Sáng_sớm tiếng chim hót líu_lo , tiếng gà gáy tận góc rừng vọng lại ...


Một khu rừng tràm , một cánh đồng cỏ_năn hoang_sơ , một khu bảo_vệ động_vật hoang_dã , một hệ_thống đê_bao và kênh_mương khép_kín , một khu bảo_tồn các loại cây thực_vật bản_địa , một khu nghiên_cứu hệ_thống canh_tác theo mô_hình VACB ( vườn , ao , chuồng , biogas ) và các trại thực_nghiệm dành cho sinh_viên ...


Đó là tất_cả những gì đang có trong vùng_đất ngập nước rộng 112 ha này , vốn trước_kia là cánh đồng " chết " hoang_hoá chỉ có cỏ_năn , nước phèn và đất bạc_màu .


Lúc đó dân trong vùng đa_số nghèo_đói , thiếu ăn , kiếm sống chủ_yếu bằng nghề bắt cá , hái rau , làm_mướn .


Ông bắt_đầu nghĩ đến phương_cách làm_sao để người dân sống ổn_định , không lệ_thuộc mà chủ_động quản_lý thiên_nhiên để sinh ra nguồn lợi nuôi sống mình .


Muốn vậy , điểm mấu_chốt là phải quản_lý được nguồn nước .


Ông lý_luận : " Nguồn nước tốt sẽ có nhiều loại rau_cỏ mọc , cá tép sinh_sôi nảy_nở , cây_cối tốt_tươi " ...


Trong khi quanh vùng ai cũng đào kênh xả phèn xuống ruộng cho thoát ra sông rạch thì ông lại dẫn phèn vô ... rừng tràm .


Quá_trình nghiên_cứu đất phèn , ông phát_hiện cây tràm có khả_năng giảm độ chua của nước phèn rất cao .


Ông cho làm đê_bao vòng ngoài , xẻ kênh bên trong .


Nước phèn ô_nhiễm , đủ thứ tạp_chất từ đồng_ruộng quanh vùng xả xuống ông đều cho dẫn vô rừng tràm bằng hệ_thống máy_bơm tự_động .


Ông nói : " Chúng_ta có sẵn hệ_thống " máy lọc phèn " chính là những bộ rễ cây tràm dày_đặc của cả hệ_sinh_thái rừng tràm " .


Sau một thời_gian " lọc " , ông cho nước trở_ra kênh_rạch .


Người nghèo quanh vùng tha_hồ tắm_giặt , bơm tưới cho cây trái .


Điều làm nhiều người ngạc_nhiên là bên trong khu bảo_tồn ông Ni cứ để cho cỏ_lác hoang_dại thi nhau mọc um_tùm trên mặt_nước .


Ông cho biết bên dưới lớp cỏ hoang_dại ấy là nơi trú_ngụ cho các loài tôm_cá sinh_sôi nảy_nở .


Theo ông , với tốc_độ phát_triển ruộng lúa tới mức chóng_mặt hiện_nay , vài năm nữa ĐBSCL sẽ không còn chỗ nào là đất ngập nước nữa .


Trong khi trên thế_giới , những vùng_đất quí hơn vàng như thế_này chỉ còn đếm trên đầu ngón tay .


Nó giống như loài quí_hiếm có tên trong sách_đỏ .


Năm 1995 , trong một dịp tình_cờ ông Ni tiếp_xúc với một nhà sinh_thái_học người Anh - giáo_sư Edward Maltby , giảng_dạy tại Trường ĐH London .


Vị giáo_sư này rất thích_thú khi biết ông Ni đang nghiên_cứu hệ_sinh_thái rừng tràm và đề_nghị ông Ni nên làm luận_án tiến_sĩ về đề_tài này .


Nhờ uy_tín của giáo_sư Maltby , Trường ĐH London lần đầu_tiên giải_quyết một ngoại_lệ : cho một nghiên_cứu_sinh VN được đặc_cách mỗi năm chỉ sang Anh 4 - 5 tháng để làm đề_tài , phần_lớn thời_gian còn lại nghiên_cứu trên thực_địa tại VN .


Ròng_rã năm năm trời , tháng 3-2001 ông Ni bảo_vệ thành_công luận_án tiến_sĩ với đề_tài " Xây_dựng mô_hình nông - lâm - ngư trên đất phèn dựa trên chức_năng sinh_thái của rừng tràm " .


Ngay sau đó , tiến_sĩ Ni bắt_đầu áp_dụng vào thực_tiễn ngay tại Trung_tâm Hoà_An , với sự hỗ_trợ của các đồng_sự như : kỹ_sư Ngô Thanh Bình , Trần Duy Phát , Võ Lâm , Huỳnh Văn Nghiêm và GSTS Võ Tòng Xuân .


Đứng trên bờ đê bao quanh khu bảo_tồn , nhìn chếch về phía góc trái rừng tràm có_thể thấy một khu đồng_ruộng bằng_phẳng , mạ non đang lên xanh_rì .


Cánh đồng được phân lô theo hàng chạy dài từ mép rừng tràm tới đầu con kênh ngoài đê_bao .


Tiến_sĩ Ni cho biết những lô ruộng đó đã được giao cho bảy hộ dân_nghèo không đất sản_xuất , thực_nghiệm mô_hình lúa - cá - tràm .


Trên diện_tích 10 công đất , chia ra 5 công làm lúa , 3 công rồng tràm và 2 công đất vườn trên có nhà ở , chuồng_trại , ao cá .


Đặc_biệt , nguồn nước sử_dụng chính là nước sau khi được " lọc " trong rừng tràm .


Và vốn tích_luỹ chính là khu rừng tràm đến tuổi thì khai_thác , cùng với nguồn mật_ong vô_cùng phong_phú .


Tiến_sĩ Ni cho biết ước_tính mỗi năm một nông_hộ ( hai vợ_chồng và hai đứa con ) có_thể để_dành được 9 - 10 triệu đồng .


Ông Trần Văn Lộc , một chủ rừng tràm 5 ha ở Thạnh_Hoá ( Long_An ) , cho biết làm mô_hình này thu lợi 1 ha bằng 10 ha lúa .


Tràm cứ bảy năm thu_hoạch một lần đủ để sắm_sửa " lên_đời " đủ thứ trong nhà .


Đó là chưa kể mật_ong , rắn , rùa ... toàn những món đặc_sản quí_hiếm .


Tiến_sĩ Ni lại đưa chúng_tôi len_lỏi vào khu rừng tràm sinh_thái .


Ông nhổ một cây cỏ dài ven đường đi cho tôi xem , đó là cây ba_khía .


Ông nói : " Dân_nghèo vô đây cắt cây này về phơi khô bán .


Cứ khoảng 700 cọng ( đủ bó 1 công lúa ) bán được 15.000 - 20.000 đồng .


Ngoài_ra còn đủ thứ cá , tép , rau củ , kể_cả củi tràm cũng thu_hoạch được .


Tính ra mỗi ngày khu bảo_tồn này cung_cấp cho dân_nghèo trong vùng một nguồn lợi tương_đương 4 - 6 triệu đồng .


Người đàn_ông có nửa đời người là thợ_săn vờn đuổi hổ dữ trong rừng rậm mà không kinh_sợ .


Nay làm nghề buôn_bán xương hổ và nấu cao thuê giữa thành_phố chỉ có con_người và cây_cảnh , nhưng ông luôn thấy rùng_mình , không tránh được nỗi sợ_hãi ...


Tàn rượu ở trang_trại bác_sĩ Dung hôm đó , đám " cổ_đông " bảy người ngồi tròn quanh chiếu .


Cả Tú ( được mời đến chia cao ) mồm ngậm ngang lưỡi dao nhọn mỏng_dính bé xíu như lá lúa rón_rén ướm cây thước gỗ lên mặt mâm như làm_phép .


Bất_ngờ con mắt rực lên , giật lưỡi dao đâm xuống mâm , ông cắt một đường thẳng_băng theo nét thước chia đôi khối cao .


Rồi như lên_đồng , Cả Tú liên_tục cắt ngang_dọc khắp mâm .


Thật kinh_ngạc , 42 khối vuông_hình_sắc_cạnh không hơn kém nhau 1 gam .


Bác_sĩ Dung giở sổ đọc to : anh Kiều 5 lạng , bác Vui 3 , chị Hoa 4 ...


Sau mỗi câu , người thanh_niên có ngón tay dài thon khéo_léo nhét những miếng cao vào túi nilông buộc lại từng phần trao cho khách .


Vợ bác_sĩ Dung quyết_toán : xương hổ 12,5 kg - 125 triệu đồng , xương gấu 8 kg - 4 triệu , xương sơn_dương 5 kg - 500.000 đồng .


Công xem xương : 3 triệu , công đập xương và nấu cao 5,5 triệu ...


Giá tại nồi 3,34 triệu đồng / lạng cao .


Giá nấu thuê 5 - 10 triệu đồng / nồi tuỳ ở thân_sơ và cam_kết chủ thợ .


Đêm 18 - 9 , lang Thưởng đang uống rượu với tôi ở Phúc_Yên ( Mê_Linh , Vĩnh_Phúc ) thì một chiếc xe_hơi đón xuống Hà_Nội gấp xem giúp bộ xương hổ từ Ấn_Độ về .


Xe vượt cầu Lủ rẽ vào khu Định_Công ( Hai Bà Trưng ) đến một biệt_thự lớn .


Chủ và khách đang đứng trước một thùng kim_loại có hệ_thống giữ nhiệt hiện_đại , gắn nhãn nước_ngoài .


Bên trong là một khối đá lạnh trong_suốt ôm chặt một con hổ da vàng vằn_vện bị móp vào bộ xương_thịt đã móc hết ruột_gan .


Tay " lái hổ " nói : " Nó vừa từ chuyên_cơ hạ_cánh xuống VN ; nặng 2,7 tạ ( khi sống ) , giá 500 triệu đồng " .


Chủ nhà , viện phó một bệnh_viện , gật và đếm tiền .


" Lái hổ " dặn lang Thưởng tìm khách mua xương thì được hưởng triệu .


Nếu lấy ngay , hắn chỉ còn ba bộ 5 , 7 và 8 kg .


Giá xương to nhỏ chênh nhau 2 triệu / kg .


Lang Thưởng cho hay : hiện ở Hà_Nội ông có_thể mua xương hổ bất_cứ lúc_nào sau ba giờ hẹn .


Hổ này là của Ấn_Độ , Bangladesh , Sri_Lanka , Nga , Thái_Lan ...


Đường thứ ba là từ Campuchia , Lào về qua các cửa_khẩu Cầu_Treo ( Hà_Tĩnh ) và Lai_Châu .


Cách đây vài năm , lực_lượng an_ninh Ninh_Bình bắt được một vụ buôn_bán gần 30 bộ xương hổ .


Nhưng khi kiểm_tra thì toàn là ... bột ximăng .


Hàng giả độc nhất là làm xương hổ bằng bột ximăng , thạch_cao với những đường_nét , hoa_văn , trọng_lượng , thậm_chí cả khuyết_tật , vết trúng_thương hay đặc_điểm sống ở các vùng cũng được các " nghệ_sĩ điêu_khắc " phù_phép như thật .


Lừa thông_thường là tráo bằng xương gấu , xương báo , xương ngựa .


Có " tâm " hơn là trộn xương khác và " tử_tế " nhất là bớt đi một_số xương quan_trọng hoặc gắn thêm thịt vào cho nặng ...


Lừa cấp thấp hơn là khi nấu cao lấy trộm dịch chiết , pha thêm các xương trâu , mèo , chó , gấu ...


Ông Nguyễn Bá Thụ , cục_trưởng Cục Kiểm_lâm VN , thừa_nhận tình_trạng vận_chuyển , buôn_bán hổ và xương hổ trái_phép vẫn đang diễn ra tại VN và đặc_biệt sôi_động ở Hà_Nội .


Với những hình_thức che_giấu tinh_vi và có cả sự bảo_kê thì kiểm_lâm gần như bị đẩy ra ngoài cuộc .


Nhưng do không ai xác_định được những con hổ này chết từ bao_giờ nên khi tôi có_mặt ở trung_tâm này , các chủ_nhân của nó đã đòi về gần hết vì họ bảo đó là đồ gia_bảo để lại .


Rượu_mạnh pha cao hổ làm những tròng mắt đỏ_rực vằn lên dưới ánh lửa .


Những quan_khách lịch_lãm ấy ngửa mặt cười đầy mãn_nguyện .


Hình_như tôi say nên cứ thấy rần_rật trong huyết_quản mình những dòng máu lạ .


Lang Thưởng nói : " Đừng sợ , trong cơ_thể của thành_phố cũng đang có những mạch_máu hổ len_lỏi chảy nuôi những " tế_bào quí_tộc " mà có sao đâu " ...


Mấy tuần nay chẳng hiểu từ đâu ra mà cả Đà_Lạt tràn_ngập xe_đạp , thiên_hạ cong lưng đạp mà nụ cười cứ tươi_rói giữa gió_mây trên những con đường mà nhiều khi đọc " chưa hết câu_thơ ... đã đụng phải dốc " .


Vì ghiền cho_nên cứ mở_mắt ra là thấy thiên_hạ kháo nhau đi ... đạp xe .


Nhiều người không ngồi lên xe được thì kéo nhau đi coi bà_con đạp xe .


Và khu_vực đông người đạp lẫn người coi là quanh hồ Xuân_Hương .


Thường thấy người_ta chạy xe_máy từ nhà , rồi bỏ chiếc xe này tại điểm cho thuê xe_đạp mà nhảy lên xe_đạp và chấp_nhận trả 10.000 đồng / giờ để được ... đạp .


Để thuê được chiếc xe_đạp , người đi ôtô dĩ_nhiên phải thế_chân lại chiếc ôtô , xe_máy thì thế lại xe_máy , sinh_viên thì lấy thẻ sinh_viên , học_sinh thì lấy chứng_minh nhân_dân , ai chưa có mấy thứ đó thì " cho xin số nhà " ( chủ điểm cho thuê xe tự đi xác_minh ) .


Nhưng " sự_kiện xe_đạp " ở Đà_Lạt càng quí_giá hơn thế : những người trẻ thay_vì kéo nhau vào " gào " ở các quán karaoke , đốt thời_gian ở quán cà_phê , tiệm bida , quán nhậu , tiệm " chat " ( Đà_Lạt không còn chỗ nào hơn cho giới trẻ ! ) thì đưa nhau lên cùng đạp trên chiếc xe_đạp dài 3,5 m , nặng chừng 15 - 20 kg được gọi phổ_biến bằng cái tên " xe_đạp đôi " - chả_thế_mà có tiệm cho thuê xe_đạp đôi lấy luôn slogan cho loại xe_đạp này : " xe_đạp tình_yêu " !


Học_sinh thì coi như trò_chơi mới của học_trò phố núi - chấp_nhận dành tiền ăn quà để thuê xe chạy .


Có lớp_học , cao_hứng cuối giờ trưa học_trò kéo cả lớp đi đạp , nữ_sinh " chơi luôn " áo_dài như_thế !


Các đôi vợ_chồng thì coi đó là phương_tiện của buổi xe_đạp ơi những vất_vả ngày_xưa .


Có chị nói : Mỗi ngày chỉ cần mất 5.000 đồng - tức nửa giờ thuê xe_đạp - đủ cảm_thấy con_người ... lạc_quan .


Cứ thế người_ta đạp mãi , có khi đến 1g sáng vẫn còn thấy người vi_vu trên chiếc xe_đạp giữa mù_sương ven hồ ...


Địa_chỉ ra_đời của chiếc xe_đạp đôi là căn nhà của ông nông_dân Đỗ Hữu Khương , ở trong một con hẻm nghèo thuộc đường Bùi Thị Xuân , bên hồ Đội_Có , gần con dốc xuống hồ Xuân_Hương .


Tuy_nhiên , người đưa mô_hình thể_thao trên du_nhập thành_phố cao_nguyên lại là một cô học_sinh : Đỗ Thị Thu Hằng - học_sinh lớp 11A Trường THPT Bùi Thị Xuân , TP Đà_Lạt .


Khi biết ngôi nhà mình ở vào năm tới sẽ bị giải_toả , cuộc_sống gia_đình nghèo sẽ gặp khó_khăn , thế_là Hằng tìm cách " cứu " kinh_tế gia_đình .


Lang_thang trên mạng , cô học_trò nhìn thấy mấy chiếc xe_đạp đôi ở ... bên Mỹ .


Download hình_dáng chiếc xe_đạp về đưa mẹ : làm mấy chiếc xe như_thế_này để cho du_khách Tây thuê ( nhà cô ở gần một khách_sạn thuộc hãng lữ_hành " chuyên_trị " du_khách Tây ở Đà_Lạt : Sinh Café ) .


Giấu người cha ( một nông_dân chất_phác , rất " sợ " kinh_tế_thị_trường , làm_gì dám kinh_doanh bằng hình_thức chưa ai dám làm ở Đà_Lạt ) , hai mẹ con cô học_trò quyết_định thế_chấp sạp vải của mẹ ở chợ Đà_Lạt cho ngân_hàng để vay vốn ( 30 triệu đồng ) sắm xe_đạp .


Cô học_trò mang kiểu_dáng xe_đạp lấy từ mạng về Sài_Gòn tìm nơi sản_xuất cùng với một người anh họ đang làm_việc ở thành_phố này .


Không ai chịu hàn đóng thứ xe_đạp " bất_thường " đó .


Chỉ trong vòng chưa đầy ba tuần xuất_hiện - từ đầu tháng 5-2005 , từ vài chiếc xe_đạp đôi đầu_tiên giờ đã có không dưới 30 điểm cho thuê xe_đạp kể trên , với số_lượng lên đến chừng 500 chiếc , cho_dù giá một chiếc phải 2,1 - 2,8 triệu đồng .


Nhiều khách_sạn theo đó mà đua nhau " tậu " về 5 - 7 chiếc dựng trước cửa khách_sạn để .. kiếm thêm , ngoài nguồn thu từ phòng trọ .


Và rồi có một chỗ đồng_ý đóng nhưng phải với số_lượng nhiều , ít_nhất 15 chiếc ( giá 2,1 triệu đồng / chiếc ) .


Sau đó không lâu , những chiếc xe đó được đưa ngược về cao_nguyên .


Hằng thuê in bằng đề_can điểm cho thuê xe Phụng_Hoàng của gia_đình mình lên mỗi chiếc xe .


