English: In order to illustrate the relationship between the river, the riverbank, and the boat, the paper will discuss the geography of Pampanga in order to explain how the rivers affected the establishment of riverine communities in the province. Also, it will discuss the important role played by the boats which served as vehicles in maintaining relationship between Ilaya and Ilawud communities.
Filipino: Upang maipakita ang ugnayang pangpang-ilug-bangka na naganap sa Pampanga ay tatalakayin sa pag-aaral na ito ang heograpiya ng Pampanga upang maipakita ang mga ilog na nakaapekto sa pagbubuo ng mga sinaunang pamayanang matatagpuan sa mga pangpang nito, at ang bangka na siya namang nagsilbi bilang behikulo upang magkaroon ng ugnayan ang mga pamayanang Ilaya at Ilawud dito.