Nhiều người bảo dân xe_ôm là những người thô_lỗ , cộc_cằn .


Nhưng trong những ngày “ hoá_thân ” tôi đã gặp bao hình_ảnh tốt_đẹp , bao con_người đáng yêu , những thân_phận nhọc_nhằn đang âm_thầm nuôi giấc mơ ngày_mai ...


Anh Nguyễn Văn Hùng , người phu xe đã cưu_mang tôi trong những ngày chạy xe_ôm “ quốc_tế ” ở bến_xe miền Tây , cứ dặn_đi_dặn_lại rằng : “ Nghề nào cũng phải có đạo_đức của nó .


Đừng vì tham tiền mà “ chém ” khách , nhất_là dân vừa dưới quê lên .


Nên nhớ mình cũng xuất_thân từ quê ra ... ” .


Tôi đã từng được nghe những đồng_nghiệp kể chuyện anh Hùng “ khai_trừ ” một phu xe vì anh này dắt_mối cho bọn chăn_dắt gái mại_dâm và một lần anh liều_mạng phóng xe đuổi bắt bọn cướp_giật trên đường .


Lần đó , sau khi chở khách quay về đến chân cầu Sài_Gòn thì anh nghe tiếng kêu thất_thanh : “ Cướp ... cướp ” của một cô gái trẻ và bóng hai tên cướp chạy cùng chiều vút ngang mặt .


Nhanh như cắt , anh Hùng rồ xe phóng đuổi theo , ép xe hai tên cướp vào con lươn và cùng ngã lăn ra đường trầy_trụa cả tay chân .


Dẫn tôi về căn nhà nhỏ chỉ chừng 20 m² trong con hẻm trên đường Lý Chiêu Hoàng , anh Hùng chỉ tôi xem tấm bằng khen của công_an quận về thành_tích bắt cướp được treo trang_trọng cùng với những tấm bằng khen về thành_tích học_tập của hai cậu con trai đang học lớp 6 và lớp 8 .


Nhiều đồng_nghiệp trẻ gọi anh Hùng bằng cái tên kính_phục “ Lục Vân Tiên ” , còn anh chỉ nói đơn_giản : “ Thấy mấy chuyện bất_bình ngoài đường là tao không chịu nổi , phải ra_tay thôi ” .


Vợ anh bị bại_liệt chỉ nằm một chỗ , ba cha con thay phiên nhau chăm_sóc .


“ Khổ thì khổ nhưng không để người_đời khinh_khi , có người thấy mấy tấm bằng khen bảo tao háo_danh , nhưng đối_với mấy đứa nhỏ lại thật quan_trọng .


Một lần cậu con trai anh nhặt được bóp của ai rơi trước cổng trường , trong có 800.000 đồng , cậu bé mang về khoe với cha .


Bắt con đem vào trường nộp lại cho ban_giám_hiệu , anh nói với con : “ Nghèo thì nghèo , không phải của mình thì không nên lấy con ạ ” .


Trong đợt tổng_kết mô_hình về “ Phong_trào quần_chúng tham_gia bắt cướp “ của quận 12 , thượng_tá Nguyễn Văn Liêm , phó trưởng Công_an quận 12 , cho biết : “ Thật bất_ngờ , khi chúng_tôi thống_kê cả quận có trên 1.500 người hành_nghề xe_ôm thì trong hai năm đã có hơn 200 người trực_tiếp tham_gia bắt cướp hay thu_thập , cung_cấp các nguồn tin giá_trị cho công_an phá_án .


Anh Phạm Văn Sang , ngụ khu_phố 3 , phường Thạnh_Xuân , quận 12 , chạy xe_ôm ở ngã tư An_Sương , đã tham_gia bắt cướp đến ba lần , trong đó có lần đã lao thẳng xe vào để bắt cho bằng được bọn cướp cạn ... ” .


Một buổi trưa đang ngồi chờ khách ở bến Đinh Bộ Lĩnh , tôi thấy một đồng_nghiệp già móc trong bao nilông ra một quyển giáo_trình đại_học môn Triết_học Mác - Lênin .


Tò_mò , tôi lân_la làm_quen , ông Nguyễn Văn Chật - người phu xe già - nói với vẻ hãnh_diện : “ À , của con gái tao đó .


Nó nhờ tao mua giùm , đang đọc xem người_ta viết gì trong đó .


Cả buổi sáng ông Chật cứ hết lôi giáo_trình ra đọc lại cầm tờ giấy photo trúng_tuyển đại_học của con nói_chuyện với mọi người ở bến , thậm_chí đến lượt xe mình chạy ông cũng không màng đến .


Tôi hiểu được niềm vui lớn của người phu xe một đời lam_lũ .


Thật_ra ba người con lớn của ông đều đã tốt_nghiệp ĐH và hiện đã đi làm .


Gần 15 năm cơ_cực kiếm sống , nuôi cả bốn con vào đại_học quả là một kỳ_công lớn của ông và vợ - bán nước sâm ven đường .


Nhiều lần thấy cha_mẹ cực_khổ , hai người con trai lớn định xin ông cho nghỉ học để phụ cha_mẹ nhưng ông Chật gạt đi : “ Ba_má có cực mấy cũng không ngại , chỉ mong tụi con được đổi_đời .


Thương cha_mẹ thì tụi con ráng học tốt là mãn_nguyện rồi ... ” .


Ông Chật nói thật lòng mình : “ Khối người chạy xe_ôm xung_quanh khu_vực bến_xe miền Đông này có hai , ba đứa con đang học cao_đẳng , đại_học nhưng họ chẳng nói ra đâu , họ mặc_cảm , con họ mặc_cảm , vì người_đời vẫn xem nghiệp xe_ôm này là một nghề hèn_kém ... ” .


Ông nhớ mãi năm cô con gái út học cấp II , thương con , nhiều khi chạy xe mua được miếng bánh ngon , lúc vắng khách ông chạy đến trường đưa cho con gái .


Nhưng khi quay xe về , ông nghe từ đám bạn con ông thì_thầm : “ Ba nhỏ Hồng chạy xe_ôm tụi bây ơi ... ” .


Từ đó ông tránh đón con ngay cổng trường mà mỗi khi chở con đi học hay đón con về ông đều đứng bên kia đường , khuất cổng trường_học cho con khỏi thẹn với bạn_bè .


Ông Chật có được niềm vui riêng : căn nhà nhỏ ở ngay khu chợ An_Nhơn , phường 17 , quận Gò_Vấp của ông đã được những người con lớn góp tiền_lương dành_dụm xây lại khang_trang chứ không dột_nát như trước .


Các con ông đã nhiều lần khuyên ông thôi chạy xe_ôm nhưng ông vẫn chạy vì không muốn nhờ_vả các con .


“ Vả_lại cái nghề đã theo mình hàng chục năm nay , nuôi cả gia_đình , bỏ không đành ” ...


Bây_giờ nhiều khi đón khách ở bến_xe miền Đông , nhìn các cô cậu sĩ_tử ngơ_ngác từ các tỉnh vào TP thi hay nhập_học , ông Chật thường chở mà không lấy tiền vì “ nhìn tụi nó mà nhớ đến mấy đứa con mình lúc trước ” .


Cũng có tâm_trạng như ông Chật , anh Huỳnh Cường , một “ đồng_nghiệp ” khác của tôi chạy xe_ôm “ quốc_tế ” ngay tại ngã tư Lý Tự Trọng - Hai Bà Trưng , đang dồn hết những đồng_tiền kiếm được từ những cuốc xe ngày nắng đêm mưa vào hai đứa con nhỏ ( đứa lớn đã học xong trường nghề ) .


Mấy năm trước , để có tiền cho con ăn_học , anh Cường chạy xe liên_tục từ sáng tinh_mơ hôm trước đến nửa_đêm hôm sau mà không ngơi_nghỉ , nhiều đêm anh ngủ gục ngay trên hè phố .


Có lần gặp phải hai tên trấn_lột , chúng lục túi thấy 300.000 đồng anh dành_dụm cho con đóng học_phí .


Anh nài_nỉ bọn trấn cướp : “ Mấy cậu thương bỏ_qua cho .


Số tiền này tui dành_dụm cho đứa con gái ngày_mai đi đóng học_phí .


Không có tiền thì nó bị đuổi học ... ” .


Động_lòng trước nỗi khốn_cùng của người phu xe , bọn trấn cướp trả lại tiền và bỏ đi ...


Huỳnh Thu Hà - con gái của anh Cường - đang học năm 1 Trường cao_đẳng Kinh_tế đối_ngoại , còn cậu con trai út đang học lớp 7 tại Gò_Vấp .


Anh bỏ chạy xe cả ngày để chở con đi một vòng khắp TP như một phần_thưởng .


Từ hơn một năm nay , vị khách quan_trọng nhất của anh Cường chính là cô con gái của anh .


Cứ đúng 6 g sáng , dù khách “ sộp ” đến đâu anh cũng từ_chối để đưa con tới giảng_đường , đến 5 g chiều lại đón con về .


“ Để nó đi xe_đạp thì tội_nghiệp và không yên_tâm , đường_phố dạo này tai_nạn nhiều quá .


Tôi thấy nhiều đứa trong trường nó cũng đi xe_ôm , sao nhà có xe_ôm mà không đi ? ” - anh Cường lý_sự và cười thật to .


Tôi quyết_định “ bỏ nghề ” sau ba tuần_lễ sống trong thân_phận phu xe .


Tôi lục trong túi mình , trừ chi_phí xăng cộ , bến_bãi trong khoảng thời_gian ấy , tôi kiếm được gần 400.000 đồng .


Dự_định buổi chiều mời những đồng_nghiệp phu xe đi làm một chầu chia_tay , nhưng anh Hùng khoát tay : " Thôi , thôi , chiều nay tao phải về đưa thằng nhỏ đi học thêm rồi , hôm khác đi ... ” .


Nói rồi anh Hùng phóng xe đi lẫn vào dòng người giấc tan_tầm , chiếc bóng của anh ngả dài trên phố .


Lịch_trình chuyến đi Mỹ của gia_đình chị Đặng Thuỳ Trâm đã được chuẩn_bị kỹ_lưỡng .


Nguyện_vọng cao nhất của người mẹ là được ôm cuốn nhật_ký của con gái vào lòng , nguyện_vọng thứ hai là tìm gặp người phiên_dịch năm xưa .


Còn với tôi , địa_chỉ và số điện_thoại của ông Nguyễn Trung Hiếu tôi đã nằm_lòng .


Ý_kiến bạn_đọc về hành_trình tìm Nguyễn Trung Hiếu .


Đã đến lúc cần phải cho Fred và gia_đình biết rằng tôi đã liên_lạc được với ông Hiếu .


Ông Hiếu nhận_lời nhưng vẫn dè_chừng : “ Để coi họ nói sao ! ” .


Ngày 21-9 , ông Hiếu kể rằng Fred và chị Kim Trâm đã gọi cho ông .


Hai cuộc điện_thoại ấy đã gợi cho ông rất nhiều tình_cảm về quê_hương .


Tôi ngỏ ý rằng báo Tuổi_Trẻ và rất nhiều người bạn khác nữa sẵn_lòng mời ông về VN .


Ông Hiếu từ_chối với lý_do đơn_giản là không muốn về , ẩn_chứa đằng sau đó là những băn_khoăn mà ông chưa tiện bày_tỏ .


Tôi cũng kể với ông rằng gia_đình chị Thuỳ Trâm đang sửa_soạn đi Mỹ và hi_vọng sẽ được gặp ông để tỏ lòng cảm_tạ , ông nói sẽ suy_nghĩ về việc đó .


Những ngày này hình_như ông đang gặp phải những phản_ứng tiêu_cực , ông dè_dặt : “ Hoá_ra chuyện về cuốn nhật_ký lớn lắm .


Tôi biết sách bán được mấy trăm ngàn bản rồi .


Bây_giờ chuyện gia_đình cô Kim và cuốn nhật_ký ở bên này ai cũng biết hết .


Gia_đình muốn đến gặp thì tôi cũng welcome ( chào_đón - PV ) thôi , nhưng khi gia_đình cô Kim ra khỏi nhà là tôi có chuyện liền ” .


Gần kề ngày đến Mỹ , giữa những cuộc trò_chuyện tôi luôn nhắc lại những lời mời và nguyện_vọng được gặp ông Hiếu .


Ngày 27-9 , ông thổ_lộ nỗi lo và những suy_nghĩ có phần day_dứt : “ Tôi sẽ về VN không_biết_chừng , nhưng về VN rồi trở_lại Mỹ sao đây ? ...


Không nên gặp tôi ở đây vì tôi còn có gia_đình , tôi sợ bị người_ta gây phiền_nhiễu ” .


Đêm 2-10 , một ngày trước khi tôi bay đến Mỹ , ông Hiếu nói : “ Tôi không muốn gặp cô .


Tôi mến cô và muốn giúp cô , nhưng nếu cô đến , tôi sợ người_ta sẽ “ bụp ” cô ” .


Dù chưa biết thực_hư sẽ ra sao , cảm_giác bất_lực bỗng xâm_chiếm tâm_trí tôi .


Tôi viết cho người bạn mới một bức thư buồn_bã : “ Cháu sẽ không làm những gì mà cháu không yên_tâm , đặc_biệt là khi việc_làm của mình có_thể ảnh_hưởng đến người khác ...


Qua các cuộc trò_chuyện từ điện_thoại , chắc_hẳn chú nhận ra sự chân_thành của cháu .


Nhưng sự chân_thành ấy đã vướng những rào_cản quá_khứ ...


Sức_mạnh tinh_thần vượt qua năm_tháng chính là tình người , mà sao người đến với nhau khó quá .


Khi đặt dấu_chấm_than , tôi nghĩ : “ Ừ nhỉ , vì_sao người lại không được gặp người ?


Robert ( anh_trai của Fred ) nói lời của chị Thuỳ là cây cầu bắc qua dòng sông cay_đắng .


Nhưng làm_sao để bắc những cây cầu ... ” .


Uyên Ly , tôi đang hỏi một cô gái nhỏ_bé , rằng khi nào tôi sẽ ngừng xao_động đây ?


Được tin về Hiếu , những giọt nước_mắt tưởng như đã khô nay lại rơi .


Dù_cho ta có quên được chúng trong một thời_gian , chúng vẫn quay trở_lại và mang theo nước_mắt .


Đó không phải là ám_ảnh , mà chính là những kỷ_niệm nay đã trở_thành một phần của tâm_hồn không_thể lãng_quên .


Liệu có ổn không khi tôi gọi cho anh ta ?


Tôi không muốn làm Hiếu tổn_thương nhưng tôi rất muốn nói_chuyện với anh .


Anh là một người rất tốt và can_đảm , một người lính trung_thực .


Hãy cho tôi biết ý cô về chuyện tôi gọi điện cho Hiếu .


Tin_tức và hình_ảnh về chuyến đi của gia_đình chị Thuỳ Trâm được truyền đi khắp thế_giới .


Nhà ông Hiếu không có Internet nhưng tin_tức đổ tới qua tivi , báo_chí địa_phương và qua câu_chuyện của những người xung_quanh .


Gia_đình chị Thuỳ Trâm và chúng_tôi cùng thống_nhất giải_pháp mời ông Hiếu tới Washington DC , như_vậy sẽ tránh được những mối lo mà ông Hiếu từng nhắc tới , đồng_thời cũng tránh sự quan_tâm của báo_chí lúc_nào cũng bao_vây lấy gia_đình trong thời_gian ở Texas và Bethel , North Carolina .


Đầu giờ chiều thứ_năm , ngày 6-10 , lòng tôi như tan ra khi nghe người đàn_ông này khóc qua điện_thoại .


Chuyến đi của gia_đình đã có tác_động mạnh tới ông .


Ông Hiếu nói mấy hôm_nay ông không ngủ được vì day_dứt trước tấm lòng của gia_đình chị Thuỳ Trâm đối_với mình mà mình lại không_thể đáp lại .


Ông nói như một người có lỗi cần được thể_tất .


Ông Hiếu hứa sẽ ghi_nhớ tấm lòng của gia_đình Thuỳ Trâm , của Fred , của báo Tuổi_Trẻ , của phía VN suốt đời và nói xa_xôi về những khó_khăn mà mình gặp phải ...


Ông Hiếu đã khóc , những tình_cảm đang giày_vò ông .


Đến North_Carolina , Fred , chị Hiền Trâm và tôi thay nhau gọi điện cho ông Hiếu nhiều lần để khơi_gợi tình_cảm sẵn có trong ông .


Sáng thứ_bảy ( 8-10 ) , Fred động_viên ông Hiếu : “ Hiếu à , ông nên gặp mẹ và các em_gái tôi .


Ông hãy suy_nghĩ và sau đó gọi cho tôi biết nhé ” .


Chiều thứ_bảy ( 8-10 ) , ông Hiếu nói với tôi bằng một giọng rất lạ : “ Cô Uyên Ly , 10 g sáng_mai tôi sẽ gọi vào số điện_thoại của Fred để nói_chuyện với cô ” .


Cả buổi sáng trôi qua , tôi quanh_quẩn bên Fred , tai căng ra đón tiếng điện_thoại .


Thứ_hai ( 10-10 ) , chúng_tôi khởi_hành đi Washington DC bằng ôtô .


Tôi bắt_đầu lên kế_hoạch : “ Ở đó có đường_bay thẳng đến Cali ... ” .


Bỗng trong bữa ăn trưa dọc đường , chị Hiền Trâm thông_báo với mọi người : đêm qua ông Hiếu đã ngỏ ý muốn mời gia_đình tới nhà_riêng của ông .


Như_vậy , nỗi lo không an_toàn cho ông và cho cả chúng_tôi khi đến gặp ông đã được giải_toả phần_nào .


Gia_đình nhất_trí cử chị Hiền Trâm và chị Phương Trâm đi tới Cali cùng tôi .


Chị Kim Trâm và bác Doãn Ngọc Trâm tiếp_tục đi thẳng tới New_York theo lịch_trình đã sắp sẵn .


Chuyến bay nội_địa dài nhất nước Mỹ đưa chúng_tôi đến với người phiên_dịch năm xưa .


Sáng 11-10 , tôi phấn_khởi gọi cho ông Hiếu từ sân_bay Cali : “ Cháu và gia_đình đã tới nơi ” .


