Ngoài những nhận_xét công_việc , sinh_hoạt trong tuần , bản ghi_chép nào cũng thấy lặp_đi_lặp_lại một câu : “ Các GDV chúng_tôi chỉ có chưa đầy 10 người còn các bạn thì hơn 200 .


Tương_lai của các bạn phải được làm lại ở đây , từ chính ý_chí , quyết_tâm và trước_hết là tính kỷ_luật của các bạn mỗi ngày ... ” .


Kêu_gọi sự tự_giác nhưng mọi giác_quan của GDV vẫn phải căng lên để đón bắt từng biểu_hiện bất_thường trong tâm_lý , hành_động của học_viên .


Một người có tư_tưởng dao_động lập_tức được mời lên phòng tư_vấn , hỏi_han , lắng_nghe , giải_thích cho đến khi nào tự tay ký vào nhật_ký tư_vấn : “ Tôi đã thấy yên_tâm ” .


Một hành_vi giấu thuốc_tây , thuốc_lá đều phải được xử_lý nghiêm_khắc , có_khi ngay với chính người mà các GDV đã thân_thiết , tin_tưởng và coi như anh_em .


Thỉnh_thoảng vẫn có những vụ trốn trường .


Khi đó , những “ cảnh_sát điều_tra ” như anh Hải , anh Bình lại dầm mình cả đêm , cả ngày trong rừng tràm , cương_quyết giành_giật với sức hút của ma_tuý để cứu lấy một con_người ... “ Có ai lại không cay_đắng khi công_việc của mình chẳng thu được thành_quả gì cụ_thể , tốt_đẹp .


Nên chúng_tôi nhất_quyết phải cứu lấy những học_viên của mình ” , các anh khẳng_định như_thế .


Trong những ngày sống với các học_viên cai_nghiện giữa núi_rừng Bình_Phước , các học_viên nói với tôi rằng họ rất buồn khi phải xa thành_phố , phải gián_đoạn những kế_hoạch tương_lai , họ đang đếm từng ngày , từng tháng đợi ngày về .


Tôi lại nghĩ đến những GDV , những cán_bộ của trường , họ cũng tính thời_gian làm_việc của mình bằng đơn_vị tháng và không hề chờ một ngày về .


Ai có gia_đình ở thành_phố , mỗi tháng được về nhà bốn ngày , những ai ở tỉnh xa thì ... đến cuối năm mới tính .


Tối , mấy anh rủ ra ngoài uống cà_phê , tôi gật đầu mà quên mất là đang ở giữa rừng .


Để đi uống một ly cà_phê , mấy anh mất hơn 15 phút đi ... xin chữ_ký ban giám_đốc và thêm 45 phút nữa để vượt hơn 30 km đường giữa hai bên rừng tối như mực .


Đặc_quyền để phân_biệt với học_viên chỉ có vậy .


“ Xa nên lâu lắm mấy anh_em mới rủ nhau đi để xả stress , cứ lang_thang , loanh_quanh mấy con đường rừng rồi về ...


Đã lên đây rồi phải chấp_nhận ” - anh Hồng , trưởng_phòng giáo_dục - tư_vấn Trung_tâm Trọng_Điểm , kể .


Cũng có nghĩa là mọi cơ_hội để học thêm hay để kiếm người_yêu cũng xa_vời_vợi như_thế .


Không hẹn mà gặp , mấy anh GDV ở Trung_tâm Nhị_Xuân và Trung_tâm Trọng_Điểm cùng đưa cho tôi xem phiếu nhận lương của mình .


Cả lương , cả phụ_cấp cộng lại được hơn 1 triệu đồng ; trừ tiền ăn , tiền công_đoàn , tiền BHXH , tiền nhà tình_thương ... còn lại vài trăm ngàn .


Học_viên thì có tiền ăn do Nhà_nước cấp .


Mà ở đây bốn bề tường vây thì cũng không có nhu_cầu xài tiền đâu ... ” , mấy anh cười .


Trong Trung_tâm Trọng_Điểm có một khu_vực đặc_biệt : khu D , dành riêng cho những học_viên nhiễm AIDS ở giai_đoạn cuối .


Bệnh_nhân nằm thở_dốc trên giường , bệnh_nhân ngồi co gập người dọc hành_lang , ánh mắt lờ_đờ , thân_hình teo_tóp ...


Sự sống đang dần_dần rời khỏi họ , nhưng tinh_thần của mỗi người thì lại ngày_một đầy lên .


“ Nhờ các xơ , nhờ các y_bác_sĩ ... ” , bất_kỳ bệnh_nhân nào cũng sẵn_sàng bắt_đầu câu_chuyện về những ngày cuối đời mình như_vậy .


Tấm lòng và sự hi_sinh của họ có_thể cảm được qua câu_chuyện của bệnh_nhân A.Q. : “ Tôi khó thở , đau miệng , môi thì sưng_vù , tứa máu , không_thể ăn gì được .


Thế rồi họ vẫn cứ đứng đó và khuyên_nhủ .


Họ nói rằng mạng sống tôi là quí , một ngày cũng quí .


Tôi cần phải ăn , ăn là đưa sự sống vào người .


Mọi người sẽ giúp_đỡ tôi , tôi ăn cũng là giúp_đỡ mọi người .


Họ nói , nói mãi , tới nỗi tôi thấy ù cả tai , thấy mình không_thể không vâng lời .


Bữa_nay A.Q. đã tự ngồi lên , tự xúc cơm ăn được .


Hiệu_quả công_việc của những tình_nguyện viên có_thể đọc rõ qua bệnh_án của T. : từ những triệu_chứng rất quen_thuộc trong những ngày cuối_cùng của bệnh AIDS như nấm lưỡi , hạch mủ , zona , sốt , khó thở ... mà bây_giờ T. đã dần hồi_phục , đã có_thể ngồi rành_rọt kể chuyện của mình cho khách lạ .


Trong bệnh_án của T. còn ghi_nhận ba lần chuyển viện xuống Bệnh_viện Bệnh nhiệt_đới trong cơn nguy_kịch và một trang do tự tay T. ghi khi đã không còn hi_vọng : “ Tôi xin không được chuyển viện .


Buổi chiều đến khu D , tôi được chứng_kiến cảnh các tu_sĩ chia nhau người nấu cơm , người đút cháo , người xoa lưng cho bệnh_nhân bằng bàn_tay trần .


Ngoài sân , một tu_sĩ khác ngồi tỉ_mẩn dạy bệnh_nhân xâu hạt cườm ...


Họ đã nguyện dâng cuộc_đời mình cho việc xoa_dịu những nỗi đau của con_người và làm_việc đó với tất_cả tâm_lực : đấu_tranh cắt bỏ song sắt ô vuông trước cửa các phòng bệnh , bù thêm tiền để đổi loại gạo ngon hơn cho bệnh_nhân , tự tay chọn món , nấu_ăn , làm yaourt , tự tay đút cho người_bệnh từng viên thuốc , thìa cháo ...


Tu_sĩ Tố Nga kể mãi về những xót_xa khi theo nguyên_tắc , bệnh_xá phải trả bệnh_nhân về đội một_khi đã được chữa_trị hồi_phục , nuôi_dưỡng béo khoẻ , để rồi sau đó ít_lâu lại thấy họ được chuyển trở_lại với tình_trạng cũ ... “ Biết làm_sao được , đã mắc bệnh này kể như ngọn đèn trước gió .


Có bình_phong che_chắn kỹ_càng thì còn lửa cháy , bỏ bình_phong ra thì ... ” .


Cả tập_thể y_bác_sĩ đang ngày_đêm mong_chờ một hành_lang_pháp_lý để khu D được công_nhận là một bệnh_viện điều_trị AIDS , mà lợi_ích trước nhất là tránh được cho bệnh_nhân những chuyến xe cấp_cứu xuyên rừng hàng trăm kilômet chỉ vì thiếu một thủ_tục pháp_lý ...


Tình_nguyện làm bình_phong che ngọn lửa cho bệnh_nhân AIDS cũng có nghĩa là đón gió tạt ngay vào chính mình .


Thầy Hiền đã bị rách ngón tay , chảy máu khi đang nhổ răng cho bệnh_nhân ; y_sĩ Thịnh bị kim đâm vào tay ; anh Hồng tươm máu cùng học_viên khi lao_động ; anh Túc ngã chảy máu chân khi rượt bắt một học_viên bỏ trốn ...


Đã có nhiều GDV , tình_nguyện viên bị tai_nạn trong khi làm nhiệm_vụ với học_viên và đã chuyển bệnh AIDS , có người đang trong giai_đoạn ủ_bệnh , có người đã chết .


Xét_nghiệm , uống thuốc , phản_ứng thuốc , sốt cao , sụt cân , căng_thẳng ... nhưng câu_chuyện của các anh , các chị kể về những nguy_hiểm sát cạnh mình nghe cứ nhẹ như_không , chẳng hề có ý_định bỏ_cuộc .


“ Đã làm nghề này , đã lên đây rồi phải chấp_nhận ... ” , tôi lại nghe nhắc lại câu nói ấy , tấm bình_phong mỏng_manh của chính những người đang lấy mình ra làm bình_phong .


Cùng với khu D , Trung_tâm Trọng_Điểm đang xây_dựng một ... lò thiêu .


Nhiều bệnh_nhân mà tôi trò_chuyện đã biết rằng có một cuộc_sống khác , khác rất nhiều với cuộc_đời họ đã sống .


“ Ở đây chúng_tôi như được sinh ra lần thứ hai , nhưng lại không sống thêm một lần nữa được ... ” , họ tiếc , họ xót .


Rời khỏi khu D , rời khỏi các trung_tâm cai_nghiện , tôi cứ miên_man nghĩ mãi về những sự lựa_chọn , những cách mà người_ta sử_dụng cuộc_đời mình .


Có những lựa_chọn khác nhau đến trái_ngược và có những trái_ngược lại được đặt sát cạnh nhau đến thế .


Dù đã dự_kiến trước nhưng khi tình_huống xảy ra vẫn có những cái lận_đận vất_vả vô_cùng .


Sáng nay theo tinh_thần cuộc họp ban lãnh_đạo bệnh_xá đêm qua , toàn_bộ số thương_binh nặng và đi_lại khó_khăn chuyển sang trường Đảng vì thấy địch có khả_năng lùng_sục vào bệnh_xá .


Chưa đến 6 giờ mình giục anh_em chuyển thương_binh đi rồi cũng tay_xách_nách_mang theo anh_em .


Khiêng lên khỏi dốc trường Đảng , mồ_hôi ai_nấy chảy dài trên mặt nhưng không_thể chần_chừ nghỉ cho ráo mồ_hôi được , mình đành động_viên anh_em quay lại khiêng nốt ba ca thương còn lại ở sau .


