Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
ሽበት፣ሻጋታ እና ፈንገስ በየግድግዳው፣ቤት-ዕቃ እና በአየር ውስጥም ሊገኙ ይችላሉ፡፡ በፈንገስ ወረራ የሚደርሱ ጉዳቶች ግን ከውጪ በሚመጣ እርጥበት ካለ ወይም የድርህዋሶቹ አንፃራዊ እርጥበት ከመቶ መቶ ሲሞላ ብቻ የሚደርሱ ናቸው፡፡ አየርና ከፍያለ ሙቀትም የነዚን ኣካላት ፈጣን እድገት ያፋጥናሉ፡፡ የሻጋታ በእንጨት በተሰሩ የቤት-ዕቃዎች ላይ መብቀል የቤት-ዕቃዎቹን ገፅታ ለብልሽት ይዳርጋል፡፡ ሌሎች ፈንገሶች ደግሞ ሙሉበሙሉ ሊያወድሙ ይችላሉ፡፡
ሻጋታና ፈንገስን መቆጣጠር እጅግ ቀላል ነው፡፡ አንፃራዊ እርጥበቱን ከሰባ በመቶ አለማስበለጥ ይመከራል፡፡ ይህም ብልሽቱ ማቆም ባይቻልም እንኳ የሻጋታና ፈንገሶቹ ዘር እንዲዋልግ ያደርጋል፡፡ በተመሳሳይ ቀዝቃዛ የአየር ሁኔታ የፈንገስን የእድገት ፍጥነት ይቀንሳል፡፡ ከፍተኛ ጫናን፣ሊደርስ የሚችል መጠቅለልና መሰንጠቅን ለመከላከል ሲባል እርጥበት አዘል በሆነ አካባቢ አንፃራዊ እርጥበትን የመቀነስ ሂደቱ ቀስበቀስ እንዲከናወን ይመከራል፡፡
ክፍሉ ሰባ በመቶ ከሆነ አንፃራዊ እርጥበት በታች እስከሚሆን ከደረቀ በኃላ የሻጋታ አባባሾች ከቤት-ዕቃው ገፅ ላይ በቆሻሻ መሳቢያ በጥንቃቄ ተስበው መውጣት ይችላሉ፡፡ ይህ በሚሰራበት ጊዜ አቧራውን ላለመተንፈስና ላለመበታተን ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ስራው ከተጠናቀቀም በኃላ ማፅጃውን ማጽዳት ያስፈልጋል፡፡ከመጠን በላይ የሆነን እርጥበት ምንጭ ማወቅ እና ለማስወገድ መወሰድ ያለበትን እርምጃ ማጤን አስፈላጊ ነው፡፡ ከመሬት በታች ያሉ ግድግዳዎች በሽፋን መታሸግ እና እንፋሎትን የማያሳልፉ መደረግ አለባቸው፡፡ በጣሪያና ግድግዳ ላይ ያሉ የሚያፈሱ ቀዳዶች ወይም እዣቶች መጠገን አለባቸው፡፡በፈንገስ የሚመጡ ጉዳቶች ወይም መበስበስ ከፍተኛ እርጥበትና ተመጣጣኝ ሙቀት ባለበት ቦታ ብቻ ይከሰታሉ፡፡ የቤት-ዕቃው ካልረጠበና እርጥብ ሆኖ ካልቆየ ይህ አይነቱ ጉዳት መጥፎ ወይም ሀይለኛ አይባልም፡፡ ምንም እንኳን እነዚህ ሁኔታዎች ጠባቂ ሊባሉ የሚችሉ ቢሆኑም የቤት-እቃው እንደ ምድር-ቤት ወይም ከጣራ በታች ያለ ትንሽ ክፍል ባለ የውሀ ግፊት የተለመደ በሆነበት አካባቢ ከተቀመጠ ዝናብ በጣለ ቁጠር አካባበውን መቃኘት ያስፈልጋል፡፡
ግድየለሽ እና መረጃ የሌለው የቤት-ዕቃዎች እንክብካቤ ሁለተኛው ለመከላከል የሚቻል የቤት-እቃዎች ጉዳት መንስኤ ነው፡፡ የቤት-ዕቀዎች ጉዳት ሲደርስ ሊታይ የሚችል ነው፡፡ በሃላፊነት የወሰዳቸው ሰው ሊቆጣረው በማይችለው ደረጃ ደካማ በሆነ ስሪት ወይም ትክክል ባልሆነ አጠቃቀም እና እንክብካቤ ምክንያት ሊከሰትም ይችላል፡፡ የቤት-ዕቃን በአግባቡ ለመያዝ ምሁር ወይም ልዩ ሙያተኛ መሆን አያስፈልገውም፡፡ ተፈጥሯዊ እውቀትን ጨምሮ የዕንጨት ዕቃዎች ተፈጥሮን፣ምንነት እና ማከናወን የሚጠበቅባቸውን ነገሮች ማወቅን ብቻ የሚጠይቅ ነው፡፡እነዚህ አንዳንድ ተፈጥሯዊ ዕውቀትን ማመልከቻ የሚሆኑ ናቸው
እንደብረት፣የቡና መጠጫ ትልቅ ኩባያ እና ከእርሳስ የተሰራ የሾርባ ሳህን ያሉ ክፍያለ ሙቀት የያዙ እቃዎች ቅቦችን የማንሳት አቅም አላቸው፡፡ ሞልቶ የፈሰሰ ውሀ፣ከአበባ ማስቀማጫዎችና ከቀዝቃዛ መጠጦች ጠርሙስ የሚመጣው “ፍካት” ተብሎ የሚጠራ ብርሃን አሳላፊ ቅቦችን ነጭ ቀለም እንዲይዙ የሚያደርግ ጎጂ ውጤትን ያደርሳል፡፡ እንደ ቀለም ወይም ሻይና ቡና ፈሳሹ በገፁ ላይ ሲንጠባጠብ እና ሽፋኑን በሚዘልቅበት ጊዜ ጉዳቱ እጅግ ከፍ ይላል፡፡ካርቦናማ አሟሚዎች ማለትም የጥፍርቀለም እና የጥፍርቀለም ማስለቀቂያ፣ሽቶዎች እና የአልኮል መጠጦች እንደ ቀለም አይነት ተግባር ሊፈፅሙና በተለያዩ ሽፋኖች ላይ ቫርኒሽ ሊያስለቅቁ ይችላሉ፡፡ለእነዚህን ችግሮች መድረስ በእጅጉ ቀላል የሚባል ነው፡፡ ትኩስ እና ቀዝቃዛ ማስቀመጫዎችን፣መጠናቸው ትልቅ የሆነ መተኮሻዎችንና መፃፊያ ጥራዞችን መጠቀም እውናዊ የጉዳቱን አቅም አስከማጥፋት ድረስ ይጠቅማል፡፡
መንግስት ውስጥ እንዲሰሩ: ጭፍጨፋውን የመራው : አማረ ግዑሽትግሬነው!!” ጭፍጨፋውን የመራው ኮማንደር አማረ ግዑሽ ትግሬ መሆኑ እየተገለጠ በመሆኑ፣ የአማራ ክልል አስተዳደር ማድረግ ከሚገደዳቸው ተግባራት መሀል፣ በትግራይ ክልል መንግስት ውስጥ ስንት የአማራ ተወላጆች እንደሚሰሩ አጣርቶ፣ በዚያው ቁጥር የተሰላ የትግራይ ተወላጆች በአማራ ክልል መንግስት ውስጥ እንዲሰሩ ሊፈቅድ ይችላል።የወያኔ አስተኳሽ የሆኑ ትግሬዎች በአማራ ክልላዊ መንግስት ውስጥ እንዲሰሩ ሊፈቀድላቸው አይገባም።
የአማራውን ህዝብ ወግነው መቆም ካልቻሉና ወገንተኝነቸው ከወያኔ ጋር እስከሆነ ድረስ ሊሰናበቱ ይገባል። የሰሜን ወሎው ኮማንደር ግን ማእረጉ ተገፎ ለፍርድ መቅረብ ይኖርበታል።የብአዴን አባላት ወያኔን የሚወግኑ ትግሬዎች ከብአዴን ተባረው ወደ መቀሌ ሄደው ወያኔን እንዲቀላቀሉ መሸኘት ይገባቸው ይመስለኛል። ለወያኔ ከመሰለል ውጪ ለብአዴንም ሆነ ለአማራ ህዝብ ጥቅም የለሰቸውም። ወያኔ አንድ ከበደ የተባለ አማራ አባል ቢኖራት ከወያኔ አስወጥታ ወደ ብአዴን እንደላከችው ማለት ነው።
Breaking_news ህዝብ ሲያመር እንዲህ ነው:: Ethiopia : በወልዲያ ወጣት ገብረመስቀል ጌታቸውን ፍለፊት ተኩሶ የገደለው ቀይ ኮፍያ ለባሹ የአጋዚ ወታደር በወልዲያ ህዝብ በዱላ ተቀጥቅጦ ተገሎ ቤንዚን ተርከፍክፎበት እንዲቃጠል ተደርጎል:: እናትና የስድስት አመት ህፃን ልጅን በጥይት የመታው ሌላኛው የአጋዚ ወታደር በዱላ ተቀጥቅጦ ሆስፒታል ገብቷል:: ሟች ገብረመስቀል ደረቱ ላይ በሁለት ጥይት ተመቶ መገደሉ ይታወቃል::
እንግሊዝኛ ቀዳማይ መዛረቢ ቋንቃኦም ንዘይኮኑ ሰባት ብስልኪ ዝትርጉሙ ኣለዉ። አተርጓሚ እንተደሊኻ(ኺ)፤ ናብ ማእከል ክታበት ቅድሚ ምምፃእኩም ብኽብረትኩም ንኣባላት ጥዕና ሐብሩ። ብኽብረትኩም ስልኪ እንተ ኣልይኩም ምሳኹም ተማላኡ።
በቅድስት መንበር የሰው ልጅ ሁለንተናዊ እድገት አገልግሎት ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት በአገር ውስጥ ለሚከሰተው የሕዝቦች መፈናቀል ተገቢ ምላሽ ለመስጠት የሚያስችል መመሪያ ማውጣቱ ታውቋል። ማክሰኞ ሚያዝያ 27/2012 ዓ. ም. ይፋ የተደረገውን መመሪያ አዘጋጅቶ ያቀረበው የተዘጋጀ በጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት ሥር የሚገኝ የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ጉዳይ መምሪያ መሆኑ ታውቋል።
“ለአገር ውስጥ ተፈናቃዮች ሐዋርያዊ አገልግሎትን ለማበርከት የሚረዱ አቅጣጫዎች” በሚል ርዕሥ የተዘጋጀ መመሪያው የተለያዩ ሐዋርያዊ መርሃ ግብሮችን እንደ መመሪያ በማቅረብ በአገር ውስጥ ለተፈናቀሉት አስፈላጊው እገዛ እርዳታ የሚደረግባቸውን አራት የተግባር ዘርፎችን የያዘ ሲሆን እነርሱም በማኅበራዊ ችግሮች ምክንያት የሚኖሩበትን አካባቢ ለቀው ለሚፈናቀሉ ቤተሰቦች የመጠለያ፣ የከለላ፣ ራሳቸውን ከሚኖሩበት ማኅበረሰብ ጋር የማስተዋወቂያ መንገዶችን ማሳየት እና እነዚህን ተግባራት አጠናክሮ መገኘት መሆኑ ታውቋል። ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ ለስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎችን ባላቸው አክብሮት እነዚህን አራት የተግባር ዘርፎችን ማቅረባቸው ታውቋል። ከእነዚህ አራት የተግባር ዘርፎች በተጨማሪ ቤተክርስቲያን የተጠራችበትን ሐዋርያዊ አገልግሎት ተግባራዊ ለማድረግ ተፈናቃዮችን ለሚያጋጥሟቸው የትለያዩ ችግሮች በቂ ምላሽ እንድትሰጥ የሚያግዛት መሆኑ ታውቋል።
ለተፈናቃዮች የሚደረግ ሐዋርያዊ አገልግሎት የተግባር አቅጣጫዎችን የሚያጠቃልል ሲሆን በተለይም በማኅበረሰብ መካከል ተረስተው የቀሩ ሰዎች ሕይወት ምን እንደሚመስል ግልጽ በማድረግ ቤተክርስቲያን የበኩሏን ሚና እንድተጫወት ያደርጋታል። ተፈናቃዮችን ወደ አካባቢያቸው ተቀብለው የሚያስተባግዱት በችግር ውስጥ ቢገኙም ጉዳዩ የሚመለከታቸው በሙሉ ማንንም በማይጎዳ መልኩ ሰብዓዊ ዕርዳታን በማቅረብ ሁለቱ ወገኖች የሚረዱበትን ሁኔታን ማመቻቸትን ይጠይቃል።
በመመሪያ ውስጥ የተቀመጠው የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ጉዳይ ከአገር ውስጥ ተፈናቃዮች ጉዳይ ጋር ተመሳሳይነት ያለው በመሆኑና፣ በአገር ውስጥ የሚፈናቀሉ ሰዎች ድንበርን ተሻግረው ወደ ሌላ አገር ክልል የማይገቡ ቢሆንም የደህንነት ዋትናን እና ሰብዓዊ መብቶችን የማስከበር ተግባር በዓለም አቀፍ ሕግ ተቀባይነት ያላው መሆኑ ታምኖበታል። በመሆኑም የየአገራቱ መንግሥታት ቀዳሚ ተልዕኮ ለአገር ውስጥ ተፈናቃዮች ከለላን እና የሕይወት ዋስትናን መስጠት መሆኑን መመሪያው ያስገነዝባል። መመሪያው ከዚህ በተጨማሪ የጦርነት ሰለባ ለሆኑት፣ ጾታዊ ጥቃት ለሚፈጸምባቸው ሴቶች ሕጻናት፣ ለወታደሮች፣ ለአካል ጉዳተኞች እና በጎሳዎች መካከል በሚፈጠር ግጭቶች መገለል ለሚያጋጥማቸው በሙሉ የሕይወት ዋስትናን መስጠትን የሚያስታውስ መሆኑ ታውቋል።
ለተፈናቃዮች ቁሳዊ እና መንፈሳዊ አገልግሎቶችን በማቅረብ በሚኖሩበት ማኅበረሰብ መካከል ብቸኝነት እንዳይሰማቸው ማድረግ፣ በማኅበራዊ እና ኤኮናሚያው ሙሉ ተሳትፎ እንዲኖራቸው ማድረግ ተግቢ ይሆናል። የተሟላ የትምህርት እና የጤና አገልግሎቶችን ለተፈናቃዮች ማቅረብ አስፈላጊ መሆኑን መመሪያው ያስገነዝባል። ብዙ ድርጅቶች ለተፈናቃዮች ቁሳዊ ፍላጎቶችን ለማሟላት ጥረት በሚያደርጉበት ጊዜ በሌላ ወገን መንፈሳዊ ፍላጎቶች ሳይሟላላቸው መቅረቱ ይስተዋላል። አዲስ መመሪያ ይህን ችግር በመገንዘብ ለተፈናቃዮች የሚደረጉ ቁሳዊ እና መንፈሳዊ አገልግሎቶችን የተሟሉ ለማድረግ ተፈናቃዮች ከሚኖሩባቸው ሀገረ ስብከት ወይም ብጹዓን ጳጳሳት ጉባኤዎች ጋር በመተባበር አስፈላጊ በሆኑ ዘርፎች ሐዋርያዊ ዕቅዶችንም ለማበርከት መርሃ ግብሮችን ዘርግቷል።
ተፈናቃዮች ከሚኖሩበት ማኅበረሰብ ጋር እንዲቀላቀሉ ማድረግብ በተመለከተ፣ በቅድስት መንበር የሰው ልጅ ሁለንተናዊ እድገት አገልግሎት ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ጉዳይ መምሪያ ዘላቂ መፍትሄን ማግኘት የሚችል ሃላፊነት ያለው የማኅበረሰብ ክፍል እንዲኖር ያሳስባል። የተፈናቃዮች መጠለያ ጣቢያዎች ጊዜያዊ ሥፍራ እንጂ ቋሚ መኖሪያቸው አይደሉም። በመሆኑም ጉዳዩ የሚመለከታቸው ክፍሎችን የተፈናቃዮች መጠለያን በተመለከተ ጥራቱን የጠበቀ የርጅም ጊዜ መጠለያን አዘጋጅቶ ማቅረብ ይጠበቅበታል በማለት መመሪያው ያሳስባል።
ከካቶሊካዊ ድርጅቶች እና ሀገረ ስብከቶች ከሌሎች ሐይማኖታዊ ተቋማት እና የአብያተ ክርስርቲያናት ድርጅቶች ጋር በመተባበር ለተፈናቃዮች የሚደረገውን አገልግሎት የተሟላ እንዲያድረጉ መመሪያው ያበረታታል። ይሁንና የአገልግሎቱ ተልዕኮ እና ዓላማ የካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ጥሪ እና አስተምህሮን የተከተለ እንዲሆን በማለት መመሪያው ያሳስባል። ሃሳቦችን፣ ዕውቀቶችን እና መረጃዎችን እርስ በእርስ መካፈል አስፈላጊ መሆኑን በማመን ካቶሊካዊ ድርጅቶች ያላቸውን መረጃዎችን ከተቀሩት ተባባሪ ድርጅቶች እና ተቋማት ጋር እንዲጋሩ በማለት መመሪያው ያሳስባል።
ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንችስኮስ በ105ኛው ዓለም አቀፍ የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ቀን ባስተላለፉት መልዕክታቸው፣ ለስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎችን ባላቸው አክብሮት አራት የተግባር ዘርፎችን ማቅረባቸው ሲታወስ እነርሱም የመጠለያ፣ የከለላ፣ ራሳቸውን ከሚኖሩበት ማኅበረሰብ ጋር ማስተዋወቅ እና እነዚህን ተግባራት አጠናክሮ መገኘት የሚሉ መሆናቸው ታውቋል። እነዚህ የሐዋርያዊ ተግባር ዘር ቤተክርስቲያን ከማኅበረሰብ ለተገለሉት ለማቅረብ የተጠራችባቸው የተልዕኮ ተግባራት መሆናቸውን መመሪያው በግልጽ ያስቀምጣቸውል።
በቅድስት መንበር የሰው ልጅ ሁለንተናዊ እድገት አገልግሎት ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ጉዳይ መምሪያ በመጨረሻም አዲስ የወጣውን መመሪያ እንዴት ተግባራዊ ማድረግ እንደሚቻል አንዳንድ ሃሳቦችን በውስጡ አካትቷል። የሐዋርያዊ ተግባሮች አቅጣጫን በተመለከተ ለአጋር ድርጅቶች የማኅበረሰብ ክፍሎች መረጃዎችን ማዳረስ፣ ግንዛቤን ማስጨበጥ እና ከመንግሥት አካላት ጋር የጋራ ውይይቶችን ማካሄድ አስፈላጊ እንደሆነ መመርያው ያሳስባል። የመመሪያውን ሙሉ ጽሑፍ “Migrants and Refugees website” ውስጥ በመግባት ማግኘት የሚቻል መሆኑን በቅድስት መንበር የሰው ልጅ ሁለንተናዊ እድገት አገልግሎት ጳጳሳዊ ጽሕፈት ቤት የስደተኞች እና ጥገኝነት ጠያቂዎች ጉዳይ መምሪያ ያሳስባል።
ወደ ቅድሚያ አገልግሎት ላይ አዳዲስ ግምገማዎች አሁን ዕለታዊ አሁን ፍርዶች በሁሉም. ፍጹም አገልግሎት ማስታወቂያ ቅድሚያ, ሊጠቅም ነው የተፈቀደ. ሂደት የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የመስመር ላይ የተመሠረቱ ክፍያዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን አጠቃላይ እይታ እና ውሳኔ ተግባራዊ. አሁን የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች መገለጫዎ ጋር በማንኛውም ሕጋዊ የሚሰጡዋቸውን, ስለጀመሩ. አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ስለዚህ ህጋዊ ዘወትር የተዘመነ. በይፋ አንድ ሀላፊነት መገለጫዎ ጋር የእነሱ. ቅድሚያ ጊዜ -መረጃ ቢሮ በእርስዎ ጣቢያ ይጎብኙ ነው እድል ማስጠንቀቂያ የታዘዘ. በየቀኑ መጠቀም ጣቢያ ይጎብኙ የሚሰጡዋቸውን ከሌሎች ዜና መሠረት ጉዳዩ ሕግ ነው. ነው የሚሰጡዋቸውን-ተዛማጅ መረጃ እንደ ለምሳሌ አዳዲስ, ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ደብዳቤ ወይም ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ውስጥ ቀለል ያለ በቀጥታ ወደ ጣቢያ ይጎብኙ. አቶ ተጠቃሚ የተጠቃሚ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን መረጃ ሆኗል አንድ ጋር የተፈቀደ ጎብኝዎች. የእኔ ግምገማዎች ላይ በይፋ ጋር ወደ ፍርድ ቤት. ሂደቱ መጠቀም ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ሰዎች በእርስዎ ጣቢያ ይጎብኙ መልስ መጠቀም የሚሰጡዋቸውን ይህ ጥያቄ በኋላ ከጥቂት. አቶ ተጠቃሚ የሚሰጡዋቸውን የጣቢያ በቀለም ወቅታዊ ክፍያዎች ቅድሚያ. ካደረጉ ዛሬ ላይ ምንም ይገናኛሉ ጣቢያ ይጎብኙ. ጥሪ እኛን. አገልግሎት የሚሰጡዋቸውን: ከሰኞ እስከ አርብ, ከተለያዩ ስምንት እስከ ሃያ. አዳዲስ ግምገማዎች ጣቢያ ይጎብኙ ተጠቃሚ በመስጠት ለምሳሌ. እርግጥ ነው እኛ በይፋ ተጨማሪ ኢንዱስትሪዎች.
