Hôm đó anh cũng đi công_tác , mãi hơn một tháng sau mới về và chỉ được nghe kể lại rằng chị tôi vừa ra khỏi bệnh_xá để đi công_tác xuống đồng_bằng thì phát_hiện có địch , chị nổ súng ngay báo_hiệu cho các bạn và chiến_đấu giữ chân chúng .


Mọi người thoát được hết , toán lính Mỹ kia vẫn nằm lại phục thêm ba ngày nữa mới rút_lui .


Chị tôi được đồng_bào dân_tộc địa_phương và đồng_đội chôn_cất ngay tại nơi chị ngã xuống , trên một đỉnh dốc của sườn núi Ba_Tơ .


Nghe tôi kể lại những chi_tiết ấy , Fred viết cho mẹ tôi : 9 g 44 , thứ_hai , 2-5-2005 .


Và giờ đây thắc_mắc của tôi đã được giải_đáp .


Trận đánh mà người lính nọ tả lại cho tôi đúng là điều đã xảy ra .


Con gái bà đã một_mình chiến_đấu với 120 lính Mỹ để bảo_vệ các bạn mình .


Ở bất_cứ đất_nước nào trên thế_giới điều đó đều được gọi là ANH_HÙNG và những người anh_hùng đều được tất_cả mọi người tôn_kính , dù người đó là đàn_ông hay đàn_bà .


Thế_giới phải được biết về sự dũng_cảm của con gái bà và mãi_mãi học_hỏi được điều gì đó từ tình_yêu và những suy_nghĩ của chị .


Hôm_qua tôi cùng mẹ , vợ và con_gái đi ăn tiệm .


Em_trai tôi là Michael , thời_gian chiến_tranh nó rất nóng_lòng muốn được sang VN tham_chiến .


Nhưng cha tôi , một sĩ_quan hải_quân cao_cấp , lại không muốn đưa cả ba con trai sang VN .


Lúc đó anh trai tôi và tôi đã ở VN rồi .


Vì_thế ông đã dùng các thế_lực chính_trị của mình để Michael không tham_gia cuộc_chiến .


Hôm_qua lúc ở tiệm ăn nó xẵng giọng nói với tôi rằng thoạt_tiên nó rất phản_đối những việc mà Robert và tôi làm đối_với hai cuốn nhật_ký của con gái bà .


Dẫu_sao nó cũng chưa từng phải nếm vị mặn của chiến_tranh .


Nó chưa từng biết đến cảm_giác nát tim khi nhìn thấy những người lính ngã xuống trên trận_địa .


Nhưng trong bữa ăn với mẹ tôi nó hiểu ra hành_động của chúng_tôi .


Một người mẹ nhất_thiết phải được biết về cuộc_đời và những suy_nghĩ của con gái mình .


Tôi nghĩ thật buồn biết_bao vì nó không biết được Thuỳ Trâm đã dạy chúng_ta những gì .


Nó không nhìn thấy những gì tôi đã nhìn thấy .


Nó và biết_bao_nhiêu người khác chỉ nhìn thấy vầng hào_quang của chiến_tranh mà không cảm thấy sai_trái đến thế_nào khi một dân_tộc này đi xâm_lược một đất_nước khác .


Những lúc không hành_nghề luật_sư hay khoa_học , tôi trở_thành một người làm vườn .


Những lúc làm_việc trong vườn chăm_sóc những bông hoa , tôi có_thể nghĩ triền_miên hàng giờ về những chuyện như thế .


Hôm_qua những ý_nghĩ của tôi tràn_đầy về Thuỳ Trâm .


Và hôm_nay , một bông hoa đẹp từ Hà_Nội đã trả_lời bao câu hỏi ngày hôm_qua của tôi .


Chị đã chết đúng như tôi hình_dung qua câu_chuyện của tôi với người lính nọ bao_nhiêu năm về trước .


Người phụ_nữ - tay súng duy_nhất chiến_đấu với 120 lính Mỹ ấy là ai ?


Là chính chị Thuỳ Trâm hay là một người con_gái nào khác thì cuộc chiến bi_tráng ấy vẫn làm xúc_động người đọc hôm_nay .


Và dù là ai thì niềm tin của người cựu_chiến_binh Mỹ vẫn nguyên_vẹn thế - chị Thuỳ Trâm đã chết đúng như chị sống , hoàn_toàn dâng_hiến ...


Dâng_hiến ngay_cả khi chị mất đã 35 năm ...


Tại TP. HCM có nhiều đường dây cá_độ bóng_đá rất chuyên_nghiệp .


Tuỳ theo mức_độ quan_trọng của trận đấu mà số tiền cược có_thể từ trăm triệu đến hàng tỉ đồng .


Trận đấu nào cũng có người tham_gia cá_độ .


Việc cá_độ thường diễn ra hết_sức sôi_động ở những quán cà_phê .


Trước giờ bóng lăn trong trận đấu giữa hai đội bóng ở giải ngoại_hạng Anh , tại quán cà_phê ND khu cư_xá Bắc_Hải , quận 10 , TP. HCM đã có khoảng 40 người tụ_tập .


Điện_thoại ( ĐT ) trên tay một_vài vị khách luôn nhấp_nháy đèn .


Họ là những tay cá_độ bóng_đá đang gọi đến chủ kèo để bắt độ .


Cách bàn chúng_tôi khoảng 5 m , một nhóm thanh_niên mắt hướng về màn_hình tivi , chăm_chú theo_dõi từng đường bóng .


Mỗi khi đội nhà được hưởng một quả phạt_góc , ném_biên hay đối_phương bị thẻ phạt ... thì bên thua liền chung 20.000 - 50.000 đồng .


Một vị khách nói qua ĐT : " Ba chai ( 3 triệu đồng ) cho M.U thắng " .


Trước khi trận đấu bắt_đầu tất_cả các kèo phải hoàn_thành và chuyển về cho nhà_cái lớn hơn vì đây là những kèo chính .


Sau khi trận đấu bắt_đầu hơn 15 phút , tay cá_độ này lại móc ĐT ra hét tiếp với những người bắt độ bên kia đầu dây .


Kết_thúc hiệp một , một người trong nhóm cầm ĐT di_động gọi cho nhà_cái hỏi kèo hiệp hai có thay_đổi gì hay không .


Sau khi nghe nhà_cái ra kèo mới , tay cá_độ này đã bỏ ra một số tiền gần bằng với kèo ban_đầu để hòng gỡ lại .


Trận đấu diễn ra gay_cấn , đội nhà vừa ghi được bàn thắng thì niềm phấn_khích của tay cá_độ này được dồn vào cái ly và ném thẳng xuống đất kèm theo những tiếng chửi thề .


Ở TP. HCM có nhiều khu_vực thường_xuyên có con_bạc mê cá_độ bóng_đá tìm đến : đường Bùi Đình Tuý , Đinh Bộ Lĩnh ( quận Bình_Thạnh ) ; quận 10 có khu cư_xá Triệu_Đà , Bắc_Hải , Lữ_Gia .


Cá_độ còn có ở khu_vực Bàu_Cát , Đầm_Sen , đường Lạc Long Quân , khu_vực chung_cư Lê Hồng Phong ...


Xung_quanh lại có tiếng người khác xầm_xì qua ĐT : " Không thay_đổi gì hết .


Vẫn theo kèo cũ , nếu muốn thì đá thêm chứ thằng này không bắt ngược lại " .


Sau khoảng một phút " tranh_luận " , tay cá_độ này đã nâng số tiền độ lên gần gấp đôi .


Xung_quanh chúng_tôi , ở nhiều bàn khác , mặt_mày ai cũng căng_thẳng theo_dõi trận đấu .


Chúng_tôi nghe kể khá nhiều về vai_trò của những ông trùm giấu mặt điều_phối những đường dây cá_độ bóng_đá .


Chỉ cần một cuộc ĐT gọi đến ra kèo và sau khi trận đấu kết_thúc , bên nào thua phải chung chi đầy_đủ .


Theo cách nói của những tay cá_độ : " Còn chơi lâu_dài nên phải uy_tín " .


Mỗi tay cá_độ đều quen_biết nhiều nhà_cái khác nhau .


Khi có trận đấu diễn ra họ chỉ việc gọi ĐT để lựa đội và đưa ra số tiền đánh độ .


Thành kèo , mỗi tay cá_độ sẽ tìm cho mình một góc riêng để cầu_may và thường là những quán cà_phê .


Chủ quán cà_phê TG trên đường Võ Văn Tần , Q. 3 nói : " Khách vào coi đá bóng , tôi chỉ cần nhìn sơ qua thái_độ là biết ai có cá_độ hay không .


Dân cá_độ bóng_đá tại quận 4 , TP. HCM đều quen_thuộc với mấy quán cà_phê ở khu_vực đầu đường Tôn_Đản ( giáp với Nguyễn Tất Thành ) và một_vài quán gần ngã tư Tôn_Đản - Đoàn Văn Bơ .


Khi chúng_tôi đến , trong quán cà_phê TT ( đường Tôn_Đản ) đã tụ_tập rất đông người .


Bên ngoài , bãi giữ xe không có nhiều xe đắt tiền .


Những vị khách bên trong quán ăn_mặc rất xoàng .


Thế nhưng những vị khách này ra kèo rất kinh_khủng .


Không hiếm người hét vào ĐT : " ... Tui nằm kèo trên theo năm ký ( 5 triệu đồng ) ... " .


Khắp_nơi ồn_ào tiếng_lóng ra kèo và có_thể nhận_biết được số tiền mà những tay cá_độ này bỏ ra vào_khoảng 1 triệu đến gần 10 triệu đồng cho một kèo .


Cách quán TT không xa , quán cà_phê AM ở đường Đoàn Văn Bơ cũng đang ồn_ào và nóng dần lên khi trận đấu gần đến giờ khai_cuộc .


Ngoài việc cá_độ ở quán , những vị khách vào đây còn tham_gia bắt độ ở nhiều điểm khác .


Trong suốt thời_gian diễn ra trận đấu , nếu gặp đối_thủ họ luôn sẵn_sàng bắt độ .


Khi bên bắt đội AC_Milan đắc_ý và dùng nhiều lời_lẽ để trêu_chọc những người theo đội Juventus , ngay_lập_tức có một sự phản_ứng : " Mày muốn đá mấy chai ? " .


Vậy là một kèo mới nóng_hổi giữa hai " cổ_động_viên " này được cáp .


Đường_dây này có chân_rết tại nhiều quán cà_phê ở khu_vực đường Tôn_Đản và Đoàn Văn Bơ .


Trận đấu giữa M.U và Fulham sắp diễn ra .


Người bạn đi cùng móc ĐT gọi vào máy di_động của T. " bóng " để bắt độ : " T. hả ? .


Cuộc thoại kết_thúc , chúng_tôi chọn M.U thắng và số tiền cá_độ là năm xị ( 500.000 đ ) .


Nhìn sang những bàn xung_quanh chúng_tôi nhận thấy không hiếm người bắt độ 2 - 3 triệu đồng .


Sau khi ghi kèo xong , những người cấp dưới gọi cho số 0903 ... để báo_cáo với ông C ...


Tổng số tiền ở các quán sẽ nhanh_chóng được đám đàn_em chuyển lên cho ông C ...


Với công_việc này , những nhân_viên cấp dưới sẽ được chia 2,5% trong tổng số tiền độ thu được .


Tuỳ theo tính_chất của trận bóng mà giá_trị của đường dây cá_độ này có_thể lên đến hơn 1 tỉ đồng tiền độ .


Nhận tiền từ cấp dưới , ông C. sẽ gọi ĐT báo_cáo ngay tổng số tiền độ của trận đấu với T. " bóng " .


Vào buổi sáng sau trận đấu đêm hôm trước , T. " bóng " sẽ đi xe Attila mang biển_số 53-Z340... đến gặp ông C. để nhận tiền thắng hoặc chung tiền độ .


Do gọi trước bằng ĐT nên hai người gặp nhau chóng_vánh , thời_gian khít_khao chỉ vừa đủ để giao - nhận tiền .


T. " bóng " nhận tiền mà không cần đếm có đủ hay không .


Còn nếu ai cá_độ trực_tiếp với ông C. qua số ĐT di_động 0903 ... thì ông C. sẽ hưởng đến 5% số tiền độ .


Sau khi trận đấu kết_thúc , những con_bạc trong quán AM túa ra trước cửa quán ngồi chiếm trọn mặt đường Đoàn Văn Bơ .


Họ cười nói bàn_tán về trận đấu và chửi thề inh_ỏi .


Nhiều con_bạc ngồi_chồm_hổm ngay lề_đường cầm cả nắm tiền chung chi nhau .


Kèo cá_độ của chúng_tôi kết_thúc với phần thắng nghiêng về nhà_cái .


Sự rủi_ro với các thành_viên trong đường dây tổ_chức cá_độ bóng_đá hoàn_toàn không có , bởi họ đưa ra kèo hoặc đội A hoặc đội B sẽ thắng .


Hàng trăm , hàng ngàn con_bạc đổ tiền vào những đường dây này cứ nghĩ mình sẽ chiến_thắng người ra kèo nhưng thực_chất họ đang cá_độ với nhau .


Người thắng chính là những tay đứng ra tổ_chức việc cá_độ , còn người thua bao_giờ cũng là những con_bạc lòng đầy máu đỏ_đen .


Tên ông là Nguyễn Ngọc Vinh ( ảnh ) , tiến_sĩ , thượng_tá công_an , đang công_tác tại Phân_viện khoa_học hình_sự Bộ Công_an ( tại TP. HCM ) .


Nhưng người_ta vẫn quen gọi ông là " tiến_sĩ cháy " bởi đơn_giản công_việc của ông gắn liền với các vụ cháy .


Tiến_sĩ Vinh được coi là " bác_sĩ " giỏi nhất của chuyên_khoa khám_nghiệm - giám_định cháy nổ hiện_nay - người chuyên tìm ra nguyên_nhân các vụ cháy lớn ở khu_vực phía Nam từ năm 1999 đến nay .


Trong điều_kiện công_an các tỉnh không có giám_định_viên về cháy nổ , cả khu_vực phía Nam chỉ có mỗi ông có nghề nên hầu_hết vụ cháy lớn người_ta đều thấy sự hiện_diện của ông .


Ông Nguyễn Ngọc Vinh sinh ra và lớn lên tại Hà_Nội .


Năm 18 tuổi , ông vào ngành công_an làm lính chữa cháy .


Nhờ có trình_độ văn_hoá lớp 10 , sau đó ông được đưa sang học ở Liên_Xô chuyên_ngành phòng cháy chữa cháy ( PCCC ) .


10 năm học ở Liên_Xô , ngoài mớ kiến_thức bách_khoa về cháy , nổ , ông đã mang về một đống sách .


Khi về nước , ông được bố_trí làm_việc tại Cục Phòng cháy chữa cháy , sau đó sang Viện Khoa_học hình_sự ( Bộ Công_an ) tại Hà_Nội .


Đến cuối năm 1998 , ông Vinh được điều vào phân_viện tại TP. HCM giám_định cháy nổ cho khu_vực phía Nam .


Tại đây , công_việc của ông trở_nên tất_bật khi cháy nổ xảy ra thường_xuyên , trong khi còn phải tham_gia công_tác giảng_dạy , nghiên_cứu .


Ông nói dù nhận_thức rất rõ sự độc_hại sau các đám cháy nhưng không_thể đứng ngoài nhìn vì yêu_cầu công_việc của ông là phải trực_tiếp mắt thấy , tay sờ , mũi ngửi .


Ông đến có khi mặc sắc_phục , có khi mặc thường_phục , không xua_đuổi người hiếu_kỳ , không tra_hỏi người trong cuộc , không can_ngăn phóng_viên báo_chí chụp hình ... , ông lầm_lũi đạp trên những đống đổ_nát .


Ở đó người_ta thấy ông đào_đào , bới_bới rồi nhặt cho vào bao những cọng dây đồng , mẩu than , mảnh vỡ ...


Tại hiện_trường một vụ nổ ở Đồng_Nai cách đây một năm , chúng_tôi thấy ông dùng quẹt ga làm các thí_nghiệm ngay tại chỗ để xác_định chất gây nổ .


Trước đó , chúng_tôi quen ông khi xảy ra vụ nổ tại Công_ty Long_Tre ( Tây_Ninh ) khi ông tách khỏi đám đông đi tìm một mảnh vỡ bị văng khỏi hiện_trường hơn 200 m .


Ông Vinh bộc_bạch : " Mình chỉ thật_sự vững_tin và tự_tin khi làm_việc từ sáu năm trở_lại đây sau khi tham_gia khám_nghiệm , giám_định hàng trăm vụ cháy , nổ .


Ở đó các kiến_thức học được mang ra áp_dụng .


Kiến_thức , kinh_nghiệm cho phép mình trong vòng hai , ba ngày là kết_luận nguyên_nhân cháy , nổ " .


Thử hình_dung với 4.000 m² nhà_xưởng bị cháy mà cơ_quan điều_tra cứ kẻ ô vuông để khám_nghiệm , điều_tra thì chắc đến tết mới xong !


Tiến_sĩ Vinh nhớ lại : " Với một nơi nhạy_cảm như thế khiến các cơ_quan chức_năng và dư_luận đặt ngay vấn_đề : đốt tài_liệu , mặc_dù vẫn có những dấu_hiệu nghi_vấn cháy do sự_cố về điện .


Sau khi được mời khám_nghiệm , giám_định vụ này , ông Vinh đã khoanh lại vùng cháy đầu_tiên xảy ra tại khu_vực để máy photocopy hiệu Ricoh_FT , bởi ở đây có những dấu_hiệu đặc_trưng mà chỉ những người có nghề mới tính_toán xác_định được .


Vấn_đề còn lại là cháy dây điện dẫn vào máy hay cháy từ bên trong máy .


Không bỏ_qua dấu_vết , vật_chứng nào , đặc_biệt là những hạt đồng còn lại - đặc_trưng cho hiện_tượng chạm chập điện , ông Vinh xác_định nơi xuất_phát cháy đầu_tiên tại bên trong máy - nơi lắp_đặt biến_thế nguồn và các bo_mạch điện_tử máy .


" Kết_luận vụ này , mình phải đối_đầu và chịu áp_lực không nhỏ của dư_luận khi có nhiều bài báo đã đặt ngược vấn_đề " - ông Vinh nói .


