Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሌላው ልማት የምንለው ጉዳይ ነው፡፡ በልማት ላይ መመለስ ያለባቸው፣ በግብርና ላይ መስራት የሚገባን፣በኢንዱስትሪው፣ በመሰረተ ልማት ላይ… ብዙ ዝርዝሮች ነው ያሉን፡፡ በየቦታው ብዙ ስራዎች ተሰርተዋል ግን የሚጎሉ ስላሉ ከፍተኛ ግምገማ አድርገናል፡፡ ግምገማው ላይ ህዝብም እንዲሳተፍበት ተደርጓል፡፡ ይህንን ካደረግን በኋላ ወደ ስራ ነው የገባነው፡፡ አንዳንዶቹ ወዲያው የሚመለሱ ናቸው፤ ሌሎቹ ደግሞ ጥናት የሚጠይቁ ናቸው፡፡
ዘንድሮ በ2011 ግምገማ ባደረግነው እንደ መርህ ያስቀመጥነው፣ “ብዙ መስራት ትንሽ መወያየት” የሚል ነው፡፡ ምክንያቱም ብዙ ውይይት፣ ብዙ ግምገማ አድርገናል፡፡ ስለዚህ ብዙ ንግግር ሳይሆን ብዙ ስራ የሚሰራበት ነው። ይሄ አመት የስራ ነው፡፡
በአጠቃላይ በሁለት መንገድ ነው ያየነው፡፡ አንዱ ዲሞክራሲ ያልነው ነው፤ ሌላኛው ደግሞ ትራንስፎርሜሽን ነው፡፡ በትግራይ በሁለቱም ዘርፍ ለውጥ እናመጣለን፡፡ ለዚህ የሚጠቅሙ ሃሳቦች ደግሞ መጥተዋል፡፡ ከልማቱ አንዱ ኢንቨስትመንት ነው፡፡ አምና ከሰላሙ ጀምሮ ትግራይ ላይ ብዙ ችግር አልነበረም። በኢኮኖሚ እንቅስቃሴ፣ በዲሞክራሲና በመልካም አስተዳደር ግን ችግሮች ሰፊ እንደሆኑ ተገምግሟል፡፡ ጥናት ጀመርን ማለት ወደ ስራ መግባት ጀመርን ማለት ነው፡፡ ስለዚህ መሻሻል የሚገባቸውን እየነካን ነው፤ ሰላም መሆኑ ግን አምናም ሰላም ነበር፡፡ በእኛ ክልል የዩንቨርስቲ ተማሪዎች በሰላም ነው የሚማሩት:: ግጭት የለም፡፡ ቤተሰብም የሚቸገርበት ሁኔታ የለም። አስተሳሰቡ የተስተካከለ አስተዳደር ካለ እንደዚህ ነው የሚሆነው፡፡ እዚህ ህወሓት ነው የሚያስተዳድረው፤ ግን የተስተካከለ አስተሳሰብ ስላለው ከየትም ብሔር ይምጣ በአግባቡ ነው የሚያስተናግደው፡፡ ፓርቲው የተስተካከለ አመለካከት ስላለው፣ ህብረተሰቡም የተስተካከለ አስተሳሰብ አለው፡፡ ከሁሉም ክልል ቢመጣ ይስተናግዳል የትግራይ ልጆች የትም ቦታ ሲቸገሩ፣ ሲባረሩ እናውቃለን፡፡ ከጐረቤት ክልሎች ጀምሮ ለችግሮች ምላሽ አይሰጡም። እዛ ስህተት ስለተፈፀመ እዚህም እንደገና ሌላ ስህተት ሊፈፀም አይችልም፡፡
እዚህ ክልል አይደለም ኢትዮጵያዊ፣ የውጪ ሀገር ዜጋም በሰላም ይንቀሳቀሳል። ከአማራ ክልል የትግራይ ተወላጆች ተባረሩ ተብሎ የአማራ ተወላጆችን ማባረር ታሪካችን፣ ፖለቲካችን፣ አስተሳሰባችን አይፈቅድም። ህዝቡን ማስተማር፣ እንደዚህ አይደረግም ብሎ ማውገዝ፣ መጠየቅ ያለባቸውም በህግ ነው መጠየቅ ያለባቸው፡፡ ዛሬ ባይጠየቁ በሂደት እንደሚጠየቁ ማሳየት ነው እኛ የምንፈልገው፡፡
ተከበናል ማለት በሌላ አማርኛ በአራቱም አቅጣጫ ጫናዎች አሉ ማለት ነው፡፡ ዋናው የፖለቲካ ነው፡፡ ሁሉም እንደሚያውቀው፤ ትግራይ ላይ የሚያነጣጥር ዘመቻ ሰፊ ነው፡፡ በፌደራልም፣ በሁሉም ክልል በተለያየ አቅጣጫ ይታያል፡፡ ይሄ ደግሞ በየአደባባዩ በየሚዲያው የሚነገር ነው፡፡
በአገራችን ብዙ ግምገማዎችን አከናውነናል የችግሮች ምንጭ ያልነው የሁሉንም ድርጅቶች አመራር ነው፡፡ ችግሩ የጋራ ነው ብለናል፡፡ በቅርብ ጊዜ የምንሠማው ግን የሁሉም ችግር ምንጭ ህወሓት ነው የሚል ነው፡፡
ከዛም አልፎ ትግራይ ነው ወደሚል ሄደ፡፡ ይሄ ከተገመገመው ውጪ ነው፡፡ ጥፋቱ የአንድ ፓርቲ ብቻ ተደርጎ፣ እኛ ንፁህ ነን የሚል ንግግር በአደባባይ ነው የሰማነው፡፡ ይሄ ብቻ ሳይሆን “27 አመታት የጨለማ ዘመን” የሚል ሳይቀር ነው የሰማነው፡፡ 27 አመት አገራችን በጨለማ ውስጥ አልነበረችም፤ ታይቶ በማይታወቅ የእድገት ለውጥ ከዛም አልፎ አለምም የመሰከረው ፈጣን እድገት አስመዝግባለች፡፡ ሚሊዮኖች ከድህነት እየወጡ እየተቀየሩ፣ ለሌላ ደሀ ሀገራትም አብነት ነው እየተባለ ሲገለጽ ነበር፡
እኛ እራሱ በመሠረተ ልማት፣ በትምህርት፣ በጤና፣ በግብርና…በሁሉም ምን ለውጥ እንዳለ እናውቃለን፡፡ ይቺ ሀገር ከተማዋ እንዴት እየተሻሻለ እንደመጣ፣ ባለሀብቱ ምን ያህል እየጨመረ እንደሄደ … በግልፅ ይታያል። አጠቃላይ ነው ለውጡ፡፡ ገጠሩም ከተማም በለውጥ ነው፡፡ ይህቺ አገር በለውጥ ነው የምሁራን ሀገር የሆነችው፡፡ ስንት ዩኒቨርስቲ እንደነበር እናውቃለን፡፡ አንድ ሁለት የሚባል እንጂ 40 እና 50 ዩኒቨርስቲ አልነበረም፡፡ ይሄ ነው የጨለማ ዘመን የተባለው፡፡ ስለዚህ በአመራሩ ላይ ችግር አለ ማለት ነው፡፡
የተመዘገበውን እድገት ሁሉ አጥፍቶ፣ የጨለማው ዋናው ተጠያቂ ደግሞ አንድ ፓርቲና አንድ አካባቢ ከዛም አልፎ ወደ ህዝብ ሄዶ የተለየ ተጠቃሚ ተብሎ የተፈረጀበት ሁኔታ አለ፡፡ ስለዚህ ሁኔታው ከመንገድ የወጣ ነው። ለዚህ ነው ተከበናል የተባለው፡፡ የሰብአዊ መብትም ጥሰት ከተባለ አንድ አካባቢ ነው፣ የኢኮኖሚ ሙሰኝነትም ከተባለ፣ ዝርፊያ ከተባለ አንድ አካባቢ ብቻ ነው፡፡ ይሄ በጣም የተወላገደ አመለካከት፣ ለጥፋት የሚዳርግ አስተሳሰብ ነው፡፡
ህዝብ ለህዝብ የሚያጫርስ፣ ወደ ሌላ ጥፋት ሊያመሩ የሚችል ነው፡፡ አሁንም እሱ ቀንሶ ሊሆን ይችላል፡፡ በተወሰነ ደረጃ ግን ግፊቱ አለ፡፡ “እኛ ንፁሃን ነን፤ እመኑን ተቀበሉን፤ ሰይጣኖቹ ሌሎች ናቸው” የሚል መልዕክት ለማስተላለፍ የተፎከሩ ናቸው፡፡ ይሄ ደግሞ የስልጣን ፍላጐትን ነው የሚያሳየው፡፡
በቅርቡ ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ፤ ኢህአዴግ ከግንባርነት ወደ ተዋሃደ አንድ አገራዊ ፓርቲ ይለወጣል ብለዋል፡፡ ይሄ ደግሞ አሁን በአገሪቱ የሚታየውን የዘረኝነት ችግር ለመፍታትና አንድነትን ለማጠናከር ያግዛል የሚሉ ወገኖች አሉ እርስዎ ምን ይላሉ?
ወደ አንድ ፓርቲ የመምጣቱ ጉዳይ ቀደም ሲል የነበረ አስተሳሰብ ነው፡፡ እናጥናው ተብሎ ሲንከባለል የቆየ ነው፡፡ በቅርብ ጊዜ ባደረግናቸው ስብሰባዎችም፣ ይሄ ነገር ለአንድነታችን ይጠቅማል በሚል ተነስቶ ነበር። ከዚህ አንፃር የፖለቲካ ጥቅም አለው፡፡ ይሄ ማለት ግን የብሔር ብሔረሰብ አደረጃጀት ይጠፋል ማለት አይደለም፡፡ ኢህአዴግም ቢፈልግ ሊያጠፋው አይችልም፡፡ ፌደራል ስርአቱ፣ በብሔር ብሔረሰብ ደረጃ የሚታዩ ህብረተሰቦች እራሳቸውን የሚያስተዳድሩበት ነው፡፡ እራሱን ለማስተዳደር የፖለቲካ ድርጅት ያስፈልገዋል፡፡
አንድ አገራዊ ፓርቲ መሆን ግን ዘረኝነት ሊያስቀር አይችልም፡፡ እዚህ አገር ላይ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ እኮ በብሔር ላይ ያተኮረ ያን ያህል ግጭት አልነበረም፡፡
ግጭቶች ዜሮ ነበሩ ባንልም አሁን የምናየው ዓይነት መረን የለቀቁ፣ ግጭቶች አልነበሩም፡፡ ባለፉት 27 አመታት ይህን ያህል ትልቅ የሚባል ችግር አልነበረም፤ እሱን መመርመር ነው የሚያስፈልገው - እንዴት ያለ ችግር መዝለቅ እንደቻልን መጠናት አለበት፡፡
በአገሪቱ ላይ በአንድነት ተዋህደው የቆዩ ሌሎች ፓርቲዎች የሉም፡፡ ከእነሱ ልምድ እንቅሰም እንዳይባል ኢህአዴግ ነው የነበረው። እሱም አንድ ውህድ ፓርቲ ሳይሆንም በሠላም ሲሰራ ነበር፡፡ ስለዚህ ዋናው የአመራር አስተሳሰብ ጉዳይ ነው፡፡ የአመራር አስተሳሰብ ሲበላሽ ነው ዘር የሚባለው ነገር የሚመጣው። አንድ ፓርቲ ቢሆንም የዘር አስተሳሰቡ አይቀርም፡፡
አሁንም መጀመሪያ የአስተዳደር አስተሳሰብ ሳይቀየር ወደ አንድ መምጣት አይጠቅምም። ነገር ግን በተስተካከለ አስተሳሰብ መመራት ከተቻለ፣ አንድ መሆኑ የበለጠ ያጠናክራል እንጂ አይጐዳም፡፡ የተዛባ ከሆነ ግን ያው እንደ “ኢሰፓ” ነው የሚሆነው፡፡ እሱ ደግሞ መልሶ ወደ ውጊያና ጭፍጨፋ ነው የሚያስገባው። አስተሳሰብ ሲስተካከል ሠላም ይመጣል፡፡ ሠላም ሲኖር ልማትና እድገት ይኖራል፡፡
እንቅስቃሴዎቹን ክፍት ስላደረግናቸው፣ ሰዎች በራሳቸው ነው የሚንቀሳቀሱት፡፡ ከግብርናና ከእንስሳት ጋር የተያያዙ ግብይቶች አሉ፡፡ በአብዛኛው የግብርና ውጤቶች … ከአትክልት ጀምሮ እንዲሁም የፋብሪካ ውጤቶችም (እዚህም ትግራይ የተመረተ ሊሆን ይችላል) ኤርትራውያን በራሳቸው ቀጥታ ገዝተው የሚሄዱበት፣ እዚህ ያለው ኢትዮጵያዊም ሄዶ እቃውን ሸጦ፣ ገዝቶ የሚመለስበት ሁኔታ አለ፡፡
ሆኖም እንደ መንግስት ስርአት አላስያዝነውም፤ ሰው እራሱ ነው የሚገበያየው። እነሱም ናቅፋ አላቸው፤ እኛም ብር አለን፡፡ በራሳቸው ነው የሚገበያዩት፡፡ በባንክ የሚባል ነገር የለም፡፡ በሌሎች አገሮች አዋሳኝ ላይ በተወሰነ ደረጃ በብር ግብይት ይካሄዳል፡፡ ይሄ በየትኛውም ጐረቤት አገራት የተለመደ የተፈቀደ ነው፡፡ እዚህም ገና ነው እንጂ መፈቀዱ አይቀርም። ግን ይሄ ሰው ወደ ውስጥ ገብቶ የሚገበያየው ገና ነው፤ የምንጨርሳቸው የጉምሩክ፣ የኢምግሬሽን ጉዳዮች አሉ፡፡ እንቅስቃሴው የተጀመረው ይሄ በሌለበት ስለሆነ ገና ዝርዝር ውይይት ያስፈልገዋል፡፡ መሀል ላይ ደግሞ መንገዱ ስለተዘጋ፣ ተጀምሮ የነበረው የንግድ ሁኔታ ቀንሷል፡፡ የመኪኖች እንቅስቃሴ በሁመራ በኩል ካልሆነ፣ በሌሎች በኩል የለም፤ ስለዚህ እንደ መጀመሪያው አይነት ግብይት አይታይም፤ ነገር ግን ሰው በራሱ መሸከም የሚችለው ነገር አለ፤ በእንስሳም ጭኖ ሊሄድ ይችላል፡፡ እሱን አልዘጋነውም፡፡
ለረጅም አመታት በጦርነት ምክንያት የህዝቦች መለያየት ስለነበር፣ ህዝብ ለህዝብ እንዲገናኝ ለማድረግ ታስቦ ክፍት የሆነው በህዝቡ መካከል መራራቅም ብቻ ሳይሆን ጥላቻም ስላለ ህዝብ ለህዝብ ግንኙነቱ የበለጠ እንዲጠናከር ማድረግ ያስፈልጋል፡፡
የወደብ ጉዳይ፣ የመላክና የማስገባት፣ የውጪ ምንዛሬ ጉዳይ ላይ ስርዓት ለማስያዝ እየሰራን ነው፡፡ በፊት ተጀምረው የቀሩ ብዙ የቤት ስራዎች አሉ፡፡ ዘለን የንግድ ስራዎች ላይ አንገባም፤ በነፃ ማስጀመሩ ይጠቅመናል፡፡ በርግጥ የኢኮኖሚ ጉዳት አለው፤ ኮንትሮባንድን እንደ መፍቀድ ማለት ነው፡፡ ግን ለፖለቲካውና ጥሩ መንፈስ ለመፍጠር፣ ግንኙነትን ለማሻሻል ይበጃል በሚል ነው ክፍት የተደረገው፡፡ አሁን ሁለቱም መንግስታት እየተደራደሩ ነው ያሉት፤ ስርዓቱን አስይዞ መንገዶችን ለመክፈት እስካሁን ያለው በዚህ ሁኔታ ነው፡፡
በየትኛውም ክልል ያለ ኢንቨስተር መምጣትና ኢንቨስት ማድረግ ይችላል፡፡ እየመጡም ነው… ከውጪ ሳይቀር፡፡ እንደተባለው ለክልሉ ተወላጆች ጥሪ ቀርቦ ሳይሆን ከዚህ ቀደም እንዳይሠሩ የተደረጉ ወይም የተባረሩ የመጡበት ሁኔታ አለ፡፡፣
አንዳንድ ደግሞ ከኤርትራ ጋር በተፈጠረ ሠላም፣ በተለይ አስመጪና ላኪዎች፣ የወደብ አገልግሎት በቅርበት ለማግኘትና ወጪያቸውን ለመቀነስ ይመጣሉ፡፡ ግን የትግራይ ተወላጅ ብቻ አይደሉም፡፡ ይሄ በአጭር ጊዜ ውስጥ የተሠራ ሳይሆን አምናም የነበረ ነው፡፡ አሁን ወደ ትግበራ እየገቡ ነው፡፡
በማምረቻ ዘርፍ ብቻ ከአንድ ሺህ በላይ ኢንቨስተሮች ጥያቄ አቅርበዋል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ 222 የሚሆኑት ወደ ስራ እየገቡ ነው፡፡ እነዚህ ከ22 ሺህ በላይ ሠራተኞች የሚቀጥሩ፣ ከ13 ቢሊዮን ብር በላይ ኢንቨስትመንት ያላቸው ሲሆኑ አንድ ላይ ነው የሠጠናቸው፤ ግን ከአምና ጀምሮ የፕሮጀክት ፕሮፖዛላቸውን ያቀረቡ ናቸው፡፡
ከአንድ ሺዎቹ ውስጥ ቶሎ ወደ ስራ ሊገቡ የሚችሉና በኢኮኖሚውም ለውጥ ማምጣት የሚችሉ ናቸው፡፡ አሁን የተመረጡት ኢንቨስተሮች በአዲስ አበባም ሆነ ሌላ ክልል በቢዝነስ ውስጥ ያሉ ናቸው፡፡ ይሄ በአንድ ከተማ ነው፤ ሌሎች ከተሞችም በዚህ ደረጃም ባይሆን አለ፡፡
ኢንቨስተር ሲመጣ የመሬት ካሳ እንዴት ይሁን? የሚለውን እናያለን ግን እንቅፋት መሆን የለበትም፡፡ አልሚውም ሊከፍል ይችላል። በካሳ ምክንያት የኢንቨስተር ፍሰቱ መወሰን የለበትም ባዮች ነን፡፡ ከካሳ ጋር በተያያዘና በሌሎች ምክንያቶች ኢንቨስትመንት ማደናቀፍ ቀርቷል፡፡ ከዚህ በላይ አናስተናግድም የሚለው ተቀይሯል። ስለዚህ ነው ትልቅ የኢንቨስትመንት ፍሰት ያለው፡፡