እነሱ ደግሞ አሁን አሁን የሚሰጡዋቸውን ሊይ የአሁኑ ህጋዊ ሁኔታ አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ግምገማ የታዘዘ በጣም -መረጃ አገልግሎቶች. አንድ ተጠቃሚ ሂደት የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የግልጽነት. እዚህ ላይ ጠቅ ያድርጉ ማየት ምሳሌ ዘመናዊ ሕግ ምሰሶዎች ጣቢያ ይጎብኙ: ይገናኛሉ መጠቀም እና. በእርስዎ ጣቢያ ይጎብኙ. የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች በይፋ ይታያል የግላዊነት የሚሰጡዋቸውን እንደ ጋብቻ እና ተከበረ, ውርስ እና ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን. ግምገማ የእርስዎ ምሰሶዎች እና የእርስዎ ሰራተኞች ስምዎ.
ማየት ይችላሉ ምሳሌ እዚህ: የእኛ ልዩ ክፍያዎች ናቸው ላይ. እና የመጀመሪያዎቹ ሦስት ወራት ውስጥ ነጻ ናቸው. ወደ እያከናወኑ. አዳዲስ ወደ. አገልግሎቶች ቅድሚያ በመስጠት ልውውጥ. ወደ እና ፍጥረት ነው ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች መገለጫዎ ይታያል. እና የእርስዎ ጣቢያ ይጎብኙ ደግሞ በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ያለው የፍለጋ. ካደረጉ ዛሬ ላይ ምንም ይገናኛሉ ጣቢያ ይጎብኙ. ጥሪ እኛን. አገልግሎት የሚሰጡዋቸውን: ከሰኞ እስከ አርብ, ከተለያዩ ስምንት እስከ ሃያ. በይፋ አጠቃላይ ቅደም ሁኔታ ግን ትንሽ ግምገማዎች. አንተ መፈለግ ሰልጣኝ, የሚያሟሉ ሰራተኞች ወይም ግምገማዎች አሁን. ደረጃ ሊቀ. የሚሰጡዋቸውን ጣቢያ ይጎብኙ ነው የሚሰጡዋቸውን.
የቦምብ ማግኘት. በጣም የተጣራ እና. አለዚያም ስለጀመሩ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ይገናኛሉ አብሮገነብ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን. ግምገማ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን መጠቀም እና ተሞክሮ.
እርስዎ እና የእርስዎ ሰራተኞች ግምገማዎች በይፋ ጋር. በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ ይታያል እና. ደረጃ ወደፊት መጠቀም ጣቢያ ይጎብኙ. አሁን ሕይወት አገልግሎቶች ጽንሰ ሰዓት አስተዳደር ላይ የሚሰጡዋቸውን በአዲስ.
መስመር ትሬዲንግ ማለት, እስከዚያ ቅድሚያ. ስለዚህ ማረጋገጥ የሚሰጡዋቸውን ባለሙያ ቅድሚያ ይገናኛሉ በኢንተርኔት. ይዘቱን ያስቀምጡ ይገናኛሉ እና መሸጥ መጠቀም አውቶቢስ በተጨማሪ ጋር አብሮገነብ. ስለዚህ አለም አቀፍ ደንበኞች ይሆናል በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ የእርስዎ ምርት. እርስዎ አሁን በእርስዎ የድር ጣቢያውን በተጨማሪ መገኘት በግራ የሚሰጡዋቸውን እንደ አገልግሎት እና አሁን. የእርስዎ ደንበኞች ስምዎ. ይህንን ለማድረግ ይገናኛሉ የእርስዎ. አዳዲስ ግምገማዎች አሁን ጋር. የሚሰጡዋቸውን ስምዎ አሁን እንደ የእርስዎ ደንበኞች የሚሰጡዋቸውን.
የእርስዎ ደንበኞች ግምገማዎች አሁን የመስመር ስለጀመሩ ቅድሚያ የታዘዘ. እና ደግሞ ምንድን ናቸው የተለያዩ አገልግሎቶች እርስዎ. በይፋ ላይ ትዕዛዞች ናቸው አሁንም ደረጃ የሚያሟሉ ሰራተኞች. አዳዲስ ግምገማዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የሚሰጡዋቸውን ጣቢያ ይጎብኙ ነው የሚሰጡዋቸውን. ስለ ነው ይችላሉ በቀላሉ ለማየት ሰራተኞች እና ሰልጣኝ ውስጥ. ቅድሚያ ጋር ሁሉ ስራ ውስጥ ኢንዱስትሪ የሚሰጡዋቸውን አስቀድሞ-የተገለጸ. አንድ የሚሰጡዋቸውን መጠቀም የሚሰጡዋቸውን. በመጠቀም የመስመር ላይ ቅፆች, አንድ ናሙና, ጥቅስ ወይም ቀጠሮ. በቀዳሚ ግምገማዎች ላይ የመጀመሪያዎቹ ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ጣቢያ ይጎብኙ በጣም አስፈላጊ. ምክንያቱም እዚህ አዳዲስ ግምገማዎች ላይ ነው መጀመር በይፋ የሚታይ ጋር. እና ይገናኛሉ ጋር ጎብኚዎች ይታያል የእርስዎ. የእኛ ኢንዱስትሪ ባለሞያዎች በቀዳሚ ግምገማዎች በይፋ እርስዎ አሁን ጋር አንድ ነው. ለምሳሌ እንዴት አንድ የመስመር ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ቀጠሮ. አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ዲጂታል. የአዋቂ: ግምገማዎች በይፋ ብጁ ድር ጣቢያዎች, የተለያዩ የታዘዘ. ከዚያም ቅድሚያ.
የግድ አዳዲስ ግምገማዎች ስለጀመሩ. አዳዲስ ግምገማዎች ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን እና ወቅታዊ. የአዋቂ አንቺን በኩል ሁሉም ደረጃዎች: ከዚህ ተፈጥሮ ጋር የሕትመት የግላዊነት. አዎ አዳዲስ ግምገማዎች ለመፈለግ ቅድሚያ. ወይም አዳዲስ ግምገማዎች በይፋ ይምረጡ ስም አንስቶ አሁን የመነጨ ጎራ. እንደ ጎራ ቅጥያ. ምንም ችግር የእርስዎ ጎራ ስም ወይም የሚሰጡዋቸውን. ጠቅ ያድርጉ ጎራ ምርጫ ግምገማዎች ላይ ጠቅ ያድርጉ ይገናኛሉ 'ጎራ የሚሰጡዋቸውን ጎራ ሽግግር'. የሚሰጡዋቸውን አሁን ናቸው. በቀዳሚ በቀዳሚ ግምገማዎች.
የሚሰጡዋቸውን ግምገማዎች መገለጫዎ ይታያል መጠቀም. አርማ ማዋሃድ, ይገናኛሉ ጽሑፎች ወይም ምስሎች እና ሆኗል-. ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን ኢንዱስትሪ የሚሰጡዋቸውን እንደ ንድፍ የተነደፈ ጭብጦች. ይህ የሚሰጡዋቸውን በፍጥነት እና በቀላሉ ጋር ግለሰብ እና. በቀዳሚ ግምገማዎች በይፋ ከሞላ ጎደል ያልተገደበ ልዩነቶች. እናም ሁሌም ግምገማ ከፍተኛ-ጥራት.
እሱ ደግሞ ብቸኛ ሙሉ በሙሉ ሆኗል ምስሎች ጥቅም ላይ ውለዋል. ይችላሉ መገለጫዎ ቅድሚያ በመስጠት የእውቂያ ቅጽ. ስለዚህ በግለሰብ ደረጃ ወደ የእርስዎ ግምገማዎች እና እንደ የእርስዎ ንግድ.
አዳዲስ ግምገማዎች, የሚሰጡዋቸውን እና ቅድሚያ ሌሎች አቅራቢዎች ይችላል ቅድሚያ የሚሰጡዋቸውን የተሠራ. አዳዲስ በቀዳሚ ግምገማዎች በይፋ እባክዎ ጥሪ ነው ድጋፍ.
አንድ ቀን ለአደን ሲወጣ ታዲያ ጠብመንጃውን አነሳሁ ብሎ ዣንጥላውን ይዞ ይወጣል፡፡ ገና ጫካ ውስጥ እንደገባም ከየት መጣ ሳይባል አንድ የተበሳጨ ድብ ፊትለፊቱ ገጭ ይልበታል፡፡ ከመቀፅበት ዣንጥላውን እንደጠመንጃ አስተካክሎ ድቡ ላይ ያነጣጥርበትና እጀታውን ይጫነዋል----ድቡ ወዲያው መሬት ላይ ጠብ ይላል” አላቸው ሃኪሙ፡፡
Duizend1 ምስ ንስደተኛታት ህይወቶም ዳግም ንምህናጽ ዕድል ክህቡ ዝደልዩ ዋኒንተኛታትወነንቲ ትካላትን ክሰርሕ ሓበን ይስምዖ።ምስ ካልኦት ባህልታት ምስራሕ ብሓደስቲ ኣረኣእያታትን ካልኦት መወከሲታትን ኣቢሉ ብልጽግና ክፈጥር ይኽእል።
በመጠለያው የሚኖሩ በአስር ቀናት ሕንፃጽ መጠለያን እንዲለቁ በኢትዮጵያ ስደተኞች እና ከስደት ተመላሾች ጉዳይ አስተዳደር ባለፈው ሐሙስ ትዕዛዝ እንደተሰጣቸው ለዶይቼ ቬለ አስረድተዋል።
በኢትዮጵያ ከሚገኙ ስድስት ኤርትራውያን ስደተኞች ከሚያስተናግዱ መጠለያ ጣብያዎች መካከል አንዱ የሆነው በትግራይ ክልል ሽረ ከተማ አቅራቢያ የሚገኘው ሕንፃፅ የስደተኞች መጠለያ ካምፕ ከሰባት ዓመት በፊት ተቋቁሞ 18 ሺህ ገደማ ኤርትራውያን ስደተኞች እያስተናገደ የሚገኝ ማእከል ነው።
በስደተኞች መጠልያ ጣብያው ሕንፃፅ የሚኖሩ ኤርትራውያን እንደሚሉት ባለፈው ዕለተ ሐሙስ ነበር የሚኖሩበት መጠልያ እንደሚዘጋና በአስር ቀናት ውስጥ ቦታ እንዲቀይሩ የተነገራቸው።
በሕንፃፅ የስደተኞች መጠለያ ጣብያ የሚኖር ኤርትራዊ ስደተኞ ሓዱሽ ታደለ እንደሚለው በኢትዮጵያ መንግስታት የስደተኞችና ከስደት ተመላሾች ጉዳይ አስተዳደር በኩል የመጣው ይኽ ውሳኔ በካምፑ የሚኖሩ በርካታ ስደተኞችን ያሳዘነ እንደሆነ ይገልፃል። የስደተኞቹ ተወካዮችም ውሳኔው ከተነገረ በኋላ ከUNHCR ተወካዮችና ከትግራይ ክልል የአስተዳደር አካላት ጋር ትላንት መወያየታቸው ጠቅሶ መጠልያው እንደሚዘጋ አስቀድሞ የተነገራቸው ነገር አለመኖሩ መረዳታቸው የሕንፃፅ ስደተኞች መጠለያ ነዋሪው ሓዱሽ ታደለ ነግሮናል።
18 ሺህ ገደማ ኤርትራውያን የሚኖሩበት ሕንፃፅ የስደተኞች መጠለያ ጣብያ ይዘጋል የተባለው ከፋይናንስ ጋር በተያያዘ ምክንያት መሆኑ አንድ ስሙ መጥቀስ ያልፈለገ በጣቢያው የሚሰራ የአንድ ውጭ ድርጅት ተቀጣሪ ይገልፃል። ይሁንና ስደተኞቹ ወደ ማይዓይኒ እና ዓዲሓርሽ የተባሉ ሌሎች በአቅራቢያው የሚገኙ መጠልያዎች ለመቀየር ሀሳብ መኖሩ መረዳቱ ጨምሮ ይገልፃል።
ኤርትራውያን ስደተኞቹ ግን ሕንፃፅ መጠለያ ካምፕ ለመዝጋት የተፈለገው በኢትዮጵያና ኤርትራ መንግስታት የውስጥ ስምምነት ሊሆን እንደሚችል ይጠረጥራሉ። ሕንፃፅ የስደተኞች መጠለያ ካምፕ ወደ ኤርትራ ድንበር የቀረበ በመሆኑ በርካታ ድንበር አቋርጠው የሚጓዙ ስደተኞች ወደ ካምፑ ለመግባት ተስፋ አድርገው ከሀገራቸው እንደሚወጡ ያስረዳሉ።
የትግራይ ክልል መንግስት ኤርትራውያን ስደተኞች ወደ ኢትዮጵያ እንዳይገቡ፣ የተቋቋሙ የስደተኞች መጠልያ ጣብያዎች እንዲዘጉ መንግስታት “እያሴሩ ነው” ሲል ሲከስ ቆይቷል። የትግራይ ክልል ምክትል ርእሰ መስተዳድር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል 45ኛ ዓመት የህወሓት ምስረታ የካቲት 11 በሚከበርበት ወቅት ባደረጉት ንግግር “ማነኛውም ኃይል” የኤርትራ ስደቸኞች መጠለያ ጣብያዎች መዝጋት አይችልም ሲሉ ገልፀው እንደነበረ ይታወሳል።
ከዝግጅት ክፍሉ፤ ጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ ከተለያዩ ወገኖች የደረሰው መረጃ እንደሚያመለክተው በዚህ “ኤርትራውያን” ይኖሩበታል በሚባለው የስደተኞች መጠለያ በአብዛኛው እየተጠቀሙ የነበሩት ከህወሓት ጋር የጥቅም ግንኙነት ያላቸው የትግራይ ተወላጆች ነበሩ። ከኢትዮጵያ ውደ አውሮጳ የሚፈልሱ የትግራይ ተወላጆች በተለይም ከህወሓት ሹሞች ጋር ቀጥተኛ ወይም ተዘዋዋሪ ግንኙነት ያላቸው አውሮጳ ከመሰደዳቸው በፊት ኤርትራውያን እንደሆኑና አውሮጳ ሲደርሱ በቀላሉ የመኖሪያ ፈቃድ ሊያስገኝላቸው የሚችል ሰነድ ይዘው የሚወጡት ከዚህ የስደተኞች ማዕከል ነው። ከአገር አስቀድመው ሰነዶችን አዘጋጅተው ከወጡ በኋላ ከአውሮፓ አገራት በአንዱ የመኖሪ ፈቃድ ጠይቀው በርካቶች ዓመታት የሚወስድባቸውን በጥቂት ወራት ለማግኘት ሲችሉ ቆይተዋል። ከዚህ ሌላ እነዚሁ የህወሃት ሰዎች ወረቀታቸውን ካገኙ በኋላ ቀጣዩ ሥራቸው ባሉበት የአውሮጳ ከተማ ወይም አገር ማን ምን እንደሚያደርግ፤ ማን ሰልፍ እንደሚወጣ፤ ስብሰባ እንደሚደራጅ፤ ወዘተ መረጃ እየሰበሰቡ ወደ ኢትዮጵያ በመላክ ትልቅ የስለላ ሥራ ሲሠሩ ቆተዋል። የደብረጽዮን “ማንኛውም ኃይል” ሊዘጋው አይችልም ፍርሃት ከዚህ ጋር የተቆራኘ ሊሆን ይችላል የሚል አስተያየት ይሰጣል።
