Cáo_trạng : “ Sau khi xem bóng_đá ở quán cà_phê gần nhà , Hải đi mua một balô và một con dao lê Thái_Lan , quay về nhà lấy thêm một áo thun rồi chạy xe đến nhà một người quen là bạn đồng_hương của mẹ mình .


Vào rồi ra , rồi lại quay vào , Hải gửi xe ở một tiệm rửa xe , đến gõ cửa nhà .


Sau câu_chuyện vu_vơ , Hải hỏi vay 100.000 đ .


Bà chủ nhà lên lầu lấy tiền đưa cho Hải , tay cầm chùm chìa_khoá tiễn Hải ra cửa .


Bất_ngờ , Hải quay lại cầm dao đâm thẳng vào bụng bà .


Nạn_nhân kêu yếu_ớt : “ Hải , có gì thì nói ... ” .


Một thanh_niên trong nhà chạy ra ôm giữ , Hải lại đâm rồi bỏ chạy ... Hai người chết trên đường đi cấp_cứu ” .


Ba con_người , ba cuộc_sống đã phải mất đi , mà lý_do thì lại bắt_đầu từ một thú_vui .


Hải khai : “ Tôi thường sang quán nước gần nhà để uống cà_phê và xem tivi .


Vài lần , chủ quán rủ cá_độ để có hứng_thú khi xem đá banh .


Lúc đầu chỉ vài chục ngàn , sau lên vài trăm rồi vài triệu .


Sau giải Euro 2004 tôi thua hơn 20 triệu .


Giải Copa America diễn ra được vài ngày tôi đã thua 15 triệu .


Quẫn_trí , bỗng_nhiên tôi nảy ra ý_định cướp tiền ... ” .


Sau_này , khi vào trại_giam , Hải mới nghĩ ra rằng mình có_thể giải_quyết món nợ ấy bằng nhiều cách , như bán xe_máy chẳng_hạn .


Còn khoảng thời_gian đi mua dao , những phút loanh_quanh trong mấy con hẻm xung_quanh nhà nạn_nhân thì Hải lại chỉ nghĩ đến chuyện đi cướp ...


Hải nhất_mực khai mình không cố_ý giết người , không nghĩ tới hậu_quả xảy ra .


Anh ta đã mang theo một con dao , đã chuẩn_bị sẵn áo để thay kia_mà .


Nhưng tình_trạng quẫn_trí vẫn lại có logic của nó .


Hải chọn nhà người quen để cướp của vì nghĩ họ có tiền , nhưng trong nhà có bao_nhiêu người , tiền để ở đâu , làm thế_nào để cướp được lại không hề nghĩ đến .


Ngồi trong nhà nạn_nhân , một năm sau vụ án với tất_cả đồ_đạc , nội_thất vẫn y_nguyên , không thay_đổi , tôi cứ nghĩ về những phút kinh_hoàng đã xảy ra .


Nhà có hai lớp cửa , phòng trong đặt máy thêu và có nhiều người_làm , khu xóm nhà_cửa san_sát ... rõ_ràng không phải nơi có_thể cướp được tiền .


Hải đã nhiều lần đưa mẹ đến đây nhưng bản_thân thì chỉ dựng xe chờ ở cửa .


Tôi nhớ phiên_toà xử Bùi Trọng Linh mấy năm trước .


Linh là một học_sinh lớp 12 , vì thua cháy_túi với máy đánh_bạc tự_động mà đã dám cầm dao cắt cổ người cho thuê máy .


Các bạn của Linh ngồi nghe xét_xử với vẻ mặt ngơ_ngác và hãi_hùng .


Những người ngồi nghe xót_xa nghĩ về cái máy đánh_bạc , cuộc_sống đã mất của nạn_nhân , cuộc_đời đang mất của Linh .


18 tuổi , mức án 18 năm tù và ám_ảnh giết người là những gì Linh phải trả cho thú_vui của mình .


“ Nếu hắn là một kẻ_cướp chuyên_nghiệp , có điều_nghiên trước thì chưa chắc đã dám đến đây , chưa chắc bà nhà tôi đã phải uổng mạng ... ” , ông chủ nhà ngậm_ngùi .


Mấy người bà_con từ Huế vào kể lại cái hôm xóm_làng xôn_xao nghe tin dữ : “ Tụi tui nghe mà không tin .


Người nhà ni bị giết , người nhà tê lại là thủ_phạm .


Chẳng đâu xa_lạ , toàn người làng , người xóm với nhau .


Mẹ của Hải và bà chủ nhà mà Hải đã giết lại là bạn thân , người trước kẻ sau cùng từ Huế vào Sài_Gòn lập_nghiệp .


Bà sẵn_sàng cho vay_mượn tiền hàng trong những lúc gia_đình Hải khó_khăn .


Chiếc xe của Hải đi cũng do chồng bà đứng_tên mua giúp ...


Bao_nhiêu tình_nghĩa như thế nhưng bi_kịch vẫn cứ xảy ra .


Một tập đơn xin giảm án dày_đặc chữ_ký của những người hàng_xóm , những người từng cười_nói với Hải , từng được Hải giúp_đỡ khi tối_lửa_tắt_đèn , những cô_giáo nhà_trẻ mà Hải mang con đến gửi mỗi sáng .


Tất_cả những lời tốt_đẹp không_thể cứu Hải khỏi mức án tử_hình nhưng cứu cho những ánh nhìn khiếp_sợ từ đám đông hướng về kẻ giết người .


Thì_ra những lời giải_thích của Hải là sự_thật , thì_ra những lời đẫm nước_mắt của vợ , của mẹ dành cho Hải là có thật .


Cờ_bạc không chỉ là “ bác thằng bần ” , cờ_bạc còn là nguyên_nhân của tội_phạm .


Dù đã nghe những lời thống_thiết của gia_đình , dù đã có đơn bãi_nại của một trong số hai gia_đình nạn_nhân , dù tất_cả những người quen_biết đều chỉ nhớ về những điều tốt_đẹp , nhưng những người tham_dự phiên_toà đều hiểu hi_vọng giảm án là vô_vọng .


Tội_ác phải bị trả_giá , có những bài_học mà học_phí phải trả là vô_cùng .


Mẹ và vợ của Hải đã bất_tỉnh tại chỗ khi nghe tin con mình phạm_tội , hành_vi kinh_hoàng cũng chỉ diễn ra trong khoảnh_khắc , nhưng Hải không bỗng_chốc mà thành kẻ giết người .


Những điều_kiện của tội_phạm đã hình_thành từ trước đó , từ phút giây họ tìm thấy niềm vui trong trò_chơi đánh_bạc , rồi những ngày đam_mê theo thú đỏ_đen , để cho mình bị cuốn theo những tỉ_lệ cá_cược và vòng quay may_rủi .


Hằng tháng , lịch xét_xử của toà_án vẫn ken dày những vụ “ tổ_chức đánh_bạc ” .


Hỏi cả những người đang say_mê trong cuộc_chơi lẫn những bị_can , bị_cáo đều chỉ một câu trả_lời : “ Để cho vui ” !


Bao_nhiêu người trong số họ đã và sẽ tự tay mình gây ra tội_phạm , để lại đằng sau bước chân đi đến vành_móng_ngựa những đau_đớn , nước_mắt ?


Đã 83 tuổi nhưng bác Sáu Chí ( Nguyễn Văn Chí ) hồ_hởi ra_mặt khi nghe nhắc chuyện Cách_mạng Tháng_Tám .


" Ui_chao , không_khí những ngày ấy tuyệt_vời lắm .


Ngày ấy chúng_tôi gọi là : Rủ nhau đi làm cách_mạng " .


Câu_chuyện về những ngày tổng_khởi_nghĩa cứ_thế cuốn theo cái đà " rủ nhau " ấy ...


Khởi_nghĩa Nam_kỳ thất_bại , phong_trào bị đàn_áp nhưng cái mầm để khôi_phục rất lớn , rất khoẻ .


Nhà nào cũng cất_giấu cờ_đỏ_sao_vàng , bà_con nào cũng say_mê tấm ảnh của lãnh_tụ Nguyễn Ái Quốc .


Dân tản_cư từ Sài_Gòn ra để tránh bom_đạn của liên_quân cũng rất đông .


Chính_sách tàn_bạo của Nhật thì ai cũng biết và khiếp_sợ .


Chúng_tôi cứ dựa vào đó để dấy lên phong_trào .


Chúng_tôi giúp dân không lấy công , không ăn cơm nên họ rất tin_tưởng .


Những buổi tối , buổi trưa vãn việc , thanh_niên trí_thức lại tập_họp dân_chúng lại đọc báo , phổ_biến tình_hình cho bà_con .


Tôi nhớ mãi hôm chúng_tôi tổ_chức đọc thư của lãnh_tụ Nguyễn Ái Quốc gửi đồng_bào cả nước .


Trước đó , hết Pháp rồi Nhật loan tin Nguyễn Ái Quốc đã chết khiến mọi người hoang_mang , thất_vọng .


Rồi thư của Người đến : " Cơ_hội giải_phóng đã đến rồi .


Hiện_thời muốn đánh Pháp , Nhật , ta chỉ cần một điều : Toàn dân đoàn_kết .


Ai là người Việt_Nam đều phải gánh_vác một phần trách_nhiệm : người có tiền góp tiền , có của góp của , có sức góp sức , có tài_năng góp tài_năng .


Riêng phần tôi , xin đem hết tâm_lực đi cùng các bạn , vì đồng_bào mưu giành độc_lập , dù phải hi_sinh tính_mệnh cũng không nề " .


Người đọc cao giọng ở trên , người nghe sụt_sùi ở dưới , nhưng sau đó là một không_khí bừng_bừng phấn_khích .


Mấy bà má tìm tôi : " Vậy_là Nguyễn Ái Quốc còn sống , thế_là yên_tâm rồi " .


Thời bây_giờ mà nhớ lại những ngày hoạt_động ấy thì thấy buồn_cười .


Chúng_tôi đi làm cách_mạng mà cứ rủ nhau như là rủ ra ruộng làm_đồng , hẹn giờ bằng đồng_hồ_mặt_trời .


Tình_hình toàn_cục thì cứ mua Báo Dân_Chúng để theo_dõi , vì tài_liệu của tổ_chức đưa theo đường_dây rất chậm , giao_liên toàn đi bộ mà .


Việc đảm_bảo bí_mật hoàn_toàn dựa vào lòng tin và sự lan_truyền của những người cùng dòng_họ .


Đa_số nhân_dân không biết đọc , nhưng chỉ sau một đêm họp phổ_biến bản Hiệu_triệu của Xứ bộ Đảng Cộng_sản Đông Dương , đi đến đâu cũng nghe bà_con râm_ran đọc thuộc_lòng " .


Họ quyết_tâm đưa chúng_ta làm bia_đỡ_đạn cho họ .


Quân_đội họ nắm , kinh_tế họ chiếm , ngoại_giao họ lo , chính_trị họ cầm cả .


Cứu ta chỉ có ta thôi , trông_cậy vào người là chết " .


Rằm tháng bảy năm ấy ( tức khoảng 22 , 23-8 ) , nửa_đêm Uỷ_ban Khởi_nghĩa đánh trống_quân tập_hợp dân đi cướp chính_quyền .


Khắp các làng mọi người đổ ra , rầm_rập tay đuốc , tay vũ_khí , mà chỉ là dao , mác , roi tre , gậy tầm_vông .


Đội Thiếu_niên tiền_phong đã được tập từ trước nên hàng_ngũ rất tề_chỉnh .


Không_khí ấy khiến đám hương_ước , hội_tề trong làng rất kinh_hoảng không dám chống_cự .


Nhưng tất_cả việc đó vẫn chỉ là hình_thức của cách_mạng .


Cái lớn nhất mà công_cuộc tập_hợp nhân_dân cướp chính_quyền đã đạt được chính là điều được nhấn_mạnh trong thư của Nguyễn Ái Quốc : Toàn dân đoàn_kết .


Sự đoàn_kết , thương_yêu lẫn nhau trong những ngày ấy đạt đến mức gần như tuyệt_đối .


Đi đến đâu chúng_tôi cũng gặp những gương_mặt tươi_cười , hào_hứng , sẵn_sàng đem tất_cả những gì mình có để giúp người khác .


Những xích_mích về bờ_giậu , khoảnh ruộng , bờ ao mới hôm trước còn là những việc tày_đình thì hôm_nay mọi người vui_cười bỏ_qua trước sự chứng_kiến của mặt_trận Việt_Minh .


Các gia_đình chia nhau nấu cơm cho anh_em tự_vệ , trước cửa nhà làm_việc lúc nào cũng có mấy bà má xởi_lởi mang sang rổ khoai , mớ bánh_ú .


Chuyện cờ_bạc , trộm_cắp , nghiện_hút mới cách đó ít_lâu còn đầy_rẫy thì nay bỗng vắng bóng .


Trong quy_định của Việt_Minh còn có khoản cấm rượu_chè , nhưng ở tỉnh Chợ_Lớn có làng Gò_Đen nổi_tiếng , dân địa_phương quan_niệm " vô tửu bất thành lễ " .


Biết không_thể cấm được , chúng_tôi đưa ra khuyến_cáo " không được say_xỉn " .


Họ bảo nhau : " Không đi học làm_sao đọc được thư của lãnh_tụ “ .


Sáng 2-9 , chúng_tôi cũng tổ_chức lễ độc_lập , chủ_tịch tỉnh đứng lên đọc các văn_bản được tổ_chức gửi xuống , đọc các tin_tức trên báo_chí .


Nghe tên Hồ Chí Minh , mọi người rất xôn_xao , nhao_nhao hỏi : " Hồ Chí Minh là ai ? " .


Chúng_tôi giải_thích đó là tên mới của lãnh_tụ Nguyễn Ái Quốc , rồi phải mang ảnh ra so_sánh làm bằng_chứng mọi người mới tin .


Những ngày tuyệt_vời ấy tiếc thay lại chỉ có 29 ngày ngắn_ngủi .


Nghe đến tên Bác Hồ , mọi người lại yên_tâm , lại bừng_bừng khí_thế và cứ_thế nô_nức đi thẳng đến những ngày Nam_Bộ kháng_chiến ...


Chúng_tôi đã đến và gặp những mảnh đời khát chữ đến nao lòng .


Trên đường về U_Minh , đến Lâm_ngư_trường U_Minh III ( xã Khánh_An , huyện U_Minh ) , chúng_tôi tìm ra ngay một xóm dân_cư khát chữ đến đau_lòng : xóm dân_cư nằm trên kênh T27 , tiểu_khu I , Lâm_ngư_trường U_Minh III , huyện U_Minh ( còn gọi dân_cư tập_đoàn 6 B Lâm_ngư_trường U_Minh III ) .


Ông tập_đoàn_trưởng Nguyễn Minh Bàn - Tư Bàn - mặt buồn_rượi khi nghe chúng_tôi hỏi chuyện học_hành của con_em : “ Cả tập_đoàn có 53 hộ , số trẻ trong độ tuổi học_sinh có đến trên trăm .


Nhưng kiểm lại không được một nửa đến trường , hầu_hết đều phải bỏ học ngay khi chưa xong cấp I .


Trong đó , không thiếu những nhà có vài_ba đứa bị mù_chữ hoàn_toàn ” .


Quả là khó có_thể tin được thời_buổi này lại còn có những vùng quê như_thế , nhưng lại là chuyện thật .


Ông Danh Văn Khá có sáu con thì năm đã dốt_đặc_cán_mai .


Ông cười chua_chát kể : “ Bốn đứa đầu là Nhện , Hùm , Đèo , Út đều dốt .


Sang đứa thứ năm tôi thấy chắc dốt nữa nên đặt trước cho nó cái tên Bùi Kiệm .


Nói thiệt , nhà chỉ có con Diễm là được học thôi .


Nó được học là nhờ các anh_chị nó đã lớn , tiếp vợ_chồng tôi chạy cái ăn ” .


Về PCGD THCS : 76/89 xã , phường , thị_trấn đạt chuẩn PCGD THCS .


Trong đó , huyện U_Minh có 7/7 xã , phường , thị_trấn đều đạt chuẩn PCGD THCS ” .


( Báo_cáo của ngành giáo_dục và đào_tạo Cà_Mau ) Ông Trần Văn Tuấn có bốn đứa từ 17 tuổi trở_xuống , cũng đã thôi học ngay ở lớp 1 , 2 .


Hay gia_đình ông Trương Văn Canh cũng vậy , với đàn con : Ấu , Bưởi , Thì , Dư , Lúa , Vàng , Quý chỉ có Quý đang học lớp 1 , còn lại đều bỏ học ở lớp 1 , 2 , có đứa còn chẳng biết chữ nào ...


Đến ấp 7 , xã Khánh_Hội , huyện U_Minh , nơi có chợ Khánh_Hội sầm_uất không thua chợ huyện , chúng_tôi cũng rất dễ_dàng tìm được hàng mấy chục đứa trẻ thất_học , bỏ học chỉ trong non một cây_số đường thôn .


Chị Phạm Thị Dung , 39 tuổi , ở xóm 4 , ấp 7 , Khánh_Hội ngậm_ngùi : “ Nghèo_túng quá , bốn đứa con lớn của tui đã thôi học hết rồi , mà nói vậy thôi chứ có đứa nào đi học đâu mà bảo thôi .


Đứa thứ năm là Nguyễn Ái Trân , 10 tuổi mà chỉ mới được vào lớp 1 năm nay .


Nhưng chắc nó cũng phải nghỉ học thôi vì quá tuổi ai cho thi .


Còn hai đứa nhỏ nữa là Nguyễn Thị Châu Đoan , Nguyễn Thị Kiều Trang thì khó_khăn quá , học_hành sao được - nước_mắt lưng tròng , chị Dung bảo - Vợ_chồng tôi lại chẳng có được công ruộng nào , đời tụi nó cũng sẽ như tôi ” .


Con trai lớn của chị , Nguyễn Văn Tâm , 19 tuổi , nghe mẹ nói thế , bỏ chạy ra hè .


Chị Dung nghẹn_ngào hơn : “ Thằng Tâm mới học hết lớp 4 đã phải thôi để theo cha ra mé biển bắt cua , cá .


Cách nhà chị Dung vài ranh đất là nhà ông Nguyễn Văn Dũng - một gia_đình sáu người thì cả sáu đều không một ai viết được tên mình , kể_cả hai đứa nhỏ ở tuổi 13 và 16 .


Vợ ông Dũng kể : “ Sinh đứa nào ra cũng tính cho đi học hết ấy chứ .


Nhưng túng_thiếu mãi , lại chẳng làm được khai_sinh cho đứa nào ( vì không có hộ_khẩu , dù tạm_trú tại đây đã 19 năm ) ... nhiều cái khó quá nên thôi ” .


