Reubencf/Amharic_corpus huggingface dataset:
አንዳንድ ጊዜ የሰለጠነው አለም ዜጎች በቱሪስትነት እዚህ እኛ ሀገር ወደ ገጠሪቱ የሀገሪቱ ክፍል እንደ ሀመር ብሄረሰብንና ሌሎችንም ለመጎብኘት የሚመጡበት አንዱ ዋና ምክንያት ድንግል የሆነ ተፈጥሮና ድንግል የሆነ እንደወረደ በዘልማድ ከሚኖር ማህበረሰብ ጋር የተወሰነ የስሜት ትውውቅና ትስስር ለመፍጠርና እራሳቸውንም ከውጥረት ዘና ለማድረግ እንደሆነ ልንረዳ ይገባናል፡፡ዛሬ የሰለጠነው አለም “Back to Nature” እያለ ያለውም ለዚህ ነው፡፡ነገር ግን ይህንን ስል ደግሞ አጉል በከንቱ እንዳንኩራራና እንዳንመፃደቅ ይገባል፡፡ምክንያቱም እኛና እንደኛ ያለው ታዳጊውና ኋላ ቀሩ አለም ዝም ብሎ በልማድ የሚኖር በመሆኑና አእምሮውን አስጨንቆ አስጠብቦና አሰርቶ በምክንያታዊነት አስተሳሰብ እየተመራ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ባለማደጉ ዛሬም እየተራብን ከሰለጠነው አለም የምግብ እርዳታ እየተመፀወትን እንደምንኖር እንዳንዘነጋ ግድ ይላልና፡፡
በቅዱስ መፅሀፍም እንደምታውቀው የሰው ልጅ በመጀመሪያ በህገ-ልቦና ይመራ እንደነበረ ከዚያ በብሉይ ኪዳን ዘመን አስርቱ ህግጋት እንደተሰጡትና በመቀጠል ደግሞ በአዲስ ኪዳን ዘመን በህግ ብቻ ሳይሆን በእምነት ጭምር መመራትና መኖር እንዳለበት እየተሻሻለ መጣ ማለት ነው፡፡እንግዲህ የሰው ልጅ የአስተሳብና የስልጣኔ እድገት ዝም ብሎ በተአምር በድንገት የሚፈጠርና የሚመጣ ነገር እንዳልሆና የራሱ ብዙ ውስብሰብ አዝጋሚ ሂደቶች እንዳሉት እንረዳለን ማለት ነው፡፡
አንድ ወቅት ላይ ህሊናና መንገድ ብለህ የፃፍከውን በደንብ ታስታውስ ከሆነ ተመቸን ብለን ዝም ብለን በልማድ በምናደረግው ነገርና በህሊናችን መካከል ምን ያህል ፍጭትና ትግል እንዳለ ጭምር የሚያስረዳ ነው፡፡ልማድንና ህሊናን አስተባብረን አመጣጥነንና አዋህደን መኖር ስንችል ነው ጤናማና ስልጣኔ ያለበት ህይወት ኖርን ማለት የምንችለው፡፡ወደ አንዱ ጥግ ብቻ ያለው አካሄድ ጤናማ አይደለም፡፡እንደማስበው ከሆነ አሁን እኛ እንደ ዜጋ እንደ ህብረተሰብ እንደ ሀገር እነዚህን ሁለት ነገሮች በጥሞና የተረዳን አይመስለኝም፡፡ፊደል የቆጠረና የተማረ የተመራመረ ነው ተብሎ የሚታሰበው የህብረተሰብ ክፍል ነገሮችን በአብዛኛው ወደ አንድ ጥግ ብቻ ማለትም ወደ ምክንያታዊነት (Logic and Rational thinking) ብቻ በመጎተት ህይወትን በዚህ መልክ ለማየት ለመምራትና ለመኖር ይፈልጋል፡፡ፊደል ያልቆጠረና ያልተማረ ነው ተብሎ የሚታሰበው የህብረተሰብ ክፍል ደግሞ በተቀራኒው ነገሮችን ወደ አንድ ጥግ ብቻ ማለትም ወደ ልማድና በስሜት(Emotion and subconscious) በመጎተት ህይወትን ባብዛኛው በዚህ መልክ ለማየት ለመምራትና ለመኖር ይፈልጋል፡፡በእርግጥ ይህንን(የተማረ ያልተማረ በማለት)በዋናነት ለመለየት ሞከርኩኝ እንጂ ያን ያህል በጉዳዩ ላይ ብዙም ጥቁርና ነጭ የሆነ ልዩነት ላይኖረው ይችላል፡፡ነገር ግን እንደ ዜጋ እንደ ህብረተሰብ እንደ ህዝብና እንደ ሀገር አሁን ያለንበት አጠቃላይ ግራ መጋባትና ምስቅልቅልም አንዱ ከዚህ ልማድንና ህሊናን አስተባብሮና አጣጥሞ በሰርዓት ለመኖር ካለመቻል የመነጨ ነው፡፡
ሌላው ሲስተም(System)የሚባል ነገር አለ፡፡ሰዎች አእምሯቸውን በመጠቀም አስበውበት ተጠበውበትና ተጨንቀውበት ሳይንስና ቴክኖሎጂን ተጠቅመው የሚፈጥሩትና የሚመሰርቱት አንድ ወጥ የሆነ የታመነበትና የሚያግባባ ዘለቄታነት ያለው ሲስተም ሊኖር ይገባል፡፡አንድ ዜጋ እንደ ዜጋ አንድ ህብረተሰብ እንደ ህብረተሰብ አንድ ህዝብ እንደ ህዝብ አንድ ሀገር እንደ ሀገር ይህ ሲስተም የሚባል ነገር ሊኖሯቸው ይገባል፡፡ይህ ሲስተም አንድ ጊዜ ከተፈጠረና ከተመሰረተ ደግሞ ከዚህ በኋላ ይህንን ሲስተም መሰረት በማድረግ በልማድ ነገሮችን ማስኬድ ይቻላል ማለት ነው፡፡በእንደዚህ አይነት ሲስተም ጋር ተባብሮና ተጣጥሞ በልማድ የሚደረግ አካሄድና እንቅስቃሴ ደግሞ የተሻለ ውጤት የሚያመጣ Efficient ነው፡፡የዚህች ሀገርና ህዝቦቿ አንዱ ትልቁ ችግር ደግሞ አንዱ ስልጣን ላይ ወጥቶ ሌላው ሲመጣ ያለፈውን ሲስተም አፈራርሶ እንደገና እንደ አዲስ ጎጆ ወጪ ለራሱ የስልጣን ዘመን የሚመቸውን የራሱን አዲስ ሲስተም ይዞ ይመጣል፡፡ስለዚህም ለትውልድና ለሀገር በዘላቂነት የሚመሰረት አስተማማኝ መሰረት ያለው ሲስተም ሊፈጠር ሊመሰረትና ሊዘረጋ አልተቻለም፡፡ስለዚህም
አንዱ ሄዶ ሌላው በመጣ ቁጥር የተራጋጋ ህይወትን ከመቀጠል ይልቅ ሁል ጊዜ ረብሻና ውጥንቅጥ የበዛበት ህይወት ነው እየኖርን ያለነው፡፡ዳንኤል እንዳልከውም ለስሜትና ለአእምሮ ጤናማና ገንቢ የሆነ ልማድ አለ በተቃራኒው ደግሞ ለስሜት እየተመቸ ነገር ግን እንደ አደንዛዥ እፅ አእምሮን የሚያደነዝዝና የሚያዝግ ጤናማ ያልሆነ ልማድ አለ ማለት ነው፡፡ይህ ሁሉንም ዜጎችና ህዝቦች የሚያግባባ ዘላቂና ወጥ የሆነ ሲስተም በሌለበት ሁኔታ ውስጥ በልማድ ሀገር መምራት፣በልማድ መቃወም፣በልማድ መደገፍ፣በልማድ መቃወም፣በልማድ የፖለቲካ ፓርቲ ማቋቋም፣በልማድ ልማት ማካሄድ፣በልማድ >>>>>>>>>>በልማድ አጠቃላይ ህይወትን መምራት እጅግ ግራ የሚያጋባና አደገኛ ነው፡፡ቅርብ ጊዜ “በምን እንግባባ” ያልከውም ፅሁፍህ አንዱ ከዚህ ከልማድ ጋር በጣሙን የተያያዘ ነገር ነው፡፡በማይሆንና ከንቱ በሆነ ነገር ላይ የተመሰረተ ልማድ ሁሉ መጥፎ ነው፡፡በተቃራኒው ደግሞ በሚበጅ መልካም ነገር ላይ የተመሰረተ ልማድ ሁሉ ደግሞ ገንቢ ነው፡፡ሁሉም የየራሱን ስሜት ብቻ ተከትሎ የራሱ ብቻ ፈጠራ የሆነ ከንቱ ልማድ የሚከተል ከሆነ እነዴት አድርገን በጋራ ልንግባባ እንችላለን፡፡እንደ ህብረተሰብ እንደ ህዝብና እንደ ሀገር የራሳችን የምንለው የጋራ ሲስተምና በዚህም ላይ የተመሰረተ የጋራ የሆነ ወጥነትና ቋሚነት ያለው የጋራ ልማድ አልመሰረትንም፡፡ፊደል ቆጥረናል ተምረናል ተመራምረናል ብለን የምናስብ ሰዎች እንኳን አንድ አስር አስራሁለት ሆነን ትንሽ ሰብሰብ ብለን ተመሳሳይ ቋንቋ እያወራንና እየተናገርን በአንድ የተወሰነ አጀንዳ ላይ በስርዓት ለመመካከርና ለመወያየት እጅጉን እየከበደን እየመጣ ሆኗል፡፡ለምን ቢባል እያንዳንዳችን ባብዛኛው የየራሳችንን ጭፍንና ራስ ወዳድ የሆነ ልማድ ብቻ ይዘን ስለምንመጣና በአንድ ወጥና ዘለቄታ ባለው በሚያግባባ የተፈጠረና የተመሰረተ የጋራ ሲስተም ጋር የተጣጣመ የጋራ ልማድ ስለሌለን ማለት ነው፡፡
ስለዚህም ዛሬ እኛ ኢትዮጵውያን እንደ ዜጋ እንደ ህብረተሰብ እንደ ህዝብና እንደ ሀገር ጥሩና መጥፎ ልማዳችንን ለመለየት እንድንችል እራሳችንን ቆም ብለን በጥሞና መጠየቅ መመርመርና ማግኘት መቻል ያለብን ታሪካዊ ወቅት ላይ እንገኛለን፡፡
«ከሰይጣን ይልቅ ልማድን ፍራ» ይላል መጽሐፈ መነኮሳት፡፡ ሰይጣን በ«በስመ አብ» ይሸሻል፡፡ ልማድን ማስቀረት ግን ከባድ ነው፡፡ በተለይ ደግሞ ልማድ ጸንቶ ጠባይ ሲሆን፡፡ እስኪ ግን እንዴው በዘልማድ የምንፈጽማቸውን ነገሮች ቆም ብለን እንመርምር፡፡ ምክንያት፣ ጥቅም፣ ዋጋ፣ ካላቸው ተረድተን እንቀጥላቸው፡፡ እንዴው አንድ ሞኝ የተከለውን ሃምሳ ሊቃውንት መንቀል አቅቷቸው ከሆነ ግን እናርመው፡፡
የሚገርመው ግን መጥፎ ልምዳችን አዲስ አሰራረ አዲስ ስልጣኔ አዲስ ጥሩ ነገር አዲስ.......... ለመልመድ እንቅፋት መሆኑ ነው አዲስ ጥሩ ነገር ከመጣ ዝም ብለን እንፈረዋለን ከለመድነው ውጭ የሆነ ነገር መስራት አንፈልግማ
I like the whole article especially:ይኼ በየስብሰባው፣ በየቃለ መጠይቁ እና በየንግግሩ ላይ «ያለበት ሁኔታ ነው ያለው» የሚለው አገላለጥ ያስለመደብን ማነው?፡፡ ትርጉሙስ ምንድን ነው? ገበሬው ብዙ እያመረተ ነው» ማለት ሲቻል «ገበሬው ብዙ እያመረተ ያለበት ሁኔታ ነው ያለው» ብሎ አንድን ግሥ ሦስት ጊዜ መድገም ምን አመጣው? «ያለበት፣ ሁኔታ፣ ያለው» እነዚህ ሦስቱም ከአንድ ግሥ የወጡ ናቸው፡፡ በኅብረት ቢቀመጡ መልካም ነው ብለን ካልሆነ በቀር፡፡ ወንድማማቾች ስለሆኑ፡፡ betam temechetaganlech (to use the modern lexicon).
የምትነቅፋቸውን ግን አስተውለህ አስተያየት ብትሰጥ መልካም ይመስለኛል፡፡ ጋዜጠኞችን የነቀፍክበት አግባብነት አልታየኝም፡፡ በርግጥ ነገሮች መደጋገም የለባቸውም ግን ምስጢሩን እንጂ ዘይቤውን አትጠንቅቅ፡፡
በሰላ ስደት ኣብ ንፍሲ-ወከፍ ስድራ ቤት ኤርትራ ኣትዩ ፡ ሰፈሩ ካብ ዘጣጥሕ ነዊሕ እዋን ኣቑጺሩ ኣሎ ። እቲ ዘሕዝን ቃንዛ ስደት ፡ ነቲ ዓዱ ራሕሪሑ ዝወጸን ፡ ነቲ ኣብ ዓዲ ከብዱ ሓቑፉ ዘሎን ብማዕረ ዘረኻኽበሉ ምዃኑ እዩ ። ብዓቢኡ ስድራቤታት ፋሕ-ፋሕ ኢሎም ክበታኑ ፡ ምረቱ ጎሊሑ ይርኣየካ ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ማሕበራዊ ጸገምን ፡ ከቢድ ስምብራቱን ” መዓስ ኮን‘ዩ ዝዕረ ? ” ዘየብል ኣይኮነን ። ውሉድ ካብ ወላዲኡ ፡ ሓው ካብ ሓውቲ ተፈላልዩ ዝነብረሉ እዋን ፡ እንታይ ሕማቕ ዛንታ ዘብል እዩ። መሰረት እዚ ኩሉ ኣደራዕ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ፡ ዘይቕርዑይ ኣካይዳ መንግስቲ እዩ ። ዓቕሚ-ኣዳም ዘዝኣኸለ ዜጋ፡ ወዲ ሃገር ፡ ብዕጭኡ ከምዝተረትዐ ፡ ናብ መወዳእታኡ ዘይፍለጥ ፡ ብሽፋን ሃገራዊ-ኣገልግሎት ምሉእ ዕድመ-ንእስነቱ ንብላሽ ክሓልፍ ስለዘየፍቕድ ፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ኣድማ ወይ ኣብያ ፡ መጽሎቒታት ሃሰስ ካብ ምባል ዓዲ ኣይወዓለን ። ሓደ መልክዕ ናይዚ ኣብያ ፡ ስደት ምዃኑ እዩ ። ክንዲ ሰብ ዝኣኸለ ፍጡር፡ ከም ምርጭኡ እንተገበረ ፡ ኣምበይ ምኸፍአን ፡፡
ሽሕ’ ዃ በዚ ጉዳይ እዚ ዝሑጎስ ዜጋ እንተዘይሃለወ ። መዓንጣ ዘይቖጸሩ ፡ ህጻናትን ትሕቲ- ዕድመን’ከ ምስ ምንታይ ምተቖጽረ ። ኣብዚ እዋን እዚ ዘይነዓቕ ቑጽሪ ህጻናትን ትሕቲ-ዕድመ ቖልዑትን ፡ ናብ ስደት ገጾም ከቛምቱ ምርኣይ ፡ መዓንጣ-ከብድኻ ካብ ዘሕርር ሓደ እዩ ። ጓል-ኣነስተይቲ ህጻን ‘ሓበን‘ ፡ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ናይቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ዝወሰደ ጉዕዞ ስግረ-ዶበይ ዝረኣኽዋ ፡ ብግምተይ ኣብ ክልል ዕድመ 11-13 እትርከብ እያ ። መጀመሪያ ዝረኸቡና ሰራዊት ኢትዮጵያ ፡ ዘድሊ ኣቐባብላ ጌሮም ፡ መጉዓዝያ ክሳብ ዝምደበልና ክነዕርፍ ስለዝተነገረና ፡ ኣነ ምስ ካልኦት መማጽእተይ ፡ ንዝተዋህበና ሻሂ ፡ ብባኒ እናኣካፈና ፡ ነቲ ዝመጻእናዮ ነዊሕ መገዲ ብዓይኒ ሕልናና ክንምለሶ ንፍትን ምንባርና ርዱእ እዩ ኔሩ ። ኣብ መንጎ ከምዚ ዝበለ ሓሳብ ከለኹ ከኣ’ዩ፡ እታ ስደተኛ ምዃና ድሒሩ ዝበርሃለይ ህጻን ሓበን፡ ዝተበጣጠሰ ጫማኣ ኣብ አዳ ሒዛ ፡ ናብቲ ዝነበርናዮ ቦታ ብሓውሲ ዘገምታ ክትመጽእ ዝረኣኹዋ ። ኣብ መጀመርታ ዋላ’ዃ ጓል እቲ ከባቢ ዝነበራ ዓድታት (ደምበታት) መሲሉኒ እንተነበረ ። ከም ኩላትና ስደተኛታት ንመባእታዊ ሕቶታት ምስ ተጸውዐት ግን ፡ ፍጹም ስምባደ ዓሰለኒ ።
