Bộ phim này như một điểm nhấn vô_giá trong 4.000 thước phim của những nhà làm báo_hình thuộc đơn_vị điện_ảnh - nhiếp_ảnh Khu 9 thực_hiện thời chiến_tranh chống Mỹ , nhưng để có nó , 19 phóng_viên đã ngã xuống ...


Đặc_điểm của nghề này là không_thể tuyển tay_ngang , tuyển người không có trình_độ văn_hoá vào làm được .


Khu_uỷ cuối_cùng chọn một giải_pháp mà cho tới bây_giờ tôi vẫn không hiểu tại_sao giữa thời chiến_tranh người_ta dám quyết những điều anh_hùng đến vậy : chọn bổ_sung ngay người từ Trường trung_học giải_phóng Lý Tự Trọng , có nghĩa_là chọn chính con_em của cán_bộ trung , cao_cấp để đưa vào nơi hiểm_nguy nhất của chiến_trường .


Tôi gọi cái này là “ rút_ruột mình để kéo_dài sự_nghiệp ” .


Phạm Minh Tước hi_sinh khi vừa tròn 21 tuổi , Mai Thanh Liêm thì dừng lại ở tuổi 22 , là nằm trong số đó ... ” .


Cái nghiệp cầm máy ra trận làm phóng_viên chiến_trường đã đưa Nick Út lên đỉnh vinh_quang , nhưng với người “ thầy ” đầu_tiên và cũng là người anh_trai của Nick Út - Huỳnh Thành Mỹ , phóng_viên chiến_trường kỳ_cựu cũng của Hãng tin AP - thì đó là con đường không_thể quay trở_lại với những người_thân ...


Gia_đình anh_em Huỳnh Thành Mỹ , Huỳnh Công Út ( Nick Út ) vốn là nông_dân chạy nạn chiến_tranh từ Long_An trôi_dạt về Sài_Gòn , sống ở chợ Dân_Sinh .


Huỳnh Thành Mỹ là một anh_chàng bảnh_trai , làm cho Hãng phim AnPha , tốt_nghiệp cử_nhân văn_chương , từng là diễn_viên điện_ảnh , đã xuất_hiện trên trang bìa báo điện_ảnh Sài_Gòn , cho tới ngày vác máy_ảnh xin đầu_quân làm phóng_viên chiến_trường cho Hãng AP .


Nick Út lúc đó mới 10 tuổi , anh vẫn còn nhớ rằng anh Mỹ là một người đa_tài , làm ra tiền đủ để lo cho cả gia_đình .


Chính anh Mỹ sau những đợt cầm máy ra chiến_trường trở_về là người dạy cho Nick Út cầm máy , nhưng dạy mãi chẳng thành nghề vì Nick Út khá ... lười !


Một buổi chiều anh Mỹ kêu Nick Út ra tâm_sự : “ Cuộc_chiến ở VN kéo_dài chưa biết tới khi nào và nó cần rất nhiều nhà_báo nói lên sự_thật .


Anh muốn dạy em trở_thành một phóng_viên chiến_trường để sau_này có_thể giúp thế_giới biết được chiến_tranh là tàn_bạo , may_ra bằng cách nào đó làm cho nó kết_thúc sớm hơn ! ” .


Chỉ một tháng sau cái ngày ấy , một buổi trưa trời mưa_dầm , có tiếng xe và ký_giả Lê Ngọc Cung của Hãng AP thắng gấp trước nhà , gọi vợ anh Mỹ vào và đóng cửa lại thông_báo cho gia_đình một tin sét đánh : phóng_viên chiến_trường Huỳnh Thành Mỹ đã trúng đạn , tử_nạn ở Cần_Thơ .


Nick Út khóc hết nước_mắt và nhớ lại lời anh căn_dặn trước khi đi xa , anh vác bộ máy_ảnh của anh ruột đến Hãng tin AP và xin được thay_thế vị_trí của người anh quá_cố !


Những người_quản_lý Hãng tin AP tại Sài_Gòn lắc_đầu từ_chối : “ Anh cậu đã chết rồi , dù rất muốn chúng_tôi cũng không muốn thêm một người trong gia_đình này chết nữa ! ” .


Nhưng cuối_cùng với sự cương_quyết của Nick Út , họ phải chấp_nhận để anh trở_thành phóng_viên chiến_trường của hãng .


Và Nick Út đã đi qua cuộc_chiến , qua bao con đường súng_đạn mà cái chết và sự sống chỉ trong gang_tấc : “ Chiến_tranh khủng_khiếp và chết_chóc .


Hằng ngày chúng_tôi đi trên đường , người chết như rơm_rạ .


Có lần gặp cảnh một nồi cơm sôi ùng_ục , bên cạnh là xác của hai mẹ_con còn ấm nóng .


Phóng_viên cũng chết như cơm_bữa , bạn_bè tôi mới tối_qua thôi bốn đứa còn ngồi ăn ở quán ăn Âm_Phủ trên phố Huế , ngày hôm sau hai ký_giả của ABC tử_trận trên quốc_lộ gần Đông_Hà , Quảng_Trị .


Tới chừng vô lấy xác được thì đã rữa thối ra , chỉ có chiếc máy_ảnh là còn nguyên_vẹn ...


Thời đó , ở Sài_Gòn , cứ tối về là kéo nhau đi ăn_uống , nhảy_nhót cho thoả sức bởi biết_đâu được , ngày hôm sau mình có_thể không còn nữa ... ” .


Trong những ngày_tháng ấy , lời tâm_sự cuối_cùng của người anh đã như một sự tiếp_sức cho con đường của Nick Út ...


Cách đây hai năm có một chàng thanh_niên vừa ra trường từ phố núi xuống thành_phố tìm việc_làm .


Lơ_ngơ thế_nào , chàng ta bị mất sạch giấy_tờ và phải quay về quê vất_vả hoàn_tất rất nhiều thủ_tục hành_chính để làm lại .


Đọc chán những thông_báo tìm người trên báo , anh_chàng lại đọc cả những thông_báo tìm giấy_tờ , người_thân bị thất_lạc .


Một ngày làm_việc của anh Âm bắt_đầu bằng việc làm_quen với một anh lái xe_ôm bất_kỳ .


" Tôi là nhân_viên Công_ty báo mất Khai_Minh ... " .


Đáp lại là một cái nhìn đầy ngạc_nhiên .


Anh Âm giải_thích : " Chắc anh cũng đã từng nhặt được giấy_tờ rơi_rớt , công_ty chúng_tôi sẽ giúp anh trong việc tìm người bị mất và trả lại cho họ .


Anh xe_ôm chẳng thắc_mắc gì mà nhanh_chóng hưởng_ứng : " Tốt quá .


Tôi đã mấy lần nhặt được giấy_tờ , bóp , túi_xách .


Theo địa_chỉ mang đến nhà họ trả , có người thì vui_vẻ cảm_ơn , có người lại nghi_ngờ vì đấy là đồ_đạc họ bị đánh_cắp , cướp_giật .


Phiền lắm , có công_ty đứng giữa là tiện nhất " .


Sau anh xe_ôm là mấy chị gánh hàng rong , gánh ve_chai dạo phố , mấy chị đi xe_đạp chở hai bên hai cái sọt đựng đồ phế_liệu .


Chỉ trong một buổi sáng , số cộng_tác_viên của anh Âm đã tăng lên đáng_kể .


Một anh thu_gom rác dân_lập đang nặng_nề đẩy xe trong một con hẻm đường Lê Lợi đã mừng_rỡ vẫy : " Có nè ... " .


Anh móc trong túi áo ra ba chứng_minh nhân_dân : " Tôi lượm được trong đám rác này nè .


Trước giờ , phân rác ra thỉnh_thoảng cũng thấy .


Gặp giấy của người quen thì trả , chẳng biết của ai thì ... thôi .


Anh Âm cầm mấy cái giấy , vuốt thẳng rồi cất vào cặp , cẩn_trọng như giấy_tờ của chính mình ...


Vừa thấy bóng anh Nghĩa đi vào là mấy chị ở xóm ve_chai ở P. 17 , Gò_Vấp đã đon_đả thông_báo : " Bữa_qua ... không nhặt được gì hết .


Anh Nghĩa xắn tay_áo lên cùng với mấy chị xáo tung mớ vỏ hộp , giấy vụn , sách tập cũ các loại .


Trong một cuốn sách cũ chợt rơi ra tấm thẻ sinh_viên của một cô gái , hết hạn năm … 2001 .


Mọi người cùng cười : " Xui quá hả ? Thôi , cứ cất làm kỷ_niệm , biết_đâu ... " .


Đi tìm giấy_tờ rơi , những trạm trung_chuyển rác và các điểm thu_mua phế_liệu là " mối ruột " , những người bán hàng rong , sửa xe , thu_lượm là những cộng_tác_viên thân_thiết vì " đi bộ , đi xe_đạp , ngồi cố_định một chỗ mới có nhiều cơ_hội nhìn xuống đường chứ " .


Từ ngày trở_nên thân_thiết với các nhân_viên của Khai_Minh , những người lao_động vốn rất thầm_lặng bên lề_đường này như vui hẳn lên .


" Nếu nhặt được , chúng_tôi sẽ cất_giữ " , ai cũng hồ_hởi hứa như_vậy .


Trong các ngăn_kéo bàn của Nguyễn Hữu Phi , anh_chàng sinh_viên lơ_ngơ bị mất giấy_tờ dạo nào , nay là trưởng_phòng báo mất Công_ty Khai_Minh , cất_giữ hàng ngàn giấy_tờ các loại đã được tìm thấy như_vậy .


Mỗi sáng , nhân_viên của công_ty lại đến bàn_giao những thứ họ đã tìm được ngày hôm trước và lại chia địa_bàn để tiếp_tục .


Ở văn_phòng , Phi luôn tay luôn miệng với cái máy điện_thoại .


Nhận thông_tin báo mất , tìm_kiếm địa_chỉ và liên_lạc với chủ_nhân những giấy_tờ đã tìm được , mời người đến nhận , tính phí và chi_trả thù_lao cho người nhặt ...


Hôm tôi đến , có một chị được mời đến nhận lại giấy CMND .


Chị cầm tờ giấy đã bị thấm nước , hai mặt nilông bị bong , tách đôi ra ở một góc , tần_ngần : " Sao tìm được hay quá vậy ? .


Tôi mất hơn một tháng rồi , cũng chẳng biết mất ở đâu .


Đó là khi một anh cán_bộ kêu thốt lên ngạc_nhiên khi đến nhận lại một cặp hồ_sơ : " Tôi đã bị mất nó khi công_tác ở Bạc_Liêu cơ_mà .


Khi một chị ở An_Giang lên thành_phố bị giật mất giỏ xách , có điện_thoại hẹn đến Q. 9 để nhận lại , chị không dám tới và đã nhờ Khai_Minh .


Qua mấy chục cây_số mênh_mông là ruộng , cuối_cùng cái giỏ xách đã được hoàn lại chủ .


Cũng có khi người được mời đến nhận giấy_tờ đã đến văn_phòng cùng với một anh ... công_an : " Tại_sao đồ tôi bị ăn_trộm mà lại xuất_hiện ở đây ? " ...


Nhưng cũng có rất nhiều giấy_tờ chưa tìm được chủ .


Lại có nhiều giấy_tờ bị những chủ_nhân từ_chối nhận lại .


Thế nhưng , những người đã bỏ công đi tìm không buồn , cũng không vứt trở_lại đống phế_liệu .


Họ vẫn lau sạch từng vết bẩn , vẫn lưu_giữ cẩn_thận .


" Có_thể những người này đã làm được giấy_tờ khác , nhưng biết_đâu một ngày nào đó họ lại muốn lấy lại chúng như một kỷ_niệm .


Dẫu_sao cũng là vật thiết_thân một thời , không hữu_ích thì ít_nhất cũng mang lại một nụ cười khi thấy lại ... " .


" Làm việc này tuy âm_thầm nhưng vui , rất vui , chẳng có gì để buồn .


Việc tốt mà ... " , các nhân_viên của Khai_Minh nói như_vậy .


Phi cho biết khi làm dự_án về dịch_vụ báo mất , anh đã thực_hiện một cuộc thăm_dò về nhu_cầu của người dân TP. HCM .


Dịch_vụ của họ chính là khâu trung_gian đảm_bảo cho những niềm vui ấy được trọn_vẹn .


Hiện ở Công_ty Khai_Minh mới_chỉ có sáu nhân_viên làm nhiệm_vụ tìm_kiếm , nhưng con_số những người làm cộng_tác_viên cho họ đã nhân ra tới hàng trăm .


Những bao_bì đựng giấy_tờ đủ loại thu_lượm được ngày_càng đầy lên trong các ngăn_kéo .


Chỉ thu phí khi " châu_về_hợp_phố " nên đã hoạt_động hơn một năm nhưng họ vẫn chưa có lãi .


Bên cạnh đó , còn rất nhiều khách_hàng chưa được đáp_ứng nhu_cầu .


Có khi điện_thoại reo vào lúc nửa_đêm : " Tôi vừa bị mất giấy_tờ ở đoạn đường … Nhờ tìm giúp " .


Các ông chủ trẻ của dịch_vụ báo mất vẫn yên_tâm tính hướng phát_triển , họ là những người tiên_phong mà .


Lãi_ròng từ ý_tưởng của họ được tính bằng những niềm vui , và tính như_vậy thì công_ty đã giàu .


Mỗi tờ giấy chẳng sẽ mang lại ít_nhất hai nụ cười của người bị mất và người nhặt được đấy là gì .


Tờ bướm Công_ty Khai_Minh phân_phát để quảng_bá kết_thúc bằng một câu rất đẹp " Một người làm việc tốt , hai người làm việc tốt ... tất_cả làm việc tốt thì cuộc_sống ngày_càng tốt_đẹp hơn " .


Tôi chợt bật cười khi nghĩ công_việc họ đang làm là " chuyên_môn_hoá " việc tốt .


Chuyên_môn_hoá là xu_hướng của phát_triển , việc tốt cũng chuyên_môn_hoá thì quả là … tốt quá .


Tai_nạn giao_thông chết người mà đưa ra chỉ_tiêu thì nghe xót_xa quá , nhưng nếu không đưa ra chỉ_tiêu phấn_đấu tình_trạng sẽ không tiến_triển tốt .


Trong năm 2004 , ít nhất phải giảm cho được 40% cả về người chết lẫn số vụ tai_nạn giao_thông và các điểm ùn_tắc - Chủ_tịch UBND TP HCM Lê Thanh Hải nhấn_mạnh như_vậy trong cuộc họp với Ban An_toàn giao_thông TP sáng 23-3 .


Theo ông Hải , đây là vấn_đề bức_xúc của TP. .


Để làm được như mục_tiêu đề ra , không phải đợi đến tháng an_toàn giao_thông tháng chín hằng năm mới hành_động mà TP phải xem mỗi tháng , mỗi ngày đều là " an_toàn giao_thông " .


Hiện bình_quân mỗi ngày trên địa_bàn TP có ba người chết do tai_nạn giao_thông , một năm có khoảng 1.000 người , chiếm khoảng 10% số người thiệt_mạng do tai_nạn giao_thông trong cả nước , tỉ_lệ này còn rất cao .


Ông Hải đề_nghị Công_an TP nên đấu_thầu giao tư_nhân giữ xe vi_phạm giao_thông ( theo Công_an TP , mỗi ngày khoảng 100 chiếc ) , người vi_phạm sẽ đóng tiền cho các chủ bãi xe này .


Như_vậy , người vi_phạm đỡ lo xe bị hư mà lực_lượng công_an cũng không phải mất_sức .


Theo ông Hải , có rất nhiều giải_pháp được đưa ra để giảm tai_nạn giao_thông , trong đó có những giải_pháp không tốn tiền , chỉ cần điều_chỉnh cho phù_hợp .


Riêng số tiền xử_phạt vi_phạm giao_thông trong năm 2003 là 100 tỉ đồng thì quí 1-2004 chỉ có 10 tỉ đồng .


Các ngành liên_quan khi cấp phép kinh_doanh nên xem địa_điểm đậu xe là một trong những điều_kiện bắt_buộc .


Lẽ_ra như những năm trước , với sự_kiện đàn bò ở nhà đẻ ra hai cô bê cái thì ông Võ Văn Nuôi đã kéo vài két bia , kêu cả chục chiến_hữu trong “ hội nuôi bò ” về nhà làm một chầu tuý_luý càn_khôn .


Năm 2003 , cứ một cô bê cái lọt_lòng là coi như cầm_chắc 15 - 20 triệu bạc .


Nhưng giờ này thì ông Nuôi ủ_ê , bê đực bê cái gì cũng thế .


Đến con bò cái chửa gần đẻ cũng chỉ bán được với giá 8 - 10 triệu đồng .


Chưa bao_giờ người nuôi bò sữa chúng_tôi lao_đao như lúc này ... ” - ông than .


Không chỉ ông Nuôi , hàng ngàn hộ dân nuôi bò sữa ở xã Tân_Thạnh_Đông ( huyện Củ_Chi , TP. HCM ) đều ủ_dột như thế khi nói về con bò .


Tân_Thạnh_Đông là xã có đàn bò sữa nhiều nhất huyện , trên 6.200 con .


Củ_Chi là huyện có đàn bò sữa nhiều nhất nước .


Mười năm qua người dân ở đây thoát nghèo và khá lên nhờ con bò sữa , nay cũng đang ngắc_ngoải với con bò sữa khi vây quanh “ sự_nghiệp nuôi bò ” là đầy_rẫy những khó_khăn mà nhiều người trong số họ đã phải bán_tống_bán_tháo con bò để trả nợ .


Ông Nuôi là một trong hai hộ nuôi bò sữa đầu_tiên ở xã , từ năm 1990 .


Đến năm 1992 thì ông gầy thêm được một con nữa .


Đến nay đàn bò trong chuồng ông lúc nào cũng trên 40 con , trong đó 15 con cho sữa thường_xuyên .


Căn nhà ông xây , con_cái dựng_vợ_gả_chồng ... , tất_thảy đều nhờ những dòng sữa bò .


“ Những năm 2000 - 2003 là thời hoàng_kim của bò sữa - Rít một hơi thuốc_lá , ông hân_hoan nhớ lại - Lúc đó mỗi ký sữa mình lời được hơn nửa ký .


Cái “ te_tua ” của ông Nuôi được anh Dương Văn Thông , một người hàng_xóm , cũng nuôi chục con bò , phân_tích trong bức_xúc : “ Giá_cả mọi thứ đều lên vùn_vụt nhưng giá sữa thì mười năm nay chỉ lên có 300 đồng kg ” .


