Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
2) የ1ኛ ጢሞቴዎስና የቲቶ መልእክቶች የቀድሞዎቹ አብያተ ክርስቲያናት እንዴት ይደራጁ እንደነበር ያስገነዝቡናል። ምንም እንኳን በሐዋርያት ሥራ ውስጥ ዲያቆናትና ሽማግሌዎች የተጠቀሱ ቢሆንም፥ ሽማግሌዎች በተወሰኑ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ ማገልገላቸውን ወይም ዲያቆናት በተወሰኑ ቦታዎች ብቻ መገኘታቸውን በዝርዝር እንመለከትም። የጢሞቴዎስ መልእክት በአዲስ ኪዳን ዘመን የተለመደው የቤተ ክርስቲያን አመራር ዲያቆናትንና ሽማግሌዎችን እንደሚያካትት ያብራራል። እነዚህ መሪዎች እንዴት እንደሚመረጡ ግን የተገለጸ ነገር የለም። በሐዋርያት ይሆን የሚሾሙት? ወይስ በምእመናን ይመረጡ ነበር? ይህም አንድ ዓይነት የአመራር መዋቅር መርጠን በአዲስ ኪዳን ልናስደግፈው እንደማንችል ያስገነዝባል። ጳውሎስ ለአገልግሎቱ ስለሚያስፈልግ ውጫዊ የብቃት መለኪያም የገለጸው ነገር የለም። የቀድሞይቱ ቤተ ክርስቲያን ትኩረት የምትሰጠው በውስጣዊ ብቃቶች ላይ ነበር። ከዚህም የተነሣ በባሪያና ጨዋ፥ ማንበብ በሚችልና በማይችል፥ ወይም በሀብታምና ድሃ መካከል ልዩነት አይደረግም ነበር። ሁለቱም ውስጣዊ ብቃቶችን ካሟሉ በመሪነት ሊያገለግሉ ይችሉ ነበር። ሌላው በጳውሎስ መልእክቶች ውስጥ የሽማግሌ አገልግሎት ከዲያቆን የሚለይባቸው ነጥቦች ሰፍረው አንመለከትም።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) በቤተ ክርስቲያንህ ሽማግሌዎችን ወይም ዲያቆናትን ለመምረጥ በዋናነት የሚወሰዱ ብቃቶች ምን ምንድን ናቸው? ትኩረት የሚሰጠው እንደ ታዋቂነት፥ ትምህርት፥ ሀብት፥ መልካም ቤተሰባዊ ሥረ መሠረት ላሉት ውጫዊ ብቃቶች ነው ወይስ እንደ የጸሎት ሕይወት፥ የማስተማር ችሎታ፥ መንፈሳዊነት፥ ላሉ መንፈሳዊ ብቃቶች ነው? ለ) ብዙ መሪዎች ከመንፈሳዊ ብስለታቸው ይልቅ በጎሳቸው፥ በቤተሰባቸው ወይም በትምህርት ደረጃቸው ምክንያት የሚመረጡት ለምንድን ነው? ሐ) ይህ ቅድሚያ ስለምንሰጣቸው ነገሮች ምን ያሳያል?
3) ጳውሎስ ሰዎች ሊያምኑት፥ ሊጠብቁትና ለሌሎች ሊያስተላልፉ ስለሚገባው ወንጌል አጽንኦት ሰጥቶ ይናገራል። ጳውሎስ ጢሞቴዎስ አዲሱን ትውልድ ለማስደሰት አዳዲስ መረጃዎችን እንዲፈጥር አይጠብቅበትም ነበር። ይልቁንም ጢሞቴዎስ ብዙ ጊዜ ጳውሎስ ወንጌል ሲሰብክ ስለሰማ ይህንኑ እውነት በጥንቃቄ ለሌሎች እንዲያስተላልፍ ይፈልጋል (1ኛ ጢሞ. 1፡3-11)። ምንም እንኳን ወንጌሉን የምንሰብክበት መንገድ ከባህል ባህል ወይም ከትውልድ ትውልድ ሊለያይ ቢችልም፥ የወንጌሉ አስኳል ይዘት መለወጥ የለበትም። ሁልጊዜም ወንጌሉ ክርስቶስ ብቸኛው የመዳን መንገድ መሆኑን፥ ለኃጢአታችን መሞቱንና ሰው ድነትን (ደኅንነትን) የሚያገኘው በክርስቶስ በማመን መሆኑን አጽንቶ መናገር አለበት። ሰባኪው ጢሞቴዎስ፥ ጳውሎስ ወይም ዛሬ ያለነው እኛ ብንሆን ወይም ሰውዬው በቻይና፥ ዩናይትድ ስቴትስ፥ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ቢኖር ይህ የመልእክት አስኳል መለወጥ የለበትም። ኃይማኖቶች ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ይመራሉ የሚለው ዓይነት የትኛውም የወንጌሉን አስኳል የሚለውጥ ትምህርት ወንጌሉን በመለወጥ ከእግዚአብሔር ስለሚያርቀን ሐሰተኛነቱ ሊገለጥ ይገባል።
የውይይት ጥያቄ፡- ሀ) እያንዳንዱ ክርስቲያን የወንጌልን ምንነት በግልጽ መገንዘቡ አስፈላጊ የሚሆነው ለምንድን ነው? ለ) ሐሰተኛ አስተማሪዎች በኢትዮጵያ ውስጥ የወንጌሉን አስኳል እንዴት እንደሚለውጡ ምሳሌዎችን ዘርዝር።
ግን ግን በቃ እንደዚህ ነው ይምንቀጥለው? ግደል ሲባል የሚቆላ ወታደር፣ ፖሊስ፣ ድህንነት፣ ደጋፊ….. ከዛ ሌሎች ቀባሪና ለቅሶ ተቀማጭ፣ ሃዘን ልብስ ደርተው የሚኖሩ፣ የሙታን ፎቶ ግድግዳ ላይ ሰቅለው ታሪክ እያሰቡ የሚኖሩ…. እንዴት ነው ነገሩ? ገዳዮች ሲገሉ፣ ተገዳዮች እየሞቱ ስንት ዓመት? እስከ መቼ? ገዳይ ቤትሰብ የለውም? እናት አባት… ልጆች… ዘመድ….. መሪዎችስ ከዚህ ሁሉ ውጪ ናቸው? የስሜት ህዋሳቸው የተለየ ነው? ዛሬ እኮ እናት የልጇ አስከሬን ላይ ተቀምጣ ተገርፋለች። ይህ የአካባቢው አመራሮች በሚዲያ ያመኑት እውነት ነው። እንዲህ ያለው ነገር እንዴት ደስታን ይሰጣል? ወዴትስ ነው የሚወስደን? ሰዎች ሁል ጊዜ የሙት ጸበል ጻዲቅ እያዘጋጁ ሃዘን ለብሰው፣ ማቅ ተሸፋፍነው? ”ዋ” አለ ገበሬ!!.
የዚህ ዜና አቀናባሪ የ1997 ዓም ምርጫ ተከትሎ በተወሰደው የሃይል ርምጃ የደረሰውን ጉዳት በተለያዩ ስፍራዎች ዞሮ ተመልክቷል። በሆስፒታሎች በተለይም በሚኒሊክና በራስ ደሰታ ዳምጠው ሆስፒታል ቁጥራቸው በውል የማይታወቅ ወገኖች ደማቸው እየፈሰሰ ሲጮሁ አይቷል። የህክምና ባለሙያዎች እገሌ ከእገሌ ሳይባል ሲረባረቡና ጉዳቱን ሪፖርት ለማድረግ በቅንነት ሲተባበሩ ያስታውሳል። ብቻውን ሳይሆን ከስራ ባልደረቦቹ ጋር በመሆን አደጋውን ከየትኛውም ኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት ሚዲያዎች በላይ በምስል በማስደገፍ ድርጊቱ ይፋ አድርገናል።
እኔ፣ አሁን ቪኦኤ በመስራት ላይ ያለችው ጽዮን ግርማ፣ እንዲሁም ፎቶ ግራፈር ቢኒያም መንገሻ፣ ዮሐንስ አምበርበር፣ ዳዊት ቀለመወረቅ ፣ አሽከረካሪያችን በግናባር ቀደም የማነሳቸው ጥይት ውስጥ ሆነው የዘገቡ ናቸው። በሁሉም ዘርፍ የሪፖርተር ሙሉ ስታፍ በ1997 ምርጫ ከጅምሩ እስከ መጨረሻው የሰሩት ስራ አንድ ቀን ከሙያ አንጻር ለዛን ወቅት ስራቸው በአደባባይ ዋጋ ያገኛሉ ብዬ አምናለሁ። ምንም እንኳን ዛሬ ወያኔ በሚል በጅምላ ቢንሰደበም!! ዳሩ ችግሩ የነብረው ከሪፖርተርም ነበር። በሪፖርተር ሰው ለሰራው ስራ ስሙን መጻፍ አይችልም ነበር። ሪፖርት አዘግጅቶ፣ ቃለ መጠይቅ አቅርቦ፣ ዜና ጽፎ የስራው ባለቤት ለመሆኑ ስሙ እንዲጻፍ የሚጠይቅ ሰው ውግዝ ነበር። ይህ እውነት ነው። ይህንን ታሪክ ለማሰቀየርና ስማችንን በጋዜጣው ላይ ለመጽፋ የሚከለክለን ግን ዋናው ባለቤት አልነበረም። ይህንን በቅርቡ በማስተዋውቀው ታሪክ በጥልቀት እገባበታለሁ።
ቢኒያም መንገሻ ህሊናን በሚፈታተነው ዳግማዊ ሚኒሊክ ሆስፒታል አስከሬን ክፍል ለራሱና ለጤናው ሳያስብ ውስጥ በመግባት ያነሳቸው ምስሎች፣ በየጥጉ የወደቁትን ወገኖች ያለፍርሃት እየተከታተለ በመቅረጽ ለታሪክ ይሆን ዘንድ ለሰራው ስራ አደባባይ ክብር እንዲሰጠው ሁሌም ምኞቴ ነው።
በዛ ትራንስፖርት ባልነበረበት፣ ሁሉም ነገር ጸጥ እረጭ ብሎ ጥይት በሚያፏጭበት፣ ሰዎች በተቃውሞ “በቃ” ሲሉ፣ ኢህአዴግ ሲገል፣ ልዩ መታወቂያና ከለላ ያልነበራቸው፣ ኢንሹራንስ ያልተገዛላቸው የሪፖርተር ጋዜጠኞች መስክ ለመስክ እየዞሩ የሰሩት ስራ በአገሪቱ የሚዲያ ታሪክ ዋጋ ያለው ስለመሆኑ ሌላ ጊዜ በሰፊው ሃቀኞች ነን የሚሉ ሁሉ ሊመሰከሩለት የሚገባ ይመስለኛል።
ሰኔ 1 ቀን የዛሬ 12 ዓመት በጥይት ለተገደሉ ሁሉ ነብስ ይማር። ያን የመሰለ ምርጫ፣ ያን የመሰለ የሕዝብ ተሳትፎ፣ ያንን ታላቅ ምዕራፍ፣ ያንን ታላቅ ገድል፣ ያንን ታላቅ ፋናና እንቁ እንዲሁም አገሪቱን ወደ ዴሞክራሲያዊ ጎዳና የሚያራምድ ሽግግር ላኮላሻሽሁ ማናችሁም ወገኖች የንጹሃን ደም ይፍረድ። የሚጦሩዋቸውን ልጆቻቸውን ያጡ ደካማ እናቶች እምባና ሃዘን ይፍረድ። ከሁሉም በላይ በዚህ የማጨናገፍ፣ የመግደለና ያማስገደል ሂደት ውስጥ ያለፋችሁ ሁሉ ሰማያዊው አምላክ ፍርዱን ይስጣችሁ። ከቅንጅትም ከኢህአዴግም ወገን !!
ሰሜን አዲሱ ገበያ ስጋ ቤቶቹ አካባቢ ቆሜ ሁኔታውን እከታተል ነበር። ከወደ ስጋ ቤቶች አካባቢ አንድ በግምት 19 ዓመት የሚሆነው ጎረምሳ ወደ ዋናው መንገድ መጣ ። ቀይ ባርኔጣ ከለበሰው ወታደር ጋር በመንፈስ ያውሩ በሌላ አልውቀም፣ አናቱን በስናይፐር መታው። እፊት ለፌቴ ተደፋ። በቃ እጥፍ ብሎ ተከነበለ። እዛው አረፈ። ገዳዩ መሳሪያውን ደግኖ ሌላ ለመግደል አይኑን ያጉረጠርጣል። በደቂቃዎች ልዩነት እናት እያነቡ ቁልቁል መጡ። ልጃቸው ላይ ተጠቀለሉ። ለካስ እሳቸውም ተመተዋል። ይህ ነው የግደሉ ትዕዛዝ። ይህ ነው የአቶ መለስ ሌጋሲ። ይህ ነው ባለ ራእዩ መሪ እርምጃ እንዲወሰድ ያዘዙት ትዕዛዝ ውጤት። ለዚህ መሪ መንፈስ ነው የሚገበረው። ለሱ ነው ሃውልት የቁም እየተባለ በቁም ያሉ የሚባረሩት!! አቤት!!
አዎ በ1997 ምርጫ 12ኛ ዓመት ሰማዕታቱ ብቻ ሳይሆኑ እጅግ ብዙ የሚታወሱ ፖለቲካዊ ውርጃዎች አሉ። የዛ ጠባሳ በአገር ደረጃ መተማመን እንዲጠፋ አድርጎ የመባላት፣ እርስ በርስ የመከዳዳት፣ እርስ በርስ የመወነጃጀል፣ የመጠላለፍ፣ ለንዋይ የማበድ፣ ነዋይ ከተገኘ ምንም የመሆን፣ ከሰው ተራ የመሸሽ፣ ነገን አላማሰብ፣ ነገን አለመቁጠር፣ የመጪውን ትውልድ ድርሻ እና ማንነት ጨመሮ የማመንዠግ፣ የማነከት….. ደረጃ ተደርሰ!!
የሚገረመው ከዛ ቀውስ 11 ዓመት በሁዋላም ይኽው በሺህ የሚቆጠሩ ተገለዋል። በአስር ሺህ የሚቆጠሩ ታስረዋል። ከተለያዩ ወገኖች የሚወጡ መረጃዎች ሁሉ ራስን የሚያስደፉ እንጂ ቀና ብለን እንድንሄድ የሚያደርጉ ሊሆኑ አልቻሉም። ጉዞ ወደ ሁዋላ ሆኖ በልዩ ኮማንድ ፖስት መተዳደር፣ በወታደራዊ አመራር መኖር ግድ ሆኗል። ይህ ሁሉ እየሆነ ስለ ይቅርታና ስለ ሰላም ማውረድ ማሰብ ቀርቶ ዛሬ በየጥጉ ቂም እየተወቀጠ ነው። ቂም የጥንሡ ጊዜ የደረሰ ሁሉ የሚመስልበት ምልክት አለ።
ዛሬ፣ የዛሬ 12 ዓመት የተፈጸመውን ግድያ ስናስብ፣ አሁን የሞቱት ትኩስ ሃዘን ይዘን ነው።” ለመሆኑ” አለ አንድ ግራ የተጋባ ” እኛ መቼ ነው ከግድያና ከደም አዙሪት የምነወጣው? መቼ ነው የምንሰለጥነው? ወታደሩስ ዝም ብሎ እንዴት ወገኑንን ይገላል” ሲል የጠየቀው እዚህ ላይ የሚታወሰ ነው።
ግን ግን በቃ እንደዚህ ነው ይምንቀጥለው? ግደል ሲባል የሚቆላ ወታደር፣ ፖሊስ፣ ድህንነት፣ ደጋፊ….. ከዛ ሌሎች ቀባሪና ለቅሶ ተቀማጭ፣ ሃዘን ልብስ ደርተው የሚኖሩ፣ የሙታን ፎቶ ግድግዳ ላይ ሰቅለው ታሪክ እያሰቡ የሚኖሩ…. እንዴት ነው ነገሩ? ገዳዮች ሲገሉ፣ ተገዳዮች እየሞቱ ስንት ዓመት? እስከ መቼ? ገዳይ ቤትሰብ የለውም? እናት አባት… ልጆች… ዘመድ….. መሪዎችስ ከዚህ ሁሉ ውጪ ናቸው? የስሜት ህዋሳቸው የተለየ ነው? ዛሬ እኮ እናት የልጇ አስከሬን ላይ ተቀምጣ ተገርፋለች። ይህ የአካባቢው አመራሮች በሚዲያ ያመኑት እውነት ነው። እንዲህ ያለው ነገር እንዴት ደስታን ይሰጣል? ወዴትስ ነው የሚወስደን? ሰዎች ሁል ጊዜ የሙት ጸበል ጻዲቅ እያዘጋጁ ሃዘን ለብሰው፣ ማቅ ተሸፋፍነው? ስንት ዓመት ይቀጥላሉ። ”ዋ” አለ ገበሬ!!…. ለምን የደም ታሪካችንን አንዘጋውም? ምንድን ነው ችግሩ? ለምን አገሪቱ እርቅ እንዲወርድባት አይደረገም? አሁን በተያዘው መንገድ ገና ሌላ አደጋ የሚመጣ ነው የሚመስለው። ለሁሉም የሰማይ አምላክ ይርዳን። በኢትዮጵያ ፖለቲካ የሚደማመጡና ካለፈው የሚማሩ ማግኘት ….
