውም መንገድ በሰውነቱ በሕይወቱ ጉዳት ቁስልና ጠባሳ የሚያደርስ ጥሰት እንዳይገኘው፡ በስልጣን ያለው የስራዓቱ አገልጋዮች እንዳይደርስበት ደሕንነቱ ነፃነትና መብቱ መጠበቅ ግዴታ አለባቸው።
ለዚህም ሁሉም ዜጎች ግዴታቸውን ለመፈጸምና መብታቸውን ለማስጠበቅ በዚህ ጉዳይ በመግባት ይጠቅማል ብለን የምናስበውን የየበኩላችን አስተዋጻኦ በማድረግ በሀገራችን እያንዣበበ ያለውን የማፍረስ የሕዝቦች መነጣተል ጉዳይ ለመታደግ ያስችላል።
-የሰራተኛ ፓርቲ በ1984 ከተመሰረተ በኃላ አንደኛ ቀዳሚ ስራ ተግባሩ አዲሱን ብሔራዊ እና የኢትዮጵያን ህዝባዊ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሊመራ የሚችል ህገ-መንግስት መመስረት ነበር፡፡
ኢትዮጵያ መጀመርያ ዘመናዊ ሕገ መንግሥት የተቀበለችው በ፲፱፻፳፫ ዓመተ ምኅረት በቀዳማዊ ዓፄ ኃይለ ሥላሴ የታወጀ ሲሆን የሕግ አማካሪ ቤቶች በሁለት ያስከፈለ ነው። ይህ የመንግሥታቸው ዋና መሠረት ሆኖ እስከ ፲፱፻፵፰ ዓ.ም. ካገለገለ በኋላ በዚያ ዓመት የንጉሠ ነገሥቱ ኢዮቤልዩ የዘውድ በዓል በሚከበረበት ዕለት ተሻሽሎ በወጣ ሕገ መንግሥት ሕዝቦች በመንግሥት ሥራ የሚጫወቱት ሚና እንደገና ተስፋፋ። ይህ የአገሪቱ ሕገ መንግሥት አብዮት እስከፈነዳበት ፲፱፻፷፯ ዓ.ም. ድረስ በአገልግሎት ላይ ከዋለ በኋላ በደርግ ውሳኔ፣ ሕገ መንግሥታዊ ባልሆነ ሂደት ተሰረዘ።
ዋልድባን ለመታደግ ከተቋቋመው ዓለም አቀፍ ኮሚቴ የሳን ሆዜ ንዕስ ኮሚቴ ለጠቅላይ ሚኒስትር መለሰ ዜናዊ የአቋም መግለጫ ፳፩ ቀን ፳፻፬ ዓ.ም. ልከዋል። የሳንሆዜ ንዕስ ኮሚቴ በዚሁ በተጠቀሰው ቀን በሳንሆዜ እና ኦክላንድ ተዋሪዎችን ስብሰባ ጠርቶ መጠነ ሰፊ የሆነ የግንዛቤ ማስጨበጫ መርሃግብር ማዘጋጀቱ ይታወሳል በዚሁ ዕለትም ለበርካታ የሁለቱ ከተማ ነዋሪዎች የኢትዮጵያ መንግሥት በልማት ሰበብ እያደረሰ ያለውን የሃይማኖት ማጥፋት እና የድንበር መጋፋት በሃይማኖታችን ውስጥ ትልቅ ቦታ እና ክብር ያለው የዋልድባ ገዳም መነካቱ (መደፈሩ) በእጅጉ የከተማውን ነዋሪዎች እንዳስቆጣና ለዚህም ደግሞ መንግሥት ከሃላፊነት እንደማያመልጥ ጠቁመዋል። የሁለቱ ከተማ ነዋሪች እየተሰራ ያለውን የስኳር ልማት ፕሮጀክት በአስቸኳይ እንዲያቆም ጠይቀዋል።
ኣብ ግዝያዊ መጽንሒ ስደተኛታት ኢጣልያ ተታሒዙ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ምዃኑ ዝተጠቕሰ መንእሰይ፣ ካብ ህንጻ ጸዲፉ ከምዝሞተ ላ ስታምፓ ዝተባህለ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ሙሴ ሓድጉ ዝተባህለ ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ፣ ናብ ኢጣልያ ካብ ዝኣቱ ሓሙሽተ ዓመታት እኳ እንተገበረ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ናይ ዑቕባ መሰሉ ክሕልወሉ ብዘይምኽኣሉ ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዝጸንሐ ይጠቅስ።
እቲ መንእሰይ ንኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ዞባ ባሪ ናይ ኢጣልያ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ለውጢ እንተረኸበ ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ዝፈተነሉ ኣብ ቸክ ሪፖብሊክ ብፖሊስ ተታሒዙ እንደገና ናብ ኢጣልያ ከምዝተመልሰ ጸብጻብ ፖሊስ ኢጣልያ ይሕብር።
ብሰንኪ ዝሓለፎ ከቢድ ናይ ስደት ጉዕዞ፣ ብጭንቀት ክሳቐ ኣብ ዝጀመረሉ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ‘ኒጓርዳ’ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ከተማ ሚላን፣ ኣብ ዝርከብ ማእከል ምኽርን ሕክምና ስነ ኣእምሮን ክእለ ጸኒሑ።
ብሰንኪ ዝሓለፍዎ መሪር ናይ ስደት ጉዕዞን፣ ኣብ ኤውሮጳ ዝጸንሖም ህይወትን ጭንቀት ዝፈጠረሎም፣ ትሕቲ ዕድመ ዝርከብዎም ሓያሎ ኤርትራውያን፣ ኣብ ኢጣልያን ካልኦት ከተማታት ኤውሮጳን ብተደጋጋሚ ርእሰ ቅትለት ክፍጽሙ ይርኣዩ።
‘ዘመን ኣካሒዳ’ ክበሃል ንሰምዕ ኢና። ከም’ቲ ዝዝንቶ፡ በቲ ሕማቕ ዘመን፡ ረዳኢ ዘይነበሮ ደርቂ ስለዘጋጠመ፡ ውሉድ ንውሉዱ፡ ሓው ንሓዉ ዝተጨካኸኑሉ ክፉእ ኵነት’ዩ ፈጢሩ። ዘመክሕ ድማ ኣይኰነን፣ ክትሕግዝ ኣኻእሎ ምስ ሰኣንካ እንታይ ትገብር፧ ብገለ ዕድል መሓለዊ ትንፋስ ኢልካ ዘሰጋገርካየን ቍሩብ-ቁራቦ እንተ ተማቒልካየን፡ ንጽባሕ ኣይክትርእያን ትኸውን’ሞ፡ ተገዲድካ፡ ሰብኣዊ ባህሪኻ’ውን ኣጥፊእካ፡ ሰብካ ብጥምየት ተዓጺፉ እናሞተ፡ ኣስቂጥካ ትዕዘብ። ኣይረድ’ዩ። ዘሕለፈ ምስ ኣሕለፈ፡ ዘይሓልፍ መቸም የለን፣ ሽዑ፡ እቲ ተካል ዘመን ሓሊፉ ታሪኽ ምስ ኰነ፡ ነቲ ንሱ ዝገደፎ በሰላ ከተሕዊ ናይ ወለዶታት ጾር ይኸውን። ሰብኣዊ ዝምድናታትን ርክባትን፡ ስስዐን ኣነ ጥራይ ይንበረላን ዝሕመረቶም ጸያቒቶ ባህርያት ብዝፈጠሩዎ ብልሽት፡ መእሰሪኡ ተበታቲኹ ምትእምማን የጥፍእ። ናይ ሓድሕድ ምትእምማን እንተ ዘየሎ፡ ሓባራዊ ሰብኣዊ ሰላም፡ ርግኣትን ዕብየትን ክህሉ ከቶ ኣይክእልን።