Chưa đầy một giờ ba_mươi phút sau , mấy loạt súng nổ gần bên tai , mình nghĩ thầm chắc địch đã đến trạm trực nên quay vào báo cho thương_bệnh_binh chuẩn_bị tư_thế .


Chưa kịp làm gì thì anh_em du_kích dân_tộc hốt_hoảng chạy vào báo địch đã vào đến máng nước rồi và tất_cả nhân_dân hối_hả chạy .


Tất_cả lực_lượng khiêng thương_binh đều chưa về đây , nhìn lại còn năm cas phải khiêng mà chỉ có mình , Tám và mấy đứa học_sinh đợt I đang chuẩn_bị đi về .


“ Không_thể bỏ thương_binh được , phải cố_gắng hết_sức mình khiêng thương_binh , các đồng_chí ạ ! ” .


Mình nói mà lòng thấy băn_khoăn khi trước mặt mình chỉ là mấy đứa thiếu_nhi gầy_ốm , mảnh_khảnh .


Tình_thế nguy_nan , Tám và Quảng hớt_hải chạy đến báo tin địch đã vào đến suối nước chỗ tắm rồi .


Mấy cas thương được chuyển đi , còn lại Kiệm - một thương_binh cố_định gãy xương đùi .


Không biết làm_sao mình gọi Lý - con_bé học_sinh - lại cùng khiêng .


Kiệm lớn xác , nặng quá hai chị_em không_thể nào nhấc lên được .


Ráng hết_sức cũng chỉ lôi được Kiệm ra khỏi nhà được một khúc , mình đành bỏ đó đi gọi anh_em đến chuyển giùm .


May quá lại gặp Minh , Cơ - hai đứa vừa thở vừa báo tin địch đã bắn chết đồng_chí Vận - thương_binh .


Mấy chị_em khiêng Kiệm chạy xuống hố trốn tạm một nơi .


Một giờ sau mới tập_trung đông_đủ được số thương_binh lại , chỉ thiếu một_mình Vận , còn cán_bộ thì vắng chín đồng_chí .


Mệt , đói run chân nhưng mình và các đồng_chí vẫn vô_cùng bình_tĩnh .


Dù_sao cũng đã trưởng_thành rồi qua mấy năm ác_liệt .


Hai năm tròn rồi đó , cũng vào tháng tư , cũng giữa mùa trăng mình về nhận công_tác tại Đức_Phổ giữa lúc bệnh_xá đã tan_tành sau một cuộc oanh_tạc .


Bây_giờ lại tháng tư ... nắng tháng tư ở miền Nam chói_chang .


Và nỗi căm_thù cũng nóng_bỏng như ánh nắng mùa hè đó .


Chiều nay đứng trên một đỉnh núi cao nhìn về khu_vực bệnh_xá cũ thấy khói bốc lên nghi_ngút mà mình rưng_rưng nước_mắt .


Vẫn là những ngày căng_thẳng , địch đổ quân sát bên nhà .


Chúng la_hét , chặt cây ầm_ĩ cả khu rừng .


Đang công_tác ở Phổ_Cường , nghe báo tin mình lặng người lo_lắng , chén cơm bưng trong tay không sao ăn tiếp được nữa .


Vừa xây_dựng được mấy bữa lại lo chạy , bao_giờ mới tiếp_tục được nhiệm_vụ ... ( không rõ chữ ) ?


Có cách nào chứ không_lẽ bó_tay chạy dài mãi sao ?


Địch triển_khai thêm , không_thể ở đó được nữa , đêm nay đa_số cán_bộ và thương_binh dẫn nhau chạy xuống Phổ_Cường .


Tối không trông rõ mặt người nhưng có_lẽ ai cũng cảm_thấy rất đầy_đủ những nét đau_buồn trên khuôn_mặt từng cán_bộ và thương_binh .


Mình lo đi liên_hệ giải_quyết công_tác đến khuya mới về , thương_binh đã đi ăn cơm xong , nằm ngổn_ngang trên thềm nhà Đáng , một_vài người đã ngủ , số còn lại khẽ rên vì vết_thương đau nhức .


Còn lại trên đó ba cas cố_định chưa có người khiêng , một_số cán_bộ lãnh_đạo còn trên đó , mình cần trở_về .


Trở về lúc này thật gay_go , không hiểu địch nằm ở đâu .


Nhưng biết làm_sao , yêu_cầu công_tác đòi_hỏi mình phải trở_về , dù chết cũng phải đi .


Thuận ngồi lặng_thinh bên mình , em không nói một lời nào , mãi đến lúc chia_tay em mới nói một câu ngắn : “ Chị làm_sao chứ em lo quá đi ... ” và mình thì không nói hết một câu : “ Chị gửi balô cho em , trong đó có quyển sổ ... ” , muốn nói tiếp rằng nếu chị không về nữa thì em giữ quyển sổ đó và sau_này gửi về gia_đình .


Trong ánh trăng mờ hai chị_em đều đọc được trong đôi mắt người_thân của mình một nỗi buồn ly_biệt .


Em đi rồi và mọi người khác cũng đã đi hết , còn một_mình trên chiếc thềm vắng nhà chị Tính , không hiểu sao nước_mắt bỗng tràn trên đôi má của mình .


Đừng chứ , hãy dũng_cảm kiên_cường trong mọi tình_huống , hãy giữ mãi nụ cười trên môi dù trăm_nghìn_vạn khó_khăn nguy_hiểm đang đe_doạ quanh Thuỳ .


“ ... Khi rời Hà_Nội để dấn_thân vào cuộc_chiến , Thuỳ ( Trâm ) chưa biết chiến_tranh là thế_nào .


Hơn ba năm ở Đức_Phổ , những điều chị viết trong nhật_ký đã thay_đổi , chị đã trưởng_thành .


Những điều chị học được càng củng_cố vững_chắc thêm lòng quyết_tâm đã được gia_đình nuôi_dưỡng từ nhỏ .


Chị học được những điều mà tất_cả chúng_ta đều cần phải học ...


Những bài_học về danh_dự , những bài_học về lòng trắc_ẩn , tinh_thần trách_nhiệm , những bài_học về sự tận_tụy với lý_tưởng , và những bài_học mà chị đã nêu lên một tấm gương về tình_yêu đối_với mọi người , với cái đẹp và với con_người ...


Cho đến lúc này , tôi là người đã đọc_đi_đọc_lại hai cuốn nhật_ký ấy nhiều hơn ai hết .


Trước_đây tôi đã nói với bà và giờ_đây tôi xin nói lại : tôi không hề thấy trong đó có bất_cứ điều gì khiến bà hay một ai khác phải khó xử .


Những lời bày_tỏ về tình_yêu của chị cũng như những lời gọi tha_thiết hướng về gia_đình khiến bất_cứ ai từng được đọc qua đều phải xúc_động .


Con_số các trận đánh và sự chăm_sóc của chị đối_với các thương_binh làm chúng_ta trở_nên xoàng_xĩnh ... ” ( thư ngày 28-5-2005 , Robert Whitehurst ) .


Sáng nay người_ta đem đến cho mình một thương_binh toàn_thân bị lân_tinh đốt cháy .


Đến với mình sau cả giờ đồng_hồ kể từ lúc bị nạn mà khói vẫn còn nghi_ngút cháy trên người nạn_nhân .


Một tai_nạn rủi_ro làm quả pháo lân_tinh nổ khiến cậu bị bỏng nặng .


Không ai còn nhận ra cậu bé xinh trai mọi ngày nữa .


Đôi mắt đen vui cười hôm_nay chỉ còn là hai hốc nhỏ , mi mắt đã chín vàng , khói lân_tinh vẫn còn bốc lên khét_lẹt .


Trông cậu ta giống như đem thui vàng trong lò ra .


Mình đứng lặng người trước cảnh đau_lòng đó .


Mẹ cậu khóc mếu_máo , hai bàn_tay run_rẩy sờ khắp người con , từng mảng da bong ra , cong lên như miếng bánh_tráng .


Em_gái và chị_gái cậu vừa săn_sóc cậu mà nước_mắt ròng_ròng chảy , còn một người con_gái thì sững_sờ ngồi cạnh cậu , đôi mắt dịu_hiền đờ_đẫn lo_âu , từng lọn tóc đen bết mồ_hôi dính trên đôi má đỏ_bừng vì xúc_động và vì mệt .


Từ ( tên cô gái đó ) là người_yêu của Khánh ( tên cậu bé đó ) .


Nghe nói cần có serum truyền , Từ đã lội sông đi mua ngay .


Nước sông đang lên , không biết bơi nhưng Từ vẫn băng qua sông , tình_yêu đã giúp Từ sức_mạnh .


Bây_giờ Từ ngồi đó cạnh Khánh lặng_yên , nhẫn_nại .


Vẻ đau_khổ hằn lên trên vầng trán ngây_thơ của cô gái xinh_đẹp - nhìn cô mình muốn viết một bài thơ về tội_ác của chiến_tranh , tội_ác đã bóp_chết triệu tình_yêu trong_sáng , bóp_chết triệu hạnh_phúc của con_người nhưng mình không viết được .


Ngòi_bút của mình không sao viết hết dù đây là một trường_hợp mà mình đã thấy bằng tất_cả giác_quan và tình_cảm của mình .


Mười_hai giờ khuya , anh Kỷ từ cánh Nam ra báo cho mình một tin đau_xót : địch đã tập_kích vào bệnh_xá một_cách hết_sức bất_ngờ .


Liên đã bị chúng bắn chết trong lúc dẫn thương_binh chạy .


Anh_em thương_binh không hiểu ai còn ai mất …


Trong ba tháng trời , bốn lần bệnh_xá bị đánh_phá .


Liên ơi , hôm nào tạm_biệt Thuỳ ( Trâm ) , Liên còn hôn Thuỳ và dặn_đi_dặn_lại rằng Thuỳ phải cảnh_giác , nhưng hôm_nay người ngã xuống trước lại là Liên , cô gái xinh_xắn và xuất_sắc trong công_tác , cô gái cưng của bệnh_xá không còn nữa .


Liên ơi , còn sống ngày nào Thuỳ thề sẽ trả_thù cho Liên , cho Lý và cho cả triệu người đã ngã xuống trong cuộc chiến_đấu sinh_tử này .


Lần đầu_tiên đào huyệt chôn một người đồng_đội , những nhát cuốc của mình bổ xuống đá làm toé lửa như nỗi căm_thù đang bốc cháy trong lòng mình .


Hôm_qua trong lúc đi cảnh_giới về gặp địch , Thành đã bị chúng bắn chết ngã ngay tại suối trước ngõ vào nhà mình , và anh Xuất bị chúng bắn bị_thương rồi hạ tàu_bay chở đi .