Anh Thông tính : giá xác mì đã tăng từ 7.000 đồng bao lên 14.000 đồng bao ; giá cám , giá hèm bia , giá cỏ ... đều tăng .


Thậm_chí mới_đây trong đợt tăng_giá xăng_dầu thì giá xác mì lại tăng một lần nữa .


Ông Nguyễn Văn Mỹ ở ấp 11 cho biết : vì xác mì phải chở từ Tây_Ninh , Bình_Phước về nên họ tính tiền xăng ...


Theo cách tính của anh Thông , cứ mỗi con bò sữa bình_quân mỗi ngày cho 20 ký sữa , trừ hết chi_phí ăn_uống vẫn còn lời 30.000 đồng .


“ Thế nhưng một con bò chỉ cho sữa ổn_định và có chất_lượng trong ba tháng .


Còn những tháng khác cũng phải nuôi nó chứ không_lẽ không cho ăn ? ” .


Để một con bê cái từ lúc lọt_lòng đến khi có_thể gieo tinh ( tinh_trùng ) là hết 16 tháng ; có chửa thêm chín tháng mười ngày nữa , vị_chi khoảng 25 tháng .


Với giá_cả các chi_phí - nhất_là thức_ăn - như hiện_nay thì mỗi tháng con bò ăn hết 600.000 đồng , một năm hết 7 triệu .


Bò sữa là vật_nuôi chủ_lực trong chương_trình “ hai cây - hai con ” mà UBND TP. HCM cổ_động từ nhiều năm nay .


Đàn bò Củ_Chi phát_triển nhanh cũng có tác_động rất lớn từ sự cổ_động này .


Nhiều năm qua , chính sự cổ_động đó đã đưa nhiều hộ nông_dân thoát nghèo và khấm_khá lên .


Nhưng do phát_triển số_lượng “ nóng ” tự_phát , giá con_giống đã tăng quá mức và giờ_đây khi sữa đứng giá , thức_ăn tăng_giá , giá con_giống sụt thê_thảm làm nhiều hộ đầu_tư con_giống ở thời_điểm nóng trở_nên lao_đao , đứng trước bờ vực nợ_nần .


Ba tháng cho sữa tốt nhất , con bò cho được khoảng 6 triệu đồng .


Còn lại mót máy sữa lai_rai trong năm cũng được thêm chút_đỉnh , “ coi như huề hoặc có lời chút_đỉnh ” .


“ Nhưng_mà không tính tiền công chăm_sóc đó nghe ! ” - anh Dương Văn Thông thòng một câu giải_thích .


Giá sữa không theo kịp đà tăng_giá của các loại thức_ăn và chi_phí khác khiến người nuôi bò lao_đao và tìm cách bán_tống_bán_tháo , nhất_là những người nuôi mới được một , hai năm .


Gặp ông Nguyễn Văn Phong ở ấp 3 , xã Hoà_Phú đang cắt cỏ ven tỉnh_lộ 15 vào buổi sáng sớm , ông kể chuyện : “ Tôi thế_chấp cái sổ_đỏ , vay được 15 triệu đồng mua một con bê .


Nay sữa không được_giá mà mọi thứ lại đắt_đỏ .


Sắp tới đây đáo_hạn ngân_hàng không biết lấy gì mà trả ... ” .


Quệt những giọt mồ_hôi đang ròng_ròng trên gương_mặt nặng_trĩu lo_âu , ông Phong tính tới đường cùng : bí quá thì bán bò trả nợ ngân_hàng .


Con bò trước_đây thời hoàng_kim năm 2002 nếu đang chửa phải mua với giá 25 triệu đồng , giờ này chỉ có_thể bán 10 triệu đồng .


Nếu là bò cái không chửa thì chỉ bán bằng giá bò thịt , từ 7,5 - 8 triệu đồng .


Cho_nên phương_án của ông Phong là “ bán cả con kia ” ( ông có hai con ) , “ còn thiếu nữa thì bán thêm cái gì đó để trả nợ ngân_hàng ” .


Anh Thông cho biết Tân_Thạnh_Đông có người bán mười công đất ( một mẫu ) mua được 10 con bò .


Vừa_rồi bò rớt_giá và càng nuôi càng lỗ nên phải bán .


Bán hết mua được hai công đất , coi như mất_trắng .


Ở khắp Tân_Thạnh_Đông người_ta nhong_nhóng rao bán bò .


Nhưng người bán thì nhiều chứ trong tình_hình này thì chẳng ai mua vào làm_gì .


Không chỉ bị bò rớt_giá và các loại giá_cả leo_thang vây khốn , ngay_cả giá sữa và cách mua sữa của các công_ty thu_mua cũng làm người nuôi bò lao_đao .


Theo ông Nuôi , toàn xã Tân_Thạnh_Đông có 11 điểm thu_mua sữa , mỗi ngày thu_mua khoảng 45 tấn .


Giá sữa đưa ra là 3.500 đồng kg nhưng thực_chất khó có ai bán được giá này vì sữa bị hạ giá theo đánh_giá của công_ty là các chỉ_tiêu về chất bơ , chất khô , vi_sinh ... gì đó trong sữa không đạt .


Thường những người tự bán sữa sẽ tự vắt và chở đến điểm .


Điểm thu_mua nhận sữa và đưa về công_ty , sau đó sẽ thông_báo các thông_số kỹ_thuật đã xét_nghiệm và trả tiền .


“ Họ trả bao_nhiêu phải cầm bấy_nhiêu ... ” - ông than .


Dân nuôi bò kể cho chúng_tôi nghe có người bán 100 kg sữa , tới chừng lên nhận tiền được có vài chục ngàn “ vì sữa không đạt chất_lượng ” .


“ Cứu_hộ ” đàn bò ?


Khá bất_ngờ khi anh Dương Văn Thông chỉ vào con bê đực mới đẻ được hai ngày tuổi và nói : ” Bê thui mà mấy quán nhậu ngoài kia bán là mấy con này đó ! ” .


Anh giải_thích bằng một giọng không vui : một con bê cái “ rước ” được ( ý nói bò mẹ đẻ được bê con , cách nói trang_trọng hàm_nghĩa quí_giá ) giờ này có giá 1,5 triệu ( trước_đây thì gấp nhiều lần ) , còn bê đực chỉ có giá 700.000 đồng .


Càng nuôi càng tốn nên người nuôi bò “ tiễn ” ra quán nhậu sớm .


Vẫn theo anh Thông , trong số nhiều người tìm cách bán bò , đa_phần cũng là bán những con có chất_lượng sữa kém trước , còn con cho sữa tốt vẫn cố_gắng giữ lại qua cơn khốn_khó ( mà chưa biết lúc nào mới gượng lại được ) .


Một trong những nguyên_nhân làm con bò kém chất_lượng , cả anh Thông và những người nuôi bò đều lo_lắng : nguồn_gốc và chất_lượng tinh ( tinh_dịch dùng phối giống cho bò cái ) .


Cả xã Tân_Thạnh_Đông với đàn bò trên 6.000 con nhưng chính_thức chỉ có một cán_bộ thú_y chuyên_nghiệp .


Trong khi đó , toàn xã có trên 100 người hành_nghề phối tinh cho bò .


Nhà ở sát vách nhưng anh Thông chọn một người hành_nghề thú_y tên Minh , lấy nguồn tinh từ Công_ty bò sữa ở An_Phú ; còn người chăm_sóc cho đàn bò của ông Nuôi ( kiêm cả phối tinh ) tên Tuấn , là cán_bộ ở Viện Khoa_học nông_nghiệp miền Nam .


Anh Thông và những người nuôi bò lo : khi phối tinh thì người_ta bảo tinh Mỹ , Úc , Canada gì cũng chịu .


Có người thẳng_tính khi bò sinh ra thấy bê xấu , không ưng_ý đã hỏi thẳng : tinh gì mà sao con bò giống con chó quá vậy ?


“ Nhưng dù là bò hay chó , xấu tốt gì cũng phải hai năm sau khi chúng sinh con và cho sữa mới biết ” - Thông nói .


Đã có nhiều người nuôi bò ngậm_đắng_nuốt_cay bán con_giống mà mình chăm_chút nhiều tháng trời với bao mơ_ước ấp_ủ chỉ vì bò người_ta cho 20 - 25 kg sữa ngày , còn bò nhà mình chỉ được 10 kg ngày .


Thoái_hoá giống và lai_tạp giống không kiểm_soát được là một thực_trạng báo_động đang diễn ra ở đàn bò sữa tại đây khi mà người hành_nghề phối tinh không được kiểm_soát .


Ông Thông ao_ước giá thành_phố có điểm cung_cấp tinh để người nuôi bò lựa_chọn , khỏi rơi vào tình_trạng hên - xui làm như thế_này .


Giá thức_ăn cho bò đắt_đỏ , theo ông Nuôi , còn do một vô_lý nữa là qua quá nhiều tầng_nấc trung_gian .


Ông cho biết : 1 kg hèm bia từ Nhà_máy bia Sài_Gòn về được đến xã Tân_Thạnh_Đông phải qua 3 - 4 trung_gian .


Quá bức_xúc , đã có lần ông tổ_chức lên tận nhà_máy nhưng mua tận gốc vẫn không được vì “ họ có đường_dây hết rồi ” .


Đáng nói , theo ông , là qua trung_gian hèm đã bị pha_chế loãng để tăng lợi_nhuận .


Và đó cũng chính là một trong nhiều nguyên_nhân làm bò dễ sinh_bệnh bởi chất_lượng thức_ăn không chuẩn .


Ông đề_nghị thành_phố đã khuyến_khích nuôi bò thì cũng nên có chương_trình hỗ_trợ nông_dân được mua tinh , mua thức_ăn tận gốc , vừa an_toàn vừa giảm giá_thành .


“ Hai cây - Hai con ” ( cây dứa crayen và rau_sạch ; bò sữa và con tôm_sú ) là chủ_trương lớn của thành_phố .


Giờ_đây người dân đang cưỡi trên lưng con bò ngắc_ngứ họ rất cần một lối ra lúc này .


Vượt qua những con đường do lũ_lụt tàn_phá với những ổ_trâu , ổ_voi lầy_lội , có nơi phải nhờ đến xe ủi , xe xúc mở_đường phía trước và những ngầm đá vùng_cao gập_ghềnh , liên_tiếp trong hai ngày 22 và 23 - 10 đoàn công_tác xã_hội báo Tuổi_Trẻ đã mang những món quà sẻ chia của bạn_đọc đến tận những vùng lũ Bình_Minh , Bình_Chương và Nam Trà_My - những vùng_đất khó_nghèo của Quảng_Ngãi , Quảng_Nam ...


Trên đường về những vùng_sâu huyện Bình_Sơn ( tỉnh Quảng_Ngãi ) , chúng_tôi lặng người trước sự xơ_xác , tiêu_điều còn hiện rõ trên từng cánh đồng , nóc nhà .


Nhiều cánh đồng nước vẫn còn ngậm trắng_xoá , nơi khác đã bị sa_bồi , thuỷ phá với độ dày 2 - 3 m cát .


Nguy_cơ là đất phải bỏ trắng không còn khả_năng canh_tác đã rõ .


Tất_tả dựng lại những nóc nhà xiêu_vẹo , trên gương_mặt mỗi người hằn sâu những âu_lo về cái ăn trước_mắt cũng như sự mưu_sinh lâu_dài sau mùa lũ .


Bà Võ Thị Lĩnh ( thôn Tân_Phước , Bình_Minh ) thở_dài nói : " Căn nhà tranh tui ki_cóp nhiều năm trời mới dựng được , đêm 17 rạng ngày 18 nước lũ dâng cao hơn cả thước , rồi gió ập đến cuốn hết , cả mấy cái nồi , chum gạo cũng trôi tuột " .


Ông Võ Sỹ ( 82 tuổi ) , cũng người Tân_Phước , có căn nhà con_cháu giúp dựng nên cũng đã theo dòng lũ , nhớ lại : " Nước lên nhanh và xiết lắm , mọi người chỉ kịp đưa tui lên ghe chứ có lấy được gì đâu .


Bộ_đồ mặc trên người đây cũng là nhờ người_ta cho ...


Có gạo của bà_con phương xa , ấm bụng được vài tuần " .


Toàn xã Bình_Minh có đến 1.100 ngôi nhà ngập sâu trong nước 1 - 3 m , rồi lúa , mía , mì , bắp cũng đến nghìn hecta bị mất .


Các kênh_mương bị cuốn trôi , các hồ đập bị xói_lở , bồi_lấp rất nặng_nề ...


Ông Võ Chí Công - chủ_tịch xã - nói : " Điều tôi lo_lắng là khu_vực Tân_Phước bị vỡ dòng , nước tràn vào khu dân_cư đe_doạ trên 900 hộ dân đang sinh_sống mà không biết di_dời ở đâu .


Hơn_nữa trên 31 ha đất sản_xuất chính hiện bị cát lấp hết .


Phó_chủ_tịch xã Bình_Minh Lê Công Cuộc nói : " Đa_phần 210 hộ dân nhận quà của bạn_đọc lần này , thật_sự họ chẳng còn cái gì để ăn cả " .


Trước đó , ngày 22-10 , đoàn đã đến hai xã bị lũ nặng_nề nhất của tỉnh Quảng_Ngãi là Bình_Minh và Bình_Chương ( huyện Bình_Sơn ) và trao 420 suất quà cho bà_con nghèo bị trôi nhà_cửa , mất_mát tài_sản ...


Mỗi phần quà trị_giá 100.000 đồng gồm gạo , mì , đường ... 15 g , đoàn công_tác xã_hội của báo Tuổi_Trẻ đã về với bà_con xã Bình_Chương .


Đây là xã nằm dọc tuyến sông Trà_Bồng , đã bị chia_cắt từng thôn khi nước lũ tràn về .


Trước sân uỷ_ban xã là những cụ già , bà lão trong tấm áo mỏng_manh , đầu trần ; những người nông_dân vẻ khắc_khổ hằn thêm lớp sau cơn lũ trên từng khuôn_mặt , những bàn_tay - đôi chân bị rộp lở vì ngâm trong nước lũ .


Phó chủ_tịch xã Bình_Chương Phạm Văn Long tiếp chúng_tôi , nói : " Hạt gạo , gói mì lúc này quí_giá với bà_con lắm ! " .


Chị Trịnh Thị Hạnh ( thôn An_Điềm I ) cho biết hai mẹ con chị đang ở tạm trong một ... chuồng heo được che_chắn lại .


Chị nói : " Có hơn nửa tạ thóc trữ lúc__mưa_lúc_gió trên kèo nhà cũng bị trôi mất .


Chạy gạo từng bữa mấy hôm_nay cũng nhờ đổi mấy con gà , con vịt gửi tránh nước lũ " .


Mặc_dù đã tìm nhiều cách để lên huyện Nam_Trà_My , nhưng phải gần tám ngày sau khi cơn lũ_quét đầu mùa đi qua vùng thượng_nguồn sông Tranh , chúng_tôi mới có_thể vượt được đoạn đường 110 km để đến với bà_con vùng lũ_quét bởi những trái núi đổ sập gây ách_tắc hoàn_toàn giao_thông , cả huyện Nam_Trà_My bị cô_lập hoàn_toàn như một ốc_đảo cách_biệt với thế_giới bên ngoài .


Cả đoạn đường dài khoảng 20 km cuối_cùng về huyện đã có trên 80 điểm sạt_lở , chúng_tôi phải mất gần bảy tiếng đồng_hồ vừa đẩy xe và nhờ xe_kéo mới vượt qua được .


Anh tài_xế tên Tuỳ bảo_nhỏ vào tai tôi rằng đây là chuyến đi sinh_tử mà cả đời tài_xế gần 20 năm chưa bao_giờ anh nếm_trải .


Ông Hồ Văn Xuoi ( 60 tuổi ) ở làng Tà_Lung thôn 4 , xã Trà_Tập , một xã bị thiệt_hại nặng trong đợt lở núi và lũ_quét vừa_qua bảo : " Hơn một tuần qua cả nhà mình cứ phải ăn bậy_bạ cái rau cái củ .


Sáng ni mình và 20 hộ trong làng phải vượt bộ gần năm tiếng đồng_hồ mới đến được Tắk_Pỏ ... " .


Còn cụ ông Nguyễn Rê - 73 tuổi , dân_tộc Xê_Đăng ở thôn 2 , xã Trà_Mai - thì không ngớt lời cảm_ơn " cán_bộ đã đến giúp_đỡ kịp_thời bà_con của làng ... " .


Suốt trên tuyến đường chúng_tôi đi qua nơi thượng_nguồn sông Tranh , lũ_quét tàn_phá nặng_nề , dọc bờ sông cây_cối nghiêng_ngả và chết_đứng , những làng đồng_bào dân_tộc nằm nép mình bên vách núi xác_xơ sau cơn lũ đi qua .


Ông Đinh Mướt , bí_thư Huyện_uỷ Nam_Trà_My , cho biết : " Cái đáng lo của huyện hiện_nay vẫn là lũ_quét và lở núi .


Trong trận lũ vừa_qua , đêm nằm nghe núi lở mà xót_ruột , cứ mỗi trận lở núi là phát ra tiếng nổ lớn " .


Cũng trong buổi sáng có_mặt tại thôn 3 , xã Trà_Lập , chúng_tôi gặp nhiều người dân ở nóc Tu_Đinh .


Nhìn gương_mặt ai cũng phờ_phạc bởi hầu_như một tuần qua tất_cả người_lớn , trẻ_con đều thức trắng vì sợ núi lở .


Già_làng Hồ Văn Hiền kể lại : " Cả một tuần trong mưa_lũ mình không ngủ được , phải lo cho bà_con cả nóc ...


Ở trên ni bà_con mình khổ lắm , cứ mỗi mùa mưa_lũ là lo phờ_phạc cả người .


Xuống ở dưới vùng thấp thì lo lũ_quét , còn lên ở trên cao thì lo sạt núi .


Cả nóc mình đã hơn chục lần dời nóc , nhưng không có chỗ nào ở lâu được .


Mỗi lần dời nóc là khổ lắm nhưng cũng phải dời .


Mỗi năm cả nóc mình phải lo cái chuyện đi coi núi quanh làng sau mỗi trận lũ , có chỗ mô nứt núi là phải lo dời làng đi ... " .