እዚ ንሓልፎ ዘለና ዘመን’ውን ብዝተፈላለየ መልክዑ ‘ዘመን ኣካሒዳ’ ዘይፈጠረ ኣይኰነን። ምልካዊ ስርዓታት ስልጣኖም ካብ ዘናውሑሎም ሜላታት ሓደ፡ ናይ ህዝቢ ማሕበራዊ ኣቃውማ (social fabric) በቲንካ፡ ማሕበራዊ ስኒትን ውህደትን ምዝራግ እዩ። ናይ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ማሕበራዊ ኣቃውማ ኣብ ሓጺር ግዜ ዝፍጠር ኣይኰነን፣ ብዙሕ ውረድ-ደይብ ሓሊፉ ክህነጽ ነዊሕ ግዜ እዩ ዝወስድ። ካብ ስድራ ቤት ጀሚሩ ክሳብ’ቲ ማሕበረ-ኮምን ሕብረተ-ሰብን ዝነባበሩሉ ኵሉ መዳያዊ ስርዓት ዝሃነጸን ዝሓቘፈን እዩ። እዚ ንመንነት፡ ልምዲ፡ ባህሊ፡ እምነት፡ ስርዓተ-ሕግን መነባበርን መሰልቱን የጠቓልል። ውልቀ-መለኽቲ ድማ ነዚ ኣቃውማታት ንምፍራስ ከይደቀሱ’ዮም ዝሰርሕሉ፣ ምኽንያቱ፡ እዞም ዝተዘርዘሩ ነጥብታት ገለ ካብ’ቶም ቀንዲ መህነጺን መጥመርን ባእታታት እዮም። እዞም ውልቀ-መለኽቲ ስርዓታት፡ ኣብ ውልቀ-ሰብ ደረጃ ወሪዶም እዮም ዝሰርሑ። መጀምርታ፡ እቲ ውልቀ-ሰብ መንነቱን እንታይነቱን ከም ዘጥፍእ ይገብሩዎ። ነዚ ንምስራጽ፡ ንሳቶም ሰውራዊ ዝብሉዎ መሕጸቢ መንነት ፍልስፍና ፖለቲካዊ ሓሽሽ እዮም ዝጥቀሙ። ሽዑ፡ እቲ ውልቀ-ሰብ፡ ንገዛእ ርእሱ ረሲዑ፡ ብግብሪ ብዛዕባ ፈጺሙ ዘይክውንነታዊ ናይ እኩብ ስነ-ሓሳብ ግዙእ ከም ዝኸውን ይግበር። እዚ ዕንወት ቍጽሪ ሓደ’ዩ።
እቲ ቀጺሉ ዝስርሓሉ ዕንወት ቍጽሪ ክልተ፡ ከባቢያዊ ኣተሓሳስባ ምጥፋእ እዩ። ወዲ ሰብ መቸም ካብ ከባቢ ተነጺሉ ኣብ ህዋ ጠልጠል ኢሉ ኣይነብርን። ከባቢ፡ ልክዕ ከም ስድራ ቤት፡ ናይ ወዲ ሰብ ናይ መጀመርታ መስፈርን መተኣሳሰሪን ባእታ እዩ። እቲ መዳሕንቱ ዝተቐብረሉ ቦታ ምስ’ቶም ከምኡ መዳሕንቶም ዝተቐብረሎም ሰባት ናይ ፈለማ መበገስን መንጠርን ቦታኡ እዩ። ብድሕሪኡ እዩ ምስ ኣብ ካልእ ከባቦታት ዝርከቡ ሰባት ርክባት ዝፈጥር። እዚ ሰብ ዝሰርሖ ዘይኰነ፡ ባህርያዊ እዩ። እዞም ውልቀ-መለኽቲ እምበኣር፡ ነዛ ባህርያዊ መጣመሪ ድቃስ ስኢኖም እዮም ክበትኩዋ ዝሰርሑ።
ዕንወት ቍጽሪ ሰለስተ እምነታት/ሃይማኖታትን ትካላቶምን እዩ። ነቲ ሕብረተ-ሰብ ጠሚሮም ብስኒት ካብ ዘንብሩዎ ባእታት በብሓደ እናደለኻ ምምህማኖም እዩ። ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ቅድሚት ዝስርዑ ባእታታት እምነት’ዩ። ብርክት ዝበሉ እምነታት/ሃይማኖታት ምስ ዝህልዉ፡ ፈላማ ነቶም ንኣሽቱ ምሕቃቕ’ዩ። ብድሕሪኡ፡ ነቲ ዝዓበየ፡ ዝበዝሐ ህዝቢ ዝሓቘፈ ሃይማኖት ምብጅጃል ይኸውን። ሰባት ምስ ፈጣሪኦም ክራኸቡሉ ዝኣተዉዎ ሃይማኖት፡ መሳርሒ ፖለቲካ ኰይኑ፡ ነንሕድሕዶም ዝናቘቱሉ ቀንዲ ሰበብ ይቕየር።
ስርዓተ-ትምህርትን ትካላቱን ድማ እቲ ቀጺሉ ዕንወት ዝስርሓሉ ዕላማ እዩ። ሓደ ጥቁይ ስርዓት፡ ስርዓተ-ትምህርቲ ክሃንጽ ከሎ ንሃገራዊ ዕላማታትን ህዝባዊ ረብሓታትን (ኣብ ቅዋም ምርኵስ ብምግባር) ኣድማዒ ከም ዝኸውንን ቀጻልነት ከም ዝህሉዎን ልዑልን ጥንቁቕን መጽናዕቲ ገይሩ’ዩ ዘሰናድዎ። ሓደ ካብ ዕላማታት ትምህርቲ ድማ ዘዝተዋህቡዎ ጐሲሞም ዝኸዱ ዘይኰነስ ነቘፌታዊ ኣተሓሳስባ ዘማዕብሉ በዳህቲ (critical thinkers)ን ተመራመርትን ዜጋታት ምፍራይ እዩ። መለኽቲ ስርዓታት ድማ እዚኣ እታ ሕማም መርዘን ተትሕዞም ስራሕ’ያ። ንሳቶም፡ ዘዝተባህሎ ዝገብር ልሙስ ዜጋ’ዮም ክሃንጹ ዝደልዩ። ስለ ዝዀነ፡ ካብ ብሃይማኖታዊ ትካላት ዝመሓደራ ጀሚሮም ክሳብ ናይ ብሕትን ማሕበረ-ኮምን ኣብያተ-ትምህርቲ ዝተፈላለዩ ምስምሳት ብምፍጣር ከም ዘይነበራ ይገብሩወን። ነተን ናይ መንግስቲ ዝበሃላ ድማ ዘይብቑዕ ካሪክለም ኣዕጢቖም፡ መምህራነን ዓጊቦም ዘይምህሩለን ስፍራ ተስፋ ዝቘረጹ ይገብሩወን። በዚ ከኣ ልሙስ ስርዓተ-ትምህርቲ ብምህናጽ፡ መጻኢኦም ዝድብዝዞም መንእሰያት የፍርዩ።
ፍርዳዊ ስርዓት (ካብ ስርዓተ-እንዳባ ክሳብ ዘመናዊ ስርዓት) ድማ እቲ ካልእ ግዳይ ዝኸውን’ዩ። ነቲ ዘመናት ክሰርሕ ዝጸንሐን ሕብረተ-ሰባት ኣብ ውሽጦምን ምስ መዳውብቶምን ግዝኣተ-ሕጊ ነጊሱ፡ ብሰላምን ስኒትን ከነባብሮም ዝጸንሐ ስርዓት የማህምኑዎ።
ናይ መወዳእያ ዕላማ’ዞም መለኽቲ ስርዓታት፡ ዋላ ሓደ ሰብ ብሒም ከይበለ፡ ሰጥ ለበጥ ኢሉ ከም ዝግዝኦም ብምግባር፡ ጸጋታት ሃገር ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቍጽጽሮም ብምውዓል፡ ኣብ ኮረሻ ስልጣኖም ብዘይተሓታትነት ምንባር እዩ።