Chiếc quần của anh chúng rọc nát còn vứt lại một bên ...


Chưa đầy ba tháng cơ_quan mất ba người !


Huyệt đào chưa xong mọi người đã khiêng Thành về .


Qua một ngày rồi mà máu vẫn còn chảy ướt đỏ tấm drap quấn quanh Thành .


Mình nhìn không rõ mặt Thành lắm , chỉ thấy đôi mắt đã nhắm và nước_da nhợt_nhạt .


Lúc sống Thành có nhiều nhược_điểm làm mình không ưa , nhưng bây_giờ khi khoả đất lấp lên thân_hình người đồng_đội ấy mình không cầm được nước_mắt .


Vậy đó , hãy ráng mà đùm_bọc thương_yêu nhau khi còn sống , chứ khi đã chết rồi có khóc thương cũng chỉ là những giọt nước_mắt nhỏ trên nấm đất vô_tri_vô_giác mà thôi .


Ông Henri Martin và bà Raymonde Dien là hai người đảng_viên Đảng Cộng_sản Pháp đã từng đứng lên đấu_tranh chống lại cuộc_chiến phi_nghĩa của thực_dân Pháp tại VN .


Những ngày này , họ trở_lại VN theo lời mời của Liên_hiệp Các tổ_chức hữu_nghị VN để dự ngày quốc_khánh của đất_nước mà họ luôn mến_yêu ...


Không chỉ những bạn trẻ có_mặt trong buổi giao_lưu cứ trầm_trồ khi biết hai người đảng_viên Đảng Cộng_sản Pháp hôm_nay họ gặp lại là những nhân_vật đã đi vào những bài_học thời niên_thiếu của mình .


Một người con_gái 17 tuổi đã từng nằm trên đường_ray xe_lửa để chặn đoàn tàu chở vũ_khí và xe_tăng sang phục_vụ cuộc_chiến của thực_dân Pháp tại VN .


Hay một người lính hải_quân Pháp đã rải truyền_đơn cho người dân nước Pháp cùng chống lại cuộc_chiến phi_nghĩa của quân_đội Pháp tại VN .


Nhiều bạn trẻ đã thắc_mắc : " Chúng_cháu được học về gương dũng_cảm của chị Raymonde Dien ở chương_trình giáo_dục công_dân lớp 5 , tại_sao lúc ấy cô chưa biết VN - một đất_nước xa_xôi - mà vẫn dám đứng lên đấu_tranh cho dân_tộc chúng cháu ? " .


Bà Raymonde Dien chia_sẻ : " Cha tôi bị bắt , chị tôi bị đày và anh_trai tôi đã bị bắn .


Tôi sớm biết cuộc_chiến phi_nghĩa của quân_đội viễn_chinh Pháp nên đã đứng dậy đấu_tranh .


Cuộc_chiến diễn ra ở đất_nước VN thì nhiều người cũng sẽ rơi vào hoàn_cảnh như tôi , sẽ có những cảnh con mất cha , vợ lìa chồng " ...


Ông Henri Martin - người lính hải_quân của quân_đội Pháp năm xưa - kể lại câu_chuyện của mình : " Lúc bấy_giờ tôi cũng trẻ như các bạn ngồi đây .


Tôi cũng đã tham_gia quân_đội để chống phát_xít Đức tại Pháp .


Và tôi được cử sang VN để giúp người VN chống phát_xít Nhật .


Nhưng khi đặt_chân đến VN tôi đã nhận ra đây không phải là cuộc_chiến chống phát_xít Nhật , mà là cuộc chiến_tranh của quân_đội viễn_chinh Pháp diễn ra tại VN .


Đoàn quân chúng_tôi sang VN là quân xâm_lược chứ không phải là những người đi bảo_vệ nhân_dân .


Tôi đã tìm cách trở_về Pháp phối_hợp Đảng Cộng_sản Pháp dấy lên phong_trào chống cuộc chiến_tranh phi_nghĩa đó .


Tôi bị bắt và toà_án xử 5 năm tù_đày " .


Sự_kiện của ông đã làm toàn dân Pháp càng phẫn_nộ với cuộc_chiến chết_chóc này .


Không chỉ thế , tại hội_nghị Paris về VN ông cũng đóng_góp nhiều cho việc chấm_dứt chiến_tranh lập lại hoà_bình tại VN ( từ 13-5-1968 đến 27-1-1973 ) .


Bà Raymonde Dien tâm_sự : " Những việc_làm của tôi rất nhỏ_bé so với những đóng_góp lớn_lao của nhiều thế_hệ VN trong cuộc kháng_chiến giành độc_lập từ 1939 - 1945 .


Cha tôi bị phát_xít Đức bắt giam bên Áo .


Nhiều thông_tin về chiến_tranh VN được đưa trên Báo Nhân_Đạo .


Tôi đã vận_động những người công_nhân cùng chống lại cuộc chiến_tranh bẩn_thỉu đó .


Một hôm tôi biết có đoàn tàu chở vũ_khí , xe_tăng sang VN .


Tôi đã cùng hàng trăm người đấu_tranh , và tại nhà_ga Saint_Pierre_des_Corps ( thành_phố Tours ) ngày 23-2-1950 tôi đã nằm dài ra trên đường_ray .


Đoàn tàu đó dừng lại , chứ không thì hôm_nay tôi đã không có_mặt với các bạn tại đây .


Sau đó cảnh_sát Pháp bắt tôi và dẫn tôi đi giam ở nhà_giam Tours ...


Trước lúc đi tôi nói với chồng rằng tôi đi thăm người bạn và chiều đó tôi đã không về , mãi đến 10 tháng sau tôi mới trở_về nhà " .


Năm 1956 hai người có cơ_hội đến VN trong đoàn thanh_niên cộng_sản Pháp được Bác Hồ tiếp .


Ông Henri Martin hồ_hởi : " Bác là lãnh_tụ để lại ấn_tượng sâu_sắc trong cuộc_đời tôi .


Bác Hồ là hiện_thân tất_cả những gì tốt_đẹp nhất .


Bác Hồ ủng_hộ quyết_định của tôi ... " .


Riêng bà Raymonde Dien luôn ôm hôn những người bạn Việt : " Tôi sung_sướng khi cuộc chiến_tranh của Pháp tại VN đã chấm_dứt , nhưng không may cho các bạn lại tiếp_tục cuộc kháng_chiến trường_kỳ đối_với quân_đội Mỹ .


Họ đã để lại hậu_quả quá lớn bằng chất_độc da_cam / dioxin huỷ_diệt .


Hành_động của chúng_tôi đòi quyền công_bằng cho người dân VN bị nhiễm chất_độc da_cam đã diễn ra từ nhiều năm qua .


Tại Pháp , nhiều cá_nhân , hội đã tham_gia cuộc vận_động của chúng_tôi chống chất_độc da_cam tại VN .


Chúng_ta phải đứng lên tố_cáo để buộc các công_ty phải khắc_phục hậu_quả khi đã sản_xuất ra chất_độc để quân_đội Mỹ rải xuống mảnh đất của người VN làm ảnh_hưởng đến bao thế_hệ ... " .


Đến VN lần này , hai người như đang trở_lại ngôi nhà của mình .


Nguyên đại_sứ đầu_tiên của VN tại Pháp , ông Võ Văn Sung , đã nhấn_mạnh : " Hai bạn là người Pháp rất VN " .


Có_mặt tại buổi giao_lưu , cô Trần Tố Nga ( nguyên là hiệu_trưởng Trường Marie Curie ) nói : " Năm tôi 8 tuổi , mẹ tôi đã nói với tôi tấm_gương của ông Henri Martin và bà Raymonde Dien là hai anh_hùng dũng_cảm đấu_tranh cho dân_tộc VN , và từ đó hai tấm_gương này theo tôi mãi trong cuộc_đời .


Giờ đây tôi được gặp hai người bằng xương bằng thịt tại đây , tôi rất hạnh_phúc và xin_phép cho tôi được ôm hôn hai cô chú " .


Ông Võ Văn Sung cho biết : " Phong_trào nhân_dân Pháp ủng_hộ VN chống chiến_tranh xâm_lược của thực_dân Pháp và Mỹ rất sôi_nổi .


Tỉ_lệ người Pháp ủng_hộ chiến_tranh của Pháp tại VN vào năm 1947 là 37% , nó đã lùi dần đến tháng 2-1954 chỉ còn 1% ủng_hộ , trong khi đó số_lượng người Pháp chống cuộc_chiến đó lên đến 90% vào giai_đoạn chót .


Có được sự đấu_tranh mạnh_mẽ của nhân_dân Pháp lúc đó , hai người bạn của chúng_ta là tia lửa đầu_tiên và giữ ngọn lửa ấy trong suốt cuộc đấu_tranh đó " .


Ông Henri Martin đã gửi thông_điệp đến các bạn trẻ VN : " Các bạn hôm_nay đón_tiếp chúng_tôi như những người bạn thân_thiết .


Tình hữu_nghị hai nước Việt - Pháp đã có từ rất lâu_đời , từ khi tôi chưa chào_đời .


Từ những năm 1920 khi Bác Hồ là người tham_gia sáng_lập Đảng Cộng_sản Pháp .


Tôi chỉ là người phát_triển thêm tình hữu_nghị đó " .


Nhiều người đã xúc_động : " Chúng_ta phải đặt tên VN cho hai người bạn của chúng_ta là Hồ Henri Martin và Hồ Raymonde Dien " .


Đi qua hết cánh đồng lúa , tôi hỏi_thăm đường về Quỳnh_Thanh , một người dân bên đường nói ngay : “ Cứ theo đoàn xe_tải kia , đi độ 2 cây_số nữa ... “ .


Đến một ngã tư , đoàn xe_tải dừng lại trước những kho chứa đầy hàng mây_tre đan .


Một bác tài_xế cười vui nói : " Quỳnh_Thanh đây " .


Dù biết trước chuyện làm_ăn của bà_con ở Quỳnh_Thanh nhưng tôi vẫn không khỏi ngạc_nhiên : sao lại có hàng mang tên một con_người ? ...


Ở Quỳnh_Thanh , tôi lân_la vào nhà anh Trần Văn Hương .


Khi tôi bước vào , cả nhà chẳng ai hề hay biết .


Bảy con_người ai cũng mải_mê luôn tay chẻ , vót nan , đan sản_phẩm .


Một đống cây luồng được cắt sẵn thành từng đoạn chất đống choán hơn nửa cái sân rộng ...


Dần_dà anh Hương kể chuyện : " Nhà tui và cả xã này năm năm trước ngoài lúa ra chỉ biết đi bẫy chim , móc cua ngoài đồng .