ዝሓለፈ ቀዳም 27 መጋቢት 2004 ዓ/ም ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ኣድነቕትን ፈተውትን ንዝኽሪ ዉሩይ ሱዳናዊ ነፍስሄር መሓመድ ወርዲ ኣብ ዝተዳለወ ምድላው ተረኺቦም ነይሮም።እቲ ምድላው ንሱዳናዊያን፡ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ዘሕበረ ነይሩ ክብሉ ኣብቲ ዝኽሪ ዝተሳተፉ ሰባት ገሊፆም ኣለው።ምሉእ ትሕዝቶ እቲ መደብ የድምፁ።
ፓይታጎረስ በጥንቱ ግሪክ ስሙ የገነነ ሐሳቢ እና ፈላስፋ ነበር፤ የተወለደው ከክርስቶስ ልደት በፊት በ580 ዓክልበ. ሲሆን የሞተውም በ500 ዓክልበ. ነው። በአሁኑ ዘመን ታዋቂነቱ የሚመነጨው የፓይታጎረስ እርጉጥ ( a 2 + b 2 = c 2 {\displaystyle a^{2}+b^{2}=c^{2}} ) የተባለውን የሂሳብ ቀመር በማግኘቱ ነው። በኖረበት ዘመን ፓይታጎሪያንስ የተሰኙ ቁጥር አምላኪ ቡድኖችን በመመስረቱ ይጠቀሳል። ፓይታጎረስ፣ በጥንቱ ዘመን ከነበረው የገነነ ስም አንጻር በፈላስፋው ፕላቶ አስተሳሰቦች ላይ ተፅእኖ በመፈጠር፣ በቀሪው የምዕራቡ አለም ስልጣኔ ላይ የማይደበዝዝ አሻራውን ትቶ አልፏል።
ፓይታጎረስ ሳሞስ በምትባል የግሪክ ደሴት የተወለደ ሲሆን፣ ከነበረበት የጊዜ ርቀት አኳያ የኅይወት ታሪኩ እምብዛም አይታወቅም። ባጠቃላይ መልኩ፣ ፓይታጎረስ በህጻንነቱ ጥሩ አስተዳደግ እንደነበረው፣ በኋላ ግን ከነበረው መንግስት ጋር በትምህርት አሰጣጥ አለመስማማቱ፣ ስለሆነም የራሱ ቡድን (ፓይታጎሪያንስ) መስርቶ ትምህርት እንዳስተማረ እንዲሁም የእርሱ ግሩፖች ስጋ እንደማይበሉና በጣም ጽኑ የሆኑ ደንቦችን ይከተሉ እንደነበር ይጠቀሳል። እያንዳንዱ የግሩፑ አባላት በፓይታጎረስ በራሱ ትምህርት ይሰጣችቸው ነበር።
በአንድ አንድ ታሪክ አጥኝወች ዘንድ ፍልስፍና የሚለውን ቃል ይህ ሰው ለመጀመሪያ ጊዜ እንደተጠቀመ ይገለጻል። በፓይታጎረስ ፍልስፍና መሰረት ተጨባጩ አለም ከሒሳብ ህጎች የተሰራና ቁጥሮች ደግሞ እውነተኛወቹ የውኑ አለም መሰረቶች ናቸው የሚል ነው። ይህ አስተሳሰብ በውነቱ ለዘመናዊው አለም ሳይንስ መሰረት የጣለ ነው። ፓይታጎረስ በፍልስፍና ብቻ ሳይሆን በሙዚቃ ጥናት እና በሥነ ፈለክ ጥናቶች ላይ ሰፊ የሆነ አስተዋጾን አበርክቷል። ብዙወቹ የፓይታጎራስ ግኝቶች ከሁለት ሺህ በላይ ዘመናት በኋላ አሁን ድረስ ጥቅም ላይ ይውላሉ።
የቁጥር ሃይማኖት ለፓይታጎሪያኖች በጣም ወሳኝ ነበር። ሲምሉም በ "1+2+3+4" ነበር (ውጤቱ 10 መሆኑን እናስተውል)። በፓይታጎሪያኖች አስተሳሰብ ነፍስ ለዘለዓለም የማይጠፋ ነገር ነው። እንስሳትም ሆነ እጽዋት ነፍስ እንዳላቸው በኒህ ወገኖች የታመነ ነበር። ፓይታጎረስ እራሱ 4 ጊዜ በህይወት እንደኖረ ያምን ነበር። እየተደበደብ ባለ የውሻ ሰቆቃ ድምጽ ውስጥ የሞተ ጓደኛውን ድምጽ ያዳምጥ እንደነበር ተመዝግቦ ይገኛል። በተረፈ ፓይታጎረስ በመጽሐፍ ቅዱስ ተጠቅሰው የሚገኙተን ነቢያት ህዝቅኤልንና ዳንኤልን ባቢሎን አገር ጎብኝቶ እንደነበር ይጠቀሳል።
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ ነዛ ሓጻር ዓንቀጽ በጃኻትኩም ኣንቢብኩም ናብ ዘይኣንበባ ኣሳግርዋ፡፡ ኣይትንዓቕዋ ዝእረም ወይ ዝንቀፍ እንተለዋ ወስኹላ ኣርምዋ፡፡ ሓላፍነት ናይዛ ጽሕፍቲ ተሓታቲ ባዕለይ ኢየ። ብዛዕባቲ ኣብ ወርሒ ሰነ ኣብ ዕለት 26 ኣብ ከተማ ጀነቫ ዝተኻየደ ድሙቕ ሰለማዊ ሰልፊ ብባህር ጋዜጠይና ኣማኑኤል ኢያሱን ብሰፊሑ ብስእልን ቪድዮን ተተንቲኑ። ኣብ
ሓድነት ትካላት መርበብ ሓበሬታ ደምበ ተቃውሞ! ሕጂ!!! ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ሓድነት ኣብ ሓደ መስርሕን ክውን ነገርን ዘለዎ ጥቕሚ ብምግላጽ ‘ዬ ዝጅምር። እስኪ ሓድነት ኣብ ስድራቤት ዘለዎ ጥቅሚ ንርአ። ስድራቤት ምስሊ ናይ መንግስቲ እዩ። ኣላይ ስድራ ኣቦ ኣደ ዓቢ ሓዊ ወዘተ እንዳበለ ዝወርድ ሰንሰለታዊ መስርሕ ‘ዩ። ሓድነት
ኣንታ እንታይ ተረኽበ ኣዬ ዓቕሊዶ ጸበበ ላዕልን ታሕትንዶ ኮነ መሸንቆቓ ዶ ጸቢባ ዘድምዕ ጊዜ ምስባኸነ ህዝቢ ምስ ምስተበታተነ ለባማት ደቂ ሃገርና ድጋጊሞም ሚዒዶም ዝሰምዕ ምስተሳእነ እዋይ ሕማቕ ዕድል ኣየ ህዝብና እዚዶ ትፍደ ከም ብደው ዝዓወነ ብገርማዕ ወዲ ገርማዕ ምስተማሓደረት ሃገር ክህሎቶም ዝበነነ ዓለም ካባና ትማሃር ኣላ አንዳበሉ ዝጭድሩ ከም ሰብ
ንመስከረም ዶት ነት ዓገብ ክብል እደሊ። ከም ሽም እቲ ዝዓበየ ተቃዋማይ መርበብ ሓበሬታ ስያመ ተዋሂብዎ ‘ሎ። ተቃዋማይ ዝብል ሽም። ብግብሪ ግን ኣይከምሽሙን። ተቃዋማይ እንተኾንካ እኮ ክህልወካ ዘለዎ ዕላማታት ንጹርን ፍሉጥን እዩ። ብሽም ተቃዋማይ ግን ከኣ ደጋፋይ ኮንካ ምቅራብ ኣይግድን። ንዝበልሐ መጉደሚ ኮንካ ከምቅራብ እዩ። ኣብ
"እቲ ምርጫ ንጹር እዩ። ወይ ምስ ሕቡራት ሃገራት ወይ ምስ ሃገርካ ምውጋን።" "ሎሚኸ፡ ንካልኣይ ግዜ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ብሕቡራት መንግስታትክውሰን?" "እንተ ብፍላጥ፡ እንተ ብዘይፍላጥ: መጻኢ ዕድል ኤርትራ ብሕቡራትመንግስታት ንኽውሰን ዘተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ጀነቭ።" "ሬድዮ ወያኔ ሬድዮ ወጋሕታ ዘቕረቦ ጸበጻብ ሰላማዊ ሰልፍታት
ብቀዳምነት ሰላምታና ነቐርብ። ቀጺልና ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ እንድያናፖሊስን ከባቤአን ነቲ ተወንዚፉ ዝጸንሐ ዓመታዊ ጉባኤና ንምዝዛምን ንምስልሳልን ንዕለት 07/11/2015 ከነካይድ ስለዝኮንና ኩላትና ደለይቲ ፍትሒ፡ ጉዳይና ስለዝኮነ ጻዊዕትናን ዕድሜናን ኣክቢርኩም ብሳዓትኩም ክትርከቡልና ብትሕትና ንምሕጸን፡፡ ነዚ መደብ’ዚከኣ ንዘይ ሰማዑ ጉድሳት ሰባት ንምሕባር ኣብ ጎስጎስ ነብሲ ወከፍ ክትተሓባበሩና ኣሰናዳዊት ሽማግለ ማሕበር
ጳጳስ ኣመሪካን ካናዳን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣባ ሲኖዳ ካብ ናይ ኣመሪካን ካናዳን ካብ ናይ ጵጵስና ሓላፍነት ስራሕ ተገሊፎም። ኣባ ሉቃስ ዝመርሕዎ ጉጅለ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዑደት ይገብር ምህላዉ ዝፍለጥ እዩ። ሰነ 26, 2015 ኣብ ከተማ ፊላደልፍያ ዝተኣካቡ ኣባላት ቤተ ክርስቲያናት ኣብ ዘለውዎ፥ ኣባ ሲኖዳ
ንወ/ሮ መድህን..! ህግደፍ ተጨኒቑ ፍጹም ኣዕወንዊኑ ልዕሊ እምባሶይራ በሪኹ ገበኑ ካብ ሰብ ከይክዉሎ ገለ ሸፋፊኑ ክፉኡ ዝኸድን ዓለባ ስኢኑ ኣደድ ክፉእ ትርኢት ወጺኡ ዕርቃኑ! እታ ምኽኒት ሓሶት መሰንቖ ባድመ ዓለም ብቕኒታ ወትሩ እናጸመመ እዚ ዓማጺ ጉጅለ ሕድሪ ዝጠለመ መብጽዓ ሰማእታት ስለ ዘይፈጸመ ህዝብን ሰራዊትን ኢዱ እናሰለመ ይበታትን ኣሎ ከም ደበና ግመ! ብስም እዛ ሃገር ህዝቢ ኣደናጊሩ ኣብ ስልጣን
እታ ልሳን ህግደፍ ዝኾነት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ ብ20 ሰነ 2015, “ትሕዝቶን ተኣማንነትን ዘይብሉ ጸብጻባት ‘ኣጻራዪ ኮሚሽን’ ውድብ ሕቡራት ሃገራት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ነቲ ብኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝቀረበ ክሲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከነኣእሶን ዘይመልክዑ ከትሕዞን ፈቲኑ። ምዕልባጥን ዓበድበድን
ንድሕሪት ምልስ ኢልና ታሪኽና ምስ እንውከስ ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ዳርጋ ሚእቲ ዓመታት መዋእል ህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ወራርትን ገዛእትን እናተዳህከ’ዩ መጺኡ። ንኹሉ ወራራት’ውን በብዞኑኡ እናመከተ ኣፍሺልዎ። ምዕራባውያን ንእንዱስትሪያዊ ምዕብልናታቶም ዝኸውን ጥረ ሃብቲ ንምንዳይ ንኣፍሪቃ ቈራሪሶም ተኻፊሎማ። ኤርትራ ሃገርናውን ግዳይ ናይዚ ምዕራባውያን ውጥን ብምዃን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ
ኣማኑኤል ሳህለ ኣብቲ ነዊሕ ናይ ህይወት ጕዕዞ፡ ንስኻ ወይ ድማ እቲ ኣከባቢኻ (environment) ከይተለወጠ ስለ ዘይተርፍ፡ ወይ ንስኻ ክትብድሆ ኢኻ ወይ ከኣ ንሱ ኪብድሃካ እዩ። ወይ ንስኻ ክትልውጦ ኢኻ ወይ ድማ ንሱ ኪልውጠካ እዩ። ተጠማሚትካ ደው ምባል የልቦን። ክትዕወት እንተ ኾንካ ድማ፡ ወይ ነቲ ኣከባቢኻ ምሰል/ተመሳሰል፡
ብመሰረት ዉድብ ሕብራት ሃገራት ዝመዘዞ መርማሪ ኮሚሽን ዘቅረቦ፡ንሓቀኛ መከራን ስቃይን ንሓቀኛ ምስልን ወጸዓን ህዝቢኤርትራ ዝገልጽ ጸብጻብ፡ ንስርዓት ህግደፍ ዕብድብድ ኣእቲዩሉ ይርከብ። ነቲ ጸልማት ትጎልቢቡን ብሚስጥርን ብቃጻን ብሽርበት መልክዕን ክፍጽሞ ዝጽነሐ፡ መዳርግቲ ዘይብሉ ጨካን አረመናዊ ገበናት፡ እነሆ ሕጂከም ጸሓይ ቀትሪ ቦጣዕጣዕ ኢሉ፡ከዊልካ ዘይክወል፡ ሽፊንካ ዘይ ሽፈን፡ኣመኽኒኻ ዘይሕለፍ
ትርጉም ዘይብሉ ጉዕዞ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ንጀነቭ ኣብ ዓዲ-ዲሞክራሲ ኰይንካ ንዲሞክራሲ ምቀዋም? ኣብ ሓደ ህዝባዊ ቃልሲ ፡ጨቋንን ተጨቋንን ዘለዎ ስርዓት፡ ተቓዋምን ደጋፍን ክህሉ ባህርያዊ ኢዩ። አብቲ ናይ መጀመርታ መድረኽ እቶም ተቓወምቲ ውሑዳት ኢዮም። እቲ ቅኑዕ ዓላማ ስለ ዝተዓጥቁ ግን እና በዝሑን እናሓየሉን ይኸዱ። ኣብ መወዳእታ ድማ ዓወቶም
ጅግንነትን ቆራጽነትን ብልሕን መስዋእትን ተሓኤ ዓቢ ግናዕ ናጽነት ኤርትራ’ዩ። ሃገራዊ ቃልስና ካብ ዝቀጻጸል ኣትሒዙ፡ ተጻብኦታቱ ዋላ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ይደይብ፡ ሳላ’ቲ ውሁብ ሓቅነቱ ንኽምክት ህዝባዊ ግርማ ስለ ዝነበሮን፡ ካብ ዕለት ንዕለት ቅያታት ዘይተፍልዮ መስተንክር መስዋእቱ እንዳኣተርንዐ ዓወት ክጓናጸፍ ክኢሉ’ዩ። እቲ ተቓላሲ ባህርን መኸተን ህዝብና፡ ብቐንዱ እቲ
ህልዋት እናቐተልካ ስውኣት ከተኽብር ብኸመይ መገዲ…..? ናጽነት ኤርትራ ፍረ 20 ሰነ መዓልቲ ስውኣት እያ፡፡ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ: ንኹሎም እቶም ንስለ ናጽነት ህይወቶም በጃ ዝኸፈሉ ጀጋኑና ብፍሉይ እንዝክረላ: መብጽዓና እነሓድሰላ: ክብርቲ ዕለት ስለ ዝኾነት፡፡ እቲ ምንታይ ጀጋኑና ንሞት እናተቐዳደሙ ግንባሮም እንተዘይህቡ፡ ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ስዓብ
ጡረታ ጌርኩሞ! ወዲ ሰብ ከም ዓሳ ካብ ጐልጎል ክትገፉ ኣሪግኩም ቆንቊንኩም እንካብ ትስነፉ ኣቱም *እምሄዋትና ሎምስ'ባ ኣዕርፉ *ኣባሓጎታትና ክሳዕ ግዜ ሞትኩም ስልጣን ከይትገድፉ መብጽዓ ኣሎኩምድዩ ናይቶም ዝሓለፉ!? ክሳዕ እትወድቁ'ወ ብሕማም ሰንኪልኩም ኣብ ኰረሻ ስልጣን ክትነብሩ ኣራጢጥኩም እቲ ዝፋን ናይ ህዝቢ ኪኸውን ደሞዝኩም ጡረታ ጌርኩሞ ዓስቢ ምግዳልኩም ነዚድዮም ስውኣት ሓደራ ኢለሙኹም!? ስልጣንኩም ዘይድሩት ከም ኣልፋን ኦሜጋን ህዝቢ እናኣታለልኩም
20/06/2015 ጀኔቫ ሓቂ ፍረዲ እንታይ ክ ኢዩ ጉዱ ገሪሙና ተጋጊና ዲና ሲኢና ጥዕና ዘይንሓስብ ስቓይ ናይ ደቅና እቶም ዝዕዘቡስ እንታይ ይብሉና ሙሉእ ዓለም ይዛረብ ብአና ካባና ርሒቑ እቲ ሕልና ክብረት ሲኢናላ መንነትና ከም ደርሆ ንጻወት ብደቅና። ተልእኾ ዘሎዎ እዚ እከይ ወዲ ሓዲግ መዲግ ገይርዋ እዛ ዓዲ ከይንስጉም ዓጺና መገዲ መቐጻዕ መልሓሱ ዝበተኸ ቀይዲ ዓዲ ዘንጊ ኔራ ዓዲ ፍርዲ ሕጊ አልቦ
ቅድሚ 23 ዓመት ተጋዳሊት መምህር ግደይ ነጋሽ: ኣብ ሕዳር 1978 ብሰራዊት ደርግ ተማሪኻ:: ኣብቲ ደርግ ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቐ ኣእላፍ ሰራዊት ኣሰሊፉ ዝኸፈቶ ናይ ሰሜን ግንባር: ህዝባዊ ሰራዊት ብጅግንነት መኪቱ ሰብን ንብረትን የውጽእ ነበረ:: ተጋዳሊት መምህር ግደይ ነጋሽ ኣብ ብርጌድ 23 ተሰሊፋ ኣብቲ ኣብ ዒላበርዕድ ዝተገብረ ናይ
ዓመት መጸ 20 ሰነ፡ ሰማእታትና ንምዝካር፡ ሽምዓን ጥዋፍን ብምብራህ፡ ኣግራብ ብምትካል፡ ኣብ ኣብያተ ክርስትያንን መሳጊድን ብምጽላይ፡ ስድራቤቶም ብምሕጋዝን ካልእ ንጥፈታት ብምክያድን ክቡር ሞያኦም ንዝክሮ። ኣብ ዓለም ንህዝብኻን ሃገርካን ህይወትካ ምውፋይ፡ እቲ ዝኸበረን ዝዓዘዘን ህያብ’ዩ። ስውኣትና ዝኸፈልዎ ልዑል ህይወት፡ ዋጋን ትርጉምን ንኽህልዎ ግን፡ ኣብቲ ደሞም ዝፈሰሶን
ንማሕበረሰብ ዓለምን ንውልቀ ሃገራትን ዝቅየድ ሕግታትን ዝግባእ መሰላትን ጸዲቁ ኣብ ተግባር ክስርሓሉ ካብ ዝጅምር ነዊሕ ዓመታት ሓሊፉ’ሎ። ብዘይካ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብሰብኣዊ ገበናት ዝተፈልጣ ሒደት ሃገራት ድማ፡ መብዛሕትአን ሃገራት ብመሰረት ኣህጉራውን ውሽጣውን ሕግታት፡ ሰብኣዊ መሰላትን ሓድሕድ ምክብባርን ክትግብራ ግዴታ ኣለወን። ኣህጉራዊ ሕግታት ዕሽሽ ምስ ዝብላን
ይዝከረኒ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልስና ኣብ ዓውደ ኩናት ዝተማረኹ ወተሃደራት ኢትዮጵያ፡ ስርዓት ደርግ “ዝተማረኹ ወተሃደራት የብለይን’’ ኢሉ ህላወ ወተሃደራቱ ክኽሕድን ብሳልሳይ ኣካል ነጻ ዝተለቁ ምሩዃቱ ምቅባል ክሕሰምን። እዚ ሎሚ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዜጋታቱ ዝፍጽሞ ዘሎ መወዳድርቲ ዘይብሉ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል፡ ማእሰርትን ስቃይን ውራየይ ኢሉ ከይተተሓሓዞ
ዳግማይ ጅር ገደላ። 14.06.15፡ ኣብ ዝሓለፈት ሰሙን “ዳስ ሓውያ” ኣብ ትብል ኣርእስትና ኣብ ዝቐረበ ጽሑፍ፡ ታሪኽ ብሉይ ጅር ገደላ ቆናጢርናዮ’ኳ እን ተነበርና እቶም መፈጸምታ ሂወት ናይ ሽዑ ጅር ገደላ ክትፈልጡ ዝደለኹም ኣይትተሃወኹ። ብዛዕባኡ’ሞ ብዙሓት ተወለድ ቲ ኮኑ ካልኦት ለባማት ስለዘለዉና ጸሓይና መሊኣ ምስ በረቐት ብዝበለጸ ክትርኹልና
አዎ ፣ ሁሉንም ዓለም አቀፍ ትዕዛዞችን ቀጣይ የሆነ አነስተኛ የትዕዛዝ ብዛት እንዲኖረን እንፈልጋለን። መሸጥ የሚፈልጉ ከሆነ ነገር ግን በጣም አነስተኛ በሆነ መጠን እኛ የእኛን ድር ጣቢያ እንዲመለከቱ እንመክርዎታለን
አዎ ሁል ጊዜም ከፍተኛ ጥራት ያለው የኤክስፖርት ማሸጊያዎችን እንጠቀማለን ፡፡ ለአደገኛ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጣ ሸቀጦችን እንዲሁም ለአደገኛ ምርቶች ልዩ የተሸከርካሪ ማሸጊያዎችን እንጠቀማለን እና ተቀባይነት ላለው የሙቀት መጠን ላላቸው ነገሮች ተቀባይነት ያለው ቀዝቃዛ የማጠራቀሚያ ሥፍራዎችን እንጠቀማለን ፡፡ የባለሙያ ማሸግ እና መደበኛ ያልሆነ የማሸጊያ መስፈርቶች ተጨማሪ ክፍያ ሊያስከትሉ ይችላሉ።
ከፈሪሳዊያን ወገን የሆነ የአይሁድ አለቃ የሆነ ኒቆዲሞስ የሚባል አንድ ሰው በሌሊት ወደ ጌታ እየሄደ ይማር ነበር ኒቆዲሞስ ከቀኑ ክፍለ ጊዜ ይልቅ የሌሊቱን ጊዜ ለትምህርት ለምን መረጠ ?