ኵለን እዘን ኣብ ላዕሊ ዝዘርዘርኩወን ውሑዳት ካብ’ቲ ብዙሕ ኰይነን፡ እዞም ውልቀ-መለኽቲ ሓደ ሕብረተ-ሰብ መንነቱን ጥምረቱን ዘቑመለን ኣዕኑድ ምዕናው ዝሰርሑለን እየን። ንዓና ኣጋጢሙና ዘሎ ዝዓበየ ብድሆ ዝብሎ ከኣ እዚ እዩ። ኣብ’ዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም መቸም ኣሽንባይ ዶ ሓደ ንኡስ ስርዓት፡ ዓርሞሽሽ ኢምብራጦርያዊ ስርዓታት እኳ ንመዋእል ክነብሩ ኣይረኣናን፡ ኣይሰማዕናን። ህዝብታት ግን ኣንጻር ኵሉ መሰናኽላትን መስገደላትን ነይሮም፡ ኣለዉን ክነብሩን እዮም (እዛ ዓለም’ዚኣ ክሳዕ ዘላ)። ንሕና ከኣ ከም ህዝብን ሃገርን ነበርቲ ኢና። እቲ ዝዓበየ ንኵልና ዘገድሰና’ምበኣር፡ ኵልና ከም ውልቀ-ሰባት፡ ኮማትን ማሕበረ-ሰብን፡ እቲ ሓደ ኣብ ውሽጢ’ቶም ብዙሓት፡ እቶም ብዙሓት ኣብ ዙርያ ሓድሕድና፡ ብዘይ ስክፍታ፡ ሰብኣዊ ክብርታትና፡ መንነትናን እንታይነትናን ተዓቂቡ፡ ብውህደት፡ ስኒትን ልዝብን ብሕጊ ተገዚእና፡ ንሕጊ ኣኽቢርናን ተኸባቢርናን መታን ክንነብር፡ ነዚ ካብ ጥንቲ ዝተሰጋገረ መጣመሪታትና ክንዕቅቦ፡ ነቲ ማህሚኑ ዘሎ ክንጽግኖ፡ ነቲ ጠፊኡ ዘሎ ድማ ክንመልሶ ናይ ግዜና ዝዓበየ ዕዮ ገዛ እዩ። ጽባሕ፡ ‘ዘመን ኣካሒዳ’ እናበልና ብሕንከት ካብ ንዝክሮ፡ ‘ብንቕሓትናን ጥምረትናን ዝሰገርናዮ ናይ ብድሆ ዘመን’ ኢልና ክንጸውየሉ ክንክእል መታን፡ እቲ ተኽእሎ ኵሉሳዕ ኣብ ኢድና ከም ዘሎ ኣስሚርና ከነስተውዕሎ ይግባእ። ሕማቕ ዘመን ካብ’ታ ትፈድየካ እታ ትገድፈልካ’ያ ትኸፍእ’ሞ፡ ካብ ስምዒት ወጺእና ብውድዓውነት ንመራሕ። ከም’ቲ ኣበው ዝብሉዎ፡ ‘ንሕማቕ መዓልቲ የለኹልክን ንበላ!’
እንተ እዚ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ንብዙሓት ኣሰኪፉ ዘሎ ንሃገርና ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ እናጸንበርካን ብዛዕባ ምውናን ወደባታ እናመደርካን ዝቀላቐል ዘሎ ተርእዮታት ብዙሕ ከሰክፈና የብሉን። ዝነበረ፡ ዝበለየ ጸወታ ነዳያት እዩ። ዳግማይ መጣልዒ ፖለቲከኛታትን ምንጪ ስቓይ ሓፋሽ ህዝብን ከይከውን፡ ዶብና ብዘይ ወዓል ሕደር ክሕንጸጽ ምድላይና ዘዛርብ ዛዕባ’ውን ኣይኰነን። ግድን ክትግበር ዘለዎ ጕዳይ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ግን፡ ኤርትራ ከም ኵለን ሃገራት ኣፍሪቃን ዓለምን ሓንሳብን ንዅሉሳዕን ልኡላዊት ሃገር ኰይና እያ። ኣርባዕተ ነጥቢ! ኣፍሪቃውያን ሓቢርናን ሰሚርናን ኵልና ንረብሓሉን ብሰላም ንነብረሉን ምሉእ ሕብረት እንተ ፈጢርና፡ መርሓባ። ምሕባር ሓድሽ ኣይኰነን፣ ናይ ቀረባ ግዜ ተመኵሮ ሕብረት ኤውሮጳ ኣሎ። ካብኡ ብዝተረፈ ግን፡ መምስ ክብረትና ደዶብና ደኣ! እንተ እቶም ሰላም ህዝብታት ዞባና ዳግማይ ክትብጽብጹ ህርዲግ ትብሉ ዘለኹም ሰብ ሕልምን ጽውጽዋይን ግን፡ ከም’ቲ ዳኒኤል ክብረት ዝጸሓፎ፡ ነቲ ወሪዱኩም ዘሎ ‘መጥፍኢ ሃገር ጻህያይ’ ኣብ ምጽሃይ እንተ ተጸመድኩም ይሕሸኩም ጥራይ ኢና ንብሎም።
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኤርትራ ኣብ ናይ 7ተ ዓመታት ዕድሚአን ልዕሊ 20 ሽሕ መንእሰያት ሞያን ፍልጠትን ኣዕጢቐን ናብ ስራሕ ኣዋፊረን ከምዘለዋ ፈጻሚ ዳይረክተር ሃገራዊ ኮሚሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፕሮፌሰር ታደሰ መሓሪ ገሊጹ።
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ፈጻሚ ዳይረክተር ሃገራዊ ኮሚሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፕሮፌሰር ታደሰ መሓሪ ብዛዕባ ምዕባለ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ኣመልኪቱ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገርና ቃለ መጠይቕ ኣካዪዱ ነይሩ። ጽሟቕ ትሕዝቶኡ ድማ እንሆ፦
• ፕሮፌሰር ታደሰ፡ ኣብ ሃገርና ዓመታዊ ብዙሓት ተመረቕቲ ይፈርዩ ኣለዉ። እዚ፡ ኣብቲ ሃገርና ትገብሮ ዘላ ናይ ምምዕባል ዓቕሚ ሰብ ጻዕሪ ክሳብ ክንደይ ጽልዋ ኣለዎ?
እዘን ዘለዋና ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ካብ ዝጅምራ ድሮ 10ይ ዓመተን ቀሪበን ኣለዋ። ስለዚ፡ ኣብ ውሽጢ 10 ዓመት ዳርጋ ጀመርቲ እየን ክንብለን ንኽእል። ጀመርቲ ኮይነን ግን ዘይነዓቕ ኣበርክቶ እየን ዝገብራ ዘለዋ። ምስ’ዚ ኩሉ ዘለና ጸገማት ብዙሓት መንእሰያት ብዝተፈላለዩ ዓውደ ትምህርቲ ዓመት ዓመት እናመረቓ ነቲ ምዕባለ ሃገር ድርኺት ዝኾኑ ተመረቕቲ የፍርያልና ኣለዋ። ብውሕዱ ኣብ ዓመት ካብ 2500 ክሳብ 2700 ዝኾኑ ብዲግርን ብዲፕሎማን፡ ሕጂ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ኮሌጃትና ብናይ ድሕረ ምረቓ ናይ ማስተርስ ደረጃ የፍርያ ኣለዋ።
ዛጊት’ኳ እቲ ዝርዝር ኣብ ኢድና እንተዘይሃለወ፡ ብገምጋም ግን ሎምዘበን ብዲግሪን ብዲፕሎማን እንተወሓደ 2700 ዝኾኑ ተመሃሮ ክምረቑ ትጽቢት ይግበር። 59 ናይ ዲግሪ ፕሮግራማት ወይ ዴፓርትመንትስ ኣለና። ልዕሊ 45 ናይ ዲፕሎማ ፕሮግራማት ኣለና። 12 ዝኸውን ናይ ድሕረ ምረቓ ወይ ናይ ማስተርስ ፕሮግራማት ኣለና። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ናይ ሓፈሻዊ ሕክምናን ሕክምና ስኒን medical doctors ኣለዉና። ስለዚ እቶም ዝምረቑ ተመሃሮ ካብ ኩሉ’ዚ ትካላት’ዚ ማለትና እዩ።
• ፕሮፌሰር ታደሰ፡ ቀደም ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ እያ ነይራ ኣብ ሃገርና። ኣብዚ እዋን እዚ ዳርጋ ሸሞንተ ኮሌጃት በጺሐን ኣለዋ። እሞ እዚ ከም ተመኩሮ እንታይ ረብሓ ረኺብናሉ?
