Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሆኖም የመከላከያ ሚኒስትሯ አይሻ መሀመድ ከሰሞኑ በመቶ ቀን መስሪያ ቤትዎ የባህር ሀይልን ያቋቁማል ወይ? ተብለው ተጠይቀው : በመቶ ቀን ባህር ሀይልን ማቋቋም ይከብደናል።ምናልባት የሌሎች ሀገራት ልምድ ልናይ እንችላለን እንጂ በመቶ ቀን ይህ ተቋም ይቋቋማል ብዬ አላስብም ብለዋል።
ለመንግስት እጅግ ከቀረቡ ምንጮች ለማረጋገጥ እንደሞከርነው ከሆነ የባህር ሀይልን ለማቋቋም ጥቅል ጥናት መሰራቱን ከመግለፅ ውጪ ጉዳዩ ለረጅም ጊዜ የታሰበበት መሆኑን ይጠራጠራሉ። ድንገትም ጉዳይ ወታደራዊ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ ምስጢራዊ ጠባይ ኖሮት ሊሆን ይችላል የሚል ግምት አላቸው።
አስተያየታቸውን እንዲሰጡን የጠየቅናቸው የማሪታይም ህግ ባለሙያ አሁን ባለ ሁኔታና በተቀመጠ ጊዜ ኢትዮጵያ የባህር ሀይል የሚኖራት በድንገቴ ሊሆን ይችላል እንጂ የሚታዩ ነገሮች አዎንታዊ አይደሉም ይላሉ።
ለዚህም የተለያዩ ምክንያቶችን ያስቀምጣሉ።ለባህር ሀይል ባለቤትነት ሀገሪቱ የራሷ ልትቆጣጠረው የምትችለው የውሀ አካል ያስፈልጋታል።ኢትዮጵያ ይህ የውሀ አካል የላትም።ወይንም እንደነ ጅቡቲና ኤርትራ ካሉ ሀገራት ጋር በዚህ ጉዳይ ላይ ትስማማ አትስማማ የሰማነው ነገር የለም።ቢሆን እንኳ ከጅቡቲ የባህር ሀይል ባለቤት የሚያደርግ የውሀ ግዛትን ማግኘት ከባድ ነው። ምክንያቱም ይህ ስፍራ በሀያላን ሀገራት የተከበበ ነው።ምናልባት ከኤርትራ ጋር የውሀ አካል ይዞታ ስምምነት በሚስጥር ተደርጎ ሊሆን ይችላል። ይህም ቢሆን ለኤርትራ የብሄራዊ ደህንነት ጉዳይ ስለሆነ በቀላሉ የምትስማማበት ነው ብሎ ማሰብ ከባድ ነው።
ምክትል የኢታማዦር ሹሙ ጀነራል ብርሀኑ ጁላ ደግሞ ከኢትዮጵያ ፕረስ ድርጅት ጋር ባደረጉት ቃለ መጠይቅ ኢትዮጵያ የባህር ሀይል ለማቋቋም የባህር በርን ከህንድ ውቂያኖስና ከቀይ ባህር ለማግኘት ሙከራ እናደርጋለን አይነት ነገርን ተናግረዋል።ሆኖም ስፍራው ብዙ ውስብስብ ፍላጎት ያለበት በመሆኑ የባህር ስፍራውን የማግኘቱ ነገር ቀላል ሆኖ አይታሰብም።
የሰው ሀይል ማሟላትን የመሳሰሉ ተግዳሮቶችም ብዙ ናቸው። እንደ ማሪ ታይም ህግ ባለሙያው ከሆነ መንግስት አሁን እያለው ባለው ደረጃ የባህር ሀይል ሊኖረው የሚችለው ከጀርባ ከፍተኛ የገንዘብና የፖለቲካ ጉልበት ያለው ሀገር ከደገፈውና ዕቅዱም ዩናይትድ ስቴትስን ጨምሮ የምዕራባውያን ይሁንታ ካለበት ብቻ ነው ብለው ያምናሉ። ይህ አይነቱ ዕቅድ ደግሞ ኢትዮጵያውያንንም ሆነ ሌሎችን ለግርምት የሚዳርግ የአንድ ማለዳ ስበር ዜና መሆኑ አይቀርም።
ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚንኬሽን እና ምክር አገልግሎት Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant Organization: በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ በርኀብ የተጎዱትን ወገኖቹን ጉዳይ በቁጭት ሰማ፣ቀጥሎስ (የጉዳያችን ለውይይት የቀረበ ጥያቄ)
በኢትዮጵያ የተከሰተው ርኀብ እንደ ተባበሩት መንግሥታት ዘገባ ከሆነ ባለፉት 30 ዓመታት ውስጥ ያልታየ ነው።ዓለም አቀፍ የዜና ወኪሎች፣የተባበሩት መንስታት የምግብና እርሻ ድርጅት፣ከርኀቡ ስፍራ በስልክ ቃላቸውን ለኢሣት ራድዮ እና ለአሜሪካ ድምፅ አማርኛው አገልግሎት የሰጡ የችግሩ ተጠቂዎች ሁሉ ያረጋገጡት የሰው ልጅ መሞት እንደጀመረ ነው።
በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ በአንድ በኩል ከገዢው ፓርቲ የሚሰጠው ርኀቡን ተቆጣጥረነዋል የሚለው ዲስኩር እና በሌላ በኩል ለዓለም አቀፍ ማህበረሰብ የሚቀርበው የልመና ጥሪ እየሰማ በከፍተኛ ቁጭት ላይ ነው።በአገር ቤት የሚኖረውም በተመሳሳይ ስሜት እና ይብሱን ነገ ይዞ የሚመጣውን ባለማወቅ በስጋት ላይ ይገኛል።ይህ ሁሉ ሲሆን ግን ስርዓቱ ዛሬም ከፍተኛ ገንዘብ እያወጣ ለቀጣይ የጎጥ ድርጅቶች በመቶ ሚልዮን ብሮች እያወጣ ድግስ እያሳመረ ነው።
በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ ችግሩን ከመስማት እና ከመቆጨት ባለፈ ለወገኖቹ የሚደርስበትን አንድ አይነት መንገድ ማመቻቸት አለበት። በተለይ በተበጣጠሰ መልክ በየቦታው የማሰባሰብ ሥራ እንዳይሰራ መጠንቀቅ እና ለአንዳንድ በወገናቸው ስም ለሚነግዱ ስርዓት አልበኞች እንዳይጋለጥ በህብረት አንድ ዓለማቀፋዊ በሆነ መልክ ማስተባበር ተገቢ ነው።ለምሳሌ በሳውዲ፣በየመን፣በሊብያ እና በደቡብ አፍሪካ ወገኖቻችን ላይ ችግር ሲደርስ የአቅሙን ጥረት ያደረገው በአክትቪስት ታማኝ እና ሌሎች ኢትዮጵያውያን የሚስተባበረው ''ግሎባል አልያንስ'' ትልቅ ሥራ መስራት ይችላል።ይህ ተግባር በእራሱ በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ ለወገኖቹ ከመድረሱ በላይ ህብረቱን የሚያጠነክር አንዱ አይነተኛ አጋጣሚ ነው።ለወደፊቱም እንደ አገር ለሚገጥሙን ችግሮች በዓለም አቀፍ ደረጃ አቅማችንን የምናዳብርበት ሌላው መንገድም ነው። ለኢትዮጵያ ማንም ከየትም አይመጣላትም እኛው ኃላፊነት ያለብን።በአገር ቤት በሕዝብ ንብረት እና ሀብት ላይ የሚቀልደው ስርዓት የተዋጣውን ገንዘብ ወይንም የተገዛውን እህል በትክክል ለወገኖቻችን መድረሱን የማረጋገጥ እና ሂደቱን በዓለም አቀፍ ድርጅቶች በኩል ማድረግ አሁንም የዓለም አቀፍ እንቅስቃሴው ኃላፊነት ይሆናል።
ምክንያቱም የብዙዎች ስጋት በስልጣን ላይ ያለው ስርዓት በኩል መላክ ያለው አሉታዊ ማለትም ለፖለቲካ ጥቅም ሊጠቀመበት ይቻላል የሚል ነው።ይህ ደግሞ የማይካድ ሀቅ ነው።ሆኖም ግን ኢትዮጵያውያን በአንድነት ግልፅነት ባለው መልክ እርዳታውን ያሰባስቡ እንጂ የሚላክበትን መንገድ በሥርዓት እና በመልኩ እንዲሆን የማድረግ እንዲሁም የማስገደድ አቅም ይኖራል። ገንዘብ ሲያዝ የመደመጥም ሆነ ተፅኖ የመፍጠር አቅሙም በእዛው መጠን ይጨምራል።አሁን ጥያቄው በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ በርኀብ የተጎዱትን ወገኖቹን ከቁጭት ባለፈ እንዴት ይርዳ? የሚለው ነው። ቁጭት፣ሃዘን እና ብስጭት የሰሞኑ ከራሞታችን ሆኗል።ቀጥሎስ? በእዚህን ያህል ደረጃ ኢትዮጵያ ተርባ ዝም እንበል? ይህ ፈፅሞ ሊሆን አይችልም።በውጭ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ የገንዘብ አቅሙን ማሳየቱ ለወገኖቹ ፈጥኖ ከመድረሱ ባለፈ አምባገነኑን ስርዓት የመገዳደር አቅሙንም ማሳያ አንዱ መንገድም ነው እና ችላ አይባል።
በዛሬው ፅሁፌ ታሪካቸውን በአጭር ቃለ ምልልስ የማቀርብላችሁ ወጣቶች “ታላላቅ ህልሞች” በሚለው የስኬታማ ሰዎችን ታሪክ የያዘ መፅሃፍ ውስጥ ያነበብኩት አሜሪካዊ ቢሊዬነርን አስታውሰውኛል፡፡ አሜሪካዊው ዌይዝንገር እንደነዚህ ወጣቶች ሰፈር ውስጥ ቆሻሻ በመሰብሰብ ጀምሮ ነው ሥራውን ወደ ትልቅ ቢዝነስ በማስፋት በርካታ የቆሻሻ መጣያ መኪኖች ገዝቶ ትልቅ ኩባንያ ማቋቋም የቻለው፡፡ ስኬት ዘር፣ ቀለምና አህጉር አይልምና በትጋት ጠንክረው ከሰሩ ኢትዮጵያዊ ቢሊዬነሮች የማይሆኑበት አንዳችም ምድራዊ ምክንያት ያለ አይመስለኝም፡፡
በቸርችል ጎዳና ከሊሴ ገ/ማርያም ትምህርት ቤት በስተጀርባ ነው አድራሻቸው፡፡ አራዳ ክፍለ ከተማ ቀበሌ 01/02 (አሁን ወረዳ 1) ለጽዳት ሥራ በ2001 ዓ.ም ሲያደራጃቸው ቁጥራቸው 20 የነበረ ሲሆን በጋራ እየሰሩ ሦስት ዓመት አስቆጥረዋል፡፡ ቡድኑ የጋራ ሥራውን ሲያጠናቅቅ አንዳንዶቹ ተጨማሪ ሥራ እየፈለጉ (እየፈጠሩ) ገቢ ለማግኘት ይጥራሉ፡፡ ከ20ው አባላት አራቱ ቡችላ በመሸጥ ገቢ ማግኘት ከጀመሩ አንድ ዓመት አስቆጥረዋል፡፡ ዘላለም ፍቃዱ በይርጋጨፌ፣ ምትኩ ወርቅነህ በአምቦ፣ ታምሩ ሚሊዮን በሐረር፣ ይሁን አማን በአርባ ምንጭ ነው የተወለዱት፡፡ ወጣቶቹ በትምህርታቸው ከ6ኛ እስከ 8ኛ ክፍል ደርሰዋል፡፡ በተለያዩ ችግሮች ምክንያት የትውልድ መንደራቸውን ለቀው አዲስ አበባ ከመጡ በኋላ ያገኙትን እየሰሩ ለመኖር ሞክረዋል፡፡ ከሌሎች ጋር ተደራጅተው በጽዳት ሥራ ላይ በመሰማራታቸው ምን ጥቅም እንዳገኙና ወደ ቡችላ ንግድ እንዴት እንደገቡ ይናገራሉ፡፡
የሰበሰብነው ቆሻሻ በሜትር ኪዩብ እየተለካ ይከፈለናል፡፡ ገቢው ያን ያህል የሚያረካ አይደለም፡፡ ሆኖም ያገኘነውን የሥራ ዕድል አክብረንና ነገ ይለውጠናል ብለን በማመን በትጋት እየሰራን ነው፡፡ ተጀራጅተን መንቀሳቀሳችን የመኖሪያ ቤት ባለቤት አድርጎናል፡፡ ከአባላቶቻችን ሦስቱ ሴቶችና የልጅ እናት ናቸው፡፡ ባለትዳሮች ለየብቻ፣ ያላገባነው 10 ወጣቶች ደግሞ በጋራ የምንኖርበት አንድ ቤት ተሰጥቶናል፡፡ ከጎዳና አንስቶ ለዚህ ያበቃንን መንግሥት እናመሰግናለን፡፡
ሥራውን ማን እንደጀመረው አናውቅም፡፡ እኛ ቆሻሻ በምንሰበስብበት ገንዳ አካባቢ ውሾች ስለሚሰባሰቡ የሚወልዱበትን ጊዜ ጠብቀው እየመጡ የሚገዙን ልጆች ነበሩ፡፡ በቅናሽ ነበር የምንሸጥላቸው፡፡ ገዝተውን ምን እንደሚያደርጉ ስናጠና አዙረው እንደሚሸጡ ተረዳን፡፡ እኛስ ለምን አንሞክርም አልንና … ቡችሎቹን ማዞር ጀመርን፡፡ ይህንን ሥራ ከጀመርን አንድ ዓመት ሞልቶናል፡፡
ቡችሎች መሸጫ ዋናው ቦታ ቦሌ ወረዳ ነው፡፡ ሀብታም ኢትዮጵያዊያንና የውጭ ዜጎች ናቸው የሚገዙን፡፡ ቡችላ በመሸጥ ሥራ ላይ የተሰማሩት እኛን ጨምሮ ከ10 አንበልጥም፡፡ ቡችላ ስናገኝ በእጃችን ይዘን በቦሌ ጎዳናዎች ስንዘዋወር ሰዎች እየጠሩ ይገዙናል፡፡ አንዳንድ ሰዎች የመግዛት ሃሳቡ ሳይኖራቸው እንደማበረታቻ ዝም ብለው የሚገዙን ጊዜም አለ፡፡
በትንሹ 50 ብር ጥሩ ነገር ከተገኘ ደግሞ እስከ 150 ብር የምንሸጥበት ጊዜ አለ፡፡ ቡችሎች በየቀኑ አይኖሩንም፡፡ ቡችሎች ኖረውንም ሳንሸጥ የምንመለስበት ጊዜ አለ፡፡
የጽዳት ሥራ በምሰራበት ቦታ አብረውን ያሉ ውሾች አሉ፡፡ ብዛታቸው በውል አይታወቅም እንጂ በአካባቢያችን ባለቤት ያላቸውና የሌላቸው ብዙ ውሾች አሉ፡፡ ሲወልዱ እንክብካቤ እናደርግላቸዋለን፡፡ ቡችሎችን በየመንደሩ እየዞርን በመግዛትም ለሽያጭ እናቀርባለን፡፡
እናትየው ቡችሎቿን በደንብ እንድታጠባቸው ምግብ እናቀርብላታለን፡፡ ከሁለት ሳምንት በኋላ ቡችሎቹም ራሳቸውን ችለው መመገብ ስለሚችሉ የሚያፋፋቸውን ምግብ እንሰጣቸዋለን፡፡ በየጊዜው እያጠብን ጽዳታቸውን እንጠብቅላቸዋለን፡፡
ራሱን የቻለ ሥራ ብናደርገው የሚያዋጣ ይመስለናል፡፡ ሥራውን ወደዚያ ደረጃ ለማሳደግ ግን ብዙ ነገር ያስፈልጋል፡፡ ለሥራው የሚያስፈልገውለ ገንዘብና ሰፋ ያለ ቦታ ብናገኝና ብንሰራው ያዋጣል፡፡
በፊፋ ሙሉ ፍቃድ አግኝተን 21ኛውን የዓለም ዋንጫ ለመዘገብ ራሽያ ለገባን ሶስት ጋዜጠኞች በሞስኮ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን የሰጡት ድጋፍ ከልብ የሚመሰገን ነው። ይህ የ21ኛው የዓለም ዋንጫ የመጨረሻው የማስተወሻ ፅሁፍ የቀረበው ለምስጋና ብቻም ሳይሆን በሞስኮ ከሚኖሩ የእኛ ሰዎች አንዱን ለማስተዋወቅም ነው፡፡ ከኢንጅነር እና ዲፕሎማት ኢብራሂም ሞጋ ጋር የተዋወቅነው 21ኛው የዓለም ዋንጫ በተጀመረ በሁለተኛው ቀን ነው፡፡ ይህ የጅማ ሰው በሞስኮ መኖር ከጀመረ ከ27 ዓመታት በላይ ተቆጥረዋል። 21ኛውን የዓለም ዋንጫ ለመዘገብ ራሽያ መዲና የገባን የስፖርት ጋዜጠኞች በማረፊያ ጉዳይ እንደምንቸገር ኢብራሂም እና የቅርብ ጓደኛው ፕሮፌሰር አንጌሳ ዱጋ ጫላ ገምተዋል። ለስራችን የሚመች ማረፊያ በማጣት ብዙም ሳንከራተት ባገኙንና በተዋወቁን ቀን ተመካክረው ሊደግፉን ወሰኑ፡፡ ሁላችንም የተማመንነው በሞስኮ ከእነሱ ጋር መገናኘታችን የእግዚአብሄር ፈቃድ ሆኖ ነው፡፡ ኢብራሂም እና ፕሮፌሰር አንጌሳ ለዓለም ዋንጫው የኢትዮጵያ ጋዜጠኞች በሞስኮ መገኘታችን ከልብ አስደስቷቸዋል፡፡ ስለዚህም ‹‹የዓለም ዋንጫውን በልበሙሉነት በመላው ራሽያ እየተዘዋወራችሁ ስሩ፤ ማረፊያችሁ አያሳስባችሁ›› በማለት ነበር ድጋፍ ሊሰጡን የወሰኑት፡፡ እኛን በሚችሉት ሁሉ መደገፍ መቻላቸውንም ልዩ ክብር አድርገው ቆጥረውታል። የእነሱ ድጋፍ ባይኖር ኖሮ ዓለም ዋንጫውን ከሞስኮ ውጭ መታደም አንችልም ነበር፡፡ በሞስኮ ከተማ ፕሮስክፔት ሚራ ወይንም ‹‹የሠላም ጎዳና›› በተባለ ሰፈር የሚገኘው የኢብራሂም የመኖርያ አፓርትመንት ማረፊያችን እንዲሆን አደረጉ፡፡ አፓርትመንቱ የሚገኝበት ፕሮስፔክት ሚራ ሞስኮ ላይ ለሚካሄዱ የ21ኛው የዓለም ዋንጫ ሁሉም ትእይንቶች የቀረበ ነበር፡፡ ከዚያ ሰፈር በመነሳት ወደ 4 የራሽያ ግዛቶች የተጓዝኩባቸውን የባቡር ጉዞዎችም አሳክቻለሁ።