ችግሮቹን ለመፍታት ጥረቶቹ አሉ፤ እሱ ምንም ጥያቄ የለውም፡፡ የፖለቲካ አየሩን ስናየው፤ የተቃዋሚ ፓርቲዎች (አገር ውስጥ የነበሩና ከውጭ የገቡ) የተሻለ እንቅስቃሴ የሚያደርጉበት ሁኔታ ተፈጥሯል፤ ይሄ ለውጥ ነው፡፡ አንዳንድ በትጥቅ ትግል ላይ የነበሩ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ወደ አገር ውስጥ መግባታቸውና በዲሞክራሲ ምርጫ ለመሳተፍ ማሰባቸው - መፍቀዳቸው ለውጥ ነው፡፡ ለቀጣይ ስራችንም የሚጠቅም ነው፡፡
በአገር ደረጃ አንድ ለውጥ ያየነው ከኤርትራ ጋር እርቅ መፈጠሩ ነው፡፡ የኤርትራ ጉዳይ በአገር ደረጃ ነው የተፈታው፡፡ በቀጥታ ጠ/ሚ ዐቢይ መፍታታቸው ትልቅ ነገር ነው፡፡ ከኢኮኖሚ ጋር የተያያዘ በግልፅ የሚታይ ለውጥ አለ ለማለት አንችልም፡፡ ኢኮኖሚው እየተቀዛቀዘ ነው ያለው። ኢንቨስትመንቶች እየጨመሩ አይደሉም፡፡
የአመራር ጉዳይ ነው፡፡ ኢህአዴግ የሚመራው ልማታዊ መንግስት ነው፡፡ ልማታዊ መንግስት የሚመዘንበት ኢኮኖሚውን እንዴት እየመራው ነው? የሚለው ነው፡፡ ኢኮኖሚው ውጤታማ፣ ፈጣን፣ ፍትሐዊም፣ ቀጣይም መሆን አለበት። ይሄም መሪ ያስፈልገዋል የግድ፡፡ በኢኮኖሚ አመራሩ ላይ ከተጐዳን ኢኮኖሚው፡፡
በራሱ አይሄዳም፡፡ ደጋግመን የምንናገረው ኒዮሊበራል የምንለው በዛ አይሄድም፤ የአደገ አገር በገበያ ይመራል - ኢኮኖሚውን ለማሻሻል። ያላደገ አገር ግን የመንግስት ጣልቃ ገብነት ያስፈልገዋል፡፡ መፈትፈት ሳይሆን መምራት፡፡ ልማታዊ መንግስት እኮ የራሱ የልማት ድርጅቶች አሉት፡፡ ኢኮኖሚውን እያየ የማረጋጋት ስራ ይሠራል፡፡ ይሄ አሁን የለም። የነበረውም እየተዳከመ ነው፡፡ አዳዲስ ችግር መፍትሔ መስጠት ያስፈልጋል፡፡
በፖለቲካው በዲሞክራሲው የምናያቸው ችግሮች ወደፊት የመሄድ ሲሆን ኢኮኖሚው ግን ወደ ኋላ እየሄደ ነው፡፡ በፊት ኢኮኖሚው ወደፊት ዲሞክራሲው ወደ ኋላ ነበር የቀረው። አሁን ግን ተገልብጧል፡፡ መቅደም ግን ያለበት ኢኮኖሚው ነው፤ ኢኮኖሚው ከሌላ ሃሳቡን መግለጽ አይችልም፡፡ ዲሞክራሲ አያስፈልግም እያልኩ አይደለም፣ ነገር ግን በባዶ ሆድ ሰው ሊናገር አይችልም፡፡ እኛ ሁለቱንም ነው ማስኬድ አለብን፡፡
ልማታዊ መንግስት የምንላቸው አገሮች እኮ ኢኮኖሚውን ብቻ ይዞ መሄድ ነበር ልምዳቸው፤ ዲሞክራሲ የሚባል ነገር የለም፡፡ እኛ ግን ያለ ዲሞክራሲ አንሄድም ነው ያልነው፤ ብዙ ህዝቦች ስለሆንን፡፡ አሁንም አደጋ ነው ሄዶ ሄዶ ይቆማል፡፡ በጉልበት የሚሠራ አይደለም ህብረተሰቡን ማሳመን ነው፡፡ ዲሞክራሲ ያስፈልገናል፤ የኢኮኖሚ ለውጥ ለማምጣት፡፡
የኢኮኖሚ መውደቅ ችግር አንዱ አመራር ነው፡፡ ሌላው ሠላም ሲጠፋ ኢኮኖሚ ሊያድግ አይችልም፡፡ ኢኮኖሚው ጥሩ አመራር ቢያገኝ ሠላምስ? ለሠላሙም አመራር ያስፈልጋል፡፡ በሁከት ስንት ኢንቨስትመንት ተቃጥሏል እኮ። እነሱን እራሱ ወደ ስራ ለማስገባት ስንት ጊዜ ነው የሚያስፈልገው? መጨመር ነው እንጂ የሚገባን የያዝነውን ማጥፋት አይደለም፡፡ ብዙ ጠፍቷል፡፡ ይሄን እያየ አዲስ ኢንቨስተር ሊመጣ አይችልም፡፡ እስኪ ይረጋጋ ነው የሚለው ስለዚህ የነበረውን ፍጥነት የሚያቀዘቅዝ ሁኔታ ነው ያለው፡፡ አሁን መፈናቀል ነው የበዛው፤ መፈናቀል መብዛት ማለት ኢንቨስትመንትም የሚባል ነገር አይኖርም ማለት ነው፡፡
ይሄ ክልል እየተንቀሳቀሰ ነው ስንልም ችግሩ በአገር ደረጃ መስመር ካልያዝ መጐዳቱ አይቀርም፡፡ ይሄ የተሻለ ነው የምንለው በንጽጽር ነው እንጂ ተያይዞ ነው የሚወድቀው፡፡
ዓለም ፤ ዛሬ የውስጤን ጠለቀህ ፊት ለፊቴ ስላሳየኸኝ ከልቤ አመሰግንኸለው፡፡ ሁላችንም በፍርሃት ቆፈን ደድን፤ በይሉኝታ አሳቀቁን፡፡ በባንደ ልጆቻችን ታፈን ፡፡
ይህ ማለማመጃ ነው ህዝቡ ምን ይላል ለማለትነው።ይህውም ክልሎች ማለትም ዛሬ አካባቢዎች አካባቢያቸውን ብቻ እንጂ የሚመለከቱት አገራዊ አመለካከትን በጣም እየጎዳው ስለሆነ ይህን ካርታ ብናወጣ ሊቃወም የሚችለው አካባቢው ነው ወይስ አገር አቀፍ ተቃውሞ ይኖረዋል?የሚለውን ስነቦና ምርምር ለማድረግና በተናጥል ለሚወሰደው እርምጃ የአቅም ግንባታ ለማድረግና ቀጣዩን እርምጃ ለመውሰድ ነው።እንደምሳሌ የሱማሌ ክልል የኦሮማይ ክልል እየጣሰ ሲስፋፋ ተው የሚለው መጥፋቱ ሳይሆን የታሰበ እርምጃ መሆኑን አለመገንዘብ ከሞኝነት ያላመለጠ አለመረዳት ነው ።
ሴትዮዋ በችግር ጊዜ የተነሣችውን ፎቶ ነበር አሉ፡፡ የትኛ ውም መሥሪያ ቤት ስትጠየቅ የምትሰጠው፡፡ ምክንያቱም ሌላ ፎቶ ለመነሣት ገንዘብ ስላልነበራት፡፡ ታድያ ያ ክፉ ዘመን ማለፉ አይቀርም አለፈና ሴትዮዋ አመልማሎ መሰለች አሉ፡፡ ሀብቷ ጨመረ ውበቷ ነጥሮ ወጣ፡፡
በየቦታው ስትሄድ የምታገኛቸው ሰዎች ስሟን ስትነግራቸው ያቺ የጥንቷን ከሲታ ሴት ነበር የሚያስታውሱት፡፡ እናም ምንም ነገር ብትሠራ ሰዎቹ በድሮው ማንነቷ ስለሚያውቋት ተቸገረች፡፡ ፋይሏ በወጣ ቁጥር የከሳች፣ የጠወለገች እና የወየበች ሴት ፎቶ ነበር ከች የሚለው፡፡
ነገሩ ሲያስጨንቃት ጊዜ ምክር ዐዋቂ ዘንድ ሄደች፡፡ እናም ሰውዬው «በይ የዛሬውን መልክሽን በፎቶ ተነሥተሽ እየዞርሽ በየፋይሉ አስገቢው፤ ቢያንስ የድሮውን ያላወቀው ሰው ሲመጣ በአዲሱ ማንነትሽ ያውቅሻል» አላት ይባላል፡፡
ከአሥር ዓመታት በላይ የኖሩ የሀገሬ ልጆች እንደነገሩኝ ግብፃውያን ባለፉት አርባ ዓመታት ኢትዮጵያን በተመለከተ የሳሉት ሥዕል እጅግ የሚገርም እና የሚያሳዝን ነው፡፡ በመንገድ ላይ የምታገኙት ወጋው ሕዝብ ኢትዮጵያ ሀገር ትሁን መንደር አያውቅም ነበር፡፡ ሕዝቡ ዓባይ ከደቡብ ግብጽ ወይንም ብዙዎች እንደሚያስቡት ከአስዋን የሚመነጭ ነበር የሚመስለው፡፡ ከዚያ ከፍ ያለው ሰው ቢበዛ «አላህ የሰጠን ነው» ይላችኋል እንጂ ዓባይ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደሚመነጭ አልሰማም ነበር፡፡
ግብጻውያን አንድ መልካም ጠባይ አላቸው፡፡ መንገድ ላይ የሚያዩትን ፀጉረ ልውጥ ሰው «ከየት ነው የመጣህው» ብለው ይጠይቃሉ፡፡ ታድያ ትናንት «ከኢትዮጵያ ነው የመጣሁት» ብሎ መንገር አስቸጋሪ ነበር፡፡ ምክንያቱም «ኢትዮጵያ የት ናት?» የሚለውን ለእነርሱ ማስረዳቱ ከባድ ነውና፡፡ በዚሀም ምክንያት ብዙዎቹ ኢትዮጵያውያን
«ውኃውን የምትቆልፉብን ለምንድን ነው?» ይሆናል ቀጣዩ ጥያቄያቸው፡፡ ቢያንስ ኢትዮጵያ የዓባይ መነሻ ሀገር እና በዓባይም ላይ ሥልጣን እንዳላት ገብቷቸዋል፡፡ ይህንን ጥያቄ ከታላላቅ ባለ ሥልጣናት እስከ ተራው ሕዝብ፣ በከተማ ካለው እስከ ገዳማውያን ያነሡባችኋል፡፡
ግን አንድ ያልገባቸው ነገር አለ፡፡ ኢትዮጵያ ዓባይን ለመገደብ ዐቅሙን ከየት ታመጣዋለች? አንዳንድ ሚዲያዎች የግድቡ ዜና በተሰማ ሰሞን ኢትዮጵያ ድኻ እና በረሃብ የምትጠቃ ሀገር እንደሆነች፡፡ ይህንንም ሥራ ለመሥራት ዐቅም እንደሌላት ነበር የሚገልጡት፡፡
እኔ በየቦታው የገጠመኝን ነገር አይቼ አንድ ነገር እንደሚቀረን ተረዳሁ፡፡ እንደዚያች ሴትዮ በየቦታው የተቀመጡትን ፎቶዎቻችንን መቀየር፡፡ ኢትዮጵያ ማናት? ኢትዮጵያ እና ዓባይ ምን ግንኙነት አላቸው? ኢትዮጵያ ግድብ ትሠራለች ማለት ምን ማለት ነው? እነዚህ ጥያቄዎች ለግብጻውያን ሊመለሱላቸው ቢችሉ ፎቷችንን የሚቀይሩት ይመስለኛል፡፡
እኔ ወደ ግብጽ ለመምጣት ቪዛ ያገኘሁበት የግብጽ ኤምባሲ ሰፊ፣ ውብ እና በዐጸድ የተሞላ ነው፡፡ ካይሮ ያለውን ኤምባሲያችንን ሳየው ግን እንኳን ዓባይን ለመገደብ የተነሣንና በሠፈራችን የሚወርደውንም ጎርፍ ለመገደብ የተነሣን አይመስልም፡፡ ኢትዮጵያ እና ግብጽ ለብዙ መቶ ዓመታት የቆየ የግንኙነት ታሪክ ያላቸው ሀገሮች ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የመጀመርያውን በረራ ካደረገባቸው ሀገሮች አንዷ ግብጽ ናት፡፡ ካይሮ ያለው ኤምባሲያችን ግን ኢትዮጵያን አይመጥንም፡፡ በተለይ ዛሬ፡፡
ሌላም አሳዛኝ ነገር አለ፡፡ ካይሮ ውስጥ ዛማሌክ በተባለው ክፍለ ከተማ የሚገኝ ንብረትነቱ የኢትዮጵያ የሆነ ባዶ ቦታ አለ፡፡ በኤል መንሱር መሐመድ እና በጁላይ 26 መንገዶች አዋኝ ላይ የሚገኘው ይህ ቦታ ስፋቱ ወደ 2200 ካሬ ሜትር ያህል ይሆናል፡፡ በዋናው የግቢው በር አጠገብ property of the Ethiopian embassy የሚል ጽሑፍ በአሮጌ ሰሌዳ ላይ ከላይ በዐረብኛ ከታች ደግሞ በእንግሊዝኛ በጥቁር ተጽፏልÝÝ በእውነቱ ይህንን የሚያህል ቦታ ያለው ሀገር የበሬ ግንባር በምታህል ቦታ ላይ የተሠራች ቤት ተከራይቶ መቀመጥ ምን ይሉታል፡፡
በአካባቢው ለረዥም ጊዜ የቆዩ ኢትዮጵያውያን ቦታው ከተገዛ ወደ ስድሳ ዓመታት ያህል እንደሆነው ነግረውኛል፡፡ በዚህ ስድሳ ዓመት ውስጥ የመሬት ግብር እየገበሩ ከመቀመጥ ይልቅ አንዳች ጠቃሚ ሥራ ቢሠራበት ምን ነበረበት?
እንደዚህ ያሉ ታሪኮች ናቸው ፎቷችንን ያበላሹት፡፡ አሁን ግን ፎቶውን ለማስተካከል መልካም ጊዜ ላይ ያለን ይመስለኛል፡፡ አንደኛ ግብጻውያን ስለ ኢትዮጵያ ማወቅ የጀመሩበት ጊዜ ነው፡፡ እንዲህ ባለው ጊዜ ታድያ የሃይማኖት አባቶች፣ ሚዲያዎቹ፣ ምሁራኑ፣ ታላላቅ ተሰሚ ሰዎች፣ የኪነ ጥበብ ባለሞያዎች እና ሌሎች እየተጋበዙ ስለ ሀገራችን ትክክለኛውን እንዲረዱ ማድረግ ይገባናል፡፡ ኤምባሲያችንም ለዚህ ዝግጁ መሆን አለበት፡፡ አምባሳደሩ፣ ዲፕሎማቶቹ እና ሠራተኞቹ ብቁዎች ሆነው እያሉ ኤምባሲያችን ግን አይመጥነንም፡፡
በኤምባሲው እና በኢትዮጵያውያን መካከል ያለው ግንኙነት ለውጥ እንዳለው ኢትዮጵያውያኑ ይመሰክራሉ፡፡ አምባሳደር ሙሐመድ ድሪር ከኢትዮጵያውያኑ ጋር ተቀራርቦ ለመሥራት እና ኤምባሲውን የኢትዮጵያውያን ቤት ለማድረግ የሚያደርጉት ጥረትም ሲደነቅ ሰምቻለሁ፡፡
ታድያ ያንን የስድሳ ዘመን ርስት የምናለማበትና እንደ ግብጽ ፒራሚድ የኢትዮጵያን ማንነት ከፍ አድርገን የምናሳይበት ጊዜ አሁን ይመስለኛል፡፡ ያለበለዚያማ ዋናው ከተማ ዛማሌክ ላይ ያንን የመሰለ ቦታ በአሮጌ አጥር አጥሮ ለስድሳ ዓመት የሚያስቀምጥ አገር ዓባይን ይገነባል ቢሏቸው ግብጻውያን እንዴት ያምኑናል?
ሰላም ለዳኒና ለእድምተኞቹ ወንድም ዲያቆን ዳኒ መቼም የምታነሳቸው ቁም ነገሮች ሁሉ ማስተዋል ለሰጠው ሰው አንዱም መሬት ጠብ አይልም ግብጾች ግን ሃገራችን የት እንደምትገኝ የአባይ መነሻ ከየት እንደሆነ ያለማወቃቸው አንድም አንተ እንዳልከው ፎቶው ያለመቀየሩ ጉዳይ ነው አንድም እያወቁ ለንቀት ነው ከስንት አንዱ አጠገቡ የምትገኝን ጎረቤት ሃገር ትምህርት ቤት ባይገባ እንኳን በሆነ ጉዳይ በመገናኛ ብዙሃን መስማቱ አይቀርም እያወቀ ግን ንቀት ስላለበት አውቆ በጥያቄ ያደክምሃል አሁን ግን አባይ ሊገደብ ነው ሲባል የግዱን የሃገራችንን ስሟንና ማንነቷን ማወቁን ገለጠ አባይን ሊገድብ የሚችል አቅም አለን ሲባል ድሮም የሚያውቀውን ሀቅ እንዲያወጣው አስገደደው አንዳንዱ ጭራሽ አለማወቁ ያሳዝናል የፎቶው ነገር ግን በአባይ ምክንያት ከግብጽ ጀምሮ በመላው ዓለም ባለው ፋይል ውስጥ የሃገራችን ፎቶ መቀየር ቢጀመር መልካም ነው ምንም እንኳን በኢኮኖሚ ከመጨረሻዎቹ ድሃ ሃገሮች አንዷ ብንሆንም ጦም ማደር የለመደ ሆድ ስለማያስቸገር አንጀታችንን አስረን አባይን ለመገደብ ብንችል ይህም በኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን በፖለቲካውም የጠፋውን ሰላምን ነጻነትን እኩልነትን አንድነትን በብሄራዊ እርቅ በማምጣት በዘር በቋንቋ በጎሳ በሃይማኖት መከፋፈላችንን አስወግደን እውነተኛውን ዲሞክራሲ በመገንባት የሃገራችንን ፎቶ መቀየር እንችላለን
አይ ዳንኤል በየትኛዉ ፎቶ ነዉ የምንቀይረዉ መቀሌና አንዳንድ አዲስአበባ ላይ ባሉ ፎቶዎች ነዉ? ወይስ ከ90% በላይ በርሃብና በስቃይ ላይ ባለዉ በባዶ እግሩና በባዶ ሆድ በሚሄደዉ ኢትዮጲአዊ ፎቶ?ተዉ ዳንኤል የኢትዮጲያስ ፎቶ ከ20 አመት በፊት ያለዉ ይሻላል!ፎቶ መቀየሪያዉ ጊዜዉ አሁን ነዉ ማለትህ........?ባይሆን ጊዜዉ በቃ ብለን ሌላ የምንቀይረዉ ነገር አለ!!!!!!!!