Ông Mười Đợt , trưởng xóm , lắc_đầu : “ Thôi_thôi , chuyện học ở đây tệ lắm !


Tôi tính sơ_sơ cũng có đến 30 - 40 đứa trong độ tuổi 7 - 17 , 18 hiện không còn đi học nữa .


Ở cửa_biển sông Ông_Đốc , huyện Trần Văn Thời , số trẻ thất_học vẫn không được thống_kê .


Chính_quyền địa_phương bảo không có trẻ dốt , chỉ có một_số trẻ học dở_dang ở cấp I .


Nhưng khi chúng_tôi ghé ngẫu_nhiên vài gia_đình của dân để hỏi_thăm thì có rất nhiều trẻ mù_chữ , thất_học sớm .


Ngay như ông Huỳnh Văn Hằng ( Ba Hằng ) , tổ_trưởng tổ 11 , khóm 1 , thị_trấn Sông_Đốc , huyện Trần Văn Thời là người có cuộc_sống tương_đối mẫu_mực ở xóm Đê_Trung_Ương , các con ông có tiếng là được học_hành nhiều hơn con_em ở xóm Đê_Trung_Ương với gần 300 hộ này , 12 đứa con thì hết 11 đứa được đi học , chỉ có một đứa là Huỳnh Thị Loan không đi học vì bệnh_tật .


Vợ ông Hằng thú_thật : “ Nói thật , không có đứa nào vượt quá lớp 5 ” .


Ông Lý Văn Sua , trưởng khóm 2 , phường 8 , TP Cà_Mau khẳng_định : “ Với những người tạm_trú trên địa_bàn , chúng_tôi chỉ có trách_nhiệm quản_lý về mặt an_ninh ” .


Trong khi thực_tế việc làm hộ_khẩu , KT 3 đầy khó_khăn .


Có những người tạm_trú đến 20 năm vẫn chẳng làm được cái giấy KT 3 , còn ở địa_phương họ thì chính_quyền địa_phương đã xoá hộ_khẩu họ từ lâu .


Sang bên kia cửa sông Ông_Đốc ( khóm 6 , thị_trấn Sông_Đốc ) khi gặp ba người đàn_ông đang ngồi trò_chuyện bên ấm trà , chúng_tôi ghé vào hỏi_han ngay chuyện học_hành của con_em họ .


Thật bất_ngờ , hai trong ba người này có đến 4 - 5 đứa con từ độ tuổi 23 trở_xuống thất_học .


Ông chủ nhà tên Hữu Phong cho biết : “ Tui có bốn đứa lại đều thôi học ở lớp 4 .


Ông Hận cười méo_mó : “ Các con tui được vậy là quí rồi đó , các ông cứ thử đi dài_dài trong xóm hỏi xem , hàng tá đứa 13 , 14 , 15 tuổi ... thậm_chí không biết một chữ bẻ đôi ” .


Tưởng là chuyện trẻ_em bỏ học sớm , thất_học chỉ có ở vùng_sâu , vùng_xa , nào_ngờ ngay tại thành_phố Cà_Mau - trung_tâm văn_hoá , thương_mại lớn nhất tỉnh - vẫn có những đứa trẻ , những xóm dân_cư đói chữ đến xót lòng .


Tại khóm 2 , phường 8 , TP Cà_Mau có một xóm dân_cư nằm ven sông Gành_Hào , cạnh đường Trương Phùng Xuân .


Xóm chưa có tên , nhưng căn_cứ vào cách kiếm sống của bà_con , người_ta hay gọi là xóm Lặn .


Xóm được hình_thành hơn chục năm nay , tập_trung mấy_mươi mảnh đời cơ_cực từ khắp_nơi đổ về .


Họ không có chữ , chẳng có nghề , sống bằng cách lặn sông , mò của rớt , của rơi ...


Bà Nguyễn Thị Mừng ở ngay giữa xóm , có năm con , bốn đứa đã mù_chữ .


Chỉ có Út Ly , 14 tuổi là học được lớp 5 , song cũng đã phải bỏ học theo mẹ kiếm tiền từ năm_ngoái .


Cạnh bên là anh Lê Văn Vũ , có hai con trai ở tuổi 12 và 14 cũng vừa nghỉ học ở lớp 5 và 6 , theo cha_mẹ bán vé_số .


Nhìn mấy dãy bằng khen học_sinh xuất_sắc , học_sinh tiên_tiến của hai con dán ở vách nhà , anh Vũ rớt nước_mắt : “ Tụi nó học giỏi và ngoan lắm .


Nhưng chú thấy rồi , cảnh nhà thế_này làm_sao cho chúng học được .


Cả xóm số trẻ thất_học và bỏ học giữa_chừng kiểu vậy lên đến cả chục em ” .


Những năm ấy , Bệnh_viện Nguyễn Đình Chiểu ( Bến_Tre ) tiếp_nhận khá nhiều bệnh_nhân u_xơ tuyến_tiền_liệt có biến_chứng bí tiểu .


Tất_cả đều rất đau_đớn khi phải mang ống thông sắt nong đường tiểu đặt vào bọng_đái .


Từ năm 6 tuổi , anh vừa đi học vừa đi lấy đậu_hũ cho mẹ bán ở chợ .


Người chị thứ bảy của anh vừa thi đậu xong tú_tài 1 phải nghỉ học để thay mẹ bán hàng bông ở chợ , kiếm tiền nuôi anh_chị_em ăn_học .


Những năm theo học ĐH Y_dược TP. HCM , anh làm rất nhiều nghề để có tiền ăn_học : thợ chụp ảnh ở công_viên , bốc_vác gạo ở cầu Chữ_Y , sửa xe_đạp ... Năm đó - năm 1990 - anh sắp_xếp chương_trình giảng_dạy ở Trường trung_học Y_tế kết_thúc sớm hơn một tháng rưỡi và “ hi_sinh ” kỳ nghỉ_hè , cộng chung được ba tháng .


Bằng nguồn kinh_phí tự_túc là đồng_lương khiêm_tốn của một bác_sĩ mới ra trường được ba năm , anh khăn_gói lên Bệnh_viện Chợ_Rẫy để có điều_kiện nghiên_cứu vì ở đây có thầy , đàn_anh và thư_viện …


Sau ba tháng nghiên_cứu , anh đã suy_nghĩ là nên có một loại que thông tiểu khác có độ mềm và đàn_hồi , không gây tổn_thương niệu_đạo .


Anh đến nhiều chợ ở TP. HCM , sau đó tìm mua được một cọng que hợp_kim đồng chì ở chợ Kim_Biên và tự chế thêm đầu bịt chì bo tròn đường_kính khoảng 3 ly .


Que này luồn vào lòng ống cao_su thông tiểu , đưa ống thông tới bàng_quang , khi có nước_tiểu ra rồi thì rút que làm nòng ra .


Khi được sử_dụng loại que này , các bệnh_nhân bí tiểu thấy dễ_chịu , không đau_đớn .


Bác_sĩ Trần Ngọc Sinh - trưởng khoa_niệu Bệnh Chợ_Rẫy - lúc bấy_giờ đã yêu_cầu anh làm hai que tặng khoa để thông tiểu cho bệnh_nhân .


Chính những que thông tiểu này đã giúp_ích rất nhiều cho các y_bác_sĩ Bệnh_viện Chợ_Rẫy trong cấp_cứu bệnh_nhân bí tiểu .


Anh kể : sau khi tìm mua được cọng kim_loại vừa_ý , anh mang đến một cửa_hàng sửa tivi nhờ họ nhểu chì ở một đầu .


Đầu bịt chì khi mới nhểu là một cục thù_lù , phải dùng cây dũa và một tờ giấy_nhám chà mòn , tròn_trịa mới mang về sử_dụng ...


Năm 1995 , tỉnh tổ_chức hội thi sáng_tạo khoa_học tuổi_trẻ , Sở Khoa_học - công_nghệ & môi_trường đã mời anh dự thi và được hội_đồng cho phép nhân rộng .


Từ đó nòng thông tiểu của anh đã được đồng_nghiệp ở các bệnh_viện Chợ_Rẫy , Bình_Dân , Tiền_Giang , Trường đại_học Tây_nguyên , Nguyễn Đình Chiểu ( Bến_Tre ) ... đánh_giá cao và sử_dụng .


Năm 1999 - 2001 , anh theo học lớp cao_học niệu khoá 7 tại Trường đại_học Y_dược TP. HCM với luận_văn bảo_vệ là tán sỏi ngoài cơ_thể .


Lúc này ở VN đã sử_dụng máy tán sỏi ngoài cơ_thể chữa_trị cho bệnh_nhân bị sỏi thận .


Anh nhận thấy các công_trình nghiên_cứu trong và ngoài nước cho là mức_độ cản_quang của sỏi thận dựa vào xương cột_sống là không khoa_học bởi xương là yếu_tố thay_đổi theo giới_tính , tuổi_tác ... , độ tin_cậy không cao .


Nếu đánh_giá độ cản_quang của xương không chính_xác , việc tán sỏi ngoài cơ_thể khó thành_công mà còn có_thể gây ra dập thận , chảy máu ... ở trường_hợp dùng sóng chấn_động mạnh .


Anh ra chợ chọn mua được thước 5 cm , ngang 2 cm , dày 1 cm , bề_mặt của thước anh khoét ba lỗ tròn với độ sâu lần_lượt : 1,5 mm , 3 mm , 6 mm .


Anh dùng ximăng trắng trám vào ba lỗ này .


Lớp ximăng trắng khi chụp X-quang sẽ cản_quang như sỏi canxi .


Bề dày lớp trám ximăng càng dày , độ cản_quang càng cao .


Trước khi chụp X_quang thước được dán lên thắt_lưng bệnh_nhân theo phía đối_diện với sỏi .


Từ đó so_sánh mức_độ cản_quang của thước chuẩn để kết_luận độ lớn_nhỏ của sỏi mà chỉ_định số lần tán sỏi thích_hợp .


Với thước này , anh đã thử_nghiệm thành_công với 24 trường_hợp bệnh sỏi thận và niệu_quản , gồm tán một lần với 20 trường_hợp và hai lần với bốn trường_hợp , không có thất_bại và tai_biến .


Thước được anh đặt tên là “ thước chuẩn đo mức_độ cản_quang của sỏi ” .


Thước cũng được anh làm thủ_công , tuy khó_khăn trong lúc khoét lỗ nhưng giá_thành chỉ ... 20.000 đồng .


Nhưng anh vẫn chưa bằng_lòng ở mức_độ thành_công này .


Anh cho biết đang nghiên_cứu qua máy nội_soi kết_hợp với thước cản_quang để tán sỏi niệu_quản ở đoạn xương_chậu .


Trong anh luôn cảm_nhận cái đau_đớn của người_bệnh là đau_đớn của chính mình .


Câu_chuyện của anh Nguyễn Văn Nở , nhà 105A Hoàng Xuân Nhị , phường Phú_Trung , quận Tân_Phú ( TP. HCM ) - một “ trung_tâm nước bẩn ” - trong những ngày này có nhiều cái nhăn mặt , lắc_đầu , lại có cả những nụ cười ngậm_ngùi xoay quanh chuyện nước .


Bắt_đầu từ ngày đầu_tiên con đường này có nước_máy .


Đóng 500.000 đ tuần trước , tuần này nước của nhà_máy nước đã vào tới nhà rồi .


Mở vòi , nước tuôn ra trắng_xoá , mát lạnh .


Tôi ghé miệng vào vòi , uống luôn một hớp .


Nhỏ con_gái nhắc : “ Phải đun sôi mới uống chứ , ba ! " , tôi nạt ngang : “ Đâu phải nước giếng , đây là nước của nhà_máy nước đấy ” .


Tắm xong , phởn chí , tôi chạy sang mấy nhà hàng_xóm “ gáy ” một hồi về chuyện bắt nước_máy .


Mấy ông_bà ấy đang đắn_đo , ngần_ngại , nghe tôi nói liền nhất_trí bỏ cái giếng , xài nước của Nhà_nước .


Xài nước của Nhà_nước đã bắt_đầu thấy “ nực ” .


Lúc trắng trong , lúc lại vàng đục , đượm màu gỉ sét .


Mấy anh nhân_viên bảo đường_ống cấp_nước nhiều đoạn mới lắp còn chưa thông sạch .


Trong khi đó cứ phải mắt_trước_mắt_sau mỗi khi mở vòi_nước , canh khi nào nước đổi màu thì ... khoá ngay .


Mấy người hàng_xóm đã bắt_đầu bàn : “ Xài nước giếng tốn điện chút mà khoẻ ” ...


Đạp mấy cuốc xe giao hàng về , người nóng bừng_bừng , mồ_hôi tuôn ướt_đẫm , về đến nhà tôi lao ngay vào phòng tắm .


Mở vòi ra , giật bắn mình vì một dòng nước đen như cà_phê , lại còn bốc mùi .


Thế có nghĩa là cả bồn nước 500 lít trên nóc nhà đã chứa toàn ... nước cống .


Lại phải đổ mồ_hôi để súc bồn , rồi sang hàng_xóm xin nước giếng ...


Nghĩ mình thiệt cực , chỉ cần tắm thôi mà phải cực như vậy đó .


Cả tuần nay phải sang xin nước nhà đối_diện .


Nghĩ phiền quá , nhưng nhìn quanh thấy cả xóm đều như vậy .


Cứ giữ cái giếng như nhà ông Hùng vậy mà khoẻ , nước lúc_nào cũng có , cũng trong , mát .


Nhà ổng bán đồ điện , lại kiêm sửa máy_bơm nước , từ hồi có nước_máy , nhà nào nhà nấy sang kêu ổng qua mua máy_bơm .


Máy_bơm nhà mình vẫn còn đó mà hỏng bạc đạn , chắc phải tính đến chuyện sửa lại máy , khơi lại giếng thôi .


Những vòi_nước bị “ băng_bó ” bằng gạc và bông_gòn .


Những dãy chai đựng mẫu nước đủ các sắc_độ trên bệ bếp như trong phòng_thí_nghiệm .


Những bình nước tinh_khiết hiện_diện một cách xa_xỉ trong xóm lao_động nghèo .


Những tính_toán lắp máy_bơm , khoan giếng để bỏ nước_máy ...


Tất_cả nhắc lại một câu_chuyện cũ : tại TP. HCM , đô_thị lớn nhất VN , quyền được sử_dụng nước_sạch , một quyền căn_bản của con_người , đã không được bảo_đảm ...


Đi loanh_quanh vào hẻm , gặp ông Nguyễn Lê - tổ_trưởng tổ 25 - đang kéo vòi tưới cây .


Hỏi nước sạch không , ông cười , chỉ đường ống nước được nối chưa đầy 1 m dọc theo tường nhà .


Thì_ra ổng chỉ dùng nước_máy để tưới cây , rửa xe , chà sân , mỗi tháng đóng có hơn 10.000 đồng .


Nhân_viên cấp_nước thắc_mắc , ổng chỉ ngay cái vòi : nước khi đen khi vàng làm_sao xài , tôi đành trả tiền điện để bơm nước giếng thôi .


Ở nhà mình , bà nội mấy đứa nhỏ chi_chút hứng từng xíu nước từ bình nước tinh_khiết để nấu cơm .


Từ hồi nước đục tiền chi_tiêu tăng lên thấy rõ .


Đầu_tiên là bông_thấm_nước , gạc y_tế để bọc mấy cái đầu vòi , lọc bớt đi cho nó ... đỡ ghê .


Lúc nước được coi là trong , cũng hai ba ngày cục bông lại chuyển màu vàng , phải thay .


Sợ mấy đứa nhỏ đi tiêu_chảy nên phải mua nước đóng bình về làm nước uống , nấu_ăn .


Tôi đạp xe chở hàng , vợ mở cửa_hàng tạp_hoá nhỏ ở nhà , hai đứa con đi học , mẹ già , phải chi_ly lắm mới đủ tiền trang_trải .


Bà_xã tôi sốt_ruột hỏi mấy chú nhân_viên đo đồng_hồ , tính tiền nước , họ bảo đó là việc của cấp trên .


Định đi khiếu_nại , đọc báo đã thấy hàng trăm người phản_ánh y_như mình .


Chẳng biết làm gì hơn , đành cứ khấp_khởi chờ_đợi họ súc xả .


Vòi_nước cứu_hoả nằm cách nhà có vài chục mét , mỗi lần xả ra , tôi cũng theo mọi người ùa đến theo_dõi .


Thấy nước đen , nước vàng , nước đỏ tuôn ra mà rùng_mình , thấy nước chảy như suối , ngập cả đường mà xót_ruột .


Cả buổi trời như_thế , tôi nghe mọi người reo : nước trong rồi , thấy họ vặn van lại mà nhẹ người .


Vội chạy về nhà , mang đồ ra giặt , mở vòi_nước hứng vào hồ .


Thế_mà chỉ vài tiếng đồng_hồ đã lại nghe con_gái kêu “ nước vàng lại rồi ba ơi ” .


Cũng có khi nước trong được hai , ba ngày , rồi tôi sơ_ý không canh_chừng liên_tục , lại phải đổ bỏ mấy bồn nước đục_ngầu .


Bà_xã bảo sang nhờ anh Hùng sửa cái máy_bơm , khoan lại cái giếng , mà tôi cứ lần_lữa .


Mấy ông giám_đốc lên báo nói nước sẽ trong ngày_một_ngày_hai .


Thấy họ giải_thích lý_do cũng hợp_lý , giải_pháp cũng khoa_học thì mình phải tin , phải chờ .


Rồi nghe tổng_giám_đốc hứa từ ngày 10-9 sẽ không còn nước bẩn , tôi bảo bà_xã khỏi cần kêu khoan giếng nữa , mất_công .


Ngày 13 , để chai nước 15 phút , cặn đen lắng đầy đáy .


Mấy anh nhân_viên đi thu mẫu nước lắc_đầu .


Đọc báo , thấy ông Võ Dũng cũng lắc_đầu .


Nước vẫn vàng , cách nhà mình mấy căn nước còn đen_thui nữa .


Mọi người bảo : “ Đọc chi nữa ông ơi , cái điệp_khúc đó nghe hoài ” .


Từ hồi khu_vực này xài nước bẩn , mỗi lần họp là mỗi lần mệt vì bà_con ta_thán , ca_cẩm .


Nói cho đỡ bực thôi chứ ai cũng biết là tổ_trưởng cũng khổ như mình , cũng phải xài nước giếng .


Đi làm thì thôi về nhà là mệt_mỏi , chán_ngán vì chuyện nước .


Mấy đứa nhỏ không tập_trung học bài được , cứ chạy_ra_chạy_vào mở vòi canh ... màu nước .