እዛ ምረትን ክብደትን ስደት ብዝኾነ ይኹን ተኣምራት ክስቆራ ዘይትኽእል ህጻን ” እንታይ ኮን ኮይና እያ ? ” ኣብዚ ዕድመ እዚ ናብ ስደት ተምርሕ ዘላ ብምባል ፡ ዓቕለይ ክሳብ ዝጸበኒ ፡ ንነብሰይ ብሕቶታት ኣዋጠርኩዋ ። የግዳስ ኪኖ ምግማት ሓሊፈ ፡ ዘፍረኹዎ ሓንቲ’ዃ ኣይነበረን ። ብኸባቢ ጾሮና ዝርከብ ከባቢ ግርሁ-ስርናይ ዝበሃል ዓዲ ናብ ኢትዮጵያ ስለዝሰገርና ፡ ናብታ ኣብ ጥቓና ዝነበረት ነቑጣ መቐበሊ ስደተኛታት ብኦራል ዝዓይነታ ወትሃደራዊት መኪና ተጻዒንና ፡ ግዚያዊ መዕረፊ ቦታ ምስ ሓዝና ፡ ኣብቲ ነቚጣ ዝነበረ ኩሉ ስደተኛ ብሓውሲ ፡ ምሕጫጭ ንበሎ ላግጺ ‘ እስከ እንታይ ስደት ኣፍለጠኪ ? ‘ ብዘስምዕ ቃና ፡ ዘርከበ ሰብ ብሕቶ የታርኻ ነበረ ። ቐባሕባሕ ዝበዝሖ ምላሽ ካብ ምሃብ ዘይትቑጠብ ፡ ህጻን ሓበን ፡ ኣነ ክሰምዖ ዘይክእል መልሲ እናሃበት ከከም ኣመጻጽኦም ተፋንዎም ነበረት ። ኣብዚ ዝተጠቕሰ ነቚጣ እንተወሓደ ን 2 ወይ 3 መዓልታት ክንጸንሕ ንኽእል ኢና ኢለ ብምግማት ፡ ክቐርባን ከዕልላን ጀመርኩ ። ኣነ’ውን ከም ሰበይ ፡ ገለ ግሩህ መልሲ ህጻን እንተ ረኸብኩ ካብ ምባል ፡ ሽማ ብምጥቃስ ፡ “እንታይ ክትገብሪ መጺእኪ ? ” ብምባል ሓተትኩዋ ። ነዊሕ ሸንኮለል ከይበለት ” የሕዋተይ ናፊቐ ” በለትኒ ። ንግዚኡ ከም ተራ መልሲ ክሓልፎ’ኳ እንተ ደለኹ ፡ ነብሰይ ምግባር ግን ኣበየኒ ። ብዘይቀልዓለም ውን ዝጽበዮ ዝነበርኩ መልሲ ኣረጋጊጸ’ኳ እንተ ዘይፈለጥኩዎ ፡ ከምዚ ዝበለ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢለ ግን ፍጹም ኣይገመትኩን ። ከም ስምብድ ኢለ ካበይ ከም ዝመጸት ምስ ሓተትኩዋ ፡ ካብተን ኣብቲ ከባቢ ዶብ ዘለዋ ዓድታት (ማይ- ዓጋም) ምዃና ነገረትኒ። ካብ መጀመርታ ትርኢታ ፡ ብዙሕ ድኻም ዘይንበባ ኮይና ፡ ከቢድ ስምባደ ከምዝነበራ ግን ብግሁድ ይርአ ። ብኸመይን ምስ መንን ከምዝመጸት ምስ ሓተትኩዋ ፡ ክትኣምኖ ኣዝዩ ዘጸግም ዛንታ ኮይኑ ረኸብኩዎ ።
ብመሰረት ቃል ህጻን ሓበን ፡ ከባቢ ሰዓት 5፡00 ድሕሪ ቐትሪ ኣቢሉ ካብ ቤታ ወጺኣ ፡ ጉዕዞ ከም ዝጀመረቶ ፡ ቁሩብ ድሕሪ ምኻድ ፡ ትፈትዎ ከልቦም ሎኽ-ሎኽ እናበለ ደድሕሪኣ እናመጸ ከም ዘሸገራን ፡ ነዊሕ መገዲ ምስ ከደት ከም ዘይምለስ ምስ ኣረጋገጸት ኣብ ሓደ ጉንዲ ገረብ ኣሲራቶ ከም ዝመጸትን ኣዘንተወትለይ እናሰሓቐት ። ኩነታት መገዲ ፡ ብመሰረት እቲ ቕድሚ ቑሩብ ዓመታት ፡ ዓበይቲ ኣሕዋታ ዶብ ክሰግሩ ከለዉ ዝጠቕሱዎ ዝነበሩ ቦታታት ብምጽናዕ’ኳ እንተ ተበገሰት ፡ ኣብ ሞንጎ መኣዝና ጠፊኡዋ ነዊሕ ዕውንውን ከም ዝበለትን ፡ ብርሑቕ ድምጺ ኣዛብእ ሰሚዓ ድማ ኣብ ሓደ ዓቢ ኦም ፡ ከይደቐሰት ብኾፋ ከም ዝሓደረት ፡ ከም ተራ ዛንታ ኣምሲላ ነገረትኒ ። ይትረፍ ንህጻን ትሕቲ ዕድመ ጓል- ኣነስተይቲ ፡ ንእኹል ሰብ’ኳ ፡ ንበይንኻ ፡ እሞ ከኣ ጸልማትን ኣብ ጸምጸም በርኻን ፡ ከጋጥም ንዝኽእል ሽግር ፡ ብዓቕመይ ክግምት እኳ እንተፈተንኩ ፡ ነታ ኣብ ጥቓይ ዝነበረት ሓበን እንክርኢ ግን ምስ ተኣምራት ጸብጺበ ጥራይ ክሓልፎ ይቐለኒ ነበረ ።
ሓበን ማእከላይ ደረጃ ትምህርታ ዘይዛዘመት ፡ ኣብታ ብዙሓት ኣባላት ዝነበሩዋ ስድራቤት ፡ እታ ናይ መወዳእታ ጓለንስተይቲ ምዃናን ፡ ትሕትኣ ሓደ ሓው ከም ከምዘለዋን ደሓር ተረዲኡኒ ። ወላዲኣ ብምኽንያት ውትህድርና ፡ ኣብ ነዊሕ እዋን ብዕረፍቲ መጺኡ ፡ ብዙሕ ከይጸንሐ ናብ ቦታኡ ከም ዝምለስ ምስ ነገረትኒ ፡ ብሓቂ ከብደይ በልዐትኒ ። እቶም ዝተረፉ ዓበይቲ የሕዋታ ግን ፡ ተማሃሮ ምስ ምንባሮም ኩሉ ግዜ ኣብ ዙሪያኣ ኮይኖም ፍቕሮም እናለገሱላ ከምዝዓበየት ነገረትኒ ። ብኸምዚ እቲ ንሳ ከም ሓለፋ ዝተቛደሰቶ ፍቕርን ሓልዮት ስድራቤትን ፡ ዝያዳ ካልእ ማንም ትሰርዖ ምንባራ ፡ ከይተዛረበት ከተስተውዕለሉ የገድደካ ። እዋን ኣረኻኺቡሎም ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ምስ ወድኡ ፡ ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ክወርዱ ስለዘይተዋሕጠሎም ፡ ዓዶም ራሕሪሖም ናብ ዓዲ ሃገር ክስደዱ ከምዝመረጹ ካብ ዘረባኣ ተረዲአ። ኣብቲ መጀመሪያ ትብል ህጻን ሓበን ፡ ትፈትዎምን ተፍቅሮምን ክልተ ኣሕዋታ ፡ ብሓደ ተተሓሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ምስ ሰገሩ ፡ ብጽሙዋ ተበሊዓ ፡ ብኽያት ጥራይ ከምዝኾነት ነገረትኒ። ደሓር ግን ምስ ግዜ እናለመደቶ ከም ዝመጸትን ካልኦት ኣሓዋታ ኣብ ጥቓኣ ምስ ምንባሮምን ፡ ነገር ኣደ ኮይኑዋ ወላዲት ሓበን ውን ፡ ክምለሱ ምዃኖም እናነገረት ትጥብራ ምንባራ ዘኪራ ክትስሕቕ ደለየት። ኣብ ክልተ(2) ዓመት እቶም ኣቐዲሞም ዝሰገሩ የሕዋታ፡ ተርታ ዘረኻኸበሎም ክመስሉ ካልኦት ክልተ(2) ኣሕዋታ ፡ ተተሓሒዞም ኣሰር እቶም ዝቐደሙ ኣሕዋቶም ስዒቦም ናብ ኢትዮጵያ ሰገሩ ። እተን ዝተረፋ ክልተ(2) ደቂኣንስዮ ኣሓታ’ውን ተመርዕየን ኣብቲ ጎደቦ ዓድታት ስለዝነበራ ፡ ገዛ ንሓበንን ካልእ ንእሽተይ ሓዋን ሒዛ ምስ ወላዲታ ከምዝተረፈት ነገረትኒ ። ብድሕሪ’ዚ ሂወት ገዝኦም ብጽሙዋ ተበሊዑ ምንባርካ ዘጽልእ ምዃኑ ተረኸትለይ ። እቲ ምስኣ ተሪፉ ዝነበረ ሓዋ ብዕድመ ካብኣ ኣዝዩ ከም ዝንእስ ፡ ኣዝያ ከም እትፈትዎን ምስ ነገረትኒ ፡ ብግደይ ኣነ’ውን ነቶም ዝፈትዎም ነኣሽቱ ኣሕዋተይ ብምዝካር ንድሕሪት ተመለስኩ ። ኣበይነት ኣሕዋታ ኣረጋጊጻ ዝፈለጠት ክትመስል ህጻን ሓበን ኣብ መዓስከር ከም ዘለዉን ፡ ክትረኽቦም ማዕረ ክንደይ ተሃዊኻ ከም ዘላን ምስ ነገረትኒ ብሓቂ ቀናእኩላ። ከም ዋዛ ኣምሲለ ከኣ ምስ ረኸብኪዮም ድኣ “እንታይ ክትብልዮም አኺ ? ” በልኩዋ። ሓደ ዘይተጸበኹዎ ነገር ከኣ ኣተምብሀትለይ ። ምስቶም ትፈትዎምን ተፍቕሮም የሕዋታ ቑሩብ ኣዋርሕ ጌራ ፡ ስሒቓ ተጻዊታ ናብ ወላዲታን ዓዳን ክትምለስ ምዃና፡ ብርእሰ-ተኣማንነት ምስ ነገረትኒ ፡ ምስትንፋስ ስኢነ ዓቕለይ ጸበበኒ ። ከም ስምብድ ኢለ ከኣ ” ክትምለሲ ኢኺ ንዓድኹም ? ” በልኩዋ። ብዘይዝኾነ ይኹን ተርባሽ “ናፊቐዮም እንደኣለይ እምበር እወ ክምለስ‘የ ! ” በለትኒ ። ዝሰማዕኩዎ ዘበለ ኩሉ ሕልሚ ክኾነለይ ብልቢ ተመነኹ ። ዝብላ ጠፊኡኒ ከም ህጻን ኣዕለበጥኩ ። ደሓር ግን ዝነበረኒ ዓቕሊ ኣዋህሊለ ‘ ንምንታይ ?’ በልኩዋ ፡ ሓውሲ ኩራን ምፍርራሕን ኣምሲለ ። ሕጂ ብልክዕ ክዝክሮ ዘይክእል ሽም ሓዋን ወላዲታን ብምጥቓስ ፡ ከአ ክትገድፎም ከምዘይትደልን ፡ ኣብ ዓዳ ክትነብር ከምእትምነን ምስ ነገርትኒ ፡ ብልበይ ኣድኒቐ ምጽጋብ ሰኣንኩዋ ።
ከምዚ ኢልና ኣብ ካልኣይ መዓልትና ፡ ካብቲ ዝነበርናዮ ነቚጣ ብነኣሽቱ መካይን ፡ ናብ ሓውሲ-ከተማ ግርሁ-ስርናይ ዝበሃል ቦታ በጻሕና ። ምሳሕ በሊዕና ቊሩብ ድሕሪ ምዕራፍ ከኣ ፡ ብሓንቲ ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪና ፡ ናብ መቐበሊ ስደተኛታት UNHCR (ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት) እንዳባ-ጉና ኣቶና ። ነዊሕ ከይጸናሕና ንህጻን ሓበን ናብ መዕቖቢ ትሕቲ-ዕድመ ወሰዱዋ ። ክሳብ እዚኣ ሰዓት እዚኣ ፡ ህጻን ሓበን ሓሳብ ልባ ጌራ ፡ ናፍቖት የሕዋታ ብመጠኑ ኣውጺኣ ፡ ከም ቓላ ንዓዳ ተመሊሳ’ዶ ትኸውን እናበልኩ እዝክራ ።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ከተማታት ጅዳን ሪያድን ዝርከባ ናይ ኤርትራውያን ኣብያተ ትምህርቲ ዝምሃሩ ካብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ኤርትራውያን፣ ብኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ንጸብጻብ መርመሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝቃወም ቅጥዒ ክምለኡ ይግደዱ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
መብዛሕቶም እቶም ነዚ፣ “ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክንፍጽም ግቡአ’ዩ፣ መሰለይ ኣይተገሃስኩን፣ ብፖለቲካዊ ምኽንያት ኣይተሰደድኩን….” ወዘተ ዝብል ነጥብታት ዘጠቓለለ ቅጥዒ ክምልኡ ዝግደዱ ዘለዉ መንእሰያት፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተወሊዶም ዝዓበዩ’ዮም።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝነብሩ ኤርትራውያን’ውን መብዛሕቶም መንበሪ ፍቓድ ንምሕታት ናይ መንግስቲ ኤርትራ ፓስፖርት ስለዘድልዮም፣ እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ኤምባሲ ኣቢሉ ዘመሓላልፎ ትእዛዝ ክቓወምዎ ከምዘይክእሉ’ዩ ዝንገር።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ብዝፍጽምዎ ዘለዉ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ዘኽስሶም መርትዖታት ክትእከብ ዝጸንሐት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ መፋርቕ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ሰነ ጸብጻባ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከተቕርብ ምድላዋት ኣብ እትገብረሉ ዘላ እዋን፣ እቲ መንግስቲ ብመንገዲ ኤምባሲታቱ ኣቢሉ ንደገፍቱ ናይ ተቓውሞ ጥርዓናት ክመልኡ ብዝልዓለ ይሰርሓሉ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚውን መንግስቲ ኤርትራ፣ መርማሪት ኮሚሽን ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝጋባእ መበል 32 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት ጸብጻባ ብወግዒ ቅድሚ ምቕራባ፣ ኣንጻራ ጽዑቕ ዘመተ ኣብ ምክያድን ተቓውሞታት ኣብ ምውዳብን ተጸሚዱ ይርከብ።
ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ’ውን ኣንጻር እዚ ናይ መንግስቲ ጎስጓስ፣ ንጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽ ኣብ 23 ሰነ ሰለማዊ ሰልፊ ከካይዱ’ዮም።
ትህነግ/ህወሓት የወልቃይት ጉዳይ ሲያስጨንቀው አዲስ ማደናገሪያ ጀምሯል። የራሱን የወልቃይት ኮሚቴ በማዋቀር የወልቃይትን ጥያቄ ወደምታፍነው ኬርያ ኢብራሂም ልኳል።
4ኛ) ሲሳይ ገዛኸኝ (የወልቃይት ተወላጅና ሁመራ ውስጥ የቀበሌ 2 አስተዳደር) የሚመሩት 20 ግለሰቦችን በኮሚቴነት በማዋቀር “ወልቃይት የአማራም አይደለም፣ የትግራይም አይደለም፣ ራስ ገዝ መሆን አለበት” የሚል ኮሚቴ አዋቅረዋል።
ከኮሚቴዎቹ መካከል እነ ፀጋዬ በርሄን ሲያማክሩ የነበሩና የትህነግ/ህወሓት ባለስልጣናት የነበሩም ይገኙበታል። አብዛኛዎቹ በመንግስት ስልጣን ላይ የሚገኙ ሲሆኑ ወጫቸውንም የትግራይ ክልል መንግስት ሸፍኖ እየተንቀሳቀሱ ነው።
ትህነግ/ ህወሓት የወልቃይት ጥያቄ ላይ ማደናገሪያ ለመፍጠር ያቋቋማቸው ኮሚቴዎች ከትግራይ የተለያዩ አካባቢዎች መጥተው በትግራይ ክልል መንግስት ወልቃይት ውስጥ ሰፈራ የተሰጣቸውን የትግራይ ተወላጆች እና ትግራይ ውስጥም እስከ ሽራሮ ድረስ ፊርማ ማሰባሰባቸው ታውቋል።
“ወልቃይት ራስ ገዝ ይሁን” ብለው ማደናገሪያ አጀንዳ ይዘው ብቅ ያሉት የትህነግ/ህወሓት ኮሚቴዎች በዛሬው ዕለት በትግራይ ክልል መንግስት ወጭ ከሁመራ ወደ አዲስ አበባ በአውሮፕላን መጓዛቸው ታውቋል። የወልቃይትን ጥያቄ የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባኤነትን ተጠቅማ ስትመልስ የከረመችው የትህነግ/ህወሓት ስራ አስፈፃሚዋ ኬሪያ ኢብራሂም ለእነዚህ የማደናጋሪ የትህነግ/ህወሓት ኮሚቴ አባላት የምትለውን በቅርቡ የምንሰማው ይሆናል! ትክክለኛውን የወልቃይት ጠገዴ ኮሚቴ ትህነግ/ህወሓት ያሳድደዋል፣ ኬርያም በትህነግ/ህወሓት አቋም ስትመልሰው ቆይታለች። ይህኛውን ኮሚቴ ትህነግ/ህወሓት አቋቁሞ ወደ ራሱ አመራር ቢሮ ልኮታል። ኬርያ የምታደርገው ግልፅ ነው! ይህ የእነማን ሴራ እንዳለበት ግልፅ ነው!