Ông Hiếu trả_lời , giọng đầy hoảng_hốt : “ Ba giờ sáng nay có người gọi đến nhà tôi chửi_bới , doạ_dẫm .


Người đó nói biết hết việc tôi đang làm .


Trên Internet hình_như người_ta cũng đang chửi tôi .


Việc gặp cô và gia_đình chắc phải coi lại xem sao đã ” .


Chiếc balô trên vai tôi bỗng trở_nên nặng_trĩu ...


Nỗi mệt_nhọc về tinh_thần đè nặng lên các cơ_bắp nhão ra sau chuyến bay dài .


Mười_lăm rồi 20 phút trôi qua , chị thuyết_phục và nhắc lại với ông về lời mời hôm trước , nhưng ông Hiếu vẫn khẳng_định chưa_thể gặp được .


Rồi ông nói ông bận đi đón con và nhắn chị gọi lại vào đầu giờ chiều , sau khi lũ trẻ đi học về .


Trên taxi từ sân_bay về khách_sạn , chúng_tôi mải suy_nghĩ và thất_vọng đến_nỗi không nói với nhau lời nào .


Một giờ chiều , 2 giờ chiều ... 2 giờ 30 chiều ...


Chị Hiền Trâm , chị Phương Trâm và tôi thay nhau bấm số .


Những tiếng chuông điện_thoại réo lên vô_vọng .


Tôi biết mình phải làm gì : đến thẳng nhà ông với tất_cả trái_tim mình !


Để tránh những rắc_rối có_thể xảy đến như lời ông Hiếu đã nói , hai chị Hiền Trâm và Phương Trâm sẽ chờ tôi ở khách_sạn .


Lúc đó là 3 giờ chiều 11-10 , tôi kiểm_tra phương_tiện nghề_nghiệp , để lại chiếc túi có logo Tuổi_Trẻ tại phòng khách_sạn , thuê taxi thẳng tới địa_chỉ cần tìm .


Con đường 30 dặm nối hai thành_phố hun_hút dài , người lái_xe đưa tôi đi qua những dãy trúc_đào và tường_vi thắm đỏ , qua những dãy núi hùng_vĩ ...


Băng qua con đường dài hun_hút , cô phóng_viên trẻ đang hướng tới một địa_chỉ duy_nhất , tìm gặp một người đã trở_nên quen_thuộc với chính cô , kể từ cuộc trò_chuyện đầu_tiên ngày 4-9 ...


Cuộc gặp_mặt đã được chuẩn_bị nhưng vẫn đầy những bất_ngờ .


Đòi lại một cuộc_đời : Chàng du_học_sinh bí_ẩn .


Theo kế_hoạch , những ngày đầu cả hai luyện tiếng Anh trước khi thi vào đại_học .


Hải sẽ học cùng lớp , ngồi cùng bàn , ngủ cùng phòng và ăn cùng mâm với Tùng .


Mọi hoạt_động và mối quan_hệ xã_hội của Tùng đều diễn ra bên Hải .


Điều này tuy thuận_lợi trong việc nắm_bắt Tùng song cũng hết_sức nguy_hiểm vì dễ sơ_suất .


Tùng sẽ thấy bị khinh_thường , sẽ không tin ai và không nghe ai .


Tùng sẽ thất_vọng hơn khi niềm_tin lớn nhất bị sụp_đổ .


Công_ty thám_tử và mẹ Tùng cũng không hẳn yên_tâm khi bản_thân Hải cũng chỉ là một thanh_niên mới lớn , chưa va_vấp xã_hội nhiều , chưa sống tự_lập và xa nhà bao_giờ .


Vì_vậy mỗi ngày Hải phải gửi về công_ty một bản báo_cáo ngắn thông_qua thư_điện_tử .


Việc này cần cẩn_trọng vì Hải không_thể dùng máy_tính trong phòng hay máy_xách_tay của Tùng .


Tuy_vậy , mọi việc bước_đầu đúng như kế_hoạch .


Tùng vui , ổn_định tâm_lý , bỏ thuốc_lá , quên hẳn ma_tuý , không ham những thói xấu trước đây và học khá tiến_bộ .


Hải rủ Tùng tham_gia các nhóm học tin_học , triết_học và âm_nhạc .


Thời_gian chính là đi học và lên thư_viện .


Những lá thư Tùng gửi về cho mẹ khoe những tiến_bộ của mình , Hải đều được chị Hằng gửi lại cho xem .


Riêng việc gửi báo_cáo quá nguy_hiểm nên công_ty chấp_nhận năm ngày Hải gửi một lần .


Công_ty cũng không ngừng nhắc_nhở Hải cần tỉnh_táo , khôn_khéo với Tùng và với cả bản_thân mình .


Hết tháng thứ ba , công_ty thám_tử cử người bay sang tận nơi , trong vai một người VN đi công_tác muốn tìm_hiểu việc du_học để đưa con sang .


Ông đã trực_tiếp " nghiệm_thu " và công_tác tư_tưởng cho Hải .


Thêm những tín_hiệu đáng mừng : Tùng và Hải cùng đủ điểm dự thi đại_học .


Tùng kết_thân với một cô bạn_gái người Hàn_Quốc học rất giỏi ...


Nhân niềm vui đó , Hải quyết_định dành ngày cuối tuần đi bơi và mua_sắm .


Tùng hào_hứng thêm khi gặp những đoàn khách du_lịch đến từ Hà_Nội .


Đang trò_chuyện , chợt một thanh_niên trong đoàn khách hét toáng : " Ơ , Tuấn , mày sang đây làm gì ? " .


Người đó cứ xoắn lấy Hải , luôn mồm gọi là Tuấn và hỏi_han đủ điều rất lạ .


Mấy lần đi qua Bưởi vào nhà tìm nhưng bố_mẹ mày nói mày đi làm xa ...


Người khách đó có vẻ rất hiểu gia_đình Hải nhưng tất_cả những điều anh ta nhắc đến đều khác với những gì Hải kể với Tùng .


Sau một hồi ngập_ngừng , Hải tìm cách bỏ đi .


Chiều về hai người không nói_chuyện nhiều .


Tùng chợt nhận thấy Hải là con_người chứa đầy bí_ẩn , có nhiều chuyện thiếu logic , không rõ_ràng mà trước đây cậu chưa hề nghi_ngờ nên không ráp_nối ...


Rất thân nhau , Hải thường ăn ngủ ở nhà Tùng nhưng Tùng không thấy Hải mời đến nhà bao_giờ .


Hải học giỏi nhưng không hiểu sao thi đại_học trong nước không đỗ .


Nhà Hải không nghèo nhưng sao không mắc điện_thoại ?


Nhà Hải không phải như địa_chỉ Tùng biết .


Và đặc_biệt là thái_độ lúng_túng của Hải khi bị nhắc đến những thông_tin này ...


Lập_tức Tùng gửi thư về cho mẹ yêu_cầu xác_minh lý_lịch Hải , tìm gặp bằng_được gia_đình Hải và những người nắm rõ về con_người này ...


Rất may Hải đã ứng_biến tốt : Hải bị gọi là Tuấn vì ở gần nhà có hai ông già đều tên Hải nên mọi người gọi sang tên đệm .


Hải và bố_mẹ ngày trước ở chung với ông_bà trên đường Bưởi và người bạn nọ quen_biết Hải trong thời_kỳ Hải ở đó .


Hải thi đại_học không đỗ và có học trường trung_cấp du_lịch .


Ra trường đã đi làm nhưng có người_nhà ở nước_ngoài tài_trợ nay du_học ...


Tại ký_túc_xá , Hải vẫn tỏ ra rất bình_thường sau cuộc gặp người bạn lần trước .


Tùng cũng tỏ ra rất bình_thường để âm_thầm theo_dõi Hải .


Hải vẫn giữ nguyên thói_quen ra ngoài một_mình như trước đây đi gửi thư về công_ty .


Một lần Tùng nói : " Em đi chơi cùng cô bạn người Thái_Lan , tối muộn mới về " .


Bắt xe_buýt đi một vòng , Tùng lập_tức quay lại ký_túc_xá trong trang_phục khác .


Đầu đội mũ sụp vành , đeo kính đen , đi xe_đạp địa_hình và mua sẵn bánh , sữa để mai_phục .


Hải vào siêu_thị ăn kem và mua hai đĩa_nhạc .


Tối , Hải vào thư_viện đọc sách Chiến_tranh và hoà_bình đến khuya thì về phòng .


Vài lần Tùng theo_dõi , Hải giữ nguyên kịch_bản trên .


Một hôm Hải dựng cảnh : đang mở hộp_thư riêng thì một người bạn cùng lớp ( khi nhận được tín_hiệu Hải báo ) lao vào phòng kéo Hải xềnh_xệch ra ngoài vì một nữ sinh_viên ăn_mặc như ngoài bãi_biển .


Lập_tức Tùng copy thư trong email của Hải vào đĩa_mềm và chuồn ra ngoài đọc .


Đều là những lá thư của mẹ và bạn Hải gửi động_viên Hải đừng buồn và đau_khổ quá nhiều vì bị Tùng nghi_ngờ .


Ở nhà , chị Hằng bày_tỏ sự lo_lắng về lá thư của Tùng .


Tùng nói không nên vội_vàng mà mẹ phải âm_thầm tìm_hiểu .


Chị Hằng " đành " phải từng bước " tìm_hiểu " và thông_tin cho Tùng .


Lá thứ nhất cho biết đã quay lại gặp bố_mẹ Hải , biết được nhà ông_bà Hải vẫn ở Bưởi .


Hải đã từng ở đó .


Lá thư thứ hai , đã gặp công_an phường và gặp người quen cùng cơ_quan bố_mẹ Hải , biết Hải là người tốt , ở nhà quen gọi là Tuấn .


Lá thư thứ ba , đã gặp thầy_giáo Hải ở trường trung_cấp du_lịch .


Hoàn_cảnh Hải tuy vất_vả nhưng là người tốt và bản_lĩnh " .


Đấu_tranh tư_tưởng nhiều lắm Tùng mới thú_thật với Hải về những nghi_ngờ trước đây của mình .


Cũng lúc đó , vì hoàn_cảnh gia_đình , Hải phải tạm nghỉ một thời_gian về nước .


Tùng ở lại , đã đỗ đại_học , đã bắt_nhịp với cuộc_sống của một sinh_viên có chí_hướng .


Bản hợp_đồng " quản_lý , giám_sát , giúp_đỡ " kéo_dài 14 tháng từ khi Tuấn chuẩn_bị học tiếng Anh ở VN đến khi Tùng thi đỗ đại_học và ổn_định cuộc_sống , tinh_thần .


Với bản hợp_đồng này , chị Hằng đã tìm cho con mình một người bạn , người anh , người hướng_đạo và bảo_vệ hữu_ích .


Chị tin rằng khi con đã thật_sự trưởng_thành , những câu_chuyện này có được kể lại thì chắc Tùng cũng sẽ hiểu cho tấm_lòng của một người mẹ ...


Còn thám_tử Thanh lại suy_nghĩ rất lung : anh đang yêu , đang phải " tận_tâm " với phụ_huynh bạn gái , nhưng ngày_mai anh lại phải lật_tẩy " bộ_mặt thật " của một chàng rể tương_lai .


Trường có thời_gian đào_tạo ngắn và đến khi chiến_tranh chống Mỹ nổ ra thì mô_hình đào_tạo này chấm_dứt .


Đây là những người đã tham_gia kháng_chiến , chủ_yếu từ miền Nam tập_kết ra .


Các HS xuất_sắc của trường sau này đều được gửi đi đào_tạo ở nước_ngoài , chủ_yếu là Liên_Xô và đều trở_thành những cán_bộ chủ_chốt của Đảng , Chính_phủ .


Tồn_tại lâu hơn cả , từ ngày đầu_tiên có những cô bé cậu bé miền Nam đặt_chân lên các bãi biển miền Bắc cho đến ngày 30-4-1975 chính là các trường HS miền Nam .


Bằng nhiều con đường khác nhau , suốt 20 năm , hàng vạn thiếu_nhi miền Nam đã vượt biển , vượt Trường_Sơn , hoặc vòng qua Campuchia để ra với miền Bắc XHCN .


Họ là con_em cán_bộ , bộ_đội , gia_đình chính_sách , cũng có_khi là những thiếu_nhi nhà nghèo , thông_minh ham học , muốn được ra Bắc gặp Bác Hồ .


Các em ra đi , như hầu_hết những người_lớn khác , đều giơ hai ngón tay lên vẫy ông_bà , cha_mẹ , anh_em với lời hẹn_ước sau hai năm lại về .


Nhưng Bác Hồ và các cô các chú lãnh_đạo thì biết rằng ngày hạnh_phúc không đến nhanh như thế .


Một hệ_thống cơ_sở vật_chất và con_người đã được âm_thầm chuẩn_bị và đón các cháu về nuôi dạy .


Những ngôi trường khang_trang nhất , những thầy_cô_giáo trẻ , khoẻ , yêu nghề , yêu trẻ nhất đã được dành cho các trường miền Nam .


Ông Nguyễn Tấn Phát - Thứ_trưởng Bộ GD - ĐT , cũng là một cựu HS miền Nam - nhớ lại : tính đến năm 1958 , đã có 28 trường HS miền Nam được thành_lập tại hơn 10 tỉnh , nhiều nhất là ở Hà_Đông ( 12 trường ) , Hải_Phòng ( 10 trường ) , bao_gồm các trường cấp I , II , III , trường bổ_túc_văn_hoá , chưa kể đến các trại nhi_đồng miền Nam và số HS được gửi học trong các trường của các địa_phương miền Bắc , số được gửi đi học ở Liên_Xô , Trung_Quốc , CHDC Đức .


Riêng khu học_xá Nam_Ninh , Trung_Quốc ngay từ những năm 1959 - 1960 đã có hàng ngàn HS miền Nam được gửi sang học_tập .


Phần_lớn HS còn lại , ước khoảng hơn 30.000 , đều được đưa vào các trường nội_trú , HS được ăn_ở , sinh_hoạt , học_tập ngay trong trường cùng với thầy_cô và cán_bộ , nhân_viên nhà_trường như một gia_đình lớn .


Miền Bắc lúc đó vừa qua chín năm chiến_tranh , cái đói , cái rét vẫn thường_trực , đồng_bào nhiều nơi ăn sắn thay cơm nhưng ở các trường HS miền Nam đời_sống vẫn được ưu_tiên với một mức cao : chăn màn , quần_áo , các phương_tiện sinh_hoạt được trang cấp , chế_độ sinh_hoạt_phí được tăng dần theo các năm_học , trong khi học_bổng cao nhất của sinh_viên đại_học cũng chỉ 22 đồng / tháng thì sinh_hoạt_phí của HS miền Nam đã là 25 - 30 đồng .


Có_thể nói không ở đâu mà " tinh_thần tất_cả vì miền Nam ruột_thịt " được thấm_nhuần sâu_sắc như trong các trường HS miền Nam .


Để chuẩn_bị cho miền Nam sau ngày giải_phóng có đội_ngũ cán_bộ khoa_học_kỹ_thuật trình_độ cao , một bộ_phận đáng_kể HS miền Nam trên đất Bắc được tuyển vào các trường ĐH trong nước hoặc gửi đi đào_tạo tại các nước XHCN .


Gần 1.000 người đã được đào_tạo trình_độ trên ĐH , hàng chục ngàn người được học ĐH , CĐ , và THCN .


Đến ngày giải_phóng miền Nam , đã có trên 300 người con miền Nam được đưa ra học_tập trên đất Bắc trở_thành phó_tiến_sĩ , 16.000 người tốt_nghiệp ĐH , gần 3.000 người được cử đi học nước_ngoài .


Cô Duyên , thầy Tiến là một cặp vợ_chồng gặp nhau , yêu nhau , cưới nhau , sinh con tại Trường phổ_thông Dân_tộc nội_trú Hà_Đông - một trường HS miền Nam nhưng dành riêng cho con_em các dân_tộc_thiểu_số từ Tây_Nguyên ra .


Vào trường từ lúc mới hơn 20 tuổi , chưa có kinh_nghiệm cuộc_đời đã phải làm cha làm mẹ trong một " gia_đình " có đến hơn 30 đứa con .


Từ ăn_uống , ngủ_nghê , tắm_giặt , đến chuyện ghẻ_lở , chấy rận , rồi chuyện cãi_cọ , giận_hờn , thầy_cô cũng phải lo hết .


Sợ nhất là những lúc chúng " lên_cơn " nhớ mẹ .


Đại_tá bác_sĩ Nay Gienny của Quân_y_viện 108 , 45 năm trước là nữ_sinh người Êđê của Trường Dân_tộc nội_trú Hà_Đông , rơm_rớm nước_mắt : " Chúng_tôi chỉ biết nhớ mẹ , nhớ buôn_làng , lăn ra làm vạ , khóc , bỏ học , chúng_tôi chưa biết nghĩ để thương các thầy các cô .


Khóc chán rồi lại ăn , lại lên lớp học .


Nhiều đứa học kém thì chán , chỉ muốn bỏ học đi chơi , có đứa lêu_lổng , đánh nhau , lấy cắp đồ của bà_con trong làng , không phải chúng_tôi hư_hỏng mà lắm khi muốn phá_phách để thoả nỗi dấm_dứt trong lòng .


Nhưng cũng không thầy_cô nào giận , không ai trách_móc .


Chúng_tôi đã lớn lên mà không hề nhận ra là các thầy_cô đã già đi , đã hi_sinh hết tuổi_xuân của mình trong các trường miền Nam .


Chúng_tôi vô_tư đến độ không nhận ra là cô Duyên , thầy Tiến có ba người con thì không mấy khi thấy các em ở gần bố_mẹ , thầy_cô phải gửi con cho ông_bà nuôi để dành hết thời_gian và tâm_sức cho chúng_tôi .


Bây_giờ chúng_tôi đã thành người , có những người đã nổi_tiếng trong khoa_học , văn_học nghệ_thuật , hay làm cán_bộ cao_cấp , còn thầy cô thì vẫn âm_thầm với nghề đưa đò và nay thì về hưu , với gia_tài chỉ là lòng biết_ơn của các thế_hệ học_trò miền Nam " .


Những người như thầy Tiến , cô Duyên rất nhiều , họ có đến hàng ngàn .