Khi quay lại con đường " tử_thần " để trở_về , hình_ảnh những nóc làng các xã vùng_cao xác_xơ sau lũ_quét vẫn cứ theo chúng_tôi .


Không biết đến bao_giờ bà_con vùng_cao huyện Nam_Trà_My mới ổn_định được cuộc_sống sau thiệt_hại lớn của cơn lũ này và đối_phó làm_sao với những con lũ sắp đến ...


Hàng trăm lỗ khoan như những cánh_tay dài_ngoằng thọc_sâu xuống lòng đất .


Ruộng_đồng , những cánh rừng_phòng_hộ ven biển bị phá nát ...


Vừa bước tới đầu làng tôi đã " nghe " mùi tanh_tưởi đến lợm_giọng bởi thứ nước tù đen_ngòm khắp nơi .


Những cánh đồng lúa phì_nhiêu trước đây giờ đã biến thành ... bến đò !


Hàng trăm nông_dân đành ngậm_ngùi rửa tay gác cuốc lên giàn bếp vì không còn ruộng để canh_tác ; nguồn nước_ngọt cũng bị cơn bão mặn ập vào xoá_sổ ...


Từ một vùng thuần nông làm ra lương_thực giờ người nông_dân ở Hồ_Tôm , thị_trấn La_Gi ( Hàm_Tân , Bình_Thuận ) phải đong gạo chợ , mua từng lít nước uống ...


Sáu Kế khoả xô nước chuyền sang tay tôi một bụm đề_nghị nếm thử .


Mùi_vị tanh mặn điếng lưỡi làm tôi nổi cả gai_ốc .


Người chủ nhà thở_dài : " Gần một năm nay mỗi ngày trước khi đi học thằng con tôi phải đi mua nước về để nấu_ăn ... " .


Gió xô phần_phật như muốn thổi bay mấy cái áo học_trò đã ngả màu cháo_lòng đang phơi trước nhà của con trai Sáu Kế .


Quả_thật dù có Omo hay Tide cũng bó_tay chứ chẳng_thể biến những cái áo này " trắng sạch như mới " được bởi nguồn nước đã ô_nhiễm từ khi cơn bão mặn ập xuống làng này ...


Nhà có gần mẫu ruộng đều bị ngập nước_mặn , Sáu Kế đã khóc khi dắt con trâu cày đem bán lấy tiền cho vợ chạy_chợ .


Còn Sáu Kế thì xách áo lò_dò đến cảng La_Gi xin làm chân bốc_vác .


Thằng Học , con trai Sáu Kế giờ đã bơi_lội giỏi nhờ xung_quanh nhà toàn là nước .


Với tấm lưới rách mỗi chiều nó đóng_góp cho bữa ăn gia_đình vài con cá_đối nước_lợ .


Vợ_chồng bà Nguyễn Thị Hiệp có bảy sào lúa đang làm đòng , cơn bão mặn ập vào nuốt_chửng .


Hơn một sào mãng_cầu trong vườn và bầy gà của bà cũng bị dịch chết sạch không còn một mống .


Bà Hiệp rầu_rĩ kể : " Trước_đây vợ_chồng tôi đã dặn nhau tự làm tự ăn , bây_giờ gặp cảnh như_vầy ... " .


Đăng_kí tham_gia khá đông nhưng cuối_cùng các hộ dân đều rút do số tiền đầu_tư to quá và dự_án bất_thành .


Đến năm 2000 - 2001 khi con tôm_sú giúp nhiều nông_dân thành tỉ_phú , những cuộc " đổ quân " vào dự_án của Nhà_nước chiếm đất và phá rừng ngập_mặn để nuôi tôm lan nhanh như bão .


Từ một vùng quê yên_bình , nơi đây bỗng_chốc trở_thành một công_trường ngổn_ngang ; những chiếc máy_ủi , máy đào đất đỏ_đèn gầm_rú thâu_đêm_suốt_sáng thi nhau đào , ủi làm hồ nuôi tôm cho kịp tiến_độ .


Thay_vì đầu_tư , lắp_đặt hệ_thống đưa nước từ biển vào họ lại thuê những giàn khoan chọc sâu xuống lòng đất 30 , 40 m tìm nguồn nước_mặn .


Trong khi đó , toàn_bộ hệ_thống thoát nước tự_nhiên bị bờ đập ngăn_chặn , nước không thoát ra được biển đành quay ngược lại xâm_nhập khu dân_cư ...


Khổ nhất phải kể đến gia_đình anh Song , ngoài bốn sào ruộng bị nước_mặn xoá_sổ , căn nhà cao_ráo ngày_trước chỉ cách lộ chục mét giờ muốn ra_vào phải ... chèo xuồng !


Hôm nào nước cũng ngập tới lấp_xấp nền nhà .


Song xắn tay_áo để lộ nước_da màu đồng_hun , khoe : " Bà_xã với hai đứa con tôi cũng đổi màu_da như_vầy vì phải tắm cái thứ nước chết_tiệt đó , nó rít_rịt bám chặt vào da và nhớp_nháp ghê lắm ... " .


Vợ_chồng Song thất_nghiệp vì ruộng nhiễm mặn , của_nả khiêm_tốn trong nhà lần_lượt " lội nước " ra đi ...


Suy_nghĩ lung lắm , rốt_cuộc hai vợ_chồng đành xuống_nước xin làm_thuê cho một chủ hồ tôm - những " thủ_phạm " góp_phần gây ra cơn bão mặn làm điêu_đứng nhiều người .


Ở xóm giữa có đến gần 20 nóc nhà nằm trong tình_cảnh tương_tự .


Ông Bảy , người sống ở khu_vực này , thấy chúng_tôi chụp ảnh , chép_miệng tiếc_rẻ : " Hồi đó tại đây là cánh đồng lúa phì_nhiêu , giờ cơn bão mặn đã biến thành một ... bến đò ! " .


Ông Võ Đức Hơn , chủ_tịch UBND thị_trấn La_Gi , thừa_nhận : chính_quyền địa_phương đã lập biên_bản xử_phạt 61 trường_hợp vi_phạm gần nửa tỉ đồng , tuy_nhiên chỉ có ... hai hộ nộp phạt được 10 triệu , còn đất hoàn_toàn không thu_hồi được !


Ngay như vụ xâm_hại 4.000 m2 rừng_phòng_hộ ven biển của ông Đỗ Thế Hùng cũng chỉ buộc lấp ao rồi dừng lại ...


Hơn 60 ha diện_tích hồ tôm lấn_chiếm trái_phép ở đây đang hiện_hữu sừng_sững như một pháo_đài chắn nước , triệt_tiêu toàn_bộ quy_luật tự_nhiên " ngăn sông không cho đổ về biển lớn ! " .


Từ những lá đơn kêu cứu tới_tấp của nông_dân , sau khi thị_sát nhận thấy tầm nghiêm_trọng của " pháo_đài hồ tôm " , Ban chỉ_huy phòng_chống lụt_bão tỉnh Bình_Thuận đã có công_văn khẩn đề_nghị UBND huyện Hàm_Tân xử_lí dứt_điểm nạn lấn_chiếm đất trái_phép , khơi thông dòng_chảy và phá_bỏ các hồ tôm để giải_phóng ngay tuyến kênh thoát nước ...


Quả_thật nếu những cơn lũ_quét bất_thần ập về như trước_đây Hàm_Tân từng gánh_chịu , thì không biết 31.000 dân ở La_Gi và vài ngàn dân nữa ở những vùng phụ_cận ... sẽ ra sao ? !


Ông Chín " râu " , một lão_nông có tài sạ lúa giỏi nhất nhì thôn Hồ_Tôm , tâm_sự : " Cha ông nói : muốn giàu nuôi cá , muốn khá nuôi heo còn muốn nghèo nuôi vịt , thiệt đúng là không sai ! " .


Nước_mặn ngập hết cả mẫu ruộng nên không còn cơ_hội trổ_tài sạ lúa , ông Chín gom tiền mua hơn một trăm con vịt sáng chiều chăn_thả để khỏi rời xa đồng_ruộng .


Nhưng nước_mặn cũng đã lạnh_lùng quật vào cái nghề mưu_sinh bất_đắc_dĩ của ông : bầy vịt chỉ còn đúng một ... " tiểu_đội " !


Rời khỏi thôn Hồ_Tôm , chia_tay những nông_dân đang oằn lưng vì cơn bão mặn , ai cũng thấy hình_ảnh nghịch_lí : nước ngập đầy đồng nhưng lúa không sống được và từng đoàn người đều có nước_da màu đồng_hun rồng_rắn đi xa đến mấy cây_số để mua nước về ...


Xin mượn tựa đề một bài hát như_thế để nói về tình_trạng rừng ở huyện Bảo_Lâm , Lâm_Đồng đang dần bị xoá_sổ .


Không phải để lấy củi , lấy lâm_sản như ở nhiều địa_phương khác , mà rừng ở Bảo_Lâm bị xoá dần để làm rẫy chè , trồng cà_phê ...


Không biết các lực_lượng bảo_vệ rừng đã bảo_vệ như thế_nào mà sau mỗi tháng , mỗi năm diện_tích đất rừng lại bị thu_hẹp ...


Màu xanh của những tán cây rừng ven các tuyến đường chạy vào những cụm rừng của huyện Bảo_Lâm ( bao_bọc thị_xã Bảo_Lộc , tỉnh Lâm_Đồng ) đã làm giảm_sút niềm tin của chúng_tôi về nạn phá rừng mà người dân phản_ảnh .


Bởi trong tầm_mắt chúng_tôi , rừng thông tự_nhiên , thông nhân_tạo , rừng nguyên_sinh với thân cây hơn một vòng tay người ôm vẫn xanh mát , rì_rào .


Tuy_nhiên , người dẫn đường giải_thích : " Đó chỉ là rừng ngụy_trang thôi .


Nói rồi chiếc " xe Tàu " của " thổ_địa " rẽ phải , luồn qua đám rừng thẳng_đứng , men theo lối đi tuy rất nhỏ nhưng rất mòn chạy về hướng tây vào khu Cầu 2 .


Thật bất_ngờ , sau khi lọt qua khỏi đám rừng " ngụy_trang " , trước mắt chúng_tôi là bạt_ngàn những rẫy chè bao lấy những rẫy cà_phê cao_thấp đủ cỡ nối_tiếp nhau chạy xa_tít .


Điều đáng nói là những đám rẫy này mọc lên trên những gốc cây rừng san_sát nhau nằm trơ_trụi .


Theo tìm_hiểu của chúng_tôi , đây là vụ xoá_sổ rừng mới nhất tại khu_vực Cầu 2 .


Các lực_lượng bảo_vệ rừng tuy có phát_hiện lập biên_bản vụ này nhưng chỉ phát_hiện sau khi rừng đã mất và cà_phê con đã được ươm .


Chiều cao của những cây chè , cà_phê mà con_người trồng lại thấp hơn các gốc cây rừng đã bị đốn hạ , nên hình_ảnh những cánh rừng chỉ còn trơ_trọi có mỗi gốc cây thật_sự tạo cho những ai đặt_chân đến đây một cú sốc nặng_nề .


Lại có nhiều khoảnh rừng thông từng được Nhà_nước bỏ tiền ra trồng đã bị đốt cháy sém đang dần khô lá úa cành .


Còn đây là những cây rừng cổ_thụ đang bị giết chết bằng cách đẽo vỏ xung_quanh gốc làm cây mất nước chết dần ( dân rừng gọi_là " ken " ) .


Ngay phía dưới những đám cây bị đốt , bị " ken " đang chờ chết như_thế hiện_diện những hố đào đã cắm những cây cà_phê con 6 - 7 lá_mầm .


Không_tài_nào xác_định bao_nhiêu cánh rừng bị tàn_phá , chỉ biết giờ_đây đứng nhìn thì " tầm_nhìn_xa trên 10 km " là rẫy .


Bên cạnh đó , rừng Lộc_Ngãi với diện_tích hơn 3.000 ha , trong đó hơn 300 ha là rừng trồng đang ngày_một thu_hẹp .


Những người phá rừng vẫn đang ngày_đêm triệt_phá .


Cứ thế , theo " thổ_địa " thì hết năm này sang năm khác khi cây rừng nằm_xuống cũng là lúc diện_tích đất rừng biến thành đất nông_nghiệp nằm thỏm vào bàn_tay tư_nhân .


Ai thích thì canh_tác , không thích rao bán với giá 15 - 40 , 50 triệu đồng / ha tuỳ vị_trí .


Nguồn lợi này là một trong những lí_do chính khiến nhiều người xông vào phá rừng .


Lúc này , vào rừng Bảo_Lâm có_thể nghe , thấy các hoạt_động môi_giới , mua_bán rẫy , đất rừng làm trang_trại với diện_tích ít_nhất cũng 10 ha .


" Thổ_địa " khẳng_định phải mất 10 ngày mới đi thực_địa hết những cánh rừng bị tiêu_diệt .


Chính chủ_tịch huyện Bảo_Lâm , ông Lương Văn Minh khi trao_đổi với chúng_tôi vào sáng 11-10 cũng thừa_nhận : " Đi vòng_vòng ở ngoài thật_tình không thấy gì đâu , nhưng vô trong thì toàn là những rẫy cà_phê 3 , 4 , 5 tuổi .


Thời_điểm rừng bị phá bạo nhất cách đây vài năm khi giá cà_phê lên cao , anh_em bảo_vệ rừng cứ phải chạy theo_đuôi " .


Đáng nể nhất là khu Nao_Quang nằm cách trung_tâm huyện Bảo_Lâm 25 km với hàng trăm hecta cà_phê , chè_lá lấn chỗ của từng ấy hecta rừng .


Hầu_hết khu rừng bị phá thuộc địa_bàn quản_lí của ban quản_lí ( BQL ) rừng Bảo_Lâm ( trực_thuộc UBND huyện Bảo_Lâm ) .


Gần 100 ha là diện_tích rừng bị xoá năm 2003 và chín tháng đầu năm 2004 mà đơn_vị này phát_hiện duy_nhất chỉ một vụ bị xử_lí hình_sự .


Một phó BQL bộc_bạch : " Chúng_tôi chưa thống_kê hết được " .


Trao_đổi với chúng_tôi , câu đầu_tiên ông Nguyễn Bá Đông , trưởng BQL rừng Bảo_Lâm , nói : " Tình_hình như hiện_nay thế là ổn lắm rồi đó " .


Tại Lộc_Ngãi , chúng_tôi đã xác_định có một làng lâm_tặc đấy , nhưng thật_tình cũng chưa_thể làm gì .


Rừng Lộc_Ngãi từng được giao cho công_an huyện , huyện_đội , tỉnh_đội rồi xã , thôn quản_lí nhưng không hiệu_quả .


Nay giao lại cho BQL khiến chúng_tôi cũng đau đầu " .


Nhưng chính người dân địa_phương này khẳng_định chỉ có sự làm_ngơ của những người_quản_lí rừng thì người_ta mới dám phá rừng ?


" Dư_luận thì có chuyện đó , nhưng thực_tế không phải vậy đâu " , ông Đông nói .


Theo ông Đông , trước đây có chuyện người dân xã Lộc_Phú làm đơn tố_cáo ông Lê Văn Tú ( cán_bộ BQL rừng quản_lí cụm tiểu_khu Lộc_Phú ) đã lợi_dụng chức_vụ để bán đất lâm_nghiệp , thuê người phá rừng .


Sau khi tiếp_nhận đơn , Hạt kiểm_lâm Bảo_Lâm đã lập đoàn kiểm_tra nhưng không phát_hiện chuyện đó .


Có_thể do ông Tú làm_việc quá căng nên bị dân ghét !


Được biết , đoàn kiểm_tra kết_luận việc tố_cáo ông Tú bán đất là có thật , nhưng mức_độ không phải như trong đơn .


Chỉ xác_định được hai vị_trí thể_hiện rõ hành_vi bán đất và lấn_chiếm đất của ông Tú và người_làm .


Bên này lòng hồ Trị_An làm_nên ánh điện rực_rỡ .


Bên kia lòng hồ là nơi cưu_mang những phận người trôi_dạt .


15 năm rồi , họ vẫn sống với những chiều_chiều nhìn vào trong ấp mà nghe lòng chơi_vơi .


Nằm cách xa thị_trấn Vĩnh_An ( Vĩnh_Cửu , Đồng_Nai ) chừng 35 cây_số đường rừng đất_đỏ , làng bè này ( thuộc ấp 4 , xã Mã_Đà ) sống tách_biệt , lẻ_loi .


Ông Dương Ngọc Vinh - ấp trưởng ấp 4 - cho biết cả làng có 77 hộ và hiện có 92 bè nuôi cá .


Nghe qua có_vẻ nhiều và sung_túc , nhưng đây là làng bè heo_hút nhất và nghèo nhất trên vùng lòng hồ Trị_An .


Làng chia thành hai xóm : một xóm có 55 hộ , xóm kia 22 hộ , tất_cả đều là Việt_kiều về từ Campuchia .


Những túp lều được giặm che bằng vô_số vật_liệu khác nhau : lá , nilông , vải bạt , cactông ... nhìn côi_cút , vất_vả giữa miền Đông mùa nắng cháy .


Ông Năm Hồ là một trong những người có " thâm_niên " nhất ở đây : ông về vùng lòng hồ này năm 1989 .


Một_số hộ khác về rải_rác những năm sau đó .


Cũng có những hộ mới về năm 1999 - 2000 .


Hơn 15 năm lênh_đênh ở đây , giờ hai vợ_chồng ông Năm nuôi ba đứa con cùng một ước_mơ được lên bờ sống như những người dân đất_liền trong ấp kia .


Từ làng bè vào ấp chỉ chừng 200 m , mùa mưa nước dâng lên thì bước một bước lên tới bờ , gần vậy thôi nhưng gia_đình ông thấy sao mà xa_vời_vợi .


" Một người quen để cho tui mảnh vườn 300 m² giá 1 triệu đồng , nhưng tui đâu có tiền " - ông Năm nói .


Hoạt_động mua_bán thịnh_hành nhất ở cái làng này là ứng trước rồi trả_góp .


Từ gạo , dầu , muối , rượu cho đến lưới , ghe , cá giống ...


Cứ mỗi xóm bè có một , hai nhà làm đại_lý cung_cấp tất_cả mọi thứ .


Chẳng_mấy_khi có đồng_tiền cầm trong tay .


Tài_sản đáng_giá nhất ở nhà ông Năm là một cái tivi đen trắng , một bình_điện 12V giá 150.000 đ lấy về trả_góp 10.000 đ / ngày .


