Năm 1971 , trung_tâm chỉnh_hình của Tổ_chức Quaker đặt tại khuôn_viên một bệnh_viện ở Quảng_Ngãi tiếp_nhận một phụ_nữ vừa bị_thương mất hai chân , vết rách dài trên bụng , không có thông_tin cá_nhân gì ngoài cái tên Nguyễn Thị Mai .


Đó là đảng_viên Nguyễn Thị Mai , 30 tuổi , cán_bộ tuyên_truyền của Ban Tuyên_huấn tỉnh Quảng_Nam , trên đường đi lấy tin qua núi Hòn_Tàu gặp phải ổ mìn của Mỹ .


Một mối quan_hệ chân_tình và bền_vững đã nảy_sinh từ những ngày ấy .


Về sau , nữ bác_sĩ Jane được chị Mai đặt cho cái tên Việt trìu_mến là chị Anh , còn chồng Jane là Dũng , như đất quê_hương Quảng_Nam anh_dũng của chị Mai .


Về sau Jane hiểu tất_cả , song chị vẫn tin , tin vào một con_người khát_vọng tự_do như chị Mai .


Ngày Mai hoàn_toàn khỏi bệnh , chị được đề_nghị ở lại giúp_việc cho trung_tâm chỉnh_hình .


“ Công_việc của chúng_tôi hồi ấy đơn_thuần là làm từ_thiện , vả_lại tôi cũng đã được nghe Mai kể về “ phía bên kia ” nhiều rồi .


Tôi lo một người phụ_nữ yếu_ớt như_thế nếu phải ra đường thì sẽ ra sao , nên vẫn can_đảm mời Mai ở lại ” , Jane kể lại .


Ban_ngày , chị Mai làm nhiệm_vụ ký giấy xuất kho những đồ_dùng từ_thiện mà Quaker quyên_góp được từ khắp nơi như xà_bông dùng dở , áo_quần cũ , khăn , chăn đắp ... cho bệnh_nhân có nhu_cầu .


Chiều đến , chị về nghỉ trong khu nhà rộng_lớn của Tổ_chức Quaker .


Không chỉ có Jane hiểu mà Sophie Quinn , giám_sát viên Tổ_chức Quaker tại Sài_Gòn , cũng lây lòng cảm_phục .


Qua những lần từ Sài_Gòn về Quảng_Ngãi kiểm_tra công_việc , Sophie và Jane thường trò_chuyện với Mai , cảm_nhận ngọn lửa sống và niềm tin mãnh_liệt từ người phụ_nữ VN này .


Rồi đến lúc họ cũng phải tạm_biệt nhau .


Jane về nước năm 1973 sau khi Hiệp_định Paris được ký_kết .


Mai chuyển về trung_tâm chỉnh_hình của Quaker tại Qui_Nhơn , làm_việc tại đó cho đến khi miền Nam giải_phóng .


Mai và Sophie còn qua_lại thăm nhau cho đến năm 1976 thì Sophie về nước .


Ngay sau khi về nước , vợ_chồng Jane viết thư cho chị Mai , Sophie cũng gửi thư cho chị Mai nhiều nhưng tất_cả thư không đến được tay người nhận bởi_vì Mai không phải là tên thật .


Chị Mai cũng gửi thư nhiều lần cho Jane và Sophie , nhưng cả hai đã thay_đổi chỗ ở .


Hai mươi năm dài của những lá thư không người nhận , cho đến khi lá thư viết năm 1995 cho Jane quay lại địa_chỉ người gửi , chị Mai không còn hi_vọng gặp lại những người bạn của mình nữa .


Jane kể : “ Năm 1976 tôi sinh con_gái đầu , đặt tên là Mai .


Ngọn lửa trong tâm_hồn đẹp_đẽ của chị đã luôn là nguồn năng_lượng tiếp_sức cho tôi trên con đường đấu_tranh chống lại cuộc_chiến của Mỹ ở VN .


Tôi đi đến nhiều quốc_gia , xuất_hiện trên truyền_hình , radio , viết báo ... để đòi lại hoà_bình ” .


Chị Mai không bao_giờ quên được nhiều hôm đến bữa ăn tối , trời mưa to , nhà ăn ở xa trung_tâm chỉnh_hình , chị không biết phải làm thế_nào .


Vợ_chồng bác_sĩ Jane đến , người vợ cầm ô che cho chị khỏi ướt , đi theo chồng ghé_vai dìu chị đến nhà_ăn .


Nỗi xúc_động về tình người cứ dâng lên mãi .


Thời_gian sau , khi đã trở_thành bạn_bè , cứ mỗi kỳ nghỉ_phép , mặc cho chị Mai chối_từ vì sợ làm_phiền hai người bạn , vợ_chồng bác_sĩ vẫn dìu chị vào ôtô chở đi thưởng_ngoạn cảnh đẹp Huế , Sài_Gòn .


Mỗi khi gặp bậc_tam_cấp , hai vợ_chồng khiêng chị lên .


Tình_cảm năm nào đã thôi_thúc chị về thăm lại VN .


Jane nhờ một công_ty du_lịch ở Củ_Chi tìm giúp song không hi_vọng nhiều lắm .


Bỗng một ngày chị nhận được điện_thoại từ công_ty rằng chị Mai hẹn gặp chị ở sảnh khách_sạn Quảng_Ngãi .


“ Tôi thậm_chí còn không tin vào tai mình .


Chúng_tôi ôm chặt nhau mà nước_mắt chảy mãi ” , Jane xúc_động .


Một năm sau đó , Sophie xuất_hiện trước cửa nhà Mai ở thị_xã Tam_Kỳ , Quảng_Nam .


Đến lượt chị Mai không cầm nổi nước_mắt .


Sophie giờ_đây đã trở_thành một nhà nghiên_cứu về VN , chị có dịp đến VN vài lần nhưng vẫn không biết tìm chị Mai ở đâu vì không sao lần ra tên thật .


Qua chị Mai , Jane và Sophie cũng đã liên_lạc được với nhau .


Họ hẹn gặp nhau vào cuối tháng 6-2005 để được hội_ngộ sau hơn 30 năm xa_cách .


Cuộc trùng_phùng của ba người phụ_nữ , hai Mỹ , một Việt ấy đã diễn ra ở nhà của chị Mai , và sau đó là ở Hà_Nội , nơi chị Mai mơ_ước được đến thăm một lần trong đời .


Con_cái của những người phụ_nữ ấy cũng đã trở_thành bạn của nhau .


Tháng mười hai năm nay , Mai - con của chị Anh ( Jane ) - sẽ sang VN để gặp bạn Thuý ( con chị Mai ) .


Hai cô gái xinh_đẹp cùng tuổi nhau ( sinh năm 1976 ) sẽ còn tiếp_nối tình bạn bền_bỉ của cha_mẹ họ .


Và sắp tới , Jane và Sophie sẽ cùng viết một cuốn sách về cuộc_đời Nguyễn Thị Mai , cái tên gắn_bó với họ , chứ không phải là Khưu Thị Hồng , từng mang bí_danh Thu Thuỷ , kết_nạp Đảng năm 1970 , Huân_chương Kháng_chiến chống Mỹ hạng nhất , Huân_chương Kháng_chiến hạng nhì , Huy_chương Kháng_chiến hạng nhất .


Trong thâm_tâm của Jane và Sophie , cái tên Nguyễn Thị Mai và hình_ảnh của một phụ_nữ VN nhỏ_bé mà tràn_đầy nghị_lực đã là một phần trong cuộc_đời của họ , không_thể chia_xa .


Cuộc_sống nhớ quê_hương và tiếng Việt trên đất Lào đã khiến bác_sĩ Trần Kim Lân , tên Lào là Phonesavanh Chanthavong , chỉ mới ngoài 40 tuổi mà đã cho ra_đời từ_điển Việt - Lào , Lào - Việt dày hàng ngàn trang , viết cả các phần_mềm từ_điển Việt - Lào , Pháp - Lào và Anh - Lào , rồi thành_ngữ - tục_ngữ Lào , từ_đồng_âm Lào - Việt ...


Tất_cả đều được viết trên đất Savanakhet trong lòng hoài hương của người con xa xứ .


Tốt_nghiệp bác_sĩ ( tây_y ) Đại_học Y_khoa Huế từ năm 1989 , học xong lại theo nghề thuốc đông_y với sư Tuệ Tâm ở Tuệ Tĩnh Đường Diệu_Đế ( Huế ) .


Bác Trần Chí Thuận , hội_trưởng Hội Việt_kiều ở Savanakhet , kể rằng từ những năm sau giải_phóng , Hội Việt_kiều đã gửi con_em mình về Huế học để có cái gốc đậm_đà của quê_hương .


Trần Kim Lân là một trong số những học_sinh khoá đầu về học tại Huế , học hết trung_học rồi thi đậu vào Đại_học Y_khoa Huế .


Đi học đường xa cách_trở nhưng làm Lân hiểu rõ ý_nghĩa của hai tiếng quê nhà .


Những năm sau giải_phóng , quốc_lộ 9 chạy từ Đông_Hà lên Lao_Bảo , lên tận Savanakhet ở bờ đông sông Mekong là con đường quá_cảnh của xe chạy từ Lào về cảng Đà_Nẵng bốc hàng viện_trợ và cũng là con đường buôn_lậu hàng_hoá từ đất Thái vào VN , Lân và bạn_bè thường_xuyên đi về theo những chuyến xe trên con đường ấy .


Hồi đó đường_sá thâm_u , phỉ vẫn hoạt_động mạnh trên tuyến , đi từ Savanakhet về Huế mất mấy ngày_đường chứ không được như bây_giờ .


Những năm_tháng làm sinh_viên y_khoa Huế , anh triền_miên trong những trận sốt_rét , sáu năm đại_học không đếm hết Lân đã trùm_chăn dọc đường bao_nhiêu bận .


Thế rồi Lân được sư Tuệ Tâm chữa dứt căn_bệnh sốt_rét , nghĩ rằng bao_nhiêu năm theo tây_y mà bó_tay , nay nhờ đông_y mà dứt bệnh , vậy là Lân khăn_gói theo thầy Tuệ Tâm học thuốc .


Rồi anh rời Huế với tấm bằng bác_sĩ tây_y và thêm nghề chữa bệnh bằng đông_y .


Về lại Savanakhet , những bác_sĩ chưa nhập_tịch Lào như Lân theo qui_định của nước bạn không được mở phòng_mạch riêng , chỉ có_thể vào làm cho các phòng_mạch của bác_sĩ người Lào đứng_tên .


Ở Savanakhet có rất nhiều bác_sĩ người Việt như anh Lân , chỉ riêng gia_đình bên vợ của anh đã có năm bác_sĩ , kể thêm dâu rể nữa là gần chục người , đủ sức thành_lập một bệnh_viện nhỏ .


Công_việc của người thầy_thuốc cuốn_hút Lân mỗi ngày , chữa cho người Việt , chữa cho bạn Lào .


Và cũng mỗi ngày , những tập từ_điển dày_cộp luôn nằm trước mặt bác_sĩ Trần Kim Lân .


Lân kể : về Lào chữa bệnh cứu người không chỉ bằng kiến_thức tây_y , rừng Lào nhiều cây_thuốc quí , nhưng để hiểu cho rõ ngọn_ngành cây_thuốc không_thể dựa vào những từ_ngữ phổ_thông , cần phải có một bộ từ_điển , ít_ra là để tra_cứu nhưng một bộ từ_điển như anh cần thì chưa ai làm .


Một ám_ảnh khôn_nguôi với anh là hai đứa con của anh , cũng giống như những đứa trẻ sinh ra trên đất Lào , tuy bố_mẹ là người Việt nhưng do tiếp_xúc với môi_trường từ lúc mới sinh nên hầu_như nói thạo tiếng Lào hơn tiếng Việt .


Năm 1989 , ý_nghĩ làm từ_điển đến với anh và một nhóm bạn_bè .


Ở Savanakhet có một ngôi trường của người Việt mang tên Trường Thống_Nhất , dành cho con_em người Việt .


Lân cùng anh Hứa Ngọc Minh , lúc đó là hiệu_trưởng trường này , cùng lập ra nhóm để thực_hiện cuốn từ_điển Việt Lào - Lào Việt .


Bấy_giờ chưa có máy_vi_tính , phải viết_tay , nguồn tư_liệu duy_nhất là dựa vào hai cuốn từ_điển Lào - Lào và Việt - Việt .


Cuộc mưu_sinh hằng ngày đã chiếm quá nhiều thời_gian , không đủ sức dành cho công_trình ý_nghĩa kia nữa , công_việc đành tạm gác lại .


Mãi đến năm 1997 , mong_mỏi về cuốn từ_điển lại bùng lên trong Lân , lý_do đầu_tiên là nhờ có ... chiếc máy_vi_tính .


Lúc đầu anh dùng vi_tính theo kiểu học mò_mẫm vì ở Savanakhet bấy_giờ không có ai dạy , hư thì tự sửa , mỗi lần về Huế mua thêm sách tự học .


Sắp tới đây , khi hành_lang kinh_tế đông tây với tuyến quốc_lộ 9 xuyên suốt trên đất Lào , đi qua những địa_danh , thắng_tích mang đầy dấu_ấn văn_hoá của đất_nước triệu voi , hẳn những từ_điển này sẽ rất hữu_dụng cho du_khách và những_ai tìm_kiếm cơ_hội làm_ăn trên đất này .


Bây_giờ , ngoài nghề y , anh_em cho biết Lân còn là “ tay tổ ” về sửa_chữa máy_vi_tính ở Savanakhet , phòng làm_việc của anh ngổn_ngang những máy là máy đủ chủng_loại , mới có cũ có .


Chiếc máy_vi_tính là trợ_lực rất lớn cho Lân trong việc tập_hợp dữ_liệu , đi chữa bệnh châm_cứu cho bà_con người Lào bao_giờ anh cũng kè thêm một cuốn sổ_tay , từ nào không hiểu thì hỏi , ghi_chép , tập_hợp ...


Đó là một công_trình đời người thật_sự , dù anh là một bác_sĩ chứ không phải là một nhà ngôn_ngữ .


Từ công_trình công_phu này , anh đã thực_hiện thêm các cuốn Từ_điển Việt - Lào dày 1.130 trang , hai cuốn Tục_ngữ Lào - Việt và Tục_ngữ Việt - Lào mỗi cuốn dày gần 200 trang , cuốn Từ_đồng_âm Lào - Việt dày 280 trang .


Cả năm đầu_sách này đều đã được Cục Xuất_bản Lào cấp giấy_phép xuất_bản vào năm 2003 , nhưng anh chưa đủ tiền để in .


Cùng Lân ra ngồi bên sông Mekong nhìn con_nước xuôi về đất Việt , nghe anh kể bao chuyện buồn_vui khi sống nơi đất_khách_quê_người .


Anh nói rằng tuy chẳng xa_xôi gì chặng đường từ đây về quê nhà , nhưng xa hay gần cũng đã là xứ_sở khác , phong_tục khác .


Và những đêm ngồi miệt_mài bên máy_vi_tính thực_hiện những công_trình này anh thấy yêu đất_nước mình hơn , thấy vợi đi nỗi hoài hương và cũng để trả ơn mảnh đất xứ người đã cưu_mang đùm_bọc .


Ở Thái_Lan không ai không biết đến cái tên Nong_Tum - nhà vô_địch Muay_Thái lừng_danh với bộ sưu_tập thành_tích đáng nể : thượng_đài gần 60 trận , trong đó hơn 60 trận hạ knock-out đối_phương .


Chúng_tôi được nghe kể nhiều về Nong_Tum , nhưng ngồi trước mặt chúng_tôi hôm_nay lại là một con_người khác đến bất_ngờ .


Chúng_tôi thật may_mắn khi có_mặt ở Bangkok cũng là lúc Nong_Tum vừa trở_về từ Mỹ .


Nhưng gặp nhân_vật nổi_tiếng như Nong_Tum thật không phải dễ .


Tôi sinh ra tại Bangkok nhưng lớn lên ở Chiang_Mai trong một gia_đình rất nghèo .


Chính vì cuộc_sống quá nghèo nên như bao đứa trẻ khác ở Chiang_Mai , tôi đã quyết_định tìm đến Muay_Thái không_chỉ để thoát khỏi cái nghèo , cái đói mà_còn có một ước_nguyện thầm_kín ẩn sâu trong tâm_hồn một cậu_bé mười tuổi .


Nong_Tum kể : Gần như tôi đã đánh_cược cả đời mình , thậm_chí tính_mạng cho trận đầu_tiên !


Do nhà quá nghèo nên Nong_Tum không đến học tại lò võ nào mà tự luyện tại nhà qua người hàng_xóm biết chút_ít Muay_Thái .


Trên sàn đấu hôm ấy là cuộc đọ sức giữa một người được đào_tạo bài_bản và một bên là " đấu_sĩ miệt vườn “ - điều tối_kỵ và rất nguy_hiểm trong Muay_Thái .


Nhưng đó là con đường duy_nhất của Nong_Tum .


Cậu bé lao vào đối_thủ như mãnh_thú với những trận đòn khủng_khiếp mà sau này nhiều người_thân kể lại : nếu trọng_tài không kịp can_thiệp chắc có_lẽ đối_thủ của Nong_Tum khó_lòng tiếp_tục theo nghiệp võ !


Theo dự_kiến , trận đấu kéo_dài năm hiệp .


Nhưng mới ở hiệp thứ hai , đối_thủ của Nong_Tum đã nằm bất_động trên sàn đấu giữa tiếng reo_hò man_dại của những kẻ cá_cược .


Các chủ lò đã tranh nhau mời chú bé_con này về đào_tạo miễn_phí .


Họ đã nhận ra sự lạnh_lùng đến khủng_khiếp khó có đối_thủ nào trụ nổi trước cậu bé .


Nhiều đối_thủ có số , có má nghe nhắc đến cái tên Nong_Tum là từ_chối thượng_đài , cho_dù tiền cá_cược rất cao .


Điều lạ_thường là sau mỗi trận hạ knock-out đối_phương , Nong_Tum thường cúi xuống hôn lên gương_mặt đẫm máu của đối_thủ đang gục ngã trên sàn !


Phong_cách rất " tình_tứ " và lối đánh không tuân_thủ theo chuẩn_mực nào càng giúp Nong_Tum nổi_tiếng .


Một thời báo_chí Thái_Lan đã gọi nụ hôn của Nong_Tum là nụ hôn của mãnh_hổ .