Và tấm lòng yêu HS như con của họ đã được các thế_hệ HS miền Nam truyền_tụng qua năm_tháng .


Thầy Huỳnh Thảng , giáo_viên Trường miền Nam số 27 , đã từng phải chịu cảnh bộ_trưởng Giáo_dục Nguyễn Văn Huyên vào dự giờ mà có ba cậu HS khoác chăn mền ngồi lù_lù giữa lớp - để thử xem thầy phản_ứng thế_nào .


Cũng thầy_giáo trẻ này đã bị lũ " quỷ_sứ " lấy sạch số tiền phụ_cấp ít_ỏi , nhưng rồi cảm_phục tấm lòng tận_tụy của thầy , khi con trai thầy phải nhập_viện , chính bọn trẻ đã đem đến tận giường_bệnh số tiền chúng lấy trộm cùng với những giọt nước_mắt hối_hận .


T. , tên cậu học_trò ấy , giờ đã thành_đạt , đã thành ông ngoại , nhưng với thầy Thảng ông vẫn cung_kính gọi thầy , xưng con .


Nhưng thầy_cô cũng vẫn chưa phải là những người vất_vả , cực_khổ nhất trong các ngôi trường HS miền Nam .


Trong ký_ức của cả trò lẫn thầy , một chỗ_đứng gần_gũi âu_yếm nhất bao_giờ cũng dành cho các cô chú cấp_dưỡng , tiếp_phẩm , phục_vụ .


Mùa hè nóng hừng_hực , mùa đông lạnh buốt chân_tay , từ 4 - 22 giờ đêm họ lao_động nặng_nhọc để lo cho các em cơm dẻo canh ngọt .


Ngay cả trong cảnh bom_đạn và ở nơi sơ_tán , cả việc băng qua mấy quả đồi gánh nước về cho các em ăn_uống tắm_giặt , các cô các chú cũng không hề từ_nan .


Những con_người lặng_thầm lương ở bậc thấp nhất trong các thang lương nhà_nước ấy đã mất_hút ở đâu sau 50 năm cuồn_cuộn những dòng thác sự_kiện trên đất_nước ?


Ba Kinh , ba Soạn , má Luận , má Kiệm , má Cúc , cô Sự , chú Bông , chú Phát xinê ... đã đi đâu về đâu với cái nghề cấp_dưỡng , tiếp_phẩm , chiếu_bóng ... trong xã_hội thời_bình đầy sung_sướng nhưng cũng đầy vô_tâm này ?


Còn chăng chỉ có những vần thơ mộc_mạc ca_ngợi chú Phát xinê của cô bé Lê Hoàng Yến ngày nào nay đã thành bà : Chú Phát ơi cháu nhớ - những ngày_tháng gian_nan …


nghe chú Phát về trường - tối nay xem phim nhé …


chú là anh thợ_máy - kiêm cả người thuyết_minh .


cháu còn như nghe rõ - giọng chú đậm nghĩa_tình .


Hôm_nay Hai chị_em - mai Sông Đông êm_đềm - khuya rồi phim đã hết - chú còn giữa màn đêm …


Nay chú ở nơi nao - chú cho chúng cháu biết -


Một buổi sáng như sáng nay , rừng cây xanh_tươi sau một trận mưa_rào .


Nhớ từ những hàng cây bên đường_phố , những cây bàng , cây sấu lá xanh_bóng sau những cơn mưa và con đường_nhựa sạch_sẽ vào những buổi_sáng .


Nhớ một căn phòng đơn_sơ nhưng đầm_ấm , buổi_sáng râm_ran tiếng cười nói chen lẫn tiếng phát_thanh từ chiếc radio để giữa nhà .


Nhớ mẹ , nhớ ba , nhớ Phương và tất_cả những người thân_yêu ngoài ấy .


Liệu còn có được những ngày đoàn_tụ ấy không ?


Mưa càng thêm buồn thấm_thía và mưa lạnh làm cho người_ta thèm_khát vô_cùng một cảnh sum_họp của gia_đình .


Ước gì có cánh bay về căn nhà xinh_đẹp ở phố Lò_Đúc để cùng ba_má và các em ăn một bữa cơm rau_muống và nằm trong tấm chăn bông ấm_áp ngủ một giấc ngon_lành .


Đêm qua mơ thấy hoà_bình lập lại , mình trở_về gặp lại mọi người .


Ôi , giấc mơ hoà_bình độc_lập đã cháy_bỏng trong lòng cả 30 triệu đồng_bào ta từ lâu rồi .


Cả mình nữa , mình cũng đã hi_sinh cuộc_sống riêng mình vì sự_nghiệp vĩ_đại ấy .


Nắng đầu thu tươi vàng óng_ả tràn_ngập cả khu rừng .


Nắng đầu thu với những cơn gió se môi và se cả lòng người .


Nhớ từ một người bạn hiền_lành , kín_đáo có ngôi nhà nhỏ cuối phố Đội_Cấn , nhớ đến đứa em tinh_nghịch có mái_tóc mềm kẹp bổng lên cao , nhớ một đứa em_trai miền Nam vừa gửi thư tạm_biệt trước lúc lên_đường đi học , nhớ một đứa em thân_thiết có đôi mắt long_lanh dưới hàng mi dài và nhớ sao một người thân_yêu đã vĩnh_viễn nằm yên_nghỉ trên bờ biển quê_hương .


Mình biết ngày thắng_lợi không xa nữa nhưng sao vẫn thấy hạnh_phúc xa_vời quá .


Liệu có được thấy ngày hạnh_phúc ấy nữa không ?


Đọc bài_thơ của P.H viết tặng mình từ miền Bắc gửi vào : Nơi ấy là khoảng trời anh ở Ngày_xưa và cả mai_sau Nơi ấp_iu mối tình nhỏ , tổ chim_sâu Con chim nhỏ bay rồi ...


Không lẽ_nào mối tình không được đáp lại vẫn còn mãi trong anh hở người nghệ_sĩ ?


Với mình , hình_ảnh anh bị những hình_ảnh khác che_khuất lâu rồi nhưng hôm_nay đọc bài_thơ sao mình thấy nhớ anh .


Một mùa_hè khi hoa_phượng nở đỏ trên đường_phố , nắng chói_chang qua vòm cây_xanh .


Neil , người viết bức thư dưới đây , là một nhà làm phim và nhiếp_ảnh vốn là bạn thân của gia_đình tôi từ lâu .


Anh ấy rất thân với Robert và sống ở New Orleans .


Anh ấy rất muốn ghi lại cuộc hội_ngộ của gia_đình chúng_ta , tôi sẽ gửi cho Kim xem những thư anh ấy viết ...


Fred thân_mến , Tất_cả những người từng đọc cuốn nhật_ký của bác_sĩ Trâm đều cảm_động theo một phương_diện nào đó .


Hoặc vì những câu_thơ mà chị dùng để tả lại thiên_nhiên quanh mình trong màn sương của cuộc chiến hay vì tình_thương sâu_sắc với người em nuôi , hoặc vì niềm tin chắc_chắn vào cuộc đấu_tranh mà vì nó chị đã hi_sinh .


Không một ai đọc xong mà không cảm thấy một điều gì .


Là một nhà làm phim , thách_thức đối_với tôi là phải nhận_diện được phần cốt_lõi cảm_xúc của câu_chuyện và làm sao kể lại câu_chuyện với sự kính_trọng và chân_thực nhất sao cho xứng_đáng với câu_chuyện ấy .


Vì tôi đã đến Hà_Nội năm 1994 và được biết về cuốn nhật_ký hơn mười năm , cũng như vì mối quen_biết cá_nhân với cậu và Rob , tôi cảm thấy mình thật may_mắn và vinh_dự được tham_gia vào bộ phim tư_liệu này .


Sau 25 năm làm_việc trong tư_cách một nhà làm phim và một nhà nhiếp_ảnh , tôi sẽ nói với cậu rằng thường_thường câu_chuyện mà người_ta bắt_đầu sẽ không nhất_thiết đúng như câu_chuyện người_ta sẽ kết_thúc .


Bản trường_ca của cậu với tác_phẩm của bác_sĩ Trâm chưa kết_thúc .


Cuộc gặp giữa cậu và Rob với bà Trâm ( mẹ của bác_sĩ Thuỳ Trâm - ND ) cùng với các con_gái của bà là Hiền và Kim sẽ là phần rất quan_trọng của câu_chuyện .


Qua cuộc gặp đó có_thể chúng_ta sẽ nghe được tiếng_nói của bác_sĩ Trâm và câu_chuyện về chị ấy sẽ làm tất_cả chúng_ta đều hiểu dẫu_cho chúng_ta có sống ở bên bờ nào của đại_dương đi chăng nữa ...


Neil Mình đi học về qua căn nhà ba tầng ở 14 phố Lê Trực ngước lên nhìn đã thấy anh đứng đó đợi mình , mái_tóc xoà phủ trên đôi mắt buồn .


Một chiều khi cơn dông ầm_ĩ nổi lên khắp bốn chân_trời gió_bụi mù_mịt , anh vẫn đứng đợi mình ở đầu sân Hàng_Đẫy , mình đạp xe qua ngạc_nhiên nhận ra anh dưới ánh đèn đêm của thành_phố ...


Trong một lá thư cuối_cùng viết cho mình , anh nói : " Thôi em đi đi , rồi em sẽ có một người_yêu xứng_đáng nhưng anh có_thể nói chắc_chắn rằng không có một người nào trên đời này yêu em hơn anh được đâu " .


Hình_như câu nói đó là sự_thực , nhưng mình không ân_hận bởi_vì mình không yêu anh thì làm_sao có được một tình_yêu đẹp_đẽ công_bằng ?


Được thư nhà , những lá thư đượm màu_sắc hoà_bình .


Những con đường đỏ_rực hoa_phượng và căn phòng nhỏ thơm_ngát hương sen .


Ôi ! Các em của tôi ơi , khung_cảnh ấy xa_vời quá , chị Thuỳ của các em chỉ biết có những dòng đạn lửa đỏ_rực giữa trời đêm , chỉ biết có mùi thuốc pháo hăng xộc vào mũi , chỉ biết có những buổi chia_tay trong lo_âu ... cho_nên cảm thấy buồn_buồn khi đọc những trang thư của các em .


Độ này rất nhiều người đi Bắc , họ ra đi hồ_hởi vui_tươi , nhưng khi đến chào mình hình_như họ không dám biểu_lộ niềm vui ấy .


Còn mình cười rất tươi tiễn họ lên đường nhưng rồi sau đó một_mình mình đứng lặng hồi lâu không biết nói gì .


Thuỳ ơi , đừng buồn Thuỳ nhé , hẹn ngày_mai khi nước_nhà độc_lập Thuỳ cũng sẽ đi về phương Bắc , lúc đó chắc niềm vui sẽ vẹn_toàn .


Em ơi ! Không phải chị nhớ em và ngày_sinh của em vì ngọn gió lạnh và mưa_phùn từ phương Bắc thổi về gây nên cái lạnh giữa núi_rừng này đâu .


Bao_giờ cũng vậy , giữa hoàn_cảnh nào cũng vậy chị cũng vẫn giữ trọn trong lòng những kỷ_niệm êm_ấm của gia_đình ta .


Nhớ sao những ngày chủ_nhật , những ngày kỷ_niệm sinh_nhật nhà mình đông vui bè_bạn đến chúc_mừng và những bữa liên_hoan đậm_đà ấm_cúng .


Hôm_nay cũng ngày chủ_nhật , em tôi làm gì để kỷ_niệm ngày_sinh của chính mình ?


Chắc_chắn rằng em sẽ nhớ đến chị , trong niềm vui em đã để một_chút nhớ_thương cho người chị ở xa .


Em tôi không_thể nào tưởng_tượng được ngày này chị đã làm gì .


Sáng ra vác rựa đi làm , buổi trưa xách thuốc trong vai theo hai chú dẫn đường đi thăm bệnh cho một đồng_chí cán_bộ .


Trên đường đi gặp những người bộ_đội , chị đã ngập_ngừng đứng lại bên người bạn đồng_hương mà không biết nói gì .


Họ đang bẻ măng nứa , nước_da xanh tái nói với chị rằng họ đã bị đói và sốt_rét lâu ngày .


Cuộc kháng_chiến vĩ_đại này viết bằng xương_máu và tuổi xuân của bao người , em có biết thế không em ?


Được thư mẹ ... mẹ của con ơi , mỗi dòng chữ , mỗi lời_nói của mẹ thấm nặng yêu_thương , như những dòng máu chảy về trái_tim khao_khát nhớ_thương của con .


Ôi ! Có ai hiểu lòng con ao_ước được về sống giữa gia_đình , dù chỉ là giây_lát đến mức nào không ?


Con vẫn hiểu điều đó từ lúc bước chân lên chiếc ôtô đưa con vào con đường bom_đạn .


Ba năm qua , trên từng chặng đường con bước , trong muôn_vàn âm_thanh hỗn_hợp của chiến_trường , bao_giờ cũng có một âm_thanh dịu_dàng tha_thiết mà sao có một âm_lượng cao hơn tất_cả mọi đạn bom sấm_sét vang lên trong lòng con .


Đó là tiếng_nói của miền Bắc yêu_thương , của mẹ , của ba , của em , của tất_cả .


Từ hàng lim xào_xạc trên đường Đại_La , từ tiếng sóng sông Hồng dào_dạt vỗ đến cả âm_thanh hỗn_tạp của cuộc_sống thủ_đô vẫn vang_vọng trong con không một phút nào nguôi cả .


Xa nhà ba năm , năm năm hay bao_lâu đi chăng_nữa chắc rằng cũng không có gì khác trong tình nhớ_thương của con ,


Địch càn lên súng nổ rần_rần con vẫn cười , bình_tĩnh ra công_sự .


Địch tập_kích vào căn_cứ , vừa chạy địch có đêm phải ngủ rừng con cũng vẫn cười , nụ cười vẫn nở ngay cả khi tàu rọ và HU-1A quăng rocket xuống ngay trên đầu mình ...


Vậy_mà khi nghĩ đến gia_đình , đến những người thân_yêu trên cả hai miền , lòng con xao_xuyến xót_xa và cũng có những lúc những giọt nước_mắt thấm mặn yêu_thương chảy tràn trên đôi mắt của con .


Chợ " Cây 19 " ( xã Cẩm_Ân , huyện Yên_Bình , tỉnh Yên_Bái ) bên quốc_lộ 70 đi Lào_Cai có hai người đàn_bà sáng nào cũng đạp xe vào " bán_đảo " Mông_Sơn rồi tiếp_tục chèo đò vượt hồ Thác_Bà sang chợ cá Cẩm_Nhân để " săn " những con cá ướp đá .


Nhờ họ , tôi tình_cờ biết ngư_dân vùng hồ rộng 23.400 ha này có cách đánh_cá rất " độc " : dùng củ , hạt , lá cây rừng độc ... để tàn_sát cá quí_hiếm .


Sau hơn tuần lang_thang sóng nước tôi gặp ông Nguyễn Văn Hạnh , 64 tuổi , thôn Đồng_Danh , xã Đại_Minh ( hạ huyện Yên_Bình ) .


Mới nghe tôi bộc_bạch chuyện dùng quả cây bắt cá , ông khoe : " Cả làng tôi biết dùng bài_thuốc ấy .


Rồi ông đưa tôi qua nhà anh Dũng cuối thôn để biết quả , cây thàn_mát ra_sao .


Đang mùa quả chín , anh Dũng tiếc_nuối : " Em vừa đập xuống được ba sọt , vừa bóc hột xong có người đến mua sạch " .


Rồi anh chỉ góc sân bãi vỏ khô thâm như bồ_kết chính là vỏ quả thàn_mát đã bóc .


Rất may đứa con gái còn giữ được vài quả tươi mang ra khoe .


Thứ quả này màu xanh nâu hình_dạng hệt thanh đao .


Khi tách ra mỗi quả chỉ có một hạt to tròn như nút áo_bông , giữa có hình thâm bán_nguyệt .


Chủ nhà nói : " Khi tách quả thấy hình bán_nguyệt càng to hột càng già mới càng dễ ... sát cá " .


Anh Dũng nói : " Vùng này cây nào cũng bị vặt trụi quả bán cho người ruốc cá .


Giá không rẻ , 25.000 đồng / kg tươi , còn khô 40.000 đồng " .


Làng Minh_Danh ( xã Hán_Đà ) , cách Đồng_Danh một quả đồi , có 90% ngư_dân .


Trong số đó một nửa sống bằng nghề đánh tôm đêm ở hồ Thác_Bà , nửa còn lại làm nghề ruốc cá , tức_là đánh_cá bằng ... độc_dược .


Chiều 9-11 , tôi đến nhà anh Thủ gặp anh ướt lướt_thướt ở suối về , trên tay rổ tre đầy cá , tôm , lươn , rắn ...


Anh giãi_bày : " Tôi vừa kiếm được ít hột thàn_mát trên rừng , đem ra con suối gần nhà ruốc cá nhưng chỗ ấy ruốc quá nhiều lần nên không còn được cá to như trước nữa " .


Thấy tôi ngạc_nhiên với rổ tre đủ loại con , anh giải_thích : " Ruốc cá là vậy , không đánh thì thôi , đã đánh thì chết không sót con gì " .


Người Tày , Dao , xã Mông_Sơn , Xuân_Long , Cẩm_Nhân , Cẩm_Ân ... thượng hồ Thác_Bà , cách Hán_Đà 80 km đường hồ , lại có thêm bài_thuốc đánh_cá còn kinh_khủng hơn hạt thàn_mát là quả cây hoắt .


Ông Trần Văn Sinh , dân di_cư lòng hồ năm 1964 , thôn Quyết_Thắng , xã Mông_Sơn , cho tôi hay quả hoắt to và giống quả đậu_mèo nhưng phải chèo thuyền hai tiếng đồng_hồ mới ra đến " tiểu đảo " nơi hoắt mọc .


Cây nào chín_tới là ngư_dân ra hái trụi .


Mấy năm gần đây cây hoắt vắng dần , dân lòng hồ lại " phát_kiến " bài độc_dược trị cá mới : dùng lá cây dỏng ...


Suốt thời trẻ ông Sinh kiếm cá bằng cách này nhờ tình_cờ học_lỏm của người Tày , xã Xuân_Long .