ኧረረረ ኡኡኡኡ……… ኧረ ወሬ ሰለቸን፡፡ እባካችሁ እናንተ የመንግስት አካላት ከወሬው ቀንሱ እና ትንሽ ሰርታችሁ አሳዩን፡፡ ልታሳብዱን ነው እንዴ? ተግባር ተግባር ተግባር………
ይህ ሁሉ የስድሳ ዓመታት ስንፍና ፊታቸው ገትረን አባይን ልንገድብ ነው የሚለው አስቂኝ ሊሆን አይችልም ማለት አይቻልም፡፡ ስለዚህ ፎቶው ይቀየር፣ አባይም ይገደብ፡፡ ግን እባካችሁ በአባይ ጉዳይ ላይ የጫናችሁትን ቫት (ግነቱን)አንሱልን ወይም ቀንሱልን፡፡ ከሚነገረው 60 በመቶው ቫት ነው፤ ታዲያ 20 በመቶ ይዞ "እምቢ" ማለት እንደ ቴአትረኛው መሆን ማለት አይደል?
አይ ወንድሜ የምትጽፈው አለቀብህ እንዳልል የዚህ ሰሞን ጉዳየ ለመጻፍ አይደለም ለሌላም ይበቃ ነበር ብቻ ኢትእታመኑ በዕጓለዕመህያው ነው ያለው መጽሀፍ በዚህ ግዜ የከበበንን ፈተና እንዴት እንወጣ ብለን የምንወያይበት መድረክ ይሆናል ብየ እገምት ነበር ግን ምን ያደርጋል
ወንድሜ እኔ ሀኪም ነኝ ነብሴ እስኪወጣ ስሰራ ውየ በመሃል በባነንኩ ቁጥር በእግዚአብሔር ስም ነው የምልህ ወጥቸ ምን እበላ የሚለው ነው የሚያባንነኝ እኔም ሆንኩ ጓደኞቸ ቤት የለንም አከራዮቻችን ደግሞ በዘር ወይም በፖለቲካ አመለካከታቸው ያገኙትን ቤት ቀበሌ ቤት እየኖሩ ሲያሻቸው በየወሩ እየጨመሩብን ታድያ ሲያሻቸው ያለህግ እያባረሩን ነው የምንኖረው ታድያ የግብጽ ኤምባሲያችን መሰራትን Image building ነው ማለት ምን ማለት ነው
ድሕሪ ናይ ነዊሕ ስዓታት ዝርዝር ሕጋዊ መብርሂታት ዳኛ ቶኮዚል ማሲፓ ኦስካር ፒስትሪየስ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንፍቕረኝኡ ሪቫ ስቲንካምፕ ኣብ ገዝኡ ተኲሱ ምቕታሉ ሎማዕንቲ ዓርቢ በይነን።
የ፳፻፲፫ መስቀል ደመራ በዓል የኮሮና በሽታ ወረርሽኝን ለመከላከል የሃይማኖት አባቶችን ጨምሮ አምስት ሺህ ተሳታፊዎች ብቻ በተገኙበት በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ተከብሯል፡፡
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ አቡነ ማቲያስ፣ ፕሬዚዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴ፣ የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ ዲፕሎማቶችና ሌሎች የማኅበረሰብ ክፍሎች ታድመዋል።
እቶም መንግስቲ ኢትዮጵያ ብኽድዓት ሃገር ዝኸሰሶም ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን፣ ኣዛዚ ርክባት ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ፣ ኣዛዚ እዚ ምዕራብ፣ ሜጀር ጀነራል ይርጋው ገብረመድህን፣ ሓላፊ ዓቕሚ ሰብ ኣብ እዚ ምዕራብ፣ ብርጋደር ጀነራል ገብረህይወት ሲስኖስ፣ ኣዛዚ ስለያ እዚ ሰሜን፣ ብርጋደር ጀነራል ኢንስ ኢጃጆ ኣራሾ፣ ካልኦት ድማ ካብ እዚ ሰሜን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ዝነበሩ፣ ብርጋደን ጀነራል ፍስሃ ገብረስላሴ፣ ኮለነል ደሳለኝ ኣበበን ኮለነል ኢያሱ ነጋሽን’ዮም።
እዞም ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዓስኪሩ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ሰሜን እዚ፣ ብፍሉይ ሓይልታት ትግራይ ክኽበብን ክጥቃዕን፣ ርክባት ኣብ ምቁራጽ፣ ስለያዊ ሓበሬታት ኣብ ምእካብ፣ ምስ ናይ ኦሮሞ ሓይልታት ሸኔ ብምትሕብባርን ካልእ ምስ ክድዓት ኣብ ዝጽብጸብ ንጥፈታት ከምዝተዋስኡን’ዮም ተኸሲሶም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብክድዓት ሃገር ዝኸሰሶም 7 ወትሃደራዊ መኮንናት፣ ተውሳኺ መርመራ ከካይድ ክፍቀደሉ ንፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ብዘቕረቦ ሕቶ መሰረት፣ ንተወሳኺ ክልተ ቅነ ተዋሂቦ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ዞም ናብ ፍርዲ ዘቕረቦም 7 ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ 96 ተወላዶ ትግራይ ዝኾኑ፣ ሲቪላውን ወትሃደራውያን መራሕቲ’ውን ናይ ትእዛዝ ማእሰቲ ኣመሓላልፉ ይርከብ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ንዝበዝሑ ተወላዶ ትግራይ ካብ ሓላፍነት ኣደስኪሉ ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምታት ፖለቲካዊ ስጉምቲ ጥራይ ዘይኮነ ብሄር ዘነጻጸረ ጥቅዓት ምዃኑ ይውቀስ’ዩ።
ብናይ ብኣቦታቶም ብናፓልምን ቀመማዊ ጋዛትን ሚልዮን ሰራዊትን ብኒን ናይ ነፈርትን ዘይተዳህለት ነብሲ ብኸመይ እያ ሕጂ ማርቴሎ ብዝሓዙ ደቆም ክትደሃል፡ ክንቀትለካ ኢና ኢሎም መጺዮም ጌና ኢዱ ላሕጺጾም ክሃድሙ ይገርም እዩ ከመይሲ ክትቀትሎ ዝደለኻ ብድሕሪኢ መጺኻ ኣይኮንካን ተጥቅዖ፡ ንስኹም ተቀወምትና ስለ ዝኾንኩም ኢና ከኣ ደቂስና ንሓድር ዘለና፡ መዓንጣ ኣልቦ ምውታት ፍጥረት!እቲ ሓደ ምስ ተታሕዘ ነባዕባዕ ምባሉ ሓደ መርኣያ እንታይ ዓይነት ሰባት ምዃኖም እዩ፡ ሰብኣይ በርገር እንዳበላዕካ ኣብ ጸልማት ጸኒሕካ ሽማግለ ምጥቃዕ ዘይኮነ ኣብ ማእከል ወሪድካ ምቅላስ እዩ፡ ሻዕብያ ንሓንቲ መዓልቲ ይኹን ንኣምባሳደራት ደርጊ ኣጥቂዖም ኣይፈልጡን እዮም ነቲ ዝደሊይዎ ሰብ ኣብ ማእከል ከብዲ ጸላኢ ኣዲስኣበባ ከይተረፈ ኣትዮም እዮም ዝቅንጽልዎ፡ እሱ እዪ ናይሰብኣይ ስራሕ ንጸላኢ ኣጥቂዕካ ፈንጺግካ ምውጻእ።
በመንግስት የአገልግሎት ሰጪ ተቋማት አገልግሎት አሰጣጥ ያልተማረረና ያልተራገመ ሰው በባትሪ ተፈልጎ አይገኝም ብሎ መወራረድ የሚቻል ይመስለኛል:: ጥሩ አገልግሎት የሚሰጥ ተቋም ለመሃላ ተፈልጎ ቢገኝ እንኳ አንድ ሰሞን ለወረት ያህል ከመስራት በዘለለ ደግመው ቢሄዱ ሊያገኙት አይችሉም፡፡ (ለምሣሌ፡- የቀድሞው የውልና ማስረጃ ጽ/ቤት በመልካም አገልግሎት አሰጣጡ አንድ ሰሞን የተመሰገነና መነጋገሪያ ቢሆንም ዘላቂነት ሊኖረው ባለመቻሉ ዛሬ ተረት ሆኗል::) ሰሞኑን በዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል የገጠመኝ መልካም ሁኔታ ብርቅ ሆኖ ታየኝና በዚህ ሳምንት ማስታወሻዬ ትኩረት ላደርግበት አሰብኩ፡፡
ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የግል የህክምና ተቋማት በብዙዎች ዘንድ ከእግዜሩ/ከአላህ ቀጥለው “ምውትን ወደ ህያውነት” የሚመልሱ ተደርገው እየታዩ ነው፡፡ ዝናቸው በሰፊው ይናፈሳል፡፡ እነዚህ የግል ተቋማት ከሚያስከፍሉት ገንዘብ አኳያ የሀብት መለኪያ ተደርገው እየተወሰዱም ነው:: በእነዚህ ተቋማት መታከም በተለይም የነፍሰጡሮች የወሊድ አገልግሎት በአስር ሺዎች ብር የሚከፈልበት መሆኑ እንደ ዝና እየተቆጠረ ነው፡፡
በአንጻሩ ወደ መንግስት የጤና አገልግሎት ተቋማት ለህክምና የሚሄድ ሰው፤ የኔ ቢጤ ያጣ የነጣ ድሃ ብቻ ነው፡፡ ወደነዚህ ተቋማት መሄድ ታክሞ ለመዳን ሳይሆን ወደ ሲዖል እንደመገስገስ እየታየ ነው፡፡ ወደነዚህ ተቋማት መሄድ የድሃ ድሃ ተደርጎ የሚያስቆጥር ነው:: እንዲህ ያለው የእይታ መንሸዋረር ሊከሰት የቻለበት አንዱ ምክንያት ከዓመታት በፊት በመንግስት የጤና ተቋማት በነበረው ግድየለሽ አገልግሎት አሰጣጥ የተነሳ ነው፡፡ ከዓመታት በፊት የመንግስት የጤና ተቋማት በቁጥር አነስተኛ ስለነበሩ በርካታ ቁጥር ያለውን ተገልጋይ በአግባቡ ለማስተናገድ ባለመቻላቸው፣ ቀልጣፋና ጥራት ያለው አገልግሎት ለመስጠት አልቻሉም ነበር:: በዚህም ምክንያት ብዙ ሰዎች በወቅቱ ብቅ ብቅ ብለው ወደነበሩት የግል የህክምና ተቋማት በመሄድ ባልተንዛዛ ቢሮክራሲ መስተናገድ መቻላቸው አስደሰታቸው፡፡ ዛሬ ግን ሁኔታዎች ተለውጠዋል፡፡
ባለቤቴ የዛሬ 4 ዓመት ሦስተኛ ልጃችንን የወለደቺው በምንኖርበት የወረዳ የጤና ጣቢያ ነበር፡፡ በወቅቱ የተደረገላት የእርግዛና ክትትልም ሆነ የተሰጣት የወሊድ አገልግሎት ከጠበቅነው በላይ አስገርሞን ነበር፡፡ በወጪ ደረጃም አምስት ሣንቲም አልከፈልንም:: በቀጣይ ለህፃኑ የተደረገውም ህክምናና የክትባት አገልግሎት ቀልጣፋና ምንም ዓይነት ወጪ የተደረገበት አልነበረም:: አራተኛ ልጃችንን ስታረግዝም በተመሳሳይ ሁኔታ ወደዚሁ ጤና ጣቢያ አቀናች፡፡ የእርግዝና ክትትል ስታደርግ ቆየችና የዛሬ ሦስት ሳምንት ገደማ ስትሄድ በሰኔ ወር የመጀመሪያ ሳምንት አካባቢ እንደምትወልድ ተነገራት፡፡
ከቀናት በኋላ ግን የህመም ስሜት ተሰማትና ከሌሊቱ 6 ሰዓት ወደ ጤና ጣቢያው ሄድን፡፡ የክትትል ካርዷ ቀርቦ በተረኛው ሀኪም ታየች፡፡ ከቀኗ በፊት የምጥ ስሜት መከሰቱ አስጊ በመሆኑ ለተሻለ ህክምና ወደ ምኒልክ ሆስፒታል ሪፈራል ተጻፈላት፡፡ በመኪና ልወስዳት ስዘጋጅ ጤና ጣቢያው ራሱ የሪፈራል ወረቀቱን አዘጋጅቶ፣ ራሱ አምቡላንስ ጠርቶ፣ ከተቀባዩ ምኒልክ ሆስፒታል ጋር በስልክ ተነጋግሮ፣ አንድ የጤና ባለሙያ መድቦ፣ በአምቡላንስ ወደ ምኒልክ ሆስፒታል ወስዶ ለእለቱ የሆስፒታሉ ተረኛ ሀኪሞች ከምርመራ ሰነድ ጋር አስረከበ፡፡
የምኒልክ ሆስፒታል የእለቱ ተረኛ ሀኪሞችም ተቀብለው፣ አስፈላጊውን ምርመራ አድርገው፣ አልጋ አመቻችተው ወደ ማዋለጃ ክፍል ወሰዷት፡፡ ከሰዓታት በኋላ በባለሙያ እገዛ በሰላም ተገላገለች፡፡ ህፃኑ ግን መወለድ ከሚገባው ጊዜ ቀድሞ ስለተወለደ በደቂቃዎች ውስጥ ወደ ማሞቂያ ክፍል እንዲገባ ሀኪሞች ወሰኑ፡፡ ተጠራሁና “ህፃኑን አቅፈህ ወደ ማሞቂያ ክፍል ውሰድ” ተባልኩ፡፡ አንድ ባለሙያ አስፈላጊውን ሰነድ ይዞ እየመራኝ 50 ሜትር ርቀት ላይ ወደሚገኝ ማሞቂያ ክፍል ህጻኑን አደረስኩ:: የማሞቂያ ክፍል የህክምና ባለሙያዎች በሰነዱ መሰረት ህፃኑን ተቀበሉኝና እኔ ካርድ እስካወጣ ሳይጠብቁ ወዲው ህክምና ጀመሩ…
ባለቤቴ ከማዋለጃ ክፍል ወጥታ ወደ ወላዶች ማረፊያ ክፍል ተዛወረች፡፡ ለእርሷም አስፈላጊው የህክምና ክትትል እየተደረገላት ነው፡፡ ከአንድ ቀን በኋላ በማሞቂያ ክፍሉ አጠገብ ለእናቶች ማረፊያ ወደተዘጋጀ ክፍል ተዛወረች፡፡ እዚያ ሆና ልጇን በፈለገቺው ሰዓት ማየት፣ ሲፈቀድላት ማጥባት ወይም ጡቷን አልባ በጡጦ መስጠት ትችላለች፡፡ ለህፃኑ አስፈላጊው መድኃኒት ከሆስፒታሉ ፋርማሲ ይመጣለታል፡፡ ለእርሷም ምግብ ከሆስፒታሉ በየሰዓቱ ይቀርብላታል… ህፃኑ መዳኑ በሀኪም ተረጋግጦ ወደ ቤትሽ ሂጂ እስክትባል ድረስ ግን ከዚያ ክፍል መውጣት ፈጽሞ ክልክል ነው፡፡ ከሳምንት በኋላ ባለቤቴንና ልጃችንን ይዤ ወደ ቤቴ በሰላም ተመለስኩ… ለዚህ ሁሉ አገልግሎት አምስት ሣንቲም አልከፈልኩም፡፡ በግል የህክምና ተቋም ወልዳ ቢሆን ኖሮ ግን ከአንድ መቶ ሺህ ብር በላይ መጠየቄ ጥርጥር የለውም…
ይህንን ዝርዝር ሁኔታ ያቀረብኩት ያለ ምክንያት አይደለም፡፡ አንደኛ፡- በእኛ ሀገር፣ በመንግስት የህክምና ተቋማት ይፈጸማል ተብሎ የማይታሰብ ቀልጣፋና ተገልጋዩን የሚያረካ አገልግሎት መኖሩን የዓይን እማኝነቴን ለመግለጽ ነው፡፡ ሁለተኛ፡- እንዲህ ያለውን አገልግሎት ማግኘት የሁሉም ዜጎች መብት በመሆኑ ያልሰሙና ያላዩ ሰዎች መረጃ እንዲገኙ ሲሆን፤ ሦስተኛ፡- ለተገልጋይ እርካታ ለመፍጠር የሚደረግን እንዲህ ዓይነት ጥረት በአርአያነት አንስቶ ምስጋና በማቅረብ ሆስፒታሉን ለበለጠ ጥረት ለማነሳሳት በማሰብ ነው፡፡
ጽሁፌን ከመቋጨቴ በፊት ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድ ስለ ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል ታሪክ ጣል አድርጌ ማለፍ ወደድሁ፡፡ ዳግማዊ አፄ ምኒልክ በዘመናቸው ያላስጀመሩት ነገር የለም:: ት/ቤት፣ ፋርማሲ፣ ሆቴል፣ የአማርኛ የጽሕፈት መኪና (ታይፕ ራይተር)፣ ስልክ፣ ፖስታ፣ ወዘተ. እያልን መቀጠል እንችላለን:: ንጉሱ ለዘመናዊ ህክምና በጣም ጉጉ ነበሩ:: ሬኔል ሮድ የተባለ የእንግሊዝ መልእክተኛ፣ በ1890 ዓ.ም አዲስ አበባን ለመጎብኘት በመጣ ጊዜ፣ ንጉሱ በቤተ-መንግስታቸው አቀባበል አደረጉለት:: በዚሁ ወቅት የኤክስሬይ (ራጅ) መሳሪያ ይዞ መምጣቱንና ካህናቱን በመፍራት ወደ ቤተ-መንግስት እንዳላመጣው ነገራቸው፡፡ ንጉሱም “ዝም ብለህ ነው ወዳጄ ይዘህ መምጣት ነበረብህ” ማለታቸው ይነገራል፡፡
ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል በአገሪቱ የህክምና አገልግሎት ታሪክ ውስጥ ፈር ቀዳጅ ሲሆን፤ ስራ የጀመረው በ1903 ዓ.ም ነበር:: ይህንን ሆስፒታል የመራው የመጀመሪያው አስተዳዳሪ ፈረንሳዊው ዶ/ር ቪታሊን እንደሚባል የታሪክ ሰነዶች ያመለክታሉ፡፡ (በነገራችን ላይ ታዋቂው ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኞኞ በዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል መርፌ ወጊ (ሀኪም) ነበር፡፡ እውቁ የእግር ኳስ ሰው አቶ ይድነቃቸው ተሰማም ሆስፒታሉን አስተዳድረዋል)
የህዝብ ጤናን ለመጠበቅ የተመሠረተው ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል በረጅም ጊዜ የአገልግሎት ዘመኑ የሚሰጣቸው አገልግሎቶች ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደጉ መጥተዋል:: የተገልጋዩም ቁጥር ጨምሯል:: ሆስፒታሉ በሀገሪቷ የህክምና ተቋም ታሪክ ቀዳሚ በመሆኑ የህክምናውን ጫና ተሸክሞ ማለፉ ይታወቃል:: በዚያ ወቅት የሆስፒታሉ አገልግሎት አሰጣጥ ህዝብ ያስመረረ ነበር፡፡ ይህ ሁኔታ ግን ዛሬ “ታሪክ” ሆኗል!
