Chị Anh Đào , em_gái của anh Sơn , người đang cất_giữ cuốn nhật_kí của anh_trai mình , kể rằng trong gia_đình , anh Sơn là người thông_minh và tài_hoa nhất .


Hơn 30 năm kể từ ngày anh hi_sinh và 28 năm qua kể từ ngày thống_nhất ( 1975 ) đến nay , cả gia_đình thay nhau đi tìm mộ_phần của anh nhưng vẫn chưa tìm thấy .


Mỗi tháng , có_khi mỗi tuần , cả mấy chị_em , trừ chị Đào lấy chồng ở Đông_Hà , còn các em của anh Sơn từ Đồng_Hới ( Quảng_Bình ) vẫn vào Quảng_Trị thắp nhang trong những nghĩa_trang nơi đây .


Hầu_như họ đã đi khắp 72 nghĩa_trang của tỉnh Quảng_Trị để hi_vọng tìm thấy dấu_tích của anh mình , thậm_chí nhờ đến cả các nhà_ngoại_cảm ...


Nguyễn Kỳ Sơn chỉ là một trong hàng chục vạn người lính đã nằm_xuống cho độc_lập tự_do của Tổ_quốc , anh cũng chỉ là một liệt_sĩ bình_thường như hàng ngàn người lính đã hi_sinh nay vẫn chưa tìm thấy thân_xác , cũng có_thể tất_cả đã hoà_tan vào núi_non sông_nước của mảnh đất này .


Nhưng những dòng nhật_kí của anh là câu_chuyện chân_thực và đầy thuyết_phục về một thế_hệ , họ đã sống cho lí_tưởng , cống_hiến tuổi xuân một_cách đầy lãng_mạn .


" Những người chết đi không hề mong được phong anh_hùng và được thấy hoa tươi dâng trước mộ .


Họ chết cho một lẽ duy_nhất là khát_vọng sống .


Rất kỳ_lạ khi những ghi_chép riêng_tư của một cô gái Việt_cộng lại được những người bên kia chiến_tuyến gìn_giữ như một kỷ_vật thiêng_liêng .


“ Thuỳ Trâm không định viết cho cả thế_giới này đọc , nhưng có_lẽ chính vì_thế mà niềm tin sâu thẳm nơi chị được viết ra một_cách chân_phương , rõ_ràng và tôi đã thấy chị có đủ dũng_cảm để theo_đuổi niềm tin ấy trong trận thử_thách cuối_cùng ... ” .


Trong lá thư gửi cho người mẹ của người đã mất họ viết vậy , ngày 28-5-2005 .


35 năm đã trôi qua , nhưng có một người con_gái như thế vừa bất_ngờ trở_lại ...


Sáng 25-4-2005 , tôi nhận được một cú điện_thoại bất_ngờ .


Đó là điện_thoại gọi đến từ văn_phòng Quaker ( 1 ) Hà_Nội .


Người của văn_phòng báo tin hiện có một người Mỹ đang giữ cuốn nhật_ký của chị_gái tôi - liệt_sĩ Đặng Thuỳ Trâm .


Thời_gian công_tác : năm năm , ba tháng , năm ngày ...


Frederic Whitehurst ( 2 ) và Robert Whitehurst ( 3 ) đã đến với bài nói về nhật_ký của một nữ bác_sĩ Việt_cộng mà Frederic nhận được khi tham_gia chiến_tranh ở VN ...


Ted Engelmann ( 4 ) là một trong những người có_mặt ở hội_thảo .


Ba ngày sau khi hội_thảo kết_thúc , Ted sang VN .


Ở Hà_Nội , anh đã nhờ một người bạn làm ở văn_phòng Quaker Hà_Nội tìm giúp gia_đình bác_sĩ Đặng Ngọc Khuê .


Những nhân_viên ở đây rất nhiệt_tình , lần theo manh_mối ít_ỏi có trong cuốn nhật_ký , họ đã tìm sang tận Đông_Anh , nơi bố tôi làm_việc từ gần 50 năm trước .


Nhưng ở đó , người duy_nhất làm_việc cùng thời với bố tôi cũng đã nghỉ hưu từ năm 2000 .


Bệnh_viện Đông_Anh cử người về tận quê ông để hỏi địa_chỉ gia_đình tôi .


Ông lại chỉ sang Trường đại_học Dược Hà_Nội , nơi mẹ tôi công_tác trước khi về nghỉ hưu từ 20 năm trước .


Cứ như thế , bao trái_tim nhân_hậu đã chuyển_tiếp cho nhau tín_hiệu để cuối_cùng giúp Ted tìm được gia_đình tôi và trao lại chiếc đĩa CD chứa_đựng tâm_huyết của người viết nhật_ký 35 năm về trước .


Những ngày sau đó tôi nhận được rất nhiều thư của hai anh_em Frederic Whitehurst và Robert Whitehurst .


Họ kể về những năm_tháng ở VN và hành_trình bao năm qua họ đã tìm_kiếm gia_đình tôi như thế_nào .


Có những lúc họ tưởng như tuyệt_vọng không_thể nào tìm được gia_đình tôi , đã sợ rằng khi họ chết đi , hai cuốn nhật_ký của chị tôi sẽ nằm trong đống giấy_má bình_thường không ai biết đến , bị quẳng đi , bị mục_nát , bị quên_lãng .


Họ nói với tôi rằng vì không còn hi_vọng tìm được gia_đình tôi , họ đã có ý_định in hai cuốn nhật_ký thành sách để cả thế_giới được biết về một nữ bác_sĩ cộng_sản người Hà_Nội đã sống và đã chết ra sao .


Họ mong rằng từ cuốn sách đó sự_nghiệp y_tế của chị tôi sẽ còn được tiếp_nối ...


Và trong nỗi tuyệt_vọng như thế , họ đã trao_tặng hai cuốn nhật_ký cho Viện lưu_trữ về VN Lubbock tại Trường đại_học Tổng_hợp Texas , để chúng có_thể được gìn_giữ và chăm_chút hơn khả_năng họ có_thể làm được .


Dưới đây là bức thư đầu_tiên của Fred gửi cho tôi :


Tôi đã giữ ký_ức về chị cô , bác_sĩ Đặng Thuỳ Trâm , 35 năm nay .


Tôi đã giữ cuốn nhật_ký của chị ấy suốt 35 năm .


Ted Engelmann - người tôi chỉ mới vừa biết - nói với tôi rằng anh ấy đã đến nhà cô và hiện_nay cô đã nhận được bản copy của hai cuốn nhật_ký cùng những bức ảnh .


Có bao_nhiêu điều tôi phải nói với cô , với gia_đình cô và đặc_biệt là với mẹ cô .


Sau bao_nhiêu năm tìm_kiếm , điều này giống như một giấc mơ và việc tìm ra gia_đình cô khiến tôi bật khóc .


Một người mẹ phải được biết về những ngày_tháng của con gái mình , một đất_nước phải được biết về một người anh_hùng như bác_sĩ Đặng .


Mọi việc dường_như thật thích_hợp , mẹ cô cần phải nhận được những dòng chữ của con gái mình đúng vào dịp kỷ_niệm 30 năm giải_phóng đất_nước bà - 30-4-2005 ... ” .


“ Fred , đừng đốt cuốn sổ này , bản_thân trong nó đã có lửa ”


Fred đã chứng_kiến cảnh “ cả một xóm nhỏ Nhơn_Phước ở miền tây Đức_Phổ bị bom giội tan_hoang không còn một người sống ” ( thư ngày 4-6-2005 ) .


Fred đã nhìn thấy những em nhỏ ở Chu_Lai bị thiêu cháy trong bom_napalm .


Fred đã chứng_kiến viên trung_uý chỉ_huy trực_tiếp của mình gần như mất_trí vì không chịu nổi cảnh các nhân_viên y_tế Mỹ “ đơn_giản cứ nhặt bừa bất_kỳ một cánh_tay , cẳng_chân nào đó lắp vào xác bạn mình cho vào quan_tài gửi về Mỹ ” ( thư ngày 4-6-2005 ) .


Những cảnh chứng_kiến đó đã ám_ảnh Fred trong bao năm nay từ khi rời VN trở về .


Nhưng cũng từ những ngày khốc_liệt đó , Fred đã nhìn thấy cuộc chiến_tranh từ một ánh_sáng hoàn_toàn khác_biệt .


Trong một trận tập_kích vào một “ căn_cứ của Việt_cộng ” , sau khi tiếng súng đã im , đơn_vị của Fred tiến vào và nhận thấy đây là một bệnh_viện nhỏ .


Có rất nhiều lán_trại , nhiều phòng - rõ_ràng là phòng_bệnh , cả một phòng mổ dã_chiến .


Có_vẻ mọi người trong bệnh_viện đã vội_vã đi khỏi ngay trước khi quân Mỹ ập tới và không kịp mang theo tài_liệu .


Theo qui_định của quân_đội Mỹ , mọi tài_liệu của địch thu được trên chiến_trường phải chuyển lại cho bộ_phận quân_báo nghiên_cứu .


Hôm đó Fred thu_nhặt được rất nhiều tài_liệu .


Cùng với thông_dịch_viên người Việt , Fred chọn_lọc các tài_liệu có giá_trị quân_sự , số còn lại họ vứt vào đống lửa để thiêu_huỷ .


Fred đang đốt những tài_liệu loại_bỏ thì thượng_sĩ Nguyễn Trung Hiếu - thông_dịch_viên của đơn_vị - cầm một cuốn sổ nhỏ đến cạnh anh và nói : “ Fred , đừng đốt cuốn sổ này .


Fred chưa hiểu đó là cuốn sổ gì , nhưng vẻ xúc_động của Hiếu và việc Hiếu có_thể kính_trọng cả đối_phương tác_động rất mạnh đến anh , Fred bỏ cuốn sổ vào túi .


Nhiều đêm sau đó Fred và Hiếu cùng nhau đọc cuốn sổ .


Đó là nhật_ký của một Việt_cộng , chính là nữ bác_sĩ đứng đầu cái bệnh_viện nhỏ mà đơn_vị Fred càn vào .


Anh càng tò_mò hơn khi Hiếu cho biết nữ bác_sĩ đó còn rất trẻ , mới 26 tuổi và từ Hà_Nội vào Đức_Phổ công_tác chưa được hai năm .


Rồi như một định_mệnh , mấy tháng sau Fred nhận được cuốn nhật_ký thứ hai của nữ bác_sĩ , cũng do Nguyễn Trung Hiếu đem về .


Những dòng chữ rực lửa khiến Fred vô_cùng xúc_động - mặc_dù anh chỉ được nghe qua lời dịch vội của Nguyễn Trung Hiếu và đó là những dòng chất_chứa căm_thù đối_với quân Mỹ .


Anh không hiểu nổi bắt_nguồn từ đâu mà một người con_gái có_thể nhìn thấy cái đẹp của màu xanh giữa chiến_trường mịt_mù bom_đạn , vì_sao cô ấy có_thể nghe nổi bản giao_hưởng êm_đềm khi quân Mỹ gần như luôn bám sát sau lưng .


Năm 1972 , Fred được rời VN và trở_về Mỹ .


Trong hành_lý của anh có những kỷ_vật nặng_trĩu của chiến_tranh : hai cuốn nhật_ký của nữ bác_sĩ , hơn 50 tấm ảnh chụp những người dân Quảng_Ngãi trong chiếc máy_ảnh Canon bị bắn thủng lấy được trên xác một phóng_viên Việt_cộng , chiếc đục nhỏ rơi bên xác một người thợ_mộc già bị giết_hại .


Cũng từ đó VN trở_thành một nỗi ám_ảnh trong anh .


Mẹ của Fred là một nhà_giáo và là hoạ_sĩ .


Khi Fred cho mẹ xem cuốn nhật_ký , bà đã bảo con trai hãy cẩn_thận , bởi_vì hai cuốn sổ này có_thể thiêu cháy cuộc_đời anh ...


Robert Whitehurst cũng là một cựu_chiến_binh ở chiến_trường VN nhưng chưa từng có_mặt ở chiến_trường Nam_Trung_bộ .


Hai năm hoạt_động ở vùng đồng_bằng sông Cửu_Long khiến Rob đem_lòng yêu_mến miền đất này cùng những con_người VN hiền_hoà , giàu tình_cảm .


VN đã trở_thành một phần đời của Rob vì anh cưới một người con_gái xứ Long_Xuyên .


Anh học tiếng Việt , thích ăn món ăn Việt , thích đem những cây_cỏ VN về Mỹ để trồng , thậm_chí có lần còn cố gửi về Mỹ một chiếc xuồng_ba_lá để vợ đỡ nhớ quê .


Rob được đọc cuốn nhật_ký của bác_sĩ Thuỳ Trâm sau khi từ Mỹ trở_về năm 1972 .


Ngay từ đầu cuốn nhật_ký đã khiến anh sửng_sốt .


Cùng với sự giúp_đỡ của vợ , anh đọc đi đọc lại cuốn nhật_ký , càng đọc anh càng bị lay_động trước những gì diễn ra trong tâm_hồn người con_gái ở bên kia chiến_tuyến .


Thư anh viết : “ Tất_cả những ai từng được chúng_tôi cho xem cuốn nhật_ký ( đã được Rob dịch sang tiếng Anh - TT ) đều xúc_động trước những điều chị cô viết .


Chúng_tôi nghĩ chị không chỉ là một anh_hùng của riêng ai , nghĩa_là mặc_dù những ký_ức của chị rất quí_giá đối_với cô cũng như đối_với chúng_tôi , nhưng sự_nghiệp của chị còn rất có ý_nghĩa với tất_cả mọi người .


Những dòng chữ của chị có một sức kêu_gọi tuyệt_vời .


Mặc_dù chị ở bên kia chiến_tuyến trong cuộc chiến_tranh giữa chúng_ta , nhưng ngay từ đầu những năm 1970 , Fred và tôi đã cảm_thấy chị vô_cùng đáng ngưỡng_mộ , đáng tôn_kính và là một người tốt .


Hi_vọng sau khi đọc những dòng chữ viết từ quá_khứ ấy , cô sẽ đồng_ý với chúng_tôi ... rằng theo một nghĩa nào đó chị là của riêng gia_đình cô , nhưng theo một nghĩa rất quan_trọng chị là của tất_cả chúng_ta ” ( thư ngày 29-4-2005 ) .


Rồi Rob tìm được trên mạng Internet một nơi gọi là Trung_tâm VN ( Vietnam Center ) ở Trường đại_học Tổng_hợp Texas và biết rằng tại đây người_ta vẫn tổ_chức hội_thảo thường_niên về chiến_tranh VN .


Có rất nhiều người tới dự hội_thảo này : các học_giả , các vị đại_sứ , các viên tướng , các cựu_chiến_binh VN của cả hai phía miền Nam và miền Bắc .


Robert động_viên Fred đến dự hội_thảo và nói về cuốn nhật_ký của nữ bác_sĩ .


Cuộc hội_thảo diễn ra như tôi đã nói lúc đầu .


Trong sự xúc_động sâu_sắc , Fred và Rob đưa cho nhiều người đĩa CD chứa bản_sao cuốn nhật_ký của chị tôi , mong rằng giống như trong câu_chuyện cổ_tích tốt_đẹp nọ , cuốn nhật_ký sẽ tìm được về với quê_hương , về với gia_đình người nữ bác_sĩ mà họ ngưỡng_mộ như một anh_hùng .


Ngày_mai bạn sẽ đọc một câu_chuyện khác , trong một bối_cảnh khác của gần 40 năm trước .


Bạn sẽ đọc , để hiểu vì_sao những ghi_chép riêng_tư của một người con_gái lại có_thể tạo nên nỗi xúc_động lớn_lao đến thế nơi những người lính ở chiến_tuyến bên kia ...


Đường_ống dẫn nước phi 800 dưới lòng rạch Cá_Trê thuộc phường Bình_Khánh , Q. 2 , TP. HCM bị vỡ lúc 6 giờ ngày 8-8 , nước phun lên thành cột cao .


Ngay sau khi ống vỡ , 15 chàng " Yết Kiêu " ( đội thợ lặn của Công_ty Hồng_Lĩnh ) đã có_mặt ... Khảo_sát .


Đến 15 giờ cùng ngày dòng nước qua đường_ống đã được khoá .


Nhiệm_vụ đầu_tiên của các anh là phải lặn xuống lòng rạch , dò_tìm , đo_đạc để xác_định vết bể , vị_trí , kích_thước , tầm ảnh_hưởng của nó .


Đội_trưởng Nguyễn Sơn Nam là người đầu_tiên lặn để " tìm bệnh " của đường_ống .


Anh mặc áo_lặn , đeo vòi_hơi kính_lặn và từ_từ buông mình xuống nước với ... một cọng dây kẽm trong tay để làm thước_đo .


Lúc này dù nước đã đóng , nhưng áp_lực dòng_chảy trong ống vẫn còn mạnh .


Nhiều lần cố đến gần đường_ống anh bị lực nước đánh dạt ra , lộn nhiều vòng rồi trồi lên .


Sau khi xác_định được hướng nước , anh quyết_định vòng sang phía hạ_lưu để xông vào đoạn ống bể .


Những người trên chiếc ghe đặc_dụng neo gần đó với đầy_đủ các loại máy_móc cung_cấp oxy cho người lặn bên dưới hồi_hộp theo_dõi .


Lần này anh đã bám vào được điểm bể và bắt_đầu đo_đạc , xác_định hình_dạng vết bể .


Ca lặn đầu_tiên của Nam kéo_dài gần một tiếng đồng_hồ , với nhiều lần trồi lên , ngụp xuống để cung_cấp các thông_số cho đồng_đội bên trên .


Sau ca lặn của anh Nam , người ta đã hình_dung được đoạn ống bể như sau : chiều dài hai đầu tính luôn độ móp khoảng 2 m ; đoạn bể có hình chữ L với chiều ngang 40 cm và chiều dọc ống 20 cm .


Từ đây , các phương_án khắc_phục đã được vạch ra và phương_pháp dùng kiềng ốp " bó " điểm bể đã được chọn .


Từ khi nhận được thông_báo về phương_án vá vòi_rồng , cả tổ chia nhau lặn_ngụp dưới lòng rạch mãi đến 4 giờ sáng ngày 9-8 .


Người nào cũng bị tê cóng vì phải trầm mình dưới nước giữa đêm khuya .