በኤርትራ ስደተኞች ስም ወደ ውጭ የሚወጡት የትግራይ ሰዎች የTPLF agent ሆነው ውጭ ሐብት እንዲዘዋወርና ሱቅ እንዲከፍቱና ሕወኣት እንዲረዱ ይደረግ የነበረው ከ80 ሺህ በላይ ስደተኛ ተብሎ የጠፋው በየ አገሩ ተበትኖ ያለው ሕወኣት በቂ የፓለቲካ case በመስጠት በስውር የተሰራውን ሁሉንም ነገር ለተለያየ case አገራት እንደ ኣስቸኳይ ኬዝ ታይቶ ጉዳያቸው እንዲፈጥን ተደስጎ በካናዳ በኣሜሪካ፣በተለያየ ረገር ገብተው እቸኖሩ ነው። የሕወኣት ወንጀል አለምአቀፋውም ነው።
በባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ የባህር ዳር ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት በ2ዐ13 ዓ.ም በማታው መርሃ ግብር በቅድመ ምረቃ አዲስ አመልካቾችን ተቀብሎ ማስተማር ይፈልጋል፡፡ስለሆነም መስፈርቱን የምታሟሉ አመልካቾች የማመልከቻ ጊዜ ከጥር 7/05/2013ዓ.ም እስከ መጋቢት 10/05/2013ዓ.ም ስለሆነ ማመልከት የምትችሉ መሆኑን እንገልጻለን፡፡
የመግቢያ መስፈርት በትምህርት ሚኒስተር የመግቢያ መስፈርት መሰረት ሲሆን የ2012ዓ.ም የመሰናዶ ፈተና በቅርቡ ለሚወስዱ ተፈታኞች ወደ ፊት ትምህርት ሚኒስተር በሚያወጣው መቁረጫ ነጥብ መሰረት ይሆናል፡፡
በአዲስ አበባ ቀላል ባቡር ነጂዎች ባነሱት የጥቅማጥቅም ጥያቄ ጋር በተያያዘ በትላንትናው እለት ለሰዓታት ተቋርጦ የነበረው የአዲስ አበባ ቀላል ባቡር ትራንዚት አገልግሎት ሙሉ በሙሉ አገልግሎት መስጠት መጀመሩን የአትዮጵያ የምድር ባቡር ኮርፖሬሽን ገለፀ።
የኮርፖሬሽኑ ኮሙዩኒኬሽን አገልግሎት ዳይሬክተር አቶ ደረጀ ተፈራ እንደገለፁት፥ የባቡር ነጂዎች ባነሷቸው የጥቅማጥቅም ጥያቄዎች ዙሪያ የኢትዮጵያ የምድር ባቡር ኮርፖሬሽን ዋና ስራ አስፈፃሚን ጨምሮ የአዲስ አበባ ቀላል ባቡር ትራንዚት አገልግሎት ከፍተኛ የስራ ሀላፊዎች ከሰራተኞቹ ጋር ተወያይተዋል።
በውይይቱ በተነሱ ጥያቄዎች መግባባት ላይ መድረስ በመቻሉ ተቋርጦ የነበረው የባቡር ትራንስፖርት አገልገሎት ከሐምሌ 11 ቀን 2010ዓ.ም ከጥዋቱ 4፡00 ጀምሮ በከፊልና ሐምሌ12 ቀን 2010 ዓመተ ምህረት ከጥዋቱ 12፡00 ጀምሮ ከባቡር ነጂዎች ጋር በተደረሰ መግባባት ከሰሜን-ደቡብ ስምንት (8) ባቡሮች ከምስራቅ-ምዕራብ 11 ባቡሮች በድምሩ 19 ባቡሮች አገልግሎት መስጠት መጀመራቸውን ተናግረዋል።
በተጨማሪም ለስራ ማነቃቂያ አበል ለደረጃ1 ባለሙያዎች ብር1 ሺህ 500፣ ደረጃ 2 ባለሙያዎች 700 በር ፣ ደረጃ 3 ባለሙያዎች 400 ብር እና የፈረቃ አበል የሚከፈላቸው ሲሆን፥ እንዲሁም ከሐምሌ 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ተግባራዊ እንዲሆን የተወሰነውን የባቡር ነጂዎች እንዲያውቁ ተደርጓል ነው ያሉት።
ከዚህም በተጨማሪ ለካፍቴሪያ የምግብ ድጎማ 50%፣ የባቡር ትራንስፖርት በነፃ፣ የህክምና አመታዊ ወጪ 10 ሺብርና የ24 ሰዓት የህይወት ኢንሹራንስ ተግባራዊ እየተደረገ የነበረው በነበረበት እንዲቀጥል ስምምነት ላይ መድረስ መቻሉን አቶ ደረጀ ገልፀዋል።
* የታመቀ አወቃቀር ፣ አነስተኛ መጠን ያለው እና ለመስራት ቀላል በመሆኑ ትራክተሮቻችን እና መሳሪያዎ በዓለም ውስጥ ባሉ ደንበኞች በሰፊው ተቀባይነት አግኝተዋል።
ዳያሌክቲክ በፍልስፍና ውስጥ ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ያስተሳሰብ አይነት ነው። ይህ ዘዴ በጥንቱ ግሪክ ሲሰራበት ቆይቶ በፈላስፋው ፕላቶ ለፅሁፍ በቅቷል። መሰረቱም፣ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የተለያዩ አስተያየት ያላቸው ሰወች እርስ በርሳቸው በመነጋገር ለመተማመን ከሚያደርጉት ጥረት የሚነሳ ነው። ይህ ከሬቶሪክ ይለያል፤ ምክንያቱም በሬቶሪክ አንድ ግለሰብ ብቻ ብዙ ጊዜ የወሰደ ንግግር በማድረግ የራሱን ሃሳብ ለሌሎች ማሳመኛነት ሲያቀርብ ስለሆነ ነው።
እንግዲህ በዘመናት ሂደት የተለያዩ አይነት ዲያሌክቲ ዘዴወች ተነስተዋል። ከብዙ በጥቂቱ የማርክስ፣ ሄግል፣ ፕላቶ፣ ሶቅራጥስና የህንዶቹን ፍልስፍናወች ይጠቀልላል።
የዲያሌክቲክ አስተሳሰብ እንዲሰራ አስፈላጊ የሆኑ መሪ ሃሳቦች (ዓለምን የመመልከቻ ዘዴወች ወይም ርዕዮተ አለሞች)፣ ከነዚህም 4ቱ ወሳኝ አስተሳሰቦች እኒህ ናቸው፦
ይህ ታዋቂው ዘዴ ሲሆን በ3 ደረጃወች ተከፍሎ ይቀርባል። ይኸውም በመጀመሪያ ደረጃ ተናጋሪ ቴሲስ ወይም እርሱ እውነት ነው ብሎ ያሰበውን አስተያየት ያቀርባል። በዚህ ጊዜ ተቃውሞ አንታይ ቴሲስን ያስነሳል። በስተመጨረሻ ይህ የሚያሰነሳው ቅራኔ በ ሲንቴሲስ ( ውህደት ) ይረግባል። በዚህ መንገድ ዓለም በየጊዜው እየታደሰችና እየተለወጠች ትሄዳለች ማለት ነው።
የጀርመኑ ሄግል ከላይ የተጠቀሰውን ዘዴ በሌላ መልኩ አስቀምጦታል። የመጀመሪያውን ሃሳብ ንጥር ሲለው ሁለተኛውን የንጥር ተቃራኒ እንግዲህ ከሁለቱ ተጨምቆ የሚወጣውን ደግሞ ተጨባጭ ብሎታል። ይህ የሄግል 3ቱ ቀመር ተብሎ ይታወቃል ፦- ንጥር- የንጥር ተቃራኒ - ተጨባጭ ።
ለምሳሌ የህልውናን ዲያሌክቲክስ ሲገልጽ ፡ በመጀመሪያ ህልውናን በነጠረ ህልው ስናስቀምጥ ከባዶ ነገር ጋር ምንም ልዩነት የለውም ። ሁሉም ወደ መኖር የሚመጣ ነገር በሙሉ ወደ አለመኖር እየተጓዘ መሆኑን ስንረዳ (ለምሳሌ መኖርም መሞት እንደሆነ ስንረዳ) ያንጊዜ ህልውናና ባዶነት በመዋሃድ መሆን ይሆናሉ። በዚህ ምክንያት መሆን የ ንጥር ህልውና የሚያስከትለውን የባዶነት ተቃርኖ ያረግባል ማለት ነው።
ሂፕ ሆፕ የሙዚቃ ስልትን በኩል ኢትዮጵያውያን ታዳጊ አርቲስቶችን ኔክስት ሌቭል ከተሰኘ የሙዚቃ ቡድን ጋር በማጣመር የዳንስ፣ የሙዚቃ፣ የግድግዳ ላይ ሰዕል እና የዲጄነት ስልጠና እንዲሁም በትብብር ትርዒት የሚያሳዩበት ዕድል በኢትዮጵያ የአሜሪካን ኤምባሲ በኩል ባለፈው ሳምንት ተዘጋጅቶ ነበር፡፡ በፕሮግራሙም ላይ ከ100 በላይ ወጣቶች ተሳትፈዋል፡፡
“በሰባ ደረጃ”ን እኔ ስሰማው እልም ያለ የፍቅር ዘፈን ነው፡፡ ፍቅርን ልዩ በሆነ ቦታና ልዩ በሆነ ሥፍራ የሚያሳይ ዘፈን፡፡ በአማርኛ ዘፈን ባህል ውስጥ ቦታን ማስጎብኘት የተለመደ ነው፡፡ “የሐረር ልጅ ነች ወጣቷ/ጀጎል ነው ቤቷ” አይነት ዘፈን ሞልቶናል፡፡ አብዛኛው ያገራችን ዘፋኝ፣ ያስጎብኝነት ሚናም ደርቦ ሲጫወት ኖሯል፡፡ በዚህ ምክንያት ተፈቃሪዋ ሴት ሁሌም ከታሪካዊ ቦታ አጠገብ ለመወለድ ትገደዳለች፡፡
ቴዲ በዚህ ዜማው ባልተሄደበት መንገድ ሄዷል፡፡ ሲጀምር፣ እዚህ ግባ የማይባል፣ ለዓይን የማይሞላ ቦታ መረጠ፡፡ ብዙ ጊዜ፣ ታሪካዊ ቦታ ሲባል አክሱም፣ ላሊበላ፣ ፋሲል፣ ሶፍኡመር፣ ጀጎል እንላለን፡፡ ካሜራው በኒህ ቅርሶች ላይ አፍጥጦ ኖሯል፡፡ ታሪክ አክሱም ላይ ጀምሮ ጀጎል ላይ የተጠናቀቀ ይመስል፡፡
ብዙዎቻችን በሸገር ላይ አድልኦ ስንፈጽም ኖረናል፡፡ አዲስ አበባ ለአቅመ ቅርስ የምትበቃ ከተማ አትመስለንም፡፡ ሸገር ታሪክ ሲሠራባትና ሲሠራላት እንደኖረች አናውቅም፡፡ ወይም ለማወቅ አንፈልግም፡፡ ቴዲ ይህንን እይታ ቀየረው፡፡
ከላይ የጠቀስኳቸው ቅርሶች የጌቶች መታሰቢያ ናቸው፡፡ የምድራዊና ሰማያዊ መሪዎችን የሚወክሉ ናቸው፡፡ የስም የለሹን፣ የተርታውን ሰው ኑሮ የሚያሳዩ ቅርሶች ግን ደምቀው አልወጡም፡፡ አይተን እንዳላየን፣ ቸል ብለናቸው ቆይተናል፡፡ ቴዲ ግን ማንም ሲወጣበትና ሲወርደበት ለኖረው አንድ መንገድ ዘፈነለት፡፡ መዝፈን ቢሉህ ዝም ብሎ መዝፈን ብቻ አይደለም፤ አንድ ውብ የሆነ የፍቅር ታሪክ ተረከበት፡፡ ነጠላ ዜማው ከተለቀቀበት ጊዜ አንስቶ ሰባ ደረጃን በድሮ ዓይናችን አናየውም፡፡ አሪፍ ጥበብ ዓይን ገላጭ ነው የሚባለው ለዚህ ነው፡፡
ዘፋኞች ልዩ ቦታን ሲያሳዩ ኖረዋል፡፡ ቴዲ ደግሞ አንድን ልዩ ዘመን ለማሳየት ሞክሯል፡፡ የቴዲን ዘፈን ስሰማ፣ በካሳሁን ግርማሞ ዘመን የኖረ አንድ ሮሚዎ ይታየኛል፡፡ ሸዋ ዳቦ ሳይቋቋም፣ ከአርመን ሱቅ ፉርኖ በሚሸመትበት ዘመን፣ ምኒባስ ሳይገባ፣ ሰዎች ሴቼንቶ የሚሳፈሩበት ዘመን፣ ከጄኔራሎች በላይ ሴቼንቶ ነጂዎች ስመጥር የነበሩበት ዘመን፣ ሴቶች የጥላቸውን ቁመት አይተው ሰአት ከመገመት ወጥተው፣ ክንዳቸው ላይ ሰአት ማሰር የጀመሩበት ዘመን – በዚያ ዘመን የኖረ አፍቃሪ ይታየኛል፡፡ አንድን ልዩ ዘመን በሲኒማና በልቦለድ ማሳየት የተለመድ ነው፡፡ በጣም አጭር ቆይታ ባለው ዘፈን ውስጥ ዘመንን ለማሳየት በመሞከር ግን ቴዲ ፋና -ወጊ ይመስለኛል፡፡
ዜመኛ ስላልሆንሁ ስለቴዲ ዜማ ምንም ማለት አልችልም፡፡ያም ሆኖ ፣ግጥሙ የተዋጣለት እንደሆነ መመስከር እችላለሁ፡፡ አንድ ቦታ ላይ “አንደ አርሚዴ ሜሪ” የሚል ሐረግ ሰምቻለሁ፡፡ ዜመኛው፣ ሜሪ አርምዴን፣ አርምዴ ሜሪ ብሎ መጥራት የገጣሚነት ነጻነቱ ይፈቅድለታል፡፡ ገጣሚ እንደ ህጻን ልጅ፣ እንደ እብድና እንደ ቅዱሳን ከቋንቋ ሕግ በላይ ነው፡፡ እንደ ጋዜጠኛ፣ በሰዋስው ህግ አይታሠርም፡፡ እንዲያውም ሳይራቀቁ መግጠም፣ ፈሳሽ ውስጥ ሳይገቡ መስጠም አይታሰብም፡፡
በነገራችን ላይ በድሮ ዘመን በኢትዮጵያ የአባት ስም ከልጅ ስም ቀድሞ ይጻፍ ነበር፡፡ ቴዲን ትውፊትም ያግዘዋል ለማለት ፈልጌ ነው፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ፣ በሚቀጥለው ጽሁፌ እናወጋለን፣ እስከዛ ድረስ ያንን ክራር ወዲህ በል! ታንታራራም ታራራም ታራራም!
/////ክራር ወዲህ በል! ታንታራራም ታራራም ታራራም! …አዎን የኋላው ከሌለ የለም የፊቱ…በሁሉን አናጥፋው ዘመን “የማፍረስ አባዜ” ይህ ወጣት ከታሪክ…አስክታሪካዊ ቦታና የፍቅር ሠፈር ሸገርን አስጎበኘን…ክብረት ይስጥልን ብለናል!።መቼም በግጥምም (አማርኛን በአማርእኛ)በትርጓሜና በትችት የሚችለን የለም ግን ሁሉን ቻይ አምላክ ለሁሉ ማሰብ፣ ክህሎት፣ ድምፅን ሲለግስ አንዳንዶች ያልተወለዱበትን ያላደጉበትን ባሕላና ቋንቋ መስለው ለመገኘት ብዙ ይጥራሉ። ያም ቢሆን ከማን አንሼ ያ..ብሄርና ሰፈርና ህዝቡ የአኔም ነው እኔም ያገባኛል አዘምርለታለሁ እቀኝለታለሁ አውቄው እቀውቅና ይሰጠኛል ብለው ነው መልካም ነው በልዩነታችን ውበታችንን ማሳየት ሳይሆን አንድነታችን ኅብረታችን ጥንካሬአችን ነው ታፍረንም ተከብረን የኖርነው ለዚያም ነው!እንግዲህ ሣልሳዊ ቴዎድሮስ ካሳሁን ፸ ደረጃን ወረደበት ! እናንት የቀበና፣ የሽሮ ሜዳም፣ የውቤ በረሃ፣ካዛንችስ፣ለገሃር አራት ኪሎ፣ሽሮ ሜዳ፣ ጃልሜዳ፣አፍንጮ በር፣ እሪ በከንቱ እያላችሁ ውረዱበት ! /////>>>ክራር ወዲህ በል! ታንታራራም ታራራም ታራራም!ተቀበል በለው!
ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብ1991 ስልጣን ህዝቢ ብዓመጽ መንዚዑ መንበረ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝጨበጠሉ እዋን ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ማእለያ ዘይብሉ ግህሰታትን ግፍዕታትን ክፍጽም ምጽንሑ ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ብስንኪ’ዚ ድማ ህዝብና ብፍላይ’ውን መንእሰይ ወለዶ ዝፈትዋ ሃገሩ ራሕሪሑ ኣብ ስደት ዘምርሓሉ ኩነታት ምህላውና ዝፍለጥ’ዩ። ማሕበር ዘተን ልዝብን ኤርትራውያን ኖርወይ ቦዶን ከባቢኣን ንኩሉ እቲ ጨካን ግህሰታትን ግፍዕታትን ንመላእ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝብትን ዘሎ ኣዕናዊ ፖሊስታት ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣትሪሩ ክኹንን ጸኒሑ። ሕጂ’ውን ነቲ ብ03 ሚያዝያ 2016 ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ዝተፈጸመ ዘሕዝን ቅንጸላ ኣትሪሩ ይኹንን። ማሕበር ዘተን ልዝብን ኤርትራውያን ኖርወይ ቦዶን ከባቢኣን በቲ ዘይሓላፍነታዊ ፍጻሜ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ ነቶም ኣብ ሸዊት ዕድሚኦም ሂወቶም ዝተቐዘፉ መንእሰያት መንግሰተ ሰማይ ክወርሱ መላእ ስድራ ቤቶም ድማ ጽንዓት ክረኽቡ ይምነ።
እያንዳንዱ የመልካም እሴት መሸርሸር ዜና ከ ጠላ እና ጠጅ ቤቶች እስከ ሸራተን ሆቴል ውስጥ እስከሚገኘው ¨ኦፊስ ባር¨ድረስ በ ህዝቡ ዘንድ ብቻ ሳይሆን በ ውጭ ሃገር ዲፕሎማቶች ዘንድ ሁሉ ይፈተሻል::
በ ሃይማኖት ተቋማት ውስጥ በ ሚልዮን የ ሚቆጠር ገንዘብ የሰረቀ፤ሲበጠብጥ ሲያበጣብጥ የነበረን፤ አልተሳካም እንጂ ያለውን ጦር ሁሉ የወረወረን የሚሸልም ህብረተሰብ አለን እንዴ?
ማንኛውም ነገር መለኪያ ተቀምጦለታል።ያልተለካ ነገር መጠኑ እንዴት ይታወቃል? በጎ ስራም ሆነ ክፉ ስራ መለኪያ አለው።በስራው ቁጥር አልያም በ ጥራቱ ይለካል።ቅዱስ መጽሃፍ የ አንድ በጎ ስራ ወይንም ተግባር መለኪያው ''የ ስራ ፍሬ'' እንደሆነ ያስተምረናል።¨ከፍሬያቸው ታውቋቸዋላችሁ¨ የሚለው ቃል የ ተግባር ፍሬ የ አንድ ሰው የ ስራ መለኪያ ነው ማለት ነው።ቅዱስ መጽሃፍም የእምነት ሰውን ካልሆነው ሰው የሚለይበት መለኪያ እያደናገረ እንዳይኖር ¨በ ፍሬያቸው ታውቋቸዋላችሁ¨ ብሎ ፍሬ የበጎ ስራ መለኪያ መሆኑን አስቀምጦልናል።
አሁን ያለንበት ወቅት የ አዲሱ ትውልድ ከ ቀደመው ትውልድ መረከብ የጀመረበት፤ ያለፈው ትውልድ በ ዘመን እርጅናም ሆነ በ ስራ መልቀቅ ለ አዲሱ ትውልድ ቀስ በቀስ እየለቀቀ የመጣበት፤ ይህ ሂደት በ ጥሩ መሰረት ላይ ከተመሰረተ ሃገራችን የማደግ እድሏ ከፍ የሚልበት ሁኔታ መፍጠሩ የማይቀር ነው።
ትናንትን እያነሳ የሚቆዝም ህብረተሰብ የ ዛሬን ከ እጁ እንደሚጥል ሳይታለም የተፈታ ነው። እዚህ ላይ ግን ካለፉት ስ ህተቶች ተምሮ ለወደፊቱ በጎ መሰረት መጣል የሚቻለው ህብረተሰቡን ¨የመሸለም እና የመውቀስ¨ ልምድ ያለው በማድረግ ብቻ ይመስለኛል።
ቀደም ባሉት መንግስታቶችም ሆነ ዛሬ እንደ ክፉ አባዜ ያልለቀቀን እና ከስር እየወጣ ያለው ታዳጊ ወጣትንም እያስተማርነው ያለነው።በጎ የሰራ ሲሸለም፤ ክፉ የሰራ ሲቀጣ አይደለም። ይህ ደግሞ ዛሬ አለንበት ከምንለው ችግር በባሰ የተደራረበ ችግር ይዞ የሚመጣ አደገኛ መርዝ ነው።
ህብረተሰብ ካለፈበት ፖለቲካዊም ሆነ ምጣኔ ሃብታዊ ሂደት ዋጋ የሚሰጣቸው እሴቶች ተጠብቀው ሲያገኝ ያንን መልካሙ እሴት እንዲጠበቅ የረዳውን ወይንም መልካሙን እሴት በተግባር ያሳየውን ሁሉ ይሸልማል።ሽልማቱ በቁሳዊ ነገር አይላካ ይሆናል። በ ሞራላዊ እሴት ግን ያንበሸብሻል። የ ህብረተሰባችን መልካም እሴቶች:-
በ ህብረተሰባችን ዘንድ ዋጋ የሚያስጡ መልካም እሴቶች ናቸው። ህብረተሰባችን ተቋማትን የሚለካበት መስፈርት በ እነኝህ መልካም እሴቶች አንጻር መሆኑ እሙን ነው። ለ ሃገር እድገት ደግሞ እነኝህ መልካም እሴቶች እጅግ አስፈላጊ ግብአቶች ናቸው። የ እነርሱ መሸርሸር የ እድገት ቁልቁልዮሽ ጉዞ ጅማሮ ብሎም እንደ ህዝብ እና ሃገር የመቀጠል አስቸጋሪ ሁኔታዎች ከ ፊት ለፊት የመደቀን አደጋቸውም የ እዚህኑ ያህል ያጎሉታል።
ህዝብ የማይጨበጥ እረቂቅ ነገር አይደለም። በመንገድ ላይ ስንሄድ፤ ከ ቤት ስንገባ፤ በ ማህበራዊ ድህረ ገጾች ሁሉ የምናገኘው ምናባዊ ያልሆኑ የሚናገሩ፣የሚዳሰሱ እና የሚያዳምጡ ሰዎች ስብስብ ነው-ህዝብ።ይህ ህዝብ በ ስብስብ መልኩ ተቋማዊ መልክ ሲላበስ ህብረተሰብ ይባላል። ህብረተሰብ በተለያዩ ማህበረሰባዊ ተቋማት ውስጥ ይገኝ እንጂ የጋራ በሆኑት መልካም እሴቶቹ ላይ ግን ብዙ ባይቀልዱበት ይመርጣል። እሴቶቹን ለጠበቁለት የሚሸልመውን ያህል። ላጎሳቆሉበት ደግሞ ጥሩ አድርጎ መቅጣት ያውቅበታል።
ዲሞክራሲ ለ ህብረተሰብ የሚሰጠው እድል ይህንን ነው። በ መናገር መብትህ ታግዘህ መልካም እሴቶች ህን ያጎሳቆለብህን ውቀሰው ይላል- ዲሞክራሲ። ለ እዚህም ነጻ የ ሚድያ እድል ይሸልማል -ዲሞክራሲ።በ የትኛውም ተቋም ስር ተሸሽጎ መልካም እሴቶችህን የሚነካብህን በ ነጻ ምርጫ ምታው ይላል። አሁንም -ዲሞክራሲ።እድገትም እና ልማትም ከ እዚህ ይነሳል።
ወደ ሃገራችን ስንመለስ መንግስት እና የ ሃይማኖት ተቋሞቻችን በ መልካም እሴት ጥበቃ አንጻር ስንመዝናቸው ከ አመት አመት አይደለም ከ ቀን ቀን በሚበር ፍጥነት እየወረዱ ነው። ይህ ነው የነገን ትውልድ ብቻ ሳይሆን የ አሁኑም ትውልድ የመኖር ህልውናውን በ ከፍተኛ አደጋ ላይ የመጣል እድል ያለው። በማስረጃ ላብራራ።
ኢትዮዽያ ለ መንግስት ስሪት አዲስ አይደለችም። በ ሺህ ለሚቆጠሩ አመታት መዋቅር ያላቸው፤ህግ እና ስርዓት የተበጀለቸው(በ ወቅቱ ይመጥናል በተባለ ደረጃ)፤ ተጠያቂነታቸው ለ ሰውም ለ እግዚያብሄርም ያደረጉ መንግስታትን በየ ዘመኑ አሳልፋለች። በ እነኚህ መንግስታት አሰራር ስርዓት ውስጥ ግን ሚስጥራዊው ዋስትና የ ህብረተሰቡን ብቻ ሳይሆን ¨ሰው¨ ተብሎ የተፈጠረ ፍጥረት ዋጋ የሚሰጣቸውን እሴቶች በ ወቅቱ ህብረተሰቡ በደረሰበት የ እድገት ደረጃን እና ስነ ልቦናዊ ንቃት በመጠነ መልክ አክብረው እና አስከብረው በመኖራቸው ነው።
ባለፉት ሃምሳ አመታት ውስጥ የነበሩንን ሶስት መንግስታት ታሪኮች (የ አሁኑ ኢህአዲግን ጨምሮ) መሰረታዊ የመቀየር ባህሪያቸው የሚመነጨው ከ ህብረተሰቡ መልካም እሴት ጋር መታረቅ ሲያቅታቸው ነው። የ አጼ ሃይለ ስላሴ መንግስት አብዮቱ ከመፈንዳቱ ቀደም ብሎ ህብረተሰቡ ያነሳቸው የነበሩ ቀላል የሚመስሉ ግን ግዙፍ የሆነ የ መልካም እሴትን የማስከበር ጥያቄ እንደዋዛ ታይተው እናያቸዋለን። የወሎ ረሃብ ጉዳይ የተያዘበት አያያዝ፤ የንጉሱ የ ሰማንያኛ የልደት በዓል የተቀናጣ መሆን፤ የ ፊውዳል ባለ መሬት በጭሰኛ ገበሬው ላይ የሚያደርሰው ግፍ እና የመሳሰሉት ህዝቡ ¨በጎ እና መልካም እሴቶቼ¨ ከሚላቸው ጋር እየተጣረሱ ¨ፍት ህን፣እውነትን እና ርህራሄ¨ የተሰኙትን እሴቶች ማንም እንደማያስከብራቸውም ሆነ እንደማያከብራቸው ያረጋገጠው ህዝብ ሊያስከብራቸውም ሆነ የሚያስከብር ሊሾምላቸው እራሱ ተነሳ።አብዮቱ ፈነዳ።
ይህንኑ ጉዳይ በ ደርግ ስርዓት በ ባሰ እና በገዘፈ መንገድ እናገኘዋለን።ደርግ በመጀመርያ የ መልካም እሴት ጥሰት የጀመረው ጊዜያዊ መንግስት ነኝ ብሎ ከመጣ በኋላ በመጀመርያ ኢሰፓአኮ (የ ኢትዮዽያ ሰራተኞች አደራጅ ኮሚሽን) በመቀጠል ኢሰፓ (የ ኢትዮዽያ ሰራተኞች ፓርቲ) መች በእዚህ አበቃና ኢህድሪ (የ ኢትዮዽያ ህዝባዊ ዲሞክራሳዊ ሪፓብሊክ) ብሎ ¨አንቺው ታመጪው አንቺው ታሮጪው¨ እንዲሉ መለዮውን አውልቆ ሲቪል ሆንኩ አለ።¨እውን ደርግ አለን¨ ተብለናልና። ይህ የመስረታዊ መልካም እሴት ጥሰት ብቻ ሳይሆን በ ህብረተሰባችን ዘንድ ወንጀልነቱ ታምኖ ቅጣቱን ለመስጠት ቀን ሲታሰብለት ኢህአዲግ የሚባል ድርጅት ሲገኝ ገበሬው በተለይ ያ የተነካበትን መልካም እሴት ለማስመለስ መንገድ እየመራም፣እየተራዳም አዲስ አበባ ድረስ ይዞት ገባ።
ኢህአዲግ በ ገጠር ትግሉ ወቅት የህዝቡን ልብ ያገኘው በሌላ በምንም ሳይሆን ¨መልካም እሴትን የሚጠብቅ ነው¨ ተብሎ በ ገበሬው ዘንድ ስለታመነ ነበር። ኢህአዲግም የዛሬን አያድርገው እና ¨''ብልጠት'' ነበረበት። ሰራዊቱ በ ገጠር ያለች ቤተ ክርስቲያን ካገኘ ለጥ ብሎ በመሳለም (ደርግ በ አይሮፕላን ሲመታ በ ኢላማ ስ ህተትም ይሁን በምን ባይታወቅም) ፤ ከ ገበሬው ቤት ተጠግቶ ¨እማዪ ይችን ልጋግር ነበር ብረት ምጣድዎን ልዋስ ዱቄት አለኝ አላስቸግርም¨ ብሎ ሰራዊቱ ሲናገር የ ገጠር እናቶቻችን ¨መሳርያ ይዞ ሞሰቡን ልገልብጥ ማለት ሲችል ¨ እያሉ እንጀራቸውንም እየጨመሩ ሰጡ።
መልካም እሴት መጠበቅ ለትልቅ ድል ለማብቃቱ ማስረጃ ነው። ተመሳሳይ በ ኤርትራም የሆነው ይህ ነው። ከ ከተማ ታፍሶ የሚሄደው እና በ ግድ የተመለመለው ሰራዊት ሴቶችን በመድፈር ሲታማ የ ሻብያ ተዋጊዎች ግን መልካም እሴት አቃብያን ሆነው ብቅ አሉ። ¨ይህ የሆነብህ የ ደርግ ጸረ ዲሞክራሲ አሰራር ነው¨ ተብሎ ሳይሆን ለ ህዝቡ የተነገረው ¨አንተ ኢትዮዽያዊ ስላልሆንክ ነው መልካም እሴት ህን ሊያጠፉብህ መጡ¨ እየተባለ ተወሸከተለት። መልካም እሴቱን ያከበሩለት ቀዳማዊ አጼ ሃይለ ስላሴማ ከ አስመራ ወደ ምጽዋ ሲሄዱ (በ ምጽዋ የ ቅድስት ማርያምን ቤተ ክርስቲያን እና መስጊድ እንዲሰራ በ አንድ ቀን የመሰረት ድንጋይ ለመጣል ሲሄዱ) በ ፍርሃት ሳይሆን በ ፍቅር ህዝቡ ልብሱን እያወለቀ መሬት እያነጠፈ መቀበሉን በወቅቱ የ እንግሊዝ እና የ አለም የ ዜና መገናኛዎች የዘገቡት ጉዳይ ነበር።የ መልካም እሴት የመጠበቅ የ ህዝብ ክፍያ።
የ ህገ መንግስቱ ችግር ¨ ኢትዮዽያ የምትባለው ሃገር የማን ናት? ህገ መንግስቱ የ ሃገር ባለቤትነትን ለማን ስጥቷል? የሚሉትን ጥያቄዎች በ አግባቡ አለመመለሱ ነው።
¨ኢትዮዽያ የምትባል ሃገር ኢህአዲግ በስልጣን ላይ እስካለ ድረስ ብቻ የምትኖር ከሌለ ግን (ክልሎች ሁሉንም ማረግ ስለሚችሉ) ማእከላዊ መንግስት ብዙም የማያስፈልጋት ነች።¨ ለማለት ነው የፈለጉት:: የ አቦይ ስብሃት የ ገለጻ አንደምታ ለ እኔ እስከገባኝ ድረስ ።
ኤርትራ በብዙ የ ፖለቲካ ተንታኞች አይን ( በ አሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አይንም) የምትታየው ¨እያነባ እስክስ¨ የሚል መንግስት ያላት ምስኪን ሃገር ተደርጋ ነው።
ልጅ ሆኜ በ ኢትዮዽያ ቴሌቭዥን ቅዳሜ ማታ በቀጣዩ ቀን በ አዲስ አበባ ቲያትር ቤቶች ስለሚታየው ቴያትር ማስታወቂያ ማየት የተለመደ ነበር።ጥቁር እና ነጭ ቲቪያችን (ከለር ቲቪ በሃገራችን የተጀመረው ከ ''ኢሰፓ'' ምስረታ ጋር በ1977 ዓም መሆኑን ልብ በሉልኝ) የምወድላት ማስታወቂያ ነበራት።''ቴዎድሮስ'' ለሚለው ቲያትር ፍቃዱ ተክለማርያም እንዲህ ሲል ልቤን ይነካዋል።¨ሰማሽ አንቺ እማማ ኢትዮዽያ ቃል የ እምነት ዕዳ ነው እንጂ የ አባት የ እናት እኮ አይደለም¨ ( አፄ ቲዎድሮስ)። ፍቃዱ ህይወት የዘራበት ይህ ታሪካዊ ተውኔት ብዙ ቁም ነገሮችን ይዟል። በዘመነ መሳፍንት ሃገራችን ማዕከላዊ መንግስት ያልነበራት፣ መሳፍንቱ ሁሉ በያለበት አዛዥ ናዛዥ የነበረበት፣ ትንሽ ጊዜ ቢያገኝ ኖሮ ዘመነ መሳፍንት በትክክል ሃገራችን ስም ታሪኳ ጠፍቶ ትናንሽ መንግስታት የመፈጠር እድላቸው በ ሂደት የሚያሰጋበት ነበር። ይህ ደግሞ በጊዜው ከሚያንዣብበው የ አውሮፓውያን የ ቅኝ ግዛት ጥማት አንጻር እና ከ በርሊኑ ስምምነት በኋላ አስጊነቱ አሌ የማይባል ነበር። አፄ ቴዎድሮስ ግን ከ ቋራ ገስግሰው የ ጎንደርን፣የወሎን፣የጎጃምን፣የትግራይን እና የ ሸዋን የ አካባቢ ንጉሶች ሁሉ ድል አድርገው አንዲት ኢትዮዽያን መልሰው አቆሙ።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የሲዳማ ሕዝበ ውሳኔን በኅዳር 10 ቀን 2012 ዓ.ም. ያስፈጸመ ሲሆን ኅዳር 13 ቀን 2012 ዓ.ም. የመጀመሪያ ደረጃ ውጤት ማሳወቁ ይታወሳል። ቦርዱ ከመጀመሪያ ደረጃው ውጤት በማስከተል የእያንዳንዱን የምርጫ ጣቢያዎች ውጤት በዝርዝር በመገምገም፣ የድምር እንዲሁም ሌሎች የምርጫ ውጤት አለመጣጣም (discrepancies) ያለባቸውን ጣቢያዎች በማየት ውሳኔ አስተላልፎ የሚከተለውን የመጨረሻ ውጤት አሳውቋል።
በመሆኑም በአጠቃላይ ድምፅ ከተሰጠባቸው 1,692 ምርጫ ጣቢያዎች እና ተጨማሪ 169 ድምፅ መስጫ ጣቢያዎች መካከል በ235 የምርጫ ጣቢያዎች ላይ ቦርዱ የተለያዩ የድምርና የውጤት አለመጣጣም ችግሮች (discrepancies) አግኝቷል፡፡ እነዚህ ምርጫ ጣቢያዎች ላይ የተገኙት ችግሮች አስፈጻሚዎች ቁጥር በሚደምሩበት ወቅት የተገኘ የቁጥር ድምር ችግር እና ድምፅ የሰጡ መራጮች ድምፅ ከተመዘገቡ መራጮች ድምፅ ከፍተኛ የመሆን ችግሮች ናቸው።