Tiền thù_lao mỗi trận giác_đấu dành cho Nong_Tum cứ thế tăng dần theo từng cú ngã bất_động , những hình_hài đầy máu_me , những chấn_thương mang theo suốt đời của các đối_thủ đã chạm_mặt với anh .


Có những lúc thu_nhập hằng tháng của nhà vô_địch lên tới hàng chục ngàn baht ( 4.000 baht bằng khoảng 100 USD ) .


Nổi_tiếng và có tiền , Nong_Tum thường chỉ gửi về quê nuôi cha_mẹ phân_nửa , số còn lại anh âm_thầm gửi ngân_hàng và chờ_đợi cho tới một ngày ...


Ngay từ năm lên 6 - 7 tôi đã biết trái_tim mình không thuộc về thân_xác này , nhưng cái nghèo , cái đói giày_vò hằng ngày vẫn còn là nỗi ám_ảnh trước_mắt .


Thật_tình tôi chỉ thích được yêu_thương dỗ_dành , tôi rất sợ những trò bạo_lực , đấm_đá .


Ngày nhỏ bọn con_trai thường lôi tôi ra để đấm để đá vì chúng bảo tôi õng_ẹo như con_gái , tôi chỉ biết khóc và ước gì mình là con_gái thật để bọn bạn khỏi mang ra cười_chê .


Có lần nghe người làng bảo trên thủ_đô có_thể " biến “ nam thành nữ được , tôi rất chú_ý câu_chuyện này và nghĩ : chỉ có đi theo Muay_Thái ước_nguyện này mới có_thể thành sự_thật .


Người_ta không hiểu tôi , đó là nụ hôn yêu_thương , nụ hôn của lời xin_lỗi vì tôi đã làm họ đau_đớn , tôi luôn yêu_thương những chàng_trai , nhất_là những chàng_trai khoẻ_mạnh , cường_tráng " ... - Nong_Tum trở_lại những ký_ức ngày_xưa bằng lời thổ_lộ về cuộc_đời mình với chúng_tôi .


Nhiệm_vụ chính của WMC là tìm cách mở_rộng môn võ dân_tộc Muay_Thái ra khắp thế_giới .


Đến nay WMC đã có 109 nước thành_viên đến từ năm châu_lục .


Các thành_viên của WMC sẽ được giúp_đỡ lập ra các hiệp_hội , CLB , liên_đoàn hoặc hội_đồng Muay_Thái .


Cứ hai năm một lần , WMC sẽ nhóm_họp và bầu ra ban điều_hành mới .


Nong_Tum quyết_định treo găng vào năm 1999 , đã đến lúc Nong_Tum muốn cho mọi người biết ý_nguyện thầm_kín của mình : Tôi là một katoey ( người có giới_tính thứ_ba ) .


Tôi muốn sống đúng với con tim mình qua một cuộc phẫu_thuật chuyển giới_tính !


Những người katoey ở Thái_Lan không ít , họ sống giữa hai giới_tính nam và nữ khá bình_đẳng , nhưng với Nong_Tum thì không_thể được vì đây Không_chỉ là thần_tượng của ý_chí , sức_mạnh và lòng tự_hào của bao_nhiêu thanh_thiếu_niên nghèo ở nông_thôn mà_còn là nhà vô_địch huyền_thoại của các sàn giác_đấu !


Nhưng đó là ý_chí sau_cùng của nhà vô_địch !


Để bước lên đỉnh vinh_quang , không ít lần Nong_Tum cũng phải sụp_đổ , mê_man trên sàn đấu với cơ_thể đầy máu và không ít lần phải đưa vào bệnh_viện cấp_cứu tính_mạng , nhưng có_lẽ không đau_đớn nào bằng khi thực_hiện tâm_nguyện được trở_thành nữ_giới .


Với một võ_sĩ , một nhà_vô_địch thì việc giã_từ sàn đấu khi còn đang sung_sức là một điều đau_đớn không kém .


Cảnh vinh_quang chiến_thắng , những bắp_thịt căng_tròn , những đòn quyết_chiến , những gương_mặt đầy máu cứ ùa về trong giấc mộng_mị hằng đêm .


Đã có lúc tôi chợt nghĩ : " Mình có sai_lầm không , hy_sinh vì cái gì nào ?


Sau nửa năm được các bác_sĩ tư_vấn tâm_lý và uống thuốc bổ_sung hormon nữ , nhà_vô_địch quyết_định ký giấy xác_nhận và đặt mình dưới lưỡi dao phẫu_thuật của các bác_sĩ .


Sau gần hai năm trải qua nhiều cuộc phẫu_thuật , nhà_vô_địch huyền_thoại một thời đã chính_thức trở_thành cô Parinya Jaroenphon Nong_Tum !


Dù đã giã_từ sàn đấu nhưng hiện_tại Nong_Tum vẫn được xem là ngôi_sao , nhưng là ngôi_sao sáng của nền công_nghiệp giải_trí Thái_Lan .


Cô đã đi biểu_diễn Muay_Thái ở nhiều nước trên thế_giới như Nhật , Singapore , Hàn_Quốc , Mỹ .


Những show một nữ võ_sĩ thách đấu với các nam võ_sĩ trên khắp thế_giới đã mang về cho cô cả núi tiền .


Cô cũng đã tham_gia đóng bộ phim Beautiful boxer ( Nữ võ_sĩ xinh_đẹp ) mà nội_dung tái_hiện cuộc_đời của chính mình .


Bộ phim đã gây xôn_xao dư_luận ngay ở những tuần_lễ đầu_tiên công_chiếu , nhiều người tỏ ra cảm_thông nhưng cũng không ít người phản_đối vì làm mất đi hình_ảnh một thần_tượng của Muay_Thái !


Đầu tháng 4-2005 , kênh_truyền_hình Channel 3 của Thái_Lan cũng vừa cho trình_chiếu bộ phim hình_sự nhiều tập Người đàn_ông thép , trong đó Nong_Tum được mời thủ vai chính chuyên đi tìm tiêu_diệt những kẻ gian_ác trong xã_hội .


Một hãng phim khác cũng vừa ký hợp_đồng với Nong_Tum để thực_hiện một bộ phim kể về cuộc_sống của những người thay_đổi giới_tính .


Đã là một siêu_sao trên bầu_trời nghệ_thuật Thái_Lan nhưng Nong_Tum vẫn không quên con đường đầu_tiên đưa cô đến đỉnh vinh_quang như hôm_nay .


Nong_Tum bảo : " Với tôi , Muay_Thái đã là máu là thịt , không có nó tôi chẳng có ngày hôm_nay " .


Chúng_tôi hỏi Nong_Tum : " Nếu có kiếp sau , cô sẽ chọn giới_tính nào để đầu_thai " ?


Nong_Tum đặt tay lên tim mình : “ Tôi muốn là một người đàn_ông , một người có trái_tim đàn_ông và tôi tin rằng mình vẫn sẽ là một nhà_vô_địch Muay_Thái “ !


Cuộc đấu_tranh giành lấy Tổng_hội SV diễn ra quyết_liệt và lâu_dài .


Ban_chấp_hành tổng_hội được bầu ra từ hội_đồng đại_diện SV được cử từ các trường .


Vậy muốn giành được tổng_hội phải nắm lấy ban đại_diện các trường .


Khu " tam_giác sắt " của phong_trào SVHS Sài_Gòn .


Ngày 30-4-1967 , tại số 4 Duy Tân diễn ra cuộc bầu_cử lịch_sử giữa hai liên_danh là Hồ Hữu Nhựt và Lê Hồng Khanh .


Sau đó , những người dự đại_hội cùng lực_lượng SV phá vòng_vây cảnh_sát tiến xuống trụ_sở Hạ_nghị_viện đốt thùng phiếu tượng_trưng , họp_báo và ra tuyên_cáo .


chị Trần Thị Ngọc Hảo , quyền chủ_tịch Tổng_hội SV Sài_Gòn , phải rút vào bí_mật và tổng_hội tạm_thời chưa có ban_chấp_hành .


Sức_mạnh của phong_trào sau đó đã biến toàn_thể ngôi trường Nông_lâm_súc thành trụ_sở tổng_hội , cùng với các trường Dược , Văn_khoa thành khu " tam_giác sắt " của phong_trào SVHS Sài_Gòn những năm sau đó .


Hơn 300 SV và " quan_khách " được mời đến dự lễ .


Ông Trần Văn Tấn , phó_viện_trưởng Viện đại_học Sài_Gòn , ký giấy chứng_nhận Tổng_hội SV .


Trong ban_chấp_hành gồm bảy người , Thành_đoàn có bốn : chủ_tịch Nguyễn Văn Quỳ ( Nông_lâm_súc ) , phó_chủ_tịch nội_vụ Huỳnh Tấn Mẫm ( Y_khoa ) , phó_tổng_thư_ký Nguyễn Hoàng Trúc ( Nông_lâm_súc ) và thủ_quĩ Nguyễn Thị Yến ( Văn_khoa ) .


Khi anh Quỳ tốt_nghiệp ra trường , anh Huỳnh Tấn Mẫm được cử làm quyền chủ_tịch .


Đến Noel 1969 , tại Nông_lâm_súc có đêm văn_nghệ " Hát cho đồng_bào tôi nghe " , có triển_lãm tranh dân_tộc , khơi dậy lòng yêu nước và căm_thù giặc .


Hoảng_sợ trước phong_trào , tháng 3-1970 Mỹ - Thiệu cho bắt Huỳnh Tấn Mẫm và 38 SV chủ_chốt của các trường .


Báo_chí Sài_Gòn đều đưa tin trang nhất .


Lễ ra_mắt chính_thức được tổ_chức vào tháng 5-1970 trong một đại_hội gần 1.000 đại_biểu học_sinh các trường , diễn ra ngay trên đoạn đường Huỳnh Thúc Kháng , trước cổng Trường Cao_Thắng trong vòng_vây kẽm_gai và khói đạn cay mịt_mù của cảnh_sát dã_chiến .


Ngày 1-5-1970 , Đại_hội SVHS toàn miền Nam khai_mạc với con_số kỷ_lục về đại_biểu tham_dự : 5.000 người , biểu_dương sức_mạnh của cả SV và HS chống Mỹ - Thiệu .


SV Mỹ xuống_đường chống Mỹ tại Sài_Gòn .


Khi biết Huỳnh Tấn Mẫm ra tù , Tổng_hội SV Hoa_Kỳ đã gửi điện mời anh sang Mỹ nói_chuyện .


Nhiều thư mời của các tổng_hội Úc , Nhật , New Zealand đã gửi tới và sau cùng là một kháng_cáo của 76 tổ_chức tổng_hội SV và các tổ_chức từ_thiện nhiều nước đã được công_bố trước chính_quyền Sài_Gòn đòi chống đàn_áp SVHS , mời Huỳnh Tấn Mẫm đi nói_chuyện .


Chính_quyền Sài_Gòn không dám cho anh xuất_ngoại và tìm cách đánh_trống_lảng .


Một buổi sáng tháng 7-1970 , có một thư gửi đến Tổng_hội SV .


Thật bất_ngờ khi biết đó là thư của bảy SV Mỹ , Úc , New Zealand , Hà_Lan , Bỉ do chủ_tịch Tổng_hội SV Mỹ Charles Palmer dẫn_đầu .


Họ khéo_léo đến Sài_Gòn bằng con đường du_lịch , đang ở khách_sạn Continental và rất cần gặp ta .


Một cuộc họp kín giữa các bạn SV quốc_tế và khoảng trăm bạn trẻ VN đã diễn ra tại chùa Ấn_Quang do sự hỗ_trợ của thượng_toạ Thích Thiện Hoa .


Anh Charles Palmer , 32 tuổi , thông_báo tình_hình SV Mỹ đấu_tranh ủng_hộ SV VN như : tiến_công toà đại_sứ chính_quyền Sài_Gòn ở Washington , xiềng tay vào hàng_rào để đòi thả Huỳnh Tấn Mẫm và chấm_dứt đàn_áp SVHS , treo ảnh anh Mẫm phóng to trước ngực và giăng tay nhau đi biểu_tình đòi chấm_dứt chiến_tranh VN .


SV Úc và New Zealand cũng đã có nhiều hoạt_động ủng_hộ SV Sài_Gòn .


Chín giờ sáng thứ_hai 11-7-1970 , từ ba xe taxi đỗ trước cổng Trường Nông_lâm_súc , bảy SV nước_ngoài đi thẳng vào giảng_đường lớn trương sẵn dòng chữ đỏ : Đại_hội SV thế_giới kỳ 1 .


Bài ca Dậy mà đi vang lên bừng_bừng khí_thế .


Các bạn quốc_tế cùng anh Huỳnh Tấn Mẫm , Lê Văn Nuôi ngồi chủ_toạ đoàn .


SV Palmer phát_biểu : " Bên nước Mỹ cũng không có hoà_bình vì chính_quyền hiếu_chiến vẫn còn đưa lính Mỹ sang xâm_lược các nước khác " .


Palmer nắm tay Mẫm giơ cao , pháo tay nổ vang chào_mừng tình đoàn_kết .


Một biểu_tượng chim bồ_câu trắng bằng tre nan VN dang đôi cánh lớn dẫn_đầu đoàn biểu_tình .


Có hàng trăm cụ_già đã đến cùng tham_gia xuống_đường với con_cháu .


Bà ngoại Diệu Nhàn đã trao_tặng Palmer một chiếc quan_tài đỏ có ghi câu_thơ Tố Hữu : Căm_hờn lại giục căm_hờn .


Bà nói : " Đây là máu_xương gây ra bởi bom_đạn Mỹ mà chúng_tôi muốn gửi tặng tới tổng_thống Mỹ " .


Một SV Mỹ cùng một SV VN gánh chiếc quan_tài uy_nghi , bước đi vững_chãi .


Đoàn người đông_đảo , tay đeo băng tang , trương các biểu_ngữ : " Stop war " , " Peace now " , " Đả_đảo đàn_áp " ...


Trực_thăng Mỹ vẫn đang quần_đảo trên đầu họ .


Cảnh_sát đã chặn hai đầu , giăng kẽm gai , xe thiết_giáp và xe vòi_rồng .


Chúng giật lấy chim bồ_câu và quan_tài .


Huỳnh Tấn Mẫm bị ngất_xỉu và Palmer đã ôm anh nhấc qua hàng_rào Trường Dược .


Một người bạn Mỹ khiêng quan_tài vội đỡ một mẹ già đưa vào trong .


Một SV VN kéo tay Palmer để leo qua rào .


Từ hai đầu , bọn cảnh_sát thúc_ép dồn đoàn người .


SV kéo vào Trường Nông_lâm_súc phòng_thủ .


Cảnh_sát xông xe vào hốt trọn bảy SV bạn chở ngay ra sân_bay Tân_Sơn_Nhất , trục_xuất họ về nước .


Một cây cầu bắc qua dòng_sông cay_đắng .


Đây là bức thư Robert Whitehurst ( anh_trai của Fred ) gửi cho bà Doãn Ngọc Trâm ( mẹ của chị Thuỳ Trâm ) .


Thư viết ngày 28-5-2005 , lúc 23 g 47 , được mở_đầu bằng một dòng chữ " Gửi người mẹ tuyệt_vời " .


Sau bức thư rất dài gửi đi không nhận được hồi_âm , tôi cứ nghĩ có_lẽ mình đã làm bà bực_mình , thế nhưng hôm_nay bà gửi cho tôi một bức thư và trao cho tôi một nhiệm_vụ nặng_nề - làm một người sáng_suốt .


Tôi không dám chắc mình có phải là người sáng_suốt hay không nhưng tôi sẽ cố hết_sức thành_thật nhất .


Tôi gọi điện cho mẹ tôi , đọc cho mẹ tôi nghe bức thư của bà và dường_như cả hai mẹ con tôi đều hoà chung nước_mắt với bà , cảm_nhận được vị mặn_chát của nỗi buồn - nỗi buồn giống nhau ở mọi con_người .


Tôi xin mẹ tôi cho một lời khuyên và sau đây tôi xin chuyển tới bà những suy_nghĩ của mẹ tôi và cũng là của tôi .


Tôi nghĩ không ai có_thể xúc_phạm đến Thuỳ , và không ai từng hiểu Thuỳ như bà hiểu .


Bà là mẹ của Thuỳ và đã cho Thuỳ sự sống cũng như cho Thuỳ những giấc mơ .


Mọi người - những ai được đọc nhật_ký của Thuỳ - sẽ không bao_giờ lấy đi của bà được điều đó .


Không ai có_thể tước_đoạt của bà những năm_tháng vất_vả nhưng tuyệt_vời nuôi dạy Thuỳ từ thơ_ấu cho đến lúc trưởng_thành - không gì có_thể làm thay_đổi điều đó .


Những riêng_tư của bà - trong đó có Thuỳ - không bao_giờ có_thể mất đi .


Bà đã nuôi dạy nên một người con_gái chân_thành và tốt_đẹp và bà cũng rất may_mắn khi Thuỳ còn có ba người em_gái khác , tất_cả đều rất yêu_thương bà .


Fred và tôi sống với cuốn nhật_ký của Thuỳ lâu hơn thời_gian Thuỳ được sống , vậy_mà chúng_tôi vẫn không được ở trong cùng thứ ánh_sáng của gia_đình bà .


Bà cần phải biết rằng ở đây nhiều người đã được đọc cuốn nhật_ký , không phải chúng_tôi muốn làm nó nổi_tiếng mà chúng_tôi chỉ muốn gìn_giữ không để cho nó bị mai_một .


Trong lịch_sử đã có bao điều tuyệt_vời được viết ra , được ca_ngợi , được xây nên và rồi sau đó mất đi ... vì chiến_tranh , vì thời_gian , vì những sự vô_tình .


Sự vô_tình đối_với những điều Thuỳ cống_hiến cho cuộc_đời - không phải chỉ cho chúng_tôi hay cho gia_đình bà ...


Fred sợ rằng số_phận cuốn nhật_ký của Thuỳ cũng sẽ như vậy .


Khi rời Hà_Nội để dấn_thân vào những trận chiến ác_liệt ở miền Nam , Thuỳ chưa biết chiến_tranh là thế nào .


Hơn ba năm ở Đức_Phổ , những điều Thuỳ viết ra đã thay_đổi và chị đã trưởng_thành .


Chị đã học được những bài_học củng_cố thêm lòng quyết_tâm mà gia_đình đã nuôi_dạy nên cho chị .