ፕሮስፔክት ሚራ የዓለም ዋንጫ መክፈቻ እና መዝጊያ ካስተናገደው የሉዥኒኪ ስታድዬም በመሬት ስር ባቡር (ሜትሮ) የ8 ጣቢያዎች ርቀት ላይ ነው፡፡ ከፕሮስፔክት ሚራ የሚነሳው የመሬት ስር ባቡር ወደ ስፖርቲቪና ወይንም ሉዥኒኪ ስታድዬም የሚገኝበት የሞስኮ ከተማ የሚደርሰው በ20 ደቂቃዎች ልዩነት ነው። የኢብራሂም እና የፕሮፌሰር አንጌሳ ድጋፍ በማረፊያ ብቻ የተወሰነ አልነበረም፡፡ በሞስኮ ከተማ ብቻ ሳይሆን በሌሎቹ የራሽያ ከተሞች ኒዥኒ ኖቭጎሮድ፤ ሴንት ፒተርስበርግና ሶቺ ከተሞች ባደረግናቸው የባቡር ጉዞዎች በልዩ ምክርና የሞራል ድጋፍ የሚያበረታቱ ነበሩ፡፡ የባቡር ጉዞ ሰዓቶችና የመሳፈርያ ቅድመ ዝግጅቶችን ያማክሩናል፡፡ ወደ ባቡር ጣቢያዎች በመሸኘትና በመቀበል አስተናግደውናል፡፡ እስከ ዓለም ዋንጫ ፍፃሜም ከጅማው ሰው ኢብራሂም ሞጋ ጋር በአፓርትመንቱ ኖረናል፡፡ ኢብራሂም በመኖርያ ቤቱ በሚገርም መስተንግዶ የምግብ አበሳሰል ችሎታውን አሳይቶ እያበላን፤ በሙዚቃ ፍቅሩ እያዝናናን፤ በራሽያ ተመክሮው እያወጋን ነበር አብረን የሰነበትነው፡፡ በአቅራቢያው ይኖሩ የነበሩት ፕሮፌሰር አንጌሳና እንዲሁም ሌሎች ጓደኞቹ ጥላሁንና ጌድዮን ነበሩ፡፡ ከሁሉም ጋር በየጊዜው እየተገናኘን ያሳለፍናቸው ሁኔታዎች ከ21ኛው የዓለም ዋንጫ ጎን ለጎን በጣም የሚያስደስት እና የማይረሳ ትዝታ የጣሉብን ነበሩ፡፡ ከዚህ በታች የቀረበው ከጅማው ልጅ ኢብራሂም አባ ሞጋ አባ ቡልጉ ጋር የተደረገ ልዩ ቃለምልልስ ነው፡፡ ስለ አባቱ አባ ሞጋ አባቡልጉ እና ቤተሰባቸው፤ ስለ ጅማ ከተማ፤ ስለ ጥይት ፋብሪካና የደርግ ዘመን ውትድርናና የስኮላርሺፕ፤ ስለ ዓለም ዋንጫ የራሽያ መስተንግዶ፤ ስለፖርቱጋል ፤ ስለ ዲፕሎማቲክ ተመክሮውና እና ስለሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች ከኢብራሂም ጋር እንዲህ ተጨዋውተን ነበር፡፡
በመጀመርያ 21ኛው የዓለም ዋንጫን በልበሙሉነት እንድዘግብ በኢትዮጵያዊ ወገንተኝነት ለሰጠሐኝ ያልተቆጠበ ድጋፍ አመሰግናለሁ፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ ያንተ አይነት ወገኑን መተዋወቅ ስላለበት ነው ቃለምልልስ ማድረግ ያስፈለገው። ስለዚህም ከጅማ ከተማ እውቅ ኢትዮጵያውያን አንዱ የሆኑትን አባትህን አባ ሞጋ አባ ቡልጉን በምታስተዋውቅበት ታሪክ እንጀምር…
ከትውልድ ስፍራዬ ብንነሳ ጥሩ ነው፡፡ የተወለድኩት በጅማ ከተማ መንቲና በሚባል አካባቢ ነው፡፡ የቅድመ አያቶቼና ዘመዶቼ መኖሪያ አካባቢ ነበር፡፡ መንቲናን ከጅማ ሰፈሮች ልዩ የሚያረጋት የገበያ፣ የተለያዩ ዎፍጮ በቶች፣ ሱቆች፣ የተለያዩ ንግዶችና የማመላለሻ ማእከል መሆኑዋ ነው። በዚሁ አካባቢ አባቴ አባ ሞጋ አባቡልጉ በወጣትነቱ በንግድ ሙያ ተሰማርቶ በግሉ ጥረት ትልቅ ደረጃ ለመድረስ የበቃ ነበር። አባ ሞጋ እድገቱ ከእንጀራ አባቱ ጋር ነበር፡፡ እኝህ እንጀራ አባቱ መሬት እና የንግድ ስራ ያላቸው በመሆኑ በአስተዳደጉ ያገኘው እውቀት ይህንኑ ነበር፡፡ ከልጅነቱ ጀምሮ በንግዱ ዘርፍ እንዲሳካለት በግሉ ይጥር ነበር፡፡ እህል በመሸጥ ንግዱን ጀመረ። በቡናና በእህል ንግድ ሲንቀሳቀስ ቆይቶ ቀጥሎም ወፍጮ ቤት ከፈተ። በዚሁ መስክና በሌሎችም የንግድ ዘርፎች ጠንክሮ በመስራት በተለይ የዎፍጮ ቤቱን በማስፋፋት በከተማዋ ካሉት ዎፍጮ ቤቶች ሰፊና ጥራት ያለው አገልግሎት በመስጠት ቀዳሚዉን ቦታ ይዞ ነበር። በተጨማሪም የጭነት ተሽከርካሪ መኪናዎች በመግዛትና በማሰማራት የንግድ እንቅስቃሴውን አስፋፍቶ ነበር። በማስከተልም በ1963 ዓ.ም ፈረንጅ አራዳ በሚባል ሰፈር በጊዜው ዘመናዊ ቪላ ቤት አሰርቶ እስከ 1968 ዓ.ም ከሰፊው ቤተሰቡና ዘመዶቹ ጋር በደስታ ሲኖር ነበር። እንደሚታወቀው ፈረንጅ አራዳ የውጭ ዜጎችና ሃብታም የከተማይቱ ሰዎች የሚኖሩበት ሰፈር ነበረች፡፡
በአፄ ኃይለስላሴ ዘመን በየክፍለ አገሩ ትልቅ አስተዋፅኦ እና ስራ ያላቸው ሰዎች ልዩ የክብር ስም ይሰጣቸው እንደነበር ይታወቃል፡፡ ስለዚህም አባቴ በግሉ ባደረገው ጥረትና ለአካባቢው ዘመናዊ እድገትና ለውጥ ባሳየው ውጤት የክብር ማእረግ ተስጥቶት ግራዝማች አባ ሞጋ አባ ቡልጉ በመባል ይጠራ ነበር። አረብኛን ጨምሮ ሌሎች የውጭ ቋንቋዎችን ያውቅ ነበር። ስለዚህም በተለያዩ ቋንቋዎች የዓለም ዜናዎችንና ዓለም አቀፍ ሁኔታዎችን በንቃትና በቅርበት ይከታተል ነበር። ይህም የአውሮፓዊያንን የአኗኗር ስልትና የስልጣኔ ደረጃ እንዲከታተልና እንዲተዋወቅ አድርጎታል። በግል ጥረት ያፈራውን ሃብት ሳይሰስት በዘመናዊ አኗኗር ህይወቱን አስተካክሎ የኖረበትን ሁኔታ በተለያዩ ምሳሌዎች ማመልከትም ይቻላል፡፡ በወቅቱ በፈረንጅ አራዳ ከምንኖርበት ዘመናዊ ቪላ ቤትና የስራ ማካሄጅያ መኪናዎች ባሻገር ምርጥ ዘመናዊ ማዝዳ የቤት መኪና ነበረው፡፡
አባቴ አባ ሞጋ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የህግ ኮርስ ወስዶ በህግ ሙያ ሰርተፍኬት አግኝቷል። በህግ የነበረውን ከፍተኛ ብቃት እና እውቀት ለመመረቂያ ያቀረባቸው የክስ መከላከያዎችን ከ30 ዓመታት በኋላ አይቼ በህግ ሙያ የነበረውን እውቀት ስገነዘብ በጣም ነበር የተደነቅኩት።
ከሁሉም በላይ የሚያስገርመው ባህሪዎቹ አንዱ እጅግ ጠንካራ ዲሲፒሊን ያለው ከመሆኑም በላይ በጥራትና በእቅድ የሚመራ ጊዜውን በትክክልና በቁምነገር ላይ የማዋል ተስጥኦ ነበረው ። ለምሳሌ የመዝገብ አያያዙን መጥቀስ ይቻላል። ይገርምሃል እያንዳንዱ ንብረት፣ የስራ ክንዉኖች፣ ወጪና ገቢዎች ሰነዶች ቁጥርና ስም ነበራቸው፣ የሚቀመጡትም ዘመናዊ በሆነ ድሮወርና ካዝና ውስጥ ነበር። እኛም የቤተሰብ አባላት እያንዳንዳችን የየራሳችን መዝገብ ነበረን። የተወለድንበት ቀንና ሰአት ሳይቀር፣ የልደት ሰርተፊኬት፣ የህክምና ዝርዝር ውጤቶች፣ የትምህርት ሰርተፊከቶች እንዲሁም ሌሎች የግል ሰነዶቻችን በየስማችን በቅደምተከተል ተይዞልን ነበረ።
አባቴ በጅማ እንዲሁም በአገር አቀፍ ደረጃ ብቻ ሳይሆን ዓለም አቀፍ ክብርና እውቅናም እንደነበረውም ማስታወስ ይቻላል። የምስራቅ አፍሪካ ላየንስ ክለብ አባልም ነበር፡፡ ይህ አባልነቱም በአገር አቀፍ ደረጃ ለዘመናዊነትና ለእድገት ያበረከተው አስተዋፅኦ ከግምት ውስጥ ገብቶ የተሰጠው ሃላፊነት ነበር፡፡ በክለቡም አባልነት ከተለያዩ የምስራቅ አፍሪካ አገሮች ማለትም ከኬኒያ ከዩጋንዳ ከታንዛኒያ እና ከሌሎችም አገራት በደረሱት የግብዣ ጥሪዎች መሰረት የምስራቅ አፍሪካን አገሮችን ተዘዋውሮ ለመጎብኘት በቅቶ ነበር።
በጅማ ከተማ ውስጥ ሰዎችን በተለያዩ መንገዶች በመርዳት እና በመደገፍም ይታወቃል፡፡ በጅማ አባ ቡና የስፖርት ክለብ ታሪክ የነበረውን አስተዋፅኦ መጥቀስም እፈልጋለሁ፡፡ ክለቡ ሲመሰረት በፋይናንስ ከደገፉት ሰዎች ግንባር ቀደሙ ሲሆን በከፍተኛ አስተዋፅኦውም የክለቡ ፕሬዝዳንት በመሆን አገልግሏል፡፡ አባቴ እና የአዲስ አበባ ቴክኒካል ስኩል ምሩቅ የሆነው አጎቴ ካሚል ሽፋ በአንድ ወቅት ለጅማ ከተማ እድገት ያፈለቁት ትልቅ ፕሮጀክት ነበር። ይህም ለከተማዋ ልማት መሰረት ሊሆን ይችል የነበረውን ትልቅ የነዳጅ ማደያ ጣቢያ እንዲሁም የመኪና ጥገና እና እድሳት መስጫ እንዲሁም የመኪና ስፔር ፓርት መለዋወጭያ ማዕከል ለመመስረት የጠነሰሱት ፕሮጀክት ነበር፡፡
እናታችን ሙንታሃ ሙዘየን ከአባታችን ከተጋቡ በኋላ ሀደ ኩማ አባ ሞጋ ተብለው ይታወቃሉ፡፡ ከአባቴ ከአባ ሞጋ ጋር ባሳለፉት የትዳር ህይወታቸው 9 ልጆችን አፍርተዋል። የመጀመሪያ ልጃቸው ታላቅ ወንድሜ አህመድ ሞጋ ሲሆን ከጅማ መምህራን ኮሌጅ ተመርቆ በአስተማሪነት ሙያ ተሰማርቶ እስካዛሬ እየሰራ ነው። ከእሱ በኋላ ነፍሷን አላህ ይማራትና እህቴ ነኢማ ሞጋ ነበረች፡፡ በጣም በትምህርቷ ጎበዝ የሆነችና በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ አራት ኪሎ ገብታ ስትማር ቆይታ በአይን ህመም ብታቋርጥም በአስተማሪነት በጅማና በአዲስ አበባ አገልግላለች። ከሷ በኋላም ሁለት እህቶች ሚስኪያ ሞጋ እና ሮዛ ሞጋ ሲሆኑ ሮዛም ከጅማ መምህራን ኮሌጅ ተመርቃ በአስተማሪነት እየሰራች ነው። ሌላው ወንድሜ ፉአድ ሞጋ ይባላል፡፡ ከጂማ የእርሻ ኮሌጅ ተመርቆ በጎጃም ተመድቦ እስከ ደርግ ዉድቀት ድረስ ሲሰራ ነበር፡፡ ከዚያም በኋላ ከጅማ ዞን አስተዳደር ተመርጦ በፓርላማ አባልነት ለአስር አመታት አገልግሏል። ቀጥሎም በኦሮሚያ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ውስጥ በአመራር ደረጃ በተለያዩ መስሪያ ቤቶች እስከዛሬ በማገልገል ላይ ይገኛል። እኔ ስድስተኛ ልጅ ነኝ፡፡ ከእኔ በኋላ እህቴ አዚዛ ሞጋ፤ ወንድሞቼ እስማኤል ሞጋ እና ኤልያስ ሞጋ ነን፡፡
አባቴ የደርግ ስርዓት አገሪቱን መምራት ባይጀምር በጅማ ከተማ ብዙ እየሰራ ሊቀጥልና ከፍተኛ ደረጃ ሊደርስ ይችል ነበር፡፡ የደርግ ባለስልጣናት ግን በንጉሱ ዘመን ከመንግስት ጋር በነበረው ግንኙነት ተጠራጠሩት፡፡ በግል ጥረቱ፣ በልምዱና በእውቀቱ ያፈራቸው ሃብትና ንብረት እንዲሁም የደረሰበት የኑሮ ደረጃ በወቅቱ የአድሃሪነት ስም ተሰጥቶት ያለምንም ጥፋት በ1967 ዓ.ም መገባደጃ ላይ ለአንድ ወር ታሰሮ ነበር። በድጋሚ በ1968 ዓም፣ ወሩን ባላስታውስም፣ አባታችንን ሊያስሩት መኖርያ ቤታችን ድረስ የመጡበት ቀን ትዝ ይለኛል፣ ለሊት ላይ በሰላም ተኝተን ባለንበት ነበር ወታደሮች ወደ ጊቢያችንን ዘለው ገብተው በሩን ሲሰበሩ አባቴም ወደ በሩ ተጠግቶ ሊያናጋግራቸው ሲሞክር ክፉኛ መቱት በጠመንጃ እያስፈራሩ ሲጮሁበት ሲሰድቡት እኛም ልጆቹ በጣም ደንግጠን ስናለቅስ ነበር እናታችንም በተቻላት መጠን ስታባብለን ነበር።
የአባቴንም ካዝና አስከፍተው ያለዉን ገንዘብ የእናታችን ወርቆች ጌጣጌጦችና ሌሎችንም ጠቃሚ ንብረቶች ዘረፉብን። ከዝያም እንደ ወንጀለኛ እጁን ወደኋላ አስረዉት ለሚጠይቀው ጥያቄ መልስ ሳይሰጡት በጉልበት ይዘዉት ሄዱ። ይህ ለሊት ምንም ጊዘም ከአምሮዬ አይጠፋም፡፡ ያኔ የ9 ዓመት ልጅ ነበርኩ። ለጥቂት ቀናት በጂማ ከተማ ወህኒ ቤት አሰሩት፡፡
እናታችን የታሰረበት ቦታ ሄዳ ስትጠይቅ በደም የተነካካ ቆሻሻ ልብሱን ሲመልሱ በጣም ደንግጣ ስታለቅስ ነበር። በኋላም ወደ አዲስ አበባ አራተኛ ክፍለ ጦር እስር ቤት መወሰዱ ነገሯት። እናታችንም እሱን ለማየት ወደ አዲስ አበባ ሄዳም ልማግኘት ብዙ ስትጥር ነበር። በአዲስ አበባ አራተኛ ክፍለ ጦር እስር ቤት ለሁለት አመታት አሰሩት፡፡ ከዚያም በ1970 ዓ.ም በታህሳስ ወር ማለቂያ ላይ ወደ ጂማ ወህኒ ቤት መለሱት፡፡ እኛም ይሄን ስንሰማ በጣም ተደሰትን፡፡ እናታችንም እኛን ልጆቿዋን ይዛ ወደ ወህኒ ቤት ስንሄድ በቀጠሮ መለሱን፡፡ በተባለው ቀን ሄደን አባታችንን ከእርቀት ለተወሰኑ ደቂቃዎች አየነው። ፊቱም ላይ ትልቅ ሃዘን ይታይበት ነበር፡፡ ከምንም በላይ የሚወዳትን ባለቤቱን ልጆቹን አቅፎ መሳም ፤የሁለት ዓመት ናፍቆቱን መወጣት ባለመቻሉ አይኑ እምባ አዝሎ ነበር።