Suốt 10 ngày chiếc xe_đạp " quái_lạ " đó xuất_hiện chẳng ai để_ý , cho cưỡi không cũng không ai dám ngồi lên .


Hằng chụp hình chiếc xe rồi mang ảnh đi in catalogue để nhờ bạn học trong lớp ... quảng_cáo giùm .


Ngoài đi phát tờ_rơi quảng_cáo mời đi xe_đạp , các bạn còn tình_nguyện đến nhà Hằng lấy chiếc xe_đạp dài lê_thê mà đạp đi khắp phố_phường cho người dân phố núi quen mắt .


Tuy_nhiên , xe người " ra sau " ( sắm ) thường lộng_lẫy hơn nhiều lần so với xe của Hằng , bởi xe họ được hãng xe_đạp nổi_tiếng Martin TP HCM thiết_kế lại , lắp_ráp .


Không xinh_đẹp , tiện_nghi , hấp_dẫn bằng nhưng xe của Hằng ( điểm Phụng_Hoàng ) vẫn là ... của Hằng , là ý_tưởng khởi_đầu cho ... xe_đạp Đà_Lạt .


Công_trình đường Trương Định nối dài ( TP. HCM ) vừa xây_dựng khoảng hơn hai tuần nay do Công_ty chi_nhánh Bạch_Đằng thi_công đã gây ra rất nhiều phiền_phức cho người dân khu_vực .


Trên tuyến đường Kỳ_Đồng cát rơi_vãi khắp nơi , dây điện_thoại đứt , dãy rào_chắn tạm_bợ cách_ly công_trình và đường lưu_thông bị sập vẫn không được sửa_chữa .


Trong khi đó , nhiều ống cống bêtông đã trơ sắt ra ngoài cũng được lắp_đặt sử_dụng .


Liệu công_trình này có đáng là công_trình mẫu ?


Nghề thổi thuỷ_tinh đã có từ khá lâu ở xã Thống_Nhất ( Thường_Tín , Hà_Tây ) .


Trải qua năm_tháng , nghề này đã dần mai_một .


Thay vào đó , dân ở đây phần_lớn xoay sang làm ống_tiêm y_tế - một nghề đầy nhọc_nhằn mà thu_nhập chẳng được là bao .


Đi từ Hà_Nội theo đường I cũ khoảng 30 km là tới xã Thống_Nhất .


Ở đây trước_kia có làng Giáp_Long chuyên nghề thổi thuỷ_tinh .


Những năm 60 , nghề này là nghề chính của người dân trong làng .


Ông Tạ Văn Minh , một người dân sống lâu_đời ở đây cho hay : “ Thời trước , đồ_dùng gia_công thuỷ_tinh Thống_Nhất nổi_tiếng khắp nơi .


Chúng_tôi làm tất_cả từ những đồ_dùng đơn_giản như bóng_đèn , chai , lọ , ly , cốc , nắp phích ... đến những vật trang_trí cầu_kì , yêu_cầu sự kiên_nhẫn , tỉ_mỉ như những con_giống để trưng_bày ” .


Ông Minh nhớ lại , cả xã có làng Giáp_Long là nơi phát_triển nhất trong toàn xã về sản_xuất đồ_dùng thuỷ_tinh .


Sản_phẩm của xã chủ_yếu được đặt mua từ Hà_Nội , rồi từ đó mới chuyển đi mọi miền trong nước .


Những năm 1990 , hàng_hoá từ bên ngoài ùa vào thị_trường Việt_Nam .


Các lò thuỷ_tinh cứ thế tắt dần , tắt dần ...


Hình_ảnh những lò thổi thuỷ_tinh suốt ngày nóng hầm_hập , bề_bộn những đống nguyên_liệu thuỷ_tinh và dãy chai lọ thành_phẩm chỉ còn trong quá_khứ .


Ông Minh còn nhớ , ngày còn nhỏ , ông thường lang_thang vào các lò thổi , nhặt_nhạnh những viên thuỷ_tinh óng_ánh đủ màu_sắc đem về chơi .


Ngày ấy , cả làng luôn tấp_nập người ra kẻ vào , thu_mua sản_phẩm .


Nhưng giờ thì tất_cả chỉ còn là vang bóng .


Đánh_cược cuộc_sống với lửa , khói , bụi ...


Chẳng còn nghề thổi thuỷ_tinh , dân_làng làng Giáp_Long xoay sang nghề làm ống_tiêm , ống thuốc y_tế .


Không còn các lò kéo thuỷ_tinh nên nguyên_liệu làm ra ống_tiêm được người dân mua ở Thái_Bình .


Công_việc vất_vả , nhưng thu_nhập của những công_nhân này chỉ đạt khoảng 300.000 đ / tháng .


Trong cái nóng hầm_hập , tôi theo ông Minh vào xưởng sản_xuất ống_tiêm của gia_đình ông .


Tiếng_là xưởng , nhưng căn nhà cấp 4 chỉ rộng chừng trên 30 m² , hơn chục con_người đang ra_sức làm ống_tiêm gia_công .


Từng ống thuỷ_tinh dài hàng mét , được cắt bằng những ngọn đèn khò phì_phò lửa , sau đó vuốt dài và đốt đầu ống .


Người nào cũng thoăn_thoắt xoay ống , cắt ống rất lành_nghề .


Anh Bình - một người thợ khá lâu năm trong nghề - vừa vuốt mồ_hôi trên mặt vừa tiếp_chuyện : “ Làm nghề này chỉ phải học khoảng 2 tháng là cùng , nhưng vất_vả lắm .


Mùa đông còn đỡ , chứ mùa hè thì nóng kinh khiếp .


Anh thấy , hơn chục cái đèn đốt , nóng hầm_hập thế_này mà không được dùng quạt .


Nếu có gió là ngọn lửa đổi hướng , không_thể làm được ” .


Đống ống_tiêm anh Bình làm được đã cao_vút , ước_chừng phải được vài cân .


Tôi tiện tay cầm thử một chiếc nhưng lập_tức phải buông chiếc ống ra .


Chiếc ống_tiêm rơi xuống nền nhà vỡ tan .


Trong phút_chốc , hai ngón tay tôi phồng rộp .


Anh Bình cười : “ Anh không quen đâu , đừng sờ vào nóng lắm .


Đầu ngón tay ai cũng chai lại , mất hết cảm_giác .


Nếu không thì không_thể làm được nghề này ” .


Xưởng ông Minh có gần 20 đèn đốt , dưới nền nhà ngập_ngụa rác thuỷ_tinh .


Bước chân tới đâu , thuỷ_tinh vỡ kêu rào_rào tới đó .


Tôi chỉ đi một đoạn mà đã sởn gai_ốc ớn ngại .


Đám thợ trong xưởng ông phần_lớn đều đi chân_đất cho mát .


Rời nhà ông Minh , tôi sang nhà ông Lương Văn Khả - người được giới_thiệu là đã có 20 năm trong nghề làm ống_tiêm .


Ông Khả không có nhà , chỉ có anh con trai tên Khoa .


Anh Khoa nói : “ Bố tôi vào nghề thuỷ_tinh từ những năm nghề phát_triển rầm_rộ .


Làng_nghề lụi tàn nhưng ông chẳng bỏ nghề mà vẫn tiếp_tục quay sang làm ống_tiêm .


Giờ thì trong nhà luôn có từ 10 - 30 người lao_động .


Nói_chung , người lao_động còn vất_vả lắm ” .


Đám thợ trong nhà anh Khoa cho biết , lương được trả theo sản_phẩm .


Mỗi tháng bình_quân một người thu_nhập được từ 300 - 400 nghìn đồng .


Những người lành_nghề và rất chăm_chỉ , thì cũng chỉ đạt tới 600 nghìn đồng / tháng .


Cả xã Thống_Nhất bây_giờ có gần chục hộ theo_đuổi nghề sản_xuất thuỷ_tinh , mỗi hộ có vài chục nhân_công .


Vất_vả , thu_nhập chẳng được bao_nhiêu , nhưng vì cuộc_sống , những xưởng sản_xuất ở đây vẫn đỏ_đèn đều_đặn hàng ngày .


“ Thời_buổi đồ thuỷ_tinh y_tế không còn được ưa_chuộng như xưa , đang dần được thay_thế bằng vỉ thuốc , sản_phẩm nhựa ...


Không biết tôi còn trụ được với nghề này bao_lâu nữa ” - ông Minh lo_lắng .


Tháp_tùng bộ_trưởng Ngọ là một_số cán_bộ cấp vụ của Bộ NN & PTNT , cũng là nhân_chứng của vụ_án .


Vị nhân_chứng đặc_biệt này vội_vã lên cầu_thang và đi vào bên trong phòng xử rất nhanh để tránh ống_kính máy_ảnh của các phóng_viên .


Muốn biết đúng hay sai toà phải nhờ ... hội_đồng thẩm_định .


Hội_đồng xét_xử ( HĐXX ) hỏi bị_cáo Nguyễn Quang Hà nguyên thứ_trưởng Bộ NN & PTNT : " Muốn đối_chất với bộ_trưởng Lê Huy Ngọ về những vấn_đề gì ? " .


" Tôi muốn anh Ngọ đánh_giá về công_việc và trách_nhiệm của tôi ở Bộ NN & PTNT , cũng như trong sự_việc này " , bị_cáo Hà trình_bày .


Nhân_chứng Lê Huy Ngọ xác_nhận : " Anh Hà là người làm_việc có trách_nhiệm " , nhưng cụ_thể trong sự_việc này ( vụ Lã Thị Kim Oanh ) thì " thời_gian 5 - 6 năm rồi , với khối_lượng công_việc của bộ_trưởng , tôi không_thể nào nhớ hết được " .


Đó vừa là một quyết_định " đúng thẩm_quyền " , vừa là chủ_trương " tháo_gỡ khó_khăn của công_trình nhóm A " .


" Ông hiểu vốn tín_dụng ở đây là vốn ... gì ? " , đại_diện Viện_Kiểm_sát hỏi tiếp ông Ngọ .


" Bộ không có chủ_trương này " , bộ_trưởng Bộ NN & PTNT khẳng_định , mà chỉ là đề_nghị của DN và nếu xem_xét " thấy đúng thì giao người phụ_trách lĩnh_vực ký " .


Như_vậy , " việc xác_nhận của thứ_trưởng Hà có cần_thiết không ? ( ông Hà ký xác_nhận 6 văn_bản dưới thời bộ_trưởng Ngọ , 1 văn_bản dưới thời bộ_trưởng Tạn ) " , luật_gia Trần Đình Triển ( bào_chữa cho bị_cáo Nguyễn Quang Hà ) " xoay " nhân_chứng Lê Huy Ngọ .


Ông Ngọ lúng_túng : " Cái này đề_nghị HĐXX cho thẩm_định ở một hội_đồng chuyên_môn hoặc một cơ_quan có trách_nhiệm như ngân_hàng ... " .


Ông giải_thích thêm : Khi ba bộ Nông_nghiệp , Lâm_nghiệp , Thuỷ_lợi sáp_nhập thành một , Bộ có tới 18 tổng công_ty với gần 400 DN , trong khi đó lại không có tổ_chức chuyên_sâu về quản_lý DN , việc thực_hiện chế_độ báo_cáo , kiểm_tra , quyết_toán ... bị buông_lỏng .


" Mong HĐXX xem_xét hoàn_cảnh của các đồng_nghiệp của tôi lúc đó " , bộ_trưởng Ngọ nói với HĐXX nhưng dường_như cũng có ý " chia_sẻ " với hai cấp dưới của mình trên hàng ghế bị_cáo .


Bị_cáo Nguyễn Thiện Luân ( nguyên thứ_trưởng Bộ NN & PTNT ) cho biết " không cần_thiết " đối_chất với " cấp trên " của mình .


Trước khi kết_thúc , bộ_trưởng Lê Huy Ngọ " tranh_thủ " xin HĐXX cho " phát_biểu vài lời " , cho hay ông về bộ tháng 10 – 1997 , khi dự_án khu triển_lãm nông_nghiệp đã triển_khai được 2 - 3 năm .


" Tôi không được bàn_giao từ bộ_trưởng cũ , những cái bộ_trưởng cũ đã quyết_định thì anh_em cứ tiếp_tục làm , có gì phát_sinh mới hỏi ý_kiến tôi ... " .


Ngay sau khi trả_lời xong câu hỏi của các luật_sư , được HĐXX chấp_thuận , bộ_trưởng Lê Huy Ngọ rời vội_vã phòng xử và ra về theo lối cổng sau của toà_án để tiếp_tục ... tránh_mặt báo_chí .


Dù Công_ty Tiếp_thị được ưu_đãi nhưng vốn cấp vẫn thiếu trong từng giai_đoạn .


Bị_cáo Nguyễn Thiện Luân trình_bày về " xuất_xứ " bút_tích ông để lại trên các công_văn xin vay tiền của Lã Thị Kim Oanh .


Việc ký xác_nhận này , theo ông Luân , diễn ra " sau khi vụ_trưởng Vụ Tài_chính kế_toán Phan Văn Quán đã xác_nhận " .


HĐXX thắc_mắc : " Bị_cáo nói việc xác_nhận là có chủ_trương của bộ ? " .


ông Luân : " Có thể_hiện ở công_văn 999 ngày 26 - 2 – 1998 mà gần đây bị_cáo mới tìm thấy " .


" Đó là chủ_trương gì ? " , HĐXX muốn làm rõ hơn .


" Thưa , chủ_trương xin Chính_phủ cho vay vốn để hoàn_thành khu triển_lãm " , bị_cáo Luân khai .


Vẫn HĐXX : " Vậy có chủ_trương để bị_cáo ký xác_nhận không ? " .


ông Luân : " Không có quy_định rõ , nhưng theo quy_chế làm_việc thì thứ_trưởng thường_trực đi vắng , thứ_trưởng ở nhà ký thay .


Lẽ_ra phải có văn_bản riêng , đây là thiếu_sót của bị_cáo , nhưng chỉ là thiếu_sót hành_chính ... " .


Đến đây , HĐXX " lật " trở_lại , khẳng_định rõ công_văn 999 mới_chỉ là " xin ý_kiến Chính_phủ , còn phải chờ Chính_phủ cho_phép " , không phải sự thể_hiện chủ_trương của bộ .


Không đồng_tình bị_cáo Luân nại rằng với công_văn 999 một_mặt " bộ xác_nhận dự_án đang thiếu vốn " , mặt_khác " có chủ_trương cho DN vay vốn tín_dụng " .


" Bị_cáo ký xác_nhận vào công_văn nhưng lại không kiểm_tra việc sử_dụng vốn , để xảy ra hậu_quả nghiêm_trọng , như_thế có phải thiếu trách_nhiệm không ? " , chủ_toạ Nguyễn Hùng Cường hỏi ông Luân .


" Tiền không mất " , bị_cáo khẳng_định như đinh đóng cột .


" Ngân_hàng không thu_hồi được vốn , Lã Thị Kim Oanh không còn khả_năng chi_trả , như_vậy không thất_thoát thì là gì ? " , toà truy tiếp .


Luân trình_bày " đó là hoạt_động của hai đơn_vị có tư_cách pháp_nhân , việc thanh_toán do hai bên , bộ không chịu trách_nhiệm ... " .


cũng tương_tự trường_hợp ông Lê Huy Ngọ , bị_cáo Nguyễn Thiện Luân cho biết " không cần_thiết " công_bố nội_dung đối_chất giữa ông với nhân_chứng Nguyễn Công Tạn ( nguyên bộ_trưởng Bộ NN & PTNT ) tại phiên_toà .


HĐXX cũng đã thẩm_vấn bị_cáo Phan Văn Quán về trách_nhiệm trong việc thẩm_định , ký nháy công_văn xin vay tiền của Công_ty Tiếp_thị để trình lãnh_đạo bộ ký chính_thức , cũng như trong việc thiếu kiểm_tra , theo_dõi tình_hình Công_ty Tiếp_thị .


Ầm ... ầm ... ầm , những tiếng nổ_mìn vang_vọng từ lòng đất núi Hải_Vân .


Những mét hầm cuối_cùng sắp_sửa thông nhau đã làm cả đại_công_trình này tấp_nập , khẩn_trương hơn .


Tại điểm khoan 2.827 m , tiếng va_chạm giữa mũi khoan thép và đá cứng siết vào nhau phát ra một thứ âm_thanh nghe xé cả tai .


Đá , bụi , không_khí ngột_ngạt , nước tuôn xuống và tối_tăm khiến chúng_tôi lẫn những người thợ lặng người .


Phía trước , hai mũi khoan chủ_lực của đội khoan số 1 ( Công_ty Sông Đà 10 , thuộc hầm chính đường_bộ cửa nam ) lầm_lũi tiến sang " lãnh_địa " của hầm bắc để thực_hiện những mét khoan " hữu_nghị " cuối_cùng trước khi hoàn_thành sứ_mệnh cao_cả : thông kĩ_thuật đường_hầm qua đèo Hải_Vân .


Trước khi vào hầm , kĩ_sư Đàm Khắc Lĩnh tự tay phát cho mỗi người một chiếc áo phản_quang , một đôi ủng cùng chiếc mũ bảo_hộ làm bằng nhựa cứng khá nặng .


" Đó là nguyên_tắc , không một ai không chấp_hành nếu muốn vào hầm " - Lĩnh nghiêm_nghị nói .


Mặc trang_phục xong , đứng đợi trước cửa hầm chờ xe chuyên_dụng đưa vào còn có một nhóm trắc_địa dân Hà_Nội chính gốc đã ăn_nằm hơn hai năm nơi đây .


Xe rồ máy rồi lao thẳng vào miệng hầm , bỏ lại đằng sau ánh_sáng trời đầy trong xanh .


Chưa hết một hơi ga , bên trong hầm sâu được thắp lên bởi những ngọn đèn_neon 6 tấc nên chỉ đủ để thấy mặt người .


Xe " bò " đến cuối đường_hầm , nơi chiếc máy_khoan đang hì_hục làm_việc , thì dừng lại .


Dưới ánh_sáng mờ_mờ , hai mũi khoan đường_kính phi 45 to_đùng cắm sâu vào lòng núi tựa như một con bọ_cạp trong tư_thế nghênh_chiến .


Dẫu ống thông hơi đường_kính gần 2 m đã gí sát cũng chỉ làm giảm chút_ít sự ngột_ngạt đang bao_trùm ở cuối đường_hầm , nơi những người thợ khoan đang làm .