Chị đã học được những điều mà tất_cả chúng_ta đều cần phải học .


Chúng_tôi , những kẻ sống bên ngoài vầng ánh_sáng gia_đình ấy , sẽ không bao_giờ tước_đoạt đi được những lời chị thường viết gửi đến bà , đến gia_đình .


Nhưng tất_cả chúng_tôi đều cần học những bài_học kia - những bài_học về danh_dự , những bài_học về tinh_thần trách_nhiệm và chăm_sóc người khác , bài_học về tận_tụy với sự_nghiệp và những bài_học mà chính chị là một tấm gương về tình_yêu kiên_định , về cái đẹp và lòng nhân_ái .


Tôi biết Thuỳ không định viết cho cả thế_giới rộng_lớn này đọc , nhưng có_lẽ chính vì thế mà những niềm_tin sâu_thẳm trong chị được nói ra rất tự_nhiên , và tôi đã thấy chị có đủ dũng_cảm để theo_đuổi niềm_tin ấy trong trận thử_thách cuối_cùng .


Cả Fred và tôi đều rất sung_sướng vì bà còn sống với gia_đình để được nhận những lời con_gái bà gửi lại , nhưng cả hai chúng_tôi đều nghĩ rằng giá_như cách nào đó chị còn sống cho đến ngày giải_phóng thì chúng_tôi sẽ thấy hạnh_phúc hơn nhiều .


Cho đến lúc này tôi là người đã đọc đi đọc lại cuốn nhật_ký nhiều hơn ai hết .


Trước đây tôi đã viết và bây_giờ tôi xin nhắc lại rằng tôi không hề đọc thấy điều gì có_thể khiến Thuỳ hoặc bà thấy khó xử .


Những lời chị giải_bày về tình_yêu cũng như lời gọi tha_thiết hướng tới gia_đình sẽ khiến bà xúc_động hơn cả , nhưng bất_cứ ai được đọc những lời đó đều cảm_thấy xúc_động ...


Tôi đã gặp Steve Maxner ở Texas và từ đó đến giờ thường trao_đổi với anh ta .


Đọc thư bà tôi nhận thấy có sự khác_biệt về văn_hoá và những gì bà thấy có vẻ huênh_hoang thì với chúng_tôi chỉ là một_cách anh ta muốn bày_tỏ rằng mình nhận trách_nhiệm này một_cách nghiêm_túc thế_nào .


Tất_cả những kế_hoạch , những lời hứa về việc bảo_quản đó ở bên này là rất cần_thiết và chúng_tôi , những người lớn lên ở đất_nước này , muốn được nghe thấy .


Tôi nghĩ rằng rồi bà sẽ quyết_định cộng_tác với anh ta và dần_dần anh ta sẽ trở_nên dễ_chịu hơn đối_với bà ...


Tôi tin chắc anh ta sẽ đáp lại sự dịu_hiền của bà , và tôi tin rằng nếu_như đối_với bà mọi việc diễn ra quá nhanh thì bà cần phải làm anh ta điềm_tĩnh lại .


Người Mỹ chúng_tôi là thế đấy , bà cần phải tha_thứ cho chúng_tôi .


Bà chưa gặp Fred , khi nào gặp Fred bà sẽ bắt_đầu biết rằng chúng_tôi đã thực_hiện việc này như thế_nào .


Nhưng đôi lúc nhịp sống quá nhanh khiến chúng_tôi bỏ_qua không nhìn thấy tình_yêu của một người mẹ .


Chúng_tôi muốn biết vì_sao Thuỳ có_thể kiên_định đến thế , vì_sao chị lại có_thể trở_thành dũng_cảm đến thế , bao_nhiêu năm rồi chúng_tôi chưa được hỏi bà những câu hỏi ấy .


Có phải Thuỳ học được những điều đó từ gia_đình không ?


Hay chị học được một_số điều từ các bạn cùng lớp , từ thầy_giáo , hay từ xã_hội ?


Có phải mặc_dù rất bận_rộn để học trường y chị ấy còn học cả chính_trị , và có thật chị ấy đã tốt_nghiệp về chính_trị cũng như đã tốt_nghiệp y_khoa ?


Chị ấy lấy đâu ra khả_năng cảm_thụ về cái đẹp ?


Trả_lời chúng_tôi những câu hỏi đó không hề tước_đoạt đi tình mẹ của bà , nhưng có_thể chúng sẽ làm cho những lời chị viết trở_nên sâu_sắc hơn .


Tôi muốn hỏi bà tất_cả những câu đó và nếu_như câu hỏi có vẻ quá ngạo_mạn thì xin bà hãy nhắc_nhở tôi và buộc tôi phải kiên_nhẫn hơn .


Giờ_đây mẹ tôi nói rằng vì chúng_tôi mà bà bị cuốn nhật_ký của Thuỳ làm cảm_động .


Bà đọc chúng lần đầu cách đây gần 30 năm và trong suốt mấy chục năm nay bà cũng tham_gia vào câu_chuyện của Fred và tôi về cuốn nhật_ký .


Mẹ tôi đòi tôi nói với bà rằng đối_với mẹ tôi cũng như đối_với rất nhiều bạn_bè của mẹ tôi - những người từng được đọc vài phần của cuốn nhật_ký đó , những lời Thuỳ viết là một cây cầu , một con đường bắc qua dòng sông chất_chứa những vô_tình , những cay_đắng , những lòng tin lầm_lạc đã chia_cắt hai đất_nước chúng_ta quá lâu .


Các bạn của mẹ tôi đã nhận ra rằng bà cũng không khác họ nhiều , và họ cũng sẽ vô_cùng tự_hào nếu có được một người con_gái như con_gái bà .


Mẹ tôi nói rằng cây cầu quan_trọng chính vì điều đó .


Cây cầu đó cũng có nghĩa là mẹ Trâm ơi , bà cần phải suy_nghĩ thật nhiều về việc xuất_bản cuốn nhật_ký .


Mẹ tôi bảo tôi nói với bà rằng cuốn nhật_ký của Thuỳ là một phương_thuốc để chữa lành nỗi đau và sự chia_cắt , và việc xuất_bản cuốn nhật_ký cũng là một cách để nối_tiếp sự_nghiệp của cuộc_đời Thuỳ ... sự_nghiệp làm dịu những vết_thương và đau_đớn .


Tôi nghĩ mình đồng_ý với ý_kiến của mẹ tôi , và tôi hi_vọng bà cũng sẽ nhìn thấy điều đó .


Mẹ tôi gửi đến bà lòng thương_mến một người mẹ của một gia_đình thương_yêu nhau .


Tôi sẽ kể cho bà nghe chuyện cụ tôi xưa kia là một nông_dân và là một giáo_sĩ trong cái thị_trấn nhỏ_bé .


Khi cuộc nội_chiến ở nước chúng_tôi vào những năm 1860 sắp nổ ra thì cụ rất ủng_hộ Abraham Lincoln và cụ cũng không sử_dụng các nô_lệ da đen trong nông_trang .


Cụ đã hứa rằng nếu chiến_tranh nổ ra thì cụ sẽ rời khỏi miền Nam .


Nhưng rồi trận_địa tiến đến quá nhanh và hầu_hết chín người con_trai của cụ đều lần_lượt ra trận chiến_đấu bảo_vệ miền Nam .


Bốn trong số chín người con của cụ ngã xuống , và theo như những câu_chuyện tôi được nghe kể lại thì trước lúc nhận được tin báo_tử từng người cụ đều đã biết trước rồi .


Chiến_tranh chưa kết_thúc cụ đã tự kết_liễu đời mình trong nỗi tuyệt_vọng vì đã mất bốn người con cho một mục_đích mà cụ không ủng_hộ .


Tôi rất muốn mình có_thể đọc được những gì cụ viết ra , để biết được những suy_nghĩ cũng như biết được niềm tin của cụ .


Giờ đây , vào những năm này Thuỳ vẫn còn sống trong tim mẹ , sau này sẽ là trong tim các cháu trai , cháu gái , rồi đến chắt trai , chắt gái , một ngày nào đó chị sẽ trở_thành một bà tổ cô đối_với vô_số thế_hệ , nhiều người trong số con_cháu đó có_thể sẽ không phải người VN .


Mẹ Trâm ạ , tất_cả chúng_ta cần được biết những lời chị viết .


Giống như chị viết trong bài thơ đề ngày 7-1-1970 " tình_thương đã chắp_cánh dài cho ta " ...


Ước gì tôi được ngồi cạnh bà , và khóc , và nói về tất_cả những điều này .


Bà sẽ nhìn Fred và tôi , biết được nét_mặt chúng_tôi khi nói đến những chuyện này .


Tôi định tháng tám này sẽ cùng Fred sang Hà_Nội và có_lẽ lúc đó bà sẽ có_thể đánh_giá được Rob có sáng_suốt hay không , hay chỉ là một kẻ lắm lời .


Tôi mong bà sẽ cho_phép chúng_tôi được hiểu và được kính_trọng chị , và khi đó trái_tim bà sẽ được bình_yên .


Người cựu_chiến_binh Mỹ đã đặt ra rất nhiều câu hỏi xung_quanh cuộc_đời một người con_gái VN - người con_gái ở bên kia chiến_tuyến nhưng hơn 30 năm nay chẳng còn xa_lạ trong chính gia_đình ông .


Đó cũng là câu hỏi mà nhà_văn Nguyên Ngọc đi tìm câu trả_lời .


Đã có rất nhiều anh_hùng sinh ra từ khói_lửa chiến_tranh .


Nhưng trong hoà_bình cũng có những người lính anh_hùng .


Đó là một trong những điểm đáng nhớ đọng lại trong cuộc gặp_gỡ các thế_hệ anh_hùng được tổ_chức tại Hà_Nội vào các ngày 10 , 11 và 12-12 vừa_qua .


Đã là thời_bình nên những bộ lễ_phục mùa đông của lính - dẫu là lễ_phục - vẫn có cái gì đó thô_vụng , lóng_ngóng giữa phố_phường Hà_Nội rực_rỡ sắc_màu .


Rất nhiều huân_huy_chương trên những ngực áo lính cùng với vẻ mặt khắc_khổ , hiền_lành khiến họ càng hoà lẫn vào nhau .


Chỉ có_thể biết được họ đã là anh_hùng như thế_nào qua những câu_chuyện kể giản_dị , và được người trong cuộc bổ_sung một_cách ngượng_ngùng " lúc ấy là lính thì ai chả làm thế " .


Những gương anh_hùng như La Văn Cầu , Phùng Văn Khầu , Nguyễn Thị Chiên , Lê Mã Lương , Phạm Tuân ... hầu_như ai cũng đã biết qua sách_giáo_khoa , qua báo_chí , truyền_hình .


Nhưng đó chỉ là những cái tên trong muôn_vàn những anh_hùng có tên và vô_danh .


Chàng trai Hà_Tĩnh vốn là cựu sinh_viên kiến_trúc này đã ra khỏi chiến_tranh mà không hề bị một vết đạn , trong khi bạn_bè anh hầu_hết nằm lại ở chiến_trường miền Đông .


Cấp trên cho anh về Hà_Nội học tiếp đại_học nhưng anh từ_chối , vì thấy mình bỏ đi là có tội với hương_hồn đồng_đội .


Vậy là 29 năm nay anh balô trên vai đi làm công_việc mà anh gọi là " bắc_cầu thời_gian " - nối quá_khứ với tương_lai bằng cách đi khắp các cánh rừng miền Đông , quần nát từng gốc cây ngọn cỏ ở biên_giới Tây Nam để tìm ra dù chỉ là một mảnh di_hài hay một chiếc biđông , một con dao ... dấu_vết cuối_cùng của những đồng_đội vô_danh .


Trung_tá Phạm Hạnh Phúc nói : " Năm nay tôi 58 tuổi , hai năm nữa sẽ về hưu , nhưng tôi chỉ hưu chức_vụ quân_đội thôi chứ không hưu đi tìm đồng_đội tôi .


Làm_sao tôi có_thể sống mà không nhớ đến những người đã ngã xuống , không đi tìm họ .


Nghĩa_vụ của tôi , của những người như tôi là phải làm thế_nào để sự hi_sinh của những người đã nằm_xuống không trở_thành vô_nghĩa , không bị rơi vào quên_lãng " .


Những người anh_hùng của thời đổi_mới luôn được gắn với hình_ảnh những trí_thức trẻ giàu sáng_tạo hay những doanh_nhân năng_động .


Nhưng những người lính anh_hùng của thời_bình không có được hào_quang ấy .


Họ làm_việc âm_thầm ở những nơi rất xa , rất hẻo_lánh , những nơi mà người dân chưa biết tiêu tiền và bộ_đội đồng_nghĩa với thầy_giáo , thầy_thuốc , kỹ_sư khuyến_nông , bác_sĩ thú_y , người làm_thuê ( không công ) ...


Người vợ tần_tảo của trung_tá Trần Văn Loan - trưởng_đoàn kinh_tế quốc_phòng 379 , Quân_khu 2 - đã phải bật ra câu hỏi với người chồng của mình : " Em làm vợ anh có gì không phải mà tự_nhiên anh lại xung_phong lên tận miền núi biên_giới Lai_Châu ? " .


Trung_tá Loan không biết trả_lời vợ thế_nào vì anh đi biền_biệt , con anh đã học đến năm thứ nhất Học_viện Lục_quân cũng là do một tay chị nuôi dạy .


Hơn 20 năm là vợ_chồng , họ chỉ ở với nhau tổng_cộng ba năm .


Nhưng không_thể không đi vì anh thấy " đến tận bây_giờ mà đồng_bào miền núi vẫn nghèo , vẫn lạc_hậu quá .


Rừng Lai_Châu mùa khô sáng_rực cả đêm , khói bụi bay mù_mịt vì lửa cháy rừng .


Và càng đốt_phá rừng thì càng nghèo_đói .


Cái vòng luẩn_quẩn ấy không_thể thoát ra được nếu không có người đến tận nơi , vào tận bản , bốn cùng năm có với bà_con " .


Bốn cùng mà trung_tá Loan đặt ra cho những chiến_sĩ của mình là " cùng ăn , cùng ở , cùng làm , cùng nói tiếng dân_tộc " ; còn năm có là " có nhiệt_tình , có trách_nhiệm , có tâm_huyết , có kinh_nghiệm , có sức_khoẻ " để thực_hiện nhiệm_vụ khó_khăn gian_khổ .


Bà_con người Mông ở Mường_Nhé , Lai_Châu không bao_giờ có_thể quên được những người lính vác balô đi bộ qua đèo " Mẹ ơi " ( từ chân đèo đến đỉnh đèo người khoẻ đi một_mạch cũng mất đúng nửa ngày , và lên đến đỉnh thì ai cũng mệt đứt hơi mà kêu mẹ ơi ! ) , vào từng nhà vận_động bà_con nuôi lợn , trồng lúa_nước .


Những người lính cũng đã từ chỗ chỉ biết chỉ_huy bảo gì làm nấy đến chỗ biết pha thuốc cho trẻ_con bị ốm bằng bát ( sách dạy pha bằng cốc nhưng cả bản chả có cái cốc nào ) , biết bẻ nanh lợn_sữa để lợn mẹ khỏi đau mà cho con bú .


Trung_tá Loan từ bé chỉ đi học rồi vào bộ_đội , chưa một lần biết đi cấy , đi cày , vậy_mà rồi cũng phải tự tay lội ruộng cấy mạ làm mẫu cho bà_con .


Ở nơi xa_xôi hẻo_lánh này , những sự dạy_dỗ cao_siêu chẳng có chút giá_trị nào , bà_con chỉ nhìn vào những gì các anh làm .


Và muốn được bà_con tin theo thì người lính phải làm được tất_cả .


44 năm trước , đồng_đội của họ là anh_hùng Võ Hữu Tuyên đã tìm ra người Chứt , tộc_người thiểu_số ở tây Trường_Sơn còn đang sinh_sống bằng săn_bắn và hái_lượm , do họ ở trong hang , trải lá vàng làm chiếu nên ông Tuyên gọi họ là người Lá_Vàng - các nhà nhân_chủng_học sau cũng gọi theo .


Hôm_nay các đồng_đội của ông Tuyên lại tiếp_tục vận_động bà_con làm nhà , nằm màn , trồng cây , nuôi gà nuôi lợn để sống một cuộc_sống ổn_định .


Lúc đầu chúng_tôi vào bản hỏi không ai trả_lời , nói không ai nghe , không biết là họ không hiểu hay không muốn trả_lời nữa .


Rồi chúng_tôi phải gây sự chú_ý bằng cách mang xà_phòng ra suối tắm , bọt xà_phòng trắng_xoá làm trẻ_con tò_mò ra xem , hôm sau nữa thì các em đồng_ý để chúng_tôi tắm cho , sau nữa thì cha_mẹ chúng ra xin xà_phòng về tắm ... thế_là làm_quen được " .


Khám bệnh cũng thế , trồng cây cũng thế , tất_cả đều phải là bộ_đội làm trước , thử trước , bà_con có tin mới làm theo .


Không ai có_thể hình_dung được là đến giờ này mà một gia_đình người Chứt vẫn còn có_thể ăn hết 1 tấn lúa trong ... ba ngày .


Có lúa là họ mang đi đổi rượu uống bằng hết mới thôi .


Những câu_chuyện của người lính - dù là thời_bình - không có những con_số to_tát và choáng_ngợp , chỉ là : " Chúng_tôi cố_gắng vận_động mỗi hộ chỉ ăn hết mỗi tháng 1 tạ gạo thôi , không đem đi đổi rượu nữa " , " Đồn chúng_tôi góp mỗi người 50.000 đồng tiền_lương mua cho bà_con một cái máy_bơm nước " , " Mường_Nhé bây_giờ đã có hơn chục hộ giàu nhờ chăn_nuôi " , nghe mà trào nước_mắt vì thương_mến và cảm_phục .


" Tại_sao mẹ không cho con đi học cùng các bạn ?


Tại_sao các bạn khác có tay mà con không có " ?


" Ngày_mai mẹ sẽ mua tay giả cho con để con đi học " ...


Những câu hỏi hồn_nhiên của bé Phú và lời hứa của mẹ em đã lâu lắm rồi nhưng hôm_nay nhớ lại , chị Bình - mẹ của Phú - lại đầm_đìa nước_mắt .