ግንቦት 20 ኢትዮጵያ በታሪኳ ያለፈችባቸውን ዐበይት የታሪክ ምዕራፎች ስናስብ ከምናስታውሳቸው ዕለታት ውስጥ አንዱ ነው፡፡ ይህ ዕለት የኢትዮጵያን ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ መልክአ ምድር የቀየረ ታሪካዊ ዕለትም ነው፡፡
ይህን በዓል ዛሬ ካለችውና ለወደፊቱም እንገነባታለን ብለን ከምናስባት ኢትዮጵያ አንጻር ማክበር የተሻለ ብቻም ሳይሆን ለሁላችንም የሚበጅ ነው፡፡ የወደፊቷን ኢትዮጵያ የተሻለች ለማድረግ አንድ መሠረታዊ ነገር ላይ ተማምነን መነሣት አለብን፡፡ በሀገራችን ‹እኔም አለኝ ቁስል፣ ያንተን የሚመስል› የሚል ትልቅ አባባል አለ፡፡
ይህ አባባል ለዛሬዋ ኢትዮጵያ የሚጠቅሙ ሁለት ሐሳቦችን አቅፎ ይዟል፡፡ የመጀመሪያው ሐሳብ ቁስል የመኖሩን እውነት መግለጹ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የእኛን ቁስል ብቻ ሳይሆን የሌላውንም ቁስል ማየት እንዳለብን ማስረገጡ ነው፡፡
እነዚህ በደሎችም በሕዝቦቻችን ውስጥ ጠባሳዎችን አሳርፈው፣ ቁስሎችን ትተው አልፈዋል፡፡ እነዚህ ቁስሎች በሚገባ ባለመታወቃቸው፣ ታውቀውም ባለመታከማቸው በየጊዜው እንደ አዲስ እያገረሹ ሀገራችንን ጤና እየነሷት ይገኛሉ፡፡
ግንቦት ሃያ እነዚህን ቁስሎች ዐውቀን የምናክምበት በዓል ሊሆን ይገባል፡፡ አንድን ቁስል ለማዳን መጀመሪያ ቁስሉንና የቁስሉን መነሻ በትክክል ማወቅ ይጠይቃልና፡፡
ቁስልን በየጊዜው መነካካት እና ማከክ እንዲድን አያደርገውም፡፡ እንዲያውም ተባብሶ ጋንግሪን ይሆንና ሌላውን የአካል ክፍል በእጅጉ ይጎዳዋል፡፡ ቁስልን መነካካት ለሚነካካው ሰው አያመውም እንጂ፣ ለሚነካካበት ሰው ግን ከሕመም ውጭ የሚያተርፈው ነገር የለም፡፡
በርግጥ አንዳንድ ሰዎች ቁስልን እያሳዩ ገንዘብ ለማግኘት መለመኛ ማድረግ ይፈልጉ ይሆናል፤ አንዳንድ ቁስልም ለጊዜው ሲያኩት ደስ ይላል፡፡ ያም ቢሆን ግን ለሕመሙ ፈውስ ለቁስሉም መዳን የሚያበረክተው አስተዋጽዖ አይኖርም፡፡ ቁስሉን በሚገባ ማወቅ ያለብን ለሁለት ነገር ነው፡፡
መጀመሪያ ራሳችንን በቆሰለው ሰው ቦታ ላይ አድርገን የሰውዬው ቁስል እንዲሰማን ያስችለናል፡፡ የሰውዬው ቁስል ከተሰማን በሰውዬው ላይ አንፈርድም፣ አንቆጣም፣ በቁስሉ ምክንያት የሚሰሙትን ስሜቶችም በትክክል እንረዳቸዋለን፤ እንታመማቸዋለንም፡፡
ሁለተኛው ቁስሉን እናውቅ ዘንድ የሚያስገድደን ምክንያት ቁስሉን በሚገባ አክመን ለማዳን እንድንችል ነው፡፡ ለሰው መድኃኒቱ ሰው ነውና፡፡ የማናውቀውን ቁስል ልናክመው አንችልም፡፡ ያልታወቀን ቁስል ማከም ሌላ ያልታወቀ በሽታ ማምጣት ነው፡፡
የቁስሉ ምንጭ ከታወቀ በኋላም “ማወቁንስ ዐዉቄአለሁ እጄ አጠረ እንጂ” በማለት እጃችን አጣጥፈን መቀመጥ ከንፈር መጠጣ እንጂ ሕክምና አይሆንም፡፡ ቁስሉ ይሽር ዘንድ ለመፍትሔውም በጋራ መሥራት አለብን።
አዎ! በሀገራችን ተፈጥረው የነበሩትን ቁስሎች በጋራ ዕውቅና ሰጥተን እንደ ሕዝብ በጋራ ለማዳን መነሣት አለብን፡፡‹እኔም አለኝ ቁስል፣ ያንተን የሚመስል› የሚለው አባባል የሚነግረን ሁለተኛው ጉዳይ እንደ ሕዝብ በደል ያልደረሰበትና ያልቆሰለ ወገን አለመኖሩን ነው፡፡ አቁሳይ ገዥዎች እንጂ አቁሳይ ሕዝብ የለም፡፡
የሚቆስል ሕዝብ እንጂ የሚቆስል ገዥም የለም፡፡ ሁላችንም ተበድለናል፤ ሁላችንም ቆስለናል፡፡ የእኛ ቁስል የነዚያን የሚመስል ነው፤ የእነርሱም ቁስል የእኛን የሚመስል ነው፡፡ ስለዚህም እርስ በርሳችን ዳግም መቋሰል አያስፈልገንም፡፡ ገዥዎቻችን በቂ ቁስል አሳርፈውብናል፡፡
የሀገራችንን ሕዝቦች የኑሮ ሁኔታ፣ መሠረታዊ ነገሮችን ለማግኘት ያላቸውን ርቀት፣ የድህነት ወለላቸውንና ለድርቅና ለተፈጥሮ አደጋ ያላቸውን ተጋላጭነት በማየት ብቻ ችግርና መከራ አንድ ያደረጋቸው ሕዝቦች መሆናቸውን ለማወቅ ይቻላል፡፡
ድህነት፣ መከራ፣ ጦርነት፣ ረሐብና ቸነፈር በሁላችንም ላይ ጥለውት ያለፉት ጠባሳና ሰንበር አሁንም ይታያል፡፡ ይህ ጠባሳና ሰንበር ጀርባው ላይ ያላረፈበት ሕዝብ በዚህች ሀገር የለም፡፡
‹እኔም አለኝ ቁስል፣ ያንተን የሚመስል› የሚለው አባባላችን በውስጡ ፍቅር፣ መተሳሰብና መተዛዘንን ይዟል፡፡ ይህ ደግሞ የሕዝቦች ሁሉ ጠባይ ነው፡፡ ‹አንተም አለህ ቁስል የኔን የሚመስል› አላለም፡፡ እኔ አንተን እመስላለሁ ነው ያለው፡፡ መጀመሪያ ለዚያኛው ወገን ሕመም ነው ዕውቅና የሰጠው፡፡
ወገኔ ታመመብኝ ብሎ ነው የተነሣው፡፡ ‹እኔን፣› እንደሚለው ባሕላችን ‹እኔም እንዳንተ ታምሜያለሁ፤ አብረን መድኃኒት እንፈልግ› ነው የሚለው፡፡ ሀብት ባያገናኘንም ሕመም አገናኝቶናል ነው የሚለው፡፡ እኛንም ከደስታ ይልቅ መከራ፣ ከጤና ይልቅ በሽታ አስተሣሥረውን መኖራቸው እሙን ነው፡፡
የተከበራችሁ የኢትዮጵያ ሕዝቦች!! ታድያ ያለፉት ዘመናት ያቆሰሉን አይበቃንም እንዴ? ለምን አንድ ሆነን መድኃኒቱን አንፈልግም፡፡ እርስ በርሳችን ቁስላችንን እየነካካን እንዲያገረሽና ከማይድንበት ደረጃ እንዲደርስ ለምን እናደርገዋለን? ይህን በዓል ‹በሰው ቁስል እንጨት ስደድ› የሚለውን ትተን ‹እኔም አለኝ ቁስል፣ ያንተን የሚመስል› የምንባባልበት እንዲሆን እመኛለሁ፡፡
የነፋስ ተርባይ ማማዎች (ወይም ሽክርክሪት ማማዎች) የፀሐይ ማማያ ቤተሰብ አባላት ሲሆኑ የመጀመሪያው የመስሪያ ባለሞያ በኤድዋር ሄሪ ናዝሬዚ መስክ በጀመረው አርባ ምንጭ የተገነባው ነው ፡፡
ከናዝሬታዊ ፕሮጀክት እና ከተተኪው ጋር ሲነፃፀር የአየር ማነፃፀሪያ ማማዎች በተጠቀሱት ሀይሎች ብዛት እና በተፈጥሮ ተፅኖዎች ብዛት ፣ በርካታ ዝርዝር ጉዳዮችን በማስተዋወቅ በርካታ አዳዲስ ባህሪያትን ያመጣሉ ፡፡ አወቃቀር ፣ በአከባቢው የግሪን ሃውስ እና የካሎሪ ማከማቻ ስርዓት ባህሪዎች እና በመጨረሻም ከተወዳዳሪ ፕሮጄክቶች ከሚጠበቀው በላይ እጅግ የላቀ ነው። እነዚህ ማማዎች በሁለቱ ዲዛይኖቻቸው በሰላሳ ሀገራት ውስጥ የአንድ የፈጠራ ባለቤትነት ርዕሰ ጉዳይ ናቸው-የዩኒቨርሲቲው ተመራማሪ አሊን ኮውቱ (በኢንዱስትሪው የኃይል አቅርቦት ፣ የአየር ንብረት እና ዘላቂ ልማት) መምህር ፡፡ ) እና የኮምፒተር ሳይንቲስት ፖል አላሪ (የስብስብ ዳይሬክተር ኢንሰን የመስመር ላይ እትሞች)።
ምምሕዳር ከተማ ሬትቪክ፡ ኣስታት 11000 ተቐማጦ ይርከብዎ። መብዛሕትኦም ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ ዝቕመጡ ክኾኑ እንከልዉ፡ እቶም ዝትረፈ ኣብ ንኡሳን ዓዲታት ክሳብ ሰሜን ኣብ ዝርከባ ኦረን ፍሩዳልን ፋሕ ኢሎም ይርከቡ።
እተን ዝዓበየ ምምሕዳር ከባቢታት ወይ ዓዲታት ሬትቪክ፡ ቪካርቢን፡ ቡዳሲርክቢን ፍሩዳልን እየን። ዝነኣድን ንናብራ ምቹእን ዝኾነ ከባብያዊ ጸጋ ኣለና በሃልቲ ኢና። ንዝመጸና ካብዚ ጸጋ'ዚ ከነካፍል ውን ድሉዋት ኢና።
መብዛሕትኦም ነባሮ ምምሕዳር ከባቢ ሬትቪክ፡ ኣብ ናይ ገዛእ-ርእሶም ቪላታት ይቕመጡ። ኣብ ከተማታት ሬትቪክ ከማኡ ውን ዓዲታት ቪካርቢንን ፍሩዳልን ግን፡ በታ ብምምሕዳር ከተማ ናይቲ ከባቢ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሬትቪክስ-ቡስተደር ዝመሓደ ዝካረ ኣባይቲ ኣሎ። ዝርዝር ናይ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይ ምምሕዳር ከተማ ብምእታዊ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ኣብ ማእከል ናይቲ ምምሕዳር ዝኾነ፡ ከተማ ሬትቪክ፡ ቤት-ንባን፡ ባህላዊ-ማእከል፡ መሐንበሲ ገምገም-ባሕሪ፡ ዓቐበት ጸወታ ምንሽርታት በረድ (ስላሎም)፡ ሜዳ ጸወታ ጎልፍ፡ ሜዳ ጸወታ ባንዲ፡ ሜዳ ስፖርት፡ ኣብያተ-መግቢ፡ ኣንዳ-ሻሂታት፡ ሆቴል፡ መናፈሲ ሜዳ (ካምፒን) ናይ ካሮሳ ሜዳ ካልእን ይርከብ። ኣብ ወርሓት የካቲት-ግንቦት ከማኡ ውን ጥቕምቲ-ሕዳር፡ ዕሙር ዝኾነ ዕዳጋታ ኣለና። ኣብዚ እዋናት'ዚ ዝኸፍት፡ ኣስታት 1000 ግዝያዊ ድኳናትን ኣስታት 100000 በጻሕትን ይርከቡ። ኣብ እዋን ክረምቲ (ሳመር) ኣብዚ ዕዳጋታት'ዚ ቅርስታትን ዘገልገሉ ንብረትን ዝሸጣ ድኳናት ይዕብልልኦ። 3 ዓበይቲ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ (ኣስቤዛ)፡ ባንኪ፡ ናይ ክዳውንቲ፡ ሳእኒ፡ ስፖርታዊ ነገራት ዝሽየጠለን ድኳናት ወይ ቡቲካት፡ ፋብሪካ ጫማ፡ ድኳናት መጻወቲ ቆልዑ፡ ድኳናን ኣበባ፡ ድኳናት ጥዕናዊ መግቢ፡ ድኳናይ ኣቍሑ-ገዛ፡ ድኳናት ቅርስታት፡ ድኳናይ ዘገልገለ-ንብረት፡ ድኳናት ማሺናት ገዛ፡ ድኳናት መሸጢ ቀለምን ሕብርን፡ ድኳናት መነጽር-ዓይኒ፡ ድኳናት ፍርያት ኢደ-ጥበብ፡ ኑቍጣ በንዚና፡ ነኣሽቱ ናይ ጎደና ረስቱራንትታት ካልእ ውን ኣብዚ ከተማ ይርከብ። ብጠቕላላ ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ ኣስታት 50 ዝተፈላለያ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ካልእ ዓዲታት ናይቲ ምምሕዳር ከኣ፡ ብርክት ዝበላ ተመሳሰልቲ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ቪካርቢን፡ ቦዳ ሺርኪቢ፡ ቢንግሾን ፍሩዳልን ውን እንተኾነ ውን ብርክት ዝበላ ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ ውን ኣለዋ።
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ሓደ ኣገልግሎት ዝህብ ቤት ጽሕፈት ኣብ ሬትቪክ፡ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ድማ ኣብ ሙራ ኣለዎም። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ፖሊስን ኣብ ሬትቪክ ኣለዉ፡ ቤት ጽሕፈት ግብሪ ድማ ኣብ ፋሉን ኣለዉ።
ኣብ ከተማታት ሬትቪክ፡ ቪካርቢን፡ ኢንገልስ፡ ቡዳ ሺርክቢን ፍሩዳልን፡ ኣዝዩ ዝነኣድ ኣገልግሎታት ክንክንን ትምህርትን ህጻናት ኣለና። ብዜካዚ'ዚ መውዓሊ ወይ ውን ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት ውን ኣለና።
ኣብቲ ብከተማታት ሌክሳንድን ሬትቪክን ዝመሓደር ማእከል ትምርህቲ ንዓበይቲ፡ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ። ኣብዚ ማእከል፡ ትምርህቲ ክንክን ምሕብሓብን፡ ግብራዊ ሞያዊ ትምህርታት፡ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት ብርሕቀት፡ መባእታዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኮርሳት ከምኡ ውን ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይቲ ክትመሃር ትኽእል። ንትምህርቲ ወይ ውን ሞያዊ ምርጫ ክትገብሩ ምስ ትደልዩ ከምኡ ውን ናይ ትምህርቲ ውጥን ክትገብሩ ምስ እትደልዩ ምስ ናይ ሞያን ትምህርትን ኣማኻሪ፡ ክትዘራረቡ ትኽእሉ።
ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ፡ ፋርማሲ፡ ጥዕናዊ-ማእከል፡ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታት፡ ነፍሰ-ጾራት፡ ክፍሊ ቆልዑ፡ ክፍሊ ክንክን ስኒ፡ ከምኡ ውን ክፍሊ ተሃድሶን፡ ጥዕናዊ ክፍሊ መንእሰያት፡ ክፍሊ ስፖርታዊ ንጥፈታት ካልእን ይርከብ። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ማእከላት ጥዕና ውን ኣብቲ ከተማ ይርከብ። ኣብዚ ግላዊ ማእከል ጥዕናታት'ዚ፡ ጥዕናዊ ቁጽጽር ክትገርቡ፡ ምስ ሓኪም ክትራኸቡን ከምኡ ውን ክታበት ይወሃብ። ኩሎም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዕድል ጥዕናዊ ዝርርብ ምስ ሓኪም ይወሃቦም። እዚ ብነጻ ዝኾነ ጥዕናዊ ዝርርብ'ዚ፡ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ኣብ ሽወደን ከመይ ከም ዝኾነ ሓፈሻዊ ስእሊ ንምሃብ ውን ዝዓለመ እዩ። ህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ዝህባ ሆስፒታላት ኣብ ከተማታት ሙራን ፋሉንን ይርከባ።
ምስ ሕክምና ወይ ምምሕዳር ከተማ ቆጸራ ምስ እትሕዙ፡ ተርጓማይ ክግበረልኩም መሰል ኣለኩም። ቆጸራ ክትሕዙ እንከለኹም ተርጓሚ ክግበረልኩም ሓብሩ። ትሕቲ-ዕድመ ዝኾኑ ስደተኛታት፡ ከም ወላዲ ኮይኑ ዝኣልዮም ሰብ ስለዝግበረሎም፡ ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ባዕሉ ተርጓሚ ከም ዝሕዘሎም ይገብር።
ኣብ ማእከል ከተማ ሬትቪክ፡ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ዘነቕላሉን ዝመጽኣሉን ማእከል-መጎዓዝያ ኣሎ። ናብ ፋሉን፡ ቡርለንገ፡ ሌክሳንድ ሙራን እንዳተመላለስኩም ክትሰርሑ ምስ እትደልዩ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ዕድላት ኣሎ። ብባቡር ክትገሹ ንእትደልዩ ንሰዓታት ንቕሎ ባቡር ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ኤስ-ጀይ ከምኡ ውን ቶግካምፓኒየት ብምእታው ክትርእዩ ትኽእሉ። ኣብ ውሽጢ ከተማን ኣብቲ ዞባን ዝንቀስቅቐሳ ኣውቶቡሳት ውን ኣለዋ።
ብመኪና ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ፡ ናብ ሌክሳንድ 19 ደቃይቕ፡ ናብ ቡርሌንገ 53 ደቃይቕ፡ ናብ ፋሉን 42 ከምኡ ውን ናብ ሙራ 30 ደቓይቕ ይወስድ። ብመኪና ወይ ብባቡር ናብ ስቶክሆልም ኣስታት 3 ሰዓታት ይወስድ። ብኣቅቶቡስ ከኣ፡ ኣስታት 3 ሰዓትን ፈረቓን ይወስድ። ማስኤክስፕረሰን ዝተባህለ ትካል ኣውቶቡሳት ኣብ መንጎ ሙራን ስቶክሆልምን መስመራት ኣለዎ። ትካል መጎዓዝያ ኣውቶቡሳት ስዌቡስ ብወገኑ ኣብ መንጎ ስቶክሆልምን ዮተቦርን ይመላለስ።
እቲ ካብ ስቶክሆልም ናብ ማሬሃምን ዘሎ መስመር መጎዓዝያ ብመርከብ ዝውንን ትካል ቢርካ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ካብዚ ቦታ ዝነቕላ ኣውቶቡሳት ኣለዉኦ። ብተመሳሳሊ ትካል ቫይኪንግላይን፡ ናብታ ኣብ ስቶክሆልም እትረከብ መርከቦም ዘተኣሳስራ ኣውቶቡሳት ኣለዎ። ትካል ቫይኪንግላይን፡ ብመራኽብ ካብ ስቶክሆልም ናብ ኦላንድ፡ ኦቦን ሄልስንኪን ዝኸዳ መስመር መጎዓዝያ መራኽብ ኣለዎ።
ንግዳዊ ጽላት ምምሕዳር ከተማ ሬትቪክ፡ ብነኣሽቱ ትካላትን እብ ምዕባይ ዝርከቡ ነጋዶን ዝተዓብለለ እዩ። ብዙሓት ሰባት ናይ ግሊ ትካል ብምጅማር፡ ደሓን ዝኾነ ውጽኢታት ኣብ ምግባር ይርከቡ። ተበላሓትነትን ኣፍራይነትን እምበኣር ሕመረት ንግዳዊ ጽላት ናይ'ዚ ከባቢ እዩ።
ዝዓበየ ምንቕስቃስ ዝረኣየሎም ንግዳዊ ጽላታት ናይዚ ከባቢ'ዚ፡ ቱሪስም፡ ሸቐጥ፡ ስርሓት-ዕንጨት፡ መሬትን ኣግራብን የጠቓልል። ብዜካ'ዚ፡ ኣብቲ ቦታ፡ ብርክት ዝበላ ኣብ መዳይ ቴክኒክ፡ ህንጻ፡ ስእላዊ-ቅርጻ ዝነጥፋ ፋብሪካታት ውን ኣለዋ።
የቅል ወገን (Lagenaria) 5 ሌሎች የተዛመዱ ዝርያዎች አሉበት፤ እነዚህ የዱር ቅሎች ግን አይበሉም። ከዚህም ወገን ውጭ አንዳንድ ሌሎች ተክሎች «ቅሎች» ተብለዋል፣ ለምሳሌ የበረሃ ቅል (ከCitrullus የበጢሕ ወገን) ወይም የአመድ ቅል (Benincasa) አሉ።
ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ዴሞክራቲክ ፓርቲ ጆ ባይደን ፖሊስ ንሓደ ኣፍሪካዊያ ኣሜሪካዊ ብድሕሪት ቶኪሱ ድሕሪ ምቑሳሉ ኣዕናዊ ተቓውሞታትን ከቢድ ህውከትን ኣብ ዝተኸሰተላ ከተማ ከኖሻ ዊስከንሰን ትማሊ ሓሙስ ዑደት ኣካይዶም።ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብታ ከተማ ዑደት ብምክያድ ምስ መራሕቲ ንግዲ ተራኺቦም መልእኽቲ ሕግን ስርዓትን ኣፅንኦት ድሕሪ ምሃቦም ድሕሪ ማዕልታት ኣብታ ከተማ ዝበፅሑ ባይደን ምስ ስድራ ናይቲ ግዳይ ብምርኻብ ዕርቅን ምርግጋእን ፀዊእዖም ኣለው።
ቅድሚ ኣስታት ሸውዓተ ኣዋርሕ፣ኒኮለስ ኔግሮፖንቴን ማት ኬለርን ኣብ ክልተ ይትረፍ‘ዶ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ክውንና፣ንምንባብን ምፅሓፍን‘ኳ ጓና ዝኾና ገፀራት ኢትዮዽያ ኣትዮም፣ሕሹግ ካርቶናት ኮምፕዩተር ገዲፎም ተሰወሩ።
አሸንዳ = ጉሮሮውን ጠራረገ እና '' አንድ የተረሳ አለ ማለቴ አንተ ቤተ መንግስት እና ኢቲቪ ትላለህ በመጪው እሁድ በሚሊንየም አዳራሽ እንደሚከበር ኢቲቪ በዛሬው ነሐሴ 27/2007 ዓም ዜና እንዲህ ማለቱን አልሰማህም? ''በመጪው እሁድ የአሸንዳ ባህል በአዲስ አበባ የሚኖሩ የትግራይ ተወላጆች እና የባህሉ አድናቂዎች በከፍተኛ ሁኔታ ያከብሩታል።በዓሉ በዩኔስኮ እንዲመዘገብ የትግራይ ቱሪዝም ቢሮ ጥረት እያደረገ ነው'' ምን ነበር የጠየከኝ? እ እ እ? ያንተን ጥያቄ ተወው እና ለምን ወዳጄ ቡሄ እሁድ አሸንዳ ላይ አትገኝም?''