Hồi đó cá nhiều nhưng chưa có thị_trường , chợ_búa nên thi_thoảng mới ra con lạch đầu thôn làm mẻ cải_thiện bữa ăn .


Còn nay không chỉ cả làng mà cả vùng dọc chu_vi hồ Thác_Bà dài hàng trăm cây_số đều sử_dụng lá cây rừng để hạ độc cá .


Gần đây tôi còn phát_hiện dân xã Minh_Tiến , An_Phú ( hạ huyện Lục_Yên , thượng_nguồn sông Chảy ) cũng thi nhau săn cá bằng loại lá người Tày gọi là cây thâm .


Nếu lá_ngón gây độc với người , thả xuống nước mất tác_dụng thì lá thâm lại gây ngộ_độc cho cá .


Dân không cần chế_biến hay pha sắc , cứ vò nát rồi thả xuống đầu con nước là cả dòng suối cá tôm ... tuyệt_chủng .


Đêm đó anh Thủ hút thuốc_lào kể tôi nghe cách ruốc cá rất đơn_giản : hạt thàn_mát được bóc tách xong phơi thật khô ( mới hiệu_nghiệm ) đanh cứng như tiền cổ , dùng chày sắt giã mới nát .


Sau đó đem lên thượng_nguồn suối , eo , lạch ... đổ ra hồ Thác_Bà xát vò .


Trên mặt_nước nổi lớp bọt trắng_xoá như xà_phòng , càng vò kỹ càng nhiều bọt .


Bọt theo con_nước trôi xuôi hạ_nguồn , đến đâu cá , tôm , cua , ếch ... chết nổi lên đến đó .


Sau 15 - 20 phút , chủ_nhân phải có_mặt nơi hạ_nguồn ( cách 1 - 2 km ) để cầm vợt vớt những con cá chết .


Cũng tuỳ mức đánh nặng , nhẹ mà cá to chết tại_chỗ hay say lừ_đừ , chết muộn trên đường đến chợ .


Anh Thủ nói đánh nhẹ cá to không chết , chỉ say nên phải vò thật nhiều thuốc mới vét sạch cá to trong suối .


Không ngờ khi tôi phàn_nàn chuyện tàn_sát cá bằng cây rừng với mấy cán_bộ huyện Yên_Bình lại được họ tiết_lộ thêm hai bài sát cá khác : dùng hạt cây củ_đậu và tàu cọ trộn phân gà .


Vị này thề : " Tôi chỉ cần hai tàu lá cọ , một_ít phân gà thì bắt cả ao cá nhẹ như không " .


Còn hạt cây củ_đậu ai cũng biết độc ngang lá_ngón , lại dễ kiếm nên hiện dân lòng hồ đang dùng tàn_sát cá trên diện rộng .


Cẩm_Nhân ( phía đông hồ ) cách Mông_Sơn ( tây hồ ) bốn tiếng chạy thuyền máy , hiện có 270 hộ sống nhờ nguồn lợi cá tôm .


Chàng trai tên Niên , 28 tuổi , xóm Khe_Soi , cho tôi biết cách đánh_cá chủ_yếu ở đây là ruốc .


Dọc hồ Thác_Bà có bao_nhiêu con suối , lạch , eo đổ ra là có bấy_nhiêu chủ ruốc cá thi nhau dùng độc_dược mưu_sinh .


Sau mỗi trận mưa nước hồ dâng , từ loại cá to quí như chiên , lăng , ngão đến trắm , chép , mè , chày ... đều đua nhau ngược .


Cách đánh_cá bằng cây rừng cũng chỉ áp_dụng nơi suối , lạch ( tức dòng nước chảy ) chứ không đánh nơi mặt hồ vì làm vậy phải thả cả tấn lá củ quả cá mới chết .


Mấy người trong xóm Niên có chiêu đánh thuốc : chỉ thả lượng hạt thàn_mát vừa đủ phía thượng_nguồn khi hạ_nguồn đã căng ngang dải đăng ( lưới ) .


Niên còn khoe tháng trước anh gặp con suối ... cho thu cả tấn cá .


Cá hồ Thác_Bà to , quí hơn nhiều nơi khác .


Trắm_cỏ nặng tới 3 - 4 kg , còn chiên , lăng 20 - 30 kg / con .


Dù săn bằng lưới , bằng độc_dược đều mang ra chợ cá Cẩm_Nhân để đóng thùng xốp đá lạnh , đưa theo xe_khách về tận Hà_Đông , Hà_Nội bán .


Những cách săn cá bằng lá củ quả cây rừng trên đều có từ xưa do người Dao , Tày bản_địa tìm ra vì hồi đó chưa có phương_tiện đánh_bắt hiện_đại .


Vậy_mà nay người Kinh học_lỏm được , áp_dụng tràn_lan ; nhà nào cũng mơ ... làm_giàu nhờ cá , tăng sức săn_bắt bằng độc_dược đến_nỗi cây độc cũng không kịp ra lá , quả ...


Đến thời_điểm này chưa có nhà nghiên_cứu nào tìm_hiểu vì_sao những thứ lá , hạt cây trên gây ngộ_độc cho cá và theo cơ_chế nào , người ăn cá có bị gì ? ...


Chỉ biết khi dùng những độc_dược này thì cả trứng cá ... cũng bị " luộc " , mức tàn_sát gấp trăm lần chài_lưới , rất lâu sau mới tái_sinh và đang trực_tiếp huỷ_hoại nguồn lợi thuỷ_sản hồ Thác_Bà .


Trong khi đó có những người lặng_lẽ lội ì_oạp từ miệng cống này sang miệng cống khác vét từng mảng bùn đen , lật từng nắp cống cho nước thoát nhanh .


Bên trong chiếc áo_mưa của họ là chiếc áo đồng_phục màu xanh mang dòng chữ " Công_ty Thoát nước đô_thị " .


Mùa mưa , sáu xí_nghiệp thoát nước đã huy_động toàn công_ty gồm hơn 600 công_nhân ( CN ) để trực tại các điểm ngập đến tận khuya .


Trong thời_gian mà trên lịch của những người làm ngành thoát nước ghi đậm " đỉnh triều " , ngày nào cũng có mấy người dân vào ngay văn_phòng Xí_nghiệp Thoát nước số 3 ( Bình_Thạnh ) để mắng vốn .


Văn_phòng xí_nghiệp cũng ngập , từ giám_đốc cho đến CN chỉ còn biết cười_trừ .


" Ngập nước thì rất nhiều nguyên_nhân , nhưng cứ ngập là bà_con la_rầy mấy ông thoát nước .


Biết làm_sao được ngoài việc làm hết_sức mình ... " .


Sáng , cơn nắng như rang hắt xuống đường , xe_cộ qua_lại nườm_nượp , tấp_nập .


Đây_đó những chiếc áo xanh của CN thoát nước cắm_cúi bên lề_đường .


Trên lề đường Phan_Văn_Trị ( Q. Gò_Vấp ) , một anh CN đứng dưới hầm ga sâu 3 m , một anh đứng trên chăm_chăm nhìn xuống .


Ở trên ánh_sáng chan_hoà còn dưới hầm thì tối , trong lòng ống cống còn tối đen hơn .


Ở trên là nắng ấm_áp và khô_ráo , còn dưới hầm là bùn nhơ_nhớp , là nước đen đặc , hơi bốc hôi nồng và rác .


Người CN cúi xuống , cầm cái ky vét hầm , chui hẳn vào lòng ống cống để nạo , chuyển lên trên từng xẻng bùn ; người ở trên kéo lên , đổ vào thùng .


Một thùng , hai thùng , rồi ba thùng ...


Lưng mỏi , chân tê , anh ở dưới leo lên , anh ở trên leo xuống thay chỗ .


Không thấy được dòng mồ_hôi vì cả người họ đều ướt nước cống đen .


Trên đường Hồng_Bàng ( Q. 5 ) , khi mở một nắp hố_ga lên , anh đội_trưởng liền bảo đóng lại vì nước triều còn cao quá .


Nhưng anh CN vẫn muốn làm , " đã lên kế_hoạch rồi mà " .


Cây thang tre được đưa xuống , đánh_dấu mức_nước rồi rút lên đo .


Dấu nước tới cổ anh CN , nhưng anh vẫn quyết leo xuống .


Anh giải_thích với tôi : " Không nạo được mấy cái hầm này trong buổi sáng thì chiều nay triều_cường đã lên mức đỉnh .


Đường ngập đã_đành mà lại lâu rút lắm " ...


Trên đường Vĩnh_Viễn , anh CN vừa từ dưới hố_ga chui lên , bùn đen dính bết vào da_thịt .


Anh cười , kể rằng sau khi làm xong phải đi bộ một đoạn đường xa để đến nhà_vệ_sinh công_cộng tắm .


" Xin nước rửa tay chẳng ai cho đâu , tại người_ta thấy mình dơ quá ... " .


Công_nhân chui cống - công_nhân vét cống .


Tôi phản_đối khi các anh CN tự nhận mình là những người dưới đáy xã_hội .


Nhưng các anh đã mở cho tôi xem sổ lương , trong đó ghi rõ các chức_danh " CN chui cống " , " CN vét cống " ...


Đã có lúc chúng_tôi đề_nghị đổi thành " CN nạo_vét cống ngầm " cho thêm phần lịch_sự nhưng vẫn chưa được " .


Chợt nhớ lúc sáng , khi nghe một anh CN vừa chui dưới hầm ga lên phân_trần với chủ_tịch công_đoàn : " Hồi này sức_khoẻ kém quá , nhiều lúc xuống hầm thở không nổi , tôi định xin chuyển từ khâu chui sang vét mà lại tiếc , mất quyền_lợi .


Đã ăn lương chui mười mấy năm rồi ... " , tôi lại nghĩ là anh ấy quen miệng , dùng tiếng_lóng .


Nghe thì thấy lớn nhưng thật_ra đó chỉ là sự so_sánh giữa hai mức phụ_cấp 4.500 đồng / ngày và 3.000 đồng / ngày .


Buồn hơn và đáng suy_nghĩ hơn là chuyện con_người .


Hỏi anh CN nào cũng được nghe trả_lời : " Làm nghề này buồn nhất là khi nước ngập bị bà_con la_rầy , báo_chí phản_ánh .


Là khi vừa nạo_vét xong buổi sáng , đến chiều , khi đi trực mưa lại thấy ken đầy trong miệng cống những túi rác được cột buộc cẩn_thận .


Là khi nạo_vét các cửa xả ở kênh_rạch , CN vật_lộn với bùn đất bên dưới , bên trên người_ta vẫn vô_tư đổ rác xuống .


Có khi đổ ngay xuống đầu anh_em , có khi là cả một xe xà_bần ...


Phải nghe các anh CN thoát nước nói thì mới thấy được có nguyên_nhân từ ứng_xử của con_người .


Anh CN tôi gặp ở đường Ký_Con cho biết , dẫu_sao các anh cũng có máy hút , máy thổi phụ_trợ .


Nhưng rồi các anh vẫn cứ phải chui vào lòng cống bởi_vì toàn công_ty mới_chỉ có bốn máy hút và một máy thổi .


Nhưng nếu có nhiều máy hơn thì vẫn cứ còn " CN chui cống " , vì máy hút chỉ có_thể hút bùn mà dưới cống thì lại ... có đủ thứ .


Trên tờ báo_tường của công_ty , tôi đọc được dòng thơ mộc_mạc của một anh CN : ... Khi mùa mưa đến / Được dân thương_mến / Phải phước ba đời / Bởi ngập khắp_nơi / Mỗi khi trời khóc / Bà_con trách_móc / Đành ngậm_bồ_hòn ... Tự_thân khắc_phục / Nạo_vét duy_tu / Tất_bật lu_bù / Quay lòng , vét , hốt ...


Sau những giờ làm_việc vất_vả ấy họ lại về nhà , phần_lớn là trên những con đường ngập nước để lo cho vợ , cho con .


Những người CN tôi gặp hôm_nay đều đã có nhiều năm tuổi nghề , nhiều người đã theo nghề do " cha_truyền_con_nối " , và có nhiều người bảo " đừng nối nữa thì hơn " .


Các anh đều đang chắt_bóp những đồng_lương " chui " , " vét " , tiền phụ_cấp độc_hại để nuôi tương_lai cho các con và đùm_bọc những người quanh mình .


Anh Đặng ở Xí_nghiệp 1 vừa luôn tay kéo ky vừa khoe đứa con trai sắp thành kỹ_sư điện_tử .


Các anh ở Xí_nghiệp 3 trong lúc nghỉ_tay hút thuốc đã hỉ_hả báo một tin_mừng : anh Hải ở tổ 2 có con bị dị_tật bẩm_sinh vừa được xí_nghiệp xây tặng một nhà tình_thương .


Các anh CN Xí_nghiệp 2 đang thi_công công_trình thay mới và sửa_chữa cống vòm ở đường Pasteur thì bảo : " Ngành thoát nước ngày_càng tiến_bộ , hiện_đại hơn thì cho con_cái chúng_tôi theo nghề cũng tốt chứ " ...


Có anh CN khi được phân_công làm tuyến ở gần nhà đã nằng_nặc đòi đổi đến một tuyến khác ở thật xa để khỏi gặp người quen .


Các anh đã từng gặp những cái lắc_đầu quầy_quậy khi các anh xin một thau nước rửa mặt , rửa tay .


Thế nhưng các anh bảo rằng : " Vẫn có người bưng nước ra tận nơi cho chúng_tôi rửa .


Lại có cô mang nước ra cho uống nữa kia ... " .


Vậy nên trên tờ báo_tường của các anh_chị , tôi đọc thấy một câu_thơ thật hay : Gần bùn mà thấy trời xanh ...


Cường giao cho Thu và Thọ mỗi người một " chiếc cần_câu " để buông mồi và canh_giữ nó .


Mấy hôm sau Thọ đến báo : vợ anh mất điện_thoại , liệu có liên_quan đến thủ_phạm ?


Cường phân_tích nếu liên_quan càng dễ tìm .


Người giấu mặt trong buồng điện_thoại công_cộng ?


Thọ cho biết ngày thứ ba sau khi vợ mất điện_thoại thì có một số máy lạ gọi đến nhà lúc anh chưa đi làm về .


Số này là ở một buồng điện_thoại công_cộng trên đường Nguyễn Chí Thanh .


Ngày thứ tư , khi cả hai vợ_chồng Thọ ở nhà thì có một cuộc điện gọi đến và Thọ để vợ nghe máy .


Thu chỉ nói một câu : " Nhầm số rồi ! " và cúp máy .


Tối hôm đó , Thọ kiểm_tra lại thì cũng chính là số ở buồng điện_thoại trên đường Nguyễn Chí Thanh .


Thọ nghi_ngờ số điện_thoại này và đề_nghị đặt máy_ghi_âm nghe trộm các cuộc thoại trong nhà ...


Thủ_phạm là người khá gần Thu và chỉ nằm trong diện những người được Thu cho biết mất máy điện_thoại_di_động .


Với tình_cảm đặc_biệt , dù là yêu hay ghét mà lại ở gần Thu thì rất khó có chuyện Thu không biết người này là ai .


Hơn_nữa hai lần ( nếu là người này ) gọi điện đến nhà mà Thu cầm máy nghe thì câu đầu_tiên hắn không_thể nói những câu không có thông_tin để đến_nỗi Thu kêu là nhầm máy .


Hơn_nữa khi nghe giọng Thu trong máy , tên này sẽ có những lời_nói đặc_trưng ( có_thể như trong nhắn_tin ) từ mối quan_hệ của hai người .


Nếu nghe được , đáng_lẽ Thu phải sinh nghi , bám sát hay báo cho chồng để cùng nhau truy_tìm thủ_phạm .


Nhưng Thu đã vội_vàng dập máy và không báo gì .


Kết_luận theo hướng này thì Thu có biết kẻ quấy_rối là ai ....


Ngược_lại , Cường không loại_trừ khả_năng Thọ mới là người có quan_hệ với thủ_phạm .


Thậm_chí có_thể Thọ tự dựng lên với Cường một cái tên nào đó có nhà gần đường Nguyễn Chí Thanh để đánh lạc hướng Cường , che_giấu mối quan_hệ của mình .


Riêng về đề_nghị đặt máy_ghi_âm điện_thoại gia_đình , Cường khuyên thôi .


Bởi như thế anh sẽ rất khó kiểm_soát tình_hình , nhất_là khi Thọ phát_hiện điều gì đó của vợ ...


Một tuần sau Thọ lại lần_lượt phát_hiện ba số máy từ các buồng điện_thoại sát nhau trên đường Nguyễn Chí Thanh gọi đến nhà và thời_gian đàm_thoại cũng không quá 5 giây .


Cường nói : " Anh thử tính xem người quen của vợ anh có ai nhà ở gần đường Nguyễn Chí Thanh hay có ai thường đi học , đi làm buổi tối về qua tuyến đường này ? " .


Cường kết_luận : Thọ là người đáng tin .


Vì nếu anh ta dựng nên chuyện này thì thế_nào cũng đưa ra một_số nhân_vật để đánh lạc hướng Cường .


Cường nói Thọ hãy kể địa_chỉ nhà một_số người cùng công_ty Thu .


Thọ liệt_kê từ thanh_niên chưa gia_đình đến ông_già sắp về hưu và khi nhắc đến ông giám_đốc thì Thọ giật_mình : nhà ông ta cách khu_vực có các buồng điện_thoại đó chừng 500 m .


Cường phân_tích , nếu kẻ khủng_bố là ngài giám_đốc thì sẽ có một_số hình_thức thực_hiện sau : tự ông ta đi gọi , hoặc nhờ người khác gọi nhưng ông ta quản_lý và giám_sát .


Và cuối_cùng là ông ta phó_thác cho một kẻ khác .


Nếu rơi vào hai hình_thức cuối thì mục_tiêu khủng_bố để lôi_kéo và trả_thù là chính .


Nếu ông ta tự gọi thì rất dễ hai người đã có tình_cảm với nhau , thậm_chí đã có quan_hệ gì đó với nhau , nay Thu bỏ chạy .


Mục_đích ông ta là chia_rẽ vợ_chồng Thọ để dễ_bề nối lại quan_hệ với Thu .