Thấy chúng_tôi tháo mũ bảo_hộ ra tác_nghiệp , tổ_trưởng Đinh Trung Duy chạy ngay tới gần ra_hiệu bằng tay ngầm chỉ " đá rơi " .


Hoá_ra nơi đang đứng trên đầu là một mạch nước_ngầm thấm xuống nên lâu_lâu lại phun nước ra như mưa .


Tiếng ồn từ máy_khoan lẫn bụi đá đã khiến nơi cuối đường_hầm này con_người chỉ nhận ra nhau bằng những vạch phản_quang trên áo và nếu có nói thì như cãi nhau .


Tất_cả 32 con_người của đội khoan hầm số 1 này được chia làm bốn tổ , trong đó có ba tổ khoan và một tổ đánh mìn .


Mỗi ngày các tổ này thay phiên nhau cầm lái hai mũi khoan xộc thẳng vào lòng núi .


Vất_vả lắm Duy mới cho biết : " Vào đến đây thì địa_chất ổn_định hơn nên bình_quân mỗi ngày chúng_tôi " đi " được khoảng 5 m " .


Nhưng để được 5 m ấy , mỗi ngày họ phải thực_hiện bằng được 152 mũi khoan với chiều dài mỗi mũi 4,5 m , để gài chất_nổ vào trong đó .


Nghe hỏi , Duy liền hét lớn vào tai chúng_tôi : " 570 kg " .


Như_vậy nếu tính gộp thì mỗi ngày đội khoan hầm số 1 phải thực_hiện trên 684 m đường khoan .


Đổi lại sẽ có khoảng 400 m3 đá núi được đánh và 80 chuyến xe chở đá núi ra khỏi cửa hầm .


Hầm nam Hải_Vân mỗi ngày lại tiến sâu thêm 5 m nữa .


Và như_vậy , cuối tháng 9 – 2004 , hầm đường_bộ qua đèo Hải_Vân , một trong số 30 đường_hầm lớn nhất thế_giới , sẽ được khánh_thành , đưa vào khai_thác , rút ngắn hơn 14 km đường đèo quanh_co nguy_hiểm bấy_lâu_nay .


Cũng chiếc xe_tải lúc nãy đưa chúng_tôi quay ra lại cửa hầm .


Chiếc áo trên người đang mặc ướt_đẫm bởi mồ_hôi và nước nhỏ ra từ vách núi , Hồ Văn Kha - thợ vận_hành máy_khoan ( trên đường ra đổi ca ) , nói với chúng_tôi : " Tôi năm nay đã 32 tuổi nhưng chưa lập gia_đình được bởi đi mãi " .


Nói rồi Kha chỉ tay vào vách hầm : " Lại sắp_sửa đi nơi khác , ở đây coi như xong rồi còn gì " .


Ra khỏi cửa hầm nhìn kĩ lại mới thấy rõ khuôn_mặt của anh thợ_máy Kha vừa quen lúc nãy .


Một khuôn_mặt dính đầy dầu và bụi đá , trên toàn khuôn_mặt ấy duy_nhất chỉ có đôi mắt là sáng .


Chia_tay Kha , về " đại_bản_doanh " của Sông Đà 10 đóng dưới chân núi để tìm gặp đội_trưởng đội khoan hầm số 1 Nguyễn Sĩ Thành .


Khu_tập_thể thấp lè_tè dưới chân những cây trứng_cá , mỗi căn_hộ tập_thể có diện_tích không quá 20 m2 là nơi ngả_lưng cho bốn người thợ khoan suốt mấy năm qua .


Khi chúng_tôi đến , anh Thành đang chuẩn_bị vào ca chiều .


Với cách nói khẳng_khái của một người ở tuổi 40 nhưng có đến 22 năm theo nghề khoan hầm , anh tâm_sự : " Trong số 32 người ở đội khoan số 1 này , hơn nửa là lính đi từ thuỷ_điện Hoà_Bình , Yaly đến Cần_Đơn và nay là hầm Hải_Vân " .


Với họ , mỗi năm 365 ngày thì chỉ dành cho gia_đình không quá 15 ngày , số còn lại là công_trường và lán_trại .


Sau hơn bốn giờ lao_động cực_nhọc , bữa ăn giữa ca là một bánh_chưng , bánh_mì , tô mì_tôm trước khi về nhà tự_túc mỗi bữa cơm .


Anh Thể - thợ khoan , cho biết mùa hè thì được chứ mùa đông thì đói lắm , phải đến hết ca ( sau 14 g hoặc sau 22 g ) mới được ăn bữa chính .


Trước_đây , bằng công_nghệ khoan , đào hầm của Liên_Xô ( cũ ) , những người thợ khoan hầm ở thuỷ_điện Hoà_Bình đã đạt kỉ_lục khoan , đào hầm 1 m / ngày .


Thành_tích ấy được xem như một kì_tích của thợ khoan hầm VN .


Trong lúc đó , công_trình này ( đầu_tiên ở VN và là hầm đường_bộ lớn nhất Đông_Nam_Á hiện_tại ) lại có tính phức_tạp rất cao , địa_chất không ổn_định , tiết_diện hầm lớn , điều_kiện lao_động khắc_nghiệt ...


Nhưng bằng hỗ_trợ của máy_móc thiết_bị , sự sáng_tạo trong lao_động cộng với ý_chí vượt khó , chính những người thợ ấy đã đạt kỉ_lục khoan , đào 5 - 6 m / ngày .


Cách đây hai tháng những người thợ phía nam Hải_Vân đã về " đích " với chiều dài hầm hơn 4.800 m ( chính và phụ ) .


Để ngày thông hầm được sớm hơn , những người thợ Sông Đà đã nhận thêm 500 m phía hầm bắc .


Và đến nay những mét hầm cuối_cùng cũng đã về đích .


Khi bài báo này đến tay bạn_đọc cũng là lúc những mũi khoan bắc và nam hầm đường_bộ Hải_Vân gặp nhau .


Với phong_tục người Việt , những buổi lễ trọng_đại này sẽ được chọn vào ngày_lành_tháng_tốt .


Còn với những người thợ khoan hầm Sông Đà , sự_kiện như_thế đã từng diễn ra và giờ_đây trước_mắt họ lại có những công_trình mới đang vẫy_gọi .


Những ngày này tôi trở_lại xã biên_giới Phú_Mỹ , huyện Kiên_Lương ( Kiên_Giang ) - một xã nghèo có đông đồng_bào dân_tộc Khơme giáp biên_giới Campuchia .


Anh Danh Khon - phó_chủ_tịch UBND xã - mừng_vui khoe : " Bà_con Khơme nghèo đã có cơ_hội đổi_đời rồi anh ạ !


Hội Sếu quốc_tế đã đầu_tư tiền để thực_hiện dự_án cây cỏ_bàng trên đồng_đất khô_cằn bao đời nay đã hoá thành ... vàng .


Theo hướng_dẫn của anh Danh Khon , tôi về ấp Trần_Thệ , Kinh_Mới , Tà_Phọt , xã Phú_Mỹ .


Sau gần một giờ ngồi xe_máy và chừng ngần ấy thời_gian cuốc_bộ theo bờ kênh , cuối_cùng tôi đã lọt vào vùng dự_án cỏ_bàng .


Đó là một cánh đồng rộng mênh_mông ngút tầm_mắt .


Anh Danh Khon chỉ tay về phía trước mặt , nơi có một nhóm chừng chục người đang lom_khom nhổ bàng , bảo : " Trước mặt mình là cánh đồng dự_án .


Sợ động bầy sếu lại bay đi mất nên hôm_nay bà_con ra đồng thu_hoạch ít hơn mọi ngày .


Gặp cán_bộ xã vào thăm dự_án , một phụ_nữ người dân_tộc Khơme tự giới_thiệu tên là Thị Liêu , 27 tuổi , ở ấp Tà_Phọt , cười bẽn_lẽn : " Nhờ cái dự_án mà bà_con Khơme khấm_khá rồi , kiếm được gấp đôi so với trước chứ không ít đâu .


Tụi tôi còn được học đan nữa , vui lắm , cỡ này không còn phải sang Campuchia bán bàng nữa " .


Xế trưa , chúng_tôi ghé vào một căn nhà nằm bên bờ kênh .


Anh Danh Khon giới_thiệu đây là nhà vợ_chồng chị Thị Nhiều - một gia_đình dân_tộc Khơme nằm trong dự_án , chị và một con gái 19 tuổi đang theo học lớp đan do dự_án mở .


Chị Thị Nhiều cho biết nhà có tất_cả tám mặt con .


Đất_đai xứ này làm lúa thất_bát , hằng ngày với 10 miệng_ăn hoàn_toàn phụ_thuộc vào số tiền đào đất mướn của chồng và tiền bán bàng thô cho cư_dân bên kia biên_giới .


Khổ nỗi từ gần hai năm nay người chồng bị bệnh hiểm_nghèo nằm liệt_giường , còn bán bàng thô thì lúc được lúc không vì cư_dân Campuchia gần đây cũng ít sang mua .


Bởi_thế hai năm vừa_qua nhà chị đã có đến ba lần phải nhờ chính_quyền địa_phương cứu đói .


Vậy_mà giờ_đây như có phép mầu vậy , khi dự_án trồng bàng được triển_khai chị được xã mời tham_gia .


Ngoài chị và người con gái 19 tuổi đi học nghề đan , hằng ngày ba cháu lớn của anh_chị cũng ra đồng khai_thác bàng thô về giúp mẹ .


Gia_đình chị đã thoát khỏi cảnh phải cứu đói .


Chị Nhiều tỏ_vẻ tự_tin : " Cũng còn cực lắm nhưng nếu đà này chắc sẽ thoát nghèo ! " .


Theo anh Danh Khon , hiện mới_chỉ sau hơn hai tháng được các chuyên_gia của dự_án đến từ Tiền_Giang và TP. HCM tập_huấn , trên 120 phụ_nữ dân_tộc Khơme thuộc sáu tổ trong xã đã biết may các loại nón , giỏ xách khá xinh_xắn .


Thu_nhập của họ đã bắt_đầu tăng lên , trước đây làm cật_lực ( vừa nhổ bàng vừa đan ) nhưng thu_nhập cũng chỉ đạt chừng 5.000 - 7.000 đồng / ngày , nay đã tăng lên 15.000 đồng / ngày / người ( chưa kể tiền công nhổ bàng ) .


Dịp lễ tết cổ_truyền Dolta của đồng_bào Khơme vừa_rồi bà_con phum_sóc ăn tết lớn hơn mọi năm , vui_vẻ lắm .


Trong lần gặp tôi mới đây tại Kiên_Giang , tiến_sĩ Trần Triết ( Đại_học Khoa_học_tự_nhiên TP. HCM bộc_bạch : " Để giữ được cánh đồng cỏ_bàng này vất_vả lắm ! " .


Một trong những nơi có hệ_sinh_cảnh độc_đáo duy_nhất còn sót lại ở ĐBSCL là xã biên_giới Phú_Mỹ , huyện Kiên_Lương ...


Ở đó các nhà khoa_học phát_hiện nét độc_đáo : vùng đất phèn nặng , giàu chất_hữu_cơ , ngập theo mùa và thực_vật thích_nghi phần_lớn là cây cỏ_bàng .


Dựa trên thành_phần các loài thực_vật ưu_thế trên đồng_cỏ , các nhà khoa_học phân_biệt được các quần_xã : năn_xoắn ( Eleocharis spiralis ) - là thức_ăn của loài sếu_đầu_đỏ , phân_bố trên diện_tích 200 - 300 ha ở vùng Hòn_Chông ; năn ngọt ( Eleocharis dulcis ) ; quần_xã bàng ( Lepironia articulata ) gặp nhiều ở phía bắc xã Phú_Mỹ trên đất phèn có tầng phù_sa cổ nằm khá gần mặt_đất ...


TS Trần Triết cho biết với dự_án này , không bao_lâu nữa 1.677 hộ , trong đó 47% hộ đồng_bào Khơme của xã biên_giới Phú_Mỹ , sẽ được đổi_đời .


Bởi theo TS Triết , các nghiên_cứu gần đây cho thấy trồng lúa trên vùng_đất cỏ_bàng Phú_Mỹ ( Kiên_Lương ) lợi_nhuận thu được không cao hơn thu_hoạch và chế_biến sản_phẩm từ cỏ_bàng .


Tuy_nhiên , do thời_gian qua người dân địa_phương khai_thác , sản_xuất sản_phẩm từ cây bàng còn manh_mún ( chủ_yếu đan đệm dùng trong gia_đình ) , phần_lớn bán nguyên_liệu thô sang Campuchia ... nên hiệu_quả thấp .


Sắp tới bà_con được cán_bộ kỹ_thuật hướng_dẫn , đào_tạo nghề may nón , giỏ xách ... , sản_phẩm từ cỏ_bàng Phú_Mỹ sẽ được xuất_khẩu sang các nước trong khu_vực , phục_vụ du_lịch , thu về nguồn ngoại_tệ không nhỏ .


“ Trồng lúa bây_giờ mà xịt thuốc_trừ_sâu là ... xưa như trái_đất rồi .


Ở đây tụi tui chỉ làm lúa chất_lượng cao và an_toàn cho sức_khoẻ mà thôi .


Mỗi vụ chỉ bón một_ít phân , còn thuốc_trừ_sâu thì tuyệt_đối nói không ” .


Trò_chuyện với chúng_tôi bên đám ruộng mới sạ lên lưa_thưa , ông Huỳnh Văn Sáu ở ấp 7 , xã Mỹ_Thành_Nam , huyện Cai_Lậy ( Tiền_Giang ) thao_thao_bất_tuyệt như một nhà chiến_lược .


Mới_đây , một thành_viên trong đoàn cán_bộ ngành nông_nghiệp tỉnh An_Giang đến tham_quan đã tấm_tắc : “ An_Giang vốn là vựa_lúa của ĐBSCL , nhưng sản_xuất lúa bậc cao như Mỹ_Thành_Nam thì phải học thôi ! ” .


Từ năm 2003 đến nay hơn 1.000 ha lúa ở xã này không hề phun thuốc_trừ_sâu , nhưng so với kiểu cũ thì nông_dân ở đây thu lợi hàng chục triệu đồng / vụ / ha .


“ Cuộc_chiến ” giữa những ông chồng - bà vợ


Nhớ lại chuyện trồng lúa theo kiểu mới cách đây hơn hai năm , ông Huỳnh Văn Sáu hào_hứng : “ Đi hội_thảo nghe kỹ_sư Hải ở phòng nông_nghiệp huyện hướng_dẫn sạ hàng vừa tiết_kiệm lúa giống vừa hạn_chế sâu_bệnh , tôi về áp_dụng liền .


Cũng vì chuyện này mà hai vợ_chồng tui không nhìn mặt nhau cả tháng trời ” .


Ông Sáu bảo hồi trước một công ruộng phải sạ 20 kg lúa giống mà chưa chắc đã đều , còn các nhà khoa_học khuyến_cáo dùng máy sạ hàng thì chỉ cần có 10 kg .


Đem chuyện này về kể , bà Sáu nổi_trận_lôi_đình gặp mặt ông Sáu ở đâu là cằn_nhằn ở đó .


Quyết không chịu_thua , ông Sáu âm_thầm ngâm giống , gieo sạ một_mình bằng máy .


Bẵng đi một thời_gian , khi lúa lên cao , bà Sáu ra đồng thấy sâu ăn gần tới gốc đã đứng khóc ròng : “ Cái ông này mù_quáng mất rồi , nghe lời mấy thằng_cha ở phòng nông_nghiệp để lúa thóc như thế này , mùa này ăn rơm là cái chắc ! ” .


Và bà lại giận không thèm nhìn mặt chồng suốt hai tuần liền , cho tới khi nghe một người hàng_xóm bảo “ lúa nhà bà Sáu kỳ này tốt quá , chắc vụ này trúng dữ à nghe ” , bà mới len_lén ra xem thử …


Đó không phải là trường_hợp mất đoàn_kết gia_đình ở xã này khi phòng nông_nghiệp huyện đưa tiến_bộ kỹ_thuật mới về cho bà_con áp_dụng .


Ông Trần Văn Tấn , phó_chủ_tịch UBND xã Mỹ_Thành_Nam , cho biết nếu mười ông chồng hưởng_ứng mô_hình mới thì có ngay mười bà vợ phản_đối .


Ông Lương Văn Biền ở ấp 7 nhớ như in chuyện cũ : “ Đi dự hội_thảo về , từ vụ đầu_tiên năm 2003 tui quyết_định sạ hàng thì bà nhà tui bằng mặt chứ không bằng_lòng , còn không phun thuốc_trừ_sâu là bả phản_đối ghê lắm .


Chú có tưởng_tượng được là ngày nào bả cũng khóc như đưa_đám khi nhìn thấy bù_lạch ăn còi_cọc cây lúa mà tui nhất_định không chịu xịt thuốc ” .


Bà Phan Thị Thức ( vợ ông Biền ) xởi_lởi : “ Tại tui sợ sâu ăn chết lúa mới khóc để làm eo buộc ổng đem thuốc ra xịt .


Nhưng tui đâu có phản_đối bằng cách bỏ nhà đi như vợ ông Hai Đồ bên cạnh đâu ” .


Theo lời phó_chủ_tịch xã Trần Văn Tấn , có một_số trường_hợp sợ nghe lời nhà khoa_học sẽ “ bán lúa giống ” hoặc sợ tình_cảm gia_đình bị rạn_nứt đã lén_lút đem thuốc_trừ_sâu ra đồng phun lúc chạng_vạng tối .


Tuy_nhiên tất_cả trường_hợp này đều bị phát_hiện và đem ra phê_bình nên về sau không còn nữa .


“ Rất may_mắn là trong những lúc khó_khăn đó các cán_bộ kỹ_thuật huyện vẫn không nản_lòng , kiên_trì bám dân để vận_động suốt mấy năm ròng_rã .


Cái may nữa là các ông chồng không chịu theo chủ_nghĩa “ nhất vợ , nhì trời ” nên bây_giờ mới có những cánh đồng sạch thuốc_trừ_sâu như thế này ” - ông Tấn nói .


Chỉ tay ra đám ruộng lúa mới sạ hơn mười ngày còn lưa_thưa , ông Sáu bảo rằng trà lúa như_vậy là tốt lắm rồi , chẳng cần xịt thuốc gì cả , vụ này nằm ngủ cũng có ít_nhất 5 tấn / ha .