እወ፡ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጥራይ እያ ነይራ። ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ጽቡቕ ሰጒማ፡ ጽቡቕ ማዕቢላ ነይራ። ድሕሪ ናጽነት እውን እንተኾነ፡ ክሳብ ትሽዓተ ዝኾና ፋካሊቲታት (ኮሌጃት) ኔረናና። ናይ ድሕረ ምረቓ ትምህርቲ እውን ኣብ ዝተወሰነ ዓውዲ ትምህርቲ ተጀሚሩ ነይሩ። እዚ እናኾነ ግን፡ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝነበረ መሳለጥያታት ትምህርቲ ውሱን እዩ ነይሩ። ኣብ ዓመት ክንቅበሎ እንኽእል ቁጽሪ ተማሃሮ ካብ 1000 ክሳብ 1200 ጥራይ እዩ ነይሩ። ካብኡ ንላዕሊ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ነይሩ። እቲ መሳለጥያታት ትምህርቲ ስለዝድርተና ዝነበረ ማለት እዩ። ስለዚ እቶም ሓሊፍኩም ንብሎም ተማሃሮ 2.4 ፡ 2.6 ካብኡ ንላዕሊ ዘምጽኡ ጥራይ እዮም ኔሮም ማለት እዩ። ኣብ ኣስመራ ጥራይ ድማ’ዩ ነይሩ እቲ ላዕለዋይ ትምህርቲ። ካብ 2004 – 2005 ኣካዳምያዊ ዓመት ጀሚሩ እዘን ሸውዓተ ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ምስ ተመስረታ ግን፡ እቲ ዝርግሐ ሰፊሑ ኣብ ኩሉ ዞባታት ሃገርና ከይዱ ማለት እዩ።
ካልኣይ፡ እቲ ዕድል ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ፡ ዋላ’ኳ ከምቲ እንደልዮ ኣይኹን፡ ብመጠኑ ግን ኣስተኻኺልናዮ ኢና። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ካብ 4000 ክሳብ 5000 ዝኣኽሉ ተማሃሮ ዓመት ዓመት ናብ ዲግርን ዲፕሎማን ናብዘን ዘለዋና ላዕለዎት ትምህርቲ ነእቱ ኣለና። ኣብ ሓደ ሓደ እዋናት እኳ እቶም ማትሪክ ዝሓልፉ ስለዝውሕዱ እምበር፡ እዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሃገርና ክሳብ 5000 ተማሃሮ ከምህራ ይኽእላ እየን። እዚ ምስቲ ናይ ቀደም ናይ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክንርእዮ ከለና ዳርጋ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ወሲኽና ኣለና ማለት እዩ። ጠቕላላ ቁጽሪ ተመሃሮና እንተርኢናዮ፡ ናይ ሓልሓለን ፓራዲዞ ዝበሃል ካምፓስን ወሲኽካ 5000 ተማሃሮ እዮም ዝበጽሑ ኔሮም። ሕጂ ግን ኣስታት 13000 – 14000 ዝኾኑ ተመሃሮ ኣብዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ኣለዉ። ብሰለስተ ዕጽፊ ወሲኹ ማለት’ዩ። እዚ’ውን እኹል ኣይኮነን። በዚ ዓጊብና ማለት ኣይኮነን፡ ብዙሕ ዝጎድለና ኣሎ። ብዙሕ ክንጽዕሮ ዝግበኣና ነገራት ኣሎ። ካብቲ ዝነበረ ግን ከነዕብዮ ክኢልና ወይ እቲ ዕድል ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ ከነስፍሖ ክኢልና ኣለና ክንብል ንኽእል።
ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ክድኮና ከለዋ ኣብቲ ዝግበአን ቦታ እየን ተደኲነን። ንኣብነት ኮሌጅ ስነ-ፍልጠት ባሕርን ቴክኖሎጂን ናይ ባጽዕ እንተድኣ ርኢና፡ እቲ ቀንዲ ቦታ ኣብ ባጽዕ እዩ። እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ ናይ ስነ-ባሕሪ ስለዝኾነ እዩ ኣብ ባጽዕ ክኸውን ተመሪጹ። ኮሌጅ ሕርሻ ሓመልማሎ እንተድኣ ርኢና እውን፡ ኣብቲ ሩባ ዓንሰባ ዝወርደሉ ቀንዲ ቦታ እዩ ዘሎ። ብሰፊሕ ናይ ሕርሻ ቦታ ዘለዎ ድማ እዩ። ኣብ ዓዲ ቐይሕ ዝርከብ ኮሌጅ ስነ-ጥበብን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን እንተርኢና ድማ፡ ኣብቲ ታሪኻዊ ቦታ እዩ ዘሎ። እቲ ምኽንያት ከኣ፡ ናይ ታሪኽን ናይ ኣርኢዮሎጂን ካልእ ንዕኡ ዝመስል ዓውድታትን ስለዘምህር እዩ። ስለዚ፡ ኩለን በቦትአን እየን ሒዘን ዘለዋ።
ናይ ደገን ናይ ወጻእን መሻርኽቲ ዝበሃል ኣሎ። ኩለን ኮሌጃት ምስ ናይ ውሽጢ መሻርኽተን ማለት ምስ ሚኒስትሪታት ኣብያተ ጽሕፈት መንግስትን ሽርክነት ኣለወን። ኮሌጅ ሕርሻ ሓመልማሎ እንተድኣ ከም ኣብነት ወሲድና፡ ምስ ሚኒስትሪ ሕርሻ ምስ ምርምር ሕርሻ ናይ ሓልሓለ ጥቡቕ ዝምድና እዩ ዘለዎ። እቲ ክወሃብ ዝግበኦ ትምህርትን ክፈርዩ ዝግበኦም ክኢልታትን፡ እቲ ስርዓተ ትምህርቲ ወይ ካሪክለም፡ ኩሉ ምስ’ዘን ናይ ውሽጢ መሻርኽቲ እናተረዳዳእካ እዩ ተጸኒዑ ዝጸፍፍ። ብድሕሪኡ ከኣ እዩ ካሪክለም ዝምደብ። በዝን በትን ምኽንያታት እዚ ዓውደ ትምህርቲ እዚ የድልየና እዩ ምስ ተባህለ ተጸኒዑ ዝንደፍ። እዚ ጥራይ ንበይኑ ኣኻሊ ስለዘይኮነ ግን፡ ናይ ወጻኢ መሻርኽቲ ዝበሃል ከኣ ኣለና። ኩለን ኮሌጃት ምስ ናይ ወጻኢ መሻርኽተን፡ ኣብ ካብ ሃገር ወጻኢ ምስ ዝርከባ ኮሌጃት ይኹና ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ፡ ዩኒቨርሲታት ጥቡቕ ዝምድና ይገብራ ማለት እዩ። እዚ፡ እቲ ዝወጽእ ዘሎ ስርዓተ ትምህርቲ ወይ ካሪክለም ብዓለም ደረጃ ተቐባልነት መታን ክህልዎ፡ ተወዳዳሪ ክኸውን ይግዘና። እቶም ዝምረቑ ተማሃሮ እውን ብዓለም ደረጃ ኣብ ዝኸዱ ከይዶም ሓደ ዓይነት ክኸውን ስለዘለዎ እቲ ብቕዓት፡ ምስኣቶም እውን እናተረዳዳእካ ይስራሕ ማለት’ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ብሕልፊ ኣብቲ ናይ ድሕረ ምረቓን ናይ ቤት ትምህርቲ ሕክምናን ትምህርቲ፡ ካብ ደገ ፈተንቲ እናምጻእና ኢና ከምዝፍተኑ ንገብር። ነቲ ካሪክለም ወይ ነቲ ስርዓተ ትምህርቲ ተቐባልነት ከምዝረክብ፡ ነመርቖም ዘለና ተማሃሮ ከኣ ብቑዓት ምዃኖም ከረጋግጹልና እዞም ናይ ደገ መሻርኽቲ ከምዝተሓጋገዙና ንገብር ማለት እዩ።