Quanh nhà , khắp xóm , mỗi người đoán nguyên_nhân nước bẩn một kiểu .


Đọc báo , thấy nói bên cấp_nước bỏ tiền tỉ để sắm robot .


Nhà_nước tốn tiền , nhà mình cũng tốn tiền .


Nhà ông Lý Thế Quyên bên chung_cư Lê Thị Riêng phải xài tới ba cái máy lọc mini , một gắn ở vòi_nước nhà_tắm , hai cái khác gắn song_song dưới vòi_nước nhà_bếp .


Ổng bảo : “ Chờ Nhà_nước giúp mình chắc lâu lắm nên phải tự làm thôi .


Máy lọc 200.000 đ / cái mua ở siêu_thị , mấy cục mút thay mỗi tháng một lần .


Tốn_kém vậy mà cũng chẳng biết nước có sạch thiệt không .


Ai cũng khổ , mà nào có nhu_cầu gì to_lớn .


Cứ ngỡ Nhà_nước bán nước cho mình thì nhất_định phải sạch ...


Người_nhà tôi ở dưới quê cứ nói ở Sài_Gòn sướng , đâu biết cũng cực dữ ” .


Mấy ngày này , dân TP. HCM chẳng ai còn nói “ trong như nước ” nữa , thay vào đó là những ấn_tượng kinh_khủng .


Chúng_tôi không_thể quên lời của anh Hùng chuyên sửa và bán máy_bơm nước ở phường Phú_Trung : “ Sai_lầm của cả khu_vực này là khi đóng tiền nối ống nước_máy , gỡ cái máy_bơm mang bán ve_chai ” .


Nước không chỉ bị bẩn mà_còn có thêm vị đắng .


Tuy_nhiên , gần đây Tân_Lộc còn có tên gọi mới : " Đảo Đài_Loan " .


Cũng đúng , bởi vài năm nay , Tân_Lộc trở_thành một trong những xã ở đồng_bằng sông Cửu_Long có đông người lấy chồng ngoại .


Không cần lật sổ_tay , chị Nguyễn Thị Huệ , Chủ_tịch Hội Phụ_nữ xã thuộc nằm lòng từng ấp , từng gia_đình … có người lấy chồng Đài_Loan .


Mỗi người mỗi hoàn_cảnh , nhưng phần_lớn có một điểm chung là " nghèo " , lấy chồng ngoại để mong đổi_đời , giúp gia_đình vượt qua khó_khăn .


Trong căn nhà tường vừa mới cất , rộng_rãi và thoáng mát với những tiện_nghi chẳng thua gì nhà ở thị_thành , chị Nguyễn Thị Thu Kiều , chủ nhà , khoe với chúng_tôi : Trước đây , gia_đình sống nhờ vào mấy công ruộng , cả nhà có đến 9 nhân_khẩu .


Làm xong mùa vụ , quay qua quay lại thiếu trước hụt sau .


Những lúc túng_thiếu phải đi hỏi nợ , cứ vậy ngày qua ngày , nợ mẹ đẻ nợ con , 7 công đất ruộng lần_lượt mang ra bán , không trả đủ .


Cùng đường , đành gả con " xa xứ " với hy_vọng nhỏ_nhoi còn lại .


Nói đến đây , chị Kiều ươn_ướt nước_mắt : " Năm đó ( 1998 ) có biết gì đâu , chỉ nghe người ta nói lấy chồng Đài_Loan được nhiều tiền , họ cưng con gái lắm … nhưng tui nửa_tin_nửa_ngờ .


Chồng tôi cằn_nhằn , gả con xa mà không biết mặt_mày bên chồng thế_nào , về bển làm_sao sống .


Gả đi thì dễ , nhưng biết bao_giờ nó về …


Gần 2 tháng , con điện về cho biết , chồng đi làm tài_xế , nhà chồng thương nó lắm … tui mới bớt lo " .


Từ ngày gả con đến nay , chị Kiều được " báo_hiếu " gần 400 triệu đồng .


Ngoài việc cất nhà , số vốn còn lại chị mở đại_lý buôn_bán vật_liệu xây_dựng , mỗi tháng lời khoảng 2 triệu đồng .


Cả nhà dư sống , không còn trông_chờ " tiền ngoại " .


Đến ấp Trường_Thọ , chúng_tôi nghe nhiều người khen tính cần_cù của vợ_chồng ông Bảy Nhát .


Mặc_dù đã hơn 55 tuổi , nhưng suốt ngày ông " đeo " miết hầm cá rộng gần 3.000 m² .


Ông bảo : " Cách nay 4 năm , nghèo_rớt_mồng_tơi , nợ_nần tùm_lum không dám ra đường .


May nhờ gả con sang Đài_Loan , nó khéo ăn khéo ở nên được bên chồng thương .


Bây_giờ thoát nghèo rồi , cuộc_sống khá lên cũng nhờ con .


Thương con vất_vả xứ người , bao_nhiêu tiền gởi về , tui tính chi_ly phải sử_dụng cho ý_nghĩa .


Cất nhà xong là tui mua đất đào ao nuôi cá , ngoài_ra đầu_tư gần 100 triệu đồng mua ghe_máy đi chở cát mướn kiếm sống hàng ngày " .


Nhiều hộ đầu_tư vốn mua đất , vườn , lập cơ_sở làm_ăn tạo cuộc_sống ổn_định ...


Nhiều người bảo " con gái cù_lao Tân_Lộc rất xinh " , thoạt_đầu , tôi cũng chưa tin .


Nhưng khi đến nơi và chứng_kiến những thiếu_nữ Tân_Lộc mới thấy xao lòng .


Một_số người sống lâu năm cho_biết , dù không nổi_tiếng bằng gái Nha_Mân ( Đồng_Tháp ) , hay Cái_Mơn ( Bến_Tre ) , nhưng xứ cù_lao Tân_Lộc cũng có nhiều thiếu_nữ tuyệt_sắc .


Có người cho rằng , nhờ phong_thổ cù_lao ngọt_mát , nhiều vườn cây bao_bọc nên con gái ở đây có nước da trắng và rất xinh .


Chị Nguyễn Thị Huệ , Chủ_tịch Hội Phụ_nữ xã Tân_Lộc , luyến_tiếc : " Từ khi có phong_trào lấy chồng ngoại , mấy " ông " Đài_Loan nườm_nượp về đây " ẵm " hết những dĩa " mứt_gừng " .


Hàng trăm thiếu_nữ tuổi mới mười_tám , đôi_mươi , nhan_sắc tuyệt_vời , đã lấy chồng xa xứ và không hẹn ngày về .


Mấy năm qua , Tân_Lộc chỉ " xuất " một chiều .


Đưa người đẹp đi , mà không được nhận về , chỉ bù lại là những đồng_tiền ngoại giúp nhiều gia_đình khá lên .


Thật_ra , ban_đầu nhiều người ở Tân_Lộc đã lên_án , thậm_chí tỏ ra " dị_ứng " với những gia_đình cho con lấy chồng Đài_Loan .


Hồi đầu năm , người dân ấp Trường_Thọ không hiểu sao anh T. ( 23 tuổi ) , buồn_bã bỏ Tân_Lộc sang Đồng_Tháp học sửa xe gắn máy .


Sau khi T. đi rồi , nhiều người mới té ngửa ra chuyện tình giữa anh và cô Q. ( 20 tuổi ) lỡ_dở .


Cách nay 4 năm , lúc Q. còn học cấp 3 , mối tình giữa hai người đã nhen_nhóm .


Nhưng , do gia_đình nghèo Q. chỉ học đến lớp 12 rồi nghỉ giữa_chừng .


Nghe lời cha_mẹ , Q. đành cắt đứt tình riêng theo chồng về Đài_Loan , mong giúp gia_đình vượt qua khốn_khó .


Hay như trường_hợp của anh N. ở ấp Phước_Lộc và cô H. ( 21 tuổi ) .


Quen nhau gần 2 năm , nhưng cuối_cùng tan_vỡ bởi nghèo nên H. phải nghe gia_đình đi lấy chồng ngoại .


Hôm gặp chúng_tôi , anh N. tâm_sự : " Gần 2 năm rồi vẫn không quên được người_yêu cũ , nhưng phải cảm_thông vì hoàn_cảnh mỗi người mỗi khác … " .


Hội Phụ_nữ xã Tân_Lộc thừa_nhận : Sự ra đi quá lớn của những thiếu_nữ đã để lại hệ_quả mất cân_đối về giới_tính .


Mấy năm gần đây , thanh_niên Tân_Lộc lớn lên phải đi các nơi xa tìm vợ .


Không chỉ ở Tân_Lộc , mà chuyện " lấy chồng Đài_Loan " đã trở_thành hiện_tượng xã_hội lan_rộng khắp các vùng nông_thôn ĐBSCL .


Có nhiều nguyên_nhân dẫn đến việc hàng_loạt cô gái nông_thôn lấy chồng Đài_Loan , trong đó , chủ_yếu là gia_đình nghèo_khó .


Trong khi , tương_lai ở nông_thôn hiện_nay chưa có gì đảm_bảo .


Đây cũng là lý_do xuất_hiện nhiều cô gái gia_đình khá vẫn thích lấy chồng ngoại .


Chính từ suy_nghĩ đó , nhiều người chấp_nhận phiêu_lưu " may nhờ , rủi chịu " .


Đến nay , các ngành chức_năng chưa lường được việc này sẽ đến đâu và chưa có giải_pháp tháo_gỡ .


Từ đó cho thấy , làn_sóng lấy chồng ngoại hiện_nay tỏ ra " không bình_thường " .


Các cặp vợ_chồng tuổi_tác chênh_lệch nhau quá lớn , thường từ 10 - 20 tuổi .


Ấy_là chưa kể các cô_dâu bơ_vơ nơi đất khách , không người bảo_vệ khi xảy ra biến_cố …


Một vấn_đề khác phát_sinh gần đây là hàng ngàn đứa con lai Đài_Loan , được đưa về quê ngoại Việt_Nam sinh_sống nhưng không làm được giấy khai_sinh , quốc_tịch , đi học … thậm_chí bị phân_biệt đối_xử .


Hợp_đồng bán bảo_hiểm_nhân_thọ có trị_giá cao vừa ký được sáu tháng thì người được bảo_hiểm qua_đời .


Theo hợp_đồng , họ sẽ được nhận toàn_bộ số tiền bảo_hiểm từ hãng bảo_hiểm .


Tuy_nhiên nhân_viên hãng bảo_hiểm nhận thấy có dấu_hiệu không minh_bạch từ cái chết này .


Gặp công_ty thám_tử , hãng bảo_hiểm Y cho biết : người mua bảo_hiểm là bà Nguyễn Thị Sinh , 67 tuổi , trú tại quận Tân_Bình , TP. HCM .


Thứ nhất : giấy khai_tử do UBND phường xác_nhận ở phần nguyên_nhân chết có ghi : cảm đột_ngột .


Tuy_nhiên sau ba chữ này là những con_chữ bị bút xoá đè lên và có đóng dấu kèm .


Khi đưa vào máy soi , những con_chữ bị đè là : ung_thư .


Theo hồ_sơ này , bà Sinh chết đột_ngột nên không đi viện , không có bác_sĩ khám .


Thứ hai , trong hồ_sơ của nhân_viên bán bảo_hiểm có khai : chồng bà Sinh từng làm cán_bộ UBND phường - cơ_quan xác_nhận giấy khai_tử trên .


Thứ ba : nhân_viên trực_tiếp bán bảo_hiểm là bạn thân của con_trai bà Sinh .


Ba thám_tử : Bằng , Khoa , Minh nhận nhiệm_vụ vào TP. HCM xác_minh cái chết của bà Sinh .


Các thám_tử khoanh vùng ba địa_chỉ cần đến là nơi sống , nơi làm_việc ( buôn_bán ) và bệnh_viện bà Sinh điều_trị ( nếu có ) .


Lựa đúng dịp gia_đình tổ_chức 49 ngày mất bà Sinh , Bằng đóng vai một người khách là bạn của con bà đến thắp hương .


Với hương_nhang , vàng_mã , hoa_quả và dáng_điệu người ở xa đến , Bằng ghé vào quán cà_phê gần nhà bà Sinh .


Bằng bắt_chuyện với chủ quán : giới_thiệu mình là bạn cùng ngành với con bà Sinh .


Hôm bà mất không tới được , nay qua thắp hương rồi lại phải đi luôn ...


Bằng nói : thương bà ốm_đau không qua khỏi .


Chủ quán bộc_lộ : " Bị căng_xe ( ung_thư ) thì làm_sao sống được " .


Bằng đưa_đẩy : " Đi viện mà sao không kéo_dài được tuổi_thọ ? " .


Chủ quán bảo : " Không biết bà đi viện nào nhưng đã một lần viện trả về , bà đi bán hàng rồi ốm lại " ...


Bằng biết thêm : bà Sinh bán hoa_quả ở chợ Tân_Định và bà đã sang_tên sạp hàng cho người khác hơn một tháng trước khi mất .


Đến chợ Tân_Định , các thám_tử sắm_vai những người quen mua hàng của bà Sinh trước đây , do đi công_tác Hà_Nội đột_xuất nên nợ tiền bà chưa kịp trả , nay tìm bà để thanh_toán .


Vào chợ , thám_tử chia ba mũi hỏi các hàng bán hoa_quả .


Sau khi tìm ra điểm bà Sinh bán hàng trước_đây , các thám_tử tập_trung khai_thác đồng_nghiệp thân_tình và lâu năm của bà .


Người này cho biết bà Sinh bị ốm cách đây một năm .


Bác_sĩ mổ và phát_hiện bà bị ung_thư nên không phẫu_thuật mà trả về .


Sử_dụng một_số phương_pháp chống phát bệnh nhưng bà vẫn bị ốm nặng .


Bà bán lại sạp hàng rồi nghỉ ở nhà đến khi qua_đời .


Thám_tử Khoa hỏi : " Làm cách nào để tìm được nhà bà Sinh ? " .


Bà bán hàng nói : " Tôi không biết nhà nhưng ở đây có ông xe ba_gác chuyên chở hàng thuê cho bà Sinh từ nhà đến chợ .


Tiếp_cận ông xe ba_gác , các thám_tử cũng được biết bà Sinh bị ung_thư .


Ông hứa sẽ đưa các thám_tử đến tận nhà bà Sinh để trả nợ .


Địa_chỉ : số 5 , ngách 2 , ngõ 4D , phố Đặng Văn Ngữ , Đống_Đa , Hà_Nội .


Giám_đốc : Nguyễn Hữu Vinh - Mobile : 0903404554 .


Vì lý_do bảo_mật đời tư khách_hàng , một_số nhân_vật của loạt bài viết trong " Cuộc_đời dưới vành mũ thám_tử " đã được thay_đổi tên họ .


Qua theo_dõi , các thám_tử biết thành_phần của gia_đình này gồm chồng bà Sinh , hai con trai , một con dâu , một cháu nội và một cô cháu họ 18 tuổi ở quê lên ôn thi đại_học .


Đối_tượng khai_thác không_thể là ông Sinh , hai con_trai và đứa cháu nội 7 tuổi .


Như_vậy cô con dâu và cô cháu họ sẽ là mục_tiêu của các thám_tử .


Địa_điểm khai_thác tốt nhất là tại nhà họ .


Quy_luật hoạt_động của nhà này là 7 g hai con_trai ông Sinh đi làm , con dâu đi chợ và cháu nội đi học .


8 g ông Sinh đi ăn sáng , uống cà_phê và la_cà bè_bạn đến khoảng 10 g mới về .


Cô cháu họ sẽ ở nhà một_mình từ 8 g - 10 g .


Khoảng thời_gian này nếu cô con dâu có_mặt cũng không ảnh_hưởng đến các thám_tử .


Một theo ông_già chạy xe ba_gác , nhờ ông đưa về nhà và giới_thiệu người nợ tiền với gia_đình bà Sinh .


Mũi còn lại theo sát ông Sinh , nếu ông có_thể quay về nhà thì lập_tức báo mũi kia rút_lui ngay .


8 g 20 ông_già chạy xe ba_gác chở thám_tử Khoa đến nhà bà Sinh .


Khoa trả một khoản tiền cho cô cháu họ và chia_sẻ chuyện bà Sinh .


Cô cho biết bà bị ung_thư , sau khi bệnh_viện trả về , gia_đình có thuê một bác_sĩ đến chăm_sóc thường_xuyên .


Khoa nói nhà anh cũng có một người bị ung_thư , anh muốn nhờ bác_sĩ đó .


Cô gái xởi_lởi cho ngay tên và địa_chỉ phòng_khám của bác_sĩ này ...


Nhân_danh một người quen bà Sinh và cũng có người_nhà bị ung_thư , thám_tử Minh đến nhờ bác_sĩ giúp_đỡ .


Bác_sĩ rất thoải_mái , ông nói rành_rọt về bệnh của bà Sinh và sự bó_tay của y_học trước căn_bệnh này .


Minh nói người_bệnh của anh đang ở ngoài Bắc nên chỉ cần xin đơn thuốc như của bà Sinh là được vì triệu_chứng người đó giống_hệt bà Sinh .


Toàn_bộ kết_quả của cuộc điều_tra kèm các thước phim , băng ghi_âm được hãng bảo_hiểm thông_báo cho gia_đình bà Sinh biết .


Hồ_sơ trả tiền bảo_hiểm cho khách_hàng Nguyễn Thị Sinh được làm lại từ đầu .


Nhóm thám_tử gửi một nén tâm_nhang đến vong_hồn bà Sinh .


Cái chết của bà dù_sao cũng không bị nhuốm mùi tiền_bạc .


Những mất_mát ở đây không_thể tính được bằng tiền .


Câu_chuyện đánh_ghen ngày_mai càng chứng_tỏ điều đó , khi một người vợ thảo_hiền hoá thành một hoạn_thư kế độc , mưu sâu ...


Một bà mẹ giật_mình trước cổng trường khi nghe vọng ra tiếng chuông báo bắt_đầu giờ thi .


Một ông bố leo lên yên xe Honda , đứng dựa vào gốc cây để dõi mắt tìm con .


Một bà mẹ ngồi_bệt trên bãi cỏ , vừa quạt vừa che nắng cho con_gái đang mệt_mỏi gối_đầu trong lòng .


Mấy ông bố , bà mẹ nâng_niu mang cho con từng hộp cơm được Hội Sinh_viên phát miễn_phí cho những người ở phòng trọ miễn_phí ...


Đó là những hình_ảnh phóng_viên Tuổi_Trẻ ghi lại được trong đợt thi đại_học đầu_tiên tại TP. HCM .


