Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ዝርዝሮች: የአሉሚኒየም ዳንግሎል ዘይቤ የጆሮ ጌጣ ጌጦች ብር የሚያንፀባርቁ ሲሆን 14 ኪ.ሜ ቢጫ ወይም ነጭ የወርቅ የጆሮ ሽቦዎችን ያጠቃልላል ፡፡ የአሉሚኒየም ምልክት 13.5 ሚሜ ርዝመት ፣ 11.3 ሚሜ ስፋት እና 1.5 ሚሜ ውፍረት አለው ፡፡ የተሳሳተ የጆሮ ጉትቻዎች በግምት 2.7 ግራም ይመዝናሉ ፡፡ የመስህቦች ጀርባ በሰሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ ነው ፡፡
የኦስትሪያ ሰነድ (በጀርመንኛ ስለዚህ) በዚህ የእንፋሎት ማሞቂያዎች ዝግመተ ለውጥ ላይ አስደሳች መረጃዎችን በሚይዝ የእንጨት እንጨቶች በማሞቅ በፕሮፔሎች ፡፡ ለምሳሌ ፣ የመጫኖቹ አማካይ ውጤታማነት ዝግመተ ለውጥ
አዲስ አበባ፣ ነሐሴ 15፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አቢይ አሕመድ አሸንዳ/ ሻደይ/ አሸንድየ በዓልን በማስመልከት የመልካም ምኞት መግለጫ አስተላልፈዋል።
በሁሉም አቅጣጫ ያሉትን የሀገራችንን ህዝቦች እንዳይበታተኑ ያስተሳሰሩ፤ እንዳይለያዩ ያጣመሩ፣ እንዳይፈርሱ ያማገሩ በርካታና ጠንካራ ማጎች በሀገራችን ሁሉም ጫፎች በክብር እና በፍቅር እዚም እዚያም አሉ። ህዝቦቻችን በጋብቻ ተዛምደው፣ በማንነት ተዋህደው የኖሩ፣ ያሉና የሚኖሩ ህዝቦች ናቸው።
ልክ እንደ ምስራቁ፣ ደቡቡና ምእራቡ ህዝባችን ሁሉ የሰሜን የሃገራቸን ህዝቦችም በባህል፣ በቋንቋ፣ በዘር፣ በሃይማኖት ወዘተ ተሰናስልው፤ ተዋደውና ተዋህደው የኖሩ፣ ያሉና የሚኖሩ ስለመሆናቸው በርካታ የታሪክ፣ የባህል፤ የእምነት እና የቋንቋ ማስረጃዎች ማቅረብ የሚያስፈልገው ሁነት ሳይሆን በህይወታቸው ውስጥ ከተረበረቡ እልፍመገለጫዎቻቸው የሚስተዋል ግሩም እውነት ነው።
ስለ አንድነታቸው ከመግለጽ ይልቅ ስለ ለዩነታቸው ለመግለጽ ይቸገራሉ። ምክንያቱም አንድ የሚያደርጓቸው መገለጫዎች ከሚያለያያቸው ይበዛሉና ነው። አንዱን ከአንዱ ለይቶ ለመረዳት ማንነቱንና ብሄሩን በመጠየቅ ከአንደበቱ መስማት ካልሆነ በስተቀር፣ ከአመጋገቡ፣ ከአለባበሱ፣ ከባህሉ፣ ከእሴቱና አኗኗሩ እንዲዚሁም ከክብረ በአላቱ ተነስቶ ማንም ይህ ከዚህ ነው፤ ያ ከዚያ ነው ለማለት አይችልም።
የነዚህን ህዝቦች የአብሮነት ታሪክ እና ባህል ስንመረምር የምናገኘው የአሸንዳ/ ሻደይ በአላቸውም በየትኛውም የዘመን ሀዲድ ላይ የትኛውም መንገራግጭና ንትርክ ቢኖር እንኳን በሁልጊዜ ህይወታቸውም ሆነ በታሪክ መሰውያቸው ላይ ያለው እውነት አንድ እንደሆኑ የሚናገር፤ በሚመጣውም ዘመን አንድ ሆነው እንደሚቀጥሉ የሚያመለክትበርካታ ህያው ምስክር ያለበት ውብ ሰነድ ነው።
የአሸንዳ/ ሻደይ በአልን የመሳሰሉት የጋራ እሴቶቻችን ከቀደምት አባቶቻችን ጋር በመንፈስ የሚያስተሳሱሩን ድሮች፣ ወደፊትም አብረን እንድንጓዝ የሚያደረጉን መንገድ እና አጓዦቻችንም ጭምር ናቸው።
ስለ ትላንት፣ ስለ ዛሬና ስለነገ አንድነትና አብሮነት ከሚናገሩ ህያው ምስክሮች አንዱ ይጾመ ፍልሰታ ለማርያምን መፈታት ተከትሎ ከነሃሴ 16 ጀምሮ ቀጥሎ ባሉ ቀናት በተለያያ እድሜ ደረጃ ያሉ ሴቶች በዋናነት ግን በወጣቶችና ልጃገረዶች የሚከበረው የአሽንዳ/ ሻደይ በኣል ነው።
የአሸንዳ/የሻደይ በአል ዜጎቻችን ሃሳባቸውን በነጻነት እንዲገልጹ ከፈቀድንና ባህል ካደረግነው የሚያስፈራንና የሚያስደነግጠን ሳይሆን በአሸንዳ/ /ሻዳይ በአል ላይ እንደሆነውና እየሆነ እንዳለው እጅግ ማራኪና ውብ የሆነ የጥንካሬና የነጻነት መገለጫ ሆኖ በመኖር በፍቅር የምናከብረው ብቻ ሳይሆን ለአብሮነታችን ማሰረገጨ ማህተብ ሆኖ ከየልባችን የምናኖረው ባህላዊ የአብሮነት ሙዳያችን ነው።
አሸንዳ/ሻዳይ ስለ ሴቶች ክብር፣ ስለባህሎቻችን ውበት፣ ስለህዝቦቻችን ወንድማማችነትና አንድነት የሚናገር ብቻ ሳይሆን፤ በሁሉም መስክ ህዝቦቻችን ነጻ ቢሆኑ፤ ሃሳቦቻቸውን በነጻነት ነገር ግን በሰላም በአደባበይ የሚገልጹበት ሁኔታ ቢፈጠር ምንኛ ውብና ድንቅ ሃገር ሊኖረን እንደሚችል አፍ አውጥቶ የሚነገር ህያው ትእምርት ከመሆኑም ባሻገር ለዘመናዊው የዴሞክራሲ ስርአት ግንባታችንም ከባህላዊው ድንቅ ሀብታችን ብዙ የምንመነዝርበት ድንቅ ሀብታችን ነው። አሸናዳ//ሻደይ ከሀገራችን አልፎ ለአለም ቅርስነት የሚበቃ የማይዳሰስ ሃብት ነው።
በአሉ የህዝቦቻቻንን ትስስር አጉልቶ የሚያሳይ የጋራ ጸጋና ህዝባዊ በረከት እንጂ የምንጣላበት፣ እንደ አላቂ ሃብት በድርሻ- ድርሻ የምንካፈለው አይደለም። ይህ አስደሳችና አስዳናቂ ባህል፣ የሰሜን የሀገራችን ህዝቦች ብቻ ሳይሆን የመላ ኢትዮጵያ ህዝቦች፤ የኢትየዮጵያውያንም ብቻ ሳይሆን የአለም ሀብትና ቅርስ መሆን እንዲችል በአለም በማይዳሰስ ሀብትነት እንደሚዘገብ አጥብቀን መስራት ይኖርብናል።
በአሉን የምናከብረውና የምንንከባከብው የውጭ ሃገር ቱሪስቶችን ለመሳብ፣ ወይም ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ለማግኘት ሳይሆን ራሳችንን፣ ክብራችንን፣ ታረካዊ እሴቶቻቸንንና በልዩነቶቻቸን ውስጥ ያለውን የማይናወጥ አንድነት ለማሳየት ነው። ነገር ግን ይህንን ማድረግ የሚቻለው እና አሴቶቻቸንን ከራሳችን አሳልፈን የአለም ማድረግ የምንችለው በዋናነት ሰላም፣ አንድነት እና ፍቅር ሲኖርና ተደምረን ጠንካራ ህዝቦች ስንሆን ብቻ ነው።
ስለሆነም ልክ እንደ ባህላዊ እሴቶቻችንና በኣላቶቻችን ሰላማችንን፣ ሃገራዊና አንድነታችንን እና አብሮነታችንን ልንንከባከብ፣ ልናጎለብት እና አጥብቅን ልንጠብቅ ይገባል።
“ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የኮንቴይነሮች እጥረት ለሎጂስቲክስ ኢንዱስትሪ የቁጭት ምንጭ ሆኗል ፡፡ በቻይና እና በአውሮፓ የንግድ ሚዛን መዛባት የተነሳ በርካታ ቁጥር ያላቸው ...
COVID-19 እንደቀጠለ ከቻይናውያን አዲስ ዓመት ጀምሮ በቪዲዮ ኮንፈረንስ እና በ whatsapp መልእክቶች አማካኝነት ከደንበኞቻችን ጋር ውይይቶችን እና ውይይቶችን ማድረግ ጀመርን እ.ኤ.አ.
የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሻማዎችን እና ርችቶችን ጨምሮ የሸማቾች ርችቶችን ሽያጭን ከቀጠለ በእጥፍ አድጓል ፡፡ ነገር ግን የበለጠ ሦስተኛውን ከሚያቀርበው ከቻይና ...
በጥር 20 ቀን 6 30 PM (የቻይና ሰዓት) በጥር 4 ቀን XNUMX XNUMX ሰዓት (የቻይና ሰዓት) የቦክስ ልዩ ማስተዋወቂያ አሳይ አሳይ XNUMX እና ከባድ የከባድ ኬኮች ስብስቦች: - WASOW BOX - immens ...
የኢትዮጵያን ጠላቶች ኢትዮጵያን ለማምከንና ከአለም ካርታ ላይ ለመሰረዝ የዘመናት ሴራ ሲጎነጉኑ ኖረዋል ። በሻቢያ ጋሻ ጃግሬነት የተፈለፈሉ ድርጅቶችም በኢትዮጵያ ፍርሰራሽ ላይ ትንንሽ የራሳቸው ጎጆ ሊያበጁ ሸፍተዋል ። እነዚህ ኢትዮጵያን አምርረው የሚጠሉ ድርጅቶችና አመራሮቻቸው ኢትዮጵያን በጣጥሰው እንዴት እንደሚቀራመቷት በ1980 ዓ.ም አንድ የትግል አንድነት ሰነድ ተፈራርመው ነበር ።
የዚህ የስምምነት ጭብጥ ሐሳብ ….. ፀሐፊ ታደሰ ቴሌ ሳልቫኖ በ2010 ባሳተመው ” ፍጅት ” በሚለው መፅሓፉ እንዲህ አስቀምጦታል ። ፀሐፊው በኢትዮጵያ ሬዲዮ የኦሮሚኛ ፕሮግራም ጋዜጠኛ ሆኖ ይሰራ በነበረበት ወቅት የኦነግ ፖሊት ቢሮ አባልና የወታደራዊ ስትራቴጂ ኃላፊ ከነበሩትን ከታጋይ ነዲ ገመዳ ቃለ ምልልስ አድርጓል ። አቶ ነዲም በሱዳን/ካርቱም ስለተደረገው ስምምነቱ እንዲህ ሲሉ ገልፀውታል ።
የደስታችንም ምንጭ ቀደም ሲል በ1980 መለስ ፣ ኢሳያስ ፣ ሌንጮ ለታ ፣ ታምራት ላይኔ ካርቱም ላይ የተፈራረሙት ስምምነት ተግባራዊ ሊሆን እንደሚችል በማሰብ ነው ። ስምምነቱም ፦
በተጨማሪም ሰሜን ወሎ ፣ ሰሜን ምስራቅ ጎንደር የመሳሰሉት ትግርኛ ተናጋሪዎች ያሉበት ወረዳዎች ወደ ትግራይ እንዲካለሉ የሚል ውሳኔም ነበረበት ። ….. ነባር ታጋዮችም በደንብ እናውቅ ነበር ።
በሌላ መልኩ የተቀሩት በተለይ የሱማሌና የአፋር ሕዝብ የሰፈሩበትን ግዛት አካሎ የራሳቸውን መንግስት ይመሰርታሉ ።…… የሲዳሞ ፣ የአርባ-ምንጭ ፣ የከፋ ፣ የጋንቤላ ፣ የቤኒሻንጉል ጉምዝ ፣ የሐረሪ ፣ የጉራጌ እና የተለያዩ ብሔር-ብሔረሰቦች የራስን እድል በራስ መወሰን በሚለው መርህ መሠረት ያለጦርነት በሰላማዊ መንገድ ሪፈረንደም ተካሒዶ የጋራና የተናጠል ነፃነታቸውን ያገኛሉ ። የሚል ውሳኔ ላይ ደርሶ አራቱ የፖለቲካ ድርጅቶች ተፈራርመው ነበር ።
ወደብም በተመለከተ ትግራይ አሰብ ወደብን በነፃ ፣ አማራ በትንሽ ኪራይ ፣ ኦሮሞ የጅቡቲ ወደብን በኪራይ በተጨማሪ የኬንያ ሞንባሳን ወደብ ፣ የሱማሌን ሪፐፕሊክ ሐርጌሳ ወደብ ፣ ፖርት ሱዳን እና የመሳሰሉት አገልግሎት ያገኛሉ ። “
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ የብሔራዊ ፀጥታ ስትራተጂ ለሀገሪቱ እጅግ አደገኛና ሥር የሰደዱ ሥጋቶችን ለመዋጋት “ግልፅና ተግባራዊ መሆን የሚችል” መመሪያ የሚሰጥ ነው ሲሉ የአስተዳደሩ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ተናገሩ።
"ግልፅ ባለ መንገድ" ባሉት የሚቃኝ እና ቅድሚያ ለአሜሪካ በሚለው የፕሬዚዳንቱ መርኅ መሠረት ለዩናይትድ ስቴትስ ጥቅሞች ቅድሚያ የሚሰጥ ነው ሲሉ የአስተዳደሩ ከፍተኛ ባለሥልጣናት አስረድተዋል።
ቀደም ዘመን’ዩ ሓደ ብዕድመ ድፍእ ዘበለ ሓረስታይ ምስ ሹድሽተ ደቁ ኣብ ሓንቲ ቅናፍና እትበሃል፣ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤርትራ እትርከብ ዓዲ ይቕመጥ ነበረ። እቲ ዝኣረገ ሰብኣይ ወላ’ኳ ንሱ ኣዝዩ ጸግደምን ጸዓት ዘለዎን እንት ነበረ፣ ብደቁ ግን ይሓርር ነበረ። እቶም ደቁ መስከባት፡ ማሕረስ ዘይፈትዉ፡ ልክዕ ከም ዓዲ ውዒል ዝድቅሱ ኣዝዮም ህኩያትን ንብረት ኣቡኦም ዘባኽኑን ነበሩ። ሓደ እኳ መብረ ዝዀኖ ሓየት ውሉድ ሰኣነ።
ንሳቶም ሓሓደው ግዜ ንእዶም ክሳብ ዝትርክስ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ይድቅሱ። ኣብ ገለ እዋናት ከኣ ልክዕ ልምዲ ገይረሞ፣ በለካ ለኽዓካ ክብሉ ኣብ እንዳጎረቤት ኰይኖም የዕልሉን ብሕሜት ሰባት ዝምንጭቱን ሓሜናት ነበሩ።