ሌላዋ አሳዛኝና አሰቃቂ በህይወቴ የማልረሳው ቀን የካቲት 1 ቀን 1970 ዓም ነው። ያኔ የ6ኛ ክፍል ተማሪ ነበርኩ። በዚያ ቀን የጠዋት ፈረቃ ትምህርታችንን ለመማር እየሄድኩ ወደ ኪቶ አንደኛ ት/ቤት ስቃረብ ብዙ የጠመንጃ ተኩስ ሰምቼ ነበር፡፡ ምን ይሆን ብዬ ሳስብ ምናልባት ከት/ቤታችን በላይ የወታደሮች ማሰልጠኛ ስላለ የወታደሮች የስልጠና ተኩስ ልምምድ ይሆናል ብዬ እርምጃዬን ወደ ት/ቤት ቀጠልኩ። የቀኑን ትምህርተን ጨርሼ ወዴ ቤት ስመለስ እቤት ውስጥ ሰው ሁሉ ሲያለቅስ አይቼ በድንጋጤ አክስቴን ስጠይቃት አባታችን አባ ሞጋ አባ ቡልጉ ዛሬ ጠዋት እንደ ተገደለ እያለቀሰች ነገረችኝ፡፡ እናታችንም በሃዘኑ ራሷን ስታ ነበር። በማግስቱ ከታላቋ እህቴ ጋር ሆኜ ግድያውን አስመልክቶ በጅማ መዘጋጃ ቤት ፊት ለፊት የወጣውን ማስታወቂያ አየተን ነበር። በማስታወቂያውም ላይ ከአባቴ ከአባሞጋ አባቡልጉ በተጨማሪ ወደ አርባ የሚሆኑ ሰዎች እንደተረሸኑ በዝርዝር ያሳይ ነበር። እጅግ የሚያሳዝነው ለእነዚህ ንፁሃን ሰዎች በግፍና በጅምላ መገደል የተሰጠው ምክንያት አድሃሪና የህዝብ ጠላት የሚል ሀሰተኛ ውንጀላ ነበር። አባቴ በዚህ ሁኔታ በግፍ ሲገደል ገና የ42 አመት ጎልማሳ ነበር። እንግዲህ ይህ አሰቃቂ የሆነ መራር ገጠመኝ የኔ ቤተሰብ ብቻ ሳይሆን የብዙዎች ኢትዮጵያዊያን እንደነበር በዚያን ወቅት የነበረውን ሁኔታ የሚያስታውሱት ሁሉ የሚገነዘቡት ነው። በጊዜው አገራችን እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸውን ለእድገቷ በር ከፋች የሆኑ ብሩህና ውድ ልጆችዋን አጥታለች።
ቤተሰባችን ችግር ውስጥ የወደቀው ገና አባታችን ሲታሰር ነበር፡፡ ንብረታችን ተበታተነ ፤ አስተዳዳሪውን በማጣቱ መላ ቤተሰባችን ችግር ውስጥ ወደቀ፡፡ በደርግ ባለስልጣናት ብዙ ንብረት ተዘርፎብናል፡፡ ቪላ ቤታችን ባልታወቀ የባንክ እዳ ተወረሰብን፤ የቤት መኪና እና ሌላ የጭነት መኪናም የት እንዳገቧቸው ማወቅ አልቻልንም፡፡ በአጠቃላይ መንገድ ላይ ተበትነን ነበር የቀረነው፡፡ ቀሪውን ጊዜ በአያታችን ቤት አሳለፍን።
እስከ 6ኛ ክፍል የመጀመርያ ደረጃ ትምህርቴን የተማርኩት በትውልድ አካባቢዬ ኪቶ ሲሆን ከዚያ በኋላ 7ኛ እና 8ኛ ክፍልን የተማርኩት በሚያዚያ 27 ነው፡፡ በስምንተኛ ክፍል ሚኒስትሪ ፈተና 96 ነጥብ አገኘሁ፡፡ የሁለተኛ ከፍተኛ ደረጃ ትምህርቴን የቀጠልኩት ምርጫዬን የቴክኖሎጂ መስክ አድርጌ ነበር፡፡ በወቅቱ ቴክኖሎጂ የመረጥን አውቶ መካኒክ፤ ኤሌክትሪስቲ፣ የሜታል ዎርክ እና የዉድ ዎርክ እንዲሁም የድሮዊንግ ትምህርቶችን በቴክኒክና ሙያ ተቋም የምንማርበት እድል ነበር፡፡ 10ኛ ክፍል ላይ ከ1 እስከ 10ኛ ደረጃ ለሚያገኙ ጎበዝ ተማሪዎች አዲስ አበባ በሚገኘው የቴክኒክና ሙያ ማሰልጠኛ ተቋም ተግባረድ የመግባት እድል ተጠቃሚ ይሆኑ ነበር፡፡ በ10ኛ ክፍል የነበረኝ ውጤት 3ኛ ደረጃ ስለሆነ ወደ ተግባረድ ለመግባት ከተመረጡት አንዱ ሆኜ ወደ አዲስ አበባ ተዛወርኩ፡፡
ከተግባረድ ተመርቄ እንደወጣሁ ከሁለት ሳምንታት በኋላ በጥይት ፋብሪካ ስራ ጀመርኩ፡፡ ገና በ18 አመቴ ስራ መያዜ ነው፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የኢንጂነሪንግ ትምህርቴን ለመቀጠል ሃሳብ ነበረኝ፡፡ በጥይት ፋብሪካ ተቀጥረን መስራት ከጀመርን በኋላ ከተወሰኑ ጓደኞቼ ጋር በዩኒቨርስቲ ትምህርታችንን ለመቀጠል በየአቅጣጫው ማመልከቻ አስገብተናል፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ አምስት ኪሎ የመካኒካል ኢንጅነሪንግ ትምህርቴን ለመቀጠል የነበረኝ ፍላጎት ግን በቀላሉ የሚሳካ አልነበረም፡፡
በጥይት ፋብሪካ ተቀጥረን መስራት ከቀጠልን በኋላ በመጀመርያ ወር ሁለት መቶ ሃያ አምስት ብር ሲከፈለኝ ለ18 ዓመት ወጣት ትልቅ ገቢ ነበር፡፡ ለእናቴ በየወሩ 50 ብር የምልክበት አቅም ስለፈጠረልኝ ደስተኛ ነበርኩ፡፡ ከደሞዙ ሌላ በጥይት ፋብሪካው መስራት ብዙ አጓጊ ሁኔታዎች ፈጥረውብናል፡፡ በፋብሪካው የሚሰሩት የቼክ ዜጎች ነበሩ፤ ግዙፎቹን ማሽነሪዎች እያስተዋወቁ ያስተምሩን ነበር፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚንቀሳቀሱ አምራች ኢንዱስትሪዎች በወቅቱ ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው ማሽነሪዎች ነበሩ፡፡ በእነሱ ላይ መስራት እና እውቀት ማግኘት ትልቅ ጥቅም ነበረው፡፡
በኢንጀነሪንግ ትምህርት ለመቀጠል ለአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ያስገባነውን ማመልከቻ ውጤት ጎን ለጎን እየተጠባበቅን ቆየን፡፡ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ ማመልከቻቸው ተቀባይነት ላገኘ ተማሪዎች ስም ዝርዝር ሲወጣ እኛ አልነበርንም፡፡ ሁኔታው ግራ ስላጋባን በአግባቡ ምዝገባችንን አከናውነን ስም ዝርዝራችን አለመውጣቱ እንዲብራራልን ዩኒቨርስቲውን ጠየቅን፡፡ ከተግባረድ ትምህርት ቤት በጥሩ ውጤት ለተመረቅነው በዩኒቨርስቲ ለመቀጠል ቅድሚያ ሊሰጡን ይገባ ነበር፡፡ ዩኒቨርስቲው በሰጠን ምላሽ አስቀድሞ ባወጣው ማስታወቂያ ስራ ለሌላቸው ተመራቂዎች ቅድሚያ እንደሚሰጥ ገለፀልን። ከተግባረእድ ትምህርት ቤት ከወጡት 75 በመቶው ስራ ማግኘታቸውን በማረጋገጣችን የትምህርት እድሉን ስራ ላላገኙት ሰጥተነዋል ነበር የተባልነው፡፡ በርግጥ ጥይት ፋብሪካ ስንገባ ብዙ ነገሮች ቃል ተገብተውልናል። በፋብሪካው ከውጭ ዜጎች ጋር እንደምንሰራ፤ ከተወሰኑ የስራ ልምዶች በኋላ በነፃ የትምህርት እድል ወደ ውጭ አገር የምንላክበት ሁኔታ እንደሚኖርም ነግረውናል፡፡ ወጣቶች ስለነበርን በጥይት ፋብሪካ የነበረው አጀማመራችን አጓጉቶን ነበር፡፡ በዚያን ወቅት ጥይት ፋብሪካው ከፍተኛ ምርት ነበረው፡፡ ከተግባረድ ተመርቀን ስራ የጀመርነው ሃላፊነታችን በጥገና የማሽነሪዎች ክትትል ላይ ያተኮረ ስራ ነው፡፡ በጥይት ፋብሪካው ከነበሩ የማምረቻ ማሽነሪዎች ጥገና ባሻገር በፋብሪካው የግራይንዲንግ፤ የቼዝና በትልልቅ ማሽነሪዎች በተለያየ መንገድ እንሰራ ነበር፡፡ ስለሆነም በፋብሪካው በምንሰራበት ወቅት በዩኒቨርስቲ ትምህርታችን ለመቀጠል የምንቀሳቀስበት አመቺ ሁኔታ አልነበረንም፡፡ ጠዋት ሁለት ሰዓት ወደ ፋብሪካው የገባን ለምሳም ሳንወጣ በዚያው ስንሰራ ቆይተን ነው ማታ የምንወጣው፡፡ በወቅቱ ወደ አዲስ አበባ ኡኒቨርሲቲ ማመልከቻ አስገብተን ጉዳያችንን ለማስፈፀም በቂ ጊዜ አልነበረንም ማለት ነው፡፡ ከእኛ ጋር ከተግባረእድ ተመርቀው የነበሩና ስራ የሌላቸው ተመራቂዎች ግን በዩኒቨርስቲ ጉዳያቸውን ተከታትለው በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ብቻ ሳይሆን ወደ አስመራ ዩኒቨርስቲ ተመድበው ትምህርታቸውን የሚቀጥሉበት እድል ተፈጥሮላቸዋል፡፡
በወቅቱ ቼኮስሎቫኪያ ተብላ ከምትጠራው አገር የመጡ ባለሙያዎች የጥይት ፋብሪካውን በዘመናዊ መሰረት እና አቅም ላይ የገነቡ ናቸው፡፡ ከፋብሪካው ሰራተኞች እነሱን በቅርበት የተግባባ እና አብሮ የሰራ ኢትዮጵያዊ እኔ እንደነበርኩ አስታውሳለሁ፡፡ ከቼክ ተወላጆቹ ጋር የነበረኝ ጓደኝነትም ቋንቋቸውን የምረዳበት ደረጃ አደረሰኝ፡፡ ከቼኮቹ ጋር ስለትምህርት ስናዋራ ውጭ አገር መሄድ እንደምፈልግ ደጋግሜ እነግራቸው ነበር፡፡ የጥይት ፋብሪካ ከፍተኛ ባለሙያዎች የነበሩት ቼኮች በየስድስት ወሩ እና በየዓመቱ እየተቀያየሩ ወደ አገራቸው ይመላለሳሉ፡፡ አንዴ በጣም ለምግባባው አንድ የቼክ ቤተሰብ የመልካም ምኞት እና የአዲስ አመት ስጦታ ላኩኝ፡፡ ለልጆቹ ፤ለልጅ ልጆቹ ሁሉ የላኩለትን ፖስት ካርድ ቤተሰቡ አይተው እነሱም ለእኔም ይልኩልኝ ነበር፡፡ ስለዚህም ወደ ቼክ ሪፖብሊክ የመሄድ ጉጉት ነበረኝ፡፡
ወደ ቼክ ለመጓዝ በነበረኝ ፍላጎት ውስጥ ሆኜ በጥይት ፋብሪካው እየሰራሁ ከፋብሪካው ባልድረባ ከሆኑት የኢሰፓ ፓርቲ አባላት የአባልነት ጥሪ አቅርበውልኝ ነበር። ከቼኮቹ ጋር በነበረኝ መግባባት እና በስራ ትጋቴ ምስጉን መሆኔን ገልፀው ፓርቲውን በአባልነት እንዳገለግል ጠየቁኝ። በፍፁም አልሆንም የሚል ምላሽ ነበር የሰጠኋቸው፡፡ በወቅቱ ረመዳን ነበርና እንደምፆም ነግርያቸው፤ ፖለቲካም መሳተፍ አልፈልግም አልኳቸው፡፡ ያኔ ከፖለቲካ መፅሃፍት ይልቅ አዘውትሬ አነብ የነበረው የቼክ ቋንቋን መፅሃፍትመ ነበር፡፡ በኢሰፓ በአባልነት እንዳገለግል የቀረበልኝን ጥያቄ ያለመቀበሌ የኋላ ኋላ መዘዝ ነበረው፡፡ ከጥቂት ጊዜ በኋላ ለፋብሪካ ሰራተኞች ነፃ የትምህርት እድል በውጭ አገር መጣ፡፡ ወደ ቼኮስሎቫኪያ ነው፡፡ በቅርበት የሚያውቁኝ ቼኮቹ በዚህ እድል አንተና ጓደኞችህ መጠቀም አለባችሁ እያሉኝ ቆይተው፤ የመጣው እድል ለኔ ሳይ ሆን የፓርቲው አባላት ለሆኑት ተስታቸው። በስራቸው ሳይሆን የፓርቲ አባል ስለነበሩ ነው የተመርጡት፡፡ ከዚያም በኋላ ተመሳሳይ እድሎች ቢመጡም የኔ እድል ተዘግቶ ቀረ። ይገርምሃል ለእኔ እድሉ ተነፍጎ በምትክነት የሄደ አንድ የፋብሪካው ሰራተኛ አንድ ልዩ ገጠመኝ ነበረው፡፡ ቼክ ሲገባ በፋብሪካ ከነበሩ የአገሬው ሰዎች ቤተሰባቸው ጋር ተገናኝቶ በስሙ ሳይሆን ኢብራሂም እያሉ ይጠሩት እንደነበር ከውጭ አገር ተመልሶ ሲመጣ ነግሮኛል፡፡ ይህን ስሰማም በጣም ቅር አለኝ ወደ ውጭ አገር ለትምህርት መጓዝ እቅዴን በእልህ ተያያዝኩት፡፡ ማትሪክ ስፈተን ያመጣሁት 3 ነጥብ ዩኒቨርስቲ ያስገባኝ ነበር። እንግሊዘኛ ኤ ካመጣሁ በኋላ በሌሎቹ ቢ እና በፊዚኪስ ሲ ነበረኝ፡፡ ስለዚህም በግሌ በመፈተን በፊዚክስ የነበረኝን ሲ ወደ ኤ አሳደግኳት፡፡ ከዚያ በኋላ 3.4 ነጥብ ስለሆነልኝ ወደ ቼክ ለመጓዝ በግሌ አመለከትኩ፡፡ ለከፍተኛ ትምህርት ወደ ሃየር ኮሚሽን በግሌ ባስገባውት የትምህርት ማስረጃ መሰረት ከአንዴም ሦስቴ የስኮላር ሺፕ እድል አኝይቼ ነበር፡፡ ይሁንና የትምህርት እድሉን ለማሳካት ከተለያዩ የመንግስት ተቋማት የድጋፍ ደብዳቤዎች ያስፈልጉ ነበር፡፡ ከአኢወማ፤ ከኮሚሳሪያት፤ እና የህክምና መረጃ ከባልቻ ሆስፒታል ማፃፍም ያስፈልግ ነበር፡፡ የቀበሌዎች ከፍተኛ ኮሚሳሪያት ከአንዴም ሁለቴ ወደ ቼኮዝላቪያ የመሄድ እድሌን ዘጉብኝ። ለሦስተኛ ጊዜ ወደ ራሺያ ለመሄድ እድል ደርሶኝ ከብዙ ዉጣ ዉረድ በኋላ እድሉ ተሳክቶልኝ በመስከረም 1983 ዓ.ም ወደ ራሺያ መጣሁኝ።
ወደራሽያ እንደመጣሁ ለአንድ አመት በሞስኮው የሃይ ዌይ ኢንስቲቲዩት የራሽያ ቋንቋ ተምሬ ከዚያም በሞስኮው ቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ ለአምስት አመታት ተምሬ በመካኒካል ኢንጂነሪንግ የማስተር ዲግሪየን ተቀበልኩ። በነዚህ 6 አመታት በሞስኮ ከተማ ውስጥ ባለፍኩበት ኑሮ ብዙ ገጠመኞችና የህይወት ዉጣ ዉረዶች አጋጥመውኛል። ከሁሉም አብልጨ አላህን የማመሰግነው ከፖርቱጋል ዜጎች ጋር መተዋወቄ ነው። በዚሁ አጋጣሚ ላደረጉልኝ እርዳታና ለሰጡኝ ትልቅ ፍቅር ከልቤ ላመሰግናቸው እወዳለሁ፡፡
አዎ፡፡ በሞስኮው የፖርቱጋል ኤምባሲ በቪዛ እና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች አማካሪ ሆኜ ነው የማገለግለው። የኤምባሲው ፅህፈት ቤት የሚገኘው እኔ ከምኖርበት ፕሮስፔክት ሚራ የተባለው ጎዳና በ10 ደቂቃ የእግር ጉዞ ነው። በደቡብ አውሮፓ የምትገኘው ፖርቱጋል በቋንቋዋ ውበት፤ በቆየ ታሪኳ፤ በሚያምሩ የባህል ትውፊቶቿ የተከበረች ናት፡፡ እውነቱን ለመናገር ፖርቱጋሎች በጣም ጥሩ ዜጎች ናቸው፡፡ እንደ ወንድማቸው ነው የሚያዩኝ፣የሚያከብሩኝ። ያደረጉልኝን ውለታ ይሄ ነው ብዬ መግለፅ ይቸግረኛል፡፡ በዚህች ታላቅ አገር የዲፕሎማት ስራ ሳከናውን ብዙ እውቀት አግኝቻለሁ፡፡ በተለይ በፖርቹጊዝ ቋንቋ የደረስኩበት ደረጃ በጣም የምኮራበት ነው፡፡