Còn Phú không khóc , em tin rằng ngoại_ngữ và máy_tính sẽ thay được đôi bàn_tay không có của mình , như em đã tin đôi bàn_chân đã giúp em đoạt được giải Vở sạch chữ đẹp toàn huyện Yên_Thành hồi lớp 3 .


Hồi mới sinh , Phú như một củ khoai : " Một củ khoai dị_dạng , đầu to , chân ngắn , không có tay và không hề có một tiếng khóc " - anh Nguyễn Quỳnh Lộc , cha của Phú , nói .


" Củ khoai cứ tuột khỏi tay mẹ vì nó không có gì bấu_víu được vào người mẹ " - chị Bình , vợ anh Lộc , nói thêm .


Anh Lộc biết chắc rằng " củ khoai " của vợ_chồng anh chính là hậu_quả của những lần anh " hít " khói " da_cam " ở chiến_trường Tây_Nguyên hồi 1972 .


Dần_dà người dân ở làng Tam_Hợp nghèo_khó và cả xã Thọ_Thành ( Yên_Thành , Nghệ_An ) cũng nhận ra " củ khoai " của anh Lộc , chị Bình là hậu_quả của tội_ác chiến_tranh .


Họ cảm_thông , chia_sẻ với anh_chị nhiều hơn , năng lui_tới vỗ_về đứa bé và âu_yếm gọi " củ khoai " là thằng cu Phú .


Nhưng với gia_đình anh Lộc , chị Bình thì cái thiếu , cái đói mới nghiệt_ngã làm_sao vì anh là thương_binh đã bị cắt 3/4 dạ_dày , sa gan , suy thận ...


Căn nhà của anh Lộc , chị Bình là ba gian kho thanh_lý của hợp_tác_xã vách được trát bằng đất bùn .


Những ngày ấy , gia_đình họ sống nhờ một phần vào khoản cứu_tế của Nhà_nước mỗi tháng vài_ba cân gạo và cả những nắm cơm , bắp_ngô của láng_giềng đem cho .


Chỉ sống bằng nước cơm nêm với muối trắng và mì_chính nên " củ khoai " của vợ_chồng anh Lộc , chị Bình chỉ lớn nhích từng tí một .


Mãi đến 4 tuổi , Phú mới bắt_đầu tập đi nhưng vẫn như củ khoai , bế lên tụt xuống ; da " củ khoai " lúc đỏ tấy , lúc xanh nhợt , thỉnh_thoảng lại có những cơn đau quằn_quại .


Lên 6 tuổi , Phú đi_lại vững_vàng nhưng vẫn hay bị ngã , không có tay đỡ nên đầu cứ cày xuống đất làm rách xước , xây_xẩm mặt_mày .


Một hôm , Phú thấy bọn trẻ trong làng mang cặp đi qua ngõ nhà mình , em hỏi bố các bạn đi đâu ?


Phú nói rành_rọt với bố : " Con cũng đi học " !


Từ hôm ấy , người_ta cứ bắt_gặp bé Phú tha_thẩn đến gần trường mẫu_giáo rồi nấp ở góc tường nhìn vào lớp học .


Họ còn thấy Phú mê_mẩn đứng xem các bạn cùng lứa tập_thể_dục giữa sân trường .


Anh Lộc kể : Có lần đi tìm con thì bắt_gặp Phú đang đứng say_sưa đung_đưa đôi vai cụt theo nhạc_điệu và động_tác thể_dục mà các bạn nhỏ đang tập trong sân trường_mầm_non " .


Rồi một hôm giữa bữa ăn Phú đòi bố_mẹ cho cậu đi học .


Chị Bình nói với Phú rằng con không học được vì không có tay .


Phú buồn lắm , cậu không khóc nhưng hỏi lại tại_sao con không có tay .


Chị Bình không biết giải_thích thế_nào đành hứa liều với con : " Ngày_mai mẹ sẽ mua tay giả để con đi học " .


Phú mừng lắm , rồi cậu đòi đóng cho mình một chiếc bảng gỗ .


Phú đeo bảng gỗ đi đến trường mẫu_giáo nhìn vào lớp_học nhưng không dám vào rồi lại chạy về nhà .


Trong bữa ăn Phú cũng đeo bảng trên cổ , có lúc đeo bảng nơi cổ rồi ngủ quên ; tỉnh_giấc Phú chạy vào hỏi mẹ : " Mẹ mua tay giả cho con chưa " ?


Chị Bình ôm con vào lòng nghẹn_ngào ! ...


Thương con , anh Lộc dẫn Phú đến trường xin vào lớp học .


Phú đòi tập viết bằng chân ; anh Lộc mua phấn kẹp vào kẽ chân tập viết cho Phú .


Tập cả tuần mà viên phấn kẹp vào lại rớt ra , có khi đè nát cả phấn mà không ra nét chữ .


Vợ_chồng anh Lộc , chị Bình đã nản nhưng Phú quyết không chịu bỏ học , cậu cứ bắt bố tập viết .


Một hôm , đi làm_đồng chập_tối mới về , vừa vào đến cổng thì thấy Phú chạy ra khoe : " Bố ơi , con viết thành chữ rồi ! " .


Anh Lộc vào nhà cầm đèn_pin soi xuống sân và như không tin vào mắt mình .


Cả một khoảnh sân rộng dày kín những chữ_cái , chữ thì nguệch_ngoạc , có chữ thì nét đã suôn_sẻ .


Anh Lộc ôm con vào lòng mà nước_mắt cứ tuôn ra .


Phú say_mê tập viết suốt ngày , phấn ăn loét cả kẽ chân cũng không nản .


Viết phấn đã thành_thạo , Phú đòi cha mua bút_chì .


Khi viết bút_chì giấy không rách nữa thì Phú tập viết bằng bút_bi .


Sau một tháng theo học lớp 1 , cô_giáo chủ_nhiệm cho biết Phú tiếp_thu rất nhanh , chăm học và rất ngoan .


Ngoài chuyện tập viết , Phú còn tập cho đôi bàn_chân của mình làm_việc thay cho đôi tay để tự sinh_hoạt và đỡ_đần bố_mẹ .


Thật khó tin từ việc nhặt rau , quét nhà , nấu_bếp , xúc lúa , cào rơm đến cả việc khó như cầm thìa , cầm đũa ăn cơm , uốn lưỡi_câu , câu cá , xâu kim tự vá quần_áo ... dù chậm_chạp nhưng Phú đều làm được .


Chỉ có việc đại , tiểu_tiện , thay quần_áo , tắm_rửa là phải nhờ đến sự trợ_giúp của em Thọ .


Thọ ít hơn Phú 2 tuổi nhưng học cùng lớp , và hằng ngày em là trợ_thủ đắc_lực cho anh_trai mình .


Trở_lại chuyện học_hành của Phú , anh Lộc lục tìm rồi ôm ra một tập bài kiểm_tra toàn điểm 9 , điểm 10 ; các bức tranh do Phú vẽ và những quyển vở của Phú học hồi cấp I đưa cho tôi xem rồi khoe : " Bây_giờ lên lớp 6 phải viết nhanh nên chữ của cháu không đẹp như trước được nữa , chứ hồi lớp 3 cháu được giải đặc_biệt thi vở sạch chữ đẹp toàn huyện " .


Khả_năng nổi_trội nhất của Phú là môn toán , vẽ và ngoại_ngữ .


Từ lớp 1 đến lớp 5 , năm nào Phú cũng làm lớp trưởng và đội_viên cờ đỏ xuất_sắc của trường .


Tôi cũng được nghe thầy giáo Đường Xuân Tùng , hiệu_trưởng Trường tiểu_học Thọ_Thành , nhận_xét về Phú như sau : " Học_lực của Phú xếp vào loại khá .


Phú rất ngoan , sinh_hoạt , học_tập rất nghiêm_túc .


Tôi thường mượn bài kiểm_tra của Phú về để làm_gương cho con mình " .


Chúng_tôi đang nói dở câu_chuyện thì hai anh_em Phú và Thọ đi học về .


Phú thổ_lộ rằng em rất thích tin_học và ước_ao có một chiếc máy_tính .


Phú nói_nhỏ với Thọ gì đó , và Thọ vội chạy vào mở cặp lấy bút , trải vở lên bàn cho anh .


Bàn viết của Phú là một cái ghế salon nan gỗ lắp thêm một bảng nhỏ làm chỗ kê vở .


Phú dùng bốn ngón của hai bàn_chân mở nắp bút và kẹp vào kẽ chân phải rồi mải_mê viết .


Được một lúc Phú đột_nhiên dừng bút , cây_viết run_run trong " tay " em , mắt Phú lóng_lánh như có ngấn lệ !


Tôi ngó vào trang vở : những con_chữ tròn_trịa nhảy_múa trước mặt tôi , mắt tôi cay_cay khi đọc dòng chữ : " Hôm_nay cháu rất vui vì được bác đến thăm và giới_thiệu cho cháu một địa_chỉ học máy_tính và ngoại_ngữ .


Cháu chúc bác mạnh_khoẻ và thu được nhiều thắng_lợi trong công_việc và cuộc_sống .


Cháu hẹn gặp lại bác vào một ngày gần đây !


Trước khi kết_thúc những dòng cuối của bài viết này , tôi đã nhận được điện_thoại từ cơ_sở tin_học - ngoại_ngữ nhân_đạo Công Hùng .


Giám_đốc , chuyên_gia máy_tính Nguyễn Công Hùng cũng bị tật_nguyền , anh nói rất xúc_động khi nghe câu_chuyện về Phú và hứa sẽ nhận Phú theo học lớp đào_tạo tin_học gần đây nhất .


Tôi biết chắc là Phú và cha_mẹ của em rất vui khi biết tin này .


Tên cô là Nguyễn Thị Thanh Mai , 26 tuổi , ở làng Vân_Gia , xã Trung_Hưng ( ngoại_ô thị_xã Sơn_Tây , Hà_Tây ) , một vùng địa_linh_nhân_kiệt nằm nép mình bên dòng sông Tích , cạnh đền Và nổi_tiếng xứ Đoài .


Mai có gương_mặt nghị_lực với nụ cười e_lệ , duy có đôi mắt ngay từ lúc mới sinh ra đã ...


Cha của Mai là ông Nguyễn Văn Phúc , 58 tuổi , kể rằng khi hai chị_em cô chào_đời sinh_đôi được vài ngày thì họ phát_hiện cả hai đều bị mù ( được vài tháng người chị tắt_thở ) .


Hai năm sau ông đưa con xuôi Bệnh_viện Mắt trung_ương ( Hà_Nội ) nhờ giáo_sư Nguyễn Trọng Nhân ( hiện là phó_chủ_tịch Hội Bảo_trợ nạn_nhân chất_độc da_cam ) để ghép võng_mạc nhưng không thành , người cha đành cõng con về làng với đôi mắt đẫm lệ .


Thương con , năm 1990 ông đưa cô về Hà_Nội xin vào Trường Nguyễn Đình Chiểu học chữ_nổi .


Hồi đó , mặc_dù trường không bắt_buộc học_sinh mù học tiếng Anh nhưng cô vẫn tha_thiết xin cô_giáo Nguyễn Thị Loan cho học .


Năm 1996 , được tin quận tổ_chức thi Olympic tiếng Anh lớp 6 , cô Loan dẫn Mai tham_gia và Mai đã giành giải nhất .


Lần này Mai giành giải nhì thi viết , còn phần thi nói thì một phụ_nữ là thành_viên ban giám_khảo tên John Woodward ( đang làm tình_nguyện_viên tại VN ) đề_nghị cho cô giải nói tiếng Anh hay nhất .


Sau đó chính bà John - một người Mỹ nghèo - trực_tiếp dạy cô tiếng Anh và vi_tính rồi lặn_lội trở về nước tìm nguồn tài_trợ đưa Mai sang học một trường mù ở Philadelphia .


Sau đó bà lại xin cho cô tới học miễn_phí tại trường mù ở Washington .


Một năm sau , ông hiệu_trưởng trường mù đành phải nói với bà John và cô rằng theo nguyên_tắc chỉ những người mù mang quốc_tịch Mỹ mới được học miễn_phí hoàn_toàn , và nhà_trường cũng không_thể bỏ ra thêm một khoản tiền lớn tới 30.000 USD / năm để tiếp_tục giúp cô học ....


Trong khi đó , vì lòng cảm_phục cô gái , ông đem chuyện cô thuật cho một phóng_viên tờ Olympian Newspaper của thành_phố .


Tờ báo ra buổi chiều in ngay trang nhất câu_chuyện một bà_già nghèo tốt_bụng đã đưa cô gái mù VN sang Mỹ học , nhưng bà lại sắp phải đưa cô trở về vì không_thể nào lo nổi học_phí .


Bất_ngờ ngay sáng hôm sau có một phụ_nữ tên Susan Gilbert ( đã nghỉ hưu ) sống ngay gần trường gọi điện cho Mai tặng 1.000 USD và nhận tài_trợ cho cô ăn_học từ số tiền thừa_kế của cha bà .


Sau đó , chính bà Susan đã đưa Mai lên học đại_học , mỗi năm chu_cấp cho cô 30.000 USD .


Và hằng năm cứ tới kỳ hè , bà lại mua vé khứ_hồi để Mai được trở về sống với gia_đình ở Sơn_Tây .


" Bà John , bà Susan là những ông Bụt đến với đời tôi ...


Bà Susan hứa sẽ giúp tôi học tới thạc_sĩ - Mai xúc_động - Thứ_sáu tuần này ( 3 - 8 ) tôi lại bay sang bên đó tiếp_tục kỳ học mới " .


Chỉ còn một kỳ học nữa cô sinh_viên mù VN sẽ tốt_nghiệp đại_học Mỹ .


Sau hai năm học đại_cương với thành_tích chói sáng : trở_thành một trong hai sinh_viên xuất_sắc nhất trong hơn 6.000 sinh_viên của trường , và sang năm_học thứ ba vừa_qua cô chuyển tới học tại Pacific Lutherial University , một trường tư cao_cấp .


Trong những năm sống nơi đất Mỹ , cô gái tật_nguyền thành Sơn đã vắt kiệt mình để học , trước_hết là để đáp nghĩa những người đã cưu_mang , đùm_bọc cô , để vượt lên thân_phận thiệt_thòi , để trở về nước " được truyền lại những kiến_thức mà tôi học được cho nhiều bạn VN cũng kém may_mắn như tôi " .


" Khi sang Mỹ tôi gặp rất nhiều khó_khăn , nhất_là trong giao_tiếp và đi_lại " - cô kể .


Trước , ngày nào cô cũng tự ra bến đón xe_buýt tới trường .


Khi chuyển lên học đại_học , Mai học văn_học bằng tiếng Anh và chuyện học_tập của cô mới " đáng thương " : cô không_thể đọc sách in đã_đành mà sách chữ_nổi cũng không có nên phải " đọc " văn , cảm_nhận , nghiên_cứu văn_chương , tư_liệu thông_qua ... giọng đọc của những người khác !


" Khi chuyển lên đại_học tôi rất khổ vì cả trường toàn sinh_viên sáng_mắt , chỉ riêng tôi sinh_viên mù .


Cha_mẹ của Mai đều là thanh_niên xung_phong từng tham_gia chiến_đấu chống Mỹ tại chiến_trường đường 9 Nam Lào ( Quảng_Bình , Quảng_Trị ) những năm_tháng ác_liệt , gian_khổ nhất ( 1971 - 1973 ) , cả hai đều cùng đơn_vị , gặp nhau , cưới nhau năm 1974 .


Sự khiếm_khuyết nặng_nề trên gương_mặt cô gái trẻ chính là hậu_quả của những độc_tố mà lính Mỹ đã rải xuống VN thuở trước .


Ban_đầu khi cô thi vào đại_học , ban lãnh_đạo trường rất e_ngại , nhưng khi biết về hoàn_cảnh , nghị_lực và sức học của cô , ai cũng cảm_động , gật đầu , nhưng các thầy thì vẫn băn_khoăn , lo_âu , không biết làm thế_nào để một sinh_viên mù có_thể bắt kịp các sinh_viên khác ....


Chỉ duy_nhất Mai là người khiếm_thị nên không giáo_viên nào bõ công " học " chữ_nổi hoặc các " mật_mã " bàn_phím vi_tính để dạy riêng cô mà cứ giảng tự_nhiên .


Trong giảng_đường tất_cả sinh_viên đều ghi_ghi , chép_chép , chỉ trừ một cô gái mù ngồi lặng_lẽ thu các tri_thức vào băng .


Sáng và chiều Mai cần_mẫn cầm gậy dò từng bước từ khu nội_trú ( hiện cô đã rời nhà bà Susan vào trọ tại ký_túc_xá ) tới lớp_học với " học_cụ " duy_nhất là chiếc máy_ghi_âm để thu toàn_bộ bài giảng dài 5 - 6 tiếng đồng_hồ , rồi đêm về lại hì_hục bật những cuộn băng nghe lại , chép ra chữ_nổi , lưu vào vi_tính .


" Hiếm nhất là sách văn_học chữ_nổi vì sinh_viên hỏng mắt theo văn_khoa không nhiều nên họ không_thể in loại sách ấy hàng_loạt .


Vì_thế mỗi khi cần tìm một tác_phẩm mới để mày_mò nghiên_cứu thì tôi phải nhờ tổ_chức tình_nguyện ( những người chuyên đọc sách cho người mù ) hoặc nhờ bạn_bè đọc vào băng .


Nhưng khó nhất là khi trả_bài cho cô_giáo , tôi không_thể đưa cho họ bảng chữ_nổi mà phải dùng vi_tính chuyển sang chữ_viết vì không giáo_viên nào biết chữ_nổi .


Theo học văn_khoa , được tôi_luyện trong môi_trường giáo_dục Mỹ , cộng nghị_lực thép nơi một người mù đã giúp Mai nắm_bắt nhiều kiến_thức về văn_học thế_giới .


Ấy vậy nhưng trong lòng Mai vẫn cứ day_dứt ... bởi " Tôi chưa được biết gì nhiều về văn_học VN , bởi VN không có tác_phẩm chữ_nổi ở Mỹ .... " .


Mai mong có một ai đó giúp cô tiếp_cận văn_học VN , lo cho cô một " bến đậu " tại chính mảnh đất VN khi ra trường .


Khi tôi đọc tặng Mai bài Đôi mắt người Sơn_Tây của nhà_thơ Quang Dũng , Mai đã khóc ...