ብልክዕ ንምዝራብ፡ እዞም ሎምዘበን ዝምረቑ ዘለዉ ከይወሰኽካ፡ 20,160 ተመሃሮ ኣብዚ ዝሓለፈ ሸውዓተ ዓመት ተመሪቖም ኣለዉ። እዚኣቶም ኣብ ዝተፈላለየ ዓውደ ስርሓት ተዋፊሮም ግቡእ ኣበርክቶ ዝገብሩ ዘለዉ እዮም። ኣብቲ መጀመርያ ሕጽረት ናይ መማህራን ስለዘሎ መማህራን ኮይኖም የገልግሉ ኣለዉ። ብድሕሪኡ ግን ብመሰረት መንግስቲ ኣውጺእዎ ዘሎ መደባት፡ ካብ ሰለስተ ዓመት ንላዕሊ ካብቲ ሞያ ወጺኦም ክሰርሑ ስለዘይብሎም፡ ናብቲ ዝተማህርሉ ሞያ እናኸዱ ስርሖም ከምዘሰላስሉ ክግበር ውጥን ተታሒዙ፡ ኣብ ትግባረ ይኸይድ ኣሎ። ኣብዚ፡ ናይ ሕርሻን ሕክምናን ተማሃሮ ከም ኣብነት ክንወስዶም ንኽእል። ካልእ ምናልባት ኣብዚ ክንጠቕሶ ዝግብኣና ናይ ዕደና ትምህርቲ እዩ። ማይኒንግ ኢንጂነሪንግ፡ ፕሮሰሲንግ ኢንጂነሪንግ ዝበሃል ትምህርቲ ተጀሚሩ ኣሎ ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ። እዞም በዚ ሞያታት’ዚ ዝምረቑ ተማሃሮ፡ ቅድሚ ምምራቖም፡ ኣብዘን ናይ ዕደና ኩባንያታት እናኸዱ እቲ ዝግባእ ናይ ስራሕ ተመኩሮ ከምዝቐስሙ ይግበር ማለት እዩ። እዚ ከኣ፡ ነቶም ካብ ወጻኢ እናመጹ ብኣሽሓት ዶላራት ዝኽፈሉ ዘለዉ፡ ግን ከኣ ካብዞም ነምህሮም ዘለና ዘይፍለዩ ወይ ብልጫ ዘይብሎም፡ ንምትካእ ይሕግዘና።
ኣብ ገለ ገለ ሃገራት ኤውሮጳ ኣክረዲት ዝገብራ ናይ ብሕቲ ኩባንያታት ኣለዋ። ብኸምኡ ኣክረዲቴሽን ይካየድ እዩ። ኣክረዲቴሽን ወይ ከኣ ተፈላጥነት ክበሃል ከሎ ብሓፈሽኡ ግን፡ ሓንቲ ትካል ላዕለዋይ ትምህርቲ በቲ ትህቦ ዓይነት ትምህርቲ፡ በቲ ትነድፎ ካሪክለም ወይ ስርዓት ትምህርቲ፡ በቶም ተውጽኦም ተማሃሮ እዩ ዝምዘን። ሕጂ ዋላ ናይ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ እንተራኢና፡ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብቕዕቲ ዩኒቨርሲቲ እያ ኢሉ ዲፕሎማ ወይ ሰርቲፊኬት ዝሃበና ትካል ኣይነበረን። ግን ምስ ናይ ውሽጢ መሻርክትን ምስ ናይ ደገ መሻርኽትን እናተሓባበርካ ይጽናዕ ስለዝነበረ፡ እቲ ስርዓተ ትምህርቲ ክምደብ ከሎ ካብ ደገ እናመጹ ይተሓባበሩ ስለዝነበሩ፡ ተማሃሮና ክምረቑ ከለዉ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ከምዝቐሰሙ ባዕላቶም የመርምርዎም ስለዝነበሩ፡ እቲ ዩኒቨርሲቲ ተቐባልነት ነይርዎ። ንሱ ድማ’ዩ እቲ ተቐባልነት ዝህባ ንሓንቲ ላዕለዋይ ትምህርቲ እትህብ ትካል። ነዚ ንምግባር ከኣ እዘን ዘለዋና ትካላት ወይ ከኣ ኮሌጃት ላዕለዋይ ትምህርቲ ምስ ናይ ደገ መሻርኽተን ጥቡቕ ዝምድና ከምዝህልወን ንምግባር ይጸዓረሉ ኣሎ። ድሮ፡ ብዙሓት ካብኣተን ምስ ናይ ደገ መሻርኽተን ጥቡቕ ዝምድና ገይረን ኣብ ምልውዋጥ ናይ ተማሃሮን ናይ መማህራንን ምትሕግጋዝ ኣብ ስርዓተ ትምህርትን በጺሐን ኣለዋ። እቲ ተፈላጥነት እኮ፡ ነቲ
ዝወሃብ ዘሎ ፕሮግራም ዝወሃብ ተፈላጥነት እዩ። ካልእ ግን ብዓቢኡ ክንጠቕሶ ዝግበኣና ኣስታት 350 – 400 ዝኾኑ ካብዞም መማህራንና ብሕልፊ እቶም ተሓጋገዝቲ መማህራን ንደገ ሰዲድና ነምህሮም ኣለና። ትምህርቶም ዛዚሞም ዝተመልሱ ኣለዉ። ገና ዝመሃሩ ዘለዉ እውን ኣለዉና ማለት እዩ። ኣብ ዝሰደድናዮም ቤት ትምህርቲ ኣብ ኤውሮጳ ይኹን ኣብ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤስያ ይኹን ኣፍሪቃ፡ ካብቶም መማህርቶም በሊጾም እንተዘይኮይኑ፡ ካብኣቶም ድሒሮም ዝመጹና ተመሃሮ የለዉን። ከም ኣብነት፡ ኣብ ጃፓን ዝሰደድናዮም ተመሃሮ ኣዝዮም ካብቶም መማህርቶም በሊጾም፡ ብልጫታትን ናይ ገንዘብ ሓገዛትን ወሲዶም፡ ናይ ዶክትረይት ትምህርቲ ከምዝቕጽሉ ዝገበርዎም ኣለዉ። ስለዚ፡ እቲ ኣብዚ ዝወሃብ ትምህርቲ ቀሊል ኣይኮነን። ብዓለም ደረጃ ተቐባልነትን ተወዳዳርነትን ከምዝህልዎ ተገይሩ እዩ ዝወሃብ ዘሎ።
ኣብዘን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ካብ ዘለዉና ብድሆታት ሓደ ሕጽረት መማህራን እዩ። ሕጽረት መማህራን እቲ ናይ ብሓቂ ሓኒቑ ሒዙና ዘሎ ብድሆ እዩ። ነዚ ንምቅላል፡ ካብ ደገ ብልዑል ናይ ወጻኢ ሸርፊ መማህራን እናኣምጻእና ንሰርሕ ኣለና። እዚ ግን ቀጻልነት ክህልዎ ስለዘይክእልን ስለዘይግባእን፡ ሓደ ስትራተጂ ሓንጺጽና ኢና ክንጓዓዝ ጀሚርና። እቶም ዘለዉና ብሉጻት እንብሎም ተሓጋገዝቲ መማህራን ኣብ ደገ ከይዶም ተማሂሮም ክምለሱና ንሰዶም ማለት እዩ። ካልኣይ ናይ ድሕረ ምረቓ ትምህርቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዘለና ዓቕሚ ሂብና፡ ተማሂሮም ከም መማህራን ከምዘገልግሉ ይግበር። ሳልሳይ እዚ ናይ ምልእኣኽ ትምህርቲ እዩ። ኣብዘን ኮሌጃት እዚኣተን ክመሃሩ ዘይክእሉ ኣብ ሚኒስትሪታት ዝሰርሑ ዘለዉ ዜጋታት ብናይ ምልኣኣኽ ትምህርቲ ናይ ማስትረይትን ካብኡ ዝለዓለ ደረጃን ከምዝመሃሩ ጌርካ እንተተኻኢሉ ናብተን ኮሌጃት ክኸዱ፡ እንተዘይተኻኢሉ ከኣ ኣብ ትርፊ ግዚኦም ከምዝሕግዙና ክግበር እዩ። ካልእ እንጥቀመሉ ዘለና ኣብ ደገ ዘለዉ ኤርትራውያን ብሕልፊ ከኣ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዘለዉ ምሁራት ኤርትራውያን ኣብ ትርፊ ግዚኦም ከምዝሕግዙና ንገብር ኣለና። ኣብ ዝጥዕሞም እዋናት እናመጹ ብሕልፊ ኣብዚ ናይ ድሕረ ምረቓ ፕሮግራም ይሕግዙና ኣለዉ ማለት እዩ። ስለዚ ብኹሉ መዳዩ ብዙሕ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
Retina Institute of Virginia የፌደራል ሲቪል መብቶችን መብት የሚያከብር ሲሆን በዘር፣ በቆዳ በቀለም ፣በዘር ሃረግ፣ በኣካል ብቃት፣ ወይም በጾታ መድልዎ ኣይፈጽምም። Retina Institute of Virginia ሰዎችን በዘር፡ በቆዳ ቀለም፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ በኣካል ጉዳት ወይም በጾታ ማንንም ሰው ኣያገልም፤ ወይም በተለየ ሁኔታ አይመለከትም
ይህንን ኣገልግሎት የሚፈልጉ ከሆነ ወደ ሚከተለ ኣድራሻ ይጠይቁ Chanthang Oliver Retina Institute of Virginia እነዚህን ኣገልግሎቶችን ማግኘት ተከልክያለው ወይም በተለያየ ምክኒያት ማለትም በዘሬ፡ በቆዳ ቀለሜ፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ ኣካል ጉዳተኛ ስለሆንኩ፣ ወይም በጾታዬ ምክኒያት መድልዎ ደርሶብኛል የሚል ኣመለካከት ካልዎት ያልዎትን ቅሬታ ወደሚከተለው ኣድራሻ ይላኩ Chanthang Oliver, Civil Rights Coordinator.