ያው እንደምታውቀው ሞስኮ ውስጥ በፖርቱጋል ኤምባሲ የምሰራ በመሆኔ በዓለም ዋንጫው ድጋፌ በክርስትያኖ ሮናልዶ የሚመራው ቡድን ነበር፡፡ ፖርቱጋል በምድቧ የመጀመርያ ጨዋታ በሞስኮው ሉዥኒኪ ስታድዬም ከስፔይን ጋር ስትገጥም ስታድዬም ለመግባት አልቻልኩም ነበር፡፡ይሁን ኢንጂ ከፖርቱጋል ጓደኞቼና ባልድረባዎቼ እንዲሁም ከራሻዊያን ጓደኞቻችን ጋር እስፔይንና ፖርቱጋል 3=3 የወጡበትን የእግር ኳስ ግጥሚያ ድራማ፣ የክርስቲያኖ ሮናልዶን የሚያስደንቅ ችሎታና ጨዋታ በትልቅ ደስታ አይተነዋል። ከዚያ በኋላ በድጋሚ ሞስኮ ላይ ፖርቱጋል ከሞሮኮ ተጋጠሙ ፡፡ጨዋታውን ለመመልከት የፖርቱጋል ፕሬዝዳንት የፑቲን የክብር እንግዳ ሆነው ሞስኮ ተጋብዘው ነበር፡፡ የፖርቱጋሉ ፕሬዝዳንት ማርሴሎ ሬቤሎ ድ ሶውሳ ይባላሉ፡፡ በሞስኮው የፖርቱጋል ኤምባሲ ከጨዋታው በፊት ጉብኝት ነበራቸው፡፡ ባደረግንላቸው አቀባበል ላይ ከእኔ ጋር ሳይቀር ሰልፊ ፎቶ ተነስተዋል፡፡ በዚያን ቀን ክርስትያኖ ሮናልዶና የፖርቱጋል ብሄራዊ ቡድንን በልምምድ ካምፓቸው መጎብኘት የምንችልበት አጋጣሚን አለመጠቀሜ በጣም ይቆጨኛል፡፡ ከዚያ በኋላ ግን የፖርቱጋልን ጨዋታ በስታድዬም የምታደምበት እድል ተፈጥሯል፡፡ ከኤምባሲ ባልደረቦቼ ጋር በመሆን የተመለከትነው ጨዋታ በሳራንስክ ፖርቱጋል ከኢራን የተገናኙበትን ነበር፡፡ ከዚያ ውጭ የዓለም ዋንጫውን አብዛኛዎቹን ጨዋታዎች በቤቴ የተከታተልኩ ሲሆን አንዳንዶቹን ሞስኮ ውስጥ በሚገኙት ፋን ፌስቶች ተመልክቻቸዋለሁ፡፡
እንደተመለከትከው ራሽያ ግዙፍ አገር ናት፡፡ ከሞስኮ ከተማ ውጭ በተለያዩ ግዛቶች ዓለም ዋንጫን በማስተናገድ የነበሩት ተመክሮዎች የላቁ ናቸው፡፡ ወደፊትም አገሪቱ የዓለማችንን ታላላቅ የስፖርት መድረኮች በብቃት የምታስተናግድበት አቅም እንዳላት ነው የማምነው። ኦሎምፒክን ጨምሮ በተለያዩ ስፖርቶች የሚካሄዱ ዓለም አቀፍ ሻምፒዮናዎችን ራሽያ ትፈልጋለች፡፡ በዓለም ዋንጫው ወቅት በተለይ በሞስኮ ከተማ የተፈጠረው ድባብ እጅግ የሚያስደንቅ ነበር፡፡ ራሽያውያን ቡድናቸው በዓለም ዋንጫው አዲስ ታሪክ ሊሰራ ይችላል በሚል ስሜት ውስጥ መግባታቸው ደስ የሚል ነበር፡፡ በሞስኮው ቀይ አደባባይ እና በክሬምሊን አካባቢ፡ በታዋቂው የታሪክ እና የጥበብ መናሐርያ አርባት ጎዳና፤ በሞስኮው ሉዥኒኪ ስታድዬም እና በዙርያው በሚገኘው የሞስኮ ስቴት ዩኒቨርስቲ የፊፋ የደጋፊዎች አደባባይን በዓለም ዋንጫው ሰሞን ተዝዙሬ በመጎበኘቴ ተደስቻለሁ፡፡ በርግጥ የአውሮፓ ደጋፊዎች በሞስኮ በብዛት አለመኖራቸው የሚኖረውን ድምቀት ቀንሶት ሊሆን ይችላል። ዋናው ምክንያት አውሮፓውያን በስራ የሚወጠሩበት ጊዜ መሆኑ ነው፡፡ በየስታድዬሙ የተመለከትኳቸው ጥቂት የአውሮፓ አገራት ደጋፊዎች በዓለም ዋንጫው በብዛት ሆነው ዝማሬ እና ልዩ የድጋፍ ትእይንቶችን በማቅረብ ግጥሚያዎችን ከመከታተል ይልቅ ቱሪስት ሆነው የሞስኮን የምሽት ክበቦች መዝናኛዎች እና አደባባዮች ማጣበባቸውን አብረን የታዘብነው ነው፡፡
በተለይ ዝንባሌዬ ብዬ የምጠቅሰው ሙዚቃ መጫወትን ነው፡፡ አባታችን ያሳደጉን በዘመናዊ አኗኗር ነው፡፡ ሲኒማ ቤት እንገባለን፡ በቤት መኪና ሽርሽሮች እንጓዛለን…. በቤታችን የሸክላ ሙዚቃ ማጫወቻ ስለነበር የጥላሁን፤ የማህሙድ፤ የአለማየሁ፤ የአሊ ቢራ ኦርጅናል ዜማዎችን ከልጅነታችን ጀምሮ እየሰማን ነው ያደግነው፡፡ የአገር ውስጥ ብቻ ሳይሆን የውጭ ዘፈኖችም እናዳምጥ ነበር፡፡ ከጎረቤት አገራት በተለይ የሱዳንን ሙዚቃዎች እንሰማ ነበር፡፡ ስለዚህም ዋና ዝንባሌዬ ከሙዚቃ ፍቅር ጋር ይያያዛል፡፡ ከልጅነቴ ጀምሮ የታዋቂ ሙዚቀኞችን ዘፈኖች ማንጎራጎር ለምጀዋለሁ፡፡ በተለይ ከኢትዮጵያ ሙዚቀኞች አሊ ቢራን በጣም አደንቀዋለሁ። እነ ማህሙድ አህመድ፤ ጥላሁን ገሰሰ፤ አለማየሁ እሸቴም ዘወትር የምሰማቸው እና ዘፈኖቻቸውን የማንጎራጉርላቸው ናቸው፡፡ ከሙዚቃ መሳርያዎች በተለይ ጊታር ለመጫወት እሞክራለሁ፡፡ አንድ ገጠመኝ አለኝ፡፡ እዚህ ራሽያ ውስጥ በሚተላለፍ ራድዮ ፕሮግራም በአንድ ወቅት በእንግድነት ተጋብዤ ነበር፡፡ እናም ጋዜጠኛዋ ከውይይታችን ባሻገር እንድዘፍንላት ጋብዛኝ ነበር፡፡እኔም በእለቱ ከአገሬ ዘፈኖች የሙሃሙድን ትዝታና የቆዩ ተወዳጅ የእንግሊዘኛ ሙዚቃዎችን እየዘፈንኩ ነበር አድማጮቼን ያስደሰትኳቸው።
በካፍ ቻምፒየንስ ሊግ የምድብ ሁለተኛ ጨዋታ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከኤስፔራንስ ጋር ይጫወታል፡፡ በመጀመሪያው ጨዋታ ከማሜሎዲ ሰንዳውንስ ጋር አቻ ተለያይተው ጥሩ ውጤት ያስመዘገቡት ፈረሰኞቹ ማክሰኞ የቱኒዚያውን አዲስ ቻምፕዮን የሚያስተናግዱበት ጨዋታም ተጠብቋል፡፡
መቀመጫውን ክርምሎንት ፈረንሳይ ያደረገው ቱኒዚያዊው ጋዜጠኛ ኦልዋዳ ሎትፊ ትኩረቱን ለአፍሪካ እግርኳስ በማድረግ ይታወቃል፡፡ በ2016 የካፍ ግሎ ሽልማት ላይ በሚዲያ ፓናል ኤክስፐርትነት ያገለገለው ሎትፊ ስለኤስፔራንስ ወቅታዊ ሁኔታ ከሶከር ኢትዮጵያ ጋር ቆይታ አድርጓል፡፡
“በአጠቃላይ ሁለት ነገሮች ናቸው የተለወጡት፡፡ በጥራታቸው ላቅ ያለ ደረጃ ላይ የሚገኙ ተጫዋቾችን በተለይም በ2014 እና 2015 የነበረው የቡድን ስብስብ ላይ አለመኖር እና ሁለተኛው ከቡድን ይልቅ በግለሰቦች ላይ ቡድኑን የመጠንጠል ሁኔታ ይታይበት ነበር፡፡ አሁን ላይ ሁለቱን ነገሮች ቀርፈዋል፡፡ በየቦታው ጥራት እና ችሎታ ያላቸው እንዲሁም እንደቡድን የሚጫወት ኤስፔራንስን አሰልጣኝ ፋውዚ ቤንዛርቲ እየፈጠሩ ነው፡፡”
በዘንድሮው የውድድር ዓመት ቡድኑ በጨዋታ እንቅስቃሴ ተበልጦም ለማሸነፍ ሲቸገር አይስተዋልም፡፡ ቡድኑ በመልሶ ማጥቃትም ላይ አደገኛ ነው፡፡ ይህ ምንአልባት ከፋውዚ ቤንዛርቲ ወደ አሰልጣኝነት መንበሩ ከመምጣት ጋር ይያያዛል?
“ለእኔ ከተጫዋቾቹ ካላቸው ተፈጥሯዊ ባህሪ ጋር ይያያዛል፡፡ አጥቂዎቹ እና አማካዮቹ አሁን ላይ ያለኳስ ያላቸው እንቅስቃሴ ጥሩ ነው፡፡ አሰልጣን ንጄንግ እያለ ከነበረው እጅግ በጣም የተሻለ ነው፡፡ በእርግጥ ቤንዛርቲ በኤስፔራንስ የመልሶ ማጥቃት አጨዋወት ላይ አሻራውን አሳርፏል፡፡ በመልሶ ማጥቃት ወቅት ቡድኑ ያለውን የመከላከል አደረጃጀት እንዲያሻሻል በማድረግ ቡድኑ ኳስ ቢቀማ እንኳን ተከላካዮች በተገባ ቦታቸው እዲገኙ የፋውዚ ቡድኑን መምራት እረድቷቸዋል፡፡”
በውድድር ዓመቱ ላይ ኤስፔራንስ ወሳኝ ተጫዋቾቹ የነበሩት እንደ ሳሲ፣ ቤን የሱፍ፣ ኬኔሲ፣ ኩሊባሊ እና ምባረኪ ያሉት አብዛኛውን ግዜ በቋሚነት የሚጫወቱ ተጫዋቾች ናቸው፡፡ ለአንተ የኤስፔራንስ ወሳኝ ተጫዋች ማነው?
“በግሌ እንደማስበው ጠሃ ያሲን ኬኔሲ አሁን ላይ የኤስፔራንስ ብቻ ሳይሆን የቱኒዚያ ምርጡ የፊት መስመር ተሰላፊ ነው፡፡ የኤስፔራንስ ዋነኛ የግብ ምንጭም ነው፡፡ በሌላ በኩል ከኬኔሲ በመቀጠል ብጨምር የቡድኑ ሶስቱ የመሃል አማካዮች የኤስፔራንስ ወሳኝ ተጫዋቾች ናቸው ፡፡ በሴፋክሲየን የተጫወተው ፈርጃኒ ሳሲ፣ ከኤስፔራንስ ወጣት ቡድን ያደገው ጋይለን ቻላሊ እና ጠንካራው ፎሶኒ ኩሊባሊ የፋውዚ ቤንዛርቲን ጫና ፈጥሮ የመጫወት ታክቲክ በሚገባ የሚያስፈፅሙ ተጫዋቾች ናቸው፡፡”
“እስማማለው፡፡ የኤስፔራንስ ጥንካሬ አማካዩ ነው፡፡ ጥሩ የቴክኒክ ብቃት፣ የአካል ብቃት ጥንካሬ እና ፍጥነትን የተላበሱ ተጫዋቾች የያዘ ነው፡፡ ቀይ እና ወርቃማዎቹ ኳስን ሲነጠቁ ፋውዚ ቤንዛርቲ የሚወዱትን ያለኳስ ጫና ፈጥሮ የመጫወት ታክቲክ በሚገባ ቡድኑ ይተግብራል፡፡ ይህ ዋነኛ የኤስፔራንስ ጥንካሬ ነው፡፡ የተለያዩ ባህሪ ያላቸውን የፊት መስመር ተሰላፊዎች የያዘ ቡድን መሆኑ ሌላው ጥንካሬ ነው፡፡ ፋክረዲን ቤን የሱፍ፣ አኒስ ባድሪ፣ አደም ሬጃቢ፣ ሰዓድ ብጉር እና ዋነኛ የግብ ምንጫቸው ጠሃ ያሲን ኬኔሲ የያዘ ስብስብ ነው፡፡”
“ምንም እንኳን መሻሻልን ቢያሳይም እና በ10 ጨዋታዎች 2 ግቦችን ብቻ ቢያስተናግድም አሁንም የኤስፔራንስ ድክመት የተከላካይ ክፍሉ ነው፡፡ ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነውን የኤኤስ ቪታ ክለብ አጥቂ ያዚድ አቶባ በቻምፒየንስ ሊጉ ያስቆጠረውን መመልከት በቂ ነው፡፡ የመስመር ተከላካዮቹ ካሊል ሸማም እና ኢሃብ ምባረኪ ወደ ተቃራኒ ቡድን የሜዳ ክልል ገብተው ማጥቃቱን ማገዝ ይወዳሉ፡፡ ይህ ሲያደርጉ ክፍተት ትተው መሄዳቸው እና ክፍተቱን የሚሸፍን ተጫዋች በቦታው አለመገኘቱ ሌላው ድክመት ነው፡፡ ግብ ጠባቂው ሞይዝ ቤን ሻሪፋ ጥሩ ብቃት ላይ ሆኖ ጥፋት ይሰራል፡፡ በረጅም ግዜያት አድካሚ እየሆነ የሚመጣው የፋውዚ ቤንዛርቲ ጫና ፈጥሮ የመጫወት ታክቲክም ሌላው የኤስፔራንስ ራስ ምታት ነው፡፡”
“የተገባ ድል ነው፡፡ አብዛኞቹ ጨዋታቸውን በድል ተወጥተዋል ፤ ምንም እንኳን በመጀመሪያው ዙር በጨዋታ እንቅስቃሴ አሳማኝ ባይሆኑም፡፡ የቤንዛርቲ ጥር ላይ መምጣት ብዙ ነገሮችን ለውጧል፡፡ በሁለተኛው ዙር ጥሩ እግርኳስን መጫወት ችለዋል፡፡ የሊግ ዋንጫውንም ማሸነፍ ይገባቸዋል፡፡ ምክንያቱም ለዋንጫ ከሚፎካከሯቸው ጋር በነበራቸው የእርስ በእርስ ግንኙነትም እጅግ በጣም የተሻሉ ነበሩ፡፡ በቱኒዝ ደርቢ ከክለብ አፍሪኬን እንዲሁም ከኤቷል ደ ሳህል እና ሲኤስ ሴፋክሲየን ጋር የነበራቸውን ጨዋታ በበላይነት ጨርሰዋል፡፡”
“ስዕሉን የሰራሁት እናንተ ባመጣችሁት ለውጥ ዕንባቸው የቆመ እናቶችን፣ ከእስር ቤት የተፈቱ ወንድሞችን፣ ከመሬታቸው በግድ የተገፉ ገበሬዎችን ለማስታወስና ለማክበር ስል ነው።”
የመከላከያ ሰራዊት ሀይል ስምሪት መምሪያ ሀላፊ ብርጋደል ጀነራል ተስፋዬ አያሌው፣ ጀግናው የሀገር መከላከያ ሰራዊት እና ሌሎች የፌዴራል የፀጥታ ተቋማት ዛሬም እንደ ትናንቱ አስደናቂ ጀግንነታቸውን በአንፀባራቂ ድል ታጅበው በድል መወጣት መቀጠላቸውን ለኢዜአ ገልፀዋል። የትግራይ ክልል ምክትል ሊቀመንበር የነበረው ደብረጽዮን ካለበት ዋሻ ውስጥ በ24 ሰዓታት ውስጥ እጁን ካልሰጠ እንደሚደመሰስ መከላከያ ይፋ ማድረጉም ይፋዊ ካልሆኑ ክፍሎች ተሰምታኡአል። አሁንም የተቀሩትን የጁንታ አመራሮች የገቡበት ገብተው የማደን ተግባራቸውን አጠናክረው ቀጥለዋልም ብለዋል።
ሆኖም ደከመኝ ሰለቸኝ የማይለው ጀግናዊ የሀገር መከላከያ ሰራዊትና ሌሎች የፌዴራል የፀጥታ ሀይሎች በዛሬው እለት በጋራ ባደረጉት ጠንካራ ፍተሻ በተከዜ ወንዝ ዳርቻ ቀደም ሲል ሰራዊቱን በማስመታት ኢትዮጵያን ለማተራመስ ሲንቀሳቀሱ፣ ሲያቅዱና ሲመሩ የነበሩ ቀንደኛ የጁንታው አመራሮች ከጥበቃ ሀይላቸው ጋር በነበረው ተኩስ ልውውጥ በውጊያ ላይ ከነጥበቃዎቻቸውና የጥበቃ ወታደራዊ አራሮቻቸው ጋር መደምሰሳቸውን ለኢዜአ ገልፀዋል።
1. አቶ ስዩም መስፍን፣ የቀድሞው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩ እንዲሁም ውጊያውን የመሩና ሰራዊቱ ከቦታ ቦታ እንዳይንቀሳቀስ ያዘዙ፣ በመጨረሻም በሰራዊቱ ላይ ውጊያ እንዲከፈት ትዕዛዝ የሰጡ፣
የመከላከያ ሰራዊት ኃይል ስምሪት መምሪያ ሀላፊ ብርጋደል ጀነራል ተስፋዬ አያሌው፣ ባስተላለፉት መልዕክት፣ አሁንም በየዋሻው የተደበቁ የጁንታው ቡድን አባላት በሰላማዊ መንገድ እጅ እንዲሰጡ ጥሪ አቅርበዋል።
በሀገር ውስጥና በውጭ የሚኖሩ አንዳንድ የትግራይ ተወላጆች ጁንታው ተመልሶ ይመጣል በሚል ያላቸው ግምት የተሳሳተና የጁንታው ቡድን ዘመን ያከተመ መሆኑን አውቀው፣ ከሀገራቸውና ከትግራይ ክልል ጊዜያዊ ሽግግር መንግስት ጎን በመሆን ትግራይን እንዲያደራጁ፣ እንዲያለሙና መላው ህዝብም የጀመረውን ድጋፍ አጠናክሮ እንዲቀጥል ጥሪ አቅርበዋል።
የተናቀው እረኛ፣ የተዘበተበት እረኛ፣ ዋራንቲ የተቆረጠበት እረኛ … ሁሉን ችሎ ድራጎኑንን አፈር ከደነበት። በሳምንታት ውስጥ የድራጎኑንን ገላ አነተበው። “ ዋ...