፩. ኒቆዲሞስ መምህር ስለነበር ስማር ሰዎች ቢያዩኝ ውዳሴ ከንቱ መምህር መባል ይቀርብኛል ብሎ ነው እኛስ ዛሬ የዘላለም ህይወት የሚሰጠንን ቅዱስ ቃል ብትህትና መማር ሲገባን ለምድራዊ ክብር ብለን በቀን ጊዜያችን መማር ያልቻልን ስንቶቻችን ነን ስለዚህ ቀን ጊዜአችንን በአግባቡ ልንጠቀምበት ይገባል
፪.ኒቆዲሞስ የአይሁድ መምህር ስለነበር እንዳያዩት ፈርቶ ሌሊት እየመጣ ይማር ነበር እኛስ ዛሬ ልባችን የተረዳውን እውነት በግልጥ እንዳንፈጽም በፍራቻ በይሉኝታ የምንሰውር ስንቶቻችን ነን
፫ ኒቆዲሞስ ከቀን ልብ ይልቅ የሌሊት ልብ የተካተተ ስለሆነ በሙሉ ልቡ በማስተዋል ለመማር ስለፈለገ ከቀኑ ክፍለ ጊዜ ይልቅ የማታውን መረጠ ዛሬስ ስንቶቻችን ነን ቅዱስ ቃሉን በማስተዋል ከልብ ሆነን የምንማር የሰማነው ቅዱስ ቃል በህይወታችን ፍሬ እንዲያፈራ ቅዱስ ቃሉን ከልብ ሆነን በማስተዋል ልንሰማ ይገባናል ቃሉን ሰምቶ የሚያስተውል ልብ መልካም መሬት ተብⶀል
አንዳንዶቻችን ጸሎት እያደረግን እንኳን አንደበታችን የእግዚአብሄርን ቃል ይነዳል ልባችን ሌላ ቦታ ይንጎዳጎዳል በማህበር ጸሎትም አብረን እየጸልይን በመሃል ሳይን አውት አርገን ልክ ሲፈጸም አለቀ እንዴ ብለን ሳይን ኢን የምናደርግ አንጠፋም
፬ ሌሊት ጨለማ ነው ብርሃን የለም ይህም የኃጢአት ምሳሌ ነው ኒቆዲሞስ በሌሊት መምጣቱ በኃጢአት እንዳለ ንስሃ እንደሚፈግ ያስረዳናል ዛሬስ ስንቶቻችን ነን ቅዱስ ቃሉን ስንሰማ በተአምኖ ኃጢአት በንስሃ ውስጥ ሆነን የምንሰማ ያለንስሃ የምንሰማው ቃል በህይወታችን ፍሬ የማፍራት እድሉ ጠባብ ነው ምክንያቱም በንስሃ ከልባችን ያልጸዱት ክፉ ምኞቶች እንደ እሾህ ሆነው ያንቁታልና
፭ ሌሊት የቆየው ኪዳን ወይም የብሉይ ኪዳን ምሳሌ ነው ኒቆዲሞስም እኔ ምሁረ ኦሪት እንጂ ምሁረ ወንጌል አይደለሁም ወንጌልን ካንተ እማር ዘንድ ያስፈልገኛል ሲል በሌሊት ይመጣ ነበር ብሉያት ከሓዲሳት ጋር ተዋህደው ሲተረጎሙ ሰሙና ወርቁ ተጣምሮ የሕይወት ትምህርት ያስገኛል አንዳንዶች ዛሬ ብሉያት ጭራሽ አያስፈልጉም ሲሉ ይደመጣሉ ነገር ግን እንደ ኒቆዲሞስ ሁለቱን ኪዳናት አዋህዶ መጓዝ ትክክለኛው መንገድ ነው ለዚህም ነው ጌታ ሲያስተምር‹እውነት እላችኋለው ሰማይና ምድረስኪያልፍ ድረስ ከህግ አንዲት የውጣ ወይም አንዲት ነጥብ አታልፍም› ማቴ፭፤፲፰ በማለት አበክሮ የተናገረው ኒቆዲሞስ ምንም እንኳን የቀኑ ክፍለ ጊዜ ባይመቸውም በሌሊቱ ሰአት ለመማር ችⶀል እኛም ከሱ ተምረን ከልብ ካለቀሱ እንባ አይጠፋምና ምንም ስራ ቢበዛብን ለቅዱስ ቃሉ ጊዜ አይጠፋምና ህይወት ለሚገኝበት ትምህርት ጊዜ ልንሰት ይገባል።
ነገን የተሳካና የተቃና ማድረግ የሚቻለው የአሁንን አንገብጋቢነት በሚገባ ለመረዳት ከተቻለ ነው፡፡ ትናንት የተበላ ዕቁብ ነው፡፡ ነገ የሚጠበቅ ገቢ፡፡ ‹አሁን› ማለት ግን በእጅ ላይ ያለ፣ ግብር የተቆረጠለት፣ ኪራይ የተከፈለለት፣ ዕቁብ የተጣለለት፣ ዕዳ የተቀነሰለት፣ ንጹሕ ገንዘብ ነው፡፡ የተጣራ ገቢ፡፡ መሥራት እጅህ ላይ ባለውና ባረጋገጥከው ገንዘብ ነው፡፡ አሁን የመሥራት አንገብጋቢነት የሚመጣው በዚህ ምክንያት ነው፡፡
በሀገራችን ‹የመብል የነገ ያገለግላል፣ የሥራ የነገ ያጀለጅላል› የሚል አባባል አለ፡፡ ገበሬው ስለ ሥራና ስለመብል ያለውን አመለካከት የገለጠበት ነው፡፡ ክፉ አጋጣሚ ማለት አሁናችንን የሚያበላሽብን አጋጣሚ ነው፡፡ ገበሬው ይሄንን ያውቃል፡፡ እያንዳንዱ ጊዜ ለእርሱ ወሳኝ ነው፡፡ በእርሻው ወቅት አያጭድም፣ በአጨዳ ወቅት አይከምርም በመከመሪያው ወቅት አይወቃም፣ በመውቂያው ወቅት ጎተራ አያስገባም፡፡ ድንገቴ ዝናብ፣ እንደ መዓት የወረደ ኩብኩባ፣ ሀገር የሚነቅል ተምች፣ ሕይወቱን ሊያበላሽበት እንደሚችል ያውቃል፡፡ ለዚህ ሁሉ መፍትሔው ተገቢውን ሥራ በተገቢው ጊዜ መሥራት ብቻ ነው፡፡ የአሁንን አንገብጋቢነት መረዳት፡፡
ያ ብቻ አይደለም፡፡ ዛሬ የተገኘ ጤናና ጉልበት ነገ ላይገኝ ይችላል፡፡ እንዲህ ያለ ብራ፣ እንዲህ ያለ ነፋስ፣ እንዲህ ያለ ዝናብ፣ እንዲህ ያለ የበሬ ጉልበት ነገ ስለመገኘቱ ርግጠኛ አይደለም፡፡ የተሻለው አሁን ግጥም አድርጎ መሥራት ነው፡፡ ‹ገሥግሦ የመጣን ደኅና አድርገህ ጫነው› የሚባለውኮ ለዚህ ነው፡፡ አንተ ከቀኑ ፀሐይ ጋር እየተፎካከርክ ደፋ ቀና ስትል ያገኘኸውን አጋዥ በወሬ አትጥመደው፣ በይሉኝታ አትሸኘው፡፡ ይልቅ አግዘኝ በለውና የዛሬውን ዛሬ ሥራው፡፡
መዝገብ ከምረን፣ ደብዳቤ በትነን፣ ነገ እንሠራዋለን ብለን ከቢሮ እንወጣለን፡፡ ልቅሶ፣ ሕመም፣ አደጋ፣ መርዶ፣ ስብሰባ፣ ዝውውር፣ ስንብት፣ ይገጥመንና ወይ እንደወጣን እንቀራለን፤ አለያም ከርመን ሰንብተን እንመለሳለን፡፡ ነገ ሄዶ፣ ብዙ ነገዎች ነጉደው እንደርሳለን፡፡ ‹ሞሰብ ሰፍቼ፣ ለአጤ አበርክቼ. ብለን መኖር ከለመድን ብዙ ዛሬዎችን እንዲህ አድርገን እናባክናቸዋለን፡፡ አሁን የመሥራትን አንገብጋቢነት መረዳት ከዚህ ሁሉ ነው የሚያድነን፡፡ አንዳንዴ የቀኑ ፍጻሜ የኛም ፍጻሜ የሚሆንበት አጋጣሚ አለ፡፡
በትግርኛ አንድ አባባል አለ ‹መነ ይሥረሐያ? አነ፤ መዓስ? ኸዚ - ማን ይሥራው? እኔ፤ መቼ? አሁን› የሚል፡፡ ነገርን ወደ እገሌና ወደ ነገ ማሻገርን የሚኮንን አባባል ነው፡፡ ሥራን ከራስ የማራቂያ አንዱ መንገድ ‹እገሌ ይሥራው› ብሎ ማስተላለፍ ነው፡፡ ሌላው መንገድ ደግሞ ‹ነገ› ብሎ መገላገል፡፡ የሥራ ትክክለኛው መፍትሔ ግን ‹እኔና አሁን› ናቸው፡፡ ‹የእነ እገሌ ኃላፊነት ነው፣ የእነርሱ ግዴታ ነው፣ የእነርሱ ሥራ ነው› እያሉ ኃላፊነት የሚሸከም ፍለጋ የሚዞሩ ሰዎች ጥሩ ጠቋሚዎች እንጂ ጥሩ ሠሪዎች አይሆኑም፡፡ በየስብሰባችን እንዲህ ያሉ ሰዎች ሞልተዋል፡፡ ተሽቀዳድመው ሰዎችን ጠቁመው በማስገባት ራሳቸውን ከኃላፊነት የሚያርቁ፡፡ በተለይ ሥራው አድካሚ ከሆነ፡፡
የማርቲን ሉተር ኪንግን the fierce urgency of now የተረዱት ታላላቆቻችን ናቸው ‹መዓስ? ኸዚ፤ ያሉት፡፡ መቼ? አሁን፡፡ ለማታውቀው ሰው ገንዘብህን እንደማትሰጠው ሁሉ ለማታውቀው ነገ ዕጣ ፈንታህን አትስጠው፡፡ የምታውቀውና የምታምነው ወዳጅህ ‹አሁን› ነው፡፡ እንደ ወጡ የቀሩትን፣ መጣሁ ብለው ወጥተው በመኪና አደጋ የተቀጩትን፣ ያላሰቡበት ጠብ ውስጥ ገብተው ፖሊስ ጣቢያ ያደሩትን፣ ድንገት ወድቀው ሆስፒታል ተኝተው የከረሙትን፤ ስታይ ‹አሁን የማድረግ አንገብጋቢነትን› ካልተረዳኸው፣ አንተ የነገ ተስፈኛ ሳትሆን የነገ ምርኮኛ ነህ፡፡ ከማታውቀው ሰው ፍቅር ይዞህ መከራህን የምታይ፡፡
ምን ያህል ገንዘብና ዕውቀት፣ ሥልጣንና ተሰሚነት ቢኖርህ ከአሁን ውጭ ልታደርጋቸው የማትችላቸው ነገሮችም አሉ፡፡ ልጅ ሆነህ የተጫወትካቸውን፣ ከማግባትህ በፊት ያደረግካቸውን፣ ከመውለድህ በፊት የኖርክባቸውን፣ ወላጆችህ በሕይወት እያሉ ያሳለፍካቸውን፣ ሮጠህ በማይደክምህ ጊዜ የፈጸምካቸውን፣ ሙሉ ጤና እያለህ የከወንካቸውን እስኪ አስታውሳቸው፡፡ እንዴት አድርገህ ትደግማቸዋለህ? አንዳንዶቹ አልፈዋል፤ ሌሎቹ ተፈልገው አይገኙም፤ ሌሎቹም ቢያምሩህም አያምሩብህም፡፡ ያኔ ‹አሁን የማድረግን አንገብጋቢነት› ብትረዳው ኖሮ ….፡፡ ፀፀት የሚመነጨው አሁን የማድረግ አንገብጋቢነትን ካልተረዳ ልብ ነው፡፡
ኣብ ዝርዝራዊ ነጥብታት ኣቲና ክንዛረብ ጊዜ ኣይክህልወናን።እንተኾነ ምስ ናይ ሕሉፍ ውፅኢት ሜዳልያታት ኣነፃፂርካ ኣትሌታት ኢትዮዽያን ኤርትራን ዝተሓተ ውፅኢት ከምዝረኸቡ ኣጠቃሊልካ ምግላፅ ይካኣል።
ክልቲኤን ሃገራት ደጊም ኣብ‘ዚ ናይ ዴጉ ውድድራት ንዘርአየኦ ድኹም ውፅኢት ገምጊመን፣ናብ‘ቲ ንዓመታ ይፅበየን ዘሎ ውድድራት ኦሎምፒክ ብቁዕ ምድላው ናብ ዝገብራሉ ምዕራፍ እንተተገራ ዝሓሸ‘ዩ።
ኣብ ማራቶን ዝተወዳደሩ ኢትዮዽያውያን በዙ ወርቁ፣ገ/ሄር ገ/ማርያምን ጫላ ደቻሳን፣ካብ ኤርትራ ድማ ያሬድ ኣስመሮም፣ዮናስ ክፍሌን ሚካኤል ተስፋይን ነቲ ውድድር ኣቋሪፆም ወፂኦም።
ፈይሳ ለሊሳ ኣብ ሞንጎ 4 ኬንያውያን ተቀርቂሩ ሓያል ንሕንሕ ድሕሪ ምግባር ሳልሳይን ተሸላሚ ነሓስን ኮይኑ‘ሎ።ካልእ ኢትዮዽያ ዝረኸበቶ ርኡይ ዓወት ብኢብራሂም ጀይላን ኣብ 10 ሽሕ ሜዳልያ ወርቂ ምኻኑ ዝዝከር‘ዩ።
ኩዕሶ እግሪ፣ንናይ ንዓመታ ውድድራት ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ምስ ጋንታ ማዳስካር ዝገጠመት ጋንታ ናይጀርያ ክልተ ንባዶ ስዒራ። እዚ ዓወት‘ዚ ካብ‘ቲ ምድብ ስዒራ ንምሕላፍ ምስ ጋንታ ጊኒ ወሳኒ ግጥም ክተካይድ‘ያ።ንምሕላፍ ግድን ክትስዕር ኣለዋ።
ብካልእ ዜና ኩዕሶ እግሪ፣ግብፂ ኣብ ውሽጢ ነዊሕ ዘበናት ንፈለማ ጊዜ ዘይትስለፈሉ ግጥማት ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ንዓመታ ክሳለጥ ምኻኑ ተፈሊጡ።ግብፂ ብሴራልዮን 2 ን 1 ስለዝተሳዓረት ናይ ምሕላፍ ዕድላ ዕፁው ኮይኑ‘ሎ።ተስፋ ዝቆረፀ ፌደረሽን ኩዕሶ እግሪ ግብፂ፣ነቶም ነባራት ተሰለፍቲ‘ታ ጋንታ ብሓደሽቲን መናእሰይን ተኪኡዎም‘ዩ።
የላቁ የማምረቻ መሳሪያዎች እና ጥብቅ ቁጥጥር መሣሪያዎች ጋር የተሰራ, የ Kobelco ቦረቦረ የአየር መጭመቂያ የተቀየሰ የእኛን ዘይት ማጣሪያ ከፍተኛ ጥራት, ጥሩ ማጣሪያ በአጠላለፉ, እና ረጅም አገልግሎት ሕይወት ባሕርይ ነው.