Nhiều gia_đình vừa thu_hoạch xong đã phải đi vay , mua gạo chịu vì trước đó đã bán lúa non " .


Chị Châu , vợ anh , thì chép_miệng : " Đông con quá mà việc thì chẳng có mà làm " .


Qua trò_chuyện với gia_đình , tôi còn biết thêm người dân vùng quê này trước_đây nghèo nhất huyện .


Dân luôn thiếu ăn , lao_động nông_nhàn đứng đầu huyện .


Nhưng rồi những ngày_tháng buồn ấy qua đi khi nghề mây_tre đan bén rễ đến nơi này , và " nó đang phát_triển như chẻ nan ấy " - bà_cụ Thiết , 86 tuổi , mẹ anh Hương , tươi_cười góp chuyện .


Anh Hương đưa những loại sản_phẩm mà hiện khách_hàng nước_ngoài đang rất ưa dùng , nói : " Cả nhà tui mỗi ngày đan được bốn bộ này , thu về 72.000 đồng .


Nhà tôi bảy người , các cháu chỉ tranh_thủ lúc ngoài giờ học nên mỗi tháng có từ 2 - 3 triệu đồng " .


Rồi anh chỉ hai căn nhà ngói xây_dựng khá khang_trang của mình : " Ba năm trước nó còn là nhà tranh vách đất xiêu_vẹo , giờ được thay_thế bằng căn này hết hơn một trăm đó " .


Lúc tôi đứng dậy chào để đi thì cụ Thiết nắm tay tôi : " Cuối đời bà mới biết đến tiền triệu , cháu à " .


Đường sang xóm 13 xã Quỳnh_Thanh cũng rần_rần tiếng xe chở hàng mây_tre đan .


Không_khí đan hàng rộn_rịp trong từng gia_đình , như không ai cảm_nhận cái nắng nóng rát da người .


Nhà anh Trần Sầm là nơi tập_kết nguyên_liệu cho bà_con đến nhận và giao sản_phẩm .


Khi tôi hỏi : " Mức thu_nhập từ nghề này trong mỗi gia_đình ra_sao ? " .


Anh cười rạng_rỡ : " Chờ chút nữa nghe loa nhà_thờ đọc rồi sẽ rõ " .


Tôi chưa hết ngạc_nhiên thì bốn chiếc loa trên nóc nhà_thờ vang lên : " Danh_sách những hộ có thu_nhập cao từ làm mây_tre đan tháng này ... Hộ ông Lý Quy xóm 7 : 3 triệu : hộ anh Nguyễn Chính : 4 triệu ...


Bà_con bảo đó là giọng đọc của chính cha Luyến .


Nhưng trong mỗi câu_chuyện hình_như ai cũng nhắc đến cụm_từ " ông Ẩn " , " nghề ông Ẩn " , " hàng ông Ẩn " ... bằng giọng trìu_mến , gần_gũi .


Vào cuối những năm 1990 , ông nông_dân Trần Ngọc Ẩn ( quê ở Quỳnh_Long , Quỳnh_Lưu ) tình_cờ biết được có một lớp đào_tạo nghề mây_tre đan trên huyện với mục_đích đưa nghề này vào một_số xã có buôn_lậu trên biển .


Sau khi ngắm_nghía sản_phẩm đó , ông cứ suy_nghĩ mãi ...


Đầu năm 2000 ông có một quyết_định : phải đưa nghề này về quê mình .


Từ đó , ông lọ_mọ vượt 200 km lên một_số huyện giáp nước Lào như Quế_Phong , Kỳ_Sơn và thấy rằng cây luồng ( giống cây tre ) - loại cây dùng làm nguyên_liệu đan sản_phẩm , mọc rất nhiều .


Đó là nguồn nguyên_liệu có sẵn và rất dễ tìm .


Rồi lúc bằng xe_máy , khi trên xe_đạp , ông lặn_lội vào huyện Nghi_Lộc , thành_phố Vinh để học_hỏi cách làm .


Nghe ở đâu có thế mạnh về mặt_hàng này là ông tìm đến .


Bằng chiếc xe_máy cà_tàng , lúc cơm vắt , cơm " bụi " , khi chiếc bánh lá lót_dạ , ông qua hết Thanh_Hoá , Ninh_Bình , Thái_Bình tới Hà_Tây ; đến làng_nghề này hỏi_thăm làng_nghề khác , rồi lại đi .


Trở về , ông bắt_đầu tổ_chức cho những người trong gia_đình làm .


Gia_đình làm không hết , ông bày cho cả xóm làm .


Lúc này cứ 3 - 4 ngày , khi có vài chục sản_phẩm ông cho vào bao_tải đèo đi lúc 4 giờ sáng vượt 150 km đi - về để giao hàng .


Để nghề này trụ trong suy_nghĩ của bà_con lúc ban_đầu không dễ chút nào .


Trong thời_gian học đan các mẫu hàng nên chưa có sản_phẩm bán , nhiều người chán_nản bỏ dần .


Đây là nghề đòi_hỏi tỉ_mỉ và chịu_khó , điều này rất " trái " với sự an_nhàn bấy_lâu của con_người nơi đây .


Ông phải ra_sức vận_động để họ quay trở_lại và ngày_càng có nhiều chuyến hàng đi - tiền về làm cho thu_nhập tăng lên .


Đứng trước tình_hình có nhiều hợp_đồng xuất_khẩu sang Mỹ , Nhật , Hàn_Quốc EU ... với số_lượng lớn , ông tổ_chức nhiều lớp đào_tạo nghề cho bà_con do các thầy_giáo từ Hà_Tây vào giảng_dạy .


Đợt đầu đào_tạo 500 lao_động , những năm tiếp_theo , hằng năm có hơn 1.000 người , kinh_phí 300 triệu đồng mỗi năm .


Đến nay nghề này đã " phủ_sóng " hầu_hết các xã của Quỳnh_Lưu .


Mỗi năm trên 1.000 tấn nguyên_liệu được khai_thác ở một_số huyện miền núi .


Bà_con dân bản nơi đó vui lắm bởi tạo ra công_việc có thu_nhập khá .


Khi nghe tôi nói có nhiều người gọi ông là bố , họ đội_ơn ông , thậm_chí như anh Hương ở Quỳnh_Thanh còn bảo : " Dân bờ tui muốn ... làm tượng ông Ẩn " , ông cười_cười , xúc_động : " Chuyện này tôi có nghe " .


Thỉnh_thoảng tôi được bà_con mang biếu trái_cây trong vườn , con cá dưới ao , xem tôi như người trong gia_đình , đó là phần_thưởng lớn nhất của tôi rồi .


Trở_lại Quỳnh_Thanh , tôi gặp chủ_tịch xã Phan Văn Sâm .


Ông Sâm nói ngay : " Xã tôi trung_bình mỗi hộ có 6,5 nhân_khẩu .


Làm_ruộng hai tháng là hết việc , chẳng biết làm chi .


Tôi lại nhớ đến lời một lãnh_đạo của huyện Yên_Thành : " Huyện tôi mong sao có một người nông_dân như ông Ẩn " .


Hơn 90.000 người VN đã sang Đài_Loan ( ĐL ) làm_việc , chỉ riêng năm 2004 đã có 37.000 người và sáu tháng đầu năm 2005 cũng đã có 15.759 người đi ĐL , chiếm hơn 50% số lao_động VN ra nước_ngoài làm_việc .


Một thị_trường xuất_khẩu lao_động được xem là tiềm_năng nhất nhưng cũng rủi_ro và bèo_bọt nhất , vì có gần 74.000 người sang xứ người để giúp_việc nhà , chăm_sóc người_bệnh ...


Những con_số lạnh_lùng có nói hết những thăng_trầm của phận làm_thuê trên đất lạ ?


Ba năm liền mấy vuông tôm nhà Kim Ngân , 34 tuổi , ở huyện Vĩnh_Châu , Sóc_Trăng thất mùa , tôm chết .


Tiền_của đều “ đội nón ” ra đi , lại thêm mấy trăm triệu nợ_nần chồng_chất .


Có người mách_bảo : đi lao_động ở ĐL đi , chỉ hai năm có hơn 100 triệu là cái chắc .


Ngân nhẩm tính và chấp_nhận lên_đường ...


Gặp tôi chị Ngân vui lắm , cười_nói suốt .


Tôi khá bất_ngờ khi chị mời tôi ở lại dùng cơm với gia_đình chủ ( ở Giai_Lí , huyện Đài_Nam ) .


Mâm cơm được dọn lên khá tươm_tất với bốn món được trình_bày đẹp_mắt .


Bà chủ vui_vẻ cho biết : “ Hồi mới qua A Dỉn ( tên của Ngân theo tiếng Hoa ) chẳng biết nấu gì đâu , vậy_mà bây_giờ nấu_ăn ngon vậy đó ” .


Gần 10 g đêm , tạm xong việc nhà , Ngân và tôi ngồi trò_chuyện .


Chị kể thời_gian mới sang vất_vả lắm , vừa dọn_dẹp căn nhà ba tầng , sân vườn , lo cơm_nước cho gia_đình , vừa phải đi làm , may nệm , ghế da cho xưởng may của gia_đình chủ : “ 5 g sáng phải dậy , dọn_dẹp , đi chợ , dắt chó đi dạo , làm đồ ăn sáng ... 7 g đến xưởng làm tối_mặt_tối_mũi đến 5 g chiều về nhà làm cơm , lại dọn_dẹp ... và hàng_loạt công_việc không tên đến 10 g tối mới đi ngủ ... ” .


Hai năm làm_việc , Ngân hầu_như chỉ lặng_lẽ như chiếc bóng , chỉ biết dành_dụm tiền gửi về nhà để trả bớt số nợ của gia_đình , chị bảo chẳng dám mua gì cho mình ngoài mấy cái áo lạnh để_dành mặc mùa đông .


Ở phía chung_cư đối_diện , tôi gặp chị Xuân Mai , 43 tuổi , quê ở Trường_Lộc , Can_Lộc , Hà_Tĩnh , mới qua được bốn tháng .


Trông chị Mai gầy_guộc , mặt hốc_hác , hai hốc mắt sâu trũng và còn hằn vết thâm .


Chị bảo mấy tháng liền không ngủ được , mất gần 5 kg vì phải thức đêm trông ông chủ nhà 70 tuổi bị liệt nửa người .


Chị Mai đã để_dành được 8.000 đài_tệ ( khoảng 4 triệu đồng ) , cũng đã trả được một phần món nợ 25 triệu lo thủ_tục sang ĐL .


Công_việc của chị Mai chỉ là chăm_sóc người_bệnh , mọi việc khác trong nhà đã có một người Philippines đảm_nhiệm ... So với chị Ngân , công_việc của chị Mai có_vẻ thoải_mái hơn , mỗi tháng bà chủ còn cho thêm 1.000 đài_tệ .