Cộng với sự phân_tích tâm_lý Thu thì giả_thiết này có khả_năng nhiều hơn .


Nếu đúng như_vậy thì chắc_chắn Thu biết ông ta là thủ_phạm , nhưng vì cô sợ ảnh_hưởng đến công_việc hoặc vì sợ ông ta công_khai chuyện trước_đây của hai người ( nếu có ) nên phải giấu chồng .


Cường loại_bỏ phương_án một là sẽ phục ở các buồng điện_thoại khả_nghi trong những giờ cao_điểm để " bắt " ngài giám_đốc nọ .


Vì phương_án này hoặc là kết_quả không đủ tính thuyết_phục hoặc là sẽ gây tổn_thương cho Thọ và câu_chuyện sẽ phức_tạp hơn .


Cường áp_dụng mưu_kế theo binh_pháp là " xua hổ nuốt sói " .


Tức_là mình không cần ra_tay mà dắt đường cho kẻ khác xử_lý kẻ_thù của mình .


Trung_thành với kế_hoạch , Thọ thường_xuyên ngồi bên điện_thoại trong những giờ " cao_điểm " .


Đúng lúc số điện_thoại ở buồng công_cộng gọi đến , Thọ không nhấc máy mà bấm máy di_động gọi thẳng đến nhà ông giám_đốc kia .


Như phán_đoán , bà vợ nói ông vừa đi bộ ra ngoài .


Để chắc_chắn hơn , Thọ đợi lần sau đúng lúc số điện_thoại lạ hiện trên máy cố_định , anh lại gọi về nhà giám_đốc .


Lần này Thọ xưng rõ danh_tính với bà ( vì là chỗ thân_tình ( và tâm_sự chuyện gia_đình đang có rắc_rối .


Sáng hôm sau , như một người em gặp nạn đang bế_tắc , Thọ kể hết tình_đầu câu_chuyện với bà vợ giám_đốc .


Anh đưa cho bà toàn_bộ nội_dung các tin nhắn anh có từ máy của Thu , toàn_bộ danh_sách các cuộc gọi lạ từ những buồng điện_thoại công_cộng ở đường Nguyễn Chí Thanh cùng ngày , giờ , địa_chỉ cho bà .


Anh cũng nói rất có_thể đối_tượng đó là người cùng công_ty Thu .


Anh tin bà biết rõ nội_tình công_ty chồng , cộng với kinh_nghiệm thì bà có_thể giúp anh tìm ra thủ_phạm .


Thọ dặn đi dặn lại là bà đừng nói với chồng vì ông ấy quá nhiều việc đau_đầu , đừng bắt ông ấy lo_nghĩ những thứ lặt_vặt như_thế_này .


Bà nhận giúp Thọ bằng một lời hứa đanh_thép , cứng nghẹn cổ_họng .


Cường nhận_định sau khi bà vợ nghe câu_chuyện trên , sự_việc có_thể sẽ diễn theo ba tình_huống : bà âm_thầm theo_dõi cho đến khi bắt được quả_tang ông nhà đang thổn_thức trong hộp điện_thoại công_cộng ; bà sẽ lập_tức lôi ông ra phỏng_vấn với những dữ_liệu đầy bất_lợi cho ông hoặc bà sẽ giao lại việc này cho ông với thái_độ không quan_tâm ...


Và cho_dù xảy ra tình_huống nào thì ông giám_đốc cũng chột_dạ .


Không biết bà vợ của ông giám_đốc đã chọn phương_án nào nhưng những mẩu tin và cuộc điện quái_ác từ đó không làm_phiền vợ_chồng Thọ nữa .


Và cho đến lúc này cả hai cũng chỉ biết một_nửa câu_chuyện của chính nhà mình .


Cường cũng không muốn mổ_xẻ câu_chuyện quá_khứ của Thu thêm .


Anh nghĩ : hạnh_phúc đôi khi phải sống trên những điều không quá tỏ_tường ....


Trong những ngày ở ĐL và tiếp_xúc với các nàng dâu VN , phần_lớn các cô đều thừa_nhận cuộc_sống ở xứ người không giống như những gì họ mong_đợi trước khi lấy chồng .


Chưa kể đến những chuyện đau_lòng khi gặp phải những người chồng hung_bạo , bệnh_hoạn ...


Nếu đi làm ở ngoài có_thể sẽ kiếm được thêm chút_đỉnh tiền , nhưng vào đây làm tôi có_thể giúp được các chị_em cùng cảnh_ngộ với mình .


Tôi đã trải qua những ngày buồn_tủi , khổ_cực , không có tương_lai và đầy nước_mắt .


Bảy năm sống ở ĐL thì tôi chỉ mới biết đến hạnh_phúc và niềm vui trong ba năm gần đây mà thôi Thu Thảo , ở TP Đài_Bắc , nhân_viên cũ của Tổ_chức Eden , ngậm_ngùi kể .


Tôi hỏi : Trước đây cuộc_sống của Thảo như thế_nào ?


Thảo thở_dài : Bảy năm trước không có nhiều người VN ở đây như bây_giờ .


Hơn hai năm trời không có lấy một người bạn , có chuyện gì cũng chẳng biết san_sẻ cùng ai , vợ_chồng thì cứ cãi nhau hoài vì không hiểu nhau và bất_đồng ngôn_ngữ .


May là tôi chưa bị đánh_đập gì nhiều ...


Thảo kể hồi mang thai đứa con thứ hai , một buổi chiều đi làm về Thảo nhờ ông_xã đưa đi khám thai thì bị chồng mắng té_tát : " Người gì mà đi đâu cũng phải nhờ_vả , làm cái gì cũng không được , đi đường cũng không biết đi , chữ cũng không biết đọc , chẳng làm được gì cả " ...


Biết chồng vì áp_lực công_việc căng_thẳng nên nổi_nóng nhưng sao nước_mắt Thảo cứ trào ra .


" Thôn văn_hoá VN " ở Bạch_Hồ tỉnh Đài_Nam nằm trên đường lên khu du_lịch suối nước_khoáng Guanzihling .


Nơi đây có bán thức_ăn và một_số thực_phẩm mang từ VN sang , lại còn có dàn karaoke với các bài hát VN , cải_lương có , nhạc trẻ cũng có do một người ĐL có vợ là người VN đầu_tư , bếp_trưởng là một người ĐL , còn các nhân_viên phục_vụ , nấu_bếp , dọn rửa là năm người phụ_nữ VN .


Lúc tôi đến , chị Nguyễn Thị Thu , 47 tuổi , là người lớn tuổi nhất trong nhóm , đang dọn bữa trưa cho mấy chị_em từ những món ăn thừa trong cửa_hàng .


Chị Thu làm ở đây được hai năm , trước đó chị ở nhà trồng măng với ông chồng 62 tuổi , xin mãi chồng mới cho ra đây bán .


Tằn_tiện lắm mỗi tháng chị mới gửi về nhà được 5.000 - 6.000 đài_tệ , bên này tiền ai kiếm nấy xài , ông chồng 62 tuổi vẫn phải đi làm thợ xây_dựng , khi nào không có việc thì ở nhà trồng măng bán ...


Chị Thu bảo : " Cắn răng mà sống thôi , những việc mà người_ta không muốn làm mới tới tay mình , kiếm được việc như_vầy là tốt lắm rồi !


Một nghiên_cứu về các cô_dâu VN của giáo_sư Wang Hong-zen thuộc Trường ĐH Tam_Kang cho thấy : vì lý_do kinh_tế nên phần_lớn các cô_dâu đều muốn đi làm để có tiền gửi về nhà hoặc tiêu_dùng riêng cho mình ( phần_lớn là để_dành tiền gửi về gia_đình ) .


Một bộ_phận khác không_thể chịu được sự giám_sát quá chặt_chẽ của gia_đình chồng nên muốn ra ngoài đi làm để được tự_do hơn .


Trong khi đó đa_số ông chồng ĐL đều không muốn vợ đi làm để có_thể kiểm_soát vợ .


Theo họ , công_việc chủ_yếu của nàng dâu là làm việc nhà tất_nhiên không_thể có tiền_lương , Vì_vậy các cô_dâu VN luôn sống lệ_thuộc nhà chồng .


Chị Hồng ở Phong_San ( ngoại_ô TP Cao_Hùng ) cho biết : mỗi ngày khi chồng đi làm thì bà mẹ chồng xuất_hiện và bắt chị làm mọi việc , từ quét nhà , lau nhà , dọn rửa chén , nấu cơm như người giúp_việc .


Niềm vui lớn nhất của chị là được chồng lâu_lâu cho đi shopping .


Chị Hồng cười bảo : " Nói là đi mua_sắm chứ toàn đi coi không à , ông chồng tôi kẹo lắm " !


Thông_thường các cô_dâu VN sống thành từng nhóm gần nhau vì các ông chồng hay rủ nhau sang VN cưới vợ , nhưng nhiều cô_dâu VN cho biết họ rất ít khi liên_lạc và gặp nhau vì sự cấm_đoán của nhà chồng , đặc_biệt là việc đi ra ngoài một_mình ...


Loan , 25 tuổi , qua ĐL giữa năm 2003 làm vợ một người đã có một vợ và hai con ( trai 10 tuổi , gái 5 tuổi ) .


Mang_tiếng là được cưới về nhưng Loan suốt ngày quần_quật với công_việc nhà như con ở .


Bà mẹ chồng thì luôn miệng nói_thẳng : Đã bỏ tiền ra mua về thì phải làm cho xứng đồng_tiền_bát_gạo .


Tưởng sang ĐL là bước đổi đời và có tiền gửi về cho cha_mẹ ở VN , nhưng ngày thì làm_việc như con ở , đêm về chỉ biết khóc , chị đòi về VN , đòi ly_dị .


Bà mẹ chồng nói nếu ly_dị phải trả lại tiền làm đám cưới lên đến mấy chục triệu đài_tệ .


Qua được gần hai tháng thì Loan có_thai , nhưng cả chồng và mẹ chồng đều bắt cô phải phá thai .


Loan phản_đối liền bị đánh ngay trong bệnh_viện và bỏ mặc cô tự quyết_định .


Phá thai xong về chưa nghỉ thì đã bị mẹ chồng bắt làm quần_quật việc nhà , đã_vậy đêm đến phải " phục_vụ " chồng nên một lần nữa cô phải vào viện vì đau bụng và ra máu .


Loan kể trong nước_mắt : Gia_đình tôi nghèo lắm , cũng muốn qua đây lấy chồng , chồng thương cho ra ngoài đi làm đặng gửi tiền về cho má tôi đau_ốm suốt ngày .


Mà chồng có được như người thường đâu , ông này bị tật hai chân .


Loan bảo làm đám_cưới xong cha_mẹ cô ở quê nhà chỉ nhận được có 4 triệu đồng rồi thôi .


Giấc mơ của Loan cũng như nhiều cô gái trẻ mà tôi đã gặp trong những cuộc phỏng_vấn khi còn ở VN đều nghĩ rằng cuộc_sống ở ĐL là thiên_đường , " đến nơi chỉ để kiếm tiền gửi về giúp cha giúp mẹ thôi " nên nhắm_mắt chấp_nhận đánh_đổi cả đời mình cho một cuộc hôn_nhân ngoại_tộc mà không hề biết tương_lai thế_nào nơi đất_khách_quê_người .


Chị Trang Tuyết Nhi - chủ quán bán thức_ăn VN ở Phong_San , quán của chị trở_thành nơi nhiều cô_dâu VN ra đây tâm_sự - kể : Có một cô cũng có nhan_sắc , chừng hơn 20 tuổi , sang chưa được bao_lâu đã bị thằng chồng bắt phải đi " ngồi bàn " ( nữ phục_vụ trong các quán karaoke - NV ) kiếm tiền về cho nó uống rượu .


Bữa nào không đủ tiền uống rượu nó đánh " tưng_bi " .


sức đàn_ông to khoẻ như nó đánh phụ_nữ nghe thôi đã sợ rồi , vậy_mà nó còn lấy quạt_máy đánh con_nhỏ đến_nỗi gãy luôn cả cây quạt .


Con_nhỏ đi không nổi , phải lết mấy ngày .


Bà mẹ chồng bị liệt nằm ở dưới nhà thấy con trai đánh con dâu không_những không can mà_còn bò lên lầu đánh ké nữa .


Con_nhỏ ra báo cảnh_sát mấy lần rồi nhưng người_ta cũng chỉ xử ly_thân , chưa cho ly_dị , vậy_mà thằng chồng không chịu tha , tìm tới chỗ làm móng tay của con_nhỏ đánh nữa .


Tôi hỏi sống như ở địa_ngục sao không về nước , còn trẻ có_thể làm lại cuộc_đời , con_nhỏ chỉ khóc , vì Hộ_chiếu , thẻ khám bệnh thằng chồng giấu hết , muốn về mà không được " .


Chị Tuyết Nhi chỉ sang bên đường : " Cái cô làm trong tiệm uốn_tóc bên đường là người Trà_Vinh , mùa đông đứng uốn_tóc lạnh run lập_cập , vậy_mà nói với chồng xin mua cái áo lạnh chồng cũng không cho , tôi thấy thương quá nên đưa cho cô cái áo của tôi đang mặc .


Mỗi tháng đi học_việc cô chỉ nhận được có 5.000 đài_tệ thôi mà mừng_rỡ sang khoe với tôi là sắp có tiền gửi về quê rồi .


Thật thương , so với mức_sống ở ĐL thì số tiền này chẳng là gì .


Ở ĐL có đến hơn 87.000 cô_dâu VN , nhưng đi đến nhiều nơi tôi chẳng_thể_nào liên_lạc được với một tổ_chức hay hiệp_hội bảo_vệ quyền_lợi những cô_dâu VN .


Riêng Tổ_chức Eden có chương_trình liên_kết giữa các cô_dâu VN bằng các lớp học nghề nhưng số_lượng này cũng chẳng đáng bao_nhiêu so với tổng_số cô_dâu đang ở ĐL .


Theo chị Nguyễn Thị Kim Thoa , phụ_trách chương_trình học nghề chuyên dành cho các cô_dâu nước_ngoài thuộc Tổ_chức Eden , trên phạm_vi cả ĐL mà đầu năm đến nay Eden chỉ tổ_chức được ba lớp_học : may_vá , nấu_nướng , cắt tóc với số_lượng người học không quá 20 người / lớp .


Chị Thoa cho biết : " Nhiều gia_đình nói_thẳng không cho con dâu hoặc cho vợ đi học , thậm_chí khi chúng_tôi gọi điện đến còn bị gia_đình họ mắng_chửi trong điện_thoại vì rủ_rê vợ họ đi ra ngoài ( ! ? ) " .


Nhiều gia_đình người ĐL không muốn các cô_dâu thường_xuyên liên_lạc và gặp nhau , với lý_lẽ rằng : Nếu ra ngoài , có dịp tiếp_xúc , họ sẽ học những tính xấu của nhau .


Chồng gần không lấy , lấy chồng xa ... và nước_mắt cay_đắng đã chảy tràn trên gương_mặt các cô_dâu VN .


Nhưng câu_chuyện buồn không dành cho mọi đời xa xứ ...


Tôi vẫn nghĩ những gì em đã làm vì mẹ , và những gì em nhận được từ bà_con , thầy_cô , bạn_bè những ngày qua chính là một đỉnh Olympia khác có tên là lòng yêu_thương .


Hoàng đã chiến_thắng , đã được đón_chào bằng một cuộc đón_tiếp “ vô_tiền_khoáng_hậu ” , nhưng chặng đường phía trước vẫn chưa hết những thử_thách với em .


Hoàng kể với tôi : thầy Hùng mới ra trường , tiền_lương không có nhiều nhưng thầy đã dành một phần để mua sách_báo cho em đọc , nâng cao kiến_thức .


Thầy thuê một căn phòng trọ ở thị_trấn Hoàn_Lão , và cả hai thầy_trò bắt_đầu âm_thầm chuẩn_bị cho một cuộc đua đầy thử_thách .


Thầy Hùng bảo : “ Thật_ra không có chị Tứ bí_thư Đoàn trường thì tôi cũng không dám chắc về chuyện đi thi của Hoàng ” .


Vừa ra trường , nhưng nhà_trường lại tin_cậy giao thầy Hùng chủ_nhiệm lớp 10 N của Hoàng , cũng là lớp chọn của Trường THPT Bố_Trạch .


Những học_sinh lớp 10 N rất thông_minh ấy đã cùng thầy Hùng bắt_đầu “ khởi_động ” cuộc thi đường lên đỉnh Olympia ngay chính tại lớp_học của mình .


Những giờ sinh_hoạt được tiến_hành nhanh gọn để dành thời_gian cho việc tập_dượt .


Lớp có bốn tổ , mỗi tổ chuẩn_bị một mảng , và các cuộc thi ở lớp đều được thầy Hùng chấm điểm .


Phần_thưởng cũng rất ... kích_thích : tuần nào thầy cũng chạy xe vào Đồng_Hới tìm mua những cuốn sách , những tờ báo , tạp_chí có_thể trang_bị thêm những kiến_thức cho học_sinh của mình .


Tổ nào thắng trong những cuộc thi như_thế được thầy ưu_tiên cho đọc tất_cả những cuốn sách , tài_liệu của thầy trước , đọc xong chuyển_tiếp đến tổ xếp thứ hai , thứ ba ...


Vậy_là học_trò của lớp 10 N thi_đua nhau để được đọc sách trước .


Những cuộc thi như thế cũng giúp thầy Hùng phát_hiện sự trội_bật của Hoàng so với các bạn , và dần_dần để quen với “ đấu_trường ” , thầy Hùng cho Hoàng trở_thành “ MC ” trong những cuộc đua lên đỉnh Olympia “ cấp ... lớp ” .


Khi làm MC , Hoàng cũng đồng_thời quyết_định được kết_quả của các bạn bởi đáp_án của những câu hỏi Hoàng hầu_như nắm rất chắc .


Và những cuốn sách nâng cao kiến_thức thầy Hùng mua về lại được hai thầy trò chia nhau đọc .


Những tài_liệu quá dày hoặc nhiều lĩnh_vực , thầy Hùng phân cho từng nhóm đọc từng lĩnh_vực rồi truyền_đạt lại .