Những người xa_lạ với giọng nói mang nhiều âm_sắc khác nhau từ các miền nhanh_chóng trở_thành thân_mật .


Họ cùng có một câu_chuyện , một nỗi lo , một mong_mỏi .


Một bà sốt_ruột xem đồng_hồ , buột_miệng bảo “ lâu quá !


” , lập_tức các bà khác đồng_thanh phản_đối : “ Lâu sao được .


Phải lâu hơn nữa để mấy đứa đủ thời_gian làm bài chứ ” .


Một_vài bà tranh_thủ cùng nhau đi bộ ra một quán gần đó ăn chút lót_dạ , nhưng vừa đi đã quay trở_lại , bồn_chồn .


Vừa ngồi xuống vệ đường , họ nói : “ Nhiều thứ lắm nhưng thôi , chờ con thi xong dẫn con đi ăn luôn , bây_giờ có_lẽ nó đói lắm rồi ” .


Và đôi mắt lại hướng vào phòng thi ngóng_trông .


Bà mẹ đến từ Bình_Dương say_sưa kể về cậu con_trai tên Nhu của bà .


Mỗi ngày cậu đi bộ 5 - 6 km để đến trường , nửa_đêm cầm đèn ra lô cao_su làm thợ cạo mủ .


Mẹ ngăn_cản , cậu cặn_kẽ tính_toán : “ Cứ để con làm để có tiền học thêm , không thì mẹ lo sao nổi ” .


Làm_vườn nắng lên , mưa xuống là đã thấy bấp_bênh hũ gạo ” - bà thở_dài .


Một phụ_nữ ngồi bên vừa quạt mồ_hôi nhễ_nhại trên mặt vừa đồng_tình : “ Nhà tôi cũng thế , phải ráng lo cho tụi nhỏ ăn_học , có_học mới đỡ cực .


Con học được đến đâu thì mình cũng ráng lo đến đấy ” .


Nhưng trên trán mấy bà , tôi vẫn thấy những nếp nhăn chau lại khi bà mẹ ngồi bên trái kể cho tôi nghe về chỗ trọ có một cái giường với giá 15.000 đ / ngày mà mẹ_con bà ở từ hôm_qua .


Bà mẹ ngồi bên phải kể về tô hủ_tiếu với giá khủng_khiếp 7.000 đ mà mẹ_con bà mới đánh_liều vào quán ăn khi sáng .


Tụi nhỏ mà thi đậu thì tụi tui càng lo hơn ” .


Ở phòng trọ miễn_phí trên đường Lý Chính Thắng , chú Thế Anh tâm_sự : “ Bây_giờ được như_vậy là đỡ lắm , nhờ mấy đứa lớn đã đi làm có thu_nhập .


Ngày_xưa mỗi tháng gửi tiền cho chúng ăn_học là tôi phải chạy khắp xóm vay , gửi ba_bốn lần mới đủ vài trăm ngàn , nhà chẳng có gì để bán ” .


“ Bán vậy chứ bán nữa , bán hết đất , hết nhà thì tôi cũng bán , lên đây bán vé_số cho con ăn_học tôi cũng bằng_lòng ” - chị Ba Miên ở Đồng_Tháp góp chuyện .


Chú Tư Định ở Tiền_Giang cũng đồng_ý thế .


Họ chứng_minh trước_hết bằng việc khăn_gói theo con , co chân bó_gối suốt đêm trên sàn nhà và căn gác cộng lại chưa được 60 m² mà đợt thi này phải chứa tới 60 người .


Một lát các em về , đầy_ắp tiếng cười , lời hỏi_han và cả những giọt nước_mắt ...


Vòng quanh các điểm thi , bao_nhiêu thí_sinh là bấy_nhiêu hoàn_cảnh .


Tố Quyên nhà ở Biên_Hoà , ngồi dưới chân một cột điện trước cổng Trường Chu Văn An sau giờ thi toán , ngân_ngấn nước_mắt : “ Ba mong em thi đậu , còn mẹ thì ...


Em ráng làm bài lắm nhưng lại cũng muốn nghỉ học , đi làm ngay để giúp mẹ ” .


Quyên kể ba_mẹ em phải thức dậy từ 12 g đêm mỗi ngày để làm bánh_mì , cả ngày ba đi bỏ_mối , mẹ mang bánh_mì bán_lẻ để có thêm vài đồng tiền lãi .


“ Ở đây ăn một bữa cơm bằng mấy chục ổ bánh_mì của mẹ , tiền gửi xe cũng mất một ổ ” - Quyên nói .


Không biết Quyên có thi đậu vào Trường ĐH Kinh_tế không nhưng trong ước_mơ của Quyên có lắm nỗi u_buồn .


Loan đến từ Vũng_Tàu , thi vào khoa lý Trường ĐH Sư_phạm , khóc tức_tưởi khi kể cô đã nhầm_lẫn dấu cộng ( + ) , dấu trừ ( - ) trong bài toán .


Linh ( Đà_Lạt ) kể làm bài toán không tốt , đã nản lắm , mắt mở không lên nữa vì cả đêm không ngủ , nhưng “ vừa cầm tới đề thi môn lý thì em tỉnh hẳn , làm một_mạch từ đầu tới cuối ” .


Mấy cô bé khác bẽn_lẽn trả_lời “ tàm_tạm ” trước câu hỏi về bài thi rồi xúm vào mấy tờ bài giải môn toán vừa mua được mà bàn_luận ...


Các ông bố , bà mẹ ngồi xung_quanh âu_yếm nghe con_gái nói_chuyện phương_trình đồ_thị , dao_động điều_hoà , phản_ứng oxy_hoá ... , rồi quay sang xếp lại cái mền , cái gối cho rộng chỗ .


Người mừng vui khi nghe con làm bài được , người nét mặt buồn vì con làm không hết bài .


Các ông bố , bà mẹ thi nhau kể về giấc mơ được đưa con vào ĐH , về những đêm con thức làm bài_tập , mẹ không ngủ , cha cũng trằn_trọc như thuở “ bên ướt mẹ nằm , bên ráo con lăn ” ngày nào .


Chị Ba ( Đồng_Nai ) nói : “ Không vào ĐH được năm nay thì cháu có_thể ôn thi cho sang_năm , cũng có_thể học trung_cấp , cao_đẳng .


Cánh cửa ĐH còn mở rộng nhiều năm nữa mà ” .


Chú Tư ( Vũng_Tàu ) cũng nói : “ Tui có ba con , chỉ đứa gái út này được học hết phổ_thông .


Nó lên được ĐH thì phải đổi mấy vuông tôm tôi cũng ưng , nếu không đậu được thì thôi , cũng tuỳ nó chọn nghề , chọn nghiệp ” .


Nói rồi mọi người quay sang an_ủi Loan , cô bé nức_nở kể rằng mẹ đang phải nằm bệnh_viện , nghe con làm bài không được chắc sẽ buồn lắm .


Chú Thế Anh bảo : “ Chú rất vui khi mấy đứa con vào được ĐH , nhưng không đậu thì cũng không sao .


Con vẫn là con yêu của mình , cơ_hội thì vẫn còn nhiều ” .


Kết_thúc buổi thi thứ ba , quay lại thăm các phòng trọ tôi đã thấy các túi_xách , vali xếp_đặt gọn_gàng .


Có bà mẹ chuẩn_bị cùng con đón xe về quê , ở đó còn ruộng_vườn , gà vịt .


Có ông bố ngồi cả buổi tìm_hiểu tuyến xe_buýt để tìm nhà_trọ cho con thi đợt thứ hai ...


Trên đường xuất_hiện nhiều cặp cha - con , mẹ - con , hay có_khi là cả nhà , tay_xách_nách_mang vừa đi vừa dò bản_đồ .


Bệnh_viện X mới 7 g sáng nhưng quầy thu tiền , hướng_dẫn đã đông_nghịt người chen_chúc lẫn nhau .


Khu_vực có màn_hình báo bệnh_nhân sinh mổ lố_nhố những người nào chiếu , phích , túi_xách ...


Khác hẳn , phòng cấp_cứu tĩnh_lặng như vừa tỉnh_giấc sau một đêm dài .


Cô y_tá sau một hồi hỏi tôi mọi thứ , đo huyết_áp , yêu_cầu đóng tạm_ứng viện_phí đã đưa tôi đến khu G của bệnh_viện .


Còn tôi thì trình_tự làm theo 17 xét_nghiệm trong giấy mà cô ấy đã ghi với lời dặn : “ Nhớ làm đủ hết các xét_nghiệm nha em ! ” .


Em đã rớt nước_mắt khi đọc trên báo Tuổi_Trẻ Chủ_Nhật về chị Hướng Dương : “ Cuộc_đời thay_đổi khi một tai_nạn cướp đi đôi chân và cả công_việc mơ_ước của chị là làm một hướng_dẫn_viên du_lịch .


Rồi cuộc_đời lại thay_đổi một lần nữa khi Hướng Dương được đưa đến thăm Trường phổ_thông đặc_biệt Nguyễn Đình Chiểu , được gặp các em bé mù , cả đời chìm trong bóng_tối nhưng miệng luôn cười tươi như hoa nở .


Nhìn nụ cười ấy , Hướng Dương biết mình còn hạnh_phúc ” - chị ấy chính là người lập nên thư_viện sách nói cho người mù .


Anh nghĩ coi nhiều người vĩ_đại , đầy nghị_lực không ?


Không_những vượt qua được nỗi bất_hạnh của mình mà còn sống có_ích , giúp cho người khác , cho xã_hội , cùng nhau vượt qua khó_khăn .


Tôi có_mặt tại phòng trực lầu 1 như giấy hẹn đã ghi .


Nhìn những con_người khoẻ_mạnh , dễ_thương , quần_áo giày_dép đúng mốt thế này , mấy_ai nghĩ rằng họ đang chuẩn_bị lên bàn mổ ?


Sau 15 phút hội_chẩn với hai bác_sĩ về tim , phổi , hen_suyễn , kháng_sinh dị_ứng ... chúng_tôi được cho về .


Lúc mới biết về bệnh của mình em đã rất hoảng_loạn , cho đến khi nghe kể về một người bạn bằng tuổi em mắc bệnh ung_thư máu , gia_đình bạn đó có tiền nhưng không_thể chữa được , chỉ sáu tháng sau bạn đó ra đi ; em đã không còn chút sợ_hãi , không lo_nghĩ nữa .


Vì em còn rất hạnh_phúc : bệnh của em chữa được , em còn có bố_mẹ lo cho em những gì tốt nhất .


Lại buồng trực , lại ngồi chờ để đăng_ký phòng , đóng viện_phí phẫu_thuật với số tiền từ bảy con_số trở_lên .


Các cô y_tá thì cứ chép_miệng than : ngày_mai mổ rồi mà giờ còn quá_trời hồ_sơ chưa kiểm xong .


Từ hành_lang lầu 1 nhìn xuống đất , những túi_xách , vali lỉnh_kỉnh , những giấc_ngủ thiếp đi trên ghế đá , những gương_mặt mệt_mỏi trong chờ_đợi của thân_nhân ... Bệnh_nhân mới lũ_lượt nhận phòng , cười nói hớn_hở , vui như ngày hội .


Trong phòng , các chị hì_hụi lau aceton sạch sơn móng tay , chân , ai có răng giả phải tháo ra như lời các y_tá yêu_cầu .


Tôi vẫn còn nhớ như in cái mùi khiếp_sợ , nôn_thốc_nôn_tháo khi mới uống vào ngụm thuốc để súc ruột .


Tôi lạy trời không biết làm cách nào để uống hết ba lít thuốc ấy trước 5 g chiều .


Tất_cả bệnh_nhân tập_trung tại buồng trực để nghe dặn_dò : phải nhịn ăn , nhịn uống từ 20 g tối nay cho đến khi mổ ngày_mai , nếu không khi gây_mê bị sặc , nguy_hiểm tính_mạng ; sẽ được phát một viên thuốc_ngủ , một viên thuốc chống đói ; không được tô son , vẽ mắt ngày_mai .


Chốc_chốc chúng_tôi lại cười_phá lên vì một câu nói đùa , gương_mặt ai cũng thật rạng_rỡ “ cười cho đã đi rồi ngày_mai có muốn cười cũng không được ” .


Viên thuốc_ngủ đã uống lâu rồi mà sao cứ trằn_trọc , đầu_óc chẳng nghĩ được điều gì ngoài tin nhắn nhận được ban_nãy : “ Yên_tâm em nhé , mọi việc có số cả , mọi người luôn ở bên em ” .


Nếu_như hơn 20 bệnh_nhân mổ ngày_mai đều nhận được những lời tương_tự thế này từ một người bạn thì chắc là họ cũng như tôi : cảm_động và an_tâm hơn !


Sao em nhớ mấy đứa học_trò ở Thiên_Phước của em quá anh ạ !


Em đã học xong chữ_nổi Braille rồi , đợi khi nào khoẻ lại , em sẽ đi dạy lại .


Đôi_lúc em cũng phân_vân giữa việc nên và không nên làm , giữa lợi_ích cá_nhân và mong_ước của tụi học_trò nhưng giờ thì không_thể làm khác đi được : em sẽ cố_gắng sau khi tốt_nghiệp vừa đi làm vừa vẫn tiếp_tục đi dạy .


Ban_đầu khi đến với tụi nó , em chỉ nghĩ đơn_giản tụi nhỏ ước được học , em có khả_năng thì dạy , thế thôi !


Tiếng loa phát yêu_cầu các bệnh_nhân chuẩn_bị mổ tập_trung tại buồng trực lầu 1 .


Tôi và người_nhà hối_hả xuống lầu 1 , thay vội đôi dép chị hộ_lý đưa rồi chỉ kịp gật đầu với bố trước khi cánh cửa thang_máy khép lại .


Trong phòng chờ đã có khoảng bảy , tám bệnh_nhân ngồi sẵn , nét căng_thẳng , hồi_hộp hiện rõ trên từng khuôn_mặt .


Chị đi cùng tôi khi nãy mặt tái_mét , run_rẩy .


Tôi bảo chị đừng lo quá như_thế , cứ bình_tĩnh , không đến_nỗi nghiêm_trọng lắm đâu .


Tất_cả chúng_tôi cùng trò_chuyện , hỏi_thăm nhau về bệnh_tình , tại_sao lại phát_hiện bệnh ... và cuối_cùng ai cũng đồng_tình là sau khi xuất_viện về sẽ nói người_nhà sáu tháng hoặc chí_ít một năm cũng đi kiểm_tra sức_khoẻ một lần để phát_hiện bệnh sớm , dễ cho việc điều_trị hơn .


Cuộc trò_chuyện càng lúc càng xôm_tụ , dường_như nỗi lo_sợ đã vơi đi phần_nào .


Tôi được gọi tên đầu_tiên và vội_vàng đi theo bác_sĩ .


“ Khu mổ ” - hộp đèn trắng hiện ra trước mắt , mọi thứ đều sáng chói từ đèn , sàn nhà cho đến cánh cửa phòng mổ dọc hai bên lối đi .


Vị bác_sĩ hướng_dẫn tôi leo lên bàn mổ khi thấy tôi loay_hoay không biết chỗ nào là đầu , chỗ nào là chân .


Vừa trò_chuyện với tôi về ngành học ở trường , vị bác_sĩ thoăn_thoắt choàng tóc , gắn các thiết_bị lên người , đầu ngón tay tôi rồi căng mắt tìm ven .


Tôi mở mắt trong phòng hồi_sức , thấy chai nước_biển lủng_lẳng trên đầu , hai tay và hai chân đã bị cột chặt .


Tôi cố giật tay ra khỏi sợi dây cột quá chặt nhưng chỉ hoài công .


Tôi cố ngóc đầu khỏi băngca để gọi y_tá nhưng vì bệnh_nhân đông quá nên chẳng có ai đáp lại ngoài tiếng rên_la của các bệnh_nhân khác .


Duy_nhất có một chị có biệt_danh là “ chị có gương_mặt tươi nhất ” cũng cố ngẩng đầu như tôi .


Bắt_gặp tôi , chị nhoẻn miệng cười và đưa tay lên vẫy .


Tôi luôn thầm nghĩ rằng : “ Chồng của chị ấy chắc là hạnh_phúc lắm vì chỉ cần nhìn thấy nụ cười của chị thì mọi ưu_phiền , đau_đớn đều tan biến mất ! ” .


Tôi cố nhắm mắt ngủ mà bụng như có ngàn con kiến_lửa đang cắn .


Thế mới biết cảm_giác đau như dao cắt là thế_nào !


Một “ thiên_sứ áo trắng ” tay cầm ống_tiêm đến bên tôi : - Chích thuốc giảm đau nhé .


Ngay_lập_tức ngàn con kiến_lửa kia biến mất .


Đúng ngọ , một chị hộ_lý đẩy băngca đến sát giường rồi bảo tôi từ_từ nhích người qua .


Tôi nhanh gọn “ vọt lẹ ” qua băngca làm chị hoảng_hồn :


Trên đoạn đường đi tôi nghe chị kể là ngày thường sẽ có hai người đẩy nhưng vì hôm_nay là thứ_bảy nên có ba hộ_lý nghỉ rồi , bệnh_nhân lại nhiều quá nên chị không dám nghỉ_tay vì sợ rằng thân_nhân người_bệnh chờ lâu nóng_ruột .


Đến giờ tôi vẫn chưa có dịp quay lại để cảm_ơn các chị y_tá , các chị hộ_lý ấy - những người đã luôn dành cho bệnh_nhân chúng_tôi sự ân_cần , nhẹ_nhàng khiến chúng_tôi cảm_thấy vui , nhẹ_nhõm trong những giờ_phút không có người_thân bên cạnh .


Nhìn thấy chị giường kế bên sáng nay mới mổ cùng tôi đi_lại được trong phòng , mặt_mũi tỉnh_táo , ăn_uống trở_lại , tôi chỉ ước được như chị cho bố_mẹ bớt cực , bớt lo .


Nghe Comme_toi rộn_rã bên tai , muốn cất_tiếng hát theo mà không_thể .


Thì_ra chẳng cần tìm hạnh_phúc ở đâu xa_lạ mà chỉ cần bạn sống khoẻ_mạnh , bình_yên , cảm_thấy đủ - bạn sẽ là người hạnh_phúc nhất !


Bác_sĩ đã yêu_cầu mổ liền rồi nhưng vì tui ngoan_cố , sợ mổ quá nên uống thuốc_Bắc , ai chỉ gì cũng nghe .


Tui uống gần cả trăm thang rồi mà bệnh vẫn hoàn bệnh , chồng_con động_viên dữ lắm tui mới lên đây mổ .


Chỉ vì tui bị cao huyết_áp , tim nên mới lên tận Sài_Gòn chứ ở quê hổng có ai đi xa dữ vậy đâu .