Chị Mai cho biết : “ Tuy có cực , đêm gần như thức trắng vì ông_già chẳng ngủ được , ngày cũng chẳng dám ngủ , nhưng đỡ hơn làm_ruộng bên nhà nhiều lắm ... ” .


Không phải ai đi lao_động cũng may_mắn như chị Ngân , chị Mai .


Hôm tôi lên Văn_phòng quản_lý lao_động VN tại Đài_Bắc tình_cờ gặp Giang ( tên thật của chị được thay_đổi ) , 29 tuổi , quê ở Bắc_Giang , với cánh_tay phải bó bột trắng_muốt .


Cách đó hơn một tuần trong lúc đưa bà chủ đi khám bệnh Giang bị xe đụng gãy tay , trớ_trêu thay đó cũng chính là cánh_tay đã gãy năm trước khi chị vừa sang và bị người khách của chủ cũ hãm_hiếp và đánh gãy !


Giọng Giang run_run kể : “ Tôi sang làm giúp_việc nhà cho một bà chủ ở huyện Bình_Đông , mới được gần hai tuần thì có bạn trai của bà chủ đến chơi , bà chủ bảo tôi cùng đi với hắn ra chợ mua đồ , không ngờ tên này chở tôi về nhà hắn và hãm_hiếp , lúc tôi chống_cự hắn lôi trở_vào và đánh gãy tay ... ” .


Giang cố chạy về tới nhà kêu cứu với bà chủ , không_những không cứu người , bà chủ còn đuổi Giang ra khỏi nhà !


Do không nắm vững thông_tin , luật_pháp và cũng không biết bấu_víu vào đâu , chị phó_thác số_phận cho công_ty môi_giới .


Cô phiên_dịch của công_ty này bảo chị ký nợ mượn tiền về VN để xin được đổi chủ .


Hai lần qua_lại Giang nợ hơn 40 triệu , vậy_mà công_việc chỗ mới có tốt_lành hơn đâu .


Công_việc mới là dọn_dẹp nhà và chăm_sóc một ông cụ hơn 90 tuổi nằm liệt_giường , “ đêm nào mà lỡ chợp mắt là bà chủ vào cầm dép đánh tới_tấp vào mặt , nhục lắm anh ơi !


... ” - Giang nấc lên tức_tưởi ngay tại Văn_phòng quản_lý lao_động VN ...


Giữa hàng chục cỗ máy dệt đang chạy hết công_suất , không_khí dưới xưởng nóng hầm_hập , đầy bụi vải , Hằng Nga - cô gái 22 tuổi người Hà_Tĩnh - lắc_đầu ngao_ngán : “ Hết ba năm hợp_đồng là em về thôi , không làm nữa đâu , tưởng lương cao , nhưng đã hai năm rưỡi mà chẳng dành_dụm được gì nhiều , trong khi sức_khoẻ ngày_càng yếu hơn , em sụt mất bốn ký hơn ... ” .


Hằng Nga ký hợp_đồng chỉ có hai năm , nhưng hai năm trôi qua mà số tiền gần 4.000 USD bỏ ra để “ chạy ” giấy sang ĐL vẫn chưa đủ trả nên phải ở lại làm để góp đủ tiền trả nợ ...


Nhiều nữ lao_động ở đây cũng có cùng tâm_trạng như Hằng Nga ...


Câu_chuyện của những người “ đào_thoát ” !


Có một thực_trạng đau_lòng trong cộng_đồng “ làm_thuê ” người Việt ở ĐL là số_lượng lao_động bỏ trốn hiện đang ở tình_trạng báo_động .


Nguyễn Thị Th , 26 tuổi , quê ở Hà_Tây , kể : theo hợp_đồng , tôi làm_việc ở một nhà_máy sản_xuất linh_kiện máy_tính ở Cao_Hùng , thời_gian chỉ tám tiếng / ngày , nhưng sang đến nơi phải làm đến 16 tiếng / ngày , thêm vào đó là các khoản tiền bắt_buộc phải trả cho cả hai phía công_ty môi_giới , tiền bị trừ nhiều hơn , có tháng thu_nhập chỉ hơn 7.000 đài_tệ ...


Th , cùng ba người bạn bỏ trốn với hai_bàn_tay_trắng .


Tìm được một chỗ làm mà đa_số đều là lao_động bỏ trốn , nhưng làm chưa được đầy tháng , Th bị tai_nạn .


“ Hôm đó , đang chuẩn_bị lấy sản_phẩm ra thì chiếc khuôn sắt rất nặng bỗng_nhiên rơi xuống , tay tôi bị kẹt trong đó rất lâu vì máy quá cũ_kỹ , ông chủ lại sợ cảnh_sát phát_hiện thuê lao_động bất_hợp_pháp , đến khi tôi ngất_xỉu vì máu ra quá nhiều mới được đưa đi bệnh_viện ... ” .


Bàn tay_trái của Th đã bị hoại_tử và phải cắt đi gần như toàn_bộ ...


Tôi gặp Tùng trong một quán ăn VN ở Đào_Viên .


Quê Thanh_Hoá , 26 tuổi , giờ_đây Tùng sống trong nỗi lo_sợ bị cảnh_sát ĐL bắt .


Tùng nói_thẳng : “ Đi xuất_khẩu lao_động mà như đi tù vậy .


Mỗi ngày họ mở cửa cho tụi tôi sáu lần trong đó có ba lần đưa cơm vào và ba lần đi vệ_sinh .


Đi làm mỗi ngày đến 12 g đêm mới về , phòng bốn người ở nhưng lúc_nào cũng sáu người chen_chúc ... ” .


Tùng trốn ra ngoài làm phụ hồ cho gia_đình chồng của một cô_dâu VN với mức phí môi_giới là 5.000 đài_tệ .


Tháng đầu Tùng được trả tiền đàng_hoàng với mức lương 18.000 đài_tệ nhưng tháng thứ hai rồi thứ ba ông chủ cứ khất mãi cho đến một hôm chủ bảo phải chuyển đi gấp vì cảnh_sát đã phát_hiện .


Ngay trong đêm đó Tùng bị “ sang_tay ” cho một chủ mới mà không được trả một đồng chi_phí nào ... Cho đến giờ Tùng đã bị “ bán ” qua tới ông chủ thứ mấy thì chính anh cũng không còn nhớ .


Hôm tôi lang_thang ở bệnh_viện TP Tân_Trúc tình_cờ gặp chị Nguyễn Thị Vân , 51 tuổi , quê Thái_Bình , giúp_việc cho một gia_đình ở huyện Tân_Trúc đã gần ba năm .


Chị đau_lòng kể lại cho tôi nghe về cái chết tức_tưởi của đứa con gái của mình cách đây ba tháng .


Cô gái xấu_số đó tên Nguyễn Thị Nhung , 26 tuổi , cũng đi làm giúp_việc gia_đình ở Chiayi qua công_ty xuất_nhập_khẩu một tỉnh phía Bắc .


Nhung ký giấy vay nợ công_ty 3.800 USD cho các chi_phí giấy_tờ , thủ_tục , vé máy_bay , đào_tạo để sang ĐL làm_việc .


Làm được năm tháng đầu lương chỉ được nhận vài ngàn đài_tệ , nghe lời bạn_bè Nhung trốn ra ngoài ... , hai tháng liền chuyển đi làm hết chỗ này đến chỗ kia mà không có một cắc tiền_lương .


Tối 13-3-2005 , cảnh_sát ĐL ập vào kiểm_tra lao_động bỏ trốn , mấy chục người lao_động VN hoảng_sợ chạy trốn .


Nhung sợ quá cùng các lao_động trốn ra ngoài lan_can , chẳng biết chen_lấn thế_nào mà rơi từ tầng sáu xuống chết ngay tại_chỗ .


Giọng chị Vân chùng xuống , chị không cầm được nước_mắt : “ Nó chết hơn ba tháng rồi mà vẫn nằm trong nhà_xác của bệnh_viện vì phải đợi cảnh_sát ĐL khám_nghiệm tử_thi và làm thủ_tục mới lấy đi thiêu được ... ” .


Tôi tìm đến trại tạm giam các lao_động nước_ngoài của TP Đài_Bắc nằm trên tầng chín của toà nhà Sở Cảnh_sát ngoại_vụ Đài_Bắc cao 10 tầng .


Hôm tôi đến , trại đang tạm giữ 28 lao_động VN , trong đó có 20 lao_động nữ , người bị tạm giữ lâu nhất là 6 tháng và ít_nhất cũng một tuần .


Nhìn từ bên ngoài , sau cửa sắt có các song sắt to_đùng và một lớp cửa_kính khu tạm giam được phân_chia rõ_rệt hai bên nam và nữ .


Tôi theo ông Hoàng , cán_bộ cảnh_sát trại tạm giam , xuống phòng thẩm_vấn hai lao_động bỏ trốn ở tầng 8 .


Họ được mặc quần_áo bình_thường và khoác thêm một cái áo màu vàng có dòng chữ màu xanh ghi “ Trại tạm giam lao_động nước_ngoài ” .


Cô gái tên Trần Thị Tr , 23 tuổi , quê xã Thanh_Hải , huyện Lục_Ngạn , Bắc_Giang , sang từ cuối tháng 2-2004 , làm được ba tháng thì bỏ ra ngoài .


Anh thanh_niên tên Phạm Văn Ch , 25 tuổi , quê xã Đỗ_Động , huyện Thanh_Oai , Hà_Tây .


Ch cho biết : “ Em trốn ra ngoài vì lương trong nhà_máy trả quá ít , công_ty môi_giới chèn_ép chi thêm các khoản chi_phí rất vô_lý mà công_việc lại nặng_nhọc nên không chỉ có em mà rất nhiều người đã bỏ trốn , lương làm chui bên ngoài không cao , khoảng 15.000 đài_tệ , nhưng được_cái không bị trừ chi_phí ... ” .


Cô gái nói : “ Em làm giúp_việc nhà , vất_vả mà chủ lại hay đánh_đập , hành_hạ nên em bỏ trốn ... ” .


Điều ngạc_nhiên là cả hai đều không biết một địa_chỉ nào của cơ_quan quản_lý lao_động VN ở ĐL và ngay sau khi “ đào_thoát ” đã có hẳn một “ đường_dây ” lo cho chỗ làm khác ...


Trên bãi đất bồi mà người địa_phương gọi_là cồn Giá nổi lên như một ốc_đảo hoang_vu giữa bốn bề trời nước của đầm Cầu Hai ( một đầm lớn ở phía nam Thừa_Thiên - Huế ) , đã ra_đời một trang_trại nuôi tôm với hệ_thống bờ_đập , kênh_mương , ao_hồ công_phu .