Do đường_ống bị chôn_vùi dưới lớp đất bùn nên các anh lại phải ... thổi bùn .


Sau khi thổi được bùn , các anh mới phát_hiện có hàng trăm bao cát chèn hai bên đường_ống .


Thế_là những chàng " Yết_Kiêu " phải xoay ra làm luôn nghề ... bốc_vác .


Dưới độ sâu gần 3 m , từng bao cát nặng đã được các anh cần_mẫn kéo ra , vác lên người và di_chuyển đi nơi khác .


Thợ lặn Nguyễn Hải Anh ( 28 tuổi , quê ở Nghệ_An ) trồi lên sau nửa tiếng đồng_hồ " bốc_vác " dưới nước , run_rẩy bập vội điếu thuốc được đồng_đội dúi cho vừa vẽ một vòng như làm dấu , vừa hình_dung cho chúng_tôi cảnh bốc_vác : " Mấy bao cát lèn bên dưới lâu ngày chặt quá , tụi mình vừa móc ra , vừa vác lên vai và bơi đi chỗ khác " .


Tối cùng ngày , các bao cát cũng đã được di_chuyển khỏi đường_ống .


Nhưng chưa kịp mừng thì dưới dòng nước lạnh , các anh lại phát_hiện đường_ống nằm trên một hệ_thống móng bằng cừ tràm .


Các anh lại trồi lên bàn_bạc : muốn khoét sâu xuống bên dưới để kiềng ống lại , chỉ còn cách nhổ hoặc cưa bỏ cừ tràm .


Tức_tốc , một kíp thợ lặn khác gồm ba người , do anh Nguyễn Thanh Huy ( 35 tuổi , quê Bến_Tre ) chỉ_huy , mỗi người cầm một chiếc cưa tay lao ùm xuống nước .


10 phút , 15 phút , 20 phút trôi qua , từ trên mặt_nước , chúng_tôi thấy từng đoạn cừ tràm với ấu cưa còn mới_toanh nổi lên trôi theo dòng nước .


Lúc này các anh mới nghỉ_tay ăn vội miếng cơm và đợi bộ_phận kỹ_thuật làm đoạn kiềng ống mang đến .


Gần 2 giờ sáng 9-8 , kiềng ống được đưa đến .


Đoạn kiềng này có chiều_dài 50 cm , gồm hai mảnh , mỗi mảnh là một nửa vòng_tròn đường_ống .


Khi ốp vào nó sẽ bó khít điểm bể từ bên ngoài , sau khi được siết chặt bằng 12 con bù_loong .


Yêu_cầu được đưa ra : đến sáng " vòi_rồng " phải được vá xong , kịp cung_cấp nước sinh_hoạt cho hàng chục ngàn hộ dân và phục_vụ sản_xuất cho cả Khu chế_xuất Tân_Thuận .


Trong cái lạnh tê buốt của đêm khuya , các anh lại lao xuống dòng nước , với độ chính_xác cao đến từng milimet của những chiếc ron , những vòng xoay ốc_vít .


Đến 4 giờ sáng , một người nhô lên mặt_nước báo tin vui : đoạn ống đã được vá xong .


Gần 10 giờ sáng cùng ngày , nước đã được mở trở_lại .


Nhưng đó cũng chỉ là khắc_phục tạm , vẫn chưa được hoàn_chỉnh vì đoạn kiềng quá ngắn chỉ đủ bít điểm bể chứ chưa bít được điểm móp hai bên , nên lượng nước rò_rỉ vẫn còn thoát ra với số_lượng trên 1.000 m³ / ngày .


Ngay sau đó , chúng_tôi lại tìm phương_án khác .


Đến ngày 10-8 , đội lặn tiếp_tục khảo_sát và phát_hiện lượng nước rò_rỉ ngày nhiều hơn .


Lúc này hai đầu đoạn ống chỗ bị bể đã dài ra gần 2 m chứ không phải hơn 1 m như trước nữa " - anh Trần Duy Khang , cán_bộ phòng kỹ_thuật Chi_nhánh Cấp_nước TĐ - BH , nói .


Nguyên_nhân là do độ phá nước quá lớn khi áp_lực nước chảy qua đường_ống .


15 g 30 ngày 11 - 8 , đường nước qua tuyến ống lại được đóng .


Mười phút sau , kíp lặn đầu_tiên trong ngày đã có_mặt dưới lòng rạch .


Đến 17 g 20 phút cùng ngày , đoạn kiềng ống cũ đã được tháo ra và mang lên bờ .


Gần 21 giờ đêm , đoạn kiềng ống mới được đưa xuống , với trọng_lượng trên 500 kg .


Lúc này con_nước lại lớn dần lên và chảy mạnh .


Nhóm thợ lặn phải vật_lộn với nước để đưa hai mảnh ghép của đoạn kiềng ống vào vị_trí .


Hai thợ lặn Huy và Anh lại nhảy xuống nước với một túi đồ_nghề gồm khoá , mỏ_lết , bù_loong , con tán .


Lúc này mọi người mới thở_phào nhẹ_nhõm khi Anh là người sau_cùng trồi lên khỏi mặt_nước thông_báo chiếc bù_loong cuối_cùng đã được siết chặt .


Lập_tức qua điện_thoại , ông Nguyễn Hữu Cầu , giám_đốc Chi_nhánh Cấp_nước TĐ - BH , cho mở nước chạy thử .


Vẻ hân_hoan trên khuôn_mặt của những người thợ lặn chợt tan biến .


Nước được đóng lại .


Một lần nữa các " Yết Kiêu " lại thay nhau lặn_ngụp dưới dòng nước để kiểm_tra từng cái ron , từng con bù_loong .


Họ phải làm lại từ đầu : tháo từng con bù_loong ra , lắp ron và siết chặt lại với độ chuẩn_xác cao .


Đến 6 giờ sáng cùng ngày mọi việc mới hoàn_tất và nước đã được mở .


Sau hai lần vá , " vòi_rồng " đã lành_lặn trở_lại .


Và lúc ấy , những chàng " Yết Kiêu " tay vẫn run_run chuyền nhau điếu thuốc chống_chọi lại cái lạnh sau những giờ dìm người dưới con rạch ...


Mẹ con mình cứ buồn , cứ khóc mãi chẳng ích gì ...


Đời không yêu mẹ con mình thì mẹ con mình yêu lấy đời mà sống , mẹ ơi ! " .


Đó là lời của cô_gái 25 tuổi Lê Thị Thu Hiền tâm_sự với mẹ và , với những dòng này bài viết của chị đã giành giải nhất cuộc thi " Hãy kể cho tôi nghe câu_chuyện của bạn " do Hiệp_hội Ôtô - xe_máy Nhật_Bản và Uỷ_ban An_toàn giao_thông quốc_gia tổ_chức .


Người con_gái nghị_lực ấy cũng là một VĐV khuyết_tật xuất_sắc vừa giành được 1 HCV cầu_lông tại cuộc thi cho người khuyết_tật đang diễn ra tại Hà_Nội ở nội_dung đánh_đôi trên xe_lăn .


Đó là chiếc HCV thứ sáu kể từ khi Hiền đến với thể_thao khuyết_tật trong ba năm qua .


Nhìn gương_mặt trẻ_trung , xinh_xắn và thông_minh của Hiền trên sân_đấu , ít người nghĩ rằng cô_gái trẻ ấy phải qua năm lần lên bàn mổ trong vòng năm năm sau một tai_nạn giao_thông xảy ra với cô trước sinh_nhật lần thứ 20 đúng ba ngày .


Với tỉ_lệ 65% thương_tật vĩnh_viễn và một chân bị mất đi , có_thể nói Hiền phải trải qua những ngày đau_đớn nhất cả về thể_xác lẫn tinh_thần .


Bị tai_nạn ngay sau khi gia_đình sa_sút , cả nhà phải ở nhờ một người bà_con tại phường Hoà_Khánh_Bắc ( Đà_Nẵng ) .


Từ đó đến nay , ba Hiền do không chịu nổi cú sốc đã đi làm_ăn biệt_tăm trong năm năm qua .


Giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng Phạm Trung Kiên : " Đúng là tôi đã đọc lá đơn của Lê Thị Thu Hiền và tôi đã gọi điện cho cô ấy .


Mấy năm trước , anh Hồ Thế ( nguyên giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng ) cũng nói với tôi rằng anh rất ấn_tượng về Hiền .


Nhưng hơn một năm nay chúng_tôi chưa có kế_hoạch tuyển người .


Nếu tuyển cán_bộ , tôi sẽ lưu_ý trường_hợp của Hiền " .


Ba mẹ_con Hiền chỉ biết sống dựa vào nhau và cũng thật lạ_lùng khi chính cô_gái tật_nguyền lại là chỗ dựa cho người mẹ đau_khổ .


Mẹ Hiền nói : " Con tôi rất mạnh_mẽ và tự_tin .


Khi công_an đến lấy tin và quay phóng_sự , nó đồng_ý ngay .


Nó đi ra đường , vào quán uống cà_phê với bạn_bè trong ánh mắt tò_mò của mọi người mà không hề mặc_cảm , tự_ti " .


Tai_nạn đã khiến cô dở_dang con đường nghề_nghiệp sau khi tốt_nghiệp lớp trung_cấp bưu_điện và đang chờ quyết_định đi làm và cũng dở_dang cả lớp bồi_dưỡng cảm_tình Đảng từ năm 20 tuổi .


Hiền tham_gia thể_thao không nhiều như các đồng_đội khác vì cô phải phụ mẹ kiếm tiền nuôi em ăn_học .


Nhưng sức con_gái và nghị_lực khiến Hiền tiến nhanh với hai HCB tại Para Games 2003 , năm HCV trong các giải toàn_quốc khiến Hiền được nhiều đồng_đội trong cả nước biết đến .


Hai năm sau tai_nạn , Hiền vẫn đi thi_tuyển công_chức ngành bưu_điện .


Hiền kể : " Tôi thấy tên mình có trong danh_sách 90 người trúng_tuyển vào ngành bưu_điện năm 2002 nhưng chờ mãi vẫn không được gọi đi làm .


Tại cuộc thi_tuyển , bác Hồ Thế ( giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng năm ấy ) cũng nói rằng tôi là người trả_lời vấn_đáp ấn_tượng nhất " .


Tháng sáu vừa_qua , cô đã viết thư cho giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng Phạm Trung Kiên , trình_bày mọi việc , năng_lực và nguyện_vọng của mình .


Hai ngày sau , ông Kiên đã gọi điện đến nhà Hiền gieo cho cô một hi_vọng : " Sẽ lưu_ý trường_hợp của Hiền " .


Mấy năm qua , ngoài thể_thao , Hiền còn dồn sức viết văn , và văn_chương cũng mang lại cho cô nhiều hạnh_phúc .


Năm 2002 , Hiền đoạt giải đặc_biệt ( 10 triệu đồng ) của báo Hoa_Học_Trò ở cuộc thi " Nét bút kỷ_niệm " viết về " vết sẹo " trong đời mình .


Năm 2004 , cô lại nhận giải ba của báo Thanh_Niên viết về chiến_dịch Mùa_hè xanh .


Trước khi lên đường ra Hà_Nội dự giải thể_thao , Hiền đã gửi bài dự thi " Mùa_hè xanh mãi trong tôi " do báo Tuổi_Trẻ tổ_chức .


Trong bài viết này , Hiền viết về một bạn tình_nguyện_viên ở Para Games , người đã tạo niềm vui cho Hiền với 12 bông hồng mỗi ngày .


Có bốn đại_lý tiêu_thụ chó , hình_thành một chợ chó nằm trên quốc_lộ 1A thuộc xã Điện_Phương , huyện Điện_Bàn , tỉnh Quảng_Nam .


Mỗi ngày thu_gom hơn nửa tạ chó để " đánh " ra Bắc .


Phiên chợ bắt_đầu từ 12 g - 18 g trong ngày , thời_điểm sôi_động nhất vào khoảng 16 g - 17 g , bởi đây là lúc các lái_buôn tập_trung về chợ sau một ngày đi thu_mua chó .


Theo ông Phạm Yên , người có thâm_niên trên 20 năm đi đổi chó ở xã Điện_Minh , người_ta không gọi là đi " mua chó " mà gọi " đổi chó " mặc_dù là bán lấy tiền bởi lẽ người_ta nuôi chó là để giữ nhà , không dùng từ mua - bán .


Đúng 6 g 30 , ông Yên hô lớn : " Lên_đường anh_em ! " , lần_lượt những đôi bàn_tay rắn_chắc cầm lấy tay_lái Honda toả về khắp các ngả đường , bắt_đầu cuộc hành_trình một ngày đi đổi chó .


Từ những khu thị_trấn sầm_uất đến những vùng nông_thôn hẻo_lánh đều có dấu chân của người đổi chó .


Anh Trần Văn Lang , ở xã Điện_Phương , nói với đồng_nghiệp : " Tôi đi hướng thị_xã Hội_An nhé ! " .


Anh_em Bùi A , Bùi B ( ở xã Duy_Phước , huyện Duy_Xuyên ) cho biết hôm_nay hai anh_em đi hướng huyện Thăng_Bình và hàng chục người đi đổi chó cũng thông_báo địa_điểm hướng đi để khỏi chạm_trán trong ngày .


Anh_em Bùi A , Bùi B đi dọc quốc_lộ 1A vào hướng Thăng_Bình , đến thị_trấn Nam_Phước ( Duy_Xuyên ) , có tiếng gọi lớn từ trong ngôi nhà bên đường : " Đổi chó , đổi chó " .


Chiếc xe chưa kịp dừng hẳn , một bé trai chạy ra , cất giọng : " Vào nhà ba cháu đổi con Vàng " .


Sau khi thoả_thuận giá_cả 10.000 đồng / kg , công_việc còn lại của anh_em Bùi A là bắt chó vào rọ .


Bữa ăn " sang_trọng " cuối_cùng mà ông chủ Phạm Tuấn dành cho chú Vàng yêu_quí gồm : cơm , cá , thịt heo ... để tiễn " người bạn tri_âm " 10 năm chung sống .


Bữa ăn chưa kết_thúc , chiếc kẹp sắt dài 1 m từ bàn_tay của Bùi A nhanh như chớp thò ra kẹp cổ chú Vàng bỏ vào rọ sắt , kết_thúc một thương_vụ .


Bé trai vẫn ngây_thơ vẫy tay chào chú Vàng , rồi nhìn ông Tuấn , nói : " Con Vàng mình về nhà mới sướng hơn nhà mình phải không ba ? " .


Ông Tuấn không nói gì , cả nhà nhìn theo chú Vàng và chiếc xe Bùi A khuất dần ...


Anh Bùi B cho biết trong nhiều năm đi đổi chó , không ít lần chó bắt vào rọ phải thả ra vì những đứa con của chủ nhà về khóc_lóc không cho bán .


Phiên chợ bắt_đầu_từ 12 g - 18 g trong ngày , thời_điểm sôi_động nhất vào_khoảng 16 g - 17 g , bởi đây là lúc các lái_buôn tập_trung về chợ sau một ngày đi thu_mua chó .


Trong số bốn người mua chó , ba người là dân địa_phương được các " đại_gia " buôn chó quê ở Thanh_Hoá uỷ_thác đứng điểm , chỉ duy_nhất đại_lý của ông chủ Nguyễn Đình Mạnh ( người Thanh_Hoá ) đích_thân cử ông Thành từ Thanh_Hoá vào đứng điểm gom chó .


Giá chó lên hay xuống là do sự thống_nhất của bốn người mua tại đây .


12 g 15 , một tay lái_buôn chở phía sau hai con chó vào đại_lý của ông Thành : " Chó hôm_nay đẹp lắm " .


Hai chú chó ở độ tuổi " U17 " , tức_là chó tơ .


Ông Thành nói : " Chó này mua tăng cho anh một đồng " , tức_là 13.500 đồng / kg thay_vì 12.500 đồng / kg .


Bên kia quốc_lộ 1A , tại ba địa_điểm mua chó của ông Chính , ông Hạt , ông Quốc , người bán chó đến càng đông , những tay lái_buôn và cả người dân tấp_nập đổ về .


Một người đàn_ông chở năm chú chó đáp vào điểm mua của ông Chính .


Đó là ông Nguyễn Minh Phụng , ở huyện miền núi Tiên_Phước ( Quảng_Nam ) .


Ông Phụng làm nghề đổi chó gần 20 năm nay , hằng ngày ông mua chó về nhốt trong kho , khi đủ năm con đem bán một lần .


Ông Phụng nói cách đây hai năm , khi chó còn xuất_khẩu sang Trung_Quốc , nghề đổi chó hái ra tiền , bình_quân lời 2 - 2,5 triệu đồng / tháng , nhưng bây_giờ chó không xuất_khẩu được , chỉ tiêu_thụ ở nội_địa , nhưng thu_nhập cũng trên 1 triệu đồng / tháng .


Một đứa trẻ dắt ông lão khoảng 80 tuổi mang con chó đến bán .


Con chó này gắn_bó với cụ tám năm nay , nhưng thiếu tiền mua thuốc cho cụ bà , ông đành bán .


Sau một hồi thương_lượng , con chó được mua với giá 100.000 đồng trong sự nuối_tiếc của cả hai ông cháu .


Những tay lái chó thường " trung_thành " với mối ruột .


Những bạn_hàng quen_thuộc còn được tặng quà trong những ngày lễ tết .


Tổng_kết sau một phiên chợ , ông Quốc mua được 30 con ; ông Chính 20 con ; ông Thành 15 con và ông Hạt 17 con .


17 g ngày hôm sau , một chiếc xe_tải đậu trước điểm nhà ông Thành để đưa chó về phương Bắc bán cho các nhà_hàng .


Ông Dũng , tài_xế , cho biết đợt này có khoảng 120 con được chuyển ra Hà_Nội để bán cho các nhà_hàng thịt chó .


Từ trong kho chứa , lần_lượt 10 con vào một rọ .


Không đủ chuyến ra Hà_Nội , ông Thành liên_hệ với ba đại_lý Hạt , Quốc và Chính thêm được hơn 400 con .


Vài ngày hơn nửa tấn chó được đưa ra Thanh_Hoá , Hà_Nội , theo cái đà này không_chừng Quảng_Nam sẽ không còn chó .


Thời_gian gần đây tại Quảng_Nam thường_xuyên xảy ra nạn trộm chó .