Ba năm sau cái ngày đấu_tranh chống tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 , gia_đình anh Trương Xuân Đại rơi vào cảnh túng_quẫn gần như cùng_cực .


Và trên_hết , nghi_vấn về " một âm_mưu tống_tiền " mà một bài báo gán cho anh , đã biến anh trở_thành một người bị họ_tộc , bạn_bè , người_thân ngờ_vực ; bị mất công_ăn_việc_làm .


Nhiều gia_đình trong số họ đã dắt_díu nhau đi đâu , chính anh Đại bây_giờ cũng không rõ .


Chỉ còn vợ_chồng anh cùng bốn người khác trong nhóm công_nhân 20 người đó còn bám_trụ lại ở Sài_Gòn .


Ngồi với chúng_tôi anh kể tên , kể hoàn_cảnh của từng người : vợ_chồng Trường - Trinh có hai con nhỏ không biết bây_giờ lang_thang ở đâu ; vợ_chồng Mai Văn Lắm lục_đục với nhau vì Lắm thất_nghiệp không tiền_bạc nên bị vợ bỏ dắt con về quê ; Trương Xuân Đào dạt về tận Định_Quán ( Đồng_Nai ) làm_thuê , làm_mướn ; một_vài người còn lại từ những công_nhân xây_dựng trở_thành người lượm ve_chai .


Thế nhưng , nỗi khổ vì thiếu_thốn vật_chất của anh cũng không_thể sánh bằng nỗi đau mất danh_dự , tinh_thần khi xuất_hiện bài báo " Một âm_mưu tống_tiền ? " đăng trên báo Pháp_Luật TP. HCM .


Ông quả_quyết rằng nếu đây là sự_thật thì ông sẽ ra làng , xã làm đơn từ con và coi như anh Đại không có trên cuộc_đời này .


Chỉ tay vào đứa con gái của mình , anh Đại nói : " Vợ_chồng tôi khổ ít , con gái tôi mới khổ nhiều .


Nỗi oan chưa được giải nên cháu cũng phải sống trong sự ngờ_vực của bạn_bè .


Và cũng chính vì nỗi đau này , anh đã quyết_định đi kiện báo Pháp_Luật TP. HCM để đòi lại danh_dự cho mình .


Anh khẳng_định : " Trong vụ kiện này , tiền_bạc đối_với tôi không phải là tất_cả , dù gia_đình tôi đang rất túng_quẫn " .


Ở cái xóm lao_động nghèo thuộc phường Bình_Chiểu , quận Thủ_Đức ( TP. HCM ) hầu_như ai cũng biết tên anh Trương Xuân Đại , người công_nhân đấu_tranh chống tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 .


Thế nhưng ít ai biết rằng đằng sau cuộc hành_trình đi tìm chân_lý của anh lại có dấu_ấn rất lớn của vợ anh là chị Trần Thị Xoan .


Chị già đi rất nhiều so với cái tuổi 35 của mình .


Đôi gò_má hóp , đôi mắt trũng sâu sau những đêm vất_vả đến tận 2 - 3 giờ sáng , rảo bước khắp hang_cùng_ngõ_hẻm bới rác nhặt bao_bì , ve_chai .


Nhớ lại ngày_trước lúc anh Đại còn làm tổ_trưởng quản_lý hơn 20 công_nhân , chị nhận lãnh chân nấu cơm tháng cho nhóm thợ với thu_nhập của hai vợ_chồng trên 100.000 đồng / ngày .


Thế rồi hết vụ chống tiêu_cực đến việc anh Đại đeo_đuổi vụ kiện , của_cải trong nhà lần_lượt đội_nón_ra_đi .


Tối 21-3 , chúng_tôi tìm đến chỗ trọ của vợ_chồng anh trong ngôi nhà nhỏ của người em_gái chị Xoan .


Ở đó có đến 13 con_người chen_chúc nhau sống trong đó .


Một đầu hè căn nhà được người em cho vợ_chồng chị Xoan che_chắn tạm_bợ bằng những tấm bạt , nilông và những miếng tôn vụn còn in dấu vôi vữa ở các công_trình để ở tạm .


Chị Xoan vừa đi nhặt ve_chai , giấy vụn trở về đang cùng chồng và đứa con gái ăn vội miếng cơm đạm_bạc .


Ăn xong chị lại quày_quả ra đi với chiếc xe_đạp cọc_cạch và hai cái bao nhỏ .


Thân mình chịu cực , chịu khổ đã quen không màng đến , nhưng thương nhất là hai đứa con .


Đứa nhỏ hơn 11 tuổi , đang ở mãi tận ngoài quê .


Không có tiền , cũng không có điều_kiện xin cho con học ở TP HCM , anh_chị phải gửi con vào một ngôi trường ở tận huyện Thuận_An ( Bình_Dương ) .


Nhìn căn chòi tạm_bợ mà gia_đình anh Đại cùng nhóm công_nhân chống tiêu_cực đang tá_túc , chúng_tôi không khỏi chạnh_lòng .


Họ đấu_tranh để cứu lấy công_trình có vốn đầu_tư trên 43 tỉ đồng , họ đã ngăn_chặn một âm_mưu rút_ruột nhà_nước với số tiền tỉ .


Để rồi bây_giờ họ rơi vào cảnh túng_quẫn , bần_hàn đến vậy_sao ?


Mỗi lần trò_chuyện với ông là một lần tôi phải ghé_vai đẩy cánh cửa tâm_hồn ông mở_rộng thêm một_chút .


Phải mất một thời_gian khá dài , ông Hiếu mới chịu chia_sẻ những góc u_buồn của cuộc_đời ông .


Mỗi lần được nghe một câu_chuyện ông kể là một lần câu hỏi về thân_phận chiến_tranh lại day_dứt trong tôi .


Khi tới thăm gia_đình Fred ở North_Carolina , chúng_tôi thật_sự vui_mừng khi Fred tìm cách động_viên Nguyễn Trung Hiếu đồng_ý gặp gia_đình chị Thuỳ Trâm và tôi , nhưng thoáng e_ngại vẫn hiện trên khuôn_mặt Fred .


Vào buổi sáng 11-10 trên đường tới Washington , tôi tiết_lộ với Fred rằng tôi sẽ gặp Nguyễn Trung Hiếu bởi_vì tôi tin cuộc gặp ấy sẽ khiến con_người hiểu nhau và xích lại gần nhau hơn .


Fred vừa lái xe vừa suy_nghĩ khá lâu , và nói : “ Cô có muốn tôi gọi cho Hiếu bây_giờ không ? ” .


Chiều 11-10 , Fred nhận được điện_thoại từ Nguyễn Trung Hiếu nói đã sẵn_lòng gặp chúng_tôi .


Fred dặn : “ Cô nhớ kể chi_tiết cuộc gặp Hiếu cho tôi qua email nhé ” .


Robert , anh_trai của Fred , luôn ở bên cạnh chúng_tôi , chăm_sóc chúng_tôi tận_tình và trò_chuyện rất nhiều , nhưng hầu_như không bày_tỏ ý_kiến khi biết chúng_tôi sẽ gặp Nguyễn Trung Hiếu .


Sau khi biết chúng_tôi đã tới nhà ông Hiếu , Robert mới nói : “ Đó là cuộc gặp_gỡ quan_trọng đối_với tất_cả chúng_ta ” .


Sau khi nghe tôi đọc qua điện_thoại lá thư của Thủ_tướng Phan Văn Khải gửi báo Tuổi_Trẻ , ông Hiếu im_lặng rất lâu .


Ba ngày sau , qua điện_thoại ông nói với tôi phía Nhà_nước đã có tấm lòng như vậy đối_với ông , ông rất cảm_ơn .


Rồi ông cởi_mở kể về những kỷ_niệm quê_hương .


Ông nói nhiều đêm ông khó ngủ vì nhớ quá .


Ông chỉ đường về quê : “ Từ Trà_Vinh đi qua huyện Cầu_Ngang là tới Bến Giá ” .


Dù gia_đình chuyển tới Sài_Gòn từ khi chưa đầy 10 tuổi , nhưng ông vẫn nhớ những giồng cát trồng dưa_hấu , da_dẻ người đàn_ông Bến Giá đen_đúa vì hàng trăm gánh nước tưới dưa mỗi ngày .


Người dân giản_dị chất_phác đến_nỗi đi chân_đất dự đám_cưới , “ chỉ biết làm mỗi hai việc là nhậu và bắt cá lên ăn ” .


Bến Giá có cốm dẹp làm món gì cũng ngon , có chợ nhỏ độc_đáo họp lúc nửa_đêm về sáng dành cho người dân trao_đổi những sản_vật gia_đình .


Rời quê do chiến_sự , cả nhà ông thất_thểu đi bộ hơn 30 km tới Cầu_Ngang , bắt xe đi Sài_Gòn và bắt_đầu cuộc_sống mới .


Ba làm nghề hớt_tóc dạo , mẹ làm nghề bán bánh dạo , Hiếu được gửi đi học Trường dòng Nguyễn Duy Khang , một trường dành cho trẻ_em nghèo nằm gần cô_nhi_viện Gò_Vấp .


Cậu học_sinh Trường Nguyễn Duy Khang ngày_xưa vẫn còn nhớ cha Tiên mù tốt_bụng , nhớ con đường đi đến nhà_thờ , nhớ đám bạn tinh_quái chờ đến ngày mưa để hò nhau kìm lại những chiếc taxi sùng_sục muốn thoát khỏi vũng nước sâu .


Hiếu vẫn nhớ và muốn tới thăm cô bạn gái ở Thị_Nghè từng chung bước trên con đường đến trường ... và nhớ má , nhớ quay_quắt .


Khi tôi trò_chuyện với ông Hiếu qua điện_thoại , mỗi lần tôi hỏi_thăm má là ông gạt phắt đi như phải bỏng .


Mãi cho đến hôm gặp được ông ở nhà_riêng , ông mới chịu cởi_mở : “ Ba tôi mất năm 1962 , khi tôi mới 13 tuổi .


Tôi lớn lên rồi đi xa nhà , tôi là con_cả , lẽ_ra phải ở gần bên má để phụng_dưỡng mới_phải ” .


Hiện_nay bà đang sống ở Sóc_Trăng cùng với gia_đình người con trai thứ bệnh nặng vì uống quá nhiều rượu , việc chăm_sóc bà do con dâu lo_liệu .


Trong giai_đoạn khó_khăn nhất của cuộc_đời , người con_trai xa nhà từng viết cho má mấy câu_thơ : Trên tay má tách trà nóng_hổi / Có trăng làm đường sóng_sánh trôi / Trăng pha nỗi nhớ sao buồn quá / Biết đến bao_giờ mới phôi_pha .


18 tuổi , học trường dòng chưa xong thì Nguyễn Trung Hiếu bị bắt lính .


Vì được học tiếng Pháp từ trong trường nên Hiếu được cho là có năng_khiếu ngoại_ngữ và được cử đi học tiếng Anh tại trường sinh_ngữ quân_đội và sẵn_sàng chờ để được “ bốc ” đi làm phiên_dịch khi cần_thiết .


Nguyễn Trung Hiếu từng thoát chết một_cách thần_kỳ .


Ông Hiếu kể : “ Hồi tôi 18 tuổi , tôi được ngủ trong căn phòng 4 x 10 m có giường nệm nên ngủ rất say .


Một sáng tỉnh dậy , thấy quanh chỗ mình nằm la_liệt mảnh đạn , tôi đếm được hơn 100 mảnh mà mình vẫn không sao .


Thì_ra đêm trước có pháo_kích , mọi người cùng đơn_vị đi ẩn_náu hết cả , riêng mình tôi ngủ say quá không hề biết .


Nhưng chiến_tranh không tha cho những người bạn của Hiếu .


Người bạn đầu_tiên của ông đã chết sau một trận đánh .


Hôm ấy ông Hiếu được “ bốc ” đi làm thông_dịch .


Vì vốn ngoại_ngữ còn non , nên một người lính nói được cả tiếng Pháp lẫn tiếng Anh được giao đi cùng với Hiếu .


Xong nhiệm_vụ trở_về căn_cứ , Hiếu không thấy bạn mình đâu liền chạy đi hỏi viên đại_uý .


Lạnh_lùng , viên đại_uý chỉ tay vào chiếc bao bọc xác gần đó .


Chàng trai ngoan_đạo chưa đầy 19 tuổi chết sững trong nỗi khiếp_đảm .


Cũng gần đây , ông Hiếu mới chịu kể câu_chuyện về người bạn mà ông mang ơn suốt đời .


Người đó tên là Đức , cũng từng là thông_dịch_viên cho đơn_vị của Frederic Whitehurst .


Đức có cá_tính mạnh , rất thẳng_thắn và thông_minh , có đủ bản_lĩnh để tranh_luận với chỉ_huy trong nhiều trường_hợp .


Đối_với Nguyễn Trung Hiếu , Đức vừa là anh_trai , vừa là thầy dạy_học , vừa là bạn .


Vào một buổi chiều định_mệnh , thông_dịch_viên Đức tình_nguyện đi hành_quân thay vào vị_trí của Hiếu để tạo cơ_hội cho bạn mình đi chơi với người_yêu ( sau_này trở_thành vợ ) từ xa tới thăm , và mãi_mãi Đức không còn quay trở về được nữa ...


Nhiều người thông_dịch cùng thời với Nguyễn Trung Hiếu cũng đã chết trong khi thực_hiện nhiệm_vụ tại chiến_trường hoặc trên đường hành_quân .


Hiếu bảo nghề của ông ngày ấy long_đong như đào - kép cải_lương , người_ta bảo gì thì làm nấy .


Mỗi tháng một lần , ai đó từ phía quân_đội Sài_Gòn đến trả lương cho ông , còn phía Mỹ cấp_phát cho ông trang_phục , vũ_khí , ăn_ở .


Tài_liệu chiến_tranh cần được dịch sang tiếng Anh được chuyển tới trong hai trường_hợp .


Trong trường_hợp thông_thường , ông và những thông_dịch_viên khác làm_việc với những tài_liệu từ các nơi chuyển về căn_cứ .


Trong trường_hợp khẩn_cấp , những thông_dịch_viên được “ bốc ” tới nơi xảy ra giao_tranh để dịch tại_chỗ .


Cuốn nhật_ký Đặng Thuỳ Trâm rơi vào tay ông Hiếu trong trường_hợp thứ nhất .


Ông bảo : “ Nhật_ký chiến_trường rất nhiều , theo tôi , phải đến 40% lính miền Bắc viết nhật_ký .


Hồi tôi mới đọc cuốn nhật_ký của cô Trâm , tôi thấy hay quá đi .


Nhưng quá lâu rồi nên không nhớ rõ chi_tiết cô viết gì ” .


Sau khi sư_đoàn Americal gây ra vụ thảm_sát Mỹ_Lai - vết nhơ trong lịch_sử quân_đội Mỹ ( đã được đổi tên thành sư_đoàn 23 bộ_binh Hoa_Kỳ ) - rút về nước , Nguyễn Trung Hiếu được điều_chuyển sang đơn_vị 40 truyền tin , một đơn_vị tình_báo nhưng Nguyễn Trung Hiếu mãi sau_này mới được biết .


Bộ_phận này cần có một_số người sang Mỹ để học về chống xe_tăng và hoả_tiễn , Hiếu có ngoại_ngữ nên lọt qua kỳ kiểm_tra và được đi học cho đến năm 1973 thì về nước .


Sau năm 1975 , đây là quãng thời_gian đầy khó_khăn trong cuộc_đời của ông Hiếu .


Thưa ông , có lý_do đặc_biệt nào dẫn tới việc ra_đời nghị_quyết về công_tác đối_với người Việt ở nước_ngoài ( NVONN ) trong thời_điểm này ?


Nhiều chính_sách và chủ_trương đã và đang từng bước đi vào cuộc_sống và được bà_con Việt_kiều hoan_nghênh .


Nếu_như năm 1986 - 1987 , số bà_con Việt_kiều về thăm quê chỉ khoảng 8.000 người thì nay đã tăng lên 360.000 lượt người / năm , lượng kiều_hối chuyển về cũng đạt mức kỷ_lục là 2,6 tỉ USD / năm .


Tinh_thần của nghị_quyết lần này có những điểm mới nổi_bật nào so với các chính_sách trước đây , thưa ông ?


Thứ hai là để các bộ ngành của VN nhận_thức được rằng việc thực_hiện chính_sách sẽ luôn được sự theo_dõi , đánh_giá sát_sao của dư_luận trong và ngoài nước .


Trước đây , việc bảo_hộ NVƠNN với tư_cách là công_dân ( đối_với những người mang quốc_tịch VN ) hoặc bảo_vệ họ với tư_cách đồng_bào ( đối_với những người đã nhập quốc_tịch nước khác ) có được đề_cập nhưng chưa nhấn_mạnh .


Trước đây , vẫn có nếp nghĩ cho rằng NVƠNN là những người có đời_sống sung_túc hơn nhân_dân trong nước , do_vậy thường chỉ nghĩ tới nghĩa_vụ đóng_góp của họ , chú_trọng tới khía_cạnh " khai_thác " .


Với việc ra_đời nghị_quyết này , công_tác NVƠNN thời_gian tới sẽ chú_trọng những điểm nào thưa ông ?


Nhiều Việt_kiều trẻ tuổi , nhiều trí_thức kiều_bào có nguyện_vọng được về nước làm_việc .


Chính_sách đã có , các cơ_quan chỉ việc vận_dụng hợp_lý , không nhất_thiết việc gì cũng phải báo_cáo lên trên nữa .


Thời_gian qua , nhiều trang báo_điện_tử rất mạnh được bà_con Việt_kiều quan_tâm , trong đó có Tuổi_Trẻ Online .


Nhưng bà_con vẫn có nhu_cầu rất lớn về nắm các thông_tin trong nước .


Bên cạnh việc các nghệ_sĩ NVƠNN được tạo điều_kiện về nước biểu_diễn thường_xuyên , chúng_tôi cũng tính tới cả việc mời các nghệ_sĩ hoặc các vận_động_viên gốc Việt tham_gia các cuộc thi quốc_tế dưới màu_cờ_sắc_áo của VN , có_thể là ngay tại Sea_Games tới .


Vấn_đề này sẽ được quan_tâm như thế_nào thưa ông ?


Người VN ra sinh_sống ở nước_ngoài từ nhiều hoàn_cảnh khác nhau , do vậy cũng có một số_lượng người thiếu các giấy_tờ hợp_pháp .