ሓደ እዋን ክረምቲ ምስ ቀረበ፣ እቲ ሓረስታይ ብብርቱዕ ሓመመን ይሕሎ ነበረን። ብዛዕባ ማሕረሱ ድማ ሰሃሮን ጭንቐትን ኣተዎ። እቲ ምኽንያት እቶም ደቁ ማሕረስ ዘይፈትዉ ስለ ዝነበሩ እዩ። ስለዚ ብልቡ ጠቓሚ ትምህርቲ ከቅስሞም ሓለነ። ሓደ ምሸት ንዅሎም ጸዊዑ፣ ብድኹም ድምጺ ከምዚ በሎም፦ “ስሞዑ እዞም ደቀይ፣ ርኢኹም ኣለኹም ኣነ ኣቦኹም ኣዝየ ሓሚመን ሎሚ’ዶ ጽባሕ እብል ኣለኹ፤ ንስኻትኩም ድማ ኣይነኣስኩምን። ከም ዘይትሓርሱን ዘይትምሕሱን እፈልጥ። ይዅን እምበር ብድሕረይ ዋላ ሓደ እኳ ፋዕራኹም ዝገብር የልቦን። ዝዀነ ሰብ ቍሊሕ ዝብለኩምን ኣመትኩም ዝገብርን ከም ዘየልቦ ክትፈልጡ ኣለኩም። እዚ ተገንዚበ እምበኣር፣ በሉ ኵሉ እቲ ንመነባብረኹም ክኸውን ኢለ ዝዓቆርኩዎ ወርቀይን ንብረተይን ኣብቲ ግራት ኢኹም እትረኽብዎ። ስለዚ ኣይትሕመቑ! ሰብኡት ኵኑ! ገጥ በሉ ኢኹም።”
ገና እንዳትዛረበ ከሎ፣ ወዮም ቦኽሪ ወዱ ኣመንገዎ እሞ፡ "ኣቦየ ኣበይናይ ሸነኽ እቲ ግራት እዩ ዘሎ እዚ ትብለና ዘለኻ ንብረት፧" በሎ። እቲ ኣቦ ወዱ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝዓንዘረ ተረዲኡ ኣጽቐጠ። ዝዀነ ክምልሸሉ ድማ ኣይፈተወን። እቶም ደቁ ንገለ ደቓይቕ ምስ ኣቡኦም ጸኒሖም ወጹ።
ብድሕርዚ ኣቡኦም በቲ ዝሓደሮ ሕማም ዓረፈ። ወዮም እቶም ኣሕዋት ወርቂ ኣቡኦም ክረኽቡ ኢሎም ናብቲ ግራት ከዱን ብዘሎ ዓቕሞም ዘለዎም መሳርሒታት ከም እኒ ኣፍራዛ፣ ዛባ ገሮም ንወዮም ግራት ኣብኦም ኵዕት ኣበልዋ። እዚ ኰይኑ ግን ህጣም ወርቂ ጠፍኣ። ወርቂ ተበልካስ ወይከ። ሓርኮት ኢሎም ዝዀነ ንብረት ኣይረኸቡን።
ሽዑ እቲ ቦኽሪ ገዛ ኵላ እታ ዝትዃዕተት ግራት ድሕሪ ምርኣይ፣ ንዓኣ ንምዅዓት ከመይ ርሃጾም ከም ዘፍሰሱ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ነቶም ሓቢሮም ዝሰርሑ ኣሕዋቱ፣ ከምዚ በሎም፦ "ነዛ ግራት ኣቦና ኵዕትና ወርቂ ወይ ዝዀነ ንብረት ካብ ዘይረኸብና፣ በሉ እዚ ኩሉ ኵዕትናያ ከነብቅዕሲ፣ ረኣዩ እሞ ከይዘራእና እንተ ገደፍናያ’ሲ ሃየንታዶ ኣይኰነን፧ ተዘይዘሪእናያስ ዓገብ’ዶ ኣይኰነን፧ ኣሕዋት፣ በሉ እኽሊ ንዝርኣያ እምበር፡" በሎም። ኣሕዋቱ ዘረባኡ ድሕሪ ምስማዕ፣ “እማንካ!” ኢሎም ነፍሲ ወከፎም ኣብ ምዝራው ኣዝርእቲ ተጸምዱ። እቲ ግራት ብደንቢ ተዃዒቱ ስለ ዝነበረ፣ ወዮም ኣእካል ብጽቡቕ ዓበዩ፤ ሕርሻኦም ድማ ስቡሕ ፍርያት ሃበ። ሽዑ እቶም ኣሕዋት ነቲ እቶት ኣብ ዕዳጋ ኣውሪዶም ብብዙሕ ወርቂ ተሻየጥዎ።
እምበኣረይከስ ክቡራት ኣሕዋተይ፣ እዛ ሓጻር ዛንታ ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስና ዝምህረና፣ ዕዮ ዘበለ ረብሓ ከም ዘለዎን ንምትጋህ ድማ ክንህከ ከም ዘይብልና ተፍእመልና። እግዚኣብሄር ድማ ነቶም ዝተግሁን ሓኾተታት ዝዀኑን ፍረ ኣእዳዎም ከም ዝባርኸሎምን ዕዮ ዘበለ ድማ ዓስቢ ከም ዘለዎን ተተንብሃልና። ብፍላይ መጽሓፈ-ምሳሌ ብዛዕባ ትህኪትን ከመይ ኢልካ ተወግዶን ኣጥዕያን ኣዕሚቛን ተብርሃልና።
እዚ ጽሑፍ’ዚ ካብታ ‘ቀሸም’ ዘርእስታ ብ ጐይትኦም ተስፋይን ሙዚት ግርማይን ዝተደርሰት፣ መምሃሪ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ትምህርትታት፣ ትርጕም-ሓዘል ዛንታታትን ቋንቋ ትግርኛን ንሕጻናትን መንእሰያትን ተብሂላ ዝተዳለወት መጽሓፍ ዝተወስደ እዩ።
የመከላከያ ሰራዊት የህወኃት ታጣቂ ቡድንን በቁጥጥር ሥር ለማዋል የመጨረሻውን እርምጃ እየወሰደ ነው ተብሏል - Addis Admass Newspaper | Amharic news | Ethiopian news
የመከላከያ ሰራዊት እስከ ትናንት ድረስ በትግራይ ተንቤን አካባቢ የህወኃት ታጣቂ ቡድንን ለህግ ለማቅረብ የመጨረሻውን እርምጃ መውሰድ መጀመሩን የትግራይ ብልጽግና ፓርቲ አመራር አቶ ነብዩ ስሁል ሚካኤል አስታውቀዋል፡፡
ህግ የማስከበርና ወንጀለኞችን ለፍርድ የማቅረብ ስራችን የጀግኖች የአገር ባለውለታዎች መፍለቂያ በሆነው የተንቤን አካባቢ ላይ ተጠናክሮ ቀጥሏል ያሉት አቶ ነብዩ፤ በዚህ የህግ ማስከበር እርምጃ በአካባቢው ለሚደርስ ማናቸውም ችግሮች ተጠያቂው የህወሃት ታጣቂዎች ቡድን ይሆናል ብለዋል፡፡
ከመንግስት ወደ ታጣቂነት በድንገት የተቀየረው የህወሃት ቡድን መሪ ዶ/ር ደብረ ፂዮን ገ/ሚካኤል፤ ጦርነቱ አሁንም መቀጠሉንና ሰራዊታቸው ድል እያደረገ መሆኑን ለሮይተርስ ተናግረዋል፡፡
"የኤርትራ ወታደር ወደ ትግራይ ገብቶ እየተዋጋና የህዝቡን ንብረት እየዘረፈ ነው" ሲሉ የወነጀሉት ዶ/ር ድብረጽየን፤ በዚህም የተነሳ ትናንት በመቀሌ ከተማም አመፅ መነሳቱን ለሮይተርስ የተናገሩ ሲሆን የፌደራል መንግስት በበኩሉ፤ ግለሰቡ የሚናገሩት ሁሉ ሃሰት ነው ብሏል፡፡
መከላከያ ህዳር 19 ቀን 2013 መቀሌን መቆጣጠሩን ተከትሎ፣ የህወኃት ታጣቂ ቡድን ወደ ተንቤን ሃገረ ሰላም መሸሹ የተገለፀ ሲሆን በአሁን ወቅት በመከላከያ ሰራዊት ሙሉ ከበባ ውስጥ ይገኛል ተብሏል። ከትላንት በስቲያ ሃገረ ሰላም የገባው የመከላከያ ሰራዊት፤ ሁለቱን ትላልቅ ምሽጎች በዚያው ምሽት ማፍረሱን ለማወቅ ተችሏል፡፡ በትላንትናው ዕለትም ሦስተኛውን ምሽግ ያፈረሰ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ የቡድኑ ሚሊሻዎችም እጅ መስጠታቸው ታውቋል፡፡
More in this category: « አዲስ አበባ ተመረጠች ከዓለም ተመራጭ የቱሪዝም መዳረሻ ከተሞች አንዷ ሆና ተመረጠች	በአገር ክህደት ወንጀል የተጠረጠሩ ፍርድ ቤት እየቀረቡ ነው »
ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ግዜ ሕማም ወይ ሓደጋ ናይ ስድርራ ቤት ሓኪም እቲ ናይ መጀመርያ ትውከሶ ኣካል እዩ። ይከናኸኑኻ፣ ኣገዳሲ እንድሕር ኮይኑ ድማ ናብ ሆስፒታል ወይ ናብ ኪኢላ የመሓላልፉኻ/ኺ።
ሓካይም ነቶም ናቶም በጻሕቲ ወይ ሕሙማት ምስ ፈለጡዎም፣ ከምኡውን እቲ ናቶም ሕሉፍ ጸገማት፣ ጹቡቅ ገሮም ክሕክምዎም ይኽእሉ። ስለዚ ኩሉ ግዜ ናብ ሓደ ናይ ስድራ ቤት ሓኪም ኪድ።
ወይ ግዝያዊ ወረቀት (ፍቃድ F) እቲ ናይዚ ኣካአባቢ ምምሕዳር ናይ ጥዕና ውሕስነት መደብ ከዳልወልካ/ኪ እዩ። እንድሕር ናይ መንበሪ ፍቃድ (ፍቃድ B ወይ C) ኣለካ/ኪ ናትካ /ኪ ሓላፍነት ኢዩ እቲ ናይ ጥዕና ውሕስነት ምጥጣሕ። ናይ ጥዕና ውሕስነት ምሓዝ ግዴታ እዩ።
ሓካይምን ሙሉእ ኣባላት ኣገልግሎት ጥዕና ንምዕቃብ ምስጢር ሚሒሎም እዮም፦ ብዛዕባ ናይ ሕሙም ሓበረታ ንማንም ኣይገልጹን እዮም። ከምኡ ንክገብሩ ናትካ/ኪ ፍቃድ የድሎዮም።
የአገር ጉዳይ ለጥቂቶች የሚተው አይደለም፤ አያገባህም ሊል ወይም ሊባል የሚገባው ዜጋ የለም። እያንዳንዱ በቻለው መጠን አሳቡን ማካፈልና ዘላቂ ሰላም ለመፍጠር መትጋት አለበት። መንግሥት የሕዝቡ አካልና አገልጋይ እንደመሆኑ ዜጎች ተሳትፎአቸው እንዳይገታ ሁኔታዎችን ማመቻቸት ግዴታው ነው። አሁን የሚታየው አዝማሚያ እጅግ አሳሳቢ ነው። ሕዝብና መንግሥት፣ ሕዝብና ሕዝብ፣ መሪዎች ተፈራርተዋል። መተማመን አቅቷቸዋል። አይመለከተኝም ማለት የማይቻልበት ደረጃ ላይ ደርሰናል። የተለያየ ዓላማ ያነገቡ ቡድኖች ከየአቅጣጫው መንቀሳቀሳቸው ነገሮችን አወሳስቦአቸዋል። እነዚሁ ቀጥተኛ ዓላማቸውን ማስረዳት ሆነ እርስ በርስ መስማማት አልቻሉም። አንዳንዶችም ሁሉን ጠርገን አስወግደን አዲስ አሠራር እንመሠርታለን የሚሉ ናቸው። በስድሳ ስድስት እና በሰማንያ ሦስት ማግሥት ያየነውን ስንፍና መድገም ብቻ ሳይሆን ለባዕድ መንግሥታት መፈንጫ ልንሆን ጫፍ ላይ ደርሰናል። መስማማትና መተማመን ስለጠፋ በስድሳ ስድስት የተበተብነውን ከሁለት ትውልድ በኋላም መፍታት አልተቻለንም። አዲስ ተስፋ ጠበቅን፤ ፍርኃትና ሥጋት አተረፍን።
ገዥው ፓርቲ ብቻ ነው ትክክል ማለት ሌላው ስሕተት ነው፤ ፓርቲው አገሪቱን በመምራት ረገድ ለሃያ አምስት ዓመታት በብልሹ አስተዳደር መታመሱንና መፍትሔ እንዳጣለት ራሱ እየነገረን ነው። ሥራ አጥነት፣ ስደት፣ በጉልበተኛ ከቀዬ መፈናቀል፣ ብቃት ኖሮአቸው በአሳብ ያልተስማሙ ዜጎች መገፋትና መገለል፣ የኑሮ ውድነት፣ ረሓብ፣ ፍርኃት፣ ወዘተ ተደማምረው እስካሁን የተጀመሩትን መልካም የልማት እንቅስቃሴዎች ውጤት አደብዝዘውታል። የሚሠራጩትን ዜናዎችና ምንጮቹን፣ የተጋነኑ ዐይን ያወጡ ውሸቶችና ዘገባዎችን በጥንቃቄ ማጣራት የወቅቱ አንገብጋቢ ጉዳይ የሚሆነው ለዚህ ነው።
ለገዥው ፓርቲ ቅርበት ካላቸው ዋነኛው ሪፖርተር ጋዜጣ ረቡዕ ሐምሌ 25/2008 አገራችን የገባችበትን ማጥ በ“ርዕሰ አንቀጽ”፣ በ“ፖለቲካ” እና በ“ዜና” ዓምዶቹ ሥር አስፍሮታል። በርዕሰ አንቀጹ፦ ሕገወጥነት ሲሰፍን ዜጋ ሀብት የማፍራት፣ የመሰለውን አመለካከት የማራመድ መብቱን ያጣል፣ አምባገነንነትና “ፀረ ዲሞክራቲክ” ድርጊቶች ይበዛሉ፣ ወዘተ፤ የሕግ የበላይነት ሲኖር ማንም ከሕግ በላይ አይሆንም። አሁን የሚታየው ግን ሕግ አውጭና አስከባሪው ክፍል ሕግ የማይገዛው ሆኗል። ተቃዋሚው በንብረት ላይ “መጠኑ ከፍተኛ የሆነ ውድመት አድርሷል፤” ስለዚህ “የሕግ የበላይነትን የሚጋፉ ድርጊቶች ይወገዱ” ብሏል። ሪፖርተር ውድመቱ የትና መቸ፣ ምን ዓይነትና በማን እንደሆነ ማስረጃ አላቀረበም። ጋዜጣው እየጠፋ ያለውን የሰው ሕይወት ከነአንካቴው አልጠቀሰም። በ “ፓለቲካ” ዓምዱ፦ የሕዝባዊ ተቃውሞ መነሻው ብልሹ አስተዳደር እንደሆነ ገዥው ፓርቲ ተገንዝቦታል። ብልሹ አስተዳደር ሲል፦ ሥልጣን በመጠቀም የሕዝብን ንብረት መዝረፍ፣ ከድሃ ነጥቆ ለባለሃብቱ መስጠት [ደርግ ከባለሃብቱ ነጥቆ ለደሃው እንደሰጠ ሁሉ]፤ ብቃት የሌላቸው ከገዥው ፓርቲ ጋር በሥጋና በወረት በመዛመድ ቁልፍ የኃላፊነት ቦታ ላይ መቀመጣቸው፣ ላደረሱት ጉዳት አለመጠየቃቸው፤ “ፈጣን ልማት” ሕዝቡን ያላሳተፈ ብቻ ሳይሆን የሕዝቡ ጉዳት የልማት አንድ ገጽታው ነው መባሉ፤ ኢንቬስተሮችን ከማስቀየም ሕዝብ ነገ ኑሮው እንዲሻሻል የዛሬውን ጉዳቱን ጥርሱን ነክሶ መቻል አለበት መባሉ ነው። ብልሹ አስተዳደር ደግሞ በክልል መስተዳደሮች መካከልና፣ በክልል መስተዳደሮችና በመንግሥት መካከል ያለውን ግንኙነት ይመለከታል። ሪፖርተር ጋዜጣ ባለሙያዎችን አነጋግሮ ሲዘግብ፣ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት የጎንደርን ድንበር መግፋቱ ያስከተለውን ግጭት በምሳሌነት ጠቅሷል። የአማራን ክልላዊ መንግሥት ሳይጨምር፣ በሕገ መንግሥቱ መሠረት ወደ ፌዴሬሽን ምክር ቤትም ሳይላክ፣ ወደ ትግራይ ክልላዊ መንግሥት ጉዳዩን መምራት ችግሩን እያባባሰው ነው ብሏል። በ“ዜና” ዓምዱ፦ “ሁሉም የፀጥታ ኃይሎች የሕግ የበላይነትን እንዲያስከብሩ” በገዥው ፓርቲ መታዘዛቸውን ጠቅሷል። በጦር ኃይል “የሕግ የበላይነትን ማስከበር” በተግባር ሲተረጎም ምን ማለት እንደሆነ ሳያብራራ አልፎታል። ትእዛዙ ግን በብዙዎች ዘንድ ሥጋት፣ ግራ መጋባትና ቁጣ አስነስቶአል።