Bọn " cẩu tặc " thường dùng điện , đánh bả để bắt chó trộm đem bán cho thương_lái .


Giá chó càng tăng , càng nhiều kẻ đi bắt trộm chó để bán , không loại_trừ cả chó điên cũng được xẻ thịt ...


Hàng trăm hộ dân Phú_Yên vừa nhận được thông_báo trả lại tiền sử_dụng 350 ha đất đã cấp sổ_đỏ ở các khu dân_cư mới xã Xuân_Hải , Sông_Cầu .


Cách đây hơn ba năm , vào khoảng tháng 10 , 11-2000 , khi con đường Qui_Nhơn - Sông_Cầu vừa bắt_đầu manh_nha hình_thành , nhiều người có thông_tin sớm nhất về việc giao đất ở tại khu qui_hoạch dân_cư mới tại xã Xuân_Hải , huyện Sông_Cầu , tỉnh Phú_Yên .


Họ lập_tức thông_báo với người_thân và bạn_bè đến nộp đơn xin mua đất xây_dựng .


Chỉ trong một thời_gian ngắn , hàng trăm hồ_sơ xin giao ( mua ) đất của người dân từ thành_phố Qui_Nhơn ( Bình_Định ) và huyện Sông_Cầu ( Phú_Yên ) đã được UBND huyện Sông_Cầu xem_xét và ra quyết_định cấp đất theo quyết_định số 2554 / QĐ - UB ngày 5-10-2000 của UBND tỉnh Phú_Yên .


Thủ_tục quan_trọng nhất cũng được hoàn_tất , đó là giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất , còn gọi là sổ_đỏ , đã được UBND huyện Sông_Cầu cấp .


Dự_án này đã được UBND tỉnh Phú_Yên phê_duyệt và giao cho UBND huyện Sông_Cầu thực_hiện .


Còn UBND huyện Sông_Cầu lại không trả_lời dứt_khoát , cứ hẹn_lần_hẹn_lữa về việc sẽ cấp giấy_phép xây_dựng nhà ở cho những người đã được cấp đất .


Đến ngày 11-1-2003 , các hộ mua đất ở khu dân_cư mới Xuân_Hải đột_ngột bị mời về huyện Sông_Cầu để nghe phổ_biến chủ_trương của UBND tỉnh Phú_Yên , thu_hồi đất đối_với các hộ dân không thường_trú tại xã Xuân_Hải .


Trong lúc nhiều công_dân có đất tại khu dân_cư mới Xuân_Hải bất_ngờ không hiểu chuyện gì đang xảy ra thì tiếp đó họ lại nhận được giấy thông_báo của Phòng Tài_chính - kế_hoạch huyện Sông_Cầu về việc trả lại tiền sử_dụng đất , có được cộng với lãi_suất của ngân_hàng theo thời_điểm nộp tiền .


Sự_việc nói trên đã gây bất_bình cho hàng trăm hộ dân có đất ở mua tại khu dân_cư mới Xuân_Hải , gây nên kiện_cáo kéo_dài .


Trả_lời phỏng_vấn , ông Lộc nói : Bán đất với giá không được uỷ_ban tỉnh phê_duyệt là không_thể chấp_nhận được , đây là việc_làm vượt_cấp của uỷ_ban huyện , loại dự_án này không phải muốn bán giá nào thì bán , đây là cái sai .


Nói_tóm_lại là giá chưa duyệt thì không được bán .


Thưa ông , sổ_đỏ đã được giao cho người dân .


Tôi rất lấy làm lạ là vì_sao tôi không cho phép mà ở dưới vẫn làm .


Chính_quyền sai thì sửa , chứ sao lại chỉ sửa chính_quyền mà không sửa bên dân ?


Tôi đã chấp_nhận cho trả lại tiền và lãi ngân_hàng từ mấy năm nay .


Bởi giá hồi đó không phải là giá vì không ai cho phép , chắc_chắn là có cái gì bên trong nữa ...


Cũng có ý_kiến cho rằng lúc bán đất giá khi đó còn rẻ , bây_giờ giá đất thị_trường lên cao thì tỉnh Phú_Yên lại thu_hồi ?


Trong thời_điểm vào năm 2000 , bản_thân chính_quyền huyện không có quyền để cấp đất ở , đã không có thẩm_quyền thì việc mua_bán này không có hiệu_lực pháp_luật .


Hơn_nữa giá_cả phải được uỷ_ban tỉnh cho phép .


Dòng sông chảy ngược , xăng_dầu chảy xuôi .


Bắt_nguồn từ con suối La_La lịch_sử trên dãy Trường_Sơn hùng_vĩ , trước khi chảy ngược về bên đất bạn Lào , sông Sê_Pôn có hơn 10 km là đường biên_giới hữu_nghị với một bên là các xã Tân_Thành , Tân_Long và thị_trấn Lao_Bảo của huyện Hướng_Hoá ( tỉnh Quảng_Trị ) , một bên là huyện Denxavẳn , tỉnh Xavannakhẹt của Lào .


Lợi_dụng địa_thế “ núi liền núi , sông liền sông ” này , nhiều năm qua sông Sê_Pôn trở_thành một điểm “ nóng ” về buôn_lậu trên dọc dài tuyến biên_giới Việt_Nam - Lào với hàng_hoá chủ_yếu là thuốc_lá , điện_tử , mỹ_phẩm , đường ... nhập lậu vào Việt_Nam .


Từ khi giá xăng_dầu biến_động với mức chênh_lệch giữa Việt_Nam và Lào có thời_điểm lên đến 4 - 5 ngàn đồng / lít , con sông hiền_hoà này lại trở_thành con đường vận_chuyển , buôn_bán trái_phép xăng dầu qua biên_giới .


Đứng tại bờ sông cách trạm kiểm_soát đường_sông chỉ vài bước chân , trong vòng hơn 20 phút sáng 16-7 , chúng_tôi đã đếm được hơn 10 ghe thuyền “ xuất bến ” chở theo hàng chục can xăng dầu vượt sông .


Con sông chỉ rộng hơn 100 m mà lúc_nào cũng nhộn_nhịp ghe thuyền , buôn_bán tấp_nập chẳng kém gì chợ_nổi trên sông tại các tỉnh đồng_bằng sông Cửu_Long .


Chỉ tay về mấy chiếc đò hàng đang vượt sông , anh Dương Khang , cán_bộ trạm kiểm_soát đường_sông nói : “ Đó mới_chỉ là buôn_bán nhỏ_lẻ của dân_nghèo đi chợ tranh_thủ kiếm thêm vài đồng , chứ ban_đêm mới là buôn_bán lớn của các đầu_nậu ” .


Anh Khang cũng cho biết , đường đi của những can xăng dầu này bắt_đầu_từ các trạm xăng dầu trong Khu thương_mại Lao_Bảo được chuyển vào ban_đêm xuống các bến sông , sau đó chờ thời_cơ thuận_tiện đưa xuống đò hàng chuyển qua bên kia sông .


Phương_thức này là “ đánh ” lớn - mà trước đó vài ngày , các lực_lượng kiểm_tra đã bắt_giữ trong đêm ngay tại đường_biên giữa sông một đối_tượng người Lào chở 80 can xăng dầu với số_lượng 2.200 lít .


Còn vận_chuyển nhỏ_lẻ thì sáng ra người dân đi chợ Karôn bên đất Lào chỉ cần xách 1 can loại 30 lít sang bên kia sông là đã có hơn 30 ngàn đồng .


Khi về , họ lại xách vài chục cây thuốc_lá , hoặc bao đường là coi như ngày đó kiếm được cả trăm ngàn đồng .


Còn trên bộ , tuy không nhộn_nhịp như dưới sông , nhưng xăng dầu xuất lậu lại công_khai và lớn hơn nhiều .


Mỗi ngày có hàng trăm phương_tiện mà đa_số là xe_tải nặng của các doanh_nghiệp Lào vận_chuyển hàng_hoá vào Khu thương_mại Lao_Bảo , khi về đổ đầy xăng dầu vào hai bình chứa ( 350 - 400 lít ) là mỗi bác tài đã kiếm lời được cả triệu đồng .


“ Với cách này thì chúng_tôi chịu , không sao kiểm_soát được .


Mặt_khác , mình đâu có quyền gì cấm , hoặc kiểm_tra xăng dầu trong thùng của họ được ” - Chi_cục_trưởng Chi_cục Hải_quan cửa_khẩu Quốc_tế Lao_Bảo Lê Chí Dụng than_thở .


Mặc_dù các văn_bản và ý_kiến chỉ_đạo của Chính_phủ , của các bộ , ngành về tăng_cường chống buôn_lậu xăng dầu qua biên_giới được ban_hành đến các địa_phương có đường biên_giới với Lào và Campuchia nhiều ngày qua , song khi hỏi các lực_lượng có trách_nhiệm tại Cửa_khẩu Lao_Bảo , chúng_tôi chỉ nhận được câu trả_lời là “ có nghe nói ” .


Ngay cả văn_bản chỉ_đạo số 1329 ngày 13-7 của UBND tỉnh Quảng_Trị , nhiều nơi hiện cũng chưa nhận được .


Về nội_dung chỉ_đạo “ Các trạm xăng_dầu chỉ bán trực_tiếp vào phương_tiện , không bán xăng dầu vào các thùng chứa , can chứa ” , nhiều trạm xăng dầu trong Khu thương_mại Lao_Bảo nói mới_chỉ biết được qua truyền_hình ( ! ? ) .


Đi từ cổng A tại Cửa_khẩu Lao_Bảo về cổng B tại Khe_Sanh dài hơn 20 cây_số , chúng_tôi đếm được có đến gần 20 trạm xăng_dầu lớn_nhỏ , trong đó chiếm chủ_yếu của tư_nhân và các doanh_nghiệp liên_doanh .


Tại Trạm xăng dầu Lao_Bảo ( Công_ty Xăng dầu Quảng_Trị ) , một nhân_viên bơm xăng nói với chúng_tôi : “ Nghe nói chỉ_thị căng lắm , ai vi_phạm là bị kỷ_luật liền ” .


Nói là vậy , nhưng chỉ 10 phút sau người nhân_viên này thản_nhiên bơm đầy dầu vào bình 30 lít cho một người dân .


Khi tôi đưa máy_ảnh lên chụp , anh_ta liền van_nài “ Đừng chú , cháu bị đuổi việc mất ” .


Tại trạm xăng dầu doanh_nghiệp tư_nhân Tân_Long , người bán hàng còn thản_nhiên nói : “ Đã được phép bán , thì bán ở mô mà chẳng được , mắc gì lại cấm tụi tui không được đổ vào can ” .


Phó_đồn_trưởng Đồn Biên_phòng Lao_Bảo Nguyễn Viết Tân nói : “ Hàng ngày lực_lượng tuần_tra trên sông chỉ kiểm_tra và bắt_giữ xăng dầu khi đã được chất lên các ghe thuyền đẩy ra giữa sông .


Còn những can xăng dầu đang ở trên bờ , hoặc trong nhà dân thì mình lại không được kiểm_tra , bắt_giữ họ do hành_vi buôn_bán và xuất lậu chưa diễn ra .


Thời_gian qua , ngoài vụ hơn 2.000 lít dầu_ta bắt_giữ được , còn lại là vài can với số_lượng nhỏ chẳng đáng là bao .


Hay tại các trạm xăng dầu , nhân_viên bán hàng bơm vào các can , thùng cho người mua , ta cũng không xử_lý họ được vì việc_làm này không_thể cho là hành_vi vi_phạm được .


Chẳng_lẽ ta phạt tiền hay thu_giữ xăng dầu của họ sao ? ” .


Chống xuất lậu xăng dầu bằng biện_pháp nào vào thời_điểm hiện_nay ?


Câu hỏi này của chúng_tôi đưa ra cho các lực_lượng chống buôn_lậu tại Cửa_khẩu Lao_Bảo và điều thực_tế là đều nhận được câu trả_lời : “ Rất khó ” .


Nhiều cán_bộ có trách_nhiệm tại đây còn nói rất vô_tư : “ Cứ tăng xăng dầu bằng giá với họ là chống được ngay ” .


Trong khi đó , dòng xăng dầu vẫn đang ngày_đêm không ngừng chảy qua biên_giới ...


Không biết tôi đã vượt qua bao_nhiêu kilômet đường trong cái nắng và gió cuối tháng năm như đổ lửa ở miền Trung , từ vùng cát cháy đến vùng thượng_nguồn ở mảnh đất Quảng này , để tận_mắt chứng_kiến hành_trình vượt lên số_phận của những đứa trẻ da_cam .


Đằng sau những khát_vọng đổi_đời ấy là những người cha , người mẹ và cả những người bạn cùng lớp âm_thầm thắp lửa yêu_thương .


Vùng cát xã Duy_Nghĩa , Duy_Xuyên như cháy lên giữa trưa tháng năm .


Một người đàn_ông cột hai đứa con tật_nguyền vào chiếc xe_đạp , đang gò mình đẩy qua nổng cát mênh_mông không một bóng cây để đưa con từ trường về nhà .


Cách đây mấy năm , mỗi ngày hai bận tui phải gánh hai đứa nó đi học ... " .


Người đàn_ông này là anh Lê Văn Nhân , cha của hai đứa trẻ nhiễm da_cam tên Lê Văn Anh và Lê Văn Trăng .


Tựa người vào chiếc xe_đạp vuốt vội mồ_hôi chảy ròng trên mặt , anh kể ba cha con đã cùng đến trường suốt chín năm nay .


" Hồi chiến_tranh , sống trong vùng Mỹ rải chất_độc đâu có biết mình bị nhiễm .


Sau hoà_bình , tui về quê lập gia_đình vào năm 1985 .


Liên_tục hai năm liền sinh ra hai đứa con bị dị_tật , hết bệnh_viện này đến bệnh_viện khác chạy_chữa , ở đâu cũng lắc_đầu bảo cả hai đứa nhiễm chất_độc da_cam ...


Hai đứa con da_cam như hai gánh nặng oằn trên lưng hai vợ_chồng trẻ , bữa đói , bữa no .


Vợ_chồng anh đã cố nuôi con với hi_vọng một ngày sẽ chữa được cho con lành_lặn .


Tuy tay_chân đều teo_tóp , thân_thể phát_triển không bình_thường , nhưng đến năm 8 tuổi cả hai đứa con đều đòi đi học .


Thương con , anh cố gạt nước_mắt đưa con đến trường .


" Hồi đó để đưa được cả hai đứa đi học , tui và mẹ nó thay nhau bỏ hai đứa vô đôi trạc để gánh con đến trường .


Được_cái là hai đứa ham học , lại thông_minh , nên từ lớp 1 đến lớp 7 cả hai đều là học_sinh giỏi ... " .


Ðến năm lớp 8 , đường bêtông ở xã được xây_dựng , hai vợ_chồng bàn nhau mua chiếc xe_đạp cũ , rồi cột hai đứa con lên xe thồ đến trường cách nhà hơn 3 km .


Bây_giờ , hai đứa con anh vừa thi tốt_nghiệp lớp 9 Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi , Duy_Nghĩa , Duy_Xuyên và đang chuẩn_bị vào lớp 10 .


Từ vùng cát Duy_Nghĩa , tôi ngược về vùng núi Tiên_Sơn , Tiên_Phước trên con đường núi gập_ghềnh , khúc_khuỷu .


Hơn năm năm nay , anh Phạm Viết Cảnh - cha của cháu Phạm Viết Tường , đã âm_thầm cõng đứa con bị nhiễm da_cam vượt hơn 3 km đường núi để đến trường , bất_kể ngày mưa hay nắng .


Đáp trả lại tấm lòng của người cha , suốt năm năm học Tường đều là học_sinh xuất_sắc của Trường tiểu_học Nguyễn Bá Ngọc .


Anh Cảnh lo_lắng : “ Sang_năm lên trường xã cách nhà hơn 6 km , không biết mần răng mà đưa đến trường , cho ở trọ thì không được , ai lo , còn cõng thì sức mô mà chịu cho thấu !


Vượt gần 100 km từ Tam_Kỳ , tôi về xã Ðại_Hồng , Ðại_Lộc .


Trên con đường nhỏ bên vách núi dẫn về ngôi làng nơi đầu nguồn sông Vu_Gia , có đôi bạn nhỏ cùng đưa nhau đến trường trên chiếc xe_lăn .


Hơn sáu năm qua , đó là một câu_chuyện về tình_bạn đẹp như cổ_tích giữa đời_thường ở một vùng đất nghèo giữa cô bé Trần Thị Thu Dung ( 13 tuổi ) và Trương Thị Thương , học_sinh lớp 6/3 Trường THCS Phù_Đổng .


Chị Lương Thị Huệ , mẹ bé Thương , nhớ lại : Sinh xong bé Thương là tui ngất lên , ngất xuống , hết bệnh_viện này đến bệnh_viện khác , nhà nghèo nhưng cũng cố chạy_chữa .


Bệnh_viện mô cũng lắc_đầu bảo là cháu bị nhiễm chất_độc da_cam ... " .


Thân_hình dị_dạng , bây_giờ đã bước sang tuổi 16 nhưng Thương chỉ cao 0,5 m , không đi_lại được , chỉ ngồi một chỗ .


Chị Huệ đưa tay chỉ cô bé ngồi bên cạnh : " Nếu không có bé Dung giúp_đỡ thì chắc_chắn tui đã cho Thương nghỉ học từ lâu rồi ... " .


Thì_ra cô học_trò nhỏ Trần Thị Thu Dung , người đã cùng chị Huệ suốt bao năm trời thay phiên nhau bồng Thương đến trường .


Từ lớp 1 đến lớp 6 em và Thương học chung một lớp , chị Thương học giỏi lắm ... " .


Suốt sáu năm_học , đôi bạn Dung - Thương nhà cùng xóm nghèo nơi đầu nguồn con sông Vu_Gia đã không rời nhau nửa bước .


Nhiều người ở làng Đông_Phước kể lại ai mới đến lần đầu nhìn thấy Dung tay_xách_nách_mang hai chiếc túi_xách nhỏ , bồng Thương từ trường về nhà hay từ nhà đến trường , cứ nghĩ là hai chị_em bồng_bế nhau đi ăn_xin .


Hôm tôi về làng Đông_Phước , hai bạn đang bồng_bế nhau từ trường trở_về nhà sau buổi học cuối_cùng năm lớp 6 .