Nhất_là những ngày sau khi Hoàng thắng cuộc thi tuần về , chương_trình “ bổ_trợ kiến_thức ” được thầy Hùng , cô Tứ và bạn_bè trong lớp dành cho Hoàng thật nhiều .


Trong cuộc thi chung_kết vừa_rồi có cuộc thi riêng dành cho học_sinh bốn trường THPT có thí_sinh tham_dự và kết_quả 10 bạn học_sinh Trường số 1 Bố_Trạch của Hoàng đã giành giải nhất với số điểm 39 40 vượt lên ba trường bạn .


Chính những ngày_tháng ở bậc trung_học Hoàng đã may_mắn sống trong một môi_trường như_thế , và thầy Hùng , cô Tứ cùng các thầy_cô , bè_bạn luôn bên cạnh nên em đã vượt qua tâm_trạng “ khủng_hoảng ” như những năm cuối cấp II .


Thú_thật nhìn Hoàng trên truyền_hình tôi cũng biết vóc người em “ bé_hạt_tiêu ” nhưng khi gặp_mặt rồi mới biết em còn nhỏ hơn cả hình_dung của mình .


Học_sinh lớp 12 mà cao 1,5 m và nặng chỉ hơn 40 kg .


Nhưng ánh mắt của Hoàng thì rất lạ , một sự tự_tin hiếm gặp ở cái tuổi như em , phảng_phất một chút gì “ phớt ănglê ” mà bè_bạn vẫn đùa là Hoàng “ máu lạnh ” .


Thầy Hùng bảo : “ Khi đã quyết_định bồi_dưỡng cho Hoàng tôi cũng hình_dung những khó_khăn mà mình sẽ gặp .


Tuy là một cuộc thi của tuổi học_trò nhưng khi đã xuất_hiện trên truyền_hình , trước hàng triệu người xem thì một câu trả_lời sai_sót ngớ_ngẩn sẽ không chỉ ảnh_hưởng đến mình mà cả bao_nhiêu người khác , đến cả thầy_cô , bạn_bè , trường_lớp ” .


Hôm trước , nhân chuyện Hoàng chiến_thắng , một người bạn kể rằng cách đây vài năm cũng có một học_sinh Quảng_Bình đi thi như Hoàng nhưng kết_quả hơi thấp , buồn hơn là em này quê Quảng_Bình nhưng phần thi khởi_động có câu hỏi “ Quê mẹ Suốt ở đâu ? " , em mất bình_tĩnh đến độ trả_lời “ Bỏ_qua ! ” khiến chuyện ấy thành giai_thoại ) .


Tin ở kiến_thức của Hoàng bao_nhiêu thì thầy Hùng càng lo không biết Hoàng có vượt qua hoàn_cảnh khó_khăn của gia_đình bấy_nhiêu .


Sau những niềm vui trên lớp , khi về nhà , những công_việc của gia_đình đặt cả lên bờ vai gầy_guộc của em .


Bỏ cặp sách xuống là Hoàng lao ra chuồng chăm đàn heo , vì bố làm bảo_vệ ở cơ_quan Huyện_uỷ Bố_Trạch với vài trăm ngàn đồng lương làm_sao đủ nuôi cả nhà , nói chi chuyện thuốc_thang cho mẹ đau_ốm quanh_năm !


Bà ngoại quá già_yếu , còn cu Hùng - em của Hoàng - mới hơn 10 tuổi .


Sáng đi học , chiều về Hoàng đánh_vật cùng ba sào ruộng khoán của gia_đình , phải chăm_nom từ làm cỏ bón phân , gặt_hái ; nếu không ra ruộng thì em cũng mò cua bắt ốc , câu cá đánh giậm ...


Tôi cứ nhớ mãi chi_tiết mà cô bạn Hồng Hiếu ở Đài_truyền_hình Quảng_Bình kể : khi làm phim về em , các phóng_viên đài_truyền_hình bảo em ngồi vào góc_học_tập để quay cảnh em học bài , Hoàng cứ lóng_nga_lóng_ngóng , nhà_báo Thuận Sơn ( người đã trực đầu cầu VTV3 hôm truyền_hình trực_tiếp chung_kết ở điểm cầu Trường THPT số 1 Bố_Trạch , Quảng_Bình ) hỏi Hoàng : “ Sao thế ? Em không thích à ? ” .


Hoàng ngập_ngừng lúng_túng : “ Không phải thế , em , em ... không học bài vào ban_ngày ” .


Chỉ một chi_tiết nhỏ ấy thôi đã khiến mọi người có_mặt hôm đó ứa nước_mắt .


Những ngày ở Bố_Trạch tôi nhận ra sự yêu_thương của nhiều người dành cho Hoàng .


Để đi dự lần thi đầu_tiên , bà_con hàng_xóm gom_góp người vài nghìn , người cho hộp sữa ... để em có chút lộ_phí .


Anh Côi , cậu ruột Hoàng , ở Đà_Nẵng ra thăm cháu bảo sách của Hoàng học là “ đời thứ tư ” , tôi ngơ_ngác không hiểu , Hoàng giải_thích :


“ Cậu em có ba người con , anh đầu học xong giao lại cho người thứ hai , anh thứ hai học xong giao cho chị thứ ba , chị thứ ba học xong thì gói lại gửi ra cho em học ” .


Dì Cúc của Hoàng làm ở nhà_văn_hoá tuy không giàu_có gì nhưng biết “ căn_bệnh ” thèm sách của cháu đã dành_dụm thi_thoảng cho cháu dăm_ba nghìn mua sách .


Bà ngoại Hoàng , cụ Vy , năm nay đã 85 tuổi , bảo : “ Thấy hắn ( tức Hoàng ) thèm coi tivi mà nhà không có , lại biết hắn chuẩn_bị đi thi , chiều 30 tết năm_ngoái ông Dẫn , người hàng_xóm , vừa mua được tivi mới đã lễ_mễ bưng tivi cũ của gia_đình sang trao cho hắn và bảo : “ Cháu coi mà học để mai_mốt đi thi với chúng_bạn ” .


Từ ngày được ông hàng_xóm tốt_bụng cho mượn chiếc tivi , Hoàng đã cố_gắng thu_xếp thời_gian của ngày chủ_nhật , tranh_thủ làm xong việc để được ngồi nhìn các bạn dự thi “ Đường lên đỉnh Olympia ” trên truyền_hình , đồng_thời cũng là một cách ôn_luyện cho mình .


Thầy Hùng bảo : “ Chỉ có tivi một thời_gian mà Hoàng khá lên rất nhiều .


Hỏi Hoàng : Em có_thể làm được bao_nhiêu phần_trăm số câu hỏi trong các kỳ thi ?


Thầy Hùng kể lại chuyện này với tôi và bảo : Hoàng có một tính_cách mà tôi rất quí phục là không bao_giờ nói_dối .


Khi em nói làm được 80% là tôi tin em có_thể làm được nhiều hơn thế ” .


Cả ba lần ra Hà_Nội thi là cả ba lần mẹ em cấp_cứu ở bệnh_viện : lần Hoàng thi tuần mẹ nằm ở Bệnh_viện huyện Bố_Trạch , lần thứ hai thi tháng và quí mẹ nằm ở Bệnh_viện Trung_ương Huế , lần vào chung_kết mẹ đang mổ u não ở Bệnh_viện VN - Cuba tại Đồng_Hới .


Và một điều này không_thể không nói : tiền thưởng của em trong các vòng thi đầu đều dành cho việc chữa_chạy bệnh_tình của mẹ .


Tôi chợt liên_tưởng đến những “ game show ” dành cho người nghèo của Đài_truyền_hình TP. HCM và thầm kính_phục Hoàng , dù em không nói ra .


Những món tiền thưởng của em cùng với sự giúp_đỡ của những nhà hảo_tâm đã giúp em trang_trải viện_phí , thuốc_thang cho mẹ , và còn hơn thế , chiến_thắng của em đã thật_sự tiếp thêm sức_lực và niềm vui cho mẹ vượt qua những phút hiểm_nghèo .


Vừa tìm được đến nhà , chị Phúc đã tất_tả dẫn chúng_tôi băng qua những cánh rừng cao_su để vào chỗ định_cư của những người “ ma_lai ” mà chị vừa nhọc công đưa từ rừng sâu về .


Nhìn người phụ_nữ bé_nhỏ cứ cười bằng cả môi cả mắt , tôi ngờ_ngợ về những chuyện đã nghe về chị : người nữ Anh_hùng lực_lượng_vũ_trang 20 tuổi , người phó bí_thư đảng_uỷ đã vực dậy xã Iavê ( huyện Chư_Prông , tỉnh Gia_Lai ) , người cán_bộ đã chiếm được lòng tin và tình_cảm đồng_bào dân_tộc , từ già_làng đến người bị coi là “ ma_lai ” ...


Với những người dân_tộc Tây_nguyên , cái đáng sợ nhất không phải là chết mà là bị đuổi khỏi làng .


Vậy_mà tai_hoạ đó đã đổ ụp xuống đầu mấy anh_chị_em , vợ_chồng nhà Kpuih Vêl vào một buổi sáng đẹp trời .


Nhà_cửa bị phá tan_hoang , heo gà bị giết , người bị đuổi , mẹ bồng con , chồng dẫn vợ , em theo chị , mấy người trong nhà Vêl lếch_thếch dẫn nhau vào rừng .


Không chết được , họ phải sống , cô_đơn , lầm_lũi như cái cây bị nhổ khỏi đất chờ ngày được minh_oan .


Ngày ấy đến bằng sự xuất_hiện của chị Nguyễn Thị Phúc , phó bí_thư đảng_uỷ xã Iavê .


Người phụ_nữ bé_nhỏ vừa nghe nói đến làng “ ma_lai ” , đến 14 con_người bị bỏ quên trong rừng đã lặn_lội sâu tít vào mấy căn nhà chơ_vơ dưới chân núi Chư_Gông , kiên_nhẫn ngồi chờ ở bậc thang , tự_tin rót nước từ trái bầu khô ra uống , xắn quần đi bộ ra rẫy nói_chuyện với “ ma_lai ” .


Mang mấy củ khoai , trái chuối chín ra mời cán_bộ Phúc , chị không_những ăn ngon_lành mà_còn chảy nước_mắt nữa , khoé mắt già_nua của Kpuih Vêl cũng phải ậng nước .


Nhưng giải_thích cho những người bị làng coi là “ ma_lai ” thì dễ , thuyết_phục được già_làng , trưởng bản , thuyết_phục được những người hai_mươi năm trước đã cầm dao đến chặt nhà Kpuih Vêl mới là chuyện khó .


Họp đảng_uỷ , họp uỷ_ban , họp dân vận_động , giải_thích , năm lần bảy lượt thì những cái đầu cứng nhất cũng phải gật “ Cái gì sai thì sửa thôi ” .


Mừng quá , nhưng chị Phúc vẫn còn phải chạy ngược chạy xuôi : chuẩn_bị kinh_phí di_dời , chuẩn_bị đất làm rẫy , chuẩn_bị gỗ , ván , tôn cất nhà ...


Mất gần hai năm , đến đầu 2005 thì năm hộ dân với 14 con_người cô_đơn mới dời được từ núi Chư_Gông về HLang_Ngol , lễ ăn_mừng tốn cả chục ghè rượu .


Sổ công_tác của chị Phúc ngoài những công_việc cần làm thấy ghi_chú đầy những điểm cần tháo_gỡ .


Ở các làng thuộc xã Iavê này , dấu_ấn của Phúc đã sâu_đậm lắm .


Những rẫy cà_phê , tiêu là do Phúc phổ_biến kỹ_thuật , đề_nghị huyện cấp_vốn cho trồng ; Điện sáng , đường_nhựa là do Phúc xin dự_án , kế_hoạch ; Việc ăn chín , uống sôi , sử_dụng đũa , bát , làm chuồng trâu , bò cho đến bỏ tục chôn chung trong cuộc_sống đồng_bào cũng là do Phúc vận_động ...


Trước đó , cán_bộ cơ_sở trình_độ quá kém , vốn đầu_tư của nhà_nước không có người quản_lý nên Iavê là xã đói_kém nhất huyện Chư_Prông .


Đến hôm_nay chị Phúc vẫn còn rùng_mình khi kể về những ngày đầu_tiên đến cùng ăn , cùng ở tại nhà đồng_bào .


Ruột bò , mắm nhái muối không rửa , không lọc chấm tro tranh , quí lắm đồng_bào mới mời , Phúc nhắm mắt , nín thở nuốt .


Những đám_tang , Phúc gần chết_giấc khi thấy người_ta đào mồ của người vừa chết lên để chôn người mới vào ...


Chị Phúc đã vận_dụng hết trí_lực để học tiếng Jrai , rồi vận_dụng hết vốn tiếng Jrai để có_thể xưng con , xưng em , xưng chị với mọi người , để giải_thích , chỉ cho ra sự ô_nhiễm , bệnh_tật từ những hủ_tục .


Nhưng căng_thẳng nhất vẫn là những ngày tháng 2-2001 .


Cương_vị phó_bí_thư đảng_uỷ , Phúc trực 24 / 24 ở uỷ_ban xã , ăn không được , ngủ không xong , “ cũng chẳng hiểu là đồng_bào đang bàn_tính chuyện gì , chỉ thấy mình lạc_lõng , căng_thẳng , ruột_gan rối_như_tơ_vò ... ” .


Làm_sao mà Đê_Ga chỉ rao_giảng “ theo đạo để trồng lúa lúa tốt , nuôi bò đẻ nhiều ” mà dân lại tin theo ?


Phúc chỉ_đạo các ban_ngành vào cuộc dân_vận : phải nắm thật vững cộng_đồng , bắt_đầu từ già_làng , phải lấp cho đầy những khoảng trống của hy_vọng , tin_tưởng , yêu_thương đã bỏ lỡ trong lòng dân .


Vài ngày , những người theo Tin_lành Đê_Ga đã ra xin_lỗi già_làng ...


“ Giờ thì đỡ lắm rồi ” , chị Phúc cười .


Khắp xã Iavê , đi đến đâu cũng nghe người_ta nói “ Đợi ý_kiến chị Phúc , chờ ý_kiến chị Phúc ... ” .


Tiếng “ Phúc ơi ” trở_thành tiếng cửa_miệng của cả gia_đình Kpuih Vêh .


Hết gạo , hết dầu - “ Phúc ơi ” ; ra trạm_xá khám bệnh , đợi Phúc dẫn đi ; kỳ giáp_hạt xã trợ_giúp gạo , chờ Phúc đến bảo ăn mới chịu đổ vào nồi ...


Nghe khối_lượng công_việc chị đã làm , thấy dấu_ấn chị in vào vùng_đất này , cứ tưởng chị là người sinh ra , lớn lên tại đây .


Nhưng không , Nguyễn Thị Phúc mới đến đây chưa đầy 10 năm , sau khi đã cống_hiến tất_cả sinh_lực của mình cho sự_nghiệp cách_mạng ở nơi chôn_nhau_cắt_rốn ngoài Bình_Định .


Nhiều người dân Bình_Định vẫn còn nhớ tấm gương và những câu_chuyện của Anh_hùng LLVT Nguyễn Thị Phúc : hoạt_động cách_mạng từ nhỏ , Phúc được phong anh_hùng năm 1973 khi mới 20 tuổi , sau khi tham_gia 52 trận đánh , hoá_trang làm giao_liên , đội_viên đặc_công , trừ_gian diệt ác , gài lựu_đạn trên xe_tăng ...


Nhưng câu_chuyện với chị Phúc về cái thời hào_hùng ấy lại không phải là những chiến_công mà là những ký_ức về cha_mẹ .


Khi mẹ chết , Phúc mới vừa 8 tuổi , từ đó cô bé phải thay mẹ nhai cơm , mớm nước cho ba đứa em_trai để cha rảnh tay đi làm cách_mạng .


14 tuổi , Phúc được chọn đưa ra Bắc học , nhưng vừa lên đến chỗ tập_trung thì nghe tin ba bị địch bắt .


Chị Phúc còn nhớ rõ lòng mình khi ấy ngổn_ngang ra sao .


Ra Bắc , được hưởng yên_bình , được học_tập , nhưng còn những nhớ_thương ?


Tổ_chức bảo cứ học thành tài rồi về Nam , nhưng khi đó biết có còn được gặp ba , các em , các anh , các chú ?


Phúc nghĩ mãi rồi quyết_định cứ sống_chết ở đây , khi nào hết giặc thì đi học .


“ Ngày dài thăm_thẳm , tối một đội xuất_phát , rạng sáng về chỉ còn có mấy người ” , chị Phúc rướm nước_mắt kể lại .


Phúc đã từng cạn nước_mắt khóc đồng_đội , nhưng lần nước_mắt “ đổ như suối ” lại là một câu_chuyện khác .


Lần ấy Phúc phải hoá_trang vào nội_thành , phải có mấy bộ_đồ thật điệu , nhưng lại không có tiền .


Phúc chỉ còn trong tay chiếc nhẫn một chỉ vàng của mẹ để lại cho cha , rồi cha truyền tay Phúc trước khi đi thoát_ly .


Chiếc nhẫn ấy Phúc không_thể làm mất , nhưng cũng không_thể không bán để thực_hiện nhiệm_vụ .


Suy_tính mãi , khóc mãi rồi Phúc lấy ra tờ giấy , cây bút , vẽ vòng_tròn hình chiếc nhẫn vào giấy rồi ... cất đi , còn nhẫn thì đem bán .


Hoà_bình rồi Phúc quyết thực_hiện lời hứa .


Vừa lập gia_đình , sinh con vừa học bổ_túc rồi thi đại_học , học đến năm thứ 3 ĐH Kinh_tế TP. HCM thì chị bỏ_cuộc .


Những ngày_tháng ấy thiếu_đói , ăn bo_bo , khoai , sắn khô chị không sợ , nhưng đứa con nhỏ gầy xanh làm chị không_thể yên_tâm đến giảng_đường .


Ôm con về Bình_Định , chị lại dùng những kiến_thức đã học được lao vào công_tác ở tỉnh_đoàn rồi Hội Liên_hiệp phụ_nữ Bình_Định .


Đến 1993 , vì bị bệnh tim , Phúc xin nghỉ hưu sớm , dự_định dành thời_gian làm kinh_tế gia_đình , lo cho tương_lai hai đứa con trai .