Chiều 29-10-2002 xảy ra vụ thảm_hoạ tại Trung_tâm Thương_mại quốc_tế ITC ( TP. HCM ) thì ngày 1-11-2002 , ông Vinh đưa ra kết_luận : " Vùng cháy đầu_tiên là khu_vực bên phải vũ_trường Blue , tốc_độ cháy lan khoảng 0,6 m / phút truyền theo phương nằm ngang , 1,2 m / phút theo phương thẳng_đứng , trong điều_kiện nhiệt_độ cao tốc_độ cháy tăng gấp 3 - 5 lần " .


Từ kết_luận giám_định này , cơ_quan điều_tra đã làm rõ vụ cháy rằng các thợ hàn đã bất_cẩn khi hàn sắt .


Vết ám khói , hạt đồng , hướng đổ công_trình ... , theo tiến_sĩ Vinh , là những dấu_hiệu ban_đầu để xác_định vùng cháy và nơi cháy đầu_tiên .


Người_ta nói rằng cháy là hết , nhưng với ông Vinh cháy vẫn còn .


Bởi đứng trước một vụ cháy , người giám_định phải tính_toán , xác_định được nhiệt_độ cháy , chất_cháy , nhiệt_độ nóng_chảy các vật_liệu , qui_luật cháy , hướng đổ công_trình , các chất sinh ra sau các phản_ứng ...


Do_vậy một kỹ_sư điện , một kỹ_sư hoá nếu làm công_tác khám_nghiệm , giám_định sẽ không đánh_giá hết một đám cháy .


Với tấm bằng tiến_sĩ trong tay , mang lon thượng_tá , nhưng hiện_nay chức_danh của ông chỉ là giám_định_viên cháy nổ , ông có thấy áy_náy ?


" Người ngoài khi nhìn vào những ai công_tác trong khối nội_chính , họ hay quan_tâm ông nọ , bà kia có chức_tước gì thì họ mới nể .


Nếu mấy năm qua mình cứ loay_hoay để có được chức phó , trưởng phòng gì đó thì nay mình đã là " người mù " .


Bởi giữ chức_vụ rồi tối_ngày cứ phải lo đi họp , viết báo_cáo , yêu_cầu báo_cáo , tiếp khách , tiễn khách ... mất hết thời_gian , lụt chuyên_môn .


Từ người không biết nghề , được học nghề , làm_việc rồi yêu nghề và quyết sống_chết với nghề đã cho mình nhiều bài học đáng chiêm_nghiệm .


Nhưng điều mình phấn_khởi nhất là đã góp phần giúp cơ_quan điều_tra tìm ra sự_thật các vụ cháy một_cách chính_xác và nhanh_nhất , giúp các chủ_nhân bị hoả_hoạn rút ngắn thời_gian bị làm khổ_chủ " .


Qua thực_tế , ông Vinh kết_luận gần 90% các vụ cháy do sự_cố về điện .


Cũng chính nguyên_nhân này , trong một đề_tài khoa_học mới đây , ông dự_báo tình_hình cháy tại khu_vực phía Nam sẽ rất thảm_hại sau năm bảy năm sau khi trang_thiết_bị , mà nhất_là dây_dẫn điện trong các nhà_xưởng , công_trình , chung_cư cao tầng " giở_chứng " , xuống_cấp do nhiều nguyên_nhân .


Điều nguy_hiểm nhất , theo ông Vinh , là tình_trạng chạy dây_điện , đặt táplô , công_tắc điện , bóng đèn điện quá nhiều bên trong nhà_xưởng , kho chứa hàng .


Ông Vinh kể : " Tháng 5-2003 , trước khi cải_tạo kho hàng của mình , anh T. - giám_đốc Công_ty TL ở TP. HCM - ra Đồng_Nai tham_quan kho chứa hàng của Công_ty TN vì cho rằng kho này được xây_dựng đúng chuẩn về phòng cháy chữa cháy .


Không ngờ sau sáu tháng tham_quan kho TN bị cháy .


Và chỉ chín tháng sau đó , kho của anh T. cũng cháy do chỉ một nguyên_nhân rất đơn_giản : sự_cố điện tại các bóng đèn treo lủng_lẳng trong kho " .


Có một người yêu nghề rồi quyết sống_chết với nghề quả cũng khó .


Nhiều người lo_ngại rằng sau năm năm nữa khi ông Vinh và vài đồng_nghiệp của ông ở Hà_Nội về hưu thì có mấy ai xứng tầm để kế_tục ?


Điều đáng nói là sau đường tạm đến ... trạm thu phí tạm ...


Mãi đến tháng 9-2003 cầu Bình_Triệu 2 mới được thông xe bằng đường tạm ( cũng vì phải né sáu hộ dân chưa di_dời ) .


Như_vậy , trước thời_điểm cấm xe_tải nặng lưu_thông ở nội_ô vào ban_ngày ( 1-9-2003 ) , cầu Bình_Triệu 2 được " ép " đưa vào khai_thác trong tình_trạng dòng xe phải đi vòng một đoạn phía Thủ_Đức .


Ông Phạm Xuân Ái , trưởng ban Kinh_tế - ngân_sách HĐND TP. HCM : Băn_khoăn của người dân là đúng !


Nhưng sau đó mới thấy đây là con đường nối_liền với Bình_Dương đang phát_triển , là đường nối với đường Hồ Chí Minh đoạn từ Chơn_Thành đổ về .


Song thay qui_mô đó cũng làm cho kinh_phí đầu_tư tăng lên .


Ngoài việc kinh_phí tăng lên do khối_lượng công_trình tăng , còn là tăng ở khoản đền_bù , giải_toả .


Tuy_nhiên . khi thuận cho thu phí , HĐND cũng có cảnh_báo trước : phải xem_xét kỹ vì đây là đoạn gần giao_lộ đường xe_lửa và đường_bộ , không được để ách_tắc , ảnh_hưởng đến an_toàn giao_thông .


Tôi cũng lưu_ý : đây là giao_lộ với đường xe_lửa .


Nếu ách_tắc dồn cục thì sẽ khó tránh hậu_quả lớn .


Nhưng đây cũng chỉ là giải_pháp tạm ở một đoạn rất nhỏ thuộc 1 dự_án cầu đường Bình_Triệu 2 .


Điều khiến chủ đầu_tư " ngắc_ngứ " là từ tổng mức đầu_tư 341 tỉ được duyệt khi áp vào thực_tế tổng mức đầu_tư đã vọt lên 1.223 tỉ , Cienco 5 tuyên_bố không đáp_ứng nổi kinh_phí và các ngân_hàng cũng từ_chối tài_trợ vốn cho khoản tăng này ...


Nhiều cuộc họp giữa đại_diện HĐND TP. HCM và lãnh_đạo UBND TP để chỉ xoay quanh việc có nên cho phép thu phí cầu Bình_Triệu 2 khi dự_án còn dở_dang , manh_mún ?


Thậm_chí , một phó_chủ_tịch HĐND TP đã có lúc cho rằng thu phí vào thời_điểm chưa hoàn_thành hợp_đồng chẳng khác nào “ gặt lúa non “ .


Thế nhưng với lập_luận : nếu kéo_dài thời_gian không thu phí sẽ làm tăng lãi vay - điều này không chỉ gây khó_khăn cho chủ đầu_tư mà cả người dân cũng chịu thiệt ... và việc tổ_chức thu phí cầu Bình_Triệu 2 được HĐND TP thông_qua , chính_thức áp_dụng vào 1-4-2004 .


Chủ đầu_tư Cienco 5 đang đứng trước bờ vực phá_sản chợt tràn_ngập hi_vọng thoát hiểm .


Vấn_đề không dừng lại , cũng từ ý_định " cứu " nhà đầu_tư , các trạm thu phí được chóng_vánh dựng lên cũng theo kiểu " gặt lúa non " .


Vì_vậy Cienco 5 đã đề_nghị đặt trạm thu phí tạm ngay chân cầu Bình_Triệu 2 và xin được thu phí giao_thông một chiều ( thay_vì thu phí giao_thông hai chiều nếu hoàn_thành dự_án ) đối_với xe lưu_thông hướng từ ga Bình_Triệu vào trung_tâm TP. HCM .


Trong văn_bản gửi UBND TP. HCM , Sở Giao_thông công_chánh TP. HCM đã đồng_tình địa_điểm đặt trạm thu phí tạm tại phía bắc đầu cầu Bình_Triệu 2 ( phường Hiệp_Bình_Chánh , quận Thủ_Đức ) , trung_tâm trạm thu phí cách đầu cầu Bình_Triệu mới là 71,85 m .


Như_vậy , việc đặt trạm thu phí giao_thông tại chân cầu là giải_pháp tình_thế và đột_xuất , nhưng Cienco 5 đã không đưa ra các phương_án dự_phòng các tình_huống xấu nhất có_thể xảy ra tại khu_vực giao_thông vốn rất phức_tạp .


Trong khi đó , tại khu_vực trạm thu phí do bị vướng giải_toả một_số hộ dân nên đường vào trạm bị uốn cong không thuận_lợi cho các phương_tiện vào trạm và nhất_là không đủ sức chứa khi lượng xe cùng lúc dồn đến trạm .


Và cũng do mặt_bằng trạm thu phí không_thể mở_rộng thêm nên việc xây_dựng bốn làn xe ôtô vào trạm rất chật_hẹp ; còn ở làn xe hai bánh cũng quá chật_hẹp không đáp_ứng số_lượng phương_tiện xe lưu_thông đi qua nhất_là vào giờ cao_điểm sáng , lúc mật_độ lưu_thông tăng cao từ hướng ngoại_thành và các tỉnh qua cầu Bình_Triệu về trung_tâm TP .


Trạm thu phí đặt tại chân cầu Bình_Triệu cho thấy sau khi xe nộp phí sẽ khó thông_thoát nhanh vì muốn qua trạm là xe bắt_đầu leo dốc lên cầu với tốc_độ rất chậm .


Như_vậy , đây sẽ là điều bất_ổn khi xe dồn_ứ ở phía trước trạm thu phí và cho_dù thực_hiện giải_pháp xả cảng cũng khó thông_thoát dòng xe , chưa kể đến tình_huống kẹt xe ngay trên đường_ray xe_lửa tại ngã tư Bình_Lợi .


Ai sẽ chịu trách_nhiệm về trạm thu phí tạm_bợ và không bảo_đảm an_toàn giao_thông ở ngay cửa_ngõ TP. HCM ?


Câu trả_lời từ thực_tế là : cần phải tháo_dỡ trạm thu phí này , trả lại sự thông_thoáng cho con đường và sự an_toàn của người dân .


Buổi sáng 25-3-2004 đúng vào thời_điểm xe_tải được phép lưu_thông vào nội_thành , hàng đoàn ôtô nối_đuôi nhau chạy với tốc_độ tương_đối chậm , do chưa thu phí nên các loại xe không dừng ở các trạm bán vé đặt rải_rác suốt tuyến đường .


Khi gần qua trạm kiểm_soát với bốn làn lưu_thông ôtô và một làn lưu_thông xe_máy , hầu_hết tài_xế đều giảm tốc_độ đột_ngột vì khúc cua khá gắt .


Khoảng_cách từ khúc cua này đến trạm chỉ khoảng 40 m , do_vậy thường các tài_xế có tâm_lý chạy thẳng vào làn kiểm_soát đầu_tiên hoặc thứ hai từ bên trái qua , nếu đi vào làn kiểm_soát thứ tư tài_xế phải đánh_vòng cua tay_lái .


Đối_với các loại xe tải_trọng cao và dài như xe chở container , đặc_biệt là loại container dài 40ft chẳng_hạn thì hết_sức nguy_hiểm vì cua gắt nếu đi vào làn kiểm_soát thứ tư .


Trở_lại đoạn đường từ trước ga Bình_Triệu đến ngã tư đường_ray xe_lửa và đoạn đến trạm kiểm_soát , hàng ôtô vẫn tiếp_tục nối_đuôi và bị đứt_quãng bởi ngã tư đèn_xanh đèn_đỏ có đường xe_lửa băng ngang qua .


Một bác tài xe_ôm ngồi chờ khách ngay ngã tư nói : “ Anh cứ nhìn vào các trạm bán vé thì biết , đoạn đường không đủ rộng để xe sau có_thể vượt lên trạm phía trước để mua vé mà phải sắp hàng chờ xe trước mua xong mới đến lượt mình , nguy_cơ kẹt xe sẽ xảy ra ngay tại đây - chỗ đường xe_lửa này chứ chưa nói đến khúc cua “ nghiệt_ngã ” và trạm kiểm_soát đặt ngay chân cầu ... ” .


Vì_thế chó già , chó bệnh , chó bị đánh bả chết ( giết bằng thuốc_độc ) , chó bị ghẻ_lở , bị lác “ khô ” , lác “ ướt ” ... đều được “ phù_phép ” thành cầy tơ .


Cánh cổng sắt căn nhà vừa hé mở , một mùi hôi_tanh rờn_rợn đã thốc vào mũi tôi .


Tôi được Tấn đưa thẳng xuống gian nhà bên dưới , nơi chủ nhà dùng làm lò “ sát cẩu ” .


Bốn con chó được đặt ngay trên nền nhà dơ_bẩn , ướt nhèm_nhẹp do nước và lông chó quyện vào nhau .


Đảo mắt nhìn xung_quanh tôi thấy có khoảng 20 chú cẩu đang nằm thiêm_thiếp trong chuồng .


Chuồng được thiết_kế bằng chấn_song sắt áp vào vách tường , thoạt nhìn như những gian xà_lim .


Ông chủ lò nói giọng trọ_trẹ , ngừng tay quệt mồ_hôi hỏi : “ Trước giờ lấy ở đâu ? ” .


Tôi đóng mặt tỉnh : “ Dạ em mới mở quán , chưa lấy đâu hết ” .


Ông chủ lò nhát_gừng : “ Hôm_nay có mối đặt hết rồi , muốn gì thì ngày_mai tới ” .


Thấy mấy chú cẩu già_nua , ghẻ_lở đầy mình nằm im như đang hấp_hối , tôi lấy cây_viết bi chọc vào chúng cũng không buồn phản_ứng .


Tôi giả_vờ thắc_mắc : “ Thịt có chất_lượng không anh , sao thấy chó bệnh không vậy ” .


Ông chủ lò gầm_gừ : “ Bệnh gì mà bệnh , còn sống là tốt rồi , mấy chỗ khác toàn loại đánh bả , ăn vào có ngày méo cả mồm đấy ” .


Sau đó bà ngụy_trang bằng cách tiếp_tục thu_gom chó , những con bị đánh bả thì bà chuyển cho các lò khác để hưởng hoa_hồng , còn loại chó tốt , chó kiểng thì bà để lại chờ chủ đến chuộc hoặc gửi ra khu Lê Hồng Phong bán .


Nhưng dù gì cũng không bằng giết_mổ , chế_biến nên gần đây bà đã quay lại mổ chó .


Chó được giết_mổ thủ_công ngay trên nền đất .


Nước và chất_thải được tống thẳng xuống cống .


Một người dân ở cạnh lò than_thở : “ Nước hôi_tanh , dơ_bẩn cứ thải ra ngập đường .


Chúng_tôi có báo địa_phương nhưng cũng không giải_quyết được gì ” .


Theo lái Tấn , những thủ_thuật phù_phép chó già , chó chết còn đơn_giản hơn nhiều so với chó ghẻ .


“ Đối_với loại chó_ghẻ khô , da đóng vẩy ( thường gọi chó lác lông ) , lông mọc không đều thì chỉ cần cạo sạch lông , phết một_chút mật_ong lên rồi đem đi hơ lửa thì đố trời biết đó là chó ghẻ ” - Tấn nói .


Đối_với loại chó bị ghẻ ướt thì cực hơn một_chút , nhưng ngược_lại các chủ lò rất khoái mua vì lợi_nhuận cao .


Tôi đã tận_mắt chứng_kiến chủ lò N. “ béo ” biến chó ghẻ ướt thành cầy tơ : sau khi cạo lông , những vết lở_loét trên mình chó được ông N. “ béo ” “ vá ” lại bằng một loại bột hoá_chất dẻo như bột mì .


Ông dùng một miếng nhựa quệt hoá_chất rồi rịt vào những vết loét , động_tác thuần_thục như một người thợ sơn nước lành_nghề đang trét sơn lên tường .


Sau đó ông phết khắp mình chú cẩu một hợp_chất khác có màu đồng .


Đợi lớp hoá_chất vừa khô , ông dùng bình gas “ khò ” qua một lượt .


Như một trò ảo_thuật , chú cẩu trắng nhợt , lở_loét đầy mình khi nãy đã biến thành chú “ cầy thui rơm ” vàng ươm , bóng mỡ !


Do hoạt_động lén_lút nên hầu_hết các lò “ sát cẩu ” đều nằm sâu trong các con hẻm .


Một_số lò còn ngụy_trang bên ngoài bằng biển_hiệu đấm_bóp giác hơi , may đồ , giặt ủi ...


Lái Tấn cho biết : “ Hầu_hết các chủ lò đều không ngần_ngại “ hô biến ” chó chết , chó già thành cầy tơ , chó ghẻ lở_loét thành chó vàng ươm bóng mỡ ” .


Thật vậy , chỉ cần điểm sơ qua một_vài công_nghệ “ mông_má ” chó cũng đủ thấy rùng_mình .


Khuya 29-5 , chúng_tôi đến lò_mổ chó của ông N. “ béo ” ở khu Bình_Triệu .


Lúc này lò đang giết ba con chó chết từ một lái ở Bình_Phước mang xuống .


Khi một thợ mổ moi bộ lòng chó ra , tôi muốn nôn_oẹ vì một mùi hôi đến rợn người bốc ra .


Tấn nói : “ Mấy con chó này chết hơn một ngày rồi , có_thể do dân trộm đánh bả hoặc bắn súng xung_điện , nhưng không sao , chỉ cần một_ít bí_quyết là chó chết thành chó tươi ngay ” .


Quả_vậy , sau khi cạo lông sạch , moi bỏ bộ lòng , ông N. “ béo ” lấy khăn khô lau sạch nước bên ngoài chú cẩu rồi ngồi_bệt xuống đất lôi ra một cái mâm đựng một hỗn_hợp sền_sệt quết khắp bên trong lẫn bên ngoài chú chó .


Chờ hỗn_hợp trên ngấm đều , ông N. “ béo ” lấy vòi phun gas “ khò ” khắp mình chó cho thứ hỗn_hợp đó cháy lên .