Bè của ông có hai thiên ( nghìn ) cá_lóc cuối tháng sáu này sẽ thu_hoạch .


Nhưng tiền đó đã là của người_ta rồi , và người làng bè cứ sống quanh_năm trong vòng xoay ứng trước , trả_góp như thế .


Chiều_chiều , ông Năm thường nhìn vô trong bờ , nghe lòng chơi_vơi .


Dân tứ_xứ phiêu_bạt về sống trên lòng hồ Trị_An không chỉ có làng nuôi cá bè .


Lòng hồ tạo nên hàng chục hòn đảo lớn nhỏ , chìm_nổi theo mùa nước lên xuống .


Một_số người chọn đảo làm nơi cư_ngụ , vừa tiện đánh_bắt cá , vừa làm rẫy kiếm thêm .


Chính những hòn đảo này đã giúp chủ của chúng có cuộc_sống đỡ vất_vả hơn so với những người sống ngay trên bè cá .


Nhìn từ xa , hòn đảo nhỏ của bà Bảy Lê mọc lên xanh_rì trông thật mát_mắt .


Ông Dương Ngọc Vinh kể cách đây mấy năm trên đảo này có một ngôi chùa nhỏ .


Nhưng rồi vị sư trụ_trì qua_đời , không ai trông chùa nữa .


Bà Bảy chuyển vào trong ấp , nay đảo chỉ còn lại điều và xoài mà thôi .


Cũng về đây năm 1989 như ông Năm Hồ , nhưng ông_già quắc_thước , hào_sảng 71 tuổi người Bến_Tre này lại chọn hòn đảo đầy những đá là đá làm chốn nương_thân .


Hai vợ_chồng cùng tám người con dựng một cái lán để ở , vừa bắt cá ăn , vừa chặt cây ma_vương , cỏ_tranh phát đất trồng rẫy .


Mùa mưa cứ theo con_nước dâng mà cái lán tiến lên cao hơn một_chút .


Dân lòng hồ bắt_đầu gọi tên hòn đảo theo cái cách riêng của họ .


Đầu_tiên là đảo Đồi_Đá vì trên đó chỉ có đá .


Sau đến đảo Sầu_Riêng vì ông Hai trồng nhiều loại cây này .


Rồi sầu_riêng chết hết , cá ở lòng hồ vào thời_kỳ hoàng_kim , nhiều người đổ_xô về đánh_bắt trộm xung_quanh hòn đảo nên người_ta gọi nó là đảo ... Ăn_Trộm .


Bây_giờ hòn đảo gần 2 mẫu đã ổn_định , xanh_tươi với điều và xoài , nên người_ta gọi là đảo Hai Long để vinh_danh người chủ của nó .


Nhưng không phải ai cũng được như Hai Long .


Cũng về đây từ năm 1989 , ông Nguyễn Văn Trãi đổ hết_sức vào nuôi cá bè .


Suốt năm năm , 1990 - 1995 , ông thử hết cá_chép đến cá_bống .


Nhưng lòng hồ nhiều cá vậy mà ở lòng bè cá thi nhau chết .


Gia_đình sạt_nghiệp đến giờ nợ vẫn chưa trả hết .


Trong nhà ông Trãi nay cũng có một cái tivi đen trắng như ông Năm Hồ .


Cái lán nhỏ bây_giờ ván sàn được làm từ lồng nuôi cá_bống năm xưa .


Mỗi lần nước lên vỗ dập_dềnh dưới sàn nhà , người đàn_ông 63 tuổi ngồi buồn_bã nhìn ra mặt hồ , nghĩ về một thời xa_xưa của mình và bấm đốt ngón_tay nghĩ chuyện ngày_mai ...


Dù sống trên đảo hay trên bè cá , nghèo_khổ như ông Năm Hồ , hay đỡ vất_vả hơn như Hai Long , cuộc_sống của họ vẫn bấp_bênh như nhau .


Ở làng bè , bé Kiệt , bé Đề 10 tuổi mà mới_chỉ học lớp 1 .


" Không phải vì cách_trở xuồng ghe mà các cháu không được đi học , chỉ vì quá nghèo .


Thành_ra học_trò không lên_lớp theo năm_học mà theo ... mùa cá .


Cứ vào vụ mùa thì các cháu lại nghỉ để giúp cha_mẹ bắt cá kiếm_ăn " - ông Vinh nói .


Lớp thanh_niên của lòng hồ lớn lên cũng vẫn cứ quanh_quẩn nơi bè cá .


Thực_tế làng bè tiếng là của Mã_Đà nhưng gắn với xã bằng một mối liên_hệ rất mong_manh : chẳng ai có giấy_tờ tuỳ_thân vì đã 15 năm nay họ vẫn chỉ là dân nhập_cư dạng KT3 .


Phúc , Hậu - con trai ông Hai Long - trên 30 tuổi rồi mà không có giấy_chứng_minh nhân_dân .


Khi ngoài thị_trấn đang rộn_rã với những nhà_máy , khu_công_nghiệp thì các bạn trẻ ở đây chỉ biết thở_dài vì không_thể nào vào làm công_nhân được .


Do_đó lên đất_liền không chỉ là việc có được 1 triệu đồng như với ông Năm Hồ .


Bởi có vào bờ ông cũng chỉ biết gắn với nghề cá mà thôi .


Nhưng với con_cháu của ông liệu có cơ_hội nào khác cho họ để thoát khỏi cảnh nghèo ?


Khi tôi rời Mã_Đà , một cơn dông lớn kéo dài đột_ngột đổ xuống .


Đêm nằm trong thị_trấn Vĩnh_An nghe mưa_gió đập xối_xả xuống mái nhà , nghĩ không biết trên bè cá mong_manh chắp_vá ngoài kia , ông Năm , ông Hai ... đang làm sao đây để che cho vợ_con khỏi ướt .


Mà ở Trị_An mùa mưa nãm nay cũng chỉ mới bắt_đầu ...


Cách làm này sẽ góp_phần hạn_chế thái_độ , như lời Thủ_tướng Phan Văn Khải là " vô_cảm " của cán_bộ quản_lí nhà_nước trước người dân .


Ông Trực nói tiếp : Dân gặp tôi kêu quá_trời !


Muốn làm thủ_tục này hết bao_nhiêu , thủ_tục kia mất bao_nhiêu đều có giá cả .


Nay dự_thảo nghị_định nêu rất rõ anh nào tự đặt ra các thủ_tục ngoài qui_định , gây phiền_hà cho người dân , từ_chối hoặc không thực_hiện thủ_tục hành_chính mà theo qui_định đã đủ điều_kiện để thực_hiện , anh đó sẽ bị cảnh_cáo hoặc hạ bậc lương ...


Văn_phòng đăng_kí quyền sử_dụng đất : nên mấy loại ?


Thứ_trưởng Bộ Tài_nguyên & môi_trường Đặng Hùng Võ cho biết dự_thảo nghị_định đã thiết_kế văn_phòng đăng_kí quyền sử_dụng đất ở hai cấp : thuộc sở và thuộc phòng tài_nguyên & môi_trường ( cấp tỉnh và huyện ) .


Nhưng trong đó chỉ duy_nhất " cửa " ở cấp tỉnh được lập , chỉnh_lí và quản_lí hồ_sơ địa_chính gốc , còn " cửa " ở cấp huyện chỉ giữ các bản_sao .


Các đồng_chí ở sở phát_biểu thì không muốn thành_lập dưới huyện , nhưng khi các đồng_chí ở huyện phát_biểu thì lại bảo phải đẩy_mạnh cho huyện vì chỗ chúng_tôi mới nhiều việc - Thứ_trưởng Võ nói ngay .


Ông Võ lí_giải : nếu chỉ đặt văn_phòng ở cấp tỉnh , văn_phòng này sẽ thực_hiện luôn việc đăng_kí quyền sử_dụng đất đối_với trường_hợp thuộc thẩm_quyền quyết_định của UBND cấp huyện là không ổn .


Bằng các hoạt_động , dịch_vụ của mình , tự nó sẽ nuôi nó .


Nhân_lực không nằm trong biên_chế được duyệt .


" Thoả_thuận " hay không " thoả_thuận " ?


Thứ_trưởng Bộ Tài_nguyên & môi_trường Đặng Hùng Võ tâm_đắc với cơ_chế " khuyến_khích nhà đầu_tư thoả_thuận với người sử_dụng đất để nhận chuyển_nhượng hoặc thuê quyền sử_dụng đất , nhận góp vốn bằng quyền sử_dụng đất " ...


Giám_đốc Sở Tài_nguyên & môi_trường Hải_Phòng Chu Minh Tuấn cho biết thành_phố cảng từng áp_dụng cơ_chế " thoả_thuận " trong một_số rất ít trường_hợp , vậy_mà đã gây phản_ứng theo kiểu dây_chuyền khá mạnh : anh này nhận tiền rồi quay lại đòi nữa , anh kia thoả_thuận xong quay ra đòi thoả_thuận lại ...


Chưa kể để doanh_nghiệp và người dân " nói_chuyện " với nhau như_vậy , quyền của cơ_quan quản_lí nhà_nước sẽ mất đi .


Ông Võ " kêu_gọi " : chúng_ta cần thay_đổi trong quan_điểm , không nên để hệ_thống hành_chính ôm về mình nhiều quá , bởi ôm càng nhiều thì sai càng nhiều .


Ngay cả trường_hợp ta không qui_định , người dân và doanh_nghiệp vẫn thực_hiện cơ_chế này .


" Nếu cứ dùng quyền_lực hành_chính nhà_nước với mô_hình khuôn cứng , người dân sẽ kêu " - ông Trực nói .


Theo đó , UBND cấp tỉnh , thành_phố được quyền thu_hồi , giao đất thuộc thẩm_quyền của UBND cấp quận , huyện ( thay_vì qui_định như hiện_nay , " ông bố " muốn làm điều này phải thông_báo cho " ông con " thực_hiện , vừa nhiêu_khê vừa không thể_hiện hướng đi cải_cách thủ_tục hành_chính ) .


Lập_tức Thứ_trưởng Đặng Hùng Võ phản_ứng : " ông bố " có quyền của " ông bố " , " ông con " có quyền của " ông con " .


Luật không cho_phép " ông bố " làm thay " ông con " .


Trường_hợp nào làm thay là phạm_luật , chỉ có điều hiện_nay các " ông con " không dám kêu mà thôi .


Một tình_cảm kỳ_lạ luôn thôi_thúc chúng_tôi tìm gặp được ông để nói về việc ông đã làm cách đây 35 năm , và điều đó không bị quên_lãng .


Đêm 4-9 , cầm số điện_thoại của Mỹ , mã vùng California trong tay , tim đập mạnh .


Tôi nhấn cẩn_thận từng con_số mà mình đã thuộc_lòng .


Không liên_lạc được vì số không đúng , lo quá .


“ Alô ? ” - giọng một người đàn_ông miền Nam .


Linh_cảm mách_bảo đó đúng là người cần tìm .


Ôi trời , hình_như tôi đang ngồi trên máy_bay và bị đột_ngột rớt độ cao .


- Có phải chú Nguyễn Trung Hiếu không ạ ?


Giọng nói của ông trầm và ấm , chậm_rãi nhưng đầy cảnh_giác .


Nhớ lại lời mô_tả của Fred về thân_phận của những người phiên_dịch trong chiến_tranh , tôi hình_dung ra một người đàn_ông thấp , đậm , khuôn_mặt hằn những nếp suy_tư che_giấu ký_ức .


Trong cuộc điện_thoại đầu_tiên ấy , tôi tự giới_thiệu mình là phóng_viên trẻ của báo Tuổi_Trẻ và với tất_cả tình_cảm của mình , tôi kể về hành_trình của cuốn nhật_ký của một người nữ bác_sĩ mà có_lẽ ông còn nhớ .


Ông Hiếu xưng_hô rất lịch_sự , nhưng đáp lại với vẻ đề_phòng , rằng ông có đọc cuốn nhật_ký rất hay từ cách đây mấy chục năm .


“ 35 năm rồi phải không ? ” - ông Hiếu nói một cách chính_xác , rồi như sực nhớ điều gì , ông lại bảo : “ Tôi không nhớ rõ vì đã lâu quá rồi ” .


Tôi bộc_lộ rằng gia_đình người viết cuốn nhật_ký rất biết_ơn ông , người sĩ_quan Mỹ từng làm_việc bên ông cũng đã khóc khi kể về ông và những kỷ_niệm chiến_tranh .


Ông Hiếu nghĩ một thoáng rồi nói : “ Tôi không nhớ tên anh ta ” .


Tôi nhắc lại : “ Ông ta tên là Frederic Whitehurst ” .


Ông Hiếu nói : “ À , tôi nhớ đó là tay Whitehurst ” .


Tôi bảo : “ Chú đã bảo ông ấy giữ lại cuốn nhật_ký , đó là một hành_động dũng_cảm và có_thể chú sẽ gặp nguy_hiểm phải không ? ”


Ông Hiếu lạnh_lùng : “ Chuyện chiến_tranh súng_đạn , tôi không muốn nhắc tới ” .


Tôi thay_đổi cách tiếp_cận , bày_tỏ tình_cảm và niềm vui của mình khi tìm được ông và ngỏ ý muốn gửi cho ông những thư_từ , tài_liệu ở VN như cuốn nhật_ký , những bài báo viết về ông .


Nguyễn Trung Hiếu rất quan_tâm và đồng_ý cho địa_chỉ khu nhà ( nhưng không cho số nhà ) .


Tôi đột_ngột hỏi : “ Chú có nhớ nhà không ? ” .


Ông Hiếu im_lặng một lát , rồi nói : “ Gia_đình tôi không còn ai ở VN .


Những chuyện quá_khứ tạm_thời tôi không muốn nghĩ tới nữa .


Cảm_giác cô_đơn của ông Hiếu lên đến cùng_cực vào đêm 7-9 .


Qua điện_thoại , ông Hiếu nói : “ Với tôi bây_giờ , cuộc_đời không có gì là đáng tin nữa .


Mấy chuyện chính_trị tôi không quan_tâm .


Đến cả tình người , không có gì là đáng tin hết .


Tôi nói chuyện đó với cô , xin_lỗi , như một con_người trần_truồng ra mà nói với nhau đây .


Tôi đọc cho cô nghe hai câu_thơ này : Hôm_qua tôi chết một lần .


Đêm đó về nhà , tôi không ngủ được , nỗi buồn và những câu hỏi về thân_phận chiến_tranh cứ day_dứt trong tôi .


Niềm tin đó dẫn đường cho tôi trong những cuộc điện_thoại lần sau cho_dù có lúc ông tỏ ra xa_lạ và bất_cần .


Mở_đầu câu_chuyện lúc 0 g , ông thường hỏi : “ Thật_ra ở VN muốn gì ? ” .


Tôi trấn_an ông bằng những giọt nước_mắt và nụ cười trong chuyến trở_về VN của Fred , bằng sự quan_tâm của người VN đối_với ông , bằng lòng mong_muốn được nói lời cảm_ơn của người mẹ vừa tìm lại được con gái đã mất .


Chúng_tôi chia_sẻ những gì về cuộc_sống hiện_tại ở Mỹ , ở VN , chuyện công_việc , gia_đình .


Tôi thu_thập từng bài thơ , bài báo mà tôi cho rằng ông quan_tâm và đọc cho ông nghe qua điện_thoại , gợi lại dần_dần những câu_chuyện quá_khứ để tránh tổn_thương cho ông .


Cho đến một ngày , ông bảo : “ Tôi ở đây 20 năm rồi mà không có bạn_bè .


Có cô như một người bạn ở VN gọi tới , tôi rất cảm_kích .


Dần_dần tôi sẽ kể cho cô nghe những câu_chuyện buồn ” .


Tôi lái xe về nhà với một niềm lạc_quan mới được nhen_nhóm , bắt_tay vào viết cho ông lá thư đầu_tiên bày_tỏ niềm tin trước sức_sống mãnh_liệt của tình người và kết_thúc có_hậu sẽ đến với những tấm lòng thiện .


Sau đó tôi gửi lá thư ấy tới địa_chỉ đầy_đủ mà ông vừa cho tôi .


Tôi biết mình sắp bắt_đầu cuộc hành_trình mới ...


Ban biên_tập Tuổi_Trẻ quyết_định cử nữ phóng_viên Uyên Ly sang Mỹ .


Nhưng một ngày trước khi Uyên Ly lên máy_bay , Nguyễn Trung Hiếu từ_chối : “ Tôi không muốn gặp cô .


Tôi mến cô , nhưng tôi sợ người_ta sẽ “ bụp ” cô ... ” .


Nữ phóng_viên Uyên Ly vẫn lên máy_bay và bắt_đầu bước đi trên “ cây cầu bắc qua dòng sông cay_đắng ” ( lời Fred ) .


Người tình_nguyện đi tìm tung_tích Nguyễn Trung Hiếu .


Gần cuối tháng tám , thầy dạy thời phổ_thông của tôi từ Đức_Phổ ( Quảng_Ngãi ) vào TP. HCM .


Nhóm bạn chúng_tôi gặp thầy , uống vài ly bia .


Giữa_chừng có anh bạn nhắc đến nhật_ký Đặng Thuỳ Trâm .


Nhân đó thầy nói anh Cao Viết Hạnh , phó Ban tuyên_giáo Huyện_uỷ Đức_Phổ , là người biết ít_nhiều về ông Nguyễn Trung Hiếu .


Vợ ông Hiếu là bạn học cùng lớp anh Hạnh , thuộc dạng xinh gái , nhà ở xã Phổ_Ninh , cách huyện_lỵ chừng 1 km .


Sau năm 1975 , toàn_bộ gia_đình bên vợ ông Hiếu chuyển đi Pleiku .


Nghe_nói vợ ông Hiếu bị tai_nạn đã mất .


Anh Hạnh nói : “ Nhưng mình chỉ biết đến đây ” .


Những ngày sau đó , anh Hạnh tiếp_tục quần đảo ở thôn Vĩnh_Bình , xã Phổ_Ninh .


Anh đi tìm những người bà_con với ông Lê Thành ( cha vợ ông Hiếu ) để dò manh_mối .


Có đêm anh phải ra Mộ_Đức ( cách Đức_Phổ hơn 10 km ) nhưng điều cần tìm là ông Hiếu ở đâu vẫn chưa biết .


Qua điện_thoại , anh bảo tôi : “ Mình phải quyết_tâm tìm ra ! ” .