ችግሩ ከምንሰማው እጅግ የከፋ ነው። የከፋው ዛሬ ከሚታየው በላይ ገና ለትውልድ የሚተርፍ አሣር መቋጠሩ ላይ ነው። ገዥው ፓርቲ ብቻውን መፍትሔ ማምጣት እንደማይቻለው ግልጽ ሆኗል። በአመራሩ ላይ አመኔታ ያጡትን፣ ለአገር በጎ አሳብና ብቃት ያላቸውን ዜጎችና ዜጋ ድርጅቶችን ሳያካትት ለማኅበራዊ/አገራዊ ችግሮች ዘላቂ መፍትሔ ያስገኘ አንድም መንግሥት የለም። በዚህ ወቅትና ከዚህም በፊት የጠፋው መፍትሔ ሳይሆን ቅንነት ነው። የጠፋው ትኅትናና ርኅራኄ ነው። ሕዝብና መንግሥት ተፈራርተዋል። ጭከና፣ ራስ ወዳድነትና ማናለብኝ ባይነት በርትቷል። አፄ ኃይለሥላሴ፣ “ሕዝባቸው” በረሓብ ሲያልቅ ያስጨነቃቸው በዓለም መንግሥታት ፊት የሚዋረደው ክብራቸው ነበር። ራስ እምሩ ስለ መሬት ይዞታና መልካም አስተዳደር መሻሻል እርምጃ እንዲወሰድ በጊዜ መክረው የሚሰማቸው አላገኙም። ንጉሡ ዙፋናቸው እንደማይገረሰስ፣ በእግዚአብሔርና በታማኝ ሎሌዎቻቸው እና በኃያሏ አሜሪካ ተማመኑ። ታማኝ ሎሌዎችም ንጉሡ ሊሰሙ የሚፈልጉትን ብቻ ነገሯቸው። ሹመት እንዳያሳጣቸው ሊሰሙ የማይፈልጉትን አልነገሯቸውም። ደሃው ተረሳ ያሉ ተማሪዎች “ቁንጥጫ ያላዩ ልጆች” ተብለው በልምጭ ተገረፉ፤ አንዳንዶች ወደ ካምፕ ተወሰዱ፤ ከነዚህም አንዳንዶቹ አሁን አገር የሚመሩት ናቸው። ሌሎቹ ወንበዴ፣ ሽብር ፈጣሪዎች፣ ሽፍቶች፣ የአረብ ቅጥረኞች ተባሉ። በቀውጢዋ ሰዓት አሜሪካ ጥላ ፈረጠጠች፣ የሶማልያ ደጋፊ ሆና ተገለጠች። የፍትኅ አምላክ ነውና እግዚአብሔር ለተገፋው በየነ። በሰዓቱ ቢደረግ ኖሮ መፍትሔው ቀላል በሆነ ነበር፤ ምን ያደርጋል ታዲያ? ሰዓቲቱ ተላለፈች፤ ሁሉንም አሳለፈች።
ደርግ፦ በታሪካዊ ሂደት፣ በፓርቲውና በአመራሩ ቆራጥነት ድል ተቀዳጀሁ አለ። ለሕዝቡ ኢኮኖሚውንና ዲሞክራሲያዊ መብቱን ላላ እናድርግለት፣ ከተቃዋሚ ኃይላት ጋር ፖለቲካዊ ስምምነቶችን እንፍጠር፣ እንደዚህ መቀጠል አይቻልም ያሉ ነበሩ። ቆይቶ ሕዝቡን ዲሞክራሲ እናለማምደው ተባለ። በየአዳራሹ ስብሰባ ተጠራ። ፓርቲው አስቀድሞ በመረጣቸው ላይ ጠቋሚዎች ተመደቡ። ሕዝባዊ ምርጫ ተካሄደ ተባለ፣ ተጨበጨበ። የአብዮቱን ድሎች የሚያወሩ እንጂ ያፈጠጠውን እውነታ የሚክዱ ባለሥልጣናት በዙ። ሥልጣን አስክሯቸው ነበር። የደፈሩ ታሰሩ፣ የምክራቸውን ፍሬ ሳያዩ ተመነጠሩ። በራዦች፣ ሽፍቶች፣ ሽብር ፈጣሪዎች፣ አድኃሪዎች፣ አብዮትና ልማት ቀልባሾች ተባሉ። “የስታሊን በትር”፣ የጦር ኃይላችን፣ ቆራጥ መሪያችን፣ የሶቭየት አጋርነት ካሉልን ምንም አንሆንም አሉ። “እናሸንፋለን” “ተፈጥሮን እንቆጣጠራለን” “ረሓብ የለም፣ የጠላት ወሬ ነው” “ጃፓንን እናክላለን” “ኢኮኖሚአችን በዕመርታ ላይ ዕመርታ አሳየ” “ከፓርቲውና ከዙፋኑ በላይ የለም” “ከቆራጡ መሪያችንና ከፓርቲያችን ጋር ወደፊት” አሉ። በጭንቅ ሰዓት ሶቭየቶች ፈረጠጡ። እግዚኦታ። እግዚአብሔር! እግዚአብሔር! በሉ መጣ። ያ ኃያል የጦር ሠራዊት በአንድ ጀንበር ተበተነ። መፍትሔው ግን ቀላል ነበረ። ምን ያደርጋል ታዲያ? ትኅትናና ቅንነት ስለ ጠፋ መልካካሙ ከአጥፊው ጋር ጠፋ። ብልሹ አስተዳደር ይህን ይመስላል፦ ስለራሱ የተሳሳተ አስተያይ አለው፤ ማንም አያርመኝም፣ እግዚአብሔርም እንኳ አይተካኝም ማለት ይቃጣዋል።
ይኸን መሳይ ታሪክ በቅርቡ በሊብያና በግብጽ፤ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት በጀርመን፤ ጥንት በግሪኮች አገር ተፈጽሟል። ይኸ ነገር አያዋጣም ያሉ ተገፉ እንጂ አልተደመጡም። ዕድሜአቸውን ለማራዘም አመራራቸውን በቤተሰብ አደራጁ። ያም ከአደጋ አላዳናቸውም። ችግሩን ማስቀረት ሲቻል መሪና አገር አብረው ተማገዱ። ሕይወት መንገዷ መንታ ነው። አንደኛው የሰላም፣ ሌላኛው የጠብ መንገድ ነው። አንደኛው ቅርብ አዳሪ፣ ሌላኛው ሩቅ አሳቢ ነው። አንደኛው ራስ ወዳድ፣ ሌላው ቸርና አምላክ ፈሪ፣ ሕዝብ አክባሪ ነው። ለአገርና ለሕዝብ ቆምን ያሉ እንዴት እርስበርስ አንዱ ሌላኛውን ለማስወገድ እንደተሠለፉ ማየት የሚያሳፍር ባሕል ነው። መሪዎች ሕዝቡን በእስርና በረሓብ በሥራ አጥነት የጦርነት ሰለባ በማድረግ እንዳገላቱ ማየት የሚያምም ነገር ነው። ሳያስፈልግ፣ አማራጭ ሳይጠፋ። የኢትዮጵያ ሕዝብ ግን ከአብራኩ የወጡ ሲፈራረቁበት፣ ከባዕዳን ጋር ተባብረው ሲፋለሙ አክብሮት ሲነሡት ሥቃዩን ችሎ ቂም ሳይይዝ አምላኩን እየጠራ ኖሯል። ብርሃነመስቀል ረዳ፣ ኃይሌ ፊዳና ሠናዬ ልኬ ቢስማሙ ኖሮ …? አፄ ኃይለሥላሴ ምክር ሰምተው ቢሆን ኖሮ…? ደርግ ምክር ሰምቶ ቢሆን ኖሮ…? የኢትዮጵያ ሕዝብ ለዚህ ሁሉ አሣር ባልተዳረገ! ስንት ነው ያለቀው ትውልድ? የወደመውስ ንብረት? ስንቱ ነው ዕድሜውን በከንቱ የፈጀ? ሳያስፈግ፣ አማራጭ ሳይጠፋ። ስንቱ ለአገር ስንት ማድረግ ሲችል በስደት በፍርኃት በእስር በስድብ ናዳ በውንጀላ ተተብትቦ መና ቀረ? በሦስት ትውልድ፣ በአገር ደረጃ ከተጠቀምነው ይልቅ ጉዳታችን በብዙ እጥፍ በልጧል።
ምክር መቀበል ትኅትናን ይጠይቃል። የረጅሙን ውጤት ማሰብን፣ ለአገር መስዋዕት መክፈልን ይጠይቃል። የግብጹ ሳዳት አንድ ብቸኛ ምሳሌ ትተውልናል። ሳዳት ከእስራኤል ጋር የማያልቅ ጠብ ለአገራቸው እንዳልበጀ ተረዱ። ሶቭየቶችን መተማመን ሶቭየቶች ከአሜሪካ ጋር ላላቸው ቅራኔ መረማመጃ ከመሆን ውጭ ፋይዳው ብዙ እንዳልሆነ ተረዱ። በወቅቱ የማይታሰብ፣ ማንም የማይደፍረውን እርምጃ ወሰዱ፤ በ1971 ዓ.ም. ከእስራኤል ጋር እርቀ ሰላም ተፈራረሙ። በተፈራረሙ በሁለተኛው ዓመት በእላማውያን ጥይት ተገደሉ። የፈረሙት የሰላሙ ውል ግን ፍሬው እስከ ዛሬ ዘልቋል።
የጠቃቀስናቸውን ታሪኮች መካድ ራስን ማታለልና ከታሪክ አለመማር ነው። ትኅትናና ቅንነት ማጣት ነው። ከዘጠና ሚሊዮን ኢትዮጵያዊ መሓል አንድ አስተዋይ የሚታመን የሚደመጥ መሪ እንዴት ይታጣ? ቤተክርስቲያን አዳኟንና መሪዋን ዘንግታ፣ ተልዕኮዋን ስታ፣ መንታ አሳብ ባላቸው መሪዎቿ የማያዘልቅ የሁለት ጎዳና ጉዞ ተያይዛለች።
“ጥበብን ማግኘት ምንኛ ከወርቅ ይሻላል! ማስተዋልንም ማግኘት ከብር ይልቅ የሚመረጥ ነው። የቅኖች መንገድ ከክፋት መራቅ ነው፤ መንገዱን የሚጠብቅ ነፍሱን ይጠብቃታል። ትዕቢት ጥፋትን፥ ኵሩ መንፈስም ውድቀትን ይቀድማል። ከዕቡያን ጋር ምርኮ ከመካፈል ከትሑታን ጋር በተዋረደ መንፈስ መሆን ይሻላል። ቃልን የሚያዳምጥ መልካም ነገርን ያገኛል፤ በእግዚአብሔር የታመነ ምስጉን ነው” [ምሳሌ 16፡16-20]።
“ኢዮርብዓምና የእስራኤል ጉባኤ ሁሉ መጥተው ለሮብዓም። አባትህ ቀንበር አክብዶብን ነበር፤ አሁንም አንተ ጽኑውን የአባትህን አገዛዝ፥ በላያችንም የጫነውን የከበደውን ቀንበር አቃልልልን፤ እኛም እንገዛልሃለን ብለው ተናገሩት። እርሱም። ሂዱ፥ በሦስተኛውም ቀን ወደ እኔ ተመለሱ አላቸው። ሕዝቡም ሄዱ። ንጉሡም ሮብዓም። ለዚህ ሕዝብ እመልስለት ዘንድ የምትመክሩኝ ምንድር ነው? ብሎ አባቱ ሰሎሞን በሕይወቱ ሳለ በፊቱ ይቆሙ ከነበሩት ሽማግሌዎች ጋር ተማከረ። እነርሱም። ለዚህ ሕዝብ አሁን ባሪያ ብትሆን ብትገዛላቸውም፥ መልሰህም በገርነት ብትናገራቸው፥ በዘመኑ ሁሉ ባሪያዎች ይሆኑልሃል ብለው ተናገሩት። እርሱ ግን ሽማግሌዎች የመከሩትን ምክር ትቶ ከእርሱ ጋር ካደጉትና በፊቱ ይቆሙ ከነበሩት ብላቴኖች ጋር ተማከረ። እርሱም። አባትህ የጫኑብንን ቀንበር አቃልልልን ለሚሉኝ ሕዝብ እመልስላቸው ዘንድ የምትመክሩኝ ምንድር ነው? አላቸው። ከእርሱም ጋር ያደጉት ብላቴኖች። አባትህ ቀንበር አክብዶብናል፥ አንተ ግን አቃልልልን ለሚሉህ ሕዝብ። ታናሺቱ ጣቴ ከአባቴ ወገብ ትወፍራለች። አሁንም አባቴ ከባድ ቀንበር ጭኖባችኋል፥ እኔ ግን በቀንበራችሁ ላይ እጨምራለሁ፤ አባቴ በአለንጋ ገርፎአችኋል፥ እኔ ግን በጊንጥ እገርፋችኋለሁ በላቸው ብለው ተናገሩት። ንጉሡም። በሦስተኛው ቀን ወደ እኔ ተመለሱ ብሎ እንደ ተናገረ ኢዮርብዓምና ሕዝቡ ሁሉ በሦስተኛው ቀን ወደ ሮብዓም መጡ። ንጉሡም ሽማግሌዎች የመከሩትን ምክር ትቶ ለሕዝቡ ጽኑ ምላሽ መለሰላቸው። እንደ ብላቴኖችም ምክር። አባቴ ቀንበር አክብዶባችሁ ነበር፥ እኔ ግን በቀንበራችሁ ላይ እጨምራለሁ፤ አባቴ በአለንጋ ገርፎአችሁ ነበር፥ እኔ ግን በጊንጥ እገርፋችኋለሁ ብሎ ተናገራቸው። እግዚአብሔርም በሴሎናዊው በአኪያ አድርጎ ለናባጥ ልጅ ለኢዮርብዓም የተናገረውን ነገር እንዲያጸና ከእግዚአብሔር ዘንድ ተመድቦ ነበርና ንጉሡ ሕዝቡን አልሰማም” [1ኛ ነገሥት 12፡3-15]። አማካሪስ አልጠፋም ነበር፤ የአስተዋይ መሪ መጥፋት ግን ቀላሉን ነገር አወሳሰበው፤ ውጤቱ ሰልፍና በአንድ ሕዝብ መሓል መለያየት ሆነ [ከቁጥር 16-33 ይመልከቱ]።
“ነገር ግን በክፉ ልባቸው አሳብና እልከኝነት ሄዱ ወደ ፊትም ሳይሆን ወደ ኋላቸው ሄዱ እንጂ አልሰሙም ጆሮአቸውንም አላዘነበሉም” [ኤርምያስ 7፡24]። ሰነፍ በልቡ። አምላክ የለም ይላል። በሥራቸው ረከሱ፥ ጐስቈሉ፤ በጎ ነገርን የሚሠራ የለም። የሚያስተውል እግዚአብሔርንም የሚፈልግ እንዳለ ያይ ዘንድ፤ እግዚአብሔር ከሰማይ የሰው ልጆችን ተመለከተ። ሁሉ ዐመፁ በአንድነትም ረከሱ በጎ ነገርን የሚሠራ የለም፤ አንድም ስንኳ የለም። ጕሮሮአቸው የተከፈተ መቃብር ነው፥ በምላሳቸው ሸነገሉ፤ ከከንፈራቸው በታች የእባብ መርዝ አለ፤ አፋቸው መርገምንና መራራን ተሞልቶአል፤ ደምን ለማፍሰስ እግራቸው ፈጣን ነው፤ ጥፋትና ጕስቍልና በመንገዳቸው አለ፥ የሰላምን መንገድ አላወቁአትምና፤ እግዚአብሔርን መፍራት በዓይናቸው ፊት የለም። ሕዝቤን እንደ እንጀራ የሚበሉ ኃጢአት የሚሠሩ ሁሉ በውኑ አያውቁምን? እግዚአብሔርንም አይጠሩትም[መዝሙረ ዳዊት 14፡1-7]።