ሎሚ ኣብ ከረን ኣሎና ይመስለኒ፡ ኣብ ከረን ክብል ከሎኹ አታ ካብ ኣርባዕተ መኣዝንን ከባብን ኮነ ካብ ኣስመራ ፡ ዓሊ ግድር፡ ተሰነይ፡ባረንቱ፡ኣቑርደት፡ኣፍዓበት ኮነ ናቕፋን መአከቢትናን ትምህርቲ እንቐስመላ ዝነበርናን መስራቲት ሓድነትናን ፍቕርና እነሳላስለላ ዝነበርናን ናይ ከረን ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣሎና።
እወ ናይ 60ታት፡ 70ታት፡ 80ታት፡ 90ታት፡ ከምኡውን ናይ 2000 ዓ.ም ተመሃሮ ኣብዚ ኣሎና ይመስለኒ፡ ብሕልፊ እቶም ኣብ 60ታት ዝነበሩ ምስቶም ኣብ 70ታት ዝነበርና ፍልጠትና ዓሚቚ ብምንባሩ ኣበየ ዘለናሉ ዓዲ ርክባትና ኣየቋረጸን ኣብ መዓልታዊ ርክብና ብዛዕባ ቤት ትምህርትና ነዕልልን እገለ ኣበይ በጺሑ እንታይ ይገብር ኣሎ ጥዕና ኰነ ሓዳሩ ደቁ ንተሓታተት፡ ነዞም ኣጋይሽ ኣብ 80, 90, 2000ዓ.ም ዝነበርኩም ምሳኹም ንምልላይ ተመክሮታትና እንለዋወጠላ ዕለት ስለ ዝኾነት እቲ ናይ ትማሊ ታሪኽ ናይዛ ቤት ትምህርቲ ኣብ ሓንጐልና ተዘክሮታት ስለ ዘለዎ ናይ ሎሚ ተዘክሮታ ኢዩ፡ እዚ ናይ ሎሚ እንገብሮ ዘሎና ምትእኽኻብ ናይ ጽባሕ ወይ ናይ ዝመጽእ ተተካኢ ስለ ዝኾነ እቲ ናይ ትማሊ ታሪኽ ቤት ትምህርትና ኣገዳስነት ስለ ዘለዎ ክንዝክሮን ከነዕልለሉን ይግበኣና።
ታሪኽና ባዕልና ከነዘንትዎ ከሎና እቲ ሓቀኛ ታሪኽ ኢዩ ዝኸውን፡ ካልእ ብማዕዶ ዝዕዘበናን ዝፈርደናን ካልእ ትርጉም ሂቡ ጌጋ ሓበሬታታት ጥራይ’ዩ ክገልጽ ዝኽእል፡ ባዕልና ምስ እንጽሕፎን እነዘንትዎን ግን ነባሪ ታሪኽ ኰይኑ ይተርፍን ይዝከርን። ትማሊ ናይዛ ቤት ትምህርቲ ተመሃሮ ዝነበሩ ኣብ ዝተፈላለየ ክለባት ቤት ትምህርቲ እናተሳተፉ ዓቢ ስምን ዝናን ዘትረፉ ብዙሓት’ዮም። ብሰፊሑ ንምግላጹ መዓልትን ለይትን ኣዋርሕን ዓመታትን ኩልና ተኣኪብና ናይ ኣርበዓ ወይ ሓምሳ ዓመት ታሪኽ ብሓጺር ግዜ ክንውዳኦ ስለ ዘይንኽእል ግዜ ንምቁጣብ ንሕጂ ብሓጺሩ ትንክፍ ፡ ትንክፍ ኣቢለ ንምግላጽ መሪጸ ፡ ገለ ኣስማት ክርስ ዕ ስለ ዝኽእል ይቕረታ ይሓትት። ኣብ 1.ጊሊ ክለብ፡ 2. ዝተፈላለየ ናይ ስፖርት ዓይነታት 3. ናይ ስካውት ኣሶስወሽን ብምክፋልን ካብ ብዙሓት ውሑዳት ንምጥቃስ ፡1.ከም ስዒድ ዓብድራሕማን ደራስን ሰኣላይን፡ 2.ዓብደኑር መ. ሓሰን ደራሲ፡ 3. መሓመድ ኑር ዑስማን ሰኣላይ ። ብስፖርት መዳይ ማለት ብዝላ፡ ብጉያ እግሪ፡ ሾት ቡት፡ ጃቨሊን፡ ዲስክ፡ ከም በዓል ዓወድ ሸኽ ሑሰን፡ ዓብደረዛቕ በሺር፡ ሮማ ኣንቶንዮ፡ ቅድስቲ ዮውሃንስ፡ ስውእ ክንፈ ሃይለ፡ ሓሰን እድሪስ፡ ካሕሳይ፡ ዑስማን መሓመድ(ጁዶ)፣ ገብረትንሳኤ ፍሰሃየ፣ ወዘተ ካብ ከረን ንኣስመራ ካብ ኣስመራ ኣብ ምሉእ ናይ ኢትዮጵያ ውድድር ከም ዝኣተዉን ገሊኦም እውን ዕውታት ኣይተሳእኑን። ኣቲ ኣብ ዓለም ቀዳማይ ቦታ ሒዙ ዝርከብ ስፖርት ኲዕሶ እግሪ እውን ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ቀዳማይ ቦታ ነይርዎ፡ እንተ ነቶም ፍሉጣት ዓበይቲ ተጻወቲ ከም በዓል ዓሊ ኣሕመዲንን ተኽለ ገብረን ኣብ ጋንታ መንደፈራ፡ ተወልደ ዮውሃንስን ዮውሃንስ ወልደጽዮን ( ጆከር ) ኣብ ጋንታ ኣስመራ ወዘተ ዝጻወቱ ዝነበሩ ንዖኦም ብምኽታል ከም በዓል ኣሕመድ መሓመድ ሕርሲ፡ ኣረጋይ ገብረእግዚኣብሐር፡ ተስፋኣለም ገብረመስቀል፡ ተስፋጋብር ምስግና፡ ኣብ ጋንታ መንደፈራ። ኢስማዒል ኣብ ጋንታ ኣስመራ፡ ብእምነት ዛይድ ፡ የማነ ቦኽረጽዮን፡ ኣብ ጋንታ ቴለ። ስውእ ገብረትንሳኤ ደብረጽዮን ኣብ ጋንታ እምባሶይራ። ኣይቀጸሉን እንበር ከራር መሓመድ ዓሊ ካኖኒ፡ ኢብራሂም ኣድሓና፡ ዓቡድ፡ ዑመር መሓመድ ዑስማንን መኰነን ወልደንስኤን ኣብ ጋንታ ኣስመራ ተሳቲፎም ነይሮም፡ እዚ ስፖርታዊ ታሪኽ ብሓጺሩ እዩ።
ብናይ ስካውት ንምግላጽ እንተኰይኑ ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበረ ማሕበር ብምንባሩ ጥራይ ዘይኰነ ነቲ መምርሒታት ብግቡእ ይትርጉሞ ስለ ዝነበረ ኣብ ናይ ኤርትራ ስካውት ኣሶስወሽን ዓቢ ከብደት ነይርዎ።
ናይ ገንዘብ ትሕዝቶ ከም ዘድሊ ብምግንዛብ ሓገዛት ንኽይሓጽር ብምሕሳብ ካብ ዝተጠቕመትሉ ሜላታት ደረፍቲ ካብ ኣስመራ ብምምጻእ ኣብ ሲነማ ከረን ምር ኢት ኣካይዳ፡ ዘርብሕ ኣታዊ ስለ ዝረኽበት፡
3. ኩሉ ግዜ ሪፖርት ንናይ ኤርትራ ስለዝሓልፍ ኤርትራ ንናይ ዓለም ስካውት ኣሶስወሽን ተመሓላልፍ ብውጻኢት ናይዚ እቲ ዝለዓለ ሽልማት ረኺባ ኣብ ኢዳ ከይብዝሐ ኢትዮጽያ ከም ዝገበረቶዩ ተፈሊጡ።ሎሚ ኣብዚ ኣደራሽ ኣባላት ናይ ስካውት ተስፋጋብር ምስግና፡ መንግስተኣብ ምስግና፡ መሓመድ ሳልሕ ኣቡበከር፡ ሙሉገታ ኣብረሃ፡ ሓጂ ዓብደላን ኣለዉ፡ ካላኦት ዓብደልዓዚዝ ኣንዋር ኣብ ጀርመን፡ ዓብደኑር መሓመድ ሓሰን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፡ ኣሰፋው ኣብራሃ ኣብ ኣመሪካ፡ ወሪዕ ፍረን ፍሰሃየ ተወልደን ኣብ ኤርትራ ወዘተ ኣለዉ።
ጉዳይ ሃገር ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ርሱን ብምንባሩ ምእንቲ ናጽነት ሃገርና ቡዙሓት ተማሃሮ ተጋዲሎምን ብመስዋእቲ ሓሊፎምን እዮም፡ ነዞም ምእንቲ ሃገር ሂወቶም ዝሃቡ ኣብ መዓልታዊ ሂወትና ነባሪ ዝኽርታት ኣለዎ፡ ብመውጋእቲ ዝሰንከሉን መርከብ ሓርነት ተጻዒኖም ዝመጹን ብሂወቶም ዘለዉ ሎሚ ምሳና እኳ እንተዘየለዉ ወትሩ ነዕልለሎምን ንዝክሮምን ኢና።
ናይዛ ቤት ትምህርቲ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ብሓጺሩ ዝተገልጸ ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ትማሊ ተመሃሮ ዝነበሩ ሎሚ መማህራን፡ ናይ ስነ ኣእምሮ ክኢላታት፡ ናይ ሕሳብ፡ እንጂነሪታት ኰነ ናይ ሕክምና ዶክተራት ወዘተ ኣለውና ብጠቕላላኡ ብዙሓት ምሁራት ኣለዉና ማለት ኢዩ።
ካብ ዓዲ ክንወጽእ ከሎና ንውልቅና ኢና ወጺእና ዳርጋ ኩልና ኣብ ወጻኢ ኢና ተመርዒና፡ሓደ ዝነበረ ክልተ፡ ክልተ ዝነበርና ምስ ደቅና ሰለስተ፡ ኣርባዕተ ወዘተ በጺሕና ኢና። ኣብዚ ቦኽሪ ምትእኽኻብና ደቅና ሒዝና መጺእና ስለ ዘሎና ነዚ ቅዱስ ዕላማ መታን ንኽነውርሶም ሕሉፍ ታሪኽና ንግለጸሎም ንሶም እውን መላለዪ ክኮኖም ዝቅጽልሉ መንገዲ ንፍጠረሎም።
እቲ ህልዊ ነቲ ዝሓለፈ ስለ ዝዝክር ኣብ ዓዲ ከሎና እቲ ፍቅሪ፡ሕውነት፡ ምክብባር ነዘውትሮ ዝነበርና ሕጂ እውን ክምትማሊ ንቀጽሎ እቶም ኣብዚ ቦኽሪ ምትእኽካብና ክመጹ ዘይጠዓሞም ጀሚርናዮ ስለ ዘሎና ኣብ ካልኣይ ንኽሳተፉ ነተባብዓዮም ። ነዚ ዳግመ ርክባትና ክውን ንምግባር ንምዕዋቱ ዝጸዓሩን ንኣስታት ሾሞንተ ወርሒ ዝኣክል ዝተንቀሳቀሱን ፡ ባህልቢ ተኽለ፡ ተስፋጋብር ምስግና፡ ሓሰን ፈረጅ፡ ዘይነብ ወራሕ፡ ያዕቆብ ዓብደላ፡ ጅምዕ ዓብደላ ዓሊ ሽኽ፡ ዓድል ዑመር ሙሳ ሓጅን ከማኡውን ዮውሃንስ ፈርዲናንዶ ድራር ካብ ኣቶዋን ምስ እዞም ዝተጠቕሱ ሽማግለታት ጎኒ ንጎኒ ለይቲ ምስ መዓልቲ ዝተዋሰኤት ኬመት ባህልቢን መራሕቲ ናይዚ እምነት ስለ ዝኾኑ ምስጋና ኣይፈለዮም።
ኣብ መፈጸምታ ጽሑፈይ ክገልጾ ዝደሊ ሓድሓደ ሰባት ነዚ ቦኽሪ ምትእኽኻብ ምክፋእን ምቁንጻብን ንሰምዕ ኣዃ እንተነበርና ፈሪህና ኣየቋረጽናዮን እኳደኣ ዕውት ከብካብ ኰይናትልና።
ኣብዚ ከየመስገንክዎም ክሓልፍ ዘይደሊ ናይዛ ቤት ትምህርቲ ተመሃሮ ዘይኮኑ ካብ ረሑቕ ቦታ ተጓዒዞም ነዚ ዳግመ ርክብና ክብደት ክህብዎ ዝመጹን ከማኡውን ናይዛ ቤት ትምህርቲ ተመሃሮ ዘይኰኑን ዘይኰናን እንታይ ክንሕግዘኩም ብምባል ናይ ገንዘብ ሓገዝን መግብን ዝሓገዙናን ዝሓገዛናን ዓቢ ምስጋና ይግበኦም።ብሓፈሻኡ ከኣ ነዚ ርክባት ክንጅምሮ ከሎና ኣብ ቦኽሪ ኣኸባና ኣብ ቶሮንቶ ዝርከቡ ናይዛ ቤት ትምህርቲ ተመሃሮ ብዕምቆት ደሕሪ ምግንዛቦም ኣብ ሓደ ርእይቶ ብምብጻሕ ኣጋይሽና እንቕበለሉ ኢሎም ብጥረ ገንዘብ ምሕጋዝን ኰነ ብምትብባዕን፡ ሓልዮትን ዘርኣይዎ እቲ ምልክትሓድነትና ኣብ ቦታኡ ከም ዘሎ ኣረጋጊጽና ኢናሞ ዓቢ ምስጋና ነቕርበሎም ኣሎና።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ መርበብ ሓበሬታት ኢንተርነት ከምዝተሓበረ ልዕሊ 400 ኤርትራውያን ኣብ ሊብያ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይሳቐዩ ምህላዎም ተሓቢሩ ኔሩ ። ሎሚ ካብቲ ቤት ማኣሰርቲ ብዝበጸሓና ተደጋጋሚ ናይ ቴለፎን ጻውዒታት መሰረት እቲ ቁጽሪ ናብ 600 ክብ ኢሉ ከምዘሎን ሎሚ መዓልቲ ቅድሚ ፋዱስ ወኪል ኤንባሲ ኤርትራ ኣብ ሊብያ ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ብምምጻእ ናብ ዓዶም ክምለሱ ክምዝገቡ ከምዘለዎም ዘጉባዕብዕ ሓበሬታ ሂቡዎም ኣሎ ። ብተወሳኺ እቶም እሱራት ክምዝገቡ ብወተሃደራት ሊብያ ጸቕጢ ይገበረሎም ከምዘሎን ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ናዕቢ ከምዝወዓለ ሓቢሮም ኣለዉ ።
ኣብ መወዳእታ እቶም እሱራት ናብ ኤርትራ ከይስጎጉ ዘለዎም ስግኣት እናዓበይ ይመጽእ ብምህላዉ ንኹሎም ኤርትራውያን ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ ናይ ሂወት ምድሓን ተበግሶታት ክወስዱ ይጽውዑ ኣለዉ ።
ዝኾነ ብዛዕባ እዚ ኩነታት ከረጋጽ ዝደለየ ሰብ በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ቴለፎን ደዊሉ ነቶም ኤርትራውያን ኣቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ክረኽቦም ከምዝኽእል ክንሕብር ንፈቱ ።
ናይ ሓባር እትበጽሖን እተዕውቶ ዓላማን ሸቶን ክህልወካ እንከሎ፣ ብሓባር ምጉዓዝ ዝተለምደን ኣዕዋትን እዩ። እዚ ኣዕዋቲ ዝኸውን፡ ዝተበተነ ድሌት ዝእክብ፡ ግዜኻ ዘቑጥብን ዓቕምኻ ኣብ ናይ ሓባር መዓላ ዘውዕል ስለ ዝኾነ እዩ። ብዓብይኡ ከኣ ነቲ በበይንኻ ምድፋኡ ዘጸግመካን ብሰንኪ ብሓደ ዘይምስራሕካ ዕድመ ዝውስኽን ተጻባኢ፣ ንምውጋድ ዘኽእል ፍቱን መንገዲ ስለ ዝኾነ እዩ። ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስን ዘለዎ ዘይስገር ኣድላይነት እንዛረብ ከኣ ካብዚ ብምንቃል ኢና።
“ኣብቲ ዘሰማምዓካ ሓቢርካ ምቅላስ መሰረታዊ እዩ” ክንብል እንከለና፡ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ንቕድሚት ዘይንስጉም ካብ ምባል ዝነቅል እዩ። በቲ ዘሰማምዓካ ምጅማር ቅድም ኣብኡ ኣድሚዕካ ዓወት ምምዝጋብ ዘኽእል እዩ። ነቲ ዝፈላልየካ ከኣ ፈጺምካ ትጥንጥኖ ማለት ዘይኮነ፡ ሓቢርካ ብምስራሕ ተተባቢዕካ ነቲ ዘየሰማምዓካ ዕንቅፋት ክኸውን ብዘይክእል ከተመሓድሮ የኽእለካ ማለት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ብዙሓት ኮንካ ብሓባር ምቕጻል ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ተጸሚድናሉ ዘለና ፖለቲካዊ ዋኒን፡ ኣብ ካልእ ተልእኮ እውን ናብ ሓደ ጉዳይ ክትነቅል እንከለኻ መሰረታዊ ኮይኑ ንድሕሪት ዝመልስ ደኣ ኣይኹን እምበር ፡ ፍልልይ ከም ዘጋጥመካ ኣሚንካ እትቕበሎ እዩ። ነቲ ፍልልይ ሰጊርካ ክትስጉም ትኽእለሉ መንገዲ ከኣ ኣብ መትከል ምጽውዋር፡ ምክእኣልን ናይ ሓሳብ እንካን ሃባን ምኽባር ዝስረት እዩ። ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግና፡ ንምቅላስ ወይ ንስራሕ ጥራይ ዘይኮነ ዝኾነ ቀጻሊ ማሕበራዊ ህይወት ምምስራት እውን ኣይመተኻእለን። ስለዚ ንፍልልያት ኣፍልጦ ሂብካ ምምሕዳሮም እምበር ምውጋዶም ወይ ምሕባኦም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብ ሓደ ናይ ሓባር መስርሕ ፍልልያት ዝፍጠረሉ ምኽንያታት ብዙሕ እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ኣብቲ ናይ ሓባር ጉዕዞ ናይ “መን ተጠቕመን ተጐድአን ወይ ሰዓረን ተሳዕረን” ውድድር ክህሉ ባህርያዊ እዩ። እዚ ውድድር ዘሕድሮ ስግኣት ክህሉ’ውን ከምኡ። እዚ ውድድር’ዚ ብሕጋውን ዲሞክራስያውን ኣገባብ እንተተኣልዩ፡ ዘበላልሓካ ጸጋ እምበር፣ ስግኣት ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ፡ ናይ እምነት፡ ቋንቋን ባህልን ካለኦትን ብዙሕነት ፍልልያት ክፍጠር ናቶም እጃም ኣለዎም። እንተኾነ ነዞም ፍልልያት ዓቂብካ በቶም ዘሰማምዑኻ ብምስራሕን ብምቅላስን ኣብ ዓወት ከም ዝብጻሕ ብብዙሓት ተመኩሮታት ዝተረጋጊጸ እዩ። ኣብ ዝኾነ መዳይ ኣብ ፖሊቲካ ድዩ ኣብ ቁጠባ ወይ ማሕበራዊ ጉዳይ ዕዉታት እንብሎም ህዝብታት ከምዞም ዝጠቐስናዮም ፍልልያት ስለ ዘይነበርዎም ኣይኮኑን። ንሕና ኤርትራውያን ግና፡ ነዚ ክሳብ ምውሓስ ልኡላዊት ሃገር ዘብጸሐ ቃልሲ ከነዕውት እንከለና ነዞም ዝተጠቕሱ ፍልልያትና ኣብ ምክእኣል ንሎሚ መለበሚ ዝኾነና ዋጋ ከፊልና ኢና። ንመጻኢ ከኣ በቶም ዘሰማምዑና ጀሚርና፡ ነቶም ዘየሰማምዑና ቦታኦም ኣትሒዝና እንተሰጒምና፣ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዓወትና ካብ ምድጋም ዝዓግተና የለን። ነቲ ክንክተሎ ዝግበና ውሕልነት ዘንጊዕና፡ በቲ ዘሰማምዕና ኣብ ክንዲ ምጅማር፡ ግድን በቲ ዝፈላልየና ደኣ ንጸባጸብ ኢልና እንተደሪቕና ግና፡ ኣብቲ ዘሰማምዓና ኮነ ኣብቲ ዝፈላልየና ከየድማዕና መፍቶ ህግደፍ ክንከውን ኢና።