እንዲህ ዓይነት ችግሮች በሚያጋጥሙበት ወቅት የችግሩን ምንጭ ለማወቅ የድጋሚ ቆጠራ መደረግ ቢኖበትም፣ ቦርዱ በአማራጭ ውጤቶቹ መካከል ያለው የውጤት ልዮነት ከፍተኛ ከመሆኑ አንጻር በውጤቱ ላይ ለውጥ ስለማያመጣ፣ በሂደቱ ተአማኒነት ላይ ጥያቄ ስለማያስነሳ እንዲሁም የድጋሚ ቆጠራ በማዘዝ ውጤት ማሳወቂያ ጊዜው መጓተት የለበትም በሚል የድጋሚ ቆጠራ ማካሄድን አስፈላጊ ሆኖ አላገኘውም።
በዚህም መሠረት ዓለም አቀፍ የምርጫ ውጤት አስተዳደር ልምድን፣ የምርጫው ዓይነት ሕዝበ ውሳኔ መሆኑን እና በተወሰኑ ጣቢያዎች የተፈጠረው አለመጣጣም በአጠቃላይ የድምፅ ሰጪዎች ድምፅ ላይ የሚያመጣውን ተጽእኖ ውስንነት ከግምት ውስጥ በማስገባት ቦርዱ ችግር ከተገኘባቸው ጣቢያዎችን ሁኔታ አይቶ የሚከተሉትን ውሳኔዎች ሰጥቷል።
2. በቆጠራ እና በድምር ስሌት ስህተት ከተገኘባቸው ጣቢያዎች መካከል የታየው ልዩነት 10 ድምፅ እና ከዚያ በታች የሆኑ ልዩነቶች ዋጋ እንዳላቸው ድምፅ እንዲቆጠሩ፣ ነገር ግን በ10 ድምፅ በላይ የድምር ልዮነት የተገኘባቸው ጣቢያዎች ውጤት እንዳይካተት ወስኗል። በዚህም መሠረት 37 ምርጫ ጣቢያዎች በከፍተኛ የድምርና የስሌት ስህተት የተነሳ ውጤታቸው ተሰር።
በአጠቃላይ በማጠናቀቂያ ውጤቱ 164 ምርጫ ጣቢያዎች ላይ ያሉ ውጤቶች ከላይ በተጠቀሱት ሁለት ምክንያቶች የተነሳ እንዲሰረዙ የተደረገ ሲሆን 71 የምርጫ ጣቢያዎች ግን የድምር ልዮነቱ ከ10 ድምፅ በታች በመሆኑ ስህተት ቢኖራቸውም ውጤታቸው ዋጋ ኖሮት እንዲቀጥል ተደርጓል።
እንደዚህ ዓይነት የውጤት አለመጣጣም ከፍተኛ ውድድር ባለባቸው እንደ አገር አቀፍ ምርጫ ያሉ ውድድሮች ላይ ቢፈጠሩ የሚኖራቸውን ተጽእኖ ከፍተኛ ሊሆን እንደሚችል በመረዳት ቦርዱ እነዚህ ችግሮች የተፈጠሩበትን ምክንያት የሚያጣራ የቴክኒክ ቡድን አቋቁሟል። የቴክኒክ ቡድኑ የማጣራት ውጤትን መሠረት አድርጎም ለቀጣዩ ምርጫ አስፈላጊውን የአቅም ግንባታ ስራዎችን፣ የአስፈጻሚዎች ስልጠና እና የምርጫ ሂደቱን የማሻሻል ስራዎችን እንደሚሰራም ለመግለጽ ይወዳል።
በመጨረሻም ሙሉ ለሙሉ የተጠናቀረው የሲዳማ ሕዝበ ውሳኔ ውጤት የሚከተለው ሲሆን ዝርዝሩ ከዚህ መግለጫ ጋር በተያያዘው የውጤት መግለጫ ዝርዝር ፋይል ላይ ይገኛል።
ምክር ቤቱ ከትናንት በስቲያ ማክሰኞ በጀመረው የ5ኛ 5 ዓመት 5ኛ የስራ ዘመን 9ኛ ጉባኤም የአስፈጻሚ አካላት ሪፖርት ሲገመግም እንደገለጸው፣ በተለይ የግብርናውንና የማዕድን ዘርፍ ስራዎችን ለመስራት መሬት ወስደው ያላለሙት ይነጠቃሉ፡፡ ለወጣቶችና ለአልሚ ባለሃብቶችም ይሰጣል፡፡
የክልሉ ምክር ቤት የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ተስፋዬ ታደሰ በተለይ ለአዲስ ዘመን እንደገለጹት፤ ክልሉ የበርካታ ጸጋዎች ባለቤት እንደሆነ ጠቅሰው፤ በተለያዩ ዘርፎች ማልማት የሚፈልጉ ባለሃብቶች መሬት ተረክበው መሰማራታቸውን ተናግረዋል፡፡
ይሁን እንጂ በተሰማሩባቸው ዘርፎች ውጤት አሳይተው ለሥራ አጥ ወጣቶች ሥራ በመፍጠርም ሆነ በምርት ክልሉንና ሀገራቸውን በመጥቀም በኩል የሚያበረታታ ተግባር አከናውነዋል የሚል ግምገማ ምክር ቤቱ አለማንሳቱን አብራርተዋል፡፡
በመሆኑም በክልሉ በተለይም በግብርናው እና ማዕድን ዘርፍ እናለማለን በሚል ከክልሉ መሬት ተረክበው አልምተው ያላሳዩ ባለሃብቶች እንዲነጠቁ የክልሉ ምክር ቤት በግምገማው ማንሳቱን አቶ ተስፋዬ አመልክተዋል፡፡
ዳይሬክተሩ አያይዘው እንዳነሱት የመስኖ ስራ አፈጻጸም ዝቅተኛ እንደሆነ ከምክር ቤት አባላት ጥያቄ ተነስቶ እንደነበረ አስታውሰው፤ ለዚህ በምክንያትነት የሚጠቀሰው መሬት የወሰዱት ባለሃብቶች አልሚ ባለመሆናቸው እንደሆነ ገልጸዋል።
ክልሉ የ2011 በጀት ዓመት የመንግስት ስራ አፈጻጸም በገመገመበት ወቅት በርካታ ጥያቄዎች ከምክር ቤት አባላት ተነስተው ውይይት እንደተደረገባቸው ገልጸዋል፡፡ በመጨረሻም ምክር ቤቱ በዛሬ ውሎው የ2012 የክልሉ በጀትና የተለያዩ አዋጆች ቀርበው እንደሚጸድቁ ይጠበቃል ብለዋል፡፡
በካልኩለስ ትምህርት፣ ውድድር ማለት አንድ አስረካቢ ግቤቱ ሲቀየር ውጤቱ የሚቀየርበት የመቅጽበት ውድር መጠን ነው። በሌላ አነጋገር፣ ውድድር ማለት አንድ መጠን በሌላ መጠን መቀየር ምክንያት የሚያሳየውን እድገት ወይም ክስመት መለኪያ ዘዴ ነው። ለምሳሌ የአንድ እቃን የአቀማመጥ ውድድር ከጊዜ አንጻር አገኘን ስንል፣ ያ እቃ በእያንዳንዷ ቅጽበት ያለውን ፍጥነት አገኘን እንደማለት ነው።
የአስረካቢው ግራፍ (ምስል) በጥቁር የተሳለው ሲሆን፣ የ ታካኪ መስመሩ ደግሞ በቀይ ደምቋል። የታካኪ መስመሩ ኩርባ አስረካቢው በሚታየው ነጥብ ላይ ካለው ውድድር ጋር እኩል ነው
የአንድ ፈንክሽን ግራፍ ውድድር በእያንዳንዷ ነጥብ ላይ ሲሰላ፣ በዚያ ነጥብ ላይ ለዚያ አስረካቢ በጣም ቀራቢ የሆነውን ቀጥተኛ መስመር ከማግኘት ጋር ምንም ለውጥ የለውም። የውኑ ቁጥር ዋጋቸው ለሆኑ አስረካቢዎች፣ በአንድ ነጥብ ላይ ያላቸው ውድድር፣ በዚያ ነጥብ ላይ ከሚያልፍ ታካኪ መስመር ኩርባ ጋር እኩል ነው። ብዙ ቅጥ ባላቸው ኅዋወች ለሚኖሩ ፈንክሽኖች፣ በአንድ ነጥብ ላይ ያለ የአንድ ፈንክሽን ውድድር በዚያ ነጥብ ላይ ካለ ሊኒያር ውድድር ጋር እኩል ነው [1] ።
ሥነ ውድድር የአንድን ፈንክሽኝ ውድድር የምናገኝበት ሂደት ነው። የዚህ ሂደት ተገልባጭ ኢውድድር ይባላል። መሠረታዊው የካልኩለስ እርግጥ እንደሚያስረዳ ኢውድድር፣ ከጥረዛ ጋር ምንም ለውጥ የላቸውም። ሥነ ውድድርና ሥነ ጥረዛ ሁለቱ ዋና የካልኩለስ መሰረታዊ መተግበሪያወች ናቸው።
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ክልተ ሴናተራት ኣሜሪካ ሃገሮም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ዘይሻራዊ ቅዋም ንኽትሕዝ ብደብዳበ ሓቲቶም። ሴናተር ኮሪ ቡከርን ሴናተር ክርስቶፎር ኩንስን ንሓላፊ ግምጃ ቤት ኣሜሪካ ስቴቨን መኑሸን ኣብ ዝፃፉዎ ደብዳበ፥ ኣሜሪካ ብዛዕባ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ መላእ ዓለም ብተላባዲ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ህይወቶም ዝሓለፉ ሰባት ቁፅሮም 504 ሺሕን 490 በፂሑ። ንፈለማ እዋን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ቻይና ግዝኣት ሁቤይ ከተማ ዉሃን ዝተርኣየ ተላባዲ ሕማም ቫይረስ ኮሮና፥ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከይዲ ምስማዕ ምስክርነት ገበን ቅንፀላ ጀነራል ሰዓረን ሜጀር ጀነራል ገዛኢን 22 ሰነ 2012 ዓ.ም ከምዝጅመር ኣፍሊጡ። ቀዳማይ ችሎት ገበን ፀረ ግብረራዕዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌዴራል ከምዝበሎ፥ ኣብ ልዕሊ ብቕትለት…
ኣዲስ ኣበባ ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል መዚ ኮሙዩኒኬሽን ኢትዮጵያ ካብ ዝተፈላለዩ ዓለም ለኻዊ ትካላት ቴሌኮም 12 ሕቶ ድልየታት ክልተ ፍቓዳት ቴሌኮሙዩኒኬሽን ከምዝተቐበለ ኣፍሊጡ። እቲ በዓል መዚ ምስቶም ፍቓዳት ብዝተተሓሓዘ መግለፅታት ድልየት ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዕላዊ ከምዝገበረ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ካብ ጀሞ 2 ክሳብ ጀኔራል ዊንጌት ዝህነፅ መገዲ ኣብቶብስ ሎሚ መዓልቲ ተጀሚሩ። እቲ ህንፀት መገዲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ምክትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኢንጂነር ታከለ ኡማን ኣጀሚረምዎ። እቲ መገዲ 20 ኪሎሜትሮ ዘለዎ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ ክልተ ሰሙናት ዝቐረዩ ስራሕቲ ህንፀት ግድብ ህዳሰ ብምዝዛም ምምላእ ማይ ከምእትጅምርን ኣብቶም ክል ሰሙናት ሰለስቲአን ሃገራት ኣብ ስምምዕ ንምብፃሕ ምውሳነንን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስቴር ፌዴሪኢ ኣፍሊጡ። እቲ ቤት ፅሕፈት ኣብ…
ቀ/ሚ ዶ/ር ኣቢይ፥ ኣባላት ቢሮ ሕብረት ኣፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፅን ካብ ኣፍሪካ ዝፍልፍል መፍትሒ ግድብ ህዳሰ ከምፅኡ ኣብ ዘኽእል ዛዕባ ዘድሃበ ዘተ…
ኣዲስ ኣበባ ፣ 20 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣባላት ቢሮ ሕብረት ኣፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብፅን ካብ ኣፍሪካ ዝፍልፍል መፍትሒ ግድብ ህዳሰ ከምፅኡ ኣብ ዘኽእል ዛዕባ ዘድሃበ ዘተ ከምዘሳለጣ ኣፍሊጦም። እቲ ዘተ ውፅኢታዊ ከምዝነበረ ድማ ኣብ…
ኣዲስ ኣበባ፣ 19 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብገበን ኣገዲድካ ምድፋር ዝተኸሰሱ ውልቀ ሰባት ብ25ን ብ11 ዓመትን 9 ወርሒን ፅኑዕ ማእሰርቲ ተበይኑሎም። ወዲ 64 ዓመት ተኸሳሲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2011 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፍለከተማ ኣቃቂ ዕድሚአን ሸሞንተን ትሽዓተን ዓመት ንዝኾና ክልተ…
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብረኣብን ዝቘመ ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ፡ ትማሊ ኣብ ካይሮ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣሰይድ ሳምሕ ሽኩሪ ተራኺቡ።
እዚ ናይ ትማሊ ርክብ፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ኣብ መንጎ ሰብ-መዚ ኤርትራን ግብጽን ዝካየድ፡ ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናታትን ዞባዊ ጉዳያትን ዘተኰረ ስሩዕ ናይ ምምኽኻር መደባት እዩ።
በስራ ላይ ያለው የብሔራዊ ደህንነትና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ በቀይ ባህር ላይ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች ለኢትዮጲያ ያላቸውን አንድምታ ታሳቢ ያላደረገ እና ችግር ያለበት ነው በማለት ሌተናንት ጄኔራል ጻድቃን ገብረትንሣኤ ተቹ።
የቀድሞው የሀገር መከላከያ ኤታማጆር ሹም ጻድቃን ገብረትንሣኤ ይህን የተናገሩት ከመንግስታዊው አዲስ ዘመን ጋዜጣ ጋር በቅርቡ ባደረጉት ቃለ-ምልልስ ነው። ጋዜጣው የጻድቃንን አስተያየቶች በከፊል ያላቀረባቸው ቢሆንም፤ ሆርን አፌይርስ ሙሉ የድምጽ ቅጂው ደርሶታል።
ጄኔራል ጻድቃን ‹‹ኢትዮጲያ ትልቅ ሀገር ነው። በቀይ ባህር የሚደረገው ሁሉ ያሳስበናል። እኛ የቀይ ባህር ሀገር ነን። ከቀይባህር የተነጠልን እንድንሆን መፍቀድ የለብንም።….በኤርትራ ሳቢነት ሆነ በራሳቸው በቀይ ባህር አካባቢ የሚንቀሳቀሱ የተለያዩ ሀይሎች አሉ። ቀይ ባህር እኛን እና የባህረ ሰላጤው ሀገራትን የሚለይ ባህር ነው። ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚደረግበት ነው። የኛ የብሔራዊ ደህንነትና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ በዚህ ረገድ ውጤታማ ነው ብዬ አላስብም። እንደገና መታየት ያለበት ትልቅ ነገር አለ›› ሲሉ አሳስበዋል፡፡
ኢትዮጲያን መልሶ የቀይ ባህር ሀይል ማድረግ የፖሊሲው ግብ ሊሆን እንደሚገባ የጠቆሙት ጻድቃን፤ ‹‹ይህ ማለት የግድ ወሮ በመያዝ ላይሆን ይችላል….ካለን የሕዝብ ብዛት፣ ለባህሩ ካለን ቅርበት፣ ከኢኮኖሚያችን እድገት አንጻር፤ ሌሎች ለዝንተ-ዓለም ቀይ ባህር የማንጠጋበት ሁኔታ እየፈጠሩ ባሉበት ሁኔታ ዝም ብለን ማየት የለብንም›› ብለዋል።
‹‹ይሄ ለአሁኑ ብቻ ሳይሆን ለወደፊቱም ለመንቀል አስቸጋሪ የሆነ ነቀርሳ እየተተከለ ያለ ነው የሚመስለኝ›› በማለት፤ ከዚህ አንጻር ነባሩ ፖሊሲ ‹‹ትልቅ ችግር ያለበት ነው›› በማለት አጽንኦት ሰጥተዋል።
ከኤርትራ ጋር ያለውን ግንኙነት አስመልክቶ በሰጡት አስተያየት፤ በሁለቱ ህዝቦች መሀል ካለው ጥብቅና ረጅም ትስስር አንጻር የሁለቱ ሀገራ ግንኙነት በቅርብ ገዜ ወደጥሩ ሁኔታ እንደሚመለስ እምነታቸውን ገልጸዋል።
ይሁን እንጂ የፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ቡድን ስልጣን ላይ እያለ ይህ ይሆናል ብለው እንደማይጠብቁም አስምረውበታል። ከጦርነቱ በፊት የኢትዮጲያ መንግስት ለኤርትራ ‹‹የተመቸ›› እንደነበር ከዚያም በኋላ እስካሁን ለኤርትራ ‹‹ክፉ የማያስብ›› እንደሆነ በመጥቀስ በዚህ ሁኔታ ሰላምን ያልፈለገ ቡድን ወደፊትም ተስፋ እንደሌለው ገልጸዋል።
የመንግስት የውጭ ግንኙነት ስልት ኤርትራን በመነጠል ረገድ ተሳክቶለት የነበረ ቢሆንም በቅርብ ዓመታት የኢሳያስ መንግስት ወደባህረ ሰላጤው(Gulf) አረብ ሀገራት በመጠጋትና ቤዝ በመስጠት የኢኮኖሚና የደህንነት መሻሻል እያገኘ መሆኑን አንስተዋል።