ታዲያ መፍትሔው ምንድነው? መፍትሔው ከመሪዎች ጀምሮ “እግዚኦ መሓረነ ክርስቶስ!” ማለት ነው [ሌሎች የእምነት ክፍሎችም እንደዚሁ በራሳቸው መንገድ]። ለሰላም ሲባል በኢትዮጵያ አንድነት ጥላ ሥር መሰባሰብ ነው። ኃይል ተጠቅሞ ሕዝብን መምራት የትም እንደማያደርስ ቶሎ መገንዘብና ለአገራቸው በጎ የሚያስቡ አስተዋጽዖ እንዲያደርጉ ማመቻቸት፤ ከሁሉም በላይ መተማመንና ሰላም የሚፈጥሩ እርምጃዎችን መውሰድ፦ የታሠሩትን መፍታት። ሕዝቡ ከቀዬው ላይ እንዳይፈናቀል ዋስትና መስጠት። የሕዝብ ንብረት የዘረፉትን ፍርድ ፊት ማቅረብ። የሕዝብን ብሶት ችላ አለማለት፤ አመጽ ነው ብሎ አለመናቅ። አለመተማመንን ዘርቶ መተማመንን ማጨድ ከቶውን አይቻልም። የዜጎች መገደል በመቶ ሺዎች ቅራኔ እንደሚመነዘር መረዳት [ሟች ወንድም እህት፣ አባት እናት አያቶች ጓደኞች ባል ሚስት የሠፈር ልጆች አክስት አጎት ከነቤተሰቦቻቸው ቤተሰቦቻቸው ከነቤተሰቦቻቸው፣ ወዘተ አላቸው]። የሕዝብን ተቃውሞ በሰላም ሳይሆን በኃይል ማስቆም መሞከር የሚከዳ አሸዋ ላይ እንደመቆም እንደሆነ አለመዘንጋት። ሬሳ በተከመረ ቁጥር አሸዋው እየከዳ ቋሚውን ያሰጥመዋል።
ዛሬም ዕድሉ ያመልጠን ይሆን? ወይስ አምላክ ማስተዋል ሰጥቶን ከማጡ እናመልጣለን? የቀረበልን ምርጫ ግልጽና ቀላል ነው፦ ከጠብ እንራቅ። ከዕብሪተኛነት እንራቅ። ከጭከና እንራቅ። የሰላምን መንገድ እንምረጥ፤ የትኅትናን መንገድ እንምረጥ። የርኅራኄን መንገድ እንምረጥ። እግዚኦታ የሚያስፈልገው አሁን ነው። እግዚኦ! እንበል። እግዚአብሔር ይርዳን። (ጽሁፉን ከነፎቶው እንድናትምላቸው የላኩልን)
ወየሁ ፡ ጠፋሁ ፡ ብዬ ፡ ሳለቅስ ፡ ሳነባ ብቻዬን ፡ ነኝ ፡ ብዬ ፡ ስቆዝም ፡ ስከፋ የዘላለም ፡ አምላክ ፡ ኢየሱስ ፡ ደረሰልኝ የልቤን ፡ ተናግሮ ፡ በሰላም ፡ ሂድ ፡ አለኝ
ጉድጓዴን ፡ ስቆፍር ፡ ድንበሬን ፡ ልገፋ ምሕረትህ ፡ ገደበኝ ፡ ታዝቦ ፡ ስገፋ ነፍሴም ፡ ተመለሰች ፡ ከርስቷ ፡ ግዛት በመስቀሉ ፡ ስራህ ፡ በጻድቁ ፡ ሞት
ሌተናል ኮሎኔል ዳንኤል አስፋውይባላል፡፡ የደርግ ዘመቻና ጥበቃ ሃላፊ ነው፡፡ “ጨካኝ፤ ምህረት የለሽ ፤ነፍሰ በላ” እንደነበር በርካቶች ይናገሩለታል፡፡ በንጉሰ ነገስቱም ሆነ ደርግ ተቀዳሚ ሊቀመንበር በነበሩት ሌተናል ጄኔራል አማነ ሙካኤል አንዶም ግድያ በቀጥታ ተሳታፊም ነበር፡፡ ኮሎኔሉ ጄኔራል አማን በተገደሉ ሁለተኛ ቀን ህዳር 16 ቀን 1976 ዓ.ም ለግዜያዊ ወታደራዊ ደርግ 1ኛ ምክትል ሊቀመንበር ለሆኑት ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማሪያም የግድያውን … Continue reading →
አንድ ሰው ገና ፀሐይ ሳትወጣ ማልዶ ወደ ሩቅ አገር ሲሄድ ከአንድ መፈናፈኛ ከሌለው ጣብቅ ስፍራ ወይም በር ላይ ሲደርስ አንድ ነብር ቁጭ ብሎ አገኘ። ነብሩም ሊጣላው ፈለገና ወዲያ ወዲህ እየተንጎራደደ መጥቶ ያዝኩህ ብሎ እንደገና ፊቱን ሲያዞር ሰውዬው ቶሎ ብሎ ጅራቱን ለቀም አደረገው። ጅራቱን ከያዘው በኋላ ነብሩና ሰውዬው ሲሳሳቡና ሲጓተቱ፣ ሲጓተቱ እንደቆዩ ከገላጣ ቦታ ላይ ይደርሳሉ።
ነብሩ ሰውዬውን ለማየትአንገቱን ሲያዞር ሰውዬው ደግሞ ጅራቱን በሁለት እጁ ይዞ ሲታገሉ አንድ ሰው ከዱር ውስጥ ገብቶ እንጨት በመጥረቢያ እቀፍ፣ እቀፍ፣ እቀፍ እያደረገ ሲቆርጥ ሰማው። ወዲያው ድምፁን ከፍ አድርጎ፡- “ኧረ ነብር ሊበላኝ ነው! ኧረ የሰው ያለህ! ኧረ የጎበዝ ያለህ! ኧረ አንተ እንጨት የምትቆርጥ ሰውዬ ቶሎ ድረስልኝ” እያለ መጮኹን ቀጠለ።
እንጨት ቆራጩም ጥሪውን እንደሰማ መጥረቢያውን ይዞ እየሮጠ መጣ። ከዚያ የነብሩንና የሰውዬውን ትግል በርቀት ቆሞ ማየት ጀመረ። ኋላም “አንተ ሰው! ምን እግዚአብሔር የፈረደብህ ሰው ነህ? ምን ስትል የዚህን ነብር ጅራት ያዝክና ትሰቃያለህ?” አለው።
ሰውዬውም “እባክህ ና! ይልቅ ና እና እኔ ጅራቱን እንደያዝኩት በያዝከው መጥረቢያ ራሱን ፍለጥልኝ! አትፍራ ይዤዋለሁ! ከእጄ አምልጦ አንተን ሊበላ አይችልም። እባክህ ና! ራሱን በለውማ!” አለው። በዚህም ጊዜ ባለመጥረቢያው፣ “አብደሃል እንዴ? ኧረ እንዲህ ዓይነት ጀብድ በአገራችን ተሠርቶ አያውቅም! የአንተ አሟሟት ሲያሳዝነኝ እንዴት እኔም ዓይኔ እያየ ወደ ሞት እጠጋለሁ?” አለውና ጥሎት ሄደ።
ባለመጥረቢያው በዚህ ሁኔታ ሰውዬውን ጥሎት ከሄደ በኋላ በመንገዱ አንድም ሰው ቀኑን ሙሉ ዝር ሳይል ዋለ። ሰውዬውም የነብሩን ጅራት ይዞ ሲታገል እንደዋለ ሲታገል አደረ።
በነጋታው ግን አንድ መንገደኛ መጣ። ከዚያ የነብሩን ጅራት ይዞ ሲታገል ውሎ ያደረው ሰውዬ፣ “እባክህ! አንተ የኔ ወንድም! ስለ እግዚአብሔር ብለህ ና እና ይህን ነብር በያዝከው ዱላ ራስ ራሱን ቀጥቅጥልኝ! እኔ ጅራቱን አለቀውም። አይዞህ አትፍራ – አያመልጥም፤ አይዞህ አትፍራ ናማ በያዝከው ዱላ ራስ ራሱን በለው!” ብሎ ለመነው።
“ሰውዬውም በድርጊቱ በጣም እያዘነ የነብሩን ጅራት በመያዝ በፈንታው ለሊቱን ሲታገል አደረ። ከነጋ በኋላም በመንገዱ ሰው ይመጣል ብሎ ቢጠብቅ፣ ቢጠብቅ አንድም መንገደኛ ሳይመጣ ዋለ። ስለዚህ ከነብሩ ጋር ሲታገል ውሎ፣ እንደገና ሲታገል፣ ሲጓተት አደረ። በበነገታውም እንደዚሁ አንድም ሰው በመንገዱ ሳይመጣ ዋለ”
ሆሆ!” አለና ዝም ብሎ አልፎ ሊሄድ ካሰበ በኋላ እንደገና ዞሮ፣ “ግን ምን አደርጋለሁ? በሰው ላይ ይህን የመሰለ ፈተና ደርሶ እያየሁ እንዴት ብዬ ጥየህ እሄዳለሁ? ይህን እያየሁ እንዳላየሁ ዝም ብዬ ብሄድ ሁልጊዜ የኅሊና ወቀሳ እረፍት ይነሳኛል። ለሰውስ ይህን የመሰለ ነገር እያየሁ ዝም ብዬ መጣሁ ብዬ እንዴት ደፍሬ መናገር እችላለሁ? ትዝብት ነው። በል እኔ ጅራቱን ልያዝ፣ አንተ በዚህ በዱላ ራስ ራሱን ምታው” ብሎ መጣና ዱላውን ጥሎ የነብሩን ጅራት ያዘ።
በዚህ ጊዜ የነብሩን ጅራት ይዞ ‹ስለእግዚአብሔር?› እያለ ሲማጠን የነበረው ሰው ያን ሰውዬ የነብሩን ጅራት አስይዞ በትሩን አንስቶ፣ “በል ወንድሜ እንግዲህ በተራህ ታገል” በማለት ጥሎት ሄደ።
ሰውዬውም በድርጊቱ በጣም እያዘነ የነብሩን ጅራት በመያዝ በፈንታው ለሊቱን ሲታገል አደረ። ከነጋ በኋላም በመንገዱ ሰው ይመጣል ብሎ ቢጠብቅ፣ ቢጠብቅ አንድም መንገደኛ ሳይመጣ ዋለ።
ስለዚህ ከነብሩ ጋር ሲታገል ውሎ፣ እንደገና ሲታገል፣ ሲጓተት አደረ። በበነገታውም እንደዚሁ አንድም ሰው በመንገዱ ሳይመጣ ዋለ። ከዚህ በኋላ፣ “አይ! እንግዲህ ምን ማድረግ እችላለሁ። የር (እግዚአብሔር እንደማለት) ቢፈርድብኝ ነው እንጂ መች እንዲህ ካለ ካላሰብኩት ዕዳ ይጥለኝ ነበር!? አይ በቃ! ገና ስፈጠር በዚህ ልሞት የር ዕድሌን ቢቆርጠው ነው እንጂ! አይ ልጆቼ! አይ በድንገት እንደወጣሁ አኳዃኔን እንኳን ሳያዩ መሞቴ ያሳዝናል!” እያለ ሲያሰላስል ቆየ። በኋላ፣ “ኧረ ወዲያ! ይህም ዕድሜ ሆኖ፣ ይህም ከዕድሜ ተቆጥሮ እታገላለሁ!” አለና የነብሩን ጅራት ለቀቅ አደረገው። በዚህ ጊዜ ነብሩ እግሬ አውጪኝ ብሎ ዞሮ ሳያይ ሮጦ ሄደ። ሰውዬውም እንደ ነብሩ እግሬ አውጪኝ ብሎ እየሮጠ ወደ ቤቱ ሄደ ይባላል።
በድሮ ዘመን ሦስት ሀብታም ወንድማማቾች ነበሩ። ከእነዚህ ወንድማማቾች መካከል ሁለቱ በሀብት ላይ ሀብት ለማግኘት፣ አንደኛው ደግሞ በሀብት ላይ ትዕግስት ለማግኘት ፈለጉና ወደ እግዚአብሔር ሄዱ። ከዚያም ከእግዚአብሔር ፊት ቀርበው ምኞታቸውን እንዲፈጽምላቸው ለመኑት። እሱም የለመኑትን ሰምቶ፣ “ተመልሳችሁ ሂዱና እንዲህ ካለ ሰፊ ሜዳ ላይ ቁጭ ብላችሁ ጠብቁ። መልዕክተኛዬ ከዚያው ከሜዳው ድረስ መጥቶ የምትፈልጉትን ሁሉ ይሰጣችኋል” ብሎ አሰናበታቸው።
ወንድማማቾቹም ተመልሰው በመሄድ እግዚአብሔር ጠብቁ ካላቸው ሜዳ ላይ ቁጭ ብለው ከአሁን አሁን ይመጣል እያሉ ቢጠብቁ፣ ቢጠብቁ ይመጣል የተባለው መልዕክተኛ የውሀ ሽታ ሆኖ ቀረ። በመጨረሻ በሀብት ላይ ሀብት እንዲሰጣቸው የለመኑት ሁለቱ ወንድማማቾች ከሜዳው ላይ ቁጭ ብለው መጠበቅ ታከታቸውና እየተነጫነጩ፣ “ኧረ ወዲያ! ምን ያለው እግዚአብሔር ነው? ዝም ብሎ ከአውላላ ሜዳ ላይ ለፀሐይና ለነፋስ ሰጥቶ በከንቱ ያስጠብቀናል! ከመጀመሪያውም ከዚህ የተቀመጥነው ሞኝነት ኖሮብን ነው እንጂ ሊሰጠን ቢፈልግ ኖሮ ከዚያው ከፊቱ እንደቆምን የጠየቃችሁትን ሰጥቻችኋለሁ ወይም ያላችሁ ሀብት ይበቃል ብሎ በመለሰን ነበር። መልዕክተኛ እልካለሁ፤ ምናምን ምን ያደርግልናል? እኛ የጠየቅነው ቢጨምርልን ብለን እንጂ ሀብት መቼ አጣን!” ብለው ተነስተው እየተናደዱ ወደ ቤታቸው ሄዱ።
“በሀብት ላይ ትዕግስትን ስጠኝ” ብሎ የጠየቀው ወንድማቸው ግን፣ “እኔ በሀብት ላይ ሀብት ስጠኝ ብዬ እግዜርን አላስቸገርኩትም። የለመንኩት በሀብት ላይ ትዕግስትን ስጠኝ ብዬ ስለሆነ ከዚሁ ቁጭ ብዬ መልዕክተኛው እስቲመጣ ድረስ እጠብቃለሁ” በማለት እነዚያ ወንድሞቹ ጥለውት ሲሄዱ እሱ ከሜዳው መሀል ቁጭ እንዳለ ሲጠብቅ ቆየ። የእግዚአብሔር መልዕክተኛም እነዚያ ወንድሞቹ ከሄዱ በኋላ ብዙ ሳይቆይ መጣ። እንደመጣም፣ “ሁለቱ ወንድሞችህስ የት ሄዱ?” ብሎ ጠየቀው።
እሱም፣ “ሲጠብቁ፣ ሲጠብቁ ቆይተው ‹አይ! እግዚአብሔር ልመናችንን ባይሰማን ነው እንጂ መልዕክተኛው እሰከአሁን የዘገየው› ብለው ተስፋ ቆርጠው ሄዱ” ብሎ መልስ ሰጠው። መልዕክተኛውም፣ “ታዲያ አንተስ ለምን ከእነሱ ጋር አልሄድክም? ከዚህ ምን ታደርጋለህ?” ብሎ ጠየቀው።
በዚህ ጊዜ ሰውዬው፣ “እኔማ ድሮውንም በሀብት ላይ ሀብት ሳይሆን በሀብት ላይ ትዕግስትን ነበር የጠየቅኩት። ስለዚህ እግዜር የጠየቅሁትን ይፈጽምልኛል ብዬ ተስፋ በማድረግ እንደምታየኝ ቁጭ ብየ ስጠብቅ ነው የመጣህ” ብሎ መለሰለት።
ይህን ካዳመጠ በኋላ መልዕክተኛው፣ “እግዚአብሔር በየበኩላችሁ የለመናችሁትን ለሁላችሁም ፈቅዶላችሁ ነበር። ስለዚህ ለእነሱ የፈቀደላቸውን በሀብት ላይ ሀብትና ለአንተም የፈቀደልህን በሀብት ላይ ትዕግስትን ጨምረህ ውሰድ። እነሱ የለመኑትን እስከሚቀበሉ መጠበቅ ሰላቃታቸው የእነሱንም ለአንተ ጨምሬ ሰጥቻለሁ” ብሎት ሄደ። ሰውዬውም በሀብት ላይ ሀብት ከዚያ ላይ ትዕግስትን የሚያክል ትልቅ ፀጋ ተቀብሎ በደስታ ኖረ ይባላል።
መንግስት በይፋ እንዳስታወቀ ስድስት ሚሊዮን የሚጠጉ ወገኖች በርሃብ ተጠቅተዋል። ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለክታቸው የዓለም ተቋማት " ሩጫ ከጊዜ ጋር" ሲሉ ስጋታቸውን...