Xe dừng trước khu căn_hộ cho thuê khá đẹp .


Tôi để lại hai lời nhắn , rồi tiến đến bên chiếc cổng sắt kềnh_càng có khoá_số .


Ý_kiến bạn_đọc về hành_trình tìm Nguyễn Trung Hiếu .


Tôi bấm chuông gọi người điều_hành khu nhà , nói là bạn từ xa đến thăm Nguyễn Trung Hiếu , nhờ ông chỉ_dẫn giùm .


Người điều_hành từ_chối , nói đó là việc của tôi .


Loay_hoay một lát trước những dãy số và tên những vị chủ nhà viết tắt , tôi bấm gọi cái tên “ Nguyen T. ” .


Một cái tên “ Nguyen T. ” khác , cánh cửa nặng_nề không chịu hé .


Bỗng một thanh_niên da đen đi tới , anh điềm_nhiên nhấn phím , tôi dõi theo , lẩm_nhẩm 91 ...


Anh nhoẻn cười , cánh cửa mở_rộng : “ Cô có muốn vào không ? ” .


Chân bước lần theo những con_số thứ_tự xuất_hiện theo từng cánh cửa .


Tưởng như có cả một dàn trống trong lồng_ngực .


Tiếng trẻ_con hỏi vọng ra : “ Who ’s that ? ” .


Đã nhiều lần tôi trò_chuyện với ông Hiếu trong sự vang_vọng của thứ âm_thanh trong_veo này .


Cửa hé mở , lộ ra hai khuôn_mặt châu Á nhỏ_xíu nghiêng_nghiêng rất giống nhau .


Tôi thở ra , tạm_biệt hai đứa trẻ rồi ra ngoài ngồi chờ bên bồn hoa trong khuôn_viên khu nhà , điện_thoại thông_báo tình_hình cho chị Hiền Trâm và chị Phương Trâm , chờ tiếng chân chú Hiếu .


Những đứa trẻ da đen , da trắng , da vàng đang chơi_đùa rộn_rã .


Một người đàn_ông châu Á nhìn tôi ngắm lũ trẻ , vẻ mặt thân_thiện .


Một phụ_nữ da đen dắt theo đứa trẻ lũn_cũn tập đi mỉm cười chào tôi .


Cảm_giác không an_toàn biến mất trong tôi .


18 g , rồi 18 g 30 , một người đàn_ông mập , chậm_rãi ôm túi đồ bước lên cầu_thang .


Qua những gì ông Hiếu tả về gia_đình , tôi biết chắc_chắn đó là ông .


Thấy tôi xuất_hiện trước khung cửa , ông Hiếu nhận ra tôi lập_tức bởi tôi đã gửi ảnh cho ông kèm theo bức thư đầu_tiên .


Sau lời chào , ông hỏi ngay : “ Cô đi taxi tới đây à ?


Tôi nói tôi đi một_mình , còn hai chị Hiền Trâm và Phương Trâm đang ở khách_sạn mong tin tôi .


Một cô bé lũn_cũn tới gần khoanh_tay chào .


Đó là Alisa , cô con_gái 2 tuổi mà ông Hiếu từng kể .


Từ nhà ông Hiếu , tôi điện về mời hai chị Hiền Trâm và Phương Trâm tới .


Ông Nguyễn Trung Hiếu : “ Thật không_thể tưởng_tượng được là cuốn nhật_ký còn đến bây_giờ .


Hồi đầu nghe báo_chí , người xung_quanh nói về nó , tôi thấy e_sợ vì nghĩ có_khi mình bị liên_lụy bởi đó là tài_liệu chiến_tranh , theo qui_định thì không được giữ lại .


Tôi ngày ấy trẻ lắm , có biết luật_lệ gì đâu , thấy hay thì bảo Fred vậy thôi .


Hai_mươi năm nay tôi sống không có bạn_bè vì người_ta nghi tôi làm_việc cho tình_báo .


Điều này thì thanh_minh với ai được bởi_vì đúng là tôi đã từng làm thông_dịch_viên cho tình_báo Mỹ .


Cuộc_sống của tôi bị thu_hẹp , không giao_du với ai .


Lúc nãy , trước khi mấy cô đến , khi tôi đi đón bà_xã gặp mấy người trong hãng .


Trước_đây họ lạnh_nhạt với tôi , nay bỗng_dưng trở_nên thân_mật , tươi_cười , hỏi khi nào tôi về VN ...


Tôi rất muốn đi thăm lại quê_hương , thăm bạn_bè , thăm những nơi chốn cũ , chắc_chắn tôi sẽ tới Hà_Nội , và đó sẽ là lần đầu_tiên trong đời ” .


Ông Hiếu đợi sẵn tại vỉa_hè đón khách quí .


Hai em_gái của chị Đặng Thuỳ Trâm vui_mừng rạng_rỡ khi gặp người phiên_dịch Nguyễn Trung Hiếu .


Cuốn nhật_ký sau hơn 35 năm thất_lạc , nay lại được trao tận tay người phiên_dịch năm xưa như một món quà tặng , trên có chữ_ký trân_trọng của gia_đình .


Ông Hiếu đưa tay đón_nhận , từ_tốn đặt cuốn sách ngay_ngắn trên bàn .


Phương Trâm chỉ vào tấm ảnh : “ Chị tôi đây này ” .


Ông Hiếu nhìn tấm ảnh rất lâu và nói : “ Cô Trâm đối_với tôi là một thánh_nhân ” .


Khi cầm nó trên tay , tôi thấy cuốn sổ nhỏ rất bắt_mắt .


Người viết chỉ viết cho riêng mình đọc , nhưng những tư_tưởng trong đó rất mạnh_mẽ và tình_cảm .


Tôi yêu văn_chương miền Bắc nên tôi nhớ trong cuốn nhật_ký có mấy câu trong bài thơ Núi Đôi .


Tôi định giữ cuốn nhật_ký lại để dịch nhưng trình_độ của tôi không đủ , công_việc lại nhiều nên tôi bảo Fred giữ lại , đừng quẳng vào lửa .


Không ngờ Fred nghe theo tôi và giữ nó lại cho đến hàng chục năm sau ” .


Chị Phương Trâm bảo : “ Đó là bởi_vì anh đã nói một câu rất hay , anh bảo cuốn nhật_ký đó đã có lửa rồi .


Anh là người có tâm_hồn nên cuốn nhật_ký mới còn đến bây_giờ .


Mẹ tôi rất cảm_ơn anh về điều đó và khi nào có dịp mời anh đến chơi nhà chúng_tôi ở Hà_Nội .


Một điều ngạc_nhiên thú_vị là ông Hiếu đã vượt qua nỗi sợ do chứng_bệnh dị ảnh để vui_vẻ chụp ảnh lưu_niệm với chúng_tôi .


Từ ngày đi lính đến nay , ông không chụp tấm ảnh nào trừ một tấm chụp chung với gia_đình ở Mỹ .


Những bức ảnh tôi chụp ông là những bức mà người ngoài gia_đình ông khó thể có được .


Ông Hiếu lái xe đưa chúng_tôi về tận khách_sạn cách đó hơn 30 dặm , và bên tách cà_phê chúng_tôi lại tiếp_tục nghe ông nói say_sưa ...


Đã rất lâu rồi ông không có người chia_sẻ ...


Một ngày sau cuộc gặp_gỡ này , tôi lại điện_thoại cho ông để hỏi_thăm tình_hình .


Ông nói mọi việc đều “ êm ” , từ hôm chúng_tôi đến , gia_đình ông Hiếu không bị ai làm_phiền .


Cũng có một quê_hương xa_ngái trong nỗi nhớ của người lưu_lạc .


Ở đó còn có một mẹ_già và một người em đau_ốm .


Ở đó cũng còn mãi những ám_ảnh của một thời chinh_chiến , những xác_chết bạn_bè ...


Trong câu_chuyện của mình , người thông_dịch_viên Nguyễn Trung Hiếu đã nhắc tới một bài thơ .


Ông bảo ông yêu văn_chương miền Bắc nên còn nhớ trong cuốn nhật_ký có mấy câu của bài Núi Đôi - bài thơ yêu thích của chị Thuỳ Trâm và đồng_đội chị .


35 năm đã trôi qua , nhiều chuyện của quá_khứ người lính cũ đã lãng_quên , cuốn nhật_ký ghi_chép những gì ông cũng không nhớ rõ , nhưng những dòng thơ cháy_bỏng tình_yêu đôi_lứa và da_diết tình làng nghĩa xóm ấy thì ông lại nhớ không quên ...


Tuổi_Trẻ , nhân dịp này , xin đăng lại nguyên_văn bài thơ .


Bảy năm về trước em mười_bảy Anh mới đôi_mươi trẻ nhất làng Xuân_Dục , Đoài_Đông hai cánh lúa Bữa thì em tới bữa anh sang .


Lối ta đi giữa hai sườn núi Đôi ngọn nên làng gọi núi Đôi Em vẫn đùa anh sao khéo thế Núi chồng , núi vợ đứng song đôi .


Bỗng cuối mùa chiêm quân giặc tới Ngõ chùa cháy đỏ những thân cau Mới ngỏ lời thôi đành lỗi hẹn Đâu ngờ từ đó mất tin nhau .


Anh vào bộ_đội lên Đông_Bắc Chiến_đấu quên mình năm lại năm Mỗi bận dân_công về lại hỏi Ai người Xuân_Dục Núi Đôi chăng .


Anh nghĩ quê ta giặc chiếm rồi Trăm nghìn căm_uất bao_giờ nguôi Mỗi tin súng nổ vùng đai địch Sương trắng người đi lại nhớ người .


Đồng_đội có nhau thường nhắc_nhở Trung_du làng_nước vẫn chờ_trông Núi Đôi bốt dựng kề ba xóm Em vẫn đi về những bến sông .


Náo_nức bao_nhiêu ngày trở_lại Lệnh trên ngừng_bắn anh về xuôi Hành_quân qua tắt đường sang huyện Anh ghé thăm nhà thăm núi Đôi .


Mới đến đầu ao tin sét đánh Giặc giết em rồi , dưới gốc thông Giữa đêm bộ_đội vây đồn Thứa Em sống trung_thành , chết thuỷ_chung .


Anh ngước nhìn lên hai dốc núi Hàng thông , bờ cỏ , con đường quen Nắng lụi bỗng_dưng mờ bóng khói Núi vẫn đôi mà anh mất em .


Dân chợ Phù_Linh ai cũng bảo Em còn trẻ lắm , nhất làng trong Mấy năm cô ấy làm du_kích Không hiểu vì_sao chẳng lấy chồng .


Từ núi qua thôn đường nghẽn lối Xuân_Dục Đoài_Đông cỏ ngút đầy Sân biến thành ao nhà đổ chái Ngổn_ngang bờ_bụi cánh dơi bay ,


Cha_mẹ dìu nhau về nhận đất Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau Nứa gianh nửa mái lều che tạm Sương nắng khuấy dần chuyện xót_đau .


Anh nghe có tiếng người qua chợ Ta gắng mùa sau lúa sẽ nhiều Ruộng thấm mồ_hôi từng nhát cuốc Làng ta rồi đẹp biết_bao_nhiêu .


Nhưng núi còn kia anh vẫn nhớ Oán_thù còn đó anh còn đây Ở đâu cô gái làng Xuân_Dục Đã chết vì dân giữa đất này ?


Ai viết tên em thành liệt_sĩ Bên những hàng bia trắng giữa đồng Nhớ nhau anh gọi em , đồng_chí Một tấm lòng trong vạn tấm lòng .


Anh đi bộ_đội sao trên mũ Mãi_mãi là sao sáng dẫn đường Em sẽ là hoa trên đỉnh núi Bốn mùa thơm mãi cánh hoa thơm .


Bọn nó trốn về nhiều , có_lẽ vì không chịu được cái cảnh nhớ_nhung đáng sợ này .


Từ đây ra đường 18 chỉ có một khoảng đồng .


Ở xa này , nhìn ôtô , xe_đạp lăn từ_tốn qua các thân cây mà muốn chạy vù xuống đó .


Rồi Hà_Nội , gia_đình , đường Nguyễn Ái Quốc và phố Nguyễn Du ...


Bao_nhiêu điều hứa_hẹn còn bỏ_dở , bản_nhạc dừng lại ở âm da_diết nhất ... N. Anh , giữ ngón tay yêu_dấu ấy ở phím đàn và đừng buông ra , đừng buông , nghe thấy không , N. Anh , đừng mỏi_mệt ...


Không ai muốn cuộc_đời mình phải buồn_bã cả , nhưng rất ít người trên đời này đạt được điều mình mong_muốn .


Mất_mát nhiều , nhưng cố_gắng làm_sao cho mình khỏi thất_vọng , khỏi mất nghị_lực luôn hun cháy lòng mình .


Thư cho Phong , mình viết : “ Còn nhớ không Phong , dạo lớp 10 , Phong đọc trước lớp bài Đường chúng_ta đi khiến hai đứa mình cảm_động .


Ở cái cành ổi đã nhẵn bóng vết tay mình , Phong với mình ao_ước được sống những giờ_phút như_thế .


Mình gửi cùng lá thư là những đoạn Đường chúng_ta đi học thuộc từ hồi đi học .


Phong có nhận được không , qua Trường_Sơn , qua dốc Bà_Định , dốc Nguyễn Chí Thanh , qua chặng đường quyết_thắng .


Và trong bom_đạn , Phong có trả_lời câu hỏi mà cuộc_sống đặt ra ...


Nhưng ít ai kiểm_tra mình xem tình_cảm và suy_nghĩ đó có thật là bản_chất của mình hay không .


Có thật nó bắt_nguồn rễ sâu_xa từ tận_cùng cảm_nghĩ , từ đáy lòng mình ?


Có ai tự kiểm_tra mình , tự kiểm_tra cảm_xúc và suy_nghĩ của mình , xem bản_thân mình có lấy những rung_cảm tốt_đẹp đó làm quan_niệm sống , chứ không phải làm một thứ đồ trang_sức rủng_rẻng ?


Chính_trị_viên Các hỏi mình thích đi đâu .


Mình chỉ thích bộ_binh , đánh nhau thế mới khoái và ít bị phụ_thuộc vào máy_móc .


Vả_lại , đi bộ_binh gần dân hơn , biết nhiều điều thú_vị hơn .


Vẫn như hôm_qua , ngủ và chơi_bời lêu_lổng .


Chán_ngán lắm rồi , bắt_đầu đi lùng trong xóm .


Hết mía lại sắn , sắn ăn chóng no , chóng chán .


Và nếu chán thì chịu , dân đi làm_đồng hết cả rồi , chẳng có ai ở nhà mà nói_chuyện .


Quanh_quẩn với cái sân phơi rơm_rạ , với cái vại chỉ hai gánh nước là đầy .


Lại thêm ba người nữa “ tút ” về Hà_Nội .


Họ không chịu nổi tình_trạng nằm đợi ghê_sợ này .


Lê Như Thanh và Đỗ Thành xin mãi cũng được về .


Thanh nó khoái lắm và vanh_vách kể cho mình cuộc_sống đang phát_triển của thủ_đô .


Nó không dám đến trường vì sợ xúc_động .


Thanh bảo không dám kể tình_hình thật của đơn_vị cho gia_đình vì nó sợ gia_đình không yên_tâm .


Toàn bốc_phét nào_là tập ít , ăn khoẻ , sướng , vui ... rồi triển_vọng binh , quân_chủng cao_xa ...


Bà ngồi yên_lặng nghe đứa con_trai nhỏ của mình thủ_thỉ .


Và khi con đi , bà oà lên khóc , đứng chắn ở cửa nhất_định giữ nó ở nhà .


Mẹ mình chưa khóc bao_giờ trong những lần tiễn con đi .


Mình lại nhớ câu_thơ của Trần Vàng Sao , đại_ý : Bao_nhiêu nước_mắt mẹ thấm vào vạt áo , để đường con đi không bị ướt ... Mẹ mình dũng_cảm lắm , biết hi_sinh lắm .


Nghĩ về Hà_Nội là nghĩ về N. Anh , nghĩ đến những ngày bên nhau đi trong hương đêm mùa hè , của đêm mùa thu ... Ta gặp nhau làm gì nhỉ ?


Ta siết chặt trong nỗi xúc_động làm gì ... N. Anh bé_nhỏ yêu_dấu đêm nay ở đâu ...


Thương N. Anh thật nhiều mà không biết nói sao , không biết làm sao cả .


Tội_nghiệp N. Anh , cứ phải buồn mãi , buồn dai_dẳng ... Sao không vui với bạn_bè mỉm cười .


Hạnh_phúc thả những đốm sáng bay lơ_lửng trên trời .


Vũ_trụ bao_la quá mà tay N. Anh nhỏ_nhắn chừng nào ...


Bao_nhiêu đêm nằm_mơ , mình trở_lại buổi tối cuối_cùng , khi N. Anh dừng xe ở đằng sau và đặt nhẹ bàn_tay lên vai trái .


Mình ngoảnh lại ... thế rồi không còn mơ được gì nữa , cứ trượt theo những đường_cong mềm_mại ... Mai , ta xa nhau rồi , vậy_mà có ai nói được với ai điều gì đâu , cứ mặc làn gió thơm mùi đồng_nội vuốt_ve mái_tóc ...


Mới_đó mà ta xa nhau , thật là kinh_khủng .


Dẫu có phải mất đi những tháng năm đẹp_đẽ ấy cho N. Anh bình_yên và hạnh_phúc .


Càng nghĩ nhiều càng thấy mông_lung và thương N. Anh , thương cả mình nữa .


Trái_tim ơi , vỡ ra và đừng bao_giờ rung nữa .


Cho ta thảnh_thơi , cho N. Anh hạnh_phúc ... Buồn lắm , cuộc_sống riêng của mình .


Càng nghĩ càng buồn , nhất_là trong những ngày này .


Bao_giờ mình mới thoát khỏi sự chờ_đợi đáng ghét như hôm_nay ?


Nhanh_nhanh mà đi B chứ không thì hết địch đến_nơi .


Nghe phong_thanh trên bộ lấy lính lái xe_tăng , tụi nó thích lắm .


Thích gì cái con rùa thép ấy , chỉ oai ở ngoài này thôi chứ khó mà được vào trong ấy .


Đại_đội_trưởng Châu mới về , trẻ_măng , 24 tuổi .


Nghe kể dạo tổng_tiến_công mà tiếc đứt_ruột .