በዝርዝሩ መጀመርያ ከማየ አይኅ አስቀድሞ የነገሡትን አፈ ታሪካዊ ነገሥታት ይዘረዝራሉ። የዘመናቸው ልክ በ«ሣር» (3600) እና «ነር» (600) ቁጥር ይሠጣል።
ኡር-ኑንጋል «የጊልጋመሽ ልጅ» 30 ዓመታት 2350-2345 ዓክልበ. ከኡር-ኑንጋል ቀጥሎ ያሉት የኡሩክ ገዦች ቢሆኑ የኒፑር ላይኛ ንጉሥነት እንደነበራቸው አይመስልም።
መስኪአጝ-ኑና «የመስ-አኔ-ፓዳ ልጅ» 36 / 30 ዓመታት 2314-2310 ዓክልበ. ከመስኪአጝ-ኑና ቀጥሎ ያሉት የኡር ገዦች ቢሆኑ የኒፑር ላይኛ ንጉሥነት እንደነበራቸው አይመስልም።
ካልቡም «የማማጋል ልጅ» 195 / 132 ዓመታት 2274-2243 ዓክልበ ከካልቡም በቀር ያሉት የኪሽ ገዢዎች ቢሆኑ የኒፑር ላይኛ ንጉሥነት እንደነበራቸው አይመስልም።
ኩግ-ባው «የኪሽ መሠረቶችን ያጸናችው ሴት ባለ-ቡናቤት» 100 ዓመታት 2097-2091 ዓክልበ. በአንዳንድ ቅጂ የእርሷ ዘመን ከማሪ ቀጥሎና ከአክሻክ በፊት ይታያል፤ ስለዚህ «፫ኛው» ከ«፬ኛው» የኪሽ ሥርወ መንግሥት ይለያል።
ኡር-ዛባባ «የፑዙር-ሲን ልጅ» 400 / 6 / 4 ዓመታት 2091-2085 ዓክልበ. ከኡር-ዛባባ በቀር ያሉት የኪሽ ገዢዎች ቢሆኑ የኒፑር ላይኛ ንጉሥነት እንደነበራቸው አይመስልም።
ታላቁ ሳርጎን «አባቱ የአጸድ ጠባቂ የሆነ፣ የኡር-ዛባባ ዋንጫ ተሸካሚ የሆነ፣ አካድን የሠራው የአካድ ንጉሥ» 56 / 55 / 54 ዓመታት 2077-2064 ዓክልበ.
ህወሓት ከትግራይ ሕዝብ እምነት ውስጥ የመሸርሸር አደጋው እየፈጠነ ስለሆነ የመጨረሻ ሙከራ ለማድረግ ያለ የሌለ ኃይሏን ተጠቅማ አዳዲስ ግጭቶች ለመፍጠር ተደጋጋሚ ሙከራ ላይ ነች።በሌላ በኩል እስካሁን ድብቅ ግብ እንዳለው የሚነገረው ሐጂ ጃዋር፣ ጊዜ በሄደ ቁጥር የቄሮ ወጣት በዶ/ር ዓብይ እና ለማ ላይ ያለው እምነት እየጠነከረ እንዳይሄድ እና የርሱን ስፍራ እና ድብቅ ግብ እንዳያሳጣው ከፍተኛ ስጋት ላይ ነው።
መጋቢት 24፣2010 ዓም የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን መንበር የተረከቡት ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዓብይ አህመድ ላለፉት አምስት ወራት በርካታ ለውጦች አምጥተዋል።የጦር ሰራዊቱ፣የደህንነት ቢሮ ጨምሮ ሌሎች ቁልፍ ቦታዎች ላይ የለውጥ ሂደቱ ተጀምሯል።ሆኖም ገና የሚቀሩ ለውጥ የሚጠብቁ ቦታዎች አሉ።ለምሳሌ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አንዱ ተጠቃሽ ነው።ከለውጥ ሂደቱ ውስጥ የታጠቁም ሆኑ ያልታጠቁ የተቃዋሚ ኃይሎች እና አክትቪስቶች ወደ ሀገር ቤት መምጣት የፈጠረው የፖለቲካ ውጥረት መላላት ለኢትዮጵያ ልዩ ስሜት ፈጥሮ ሰንብቷል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ግን የለውጥ ኃይሉን እና በለውጡ የተደሰቱ ኢትዮጵያውያን ላይ የስነ ልቦና ጦርነት፣ሽብር እና ተስፋ ለማስቆረጥ የመሞከር ሂደት በሁለት ጥምር በታኝ ኃይሎች እየተከናወነ ነው።እነኝህ ኃይሎች፣የመጀመርያው ተመልሶ ወደ ስልጣን እርከኑ ለመውጣት የሚመኘው የህወሓት ቡድን ሲሆን ሁለተኛው በታኝ ኃይል ደግሞ በኦሮሞ ማኅበረሰብ ስም የሚነግደው የሐጂ ጃዋር ቡድን ነው። ሁለቱም ኃይሎች በስልት ደረጃ ተመጋጋቢ ለመሆን ሥራ ለመጀመራቸው ምልክቶች ታይተዋል።ትግራይ ኦን ላይን በድረ ገፁ ላይ ''ዶ/ር ዓብይ ከስልጣን ይውረዱ'' የሚሉ ፅሁፎች በእንግሊዝኛ ጭምር የስም ማጥፋት ዘመቻ ላይ ተጠምዷል።የስም ማጥፋት ዘመቻዎቹ ዓላማ ተከታታይ የስነ ልቦናዊ እና ሽብር መንዛትን ስራዬ ብለው ይዘውታል።
በተመሳሳይ መንገድ የሐጂ ጃዋር ቡድንም ሕዝብ እና የመንግስት ኃይላት እንዲፈሩት ያልተሳካ የሽብር እና የመከፋፈል ተግባር ላይ መሰማራቱ በግልጥ እየታየ ነው።አንዳንዶች ጃዋርን ከቄሮ እንቅስቃሴ ጋር ብቸኛ ፈጣሪ እና አድራጊ አድርገው የሚያስቡ አሉ። ሆኖም ግን ቄሮ በኦሮምያ ውስጥ የተነሳ የወጣቶች ንቅናቄ ሲሆን መነሻው በቀደመው ስርዓት የነበረው በደል የፈጠረው የብሶት ንቅናቄ ነው።ይህ ንቅናቄ እና አመፅ ግን የራሱ የሆነ አደረጃጀት እና ቅርፅ ስለሌለው ለአመፅ በሚንቀሳቀስበት ጊዜ አይነተኛ የመገናኛ እና የማስታወቂያ መንገድ ሲፈልግ የተገኘው የሐጂ ጃዋር ፌስ ቡክ ቀጥሎም ''የኦሮምያ ሚድያ ኔት ዎርክ'' ነበር።የቄሮ የመብት ትግል እና አሁን ሐጂ ጃዋር የሚነግረን የሁለት መንግስት ትርክት እና ግብረ አበሮቹ የሚተርኩልን የአዲስ አበባን ሕዝብ ''መጤ እና ሰፋሪ'' እያሉ የሚሰድቡበት እንዲሁም ኢትዮጵያን ከስሯ ለመንቀል የሚደረገው ሩጫ እና በአንድነት የሚኖረውን የኢትዮጵያ ሕዝብ እጅግ ከፋፋይ በሆነ መርዘኛ ፕሮፓጋንዳ የማናከስ ሥራ ሁሉ ቀጥተኛ ሽብር በሕዝቡ ውስጥ የመፍጠር እና የፍርሐት ስሜት የማስፈን ስልት የያዘ እኩይ ተግባር ነው።
ላለፉት አምስት ወራት የብሔር ግጭቶች ከደቡብ ኢትዮጵያ እስከ ቡራዩ በአዲስ መልክ ለማስፋፋት ያልተኬደበት መንገድ የለም።የአዲስ አበባን ሕዝብ ብቻ ሳይሆን ሌላውን ኢትዮጵያዊ ሀገር አልባ ለማድረግ ከሚደረገው የጥላቻ ዘመቻ በተጨማሪ በሻሸመኔ ከተማ ሕዝብ በተሰበሰበሰበበት አንድ ወጣት ዘቅዝቆ የመስቀሉ የግፍ ተግባር እና በቡራዩ የተፈፀመው አሰቃቂ የንፁሃን እልቂት ሁሉ ሕዝቡን ለማሸበር እና የስነ ልቦናዊ ጦርነት ከፍቶ በፍርሃት ለመሸበብ በመቀጠል አምባገነናዊ ስርዓት መልሶ ለማምጣት የታቀደ እቅድ ነው።
በኢትዮጵያ ላይ ከአምስት ወሮች የለውጥ ሂደት በኃላ የህወሓት ስርዓት ተስፈኛ ቡድን እና የሐጂ ጃዋር አድናቂ ቡድን በኢትዮጵያ ላይ የሽብር፣የስነ ልቦና ጦርነት እና ኢትዮጵያዊነትን ከስሩ ነቅሎ በምትኩ እንግዳ የሆነ ስውር የፅንፍ ፖለቲካ ከለየለት የአምባገነንነት ስርዓት ጋር በኢትዮጵያ ሕዝብ ጫንቃ ላይ ለመትከል ሩጫ ላይ ናቸው።ሐጂ ጃዋር ሻሸመኔ ባለፈው ወር ሲገባ በሻሸመኔ አንድ ወጣት ላይ በሕዝብ ፊት በሐጂ ጃዋር ሳብያ ተዘቅዝቆ መሰቀል (ሐጂ ጃዋርን ለመግደል ቦንብ ይዞ አገኘነው የተባለው እና በኃላ ፖሊስ ውሸት ነው ለፍቶ አዳሪ ምስኪን ወጣት ያለው) ሲያወግዝ ያልተሰማው እና በቡራዩ በፅንፈኞች ሕዝብ ከተፈጀ በኃላ በሳምንቱ ሃሳብ የሰጠው ሐጂ ጃዋር ሁለቱም ድርጊቶች በሕዝብ ዘንድ ሽብር መፍጠራቸውን እንደ አንድ ''ፖለቲካዊ ካፒታል'' ስለተመልከተው ነበር።ሆኖም ግን የበለጠ በሕዝብ ዘንድ እንዲጠላ አደረገው እንጂ ያስገኘለት ትርፍ አልነበረም። ይሄውም በሽብር ሕዝብ የሚፈራው እና የነገ የፖለቲካ ግብን ለማሳካት ለስላሳ መሬት የፈጠረ መስሎት ይሆናል።
የሐጂ ጃዋር ህዝብን በማሸበር የተፈራ ሆኖ ለመውታይት የማሰብ ተመሳሳይ አስተሳሰብ በህወሓት የለውጥ ሂደቱን በሚቃወሙ እና ተመልሰው ወደ ስልጣን ለመምጣት የሚፈልጉት ኃይሎችም ዘንድ እንድ ስልት እና አይነተኛ መንገድ ተይዟል።ባጭሩ ሁለቱም ኃይሎች ሕዝብ ከተሸበረ፣ስነ-ልቦናው ከታወከ የዶ/ር ዓብይ እና የለማ የለውጥ ሂደት ይጠላል፣ውሎ አድሮ ሕዝብ እንዲነሳበት ይረዳል ብለው ያስባሉ።ይህ ብቻ አይደለም በአዲስ አበባ የሚታፈሰው ወጣትም ከላይ በተጠቀሱት ሁለት የፀረ ለውጥ ኃይሎች የውስጥ ደጋፊዎች እየተከናወነ የሚገኝ ሴራ ነው።አሁን በኢትዮጵያ ከላይ በተጠቀሱት ኃይሎች ከግርግር የሚጠቀሙ ስለመሰላቸው በተቻለ መጠን የማተራመስ ሂደት ይዞ የሚመጣው የኃይል ክፍተት ይዞ ስለሚመጣ በእዚህ ወቅት ስልጣን ለመያዝ ይመቻል ብለው በማሰብ የሽብር እና የስነ ልቦና ዘመቻ በማድረግ የህዝብን የሞራል ልዕልና ለማድከም እየተሞከረ ነው።
ለማጠቃለል ህወሓት ከትግራይ ሕዝብ እምነት ውስጥ የመሸርሸር አደጋው እየፈጠነ ስለሆነ ወደ ስልጣን ተመልሶ ለመንተላጠል የመጨረሻ ሙከራ ለማድረግ ያለ የሌለ ኃይሏን ተጠቅማ አዳዲስ ግጭቶች ለመፍጠር ተደጋጋሚ ሙከራ ላይ ነች።በሌላ በኩል እስካሁን ድብቅ ግብ እንዳለው የሚነገረው ሐጂ ጃዋር፣ ጊዜ በሄደ ቁጥር የቄሮ ወጣት በዶ/ር ዓብይ እና ለማ ላይ ያለው እምነት እየጠነከረ እንዳይሄድ እና የርሱን ስፍራ እና ድብቅ ግብ እንዳያሳጣው ከፍተኛ ስጋት ላይ ነው።ስለሆነም አዳዲስ ግጭቶች በኦሮም ማኅበረሰብ እና በቀረው ሕዝብ መሐከል መፍጠር ብቸኛ አማራጭ አድርጎ ይዞታል።ውጥረቶቹ ደግሞ ከፍተኛ ደረጃ ላይ እንዲደርሱ በሕዝብ የመኖር ህልውና ላይ ሁሉ ያለመ አደገኛ መንገዶችን ይከተላል።በእነኝህ ግጭቶች የቄሮ ወጣት እረፍት እንዳያገኝ እና ከሰከነ አስተሳሰብ ወጥቶ ሁል ጊዜ በስሜት ውስጥ እንዲሄድ ይፈለጋል።በስሜት ውስጥ ያለ ወጣት ደግሞ ወደፈለክበት መስመር ለመውሰድ ይመቻል።በስሜት ውስጥ ያለ ወጣት ከገደለ በኃላ የሚያስብ እና የሚነቃ እንስሳዊ ፀባይ ስለሚኖረው ለድብቅ ፅንፈኛ የፖለቲካ አጀንዳ አመቺ ይሆናል።
በየትኛውም ዓለም ግልጥ ያልሆነ ፍላጎት እና ግብ ላላቸው እንደ ሐጂ ጃዋር ላሉ ግለሰቦች እረፍት የለሽ እና ተረጋግጦ የማሰብያ ጊዜ ያጣ በተከታታይ የግጭት አጀንዳዎች ውስጥ የተጠመዱ ወጣቶች አመቺ ናቸው።ሐጂ ጃዋር እና ቡድኑ የኦሮሞ ማኅበረሰብ ሁል ጊዜ ከሌላው ኢትዮጵያዊ ወገኑ ጋር በማያባራ የግጭት አጀንዳ ውስጥ እንዲገባ ሁል ጊዜ አዳዲስ አጀንዳ የሚሰጡት ለእዚህ ነው።ከእነኝህ አጀንዳዎች ውስጥ የአዲስ አበባ ሕዝብን ለመንቀል የሚደረገው ዛቻ አንዱ እና ተጠቃሽ ምሳሌ ነው።በጦርነት ጊዜ የፉከራ ዋናው ግብ ስሜትን ቀስቅሶ በቀጥታ ወደ ጦርነት የማስገባት እንጂ የሰላም አስፈላጊነት መስበክ እና ሌሎች መንገዶች አሉ ወይ? ብሎ አንድ ሰው እንዳያስብ የማጣደፍ ሥራ ነው የሚባለው ለእዚህ ነው።
ስለሆነም አሁን በኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያውያን ላይ በሁለት በታኝ ኃይሎች የተከፈተውን የሽብር ተግባርን ለማክሸፍ የማረጋጋት፣ሕዝብ እንዳይፈራ የማድረግ፣ለበታኝ ኃይሎች በውስጥ እየሰሩ የአዲስ አበባን ወጣት የሚያሳስሩትና ሌሎች ደባ የሚሰሩትን ተከታትሎ ማጋለጥ እና ለዶ/ር ዓብይም ሆነ ለለውጥ ኃይሉ እራስ ምታት ላለመሆን የመንግስትን ሥራ በቀጥታ ማገዝ ተገቢ ነው። ዶ/ር ዓብይ የአዲስ አበባን ወጣት አሳሰረ ከማለት፣ያሳሰሩትን አጣርቶ ማጋለጥ እና እስከመጨረሻው ተከታትሎ ለፍርድ እንዲቀርቡ ማንንም ሳይጠብቁ የራስን ድርሻ እስከመጨረሻው ድረስ መወጣት ያስፈልጋል።ዶ/ር ዓብይ እያንዳንዱ ፖሊስ ጣብያ የሚሰራውን ስህተት ሊደርስበት አይችልም።ሕዝብ ግን ይችላል።ለበታኝ ኃይሎች የሽብርተኛ ድርጊቶች እና የስነ ልቦና ጦርነቶች ምቹ አንሁን።
የአርበኞች ግንቦት 7 አባላት እና አመራሮች ድርጅቱ ከንቅናቀነት ወደ ፖለቲካ ፓርቲነት እንዲቀየር ወስነዋል።ፓርቲው በዘር ላይ የተመሰረተ ፖለቲካ ሳይሆን በዜግነት ላይ የተመሰረተ እና የኢትዮጵያውያን መብት በክልል እንዳይገደብ የሚያደርግ ይሆናል።ፕሮፌሰር ብርሃኑ ዛሬ ባህርዳር ላይ ያደረጉት ንግግር። (ቪድዮ)
የግጭት ነጋዴዎችን ሴራ ይከሽፋል ! አዲስ አበቤዎች የኦነግ ደጋፊዎች አቶ ዳውድ ኢብሳ ሊቀበሉ ሲመጡ በፍቅር ያስተናግዳሉ።የኦነግ ደጋፊዎችም አዲስ አበባ የሀገራቸው ዋና ከተማቸው በመሆኗ ከተማዋን ይንከባከባሉ። (የጉዳያችን ማስታወሻ)