Dung mồ_hôi nhễ_nhại , chị Huệ chạy ra tiếp_sức để đưa Thương vào nhà và hai bạn nhìn nhau cười , rồi lôi trong cặp nhỏ ra hai tờ giấy khen học_sinh giỏi của trường khoe với ba mẹ .


Nhìn cảnh này tôi mới cảm_nhận được một hạnh_phúc mặn_chát .


Chị Huệ kể : " Thấy cảnh Dung và tui mỗi ngày bồng Thương đến trường cực quá cách đây hơn hai tháng Hội Chữ_thập_đỏ xã tặng chiếc xe_lăn nên cũng đỡ vất_vả ... " .


Tôi hỏi chị Huệ tại_sao không đi xe_lăn , chị Huệ bảo sáng nay chiếc xe bị xẹp lốp , chưa sửa kịp ...


Nhiều thầy cô giáo tôi gặp kể lại mỗi lần nhìn thấy cảnh cha_mẹ hay bạn_bè cùng gồng_gánh , thồ , cõng những đứa con da_cam đến trường mới thấy hết nỗi nhọc_nhằn ở từng con_chữ của tình yêu_thương , của lòng nhân_hậu , để ươm mầm và thắp sáng niềm tin từ sâu_thẳm của những nỗi đau quá_sức chịu_đựng con_người ...


Hàng chục trẻ_em da_cam đến trường mỗi ngày mà tôi gặp trên những nẻo đường quê bằng đôi chân của cha mẹ , của bạn_bè , tất_cả đều có chung khát_vọng sống , khát_vọng vươn lên .


Hãy nghe lời tâm_tình của Trương Thị Thương : “ Ước_mơ của em là học thật giỏi để sau_này vô đại_học ... " .


Không biết cái khát_vọng ấy có trở_thành hiện_thực không ?


Nhưng nhìn ánh mắt cùng nỗi khát_vọng đến trường của Thương mới thấu_hiểu được lòng quyết_tâm vượt lên số_phận , " Nhiều lúc cực quá , tui động_viên con nghỉ học .


Nhưng mỗi lần như thế Thương bỏ ăn , mặt buồn_xo .


Nhìn con buồn vì không được đi học nên tui lại cố ... " - chị Huệ tâm_sự .


Hỏi về khát_vọng ngày_mai , Thương bảo em phải cố học thật giỏi để trở_thành lập_trình_viên tin_học ...


Khát_khao của Thương là dàn máy_vi_tính .


Chị Huệ bảo : “ Đã nhiều lần hứa với con nếu học giỏi sẽ tặng dàn máy_vi_tính như ước_mơ .


Nhưng thú_thật , hứa với con vậy nhưng biết bao_giờ thực_hiện được , nhà nghèo , đến cơm còn chạy_ăn từng bữa nói chi đến máy_vi_tính ... " .


Còn hai anh_em Lê Văn Anh và Lê Văn Trăng ở vùng cát cháy Duy_Nghĩa , Duy_Xuyên cũng đang cố học thật giỏi để trở_thành bác_sĩ chữa bệnh cho người nghèo và các bạn bị nhiễm chất_độc da_cam như mình .


Hỏi ước_mơ , cả hai em đều bảo ước chi trên trái_đất này đừng có chiến_tranh , và chất_độc da_cam thôi đừng gây thêm khổ_đau cho con_người .


Cả hai anh_em Anh và Trăng cùng tâm_sự : " Nếu được vào đại_học , được học ngành y , sẽ cố nghiên_cứu loại thần_dược chống lại chất_độc da_cam ... " .


Không biết ước_mơ đó có thành hiện_thực không , nhưng con đường vượt qua nổng cát cháy mỗi ngày để đến với cái chữ của ba cha con anh Nhân cũng đã là quá_sức rồi .


Giờ_đây , con đường tiếp_tục đến trường để thực_hiện khát_vọng cháy_bỏng cho ngày_mai vẫn còn lắm gian_nan , không biết cả ba cha con anh có vượt qua nổi ?


Nếu có được chiếc xe_lăn , tụi em sẽ cố ... " - Anh và Trăng tâm_sự .


Những con vật tội_nghiệp ấy đã có_mặt ở nhiều quán nhậu cao_cấp đặc_sản đến các làng nướng bình_dân giữa Sài_Gòn ...


Đêm 2-11 , chúng_tôi tìm đến Vương_Tửu quán nằm trên đường Lê Ngô Cát ( quận 3 , TP HCM ) .


Vương_Tửu quán nằm kế ba quán nhậu sang_trọng khác trên cùng một đoạn đường dài hơn 100 m , nhưng khách_khứa đông_đúc , tấp_nập hơn ...


Anh nhân_viên tiếp_tân mang ra thực_đơn với hàng chục món ăn , nhậu , trong đó có nhiều cái tên rất " phong_kiến " .


Thấy khách chưa chọn được món , anh nhanh_nhảu giới_thiệu : " Hay_là mấy anh dùng thịt rừng cho ngon_miệng .


Quán tụi em hôm_nay có chồn , cheo , dúi và cả rắn hổ .


Tất_cả đều còn sống rất lanh_lợi ... " .


Không để khách phải đợi lâu , anh tiếp_viên chào_giá tại bàn : chồn 380.000 đ / kg , cheo 180.000 đ / kg , dúi 180.000 đ / kg ...


Theo anh tiếp_viên , các loại thú rừng trên đều có người mang đến bỏ_mối .


Khi chưa bị làm_thịt , thú được nuôi trong chuồng sắt .


Để chứng_minh lời mình nói , anh ta chạy ra sau tóm_cổ mang lên một con thú có tên gọi là dúi .


Nó có lông màu đen , mỏ cụt trông giống chuột cống .


Con thú nhỏ bị siết chặt cổ , không kêu được , chỉ đưa đôi mắt đen_nháy nhìn ánh_sáng đèn_néon và mọi người .


Vương_Tửu quán chỉ là một trong hàng ngàn quán nhậu tại TP HCM bán thịt thú rừng .


Ở thành_phố này muốn thưởng_thức " hàng độc " là thịt động_vật hoang_dã như nhím , heo , cheo , chồn rất dễ_dàng , nơi nào cũng có .


Dân nhậu thành_phố có_thể kể vanh_vách những tên quán loại này , trong đó Hương_Rừng được nhắc đến đầu_tiên .


Hương_Rừng xuất_hiện ở nhiều nơi từ nội_thành ra ngoại_thành nhưng ấn_tượng nhất có_lẽ là Hương_Rừng 2 ở góc đường Hai Bà Trưng - Nguyễn Đình Chiểu , quận 1 ( còn một quán Hương_Rừng khác nằm trên đường Nguyễn Trãi , quận 1 cũng nổi_tiếng bán hàng độc ) .


Quán luôn thu_hút khách hạng sang và cả quan_chức nhà_nước .


Quán bắt_đầu đông khách từ trưa cho đến tối khuya với mùi thú rừng ngan_ngát qua các món nướng , món lẩu .


Người_ta ước_tính chỉ riêng ở Hương_Rừng này , mỗi ngày có hàng trăm con thú bị thọc huyết ...


Đêm 31-10 , một nhân_viên khi đón chúng_tôi vào bàn , câu đầu_tiên anh ta hỏi : " Các anh có dùng thịt rừng không ? " .


Khách vào các quán " cao_cấp " loại này thường phải có túi_tiền rủng_rỉnh bởi hàng độc thì bao_giờ giá_cả cũng không nhẹ_nhàng ...


Tuy_nhiên , đáng sợ nhất về sự tiêu_thụ thú rừng phải kể đến hàng trăm làng nướng với nhiều tên gọi khác nhau như Nam_Bộ , Tây_Nam_Bộ , Miền Tây ...


Đây là những nơi tập_trung ăn_nhậu rầm_rộ nhất .


Thú rừng ở các làng nướng không bán nguyên con mà thường bán theo đĩa với giá bình_quân 20.000 đồng / đĩa .


Tên của hàng chục loại thú rừng khác nhau từ có chân đến bò_sát nằm rõ_ràng trên thực_đơn .


Thử làm một phép_tính nhỏ : làng nướng A mỗi đêm có 100 bàn nhậu , bình_quân mỗi bàn nướng khoảng 1 kg thịt rừng thì con_số thịt rừng bị xơi trong đêm lên đến 50 kg .


Tính ra một tháng có 1.500 kg thịt rừng vào bụng con_người .


Như_vậy một năm chỉ mỗi làng nướng A đã lấy đi của rừng 18.000 kg động_vật .


Và cả hệ_thống quán nhậu trên địa_bàn TP đã , đang và sẽ tàn_sát bao_nhiêu con thú rừng ? !


Các bác tài xe_ôm cho biết thị_trấn có đến bốn địa_điểm bán thú rừng sống , nhưng muốn rõ cứ vào quán nhậu hỏi .


Quán nhậu mà các bác tài chỉ nhìn bên ngoài là một quán bán bún , hủ_tiếu rất đơn_sơ , do hai người đàn_ông nói giọng Bắc đứng bán .


Sau khi yên_vị , chúng_tôi liền được chủ quán mang ra chào_bán các loại thú rừng với giá rẻ bất_ngờ : cheo 50.000 đ / kg , chồn 120.000 đ / kg ...


Ngoài những con thú đã bị thọc huyết , làm sạch lông cất trong tủ_lạnh , ở đây còn nuôi sống các con vật ở phía sau nhà , trong đó có con kỳ_đà to bằng bắp_vế .


Chúng_tôi đặt vấn_đề muốn mua ít thịt rừng về thành_phố , nhờ chủ quán giúp giùm .


Hai anh chủ quán bảo yên_chí sẽ có ngay .


Sau 15 phút đội mưa chạy ngoài thị_trấn , người chủ quán có hàng ria mép trở về cho biết có cái đùi heo rừng 30 kg còn nguyên lông , giá 45.000 đ / kg , nếu lấy thì kêu họ mang lại .


Trời nhá_nhem tối , chúng_tôi tìm đến nhà người đàn_ông tên Đức nằm trên con đường nhỏ dẫn vào thị_trấn Đạ_Tẻ .


Đức tự giới_thiệu mình là Đức " thú rừng " - đầu_nậu lớn nhất tại đây .


Anh ta đã buôn_bán thú rừng hơn 10 năm qua , ở thị_trấn này ai cũng biết .


Chúng_tôi nói muốn đặt đầu_mối gom hàng đưa về Sài_Gòn bán quán .


Đức thốt lên : " Thế_thì hay quá " và cho biết ở thị_trấn có nhiều người buôn thú nhưng đều nhỏ_lẻ , ít hàng ngon , chỉ có anh ta là " xịn " nhất .


Chúng_tôi đặt vấn_đề muốn xem qua vài loại thú thì Đức tiết_lộ rằng ở đây không trực_tiếp bán mà chỉ là đầu_mối gom hàng , sau đó gửi ra thị_trấn Mađagui cho người em tên Mười cung_cấp cho các hàng_quán ở Sài_Gòn .


Nhà Mười nằm gần ngã ba , thị_trấn Mađagui ( Lâm_Đồng ) bằng gỗ , có tầng hầm để mua_bán thú .


Các loại thú rừng được nhốt trong bao , lồng sắt .


Những con đã chết thì nằm chình_ình giữa nền đất .


Lúc chúng_tôi vào hầm , ngoài số cheo , chồn , trong lồng còn có một con khỉ to bằng đứa bé 4 tuổi bị cột cả tay_chân và con mễn khoảng hơn 20 kg .


Vợ Mười bảo nên lấy mấy con này về nuôi làm cảnh cho sinh_động .


Vừa nói_chuyện với chúng_tôi , vợ Mười vừa cân mấy con thú của một người đàn_ông bẫy được mang đến bán .


Với một con cheo chết và một con chồn 1,2 kg vợ_chồng Mười đã mua với giá 80.000 đ .


Người đàn_ông không thêm_bớt tiếng nào , lặng_lẽ nhận tiền ra về .


Ở phòng khách nhà của Mười , chúng_tôi thấy có cái đầu con min đã khô_cứng với hai chiếc sừng đen bóng và một bồn rượu đang ngâm bào_thai con nai .


Mười cho biết bồn rượu này đã có người đặt mua với giá 500.000 đồng .


Đặt vấn_đề về chuyện bỏ mối_hàng , Mười nói : " Chuyện nhỏ .


Nếu anh lấy mang về , em bao anh qua khỏi trạm kiểm_lâm gần nhà .


Nếu không , anh cho địa_chỉ em gửi xuống .


Hằng ngày em xuất đi mấy tạ thịt nhưng vẫn không hụt một gam .


Anh yên_trí đi , cứ gọi báo trước một ngày thì gấu , mật gấu gì cũng có hết ! " .


Đâu phải Mười này mới làm nghề này đâu , anh yên_trí đi " .


Vừa ra khỏi nhà Mười không xa , chúng_tôi thấy có một trạm kiểm_lâm của tỉnh Lâm_Đồng !


Lần đầu_tiên nhìn bức ảnh trên báo , nhiều người thậm_chí còn tỏ_vẻ hoài_nghi .


Đẹp chẳng khác tàu của các nước phương_Tây .


Do có việc phải lên Lào_Cai , tôi quyết_định đi thử tàu " con_thoi " hay còn gọi là tàu kéo_đẩy xem thực_hư ra_sao .


Sân ga Hà_Nội buổi tối chật_cứng người .


Thuôn dài như một con_thoi bạc , nằm oai_vệ giữa sân ga , đoàn tàu " con_thoi " như cảm_nhận được sự bàn_tán , thán_phục của mọi người quanh mình .


Đèn các toa sáng dịu tạo cảm_giác thoải_mái .


Toa hạng nhất , hạng nhì có giường_nằm .


Toa này được chia làm nhiều khoang , mỗi khoang bốn giường đệm .


Đêm nếu muốn đọc sách , hành_khách có_thể sử_dụng đèn nhỏ ở đầu giường mà không làm ảnh_hưởng đến người khác .


Mỗi hành_lang trên tàu đều đặt một bình lớn nước nóng để khách có_thể pha trà .


Tiêu_chuẩn mỗi vé toa hạng nhất được một suất ăn gồm bánh_mì kèm nước_khoáng .


Nhân_viên phục_vụ cho biết nếu là tàu sáng thì hành_khách được một suất ăn trưa .


Cô bé cùng khoang với tôi có_vẻ phấn_khích cứ luôn miệng bảo mẹ : " Trên tàu mà cứ như ở trong khách_sạn , mẹ nhỉ " .


Điều mà người nước_ngoài ngại_ngần nhất khi đi tàu VN trước_đây là khu vệ_sinh giờ đã được giải_quyết dứt_điểm .


Mỗi toa có hai buồng vệ_sinh bóng_loáng và khá hiện_đại .


Dọc theo hành_lang là đến toa ăn được bài_trí như một quán nhỏ với những nhóm người hàn_huyên bên những chiếc bàn xinh_xắn .


Thực_đơn khá phong_phú với đồ uống và các món điểm_tâm nóng_sốt .


Tàu chạy êm do có hệ_thống giảm_xóc đệm không_khí .


Tôi ngồi bên cửa_kính có rèm kéo , nhâm_nhi ly cà_phê , nghe âm_thanh êm_dịu của một điệu nhạc , nhìn núi_rừng đêm chìm sâu trong giấc_ngủ .


Những ánh đèn heo_hắt từ những căn nhà đơn_độc của đồng_bào dân_tộc thoắt ẩn , thoắt hiện trên triền đồi , sau những rặng cây .


Công_ty đã cử một đoàn đi tham_khảo ở Đức , Bỉ , Trung_Quốc , Thái_Lan để nghiên_cứu các kiểu tàu tiên_tiến ở những nước này .


Sau nhiều đắn_đo , cuối_cùng ta quyết_định thiết_kế kiểu tàu PP gồm tổ_hợp hai đầu_máy - một đầu kéo , một đầu đẩy - và Trung_Quốc được chọn làm đối_tác chính .


Đây là thách_thức không nhỏ bởi VN đã sản_xuất được toa_xe nhưng chế_tạo đầu_máy diesel thì chưa .


Điều khiến các kỹ_sư phải nhiều đêm trăn_trở đó là trọng_tải của đầu_máy không được phép vượt quá 56 tấn bởi chất_lượng đường_sắt VN chỉ chịu được tải_trọng ấy .


Nhiều lần thay_đổi thiết_kế , quyết_định bỏ khoang công_vụ , đưa thùng nhiên_liệu từ dưới gầm lên thân , cuối_cùng đầu_máy đã đạt trọng_lượng chuẩn .


Không_thể chậm tiến_độ , các kỹ_sư , công_nhân của ta đành phải tự mày_mò , vừa chế_tạo , vừa chỉnh lại những sai_sót .


Hết dịch SARS , các chuyên_gia Trung_Quốc sang thì đoàn tàu đã được lắp gần hoàn_chỉnh .


Đến lúc này lại xuất_hiện trở_ngại , đó là thiếu các thiết_bị thử_nghiệm .


Do chưa bao_giờ sản_xuất đầu_máy diesel nên ta không có băng thử công_suất .


Tưởng khá đơn_giản nhưng nếu mua của nước_ngoài thì rất đắt , hơn_nữa cũng không_thể có ngay .


Thế_là kỹ_sư Nguyễn Thanh Sơn cùng anh_em trong phân_xưởng đầu_máy tự mày_mò nghiên_cứu rồi chế ra một băng thử công_suất , " chỉ tốn 200 triệu đồng " ...


Các khâu như hàn , dập định_hình , công_nghệ ở các nước phát_triển cho phép làm bằng máy thì ta phải làm bằng tay .


Khi hàn , do không có công_nghệ hàn tự_động nên một_số chi_tiết lớn , phức_tạp công_nhân của ta đành phải xử_lý cắt rời từng bộ_phận rồi lắp_ráp .


" Các nước làm được thì mình nhất_định cũng phải làm cho bằng được " - bác Cả Phi , công_nhân bậc 7 , chậm_rãi châm điếu thuốc_lào , khề_khà .


Những ngày hoàn_thiện đầu_máy , mệt_mỏi rã_rời sau nhiều đêm thức trắng , hầu_như mọi người đều sống bằng tinh_thần , bằng nghị_lực .


Từ kỹ_sư đến công_nhân đều làm_việc ba ca , ăn ngủ ngay tại xưởng .