ቡሄ = ፈገግ አለ እና ''ምን ችግር አለው እገኛለሁ።በእኔ እና በአንተ መካከል ያለው ልዩነት ምንድነው? እኔ ለዘመናት የኖርኩ ነኝ፣ኢትዮጵያ ምድር ላይ ባብዛኛው እታወቃለሁ፣ጎሳ እና ቋንቋ አልለይም፣ሆያ ሆዬ በትግርኛ፣በኦሮምኛ፣በሃድያኛ፣በጉራጊኛ በሁሉም እዘፈናለሁ ሀገር አስተሳስራለሁ።ነገር ግን አንተ በኢቲቪ ትታያለህ፣ጠቅላይ ሚንስትሩ ላንተ በአል ሀገር አቋርጠው ተሰባብረውም ቢሆን ይገኛሉ።
ቡሄ = ''ገባኝ ገባኝ ተወው ባንተ አልፈርድም።አንተማ እኔንም ታከብራለህ እኔም ያንተን አከብራለሁ ችግሩ እኔን ዝቅ አድርገው እንዲያ በኢቲቪ በር ላይ ሆያ ሆዬ ሲል እየሰሙ እንዳልሰሙ ዝም ሲሉኝ ማየቴ ነው የሚያሳዝነኝ ፣ደግሞስ ጋዜጠኞቹ ቴሌቭዥን ጣብያው ህንፃ ማዶ ያለው አምባሳደር ኬክ ቤት በር ላይ ጫማ ሲያስጠርጉ ስንት ቀን በሚያማምሩ ልጆች አንደበት የዘፈንኩላቸው? ሆያ ሆዬ እያልኩ ጉሮሮዬ እስኪነቃ እንዳልጮኩ፣ቤተ መንግስትስ ቢሆን ከግንቡ አናት ላይ ሆኖ ከሚጠብቀው ጠባቂ እስከ በገብርኤል በር በኩል ለቆመው ወታደር ሁሉ ስንቴ ዘፍኘለት በደስታ ሳንቲም እንዳልወረወሩልኝ እ እ! እኔን ካንተ ማሳነስ ነበረባቸው ምናለበት አንዲት ቀን ኢቲቪ የቡሄ በዓል በመላዋ ኢትዮጵያ ተከበረ'ብሎ ቢናገር?'' ቡሄ በደረሰበት አድልዎ ማዘኑ እንዳይታይ ወደ መሬት አቀረቀረ እና ''ለማንኛውም አንድ ስጋት አለኝ'' አለ።
ቡሄ መለሰ = ''አይ የትግራይ ቱሪዝም ቢሮ በዩኔስኮ አንተን ሊያስመዘግብ ጥረት እያደረገ መሆኑን ዛሬ በኢቲቪ ተናግሯል።እንደምታውቀው ዩኔስኮ በዓለም በማይዳሰስ ቅርስነት የሚመዘግበው የእራሱን መስፈርት አለው።ቅርሱ ለሰው ልጅ ቅርስ መሆን አለበት።እኔ ባቅሜ ቡሄ ዝም ብሎ ማንም 'ግንድ እግር ' እንዲጨፍር አልፈቅድም በፍፁም! ከልጆችም ቀጠን ቀጠን ያሉ፣ ተናካሽ ውሻ ቢመጣ ሮጠው የሚያመልጡ፣ድምፁ መረዋ የሆነውን በሆያ ሆዬ አውራጅነት፣ጎርነን ያለው ሆ! ብቻ እንዲል እያደረኩ ነው የማስጨፍረው።እናም አይደለም ዩኔስኮ እኔም ባቅሜ ስርዓት አለኝ ለማለት ፈልጌ ነው።በነገርህ ላይ ዩኔስኮ ቢመዘግብህ እኔ ደስታውን አልችለውም።ግን የዓለም ቅርስነት ቀርቶ እንደ ቡሄ በሀገር ውስጥም ታውቀሃል ወይ? ብሎ ምርመራ ውስጥ ከገባ እና ነገሩን በጣም ከመረመረው እኔን ዘመን ጠገቡን ልመዝግብ ብሎ እንዳይመጣ ብዬ ከፍተኛ ስጋት ላይ ነኝ''
አሸንዳ = ''ዋይ! ለእሱስ አታስብ ቱሪዝም ውስጥ ቁልፍ ቁልፍ ሰው አለን'' አለና አሸንዳ ፈገግ አለ።ግን ነገሩን ሳስበው ይገርመኛል።ሰው ከሰው ሀገር ከሀገር የሚለያየው ስርዓት በዓል ከበአል እየለየ ለዘመናት አብረን የኖርነውን እኔና አንተን? እ? በእኔ እና በአንተ ይምጡ? አሸንዳ እና ቡሄ ተቃቅፈው ተላቀሱ።
''ኢቲቪ ቀጠለ የአሸንዳ በዓል ለዲሞክራሲ አስተዋፆ ያደርጋል'' አሸንዳ ኢቲቪን ቀና ብሎ አየና ''እኔና ዲሞክራሲ የሚያገናኘንን መንገድ የሚነግረኝ ሰው ፈልጋችሁ አምጡልኝ በሞቴ'' አለ።
አትላንቲክ ውቅያኖስ (እንግሊዝኛ: Atlantic Ocean) በስፋቱ ፪ኛው ውቅያኖስ ነው። ይህም እስከ ፻፮·፬ ሚሊዮን ካሬ ኪሎ ሜትር በሚደርስ ስፋቱ የመሬትን ፳ በመቶ ስፋት እና ፳፮ በመቶ ውሃ በመሸፈን ነው።[1]
ገና ከለጋ እድሜያቸው ጀምረው ኢትዮጵያን በተለያዩ ደረጃዎች ያገለገሉትና በኢትዮጵያ ታሪክ ከታዩ ፖለቲከኞች መካከል በጥንካሬያቸውና በአዋቂነታቸው ከቀዳሚዎቹ ተርታ የሚሰለፉት ‹‹የምንጊዜም ወርቃማው ኢትዮጵያዊ ላዕከ መንግሥት (Diplomat)›› ክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ የተወለዱት ከዛሬ 108 ዓመታት በፊት (መጋቢት 5 ቀን 1904 ዓ.ም) ነበር፡፡
ክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ መድረኮች ተገቢውን ውክልናና ጥቅም እንድታገኝ ያደረጉት ተጋድሎ ከማንም ኢትዮጵያዊ አዕምሮ ሊሰወር የማይገባ አኩሪ ጀብድ ነው፡፡ ቀን በባቡር፣ ሌሊት ደግሞ በመርከብ እንዲሁም በአውሮፕላን ያለምንም እረፍት ለበርካታ ቀናት እየተጓዙ የኢትዮጵያን ጥቅም ለማስጠበቅ ደክመዋል፡፡
ገና በወጣትነታቸው በዓለም መንግሥታት ማኅበር (League of Nations) የኢትዮጵያ ዋና ጸሐፊ ሆነው ያገለገሉት ክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ፤ አፋምቦ፣ ኦጋዴን፣ ጋምቤላና ኤርትራን ጨምሮ በርካታ የኢትዮጵያ ግዛቶች በአፍሪካ ቀንድ ቀጠና ከነበሩ ቅኝ ገዢ አገራት ግዛትነት ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ የሰሩት ስራም ታሪክ አይዘነጋውም፡፡
ክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ መድረኮች ከመወከልና ለጥቅሟ ከመሟገት በተጨማሪ፣ እድገት እንድታስመዘግብና የበለፀገች አገር እንድትሆን የሰሩት ስራም በዋጋ የማይተመን ነው፡፡ ለአብነት ያህል በአሁኑ ወቅት አገሪቱ ከምትመካባቸው ግዙፍ ተቋማት መካከል አንዱ የሆነው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ሲመሰረት የክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ አስተዋፅኦ ከፍተኛ ነበር፡፡
ጀግኖቿን ቅርጥፍ አድርጋ እየበላች ጠላቶቿን ግን አንቀባራና አሽሞንሙና የምታኖረው እድለ ቢሷ ኢትዮጵያ፣ ለባለውለታዋ ለአክሊሉ ሀብተወልድ ውለታና በጎ ስራም ምላሿ በጥይት ደብድቦ መግደል ሆነ፡፡ ክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ ቀን ከሌሊት እየተጓዙ ለኢትዮጵያ ጥቅም እንዳልደከሙ ሁሉ፣ እረፍት አጥተው ለኢትዮጵያ እንዳልተሟገቱ ሁሉ … ኅዳር 14 ቀን 1967 ዓ.ም ከሌሎች 60 ኢትዮጵያውያን ጋር በደርግ ታጣቂዎች በጥይት ተደብድበው ተገደሉ፡፡
የክቡር ፀሐፌትዕዛዝ አክሊሉ ሀብተወልድ አበርክቶ እንዲህ በቀላሉ የሚዘረዘር አይደለም፡፡ ለበለጠ መረጃ እርሳቸው ፅፈውት ለመርማሪ ኮሚሽን (1967) ያቀረቡትና የአዲስ አበባ የኒቨርሲቲ ፕሬስ ‹‹የአክሊሉ ማስታወሻ›› በሚል ርዕስ ያሳተመውን ጽሑፍ መመልከት ይቻላል፡፡
• መጋቢት 5 ቀን 1904 ዓ/ም የተወለዱት እኚህ የአገር ባለውለታ : በለጋ እድሜያቸው በዓለም መንግስታት መሐበር (League of Nations) የኢትዮጵያ ጰሐፊ ሆነው ሰርተዋል ።
• የበለጸገች ኢትዮጵያን ለመፍጠር በተሰሩ ታላላቅ ስራዎችና ተቋማት ምስረታ በብዙው መስኮች የተሳተፉ ሲሆን በኢትዮጵያ አየር መንገድ ምስረታ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል ።
• እኚህ ታላቅ ዲፕሎማት ኢትዮጵያን በአለምአቀፍ መድረኮች በመወከል የአገራቸውን ብሄራዊ ጥቅም ከማስጠበቅ ባሻገር ከነ ዶ/ር ምናሴና ክቡር ከተማ ይፍሩ ጋር በነበራቸው ጥምረት የአፍሪቃ አንድነት ድርጅትንም በመመስረት በሀገራችን ውጪ ጉዳይ ታሪክ የምንጊዜም ወርቃማው ዘመን ሆኖ በታሪክ እንዲታወስ ታላቁን ሚና ተወጥተዋል ።
• አለመታደል ሆኖ ጉቶዎችን አንግሶ ዋርካዎችን በሚገለው ፖለቲካችን አይተኬና የምንጊዜም ታላቁ ዲፕሎማት በነብሰ በላውና አረመኔው #የደርግ ጁንታ ኅዳር 14/1967 ዓ/ም ከስልሳዎቹ ጋር በግፍ ተገደሉ ።
ዓለም ናብ ንእሽተይን ፀባብን ዓንኬል ዘቀራረበ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ሓደ ክፋል ዓለም ዝተፈፀመ ነገር ብሃንደበት ወይ ብቕፅበት ኣብቲ ካልእ ጫፍ ወይ ክፋል ዓለም ናብ ዝርከብ ሰብ ወይ ማሕበረሰብ ሓበሬታ ክበፅሕ ዓብዪ ኣበርክቶ ኣብ ምሃብ ይርከብ።
ልቢ ወለድ ፈጠራዊ ድርሰት ዘይኮነስ ሓቀኛ ታሪኽ ንምህሮናን ንተግሣፅናን ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍት ዝተጻሕፈ፡ ልቢ ዝትንክፍ፡ ሕይወት ዘመርምር ካብ ታሪክ ቅዱሳን…
ቅዱሳን መላእክት- ልዑካት እግዚአብሔር፡ ኣብሠርቲ ሐጐስ፡ ሓለውቲ ሰባት እዮም። ቅዱሳን መላእክት ወትሩ ከይደኸሙ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ጸባዖት ፍጹም ምሉእ…
እርስዎ እራስዎ እየፈርሟቸው እንደሆን ሁሉ በፍጥነት ሁሉንም ነገር ኢ-ሰነዶችን ለማስፈረም በሚያስችልዎት በቀላሉ በቀላሉ በቀላሉ ወደ ዘመናዊው የሥራ መሣሪያ ይለውጣል ፡፡ በፖላንድ ገበያው ላይ የቀረበው የዚህ ዓይነቱ የመጀመሪያ አገልግሎት ነው
ሲምስኮርጅ ዘመናዊ ስልክዎን ወደ ዘመናዊ የሥራ መሣሪያ ይቀይረዋል ፡፡ በሞባይል መሳሪያዎችም ሆነ በቀላል ኮምፒተሮች ላይ ያለ አካላዊ ካርድ እና አንባቢ ያለ የሚሰራ አዲስ ፊርማ ፡፡
መግለጫዎችን ለማስፈረም ፣ የኢ-መግለጫዎችን ወይም የጄ.ሲ.ሲ. የተላለፈውን የሲቪል ህግ ኮንትራቶች ሲያጠናቅቁ የኤሌክትሮኒክ ደረሰኞችን ለመፈረም የ SimusSign ብቃት ያለው የምስክር ወረቀት ለኤስኤስኤስ አስተዋፅ certificate ማድረግ ይችላል ፡፡
ኤፒአይ በመጠቀም ውህደት በተናጥል በኤሌክትሮኒክ ፊርማ በሰፈረበት አካባቢ የግለሰባዊ የአይቲ ስርዓትዎን ማገናኘት የሚችሉበት - በአንድ ጠቅ በማድረግ መፈረም ፡፡ (ኤ.ፒ.አይ- መተግበሪያ ፕሮግራም ፕሮግራም በይነገጽ ትግበራዎች እርስ በእርሱ እንዲገናኙ ይፈቅድላቸዋል።)
ባለ2-ደረጃ ማረጋገጫ ማለት የምታውቀውን ይለፍ ቃል እና መግባት ያለብዎት ሁለተኛው ነገር ነው ፡፡ ለተወሰነ ቀን እና ሰዓት የተፈጠረውን የዘፈቀደ ቁጥሮች ቁጥሮች ተጠቃሚው የይለፍ ቃሉን በማስገባት ተጠቃሚው ይመዝግብ። የይለፍ ቃሉ እና ሕብረቁምፊው ሲዛመዱ ደንበኛው በመለያ ገብቷል።
ሰነዶችን በይነመረብ በኩል መላክ በጣም ርካሽ ፣ ምቹ እና ጊዜዎን ይቆጥባል ፣ ከእንግዲህ ማተሚያ ፣ የእጅ መሙላት እና የሰነዶች መፈረም አይኖርም ፡፡ ሰነዶቹ በአስተማማኝ ሁኔታ ይተላለፋሉ እናም ደረሰኙን በይፋ ማረጋገጫ በራስ-ሰር ይቀበላሉ።