Thú_thật , lúc này tôi chỉ còn ngửi được một mùi khen_khét dễ_chịu của “ cầy thui rơm ” chứ mùi hôi hầu_như biến mất .


Tấn cho biết thứ hỗn_hợp trên là một “ bí_quyết gia_truyền ” của các lò “ sát cẩu ” , gồm ớt khô , nước riềng cô đặc , sả khô , tỏi , trộn với một lượng lớn ngũ_vị hương và trên mười thứ hoá_chất không tên khác được mua về từ chợ Kim_Biên ( ! ? ) .


Trong những ngày cùng Tấn thâm_nhập thực_tế , tôi còn ghi_nhận được một_số bí_quyết khác trong công_nghệ “ mông_má ” chó .


Đối_với loại chó già “ hết xí_quách ” , thịt dai như lốp xe nhưng chỉ cần một_ít bột muối diêm là các chủ lò có_thể làm thứ thịt ấy mềm_nhũn như ... cầy sữa .


Một_số chủ lò khác thì dùng thuốc_muối trộn với một loại hoá_chất màu trắng có ký_hiệu HEC , mua ở chợ Kim_Biên .


Cách làm cũng hết_sức đơn_giản , chỉ cần hoà_tan loại hoá_chất này trong nước , bỏ thịt cầy vào ngâm cho ngấm trong khoảng 30 phút , bảo_đảm sau đó đem ra chế_biến món gì cũng mềm như cầy tơ .


Cẩn_thận hơn , sau khi ngâm một_số chủ lò còn bơm trực_tiếp hoá_chất vào từng thớ thịt để làm mềm nhanh hơn .


Bên cạnh những cô cử , cậu cử tương_lai đang ngày ba bữa “ cơm_bụi , canh đại_dương ” quyết_tâm nghèo vượt khó , trên giảng_đường ngày_càng có nhiều sinh_viên “ giàu ... vượt sướng ” với những xìcăngđan , trò chơi_trội làm ... rung_động cả giới học_trò .


Họ đi học , song chẳng_mấy_khi có_mặt trên giảng_đường .


Thi lại , học lại triền_miên nhưng đẳng_cấp ăn_chơi thì “ ngoại_hạng ” : không mặc đồ dưới 1 triệu / bộ , lắp máy_lạnh vào phòng trọ , bật bia rửa tay , thậm_chí thuê cả “ oshin ” đi học hộ !


Tiêu tiền không tiếc , thích thì làm , không nghĩ - đó là “ gu ” của những sinh_viên quí_tộc thời nay ...


“ Ăn tranh_thủ , ngủ khẩn_trương , học bình_thường , chơi là chính ” ...


Cưỡi “ con hươu_cao_cổ ” Rebel có cái đuôi dài loằng_ngoằng vọt ra khỏi căn nhà ba tầng , Trung nhằm thẳng hướng phố Huế lướt qua chợ_trời , rẽ vào phố Tăng Bạt Hổ .


Đánh đề chỉ là một thú chơi rất “ tao_nhã ” của Trung , chủ_yếu là “ để còn biết hồi_hộp , chờ_đợi ” .


“ Tôi biết có một sinh_viên lấy tiền của nhà nhiều đến mức chỉ cần anh ta ... nhịn chơi một tháng là đủ tiền trao học_bổng cho gần 200 sinh_viên trong một năm ” .


Đây cũng là kiểu “ trả_góp ” mà Trung cực_kỳ ưa_thích : “ Tiền nhà ít khi bê được của bà lão quá 20 triệu / tháng nên chơi đề cải_thiện ” .


Chẳng_mấy_khi đánh đề dưới 1 triệu / con nên nhiều quán ghi đề thấy Trung đến vừa mừng nhưng mặt cũng xám_ngoét .


Và đã có lần anh_chàng này được “ trả_góp ” , bê nguyên 70 triệu tiền trúng đề đi tiêu một đêm và buổi sáng hôm sau thì hết .


Ngay khi đỗ vào khoa tin_học Trường đại_học Q , ông bố Trung hứng_khởi tuyên_bố “ đầu_tư cho giáo_dục là đầu_tư cho phát_triển ” , ngay_lập_tức sắm cho cậu quí_tử một máy_tính_xách_tay giá 1.800 USD , một xe FX hơn 20 triệu đồng , một điện_thoại_di_động 5,4 triệu và một thẻ ATM có cỡ 20 triệu trong tài_khoản .


Bà mẹ sợ con khổ đã quyết_định mua một căn nhà trong ngõ trị_giá 495 triệu “ để nó đỡ phải chuyển nhà_trọ ” .


Đó là chưa kể các vật_dụng như tivi truyền_hình_cáp , đài “ để con học tiếng Anh ” , máy_giặt “ để đỡ mất thời_gian vào việc vặt ” ...


Được đầu_tư như thế nhưng khi lên Hà_Nội học chưa được bao_lâu , Trung đã nổi_tiếng với những chuyến “ vi_hành ” thâu đêm trong ký_túc_xá .


Giữa giờ học cứ thấy nhấm_nháy là y_như_rằng tối đó mấy chiến_hữu trong ký_túc_xá đã “ mở tiệc ” sẵn , chờ Trung và mấy bạn “ ngoài thành ” vào là cả bọn ... sát_phạt .


Tuấn nhả khói thuốc lạnh_lùng bảo : “ Độc thuê sảnh khách_sạn đã mất ngần ấy rồi ông ạ .


Bữa nào khao nặng phải mất hai cục ( 200 triệu ) ! ” .


Rèn nghề một thời_gian , Trung được dân anh_chị ở nhiều sới bạc lớn của Hà_Nội biết mặt .


Thua rất đau , có đợt phải xin bạn ... 4.000 đ ăn tối nhưng có lần Trung thắng tới 168 triệu sau hai ngày một đêm ngồi sới .


Vũ_trường , nhà_hàng thoả_thuê , Trung tậu con Rebel , rồi cao_tay ... mua quà tặng mẹ .


Số tiền còn lại , Trung vung cảm_ơn các chiến_hữu đã cho vay tiền .


Vì_thế , bất_cứ khi nào “ công_tử ” này cần tiền , chỉ cần hô một tiếng là có .


Cứ tưởng những sinh_viên “ chơi là chính ” như Trung thật khó tìm nhưng chỉ một thời_gian ngắn tìm_hiểu , tôi đã được giới_thiệu tới vài chục “ thiếu_gia ” với mánh ăn_chơi và tốc_độ đốt tiền ... không tưởng_tượng được .


Đến_nỗi một vị trưởng_phòng công_tác học_sinh sinh_viên của Đại_học K ( Hà_Nội ) phải thốt lên : “ Tôi biết có một sinh_viên lấy tiền của nhà nhiều đến mức chỉ cần anh_ta ... nhịn chơi một tháng là đủ tiền trao học_bổng cho gần 200 sinh_viên trong một năm ” .


Nói rồi ông kết_luận : “ Giờ những sinh_viên chơi là chính như thế trường nào cũng có ” .


Hùng - một “ thiếu_gia ” ở Trường đại_học dân_lập Đ , nghe tôi nói về Trung liền bảo “ dân_chơi cả , biết chứ ” .


Nhưng “ nó ở hội casino , còn tôi thuộc hội làm_vườn ” .


Hỏi mãi , tôi mới biết đám sinh_viên ăn_chơi tụ nhau thành nhóm , chia hội hẳn_hoi .


Hội casino - đánh_bạc , hội làm_vườn là của những người thích chinh_phục để đêm_đêm dẫn bạn gái ra các công_viên , ghế đá ... chăm cây .


Ngoài_ra còn có cả hội thiếu vitamin cay ( uống rượu bằng bát ) , hội chơi chim cảnh ( săn hàng độc trên mạng ) ...


Khác với Trung , Hùng chỉ đam_mê chinh_phục phái_đẹp nhưng khả_năng đốt tiền cũng không kém_cạnh .


Có biệt_danh “ Đông-gioăng ” , điển_trai , cao_ráo nhưng Hùng tuyên_bố “ đã chơi là chịu_chơi chứ không chơi chịu ” .


Ngay năm thứ nhất , Hùng phát_hiện một “ mỹ_nhân ” ở xóm trọ liền kề .


“ Em này sành_điệu lắm , con quan , thuê một mình một nhà , xài toàn đồ xịn ” .


Khi hàng tá trai_tráng phải ngậm_ngùi “ vác cưa về ” thì Hùng dồn sức tìm nick của nàng để chat .


Kiên_nhẫn hơn một tháng trời mới hẹn gặp được .


Hôm đó , Hùng đã làm một việc mà ít ai dám làm : đem chiếc Dream Thái mới cóng lên chợ_trời bán lấy 19 triệu , cắm tiếp cái điện_thoại_di_động và thẻ ATM ( bị kiểm_soát ) lấy 15 triệu rồi cầm tiền đi thuê ngay một chiếc ... Mercedes E240 để đón người đẹp .


Thấy ghế chưa xịn , Hùng bỏ tiền bọc lông thú luôn cho hai chiếc ghế sau .


Chưa đủ , trước khi đi , Hùng lên Trung_tâm thương_mại Tràng_Tiền mua một bộ hàng_hiệu .


Chọn loại nước_hoa hơn 10 triệu / lọ , chàng sinh_viên láu_lỉnh dúi vào tay cô nhân_viên 500.000 đồng , “ em xịt thử vào người anh một cái , nếu sếp thích mùi này anh sẽ quay lại mua ” .


Thế_là đủ bộ , “ Đông-gioăng ” bước lên Mercedes tới điểm hẹn .


Nửa buổi dẫn nàng đi mua_sắm , rồi ăn tối , đến vũ_trường hô rượu xịn .


Đêm , Hùng được toại_nguyện khi nàng phản_ứng yếu_ớt trước lời mời “ vào ( khách_sạn ) Daewoo nghỉ ” .


Dù giật_mình trước những kiểu ăn_chơi “ cao_thủ ” của Trung và Hùng nhưng khi gặp Tuấn ( người Hà_Nội , đang học Đại_học KT ) mới biết những anh_chàng kia vẫn thuộc dạng “ tỉnh_lẻ ” .


“ Trung_bình mỗi đêm thằng Tuấn tiêu hết 20 triệu ” - một chiến_hữu của Tuấn khẳng_định .


Anh_chàng gầy_gò này trông rất giống một công_tử ăn_chơi từng bị Công_an TP. HCM bắt vì tội dùng chiếc BMW đua xe .


Luôn là “ chủ_xị ” trong các cuộc_chơi và dường_như không bao_giờ đếm tiền khi thanh_toán , Tuấn có “ thâm_niên ” đốt tiền tính từ hồi học cấp III .


Gái , rượu , vũ_trường , đua xe ... đều rất rành , đến_nỗi bố_mẹ “ công_tử_Bạc_Liêu ” này phải tính nước “ nhốt ” : trả lương cho xe_ôm , sáng đưa đi học , hết buổi đón về .


Nhưng thay_đổi đủ dạng người đưa_đón đều chỉ được mấy hôm Tuấn đã mua đứt được , không bằng những chầu karaoke tới_bến thì vô_hiệu_hoá bằng chính_sách “ đầu_gấu trị ” .


Cắt viện_trợ , Tuấn cặp với một bà gần 40 tuổi .


Bà mẹ gầm lên , ông bố đành thoả_hiệp : “ Thôi , mày muốn lấy cái gì thì lấy , chỉ cần bốn năm sau đem về cho tao cái bằng đại_học ” .


Nhưng cứ chuông điện_thoại reo thì y_như_rằng trước cổng trường đã có một , hai chiếc xe_hơi láng_coóng đang lòng_vòng chờ_đợi .


Khi tiếp_cận được cậu thanh_niên mới hơn 20 tuổi này , Tuấn trả_lời tôi một câu xanh_rờn vì tưởng là bạn học cùng lớp : “ Trẻ không xông_pha về già ân_hận ” !


Hỏi : “ Có đêm ông tiêu hết 20 triệu hả ? ” .


Tuấn nhả khói thuốc lạnh_lùng bảo : “ Độc thuê sảnh khách_sạn đã mất ngần ấy rồi ông ạ .


Bữa nào khao nặng phải mất hai cục ( 200 triệu ) ! ” .


“ Thiếu_gì thằng như tôi , mỗi thằng khao một buổi ” !


Vừa trả_lời xong , Tuấn đã “ bận ” với chiếc điện_thoại O2 : “ Lại phải xuống Hải_Phòng chơi với mấy thằng bạn ” ...


Cứ tưởng cánh sinh_viên nam mới có những mánh chơi “ rạch trời rơi xuống ” , nhưng thực_tế giới “ sinh_viên quí_tộc ” nữ cũng có cách chơi sành_điệu không hề kém_cạnh .


Sinh_viên lớp K49 Trường đại_học N cứ đinh_ninh cô Trần Thị Hải Yến , dáng người khắc_khổ , là sinh_viên cùng lớp suốt một học_kỳ vì cứ đúng chuông là cô có_mặt , hiên_ngang đứng lên điểm_danh .


Thi_thoảng Yến còn dẫn cả cô bạn đỏm_dáng vào lớp .


Thế rồi đến buổi thi hết học_kỳ , một giảng_viên khó_tính chất_vấn gay_gắt khi thấy “ vị khách ” đi thi , người_ta mới ngã_ngửa ra rằng người vẫn đi học chỉ là oshin của sinh_viên Trần Thị Hải Yến , còn cô sinh_viên thật thì thi_thoảng mới tạt qua “ thăm ” lớp .


Yến đã rộng_rãi trả cô oshin 1,5 triệu / tháng để giặt_giũ , đi học hộ để cô có thời_gian ... ngủ , đi mua_sắm .


Về xóm trọ tìm_hiểu , Yến còn nổi_tiếng hơn ở trường .


Thoắt cái đã thấy nàng bán chiếc xe SH đen_nhánh mới tậu với giá ... 12 triệu .


Đó là một buổi trưa , nàng móc di_động gọi mối quen : “ Em đang cần tiền , anh mua xe không ? ” .


Biết khách sộp , ông chủ đại_lý xe_máy kêu taxi đến ngay .


Chỉ một câu đó nhưng nàng cáu_tiết móc điện_thoại ra , chưa đến 7 phút sau , mặc kẻ đến trước đứng_như_trời_trồng , nàng tuyên_bố với người đến sau : “ Em lấy anh 12 triệu , đưa tiền đây ” .


Với cái thẻ vip của một hãng taxi , đi đâu Yến chỉ cần gọi , cuối tháng trả tiền .


Mà đó mới_chỉ là thẻ vip tầm_tầm bậc trung .


Tại vũ_trường N nổi_tiếng , dân_chơi gọi rượu uống không hết thì gửi , riêng Yến ... bỏ luôn , mai thích gọi tiếp .


Khi “ nóng người ” , Yến cởi áo_khoác , lộ ra bộ hàng_hiệu Hong_Kong mỏng đến không cần tưởng_tượng gì thêm .


Tiêu_pha như thế nên bà chủ nhà_trọ của Yến đã ... suýt ngất khi được cô sinh_viên gửi chuyển cái hoá_đơn ghi các khoản nợ lên tới 207 triệu đồng cho bố_mẹ sắp lên thăm , rồi “ tếch ” đi du_lịch Singapore một tuần .


Thế_giới sinh_viên “ quí_tộc ” có nhiều kiểu chơi lạ đến giật_mình .


Là sinh_viên đại_học sư_phạm ngoại_ngữ , ngay khi vào trọ , Lan ( quê Lạng_Sơn ) đã nổi_bật với quyết_định “ lắp điều_hoà_nhiệt_độ ” .


Đợt Hà_Nội mất điện do hồ Hoà_Bình cạn , “ nóng không chịu nổi ” , Lan rủ một bạn ra khách_sạn ngủ .


Nhưng đến nơi , “ sợ nhỡ đêm mất điện ” , cô quyết_định mua luôn vé máy_bay để ... bay vào TP. HCM ngủ , nhân_tiện đi mua_sắm .


Hai hôm sau về , Lan khoe : “ Chỉ mất có hơn 20 triệu ” .


Rồi mới cách đây một tháng , cả xóm sinh_viên xôn_xao vì mất nước và còn xôn_xao hơn khi thấy Lan gọi đại_lý nước_khoáng chở 20 bình La_Vie đến .


Nhân_viên giao hàng của La_Vie cũng “ choáng ” khi biết khách_hàng mua nước của mình chỉ để ... tắm .


Mà không chỉ một hôm , gần một tháng trời mất nước , khi đám sinh_viên bên cạnh không có nước để uống thì Lan vẫn tắm bằng nước tinh_khiết vì ... thích .


Trên đây mới là “ thành_tích ” tiêu tiền của một_vài trong số những sinh_viên “ quí_tộc ” mà tôi gặp .


Có nhiều “ đẳng_cấp ” thấp hơn với một bộ_phận không nhỏ sinh_viên suốt ngày la_cà quán_xá , cà_phê Internet .


Song cũng có những sinh_viên ăn_chơi , đập phá còn kinh_khủng hơn nhiều .


Và thành_tích học_tập của họ cũng thuộc dạng kỷ_lục .


Có vị một kỳ thi bảy môn thì cả bảy đều phải vào “ vòng chung_kết ” .


Nhân_vật Trung ở đầu bài hay “ tự_hào ” khoe : “ Tôi là sinh_viên năm 4 rưỡi , dù trường tôi dạy chỉ có 4 năm / khoá ” .


Theo lời Trung thì “ trình_độ ” của anh chưa thấm_thía gì vì có kỷ_lục một “ đại_ca ” học Trường đại_học N cách đây mấy năm : “ Hắn học đến năm thứ tám mà vẫn chưa muốn ra trường ông ạ ” ...


Dù mục_đích ban_đầu chỉ là tìm_hiểu những sinh_viên “ quí_tộc ” thích chơi hơn học nhưng khi đi làm xong bài này , nghĩ đến hậu_phương của đám sinh_viên kia , tôi thật chạnh_lòng khi nhận ra một sự_thật : có nhiều người VN hiện_nay đã giàu đến mức ... không_thể tưởng_tượng được !


Và không biết số tiền bị đem ... đốt một cách dễ_dãi thế từ đâu ra nhỉ ?


Chính_quyền địa_phương hiện cũng chưa tìm ra hướng giải_quyết ...


Hình_ảnh đầu_tiên đập vào mắt tôi khi đi dọc theo các tuyến đường Lương Văn Can , Lưu Hữu Phước , Bình_Đông là những đống vỏ bao xi-măng cao_ngất chất đầy mỗi nhà .