Đó là kết_quả của cuộc vật_lộn bền_bỉ gần 17 năm của Huỳnh Đỗi .


Câu_chuyện về anh hấp_dẫn như trong phim Ốc_đảo .


Sau những lần đi thu_gom tôm đất do ngư_dân đánh_bắt dưới đầm để bán cho nhà_máy chế_biến hải_sản xuất_khẩu , anh phát_hiện trong đó có lẫn những con tôm_sú .


Vậy_là Đỗi lặng_lẽ đào đắp , biến mảnh ruộng trước nhà thành hồ nuôi tôm .


" Đời_thuở mô con tôm mà lại nuôi ? " , người dân thôn Trung_Hưng trố mắt ngạc_nhiên , vì từ bao đời nay họ chỉ biết đánh_bắt con tôm , con cá tự_nhiên trong đầm .


Ông chủ_nhiệm hợp_tác_xã thì kiên_quyết bắt Đỗi phải lấp hồ để cấy lúa .


Sau khi xem tận_mắt việc nuôi tôm ở Quảng_Công , một xã ven phá Tam_Giang có vị_trí tương_tự như Vinh_Hưng , chủ_tịch xã đã hiểu ra việc_làm của Đỗi mới chính là cách làm_giàu bằng thế mạnh đầm_phá , liền phát_động dân nuôi tôm .


Đỗi là người đầu_tiên viết đơn , nhưng lại xin cấp đất ở ngoài tận cồn Giá .


Cái bãi bồi hoang_vu trước_đây có cấy lúa , nhưng vì nhiễm mặn nên đã bị bỏ quên từ lâu .


Chủ_tịch Trần Đình Quang lắc_đầu : " Nếu anh nuôi trong bờ thì xin mấy xã cũng cấp , còn ngoài đó phiêu lắm " .


Nhưng Đỗi vẫn kiên_quyết : " Tui đã đi coi hết cả vùng , tính kỹ lắm rồi mới xin ra ngoài đó , các anh cứ tin tui đi " .


Vậy_là xã đành cho Đỗi mặc_sức mà khai_hoang cái cồn giá_lạnh đó .


Thuở ban_đầu , anh dựng một cái chòi trên cồn .


Đỗi thuyết_phục ông anh rể và cậu em_trai cùng tham_gia , đồng_thời đốc_thúc vợ chạy quanh nội ngoại , bạn_bè , vay mỗi người một_vài trăm ngàn để chuẩn_bị cuộc " tiến_công " ra cồn Giá .


Nhân_công đã mời , vật_liệu đã tập_kết thì 9 giờ tối ông anh rể bỗng_nhiên hạ giọng : " Cậu Đỗi ơi , tui không làm nữa " , cậu em_trai cũng thối_chí xin lui luôn .


Đỗi không nói một lời , lẳng_lặng đi nằm nhưng suốt đêm cái đầu cứ thao_thức .


Ruộng vườn vốn hẹp lại nhiễm mặn ; sống nhờ con tôm , con cá trời cho thì chỉ qua_ngày , tương_lai mờ_mịt lắm ; đi vào Nam mà tay_trắng cũng chỉ bán vé_số .


Muốn sống được với cái đầm Cầu Hai này thì phải tự nuôi lấy con tôm , con cá .


Vậy_là Đỗi kéo quân ra cồn , quần_quật suốt cả mấy tháng trời và những con đê , bờ đập đã dần thành_hình .


Vay được bao_nhiêu tiền , anh đều đổ vào mua vật_liệu .


Tre mua lần cả vườn , đá thuê đò qua tận Đá_Bạc chở về .


Dân_làng xì_xào : " Phải có công_ty mô đó sau lưng thì thằng Đỗi mới làm dữ_dằn rứa " .


Nhưng đợi mãi chẳng thấy gì , trong khi vợ và đàn con phải khổ_ải theo anh .


Một cái chòi nhỏ chưa đầy 5 m2 vừa là chỗ nấu , chỗ ăn , chỗ ngủ chơ_vơ giữa bãi cồn hoang_vu .


Đêm khuya con_bé trở_mình lăn rớt xuống hồ , chị vợ nhảy xuống vớt lên kịp .


" Trăng lặn tui mới về đến chòi , thấy hai mẹ con ôm nhau khóc , ruột_gan tui cứ đứt từng đoạn " .


Một lần chị vợ chèo chiếc đò xập_xệ đi bán ký tôm để mua gạo , bị thuyền máy đâm chìm suýt chết .


Một đêm mưa bão , nhằm lúc anh đi vắng , một_mình chị sợ tôm trôi , lội nước mò đất be bờ mệt xỉu ngoài đê .


" Về đi ông Đỗi ơi , ông đày_ải vợ_con chết mất " , ngay_cả người làm_công cho anh thấy cảnh đó cũng nản_lòng .


Với cơ_ngơi hồ đập đó , anh đã được ngân_hàng cho vay 30 triệu .


" Tui đi ra khỏi ngân_hàng với một balô tiền_lẻ mà hồn bay lên tận trời " .


Nhưng liên_tục ba năm liền tôm chết , giá rớt , nợ ngân_hàng bắt_đầu " sinh_con_đẻ_cháu " , tiếng_ra_tiếng_vào bao_vây bốn phía , sức chịu_đựng của vợ_con cũng đến đỉnh_điểm .


Trong một cơn cùng_quẫn , Đỗi đã tưới dầu lên chiếc đò rách_nát , rồi chở cả vợ_con chạy ra giữa đầm toan nổi lửa để chấm_dứt mọi sự khổ_ải .


Ngân_hàng biết chuyện cũng cử người về an_ủi , khoanh nợ và cho vay tiếp 10 triệu .


Đỗi đã quay trở_lại cồn Giá và mười năm sau trở_thành người giàu nhất xã Vinh_Hưng .


Đỗi đưa chúng_tôi đi thăm cơ_ngơi của anh mà theo đánh_giá của Sở Thuỷ_sản Thừa_Thiên - Huế là đã trở_thành một mô_hình trang_trại nuôi tôm .


Từ 5 ha ban_đầu , đến nay trại tôm của Đỗi đã phát_triển đến 12 ha , đó là chưa kể 2 ha anh đã nhường cho bà_con trong làng .


Theo chân anh đã có thêm gần 200 hộ kéo ra khai_hoang hết 200 ha cồn Giá , tạo thành một khu nuôi tôm sầm_uất giữa đầm Cầu Hai .


Đỗi chỉ cho tôi xem con đê dài gần 500 m , ngăn con lạch : " Đêm trăng , tui xắn đất , mụ vợ mang bầu vác đất đắp con đập này đấy " .


Tất_cả đều làm bằng tay , vì ở ngoài này kiếm đâu ra xe xúc , máy_điện .


Và đúng như niềm tin của Đỗi , ba vụ tôm liên_tiếp anh tiếp_tục trúng , dù có năm giá rớt , có vụ tôm chết hàng_loạt trên toàn tỉnh .


Với 12 ha , mỗi năm Đỗi thu 5 - 7 tấn tôm , doanh_thu trên 1 tỉ , lãi_ròng 500 - 700 triệu đồng .


Đỗi xây ngôi nhà , đưa vợ_con lên bờ ; tiếp đó , bỏ vốn 500 triệu mở một cây xăng_dầu để cung_ứng vật_tư cho vùng nuôi tôm .


Tiếp đó nữa là gửi đứa con gái đầu lên thành_phố Huế , thuê thầy giỏi kèm_cặp và vừa thi đậu vào lớp 10 Trường Quốc_Học ( trường chất_lượng cao , tuyển_sinh cả miền Trung và Tây_nguyên ) .


Đỗi chỉ vào ngôi nhà cấp bốn nhỏ_bé của mình , nói : " Nhiều người hỏi tui răng không chịu xây ngôi nhà kha_khá mà ở .


Tui hỏi , ngôi nhà to có sinh_lợi được không ?


Nuôi tôm lãi trăm , nhưng nuôi con ăn_học đỗ_đạt thì lãi ngàn , lãi vạn " .


Ngày 2-10-1971 , 28 ngày sau khi nhập_ngũ , Nguyễn Văn Thạc ghi những dòng nhật_ký đầu_tiên .


Cho đến tháng 5-1972 , trong suốt tám tháng vừa hành_quân vừa ghi_chép , anh viết được 240 trang sổ_tay .


Những “ câu văn vội_vàng và bụi_bặm ” , anh viết vậy .


Nhiều lúc mình cũng không ngờ nổi rằng mình đã đến đây .


Không ngờ rằng trên mũ là một ngôi_sao .


Cuộc_đời bộ_đội đến với mình tự_nhiên quá , bình_thản quá và cũng đột_ngột quá .


Cách đây ít_lâu , mình còn là sinh_viên .


Bây_giờ thì xa_vời lắm rồi những ngày cắp sách lên giảng_đường , nghe thầy Đường , thầy Đạo ...


Không biết bao_giờ mình sẽ trở_lại những ngày như thế .


Học bao_lâu mà đã làm được gì đâu , đã sống được gì đâu ?


Chỉ còm_cõi vì trang sách , gầy xác đi vì mộng_mị hão_huyền .


Hai_mươi_tám ngày trong quân_ngũ mình hiểu được nhiều điều có_ích .


Dọc đường hành_quân , có dịp xem_lại lòng mình , soát lại lòng mình .


Mình bắt_đầu sống có trách_nhiệm từ đâu , từ lúc_nào ?


Có_lẽ từ 9-3-1971 , tháng ba của hoa nhãn ban trưa , của hoa sấu và hoa bằng_lăng nước .


Những người bạn thân_yêu của mình đã lần_lượt đi học xa hết cả rồi .


Thèm quá , nghe một tiếng thì_thào của cánh gió trên đồi bạch_đàn ...


Mình đã sống trên 20 ngày bên hồ cá Yên_Duyên , Yên_Sở .


Mình đã chụp tấm ảnh bộ_đội đầu_tiên dưới một gốc dừa , sau lưng là hồ cá .


Và ngôi sao Hôm trầm_tư , kiêu_hãnh đã mọc trên trời .


Mình đã khóc , nước_mắt giàn_giụa , khi các bạn tiễn mình đi , khi buổi lễ kết_thúc , khi bài Quốc_ca rung bầu_không_khí trong_lành trên Trường Tổng_hợp .


Bản_nhạc này đây , bao lần mình đã nghe , đã cúi đầu suy_nghĩ .


Nhưng hôm_nay mới thực hiểu , thực cảm một điều giản_dị : Bài Quốc_ca của ta , của ta !


Khóc , không phải vì hèn_yếu , không phải vì buồn_bã , mà vì xúc_động .