Anh đáp : “ Mình đã tính đến chuyện này nhưng khổ_nỗi chẳng ai rõ địa_chỉ gia_đình ông Lê Thành ở Pleiku ” .


Những ngày sau đó , thỉnh_thoảng anh phải bứt ra khỏi cơ_quan , phải về nhà hơi khuya .


Vài năm trước , ông Hiếu cho con về Phổ_Ninh xây mồ_mả dòng_họ .


Anh than : “ Vậy_mà chẳng ai chịu hỏi và ghi lại địa_chỉ ông Hiếu ” .


Anh đã gặp những người bạn cùng làm thông_dịch_viên với ông Hiếu .


Bây_giờ họ làm_ăn cũng khá và nhờ anh nói với Tuổi_Trẻ làm_sao mời ông Hiếu về VN .


Điều quan_trọng nhất : số nhà , điện_thoại , email của ông Hiếu vẫn chưa ai rõ .


Nghĩ rằng đã hết hi_vọng tìm_kiếm , ngày 3-9 tôi ra Đà_Nẵng thăm bạn_bè .


Khoảng 21 g , đang ngồi uống bia với bạn gần bờ biển , tôi nhận được cú điện_thoại từ anh Hạnh .


Anh nhấn giọng : “ Nghe đây , mình vừa tìm được số điện_thoại của ông Hiếu ” .


Tôi tỉnh bia , vội chạy ra ngoài quán , lấy thẻ lên máy_bay ra ghi tạm số điện_thoại ông Hiếu .


Hôm sau , tôi hỏi anh Hạnh nhờ đâu tìm ra số điện_thoại ông Hiếu .


Anh chỉ nói : “ Chuyện dài , miễn_là số đó chính_xác và mình muốn chuyển ngay nó đến Tuổi_Trẻ ! ” .


Ở Trung_tâm trung_chuyển Bình_Triệu , tôi đã phải nổi gai_ốc trước hàng chục cặp mắt chăm_chắm nhìn mình qua chấn_song sắt , tôi đã day_dứt trước những cặp mắt thờ_ơ đến gần như vô_cảm ngay trước tương_lai của chính họ .


Ngày_mai họ sẽ được chuyển đi lên những cánh rừng để làm lại cuộc_đời ...


Trung_tâm ( TT ) Trọng_Điểm , 5 g 30 sáng đã nghe những tiếng kẻng vang_vọng từ đội này sang đội khác .


Trời còn tối_mò , mờ sương , lạnh nhưng không ai được phép ngủ tiếp .


Các phòng đều đã sáng đèn , ồn_ã tiếng nước chảy , tiếng nói_chuyện .


Sau bài thể_dục buổi sáng , từng đoàn học_viên đồng_phục tề_chỉnh , xếp_hàng vào lớp_học , vác cuốc ra rẫy trồng điều hay vào xưởng may , xưởng mộc .


Vào trường , không còn những “ cuộc vui suốt sáng , trận cười thâu đêm ” nữa , mọi sinh_hoạt của học_viên đều phải tuân theo thời_biểu đã được định sẵn , không được sai_lệch , không được có biểu_hiện cá_nhân .


Lặng_lẽ có_lẽ là một tính_cách hiếm thấy nơi những con_người đã một thời “ quậy tưng ” cả nhà cả xóm này , nhưng lại là nét thường gặp ở hầu_hết các học_viên trong trường cai_nghiện .


Hỏi gì trả_lời nấy , mấy cô gái cứ cắm_cúi xuống cái máy_may , rổ hạt điều , thoáng cười nhẹ khi tôi hỏi về cuộc_sống tập_thể .


“ Đông người thì cũng thường_xuyên cười_nói , ca_hát , đánh cầu_lông , cũng có tivi , karaoke ... nhưng ở đây đâu thể_nào gọi là vui được .


Mình làm mình chịu thôi ” , một cô bé còn rất trẻ lạnh_lùng đáp .


Mấy cậu con_trai ngẩng lên khỏi bàn_máy buông một câu đùa : “ Ngoài đời , mấy ngã tư còn đèn_xanh đèn_đỏ không chị ? ” .


Không có tiếng cười nào sau câu đùa ấy cả , câu_chuyện bỗng đi vào ngõ_cụt .


Ừ , cuộc_sống ở đây làm_sao mà vui được khi tứ_phía đều là những tường rào , song sắt , bảo_vệ canh_gác , khám_xét chặt_chẽ mỗi khi ra_vào .


Trên tường phòng sinh_hoạt đội ở TT Nhị_Xuân tôi thấy có một câu khẩu_hiệu : “ Xử_lý đúng là tốt .


Nhưng để không phải xử_lý còn tốt hơn nhiều ” .


Tôi gặp một cô gái nằm sấp trên giường , bặm môi viết trong lúc những người khác giặt quần_áo , lau nhà .


Hỏi mãi , cô mới hé môi cho biết không phải mình viết thư về nhà mà là đang ... chép phạt vì đã vi_phạm kỷ_luật .


Hình_thức chép phạt 20 lần một bản tự kiểm với một người mới học hết lớp 2 quả là nặng_nề .


Các giáo_dục_viên cho biết họ phải mất nhiều thời_gian suy_nghĩ khi định ra hình_thức xử_lý kỷ_luật với từng người khi có vi_phạm .


Để tất_cả những người đã từng quan_niệm “ vui_chơi bất_cần thân_thể ” này luôn lễ_phép “ chào thầy , chào cô ” , tự_giác tuân theo một kỷ_luật , lại là kỷ_luật sắt , quả không hề đơn_giản .


Đạt , một trong những học_viên thuộc vào hàng “ xịn ” nhất của TT Nhị_Xuân , học giỏi và không bao_giờ vi_phạm kỷ_luật , tâm_sự rằng nếu bây_giờ được về nhà , em sẽ “ lớn ” hơn những người bạn cùng tuổi 20 với mình nhiều lắm .


“ Vì em đã biết được tới hai cuộc_sống : một là phá hỏng những gì tốt_đẹp , hai là làm lại từng chút từ số_âm ” .


Thấy tôi hơi ngạc_nhiên trước câu triết_lý , Đạt lại ... “ triết_lý ” tiếp : “ Thật mà , em đã học được rất nhiều ở đây chứ không chỉ là cai_nghiện .


Nhưng ... giá_như đừng nghiện , đừng phải đi cai_nghiện thì tốt hơn .


Từ bé em mong_ước trở_thành kiến_trúc_sư , nhưng biết bao_giờ mới được đến trường đây ... ” .


“ Không để thời_gian trống , không để học_viên có thời_gian suy_nghĩ , mơ_tưởng về ma_tuý ... ” đó là nguyên_tắc ở tất_cả các trường cai_nghiện .


Lịch học_tập , sinh_hoạt vì_thế ken kín suốt ngày , suốt tuần .


Hết giờ học , lao_động thì đến sinh_hoạt chung , tập thể_thao , văn_nghệ .


Cao Chí Long có cái đầu_đinh và đôi mắt rất lì , nhưng trong hơn ba năm cai_nghiện tại Nhị_Xuân đã lấy được bằng tốt_nghiệp THPT , chứng_chỉ kỹ_thuật_viên tin_học và chứng_chỉ Aptech .


Long bảo như_vậy là còn thua xa cô em_gái ở nhà vừa_mới lấy bằng đại_học ngành công_nghệ_thông_tin .


“ Nhưng_mà nếu ba năm rồi em không vào đây , không cai_nghiện chắc giờ đã mắc bệnh AIDS , chắc vẫn còn mù tin_học và vẫn cứ là một đứa đã bỏ học từ lớp 11 ” , Long nói rất thật lòng .


Ở các TT Đức_Hạnh , Trọng_Điểm , tôi được mấy anh giáo_dục_viên cho phép lang_thang từ ngoài rẫy vào đến khu ở , từ lớp_học văn_hoá đến các xưởng làm_việc .


Tôi để_ý nhiều đến những cánh_tay của học_viên .


Có cánh_tay vằn_vện hình xăm trổ , có cánh_tay vẫn còn rất rõ những u cục mang dấu kim tiêm .


Những cánh_tay như_vậy đang gồng lên cầm cây_bút viết từng chữ trong lớp_học , tỉ_mẩn từng đường kim mũi chỉ trong xưởng thợ , hăm_hở vác trên rẫy về bó mụt măng , rổ rau xanh , cắt gọt rửa từng cái lá bổ_sung vào bữa ăn chiều ...


“ Có lúc tôi đã quên rằng để trồng được một cọng rau là khó biết_bao ” , Thanh - anh_chàng vừa được bà ngoại thăm_nuôi khi sáng - trầm_ngâm bảo .


Thanh đã có cả một tuổi thiếu_niên sáng đi học , chiều phụ bà bán trái_cây , rau_quả ở chợ .


Rồi Thanh làm_quen với ma_tuý , đốt thành khói mỗi lần cả một gánh rau của bà ...


Mái lá , cột gỗ , từng không_gian hình_tròn , vuông , chữ_nhật ngăn_cách và nối nhau bằng những thảm cỏ , hình_thức y_như mấy quán cà_phê sân vườn ở Sài_Gòn .


Được trang_bị tivi , đầu_video , thực_đơn giải_khát dán trên bàn , CLB sẽ là chỗ giao_lưu giữa các học_viên nam_nữ .


Tối , cũng đèn màu nhấp_nháy , nhạc , phim , từng nhóm rì_rầm trò_chuyện .


Phải phấn_đấu , phải đăng_ký và chịu sự kiểm_tra mới được đi giao_lưu như_vậy nên gương_mặt ai cũng rạng vui .


Hiện đang có 6.208 học_viên đang học văn_hoá , 1.855 học_viên đang theo học các nghề phổ_thông .


Tham_dự một buổi sinh_hoạt , thảo_luận về giá_trị sống ở đội 7 , TT Nhị_Xuân , tôi cũng học được nhiều điều cho mình .


Câu_chuyện được đọc hôm_nay kể về một thanh_niên đi khắp nơi tìm hạnh_phúc .


Giữa những thanh_niên tuổi 20 mà những câu trả_lời thu được thật đáng ngạc_nhiên : hạnh_phúc là khi ta sống vui_vẻ , thanh_thản ; hạnh_phúc là gia_đình bình_yên ... Có một định_nghĩa chưa đọc dứt câu đã khiến cả phòng ồ lên tán_thưởng : hạnh_phúc là được về nhà .


Tôi giật_mình , ừ , hạnh_phúc quả là đơn_sơ .


Với những người tôi đang nói_chuyện đây thì còn hạnh_phúc nào hơn thế nữa .


Tôi nghe họ kể về mình , những câu_chuyện dễ đoán trước .


Những buồn vui chợt đi , chợt đến của tuổi mới lớn ; những rủ_rê , mời_gọi của bạn_bè và thế_là ... đi .


Đi thâu đêm suốt sáng , cứ về nhà là thấy buồn , là lại đi .


Đến giờ thì ... Niềm hãnh_diện lớn nhất mà một học_viên cai_nghiện có_thể khoe với khách lạ là : “ Tôi mới được về phép ” .


Để có được ba ngày phép về thăm nhà , các học_viên phải đạt được vô_số điều_kiện : ở giai_đoạn hậu cai , kết_quả học_tập , lao_động tốt , chấp_hành kỷ_luật tốt ... và còn phải vượt lên hàng chục người khác cũng tốt như_thế .


Anh_em trong phòng , trong đội , các giáo_dục_viên trực_tiếp quản_lý phải bỏ_phiếu kín để bầu_chọn người xứng_đáng được hưởng phép .


S. nói_chuyện rất hay : “ Tất_cả những gì chúng_tôi nỗ_lực ở đây là để được về nhà , lấy lại danh_dự bản_thân , niềm tin của gia_đình .


Vào trường rồi đứa nào cũng thấy thấm_thía , biết mình được nhiều , mất nhiều .


Hồi đó tôi đi cai_nghiện mỗi lần vài tuần , mấy tháng , cảm_giác thèm thuốc chưa kịp quên , mặc_cảm chưa kịp mất nên ... tái_nghiện .


Lần này ở đây mấy chục tháng đã quá sợ rồi .


Cuộc_sống tốt nhưng tự_do thì mất , cơ_hội làm lại cuộc_đời , làm cho cha_mẹ vui_lòng một_chút cũng mòn_mỏi dần ... Tôi thề rằng không bao_giờ có lần cai_nghiện sau nữa ... ” .


Mấy anh giáo_dục_viên bảo một đặc_điểm của những người nghiện ma_tuý là nói_chuyện rất hay , rất ngọt_ngào để đạt được mục_đích , nhưng tôi tin rằng S. đã nói rất thật lòng .


Nguyện_vọng của hầu_hết học_viên mà tôi tiếp_xúc là : được hồi gia !


Nguyện_vọng thật chính_đáng và rất thật như những bài_học mà học_viên cai_nghiện đang ngày_đêm “ tụng , niệm ” : lao_động mới là cuộc_sống ; tự_do mới là giá_trị ; hạnh_phúc chính là về nhà ...


Liên_quan đến vụ tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 ( quận 7 ) , sáng 23-3-2004 , tại cuộc họp với lãnh_đạo các sở , ngành TP , Chủ_tịch UBND TP HCM Lê Thanh Hải đã đề_nghị Công_an TP HCM báo_cáo tiến_độ điều_tra với UBND TP .


Báo Pháp_Luật : " Toà đã xử khách_quan , vô_tư " .


Ông Hải đặt vấn_đề : liệu vụ_việc có " chìm_xuồng " hay không , vì_sao đến nay vẫn chưa có kết_quả ?


Trả_lời câu hỏi : vì_sao vụ tiêu_cực gây nhiều bức_xúc trong dư_luận mà phải để quá lâu , đến nay đã hơn hai năm vẫn chưa có kết_luận gì , lãnh_đạo cơ_quan điều_tra giải_thích : ngoài nguyên_nhân do thiếu điều_tra_viên , còn nguyên_nhân khác khiến công_tác điều_tra phải kéo_dài là do vướng ở khâu giám_định .


Trước đó , Thanh_tra TP HCM cũng có chuyển cho cơ_quan điều_tra kết_quả thanh_tra công_trình , nhưng do đặc_điểm của thanh_tra trong vụ này là lấy mẫu , tức thanh_tra không toàn_diện cả công_trình , nên cũng không_thể lấy đó làm chứng_cứ .


Lãnh_đạo Cơ_quan cảnh_sát điều_tra trả_lời : vì sẽ không có khả_năng bới hết công_trình lên để kiểm_tra từng cây cừ , từng mét sắt được .


Tin bài liên_quan : Viết tiếp về vụ anh Trương Xuân Đại ; Công_nhân Trương Xuân Đại kiện báo Pháp_Luật TP HCM ; Luật_sư bảo_vệ quyền_lợi báo Pháp_Luật đề_nghị hoà_giải ; Công_dân Trương Xuân Đại thắng kiện ; Số_phận của những người nói lên sự_thật ; Đấu_thầu lại đường liên_cảng A5 ; Đường liên_cảng A5 thi_công lại vào cuối tháng 3-2004 ? ; Vụ sai_phạm công_trình đường liên_cảng A5 có bị " chìm_xuồng " ? .


Ở số 10 phố Hàng_Mành Hà_Nội , vợ_chồng Dương Tuấn - Ðặng Hải Lý , 26 tuổi , mở lớp dạy viết chữ đẹp .


Trong ngôi nhà lớn của gia_tộc họ Dương ở phố Hàng_Mành , Dương Tuấn cho biết , nhà có truyền_thống viết chữ đẹp , nên cũng ham_mê luyện chữ đẹp .


Sáng sớm 22 - 10 – 2003 , những thuỷ_thủ bị nạn của tàu Hoàng Đạt 35 đã được tàu Capability ( Liberia ) đưa về tới Nha_Trang .


Họ chỉ còn 13 người tự đặt_chân lên cầu_cảng , và hai đồng_đội xấu_số ...


Tai_ương đã ập đến với con tàu Hoàng Đạt 35 vào lúc gần 3 giờ sáng 21-10-2003 tại vùng_biển Trường_Sa VN , cách vịnh Cam_Ranh chừng hơn 100 hải_lý ...


Thuỷ_thủ Lê Văn Vinh ( 46 tuổi ) , đại_phó của tàu Hoàng Đạt 35 nói : " Chẳng ai còn gì cả , chỉ còn mỗi chiếc quần_đùi sóng cũng đánh rách tơi_tả ... ” .


Các anh chuyền cho nhau để chọn cho mỗi người một bộ áo mới vừa được công_ty ( từ Hải_Phòng ) mang vào tiếp_tế ...


Nguyễn Khắc Trường ( 27 tuổi ) , thuỷ_thủ , một trong hai trường_hợp bị mất_tích nhưng may_mắn trở_thành người sau_cùng được vớt lên .


Trường cho biết : “ Tôi là người phải chịu ở dưới nước lâu nhất , kinh_hãi lắm ... ” - vừa nói , Trường vừa lắc_đầu rùng_mình ...


Anh Nguyễn Văn Quỳnh ( 47 tuổi ) nói : " Lúc ấy tôi đang ngủ vì không phải ca trực của mình thì nghe hiệu_lệnh báo_động .


Tôi vơ vội áo_phao trên đầu giường mặc vào và chạy ra .


Trời đang mưa lớn , con tàu bị chao lắc rất mạnh và sóng đánh văng dội lên cả boong tàu ... ” .


Thuyền_trưởng Trần Minh Đức cho biết : “ Đêm_tối quá mịt_mùng , sóng cấp 5 và gió cấp 6 , lại có cả mưa lớn .


Con tàu bị nghiêng , ban_đầu khoảng 10 - 15 độ , chúng_tôi cố tìm mọi cách để cứu tàu .


Con tàu càng nghiêng rất nhanh , khi độ nghiêng đến lên hơn 20 - 25 độ , tôi biết tình_thế không còn cách nào có_thể cứu được tàu nữa , khi ấy chỉ còn nghĩ đến cách phải cứu cho được thuỷ_thủ ... ” .


Trong khi ấy sóng vẫn rất lớn , tàu tiếp_tục bị nghiêng lắc dữ_dội hơn , nhiều thuỷ_thủ bị va_đập chấn_thương ngay trên tàu .


Anh_em bắn lên mọi tín_hiệu cấp_cứu có được .


Thuyền_trưởng tìm cách liên_lạc trực_tiếp theo các kênh sóng khác trên tàu .


Và họ nhận được thông_báo trở_lại của tàu Capability .