Trong các con hẻm dài ngoằn_ngoèo , gần_như nhà nào cũng làm nghề này .


Được biết từ lâu_nay , người dân vùng này mua vỏ bao xi-măng về đập sạch , rồi cắt dán thành nhiều loại bao lớn_nhỏ bỏ_mối cho các quầy hàng tạp_hoá ở Chợ Lớn để đựng đường , đậu , ớt ...


Cho đến nay , riêng phường 15 , quận 8 đã có khoảng trên 300 hộ theo nghề .


Nghề làm bao được chia làm nhiều công_đoạn : rút chỉ , cắt dán , tiền công khoảng 15.000 - 20.000 đồng / ngày .


Khâu đập bao mất_sức và phải sống chung với bụi nên thu_nhập cao hơn , khoảng 25.000 đồng / ngày .


Người khoẻ , trai_tráng , người già , trẻ_em , phụ_nữ đều có_thể tham_gia .


Cụ bà Phan Thị Ba , năm nay đã tám mươi tuổi vẫn ngồi dán bao , kể : " Hồi trẻ làm được nhiều chứ giờ thì cao lắm một ngày cũng chỉ được 8.000 đồng , dẫu ít nhưng dồn chung tiền công với bốn đứa con cũng đủ sống qua_ngày " .


Đường Lưu Hữu Phước có một con hẻm chỉ vừa đủ một người lách đi giữa những căn nhà san_sát nhau .


Cuối con hẻm là một khoảnh đất trống , người dân ở đây gọi là khu Gò_Mả .


Trong khoảnh đất khoảng 100 m² che mưa che nắng bằng nhiều tấm bạt chắp_vá ấy bụi mù_mịt .


Căng mắt tôi cũng chỉ nhìn thấy được những người đứng gần ngay trước mặt đang huơ tay lên xuống để đập bao , người đứng xa khoảng 15 bước chân thì chỉ thấy loáng_thoáng bóng đen .


Không_gian ở đây đặc quánh những làn bụi màu xám mù_mịt .


Ông Trương Hồng Sơn , Chủ_tịch UBND phường 15 , quận 8 : Chưa tìm được cách giải_quyết .


Nghề làm bao là nghề truyền_thống có từ lâu , tạo công_ăn_việc_làm cho người dân nhưng lại gây ô_nhiễm môi_trường rất nặng .


Trước đây chúng_tôi có một giải_pháp là yêu_cầu người đập bao đến những vùng_đất trống như rạch Làu để làm .


Khi rạch Làu quy_hoạch thành khu chung_cư , không còn chỗ , họ đành đưa ra đường_phố đập vào ban_đêm .


Sáng ra , đường_phố trắng_bóc bởi vôi , xi-măng ...


Chúng_tôi dự_tính là sẽ yêu_cầu nhà nào đập bao phải xây bít_bùng lại , anh muốn đập thì vào trong đó mà đập .


Nói thì nói vậy nhưng chúng_tôi cũng chưa tìm được cách nào để giải_quyết .


Nếu mình dẹp nghề này thì khác_nào đổ nồi cơm của dân_nghèo ; kêu người_ta chuyển nghề thì không biết nghề gì để chuyển , mà để vậy thì không được vì ô_nhiễm môi_trường quá .


Quẹt lớp mồ_hôi dính đầy bụi xi-măng trên trán , khạc nhổ nước_miếng liên_hồi , bà Nhiều nói với tôi : " Ở đây ai cũng bị viêm mũi , viêm họng cả ... " .


Mọi người ở đây xem chuyện sống chung với bụi là bình_thường .


Chị Linh , nhà gần đó , chỉ trông con nhưng mũi của chị cũng bị phủ trắng bởi bụi .


Út Em đập khoảng năm mươi bao là dừng tay , cầm miếng dưa_hấu ăn ngon_lành giữa làn bụi mù_mịt .


Chỉ có vài người_lớn là đeo khẩu_trang , trẻ_em và những người còn lại thì vô_tư hả miệng cười nói .


Có_lẽ vì_vậy mà Xuyên đang bị viêm họng nặng .


Cách khu Gò_Mả mấy bước là nhà ông Võ Thanh Sơn , gia_đình đã có thâm_niên trên mười năm đập bao tại đây .


Hiện ông đang bị xuất_huyết não , nằm bất_động một chỗ .


Bé Luận , cháu ngoại ông , ba tuổi , cũng chỉ ngồi một chỗ vì bị mù .


Mẹ em kể : " Lúc mới sinh ra , mắt con tôi bị đổ ghèn suốt .


Đến tháng thứ sáu mới biết nó không thấy đường .


Đi khám thì bác_sĩ bảo vô_phương cứu_chữa " .


Anh của Luận là An , đang đập bao ở một căn chòi khác , thường_xuyên bị đau rát nơi bộ_phận sinh_dục .


Tôi không biết đôi mắt của Luận , bộ_phận sinh_dục của An và tình_trạng ô_nhiễm môi_trường ở đây có liên_quan gì với nhau hay không , tôi chỉ dám chắc rằng tôi chưa thấy nơi nào bụi bay đặc quánh như nơi đây .


Từ tháng 8 đến nay đã có ba lá đơn của ba hộ dân không làm bao nằm lọt_thỏm trong khu_vực này gửi đến phường kêu_cứu vì họ không_thể sống chung với bụi .


Các gia_đình đập bao hầu_hết đều nghèo .


Trừ chi_phí thuê đất đập ( mỗi tháng khoảng 100.000 đồng ) và tiền thuê nhà , những người ở khu Gò_Mả chỉ còn lo đủ cho cái ăn .


Đó là chưa kể đến những ngày trời mưa , những tháng sau Tết , cả xóm phải ngồi_không .


Khoảng thời_gian ấy họ lo nhất trong năm .


Cái nghèo là một trong những nguyên_nhân khiến thế_hệ này đến thế_hệ khác mù_chữ .


Hai vợ_chồng và sáu đứa con ông Mười đều không biết chữ .


Hai người con lớn đã đi lấy chồng và cũng theo nghề đập bao .


Bốn đứa còn lại tuổi từ 11 đến 20 , đến lớp_học tình_thương được vài tuần rồi nghỉ vì không đủ sức ngồi học ban_đêm .


Ông Mười quê ở Trà_Vinh , bị cụt một chân trong thời chiến_tranh .


Không làm_ruộng được , ông mang vợ_con lên thành_phố sống bằng nghề thợ_hồ .


Cái chân khập_khiễng của ông khiến thu_nhập không đủ ăn nên cả gia_đình chuyển sang nghề đập bao từ mấy chục năm nay .


Vào xóm bến Bình_Đông , hỏi hai anh_em Cu Đen và Cu Đỏ ai cũng biết , bởi suốt ngày lấm_lem bụi .


Đen , Đỏ chưa hề được đến trường ; Quốc , An , Út Em ... và nhiều em nữa học chưa hết bậc tiểu_học đã phải bỏ ngang , ở nhà đập bao kiếm tiền phụ gia_đình .


Cu Đen nói : " Em muốn đi học lắm nhưng học phổ_thông ban_ngày thì không kiếm tiền giúp mẹ được , còn học lớp tình_thương ban_đêm thì đến lớp là mắt cứ díp lại vì mệt quá " .


Nhìn lũ trẻ ngụp_lặn giữa đống bụi xám_xịt , tôi chợt lo cho tương_lai của các em khi cứ phải chung_sống bụi và tình_trạng thất_học .


Năm người con của ông được học_hành cũng nhờ ông đêm_đêm cúi mặt với rác .


Và giờ_đây ông không còn tủi buồn “ thân_phận rác ” của mình khi các con đã lớn , đỗ_đạt đàng_hoàng với đời , trong đó có hai con đỗ cử_nhân ngành chế_biến thực_phẩm và thạc_sĩ Anh_văn .


Những con đường ngập rác đang chờ ông làm sạch để ngày_mai khoe vẻ đẹp với đời .


Đêm nay cũng vậy , vẫn đúng 0 g ... Ông bảo bây_giờ thì đỡ rồi chứ 5 - 7 năm trước , tụi trẻ choai ăn_chơi đua xe như điên , cứ nghe tiếng xe rú rít sau lưng là thả chổi , bỏ xe rác nhảy_vọt lên lề .


Tai_hoạ rình_rập thường_xuyên đến mức công_ty cũng phải ... khuyến_khích công_nhân làm y_như vậy : phóng lên lề trước đã .


Ông nghe nơi này nơi nọ có đồng_nghiệp của mình bị xe tông chết hoặc tàn_tật mà đau_lòng .


Ông bảo nhờ có công_an “ dẹp loạn ” nên xã_hội về đêm giờ đã an_toàn hơn .


Cuộc_đời gắn với rác , ông cũng nhìn sự tiến_triển của xã_hội qua rác : ống_tiêm bớt tức_là tệ_nạn giảm ; rác “ sạch và sang hơn ” , tức đời_sống người dân có khá hơn ...


Chẳng ai muốn làm cái nghề này ... ” - ông nói , pha chút buồn_tủi .


Nhưng không làm thì cũng chẳng biết lấy gì nuôi vợ nuôi con .


Hồi nhỏ ông học dở_dang lớp ... vỡ_lòng , chưa thuộc hết mặt_chữ thì nhà cháy , nghèo quá cha_mẹ lo miếng ăn còn không nổi , đâu ai để_ý chuyện chữ_nghĩa cho con .


Mẹ ông gánh nước mướn , mỗi ngày 150 đôi .


Thu_nhập của cả hai là mỗi ngày một lít gạo và hai bó rau_muống .


( Sau_này ông mới biết ba ông là cơ_sở cách_mạng , sau “ nhảy cứ ” ra Đồng_Tháp .


Năm mười mấy tuổi ông cũng được ông_già đưa ra chiến_khu .


Giải_phóng xong cha của ông không thấy về và biệt_tích đến giờ ... ) .


Vậy_là ông thất_học , “ toán cộng toán trừ thì làm được chứ toán chia thì chưa biết ” - ông thật_thà , hài_hước nói về nỗi thua_thiệt đời mình như một thứ chuyện vui .


Không chữ_nghĩa , không nghề_nghiệp chính là lý_do ông chọn nghề quét rác .


Bây_giờ thì xã_hội đã có nhận_thức khác về thân_phận con_người , chứ những năm mới vào nghề tôi tủi_nhục lắm ... ” - ông rơm_rớm .


Mỗi sáng mỗi tối anh thanh_niên Đặng Đức Hải lầm_lũi kéo càng chiếc xe gỗ chở rác ra đường , quét , dọn .


“ Cái gì của con_người , con vật thải ra là tụi tui dọn ... ” - giọng ông đều_đều như những nhát chổi khua trong đêm tĩnh_lặng , không cảm_xúc , không vui không buồn .


Ngày đó trong nội_thành nhiều người vẫn còn nuôi heo , nuôi gà .


Vì_thế không chỉ là quét rác , ông và những đồng_nghiệp của mình còn dọn cả phân súc_vật .


Ông không bao_giờ quên được những đêm quét rác dưới chung_cư Nguyễn Thiện Thuật và vài chung_cư khác : có_khi là những túi rác từ trên bay vèo xuống đầu hoặc lắm khi có một gã say_xỉn nào đó ra lan_can vén quần ... “ không đội nón thì nó đái ướt cả chỗ thờ ông thờ bà ” .


Những đêm như_vậy ông bấm_bụng chịu , không dám kể cho vợ_con nghe , một_mình ôm tủi_nhục .


Không nghe trong giọng của ông chút phẫn_nộ nào mà chỉ ray_rứt một sự cam_chịu phảng_phất chút buồn , buồn cho thế_thái_nhân_tình .


Nhưng rồi ông lại vui lên ngay : bây_giờ người dân thành_phố đã ý_thức hơn rồi , không còn những cảnh ấy nữa .


28 năm nghề rác , không chữ_nghĩa nhưng ông bù_đắp thiệt_thòi lớn_lao nhất của đời mình bằng sự cần_cù .


Giao cho việc gì ông cũng làm xong , không nề_hà .


Trong công_việc bao_giờ ông cũng nhận về mình những việc khó và làm cho kỳ xong mới thôi .


“ Mưa_gió lại càng phải ra đường vì nếu không làm kịp thì nước ngập , rác lại trôi vào nhà dân ” : Nghe trong lý_lẽ của ông chan_chứa cái tình .


Không bất_ngờ nhưng sẽ khá ngỡ_ngàng khi biết ông có một người con đã lấy bằng thạc_sĩ Anh_văn trong một chương_trình đào_tạo của Úc , hiện giảng_dạy tiếng Anh ở một trường THCS ở quận 10 .


Một người khác nối_nghiệp cha , Đặng Đức Hiền , dù đã là cử_nhân ngành chế_biến thực_phẩm .


Đêm_đêm cũng như cha mình , Hiền ra đường đúng vào lúc 0 g .


Đó là ca một , ca vất_vả nhất của một ngày .


Ba người con khác của ông cũng học_hành đàng_hoàng .


Duy có cậu út Đặng Đức Hoà chỉ học hết lớp 9 rồi ... nghỉ ngang , hiện làm công_nhân ở Công_ty điện_tử Tiến_Đạt .


Những ngày đầu Hiền đi làm cay_đắng lắm vì lúc đó anh vừa làm vừa học .


Đêm Hiền cầm chổi ra đường , sáng về rửa mặt rồi vào lớp .


“ Mấy tháng đầu tưởng là chịu không nổi , kiệt_sức luôn .


Quen đến mức tốt_nghiệp ra trường Hiền không một_chút băn_khoăn khi nộp đơn thẳng vào Công_ty Công_trình đô_thị quận 3 .


Sau ba năm ... cầm chổi , ở tuổi 23 Hiền được bổ_nhiệm làm tổ_trưởng sản_xuất gián_tiếp , tức cũng giống như cha của anh .


Hiền chịu trách_nhiệm quản_lý gần 30 công_nhân đáng tuổi cha_chú mình , “ nhưng được_cái là các cô_chú thương và nhiệt_tình , mình đỡ phải lo ” .


“ Đời làm rác thì ai cũng biết rồi , miếng ăn còn sợ thiếu nói_gì tới cho con học chữ .


Khó gì thì người_lớn chịu chứ cũng cho con ăn_học đàng_hoàng ” .


Năm người con của ông_bà cứ đến tuổi là vào lớp mầm , chồi , lá ; lớn nữa thì vào lớp 1 , lớp 2 ...


“ Những năm tụi nó nhổ giò ( tuổi phát lớn ) nhìn con mà thương vì không đủ áo đủ quần .


Thằng anh đi học buổi sáng về là thay áo ra cho thằng em đi học buổi chiều .


Năm anh_em chưa bao_giờ mỗi đứa có trọn một bộ_đồ ” - ông xót_xa nhớ lại .


Ngày đó gia_đình ông sống trong khu lao_động nghèo và phức_tạp .


Ông theo với rác còn vợ bán xôi , bán bún riêu .


Các con ông gần như được “ thả ” và tự lớn .


“ Thế nhưng trời thương cho tụi nó cái ý_thức , mấy chị_em tự bảo_ban , dạy_dỗ nhau học_hành và nên_người ... ” - ông tự_hào .


Hôm Hiền quyết_định nộp đơn vào làm nghề rác , ông suy_nghĩ lung lắm : “ Tôi bao_giờ cũng nhắc_nhở các con phải học_hành và muốn mở_mặt với đời thì đừng bao_giờ theo cái nghiệp cha .


Đó là cái nghiệp tủi_cực của những người ít chữ_nghĩa , bần_cùng và bế_tắc ... Nhưng có_lẽ thời_cuộc đã khác và con tôi có lý_lẽ và nhận_thức của nó ” .


Cũng như ông , đời rác đã không dìm ông xuống tận_cùng của rác mà ở đó ông lại lung_linh với nghề_nghiệp và những đứa con của mình .


Ông tâm_sự : “ Mình chỉ còn hai năm nữa là nghỉ hưu .


Cuối đời cũng mỹ_mãn khi thấy con_cái nên_người và mình cũng đi tới cuối_cùng của nghề_nghiệp để nuôi vợ nuôi con .


Giờ nghỉ hưu thì tháng cũng lãnh được 1 triệu đồng , đủ lo tuổi già .


Con_cái được học_hành và đỗ_đạt vậy nhưng tôi vẫn nhắc : thạc_sĩ , tiến_sĩ gì cũng chỉ là hạt cát ở trong đời , quan_trọng là phải sống sao cho ra con_người ... ” .


Ông chỉ nói mộc_mạc theo cách của mình : sống sao cho ra con_người .


Nhiều doanh_nghiệp ( DN ) VN đang mở_rộng hoạt_động kinh_doanh trên thị_trường Campuchia ( CPC ) .


Hàng VN chất_lượng cao giữa lòng Phnom Penh .


Những người VN lần đầu_tiên đặt_chân đến Phnom Penh rất ngạc_nhiên khi gặp logo hàng VN chất_lượng cao rất quen_thuộc và bảng_hiệu có dòng chữ VN " Siêu_thị hàng VN " ở số 310 đại_lộ Monivong , hoặc thấy logo này ở nhà_hàng Angkor tại địa_chỉ 443 đường số 105 .


Anh Lê Quang Ninh - tổng_giám_đốc Công_ty Angkor Europa Diffusion đang quản_lý hai mặt_bằng kinh_doanh trên - cho biết : " Khi mới mở siêu_thị đầu năm 2000 chỉ có vài trăm sản_phẩm hàng VN , đến nay đã tăng lên 1.300 sản_phẩm và bình_quân mỗi năm doanh_thu tăng đến 30% " .


Không_những vậy , công_ty của anh Ninh còn làm đầu_mối đưa hàng VN đến 11 siêu_thị và các trung_tâm thương_mại ở Phnom Penh ; đồng_thời cũng là đầu_mối phân_phối hàng về các tỉnh Battambang , Siem Reap , Pray Veng và Kompong Som .


Theo anh Ninh , hàng VN có chất_lượng tốt và giá_cả rất phù_hợp với người CPC , vì_vậy mà được nhiều người CPC biết đến .


Ở khu_vực nhà_hàng nằm bên hông siêu_thị , trên tầng 1 hướng ra mặt_đường Monivong có gần 40 bàn ăn luôn đông khách , buổi sáng bán phở , buổi trưa và chiều bán các món nhậu .