ሆስፒታሉ 62 ሺህ ካሬ ሜትር የመሬት ይዞታ ያለው ቢሆንም እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ እንዳልነበረውና ባዶ መሬቱን በአግባቡ እንዳልተጠቀመበትም ይታወቃል፡፡ከምስረታው ጀምሮ ማስፋፊያዎች ባለመከናወናቸው፣ በቂ በሆነ የሰው ኃይል ባለመደራጀቱና በተለያዩ ተጽዕኖዎች ውስጥ እንዲያልፍ መገደዱ የሆስፒታሉን አገልግሎት አርኪ እንዳይሆን አድርጎት ቆይቷል፡፡ በሆስፒታሉ የአገልግሎት አሰጣጥ ላይ ይስተዋሉ የነበሩትን በርካታ ችግሮች ለማቃለል ከ2001 ዓ.ም ወዲህ (ከመቶኛ ዓመቱ ወዲህ) መሰረታዊ ለውጥ መደረጉን ሰምቻለሁ፡፡ ዛሬ ሆስፒታሉ የይዞታ ካርታ አግኝቷል፡፡ ለቀደምት የአገልግሎት መስጫ ክፍሎቹ እድሳት ተደርጎላቸዋል፡፡ ከ7 ወለል በላይ ያለው ዘመናዊ የህክምና መስጫ ህንፃ አስገንብቷል፡፡ የሆስፒታሉን ጊቢ ተዘዋውሬ እንዳየሁት አሁንም ተጨማሪ አዳዲስ ግንባታዎች በመከናወን ላይ ነው፡፡
ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል ከሚታወቅባቸው ሥራዎቹ አንዱና ብቸኛው “የአስክሬን ምርመራ” ነው:: ዛሬ ግን ሆስፒታሉ የሀዘን ብቻ ሳይሆን የደስታ ብስራት፣ የእምቦቀቅላ ህፃናት የመወለድ ዜማ የሚሰማበት ስፍራ ሆኗል:: ከዚህ በተጨማሪም ባለፉት ዓመታት ጠቅላላ ህክምና፣ ከአንገት በላይ፣ የውስጥ ደዌ፣ የነርቭ፣ የአጥንትና የጥርስ የህክምና አገልግሎቶችን በመስጠት ህሙማንን በመርዳት ላይ ይገኛል፡፡ የዓይን ባንክም መኖሩን አይቻለሁ፡፡
አዲስ የማስፋፊያ ህንጻ መገንባቱ ደግሞ ሆስፒታሉ አገልግሎቱን በተሻለ ደረጃ ተደራሽ ለማድረግ አስችሎታል፡፡ ከዚህ በፊት ይሰጡ ያልነበሩ የእናቶች የድህረ እና የቅድመ ወሊድ ክትትሎችና የማዋለድ፣ እንዲሁም የህጻናት ህክምና አገልግሎቶችን ለመጀመር አስችሎታል:: ሆስፒታሉን ጽዱና ምቹ በማድረግ ዘመናዊ የሆነ የሆስፒታል አገልግሎት ሥርዓት ለመከተል ጥረት እያደረገ ነው፡፡
በተለይም በእናቶችና በህፃናት ህክምና አገልግሎት ክፍል ሙያው በሚጠይቀው መሰረት ህይወት ለማትረፍ ቅድሚያ የሚሰጡ፣ ርህራሄ ያላቸው የህክምና ባለሙያዎች ብዙ ናቸው፡፡ የመድኃኒት አቅርቦቱ አስደሳች ነው:: ለተኝቶ ታካሚዎችም የምግብ አቅርቦት ያደርጋል:: የጽዳት፣ የጥበቃና የምግብ አቅርቦቱ በአቅራቢ ድርጅቶች (out source) የሚከናወን ነው፡፡
በጥቅሉ ሲታይ የሀገራችን የመንግስት የህክምና አገልግሎት አሰጣጥ የተገልጋዩን ፍላጎት በማሟላት ረገድ ብዙ ይቀረዋል። ዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታልም ቢሆን፤ ከላይ የተጠቀሱት በጎ ተግባራትና መልካም የሚባሉ ለውጦችን ቢያስመዘግብም አሁንም ያልተፈቱ ችግሮች አሉት፡፡ ሌላው ቀርቶ የቢሮ ቁጥሮች ለተገልጋይ ሊታይ በሚችል መልኩ ባለመጻፋቸው “ፋርማሲው የት ነው? ላቦራቶሪውን አሳዩኝ? ካርድ ክፍሉን አመላክቱኝ?...” የሚለው ቢሮ ፈላጊ ውጣ ውረድ አይጣል ነው፡፡
ከባለሙያዎች ጋር በተያያዘ፤ ሁሉም ባለሙያዎች ሙያቸውን “የእርካታ ምንጭ” አድርገው እየሰሩ አለመሆኑ ይስተዋላል:: ዛሬም ህይወት ለማትረፍ የማይተጉ፣ ርህራሄ የሌላቸው፣ ቅንነት የጎደላቸው፣ የሙያ ስነ ምግባር የሌላቸው፣ ደንታቢስ፣ ሰው ጤፉ፣… የሆኑ “ባለሙያዎች” መኖራቸውንም ታዝቤያለሁ፡፡ በተረኛነት ጊዜያቸው ተኝተው የሚያንኮራፉ “አገልጋዮችን” አስተውያለሁ:: የተጠናከረ ጥበቃና ቁጥጥር ባለመኖሩ ግቢው ውስጥ ዛፍ ስር ቁጭ ብለው ጫት የሚቅሙ ሰዎችን አይቻለሁ:: የሆስፒታሉ ጥበቃ የሚከናወነው በጥበቃ ድርጅት ቢሆንም፤ ጥበቃው የላላ፣ የጥበቃ ሰራተኞቹ እርስ በራሳቸው የሚወዛገቡና የማይግባቡ፣ ለፈለጉት ሰው መኪናውን ይዞ እንዲገባ የሚፈቅዱ፤ ላልፈለጉትና ጉቦ ላልሰጣቸው የሚከለክሉ… መሆናቸውንም በአንድ ሳምንት ቆይታዬ ተመልክቻለሁ፡፡
በአጠቃላይ፤ በዳግማዊ ምኒልክ ሆስፒታል ያየሁት የአገልግሎት አሰጣጥ በአርአያነት የሚጠቀስና ይበል የሚያሰኝ በመሆኑ ሊመሰገን ይገባዋል፡፡ ሆስፒታሉ ከፍ ሲል የጠቃቀስኳቸውን ችግሮች ፈትቶ እንደ እድሜ ቀዳሚነቱ በአገልግሎት አሰጣጡም ልቆ የተሟላ ባለ ታሪክ እንዲሆን ከልብ እመኛለሁ፡፡
More in this category: « ፈተና የፀናባት አገር፤ በፖለቲካ ብሽሽቅ ትጠመድ?	ሜ/ጀነራል አበበ ተ/ሃይማኖት በትግራይ ፖለቲካ፣ ምርጫና ክልላዊ ጉዳዮች ዙሪያ »
ለተማሪዎች ምቹ የትምህርት ሁኔታና አካባቢ እንዲኖር፥ ለትምህርት ያላቸውን ፍላጐትና ተነሳሽነት እንዲጨምርና የትምህርት አቀባበላቸውም እንዲሻሻል ለማድረግ የትምህርት ቤት ምገባ ፕሮግራም ተግባራዊ እየተደረገ መሆኑ ይታወቃል።
በዛሬው እለትም ቀዳማዊት እመቤት ወይዘሮ ዝናሽ ታያቸው በተለያዩ ትምህር ቤቶች በመዘዋወር የህጻናት ተማሪዎች የምገባ ፕሮግራም መጎብኘታቸውን ከቀዳማዊት እመቤት የጽህፈት ቤት ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
ቀዳማዊት እመቤት ወይዘሮ ዝናሽ ታያቸው የጽህፈት ቤታቸውን ቀጣይ የትኩረት አቅጣጫዎች ይፋ ባደረጉበት ወቅት እድሜያቸው ለትምህርት የደረሰ ህጻናት ሁሉ መማር እንዲችሉና ውጤታማ እንዳይሆኑ ማነቆ የሚሆኑባቸውን ችግሮች በመለየት እንደሚሰሩ መግለፃቸው ይታወሳል።
ወይዘሮ ዝናሽ በተለይም በህጻናት እና ሴቶች ደህንነት ዙርያ ትኩረት በማድረግ በህጻናት ላይ የሚታየውን የተመጣጠነ ምግብ እጥረት እንዲሁም ያለእድሜ ጋብቻ፣ ጠለፋ፣ ተገዶ መደፈር እና የሴት ልጅ ግርዛትን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በጋራ በመሆን ለመከላከል በቁርጠኝነት እንደሚሰሩም በትኩረት አቅጣጫዎቻቸው ተገልጿል።
በስትራቴጂ የተቃኙ የትግል ስልቶች የተነደፉ ሲሆን የመጀመሪያው ዙር የግብይት ተዓቅቦና የስራ ማቆም አድማ ይሆናል። ይህም በመላ ሃገሪቱ የካቲት 26 እስከ ረቡዕ የካቲት 28, 2010 ድረስ የሚቆይ ይሆናል።
እንደሚታወቀው ለመውደቅ እየተንገዳገደ ያለው የህወሃት አገዛዝ በህዝቦች ላይ የጫነውን የጭቆናና የጭፍጨፋ ቀንበር ለማራዘም በሚያደርገው መፍጨርጨር ለሁለተኛ ጊዜ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ለማወጅ ሞክሮ በትናንትናው እለት ራሱ በሚቆጣጠረው ፓርላማ አባላት ውድቅ ሆኖበታል። ሆኖም ግን አገዛዙ ህገ መንግስቱን ለመጠበቅ ታስቦ ነው የወጣው የተባለውን ግን ደሞ ህገ መንግስቱን ራሱን በሚጥስ መልኩ ሁለት ሶስተኛ የህዝብ ተወካዮች ምቤት አባለት ድምጽ ሳያገኝ ጸደቀ የተባለውን አዋጃ ስራ ላይ ለማዋል እየፍጨረጨረ መሆኑን እየታዘብን ነው። የወያኔ አገዛዝ ይሄንን ኢ-ህገመንግስታዊ (unconstitutional) የሆነ አዋጅ ውድቅ መሆኑን ለህዝብ እንዲያሳውቅ ቢጠየቅም እስካሁን ጆሮ ዳባ ብሎ ጭራሽ ወዳ አፈጻጸም ለመግባት እየሞከረ ነው። ይሄ አዋጅ ኢ-ህገመንግስታዊ ስለሆነ አንቀበለውም ባለው ህዝባችን ላይ ከትናንት ሌሊት ጀምሮ ጦርነት ከፍቶ ጭፍጨፋ እያካሄደ ነው። ኢ-ህገመንግስታዊ የሆነውን ይሄን አዋጅም ሁሉንም የፌዴራል ስርዓቱ አባላት የሆኑትን የክልል መንግስታት መዋቅር አፍርሶ ህዝብ ላይ በጉልበት ለመጫን እየሰራ ነው።
ስለዚህ በመጪዎቹ ሁለት ቀናት ህዝባችን አስፈለጊውን ዝግጅት እንዲያደርግ ከወዲሁ ጥሪ እናስተላልፋለን። ተቃውሞው በሚቆይባቸው ሶስቱ ቀናት ከዚህ በፊትም እንደተለመደው የመደበኛም ሆነ የድንገተኛ ህክምና ግልጋሎቶችን የሚሰጡ የጤና ተቋማት ስራዎቻቸውን አያቋርጡም።
1) ህዝባዊው ተቃውሞ ሙሉ በሙሉ ሰላማዊ ይሆናል። ሆኖም ግን አገዛዙ የጉልበት እርምጃዎችን ወደ መውሰድ የሚሄድ ከሆነ ጠንካራ የአጸፋ እርምጃዎች የሚወሰዱበት ይሆናል። በዚ ላይ ትግሉን መሬት ላይ የሚያስተባብሩት በሂደት የሚያሳውቁት ነገር ይኖራል።
3) ያስቸኳይ ጊዜ አዋጁ የየክሉን መንግስታት መዋቅር ሙሉ በሙሉ ከጫወታ ውጪ ያደረገ ነው። ስለሆነም የየክሉ መንግስታት የተጠራውን ህዝባዊ ተቃውሞ ለማደናቀፍ ወይም ሌላ ማናቸውም ዓይነት ትዕዛዝ ለማስተላለፍ መብትም ሆነ ግዴታ የላቸውም። በዚሁ መሰረት ካቢኔም ሆነ በየትኛውም ያስተዳደር መዋቅር ያለ አመራር ወይም ሰራተኛ ከኮማንድ ፖስቱ ጋር ተባብሮ ህዝባዊውን ተቃውሞ ለማደናቀፍ መስራት አይችልም። ይሄን ማድረግ የህዝብ ክህደት ስለሆነ ይሄን በሚያደርጉት ላይ ህዝቡ እርምጃ የሚወስድ ይሆናል። በተጨማሪም ህዝባዊውን ተቃውሞ የሚያጨናግፉ ማናቸውም አካላት ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ይደረጋል። እርምጃም ይወሰድባቸዋል።
4) አጋዚ ይሄን ኢ-ህገመንግስታዊ አዋጅ ህዝብ ላይ ለመጫን በሚል የጉልበት እርምጃ በሚወስድባቸው ቦታዎች ሁሉ ህዝብ ራሱን ለመከላከል ባለው ተፈጥሮኣዊ መብት በመጠቀም በራሱ መንገድ የአጸፋ እርምጃ እንደሚወስድ አጥብቀን በድጋሚ ማሳሰብ እንወዳለን።
የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትረምፕ፣ ከዛሬው ምርጫ በፊት ባደረጉት፣ የመጨረሻ የምርጫ ዘመቻ፣ በፔንስልቬንያ ክፍለ-ግዛት፣ የተራዘመ የድምጽ ቆጠራ እንዲካሄድ፣ ጠቅላይ ፍርድ ቤት መፍቀዱ፣ የድህረ-ምርጫ ግጭት ሊያስከትል ይችላል ሲሉ አስጠንቅቀዋል።
የድምጽ መለኪያ አሃዞች እንደሚያሳዩት፣ በፔንስልቬያ ክፍለ-ግዛት፣ የቀድሞው ምክትል ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን፣ በጥቂትም ቢሆን ትረምፕን እየቀደሙ ነው። በክፍለ-ግዛቲቱ በፖስታ ቤት በኩል የተሰጠውን ድምጽ ለመቁጠር፣ ከምርጫው በኋላም ቀናት ሊወስድ እንደሚችል ተገምቷል። በፖስታ ቤት በኩል መመረጡ፣ ዲሞክራቶችን ሊጠቅም እንደሚችል ተገልጿል።
“የምርጫ ድምጽ ቆጠራ ጊዜ እንዲራዘም መፍቀድ፣ ለማጭበርበር ተግባር ሊያመች ይችላል። የህግ ስርዓታችንንም ይጎዳል። በመንገዶች ላይም ግጭት ሊያስነሳ ይችላል። ስለሆነም አንድ ነገር መደረግ አለበት” ሲሉ፣ ፕሬዚዳንቱ በትዊተር ገጻቸው መልዕክት አስተላልፈዋል።
የዩናይትድ ስቴትስ ፌደራል የምርመራ ቢሮ ሥራ አስኪያጅ ክሪስቶፈር ወይ፣ ባለፈው መስከረም ወር፣ የምክር ቤት አባላት ፊት ቀርበው በሰጡት ማብራሪያ፣ ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በፖስታ ቤት በኩልም ሆነ፣ በአካል ተገኝቶ በሚደረገው ምርጫ፣ ማንኛውም አይነት የተቀነባበረ ምርጫን የማጭበርበር ተግባር አልታየም” ሲሉ ማረጋገጫ ሰጥተዋል።
የአገር መከላከያ ሰራዊት ልዩ ኮማንዶ ወርቅ አምባ ላይ ማህለቁን ጥሏል። ወርቅ አምባ ተምቤን የምትገኝ ተራራማ ትንሽ ከተማ ስትሆን የጁንታው አመራሮች ለጊዜው ዋና ምሽጋቸው አድርገው መርጠዋታል። የአገር መከላከያ ሰራዊት አገረ ለላምን ሲቆጣጠር ወደ ወርቅ አምባ የተሽቀነጠረው ቡድን ዛሬ አመሻሽ ላይ እንደተሰማው ከሆነ የመጨረሻው ተቃርቧል።
የደብረፅዮን ጠባቂዎችና የኢትዮጵያ መከላከያ ኮማንዶዎች ፊለፊት ተፋጠው እየተያዩ መሆናቸውንና ከበባው ካሁን በሁዋላ ወደ ሌላ አካባቢ ለማምለጥ የሚያስችል እንዳልሆነ እየተገለጸ ነው። ይህ በሚገለጽበት ወቅት ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ትግራይን መልሶ ለማቋቋም የመንገድና ተዛማጅ አገልግሎት ሰጪ ተቋማት እየተጠገኑ መሆናቸውን በቲውተር ገጻቸው ተናግረዋል።
” ትግራይን መልሶ የመገንባቱ ሥራ የድኅረ ዘመቻ ዋናው ተግባራችን ነው። ይህ ተግባር ሦስት መልኮች አሉት። ሰብአዊና ማኅበራዊ ድጋፍ፣ የተጎዳውን መሠረተ ልማት መልሶ መገንባት እና መሠረታዊ አገልግሎቶችን መልሶ ማስጀመር። እነዚህ ሥራዎች በስፍራው በተገኙ ቡድኖች አማካኝነት ተጀምረዋል። የሰብአዊ ድጋፍ አገልግሎትም እጅግ ተጋላጭ የሆኑትን የማኅበረሰብ ክፍሎች በመደገፍ ተጠናክሮ ይቀጥላል። አንድ ሆነን የተቋረጠውን እናስቀጥላለን፣ የፈረሰውን እንገነባለን፣ የነገውንም እናለማለን።”
ወርቅ አምባ፣ ደብረጽዮን ፣ጌታቸው ረዳ፣ አቦይ ስብሀት ፣አባይ ፀሐዬ እንዲሁም ከሰሜን እዝ ከድተው የተቀላቀሉ ጀነራሎች እና የትግራይ ልዩ ሐይል መሪ አብረው እንደሚገኙ ተረጋግጧል።