የኢ-አገልግሎቶችን መጠቀም የኩባንያውን አሠራር ለማሻሻል የተረጋገጠ መንገድ ነው። በበይነመረብ በኩል ሊተገበሩ የሚችሉ የእንቅስቃሴዎች እና የድርጊቶች ዝርዝር ያለማቋረጥ እየጨመረ ነው። መታተም ፣ ፖስታ ማድረግ ፣ ከወጪ ወጪዎች ጋር መላኪያ ይረሳል፡፡የኢ-ፊርማ ከቤት ሳይወጡ አስፈላጊ ድርጅቶችን እንዲያጠናቅቁ ይፈቅድልዎታል ፡፡
ሰነዶቹ በአስተማማኝ ሁኔታ ይተላለፋሉ እናም ደረሰኙን በይፋ ማረጋገጫ በራስ-ሰር ይቀበላሉ። የ “ኢ-ፊርማ” ያላቸው ሰነዶች በእጅ የተፈረሙ እንደሆኑ አንድ ዓይነት የሕግ ኃይል አላቸው ፡፡ 128-256 ቢት የመረጃ ማመስጠር እርስዎን እና ደንበኞችዎን ከውሂብ ጣልቃ-ገብነት ይጠብቃል ፡፡
በ SimlySign አገልግሎት ውስጥ የተካተተ ብቃት ያለው የምስክር ወረቀት (ዋጋ ያለው 1 ወይም 2 ዓመት) በገበያው ላይ ባሉ ሁሉም ቁልፍ አገልግሎቶች መሠረት ይሠራል ፣ ስለዚህ ጥቅም ላይ ሊውል ይችላል-
በ ‹XWEB Teams› የተነደፈ ድር ጣቢያ በ IBS ፖላንድ የሚሰራ (የተፈቀደለት የአጋር ሲትሮም) የቅጂ መብት © 2013 - 2020 IBS POLAND |የግላዊነት ፖሊሲ
ምርጫዎችዎን በማስታወስ እና ጉብኝቶችን በመድገም በጣም ተገቢ የሆነውን ተሞክሮ ለእርስዎ ለመስጠት በእኛ ድርጣቢያ ላይ ኩኪዎችን እንጠቀማለን። ‹ተቀበል› ን ጠቅ በማድረግ ለሁሉም ኩኪዎች ጥቅም ፈቃድ ይሰጣሉ ፡፡
የተሻሉ እና የተሻሉ የትምህርት ቁሳቁሶችን ለእርስዎ ለማቅረብ እና የተሻሉ እና የተሻሉ አገልግሎቶችን ለእርስዎ ለመስጠት እንዲቻል ፣ ፍላጎትዎን ለማሳካት የግብይት ይዘትን በተሻለ ሁኔታ ለማስተካከል ፈቃድ እንፈልጋለን ፡፡
በግላዊ መረጃ አያያዝ እና በነዚህ መረጃዎች ነፃ እንቅስቃሴ ላይ ግለሰቦችን መከላከልን በተመለከተ እ.ኤ.አ. ግንቦት 25 ቀን 2018 የአውሮፓ ፓርላማ እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. 2016/679 እና እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 27 ቀን 2016 / እ.ኤ.አ. ORODO ፣ GDPR ወይም አጠቃላይ የመረጃ ጥበቃ ደንብ
በድር ጣቢያው በኩል አገልግሎቶችን ለእርስዎ መስጠቱን ለመቀጠል https://mobilesignature.eu/ እኛ ስለ መረጃ ማቀናበሪያ እና ከሜይ 25 ፣ 2018 በኋላ ስለሚከናወንበት ህጎች ልናሳውቅዎ እንፈልጋለን።
በዚህ ጣቢያ ላይ መጣጥፎች የተካተቱ ይዘቶችን (ለምሳሌ ቪዲዮዎችን ፣ ሥዕሎችን ፣ መጣጥፎችን ፣ ወዘተ.) ሊይዙ ይችላሉ ፡፡ ከሌሎች ድር ጣቢያዎች የተሸጎጠ ይዘት ተጠቃሚው አንድ የተወሰነ ድር ጣቢያ በቀጥታ እንደሚጎበኝ በተመሳሳይ መልኩ ያንፀባርቃል።
ጣቢያዎች ስለእርስዎ መረጃን ሊሰበስቡ ፣ ኩኪዎችን ሊጠቀሙ ፣ ተጨማሪ የውጭ መከታተያ ስርዓቶችን ሊያያይዙ እና ከተከተፉ ይዘቶች ጋር ያለዎትን ግንኙነቶች መከታተል ፣ መለያ ካለዎት እና ወደዚያ ጣቢያ ከገቡ
የውሂብዎ አስተዳዳሪ IBS ፖላንድ ስፓ ነው። ዚ ኦ. ​​ኦ. በጌዲኒያ ዋና መሥሪያ ቤት በፕላክ ካዙዙስኪ 81/350 በ ‹ኪራይስ› ቁጥሩ በ KRS ቁጥር 8 መሠረት ወደ ሥራ ፈጣሪዎች ምዝገባ የገባ ሲሆን በየትኛው የምዝገባ ፋይሎች በአውራጃው ፍርድ ቤት Gdańsk-Północ | በብሔራዊ ፍርድ ቤት ምዝገባ VII የንግድ ክፍል ፣ NIP 311-0000471089-586-228 ከአክሲዮን ድርሻ ጋር - የተከፈለ-PLN 41 ፡፡
- እኛ በእኛ ገጾች ላይ የሚታየውን ይዘት በግለሰብ ፍላጎቶች እናስተካክለዋለን እና የእርስዎን ውሂብ ትንተና በመጠቀም ፣ የቀረቡትን አገልግሎቶች ጥራት በየጊዜው እናሻሽላለን ፣
ተገቢውን ስምምነት ከሰጠበት ጊዜ ጀምሮ እስከሚሰረዘ ድረስ ወይም የግል ውሂብን ማስቆም ለማቆም / በባለቤቱ የግል ውሂብን ማሰራጨት እንዲወገድ ከጠየቅን መረጃውን እንሰራለን ፡፡ ለመጥራት እስከሚቃወሙ ድረስ ድህረ ገፃችን ሲገቡ https://mobilesignature.eu/, ማለትም ድር ጣቢያውን ሲያስገቡ የተሰበሰቡትን መረጃዎች እንደ ፕሮፌሽናል አካል እንሰራለን ፡፡
ድርጣቢያው https://mobilesignature.eu/ ወክሎ ለሚሰሩት አካላት ብቻ መረጃዎችን ያስተላልፋል (ለምሳሌ የፕሮግራም ኩባንያዎች እና አግባብ ባለው ሕግ መሠረት እንዲያገኙዋቸው የተፈቀደላቸው አካላት ለምሳሌ ፍርድ ቤቶች ፡፡ የእርስዎ መረጃ ከአውሮፓ ኢኮኖሚ አካባቢ ውጭ አይተላለፍም እና አይገኝም ፡፡ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች.
- ከመነሳቱ በፊት በስምምነት ሂደት ላይ የተመሠረተ የሕግ አፈፃፀም ሳያስከትሉ ውሂብዎን የማሻሻል ፣ የመሰረዝ ፣ የመገደብ ሂደት ፣ ውሂብን የማዛወር መብት ፣ የመቃወም መብቱ ፣ በማንኛውም ጊዜ ስምምነቱን የማስወገድ መብት አለዎት ፡፡ . ስምምነቱ ከሚገናኝበት አድራሻ ወደ ኢ-ሜል አድራሻውን ወደ biuro@ibs-24.eu በመላክ መስማማቱ ሊነሳ ይችላል ፡፡
- እንዲሁም የግል መረጃዎችዎን ማካሄድ ከ 27 ኤፕሪል 2016 የግል መረጃ ጥበቃ ጋር በተያያዘ አጠቃላይ ደንቦችን የሚጥስ ሆኖ ካገኘ ከጂአይኦኦኦ ጋር አቤቱታ ማቅረብ ይኖርብዎታል ፡፡
ድር ጣቢያው በተጠቃሚው ኮምፒተር ላይ የተቀመጡ ኩኪዎችን ፣ ማለትም የጽሑፍ ፋይሎችን ይጠቀማል ፡፡ በኩኪዎች አጠቃቀም ላይ ገደቦች በድር ጣቢያው ላይ የሚገኙትን አንዳንድ ተግባራዊ ተግባራት ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድሩ ይችላሉ።
ድር ጣቢያው በትክክል እንዲሠራ አስፈላጊ የሆኑ ኩኪዎች በጣም አስፈላጊ ናቸው ፡፡ ይህ ምድብ የድር ጣቢያውን መሠረታዊ ተግባራት እና ደህንነት የሚያረጋግጡ ኩኪዎችን ብቻ ያካትታል ፡፡ እነዚህ ኩኪዎች ማንኛውንም የግል መረጃ አያስቀምጡም ፡፡
ለድር ጣቢያው በተለይ አስፈላጊ ያልሆኑ እና በተለይም የተጠቃሚውን የግል መረጃ በመተንተን ፣ በማስታወቂያ ፣ በሌሎች የተከተቱ ይዘቶች ለመሰብሰብ አስፈላጊ ያልሆኑ ኩኪዎች ተብለው ይጠራሉ ፡፡ እነዚህን ኩኪዎች በድር ጣቢያዎ ላይ ከማሄድዎ በፊት የተጠቃሚ ስምምነት ማግኘት ግዴታ ነው።
የኢትዮጵያ የምግብና የመድሃኒት ባለስልጣን በ2013 የበጀት ዓመት የመጀመሪያው ሶስት ወራት የተቀመጠውን መስፈርት ያላሟሉ 24.2802 ቶን የተለያዩ የምግብ ሸቀጦች ወደአገር ውስጥ እንዳይገቡ ማድረጉን አቶ አበራ ደነቀ የባለስልጣኑ የሕዝብ ግንኙነት ኮምኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክተር አስታወቁ፡፡
ባለስልጣኑ በምግብ ዘርፍ ባደረገው ቁጥጥር ከታዩ ግድፈቶች መካከል የአስገዳጅ ደረጃ አለመሟላት፣ የአጠቃቀም መመሪያ አለመለጠፍ፣ የምርቱ መጠቀሚያ ጊዜ ለማወቅ የአሰራር ስርዓት አለመኖር፣ የተበላሹ የምግብ ምርቶች ማቆያ ቦታ አለመዘጋጀት፣ የጥሬ ግብዐት አቀማመጥ ስርዓት አለመጠበቅ እና የአሰራር ስርዓት አለመዘርጋት መታየታቸውን አቶ አበራ አስረድተዋል፡፡
ስጋትን መሰረት ባደረገ የምግብ ምርቶች ላይ ናሙና በመውሰድ የላብራቶሪ ምርመራዎች የተሰሩ ሲሆን በዚህም ሒደት ከተመረመሩ የጁስ ምርቶች፣ የጨቅላ ህጻናት ወተት፣ የዘይት ናሙናዎች፣ የዱቄት ወተቶች፣ ብስኩቶችና ሌሎች ምርቶች በጠቅላላው 247 ናሙና መውሰድ መቻሉን ጠቅሰዋል፡፡ በዚህ ቁጥጥር ወቅት 21 አምራቾችና አስመጪዎች የጽሑፍ ማስጠንቀቂያ መሰጠቱንም ለማወቅ ተችሏል፡፡
እንደአቶ አበራ ገለጻ በገበያ ውስጥ የህገወጥ ምርቶች ዝውውር እንዲቀንስ ከማድረግ አንጻር ከባዕድ ነገር ጋር የተቀላቀሉ እና ሕገወጥ የምግብ ምርቶችን የመለየት፣ የመከላከል እና ምላሽ የመስጠት ስራ ተሰርቷል፡፡ ከባዕድ ነገር ጋር እንደተቀላቀሉ የተደረሰባቸው እንደዘይት፣ ጨው፣ የለውዝ ቅቤ፣ ቪምቶ፣ አቼቶ፣ ከረሜላ፣ማር፣ ሞሪንጋ እና የመሳሰሉ ምርቶች በ14 ከተሞች ተገኝተው እንዲታገዱ መደረጉንም አስታውቀዋል፡፡
በተያያዘ ባለፉት ሶስት ወራት 13 ቢሊየን ብር ግምት ያላቸው የመጠቀሚያ ጊዜ ያለፈባቸው የእጅ ጓንት፣ ከግል ፍጆታ በላይ የመጣ ማስክና ያልተፈቀዱ የግንባር ሙቀት መለኪያዎች በኢትዮጵያ አየር መንገድ በኩል ወደአገር ውስጥ ሊገቡ ሲሉ መያዛቸውን ገልጸዋል፡፡
ባሳለፍነው ሩብ ዓመት በኢንስፔክሽን ግኝቶችና የላብራቶሪ ምርመራ ውጤቶች መሰረት በማድረግ በ23 የመድሃኒት ተቋማትና የመድሃኒት ሕክምና መሳሪያዎች ጅምላ አከፋፋዮች፣ ሳኒታይዘር አምራቾች፣ የኮስሞቲክስ አስመጪ ተቋማት፣ የፍቃድ ስረዛ፣ እገዳ፣ የጽሑፍ ማስጠንቀቂያ እና የማስተካከያ የጽሑፍ ግብረ መልስ የመስጠት እርምጃዎች በባለስልጣኑ በኩል መወሰዱን አቶ አበራ ጠቅሰዋል፡፡
በተጨማሪም በአዲስአበባና ዙሪያዋ የሚገኙ መ/ቤቶች የእጅ ማጽጃ ሳኒታይዘር ናሙና በመውሰድ 10 ተቋማት መስፈርቱን ያላሟሉ ሆነው በመገኘታቸው ምርቱ ከገበያ ላይ እንዲሰበሰብና አምራቾቹ የችግሩን መንስኤ ለባለስልጣኑ እንዲያቀርቡና የአመራረት ሒደታቸው እንዲያስተካክሉ መደረጉን ጠቅሰዋል፡፡
ከጋዜጠኞች ለቀረቡ ጥያቄዎች የባለስልጣኑ የምግብ ተቋማት ኢንስፔክሽን ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ በትረ ጌታሁን፣ የባለስልጣኑ የመድሃኒት ተቋማት ኢንስፔክሽን ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ጌታቸው ገነቴ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡
ካራ ማራን ስናስታውስ፡፡ ባሕር ዳር፡ የካቲት 26/2013 ዓ.ም (አብመድ) ኢትዮጵያ በየዘመናቱ ከውስጥም ከውጭም የማይተኙላት በርካቶች ናቸው፡፡ የዛሬ 42 ዓመታት ወደኋላ በምናብ ብንጓዝ እንኳን በዚህ ወቅት...