Phó_chủ_tịch xã Trần Văn Tấn cho biết đến nay toàn xã đã có hơn 1.000 ha ( trong số 1.400 ha đất nông_nghiệp của xã ) trồng lúa hoàn_toàn không phun thuốc_trừ_sâu , chỉ phun duy_nhất loại thuốc phòng_bệnh khô cổ bông .


Nhờ vậy mà gần đây đã có rất nhiều nông_dân ở các ấp khác của xã Mỹ_Thành_Nam và các xã lân_cận như Mỹ_Thành_Bắc , Phú_Nhuận ... tìm đến học_tập kinh_nghiệm của nông_dân ấp 5 về làm theo .


Ông Nguyễn Văn On ở ấp 5 cho biết : “ Làm kiểu này ban_đầu thấy khó nhưng dần_dần sẽ quen , lại tiện .


Sạ xong cứ bỏ đó lo chuyện khác , chẳng cần đầu_tắt_mặt_tối ngoài đồng như hồi trước .


Làm chơi_chơi vậy chứ vụ rồi thu_hoạch được 8 tấn / ha chứ có ít đâu ” .


Và bây_giờ , sau khi các chuyên_gia của Viện Lúa_gạo quốc_tế ( IRRI ) đã mục_sở_thị và hết_lời khen_ngợi những gì mà nông_dân vùng này đã và đang làm , họ bắt_đầu quay qua bàn tới chuyện lo thương_hiệu cho lúa gạo Mỹ_Thành_Nam .


Ông Nguyễn Văn On và ông Huỳnh Văn Sáu đặt vấn_đề : “ Lúa chất_lượng cao thì phải có giá_trị cao hơn lúa thường .


Gạo sạch tốt cho sức_khoẻ thì giá phải cao hơn gạo khác là lẽ đương_nhiên , nhưng bây_giờ bà_con vẫn bán với giá bằng với lúa gạo thường .


Trong qui_trình sản_xuất lúa an_toàn , chất_lượng cao có yêu_cầu ngâm giống với chất kích kháng để cây lúa phòng được bệnh cháy lá và phun vi_khuẩn đối_kháng ( có trong môi_trường ) hoặc chế_phẩm sinh_học để phòng_bệnh đốm vằn .


Trong suốt mùa_vụ không được phun thuốc bảo_vệ thực_vật , nhưng có_thể phun thuốc phòng_bệnh khô cổ bông ; tuyệt_đối không phun phân_bón lá vì ( có_thể ) có kim_loại nặng .


Để bón phân tiết_kiệm mà hiệu_quả cao , ngành nông_nghiệp sẽ lấy mẫu xét_nghiệm từng mảnh ruộng để biết ruộng đó thiếu chất gì , độ_pH ra_sao để điều_chỉnh phân_bón phù_hợp .


Cái chết thật kinh_khủng với kiếp người .


Nhưng kinh_khủng hơn cả là cái chết được biết trước , được phán_quyết .


Có kẻ cuồng_loạn trước khi chết thì cũng có người lặng_lẽ trầm_uất chờ_đợi nó , như chấp_nhận một kết_quả tất_yếu của tội_lỗi đã làm .


Mọi mô_tả hầu_như bất_lực nếu ai đó một lần chứng_kiến niềm vui tột_cùng của tử_tù biết đơn xin ân_giảm án chết được chấp_thuận .


Lúc đó , mặt_trời như cũng mọc lúc nửa_đêm ...


Tuy tất_cả đều có cùng kết_thúc , nhưng không phải tử_tù nào cũng sống những ngày chờ_đợi giống nhau .


Đời quản_giáo của thượng_uý Thắng không_thể quên được Vinh , một tử_tù trẻ_măng , có mẹ làm giáo_viên , một lần về quê đã phạm_tội hiếp_dâm rồi bóp_cổ nạn_nhân .


Những lần được mẹ vào thăm , nó chỉ gục mặt khóc .


Bà mẹ cũng khóc , không thốt nổi lời nào .


Hành_động duy_nhất mà nó có_thể làm nổi lúc này là dập đầu lạy xin mẹ tha_thứ .


Bởi sự_thật chỉ có trái_tim của một người mẹ mới có_thể tha_thứ cho những đứa con tội_lỗi như thế_này !


Là một tử_tù trẻ hiếm_hoi không viết đơn xin giảm án , nó lặng_lẽ trầm_uất chờ_đợi ngày đền_tội .


Quản_giáo ngạc_nhiên hỏi : “ Sao anh không viết , không thử xem số_phận của mình như thế_nào ? ” .


Nó gục mặt trả_lời như đay_nghiến với chính bản_thân mình : “ Những ngày ngồi trong đây em mới thật_sự hiểu có những cái sống còn đau_đớn hơn cả cái chết mà quan_toà đã phán_xét cho tội_lỗi của em .


Cứ chợp mắt là em lại thấy đôi mắt nạn_nhân của mình , gương_mặt đau_khổ của mẹ em .


Nếu may_mắn được ân_giảm , được sống , em cũng không còn dám ngửa mặt nhìn ai nữa ... ” .


Tiếp_cận với nhiều tử_tù , quản_giáo Thắng hiểu rất rõ tâm_trạng chờ_đợi cái chết của họ .


Đó là sự hối_tiếc , cắn_rứt đến chảy cả máu mắt vì tội_ác không còn cơ_hội sửa_chữa .


Đó là nỗi dằn_vặt , đau_khổ trước bao điều còn dở_dang , trước cha_mẹ , vợ_con ở lại .


Nhiều tử_tù nhớ cha_mẹ quá cứ ngày_ngày dập đầu xuống đất thống_thiết xin tạ tội .


Trong khi có kẻ thương con đến mức nhổ tóc của mình để bện búp_bê , thậm_chí nhịn cả phần cơm để nặn hình đứa con mà mình đã sinh ra nhưng không đủ tư_cách làm người để nuôi_nấng .


Thậm_chí có tên mới học được vài chữ cắn đôi đã ra giang_hồ , bình_thường tay dao tay súng , không bao_giờ ngó đến cuốn sách nào , nhưng những ngày chờ chết đã cắm_cúi làm thơ .


Những câu_thơ thô_kệch , không vần không điệu , nhưng được rứt ra từ tim gan sâu thẳm .


Hằng ngày , tử_tù Vinh rất ít nói , gương_mặt trầm_uất giấu hết xúc_cảm vào trong .


Nhưng quản_giáo Thắng hiểu nó đang đau_khổ xé lòng .


Đêm xuống , nó thức trắng , trừng_trừng mắt nhìn vào bức tường lặng_ngắt .


Những ngày chuẩn_bị ra pháp_trường , nó mới mở_miệng bộc_bạch cũng đã từng mơ_mộng hình_bóng một người con_gái để làm người_yêu , để làm vợ , vậy_mà chính tay nó xé toạc đi tất_cả .


Nó là con thú chứ không phải là người nữa !


Giở lại hồ_sơ , những bản_án đã đưa_đẩy nhiều số_phận vào đây , thượng_uý Thắng nhiều khi rợn người không tin rằng trên cõi_đời này lại có những con_người , những tội_ác ghê_tởm như_thế .


Thật lòng , nhiều lúc không kìm nổi anh đã nổi_giận , mong_muốn nhanh_chóng loại_bỏ vĩnh_viễn những kẻ nửa người nửa thú đó ra khỏi xã_hội , chứ đưa vào đây làm_gì cho mất_công , mất_sức người khác .


Nhưng khi đối_diện với họ , tận_mắt chứng_kiến những việc cuối_cùng họ làm , lặng nghe những tiếng_nói xuất_phát từ tận ruột_gan con_người chuẩn_bị phải chết , lòng anh tự_nhiên lắng lại .


Thậm_chí anh còn nuối_tiếc , xót_xa cho họ .


Nhiều người tóc đã mênh_mang mây trắng , cuộc_đời đã trả gần xong lại mắc sai_lầm .


Nhiều kẻ tóc_xanh láng mượt , tương_lai tất_cả còn ở phía trước lại gây những tội_lỗi mà loài_người không_thể dung_thứ .


Nhưng phát đạn tử_hình đã là bản_án cao nhất .


Vậy thì , họ cần phải được giúp_đỡ , phải được sống đàng_hoàng , phải được làm người dù chỉ là những ngày cuối_cùng .


Có rất nhiều điều mà các tử_tù trong lúc cô_đơn , bức_bối hay tâm_sự , hỏi_han quản_giáo .


Thắng nhớ nhất là câu hỏi xoáy vào tim của tử_tù Tăng Minh Phụng : “ Anh nói thật đi .


Nhìn thật sâu vào mắt người tử_tù , Thắng nhẹ_nhàng nhưng rành_rọt từng tiếng : “ Anh phạm_tội với pháp_luật , chứ không phạm_tội với tôi .


Pháp_luật đã xét_xử , đã đưa anh vào đây .


Còn tôi chỉ là người thực_thi pháp_luật .


Là doanh_nghiệp tên_tuổi một thời , dám đột_phá nhiều thứ , rồi phạm_tội kinh_tế nghiêm_trọng , Minh Phụng lần_lượt bị kết hai án tử_hình .


Tóc tử_tù này bạc trắng đi theo từng ngày ngồi trong tù chiêm_nghiệm bao điều đúng_sai , được_mất của cuộc_đời .


Có lần Minh Phụng buồn_buồn tâm_sự với quản_giáo Thắng rằng đời mình xem như là xong .


Cái ông ta day_dứt nặng_nề là người mẹ_già và những đứa con .


Cha bị tử_hình , mẹ ở tù , chỉ sợ chúng sẽ hư .


Mỗi tháng một lần các con được phép vào thăm cha , Minh Phụng dành hết thời_gian để kể lại những chiêm_nghiệm phải trả_giá cả sinh_mệnh mình .


Ông khuyên các con cố_gắng học_hành , sống đùm_bọc lẫn nhau và nhất_là không được hỗn_láo với người_lớn .


Một đứa đang đi học ngân_ngấn nước_mắt than với cha rằng đang gặp khó_khăn vì qui_định mới không cho học_sinh đi xe_máy .


Minh Phụng chỉ nhẹ_nhàng khuyên : “ Vì không tuân_thủ pháp_luật nên cha phải như thế_này .


Con sống cần có trước có sau , cần biết chấp_hành qui_định , luật_pháp .


Học_sinh không được sử_dụng xe_máy thì con nên đi xe_đạp , hay đi bộ cũng được mà ... ” .


Những đứa con gục đầu khóc nức_nở , Minh Phụng phải quay mặt đi để giấu giọt nước_mắt từ tận_cùng đau_khổ .


Đã từng ngồi trong những chiếc xe_hơi đời_mới , đã từng uể_oải trước thừa_mứa món_ngon_vật_lạ mà người nghèo mơ cũng không dám , Minh Phụng không ngờ có ngày này .


Nhưng những đứa con có_lẽ còn bất_ngờ hơn cả cha ...


Những ngày biết đơn xin ân_giảm án tử_hình bị bác , Minh Phụng trầm_uất , suy_sụp hẳn , nhưng vẫn cư_xử rất đàng_hoàng với quản_giáo và bạn tù .


Quà thăm_nuôi , ông ta chia_sẻ cho những bạn tù có hoàn_cảnh khó_khăn , không người thăm_nuôi .


Trước những tử_tù yếu_đuối , bấn_loạn , Minh Phụng cũng tìm cách trấn_an .


Cái cuộc_đời mà ông ta trăn_trở nếu được lặp lại một lần nữa thì chỉ xin làm người đạp xích_lô để được sống lặng_lẽ nhưng bình_yên lo cho cha_mẹ và vợ_con ...


Bốn giờ sáng một ngày tháng 7-2003 , Minh Phụng đang lơ_mơ trong giấc_ngủ mệt_mỏi thì tiếng khoá buồng giam lách_cách mở ra .


Bữa cơm cuối_cùng có xôi , gà được bày lên , nhưng Minh Phụng không_thể nuốt trôi .


Ông ta run_run viết lá thư đẫm nước_mắt cuối_cùng cho con , rồi lê bước lên chiếc xe bít_bùng có bạn tử_tù Phạm Nhật Hồng chờ sẵn ...


Tử_tù Nguyễn Đăng Đức có kiến_thức khá sâu_sắc , giỏi tiếng Anh .


Những ngày ngồi biệt giam , ông ta chỉ trầm_ngâm nhìn sợi chỉ sinh_mệnh trên bàn_tay mình .


Hoạ_hoằn lắm Đức mới mở_miệng , nhưng chỉ là những lời độc_thoại rời_rạc bằng tiếng Việt , tiếng Anh .


Không được biết chính_xác ngày ra pháp_trường , nhưng ông ta hình_như linh_tính .


Gần đến ngày chết , Đức tâm_sự với quản_giáo Thắng sở_dĩ ông ta phải vào đây vì đi xét_nghiệm phát_hiện nhiễm HIV .


Trời_đất như sụp_đổ , Đức mua thuốc_ngủ cho gia_đình cùng uống .


Những đêm cuối_cùng , Đức thức trắng , hết rì_rầm tâm_sự với bức tường , với chiếc bóng chính mình , với oan_hồn trong mắt ông ta ... rồi lại phủ_phục xuống nền buồng giam cầu_xin vợ_con tha_thứ ...


Thời_gian của một tử_tù tồn_tại ở buồng biệt giam thường ngắn_ngủi , nhưng đời quản_giáo lại rất dài , có lúc căng_thẳng , mệt_mỏi .


Ngày nối ngày , họ lặng_lẽ tiếp_nhận những tử_tù mới , để dù muốn hay không cũng phải vui_buồn với đau_khổ của kiếp người .


Trại tạm giam Chí_Hoà có rất nhiều qui_định , Thắng phải thực_thi .


Ngoài nhiệm_vụ , anh còn phải gần_gũi với các tử_tù , để hiểu họ , giúp họ giảm bớt lo_lắng , sống cho ra sống những ngày cuối_cùng .


Hơn_nữa , anh còn cố_gắng gieo cho họ niềm hi_vọng .


Bởi theo qui_định , họ vẫn còn một cơ_hội sống khi đặt bút viết đơn xin ân_giảm án chết ...


Các tử_tù như Tân , Ngọc ... đã nhảy_cẫng lên và thét to đến mức như vỡ tung cả buồng giam khi bất_ngờ được thông_báo đơn xin ân_giảm đã được Chủ_tịch nước chấp_thuận .


Họ cúi lạy trời_đất , cúi lạy Chủ_tịch nước , và hôn cả quản_giáo .


Họ mừng như được sống lại một cuộc_đời mới .


Và tự_nhiên lúc ấy , Thắng cũng thấy lòng nhẹ_nhàng đến lạ .


Những bước tường bêtông hằn sâu bao hình_bóng tử_tù như không còn xám_xịt và lạnh_lẽo vô_hồn .


Về nhà , vợ làm cùng trại tạm giam hiểu tâm_trạng chồng .


Nhưng đứa con mới học lớp 8 thấy mặt bố tươi_tỉnh khác với vẻ trầm_ngâm nặng_nề thường_ngày , cứ ngạc_nhiên mãi .


Không_thể kể công_việc đặc_biệt của mình , anh chỉ cười_cười : “ Đêm qua , khi con ngủ , mặt_trời đã mọc lúc nửa_đêm đấy con à ! ” .


Bây_giờ , quản_giáo Thắng vẫn chưa già với tuổi 40 , nhưng công_việc nặng_nề đã hằn trên trán nhiều nếp nhăn sớm .


Anh có niềm tin tội_ác phải bị trừng_phạt , để đảm_bảo bình_yên cho xã_hội .


Nhưng anh cũng có ước_mơ đến một lúc_nào đó sẽ không còn trọng_tội , để không còn những buồng biệt giam tử_tù nữa .


Và khi ấy , anh sẽ có_thể nở nụ cười thật tươi với con_cái mình ...


Trong các đợt kiểm_tra các “ động lắc ” vừa_qua mà chúng_tôi có dịp chứng_kiến , có một hiện_tượng không bình_thường là “ động ” nào cũng có những cô gái còn rất trẻ , có cô là học_sinh , sinh_viên và rất đẹp .


Theo các trinh_sát hình_sự , rất nhiều đối_tượng đang trong tình_trạng ... khoả_thân hoặc vừa trải qua một cuộc “ mây_mưa ” .


Một cán_bộ Phòng CSĐT tội_phạm về ma_tuý Công_an TP. HCM khẳng_định hầu_hết các loại thuốc “ lắc ” đều có tác_dụng kích_dục đối_với cả nam lẫn nữ ...


Từ những câu_chuyện của các “ đội bay ” bị công_an bắt_buộc “ hạ_cánh ” và qua nhiều ngày_đêm đi thực_tế từ những “ động lắc ” , chúng_tôi thật_sự bàng_hoàng khi biết hầu_hết dân bay từ hạng “ cháo pha sữa ” đến “ thợ ” , “ nghiện ” đều có cùng một mục_đích trong những đêm bay triền_miên là cố_gắng “ ăn thịt ” bạn bay giới nữ càng nhiều càng tốt ( !


Chính Q. trong cơn say đã “ xơi ” được nhiều kiều_nữ mà ngay cả trong mơ cũng không dám nghĩ đến chuyện mời đi uống nước .


Những kiều_nữ này có khi là một sinh_viên , một công_chức , có lúc lại là một nghệ_sĩ , trí_thức ... nhưng “ ám_ảnh ” nhất vẫn là những em gái nữ_sinh trung_học có gương_mặt của những thiên_thần !


Điều mặc_nhiên là những “ con mồi ” này sau khi cùng “ bay ” cũng đã nồng_nhiệt chuyện ấy không kém !


Trong tám động lắc vừa bị lực_lượng công_an triệt_phá , bất_kỳ động nào cũng có hàng chục gương_mặt nữ non_choẹt - điều rất ít thấy đối_với các loại ma_tuý trước_đây .


“ Bay mà không có gái thì độ phê và sự cuồng_nhiệt giảm phân_nửa .


Gái càng xinh , càng lành thì sự bốc_lửa càng cao !


” - một “ cao_thủ nghề bay ” đã thổ_lộ với chúng_tôi như_vậy .


Trừ những trường_hợp cave , gái_gọi “ bay thuê ” kiếm tiền , phần_lớn các “ đội bay ” đều là chỗ bạn_bè cùng lớp , cùng trường , cùng cơ_quan ... nhưng khi đã ngấm thuốc rồi thì vẫn phải “ ăn thịt ” nhau .


Thậm_chí có những cặp là người_yêu , nhưng khi đã “ thăng_thiên ” thì vẫn nồng_nhiệt trao_đổi “ con mồi ” cho người khác !