የኢትዮጲያ ፖሊሲ ማጠንጠኛ የኢትዮጲያ እና የኤርትራ ህዝቦችን ወዳጅነት በማጠናከር ላይ ያተኮረ እና የሻዕቢያ እድሜ በተቻለ ፍጥነት ማሳጠር መሆን እንዳለበት ጠቁመዋል። ይህ በተለያየ መንገድ ሊተገበር እንደሚችል – ሻዕቢያ አካባቢውን የረጅም ግዜ አደጋ ውስጥ እየከተተ ከመሆኑ አንጻር – ካስፈለገ ከኤርትራ ተቃዋሚዎች ጋር በመተባበር በሀይል የማስወገድ አማራጭ ሊታይ ይገባል ብለዋል ጄኔራል ጻድቃን።
የኢትዮጲያ መንግስት ኤርትራን አስመልክቶ ያለውን ፖሊሲ ስለመከለስ እየመከረ ከሆኑ ተያይዞ፤ ጻድቃን የፖሊሲ ክለሳው ግን በኤርትራ ብቻ ጠቦ መታየት እንደሌለበት አሳስበዋል። አጠቃላይ የብሔራዊ ደህንንትና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ክለሳ ተደርጎ በዚያ ማዕቀፍ ውስጥ የኤርትራም ጉዳይ ቢከለስ የተሻለ ነው ብለዋል።
ፖሊሲው ከሕገ-መንግስት ቀጥሎ ከፍተኛ ፋይዳ ካላቸው ሀገራዊ ሰነዶች የሚመደብ ቢሆንም፤ በፖሊሲው ዝግጅት የተለያየ የሙያ፣ የልምድ እና የፖለቲካ አመለካከት ያላቸው ግለሰቦችና ድርጅቶች ሀሳብ እንዲሰጡበትና እንዲካተት እንዳልተደረገ አስታውሰዋል። አሁንም ክለሳ የሚደረግ ከሆነ፤ የዝግጅት ሂደቱ ‹‹የፈለገ እውቀት ቢኖራቸውም በጥቂት ሰዎች የሚሰራ መሆን የለበትም፤ ሀሳብ ሊያበረክቱ የሚችሉ ግለሰቦችንና የህብረተሰብ ክፍሎችን ማሳተፍ አለበት›› በማለት አሳስበዋል።
ይህን ሲያብራሩም፤ የፖሊሲውን ትግበራውን የሚቆጣጠርና በበላይነት የሚመራ ከተለያዩ ዘርፎች የተውጣጣ አንድ አካል እንደሚያስፈልግ፤ በብዙ ሀገራት ይህ አካል ብሔራዊ የፀጥታ ምክር ቤት እንደሆነና በዚህ ምክር ቤት ስር ጠንካራ ሴክሬታሪያት መኖር እንዳለበት አውስተዋል፡፡ ሴክሬታሪያቱ በቋሚነት የብሔራዊ ደህንነት መረጃ የመሰብሰብና የመተንተን ስራ በመስራት ለምክር ቤቱ የሚያቀርብ እና አፈጻጸሙን የሚከታተል ነው እንደሚሆን አብራርተዋል። አክለውም በፓርላም የብሔራዊ ደህንነትን ጉዳይ የሚከታተል ቋሚ እና ለዚህ ተገባር አስፈላጊው አቅም ያለው ቋሚ ኮሚቴ ያስፈልጋል ብለዋል።
ነባሩ ፖሊሲ ስለፖሊሲው አስተዳደር ያስቀመጠው ነገር አለመኖሩን አስታውሰው፤ የብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤት በአዋጅ የተቋቋመ ቢሆንም ለምክር ቤቱ እንደጭንቅላት ሊያገለግል የሚችል የተሟላ ሴክሬታያት አልተደራጀለትም። የምክር ቤቱ ሂደት በአባል አካላት ሪፖርት ላይ የተመሰረተ ብቻ እንጂ፤ ራሱን ችሎ የምክር ቤቱን ውሳኔዎች አፈጻጸም የሚከታተል የሚገመግምና ሪፖርት የሚያደረግበት አሰራር አልተበጀም ብለዋል።
‹‹የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ሳንዘጋጅ የመጣው፤ የሀገር ደህንነትና የፀጥታ ኣሰራራችን የተደራጀ ስላልነበር፣ በተናጥል የሚመራ ስለነበር ነው›› ያሉት የቀድሞው ኤታማጆር ሹም፤ ይህ የግል አስተያየታቸው ብቻ ሳይሆን በወቅቱ በተደረገው ግምገማ የተደረሰ ድምዳሜ ነው ብለዋል።
የተጠናከረ የብሔራዊ ደህንነት ስጋት ትንተናና አመራር ቢኖር ኖሮ ባለፈው አመት በሀገሪቱ የተፈጠሩ የፖለቲካና የፀጥታ ቀውሶችን አስቀድሞ መከላከል የሚቻልበት እድል እንደሚኖር ጠቁመዋል።
ባለፉት 15 ዓመታት የውጭ ኢንቨስትመንትን በመሳብ፣ በሰላም ማስከበር ተልዕኮዎች፣ በአለም አቀፍ ተቋማት ዲፕሎማቲክ ተሰሚነት፣ በድህነት ቅነሳና መሰረተ-ልማት ስራዎች፣ በኤርትራና በግብጽ አንጻር የተገኙ ውጤቶችን ጄኔራሉ በአዎንታዊ ጠቅሰዋል።
ይሁን እንጂ ነባሩ ፖሊሲ ስኬታማ ነው ወይም አይደለም ብለው እንዲፈርጁት በተደጋጋሚ የቀረበላቸውን ጥያቄ ‹‹እንደዚህ ዓይነት ጥያቄ ባይቀርብ መርጣለሁ›› ብለው ወደጎን ገፍተውታል።
‹‹ባለፉት አመታት ለታዩ ለውጦች ፖሊሲው አስተዋጽኦ ነበረው። ነገር ግን ሁሉም ለውጦች ከዚያ የመነጩ አይደሉም። ጥሩ የመጡ ነገሮች አሉ። [በሌላ በኩል ደግሞ] ባለፈው አመት ሀገር የተናወጠበት ችግር ደግሞ ነበር፤ በአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ነው የቆመው›› በማለት ውጤቱ የተቀላቀለ መሆኑን አስምረውበታል።
የሀገር ውስጥ የፖለቲካ ችግሮችን መፍታት አለመቻሉ፤ ይህም ውሎ አድሮ የፀጥታ ችግር የሚሆን በመሆኑ እና የውጭ ሀይሎችም እነዚህን ችግሮቻችንን በመጠቀም ችግር እየፈጠሩ መሆኑን እንደ ዋነኛ ስጋት አስቀምጠውታል።
‹‹ሻዕቢያን ተጠቅመው፣ ሕዝብን በመከፋፈል፣ በታጠቀ ሀይል ስልጣን ለመያዝ የሚሞክሩ ሀይሎች ዘላቂ ሰላምና ዲሞክራሲ ያመጣሉ ብሎ መጠበቅ›› እንደማይቻል በመግለጽ፤ ‹‹መንግስት ያንን ለመቆጣጠር የሚያደርገውን ጥረት አጠናክሮ መቀጠል ይገባዋል›› ብለዋል።
ይሁን እንጂ የዚያ ዋና ምንጩ ሀገር ውስጥ ያለው የፖለቲካ ችግር መሆኑን እና ሻዕቢያ ያንን ለመጠቀም እንደሚሞክር በማስታወስ የውስጥ ችግሮችን በፖለቲካዊ መንገድ መፍታት አስፈላጊነቱን አስምረውበታል።
የብሔራዊ ደህንነትና የውጭ ግንኙነት ፖሊሲው መነሻ የውስጥ ፖለቲካዊ መረጋጋታችንን በማረጋገጥ እና ሀገራችን በቀጠናው ልትይዝ የሚገባትን ቁመና በማስቀመጥ፤ ያንን መነሻ አድርጎ ከእያንዳንዱ ሀገር ጋር የሚኖረንን ፖሊሲ የሚዘረዝር መሆን እንዳለበት ጠቁመዋል።
ደቡብ ሱዳንን በተመለከተ፤ የኢትዮጲያ መንግስት ቀደም ሲል ይጫወት የነበረው ሚና ግልጽ ባልሆነ ምክንያት መቀነሱ፤ በሌላ በኩል አሁን የደቡብ ሱዳን ፖለቲካ የሚዘውሩት ሌሎች ሀገራት መሆኑ አስጊ ነው ብለዋል። የደቡብ ሱዳን ፕሬዚዳንት ብሔር የሆነው የዲንቃ ልሂቃን ፀረ-ኢትዮጲያ ዝንባሌ እየያዙ መሆኑ አሳሳቢ መሆኑን ገልጸዋል።
ጅቡቲም የሀያላን ሀገሮች መሰባሰቢያና ፖለቲካ መተግበሪያ እየሆነች መሆኑ በብሔራዊ ደህንነታችን ላይ ተጽዕኖ ሳይፈጥር ይቀጥላል የሚለው አጠያያቂ መሆኑን እና በጥብቅ መከታተል እንደሚያሻ መክረዋል።
የግብጽ ጉዳይ ከህዳሴ ግድብ አንጻር ብቻ ተያይዞ መታየት እንደሌለበትም አሳስበዋል። ግድቡ ትልቅ አጀንዳ መሆኑን እና በዚያ ረገድ ግብጾች – ቢያንስ በይፋዊ መድረኮች ላይ – መለሳለስ እንዲያሳዩ ማድረግ እንደተቻለ ከሚዲያ ሪፖርቶች የተገነዘቡ መሆናቸውን ገልጸዋል።
ይሁን እንጂ ግብጾች ከኢትዮጲያ ጋር ያላቸው ዝምድና የሚያዩት በባህረ ሰላጤው አካባቢ፣ በመካከለኛው ምስራቅ እና እና በአፍሪካ እንዲኖራቸው ከሚፈልጉት ተጽእኖ አንጻር ነው። ስለዚህ እኛም በዚያ ስፋት እና ጥልቀት ማየት አለብን ብለዋል። እኛን የቀይ ባህር ሀገር ከመሆን የሚነጥል እንቅስቃሴ ከሌሎች ጋር በመቀናጀት የሚሰሩት ስራ መሆኑንና ይህ የብሔራዊ ደህንነትና የውጭ ግንኙነት ስራው ትኩረት ሊሆን እንደሚገባ ጄኔራል ጻድቃን ገብረትንሣኤ አስምረውበታል።
ሻ/ቃ ዳዊት ወልደ ጊዮርጊስ ሲያትል በሀገራዊ ንቅናቄው ስብሰባ ላይ የተናገሩትን አዳመጥኩት፣ ከዚህ ንግግር በመነሳት ከተጻፉት አንዳዶቹንም አነበብሁ “የሻለቃ ዳዊት የዋሽንግተን...
የዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣትና የመጡበት ሂደት የህውሃትን መዳከም ያሳያል እንጂ የወያኔ-ኢህአዴግን ህዳሴ አያሳይም። እንደ እኔ እምነት ወያኔ-ኢህአዴግ የሚታደስም ድርጅት አይመስለኝም። ዶ/ር አብይ ይህን ዘመንኑ የጨረስ ሥርዓት ፍጻሜው ጥንቃቄ የተሞላበት እንዲሆን እና ኢትዮጵያንም ያፋፋማት የለውጥ ምጥ የቀለለ እንዲሆን ያደርጉልን ይሆናል እንጂ ከዛ ያለፈም ተአምር ሊሰሩ የሚችሉ አይመስለኝም።
የጠ/ሚ ሹመታቸውን ከያዙ ወር እንኳ ያልሞላቸው ዶ/ር አብይ አስገራሚ የሆነ ሕዝባዊ ድጋፍ ባገኙ ማግስት በተደጋጋሚ፤ በተለይም በመቀሌ ባደርጉት ንግግር ተቃውሞን እያስተናገዱ ነው። በፓርላማ ባደረጉት ንግግር እጅግ ደስ ከተሰኙትና ተስፋም ከሰነቁት ሰዎች መካከል አንዱ እኔ ነኝ። ደስታዮ አሁንም እንዳለ ነው። የሰነቅኩትም ተስፋ እንዳለ ነው። የተወሰኑ ጥያቄዎችም ተመልሰውልኛል። ቀሪዎቹም በሂደት ይመለሳሉ ብዮ ተስፋ አደርጋለሁ። ዋናው ቁምነገር ለምን በሳቸው ላይ ተስፋ አደረግን? ከእኚህ ሰው ምን ነበር የጠበቅነው? ተስፋ ያደረግናቸውስ ነገሮች ምን ምን ነበሩ? በምን ያህል ጊዜ ውስጥስ ተስፋችን እውን ይሆናል ብለን ገምተን ነበር? የሚሉና መሰል ጥያቄዎችን እያነሱ መወያየቱ ተገቢ ነው። ለእነዚህ ጥያቄዎች ትክክለኛውን መልስ ማግኘት አሁን የሚታየውን ብስጭትና ግለስቡን በዚህ ቅጽፈት የማጣጣሉ ችግር ምንስዔው ከወዴት እንደሆነ ለማየትም ያስችለናል። ችግሩ አንድም ከተስፋ አድራጊዎቹ አልያም ተስፋ ከተጣለበት ሰው መሆኑን በቅጡ እንድናይ ይረዳናል።
ለመሆኑ ተስፋ ያደረግነው፤ ወያኔ የተባለውን እኩይ ድርጅት ከምድረ ገጽ ያጠፉልናል ብለን ነው? ወይስ በአንዳች ተአምር ወያኔን በዲሞክራሲ የታነጸ፣ ለሕግ ተገዢና ሰብአዊ መብቶችን አክባሪ አድርገው እንዲቀይሩልን ነው? ወይስ እንደ አበደ ውሻ ግራ ቀኙን የሚናከሰውን ሥርዓት አፉን ለጉመው ለዲሞክራሲያዊ ለውጥ ለሚታገሉ ኃይሎች መፈናፈኛ መድረክ ይፈጥራሉ በለን ነው? ወይስ የታሰሩ ወገኖቻችንን ነጻ እንዲወጡ አድርገው፣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጃቸውን አሽቀንጥረው ጥለው፣ ከተራ የፍቅርና የሰላም ፕሮፓጋንዳ ወጥተው አገራዊ መግባባትና እውነተኛ እርቅ የሚፈጠርበትን መድረክ ያመቻቻሉ ብለን ነው? ወይስ የወያኔ ሥርዓት ለ26 ዓመታት በጎነጎነው ጥላቻና የዘር ልዩነት ላይ የተጠነጠነ ፖለቲካ በአገር ላይ ያስከተለውን አደጋ ሊቀለብሱና በአገሪቱ እየታዩ ያሉ ዘር ተኮር ግጭቶችን ያሳቆማሉ ከሚል ተስፋ ነው?
ለማንኛውም መነሻችን ምንም ይሁን ምን የሰውየው መልካምነት፣ አዋቂነትና ብቃት እንዳለ ሆኖ መዘንጋት የሌለብት ነገር ዶ/ር አብይ የወያኔ ተሿሚ እንጂ የኢትዮጵያ ሕዝብ በድምጹ የመረጣቸው ሰው አለመሆናቸውን ነው። ወያኔ እኚህን ሰው ለመምረጥ ከገፉት ምክንያቶች መካከል አንዱ በአገሪቱ የታየው ሕዝባዊ ቁጣና ተቃውሞዎች ቢሆንም የወያኔ ዕራዒ አስፈጻሚ መሆናቸው ግን መዘንጋት የለበትም። እኩይ ከሆነውና ለ26 ዓመታት በሕዝብ ስም ሲነግድ ከነበረው የወያኔ ሥርዓት ጉያ የወጡ ነገር ግን ደግሞ ቅን አሳቢ፣ አንድነትን ሰባኪ፣ ፍቅርን አንጋሽ ሰው ሆነው ስላገኘናቸው ነው። ዶ/ር አብይ በፓርላማ ውስጥ ያደረጉት ስሜት የሚነካ ንግግር አስደማሚና የብዙዎችን ቀልብ የሳበው እኮ የወያኔን ጡጦ እየጠባ አድጎ፣ በወጣትነቱ የነመለስ ዜናዊን ዲስኩር እየተጋተና እሱኑ እየተገበረ ከጎለመሰ ሰው ስለሰማነው ነው። እሳቸው የተናገሩትን ስለ ኢትዮጵያዊነት፣ ስለ አብሮነታችን ጥቅም፣ ስለ ፍቅር፣ ሙስና ስላሚያስከትለው አደጋ፣ ስለ አያቶቻችን አኩሪ ታሪክ፣ ወዘተ… ከወያኔ አጥር ውጭ ያሉ በርካታ ኢትዮጵያዊያን ሲናገሩ፣ ሲያስተምሩ፣ ሲሰብኩን እና በተግባርም እየተሰው ሲያሳዩን እኮ ቆይተዋል። እነዚህ ስሜት ቀስቃሽና በሕዝብ መካከል ልዩነትን ሳይሆን ፍቅርን የሚዘሩ ንግግሮች ባለፉት 26 ዓመታት ከወያኔ መሪዎችም ሆነ ጭፍሮች ሳንሰማ በመቆየታችን፤ እንደውም በተቃራኒው ጥላቻና ክፍፍልን የሚያነግሱ፣ ታሪክን የሚያጠለሹና ኢትዮጵያዊነትን የሚያደቨዝዙ ንግግሮች በመንግስት ሚዲያዎች ጭምር ሲሰበክባት በመቆየቱ ነው።
የዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣትና የመጡበት ሂደት የህውሃትን መዳከም ያሳያል እንጂ የወያኔ-ኢህአዴግን ህዳሴ አያሳይም። እንደ እኔ እምነት ወያኔ-ኢህአዴግ የሚታደስም ድርጅት አይመስለኝም። ዶ/ር አብይ ይህን ዘመንኑ የጨረስ ሥርዓት ፍጻሜው ጥንቃቄ የተሞላበት እንዲሆን እና ኢትዮጵያንም ያፋፋማት የለውጥ ምጥ የቀለለ እንዲሆን ያደርጉልን ይሆናል እንጂ ከዛ ያለፈም ተአምር ሊሰሩ የሚችሉ አይመስለኝም። የለውጡ ኃይል ዶ/ር አብይን ከወያኔ ፖሊሲዎች ሙሉ በሙሉ ነጥሎ፣ ነጻና ያሻቸውን ሊያደርጉ የሚችሉ ሰው አድርጎ የሚያያቸው ከሆን ችግሩ ያለው ከወዲህ ነው።
በእኔ እምነት የሚሻለው የሰውየውን እርምጃዎችና በየመንደሩ የሚያደርጉትን ንግግር እየተከተሉና እሱን እያብሰለሰሉ እሳቸውን ከፍ ዝቅ ማድረግ አይመስለኝም። ተቃዋሚው ኃይል የተፈጠሩትን ክፍተቶችና አጋጣሚዎች በመጠቀም የተጀመረው ሕዝባዊ ንቅናቄ በተደራጀና በተቀናጀ መልኩ ሊቀጥል የሚችልበት ሁኔታ ላይ ጊዜውን ቢያጠፋ የተሻለና ለአገርም የሚበጅ ይሆናል። ለዚህም የሕዝባዊ ንቅናቄው መሪዎች በጋራ በመሆን ለዶ/ር አብይ አስተዳደር በጊዜ የተገደበና በቅደም ተከተል የተቀመጠ የእርምጃ ጥሪ ቢያደጉላቸው። ለተነሱት የሕዝብ ጥያቄዎች በተጠቀሰው የጊዜ ገደብ ውስጥ ምላሽ የማይሰጡ ከሆነ ሕዝባዊ አመጹ ሊቀጥል የሚችል መሆኑን ቢገለጽ። የንቅናቄ ኃይሉ ሊወሰድ የሚችላቸውን እርምጃዎችን አብሮ በጥሪው ላይ በዝርዝር መግለጽ። ከወዲሁም የተጠቀሱትን እርምጃዎች ለመውሰድ የሚያስችሉ ዝግጅቶችንም ማከናውን ይበጃል።
ይልቁንም የጠ/ሚ አብይ የመቀሌ ማብራሪያ ትላንት በጎንደር፣ በደብረታቦር፣ በባህርዳር፣ በወሎና፣ በተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች “ወልቃይት ብረሳሽ ቀኜ ትርሳኝ” ብሎ አደባባይ በመውጣት...