ጨዋታው በሁለቱም ቡድኖች ድንቅ ደጋፊዎች ሲጀመር ወልቂጤዎች የመጀመሪያዎቹን አምስት ደቂቃዎች ላይ ጫና ለመፍጠር ሲሞክሩ ሲስተዋል ከማእዘን ምት ያገኙትን የግብ እድል ሳይጠቀሙበት ቀርተዋል ::
አዳማ ከተማዎች ወሳኙን የፊት መስመር አጥቂያቸውን ዳዋ ሆቴሳ በመጀመሪያው አሰላልፍ ውስጥ አለመካተቱ በቡድኑ የማጥቃት እንቅስቃሴ የተገደበ ሆነ እንድንመለከተው አድርጎናል ::
የመጀመሪያዎቹን አስር ደቂቃዎች ላይ በሁለቱም የመስመር ክፍሎች ላይ ሲጫወት የተመለከትነው ከንአን ማርክነህ ከቀኝ መስመር በረጅሙ የተሻገረለትን ኳስ የግል ብቃቱን በመጠቀም ከሳጥን ውጭ ግሩም ጎል በማስቆጠር አዳማ ከተማን መሪ ያደረገች ጎል ማስቆጠር ችሏል ::
ከጎሉ መቆጠር በሃላ ጫና ፈጥረው መጫወት ያሰቡት ወልቂጤዎች አስደንጋጭ የሚባል ሙከራን ማድረግ ተስኖቸው ታይተዋል :: በተለይም ቡድኑ በዛሬው ጨዋታ ላይ በጫላ ተሺታ ላይ አመዝኖ የጨዋታ እንቅስቃሴውን ለማድረግ ሲሰተዋል በብዙ አጋጣሚዎች ተጫዋቹ ከጨዋታ እንቅስቃሴ ውጪ ሆኖ ለመመልከት ችለናል ::
ሁለተኛው አጋማሽ በአዳማ 1-0 መሪነት የተጀመረ ሲሆን ወልቂጤዎች ውጤቱን ለመቀልበስ አወልን ከድርን በ አብዱልከሪም ወርቁ በተጨማሪም ፍፁም ተፈሪን በኤፍሬም ዘካሪያስ ቀይረዋል። በመጀመሪያዎቹ 10 ደቂቃዎች ኳስን ቶሎ ቶሎ ወደ ግብ ለማድረስ ሲሞክሩ የታዩት ክትፎዎቹ በተለይ በጫላ ተሺታ በኩል ኳሶችን ከተለያዩ አቅጣጫዎች በረጅም እና በአጭር በማድረስ የጫላን ፍጥነት እና የኳስ የመግፋት ብቃት ለመጠቀም ሲሞክሩ ነበር። ሆኖም ግን ጫላ ያለ ወትሮው በተደጋጋሚ ኳሶች ስሲበላሹበት እና በ አዳማ ከተማ ተጫዋቾች ሲነጠቅ ተስተውሏል።
በሁለተኛው አጋማሽ አፈግፍገው ሲጫወቱ የታዩት አዳማዎች የተገኙ ኳሶችን በረጅሙ ለፊት መስመር ተጫዋቾቻቸው እና ለአማካኙ ከንአን ማርክነህ ኳስን በማቀበል የማጥቃት እንቅስቃሴ ለመፍጠር ሲሞክሩ ነበር።
የአብዱልከሪም መቀየር ወልቂጤዎች በመህል ሜዳ ያላቸውን የበላይነት የጨመረ ቢሆንም ኳስን ወደመጨረሻው የማጥቃት ቀጠና ማሳለፍ ተስኗቸው ነበር። አሳማዎች። በዛ ብለው በመከላከል ወርቃማው ቀጠና ላይ በቂ የሆነ የቁጥር የበላይነት በመውሰድ ኳስን ሲያጨናግፉ እና ሲነጥቁ ተመልክተናል። ሆንልም ግን አልፎ አልፎ ክትፎዎቹ የሚያገኟቸውን ኳሶች አጥቂው አህመድ እና ጫላ ተሺታ ሲያምክኗቸው ነበር።
አዳማዎች በመልሶ ማጥቃቱ ብዙም ፍሪያማ አለመሆናቸውን ተከትሎ ፉአድ ፈረጃን በፈጣኑ በረከት ደስታ የቀሩ ሲሆን ቅያሬውንም ተከትሎ በረጅሙ የሚላኩ የመልሶ ማጥቃት ኳሶችን ከቀደምው በተሻለ መልኩ ለመጠቀም ሲጥሩ ታይተዋል።
አዳማዎች ቅያሪያቸው ፍሬ አፍርቶ በመልሶ ማጥቃት ያገኟትን ኳስ በረከት ደስታ ፍጥነቱን በመጠቀም ለቡድኑ ሁለተኛዋን ግብ በማስቆጠር ወደ ጨዋታው ለመመለስ ሲጥሩ የነበሩት ወልቂጤ ከተማዎች ላይ ቀዝቃዛ ውሃ የከለሰባቸው ሆኗል።
ጨዋታው መገባደጃ ላይ በአሰልጣኝ አብርሀም መብራህቱ ለብሄራዊ ቡድን ጥሪ የቀረበለት የአዳማው አማካኝ ከንአን ማርክነህ ጉዳት አጋጥሞት በሀይሌ እሸቱ የተቀየረ ሲሂሆን። ጉዳቱ ከባድ እንዳልሆነ እና ብሄራዊ ቡድኑን ሙሉ ጤንነት እንደሚቀላቀል ለማወቅ ተችሏል።
የጨዋትውን ውጤት ተከትሎም አሸናፊው አዳማ ከተማ ወልቂጤን በግብ በልጦ በ22 ነጥብ 6ተኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ ወልቂጤ ከተማ ደግሞ 7ተኛን ደረጃ በተመሳሳይ 22 ነጥብ በግብ ክፍያ ተበልጦ መያዝ ችሏል።
በዕለቱ በሚኖረው መርሃ -ግብርም ግንባታው የተጠናቀቀው የዲቾቶ – ጋላፊ መገንጠያ – ኤሊዳር – በልሆ የሲሚንቶ ኮንክሪት የመንገድ ግንባታ ፕሮጀክትም ይመረቃል።
የሜሎዶኒ መገንጠያ – ማንዳ – ቡሬ መንገድ ሲጠናቀቅ ወደ አሰብ ወደብ የሚዘልቅ መንገድ እንደመሆኑ ለኢትዮጵያ የተሻለ የወጪ ገቢ ንግድ እንቅስቃሴ መሳለጥ አይነተኛ ሚናውን ይጫወታል፡፡
71 ነጥብ 65 ኪ. ሜ የሚረዝመውን ይህን ፕሮጀክት በብር 2 ቢልየን 085 ሚልየን 985 ሺህ 162 ብር ከ6 ሳንቲም በሆነ ወጪ ጨረታውን አሸንፎ ግንባታውን የሚያከናውነው ሻንዶንግ ሊኪኖ ግሩፕ የተባለ የወጭ የስራ ተቋራጭ ድርጅት ነው።
በአገልግሎት ሳቢያ የተጎዳ የአስፋልት መንገድና ከ6 ሜትር ያልበለጠ ስፋት የነበረውን በቀጣይ ከተሞች ላይ 19 ሜትር እንዲሁም በገጠር ደግሞ የመንገድ ትከሻን ጨምሮ 1ዐ ሜትር የጎን ስፋት እንዲኖረው ተደርጎ የሚገነባ ይሆናል።
በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል ለአመታት ተቋርጦ የነበረውን የህዝብ ለህዝብ ግንኙነት ዳግም በመጀመሩ መስመሩን ለሚጠቀሙ የሁለቱ አገራት ህዝቦች ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፡፡
በተያያዘ ዜናም 78 ኪ.ሜ የሚረዝመው የዲቾቶ – ጋላፊ መገንጠያ – ኤሊዳር – በልሆ የሲሚንቶ ኮንክሪት መንገድ ግንባታው የተጠናቀቀ ሲሆን ፕሮጀክት በነገው ዕለትም በይፋ ይመረቃል።
አካባቢው ባለው ከፍተኛ ሙቀት ሳቢያ ግንባታው በሲሚንቶ ኮንክሪት ደረጃ የተገነባ ሲሆን ይህም የአየር ጸባዩን የመቋቋም እና የግልጋሎት ዘመኑ እንዲጨምር ያደርጋል ።
የዲቾቶ – ጋላፊ መገንጠያ – ኤሊዳር – በልሆ መንገድ መገንባት አዲሱን የታጁራ ወደብ በአማራጭነት ለመጠቀም የሚያስችል ከመሆኑም ባሻገር በነባሩ ጅቡቲ ወደብ ይፈጠር የነበረውን የትራንስፖርት ጫና እና መጨናነቅ እንደሚያቃልለው ይጠበቃል።
ፕሮጀክቱ የአገሪቷ የወጪ ገቢ ንግድ የሚካሄድበት ኮሪደር እንደመሆኑ መስመሩን የሚጠቀሙ ብዙ ቁጥር ያላቸው የጭነት ተሽከርካሪዎች ክብደት የመሸከም አቅም እንዲኖራቸው ታሳቢ ያደረገ ነው ፡፡ (ኢትዮ መንገዶች ባለስልጣን)
ZhongShan ግንባር ​​ቀለም 108W 216 ዋ የ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
GuangDong ግንባር ​​ቀለም 108W 216 ዋ የ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
ጉሽንግተን ከተማ ግንባር ​​ቀለም 108W 216 ዋ የ LED flood flood ኤሌክትሮኒካዊ መብራቶች, የ LED መብራት, የ LED መብራት መብራቶች, የእረፍት መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የመንገድ መብራቶች, የምድጃ መብራቶች, የመብራት መብራቶች, የአትክልት መብራቶች, የባትሪ ብርሃኖች እና ችቦዎች, የፓነል መብራቶች, የ LED ግድግዳ ማጠቢያ መብራቶች , የ LED flood flood, የ LED የፓነል ብርሃን, የ LED ንጣፍ ብልጭታ ብርሃን, የ LED ትዕዛዝ ብርሃን, የ LED የማዕዘን መብራት, የ LED ትዕይንት መብራት, የ LED ኒዩል ቱቦ, የ LED ስር ስርጭቱ, የ LED መብራት
በሁከት በታመሰችው የምሥራቅ አፍጋኒስታን ክፍለ ሃገር ኩናር ውስጥ “የእስልምና መንግሥት” ብሎ ራሱን የሚጠራው ቡድን ያገታቸውን ሁለት ሲቪሎች መቅላቱን የሀገሪቱ ባለስልጣናት ገለጡ።
የክፍለ ሃገሩ አገረ ገዢ ዋሂዱላህ ካሊምዛይ ዛሬ ለቪኦኤ በሰጡት ቃል እንደገለጡ “አይኤስ” ሰዎቹን አንገታቸውን ቀልቶ የገደላቸው ማኖጎኢ የምትባለው ወረዳ ውስጥ ነው።
ዕኩለ ቀን ሆኗል። ቢጫና ነጭ ቀለም የተቀቡት እና በዋናው መንገድ መሃል ባለው አካፋይ ላይ በተርታ የተተከሉት የአዲግራት የመንገድ መብራቶች አይን ይስባሉ። በመንገዱ ላይ የሚታዩት መኪኖች ቁጥር አነስተኛ ነው። በመንገድ ዳር ቆመው ተሳፋሪ የሚጠብቁ ባጃጆች አለፍ አለፍ ብለው ይታያሉ። በከተማይቱ ዳርቻ ያለውን ይሄን መሰሉን ነገር እያስተዋልኩ እያለ መኪናችን ድንገት ቆመ። ከእኛ ጋር በስተኋላ ተቀምጣ የነበረችውና ከዕዳጋ ሐሙስ በኋላ ወደ ጋቢና የተዛወረችው ወጣቷ ተሳፋሪ ነበረች መኪናውን ያስቆመችው። ለሹፌሩ የቤተሰቦቿን ቤት አቅጣጫ ከጠቆመችው በኋላ ከዋናው መንገድ ታጥፈን ወደ ውስጥ ገባን።
ዝምተኛዋን ወጣት ተጓዥ አውርደን ወደ ዋናው መንገድ ተመለስን። ብዙም ሳንሄድ አጠገቤ የተቀመጠው የጋራዥ ሰራተኛ “ተመልከት የኤርትራ ወታደሮች” አለኝ። አይኖቼ የመንገዱን ግራ እና ቀኝ በፍጥነት አሰሱ። በቀላሉ ልለያቸው አልቻልኩም። “እነዚያውልህ” ብሎ ወጣቱ ከመኪናችን በተቃራኒ አቅጣጫ ወደ እኛ ፊታቸውን አድርገው የሚጓዙ ሁለት ሰዎች አሳየኝ። ከመቅጽበት እጄ ላይ የነበረውን ሞባይሌን ወደ እነርሱ አቅጣጫ ለመደገን ሳነሳ፤ አጠገቤ የተቀመጠችው ተለቅ ያለችው ሴት እጄን አፈፍ አድርጋ ይዛ ከመቀመጫው ጋር ጠፍንጋ ያዘችው። “ስታነሳ ቢያዩህ ይገሉናል” በማለት በአይኖቿ ጭምር ፎቶ እንዳላነሳ ለመነችኝ። የሰው ህይወት አደጋ ላይ ከማጋለጥ ቢቀርብኝ ይሻላል ብዬ በእሺታ አንገቴን አወዛወዝኩላት።
በዚህ ምክንያት ፎቷቸውን ማንሳት ባልችልም፤ በነጻነት ዘና ብለው በመንገድ ዳር እያወጉ የሚጓዙትን ሁለት ወታደሮች ግን አተኩሬ ነገረ ስራቸውን ከመመልከት የከለከለኝ አልነበረም። ሁለቱም አረንጓዴ ወታደራዊ ልብስ ለብሰው፤ ጠመንጃቸውን በትከሻቸው አንግበዋል። ወታደራዊ የደንብ ልብስ አለባበሳቸው እንደነገሩ ነው። ከወታደር ይልቅ ታጣቂ ይመስላሉ። የተጫሙት ያው ከመቐለ ጀምሮ ስሰማው የነበረው፤ በተለምዶ የታጋዮች ጫማ የሚባለው የኮንጎ ላስቲክ ጫማ ነው። መኪናችን አልፋቸው እስክትሄድ ድረስ ስመለከታቸው ቆየሁ።
ሹፌራችን ወደ ከተማ መሃል በመንዳት ፈንታ፤ ዋናውን መንገድ ተከትሎ በቀጥታ ወደ ተዘረጋው ኮብል ስቶን ሲያመራ ቀልቤን ሰብስቤ ቀጣዩን ነገር መከታተል ቀጠልኩ። አጠገቤ የተቀመጠችው ሴት ለሹፌሩ አቅጣጫ እያመላከተቸው ወደ ቤተሰቦቿ ቤት አቀናን። በመንገዳችን ላይ በነበረን ጨዋታ፤ ሴትዮዋ የቤተሰቦቿ ሁኔታ በጣም እንዳሳሰባት ተረድቻለሁ። በትግራይ ውጊያ ተጀምሮ የስልክ አገልግሎት ከተቋረጠ አንስቶ የቤተሰቦቿን ደህንነት ማወቅ ባለመቻሏ ተጨንቃለች። መኪናችን ቤታቸው ደጃፍ ደርሶ ሲቆም፤ ውቅሮ ላይ ለቤተሰቦቿ በፌስታል የገዛችውን ቆሎ አንጠልጥላ እመር ብላ ወረደችና የውጭውን በር አንኳኳች።
መንገድ ዳር ቆመው የነበሩ ጎረቤቶቿ የሆኑ አራት እናቶች፤ እርሷን ሲመለከቱ የተገረሙ መሰሉ። የናፍቆቷን ያህል እያንዳንዳቸውን እያገላበጠች ሳመቻቸው። በር እንድትከፍት የተላከች ታዳጊ ልጅ ከእኛ ጋር የመጣችውን ሴት ስትመለከት፤ ስሟን እያነሳች፣ መምጣቷን በሚያበስር ከፍ ያለ ድምጽ ቤተሰቦቿን መጣራት ጀመረች። የሴትዮዋ እህት የሰሙትን ባለማመን ተንደርድረው ወደ በር ወጡ። ከዚያ በኋላ ለደቂቃዎች ተቃቅፎ መላቀስ ሆነ። በሁሉም ፊት ላይ የናፍቆት እና የስጋት ሰቀቀን ይነበባል።
ሰላምታው እና “እንዴት ነሽ” መባባሉ ጋብ ሲል፤ “መቐለ እንዴት ነች? እናንተ እንዴት ናችሁ” የሚል ጥያቄ ተከተለ። አብራን የተጓዘችው ሴት ለቤተሰቧ ስትሰጋ እንደከረመችው ሁሉ፤ እነርሱም የእርሷ ነገር ሲያስጨንቃቸው ነው ጊዜውን የፈጁት። የትግራይ ሰው የራሱን አካባቢ አስጨናቂ ነገር ወደ ጎን አድርጎ፤ የሌላውን ደህንነት የሚያጠያይቀው ነገር በተለያየ ቦታ ገጥሞኛል። ራሳቸው ያሉበትን ሁኔታ በአንጻራዊነት እንደተሻለ የሚወስዱት የየከተሞቹ ነዋሪዎች፤ ሀሳባቸው የጸጥታም ሆነ ሌሎች ችግሮች ጸንቶባቸዋል ብለው ለሚያስቧቸው ቦታዎች ነው። ለሴትዮዋ ቤተሰቦች በመቐለ ሁሉም ነገር ሰላም መሆኑ ከተነገራቸው በኋላ፤ “ምሳ ብሉ፤ ቡና ጠጡ” ሲሉ ጋበዙን። “ከተማ ጉዳይ አለን” በሚል ሰበብ ተሰናብተን ወደ መሃል ከተማ ሄድን።
በከተማ መሃልም ሆነ ከዚያ በኋላ ባሉ መንገዶች ስንዘዋወር ያስተዋልኩት ነገር፤ ከመቐለ ጀምሮ ባሉ ከተሞች ላይ የሚታየው መፋዘዝ በአዲግራት ላይ ጎልቶ እንደሚታይ ነው። በርካታ መኪኖችን የሚያስተናግዱት መንገዶቿ ላይ የሚታዩት ተሽከርካሪዎች በቁጥር አነስተኛ ናቸው። በትግራይ ክልል የነበረው ውጊያ መጠናቀቁ በይፋ ከተነገረ ከወር በኋላም በርካታ አገልግሎት መስጪያዎች እና የንግድ መደብሮች በራቸውን እንደጠረቀሙ ናቸው። ጭርታው ብርቱ ነው።