Hôm chúng_tôi đến Fifty tình_cờ gặp N. ...


Mới ba năm trước N. còn là một cô bé nữ_sinh ngoan hiền ở Nghĩa_Dũng , tưởng_chừng đã yên_ổn ở một trường đại_học nào rồi , không ngờ hôm_nay lại trở_thành một “ tiếp_viên trưởng ” mà những thành_viên quen_thuộc ở đây kháo nhau : “ Nhiệt_tình nhất đấy , đêm nào cũng đi chuyên_cơ !


Cuộc_chơi của Nhung bắt_đầu trượt dài vào một ngày có nhóm “ quý_tử ” đi trên những chiếc xe_gắn_máy đắt tiền đến quán bida máy_lạnh mà Nhung làm nhân_viên .


Sau vài ván bida , họ đã nhanh_chóng có cuộc hẹn với cô và N. , một bạn đồng_nghiệp .


Nhung không còn cầm_lòng được , nước_mắt giàn_giụa kể tiếp cho chúng_tôi nghe : “ Sau khi hát karaoke chừng một giờ , lại kéo nhau vào một khách_sạn trên đường Cách_Mạng_Tháng_Tám rồi chia nhau những viên thuốc .


Tôi hỏi thuốc gì , cả nhóm thanh_niên cười to lên cho tôi là “ lúa ” , tôi uống đại và tiếng nhạc nổi lên dồn_dập ...


Tôi chao_đảo , không còn làm_chủ bản_thân , cả nhóm trai_gái đều cởi hết quần_áo ra , ai bắt được ai thì mặc_nhiên như ... một cuộc_sống bầy_đàn !


... Sau cái đêm tôi và N. đánh mất đời con_gái , N. đã bỏ việc và trốn biệt_tăm .


Thuốc lắc không chỉ gây ảo_giác mà còn ... khi uống vào rồi thì cứ muốn cởi tung quần_áo ra , không_thể dừng lại được nữa , khốn_nạn lắm ... ” .


Đem chuyện cuộc_sống “ bầy_đàn ” kinh_khủng của Nhung ra hỏi Quân , một “ cơ_trưởng ” trong làng bay , tay này cười khùng_khục : “ Chuyện nhỏ , không sống như người nguyên_thuỷ thì lắc làm gì ?


Nhưng ông cũng phải chơi tới_bến luôn mới được !


Theo lời khai của các đối_tượng tham_gia “ lắc ” ở các động “ lắc ” mà công_an vừa triệt_phá , sử_dụng thuốc “ lắc ” sẽ làm tăng khoái_cảm , tăng nhu_cầu đòi_hỏi quan_hệ xác_thịt .


Trong vụ triệt_phá điểm ăn_chơi trác_táng Bin_Bo , rất nhiều đối_tượng nam_nữ bị bắt quả_tang đang trong tình_trạng gần như không còn mảnh vải che thân .


H. - một chủ quán cà_phê trên đường Lê Thánh Tôn , nghiện “ lắc ” hai năm nay - cho biết : “ Bình_thường uống một ly rượu đã thấy khó_chịu huống_hồ chơi “ lắc ” .


Liều càng nặng thì khoái_cảm càng cao nhưng khi thuốc hết tác_dụng thì người mệt rã_rời ” .


Một_số dân_chơi “ lắc ” bị bắt vừa_qua thừa_nhận có quan_hệ tình_dục sau khi “ phê ” thuốc .


Có người cho biết do kích_thích đã “ giải_quyết ” ngay trong phòng “ lắc ” hoặc trong nhà_vệ_sinh quán bar , vũ_trường .


Ngoài đám trẻ , không ít dân_chơi cỡ U40 , U50 cũng đua_đòi chơi tới_bến ...


Nếu trước_đây dân “ lắc ” xài các loại thông_thường , chỉ gây ảo_giác thì thời_gian gần đây tại các quán bar , vũ_trường dân_chơi đua nhau “ chuyển hệ ” qua xài “ lắc ” kích_dục .


Theo tay_chơi này thì lúc_nào “ lắc ” kích_dục cũng luôn hút hàng dù giá rất cao , từ 500.000 - 600.000 đ / viên , có loại như “ lắc ” care lên đến 900.000 đ / viên .


Ban_đầu “ lắc ” kích_dục xuất_hiện dưới dạng viên nhỏ như hột é , gần đây xuất_hiện thêm nhiều mẫu mới .


Tối hôm đó , Quân gửi tới một tay_chơi trẻ tên Hoàng .


Nghe_đâu trước_đây Hoàng đã từng là đàn_em trong băng của một tay anh_chị tên H. “ AK ” .


Sau khi H. “ AK ” bị xộ khám , Hoàng đã hoàn_lương , bây_giờ đang phụ việc cho gia_đình Quân .


Được Quân giới_thiệu , Hoàng tỏ ra niềm_nở với chúng_tôi : “ Tối nay em đưa anh đi ” .


Sau khi sương_sương mấy chai bia , Hoàng đưa tôi thẳng đến quán karaoke TL trên đường Võ Văn Tần .


Thấy khách quen , mấy tay bảo_vệ đưa chúng_tôi thẳng vào phòng , tôi nhận ra những gương_mặt cũ của đêm trước , Hương , Hà , Tiên và hai cô gái khác .


Cả bọn “ lúc_lắc ” , giật_giật , chắc đã “ cắn ” thuốc từ trước .


Hoàng móc ra một viên XO bẻ đôi đưa tôi một nửa , bằng một động_tác “ ảo_thuật ” vụng_về tôi vờ há mồm “ cắn ” thuốc , rồi bỏ gọn dưới gầm bàn .


Trong không_gian rất riêng_biệt , với thiết_kế có chủ_ý của chủ_nhân , họ quấn lấy nhau như điên_loạn mà không sợ ai quấy_rầy .


Hương ra_vẻ “ đàn chị ” bước đến gần chiếc loa cởi phăng chiếc áo_lót đưa lên , những cô khác làm theo rồi chúi đầu vào loa ngoáy lia_lịa cái đầu .


Màn “ trở_lại thời_kỳ nguyên_thuỷ ” lên đến cao_trào khi Tiên nhanh_chóng cởi chiếc áo mặc ngoài để lột chiếc áo_lót , đồng_thời nới rộng lưng quần trong tiếng la_hét đầy phấn_khích của cả bọn .


Gần 1 giờ sáng , Hoàng vặn nhỏ nhạc cho cả bọn “ nhả ” thuốc .


T. , một tay_chơi trong nhóm , đề_nghị kéo về nhà mình tiếp_tục lên “ thuốc ” .


Hoàng rỉ_tai tôi : “ Tới nhà thằng T. mới đã , ở đó nhiều người chơi vui lắm ” .


Trước cửa_nhà treo tấm biển nhỏ đề quán cà_phê T , Hoàng nói chỗ này T. tổ_chức “ lắc ” hằng đêm .


Dân “ lắc ” đến đây đều là loại nghiện nặng và quen_biết nhau , có đêm gần 50 đứa tụ_tập về đây chơi “ tập_thể ” .


Gần 2 giờ sáng chúng_tôi đến nhà T. , cửa khoá trái im_ỉm , T. móc điện_thoại ra gọi , ít phút sau một cái đầu thò ra quan_sát rồi kéo cửa .


Vừa bước vào bên trong , tôi như chết_đứng vì hàng chục cặp nam_nữ trong tình_trạng loã_thể đang quấn lấy nhau .


Hoàng nói : “ Kẹt cho anh rồi , vào đây phải chơi như tụi nó , mà dân lắc không bao_giờ xài bao ( bao_cao_su ) đâu ” .


Tôi đành thú_thật rằng mình không_thể làm được việc đó và đề_nghị Hoàng tìm cách đưa tôi thoát khỏi chốn này .


Hoàng và tôi ra về trong sự ngạc_nhiên đầy ngờ_vực của T ...


Mệt_mỏi , rã_rời vì thức khuya và vì rượu , tôi và Hoàng chui vào khách_sạn ngủ vùi .


Tờ_mờ sáng , khát cháy cổ_họng , tôi trở dậy lò_dò đi tìm nước uống .


Vén rèm nhìn qua ô cửa_sổ , trời đang đổ mưa .


Dưới mái_hiên nhà đối_diện , cả gia_đình của ông_già mù ăn_xin đang nằm rúc vào nhau ngủ ngon_lành .


Trong đầu tôi lại hiện lên những cuộc vui thác_loạn , được đánh_đổi bằng tuổi thanh_xuân và tiền_bạc của đám người trẻ giàu_sang , sống không mục_đích ...


* Kỳ sau : Con đường xâm_nhập của “ lắc ” !


- Kỳ 2 : Chân_dung những " đội bay " - Kỳ 1 : Bắt cứ bắt , lắc vẫn cứ lắc ... !


Họ đã sống vì sự bình_yên của nhân_dân .


Họ lớn lên khi chiến_tranh đã đi qua nhưng vẫn chọn màu áo công_an để vào đời ...


Và họ đã góp_phần không nhỏ cho sự bình_yên của TP này .


Để giới_thiệu Trần Ngọc Đoàn - 27 tuổi , trinh_sát của phòng cảnh_sát hình_sự , anh Thành Bỉ dẫn_chương_trình giao_lưu đã mở_đầu : " Có một vụ án vào một thời_khắc anh phải có_mặt ngay để phá_án , nhưng cũng vào thời_khắc ấy cha của anh đang thập_tử_nhất_sinh , cần có_mặt anh bên cạnh và anh đã phải gác chuyện riêng ... " .


Đoàn cũng xúc_động không kém khi anh bồi_hồi kể lại thời_khắc của vụ án ấy .


Đó là tháng 12 - 2003 , Đoàn được giao nhiệm_vụ phá một đường_dây chuyên cho vay nặng_lãi đối_với các cô gái bán_dâm .


Đoàn đã vào vai một thanh_niên ăn_chơi để tiếp_cận với khoảng 20 gái mại_dâm .


Nhưng chứng_cứ thu_thập được vẫn còn mỏng , phải làm_sao để bắt quả_tang việc giao_nhận tiền giữa các " trùm " trong đường_dây này .


Trong khi đang dồn hết_mình cho việc phá_án thì cha của Đoàn phải vào bệnh_viện cấp_cứu vì cao huyết_áp .


" Tôi vào bệnh_viện trong tâm_trạng rất lo_lắng .


Nếu ở lại với cha thì cơ_hội phá_án sẽ qua đi , còn đi phá_án nếu chẳng may ...


Tuy_nhiên , cha tôi đã động_viên và tôi gác chuyện riêng lên_đường " , Đoàn bộc_bạch .


Ngay trong đêm ấy , Đoàn cùng đồng_đội đã bắt quả_tang và đưa hàng chục tên tội_phạm ra ánh_sáng .


Đoàn bảo : " Đây chỉ là một chiến_công nhỏ so với các bậc đàn_anh trong phòng cảnh_sát hình_sự , nhưng đã động_viên tôi rất nhiều " .


Cũng với suy_nghĩ ấy , Phạm Ngọc Thăng - điều_tra_viên trẻ của phòng cảnh_sát điều_tra - kể về những cuộc đấu_trí căng_thẳng và phức_tạp khi đối_diện với những thủ_đoạn tinh_vi , xảo_quyệt của bọn tội_phạm , để tìm cho được chứng_cứ trong vụ phá đường_dây làm giấy_phép lái_xe giả .


" Công_việc chỉ luôn đối_diện với hồ_sơ , giấy_tờ và tội_phạm , anh có cảm_thấy buồn không ? " , anh Thành Bỉ hỏi .


Thăng chững_chạc trả_lời : " Khi đã khoác trên mình màu áo công_an nhân_dân thì không phải là vui hay buồn nữa mà là nghĩa_vụ và trách_nhiệm , thậm_chí là niềm tự_hào trong công_việc " .


Giống như điều Thăng vừa tâm_sự , chiến_sĩ đội cảnh_sát chống tội_phạm ma_tuý ( Công_an quận 1 ) 24 tuổi Đặng Văn Cự cũng từ niềm tự_hào của màu áo công_an nhân_dân , đã không ít lần được khen_thưởng đột_xuất vì phá vỡ nhiều tụ_điểm mua_bán cái_chết_trắng .


" Tham_gia bắt tội_phạm ma_tuý , anh có cảm_giác thế_nào khi chứng_kiến những người cùng trang_lứa phạm_tội ? " , một bạn trẻ hỏi .


Số bạn trẻ vướng vào ma_tuý đã tự làm mất đi tuổi_trẻ của mình " , Cự nói .


Nghệ_sĩ hài Trung Dân đặt câu hỏi với trung_uý Trần Thanh Nguyên , đội_trưởng đội cảnh_sát phòng cháy chữa_cháy ( Công_an Bình_Thạnh ) : " Để cứu người , cứu tài_sản , ngoài trách_nhiệm phải có lòng dũng_cảm nữa .


Bạn đã lăn_xả thế_nào khi một vụ cháy xảy ra ? " .


Nguyên kể về vụ cháy tại khoa thí_nghiệm Trường đại_học y_dược TP. HCM .


Hôm đó , Nguyên cùng một đồng_đội đi làm một nhiệm_vụ khác thì bất_ngờ thấy khói bốc lên cao ở khu_vực Trường đại_học y_dược .


" Linh_tính nghề_nghiệp mách_bảo tôi chắc cháy lớn nên chúng_tôi phóng ngay đến hiện_trường " .


Nguyên phân_công anh bạn đồng_nghiệp ở vòng ngoài bảo_vệ , còn mình leo lên lầu của khu_vực cháy để cứu người và chữa_cháy .


Nguyên vừa trấn_an vừa hướng_dẫn những sinh_viên còn kẹt trên lầu đi xuống .


Sau đó xé áo bịt mũi và miệng để vào sát ngọn lửa .


Khói mịt_mù , Nguyên phải dùng tay và chân đập bể các cửa_kính cho khói thoát ra ngoài ...


" Khi tôi vào đến nơi thì lửa đang bén gần đến các thùng hoá_chất dễ cháy , thật may_mắn .


Khi tôi bước ra ngoài , tự_nhiên mắt hoa lên , nhìn tay_chân thấy đẫm máu vì mảnh kính vỡ ... , cả hội_trường lại chìm trong im_lặng .


" Ăn bánh_mì , uống trà đá , ngủ vỉa_hè " là một phần cuộc_sống hằng ngày của các chiến_sĩ trinh_sát phòng_chống tội_phạm ma_tuý .


Thiếu_uý Đỗ Quốc Việt là một trường_hợp như_thế .


Câu khẳng_định là " không " đối_với Đỗ Quốc Việt .


Anh kể trong một lần truy bắt tội_phạm , một " trùm " đường_dây ma_tuý lớn gặp Việt nói : " Tha cho em đi , anh cầm đồng_hồ xài " ( đồng_hồ trị_giá khoảng 3.000 USD ) , nhưng Việt cương_quyết từ_chối và bắt_giữ tội_phạm .


" Người_ta cho sao không nhận ? " , anh Thành Bỉ hỏi cắc_cớ .


Rất điềm_tĩnh , Việt trả_lời : " Nếu tôi nhận cũng có nghĩa_là tôi đã đồng_hành với tội_ác ... " .


Suy_nghĩ một lúc , Quang thổ_lộ : " Đây là điều đáng tiếc , nhưng đó chỉ là sai_phạm của một_số " con sâu " trong ngành " .


Nhiều năm liền là chiến_sĩ_thi_đua , ngoài giờ đi làm Quang còn tranh_thủ đi học thêm và đã tốt_nghiệp Đại_học Kinh_tế .


Quang bảo điều đó giúp Quang là một trong số nhiều đồng_nghiệp vẫn vững_vàng với nghề tuần_tra giao_thông .


Đó là anh làm nghề xe_ôm Nguyễn Văn Tú , 24 tuổi ( ngụ phường 9 , quận 5 ) nhưng đã có " thâm_niên " bắt hàng chục vụ cướp_giật .


Khi được hỏi vì_sao anh tự_nguyện tham_gia công_việc này , anh nói rất giản_dị : " Tôi chỉ muốn góp một phần cho sự bình_yên của người dân thành_phố " .


Còn Nguyễn Văn Minh Tiến , 30 tuổi ( ngụ phường 8 , Tân_Bình ) tham_gia bắt cướp từ năm 1997 đến nay " không nhớ hết đã bắt được bao_nhiêu vụ " .


Câu_chuyện một lần cứu được một em học_sinh bị tên cướp dùng ống_kim_tiêm có máu nhiễm HIV khống_chế , cướp tài_sản , Tiến vẫn còn nhớ như in .


Khi Tiến rượt đuổi theo và bị ngã , tên này đã dùng ống_kim_tiêm đe_doạ , nhưng anh tháo dây nịt xông vào bắt được hắn .


" Bình_thường nghĩ đến ống_kim_tiêm tôi cũng sợ lắm , nhưng không hiểu sao lúc đó tôi quên cả sợ " , anh chân_thành bộc_bạch .


Anh Nguyễn Anh Tuấn , ở phường 5 , Gò_Vấp , hiện mang trong người năm vết_thương do bị tội_phạm tấn_công , nhưng khi được hỏi anh sẽ tham_gia bắt tội_phạm đến khi nào , anh cười vui bảo " đến già ... " .


Họ là ba anh_em tật_nguyền và cả ba đều bị chất_độc da_cam cướp đi đôi chân lành_lặn , chỉ còn ba thân người động cựa , suốt ngày di_chuyển bằng đôi tay trên hai miếng gỗ tựa như ba củ khoai_lang đang lăn_lóc trên cát .


Mấy chục năm qua , họ vẫn sống , đã sống , sống đúng nghĩa cao_cả nhất .


Nhưng trước khi làm được như vậy , ba anh_em họ đã từng nhiều lần quấn lấy nhau như ba con giun_đất bên bờ sông Kiến_Giang toan_tính một cái chết để thoát cảnh tàn_tật , nghèo_túng , cô_độc và bế_tắc .


" Nhiều lần toan chết nhưng răng bọn em vẫn không chết được " - chị Phan Thị Bi ngơ_ngác kể .


Lần mô định chết em cũng hét lên , em không muốn chết , sống cực mấy cũng được , nhưng em không muốn chết " - anh Phan Thanh Giản tiếp_lời .


" Tui là anh hai đứa nó , chính tui muốn đưa hai đứa em cùng lăn xuống sông Kiến_Giang chết cho xong , nhưng lại chính tôi dùng miệng cắn cổ áo hai đứa em mình , kéo vào nhà , không_thể chết như rứa được , phải sống thôi anh nờ ... " - anh Gianh tâm_sự ...