Tốc_độ thi_công càng về sau càng nhanh , đến mức yêu_cầu thiết_kế của chuyên_gia Trung_Quốc khi lắp hệ_thống điện là 30 công_nhân , làm trong hai tháng , ta chỉ cần 12 người làm trong 15 ngày đã hoàn_thiện đạt chất_lượng tốt , gây sự kinh_ngạc cho phía bạn .


Ví_dụ như khi hàn nối các khớp lại với nhau do nhiệt_độ cao nên vật_liệu bị biến_dạng .


Anh_em công_nhân đã tự phân_tích , rồi dựa vào kinh_nghiệm mà căn phần dư để khi vật_liệu biến_dạng là vừa khít .


Chính vì_vậy các mối hàn đều rất đẹp , không thua_kém bao_nhiêu so với thực_hiện bằng máy_móc hiện_đại .


VN đã sản_xuất được nhiều chi_tiết quan_trọng , khá phức_tạp như bệ đỡ , giá chuyển đệm không_khí ...


Có những chi_tiết trông rất nhỏ_bé như nồi hãm , van K trước_đây ta không sản_xuất được , phải nhập của Trung_Quốc , Ấn_Độ , Romania với giá_thành rất đắt mà hỏng là phải vứt toàn_bộ vì không có đồ thay_thế , phải mua bộ mới .


Hiện_nay ta đã sản_xuất được với giá rẻ hơn rất nhiều , chất_lượng tốt .


" Việc gì mình có_thể tự_lực thì nên tạo điều_kiện để anh_em làm ... " - bác Cả Phi vừa siết mạnh tay vào chiếc cờlê , vừa nói .


Những giọt mồ_hôi quyện với mỡ_máy dính bết trên áo , trên trán , trên tóc bác .


Kinh_nghiệm , lòng tận_tụy với nghề của những thợ_máy như bác Phi trở_thành một vốn quí cho sự phát_triển của công_nghiệp đầu_máy nước_nhà .


Đoàn tàu đang trườn mình rất nhanh theo triền núi , dưới chân là dòng sông Hồng uốn mình như một dải lụa .


Nó đã bỏ lại sau lưng hơn 12.000 km với nhiều cuộc hành_trình , tiếp_tục lao vun_vút về phía trước mang theo niềm tự_hào và bao hi_vọng về ngành chế_tạo đầu_máy non_trẻ của VN .


Tuổi_Trẻ đã đưa tin ( theo nguồn tin TTXVN ) về vụ Trương Bảo Hải - nhân_viên kiểm_lâm hợp_đồng ở Chư_Prông Gia_Lai - bị một “ lâm_tặc ” cưa tay , gây thương_tích phải vào Bệnh_viện tỉnh Gia_Lai để cấp_cứu vào chiều 15-3-2004 .


Theo thông_tin ban_đầu , phía nạn_nhân khai nhận với một_số PV báo_chí là do Hải đuổi bắt " lâm_tặc " bị tấn_công trọng_thương , nhưng sau đó Hải đã thay_đổi lời khai .


Theo điều_tra của cơ_quan chức_năng , Hải là người đã thuê Hoàng Văn Khoán ( đối_tượng dùng cưa xăng cưa cánh_tay trái của Hải ngày 15-3-2004 ) và Hoàng Quý Trung , ở cùng xã Ia_Me , Chư_Prông , Gia_Lai , vào khu_vực rừng Dốc_Tứ ở Ia_Me để khai_thác gỗ trái_phép từ ngày 11-3-2004 .


Khoán tự_ái mang cưa ra về , Hải đuổi theo và hai bên có cãi_vã nhau .


Khoán đã dùng cưa đang nổ gí vào người Hải , Hải đưa tay trái lên đỡ nên đã bị cắt trọng_thương …


Sau đó Khoán bỏ trốn , đến ngày 17 - 3 - 2004 đã ra trình_diện tại cơ_quan công_an .


Buổi họp của Công_ty mỹ_phẩm H của châu Âu đặt tại Hà_Nội được tổ_chức trang_trọng .


Hãng quyết_định khen_thưởng tập_thể và một_số cá_nhân của Công_ty H , kèm tăng lương , thăng chức .


Ông trình một kế_hoạch đầy tham_vọng của công_ty trong tương_lai gần .


Bất_ngờ , thư_ký Hoa đi vào , nói_nhỏ gì đó với giám_đốc khiến ông chùng xuống và tuyên_bố hoãn họp .


Trên bàn James là bản thông_báo của ban lãnh_đạo hãng với nội_dung : hãng vừa nhận được đơn tố_cáo James gửi từ VN , nói phương_pháp hoạt_động của Công_ty H hiện không đúng với báo_cáo gửi về và có tính mạo_hiểm .


Vì sự an_toàn bảo_mật và uy_tín của hãng , hãng sẽ cử đoàn kiểm_tra sang VN làm_việc .


Ngày 16-5 ( tức 10 ngày sau ) đoàn sẽ có_mặt ...


Hiện mọi kế_hoạch , phương_án hoạt_động mới của công_ty tạm dừng triển_khai cho đến khi có ý_kiến của ban lãnh_đạo ...


James đóng cửa , rót ly nước lạnh và tự kiểm : quảng_cáo , nộp thuế , phân_phối sản_phẩm , khuyến_mãi , hợp_đồng lao_động ... tất_cả đều hợp_pháp và đúng chỉ_đạo .


Nếu đoàn kiểm_tra sang , ông không ngại về nội_dung đơn tố_cáo nhưng những chuyện khác dù lặt_vặt cũng có dị_nghị , mọi kế_hoạch phát_triển công_ty sẽ mất thời_cơ , đặc_biệt là uy_tín của ông có vết nhơ .


Điều rất quan_trọng là ai và vì_sao lại có lá đơn này ?


Thám_tử Hào xem hồ_sơ vụ việc và đặc_biệt chú_ý đến những thông_tin về lá đơn mà James cho biết .


Bản fax không thể_hiện ngày_tháng và địa_chỉ nơi gửi .


Người gửi nó đã cài_đặt lại phần_mềm máy_fax xoá những thông_số trên .


Những thông_tin thể_hiện trong đơn tố_cáo là chuyện riêng của công_ty .


Như_vậy , có_thể là người của Công_ty H đã viết và gửi đơn này .


Thay_vì đầu_tư , lắp_đặt hệ_thống đưa nước từ biển vào họ lại thuê những giàn khoan chọc sâu xuống lòng đất 30 , 40 m tìm nguồn nước_mặn .


Công_ty không có chủ_trương đưa người Việt làm giám_đốc .


" Mâu_thuẫn sẽ nằm trong quan_hệ khác ? " .


Trầm_ngâm một lúc , James thú_thật : cách đây hơn một năm James nhận một cô gái trẻ đẹp tên Hoa làm thư_ký_riêng .


Hoa tranh_thủ được cảm_tình cùng những ưu_ái của James và cô trở_thành cái gai trong mắt một_số nhân_viên khác ...


Bảy nhân_viên có " khả_năng " ( bất_mãn , có trình_độ viết và gửi lá đơn trên ) được Hào khoanh vùng .


Hào đưa ra hai giả_thiết : lá đơn được gửi từ trong công_ty hoặc ngoài công_ty .


Kiểm các số điện_thoại gọi từ công_ty về hãng , Hào phát_hiện có hai cuộc gọi không nằm trong danh_sách đăng_ký ( bình_thường tất_cả cuộc gọi ra nước_ngoài của công_ty đều phải vào_sổ : người gọi , nơi gọi đến , lý_do , thời_gian ) .


Cuộc thứ nhất hết 5 phút , gọi trong giờ_hành_chính và từ số máy có đông người ngồi xung_quanh .


Cuộc thứ hai gọi 39 giây , vừa_vặn thời_gian chuyển một trang fax .


Thời_điểm gọi nằm ngoài giờ_hành_chính .


Nơi đặt máy của số điện này khá kín_đáo .


Tuy_vậy , số máy này lại không đặt máy fax mà công_ty chỉ dùng một máy fax duy_nhất ở đường_dây khác .


Có_thể người fax đã tháo máy lắp sang đường điện_thoại này ?


Hào kiểm_tra , phần_mềm máy_fax báo_cáo không có bản fax lạ trùng thời_điểm cuộc gọi trên .


Khi được hỏi , James nhớ ra công_ty còn một máy khác mua đã lâu nhưng không dùng và để trên nóc tủ không cất_giữ .


Kiểm_tra phần_mềm máy_fax này , bản fax lạ trùng đúng ngày_giờ cuộc điện_thoại 39 giây không được ghi vào sổ theo_dõi đã hiện lên .


Khả_năng viết một lá thư bằng tiếng Anh và thạo sử_dụng phần_mềm máy_fax thì chỉ có bảy .


Trong đó hai người mới đến và một người có cảm_tình với giám_đốc được loại ra .


Bốn người còn lại là diện nghi_vấn cao nhưng lại làm ở ba phòng khác nhau .


Hào lập_kế " rung chà " xem " con cá " nào sẽ nhảy .


Buổi trưa , phòng điều_phối thị_trường của Công_ty H đang tụ_tập đông người thì giám_đốc bước vào cùng một người lạ .


James nói : " Cơ_quan công_an đang điều_tra một vụ việc xảy ra tại công_ty chúng_ta .


Họ yêu_cầu không ai được động đến những máy_móc , đồ_vật trên nóc tủ kia " .


Người đi cùng giám_đốc đeo găng_tay , tháo_dỡ một_số hộp cactông , quạt_điện , màn_hình máy_tính và một chiếc máy_fax không dùng xuống .


Anh ta cẩn_thận ghi_chép , soi kính_lúp , dùng khăn mềm lau rất kỹ các đồ_vật đó rồi đặt lên như cũ .


Đến chiếc máy_fax thì anh ta lau_chùi qua_loa rồi thôi .


Các nhân_viên rất ngạc_nhiên và ai cũng cố_ý tránh xa nóc tủ .


Hôm sau là sinh_nhật một cán_bộ phòng kế_hoạch .


Ông uống nhiều rượu , khuấy_động bữa tiệc tới khuya và mời mọi người đi hát karaoke .


Sáng hôm sau mọi người đi làm bình_thường .


Long , nhân_viên marketing , nhận điện_thoại lên phòng giám_đốc .


30 phút sau Long trở_ra và viết đơn xin nghỉ_việc .


Đoàn thanh_tra của hãng mỹ_phẩm cũng không sang VN .


Giám_đốc James đã tìm ra người viết lá đơn nặc_danh tố_cáo ông kèm theo chứng_cứ rõ_ràng .


Long đã thừa_nhận với lãnh_đạo hãng những điều đơm_đặt của mình .


Hào thể_hiện là một nhân_viên làm ẩu , bỏ nhiều phần không lau trên máy_fax , không mang đủ đồ_nghề nên bỏ_qua phần lau bên trong máy_fax .


Hành_vi đó làm thủ_phạm lo_sợ vân tay của mình lưu lại trên máy_fax chưa được lau .


Thủ_phạm không ngờ rằng tất_cả hành_vi của anh ta đã lọt vào ống_kính camera đặc_chủng được Hào gắn kín trong căn phòng này từ đêm hôm trước .


Nếu câu_chuyện ganh_đua quyền_lợi cá_nhân như bản fax nặc_danh làm các thám_tử thấy nhẹ_nhàng và đơn_giản thì đơn hàng vừa nhận khiến họ thấy rất nặng_nề .


Không hào_hứng nhưng ngày_mai họ vẫn phải bắt_đầu ...


Buổi sáng 3-9 , hai giờ trước cuộc thi em lại nhận tin mẹ phát bệnh trở_lại và bố sẽ đưa mẹ vào Huế để mổ u não .


Không_thể trở_về với mẹ lúc ấy nhưng cũng thật khó an lòng để bước vào cuộc thi .


Nhưng ý_nghĩ nếu giành chiến_thắng sẽ khiến mẹ vui hơn và giảm bớt cơn đau đang hành_hạ mẹ đã khiến Hoàng tự_tin bước vào cuộc thi tháng để rồi lập một kỷ_lục chưa từng có trong sáu năm qua ở kỳ thi “ Đường lên đỉnh Olympia ” với 110 điểm / 12 câu hỏi ở phần khởi_động ( kỷ_lục trước đó là 90 điểm / 12 câu hỏi ) .


Giành thắng_lợi cuộc thi tháng vào buổi trưa thì 21 giờ đêm ấy em dự cuộc thi quí và giành luôn hai vòng_nguyệt_quế trong một ngày - lại thêm một kỷ_lục nữa !


Vừa thi xong , hôm sau em đã vội_vã về với mẹ .


Hồ_sơ tham_dự cuộc thi “ Đường lên đỉnh Olympia ” của Hoàng được nhà_trường gửi đi từ rất lâu mà chờ mãi vẫn không thấy gọi .


Đã sắp_sửa bước vào năm_học 12 , vòng thi cũng sắp kết_thúc , nếu không gọi trong năm này nữa xem như hết cơ_hội .


Anh Túc , bố của Hoàng , hỏi thầy Hùng : “ Chuyện đi thi của Hoàng “ trôi đò ” ( hết hi_vọng ) rồi thầy hè ? ” .


Thầy Hùng cũng ậm_ừ : “ Không biết răng mà lâu dữ rứa ” .


Chạy đi hỏi cô Tứ , bí_thư Đoàn trường , cô Tứ cũng đành chờ ... : “ Bao_giờ VTV gửi giấy về mới biết chớ mần răng biết được ? ” .


Dẫu_vậy Hoàng không vì thế mà sao_nhãng .


Với Hoàng , chuyện đọc để thu_nhận kiến_thức , nâng cao khả_năng suy_luận không chỉ dành để đi thi .


Sau bao_nhiêu chờ_đợi rồi thì cái ngày giấy_báo mời Hoàng ra Hà_Nội dự thi cũng đến .


Thật mừng mà cũng thật lo bởi Hoàng phải thi một_mạch bốn trận trong tâm_trạng “ tháng cuối_cùng , quí cuối_cùng ” để rồi vào “ trận cuối_cùng ” !


Thầy Hùng cũng rất tin vào khả_năng của Hoàng nhưng vẫn chưa an_tâm , động_viên Hoàng : “ Em ráng vượt qua cuộc thi tuần là ... được rồi ” .


Nói vậy nhưng vẫn mong Hoàng đủ khả_năng vào đến chung_kết .


Giấy_báo về trường ngày 14-8 , ngày 16-8 đã phải thi .


Cô Phạm Thị Càn - hiệu_phó , đồng_thời là giáo_viên môn vật_lý - cùng thầy Hùng và mấy bạn đi theo cổ_vũ Hoàng tức_tốc lên_đường .


Kết_quả Hoàng đoạt giải nhất cuộc thi tuần với 240 điểm , vượt bạn về thứ nhì 60 điểm là sự động_viên lớn với Hoàng .


Về nhà được hai tuần , Hoàng trở_ra Hà_Nội thi tháng .


Một tuần trước khi ra Hà_Nội dự trận chung_kết năm , mẹ Hoàng đã lên bàn mổ để mổ u não .


Hoàng ngồi bên giường_bệnh của mẹ , không dám nghĩ gì đến cuộc thi quyết_định sắp tới , chỉ cầu cho mẹ qua được cơn hiểm_nghèo .


Hôm chúng_tôi tìm đến bệnh_viện thăm chị Hoa , mẹ Hoàng , chưa thấy ai nằm cấp_cứu trên giường_bệnh nhưng lại có nụ cười tươi như chị .


Chiến_thắng của đứa con trai đã tiếp thêm cho chị rất nhiều sức_lực .


Tôi đưa máy_ảnh lên chụp hình anh Túc đang chăm chị , chị còn đùa : “ Chụp bà_già 80 tuổi làm_gì ! ” ( số_là do mổ u não , đầu tóc chị cạo trọc trông rất già ) .


Buổi chiều đầu_tiên ra đất Bố_Trạch , khi tôi đến nhà , vừa lúc Hoàng theo bố và em_trai vào Bệnh_viện Đồng_Hới thăm mẹ và về quê nội để thăm ông nội .


( Mười mấy năm qua gia_đình sống ở xóm Đồng_Bến này là quê ngoại , còn quê nội của Hoàng ở thôn Tả_Phan , xã Duy_Ninh , huyện Quảng_Ninh - phía nam tỉnh Quảng_Bình ) .


Cả mấy ngày ở đó khi nào đến tìm Hoàng cũng đều nghe em đã vào thăm mẹ ở bệnh_viện .


Sự hiếu_thảo của Hoàng đã khiến những thầy_thuốc ở bệnh_viện cũng dành cho chị sự chăm_sóc đặc_biệt hơn , và còn vì chị là mẹ của cậu học_trò đã mang lại niềm tự_hào cho quê_hương .


Cuộc đón_tiếp “ vô_tiền_khoáng_hậu ” ...


Từ quốc_lộ 1A vào nhà Lê Vũ Hoàng có hai lối để đi , lối nào cũng đang giăng đầy băngrôn “ Hoàng ơi , chiến_thắng ” , “ Hoàng đã khắc tên mình lên đỉnh Olympia ” , “ Chào_mừng Hoàng , nhà vô_địch ” ...


Đã sáu vòng chung_kết “ Đường lên đỉnh Olympia ” nhưng đây là lần đầu_tiên người chiến_thắng đã khiến mọi người xôn_xao đến thế , báo_chí nói nhiều về em đến thế , và người xem tivi cũng cảm_thấy ... sướng đến thế !


Hồ An Phong , phó bí_thư Tỉnh_đoàn Quảng_Bình , người đưa tôi từ Đồng_Hới đi ra tìm nhà Hoàng , bảo : “ Anh ra hôm_nay là còn “ thở ” được đấy , chứ hôm 3-10 , khi em Hoàng và các thầy_cô , bạn_bè đi theo cổ_vũ từ Hà_Nội trở_về lại Quảng_Bình , dân Lý_Hoà nhà nào có ôtô là tự_nguyện dậy từ 5 giờ sáng , đánh xe ra tận đèo Con ở ngoài đất Hà_Tĩnh để đón Hoàng .


Cả đoàn xe rồng_rắn ngập đầy băngrôn , cờ_xí chạy vào đèo Lý_Hoà .


Chặng đường từ đấy đến cầu Lý_Hoà không tài nào đi được bởi bị hàng ngàn người dân vây kín .


Chặng đường 7 km mà đoàn xe đi mất gần ba giờ trong rộn vang những tiếng hoan_hô reo mừng tên Hoàng .