... Không ai phút này cảm_thấy cô_đơn Nhưng da_diết vẫn gợi về Hà_Nội !


Phố nhỏ se_se đang mùa gió nổi Có chút gì xúc_động mãi theo đi ...


Bằng Việt nhỉ , ừ , Bằng Việt , trong một Mùa xuân xa Hà_Nội .


Không biết bao_giờ mới như Trường_Phước Mãi hôm_nay mới thực đông về ...


Hôm 5-12 , được về qua Hà_Nội mấy tiếng đồng_hồ , mới cảm_thấy hết hạnh_phúc đơn_sơ mà ngày thường không để_ý .


Xe dừng lại ở bến Nứa , mình vội đến luôn nhà các bạn , đến trường ...


Trường Tổng_hợp như hẹp hơn hôm_qua , ít gặp người quen_thuộc .


Dừng lại dưới chân cầu_thang , bùi_ngùi và buồn vô_hạn ... Tất_cả như vụt đứng dậy !


Vụt ào ra , ôi , kỷ_niệm ... Và đậm_đà là bóng_dáng N. Anh , hôm_qua , hôm_qua , đứng gõ cửa thật nhẹ ...


Vụt ào ra , như cửa_sông , thời sinh_viên say_mê , hồ_hởi ... Giật_mình , sờ lên vai áo , cổ áo .


Cuộc_sống vẫn như xưa , ồn_ào , nghịch_ngợm .


Nhà_cửa vẫn bẩn và ngọn đèn vẫn trải vô_vàn đường sáng .


Dắt Hải đi chơi , một lát , chia_tay ở gốc cây thứ ba , nơi nửa năm trước , ngày 30-5 , chia_tay N. Anh ... “ Hải có biết tại_sao mình chia_tay với Hải ở đây không ?


Ở gốc cây thứ ba này , mình đã chia_tay với bạn thân_yêu nhất của mình ... ” .


Chỗ ấy , cái miếu nhỏ , ngã tư , Văn_Miếu ...


Nhưng , không sao cả , “ hạnh_phúc bắt_đầu từ chỗ biết xa nhau ” ...


Quả_thật , về nhà , ở bên bố_mẹ , gia_đình sao thanh_thản lạ .


Suốt đêm không ngủ , không muốn ngủ tí nào .


Nằm nhìn đỉnh màn và nghe tiếng thở của gia_đình .


Không thanh_thản như mọi người , không sung_sướng và nhàn_hạ như bố_mẹ người .


Bè nứa phơi trên cát bãi sông Hồng Nơi tuổi nhỏ ta đi câu cá Những chiếc xà_lan ngày ấy nông_nổi quá Nay trầm_tĩnh ngược sông chở đá chữa cầu ...


Qua cửa_kính mờ bụi , ta bối_rối chào dòng sông đỏ và nhẩm đọc vần thơ Lưu Quang Vũ .


Thế_là lại xa Hà_Nội , lại xa thủ_đô và biết đến bao_giờ ?


Tâm_hồn nhạy_cảm ấy , dễ vui hơn mà cũng dễ buồn hơn trước cuộc_đời .


“ Sự_thật gồ_ghề biết_chừng_nào ” , một lần anh thanh_thản viết vậy .


Nhưng khi sự gồ_ghề ấy đến với chính cuộc_đời anh ! ?


Hơn 30 năm đã trôi qua , nỗi đau_đớn của một tuổi_trẻ trong_veo như vẫn còn làm đau người đọc ...


Làng chài nhỏ mang tên Kuala_Sepetang nằm cách thủ_đô Kuala_Lumpur hơn 300 km và cách trung_tâm huyện Taiping thuộc bang Perak hơn 20 km .


Người_ta đồn rằng ngôi làng biển này có dính_dáng đến hải_tặc , nhưng cũng tại chính nơi đây , chúng_tôi đã gặp được những nạn_nhân của cướp_biển ...


Họ không muốn người bên ngoài xía vào chuyện nội_tình của làng .


Chính vì_thế , không ai biết chính_xác những gì xảy ra bên trong làng , thậm_chí cả cảnh_sát .


Nhưng điều trớ_trêu là nhiều ngư_dân của làng này lại trở_thành nạn_nhân của bọn cướp_biển .


Kỳ_lạ hơn là sau khi sống_sót trở_về , không một ai muốn nhắc đến câu_chuyện mà họ đã trải qua , có một điều gì đó khiến họ giữ im_lặng sau những bi_kịch trên biển ” .


Trên đường vào làng chúng_tôi luôn gặp những bộ_mặt dữ_tợn .


Người dẫn đường khi đưa ra những cái tên Teh Chor Joo , Jboh Yang Chua ... là những người từng bị hải_tặc bắt_cóc thì luôn nhận được những câu trả_lời lạnh hơn dao_cạo : “ Làng này không có ai như thế cả , biến đi ! ” .


Cuối_cùng người dẫn đường đánh_bạo nói ra một cái tên : “ Tôi là người quen cũ của ông Chua Tiong San ” thì lập_tức nhận được thái_độ khác ngay .


Chua Tiong San là quan_chức địa_phương được người dân Kuala_Sepetang rất kính_trọng .


Ông được bầu giữ chức trưởng làng vào năm 1992 và 13 năm qua ông chưa từng thất_bại trong các cuộc bầu_cử địa_phương .


Chua Tiong San là người tốt_bụng và tử_tế .


Khi chúng_tôi nói thật mục_đích của mình với ông , ông trầm_ngâm một hồi rồi nhấc máy điện_thoại ...


Sau cuộc_gọi chừng vài chục phút , một thanh_niên nhỏ_con xuất_hiện trước nhà ông Chua Tiong San .


Thoạt_đầu , Yang Chua chần_chừ không muốn nhắc đến câu_chuyện đã qua .


Ông Chua Tiong San và chúng_tôi thuyết_phục mãi anh mới chịu mở lời : “ Đó là một đêm tối_trời cuối năm 2004 .


Chiếc thuyền đánh_cá cỡ trung của tôi đang chuẩn_bị cất mẻ lưới cuối_cùng trong khu_vực bờ biển thuộc lãnh_hải Malaysia .


Trên thuyền lúc đó chỉ có tôi và một người bạn .


Tôi quay người định đi về hướng khoang máy xem chuyện gì xảy ra , nhưng chỉ kịp bước vài bước chân đã thấy một họng súng đen_ngòm chĩa vào đầu mình và một giọng nói rít lên bằng ngôn_ngữ Indonesia : “ Đưa hai tay ra trước và nằm sát xuống boong tàu nếu không muốn ăn đạn ! ” .


Tôi run bần_bật làm theo lời chúng , lén ngước mặt lên nhìn thì trời ạ , có đến tám tên trang_bị súng_ống và lựu_đạn đầy người ” .


Rít một hơi thuốc lấy lại bình_tĩnh , Jboh Yang Chua kể tiếp : “ Chúng lục_soát khắp thuyền nhưng không tìm thấy thứ gì ngoài một mớ lưới cũ .


Chúng gí họng súng vào mang_tai tôi và hỏi : “ Ai là chủ thuyền ? ” .


Tôi cố trấn_tĩnh trả_lời bằng tiếng Indonesia : “ Tôi đây ! ” .


Ngay_lập_tức bọn chúng quẳng tôi sang chiếc thuyền của chúng và quát người bạn của tôi : “ Mày trở_về mang tiền chuộc cho chủ mày ngay , nếu không tao thịt nó ! ” rồi phóng tàu vào đêm đen .


Khi đôi mắt đã hết mờ vì sợ_hãi , nhìn quanh tôi thấy khá nhiều nạn_nhân khác đang nằm sấp dưới boong tàu .


Sau hai ngày_đêm lênh_đênh trên biển , chiếc thuyền chở chúng_tôi đến một hòn đảo xa_lạ mà nghe loáng_thoáng cuộc trò_chuyện giữa những tên cướp_biển , tôi đoán đây là hòn đảo nằm trong khu_vực Aceh của Indonesia .


Vừa bước lên đảo , bọn hải_tặc đe_doạ ngay : “ Chúng_bay sẽ được sống khi nào người_nhà mang tiền chuộc đến .


Tất_cả sẽ bị bắn vỡ sọ nếu tìm cách trốn thoát khỏi đây ... ” .


Một ngày , hai ngày , ba ngày nặng_nề trôi qua , đã có lúc tôi tuyệt_vọng vì ở một nơi xa_lạ thế_này gia_đình tôi biết đâu mà mang tiền đến chuộc mạng !


Ngày thứ bảy chậm_chạp trôi qua , người tôi trở_nên hốc_hác và đuối sức .


Sáng sớm ngày thứ tám , trong khi đang lim_dim cố chợp mắt ít phút sau một đêm trằn_trọc mất_ngủ thì tôi bỗng nghe tiếng bước chân vội_vàng hướng về phía chúng_tôi .


Mở_mắt ra , tôi nhìn thấy một tên có bộ râu_quai_nón mặt đầy sẹo đứng ngay trước mặt .


Đó cũng chính là tên đã hỏi tôi đầu_tiên trong ngày tôi bị bắt .


Hắn nói : “ Chúng_tao đã nhận được tiền chuộc , bọn bay đã được sống ! ” .


Những con_tin được đưa lên một chiếc tàu đánh_cá xa_lạ , sau bốn ngày lênh_đênh trên biển phụ việc cho con tàu đánh_cá này , con_tin được một chiếc tàu bán dầu và thức_ăn trên biển của Penang đến tiếp dầu và đưa về nhà .


Cả gia_đình sum_họp trong nước_mắt , nhưng điều đầu_tiên Yang Chua muốn làm là bán ngay chiếc tàu đánh_cá để vĩnh_viễn quên đi sự_kiện kinh_hoàng ấy .


Hiện_giờ Jboh Yang Chua làm nghề bán cá ở chợ Kuala_Sepetang .


Câu hỏi về món tiền chuộc mạng và vì_sao bọn hải_tặc lại biết đích_xác gia_cảnh cũng như khả_năng của gia_đình Jboh Yang Chua ở một nơi cách xa nhau hàng trăm hải_lý với ba bốn ngày hải_hành trên biển đã không bao_giờ được tiết_lộ .


Jboh Yang Chua cứ lắc_đầu : “ Các anh đừng hỏi , tôi không muốn chết lần thứ hai , đến cảnh_sát cũng không được quyền biết điều này ... ” .


Ông trưởng làng Chua Tiong San nói : “ Người_ta tin bọn cướp có tay_chân ở làng Sepetang .


Ngoài việc cung_cấp thông_tin về các con_tin cho hải_tặc , “ tay_trong ” ở làng Sepetang còn có nhiệm_vụ thương_lượng , đứng ra dàn_xếp và nhận tiền chuộc .


Chính vì_thế khi thực_hiện các vụ bắt_cóc , bọn hải_tặc thường chỉ mang đi một người mà chúng biết chắc_chắn có đủ khả_năng trả tiền chuộc và thả những người còn lại trên tàu để họ ra về thông_báo với gia_đình nạn_nhân chuẩn_bị tiền nộp ” .


Không chỉ riêng Jboh Yang Chua , ở làng Kuala_Sepetang cũng có nhiều người là nạn_nhân của trò “ lá_mặt_lá_trái ” , điển_hình là câu_chuyện của Teh Chor Joo cũng khá giống với Jboh Yang Chua , anh bị bắt và được thả sau tám ngày bị giam_giữ ở một nơi mà anh cho rằng nằm trên đảo Sumatra .


Chúng_tôi tìm đến nhà Joo thì anh đã bỏ làng đi khi biết có “ hai người ngoại_quốc ” đang tìm đến .


Cũng không ai biết được cách_thức cũng như giá chuộc mạng mà gia_đình Joo đã nộp để giữ mạng sống của Joo .


Và điều kỳ_lạ hơn là cả cảnh_sát làng Sepetang lẫn cảnh_sát huyện Taiping đều né_tránh khi chúng_tôi đặt câu hỏi về câu_chuyện của Yang Chua và Joo .


Còn trưởng làng Chua Tiong San ngần_ngại lắm mới nói : “ Vô_ích thôi , không_thể biết được đâu , ngay chính tôi là trưởng làng , là huyết_thống với họ cũng còn không được quyền biết .


Đó là qui_luật nơi này , không ai có quyền phá vỡ ... ” .


Những thủ_phạm đằng sau thủ_phạm : Máu_ghen xuyên Việt .


Gọi điện cho Hùng , giọng ông Chương thì_thào , hốt_hoảng : " Tôi đang bị một thằng theo_dõi .


Tôi đang ở trong quán cà_phê phố Lương Thế Vinh , còn nó đứng ngoài đường ... " .


" Nó khoảng 30 tuổi , mặc áo kẻ , quần_bò , ngồi trên xe Dream II , đội mũ đen .


Hùng dặn ông Chương cứ ngồi trong quán khoảng một tiếng nữa rồi đi ra bình_thường .


Ông sẽ rẽ vào một_số cửa_hàng , hiệu sách mua_bán vài thứ và đừng ngó_nghiêng tỏ ra nghi_ngờ hay sợ_hãi ...


Hắn không có một dữ_liệu nào nằm trong tay thám_tử nên bằng mọi giá phải bám theo tên này !


15 phút sau Hùng và một thám_tử " tổ lái " nữa có_mặt gần quán cà_phê ông Chương đang ngồi .


Ông Chương ra ngoài thì tên áo kẻ bám theo sau .


Ông Chương dừng lại mua_sắm vài thứ thì hắn cũng dừng lại chờ .


Tên này có_vẻ như cố_tình làm cho ông Chương biết hắn đang theo_dõi ông .


Về ngõ nhà ông Chương , có_lẽ phát_hiện đã bị theo_dõi , tên áo kẻ lao xe vào ngõ và bất_ngờ vòng ra ngay .


Hai thám_tử lúc đó vừa vòng xe vào ngõ lại phải quay đầu lập_tức bám theo hắn .


Và như_vậy các thám_tử đã lộ diện với tên áo kẻ .


Điều này cũng có_nghĩa đã lộ việc ông Chương đang nhờ người điều_tra kẻ khủng_bố .


Tuy_nhiên không_thể bỏ con mồi quí nên các thám_tử chấp_nhận đánh bài ngửa .


Hơn_thua lúc này chính là cuộc rượt đuổi .


Tên áo kẻ chạy lòng_vòng khắp các phố khi nhanh khi chậm .


Bất_ngờ hắn tăng_tốc và chạy thẳng vào khu Hạ_Hồi .


Đây là một khu_phố có rất nhiều đường ăn_thông các tuyến phố khác nhau như Quang Trung , Trần Hưng Đạo , Liên Trì , Nguyễn Du , đồng_thời cũng có nhiều ngõ_cụt .


Đây vừa là nơi tên áo kẻ thử một_cách chính_xác có đúng là bị theo_dõi không , vừa là nơi rất dễ cắt đuôi .


Tuy_nhiên hắn ta chỉ đạt được mục_đích một ...


Tiến đến phố Huế , hắn rẽ vào đường Lý Thường Kiệt và chui vào một nhà_hàng .


Hắn rút điện_thoại gọi rồi kêu thức_ăn .


Phán_đoán hắn sẽ gọi đông người để yểm_trợ hoặc sẽ trao_đổi gì đó với chủ nhà_hàng hay người sắp có_mặt về chuyện ông Chương nên các thám_tử cùng đi vào nhà_hàng canh_chừng .


Đợi nhân_viên phục_vụ đang hỏi các thám_tử , tên áo kẻ vùng chạy ra xe nổ máy phóng đi luôn .


Đuổi theo hắn , các thám_tử vượt lên cầu Chương_Dương sang Gia_Lâm .


Đây là giờ tan_tầm , các chủng_loại xe ngoại_tỉnh cũng ồ_ạt tiến vào nội_thành qua tuyến này .


Trời tối , đèn ngược rất chói mắt nên tình_hình bám đuổi khá khó_khăn .


Tên áo kẻ ép xe sát dải_phân_cách , còn các thám_tử vừa vướng xe vừa sợ đối_tượng rẽ vào ngõ tay_phải nên đi sát bên phải .


Không ngờ đến một đoạn dải_phân_cách bị cắt quãng , tên áo kẻ phóng liều sang đường , lọt vào giữa khoảng_cách hai ôtô container thoát sang đường bên kia và vòng ngược về nội_thành .


Các thám_tử hối_hả quay xe , mất năm phút mới đến được dải_phân_cách , nhưng ôtô bên này đi san_sát không_thể lập_tức sang đường .


Trời tối hẳn và đối_tượng chìm vào biển người hối_hả ...


Thất_bại bất_khả_kháng này làm ông Chương cũng như các thám_tử rất tiếc .


Tuy_nhiên qua đây ông Chương cho biết tên áo kẻ chính là tên đã khủng_bố ông lần đầu_tiên ngay tại ngõ nhà ông .


Những ngày sau đó ông Chương không thấy bị ai theo_dõi nữa .


Muốn biết chắc vợ ông Chương có phải là thủ_phạm hay không , Hùng lại phải dùng phép thử .


Nếu là vợ ông ta thì bà ấy không muốn ảnh_hưởng đến sự_nghiệp và thể_diện của chồng nên không tấn_công qua địa_chỉ cơ_quan .


Vậy nếu ông Chương không còn ở nhà đó nữa thì kẻ khủng_bố sẽ phản_ứng ra_sao ?


Ông Chương nói với Kim là hai người phải chuyển khỏi nhà một thời_gian để sửa trần và công_trình_phụ .


Xong mọi việc , ông Chương gọi điện cho con nói : " Ba đang sửa nhà cũ để bán , hiện đã chuyển nhà mới , địa_chỉ rất khó tìm , điện_thoại cố_định không có , nếu liên_hệ thì qua máy di_động ... " .


Thông_tin này chắc_chắn sẽ đến tai bà vợ .


Theo kế_hoạch , trong thời_gian đi khỏi nhà , thỉnh_thoảng ông Chương bí_mật quay về kiểm_tra hòm_thư .


Kết_quả , 10 ngày liền không có thư khủng_bố .


Như_vậy là thủ_phạm đã biết chắc ông không ở nhà nên không gửi thư .


Người duy_nhất trong các đối_tượng nghi_vấn biết điều này là vợ ông .


Tuy_nhiên , Hùng lật lại vấn_đề : ông Chương sống với Kim khá công_khai và có_vẻ như không sợ vợ_con biết .