ንፍልልያት ግዜ ሂብካ በቲ ዘሰማምዓካ ጀሚርካ ምቕጻል፡ ልቦና፡ ጹረትን ትዕግስትን ዝሓትት ዓብይን ዘይስገርን ህዝባዊ ሓላፍነት እዩ። ነዚ ክትበቅዕ፡ “ኣነን ናተይን ጥራይ” ብዝብል ዘይኮነ፡ ንናይቶም ካለኦት ሓቢሮሙና ዝቃለሱን ብዘይብኣኣቶም ዘይኮነልናን ወገናት ርኢቶ’ውን ቦታ ክንህብ ግድን እዩ። ምናልባት እውን ከምቲ “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ዝበሃል፡ ዘየዕግቡና ግና ከኣ ኣብ ወሳኒ እዋን ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ብሓባር ዘስግር ኮይኑ ዝተራእየና ሓሳብ ምስ ዕቃበ ምቕባል ኣገዳሲ እዩ። ደሓር ኣብቲ መስርሕ ናይቲ ምእንቲ ክንሰግር ዝተቐበልናዮ ሓሳብ ዘየድማዕነት እንተነጺሩ፣ እንተላይ እቲ ምእንቲ ብሓባር ክንቅጽል ሓሳቡ ዘኽበርናሉ ኣካል፤ ምሳና ኮይኑ ናይ ምዕራዩ ዕድል ክረክብ ንኽእል ኢና። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ ንጐዓዞ ዘለና ናይ ምቅብባል መስርሕ ቃልሲ፥ ንዝሓለፈ ተመኩሮ ከይነዓቕካ እቲ ጸጽቡቑ ምውሳድ ምእንቲ ሓቢርካ ክትቅጽል ኣገዳሲ እዩ። ኣድላይነት ናይዚ ጡብ ኣብ ልዕሊ ጡብ እንዳንበርካ ጉዕዞ ንምዕዛዝ ሓደሓደ ሰባት ከምዚ ዝስዕብ የዘንትዉ። “ርሳስ ጐዲሙ ምጽሓፍ እንተኣብዩካ፡ ነቲ ዝጐደመ ደርቢኻ ኣይኮንካ ሓድሽ ትገዝእ። ኣብ ክንድኡ ነቲ ዝጐደመ ጸሪብካ ኢኻ እተጽሕፎ” ይብሉ።
ኤርትራውያን ኩልና ሃገርና ልኡላውነታ ዓቒባ፡ ሃብታም፡ ሰላምን ቅሳነት ዝዓሰላ፡ ልዕልና ፍትሒ ዝሰፈናን ኩሉ መሰላት ህዝባ ዝኽበረላን ክትከውን ዘሰማምዓና ባህጊ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ኩልና ሃገርና ስማ ብጽቡቕ ክለዓል እንከሎ የሕጉሰና፡ ብሕማቕ ክትለዓል እንከሎ ከኣ የሻቕለና። እዚ ካብቲ ዘሰማመዓናን ክንዕቅቦ ዝግበናን እዩ። ነዚ ብኸመይ ንዕቅቦን ነዕውቶን ኣብ ዝብል ግና ፍልልያት ኣለና። እዚ ፍልልያትና ብዝፈጠሮ ምስሕሓብ ከኣ እቲ ናይ ኣሰላልፋ ብዝሕን ዋሕድን ገዲፍካ፡ ተቓወምትን ደገፍትን ጉጅለ ህግደፍ ንበሃሃል። ብሰንኪ እዚ ፍልልይ ከኣ ከምቲ ሓሓሊፉ ዝረአ ኣብቲ ዓበይቲ ዘሰማመዓና ኤርትራዊ ጉዳያት ክንረሓሓቕ ኣይመተገበናን።
ኣብቶም ንግጉይ ኣካይዳ ህግደፍ ተቓዊምና ንለውጢ ንቃለስ ዘለና እውን ዘሰማምዕን ዘየሰማምዕን ኣለና። ኤርትራና ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዝወርዳ ዘሎ በደላት ተወጊዱ፡ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ዝተረጋገጸላ ክትከውን እንሰማምዓሉ እዩ። ኣብቲ ነዚ ንምርግጋጽ “ኣየናይ መንገዲ ንምረጽ፡ ምስ መንከ ንመሓዞ…… ወዘተ” ዝብል ግና ንፈላለ። ኣብቲ ጽባሕ ህዝብና ብሕገመንግስታዊ ልዕልናኡ ክውስኖ ዝግባእ ንዓና ከም ውድባት፡ ሰልፍታትን ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሓሳብ ክንህበሉ እምበር ክንውደኦ ዘይምልከትና ብዛዕባ “ኤርትራ ድሕሪ ህግደፍ ከመይ ትመሓደር” እውን ንፈላለ። ኣብ ከምዚ ምፍልላይ ኣባና ዝተጀመረን መንገዲ ዓወት ዝዓግትን ኣይኮነን። እቲ ኣጸጊሙ ዘሎስ ኣብ ክንዲ ብዕቱብ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ነቲ ዝፈላልየና ወጊንና ንቕድሚት ምድፋእ በቲ ዝፈላልየና ምጽብጻብን ምትህልላኽን ምቕዳምና እዩ።
ነቲ ህዝብና “ንሓንቲ ኤርትራን ህዝባን እትቃለሱ ካብ ኮንኩም ብሓባር ዘይትኾኑ” ዝብለና ዘሎ ናይ ዘይምትግባርና ጠንቂ ከኣ ዓቲብና በቲ ዘሰማምዕና ጀሚርና ካብ ዘይምቕጻልና ወጻኢ ዝረአ ኣይኮነን። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ውድብ፡ ሰልፊ፡ ማሕበር፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኮነ ግዱሳት ባእታታት እቲ መሰረታዊ ናይ ብቕዓትን ሓልዮትን መምዘኒ ሓቢርካ ዘስርሕ መንገዲ ብምምሃዝ ዝምዘን እዩ። ነዚ ጓሲኻ በበይንኻ ብእትገብሮ ኣበርክቶ ምንያት ግና ዘይሩ ዘይሩ ጐደሎ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኩልና ተገቲሩ ዘሎ ብደሆ እምበር ንውሱናት ዝግደፍ ኣይኮነን።
ኣብ ወርሒ ጥሪ ብጉባኤ ዞባ ዝተመርጸት ሓዳስ መሪሕነት ቀዳም 13 ለካቲት 2021 ካልኣይ ኣኼባኣ ኣካይዳ። ኣጀንዳ ኣኼባኣ ሰልፍና ንምዕባይን ንምሕያልን እንውጥኖ መደባት ብጽፈት ንምትግባር ኣሰራርሓና ከመይ ይኹን ዝብል እዩ ኔሩ።
ናይ ዞባ ተቖጻጻሪ ዝተሳተፎ ኣኼባ ዝበለጸ ኣሰራርሓ ንምምራጽ ዝኣክል ምይይጥ ኣካይዱ። ግቡእ መረዳእታ ንኽወስድ ሕሉፍ ተመኩሮታት መዚኑ። ኣብ መደምደምታ ኣብ ርእሲ’ቲ ብመሰረት ቅዋም ኣባላት ዞባ ሽማግለ ዝወስድዎ ሓላፍነታት፡ ንነብሳ ኣብ ሰለስተ ሽማግለታት ማለት ናይ ዉደባን ቁጠባን፡ ናይ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን፡ ናይ ዜናን ወጻኢ ርኽክባትን፡ መዲባ ብምስራሕ መደባታ ክተዐውት ወሲና።
እዚ ኣሰራርሓ’ዚ እታ ዝሓለፈት ሽማግለ’ዉን ዝሰርሐትሉን ጽቡቕ ዉጽኢት ዝተረኽቦን እዩ። ሕጂ’ዉን ዘዐዉት ኣሰራርሓ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣብ ቀዳማይ ኣኼባ ዝተወሰነ ሓላፍነታት ኣባላት ዞባ ሽማግለ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡
ቀንዲ በዓል ቤት ቃልስን ዓወትን ኤርትራ መላእ ህዝባ እዩ። እዚ እቲ እኩብ ድምር መግለጺ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ሕብረተሰብ ኤርትራ ከከምቲ ኩነታቶም፡ ኣነባብረኦምን ዝነብርሉ ከባብን ነናቶም ብጽሒት ነይርዎም እዩ። ናይ ሓደ ካብኣቶም ብኩራት እንተዝነብር ከኣ እቲ ክሳብ ሕጂ ተመዝጊቡ ዘሎ ሃገር ናይ ምውሓስ ዓወት ኣይመተመዝገበን።
ኤርትራዊ፡ ኣብ ሃገሩ ኮነ ኣብ ወጻኢ ዝነብር፡ ኣብ ዓዲ ኮይኑ ዝቃለስን ናብ ሜዳ ወጺኡ ብረት ዝዓጠቐን፡ ብዕድመ ዓበይትን መንእሰያትን፡ ብጾታ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፡ ብሃይማኖት ኣስላምን ክርስትያንን፡ ደቂ ብኣሰፋፍራ መታሕትን ከበሳን ከይተበሃሃለ ሳላ ኣብቲ ቃልሲ “ዓዳማይ ተዓዳምን” ከይኮነ ነቲ ቃልሲ “ናትና ናይ ኩልና’ዩ” ብዝብል ድሉውነት ኩሉ ዘዝኸኣሎ ኣበርኪቱ። ሳላ ከፋፋሊ ኢድ መግዛእቲ ዝኣትወሉ ሃጓፋት ዓጽዩ ብሓድነቱ ኣጽኒዑ ዝተቓለሰ ከኣ ተዓዊቱ። ድሕሪ ናጽነት ግና ነዚ ስጥመት ናይ ቃልሲ ዝጠለመ ናይ “ፈቕዳይን ፈቓድ ሓታታይን” ዘንጸባርቕ ነቲ ዝተኸፍለ ዋጋ ዘይምጥን ኣግላሊ ሓደ ጉጅለ ናይ “ዝሓዘ ሓዘ” ዓምጣሪ ድሌት ሰለ ዝተፈጥረ እነሆ ኤርትራን ህዝባን ናይ ኩሉ ሕማቕን ድሕረትን ኣብነት ኮይኖም።
ነዚ ነዊሕ ጉዕዞ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ውሱናት ሰባት ጀሚሮም ንሳቶም ኣይኮኑን ክሳብ ዓወት ኣብጺሐምዎ። ብኣንጻሩ እቲ ዝተሓልፈን ቀጻሊ ዘሎን መስርሕ ቃልሲ ናይ ኣሸሓት ቀጻሊ ምቅብባል ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ሕድርን ሓቦን እንዳረከቦ እዩ ኣብዚ በጺሕዎ ዘሎ በጺሑ። ካብዚ ብምንቃል ኢና ከኣ ኣብ 1961 ብመሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተጀመረ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብ1991 ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ቀዳማይ ምዕራፉ ከምቲኡ ናጽነት ኣበሲሩ እንብሎ። እቲ ኣብ መንጐዘን ክልተ ዕድለኛታት ጀማሪትን ፈጻሚትን ኣጋጣምታት ዝነበረ ግዚ ቃልሲ ኣዝዩ ውረድ ደይብ ዝነበሮ፡ ብዙሓት መስተንክራት ዝተሰርሓሉን ዘየድሊ ስንብራት ዝገደፈ ኣሉታዊ ክስተታት ዝተራእየሉን ምንባሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ናይዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ መልክዕ ኣካይዳ እውን ካብ ናይ ሽዑ ዝተፈልየ ኣይኮነን።
ካብዞም ኣቐዲምና ዝገለጽናዮም ናይቲ እኩብ ድምር ቃልስን ዓወትን ተሳተፍቲ ቀንዲ ተዋሳኢ ኣበየናይ ውድብ ነይሩ ብዘየገድስ ሰራዊት ሓርነት ኮነ ህዝባዊ ሰራዊት ቦታኡ እቲ ዝበለሐ ምንባሩ ርዱእ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ነዚ ኣብቲ ዝኸበረ ዋጋ ህይወት ዘኽፍል ብራኸ ንዝነበረ ሰራዊት ዝያዳ ቆላሕታን ሓበንን ዝወሃቦ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ከም መዓልቲ ምጅማር ሰውራ ባሕቲ መስከረም፡ 24 ጉንበትን መዓልቲ ናጽነትን ካለኦት ከም ውግእ ተጐርባን ምሕራር ከተማ ምጽዋዕን ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ዕለታት ክዝከሩ እንከለዉ ግደ ሰራዊት ዝያዳ ጐሊሑ ዝለዓል። ካብዚ ነቒሎም እዮም ከኣ ኣብዚ ቅንያትዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ብዛዕባ ምሕራር ወደባዊት ከተማ ምጽዋዕ ክጽሕፉን ክምድሩን እንከለዉ ንግደን ጀግንነትን ሰራዊት ኣዕዚዞ ከመጉሱ ዝቐነዩ። ኣብዚ ኣብዚ ናይ ሎምዘመን ዝኽሪ ፈንቅል ግና ሰራዊት ኤርትራ ስሙ ዝለዓል ዘሎ ብዛዕባ ጀግንነቱን ግደኡ ኣብ ምሕራር ከተማ ምጽዋዕ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ንሓርበኝነቱ ጸለሎ ብዝቐብእ ኢድ ኣእታውነት ኣብዘይጉዳዩ እዩ። ወዮ ተፈጺሙ ኢልካ ምእማኑ ብዘጸግም መስተንክራዊ ጅግንነት ክዝንተወሉ ዝጸንሐ ሰራዊት ኤርትራ ብኸምዚ ብማዕከናት ዜና ንሰምዖ ዘለና መወራዘይን መናውሒ ዕድመ ዲክታተርነትን ኮይኑ ክለዓል እንከሎ “ክልተሻብ ተራኢኻ” ዘብል እዩ።
ግደ ሰራዊት ኤርትራ ዝኸበደን ዝዓዘዘን ዝኸውን ኣብ ዓውዲ ውግእ ኣብቲ በሊሕ ጥርዚ ናይ ቃልሲ ስለ ዝስለፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይቶም ንኣካሎም ጸሎት ኣብ ዘይተገብረሉ ናይ በረኻ ቀብሪ ኣብ ጉድጓድ ቀቢሩ ሕድሮም ግና ዝተረከበ ጀጋኑ በዓል ዕዳ ስለ ዝኾነ እዩ። ሓድሪ ምቕባል ኣይኮነንዶ ናይ ስዉእ ናይ ህልዊ እውን ረዚን እዩ። ቃል ኣቲኻ ዝተረከብካዮ ሕድሪ ምዕባር ከኣ እቲ ዝዓበየ ናይ ጥልመት መግለጺ እዩ። ነቲ ብህይወቱ ናጽነት ኤርትራ ዝረኣየ ሰራዊት ኤርትራ ብስዉኣት ብጾቱ ዝተዋህበ ሕድሪ “ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ መንዚዕኩም ንህዝቢ ኤርትራ ኣረክቡልና” ዝብል ጥራይ ኣይነበረን። ናጽነት ኤርትራ ከም ዘይተርፍ እሞ እቲ ስዉእ እውን ምጥርጣር ኣይነበሮን። ስለዚ እቲ ቀንዲ ለበዋኡስ “ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባ ብዘይስኽፍታ መሊኡ ዝረግጸላን ዓው ኢሉ ዝዛረበላን ክሳብ ትኸውን ጸኒዕኩም ቀጽሉ” ዝብል እዩ ነይሩ። እሞ ኣብዚ እዋንዚ ሰራዊት ኤርትራ ምስ ህዝቦም ዝጠለሙ ህሉዋት ተመሳሲሉ ሕድሪ ስዉኣትዶ ጠሊሙ ምንባር መሪጹ፡ ወይስ ከምቲ ሓመድ ኣዳም ከልብሶም እንከሎ “ስዉኣትና ቅሰኑ ሕድርኹም ክንትግብሮ ኢና” ኢሉ ዘፋነዎም ኣብ ቃሉ ጸኒዑ፡ ባዕሉ ምስ ሕልናኡ ተማኺሩ ክምልሶ ዘለዎ እዩ።
እንተ ንሕና ምስ ውሑዳት ብጽበት ዝዓወሩን ውልቃውነት ስዒርዎም ንህዝቢ ዝጠለሙን ወጊኑ ናይ ሓሶት “ስጋ ስዉኣት” እንዳመሓለ፡ ነቲ ሕድሪ ብኽንድቲ ዝተረከቦ ክብደት ኣየኽበሮን ዝብል ተሪር ዕቃበ እዩ ዘለና። ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን እውን ነዚ ገሊሑ ዝረአ ሓቂ እዩ ዝቕበል። ይኹን እምበር ሕጂ እውን ረፊዱ እምበር ኣይዓረበን እሞ፡ ኣብዚ ብምኽንያት መበል 31 ዓመት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ዝሓለፈ ተመኩሮኡ ብኣውንታኡ ዝዝንተወሉ ዘሎ ቅነ ኣብ ርእሲቲ ባዕሉ ዘይስሕቶ ምዃኑ፡ “ሰራዊት ኤርትራ፡ ዝተረከብካዮ ሕድሪ ከይዓብር” ብዝብል ከነዘኻኽሮ እዋኑ እዩ። ኣዚ እዋንዚ ስም ሰራዊት ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ሃገራትን ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለምናን፡ እንተላይ ንዝሓለፈ ታሪኽ ጅግንነቱ ብዝድውን “ኢድ ኣእታውነት ኣብ ዘይጉዳዩ” ዝለዓለሉ ዘሎ ሕማቕ ኣጋጣሚ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ቅድሚኡ ብዘሎ ብቐጥታ ብዝምልከቶ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ኣጀንዳ ክጅመር ዝግበኦ ኩነታት ናይ ምቕያር ተደራራቢ ሓላፍነት ዘሰክሞ ምዃኑ ከስተብህለሉ ይግበኦ።
ብመጀመርታ ነዚ ዕድል’ዚ ብምርካበይ ንኣሰናዳእቲ ሰልፍን ተሳተፍትን ከመስግን ይፈቐደለይ። ንምንታይሲ ዕላማ ናይዚ ሰልፊ፣ ንሰላምን መሰል ደቂ ሰባትን ዝጽውዕ ብምዃኑ ዘሕብን እዩ። ድምጽን መርኣያን ናይቲ ብናይ ስቓይ ሓለንጊ ዝግረፍ ዘሎን ንከይሰምዕን ከይርእን ዝተዓፈነን፣ ጭውነትን ጽቡቕ ባህልን ምኽባር ሕግን ዝመለለይኡ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ስለዝኾነ።
ሎሚ ኣብ ከባቢና ብዛዕባ ዘሎ ዘይህዱእ ኰንታት ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ትግራይ፣ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ምምሕዳር ክልል ትግራይን ብውሕዱ ንሰለስተ ዓመታት ክጽፍጸፍ ዝጸንሓ ምስሕሓብን ምፍልላይን ነቲ ብ4 ሕዳር 2020 ብእዉጅ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን ኩልና ንከታተሎ ስለዘለና፡ ብዛዕባኡ ግዜኹም ከጥፍእ ኣይኮንኩን። እንታይ ዳኣ፣ እዚ ፖለቲካውን ቅዋማውን ፍልልይ ክነሱ፣ ኣብ ክንዲ ንዕኡ ብዝመጣጠን ልዝብን እሂን ምሂንን መዕለቢ ዝግበረሉ፣ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመንስ፡ ብስም ናይ ስርዓት ምኽባር ተኣውጁ ዝካየድ ዘሎ፡ መሪርን ህልቂት ህዝቢ ትግራይን ዕንወት ትካላቱን ንብረቱን ዘስዓበን ገናውን ቀጻሊ ዘሎን ኲናት፡ ኣብ መንጎ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝገድፎ ዘሎ ኣሉታውን ኣዕናውን ስምብራት ኣለሊና ንምቅላሱ ኮነ ንምእላዩ ዝሕግዘና ሓሳባት፡ ርእይቶታን ተመኩሮን ከነዋህልልን ከነዋሃህድን ይግበኣና’ዩ።