Chiến_thắng của Hoàng đã là một chuyện kỳ_lạ , nhưng tấm lòng người dân dành cho em mới lạ_lùng hơn ” .


Có hơn 5.000 người dân làng Lý_Hoà - một ngôi làng nằm cách nhà của Hoàng đến ... 7 km .


Không phải là dân trong xóm , trong xã của Hoàng nhưng chính niềm hào_hứng với chiến_thắng của cuộc đấu ngày hôm trước được trực_tiếp trên truyền_hình đã khiến dân làng Lý_Hoà nao_nức .


Chị Huệ , một người dân Lý_Hoà đã đón Hoàng vào buổi trưa 3-10 ấy , kể lại : “ Chưa từng có ai mà dân làng tui đi đón như rứa .


Phải nói là quá sướng , kẹt xe , kẹt đường mà không ai kêu_ca , la_hét , chỉ có reo_hò hô tên cháu Hoàng ” .


Và cũng rất lạ_kỳ là mấy hôm_nay ngày nào chị Huệ cũng chạy xe gần chục cây_số lên nhà Hoàng để ngó cái thằng học_trò mà “ thấy sướng cái bụng ” lắm .


Hàng chục bạn trẻ Trường THCS Quách Xuân Kỳ ở thị_trấn cũng đạp xe về để xin anh Hoàng chụp ảnh chung , nhưng Hoàng đi vắng , mấy bạn nhỏ tha_thẩn đi vào đi ra quanh góc_học_tập của Hoàng , sờ vào vòng_nguyệt_quế treo trên phên ván , nhìn ngôi nhà trống_hoác , mưa dột tong_tong trên nền nhà mà xuýt_xoa : “ Răng cực như ri mà eng ( anh ) Hoàng giỏi rứa hè ! ” .


Đã giành suất học_bổng trị_giá 35.000 USD nhưng chuyện đi du_học của Hoàng vẫn chưa_thể tính đến .


Ông Võ Minh Hoài - giám_đốc Công_ty xây_dựng tổng_hợp Trường_Thịnh , chủ khu du_lịch Sun Spa resort - quá cảm_kích và vui_sướng trước thành_tích của em cũng đã tặng 10.000 USD .


Bao_nhiêu tấm lòng trên khắp cả nước đã hướng về Hoàng , nhưng mỗi ngày của em vẫn trĩu_nặng âu_lo .


Mẹ em đã qua hai đợt mổ u não và sức_khoẻ vẫn chưa_thể nói gì được ngoài niềm phấn_chấn trong chị về đứa con yêu .


Hôm ngồi tỉ_tê với Hoàng về những ước_mơ , dự_định , Hoàng bảo : “ Hồi còn bé và cho đến tận bây_giờ em vẫn có một ước_mơ rất ... buồn_cười là mình có được một phòng_thí_nghiệm nho_nhỏ ” .


Hoàng đã tự dùng những đồ đồng_nát , phế_liệu để chế_tạo một con robot tự cầm nhặt được các quả bóng .


Hỏi sao em không theo ngành tự_động_học , Hoàng bảo em chỉ mê ngành điện - điện_tử .


Hoàng cũng từng đoạt giải nhất cuộc thi vẽ tranh của Tỉnh_đoàn Quảng_Bình tổ_chức hồi năm học lớp 9 .


Chặng đường phía trước của em vẫn còn nhiều đỉnh_cao thử_thách nhưng tôi rất tin vào Hoàng khi phần_mềm đầu_tiên được cậu cài vào chiếc máy_tính vừa được tặng là chương_trình học tiếng Anh .


Hoàng đã lập_trình cho tương_lai của mình như thế_nào tôi không biết .


Nhưng chỉ riêng với những gì em đã làm được , đã mang lại cho gia_đình , nhà_trường , thầy_cô , bè_bạn , cho quê_hương nghèo_khó đã là một truyền_kỳ của miền đất này , mà có_lẽ rất nhiều năm sau mọi người sẽ còn nhắc lại .


Riêng với tôi , tôi xin gọi em là một anh_hùng !


Từ Hải_Phòng , qua phà Bính , rẽ về tay_trái khoảng mươi cây_số sẽ gặp một vùng_đất có dáng_dấp trung_du : những cụm đồi nối nhau thoai_thoải , cao dần về hướng đông bắc .


Làng_xóm nằm ven đồi , thượng_gia hạ_điền : trên đồi là nhà , có vườn , dưới chân là ruộng .


Len_lỏi vào các xóm_làng chen_chúc ấy , thỉnh_thoảng có_thể gặp dấu_vết những căn hầm lớn khoét sâu vào sườn đồi .


Có hầm đã sập , nhưng cũng có hầm còn khá nguyên_vẹn , gỡ đi vài lớp rêu_phong xanh_rì có chỗ còn có_thể nhận ra cả dấu xẻng công_binh xén sâu vào lớp đất bazan đỏ sậm : chính nơi đây một thời từng là căn_cứ_địa , là sở_chỉ_huy của một đơn_vị thường được những người ít_nhiều có liên_quan nhắc đến một_cách tò_mò và thán_phục : đơn_vị " những con tàu không số " .


Còn những người trong cuộc thì biết rõ tên_tuổi của nó : Lữ_đoàn Hải_quân 125 .


Những người lính của cái lữ_đoàn bí_mật huyền_thoại một thời đó , những sĩ_quan tham_mưu , chính_trị , hậu_cần , những thuyền_trưởng , thuỷ_thủ , báo_vụ_viên , thợ_máy ... ngày ấy từ khắp đất_nước tập_hợp về đây , nay đều đã đi xa .


Người đã hy_sinh , mãi_mãi biệt_tích trên biển_Đông , người đã chuyển ngành , người đã về hưu ...


Một người lính_thuỷ già , quê tận Cà_Ná , tít tận miền Phan_Thiết trong cực Nam_Trung_Bộ xa_xôi : anh Đặng Văn Thanh .


Thường vẫn vậy trong những trường_hợp này : có một mối tình sâu_đậm nào đó đã giữ_chân người lính bôn_ba lại nơi làng quê hẻo_lánh này .


Trường_hợp Đặng Văn Thanh chính là như_vậy .


Sau những chuyến mạo_hiểm trên biển lớn , anh thường trở về nơi này , chỉ_huy_sở của các con tàu không số , báo_cáo công_tác hay nghỉ_ngơi lấy sức dăm ngày .


Chính trong một căn hầm chỉ_huy khoét sâu vào lòng đồi nay đã sạt_lở gần hết , anh đã gặp một chị hội_trưởng phụ_nữ xã có đôi mắt_lá_răm sắc dài .


Hỏi_thăm mới biết đó là một người vợ liệt_sĩ .


Họ quen nhau , ân_cần và kín_đáo chăm_sóc cho nhau .


Chị thấy bồn_chồn lo_lắng mỗi lần anh từ_giã ra đi , lao ra biển khơi mịt_mùng .


Và như sống lại , tươi_tắn , tinh_khôi , đôi mắt_lá_răm cố giấu một niềm hạnh_phúc không kìm nổi mỗi lần anh trở về ...


Cho đến ngày cuối chiến_tranh , họ trở_thành vợ_chồng ...


Trước sân là cái giàn mướp sai quả , giàn mướp không phải đan bằng tre mà là một tấm lưới cũ giăng giữa mấy cây cột chống bằng sắt gỉ .


Phía ngoài sân là chiếc giếng rất sâu , gàu được kéo bằng ròng_rọc hẳn lấy được về từ một chiếc tàu cũ nào đó .


Cạnh đấy là ao cá , anh Thanh bảo mỗi mùa thu được hàng 5 - 6 tạ cá_mè ...


Chúng_tôi ngồi với nhau giữa sân , trên chiếc nong lớn , quanh mâm rượu có một chai cuốc lủi to_bự và mấy con cá khô nướng làm mồi chị Thanh đã chu_đáo dọn sẵn cho chúng_tôi .


Anh Thanh nói : - Sau hiệp_định Genève 1954 , tôi không đi tập_kết mà được lệnh ở lại nằm_vùng hoạt_động .


Làm xong thì có liên_lạc đến , dẫn lên rừng , về chỗ anh Lê , anh Hiền .


Đồng_chí liên_lạc dặn trước khi đi phải sắm sẵn nilông , võng dù , hănggô .


Tôi cũng nghĩ chắc lên rừng thì phải có đủ những thứ đó chứ không ngờ ...


Lên đến nơi , ở trạm giao_liên vài ngày thì một buổi chiều thấy anh Lê và anh Hiền ra , tay xách mấy chai rượu_cần và một hănggô cơm nếp .


Hai anh ở lại suốt đêm ấy rỉ_rả nói_chuyện .


Anh Hiền bảo : - Anh Thanh mấy năm nay vất_vả , sức yếu lắm rồi , mắt mờ , tóc rụng hết .


Nay khu_uỷ quyết_định Thanh phải ra Bắc nghỉ một thời_gian , chữa bệnh , học_hành , rồi sẽ trở về phục_vụ .


Cứ đi , rồi sẽ trở_về , trên có cho ít súng_đạn , tìm cách mang về cho anh_em trong này càng tốt ...


Khu_uỷ giao cho Thanh cái phong_bì này , phải giữ thật kỹ , trường_hợp bất_trắc nhất_thiết không để rơi vào tay giặc , dù hi_sinh cũng phải bảo_đảm thủ_tiêu trước khi ngã xuống .


Ra đến Hà_Nội chỉ được giao tận_tay một người là đồng_chí Võ Nguyên Giáp .


Hai nhiệm_vụ từ đại_tướng Võ Nguyên Giáp .


Tôi đi đường Trường_Sơn gần tám tháng mới ra tới miền Bắc , tới Quảng_Bình thì có xe_con đón thẳng về Hà_Nội .


Lúc ở 105 Quán_Thánh , lúc ở Ban Thống_nhất trung_ương , loanh_quanh luẩn_quẩn chẳng biết làm gì , không được ra đường , chỉ ăn_uống bồi_dưỡng , thỉnh_thoảng xe đưa đi khám bệnh rồi đưa về , lại loay_hoay một_mình trong phòng .


Cho đến một bữa chiều , tôi đang ở Ban Thống_nhất thì có người đưa xe đến đón bảo đi có việc .


Xe chạy quanh_co một lúc thì đến một ngôi nhà , sau_này tôi mới biết là số nhà 36 Lý Nam Đế .


Người dẫn đường đưa tôi lên tầng hai , vào một căn phòng rộng , có một chiếc bàn lớn và bốn cái ghế_bành .


Trên bàn bày sẵn bánh_kẹo , bia , nước_ngọt .


Một người mặc quân_phục nhưng không đeo quân_hàm bảo : " Đồng_chí ngồi nghỉ , chờ một lúc " .


Vài phút sau cửa phòng mở , một người bước vào , chắc đậm , quần kaki , áo lụa ba túi .


Người mặc quân_phục - sau_này tôi biết là sĩ_quan tham_mưu - nói : - Báo_cáo thủ_trưởng , đây là đồng_chí Đặng Văn Thanh , vừa ở Khu 6 ra .


Rồi anh quay lại phía tôi : - Đây là đại_tướng Võ Nguyên Giáp .


Đại_tướng bước lại bắt_tay tôi , rồi ôm lấy cả hai vai tôi : - Đồng_chí Thanh ngồi xuống đi .


Nào , đã lâu lắm tôi không được nghe giọng nói Phan_Thiết .


Đại_tướng tự tay bóc thuốc và rót nước cho tôi : - Đồng_chí Thanh đi đường mất mấy tháng ?


Tôi đứng dậy : - Thưa đại_tướng , có cái phong_bì này anh Hiền dặn tôi chỉ được đưa tận_tay đại_tướng ...


Bây_giờ đồng_chí Thanh kể chuyện cho chúng_tôi nghe đã .


Nhất_là nói kỹ tình_hình ven biển từ Khánh_Hoà vào tới Mũi_Đèn .


Người sĩ_quan tham_mưu dẹp mấy cái cốc và trải ra trên mặt bàn một tấm bản_đồ lớn .


Đại_tướng đưa cho tôi một cây bút_chì vót nhọn : - Đây , đồng_chí báo_cáo đi , chỉ rõ từng chỗ trên bản_đồ ...


Tôi cầm cây bút , đứng sững trước tấm bản_đồ rất lâu .


Tôi quay nhìn đại_tướng , lắp_bắp mãi mới nói được mấy tiếng : - Báo_cáo ... Báo_cáo đại_tướng ... Tôi ... tôi không biết chữ ...


Các anh biết không , lúc đó tôi thấy mình có lỗi vô_cùng .


Rồi ông nói với người sĩ_quan tham_mưu , giọng trầm xuống hẳn : - Anh_em ta trong ấy vậy đó ...


Ông cầm lấy cây bút_chì từ tay tôi , kéo tôi lại cạnh ông : - Bây_giờ thế này nhé , tôi sẽ chỉ từng chỗ trên bản_đồ và đồng_chí sẽ kể cho chúng_tôi biết rõ tình_hình từng nơi .


Đây này , cái vạch màu đỏ này là đường số 1 .


Còn chỗ này , cái mũi nhọn này , Thanh nhìn rõ không , là Mũi_Đèn .


Như vậy đấy , đêm ấy đại_tướng ở lại với tôi rất khuya .


Và , các anh biết không , tôi đã kể lại với đại_tướng không phải chỉ tình_hình các vùng tôi từng biết , từng sống , từng hoạt_động .


Tôi đã kể với đại_tướng tất_cả cuộc_đời tôi .


Từ ngày là thằng bé mồ_côi cha_mẹ , 8 tuổi đã làm nghề lặn cá ở biển Cà_Ná ...


Đại_tướng ngồi nghe , thỉnh_thoảng mới nhắc một câu : - Thanh uống nước đi đã .


... Cho đến khi người cán_bộ tham_mưu rời quyển sổ ghi_chép đứng dậy nói : - Báo_cáo thủ_trưởng , đã 1 giờ sáng ...


Ông nói : - Cám_ơn , cám_ơn đồng_chí Thanh ...


Lần này ông không bắt_tay tôi mà ôm chặt cả hai vai tôi .


Ông nói : - Bây_giờ đồng_chí Thanh có hai nhiệm_vụ , tôi giao nhé , phải làm kỳ được .


Một : chữa bệnh , bồi_dưỡng cho thật khoẻ .


Khi nào hoàn_thành nhiệm_vụ , báo_cáo cho tôi biết ...


Sau ba tháng biết đọc biết viết thì được chuyển sang học hàng_hải , la_bàn ...


Tin , bài liên_quan : Kỳ 3 : Đi về hướng sao Bắc_Đẩu .


Ngay từ khi tờ báo có bài Số_phận của những người nói lên " sự_thật " phát_hành , nhiều bạn_đọc đã bày_tỏ sự chia_sẻ , ủng_hộ anh Trương Xuân Đại .


Một bạn_đọc 67 tuổi ở Q 11 đến gửi tặng anh Trương Xuân Đại 150.000 đồng , một cô gái tên Nhung ở Tân_Bình gửi tặng 100.000 đ , một thanh_niên tên Hà đến gửi 200.000 đ .


Sau đó nữa là rất nhiều bạn_đọc gọi đến bày_tỏ sự chia_sẻ , ủng_hộ .


Đừng để người dân đặt_cược cho niềm tin !


Qua báo_chí , bản_thân tôi đã được biết về việc tố_cáo những sai_phạm của công_trình đường liên_cảng A5 mấy năm trước_đây , nhưng nay mới biết việc_làm dũng_cảm và tốt_đẹp đó đã mang đến bao hệ_lụy phiền_phức cho những người trong cuộc , những người mà theo tôi vô_cùng xứng_đáng với danh_hiệu hiệp_sĩ .


Người thì lang_thang phiêu_bạt , kẻ thì vợ bỏ , kẻ thì cày_ải trên những con đường đô_thị để lượm ve_chai , phải tá_túc trong những căn chòi tạm_bợ sống qua_ngày ...


Đáng_lẽ phải được tôn_vinh thì trái_lại những con_người ấy đã bị đẩy xuống đáy cùng của cuộc_sống !


Cũng may mà anh Đại đã thắng kiện , đó chắc là một niềm an_ủi và là một khẳng_định để anh và các đồng_nghiệp , người thân tin rằng các anh không đơn_độc trong việc theo_đuổi niềm_tin về lẽ_phải của mình .


Lại_nữa khi thanh_tra đã xác_định sai_phạm sao không xử_lý mà để " ngâm " lâu ngày đến vậy ?


Vậy_thì khi không khắc_phục ngay mà để con đường xuống_cấp thê_thảm , có phải là góp thêm phần làm xấu đi môi_trường đầu_tư của thành_phố hay không , và cũng đồng_nghĩa với việc mất đi bao_nhiêu cơ_hội làm_việc và cải_thiện cuộc_sống của người lao_động - đồng_bào hay không ?


Có như vậy niềm tin vào lẽ_phải mới được khôi_phục và người dân sẽ không còn phải " đặt_cược " cho niềm tin của mình .


Ba năm trôi qua , chắc_hẳn đã hàng trăm ngàn lần câu hỏi đó tự đến với họ hoặc đến từ người_thân , bạn_bè đi kèm sự chua_chát ngậm_ngùi .


Và hôm_nay , chúng_ta cũng cần hỏi câu hỏi này với chính mình .


Nếu đây là một kết_thúc thì quả là một kết_thúc không có_hậu cho lòng người , cho xã_hội mà trong đó chúng_ta bảo với nhau , dạy_dỗ con_cái rằng cái thiện là cái cần bảo_vệ .


Vậy thì sự lầm_than hôm_nay của nhóm công_nhân bảo_vệ cái thiện kia minh_chứng cho điều gì ?


Tôi mong rằng sẽ có cái hậu đến Sau cái kết_quả " nhãn_tiền " mà ba năm nay họ đã lãnh chịu .


Và như_thế đây sẽ là một câu_chuyện đàng_hoàng về những con_người quên thân vì xã_hội .


Tuy_nhiên chính_quyền TP không nên dừng ở đó .


Điều không_thể hiểu nổi là tại_sao họ lại mất việc ?


Tôi mong_mỏi sự công_bằng được thực_hiện và trả lại cho họ .


Hơn thế nữa một_vài biện_pháp hành_chính xuất_phát từ UBND TP sẽ là thêm những quả ngọt cho họ , dẫu đã ba năm trễ_tràng .