ወርቅ አምባ በቆላ ተምቤን የምትገኝ ተራራማና አነስተኛ ከተማ ስትሆን። ከመቀሌ ያፈገፈገው የትህነግ ቡድን በቅድሚያ ወደ ሀገረ ሰላም ቢሸሽም፣ እግር ለግር እየተከተለ የማሰቢያ ሰዓት የነሳቸው የማጥቃት እቅድ ወደ ወርቅ አምባ እንዲሸሹ አስገድዷቸዋል።
ባዶ ስድስት እየተባለ የሚጠራው የህወሓት እሥርቤት የሚገኘውም ከአማራ ክልል አዋሳኝ በቆላ ተምቤን ነው። የመጨረሻው ፍልሚያ ሊሆን የሚችለውም እዚሁ አካባቢ እንደሚሆን ግምት አለ። እንደ አቶ ተመስገን አባባል ከሆነ ደቂቃዎች እየቆጠሩ ነው። ባዶ ስድስት እጅግ በርካታ ሚስጢር ያለበት፣ ግፍ ሞልቶ የፈሰሰበት ስፍራ ብመመሆኑ ጁንታው በመጨረሻ ሰዓት ሚስጥሩ እንዳይወጣበት ሊያወድመው እንደሚችል ከወዲሁ ግምት አለ። ጎልጉል ሰሞኑንን በርካታ የበላይና የመካከለኛ አመራሮች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ጠቅሶ ዛሬ ማለዳ ላይ መዘገቡ አይዘነጋም።
Matthew 5 19 እንግዲህ ከነዚህ ከሁሉ ካነሱት ትእዛዛት አንዲቱን የሚሽር ለሰውም እንዲሁ የሚያስተምር ማንም ሰው በመንግሥተ ሰማያት ከሁሉ ታናሽ ይባላል፤ የሚያደርግ ግን የሚያስተምርም ማንም ቢሆን እርሱ በመንግሥተ ሰማያት ታላቅ ይባላል።
Matthew 5 22 እኔ ግን እላችኋለሁ፥ በወንድሙ ላይ የሚቆጣ ሁሉ ፍርድ ይገባዋል፤ ወንድሙንም ጨርቃም የሚለው ሁሉ የሸንጎ ፍርድ ይገባዋል፤ ደንቆሮ የሚለውም ሁሉ የገሃነመ እሳት ፍርድ ይገባዋል።
ጥንታዊ / 24 "አይዝጌ ብረት ሰንሰለት - $ 75.00 ዶላር ጥንታዊ / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 75.00 ዶላር ጥንታዊ / 20 “ብር የብር ሣጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 75.00 ዶላር የወርቅ ኢሜል ($ 10) / 24 "አይዝጌ ብረት ሰንሰለት - $ 75.00 ዶላር የወርቅ ኢሜል ($ 10) / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 75.00 ዶላር የወርቅ ኢሜል ($ 10) / 20 “ብር የብር ሣጥን ሰንሰለት (25 ዶላር) - $ 75.00 ዶላር ቀይ ኢሜል ($ 10) / 24 "አይዝጌ ብረት ሰንሰለት - $ 75.00 ዶላር ቀይ ኢሜል ($ 10) / 24 "ጥቁር የቆዳ ገመድ ($ 5) - $ 75.00 ዶላር ቀይ ኢሜል ($ 10) / 20 “ብር የብር ሣጥን ሰንሰለት ($ 25) - $ 75.00 ዶላር
የሃውለር ተንጠልጣይ ከቀይ ፒር ብራውን ከቀይ ማህበረሰብ ጋር ባለው ምልክት ውስጥ የቤት ማርስ የተኩላ ራስ ምልክት ያሳያል ቀይ መጨመር ተከታታይ የሃውለር ሐብል በይፋ ከደራሲው ፈቃድ ተሰጥቷል ፡፡
ዝርዝሮች: የሃውለርስ ተንጠልጣይ ጠንካራ ብር እና ክብደቱን ጨምሮ 29.7 ሚሊ ሜትር ርዝመት ያለው ፣ በሰፋፊው 15.5 ሚ.ሜ እና ውፍረት 2 ሚሜ ነው ፡፡ በግምት 4.5 ግራም ይመዝናል ፡፡ የተንጠለጠለበት ጀርባ በሠሪዎቻችን ምልክት ፣ በቅጂ መብት እና በብረት ይዘት የታተመ እና የታተመ ነው ፡፡
ሰንሰለት አማራጮች 24 "ረጅም አይዝጌ ብረት ከርብ ሰንሰለት ፣ 24" ረዥም ጥቁር የቆዳ ገመድ (ተጨማሪ $ 5.00) ፣ ወይም 20 "ረዥም ብር ብር 1.2 ሚሜ የሳጥን ሰንሰለት (ተጨማሪ $ 25.00). ተጨማሪ ሰንሰለቶች በእኛ ላይ ይገኛሉ መለዋወጫዎች ገጽ.
የዚህ አጭር ጽሑፍ ዋና ዓላማ በትምህርተ ሃይማኖትና ከሞላ ጎደል በሥርዓተ እምነት ከሚመስሉን አኀት አብያተ ክርስቲያናት መካከል አንዷ የሆነችው የኮፕት ቤተ ክርስቲያን በ2000 ዘመን ታሪኳ የሚመሯትን ፓትርያርኮች እየመረጠች የሄደችበትን ቀኖና ታሪክና ሥልት ጠቅለል ባለ መልኩ ማቅረብ ነው፡፡ ከሌሎቹ አኀት አብያተ ክርስቲያናት የኮፕት ቤተ ክርስቲያንን የምርጫ ቀኖናና ሂደት ዳስሰን ለማቅረብ የፈለግንበት ምክንያት የቤተ ክርስቲያኗ መንበረ ፕትርክና ለ1600 ዘመናት የቤተ ክርስያናችንም መንበረ ፕትርክና ሆኖ የቆየ ከመሆኑ አንጻር በጽሑፉ የሚወሳው ታሪክ የሚቀርበን በመሆኑ ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያኗ መንበረ ፕትርክናዋ በመጀመሪያው መቶ ክፍለ ዘመን ወንጌላዊው ማርቆስ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ በድምሩ 117 ፓትርያርኮችን እየመረጠች አስቀምጣለች፡፡
ፓትርያርኮቹም የተቀበሉትን ሰማያዊ ሓላፊነት በመያዝ ቤተ ክርስቲያኗ ክፉውንና ደጉን ዘመን አልፋ ዛሬ ካለችበት ደረጃ እንድትደርስ አድርገዋታል፡፡ አሁን ባለችበት ሁኔታ ቤተ ክርስቲያኗ በግብጽና በመላው ዓለም ከ15 እስከ 18 ሚልዮን የሚደርሱ ምእመናን ያሏት ሲሆን እነዚህንም ምእመናን በእረኝነት የሚጠብቁ ከ150 በላይ ሊቃነ ጳጳሳት አሏት፡፡ እነዚህ ሊቃነ ጳጳሳት በመንበረ ፕትርክናው ማእከላዊ አስተዳደር በሚመሩ 54 ያኽል አኅጉረ ስብከት በሊቃነ ጳጳስነት ተመድበው ያገለግላሉ፡፡ ከእነዚህ አኅጉረ ስብከት 15 የሚሆኑት ከግብጽ ውጪ በተለያዩ ክፍላተ ዓለም ተቋቁመው በማገልገል ላይ የሚገኙ ናቸው፡፡
ቤተ ክርስቲያኗ በአሁኑ ወቅት ከ41 ዓመታት የፕትርክና አገልግሎት በኋላ መጋቢት 17 ቀን 2012 ዓ.ም. /በዚህ ጽሑፍ የተሰጡት የቀናትና የዓመታት ቁጥር በሙሉ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ነው/ ከዚህ ዓለም የተለዩትን 117ኛውን ፓትርያርክ ብፁዕ አቡነ ሲኖዳ 3ኛን ለመተካት በከፍተኛ ዝግጅት ላይ ትገኛለች፡፡ በመሆኑም ቤተ ክርስቲያኗ እ.ኤ.አ. ከ1975 ዓ.ም. ጀምሮ ባላት ቀዋሚ የፓትርያርክ ምርጫ ደንብ መሠረት ሦስት ዕጩዎች ተለይተው አንዱ በዕጣ የሚመረጥበት የመጨረሻ ሥነ ሥርዓት ለመስከረም ቀጠሮ ተይዟል፡፡ ለመሆኑ ይህ ቀዋሚ የፓትርያርክ ምርጫ ደንብ ተረቆ በመጽደቅ ሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት ያገለገሉት ፓትርያርኮች እንዴት ተመረጡ? የአመራረጣቸው ሂደትና ቀኖናስ ምን ይመስል ነበር? እያንዳንዱ ሂደትና ቀኖና ተመሳሳይ ነበር ወይስ ልዩነት ነበረው? ይህ ጽሑፍ ለእነዚህ ጥያቄዎች መልስ ይሰጣል፡፡
በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ የፓትርያርኮች ምርጫ ምንም እንኳን በመሠረታዊ የተመራጮቹ መመዘኛዎች በአብዛኛው ልዩነት ባይኖርም፤ የምርጫ አፈጻጸም ቀኖናዎች ላይ የሚስተዋሉ ልዩነቶች ነበሩ፡፡ በጉዳዩ ላይ የተጻፉ ጥናቶችንና የፓትርያርኮቹን የሕይወት ታሪክ በማጥናት በቤተ ክርስቲያኗ የ2000 ዘመናት ታሪክ ዘጠኝ ዓይነት የምርጫ ቀኖናዊ ሥልቆች ነበሩ ማለት ይቻላል፡፡ እነዚህን ሥልቶች ከነ አፈጻጸማቸውና ከተመረጡባቸው ፓትርያርኮች ዝርዝር ጋር እንደ ሚከተለው እንመለከታለን፡፡
ይህ ቀኖና ፓትርያርክ የመምረጡን ሓላፊነትና መብት ለካህናት ብቻ የሰጠ ቀኖና ነው፡፡ በተለይ በቤተ ክርስቲያኗ የመጀመሪያዎቹ ዘመናት ያገለገለው ይህ የምርጫ ቀኖና መሠረት ያደረገው በወቅቱ ቤተ ክርስቲያኗ የነበራትን አስተዳደራዊ መዋቅር ነበር፡፡ በተለያዩ መዛግብት ተገልጾ እንደሚገኘው በመጀመሪያዎቹ የአገልግሎት ዘመናቷ ቤተ ክርስቲያኗ ስትመራ የነበረው አባላቱ 12 በሆነ የካህናት ጉባኤ /Presbyterian Council/ አማካይነት ነበር፡፡ በ12ቱ ሐዋርያት ምሳሌነት በቅድስናቸውና በአገልግሎት ልምዳቸው ከማኅበረ ካህናቱ ተመርጠው የሚሾሙት እነዚህ 12 ካህናት ከመካከላቸው የበለጠ የተሻለ ነው ያሉትን አንድ አባት መርጠው በአስራ አንዱ አንበሮተ እድ ሊቀ ጳጳስ አድርገው ይሾሙታል፡፡ ይህ ሊቀ ጳጳስ ጉባኤውን በበላይነት ይመራል፤ ካህናትን ይሾማል፤ አንድ ፓትርያርክ ያለውን ሓላፊነት ሁሉ ይፈጽማል፡፡ በዚህ ዓይነቱ ምርጫ እስከ 12ኛው ፓትርያርክ ዲሜጥሮስ ቀዳማዊ /189-231 ዓ.ም./ ድረስ ቤተ ክርስቲያኗ አንድ ጳጳስ ብቻ ነበራት፡፡
በዚህ የምርጫ ሥልት የተመረጠው ሊቀ ጳጳስ በእርግናም ይሁን በጤና መታወክ የተነሣ ኅልፈተ ሕይወቱ በደረሰ ጊዜ ከአስራ አንዱ ውስጥ ብቃት አለው ያለውን መርጦ ያለፈበት አካሄድ ነበር፡፡ ምርጫውንም የሚያውጀው ካህናትና ምእመናን በተሰበሰቡት ጉባኤ ነበር፡፡ ነገር ግን ምንም እንኳን ይሁን ብሎ መርጦት ቢሄድ ተመራጩ በመንብረ ፕትርክናው የሚቀመጠው በካህናት ጉባኤው ታምኖበት ሲጸድቅና በአንብሮተ እዳቸው ሲሾም ብቻ ነበር፡፡ በዚህ ዓይነት ስድስተኛው ፓትርያርክ በቴኦናስ /282-300 ዓ.ም./ እና ሰባተኛው የግብጽ ፓትርያርክ ጴጥሮስ ቀዳማዊ /300-311 ዓ.ም./ ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡
ይህ ፓትርያርኮችን የመምረጡ ሥልጣንና ሓላፊነት ካህናት ብቻ የሆነበት ቀኖና እስከ 19ኛው ፓትርያርክ አባ እስክንድር /312-326 ዓ.ም./ ድረስ ሲያገለግል ቆይቶ መንበረ ፓትርያርኩ ከአሌክሳንድርያ ተነሥቶ ወደ ካይሮ ከመዛወሩ ጋር ተያይዞ ተግባራዊነቱ እየቀነሰ መጥቶ በሌላ ቀኖና ተተክቷል፡፡
ይህ የምርጫ ሥልት በተለይ ቤተ ክርስቲያኗ በእስልምና ወረራ የተነሣ ካህናቷን አጥታ በነበረችበት ዘመን ይፈጸም የነበረ ሲሆን፤ የፓትርያርክ ምርጫ መብት የምእመናን ብቻ የነበረበት ሥልት ነው፡፡ በመሆኑም በዚህ ሥልት ከተመረጡት አምስት ፓትርያርኮች ምእመናንና ዲያቆናት የነበሩ ይገኙባቸዋል፡፡
በአፈጻጸሙ ከሮም ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጋር ተመሳሳይነት ያለው ይህ ሥልት በፓትርያርኮች ምርጫ ምእመናንና ካህናት ቦታ ሳይኖራቸው በኤጲስ ቆጶሳት ብቻ የሚከናወን ነበር፡፡
በዚህ ሥልት በድምሩ አራት ፓትርያርኮች ብቻ የተመረጡ ሲሆን እነሱም 19ኛው ፓትሪያርክ አባ እስክድር /312-326 ዓ.ም./፣ 35ኛው ፓትርያርክ አባ ዳምያን /569-605 ዓ.ም./፣ 52ኛው ፓትርያርክ አባ ዮሳብ /830-849 ዓ.ም./ እና 112ኛው ፓትርያርክ አባ ቄርሎስ 5ኛ /1874-1927 ዓ.ም./ ናቸው፡፡
ይህ የምርጫ ቀኖና አፈጻጸሙ ከሊቃነ ጳጳሳት፣ ከካህናት ተወካዮችና ከሌሎች መሪዎች የተውጣጡ መራጮች ካሉት ሊቃነ ጳጳሳት አንዱን በሙሉ ስምምነት መርጠው የሚሾሙበት ቀኖና ነበር፡፡ በዚህ ቀኖና ሠላሳ አምስት ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡ የፓትሪያርኮችን ዝርዝር ከጽሑፉ መጨረሻ ከሚቀርበው ሠንጠረዥ ይመለከቷል፡፡
በዚህ የምርጫ ቀኖና በዕድሜ መግፋትም ይሁን በጤና መታወክ የተነሣ ኅልፈተ ሕይወቱን በሚጠባበቅበት አልጋ ላይ /Death bed/ ሆኖ የሚጠብቀው ፓትርያርክ ካሉት ጻጳሳት ወይም መነኮሳት ውስጥ የበለጠ ይመጥናል ያለውን መርጦ የሚያስቀምጥበት ቀኖና ነው፡፡ ይህንን ቀኖናዊ የምርጫ ሥልት ቤተ ክርስቲያኗን ያጠኑ ሊቃውንት የፓትሪያርክ የመጨረሻ ምኞት /patriarchal Death bed wish/ ይሉታል፡፡ እንደ ቤተ ክርስቲያኗ ሊቃውንት ትረካ የዚህ ቀኖና መሠረቱ የመጀመሪያው የቤተ ክርስቲያኗ መሥራችና ፓትርያርክ ቅዱስ ማርቆስ በእሱ መንበር ተቀምጦ ቤተ ክርስቲያኗን ይመራ ዘንድ ሁለተኛውን ፓትርያርክ አባ አንያኖስን /68-85 ዓ.ም./ መርጦ ያለፈበት ታሪክ ነው፡፡ በዚህ ቀኖናዊ የምርጫ ሥልት በድምሩ ሰባት ፓትርያርኮች ተመርጠዋል፡፡ ይህ ሥልት በብቃት ሳይሆን ለፓትርያርኩ ካላቸው ቅርበት የተነሣ እንዲመረጡ ያደረጋቸው አንዳንድ አባቶች እንዳሉ በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ ይወሳል፡፡ በዚህ ረገድ በምሳሌነት የሚጠቀሰው ሠላሳ ስምንተኛው ፓትርያርክ አባ ቢንያም ቀዳማዊ /622-661 ዓ.ም./ ነው፡፡ ይህ ፓትርያርክ ሲመረጥ በቅድስናም ይሁን በአገልግሎት ልምድ ከእነሱ የተሻሉ የነበሩ ቢሆንም በዘመነ ፕትርክናው ያገለግለው የነበረው ሓላፊ ፓትርያርክ ስለመረጠው እንደተሾመ ተጽፏል፡፡