እዚ ኣብ ትግራይ ዝካድ ዘሎ ኲናት፡ ኣብ ከውሊ’ቲ ብምስምስ ሕማም ኮሮና ክስገር ዘይካኣለ፡ ንህዝቢ ዓለም ስሒቡ ዝነበረ ፕረሲደንታዊ ምርጫ ናይ ኣመሪካ ዝተጀመረ እዩ ነይሩ። እዚ ውርሻ ናይ ሕማቓት ትምህርቲ ኮይኑ፡: ምስቲ ኢሳያስ ንግብረ ሽበራዊ ስርሒት ኒው-ዮርክ ተጠቒሙ፡ ሰበ-ስልጣናትን ጋዜጠኛታትን ዝኣሰረሉ ዝበለየ ሜላ 18 መስከረም 2001 ዝመሳሰል እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል ግን ዋላውን እታ ዝደቐቐት ተረኽቦ ናይ ዓለምና ካብ ህዝቢ ንደቓይቕ እንተዘይኮይኑ ተሓቢኣ እትተርፈሉ ባይታ የብላን፣ ጀመርቲ ናይቲ ኲናት’ውን ካብቶም ዝሓለፉ ዓመጽትን ረገጽትን ስርዓታት ናይ ኢትዮጵያ ብዝኾነ ተኣምር ዝፍለዩ ኣይኮኑን። ምኽንያቱ ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያውን ነዚ ብስም “ምኽባር ስርዓት” ዝካይድ ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ ኲናት “በትሪ ያጸንእ ሃይለ መንግስት፣ በሰሜን ያለው ተገንጣይ የወንበዴዎች ጁንታ ይደመሰሳል” እንዳበሉ እዮም 30 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ 17 ዓመታት ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኲናት ኣካይዶም። ግን ከኣ ሎሚ እውን ብሓይሊ ብረትን በትርን ዝጻዓድ ህዝቢ ከምዘየለ ኣይተማህሩን። ስርዓት ድማ ብዝተኸልካዮ ሕግን ቅዋምን፣ ብልዝብን ስኒትን እምበር፣ ብውግእ ኣይከብርን እዩ።
ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብዝተፈላየለ መልክዑን መንቀሊኡን ኣብ ዘርኢ ዝተመርኮሰ፡ ቅትለት፡ ህልቂት፡ ናይ ውግእ ገበናትን በደላትን ይፍጸም ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ትግራይ ንብረት ህዝቢ ከም ዝዝረፍ፡ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝፍጸም፡ ጥንታውያ ቅርስታት ህዝብን ሃገርን ከም ዝበርሱ ንሰምዕ ኣለና። ናይ መንግስቲ ትካላትውን ከይፈተወ ሓቕነቱ ኣረጋጊጹ ኣሎ። እዚ ነቲ መራሕቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መስከረም 2005 ንግደ መራሕቲ መንግስታት ድሕነትን ጸጥታን ህዝቦም ንምሕላው ዝጸደቐ ስምምዕ ዓንቀጽ 138 ትኽ ብትኽ ዝጻረር ተግባራት ብምዃኑ ኩኑን እዩ። መንግስቲ ኮለኔል ኣቢዪ ኣሕመድ እቲ ኣብ ሃገሩ ባዕሉ ዝኣዘዞ ውግእን ሳዕቤናቱን ብሓደ ሸነኽ፡ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ዝካየድ ዘሎ ቅትለትን ህልቂትን ድማ በቲ ካልእን ደው ንምባል፡ ኣብ ክንዲ ብኣግኡ ሓቐኛ መረዳእታታት ኣቕሪቡ፡ ብዓንቀጽ 139 ምትሕብባር ናይ ሕቡራት መንግስታት ዝቕበልን ዘፍቅድን፡ ነቲ ብጽልእን ቅርሕንትን ዝኻሓነ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ካልኦትን ዘራያት ዓዲሙ’ዩ ጥፍኣት ህዝቢ ዘካይድ ዘሎ።
ብርግጽ፣ እዚ ኣብ ትግራይ ዝከየድ ዘሎ ኲናት ኣዕናውን ኣብራስን ግደ ሰራዊት ኤርትራ ምህላዉ ዝሕባእ ኣይኮነን። ዓለም ብዓለማውን ትዛረበሉ ዘላ ኢድ ምታትታው ይካየድ ኣሎ። እዚ ኢድ ምትእትታው’ዚ ድማ፡ ብመጀመርታ ኣብዪ ኣሕመድን መሻርኽቱ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዝሕተትሉን ዝስከምዎን ናይ ገበን ገበን እዩ። ከምውጻኢት ናይሥዚ ኢድ ምትእትታው፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ፣ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳያስን መሳርሕቱን እምበር፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክል ከምዘይኮነ ብንጹር ክፍለጥ ይግባእ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ብሓላፍነት ዘሕተተሉ ተግባራት’ኳ እንተዘይኮነ፡ ናይ ሎምን ናይ ጽባሕን ወለዶ፡ ተሰካምን ከፋልን ናይዘይዋዓለሉ ገበንን ዕዳን ካብ ምዃን ግን ነጻ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ። ነዚ ፈሊጥና እምባኣር፣ እሱራት ናይ ዝሓለፈ ኣሉታዊ ታሪኽ ካብ ምዃን ወጺና፡ ንሳቶም እዃ ንህልቂት ህዝብን ዕንወትን ለይቲ ምስ ማዓልቲ ተሓባቢሮም ዝሰርሑ ዘለዉ፡ ንሕና ደለይቲ ሰላም፡ ራህዋን ሰናይ ጉርብትናን ዝኾና ኤርትራውያን ብሓባር መኸተናን ጻዕርናን ከነሕይል ይግባኣና። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብሓበራ፡ እምቢ ንምዕጻው፡ እምቢ ንውግእ፡ እወ ንሰላም ክብልን ኣርዑት መለኽቲ ክሰብርን ካብዚ መድረኽ ሰላም’ዚ ንጽውዕ።
ኣብ ክሊዚ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ንብረቱን ዝፍጽሞ ገበን፣ ስቓይ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ቅትለትን፡ ብቐንዱ እቲ ስርዓትን ኣዘዝቲ ትካላቱን ዝሕተተሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንኣገባብ ኣፈጻጽማ ናይቲ ተግባር ምርኩስ ጌርካ፡ ሃይማኖታውን ቦታውን መልክዕ ንምትሓዙ ዝግበር ንምፍልላይን ምግፋሕ ሽግራትን ዝካየድ ወፈራታት፣ ንጠቅሚ መለኽቲ ስርዓታት ዘገልግል ከምዝኾነ ምግንዛብ የድሊ። ጭካኔን ሕሱም ተግባራትን መለለዪ ውልቀ ጣባይ ናይ ደቂ ሰባት እምበር፡ ንህዝቢ፡ ንተወላዶ ናይ ሓደ ከባቢ ኮነ ንሃይማኖታት ዝውክሉ ኣይኮነኑ። ኣብ ኩሉ ፍጡር ወዲ ኣዳም ንፉዕን ሕማቕን፡ ግፍዐኛን ለዋህን ምህላዉ፣ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። ብሓቂ ድማ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝወጸ፡ ንነጻነትን ንሓርነት ህዝቢ ኣንጻር መግዛእቲ ዝመከተ፡ ብፍላይ ተጋዳላይ ዝነበረ ኣባል ሰራዊት ኤርትራ፡ ቅትለትን ግፍዕን ኣብ ልዕሊ ተጋሩን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ፈጺሙ ክባሃል ከሎ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ጥልመት ሕድሪ ስዉኣት ምዃኑ፣ ክሳብ ክንደይ ልቢ ኩሉ ተቓላሳይ ከም ዝሰብር ዘንጊዑ፡ ልኡኽ መላኺ ስርዓት ጥራሕ ኮይኑ ምኻዱስ ኣነዋሪ ተግባራት ምዃኑ ክግንዘብ መተገብኦ።፡ ብእንጻሩ ሞት ብሞቱስ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ታሪኻውን ጀግንነታውን ቅያ ክሰርሕ ይሕተት ኣሎ። ይውዓል ይሕደር ግን፡ ገበነኛን ግፍዓኛን ኣብ ሕጊ ዝቐርበሉ፡ ዝተራሰን ዝተዘምተን ንብረት ተጻርዩ ናብ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ዝምለሰሉ ግዜ ርሑቕ ኣይክኸውንን እዩ።
ምእንት’ዚ፡ ኩልና ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ደለይቲ ለውጢ፡ ሓንትን ብዙሕነት ህዝባ፡ ብሄራታ፡ ዓሌታታ፡ ሃይማኖታታ፡ ኣውራጃታታት፡ ቁንቋታታን ካልኣን ዝዓቀበት፡ ብሕግን ስርዓትን እትመሓደር ማዕርነታዊት ልኡላዊት ሃገር ክትህሉ እዩ ረብሓናን ቃልስናን። እዚ ክንገብር ምስእንበቅዕ ድማዩ፡ ቀጻልነትን ዋሕስን ህዝብ ዝኾነ፡ ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስን መጋበርያታቱን ዝተፈልየ፣ ካልእ ናይ ድሕነት ገጽ ከምዘሎ ከነረጋግጽ ንኽእል። ካብዚ ወጻኢ ንዝግበር ፈተነታት፡ ዋላኳ ዝተፈልየ ኤርትራዊ ሓሳብን ርእይቶን ምህላዉ ንቡር እንተኮነ፡ ነቲ ኣፍራሲ ዝኮነ መሚና ትርጉም ኣልቦነቱ ምቅላዕ ግን የድልየና። ምስሊ ኤርትራን ኤርትራውነትን ንኹልና ኤርትራውያን ብማዕረ ስለ ዝውክለና ንሓደን ዝቕበል፣ ነቲ ካልእን ዝነጽግ ክኸውን ከነፍቕድ የብልናን።
ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ህልቂትን ደው ክብል ምጽዓር፡ እዚ ምስዘይግበር፡ ጸጥታ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ኣድላዪ ስጉምትታት ክወስድ ንጽውዕን ጻዕርታት ምክያድን።
ኣህጉራውን ዞናውን ትካላትን መንግስታትን ዓለም፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ትካላቱን ጀሚሮሞ ዘለዉ ጸቕጥታት ከሔይሉን፡ ገበነኛታት ናብ ሕጊ ንኽቐርቡ ክጽዕሩን፡
ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀንደኛ ተላኣኣኽቱን፡ ኣብዚ ውግእ ዝተሳተፉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ላዕለዎት ናይ ጸጥታን ስለያን ሓለፍቲ፣ ብምልኦም ከም ሰባት ኣብ ልዕሊኦም እገዳ ክግበር ምጽዓርን።
ነዚ ንምፍጻን ንምቅልጣፍን፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ሓባራዊ ዲፕሎማስያዊ ወፍሪ ከጽዕቁ፡ ካብኡ ብዘይፍለ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ግዱሳት ዜጋታትን ጻዕርታቶም ከሐይሉ።
ኣብ ዲያስፖራ ዝርከቡ ተጋሩን ኤርትራውያንን ካብ ፍኑው ዝኾነ ዘይሓላፍነታዊ ህዝቢ ዘጣቑስ፡ ናብ ቂምን ቅርሕንት ዘምርሕ ዜናዊ ወፈራታትን ምውንጃልን ወጺእና፡ ናይ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ድንድል ንምንዳቕ ክንጽዕር ይግባእ።
መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቅ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን በደል ከምዚ እዩ ኢልካ ክትጽብጽቦ የጸግም። ሕድሪ ሰማእታት ክሒዱ፡ ዋጋ ቃልሲ ህዝቢ ጠሊሙ፡ ኩሉ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ከኣ ነፊጉ። ድሕር’ዚ ይቕረ ዘይበሃሎ ተግባራት ህግደፍ ብህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸላኢ ሓሊፉ ብካልእ ክረአ ኣይክእልን እዩ። ዝተወሰኑ ንዘይሓልፍ ህዝብን ሃገርን ካብቲ ኩንትራቱ ወዲኡ ዝሓልፍ መንግስቲ ፈልዮም ክርእዩ ስለ ዘይከኣሉ፡ እሞ ንጉጅለ ኢሳያስ ምጽላእን ኣንጻሩ ምቅላስን ከም ንኤርትራን ህዝብን ምብዳልን ሕድሪ ሰማእታት ምጥላምን መሲልዎም፡ ኣብ ኢሳያስ ዘይጨከኑ ኣይሰኣኑን። እንተ ኣብ ምጽብጻብ በደላት ናይቲ ጉጅለ ግና እዞም ዘይጨከኑ እውን ከም ሰቦም እዮም። ምኽንያቱ ተግባራት ህግደፍ ከዊልካዮ ዘይክወል ስለ ዝኾነ።
እቲ እንዳበደለ ከምዘይበደለ ናእዳን መጐስን ዝለመደ ኢሳያስ፡ እንተላይ እቲ ዓለም ብዓለማ ብእትከታተሎ ተግባሩ፡ ህዝቢ እንዳጽነተን ብክብሪ ስዉኣትን ልኡላውነት ሃገርን እንዳሐጨጨ እውን “መን ከማኻ ወዲ ኣፎም” ክበሃል እዩ ሃንቀው ዝብል ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ብወገኑ እዚ ዲክታተር ግዜ ሂብካዮ’ውን ናብ ልቡ ዝምለስ ዘይኮነስ፡ ኣንጻር ህዝቢ ምስ ነኸሰ ዘይምለስ ምዃኑ ተረዲኡ ካብ ልቡ ካብ ዘውጸኦ ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ገለ ወገናት ህዝቢ ኤርትራ ብኹሉ መልከዓት ብረቂቕ ናይ ስለያ መርበባ ስለ ዘተሻበበ ዓው ኢሉ ብዘይምዝራቡ ንመግዛእቲ ኢሳያስ ኣሜን ኢሉ ከም ዝረዓመ ዝመስሎም ኣይሰኣኑን ይኾኑ። ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ መሬት ፈንቂሉ ብዓውታ ዝስማዕ ሓያል ንህግደፍ ዘወግዝ ድምጹ ብስቱር ካብ ዘስምዕ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ከመይ ጌርካኸ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንድዚ ከቢድ ኣርዑት ሓጺን መግዛእቲ ተጻዒንዎስ ኣንጻር በዳሊኡ ይዛረብ የለን ኢልካ ይግመት።
ኣብ ሃገር ይኹን ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣኡ እምበር ኣብ ኣመዛዝና ህግደፍን መጻኢ ዕድሉን ሓደ እዩ። ብመንጽርዚ እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ብዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ውዳበታትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ብቐጻሊ ዝካየደ ዘሎ ነቲ ጉጅለ ናይ ምውጋድን መጻኢ ናይ ምእማት ቃልስን ድምጽን ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክል እዩ። እቲ ወሳኒ ናይ ለውጢ ድምጺ ካብ ወሳኒ ጐደናታት ኤርትራ ዝቃለሓሎ ግዜ ርሑቕ ከምዘይኮነ ምግማት ከኣ ዘጸግም ኣይኮነን።
ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሐን ዘሎን ገበናትን ሚዛን ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡን እንታይ ከም ዝኾነን ይከታተሎ እዩ። ካብቲ ከምዚ ዝፈደዮ ህዝቢ እንታይ ከም ዝጸበ ከኣ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። እንተኾነ ፈሊጡ “ናብ ልበይ ተመሊሰ ዝተቐየመ ህዝበይ ክኽሕስ” ኢሉ ዝርህርህ ባህሪ ስለ ዘየብሉ፡ ከምቲ “ኣመልስ ምስ መግነዝ” ዝበሃል በቲ ዝጀመሮ ቁልቁለት ንሓዋሩ ሸለው ከም ዝበል ፍሉጥ እዩ። ብሰንኪ እከይ ግብሩ ብውሽጢ ብህዝቢ ኤርትራ፡ ብደገ ከኣ ብሕብረተሰብ ዓለም ተነጺሉ “ካብ ባሕሪ ከም ዝወጸ ዓሳ” ኮይንሉ ዝነበረ ሃላዋት ናይ ትማሊ ስለ ዝኾነ ንርሰዖ ኣይኮነን። ነቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝሰኣኖ ደገፍ ብኻልእ ንምትካእ ሃንደፍደፍ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓለን። እቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ከይዱ ዘርኣዮ፡ ከም ናይ ተኣሲሩ ዝጸንሐ ከልቢ ክፍታሕ እንከሎ ክምሰል ዝኽእል ምስርሳር ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።
ንኢትዮጵያ ካብ መራሕታ ንላዕሊ ናይ ኢትዮጵያን ህዝባን በዓል ውዕለት ኮይኑ ንምቕራብ ድማ፡ ብሕብእብእ ዘይኮነ ሕንኩ ቀንጢጡ ኣብ ኣደባባያት ኣስመራ፡ ኣዲስ ናዝሬት፡ ጐንደር፡ ባህርዳርን ጅማን፡ “30 ዓመታት ዝተኸስረ ግዜ እዩ፡ ኣይከሰርናን፡ ህዝቢ ኤርትራን ንህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ህዝብታት እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ እዮም፡ ድሕሪ ሕጂ ዶር ኣብይ ኣሕመድ ክመርሓና እዩ” ብዝብሉ ቃላት ብዋጋ ስዉኣት፡ ብልኡላውነት ኤርትራን ክብሪ ህዝባን እንተላይ ነቶም ብቐረባ ንፈልጦ ኢና ዝብሉ፡ ብዘደንጹ ስምዒት ኣሽካዕሊሉ። በዚ ኣቢሉ ከኣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸሰሮ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ደገፍ፡ ብህዝቢ ኢትዮጵያ ክረኽቦ ኩሉ ኣእማን ፈንቂሉ። በዚ ኣየብቀዐን፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸሰሮ ብዞባዊ ተቐባልነትን ጐብለልነትን ከከሓሕሶ ተደናዲኑ። ኣብዚ ግና ከምቲ ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ፈላሊና ክንርኢ ናይ ግድን ዝኸውን፡ ህዝብን መራሕትን ኢትዮጵያ እውን ፈላሊና ክንርኢ ከድልየና እዩ።
ኣብቲ ኢሳያስ ናብ ኢትዮጵያ ዝገሸሉ ቀዳማይ ጉዕዞ፡ ሓያሎ ኢትዮጵያውያን ነቲ መገሻ ዝተረድእሉ ቃና “ኣቶ ኢሳያስ ናይ ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ምፍላይ ጌጋ ምንባሩ ስለ ዝተረድኡ ናብ ኢትዮጵያ ናይ ምምላሳ ብስራት ክነግሩ እዮም መጺኦም” ዝብል ተረድኦ ነይርዎ። እቲ ናቱ ናይ መድረኻት ፈዳሕዳሕ እውን ናብዚ ግምት ዝደፍእ እዩ ነይሩ። ሕጂ ኣብዚ እዋንዚ ኢሳያስ ሰራዊቱ ናብ ውግእ ትግራይ ኣኽቲቱ ምስ ተባህለ ከኣ፡ “የኛ የቁርጥ ቀን ሰው/ ናይ ሕማቕ መዓልቲ በዓል ጽቡቕና” ዝብል ስም ተዋሂብዎስ፡ እቲ ብተግባሩ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝተነፍጎ ደገፍ ካብ ገለ ኢትዮጵያውያን ዝረክብ ይመስሎ ኣሎ።
ገለገለ ጸለውቲ ኢትዮጵያውያን፡ ንኣብነት ኣብ ግዜ ደርጊ ፍሉጥ ኣንበሳደር ዝነበሩ ዶር ካሳ ከበደ “ኢሳያስ ካብ ቀደሙ’ውን ጸላኢ ኢትዮጵያ ከም ዘይነበረ ሽምጠይ ገቲረ’የ ዝካተዓሉ’ዩ” ይብሉ። መምህር ታየ ቦጋለ ዝበሃሉ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ በዓል ግዜ ዘለዉ ደጋፊ ሰልፊ ብልጽግና ብወገኖም “ኣብዚ እዋንዚ ብህዝቢ ኢትዮጵያ ኢሳያስ ዘይተመስገነ መንከ ክምስገን” ክሳብ ምባል በጺሖም። እንተኾነ ብኣንጻርዚ ንናይ ኢሳያስ ኣብ ውግእ ትግራይ ምእታው “ኣብዚ እዋንዚ ብሓንሳብ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ብኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዝተደፍረሉ ታሪኻዊ ግዜ ንርከብ ኣለና” ክሳብ ምባል ዝበጽሑ’ውን ኣለዉ። በቲ ኮይኑ በዚ ከምቲ “ንሕማቕ ዘበንስ በዓል ጋዕሳ ኣለዋ” ዝበሃል፡ “ደሓን እቶ’” ዝብሎ ስኢኑ ኣብ በዓቲ ዓዲ ሃሎ ዝነበረ ተዓምጺጹ ዝውዕል ዝነበረ ኢሳያስ ብገለ ኢትዮጵያውያን ናይ ቅብጥሮት ስም ይወሃቦ ኣሎ። ውዒሉ ሓዲሩ ዋጋ ከም ዘኽፍሎ ግና ዘይተርፍ እዩ።
ክቡር ሓው ግርማይ የማነ፡ ቅድሚ ኩሉ ሰላምታና ይብጻሕካ፡ ርእሰ-ዓንቀጽና ስለ ዘንበብካ ከኣ ነመስግነካ። እቲ “ጣልቃ ህግደፍን ሳዕቤናቱን” ንዘርእስቱ እውናዊ ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ መሰረት ጌርካ ዝጸሓፍካዮ ብዙሕ ምስኡ ዘይዛመድን ብቐጥታ ንሰልፍና ዘይምልከት ዝተወሰኾን ስለ ዝኾነ፡ ንነፍሲ ወከፍ ምሉእ ሓሳብ ዘይኮነ ኣብ ዝተወሰኑ ኣድላይ ዝበልናዮም ነጥብታት ጥራይ መብርሂ ክንህብ ኢና። ንእሽቶይ ዝበሃል መእረምታ ስለ ዘየለ ከኣ እቲ ጽሑፍ ናይ “ጉጅለ ሰዲህኤ” ዘይኮነ ብቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ዝተሰናድአ “ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ” እዩ። ቅድሚ ናብ ካልእ ምስጋርና ብቅንዕና ሓቀኛ መዛናይ ክትከውን ድልዊ እንተደኣኮንካ ግዜ ወሲድካ ነቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ harnnet.org ክትረኽቦ እትኽእል ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና እንተተወኪስካዮ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ሰዲህኤ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ውዳበታት ዘለዎ፡ ብኣካልኳ ኣብ ኤርትራ ብቃልዕ እንተዘየለ ብኣተሓሳስባ ግና ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቕን ንሓድነት መሬትን ህዝብን ኤርትራ ዝቃለስን ሰልፊ እዩ። ኣብ ኤርትራ ዘይምህላውና ምኽንያቱ ከምዘይትስሕቶ ርግጸኛታት’ኳ እንተኾና ኣብ ሃገርና ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ምውዳብን ብዙሕነት ዘይጸውርን ብቅዋምን ግዝኣተ-ሕግን ዘይምራሕን ብሓደ ጉጀለ ዝተገበተ ባይታ ስለ ዘሎ ጥራይ እዩ። ንዕላማ ቃልስና ብዝምልከት “ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ምልካዊ ስርዓትን ንሱ ዘተኣታተዎ ኣዕናዊ ሳዕቤናትን ኣልጊስካ ኣብ እትምስረት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ንመሰልን ክብርታትን ኩሎም ዜጋታታ ብማዕረ ንምርግጋጽ ምንጪ ስልጣን ናይቲ ዝቐውም መንግስቲ፡ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታታን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” ዝብል ርኢቶን ንዘለዎ መደብ ዕዮና እንተ ኣንቢብካ መወከሲ ሓሳብ ክትረክብ ኢኻ።
ከምቲ እጽበዮ ዝበልካዮ፥ ኤርትራ ከምዚ ዘላቶ ምቕጻላ ዘይኮነስ ብዙሓት ሰልፍታትን ውድባት ዝወዳደራላ ሃገር ከም እትኸውን ዝጠቐስካዮ “ኣነስ ዘይከምዚኣ እየ ደልየ፡ ዘይከምዚኣየ” ዘብል እዩ እሞ “ኣፍካ መዓር ይምላእ።” ዘይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራስ ምእንታኡ እዩ ዝቃለስ ዘሎ። ኣብቲ ውድድር ዝሳተፋ ሰልፍታትን ውድባትን ዝቕየዳሉ ሕግን ስርዓትን ምህላው እውን ዝፈላልየና ኣይመስለናን። እቲ መቐየዲ ሕግን ስርዓትን ግና ሓደ ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ኤርትራዊ ጉጅለ ንበሎ ሰልፊ ወይ ውድብ፡ ዓንተር ኣባጓይላ ኮይኑ “ንስኻ በዚ እቶ በዚ’ባ ውጻእ” ዝብለሉ ከም ዘይከውን ነስተውዕል። እቲ ምስ ሃገርካ ዝጐበጠ ምስላፍ ዝበልካዮ ብሩህኳ እንተዘይኮነ ነቲ ማእከል ጌርካ ርኢቶ ዝሃብካሉ ሰዲህኤ ከም ዘይምልከቶ ግና ከነነጽረልካ ንፈቱ። ምናልባት ንኹሉ ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ዘዝመተረሉ እሺ ኢሉ ዘይኮለሰ ኢልካ ትኸስስ እንተሊኻ ግና ጌጋ እዩ። ሰዲህኤ ንኤርትራን ህዝባን ኣየኽብሮምን እዩ ዝብል ስግኣት እንተልዩካ እውን ቅኑዕ ሚዛን ኣይኮነን። ንህዝብን መንግስትን ፈላሊኻ ኣብ ክንዲ ምርኣይ፡ ነቲ ጉጅለ ክትረክብ ኢልካ፡ ክብሪ ሃገርካን ረብሓ ህዝብኻን ኣሕሊፍካ ዘይምሃብ ዝበልካዮ ሰዲህኤ ኣጥቢቑ ካብ ዝጥንቀቐሎም ጉዳያት ሓደ እዩ። ንህግደፍ ካብ ወቐሳን ተቓውሞን ምእንቲ ከተድሕኖ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኣልጊብካ ምርኣዩ ከኣ ፈጺሙ ግጉይ እዩ። ኮታ ንህዝቢ ከተኽብር ክትብል ነቲ ህዝቢ ዝብድልን ዝገዝእን ዘሎ ጨፍላቒ ጉጅለ ምጽብባቕ ከኣ ተቐባልነት የብሉን።
ግቡእን መሰልን ዜጋታት ፈላሊኻ ብዛዕባ ዘይምርኣይ ዝበልካዮ ሕራይ ቅኑዕ’ዩ። ካብዚ ነቒልካ፡ ነቲ ብኢደወነኑ፡ ሕድሪ ህዝቢ ጠሊሙ፡ ብዘይምርጫ ኣብ ስልጣን ዝተኾደጨ ህግደፍ ዘውጸኦ ኣዋጅ ርዒምካ 2% ምኽፋልን ዘይኽፋልን ከም ዜጋ ክትረኽቦ ዝግበኣካ መሰል ዘኽልእ ጌርካ ትወስዶ እንተሊኻ ግና ፈጺሙ ግጉይ እዩ። ምኽንያቱ ዜጋታት ሃገሮም ከልምዑ፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ሃገሮም ኰለ-መዳያዊ መሰሎም፡ እንተላይ ናይ እምነት፡ ምዝራብ፡ ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ናጻ መሰሎም ክረጋገጽ ናይ ግድን እዩ። ደሓር ህግደፍ ጉባአ ካብ ዝገብር 27 ዓመታት ዝሓለፎን ትካላቱ ለሚሱ ኣብ ኢድ ሓደ ሰብኣይ ዝወደቐን “ውድብ እዩ። ናይ ኣባላቱ ወርሓዊ ድዩ ዓመታዊ ውጽኢት ኣባልነት እሞ ከኣ ሕጊ ብዝፈቕዶ ከኽፍል ይኽእል። ካብዚ ሓሊፉ፡ ን2% ምስ ዜግነታዊ መሰል ምርካብን ዘይምርካብን ከተዛምዶ ፈጺሙ ግጉይን እንቃወሞን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ኣባል ህግዲፍ እየ ዝብውን ብዛዕባዚ እንተዝሕተት፡ መብዛሕትኡ “ገዲፈዮ ኣለኹ” ከም ዝብል ርግጸኛታት ኢና።
ሕገ መንግስቲ ኣብ መንጐ መንግስትን ህዝብን ናይ ሓቢርካ ምንባር ውዕል መሰረታዊ ሰነድ እዩ። ኩሉ ሕግታትን ነቲ ሕግታት ዘተግብራ ትካላት ከኣ በዚ እየን ዝቕረጻ። ብኩራት ናይዚ ሕገ-መንግስቲ ከኣ መሰረት ናይቲ ዝምድና መንግስትን ህዝብን ዝቕየደሉ ልዕልና ሕጊ ዝድምሰሰሉ እምበር ንምስምስ ኢልካ ዝጥቀስ ንኡስ ጉዳይ ኣይኮነን። ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ስምምዕ ከኣ ዘይትካላዊ፡ ዘይግሉጽን ኤርትራ እንትረብሖ ዘየነጸረን እዩ፡ ኢልና ኢና እንነቕፎን ንቃወሞን እምበር፡ እቲ ካብ ጐረቤት ምንጻል ዘምጸኦ ኣሉታዊ ሳዕቤንስ ቅድሚ ወዛሕዛሕ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ጀሚርና፣ ንህዝቢ ብዘርብሕ ኣገባባ ክዕወት ዘእወናሉን ህያው ክኸውን ዝተቓለስናሉን ኢና።
ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ዘሰሓሕብ ጉዳይ ዶብ ክለዓል እንከሎ ስቕ ኢልና ንርኣዮ ዝብል እምነት የብልናን። እንተኾነ ቅድሚ ዘሊልካ ናብ ውግእ ምእታው ፖለቲካውን ሕጋውን መስርሕ ክቕድም ኣለዎ ኢና እንብል። ደሓር ብግብሪ ዝረኣናዮ ከኣ እቲ ምስ የመን ኮነ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ኣብ መወዳእታ ብውግእ ዘይኮነ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያ እዩ ተዛዚሙ። ብዘይውግእ ናብዚ ዝተዛዘመሉ ኣገባብ ምብጻሕ ይከኣል ከም ዝነበረ ከኣ ንኣምን። ኣብቲ ዝተኻየደ ውግኣት ምስ ጐረባብቲ ኤርትራ ጻሕታሪት ከምዝነበረት ብመንጐኛታት ተረጋጊጹን ካሕሳ ክትከፍል ከም ዝተበየና ዝሕባእ ኣይኮነን። ደሓር ከምቲ “ባዕላ መምጽኢት ደርፊ፣ ባዕላ መጥፊእት ደርፊ” ዝበሃል፡ ቅድሚ ወያነ ወያነ ምባል ብመሰረቱኸ ንባድመ መን ድዩ ንወያነ ኣረኪብዋ ኢልካ ምግንዛብ እውን ኣድላይ እዩ።
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ፡ ናይ ሰዲህኤ ኣብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ምህላው ኣብ ኤርትራ ካብ ናይ ህግደፍ ዝተፈልየ ኣተሓሳስባ ዝጸውር ባይታ ስለ ዘየለ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ኮነ ኣብ ካልእ ሃገር ኮይንካ ክትቃለስ እንከለኻ ዝራኸበካ መንግስታዊ ኣካል ከም ዝህሉ ፍሉጥ እዩ። ሰንዓ ፎረም ኣብ ኢትዮጵያ ከኣ ካብዚ ዝተፈልየ ግደ ኣይነበሮን። ንልኡላውነት ኤርትራ ዝቃወም ከኣ ኣይነበረን። “መሲልካ ንገሮ ንክመስሎ” እንድዩ ዝበሃል፡ ከምዚ በዓል ጉንበት ሸውዓተ፡ ኦነግ፡ ደምሓት፡ ኣርበኞች ግንባር ዝበሃሉ ኢትዮጵያዊ ናይ ተቓውሞ ውድባት እሞ ከኣ ንናጽነት ኤርትራ ዘይቕበሉ ክነሶም ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ዝቃለስዎ ዝነበሩ ዝመሳሰል ጌርካ ዘይውሰድ እዩ። ደሓር ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣበይ ኮይነን ይቃለሳ ዝመርጻን ዝውስናን ባዕላተን እምበር፡ ህግደፍ ኣይኮነን ዝውስነለን። ኣብ ኢትዮጵያ ምህላው ንህግደፍ ሓላል ንካለኦት ውድባት ኤርትራ ከኣ ሓራም ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ ፈጺሙ የለን። ኣበይ ንሃሉ ኣበይ፡ ኤርትራዊ ክብሪ ምሕላው ዝብል እንተኮይኑ ምስ ዝህልወና ምናልባታት ምሳኻ የሰማምዓና እዩ።