Điều này có_thể ông Chương là người gia_trưởng , bà vợ lép_vế , tiếng_nói không có trọng_lượng trong gia_đình .


Việc ông Chương giấu Hùng đang có vợ chẳng_qua vì xấu_hổ chuyện quan_hệ bất_chính mà thôi .


Việc ông Chương quá " an_tâm " cặp_bồ còn suy ra rằng vợ ông Chương không phải dạng ghen_tuông ghê_gớm .


Hơn_nữa " tác_giả " này phải là người kiên_nhẫn , ôn_hoà .


Như_vậy có_thể có người đã tham_mưu cho vợ ông Chương ! ?


Qua vận_động của Hùng và sự dạn_dĩ dần của ông Chương , ông đã không e_ngại chuyện đã có vợ trong Nam .


Ông kể : vợ ông hiền_thục , mộc_mạc , chất_phác .


Ông cũng thú_nhận với Kim là mình đã có vợ .


Ông và Kim thật_ra cũng chưa bao_giờ muốn ràng_buộc nhau ...


Ông không nghi_ngờ vợ ông có mưu_chước và tính_cách ghen_tuông kiểu quái_đản này nên ông càng giấu Hùng .


Hùng nói có_thể tác_giả của vụ khủng_bố này là do bà vợ ông Học " ghen giúp " vợ ông .


Ông Chương giật_mình và kể : hai bà này thân nhau như ruột_thịt từ bé .


Gần đây bà vợ ông Học ra thăm chồng thường nói những lời ám_chỉ , soi_mói ông Chương rất nhiều về chuyện quan_hệ bất_chính .


Hùng thở_phào , nếu là bà ta thì rất dễ hoá_giải .


Hùng khuyên ông Chương nên quay về nhà và cũng đừng thông_báo cho gia_đình trong Nam biết chuyện .


Việc này tránh trường_hợp thủ_phạm không phải vợ ông mà là kẻ khác .


Do không thấy ông ở nhà , chúng quay sang tấn_công phía cơ_quan thì không hay cho ông .


Mặt_khác nếu là vợ ông thì có cách giải_quyết khác , đỡ tốn_kém , phiền_phức ...


Hùng đoán chắc_chắn hai bà vợ kia sẽ nghĩ cách khác để thăm_dò xem ông Chương còn ở với Kim không và làm cách nào tiếp_theo để họ lìa nhau .


Mục_đích của hai bà là ông Chương chán Hà_Nội , xin về .


Vậy Hùng sẽ làm cho họ toại_nguyện và Hùng phải đi trước một bước .


Sau nhiều cân_nhắc , lựa_chọn , Hùng quyết_định phải dùng kế bắn tin .


Nhưng bắn tin qua ai để có hiệu_quả và hợp_lý ?


Hùng chọn bắn tin qua ông Học để tới tai vợ ông ta .


Ông Chương tâm_sự với ông Học : " Tôi rất muốn về Nam nên muốn biết rõ chủ_trương của công_ty rút cán_bộ về bao_giờ thực_hiện !


Tôi vào Nam đoàn_tụ gia_đình rồi , anh ở lại phấn_đấu để khẳng_định mình chắc còn lâu_dài .


Vậy anh nên mua nhà , đưa chị và các cháu ra ...


Vì chị nhà quen các lãnh_đạo công_ty , tôi nhờ anh nói với chị , gặp họ thì hỏi giùm tôi bao_giờ tôi sẽ được về Nam để tôi còn có kế_hoạch .


Sau cuộc gặp_gỡ này , một tháng tiếp_theo ông Chương không phải nhận lá thư hay sự đe_doạ khủng_bố nào nữa .


Hùng nói : căn_nguyên của mọi rắc_rối đều bắt_nguồn từ việc ông quan_hệ bất_chính với Kim .


Ông nên chấm_dứt và giải_quyết cuộc tình này sao cho êm_ấm .


Nếu không , ông vừa mang lỗi với vợ_con vừa mang lỗi với Kim và những chuyện rắc_rối , thậm_chí đổ_vỡ đáng tiếc khác sẽ nảy_sinh .


Sau đó một thời_gian , ông xung_phong nhận công_tác mới ở văn_phòng đại_diện tại Đức .


Ông tặng Kim căn nhà quá nhiều kỷ_niệm đó và họ chia_tay nhau ...


Luôn có_mặt ở những khoảng tối , những nơi khó_khăn , bế_tắc của cuộc_sống .


Bên cạnh những chiến_thắng , hạnh_phúc ; các thám_tử cũng gặp không ít những cam_go , thậm_chí thất_bại .


Luôn làm sáng_tỏ những bí_ẩn của cuộc_sống , vậy thám_tử là ai , ở đâu , vui , buồn của họ là gì ? ...


Khác với vẻ mặt khắc_khoải , điệu_bộ bức_xúc của những người đi đòi bồi_thường oan sai tôi đã gặp , ông Lưu Việt Hồng ( xã Nhơn_Thạnh , thị_xã Bến_Tre , tỉnh Bến_Tre ) trình_bày câu_chuyện của mình với nụ cười rộng_mở và vẻ thanh_thản kỳ_lạ .


Ông bảo : " Bây_giờ nghĩ_lại tôi thấy ... cũng vui .


Cuộc_đời thì phải có những chuyện như vậy thôi .


Nhưng lúc đó ( cách đây 15 năm ) thì tôi ức lắm ... " .


Thế nhưng Phòng Giao_thông thị_xã Bến_Tre chỉ thanh_toán một nửa số tiền trong hợp_đồng kinh_tế , nửa còn lại biến thành " nợ khó đòi ' .


Thiếu vốn để tiếp_tục hoạt_động , đầu_tư , ông Hồng làm đơn kiện ra Trọng_tài kinh_tế tỉnh Bến_Tre .


Tám tháng trong trại tạm giam , ông Hồng đau thắt ruột khi nghĩ đến công_trình chợ rau_quả trị_giá gần 2 tỉ đồng bị bỏ dở_dang , các hợp_đồng làm_ăn bỗng_nhiên trở_thành những món nợ khổng_lồ .


Mỗi tuần vào thăm , vợ ông lại khóc hết nước_mắt đem đến những tin_buồn mới : UBND xã Nhơn_Thạnh tổ_chức phát_mãi toàn_bộ giường tủ , bàn_ghế , đồ_đạc trong nhà để đổi ra thành tiền trả nợ .


Uỷ_ban huy_động đoàn thu nợ gồm mấy chục người , mình trần tay lưới tới kéo năm ngày liền trên mấy ao cá nhà ông .


Cá_tai_tượng , cá_trê_phi , cá mẹ , cá con đều bị vớt sạch để ... trừ nợ .


Khi ông Hồng được ra trại , tổ_hợp Hồng_Hà đã tan_rã , 29.000 m² đất vườn nhà ông cũng lần_lượt có chủ khác .


Ao cá giờ_đây chỉ còn những đám bèo lềnh_bềnh cũng vào tay người khác .


Trên nền gạch của dãy nhà phụ , rõ mồn_một đường rãnh bị đào lên , xẻ ngay giữa nhà làm ranh_giới đất bàn_giao cho chủ mới ...


Là một thương_gia giỏi nhưng ông Hồng bảo mình không còn sức_lực để đứng lên , làm lại sau cú sốc ở tuổi 60 .


Bao_nhiêu ngày ông ngồi câm_lặng trong căn nhà trống , cay_đắng nhìn đất_đai , vườn_tược từ thời ông sơ , ông cố để lại nay lao_xao tiếng người lạ .


Ông rát ruột nghĩ đến mấy đứa con nhỏ đã phải bỏ học đi làm_thuê vì trong nhà không còn hột gạo , đến trường bị bạn_bè chê_cười là con của " đồ lừa_đảo " .


Ông chua_xót thấy cảnh bà vợ hoảng_loạn tinh_thần sau những ngày đội thu nợ rầm_rộ đến khuân_vác đồ_đạc , tát ao kéo lưới ...


" Không cần khôi_phục tổ_hợp , làm kinh_tế nữa mà phải đòi lại danh_dự cho gia_đình " - ông Hồng quyết_định như vậy và dồn mọi sức_lực của mình vào hành_trình khiếu_nại .


Nhưng thật_ra chỉ còn lại được mỗi căn nhà trống .


Ông làm đơn kêu_oan lên VKSND tỉnh Bến_Tre , và ông chỉ nhận được lá thư khuyên hãy giải_quyết từng bước việc tiếp_tục đòi nợ Phòng Giao_thông thị_xã và trả nợ tín_dụng " để mọi việc được ổn_thoả " .


Bà vợ lại xếp mớ tiền_lẻ tích_cóp từ từng trái dừa , từng ngày làm_thuê của con để ông làm lộ_phí ra Hà_Nội .


Đi đến lần thứ hai ông gặp được bà Nguyễn Thị Định , người phụ_nữ lẫy_lừng của tỉnh Bến_Tre , lúc đó đang là phó_chủ_tịch Hội_đồng Nhà_nước , chủ_tịch Hội Liên_hiệp phụ_nữ VN .


Bà Định nghe câu_chuyện cay_đắng của ông đã nghiên_cứu hồ_sơ và trao cho ông lá thư mà sau này ông gìn_giữ như bửu_bối .


" Nó như ánh_sáng cuối đường_hầm , giữ lại cho tôi lòng tin vào công_lý , tin rằng sự_việc của mình cuối_cùng cũng sẽ được sáng_tỏ '' .


Trong thư bà Định viết : " Tại_sao Nhà_nước thiếu nợ của dân thì không ai nói gì , dân thiếu nợ Nhà_nước lại bắt giam người_ta tám tháng ?


Dân thiếu nợ bắt trả lãi , còn Nhà_nước thiếu nợ dân lại không tính lãi ?


Làm như thế là không công_bằng và mất lòng tin của dân ... " .


Ngày 4-6-1999 , chín năm sau ngày bị bắt giam , Toà_án_nhân_dân tỉnh Bến_Tre xử phiên sơ_thẩm , tuyên : Lưu Việt Hồng không phạm_tội " lạm_dụng tín_nhiệm chiếm_đoạt tài_sản xã_hội_chủ_nghĩa " .


Ngày 16-6-2000 , toà phúc_thẩm Toà_án_tối_cao tại TP. HCM xét_xử , tuyên : Lưu Việt Hồng không phạm_tội .


Dù_cho một đời thương_gia cuối_cùng đã phá_sản , dù_cho giữa căn nhà chỉ còn trơ cọc vẫn rành_rành cái ranh_giới cắt xẻ ác_nghiệt nhưng lúc này nụ cười và sự thanh_thản đã trở_lại trên gương_mặt vợ_chồng ông .


Thỉnh_thoảng có người hỏi_thăm , ông Hồng lại bảo : " Sự_việc xong rồi , chỉ còn thiếu một lời xin_lỗi " .


Nghị_quyết 388 xuất_hiện và ông Hồng thấy ngay cơ_hội đòi lời xin_lỗi cho mình .


Các cơ_quan khác nhận được đơn của ông Hồng cũng đều chuyển đến VKSND tỉnh Bến_Tre đề_nghị giải_quyết theo đúng thẩm_quyền .


Nhưng đến nay một năm rưỡi đã trôi qua , ông Hồng chỉ nhận được hồi_âm duy_nhất là một giấy báo tin của VKSND tỉnh Bến_Tre : " Mong ông hãy theo_dõi sự giải_quyết của VKSND tối_cao " .


" Trên chỉ xuống , dưới lại chỉ lên , chẳng biết thế_nào nên tôi lại phải đâm_đơn ra toà " - ông Hồng cười .


Đơn khởi_kiện nộp lên toà_án tỉnh đã năm tháng mà chưa thấy hồi_âm .


Khoản tiền ông Hồng yêu_cầu bồi_thường là 7_,_9 tỉ đồng và đều được chứng_minh bằng giấy_tờ , văn_bản .


Có được chừng này hồ_sơ , dư sức chứng_minh yêu_cầu của mình là chính_đáng " .


Ông bảo rằng những thiệt_hại không có chứng_từ chính là những mất_mát nặng_nề nhất .


Đó là ước_mơ trở_thành bác_sĩ , kỹ_sư của mấy đứa con nhỏ đã tan_tành khi việc học hết phổ_thông cũng đã quá tầm tay vì cha phá_sản và bị tống_giam .


Nói thì nói vậy , nhưng ông Hồng vẫn nở nụ cười .


Ông thanh_thản nói : " Lời xin_lỗi rồi cũng sẽ đến thôi , dù chậm , Tôi tin là thế " .


Không ai nghĩ rằng anh nông_dân ít chữ Nguyễn Văn Kiệm ở vùng_đất bãi bồi bên sông Bà_Rén ( thôn 1 , xã Quế_Xuân 1 , huyện Quế_Sơn , Quảng_Nam ) lại mê chế_tạo các loại máy_móc hơn chuyện trồng lúa , trồng khoai đến quên ăn , quên ngủ ...


Chuyện đời của anh Nguyễn Văn Kiệm ( 50 tuổi ) , ở thôn 1 , xã Quế_Xuân 1 , Quế_Sơn cũng giống như bao phận đời nông_dân khó nghèo nơi vùng_đất bãi bồi ven sông : nghèo , ít được đến lớp , đến trường ...


Lớn lên lại theo nghiệp làm nông , rồi cưới vợ , sinh con , yên bề gia_thất .


" Tui làm đủ thứ nghề , trồng lúa , nuôi heo , nuôi bò , rảnh thì đi làm_thuê kiếm sống , nhưng cái khó nghèo vẫn mãi đeo_bám suốt mấy chục năm ... " - anh Kiệm tâm_sự .


Trong cảnh khó nghèo quá , làm ra lúa bán rẻ , tính_toán không đủ tiền công , phân_bón , anh nghĩ đem gạo ra chế_biến để bán may_ra khá hơn ...


Lúc đầu do làm thủ_công , không kiếm được bao_nhiêu lại quá cực_nhọc .


" Trong đầu tui lúc đó chỉ nghĩ đến một điều là làm_sao vút sạch gạo mà không cần phải dùng bằng tay thì đỡ công biết_mấy " - anh Kiệm tâm_sự .


Tính thông_minh , lại tò_mò , anh Kiệm bắt_đầu đi đến các xưởng cơ_khí để quan_sát các loại máy_móc , rồi về nhà suy_nghĩ và cầm bút vẽ phác_hoạ ra cái máy vút gạo .


Ròng_rã suốt 10 ngày quên ăn , quên ngủ , cuối_cùng đồ_án chiếc máy vút gạo đã hình_thành trên giấy .


Anh xin vợ cho tạm_ứng 1 triệu để mua vật_tư .


Có tiền , anh tức_tốc tìm đến các bãi phế_liệu lục tìm mua ống sắt phi 76 , ruột xoắn và nhiều sắt thép phế_liệu khác , rồi đón xe_khách ra Đà_Nẵng , tìm đến chợ_trời bán đồ cũ mua một môtơ .


Những thứ phế_liệu anh mang về nhà và bắt_đầu mày_mò tự chế máy vút gạo theo vẽ .


Hơn sáu ngày sau , cỗ máy hoàn_thành và đi vào vận_hành mà như lời anh mô_tả là theo " nguyên_lý trục xoắn " , và cho chạy thử_nghiệm .


Lúc đầu anh đổ thử 1 kg gạo , chỉ trong nháy_mắt gạo được đánh sạch_bóng , đem gạo ra vo thử không có chút nước đục .


" Cái được của chiếc máy này là vừa vút được gạo sạch , vừa đãi được sạn .


Bây_giờ thì làm sạch 200 kg gạo chỉ mất 15 phút , không cần phải có người theo_dõi .


Chỉ cần đổ gạo vào máy , bắt nước chảy vô và bật máy .


Nếu so với vút gạo bằng tay thì máy vút nhanh gấp 48 lần ' - anh Kiệm đưa tay chỉ chiếc máy vút gạo làm bún hết_sức đơn_giản của mình .


Chỉ trong vòng một tuần sau , những người làm bún trong vùng , rồi các tỉnh tìm đến xem máy vút gạo của anh .


Sau khi chứng_kiến , họ lại đặt_hàng anh sản_xuất cung_cấp máy .


Bắt_đầu từ đó anh lại tất_bật với công_việc chế_tạo chiếc máy vút gạo làm bún độc_quyền cho khách_hàng .


Sau hơn 10 ngày , anh đã cải_tiến thành_công chiếc máy cắt lúa với công_suất siêu nhanh bằng cách thay lưỡi cắt một mảnh bằng lưỡi cưa tròn .


Đến đầu năm 2004 , sau gần hai tháng mày_mò chế_tạo , anh lại trình_làng chiếc máy lọc sạn muối 1 - 5 li , làm bất_ngờ giới thầu vật_liệu xây_dựng trong vùng .


Câu_chuyện chế_tạo chiếc máy lọc sạn cũng khá bất_ngờ .


Nhận thấy nhu_cầu cát xây_dựng ngày_một tăng , lại sống ven sông , anh nảy sang ý_định khai_thác cát cung_cấp cho xây_dựng .


" Ký hợp_đồng xong , tui về ngồi nghĩ_lại thấy toát mồ_hôi , làm thế_nào để cung_cấp đủ lượng sạn như hợp_đồng , lại theo qui_chuẩn ngặt_nghèo ... " - anh Kiệm tâm_sự .


Theo tính_toán , để làm ra 1 m³ sạn muối theo qui_chuẩn đã ký_kết thì phải mất ít_nhất bốn người làm trong một ngày , mà giá sạn lại thấp , làm_sao đủ trả tiền công , nếu không tìm cách thì với hợp_đồng này anh chỉ còn nước bán nhà để đền hợp_đồng .


Hơn 20 ngày sau khi ký hợp_đồng , anh bỏ ăn , bỏ ngủ , đêm nào cũng thức trắng đi vô , đi ra với tờ giấy khổ lớn trên tay , cuối_cùng bản_vẽ chiếc máy lọc sạn muối cũng được hoàn_thành .


Anh bỏ ra 3 triệu đồng tìm đến các bãi phế_liệu để mua vật_tư .


Hơn nửa tháng mày_mò lắp_ráp theo bản_vẽ , sửa đi sửa lại nhiều lần , cuối_cùng chiếc máy lọc sạn muối cũng được ra_đời vào giữa tháng 3-2004 .


Máy chạy , những hạt sạn muối đúng chuẩn ào_ào lọt ra từ chiếc máy ...