Trần Minh Đức nói : “ Lúc đó tôi mới có một_chút hi_vọng là chúng_tôi có khả_năng sẽ được cứu sống ” .


Tàu cứu_hộ báo họ không_thể vào gần tàu bị nạn vì rất nguy_hiểm .


Họ cho biết chỉ có_thể cứu được khi các thuỷ_thủ rời tàu và ở trên xuồng hoặc có phao trên mặt_biển .


" Bấy_giờ con tàu đã bị nghiêng quá lớn , nếu không ra_lệnh cho thuỷ_thủ rời tàu kịp_thời thì khi nó chìm tất_cả sẽ bị cuốn theo tàu " , thuyền_trưởng Trần Minh Đức nói .


Thế_là những chiếc xuồng tự thổi đã được thả xuống nhưng lập_tức sóng lớn đánh dập mạnh , vướng_mắc vào thành tàu làm chiếc thì rách , chiếc thì xẹp .


Ngay lúc đó thuyền_trưởng phải tổ_chức cho anh_em nhảy biển .


Trong đêm_tối mịt_mùng , họ chỉ nhận được ra nhau nhờ chiếc đèn tín_hiệu trên áo_phao cá_nhân và phao tròn .


Khi xuống nước , tất_cả cùng bám chung vào một sợi dây dài hơn trăm mét .


Thế nhưng chỉ được chừng một tiếng đồng_hồ thì anh_em đã bị đánh dạt ra thành nhiều tốp .


Các tốp chỉ còn kẹp sát và bám được với nhau theo chung chiếc phao tròn .


Còn tàu cứu_hộ thì ở ngoài xa đến chừng cả cây_số .


“ ... Nước lạnh , sóng to , trong đêm_tối anh_em trong tốp tôi bám vào nhau và thỉnh_thoảng nhắc nhau cố đạp chân cho bớt lạnh , chứ còn ban_đầu chẳng_thể biết phải bơi theo hướng nào .


Cứ thế để trôi và chờ tàu đến cứu ... " - anh Nguyễn Tiến Thảo kể .


Thế nhưng tới khi đến gần được tàu lại càng nguy_hiểm hơn .


Nguyễn Đình Hùng , thuỷ_thủ 22 tuổi , cho biết : " Tôi là người thuộc tốp đầu_tiên bám được vào thang dây của tàu cứu_hộ .


Nhưng khủng_khiếp nhất là lúc bị sóng nhồi đập vào thành tàu .


Vừa bám giữ cho được theo sợi dây người_ta thả xuống từ trên tàu , vừa lượn người để giảm sức va_đập do sóng đánh dập mình vào thành tàu , đồng_thời phải gắng_sức bám cho được vào thang dây .


Mỗi khi sóng dập vào và đẩy người lên theo thật cao thì mới có_thể với tới được .


Phải mấy lần như thế tôi mới may_mắn bám được vào thang " .


Và hầu_như ai cũng bị chấn_thương với những va_đập bởi sóng quá mạnh như thế .


Tàu Capability quá lớn nên khoảng_cách từ boong tàu xuống đến mặt_biển ước_chừng hơn 12 m .


Sau khi đánh vào thành tàu , con sóng sẽ rút xuống rất sâu , người bám được vào thang sẽ lơ_lửng trên cao , nếu không gắng_sức giữ được mà để tuột tay rơi lại xuống biển mà không bám được lại vào phao hay dây thì tức_khắc sóng sẽ cuốn trôi .


Hầu_hết đều phải chịu_đựng và cố nhiều lần như thế mới bám được vào thang .


Chính anh Vũ Ngọc Bình ( máy trưởng ) là người bám được đầu_tiên vào thang dây cứu_hộ nhưng lại không giữ được và rơi xuống .


Sau đó , do dây quấn , anh không còn đủ sức bám vào thang dây lần nữa ...


Khi đã được về tĩnh_dưỡng tại nhà_nghỉ Bộ_đội biên_phòng tỉnh Khánh_Hoà , nhiều thuỷ_thủ vẫn còn chưa hết vẻ bàng_hoàng ...


Chiều hôm_qua tại nhà tang_lễ Bệnh_viện tỉnh Khánh_Hoà , cùng với công_ty chủ tàu , những người may_mắn thoát nạn đã tiễn_đưa hai đồng_đội xấu_số của mình ( anh Vũ Ngọc Bình và anh Đào Xuân Nhung - sinh năm 1944 , sĩ_quan boong tàu ) về quê nhà ...


Những cư_dân sống nơi đó đều là những người khiếm_thị hoặc tật_nguyền .


Họ sống âm_thầm lặng_lẽ cho đến ngày một khu du_lịch sinh_thái được mọc lên ... và họ trở_thành những người phục_vụ , hướng_dẫn_viên , nghệ_nhân , nghệ_sĩ ...


Khi tôi đến làng khiếm_thị Thạnh_Lộc cũng nhằm lúc có đoàn khách người Nhật vừa ghé vào tham_quan .


Tôi không khỏi bất_ngờ khi Huỳnh Thị Minh Hương , cô “ hướng_dẫn_viên ” du_lịch , bước lần dò từng bước một nhưng lại rất chính_xác khi đưa khách đến tham_quan từng khu xưởng sản_xuất , đến các quầy triển_lãm các mặt_hàng .


Hương còn có_thể chọn đúng tên từng sản_phẩm để thuyết_minh , giới_thiệu cho khách .


Dường_như ở cô đã có một cảm_quan đặc_biệt và một sự luyện_tập rất công_phu theo những sơ_đồ định sẵn .


Đưa cho khách xem một bức tranh được cẩn bằng vỏ dừa , cô giới_thiệu : “ Xưởng sản_xuất của tụi em hiện có khoảng 20 người thợ , đều là người khiếm_thị và khuyết_tật vận_động , đảm_trách .


Tất_cả đều đã trải qua các khoá đào_tạo về làm hàng thủ_công mỹ_nghệ do các nghệ_nhân nổi_tiếng trong TP đến giảng_dạy .


Hằng tháng , ngoài việc sản_xuất và bán hàng tại_chỗ cho khách tham_quan , xưởng còn cung_cấp một khối_lượng lớn hàng cho thị_trường trong và ngoài nước .


Nhiều khách đặt_hàng đều bất_ngờ khi biết những món hàng tinh_xảo này đều do những người khiếm_thị làm ra ... ” .


Câu_chuyện bị ngắt ngang khi có hai du_khách người Nhật tỏ ra rất xúc_động , nói_nhỏ gì đó với người phiên_dịch rồi bước lại xin chụp hình chung cùng Minh Hương và hai người thợ khiếm_thị .


Đa_số khách tham_quan đã chọn mua một_số mặt_hàng ngay tại_chỗ và nhờ người đóng_gói chuyển lên thuyền .


Minh Hương bảo hầu_như tuần nào cũng có một_vài đoàn khách trong và ngoài nước nghe tiếng , tìm đến tham_quan , mua hàng .


So ra còn ít_ỏi nhưng cũng là một tín_hiệu lạc_quan cho những anh_chị_em nơi này ...


Một sân_khấu nhỏ được thiết_kế nằm kề bờ sông khá ấn_tượng , dưới những rặng dừa xanh ngát , lồng_lộng gió .


Ban nhạc gồm năm nhạc_công chơi guitar tân , cổ lẫn đờn cò và sáo ...


Hai “ ca_sĩ ” Minh Nhựt và Minh Hương song_ca rất “ mùi ” bài tân cổ giao_duyên Một đời người , một rừng cây ...


Sau bữa cơm trưa với các món ăn dân_dã cùng người khiếm_thị , nghe kể về cuộc_đời và những câu_chuyện vượt lên số_phận của chính họ , tôi theo đoàn khách tham_quan lên du_thuyền đi dạo một vòng 7 km đường_sông Sài_Gòn - Rạch_Tra , kéo_dài từ quận 12 qua huyện Thuận_An , tỉnh Bình_Dương , thăm các lò gốm ở Lái_Thiêu ...


Nhưng cuối năm 2004 đã có ý_tưởng : “ Sao không để chính những người khuyết_tật làm_chủ lấy cuộc_sống tương_lai một_khi họ có tay_nghề , có tinh_thần vươn lên ? ” .


Tôi hỏi Minh Hương về những cảm_nghĩ của cô khi trở_thành một “ hướng_dẫn_viên ” du_lịch , cô gái trẻ mỉm cười , e_thẹn : “ Trước_đây mỗi khi gặp đám đông là em né_tránh , sợ_hãi .


Khi các anh_chị bàn việc mở khu du_lịch , ban_đầu ai cũng sợ , cũng lo ...


Anh thấy các khu du_lịch khác thế_nào , ở đây làm có giống họ không ? ” .


Cô gái trẻ quê ở Tây_Ninh này đã bị căn_bệnh đậu_mùa cướp đi đôi mắt khi vừa tròn 4 tuổi .


Nhà nghèo , cha mất sớm , mẹ phải chạy_ăn từng bữa nuôi Hương bị tật_nguyền .


Không muốn trở_thành gánh nặng cho gia_đình , Hương lang_thang lên TP trải qua nhiều mái ấm , nhà mở ... , sau_cùng được đưa về cơ_sở Kỳ_Quang - Thạnh_Lộc .


Nhớ lại những ngày đầu Minh Hương kể : sau khi được đào_tạo đặc_biệt chỉ bằng âm_thanh về những giáo_trình du_lịch , cam_go nhất với các “ hướng_dẫn_viên ” vẫn là chuyện dẫn khách tham_quan .


Hương cho biết để có_thể đưa khách tham_quan đến đúng từng nơi , từng khu_vực , cô và các bạn của mình phải luyện_tập rất kỹ .


Ví_dụ như từ vị_trí xuất_phát đến xưởng thủ_công là 30 bước , ra sân_khấu là 10 bước ... Cứ như vậy mà thực_hiện .


Còn để gọi tên , chọn cho đúng từng mặt_hàng , nhạc_cụ thì các học_viên cũng phải tập theo sơ_đồ định_vị và phải thao_tác trước trên sản_phẩm ở từng buổi tập ...


Thật bất_ngờ , nằm khuất sau vườn cây cạnh khu du_lịch còn có một làng với những ngôi nhà xinh_xắn lợp lá , vách ván là những tổ_ấm hạnh_phúc của năm cặp uyên_ương đều là những nhân_viên nơi này .


Tôi theo vợ_chồng Minh Nhựt , Phước Hải - hai thành_viên trong ban nhạc của làng du_lịch - đi thăm mái ấm của họ .


Hải quê ở Tây_Ninh , mồ_côi từ nhỏ , bị khiếm_thị bẩm_sinh trôi_dạt lên TP bán vé_số dạo kiếm sống rồi được người quen giới_thiệu về đây .


Gặp Nhựt có cùng cảnh_ngộ , hai người cảm_thấy đồng_cảm , gần_gũi chia_sẻ rồi yêu nhau .


Vậy là nên_vợ_nên_chồng từ ngôi làng khiếm_thị này .


Họ đã có cô con_gái gần 3 tuổi dễ_thương , bụ_bẫm .


Bây_giờ Nhựt vừa là “ hướng_dẫn_viên ” kiêm “ ca_sĩ ” , còn Hải vừa phục_vụ vật_lý_trị_liệu vừa là nhạc_công của các chương_trình văn_nghệ .


Mình cắt đứt câu_chuyện bằng sự im_lặng .


Trong bóng_tối mình vẫn nhận thấy sự băn_khoăn của hai bệnh_nhân đang nói_chuyện với mình .


Hình_như họ thấy được cái im_lặng nặng_nề đẫm nước_mắt ấy của mình .


Họ thương mình một_cách chân_thành thắm_thiết , nhưng họ càng nói mình càng thấy khổ_đau .


Ai mà trả_lời được hở hai bạn mến_thương .


Cái im_lặng nặng_nề của tôi cũng nói được với các bạn nhiều về sự bế_tắc đó .


Nào phải mình không thiết_tha , nhưng càng thiết_tha chỉ càng thấy khổ_đau mà thôi .


Mấy hôm_nay rất buồn , ngày_ngày những lá thư , những lời_nói , những hành_động tỏ lòng thương_mến thiết_tha vẫn đến với mình .


Nhưng chính những tình_thương ấy lại là những mồi lửa châm vào một đống củi đã khô từ lâu .


Rất nhiều chuyện đau_đầu hằng ngày vẫn xảy ra quanh mình .


Thì đã tự_nhủ rằng không_thể đòi_hỏi ở đâu chỉ có toàn người tốt kia_mà , đã khẳng_định " đời phải qua dông_tố nhưng chớ có cúi đầu trước dông_tố " , mà thật_ra dông_tố đến với mình vẫn là những cơn dông của ngày cuối hè , nhẹ_nhàng âm_ỉ mà thôi .


Hãy vui lên đi , vui lên với những nụ_cười trìu_mến của những bệnh_nhân đã dành cho mình .


Vui lên với những tình_thương chân_thật mà đa_số cán_bộ trong huyện , trong tỉnh , trong khu quen_biết đã dành cho mình .


Vậy là được rồi , Thuỳ ơi , đừng đòi_hỏi nữa .


Lời kể của đại_tá Nguyễn Đức Thắng , thuyền_trưởng con tàu không số , Anh_hùng Lực_lượng vũ_trang nhân_dân : Tôi muốn nói với các anh về cái bệnh_xá huyện Đức_Phổ , tỉnh Quảng_Ngãi .


Các anh hiểu thế nào là một cái bệnh_xá huyện trong chiến_tranh , ở miền Nam hồi bấy_giờ không ?


Riêng tôi , thật_ra đến lúc đó , có dịp trôi_dạt vô đó , tôi mới hiểu .


Nhưng một cái bệnh_xá huyện thì không_thể lánh đi đâu được cả , đơn_giản chỉ vì nó là một cái bệnh_xá .


Nó phải có_mặt ở đó bất_cứ lúc_nào , trụ bám ở đó , vì thương_binh , vì những người dân bị_thương , cả bị bệnh nữa , bất_cứ lúc nào .


Mà Đức_Phổ lúc bấy_giờ là một trong những huyện ác_liệt nhất ở chiến_trường Khu 5 .


Sư_đoàn không_vận số 1 Mỹ quần nát ở đó , rồi lữ 196 Mỹ , sư_dù 101 Mỹ , có thời_gian cả bọn sư 25 Anh_Cả_Đỏ Mỹ cũng ra đó .


Rồi Rồng_Xanh , Bạch_Mã Nam_Triều_Tiên , rồi sư 2 , sư 22 , sư 23 ngụy , thuỷ_quân_lục_chiến , quân dù ngụy chẳng thằng nào thiếu mặt ở đấy .


B52 dầm nát một vùng bán_sơn_địa ngang_dọc chỉ vài chục cây_số ...


Mà trên cái vùng đất ghê_gớm , suốt hàng chục năm trời vẫn tồn_tại , trụ_bám một cái bệnh_xá huyện nhỏ_nhoi , vô_danh , gan_lì , bất_khuất .


Và người chỉ_huy bệnh_xá ấy là một cô_gái , một cô bác_sĩ trẻ người Hà_Nội .


Rất tiếc tôi rất có lỗi , tôi không hỏi địa_chỉ gia_đình chị ở Hà_Nội , phố nào , số nhà bao_nhiêu .


Nghe nói chị có người_yêu vào chiến_trường trước mấy năm , đúng chiến_trường Quảng_Ngãi , cho_nên khi tốt_nghiệp trường y chị xung_phong vào Nam ngay .


Không biết vì_sao vào chiến_trường rồi hai anh_chị lại không khăng_khít với nhau nữa .


Và chị chỉ_huy cái bệnh_xá ấy , trụ bám đến gan_lì , bền_bỉ suốt mấy năm trời trên vùng đất hẹp đã bị đánh nát như băm ấy ... cho đến ngày chị hi_sinh ...


Chị không nói gì nhưng biết chúng_tôi là dân đường_mòn bí_mật biển_Đông và coi chúng_tôi là những người anh_hùng .


Chị bảo : - Các anh phải ở lại đây đã , chưa được đi đâu hết .


Rồi bồi_dưỡng cho lại_sức để còn leo Trường_Sơn .


Bệnh_xá đói , chị Trâm và các nhân_viên của chị cũng đói .


Nhưng chúng_tôi vẫn được nuôi rất chu_đáo .


Chúng_tôi ở lại chỗ chị Trâm đúng một tháng rồi bắt liên_lạc , theo đường_dây dọc Trường_Sơn trở_ra Bắc ...


Đâu phải chỉ có một nỗi buồn của vết_thương rỉ máu của con tim đó đâu ?


Những sự thiếu công_bằng vẫn còn trong xã_hội , vẫn diễn ra hằng ngày ; vẫn có những con sâu , con mọt đang gặm dần danh_dự của Đảng , những con sâu_mọt ấy nếu không bị diệt đi nó sẽ đục_khoét dần lòng tin_yêu với Đảng .


Rất buồn mình chưa được đứng trong hàng_ngũ của Đảng để đấu_tranh cho đến_cùng .


Công_việc bận_rộn làm mình quên đi những chuyện bực_bội nhưng rồi nó vẫn lại đâm nhói vào suy_nghĩ như những cây gai nhức_nhối .


Tại_sao khi ta là kẻ đúng , khi ta là số đông mà không đấu_tranh được với một số nhỏ , để số người đó gây khó_khăn trở_ngại cho tập_thể ?


Nhiệm_vụ của ta là phải đấu_tranh cho lẽ_phải .


Mà đã đấu_tranh thì phải bỏ sức_lực , phải suy_nghĩ và phải hi_sinh quyền_lợi cá_nhân , có khi là cả cuộc_đời mình , cho lẽ_phải chiến_thắng .


Khi đã giác_ngộ quyền_lợi giai_cấp của Đảng thì suốt đời Thuỳ sẽ gắn_bó với sự_nghiệp ấy !


Th. sẽ đau_xót khi sự_nghiệp ấy bị tổn_thương , Th. sẽ sướng vui khi sự_nghiệp ấy lớn_mạnh - Có gì đâu nữa hở Th. ?


Đừng trách Th. nghe nếu_như Th. cứ ghi vào nhật_ký những dòng tâm_sự nặng_trĩu đau_buồn .


Tiếng súng chiến_thắng đang nổ giòn khắp chiến_trường Nam Bắc .


Nhưng trên mảnh đất Đức_Phổ này vẫn còn nặng những đau_thương , ngày từng ngày máu vẫn rơi , xương vẫn đổ .