" Trong triệu thứ bạc , bạc chi là bạc không tiêu ? ... "


Bà Nguyễn Thị Bích , mẹ của ba người con tật_nguyền run_run thắp nén hương trước bàn_thờ chồng , sụt_sịt khóc và kể_lể , nhưng không phải bà kể cho tôi nghe mà như đang phụng_phịu với chồng mình : " Tui là tui hận cái đêm tháng_chạp nớ .


Làng Xuân_Hồi xã Liên_Thuỷ ni ai không biết ông hát hay .


Huyện Lệ_Thuỷ lại có nhiều làn_điệu dân_ca hay như rứa , ông lại hát hay như rứa , có đứa con_gái mô trong làng mà không ưng ông , răng ông lại ưng tui , lại đến trước ngõ nhà tui , ông hát , ông cưa kéo tui .


" Chứ thiếp hỏi_thăm chàng ... Trong ngàn thứ bắp , bắp chi là bắp không rang ?


Trong vạn thứ than , than chi là than không quạt ?


Trong triệu thứ bạc , bạc chi là bạc không tiêu ? ... " .


Ông đáp : " Thiếp hỏi thì chàng xin thưa ( ... ) .


Trong ngàn thứ bắp , lắp_bắp mồm , lắp_bắp miệng là bắp không rang .


Trong vạn thứ than , than_thở thở_than là than không quạt .


Trong triệu thứ bạc , bạc_tình bạc_nghĩa là bạc không tiêu ... " .


Ông về , cho tui liền ba đứa con , cả ba đứa tật_nguyền , còi_cọc .


Rứa mà ông không thương chi , khi ba đứa con còn bé thơ như rứa mà ông lại bệnh nặng , ông rời bỏ mẹ con tôi .


Nhiều đêm , ôm ba giọt máu què cụt vô tay mình , tui bế_tắc , tui cũng muốn chết theo ông .


Chết như rứa là bạc_tình bạc_nghĩa với ông .


Hèn_chi lại có câu đối_đáp : " Bạc_tình bạc_nghĩa là bạc không tiêu ... " .


Hơn 40 năm , bà Bích gập lưng xuống ruộng , nhặt_nhạnh từng hạt lúa củ khoai chỉ mong lo đủ ngày hai bữa cơm nuôi những đứa con tàn_tật .


Ngày quăng_quật trên ruộng , tối , bà và con thuyền nhỏ , với vài tay lưới , xé đêm ra thả lưới , kiếm từng con cá , bán được đồng nào mua gạo đồng đó , không đủ tiền mua gạo thì mua khoai sắn , muối tương .


Mái_tóc một thời tốt_tươi , dài chấm gót của bà , qua từng năm_tháng cực_nhọc , rơi_rụng hết trên sông_nước Kiến_Giang .


Nhưng bù lại , những đứa con tật_nguyền của bà đã lớn_khôn và thành người_lớn tự lúc_nào ...


Đã đến tuổi gần_đất_xa_trời , vẫn trong cảnh khổ , nhưng nhìn ba đứa con lúc này , bà yên_lòng mà nói với chồng rằng , bà đã không phụ lòng ông , đã không bạc_tình bạc_nghĩa với ông ...


" Bác Khải ơi , hãy cho cháu một cái xe_lăn ... "


Trong ba anh_em thì Phan Thanh Giản quyết_chí hơn cả .


Biết chữ rồi , anh về dạy lại cho anh và chị của mình .


Thôi_thì đủ cách : Làm nón , đan lưới , nuôi gà , nuôi lợn , giữ trẻ thuê .


Phải quăng_quật nhiều năm như vậy thì Giản mới tìm cho mình được một nghề phù_hợp : Cắt tóc .


" Em nhớ , lần đầu cắt tóc cho anh Bình .


Mình bị teo chân , phải nhờ anh Bình bế đặt lên cái ghế thật cao .


Anh Bình nói : " Tau thương mi , tau liều cho mi cắt tóc để mọi người khỏi mặc_cảm , họ cũng sẽ đến cho mi cắt tóc " .


Em cố cắt cho thật đẹp nhưng càng cố thì cái đầu tóc anh Bình cứ méo_mó , nham_nhở .


Anh Bình soi gương , la lên oai_oái nhưng vẫn trả tiền rồi ba_chân_bốn_cẳng phóng về thị_xã cắt lại .


Anh Gianh cười : " Tau cũng tật_nguyền như mi , cứ cắt đi , xấu đẹp chi cũng được , miễn_là mi thạo nghề " .


Mấy tháng liền em cứ lấy đầu tóc của anh_em làm thí_nghiệm .


Khách trong xóm , trong thôn , trong làng .


Có tiền rồi , em muốn làm răng để có một chuyến đi thật xa , đi được quanh làng .


Cả đời em chỉ loanh_quanh trong sân nhà , làm răng ra khỏi được vườn nhà mình ?


Tự_dưng em liều lên , viết thư cho bác Thủ_tướng Phan Văn Khải .


Trong thư em nói rằng , bác Khải ơi , cháu bị thương_tật liệt chân , khổ lắm , không đi mô được hết , bác là Thủ_tướng , bác cho cháu cái xe_lăn được không ?


Em đề ngoài bì_thư : " Cháu Phan Thanh Giản , làng Xuân_Hồi , xã Liên_Thuỷ , huyện Lệ_Thuỷ , tỉnh Quảng_Bình .


Kính gửi bác Phan Văn Khải Thủ_tướng ở Hà_Nội " .


Rồi bác Khải gửi thư trả_lời , lại đề_nghị Hội Chữ_thập_Đỏ tặng cho em chiếc xe_lăn .


Có xe_lăn , em đi_lại trong làng , trong thôn , biết nhiều người , " tiếp_thị " nghề cắt tóc của mình , " khuyến_mãi " cả giá_cả , rứa là đông khách anh ạ .


Rứa là ở ngoài nớ bác Khải không biết mô , nhờ bác mà em có được đôi chân đấy .


Mấy lần nghe tin bác Khải vô thăm Quảng_Bình , em tính đến thăm bác , cảm_ơn bác , nhưng đi lên thị_xã Đồng_Hới gần 50 cây_số xa quá , em thôi .


Có nghề , có thu_nhập , tiền em cắt tóc góp vào cho mẹ mua gạo , mua cá mắm .


Anh không tin anh cứ hỏi nhiều thanh_niên trong xã thì biết .


Nhiều anh lấy được vợ đẹp vẫn phải mang ơn em đó .


Vì em làm thơ tình hộ họ để họ mang thơ đi tán gái .


Họ nói chính họ làm bài thơ này để tặng cho nàng .


Ví_dụ như bài ni : Chia_tay em trên dòng sông xóm vắng Trăng mùa thu bàng_bạc cuối chân_trời Sương rơi ướt trên từng thảm cỏ Bóng em nhoà hun_hút vào đêm ...


Mấy lần em định làm một_số bài thơ tố_cáo Mỹ rải chất_độc da_cam , làm khổ bao người rồi bỏ vô bì_thư gửi thẳng cho Tổng_thống Mỹ .


" Nếu anh_em tui có được vài triệu thì biết_tay ... "


Ngồi nói_chuyện mãi với mấy anh_em họ , kể tới kể lui vẫn là chuyện khổ .


Chị Bi nói : " Bây_chừ trong nhà tui vẫn bữa cơm , bữa cháo thôi , vẫn có chút thức_ăn mắm ruốc , muối_vừng , nhưng so với trước_đây là quá sướng rồi .


Bây_chừ , mỗi tháng ba anh_chị_em được trợ_cấp khoảng 400 ngàn , rứa là quá sướng " .


Anh Giản thắc_mắc : " Chính_sách chi rất lạ .


Cả ba anh_em nhà tui đều bị tật_nguyền vì nhiễm chất_độc da_cam .


Nhưng chỉ có tui và chị Bi là được hưởng chính_sách trợ_cấp cho người bị chất_độc da_cam , còn anh Gianh lại được hưởng chính_sách trợ_cấp người nghèo .


Anh Gianh nói : " Ba anh_em phân_công nhau , thằng Giản cắt tóc , con Bi nuôi gà , nuôi lợn , giúp mẹ nấu_nướng .


Chị Bi thở_dài : " Tui mà có được vài triệu bạc thì biết_tay " .


Tôi ngạc_nhiên : " Vài triệu bạc thì làm được gì mà chị doạ ghê thế ? " .


Nếu có vài triệu bạc , tui nuôi được cả trại lợn , rồi cho nó đẻ , rồi lại bán , rồi cho nó đẻ , rồi lại bán , quanh_năm suốt tháng như rứa , biết_tay ... " .


Anh Gianh nhìn tôi : " Nói thiệt , bây_chừ thì cả ba anh_em tui đã tự sống được rồi , không còn bi_quan , không còn bế_tắc như trước nữa .


Rứa là anh_em tui đã tự sống , đã thắng được số_phận tật_nguyền .


Chứ như chục năm trước , nghĩ lại thấy sợ , mấy lần anh_em lết ra bờ sông , tính_chuyện ... chết ! " .


Họ ngồi quây bên tôi , thấp tè , thân_thể bệt xuống sàn nhà nhưng hình_như ngọn lửa sống đang cháy rực trong từng đôi mắt .


Tôi quay_quắt bởi ước_ao của chị Bi : " Nếu tui có được vài triệu bạc , biết_tay ... " .


Bạn_đọc yêu_dấu ơi , có nghe lời chị Bi " doạ " chúng_ta không ?


Tôi đã nhìn chị Bi mà không cầm được nước_mắt khi nghe chị Bi ước_ao và " doạ " đời như vậy ...


Chuyện thứ nhất : lập sản_nghiệp từ hũ yaourt .


Với tôi , yaourt của chị ngon nhất Nha_Trang .


Mà chắc đối_với nhiều người dân Nha_Trang cũng thế .


Bởi chỉ trừ những ngày mưa dầm_dề , chiều nào quán 82 Nguyễn Trãi của chị cũng đông chật khách tới ăn hoặc mua đem về .


Ăn yaourt mà khách phải lóng_ngóng chờ ghế quả là chuyện ít thấy .


“ Yaourt 82 ” có cái vị béo , thơm , không quá ngọt , không quá chua ... , đặc_biệt nhất là đạt được độ dẻo quánh , ăn tới hết hũ vẫn không tan chảy .


Có đủ loại : mềm cho người già , dẻo cho người trẻ , thích sự trung_dung , và đông đá “ cho mấy đứa choai_choai ” khoái nhai rôm_rốp .


Đó là phân_tích của bà chủ quán yaourt , có pha đôi_chút ý_định muốn chọc_ghẹo tôi khi thấy tôi thích ăn loại yaourt đông đá .


Có_thể nói yaourt là món dễ làm nhất , ai làm chẳng được nhưng làm yaourt mà gây_dựng được cả sản_nghiệp , làm yaourt mà có tiền gửi ngược sang nuôi con ở Mỹ như chị là chuyện độc_đáo .


Lại có sinh_viên tìm đến chị để thu_thập thông_tin làm đề_tài tốt_nghiệp về men yaourt .


Nghe nói đề_tài được chấm điểm tối_đa kia đấy .


Đâu sau 1975 , sau khi cưới chừng sáu tháng , một hôm lúc chị đang lui_cui trong bếp , anh bước vào , bảo chị lên nhà trên “ khất với nó một tiếng ” .


Chẳng_là bên anh có nợ một người bạn 200.000 đồng ( tương_đương 20 cây vàng ) .


Chị nổi_giận , cơn giận phần_nào có chất_chứa những ẩn_ức khác nữa ngoài chuyện nợ_nần này , chị ngọt_nhạt với ông khách : “ Chuyện nợ_nần xảy ra trước khi tôi về với ông Biên , tôi không biết gì .


Tiền ai mượn nấy trả , ông cứ ông ấy mà đòi ... ” .


Người đàn_ông nhỏ_nhẹ : “ Dạ , em cũng biết vậy nên đâu dám gặp chị , chỉ to_nhỏ với ảnh thôi ” .


Giữa năm_ngoái , anh Biên thấy người suy_yếu dần do những biến_chứng của bệnh tiểu_đường .


Anh bàn với chị tìm lại người bạn năm xưa tên Phan .


Trong lòng anh bấy_lâu_nay canh_cánh món nợ cũ , nhưng ngần ấy năm trôi qua , biết người bạn lưu_lạc phương nào .


Anh đã tìm_kiếm trên mạng , biết được thông_tin ban_đầu rằng họ_đạo của người bạn năm xưa hiện ở Gia_Kiệm , Đồng_Nai .


Lúc này anh Biên đã nằm liệt trên giường_bệnh rồi .


Thật_tình lúc đầu chị định nhờ đăng báo , nhưng có người bạn chí_cốt của anh Biên , bàn để đích_thân anh ấy đi tìm .


“ Gặp nhà_thờ nào cũng lủi vô hỏi , không có , lại đi nữa .


Người dân ở đó rất nhiệt_tình , đưa tới nhà năm , sáu người tên Phan , nhưng đều không phải là bạn anh Biên .


Lúc trời gần tối , nghe tin ở xóm bên có một người tên Phan nhưng đã dọn về Lâm_Đồng , còn người em ở đó , tôi vội tìm tới ” - người bạn tốt_bụng kể .


Người em gọi điện_thoại lên Lâm_Đồng cho hai người nói_chuyện với nhau .


Lần này đúng là ông Phan , người cần tìm .


Ông Phan khi ấy mới biết tin ông Biên bệnh nặng và có điều muốn nói cùng ông .


Nhưng thật_ra vào lúc ấy đã có tin ông Biên qua_đời .


Gặp lại ông Phan ở đám_tang , chị nhận_xét ông này “ hiền như cha_xứ ” .


Hơn_nữa , ông cũng đã rất tin gia_đình chị , đưa số tiền lớn mà không giữ một giấy_tờ gì .


Nên chị quyết_định sẽ gửi tiền cho ông .


Lúc này người bạn chí_cốt của anh Biên cũng tiết_lộ với chị là cả chục năm nay , anh Biên gom_góp tiền gửi anh cất giùm để trả món nợ này , được khoảng mười cây vàng .


Chị bảo tôi với giọng thường_lệ mỗi khi nói về anh Biên - tuồng_như trách_móc nhưng hàm_chứa tình_thương : “ Cô xem đó , ổng cất_giấu tiền riêng ! ” .


Chuyện thứ ba : tiết_kiệm và rộng_rãi , chấp và khoan_dung .


Thương ai cái gì cũng rút_ruột ra cho , đã không ưa ai đụng mặt không thèm nhìn .


Chị đi chùa , học giáo_lý , đi làm_phước , cúng dường , cho tiền từ_thiện .


Tự nhận mình là người tốt nhưng không bỏ được chữ “ chấp ” .


Chị không thiện_cảm với một người em chồng .


Nhưng vì biết anh Biên thương em , thương cháu nên khi anh bệnh , có ý_muốn gặp cháu , chị đã nhờ anh Hớn đi tìm .


Chị có hứa sẽ cho cháu tiền để mua xe_gắn_máy .


Trước quan_tài anh , chị khấn lớn : “ Ông sống_khôn_thác_thiêng , chứng cho lòng_thành của tôi .


Tôi đã tìm được ông Phan chủ_nợ , trả tiền mà ông nợ trước khi cưới tôi .


Tôi với mẹ nó có chuyện , nhưng nó trẻ_thơ đầu_xanh vô_tội ...


Đây là tôi cho cháu tiền như đã hứa , nhưng cho là cho đứt , về sau không còn dính_líu gì nữa ” .


Mấy tháng sau , người em chồng kiện chị ra toà , đòi quyền_lợi trong căn nhà .


Chị chứng_minh được nguồn_gốc nhà là của riêng vợ_chồng chị nên thắng kiện .


Đi ăn tiệm đãi khách còn một cuốn chả_giò chị cũng gói đem về .


Nhưng mỗi năm vài lần đi đóng_góp cho các nơi như bệnh_viện tâm_thần , bệnh_viện lao , phong , nhà nuôi người già , trẻ mồ_côi ... chục triệu không tiếc .


Một năm đổ lại đây chị khoe là đã “ đi làm_việc ” , có lương đàng_hoàng , mỗi tuần năm ngày , ngày ba tiếng cho cơ_sở chữa bệnh từ_thiện .


Khoản lương tháng ba trăm ngàn này chị đem cúng dường hoặc cho từ_thiện .


Chị cũng chẳng muốn đi , chỉ vì các con lôi_kéo quá .


Tôi chọc : “ Bên đó không có chùa Việt cho chị đi đâu ” .


Chị cười : “ Có , tôi đi rồi , sinh_hoạt hội_hiếc cả rồi ” .


Chị bảo đã có tâm_nguyện giúp người thì qua Mỹ hay ở đây cũng vậy , miễn kiếm được tiền gửi về là được .


Chị bảo đã cho in , phát hàng trăm bản chỉ cách làm .


Tôi hỏi_vặn : “ Công_thức ai chẳng biết , nhưng cái người_ta cần là bí_quyết kìa ” .


Chị cũng đùa lại : “ Có người hỏi tôi sao cũng làm như tôi chỉ nhưng không được như vậy .


Tôi cười , nói tại vì khi làm tôi có đọc câu thần_chú “ xin cho con bán đắt hàng để còn giúp người nghèo , người bất_hạnh ” , cho_nên yaourt tôi mới được ngon ” .


Mấy bà mẹ tranh_thủ lên xe giữ chỗ , còn những ông bố đăm_chiêu nhìn đồng_hồ , mấy em bé đi theo vẫn còn thiếp ngủ trên vai mẹ .


Dễ nhận ra sự bồn_chồn , sốt_ruột của các bà , các ông trong lúc chờ giờ khởi_hành ...


Khác với không_khí râm_ran thường thấy trên những chuyến xe đi xa , không_khí trên chiếc xe tôi đi nhờ lên Trung_tâm Trọng_Điểm thật đặc_biệt .


Rất nhiều gương_mặt già_nua , đăm_chiêu , hằn những nét khắc_khổ và đượm vẻ héo_hắt ; rất nhiều những ánh nhìn mông_lung và mệt_mỏi .


Bên ngoài trời sáng dần , con đường cứ dài mãi ra nhưng mọi người trong xe vẫn không có_vẻ muốn bắt_chuyện .


Thấy tôi bồn_chồn , quay xuống quay lên , một bà ngồi cạnh bảo : “ Có gì mà hỏi , cô .