በአዲግራት በመንገዴ ላይ እንዳየኋቸው ከተማዎች የውጊያው ጉልህ ምልክቶች አይታዩም። የተቃጠሉ ወይም የተጎዱ ተሽከርካሪዎችም አልተመለከትኩትም። ምናልባት እኔ ከመድረሴ በፊት በነበሩት ጊዜያት ተነስተው እንደው አላውቅም። በመጀመሪያ አፍታ፤ በጨረፍታ የቃኘኋቸው በከተማይቱ ያሉ ህንጻዎች የመስታወት መሰባበር ቢያጋጥማቸውም በአንጻራዊነት በደህና ሁኔታ ላይ ያሉ ይመስላሉ።
አዲግራትን ከምሳ በኋላ ይበልጥ ተዟዙሮ ለመመልከት እቅድ ይዤ፤ ሹፌሩን እና የጋራዥ ሰራተኛው “ጥሩ ምግብ አለበት” ወዳሉበት ቦታ አብሬያቸው ሄድኩ። ወደ ምግብ ቤቱ የሚወስደው፤ የኮብል ስቶን መንገድ በመሃል ከተማ ካየሁት ይልቅ በተሻለ እንቅስቃሴ ያለበት ነው። በርከት ያሉ ባጃጆች በመንገዱ ላይ ይመላለሳሉ።
ከመንገዱ ግራና ቀኝ ባሉ እና በተዘጉ የንግድ መደብሮች ደጃፍ፤ አልባሳት እና ሌሎች ሸቀጦችን የደረደሩ ነጋዴዎች በቁጥር በርከት ብለው ይታያሉ። ዘንቢል እና ፌስታል ያንጠለጠሉ ሸማቾች ቁጥርም የሚናቅ አይደለም። ቦታው የከተማይቱ ዋና የመገበያያ ቦታ እንደሆነ የጋራዥ ሰራተኛው ነገረኝ። እኛ ወደ ቦታው ከመሄዳችን ከሁለት ሳምንት በፊት ግን ይሄም አካባቢ በጭርታ የተዋጠ እንደነበር አከለልኝ።
ገበያው ጎን ካለው፤ ለምሳ ከተመረጠው ምግብ ቤት ደጃፍ መኪናችንን ስናቆም፤ አንድ ሸበቶ አባት ወደ መኪናችን ተጠጉና ከሹፌራችን ጋር በትግርኛ ወግ ጀመሩ። ከሹፌራችን ጋር ለደቂቃዎች ሲጠያይቁ ቆይተው፤ አንድ ነገር ለማሳየት ከደረት ኪሳቸው የማስታወሻ ደብተራቸውን መዘዙ። ለካንስ እንደምንጓዝባት መኪና አይነት ተሽከርካሪያቸው በኤርትራውያን ወታደሮ ተወስዶባቸው፤ በመንገድ ላይ አይተናት እንደሆነ እየጠየቁ ነው። ማስታወሻ ደብተራቸው ደግሞ የመኪናቸው የታርጋ ቁጥር ተመዝግቦ የተያዘባት በመሆኗ፤ ከዚያ ላይ እያነበቡ ለእኛ ለማስገልበጥ ነበር አወጣጣቸው። በአዲግራት የስልክ አገልግሎት ባይኖርም፤ ድንገት በቀጣይ ቀናት ከተከፈተ ያየነውን እንድንነግራቸው ስልክ ቁጥራቸውን አጻፉን።
ብርማ ቀለም እንዳለው የነገሩን መኪናቸው፤ በኤርትራውያን ወታደሮች ከተወሰደ በኋላ እስከ ዕዳጋ ሐሙስ ባለው መንገድ ሲመላለስ እንደከረመ ያዩ ሰዎች ነግረዋቸዋል። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን መኪናውን አየሁ የሚል በመጥፋቱ፤ እንደ እኛ መኪና ሹፌር አይነት ሰው ሲያገኙ እያቆሙ ይጠይቃሉ – “መኪናዬን በመንገድ አይታችኋታል?” እያሉ።
ኤርትራውያን ወስደዋቸዋል ስለሚባሉ መኪናዎች ጉዳይ ብዙ ሰምቻለሁ። ወደ አዲግራት እየመጣን እያለ፤ ሹፌራችን እና የጋራዥ ሰራተኛው አንድ ሲኖትራክ መኪና በመንገድ አይተው እንዴት በመደነቅ ሲነጋገሩ እንደነበር አይቻለሁ። ምን እንዳስገረማቸው ብጠይቃቸው፤ ወደ ኤርትራ ከመወሰድ የተረፈ ሲኖትራክ በማየታቸው እንደሆነ ነግረውኝ ነበር። ሸበቶውን አባት ተሰናበተን ከምግብ ቤት አረፍ እንዳልን ሹፌሩ እና የጋራዥ ሰራተኛው የእነርሱም መኪና ከመወሰድ የተረፈችው በሰዎች ጥረት እንደሆነ እየተቀባበሉ ያጫውቱኝ ገቡ።
ውጊያው የተጀመረ ሰሞን በአዲግራት የነበረው ሹፌራችን፤ ለክፉም ለደጉም በሚል መኪናውን ቤተክርስቲያን አቁሟት ወደ መቐለ ይጓዛል። ዝርፊያም ሆነ ሌላ ነገር ቢፈጠር ድርጊቱን የሚፈጽሙ ሰዎች “ቤተክርስቲያንን አይደፍሩም” በሚል እሳቤ ነበር ይህንን ማድረጉ። ውጊያው አብቅቶ፣ መንገድ ሲከፈት፤ መኪናውን ፍለጋ ከጋራዥ ሰራተኛው ጋር ወደ አዲግራት ተመልሶ ይመጣል። መኪናውን ጠብቀው ያቆዩለት የሃይማኖት አባቶች፤ የኤርትራ ወታደሮች ከአንድም ሶስት ጊዜ መኪናዋን ሊወስዱ መምጣታቸውን እና በስንት እግዚኦታና ልመና ድርጊቱን ሳይፈጽሙት መቅረታቸውን እንደነገሩት አጫውቶኛል።
በአዲግራት ከተማ እንደልብ የሚንቀሳቀሱ መኪናዎች፤ ኤርትራውያን ከየሰው ላይ የወሰዱት እንደሆነ ሁለቱም አስረድተውኛል። ከምሳ በኋላ ከተማዋን ለማየት ዞር ዞር ባልንበት ጊዜም፤ የከተማይቱ ነዋሪዎች መኪናችንን በጥርጣሬ ሲመለከቱ አስተውያለሁ። በዚህ ሁኔታ መገረሜን ያየው ሹፌራችን፤ በውስጥ ለውስጥ ባሉ መንገዶች መኪናዋን አቁሞ ወጪ ወራጁን ሲያነጋግር፤ የሚያሳዩትን ገጽታ እንድመለከት ጋበዘኝ። ሹፌራችን የትግርኛ ቃላት ሲወረውር፤ በእርግጥም በመኪናዋ ውስጥ ያለነው ሰዎች ኤርትራውያን መስለናቸው ሲደነብሩ አይቻለሁ። እንዲህ ውስጥ ለውስጥ እያሳበረን ወደ አዲግራት ዩኒቨርስቲ የሚወስደው የኮብል ስቶን መንገድ ላይ ወጣን።
ዩኒቨርስቲው በከተማይቱ በኤርትራውያን ወታደሮች ከፍተኛ ዘረፋ ከተፈጸመባቸው ቦታዎች አንዱ እንደሆነ ተነግሮኛል። ወታደሮቹ ፍራሽ ሳይቀር ከዩኒቨርስቲው ዘርፈው መውሰዳቸውን ከሶስት የተለያዩ ሰዎች ሰምቻለሁ። በአዲግራት ሆቴሎችን ጨምሮ በርካታ የንግድ ተቋማት መዘረፋቸውን ብሰማም፤ ባለው የጸጥታ ሁኔታ እና በነበረኝ የጊዜ እጥረት ምክንያት በአይኔ ተመልክቼ ያረጋገጥሁት ጥቂቶቹን ብቻ ነው። ከዋና መንገዶች አቅራቢያ ባሉ ቦታዎች፤ ውስጥ ለውስጥ በተዘዋወርኩባቸው አፍታዎች እንደ ሞባይል ቤት ያሉ ዘረፋ የተፈጸመባቸው የንግድ መደብሮች አይቻለሁ።
ወደ አዲግራት ዩኒቨርስቲ ቅጽር ግቢ ከሚያስገቡ በሮች ወደ አንደኛው ስንጠጋ በጥበቃ ላይ ያለ የመከላከያ ሰራዊት አባል ተመለከትኩ። በአካባቢው ብዙም እንቅስቃሴ የለም። ህንጻዎቹን አሻግሬ ተመለከትኩ። ሁሉም ነገር ጸጥ ብሏል። ከዩኒቨርስቲው በር ትይዩ ያለው የወጋገን ባንክ የወልዋሎ ቅርንጫፍ የማስታወቂያ ሰሌዳ፤ ከተሰቀለበት ተገንጥሎ ወርዶ የበረንዳውን መሬት ነክቷል።
ሌሎች የከተማይቱን ክፍሎች ለመመልከት ከዩኒቨርስቲው ደጃፍ ተንቀሳቀስን። ከአክሱም አቅጣጫ ወደ ከተማይቱ የሚያስገባውን መንገድ ተከትለን ዙሪያ ገባውን መቃኘት ቀጠልን። እስከ ከተማይቱ መሃል የተዘረጋውን መንገድ በብቸኝነት የተቆጣጠሩት ባጃጆች ናቸው። የእነርሱም ቁጥር ቢሆን ከዚህ ቀደም ከነበረው ጋር ሲነጻጸር አነስተኛ የሚባል ነው። በዚህኛው የመንገድ ክፍል ዳር ያሉ የንግድ መደብሮች፣ ባንኮች እና ሌሎች ቤቶች ሙሉ ለሙሉ እንደተዘጉ ናቸው።
ጠንካራውን ጸሀይ ተቋቁመው በእግራቸው የሚጓዙ የከተማይቱን ነዋሪዎች እየተመለከትን ወደ መሃል ከተማ በመመለስ ላይ ሳለን፤ አራት የፌደራል ፖሊስ የደንብ ልብስ የለበሱ ፖሊሶችን ከአንድ ህንጻ ስር አየሁ። እስካሁን በዞርኩባቸው የከተማይቱ ክፍል ያየኋቸው ወታደሮች እና ፖሊሶች ከአምስት አለመብለጣቸው አስገርሞኛል። ይህ ገረሜታዬ አብሮኝ የቆየው ግን ተጨማሪ አራት የኤርትራ ወታደሮችን እስከተመለከትኩበት አፍታ ድረስ ነው። ወታደሮቹን በአንድ ላይ የመመልከት ዕድል ያገኘሁት ባልተጠበቀ አጋጣሚ ነው።
ሹፌራችን ወደ መቐለ የሚሄዱ ተጨማሪ ተጓዦች ለማግኘት በመፈለግ ወደ ከተማይቱ መናኸሪያ የሚወስደውን መንገድ ደጋግሞ ይዞረዋል። መዞሩ ሲታክተው፤ መናኸሪያው አቅራቢያ ካለ እና ከፍ ብሎ የተሰራ በረንዳ ካለው ካፌ አጠገብ ሄዶ ያቆማል። የመኪናውን መሪ እንደያዘ፤ በመስኮት ጭንቅላቱን አውጥቶ ከወጣት የመኪና ደላላዎች ጋር ይነጋገራል፤ ተጓዥ የመሰሉትን አልፎ ሂያጆችንም ያግባባል። ከተማውን እንደልብ ለመመልከት በሚል ከጋቢና ከተቀመጥሁ ቆይቻለሁ። ከጋቢናው ውስጥ ሆኜ ፊት ለፊታችን ካለው በረንዳ ላይ የተቀመጡትን ሰዎች አስተውላለሁ።
“ ‘የኤርትራ ወታደሮች ናቸው እንዴ?’ ብዬ ራሴን ጠይቄ ሳልጨርስ፤ ካፌ በረንዳ ላይ ተቀምጠው የነበሩት ሁለቱ ሰዎች ሲነሱ ጫማቸው ታየኝ። ሚሊሺያ የመሰለኝም፤ የሲቪል ልብስ የለበሰውም የተጫሙት የኮንጎ ላስቲክ ጫማ ነው። ክላሺንኮቭ መሳሪያቸውን ከጎናቸው አንስተው ከጓዶቻቸው ጋር ሰላም ተባባሉ”
አንደኛው ሰው የለበሰው ሱሪ የቀድሞውን የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት የደንብ ልብስ የመሰለ ነው። ሚሊሺያዎች እንዲህ ይለብሱ እንደነበር ከዚህ ቀደም በነበሩኝ ጉዞዎቼ ተመልክቼ ስለነበር፤ “በዚህ ጊዜ እንዴት ሚሊሺያዎች እንዲህ ደፍረው ሊንቀሳቀሱ ቻሉ?” እያልኩ እገረማለሁ። በዚያ ላይ የደንብ ልብሱን የለበሰው ሰው አጠገቡ ከተቀመጠው እና ሰው ጋር በመዝናናት መንፈስ ነው የሚያወራው። ሁኔታቸው አስገርሞኝ አተኩሬ እያያኋቸሁ እያለ፤ ሁለት ክላሺንኮቭ መሳሪያ የያዙ ሰዎች ወደ ካፌው በረንዳ አቅጣጫ መጡ። ሁለቱም ታጣቂዎች፤ ሚሊሺያ የመሰለኝ ሰው ያደረገውን አይነት ወታደራዊ የደንብ ልብስ አድርገዋል።
“የኤርትራ ወታደሮች ናቸው እንዴ?” ብዬ ራሴን ጠይቄ ሳልጨርስ፤ ካፌ በረንዳ ላይ ተቀምጠው የነበሩት ሁለቱ ሰዎች ሲነሱ ጫማቸው ታየኝ። ሚሊሺያ የመሰለኝም፤ የሲቪል ልብስ የለበሰውም የተጫሙት የኮንጎ ላስቲክ ጫማ ነው። ሁለቱም እስካሁን ዕይታዬ ውስጥ ሳይገባ የቆዩ፤ ክላሺንኮቭ መሳሪያቸውን ከጎናቸው አንስተው ከጓዶቻቸው ጋር ሰላም ተባባሉ። ጓዶቻቸውም ያደረጉት የላስቲክ ጫማ መሆኑን አስተዋልኩ።
በመሳሪያ አንጋቾቹ ሁኔታ ተመስጬ ሁኔታቸውን ስከታተል፤ ከአዲስ መጤዎቹ ውስጥ ጎልማሳ የሆነው ሰው መኪናችንን ተመለከታትና ተቆጣ። ወዲያው ትዕዛዝ እና ቁጣ በቀላቀለ መልኩ የሆነ ነገር በትግርኛ ተናገረ። ከሁኔታው ከፊታቸው ዞር እንድንል እንደፈለገ ገባኝ። የገመትኩት ልክ ነበር። ከኋላ የተቀመጠው የጋራዡ ሰራተኛ መሳሪያ አንጋቹ “መኪናችንን በፍጥነት ከአካባቢው እንድናነሳ” ትዕዛዝ እንደሰጠ ገለጸልኝ። አከታትሎም “የኤርትራ ወታደሮች ናቸው” ሲል የጠረጠርኩትን አረጋገጠልኝ።
የጋራዡ ሰራተኛ የተባለውን ለሹፌሩ ቢነግረውም፤ በወሬ የተጠመደው ሹፌር በቅጡ አልሰማውም። ጎልማሳው የኤርትራ ወታደር ጣቱን እያወዛወዘ በቁጣ በድጋሚ ትዕዛዝ ሲሰጥ፤ እኔም የጋራዡ ሰራተኛም ሹፌሩ ላይ ጮኽንበት። እየተነጫነጨ መኪናዋን አቅራቢያው ወዳለው የከተማው መሃል ወሰዳት።
ሹፌሩ የሆነውን በዝርዝር እስክንነግረው ድረስ ነገሩ አልገባውም፤ ኤርትራውያኑን ወታደሮችም አላያቸውም። የጋራዥ ሰራተኛው፤ ጎልማሳው የኤርትራ ወታደር የተጠቀማቸውን ቃላቶች ለሹፌሩ በትግርኛ ደገመለት። በትግራይ ያሉ ነዋሪዎች፤ ኤርትራውያን ወታደሮቹን ለመለየት የቃላት አጠቃቀም እና ዘያቸውን ነገሬ ብለው እንደሚከታተሉ አስቀድሜ ስለሰማሁ የሹፌሩ እና የጋራዥ ሰራተኛው ምልልስ አልገረመኝም። አምስት ደቂቃ ባማይሞላ ጊዜ ግን ሹፌሩ የራሱን ማረጋገጫ አገኘ።
ካፌ በረንዳ ላይ አስቀድመው ያየናቸው ሁለቱ ወታደሮች፤ መኪናችን ከቆመችበት ባሻገር ያለው የመንገድ አቅጣጫ በመከተል ወደ ከተማ መሃል ሲሄዱ አየን እና አሳየነው። ሹፌር ከቦታው ያስነሳነው ለረዥም ጊዜ አንድ አካባቢ ላይ በመቆማችን ተሰላተችተን መስሎት ነበር። ያየውን ካየ በኋላ ግን አመነ።
መኪናችን ተጨማሪ ተጓዦችን ለመፈለግ ለመጨረሻ ጊዜ ወደ መናኸሪያ አቅጣጫ ስታቀና አይኖቼን ወደ ካፌዋ በረንዳ ላኩ። ሁለቱ አዲስ መጤ ወታደሮች በረንዳው ላይ ተቀምጠው ዙሪያ ገባውን በተጠንቀቅ ይቃኛሉ። የቀድሞዎቹም ሆኑ አዲሶቹ ወታደሮች አካባቢውን በመጠበቅ አሊያም በመቃኘት ስራ ላይ የተሰማሩ ሳይሆኑ አይቀርም። መኪናችንን በረንዳው አጠገብ አቁመን የነበርንበት ሰዓትም፤ ወታደሮቹ ፈረቃ የሚቀያየሩበት ሰዓት እንደነበር ከሁኔታው ተነስቼ ገመትኩ።
የእኔ እና የኤርትራውያን ወታደሮች ጉዳይ በዚህ አላበቃም። ሹፌራችን ሁለት ተጓዦችን ከመናኸሪያ ጭኖ፤ ከመቐለ አብረውን የመጡትን ሁለት ሴቶች ከየቤታቸው ለማምጣት እየተጓዘ ነው። ዋናውን መንገድ ለቅቆ ወደ አዲግራት ማዘጋጃ ቤት ወደሚወስደው የውስጥ ለውስጥ መንገድ ሲታጠፍ ከሌሎች የኤርትራ ወታደሮች ጋር ተገጣጠምኩ። አንድ በቆርቆሮ የታጠረ መስሪያ ቤት የመሰለ ግቢ ደጃፍ ላይ አራት ወታደሮች ተቀምጠዋል። መሳሪያ ባይታጠቁም፤ የደንብ ልብሳቸውና ጫማቸው ግን ቀደም ሲል እንዳየኋቸው ወታደሮች ነው። መኪናችን በዝግታ በአጠገባቸው ስታልፍ ወታደሮቹ በጥርጣሬ አተኩረው ተመለከቷት።