Chị lên Gia_Lai , đến Iavê xin cấp đất rừng , khai_hoang trồng cà_phê .


Việc riêng chưa lo được đến đâu thì những khó nghèo , lạc_hậu của đồng_bào dân_tộc ở xã Iavê đã lại đập vào mắt , xoáy vào trái_tim cộng_sản của chị .


30 năm tuổi Đảng chưa từ_chối nhiệm_vụ nào , thế_là Phúc lại lao vào những công_việc chung ...


Hỏi chuyện làm kinh_tế gia_đình , chị Phúc cười vang , khoát tay xung_quanh .


Căn nhà_cấp_4 , sàn xi_măng nóng hực chỉ có mỗi một cái giường .


Chuồng bò , 150 nọc tiêu , 1.500 gốc cà_phê thu_hoạch chỉ đủ trả tiền nhân_công vì chủ_nhân bận đi làm việc xã_hội .


Chị Phúc lại tự khất “ 5 năm nữa vậy , lớp trẻ ở xã Iavê này vững_vàng hơn , khi đó mình yên_tâm lo việc riêng được rồi ” ...


Đánh bao_nhiêu trận , những người du_kích năm xưa giờ này không nhớ hết .


" Bom_đạn Mỹ xối xuống Củ_Chi và đế giày giặc giày_xéo mỗi ngày , đánh trận nhiều hơn ăn cơm thì nhớ trận này trận nọ làm gì ! " , ông Chín Ảnh nói .


Nhưng những chiến_tích anh_hùng thì vẫn còn nguyên đó .


Lần tìm trong ký_ức của những anh_hùng du_kích thầm_lặng còn sống hôm_nay , chúng_ta trở về với những trang sử oai_hùng .


Súng ... ống nước , lôcôt ... tầm_vông !


Giai_đoạn này , toàn_bộ hệ_thống địa_đạo ở các xã phía bắc Củ_Chi đã hoàn_thành mạng " xương_sống " và nối thông với nhau .


Ông Nguyễn Văn Tập , một du_kích từ thời chống Pháp , cha_đẻ của du_kích Chín Ảnh , trở_thành người rèn dao , mã_tấu nổi_tiếng cho du_kích quân .


Về sau ông chiêu_tập được thêm nhiều anh_em , mở quân_binh xưởng ngay giữa lòng địa_đạo .


Ông Út Kang nhớ lại súng hồi đó rất hiếm .


Nòng súng bằng sắt ống nước hoặc tuýp xe_đạp , bắn vài viên là cong hoặc toác nòng , vì_thế phải bắn thật gần , chính_xác .


Với cây súng không có tên trong từ_điển vũ_khí thế_giới này , du_kích Phạm Văn Chệ lần đầu_tiên bắn chết một tên địch tại ấp Bàu_Tròn ở khoảng_cách ... 3 m khiến quân ta nức_lòng , còn bọn Mỹ - ngụy thêm kinh_hồn_bạt_vía .


Vì súng ... ống nước phải bắn tầm gần nên ngay giữa lòng địa_đạo , du_kích phải bố_trí tạo những ổ châu_mai nhô lên khỏi mặt_đất , ngụy_trang là ụ đất , ổ gò mối hoặc hốc cây ...


Không có ximăng và các vật_liệu khác , ổ châu_mai được thiết_kế là một hầm âm dưới đất , hình_chóp nón , vật_liệu chính là thân tầm_vông dày nhiều lớp được trét dày bởi đất trộn rơm .


Ông Út Kang cười ha_hả : " Bà_con mình đi làm_vườn làm_đồng qua_lại mỗi ngày mà_còn không phát_hiện được , huống_hồ thằng địch lúc dớn_da_dớn_dác ... " .


Xung_quanh ổ chiến_đấu được bố_trí dày_đặc các kiểu hầm chông , hố chông .


Nhiều loại chông sắt bằng ngón tay được chặt ngạnh trê như lưỡi_câu , khi giặc đạp phải thì chỉ còn nước bê nguyên bàn_chông về Sài_Gòn giải_phẫu .


Gặp các loại chông hầm dày_đặc lao tầm_vông là coi như bị xăm nhừ ; chông treo như quả cầu_gai sắt thì bị băm toác đầu hoặc nát ngực ; chông bàn , chông thọt ... thì có nước cưa chân ...


Thường dưới mỗi hầm chông đều có chiến_hào hoặc địa_đạo liên_thông để khi địch dính đòn thì du_kích nhanh tay thu chiến_lợi_phẩm .


Ông Chín Ảnh nhớ lại lần đầu_tiên " chơi " với lính Mỹ .


Lúc này ông chiến_đấu ở ấp Bàu_Cạp , chung ấp với anh_hùng du_kích Phạm Văn Cội .


Tờ_mờ sáng , địch đổ quân trên toàn tuyến .


Một mũi bộ_binh Mỹ có trên 10 xe_tăng yểm_hộ từ Bến Cát ( Bình_Dương ) vượt sông Sài_Gòn đánh thẳng vào Bàu Cạp .


Tổ chiến_đấu của Phạm Văn Cội không nao_núng , vừa lẩn giặc vừa tìm thế đánh trả .


Với những quả lựu_đạn tự_tạo , tổ của Phạm Văn Cội đã đánh bứt xích một chiếc xe_tăng khiến địch bối_rối làm mồi cho các tay bắn_tỉa xuất_quỉ_nhập_thần .


Bẻ gãy hai chiến_dịch " Cái bẫy " và " Bóc vỏ trái_đất " .


Mùa mưa bùn nước lầy_lội , lắm khi rắn_rết cũng chen ở với người .


Quân du_kích vừa đánh vừa lui trước thế tấn_công biển người của địch .


Ở từng ngóc_ngách địa_đạo , dưới mỗi gốc cây , ụ đất , bìa rừng , bất_cứ chỗ nào cũng là một ổ_đề_kháng .


Lối đánh thoắt_ẩn_thoắt_hiện xuất_quỉ_nhập_thần bắt_đầu từ lòng đất được nhân rộng ra trên toàn chiến_trường khiến quân Mỹ hoang_mang tột_độ .


Chúng dùng bom rải_thảm nhưng hệ_thống địa_đạo như sợi tơ trong lòng đất , không tài nào biết đâu mà đánh_phá .


Núng thế , chúng bèn dùng máy bơm nước vào lòng địa_đạo với niềm hoan_hỉ là du_kích quân sẽ ... chết_ngạt !


Chúng không hề biết rằng một_số cửa_ngõ của địa_đạo được thông ra lòng sông Sài_Gòn .


" Anh_em tụi tui được Mỹ nó tắm cho , sướng quá ! " , ông Út , ông Tư , ông Chín nhe hàm_răng rơi_rụng cười ló lợi !


Tổn_thất nặng_nề , sau 11 ngày giơ lưng cho quân du_kích nện , ngày 19-1 địch quyết_định dừng chiến_dịch Cái bẫy .


Cái bẫy " sập lại " và chính bọn Mỹ đã đưa mình vào rọ .


Đúng một năm sau đó , tháng 1-1967 , địch mở cuộc hành_quân mang tên Cedar_Fall ( bóc vỏ trái_đất ) , không giấu ý_đồ xới tung đất Củ_Chi , lật từng ngọn cỏ để truy diệt hết quân du_kích .


Lần này chúng huy_động 30.000 quân , gấp 2,5 lần chiến_dịch Cái bẫy , được trang_bị tận răng và sự yểm_trợ của máy_bay , xe_tăng , thiết_giáp , pháo_binh , đánh_phá khốc_liệt vào vùng " tam_giác sắt " .


Trong chiến_dịch này , chúng dùng " đội quân chuột_cống " sục tìm địa_đạo và bơm khí độc vào ; dùng chất_nổ phá_huỷ từng đoạn địa_đạo ...


Tuy_nhiên , thành_luỹ trong lòng đất càng vững_vàng hơn bao_giờ hết .


Những túi gạo rang trộn đường đã được tập_kết trong những kho bí_mật dưới địa_đạo giúp quân ta có_thể ung_dung sống cả chục ngày và thỉnh_thoảng tổ_chức phản_kích lẻ_tẻ ở bất_kỳ đâu_đó .


Đêm , đội quân từ mặt_đất toả lên đặt mìn gạt , gài chông .


Những quả mìn gạt của anh_hùng Tô Văn Đực chế_tạo được cài khắp nơi trên chiến_trường khiến quân địch tổn_thất nặng_nề .


Người du_kích năm xưa Võ Văn Cậm ( Tư Cậm ) chỉ tay về phía sau hè nhà ông Ba Rô đối_diện UBND xã Nhuận_Đức . Mới năm_kia ( 2002 ) anh_em mình mới quy_tập được hài_cốt của mấy ông bạn tụi tui về nghĩa_trang liệt_sĩ thành_phố ... " .


Khi đang cố_thủ trong địa_đạo sau khi hất lui nhiều đợt tấn_công của địch thì ổ chiến_đấu của ba du_kích và một bộ_đội chủ_lực bị vùi bởi một loạt bom .


Anh_em dùng dao lê , cuốc thuổng đào_bới ròng_rã suốt ngày , đến tối chỉ lôi lên được du_kích Út Lắm đang thoi_thóp .


Máu nhuộm từng đoạn hào , từng khúc địa_đạo .


Các chiến_sĩ du_kích già như Chín Ảnh , Út Kang , Tư Cậm lâu_lâu ngồi lại buồn_thiu : " Tuổi của tụi tui anh_em hi_sinh hết rồi ... " .


Các ông may_mắn hơn nhưng trên người cũng đầy thương_tích , lần đâu trên người cũng lỗ_chỗ vết_thương .


Ông Chín Ảnh nói trong nỗi buồn vô_hạn : " Căm_thù giặc quá mà đánh chí_chết mới thôi .


Thấy bạn_bè ngã xuống thì mình tiến lên .


Cứ vài_ba ngày thấy thiếu đi một đứa ... " .


Trên chiến_trường này , anh_hùng du_kích Phạm Văn Cội với lòng gan_dạ dũng_cảm đã sáng_ngời như lửa đỏ : trong chiến_dịch Crimp 8-1-1966 , ông chỉ_huy tổ du_kích bám thắt_lưng địch , tám ngày diệt 111 tên Mỹ , bắn rơi bảy máy_bay_lên_thẳng , một phản_lực và phá hỏng nhiều xe_cơ_giới .


Tháng 4-1966 ông đột_kích vào tận căn_cứ Đồng_Dù , gài mìn diệt hai xe , thu nhiều chiến_lợi_phẩm ...


Năm 1967 , trong một trận chống càn Phạm Văn Cội đã anh_dũng hy_sinh .


Củ_Chi trong con mắt những người sau chiến_tranh như chúng_tôi là một làng quê thanh_bình .


Nhiều nhà_máy đã mọc lên trên những đoạn hầm_hào , địa_đạo ngày_xưa .


Bà Chín Lan giới_thiệu tất_cả tài_sản trong nhà rồi nói : " Giải_phóng xong , nhìn lại mới thấy mình không có gì ngoài mấy bụi tre với đoạn địa_đạo dưới nền nhà .


Đẻ bốn đứa con , nuôi đứa nào cũng mạnh khù ! " .


Hỏi ra mới biết ở Củ_Chi , nhất_là ở xã Nhuận_Đức , ai tuổi_đời quãng 50 trở_lên đều đã từng đào địa_đạo , sống trong lòng địa_đạo và hầu_hết đều là du_kích .


Trương Thị Ái Vy đến Trung_tâm Bảo_vệ và cơ_hội việc_làm Kredtrakarn tỉnh Nonthaburi , Thái_Lan đã tám tháng nay .


Vy cười thật tươi khi biết chúng_tôi là người VN .


Nụ cười thật khác với câu_chuyện buồn của cuộc_đời cô gái 23 tuổi này .


Ái Vy hiện đang sống tại nhà dành cho phụ_nữ và trẻ_em thuộc Trung_tâm Kredtrakarn .


Mỗi ngày Vy đến trung_tâm huấn_luyện học nghề thêu , may .


Thời_gian rảnh , Vy chăm_sóc một đứa bé VN 6 tuổi tên Trang , con của một phụ_nữ Việt lỡ có_thai khi hành_nghề mại_dâm tại Thái_Lan ( theo lời Vy , hiện không biết đang sống ở đâu ) .


Những tháng cuối năm 2004 , Vy đang làm tiếp_viên tại một quán karaoke ở Malaysia .


" Tôi bị ép đến đây làm_việc nên lúc nào cũng muốn bỏ trốn " - Vy nhớ lại .


Cô cùng ba người VN nữa leo cửa_sổ phòng trọ ( nhà_trọ luôn bị chủ quán karaoke khoá trái cửa ) thoát ra ngoài .


Một người đàn_ông Trung_Quốc tên Khiêm đã giúp cô mua vé xe_đò sang Thái_Lan .


Vừa đến đây cô bị cảnh_sát giữ lại , đưa về Trung_tâm Kredtrakarn .


" Tôi chỉ muốn về nước " - Vy lặp đi lặp lại mãi câu nói này .


Nhà Vy ở Buôn_Ma_Thuột , có bốn chị_em .


Mẹ mất khi Vy 6 tuổi , còn em_út của Vy mới được 15 ngày tuổi .


16 tuổi , Vy xách giỏ nhảy lên xe_đò vào Sài_Gòn , trong túi chỉ đủ tiền xe và bữa ăn đầu_tiên tại bến_xe miền Đông .


" Nghe nói ở thành_phố có nhiều việc_làm " - Vy nghĩ vậy .


Đi bộ hết đường này đến đường khác , từ Bình_Thạnh sang tận quận Tân_Bình , gặp đâu có bảng " cần người " là cô vào hỏi .


Một quán cà_phê ở Tân_Bình nhận Vy vào làm .


Bốn năm làm ở Sài_Gòn cô thay_đổi nhiều công_việc : giúp việc nhà , phụ bán phở , nhiều nhất là bán cà_phê , thay_đổi quán liên_tục .


Một lần , một người đàn_ông tới uống cà_phê và hỏi cô có muốn đi Malaysia làm_việc với mức lương 2.000 - 3.000 USD / tháng không ?


Suy_nghĩ , tưởng_tượng , náo_nức ... , sau đó cô gật đầu .


Cô không biết rằng cái gật đầu ấy đã đẩy cô vào một con đường khác để bây_giờ trở_thành số_phận của Vy nơi xứ người .


Người đàn_ông đưa Vy sang Campuchia bằng xe_đò .


Ở Campuchia một tuần , Vy được đưa sang Malaysia cũng bằng xe_đò .


" Trong suốt thời_gian đó tôi được gặp_mặt ông ta đúng hai lần " - Vy kể .


Tại Malaysia , cô được dẫn tới một quán karaoke .


Ông chủ quán karaoke giải_thích : người đàn_ông nọ trích ra 500 USD để lo chi_phí cho cô từ VN sang đây .


Chủ quán mua lại Vy với số tiền 2.000 USD .


Và Vy phải làm_việc không lương cho đến khi trả hết 2.000 USD cho chủ quán karaoke .


Bà Napa Setthakorn , giám_đốc nhà dành cho phụ_nữ và trẻ_em của Trung_tâm Kredtrakarn , cho biết từ năm 2001 đến nay có 1.619 phụ_nữ và trẻ_em vào trung_tâm , đến từ các nước : Lào , Campuchia , Myanmar , Trung_Quốc , Uzbekistan và VN .


Trong đó ít nhất là người VN , chỉ mới sáu người , vào năm 2004 , và ở nhà dành cho nam có hai trẻ_em nam người VN .


Vy và 16 tiếp_viên khác ( trong đó có 12 người VN ) sống trong một căn phòng khoảng 24 m² .


Các cô phải trả tiền nhà_trọ ngay trong căn nhà cửa luôn bị khoá trái !


Mỗi ngày có người đến đưa cơm cho ăn , nói giá bao_nhiêu phải trả bấy_nhiêu , thường cao gấp đôi so với giá đúng của nó .


17g họ lại tới dẫn tất_cả đến quán karaoke làm_việc .


Khoảng hai tháng một lần , tất_cả mới được ra ngoài đi chợ mua_sắm những vật_dụng cần_thiết .


" Không có lương , chúng_tôi chỉ sống bằng tiền boa " - Vy nói .


Công_việc của tiếp_viên là đứng phục_vụ ở các bàn có khách uống cà_phê .


Những người khách chọn_lựa cô nào tuỳ_ý để cùng vào phòng hát karaoke .


Khi đèn bàn chỗ tôi đứng bật sáng nghĩa_là có khách gọi - Vy kể - Chúng_tôi ngồi gần khi khách hát karaoke , hát cùng họ , nói_chuyện và lả_lơi với họ .


Khi mới vào Vy phải học những bài hát tiếng Malaysia hoặc Trung_Quốc và tập uống thuốc lắc .


Không_thể không uống vì tất_cả những người khách vào đây đều uống - Vy nói .


Lần đầu_tiên cô uống ¼ viên , " tôi thấy người mình lâng_lâng và chỉ muốn khóc " .


Giờ_đây Vy kể lại nhưng tay_trái có vết xăm hình ngôi sao trên cổ_tay của cô vẫn nắm chặt lại : " Thật khủng_khiếp " .


Những tiếp_viên khác bảo rằng tôi không_thể nào làm gì khác đâu .


Nghe đến tên Bác Hồ , mọi người lại yên_tâm , lại bừng_bừng khí_thế và cứ_thế nô_nức đi thẳng đến những ngày Nam_bộ kháng_chiến ...


" Rồi một lúc năm viên vẫn không thấy " xinhê " gì " - Vy nói và cho biết thêm có nhiều tiếp_viên bị xỉu vì uống quá nhiều thuốc .


Sau mỗi lần tiếp khách , có khách sộp boa 100 đồng tiền Malaysia , có khách cho 50 đồng , có khách chỉ 20 đồng , có khách không cho đồng nào cả .


Làm thế_nào để bảo_vệ mình khỏi bị bệnh ?


" Tất_cả chúng_tôi được dạy phải bắt khách dùng bao_cao_su " - Vy cho biết .


Khiêm - người đàn_ông thường cho đèn sáng ở bàn của Vy - đã giúp Vy trốn thoát .


Đó là người đàn_ông tốt_bụng nhất mà tôi gặp trong suốt một năm ở Malaysia .