ያልዎትን ቅሬታ በኣካል ወይም በደብዳቤ፣ በፋክስ ወይም በኢ-ሜይል ማቅረብ ይችላሉ። ቅሬታዎን በጽሁፍ ማቅረብን በሚመለከት እርዳታ ቢያስፈልግዎት Chanthang Oliver, Civil Rights Coordinator, እገዛ ማግኘት ይችላሉ።
ሴቶች አንደኛ ዲቪዚዮን | ሀዋሳ ከተማ እና ኢትዮጵያ ንግድባንክ በሜዳቸው ሲያሸንፉ መቐለ 70 እንደርታ ከሜዳው ውጭ በማሸነፍ ወደ ድል ተመልሰዋል – HATRICKSPORT
የመጀመሪያዎቹ 25 ደቂቃዎች ምንም እንኳን ሁለቱም ቡድኖች ግብ ማግባት ቢችሉም በእንቅስቃሴ ደረጃ ግን እጅጉኑ ሳቢ ያልነበረ ነው ማለት ይቻላል። 14ኛው ደቂቃ ላይ ቅድስት ዘለቀ ሳጥን ውስጥ መሬት ለመሬት አክርራ መትታ ኳስ እና መረብን በማገናኘት ሀዋሳን ቀዳሚ አድርጋለች። ከአስራ አንድ ደቂቃዎች በኋላ ምርቃት ፈለቀ በግምት 26 ሜት ርቀት ላይ የተገኘውን የቅጣት ምት በቀጥታ ወደ ግብ መትታ አባይነሽ ኤርቄሎ ለማዳን ያደረገችው ጥረት ሳይሳካላት ቀርቶ ኳስ እና መረብን በማገናኘት ቡድኗን አቻ ማድረግ ችላለች።
ቀስ በቀስ ወደ ወደ ጨዋታ ቅኝት የገቡት ባለሜዳዎች ኳስን ተቆጣጥረው በመጫወት ማራኪ ቅብብልን በማድረግ ቶሎ ወደ ግብ ቢደርሱም ተመልካቹን ከማዝናናት ውጭ ውጤታማ አልነበሩም። በአንፃሩ አዳማ ከተማዎች በረጃጅም ኳሶች ወደ ተቃራኒ የግብ ክልል ለመድረስ ጥረት አድርገዋል። ሀዋሳ ከተማች አስቆጪ ሙከራ ሳይጠቀሙበት ቀርተው በጋራ የ 1-1 ውጤት ለእረፍት ወጥተዋል።
እንደ መጀመሪያው አጋማሽ ሁሉ በዚህኛው አጋማሽ የተቀዛቀዘ ጅማሮ ቢኖረውም በሁለተም በኩል ጥሩ የኳስ ቅብብሎሽ ቢደረጉም ፍሪያቸው ግን እዚህ ግባ የሚባሉ አልነበሩም። በተለይ በማራኪ ቅብብል ሀዋሳ ከተማዎች የሚያገኟቸውን ኳሶች ወደ ቀኝ መስመር አጋድለው በቀጥታ ወደ ሳጥኑ ሲጥሏቸው የነበሩ ኳሶች በቀላሉ ለአዳማ ከተማ ተከላካዮች ሲሳይ ሲሆኑ ተስተውለዋል። በዚህ አጋማሽ ብቸኛ ኢላማዋን የጠበቀች ሙከራ ማድረግ የቻሉት ባለሜዳዎቹ በድጋሚ መሪ የሆኑበትን ግብ አግንተዋል። 79ኛው ደቂቃ ዙፋን ደፈርሻ ከነፃነት መና የቀበለቻትን ጥሩ ኳስ ሶስት ግዜ ገፋ በማድረግ ከሳጥን ውጭ አክርራ መትታ ግብ በማስቆጠር ሀዋሳን መሪ አድርጋለች።
በሀዋሳ በኩል ነፃነት መና ነፃ የማግባት አጋጣሚ ሳትጠቀምበት ስትቀር። ከቀኝ መስመር እፀገነት ብዙነህ ያሻገረችላትን ኳስ ተጠቅማ በግንባሯ ገጭታ ወደ ውጭ የወጣችባት በአዳማ በኩል አቻ ልታደርጋቸው የምትችል አጋጣሚ ነበረች። ጨዋታው ተጨማሪ ግቦች ሳይስተናገዱበት በሀዋሳ ከተማ 2-1 አሸናፊነት ተጠናቋል።
ሌሎች የ 11ኛ ሳምንት ጨዋታዎች ዛሬም ሲደረጉ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በረሂማ ዘርጋው እና ገነሜ ወርቁ ሁለት ግቦች ተከታያቸው ጌዲኦ ዲላን 2-0 በማሸነፍ መሪነታቸውን ሲያጠናክሩ። ከተታታይ ነጥብ መጣሎች በኋላ መቐለ 70 እንደርታዎች አዲስ አበባ ከተማን 2-0 በማሸነፍ ወደ ድል ተመልሰዋል።
1. በጣም ፈጣን ፍጥነት በመቁረጥ ጥራት ላይ የሚያስከትለው ውጤት-* መቁረጥን አለመቻል እና ብልጭታ ብልጭታ ሊያስከትል ይችላል ፡፡ * አንዳንድ አካባቢዎች ሊቆረጡ ይችላሉ ፣ ግን አንዳንድ አካባቢዎች ሊቆረጡ አይችሉም ፡፡ * መላውን የመቁረጥ ክፍል የበለጠ ወፍራም እንዲሆኑ ያድርጉ ፣ ግን የሚቀልጡ ቀለሞች አሉ ፤ * ፍጥነቱ በጣም ፈጣን ስለሆነ ቆርቆሮውን ለ ...
ለሁሉም ዋጋ ላላቸው ጎብ ,ዎች አሁን ያንግዙ ያንግጂ የኤሌክትሮኒክስ ቴክኖሎጂ ኩባንያ ኩባንያ እንደሆንን ለማሳወቅ በታላቅ ጉጉት ውስጥ ነን ወደፊት ኩባንያችን በትላልቅ በያንጂጂ ኤሌክትሮኒክ ውስጥ የኢንዱስትሪ ቁጥጥር ስትራቴጂ ቡድን አካል ይሆናል ፡፡ አውደ ጥናት ፣ ተጨማሪ ሠራተኞች ፣ ...