ላለፉት አስር ወራት በሀገሪቱ ላይ ተጥሎ የነበረው የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ በዛሬው ዕለት ተነስቷል። በእርግጥ መንግስት አዋጁ የተቀመጠለትን ዓላማ እንዳሳካ ገልጿል። ይሄን የተለመደ ፕሮፓጋንዳ ወደ ጎን በመተው የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በተጨባጭ ያመጣው ለውጥ ከወደፊቱ የሀገሪቱ ፖለቲካዊ ሁኔታ አንፃር እንዴት ይታያል? በዚህ ፅሁፍ ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ መነሳት ጋር ተያይዞ ያሉትን አንዳንድ ሁኔታዎች በአጭሩ እንዳስሳለን።
መነሻ ይሆነን ዘንድ በመጀመሪያ የራሱን የግል ገጠመኝ ላካፍላችሁ። አንዳንዶቻችሁ እንደምታውቁት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከመታወጁ በፊት ታስሬ ነበር፡፡ የታሰርኩበት ዕለት መስከረም 20/2009 ዓ.ም ሲሆን የተከሰስኩበት ወንጀል “ሕዝብን ለአመፅ የሚያነሳሱ ፅሁፎችን ፅፈሃል፣ የጦር መሳሪያ በመኖሪያ ቤትህ ውስጥ ይገኛል” በሚል ወንጀል ነበር። በወሊሶ ከተማ ፖሊስ ጣቢያ እያለሁ መስከረም 28/2009 ዓ.ም የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ታወጀ። በማግስቱ ፖሊስ ጣቢያ ሊጠይቁኝ ከመጡ የስራ ባልደረቦቼ አንዱ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ መታወጁን ነገረኝ። እኔም እንደ ልማዴ በብጣሽ ወረቀት ላይ ማስታወሻ ያዝኩኝ። የማስታወሻው ጭብጥ የሚከተለው ነበር፡-
“ከስሙ መረዳት እንደሚቻለው “የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ” የአጭር ግዜ መፍትሄ ነው። ሕዝቡ እያነሳ ላለው የመብት፥ ነፃነትና ተጠቃሚነት ጥያቄ ዘላቂ ምላሽ ለመስጠት አያስችልም። ሆኖም ግን፣ አዋጁ ትግባራዊ በሚሆንባቸው ቀጣይ ወራት ለችግሮቹ ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት የሚያስችል ዘዴ ለመቀየስ በቂ ግዜ ነው። በመሆኑም፣ የኢህአዴግ መንግስት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን እንደ ምቹ አጋጣሚ በመጠቀም ሕዝቡ ለሚያነሳቸው ችግሮች ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት ጥረት ማድረግ አለበት።”
መስከረም 30/2009 ዓ.ም የወሊሶ ከተማ ፖሊሶች በታሰርንበት ክፍል ውስጥ ድንገተኛ ፍተሻ በማድረግ ከላይ የተጠቀሰውን ማስታወሻ ከኪሴ ውስጥ ወሰዱ። ከተወሰኑ ቀናት በኋላ ይህን ፅሁፍ እንደ ማስረጃ በመጥቀስ “የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን በመጣስ አመፅ ቀስቃሽ ፅሁፎችን በመፃፍና ለማሰራጨት ሲሞክር እጅ-ከፍንጅ ተይዟል” በሚል ተከሰስኩ። በዚህ ምክንያት ጉዳዩ በአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በተቋቋመው ኮምንድ ፖስት መታየት አለበት በሚል ጥቅምት 17/2009 ዓ.ም ወደ ጦላይ ተወሰድኩ። ከዚህ ገጠመኝ በመነሳት ብዙ ነገር ማለት ይቻላል። ከእነዚህ ውስጥ እስኪ የተወሰኑትን ነጥቦች በማንሳት እንመልከት።
በመጀመሪያ ደረጃ እኔ የታሰርኩት በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ 29 መሰረት ሃሳብና አመለካከቴን በነፃነት ስለገለፅኩ ሲሆን የተከሰስኩት አንቀፅ ደግሞ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጁ ነው። በእርግጥ የፀረ-ሽብር አዋጁ በወጣ የመጀመሪያ አመስት አመታት ውስጥ ብቻ 10 ጋዜጠኞች ሲታሰሩ 57ቱ ደግሞ ለስደት ተዳርገዋል። የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከወጣ በኋላ ደግሞ ይሄው አፈና ይበልጥ ተጠናክሮ መቀጠሉ ይታወቃል። የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ከተነሳ በኋላ ደግሞ የፀረ-ሽብር አዋጁ የቀድሞ አገልግሎቱን መስጠት ይጀምራል። በመሆኑም፣ የዜጎች ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት እንደ ቀድሞ ይታፈናል። ዛሬ ላይ አስቸኳይ ግዜ አዋጁ ተነስቷል፡፣ አምባገነንነት ግን ይቀጥላል።
በድጋሜ ከላይ ወደተጠቀሰችው ፅሁፍ ስንመለስ፣ አንዲት ብጣሽ ወረቀት ለከፋ ስቃይና እንግልት ዳርጋኛለች። ከሁሉም በላይ የሚቆጨኝ ግን በስጋቴ እውን መሆኑ ነው። ከፅሁፉ ጭብጥ መረዳት እንደሚቻለው፣ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን እንደ ምቹ አጋጣሚ በመጠቀም ሀገሪቱ ላጋጠማት ፖለቲካዊ ችግር ዘላቂ መፍትሄ መፈለግ ይቻል ነበር። በእርግጥ ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ በስተጀርባ ያለው ምክንያት የኢህአዴግ መንግስት አስተዳደርና አገልግሎት አሰጣጥ ረገድ ያለበት ችግር ነው። አዋጁ ተግባር ላይ በዋለባቸው አስር ወራት የኢህአዴግ መንግስት እነዚህን ችግሮች በዘላቂነት ለመቅረፍ በሚያስችል መልኩ ሥር-ነቀል ለውጥና መሻሻል ለማምጣት ያደረገው ጥረት እዚህ ግባ የሚባል አይደለም።
በመሆኑም፣ ¨Crisis is the best opportunity to miss” እንደሚባለው፣ የኢህአዴግ መንግስት ከፀጥታና አለመረጋጋት ችግሩ መንስዔ የሆኑትን ችግሮች በመለየት ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት የሚችልበትን ምቹ አጋጣሚን ሳይጠቀምበት ቀርቷል። ለዚህ ደግሞ ዋናው ምክንያት የገዢው ፓርቲ አመራሮችና ደጋፊዎች ዘንድ የሚስተዋለው የተዛባ አመለካከት ነው። አብዛኞቹ የመንግስት አመራሮችና ደጋፊዎች በተለያዩ የሀገራችን አከባቢዎች የታየው አመፅና ተቃውሞ፣ እንዲሁም ይህን ተከትሎ የተከሰተው የፀጥታና አለመረጋጋት ችግር በፀረ-ሰላም ኃይሎች እና አፍራሽ አጀንዳ ባላቸው ሚዲያዎች፣ የተቃዋሚ ፖለቲካ መሪዎች፥ ጋዜጠኞችና የመብት ተሟጋቾች፣ እንዲሁም በገዢው ፓርቲ ውስጥ ባለው የኪራይ ሰብሳቢነት፥ ጠባብ ብሔርተኝነት እና የትምክህት አመለካከት ምክንያት እንደሆነ ሲጠቅሱ ይሰማል። የፖለቲካ ሳይንስ ምሁራን ግን ዜጎች ለአመፅና ተቃውሞ አደባባይ የሚወጡት “በሚያገኙት እና ማግኘት በሚገባቸው” መካከል ያለው ልዩነት ይበልጥ እየሰፋ በመሄዱ ምክንያት እንደሆነ ይገልፃሉ።
ህዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ወደ ሁከትና ብጥብጥ፣ ብሎ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት ሊያመራ የሚችልበት ምክንያት ግን የመንግስት አፀፋ እርምጃ ነው። የሕዝብ ጥያቄ ከፖለቲካዊ መብትና ነፃነት፣ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት ጋር የተያያዘ ነው። ሕዝቡ የሚያነሳውን ጥያቄ መንግስት በአግባቡ ተቀብሎ ተገቢ ምላሽ የሚሰጥ ከሆኑ የአደባባይ አመፅና ተቃውሞ ወደ ሁከትና ብጥብጥ አያመራም፡፡ በተቃራኒው፣ የሕዝቡን ጥያቄ በኃይል ለማፈን ጥረት የሚያደርግ ከሆነ ግን የህዝቡ ዴሞክራሲያዊ ጥያቄ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት ያመራል።
ከአስቸኳይ ግዜ አዋጁ መታወጅ በፊት በነበሩት አመታት ዜጎች ዴሞክራሲያዊ መብቶቻቸውን በአመፅና ተቃውሞ ካልሆነ በስተቀር በመደበኛ የፖለቲካ አካሄድ እንዳይጠይቁ ተደርገዋል። መደበኛ የተባሉት መንገዶች በሕገ-መንግስቱ ላይ በግልፅ የተቀመጡ ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ፤ አንቀፅ 29፡- “የአመለካከትና ሃሳብን በነፃ የመያዝና የመግለፅ መብት”፣ አንቀፅ 30፡- “የመሰብሰብ፥ ሰላማዊ ሰልፍ የማድረግ ነፃነትና አቤቱታ የማቅረብ መብት”፣ እንዲሁም አንቀፅ 31፡- “የመደራጀት መብት” በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀሱ ናቸው።
ሆኖም ግን፣ ከላይ የተጠቀሱት ዴሞክራሲያዊ መንገዶች ከሞላ-ጎደል በፀረ-ሽብር ህጉ ተገድበዋል። ስለዚህ፣ በአመፅና ተቃውሞ ካልሆነ በስተቀር ዜጎች ሃሳብና አመለካከታቸውን፣ ቅሬታና አቤቱታቸውን ሊገልፁ የሚችሉበት መንገድ የለም። ባለፈው አመት በኦሮሚያ፥ አማራና በደቡብ ክልሎች የታየው ሕዝባዊ አመፅና ተቃውሞ ዋና ምክንያቱ የፀረ-ሽብር አዋጁ ነው። በዚህ ምክንያት ዜጎች “የተሻለ መብትና ነፃነት፣ እንዲሁም ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ይገባናል” የሚል ዴሞክራሲያዊ ጥያቄ ለማንሳት የሚችሉበት መተንፈሻ ቀዳዳ ሲያጡ በአመፅና ተቃውሞ አደባባይ ወጡ። በእነዚህ ዜጎች ላይ የተወሰደው የኃይል እርምጃ ሁኔታውን እያባባሰው በመሄዱ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ታወጀ።
በዛሬው ዕለት የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ሲነሳ ለአመፅና ተቃውሞ መነሻ የነበረው የፀረ-ሽብር አዋጁ ወደ ቀድሞ ተግባሩ ይመለሳል። ይህ ደግሞ በተራው ለሌላ አመፅና ተቃውሞ ይወልዳል። “ይህን አመፅና ተቃውሞ ዳግም በአስቸኳይ ግዜ አዋጅ መቆጣጠር ይቻላል ወይ”? የሚለውን ወደፊት አብረን እናያለን። ለአሁኑ ግን የቀድ-አውጣ ኑሮ ይቀጥላል፡፡ የአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ሲወጣ የፀረ-ሽብር ሕጉ መጣ፣ ነገደ ቀንድ-አውጣ ከቤት እንዳትወጣ!
ዋዜማ ራዲዮ- የአፍሪቃ ህብረት ሰላም አስከባሪ ሀይልና የሶማሊያ መንግስት ባቀረቡት ጥያቄ ኢትዮጵያ ወታደሮቿን ዳግም ወደ ሶማሊያ አንዳንድ ግዛቶች ማንቀሳቀስ መጀመሯን የዋዜማ...
የውይይት ጥያቄ፥ የምትመለከተው ክፉ ተግባር ከመብዛቱ የተነሣ እጅግ ታክተህ እግዚአብሔር ይህንን ተግባር የፈጸመውን ሰው ወይም ሰዎች የማይቀጣው ለምን እንደሆነ ተደንቀህ ታውቃለህን? ሁኔታውን አብራራ።
ምናልባት ሁላችንም በአንድ ወይም በሌላ ወቅት በጣም ብዙ ክፋት ተመልክተን በመደነቅ እግዚአብሔር ይህንን ነገር ለምን እንደማይቀጣው ጠይቀን ይሆናል። ዙሪያችንን ስንቃኝና ሰዎች ኃጢአት ሲሠሩ፥ ድሆች መጠቀሚያ ሲደረጉ ትክክለኛ ፍርድን በጉቦ የሚያጣምሙ ሰዎች ያለምንም ቅጣት ተዝናንተው ሊኖሩ መመልከት፥ ልባችንን በኃዘን ይሞላል። ዓለም በቅን ፍርድና በጽድቅ የምትሞላበትን ጊዜ በልባችን እንናፍቃለን። ክፋት እስካልተቀጣ ድረስ ይህ ቀን ሊመጣ እንደማይችልም እንገነዘባለን። በዚህ አንጻር እግዚአብሔር ክፋትን ለምን እንደማይቀጣና ለእግዚአብሔር ለመኖር አጥብቀው የሚፈልጉትን ሰዎች ለምን እንደማይባርክ በማሰብ እንደነቃለን።
ነቢዩ ዕንባቆምም ከዚህ ጉዳይ ጋር ግብግብ ገጥሟል። የደም መፍሰስና ክፋት ያለ ቅጣት በዙሪያው ተንሰራፍቶ መመልከት ሰልችቶት ነበር። በመሆኑም ክፋትን በመቅጣት ጽድቁን እንዲገልጥ ወደ እግዚአብሔር ይጮህ ነበር፤ እግዚአብሔር የሚሰጠውን መልስ ግን አልጠበቀም ነበር። ትንቢተ ዕንባቆም የእግዚአብሔርን የጽድቅና የቅን ፍርድ ባሕርይ በሚመለከትበት ጊዜ ሊረዳ ያልቻላቸውን ነገሮች በሚመለከት ያቀረባቸውን የተለያዩ ጥያቄዎች የምናገኝበት ነው።
ትንቢተ ዕንባቆም ከታናናሽ ነቢያት መጻሕፍት አንጻር ሲታይ ልዩ መጽሐፍ ነው። በመጽሐፉ ውስጥ አንዳንድ ትንቢቶች በመኖራቸው ከነቢያት መጻሕፍት ቢመደብም የበለጠ የሚመሳሰለው ከጥበብ መጻሕፍት ጋር ነው። ከመጽሐፈ ኢዮብ ጋር የሚመሳሰለው የእግዚአብሔርን ቅንና ትክክለኛ ፍርድ በዓለም ውስጥ ከሚገኙ ክፉ ነገሮች አንጻር የሚመለከት ስለሆነ ነው።
የዚህ መጽሐፍ ጸሐፊ ዕንባቆም ነው። እንደ ናሆም ሁሉ ስለ ዕንባቆምም የምናውቀው ነገር የለም። መጽሐፉ በዚህ ዘመን የነበሩት ነገሥታት እነማን እንደነበሩ አይገልጽም። ዕንባቆም የት ይኖር እንደነበር አልተጻፈም። ከአዋልድ መጻሕፍት መካከል አንዱ በሆነው «ቤልና ድራጎን» በተባለው (በአልና ክንፍ ያለውና እሳት የሚተፋ ፍጡር) መጽሐፍ ውስጥ ዕንባቆም በአንበሶች ጉድጓድ ውስጥ ተጥሉ ሳለ ዳንኤልን እንዴት እንደረዳው የሚናገር ታሪክ ብናገኝም፥ ታሪኩ እውነት አይመስልም።
መጽሐፉ መቼ እንደተጻፈ ለማወቅ፥ አሁንም መጠቀም የምንችለው በመጽሐፉ ውስጥ ባለው መረጃ ነው። ትንቢተ ዕንባቆም የተጻፈበትን ጊዜ በሚመለከት ሁለት ዐበይት አመለካከቶች አሉ፡-
1. ትንቢተ ዕንባቆም የተጻፈው ባቢሎን ኢየሩሳሌምን በ605 ዓ.ዓ. ለመጀመሪያ ጊዜ ከማጥቃቷ በፊት ከ609-605 ዓ.ዓ. ነው። ይህም በንጉሥ ኢዮአቄም ዘመነ መንግሥት የመጀመሪያዎቹ ዓመታት ገደማ ነበር።
2. ትንቢተ ዕንባቆም የተጻፈው ከ640-626 ዓ.ዓ. ነው። ትንቢተ ዕንባቆም የባቢሎን የዓለም ኃያል መንግሥት መሆን ጨርሶ ያልተጠበቀ ነገር እንደነበር የሚያሳይ ይመስላል። የባቢሎን መንግሥት ገናና መሆን የጀመረው ባቢሎን ከአሦር ተለይታ ነጻ በሆነችበት በ626 ዓ.ዓ. ነበር። ስለዚህ ትንቢተ ዕንባቆም የተጻፈው ከዚህ ጊዜ በፊት ይመስላል። ይህ መጽሐፍ የተጻፈበት ነው ሊባል የሚችለው የመጨረሻው ጊዜ 615 ዓ.ዓ. ነው። ምክንያቱም የአሦር መንግሥት በባቢሎን ሙሉ በሙሉ የተሸነፈው በ612 ዓ.ዓ. ነበርና ከዚህ በኋላ ይህ ትንቢት ለዕንባቆም ምንም ትርጉም የሌለው ይሆናል።
ዕንባቆም ትንቢት የተናገረው ኢዮስያስ በይሁዳ ተሐድሶ ከመጀመሩ በፊት በነበረው የመጀመሪያው ዘመነ መንግሥቱ ገደማ እንደሆነ ዘመኑ ከሁሉም የሚሻል ይመስላል። ኢዮስያስ ገና በልጅነቱ ሆኖ የነገሠው በ640 ዓ.ዓ. ነበር። ያም በይሁዳ ፍትሕ ያልነበረበት ክፉ ጊዜ ነበር። የንጉሥ ኢዮስያስ ተሐድሶ የይሁዳን ሕዝብ መለወጥ የጀመረው ቆይታ በ626 ዓ.ዓ. ገደማ ነበር። ስለዚህ ዕንባቆም የኖረውና በአካባቢው ከነበረው የፍትሕ መዛባት ጋር የታገለው በንጉሥ ኢዮስያስ ዘመነ መንግሥት መጀመሪያ ገደማ ይመስላል። ምናልባት እርሱም የተሳተፈበት የንጉሥ ኢዮስያስ ተሐድሶ ሕዝቡን መለወጥ ሲጀምር እጅግ ሳይደሰት አልቀረም። ነገር ግን እግዚአብሔር ይሁዳን በእርሱ ዘመነ መንግሥት እንደሚደመስስ መናገሩን ያውቅ ነበር። ስለዚህ ሸክም በተጫጫነው ልብ የባቢሎንን ምጥቀት ከመመልከቱም፥ ኢየሩሳሌምም ስትደመሰስ ምስክር እንድነበረ አይጠረጠርም።
ምናሴ ሕዝቅያስ ያካሄደውን ተሐድሶ ሁሉ ከመቅጽበት አበላሸ። የጣዖት አምልኮ እጅግ ተስፋፋ። ለጣዖት አምልኮ የሚሆን መሠዊያ አሠርቶ በቤተ መቅደሱ ውስጥ በማኖር የራሱን ልጅ መሥዋዕት አድርጎ አቀረበ። በሃይማኖታዊ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን፥ በሥነ-ምግባርና በማኅበራዊ ጉዳዮችም ሕዝቡ ፊታቸውን ከእግዚአብሔር በመመለሳቸው ማኅበራዊ ክፋት እጅግ የተለመደ ነገር ሆነ። ምናሴ ለመስበክና ሕዝቡን ስለ እግዚአብሔር ፍርድ ለማስጠንቀቅ የፈለጉትን ነቢያት ሁሉ አስገደለ። ይህም እግዚአብሔር በይሁዳ ላይ ፍርድ ለማምጣት እንዲወሰን አደረገው። ምናሴ በአሦር ላይ ለማመፅ በሞከረ ጊዜ፥ ተማርኮ ወደ አሦር ተወሰደ። በምርኮ ምድር ንስሐ ገባና ልቡ ተለወጠ፤ ከምርኮ ተለቆ ወደ ይሁዳ በተመለሰ ጊዜ ቀድሞ የፈጸማቸውን ክፉ ተግባራት ለማሻሻል ቢሞክርም አልቻለም።
ከምናሴ ሞት በኋላ ልጁ አሞን ነግሦ ሁለት ዓመት ከገዛ በኋላ ተገደለ። የአሞን ልጅ ኢዮስያስ ግን ከአባቱ በተለየ መንገድ እግዚአብሔርን ተከተለ። ሥልጣን በያዘ ጊዜ ገና የስምንት ዓመት ልጅ ነበር። በይሁዳ መንፈሳዊ ተሐድሶን ለማምጣት የወሰነውና ርምጃ የወሰደው ከነገሠ ከአሥራ ስምንት ዓመት በኋላ በሃያ ስድስት ዓመቱ ነበር። ዕንባቆም ትንቢቱን የተቀበለው ይህ መንፈሳዊ ተሐድሶ ከመካሄዱ በፊት ሳይሆን አይቀርም። ኢዮስያስ ያመጣው መንፈሳዊ ተሐድሶ በሕዝቡ መንፈሳዊ፥ ሥነ ምግባራዊና ማኅበረሰባዊ ሕይወት ላይ ለውጥ ከማምጣቱ በፊት በጦርነት ሞተ። ልጆቹም በጥቂት ዓመታት ውስጥ ከእግዚአብሔር ዞር አሉ። ዕንባቆም ስለ ባቢሎን ምርኮ የተናገረው ትንቢት በ586 ዓ.ዓ. ተፈጸመ።
ራቅ ብሉ በስተሰሜን ምሥራቅ ይገኝ የነበረውና ለብዙ ምዕተ ዓመታት ኃያል የነበረው የአሦር መንግሥት በእርስ በርስ ጦርነት ይፈራርስ ጀመር። ባቢሎን በ627 ዓ.ዓ. በአሦር መንግሥት ላይ ያካሄደችው ዓመፅ ተሳካላት። በ612 ደግሞ የአሦርን ዋና ከተማ ነነዌን አሸነፈች። የአሦር ጦር እስከ 609 ዓ.ዓ. ድረስ ውጊያውን ሳያቋርጥ ቢታገልም፥ የቁጥጥሩ ኃይሉ ተንኮታኩቶ ነበር። ከለዳውያን በመባል የሚታወቁት ባቢሎናውያን ኃይላቸው እንደገና እየገነነ ሄደ፡፡ ይሁዳ በተከታታይ ለማመፅ የሞከረች ቢሆንም፥ ባቢሎን በ605 ዓ.ዓ. ኢየሩሳሌምን ደመሰሰቻት። በዚህም የዕንባቆም ትንቢት ይፈጸም ጀመር። የባቢሎን ኃያል መንግሥት ለ70 ዓመታት ብቻ ቆየና በ539 ዓ.ዓ. በሜዶንና በፋርስ መንግሥት ተደመሰሰ። እግዚአብሔር ከ100 ዓመታት በፊት በዕንባቆም በኩል እንደተናገረው ባቢሎንን ስለ ኃጢአትዋ ቀጣት።
3. ዕንባቆም ለእግዚአብሔር ያቀረበው ሁለተኛ ጥያቄ፡- ጻድቅና ትክክለኛ ፈራጅ የሆነው እግዚአብሔር ጥቂት ክፋት ያለባትን ይሁዳን እጅግ ክፉ በሆኑት ባቢሎናውያን እንዴት ይቀጣል? (ዕንባቆም 1፡12-2፡1)።
2. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations የ ተመረጠ የ አሰተዳደር ሞዲሎች በመሆኑም ለወረዳ አደረጃጀት አመራር አሠራርና አደረጃጀት ማሻሻያ ለሚሰጠው ስልጠና የ ተዘጋጀ ስልጠና የ ሚሰጥበት ቀን ጥር፡ - 9፣ 10፣ 12፣ 13 /05/2009 ዓ.ም ዮናስ ጌታቸው Child and community development component Head and Training coordineter ጠቅላላ የሰልጣኝ ብዛት 18 የያዘ ነበር፡ ፡ 1.የአካል ጉዳተኞች ማህበር 2.የወጣቶች ማህበር 3.የሴቶች ማህበር 4.የአረጋዊያን (የእድር) ማህበር የ ስልጠና ቦታ የ ካ ክፍለ‐ ከተማ ወረዳ ሁለት በመሆኑም ለወረዳ አደረጃጀት አመራር አሠራርና አደረጃጀት ማሻሻያ ለሚሰጠው ስልጠና የ ተዘጋጀ ማውጫ/Table of continent 1. መግቢያ ........ Ошибка! Закладка не определена.Error! Bookmark not defined.
4. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations ሞጁሉ የ ሃገ ሪቱን የ ወረዳ አደረጃጀት አመራር ስትራቴጂ ፕሮግራምና በተለይም በቅርቡ በስራ ላይ የ ዋለውን ለወረዳ አደረጃጀት ይዘቶች በወረዳ ደረጃ ተግባራዊ ለማድረግ የ ሚያግዝ የ አመራር ብቃትን ለማጎ ልበትና በ Community besed Organization & Leadership and Capacity building to Woreda Association including documentation and recored keeping በተጨማሪም በህብረተሰብ አቀፍ መሃበራት ምንነ ት አደረጃጀት የ ተሻሻለ አሰራርን እና ይኖራሉ ተብለው የ ታሰቡትን ክፍተቶችን ለመሙላት ተዘጋጅቶ ለስልጠና ቀርቧል፡ ፡ 1.1. የ ሞጁሉ ዓላማ የ 2008/9 ዓ.ም የ ነ በረውን የ ስራ አፈጻጸም ጥሩ ጎ ኑን በመውሰድ አጠናክሮ ለማስቀጠል በወረዳው ውስጥ የ ሚገ ኙ ለወረዳ አደረጃጀት መሃበራት አመራሮች ፣ በአመራሮች እና አሠራርና አደረጃጀት ማሻሻያ የ ተዘጋጀ ስልጠና፡ ፡ ይህንን ሞጁል ካጠናቀቁ በኃላ የ አመራር ምንነ ት ይገ ነ ዘባሉ፣ በወረዳ ደረጃና ስራን ውጤታማ የ ሚያደርጉ የ አመራር ክህሎቶችን ያዳብራሉ፣ Awareness creation on effective leadership for woreda association በወረዳ ደረጃ አደረጃጀት የ አመራር አቅምን ለማጎ ልበት ስትራቴጂ ይነ ድፋሉ፣ ለችግሮች የ መፍትሔ ሃሳብ ያመነ ጫሉ፣ ለወረዳ አደረጃጀት የ ወጣውን ዕቅድ ለመተግበር የ አመራር ክህሎታቸውን አዳብረው በሥራ ይተረጉማሉ፣ ያልተማከለ አመራር መርህን መሠረት ያደረገ የ አሠራር፤ የ አመራርና የ አደረጃጀት ሥርዓት እንዲዘረጋ ማድረግ፤
5. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations ግልጽና ተጠያቂነ ት ያለው ወጪ ቆጣቢ# ዲሞክራሲያዊና ውጤታማ የ አሠራር ሥርዓት ለመዘርጋት፤ ወደ ጎ ንዩሽ፤ ከላይ ወደታችና ከሌሎች ባለድርሻዎች ጋር የ ሚኖረው የ አሠራር ግንኙነ ት ቀልጣፋና ፈጣን የ ሚሆንበትን የ አሠራር ሥርዓት መዘርጋት፤ የ ሥልጠና ኘሮግራም ያካሂዳሉ ፡ ፡ የ ተለያዩ ማሰልጠኛ ዘዴዎች መጠቀም ይችላሉ፡ ፡ የ ሥልጠና ግምገ ማ ያካሂዳሉ ፡ ፡ የ ሥልጠና ሪፖርት ያዘጋጁሉ፡ ፡ 1.2. ግብ በወረዳው ውስጥ የ ሚገ ኙ አደረጃጀት አመራር አሠራርና አደረጃጀት ማሻሻያ ስልጠና መስጠት። ለሚመለከታቸው አመራሮች፣ የ ወረዳ አደረጃጀት በአመራር አሠራርና አደረጃጀት ማሻሻያ፡ ፡ ግንዛቤ በመፍጠር በምትኩ ልማታዊ አስተሳሰብ መፈጠር ፣ የ ሰልጣኞች ብዛት 18 ሲሆን ሰልጣኞች ከተለያዩ አደረጃጀቶች የ መጡ እና የ አካባቢውን ህብረተሰብ የ ግንዛቤ፣ የ ክህሎት እና የ ራሣቸውንም ግንዛቤ ጨምሮ ማሣደግ ሲሆን አደረጃጀታቸው የ ሚከተለውን ይመስላል፡ ፡ 1.3. የ ስትራቴጂ አቅጣጫዎች፤ ሀ. በወረዳው ውስጥ የ ሚገ ኙ አደረጃጀቶች መልካም አስተዳደርና ያልተማከለ ሥርዓት
6. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations የ ሚዘረጋበት አደረጃጀት ማረጋገ ጥ# ለ. በወረዳው ውስጥ የ ሚገ ኙ አደረጃጀቶች ዘርፍ ግልጽነ ትና ተጠያቂነ ት ያለበት ዲሞክራሲያዊ አሠራር ማስፈን፤ ሐ. ስልታዊ አመራር መስጠት የ ሚችሉ ቁርጠኛና ብቃት ያላቸውን አመራሮች በመፍጠር ወደ ሥራ ማስገ ባት፤ የ ሥነ ዜጋና ሥነ ምግባር ት/ት ማስረጽ 1.4 ዓላማ ሰልጣኞች ይህንን ሞጁል ካጠናቀቁ በኋላ • የ ዕቅድን ምንነ ት፣ ጠቀሜታና ዓይነ ቶች ይናገ ራሉ፡ ፡ • ዕቅድ ዝግጅትን በወረዳ መሀበራት አንፃ ር ይተነ ትናሉ፡ ፡ • የ ዕቅድ ዝግጅት ቁልፍ ደረጃዎችን ይለያሉ፡ ፡ የ ዲሞክራሲ እና የ መልካም አስተዳደር አስተሳሰብ በሁሉም ትውልድ እንዲሰርጽ ማድረግ፤ በመልካም የ ዜግነ ት እሴቶች የ ታነ ፀ ማሕበራዊ፤ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ኃላፊነ ትን በብቃት መወጣት የ ሚችል ብቁ ዜጋ ማፍራት፤ በሳይንሳዊ ዕውቀትና አስተሳሰብ የ ተገ ነ ባ ዜጋ ማፍራት ፡ ፡ 1.4.1. ስትራቴጅክ አቅጣጫዎች፤ ሀ. የ ወረዳ አደረጃጀት እና ማህበሩ አባላትን የ ሌሎች አስፈጻሚ አካላትን አቅም መገ ንባት፤ ለ. አጋዥ ማቴሪያሎችን በጥራት ማዘጋጀት፤
7. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations ሐ. የ አመራር መዋቅርን ማጠናከር፤ I. በሞዴሌነ ት የ ቀረበው የ አስተዳደር አይነ ትበአመራርና እና የ ግለሰቦች ሚና በሚል ርዕስ ከምእራብውያን እና ከምስራቆቹ ዙሪያ ሰልጣኞች ተወያዩበት; የ ተመረጠ የ አሰተዳደር ሞዲሎች ከምእራብውያን እና ከምስራቆቹ የ ተወሰደ ሲሆን በብዛት የ ሚያዘነ ብለው ወደምስራቆቹ Kaizen (የ 5ቱ ማ ዎች) መለክያ ነ ው። ምንም እንኮን ጀርመናዊው የ ቢሮክራሲ አባት ነ ው የ ሚባለው ማሰክ ዊበር ጽንሰሃሳብ ያለቀቀ በመሆኑ በተጨማሪ ወደጃፓኖቹ የ አስተዳደር ስልት ያዘነ በለነ ው። 2. መግቢያ ሁሉንም አደረጃጀቶችን በተመለከተ የ አካል ጉዳተኞች አደረጃጀትን በተመለከተ በአሁኑ ጊዜ በመሃበሩ የ ታቅፍው ብዛት 60 አባላት አሉት፡ ፡ አባላቱን ለማሰባሰብ እዲረዳን በሚል በወር 4 ብር መዋጮ እናዋጣለን ብለዋል፡ ፡ በወረዳው አማካኝነ ት የ ተሰጠን ቤሮ ጣራው ያፈሳል፡ ፡ እንደ ተባለው እደማንኛውም ዜጋ አካል ጉዳተኞች ሥራ ሰርተው መኖር ይችላሉ የ ተባለው እውነ ት ነ ው፡ ፡ ነ ገ ርግን የ ተሰጠን ሼድ ለአካል ጉዳተኞች ምቹ ያልሆ ነ ው ርቀትም አለው በሚል አቶ የ አይን ጉዳተኛ ተናግሮል፡ ፡ በርግጥ ጉድሸፐርድ የ ተባለ መንግስታዊ ያልሆነ ድርጅት በእርዳታ በሰጠን የ ፎቶኮፒ ማሽን 3 የ አካል ጉዳተኞችን ገ ቢ እዲያገ ኙ በማድረግ ወረዳው ቅጥር ግቢ ውስጥ በሰጠን ቤት እየ ሰራን እራሳችንን እያስተዳደርን ነ ው፡ ፡ የ ሴቶች አደረጃጀትን በተመለከተ በአሁኑ ጊዜ በመሃበሩ የ ታቅፍው ብዛት 26 ስንሆን ስንጀምር ግን 30 የ ነ በርን ሲሆን 4 የ ሚሆኑት ግን አቆርጠው ወጥተዋል 10 አመራር (የ ስራ አስፈጻሚ) አባላቶች አሉን ያሉ ሲሆን፡ ፡ የ ሴቶች አደረጃጀት ጠንካራ የ ሆነ አደረጃጀት ያላቸው ሲሆን አሰራራቸው ሌሎቹ አደረጃጀትን ነ ው፡ ፡ ከዲኦሲ (DOC) ባገ ኘነ ው የ መነ ሻ ካፒታል (seed money) ምጣድ እና ለእንጀራ የ ሚሆን ኩንታል እህል ገ ዝተን እነ ሆ አሁን እራሳችንን እና ቤተሰቦቻቸንን እየ ረዳን ነ ው ብለዋል፡ ፡ ችግሩ የ ከፋ የ ነ በረ ሲሆን ከዲኦሲ (DOC) ይህንን ካፒታል ከመስጠቱ በፊት በዱቤ ነ በር እያወጣን የ ምንሰራው የ ወጣቶች አደረጃጀትን በተመለከተ በአሁኑ ጊዜ በመሃበሩ የ ታቅፍው ብዛት 206 ሲሆኑ አባላቱ የ መሃበሩን ህልውና ለማቆየ ት ይረዳን ዘንድ በሚል ብር አይዋጣም ምክንያቱም አባላቱ የ ገ ቢምንጭ ስለሌላቸው ነ ው፡ ፡ አደረጃጀታችንን በተመለከተ በአመራርነ ት (በስራ አስፈጻሚ) ያተቀመጡት 7 ኛቸው ብለዋል፡ ፡ ለመስራት ይረዳን ዘንድ ወረዳው ሼድ የ ሰጠን ሲሆን ነ ገ ርግን ለመስራት ካፒታል የ ለንም በዚህም ምክንያት የ ተሰጠን ሼድ ውስጥ ለስራየ ሚሆኑን እቃዎች አሞልተን ስራችንን መጀመር አልቻልንም ብለዋል፡ ፡
8. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations የ አረጋዊያንን አደረጃጀትን በተመለከተ በአሁኑ ጊዜ በመሃበሩ የ ታቅፍው ብዛት 600 ሲሆኑ አባላቱ የ መሃበሩን ህልውና ለማቆየ ት ይረዳን ዘንድ በወር አንድ አባል አንድ ብር ይከፍላል፡ ፡ አደረጃጀታችንን በተመለከተ በአመራርነ ት (በስራ አስፈጻሚ) ያተቀመጡት 7 ኛቸው ብለዋል፡ ፡ በአሁን ወቅት አንድ ግብረ ሰናይ ድርጅት ሁለት ሚሌዮን ብር የ ማይበልጥ ፐሮጀክት ሰርታችሁ አምጡ እና እንድትቋቋሙ እናደርጃችኋለን ቢሉንም ቦታ በማጣታችን ብሩን ስራላይ ማዋል አልቻልንም ብለዋል፡ ፡ ሊረዱን የ ሚፈልጉ ድርጅቶች ቢኖሩም የ ምናገ ኘውን እርዳት ማስቀመጨ ቦታ ባለማግኘታችን ችግርላወድቀናል ለጊዜው ዲኦሲ (DOC) እየ ተባበረን ባለው የ መሰብሰቢያ ክፍል እያስቀመጥን ለአባሎታችችን በማከፋፈል ላይ እንገ ኛለን፡ ፡ የ እድር አደረጃጀትን በተመለከተ በአሁኑ ጊዜ በመሃበሩ የ ታቅፍው ብዛት ባይኖርም የ ሚያስተባብሩት የ ሚመሩት አረጋውያን ናቸው፡ ፡ በሚያወጡት ህግ እና ደንብ ውስጥ በቁም መረዳዳት የ ለም፡ ፡ ታማሚውችን አረጋውይን የ ህክምና ወጪን ከመሸፈን ጀምሮ እስከ መደሃኒት መግዛት በተጨማሪ በባእል ጊዜ ለአባላቶች የ አመትበአል መዋያ ክፍያ ድረስ በህግውስጥ አካቶ መስራት ይችላል የ ሚል አስተያየ ት የ ተሰጠ ሲሆን፡ ፡ ለምሳሌ ያቀረብኩላቸው አዲስ አበባ ዩኒቨርስቴ መረዳጃ መሃበር እድር ሲሆን ለአባላቱ ከሞት ባሻገ ር ለአመት በአል መዋያ ይከፍላቸዋል የ ሚል ነ በር:: በማሳያነ ት የ ቀረበውን መተዳደሪያ በደንብ በስልጠና ወቅት ቀርቦል፡ ፡ 2.1. አካል ጉዳተኝነ ት  በአካል ጉዳተኝነ ትና በድህነ ት መካከል ከፍተኛ ቁርኝት አለ፡ ፡ ይህም ማለት የ ተመጣጠነ ምግብ እጦት ፣ ያልተሟላ የ ጤና አገ ልግሎትና ምቹ ያልሆኑ የ ኑሮ ሁኔ ታዎች ለአካል ጉዳተኝነ ት ዋና ዋና መንስኤዎች ናቸዉ ፡ ፡  በተለይም አካል ጉዳተኞችን ተደራሽ ያደረጉ ምቹ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሁኔ ታዎች ባልተመቻቹበትና ተገ ቢ የ ሆነ ዉ ድጋፍ ለአካል ጉዳተኞች በማይሰጥበት ማህበረሰብ ዉስጥ አካል ጉዳተኝነ ት በራሱ የ ድህነ ት ምንጭ ሊሆን እንደሚችል ጥናቶቹ ያመለክታሉ፡ ፡  በታዳጊ ሃገ ሮች ከ80-90 በመቶ የ ሚሆኑት መስራት በሚችሉበት እድሜ ላይ የ ሚገ ኙ አካል ጉዳተኞች ስራ አጥ ናቸው፡ ፡
9. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  ዩኔ ስኮ ባደረገ ዉ ጥናት በታዳጊ አገ ሮች ከሚገ ኙ አካል ጉዳተኛ ህፃ ናት መካከል 98 በመቶ የ ሚሆኑት የ ትምህርት እድል እንደማያገ ኙ በተጨማሪም ችግሩ በሴት አካል ጉዳተኞች ላይ ድርብ ድርብርብ መሆኑን ያመለክታል፡ ፡  በሃገ ራችንም ህብረተሰቡ ስለአካል ጉዳተኝነ ትና አካል ጉዳተኞች ቀደም ሲል ያዳበረው የ ተዛባ አስተሣሰብ፣ እምነ ትና አመለካከት በአስከተለው ጫና አካል ጉዳተኞች በሚኖሩበት ማህበረሰብ ውስጥ አቅማቸው በሚፈቅደው ልክ ተሣትፎ አድርገ ው ለማህበረሰቡ የ በኩላቸውን አስተዋጽኦ የ ሚያበረክቱበት እድል በተገ ቢው መጠን እንዳይፈጠርላቸው እንቅፋት ፈጥሮ ቆይቷል፡ ፡  ሆኖም የ ሀገ ራችንን ልማት ለማረጋገ ጥ የ አካል ጉዳተኛው ቁጥርና አቅም ቀላል ግምት የ ማይሰጠው ጉዳይ እነ ደመሆኑ መጠን ሃገ ሪቱ አካል ጉዳተኞችን አስመልክቶ ከፈረመቻቸዉ አለምአቀፍ ድንጋጌዎች በብሔራዊ ህጎ ቻችን የ ተካተቱና ከአምስት አመቱ የ እድገ ትና የ ትራንስፎርሜሽን እቅዳችን ተፈፃ ሚነ ት አኳያ በአሁኑ ወቅት ለአካል ጉዳተኞች የ ተመቻቹ እድሎችና የ ቀረቡ አገ ልግሎቶች አካል ጉዳተኞች ራሳቸውን ችልው በማኀበረሰባቸው ውስጥ በእኩልነ ትና በክብር እንዲኖሩ በማስቻል እንዲሁም የ እኩል እድልና ሙሉ ተሳትፎ ተጠቃሚ እንዲሆኑ በማድረግ ረገ ድ ይህ ስልጠና መስጠት ወቅታዊ ያደርገ ዋል። ተሃድሶ ማለት፡ - አዲስ ማድረግ፣ መልሶ ማቋቋም ማለት ነ ው፡ ፡ ይኸውም ሲባል አንድን ሰው ካለበት አስከፊ የ ኑሮ ሁኔ ታዎች ወደ ተሻላ የ ኑሮ ሁኔ ታዎች እንዲመጣ ማገ ዝ ማለት ነ ው፡ ፡  የ ተሃደሶ አገ ልግሎት የ ሚያስፈልጋቸው የ ህብረተሰብ ክፍሎች በርካታ ሲሆኑ በችግር ውስጥ ላሉ የ ህብረተሰብ ክፍሎች የ ሚሰጠውን የ ተሃድሶ አገ ልግሎቶች አይነ ትና ተግባራዊ የ አፈጻጸም ስልቶችን እንደ የ ፍላጎ ታቸውና እንደየ ጉዳታቸው አይነ ት የ ሚሰጡ ናቸው፡ ፡  1. የ ስነ ልቦና ተሀድሶ አገ ልግሎት :- አንድ አካል ጉዳተኛ በጉዳቱና በህብረተሰቡ የ ተዛባ አመለካከት ምክንያት የ ሚያጋጥመውን የ ዝቅተኝነ ት ስሜት
10. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations ወይም የ አእምሮ መረበሽና ጭንቀት ለመቀነ ስ ብሎም ለማስወገ ድና ጉዳቱን አምኖ ተቀብሎ ራሱን እንዲያስተካክል ለማስቻል የ ሚሰጥ አገ ልግሎት ነ ው፡ ፡  2. ማህበራዊ ተሀድሶ አገ ልግሎት :- ህብረተሰቡ ስለ አካል ጉዳተኛው አካል ጉዳተኛው ም ስለህብረተሰቡ ያላቸውን የ ተዛባ አመለካከት ለመለወጥና ብሎም አካል ጉዳተኛው ከህብረተሰቡ ጋር ተቀላቅለው እንዲኖሩ እንዲሁም በሰውነ ታቸውም የ ሚጠበቁባቸውን ማህበራዊ ኃላፊነ ቶች እንዲወጡ ለማስቻል ተከታታይ የ ግንዛቤ ማስጨበጫ ስራዎች የ ሚሰሩበት መርሃ ግብር ነ ው፡ ፡  3. የ ህክምና ተሀድሶ አገ ልግሎት :- አንድ ተጎ ጂ በጉዳቱ ምክንያት ህመም የ ሚሰማው ሲሆን የ ተጎ ዳውን የ ሰውነ ቱን ክፍል በአካል ድጋፍ ማስተካከል/ማከም የ ሚቻልበት አገ ልግሎት ነ ው፡ ፡  4. ሙያዊና ኢኮኖሚያዊ ተሃደሶ አገ ልግሎት :- አካል ጉዳተኛው የ ሙያ ብቃት አዳብሮ ስራውን እንዲቀጥል ወይም እንዲጀምር በማድረግ በኢኮኖሚ ራሱን ለማስቻል የ ሚሰጥ እገ ዛ ነ ው፡ ፡  5. የ ትምህርት ተሃድሶ አገ ልግሎት :- አካል ጉዳተኛው መደበኛም ሆነ የ ኢመደበኛ ትምህርት እድል እንዲያገ ኝ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ሁኔ ታዎችን በማመቻቻት የ ሚሰጥ አገ ልግሎት ነ ው፡ ፡ 2.2. አረጋውያንን  አገ ራችን ኢትዮጵያ አረጋውያንን መደገ ፍና መንከባከብን አስመልክቶ በወጣው አለም አቀፍ ህጐችና ኮንቬንሽኖች ላይ የ ፈረመች አገ ር በመሆኗ፣  ህገ መንግስቱ ለአረጋውያን ክብር፣ ድጋፍና ክብካቤ ትኩረት ያደረገ መሆኑ፣  በአረጋውያን ድጋፍና ክብካቤ ዙሪያ የ ወጡ በርካታ ፖሊሲዎችና የ ህግ ማዕቀፎች መኖራቸው፣
11. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  እነ ዚህን ህጐችና ፖሊሲዎች ለማስተባበር በየ አመቱ በአለም አቀፍና በሀገ ራችን የ ሚከበረውን የ አረጋውያን በአል በደማቅ ሁኔ ታ ማክበሩ በአረጋውያን ዙሪያ ግንዛቤ ለማስፋት ጥሩ አጋጣሚ ሊፈጥር የ ሚችል መሆኑ፣  የ አረጋውያኑ በማህበራዊ ፣ ኢኮነ ሚያዊ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎአቸውን የ ሚያረጋግጡበትና ለሚመለከተው አካል ሁሉ ራዕያቸውንና ተልዕ ኮአቸውን የ ሚገ ልጹበት በመሆኑ ነ ው፡ ፡ ስለሆነ ም የ አረጋዊያንን ቀን ማክበሩ አገ ራዊ ታሪካችንን፣ እሴቶቻችንን፣ ኢትዮጵያዊ የ ዜግነ ት ክብራችን ዘላለማዊነ ት ማስጠበቅ መቻል ነ ው፡ ፡   በኢፌዲሪ ሕገ -መንግስት አንቀጽ 41 ንዑስ አንቀጽ 5 ላይ እንደሚያመለክተው “ መን ግስት አረጋውያንን ለማቋቋምና ለመርዳት ያገ ሪቱ የ ኢኮኖሚ አቅም በፈቀደ ደረጃ እንክብካቤ እንደሚያደርግ ”ይደነ ግጋል ፡ ፡  ይህን መሰረት በማድረግ የ ማህበራዊ ጥበቃ ፖሊሲ በማውጣት መተገ በር በመጀመሩ መሰከረም 21/2009 ዓ.ም በዓለም አቀፍ ደረጃ የ ሚከበረውን የ አረጋዊያን ቀን ምክንያት በማድረግ በአዲስ አበባ ከተማ የ ተለያዩ የ ህብረተሰብ ክፍሎች ስለ አረጋዊያን ያላቸውን ግንዛቤ ማሳደግ ነ ው ፡ ፡  ህብረተሰቡ ስለአረጋዊያን ያለውን ግንዛቤ እንዲያሳድግ በማድረግ ለአረጋውያን የ ሚደረገ ውን ድጋፍና ክብካቤ ለማጠናከር፣  አረጋዊያን እምቅ ችሎታቸውን ተረድተውና ተጠቅመው በተመቻቸቹ ምቹ ሁኔ ታዎች ውስጥ የ እኩል ተሳታፊነ ትና ተጠቃሚነ ታቸውን ለማስገ ንዘብና እውቅና ለመስጠት ፣  በዓሉን በማክበር የ ሚገ ኙ ተሞክሮዎችን በመጠቀም ህብረተሰቡና የ ባለድርሻ አካላት ለአረጋውያን የ ሚያደርጉትን ድጋፍ ለማስቀጠል፣ የ አረጋውያን ማእከል ግንባታን ጨምሮ በአረጋውያን ዙሪያ እየ ተሰሩ ያሉትን እንቅስቃሴዎች ለማስተዋወቅ እና ተሳትፎን ለማጠናከር  በአሁኑ ወቅት አረጋዊያን እየ ገ ጠማቸው ያለውን ችግር ምን ያህል አስከፊ እንደሆነ እና በመንግስት በኩል ያለውን ድጋፍ ህብረተሰቡ ግንዛቤ ይኖረዋል፣
12. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  ህብረተሰቡ ስለ አረጋዊያን ያለውን ዕውቀትና አመለካከት አዳብሮ ከአረጋዊያን ጎ ን ተሰልፎ የ በኩሉን ድጋፍና እንክብካቤ መወጣት እንዲችል ፣  የ አረጋውያን ህገ መንግስታዊ፣ አለም-አቀፋዊ ኮንቬንሺኖችና ሰብዓዊ መብቶቻቸው በሁሉም አካላት ዘንድ የ ታወቀና የ ተከበረ እንዲሆን ለማድረግ ነ ው ፣ 2.2.1. እድር እድር በሀገ ራችን ከሰዎች ማህበራዊ ኑሮ ጋር ተያይዞ ማህበራዊ ተግዳሮቶችን በጋራ ለመስጠት ግለሰቦች እንዳኗኗር ዘይቤያቸውና በመኖሪያ አካባቢያቸው (በመንደራቸው) የ ጋራ ፍላጎ ት ያላቸው ግለሰቦች በራሳቸው ስምምነ ት ባፀደቁት ደንብና መመሪያ የ ሚተዳደሩበት ማህበራዊ ተቋም ነ ው፡ ፡ እድሮች በሀገ ራችን መቼና እንዴት እንደተመሰረቱ ትክክለኛ መረጃ ማቅረብ ባይቻልም በተለይ በአዲስ አበባ ከተማችን ከመቶ አመት እድሜ በላይ ያስቆጠሩ እድሮች በተለያየ አካባቢ መኖራቸውን አንዳንድ ጠቋሚ መረጃዎች ያሳያሉ፡ ፡ ከሀገ ራችን ባህል አኗኗርና በማህበራዊ ኑሮ የ መረዳዳት ባህል ጋር ተያይዞ እድሮች በጋራ መገ ለጫ በሆኑ በተለይም በግለሰብና በቤተሰብ ላይ እክል ወይም የ ሞት አደጋ ሲደርስ ሟችን ለመቅበርና ቤተሰብን ለማፅ ናናት በባህልና በልምዱ መሰረት ችግር ወይም ሀዘን ለደረሰበት አስፈላጊ የ ሆኑ ነ ገ ሮችን ለማቅረብና ለማስፈፀም የ ሚቋቋሙ መሆናቸው የ ብዙ የ ሀገ ራችን እድሮች መገ ለጫዎች ናቸው፡ ፡
13. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  በሀገ ራችን በየ ትኛውምየ ህብረተሰብክፍልውስጥ መጠናቸው፤ አይነ ታቸውና ደረጃቸው የ ተለያዩ እድሮች ያሉ ቢሆንም ከተቋቋሙበት አላማና ከሚሰጡት ማህበራዊ አገ ልግሎት ጋር በልማታዊ ስራዎች ሊሳተፉ የ ሚችሉበት በአወቃቀር፣ አደረጃጀት አሰራራቸውእንዲሁም ከመንግስትና መንግስታዊ ካልሆኑ አካላት ጋር ሊኖራቸው ስለሚገ ባው ግንኙነ ት ጋር የ ተቃኘ በተለይም ዘመኑ ከሚፈልገ ው የ እድሮች 4. የ እድሮች ታሪካዊ አመጣጥ፣ የ ተመሰረቱበት ዓላማና አጠቃላይ ሁኔ ታ እንደመነ ሻ የ ማየ ትና የ መረዳት አስፈላጊነ ት  እድር በራስ ተነ ሳሽነ ት ግለሰቦች በፍቃደኝነ ት በማህበራዊ ኢኮኖሚያዊና በባህላዊ ደረጃ ተመሳሳይ ችግርና አላማ ያላቸው ለቀጣይ ህይወታቸው ዋስትናና በችግር ጊዜ በድንገ ተኛ አደጋ መቋቋሚያ በሞት ጊዜ ቀብር ለማስፈፀም እርስ በርስ ለማፅ ናናት ራስን በራስ ለማቋቋም የ ተቋቋመ ማህበረሰባዊ ተቋም ነ ው፡ ፡  እድሮች ራስን በራስ መተማመንና መደጋገ ፍን በመፍጠር ግለሰቦችን በቡድን የ መሰባሰብ ወይም የ መደራጀት የ ማህበራዊና ባህላዊ እሴቶችና አቅምን በማሳደግ የ ማህበረሰብን የ ኑሮ ሁኔ ታ የ ማሳደግና ዘለቄታዊ ችግሮችን የ መፍታት አቅምን ያሳድጋሉ፡ ፡  ለእድሮች መስፋፋትና መብዛት ማህበራዊ ተቋምነ ት መገ ለጫ የ ሆነ ው ትልቅ ማህበራዊ ዋጋ ያለው የ ቀብር ማስፈፀምና የ ማስተዛዘን አገ ልግሎት ነ ው፡ ፡ ዛሬ ዛሬ የ እድሮች ማህበራዊ ተደራሽነ ት የ ሞተን ብቻ መቅበር፣ ማስተዛዘን፣ ቁሳቁስና ፋይናንስ በማቅረብና በመስጠት ብቻ ሳይወሰን ለሌሎች ዘመዶች የ ገ ንዘብ ድጋፍ የ ማድረግ ደካሞችንና አቅም የ ሌላቸውን የ መደገ ፍ፣ የ መንከባከብ፣ ለታማሚዎች የ ህክምና የ መዳኒት ወጪ የ መሸፈንና አልፎ አልፎም በአንዳንድ የ ከተማችን እድሮች በልማት ፕሮጀክቶች የ መሳተፍ እንቅስቃሴዎች ተጀምረዋል፡ ፡ በእድሮች ታሪካዊ አመጣጥ ዙሪያ የ ተለያዩ አመለካከቶች አሉ የ መጀመሪያው ከከተሞችጋር በተያያዘ ከገ ጠር ወደ ከተማ በፈለሱ ሰዎች የ ተጀመረ ነ ው የ ሚል ሲሆን ሌላኛው ከጣሊያን ወረራ ጋር በተያያዘ አስቸጋሪ የ ነ በረውን የ ገ ጠር ህይወት ለመግፋትና በከተማ ያለውን ባይተዋርነ ት በችግር ጊዜ የ ሚደርስላቸው ባለመኖሩ እድርና የ መሳሰሉትን ማህበራት በማቋቋም እንደተጀመረ በመስኩ የ ተደረጉ ጥናቶች ያመለክታሉ፡ ፡
14. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations 2.2.1.1. ማህበራዊ አገ ልግሎት  በሌላ በኩል የ እድሮችን መሰረታዊ አመጣጥ በገ ጠር ወይስ በከተማ በሚለው ልዩነ ት ያለ ቢሆንም በእድሮች አመጣጥ ላይ ሰፊ ጥናት ያደረጉ ምሁራን እድሮች ልማዳዊና ባህላዊ በችግር ጊዜ ለመተባበርና ለመደጋገ ፍ ችግሮችን በጋር ለመወጣት የ ሚቋቋሙ የ ማህበረሰብ ድርጅቶች ወይም ተቋማት ሲሆኑ በመጀመሪያ ጊዜ በተለያዩ ማህበራዊ ጉዳዮች በተለያየ መልኩ ለመረዳዳት በገ ጠር እንዲሆንና አንዳንድ ማስተካከያዎች ለከተማ ነ ዋሪ በሚመች መልኩ ተደርጎ ወደ ከተማ እንደተስፋፋ ይስማሙበታል፡ ፡ እድር በሀገ ራችን የ ተጀመረው በጉራጌ ብሄረሰብ ከጣሊያን ወረራ በፊት እንደተመሰረተና በአምስት አመቱ የ ኢጣሊያ ወረራ(1936-1941) ወቅት በጣም እንደተስፋፋ ሪቻርድ ፓንክረስና, እንድሪያስ እሸቴ (1958) ፅ ፈዋል፡ ፡   በሌላ በኩል ለዕቅዳችን ስኬት ዋነ ኛ ማነ ቆ የ ሆነ ው ኪራይ ሰብሳቢነ ት አመለካከትና ተግባር በተደራጀ የ ሠራዊት አቅም በፅ ናት በመታገ ል፣ ሥር-ነ ቀል ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ለውጥ ለማረጋገ ጥ ብቁ የ ሆነ ዴሞክራሲያዊና ልማታዊ አመለካከትና ተግባር ያለው ጠንካራ መንግሥታዊ አቅም ለመፍጠር ጥረት የ ተደረገ በት ሁኔ ታ ታይቷል፡ ፡  ከዚህ በተጨማሪም በሶስቱም ዘርፎች ማለትም/የ ስራ ስምሪት አገ ልግሎት ማስፋፋት ዘርፍ የ ማኅበራዊ ደህንነ ት ልማት ዘርፍና የ ኢንዳስትሪ ሰላምና ሙያ ደህንነ ትጉዳይ ዘርፍ / አማካኝነ ት የ ቢሮውን ተልዕኮ ለማሳካት የ ተለያዩ ተግባራት እንዲከናወኑ ተደርጓል፡ ፡  ሆኖም እነ ዚህ በጐ አፈፃ ፀሞች ከአመለካከት፣ ክህሎትና ግብአት አንፃ ር ማነ ቆዎች የ ነ በሩበት እንደነ በር በተለያዩ ጊዜያት የ ተደረጉ የ ተግባር አፈፃ ፀም ግምገ ማዎች፣ የ ሱፐርቪዥን ሪፖርቶችና የ ተገ ልጋዩ ህብረተሰብ ክፍሎች የ ገ ለፁና የ ተናገ ሩበት ሁኔ ታ የ ነ በረ በመሆኑ የ ታዩ ችግሮችን በመቅረፍ የ ጎ ዳና ተዳዳሪዎችን ህይወት በተሻለ ሁኔ ታ ለመቀየ ር የ ሚያስችል ስልት ነ ድፎ መንቀሳቀስና ተግባራዊ ማድረግ ባሳለፍነ ው በጀት ዓመት ትኩረት ተሰጥቶት ተግባራዊ እንቅስቃሴ በመደረጉ 3‚160 የ ሚሆኑ
15. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations የ ጎ ዳና ተዳዳሪዎች ከባለድርሻ አካላቶች ጋር በመቀናጀት ለስድስት ወራቶች በተለያዩ የ ሙያ አይነ ቶች እንዲሰለጥኑ ወደ ስልጠና ማዕከል እንዲገ ቡ የ ማድረግ ሥራ ተሰርቷል፡ ፡ ; /1‚427 አካል ጉደተኞች በአካላዊ ብቃታቸው፣ መስራት አቅማቸውና ዝንባልያቸው እንዲሁም በትምህርት ዝግጅታቸው በመለየ ት ከቴክኒክ ፣ ሙያ ፣ ትምህርት ስልጠና ኤጄንሲ ጋር በመተባበር በ6 ተቋማት የ ስነ ልቦናና ክህሎት ስልጠና እንዲወስዱ ተደርጎ ምዘና እንዲወስዱ ተደርጓል ፡ ፡ እንዲሁም 1 የ አካል ጉዳተኞች ስፖርት ፌስቲቫልና ባዛር በማዘጋጀት በ7 ኣይነ ት የ ስፖርት አይነ ቶች 3‚579 አካል ጉዳተኞች በውድድሩ የ ተሳተፉበትና 173 አምራች አካል ጉዳተኞች የ ተሳተፉበት ባዛርና ኢግዚቪሽን ተዘጋጅቶ የ ብር429‚582.00 ምርት እንዲሸጡ የ ተመቻቸላቸው ሲሆን አካል ጉዳተኝነ ት ከማንኛውም ስራ እንደማያግድ መልእክት ያስተላለፈ ዝግጅት መሆኑ 332‚604 የ ሚሆን የ ህብረተሰቡ ክፍል ትምህርት ያገ ኘበት ባዛር መሆኑ ሊረጋገ ጥ ተችሏል፡ ፡ አሰጣጥና በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ውስጥ በማሳተፍ አባላቱን በቁም ሊረዳዱ የ ሚችሉበትን ማህበራዊ ችግሮች በመቅረፍ እንቅስቃሴ ውስጥ ሊሳተፉ የ ሚችሉበት የ ህግ ማዕቀፍ የ ሌላቸውና በአጠቃላይ የ ተበታተነ አሰራር ያላቸው ናቸው፡ ፡ ለዚህም የ ያዙትን እምቅ የ ልማት ሀብት፤ ጉልበትና እውቀት ከተመሰረቱበት ዋና አላማ ጋር በሚጣጣም መልኩ ከቀብር ማስፈፀም ባሻገ ር ያባሎቻቸውን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮችን በመፋታትና በልማት እንቅስቃሴ ውስጥ ያላቸውን ሚና እንዲጫወቱ ማድረግ ያስፈልጋል፡ ፡  ዊ ደህንነ ትን ከማረጋገ ጥ አንጻር በከተማችን የ ጎ ዳና ተዳ ፕሮግራም ተጠቃሚ በመሆን ሀብ መወያያ 1 ከስእሉ ምን ምን ተረዳችሁ? ከስእሉ ምንድን ነ ው የ ምትረዱት? ከስእሉ የተረዳችሁትን ተወያዩበት.።
16. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations 2.3. ሀ. አጠቃላይ ለድርጅቱ/ለተቋሙ የ ሚያስገ ኘው ጠቀሜታ  በድርጅቱ/በተቋሙ ውስጥ የ አሣታፊነ ት ባህልና የ ቡድን መንፈስ እንዲጠናከር ያደርጋል  በግለሰቦች ያልታዩ ችሎታዎች በቡድኑ ውስጥ እንዲንጸባረቁ ያደርጋል  በተለያዩ የ ስራ ክፍሎች መካከል ያለውን የ ስራ ግንኙነ ት ያዳብራል (through cross functional teams)
17. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  በተወሰነ ቦታ የ ታየ ለውጥ ወደ ሌላ ቦታም በቀላሉ ይስፋፋል  የ ሠራተኛና አሠሪ ግንኙነ ት ያጠናክራል  የ ምርትና አገ ልግሎት ጥራት፣ ምርታማነ ትና ብሎም ተወዳዳሪነ ትን በማሻሻል በገ በያ ውስጥ ተወዳዳሪ ሆኖ መቆየ ት ያስችላል  በተለያዩ ምክንያቶች ከሚመጡ የ ቴክኖሎጂና ሌሎች ለውጦች ጋር ድርጅቱን/ተቋሙን በማብቃት አብሮ መጓዝ ያስችላል  በስራ ውስጥ የ ሚከሰቱ ስህተቶችን እንዲቀንስ ያደርጋል  በድርጅቱ/በተቋሙ ውስጥ የ አመለካከት ለውጥ እንዲፈጠር ምቹ ሁኔ ታ ይፈጥራል  የ ደንበኛን እርካታ ማረጋገ ጥ ይቻላል፡ ፡ ለ. ለቡድኑ አባላት  በራስ መተማመንን ያጎ ለብታል  ከሥራ ባልደረቦች ጋር ያለውን ግንኙነ ት ያዳብራል  የ ተቋሙን ግቦች በትክክል መረዳትንና ቁርጠኝነ ትን ያዳብራል  ከአመራር ጋር ያለውን ግንኙነ ት ያዳብራል  ከትእዛዝ ተቀባይነ ት ብቻ አሰተሳሰብ ተላቆ የ ሃሳብ አፍላቂነ ት ባህሪይን እንዲላበስ ይረዳል  የ ፈጻሚዎችን የ ችግር ትንተና እና በመረጃ ላይ የ ተመሰረተ ውሳኔ አሰጣጥ ችሎታን ያዳብራል ሐ. ለአመራር  በቁጥጥር ስራ ላይ የ ሚባክነ ውን ጊዜ ይቀንሳል  ከእንከን ነ ጻ የ ሆነ የ ሥራ ፍሰት እንዲኖር ያደረጋል  በአመራሩና በሠራተኛው መካከል ያለውን የ ሥራ ግንኙነ ት ያጎ ለብታል  የ ሠራተኛውን ከሥራ መቅረትና መልቀቅ እንዲቀንስ ያደርጋል  የ አመራር ብቃትን ያጎ ለብታል
18. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations  በአንድ ድርጅት ውስጥ ከልቡ ለማቋቋምና ትግበራ ለመጀመር በተለያዩ ደረጃዎች ያሉ አስፈጻሚዎችና ፈጻሚዎች መሰየ ም ይኖርባቸዋል፡ ፡ እነ ሱም፣  ዓብይ የ ልማት ቡድን (ስትሪንግ ኮሚቴ) - በበላይ አመራር ደረጃ  የ ስራ ክፍል አስተባባሪ ኮሚቴ - በመካከለኛ አመራር ደረጃ  አደረጃጀት ደረጃ  ማስፋፊያ በወረዳ አደረጃጀት የ ስራአስኪያጂ ኮሚቴ ሲቆቆም በሚከተለው መዋቅር ሲሆን በተዋረድ የ አመራሩን የ አደረጃጀት አባላቱን የ ስራ ድርሻቸውንም ይሁን የ አባላት ግዴታ በዝርዝር ማውጣት ይቻላል በመሆኑም በሚከተለው መዋእር ተገ ልጾል ፕሬዘዳንት ም/ፕሬዚዳንት ዋና ጸሃፊ ም/ዋና ጸሃፊ ዋና ገንዘብ ያዢ ም/ዋና ገንዘብ ያዢ አንድ የሂሳብ ሹም ሦስት ተቆጣጣሪዎች/ኦዲተሮች አንድ የንብረት ሹም Team leader Team members የወረዳው አደረጃጀት አባላት
21. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations 3. የ ዕቅድ ምንነ ት፣ ዓይነ ቶችና ጠቀሜታ 2.1. ዕቅድ ምንድ ነ ው ማንኛውም ሰው የ ግልም ሆነ የ ጋራ ዓላማ ለማሳካት በየ ዕለቱ የ ሚያከናውነ ው ተግባር አነ ሱም በዛም የ ዕቅድን መርህ የ ተከተለ ነ ው። ዕቅድ ራሱን የ ቻለ ሙያን፣ የ አሰራር ሂደትና ጥረት የ ሚጠይቅ ተግባር ነ ው። የ ተለያየ ፀሃፍት ዕቅድን በተለያየ ሁኔ ታ ይገ ልፁታል። ለመነ ሻ የ ሜከተሉትን ማየ ት ይቻላል። ዕቅድ የ አንድን ተቋም፣ ድርጅት ወይም ግለሰብ የ ወደፊት የ ልማት አቅጣጫን በማመላከት ሊከሰቱ የ ሚችሉ ችግሮችን አገ ናዝቦ ከወቅታዊ ሁኔ ታዎች ጋር በማጣጣም መምረጥ የ ሚያስችል የ ልማት መሳሪያ ነ ው። (ጆሴፍ አናስቶር ፤ 1997፤ 96) አመራር ማቀድ መተግበር መገምገም ማስፋት
22. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations ዕቅድ ወደምንፈልግበት ግብ ለመድረስ ካሉት የ ተለያዩ አማራጮት የ ተሸለውን ለመምረጥ የ ሚደረግ የ ውሳኔ አሰጣጥ ነ ው (ዶሮር 196) ዕቅድ ያለፈውን በመመርመር፣ የ ዛሬውን በመተንተን፣ የ ወደፊቱን አቅጣጫ የ ምንተልምበት የ ስራ አመራር መሳሪያ ነ ው። ዕቅድ ምን፣ እንዴት፣ መቼና በማን እደሚሰራ የ መወሰን ሂደት ሲሆን አንነ ድን ሥራ ከጅምሩ እስከፍጻሜ እንዴት መተግበርና ምን ውጤት እደሚገ ኝ በቅድሚያ የ መተንበይ ሂደት ነ ው። (ስቴፋን ሮቢንስ፣ 1980፡ 128) የ ዕቅድ መነ ሻ ዓላማ ሲሆን መድረሻ ደግሞ የ ሚፈለገ ው ውጤት (ግብ) ነ ው። የ ዕቅድ ዓላማም ግቡን የ ሚመታው በዕቅድ ውስጥ በሚካተቱ ግብአቶች፣ ድርጊቶችና የ አፈፃ ፀም ስልቶች ነ ው። በአጠቃላይ ሲታይ ዕቅድ የ አንድን ድርጅት ራዕይና ተልዕኮ መሠረት በማድረግ ወደፊት እንደርስበታለን የ ምንላቸውን ዓላማዎቻችን የ ምንወስንበት፣ ለዓላማዎቻችን ስኬት የ ሚያግዙንን ሀብቶች የ ምናፈላልግበት እና በትግበራ ሂደት ሊገ ጥመን የ ሚችሉ እንቅፋቶች የ ምንለይበት የ ውሳኔ አሰጣጥ ሂደት ነ ው። በወረዳ አደረጃጀት ዕቅድ ደግሞ የ መሃበራቸውን ፣ ፍትሃዊነ ት፣ ጥራትና ብቃትን ለማሻሻል እዲሁም ገ ቢ እንዲያገ ኙ ማስቻል ብቃትን ምክንያታዊ ና ስልታዊ በሆነ መንገ ድ ለመምራት የ ሚዘጋጅ የ አደረጃጀት ሥራ አመራር ነ ው። ስኬታማ ዕቅድ የ ሚከተሉትን ታሳቢዎች መሰረት አድርጎ ይታቀዳል፤ ሀ. የ ወረዳ አደረጃጀት ዕቅድ የ ሰልጣኞችን የ ወደፊት ዕጣ ፈንታ የ ምንወስንበት ነ ው የ ወረዳ አደረጃጀት ስናቅድ የ አባላቱን፣ የ ምንቀርጸውን መሃበራችንን የ ወደፊት ሁኔ ታ በመወሰን ሂደት ላይ መሆናቸውንን ማሰብ ያስፈልጋል። የ ወረዳ አደረጃጀት ወደፊት ምን ዓይነ ት ድርጅት መክፈት እንፈልጋለን?
23. በብርሃኑ ታደሰ ታየ የተዘጋጀ ጥር 17 2009ዓም Community Development and Effective Leadership for Associations የ አደረጃጀታችን፣ ህብረተሰባችን፣ አካባቢያችንና ሀገ ራችን ወደፊት ምን ሆነ ው ማየ ት እንፈልጋለን? ስለዚህ የ ወረዳ አደረጃጀት ስራን ስናቅድ የ ነ ገ ውን ሁኔ ታችንን እየ ወሰንን መሆኑን ተገ ንዝበን ብርቱ ጥንቃቄና ልዩ ትኩረት ልንሰጠው ይገ ባል። ለ. ዕቅድ የ ራሳችንን እምነ ት የ ምንገ ልጽበት ነ ው። ዕቅድ አንጥረን የ ለየ ነ ውን ዓላማና እምነ ት፣ እዲሁም እዲተላለፍ የ ፈለግነ ውን እሴት ለማስተላለፍ ወስነ ን የ ምንጓዝበት መንገ ድ ነ ው። ለመሆን የ ምንቀርጻቸው ዓላማዎች፣ የ ምንጥላቸው ግቦች የ ምንፈልጋቸውና የ ምናምንባቸውን ነ ው? የ ምንሰጠው አገ ልግሎት ተቀባዩን ክፍል በእውነ ት ይለውጣል የ ሚል እምነ ት አለን ወይ? የ ምናምንበት ማናቸውም ስራ የ ይስሙላና የ ግብር ይውጣ ዓይነ ት ስለሚሆን ተፈጻሚነ ቱና ውጤታማነ ቱ እጅጉን ያጠራጥራል። ስለዚህ ስኪታማ አደረጃጀት አባላት ለማረጋገ ጥ በምናቅደው ስራ ላይ የ ፀና እምነ ት ሊኖረን ይገ ባል። በመሆኑም ዕቅድ ትክክለኛ እምነ ታችንን የ ምንገ ልፅ በት ነ ው። ሐ. ዕቅድ ቁርጠኝነ ት ይጠይቃል (commitment) የ ወረዳ አደረጃጀት ስራ እጅግ ሰፊና ውስብስብ ነ ው። የ ወረዳ አደረጃጀት ዕቅድም አንዴ ታቅዶ የ ሚተው ሳይሆን በየ ወቅቱ እየ ታዬ የ ተለያዩ እርምቶች የ ሚወስዱበት ሂደት ነ ው። ብርቱ ጥረትና ቁርጠኝነ ት ይጠይቃል። በመሰረቱም የ ወረዳ አደረጃጀት ስራ የ ራሳቸው ጉዳይ ከሆነ ፣ እምነ ታቸን የ ተገ ለፀበት ከሆነ በአንፃ ሩም ሰፊና ውስብስብ ከሆነ ለስኬታማነ ቱና ውጤታማነ ቱ የ ሚያስፈልገ ውን ማናቸውም መስወአት ለመክፈል ቁርጠኝነ ትን ይጠይቃል።