እንደ ቤተ ክርስቲያኗ ሊቃውንት አስተምህሮ ይህ ሥልት የተወሰደው የመጀመሪያው ፓትሪያርክ ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ በመለኮታዊ ጥበብ ከተሾመበት አካሄድ ነው፡፡ ይህ ሥልት በተለይ በሓላፊው ፓትርያርክ ወይም ለእሱ ለሚቀርቡና በፓትርያርክ ምርጫው ተሳትፊ በሆኑ አካላት በሚታይ ራእይ ተመሥርቶ ፓትርያርክ የሚመረጥበት ዘዴ ነበር፡፡ ለምሳሌ በእርግና አልጋው ላይ የነበረው 11ኛው ፓትርያርክ አባ ዩልየስ /189-231 ዓ.ም./ መልአኩ ተገልጦ “ነገ ወደ መንበረ ፕትርክናው መጥቶ ዕቅፍ ወይን የሚያበረክትልህ እሱ በመንበርህ ይተካል” እንዳለውና በወቅቱ በግብርና የገዳም ማኅበሩን ሲያገለግል የነበረው ዲሜጥሮስ ባልተለመደ ሁኔታ ማሳው ላይ የወይን ተክል በማግኘቱ “ይህስ ለቅዱስ ፓትርያርክ ይገባል” ብሎ ቆርጦ በዕቅፉ ወስዶ ስላበረከተለት መንበረ ፓትርያርኩን ተረክቦ ቤተ ክርስቲያኗን ለ42 ዓመታት /189-231 ዓ.ም./ እንዳገለገለ መጻሕፍት ያስረዳሉ፡፡ በተመሳሳይም 46ኛውን ፓትርያርክ ለመምረጥ ኤጲስ ቆጶሳት ካህናትና ምእመናን ተሰብስበው ሦስት ዕጩዎችን ቢያቀርቡም በመራጮቹ መካከል ከፍተኛ ልዩነትና ጭቅጭቅ በተነሣ ጊዜ ከመካከላቸው አንዱ የሆነው ሊቀ ዲያቆን፤ አባ ኽኢል የተባለው ሰው ለመንበሩ ብቃት እንዳለው ራእይ በማየቱ በእሱ ሕልም ተመርተው በሙሉ ስምምነት እንደሾሙት ተጽፏል፡፡
ይህ ቀኖና አስራ አንዱ ሐዋርያት በይሁዳ ምትክ ከእነሱ ጋር ይደመር ዘንድ ማትያስን የመረጡበትን አካሄድ በሞዴልነት በመጠቀም በቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ ዘመናት እንደታየው ይህ ዘዴ ተግባር ላይ ሲውል የነበረው በዕጩዎች መካከል እኩል ተቀባይነትና ቅድስና ኖሮ አንዱን ከሌላው ለመለየት አስቸጋሪ ሲሆን ወይም ዕጩዎች ያገኙት ድምጽ አንድ ዓይነት ሲሆንና /ምሳሌ ሰባ አንደኛው ፓትርያርክ አባ ሚካኤል /1145-1146 ዓ.ም/ እና በዕጩዎቹ ደጋፊዎች መካከል ከፍተኛ ሽኩቻና ጸብ ሲኖር /ምሳሌ 48ኛው ፓትርያርክ ዮሐንስ አራተኛ /775-799 ዓ.ም./ ነው፡፡ የዕጣ አወጣጥ ሥርዓቱም በሰንበት ቀን የዕጩዎቹ ስም በታሸገ ኢንቨሎፕ ከመንበሩ ላይ ይቀመጥና ጸሎተ ቅዳሴ እንዲሁም ቀኖና የሚያዝዘው ጸሎት ሁሉ ተደርጎ ሲያበቃ አንድ ሕጻን ከአስቀዳሾች መካከል ቀርቦ ዓይኑን በጨርቅ ከታሰረ በኋላ አንዱን ያወጣል፡፡ ስሙ የወጣውም ቀጣዩ የቤተ ክርስቲያኗ ፓትርያርክ ሆኖ ይሾማል፡፡ በዚህ ቀኖናዊ ሥልት በአጠቃላይ አሥር ያህል ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡
ከዚህ በታች የምናያቸው ሁለት የምርጫ ሂደቶች በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ በቀኖናዊ ሥልትነት የተመዘገቡ ሳይሆኑ፤ ፓትርያርኮች ተመርጠው ያለፉባቸው አካሄዶች ናቸው፡፡
የኮፕት ቤተ ክርስቲያን ዛሬ ድረስ ዘልቀው ከሚያስቸግሯት ፈተናዎች አንዱ በሀገሪቱ መንግሥት ያለባት ጫና ነው፡፡ ይህ የገዥዎች ቀንበር በቤተ ክርስቲያኗ ጫንቃ ላይ የወደቀው ሀገሪቱ በአረብ እስላሞች እጅ ከወደቀችበት 640 ዓ.ም. ጀምሮ ነው፡፡ ሀገሪቱን የሚመራው ኢስላማዊ መንግሥት በቤተ ክርስቲያኗ ላይ ከሚያሳድረው ተጽዕኖ መገለጫዎች አንዱ በቤተ ክርስቲያኗ የፓትርያርክ ምርጫ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖና የወሳኝነት ሚና ነበር፡፡ እሱም ቢሆን ከመንግሥቱ ጣልቃ ገብነት ሳይወጣ፤ ቤተ ክርስቲያኗ በራሷ አካሄድ ይሆነኛል ያለችውን ብትመርጥም ተመራጩ አባት ፓትርያርክ ሆኖ የሚሠየመው ስሙ ወደ ሀገሩ ገዥ ተልኮ ሲጸድቅ ብቻ ነበር፡፡ በዚህ ዓይነት በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ ስድስት ያህል ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡ በእርግጥ ቤተ ክርስቲያኗ በፓትርያርክ ምርጫ ከፍተኛ የመንግሥት ተጽዕኖ ነበረባት ቢባልም፤ በወቅቱ የነበሩት አባቶችና ምእመናን ተጽዕኖውን በመቋቋም የቤተ ክርስቲያናቸውን ክብር ለማስጠበቅ ሞክረዋል፡፡ በዚህ ረገድ ከሊቃነ ጳጳሳቱ፣ ማኅበረ ካህናቱና ምእመናኑ ፈቃድና ይሁንታ ውጭ በወቅቱ ለነበሩት ገዥዎች በነበረው ቀረቤታና አገልግሎት በመንግሥት ቀጥተኛ ምርጫና ትእዛዝ እንዲመረጥ የቀረበውን ሰባ አምስተኛውን ፓትርያርክ አባ ቄርሎስ 3ኛ /1235-1243 ዓ.ም./ እንዳይመረጥ ከፍተኛ ተጋድሎ አድርገዋል፡፡ በዚህ የተነሣም ምንም እንኳን የኋላ ኋላ መንግሥት አሸንፎ አባ ቄርሎስ ፓትርያርክ ሆኖ ቢመረጥም፤ ለ19 ዓመታት መንበሩ ባዶ ሆኖ ታግለዋል፡፡
ይህ የምርጫ ሂደት መራጮቹም ይሁኑ ተመራጩ ባላሰበበት ሁኔታ በአጋጣሚ ያልታሰቡ መነኮሳት ተመርጠው ለከፍተኛው ሥልጣን የበቁበት ሂደት ነው፡፡ ለዚህ ሂደት በምሳሌነት በተደጋጋሚ ተጠቅሶ የሚገኘው የ64ኛው ፓትርያርክ አመራረጥ ሂደት ነው፡፡ 63ኛው ፓትሪያርክ ከዚህ ዓለም በሞት እንደተለየ ሲሰማ፤ አንድ ባዕለ ጸጋ በዘመኑ ለነበረው ኸሊፋ /የግብጽ ገዥ/ ብዙ ገንዘብ ከሰጠው በኋላ ባለፈው ፓትርያርክ መንበር እንዲሾመው ይጠይቀዋል፡፡ ኸሊፋውም የባዕለ ጸጋውን ገንዘብና ጥያቄ ተቀብሎ በካይሮ ያሉት አባቶች ትእዛዙን ይፈጽሙ ዘንድ ደብዳቤ አስይዞ ይልከዋል፡፡ በዚህ ተጨንቀው የተቀመጡ አባቶችም ነጋዴውን በመጠባበቅ ላይ ሳሉ አንድ በቅድስናውና በአገልግሎት ትጋቱ የታወቀ መነኩሴ የሸክላ ድስት ይዞ አባቶች ተሰባስበው ወደ ተቀመጡበት አዳራሽ ይገባና እየጮኸ ድስቱን ከደረጃ ላይ በኀይል ይጥለዋል፡፡ ደጋግሞም እያነሳ ይጥለዋል፡፡ ነገር ግን ባልተለመደ ሁኔታ ድስቱ ሳይሰበር ቀረ፡፡ ይህንን ያዩና በጭንቀት ውስጥ የነበሩ አባቶች ባዕለ ጸጋው ከመድረሱ በፊት ቶሎ ብለው አባ ዘካርያስ /1004-1032/ ብለው መነኩሴውን እንደ ሾሙት በቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ መዛግብት ሰፍሮ ይገኛል፡፡
” መንግሥት መሥራት ከሚገባው ግዴታ አንዱ የሕዝቡን ሰላም ማስጠበቅ፣ ደኅንነቱን መጠበቅ፣ ንብረቱን መጠበቅ ነበር፡፡ መንግሥት ይህን ማድረግ አልቻለም፡፡ መንግሥት ላልቷል፡፡ መንግሥት እንደ ቀድሞው የሚገዛበት ሁኔታ የለም፡፡ ከዚህ ባሻገር በኢትዮጵያ የመንግሥት ሁኔታ ማዕከላዊ መንግሥቱ ክልሎችን መቆጣጠር የተሳነው ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ ክልሎች ጠንክረው የወጡበት፣ ክልሎች እርስ በርሳቸው የማይስማሙበት፣ እርስ በርሳቸው አተካራ የገቡበት፣ እርስ በርስ የሚጋጩበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ ስለዚህ ኢሕአዴግ አባል ድርጅቶቹን መቆጣጠርበት ያልቻለበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ መንግሥት እንደ ቀድሞ የተለመደውን ሥራ ለመሥራት የተቸገረበት ሁኔታ በግልጽ ታይቷል፡፡”
ሪፖርተር፡- የዛሬ ዓመት ከእርሶ ጋር ቃለ ምልልስ አድርገን ነበር፡፡ በዚያ ወቅት መንግሥት የተፈጠሩትን ችግሮች ለመፍታት ጥልቅ ተሃድሶ እንደሚያደርግ አስታውቆ ነበር፡፡ ነገር ግን እርስዎ በጥልቅ ተሃድሶው ለውጥ እንደማይመጣ ተናግረው ነበር፡፡ ጥልቅ ተሃድሶው የተደረገ በመሆኑ አሁንም በቀድሞው አቋምዎ ላይ ነዎት?
አቶ ገብሩ፡- በትክክል፡፡ ካሁን በፊትም እንደገለጽኩት ጥልቅ ተሃድሶ ለመሸንገልና ሕዝቡን ለማታለል የታወጀ ነው፡፡ ጊዜ ለመግዛት ነው፡፡ ምንም ፋይዳ እንደሌለው ገልጬ ነበር፡፡ አሁንም ቢሆን የአገሪቱን ሁኔታ ስናየው በፊት ከነበረበት የባሰ ሁኔታ ላይ ነው ያለችው፡፡ አሁን የምናየው ሁኔታ እንኳ ለተራው ዜጋ ለፖለቲከኛም አሳሳቢ ነው፡፡ አሁን እየታየ ያለው የመንግሥት ባለሥልጣናት እጅ ያለበት የሕዝብ ዕልቂትና መፈናቀል እየታየ ነው፡፡ በተለይ በኦሮሚያና በሶማሌ ክልሎች፣ እንዲሁም በደቡብና በኦሮሚያ፣ በአፋርና በትግራይ ባለፈው ዓመት በአማራና በኦሮሚያ የነበረው የዜጎች መፈናቀል አሁን አድማሱ ሰፍቶ ቀጥሏል፡፡ ይህ የሆነው መንግሥት ባለበት አገር ነው፡፡ ወይ የሚል ጥያቄ አስነስቷል፡፡ ይህን ልዩ የሚያደርገው የመንግሥት እጅ ያለበት በመሆኑ ነው፡፡ የክልል መንግሥታት፣ የፌዴራል መንግሥት አሉ፡፡ እነዚህ ባሉበት በመቶ ሺሕ የሚቆጠሩ ዜጎች መፈናቀል ማለት በአገሪቱ ሕግ የሚያስከብርና የሚቆጣጠር መሪ አለ ወይ የሚል ጥያቄ አስነስቷል፡፡ ከጥልቅ ተሃድሶ ማግሥት ይህ መከሰቱ አሳሳቢ ነው፡፡
” … የሙስናው መንሰራፋት አገሪቱ በአንድ አምባገነን ፓርቲ ሥር በመተዳደሯ ነው፡፡ ነፃነት በመጥፋቱ ነው፡፡ በጨለማ ውስጥ ለውጥ ማምጣት አይችልም፡፡ ብርሃን ሲኖር ነው ዘራፊ የሚታየው፡፡ ብርሃኑን ኢሕአዴግ ጋርዶታል፡፡ የኢሕአዴግ አመራሮችና የመንግሥት ባለሥልጣናት ከሽርኮቻቸው ጋር ሆነው የዚህችን አገር ሀብት እየዘረፉ ነው…”
እኔ የሚያሳስበኝ ጉዳይ ነው፡፡ ሁኔታዎች አልተለወጡም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ታውጆ ለማረጋጋት ተሞክሯል፡፡ መረጋጋት የሚመጣው በኃይልና በአዋጅ ሳይሆን ሰዎች ተቀብለውት፣ በዜጎች መካከል ተቀባይነት አግኝቶ ተግባራዊ ሲሆን ነው፡፡ በዚያን ጊዜ የነበረው ሌላው ጉዳይ መልካም አስተዳደር እናሰፍናለን፡፡ ሙስናን እንዋጋለን የሚለው መፈክር ነወ፡፡ ሙስና ሲባል እኔ የማውቀው አንድ ሚሊዮን ሁለት ሚሊዮን ብር ነበር፡፡ በጣም የተወራለት የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ታምራት ላይኔ (16 ሚሊዮን ዶላር ነበር)፡፡ አሁን ቢሊዮን ገብቷል፡፡ ይህም ትንሽ ምርመራ ተደርጎ የተገኘ ነው፡፡ በደንብ ቢቆፈር ምን ያህል የአገር ሀብት እየተዘረፈ መሆኑን ማየት ይቻላል፡፡ ስለዚህ የሙስና ጉዳይ እየባሰበት ነው፡፡ ከከፍተኛ ባለሥልጣን እስከ ቀበሌ አመራር ድረስ ያለው መዋቅር በዝርፊያ ሰምጧል፡፡ ጥልቅ ተሃድሶው ይበልጥ ዘራፊዎች እንዲጠናከሩ ያደረገ እንጂ የፈየደው ነገር የለም፡፡
ሪፖርተር፡- ቀደም ሲል ሀብት ዜጎች እንዳይፈሩ ተደርጎ ስለበር ብዙም እንቅስቃሴ አልነበረም፡፡ ከኢሕአዴግ ሥልጣን መያዝ በኋላ አዳዲስ ባለፀጋዎች ተፈጥረዋል፡፡ የመንግሥት ደመወዝተኛ የነበሩ አሁን በሚሊዮን የሚያገላብጡ፣ መነሻቸው አነስተኛ ገንዘብ የሆነ አዳዲስ ቢሊየነሮች ተፈጥረዋል፡፡ በዚህ ሁኔታ ለፍተው ያገኙ እንዳሉ ሆኖ፣ ሙስናም እንዳለ አመላካች ክስተቶች አሉ፡፡ ከጅምሩ ይኼን ችግር መቅጨት አይቻልም ነበር?
አቶ ገብሩ፡- እዚህ ላይ መታየት የለበት ሙስናን እንዴት ነው መዋጋት የሚቻለው? እንዴት ነው መቀጨት ያለበት? ሲባል ከፖለቲካ ሥርዓቱ ጋር የሚታይ ነው፡፡ ሙስና፣ ብልሹ አሠራር፣ የተለያዩ የመልካም አስተዳደር ችግሮችን መዋጋት የሚቻለው የተስተካከለ የፖለቲካ ሥርዓት ሲኖር ነው፡፡ የተስተካከለ ሥርዓት ሲባል ቢያንስ ሥርዓቱ ዴሞክራሲያዊ መሆን አለበት፣ አሳታፊ መሆን አለበት፣ ባለድርሻዎች ተሳታፊ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ አሁን ያለው የአንድ አምባገነን ፓርቲ ሥርዓት ነው፡፡ የአንድ አምባገነን ሥርዓት ደግሞ ከሙስና አይፀዳም፡፡ እንዲያውም እየባሰበት ነው የሚሄደው፡፡ ምክንያቱም ይህን ሙስና ለመቆጣጠር የሚችሉ ተቋማት በአንድ ፓርቲ ቁጥጥር ሥር ናቸው፡፡ የፍትሕ ሥርዓቱ፣ ፓርላማው፣ ሥራ አስፈጻሚው ሁሉ በአንድ ፓርቲ ቁጥጥር ሥር ናቸው፡፡ ሌሎች ከዚህ ውጪ ያሉ ሲቪክ ማኅበራት፣ ሚዲያዎች ሁሉ በተፅዕኖ ውስጥ ናቸው፡፡ ስለዚህ የሙስናው መንሰራፋት አገሪቱ በአንድ አምባገነን ፓርቲ ሥር በመተዳደሯ ነው፡፡ ነፃነት በመጥፋቱ ነው፡፡ በጨለማ ውስጥ ለውጥ ማምጣት አይችልም፡፡ ብርሃን ሲኖር ነው ዘራፊ የሚታየው፡፡ ብርሃኑን ኢሕአዴግ ጋርዶታል፡፡ የኢሕአዴግ አመራሮችና የመንግሥት ባለሥልጣናት ከሽርኮቻቸው ጋር ሆነው የዚህችን አገር ሀብት እየዘረፉ ነው፡፡
ሪፖርተር፡- በዚህ አገር ንግድ ውስጥ ዋነኛ ተዋናይ የሆኑ አካላት መነሻቸው አነስተኛ ካፒታል ነበር፡፡ ኢሕአዴግ አገሪቱን ሲቆጣጠር የተነሱ ባለፀጎች ብዙ ናቸው፡፡ በወቅቱ ኢሕአዴግ የወደፊቶቹን ባለፀጋዎች ይመለምል ነበር? ይኼ እንዴት ሊጠፈር ቻለ? ነጥሎ የመምታት አካሄድም አለ፡፡ ይኼ የሚከሰተው ለምንድነው?