" Ngoài tiền mua vé xe_đò sang Thái , ông còn cho tôi thêm 500 đồng tiền Malaysia để tiêu dọc đường " - Vy nói .


Thời_điểm đó Vy đã trả nợ đủ 2.000 USD tiền " bị bán " mình .


Không_thể nhớ hết đây là lần thứ mấy Vy lặp lại ước_mơ của mình : Nay tôi đang ở Thái_Lan nhưng gia_đình tôi không còn ở Buôn_Ma_Thuột nữa .


Trung_tâm Kredtrakarn đang tìm địa_chỉ mới của gia_đình tôi nhưng chưa ra .


Khi chúng_tôi rời khỏi Kredtrakarn , Vy vẫn ở đó với dòng sông chìm trong cơn mưa mới .


Ước_muốn của Vy còn bao_lâu nữa sẽ đến ?


Tại nhà dành cho nam_giới thuộc Trung_tâm Kredtrakarn , chúng_tôi được giới_thiệu gặp một cậu bé người Việt .


" Mẹ đặt tên cho con là Thảo nhưng thầy_bói nói tên đó hay bị bệnh nên gọi con là Nu " - cậu bé nói .


Trước đó , em bị cảnh_sát Thái_Lan bắt khi đang bán hoa_hồng ở Bangkok ( lao_động bất_hợp_pháp ) .


Một cô_giáo ở Trung_tâm Kredtrakarn tới xin đón Nu về .


Ba_mẹ Nu là người Việt sang Campuchia sinh_sống .


Cuộc_sống ổn_định cho đến một ngày cả làng Lung-nan bị cháy , gia_đình dắt_díu nhau sang Thái_Lan , trốn chui trốn nhủi qua trạm kiểm_soát .


Con muốn về với gia_đình nhưng con cũng muốn ở đây đi học biết chữ và làm thợ_mộc như cậu ruột của con - Nu nói .


Đứng trên đỉnh Lang_Bian nhìn xuống , người_ta mê_mẩn cảnh Dankia dưới kia .


110 năm trước , Yersin đã bàng_hoàng trước vẻ đẹp của vùng rừng_núi ấy , để rồi bừng lên ý_tưởng về một thành_phố nghỉ_dưỡng .


Nhưng rồi Đà_Lạt ra_đời lại không nằm ở Dankia , mà bên suối Lat ( hồ Xuân_Hương nay ) .


Vậy nên vùng_đất tuyệt đẹp kia vẫn mãi nằm lặng_lẽ , quyến_rũ , gọi mời ...


Sáng nay phóng xe_máy từ Cam_Ly vào Dankia bất_chợt tôi bàng_hoàng : một con đường sang_trọng , vút dài bóng_mượt , giữa một rìa phía tây trải xuống cánh cung đông_bắc còn gần như nguyên_sơ của thành_phố cao_nguyên đã hình_thành .


Nghe_đâu không dưới 50 tỉ đồng đã đổ xuống con đường suốt hai năm qua .


Ấy thế mà con đường sao vắng_lặng , hiếm bóng người , xe_cộ , tựa như " thoát_ly " khỏi thành_phố du_lịch này .


Điểm cuối của con đường là vùng sơn_thuỷ gần như trinh_nguyên mà ta có_thể nhìn thấy nó từ đỉnh cao hơn 1.900 m của dãy Lang_Bian .


Những năm đầu thập_kỉ 1990 , Tập_đoàn Natsteel , Jurong Environment Engineering , và LKN Management Service Pte của Singapore khi đặt_chân đến đây đã ... ngây_ngất , và thế_là dự_án " Dankia Resort " ( một dự_án đầu_tư du_lịch lớn với 706 triệu USD ) ra_đời ( liên_doanh với Công_ty Du_lịch Lâm_Đồng ) .


Dự_án du_lịch này muốn xây_dựng ở đây một " Đà_Lạt thứ hai " , một vùng nghỉ_dưỡng thượng_hạng trên thế_giới , trải ra trên diện_tích rộng tới 5.000 ha , với hệ_thống villa hàng trăm cái ẩn trong những mép rừng thông , khách_sạn năm sao , trung_tâm thương_mại , casino , sân golf thi_đấu quốc_tế , cáp treo , trường đua ngựa ...


Mọi người chờ_đợi hi_vọng về một " thành_phố thứ hai trên cao_nguyên Lang_Bian " ...


Nhưng rồi kinh_tế châu Á bị khủng_hoảng và ... thế_là " Dankia Resort " ... chết_đứng : nhà đầu_tư biệt_tăm , còn " nàng sơn_nữ " Dankia xinh_đẹp tiếp_tục " nhỡ_nhàng " .


Những người làm_vườn nằm ven con đường Cam_Ly đi Dankia hay Tùng_Lâm ( hai hướng đường vừa được mở nhưng đều tụ về vùng Dankia ) , rồi cả những người thả trâu hoang , chăn ngựa nói với tôi rằng đang có rất nhiều người đổ_xô vào mua đất ở gần đấy .


Khu Dankia - Suối Vàng thuộc địa_bàn thành_phố Đà_Lạt và huyện Lạc_Dương .


Toàn_bộ khu_vực này ( bao_gồm hồ Suối Vàng và hàng nghìn hecta rừng thông đặc_dụng , phòng_hộ xung_quanh ) đã được Chính_phủ cho phép xây_dựng quần_thể du_lịch cao_cấp lớn nhất VN với tổng vốn đầu_tư hơn 700 triệu USD .


Với kiểu " đón_đầu " dự_án , nhiều năm qua đã có rất nhiều người đến đây lấn_chiếm đất rừng trái_phép , mua_bán sang_nhượng đất lâm_nghiệp với mục_đích " đầu_cơ đất " với diện_tích lên đến hàng trăm hecta , trong đó có không ít người là cán_bộ các cấp của địa_phương .


Được biết , trước_đây do có nhiều " khó_khăn " nên việc thanh_tra , xử_lí những trường_hợp vi_phạm đã không được thực_hiện .


Phía bên trong của vùng rừng mênh_mông này bây_giờ người_ta có_thể dễ_dàng nhìn thấy những trang_trại đâm thủng đại ngàn .


Hàng chục trang_trại nằm rải_rác đây_đó trong khu_vực được gọi tên là Suối Cạn ( thuộc ban quản_lí rừng_phòng_hộ Sêrêpôk ) và nhiều lâm phận không tên khác .


Một_vài chủ trang_trại nói với tôi là đang rao bán những rẫy cà_phê , từ 1 - 3 ha , với giá 200 triệu đến hàng tỉ đồng có giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất do chính_quyền huyện Lạc_Dương cấp .


" Hầu_như tất_cả những người sở_hữu trang_trại ở đây đều là nhân_viên ban quản_lí rừng_phòng_hộ Sêrêpôk ! " - một người chủ trang_trại ở khu_vực Suối Cạn nói .


Cứ thế , dưới bóng thông ngàn , đây_đó những con đường bị ủi tung , đỏ_lòm đất bazan , những trang_trại ra_đời và tồn_tại ...


Cây cà_phê , cây hồng ... đang thách_đố cây thông .


" Trang_trại mà đã xuất_hiện thì làm_sao rừng yên ! " , ông Phạm Văn Án - chi_cục_trưởng Kiểm_lâm tỉnh Lâm_Đồng - đã từng nói vậy .


Dự_án " Dankia Resort " đóng_băng , nhưng giờ_đây trên đường vào " thành_phố Đà_Lạt 2 " của mơ_ước ấy , người_ta thấy những hàng_quán lố_nhố nhếch_nhác được dựng lên , những xe_du_lịch mang biển số Tp. HCM , Đồng_Nai , Vũng_Tàu , Tây_Nam_bộ đổ đến dày_đặc .


Ngay bên dưới hồ Dankia , một loạt những hàng_quán , lều , chòi , từ tranh tre đến gỗ thông , rồi gạch_đá , ximăng ... , từ tạm_bợ đến kiên_cố hối_hả xuất_hiện .


Ở đây người_ta tổ_chức cho thuê từ đồ cải_trang ( cho giống người Lạch để chụp hình ) , ngựa , thợ hình , phục_vụ ăn_nhậu , có quầy bán hàng đặc_sản , áo_quần , và cả ... du_thuyền để chữ " Dankia " cho sang ...


Và thế_là cái hồ giữ nhiệm_vụ cung_cấp nước_sạch cho cả TP Đà_Lạt , hằng ngày bao_nhiêu là phân ngựa , rác_rưởi thải xuống , rồi có cả mấy cái WC nằm chỉ cách mép nước vài mét nữa .


Lại một lần nữa , chính ban quản_lí rừng_phòng_hộ đầu nguồn Sêrêpôk đã " thả_cửa " cho sự hình_thành một khu du_lịch trời_ơi như_thế ...


Sáu năm trôi đi vắng lạnh kể từ ngày dự_án " Dankia Resort " được phê_duyệt , ở Lâm_Đồng dường_như người dân lơi dần để_ý đến nó , báo_chí cũng không còn say_sưa nhắc đến .


Nhưng đó_đây vẫn còn những người chú_tâm nhìn về Dankia , vẫn hi_vọng ...


Và mới_đây thôi , trong một cuộc họp tại phòng họp trung_tâm của UBND tỉnh Lâm_Đồng , tân bí_thư của Lâm_Đồng Nguyễn Văn Đẳng nói rằng Singapore vẫn tiếp_tục đeo_đuổi " Dankia Resort " , nhất_là khi họ nghe tin đường_cao_tốc Đà_Lạt - Dầu_Giây sắp mở , và phi_trường Liên_Khương nay đang " lên_đời " thành phi_trường quốc_tế .


Đó là việc luật_sư Phạm Hữu Tình ( bào_chữa cho bị_cáo Nguyễn Thị Mửng ) đã tung ra một_số thông_tin cho thấy vụ_án có khả_năng bỏ lọt người , lọt tội liên_quan đến một_số cán_bộ nhà_nước , trong đó có ông Phương , công_tác tại Viện_Kiểm_sát ( VKS ) nhân_dân tỉnh Bình_Dương , đã đi mua_dâm người chưa thành_niên nhưng không bị khởi_tố , truy_tố .


Cùng mua_dâm người vị_thành_niên , nhưng người bị tội , người vô_can .


Ngay ngày khai_mạc phiên_toà , sau phần thẩm_tra lí_lịch các bị_cáo , luật_sư Nguyễn Hữu Tình ( bào_chữa cho Nguyễn Thị Mửng , bị_cáo chính của vụ_án ) đã yêu_cầu hoãn phiên_toà để điều_tra bổ_sung vì vụ_án có dấu_hiệu để lọt người , lọt tội .


Cơ_sở để khẳng_định điều đó , theo luật_sư Tình , nằm ở vụ mua_bán dâm bị bắt quả_tang ở khách_sạn Ngọc_Vân 2 với bốn cô gái bán_dâm và bốn khách mua_dâm , nhưng trong cáo_trạng không một dòng đề_cập đến những đối_tượng mua_dâm này , trong khi đó thì ba trong bốn cô gái là trẻ vị_thành_niên ( khi xảy ra vụ việc H. 15 tuổi , P. 14 tuổi , N. 13 tuổi - có tài_liệu trong hồ_sơ nêu chỉ 12 tuổi ) .


Theo cáo_trạng , khoảng 14 g ngày 8-12–2001 , bị_cáo Lê Minh Quang và Lê Thị Thắm chở bốn cô gái , trong đó có hai người chưa thành_niên , đến khách_sạn Ngọc_Vân 2 để bán_dâm thì bị công_an bắt quả_tang .


Luật_sư Phạm Hữu Tình trích bút_lục của cơ_quan cảnh_sát điều_tra cho thấy bốn đối_tượng có hành_vi đi mua_dâm bị bắt quả_tang hôm đó là các ông Lý , Thành , Thu và Phương .


Bút_lục lời khai của Lê Minh Thành - một trong bốn đối_tượng đi mua_dâm - cho biết đi cùng có ông Phương , hiện đang công_tác tại VKS nhân_dân tỉnh Bình_Dương .


Theo tìm_hiểu của chúng_tôi , ngoài ông Phương ra còn có một đối_tượng là cán_bộ ngành thuế và hai doanh_nghiệp nhưng bản cáo_trạng không thấy đề_cập đến và tất_nhiên tất_cả đều không bị khởi_tố , truy_tố trước pháp_luật .


Viện_trưởng Nguyễn Thành Thượng xác_nhận những lời khai trên có từ lúc vụ_án xảy ra và ông cũng được biết cơ_quan điều_tra đã kết_luận .


Nhậu_nhẹt , rồi sau đó đi hát karaoke chung với ba đối_tượng kia thì có , nhưng khi đến chỗ đó ông Phương chưa vào phòng , lúc công_an lập biên_bản ông Phương cũng không có_mặt .


Ông Nguyễn Thành Phương : " Nếu nói thì bao_giờ tôi cũng nói có lợi về phía mình ... " .


Sáng 31 - 3 , sau hai cuộc điện_thoại , nhóm phóng_viên dự toà đã gặp được ông Nguyễn Thành Phương , phó_viện_trưởng Viện Kiểm_sát nhân_dân tỉnh Bình_Dương .


Ông Phương sau khi bắt_tay từng phóng_viên một đã từ_tốn nói : " Tôi có cùng mấy anh_em đi đến đó để hát karaoke , nhưng tôi khẳng_định là mình không có hành_vi mua_dâm , vì nếu có thì công_an đâu để tôi yên đến giờ_phút này .


Sau khi vụ_việc xảy ra , cơ_quan đã tổ_chức kiểm_điểm về việc đảng_viên đi vào những chỗ không lành_mạnh .


Những dư_luận liên_quan đến mình tôi đã giải_trình và đã có báo_cáo với Viện_Kiểm_sát cấp trên .


Mình cũng ở cấp lãnh_đạo , phụ_trách điều_tra , nhưng trong vụ này từ khi có dư_luận , tiếng_tăm thì mình không theo_dõi .


Để khách_quan hơn , các vấn_đề dính đến tôi , đề_nghị anh_em phóng_viên nên hỏi viện_trưởng , lãnh_đạo cơ_quan điều_tra , vì nếu nói thì bao_giờ tôi cũng nói có lợi về phía mình ... " .


Các phóng_viên đã đặt ra khá nhiều câu hỏi , nhưng ông Phương từ_chối trả_lời và nói không phản_ứng gì dù những vấn_đề đặt ra ảnh_hưởng trực_tiếp đến uy_tín của ông .


Thế nhưng , ngay_cả ông viện_trưởng VKS nhân_dân tỉnh cũng không_thể nào lí_giải được câu hỏi mà chúng_tôi đặt ra đối_với ông : " Tại_sao bắt quả_tang bốn cô gái bán_dâm mà chỉ có ba đối_tượng đi mua_dâm ? " .


Nhưng cũng hai cô gái chưa thành_niên này ( trong số bốn cô ) - bốn đối_tượng ( Lý , Thành , Thu và Phương ) hẹn đến mua_dâm ở khách_sạn Ngọc_Vân 2 thì vẫn yên_vị ?


" Chúng_tôi thống_nhất với cơ_quan điều_tra vụ nào đã kết_luận thì đưa ra xử trước , còn thì tách ra tiếp_tục điều_tra làm rõ " , ông Nguyễn Thành Thượng trả_lời .


Theo ông Nguyễn Thành Thượng , trước khi vụ_án được đưa ra xét_xử , VKS nhân_dân tỉnh cũng đã có báo_cáo với Tỉnh_uỷ về trường_hợp phó_viện_trưởng Nguyễn Thành Phương .


Liệu rằng việc tách ra để điều_tra xử_lí tiếp_theo cũng sẽ " chìm_xuồng " như thực_tế nhiều vụ " tách ra điều_tra " của cơ_quan điều_tra ?


Quan_điểm của tôi nếu vi_phạm thì phải bị xử_lí - dù bất_cứ người đó là ai , nhưng phải đúng người , đúng tội .


Tách ra điều_tra là đúng , để không làm ảnh_hưởng đến việc điều_tra chung .


Trong vụ này , tôi tin cơ_quan điều_tra sẽ làm tới_nơi_tới_chốn , không để " chìm_xuồng " !


Theo ông , vì_sao bốn người cùng rủ nhau đi đến khách_sạn mua_dâm nhưng ông Phương lại không vào phòng đúng lúc công_an ập vào bắt quả_tang ?


Tôi nghĩ lúc đầu họ nhậu rồi rủ nhau đi hát karaoke cũng là chuyện bình_thường , nhưng khi ba người kia vào phòng thì phát_sinh ...


VKS nhân_dân tỉnh đã có động_thái nào khi lộ ra việc ông Phương cùng ba đối_tượng mua_dâm bị dư_luận lên_tiếng ?


Tại phiên_toà đang xét_xử , luật_sư Phạm Hữu Tình đề_nghị tạm hoãn phiên_toà còn có lí_do các lời khai , bút_lục liên_quan đến bốn đối_tượng mua_dâm nói trên chỉ là bản photocopy ( về nguyên_tắc tố_tụng những bút_lục này không có giá_trị ) , không phải bản_chính .


Hằng tuần tiến_sĩ Dương Văn Ni đi_đi_về_về hơn 50 km từ Cần_Thơ tới Hoà_An ( huyện Phụng_Hiệp , tỉnh Hậu_Giang ) .


Ở đó có một " gia_đình " thứ hai mà ông gắn_bó như ruột_thịt : Trung_tâm Nghiên_cứu thực_nghiệm đa_dạng_sinh_học Hoà_An ( thuộc Trường ĐH Cần_Thơ ) .


Nơi đây được mệnh_danh là vùng_đất ngập nước thứ hai còn sót lại ở Đông Nam Á sau Tràm_Chim ở huyện Tam_Nông ( Đồng_Tháp ) .


Khu làm_việc của trung_tâm là dãy nhà cấp bốn nằm sát mép rừng tràm .


Phòng ngủ là những chiếc giường tầng kê sát nhau thành dãy dài như ký_túc_xá sinh_viên .


Cả " lính " và " quan " - giám_đốc tiến_sĩ Dương Văn Ni - đều ngủ chung trong đó .


Đêm nằm có_thể nghe rõ tiếng côn_trùng kêu , tiếng mưa rơi trên lá .