Tui lên đây cả tháng rồi mà có ai tới thăm đâu , xa quá mà !


Kỳ này về quê nếu có bệnh nữa , tui để vậy chết cho_rồi chứ chồng_con mần khổ quá mà tiền đổ hết vô chữa bệnh cho tui .


May_mà năm nay được_mùa chứ nếu không phải đi vay đi mượn , tui nằm đó mà người_ta kéo đến đòi nợ , chồng_con sao sống nổi ?


- người phụ_nữ cùng phòng , quê ở An_Giang , bộc_bạch cùng tôi .


Quả_là em rất bất_ngờ khi biết về bệnh của mình .


Nhiều người Việt mình không kiểm_tra sức_khoẻ định_kỳ hằng năm , khi nào phát bệnh mới tá_hoả .


Em cũng may_mắn lắm vì phát_hiện sớm chứ nếu để trễ nữa thì sẽ càng khó_khăn hơn .


Bệnh lần này cũng ... tốt - nó giúp em nghĩ được rất nhiều cái , giúp em mạnh_mẽ , biết cách đối_đầu với bất_ngờ , sự_cố .


Giờ em có nhiều kế_hoạch , dự_định quá , chẳng biết có làm nổi không nhưng việc trước_tiên là em muốn liên_lạc với nhạc_sĩ H. để được chú ấy hướng_dẫn .


Em muốn sẽ cùng các bạn sinh_viên lập một ban nhạc hài “ cây_nhà_lá_vườn ” rồi xin phép để có_thể vừa đi biểu_diễn ở các bệnh_viện , viện dưỡng_lão vừa có_thể thăm_hỏi , trò_chuyện , tâm_tình cùng các bệnh_nhân , các cụ già .


Trải qua đau_ốm lần này em mới thấy tinh_thần lạc_quan , sự động_viên của nhiều người , sự quan_tâm lẫn nhau là cực_kỳ quan_trọng , giúp cho bệnh_nhân rất nhiều , rất nhiều anh ạ !


Các chị phòng bên đi ngang réo gọi tôi ra lan_can nhìn tập_thể y_bác_sĩ chào cờ .


Sau khi được bác_sĩ khám xong và đồng_ý cho xuất_viện , tôi vui không_thể tả !


Lầu 3 hôm ấy như chiều 30 tết , chỉ còn thấy các chị hộ_lý dọn tấm trải giường , nôi em bé , lau_chùi ...


Tôi lần_lượt đến chào các chị phòng bên , các chị hộ_lý , y_tá và nhận được lời chúc từ tất_cả :


Đọc mail của mấy nhỏ bạn than_thở buồn chuyện tình_yêu , mơ được gặp hoàng_tử hoài mà chưa thấy , rồi ... lỡ “ vượt_rào ” với người_yêu phải làm_sao , em thấy bực_mình ghê !


Em thấy tụi nó nhỏ_bé quá , cứ cho tụi nó thử một lần gặp các bệnh_nhân bị bệnh nan_y , một lần gặp những đứa học_trò của em - tuy bị khiếm_thị , cơ_thể không như người bình_thường nhưng học_trò của em chưa bao_giờ cảm_thấy mình bất_hạnh , luôn mong_chờ đến những giờ học Anh_văn - tụi nó sẽ biết tụi nó vẫn còn hạnh_phúc , sung_sướng thế_nào .


Tôi vừa nhắm_nghiền mắt vừa la_ó , đau_đớn khi y_tá cắt chỉ .


- Em_gái ráng một_chút để tui tìm cho hết chỉ .


Chỉ mà còn là tui đi cấp_cứu với em_gái luôn đó !


Giường bên cạnh vừa được đưa vào cấp_cứu một cô gái trẻ .


- Sao không lấy dao lớn mà lấy dao_lam chi vậy ?


- anh y_tá đang cắt chỉ cho tôi hỏi cô gái .


Cô gái vừa cười nhẹ vừa cúi đầu vì ngượng .


Đến lúc phát_hiện ở cổ_tay cô gái là một đường rạch dài , tôi xanh mặt quay đi .


“ Bạn ạ , cuộc_sống là một món quà vô_giá mà cha_mẹ đã đem lại cho chúng_ta .


Chỉ cần bạn sống hai ngày trong bệnh_viện để chứng_kiến niềm hạnh_phúc tột_cùng của các bậc cha_mẹ khi con họ cất tiếng khóc chào_đời , chứng_kiến hi_vọng mong_manh của những cặp vợ_chồng hiếm_muộn , chứng_kiến cuộc đấu_tranh của bác_sĩ và bệnh_nhân để giành lại sự sống , chứng_kiến những nỗi_niềm , cuộc_đời bi_kịch ... thì chắc_chắn bạn sẽ biết trân_trọng và yêu bản_thân bạn , cha_mẹ bạn và những gì bạn đang có đến nhường nào ; chắc_chắn những đau_khổ trong tình_yêu , tình bạn , những trăn_trở , khó_khăn trong công_việc và cuộc_sống sẽ không quá to_tát , bi_đát như bạn nghĩ đâu !


Chết rất dễ nhưng sống lại khó và sống có_ích , sống để mọi người cảm_kích bạn lại càng khó hơn gấp_bội .


Tôi và bạn , các bạn - chúng_ta hãy giúp nhau sống lạc_quan , bản_lĩnh , dũng_cảm và cùng giúp những người khác sống tốt bạn nhé !


Bảy xóm Việt_kiều ở Pakse Học được mỗi câu " pay_tà_lạt " ( đi chợ ) , chúng_tôi lên chiếc tuktuk ( loại xe thông_dụng để chở khách , giống xe_lam của VN ) đi chợ Quốc_Tế , TP Pakse , tỉnh Champasak ( Lào ) .


Dạo mua vài thứ lặt_vặt xong , lang_thang trên những con đường không biết gọi tên gì ( vì không đọc được chữ Lào ) , chúng_tôi đang tìm cách hỏi đường về nhà_nghỉ thì thật bất_ngờ một giọng nói tiếng Việt rất sõi đến với chúng_tôi : " Anh_chị về đâu , đi xe không ? " .


Thì_ra tiếng của anh chạy xe tên Thành , người gốc Việt , được sinh ra trên đất bạn .


Lập_nghiệp trên đất bạn Tại TP Pakse , chẳng khó_khăn lắm khi bạn muốn thuê xe dạo TP hay vào chợ mua hàng đến quán ăn ... vì nơi đây có khá nhiều Việt_kiều sống thành từng khu xóm .


Có khoảng hơn 5.000 Việt_kiều đang sinh_sống và lập_nghiệp tại đây so với hơn 6.000 Việt_kiều sống rải_rác tại bốn tỉnh phía Nam Lào " - ông Trần Ngọc Kim , chánh văn_phòng Tổng_lãnh_sự VN tại bốn tỉnh Nam Lào , cho biết .


Bên cạnh những công_việc như xây_dựng , trồng cây công_nghiệp , Việt_kiều buôn_bán rất đông ở hai chợ lớn và làm_chủ những khách_sạn , nhà_hàng có_tiếng tại TP này .


Họ có gốc tại miền Trung và Bắc Trung bộ VN .


Như gia_đình ông Nguyễn Văn Thuật ở xóm Tân_Phước có sáu người con đều vào đại_học .


Cô con_gái đầu Nguyễn Thị Hồng Điệp du_học bên Mỹ , cô em_gái kế Nguyễn Thị Thanh Đoan tốt_nghiệp ĐH Quốc_gia Vientiane đã đi làm , cậu con_trai út Nguyễn Đức Quang đang học ĐH Y Thái_Bình tại VN ...


Truyền_thống gia_đình bên nội rất hiếu học nên chị_em nó cũng noi theo .


Gia_đình ông Nguyễn Văn Minh ở xóm Nhà_Đèn cũng vậy , có năm người con thì ba người đã vào đại_học .


Ông Đoàn Hữu Đấu , chủ_nhiệm Hội Người VN tại tỉnh Champasak , cho biết : " Các gia_đình Việt_kiều đa_số có cuộc_sống ổn_định , họ đầu_tư nhiều cho việc học của con_cái .


Có nhiều cháu còn được Nhà_nước Lào chọn đi du_học để phục_vụ đất_nước nữa đấy " .


Trường tiểu_học Hữu_Nghị nằm trên con đường 13B TP Pakse là ngôi trường do Hội Việt_Kiều xây_dựng .


Mới đây , Hội Người VN ở nước_ngoài đã ủng_hộ 300 triệu đồng để xây thêm dãy phòng mới đủ để đào_tạo hơn 1.000 con_em Việt_kiều tại đây .


Đa_số học_sinh của trường hiện_nay là thế_hệ thứ tư , thứ năm .


Khi chúng_tôi đến trường , các em đã chào_đón bằng những bài hát rất thân_quen với thiếu_nhi VN : " Giơ tay ra nào , nắm lấy cái tai nào , lắc_lư cái đầu nào , ồ sao bé không lắc ... " .


Trong chương_trình dạy tại đây , mỗi ngày các em còn được học một tiết tiếng Việt .


" Bộ GD - ĐT VN đã tăng_cường hai giáo_viên sang đây dạy tiếng Việt .


Chúng_tôi là Việt_kiều nhưng sử_dụng tiếng Việt chừng_mực nào đó thôi .


Chúng_tôi rất lo là lên cấp II các em sẽ bị mai_một tiếng Việt " - thầy Đặng Công Lân , hiệu_trưởng Trường Hữu_Nghị , bộc_bạch .


Con đường dẫn vào xóm Tân_Phước rất_đỗi thân_thuộc với những dãy nhà trang_trí rất giống như khu xóm tại VN .


Bước vào đầu ngõ , nhà cô Cúc phơi đầy bánh_tráng phía trước .


Phía bên đường là tiệm cơm mang biển quảng_cáo song_ngữ Lào - Việt " cơm bình_dân " .


Chúng_tôi cứ ngỡ không phải đang đi trên đất bạn .


Những đứa trẻ chạy tung_tăng trong con xóm nhỏ gọi nhau í_ới bằng tiếng Việt , đôi lúc chúng lại pha tiếng Lào .


Trung_tâm xóm Tân_Phước là ngôi đền thờ Hưng Đạo Vương , phía trước có hai câu_đối Núi Kiếp bao phen vang chiến_tích - Sông Đằng một trận phá Nguyên binh , bên trong có bàn_thờ tượng Trần Hưng Đạo và một bàn_thờ những người có công giữ đền từ xa_xưa .


Ngôi đền xây_dựng từ năm nào bà_con trong xóm không ai còn nhớ .


Gia_đình ông Đặng Văn Tình nhà ở gần ngôi đền nên được giao trọng_trách giữ đền .


" Hằng ngày tôi vẫn vào thắp hương , dọn_dẹp .


Tượng của ngài được một bà thỉnh tận VN sang sau khi về thăm quê đấy .


Ngoài đám giỗ chính vào ngày 20 - 8 âm_lịch , hằng năm bà_con còn tập_trung về đây tổ_chức các lễ như lễ đầu năm , lễ vào hè , ra hè , lễ cuối năm ...


Chúng_tôi sống xa quê_hương nhưng vẫn luôn giữ phong_tục tập_quán của đất_nước mình , dù có người chưa một lần được đặt_chân về VN mà chỉ xem qua hình_ảnh trên tivi " - ông Tình tâm_sự .


Ngay cả cách trang_trí của nhà_hàng Ketmany trên con đường 13 của ông chủ Bùi Văn Huấn cũng không khác gì những nhà_hàng tại VN .


Quầy chính của nhà_hàng được bày bình hoa đào treo băng pháo giả , phía trên tủ thờ là tượng ba ông Phúc - Lộc - Thọ rất to .


Chúng_tôi được cô Mai Huỳnh , con__gái ông chủ , " tiếp_thị " các món ăn rất Nam_bộ như cá kho tiêu ; canh đậu_hũ , lá hẹ nấu thịt bằm .


Hội Người Việt tỉnh Champasak hoạt_động khá mạnh so với Hội Người Việt ở các tỉnh khác trên đất_nước Lào .


Nhà hội phân_công hẳn một người phụ_trách công_tác thanh_niên , đó là ông Mai Văn Khuê .


Ông cho biết : " Phong_trào cũng khá sôi_nổi .


Các bạn thành_lập đội bóng của từng xóm , tập_luyện thường_xuyên tại sân vận_động của tỉnh .


Những bài hát về Hà_Nội như Em ơi Hà_Nội phố , Hà_Nội mùa vắng những cơn mưa ... do anh Nguyễn Văn Tuấn trình_bày luôn làm rung_động những trái_tim người Việt trên đất bạn .


Tôi nói giọng Việt hơi lơ_lớ nhưng tôi dặn mấy đứa con đều phải sử_dụng tiếng Việt khi nói_chuyện trong gia_đình , nếu không chúng sẽ quên nguồn_gốc mất " - anh Tuấn nói .


Trong tài_liệu lưu_trữ của Lữ_đoàn Hải_quân 125 có ghi một_số tên những người đầu_tiên đã đi xuyên biển từ phía Nam ra tìm bắt liên_lạc với Trung_ương theo bức_điện chỉ_thị tuyệt_mật ngày ấy : Bông Văn Dĩa , Tư Mau , Đặng Văn Thanh , Lê Hà ...


Nhưng khi chúng_tôi tìm đến nơi thì chỉ còn có_thể đến nghiêng_mình trước nấm mộ đồng_chí Bông Văn Dĩa ở Rạch_Gốc , Cà_Mau và đồng_chí Tư Mau ở Rạch_Giá , Kiên_Giang .


Song cũng còn may : một anh bạn chúng_tôi , là nhà_văn , có cho chúng_tôi đọc mấy cuốn sổ_tay ghi_chép của anh khi anh tìm về Rạch_Giá gần 10 năm trước , được gặp đồng_chí Tư Mau lúc ông còn sống và được làm_việc với ông .


Đó là những trang ghi_chép vội , một thứ tư_liệu mộc , chưa hề được nhào_nặn , pha_chế .


Nhưng chính vì_thế mà còn giữ được ít_nhiều vẻ tươi nguyên của một vỉa quặng vừa được xới lên từ những lớp sâu của thời_gian .


Chuyện kể của đồng_chí Tư Mau , trích từ những trang ghi_chép : Đi tìm ông Hai Địa .


" Tôi được biết tên anh Hai Địa tức đồng_chí Bông Văn Dĩa lần đầu_tiên vào năm 1957 hay 1958 .


Mới biết tên , nhưng ấn_tượng hết_sức đậm .


Câu_chuyện thế này : hồi bấy_giờ anh Ba Duẩn , tức đồng_chí Lê Duẩn , ở Kinh_Năm , một con rạch nhỏ tận cuối mũi Cà_Mau .


Địch đánh_phá ác_liệt lắm , cả vùng U_Minh mênh_mông là vậy mà hầu_như không còn chỗ an_toàn , lúc về Kinh_Năm là nơi cuối_cùng .


Còn một người có_thể tin_cậy : anh Hai Địa ở Rạch_Gốc .


Đó là căn_cứ_địa của cuộc khởi_nghĩa Hòn Khoai hồi 1941 .


Chính Hai Địa là cơ_sở của đồng_chí Phan Ngọc Hiển , từng tham_gia cướp chính_quyền Hòn Khoai về sau bị tù Côn_Đảo .


Ở Côn_Đảo , mỗi lần chúng_tôi bị địch kéo ra đánh thì Hai Địa xông ra chịu đòn thay ...


Một chiếc vỏ lãi , ba người ; anh Ba , tôi và ông Hắc Hổ chèo thuyền .


Nhưng Hai Địa không có nhà , anh ấy đang đi hoạt_động trên miệt Cần_Thơ .


Ngồi được một lúc thì có mấy thanh_niên tới .


Anh Ba kéo tôi ra ngoài , bảo ; " Thế_là lộ rồi , phải đi thôi ... " .


Tức_là lần đó tôi không gặp được anh Hai Địa .


Nhưng lời anh Ba Duẩn thì tôi vẫn nhớ : đó là con_người có_thể tin_cậy trong lúc khó_khăn cùng_cực của cách_mạng .


Tôi được biết Trung_ương có chỉ_thị các tỉnh ven biển miền Nam cho thuyền vượt biển ra Bắc để tính_chuyện chở vũ_khí về .


Bà_Rịa cho thuyền ra , do anh Năm Đông tổ_chức .


Trà_Vinh thì cử sáu đồng_chí , mang bí_danh là Đoàn , Kết , Đấu , Tranh , Thắng , Lợi .


Bến_Tre cho thuyền ra do anh Tư Thắng phụ_trách .


Khu 6 cũng cử anh Đặng Văn Thanh đi ra , theo đường Trường_Sơn .


Bạc_Liêu cử hai thuyền , do anh Bông Văn Dĩa làm bí_thư chi_bộ ...


Thuyền Bà_Rịa bị địch bắt ở Nha_Trang , sau thoát được lại trôi_dạt vào đảo Hải_Nam .


Thuyền Trà_Vinh gặp bão lớn , phải đốn bỏ cả cột buồm , trôi_dạt sang tận Hương_Cảng ...


Riêng anh Hai Địa dạt_vô bờ biển Quảng_Bình , bị dân_quân ta bắt , tưởng là biệt_kích ngụy , đánh cho một trận và giam chặt .


Anh Hai Địa nhất_định không tiết_lộ nhiệm_vụ , chỉ một_mực yêu_cầu giải về Trung_ương , trực_tiếp gặp anh Ba Duẩn .


Anh Hai Địa doạ đồng_chí công_an tỉnh : " Các đồng_chí không đưa tôi đi gặp đồng_chí Lê Duẩn ngay , sau_này lỡ việc lớn , phải chịu trách_nhiệm " .


Vừa may lúc đó anh Ba Duẩn đang đi công_tác ở Quảng_Bình .


Tỉnh_uỷ báo_cáo : - Có người trong Nam ra , tự_xưng tên là Hai Địa , đòi gặp trực_tiếp đồng_chí , không chịu khai_báo gì nữa .


Vậy_là hai người gặp được nhau , hai người bạn tù Côn_Đảo mấy_mươi năm trước .


Đầu năm 1962 , tôi được lệnh đồng_chí Vũ Đình Liệu gọi lên , giao nhiệm_vụ : - Đồng_chí Bông Văn Dĩa ra bắt liên_lạc với trung_ương nay đang trên đường trở về .


Đồng_chí dẫn một tiểu_đội xuống Rạch_Gốc đón và đưa đồng_chí Dĩa về đây báo_cáo ...


Chúng_tôi xuống Rạch_Gốc , chờ 10 ngày thì thuyền anh Hai Địa về .