ለእውነተኛ የአራዳ ልጅ እና ለእውነተኛ የኦነግ ደጋፊ ፈጠራ ልብሱ ነው።የአራዳ ልጆች እና የኦነግ ደጋፊዎች ነገ በአዲስ አበባ ጎዳናዎች በልዩ የፈጠራ ክህሎት ፍቅር የምታሳዩበት ቀን አድርጉት። እስከ ንጋት ድረስ ተነጋገሩ፣ ልዩ የሆኑ ቃላት ፍጠሩ።ቃላቱን ወደ ዜማ እና መፈክሮች ቀይሩ።የኪነት ሰዎች ተባበሯቸው።በሁለቱም በኩል ያላችሁ ታዋቂ ወጣቶች ይህንን በማስተባበር ሕዝቡን አስደምሙት።ሴቶች ወጣቶች ሚናችሁ ከፍ ያለ ነው።ነገ የፍቅር፣በልዩነት የአንድነት ቀን መሆኑን አስመስክሩ።
ነገ መስከረም 5/2010 ዓም የኦነግ አንዱ አንጃ መሪ አቶ ዳውድ ኢብሳ ወደ አዲስ አበባ ይገባሉ።የአዲስ አበባ ነዋሪም በወያኔ ተገፍተው የወጡ ኢትዮጵያውያን ወደ ሀገራቸው ሲመለሱ በክብር መቀበል ልማዱ ነው።በእዚህ ላይ ችግር የለበትም።ላለፉት ሁለት ቀናት በሰሜን አዲስ አበባ የተፈጠረው ግጭት በከተማዋ አካፋይ ላይ የተቀባ ቀለም ሳብያ እና የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ አውርዶ የኦነግን አርማ ለመቀየር በተደረገ ሙከራ ምክንያት እንጂ ማንም የኦነግን አርማ በፈለገበት ቦታ የማውለብለብ እና የመስቀል መብቱን በመቃወም አለመሆኑን የአዲስ አበባ ነዋሪ ወጣቶችን ያነጋገረው የአሜሪካ ራድዮ የአማርኛ አገልግሎት መስከረም 3/2010 ዓም ባስተላለፈው መርሐግብር ገልጧል።
በነገው ዕለት አቶ ዳውድ ኢብሳ ወደ አዲስ አበባ ሲመጡ ደጋፊዎቻቸው በሰላም ተቀብለው እና ደስታቸውን እንዲገልጡ የአራዳ ልጆች የእራሳቸውን ፈጠራ እየጨመሩ ማስተናገድ እና ፍቅር ማሳየት ይጠበቅባቸዋል።የሩቁን እና እረጅሙን የሕዝብ አብሮ የመኖር ዋጋ በአጫጭር ስሜታዊ ጉዳዮች እንዳይዋጡ መጠንቀቅ መልካም ነው።በእዚህ ሁሉ ውስጥ ደግሞ የግጭት ነጋዴዎች ሕዝቡን ለማጋጨት ጥረት እያደረጉ መሆኑን መገንዘብ አስፈላጊ ነው።
የአዲስ አበባ ወጣቶች የኦነግ ደጋፊዎች የፈለጉትን ዓርማ እንዲያውለበልቡ አለመከልከላቸውን ይልቁንም በኢትዮጵያዊነት መብታቸውን የሚያከብሩ መሆናቸውን አሁንም ልዩ ልዩ ዜማ፣አቀራራቢ መፈክሮች፣ ወጣቶች ነገ አደባባይ ወጥተው ከኦነግ ደጋፊዎች ጋር በሚደግፉት ድርጅት ሳብያ ጥላቻ እንደሌላቸው እና ሐሳብ ወደ ግጭት እንደማያመራ የሚያሳዩበት አንዱ መልካም አጋጣሚ ነው።
እነኝህን ለማድረግ ወጣቶች ዛሬ እስከምሽት ድረስ ከኦነግ ደጋፊዎች ጋር ተገናኝተው የአመለካከት መብታቸውን እንደሚያከብሩ፣መንገድ ላይ ቀለም መቀባት እና የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ በማውረድ ተግባር ላይ የተሰማሩት ብቻ ለግጭት እንደዳረጉ ለማሳየት የፈጠራ ክህሎታቸውን በፍጥነት መጠቀም አለባቸው።
ለእውነተኛ የአራዳ ልጅ እና ለእውነተኛ የኦነግ ደጋፊ ፈጠራ ልብሱ ነው።የአራዳ ልጆች እና የኦነግ ደጋፊዎች ነገ በአዲስ አበባ ጎዳናዎች በልዩ የፈጠራ ክህሎት ፍቅር የምታሳዩበት ቀን አድርጉት።ከአሁኑ ሰዓት ጀምሮ እስከ ንጋት ድረስ ተነጋገሩ፣ ልዩ የሆኑ ቃላት ፍጠሩ።ቃላቱን ወደ ዜማ እና መፈክሮች ቀይሩ።የኪነት ሰዎች ተባበሯቸው።በሁለቱም በኩል ያላችሁ ታዋቂ ወጣቶች ይህንን በማስተባበር ሕዝቡን አስደምሙት።ሴቶች ወጣቶች ሚናችሁ ከፍ ያለ ነው።ነገ የፍቅር፣በልዩነት የአንድነት ቀን መሆኑን አስመስክሩ።
የብሔራዊ ፖለቲካ አንዱ መገለጫ የሆነውን የአዲስ አበባን ጉዳይ ማድበስበስ አይጠቅምም::የመጪው ቅዳሜው የዳውድ ኢብሳን አቀባበል አስመልክቶ የአዲስ አበባ ሕዝብ ማድረግ የሚገባው
አዲስ አበባ፣ የኢትዮጵያ ዋና ከተማ የሀገሪቱ እንብርት፣ከግማሽ በላይ የንግድ ገቢ ቀረጥ የሚሰበሰብባት እና ሁሉም የኢትዮጵያ ነዋሪ የሚወከልባት (ሁሉም ብሔር ብሔረሰብ) የሚገኝባት፣ በዓለም ላይ ካሉ በርካታ የዲፕሎማቲክ ማኅበረሰብ ከሚገኝባቸው ከኒውዮርክ፣ጄኔቭ እና ዋሽንግተን ቀጥሎ በአፍሪካ የቀዳሚነት ቦታ የያዘች ከተማ ነች።አዲስ አበባ የ20ኛው ክ/ዘመን የለውጥ እንቅስቃሴ ማዕከልም ነበረች።በየካቲት 12፣1929 ዓም በግራዚያኒ ላይ የቦንብ ጥቃት የተፈፀመባት እና ጥቃቱን ተከትሎ ከሰላሳ ሺህ በላይ የከተማው ነዋሪዎች የተጨፈጨፉባት፣ የ1953 ዓም የመንግስቱ ንዋይ እና ገርማሜ ንዋይ የመፈንቅለ መንግስት ሙከራ ያስተናገደች፣የየካቲት 1966 ዓም አብዮት የተተነሳባት፣የ1997 ዓም የመጀመርያው ዲሞክራሲያዊ ለውጥ ፈንጥቆ የጨለመበት ምርጫ የተደረገባት ከተማ አዲስ አበባ ነች።
አዲስ አበባ የብሔራዊ ፖለቲካው አካል ነች።በብሔራዊ ደረጃ የሚተገበረው ፖለቲካ አዲስ አበባ ላይ በቀጥታ ይንፀባረቃል።አንዳንዶች የአዲስ አበባን ጉዳይ የማንሻው ጊዜ አሁን አይደለም የሚሉ አሉ።ሆኖም ግን የመናገር ነፃነት በአንፃራዊ መልኩ በተለቀቀበት ወቅት አለመወያየት አይቻልም።የአዲስ አበባ ነዋሪ በከተማው የመኖር ልዕልናውን ለመጋፋት የሚሞክር ንግግር የሚናገሩ ሰዎች በጊዜው ተገቢው ምላሽ አለማግኘታቸው ዘግይቶ ጥፋት መሆኑ እየታየ ነው።የጎሳ ፖለቲካው ትንፋግ ለአዲስ አበባም ተርፏታል።የአዲስ አበባን ችግር ለመፍታት የኢትዮጵያን ጎሳን መሰረት ያደረገ ፖለቲካ ከጎሳ ይልቅ ሀገራዊ አንድነትን ያስቀደመ መሆኑ ወሳኝ ነው።ስለሆነም አዲስ አበባን ያገለለ፣ የአዲስ አበቤን ነዋሪ ህልውና እና መብት ያላከበረ ስርዓት ሊኖር እንደማይገባ ግልጥ ነው።ይህ ማለት የአዲስ አበባ ነዋሪን ''ሰፋሪ፣መጤ'' የሚሉ በእርስ በርስ ግጭት አስነሽነት በሕግ ሊጠየቁ ይገባል።አሁን ባለንበት ዘመን አይደለም በአንድ ሀገር የሚኖር ሕዝብ በሌላ ሀገር የሚኖር ሕዝብ ''መጤ ወይንም ሰፋሪ'' ብሎ መጥራት በሕግ የሚያስከስስ ንግግር ነው። አዲስ አበባዎችም ቢያንስ የራሳቸውን የኢትዮጵያዊነት መብት በሕግ ማስከበር ተፈጥሯዊ መብት ነው።
በ1960ዎቹ የብሔር ፖለቲካን ተከትሎ ከተመሰረቱት ድርጅቶች ውስጥ የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) አንዱ ነው።ኦነግ ከተመሰረተ 50ኛ ዓመቱን ቢደፍንም፣ብዙዎች እስካሁን የጎላ ሚና አለማድረጉ እሙን ነው።ኦነግ ወደ ሀገር ቤት ሲገባ ከ1983 ዓም ወዲህ ዘንድሮ ለሁለተኛ ጊዜ ነው ማለት ነው።እርግጥ ነው ዛሬም ድረስ የኦነግን ዓርማ አንዳንዶች ሲመለከቱ የበደኖው እልቂት፣የአርባጉጉ ጭፍጨፋ ትዝ የሚላቸው አሉ።ይህ ስሜት ለምን ተፈጠረ? ማለት አይቻልም።እርግጥ ነው ኦነግን እንደሚወክሉ የሚናገሩ አካሎች እነኝህ እልቂቶች የኦነግ ተግባራት አለመሆናቸውን በተለያዩ ሚድያዎች ገልጠዋል።ይህንን ለታሪክ አጣሪዎች እንተወው።ጥያቄው ግን ኦነግ ስንት ነው? የሚለው ነው።በቅርቡ በኦነግ ስም አቶ ዲማ ነጎ እና ሌንጮ ለታ ወደ ሀገር መግባታቸው ይታወሳል።አሁን የሚገባው በዳውድ ኢብሳ የሚመራው ሌላው የኦነግ ክፍል ነው ማለት ነው።ይህ ማለት ኦነግ ስንት ነው? ብሎ መጠየቁ ተገቢ ነው።
ቄሮ (ወጣት) የሚለው ቃል ላለፉት ሁለት ዓመታት በኦሮምኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ብቻ ሳይሆን በመላው ኢትዮጵያውያን ውስጥ ስሙ ደጋግሞ ተነስቷል። ቄሮን የኢትዮጵያን ሕዝብ የሚያውቀው ባህርዳር ድረስ ሄዶ የጣናን አረም ስነቅል፣ እኛ ኢትዮጵያን ለማፍረስ የቆምን አይደለንም ብሎ አዳማ (ናዝሬት) ላይ መፈክር ሲያሰማ ነው። አሁን የምናየው ግን ከእዚህ በፊት የምናውቀው ቄሮ አይደለም።ሻሸመኔ ላይ ሰው ከነቁሙ የሚሰቅል፣ አዲስ አበባ መሐል ገብቶ መሐል አስፋልት ላይ የኦነግ አርማን በቀለም የሚስል፣ከአዲስ አበባ ነዋሪዎች ጋር ድንጋይ የሚወራወር ቄሮ የትኛው ቄሮ ነው? ቄሮ ስንት ነው? የሚለው ጥያቄ መመለስ አስፈላጊ መሆኑን እነኝህ ሁነቶች የሚጠቁሙ ናቸው።
የኦሮምያ ሚድያ ኔትዎርክ ሥራ አስኪያጅ ጃዋር መሐመድ (በያዝነው ወር ወደ ሳውዲ ዓረብያ ተጉዞ ሐጂ መባሉን ለማወቅ ተችሏል) ጃዋር ኦነግ ነው? ይህንን ጥያቄ ብዙዎች ይጠይቃሉ።እርግጥ ነው ሐጂ ጃዋር ወደ ፖለቲካ መሪነት መምጣት እንደማይፈልግ ነገር ግን በጋዜጠኛነት መቀጠል እንደሚፈልግ ተናግሯል።ሐጂ ጃዋር የኦሮምያን ፖለቲካ የሚያቀነቅነው ፅንፍ የያዘ የእስልምና አካራሪ እንቅስቃሴ አፍቃሪ በመሆኑን ነው በማለት የሚያሙት አሉ።እነኝህ ወገኖች ለእዚህ አባባል የመነሻ ነጥባችን ብለው የሚጠቅሱት ሐጂ ጃዋር በአሜሪካ በአንድ ወቅት ባደረገው ንግግር (የሜጫ ንግግር በሚል አንዳንዶች ይጠቅሱታል) የእስልምና እንቅስቃሴ መሰረቱ ማድረግ ከሚገባው የኅብረተሰብ አካል ውስጥ የኦሮሞ ማኅበረሰብ ዋናው ሊሆን እንደሚችል የገለጠበት አገላለጥ አንዱ ሲሆን። በሌላ በኩል ደግሞ በኦሮምያ ሚድያ ላይ የአረብኛ ተናጋሪ እምብዛም ለሆነባት ኢትዮጵያ የአረብኛ መርሐግብር እንዲኖር የሄደበት መንገድ እንደ ማስረጃዎች ያነሳሉ። ሆኖም እስካሁን ለእነኝህ አገላለጦች ማስረጃዎች አልተገኙም።በዛሬው እለት ግን ሐጂ ጃዋር የኦነግ አቀባበል ''እጅግ ከፍተኛ'' እንደሆነ የገለጠበት መግለጫ የሰሙ ሐጂ ጃዋር የኦነግ አባል ነው ወይ? የሚሉ ጥያቄዎች እያየሉ ነው።ሐጂ ጃዋር ኦነግ የመሆንም ሆነ በጋዜጠኝነት መቀጠል መብቱ ነው።ሆኖም ግን ሐጂ ጃዋር ከሁሉም በባሰ የሚወቀስበት አንድ ነጥብ አለ።ይሄውም የሻሸመኔ ጉብኝቱ ወቅት በእርሱ ሳብያ ከወጣው ሕዝብ መሐል በቄሮ ስም በጠራራ ፀሐይ ሰው ሲሰቀል ድርጊቱን ለመውቀስ መግለጫ ሳይሰጥ፣በዛሬው የአዲስ አበባ ጉዳይ ላይ ፈጥኖ ወደ ሚድያ መምጣቱ ብዙዎችን አነጋግሯል።
ዶ/ር ዓብይ ወደ ስልጣን ከመጡ ወደ ኢትዮጵያ ከገቡት የኦነግ አንጃዎች ውስጥ በኤርትራ የነበረው በዳውድ ኢብሳ የሚመራው ቡድን በመጪው ቅዳሜ ወደ ኢትዮጵያ እንደሚመጡ የአቀባበል ኮሚቴው ዛሬ በሰጠው መግለጫ ተገልጧል።ኮሚቴው መግለጫ ሲሰጥ በሰሜን አዲስ አበባ የአዲስ አበባ ወጣቶች እና በኦነግ ደጋፊዎች መካከል ግጭት ተፈጥሮ ነበር።የግጭቱ መንስኤ አስመልክቶ የአዲስ አበባ ነዋሪ ለአሜሪካ ድምፅ ራድዮ የአማርኛ አገልግሎት እንደገለጠው ''ግጭቱ የተፈጠረው የኦነግ አርማ አትስቀሉ በሚል አይደለም።ሰሞኑን ሲሰቅሉ ማንም ምንም አላላቸውም።ይልቁን የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ እየነቀሉ በኦነግ አርማ ሲቀይሩ እና በአስፋልት ላይ ቀለም ሲቀቡ ነው ግጭት የተነሳው።አስፋልቱ የጋራ የህዝብ ሀብት ነው።'' በማለት አብራርቷል።ከእዚህ ጋር በተያያዘ የአዲስ አበባ ሕዝብ ማድረግ የሚገባው
አሁን የአዲስ አበባ ወጣቶች ከኦሮምኛ ተናጋሪ ወጣት ኢትዮጵያውያን ጋር በመረጡት መንገድ መወያየት፣ሐሳባቸውን መለዋወጥ፣መከባበር እና የነበረውን ግጭት የሚያጠፋ ግንኙነት መፍጠር አለባቸው።ይህ ደግሞ ለወጣቶቹ አስቸጋሪ አይደለም።በነገው እለት አርብ ይህንን ማድረግ ይችላሉ።ለአራዳ ልጅ እና በአዲስ አበባ ዙርያ ለሚኖር ወጣት ይህንን ያህል ነገሮችን አያካርርም የሚል እምነት በብዙዎች ዘንድ አለ።
በቅዳሜው የዳውድ ኢብሳ አቀባበል ላይ የአዲስ አበባ ወጣቶች የሚወክሉ ወጣቶች በአዘጋጅ ኮሚቴው እውቅና የፈለጉትን ሰንደቅ ዓላማ እና አለባበስ ለብሰው እንዲገኙ መፍቀድ፣እና ይሄውም በመገናኛ ብዙሃን ቀድሞ እንዲነገር ቢደረግ ጥሩ ነው።