1. አይ.ኢ.ኢ. ደረጃዎች የታይስተርስዎን ፣ የዲያዲዮ አፈፃፀሙን ለመለየት ጥቅም ላይ ውለው ነበር ፣ በርካታ አስር መለኪያዎች አሉት ፣ ግን ተጠቃሚዎች ብዙውን ጊዜ አስር ወይም ከዚያ ያህል ይጠቀማሉ ፣ ይህ ጽሑፍ በአጭሩ የዋና መለኪያዎች ታይርስቶር / ዳዮድ ነው ፡፡ 2. አማካይ ወደፊት የአሁኑ IF (AV) (rectifier) ​​/ አማካይ ሁኔታ ላይ የአሁኑ የአይቲ (AV) (Thyristor): ነው ...
የኃይል ሴሚኮንዳክተር መሣሪያ አዲሱ ዓይነት የማስመሰያ ዲዛይን መድረክ በቅርቡ በሩናው ውስጥ ተመሠረተ ፡፡ በተራቀቀ የማስመሰያ መድረክ እና በተጣመረ ሙከራ እና ትንተና በመሣሪያ መዋቅር እና ተዛማጅ መሠረታዊ ንድፈ ሃሳብ ላይ ጥልቅ ምርምር ፍሬ ...
በሐምሌ 22 ቀን 2019 (እ.ኤ.አ.) ሩናው አዲሱን ምርት አስታወቀ 5200V thyristor with 5 ”ቺፕ በተሳካ ሁኔታ ተዘጋጅቶ ለደንበኛ ትዕዛዝ ለማምረት ተዘጋጅቷል ፡፡
በሐምሌ 22 ቀን 2019 (እ.ኤ.አ.) ሩናው አዲሱን ምርት አስታወቀ 5200V thyristor with 5 ”ቺፕ በተሳካ ሁኔታ ተዘጋጅቶ ለደንበኛ ትዕዛዝ ለማምረት ተዘጋጅቷል ፡፡ ተከታታይ የጠርዝ ቴክኖሎጂዎች ተተግብረዋል ፣ የጥልቀት ርኩሰት ስርጭት ሂደት ማመቻቸት ፣ የሊቶግራፊ ትክክለኛ ንድፍ ፣ ጥብቅ ፕሮ ...
የአስተዳደር ፣ የምርት ፣ የአር ኤንድ ዲ እና ሽያጮችን ጨምሮ የ “Runau” ቡድን ዓመታዊ ድግስ “የእኔ ሕልም ፣ የእኔ ሩና” በ 9 Feb, 2018 ተካሄደ ፡፡
የአስተዳደር ሥራን ፣ ምርትን ፣ አር ኤንድ ዲን እና ሽያጮችን ጨምሮ የ “Runau” ቡድን ዓመታዊ ድግስ “የእኔ ሕልም ፣ የእኔ ሩና” እ.ኤ.አ. የካቲት 9 ቀን 2018 ተይዞ ነበር ፡፡ ሁሉም Runau'ers. የ 2017 ግምገማ ፣ ሩና ጉልህ የሆነ ስኬት አግኝቷል ...
የኃይል ሴሚኮንዳክተር መሣሪያ አዲሱ ዓይነት የማስመሰያ ዲዛይን መድረክ በቅርቡ በሩናው ውስጥ ተመሠረተ ፡፡ በተራቀቀ የማስመሰያ መድረክ እና በተጣመረ ሙከራ እና ትንተና በመሣሪያ መዋቅር እና ተዛማጅ መሠረታዊ ንድፈ ሃሳብ ላይ ጥልቅ ምርምር ፍሬያማ ሆነ ፡፡ የሸማች ብድር ...
የአከባቢን ጥበቃ አረንጓዴ አሻራ ለመፍጠር የሩና ኩባንያ ሙሉ በሙሉ በምርት ሂደት ውስጥ በሃይል ቆጣቢነት እና ምንም ብክለት ኮሚሽን የለውም ፡፡ ለአካባቢ ጥበቃ ተስማሚ ፕሮጀክት በ CE እና በ SGS ማረጋገጫ በብቃት እንድንሆን ያስችሉናል ፡፡ ...
የጡት ካንሰር በሁሉም የአለማችን ክፍል በከፍተኛ ሁኔታ እያደገ የመጣና የሴቶችን ሕይወት እየቀጠፈ የሚገኝ ቁጥር አንድ በሽታ ነው ለመሆኑ የጡት ካንሰር እንዴት ይከሰታል? በርካታ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ለጡት ካንሰር የመጋለጥ ዕድልን የሚጨምሩ በርካታ ምክንያቶች ቢኖሩም የሚከተሉት ዋነኞቹ ናቸው ዕድሜ- የሴቶች ዕድሜ እየጨመረ በመጣ ቁጥር በጡት ካንሰር የመጠቃት ዕድልም በዛው መጠን ይጨምራል የዘረ-መል ለውጥ ሒደት...
ወርቃማው መስከረም በየዓመቱ የሚከበር የህፃናት ካንሰር የግንዛቤ ማስጨበጫ ወር ነው። የህጻናት ካንሰር ዋና ዋና ምልክቶችን ያውቋቸዋል? ራስ ምታትና በተደጋጋሚ ጠዋት ጠዋት ማስመለስ፣ በተከታታይ ክብደት መቀነስ፣ በየጊዜው በኢንፌክሽን መጠቃት እና አቅም ማጣት፣ የማየት አቅም በድንገት መዳከም እና የታችኛው የዓይን ክፍል ነጭ መሆን እነዚህን እና ሌሎች ምልክቶችን ሲያስተውሉ፣ እባክዎን አቅራቢያዎ ወደሚገኝ የጤና ተቋም...
ኤርትራ፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ እታ ዜጋታታ ብብዝሒ ኣብ ሊብያ ዑቕባ ዝሓቱ ዘለዉ ሃገር ምዃና ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ካብ ሊብያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ሊብያ በዚ ብዝሒ’ዚ ካብ ካልኦት ዜጋታት ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ክስርዑ እንከለዉ፣ ንኤርትራ ስዒቦም ከኣ ዜጋታት ሱዳንን ሶማልን ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ሒዞም ይርከቡ።
ጥያቄ ባህላዊ አሜሪካዊ የቅጥ መሣሪያ መሣሪያዎችን በመጠቀም ዘመናዊ የሆነ የፕሬስ ብሬክ እየተጠቀምን ነው ፡፡ ከዚህ በፊት መሳሪያ በምንገዛበት ጊዜ በተለምዶ ከ 10 እስከ 14 ጫማ ርዝመት ያለው ገዝተን እንደአስፈላጊነቱ በመጠን እንቆራርጠው ነበር። አንድ ጊዜ ይመስላልእንደአንድ አሃድ ሳይሆን በደንብ እንደገና ሊሠራ ይችላል ፡፡ ጠርዞቹ ቀጥ ያሉ አይደሉም ፣ አስቀያሚ የሞቱ ምልክቶች በአንድ ማዋቀሪያ ላይ ይታያሉ ፣ ግን የሚቀጥለው አይደለም ፣ ወይም የሞቱ ምልክቶች በተለየ ቦታ ላይ ይታያሉ ፡፡ የሚሮጡ ክፍሎችበፊት እና በጥሩ ሁኔታ መሥራት አሁን ሩቅ ናቸው። እንደገና ለማቀናበር እና እንደገና ለመከታተል ኦፕሬተኞቼ ጊዜ ይወስዳል።
እኛ ዘመናዊ ብሬክ አለን ፤ መሳሪያዎቹ ደህና የሚመስሉ እና ለብዙ ዓመታት በጥሩ ሁኔታ አገልግለውናል ፣ ታዲያ እዚህ የጎደለኝ ምንድነው? ይህንን ሽግግር ለማድረግ ለምን እንደዚህ ከባድ ችግር አጋጠመን?