Nghe báo_cáo có các anh Ba Bường , Ba Hương , Mười Thơ , Vũ Đình Liệu .


Cần khảo_sát cả các đảo ven bờ và ngoài khơi , cả đảo Trường_Sa , có_thể dùng một_số đảo làm trạm trung_chuyển , lập kho bí_mật , trung_ương đưa tàu vào đấy , các tỉnh miền Nam dùng thuyền nhỏ ra lấy chở về ...


Khu_uỷ quyết_định thành_lập một ban chỉ_huy cho công_tác đặc_biệt này do anh Ba Hoà làm trưởng ban , tôi làm phó , đưa một đại_đội được chọn_lọc kỹ xuống căn_cứ ở vùng rừng Cà_Mau và giao anh Hai Địa cùng tôi đi khảo_sát các đảo .


Chúng_tôi dùng thuyền máy Arona , đi bốn người : anh Hai Địa , tôi , anh Tranh , anh Huynh , ra cửa Rạch_Gốc , xuôi xuống Hòn Chuối , tạm nấp ở đó , đến 4 giờ chiều thì bắt_đầu nổ máy chạy suốt đêm , 5 giờ sáng hôm sau đến đảo Thổ_Chu .


Bấy_giờ là tháng năm ta , chúng_tôi cập gần đảo , tạm dừng , pha trà uống .


Đang uống trà , chợt giật_mình thấy một chiếc ghe nhỏ từ trong bờ đảo chèo ra .


Cập ghe lại hỏi_thăm , biết đấy là ông Năm Lặc , người Rạch_Giá , ra đây câu đồi_mồi .


Ông Năm Lặc cho biết bà_con miệt Rạch_Giá , Hà_Tiên vẫn thường ra đây bắt đồi_mồi , hoặc đi đánh_cá các nơi thường ghé về đây phơi cá trước khi chuyển về đất_liền .


Đây không hoàn_toàn là đảo hoang , người đi_lại khá nhiều , phức_tạp , không_thể lập kho vũ_khí bí_mật .


Trường_Sa có một_số đảo hoang , nhưng nhiều nước nhòm_ngó , lại càng quá xa bờ , bất_tiện hơn nhiều .


Lại quay về ven vịnh Thái_Lan , miệt khơi Rạch_Giá , Hà_Tiên .


Vùng_biển này có hơn trăm đảo lớn_nhỏ , nay ta gọi là huyện Kiên_Hải .


Đảo lớn thì đông dân , đảo nhỏ không nhiều người ở nhưng quá gần bờ , người đi_lại luôn .


Chúng_tôi lần khắp , tính_đi_tính_lại thấy không xong ...


Vậy_là phương_án lấy các đảo làm trạm trung_chuyển không thành ...


Về báo_cáo , khu_uỷ chỉ_thị : vậy thì quay lại nghiên_cứu các bến .


Lần_mò suốt dọc từ miệt bờ biển Sóc_Trăng , Bạc_Liêu xuống tới mũi Cà_Mau , rồi từ mũi Cà_Mau lần lên hướng Rạch_Giá , Hà_Tiên .


Nắm tình_hình địch , tình_hình dân , dò các lạch , đêm_đêm mò ra đo độ sâu lúc nước_cường , lúc nước_ròng .


Tìm ra cửa lý_tưởng nhất là cửa Bồ_Đề , lạch sâu 3,8 m , tàu ta có_thể vào thong_thả .


Các cửa Rạch_Gốc , Hố_Bỏ_Gùi , Vàm_Lũng , Vàm_Cái_Su cạn hơn nhưng lúc nước_cường vẫn vào được , lại có lạch kín , rừng đước dày , có_thể đào ụ giấu tàu và lập kho lớn chứa vũ_khí ...


Sau chuyến khảo_sát này , khu_uỷ quyết_định cử hai thuyền ra báo_cáo trung_ương , một chiếc do anh Hai Địa phụ_trách xuất_phát tại cửa Rạch_Gốc ngày 24-7-1962 , một chiếc tôi phụ_trách xuất_phát sau hai ngày .


Đi hai thuyền là đề_phòng mất một vẫn còn một .


Anh Hai Địa đi trót_lọt , đến cửa Việt ngày 29-7 .


Còn tôi đến ngang Đà_Nẵng cách bờ 50 km thì bị tàu địch rượt đuổi suốt một ngày , đến 10 giờ đêm 30-7 thì bị chúng bắt ...


Lần về tới chiến_khu Bạc_Liêu thì anh Hai Địa đã chở được chuyến tàu gần 50 tấn súng_đạn về bến Rạch_Gốc .


Con đường biển Đông đã chính_thức được khai_thông .


Và cả một mạng_lưới các bến liên_hoàn từ Bà_Rịa dài suốt đến Cà_Mau đã được hình_thành .


Riêng vùng Rạch_Gốc - quê anh Hai Địa - đã được tổ_chức thành một khu căn_cứ hoàn_chỉnh chặt_chẽ " .


Những chuyến tàu mạo_hiểm đã xẻ dọc biển Đông , đưa súng_đạn cho người đang cần súng_đạn để chiến_đấu và tự_vệ .


Tiếng miền Nam gọi khẩn_thiết đã giục_giã ra khơi những con tàu lớn hơn .


Và một người lính đã được chọn_lựa cho nhiệm_vụ tuyệt_mật này .


Tin , bài liên_quan : Kỳ 2 : Tìm người vô_danh .


Chúng_tôi đến cù_lao Tân_Lộc , Thốt_Nốt , TP Cần_Thơ gặp thợ lặn Nguyễn Văn Mộng , người được mệnh_danh " thuỷ_thần " đất cù_lao .


Trong căn nhà vách lá ven sông gió thổi lồng_lộng , anh Mộng nói : " Gọi vậy chứ đâu ai rõ cái sống cái chết của nghề này , khốn_khổ lắm cái đời lặn thuê ! " ...


Cách đây 30 năm , cha anh Mộng - ông Nguyễn Văn Mười - là thợ lặn có tiếng ở doi đất cù_lao Tân_Lộc này .


Ông Mười là một dân chài nghèo , ai kêu gì ông lặn đó , khi thì lặn mò đồng_hồ , vàng_bạc , khi thì mò xác xuồng , tàu ghe , máy_móc bị đắm .


Năm anh Mộng 18 tuổi , ông Mười bắt_đầu cho con xuống sông sống với cái nghề đầy bất_trắc này .


Anh Mộng nói : " Đội lặn thuê của tôi gồm sáu người , toàn người_thân không à , thằng Hùng là em tôi , thằng Lâm là em cô cậu , mấy đứa còn lại là cháu " .


Theo anh Mộng , thường tai_nạn chìm ghe hay xảy ra ở các vàm , doi nơi nước chảy xiết băng_băng .


Có năm tại đây đội của anh đã lặn hàng chục vụ , lúc mò máy động_cơ , lúc trục ghe .


" Ai kêu gì cũng lặn - anh Mộng nói - có những vụ chỉ trả 50.000 - 100.000 đồng để mò cái máy , xác ghe mục chúng_tôi vẫn làm " .


Năm nay 47 tuổi với trên 29 năm lặn thuê nhưng cánh thợ lặn anh Mộng vẫn nghèo như thời cha , chú .


Anh thú_nhận cánh thợ anh không nổi như cánh thợ lặn Lê Văn Voi ( TP Long_Xuyên , An_Giang ) chuyên lặn mò ghe chở đá bị chìm ; hay như cánh thợ lặn chuyên trục sà_lan , lựu_đạn , xác người ở xóm Chài , xóm Đáy .


Họ nổi_danh tới nỗi nhiều ghe chìm ở tận biển Đại_Ngãi , Sóc_Trăng cũng phải tới tìm ...


Chúng_tôi đến xóm Chài ( phường Hưng_Phú , quận Cái_Răng , TP Cần_Thơ ) tìm nhóm lặn thuê của anh Chương Ngọc Dương .


Nhóm anh Dương có khoảng 30 người , ngoài máy_móc các anh còn có cả bộ_đồ người_nhái .


Chị Nhung , vợ anh Dương , cho biết : " Ảnh đi lặn tuốt ngoài biển trục chiếc sà_lan 500 tấn mấy ngày rồi " .


Nghe nói chiếc sà_lan nặng bị chìm này là chiếc thứ năm mà nhóm anh Dương đã thực_hiện trong năm nay .


Chị khoe : " Cha chồng tôi là ông Ba Bạc lặn nức_tiếng xóm này nghe cô !


Tàu sắt chìm , sà_lan nặng tới đâu ổng cũng làm nổi lên hết .


Chồng tôi là đệ_tử cưng của ổng đó , ảnh cũng đã vớt cả trăm chiếc sà_lan rồi chứ không ít " .


Chị Nhung kể lại : " Năm 2001 , biết có một chiếc tàu của Pháp bị chìm ngay sông Hậu tại xóm Chài , anh Dương đã lặn mò với tiền thuê gần 100 triệu đồng .


Chiếc tàu đó bị vùi sâu mấy chục thước dưới lòng đất khiến không ít thợ lặn bó_tay .


Đúng ba tháng sau anh Dương mới lôi nó lên được , cả khúc sông người_ta coi đông_nghẹt .


Chiếc tàu to_đùng hơn cả chiếc du_thuyền Ninh_Kiều bên kia nữa " .


Ở xóm Đáy , chúng_tôi gặp ông Ba Dung ( tức Nguyễn Văn Dung , sinh năm 1936 , P. Hưng_Phú , Q. Cái_Răng , TP Cần_Thơ ) , người thợ lặn duy_nhất ở miền Tây được bộ_đội công_binh mời đi lặn mò lựu_đạn ở kênh Vĩnh_Tế , An_Giang .


Có_lẽ ông cũng là người thợ lặn già_nua còn đeo_bám cái nghề hạ_bạc này !


Trên căn nhà_sàn ngó ra sông Hậu lồng_lộng gió , ông Ba Dung trầm_ngâm : " Đời ta lênh_đênh khổ theo sông_nước con ôi .


Sông Hậu , sông Tiền này nơi đâu mà ta không chạm tới đáy , chỗ sâu chỗ cạn .


Khi nào sông hiền , lúc_nào " trở_chứng " ta đều nắm làu_làu như tâm_tính từng đứa con mình " .


Ký_ức thời trai_trẻ ngang_dọc sông_hồ của ông cứ miên_man hiện về theo những con sông cồn_cào chảy xiết .


Ngày đó ông Ba Dung là chàng trai cô_khổ ở xóm Đáy phải nương mình theo đáy sông Hậu mà sống .


Những cọc sắt nhọn nằm vật_vờ , những xác tàu mục_rữa , những thanh sắt hoen_gỉ là đống phế_liệu cho ông chén_cơm_manh_áo .


Bộ_đội mời ta đi lên kênh Vĩnh_Tế mò lựu_đạn ta cũng đi , rồi phao tín_hiệu bị trôi , pôngtông bến phà Hậu_Giang bị hư_hao gì ta cũng có_mặt ... " .


Hiện_giờ cụm phà Hậu_Giang , các xí_nghiệp cơ_khí đóng tàu , ban quản_lý đường_sông vẫn tiếp_tục ký hợp_đồng với ông để kiểm_tra độ mòn của giàn trụ chống bến phà , bảo_quản phao cứu_hộ ghe tàu sà_lan ...


Nước sông khi lớn khi ròng , khi trong khi đục , nhưng người lặn thuê cả đời cứ đói_nghèo quanh_năm .


Nghe họ kể mới hiểu tại_sao nghề lặn thuê cứ cha_truyền_con_nối , anh_em thân_tộc kết_đoàn đi lặn chung : " Nghề này bạc_bẽo lắm , ai không đất_cát , vốn_liếng mới mang nghề này vào thân .


Ăn của sông không dễ bao_giờ , đáy sông tối đen mờ_mịt , nước lạnh căm_căm .


Ai khoẻ lắm theo nghề chỉ vài năm là cũng phải biết ... mùi , tai không thối cũng bị ù , tức ngực , khó thở .


Trên bờ sơ_sẩy mình có_thể cứu kịp chứ dưới đáy sông thì ... " .


Cho tới bây_giờ anh Mộng vẫn không quên những cái chết thảm của những người bạn lặn : " Anh Luận lặn mò máy động_cơ thuỷ , có_lẽ khi trục máy anh không ngờ đất nền là đất sình nên khi nâng máy lên anh đã mất đà lún chân , bị sình kéo lút xuống đáy khiến ống dẫn khí bị tuột khỏi miệng , anh giật dây cầu_cứu nhưng không kịp nữa ...


Anh Tuấn đang lặn mò ghe ở Chợ Vàm , dây câu bị vướng vào bánh_lái của một chiếc ghe lớn chạy ngang .


Và anh đã bị kéo phăng bay lên khỏi mặt_nước đập đầu vào bánh_lái ... " .


Chuyện tử_vong , tai_hoạ lòng_sông nhắc tới thợ lặn nào mà không ngao_ngán !


Như chị Nhung khi vui_miệng đề_cập đến chuyện anh Dương vớt tàu Pháp lại trở về với nỗi lo : " Lặn sông nguy_hiểm lắm cô , anh Dương may_mắn trị kịp_thời nên không bị hư bàn_tay phải .


Số_là lặn mò sà_lan anh bị thanh sắt hoen_gỉ đâm vào .


Tưởng là vết_thương nhẹ nên ảnh không để_ý , tới chừng nó hành đau nhức ảnh mới phát hoảng , cả tháng trời chạy thầy tốn bạc triệu ... " .


Ông Ba Dung thì nói giọng buồn_buồn : " Nghề này bạc lắm con ơi , không có_hậu chút nào ... " .


Cái chết của anh Hoàng - con_nuôi ông , một tay lặn thuê cự_phách - đã để lại mãi trong ông nỗi đau của người thợ lặn .


Ông Ba Dung có bốn đứa con trai , cả đời ngang_dọc sông_nước , sống nhờ đáy sông .


Ông ráng hết_hơi mới lo được cái nhà lá cho ba thế_hệ với gần chục người có được chỗ chui_ra_chui_vào .


Ông cũng toan_tính , cũng bao đêm mất_ngủ khi mang nỗi đau không thay_đổi được đời sông , đời người .


" Con ta hai đứa là Hoàng Em và Thiện cũng theo nghề lặn .


Ta lo rồi_đây hai đứa nó sẽ khổ như ta ... " .


Ông lại thở_dài , tiếng thở buồn_buồn nghe âm_ỉ như tiếng sóng vọng từ đáy sông !


Chủ_tịch UBND tỉnh Quảng_Nam Nguyễn Xuân Phúc cho biết tỉnh sẽ đầu_tư xây_dựng khu_phố đi bộ tại 6 đường phố chính của khu phố cổ Hội_An , đồng_thời tổ_chức chợ đêm , các quán bar , cà_phê , các khu vui_chơi giải_trí mở_cửa phục_vụ theo yêu_cầu của du_khách .


Tại các điểm du_lịch này sẽ tổ_chức các lễ_hội , như đêm rằm phố cổ mỗi tuần một lần và tổ_chức các hội_nghị quốc_tế và mở các tour du_lịch làng_nghề truyền_thống .


Đường về xã Ia_Yeng cắt ngang cánh đồng Ayun_Hạ .


Buôn Kte - ngõ vào Ia_Yeng - sáng loà dưới nắng .


Một thanh_niên đang lơ_đãng ngồi hút thuốc dưới sàn nhà nghe hỏi nhà_mồ của buôn thì tỏ ra ngạc_nhiên : “ Buôn mình không còn nhà_mồ , chỉ có nghĩa_địa thôi ’ .


Ngạc_nhiên tôi hỏi cậu thanh_niên : “ Có còn chôn chung nữa không ?


“ Ồ không , cả xã Ia_Yeng mình bỏ tục chôn chung từ khi có nghĩa_địa rồi .


Việc Nhiêu làm xôn_xao cả cái huyện Ayun_Pa ( Gia_Lai ) , anh không biết à ?


Từ căn nhà của Đinh Nhiêu có_thể thu vào tầm_mắt một mảng lớn của cánh đồng Ayun_Hạ .


Buôn Kte với những căn nhà_sàn bề_thế trắng loá một màu tôn mới .


Tiếng máy tuốt lúa xình_xịch , tiếng xe_máy đan nhau nhộn_nhịp như một thị_tứ nhỏ ...


Thấy tôi chăm_chú quan_sát , Đinh Nhiêu cười : “ Buôn Kte này bây_giờ nhà nào cũng có tivi ; hơn một nửa có xe_máy , xe công_nông , máy tuốt lúa .


Vậy_mà cách đây hơn mười năm , nó là cái buôn khiến tôi phải khổ_sở nhất đấy ! ” .


Tôi ngồi_bệt xuống sàn nhà lặng_lẽ ngắm Đinh Nhiêu .


Nhiêu quả là một người đàn_ông dân_tộc điển_hình : mặt vuông , miệng vuông , làn da nâu bóng chắc_nịch .


Quê tôi ở buôn Kliết_A , bây_giờ thuộc huyện Ia_Pa rồi - Đinh Nhiêu chậm_rãi vào chuyện .


Năm 1982 , sau hơn 10 năm cầm súng đánh giặc , bị_thương ở chiến_trường K Nhiêu mới được xuất_ngũ và theo vợ về buôn Kte này .


Người Ba_Na nhiều tục_lệ không giống người Jrai .


Người Jrai quan_niệm : người sống thế_nào người chết thế ấy .


Ở làng Atâu ( làng người ma ) người_ta cũng đi_lại , uống rượu với nhau , làm chung cái rẫy với nhau .


Người chết cùng một nhà , một họ mà không được nằm chung một hòm thì cũng như con ma lai bị đuổi khỏi làng ...


Nghe thấy đã ghê_ghê nhưng Nhiêu chưa được tường , cho đến một ngày Nhiêu đi đám_ma nhà Ksor H’Mơi ...


Trước đó khoảng mười ngày , nhà H’Mơi đã có một người chết .


Như vậy là cỏ chưa kịp mọc đã phải bới con ma cũ lên !


Trời mưa tầm_tã như có ai nghiêng cái ghè mà trút nước , cả đoàn người bì_bõm lội trong mưa .


Đến nhà mả , Nhiêu hồi_hộp nhìn đám thanh_niên bắt_tay vào việc .


Chỉ chừng mươi phút bới đất , nắp quan_tài đã hiện ra trong vũng nước nhoét_nhoe .


Bởi phải để chôn chung nhiều người nên cái hòm bằng ximăng rất lớn .


Sáu người gò lưng bẩy mà nó vẫn không nhúc_nhích , phải thêm bốn người nữa ...


Cái xác đã trương lên như một hình_nộm bằng cao_su .