Điều đáng buồn nhất là trong những hi_sinh gian_khổ ấy , Th. chưa thấy được sự công_bằng , sự trung_thực .


Chưa có một sự đấu_tranh để thắng được những cái ti_tiện , đớn_hèn cứ xảy ra làm sứt_mẻ danh_dự của hai chữ đảng_viên và làm mòn_mỏi niềm vui say công_tác của mọi người trong bệnh_xá .


Cả mùa khô ác_liệt không một lúc nào mình thấy bi_quan , mình luôn cười trong gian_khổ vậy_mà bây_giờ mình đau_khổ quá đi .


Kẻ_thù phi_nghĩa không sợ , mà sợ những nọc_độc của kẻ_thù còn rớt lại trong đồng_chí của mình .


Viết đơn vào Đảng , niềm vui thì ít mà bực_dọc thì nhiều .


Tại_sao con đường đi của một đứa tiểu_tư_sản bao_giờ cũng nhiều chông_gai đến vậy ?


Đành_rằng vì tính_chất giai_cấp , nhưng mình vẫn thấy rất rõ một điều ngoài cái lẽ dĩ_nhiên ấy .


Có một cái gì đó bắt_bẻ , gọi là bắt_bí của một_vài cá_nhân có trách_nhiệm .


Chẳng biết nói sao , đời nó là như vậy đó .


Dù thành_tích anh có cố_gắng bao_nhiêu cũng không bằng một anh khác ở thành_phần cơ_bản chỉ vừa mới giác_ngộ bước_đầu .


Hường hồi còn sống thường động_viên mình rằng đó là chỗ hơn của một người tiểu_tư_sản !


Mình như một đứa con không gia_đình lâu ngày tìm về mẹ nhưng người mẹ_ghẻ còn bận nâng_niu những đứa con riêng nên thờ_ơ lạnh_nhạt với đứa con chồng .


Muôn người đã tạo nên một người_mẹ hiền vĩ_đại là Đảng , nhưng trong muôn người_mẹ ấy có một người_mẹ ( và chắc không phải một người đâu ) y_hệt một bà_mẹ ghẻ trong câu_chuyện cổ_tích !


Cảm_giác rõ nét nhất của ngày hôm_nay là : phải phấn_đấu để sống xứng_đáng với cái tên " một người cộng_sản " .


Còn niềm vui , sao nhỏ quá so với ý_nghĩa của ngày vui .


Phải_chăng như hôm nào Thuỳ đã nói : như một đứa con khát sữa mẹ khóc đã mệt rồi , miếng sữa nuốt vào không còn nguyên hương_vị thơm ngon và cái thú_vị của nó nữa .


Mình đã tạm_biệt nơi đây ngày 28-4-1969 khi mà bệnh_xá bị địch tập_kích vào .


Nơi đây đã ấp_ủ biết_bao_nhiêu kỷ_niệm vui buồn trong đời cách_mạng của mình , nơi đây đã kết_nạp mình dưới cờ Đảng sau bao ngày phấn_đấu gian_khổ .


Nơi đây đã rèn_luyện mình từ một sinh_viên mới ra trường trở_thành một cán_bộ lãnh_đạo có nhiều thành_tích trong công_tác .


Nơi đây đã nảy_sinh tình chị_em cao_quí thiết_tha , mối tình đã nâng mình đi vững bước qua ngàn vạn chông_gai trong cuộc_đời .


Dòng suối này một buổi_trưa nào mình đứng chờ em , gốc cây này mình đã ngồi cùng em sau những ngày xa_cách ...


Bao_nhiêu kỷ_niệm lần_lượt hiện ra trong óc mình .


Giặc đã cướp của mình hai quyển nhật_ký , tuy đã mất những trang sổ vô_giá đó , nhưng còn một quyển sổ quí hơn cả đó là bộ_óc của mình , nó sẽ ghi lại toàn_bộ những điều nó đã tiếp_thu được trong cuộc_sống .


Như_vậy , có_thể chị Thuỳ Trâm có ít nhất là ba cuốn nhật_ký ?


Những gì chúng_ta đang đọc là nằm trong hai cuốn chị ghi_chép năm 1968 , 1969 , 1970 .


Không thấy có năm 1967 , năm đầu_tiên chị vào chiến_trường Quảng_Ngãi .


Cái huyện nhỏ nằm bên bờ sông Lam của xứ Nghệ này khiến giới giang_hồ phù_dung kiêng_nể với hàng chục tay buôn ma_tuý đã và chuẩn_bị dựa cột pháp_trường .


Những ngôi nhà của các tử_tội ma_tuý im_ỉm cửa đóng then cài .


Tôi đi giữa đường làng trong nắng nóng 40 °C mà cảm_thấy lạnh sau gáy .


Bất_ngờ một người đàn_bà bịt khăn nửa mặt xuất_hiện ở triền đê gọi giật_giọng : “ Đi mô “ ?


Nghe tôi trả_lời tìm mua gỗ , bà ta có_vẻ không tin , nguýt dài , rồi cứ chằm_chằm nhìn theo .


Nhiều người địa_phương tin rằng vùng_đất này đang chịu một lời nguyền .


Đó là lời nguyền độc_địa của thân_nhân những con_nghiện đã bị bọn buôn_bán ma_tuý dụ_dỗ vào con đường chết .


Ông Võ Công Sơn , phó_chủ_tịch xã , buồn_buồn chỉ vào những thân_tàn_ma_dại : Thế_hệ thứ ba của nghiện_ngập đấy !


Từng làm trưởng công_an xã trong những năm nóng_bỏng nhất của " đại_dịch " ma_tuý , ông Sơn biết rất rõ nhiều người trong số này có ba đời đi buôn và nghiện thuốc .


Trong huyện Hưng_Nguyên , Hưng_Long là xã nóng nhất .


Mảnh đất hơn 4.000 dân này đã bị tuyên ít_nhất 11 án tử_hình và gần 100 án tù vì các tội liên_quan đến ma_tuý .


Theo chân ông Sơn , tôi tìm vào những ngôi nhà đặc_biệt đã từng một thời bất_khả_xâm_phạm đối_với người lạ .


Tư_dinh của Hải “ luận “ , tức Nguyễn Văn Hải , ở xóm 9A , Hưng_Long , bề_ngoài trông có_vẻ bình_thường với khu nhà_trệt cất theo kiểu cổ , nhưng bên trong bức tường bêtông và hàng_rào thép_gai là cả một khu nhà nhiều phòng liên_kế , có hồ thuỷ_tạ , vườn cây_cảnh và những tiện_nghi cao_cấp hiếm thấy ở vùng quê nghèo .


" Bố_già " này khi cất nhà_lầu " nổi " nhất nhì xã , đãi_đằng tiệc_tùng lùm_xùm cả xóm , nhưng trong một đêm bị động đường_dây đã đột_ngột biến mất để lại tư_gia cho người qua đường nhìn ngó và chó mèo hoang vào phóng_uế .


Ở các xã “ nóng “ Hưng_Long , Hưng_Lịnh , Hưng_Xá ... làng quê vẫn thật thanh_bình nhưng phần bão_tố thì cũng dễ_dàng nhận thấy qua tin_tức những tay buôn ma_tuý đã và đang chuẩn_bị đền_tội .


Hầu_hết những đường_dây buôn_bán ma_tuý xuyên quốc_gia bị phá vỡ trong thời_gian vừa_rồi đều có vai_trò lớn của các “ bố_già “ ở vùng quê này .


Nhà Trần Văn Hợi với " kỷ_lục " buôn_bán ma_tuý lớn nhất VN từ trước đến nay ở xã Hưng_Xá , kế bên nhà Hạnh “ cầm “ , tên trùm ma_tuý vươn vòi bạch_tuộc vào tận Đồng_Nai đội_lốt ông chủ trang_trại .


Nhà Nguyễn Văn Toại , tay buôn_bán ma_tuý lãnh cùng lúc ba bản_án lớn đã phải dựa cột pháp_trường cách đây hai tháng , cũng không xa nhà các tử_tội Hoàng Xuân Đường , Nguyễn Văn Hồng , Nguyễn Văn Cương ...


Trong nắng cuối ngày , tôi ngồi trên triền đê nhìn những ngôi nhà lạnh_lẽo đó và nghe những người hàng_xóm nói buồn : nếu bán tất_cả các tư_gia của các ông trùm chắc thừa tiền xây_dựng nhà tình_nghĩa , tình_thương cho cả huyện ...


Hưng_Nguyên không phải là huyện biên_giới của Nghệ_An , nhưng đã hành_nghề đi bè từ xa_xưa .


Trong đó , xã Hưng_Long là quần_hội chính của những con người bạt_mạng quanh_năm ngược sông Lam lên vùng núi biên_giới lấy gỗ kết bè về xuôi bán .


Khí_chất sông_nước ngang_tàng , coi sinh_tử như xấp_ngửa bàn_tay cộng với gió độc khí chướng chốn rừng sâu đã nhanh_chóng cuốn họ vào khói thuốc_phiện .


Thuốc_phiện được cột bao nilông lèn đá thòng dây thả sâu dưới đáy bè gỗ về xuôi .


Khi một_số dân đi bè giàu lên nhanh_chóng nhờ thuốc_phiện cũng là lúc biết_bao người đã lâm vào nghiện_ngập , tan_cửa_nát_nhà , tù_tội , chết_chóc .


Lời nguyền_rủa đã oán_hận cất lên từ ấy .


Chúng tổ_chức những đường_dây buôn heroin qui_mô hơn .


Huyện Hưng_Nguyên không chỉ là điểm trung_chuyển ma_tuý mà còn trở_thành " lò cung_cấp , rèn_luyện nhân_sự từ hạng ruồi đến các " bố_già " khét_tiếng " .


Chính_quyền địa_phương cũng thừa_nhận thực_trạng trên có phần lỗi của họ , không ý_thức kịp trước đại_dịch heroin lại mải lo xâu_xé nội_bộ .


Năm 1999 , chỉ riêng ở xã Hưng_Long , ngoài các đường_dây lớn đã có 11 điểm bán_lẻ ma_tuý tự_do .


Dân nghiện các nơi đến đây để chích_choác và mua ma_tuý đem đi nơi khác bán lại kiếm lời .


Như ngọn gió độc , câu nói cửa_miệng “ không buôn heroin không thành triệu_phú " lan nhanh trên làng_xóm ruộng cằn .


Và rồi nhiều người đã nhắm_mắt lao vào như con thiêu_thân .


Ngoài những gia_đình có truyền_thống mấy đời từ buôn thuốc_phiện đến buôn heroin dắt_díu bà_con vào đường chết , còn có cả những người tay_ngang vốn xuất_thân từ gia_đình lao_động lương_thiện .


Ngay Hải " luận " tay được giới giang_hồ phù_dung mệnh_danh là " trùm của các trùm ma_tuý " , cũng sinh_thành trong một gia_đình đàng_hoàng .


Cùng thời tác_quái và là bạn_bè của Hải luận còn có các bố_già Hạnh cầm , Trần Hợi Hợi , xuất_thân từ những gia_đình chân_quê nhưng đã nhanh_chóng bước lên chiếu trên trong giới giang_hồ phù_dung .


Tuy lăn_lóc phương xa nhưng chúng đều chọn Nghệ_An làm đường vận_chuyển chính và chọn ngay bà_con , hàng_xóm ở quê_hương làm đồng_đảng trong đường_dây chết_chóc .


Cô Hảo , vợ của tử_tội Nguyễn Văn Cương , ngồi ôm đứa con_gái năm tuổi , trĩu giọng tâm_sự : Ma_tuý chính là con ma độc_ác nhất .


Cô Hảo bây_giờ sống qua_ngày trong căn nhà gỗ từ đời ông để lại .


Với 1.000 m² đất ruộng , cô vừa phải nuôi mẹ_già vừa nuôi hai đứa con_thơ .


Thuỳ ơi , đừng buồn Thuỳ nhé , hẹn ngày_mai khi nước_nhà độc_lập Thuỳ cũng sẽ đi về phương Bắc , lúc đó chắc niềm vui sẽ vẹn_toàn .


Trong khu nhà rộng mênh_mông của Hải " luận " , tôi đợi mãi vẫn không gặp vợ_con gã .


Vợ_chồng người em_út tên Quang ở lại trông_coi cũng chỉ dám ở một phòng nhỏ bên hông nhà .


Người em hiền_lành , chưa bao_giờ bước chân ra khỏi quê , rầu_rầu không_thể kể nổi chuyện ngày_xưa của anh .


Chỉ riêng xã Hưng_Long đã có ít_nhất bốn cặp với cả chục đứa bé đang vật_vạ sống nhờ ông_bà và hàng_xóm .


Tôi lần_mò trên đường làng rối như chỉ tay để tìm đến nhà bà Nguyễn Thị Tiêu , mẹ của Nguyễn Văn Hoà ( Hoà và vợ Nguyễn Thị Châu đang cùng thụ_án tù vì buôn ma_tuý ) .


Trong bóng_tối chập_choạng cuối ngày , bà_cụ 86 tuổi mù một mắt không thấy rõ nổi khách ở đâu .


Lưng bà_cụ còng gập như muốn gãy , vậy_mà suốt năm năm trời phải vật_vạ làm_ruộng để nuôi hai đứa cháu vô_tội .


Chính_quyền và hàng_xóm phải quyên_góp mới cất nổi cho bà cháu một căn nhà tình_nghĩa để họ thoát khỏi nắng_mưa .


Bà_cụ bật khóc : Nói có trời_đất chứng_giám , tôi chưa xài một đồng_tiền bẩn nào của chúng_nó .


Anh Hồ Xuân Hoà , trưởng Phòng Cảnh_sát chống ma_tuý tỉnh Nghệ_An , kể tôi nghe chuyện hỏi_cung Trần Văn Hợi .


Biết tội chết , Hợi ra điều_kiện phải đáp_ứng cho gã bốn nguyện_vọng thì sẽ phun hết thông_tin : tha chết cho em_trai Trần Văn Hương đồng_phạm ; tặng cho con gái vợ_bé sợi dây_chuyền kỷ_niệm ; được ôm hôn con trai út 15 phút ; cuối_cùng là hút heroin phủ_phê một ngày .


Anh Hoà nói nguyện_vọng quá nhiều , không_thể đáp_ứng được .


Hợi suy_nghĩ một lát rồi bỏ hai nguyện_vọng đầu .


Anh Hoà kiên_quyết nói chỉ có một nguyện_vọng .


Không suy_nghĩ , Hợi nói ngay : Xin được hút một ngày rồi chết !


Ở Hưng_Nguyên , tôi còn được nghe rất nhiều chuyện như thế .


Có những “ bố_già “ kiếm tiền tỉ trong ngày , ăn_chơi , bao gái , mua nhà_cửa tứ_xứ , nhưng cuối_cùng lại tệ_bạc ngay ở gia_đình , quê_hương mình .


Khi Nguyễn Thị Loan vào tù , Nguyễn Văn Toại dựa cột pháp_trường thì mấy đứa con đều nhanh_chóng nghiện nặng .


Chỉ tội cho ông_bà phải cúi mặt trước hàng_xóm để nuôi những đứa cháu thân_tàn_ma_dại .


Rời mảnh đất của các tử_tội và “ đại_dịch chết màu trắng “ , tôi cứ bị ám_ảnh bởi đôi mắt u_uẩn nặng buồn của bà cháu bà Tiêu .


Bà tâm_sự chỉ có một ước_mơ duy_nhất là hai đứa con ra tù , sẽ cải đời lương_thiện để nuôi_nấng con_cái thành người lương_thiện .


Và tôi hiểu đó mới thật_sự là mong_muốn lớn nhất của người dân ở mảnh đất này .


Không một đồng_vốn lận lưng , nhưng bằng cách nào Nguyễn Đức Chi - chủ_tịch hội_đồng_quản_trị Công_ty đầu_tư và phát_triển du_lịch Rus Invest Tur ( gọi tắt là Công_ty RIT ) đã thực_hiện trót_lọt các phi_vụ lừa_đảo hàng trăm tỉ đồng ?


Phải_chăng chính cấp_uỷ và chính_quyền địa_phương tỉnh Khánh_Hoà đã có những ưu_ái “ bất_thường ” cho “ vua lừa ” Nguyễn Đức Chi ?


Phóng_viên Tuổi_Trẻ đã phỏng_vấn ông Phạm Văn Chi , phó bí_thư Tỉnh_uỷ Khánh_Hoà ( nguyên chủ_tịch UBND tỉnh Khánh_Hoà ) và ông Trần Minh Duân , trưởng Ban quản_lý các dự_án khu du_lịch bắc bán_đảo Cam_Ranh ( nguyên phó chủ_tịch UBND tỉnh Khánh_Hoà ) .


Ông Phạm Văn Chi : “ Việc quản_lý dự_án đầu_tư là quá lỏng_lẻo ! ”


Ông Phạm Văn Chi cho biết : “ Dự_án Rusalka bắt_đầu từ nhiệm_kỳ 1995 - 1999 ( lúc đó ông Chi là phó_chủ_tịch UBND tỉnh ) .


Khi tỉnh triển_khai xây_dựng đường Trần Phú nối dài thì rất lúng_túng về mặt tài_chính , nên dự_kiến huy_động hết các nguồn vốn để hỗ_trợ dự_án đó .


Sau đó , thủ_tục cho thuê đất , cấp giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất cho dự_án này thì do các bộ_phận chuyên_môn , tôi không còn theo_dõi ” .


Khi tỉnh phê_duyệt xong mới tiến_hành ký hợp_đồng thuê đất .


Tiếp đó , doanh_nghiệp phải nộp tiền thuê đất đầy_đủ từ năm năm trở_lên mới được cấp “ sổ_đỏ ” .


Lúc này doanh_nghiệp mới được phép đem thế_chấp vay vốn ngân_hàng .


* Thưa ông , dự_án Rusalka chưa có hợp_đồng thuê đất , chưa hoàn_thành các nghĩa_vụ thuế , kể_cả đền_bù giải_toả nhưng đã được tỉnh ký cấp “ sổ_đỏ ” ... ?


- Tôi cũng hơi ngạc_nhiên , nếu đúng theo qui_trình thì ... trật rồi !


Đây là một kẽ hở trong qui_định về đầu_tư cần phải điều_chỉnh , bổ_sung .


Trao_đổi với phóng_viên Tuổi_Trẻ , một quan_chức của tỉnh Khánh_Hoà cho biết Phạm Tiến Dũng - phó


tổng_giám_đốc Công_ty RIT - khi mới vào tỉnh có đến chào ông , đồng_thời ông cũng đã được giới_thiệu “ gửi_gắm ” của một quan_chức cấp cao ở trung_ương “ giúp ” Dũng .