Tôi đi thăm cháu ngoại , mẹ nó bệnh tim không đi được xe .


Mấy ông , bà kia thăm con , mấy chị phụ_nữ thăm chồng , mấy đứa nhỏ mới nghỉ_hè đi thăm cha .


Chẳng cần hỏi cũng biết những gì xảy ra khi trong nhà có một người nghiện .


Một chị ngồi trên nghe tiếng quay xuống : “ Tôi đi thăm con_gái .


Có con_gái nghiện còn khổ hơn con_trai .


Nó không mang đồ nhà đi bán , không đập phá đòi tiền mua thuốc , nhưng lại hay làm chuyện dại_dột .


Gần nhà tôi có một bà còn khổ hơn , bà có tới ba đứa con_trai phải lên trường ... ” .


Mọi người lại im_lặng , mấy câu vắn_tắt đã đủ để diễn_tả nỗi đau .


Hàng ghế dưới có tiếng lao_xao , mọi người hỏi nhau xem có ai mang bông , băng .


Một ông lão đi thăm con , sáng 4 g chạy xe_máy từ Hóc_Môn xuống Bình_Thạnh đón xe của trường đã bị bọn côn_đồ giật giỏ , xô té ngã .


Đau_đớn nhưng ông vẫn gượng dậy , đến tập_trung đúng giờ .


Chân_tay trầy_xước , mặt bị rách một mảng da , xe qua đoạn đường xóc làm vết_thương của ông lại chảy máu .


Cầm miếng băng rịt trên mặt , ông lầm_bầm : “ Không đi thăm nó thì đâu có té , đâu có bị giật đồ .


Không biết mấy thằng nhỏ đó con_cái nhà ai , có nghiện_ngập không ... ” .


Rừng điều , vườn tiêu nối_tiếp rừng cao_su , đoạn đường_nhựa phẳng_phiu nối với đoạn đang làm dở , gập_ghềnh đá và bụi tung mù_mịt .


Trong xe , mọi người mệt_mỏi tựa vào ghế lơ_mơ với nhiều tư_thế .


Thỉnh_thoảng giật_mình mở_mắt , mấy bà lại quay sang người ngồi cạnh : “ Tới đâu rồi ? ” .


9 g sáng , còn khoảng 30 km nữa theo lịch_trình , cả xe đã dậy hết .


Mấy chị sửa lại cái áo cho con , mấy bà lục_soạn lại giỏ quà , thường là áo lạnh , áo gối .


Bà lão bên cạnh nói một_mình thành tiếng : “ Giờ ở đó tụi nó đã ngồi chờ rồi .


Có người đến thăm , được nghỉ lao_động nhưng tụi nó vẫn dậy sớm , sốt_ruột lắm đó ” .


Đoàn bà nội , bà ngoại , cha , mẹ , anh_em , vợ_con tất_tả theo nhau xách túi , xách giỏ , cầm sổ thăm_nuôi sẵn trên tay , thành_thạo vào thẳng khu kiểm_tra .


Đồ cá_nhân gửi lại , giày phải thay , quần_áo mang vào cho học_viên phải kiểm_tra kỹ ...


Mọi người đứng , ngồi nhấp_nhổm chờ , vừa kiên_nhẫn , vừa sốt_ruột .


Một phút bây_giờ với họ cũng quí , vì những đứa con , đứa cháu , vì chồng và cha của họ đã chờ lâu lắm ở trong kia ...


Phòng thăm_nuôi kiêm căngtin trở_nên chật_chội vì những ánh mắt của học_viên ngóng ra phía cửa .


Tiếng kéo ghế , tiếng reo mừng , vẫy_gọi rộn lên khi những thân_nhân đầu_tiên băng qua khoảng sân rộng .


Mấy đứa bé luôn nhanh mắt , nhanh chân nhất .


Vừa thoáng ngơ_ngác nhìn quanh đã thấy mấy cậu bé hớn_hở lao đến nhào vào lòng cha , dù trong bộ_đồ đồng_phục , mọi học_viên đều có_vẻ nhang_nhác như nhau .


Vài phút chộn_rộn qua đi , khi từng nhóm gia_đình đã ổn_định được chỗ ngồi thì không_khí nhanh_chóng lắng lại , những câu_chuyện bắt_đầu .


T. , một thanh_niên có nước_da trắng xanh và gương_mặt buồn_buồn , ngồi ở đầu cái bàn dài , đưa mấy ngón tay vuốt lên cánh_tay bà lão ngồi bên cạnh : “ Đường_sá xa_xôi , ngoại lên thăm con chi cho cực .


Mà ... cũng lâu lắm rồi con không thấy ngoại , con tưởng quên mất gương_mặt của ngoại ... ” .


Cậu bé Sơn 9 tuổi hớn_hở reo lên khi nhận được món quà sinh_nhật sớm của cha : một con rồng được uốn bằng dây kẽm và kết chỉ màu xanh đỏ khá đẹp .


Sơn cười toe khoe với tôi , giọng rất người_lớn : “ Mọi năm ở nhà ba mua tặng con đồ_chơi , game điện_tử .


Nhưng_mà ... ba bảo cái đầu rồng khó làm lắm nên ba phải nhờ mấy chú giúp ” ...


Những câu_chuyện giữa con_trai , con_gái với cha_mẹ , giữa chồng với vợ cứ thủ_thỉ mãi như_thế .


Chưa kịp hết ngạc_nhiên về sự xuất_hiện của Co-op ở nơi đây , tôi đã thấy Sơn một tay khư_khư ôm con rồng , tay xách cái làn nhựa , mẩu giấy “ đặt_hàng ” của cha , hăm_hở kiễng_chân lên quầy hàng chọn_lựa .


Theo sau Sơn là mấy bà , mấy ông tôi đã gặp ở trên xe , tay ai cũng cầm một mảnh giấy ghi những mặt_hàng cần mua mà các học_viên là con , cháu của họ vừa hí_hoáy viết vội .


Trà Thái_Nguyên , mì gói , cá hộp , thịt hộp , dầu_gội , sữa tắm và cả keo vuốt tóc ...


Bà ngoại của T. xách một giỏ nặng , vừa đứng chờ tính tiền vừa phân_bua : “ Mấy tháng rồi tôi mới lên thăm nó , bán trái_cây ở chợ chẳng dư được mấy đồng .


Lần này , trước khi đi phải vay nóng 1 triệu đồng .


Nó ở đây , mất tự_do , xa gia_đình , thôi_thì chiều nó .


Cần cái gì thì tôi mua cái nấy , có những thứ chẳng bao_giờ mình dám dùng ... ” .


Bà_cụ ngồi cạnh tôi trên xe cũng thanh_toán một giỏ hàng trị_giá hơn 500.000 đ , là hơn hai tháng tiền lãi từ cái tủ thuốc_lá đặt trước nhà bà .


Sơn chọn một giỏ to , đặt phịch xuống , chạy vào gọi mẹ ra tính tiền .


Hai mẹ con lẩm_nhẩm kiểm_tra , Sơn thắc_mắc : “ Ba kêu mua tới ba chai dầu_gội , ba chai sữa tắm , chi dữ vậy má ? ” .


Chị chỉ mỉm cười hiền_lành và thận_trọng rút xấp tiền được cất cẩn_thận trong ví ra ...


Mấy bà mẹ lo_lắng khi nghe con kể bị ho , bị lạnh , thấy mấy vết bầm do cạo_gió trên cổ đã vội_vã dẫn đi gặp bác_sĩ .


Lát sau đã thấy mấy bà cầm toa thuốc tất_tả đi đóng tiền , rồi quay lại lấy thuốc , bắt con_trai uống liều đầu_tiên ngay trước mặt mới an_tâm ...


Thoáng chốc hai giờ thăm_nuôi đã hết , đến giờ về .


Trong những câu_chuyện rì_rầm , tôi nghe rõ những tính_toán cho công_việc tiếp_tục ngày_mai , những sắp_đặt tiếp_theo cho chuyến đi thăm tháng tới .


Một lát , mọi người đều đã mệt_mỏi , nhanh_chóng dựa hẳn vào lưng ghế ngủ , trên gương_mặt mỗi người những nếp hằn như giãn ra đôi_chút ...


Lá thư của ông Vũ Đình Hồng ( Q. 4 , TP. HCM ) đến tay chúng_tôi : “ Tôi có ba con , một gái , hai trai .


Tôi làm nghề xây_dựng , hay đi các công_trình xa nhà .


Tôi cố_gắng lo cho các con ăn_học đầy_đủ , nhưng chẳng may hai đứa con tôi vướng vào ma_tuý .


Tôi đã bỏ các công_trình xa , về làm tại nhà để tìm cách giữ con .


Rồi tôi nhận được quyết_định của UBND thành_phố .


Trong vòng 10 ngày , đứa con_trai lớn đã được đưa vào Trung_tâm Đức_Hạnh , con_gái lớn vào Trung_tâm Trọng_Điểm .


Gặp tôi , ông Hồng kể về những ngày ông đã phải dùng xích sắt xích chân con vào chân giường .


“ Tôi rất cương_quyết , các con tôi cũng quyết_tâm .


Chúng_tôi “ cai sống ” , không giảm liều , không thuốc thay_thế gì cả ... ” .


Hơn hai tháng , các con của ông Hồng đã nghe lời cha mà cai_nghiện , lời hứa đoạn_tuyệt với ma_tuý được mỗi người tự viết ra giấy và treo ở đầu giường .


“ Từ đó đến nay , tôi đã đếm từng ngày .


Tháng nào hai vợ_chồng cũng thay nhau lên thăm con , hai đứa ở hai trường khác nhau ... ” .


Ông Hồng không chỉ đếm ngày để chờ con .


Tôi đã chuẩn_bị sẵn việc_làm cho các con để chờ ngày chúng về làm lại cuộc_đời .


Những điều_kiện để hồi gia với người sau cai và gia_đình , chúng_tôi đảm_bảo đáp_ứng đủ .


Nhưng sở lại yêu_cầu thêm xác_nhận nơi cư_trú không còn ma_tuý nữa ... Điều này quả là không phải trách_nhiệm của cha_con tôi và cũng khó thành hiện_thực .


Tương_lai của các con tôi , của bao_nhiêu thanh_niên khác chẳng_lẽ phải dừng lại ở trường cai_nghiện ?


Tôi mong điều_kiện này được UBND thành_phố xem_xét lại ... ” .


Trong khi đó , những học_viên ở bên trong hàng_rào , những cha , mẹ , vợ_con , bà ngoại , bà nội ở ngoài hàng_rào vẫn nhẩm đếm từng ngày , từng tháng ...


Vẫn là những ngày công_tác dồn_dập , khó_khăn vẫn đến từng giờ từng ngày , vậy_mà sao lòng mình lại thấy ấm_áp niềm tin .


Phải_chăng nụ cười trên đôi môi còn thoáng nét đau_buồn của người học_sinh trẻ ấy làm mình dịu đi mọi suy_nghĩ về riêng_tư ?


Phải_chăng vì tiếng hát lạc giọng vẫn vang lên khi lòng người trai ấy vẫn đang rớm máu vì hai cái tang đè nặng trên ngực , đã là một lời nhắc_nhở mình hãy học_tập tinh_thần lạc_quan kỳ_diệu đó .


Vâng , tôi xin học_tập và học_tập không ngừng để giữ vững niềm tin cách_mạng mà các đồng_chí đã dạy tôi bằng cuộc_sống chiến_đấu kiên_cường của các đồng_chí .


Và mình đã vui , lời ca lại cất lên sau những giờ lao_động mệt_nhọc .


Lòng sung_sướng biết_bao khi thấy rằng có rất nhiều đôi mắt nhìn mình cảm_thông thương_yêu mến_phục .


Đó là đôi mắt của những học_sinh mong_đợi mình lên_lớp .


Đó là đôi mắt của các bệnh_nhân mong mình đến bệnh phòng ...


Vậy là đủ rồi Thuỳ ạ , đừng đòi_hỏi cao hơn nữa .


Cả Đức_Phổ này đã dành cho mình một tình thương_yêu trìu_mến .


Chị Hai về mang tin_buồn : anh Dũng đã chết vì bị Mỹ bắt sống và giết tại chỗ .


Không_lẽ quyển sổ nhỏ này cứ ghi tiếp mãi những trang đầy máu hay sao .


Hãy ghi đi , ghi cho đầy_đủ tất_cả những máu_xương , mồ_hôi_nước_mắt của đồng_bào ta đã đổ 20 năm nay .


Và ở những ngày cuối của cuộc đấu_tranh sinh_tử này , mỗi sự hi_sinh càng đáng ghi đáng nhớ nhiều hơn nữa .


Vì đã bao_nhiêu năm rồi ta chiến_đấu hi_sinh và niềm hi_vọng đã như một ngọn đèn rực sáng trước mắt , ở cuối đoạn đường , hôm_nay gần đến đích thì ta ngã xuống ...


Buổi chiều hôm ấy 26-1-1967 mình rời Phổ_Hiệp ra đi .


Sân nhà Thường đông_nghịt những người đến tiễn_đưa mình .


Xúc_động làm mình lúng_túng , chẳng biết làm gì , mình ngồi xuống cạnh mẹ Thường bốc củ bỏ vào thúng .


Lúc ngẩng lên mình bỗng sửng_sốt vì một đôi mắt đăm_đăm nhìn mình , đôi mắt đen to rất hiền , long_lanh nước_mắt .


Đôi mắt nhìn mình buồn vô_hạn và tràn_ngập một tình thương_yêu thiết_tha .


Thư Frederic Whitehurst gửi Đặng Kim Trâm


Hôm_nay tôi đọc thư cô viết về những bức ảnh đó ( ảnh những người ở Đức_Phổ đã được phóng_viên ảnh Văn Giá chụp năm 1970 , nay còn sống ở địa_phương - K._T. ) và tôi lại có cái cảm_giác cũ .


Thật là kỳ_lạ vì những người đó vẫn muốn gặp tôi .


Chúng_tôi cần phải nói_chuyện với nhau cả về chiến_tranh , nếu không sẽ là có tội .


Chúng_ta cần phải biết về những trận đánh , những khái_niệm và những cảm_giác .


Khi những người bình_thường nghe theo chính_phủ ( Mỹ ) đi đánh nhau với những con_người bình_thường khác thì đó là vì họ không có đủ thông_tin , không có đủ khái_niệm .


Khi những người lính Mỹ đi tới một đất_nước xa_xôi như thế để đánh nhau với người Việt_Nam , không một ai trong họ biết về đối_thủ của mình và rồi sẽ có bao_nhiêu người chết .


Nhưng các bạn không bao_giờ phải đặt câu hỏi trong đầu bởi_vì các bạn chiến_đấu để bảo_vệ , chiến_đấu vì tự_do .


Những gì người Mỹ xa nhà có_thể lấy được từ VN có đáng phải làm cho máu đổ nhiều đến thế không ?


Tôi biết Đức_Phổ là nơi giống với thiên_đường nhất trên trái_đất này .


Nhưng các tướng_lĩnh không đánh nhau vì một nơi giống với thiên_đường .


Họ đánh nhau vì dầu_mỏ , vì những tài_nguyên thiên_nhiên , vì đất_đai , vì những thứ mà chúng_ta chẳng_bao_giờ cần đến cả .


FRED Mình quen Khiêm trong những ngày ác_liệt của mùa khô 1967 khi mình về công_tác tại Phổ_Khánh .


Người giáo_viên trẻ ấy đã đến với mình bằng cả tình thương_mến và cảm_phục rất chân_thành .


Tâm_hồn những đứa đã qua thời học_sinh có những nét dễ cảm_thông nhau .


Những ngày nằm dưới công_sự mình kể cho Khiêm nghe về Pavel và Ruồi_Trâu , về những bài thơ mình yêu thích .


Anh viết tên em thành liệt_sĩ Bên những hàng bia trắng giữa đồng Nhớ nhau anh gọi : em , đồng_chí Một tấm lòng trong vạn tấm lòng .


Khiêm cũng rất thích bài Núi_Đôi , Quê_hương .


Rồi Khiêm kể cho mình nghe cuộc_đời học_sinh vào_tù_ra_tội của Khiêm .


Khiêm đã ở tù ba năm , đi khắp nhà_lao tỉnh , Huế ...


Bọn giặc đánh_đập nhiều lần làm Khiêm gầy_yếu .


Mới_đầu chỉ là thân với nhau , nhưng sau mình trở nên thân với Khiêm bằng một tình bạn rất_đỗi trong_trắng và chân_thành .


Từ buổi xa Khiêm đến nay gần một năm rồi nhưng mình vẫn cảm_thấy có một đôi mắt đen buồn , long_lanh nước_mắt đang nhìn mình trong buổi chia_tay .


Ai có ngờ lần chia_tay đó lại là vĩnh_biệt .


Trong một buổi đi càn , giặc Mỹ đã tìm thấy công_sự của Khiêm .


Chúng mở nắp công_sự , Khiêm vọt lên dùng quả lựu_đạn duy_nhất trong tay quăng vào lũ giặc .


Khiêm chạy được một đoạn nhưng quả lựu_đạn chó_chết đã câm , bọn giặc chồm dậy đuổi theo Khiêm và đến băm nát người Khiêm .


Khiêm chết rồi , đôi mắt đen dịu_hiền giờ_đây mở trừng căm_giận .


Mái_tóc đen xanh của Khiêm giờ_đây đẫm máu và bụi cát .


Những hạt cát của quê_hương quyện vào mái_tóc của người thanh_niên anh_dũng .


Chiếc áo Ninfan màu xám giờ_đây rách_nát và loang_lổ máu .


Chiếc áo ấy Khiêm đã mặc hôm đầu_tiên gặp mình , cũng chiếc áo ấy Khiêm đã cùng Thuỳ len_lỏi trên những con đường nhỏ hẹp đầy gai lưỡi hùm ...


Và cũng chiếc áo ấy một đêm trăng đẹp từ Phổ_Khánh trở về , gió lạnh từ biển thổi vào làm Khiêm khẽ run .


Thuỳ đã đưa chiếc áo của Quế cho Khiêm mặc , trên nền áo xám giản_dị nổi_bật màu đỏ đậm_đà như lời_nói Khiêm hôm ấy : “ Thuỳ ơi !


Trên đời này trừ ba_má , Khiêm không thương ai hơn Thuỳ kể_cả người_yêu Khiêm ” .


Nghe tin mình bàng_hoàng không tin là sự_thật .