Anh Ninh nói lúc mới mở quán phở mỗi ngày bán được 2 kg bánh_phở , còn hiện_nay bán 50 kg bánh_phở / ngày .


Đặc_biệt là giới trẻ đến đây ăn_uống rất đông và khoái_khẩu món bia Fan Sài_Gòn - do một cơ_sở ở quận Tân_Bình sản_xuất mỗi ngày - tiêu_thụ đến 70 thùng .


Còn ở nhà_hàng Angkor trên đường số 105 có diện_tích 1.500 m² với 50 bàn ăn , trong đó gần một_nửa diện_tích làm bãi đậu ôtô khách .


Nhiều loại gia_vị , hàng đặc_sản từ Hà_Nội , Long_An và TP. HCM được chính các đầu_bếp VN chế_biến rất ngon .


Đứng từ bờ tường hoàng_cung đã nhìn thấy dòng chữ Công_ty AnAnA Computer ở địa_chỉ 274 Sihanouk , quận Chămkamoom .


Đó là siêu_thị máy_tính lớn nhất Phnom Penh , có diện_tích khoảng 500 m² ở tầng trệt và 500 m² ở tầng 1 làm kho chứa hàng_hoá trong toà nhà cao sáu tầng này .


Bước vào siêu_thị , khách_hàng đi dọc theo các kệ hàng tìm mua từng món linh_kiện máy_tính hoặc những bộ máy_vi_tính đời_mới nhất .


Với doanh_số bán ra hằng tháng ở siêu_thị AnAnA luôn tăng cao , chị Phạm Phương Dung khẳng_định thị_trường máy_tính ở CPC còn rất lớn .


Thế nhưng để thành_đạt như ngày hôm_nay , chị Dung phải khởi_đầu từ sự_nghiệp mở trường dạy vi_tính cho học_viên và quan_trọng nhất là mời thầy dạy vi_tính từ TP. HCM sang Phnom Penh , bởi số người biết vi_tính càng nhiều thì sức tiêu_thụ máy_tính ngày_càng tăng .


Theo chị Dung , gần đây không còn mở trường dạy vi_tính vì quá bận việc cho siêu_thị và các đại_lý máy_vi_tính .


điều chị Dung mong_muốn là trong các cuộc hội_chợ tới sẽ có nhiều DN VN tham_gia vì hàng VN có chất_lượng tốt không thua gì hàng Trung_Quốc , Thái_Lan .


Làm gì để DN và hàng VN sang CPC nhiều hơn ?


Theo các thành_viên Câu_lạc_bộ DN VN ở Phnom Penh , có nhiều người Việt làm_ăn thành_đạt ở CPC , như Việt_kiều quê Bình_Định mở các tiệm điêu_khắc đồ gỗ trên đường gần bờ sông Tonle Sap chuyên cung_cấp cho các biệt_thự , khách_sạn lớn ở Phnom Penh .


Một_số người Việt không trưng thương_hiệu nhưng làm_ăn rất lớn về xuất_nhập_khẩu và cung_ứng hàng cho đại_lý tiêu_thụ tại nhiều tỉnh ở CPC .


Bí_quyết nào để các DN đưa hàng VN tiêu_thụ nhiều ở CPC ?


Anh Lê Quang Ninh cho biết CPC là một thị_trường tiêu_thụ hàng_hoá nên cần tính_toán kỹ , bởi có_khi đưa hàng về đây có lợi hơn so với đầu_tư sản_xuất .


Tuy_nhiên , để tiêu_thụ hàng_hoá được nhiều cần có đầu_mối phân_phối như Công_ty Angkor Europa Diffusion từng làm , DN VN chỉ cần đặt văn_phòng đại_diện để giám_sát kênh phân_phối .


Bởi đã từng xảy ra một_số vụ DN VN giao_khoán cho DN CPC , dẫn đến việc khó đòi tiền chỉ vì không có văn_phòng đại_diện giám_sát .


Việc lập văn_phòng đại_diện để tiếp_cận và tiêu_thụ sản_phẩm tại thị_trường CPC cũng giúp các DN bán hàng được nhiều hơn và khắc_phục nhiều thiếu_sót trong kinh_doanh .


Chị Phạm Phương Dung cho rằng điều_kiện làm_ăn ở CPC còn dễ hơn so với VN vì ít tính cạnh_tranh hơn .


Hiện_nay nhiều mặt_hàng VN có chất_lượng tốt đã được bà_con CPC tin_dùng , vấn_đề quan_trọng là hàng VN phải rẻ hơn hàng Thái_Lan .


Để tạo ấn_tượng tốt cho người tiêu_dùng CPC về hàng VN , các DN trong nước cần tham_gia hội_chợ triển_lãm ở CPC nhiều hơn .


Anh Lê Quang Ninh cho biết Câu_lạc_bộ DN VN ở CPC sẵn_sàng tư_vấn cho các DN VN làm_ăn ở CPC .


Còn anh Lê Trọng Nhân ( giám_đốc Công_ty World Heritage ) cho rằng đừng nói ở đâu xa , nếu tham_tán thương_mại VN ở CPC tạo điều_kiện cho DN VN ở Phnom Penh được dễ_dàng tiếp_xúc thì việc làm_ăn của DN càng thuận_lợi hơn nhiều .


" Nếu không có xác_nhận của bộ chủ_quản đối_với dự_án , NH sẽ không cho vay vì không nắm rõ được nhu_cầu vốn của Công_ty Tiếp_thị " .


Ba_phần_tư thời_gian còn lại của ngày làm_việc được HĐXX tập_trung thẩm_vấn Lã Thị Kim Oanh về chi_tiết việc sử_dụng những khoản vay NH cũng như những khoản vay của các công_ty và cá_nhân khác .


Bị_cáo Lã Thị Kim Oanh khẳng_định khoản vay của NH đều đi kèm với những dự_án đầu_tư hoặc kinh_doanh cụ_thể .


Tuy_nhiên , khi HĐXX hỏi kỹ về cách sử_dụng khoản vay từ NH NN & PTNT Hà_Nội 8,3 tỉ đồng , Lã Thị Kim Oanh thừa_nhận mục_đích vay là để kinh_doanh đồ gỗ nhưng cuối_cùng lại dùng để trả nợ cho NH NN & PTNT trung_ương .


Trong suốt quá_trình trả_lời thẩm_vấn về các nội_dung chi tiền , điệp_khúc " đây là những khoản chi cần_thiết trong quá_trình thực_hiện dự_án " được Lã Thị Kim Oanh lặp_đi_lặp_lại .


Những khoản chi cần_thiết , theo Lã Thị Kim Oanh , là chi cho hội_họp , giao_dịch , mời các sở , ban_ngành xuống thực_địa các dự_án , thậm_chí ... đi lễ chùa .


Lã Thị Kim Oanh : " Thủ_tục để triển_khai công_trình rất phức_tạp , HĐXX nói vậy thì bị_cáo không biết phải trả_lời như thế_nào " .


Ngoài những khoản chi liên_quan đến NH , các khoản chi khác Lã Thị Kim Oanh không giải_trình được cụ_thể .


Trao_đổi với báo_chí chiều_qua , phó_chánh_toà hình_sự Nguyễn Quốc Tú cho biết việc tiến_hành đối_chất giữa các bị_cáo Nguyễn Quang Hà và Nguyễn Thiện Luân với nguyên bộ_trưởng Bộ NN & PTNT Nguyễn Công Tạn và Bộ_trưởng Bộ NN & PTNT Lê Huy Ngọ sẽ được HĐXX căn_cứ vào tình_hình thực_tế quyết_định .


19 giờ ngày 20-11-2004 chiếc xe_khách 12 chỗ ngồi mới qua cầu Nước_Sốt , còn 17 km đường rừng nữa mới tới cửa_khẩu Cầu_Treo .


Đường 8 bắt_đầu dốc ngược lên như sợi chỉ màu đen nhoà trong sương mờ , ôm lấy từng eo núi chạy dài vòng_vo .


Liên_tiếp từng tốp xe_máy phân_khối lớn tắt đèn uốn_lượn , lao rầm_rầm xuống dốc như xiếc Nhật .


Bác tài_xế nhanh tay vặn vôlăng tấp xe vào sát bìa rừng , giọng hoảng_hốt : " Bọn buôn_lậu thú đấy .


Về xuôi tí nữa chúng rú ga lên 120 - 140 km / giờ thì phải_biết .


Vô_phúc cho ai đi trên đường không kịp tìm chỗ tránh là nó cán không thương_tiếc .


Biết_bao vụ tai_nạn thương_tâm đã xảy ra do đám xe chở thú này gây nên .


Công_an , biên_phòng , hải_quan , kiểm_lâm mỗi khi nhìn thấy xe " điên " xuất_hiện đều lắc_đầu ngán_ngẩm " .


Trong chập_choạng tối tôi thấy những tay lái xe " điên " trùm kín áo bạt .


Những túi thú được buộc chặt hai phía trước - sau xe lao vun_vút .


Kịch ! Chiếc xe chở tê_tê từ bên kia biên_giới cách cửa_khẩu Cầu_Treo 10 km vừa dừng bánh .


Hàng chục cửu_vạn người Mông ở bản Thoọng_Pé , xã Na_Pê , huyện Cam_Kớt , tỉnh Bô_Ly Khăm_Xay ( Lào ) chạy xộc ra tranh nhau gùi hàng .


Trong chớp_mắt họ đã biến mất trong dải rừng trước mặt .


12 lính đặc_nhiệm trẻ khác cũng nằm rải_rác sau từng ụ đá , gốc cây phục hướng đoàn cửu_vạn đi tới .


Có tín_hiệu đoàn cửu_vạn đã lọt vào vòng_vây của năm chốt trong bán_kính 3 km .


Những cửu_vạn người Mông nổi_tiếng là những thợ cắt rừng giỏi , gùi bộ khoẻ và luôn cài dao mẹo ( dao nhọn ) bên hông .


Trong rừng bỗng vang lên tiếng hô : " Đứng lại ! Không ai được chống_cự " .


Đám cửu_vạn lùi chân , tung vôi_bột quanh những gốc cây rừng trước mặt , doạ : " Ai bước qua vạch vôi ta chém đứt từng phát " .


Đám cửu_vạn đồng_loạt vứt gùi bỏ chạy tán_loạn về phía bên kia biên_giới , để lại tại_chỗ 370 kg tê_tê lấm_lem bùn đất .


- Sếp cần loại thú gì ? - Một lái xe_ôm chặn hỏi khi tôi vừa xuống chuyến xe_khách tuyến Vinh - Hương_Sơn vào thị_trấn Phố_Châu , nơi được mô_tả là " rốn " thú .


- Thú gì cũng có , kể_cả xương thú các loại để nấu cao .


- Muốn đưa khỉ đi trót_lọt phải cắt đứt đầu khỉ , moi ruột , ướp đá chờ đêm xuống buộc lên xe_máy , tắt đèn , cài tốc_độ 120 km / giờ là vù .


Đi như_vậy có thánh mà đuổi được , chứ bỏ khỉ sống lên xe_khách nó kêu chí_choé và xộc mùi hôi_rình làm cách chi qua được kiểm_lâm .


Tôi lắc_đầu bảo chưa bao_giờ nghe chuyện vù xe mạo_hiểm kiểu ấy rồi hẹn gặp lại đám cò buôn thú đang đeo_bám bên đường .


Đây là giai_đoạn quyết_tử vì sau hơn 5.000 hài_cốt liệt_sĩ được chuyển về nghĩa_trang Việt - Lào tại huyện Anh_Sơn ( Nghệ_An ) thì phỏng còn hơn 7.000 phần_mộ liệt_sĩ nữa vẫn đang nằm sâu trong vùng phỉ Vàng Pao .


Y nói : " Con hổ nặng 7 tạ xẻ làm bốn khúc còn ướp tươi trong tủ_lạnh .


Ai cần nội trong ngày_mai có_mặt tại Phố_Châu hỏi Đức " hổ " .


Chiều hôm sau , tại cái " rốn " thú này tôi gặp Đức " hổ " .


Y tặc_lưỡi : " Ông vào hơi muộn , hàng vừa biến trưa nay " .


Tôi tiếc ngẩn vì ý_đồ chộp hình con hổ nằm trong tủ_lạnh đã không thành mà việc thâm_nhập " rốn " thú lúc này đã trở_nên khó_khăn .


Đức " hổ " nói : " Nếu không phải đại_gia ở Vinh thì đừng hòng gặp được đại_gia Phố_Châu , bởi buôn thú bây_giờ không khác gì buôn ma_tuý do người buôn , kẻ báo " .


Quả_là không đại_gia nào dám lưu_giữ hổ , beo , gấu vài giờ trong nhà .


Những thú quí này thường_xuyên được di_chuyển bí_mật từ điểm này sang điểm khác .


Nếu gặp đúng khách , chỉ cần liếc mắt hoặc làm_việc qua điện_thoại là số_phận con thú được đặt giá hàng chục triệu ( đối_với gấu_ngựa ) , hàng trăm triệu ( đối_với hổ lớn ) trong tích_tắc .


Tôi lại đành chuyển vai đi học nghề buôn thú .


Đức " hổ " khoát tay , nói một_mạch ; " Bây_giờ là quá muộn rồi .


Bao_nhiêu mẹo , mánh người ta " đi " mòn cả rồi .


Nếu không có vốn lớn , không có ô_dù thật mạnh thì đừng mơ buôn thú .


Sau gần chục năm , hơn 30 tay buôn ở cái " rốn " thú này giờ chỉ còn lại năm đại_gia như Hoàn " rắn " , Dũng " beo " , Tài " tê_tê " ...


Số này sau khi đè_bẹp lớp đàn_em đã chuyển nghề kinh_doanh đất , mở đại_lý hàng điện_tử hoặc hình_thành những đường_dây buôn thú cỡ lớn xuyên quốc_gia .


Số đàn_em không_thể cạnh_tranh nổi phải bỏ nghề làm cửu_vạn đi thu_gom thú về nhập " .


Tôi quyết_định một_mình tiếp_cận Dũng " beo " .


Khu nhà đồ_sộ của gã đại_gia này nằm khuất trong thị_trấn Phố_Châu .


Nghe tiếng gọi , từ trong nhà vọng ra tiếng đáp ỏn_ẻn như con_gái : - Dạ , có em , Dũng đây !


Nhưng khi nhìn thấy tôi là khách lạ , gã đổi thái_độ : - Ai giới_thiệu mà ông biết lối vào ?


- Nổi_tiếng như đại_gia Dũng " beo " , nhà_hàng đặc_sản thú rừng nào ở Vinh mà không biết .


Dũng " beo " nheo cặp mắt lươn cười đắc_ý rồi mời tôi vào nhà .


Tôi vừa ngồi xuống ghế , gã liền nghiêm nét mặt , hỏi : - Nội_dung cụ_thể của ông vào đây là gì ?


- Hổ phải hẹn trước , còn beo lúc_nào cũng sẵn .


Beo chết dưới 3 tạ giá 3 triệu / kg , trên 3 tạ giá 3,5 triệu / kg .


Ngoài beo cần gì cũng có , từ don , nhím , rùa , lợn_rừng , khỉ , hoẵng ...


Nói đoạn gã lại nhìn tôi vẻ nghi_ngờ rồi hỏi số điện_thoại_di_động , địa_chỉ nhà và điện_thoại nhà_riêng .


Sau khi ghi vào sổ và bấm thử máy để kiểm_tra di_động của tôi , Dũng " beo " tỏ ra cởi_mở : - Hổ ở đây không hiếm nhưng cũng như khỉ , nếu để nguyên cả con vận_chuyển dễ bị lộ nên phần_lớn trước khi qua biên_giới phải quật chết con thú , moi ruột rồi xẻ làm bốn phần , ướp đá chia nhau cắt xuyên rừng , làm vậy mà vẫn thấy hết_sức mong_manh .


- Vậy làm_sao đưa được hổ ra Hà_Nội , vô Sài_Gòn ? - Tôi hỏi .


Thời_điểm này nếu chi khoảng 10 triệu / con hổ ra Hà_Nội là có người đi ngay - Dũng " beo " lộ vẻ sành_sỏi - Cách đi hổ của các đại_gia Phố_Châu không_thể liều_lĩnh như đi những con thú khác .


Chủ_yếu bọn chúng đi bằng xe biển xanh của các sếp !


Đây là xe của những sếp liều hoặc ngày sếp nghỉ , lái_xe tranh_thủ đánh_quả kiếm tiền tiêu .


Dũng " beo " cho biết nếu dùng xe tư_nhân lách luật chạy thoát mười chuyến nhưng nếu bị bắt một chuyến là thua , chi_bằng sử_dụng xe " đẹp " của các sếp , nếu gặp sự_cố thì làm_luật , được đồng nào ăn chắc đồng đó .


Bắt_đầu từ tháng tám hằng năm , từng đoàn cửu_vạn người Lào , người Việt trong đường_dây buôn thú từ Malaysia qua Thái_Lan , Lào đổ_bộ vào vùng rừng cửa_khẩu Cầu_Treo ( Hà_Tĩnh ) rồi tràn lên đường 8 .


Cùng lúc hai " rốn " thú ở thị_trấn Phố_Châu và Tây_Sơn , huyện Hương_Sơn lại sôi lên trong tiếng xe_máy , ôtô rậm_rịch vận_chuyển thú ra Hà_Nội , vào TP. HCM suốt ngày_đêm ...


Trưởng_phòng pháp_chế Chi_cục KL Hà_Tĩnh Đặng Hữu Cư cho biết : " Nạn buôn thú quí này bắt_đầu rộ từ năm 2003 , phát mạnh năm 2004 , nhất_là từ khi dân buôn_lậu ở biên_giới Trung_Quốc cần nhập tê_tê với giá 450.000 - 600.000 đồng / kg " .


11 tháng năm 2004 riêng kiểm_lâm đã bắt 1,981 kg thú quý trong địa_bàn và 391 kg bắt ngoài tỉnh .


Công_an , biên_phòng , kiểm_lâm đã khởi_tố hàng chục vụ án , thu_giữ hàng chục ôtô con , ôtô khách nhưng nạn buôn thú vẫn không hề giảm .


" Mùa buôn thú còn kéo_dài cho đến áp tết .


Mỗi ngày , hàng ngàn con chim trời bỗng_chốc bị hoá_kiếp trở_thành những con chim quay béo ngậy trên bàn nhậu , thành món ăn rất dân_dã trong mỗi bữa ăn của người dân đảo Cát_Bà ( Cát_Hải , Hải_Phòng ) .