Những người bạn thân_yêu nhất của mình không_thể tiễn mình đi được .


Và bàn_tay ấy , và đôi mắt ấy , giọng nói ấy ...


Xe VN sản_xuất , tiếng động_cơ như tiếng tim mình vậy .


Nghẹn thắt vì một cảm_giác khó tả , mình ngước nhìn lần cuối_cùng cánh cửa_sổ , nơi hằng ngày mình bò ra , nhìn xuống lòng_đường .


Một hôm nào , những hôm nào mình mong_chờ nhìn thấy bạn của mình đạp xe qua , để mình gọi ... Bây_giờ , là chia_tay , xe lăn bánh , êm_ru , xe đi êm , mà bọn mình xô vào nhau , chen nhau thò tay ra cửa .


Xe ơi , lao nhanh hơn , cho ta chóng tới gia_đình lớn .


Nơi ta gửi_gắm cả thời thanh_xuân của mình ...


Hơn cả khi trên tay phập_phồng tờ quyết_định .


Vui_sướng , tự_hào , cảm_động làm_sao khi trên người ta là bộ quân_phục xanh màu lá .


Anh sinh_viên quen màu trắng áo của cánh cò , quen màu xanh da_trời tháng nắng ...


Mình trút bỏ không thương_tiếc , và trìu_mến khoác lên mình màu xanh ấy .


Màu xanh của núi đồi và thảo_nguyên , của ước_mơ và hi_vọng .


9 g 30 phải vào màn , nhưng ta thức trọn một đêm , với bốn bề đang rạng sáng , mặt_trời mọc , và em bé đã ríu_rít ở hàng ô_rô xén gọn .


Một tiếng võng kêu , một vệt nắng kẻ ở ngoài hiên , một con nhện giăng tơ trên cành ổi ...


Có gì khác với nơi ta ở , nơi ta gửi_gắm tuổi_thơ .


Ta đã bao lần đi bên sông Tô Lịch , trước_kia ta khó_chịu vì mùi bùn oi nồng ...


Ta đã mấy lần hành_quân bên sông Tô Lịch , ta yêu sông vì bọt tăm sủi , vì màu xanh non , tươi_trẻ có công vun_đắp của dòng sông .


Có phải lòng_sông đã quên mình nhơ_bẩn , đã chịu lòng mình mang mùi_vị ấy để đem cho đời những cọng rau_muống tươi kỳ_lạ , để đem màu hồng tươi cho thành_phố .


Sông Tô ơi , mai trở_về , ta khơi lại dòng sông , cho tuổi_thơ vẫy_vùng , cho con thuyền anh chở em đi , đi vòng_quanh thành_phố ...


Hôm_nay , đi bên sông , dưới cái nắng chang_chang , trên vai là balô con cóc của Trường_Sơn .


Quai đeo thít vào vai , ép lồng_ngực lại .


Đè lên hông , ép vào lưng , ướt đầm_đìa là mồ_hôi ta đấy .


Bài hát ta yêu là Trường_Sơn_Đông - Trường_Sơn_Tây ...


Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại làng Bưởi , Hà_Nội trong một gia_đình thợ_thủ_công .


Năm lớp 10 ( niên_học 1969 - 1970 ) , Nguyễn Văn Thạc đã đoạt giải nhất cuộc thi học_sinh giỏi văn toàn miền Bắc .


Với thành_tích học_tập kể trên , Thạc đã được ban tuyển_sinh Hà_Nội xếp vào diện đi đào_tạo tại Liên_Xô .


Nhưng theo chủ_trương chung , phần_lớn những nam học_sinh xuất_sắc năm đó đều phải ở lại để tham_gia quân_đội .


Trong khi chờ gọi nhập_ngũ , Thạc đã xin thi và đỗ vào khoa toán - cơ của Trường ĐH Tổng_hợp Hà_Nội .


Vừa học năm thứ nhất , anh vừa tự học thêm để hoàn_thành chương_trình năm thứ hai và được nhà_trường đồng_ý cho lên học thẳng năm thứ ba ...


Nhưng đó cũng là thời_gian cuộc kháng_chiến chống Mỹ đang bước vào giai_đoạn mới .


Hàng ngàn SV các trường đại_học phải tạm ngừng việc học_tập để bổ_sung lực_lượng chiến_đấu cho quân_đội .


Nguyễn Văn Thạc đã nhập_ngũ ngày 6-9-1971 ...


Trích lời_tựa của nhà_thơ ĐẶNG VƯƠNG HƯNG ( người sưu_tầm - giới_thiệu ) Yên_Sở ơi , ta yêu Yên_Sở như làng quê ta vậy .


Nơi em thơ gọi ta là chú bộ_đội , và những cô gái làng gọi ta : Chào các anh bộ_đội .


Em đừng cười anh vì bộ quân_phục thùng_thình .


Mẹ ta nghèo , rau_cháo nuôi ta , đau_khổ bốn nghìn năm , chắt_chiu từng hạt gạo nuôi ta .


Phải lớn lên , phải to ra cho kịp tầm cao của lịch_sử .


Hành_quân từ 5 giờ chiều đến 9 giờ đêm , đẹp lắm .


Trăng đầu tháng còn đỏ_quạch , cứ gợi cho ta nhớ một cánh buồm .


Đấy , cánh buồm đỏ thắm , đựng đầy gió , gió cuốn những ngôi_sao đêm , ùa vào lòng thuyền và đẩy thuyền trôi trong tâm_tưởng ...


Ngủ bên bờ một dòng sông , có những đường dừa thật đẹp .


Trời trong quá , dây_điện chăng như những dòng kẻ của một trang vở học_trò .


Đừng bấm đèn trêu họ , cứ để họ nói_chuyện với nhau .


Anh con_trai sắp xa người bạn của mình .


Chỉ còn vài tiếng nữa thôi là còi tàu , là chuyển bánh .


Anh dặn gì cô ấy , có_lẽ chẳng dặn gì đâu , và chỉ mỉm cười ...


Cậu nào đã cất_tiếng hò : “ Tiếng ai như tiếng chuông vàng Tiếng ai như tiếng cô nàng của anh ... ”


Còn tiếng này thì đúng là giọng anh Châu rồi , anh “ Mộng Châu ” : “ Anh yêu em lắm em ơi , Nhưng anh chẳng dám ngỏ lời với em ... ”


Những vì_sao dưới sông cũng va vào nhau ...


Những cánh dừa cũng nắm tay nhau tinh_nghịch bay qua bầu_trời thanh_bình .


Đêm đẹp vô_cùng , ta lắng_nghe đất thở .


Anh bạn nằm bên rọi đèn_pin tìm gì , có phải anh tìm con dế đang cần_cù dạo bản_nhạc đêm của Pritsvin ?


Không cưỡng nổi , ta lấy giấy và viết thư cho Như Anh ...


Bạn , đừng hát nữa , mà làm nao lòng bộ_đội .


Ta bước trên đồi bạch_đàn , dưới chân là đá sỏi ...


Chao_ôi , bầu_trời xanh quá , màu áo thân_yêu của ta đã xếp lại nơi nhà ...


... Có phải đời ta là cầm AK đánh giặc .


Đứng trên đồi phun lửa vào kẻ_thù , dạn_dày , thầm_lặng ... chẳng cần ai biết đến đâu .


Rồi lúc_nào ta chết , chỉ cầu_xin một điều , trên nấm mồ của ta là cây bạch_đàn ; cây bạch_đàn mảnh_dẻ ...


Nằm trong lòng đất , giá còn được nghĩ , ta sẽ làm thơ , ừ , làm thơ , làm toán ...


Chà , lập_dị , lập_dị , ngớ_ngẩn đến thế nữa cơ .


Sao bây_giờ ghét đời sinh_viên đến thế .


Tre đấy , ngoài vườn , anh cứ ra mà chặt .


Tre đực , tre cái , tre bánh_tẻ đan lóng đôi , lóng mốt , đan sọt đeo đá sau lưng .


Cây tre VN , lòng bà mẹ VN , có phải bây_giờ ta mới hiểu đâu .


Nhưng bây_giờ ta mới được nhìn , được thấy ...


Một thế_hệ đã ra đi như thế , phơi_phới một niềm tin .


Nhưng cuộc_sống gian_khó cũng theo bước chân anh .


( * ) Sách do Nhà_xuất_bản Thanh_Niên phát_hành tháng 5-2005 , Tuổi_Trẻ trích đăng và tạm đặt tên cho mỗi kỳ .


Sau cơn bão số 5 năm 1997 , nữ thuyền_trưởng duy_nhất ở VN Nguyễn Thị Hồng được mọi người biết đến như hình_tượng người phụ_nữ dũng_cảm và tài_đức vì đã có công cứu sống 36 mạng người .


Nhưng trớ_trêu thay , cũng từ ngày ấy công_việc mưu_sinh trên biển của chị gặp muôn_vàn trắc_trở , để cuối_cùng buộc phải rao bán con tàu mang số TG 2032TS và vĩnh_viễn rời bỏ biển_cả .


Một buổi trưa đầu tháng bảy , nghe tin chị Hồng về quê rao bán con tàu của mình , tôi vội xuống đò_ngang qua cù_lao Tân_Long ( thành_phố Mỹ_Tho , Tiền_Giang ) tìm chị .


Đưa tôi ra bờ sông , nơi con tàu đang neo đậu , chị Hồng bảo : “ Nó đã nằm đây từ cuối năm 2001 tới giờ chưa một lần được ra khơi ” .


Con tàu nổi_tiếng một thời bây_giờ đã quá “ già ” vì dãi_dầu mưa_nắng nhiều năm mà không được tu_sửa .


“ Tui đã tìm mọi cách bươn_chải suốt năm năm qua để khỏi nghĩ đến việc bán đi con tàu đầy kỷ_niệm này , nhưng việc gì đến cũng đã đến ” .


Với chị , con tàu này là mái nhà ấm_áp từng đưa chị vượt qua biết_bao con sóng dữ ra khơi thu_mua cá_cơm từ các tàu đánh_cá đem về đất_liền , nó giúp chị được Nhà_nước phong_tặng danh_hiệu “ Anh_hùng lao_động ” vào năm 2000 .


Sau cơn bão số 5 kinh_hoàng năm ấy , con tàu của chị Hồng bị hư_hỏng nặng phải nằm bờ .


Biết rõ chuyện chị Hồng phải đổ xuống biển hàng chục tấn cá vừa mua được để cứu người .


Ngân_hàng Công_thương Tiền_Giang đã khoanh món nợ 100 triệu đồng mà chị đã vay trước đó , đồng_thời cho vay tiếp 70 triệu đồng từ nguồn vốn khắc_phục hậu_quả cơn bão số 5 để chị sửa_chữa lại con tàu .