ባልታወቁ ሽፋኖች በመከለል እውነት ያልሆኑ ነገሮችን የሚጽፉ ቢቆጠቡ ለሁላችንም በሶስት መንገድ ይበጀናል፦1) ጥርጥር እየቀነሰ ይሄዳል፤ 2) ፖለቲካን ጽዱ ያደርጋል፤ 3) ወንጀለኛ ፖለቲከኞች የሠሩትን ክደው፣ በሶሻል ሚዲያ የሚያሳብቡትን ይቀንሳል!
የኢትዮጵያ ሕዝብ መቼም ቢሆን ሊጠራጠራቸው እንደማይገባ ተናግረው በኦሮሚያ ክልል በሚወስኑት ውሳኔ የሚከፋ ማንኛውም አካል ውሳኔያቸው ትክክል ካልሆነ ቢወቅሳቸውና ቢገስጻቸው እንደሚታረሙ ፕሬዚዳንት ለማ መገርሳ አስታወቁ! https://t.co/5HYyHMOuHG
መንእሰይ ሳምሶን ሰሎሞን ደራስን ተጣባቒ መሰልን'ዩ።፡ አብ ዝተፈላለየ ቦታታት እናኸደ ንመንእሰያት ሰሚናራት ዝህብ፡ ብዛዕባ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት እናተኸታተለ መጻኢን አብ’ዚ ዘሎ እዋንን ከመይ ክመስል ከምዝግብኦን አስተምህሮታት ዝህብ ዘሎ ንጡፍ መንእሰይ’ዩ፡፡ ናይ ሎሚ ዘተና፡ ብዛዕባ ‘ርስቲ ጉጅለ 15’ መጽሓፉ’ዩ። (ቃለመጠይቕ ምስ SBS Radio: 04-June-2019)።
ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት፡ ካብ ተመኩሮኡ እናተማህረ፡ ንጸገማቱ እናሰዓረ፡ እዩ ዝዓብን ዝቕጽልን - እዛ ዓንቀጽ ብዛዕባ ምምልላእን ምክእኣልን ክትዛረብ እያ።
ኣብዚ ገጽ’ዚ፡ ንኤርትራን ኤርትራውያንን ዝምልከት መጻሕፍቲን ሕትመታትን ዝርዝር ክትረኽቡ ትኽእሉ። ዕላማ ናይዚ ድማ፡ ብኹሎም ኤርትራውያንን ዘይ-ኤርትራውያንን ንዝተደርሱን ዝወጹን መጻሕፍቲን ሕትመታትን ዝርዝር መዝገብ ብምሓዝ፡ ንኹሎም ከንብቡ፡ ክዕድጉ፡ ወይ’ውን ክመራመሩ ዝደልዩ ግዱሳት ስሉጥ ናይ ሓበሬታ ልውውጥ ንምምዕባል ኢዩ።
በጻሕቲ ወብሳይትና፡ ተመሊሶም ንፍርያትኩም ክውከሱ ወይ ክዕድጉ መታን ክኽእሉ፡ ምስቲ ዝለኣኸልና ሓበሬታ፡ ናትኩም ስም፡ ኢመይል፡ ከምኡው’ን ተለፎን የድሊ። ወብሳይት ወይ ብሎግ ምስዝህልወኩም ድማ፡ ናቱ ቀለቤት (link) ምስናይ፡ ሓጋዚ ኢዩ።
ናይ ኢንተርነት ወጻኢታት ናይዚ መርበብ ሓበሬታ’ዚ ንምሽፋን: ዝኾነ ይኹን መጠን ገንዘብ፡ ወለንታዊ ወፈያ ንምግባር ምስ እትደልዩ፡ ብ’ፐይፓል (PayPal) ወይ ብካርድ ንምኽፋል ኣብ ታሕቲ ዘሎ መልጎም ጠውቑ።
እንደ ስሑል ሽረ ሁሉ በ2013 የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የመሳተፋቸው ነገር ያከተመ የሚመስለው መቐለ 70 እንድርታ እና ወልዋሎ ዓ/ዩ የያዟቸው ተጫዋቾችን በተመለከተ የተለያዩ ጥያቄዎች ሲነሱ ሰንብቷል። በተለይ ክለቦቹ በሊጉ የማይሳተፉ ከሆነ የተጫዋቾቹ ቀጣይ ህይወት አጣብቂኝ ውስጥ እንደሚገባ ከተለያዩ አካላት ሲገለፅ ነበር። እርግጥ የመቐለ 70 እንደርታ 11፣ የወልዋሎ ዓ/ዩ 4 እንዲሁም የስሑል ሽረ 16 ተጫዋቾች ከሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል ወደ መሐል ሀገር መምጣታቸው ቢታወቅም ሌሎቹ ተጨዋቾች ግን እስካሁን ከክለቦቹ መቀመጫ ከተማ እንዳልወጡ ተጠቁሟል።
ብዙዎች እንደሚገምቱት ክለቦቹ በውድድር ላይ የማይሳተፉ ከሆነ በስራቸው የያዟቸው ተጫዋቾች መደበኛ ስራቸውን በልዩ ሁኔታ እንዲከውኑ የሚያደርግ ህግ እንዲወጣ ሲጠየቅ ነበር። ይህንን ተከትሎም እሁድ በነበረው የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌዴሬሽን 12ኛ መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤ ላይ የፌዴሬሽኑ ፕሬዝዳንት አቶ ኢሳይያስ ጂራ በክለቦቹ የሚገኙ ተጫዋቾች እና አሰልጣኞች ስራ መሰራት ስላለባቸው ክለብ የሚያገኙ ከሆነ ቢዘዋወሩ የሚል ውሳኔ እንደተወሰ ሲገልፁ ነበር። በተወሰነው ውሳኔ መሠረትም ፌዴሬሽኑ በእነዚህ ሦስት ክለቦች ብቻ የሚገኙ ተጫዋቾች የሚስተናገዱበት እና ለአንድ ዓመት ብቻ ክፍት የሆነ የአንደኛና ሁለተኛ ዙር የዝውውር ጊዜ የሚመራበት ደንብ በልዩ ሁኔታ አዘጋጅቶ ጨርሷል።
ይህ ደንብ ለዘንድሮ ዓመት ብቻ የሚሰራ ሲሆን አንድ ዓመት ውል ከክለቦቹ (ከትግራይ ክለቦች) ጋር ያለው ተጫዋች ግን በ2014 በክለቦቹ ፍቃደኝነት ተመልሶ ያለውን ውል እንዲጨርስ ይደረጋል። የቀድሞ ክለቡ ካልፈለገው ግን በዛው ወደ ሌላ ክለብ መጓዝ እንደሚችል ተጠቁሟል።
#ዜሮ፡ “አይ መቶ! እሺ እኔ ከሌለውና ‘ምንም’ ከሆንኩ፣ አንተ ራስህ የለህም’ኮ። እንዴት ነው የምታስበው? እኔን በጥላቻና ፍርሃት ለማጥፋት ስትጥር ራስህን ታጠፋለህ’ዴ?! ያንተ ህልውና’ኮ በእኔ መኖር ላይ የተመሰረተ ነው። አንተ ግን ዝ…ም ብለህ ትጮኻለህ! የሆንክ ባዶ ነገር…”
#መቶ: “እንዲያም ሆኖ’ኮ ግን ቁጥር የሚጀምረው ከኔ ነው። በገሃድ ያለ ነገር “1” ብሎ እንጂ “0” ተብሎ አይቆጠርም። አየሽ እንዴት ያላቺ መኖር እንደምችል? ሃሃሃ…ደቃቃ ነገር ነሽ…ላጥፋሽ እንዴ?… ‘እፍፍፍ’!”
#ዜሮ፡ “ኤጭ…እሳቤህ ሁሉ ቁንፅል ነው። የእውነትን ጠምዝዘህ ባንተ ፍላጐት አቅጣጫ እንዲሄድ የምታደርግ ይመስልሃል። የሆንክ ጉልበታም ነገር ነህ! እውነት በእውቀት እንጂ በጉልበት አይገዛም!
#ዜሮ: “እሺ ይሁንልህ፣ እኔ የለሁም። አንተ ብቻህን ከሆንክ’ኮ ቁጥርና መቁጠር አይኖሩም። አንተ ብቻህን ነሃ! እንዳንተ አይነት ጡንቻ ራስ “እኔ በራሴ ‘ሙሉ’ ነኝ” ብሎ የሚለፍፍ ሁሉ “ሙሉ” የሚለው ነገር በራሱ “ምንም” ማለት እንደሆነ ሊያውቅ ይገባል።
#መቶ: “እሺ…አንቺ እንዳልሽው መቶ ቀርቶ አንድ ልሁን። አንድም ሆኜ ግን በገሃድ ያለ ነገር ሁሉ “አንድ” እንጂ “ዜሮ” አይባልም። አየሽ… እኔ የመኖር መለያ፣ አንቺ ደግሞ ያለመኖር መለያ ነሽ። እኸ! ልዩነቱ ገባሽ?”
#ዜሮ፡ “አለመኖር ከሌለ መኖር ፋይዳ የለውም! የሚቆጠር ሳይኖር መቁጠር አይቻልም፣ አንድ ብቻውን ቁጥር አይሆን’ማ! ቁጥር የሚኖረው አማራጭ ሲኖር ነው። አማራጭ በሌለበት ምርጫ የለም። “እኔ ብቻ” በማለት አለመኖርህን መሰከርክ እንጂ መኖርህን አላረጋገጥክም። ደደብ ነገር ነህ’ዴ?! “አለሁ” ስትል የለህም’ኮ!!!”
ዜሮ፡ “‘100’ ያለ ‘0’ አንድ ‘1’ ነው። 1 ምርጫና አማራጭ የለውም። ምርጫና አማራጭ ካለ 100% ድጋፍ ወይም ተቃውሞ አይኖረውም። አማራጭ ባለበት “100% ድጋፍ አገኘሁ” ማለት ምርጫው ነፃ እንዳልነበር ከመመስከር ያለፈ ትርጉም አይኖረውም።
አብ 2018 ዓ.ም አብ ሩስያ ንዝካየድ ዋንጫ ዓለም ዝሳተፉ ሃገራት ንምምራጽ አብ ዝካየድ መጻረይ ውድድር ንምስታፍ ሾሞንተ ኤርትራዊያን ካብ ዙርያ ዓለም ናብ ኤርትራ ተጓዒዞም ኣለዉ።
ሄሮክ ጎይትኦም ምስ AIK ዝተባህለት ጋንታ አብ ሽወደን ዝጻወት ከክውን ከሎ ካብ 2004 ዓ.ም ጀሚሩ ምስ ዝተፈላለየ ጋንታት ኤውሮጳ ክጻወት ዝጸንሓ ኮይኑ 85 ሸቶታት ንጋንታታቱ ብምምዝጋቡ ካብ መንጎ ፍሉጣት ኣጥቃዕቲ ሓደ`ዩ። ሰናይ ብርሃነ ድማ ምስ Sundbybergs IK ጋንታ ሽወደን ዝጻወት’ዩ።
ካብ ምስራቕ አፍሪቃ ንቀዳማይ ዙር መጻረይ ውድድር ዝገጥማ ሃገራት ኤርትራ ምስ ቦስትዋና፡ ኢትዮጵያ ምስ ሳ ኦ ቶም ፕሪንሲፓ፡ ሶማልያ ምስ ኒጀር፡ ጅቡቲ ምስ ሲውዘርላንድ፡ደቡብ ሱዳን ምስ ማውሪታንያን ማውሪሾስ ምስ ኬንያ ክጋጠማ እየን።
የአዲስ ማለዳው ዓምደኛ አዲሱ ደረሰ፥ በቅርቡ ሩዋንዳን በሥራ አጋጣሚ የመጎብኘት እድል አጋጥሟቸዋል። ኢትዮጵያ እንደ አገር ከሩዋንዳ፣ ኢትዮጵያውያን ደግሞ ከሩዋንዳውያን ምን ይማራሉ በሚል እሳቤ ይህንን የጉዞ ማስታወሻ ከትበዋል።
የሩዋንዳ ዋና ከተማ ኪጋሊን በታኅሣሥ አጋማሽ ስጎበኛት ከገረሙኝ ነገሮች አንዱ የሌሊቱ አነጋግ ነው። በርግጥ በኢትዮጵያም ሌሊቶች ቶሎ የሚነጉበት ወቅት አለ። የኪጋሊ ግን የተለየ ነው። ከጥዋቱ 11፡30 ፍክት ብሎ ነግቷል፤ ለአንድ ሰዐት ከጠበቁ ደግሞ ጸሐዩ ሊያቃጥልዎ ይችላል። ጨለማዋ ግን ድቅድቅ ነው። ለዐይን እንኳን ያዝ ሳያደርግ፤ ድቅድቅ ጨለማ ይሆናል፤ እንዳጨላለሙም እንደዚያ በፍጥነት እና በጉልበት የሚነጋም አይመስል።
ሩዋንዳ ታሪኳም እንዲሁ ይመስላል። በዘር ጭፍጨፋው ዘመን ድቅድቅ የታሪክ ጨለማን ተከናንባ ነበር። ከሁቱ ወገን የነበሩትና በወቅቱ የሩዋንዳ ፕሬዘዳንት የነበሩት ጁቬናል ሃቢሪማን ከቡሩንዲ ሹማምንት ጋር አብራ የያዘችው አውሮፕላን ከኪጋሊ የአውሮፕላን ማረፊያ እንደተነሳች ጋየች። የዚያች አውሮፕላን በአየር ላይ መጋየት፤ የሩዋንዳ ድቅድቅ የታሪክ ጨለማ ማስጀመሪው ፊሽካ ሆነ።
ሁቱዎች እና ቱትሲዎች በጣም ተመሳሳይ ናቸው፤ ተመሳሳይ ቋንቋ፣ ባህል እና አሰፋፈር ያላቸው ሕዝቦች ናችወ። ቱትሲዎች ቀጭን እና ከሁቱዎቹ ጋር ሲነጻጸር ረጃጅሞች ናቸው፤ ኢትዮጵያውያንን ይመስላሉም ይባላል። ኪጋሊን ለመጎብኘት ስንቀሳቀስ መኪናችንን ሲሾፍር የነበረው ሩዋንዳዊ፥ ሕዝቡ በጭፍጨፋው ወቅት ‹‹ቱትሲዎች ዝርያቸው ከኢትዮጵያ ስለሆነ ወደ አገራቸው ለምን አይሄዱልንም›› ይባል እንደነበር አጫውቶኛል። ቱትሲዎችን ገሎ ወደ ወንዝ የመጣል ልምዱ የመጣውም ሬሳቸውን ወደ ዘር ምንጫቸው ኢትዮጵያ እንዲሄድ በማመን እንደነበር የሚያሳዩ ማስረጃዎችን ማግኘት ይቻላል።
የሁቱዎችና የቱትሲዎች ግብግብ በታሪክ ውስጥ አዲስ ነገር ባይሆንም፤ በግላጭ የወጣው ግን ቤልጂየም ቀኝ ገዢዎች ሩዋንዳን ከረገጡ ከ1916 (እ.አ.አ.) ጀምሮ ነበር ይባላል። ቤልጂየሞቹ ሁቱና እና ቱትሲ የሚል መገለጫ የተጻፈበት መታወቂያ እግራቸው ከመርገጡ ማደል ጀመሩ። በእሱም አላበቁም፤ ቱትሲዎቹ የተሻሉ የሰው ዘሮች እንደሆኑ የሚያሳዩ ትርክቶችን ይነዙ ገቡ። ቱትሲዎችም ትርክቱን አምነው ተቀበሉት።
ቱትሲዎች የተሻልን ሕዝቦች ነን የሚለው ትርክት ያመጣው የማኅበራዊ ከበሬታና እርሱም ይዞት የመጣውን ኢኮኖሚያዊ ትሩፋትም ሲያጣጥሙ ከረሙ። የሁቱዎቹ የውስጥ ለውስጥ ማጉረምረም በየመንገዱ ፈንድቶ ወጣ። ፕሬዝዳንት ጁቬናል ሁኔታውን ለፖለቲካቸው መጠቀምን ያዙ፤ ለኢኮኖሚው ማጥ ተጠያቂዎቹ ቱትሲዎቹ እንደሆኑ ይተርኩ ጀመር። በዚህ ምክኒያት በ1959 (እ.አ.አ.) ብቻ ወደ 20 ሺሕ የሚጠጉ ቱቲሲዎች ተጨፈጨፉ። ይህ ዋናው ጭፍጨፋ አይደለም፤ ከሱ በፊት የተካሄደ ጭካኔ የተሞላበት ፕሮቫ ነበር።
በሺዎች የሚቆጠሩ ሌሎች ቱትሲዎች ወደ ዩጋንዳ እና ብሩንዲ ይሰደዱ ጀመር። በተመሳሳይ ጊዜ በዩጋንዳ ያሁኑ ፕሬዝዳንት ፓል ካጋሜ የሩዋንዳ የጀግኖች ግንባርን አቋቁመው መንግሥትን ለመጣል እንቅስቃሴ እያደረጉ ነበር። ይህን የካጋሜ እንቅስቃሴ በሩዋንዳ ያሉ ቱትሲዎች እና መሃል ሰፋሪ ሁቱዎች እየደገፉት ነው በሚል የወቅቱ ፕሬዝዳንት ጁቬናል ቱትሲዎችን ለሌላ ጭፍጨፋ ዳረጉ።