መልስ-ከማብራሪያዎ ፣ የችግሮችዎ ምንጭ ሊሆን የሚችል አንድ የተለመደ ችግር አለ ፣ መሣሪያዎ። ባህላዊ የፕላስተር መሳሪያ ልግስና እና ቀላል መስመሮች ላሏቸው ምርቶች በጣም ጥሩ ነው ፣ ትክክለኛነትክፍሎች ሌላ ታሪክ ናቸው።
በዚህ ጉዳይ ላይ በዋናው ጉዳይ ላይ የመሳሪያ ግንኙነቱ ከ ‹X› እና ‹‹ ‹‹ ‹›››››› ን ግንኙነት ጋር ይዛመዳል (ምስል 1 ን ይመልከቱ) ፡፡ የማጠፊያው ሂደት ጥራት እና ወጥነት Tx ን በመያዝዎ ምን ያህል ፍጹም እንደሆኑ እና የሚወሰነው እናታይ መጥረቢያዎች። ስለ ‹XX› እና ‹ታይ› መጥረቢያዎች በጭራሽ አልሰማም? እርስዎ ብቻ አይደሉም ፣ ስለሆነም እንዳብራራ ፍቀድልኝ ፡፡
የኤክስክስ ዘንግ በጀርባ ማጠፊያ እና በፒክ አፍንጫ ራዲየስ መካከል ያለውን ግንኙነት ይወክላል ፡፡ በሸክላ ብረት ውስጥ ፣ የማጠፊያው ማዕከላዊ መስመር በፒቱ አፍንጫ ይመሰረታል። የኤክስክስ ዘንግ አግዳሚ መቻቻል ነውበፕሬስ ብሬክ እና በመሣሪያ መሳሪያው መካከል ፡፡ ከመስተካከያው (ሪተርን) መጠን ጋር የሚገናኝ እንደመሆኑ የመሳሪያው መገኛ ቦታ የቲክስ ዘንግን እሴት ይወስናል ፡፡ ትክክለኛ የዘንግ ልኬቶችን (መለኪያዎች) ለማብራት ይህንን ዘንግ ማቆየት አስፈላጊ ነውሊደገም የሚችል መሠረት።
የ Ty ዘንግ ከላይ እና ከታች መሣሪያዎች መካከል አቀባዊ መቻቻል ዞን ነው ፣ ይህ ዘንግ ከአልጋው ርዝመት ወደታች ትይዩ መሣሪያን ይገልጻል። ከላይ እና በታችኛው መሣሪያ መካከል ያለውን ግንኙነት መያዝ ከጊዜ ወደ ጊዜ የክፍል ጥራትን ለማሻሻል ይረዳልእና ስብስቦችን ፈጣን እና ቀልጣፋ ያደርገዋል።
የመሳሪያ ራስ-ሰርጓጅ ስርዓቶች ምደባ እና መለጠፍ በተለምዶ በፕሬስ ብሬክ (ኦፕሬተር) አይከናወንም ፡፡ በምትኩ ፣ በቲክስ ዘንግ ዙሪያ አሰላለፍ ብዙውን ጊዜ የሚከናወነው ራስ-ሰር ማገጣጠም ስርዓቱ ሲጫን ብቻ ነው። ከሆነመሣሪያው በእጅ የሚዘጋ መሣሪያ አለው ፣ ሆኖም ግን ኦፕሬተር ወይም ቴክኒሻን በፕሬስ ብሬክ ላይ የመሳሪያ አሰላለፍ ያከናወናል ፡፡ እና ባህላዊው የመሳሪያ መሳሪያ መሳሪያ መሳተፍ ካለ ፣ መገጣጠም ለማቆየት በተለይ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል ፡፡
ኦፕሬተሮች በ Y1 እና Y2 ዘንግ ውስጥ የረድፍ-ግፊት ተግባር ባላቸው ማሽኖች ላይ የቲ ዘንግ ማስተካከል ይችላሉ ፣ ከበግ እና ከአልጋው ጋር ትይዩ ሆነው ያስተካክላሉ። የ ram -ilt ተግባር የሙሉ ስህተት ባህላዊ መሣሪያን ሙሉ የ Ty ስህተት ለማስተካከል ይረዳልከ 8 እስከ 10 ጫማ / ርዝመት። አሁንም ፣ የፕላስተር መሣሪያዎች እራሳቸው ካልተሰየሙና በተመሳሳይ መንገድ ከፊት እና ከኋላ ካልተገናኙ ይህ ምንም አያደርግም። በእርግጥ ይህ በትክክለኛ-መሬት የመሳሪያ ዘዴ ጉዳይ አይደለም ፡፡
ለዛሬ አንድ ምዕተ ዓመት ያህል ፣ ባህላዊው የፕላስተር መሳሪያ መሳሪያ ለአብዛኞቹ የፕሬስ ብሬኪንግ ስራዎች ዋና አካል ነው ፣ እና ለሚመጣው ጊዜ አካባቢ ሊሆን ይችላል ፡፡ ሆኖም ቀስ ብሎ ግን በእርግጠኝነት መሬት ማጣት ነው ፡፡ የፕላስተር ዘይቤ መሳርያ እና የለእነሱ የተቀየሱ ማሽኖች እንደ በቆርቆሮ መሞቱ ፣ በሰርጥ መሞቱ ፣ በመጠምዘዝ ይሞታሉ ፣ እና ልዩ-ራዲየስ መሣሪያዎች ያሉ ለእነሱ ብጁ መሳሪያ በጣም ጥሩ ናቸው ፣ የተወሰኑት አሁንም እንደ ትክክለኛ መሬት መሳሪያ ናቸው። ግን ሸማቾች ከ እንደሚለቁወደ ታች እና ወደ አየር ማጠፍዘዣ ገበያው አዲሱን ትክክለኛ የፕሬስ ብሬክ መሣሪያን በመጠቀም ይደግፋል ፡፡ ተለም plaዊ የፕላስተር መሳሪያዎች ቦታቸው ቢኖራቸውም ፣ ትክክለኛ የመሬቶች አሰጣጥ ዘይቤዎች ሙሉ መጠናቸው (አማካኝ) ይሁኑየ 36 ኢንች ርዝመት) ወይም ተለያይተው - የፕሬስ ብሬክ መሳሪያ መሣሪያ መሳሪያን ዘወትር በማደግ ላይ ያለውን ድርሻ ይሙሉ። እነሱ ዛሬ ባለው የላቀ የፕሬስ ማተሚያዎች አማካኝነት በተሻለ ሁኔታ ይሰራሉ።
የፕላስተር መሳሪያ አሁንም ለአንዳንድ ትግበራዎች በጥሩ ሁኔታ የሚሰራ ቢሆንም ለአንድ ትክክለኛ ምክንያት ለትክክለኛ ሥራ በጣም ተስማሚ አይደለም-መሣሪያዎቹ እንዴት እንደሚሠሩ። የእቅድ መሳሪያ መሣሪያ ከአማካይ መቻቻል ጋር ከአንድ ‹X-Y መጋጠሚያ’ የተሠራ ነውክልል ከ 0.002 እስከ 0.008 ኢንች ውስጥ ከ 10 ጫማ በላይ ስህተት። ያ ብዙ አይመስልም ፣ ግን እንደዚያ ነው ፡፡
ለምሳሌ ፣ መሣሪያው ወደ ረጃጅም ከተቆረጠ እና ከእናቱ መሣሪያ ተቃራኒ ከሆነ ከተወረወረ እና ከዋናው ቁራጭ ከትእዛዙ ውጭ ከተቀመጠ ፣ 0.008 ውስጥ ሊወስድ ይችላል። በስህተት በአቀባዊ እና 0.008 ውስጥ በስህተት በአግድም። የተቀላቀለ ፣ይህ በመሣሪያ ማዕከሎች እና በመሳሪያ ከፍታዎቹ ውስጥ 0.016 ኢንች ያስገኛል (ስእል 3 ን ይመልከቱ)። ለሁሉም ዓላማዎች እና ዓላማዎች ይህ የመሳሪያ ስፍራዎችን ከታጋሽነት ዞኖች ውጭ ያደርገዋል ፡፡ ሁላችንም እንደምናውቀው የሚወስደው ሁለት ሺዎች ብቻ ነውበአንድ የሥራ ክፍል ወይም በሌላኛው ወገን ላይ የሞተ ምልክቶችን በመለየት ወይም በመሞቱ ምልክቶች ላይ የአንድ ማእዘን ለውጥ ለማመጣጠን አንድ ኢንች