አቶ ገብሩ፡- ፓርቲው ራሱ እንደ መዋቅር በሙስና ውስጥ የተዘፈቀ ነው፡፡ አብዮታዊ ዴሞክራሲ በል፣ ልማታዊ መንግሥት በል መሠረቱ ሙስና ነው የሆነው፡፡ መሬት እየዘረፈ የሚቸበችበው የመንግሥት ባለሥልጣናትና ነጋዴዎች ተመሳጥረው ነው፡፡ አገሪቱ ውስጥ የተጀመሩ ግዙፍ ፕሮጀክቶች እኮ ለኪሳራ ተዳርገዋል፡፡ ሜጋ ፕሮጀክቶች ግልጽነትና ተጠያቂነት የሌለባቸው ሆነዋል፡፡
የሚያሳየን መንግሥት ሕዝቡን ለመቆጣጠር ያደራጃቸው አንድ ለአምስትና የልማት ሠራዊት የመሳሰሉ አደረጃጀቶች እንደፈረሱ ነው፡፡ ሕዝቡ እነዚህን አደረጃጀቶች አፈራርሷቸዋል፡፡ በኦሮሚያ፣ በደቡብ፣ በአማራ በተወሰነ ደረጃ በትግራይ ፈራርሰዋል፡፡ ሕዝቡን ጠፍረው የያዙት እነዚህ አደጃጀቶች ፈራርሰዋል፡፡ ሕዝቡ በራሱ ትግል ነፃነቱን አውጇል፡፡
ፕሮጀክቶቹ የዝርፊያ ማዕከላት ሆነዋል፡፡ ለምሳሌ የስኳር ኮርፖሬሽን የረባ ነገር አልሠራም፡፡ የማዳበሪያ ፋብሪካ ፕሮጀክቶች ላይ እስካሁን የታየ ነገር የለም፡፡ በዚህ ውስጥ ነጋዴዎች አሉ፡፡ ኮንትራክተሮች አሉ፡፡ ባለሥልጣናት አሉ፡፡ ብዙ ብዙ ማለት ይቻላል፡፡ መመሳጠር ሲኖር ከዝርፊያ ባሻገር በአገሪቱ ሊሠራ የነበረው ውጤታማ አይሆንም፣ የሚታየውም ይኼው ነው፡፡ ውጤታማ መሆን ያልተቻለበት፣ ምርታማ ሊኮን ያልተቻለበት ሁኔታ ነው እያየን ያለው፡፡ ስለዚህ እየተዘረፉ ያለው በመንግሥትና በእነዚህ ተዋናዮች መካከል ባለ ግንኙነት ነው፡፡ የሙስና ትግል ሲባል እንዲሁ ለፖለቲካ ፍጆታ የሚወሰድ ዕርምጃ ነው፡፡ ሕዝቡ ሲያማርር የተወሰኑት ኃይል የሌላቸው ላይ ዕርምጃ ይወሰዳል፡፡ ድሮም ቢሆን እንደዚህ ነበር፡፡ በእርግጥ ለፍተው ጥረው ሀብት የፈጠሩ የሉም አይባልም፡፡ ይኼ ግን ረዥም ጊዜ ይፈጃል፡፡ በአጭር ጊዜ ቢሊየነር የመሆን ጉዳይ ጤነኛ አካሄድ አይደለም፡፡ በዚህ አገር ዴሞክራሲ እንዳይኖር፣ ነፃነት እንዳይኖር፣ ፍትሕ እንዳይኖር ምክንያት እየሆኑ ያሉት እነዚህ ተዋናዮች ናቸው፡፡ ሥርዓቱም እነዚህ ተዋናዮች እንዳይነኩ የሚጠብቅ ነው፡፡ ይህ ኢሕአዴግ በሚያስተዳድራቸው በሁሉም አካባቢዎች ያለ ነው፡፡ አንድ ሁለት ሰዎች አቅም የሌላቸው፣ ኃይል የሌላቸው መስዋዕት ይሆናሉ፡፡ ሌላው ግን አይነካም፡፡
ሪፖርተር፡- በአሁኑ ወቅት አዳዲስ የፖለቲካ ክስተቶች እየታዩ ነው፡፡ እርስዎ በፖለቲካው ውስጥ የቆዩ እንደ መሆንዎ፣ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ አዲስ ንፋስ እየነፈሰ ነው ማለት ይቻል ይሆን?
አቶ ገብሩ፡- በትክክል፡፡ በፖለቲካ ውስጥ ሦስት ያህል ተዋናዮች አሉ፡፡ አንዱና ትልቁ ተዋናይ ሕዝብ ነው፡፡ ሁለተኛው መንግሥት ነው፡፡ ሦስተኛው የተቃዋሚዎች ኃይል ነው፡፡ በእነዚህ ተዋናዮች አዳዲስ ክስተቶች ታይተዋል፡፡ ያልነበሩ ክስተቶች በግልጽ ታይተዋል፡፡ በተለይ ከሁለት ዓመት ወዲህ በሕዝብ በኩል አልገዛም ባይነት ጠንክሮ ወጥቷል፡፡ ኢሕአዴግ የሕዝቡን ጥያቄ መመለስ ስላልቻለ፣ ሕዝቡ ደግሞ በጣም ስለተማረረ እንቅስቃሴው በግብታዊነት ቢሆንም አልገዛም ባይነቱን አቀጣጥሎታል፡፡ አሁን እንደምታየው በአዲስ አበባ አንድ ተቃዋሚ ፓርቲ ሰላማዊ ሠልፍ ለማድረግ አይፈቀድለትም፡፡ ኦሮሚያ ውስጥ ግን ሕዝብ ያለ ፈቃድ፣ መንግሥትን ሳይጠይቅ ሰለማዊ ሠልፍ የሚያደርግበት ክስተት አለ፡፡ ይህ የሚያሳየን መንግሥት ሕዝቡን ለመቆጣጠር ያደራጃቸው አንድ ለአምስትና የልማት ሠራዊት የመሳሰሉ አደረጃጀቶች እንደፈረሱ ነው፡፡ ሕዝቡ እነዚህን አደረጃጀቶች አፈራርሷቸዋል፡፡ በኦሮሚያ፣ በደቡብ፣ በአማራ በተወሰነ ደረጃ በትግራይ ፈራርሰዋል፡፡ ሕዝቡን ጠፍረው የያዙት እነዚህ አደጃጀቶች ፈራርሰዋል፡፡ ሕዝቡ በራሱ ትግል ነፃነቱን አውጇል፡፡ አሁን ፈቃድ መጠየቅ ሳያስፈልግ ለተከታታይ ቀናት ሰላማዊ ሠልፍ የሚደረግባቸው ቦታዎች ተበራክተዋል፡፡ በሕዝብ በኩል አልገዛም ባይነቱ ጠንክሯል፡፡ ይህ አዲስ ክስተት ነው፡፡ ከስድስት ሚሊዮን በላይ የኢሕአዴግ አባል አለ በሚባልበት አገር፣ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ደጋፊዎች አሉ በሚባል አገር፣ ሕዝብ ነፃነቱን አውጇል፡፡
“… ፅንፍ የረገጡ ፖለቲከኞች ያነጣጠሩት ሕወሓት ላይ ብቻ ሳይሆን የትግራይ ሕዝብ ላይም ነው፡፡ የትግራይን ሕዝብ ጠላት አድርጎ የመቁጠር አዝማሚያ እየታየ ነው፡፡ የፖለቲካው አስከፊ ገጽታ የምለው ሕዝብን እንደ ጠላት መቁጠርን ነው…”
ሁለተኛው የገዥው ፓርቲ (መንግሥት) የመቆጣጠር አቅም ተዳክሟል፡፡ መንግሥት ባለበት አገር ነው ይኼ ሁሉ መፈናቀል፣ ይህ ሁሉ ግጭት እያየን ያለነው፡፡ መንግሥት እንደ ቀድሞው ሕዝቡን ተቆጣጥሮ የመግዛት አቅሙ የተዳከመ ሆኗል፡፡ መንግሥት መሥራት ከሚገባው ግዴታ አንዱ የሕዝቡን ሰላም ማስጠበቅ፣ ደኅንነቱን መጠበቅ፣ ንብረቱን መጠበቅ ነበር፡፡ መንግሥት ይህን ማድረግ አልቻለም፡፡ መንግሥት ላልቷል፡፡ መንግሥት እንደ ቀድሞው የሚገዛበት ሁኔታ የለም፡፡ ከዚህ ባሻገር በኢትዮጵያ የመንግሥት ሁኔታ ማዕከላዊ መንግሥቱ ክልሎችን መቆጣጠር የተሳነው ደረጃ ላይ ደርሷል፡፡ ክልሎች ጠንክረው የወጡበት፣ ክልሎች እርስ በርሳቸው የማይስማሙበት፣ እርስ በርሳቸው አተካራ የገቡበት፣ እርስ በርስ የሚጋጩበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ ስለዚህ ኢሕአዴግ አባል ድርጅቶቹን መቆጣጠርበት ያልቻለበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ መንግሥት እንደ ቀድሞ የተለመደውን ሥራ ለመሥራት የተቸገረበት ሁኔታ በግልጽ ታይቷል፡፡ በኦሮሚያና በሶማሌ፣ በደቡብና በኦሮሚያ መካከል በሌሎችም እየታዩ ያሉ ግጭቶች መንግሥት እየተዳከመ መሆኑን የሚያሳዩ ናቸው፡፡ በሌላ በኩል መታየት ያለበት በተቃዋሚዎች በኩል ያለ ክስተት ነው፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ተቃዋሚዎች እንዳይበረቱ ዋነኛው መንግሥት የተከተለው መንገድ ነው፡፡ በዚህ አገር የአንድ ፓርቲ አገዛዝ እንዲጠናከር ሀቀኛ ተቃዋሚዎች እንደ ጠላት የተፈረጁበት ሁኔታ ነው ያለው፡፡ አፈናው በጣም አይሎ ሕዝቡ ጭራሽ እንዳይላወስ፣ መብቱን እንዳያስከብር በጣም የተደፈቀበት ሁኔታ ነው ያለው፡፡ አንዳንድ አካባቢዎች የራሳቸውን መብት ለማስከበር መንቀሳቀሳቸው እንዳለ ሆኖ ማለት ነው፡፡
ከዚህ ቀደም የነበሩ የፖለቲካ አቅጣጫዎች በማኅበራዊ፣ በፖለቲካ፣ በፍትሕና በመሠረታዊ ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ላይ ነበር ሕዝብ ሲነጋገር የቆየው፡፡ አሁን ግን በዘር ላይ ሆነ፡፡ ይህ ክስተት ለኢትዮጵያ አደጋ ይፈጥራል፡፡ በዚህ ጉዳይ ተጠያቂው ገዥው ፓርቲ ነው፡፡ ኢሕአዴግ እንዲሁ ለይስሙላ ጠባብነት፣ ትምክህተኝነት ይበል እንጂ መደበቂያው ብሔር ነው፡፡
በዚህ ሁኔታ ሰላማዊ ተቃዋሚዎች፣ ምክንያታዊ ተቃዋሚዎች፣ ዓላማ ያላቸውና ለዚህች አገር የሚያስቡ ተቃዋሚዎች ቦታ የላቸውም፡፡ እንደ ጠላት ተቆጥረዋል፡፡ መንግሥት እነዚህን ያሳድዳቸዋል፣ ያስራቸዋል፡፡ ይህ በሆነበት የሚፈጠረው የፖለቲካ ዕድገት ፅንፈኝነት ነው፡፡ መካከለኛ አመለካከትና ነፃነት በተዳፈነበት ወቅት ፅንፈኝነት ይበዛል፡፡ እየሆነ ያለውም ይኸው ነው፡፡ ከዚህ ቀደም የነበሩ የፖለቲካ አቅጣጫዎች በማኅበራዊ፣ በፖለቲካ፣ በፍትሕና በመሠረታዊ ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ላይ ነበር ሕዝብ ሲነጋገር የቆየው፡፡ አሁን ግን በዘር ላይ ሆነ፡፡ ይህ ክስተት ለኢትዮጵያ አደጋ ይፈጥራል፡፡ በዚህ ጉዳይ ተጠያቂው ገዥው ፓርቲ ነው፡፡ ኢሕአዴግ እንዲሁ ለይስሙላ ጠባብነት፣ ትምክህተኝነት ይበል እንጂ መደበቂያው ብሔር ነው፡፡ ብአዴን መደበቂያው የአማራ ሕዝብ፣ ሕወሓት መደበቂያው የትግራይ ሕዝብ፣ ኦሕዴድም እንዲሁ መደበቂያው የኦሮሞ ሕዝብ ነው፡፡ ሌሎችም እንዲሁ፡፡ አገራዊ ፖለቲካ ተዳፍኗል፡፡ የፅንፍ ፖለቲካ ተስፋፍቷል፡፡ ፓርቲዎቹ ሁሉ ቅድሚያ ለየአካባቢያቸው ሰጥተዋል፡፡ የጋራ አገራዊ ጉዳይ ተዳፍኗል፡፡ ይህ አደገኛ ፖለቲካ ነው፡፡ ምክንያታዊ ፖለቲካ ጠፍቷል፡፡ ተዳፍኗልም፡፡ የአገራችን ፖለቲካ ወደፊት ከመሄድ ይልቅ ወደኋላ እየተመለሰ ነው፡፡
ሪፖርተር፡- ማዕከላዊ መንግሥት የመዳከም አዝማሚያ እያሳየ በመሆኑ ክልሎች ደግሞ በአንፃሩ ጠንክረው እየወጡ ነው የሚሉ አሉ፡፡ ክልሎች አዳዲስ ሐሳብ፣ አዳዲስ ቅርፅ የመፍጠር ሁኔታ እያሳዩ ለማዕከላዊው መንግሥት አለመታዘዝም እየተንፀባረቀ ነው የሚሉ አሉ፡፡ እርስዎ ይህን አስተውለዋል?
አቶ ገብሩ፡- ይኼንን ከአጠቃላዩ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ጋር ነው የማየው፡፡ ያነሳኸው ጥያቄ መሠረታዊ ነው፡፡ ኢትዮጵያ አገር ነች፡፡ መቶ ሚሊዮን ሕዝብ ያላት ሰፊ አገር ነች፡፡ ኢትዮጵያ የሚመጥናትን ፖለቲካ እስካሁን አላገኘችም፡፡ የብሔር ጥያቄ አጀማመሩ ከ40 ዓመት በፊት ነው፡፡ የብሔር ጥያቄና አገራዊ ጉዳይ በሚዛን ተቀምጠው አልሄዱም፡፡ ይህን ማስተዋል ይገባል፡፡ እንግዲህ የብሔር ጥያቄ እንደ ጥያቄ መመለስ ያለበት አግባብነት ያለው ጉዳይ ነው፡፡ የብሔር ጥያቄ ከአገራዊ ጥያቄ አልፎ ከሄደ አደጋ አለው፡፡ አገራዊ ጉዳይ ለብሔር ጥያቄ ተገዥ ከሆነ አሁን የምናየው የውድድርና የፉክክር መድረክ ይሆናል፡፡ የጋራ እሴታችን፣ የጋራ ጥቅማችን፣ የጋራ ዕጣ ፈንታችን፣ የጋራ ጉዞአችን ችግር ውስጥ ይገባል፡፡ ይህ ነው እየታየ የለው፡፡ ኢሕአዴግ ይህን ነው እያጠናከረ የመጣው፡፡ ኢሕአዴግ የብሔር ጥያቄን ትክክለኛ ቦታ ላይ አስቀምጦ አልሄደም፡፡ ቅድሚያ የሰጠው የብሔር ጥያቄን ነው፡፡ አገራዊ ጉዳይን፣ የጋራ ጉዳይን ቦታ ሳይሰጥ ቆይቷል፡፡ አሁን እየተቀነቀነ ያለው ስለአገር ጉዳይ አያገባንም በማለት ጭምር ነው፡፡ በአገሪቱ ሰፊ ሀብት ያካበተው፣ በብዙ ክልሎች ሀብት ያፈራ አካል ሁሉ የሚያስበው ስለአካባቢው ብቻ ሆኗል፡፡ ይኼ የብሔር ጥያቄ ከአገራዊ ጥያቄ በልጦ፣ የገዥው ፓርቲ አባል ድርጅቶች ሁለ በብሔራቸው ጉያ የሚወሽቁበት ሆኗል፡፡ ስለአገር ጉዳይ ደንታ የታጣበት ጊዜ ላይ ደርሰናል፡፡
” …ኢሕአዴግ እንዲሁ ለይስሙላ ጠባብነት፣ ትምክህተኝነት ይበል እንጂ መደበቂያው ብሔር ነው፡፡ ብአዴን መደበቂያው የአማራ ሕዝብ፣ ሕወሓት መደበቂያው የትግራይ ሕዝብ፣ ኦሕዴድም እንዲሁ መደበቂያው የኦሮሞ ሕዝብ ነው፡፡ ሌሎችም እንዲሁ፡፡ አገራዊ ፖለቲካ ተዳፍኗል፡፡ የፅንፍ ፖለቲካ ተስፋፍቷል፡፡ ፓርቲዎቹ ሁሉ ቅድሚያ ለየአካባቢያቸው ሰጥተዋል፡፡ የጋራ አገራዊ ጉዳይ ተዳፍኗል፡፡ ይህ አደገኛ ፖለቲካ ነው…”
ክልል ከክልል በሚለይበት ድንበር መጋጨት ሁሉ ተጀምሯል፡፡ በነገራችን ላይ የድንበር ጉዳይ ለእኔ እንደ ትልቅ የፉክክር ጉዳይ ሊሆን አይችልም፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ድንበር በየጊዜው ሲለዋወጥ ቆይቷል፡፡ በታሪካችን ብዙ ጊዜ በየአገዛዙ ሲለዋወጥ ነው የኖረው፡፡ በየአገዛዙ የድንበር አከላለል ሲለዋወጥ ቆይቷለ፡፡ አሁንም ተለውጧል፡፡ ለወደፊቱም ሊለወጥ የሚችል ይመስለኛል፡፡ ይኼ ግን በኢትዮጵያውያን መካከል የጦርነትና እርስ በርስ የመጠላላት መሠረት መሆን የለበትም፡፡ በሕዝቡ መካከል መሠረት ያጡ የፖለቲካ ድርጀቶች ሕዝቡን ወደዚህ አቅጣጫ መርተው እነሱ ግን ለሕዝቡ መቆማቸውን ለማሳየት የሚጥሩበት ሆኗል፡፡ እንዲያውም አንድ የኢትዮጵያ ዜጋ አገር አለኝ ወይ? ብሎ እንዲያስብ እያስገደደ ነው፡፡ አንድ የትግራይ፣ የአማራ፣ ወይም የሌላ ብሔር ሰው ኦሮሚያ ሄዶ ካልሠራ፣ ካልነገደ፣ አንድ የኦሮሞ ወይም የደቡብ ሰው ትግራይ፣ አማራ ሄዶ ካልሠራና ካልነገደ አገሬ ነው ብሎ ካልተንቀሳቀሰ፣ አገር የታለ? ዜጋ በነፃነት ካልተንቀሳቀሰ፣ ሀብቱን ካላንቀሳቀሰ የታለ አገር? የብሔር ጥያቄን እንደ ዋና ስትራቴጂ መውሰድ ግን ውድድርንና ሽኩቻ አጉልቶ፣ በመካከል ግጭት የሚፈጥር ነው፡፡ አገራዊ የሆነ እሳቤ ላይ እንከን የሚፈጥር ነው፡፡
ሪፖርተር፡- የክልሎችን የፖለቲካ ሁኔታ ከኃይል አሠላለፍ ጋር ብናየው ለምሳሌ በፌዴራል ደረጃ መከላከያና ፌዴራል ፖሊስ አሉ፡፡ በድሬዳዋና በአዲስ አበባ የከተማ ፖሊስ አለ፡፡ በክልሎች ደግሞ ፖሊስ፣ ልዩ ኃይል፣ ሚሊሻ አሉ፡፡ ነገር ግን ክልሎቹ እነዚህን ኃይሎች ለፈለጉት ተግባር የሚያዙ በመሆናቸው ከኃላፊነት አንፃር ያለው አንድምታ ምንድነው? በክልሎች ለሚነሱ ችግሮች የእነዚህ ኃይሎች አስተዋጽኦ ምን ይመስላል? እዚህ ላይ እርስዎ ከነበሩበት ወቅት ጋር አሁን ያለውን ሁኔታ አነፃፅረው ቢገልጹልኝ?