Chỉ với chưa đến 10.000 đồng , bất_kể ai cũng có_thể kiếm được một " xách chim " dọc tuyến đường xuyên đảo hay tại chợ trung_tâm thị_trấn du_lịch Cát_Bà ...


Trời chưa tối hẳn nhưng sương đã bắt_đầu xuống , ông H. ( xin giấu tên những người thợ_săn chim đề_cập trong bài ) , một tay săn chim chuyên_nghiệp ở xã Xuân_Đám ( huyện Cát_Hải ) , dẫn tôi đi vào núi săn chim .


Men theo con đường_mòn , chúng_tôi đến một khu đất trống trước dãy núi Hà_Sen .


Lại gần một bụi rậm , ông H. cúi xuống thò tay kéo ra một cheo lưới giống như lưới đánh_cá dài khoảng 10 m , cao khoảng 3 m .


Tôi chưa kịp hình_dung ông sẽ làm gì với cheo lưới này thì ông lại kéo ra hai đoạn ống luồng , mỗi đoạn dài khoảng 10 m .


Ông buộc hai đầu lưới vào hai đầu ống luồng rồi dựng lưới lên như người_ta mắc lưới đánh bóng_chuyền .


Như thấy thiếu điều gì , ông lại chạy vào bụi cây lấy ra trên chục ống_bơ sữa bò , bên trong ống_bơ đó là một hòn đá được buộc lủng_lẳng bằng sợi dây chỉ .


" Để nó phát ra tiếng_động khi chim dính ấy mà " - vừa nói ông H. vừa thoăn_thoắt buộc những ống_bơ vào cheo lưới và giương lên đón những chú chim đầu_tiên sa bẫy .


Chăng lưới xong , ông H. kéo tôi vào bụi cây ngồi đợi .


" Đi vào tầm này mới có nhiều chim , vả_lại giờ này mấy tay kiểm_lâm không còn lượn_lờ nữa - Ông H. kể - Hôm_qua mấy thằng ở khu dưới bẫy chim xong không cất lưới bị kiểm_lâm thu sạch , thế_là mất_toi mấy trăm ngàn bạc " .


Trên nền trời xám_xịt , tôi bắt_đầu nghe tiếng chim kêu quàng_quạc bay về núi .


Không biết từ phương nào , từng đàn chim bay về ngọn núi trước mặt tôi .


" Bắt kiểu này ngày được bao_nhiêu con ? " - tôi hỏi .


Mắt vẫn dõi theo đàn chim , ông H. thủng_thẳng : " Cũng không nhiều lắm , khoảng 20 con là cùng .


Tôi già rồi nên kém , chứ mấy thằng ở khu dưới có ngày bắt được 30 - 50 con ...


Coong , coong , coong ... tiếng động từ những ống_bơ dồn_dập , hàng chục chú chim vô_tội vẫy_vùng trên cheo lưới .


Ông H. nhảy ra khỏi lùm cây , rút đèn_pin trong túi soi lên cheo lưới .


Trên cheo lưới , gần chục con chim đang đập cánh phành_phạch trong tuyệt_vọng .


Người thợ_săn già nhanh_chóng hạ cheo lưới xuống rồi thoăn_thoắt gỡ từng con chim bỏ vào bao .


Nhặt chim xong , ông lại nhanh_chóng dựng lưới lên .


" Tớ cố phải làm nhanh lấy vài mẻ nữa kẻo khi trời tối hẳn thì hết cửa , chỉ còn khoảng một tiếng nữa là chim về tổ hết " .


Lúc này , xung_quanh khu_vực săn của ông H. chốc_chốc lại có tiếng ống_bơ kêu coong , coong ...


Thế_là lại thêm những chú chim vô_tội nữa sa lưới ...


Không biết có phải " chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ " hay vì những điều_kiện lý_tưởng của Cát_Bà mà cứ dịp cuối năm , mỗi ngày có hàng ngàn , hàng vạn con chim cuốc , le_le , gà_đồng ... kéo nhau về đây tìm chốn ngủ .


Người thợ già như ông lão H. cũng không lý_giải được điều này và có_lẽ vì là chim trời nên ông cũng như hơn 20 thợ_săn chim chuyên_nghiệp ở Xuân_Đám và các xã lân_cận từ mấy năm nay cứ thản_nhiên , vô_tư săn_bắt .


Tuy Hạt Kiểm_lâm huyện đã cấm nhưng vì muốn có thêm chút tiền nên chẳng ai từ_chối cơ_hội hiếm có này .


Việc săn_bắt những con chim trời , theo ông H. , " cũng chẳng kiếm_chác được bao_nhiêu " bởi có đem ra chợ bán cũng chỉ được 2.000 - 5.000 đồng / con ( tuỳ con to hay nhỏ , béo hay gầy ) , chẳng thấm_tháp là bao so với hòn đảo giàu tiềm_năng du_lịch này .


" Bần_cùng lắm thì làm thêm kiếm đồng_tiền , bát gạo thôi " .


Đó là lý_lẽ của cánh thợ_săn , nhưng thật_ra với những người dân huyện đảo mà cuộc_sống chưa lấy gì làm no_đủ như ở Xuân_Đám , việc " kiếm_chác " thêm mỗi ngày 60.000 - 70.000 đồng như ông lão H. cũng là " đỡ cơ_cực " lắm rồi .


Thợ_săn K. ( xã Phù_Long ) có thâm_niên năm năm trong nghề săn chim cũng cho rằng mỗi dịp chim về đảo ( tháng chín , tháng mười ) chính là cơ_hội tốt để kiếm tiền .


Với gần 1 triệu bỏ ra , K. sắm hẳn ba cheo lưới nhỏ chia cho hai đứa con cùng mình vác đi săn .


Hầu_như ngày nào ba bố con anh K. cũng bắt được khoảng 100 con , đem bán với giá rẻ nhà anh cũng kiếm được 250.000 - 300.000 đồng .


Chỉ trong một tháng , nhà anh sắm khá đủ tiện_nghi sinh_hoạt như : tivi , cassette ...


Chỉ tính đơn_giản , 20 thợ_săn với 20 cheo lưới , mỗi cheo lưới ngày bắt 25 - 30 con thì mỗi ngày cũng có đến 500 - 600 chú chim trời sa lưới và bị hoá_kiếp .


Và nếu cứ để tình_trạng săn chim bừa_bãi như thế này thì mai_đây liệu Cát_Bà có còn chim về trú_ngụ ?


Hiện tình_trạng săn chim di_cư đã trở_thành một vấn_nạn trên đảo Cát_Bà , thế nhưng hầu_như chính_quyền các xã đều không có động_tĩnh gì .


Ông Bùi Hồng Việt , Hạt Kiểm_lâm huyện Cát_Hải , than_phiền do biên_chế của đơn_vị chỉ có vài người , chia việc ra không đủ , đành phải tổ_chức tịch_thu của những người bán_rong trên đường hoặc ở chợ Cát_Bà .


Cũng chính vì quân_số ít mà suốt từ đầu vụ , hạt kiểm_lâm mới_chỉ thu_giữ được khoảng 800 con .


Số chim này sau khi thu_giữ đã được thả về tự_nhiên , nhưng chính những cán_bộ hạt kiểm_lâm cũng không biết ngày_mai nó có bị sa lưới tiếp hay không ?


Địa_điểm mới là chợ Tam_Bình ( quận Thủ_Đức ) , chợ Hóc_Môn ( thường gọi là chợ Tân_Xuân ) và chợ thuỷ_hải_sản Bình_Điền ( quận 8 ) .


Trong đợt di_dời vào tháng 10-2005 này , TP tiếp_tục cho di_dời tiếp năm chợ , gồm chợ cá Hoà_Bình ( quận 5 ) , chợ cá Xóm_Củi ( quận 8 ) , chợ tạm thuỷ_hải_sản Chánh_Hưng ( Bình_Chánh ) , Sân_Cá 50 và chợ Mai Xuân Thưởng ( quận 6 ) .


Ngoài một_số nhỏ gồm 29 hộ ở chợ Mai Xuân Thưởng sẽ di_dời về chợ Tân_Xuân thì tất_cả các hộ kinh_doanh còn lại ở năm chợ này theo dự_kiến đều sẽ di_dời ra Trung_tâm thương_mại Bình_Điền ( tên gọi hiện_tại ) .


Song cho đến thời_điểm này , chợ Bình_Điền vẫn “ chưa hoàn_thành ” .


Trong khi đó , nhiều tiểu_thương và Ban quản_lý chợ Mai Xuân Thưởng cho biết khi di_dời ra đây họ phải vào khu tạm buôn_bán để chờ khoảng quí 1 hoặc 2-2006 mới chính_thức nhận sạp .


Phải chấp_hành chủ_trương và kế_hoạch di_dời chợ dù đang bước vào thời_điểm làm_ăn được nhất của một năm , hàng ngàn tiểu_thương và lao_động liên_quan không biết công_việc làm_ăn của mình rồi sẽ ra sao ...


Sạp hàng của chị Nguyễn Thị Kim Hà nằm ở chợ Mai Xuân Thưởng ( quận 6 ) trên đường Phan Văn Khoẻ .


Cả tháng nay , trong lòng chị Hà có một nỗi lo nặng_trĩu : phải chuẩn_bị mọi thứ cho việc di_dời chợ vào giữa tháng mười tới .


Chị thở_dài : “ Ai cũng hoang_mang không biết ra chợ mới sẽ bán_buôn ra sao !


Bạn_hàng có theo ra hay sẽ bỏ mình tìm mối khác ... ” .


Hầu_hết các hộ kinh_doanh có giấy_phép hoặc không có giấy_phép kinh_doanh nhưng vẫn thực_hiện nghĩa_vụ thuế ở chợ Mai Xuân Thưởng đều là những vựa bán_buôn .


Hoạt_động ở các chợ đầu_mối này đều theo hình_thức bán gối_đầu , thường chỉ đến cuối năm , những ngày cận tết mối_lái mới tiến_hành thanh_toán tiền_bạc nợ_nần cho nhau .


Thắc_mắc , băn_khoăn của tiểu_thương các chợ và một_số vấn_đề chưa rõ trong việc di_dời đã được chúng_tôi đặt ra với những người có trách_nhiệm ở Sở Thương_mại và UBND TP. HCM .


Thế nhưng cho đến giờ chúng_tôi vẫn chưa nhận được một cuộc tiếp_xúc trao_đổi nào .


Những vấn_đề liên_quan khác phải chờ sở tập_hợp lại và sẽ trình TP xem_xét giải_quyết sau .


Nhiều tiểu_thương ở các chợ phải di_dời đều khẳng_định không ai muốn “ ra đi ” ngay thời_điểm bắt_đầu làm_ăn “ được ” nhất của các chợ trong một năm trời buôn_bán , nên tâm_trạng ai cũng thấy bất_an .


Một tiểu_thương khác cho biết vựa của bà có tới gần 20 “ con_nợ ” , người ít thì vài triệu , người nhiều đến hơn cả chục triệu , đi lưng_chừng như vậy không biết làm_sao để bạn_hàng chịu “ theo ” mà trả cho mình .


Anh Nguyễn Thế Phong , chủ một vựa cá ở chợ Xóm_Củi ( Q. 8 ) , cho biết nhiều bạn_hàng của anh đã tính đến chuyện làm đơn kiến_nghị xin được hoãn di_dời đến sau tết nhưng không biết có được giải_quyết không .


Đi quá xa khu_vực kinh_doanh cũ , mối lo_lắng đầu_tiên của các chủ vựa là sợ bị bạn_hàng bỏ , chưa kể phải thay_đổi điều_kiện làm_ăn , sinh_sống của cả gia_đình .


Bà Mai cho biết nhiều bạn_hàng già của bà từ các chợ đều về đây lấy hàng , “ bây_giờ mình đi xa như vậy sợ họ không theo nổi ” .


Theo BQL chợ Mai Xuân Thưởng , ( vấn_đề nan_giải nhất hiện_tại là ) ngoài số_lượng chính_thức các hộ “ được ” di_dời từ dự_kiến ban_đầu trên 700 hộ , sau đó rút xuống 527 hộ và sau đợt điều_chỉnh vừa_rồi hiện chỉ còn 374 hộ , 326 hộ “ được ” di_dời ra Bình_Điền , 29 hộ “ đi ” Tân_Xuân và các hộ kinh_doanh thực_phẩm , ăn_uống khác được hỗ_trợ tự di_dời , thì những hộ kinh_doanh còn lại không biết sẽ đi vào đâu .


Theo ông Lê Văn Dân , trưởng BQL chợ , số hộ buôn_bán kè_kè theo chợ từ hàng chục năm nay và cũng đã được quận chấp_nhận cho bán tạm_thời này trên thực_tế còn đông hơn số_lượng chính_thức của chợ và phải tròm_trèm cả ngàn hộ , chưa kể nhiều người bán_lẻ khác .


Bà_cụ già ở căn_hộ 222B Phan Văn Khoẻ cho biết gia_đình quá nghèo , không có khả_năng sang sạp , bà chỉ lấy hàng dạt từ các xe_hàng , mối_lái về “ bán nới_tay kiếm cơm ” .


Rất nhiều hộ trong diện này trên thực_tế chỉ là những người buôn sỉ nhỏ hoặc bán_lẻ và thu_nhập cũng không dư_dả gì , nên nếu có được di_dời thì họ cũng không đủ khả_năng bỏ ra hàng trăm triệu đồng để thuê một sạp ở chợ đầu_mối mới .


Một sạp ở các chợ mới thường có diện_tích rất lớn với giá thuê trung_bình


12 triệu m² , và một sạp rộng khoảng 32 m² như ở chợ Tân_Xuân thì giá ( tuỳ theo vị_trí hoặc chính_sách được hưởng ) cũng phải mất từ trên 200 - 400 triệu đồng .


Bà_cụ cho biết không nằm trong “ diện được đi ” , cũng không có tiền để đi và cũng chưa biết sẽ sống như thế_nào khi chợ di_dời và các hộ buôn_bán còn lại sẽ bị giải_toả trắng .


Bên cạnh đó , bám vào chợ để sinh_sống hàng chục năm nay là hàng nghìn lao_động chân tay làm đủ thứ nghề từ bốc_vác , kéo hàng , rửa rau , lau quả cho đến lột vỏ tỏi , vỏ hành ...


Nặng_lòng nhất là số_phận của hàng trăm thợ bốc_xếp .


Ngoài những nhân_công của nghiệp_đoàn bốc_xếp đang “ trối_chết ” lo chuyển_đổi thành hợp_tác_xã làm đối_tác để được chuyển ra Bình_Điền làm thì còn đến hàng trăm lao_động bốc_xếp tự_do chưa biết sẽ ra sao .


Có nhiều gia_đình sống dính với chợ này từ hàng chục năm nay với đủ thứ nghề đã kể trên .


Và cả 23 thành_viên của BQL chợ trong kế_hoạch không được “ theo ” tiểu_thương về các chợ mới nên sắp tới cũng chưa biết sẽ đi về đâu .


Khổ_sở không kém là các hộ kinh_doanh ở chợ tạm Chánh_Hưng .


Khi chợ Cầu_Muối - Cầu_Ông_Lãnh bị giải_toả , khi các bạn_hàng khác được di_dời về chợ Tam_Bình ( Thủ_Đức ) và Tân_Xuân ( Hóc_Môn ) thì gần cả trăm hộ kinh_doanh thuỷ_hải_sản ở đây cũng chưa có chỗ để về vì chợ Bình_Điền xây chưa xong .


Theo dự_kiến , đầu năm 2004 họ sẽ chính_thức dời sang chợ Bình_Điền nhưng chờ mãi cũng không thấy chợ mới .


“ Chúng_tôi đã quá ngán_ngẩm vì phải đi nhưng đi mãi mà cũng chưa đến được chỗ cần đến ” , một tiểu_thương bức_xúc .


Cũng theo BQL , các tiểu_thương ở chợ Mai Xuân Thưởng được di_dời ra chợ Bình_Điền vẫn phải tiếp_tục kinh_doanh ở khu tạm trước khi được bố_trí chính_thức vào sạp mới .


Thời_điểm để chính_thức vào sạp thì có người bảo nghe nói đến cuối năm , người bảo sau một năm ...


Có_mặt tại chợ Bình_Điền vào những ngày cuối tháng chín , tức_là chỉ còn không đầy một tháng nữa là đến thời_điểm các chợ trên phải giải_toả , trước_mắt chúng_tôi chợ đầu_mối này hiện vẫn còn là một công_trường ngổn_ngang đầy sắt thép .


Trong hai nhà_lồng chính , sàn bêtông thậm_chí còn chưa được đổ .


Dãy nhà ban quản_lý điều_hành chợ cũng còn trơ đầy giàn_giáo .


Đường nối từ đại_lộ Nguyễn Văn Linh vào chợ hiện cũng chưa được tráng nhựa , trong khi đường Hoàng Đạo Thuý , con đường ngắn nhất từ khu_vực An_Lạc để đến chợ , hiện vẫn là một con đường ... làng đắp đất đá với đầy những ổ_voi khổng_lồ .


Bên cạnh đó , BQL chợ Mai Xuân Thưởng cũng cho biết nhiều hộ đã có “ tờ chấp_thuận có mộc ” để di_dời về chợ Tân_Xuân nhận sạp nhưng về đó cũng chưa có sạp để vô vì nghe nói sạp đó đã được cho thuê và vẫn phải tiếp_tục chờ .


Ông Nguyễn Tiến Dũng , phó_giám_đốc Công_ty TNHH Quản_lý và kinh_doanh chợ Tân_Xuân , cho biết hiện_tại chợ cũng chỉ còn 19 ô ( sạp ) trống , nhiều hộ đăng_ký về nhưng chưa có chỗ và hiện chỉ ưu_tiên những hộ có chính_sách , chế_độ trước .


Các hộ chưa có chỗ sẽ được xếp chỗ tạm , qua quí 1 , 2 mới được vô chính_thức .


Chị Út và chị Bảy , hai hộ kinh_doanh liền_kề nhau ở khu C chợ Tân_Xuân , cho biết phải gian_nan lắm họ mới trụ được đến bây_giờ khi phải di_dời từ chợ Cầu_Muối về đây từ cuối năm 2003 .