Vị lãnh_đạo tỉnh đã nói vui với Phạm Tiến Dũng là nếu nó trả lương tháng nào thì “ xào ” ngay tháng đó đi , chứ đừng để nó nợ dồn nhiều tháng thì ... “ Liệu có phải chính “ bóng_dáng ” này mà tỉnh đã có những ưu_ái bất_thường cho Rusalka ?


“ Không có đâu ” , vị quan_chức nói trên khẳng_định !


* Khi chủ_tịch hội_đồng_quản_trị Công_ty RIT Nguyễn Đức Chi bị bắt , ông có bất_ngờ không ?


Năm 2003 , Tổng_công_ty Lương_thực miền Nam có ra nhờ tỉnh can_thiệp việc Công_ty RIT nợ tiền gạo , chúng_tôi có hứa nếu có gì thì thông_báo nhưng không can_thiệp được gì .


* Khi biết “ khả_năng tài_chính ” của Công_ty RIT có vấn_đề , tỉnh có động_thái gì không ?


* Nhưng ngay_cả khi đã biết khả_năng tài_chính của công_ty này như thế thì tỉnh lại “ cho phép ” thêm hai công_ty khác có dính_dáng đến Nguyễn Đức Chi được lập dự_án đầu_tư tại khu du_lịch bắc bán_đảo Cam_Ranh ?


- Theo trí_nhớ của tôi thì trong các dự_án đó không có tên Nguyễn Đức Chi , có_thể là Chi không ra mặt nên chúng_tôi không biết và thông_báo cho phép lập dự_án .


* Khi vụ_việc đổ_bể xảy ra trên địa_bàn của tỉnh , thường_trực tỉnh_uỷ đã có chỉ_đạo rà_soát , kiểm_tra việc hợp_đồng thuê đất , cấp sổ_đỏ cho Rusalka ... chưa ?


* Thưa ông , trên địa_bàn tỉnh không phải chỉ có một dự_án Rusalka mà còn có nhiều dự_án đầu_tư khác , trong đó có một_số dự_án theo dư_luận là cũng đang “ có vấn_đề ” .


Qua vụ_việc trên , theo ông , cần phải rút kinh_nghiệm chấn_chỉnh những vấn_đề gì ?


- Theo tôi , cứ giao tất_cả cho tỉnh , kể_cả cấp giấy_phép đầu_tư trên địa_bàn để tiện theo_dõi , không việc_gì cứ phải phân_cấp dự_án theo bao_nhiêu triệu đôla .


Chứ nếu_như trong thực_tế hiện_nay , doanh_nghiệp được Bộ Kế_hoạch - đầu_tư cấp phép , rồi ... thôi thì không ai nắm được .


Ông Trần Minh Duân : “ Làm_sao tránh khỏi sơ_suất ” !


* Thưa ông , vì_sao Công_ty RIT chưa thực_hiện việc đền_bù cho dân khi đầu_tư xây_dựng dự_án Rusalka mà UBND tỉnh - trực_tiếp là ông ( lúc đó ông Duân là phó_chủ_tịch UBND tỉnh ) - đã ký giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất cho dự_án này ?


- Chúng_tôi đã chỉ_đạo đền_bù nhưng do dân chưa chịu giá đất đền_bù .


* Như_vậy coi như là chưa đền_bù giải_toả cho dân rồi ?


- Nhưng phải hiểu thế này , khu_vực đó hầu_hết là những người đi kinh_tế mới .


Hồi đó chúng_tôi họp và chỉ_đạo là ưu_tiên cấp đất cho họ ( tức tái định_cư - PV ) ở khu Đường_Đệ , có văn_bản tôi ký đàng_hoàng .


Dân yêu_cầu lấy giá đền_bù bằng giá của đường Trần Phú đã hoàn_thành thì không được .


Vì đường Trần Phú sau khi xây_dựng hoàn_thành thì giá khác , còn đất của họ là đất trồng rừng , đất sản_xuất nông_nghiệp .


Trong những ngày_tháng ấy , lời tâm_sự cuối_cùng của người anh đã như một sự tiếp_sức cho con đường của Nick Út ...


Các anh hỏi đột_ngột làm_sao tôi nhớ hết .


* Thưa ông , ngay_cả hợp_đồng thuê đất của Công_ty RIT đến thời_điểm này cũng chưa có ?


- Cái đó đề_nghị các anh qua bên Sở Địa_chính mà hỏi .


Việc hợp_đồng thuê đất là trách_nhiệm của Sở Địa_chính ( nay là Sở Tài_nguyên - môi_trường ) phải làm .


* Ban chuyên_án có chỉ_đạo Công_an Khánh_Hoà thu_thập tài_liệu , rà_soát lại việc cấp sổ_đỏ khi chưa đủ các điều_kiện cho phép có khuất_tất gì không , ông nghĩ sao ?


* “ Vua lừa ” Nguyễn Đức Chi khai đã dùng hơn 700.000 USD để “ bôi_trơn ” các cơ_quan_chức_năng trong tỉnh cho dự_án , cá_nhân ông có nhận tiền_bạc gì không ?


- Tôi đâu có biết gì , vì khi dự_án trình lên tôi thì nhà đầu_tư phải trình cho Sở Kế_hoạch - đầu_tư , rồi xin chủ_trương của cấp_uỷ ( đối_với dự_án đầu_tư nước_ngoài ) đồng_ý hay không đồng_ý .


* Một vấn_đề khác , đó là tỉnh đã đồng_ý “ cắt ” một đoạn đường đã xây_dựng giao cho Công_ty RIT để phải xây thêm một con đường vòng khác ?


- Vì họ muốn làm toàn_bộ khu_vực cho dự_án Rusalka , để khu_vực này thành khu trọn_vẹn cho họ .


Họ có yêu_cầu chúng_tôi là “ khu du_lịch cao_cấp mà có tuyến đường giao_thông đi giữa thì nó gây ra tiếng ồn , ảnh_hưởng đến môi_trường của du_khách .


Mặt_khác , theo qui_hoạch ở phía tây đường Trần Phú cũ ( nay là đường Phạm Văn Đồng ) là một cái sân golf , còn phía đông là khu resort và các dịch_vụ ... nên họ muốn con đường giao_thông của mình phải đi lên phía núi .


VÕ HỒNG QUỲNH - PHAN SÔNG NGÂN thực_hiện


Ai đã “ chắp_cánh ” cho “ vua lừa ” Nguyễn Đức Chi ?


Hằng đêm , như một thói_quen đã ngấm vào da_thịt , họ lại tìm đến những “ động lắc ” để chìm_đắm trong tiếng nhạc chát_chúa , cuồng_loạn của bia_rượu , thuốc_lắc .


Họ có_thể vung bạc triệu cho một cuộc_chơi và quăng vào đó cả cuộc_đời tươi_trẻ .


Năm 18 tuổi đã có trong tay một công_ty TNHH với số vốn hơn 3 tỉ , Q. “ bựa ” đem đốt hết cho heroin .


Hết tiền thì cũng hết bạn , chán nhân_tình_thế_thái , Q. thản_nhiên tự nhốt mình bốn tháng cai “ trắng ” bằng rượu .


Cú cai này của Q. “ bựa ” được coi là một trong những điều ngoạn_mục trong giới “ tài_phiệt trẻ ” , không lên trường lên trại , khi nào lên_cơn là uống rượu cho say_mèm , bạn nghiện gọi ời_ời ngoài cổng cứ mặc_kệ .


Cai không biết tới đâu , chỉ biết sau một thời_gian ngắn , bố_mẹ tự_hào giao thêm cho “ quý_tử ” 3 tỉ nữa để gây_dựng cơ_đồ mới , nhưng lần này tiền tỉ bay rất nhanh theo những đêm “ bay ” cùng lắc .


Q. bây_giờ đã thuộc hệ “ nghiện ” , đêm nào cũng “ tăng hai , tăng ba ... ” , hôm nào không có “ chuyến bay ” thì rũ_rượi như bông_gòn mắc mưa ...


Heroin lúc trước mỗi ngày vài trăm là “ no ” thuốc , còn bây_giờ mỗi đêm đi “ bay ” vứt vào đó năm_bảy triệu là chuyện bình_thường .


Q. than_thở : “ Nhanh quá , chỉ mới đầu năm đến nay thôi , khó bỏ lắm , tôi chưa thấy ai ra khỏi “ đội bay ” được ” .


Những dân_chơi thuộc hệ “ câu_lạc_bộ 1 tỉ ” ( đốt của gia_đình tối_thiểu từ 1 tỉ trở_lên ) như Q. ngày_càng xuất_hiện nhiều trong giới trẻ .


Phải thừa_nhận một điều đáng lo_ngại : không như các loại ma_tuý khác đi từ xóm lao_động , từ những khó_khăn trong cuộc_sống , thuốc_lắc đã đánh trúng ngay đối_tượng thuộc gia_đình giàu_có , những cậu_ấm , cô_chiêu được cưng_chiều , lúc_nào cũng rủng_rỉnh tiền_bạc , bởi một viên “ vương_miện tím ” hay “ mặt cười ” cũng 400.000 - 500.000 đồng .


Trước ngày bar Hương_Xuân - Hà_Nội bị phá , chúng_tôi được chứng_kiến một “ tiệc sinh_nhật bay ” kéo_dài từ 10 giờ đêm hôm trước tới tầm trưa hôm sau , chi_phí tất_tần_tật cho trên chục người đã vào khoảng 40 triệu đồng .


Một “ thợ bay ” con một quan_chức có vai_vế ở Hà_thành khẳng_định với chúng_tôi : “ Một tháng không tiêu trên 30 triệu đồng thì chẳng đủ nỗi nhớ thuốc !


Q. cũng đã từng kể với giọng rất bình_thường về một chuyến “ chuyên_cơ ” của một_số “ con_cháu các cụ ” kéo_dài ba ngày_đêm , tiêu tốn “ chỉ hơn trăm triệu ấy mà !


Theo tạp_chí The Science : “ MDMA là loại ma_tuý có sức kích_động cao nhất , người sử_dụng bị xúc_cảm , kích_thích đến điên_dại , không_thể tự kiểm_soát được , chẳng_hạn cứ lắc_lư hoặc cười , khóc , gào_thét , nói mê_sảng ... ” .


Cậu con_trai độc_nhất của ông từ ba năm nay trở_thành người xa_lạ trong gia_đình , dù_rằng từ năm cậu 1 tuổi cho đến 17 tuổi ông lúc_nào cũng ở bên cạnh con như một người bạn lớn .


Ngày_ngày ông đều_đặn về ăn cơm , trò_chuyện và học cùng con .


Cũng hiếm một người cha nào như ông sẵn_sàng đi học đàn cùng con , chiều_chiều cùng chơi thể_thao , đi công_tác xa thì cứ đều_đặn ngày một lần ông điện_thoại nói_chuyện với con ...


Thế rồi ông đau_đớn chứng_kiến cậu con_trai vừa bước sang lớp 12 đã trở_thành một con_người khác hẳn .


Cậu ngang_nhiên đi_đêm_về_hôm , ngang_nhiên mang xe của gia_đình đi cầm , ngang_nhiên dẫn giang_hồ về nhà đòi cha_mẹ trả nợ , ngang_nhiên bỏ học “ dạt ” nhà hàng tuần mới về ...


Người cha hoang_mang và bắt_đầu đi tìm_hiểu : thì_ra con ông đã dính vào thuốc lắc , ban_đầu là hệ “ cháo pha sữa ” , rồi nhanh_chóng được bạn_bè tôn_vinh thành “ cơ_trưởng đội bay ” .


Từ một đứa ngoan_hiền , không tiêu_pha , nay cần tiền thì “ thằng bé ” cần bạc triệu trở_lên .


Nghe lời các chuyên_gia , ông nhẹ_nhàng và sẻ_chia , ông chuyển trường cho con , thuê người giám_sát , cách_ly con với đám bạn xấu .


Ông bất_lực nhìn đứa con yêu_quí của mình nay đã trở_thành một vị khách xa_lạ thi_thoảng đáo qua nhà ăn bữa cơm trong chính tổ_ấm của mình !


Ông bần_thần tự trách : “ Tôi không biết cháu chơi thứ ấy lúc_nào ?


Sử_dụng Ecstasy sẽ gây mất nước ở các bộ_phận .


Ba , bốn ngày sau ở họ vẫn đọng lại một cảm_giác trống_rỗng , lo_âu hoặc trầm_cảm rất cần được tham_vấn về sức_khoẻ .


Trong trường_hợp Ecstasy được sử_dụng kèm theo các chất khác , các nguy_cơ còn tăng lên thêm .


Ngay cả khi được điều_trị cũng có_thể bị các tác_dụng nguy_hiểm , do các phản_ứng_hoá_học khi người nghiện song_song đó còn phải dùng thuốc Aspirine , thuốc chữa_trị HIV / AIDS và một_số thuốc chống trầm_cảm khác .


Việc sử_dụng Ecstasy càng nguy_hiểm đặc_biệt với những người có vấn_đề về nhịp tim , hen_suyễn , động_kinh , các vấn_đề của thận , tiểu_đường , suy_nhược và tâm_thần ...


Các loại ma_tuý : hiểu_biết hơn để có ít nguy_cơ hơn - sách xuất_bản ở Pháp , L.T. dịch


Nhiều bậc phụ_huynh bất_lực trước con_cái đến độ phải viện_dẫn đến cái câu rằng rốt_cuộc cũng phải có một người gánh hết “ cái hạn ” trong gia_đình thay cho mọi người để tìm một phương_thuốc an_ủi tinh_thần !


Nhưng có những gia_đình phải chịu thảm_cảnh gánh đến hai “ cái hạn ” cùng một lúc thì không biết sẽ tự an_ủi mình ra_sao ?


Sáng 2-6-2005 , ông Đ.C. đã điếng người khi nhận tin cả hai “ ông tướng ” của mình đang bị tạm giữ tại cơ_quan công_an đều có kết_quả dương_tính với ma_tuý khi đang “ bay ” tại quán 189V Bùi Thị Xuân .


Cùng cảnh_ngộ , gia_đình của hai “ ông tướng ” đã ngoài 30 là K.A. và T.N. cũng nhận được thông_báo của cơ_quan công_an với cùng một lý_do như trên .


Cũng bị tạm giữ tại quán 189V Bùi Thị Xuân , “ bà tá ” M.T. tuy mới 19 tuổi nhưng đã “ dạt ” từ Đà_Nẵng ra tận Hà_Nội khá lâu để chơi_bời , sống dựa vào sự chu_cấp của “ những người_yêu ” !


Khi bị tạm giữ tại ổ lắc Linh_Chi , trong khi những người khác cúi gằm đầu trước ống_kính máy_ảnh , “ bà tá ” cứ nhơn_nhơn nhìn thẳng vào ống_kính như_thể không có chuyện gì đáng xấu_hổ đang xảy ra !


Không chỉ ở thế_hệ 8x sau_này , ngay từ những lứa cuối của thế_hệ 7x , các “ ông tướng bà tá ” đã có một đòn vô_cùng hiệu_nghiệm đánh vào tâm_lý là doạ “ dạt nhà ” để bắt cha_mẹ phải chiều theo những ý thích quái_gở cũng như sự ích_kỷ của bản_thân .


Những tiền_đề ấy khiến giới trẻ có cơ_hội tiếp_xúc với karaoke , sàn_nhảy , rượu_mạnh ... và tất_nhiên là sẽ đến lắc !


T. , con_trai duy_nhất của một đại_gia trong làng buôn bất_động_sản ở Hà_Nội , coi “ dạt nhà ” là một thứ bùa hiệu_nghiệm nhất để mang ra đặt điều_kiện với gia_đình .


Từ những câu doạ_dẫm , T. có đầy_đủ mọi thứ hơn mức cần_thiết của một cậu_ấm : một con Mazda ba số tự_động , một con SH thửa nguyên cả chiếc đèn_pha bi-xenon xanh_lét để chạy chơi dạo phố ... T. cũng là “ nhà tài_trợ ” chính cho các cuộc_chơi của “ tổ bay ” Q. “ bựa ” với câu nói cửa_miệng nay trở_thành tuyên_ngôn chung của cả nhóm : Không tiêu tiền nhanh là có tội !


H. , ái_nữ của một thầy phong_thuỷ tiếng_tăm , lại có chiêu độc_thủ hơn để bắt_nọn gia_đình , đó là doạ tự_tử !


H. hồ_hởi khoe cứ cần tiền đi chuộc xe về cho người_yêu hay muốn đi “ bay ” đêm mà gia_đình ngăn_cấm là cô lại doạ chán đời , muốn chết quách đi cho yên_thân .


Ông bố , một là đã quá mệt_mỏi khi trải qua đủ ngọt_nhạt mà không thành , hai nữa sợ ảnh_hưởng đến uy_tín nghề_nghiệp , ba là đi xem_bói thì thầy phán là con_gái số nặng vía ... nên đành ngậm_ngùi chấp_nhận cái cảnh nuôi con_gái mà phấp_phỏng như nuôi hổ dữ trong nhà .


Có chứng_kiến cảnh các cô_chiêu cậu_ấm hành_hạ chính những người thân_sinh của mình mới thấy rõ được sự bất_lực của các bậc phụ_huynh trong cách định_hướng và dạy_dỗ con_cái .


Nhiều gia_đình thực đã dùng đến trăm_phương_ngàn_cách mong con thay_đổi nhưng đều không thành .


Họ đành chấp_nhận cái cảnh “ sống chung với lũ ” , thon_thót giật_mình hình_dung những chuyện xấu nhất có_thể xảy ra .


Tâm_trạng chung duy_nhất của họ là chỉ biết chờ_đợi và hi_vọng đến một ngày nào đó …


- Kỳ 1 : Bắt cứ bắt , lắc vẫn cứ lắc ... !


- - Đêm trắng theo “ thiếu_gia ” đi thác_loạn ...


- TP. HCM " bỏ_lửng " những người dùng thuốc_lắc


Nguyễn Đức Hải bị toà sơ_thẩm Toà_án nhân_dân TP. HCM tuyên_án tử_hình vì tội “ giết người ” , “ cướp tài_sản ” .


Khoảnh_khắc đưa tay vào còng và quay lưng theo anh công_an dẫn_giải , bước chân đi , ánh mắt của Hải dừng lại nơi hàng ghế của mẹ và vợ .