“ Số tiền ấy chẳng thấm vào đâu nên tui phải huy_động hết tài_sản của gia_đình sửa_chữa nhiều lần , tổng_cộng gần 500 triệu đồng ” - chị Hồng kể .


Vét vốn_liếng sửa tàu xong , chị Hồng lại tiếp_tục cầm lái dong tàu ra khơi mua cá_cơm làm nước_mắm .


Người nữ thuyền_trưởng đầy kinh_nghiệm cảm_nhận được những điều không bình_thường trong chuyến ra khơi đầu_tiên sau cơn bão .


Con tàu của chị nằm chờ cả tháng trời mà cá chẳng đầy khoang .


Chị Hồng kể : “ Trước bão , biển nhiều cá lắm , nhưng lần này rất nhiều tàu ra khơi đánh không có cá .


Có nhiều lúc tàu của tui phải neo ngoài biển ngót 45 ngày mà mua chỉ được vài tấn cá , đành phải quay về ” .


Không tin biển phụ người , chị Hồng quyết_định cùng anh_em thuỷ_thủ tiếp_tục ra khơi .


Có_điều những chuyến đi ấy không một lần như_ý .


Những thuỷ_thủ yêu_mến nữ thuyền_trưởng , yêu_mến chiếc tàu “ nổi_tiếng ” mà họ gắn_bó , nhưng sau những chuyến ra khơi thất_bát , họ buộc phải nói lời chia_tay với chị vì thu_nhập không đủ sống và nhất_là họ không cam_lòng nhìn thấy tài_sản của chị cứ đội nón ra đi .


Thế_là sau nhiều năm cầm_cự với biển_cả một_cách vô_vọng , cuối năm 2001 chị Hồng quyết_định kéo tàu về cù_lao Tân_Long thả neo tạm nghỉ mà lòng đau như dao cắt .


“ Từ năm 2000 khi thấy việc làm_ăn trên biển ngày_càng khó_khăn , mỗi chuyến ra khơi bị lỗ 30 - 40 triệu đồng , tui có ý_định chuyển sang đánh cá_ngừ đại_dương nên có hỏi Quĩ hỗ_trợ phát_triển xin vay vốn nhưng nơi này bảo đã hết tiền .


Không còn cách nào khác tui quyết_định đi tìm một việc gì đó trong ngành thuỷ_sản để làm , nhưng chạy từ địa_phương tới trung_ương chẳng có kết_quả gì ” .


Tháng 7-2000 , chị gõ_cửa xin gặp giám_đốc Sở Thuỷ_sản Tiền_Giang lúc bấy_giờ là ông Tư Minh và nói thật muốn xin việc_làm .


Ông này “ giới_thiệu ” chị sang cảng cá Mỹ_Tho gặp ông Tám Tâm .


Sau khi nghe chị Hồng trình_bày nguyện_vọng được làm bất_cứ việc gì trong ngành thuỷ_sản mà chị đã gắn_bó cả chục năm và muốn đóng_góp con tàu của mình vào công_việc vận_tải của cảng , ông giám_đốc cảng cá lạnh_lùng bảo : “ Bây_giờ các khâu trong cảng đã đủ người hết rồi , không nhận người mới nữa ! ” .


Thấy ở quê nhà không có chỗ cho mình , người nữ thuyền_trưởng anh_hùng ấy tiếp_tục phóng xe_đò lên TP. HCM tìm việc .


“ Nhờ có quen_biết trước , tui tìm gặp anh Phạm Ngọc Hoè - tổng_giám_đốc Tổng_công_ty hải_sản Biển_Đông ( thuộc Bộ Thuỷ_sản ) để xin một việc phù_hợp với mình .


Nơi này không còn biên_chế nên viết giấy giới_thiệu cho tui ra cảng cá Cát_Lở , tỉnh Bà_Rịa - Vũng_Tàu .


Nhưng ra đây người_ta cũng bảo đã hết biên_chế ” .


Liên_tục những năm_tháng sau đó chị nhiều lần gõ_cửa xin việc ở các công_ty thuỷ_sản tại TP. HCM , nhưng ai cũng nghĩ rằng “ anh_hùng lao_động chỉ nói_chơi cho vui ” nên mời uống trà nói_chuyện một lúc rồi ... chia_tay .


Gõ_cửa hết những chỗ quen_biết ở miền Nam mà không ai nhận vào làm_việc , nhân một cuộc hội_nghị ở Hà_Nội năm 2003 , chị đánh_bạo tìm gặp Bộ_trưởng Bộ Thuỷ_sản Tạ Quang Ngọc để trình_bày nguyện_vọng nhỏ_bé của mình .


Chị tâm_sự : “ Không phải tự_nhiên mà tui tìm bộ_trưởng nhờ_cậy như vậy .


Trước đó , khi tui được Nhà_nước phong_tặng danh_hiệu “ Anh_hùng lao_động ” , bộ_trưởng và lãnh_đạo tỉnh Tiền_Giang từng “ giành ” anh_hùng này là của bộ mình , địa_phương mình .


Trong lúc khó_khăn , địa_phương không giúp được thì tui mới hỏi bộ thử xem sao thôi ” .


Bộ_trưởng bảo chị chờ ba tháng nữa ông sẽ trả_lời , nhưng có_lẽ do nhiều việc quá nên ông Ngọc cũng đã quên phắt những gì đã hứa với chị .


“ Sau những lần bôn_ba đi xin việc_làm thất_bại , tui buồn lắm .


Buồn vì địa_phương đã đưa tui lên cao quá làm_chi để bây_giờ tui muốn sống như một ngư_dân bình_thường cũng không được .


Thấy tui ở nhà lâu ngày nhiều người hỏi “ bộ thất_nghiệp rồi hả ?


” ... Mang danh anh_hùng lao_động mà bị thất_nghiệp tui cảm_thấy hổ_thẹn vô_cùng nên tiếp_tục lao ra đường đi xin việc .


Tới giờ này tui cũng không hiểu được tại_sao người_ta không nhận tui vào làm_việc nữa ” .


Và trong lúc mọi người “ quay lưng ” với người nữ thuyền_trưởng , thì vào tháng 4-2004 một doanh_nhân người Áo tên Ernet Stefan sang VN đầu_tư nhà_hàng nổi trên sông Sài_Gòn .


Ông này đã cử hai nhân_viên xuống Mỹ_Tho mời cho được người phụ_nữ đã từng cứu 36 người trong cơn bão số 5 ở biển Kiên_Giang về lái tàu du_lịch Bonsai 1 của ông kèm theo điều_kiện sẽ tu_sửa lại chiếc tàu TG 2032TS nổi_tiếng của chị thành tàu du_lịch hoàn_chỉnh .


Được làm_việc đúng với sở_trường của mình - lái tàu - chị Hồng vui_vẻ nhận_lời .


Thế nhưng , số_phận hẩm_hiu không buông_tha chị .


Bằng thuyền_trưởng đường_biển hạng V và hạng IV của chị chẳng có giá_trị gì khi đứng trong buồng_lái con tàu du_lịch này .


Biết trước yêu_cầu bắt_buộc này , chị đã đăng_ký học lấy bằng thuyền_trưởng đường_sông trước khi bước lên tàu của ông Stefan làm_việc , nhưng mãi đến tháng 12-2004 người_ta mới khai_giảng khoá học .


Trong thời_gian này ông Stefan đã thuê một người khác lái tàu , cho_nên sau khi đã lấy được bằng thuyền_trưởng đường_sông chị vẫn ... thất_nghiệp .


Chuyện_trò với tôi , chị có đề_cập đến một điều mà chị đã giấu kín tới bây_giờ .


Như đã nói , sau bão số 5 chị được ngân_hàng khoanh món nợ 100 triệu đồng và cho vay tiếp để chị được tiếp_tục ra khơi .


Sau nhiều chuyến đi biển thất_bại , chị đã đến Ngân_hàng Công_thương Tiền_Giang chủ_động đề_nghị giao tàu để nơi này thanh_lý trừ nợ .


Chị bảo rất sợ mắc nợ và khi đã mang danh anh_hùng thì càng không_thể mang nợ nhiều .


Ngân_hàng yêu_cầu chị viết giấy nói rõ không phải ngân_hàng xiết_nợ mà chỉ giữ giùm tàu và hai bên cùng kêu bán tàu .


Một thời_gian dài sau đó không bán được tàu vì nghề đánh_bắt ngày_càng khó ăn , nên ngân_hàng bảo chị về nhà xem có gì bán được để trả nợ ( gần 400 triệu đồng ) .


Thế_là căn nhà trong con hẻm nhỏ ở quận 1 , TP. HCM của hai cô cháu chị được rao bán .


Trong lúc khó_khăn ấy , chị có đề_nghị ngân_hàng xem_xét xoá khoản nợ 100 triệu đã khoanh trước đó nhưng nơi này không đồng_ý .


Năm 2003 , nhân một lần ra dự hội_nghị ở Hà_Nội , chị đã gặp và trình_bày chuyện này với thứ_trưởng Bộ Tài_chính lúc bấy_giờ ( bà Băng Tâm ) .


Chị kể : “ Lúc đó chị Băng Tâm nói với tui là chuyện này không lớn và hướng_dẫn tui về làm đơn gửi UBND tỉnh Tiền_Giang , chỉ cần chủ_tịch tỉnh có bút phê đồng_ý và chuyển về Bộ Tài_chính thì nơi này sẽ giải_quyết xoá liền .


Tui làm đơn và qua uỷ_ban tỉnh gặp trực_tiếp chủ_tịch Nguyễn Hữu Chí gửi đơn và nói rõ những gì chị Băng Tâm đã nói .


Anh Chí hứa sẽ xem_xét và sau đó gửi văn_bản thông_báo cho tui biết là ... không được , vì ngân_hàng công_thương không đồng_ý ( ? ) ” .


Rất buồn và hụt_hẫng vì cách đối_xử của địa_phương đối_với mình , nhưng chị vẫn lặng_lẽ gom tiền bán nhà đem trả hết nợ ngân_hàng .


Chị bảo rằng nếu được xoá khoản nợ ấy , có_lẽ chị còn vốn để tiếp_tục ra khơi và biết_đâu sẽ không sa_cơ_thất_thế !


“ Danh_hiệu Anh_hùng lao_động là cái gì đó rất thiêng_liêng đối_với tôi , nhưng cũng đã làm cho cuộc_sống của tôi không_thể trở_lại bình_thường nữa rồi ” .


Trong một góc căn nhà nóng hầm_hập ở khu_phố Tân_Hà , phường Tân_Long của “ đại_gia_đình ” mình , chị đang rao bán chiếc tàu TG 2032TS của mình với giá 200 triệu đồng và chính_thức bỏ nghề đi biển kể từ nay .