Trong khi các bạn_hàng di_dời về chợ Tam_Bình đã ổn_định thì lúc đó chợ Tân_Xuân cũng chưa kịp hoàn_tất .


Họ phải theo bạn_hàng ra chợ Tam_Bình bán đắp_đổi qua_ngày ở khu tạm chờ ngày về chợ mới .


Về đây khi đã mất hết mối_lái như bao người khác họ cũng phải làm lại từ đầu .


“ Mỗi một cuốc xe_ôm về nhà phải mất 25.000 - 30.000 đ nhưng cũng không_thể đi đêm_hôm suốt như_vậy được nên riết rồi cả tuần mới về nhà một lần ” .


“ Ai cũng bảo ra đây là ra ... đảo ở ” .


Chịu không thấu cảnh ngủ sạp , gần đây hai chị phải hùn tiền thuê chung một chỗ trọ giá 300.000 đồng gần chợ .


Nhiều gia_đình phải bê cả nhà từ chợ Cầu_Muối và Cầu_Ông_Lãnh về đây cũng chọn cách này .


Ông Dũng thừa_nhận thời_gian đầu tiểu_thương nào mới về chợ cũng khổ_sở vì phải hì_hụi gầy dựng tìm mối mới , cả ban quản_lý chợ cũng thấy khổ lây .


Chị Bảy kể rất nhiều người như chủ sạp C4 bên cạnh và nhiều sạp khác không có nhiều vốn_liếng hoặc hoàn_cảnh quá khó_khăn sau một thời_gian chịu không nổi đã phải bỏ sạp quay về chợ cũ hoặc bỏ nghề .


Vượt cầu Bính theo con đường 10 trải nhựa láng_bóng chừng 8 km , xã An_Lư ( Thuỷ_Nguyên , Hải_Phòng ) hiện ra tựa một khu_phố phồn_hoa với chợ_búa sầm_uất và những biệt_thự bề_thế sáng màu sơn .


Từ một_vài chiếc thuyền sông , trải qua bao gian_nan , nay An_Lư trở_thành xã có đội tàu vận_tải lớn nhất_nhì trong nước với hàng trăm chiếc tàu_biển của hơn 50 doanh_nghiệp vận_tải biển tư_nhân .


Đến năm 1995 , hàng Trung_Quốc cạn , họ đã nâng_cấp , đóng mới tàu lên mức trọng_tải 700 - 900 tấn / tàu để chạy tuyến Bắc - Nam .


Và đến nay , đội tàu của An_Lư đang bắt_đầu thêm một lần “ lột_xác ” nữa .


“ Hiện_tại có gần chục công_ty ( của An_Lư ) đang tự nâng_cấp , làm thiết_kế , đóng tàu có trọng_tải lớn từ 3.000 - 5.000 tấn để vươn ra làm_chủ tuyến Đông_Nam_Á và Bắc_Á ” - ông Bùi Thanh Bản , giám_đốc Công_ty Hoàng Đạt , chủ_tịch Hiệp_hội Vận_tải biển An_Lư , cho biết .


Ông Nin vẫn còn nhớ như in những bước trầm một thời chưa xa của nghề sông_nước truyền đời đối_với người dân An_Lư .


Mấy chục năm trước cả xã chỉ có hơn chục con thuyền gỗ thô_sơ , chuyên_chở vôi từ Hải_Phòng lên mạn ngược rồi chở cát xuôi về .


Nhiều người bằng lứa với ông lúc đó đã theo cha rong_ruổi thuyền hàng xuôi_ngược khắp nơi .


Nhưng những người con An_Lư vẫn đau_đáu khát_vọng giữ nghề , không chịu bó_tay nhìn cảnh làng_nghề “ chết chìm ” .


Đi tiên_phong phải kể đến ông Bùi Thanh Bản ( hiện là giám_đốc Công_ty Hoàng Đạt ) là người An_Lư đầu_tiên thành_lập công_ty vận_tải tư_nhân , mạnh_dạn bỏ vốn sắm tàu lớn chạy tuyến biển .


Sau đó , nhiều xã_viên khác cũng hợp nhau lại thành từng nhóm , chung vốn tậu tàu chạy tuyến biển .


Rồi “ canh_bạc ” của cả làng , cả xã thắng lớn do hàng_hoá tuyến Trung_Quốc có nhiều , giá cước lại cao , chẳng bao_lâu người An_Lư trả dần được nợ , đầu_tư nâng_cấp hoặc đóng tàu mới .


Chính ông Bản là người đầu_tiên trong số các chủ tàu An_Lư vận_chuyển phân_bón sang Indonesia , Công_ty Hưng_Phát của ông Bùi Văn Tiến cũng đưa tàu 3.500 tấn vào khai_thác tuyến vận_tải này …


Hiện_tại trong 10 chiếc tàu thuộc Công_ty Hoàng Đạt thì có đến ba chiếc tham_gia vận_tải tuyến Đông_Nam_Á và Bắc_Á .


Nhiều chủ tàu khác người An_Lư cũng không chịu an_phận trong “ ao nhà ” .


Để thực_hiện ước_mơ ra biển lớn , người An_Lư không chỉ đổ tiền để đóng những con tàu to hơn , họ còn đang thực_hiện chiến_lược đào_tạo nhân_lực khá bài_bản .


Ông Nguyễn Huy Hồng , chủ_tịch xã An_Lư , cho biết : “ Hiện_nay , đội tàu của An_Lư đang giải_quyết việc_làm cho 3.000 trong số 5.000 lao_động của toàn xã với thu_nhập bình_quân hơn 1 triệu đồng / người / tháng .


Phong - cháu của ông Nin , vừa lấy bằng cử_nhân tin_học , hiện đang học quản_trị kinh_doanh - nói rằng thế_hệ trẻ An_Lư có rất nhiều người đi học ở các trường đại_học , cao_đẳng và trung_cấp .


Và sau_này họ sẽ trở_về làm_việc trong những đội tàu , trường_học , trạm_xá ... của An_Lư .


Đất rừng bị manh_mún , xé_lẻ , rừng ngày_càng nghèo kiệt .


Hàng chục ngàn hecta đất rừng - nguồn tài_nguyên quí_giá chỉ có_thể được hình_thành sau hàng trăm năm - nay đang trở_thành một vùng_đất hoang_tàn .


Về huyện Tánh_Linh , tỉnh Bình_Thuận , tôi chuẩn_bị khá đầy_đủ vật_dụng cần_thiết cho một đợt tác_chiến ... trong rừng .


Song tôi đã thật_sự chưng_hửng khi đối_diện với một Tánh_Linh không phải là rừng mà là một vùng xơ_xác , hoang_tàn .


Sau cả buổi dọ hỏi , tôi cũng tìm gặp được một đầu_nậu có tiếng ở xã Gia_Huynh , thuộc địa_phận Lâm_trường Tánh_Linh .


Bà G. dáng đậm người , hất mặt nhìn tôi , ra giá : " 4 triệu đồng / hecta / năm " .


Tôi phân_vân : " Em ở Đồng_Nai qua , chưa biết làm_ăn có được không ?


Vừa lôi điếu thuốc_lá ra khỏi túi áo_bà_ba , bà G. tư_vấn : " Đất tốt , trồng củ_mì , bắp gì cũng được " .


Đất của lâm_trường , nhưng tôi có công khai_phá từ mấy chục năm nay rồi !


Cho cô em thuê , cô em làm vài vụ rồi ... biến .


Bà G. quắc mắt nhìn tôi không nói nửa lời .


Sáng hôm sau tôi trở_lại khu_vực gần nơi bà G. bán đất , gặp một chị tên Hà .


Chị Hà quê ở Trà_Vinh , đã tạm_trú ở thôn 2 , xã Gia_Huynh từ năm 1999 cho đến nay .


Chị tâm_sự : " Mỗi ngày họ trả cho 25.000 đồng , làm ngày nào biết ngày đó , công_việc là trồng điều , gặt cỏ , hái điều , rồi ... mót điều bán kiếm thêm tiền chợ " .


Do không có tiền thuê đất của đầu_nậu , chị mới phải làm mướn như vậy .


Nếu có tiền thuê đất canh_tác , mỗi năm thu_hoạch hơn 10 triệu đồng , gấp đôi tiền công làm_mướn cho công_ty " - chị Hà nói .


Nhiều người biết bà G. từ miền Trung vào Tánh_Linh cách đây 30 năm , từng được chính_quyền địa_phương giao_khoán đất canh_tác nhưng bà đem bán dần , đến giờ thì trắng_tay .


Bà chuyển sang chiếm đất lâm_trường và cho thuê với giá vài triệu đồng / ha / năm .


Mấy ngày sau đó tôi được chứng_kiến cảnh bà G. kéo theo một nhóm người nào xẻng , búa , bạt ... đi dựng lều ngay trên đất lâm_trường .


Đó là những người nhập_cư vì tôi nghe được giọng Huế , Quảng_Bình , giọng người miền Tây và cả giọng Bắc .


Tôi đến chỗ bắt voi thuộc khu Bàu_Chồn , tiểu_khu 311 , Lâm_trường Tánh_Linh .


Ở đây bây_giờ trống_hoác , chỉ còn toàn ... gốc cây đã bị đốt cháy đen .


Ông Đào Lập Công , cư_dân thôn 1 , xã Gia_Huynh , cho biết : " Tôi ở đây hơn mười năm rồi , quản_lý gần chục hecta đất của lâm_trường " .


Trước_đây voi về nhiều , tôi cất chòi lá buông canh giữ đất .


Mấy ngày sau , tôi được lãnh_đạo lâm_trường cho biết ông Công là một trong những người chiếm đất rừng và tham_gia nhóm ngăn_cản người thi_hành công_vụ khi lâm_trường tiến_hành ủi đất để trồng cao_su theo chủ_trương của tỉnh .


Theo hạn_điền , mỗi hộ chỉ được giao tối_đa 2 ha ( nếu có ba khẩu ) , 5 ha ( nếu có năm khẩu trở_lên ) .


Ông Công cũng là một trong những " đại_gia " về đất ... lâm_trường .


Ngoài_ra còn có ông Bình ở xã Gia_Huynh đã có 4 ha , được giao_khoán thêm 2 ha để trồng cây_công_nghiệp song vẫn tham_gia chiếm thêm đất ở khu Bàu_Chồn .


Người dân ở thôn 3 , xã Gia_Huynh rỉ_tai nhau : " Bí_thư chi_bộ thôn còn đi chiếm hàng chục hecta đất , mình dại gì không đi chiếm ! " .


Một cán_bộ huyện cho biết một bí_thư chi_bộ thôn thuộc xã Gia_Huynh đã chiếm 16 ha đất lâm_trường nhưng đến nay vẫn đang chờ ... kiểm_điểm ( ? ) .


Giám_đốc lâm_trường Bùi Văn Thu có vẻ bức_xúc khi chỉ cho tôi khu Bàu_Chồn với một rừng ... gốc cây và kể : Ban_đêm người dân vô cưa một nửa gốc cây , chờ gió lớn cây bị đổ xuống , đổ_thừa là gió lớn cây đổ .


Họ cứ phá rồi chiếm theo dạng da beo như vậy .


Từ tháng 8-2003 khi tôi về nhận nhiệm_vụ đến nay đã giải_quyết bằng cách giao_khoán hơn 600 ha cho hàng trăm hộ vô chiếm đất để họ canh_tác , nhưng dân vẫn cứ tiếp_tục vô chiếm phần đất qui_hoạch trồng cao_su của lâm_trường " .


Ông Thu vừa dứt câu_chuyện , một thanh_niên đeo trên cổ sợi dây_chuyền vàng rất lớn tiến lại gần ông nói : " Anh Thu ơi , ngày_mai cho em mang máy cưa vô rừng làm cho đỡ vất_vả " .


Sau mấy đợt quyết_liệt xử_lý , nay vẫn còn khoảng 16 chòi .


Dọc con lộ chính của xã Gia_Huynh thuộc lâm_phận Tánh_Linh , tôi dễ_dàng nhìn thấy lác_đác một_số nhà dân , có nhà mái lá , mái tôn , tường xây .


17 g ngày 10-5 , tôi còn chụp được vài tấm hình một_số người dân đang cất nhà một_cách công_khai trên đất thuộc lâm_phận Tánh_Linh .


Tôi không hình_dung được khu_vực mình đang đứng là rừng , bởi giờ_đây cây rừng chỉ còn gốc .


Tôi bất_thần dừng lại ở một gốc cây lớn đang bị lửa thiêu cháy ...


" Chỉ hát toàn vai phụ , chẳng mấy_ai nhớ mặt biết tên , cuộc_sống gần như chỉ quanh_quẩn trong hậu_trường với đồng_lương có hát có ăn , không hát khỏi ăn - cuộc_đời buồn như sân_khấu đêm nghỉ hát ! ” .


Một nghệ_sĩ già cám_cảnh cả đời làm nghệ_sĩ của mình như_thế để ví những thân_phận như ông là “ mây đen ” trên bầu_trời so với tia chiếu lấp_lánh của “ ngôi_sao ” .


“ Mây đen ” cũng còn là sự u_ám ở những cảnh đời nghệ_sĩ có tuổi có tên nhưng qua thời , lỡ vận .


Trên căn gác hoá_trang ở rạp Hưng Đạo , một nghệ_sĩ già ốm hom_hem ngồi lẫn trong đám “ quân_sĩ ” đã thu_hút chúng_tôi bằng vẻ say_mê hát_xướng lồ_lộ qua từng nét vẽ hoá_trang cực_kỳ chăm_chút ...


Trên sân_khấu ông vào_vai vua , điệu_bộ uy_nghi , vẻ mặt tinh_anh , giọng ca trầm ấm , song có_điều ông quá nhỏ_con với chiều cao 1,60 m , nặng 44 kg .


Ông chính là nghệ_sĩ Điền Phong - từng cùng nghệ_sĩ Đức Lợi hát kép chính tại Đoàn cải_lương tuồng cổ Huỳnh Long những năm 1980 .


Hồi ấy ông phong_độ với số cân trên 60 kg .


Thời hoàng_kim , tiền_bạc dư_dả , một người bà_con xa làm bầu hát bị lỗ , thương anh_em trong đoàn khổ , mê nghề , nể tình thân_quen , ông nhận làm bầu gánh Đoàn An_Giang - Khánh Hồng .


Nghiệp làm bầu của ông còn trải qua hai , ba đoàn hát khác , nhưng đi xuống chứ không đi lên - từ đoàn lớn xuống đoàn nhỏ , đoàn tỉnh xuống đoàn huyện , xã .


Hết vốn , ông vay tiền xã_hội_đen , lãi_mẹ_đẻ_lãi_con đến phải bán nhà , vợ_chồng chia_tay ...


Theo lời chỉ_dẫn của nhiều người , tôi tìm đến nơi ông trọ trong một con hẻm vòng_vèo , tối_tăm ở khu chợ Cầu_Muối .


Căn nhà nhiều tầng lầu nhưng cũ_kỹ , cáu bẩn , chuột to bằng bắp_chân chạy quanh .


Ông ở trên tầng cao nhất , trong một căn phòng chỉ khoảng 6 m 2 , vách bằng ván ép , muốn vào phải đi qua một phòng khác ngăn với phòng ông chỉ bằng một tấm vải .


Trong phòng đáng_giá nhất là chiếc quạt_máy cũ , ánh_sáng tù_mù với chiếc bóng_đèn nhỏ_xíu vì sợ hao điện , chủ rầy .


Ông rất ít lời , hỏi nhiều mới nói , mặt cứ dàu_dàu , người ốm quắt_queo .


Sáu tháng dọn về đây không biết có bao_nhiêu ngày ông ngồi như cái bóng trong phòng suốt ngày như_thế .


Bởi , ra_vô thì ngại phải đi ngang qua phòng gia_đình người_ta .


Đến gặp bạn_bè thì mặc_cảm hồi xưa là kép chính , bầu gánh , có tiền giúp_đỡ người này người kia , họ đối_xử khác ; bây_giờ nghèo , người_ta nghĩ mình đến xin tiền , mượn tiền .


Gặp khán_giả cũng ngại vì bây_giờ mình khổ , mình xấu .


Ngày ông trưởng_đoàn Huỳnh Long mất , trong lòng day_dứt nhưng ông không dám đi điếu vì : “ Tiền xe_ôm đi_về rẻ nhất cũng 20.000 đ , tệ nhất cũng phải bỏ phong_bì 20.000 đ mới coi được trong khi trong người không có một đồng_bạc ” !


Thú_vui của ông dồn hết vào sở_thích nghe cải_lương , nhưng gia_tài chỉ có ba băng cassette tuồng kiếm_hiệp cũ xì , chiếc máy_hát dành_dụm mua được đã đem đi cầm vì 30 Tết Ất_Dậu vừa_rồi trong nhà không có một hột gạo .


Bạn_bè cũng chẳng mấy_ai đến thăm ông , có phần do ông mặc_cảm không giao_du nên hoàn_cảnh không được biết đến .


Một lần duy_nhất khiến ông cảm_động nhắc hoài là gần đây một anh công_nhân hậu_đài Đoàn Huỳnh Long cũ tên Vượng , giờ làm_ăn khấm_khá , đi tìm ông , dẫn đi nhậu , khi về đưa 500.000 đồng bảo “ anh đi may quần_áo mặc ” .


Lẽ sống của ông bây_giờ là những lần hiếm_hoi được mời đi hát .


Mỗi đêm hát ông được trả 150.000 đồng , hai , ba tháng mới hát một suất , ngoài_ra ông sống bằng nghề may đồ hát lúc có lúc không cho cơ_sở Bạch Nga .


Tiền nhà mỗi tháng là nỗi lo thường_niên của ông .


Cũng may , chủ nhà cho ông trả làm vài đợt trong tháng hoặc cho thiếu nếu xoay không ra .


Cái ăn có thì no , ngon một_chút ; không có thì cả ngày một gói mì tôm mua chịu dưới nhà cũng xong , hoặc ... nhịn luôn nếu không vay_mượn được .


Nhìn ông xót_xa , tôi bảo : “ Chú ăn_uống như_thế nên ốm quá ! ” .


Ông lắc_đầu : “ Do buồn , mặc_cảm là chính .


Tôi đã ba lần tự_tử nhưng số chưa_thể chết ” .


Xin ông cho xem hình đi hát ngày_xưa thì còn lại chẳng mấy tấm .


Ông đã đốt gần hết trong những cơn suy_sụp tinh_thần .