በቀጣይ ጊዜ የአዲስ አበባ ወጣቶች እና የኦሮምያ ወጣቶች እራሳቸው በመረጡት ጊዜ እና አደባባይ የጋራ የሙዚቃ እና የምሳ ዝግጅት እንዲደረግ ማድረግ ለእዚህም መንግስት በውጪ መጋራት እንዲያግዛቸው ቢደረግ ከመደበኛ ግንኙነት በላይ ኢ- መደበኛ ግንኙነቶች በማኅበራዊ ግንኙነት ትልቅ ቦታ ይሰጣቸዋል።
ባጠቃላይ በኢትዮጵያ የለውጥ ሂደት ውስጥ በርካታ ውጣ ውረዶች ይጠይቃል።አንዳንዶቹ ጉዳዮች ዛሬ የተፈጠሩ ድንገቴዎች ሳይሆኑ ቀናቸውን እየጠበቁ የነበሩ ጥያቄዎች ናቸው።ሁሉንም ጉዳይ መንግስት ይፍታው ማለት ከባድ ነው።ሕዝብ በባለቤትነት ተቀብሎ የመንግስትን ሥራ መስራት ይችላል።ሕዝብ ሕግን አክብሮ በትዕግስት እስከሄደ ድረስ ምንም ጉዳይ ከእጅ የወጣ አይሆንም።ለጉዳዮች ከዳር ሆኖ መመልከት አደገኛ ነው።የአዲስ አበባ ጉዳይም የብሔራዊ ፖለቲካ አካል ነው የሚባለው ለእዚህ ነው።የአዲስ አበባ ነዋሪ የራሱ ማኅበራዊ መስተጋብር እስካለው ድረስ ሕግ አክብሮ የራሱንም መብት ከማናቸውም ኃይል መከላከል ተፈጥሯዊ መብቱ መሆኑን ፈፅሞ መዘንጋት የለበትም።
የድርጅትህን ዓርማ በፈለክበት ቦታ ማውለብለብ ትችላለህ።የሉዐላዊት ሀገር ኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ አውርደህ በድርጅት ዓርማ ለመቀየር መሞከር ግን የኢትዮጵያን ሉዓላዊነትን አላውቅም ከማለት እኩል ነው።
የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ዛሬ በነፃነት የሚውለበለበው ኢትዮጵያውያን ከወለጋ እስከ ሱማሌ፣ከሞያሌ እስከ ትግራይ፣ከመተማ እስከ አፋር የሚኖር ሕዝብ ደሙን አፍስሶ እና አጥንቱን ከስክሶ መሆኑን ማንም ሊክደው የማይችለው ሐቅ ነው።የፖለቲካ ዓላማህን በፈለክበት ቦታ እና ጊዜ ልታንፀባርቅ ትችላለህ።ይህ ግን በኢትዮጵያ ክበብነት ውስጥ እንጂ ''ኢትዮጵያን አላውቅም፣ሰንደቅ ዓላማዋን መሬት ላይ እጥላለሁ'' በሚል ጀብደኝነት ሊሆን ፈፅሞ አይችልም።የድርጅትህን አርማ ከአንገትህ በላይ አድርገህ ማውለብለብ ትችላለህ።የኢትዮጵያን ሰንደቅ አላማ ከትምሕርት ቤቶች ግቢ፣ከመንግስታዊ ድርጅቶች ግቢ ውስጥ እየገባሁ አወርዳለሁ ብለህ ሙከራ የምታደርግ ከሆነ ግን ከባዕዳን ወረራ እኩል መላው ኢትዮጵያዊ የሚንቀሳቀስበት ቁልፍ ፖለቲካዊ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት የሚነካ ማንም ሊያልፈው የማይፈቀድለት ቀይ መስመር ነው።
ሰሞኑን 'ቄሮ' ለሁለት የተከፈለ በሚመስል መልኩ እየታየ ነው።ይሄውም በአንድ በኩል የኢትዮጵያን ሕዝብ ዲሞክራሲያዊ መብት የሚያከብር እና ለለውጡ ሁሉም ያደረገውን አስተዋፅኦ የሚያከብር ሲኖር በሌላ በኩል የአዲስ አበባ ሕዝብን ''የምንሊክ ሰፋሪ! መጤ!'' በሚል የሚዘልፍ ከሕግ እና ከሥርዓት ውጭ የሆነ በቄሮ ስም የሚንቀሳቀስ ቡድን ነው።ይህ ''መጤ እና ሰፋሪ'' የምትለው የበታችነት ስሜት ያለበት ንግግር ከአሁን በኃላ ፈፅሞ የሚናገር ሰው በሕግ ሊቀጣ ይገባል።ወደ ''ሰፋሪ'' ትርክት ከመጣን ብዙ ታሪክ (ምናልባት አላስፈላጊ ሊሆን ይችላል) ከአስራ አምስተኛ ክፍለ ዘመን ጀምሮ ብቻ ታሪክን መቃኘት ይችላል።በኢትዮጵያ ማንም ''ሰፋሪ'' የሚባል መርዘኛ ''የጀኖሳይድ'' ንግግር እንዲናገር ሊፈቀድለት አይገባም።ታሪክን ወደ ኃላ ከሄድን የሰሜን ሸዋ፣የባሌ ሱማልያ፣የደቡብ ሕዝብ ብዙ ታሪክ ዛሬ ''ሰፋሪ'' እያሉ በሚዘልፉ ወገኖች እንደተገፉ የሚናገሩት ብዙ ታሪክ አለ።ይህንን ፋይል መክፈት ስለማይጠቅም እና ተገቢም ስላልሆነ በጋራ ጉዳይ ላይ ማተኮር ይገባል ከሚል መተዉን ሁሉም ሊረዳው ይገባል።ሂሳብ መተሳሰብ በተለይ በታሪክ ላይ ብዙ የሚያመጣው ጉዳት አለ።የወደፊቱ ላይ ማተኮሩ ጠቃሚ ነው። አዲስ አበባ ከአምስት መቶ ዓመት በፊት የት ነበረች? ዛሬ ''ሰፋሪ!'' የሚሉት ወገኖች ያን ጊዜ የት ነበሩ? ይህ ስሌት ለትውልዱ ይጠቅመዋል? ብዙ ብዙ ጥያቄ ያስነሳል። ስለሆነም ማንም ዛሬ ላይ ቆሞ ማንንም ''ሰፋሪ እና መጤ'' እያለ እንዲናገር ሊፈቀድለት አይገባም።ዲሞክራሲ ማለት ህዝብን መስደብ ማለት አይደለም።
አሁን የመጣው ለውጥ ተጠቃሚ ማንም አይደለም።ትግራይን ጨምሮ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ነው።ለውጡን መንከባከብ ደግሞ የአንድ ወገን ብቻ ሊሆን አይገባም።የሁሉም ወገን ኃላፊነት ነው።ይህ ለውጥ እንዳይረበሽ የሚፈልግ ወገን ስላለ ማንም አይቃወመኝም በሚል የተሳሳተ እሳቤ ብቻ ህዝብን ''ሰፋሪ'' በሚል ስድብ በማወክ እና የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ በማውረድ ለውጡን ለማወክ መሞከር በእራስ ላይ ፍም የመጫር ያህል ነው።ሕዝብ የባሰ ደረአ ላይ ከሆነ ለመጪዎቹ ዓመታት ሕልውናውን እና የጋራ አንድነቷ የተጠበቀች ኢትዮጵያን ዕውን ለማድረግ ለመታገል አይደክመውም።ብቸኛው አማራጭ ከሆነ ትግል የኖረበት ነው።ከእዚህ አዙሪት የመውጣት አስተሳሰብ እናዳብር ሲባል ሕልውናችንን አጥተን እንኑር ማለት አለመሆኑ ከግንዛቤ ውስጥ መግባት አለበት።
በመጪው ቅዳሜ ከአስመራ አዲስ አበባ የሚገቡት የኦነግ መሪ ዳውድ ኢብሳ ወደ ሀገራቸው በክብር መግባታቸው ላይ ማንም ጥይቄ ያለው ዜጋ የለም። በሀገራቸው በኢትዮጵያ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ከእነሙሉ ክብራቸው ሕዝብ ወጥቶ ይቀባላል።ይህ ማለት በፖለቲካ መርሃቸው አለመስማማት መብት እንደሆነ ሁሉ መስማማትም መብት ነው።ይህ ማለት ግን የኢትዮጵያንሉዓላዊነት፣ሰንደቅ ዓላማ እና ሕዝብ የመረጠው ቦታ የመኖር መብቱን የሚገስ አካሄድ አሁንም ሌላው የቀይ መስመር ነው።ኢትዮጵያን አልፈልግም ያለ አለመፈለግ መብቱ ነው። ኢትዮጵያን የሚፈልጉትን እንዲጋፋ ሊፈቀድለት አይገባም።መከባበር፣የእራስን ዓላማ ማራመድ (ሉዓላዊነትን በማይጣረስ መልኩ) ይቻላል። አሁን በኦሮምያ ውስጥ የኦሮሞ ሕዝብ ዲሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦህዴድ)፣ የኦፌኮን እና ኦነግ አርማዎች ይውለበለባሉ።በመላዋ ኢትዮጵያም ድርጅቶች የተለያየ ዓርማ አላቸው።የድርጅት አርማቸውን ግን የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ አውርዶ በመቀየር ያልሰለጠነ ፖለቲካ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያን አንድ የባዕድ ኃይል ሊፈፅምባት የሚችለውን የመጨረሻ የሉዓላዊነት ጥሰት በሚያሳይ መልኩ መንቀሳቀስ ምንም አይነት እሹሩሩ የማያስፈልገው ጉዳይ ነው።ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል ያለ መሬት አዲስ አበባን ጨምሮ ''መጤ ሰፋሪ'' ተብሎ የሚጠራ ሕዝብ የለበትም።ይህንን የሚሉ በሙሉ ለፍርድ መቅረብ ይገባቸዋል።የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ ከተሰቀለበት ለማውረድ የሚሞክር ግለሰብ ላይ የኢትዮጵያ ሕዝብ የመረረ እርምጃ አይወስድም ብሎ መገመት ሕዝቡን እንደሕዝብ ካለማወቅ የሚመጣ ደካማ እይታ ነው።
በመጨረሻም በአዲስ አበባ በቄሮ ስም የሚንቀሳቀሱ ግለሰቦች በጉለሌ አካባቢ የሚገኙትን የመንገድ ማካለያዎች በኦነግ አርማ ቀለም ለመቀባት ሲሞክሩ ግጭት መፈጠሩ ሌላው የዛሬ ዜና ነው።የአዲስ አበባ መንገዶች እና ማካለያዎች ሕዝብ በጋራ በከፈለው ቀረጥ የተሰሩ እንጂ የአንድ ድርጅት የግል ንብረት አይደሉም።በቀለም መቀባቱ ላይ የግለሰቦች አጥሮች ሳይቀሩ ለመቀባት ተሞክሯል።ይህ ስልጣኔ ያልጎበኘው እጅግ ኃላ የቀረ አስተሳሰብ ነው። ሆን ብሎ ፀብ የመጫር ሙከራም ነው።አሁን ባለቸው ኢትዮጵያ ከአራት ወር በፊት በነበረው ስሜት ሕዝብ የሚያንቀሳቅሱ የሚመስላቸው አካሎች ጊዜውን በሚገባ መተንተን ቢችሉ ጥሩ ነው።በስሜት ለመቆስቆስ የሚደረገው ሙከራ እዝያኛውም ቤት እጅግ በትዕግስት የተሞላ ነገር ግን ሀገራዊ፣ ሁሉም በከፍተኛ ስሜት ለሰንደቅ ዓላማ መቆም እና ''መጤ እና ሰፋሪ'' ለሚል የወረደ አጠራር ሕዝብ በከፍተኛ ቁጣ ምላሽ እንደሚሰጥ መረዳት አስፈላጊ ነው።
የማገገሚያ እቅዱ በኢትዮጵያ ስፖርት ውስጥ በኮሮና ሳቢያ እየደከሙ፤ እየፈረሱ ያሉና አስቸኳይ ድጋፍ ለሚሹ የተዘጋጀ ነው፡፡ በእቅዱ ዝግጅት ላይ የስፖርት ኮሚሽን፤ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር፤ የስፖርት ማህበራት፤ የእግር ኳስና የአትሌቲክስ ፌደሬሽኖች፤ ብሄራዊ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ተሳትፈዋል፡፡ በማገገሚያ እቅዱና በተያያዥ ጉዳዮች ላይ ስፖርት አድማስ የስፖርት ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር ከዱቤ ጁሎ ጋር ተከታዩን ቃለ ምልልስ አድርጓል፡፡
የተከበሩ አቶ ዱቤ ጁሎ በኢትዮጵያ የስፖርት አመራር ከፍተኛ ልምድ ያላቸው ሲሆኑ ባለፉት 12 ዓመታት በአትሌቲክስ ፌደሬሽን ስራ አስፈፃሚ አባልነት፤ በቴክኒክ ኮሚቴ ሰብሳቢነት፤ በአትሌቶች ተወካይነት አገልግለዋል፡፡
ዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌደሬሽኖች ማህበር World Athletics በዓለም የአትሌቲክስ ስፖርት አጠቃላይ ሂደትና እድገት ያበረከቱትን አስተዋፅኦ በማድነቅ ‹‹ዎርልድ አትሌት ፒን›› ሽልማትን አበርክቶላቸዋል፡፡
ሁላችንም እንደምናውቀው የኮሮና ወረርሽኝ ዓለምን በከፍተኛ ደረጃ እየጎዳ ነው:: በሌሎች መስኮች እንቅስቃሴዎች እየተጀመሩ ቢሆንም በተለይ የስፖርት ኢንዱስትሪውን ግን ሙሉ ለሙሉ አቁሞታል ማለት ይቻላል፡፡ በአሁኑ ወቅት በዓለም ደረጃ በስፖርቱ መስክ ስልጠና ቆሟል፤ ውድድሮች ተቋርጠዋል፤ በአደረጃጀትም አዳዲስ ፈተናዎች ተጋርጠዋል:: ሁሉም ነገር ዝግ እንደሆነ ነው፡፡ ስፖርተኞች እና ክለቦች ከፍተኛ ችግር ውስጥ ወድቀዋል:: የኢትዮጵያ ስፖርትም እጅግ አስደንጋጭና አሳሳቢ ሁኔታ ውስጥ ገብቷል፡፡ ስለዚህም የኢፌዲሪ ስፖርት ኮሚሽን በርካታ ስራዎችን እያከናወነ ነው የከረመው፡፡ ከባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ጋር በመተባበር ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በስፖርቱ ላይ ያጋጠመውን ቀውስ የማገገሚያ ዕቅድ በሰፊ ጥናት አዘጋጅቶ ለመንግስት ቀርቧል፡፡ የስፖርት ማህበራት፤ የእግር ኳስና የአትሌቲክስ ፌደሬሽኖች፤ ብሄራዊ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ተሳትፈውበታል፡፡ በ2013 የመንግስት በጀት ለስፖርቱ ተብሎ የተደረገ ልዩ ነገር የለም፡፡ ምናልባት መንግስት ለስፖርቱ የሚያደርገውን ድጋፍ በአንዳንድ መልኩ የሚያዘጋጀው ሊሆን ይችላል እንጅ፡፡
የኢትዮጵያ ስፖርት በስልጠና፤ ውድድርና አደረጃጀት ያለምንም እንቅስቃሴ ከተዘጋ 4 ወራት ሞልተዋል፡፡ የስፖርት ኮሚሽኑ በአጠቃላይ የተጋረጡትን አደጋዎችን እንዴት ተመልክቷቸዋል?