ሰዲህኤ ንሓይልታት ምክልኻል ድርብ ሃገርን ህዝብን ናይ ምክልኻል ሓላፍነት ከም ዘለዎ ደኣ ደጋጊሙ የዘኻኽሮ እምበር ከም ዘይነዋርዶስ ነዚ ኣብቲ ንምረሓሉ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮና “ሓይልታት ምክልኻልን ጸጥታን፡ ንሃገራዊ ቅዋምን ልዑላውነት ሃገርን ህዝብ ን፣ ከምኡ'ውን፡ ብመሰረት ቅዋምን ሕጊ ምርጫን፡ ብህዝቢ ንዝተመርጸ መንግስቲ ዝከላኸል፡ ድርዕን ዋልታን ሃገርን ህዝብን ምዃኑ እምነት ሰዲህኤ እዩ። በዚ መሰረት ንረብሓታት ህዝቢ ኤርትራ ዝከላኸልን ዘገልግልን፡ ንብረት ህዝብን መንግስትን ዝሕሉ፣ ኣፍራዪ፡ ፖሊቲካዊ ሻርነት ዘይብሉ ሃገራዊ ሰራዊት ንምቛምን ንምምዕባሉን ብተወፋይነት ክሰርሕ እዩ” ዝበል ሰፊሩ ኣሎ ። እዚ እምነትና ግና ኣብ ሃገራት ጣልቃ ብዘይምትእትታውን ናይ ወጻኢ ወተሃደራዊ መደበራት ኣብ ሃገርና ዘይምፍቃድን ብዝብል እዩ ዝቃነ። ካብዚ ነቒልና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትይዕጵያ ኣብ ትግራይ ይዋጋእ ምህላዉን በዓል ሕቡራት ኤምረት ኣብ መሬት ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበራት ምኽፋተንን ዘይምድጋፍና ከም ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ምውራድን ምንእኣስን ጌርካ ዝውሰደሉ ምኽንያት የለን።
ናትና ኣቐሚጥና ደገደገ ምምዕዳው ደኣ ኣየምሕረልናን ይኸውን እምበር፡ ሓያላት ሃገራት ዘዘሊለን ዝፈጥረኦ ተጽዕኖታት ምጽብጻብ ዘጸግም ኣይኮነን። ቀያድን ናይ መወድእታን ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይተግበር ዝብል ድምጺ ዝያዳና ብንጹር እሞ ከኣ ኣብ ኩሉ መድረኻት ዘቃለሐ ኣሎ ኣይንብልን። ህግደፍ ነዚ ዛዕባዚ ከም ምቛሰዪ ዝወስዶ እምበር ብዕቱብ ክሕዞ ከም ዘይጸንሐ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና እዩ። ንምዝኽኻርካ ዝኣክል እንተዘይኮይኑ፡ እቲ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ኢትዮጵያ እና ክገይሽ ከስመዖ ዝጸንሐ ናይ ግድን እንተዘይኮይኑ ምድጋሙ ዘጸግም ገልበጥበጥ ሸለል ክትብሎ እንተዘይደሊኻ ትዝክሮ ኢኻ ዝብል እምነት ኣለና። ብዝኾነ ኣብ ጉዳይ ኣተገባብራ ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ቃልና ከነስመዓሉ ካብ ዝጸናሕና “መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ክረጋገጽ ኣብ ናይ 1993 ረፈረንዱም ዝወሰዶ መርገጺ፡ ብትግባረ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ክደግሞ፡ ብምስረታ ጽቡቕ ጉርብትናዊ ዝምድናን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ መንጎ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ክዛዝሞን ይጽውዕ።” ዝብል ብደረጃ ጉባአ ዝጸደቐ ሚዛና ክሕግዘካ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለና።
እዛ “ኣብ መደምደምታ ብሓቂ ተሓለቕቲ ሃገር እንተድኣ ኮይና ኣብ’ቲ እንፈላለየሉ ክንፈላለ ኣብ’ቲ ክንፈላለየሉ ዘይግባእ ሃገራዊ ሉዕላውነትናን ህዝባዊ ሰራዊትናን ብሓባር ደው ክንብል ይግባእ።” እትብል ምሉእ ሓሳብካ ከም ዘላቶ ወሲድናያ ኣለና። እዚ ክንብል ከለና ግን፡ ሰራዊት ንኽብሩን ክብሪ ህዝቡን፡ ኣንጻር ምልኪ ስርዓት ኢሳያስ ከቕንዕ ናይ ወትሩ ጽዋዒትና እዩ።
" ኣብ ዓለምና ዝቐልጠፈ ሰብ" ተባሂሉ ዝግለጽ ጃማይካዊ ኡስያን ቦልት ኣብ ሰለስተ ተኸታተልቲ ኦሎምፒካት ሰለስተ ተኸታተልቲ ወርቂ መዳልያታት ብምጭባጥ ታሪኽ ሰሪሑ።
መዓስ እዚ ጥራይ: ኣብ ናይ ሎም ዘበን ውድድራት ኦሎምፒክስ 2016: ኣብ ተመሳሳሊ ናይ 100 ሜትሮ ጉያ ኣብ ምድብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሕጂውን ጃማይካዊት ኢለን ቶምሶን ትማሊ ቀዳም ወርቂ ብምዕታር ማዕረ ኡስየን ቦልት ኣብ ሰለስተ ተኸታተልቲ ውድድራት ኦሎምፒክ 2 መዳልያታት ወርቂ ዝሓፈሰት ጓል ኣንስተይቲ ተቐዳዳሚት ናይ 100 ሜትሮ ጉያ ኮይና ኣላ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ኣመሪካዊ ሓምባሳይ ማይክል ፈሊፕስ ኣብ ዝሓለፈ 4 ውድ ድራት ኦሊምፒክ እቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ መዳልያ ዝተሰለመ ኣትለት ብምዃን ናይ ሎም ዘበን ዝተሰርዐሉ ውድ ድራት ኦሎምፒክ ሪዮ 2016 ዛዚሙ'ሎ።
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት /መድረክ/ መሪ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ በጋዜጣዊ መግለጭ ላይ ያስተላለፍዋቸው መልእክቶች የሀገሪቱን ወቅታዊ አጣዳፊ ሁኔታ ያገናዘቡ አይደሉም ብለዋል።
የኢትዮጵያ ህዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር/ኢህአዴግ/ ባለፈው ቅድሜ ሕዳር 6/ 2012 ዓ/ም ባካሄደው ስብሰባ የፓርቲው የውህደት ሃሳብና ውሳኔ አስመልክቶ ህወሓት በስብሰባው ወቅት ያነሳቸው ጥያቄዎችና እንዲሁም ውህደቱን የተቃወመበት ምክንያት በተመለከተ የትግርኛ ክልፍ ባልደረባችን ገብረ ገብረመድህን የህወሓትና የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ አባልና የህወሓት ጽ/ቤት ምክትል ኃላፊ አቶ ጌታቸው ረዳ አነጋግሯል።
ዳዋሊ የህንድ በጣም ትልቁ እና በጣም አስፈላጊ የሆነ በዓል ነው. ዲየዋሎችን ማክበራቸው መላ አገሪቷ መብራቶችን, ሻማዎችን እና ርችቶችን ያበራታል. እነዚህ የዲዋላ ፎቶዎች የዓለሙን አስደሳች ገጽታ ያሳያሉ.
ባህላዊ ሸክላ ሰሪዎች ወደ ዲያዋሊ ከመሩ በፊት የሸክላ ድሬስ በመሥራት ላይ ይገኛሉ. ይህ ከሚከናወንባቸው ቦታዎች አንዱ በሙምባይ ታዋቂው ድሬቫ ስኮትስ ውስጥ ኩራት ሆዋዳ ነው. በግምት ወደ 2,500 የአላቶች ቤተሰቦች እዚያ ከሚገኘው ማህበረሰብ ውስጥ ይመለሳሉ. ሥራው ከሆሊ በዓል በኋላ ይጀምራል, እናም ዳዋሊ ከመሩ በፊት ቀንም ሆነ ማታ ይቀጥላል.
ባሎች, አባቶች እና ወንድሞች ሸክላውን ይስታሉ , እና ወደ ዳይጆዎች ይቀርጻሉ , ከዚያም በእሳት ያቦኗቸዋል . ሚስቶች, እናቶች እና እህቶች ከዚያ በኋላ ይሸከማሉ, እየታሸጉ እና ለሽያጭ ያጭዳሉ. ልጆች በሥዕሉና በማሸግ ይረዳሉ.
ውስጠኛው የሩሊያ በዲያዋሊ በሚኖሩበት ጊዜ በሚኖሩበት ግቢ በሚኖሩበት ግቢ ውስጥ የጌጣጌጥ ማዕከላዊ ቦታ ነው. በዲንች እና በጣት አሻራ እጃቸው መካከል የተቆረጠ ዱቄት በመጠቀም የተሰራ ነው. ሆኖም ግን, አተገባበሩ የሚመስለውን ያህል ቀላል አይደለም! የሚወዱትን ንድፍ ካገኙ በመጀመሪያ በመሬቱ ላይ ከመጠን በላይ ጠልፎ መስራት ጥሩ ነው. እንደ ፖዛዎች እና አበቦች ያሉ ወፎች በጣም ተወዳጅ ናቸው. አንዳንድ ሀሳቦች እና የመተግበሪያውን ቴክኒካዊ አጭር መግለጫ እነሆ. አንዳንድ ጊዜ ሰዎች በቀለሙ ዱቄት ፋንታ ቅጠሎቻቸውን ይጠቀማሉ.
ማሪጎልድ አበባዎች የዲያዋሊ ጠቃሚ አካል ናቸው. እነዚህ አስደሳች እና የተቀደሱ አበቦች በጌጦሽ እና በአምልኮ ውስጥ በዋናነት ይታያሉ, እና በዓሉ በፊት በህንድ በህንድ በዓመት ውስጥ በሙሉ ለሽያጭ ይሸጣሉ.
Kali Puja በክላይታ (እንዲሁም ሌሎች የምዕራብ ባንዲል, ኦሳካ, ቢሀር እና አሶድ) በሚባለው የዲዋሊ በዓል ላይ ይከበራሉ. በአብዛኛው የሚከናወነው በላኪምሚ ፑጃ በአጠቃላይ በህንድ ነው. ይህ በዓል አስፈሪ የሆነችውን እሷን ታስታውሳለች. እዚህ አንድ የእጅ ባለሙያ ለበዓሉ የሚያመልችትን አምላክ ሐውልት እየሠራ ነው.
ርችት እና ክሬከር የዲዋሊ የበዓላት ክብረ በዓላት ናቸው. ግን ብዙውን ጊዜ በመንገድ ላይ ከሰዎች ጋር ስለሚቀራረብ ተጠንቀቅ! እነዚህ ርችቶች በሞምባይ የባሕር ሞተር ይወሰዳሉ.
በዱዋሊ ውስጥ ባህላዊው የቼሪ ሕዝብ ዳንስ የሚከናወነው በሴቶች ነው. ይህ ሴቶች በጨዋታ ዳንስ እየዘለሉ ጭንቅላትን በእጃቸው ይዘው ይይዛሉ. በጣም ብዙ ክህሎት ይጠይቃል! በተለይም በጃጂን ውስጥ በኪሽጋርግ እና አጌር ግዛቶች ውስጥ ዳንሱ በተለይ ተለይቶ ይታወቃል.
በተለይ ልጆች በተለይ Diwali በ Go! የዲያዋሊ ዋነኛ የስብሰባ ቀን ጌታ ክሪሽና ዘራካሶራ በመጥፋት ላይ ያተኮረ ነው. እያንዳንዱ መንደር እና ከተማ የጋኔን ታላቁ እና አስደንጋጭውን ምስል ማን ሊገነባ እንደሚችል ለማየት ውድድሮችን ይወዳል. በዲያዌሊ ዋኛ ላይ ይቃጠላሉ.
በቅርቡ በመከላከያ ሰራዊት በደረሰው ጥቃት ከሃዘን ያላገገመችው ሞያሌ በዛሬው እለት የከተማዋን ነዋሪዎች ግራ ያጋባ ጥቃት አስተናግዳለች። ከስፍራው በተገኘ መረጃ አራት...
እኔ በበኩሌ እሠየሁ የሚያሥብል እንጅ ክፉውን ክፉውን የሚያሣስብ መሆን የለበትም እነዚህ ብርቅዬ የዚያ ትውልድ ጌጦች ያልፉበትን ከ40አምት በልይ የሆነውን ትግል ገምግመው ወደ እውነታው በዚህ እድሜ መምጣታቸው ሊደነቁ ይገባል እንደእኔ እና እንደ እናንተ ዝፍዝፍ በልቶ መተኛት ከዚያም የሚሠሩትን መተቸት ብቻ ነው..
የከፍተኛ ሊግ የምድብ ለ የመጀመርያው ዙር የመጨረሻ ጨዋታ ዛሬ ሲካሄድ ሀምበሪቾ ዱራሜ፣ ሻሸመኔ ከተማ እና ሀላባ ከተማ በድል ዙሩን አጠናቀዋል። ጠዋት 04:00 የጀመረው ቤንች ማጂ ቡና እና ሀምበሪቾ ዱራሜ ጨዋታዝርዝር
የከፍተኛ ሊግ ምድብ ለ ስምንተኛ ሳምንት ተስተካካይ መርሐ ግብር ዛሬ መካሄድ ሲጀምር አዲስ አበባ የምድቡ መሪ ሆኖ ያጠናቀቀበትን ውጤት አስመዝግቧል። አባ ቡና ተጋጣሚውን በሰፊ የጎል ልዩነት ሲያሸንፍ ከፋ ቡና እናዝርዝር
በቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ዳኞች በጨዋታ ላይ ከሚኖራቸው ሚና ውጭ አንድ ዳኛ በሌላ ተግባር ብቅ ብሏል። በሀገራችን የእግርኳስ ዳኝነት ከነብዙ ችግሮቹ ዘመን ተሻግሮ እዚህ ደርሷል ፤ በዚህ ሂደት ውስጥ ራሳቸውንዝርዝር
በኢትዮጵያ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ እየተሳተፉ የሚገኙት የወልቂጤ ተስፋ ቡድን አባላት የገንዘብ እና የትጥቅ ድጋፍ ተደርጎላቸዋል። የከተማው አስተዳደር ትኩረት ተነፍጓቸው በዚህ ዓመት የመወዳደራቸው ነገር ያከተመለት መስሎ የነበረው የወልቂጤ ከ20ዝርዝር
ዘንድሮ በሜዳም ሆነ ከሜዳ ውጭ በብዙ መልኩ ተለውጦ የመጣው ታፈሰ ሰለሞን የሚናገረው ነገር አለ… የቀድሞ የኒያላ፣ ኢትዮ ኤሌክትሪክ እና ሀዋሳ ከተማ ድንቅ አማካይ ቡናማዎቹን ከተቀላቀለበት ጊዜ አንስቶ ጥሩ እንቅስቃሴ እያደረገዝርዝር
በደረጃ ሠንጠረዡ ግርጌ የሚገኘውን አዳማ ከተማን ሲመሩ የቆዩት አሰልጣኝ ራሳቸውን ከኃላፊነት ማንሳታቸውን አሳውቀዋል። ያለፉትን ሰባት ዓመታት አይቶት በማያውቀው የውጤት ማጣት እና የፋይናስ ቀውስ ውስጥ የሚገኘው አዳማ ከተማ ከአሰልጣኝ አሸናፊ በቀለዝርዝር
ከደደቢት ተስፋ ቡድን የተገኘውና አሁን በሰበታ ከተማ ጥሩ ጊዜ እያሳለፈ የሚገኘው አብዱልሀፊዝ ቶፊቅ የእግርኳስ ህይወቱን አስመልክቶ ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር ቆይታ አድርጓል። አዲስ አበባ ከተማ ካሳንችስ 28 ሜዳ አካባቢ ተወልዶ አድጓል።ዝርዝር
በወላይታ ድቻ ከታዳጊ ቡድን አንስቶ እስከ ዋናው ቡድን እንዲሁም በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን በተለያዩ የዕድሜ እርከኖች መጫወት የቻለው እዮብ ዓለማየሁ አሁን ስላለበት ሁኔታ ይናገራል። ከ17 ዓመት ታዳጊ ቡድን አንስቶ እስከ ዋናውዝርዝር
ከሳምንታት በፊት በሳላዲን ሰዒድ ላይ ገደብ ጥሎ የቆየው ቅዱስ ጊዮርጊስ ውሳኔ አሳልፏል። ክለቡ ሳላዲን በግርድፉ የዲስፕሊን ግድፈት ስለመፈፀሙ በመግለፅ ከሳምንታት በፊት “ከዋናው ቡድን ጋር ለተጨማሪ ጊዜ አብሮ እንዲቆይ መፍቀድ በውድድሩዝርዝር
በተከታታይ ሁለት ጨዋታዎች ጎሎች በማስቆጠር በአዲሱ ክለቡ ጥሩ ጊዜ እያሳለፈ የሚገኘው በረከት ደስታ ስለወቅታዊ አቋሙ ይናገራል። ሻሸመኔ ተወልዶ ያደገው ወጣቱ የመስመር አጥቂ በአምቦ ፕሮጀክት በመግባት እግርኳስን በአካዳሚ ሰልጥኖ ወጥቷል። የአዳማዝርዝር
ኪም ካርዳሺያን፥ ከቲ ፐሪ፥ ሌናርዶ ዲካፕሪዮ፥ ካብ መንጎ`ቶም ኣብ ልዕሊ ፈይስቡክ ተቓውሞ ዘልዓሉ ሰለብሪቲ ኮይኖም ኣለዉ። እቲ ተቓውሞ፥ ን24 ሰዓታት ኢንስትግራም ዘይምጥቃም ዝብል`ዩ። ፈይስቡክ ጽልእን ባእስን ዘለዓዕል ትሕዝቶ ጠጠው ንኸብል ከምኡ ኣብ መስርሕ ምርጫ ጌጋ ሓበረታ ካብ ምሃብ ክቑጠብ፥ ኩሉ ሰብ ነቲ ኣካል ፈይስቡክ ዝኾነ ኢንስትግራም ን24 ሰዓታት ከይጥቀም ዝብል`ዩ።
ኣብ ኢንስትግራም 188 ሚልዮን ሰዓብቲ ዘለዉዋ ኺም ካርዳሽያን ወስት፡ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፥ ከም ፈይስቡክ ዝበሉ መድረኻት ማሕበራዊ ሚድያ፥ ንጽልእን ሓሶትን ፕሮፓጋንዳን ዝዕድም መድረኻት ክኾኑ ስቕ ኢለ ክርኢ ኣይክእልን`የ ኢላ
ሁልጊዜ በዓመቱ መጀመሪያ ላይ እንደማደርገው በሰው ልጆች ታሪክ ሁሉ ውስጥ ከታተሙት መጽሐፍት ታላቅ ከሆነው መጽሐፍ ቅዱስ ባለኝ አመታዊ የንባብ ጉዞዬ ዘፍጥረት...
አዲስ አበባ በዘንድሮው አመት 2011/12 ካላት የ4.6 ሚሊዮን የህዝብ ብዛት በ2022/23 ወደ 7.3 ሚሊዮን እንደሚደርስ የተገመተ በመሆኑ ከተማዋ ዘላቂ የከተማ ትራንስፖርት አውታር ለመዘርጋት የሚያስችላት እቅድ ለማቀድ እና መዋእለ ነዋይ ለማፍሰስ የምትችልበት ደረጃ ላይ ነች፡፡ ሁሉም አካታች ዝቅተኛ የካርቦን ልቀት ያለው ፈጣን፣ ምቹ እና ተመጣጣኝ ዋጋ ያካተተ የትራንስፖርት መሰረተ ልማት እና አገልግሎት ለምጣኔ ሀብታዊ እድገት ወሳኝነት የአዲስ አበባ ነዋሪዎችም ሆኑ ጎብኚዎች / እንግዶች የትምህርት፣ መዝናኛ እና ጤና ክብካቤ ማዕከላት እንዲሁም ሌሎች የጉዞ ፍላጎቶች ለማሟላት በቀላሉ ተደራሽ ለመሆን አስፈላጊ ነው፡፡