Đời đi hát từ khi mới 15 tuổi bạc như vôi , ấy vậy_mà khi nghe hỏi “ nếu được làm lại từ đầu có chọn nghề hát nữa không khi kết_cục cũng như_vầy ? ” , con_người khốn_khó ấy lại đoan_chắc mình vẫn theo nghề hát ...


Ông Tần Nguyên - phó Ban Ái_hữu nghệ_sĩ - cho biết : Ở TP. HCM có khoảng 500 nghệ_sĩ , công_nhân sân_khấu nghèo cần được giúp_đỡ .


Có những hoàn_cảnh rất đau_lòng : không nhà_cửa , không con_cháu hoặc con_cháu quá khổ không lo được phải đi bán vé_số , đi ăn_xin , làm_thuê_làm_mướn ... trôi_giạt khắp nơi .


Căn phòng mướn của nghệ_sĩ Thanh Quang nằm trong một con hẻm nhỏ ở quận 4 .


Chỉ khoảng 12 m² nhưng có đến năm con_người ăn_ở lẫn bảy máy may_vá nơi đây , lại không có nhà_vệ_sinh , phải đi vệ_sinh công_cộng .


Tiền nhà luôn điện nước 700.000 đ / tháng .


Tiền ăn , tiền học cho cháu nội , tiền ốm_đau ... cũng cả triệu .


Xóm lao_động ít khách , vợ_chồng ông và vợ_chồng con_trai phải nhận may lại từ những tiệm lớn , tiền công chẳng bao_nhiêu , hàng lúc đắt lúc ế .


Có người đến thu tiền , ông bảo là tiền hụi ; song bà vợ lại nói là tiền góp mượn 100.000 đ trả 120.000 đồng , khi ế khách vợ_chồng ông năn_nỉ mượn tiền kiểu này để chi_tiêu .


Tết năm rồi được Hội Sân_khấu giúp_đỡ 100.000 đ và 10 kg gạo ông rất mừng , nhắc hoài nhưng rồi buồn_thiu : “ Năm nay tui bị gạch tên khỏi danh_sách được nhận quà rồi ! ” .


Song ông lại chắc lưỡi : “ Tui có nghề còn đỡ .


Cùng lứa với tui có Ngọc Cung , nghỉ hát rồi ngày phải đi bán vé_số , tối ngủ lang_thang .


Lâu quá không thấy y qua đây , hỏi_thăm mới biết đau , không tiền thuốc , không người lo .


Cả đời đi hát ông chuyên đóng kép độc , kép lão qua các đoàn Minh Kỳ , Ngọc Đáng , Minh Tơ ... , cũng thuộc hàng nghệ_sĩ có tên , cũng được huy_chương bạc liên_hoan sân_khấu nhưng đồng_lương chẳng bao_giờ dư_dả .


Dành_dụm mua được miếng đất sình_lầy ở quận 4 cất cái nhà nhỏ .


Đoàn hát không còn , một cơn đau bệnh mười mấy năm trước phải đi vay nặng_lãi cũng đủ khiến ông phải bán nhà .


Bây_giờ còn có_thể may_vá nhưng sức đã yếu , mắt bắt_đầu mờ , cái lo ngày_tháng của ông canh_cánh .


Chụp cho ông một tấm hình bằng máy kỹ_thuật_số , xem hình mình tại_chỗ , ông mãi trầm_trồ cái máy hay ghê , lạ ghê , bảo chắc kiếp sau mới mua nổi khi biết nó có giá vài triệu đồng .


Hạnh_phúc lớn nhất của ông là những lần được mời hát , được bạn_bè ghé thăm .


Chúng_tôi giật_mình khi biết người phụ_nữ trông lam_lũ , hằng đêm lo phục_trang cho diễn_viên tại rạp Hưng Đạo cũng là nghệ_sĩ .


Sinh năm 1937 , theo nghề hát từ hồi bé tí với nghệ_danh Hồng Sáp , bà đóng đủ thứ vai từ tì nữ , quân hầu , vũ_nữ cho tới đào độc , đào lẳng .


Cả đời bà lang_thang theo đoàn hát , lập gia_đình , có con_cái cũng không có được cái nhà .


Về già , nghỉ hát , nhiều năm trước bà đói_khát , lang_thang ngủ đình ngủ chợ .


Các con bà người đi giữ xe , người làm nhạc_công , người cũng đóng vai tì nữ như bà nên chẳng_thể bảo bọc mẹ .


Giờ về ở nhà mướn với con bên quận 7 , được cơ_sở Bạch Nga nhận vào làm mặc đồ hội với tiền công vài chục nghìn một đêm hát , bà bảo mình rất vui vì hằng tuần còn được đến với sân_khấu , được sống trong thế_giới nghệ_sĩ .


Nhưng xem_ra niềm vui của bà cũng thật chông_chênh , bởi tuổi_đời ngày_càng chồng_chất và số đêm sân_khấu sáng đèn cũng thấy mong_manh .


Nghệ_sĩ cải_lương tuồng cổ - hát_bội Ba Lâm từng là kép chính Đoàn Minh Tơ hẳn_hoi .


Nhưng ông bảo : “ Nghệ_sĩ mà , có mấy_ai giàu được bằng nghề hát .


Hát bữa hôm_nay lãnh lương ăn cho ngày_mai ” .


Sinh 1929 , 50 năm theo nghề , đến tuổi này , sau khi mất sức_khoẻ làm thợ_mộc , thợ_nề , ông vẫn cặm_cụi kiếm sống bằng nghề may hia phục_trang , làm phướn , đồ chưng cho sân_khấu ở một nơi heo_hút tại Nhà_Bè .


Song niềm tự_hào nghệ_sĩ của ông thì chẳng ai sánh bằng .


Tới tuổi này ông vẫn hát chính cho những đoàn hát_bội mùa cúng đình .


Mình hát không là ngôi_sao nhưng cái danh_dự , cái tiếng mình cao , hát hay , nhiệt_tình , được bà_con biểu_dương ” ...


Gương_mặt bà rạng_rỡ hẳn khi tự giới_thiệu " Tôi là Ngô Thị BiBi " , cho dù tên cha_sinh_mẹ_đẻ của bà là Mahamas Bibi .


" Nhưng tôi luôn là người VN suốt 74 năm của cuộc_đời , nguyện_vọng cuối_cùng của tôi cũng là được gia_nhập quốc_tịch VN " .


Gia_tài của bà là một tập giấy_tờ , cái đen cái trắng , cái ố vàng , cái cũ nát ... , nhưng đó là cuộc_đời của một người thương_binh VN mang quốc_tịch Pakistan .


Bà nói : " Tôi mong_muốn khi chết đi , tôi được nằm chung chỗ với những đồng_đội đã từng cùng vào_sinh_ra_tử " .


Ba tháng tuổi , người_mẹ Hà_Nội của Bibi lâm_bệnh rồi mất , từ đó cô bé theo cha là thương_gia người Pakistan rong_ruổi khắp châu Á buôn_bán vải_lụa .


Một lần , cha đi vắng , mẹ Năm ( Bùi Thị Năm ) đưa Bibi từ Phnom_Penh về tận Tân_Châu ( Châu_Đốc ) , nói là về quê ngoại .


Bibi còn nhớ rõ cảnh mẹ Năm quì xuống , trang_trọng thề trước cái bàn có treo hai lá cờ đỏ và ảnh Bác Hồ .


Đường đời của Bibi ngoặt theo con đường của cách_mạng VN từ đó .


Sau này người cha dọn về Sài_Gòn buôn_bán để tìm con , muốn đưa con rời khỏi VN .


Gặp lại cha , Bibi lặp_đi_lặp_lại rằng cuộc_đời mình phải gắn_bó với bà_ngoại , mẹ , các anh_chị người VN đã đón Bibi như đón người_thân về nhà .


Người cha Pakistan cũng phải chiều lòng con_gái .


Mạng_lưới liên_lạc nội_thành Sài_Gòn từ đó có thêm một cô giao_liên người nước_ngoài xinh_đẹp , nói trôi_chảy tiếng Pháp , tiếng Thái , tiếng Campuchia và cả tiếng Trung_Quốc .


Truyền_đơn , thuốc_nổ , lựu_đạn trao cho Bibi là đến nơi đúng hẹn ; cán_bộ theo chân Bibi thì cứ ung_dung bước qua trạm gác ; các chủ sạp vải ở Sài_Gòn cũng thông_qua cô con gái ông chủ Pakistan mà tiếp_tế cho cách_mạng ; một_số sĩ_quan Pháp cũng dễ_dàng tiết_lộ thông_tin trong đồn_bót với cô_gái lai về các cuộc càn_quét ...


Gương_mặt đã hằn vết thời_gian của bà Bibi 74 tuổi hôm_nay sinh_động hẳn lên khi bà diễn_tả động_tác dùng chiếc nón_lá để che_giấu gương_mặt xinh_đẹp , thoáng mơ_màng khi nhắc lại những lời thầy Tập ( Đào Văn Tập ) dạy cách làm_thân với các sĩ_quan Pháp , cách giữ_mình trước lính Pháp ...


Năm 1950 , Bibi bị_thương nặng trong lần đường_dây giao_liên bị địch tập_kích ở đồng Ông_Cộ ( nay là phường 12 , 24 , Q. Bình_Thạnh , TP. HCM ) .


Mảnh pháo chém vỡ trán , làm gãy chân , miểng pháo ghim vào khắp thân_thể , nhưng các đồng_đội VN đã cứu sống chị .


Nhà của Bibi cũng là nơi các chị , các anh tin_tưởng mang những đứa con có khi còn đỏ_hỏn đến gửi nuôi trước khi thoát_ly , lại có khi một đứa bé được đưa từ khu ra với lời nhắn " cha , mẹ hi_sinh " , Bibi chăm_sóc , nuôi_nấng như con ruột ...


Cứ thế , qua kháng_chiến chống Pháp đến thời chống Mỹ , đến hôm_nay bà Bibi có hơn mười người con đã trưởng_thành , trong đó có cả những người bà gửi sang Pháp cho ba ruột mình nuôi giúp .


Bà đã được xác_nhận là thương_binh loại A , mức 3/4 từ năm 1994 .


Bà có " chứng_nhận thường_trú cho người nước_ngoài " tại 277D Lê Thánh Tôn , phường Bến_Nghé , Q. 1 , TP. HCM .


Mỗi năm , đến ngày 27-7 , ngày tết âm_lịch , nhà bà Bibi rộn_ràng những khách .


Ấy là những ngày vui nhất trong năm , bà loay_hoay nấu một bữa cơm thật thịnh_soạn , sắp lên bàn_thờ , thắp nén nhang mời đồng_đội ...


Hồi ấy , Bibi thoăn_thoắt khi đưa rước cán_bộ ra vào nội_thành , nhưng cô lại rất sợ đỉa .


Mỗi lần ra chiến_khu , mấy chị , mấy anh thay nhau cõng Bibi lội ruộng .


Từ chỗ chỉ biết khóc trước những sợ_hãi , mất_mát , Bibi đã lớn dần , dày_dạn dần cho đến ngày cô có can_đảm ngồi bên cạnh một thương_binh đang hấp_hối , nắm tay anh mà thủ_thỉ : " Anh đừng nghĩ đến cái chết , phải cười lên mà nghĩ đến cuộc_sống , để còn chiến_đấu .


Đây không phải xứ_sở của em nhưng em vẫn vào rừng , vẫn sống_chết bên cạnh các anh đây nè " .


Đến nhà bà , ngồi trước hành_lang căn_hộ tập_thể , chốc_chốc lại thấy mấy người hàng_xóm sang thăm_hỏi , gửi chìa_khoá nhà , chốc_chốc lại một người bạn già đến thăm .


Bà cười sảng_khoái : " Tôi không có nhiều tiền nhưng giàu lắm đó .


Gạo không bao_giờ phải mua , những đứa nhỏ ngày_xưa tôi nuôi bây_giờ về quê lập_nghiệp , tháng_tháng mang gạo , mắm , trái_cây lên nuôi lại mẹ .


Khi xưa ba tôi dạy : sống với người VN phải luôn_luôn tốt .


Tốt với họ , người tốt , người xấu gì cũng sẽ tốt lại với mình .


Sau này tôi còn biết có những người mới đánh chửi nhau đó , ngủ qua một đêm thức_dậy lại thân hơn hôm_qua " .


Nhà bà hiện_giờ còn một người con_gái nuôi ( không biết đã là cuối_cùng chưa ) và con gái của cô mới tám tháng tuổi lúc nào cũng quấn_quít trong lòng bà_ngoại .


" Tiền phụ_cấp thương_binh , tiền các con giúp_đỡ , tất_thảy đều để_dành mua sữa cho nhóc_tì này .


Từ ngày có cháu bên cạnh , tôi thấy mình khoẻ hẳn lên , những vết_thương cũng bớt tái_phát .


Khoẻ để còn đợi cái ngày được chính_thức là công_dân VN " .


Câu_chuyện với bà lòng_vòng qua những ký_ức rồi cũng quay về chủ_đề : quốc_tịch VN .


Đã hai năm nay , bà Bibi cứ viết đi viết lại những lá đơn xin nhập quốc_tịch VN với những lời tha_thiết : " Tôi mong_muốn khi chết đi , bia_mộ tôi sẽ mang tên Ngô thị BiBi ( lấy họ của mẹ ruột ) , và tôi được nằm chung chỗ với những đồng_đội đã từng cùng chiến_đấu , từng vào_sinh_ra_tử " .


Từ đó đến nay , bà đã nhiều lần gửi đơn cho phía VN nhưng hồi_âm vẫn chưa về .


" Khó quá , tôi không nghĩ là xin gia_nhập quốc_tịch VN lại khó vậy " , bà BiBi nói và lại kể những câu_chuyện - những câu_chuyện mà ai nghe cũng hiểu VN không chỉ là một nửa máu_thịt mà còn là toàn_bộ cuộc_đời bà .


Bức ảnh thay_đổi cái nhìn về chiến_tranh


Thật_ra những sự_kiện xảy ra vào buổi trưa 8-6-1972 ở chiến_trường Trảng_Bàng , Tây_Ninh để đưa ra công_luận bức ảnh chấn_động thế_giới về cô bé Kim Phúc trần_trụi bị phỏng bom_napalm , được chứng_kiến không chỉ có mình Nick Út .


Những tấm ảnh chụp khác của anh cho thấy có hàng chục phóng_viên và cameraman đang lia ống_kính chỉ vài giây trước đó .


Trong chuyến trở_về VN nhân_dịp đại_lễ 30-4 năm nay , chúng_tôi đã nghe Nick Út kể lại khoảnh_khắc đó : “ Điều quan_trọng nhất trong bức ảnh này là khi tôi giơ máy_ảnh lên thì tất_cả mọi người đang chạy vội về phía bà ngoại Kim Phúc với đứa trẻ hấp_hối , ngáp lần cuối_cùng trên tay bà .


Phía sau cũng có một người đàn_ông ôm xác một đứa trẻ giống như_thế ...


Có_lẽ tất_cả phim của nhiều phóng_viên chiến_trường đã “ nướng ” hết vào đó rồi .


Còn tôi , khi ấy chạy vào phía trong , nghe tiếng Kim Phúc hét lên với người anh mình , tiếng thét như xé lòng : “ Nóng , nóng quá anh ơi !


Sau tiếng thét khủng_khiếp của cô bé nhỏ_xíu ấy , tôi đã đưa máy lên và bấm ” .


Nick Út kể tiếp : “ Sau khi chụp bức ảnh , tôi đưa Kim Phúc về Bệnh_viện Củ_Chi , gửi Kim Phúc với lời nhắc_đi_nhắc_lại cùng bác_sĩ : “ Tôi là ký_giả , bằng mọi giá các anh phải cứu sống cháu bé này ” .


Lên xe , hành_động đầu_tiên của tôi là chắp tay lại và khấn người anh ruột của mình - phóng_viên chiến_trường Huỳnh Thành Mỹ - rằng : Em đã chụp được bức ảnh tàn_khốc về chiến_tranh .


Hãy cho em cơ_hội để cả thế_giới biết đến nó ! ” .


Tại trụ_sở văn_phòng Hãng AP tại Sài_Gòn , nhận tám cuộn phim từ tay Nick Út là một nhân_viên phòng tối người Nhật .


Út nghe anh_chàng người Nhật thảng_thốt kêu lên khi đem hình ra : “ Ô , cô bé này ở_truồng ! ” .


Một đồng_nghiệp người Mỹ bước lại coi rồi phán : “ Hình cô bé trần_truồng này phải bỏ ngay , không xài được đâu ! ” .


Anh rất bức_xúc và gân_cổ giải_thích với đồng_nghiệp người Mỹ rằng đó là nạn_nhân bom napalm , là nạn_nhân của chiến_tranh ...


Chốc sau Horst Faas - trưởng văn_phòng đại_diện AP - về tới , ông gọi Nick Út vào , hỏi cặn_kẽ , coi từng tấm phim rồi ra_lệnh cho anh_chàng thuộc_cấp : “ Mày phải gửi ngay tấm ảnh này về tổng_hành_dinh trong vòng năm phút ! ” .


Horst mắt vẫn không rời bức ảnh và lầm_bầm : “ Gửi ngay , gửi ngay , đây là chiến_tranh chứ không phải khiêu_dâm ! ” .


Chỉ một tiếng đồng_hồ sau , từ New_York - tổng_hành_dinh của Hãng tin AP - đã điện_thoại sang Sài_Gòn , cú điện_thoại làm thay_đổi cuộc_đời của một phóng_viên chiến_trường mới_toanh : “ Út ơi , mày nổi_tiếng trên toàn thế_giới rồi !


" , “ Út ơi , mày là “ number one ” ( số 1 ) rồi ! ” .


Bức ảnh được phát đi , nước Mỹ xuống_đường , báo_chí Nhật_Bản và nhiều nước khác phóng to bằng hình thật ngay trước toà_soạn báo của họ .


Vào ngày hôm sau tại Washington , hàng mấy ngàn người xuống_đường biểu_tình .


Chiến_tranh VN do Mỹ khởi_xướng đã phô_bày những tội_ác khủng_khiếp của nó chỉ qua một tấm ảnh của Nick Út !


“ Cuộc_chiến cần nhiều nhà_báo nói lên sự_thật ... ”


Bộ phim Đánh hạm_đội nhỏ trên sông - một trang sử kiêu_hùng của những người lính tận miền cuối đất Cà_Mau - đã làm không ít người xúc_động .