ያየኋቸው ኤርትራውያን ወታደሮች አንዳቸውም የሀገራቸውን የመከላከያ ሰራዊት የደንብ ልብስ አልለበሱም። ወደ ዛላምበሳ እና ሌሎች የድንበር ከተሞች ብሄድ፤ የራሳቸውን የደንብ ልብስ እንደለበሱ እንደልብ መመልከት እንደምችል አዲግራት ያሉ ሰዎች ነግረውኛል። ይሄንን እንዴት እንዳወቁ ስጠይቅ፤ ወደ አካባቢው ደርሰው ከተመለሱ የአዲግራት ነዋሪዎች መስማታቸውን አብራርተውልኛል።
መናኸሪያ አካባቢ በቆየንባቸው ደቂቃዎች፤ በእግርጥም ወደ ዛላምበሳ የሚሄድ መኪና እንዳለ አጠያይቄ ነበር። ከወጣት መኪና ደላላዎች አንዱ እንደልብ ባይሆንም አልፎ አልፎ ሚኒባሶች እንደሚሄዱ ነገሩን። ሚኒባሶቹ የሚጠይቁትን ከፍ ያለ ዋጋ መክፈል የምችል ከሆነ ወደ ዛላምበሳ ብቻ ሳይሆን አድዋ እና ሽረም የሚሄዱ ሚኒባሶች ማግኘት እንደሚቻል ጨመረልኝ። ዋጋውን ጠየቅሁ። ለመሄጃ ብቻ አንድ ሺህ ብር መሆኑ ተነገረኝ።
የእውነትም ወደ አካባቢው መሄድ የምፈልግ የመሰላቸው ሹፌሩ እና የጋራዥ ሰራተኛው ነገርየውን እንዳልሞክረው ተከላከሉኝ። በዛላምበሳ መንገድ እና አካባቢው ያለው የጸጥታ ሁኔታ አስጊ መሆኑን አንስተው፤ መኪና ቢኖርም አደጋው ከፍ ያለ መሆኑን ገለጹልኝ። ወደ አድዋ እና ሽረ የሚሄዱ መኪናዎች፤ አዲግራት መውጪያ ላይ ካለ ኬላ በኋላ ማለፍ እንደማይችሉና የሚፈቀድላቸውም ካሉ የመንግስት ተሽከርካሪዎች ብቻ እንደሆኑ ጠቆሙኝ። ወጣቱ ደላላ ግን የሁለቱን ሀሳብ ችላ ብሎ፤ ወደ ቦታው የሚጓዙ መኪናዎች እንዳሉ ሊያሳምነኝ ጣረ። የሁለቱንም ወገን ማብራሪያዎች ከሰማሁ በኋላ ወደ መቐለ እንደምመለስ አሳውቄ የተጨማሪ ጉዞ ውይይቱን በዚሁ ቋጨሁት።
ወጣቱ ደላላ ከእኔ ጉዞ “ሽቀላ” ባለማግኘቱ የተከፋ ይመስላል። እንደቀድሞ ጊዜ ስራ በሽ ባለመሆኑ መቸገሩ በግልጽ ያስታውቃል። ወጣቱ ኑሮው የተመሰረተው ቀነ ተቀን በሚያገኘው ገቢ ላይ ነው። ከጠዋት ጀምሮ ምንም ስራ አለመስራቱንና እስከ ቀኑ ሰባት ሰዓት ድረስ እህል በአፉ አለመዞሩን ለሹፌሩ ሲነግረው ሰማሁ። ከውቅሮ ጀምሮ ስንሻምደው ከነበረው አንድ ኪሎ የገብስ ቆሎ ላይ የተረፈንን ሰጠሁት። የቆሎ አዘጋገኑ መራቡን ያስታውቃል። ጥቂት የብር ኖቶች “ለምሳ ትሁንህ” ብዬ ጨመርኩለት። ፊቱ በደስታ በራ።
የቀዘቀዘችውን እና በሮቿን የዘጋጋችውን አዲግራት ለተመለከተ፤ እንደ ወጣቱ ደላላ አይነት የተቸገሩ ሰዎች በየቦታው ሊኖሩ እንደሚችሉ ማገናዘብ አይሳነውም። በአዲግራት በእግር ከተዘዋወርኩባቸው ጥቂት ቦታዎች በአንዱ፤ የከተማይቱ ነዋሪዎች በእህል አቅርቦት ብቻ ሳይሆን፤ በመድኃኒት እጥረት ሊቸገሩ እንደሚችሉ በማሳያነት ሊጠቀስ የሚችል ነገር አይቻለሁ።
ነገሩ ከኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር፤ የትግራይ ክልል ምስራቅ ዞን ቅርንጫፍ ጋር የተያያዘ ነው። እኔ በተመለከትኩበት ወቅት በቅርንጫፉ ስር ያለው የአዲግራት መድኃኒት ቤት ከአገልግሎት ውጪ ሆኗል። በቀጫጭን የብረት ርብራቦች ከተሸፈኑት መስኮቶች መታወታቸው ተሰባብሯል። ከበሩ አጠገብ ያለው አንደኛው መስኮት እንደውም የብረት ርብራቦቹ ላይ የመገንጠል ሙከራ እንደተደረገ በግልጽ ይታያል።
ለዝርፊያ በሚመስል መልኩ የተሰበሩ መስኮቶችን በአዲግራት ባሉ የባንኮች ቅርንጫፎች ላይም ተመልክቻለሁ። የወጋገን፣ አንበሳ እና ቡና ባንኮች ቅርንጫፎች ለዚህ በምሳሌነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በአዲግራት በነበርኩበት ሰዓት ሁሉም የባንክ ቅርንጫፎች ዝግ ነበሩ። ከህዝብ አገልግሎት መስጪያዎች ቢያንስ የቅጽር ግቢው ተከፍቶ የተመለከትሁት የአዲግራት ማዘጋጃ ቤት ነው። በማዘጋጁ ቤቱ አገልግሎት ተጀምሮ እንደው ግን ወደ ውስጥ ዘልቄ አላረጋገጥኩም።
አዲግራትን የተሰናበትናት ከቀኑ ስምንት ሰዓት ገደማ ነበር። መቐለ ከሰዓት እላፊ በፊት በቶሎ ለመድረስ በሚል ነበር በጊዜ ከከተማይቱ ለመውጣት ውሳኔ ላይ የተደረሰው። አብረውኝ ከመቐለ የመጡ ሁለቱን ሴት ተጓዦች አሳፍረን ወደ የመልስ ጉዞ ጀመርን። በመልስ ጉዟችን እንደገና በወፍ በረረ የተመለከትኳቸውን ከተሞች ከአዲግራት ሁኔታ ጋር ለማነጻጸር ሞከርኩ።
እንደ እነ እኔ ዕይታ አዲግራት፤ በጉዳት እና ውድመት ረገድ ከዕዳጋ ሐሙስ እና ውቅሮ ከተሞች በተሻለ ሁኔታ ላይ ያለች ነች። ይህን ጉዳይ ያነሳሁባቸው አብረውኝ የሚጓዙ የከተማይቱ ተወላጆች፤ “በየቦታው እየገባህ ዘረፋውን እና ጉዳቱን ስላላየኸው ነው” የሚል ምላሽ ሰጥተውኛል። የተወሰነ እውነት አላቸው። ብዙ ዘረፋ እና ውድመት እንደደረሰበት የሰማሁትን የአዲግራት መድኃኒት ፋብሪካን እንኳ፤ በነበረኝ የጠበበ ጊዜ እና የጉዞዬ ሁኔታ ምክንያት በአይኔ ተመልክቼ ማረጋገጥ አልቻልኩም።
ወደ አዲግራት ስንጓዝም ሆነ ስንመለስ በመንገድ ያስተዋልኩት ሌላው ጉዳይ፤ ከገጠር የመጡ የሚመስሉ ነዋሪዎችን ነገር ነው። በማዳበሪያ ከረጢት የተሞላ ነገር ተሸክመው እና በአህያ ጭነው የሚጓዙ በርከት ያሉ ሰዎች ተመልክቼያለሁ። የተወሰኑቱ ወፍጮ ቤት እየተጓዙ ሳይሆን እንደማይቀር ጠርጥሬያለሁ። ለጥርጣሬዬ መነሻ የሆነኝ መንገድ ዳር ባሉ እና በሰዎች በተጨናነቁ ወፍጮ ቤቶች ተመሳሳይ ሰዎችን በመመልከቴ ነው። መብራት ጠፍቶ በመክረሙ ሳይሆን አይቀርም ወፍጮ ቤቶቹ ስራ የበዛባቸው ይመስላል። በጥቂት ቦታዎች አርሶ አደሮች የደረሰ እህላቸውን ሲያበራዩ አይቻለሁ። አልፎ አልፎም ቢሆን በየሜዳው የተሰማሩ ከብቶች እና እነርሱን የሚያግዱ ህጻናትም ከዕይታዬ ገብተዋል።
መቐለ ከመግባታቸን በፊት አጉላዕ ከተሰኘችው ከተማ መውጪያ ላይ ካለ የነዳጅ ማደያ ላይ መኪናችን ቆማ ነበር። ወደ አዲግራት ስንሄድም በዚሁ ማደያ ቆመን ነዳጅ መቅዳታችንን አይቼ ስለነበር፤ ሹፌራችንን ለምን እንደ እርሱ እንዳደረገ ጥያቄ ጠየቅሁት። ምንም እንኳ የነዳጅ ዋጋው ቢወደድም፤ በአካባቢው እምብዛም ተጠቃሚ ስለሌለ፣ ከመቐለ በተሻለ ነዳጅ የሚገኝበት ቦታ በመሆኑ ነው ይህንን ማደያ መምረጡን ነገረኝ። የሹፌራችን ምርጫ፤ ጣጣ አስከትሎብን እንደነበር ግን ያን ጊዜ ማናችንም አላወቅንም። በስተኋላ ላይ ከአካባቢው የመጡ ሰዎች የተሰማው መረጃ ግን የሚያስደንግጥ ነበር። ለካንስ እኛ ቦታውን ከለቀቅን ከግማሽ ሰዓት በኋላ በአጉላዕ አካባቢ ቅልጥ ያለ ተኩስ ተከፍቶ ኖሯል። ለ30 ደቂቃ ብንዘገይ ኖሮ….
ታህሳስ 23፤ 2013 ዓ.ም.። ለአምስት ቀናት ከግማሽ የቆየሁባትን መቐለን ልሰናበታት ነው። ወደ አዲስ አበባ የሚጓዝ የአውሮፕላን ቦታ ማግኘት ቢያንስ አንድ ሳምንት የሚያስጠብቅ በመሆኑ፤ ሌሎች አማራጮችን ሳፈላልግ ነበር የቆየሁት። ወደ መዲናይቱ የሚጓዝ አውቶብስ እንዳለ ስሰማ፤ የተጠየቅሁትን ለመክፈል አላቅማማሁም። ከ500 ብር በታች ይከፈልበት የነበረው የአውቶብስ ጉዞ፤ ሁለት ሺህ ብር የሚጠይቅበት ሆኗል። እርሱም ቢሆን ቀድሞ በደላላ የሚገዙት ካልጨረሱት ነው። በዚያም አለ በዚህ “ግዮን ባስ” ከተሰኘ የህዝብ ማመለሻ አገልግሎት ሰጪ፤ ለዛሬ ጉዞ የሚሆን ትኬቴን ቆርጬ ተዘጋጅቻለሁ።
የአውቶብሱ የትኬት ቢሮ ከሚገኘበት ቦታ ጠዋት አስራ ሁለት ሰዓት ተኩል እንድንገኝ በተገረን መሰረት፤ በተባለው ጊዜ ተገኝቻለሁ። አንድ ሰዓት ይንቀሳቀሳል የተባለው አውቶብስ ሌሎች መንገደኞችን እስኪያስተናግድ ራቅ ብዬ ሁኔታውን አስተውላለሁ። ከመንገደኞቹ በተሻለ ማልደው በቦታው የተገኙት ግን በአቅራቢያው በሚገኘው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ወረፋ ለመጠበቅ የተሰለፉ የከተማይቱ ነዋሪዎች ናቸው። እየተንጠባጠቡ በመጡ ተጓዞች ምክንያት 50 ደቂቃ ዘግይተን መቐለን ለቀን ወጣን። ጉዟችን በአላማጣ አቅጣጫ ነው።
ከመቐለ 15 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ያለው አሸጎዳ ሳንደርስ፤ ሶስት ጊዜ ለፍተሻ እንድንወርድ ስንደረግ ነው፤ ጉዟችን የኤሊ ሊሆን እንደሚችል የገመትኩት። የፈራሁትም አልቀረ፤ በየ30 ደቂቃ ለፍተሻ መቆም ሆነ ስራችን። አንዳንዴ ከአውቶብስ ሳንወርድ በዚያው በተቀመጠንበት መታወቂያችን እያወለበለብን እንድናሳይ እንደረጋለን። ሌላ ጊዜ ሁለት ፈታሾች ወደ አውቶብስ ውስጥ ይገቡና ግማሽ ግማሽ ተካፍለው የሁሉንም መንገደኞች መታወቂያ በጥንቃቄ እየተመለከቱ ማንነታችንን ያረጋግጣሉ። እንደ ከተሞች መግቢያ እና መውጪያ ባሉ ቦታዎች ደግሞ ከአውቶብስ ወርደን መታወቂያችንም፤ አካላታችንም፤ አውቶብሳችንም ይፈተሻል።
በእንዲህ አይነት ሁኔታ ተጉዘን አላማጣ የገባነው እኩለ ቀን ገደማ ነው። ለምሳ ካሰብነው ጊዜ በላይ ስንወስድ፤ ረዳቱን ዛሬውኑ አዲስ አበባ እንገባ እንደሁ ጠየቅኩት። ፍተሻው እንዲሁ የሚቀጥል ከሆነ መተሐራ ላይ ልናድር እንደምንችል ነገረኝ። ከአላማጣ በኋላ በደሴ መስመር እንደምንጓዝ ገምቼ ስለነበር ለምን በአፋር በኩል እንደምንዞር በድጋሚ ጥያቄ አቀረብሁ። “የአፋሩ መንገድ ብዙም የትራፊክ ጭንቅንቅ ስለሌለው ነው” የሚል ምላሽ ተሰጠኝ። ረዳቱ እንደገመተውም በሃራ መገንጠያ አድርገን ወደ አፋር ክልል እስክንገባ ድረስ ተደጋጋሚ ፍተሻዎች ቀጥለው ነበር።
በአፋር ያለው ፍተሻ እንደ ትግራይ እና አማራ ክልል አይነቶቹ ጥብቅ ባይሆንም፤ ለመተሐራ የሚሆን ጊዜ አላተረፈልንም። ገዋኔ ከተማ ስንደርስ አስራ ሁለት ሰዓት በማለፉ ማደሪያችን እዚያው እንደሚሆን ሹፌሩ ውሳኔ አሳለፈ። በከባድ መኪናዎች እና የነዳጅ መጫኚያ ቦቴ አሽከርካሪዎች ዘንድ የምትዘወተረው አነስተኛይቱ ገዋኔ ብዙም የሆቴል አማራጭ የላትም። የተገኘው ቦታ ፈላልገን ለሊቱን አሳለፍን።
አርብ ጠዋት ከመቐለ ለጉዞ የተነሳን ቅዳሜንም በተመሳሳይ መልኩ መንገዱን ተያይዘነዋል። መተሐራ ላይ አፋችንን በቁርስ ካሟሸን በኋላ ጉዟችንን ያለ እክል ቀጠልን። እኩለ ቀን ሲሆን አዳማ ከተማ መግቢያ ደረስን። የአውቶብሱ ረዳት፤ አዳማ ወራጆች ካሉ እንዲዘጋጁ ሲናገር፤ ከፊት ለፊታችን ካለው ወንበር ከተቀመጡት ጀምሮ ብዙ መንገደኞች ለመውረድ መሰናዳት ጀመሩ። አንዴ ወደ ፈጣን የክፍያ መንገድ ከተገባ እስከ ቱሉ ዲምቱ ማቆም ስለማይቻል፤ ትክክለኛው መውረጃ ቦታ አዳማ መሆኑን ወራጆች ይነጋገራሉ።
ስለ ቱሉ ዲምቱ መቐለ እያለሁ ሰምቻለሁ። ወሬው “ከትግራይ የሚሄዱ ወጣቶች፤ አዲስ አበባ ሊገቡ ሲሉ ቱሉ ዲምቱ ላይ ተይዘው ይታሰራሉ” የሚል ነበር። “አፍንጫችን ስር አዲስ አበባ፤ ይህ ድርጊት ተፈጽሞ ከሆነ መስማት ነበረብኝ” በሚል ችላ ብዬው የቆየሁት ወሬ፤ በአውቶብሱ መንገደኞች ዘንድ ተደጋግሞ ሲነሳ “ምናልባት እውነትነት ሊኖረው ይችላል” አስብሎኛል። ሆኖም ይሄን ያህል ሰው በስሚ ስሚ ባገኘው ወሬ ተሸብሮ አውቶብሱን ጥሎ ይወርዳል ብዬ አልገመትኩም። ወራጆቹ “ከመታሰር፤ አዳማ ወርዶ በሌላ መኪና ወደ አዲስ አበባ እያሰበሩ መሄድ ይሻላል” የሚል አቋም ይዘዋል።
ከወረዱት ውስጥ አብዛኞቹ ኤርትራውያን ስደተኞች መሆናቸውን ከኋላ የተቀመጠ የመቐለ ሰው ሲነግረኝ፤ በዚያ ሁሉ ፍተሻ እንዴት አልፈው እንደመጡ ገረመኝ። በፍተሻ ወቅት የኤርትራ ፖስፖርት ይዛ የተመለከትኳት ተለቅ ያለች ሴት ከእነ ልጇ አሁንም አውቶብስ ውስጥ እንዳለች ስመለከት ደግሞ ግር አለኝ። የወረዱት ወርደው አውቶብሳችን ሲንቀሳቀስ በውስጡ የቀረነው ሃያ ገደማ መንገደኞች ነን። “ቱሉ ዲምቱ የሚያጋጥመን ያው ፍተሻ ነው። እንደተለመደው መታወቂያችንን አሳይተን ማለፋችን አይቀር” ያልን ሰዎች ነበር በአውቶብሱ የቀረነው።
እንደገመትነውም የፍጥነት የክፍያ መንገድ ማብቂያ ከሆነው ቱሉ ዲምቱ ስንደርስ ለፍተሻ እንድወርድ ተደረገ። የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን የደንብ ልብስ የለበሰ ፖሊስ፤ ሴቶች እና ወንዶቹን በተለያየ መስመር ለፍተሻ አሰለፈን። ከዚያም የሁላችንንም መታወቂያ እና ፓስፖርት ከተቀበለ በኋላ ባለንበት እንድቆም ነገረን። ለደቂቃዎች በከራራው ጸሀይ ላይ ቆመን ጠበቅን። ፖሊሱ መታወቂያዎቹን በእጁ ይዞ ስልክ ይደውላል። ጥቂት ቆይቶ ደግሞ በአካባቢው ካሉ ሌሎች ፖሊሶች ጋር መታወቂያውን እያሳየ ይነጋገራል።