የኮሮና ወረርሽኝ በስፖርቱ ላይ የሚያስከትለውን አደጋ እንደ ኢፌድሪ የስፖርት ኮሚሽን ከሁሉ ቀድመን ተረድተናል፡፡ ስፖርቱ በወረርሽኙ የከፋ ጉዳት እንዳይደርስበት ከባለድርሻ አካላት ጋር ብዙ መክረናል፡፡ የማገገሚያ ዕቅዱን ያዘጋጀነው በኮሮና ወረርሽኝ ውስጥ ከዚያም በኋላ ስፖርቱን የምንመራበትን አቅጣጫ ለመንግስት ለማሳወቅና የምንጠብቀውን ድጋፍ ለመጠየቅ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት በተለይ ስፖርተኞች ከስልጠናና ውድድር መቆም በተያያዘ የሚያሳስብ ሁኔታ ላይ ናቸው:: በተለይ በአትሌቲክስ ዓለም አቀፍ ውድድሮች መቋረጣቸው አትሌቶችን ለችግር አጋልጧል:: በዋናነት እግር ኳስ ላይ ቢሆንም በተለያዩ ስፖርቶች የሚንቀሳቀሱ ክለቦች በሚፈርሱበት አጣብቂኝ ውስጥ ገብተዋል:: እየፈረሱም ናቸው:: ስፖርት ህዝባዊ መሰረት እንዳለው ይታወቃል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ በራሳቸው የሚተዳደሩ ክለቦች ጥቂት ናቸው:: አብዛኛዎቹ ከመንግስት በሚያገኙት የበጀት ድጋፍ ይተዳደራሉ፡፡ በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት በኢትዮጵያ ስፖርት በርካታ ነገሮች መቆማቸው የሚያሳስብ ነው፡፡ ስፖርተኛው ከውድድር መራቅ የለበትም፡፡ ያለምንም እንቅስቃሴ በየቤቱ ተወስኗል፡፡ ስልጠና የለም፤ ውድድር የለም:: ይህ ደግሞ ስፖርቱ እጅግ በሚያሳዝን ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ ያመለክታል:: ስለዚህም ወደፊት ስፖርቱን ቀጣይ እና ተከታታይነት ያለው ለማድረግ የመንግስትና የህብረተሰቡን ድጋፍ በስፋት የምንጠብቀው ይሆናል፡፡ የማገገሚያ ዕቅድ ከባህልና ቱሪዝም ጋር ተባብረን በመስራት ሰነዱን ለመንግስት ያቀረብን ሲሆን ምላሹንም እየተጠባበቅን ነው:: በመንግስት በኩል ለስፖርቱ መስክ የነበረው ትኩረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል በማመን ነው:: ስፖርቱን ለማዳን ልዩ ርዳታ ያስፈልገናል፡፡
በአህጉራዊና በዓለም አቀፍ ደረጃ የስፖርት ውድድሮች መቆማቸው ከፍተኛ ጫና ውስጥ ከቶናል፡፡ በተለይ የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና፤ ኦሎምፒክና ትልልቅ ዓለም አቀፍ ውድድሮች መቋረጣቸውና መስተጓጎላቸው የስፖርተኛውን ህልውና የሚፈታተን ነው:: ለምሳሌ ያህል በኢትዮጵያ አትሌቲክስ በግል የሚወዳደሩት አትሌቶች ብዛታቸው በፌደሬሽኑ ስር ከሚወዳደሩት ይበልጣል:: በቻይና በዓመት ውስጥ ከ250 በላይ ውድድሮች ይዘጋጃሉ፤ በየውድድሮቹ ላይ ደግሞ በርካታ የኢትዮጵያ አትሌቶች ይሳተፉ ነበር:: ውድድሮች ባለመደረጋቸው ከባድ ችግር ውስጥ መግባታቸው አልቀረም፡፡ በእግር ኳስም ችግሩ የሰፋ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ፕሪሚዬር ሊግ፤ ሱፕር ሊግ በሌሎችም የሚሳተፉ ክለቦች እና ተጨዋቾችም ከላይ እስከታች ውድድሮች በመቆማቸው ከፍተኛ ቀውስ ውስጥ ገብተዋል:: ክለቦች የገቢ ምንጮቻቸው ተቋርጦባቸዋል፡፡ በፋይናንስ እጥረት እና ስፖርቱ ላይ በተፈጠሩ አዳዲስ አቅጣጫዎች አደረጃጀታቸውን ለማስቀጠል ፈተናዎች ተጋርጦባቸዋል፡፡ እንደውም አንዳንድ የእግር ኳስ ክለቦች ችግሮችን መቋቋም አዳግቷቸው እየፈረሱ ናቸው፡፡ የመፍረስ አዝማሚያ ውስጥ የገቡትም ጥቂት አይደሉም፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ በአትሌቲክስና በእግር ኳስ የተመለከትናቸው ሁኔታዎች ጠቀስኩ እንጅ በሌሎች ስፖርቶችም ያጋጠሙት ችግሮች የሚያሳስቡን ናቸው፡፡
የማገገሚያ እቅዱን ያሰናዳነው በአጠቃላይ በኮሮና ሳቢያ የኢትዮጵያ ስፖርት ለወደፊቱ አደጋ ላይ መውደቁን ተገንዝበን ነው፡፡ ስለዚህ በተቻለን መጠን ባለድርሻ አካላቱን በማወያየት ሰነዱን ስናዘጋጅ እንዴት ወደ ስልጠናው እንመለስ? ወደ ውድድሮች እንግባ ? በሚሉ ዋንኛ የትኩረት አቅጣጫዎች ላይ ሰፊ ጥናት አድርገን ነው:: የመፍትሄ ሃሳቦችንም አያይዘን አቅርበናል፡፡ የሌሎች አገራት ተመክሮን በመቀመር ያከናወነው ሰፊ ስራ ነው፡፡
በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ውስጥ ሆነን እንዴት ስፖርተኛውን ወደ ስልጠና መመለስ እንችላለን የሚለውን ቅድሚያ ሰጥተነዋናል፡፡ በአገራችን ወረርሽኙ በከፍተኛ ደረጃ እየተስፋፋ በመምጣቱ ስፖርተኛው ወደ ቤቱ እንደተመለሰና በዚያው እንደቆየ ይታወቃል፡፡ ስለዚህ ሰነዱን ስናዘጋጅ ስፖርቱ እንዴት መቀጠል ይችላል፤ ስልጠናዎች በምን አይነት ሂደት፤ ምድብ እና መመርያ መካሄድ አለባቸው የሚለውን ተመልክተናል:: ከዚያም በኋላ ወረርሽኙ ባለበት ደረጃ ሆኖ ውድድሮችን እንዴት ማካሄድ እንደሚቻል ጥናት አድርገናል:: በተለይ የሌሎች አገራትን ተመክሮ በመቀመር ሰነዱን ለኢትዮጵያ ስፖርት በሚያመች ሁኔታ አዘጋጅተነዋል፡፡ በሌላ በኩል በማገገሚያ እቅዱ የኮሮና ወረርሽኝ ቀጣይነት ካለው የስፖርቱ ዕጣ ፋንታ ምን እንደሚሆን በመገመትና አዳዲስ ሃሳቦችን ያፈለቅንበት ነው፡፡ በወረርሽኙ የተጎዱ ስፖርተኞች፤ ባለሙያዎች እና የስፖርት ዘርፎችን ለየተናል:: እያንዳንዳቸው የሚያስፈልጋቸውን ድጋፍም በዝርዝር ያጠናንበትም ነው፡፡ ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎችን እና ውድድሮችን ወደነበሩበት ለመመለስ ካደረግናቸውን ጥናቶች በነመነሳት ያቀረብናቸው የመፍትሄ ሃሳቦችም ይገኙበታል:: ህብረተሰቡ ደግሞ ቤት ውስጥ ሆኖ አካላዊ እንቅስቃሴ እንዲያደርግና ስፖርቱን እንዲያዘወትርም ትኩረት ሰጥተናል፡፡ በተለይ ሚዲያውን ተጠቅመን ስፖርቱን በየቤቱ ለማድረስ የያዝናቸውን ጅምሮች ለማጠናከር ያቀድንበት ነው፡፡
በመጨረሻም በሂደት ላይ ያሉ የስፖርት መሰረተ ልማቶች እንዴት ማስቀጠል እንዳለብንም እቅዱ ይዳስሳል፡፡ የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌደሬሽን ዓለም አቀፍ ውድድሮችን በብቁ ስታድዬሞች እንድናስተናግድ የሰጠውን መመርያ መሰረት አድርገን ትኩረት የሰጠናቸው የልማት ስራዎችም አሉ፡፡ የአዲስ አበባ ስታድዬምን ሙሉ መስፈርቱን እንዲያሟላ ሆኖ በመታደስ ዓለም አቀፍ ውድድሮችን ወደ የሚያስተናግደበት ደረጃ ለመመለስ እንፈልጋለን፡፡ እንዲሁም የብሄራዊ ስታድዬም ግንባታውን በኮሮና ወረርሽኝ ውስጥ ሆነን ሳናቆም እንዴት መቀጠል እንዳለብንም በእቅዳችን ውስጥ አስቀምጠነዋል:: በአጠቃላይ በስትራቴጂክ ሰነዱ ስፖርተኞች፤ ክለቦች፤ አደረጃጀት እና የተለያዩ ዘርፎች በወረርሽኙ ሳቢያ የተጎዱበትን ሁኔታ በዝርዝር ያጠናና የሚያስፈልገውን እርዳታ ለመንግስት ያቀረብንበት ነው፡፡
በሳምንቱ አጋማሽ ላይ የአዲስ አበባ መስተዳደር ከተማዋን ለሚወክሉ ሁለት ክለቦች ለቅዱስ ጊዮርጊስና ለኢትዮጵያ ቡና ለእያንዳንዳቸው 15 ሚሊዮን ብር ድጋፍ አድርጓል፡፡ ክለቦቹ በወረርሽኙ ገቢ ማጣታቸውን በማመልከት መስተዳድሩን ድጋፉን እንዲሰጣቸው በመጠየቃቸው ነበር፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ በኢትዮጵያ ስፖርት በተለይም በእግር ኳስ በርካታ ክለቦች በመንግስት ትከሻ ላይ እንዳሉ ይታወቃል፡፡ ብዙዎቹ ደግሞ የተጨዋቾች ደሞዝን አጠቃልሎ ለመክፈል እና በያዙት አደረጃጀት ለመቀጠል መቸገራቸው ይስተዋላል:: ለመሆኑ የመፍረስ አደጋ ላይ የወደቁ ክለቦች ምን ያህል እንደሆኑ ይታወቃል? በአጠቃላይ ከስፖርቱ ባለድርሻ አካላት ስለሚጠበቀውስ ምን አስተያየት ይኖርዎታል?
እንግዲህ የአዲስ አበባ ምክር ቤት የራሱ አሰራር አለው፡፡ በዚህ መሰረት ካቢኔው ለሁለቱ ክለቦች የሰጠው ድጋፍ ጥሩ ነው፡፡ ከመንግስት የሚጠበቀውም ይህ በመሆኑ የተሰጠው ድጋፍ ሊበረታታ ይገባል ባይ ነኝ፡፡ በቀጣይ በሌሎች ችግር ላይ በወደቁት ዙርያ መሰራት ያለበትንም ያመለክታል፡፡ የመፍረስ አደጋ ውስጥ የወደቁ ክለቦች ብዛት ይታወቃል ወይ? ብለህ ላቀረብከው ጥያቄ አሁን በይፋ የምገልፀው አይደለም:: በስትራቴጂክ ሰነዱ ላይ በጥናት ውጤት ያስቀመጥነው ነው፡፡ ለመንግስት ባቀረብነው ጥያቄ የትኞቹ ክለቦች የመፍረስ አደጋ ውስጥ ገብተዋል፤ እነማን በዓለም አቀፍ ውድድሮች የሚሳተፉበት ሁኔታ ጨልሟል የሚለውን አሳውቀናል፡፡ ወደፊት እንደአስፈላጊነቱ በግልፅ የምናብራራው ይሆናል፡፡
የስፖርት ኮሚሽኑ የማገገሚያ ዕቅዱን ከባለድርሻ አካላቱ ጋር አዘጋጅቶ ለመንግስት ያቀረበ ቢሆንም፤ በተለያዩ ስፖርቶች አመራር ላይ ያሉ ፌደሬሽኖችም የራሳቸውን ስትራቴጂ በማዘጋጀት እንዲሰሩና ለኮሚሽኑ እንዲያቀርቡ ምክር ሰጥተናል፡፡ ይህኑ በተመለከተም ለሁሉም ፌደሬሽኖች በደብዳቤ ለማሳሰብ ሞክረናል:: ፌደሬሽኖች እንዴት ስልጠና መጀመር እንደሚችሉ? ወደ ውድድሮች እንዴት እንደሚገቡ? በፋይናንስ የተጋረጡባቸውን ችግሮች እንዴት እንደሚፈቱ? የስፖርቱን ቀጣይነት በምን አቅጣጫ መምራት እንደሚፈልጉ?... ከአባላቶቻቸው ጋር በመመካከር በየስፖርታቸው የሚያቅዱትን ስትራቴጂ ነው የጠየቅነው፡፡ በሌሎች የዓለም አገራት የተነደፉ ስትራቴጂዎችን መመርመር እንደሚያስፈልግም አስገንዝበን ነው፡፡ በተለይ የአቻ ፌደሬሽኖችን ለምሳሌ በኬንያ፤ በናይጄርያ የተሰራውን መነሻ ማድረግ እንደሚችሉ ጠቁመናል፡፡ ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማህበር ፊፋ፤ የዓለም አትሌቲክስ የበላይ አካል ‹‹ዎርልድ አትሌቲክስ››፤ የአፍሪካ እግር ኮንፌደሬሽን ሌሎች ተቋማት ያወጧቸውን መመርያዎችና ስትራቴጂዎች ማጥናትም ያስፈልጋል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ የስፖርት ማህበራትና ፌደሬሽኖች የኮሚሽኑን እቅድ መነሻ በማድረግ የራሳቸውን ስትራቴጂ ነድፈው እንዲያቀርቡልን ጠይቀናል፡፡ እግር ኳስ ፌደሬሽን የኢትዮጵያ ፕሪሚዬር ሊግና ሱፐር ሊግ ውድድሮችን እንዴት ማስጀመር ይችላል? የኬንያ እና የናይጄርያ ፌደሬሽኖች በቤት ውስጥ ስልጠና እና ውድድር የሚጀምሩበትን ሁኔታ እያመቻቹ ሲሆን የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ይህን እንደተመክሮ በመውሰድ ሊሰራ ይችላል፡፡ የስፖርት ኮሚሽኑ ያንን መነሻ በማድረግ ዝግጁ መሆን አለበት፡፡ ሁሉም የስፖርት እንቅስቃሴ ከቆመ በኋላ ወደዋና ስልጠና ለመመለስ አዳጋች ነው ስለሚሆን በኮሚሽኑ በኩል ሰፊ ግዜ በመስጠት ቅድመ ዝግጅቶች እየተሰሩ ነው፡፡
ጃፓን በምታስተናግደው ኦሎምፒክ መሸጋሸግ በኢትዮጵያ ተሳትፎ ላይ ያሳደረው ተፅእኖ አለ ወይ? ከኦሎምፒኩ ጋር በተገናኘ ብሄራዊ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ተቋቁሞ ብሄራዊ ማዕከል እስከመገንባት የሚያደርሱ እቅዶችም ነበሩት… የስፖርት ኮሚሽኑ ምን አስተያየት አለው?
የኦሎምፒክ ኮሚቴው ብዙ ስራዎችን እያከናወነ ነው የከረመው፡፡ የኦሎምፒክ ችቦውን በየክልሎች በማዘዋዋር አገር አቀፍ ንቅናቄ ለመፍጠር ችሏል፡፡ የገቢ ማሰባሰቢያ በማዘጋጀትም ሰፊ እንቅስቃሴ ተደርጓል:: እንቅስቃሴዎቹ በኮሮና ሳቢያ አሁን የቆሙ ቢሆንም፡፡ ዓለም አቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ የቶኪዮ 2020 ኦሎምፒክን በአንድ አመት አሸጋሸገው እንጅ አልሰረዘውም፡፡ ስለዚህም በኢትዮጵያ ብሄራዊ ኦሎምፒክ ኮሚቴ የሚሰሩት ተግባራት ከኦሎምፒኩ መካሄድ ጋር ተያይዞ መልሶ ሊቀጥል ይችላል፡፡ የኦሎምፒክ ኮሚቴው ለቶኪዮ 2020 በሚደረግ ዝግጅት ስልጠናዎች እንዴት ማካሄድ እንደሚችል ከአባል ፌደሬሽኖች ጋር በመካከር እንደሚሰራበት ነው የምናምነው:: በስፖርት ኮሚሽን በኩል የመነሻ ሃሳቡን አቅርበናል ኦሎምፒክ ኮሚቴው የራሱን ቅድመ ዝግጅት እንዲያደርግ ለማገዝ ነው፡፡ በኦሎምፒክ ቡድን ቀደም ሲል የተያዙ አትሌቶችንና ሌሎችን ጨምሮ ከሚመለከታቸው አባል ፌደሬሽኖች ጋር በመወያየት ዓለም አቀፉ ኦሎምፒክ ኮሚቴ በሚሰጠው መመርያ አቅጣጫ መሰረት ዝግጅት እንዲደረግ በስፖርት ኮሚሽን በኩል መመርያ ሰጥተናል፡፡
የስፖርቱ ባለድርሻ አካላት ወደ ስልጠና ከመመለስ፤ ወደ ውድድሮች ከመግባት እና ሙሉ እንቅስቃሴ ከመጀመራቸው በፊት ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ልዩ መመርያ ይወጣል ወይ? በአጠቃላይ የሰፖርት ኮሚሽኑ ምን ለመስራት አስቧል?
ወደ ስፖርት ስልጠና እና ውድድር እንመለስ ቢባል ምን ይደረጋል? ለሚለው ከጤና ሚኒስቴር እና ከማህበረሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ሰፊ ውይይት እናደርጋለን፡፡ ወደ ስፖርቱ በስልጠናም በውድድርም የሚመለስ ሁሉ የኮቪድ 19 ምርመራ ማድረግ ይኖርበታል:: በሌሎች አገራት ያየናቸው ተመክሮዎችን መነሻ ማድረግ የሚያስፈልግ ነው:: ወደ ስፖርቱ ለመመለስ በተለያዩ ምዕራፎች የህክምና ምርመራ ሂደቶችን መከተል አለብን:: ከጤና ሚኒስቴር በምናደርገው ውይይት ወደ ስልጠና እንግባ ሲባል በምን አይነት የአሰራር መመርያና ዘዴዎች መሆን አለበት? ስፖርተኛው እንዴት ምርመራ ያደርጋል? ወደ ስልጠና ስፍራው ገብቶ እንዴት ይቆያል? የሚሉትን እንመለከታለን::
በመጨረሻም የማነሳው የስፖርት ኮሚሽኑ በኮሮና ወረርሽኝ የኢትዮጵያ ስፖርት ከገባበት ቀውስ ለመታደግ ከሚያደርገው እንቅስቃሴ ባሻገር ሌሎች የስፖርቱ ባለድርሻ አካላት የሚያደርጉት እንቅስቃሴ ግን የሚያረካ አይመስልም፡፡ በስፖርት ላይ የሚሰሩ ባለሙያዎች፤ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት፤ ስፖርተኞች፤ ክለቦች፤ የሚዲያ ባለሙያዎች፤ አሰልጣኞች፤ ስፖርቱን የሚደግፉ ኩባንያዎች እና የመንግስት ተቋማት በኮሮና ወረርሽኝ የቆመውን ስፖርት ወደ ስልጠና እና ወደ ውድድር ለመመለስ አማራጭ የመፍትሄ ሃሳቦችን በማቅረብ በኩል ትጋታቸው አንሶብኛል፡፡ አቶ ዱቤ እንደስፖርት ባለሙያነትዎ ያዘጋጃችሁት የማገገሚያ እቅድ የባለድርሻ አካላት የተሟላ ግብዓት እንዴት ለማግኘት ይቻላል…
በስፖርት ኮሚሽን በኩል በይፋ ባለመገለፁ እና ዝርዝር ማብራርያ ስላልተሰጠበት እንጅ በርካታ ስራዎች ተከናውነዋል፡፡ አሁን ለመንግስት ያቀረብነው የማገገሚያ እቅድ በኦፊሴላዊ ደረጃ አልገለፅነውም እንጅ ይዘቱን ዓለም አቀፍ ደረጃውን በጠበቀ ሁኔታ ነው የሰራነው:: የተለያዩ አገራትን ተመክሮ በመውሰድ የኢትዮጵያ ስፖርት በኮቪድ ውስጥ እና ከኮቪድ በኋላ በሚል ዝርዝር ጥናትና እቅድ ሰርተናል፡፡ ምናልባት ለህዝቡ በማውጣት ረገድ የተወሰነ የግንኙነት ገደብ ተፈጥሮ ሊሆን ይችላል:: ከስፖርቱ ባለድርሻ አካላት ለምሳሌ ከስፖርት ማህበራት ጋር እንደቻልነው ውይይቶች ተደርገዋል፡፡ በእርግጥ በአስቸኳይ ግዜ አዋጁ ተሰብስቦ ውይይት ለማድረግ መከልክሉ ወስኖን ሊሆን ይችላል:: ክለቦችን የስፖርት ኮሚሽን ሰብስቦ ሊያወያይ አይችልም:: የማገገሚያ እቅዱን ስናዘጋጅ በቀጥታ መነጋገር የቻልነው ከማህበራቱ እና ከፌደሬሽኖች ጋር ነው፡፡ የእቅዱን ዝርዝር ለመገናኛ ብዙሃናት በማቅረብ ለሰፊው ህዝብ አለማድረስ ፍላጎት አለን፡፡ ከመንግስት በምናገኘው መመርያ መሰረት እቅዱን ለሚዲያው በመግለፅና በማስተላለፍ የባለድርሻ አካላትን አስተያየት እንደግብዓት ለማግኘት አስበን ነው፡፡