Anh Trần Mạnh Hoài ( Giám_đốc Công_ty Xây_lắp & vật_tư xây_dựng , Bộ NN & PTNT ) : Là người trong nghề xây_dựng , tôi biết các đơn_vị thanh_tra rất khó_khăn khi muốn tìm ra cơ_sở kết_luận công_trình kém chất_lượng .


Cần phải có những công_nhân dũng_cảm như nhóm của anh Đại .


Tôi rất vui khi thấy việc tố_cáo tiêu_cực của các anh được làm sáng_tỏ và được pháp_luật bảo_vệ .


Làm Một cái gì đó để hỗ_trợ các anh , một là để bù_đắp cho những người dũng_cảm ; hai là để tạo một tiền_lệ tốt cho các công_nhân khác : Nếu thấy hiện_tượng tiêu_cực hãy cứ tố_cáo , sẽ có những người chung tay .


Theo_dõi câu_chuyện này , tôi thấy những người thẳng_thắn như anh Đại xứng_đáng có một chỗ_đứng tốt hơn trong xã_hội .


so với việc anh đã dám hi_sinh công_việc của mình để làm một điều tốt cho xã_hội thì việc xã_hội cung_cấp việc_làm cho anh là một việc rất nhỏ .


Anh Thái ( ấp Tam_Tân , xã Tân_An_Hội , Củ_Chi ) : Tôi đã có ấn_tượng tốt với nhân_vật tên Đại này từ loạt bài trên báo Tuổi_Trẻ về đường liên_cảng A5 , sau này vở kịch Đại tốt của sân_khấu Idecaf cũng có đề_cập đến .


Nay đọc báo , rất mừng thấy anh được pháp_luật bảo_vệ nhưng lại rất buồn khi biết anh gặp hoàn_cảnh khó_khăn .


Nếu được , mời vợ_chồng anh Đại đến trang_trại của chúng_tôi ...


Công_nhân Trương Xuân Đại kiện báo Pháp_Luật TP HCM .


Số_phận của những người nói lên sự_thật .


Khi thực_hiện bài “ 50 năm minh_oan cho chồng ” ( Tuổi_Trẻ 24-7-2003 ) viết về việc bà Võ Thị Hảo đi minh_oan , đi xin chứng_nhận liệt_sĩ cho chồng là ông Nguyễn Đình Thản - một cán_bộ cách_mạng bị giết oan thời kháng_chiến chống Pháp , tôi cứ ngỡ đây là trường_hợp cá_biệt duy_nhất .


Thế nhưng lại vẫn còn những người đi kêu oan khác ...


Trong một chòi lá chêm nilông thủng lỗ_chỗ ở xã Tân_Thạnh_Tây , huyện Mỏ_Cày , Bến_Tre , bà Trần Thị Nhì ngày_ngày ra_vào như một cái bóng .


Thỉnh_thoảng bà lại lôi khung ảnh cất kỹ trong góc giường ra lau bụi .


Tấm hình hoạ lại một chàng trai trẻ mặc comlê .


Nó khoẻ_mạnh , biết nói tiếng Tây , không chết sớm thì bà đã có nhiều cháu trai , chắt trai ... ” .


Đã bao năm bà ngậm_ngùi , cay_đắng mỗi khi đeo kính vào nhìn tấm ảnh ... Triệu Hoàng Văn là con trai lớn của bà , học trường Tây và làm trinh_sát cho cách_mạng .


Năm 1949 , đột_nhiên bà nghe tin con “ bị đằng mình bắt " , một thời_gian sau thì có tin anh chết .


Bao năm chiến_tranh và hoà_bình , bà Nhì vừa bám đất , bám làng tham_gia cách_mạng , vừa lặn_lội tìm từng đồng_chí , đồng_đội của con .


Người ở Bến_Tre , người ở tận quận 5 , quận 10 , TP. HCM ...


Ở đâu bà cũng tìm đến , khơi_gợi và gom_góp từng hồi_ức , từng chữ_ký ...


Mãi đến năm 1990 bà mới tìm được ông Nguyễn Văn Măng , chỉ_huy_trưởng mặt_trận 16A Nam_bộ thời 1950 , tìm được ý_kiến chính_thức cuối_cùng và yên_tâm về danh_dự của con trai .


Một chuyến công_tác , Văn bị Công_an huyện Chợ_Lách , Bến_Tre bắt .


Tôi đã xác_nhận và đề_nghị trả lại tự_do cho anh .


Mọi việc chưa được giải_quyết thì Bến_Tre bị địch tấn_công , các cơ_quan rút_lui , di_chuyển vội_vã , xáo loạn , những người thuộc diện tình_nghi , giam_giữ đều bị xử_tử , trong đó có Triệu Hoàng Văn ... ” .


45 năm sau khi anh Văn qua_đời , bà run_run nhận món tiền trợ_cấp liệt_sĩ lần đầu .


Đây không phải là tiền mà là danh_dự của anh Văn , bà hãnh_diện mời xóm_làng đến dự bữa giỗ tổ_chức ngày 27-7 .


Thế nhưng lãnh trợ_cấp từ tháng này sang tháng khác mà bà vẫn chưa có được tấm bằng Tổ_quốc ghi công .


Năm 1999 , Sở LĐ - TB & XH tỉnh Bến_Tre gửi quyết_định : “ Trường_hợp chết của ông Triệu Hoàng Văn chưa thuộc qui_định để công_nhận liệt_sĩ .


Thu_hồi trợ_cấp mà bà Trần Thị Nhì đã nhận từ 1-1995 đến 2-1999 ” .


“ Tôi tưởng con tôi chết thêm lần nữa ” - bà Nhì chỉ nói vậy và lại cặm_cụi làm những tờ đơn .


Đã hơn 32 năm không còn gặp_mặt con trai nhưng bà Lê Thị Ngơi và ông Lê Văn Hinh vẫn khóc mỗi khi có ai nhắc đến tên Lê Thành Phương .


Phải_chi cứ cho nó chặt thì đâu đến_nỗi ... ” .


Các bà_cụ tôi gặp không chỉ đang đi trên chặng cuối của cuộc_đời , những cánh cửa cuối_cùng họ cũng đã gõ .


Bà Hảo tìm được sự ủng_hộ của Tổng_bí_thư Nông Đức Mạnh , bà Nhì có được thư đề_nghị giải_quyết của ông Mai Chí Thọ .


Nghe những câu_chuyện này , nguyên thủ_tướng Võ Văn Kiệt cho biết ông cũng đã trực_tiếp đi đốc_thúc , chứng_thực cho nhiều trường_hợp bị oan , chậm_trễ .


Ông bảo : “ Hoạt_động đền ơn đáp nghĩa không phải chỉ là quà_bánh , thăm_hỏi ngày 27-7 .


Họ có hệ_thống ngành hỗ_trợ , dĩ_nhiên phải làm những việc đó thay cho các ông_bà_cụ chỉ biết nguệch_ngoạc lá đơn .


Làm chính_sách không được và không_thể lạnh_lùng ... ” Củ_Chi là đất thép cách_mạng , cũng lại là vùng địch chiếm_đóng .


Phương lớn lên , tích_cực tham_gia việc nuôi giấu cán_bộ và tiếp_tế với cha_mẹ nhưng anh lại bị bắt đi quân_dịch .


Sau nhiều lần nhờ mẹ móc_nối thoát_ly , ngay lúc quân ta giải_phóng Lộc_Ninh , anh đã đào_ngũ theo cách_mạng , nhắn_tin ngay trên Đài_phát_thanh Giải_Phóng .


Từ đó , chỉ một lần duy_nhất bà Ngơi được biết tin con .


Anh nhờ gia_đình một người bạn học cũ lên thăm cha_mẹ với lời dặn : “ Nhớ kín miệng và nhắn cho khéo kẻo lộ ” .


Đến hơn 20 năm , ông Hinh mới gặp được anh tiểu_đội_trưởng đơn_vị của Phương và anh lại cùng ông lên_đường tìm cô y_tá đã cứu_thương cho Phương hôm ấy .


Buổi chiều cuối_cùng của anh được tái_hiện : “ Trong trận chống càn bảo_vệ kho lương_thực ngày 12-8-1974 , Phương bị_thương nặng ở đùi và bụng , máu ra nhiều ...


“ Vậy_là sự_nghiệp của nó chỉ được hai năm bốn tháng bốn ngày ” - ông Hinh , bà Ngơi bấm đốt tay .


Thu_thập đủ bốn bản xác_nhận , ông làm hồ_sơ xin cho Phương được công_nhận là liệt_sĩ .


UBND xã Phước_Thạnh , huyện Củ_Chi kiên_quyết với nhận_định “ những người xác_nhận không ai biết rõ Lê Thành Phương rã_ngũ theo cách_mạng lúc_nào , tại đâu , đơn_vị tổ_chức tiếp_nhận là ai ” .


Công_văn còn ghi thêm : “ Khẳng_định Phương trước_đây là sĩ_quan ngụy ” .


Với ông Hinh , bà Ngơi , câu trả_lời này còn đau_đớn hơn tin Phương hi_sinh .


Theo hướng_dẫn , ông_cụ trên 80 tuổi tiếp_tục cặm_cụi đi từ Sở LĐ - TB & XH TP. HCM sang Ban chỉ_huy quân_sự , Bộ_tư_lệnh …


Có_thể kể thêm ra đây câu_chuyện của bà Nguyễn Thị Bông ở Tiền_Giang .


Sau mười năm hưởng chế_độ liệt_sĩ của con trai là Phan Thanh Hồng , bà nhận được quyết_định “ thu_hồi mọi quyền_lợi kinh_tế và chính_trị ” .


Lý_do : có đơn thư cho rằng Phan Thanh Hồng có tư_tưởng chiêu_hồi và trường_hợp hi_sinh không phải trên đường đi công_tác .


Tấm bằng Tổ_quốc ghi công đã bị bác_bỏ , vẫn còn treo trang_trọng trên tường và đơn khiếu_nại được tiếp_tục gửi .


Mỗi lần gặp bà Hảo , bà Nhì , chị Phượng , ông Hinh , bà Bông là một lần tôi phải chứng_kiến những giọt nước_mắt từ khoé mắt già_nua .


Khoản tiền chế_độ hằng tháng chẳng bù_đắp được mất_mát của những người mẹ , vợ , con liệt_sĩ nhưng danh_dự từ tấm bằng Tổ_quốc ghi công đủ làm họ ấm lòng .


Những người mẹ , người vợ tôi gặp đều bảo rằng họ kiên_tâm chờ_đợi sự sửa_đổi , bổ_sung chính_sách .


Chỉ có_điều con đường tìm_kiếm danh_dự đã quá dài , quá đau_đớn .


Bà Nhì nay đã 92 tuổi , bà Hảo , ông Hinh , bà Ngơi đều đã trên 80 .


Những đơn_vị được giao quyền sử_dụng , khai_thác rừng Tánh_Linh tuyên_bố bất_lực , còn UBND huyện thì ... kêu khó trước nạn cư_dân bất_hợp_pháp chiếm đất .


Mua_bán chỉ bằng giấy tay và dù biết đất này đã được giao cho công_ty làm dự_án , người_ta vẫn mua_bán , sang_nhượng thoải_mái .


Cư_dân ở đây cho biết vài năm trước , đất ở khu Biển_Lạc chỉ chừng 7 - 8 triệu đồng / ha là cùng .


Khác với Lâm_trường Tánh_Linh , khu Biển_Lạc đã không còn là rừng từ năm 2001 , từ khi được UBND tỉnh Bình_Thuận ra quyết_định tách khỏi khu bảo_tồn thiên_nhiên Núi_Ông - Biển_Lạc để trồng cây_công_nghiệp dài ngày .


Công_ty Cao_su Bình_Thuận được giao 1.393 ha trong đó có 500 ha xây nhà cho công_nhân của công_ty nhưng chỉ mới trồng được 130 ha cao_su ; doanh_nghiệp tư_nhân ( DNTN ) Tạo_Lập được giao 100 ha chỉ trồng được 16,7 ha keo lai , DNTN Việt_Thành được giao 160 ha mới canh_tác được 14,5 ha đất trồng cây ăn quả ...


Xã Gia_An của huyện Tánh_Linh được cân_đối 500 ha đất để dân đủ đất canh_tác , nhưng người dân ở huyện Đức_Linh sang chiếm toàn_bộ , thậm_chí huyện dành riêng 266 ha để bố_trí đất cho người dân ở xã Gia_Huynh canh_tác thì chính dân xã Gia_Huynh đi chiếm .


Diện_tích đất bị chiếm tăng dần từ 4.663 ha lên 7.700 ha chỉ từ đầu năm 2003 đến nay .


Trên phần đất dân chiếm thường chỉ có một chòi bằng lá hoặc bằng tấm bạt , vài cây cọc cắm bao nilông , nhưng theo anh Trần Xuân Vỹ - nhân_viên bảo_vệ Công_ty Cao_su Bình_Thuận , chỉ cần công_ty đưa xe vô ủi đất khu 500 ha nhà ở cho công_nhân là năm phút sau có hàng chục người cầm dao , rựa vô ngăn_cản .


" Ai cũng biết đất này đã được giao cho công_ty nhưng người dân cứ vô chiếm " .


" Chiếm rồi họ canh còn kỹ hơn bảo_vệ của công_ty " , anh Vỹ kể .


Ông Bùi Ngọc Quan , giám_đốc Công_ty Cao_su Bình_Thuận , than : " Khi đất bị chiếm , chúng_tôi chỉ biết " kính thưa UBND huyện , báo_cáo các đồng_chí ...


" Rừng của chúng_tôi thế này mà họ đem dao vào chặt , đuổi không đi " .


" Bây_giờ chúng_tôi phải rào lại bằng kẽm gai " , giám_đốc Lâm_trường Tánh_Linh Bùi Văn Thu than .


Hôm cùng ông Thu vào tiểu_khu 311 , tôi thấy ông chủ rừng tay chỉ đám khói xa_xa kêu lên : " Đó đó , khói thế kia là dân đốt cây keo của lâm_trường đó ...


Nhìn thế thôi chứ bây_giờ chúng_tôi ... bất_lực rồi .


Ông Thu giải_thích : " Lâm_trường chỉ có 19 người , bảo_vệ sáu điểm , mỗi điểm ba người giữ 600 ha .


Chúng_tôi đi kiểm_tra bằng xe_máy , còn vô rừng thì ... đi bộ .


Ông Thu phân_trần thêm : " Bây_giờ người_người chiếm đất , nhà_nhà chiếm đất , trong khi lâm_trường không có quyền xử_lý người vi_phạm mà chỉ được tạm giữ 24 giờ .


Quá thời_gian ấy phải thả , rồi đâu vẫn hoàn đấy .


Tình_trạng phá rừng ( chặt cây , đốt gốc ) chiếm đất diễn ra từ hơn hai năm qua , nhưng đến cuối tháng 4-2005 , Hạt kiểm_lâm Tánh_Linh mới ra hai quyết_định khởi_tố vụ án hình_sự tội huỷ_hoại rừng đối_với Nguyễn Phước Thành ở thôn 3 , xã Gia_Huynh , huyện Tánh_Linh và năm đối_tượng ở xã Đức_Tài , huyện Đức_Linh .


Ở xã Gia_Huynh , người dân dựa vào một bí_thư chi_bộ thôn ( người chiếm hàng chục hecta đất của Viện Nghiên_cứu cao_su mà chúng_tôi đã đề_cập bài trước ) để ... xuống_đường chiếm đất .


Hai người em của ông bí_thư này là hai nhân_vật cầm_đầu gây cản_trở khi lâm_trường ủi đất .


Ông Trương Văn Thưởng , phó_chủ_tịch UBND huyện Tánh_Linh : " Rất căng_thẳng , phức_tạp ... " .


Khó_khăn nhất là dân cư_trú bất_hợp_pháp nhiều quá , sống trong rừng , khi phát_hiện thì họ nói đi làm_thuê cho dân trong vùng .


Huyện cũng đề_nghị UBND huyện Đức_Linh sang đón dân mình về ...


Tình_hình lấn_chiếm ở Biển_Lạc là có một sự liên_kết , chiếm đất có tổ_chức nhưng chúng_tôi chưa nắm rõ được ai cầm_đầu .


Đất cấp rồi thì đem bán , cố_tình không hợp_tác với các đơn_vị được giao đất .


Chính_quyền xã rất yếu , một_số anh_em có gia_đình , người_thân cũng lấn đất , chiếm đất .


Còn ở Lâm_trường Tánh_Linh , sau khi anh Huỳnh Ngự giám_đốc lâm_trường bị cách_chức , anh Thu thay_thế , tình_hình chiếm rừng có chiều_hướng ... nặng hơn .


Huyện sẽ thành_lập các tổ truy_quét liên_ngành , không để anh_em làm độc_lập nữa .


Những ngày này , nhịp sống của cả làng thuần nông ấy thật kỳ_lạ .


Bằng tấm lòng thơm_thảo đến lạ_lùng , ai_ai cũng bắt_tay vào lo ăn lo ở cho các sĩ_tử từ khắp đất_nước đổ về dự thi đại_học tại làng mình mà không nhận bất_cứ một thứ gì ngoài việc mong sao thí_sinh đỗ_đạt .


Đó là làng La_Chữ , nằm cách trung_tâm TP Huế khoảng 8 km , thuộc xã Hương_Chữ , huyện Hương_Trà , tỉnh Thừa_Thiên - Huế .


Chiều 6-7 , khi nghe tôi tìm gặp để viết bài về chuyện tiếp_sức thi_cử ở làng mình , ông Lê Đình Thuyên - phụ_trách công_an cụm ba , khu_vực làng La_Chữ - bỏ ngay đám đất đang cuốc dở ngoài đồng dẫn tôi đi khắp làng .


Ông kể về làng mình với một lòng tự_hào khôn_nguôi rằng La_Chữ là đất học , đã nổi_tiếng là làng cử_nhân từ xưa với hàng chục người đỗ_đạt thời vua ; rằng từ giải_phóng đến nay đã có gần 200 người đỗ cử_nhân và những năm trở_lại đây bình_quân mỗi năm có 25 - 30 con_em trong làng đỗ đại_học ...


“ Vì nhà nào cũng mong con_cái đỗ_đạt , cũng quí cái chữ nên trong các đợt thi đại_học cả làng cùng giúp thí_sinh ( TS ) ăn_ở , phần_lớn không nhận bất_cứ một đồng nào mà lòng hoan_hỉ lắm !