Khi đã chắc_chắn mình không khóc , có phần bình_thản nữa .


Mình khóc một_mình bên ngọn đèn khuya , những giọt nước_mắt mằn_mặn chảy dài trên mặt rồi rơi xuống lăn trên vạt áo mình .


Khiêm ơi , có cách nào nghe được lời Thuỳ nói một lần nữa hay không ?


Hãy nghe đây lời hứa trả_thù cho Khiêm là hứa bằng đau_thương xé ruột , bằng căm_thù bầm gan và lời hứa bằng cả thương_nhớ không bao_giờ phai_nhạt .


Nghe chăng Khiêm , người bạn bất_tử trong lòng tôi !


Hôm_nay là ngày_sinh của ba , mình nhớ lại ngày đó giữa bom rơi đạn nổ , mới hôm_qua một tràng pháo bất_ngờ đã giết chết năm người và làm bị_thương hai người .


Mình cũng nằm trong làn đạn lửa của những trái pháo cực nặng ấy .


Mọi người còn chưa qua cái ngạc_nhiên lo_sợ , vậy_mà mình vẫn như xưa_nay , nhớ_thương lo_lắng và suy_tư đè nặng trong lòng .


Ba_má và các em yêu_thương ở ngoài đó làm_sao thấy hết được cuộc_sống ở đây .


Con cũng là một trong muôn nghìn người đó , con sống , chiến_đấu và nghĩ rằng mình sẽ ngã xuống vì ngày_mai của dân_tộc .


Ngày_mai trong tiếng ca khải_hoàn sẽ không có con đâu .


Con tự_hào vì đã dâng trọn đời mình cho Tổ_quốc .


Dĩ_nhiên con cũng cay_đắng vì không được sống tiếp cuộc_sống hoà_bình hạnh_phúc mà mọi người trong đó có con đã đổ máu_xương để giành lại .


Nhưng có gì đâu , hàng triệu người như con đã ngã xuống mà chưa hề được hưởng trọn lấy một ngày hạnh_phúc .


Sáng qua dòng sông nhỏ / Thân_thương có ý lo / Hỏi tôi người năm trước / Còn yêu_dấu đợi_chờ / Cám_ơn anh Trà_Buông / Yêu_thương như cải_lương / Phấn_son và nước_mắt / Lau khô là hết tuồng .


Đoạn thơ buồn ấy được Nguyễn Trung Hiếu sáng_tác trong tâm_trạng lo_lắng về số_phận gia_đình trước những bất_trắc xảy đến .


“ Anh Trà_Buông ” chính là dòng sông Trà_Buông ở kế bên trại_cải_tạo A20 , Xuân_Phước , Phú_Khánh , đã trở_thành người bạn lặng_lẽ chuyên_chở những tâm_sự của Nguyễn Trung Hiếu trong tám năm , từ 1975 - 1983 .


Đoạn thơ ấy ứng với thời_gian vài tháng trước những ngày cuối_cùng trong trại , ông được tin vợ mình đã mất để lại ba đứa con nhỏ cho mẹ_già cưu_mang .


Tai_nạn xảy đến với người vợ đầu_tiên vào năm 1983 trên đoạn đường Pleiku - Buôn_Ma_Thuột .


Chiếc ôtô mà vợ ông đi nhờ mất phanh khi tuột_dốc ...


Ông tưởng như điên lên được vì mất_mát .


Ông Hiếu kể : “ Tôi nhớ cán_bộ quản_giáo tên Lâm .


Cán_bộ Lâm phụ_trách tổ đan rổ_rá chúng_tôi , nhưng chưa bao_giờ ông bắt chúng_tôi làm_việc quá qui_định để lấy tiền bỏ túi riêng .


Ngày ra trại , tôi nói với ông : Trại_viên mà khen cán_bộ thì không biết có nên không , nhưng tôi quả_tình muốn khen tài_đức của cán_bộ ” .


“ Cán_bộ Lâm giờ này không biết còn sống hay không , nhưng ở tuổi ông có_lẽ là còn sống .


Nếu về VN , tôi hi_vọng sẽ được gặp ông để nói rằng tôi rất phục ông , và những người tốt như ông đã đem lại cho chúng_tôi niềm tin vào con_người trong những năm_tháng khó_khăn ” - ông Hiếu nói .


Ra trại , Nguyễn Trung Hiếu chia_sẻ cuộc_sống với mẹ_già và ba đứa con lít_nhít ở Sài_Gòn , bốn em_gái của ông đều đã sang Mỹ từ năm 1975 , em kế ông lại say_xỉn tối_ngày .


Ông rơi vào một hoàn_cảnh kỳ_lạ mà ông kể lại bằng giọng châm_biếm : các cô gái tìm cách săn_đuổi một người đàn_ông mới ra trại chỉ nặng có 41 kg và sẵn_sàng phó_thác đời mình cho ông ta chỉ vì cho rằng ông ta sẽ đi vượt_biên .


Sau một dịp tình_cờ gặp người đạp xích_lô nhận làm môi_giới , một đêm trời tối bít_bùng đầu năm 1984 , Hiếu dắt theo cậu con trai nhỏ tám tuổi bước lên chiếc thuyền mong_manh cùng với 84 phận người .


Nguyễn Trung Hiếu kể rằng vào ngày thứ hai trên thuyền , người cha ôm con trai mệt_lử vì say sóng , những câu_chuyện về những chiếc thuyền đi mãi không tới bờ cứ lan_truyền từ người này sang người khác trong nỗi sợ_hãi tăng dần .


Đêm buông xuống , tưởng như trời chưa bao_giờ tăm_tối đến thế , bỗng chiếc thuyền không_thể tiến lên được nữa .


“ Vướng phải rong_biển rồi ! " , người thuyền_trưởng kêu lên .


Đám rong biển quấn chặt chân_vịt và bánh_lái .


Thuyền đã vướng phải đám rong khổng_lồ mà người_ta thường nói đó là đám rong tử_thần , ít có chiếc thuyền nào vướng phải nó mà sống_sót nếu không có tàu_biển đi qua cứu_hộ .


Không còn cách nào khác , ông Hiếu và những người đàn_ông khác cầm dao lao xuống mặt_nước , gỡ từng cánh_tay rong biển vấn_vít , hối_hả cứu lấy mạng sống của những con_người đang hoảng_loạn phía trên .


Sau nhiều giờ đồng_hồ , chiếc thuyền đã thoát khỏi vùng tử_thần và tiến về phía trước .


Thuyền đi được khoảng 10 phút , bỗng xuất_hiện một dải đất mờ xa phía chân_trời : đảo của người Việt di_tản ở Indonesia , đảo Côcu .


Một trò_đùa của tự_nhiên đã dẫn_dắt con thuyền tới đúng nơi cần đến mà không bị lạc giữa hơn 3.000 hòn đảo lớn_nhỏ .


Nguyễn Trung Hiếu và con trai đặt_chân lên đất_liền , chuẩn_bị giấy_tờ hợp_thức_hoá , sau đó chuyển sang đảo Galăng đợi_chờ và được chuyển tới Singapore bằng máy_bay .


Ngày 23-1-1985 , sau chín tháng kể từ ngày chiếc thuyền nhỏ rời Cần_Thơ , hai cha con ngơ_ngác đặt_chân lên nước Mỹ .


Không bao_lâu sau , mẹ ông dắt theo hai đứa cháu nhỏ xuống thuyền vượt biển , họ cùng gặp lại nhau trên đất Mỹ .


Học lại từ đầu , làm lại từ đầu , Nguyễn Trung Hiếu được xếp vào khoá đào_tạo kiến_thức căn_bản để xin việc_làm .


Môn tiếng Anh , rồi môn toán ông đều cố_gắng vượt qua , nhưng các môn khoa_học_tự_nhiên khác nằm ngoài khả_năng của ông .


Nguyễn Trung Hiếu bỏ_dở khoá học sau hai năm rưỡi và đi tìm việc_làm .


Ông bắt_đầu sự_nghiệp bằng công_việc sắp_xếp các kệ hàng_hoá và kiểm hàng trong một hãng sản_xuất con chip cho các thiết_bị điện_tử của Hi_Lạp , nơi có rất nhiều nhân_công người Việt đang làm_việc .


Ông được cất_nhắc lên chức_vụ cao hơn , bắt_đầu làm_quen và yêu một cô gái trẻ xinh_đẹp làm cùng hãng và nghĩ tới việc ổn_định cuộc_sống tương_lai .


Với ý_nghĩ làm_sao để bắt_đầu một gia_đình mới thật đàng_hoàng , Nguyễn Trung Hiếu dốc hết số tiền có được đầu_tư vào cổ_phiếu với hi_vọng khoản thu may_mắn từ canh_bạc lớn trong đời sẽ mang lại cho ông sự sung_túc .


Bao_nhiêu hồi_hộp , bao_nhiêu mong_chờ , chỉ sau một đêm toàn_bộ số tiền 400.000 USD biến thành mớ giấy vụn .


Nguyễn Trung Hiếu rơi vào chiếc hố sâu không đáy của cuộc_đời .


Ông chỉ thiếu nước chui xuống đất khi các chủ_nợ thi nhau réo gọi tới hãng ông làm_việc .


Nhiều người nhìn ông với con mắt thương_hại và rẻ_rúng khiến ông tự_ti , mặc_cảm và hoang_mang hơn bao_giờ hết .


Ông kể nếu không có bạn gái ( giờ đã thành vợ ) chia_sẻ khó_khăn này , có_lẽ ông đã tìm cách chạy trốn khỏi cuộc_đời mãi_mãi .


Cô dùng toàn_bộ số tiền dành_dụm được để trả nợ cho ông và sau đó họ làm đám_cưới khi ông không còn một xu dính túi .


Đó là cả một sự hi_sinh lớn_lao mà mỗi khi nhắc tới ông đều dành cho vợ mình những từ_ngữ trân_trọng và nể phục nhất .


Ông là một người tận_tụy vì gia_đình , có_lẽ cũng vì thế .


Vợ ông trụ lại được và cô trở_thành người đảm_bảo về kinh_tế cho gia_đình .


Nguyễn Trung Hiếu hối_hả đi học nghề sửa_chữa nhà_cửa .


Một năm tám tháng sau ông thất_nghiệp do một vụ kiện tai_nạn lao_động giữa trưởng nhóm bốn công_nhân có ông là thành_viên với chủ hãng xây_dựng .


Trưởng nhóm thua , cả nhóm bị tống ra đường .


Lần thứ tư trong đời ông đánh mất những đảm_bảo cho cuộc_sống và thất_nghiệp hơn một năm nay .


Trong thời_gian này , ông tiếp_tục học và vừa lấy chứng_chỉ ngành bảo_vệ , hiện đang tìm cơ_hội xin việc_làm .


Căn_hộ gia_đình ông đang ở dù đã được chính_quyền sở_tại hỗ_trợ , giá thuê lên tới trên 1.000 USD mỗi tháng .


Ông Hiếu chưa dám cho con gái nhỏ đi nhà_trẻ khi chưa có việc_làm .


Tất_cả những câu_chuyện trên đây , Nguyễn Trung Hiếu kể với tôi dần_dần qua nhiều cuộc trò_chuyện và tôi hiểu ông đã can_đảm vượt qua rất nhiều mặc_cảm .


Hồi mới tiếp_xúc với tôi , ông nói công_việc của ông thất_thường , mãi tới sau_này ông mới nói thật là mình thất_nghiệp .


Fred từng có lần viết thư cho tôi : “ Xin đừng công_bố việc Hiếu bị thất_nghiệp , bởi_vì Hiếu là bạn của tôi ” .


Nhưng Nguyễn Trung Hiếu đã cho phép tôi kể những câu_chuyện này , và với tấm lòng của những người bạn , chúng_tôi muốn giúp ông , rất nhiều người muốn giúp ông , chỉ cần chúng_ta tin_tưởng lẫn nhau ...


Nguyễn Kỳ Sơn chỉ là một trong hàng chục vạn người lính đã nằm_xuống cho độc_lập tự_do của Tổ_quốc , anh cũng chỉ là một liệt_sĩ bình_thường như hàng ngàn người lính đã hi_sinh nay vẫn chưa tìm thấy thân_xác .


Nhưng những dòng nhật_kí của anh là câu_chuyện chân_thực và đầy thuyết_phục về một thế_hệ , họ đã sống cho lí_tưởng , cống_hiến tuổi xuân một_cách đầy lãng_mạn .


Sáng 27-7 , như mọi năm tôi vào thắp hương ở đài tưởng_niệm Thành Cổ Quảng_Trị .


Buổi sáng hôm ấy ràn_rạt gió_Lào , nhang trên đài tưởng_niệm thắp xong cứ cháy bùng lên thành ngọn lửa .


Như một nghi_lễ thiêng_liêng , hàng trăm người vẫn đến dâng hương vào ngày này .


Nhưng có hai người phụ_nữ hơi khác_thường : khi dâng hương đã khóc vật_vã trên đài .


Họ là hai chị_em gái quê tận Quảng_Bình , gần 30 năm nay đi tìm mộ của người anh_trai ngã xuống ở vùng_đất này mà cho đến giờ vẫn chưa tìm thấy .


Thì vẫn có hàng ngàn cuộc kiếm_tìm như_vậy , nhưng câu_chuyện về người anh_trai của hai người phụ_nữ tôi gặp trong buổi sáng 27-7 trên đài tưởng_niệm Thành Cổ Quảng_Trị thì không như những cuộc kiếm_tìm khác .


Hai chị lấy từ trong túi_xách ra một cuốn nhật_kí đã ố vàng .


Cuốn nhật_kí của một người lính trẻ , anh là Nguyễn Kỳ Sơn .


Đang là sinh_viên năm 2 của Trường đại_học Thuỷ_lợi Hà_Nội , đến đợt động_viên năm 1972 thì anh Nguyễn Kỳ Sơn vào lính .


Có một thế_hệ sinh_viên đã vào trận như thế .


Lần giở những trang nhật_kí của liệt_sĩ Nguyễn Kỳ Sơn sau hơn 30 năm , những dòng chữ rắn_rỏi của một sinh_viên , viết giữa đạn_bom ác_liệt , khoảng lặng giữa hai trận đánh .


Sau gần 30 bài thơ anh viết khi đang huấn_luyện ở hậu_phương là những trang nhật_kí viết trong bom_đạn .


Chúng_tôi chỉ xin trích lại đây những dòng nhật_kí ấy được viết ở Ái_Tử , một trận_địa nằm không xa Thành Cổ :


Dứt tiếng máy_bay , bầu_trời như được vút lên cao .


Cả bốn_phương lồng_lộng cái gió nam của tháng bảy , cái rực vàng của những tia nắng đầu những ngày mưa .


Cây lá hình_như xanh hơn , thắm hơn nhờ được tắm sau trận mưa đêm qua hay muốn tranh_thủ lớn thêm một_tí trong phút_giây ngắn_ngủi thanh_bình này ?


Bầu_trời ở đây có khác gì bầu_trời quê ta , bầu_trời miền Bắc thanh_bình có chim có bướm mà dưới khoảng xanh ấy có tuổi_trẻ của ta , ước_mơ của ta ...


Ta yêu hoà_bình , ta yêu màu xanh , cho ta sống mãi với màu xanh này , màu xanh tương_lai , màu xanh mà ta phải tranh_đấu .


Trong bom_đạn tưởng_chừng như không_bao_giờ dứt , một phút như thế này có ý_nghĩa biết_bao_nhiêu .


Một đoạn nhật_kí khác khiến người đọc bật cười rồi chợt nao lòng vì sự hồn_nhiên của những người lính trẻ :


Tiểu_đội tôi bốn người đã đào được ba hầm vòm .


Bây_giờ chỉ còn mình tôi với một ngọn đèn .


Gió nhẹ đưa_đẩy bản hợp_xướng của hàng trăm chú muỗi ...


Những lúc như thế này thì việc lí_thú nhất vẫn là việc bắt muỗi bằng ngọn đèn làm bằng vỏ hộp Coca_Cola Mỹ .


Những chú muỗi gầy có , béo có , nhỏ có , to có lần_lượt lao vào ngọn đèn đầy muội đen .


A ! L.19 này , con này là B.52 , con này bay nhanh quá , phong cho nó là F.4 vậy , cứ thế mỗi con là một cái tên tương_xứng với không_lực Hoa_Kỳ lần_lượt lao qua ngọn đèn của tôi ...


Một trò_chơi của một người lính trẻ dưới công_sự , bên trời bom_đạn ...


Cứ nhìn những bức ảnh , xem những thước phim_tài_liệu về sự khốc_liệt của chiến_trường Quảng_Trị những ngày_tháng ấy mới thấy những dòng nhật_kí của Nguyễn Kỳ Sơn thật kì_diệu .


Trang cuối của cuốn nhật_kí là những dòng bình_tĩnh trước một trận đánh sinh_tử :


Ngày_mai tôi giáp_trận , ác_liệt , đấy là một điều tất_nhiên của chiến_trận , rất có_thể rằng tôi sẽ ngã xuống , không can gì , đấu_tranh là phải đổ_máu ...


Hãy nghĩ như Paven Corsaghin : Cái quí nhất của ta là đời_sống , cuộc_đời chỉ sống có một lần , phải sống sao cho khỏi xót_xa vì những dĩ_vãng ti_tiện đớn_hèn của mình để rồi khi nhắm_mắt_xuôi_tay ta có_thể nói rằng tất_cả đời ta , tất_cả sức ta , ta đã hiến_dâng cho sự_nghiệp cao_đẹp nhất : sự_nghiệp giải_phóng loài_người .


Nếu tôi ngã xuống , mong các bạn hãy tin cho bố_mẹ tôi ...


Sau những dòng địa_chỉ của bố_mẹ ở Đồng_Hới và dì ruột ở Hà_Nội , Nguyễn Kỳ Sơn viết thêm :


Là những người kháng_chiến cũ , bố_mẹ , dì tôi sẽ không lấy đó làm điều đau_khổ đâu .


Nếu sự_thật xảy ra , mong các bạn hãy bảo mẹ tôi rằng : Hãy cho các em Kỳ Châu , Kỳ Tâm , Kỳ Nhân tiếp_tục đi trả_thù cho tôi .


Cuốn nhật_kí khép lại bằng những dòng như thế , và theo giấy báo_tử , anh đã hi_sinh đúng một tuần sau đó , ngày 25 - 8 – 1972 tại xã Triệu_Thành , mặt_trận phía đông sát Thành Cổ Quảng_Trị .