አቶ ገብሩ፡- ኢሕአዴግ ወደ ሥልጣን ሲመጣ እንደ ፌዴሬሽን ከቆመ አደጋ ይኖረዋል፣ የፉክክር መድረክ ነው የሚሆነው፣ እንደ አቅጣጫ ግን ኢሕአዴግ ራሱ አንድ አገራዊ ፓርቲ ሆኖ ቢወጣ ሌሎችንም እንዲሁ አገራዊ ፓርቲ እንዲሆኑ አድርጎ ቢሄድ፣ አሁን ያለው ሁኔታ አይፈጠርም ነበር፡፡ ኢሕአዴግ አሁንም ግንባር ነው፡፡ አሁንም ፌዴሬሽን ነው፡፡ ኢሕአዴግ የፓርቲዎች ፌዴሬሽን ነው፡፡ ሲመቻቸው በፌዴራል መንግሥቱ የተሻለ ቦታና ጥቅም ለማግኘት ይፎካከራሉ፡፡ ካልተቻላቸው በክልላቸው ያላቸውን ኃይልና ሥልጣን ተጠቅመው ያሻቸውን ለማድረግ ይጥራሉ፡፡ በየትኛውም ፌዴራላዊ አገር ክልሎች የራሳቸው ፖሊስ ይኖራቸዋል፡፡ ችግር የለውም፡፡ የራሳቸው የፀጥታ ኃጥል ይኖራቸዋል፡፡ ልዩ ፖሊስ በፖሊስ ማዕቀፍ ሥር ሊታይ ይችላል፡፡ እንዲያውም ለእኔ በሕገ መንግሥትም በሌሎች ሕግጋትም ያልተመለሰው ሚሊሻ የሚባለው ታጣቂ ኃይል ጉዳይ ነው፡፡ ቁጥሩ በጣም ብዙ ነው፡፡ በመቶ ሺሕ የሚቆጠር ኃይል ነው፡፡ ይኼ ኃይል የፓርቲ አባልም ነው፡፡ እንደ መርህ ታጣቂ የፖለቲካ ድርጅት አባል መሆን አልነበረበትም፡፡ ሚሊሻዎች የእነዚህ ድርጅቶች አባል በመሆናቸው ክልሎች ሠራዊትም አላቸው ማለት ይቻላል፡፡ ለውጊያ የሚሄድ፣ ሊዋጋ የሚችል ትልቅ ኃይል ነው፡፡ እንዲያውም ከልዩ ኃይል የበለጠ ብዛትም ኃይልም ያላቸው ናቸው፡፡ እነዚህ በፖለቲካ ድርጅት ሥር የሚተዳደሩና የሚታዘዙ በመሆኑ ችግር አለው፡፡ የፖለቲካ ድርጅቱ መዋጋት ሲያስፈልገው የሚዋጋ ኃይል ነው፡፡ ይህ አደገኛ ነው፡፡ ስለዚህ ክልሎች ከዚህ አንፃር ኃይላቸው ደልቧል፡፡
ክልሎች አሁን ከክልል የዘለለ ራዕይ የላቸውም፡፡ አጥተዋልም፡፡ አንዳንዶቹ እንዲያውም ከክልልም የወረደና አንድ አካባቢ ላይ ያተኮረ ሆኗል፡፡ ይህ ደግሞ ዞሮ ዞሮ ማዕከላዊውን መንግሥት የሚያዳክምና አገሪቱን በአጠቃላይ የሚያደክም አዝማሚያ አሳይቷል፡፡ የዚህ ኃይል አንድ ጉዳይ ሆኖ ማዕከላዊው መንግሥት ተዳክሟል፡፡ ቀደም ሲል ኢሕአዴግ ጠንካራ አምባገነን መሪ ስለነበረው ጠፍሮ ይዟቸው ነበር፡፡ አሁን ግን ተሰሚነት የሌለው ማዕከል በመፈጠሩ ክልሎች እንዳሻቸው እንዲሄዱ በማድረግ በኩል አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ ይህ ሁኔታ ለዜጎች የመፈናቀል ቀውስ ምክንያት ሆኗል፡፡ መተማመን እንዲጠፋ አድርጓል፡፡
ሪፖርተር፡- በልዩ ኃይልና በሚሊሻ መካከል ያለው ልዩነትና አንድነት ምንድነው? ደመወዝ የሚከፋፈለው ለየትኛው መዋቅር ነው? የእነዚህ ኃይሎች ጉልበት ገዘፍ ያለ እንደ መሆኑ አንድን ጦርነት በድል መወጣት የሚያስችል ብቃት አላቸው ይባላል፡፡ ከዚህ አንፃር ኃላፊነት በማይሰማው አካል ከተመሩ የሚያደርሱት ጉዳት ከፍተኛ ሊሆን ይችላል፡፡ እርስዎ የገዥው ፓርቲ አመራር ከነበሩበት ጊዜ ጋር አነፃፅረው ሁኔታውን ቢያስረዱን?
አቶ ገብሩ፡- ሚሊሻ ደመወዝ አይከፈለውም፡፡ የአካባቢ ታጣቂ ኃይል ነው፡፡ ልዩ ኃይል የፖሊስ ኃይል ነው፡፡ በፊትም መዋቅሩ ነበር ‹‹ፈጥኖ ደራሽ›› ይባል ነበር፡፡ በንጉሡ ዘመነ መንግሥት በአገር ደረጃ ፈጥኖ ደራሽ ነበር፡፡ ነገር ግን የፈጥኖ ደራሽ ኃይል ይታዘዝ የነበረው በማዕከላዊው መነግሥት ነው፡፡ ከአንድ አካባቢ ወደ ሌላ አካባቢ ኃይሉን ማንቀሳቀስ ይችል ነበር፡፡ ፖለቲካውም እንደዚሁ ነበር፡፡ አሁን ያለው ልዩ ኃይል የሚታዘዘው በክልሎች ነው፡፡ እንደ ሠራዊት ነው አደረጃጀቱ፡፡ በክልሎች መካከል ያለው ፖለቲካ ሲበላሽ ይህ ኃይል መሰለፉ አይቀርም፡፡ ስለዚህ መታየት ያለበት ጉዳይ ነው፡፡ ይህ ኃይል እንደ ሰላማዊ ፖሊስ ነው? ወይስ ሠራዊት ነው? አቅሙ እስከየት ነው? እስከምን ድረስ መታጠቅ አለበት? የሚሉ ብዙ ጥያቄዎች መመለስ ይኖርባቸዋል፡፡ ኢትዮጵያን በጋራ እናሳድጋት፣ እንምራት ብለን ካሰብን እነዚህ ሁሉ መታየት አለባቸው፡፡ ታጣቂ የፖለቲካ ድርጅት አባል መሆን አለበት ወይ? ልዩ ፖሊስ ደግሞ አደረጃጀቱ እስከየት ድረስ ነው? የሚታጠቀውስ እስከምን ድረስ ነው? የሚለው ጉዳይ መታየት አለበት፡፡ እንዳልከው በየአካባቢው ሚሊሻ የሚጠቀሙ አሉ፡፡ ክልሎች ለማፈናቀል ሚሊሻዎችን፣ ልዩ ኃይሎችን ይጠቀማሉ፡፡
ሪፖርተር፡- ሰሞኑን ከማዕከላዊው መንግሥት መዋቅር ለመውጣት ሁለት ታዋቂ ነባር ታጋዮች (አቶ በረከት ስምኦንና አቶ አባዱላ ገመዳ) መልቀቂያ አስገብተዋል፡፡ ይህ ያልተለመደ ብቻ ሳይሆን የአገሪቱ ፖለቲካ ችግር ውስጥ የገባበት እንደ መሆኑ መነጋገሪያ ጉዳይ ሆኗል፡፡ እርስዎን ይህ ክስተት ምን ያመለክትዎታል?
አቶ ገብሩ፡- በኢትዮጵያ የፖለቲካ ክስተቶች እየተለወጡ ሄደዋል፡፡ የሕዝቡ እንቅስቃሴና አልገዛ ባይነት እያየለ መጥቷል፡፡ መንግሥት ማስቆም የማይችልበት ደረጃ ላይ ተደርሷል፡፡ ይኼ ደግሞ አስደንጋጭ ነው፡፡ ይህ ለፖለቲከኛና የሕዝብ ተመራጭ ነን ለሚል አካል እጅግ ያስደነግጣል፡፡ ወክሎኛል ያልከው ሕዝብ ድምፅህን መስማት በማይፈልግበት ወቅት የመደናገጥና የመከፋፈል ስሜቶች ይፈጠራሉ፡፡ እኔ ሳየው ይኼ ጉዳይ በአገሪቱ ያለውን ችግር ከመፍታት አንፃርና ሁኔታዎችን ከመለወጥ አንፃር የታየ ልዩነት ቢሆን ደስ ይለኝ ነበር፡፡ ይህ ግን አይደለም እየሆነ ያለው፡፡ ‹‹ከደሙ ንፁህ ነኝ፣ የለሁበትም›› የሚል መልዕክት ለማስተላለፍ የሚፈልጉ ባለሥልጣናት ናቸው መልቀቂያ እያስገቡ ያሉት፡፡ እነዚህ ቱባ ሰዎች በሥልጣን ሽኩቻ ባለመስማማት እንጂ የአገሪቱ ችግር በዚህ መንገድ ይፈታ በሚል ልዩነት አምጥተው አይደለም መሰናበትን የመረጡት፡፡ በሁለቱ ቱባ ሰዎች መልቀቂያ የለውጥ አቅጣጫ አልተመለከቱም፡፡ ለአገሪቱ ለውጥ ለማምጣት የተለየ ነገር አምጥተው ይህን ለመተግበር ሲንቀሳቀሱ ተቀባይነት በማጣታቸው ተማረው እንደወጡ የሚያሳይ ነገር የለም፡፡ ያም ሆኖ ቅሬታ ማሰማት ይችላሉ፣ መብታቸው ነው፡፡ ግን የለውጥ አቅጣጫ ባለማቅረባቸው ከመልቀቃቸው የሚያተርፍ አለ ብዬ አላስብም፡፡ ነገር ግን ዋናው ጉዳይ አንድ ፓርቲ ሲዳከም ሽኩቻ ይበረክታል፡፡ ሕወሓት ውስጥ በአዲሶቹና በነባሮቹ አመራሮች መካከል ሽኩቻ አለ፡፡ ብአዴን ውስጥ አቶ በረከት የሚወክሉት ነባር ታጋዮችን ነው፡፡ ስለዚህ የሆነ ቅሬታ በነበሩ አካባቢ መኖሩን ያሳያል፡፡ የአቶ አባዱላም እንዲሁ ነው፡፡ በዋናዎቹ የኢሕአዴግ መሥራች ፓርቲዎች ውስጥ አለመግባባት መኖሩን ያሳያል፡፡
ሪፖርተር፡- ነባር ታጋዮች አሉ፡፡ የተተኩ አመራሮች አሉ፡፡ ሥልጣን የቱ አካባቢ ነው ያለው? አገሪቱ አሁን በማን እየተመራች እንደሆነ ማወቅ አለመቻላቸውን እየገለጹ ያሉ ብዙኃን ናቸው፡፡ እርስዎ ሥልጣን የት እንዳለ ያስባሉ?
አቶ ገብሩ፡- የፖለቲካው የስበት ማዕከል የሚለውን እስካሁን መለየት አልተቻለም፡፡ እኔ እንደማስበው የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሁሉንም ጠቅልለው ይዘው ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ግን ከሥልት አንፃር ድርጅቱ ቀውስ ውስጥ ገብቷል፡፡ ኢሕአዴግ አንድ ብርቱ አምባገነን አልፈጠረም፡፡ የሽኩቻ ሒደት ነው ያለው፡፡ በቀድሞውና በአሁኑ አመራሮችና በክልሎች መካከል ሽኩቻ አለ፡፡ ይኼ ነገር ኢሕአዴግ በፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ይገኛል፡፡ አገሪቱ የቆመችው በኢሕአዴግ አመራር ሳይሆን በመከላከያና በደኅንነት ኃይሉ ነው፡፡ የፖለቲካ ኃይሉና የመንግሥት መዋቅሩ ምንም ኃይል የለውም፡፡
ሪፖርተር፡- ኢሕአዴግ አገር ከተቆጣጠረ 27 ዓመታት እየሞሉት ነው፡፡ ነገር ግን እስካሁን ድረስ ‹‹ግንባር›› ነው፡፡ መሥራቾቹም ‹‹ነፃ አውጪ፣ ንቅናቄ›› ናቸው፡፡ ነገር ግን ኢሕአዴግ አገር አቀፍ ፓርቲ የመሆን ዕቅድ ነበረው፡፡ ባህር ዳር በተካሄደው ዘጠነኛው የኢሕአዴግ ጉባዔ ላይ አቶ ሥዩም መስፍን ይህን ጉዳይ አንስተውት ነበር፡፡ በአራት ፓርቲዎች ተዋጽኦ በምትመራው አዲስ አበባ ያሉ አመራሮች ለዚህ ማሳያ ናቸው፡፡ ብሔራዊ ወጥ የፓርቲ ጉዳይ በኢሕአዴግ ቤት ምን ምልከታ ነበረው?
አቶ ገብሩ፡- ኢሕአዴግ አንድ አገራዊ ራዕይ ያለው ፓርቲ እንደሚሆን ይነገር ነበር፡፡ በተለይ በማሌሊት ጊዜ፡፡ አንድ ግንባር ቀደም የላባደር ፓርቲ ይመሠረታል የሚል ሐሳብ ነበር፡፡ ኢሕአዴግ በግንባር የሚቆይ ሳይሆን አንድ ፓርቲ አድርጎ የማዋቀር ሐሳብ ነበር፡፡ ምክንያቱም የክልል ፓርቲ ሆኖ አገር መምራት አይቻልም፡፡ ያን ጊዜ ግንባር ሆነው የተደራጁ ፓርቲዎች የመዋሀድ ፍላጎት አልነበራቸውም ነበር፡፡ ከዚህ አንፃር ግንባርን መሸጋገሪያ በማድረግ ለወደፊቱ አንድ ፓርቲ የማድረግ ሐሳብ ነበር፡፡ ግንባር እንደ መጨረሻ ከሆነ ግን ይህች አገር ለውጥ አይኖራትም፡፡ ነገር ግን ኢሕአዴግ አገራዊ ፓርቲ የሚሆንበት ስትራቴጂ አልተቀረፀለትም፡፡ እንዳልከው በባህር ዳርና ከዚያም በፊት ጉዳዩ ተነስቶ ነበር፡፡ ጉዳዩ ሕወሓት/ኢሕአዴግ በተሰነጠቀበት ወቅት ተነስቶ ነበር፡፡ ኢሕአዴግ ይዋሀዳል ተብሎ መግለጫም ተሰጥቶ ነበር፡፡ ነገር ግን ተዳፍኖ ቀርቷል፡፡ እስካሁን መልስ ያላገኘ ጉዳይ ነው፡፡
ሪፖርተር፡- በተለያዩ ቦታዎች በሚነሱ የተቃውሞ ሠልፎች በብዛት የሚሰማው ሕወሓት ሥልጣን እንዲለቅ ነው፡፡ ሕወሓት በአገሪቱ ፖለቲካ ውስጥ ትልቁ ተፅዕኖ አድራጊ ሆኖ ተስሏል፡፡ በእርግጥ ሕወሓት በኢሕአዴግ ውስጥ ያለው ተፅዕኖ እንዴት ይገለጻል? በክልሎች ውስጥ ጣልቃ ገብነቱ እስከምን ድረስ ነው? የትግራይ ሕዝብ ላይም የማነጣጠር አዝማሚያ ይታያል፡፡ እርስዎ ከነበሩበት ጊዜ ጀምሮ ያለውን አነፃፅረው ቢያስረዱን?