Tôi vào nhà gia_đình anh Trần Văn Đạt ở xóm Hồ_Sen .


“ Chỉ ăn_ở mấy ngày , có tốn_kém chi mà lấy tiền của họ ?


Cực thì đã cực rồi - anh Đạt cười , nói về hai cha_con ngồi trên giường đối_diện - Tui cũng mới nhận bố_con họ về từ sáng .


Khó mấy thì khó chứ có thêm bốn , năm người nữa đến ở cũng được .


Có rau ăn rau , có cháo ăn cháo , chật nhà chứ chật chi bụng chú nờ ! ” .


Ông Lê Đình Sót , năm nay có con gái thi vào ĐH ở Huế , cũng nhận thêm năm TS từ Thanh_Hoá đến trọ , ăn và ở cùng .


Thêm người chỉ thêm chén_đũa , tốn_kém chi mấy mà vui_cửa_vui_nhà .


Chỉ mong răng cả sáu đứa đậu hết ” - ông Sót cười .


Nói là vậy chứ vợ_chồng ông cũng phải cố mà chuẩn_bị bữa ăn cho chu_đáo hơn mọi_khi để đảm_bảo sức_khoẻ cho các sĩ_tử cũng như cho con gái ông .


Đây là một trong số hơn 50 gia_đình ở La_Chữ năm nay có con thi vào đại_học .


Và họ đều rộng lòng với tất_cả TS , người_nhà .


Bởi_vì , nói như ông Sót , “ tui nếm đủ khi đưa mấy đứa trước đi thi xa , rồi đài_thọ ăn_học đại_học , chuyện cực hết_biết .


Cho_nên tui biết rõ nỗi khổ của người thi và gia_đình ” .


Nhà ông Lê Văn Sạn là một hộ nghèo của xã vì cả gia_đình chỉ dựa vào năm sào ruộng trong khi người vợ đau liên_miên .


Trong mùa tuyển_sinh năm trước , gia_đình ông cũng giúp ăn_ở cho năm người_nhà và TS từ xa đến , từ_chối nhận bất_cứ đồng_tiền nào .


Đến khi họ về , ông còn lần_lượt đạp xe chở tất_cả mọi người ra tận bến_xe phía Bắc nằm cách đó hơn 3 km để tiễn về quê .


“ Gạo nhà tui thì sẵn , nhỡ có thiếu_thốn thì bà_con trong làng giúp thêm mớ rau chén cà nên mấy người ở cũng đủ cả ” - ông nói .


Theo ông Thuyên , trong mùa tuyển_sinh năm 2004 cả làng La_Chữ có hơn 400 gia_đình đã giúp gần 1.000 TS và người_nhà tá_túc ăn_uống , hầu_hết trong số đó đều không lấy một đồng nào .


Căn nhà ông Hà Xuân Dũng , một gia_đình sáu mặt con cũng thuộc dạng khó_khăn trong làng , thuộc hàng “ hiếm thấy ” : bộ cửa phên_nứa tạm_bợ , nền đất nện , tường chưa tô trét , không một vật giá_trị .


Ông Dũng khoe gia_đình ông là một trong những nhà đầu_tiên trong làng đón hai TS về từ một tuần trước đó .


Giúp_đỡ được ai thì cứ giúp để sau cho con_cháu hưởng ” - nói rồi ông Dũng dẫn chúng_tôi đi khoe góc học riêng được giăng bởi tấm màn mà ông “ thiết_kế ” cho hai TS đến trọ .


Còn ông Phan Đức Bình , đưa con gái là Phan Thị Dung vào trọ thi , nói về tấm lòng rộng_mở và thơm_thảo mà người dân làng La_Chữ dành cho gia_đình ông : “ Dù chi đi_nữa con gái tui cũng chứng_kiến được cái đẹp , cái tốt của lòng người , nhất_là đối_với người_dưng .


Điều này chỉ có sống chung , ăn chung , ở chung mà biết chứ bằng lời thì không tả được ” .


Cũng chuyện giúp_đỡ TS , người dân La_Chữ đến nay vẫn thường nhắc đến câu_chuyện của gia_đình ông Lê Đình An trong mùa tuyển_sinh 2004 .


Vốn nhà ở trong hẻm khá xa trường_thi nên khi nhiều gia_đình trong làng nuôi người ở trọ mà nhà mình không ai tìm đến , ông An đã “ sáng_kiến ” sai đứa con trai ra đường_cái đón TS .


Thế nhưng đa_số TS cứ nhầm tưởng là dân “ cò ” thuê trọ nên không ai theo về .


Mãi sau gia_đình ông phải cậy đến tình_nguyện_viên mới dẫn được ba TS về nhà nuôi trọ ...


Họ được chia thành ba nhóm , hai nhóm đón thí_sinh ở hai đầu đường vào làng ở ngã ba đường tránh Huế và quốc_lộ 1A , nhóm còn lại túc_trực tại cổng Trường Hương_Chữ để dẫn TS vào tận các nhà cho ở trọ .


Tính đến chiều 6-7 , hơn 700 hộ thơm_thảo của làng La_Chữ đã nằm trong danh_sách cho trọ , và ít_nhất 1.000 TS và người_nhà đã được các tình_nguyện_viên bố_trí tại chỗ trọ hoàn_toàn miễn_phí trong làng .


Tình_trạng tận_thu cát sỏi lòng sông Đồng_Nai đã làm cạn_kiệt nguồn tài_nguyên cát và nghiêm_trọng hơn là sự tác_động gây sạt_lở hàng trăm ngàn mét_vuông đất .


Có thời_điểm trên 50 cần cạp , hàng trăm ghe bơm hút cát thoải_mái cả ngày lẫn đêm trên một đoạn sông Đồng_Nai dài khoảng 60 km .


Khi lòng_sông hết cát , lực_lượng khai_thác cát kéo vào mép bờ sông tiếp_tục khai_thác khiến hai bờ sông bị sạt_lở .


Người dân hai bên bờ kêu_gào không thấu , khiếu_nại tập_thể cũng không giải_quyết được gì .


Thậm_chí lực_lượng khai_thác cát còn hăm_doạ đưa cần_cẩu vào giật sập nhà dân nên đã xảy_ra nhiều trận chiến .


Người dân trong bờ ném đá , làm giàn ná bắn đá tấn_công bọn khai_thác cát .


Bọn " giặc cát " trên sà_lan đáp trả bằng cách tiến lại gần bờ quăng gàu khai_thác cát , giật lở bờ sông , phá sập nhà dân ...


Dọc theo sà_lan là một_số ghe đang chờ ăn cát .


Từ sáng sớm đến 12 g trưa , chiếc xáng cạp đã móc được hai sà_lan cát .


Chiếc cần_cẩu trên sà_lan mỗi lần cạp 1 m³ cát .


Người dân cho biết chiếc cẩu cạp này của Công_ty Xây_dựng Bình_Dương " núp_bóng " khai_thác cát dưới danh_nghĩa một dự_án nạo_vét dòng sông .


Đoạn sông này hiện đã bị tận_thu cát sâu hơn 20 - 25 m , còn hai bên bờ bị sạt_lở rộng thêm khoảng 40 m .


Chiếc sà_lan mang biển_số BV 0478 đang miệt_mài quăng gàu hốt cát từ dưới sông lên sà_lan .


Thỉnh_thoảng cần_cẩu lại thả xuống dòng sông một mẻ vừa cạp lên .


Một anh lái ghe gần đó cho biết : " Đó là mẻ cạp có cát pha lẫn bùn nên phải đổ lại , vì cát pha lẫn bùn đen giá sẽ giảm khoảng 10 - 20% " .


Cách đó khoảng 70 m chiếc sà_lan cạp cát số LA 3636 - vừa cạp đầy một sà_lan cát , rồi lại tiếp_tục ăn cát cho sà_lan mới .


Trên sà_lan lúc này có khoảng 40 m³ cát và ba người luôn túc_trực để tách bùn và cát .


Từ đoạn cầu Hoá_An chạy xuôi về khu_vực cầu Ghềnh khoảng hơn 1 km , chúng_tôi gặp hai sà_lan số SG 0104 LH và một cần cạp không số cũng đang miệt_mài khai_thác cát .


Theo người dân khu_vực , hai chiếc sà_lan này nằm một chỗ hốt cát đã hai năm nay .


Việc khai_thác này có giấy_phép do các tỉnh cấp để " nạo_vét dòng sông " dù đoạn sông này mực nước ước_tính đã sâu khoảng 30 - 35 m rồi .


Còn ban_đêm thì lực_lượng hùng_hậu 40 - 60 chiếc ghe hút cát dàn đều khắp nơi phá nát lòng_sông từ Bình_Dương - Đồng_Nai - TP. HCM .


Đây là bọn khai_thác cát lậu có " tai_mắt " khắp nơi , toàn_bộ hoạt_động đều ngưng lại ngay_tức_thì khi có một cú phone báo_động .


Nhiều năm nay , từ công_an xã đến huyện , tỉnh đều biết rõ bọn chúng nhưng chẳng làm gì được để ngăn_chặn những con quái_vật ăn cát ngày_đêm , suốt năm này qua năm khác !


Chạy dọc sông Đồng_Nai có hàng trăm bãi cát sẵn_sàng thu_gom cát 24 / 24 giờ , lúc nào những bãi đó cũng có dày_đặc sà_lan chở cát , ghe hút cát đang neo chờ đưa cát lên bờ .


Một chủ bãi cát tiết_lộ : cứ vào mùa mưa là tình_hình sạt_lở bờ sông xảy ra , đó cũng là một nguồn cát cho giới khai_thác khi cát dưới lòng sông Bình_Dương - Đồng_Nai - TP. HCM đang cạn_kiệt .


Ước_tính mỗi ngày có khoảng 70.000 - 150.000 m³ cát bị khai_thác thì có nguồn trữ_lượng nào bù_đắp nổi !


Cù_lao Rùa được xem là một di_tích văn_hoá - lịch_sử của tỉnh Bình_Dương , vậy_là trong khoảng ba năm nay hàng trăm ngàn mét_vuông đất cù_lao đã bị cuốn_trôi , sạt_lở .


Ông Nghĩa nói : " Chỉ cần một cơn mưa nhỏ đủ thấm đất là con đường này lại biến mất ngay " .


Như_vậy là chỉ trong hai năm , phần đất_liền cù_lao Rùa giáp với mé sông đều bị sạt_lở ăn sâu vào ít_nhất 30 m .


Từ bến đò Kho kéo dài đến cầu Rạch_Cát đều bị sạt_lở .


Tính trong hai năm gần đây đất cù_lao bị sạt_lở ăn sâu vào bờ 10 - 15 m .


Nhiều đoạn bờ sông hiện đang chờ đổ ập xuống bởi hàng chục hàm_ếch ăn sâu vào đất_liền .


Nhiều người dân phải tự cứu mình bằng cách thả đá , xây_dựng bờ kè , cắm cọc cừ , chặn bao cát ... tránh sạt_lở .


Trong cuộc chiến_đấu vì nghĩa_vụ quốc_tế với nước bạn Lào có 36.000 quân_tình_nguyện VN mãi_mãi nằm lại trên những cánh rừng bạt_ngàn trên đất bạn .


Tìm_kiếm hài_cốt liệt_sĩ , hơn 20 năm qua , những người lính hậu_sinh đã vượt rừng đến những vùng hiểm_trở nhất ...


Phóng_viên Vũ Toàn của báo Tuổi_Trẻ đã có những ngày_đêm cùng những người lính trẻ băng rừng lội suối trên đất Lào để tường_trình một phần hành_trình thầm_lặng trong thời bình nhưng không kém phần gian_khó để tìm_kiếm một phần thân_thể , hình_hài những người lính đã nằm_xuống ...


Những chấm đỏ trên tấm bản_đồ chiến_dịch .


Tôi đến được hậu_cứ của đoàn quy_tập hài_cốt quân_tình_nguyện của Bộ_chỉ_huy quân_sự tỉnh Nghệ_An đóng tại bìa rừng vùng ven thị_xã Phôn_Sa_Vẳn , tỉnh Xiêng_Khuảng ( miền Thượng_Lào ) thì trời đã khuya .


Trong dãy nhà mái tôn thấp bé , những người lính quy_tập nằm úp_thìa bên nhau theo đội_hình hàng dọc trên từng dãy phản gỗ .


Phía ngoài sân thấp_thoáng bóng hai chiến_sĩ quàng súng đứng gác đêm .


Thượng_tá Hồ Trọng Bình , đoàn_trưởng đoàn quy_tập , dẫn tôi vào phòng chỉ_huy .


Dù đêm đã khuya nhưng anh vẫn nhiệt_tình mang tấm bản_đồ mà các anh gọi là " bản_đồ chiến_dịch đi tìm mộ liệt_sĩ " ra cho tôi xem .


Tấm bản_đồ có nhiều vết gấp_khúc , chi_chít những chấm đỏ dọc_ngang bình độ ở nhiều cao_độ khác nhau .


Tôi nhẩm đọc các địa_danh đã nghe từ thời chiến_tranh : Mường_Pẹt , Phu_Phả_Xay , bản Na , Mường_Mộc , Bom_Loọng , Loong_Chẹng ...


Dừng mắt lại khu_vực Loong_Chẹng nơi hiện lên dày_đặc những chấm đỏ , tôi hỏi thượng_tá Bình : Loong_Chẹng vốn là thủ_phủ của " châu_phạ " ( vua trời ) Vàng Pao ?


Sau 1975 Vàng Pao đã chạy , nhưng tàn_quân phỉ vẫn còn hàng ngàn tay súng nằm rải_rác quanh vùng ...


Anh cho tôi vào Loong_Chẹng được không ?


Thượng_tá Bình nhìn tôi thật lâu rồi buông lửng : " Căng đấy " !


Đây là khu_vực báo_động số_một của Lào đấy .


Đường vào Loong_Chẹng phải vòng qua rừng Huội_Mọ hiểm_trở , đi qua đặc_khu Xây_Xẩm_Bun , rồi đi thêm 500 km nữa mới tới .


Quay lại chiếc bàn gỗ mộc , thượng_tá Bình cho biết : " Mùa khô năm nay riêng mũi Loong_Chẹng qui_tập được 97 mộ .


Sáu mũi khác đều tìm được 50 mộ trở_lên .


Cuối tháng năm , rừng Lào chuyển mùa mưa , tôi rút một_số mũi ra , còn một_số mũi tiếp_tục cắm chốt làm công_tác dân_vận cho mùa quy_tập tiếp_theo bắt_đầu từ tháng 11-2005 " .


Tiếng gà gáy sang canh của bản Phôn_Sa_Vẳn đã cất lên phía sau hậu_cứ .


Thượng_tá Bình thắp thêm một ngọn nến nhỏ đủ hai người ngồi trò_chuyện tiếp .


Biết tôi là phóng_viên lặn_lội sang rừng Lào quyết vào bằng_được những vùng rừng hiểm_trở để viết về những người lính quy_tập , thượng_tá Bình tỏ ra xúc_động lắm , ông bảo : " Nếu không vì cái tâm , vì tấm lòng với những người đã ngã xuống thì không_thể làm lính quy_tập được " .


Tiêu_chuẩn số_một của lính quy_tập là ai cũng phải ý_thức được : lớp đàn_anh đã hy_sinh , còn mình là người lính hậu_sinh phải đi tìm bằng_được và đưa họ về với quê nhà , mấy_mươi năm rồi còn gì !


Đưa tôi sang ngôi nhà nhỏ nằm bên cạnh phòng chỉ_huy , căn nhà lúc nào cũng thoang_thoảng mùi hương nhè_nhẹ , khung_cảnh tịch_liêu , thượng_tá Bình nói khẽ : “ Nhà của các anh đấy ! " và ông thắp nén nhang lên bàn_thờ .


Trên bàn_thờ không có một tấm ảnh , không một dòng tên_tuổi , quê_quán nào .


Chỉ có hai lá_cờ Tổ_quốc Việt - Lào phủ song_song trên hòm gỗ hình_chữ_nhật cao 2 m .


Trong hòm là hàng trăm bộ hài_cốt liệt_sĩ vô_danh đã được gói buộc cẩn_thận bằng những tấm vải trắng_tinh .


Đang đưa cao nén nhang lên đầu tôi nghe thượng_tá Bình khấn thầm : Hôm_nay có nhà_báo từ bên nhà sang và cùng chúng_tôi đi cất bốc mộ cho các anh .


Các anh sống khôn , chết thiêng xin phù_hộ cho chuyến đi này được bình_an và mang thêm nhiều đồng_đội trở về ...


Đối_với những người lính tham_gia quy_tập giữa rừng , nơi linh_thiêng và tôn_nghiêm nhất là " nhà liệt_sĩ " này đây , việc dọn bàn thờ , dâng hoa quả , thắp hương đều_đặn mỗi ngày hai buổi , sáng tinh_mơ và trước khi đi ngủ .


Ai bị kỷ_luật cũng vào " nhà liệt_sĩ " thắp hương , xin_lỗi , hứa sửa_chữa .


" Vì_thế sự hiện_diện của những vong_linh liệt_sĩ đối_với anh_em là rất quan_trọng , nhiều khi tôi không nói , cán_bộ chiến_sĩ trong đội chỉ cần bước chân vào ngôi nhà này là đã thay tôi làm công_tác tư_tưởng mỗi ngày , những người lính với nhau , cho_dù người thác , kẻ sống nhưng họ vẫn tôn_trọng nhau lắm " - thượng_tá Bình nói .


Tôi thật_sự bất_ngờ khi được anh_em trong đội quy_tập cho biết : trong 12.000 ngôi mộ đã được bộ_đội VN và Lào tìm ra trên địa_bàn Xiêng_Khuảng từ khi có chương_trình quy_tập mộ liệt_sĩ đến nay , có hài_cốt các anh đã hi_sinh cách đây 50 năm , những ngôi mộ hay hố chôn được xem là " mới nhất " cũng đã nằm giữa rừng 30 năm và công_việc thầm_lặng của những người lính quy_tập đã diễn ra 21 năm rồi .


21 năm cho 12.000 vong_linh được tề_tựu cùng đồng_đội , đồng_chí và có đến 10.000 bộ hài_cốt được các chiến_sĩ trẻ hôm_nay băng rừng , vượt suối đưa về quê nhà .