Thế này thì không_thể đặt thêm con ma mới .


Ông thầy_cúng quan_sát rồi gọi hai người đàn_ông khác tới .


Họ bỏ dép đứng lên cái xác trương phình và cố sức nhún xuống .


Tuy đã bịt mũi bốn lần khăn , ruột_gan Nhiêu vẫn như có ai xoắn .


Sau_cùng không chịu nổi phải bỏ chạy ...


Phải nghĩ cách mà xoá cho mau hủ_tục này .


Nhiêu hiểu đụng đến nó là chọc vào tín_ngưỡng , tâm_linh người_ta .


Bụng no mà cái đầu lạc_hậu thì cũng vô_nghĩa ...


Nhiêu quyết_định cho dời buôn Kte , bởi đã dời buôn thì phải bỏ mả .


Có người chết không_thể đưa về nhà ma cũ thì phải vào nghĩa_địa .


Ai vào nghĩa_địa thì cấm không được chôn chung .


Thiết_kế đường_sá , chia lô đâu_đó , Nhiêu đi tìm đất làm nghĩa_địa .


Nhiêu nhờ anh_em địa_chính huyện đo_đạc , chia lô cho từng buôn , từng họ ...


Mọi việc phải làm rất bí_mật , xong đâu_đó mới họp buôn bàn chuyện dời nhà ...


Một đêm khuya , Nhiêu lọ_mọ làm một cái lều ngay chỗ đang ở bây_giờ rồi bê ra ít đồ_đạc .


Sáng mọi người đi làm_đồng nhìn thấy đều nhớn_nhác .


Theo phong_tục người Jrai , làng đang yên_ổn mà có người bỏ ra ngoài ở thì Yàng sẽ phạt cả làng ...


Thế_là hôm sau rồi hôm sau nữa chẳng ai bảo ai người_người nối nhau dời nhà như đàn kiến rời ổ .


Ra chỗ mới rõ_ràng là hơn chỗ cũ rất nhiều , có đất thả bò , thả cá ...


Thế nhưng khi biết Nhiêu đã làm ra “ cái làng Atâu mới ” thì người_ta quên hết .


“ Từ thuở ông_bà , người Jrai đã có tục chôn chung .


Nay thằng Nhiêu bày_đặt ra cái nghĩa_địa , bắt con ma ở riêng là trái ý Yàng .


Nó là người Ba_Na sao dám phá lệ người Jrai ?


Hay nó nghĩ làm bí_thư thì muốn bắt người_ta làm gì cũng được ?


Đã thế thì phải kiện cho nó rớt cái bí_thư đi ! ” .


Một đơn kiện lên huyện thấy chưa đã tức , họ làm một đơn nữa kiện lên tỉnh .


Nghe thì nghe nhưng nỗi hậm_hực cứ âm_ỉ trong họ : “ Cứ để đó coi , có con ma chôn vào nghĩa_địa thế_nào Yàng cũng phạt chết thằng Nhiêu ” .


Nhiêu bảo anh_ta : cứ đem vào nghĩa_địa đi , có việc gì Nhiêu sẽ đền_mạng .


Nhưng vừa đúng một tháng sau ngày con Ma Thoa chết thì một sự_việc đau_lòng đã xảy ra : Siu H’Diêm chết !


Siu H’Diêm là con gái đầu của vợ_chồng Nhiêu - giọng ông nghẹn lại - Nó mới tốt_nghiệp sư_phạm tiểu_học , chưa chồng .


Sáng hôm đó ba chị_em ra đồng tát nước .


Đến gần trưa Siu H’Diêm bỗng loạng_choạng như người say rồi ngã úp mặt xuống nước .


Đang buổi trưa , cái tin H’Diêm bỗng_nhiên mà chết lan khắp buôn Kte như lửa cháy tranh khô .


Phải phá nhà nó đi rồi đuổi ra khỏi làng , nếu không cả buôn này rồi cũng bị Yàng phạt chết ” .


30 người nhanh_nhảu nhất lập_tức cầm dao , cầm gậy xông đến .


Vợ Nhiêu gào khóc thảm_thiết , còn hai đứa nhỏ thì sợ_hãi ôm chặt lấy Nhiêu ...


Chẳng hiểu làm_sao mà trước cảnh đó Nhiêu vẫn bình_tĩnh được .


Nhiêu gỡ tay các con bước ra đứng trên cầu_thang nói xuống : “ Bà_con hãy bình_tĩnh nghe Nhiêu này nói rồi muốn giết , muốn phá nhà cũng được .


Nghĩ_lại mà coi đi , xưa_nay Nhiêu làm gì cũng vì cái lợi chung của mọi người .


Đã ai thấy Nhiêu mưu riêng cái gì chưa ?


Việc chôn chung , nếu nó không phải hủ_tục lạc_hậu sao Nhiêu phải chuốc cái khổ vào thân ?


Yàng có phạt thì phạt kẻ xấu , cớ gì lại đi phạt người làm việc tốt ?


Con H’Diêm chết là do bệnh thôi , không tin thì hỏi bác_sĩ .


Nó đã chết thảm thế , bà_con không thương thì_thôi lại còn đòi giết cha nó , phá nhà nó .


Làm con_người mà thế không thấy ác trong bụng à ? ” .


Nhưng không phá được nhà , không đụng được đến Nhiêu , họ lại dùng chiêu khác .


Cả buôn bảo nhau : cứ nhè vào vợ nó mà chửi .


Đi lấy nước thấy : chửi ; ngang qua nhà thấy : chửi ...


Lời chửi trút xuống vợ Nhiêu e còn nhiều hơn mưa giữa mùa .


Đi làm thì_chớ , hễ về đến nhà là bà lại xuống bếp ngồi khóc một_mình .


Không biết_bao lần Nhiêu phải cầm tay bà ấy an_ủi : “ Vợ_chồng mình là đảng_viên nên ráng mà chịu vậy .


Cứ để họ chửi , thế_nào rồi cũng có ngày họ tỉnh ra thôi ” .


Quả_nhiên là cứ chửi mà không thấy vợ_chồng Nhiêu phản_ứng cũng đâm chán .


Quan_trọng hơn là một thời_gian dài trong buôn , trong xã không xảy ra chuyện gì bất_thường .


Các buôn khác sau thời_gian nghe_ngóng lại đưa người chết vào nghĩa_địa chôn trước .


Đinh Nhiêu nở một nụ cười mãn_nguyện như chính những việc khó_khăn ấy ông mới xong hôm_qua , hôm_kia đây ...


Gió từ cánh đồng Ayun_Hạ vẫn miên_man thổi mang theo mùi rạ rơm nồng_ấm .


Trong hương_vị rượu_cần tôi uống cũng nghe thoang_thoảng mùi rơm của hạt gạo đầu mùa ...


Thật lạ , văn_minh nhân_loại dường_như chỉ phát_triển bên triền những con sông , nhưng vào thế_kỷ này , con_người lại quay lưng với sông , biến các dòng sông thành bãi rác_thải lộ_thiên , thành mảnh sân_sau nhếch_nhác .


Ở vài thành_phố , người_ta chỉ " qua sông " chứ không " ra sông " bao_giờ .


Nhiều người dân Hà_Nội chưa bao_giờ đặt_chân đến bên sông Hồng .


Người Sài_Gòn đứng bên này sông nhìn sang Thủ_Thiêm mà xót_xa ...


Đã đến lúc chúng_ta phải thay_đổi thái_độ đối_xử với các con sông .


Với nhiều người Đà_Nẵng , con sông Hàn quen_thuộc dường_như trẻ lại và đẹp ra một_cách bất_ngờ sau đêm giao_thừa Tết Giáp_Thân .


Mấy tháng rồi không đi đường Bạch_Đằng trên bờ tây sông Hàn - nơi các đơn_vị thi_công ngăn đường để đào_xới , xây_dựng tất_bật suốt ngày_đêm , bụi đất mịt_mù ; sáng xuân nay trở_lại đường xưa , dường_như mọi thứ đã thay_đổi .


Đường Bạch_Đằng cũ có từ thời Pháp_thuộc , rộng chỉ vừa hai xe ô_tô tránh nhau , có đoạn sạch đẹp nhưng cũng có khá nhiều đoạn nhếch_nhác vì bờ sông Hàn ngày ấy không chỉ là đường mà_còn là bến cảng , là chỗ giết_mổ gia_cầm , họp chợ , phơi lưới , chất than ...


Khi thành_phố lập dự_án mở_rộng đường Bạch_Đằng , mà mở về hướng sông để tránh giải_toả nhà ven sông , trong đó có nhiều biệt_thự hàng trăm tuổi , đã có không ít lời_ra_tiếng_vào .


Lấn sông là chuyện không ai muốn , ai cũng lo dòng sông thu_hẹp lại , bé_nhỏ đi .


May_mà các kiến_trúc_sư trẻ đã tìm ra được phương_án tốt : phần mở_rộng được " treo " trên sông để không cản dòng nước chảy , tận_dụng các cầu_cảng đã có để làm các ban_công hóng gió .


Đường Bạch_Đằng bây_giờ là một công_viên dọc bờ sông dài 2,5 km ; trong đó phần đường dành cho ô_tô , xe_máy rộng 15 m ; phần công_viên và vỉa_hè rộng 11 m , có năm chỗ mở_rộng ra thành " công_viên mi-ni " trên mặt sông .


Vỉa_hè công_viên được ốp đá granite , lát gạch gốm , ngăn_cách với mặt sông bằng dãy lan_can có trang_trí hoa_văn đơn_giản mà đẹp , ngăn_cách với đường_phố bằng những bồn hoa , những hàng cây cọ dừa lạ_mắt .


Ban_ngày , dưới nắng xuân ấm_áp , nhiều gia_đình đua nhau đến đây chụp ảnh kỷ_niệm .


Buổi tối , bờ sông rực_rỡ ánh đèn , nhiều cụ già đến ngồi ngắm dòng nước chảy ...


Ai đó bảo , nếu có cuộc bình_chọn những bến sông đẹp nhất VN thì bờ sông Hàn chắc_chắn phải vào được vòng chung_kết .


Nước sông Hàn đang lên đầy , xanh ngát và trong_vắt .


Từ vài năm trước , để chuẩn_bị một bước đột_phá về môi_trường đô_thị : toàn_bộ nước_thải trước_kia vẫn đổ ra sông Hàn bị chặn lại , đưa về nhà_máy xử_lý nước_thải ở Đầm_Rong , ở Hoà_Cường xử_lý ; toàn_bộ bờ Đông sông Hàn được xây kè kiên_cố kết_hợp với việc mở đường Bạch_Đằng_Đông , chấm_dứt tình_trạng xói_lở bờ sông phía bên Hà_Thân .


Khách phương xa đến Đà_Nẵng mấy năm trước không khỏi ngạc_nhiên khi thấy thành_phố chỉ vài trăm ngàn dân mà ống cống thì lớn đến mức ô_tô còn chạy được vào bên trong .


Đã đến lúc chúng_ta phải thay_đổi thái_độ đối_xử với các con sông như người Đà_Nẵng đã làm với dòng sông thân_yêu của mình .


Từ bờ sông Hàn mùa xuân này , hãy tin rằng có_thể làm được điều đó chỉ trong một thời_gian ngắn nếu chúng_ta thật_sự trân_trọng những dòng sông .


Hai nông_dân dáng người nhỏ_nhắn một người tóc bạc trắng , chỉ còn một con mắt và một cánh_tay ; một người trạc ngũ_tuần có đôi tay chai_sần - ngồi thu mình im_lặng ở một góc phòng họp của uỷ_ban tỉnh vì không chịu được ... máy_lạnh .


Một lúc sau , ban tổ_chức hội_nghị xướng tên những người đoạt giải , hai nông_dân ấy đã rón_rén bước lên bục cao " ẵm " một giải B và giải C của hội thi sáng_tạo kỹ_thuật cấp tỉnh .


Anh Lộc bảo : " Phải đích_thân tui làm chứ không dám nhờ người khác , làm không đạt yêu_cầu , mới xài mấy bữa bị gãy , mất uy_tín " .


Mới ngồi nói_chuyện với anh chục phút mà đã có ba bốn người tới tìm anh để đặt_hàng mua kéo .


Đưa tôi một thanh kim_loại dài chừng 2 m sơn màu đỏ dựng ở góc nhà , anh Lộc bảo : " Đây là kéo cắt tỉa của tui làm , chú mang ra vườn cắt thử coi .


Muốn cắt cành , cắt trái gì cũng được " .


Tôi đưa lưỡi kéo lên chùm cam_sành tìm cuống của trái cam đèo_đẹt nhất và bóp nhẹ vào thanh kim_loại nhỏ - ở phần cuối cây kéo tương_tự như sử_dụng bình tưới hoa kiểng - đang nằm gọn trong lòng bàn_tay .


" Bựt " , trái cam rơi đánh bịch xuống đất , gọn và dễ hết_sức ! ...


Hèn_nào , chỉ mới hơn một năm mà anh đã sản_xuất hơn 1.000 cây kéo phục_vụ nhà_vườn các tỉnh Tiền_Giang , Bến_Tre , Vĩnh_Long , Đồng_Tháp .


Anh Lộc cho biết cách đây mấy ngày cây kéo " độc_quyền " này vừa lên xe_đò ra miền Đông làm nhiệm_vụ ... hái mãng_cầu .


Anh nói : " Nhà tui có tám công vườn trồng cam , quít , bưởi .


Muốn hái trái bệnh trên cao phải bắc thang đôi rất cực , còn kéo giật dây của Đài_Loan sản_xuất thì không tỉa được mấy trái đèo trong chùm nhiều trái .


Cực nhất là mùa thu_hoạch , cầm kéo ngắn hái từng trái mất biết_bao_nhiêu thời_gian , công_sức , trừ chi_phí không còn lợi bao_nhiêu , nên tui nghĩ phải làm ra một cái kéo đa_năng " .


Nghĩ là làm , anh Lộc bắt_đầu thức đêm nghiên_cứu bằng phương_pháp của nông_dân : không có bản_vẽ , đồ_nghề cũng không .


" Tui lấy giấy cạctông cắt hình lưỡi kéo đủ kiểu , giống kéo cắt vải có , giống lưỡi câu cũng có ... " .


Nhưng anh lại trăn_trở : " Phải làm_sao cho cán kéo dài ra 2 - 3 m mà vẫn cắt như kéo thường mới ăn " .


Một hôm đi sớm anh thấy người_ta mở cửa sắt và ... một ý_nghĩ loé lên trong đầu anh Lộc .


Đạp xe chạy ngược về nhà , anh lấy giấy cắt hình lò_xo xếp theo nguyên_tắc đóng mở của cửa sắt .


Thấy kéo bằng giấy hoạt_động theo đúng ý_đồ của mình , anh Lộc bắt_đầu đi mua sắt thép và ra tiệm hàn nhờ người_ta thao_tác giùm các chi_tiết kéo theo mô_hình bằng giấy .


Ba ngày sau , cái kéo đầu_tiên dài 1 m thành hình .


Đem ra vườn cắt thử , thấy sướng tay , anh ở ngoài vườn cắt tỉa suốt ngày quên cả cơm_nước .


Nhiều người hàng_xóm nghe tin tới xem và đặt_hàng ngay .


Tính chi_phí vật_liệu , tiền_công , anh Lộc bảo : " 70.000 đồng / cái kéo dài 2 m " .


Từ đó cái kéo độc_đáo dài hai ba thước mà chỉ nặng 1,2 - 1,4 kg mang nhãn_hiệu Phước Lộc cứ đi vào nhiều nhà_vườn .


Đến mùa thu_hoạch , nhà_vườn chỉ cần gắn thêm túi vải vào kéo ( có gắn sẵn khung sắt ) sẽ thu_hoạch nhanh gấp vài chục lần hái trái bằng ... các loại kéo khác .


Máy gom lúa của lão_nông lớp 5 trường làng .


Năm 1972 , trong lúc làm_cỏ ruộng chuẩn_bị sạ lúa thì một quả mìn phát_nổ làm anh nông_dân Huỳnh Văn On ( sinh năm 1952 ) vĩnh_viễn mất đi một cánh_tay trái và con mắt phải .


Bị thương_tật nặng , anh Tư On không_thể tiếp_tục nghề thợ_máy ôtô đã bỏ công đi học ở tận Sài_Gòn , mà phải sống lây_lất bằng nghề ... sửa máy_cày ở quê_nhà - chợ Mỹ_Phước_Tây , huyện Cai_Lậy ( Tiền_Giang ) .


Anh Tư bảo ở xứ " khỉ_ho_cò_gáy " này tới mùa thu_hoạch tìm nhân_công khó như hái sao trên trời vậy .


Cả mẫu ruộng mà không có người phụ cắt , gom lúa để phóng thì coi như cả nhà phải ăn ngủ ngoài đồng suốt mấy ngày trời .


Tới mùa mưa làm không kịp thì coi như gặp tai_hoạ lớn .


Sau nhiều vụ lúa vất_vả chỉ vì chuyện gom lúa ( vùng này đã có vài máy cắt giải_quyết rất nhanh nhu_cầu thu_hoạch của nông_dân ) , anh Tư bực_mình ở miết ngoài hè - nơi chứa đồ phế_liệu máy_móc mà anh gọi là xưởng - để tìm cách làm máy gom lúa cho vụ tới .


Anh thật_thà : " Tui chẳng biết vẽ mà cũng chẳng quen chuyện vẽ_vời như mấy ông kỹ_sư .


Nói thiệt , hồi đó mới học đến lớp 5 trường_làng chứ mấy , nay chữ_nghĩa đã " đội_nón " ra đi gần hết rồi .


Trong đầu tui nghĩ ra được cái gì là tui làm cái đó trước .


Mấy anh ở Sở Khoa_học - công_nghệ tỉnh lên bảo tui cho coi bản_vẽ để giúp làm hồ_sơ dự thi sáng_tạo gì đó , tui cũng nói thật trong nhà tui kiếm tờ giấy trắng còn khó nữa , nói chi là bản_vẽ " .


Để " chế_tạo " ra máy gom lúa , đầu_tiên anh Tư nghĩ : muốn gom được thì phải ... xúc nó lên .


Ý_tưởng về một dàn xúc dần thành_hình trong đầu anh Tư .


Lấy mấy cây sắt phi 8 hàn lại thành những mũi chĩa nhọn , tiếp đó anh sai thằng út Vinh chạy tới mấy nhà_máy xay xát tìm xin cho được mấy sợi dây trân cũ ( dây băng_tải khổ lớn ) về cắt ra xếp gần với nhau cho rộng bằng với chiều_cao cây lúa đã cắt .


Hệ_thống này được nối với động_cơ máy xới tay bánh trục .