የቤተመንግሥት ጠባቂዎቻቸውን፣ ፖሊሶችን እና ወታደሮችን አሰማርተው ጭፍጨፋውን በሚገባ አሳለጡት። ንጽሃን ዜጎች በጭፍጨፋው እንዲሳተፉ ማበረታቻ የሚሰጡ ፖሊሲዎች ወጡ። ቱትሲዎችን የገደለ ንብረታቸውን ይውሰድ፤ የምግብ እና የገንዘብ ሽልማትም ይሰጠዋል የሚሉት ከማበረታቻዎቹ ጥቂቶቹ ነበሩ። በዚህ ያልተበረታታ ሰብኣዊነት ቢጤ የተሰማው ቢኖር ደግሞ መሣሪያ ጭንቅላቱ ላይ ተደቅኖ ቱትሲ ጎረቤቱን እንዲገድል ይገደድ ጀመር።
ዓለም ዐቀፉ ማኅበረሰብ ጆሮ ዳባ ልበስ አለ። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጸጥታ አስከባሪ 10 ወታደሮቹ መገደላቸውን ተከትሎ ሩዋንዳን ለቆ ወጣ። የቱትሲዎች እጣ ፋንታ በሁቱው ፕሬዝዳንድ እና በጨፍጫፊ ቡድኖቻቸው መዳፍ ላይ ወደቀ። የፕሬዝዳንቱ አውሮፕላን መመታትና የእርሳቸው መሞትን ተከትሎ ደግሞ ሩዋንዳ በሰው ልጅ እሬሳ ክምር ተሞላች።
ካጋሜ ተሳክቶላቸው ኪጋሊ ገቡ። በመጀመሪያ ሁቱ ፕሬዝዳንት አስቀድመው እርሳቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሆኑ። ፕሬዝዳንቱ የዘር ፖለቲካ ትርክትን የማስቀጠል አዝማሚያ ታይቶባቸዋል በሚል ወደ ዘብጥያ ተወረወሩ። ካጋሜ ያለተቀናቃኝ መንግሥትን ተቆጣጠሩ። የሩዋንዳ የመተራረድ ታሪክ እንደጨለማዋም ባይሆን ቶሎ ነጋላት፤ አልጨከነባትም። እንዲያውም ታሪኳን ቀኝ ኋላ አዞረችው።
የዋና ከተማዋ ኪጋሊ አስፓልቶች ላይ ሶፍት እና ፌስታል አይደለም፤ አፈር ማግኘት ይከብዳል። እውነት ነው ኪጋሊ ጥዋት ጥዋት እንደ አዲስ አበባ ትጸዳለች። በአጭር ቆታዬ ያስተዋልኩት ግን ኪጋሊ ጽዱ የሆነችው ስለምትጸዳ ብቻ ሳይሆን የሚያቆሽሻት ስለሌለም ነው። እንደዛ የሰው ልጅ ሬሳ እንዳላቆሸሻት፤ ሩዋንዳኖች አሁን አስፓልቱን ለማቆሸሽ የሚያክል እንኳን ጭንቅላታቸው ውስጥ የቀረ ቆሻሻ ታሪክ ያለ አይመስልም።
በትሁት ቃላት የተዋቡ ዐረፍተ ነገሮች እኔ የምሰማው ባለ አራት እና አምስት ኮኮብ ሆቴሎች ስገባ ነው፤ በአዲስ አበባ። ኮኮቡ ባነሰ ቁጥር፤ ትህትናውም ሊቀንስ ይችላል። በኪጋሊ አስፓልቶች ላይ ትሁት ሰዎች ሞልተው ይፈሳሉ፤ ትህትናም እንደዚያው።
ከኪጋሊ ስመለስ ለቤተሰቦቼ የሩዋንዳ ማስታወሻ ልገዛላቸው ፈልጌ ገበያውን አላውቀውም። ሌላም እንቅፋት አለ። እንግሊዘኛ ታዋቂ ቋንቋ አይደለም፤ በኪጋሊ። አንዲት ኮረዳ በኪጋሊ አስፓልት ላይ አግኝቼ፤ እንግሊዘኛን እንደምትችል አረጋግጨ ችግሬን አዋየኋት። ከምትሄድበት ቀኝ ኋላ ተመልሳ፤ በመጀመሪያ ዶላር የሚዘረዘርበትን ቦታ አሳይታ ከዚያም የሩዋንዳ የባህል ልብሶችን ለመስፋት የሚውሉት ጨርቆች መሸጫ ቦታ ወሰደችኝ። መቼም ከዋና ጉዳይዋ ተመልሳ ነውና እንደኛ አገር እንደው ለሻይ ነገር ሸጎጥ ማድረግ የተለመደ ነው ብዬ ብሞክር፤ ቢላዋ ባንገቴ ይግባ አለች። ምክኒያቱስ ቢባል፤ እንግዳ ነኛ።
ሩዋንዳን ጠንቅቀው በሚያውቋት ኢትዮጵያውያን መካከል ሲንሸራሸር የሰማሁት አንድ ታሪክ አለ። ከዕለታት በአንድ ቀን ክርናቸው ላይ ኮኮቦችን ከሚደረድሩት የሩዋንዳ ጄነራሎች መካከል አንድኛው ቤቱን ለማስገንባት ያስጀምራል። ለግንባታው መሰረት ለማውጣት ወደ ታች ተቆፍሮ ከውስጥ የሚወጣው አፈር በአስፓልቱ ላይ ይታያል። ፕሬዝዳንት ካጋሜ ነገሩን ከመስማታቸው መኪናቸውን እያሽከረከሩ በቦታው ተገኝተው ቅጣት ተጥሎበት አፈሩን በቅጽበት ውስጥ እንዲያስነሳ አዘው እንደሄዱ፤ እንደዚያም እንደተደረገ በስፋት ይነገራል።
ታሪኩን በግሌ ማጣራት ባልችልም የሩዋንዳኖችን ሕግ አክባሪነት ለመመስከር የሚያስችል ሌሎች ነገሮችን በማስተዋሌ ለማመን አልቸገረኝም። የኮሮናን መምጣት ተከትሎ የእጅ ንጽሕናን ለመጠበቅ የሚያስችሉ ጀሪካኖች አይደለም በኪጋሊ የሚታዩት። ከቆሻሻ ውሃ ማስወገጃ ታንከሮቻቸው ጋር ሲጠጓቸው ሳሙናና ውሃ የሚያወጡ ቴክኖሎጂዎች እንጂ። መተከላቸው አይደለም የሚያስገርመው፤ አንድም ዜጋ ሊነቅላቸው ወይም ሊያበላሻቸው ሳይሞክር ውሃ እና ሳሙና ብቻ እየተጨመረላቸው ለወራት ማገልገላቸው ነው።
ዜጎች ለመኪና አደጋ እንዳይጋለጡ በቀለበት መንገድ ላይ የተተከሉ ብረቶችን ነቅሎ እራሱን ለአደጋ የሚያጋልጥ የተማረ ዜጋ ከሞላባት አገር ለመጣ እንደኔ ዓይነቱ ዜጋ ነገሩ እጅን በአፍ ላይ ቢያስጭን አያስገርምም።
የሩዋንዳውያንን ሕግ አክባሪነት ለማስተዋል ሌላም ምሳሌ መጥቀስ ይቻላል። በኪጋሊ አስፓልቶች ላይ የሚርመሰመሱትን ሞተር ሳይክሎች እንደ አማራጭ መጓጓዣ መጠቀም ካሰቡ በኪስዎ ላስቲክ አሊያም በራስ ቅል ላይ የሚጠለቁ ሹራቦችን እንዲይዙ ይገደዳሉ። ምክኒያት ካሉ ደግሞ ሲጓጓዙ የአደጋ ጊዜ የጭንቅላት ላይ ሄልሜት ማድረግ ግድ ስለሆነ፤ ይህንንም ሄልሜት ብዙዎች ስለሚያደርጉት በላብ አሊያም በሌሎች ላብ አማካኝነት ኮሮና እንዳይተላፍ በሚል ነው።
ሞተር ሳይክል መጠቀም አስቤ በቋንቋ አለመግባባት ምክንያት የተሰጠኝን ሄልሜት በቀጥታ አናቴ ላይ አስቀመጥቁት። በሰከንዶች ውስጥ ደርዘን የሚጠጉ የሞተር አሽከርካሪዎች ከበውኝ በማላውቀው ቋንቋ እያወሩ እንደ ግዑዝ አካል ይጠቋቆሙብኝ ጀመር። እንደምንም እንግሊዘኛ የሚችል ፈልጌ ጉዳዩን ስጠይቅ መጀመሪያ ላስቲክ ወይም ሹራብ ጭንቅላቴ ላይ ሳላጠልቅ ሄልሜቱን በማድረጌ እንደሆነ ተነገረኝ።
‹‹እርሱን አሊያዝኩም›› ብል፤ ‹‹በል ውረድልኝ!›› ተባልኩና ክብሬን ጠብቄ ወረድኩ። ሲጀመር ሄልሜቱ እራሱ ከማይደረግበት፤ አሊያም የአደጋ ጊዜ ቀበቶን ትራፊክን ለመሸወድ ብቻ ከደረት ላይ ጣል ከሚደረግበት አገር ለመጣ እንደኔ ዓይነቱ ዜጋ ነገሩ እጅን በአፍ ላይ ቢያስጭን አያስገርምም።
ሕግ ማክበራቸው አይደለም፤ ልጆቹ በትምህርታቸው ያልገፉ እንዲሁም በወራት ውስጥ ብቻ በተሠራ የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ሕጉን ይህንን ያክል ወደ ተግባር መቀየራቸው አጃኢብ ነው። ሕግማ ይከበር- በኪጋሊ። ኪጋሊ አስፓልቶች ላይ ስዘዋወር የትራፊክ መብራቶችንም ትራፊኮችንም አላየሁም። ሁሉም ምልክቶችን ባገናዘበ መልኩ ሲያሽከረክር ተመልክቻለው።
በተለያየ አጋጣሚ ኪጋሊ ላይ ካጓጓዙኝ ሹፌሮች የተረዳሁት፤ የመንግሥት ፕሮጀክቶች እንደ ጦር እንደሚፈሩ ነው። የመንግሥትን ፕሮጀክቶች በተመደበለት ጊዜ፤ በጀት እና ጥራት አለማጠናቀቅ ከፍተኛ የአገር ክህደት ነው። ይህንን መረጃ ሩዋንዳን ከማስተዋወቅ የዘለለ ትርጉም እንዳለው ለማወቅ አንድ ምሳሌ ላንሳ።
የኪጋሊ ኩራት ሆነው እያገለገሉ ከሚገኙት ምልክቶች መካከል አንድኛው የኪጋሊ የመሰብሰቢያ አዳራሽ ነው። ይህ የመንግሥት እና የግል ኢንቨስትመንት ጥምር ውጤት የሚታይበት ቦታ የፕሮጀክቶችን የማስፈጸም ብቃት እና የእቅድ ጥራት ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።
ሩዋንዳ በአንድ ቀን በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ እንግዶች ግልብጥ ብለው ቢመጡባት፤ ሠርገኛ መጣ . . . ብላ አትደነግጥም። ከራዲሰን ብሉ ሆቴል ጋር ተገናኝቶ የተሠራ እና በአንድ ግዙፍ ግቢ ውስጥ የሚገኝ ግዙፍ የመሰብሰቢያ አዳራሽ አላት። ተሰብሳቢዎች ሳይጉላሉ እዚያው አድረው፤ ጥዋት ተነስተው እዚያው ስብሰባቸውን የሚያደርጉበት፤ አንድም መኪና አስፓልት ወይም ግቢ ውስጥ ሳይታይ ውጦ የሚይዝ የመኪና ማቆሚያ ያለው እና እንግዶቹን ሲያሻቸው ማናፈስ የሚያስችል ግቢ ውስጥ የተገነባ እጅግ ግዙፍ የመሰብሰቢያ አዳራሽ ነው። የእቅዱን ጥራት በጨረፍታ የሚያሳየው፤ ስብሰባ ካለ መቼም ጋዜጠኞች አይጠፉም በሚል ከአዳራሹ ሥር ለሚዲያ ተቋማት የተዘጋጁት ቢሮዎች ናቸው።
እኔ ለመጎብኘት እድሉን ያገኘሁት ለ250 ሺሕ የተጨፈጨፉ ዜጎች የተሠራውን ሚውዚየም ብቻ ቢሆንም ሌሎች ከግማሽ ደርዘን በላይ የሚሆኑ ግን በአገሪቱ ዙሪያ እንዳሉ ተነግሮኛል። ሚዩዚየሙን ሲጎበኙ እጅግ በጣም ከባድ ስሜትን ይጭራል። የታሪኩ አካል እንደሆኑ ሊሰማዎት ይችላል። የዚህ ምክኒያቱ ደግሞ በጥንቃቄ ታቅዶ፤ መሬት ላይ የተቀመጠው የሚውዜሙ አሠራር ነው። በቪዲዮ፣ በኦዲዮ፣ በስዕሎች እና በቅርጻ ቅርጾች ተደግፎ ታሪኩ ይቀርብሎታል።
የሚውዚየሙ የኪነ ሕንጻ እቅድ ማንም አስጎብኚ እንዳያስፈልግዎ ሆኖ የተሠራ ነው። ከበር ተቀብሎ ምዕረፍ አንድ፣ ምዕራፍ ኹለት እያለ ጨርሰው ውጪ ሲወጡ ታሪኩን እንዲጨርሱ የሕንጻው አሠራር እራሱ ይረዳዎታል። ከተጨፈጨፉ ሰዎች ሥም ዝርዝር፤ እስከነምስላቸው እንዲሁም እስተትክክለኛ ፎቶግራፎች፣ የተረፉ ዜጎች ቂማቸውን ረስተው ጠባሳቸውን እያሳዩ እንዴት ታናናሾቸውን ስለዘር ጭፍጨፋ ዘግናኝነት እንደሚያስተምሩ እስከሚያሳዩ ቪዲዮዎች የሩዋንዳን የዘር ጭፍጨፋ ራስዎን የታሪኩ አንድ አካል አድርገው ያስቀዝፍዎታል።
ሲወጡ ሩዋንዳውያን ታሪካቸውን ከነክርፋቱም ቢሆን የተቀበሉበት መጠን ያስገርምዎታል። አይኮሩበትም፤ አያፍሩበትም… ታሪክ ነው። እነሱ ተሻግረዋል። የሚያሳዩት ጠባሳ እንኳን ሳይኖራቸው፤ በመጽሐፍ አነበብን ያሉትን ጠባሳ እንደቂም እየዘሩ በሀብት፤ በዝና እና በሥልጣን የከበሩ ዜጎች ካሉበት አገር ለመጣ እንደኔ ዓይነቱ ዜጋ ይሄ መቼም አጃኢብ ነው።
ካጋሜ የሩዋንዳን ጨለማ በመግፈፋቸው እና ኢኮኖሚዋን በማበርታታቸው የሚወደሱትን ያክል ሥማቸውን በመጥፎ የሚያነሱትም አይጠፉም። ገሚሱ በቀድሞው ፕሬዝዳንት የአውሮፕላን ፍንዳታ ጋር በተያያዘ የእርሳቸው እጅ እንዳለበት ያነሳሉ። ሌሎቹ ደግሞ በ2017 (እ.አ.አ.) የአገሪቱን ሕገ መንግሥት እንዲሻሻል በማድረግ ለሦስተኛ ጊዜ መወዳደራቸው ዲሞክራሲያዊ አይደለም ሲሉ ያብጠለጥሏቸዋል።
ኪጋሊ በነበረኝ ቆይታ ያስተዋልኩት ነገር ቢኖር ከሩዋንዳውያን ጋር የካጋሜን ሥም ማንሳት ብዙም የሚመች ስሜት እንደማይሰጣቸው ነው። ከፍራቻ ይሁን መጠኑን ካለፈ ከበሬታ፤ ሩዋንዳውያን የፕሬዝዳንታቸውን ሥም ሲያነሱባቸው ‹‹እባክህ ርዕሱ ይቀየርልኝ›› ዓይነት ፊት ያሳያሉ።
ከአንድ ሩዋንዳውዊ ጋር ካጋሜ ዲሞክራሲን ይፈልጋሉ ወይ በሚል ያደረኩትን ክርክር ግን ሳልጠቅስ አላልፍም። እንደዚህ ሩዋንዳዊ ከሆነ ዲሞክራሲ በግሪኮች ተሸምኖ በአውሮፓውያን ቁመት እና ወርድ ተለክቶ ተሰፍቶ አፍሪካውያን አላማረባችሁም መባላችን ስህተት ነው ይላል። እውነት ነው፤ የዜጎች መብት፤ የመሪዎች ምርጫን መሰረት ባደረገ መልኩ መቀያየር የምንስማማበት ጉዳይ ቢሆንም፤ ዲሞክራሲ ለእኛ ምን መምሰል አለበት የሚለውን ግን እኛ አፍሪካውያን ልንወያይበት የሚገባ ይመስለኛል ሲል ይሞግታል።
ካጋሜም ሕገ መንግሥቱን በማሻሻላቸውም ይሁን ለሦስተኛ ዙር በመወዳደራቸው ብቻ ሳይሆን በተጨባጭ ለአገሪቱ ባበረከቱት ነገር መገምገም ይገባቸዋል ይላል ሩዋንዳዊው ስሜት በተሞላበት መልኩ የአውሮፓውያንን ዲሞክራሲ በሞገተበት ንግግሩ። በፍራቻም ይሁን በስምምነት፤ አንድ ነገር ግን ጥርጥር የለውም- ሩዋንዳውያን ካጋሜን በሥራቸው እጅግ ያከብሯቸዋል።