Khi máy xới vận_hành , hệ_thống dây trân này sẽ xoay theo .


Máy gom lúa của anh Tư ban_đầu chỉ có vậy .


Gắn hệ_thống này vô máy xới tay chạy thử , anh lại nghĩ : " Phải có cái rơmooc chứa lúa " .


Thế_là mấy cha con đi mua tôn về hì_hục đóng cái thùng khá to gắn vô phía sau máy xới tay .


Máy gom lúa của anh Tư ra_đời sau gần ba tháng miệt_mài chế_tạo .


Cha con anh hớn_hở trông đến ngày thu_hoạch lúa để đưa máy xuống ruộng .


Nhưng chỉ mới chạy được chục thước , cha con anh Tư đã méo_mặt vì lúa chẳng chịu chạy ra sau cái rơmooc mà cứ xoay tít quanh mấy sợi dây trân rồi rơi xuống ruộng .


Và sau gần một năm chỉnh sửa , máy gom lúa của anh Tư đã hoàn_thành khi những đồng_tiền cuối_cùng trong gia_đình cũng hết .


Mỗi ngày đi ra đi vào nhìn tấm bằng_khen của UBND tỉnh tặng tác_giả đoạt giải C cuộc thi sáng_tạo kỹ_thuật , anh Tư mỉm cười một mình ...


Với hai nhân_công vận_hành , chiếc máy này gom được 2,5 ha / ngày với tiền công 200.000 đồng / ha , trong khi đó nếu thuê nhân_công gom thì phải mất 300.000 - 900.000 đồng / ha tuỳ thời_điểm .


Về thời_gian , máy của anh Tư chỉ cần 15 - 20 phút là gom hết 1.000 m2 .


Dù vậy anh Tư vẫn chưa hài_lòng : " Tui đang nghiên_cứu làm dây_chuyền gom lúa , phóng lúa và rải rơm trên khắp mặt ruộng luôn mà chỉ cần hai người vận_hành " - anh Tư quả_quyết .


Vừa thở_phào với kỳ thi học_kỳ 1 , nhiều SV đã lập_tức bước vào ngay mùa làm tết , chấp_nhận tết xa nhà ở lại TP cho những dự_tính , mục_tiêu đời SV của mình .


Việc ở lại có cơ_sở : rất nhiều công_việc thời_vụ dành cho SV xuất_hiện với những khoản thù_lao khá cao .


Đặng Kỳ SV Học_viện Hành_chính quốc_gia , vừa siết chặt nút buộc những bao hàng trên yên xe_máy của mình vừa cho biết : Tết này mình không về .


Mình đang nhận chở hàng cho siêu_thị , sau đó đến 28 tết mình sẽ đi trực cửa_hàng ga .


Khoản tiền kiếm được trong dịp tết này sẽ đủ để mình yên_tâm học_tập trong kỳ học tới " ...


Bạn gái của Kỳ là Hồng Nhung , học năm 3 Trường cao_đẳng Xây_dựng , đang tất_bật kiếm việc_làm mới sau khi vừa hoàn_thành công_việc tiếp_thị cho Công_ty nước tinh_khiết Hapro .


Trọng Hoàn , quê Hải_Dương , tâm_sự : Với mình , khoản tiền kiếm được trong dịp tết này rất quan_trọng .


Thời_gian_biểu mùa xuân - mùa tết của Hoàn : từ 20 - 27 tết chạy_bàn , 28 - 30 tết phục_vụ tại chợ hoa xuân , mồng 1 - 6 giữ xe ...


Trong cuộc mưu_sinh ấy , họ biết tìm cách tận_dụng kiến_thức được học từ giảng_đường .


Tết mà , nhiều việc lắm , đến tận 30 tết vẫn còn việc .


" Thôi cố_gắng quên tết , kiếm thêm tiền ra giêng tậu mấy bộ sách kỹ_thuật mới " - Quân cười , dù trong ánh mắt vẫn không giấu được nỗi nhớ nhà .


Anh Nguyễn Huy Hoàng , chủ_tịch Hội SV Học_viện Hành_chính quốc_gia , cụ_thể hơn : Với những SV ở lại trường , Hội SV sẽ tổ_chức cho các bạn những chương_trình vui_chơi đón tết .


Đồng_thời sẽ có những phần quà , số tiền nhỏ mừng_tuổi tặng các bạn , cố_gắng cho các bạn vẫn được đón một cái tết vui_vẻ và ấm_cúng .


Không ai biết chính_xác , nhưng một_số bậc tiền_bối võ_thuật trước năm 1975 cho biết Muay_Thái đã xuất_hiện tại miền Nam vào đầu những năm 1950 .


Thời_điểm đó , những trận đánh thường có hai cỗ quan_tài đặt ở hai bên góc đài .


Trong hợp_đồng giữa các võ_sĩ luôn có một điều_khoản ghi rõ " chết không được đền_mạng " ...


Ba tên_tuổi võ_thuật lừng_danh mà bất_kỳ người yêu võ_thuật nào trước năm 1975 cũng đều biết đến gồm võ_sư Huỳnh Tiền ( võ tự_do ) , Minh Cảnh ( quyền_anh ) và Minh Sang ( võ tự_do ) ...


Minh Sang vang danh khắp thiên_hạ thời ấy với sự_nghiệp lẫy_lừng 64 lần thượng_đài bất bại .


Khi chúng_tôi đến thăm , võ_sư Minh Sang năm nay đã 75 tuổi nhưng trông vẫn rất hồng_hào , khoẻ_mạnh .


Võ_sư Minh Sang tên thật là Trương Văn Lâm , người gốc tỉnh Bạc_Liêu .


Năm 5 tuổi , Trương Văn Lâm đã bắt_đầu tìm đến học võ_thuật và người thầy đầu_tiên của ông chính là ông Ba Sen - thầy dạy võ nổi_tiếng ở đất Nam_bộ với những học_trò sau_này là những tên_tuổi lớn như Lưu Hoà Phát , Mã Thành Long .


Sau mười năm trời ròng_rã dày công khổ_luyện ở Bạc_Liêu , năm 24 tuổi chàng thanh_niên Trương Văn Lâm đặt_chân đến Sài_Gòn quyết_chí theo nghiệp võ dù ông còn có một nghề tay_trái là vẽ tranh_thuỷ_mặc .


Trở_thành nhà vô_địch ở đất miền Nam , Trương Văn Lâm tự đặt cho mình một nghệ_danh mới là Minh Sang và cái tên đó lưu_danh đến tận bây_giờ .


Ngồi trò_chuyện với ông về nghiệp võ , về những khoảnh_khắc vinh_quang , ông Minh Sang cho biết kỷ_niệm lớn nhất trong sự_nghiệp của ông chính là lần hạ võ_sĩ Muay_Thái người Việt gốc Hoa tên Lý Bỉnh Sâm .


Năm 1963 , Lý Bỉnh Sâm sau nhiều năm luyện Muay_Thái bên Thái_Lan đã trở về thách đấu với các tên_tuổi lớn nhất của võ_thuật Nam_bộ thời bấy_giờ .


Lý Bỉnh Sâm bắt_đầu cuộc hành_trình từ Nha_Trang vào phía Nam , đi đến đâu là dựng đài thách đấu đến đó và thắng như chẻ tre , khi đến đất Phan_Thiết thì Lý Bỉnh Sâm đã không còn đối_thủ , suốt hai ngày liền không võ_sĩ nào dám ra_mặt nhận_lời đấu với Lý Bỉnh Sâm .


Trước đó ở Lào , Campuchia , Lý Bỉnh Sâm cũng không có đối_thủ .


Các ông_bầu lúc đó đã nghĩ ngay tới người cuối_cùng là Minh Sang .


Ngay trong đêm , Minh Sang được mời từ Sài_Gòn ra Phan_Thiết để trưa hôm sau một lễ " cáp độ " đã được tổ_chức .


Minh Sang cân nặng 57 kg , đồng_ý nhận_lời thách đấu với Lý Bỉnh Sâm nặng gần 70 kg .


Minh Sang sẽ nhận được khoản tiền 3.500 đồng tương_đương với ba lượng vàng thời_điểm đó bất_kể thắng hay thua .


Hợp_đồng của trận tỉ_thí này còn ghi rõ : Hai bên tự nhận trách_nhiệm nếu bị thiệt_mạng trên sàn đấu .


Sàn đấu , được dựng lên tại một trường_học ở Phan_Thiết , chật_ních người .


Nhiều người không mua được vé đã leo lên và làm sập cả mái ngói ở một ngôi chùa cạnh sàn đấu .


Đúng 8 giờ tối , trận đấu bắt_đầu diễn ra .


Theo dự_kiến , trận đấu sẽ diễn ra trong bốn hiệp ( mỗi hiệp 3 phút ) , nhưng mới đến hiệp thứ hai thì Minh Sang đã phát_hiện được tử_huyệt của đối_phương là không thủ kín mặt khi ra đòn đá .


Minh Sang liên_tục tung các cú đá và đấm nhắm vào mặt khiến Lý Bỉnh Sâm chao_đảo .


Đến hiệp thứ ba thì Lý Bỉnh Sâm đã gần như kiệt_sức , máu từ mũi và miệng phun vọt ra .


Minh Sang chớp cơ_hội , tung cú chỏ cực mạnh cắm vào ngay giữa miệng đối_phương .


Ông_bầu của Bỉnh Sâm đã buộc phải thảy chiếc khăn trắng vào sàn đấu , đó là tín_hiệu chấp_nhận thua để bảo_toàn mạng sống cho Lý Bỉnh Sâm .


Sau trận thua này , Lý Bỉnh Sâm được đưa ngay về Thái_Lan và từ đó người_ta không còn nghe thấy tên ông nữa .


Một thời_gian ngắn sau trận tỉ_thí lịch_sử , Minh Sang cũng chính_thức tuyên_bố giải_nghệ và lui về mở trường dạy võ tại Trung Cộng_đồng Nguyễn Tri Phương .


Tuy_nhiên , khi được hỏi quan_điểm riêng của mình về việc thành_lập đội Muay_Thái , ông Minh cho biết : " Tôi ủng_hộ " .


Theo tôi , Muay_Thái có nhiều nét tương_đồng với một_số môn võ_thuật VN .


Điều quan_trọng là khi đưa môn này vào VN , chúng_ta phải có những điều_chỉnh luật sao cho phù_hợp với thể_trạng người Việt .


Ở một góc_độ khác cũng phải nhìn_nhận , nếu được bảo_hộ nghiêm_ngặt , Muay_Thái không quá nguy_hiểm như nhiều người nghĩ .


Từ năm 1997 , VN đã từng gửi vận_động_viên tham_dự Muay_Thái tại SEA Games 19 và một_số giải quốc_tế khác , nhưng môn này sau đó bị xoá_sổ khỏi các trận tranh tài khu_vực vì không phù_hợp với sự phát_triển chung .


Những người không ủng_hộ thì cho rằng Muay_Thái sẽ dễ gây chấn_thương cho người chơi .


Anh Hà Huy Tường - cựu võ_sĩ quyền_anh và võ cổ_truyền VN của CLB quân_đội từng tiếp_cận và nghiên_cứu sâu về Muay_Thái - cho biết : Tôi từng tập môn này và nhận ra sự khốc_liệt của nó , phải thừa_nhận là kịch_chiến nhất so với các môn võ_thuật khác .


Đấu_sĩ có_thể chấn_thương ngay trên sàn đấu vào bất_cứ lúc nào nếu bị trúng đòn chỏ hoặc đầu_gối của đối_phương .


Các trận đấu Muay_Thái cũng bị giới_hạn hiệp đấu và thời_gian đánh .


Phía Thái_Lan đã tài_trợ 50% cho chuyến đi này .


Một thành_viên trong ban huấn_luyện cho biết : Ban_đầu các võ_sĩ VN đã lắc_đầu_lè_lưỡi khi được xem các trận đấu chuyên_nghiệp của võ_sĩ Thái .


Nhưng khi biết trong các giải đấu chính_thức của các kỳ SEA Games , võ_sĩ sẽ được bảo_hộ toàn_thân thì họ mới thở_phào nhẹ_nhõm và cho biết sẵn_sàng thi_đấu và thử_thách với môn võ này !


Võ Danh Hải - một thành_viên trong ban huấn_luyện Vovinam quân_đội từng nghiên_cứu Muay_Thái - thì khẳng_định : không nên để Muay_Thái phát_triển tại VN vì môn này quá dã_man .


Danh Hải đã nhiều lần đến Thái_Lan và nghiên_cứu rất kỹ luật chơi chuyên_nghiệp lẫn nghiệp_dư của Muay_Thái .


Anh đưa cho chúng_tôi xem một xấp tài_liệu dày_cộp về luật nghiệp_dư và tỏ ra khá bức_xúc : Có người nói người chơi Muay_Thái nghiệp_dư sẽ rất an_toàn nhờ được bảo_hộ toàn_thân .


Nhưng thực_chất cú chỏ và gối , võ_sĩ chỉ được bọc mảnh vải hay miếng băng keo .


Danh Hải còn cho rằng VN sẽ lãng_phí tiền nếu đầu_tư vào Muay_Thái .


Hơn một thế_kỷ sống nơi đất_khách_quê_người , trải bao " chớp_bể_mưa_nguồn " điều gì đã khiến người Việt vẫn giữ vẹn_nguyên những tập_quán , nếp nhà đến lời_ăn_tiếng_nói ?


Trước hôm rời thành_phố Khonkaen , tình_cờ tôi được anh Đặng Văn Dũng , một Việt_kiều ở đây , cho xem cuốn album gia_đình .


Những tấm hình từ 30 , 40 năm trước khiến tôi không khỏi ngỡ_ngàng .


Tấm hình chụp đám_cưới của vợ_chồng anh Dũng và chị Bé , chị mặc áo_dài truyền_thống cùng chồng thắp hương trước bàn_thờ Tổ_quốc .


Bàn_thờ phía trên cùng là quốc_kỳ VN và khẩu_hiệu " Tổ_quốc trên_hết " , giữa là chân_dung Bác Hồ .


Đấy là năm 1972 , khi ở bên nước_nhà đang những ngày dốc sức giải_phóng miền Nam .


Một tấm hình cũ hơn chụp bà_con Việt_kiều mừng xuân Canh_Tuất ( 1970 ) , các em thiếu_nhi vẫn đội mũ calô và mang khăn_quàng_đỏ ...


Anh Dũng ngồi trầm_tư rất lâu khi nhớ về những ngày_tháng ấy , khi anh còn là một chàng thợ_mộc ở Mukdahan , đi làm_thuê nay vùng này mai vùng khác , có lúc lên tận Bangkok ( quê gốc anh ở vùng Sịa , phía cầu An_Lỗ , Huế ) .


Hồi đó nhiều đợt thanh_niên Việt_kiều bị bắt , bà_con kéo nhau cản đường quyết_liệt , không cho cảnh_sát Thái đưa con_em mình đi .


Sống ở xứ người , không được nhập quốc_tịch , ra khỏi nơi cư_trú cũng chẳng dễ_dàng .


Chuyện cũ đã xa , tưởng cũng không nên nhắc lại , nhưng những gian_nan thuở ấy thật khó mà quên .


Anh Dũng bảo những năm ấy , buổi sớm_mai thức dậy thấy máy_bay Mỹ cất_cánh từ những sân_bay trên đất Thái bay về hướng VN ném bom là lòng lại như lửa đốt .


Nhiều bà_con đã không tiếc nhà_cửa của_cải , bán hết để góp cho đất_nước với một niềm tin sẽ có ngày thắng_lợi , Tổ_quốc mình được hoà_bình .


Bác Hoàng Minh Tâm còn nhắc đến những người Việt khá_giả thuở ấy đã bán nhà đóng_góp như gia_đình ông Bùi Khắc Tính đã bán căn nhà 1 triệu baht góp cho cách_mạng , thợ_mộc nghèo như anh Dũng tiền công mỗi ngày được 35 baht , dành ra 15 baht đóng cho phong_trào .


Làm_sao nói hết tấm lòng của họ , những Việt_kiều Thái_Lan yêu nước ấy đã cống_hiến cho đất mẹ .


Ai cũng chỉ mong một ngày , khi mỗi sớm_mai thức dậy không phải đớn_đau khi nghe tiếng máy_bay trên bầu_trời gầm_rú bay về phía cố_hương .


Sau_này ông Ngô Vĩnh Bao có viết trong bài báo mà chúng_tôi đã nhắc trong số trước : " ... Liên_tục hết lớp cha_ông Việt_kiều Thái_Lan hi_sinh ngã xuống lại đến lớp con_cháu Việt_kiều Thái_Lan xông lên .


Cho đến hôm_nay đã hơn 50 năm rồi , vì chẳng có ai thống_kê ghi_chép cụ_thể nên không có số_liệu chính_xác , chỉ có_thể dựa vào số_liệu ước_tính của lớp cựu_chiến_binh tình_nguyện Việt_kiều Thái_Lan trong hai cuộc kháng_chiến đánh Pháp và đánh Mỹ khoảng vài ngàn chiến_sĩ .


Đến hôm_nay bà_con Việt_kiều Thái_Lan vẫn để trong lòng , không kể cho ai biết , không đòi_hỏi ghi công và cũng chưa bao_giờ đòi khen_thưởng .


Thật ngàn lần kính_phục những người mẹ người cha Việt_kiều Thái_Lan yêu nước đã mất người_thân nhưng Tổ_quốc không bao_giờ quên ơn họ " ( tạp_chí Xưa Và Nay số tháng 8-2004 ) .


Hôm từ bản Nachock ra đường 22 để đi thăm trang_trại Buntaphan , chúng_tôi ngang qua một nghĩa_trang đề dòng chữ Việt : Nghĩa_trang Đại_Hiếu .


Vào thắp một nén nhang , dưới nắng trưa chúng_tôi lặng người khi gặp trên những bia mộ của những người Việt nằm_xuống nơi đất_khách_quê_người vẫn trĩu_nặng nỗi_niềm vọng về cố_quốc .


Đôi câu_đối trước cổng được viết nắn_nót bằng quốc_ngữ : Trọng kẻ giúp công , nhớ người góp của cùng lo chung đại hiếu .


Ơn người khai_phá , khuyên lớp đời sau mãi giữ trọn nghĩa trung .


Những dòng chữ khắc trên bia mộ vẫn vừa như tưởng tiếc vừa như đau_đáu dặn_dò cháu con giữ lấy nghĩa nước , đạo nhà .


Hôm về Mukdahan , anh Hải - một Việt_kiều ở đây - đưa chúng_tôi ra thăm nghĩa_trang người Việt ở Muk tìm thăm nấm mộ thân_nhân một người bạn .